text:
ائشکلیک گونلریمدن(2) - درویش اوغلو
- توضیحات
- منتشر شده در چهارشنبه, 31 تیر 1394 22:32
قنبر خداحافظ لیک ائتمک اوچون من ایله ال وئردیگینده، قاپینین آغزیندا بیر ایکی ثانیه دایانیب، آنلاملی بیر باخیش ایله گؤزوومون ایچینه باخاراق:
- اؤزوندن مواظب اول!
دئدی.
قاپینی باغلاییب، قاینالتی میزینی ییغیشدیرماق اوچون میطباغا گیردیم. الیم- گؤزوم ایشده ایکن، بئنیمده مین بیر فیکیر کئچیردی. بئنیمین ایچی آری یوواسی کیمی ایدی. فیکریمی بیر یئره ییغابیلمیردیم. اؤزومده بیر آنلامسیزلیق، هئچلیک، دگرسیزلیک و اؤنمسیزلیک حس ائدیردیم.
" کشکه آنیتایا اؤزومو بیر" اینتلکتوئل" یوخ، ساده بیر انسان کیمی گؤسترسه ایدیم، یوزلرجه کامیون شوفریندن بیری کیمی. یالانچی رول اوینایاراق اینتلکتوئللیک اداسی چیخاردابیلمک اوچون بئله، بیر ایکی - اوچ کلمه اوخوموش اولماق گرکلی دیر. قادین بیر آلمانلی اولاراق منیم کؤلتورومدن، ادبیاتیمدان سوروشور، من ده "والاهی ادبیات دان ائله چوخ باشیم چیخماز" دئییرم. نه یاخچی کی موسیقی دن بیر شئی سوروشمادی. یوخسا ایش پوخدان دا پوخ اولاجاق ایدی."
کیمی فیکیرلشرکن،
"نه ائله ییم، بو دا بیر تجربه اولدو. اونسوزدا آنیتا منه بیر داها تلفن ائتمه یه جک، من ده اونا تلفن ائتسم، "بوگون اولماز، ساباح ایشیم وار، اوبیری گون ده هله بیلمیرم. دور، باخاق، زامانیم اولسا زنگ وورارام....." دئیه باشیندان ائدجک"
دئیه اؤزومه توخداقلیق وئرمه گه چالیشدیمسا دا، بئنیمده بیر- بیری ایله باغداشماز سورولار روحومو راحات بیراخمیردیلار. او گونه قدر اوستونده محکم دوردوغوم، دوغرولوغونا آرخایین اولدوغوم بیر دگر سیستمی دوزلتمیشدیم. اؤزومه بللی صفت لر تانییب، اؤزومو او اؤزللیکلره مالک بیریسی کیمی بیلردیم؛ "من اراده لی بیر انسانام" ؛ "صادق بیر انسانام"؛ "من یالانچی دگیلم"؛ "کؤکومه، اصلیمه باغلی بیر انسانام"؛ "من هرکسه بویون ایگمرم، یئلین اسدیگی طرفه ایگیلن بیریسی دگیلم....."
آنجاق بیر اؤنجه کی آخشام باشیمدان کئچنلر بو "من" ین آخار قوم اوستونده قورولموش بیر چارداق قدر سارسینتیلی اولوغونو و ان درین اینانجلاریمین بئله بیر قادین ایله یاریم ساعاتلیق دانیشماقلا شک و تردیده معروض قالاجاق قدر کؤکسوز اولدوغونو حس ائدیردیم. "بس من کیمم؟" سوروسو ذهنیمده جانلانیردی، آنجاق هئچ بیر جواب تاپابیلمیردیم. او گونه قدر بیر چوخ تانیدیغیم انسانی اؤز ذهنیمده دگرلندیریب، و هر بیرینین یاخچی، یاخود قولای خصوصیاتلاری اولدوغونو گؤرموشدوم. بیر نئچه یولداش بیر آرایا گلدیگیمزده صحبتلریمیزین چوخو آرامیزدا اولمایانلارین دئدی - قودوسو اولاردی. هله بیرده بیر ایکی استکان ایچدیکدن سونرا غیبتلریمیزه بیر شیرینلیک و مزاح قاریشدیراردیق:
- او یوسوف وار ها، گئده بیر حسود دور، بیر حسود دور کی بیرینی اؤزوندن کئفی ساز گؤرسه، اونون کئفینی پوزماق اوچون الیندن گلنی اسیرگه مز، بیریسینی اؤزوندن داها وارلی گؤرسه، اونا بیر زیان وئرمک اوچون دونیانی ییخمالی اولسا ییخار.
- بیزیم جبراییل وار ها، گئده بئله بیلیر فیل بورنوندان دوشوب، بوتون دونیا اونون نوکرچیلیگینی ائتمه لی دیر. کئچنلرده منه زنگ ووروب بیلیرسن نه دئییر؟ ساباح منیم بیر ایشیم وار، گئدیب بیزیم اوغلانی اوشاق باخچاسیندان چیخاندا ائوه گئتیره بیلرسن؟ آز قالدیم دئیم گئده، قورومساق، سنین ایشین وار دا منیم ایشیم یوخدور؟ تک بو دگیل ها، هر شئینده ائله دیر. بیر کیتابی گؤتوروب واراقلار، ایکی جمله باشیندان، اوچ جمله اورتاسیندان، بیر جمله ده سونوندان اوخویار، اوندان سونرا اؤزونو بحرالعلوم بیلر، هر یئرده فضل ساتماغا باشلار......فیلان بیلگین فیلان کیتابیندا بئله یازیر....
- واه، واه، واه، هله اونون بیر باجیسی وار، بیر آی بورا قوناق گلمیشدی. گئدنده بوتون فلوه مارکتی (بیت بازارینی) ییغیب آلدی پلاستیکلرینه دولدوروب، سوقت آپاریب. دئییرلر آلتی آی دیر الینده آلدی پلاستیکی ایله تبریزین خیاوانلاریندا گزیر کی هامی بیلسین بو آلمانا گئتمیش ایمیش.
- هله دئییرلر بیر شئیدن آجیغی گلنده ده "شایسه" دئیر. ها ها ها ها ، آلماندا اؤیگرندی یالنیز شایسه دیر دا.....
- سیز فرشته خانیمی گؤره سیز ائی، فلومارکت دان جیر- جیندا نی آلار، "بو ژاکتی دوسلدورف دا کؤنیگز آله دن آلمیشام." دئییر.
- هیررررر.....کؤنیگز آله دن بیلیرسن کیملر آلیش وئریش ائدر؟ میکائیل شوماخر کیمی آداملارا بئله اورانین جینسلری باهالی گلر.....
- ها ها ها ها .... صاباحیسی سحر ده گؤررسن کؤنیگز آله دن آلدیغی ژاکت ایله سوسیال آمت (اجتماعی یاردیملار) دا اوتوروب نوبه گؤزله ییر.....ها ها ها
- نه بیلیم والله، بیزیمکیلر آج قارین ایله قودورورلار. ظاهیرسازلیق، قاریندان داها اؤنملی اولوب.
- اونون اؤز آدی بیلیرسن نه دیر؟ اونون اؤز آدی زینب دیر. من بیلمیرم زینب ایله فرشته نین نه فرقی وار.....
- نویدین ده آدی اصلینده نقی دیر. گؤتوروب ائله ییب نوید.
- نقی دگیل ائی.... علی النقی دیر. بیزیم کندلرده انناغی دئییرلر. ایندی اولوب نوید بیگ.
- بیر یول بیزیم رسول هامینین یانیندا اونوآقا نقید چاغیردی. طرفه پیچاق وورسایدین قانی چیخمازدی، ها ها ها ها .....
- رسول دا او دله دوزلردن دیر ها.....بیرینده بیر ضعف تاپسا اورانی اوقدر دئشر، طرفین تومانینی چیخارتمایینجا بیراخماز.
- آمما چوخ قورخاق و یالتاق دیر. بیریسیندن ده قورخوب ائله سه ها، اونون یانیندا سیچان کیمی اولار.
- هله هله آلمانلی بیر قیز، بیر آرواد گؤرنده بئله یالتاقلیغا باشلار. گئده بئله بیلیر دونیانین آروادلارینین هامیسی اونا وورولوب. واه واه، گولمک اداسی چیخارداندا آغزی قولاقلارینین دیبینه جن آچیلار، ساپ ساری دیشلری آدامین گؤزونو چیخاردار. او ایگری گؤزو ده داها ایگریلر.... آروادلاردا اونو سریرلر، اودا بئله بیلر اوندان خوشلاری گلیر.
- اوگون کباب چکمه گه گئتدیگیمزده، گئده منیم اؤز یانیمدا بیزیم مونیکایا سولانیردی. بیر ایکی استکان دا ایچمیشدیم. گئده نی توتوب چکدیم بیر قیراغا،خیرتلگیندن توتوب، دئدیم گئده منه باخ، بوردا اورمانین اورتاسیندا توتوب قورت قوزونو بوغان کیم بوغارام ها سنی.....! اوندان سونرا سسین سالدی ایچینه، آدام کیمی بیر قیراقدا اوتوردو.
- یوخ، ائله دگیل، حیوان بالانین حقارت عقده سی وار....نه ایله سین.
مطباقدان چیخارکن قارشی دووارداکی آینادان باخان آدام تحقیر ائدیجی باخیشینی گؤزومون ایچینه تیکدی:
- بس سن؟
آینانین قاباغیندا دایانیب دوردوم. اؤز سوروسو ایله اؤزونه جواب وئردیم:
- بس سن؟
- سن ده نه قدر ضاهیرسازلیق وار؟ سنده نه قدر یالتاقلیق وار؟ سنده نه قدر حسودلوق وار؟ سن نه قدر قورخاقسان؟ سن نئجه آروادرلارا یالتاقلیق ائدیرسن؟..سن نه قدر یالانچی سان؟ ...
آیناداکی آدام سوسدو. دئمه گه بیر سؤز تاپا بیلمه دی.
ایچیمده کی "من" ده سوسدو، آنجاق آغیر بیر سوسقونلوق ایدی بو:
- منده ده بئله خصوصیت لر اولابیلر می؟
- هله من زحمت چکیب بو توپلومون دیلینی اؤیگرنمیشم. بیر چوخو بیر تک دوغرو جمله دوزلده بیلمیز، آنجاق جماعتین یانیندا "وکیلیم ایله دانیشاندا گؤردوم اوبیری طرفدن دفاع ائله ییر، ووردوم آغزینا." دئیه فخر ساتار. دئملی بو آدام بو توپلومون دیلینی اؤیگرنمیش، بیرده حقوقی سیستمینی یاخچی بیلیر! حقوق دیلینی ده باجاریر! آفرین ...آفرین...
- اوتوز ایلده بیر دیل اؤیگرنیبسن، سنه ده آفرین، بئله گئدرسن، گلجک یوز ایلده بلکه قولاقلارین بیرآز قیسسالا، آداما بنزه یه سن!
پنجره دن گلن بیر پیشیک چیغیرتیسی دقتیمی چکدی. بیر قارا پیشیک بیر آغ پیشیگی قووالاییردی. آغ پیشیک قورخوسوندان چیغیرا چیغیرا حاصارین اوستونه دیرماندی. آنجاق اوردا بیردن بیره جسارتلندی. دؤنوب آردیندان دیرمانماغا چاغیشان قارا پیشیگی اورتادا جیرماقلاماغا باشلادی. بو یول قارا پیشیک چیغیرا چیغیرا آشاغی دوشن کیمی، وار گوجونو دؤرد ال – آیاغینا ییغیب قاچماغا باشلادی.
- گؤرسن بونلار دا "من" داعواسی می ائله ییرلر؟
دئیه ذهنیمدن کئچدی.
فیکریمجه اونلار "من" داعواسی ائتسه لر بئله اونلارین "من"ی بیزلرینکیندن فرقلی اولمالی دیر. اونلار "بو بؤلگه نین سیچانلارینا "من" حاکیمم، "سن" یوخ"، دئیه دیدیشیرلر. بیزلر ایسه بیر چوخ یئرده یالانچی بیر "من" اوچون او بؤلگه نین سیچانلارینین دا خئیریندن کئچیریک، آیری بیر یئرده ایسه گئنه او یالانچی "من" اوچون مین ایلده یئییب قورتارابیلمه یه جگیمیز قدر سیچانا صاحب چیخماق ایسته ییریک.
ایچیمده بیر ساواش باشلامیشدی. ایچیمده کی "من" ی سورغو سئوالا چکمه گه باشلامیشدیم. ایندیه دک آنجاق اؤزگه لرده گؤرمک ایسته دیگیم اؤزللیکلری اؤزومده آختاریردیم.
- آها، گنج یاشلاریمدا، من ایله چاغداش اولاراق آلمانا گلن گنجلردن بیر پاراسینین بو توپلوما اویماغا چالیشدیقلارینا، اؤزلرینه قیز یولداشی تاپدیقلارینا آغزیمی بوزوب، تحقیر گؤزو ایله باخماغیم، دئمک کی اصلینده اؤز باشاریقسیزلیغیمی اؤزومدن گیزلتمک اوچون، حسادتیمی تحقیر ائتمک شکلینه چئویرمیش اولدوغوم ایدی؟!
- اونلاردان بیر پاراسینین اونیورسیته یه گئتدیکلرینه، باشاریلی اولدوقلارینا قارشی اولان قیسقانجلیغیمی ایسه، "اه، گئده پروفسور بئله اولسا، سونوندا بیر پوخ دگیل" دئیه اؤزومدن گیزلتمه گه چالیشمیشام.
- آلمانیایا تازا گلدیگیم ایللرده بو توپلومون گنجلرینه، "بونلار سکس شاپلار دا گزدیکلرینین یئرینه کارل مارکسین، فریدریش انگلسین کتابلارینی اوخومالی دیرلار" دئیه تعیین تکلیف ائتدیگیمه قارشین، کئچن اوتوز ایلده، بیر یول بئله شهر کیتابخانیاسینا گیرمه میشدیم، باخیم گؤروم بو بت قاییریب پرستش ائتدیگیم آداملارین یازدیقلاری دوغرودان دا ایکینجی - اوچونجو الدن منه تحویل وئریلن لردیر می....؟ یوخسا منه بو آدلارآلتیندا آیری آداملارین فیکیرلرینی قبول ائتدیریبلر؟ او آدامین ایللر بویو کؤلن شهرینده یاشادیغینی، بو شهرده "راینیشه پست" آدلی بیر قزته نین باش رداکتورو اولدوغونو ائشیتمیشدیم. آنجاق اوتوز ایلدن بری بو شهرده یاشادیغیما قارشین، ایکینجی – اوچونجو الدن بئنیمه دولدوروموشلار ایله یئینمیش دیم. بو فیکیرلری منه قبول ائتدیرنلرین ده او آداملارین یازدیقلارینی اؤز یازدیقلاری دیلده بیرینجی الدن اوخویابیله جک گوجلری اولمادیغیندان، اوتوز ایلده بیر یول اولسون او کیتابخانایا گیرمه دیکلریندن، آرخایینلاشماغا باشلادیم. اؤزوم ایله قییاسلادیغیمدا، اونلارین دا "من مارکسیستم" دئیه دؤشلرینه دؤگدوکلرینده، اصلینده "من "طبریست ام، من به آذین ایستم، من حکمتیستم، من فیلان ایست، یوخسا بهمان ایستم" دئمکلری گرکدیگینی فیکیرلشیردیم. عربجه بیلمه یه ن، یازیب اوخوماق باشارمایان، قران دا یازیلانلارین نه دئمک اولدوغونو آنلایابیلمه ین کور، فاناتیک بیر مسلمان ایله منیم فرقیم نه اولابیلردی؟
- یوخ، بالام، دئیه سن منده ده ظاهرسازلیق وار ایمیش، منده ده قیسقانچلیق وار ایمیش، منده ده قورخاقلیق، یالتاقلیق، استفاده چیلیک..... ایندیه قدر آنجاق اؤزگه لرده گؤرمه گه چالیشدیغیم قولای خوصوصیتلرین هامیسی ....په.....پاهووووو!
آینادیکی آدام تحقیر ایله گؤزومون ایچینه باخیب دوداغینی بوزدو:
- اونلار سنین قدر آخماق دئگیللر. اونلار اوزلرینده کی ماسکی ساخلاماغی یاخجی باشارارلار.
آنیتادان اومودوم اوزولدوگو کیمی اؤزومدن ده اومودسوزلاشماغا باشلادیم." "من"، "من" دگیل ایمیشم" دئیه فیکیرلشمه گه باشلادیم. اوگونه قدر منیم باخیشیما گؤره عیبی، ایرادی، قولای خصوصیتی اولمایان بیر انسانا توش گلمه میشدیم. بیر تک اؤزومو بونلاردان استثنا بیلردیم. آنجاق ایندی "من" ده اوبیریلر کیمی بیریسی اولدوغومو حس ائدیردیم.
اونسوز دا، پاییزین گلمه سی و هاوالارین سویوماسی ایله بیرلیکده باشلایان دپرسیونوم، بو فیکیرلرایله بیر قات داها آرتدی. کامپیوترین باشینا اوتوردوغومدا، آرتیق اینترنته گیریب زینگلز صفحه لرینده تانیشابیله جگیم بیر قادین آخدارماق یئرینه،
"من ده اوبیریلر کیمی بیرییم، چوخ یاخچی ایندی نه ائله مه لی یم؟"
دئیه باشلایاراق یازماغا چالیشیردیم.
دسامبر آیینین اورتالاریندا، داریخمادان آرتیق نه ائده جگیمی بیلمه دیگیم گونلرین بیرینده تلفن زنگ ووردو. آنیتانین سسینی ائشیتدیگیمده تعجب و هیجاندان سؤزومو ایتیردیم. نه دیئه بیله جگیمی بیلمیردیم. آنجاق آنیتا چوخ راحاتجا، ایسدی قانلی و محبتلی دانیشماغا باشلادی.
- بیلیرسن، من دوکترا تئزیمی یازماق ایله مشغولام، چوخداندیر سنه زنگ وورماغا فیکیرلشیردیم، آنجاق زامان تاپابیلمیردیم.
اورگیم چیرپینماغا باشلادی. گؤزلریم ایشیقلاندی، جانیما تازا روح گلمیش کیمی اولدو. سؤزون آراسیندا "نه زامان گؤروشه جییک؟" دئیه سوروشماق اوچون بیر ایلیشیک آخداریردیم. آنجاق آنیتا عینی راحاتلیغی ایچرسینده قیساجا کئچن ایگیرمی گونده باشیندان کئچنلردن، دوکترا تئزی اوچون نه کیمی قایناقلار آخداردیغیندان، بو قایناقلاری تاپماغین چتینلیگیندن فیلاندان صحبت لرینین آراسیندا بیر ده "فیروزو تانییرسان می" دئیه سوروشدو. فیروز آدیندا بیریسینی تانیمیردیم. آنجاق بیر لحظه قارنی یوغون، باشی داز، یئکه بورون، آغزیندا چیئنه دیگی باتمان یاریم ساققیز ایله بیرلیکده توپورجه گی داشلاناراق، سیگار توسدوسوندن سارالمیش بیغلارینین آلتیندا قارا دیشلری گؤزه باتان، دؤشونه دؤیدوردوگو لوت بیر آرواد شکلینی هرکسین گؤزونه سوخماق اوچون کؤینگینین یاخاسینی گؤبه گینه دک آچان، لات بیر کیشی نین تصویری گؤزومون قاباغیندا جانلاندی. اختیاریمدان آسیلی اولمایاراق
- سنه بیریسی بیر سؤز دئسه، قارنینی جیرارام
دئیه جواب وئردیم.
آنیتا ائشیتدیگینی آنلایانمامیش کیمی تعجب ایله،
- نه؟
- فیروز سنه اذیت فیلان ائله مه ییب ها؟
- من سنین دئدیگینی آنلایابیلمیرم. نه دئمک ایسته ییرسن؟
- فیروزو سن هاردان تانییرسان؟
- منیم اوتوردوغوم ائوین آلت قاتیندا کیوسکو وار، سنین وطنداشلاردان اولدوغو اوچون بلکه تانییارسان دئیه فیکیرلشدیم. چوخ یاخچی بیر جواندیر. کؤلن اونیورسیته سیندن اینفورماتیک قورتاریب، آنجاق ایش تاپابیلمه ییب، بیر آرا تاکسی ایشلدیب، سونرا دا اؤزونه بیر کیوسک آچیب.......چوخ یاردیم سئور بیر جواندیر، دکترا تئزیمی یازماقدا بوتون فورمات ایشلریمده، متن دوزلیشلریمده منه یاردیم ائدیر.
آنیتانین نه دئدیگلرینین قالانینی ائشیتمیردیم آرتیق. باشیمدان سویوق بیر دویغو آشاغی ساری یاییلماغا باشلادی. سول الیم ایله باشیمی سیغاللایارق، "آهان، بونون آیری یولداشی دا وار...." دئیه فیکیرلشیرکن، سانکی ایگیرمی ایل بیرلیکده یاشادیغیم کبینلی آروادیمین ایگیرمی ایل بویونجا مندن گیزلین بیر اویناشی اولدوغونو ائشیتمیش کیمی آغیر بیر سوسقونلوق و سویوقلوق اورگیمی دولدوردو. نئچه دقیقه هئچ بیر شئی دئمه گه، هئچ بیر شئی سوروشماغا جرئت ائتمه دیم. آنیتا ایسه منیم سوسغونلوغومو آنلامیش کیمی،
- سنه نه اولدو؟ یاشاییرسان می هله؟
- هئچ
- چوخ یاخچی، فرصت تاپدیغیمدا سنه تلفن ووراجاغام.
- آخشامین خیر اولسون
دئیه تلفون دانیشمامیزی کسدیم.
اختیارسیز یاتاغین اوستونده اوزانیب گؤزلریمی سقفه تیکدیم. سحردن آخشاما داش داشیمیش کیمی یورقونلوق حس ائدیردیم. نفسیم آغیر گلیردی. بئنیمده، تانیمادیغیم، کیم اولوب، نه چی اولدوغونو بیلمه دیگیم، شکلینی قیافه سینی تجسم ائده بیلمه دیگیم بیر فیروز ایله دانیشیقلاریم، اؤز اختیاریمدا اولمادان بئنیمی یئییردی.
- گئده، باشی - گؤتو بیر کیوسکوچوسون دا، آخی سن کیمسن کی...؟
- جهندم اول گئده، من اینفورماتیک مهندسی یم.
- منه باخ، منیم عشقیمین آراسینا گیرمه ها، یوخسا پیس گؤررسن!
- گئده، آنیتا منیم نئچه ایللیک یولداشیمدیر. سن هایاندان تاپیلدین چیخدین؟ سیسقا!
- دئمک کی آنیتا سنی سئومیر، یوخسا نیه منیم ایله تانیشیردی؟؟؟؟
- سن هله اوشاقسان، او سنی سرییبدیر.
- من انسانی بیر باخیشدا تانییرام، آنیتا اوبیری آروادلار کیمی دگیل!
- آنیتا ایله بیرده تلفونلاشسان، قارنیوی جیرارام ها.......
گونلر، هفته لر، آیلار بئله کئچدی. هفته ده، اون گونده بیر یول آنیتا تلفن ائدیردی. بیر- ایکی کلمه ساغدان سولدان دانیشیردیق. بیر یکی یول دا بیرلیکده قهوه، یوخسا بیره ایچمه گه گئتدیک. آنجاق قهوه خانادان، یوخسا میخانادان چیخینجا، "گؤرووشه ریک" دئیه آییریلدی. زیلوسترن (ایل باشی) گئجه سی اوچون آلت اشتات (کؤهنه شهر) ده تاراققا پاتلاتماق اوچون قرارلاشدیغیمیزدا، "یعقین کی زیلوسترن گئجه سی چوخ ایچر، تاراققا پاتلاتاندان سونرا دا گئجه نین گئج ساعاتلاری اولار،" گل گئدک منیم ائویمه" دئیه راضیلاشدیرارام" فیکری ایله اؤزومو سئویندیرمیشدیم. آنجاق او گئجه ده هر زامان گؤروشدوگوموز کیمی کئچدی. آلت اشتات دا بیر میخانادا قرارلاشدیق، بیر ایکی بیره ایچدیکدن سونرا دویتچ کؤرپوسونون باشیندا ییغیشمیش جماعاتاتین ایچینه قاریشدیق. سس، کوو، شولوقلوق بیر بیرینه قاریشمیشدی. ایگنه آتماغا یئر یوخ ایدی. جوانلی -قوجالی، آروادلی - کیشی لی، سانکی کؤلن شهرینین هامیسی اورایا ییغیشمیشدی. "شولوقلوق ایچینده بیربیریمیزی ایتیره ریک" دئیه ماهانا ائدیب، آنیتانین الیندن توتماق ایسته ییردیم. آنجاق الیمین سویوق و ترله میش اولدوغو اوچون "الیندن توتارسام مندن چیمچه شر" قورخوسوندان اؤزومه بئله بیر جسارت وئره بیلمیردیم. ساعات اون ایکی یه یاخینلاشدیقجا اؤزومده قورخو ایله قاریشمیش بیر هؤوشنه حس ائدیردیم. "آنیتانی بو گئجه ائوه آپاراجاغا" فیکرینین هؤوشنه سی ایله تانیمادیغیم بیر قورخو بیربیرینه قاریشمیشدی. ساعات اون ایکی نی چتینلیک ایله گؤزله یه بیلدیم. بیرینجی تاراققا پاتلایینجا آنیتا دؤنوب قوللارینی بوینوما سالیب، اوزومدن اؤپرکن "تازا ایلین موبارک اولسون" دئدی. من ایسه تاراققالارین پاتلاماسی ایله عراق ین ساواش اوچاقلارینین شهری بمبلادیغی قورخوسوندان آز قالسین شالواریمی باتیراجاق ایدیم. بوتون بدنیم تیر- تیر تیتره ییردی. جانیما بیر اوشوتمه دولموشدو. آیاق اوسته دورا بیلمیردیم. بوتون جماعات "چیغیرا- باغیرا شادلیق و شنلیک ائتمکده ایدی. هرکس پاتلاتدیغی تاراققاسینین نه قدر اوجالدیغینی هاوادا نئچه پارچایا بؤلوندوگونو، نئچه رنگ ده و نئچه ثانیه ایشیق ساچیدیغینن سئیرینه دالمیش ایکن، من تاراققالاردان چیخان باروتون قوخوسوندان بوغولور کیمی اولوردوم. آنیتا شولوقلوغون ایچینده سئوینجیندن، "هوررا" دئیه باغیراراق تاراققالارینی پاتلاتماقدا ایدی. دقتی منده دگیل ایدی. آنجاق من اؤزومو آیاق اوستونده توتابیلمیردیم. باشیمدان آشاغی یاییلان آغری اورک بولانماسینا، قارین عضله لریمین سیخیشماسینا سبب اولوردو. اورک بولانماسینی توتماغا چالیشیردیم. بیر ایکی دقیقه سونرا آرتیق طاقتیم سونا گلدی. اؤزومو توتابیلمه دیم. سویوق و نم آسفالتین اوستونده اوتوردوم. آغزیمی کؤرپونون بارماقلیقلارینین آراسیندان ائشیگه توتوب آجی آجی قوسماغا باشلادیم. بوتون اوست - باشیم باتدی. آنیتا چیگینیمی اوغوشدوراراق نه اولدوغونو سوروشدو. اونا دا دئیه بیله جگیم بیر جوابیم یوخ ایدی. اؤزوم ده منه نه اولدوغونو آنلایا بیلمیردیم. آنیتا اؤنده من آرخاسیندا، جماعاتین ایچینده اؤزوموزه چتینلیک ایله یول آچا آچا کؤرپونون باشینا دک گلیب، ماریتیم هتل ین قاباغینداکی تاکسی دوراغینا یئتیشینجه یه قدر اؤلوملره گئدیب گلدیم. دوراقدا تاکسی یوخ ایدی. ایلک گلن تاکسی نی گؤزله مک اوچون اوردا دورماق زوروندا ایدیک. آنیتا تاسف ایله اوزومه باخیب، گئنه سوروشدو.
- نه اولدو سنه؟
- بیلمیرم.
خسته خانایا می آپاریم سنی؟
- یوخ، ائوه یئتیشسم یتئر.
- او زامان ایلک گلن تاکسی ایله سن ائوه گئت. حیف اولدو، بو آخشام اریم ایله تانیشدیرماق ایسته ییردیم سنی، ساعات بیرده "دراخن هاوس" میخاناسیندا قراریمیز وار، اورایا گلجک. بو آخشام یاخچی فرصت ایدی، تانیشاردینیز، بیر - ایکی کلمه دانیشاردینیز، او دا اجتماعی موضوعلارا ماراقلی دیر....
ایلک تاکسی نین یاخینلاشدیغینی گؤرونجه، آنیتانین گؤزومدن ایچیمده کئچنلری آوخویابیلمه مه سی اوچون اونون اوزونه باخمادان، حتی ال بئله وئرمه دن
- یاخچی، گئجه ن خیر اولسون.
دئیه آییریلیب تاکسیا ساری قاچدیم.
تاکسینین قاپیسینی آچینجا سوروجوسونو اوزاقدان تانیدیغیمی حس ائتدیم. بیزلردن اولسا ایدی گرک. قارا قاباق، چیرکین بیر کیشی ایدی، آلینینداکی قیریشلارینی ایلک باخیشدا گؤرمه مک امکانسیز ایدی. اوردلاری شیشگین، سانکی هر اوردوندا بیر یومورتا گیزلتمیش ایدی. چاتیق قاشلارینین آلتیندا، ایکی قارا مینجیق کیمی گؤزلریندن غضب فیشقیریردی. او ایسه منیم کئفلی اولدوغومو ظن ائدیب، اوست باشیما آشاغیدان یوخاری باخاراق:
- آیاق اوسته دورابیلمیرسن، هر یئرین ده کر- کثافت دیر، منیم ماشینیمی باتیرارسان.
دئیه منی میندیرمکدن امتناع ائتمه گه چالیشدی.
اؤز دیلیمیزده دانیشاراق:
- قارداش باغیشلا. من کئفلی دگیلم. بیلمیرم نه اولدو بلکه زهیرلنمیشم. اورگیم بولاندی.
بیر نئچه ثانیه فیکیره دالمیش کیمی سول الی ایله شیشگین اوردونون ساغ طرفینی یوخاریدان آشاغی ساری تومارلادیقدان سونرا، آغزینی یاییب، دوداقلارینی بیر- بیرینین اوستونه سیخاراق ایچیندن اود چیخیر کیمی بیر نفس پوسگوردو. آجی بیر لحن ده:
- یاخچی، مینمه هله، دور بیر آز.
ماشیندان ائنیب ماشینین دالی جعبه سینی آچیب بؤیوک بیر دستمال گئتیریب صندلین اوستونه سردی. بو آرادا آنیتا منه یاردیم ائتمک اوچون یاخینا گلدی. آنجاق اونو گؤرمور کیمی، اؤنمسه مه دیم. اوزونه باخماق ایسته میردیم آرتیق.
تاکسی شوفری آجی بیر لحن ایله:
- یاخچی، اوتور، آنجاق دققت ائله ماشینیمی باتیرما.
باشیمی قاوزاییب آنیتانین اوزونه باخمادان، یالنیز ایستکسیزجه ال ترپتمه سی ایله خداحافظلیک ائدیب، ماشینا اوتوردوم. سون دئدیگی سؤزونو بئینیمده خیردالایا بیلمیردیم.:
"آنلایابیلمیرم، نئجه یعنی بو آخشام سنی اریم ایله تانیشدیرماق ایسته ییردیم......، ارین وارسا منی نیه آوارا ائدیرسن؟ زیرت ها زیرت تلفن، سلام، نه وار نه یوخ؟ نه لر ائله ییرس؟ بوش بوش سؤزلر، اوندان سونرا خداحافظ. گل گئدک میخانادا بیره ایچک، اوندان سونرا خداحافظ. گل گئدک راینین قیراغیندا گزک، اونان سونرا خداحافظ. گل گئدک ایل باشیندا تاراققا پاتلاتاق، اوندان سونرا دا سنی اریم ایه تانیشدیریم......قوی جهندم اولسون ائی......من آخماغام، پاخمایام نه یم؟ ..........آلله اکبر ها.......آنلایابیلمیرم. آخی بو آرواد سویقونچودا دگیل، ایچدیگی بیره سینین پولونو اؤزو وئریر. مندن گؤزلدیگی بیر شئی یوخدور......یا دلی دیر، یا دا منده آختاردیغی بیر شئی وار......مندن نه آختارابیلر کی؟
"سنی اریم ایله تانیشدیرماق ایسته ییردیم." دئمک کی ارینه ده مندن بیر شئلر دئییب......"
تاکسی شوفری دؤنوب گؤزونون قیراغی ایله بیر اوزومه باخدی. آنجاق گؤزونون گوشه سیندن ائله بیر گولوش فیشقیردی کی من ده اونون ایله بیرلیکده قاققا باسیب گولمه گه باشلادیم. نئچه دقیقه ایکیمیزده گولوردوک. آنجاق نیه گولدوگوموزو بیلمیردیم. دئملی بو بئینیمده کئچنلری اونون دا ائشیده بیله جگی قدر اوجا بیر سس ایله فیکیرلشمیشم.
- همشهری، نئچه ایلدیر بورداسان؟
- ایل اولماییب.
- آلمان کولتورونو تانیمیرسان دئیه سن.
- تانیمیرام.
- او خانیم ایله تازا تانیشیبسان؟
- اوچ آیدیر منی آوارا ائیله ییب.
- اقامت سورونون وار؟
- یوخ، آمما ائله - بئله تانیشدیق دا.
- هن، سن بیزلره باخما، قیزی گؤزو باغلی اره وئررلر، آلماندا بیر آرواد بیر کیشینی یاخیندان، یاخچی تانیمازسا اونا یاخین گلمز. اوره گی قیزدیقجا، اطمینان تاپدیغی اؤلچوده یاخینلاشار.
- بابا، اوچ آیدان سونرا ایندی "منیم اریم وار" دئییر.
- او سنی سیناماق ایسته ییر.
- نئجه یعنی سیناماق ایسته ییر؟
- سنینن اونو دوغرودان سئودیگینی، یوخسا یالنیز آلتینا باسماق ایسته دیگینی سیناماق ایسته ییر؟
- بیر کیشی سئودیگی آرواد ایله یاتاغا گیرر دا!
چوخ تمکینلی بیر لحن ایله:
- سئودیگی آرواد ایله، بلی!........... اونو سئودیگینه آرخایینسان؟
- هن!
- نه تهر سئویرسن؟
- سئویرم دا!
گئنه آغیر و تمکینلی بیر لحن ده:
بیر اوشاغین نه نه سینی سئودیگی کیمی سئویرسن؟ یوخسا بیر کئچینین بالاسینی سئودیگی کیمی؟
- ها ها ها ها ....
آجی بیر لحن ایله:
- گولمه، جیددی سوروشورام. سئومگین نه دئمک اولدوغونو بیلیرسن می؟ بیر اوشاق دا دوندورمانی سئودیگیندن سؤز ائدر. بیر جوان دا بیر موزیک پارچاسینی سئودیگیندن دانیشابیلر. بیر چوخ انسان بیر فوتبالیستی، یوخسا بیر سیناما آکتؤرونو سئودیگینی ادعا ائدر. شکنجه اولونموش بیر انسان دا سونرالاری شکنجه ائله یه نه اورک باغلایابیلر و اونو سئودیگینی ظن ائدر. کیشیلردن بیر پاراسی آروادینا هر گون اهانت ائدر، توهین ائدر، حتی دؤگر، آنجاق آرواد آیریلیب یاخاسینی قورتارماق ایسته دیگینده، کیشی اونو سئودیگینی حس ائدر، "سنی سئویرم" دئیه یالوارماغا باشلار. سن سئومکدن دانیشدیغیندا نه یی قصد ائدیرسن؟
هئچ بیر شئی دئیه بیلمه دیم، آنجاق دوداغیمی بوزدوم.
- یئتیشمیش بیر انسانین سئومگی بونلارین هامیسیندان فرقلی دیر. سئومک پایلاشابیلمک دیر، سئومک مسئولیت حیسسی دیر، سئومک بیر انسانی آنلایابیلمکده دیر، سئومک بیر انسانین دویغولارینی، بیر بیگانه کیمی یوخ، اونون حس ائتدیگی کیمی حس ائده بیلمک گوجودور. سئومک بیر انسانی، بوتون یاخچی و قولای خصوصیالتارینا قارشین بیر بوتون اولاراق، وار اولدوغو کیمی قبول ائده بیلمک گوجو دور. سئومک بیر انسانین ساغلیغینا، شنلیگینیه، راحالیغینا امکان یارادابیلمک دیر. سئومک بیر وارلیغین دیرچلمه سی، گلیشمه سی اوچون امکان یارادابیلمک گوجودور.
اؤز ایچیمده:
- پاهوووووو!؟
- بوتون بونلار بیر یانا، او سنین، اونا بولاشدیرابیله جگین، بیر خسته لیگین اولمادیغینی هاردان بیلسین؟ هپاتیت؟ ائدز؟ سفلیس؟ اونون ایله نه جور بیر یاشاییش سوره جگینی هاردان بیلسین؟ اورک باغلاسین، سنه یاخینلاشسین، سن ایله یاتاغا گیرسین، سونرا بیراخیب گئدیب آیریسنی آختاراسان؟ نه جور اطمینان وئره بیلیرسن اونا؟ سندن ساغلیق تستی ایسته سین؟ یوخسا اؤزون ساغلیق تستی ائله تدیرجک قدر مسئولیت حیسینه صاحب سن؟ بو ایشی اؤزون گؤررسن. یوخسا...... هله گؤزله، گؤزله، چوخ گؤزله یجکسن! سونوندا او سندن ساغلیق تستی ایسته یه جک اولورسا، دئملی سنین بو قدر مسئولیت دویغون اولمادیغینی دا سینامیش اولاجاق. او سندن ساغلیق تستی ایسته یه جک یئره قدر گتیررسن ایشی، او زامان .......یوخودا گؤررسن.
- من ده اوندان ساغلیق تستی ایسته رم.
- آرخایین اول، اونون ساغلیق تستی حاظیر دیر. سنین مسئولیت دویغونو سیناماق ایسته ییر.
ایندیه قدر بئله بیر شئی ذهنیمه گلمه میشدی. بیر آرود ایله تانیشدیغیمدا، ایلک ذهنیمه گلن شئ، اونون ایله یاتاغا گیرمک اولاردی. بیر آروادین دا مندن گؤزله دیکلری اولابیلدیگینی، دیله گئتیرمدیگی دویغولاری اولابیلدیگینی بیلمیردیم. بیر آرواد ایله یاتاغا گیرمگیمین سونوجلاری اولابیله جگینی، بو سونجلار قارشیسیندا مسئول اولاجاغیمی، هئچ بیر زامان ذهنیمه گتیره بیلمه میشدیم. آنجاق بیر کیشینین آرواددان گؤزله دیکلرینی بیلیردیم. تاکسی شوفرینین بو دئدیکلرینین جوابیندا بیر سؤز تاپابیلمدیم. باشیمی آشاغی سالیب، ساغ الیمین باش بارماغینین اوجو ایله سول الیمین باش بارماغینین دیرناغینی سیغالاماغا باشلادیم. "من نه قدر قانماز بیر ائششک ایمیشم. آی آلله، بو قاراقاباق، چیرکین تاکسی شوفرینین ایچی نه قدر درین ایمیش؟ ظاهیری نه قدر گوبوت اولسا دا ایچی چوخ یوموشاق، چوخ مهربان بیر انسانا بنزییر." دئیه فیکیرلشیردیم. اوزون بیر سوسقونلوقدان سونرا ناویگاتسیون "مقصدینیزه چاتدینیز" دئیینجه شوفر ماشینی ساخلادی. تاکسی متر ده گؤردوگوم اون اوچ اویرو قیرخ سنتی حسابلاماسی اوچون بیر ایگیرمی اویرولوق وئردیم. تاکسی شوفری اون ایرو گئری وئررکن، گئنه او آجی لحنی ایله:
- اون اویرو یئتر.
دئییب، دریندن باخان مینجیق کیمی گؤزلرینی گؤزومون ایچینه تیکتی:
- گئت بیرآز فیکیرلش!
بو ناغیلین اوچونجو بؤلومو وار


c: text/html

text:
قالېش / شهرام زمانی (حیکایه) بو اۏتوز اۆچ ایلدهکی سَنَدلی ناغېللارې قزئتهلرده یازېرام، بو ناغېل منیم اﺅزۆمده هامېسېندان چۏخ تأثیر قۏیوب دېر. اۏ دا بونا گؤره دیر کی نئچه ایللیک …Read More »
قۏرخو / امین ناصری (حیکایه)
قۏرخو / امین ناصری (حیکایه) سۏیوغون قاباغېنې آلسېن دئیه پنجرهیه توتولان نایلۏن شاققېلدایېردې! بالکۏندان آسلانان لامپېن یئلده ترپنمهسیندن اۏتاغې هردن بۏغوناق قارانلېق و هردنسه گۆجسۆز ایشېق بۆرۆیۆردۆ! پۆنج (سۏبا) بۏروسونا …Read More »
بایراملېق! / ارشد نظری (حیکایه)
بایراملېق! / ارشد نظری (حیکایه) کئچمیش ایللره تای، بایرام گؤرۆشۆنه دۏستلارېن بیرینین إوینه گئتدیک. بایرام قایدالارېنې یئرینه یئتیرَندن سۏنرا، دۏستومون قېزې گلیب قوجاغېمدا اۏتوردو. اۆزۆندن اؤپهرَک، یاواشجا ألیمی جیبیمه آپاردېم …Read More »
إلیمیزدهکی یاد بیزلر! / آیهان میانالې (حیکایه)
إلیمیزدهکی یاد بیزلر! / آیهان میانالې (حیکایه) کئشکه داها چۏخ أزیلگهلری دادېب، چېرپېنان اۆرهڲیمین سَسینی یېخېلاراق إشیتسه’یدیم. بونلارې دارانقالېق’لا ایچین-ایچین گۆنلر سۏنرا دیلیمین اوچوشوندا، اؤز-اؤزۆمه پېچېلدایېرام. بیر دؤنه ده یېخېلېب …Read More »
کئچمیشین باغرې چاتلایېر / آیهان میانالې (حیکایه)
کئچمیشین باغرې چاتلایېر / آیهان میانالې (حیکایه) سؤزلرین باغرېنا هئچ دۆشۆنمَزدن، إوه کئچیب، دووارلار’لا دردلَشیرم. بیرآن اؤزۆمۆ ایتیریب، آسېلې قالېرام. اؤزۆمه گلیب، گۆزگۆ قارشېسېندا دورورام. پاسلانمېش چرچیوهنین قېرمېزې لکهلری، گۆزگۆنۆ …Read More »
اۏیون أکبر / محمدمهدی عیوضی (حیکایه)
اۏیون أکبر / محمدمهدی عیوضی (حیکایه) کۆبرا ننه ده اۏ بیریسی ننهلر کیمی مینیبوسلارېن قاباغېناجان اۏغلونا گؤره گلمیشدی. بیر ألی’له گؤزلۆڲۆنۆ اۆسته وئریب گؤز یاشلارېنې سیلیردی بیر ألی’له ده أکبرین …Read More »
ایکیلیک / آراز احمداۏغلو (قېسا حیکایه)
ایکیلیک / آراز احمداۏغلو (قېسا حیکایه) ایکیسی ده آتالارېندان آلدېغې جیب خرجینی بیر بیرلرینه گؤرسَتدی. اۏن ایل بوندان اؤنجه ایدی. _”اۏن مین تۆمن! سن نئچه؟” _”من ده.” یۏلداشلارېن بیری بیر …Read More »
میلچک / ایلقار مؤذنزاده (حیکایه)
میلچک / ایلقار مؤذنزاده (حیکایه) ناهاردان سۏنرا اوزانېب یاتماق ایستهدیم. وېژېلتې’یلا بورنومون اۆستۆندن سۏووشدو. قولاغېما إندی. دورسام یقین کی چۏخا باخاجاق. اؤلدۆرمهیهجهیم. قانادلارېنې یۏلوب، قېچلارېنې قۏپارداجاغام. میله چکیب، قارېشقالارېن قاباغېنا …Read More »
اؤزدن بیرآز اۏیانا / آیهان میانالې (یاشانمېش حیکایه)
اؤزدن بیرآز اۏیانا / آیهان میانالې (یاشانمېش حیکایه) نئچه ایل اؤنجه، فردیس شَهَرینده، قېز دۏستوم’لا مۆشتریلر اۆچۆن بیر نئچه ماساسې اۏلان آل-آپار آدلې بیر رئستۏرانا گئتدیک. اۏرادا چۏخ آدام یۏخ …Read More »
کؤرپۆ / إلیار پۏلاد (حیکایه)
قاراباغ دؤڲوشلرینده قهرمانجاسېنا وارلېقلارېنې قوربان وئرنلرین أبدی خاطیرهسینه: کؤرپۆ / إلیار پۏلاد (حیکایه) اۆچ گۆن ایدی کندی إرمَنی قولدورلارېندان تمیزلهییب، مرکز’له قووه گؤندرمک اۆچۆن علاقه ساخلامېشدېلار. مرکزدن اۏنا قطعی …Read More »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
گئییملر / چیگین اوستو گئییملر / آرخالیق / کؤینک
آرخالیق: بوتون آذربایجانـدا أن گئنیش یاییلمیش چیگین اوستو گئییملردن دیر. گئنلـده آرخالیق چیگین اوستو، اوزون بئللی، ائنسیزدیر.
آرخالیقین یاخا بیچیمی بیر پارا بؤلگهلره اؤزل بیچیلیرمیش.
آرخالیق ایپک، اطلس، کیشمیر، ماهوت، ساتین کیمی قوماشلاردان تیکیلر.
کؤينَک: کؤینک چیگین اوستو گئییملردن دیر. کؤينهگین چیگینی تیکیشسیز، اؤنـدن دوگمهلی، قوللاری گئن و اوزون اولار. کؤینهگین یاخا و قول آغیزی و أتهگی بَزَکـلی سیرمالار و قایتانلارلا سوسلَنیر. کؤینهگین أتهگینه قیزیل یا گوموشـدن پوللار تیکیلر.


text:
آلمانیادا تۆرک فیلم فستیوالی باشلادی
فستیوال 1-نجی ایولا چنلی دوُوام ادر
آلمانیادا 22-نجی حالقارا فرانکفورت فیلم فلستیوالی رودگاو شهرچه سینده باشلادی.
مدنیت آرا قاتناشیق جمغیتی تاراپیندان گچیریلیأن بو فستیوالینگ آچیلیش داباراسینا تانالیان صونغاتچیلار قاتناشدی.
جمغیتیگ باشلیغی حسین صدقی 30 فیلمینگ بو فستیوالدا گؤرکِزیلجکدیگینی آیتدی.
رژیسیور، سناریست و اوُیونچی مفید جان ساچینتی دا بو فستیوالینگ تۆرک دیلی و مدنیتینی وکیلچیلیک ادیأندیگینی آیتدی.
فستیوال 1-نجی ایولا چنلی دوُوام ادر.
دِگیشلی حابارلار
گوگل تۆرکیأنینگ بیرینجی قادیم تاریحچی زناناسینی اونوتمادی
گوگل تۆرکیأنینگ ایلکینجی قادیم تاریحچی زناناسی پروفسور دکتر ژاله اینان-ی یاتلادی
میللتلر لیگی: فارو آدالاری 2- تۆرکیه 1
تۆرکیه بو لیگینگ C گروهیندا 6 اوُیوندان 13 بال بیلن بیرینجی بوُلدی


text:
میلتلر بیرلیگی
میلّتلر بیرلیگی اینگیلیسجه: Commonwealth of Nations، و یا بیرلیک اینگیلیسجه: Commonwealth؛ ۱۹۴۶-جی ایله قدر بریتانیا میلّتلر بیرلیگی اینگیلیسجه: British Commonwealth of Nations — میلّتلرآراسی تشکیلاتدیر.[۲] میلّتلر بیرلیینده ۵۴ موستقیل اؤلکه بیر-بیرینی دستکلییر، دموکراسی و توسعه ایستیقامتینده بیرگه مقصدلر یولوندا چالیشیر.
دونیانین ان بؤیوک و ان کیچیک، ان وارلی و ان کاسیب اؤلکهلری بیرلشهرک بیرلیگی عمله گتیریر. میلّتلر بیرلیگی موختلیف اینانج و اتنیک منشأیه منسوب ایکی میلیارد اینسانی اؤزونده بیرلشدیریر. عضو اؤلکهلری آلتی قاره او جملهدن آفریقا (۱۹)، آسیا (۸)، اوقیانوسیه، آمریکا قارهسی (۲) کاریب حؤوضهسی (۱۲)، اوروپا (۳)، جنوب بؤیوک اوقیانوس تمثیلچیلری (۱۰) بیرلشدیریر. بو اؤلکهلرین ایکیسیندن باشقا هامیسی کئچمیش بریتانیا ایمپیراتورلوغو اولموشدور.[۳]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Annex B — Territories Forming Part of the Commonwealth. Her Majesty's Civil Service (September 2011). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-12-06. یوْخلانیلیب19 November 2013.
- ^ اوروپانی خلاص ائتمیش آدام[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ ۱۹-جو میلّتلر بیرلیگی[دائمی اولو باغلانتیلی]


text:
اوغانستانلیگ تورکلر نینگ مدنی فدراسیونی نی متبرک قربان بیرم مناسبتیده قوتلوغ بولسون پیامی
جمعه سنه 2022 میلادی نینگ جولای آیی نی 8 لمچی کونی؛ 1401 هجری شمسی ئیل نینگ سرطان آیی نی 17 لمچی کونی!
اوغانستانلیگ تورکلر مدنی فدراسیونی متبرک قربان بیرامی نینگ کلیشی مناسبتیده، چین یورکدن برچه متدین تیلداشلر واولکه داشلریمیزگه قوتلوغ بولسون پیاملرینی اهدا ایلب ؛ تینگری تعالی درگاهیدن استدعا قیله میزکی بو هردم شهید الوس نی جمیع طاعات ومظلومانه دعالرینی حقیقی صلح وامنیت، بیرلیک وبرابرلیگ گه یول تاپیش اوچون قبول ومنظوراوزدرگاهی ایلسون قیلدی!
چین یورکدن التجا قیلمیز کی تینگری تعالی بو مقدس قربان بیرام کونلری نینگ برکتی دن؛ بو کوپ سانلیگ سواش و امنیت سیز لیگ، ظلم وعدالتسیز لیگ، تبعیض وتعصب لرالولریگه یانیب واوز آدمچی لیگ حق و امتیاز لریدن محروم بولیب ؛ سانسیز بلا لریگه یولیقیب تورگن الوسیمیز گه ، بیرلیگ وبرابر لیگ تمانیده یول آچیش وبول مذلت جهنمیدن قوتیلیش یوللرینی میسر ایلسون!
حرمتلی تیداشلر واولکه داشلر بو کیلایاتگن قربان نمازلرینگیز قوتلوغ وهر دایم سعادت هدیه لری بیلن قرین بولینگلر!
اوغانستانلیگ تورکلر مدنی فدراسیونی نینگ باشقراولیگ دورانی منتخب شوراسی نینگ نوبتلیگ باشلیغی
رحمت الله (رحیمی) پیلوت


text:
«اؤیرتمن گؤز آلتی صنفی سۆزوردو ، گؤزو قاشقالؽیا ساتاشدؽ کؽ بایاق دان دؽر چانتاسؽن اێچینده نسه آختارؽر هئچ فێکری اوْخونان درسده دئییل
قاشقالؽ ؟! _اؤیرتمن سسلندێ
قاشقالؽ دێک آتؽلدی
بلی اؤیرتمنیم_قاشقالؽ جواب وئردێ
اوْغلوم بایاق دان دؽر نسه آختارؽرسان ! آمّا باخؽرام تاپا بێلمیرسن !
قاشقالؽ ائله کێ آیاق اۆستونده اێدی جواب وئردی: اؤیرتمنیم پۇلوم یوْخدور
نئجه یوخدرو ؟!_اؤیرتمن سوْروشدو؟
یوْخدور اؤیرتمنیم_قاشقالؽ جوابلادؽ
اؤیرتمن قاشقالؽ نی
قارا لؤوحهنین اؤنوونه چاغؽردی وَ بۆتون صنفه سسلندێ
کیم آرا واختؽندا کیلاس دا ایدی ؟
بۆتون صنف بێر سسله دئدیلر ؛ هئچکس!
یالنێز بیر نفر دۇردو آیاق اۆسته
اؤیرتمن من صنفده قالدؽم_ بۇنو موْنچاقلی دئدی
نه اۆچون صنفده قالدین؟ اؤیرتمن سوْروشدو؟
اؤیرتمن آجمؽشدیم یئمک یئدیم
اؤیرتمن اێستدی دێللنه
قاشقالؽ دئدی؛ اؤیرتمنیم من ده اێستدیم بۇنو سێزه دئیهم من حیط دن صینفه گلنده گؤردوم موْنچاقلؽ منێم چانتام دا کؽ دۆرمجیمی اؤزو گؤتوروب و یارؽ بؤلوب یئییر
اێزین آلمادینمؽ؟ اؤیرتمن مونچاقلؽ دان سوْروشدو
منێمله قاشقالؽنین آرامؽزدا بۇ سؤزلر یوْخدور آخی بێز هم بێر سؽرامدا ایلهشێریک و هم دوستوق _ موْنچاقلؽ دئدی
اؤیرتمن آجؽقلاندی نئجه یوخدور ؟
قاشقالؽ دئدی اؤیرتمن موْنچاقلی دۆرمجیم تک پۇلومو دا گؤتوروب
اؤیرتمن هر اێکیسین ده مۆدیره خانؽمین صنفینه گؤندردێ
مۆدیره خانؽم بۇ دۇرۇما چوخ اۆزولدو و شاشؽردی آخی بۇگۆنه قدر تۆلکولر اوخولوندا بئله بیر اێشاوْلمامؽشدیر سحرێسی گۆن هر اێکیسین ده بؤیۆکلری ایله اوْخولا گلمسێن اێستدی
سحرێسی گۆن قاشقالؽ ائله آناسؽ اێله مۆدیره خانؽمین صنفینه گئچرکن موْنچاقلؽ و آناسین گؤردولر کێ اۆزگون_اۆزگون اۇستول اۆستونده ایلهشمیشلر،
قاشقالؽنین آناسؽ دۇردو موْنچاقلؽنین آناسین اؤنونده ، مونچاقلؽنین آناسین الیندن تۇتدو و باشلادؽ دانیشماغا
من اوْغلوم آدؽنا هم سێزدن و هم موْنچاقلی اوْغلومدان چوخ عذر ایستیێرم دونن اوْخولدان گلر کن منه بۆتون اوْلوب_بێتهنی آنلاتدؽ سن دئمه پۇلون چانتاسؽنا قوْیارکن دۆشوروب چؽخیش قاپؽنین اؤنونه
بۇ گۆنده گلێب یوْلداشیندان عذر اێستمهیه
موْنچاقلؽنین آناسؽ دئدی؛ اصل عذر منێم اوْغلوما عاید دێر اوْنون اێزنی یوْخ اێدی اێزین سێز بێرینین چانتاسؽنا اَل وۇرسون
مۆدیره خانؽم بۇنو گؤروب و اۆز توتدو
موْنجاقلؽ و قاشقالؽ لا سارؽ، باخین اوْغلانلارێم
بێزیم حاقؽمیز یوخدور هئچکسین وسایلینه اێزینسێز اَل وۇراق حتی ایهر او آدام بیزیم یاخین جان_جێییریمیز اوْلسا و اَن اؤنملیسی بێزیم اێزنیمیز یوْخدور آرخایؽن اوْلمادان کێمسهیه لکه وۇراق
اۇلدومو، ایستر یاخؽنؽمیز اوْلسون ، ایستر یئددی آرخا اۇزاغؽمیز _بونو مۆدیره خانیم دئدی
مونچاقلؽ و قاشقالؽ ، بلی! دئیه جواب وئردێلر
و بارؽشیب صنفه دوْغرو مۆدیره خانؽمین اوْتاغین دان چؽخدؽلار
«سوْن»
ستوره ایمانقلی خیاوی


text:
گئچن ایل 3 میندن چوخ دینج وطنداش اؤلدو
حیاتینی ایتیرهنلرین یوزده ۴۳ونون اوشاق و قادین اولدوغو وورغولاندی
افغانیستاندا گئچهن ایل ۳۰۰۰دن چوخ دینج وطنداش اؤلدورولدو.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین افغانیستانداکی یاردیم نمایندهلیگی (اوناما) طرفیندن وئریلن آچیقلامایا گؤره، افغانیستانداکی سالدیریلاردا گئچهن ایل ۳ مین ۳۵ مولکی وطنداش حیاتینی ایتیردی و ۵ مین ۷۸۵ مولکی وطنداش یارالاندی.
بو سالدیریلارین یوزده ۴۵ینین بیرباشا هدف آلیناراق ائدیلدیگینه دفت چکیلن آچیقلامادا، حیاتینی ایتیرهنلرین یوزده ۴۳ونون اوشاق و قادین اولدوغو وورغولاندی.
افغانیستانلیلار آراسی دانیشیقلارین ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۰ده قطرین باشکندی دوحهده باشلاماسی ایله سالدیریلارین آرتدیغینا ایشاره ائدیلن آچیقلامادا، سالدیریلارین یوزده ۴۶سیندان طالبان، یوزده ۸یندن ترور هؤرگوتو داعش، یوزده ۲۴وندن ده دؤولت گوجلری سوروملو گؤرولدو.
اوناما-نین سون ۷ ایلدیر افغانیستاندا ایتکیلرله باغلی بیر راپور حاضیرلادیغی بیلدیریلن آچیقلاماسیندا، بو مدت عرضینده هر ایل اورتالاما ۳ میندن چوخ مولکی وطنداشین اؤلدویو قید ائدیلدی.
آچیقلامادا، ایتکیلرین قارشیسینی آلماق اوچون افغانیستاندا آتیشکس ایستهنیلدی.
اوناما-نین آچیقلاماسینی رد ائدن طالبان ایسه، جان ایتکیلرینین اساس سوچلولارینین اوستونو اؤرتمهیه چالیشیلدیغینی ادعا ائتدی.
طالبان، مولکی وطنداش ایتکیلرینین اکثریتینین خاریجی گوجلرین سالدیریلارینا گؤره اولدوغونو ادعا ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آفاد پاکیستانا 26 مین چادیر گؤندریب
تورکیه ایچ ایشلر ناظیرلیگینین طبیعی فلاکت و فوق العاده حاللار آژانسی (آفاد) پاکیستان-دا داشقین قوربانلاری اوچون ایندییهدک 26 مین چادیر و 400 میندن چوخ قیدا و تمیزلیک باغلاماسی پایلاییب.
ایسراییل عسگرلری بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب
فیلیسطین ساغلیق ناظیرلیگیندن وئریلن یازیلی آچیقلامادا ایسراییل عسگرلرینین جنینه باسقین زامانی بیر فیلیسطین-لینی باشیندان ووراراق اؤلدوردوگو بیلدیریلیب.
قیرمیزی کتگوریده یئر آلان تروریست ضررسیزلشدیریلدی
تورکیهدهکی اورمان یانغینی ائیلملریندن سوروملو اولان پک پکاکا/کاجکالی صاباح اوغور، میت طرفیندن سوریهنین حلب شهرینه گئچیریلهن عملیاتلا ضررسیزلشدیریلدی


text:
آلابای آشغابات ۲۰۱۷ اۇیونلاری نینگ سمبولی
آسیانینگ المپیک گنگهشی آشغابات دا گچیریلجک شو مؤهۆم چأرأنینگ سمبولی نینگ آلابای ایتی بۇلاندیغینی بیلدیردی
یاپیق بینالاردا و ساواش صونغاتی بۇیونچا ۵-نجی آسیا اۇیونلاری شو ییل (۲۰۱۷-نجی ییلدا) تۆرکمنیستان ینگ پایتاغتی آشغابات دا گچیرلر.
بو اۇیونلارا ۲۵۷ گۆن قالدی.
آسیانینگ المپیک گنگهشی آشغابات دا گچیریلجک شو مؤهۆم چأرأنینگ سمبولی نینگ آلابای ایتی بۇلاندیغینی بیلدیردی.
بو اۇیونلاردا ۴۵ آسیالی یورت بیلن ۱۷ اۇقیان یوردی قاتناشار.
بأسله شیک اۆچین قورالان استادیوملار و اسپورت سالونلاری نینگ قورلوشیق ایشلری نینگ ۹۵ گؤتریمی نینگ تاماملاناندیغی بیلدیریلدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکمنیستان "الکترونیک دؤولت" حیذماتی تایدان اولی اؤسۆش اتدی
تۆرکمنیستان الکترونیک دؤولت حیذماتی تایدان 21 باسغانچاق یوُقارلادی
قیرغیز ماناسچی آدینی گینس رکوردلار کیتابینا یازدیردی
124 ساغات ماناس قوُشغولارینی اوُقایان قیرغیز ماناسچی آدینی گینس ده یازدیردی


text:
اردوغان ناتو باش کاتیبی ینس ایستولتنبرگ ایله تلفوندا گؤروشوب
اردوغان، باش کاتیبه، میللی تهلوکسیزلیگیمیزی قوروماق اوچون هر جور تدبیری آلیریق دئدی
دولت باشقانی رجب طیب اردوغان ناتو باش کاتیبی ینس ایستولتنبرگ ایله تلفوندا گؤروشوب.
اردوغان، باش کاتیبه، میللی امنیتیمیزی قوروماق اوچون هر جور تدبیری آلیریق دئدی.
پرزیدنت قایناقلاریندان الده ائدیلن معلوماتا گؤرهگؤروشمهده، داعش ایله موباریزه قلوبال کوالیسیون سؤزچوسونون سوریهنین شمالیندا، بؤلوچو ترور تشکیلاتی پ.ک.ک /پ.ی.د فاکتورلاری سؤزده "سوریه مرز امنیتی گوجو تاسیس ائدیلهجگی ایستیقامتیندکی آچیقلاماسی اوزرینده دایانیلیب.
پرزیدنت اردوغان، بئله بیر سؤزده گوج یارادیلماسینین اصلا قبول ائدیله بیلمیهجگینی وورغولاییب.
بئله بیر تشببوسون سوریهنین بیرلیگینه و ثابتلیگینه خیدمت ائتمیهجگینی قید ائدن پرزیدنت اردوغان، بعضی موتتفیقلرین ترور تشکیلاتلارییلا امکداشلیق ائتمهلرینی آنلاماغین مومکون اولمادیغینا دا دقت چکدی.
پرزیدنت اردوغان، سوریهدکی سون حادثهلر قارشیسیندا تورکیهنین اولوسلار آراسی حقوقدان ایرهلی گلن حاقلاری چرچیوهسینده میلی امنیتینی محافظه اوچون لازیمی هر جور تدبیری آلاجاغینی خاطیرلادیب.
مسئله ایله باغلی ناراحاتلیقلارا حاق وئردیکلرینی بیلدیرن ناتو باش کاتیبی ایستولتنبرگ ایسه تورکیهنین اؤزونو ترور تورکیهلریندن قوروماسینین ان طبیعی حاقی اولدوغونا ایشاره ائدیب.
تورکیهنین ناتو اوچون اهمیتلی بیر اؤلکه اولدوغونا توخونان استولتنبرگ، سوریهنین شمالیندا سؤزو ائدیلن نوعدن بیر سؤزده گوج یارادیلماسی بارهده اونونلا دانیشلمادیغینی سؤیلهدی.
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین تورکیهنین مرزینین همن خاریجینده بیر ترور گوجو یارادیلماسینا تاماشاچی قالمایاجاغینی آمریکا مقاملارینا هر سویهده ایضاح ائتمهیه داوام ائدجگینی قید ائتدیگی گؤروشمهده ناتو باش کاتیبی ینس استولتنبرگین ده پروبلمین حلّی اوچون موتتفیقلر آراسیندا آچیق دیالوقون اهمیتینه دقتی چکدیگی اؤیرنیلدی
ایلگیلیلی خبرلر
ترور سالدیریسیندا ۱۱ اکینچی اؤلدو
ترور هؤرگوتو باتی آفریقا ولایتینین تشکیل ائتدیگی سالدیریدا ۱۱ اکینچی حیاتینی ایتیردی
"ایکی نسیلدن سونرا ایلک دفعه اتم سلاحی قوللانما احتیمالی وار"
قازاقیستان جمهورباشقانی توکایئو: اتم گوجونه صاحیب اولانلارین آرتان رقابتی و سؤیلملریندن قایغیلیییق
اردوغان، بیرلشمیش میللتلر قیوملوق شوراسیندا دانیشدی
جمهورباشقانی، سون ۲۰ ایلده تحصیلین یاییغینلاشدیریلماسی، تحصیلده کیفیتینین آرتیریلماسی و برابر ایمکانلارین تامین ائدیلمهسی ایستیقامتینده تاریخی آددیملار آتدیقلارینی سؤیلهدی


text:
`اولوسلارآراسی شهر فیلم فستیوالی` نتیجهلر
خبرلر [201]
- واشینگتندا تۆرک میراثی آیی
- روسیا اوسکارا فیلم گؤندرمهیهجک
- تکنوفست قاردانیز بؤیوک ماراق گؤرور
- آیاماف، تورکیه ایله باغلی اقتصادی بؤیومه تخمینلرینی یوکسلتدی
- کودوکوشی ایراندان اؤدول ایله قاییتدی
- کاپادوکیا-دا بالن فست فستیوالی باشلاییب
- "قوز آغاجی" بیر موکافات داها قازاندی
- اولوسلارآراسی اتم انرژیسی آژانسی، ایران علیهینه قرار قبول ائتدی
- ایراندان "قوتسال هؤرومچک" فیلمی ایله باغلی آچیقلاما
- "تکنوفست آذربایجان" باشلاییر
- اردوغان: گؤیلره ان چوخ یاراشان بایراق آی اولدوزلو آل بایراغیمیزدیر
- سوئیسده تۆرکلره سالدیران ۵ نفر گؤزآلتینا آلیندی
- ت.ر.ت-نین اوره تیمی اولان فیلملر ایستانبول فیلم فستیوالیندا 5 موکافاتا لاییق گؤرولوب
- اردوغان: تورکیه، اولوسلارآراسی یایینچیلار بیرلیگینده ایلک ۱۰دا یئر آلیر
- شوشا، ۲۰۲۳ تورک دونیاسی کولتور باشکندی اعلان ائدیلدی
- تورکیه، تورکسویون یئنی باش کاتیبینی قوتلادی
- ایراندان وانا گلن قوناقلارین ساییسی آرتیر
- پوتینین فخری باشقانلیغی آسقییا آلیندی
- بغداد هاوالیمانی ۶ موشکله وورولدو
- تورکیه و آذربایجان اورتاق فیلم چکهجک
- بینالی ییلدیریم دا کؤمکچی سوروجو اولوب
- "1989 بلنه" سندلی فیلمین تقدیماتی آنکارا-دا کئچیریلدی
- آیاققابی
- شهره ایلدیریم دوشدو
- حلب خارابا شهره دؤندو
- مسجیدی اولمایان بیر شهر


text:
نورالدین نباتی: "معین شرایط یاراندیقدا قطرله گاز تیجارتی برپا اولونا بیلر"
خزینه و مالیه ناظیری نورالدین نباتی، شرطلر موناسیب اولدوقدا قطرله طبیعی گاز تیجارتینه باشلانیلاجاغینی بیلدیریب.
خزینه و مالیه ناظیری نورالدین نباتی، شرطلر موناسیب اولدوقدا قطرله طبیعی گاز تیجارتینه باشلانیلاجاغینی بیلدیریب.
نورالدین نباتی دونن ناظیرلر کابینهنین ایجلاسیندان سونرا ژورنالیستلرین سواللارینی جاوابلاندیریب.
آوروپا ایله روسیا آراسینداکی تحریم لر گرگینلیگیندن سونرا طبیعی گاز قیمتلرینین آرتماسینا ایشاره ائدن نورالدین نباتی تورکیه-نین طبیعی گاز تیجارتی ایله باغلی بیر سیرا اؤلکهلرله دانیشیقلارین داوام ائتدیگینی بیلدیریب.
نباتی قئید ائدیب کی، شرایط یاراندیقدا قطرله گاز تیجارتی برپا اولونا بیلر.
ایلگیلیلی خبرلر
فیچ، تورکیهنین بؤیومه تخمینینی یوکسلتدی
تورکیه اقتصادینین بو ایل یۆزده ۵،۲، ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴.جو ایللرده ایسه یۆزده ۲،۹ بؤیومهسینین گؤزلنیلدیگی قید ائدیلدی
نورالدین نباتی: "معین شرایط یاراندیقدا قطرله گاز تیجارتی برپا اولونا بیلر"
خزینه و مالیه ناظیری نورالدین نباتی، شرطلر موناسیب اولدوقدا قطرله طبیعی گاز تیجارتینه باشلانیلاجاغینی بیلدیریب.
مودیز، تورکیهنین بؤیومه تخمینینی یوکسلتدی
تورک اقتصادینین بو ایل یوزده ۴،۵، گلن ایل ایسه یوزده ۲ بؤیومهسی گؤزلنیلیر


text:
آسیا یاریشلارینا سانلیجا گۆن قالدی
شو ییل یاپیق بینالاردا و ساواش صونغاتی بۇیونچا ۵-نجی آسیا اۇیونلاری آشغاباتدا گچیرلر
یاپیق بینالاردا و ساواش صونغاتی بۇیونچا ۵-نجی آسیا اۇیونلاری تۆرکمنیستان ینگ پایتاغتی آشغاباتدا گچیرلر.
آسیا یورتلاری اینگ اولی تۆرگِنله شیگه طایارلانیار.
تۆرکمنیستان و آشغابات دا بو اۇیونلارا طایار.
آسیا اۇیونلاری ۱۷-نجی سنتیابردا باشلار.
تۆرکمنیستان قاراشسیزلیغی نینگ تاریحیندا ایلکینجی گِزه ک شیله اولی بیر چأرأ یر ایه چیلیگینی ادیأر.
تۆرگِنله شیکلره دۆرلی یورتلاردان مۆنگلرچه تۆرگِن قاتناشار.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکمنیستان "الکترونیک دؤولت" حیذماتی تایدان اولی اؤسۆش اتدی
تۆرکمنیستان الکترونیک دؤولت حیذماتی تایدان 21 باسغانچاق یوُقارلادی
قیرغیز ماناسچی آدینی گینس رکوردلار کیتابینا یازدیردی
124 ساغات ماناس قوُشغولارینی اوُقایان قیرغیز ماناسچی آدینی گینس ده یازدیردی


text:
گئچن اون ایلده یئیین گلیشمهسی ایله آدی دیللره دوشن پایتون یازیلیملاما دیلی آز آز بوتون ساحهلرده اؤزونه گؤرونَکلی یئر آچمیش دیر. بو یازیدا پایتون دیلینده حلقهلرین نئجه یازیلماسی و هانسی مقصدلر اوچون ایشلنمهسی اوزره بحث اولاجاق دیر.
بسم الله الرحمن الرحیم
پایتون یازیلیملاما دیلینده ایکی حلقه شکلی وار دیر، for داهی while. بو ایکی حلقه فرقلی موقعیتلر فرقلی مقصدلر اوچون ایشلهنرلر لکن بیری اوبیریسینین ایشینی ده گؤرهبیلر. ایلک اولاراق for حلقهسی و اوندان سونرا while حلقهسی اوزره بحث سورولهجک دیر.
پایتون دیلینده for حلقهسی بیر توالی عضولرینین بیر بیر گؤتورولمهسی ایله ایشلهیَر. آشاغیدا یازیلان مثالا دقت ائدینیز:
sayilar = [5, 7, 3, 9, 1] for sayi in sayilar: print(sayi)
بو مثالی اجرا ائدیب چیخیشینا باخسانیز sayilar لیستی ایچینده اولان ساییلارین بیر بیر گؤتورولوب ترمینالدا یازیلماسینی گؤررسینیز. بئلهلیکله پایتوندا for ماهیّتینین باشقا یازیلیملاما دیللری ایله فرقلی اولماسینی گؤردوک. باشقا دیللرده (مثال اولاراق ++C دیلینده) for، بیر باشلانیش مقدارلانمادان سونرا شرطی دوغرولمایینجا بلیرتیلن ایشلری حلقه دییشیلنلری اوستونده قاییتیب گؤرهجکدیر لکن پایتوندا for بیر توالی عضولرینی بیر بیر حلقه دییشیلنینده قویوب، حلقه ایچیندهکی یازیلان ایشلری حلقه دییشیلنی مقدارینا دایاناراق ائیلهیهجکدیر.
توالیلاری حلقهده ایشلتمک اوچون range تابعی ایله یارالدابیلهریک. بو تابعی بیر گیریشلی، ایکی گیریشلی داهی اوچ گیریشلی چاغیرابیلهریک. بیر گیریشلی چاغیراندا توالی صفردن باشلاییب، گیریش وئریلن سایییاجا دوامی اولاجاق، لکن گیریش وئریلن سایی توالیدا عضو اولمایاجاقدیر. تابعی ایکی گیریشلی چاغیراندا توالینین قورتولان ساییسیندان علاوه، باشلانیشینی دا بلیرتمهلیییک. بیرینجی گیریش توالینین باشلانیشی و ایکینجی گیریش توالینین قورتولوشو اولمالی دیر. تابعی اوچ گیریشلی چاغیرساق دا باشلانیش ایله قورتولوشدان سونرا آتدیمی دا وئرمهلیییک. آشاغیداکی مثال بو تابعین نئجه ایشلنمهسینی آیدینلاداجاقدیر:
for sayi in range(5): print(sayi) print("\n") for sayi in range(5, 10): print(sayi) print("\n") for sayi in range(5, 10, 2): print(sayi)
while حلقهسی پایتون دیلینده باشقا یازیلیملاما دیللری کیمی ایشلهنَر. while حلقهسینی یازماق اوچون بیر شرطیمیز اولمالی دیر. بو شرط دوغرو اولونجا حلقه قاییتیب اجرا اولاجاقدیر. آشاغیداکی مثالدا while حلقهسینین نئجه ایشلنمهسینی گؤرهبیلرسینیز:
sayi = 0 while sayi < 5: sayi += 1 print(sayi)
حلقهلرین نئجه یازیلماسینی تانیدیغیمیزدان سونرا، ایکی break ایله continue بویوروغونو تانیمالیییق. آدلاریندان بللی اولدوغو کیمی break حلقهنین ایشینی دایاندیریب، continue حلقهنین ایچیندهکی کدلاری چاغیریلان یئردن دایاندیریب، قاییدیب حلقه دییشیلنینی یئنیلهدیب حلقه کدلارینین اجراسینا دوام ائدیر. آشاغیداکی مثال ایله بو ایکی بویوروق ایشی آیدینلانار:
count = 0 while True: print(count) count += 1 if count >= 5: break print("\n") for x in range(10): if x % 2 == 0: continue print(x)
اوستدهکی کددا بیرینجی قسمت صفردن دؤردهجه بوتون ساییلاری، ایکینجی قسمت ده صفر دن اوناجا فرد عددلری ترمینال دا یازاجاقدیر.
پایتون یازیلیملاما دیلینده حلقهلره گؤره سون سؤز elseـین ایشلهنیشی دیر. پایتوندا حلقه کد بلوکلارینین قورتولماسیندان سونرا else یازابیلهریک. else ایچینده یازیلان کدلار حلقهنین طبیعی سونلانماسیندان سونرا اجرا اولاجاقلار لکن حلقه بیر break بویوروغو ایله دایاندیریلسا else ایچره یازیلان کدلار اجرا اولمایاجاقلار. آشاغیداکی مثالدا سؤزو سورولن مسئلهنی گؤرهبیلرسینیز:
count=0 while(count<5): print(count) count +=1 else: print("count value reached %d" %(count)) for i in range(1, 10): if(i%5==0): break print(i) else: print("this is not printed because for loop is terminated because of break but not due to fail in condition")
کدی اجرا ائتسهنیز، بیرینجی حلقه سونوندا else ایچینده یازیلان کدلارین اجرا اولونماسینی و ایکینجی حلقهنین سونوندا else ایچینده یازیلان کدلارین اجرا اولماماسینی گؤرهبیلرسینیز. ایکینجی حلقه break ایله دایاندیریلیر، اونون اوچون ده else ایچی اجرا اولماییر.


text:
قمینا (لهیستانجا: gmina) لهیستاندا ایداری بؤلومون اساس واحیدلرینین.بو واحید «کمون» و بلدیه ده ترجومعه اولار. ۲۰۱۰-جی ایلده، لهیستاندا ۲٬۴۵۹ قمینا واریدیر. قمینا کلمهسی آلمان دیلینده Gemeinde اولور و معناسی «ایجتیماع» دیر.
لهیستاندا اوچ نووع قمینا وار:
نووعلارینا گوره قمینالارین ساییسیدَییشدیر
- شهر قمیناسی (لهیستانجا:gmina miejska) تکجه بیر شهره شامیل اولور.
- شهر-کند قمیناسی (لهیستانجا:gmina miejsko-wiejska) بیر شهر و دورهسیندکی کندلره شامیل اولور.
- کند قمیناسی (لهیستانجا:gmina wiejska) کندلر و اونون حومهلرینه شامیل اولور.


text:
دؤیمه
دؤیمه قیزدیریلمیش متالی چکیج لرین کؤمکی ایله دؤیرک لازیمی فورمایا سالماق اۆچون میکانیکی اعمال اوصولودور. پروسه زامانی پستاه چکیجین آقیرلیغی آلتیندا "آخاراق" فورماسینی ده ییشیر. بو اوصوللا بؤیوک اؤلچولو حیصّهلر حاضیرلانیر. چکیسی 250 تن اولان متال حیصّهلرین حاضیرلانماسی نادیر حال دئییل. میثال کیمی گمی لرین و ژنراتور توربین لرینین دیرسک لی واللارینی گؤسترمک اولار. پروسه سین اولینده پستاه سوبادا قیزدیرلیر. قیزدیرما دماسی متالین آسان اعمال اولونما کاراکتری ایله معین اولونور.
دؤیمه ایله مشغول اولانلار دمیرچی دئیلیر.


text:
دۆنیأده کروناویروس سبأپلی ییتگیلر یوُقارلایار
اؤلِنلرینگ سانی 3 میلیون 183 مۆنگ آداما یتدی
بۆتین دۆنیأده کروناویروس یوُقاشان آداملارینگ سانی 151 میلیون 300 مۆنگ آدامدان گچدی.
اؤلِنلرینگ سانی 3 میلیون 183 مۆنگ آداما یتدی.
ساغلیغینا قوُوشانلارینگ سانی بوُلسا 128 میلیون 700 مۆنگ آداما قوُلایلادی.
آمریکادا کروناویروس سبأپلی اؤلِنلرینگ سانی 589 مۆنگ 207 آدام.
برزیلیادا ییتگی سانی 401 مۆنگ 417 آدام.
مکزیک ده آرادان چیقانلارینگ سانی 216 مۆنگ 447 آدامدان گچدی.
هیندیستان دا اؤلِنلرینگ سانی 208 مۆنگ 330 آدام.
انگلستان دا اؤلِنلرینگ سانی 127 مۆنگ 502 آدام.
ایتالیادا جان برنلرینگ سانی 120 مۆنگ 544 آدامدان گچدی.
روسیادا بوُلسا 110 مۆنگ 128 آدام کروناویروس سبأپلی اؤلدی.
فرانسیادا ییتگی سانی 104 مۆنگ 224 آدام.
آلمانیا، اسپایا، کلمبیا و ایران یالی یورتلار دا دۆنیأده اینگ کؤپ ییتگی چکن یورتلارینگ آراسیندا.
دِگیشلی حابارلار
ایتالیالیلارینگ سانی آزالیار
ایتالیانینگ رایات سانی نینگ 50 ییلدا 11.5 میلیون آدام آزالجاقدیغی چاق ادیلیأر
روس یوُلباشچی بؤلهکلِهیین عمومی طایارلیق ایغلان اتدی
روسیانینگ جمهورباشلیغی ولادیمیر پوتین یوردوندا بؤلهکلِهیین عمومی طایارلیق ایغلان اتدی


text:
گنجه
گنجه (لاتین تورکجه: Gəncə) — آذربایجان جومهوریتینین ایکینجی بؤيوک شهریدیر. ۱۸۰۴-نجۆ میلادی ایلدن ۱۹۱۸-نجی میلادی ایلهدک الیزابت پول آدلاندیریلمیش، ۱۹۱۸-نجی ایلده گنجه آدی يئنیدن برپا ائدیلسه ده ۲۲ فوریه ۱۹۳۵-نجۆ ایلده ديَیشدیریلهرک شهر کیروْف آباد آدلاندیریلمیشدیر. ۱۹۸۹-نجۆ ایلده گنجه آدی برپا ائدیلمیشدیر. ۲۴ ژانویه ۱۹۳۹-نجۇ ایلدن رئسپوبلیکا تابعلی شهردیر.
اراضیسی ۱۱۰ ک.م²، اهالیسینین سايی ۱٬۰۵۴٬۹۶۲ نفردیر. شهر اهالیسینین اوْرتا سێخلیغی ایسه ۲٬۷۵۵ نفر/ک.م² تشکیل ائدیر.
شهر، گنجه چايی، کۆر چايینین جنوبوندا کند تصروفاتی جهتدن زنگین بیر اراضیده يئرلشیر. گنجه اۇزون مودت آذربایجانین اساس صنایع مرکزلریندن بیری اوْلموشدور.
گنجه دؤولت بیلیم یوردو، آذربایجان دؤولت اکینچیلیک بیلیم یوردو، آذربایجان تکنولوژی بیلیم یوردو کیمی عالی تحصیل مکتبلری، آذواپا پروْقراملاشدیرما و تحصیل مرکزی، گنجه اؤزل تۆرک لیسهسی بۇ شهرده يئرلشیر.
گؤرونتولردَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
- گنجه مرکزی کتابخاناسی بیلگی (ایطلاعات) رئسۇرس شُعبهسی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- گنجه
- چاغداش (معاصیر) دؤورده گنجه شهرینده صنایع بخشلرینین گلیشمه سی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- http://www.mcdmerkez.org/ts_general/azl/belediye/b-20.htm[دائمی اولو باغلانتیلی]
- [۱][دائمی اولو باغلانتیلی]
- [۲][دائمی اولو باغلانتیلی]
- آذربایجان دؤولت آمار ایداره سی:گنجه شهرینین ائتنیک تَرکیبی (1999) Archived 2012-05-11 at the Wayback Machine.
- گنجه آسان خدمت[دائمی اولو باغلانتیلی]
- گانژا—ئنجیجلوْپدیا ایرانیجا
قایناقلاردَییشدیر
آذربایجان تۆرکجهسی (لاتین) ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gəncə»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۴ اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اویان نیوز / وحید شکرزاده
موعاصیر آذربایجان ادبییاتینین گٶرکملی شاعیری بولود قاراچورلو (سهند) ۱۳۰۵ اینجی ایلده مراغه شهرینده بیر ایشچی عاییلهسینده دوغولموشدور.
بولود قاراچورلو (سهند) ریضاخان ایستیبدادینین ان قورخونج ایللرینده دوغولوب, بویا باشا چاتدی. او درس اوخوماق اوچون گئتدییی مدرسهده اؤز آنا دیللینده اوخویوب – یازماق و حتتا دانیشماغا حاقلی اولماسا بئله, یارادیجیلیغا باشلادیغی گوندن شعر و منظومهسینین اساس حیصصهسینی آنا دیلینده یازماغا باشلادی و عؤمرونون سونونا قدهرده بو دؤزولمهز شراییطه باخمایاراق اؤز وارلیغی, دیلی, تاریخی, مدنییتی یولوندا یورولمادان و یئنیلمهدن جار چکیب قلم چالدی. آذربایجان میللی حوکومت چاغلاری سهند یاخشی نفس چکیردی بو دؤورده او بعضی ادبی ییغینجاقلاردا ایشتیراک ائتمکله ادبییاتلا داها آرتیق تانیش اولموش و شاعیرلر مجلیسینده دویغولو شعرلر اوخویاردی, شاعیرین ایلک شعر نومونهلری ۱۹۴۵- ده تبریزده بیراخیلان شاعیرلر مجلیسی آنتولوژیسینده بیراخیلدی.
او ایللرده, گونئی آذربایجاندا قورولان میللی دئموکراتیک ایستهکلرینی عمله گئچیرمهیه موفق اولدو, بیر ایلدن اوزون چکمهیهن بو حکومت ایستیبدادین قوربانی اولدو, لاکین قانا بویانمیش آذربایجاندا کوزهرهن اوجاق سٶنمهدی, شاعیر چوخلو آذربایجان یازیچیلاری کیمی شاه ایستیبداد رئژیمینین طرفیندن حبسه آلینیب, سونرا سورگون ائدیلدی. شاعیریمیز چوخلو شکنجهلره معروض قالدی آما آنا دیلینه, آنا یوردونا و دوغما ائللرینه وفالی قالاراق, ائللر ایچینده محببت , سئوگی, ایگیدلیک و اینسانییتدن نغمهلر قوشوب دستانلار یاراتدی. سهند ۱۹۵۱ ایللرینده دوستاقدا ایکی بویوک منظومه, بیریسی « آراز» و او بیریسی « خاطیره»- نی یازدی. بو منظومه لرده بویوک بیر خالقین باشینا گلن تاریخی فاجیعه لردن سؤز آچیر.
شاعیر آراز منظومه سینی بو سؤز ایله باشلاییر :
من آراز آدییلان
چوخ زاماندیر تانیشام
ان کیچیک یاشلاریمدان
اونو راوانلامیشام
قوجا بابام نه واختکن
بوغازیم آغرییاردی
آراز گئچمیشهم دئیه
بوغازیمی سیخاردی
سوروشاردیم : آی بابا
آراز نهدیر گئچمیسهن ؟
سویوندان ایچمیسهن؟
سوالیمدان بابامین
یاشالاردی گؤزلری
اؤزونون چییینلرینده
گیزلهنردی کدری
اوزومه مایوس, مایوس
باخیب دئمهزدی بیر سؤز
گؤرهردیم آنجاق اولوب
اونون توکلری بیز- بیز
سونرا دا قارداشیمین
آدین قویدولار آراز,
لاکین, اوندا دا منه
آیدینلاشمادی بو راز
آمما آراز بئشیکده
یاتیب ییرغانان زامان
بو سؤزلری دینلهردیم
آنامین لایلاسیندان:
آرازی آییردلار,
قوم ایله دویوردولار,
من سندن آیریلمازدیم,
ضولمونهن آییردیلار.
سهند تئهراندا سورگون اولان زامانلاردا دا ادبی ییغینجاقلاردا گئنیش شکیلده ایشتیراک ائتمکله بیر چوخ شاعیر و یازیچیلاریلان داها آرتیق یاخیندان تانیش اولور. سهندین تانیش اولدوغو کیمسه لردن کی قاباقجا دا اونلا آز – چوخ تانیش ایدی اوستاد محمد علی فرزانه ایدی, سهندین اوستاد فرزانه ایله تانیش اولماسی سهندین یاشاییشیندا بیر دٶنوک نوقطه حئسابا گلهبیلهر, نییهکی اوستادین تاپشیریقلاری و گؤستهریشلری نتیجه سینده سهند « سازیمیمن سؤزو» کیمی شاه اثری یاراتدی.
بو بیرینجی درجهلی شاعیر هله ایراندا تورکلرین آنا کیتابی ساییلان « دده قورقود» چاپ اولمامیشدان اؤنجه, اونون بیر سیرا بویلارین نظمه چکمیش و دئمک منظوم «دده قورقود» یارادا بیلمیشدی.
سهندین بو شاه اثرله ماراقلانماسی و تانیشلیغی بو مساله نی ثوبوتا یئتیریر کی شاعیر کولتورونه و مدنییتینه آرتیق اوستونلوک وئریردی و بونا اساس دا شاعیرین اثری خالق طرفیندن ماراقلانیب و نئچه دفعهلرله چاپ اولوندو.
سهند بیر آزادلیق سئون شاعیر ایدی کی اینسانچیلیق, قارداشلیق و میللتچیلیک شعرلرینده اؤز یئرین توتابیلمیشدی. او شعرینین بیرینده بئله دئییر : اهیر من تورکلردن دیفاع ائدیرمسه بو او دئمک دئییل کی اونلاری اوستون بیر عیرق (نژاد) بیلیرم بلکه اونلارین اینسانی حوقوقلارینی طلب ائدیرم. سهند ائله او شعرینده بونا گؤره کی آذربایجان میللتینه ظولم اولونور , اعتراضینی بئله دئییر :
من دئمیرم, اوستون نژاددانام من,
دئمیرم, ائلیم ائللردن باشدیر,
منیم مسلکیمده, منیم یولومدا
میللتلر هامیسی دوستدور, قارداشدیر
چاپماق ایستهمیرم من هئچ میللتین
نه دیلین, نه یئرین نه ده امهیین
تحقیر ائتمهییرم هدهلهمیرم
گئچمیشین, ایندیسین یا گلهجهیین
من آییرماییرام, آیری سالماییرام
قارداشی – قارداشدان, آروادی- اردن
آنانی- بالادان, اتی- دیرناقدان
اورکدن, قانادی- پردی
پوزماق ایستهمیرم بیرلیکلری
اینسانلیق بیرلییی ایدئآلیمدیر
قارداشلیق, یولداشلیق, ابدی باریش
دونیادا ان بویوک ارزولاریمدیر
آنجاق بیر سؤزوم وار: من ده اینسانام
دیلیم وار-خالقیم وار, یوردوم-یووام وار
یئردن چیخمامیشام گوبه لک کیمی
آدامام, حاققیم وار, ائلیم – اوبام وار
قول یارانمامیشام یاراناندا من
هئچ کسه اولمارام, نه قول نه اسیر
قورتولوش عصریدیر اینسانا بو عصر
اسیر اولانلار دا بوخووون کسیر.
آذربایجان و فارس شعرینین هر ساحه سینده شعر یازان و حتتا شاه اثرلر یارادان شاعیرلر چوخ اولموشدور. آنجاق خالقا میللی شوعورو آشیلایان, گئچمیشینی و گلهجه یینی بو قدهر گؤزه ل آنلادان شاعیر یوخ درجه ده آز اولموشدور. اؤزه للیکله گونئی آذربایجاندا پهلویلر دؤورونده حاکیم اولان بوغونتولو هاوادا فارس شووئنیزمینین موطلق حاکیمییتی دٶورونده. سهند بیر شاعیر اولاراق, وطنینی آزاد, خالقینی خوشبخت گورمک ایسته ییردی.
سهند ۱۳۴۶ اینجی ایلده شاعیر شهریارا مکتوبلار یازدی. بو مکتوبدا شاعیر ائلین دردلرینی سویله مکدن سونرا شهریاردان ایسته ییر بو یارالارا مرهم قویسون. سهند مکتوبونون بیر چوخ یئرینده اوستاد شهریارا چوخ ناراحات حالدا یاناشیر. سهندین فیکرینجه «هر بیر هنر صاحیبی ائلینه گووه نیب ائلینه آرخالانماسا, ائلین گوزوندن دوشوب کنارا قویولاجاقدیر».
سهندین شهریارا یازدیغی مکتوبوندان :
اٶزگه چیراغینا یاغ اولماق بسدیر
دوغما ائللریمیز قارانلیقدادیر
یانیب یاندیرمایاق یادین اوجاغین
ائویمیز سویوقدور, قیشدیر, شاختادیر
شهریاری اوزگه لره چیراغ اولماق یئرینه اؤز ائلینین دردلرینی سویلهمه یه چاغیریر.
او مکتوب شهریاردا بیر شعله نین آلوولانماسینا سبب اولور و شهریارین شاه اثرلریندن اولان « سهندییه» شاعیر سهند خطاب یارانیر.
دوزدور شاه رئژیمی بوتون وار گوجو ایله باجارابیلمهدی سهندین قوللارین زنجیرلهییب اسیر ائتسین, دوستاقلارا, سورگونلره محکوم ائتمکله, حقیقت سویلهیهن دیلینی باغلایا.
شاعیر بو قورتولوش عصرینده اعتیراض سسینی شاه رئژیمینه قارشی بئله اوجالدیر:
طالئعیمه سن باخ, دوشونجه لریم یاساق,
دویقولاریم یاساق
گئچمیشیمدن سؤز آچماغیم یاساق
گله جه ییمدن دانیشماغیم یاساق
آتا بابامین آدین چکمه ییم یاساق
بیلیرسن؟
آنادان دوغولاندان بئله
اوزوم بیلمهیه, بیلمهیه
دیل آچیب دانیشدیغیم دیلده
دانیشماغیم یاساق ایمیش
یاساق.
سهند ائل دردینی سویله مگی شاعیرلرین وظیفه سی (گووره وی) بیلیر و بیر یئرده بئله سویله ییر :
دیلیمی دالیمدان چیخارتسالار دا
قوی قارداش دردیمی دئییم باری بیل
گونئیدن قوزئیه, شرقدن غربه
هانسی خالقی گوردون بیزیم تک ذلیل؟
سهند اوز خالقینی قطعی بیر موباریزه یه چاغیریر و بئله اینام بسله ییر:
کیم دئییر اولومدور جانیندان گئچمک؟
بو اولومدن دوغور باشقا بیر حیات
اینسان اوز جانیندان کئچمه سه دئمک
ابدی حیاتا چاتارمی؟ هیهات
« افسوس کی آمانسیز اولوم اونو آزادلیغین ایلک باهاریندا سهند, ساوالان, حئیدربابا داغلارینین اتکلری لاله یاسمنله دولدوغو, کهلیکلری قاققیلدادیغی, بولبوللری چهچه باشلادیغی زامان, او بویوک اینسانی, شعر و ادب شاهینی بیزدن آییردی, آنجاق او اولمه ییب, او آلوولاندیردیغی شعر و هونر مشعله سیله اوزونه بیر ابدییت یارادیب».
بئله لیکله سهند (۲۲ فروردین ۱۳۵۸ ه.ش) اوز میللی آرزولارینان بیرگه بیزلردن آییریلدی آما اونون اؤلمز اثرلری ایله اؤلمهزلیکده یاشایان بیر کؤوره ک اورکلی شاعیردیر.
اوزو دئدییی کیمی :
آنجاق ائلی اوچون یاشایانلارین
اولوب گئتمک ایله ن عومرو قورتولماز
اولومله حیاتدا بیر بوتونلوک وار
گول توخوم اولماسا, توخوم گول اولماز.
قایناقلار :
۱- وارلیق – بولود قاراچورلو (سهند)اوچون اوه زل سای – ۱۳۵۸ – تهران
۲- پیک آذر درگیسی- ایکینجی ایل ۱۶-اینجی سای – مرداد ۱۳۸۱ – زنجان
۳- شمس تبریز هفته لییی – سهند اوچون اوزه ل سای – ایکینجی نومارا- دوردونجو ایل – ۹۳-اونجو سای- ۳ اسفند ۱۳۷۹ – تبریز
۴- سهندیه-شهریار – ایران جام یایین ائوی – ۱۳۷۵
۵- تریبون درگسی- ۳-اونجو سایی- یاز ۱۹۹۸ – سوئد


text:
عدن کؤرفزی
عدن کؤرفزی (عربجه: خليج عدن، فرانسهجه: golfe d'Aden) عرب دنیزینده یئرلشن و هیند اوقیانوسونا عایید اوْلان کؤرفز. کؤرفزینین شیمال ساحلینده عربیستان یاریم آداسی و اوْردا اوْلان یمن اؤلکهسی مسکونلاشیب، شرق و غربده ایسه آفریقا ایله سومالی و جیبوتی. همده غربده تاجورا کؤرفزینیده قئید ائتمک اوْلار. شرق سرحدی قواردافوی بورنونون مریدیانی ساییلیر (۵۱°۱۶’ا)[۱].عدن شهری یمن اؤلکه سی نین ایکینجی آدلیم و بؤیوک شهری بو خلیجین قوزئی طرفی دیر و خلیج آدی بو شهردن گؤتورولوب.
کؤرفز باب المندب واسطهسیله قیزیل دنیزله بیرلشیر. کؤرفزین ایقتیصادی اهمیتی اوْندادیکی، اوْ، فارس خلیجی اوروپایا نفتین نقلی اۆچون سۇ یوْلو کیمی ایستیفاده ائدیلیر.
۲۱-جی عصردن باشلایاراق بۇرادا دنیز قولدورلوغو پروبلمی اوْرتایا چیخمیشدی.
اساس لیمانلاری: ال موکلا (یمن)، عدن (یمن)،جیبوتی (جیبوتی)، برابرا (سومالی)
ایستینادلاردَییشدیر
- ^ Limits of Oceans and Seas, 3rd edition. International Hydrographic Organization (1953). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2013-04-17. یوْخلانیلیب7 February 2010.


text:
ماساچوست تکنولوژی انستیتوسو
ماساچوست تكنولوژي انستيتوسو (اینگیلیسجه: Massachusetts Institute of Technology)، قيسساجا MIT، آمریکا نین ماساچوست اوستانی نین كمبريج شهرینده یئرلشن اؤزل بیر بیلیمیورد آدی دیر. بۇ بيليم يورد دونيانين ان آدليم و اعتبارلي تكنولوژي و آراشديرما قوروملاريندان دير. بۇ بیلیم یورد اویرنجیلرین چوخو میلتلر آراسي ان ذكالي اؤيرنجيلريندن سايييليرلار. دونيا ايكينجي ساواشي و سویوق ساواش سورركن، بۇ بيلي يورد دا رادار، بيلگي سايار، و يئر آلتي يول گؤستريم كيمي تكنولوژيلر يارانديلار. بۇ بیلیمیوردونون ۵ اوخول (فاكولته) و بير كالئجدن قورولور و بونلارين ايچينده ۳۲ دپارتمان وار. توپلام ۱۱۳۱۹ اؤیرنجیسی واردیر. بۇ بيليم يورد آراشديريجيلاري 2015 نجي ايله قدر، 84 نوبئل اؤدولو (جايزه سي) آليبلار.
اوخوللار و کالئجلر[دَییشدیر]
- مۆهندیسچیلیک اوخولو
- بیلیم اوخولو
- يؤنتيم(مديريت) اوخولو
- اينسان بيليمي، اينجه صنعت، و توپلومسال بيليمي اوخولو
- معمارليق و پلانلاما اوخولو
- هاروارد - ام آي تي ساغليق بيليم و تكنولوژي كالئجي (ويتاكر كالئج)


text:
- سیز قادئنلارئ گری سئرایا آتئیۇر، شهوتلە أرککلرە یاناشئیۇرسونوز. آصلئندا سیز آشئرئ گیدن بیر تۇپلولوقسونوز.”
- حالقئنئن اۇنا وردیگی جواب سادەجە: “چئقارئن اۇنلارئ اۆلکەنیزدن! اۇنلار تمیز قالمایا چالئشان اینسانلاردئر!” دەمەلری اۇلدو.
- اۇنو وە قارئسئ دئشئنداکی عائیلەسینی قورتاردئق. قارئسئ، (بدنینین) قالئنتئسئ قالانلاردان اۇلدو.
- اۆزرینە بیر یاغمور (پیشمیش بالچئقتان تاش وە کۆل یاغمورو) یاغدئرمئشتئق. شیمدی سن اۇ سوچلولارئن سۇنونون ناسئل اۇلدوغونو بیر دۆشۆن!
- مدیەنە دە قاردشلری شوعایبئ گؤندردیک. دەدی کی: “أی حالقئم! آللاها قوللوق أدین؛ سیزین اۇندان باشقا ایلاهئنئز یۇقتور. سیزە راببینیزدن آچئق بیر بلگە گلدی، آرتئق اؤلچۆیۆ وە تارتئیئ تام یاپئن. اینسانلارا ماللارئنئ، حاقلارئنئ أکسیک ورمەیین. دۆزنین (آللاە طارافئندان) ساغلانماسئندان سۇنرا یریۆزۆندە بۇزغونجولوق یاپمایئن. اینانئپ گۆونییۇرسانئز سیزین ایچین حایئرلئ اۇلان بودور.
- تهدید ساووراراق، آللاها اینانئپ گۆوننلری اۇنون یۇلوندان أنگللـەیەرک وە اۇ یۇلدا آنلاشئلامایاجاق بیر چارپئقلئق اۇلماسئنئ ایستەیەرک هر یۇلا قورولمایئن. حاطئرلایئن کی بیر زامانلار سایئجا آزدئنئز، آللاە سیزی چۇغالتتئ. بۇزغونجولارئن سۇنونون ناسئل اۇلدوغونو بیر دۆشۆنۆن!
- بنیملە گؤندریلنە بیر کسیمینیز اینانئیۇر، بیر کسیمینیز دە اینانمئیۇرسا، آللاە آرامئزدا قارارئنئ ورینجەیە قادار دوروشونوزو بۇزمایئن! قارار ورنلرین أن اییسی اۇدور.
- حالقئنئن بۆیۆکلۆک تاسلایان اؤندە گلنلری شؤیلە دەدیلر: “باق شوعایب! یا قایئدسئز شارطسئز بیزیم دینی یاشاما بیچیمیمیزە دؤنرسینیز یا دا سنی وە برابریندەکی اینانانلار کسینلیکلە اۆلکەمیزدن چئقارئرئز!” شوعایب دەدی کی: “بیز ایستەمەسک دە می؟
- آللاە بیزی، سیزین دینی یاشاما بیچیمینیزدن قورتاردئقتان سۇنرا تکرار اۇنا دؤنرسک، آللاها قارشئ تام بیر یالان اویدورموش اۇلوروز. راببیمیز آللاە ترجیح أتمەدیکچە آرتئق اۇنا دؤنمەمیز اۇلاجاق شەی دگیلدیر. راببیمیزین بیلگیسی هر شەیی قوشاتمئشتئر. بیز آللاها گۆونیپ دایاندئق. راببیمیز! بیزیملە حالقئمئزئن آراسئنئ حاققا اویغون بیر بیچیمدە آچ. آیئرمایئ أن ایی یاپان سنسین!”
- حالقئنئن ایعتیبارلئ کیشیلریندن آیتلری گؤرمزدن گلنلر (کافیرلر) شؤیلە دەدیلر: “حلە شوعایبا اویون؛ کسین اۇلاراق قایبەدرسینیز.”
- چۇق گچمەدن اۇنلارئ اؤیلە بیر سارسئنتئ توتتو کی کندی یوردوندا چؤکۆپ قالدئلار.
- شوعایبئ یالانلایانلار، سانکی اۇرادا هیچ رفاە ایچیندە یاشامامئشلاردئ. آصئل قایبەدنلر، شوعایبئ یالانجئ سایانلار اۇلدو.
- شوعایب اۇنلاردان اوزاقلاشتئ وە شؤیلە دەدی: “أی حالقئم! بن راببیمین مساژلارئنئ سیزە تبلیغ أتتیم /بیلدیردیم. اییلیگینیز ایچین دە چابا گؤستردیم. آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر بیر تۇپلولوغا ناسئل اۆزۆلەییم کی!”
- حانگی کنتە بیر نبییی ألچی اۇلاراق گؤندرسک، اۇرانئن حالقئنئ موطلاقا ماددی سئقئنتئلارا وە بدنسل سئقئنتئلارا سۇقموشوزدور کی، بیزە یالوارئپ یاقارسئنلار.
- داحا سۇنرا سئقئنتئلارئن یرینە گۆزللیکلر وردیک. نیهایت گلیشتیلر وە شؤیلە دەدیلر: “بؤیلە دارلئقلارئ وە رفاهئ آتالارئمئز دا گؤردۆ.” سۇنوندا فارقئندا دگیللرکن اۇنلارئ آنسئزئن یاقالادئق.
- أگر اۇ کنتلرین آهالیسی، اینانئپ گۆونسەلر وە یانلئشلاردان ساقئنسالاردئ، اۇنلارا گؤگۆن وە یرین بۇللوق وە برەکت قاپئلارئنئ آچاردئق. فاقاط یالانا سارئلدئلار. بیز دە ألدە أتتیکلرینە قارشئلئق اۇنلارئ یاقالادئق.
- اۇ کنتلرین آهالیسی، گجە یاتارکن باسقئنئمئزا قارشئ گۆوندە مییدیلر؟
- یا دا اۇ کنتلرین آهالیسی، گۆندۆزۆن أگلنیرکن باسقئنئمئزا قارشئ گۆوندە مییدیلر؟
- پکی یا شیمدیکیلر آللاهئن پلانئنا قارشئ گۆوندە میدیرلر؟ قایبەدن تۇپلولوقلار دئشئندا هیچ کیمسە آللاهئن پلانئنا قارشئ کندینی گۆوندە گؤرەمز.
- أسکی صاحیبلریندن سۇنرا اۇ یرە میرثچئ اۇلانلارئ شو دا مئ یۇلا گتیرمز؟ گرکلی گؤرۆرسک گۆناەلارئ یۆزۆندن اۇنلارئ دا سئقئنتئیا سۇقارئز. قالبلری اۆزریندە ینی بیر یاپئ اۇلوشتوروروز دا آرتئق بیر شەی دینلەمز اۇلورلار.
- ایشتە بونلار، سانا بیر قئسئم حابرلرینی تام اۇلاراق آنلاتتئغئمئز کنتلردیر. کندیلرینە گؤندریلن ألچیلر آچئق بلگەلر گتیردیلر آما اۇنلار اؤنجەدن یالانلامئش اۇلمالارئ سببییلە اینانمایا یاناشمادئلار. آللاە، گؤرمزلیکتە دیرننلرین قالبلریندەکی ینی یاپئیئ ایشتە بؤیلە اۇلوشتورور.
- اۇنلارئن چۇغونون وردیکلری هیچبیر سؤزدە دوردوقلارئنئ گؤرمەدیک آما چۇغونون گرچکتن یۇلدان چئقمئش کیمسەلر اۇلدوغونو گؤردۆک.
- سۇنرا اۇنلارئن آردئندان موسایئ آیتلریمیزلە /موعجیزەلریمیزلە فیرعاوونا وە اۇنون اؤندە گلنلرینە گؤندردیک. اۇنلار دا موعجیزەلر قارشئسئندا یانلئش یاپتئلار. باق باقالئم، اۇ بۇزغونجولارئن سۇنو ناسئل اۇلدو!
- موسا شؤیلە دەدی: “أی فیرعاوون! بن، وارلئقلارئن راببی (صاحیبی) طارافئندان گؤندریلمیش بیر ألچیییم.
- گؤرەویم، آللاە حاققئندا سادەجە گرچگی سؤیلەمکتیر. راببینیزدن (صاحیبینیزدن) سیزە آچئق بیر بلگە دە گتیردیم. ایسرائیل اۇغوللارئنئ بنیملە برابر گؤندر!”
- فیرعاوون دەدی کی: “بیر موعجیزە ایلە گلدییسن اۇنو گتیر باقالئم. طابیعی دۇغرو سؤیلەینلردن ایسن!..”
- موسا، دگنگینی آتتئ. بیر دە نە گؤرسۆنلر؛ اۇ گرچکتن قۇسقۇجا بیر یئلان!
- بیر دە ألینی (قۇینوندان) چئقاردئ کی، اۇ دا باقانلار ایچین بمبەیاض!..
- فیرعاوونون حالقئندان اؤندە گلنلر دەدیلر کی: “بو گرچکتن بیلگین بیر سیحیرباز!
- سیزی اۆلکەدن چئقارماق ایستییۇر.” (فیرعاوون دەدی کی:) “پکی نە أمرەدرسینیز؟”
- دەدیلر کی: ” اۇنو وە قاردشینی آلئقۇی، شهیرلرە آدام تۇپلایاجاق کیشیلر گؤندر.
- بیلگین سیحیربازلارئن حپسینی آلئپ سانا گتیرسینلر!”
- سیحیربازلار فیرعاوونا گلدیلر وە شؤیلە دەدیلر: “غالیب گلن بیز اۇلورساق، ألبتتە بیر اؤدۆلۆمۆز اۇلور، دگیل می؟”
- دەدی کی: “ألبتتە، اۆستەلیک بانا یاقئن کیمسەلردن اۇلاجاقسئنئز.”
- سیحربازلار دەدیلر کی: “موسا! اؤنجە سن می آتارسئن، یۇقسا بیز می آتالئم؟”
- موسا: “سیز آتئن!” دەدی. آتئنجا اینسانلارئن گؤزلرینی بۇیادئلار. اۇنلارئ دهشتە دۆشۆردۆلر. بۆیۆک بیر سیحیر /گؤز بۇیاماسئ مەیدانا گتیردیلر.
- موسایا: “دگنگینی آت!” دییە واحیەتتیک. بیر دە نە گؤرسۆنلر! دگنک، سیحیربازلارئن اویدوردوقلارئ شەیلری یالایئپ یوتویۇر.
- بؤیلەجە (موسا ایلە ایلگیلی) بۆتۆن گرچک اۇرتایا چئقتئ. سیحیربازلارئن یاپتئقلارئ دا بۇشا چئقتئ.
- (فیرعاوون وە حانەدانئ) اۇرادا ینیلدیلر وە کۆچۆک دۆشمۆش اۇلاراق گری دؤندۆلر.
- سیحیربازلار بیر آندا کندیلرینی سجدەیە قاپانمئش بولدولار.


text:
معاصر تاریخیمیزده شرف گونشی کیمی پارلایان بؤیوک اجتماعی و سیاسی دگیشیکلیکلر، آذربایجان خالقینین و ائلهجهده قهرمان تبریزین آدیلا باغلیدیر. مشروطه حرکاتی، شیخ محمد خیابانی نهضتی، 21 آذرده یارانان ملی- دموکراتیک قورولوش، 29 بهمن حماسهسی و 22 بهمن انقلابی کیمی اجتماعی سیاسی حرکتلرین اوزهرینده قویودوغو تعیین ائدیجی ایزلر اوچون، آذربایجان خالقی و قهرمان تبریز، ابدیلیک ملی غرور حیسی کئچیره بیلر.
Feb 25, 2015
تبریز نغمهلی سطرلر - 29 بهمن حماسهسینین ایل دؤنومو مناسبتیله
آیری آیری یازیچی لار و شاعیرلر
ائلدارموغانلی
تبریز نغمهلی سطرلر
آذربایجان خالقینین ایران تاریخینده قویدوغو قهرمانلیق ایزلری خالقلارین یادداشیندان پوزولماز ایزلر اولوبدور. آذربایجانین کئچمیش یوزایللیک ایران سیاسی، اجتماعی تاریخینده اونودولماز رولو اولوب و بیر سیرا تاریخی حادثهلرده اوینادیغی رول اعتباریله بوتون شرق اؤلکهلرینه اؤرنک کیمی اؤزون تانیتدیریبدیر.
معاصر تاریخیمیزده شرف گونشی کیمی پارلایان بؤیوک اجتماعی و سیاسی دگیشیکلیکلر، آذربایجان خالقینین و ائلهجهده قهرمان تبریزین آدیلا باغلیدیر. مشروطه حرکاتی، شیخ محمد خیابانی نهضتی، 21 آذرده یارانان ملی- دموکراتیک قورولوش، 29 بهمن حماسهسی و 22 بهمن انقلابی کیمی اجتماعی سیاسی حرکتلرین اوزهرینده قویودوغو تعیین ائدیجی ایزلر اوچون، آذربایجان خالقی و قهرمان تبریز، ابدیلیک ملی غرور حیسی کئچیره بیلر.
1356نجی ایل بهمن آیینین 29نجی گونو آذربایجانلیلارین ظولم و شاهلیق استبدادی علیهینه گؤستردیکلری قهرمانلیق یئنی بیر حماسهنین یارانماسینا سبب اولدو. بو حماسه ایران سویهسینده آزادلیق و باغیمسیزلیق شعارلاری آلتیندا یارانان خالق حرکاتینین ان قووه وئریجی عامیلینه چئوریلدی.
تبریز اهالیسی شاه مامورلارینین قم شهرینده اعتراض سسی قالدیران جاماعاتین علیهینه تؤرتدیکلری تضییقلره اعتراض اولاراق، شهرین مسجیدینه توپلاشماق ایستهییر، آنجاق شاهلیق قورولوشونون کئشیکچیلری یول وئرمهیهرک، بیر گنجی اؤلدورورلر. انقلابچی گنجین شهید اولماسی تبریز خالقینین عصیانینا سبب اولور. خیابانلاردا باشلانان نئچه مینلیک اعتراض نمایشی شاه رژیمی علیهینه اوجالان دئوریلمه شعارلاریلا داوام تاپیر. مامورلارین ائتدیگی جنایتلر ملتی قورخوتماییر، عکسینه خالق، انقلابین درینلشمهسی اوغروندا آپاراجاغی مبارزهنین داوامینا داهادا ایناملا یؤنهلیر.
29 بهمن حرکاتینین ان اؤنملی تاثیری، ایران سویهسینده گئدهن مبارزهنین دوز استقامته یؤنلمهسینه یول گؤسترمهسی اولور. شاه رژیمینین دئوریلمهسی و پهلوی خاندانینین آرادان قالدیریلماسی، اساس انقلابی مقصده چئوریلیر. شاهین سوسقون آداسینا ولوله دوشور؛ بیر یانداندا بو انقلابی حرکت، ایرانین باشقا شهرلرینده گئدهن مبارزه آخیمینین گوجلنمهسینه سبب اولور. ساواک، شهربانی و دیگر استبداد قوهلرینین ”شکست ناپذیر“لیک افسانهسینه بیر یوللوق سون قویولور.
تبریز حرکاتینین تاثیری آلتیندا ایستر انقلاب گونلری ایسترسهده اوندان سونراکی گونلرده خالقین دیلینه یاخین اولان یئنی مضمونلو ادبیات یارانیر. مختلف ادبی ژانرلاردا اؤز عکس صداسینی تاپان مبارزه روحلو، آزادلیق ایستکلی صنعت اثرلری، خالقین دیلینده ازبر اولور. دؤیوشچولرین سنگرلرینده هیمنلره و بیر سیرا یارانان نظم اثرلری خالقین اؤز آرتیرمالاریلا، نمایش شعارلارینا چئوریلیر. نئجه کی، شاه رژیمی طرفیندن 29 بهمن حرکاتینین آذربایجانلیلارا یوخ، اجنبی قوهلره منسوب ائدیلمهسی، ذولفقار کمالی آدیندا بیر شاعرین قلم محصولونا آرتیریلان خالق سؤزلریله، بئله جوابلانیر:
شنبه گونو سحرچاغی
ائل اله آلدی چوماغی،
تیترهدی قورخودان یاغی،
گؤرنتک برهلدی گؤزو،
بهمنین ییرمی دوققوزو.
دئدیلر یالاندی یالان،
خارجهلی دئییل اینان
تبریزلیایدی قویدو جان
وطنین اوغروندا اؤزو،
بهمنین ییرمی دوققوزو.
جام سیندیران غلامعلی،
اروجعلیایله پنجعلی
هاردان اولدو خارجهلی؟
تبریزلی اؤزویدو، اؤزو
بهمنین ییرمی دوققوزو.
29 بهمن حرکاتی تاثیری آلتیندا یارانان ادبیاتدا، خصوصیله شعر نمونهلرینده، هر بیر اجتماعی- سیاسی حرکتین قیزغین اتموسفرینده یارانان ادبی اثرلر کیمی، داها آرتیق رئال حادثهلرین صنعت دیلیایله اوخوجویا چاتدیریلماسی اساس گؤتورولوبدور. باخمایاراق کی، بو ادبی اثرلرین یارادانلارینین بیر چوخو ادبی جمعیتده سؤز اوستالاری سویهسینه یوکسلن و باشقا بیر زامان مؤوقعینده چوخ پوئتیک اثرلر یارادان صنعتکارلار اولموشلار.
آذربایجان خالقینین معاصرایران سیاسی- اجتماعی تاریخینده شرفله قویدوغو مبارزه ایزلری و آزادلیق اوغروندا ترسیم ائتدیگی دؤیوش لؤحهلری او جملهدن 29 بهمن حماسهسینی عزیزلهیهرک، بیر سیرا آذربایجان شاعرلرینین بو حرکتله باغلی یاراتدیغی صنعت اثرلرینی بیرگه اوخویوروق.
من تبریزدن گلمیشم
بولود قاراچورلو (سهند)
بیلمیرم آغلاییم، بیلمیرم گولوم،
بیلمیرم آچیلیب، یا سولوب گولوم!
دانیشماغا توتمور آغزیمدا دیلیم،
آخی دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
مندن سوروشمایین تویدان، بایرامدان،
نغمهدن، ماهنیدان، بادهدن، جامدان،
اوغول اوشاغیمدان، بالا ـ بولامدان،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
سؤز آچمایین منه یازدان، باهاردان،
یا ایستی اوركلی، ایستكلی یاردان،
سورمایین او عزیز آنا دیاردان،
آمان، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
سورمایین، سورمایین یاشیل داغلاردان،
شاختا قارسیلایان بارلی باغلاردان،
یادا، باغریمداكی چارپاز داغلاردان،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
عاریفلر دردیمی آنلایار ـ قانار،
آلیشقانلار آلوولانار، اودلانار،
بعضیلر سؤزومو افسانه سانار،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
یارادان دیل وئریب انسان دانیشا،
ال ـ قول وئریب حیات اوچون ووروشا،
اورهك وئریب سئوه، كوسه، باریشا،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
گناهیم: ثروتیم دوشونجهم، دیلیم،
ال ـ قولوم زنجیرده، یورد، دیلیم ـ دیلیم،
اورهگیم شان ـ شاندیر، باغلیدیر دیلیم،
آمان، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
شاعرین سیلاحی كلمهدیر، سؤزدور،
یاخان شاپالاقدیر، یاخیلان اوزدور،
گؤیرن یاناقدیر، قیزاران گؤزدور،
آمان، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
قلم سونگو ایله قارشی دورا؟...هئی...
كاغاذ قالخان اولا، جان قورویا؟...هئی...
ناحاق قان قورویا، قورومایا؟...هئی...
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
سؤز دوستلارینا من دایانانمیرام،
بوش بوغاز سؤزونه اینانانمیرام،
جان قویماقلا، سؤزو، بیر سانانمیرام،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
باده مجلیسینده، ایستی اوتاقدا،
اؤیونمكده اولار، بلكه جوشماق دا،
ایش مرره باشینا یئتیشن واختدا،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
لالهنین توتولدو باغری قارالدی؟
بولبولون نه اولدو رنگی سارالدی؟
قان قارداشلاریم بس هایاندا قالدی؟
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
طالعیم بللیدیر دوستا، دوشمانا،
دئمیرم او باشی دومانلی آنا،
لالهیه بورونوب یا باتیب قانا،
آمان دوستلار من تبریزدن گلمیشم!
***
ساوالان اورهكلی تبریز آناسی،
اللری اوستونده قالیب بالاسی،
تویو چالیناركن باشلاییب یاسی،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
دیرناخلانیب گلینلرین یاناغی،
گردكلر اولوبدور ” قاسم ” اوتاغی،
قیرمیزی گئیینیب عینالی داغی،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
دومان چولقاییبدیر داغلاری، دوزو،
شهرین آغزیندا قالیبدیر سؤزو،
آنجاق، سحر ـ آخشام قیزاریر گؤزو،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
دؤنوم ـ دؤنگهلرده قوردلار اولاشیر،
سومسوكـسومسوك گزیر،گاه قودوزلاشیر
بعضاًده دیشلری قانا بولاشیر،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
درین دنیز كیمی ساكتدیر شهر،
سسسیز ییرقالانیر قالین لپهلر،
بو سكوتدا نهلر گیزلنیب، نهلر؟...
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
سهندین ایچینده كوپسونور وولقان،
باشیندا گاه دومان، گاهداكی، توفان،
بویلانیر شهره باخیر نگران،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
***
وطن دمیردهدیر، وطن داردادیر،
گؤزلری یول چكیر، انتظاردادیر،
”شهریار“ قارداشیم گؤرسن هاردادیر،
آمان دوستلار، من تبریزدن گلمیشم!
تهران، اسفند 1356
قهرمان تبریز!
مفتون امینی
ایکی گون قالاندا بؤیوک چلهدن،
آغ گونش چیخاندا قارلی قلهدن.
قیزارتدی عینالی اؤز یان- یؤورهسین،
اونون شؤوقو آلدی ارکین دؤورهسین.
اوجا بیر سس دوشدو ساعات زنگینه،
قیزیل شفق چؤکدو شهرین رنگینه.
تبریزین قلبینه ایشیق ساچیلدی،
آغیر بیر یوخودان گؤزو آچیلدی.
مینلر سماوارتک خلقین سینهسی
قاینادی، قاینادی داشدی کینهسی.
دورولدو رنگلری توتغون اومیدلر،
قول- قاناد آتدیلار یورغون ایگیدلر.
هر کوچهدن بیر سئل آخدی میدانا،
میدان دولدو سولار چیخدی ایوانا.
اوز گتیردی شهره داغلارین یئلی،
قاریشدی تبریزه کندلرین تئلی.
داشلار اله دوشدو میدان چاییندان،
داش ووران، داش یئین چیخدی ساییندان.
هرنه اله یاتیب ووروب ییخدیلار،
دویونجا دوشمندن آجیق چیخدیلار.
ییخیلمیش بوتلرین بوینو سیجیمده،
توزلو- توپورجکلی چوخ پیس لیجیمده.
ملت گئتدی نوزولچولار جنگینه،
آلوو تپدی یوز اوتوزدؤرد بانکینا.
×××
پولا حسرت کاسیب ال- ایاق یالین،
شق اسکیناسلارین آسدی تونقالین.
ملت نه ایستردی؟ - آزاد یاشاماق،
دولت نه ایستردی؟ - اونو تالاماق.
دوروب آیاق اوسته دردین باغیریب،
اؤز قارا گونونه شاهد چاغیریب.
یارالی- یارالی چکیب بایراغین،
آنجاق کی بیلدیریب دیری قالماغین.
خدمته باغلانیب اوجا همتین،
باشلاییب قورتاریب ایشی چوخ چتین.
هدفلری آیدین، گوجلری ییغجام،
بیر مرامدان آلمیش هامیسی الهام.
نظملی –نقشهلی دوزگون انقلاب،
تاریخده یازماییب بونو هئچ کتاب.
آی قوجامان تبریز اوزون آغ اولسون،
دوشمنی یومشالتدین الین ساغ اولسون.
ایرانا اؤیرتدین عصیان ائتمهگی،
آزادلیق یولوندا آییق گئتمهگی.
اولوردو هی سنه ییرتیجی قورتلار،
بیلیردیم کی، بیرگون دؤزومون پاتلار.
هی تاریخین چرخی چؤندو- دولاندی،
دئییردین کی هاچان بو ایش اولاندی؟
ییرمی دوققوز کئچمیش بهمن آییندان،
نشان گئتمیش اوخون چیخدی یاییندان.
بو ایش سنه چوخدا حؤرمت قازاندی،
اوندان بری دوشمن حقینی قاندی.
آسدیلار شوشقاسین یوغون بئلیندن،
چیرکین یامانلاری دوشدو دیلیندن.
ووردولار، ازدیلر یئللی بورنونو،
وئرمهسین قاباغا زیغلی قارنینی.
قویماسین حق سؤزو آیاق آلتینا،
دئمهسین مین یالان بیر یوزآلتینا.
حق دئییبدیر تبریز ناحق ائشیتمز،
حق یولوندا کیمسه اونا یئتیشمز.
خالص بیر سؤزوم وار ییرمی دؤرد عیار،
هامی دایاناندا تبریز باشلایار.
تبریز یئنه باشدیر، بو سؤز دوغرودور،
خلقی ستارخانین خلف اوغلودور.
هر یئنی بهمنین ییرمی دوققوزو
آرتیق تانییاجاق دونیا تبریزی.
قوی ایگیدلر بوگون چیخسین چاپاغا،
آتیلسین آلمالار، گوللر قاباغا.
قوی چالیب اویناسین بوگون قیز- گلین،
آرزوسو گؤیلونده قالسین دوشمنین.
بزهسینلر ارکی بایرام آدینا،
خوش گونونو تبریز سالسین یادینا.
قوی دئسینلر بوگون صمد یئرین بوش،
دئسینلر ”چایاوغلو“ اونون شعرین قوش.
بیر گؤزل ایش گؤرسون هرکیم باشارا،
قیزیل گول گؤندرسین اولدوز، یاشارا.
ائل شاعیری ”اوختای“ بوگون یاد اولسون،
ائلین شاد ایستردی ائلده شاد اولسون.
قوی بئله گون شهره چیخسین کارناوال،
ماراقلی پنجهلر توتسون تار- قاوال.
قوی بو گونو دئسین قوجا عاشیقلار،
ائل ایچینده باشی اوجا عاشیقلار.
ظفرلر قازانسین قوجامان تبریز،
یاشاسین. یاشاسین قهرمان تبریز!
ایکی گون قالاندا بؤیوک چلهدن،
آغ گونش چیخاندا قارلی قلهدن.
قیزارتدی عینالی اؤز یان- یؤورهسین،
اونون شؤوقو آلدی ارکین دؤورهسین.
اوجا بیر سس دوشدو ساعات زنگینه،
قیزیل شفق چؤکدو شهرین رنگینه.
تبریزین قلبینه ایشیق ساچیلدی،
آغیر بیر یوخودان گؤزو آچیلدی.
مینلر سماوارتک خلقین سینهسی
قاینادی، قاینادی داشدی کینهسی.
دورولدو رنگلری توتغون اومیدلر،
قول- قاناد آتدیلار یورغون ایگیدلر.
هر کوچهدن بیر سئل آخدی میدانا،
میدان دولدو سولار چیخدی ایوانا.
اوز گتیردی شهره داغلارین یئلی،
قاریشدی تبریزه کندلرین تئلی.
داشلار اله دوشدو میدان چاییندان،
داش ووران، داش یئین چیخدی ساییندان.
هرنه اله یاتیب ووروب ییخدیلار،
دویونجا دوشمندن آجیق چیخدیلار.
ییخیلمیش بوتلرین بوینو سیجیمده،
توزلو- توپورجکلی چوخ پیس لیجیمده.
ملت گئتدی نوزولچولار جنگینه،
آلوو تپدی یوز اوتوزدؤرد بانکینا.
×××
پولا حسرت کاسیب ال- ایاق یالین،
شق اسکیناسلارین آسدی تونقالین.
ملت نه ایستردی؟ - آزاد یاشاماق،
دولت نه ایستردی؟ - اونو تالاماق.
دوروب آیاق اوسته دردین باغیریب،
اؤز قارا گونونه شاهد چاغیریب.
یارالی- یارالی چکیب بایراغین،
آنجاق کی بیلدیریب دیری قالماغین.
خدمته باغلانیب اوجا همتین،
باشلاییب قورتاریب ایشی چوخ چتین.
هدفلری آیدین، گوجلری ییغجام،
بیر مرامدان آلمیش هامیسی الهام.
نظملی –نقشهلی دوزگون انقلاب،
تاریخده یازماییب بونو هئچ کتاب.
آی قوجامان تبریز اوزون آغ اولسون،
دوشمنی یومشالتدین الین ساغ اولسون.
ایرانا اؤیرتدین عصیان ائتمهگی،
آزادلیق یولوندا آییق گئتمهگی.
اولوردو هی سنه ییرتیجی قورتلار،
بیلیردیم کی، بیرگون دؤزومون پاتلار.
هی تاریخین چرخی چؤندو- دولاندی،
دئییردین کی هاچان بو ایش اولاندی؟
ییرمی دوققوز کئچمیش بهمن آییندان،
نشان گئتمیش اوخون چیخدی یاییندان.
بو ایش سنه چوخدا حؤرمت قازاندی،
اوندان بری دوشمن حقینی قاندی.
آسدیلار شوشقاسین یوغون بئلیندن،
چیرکین یامانلاری دوشدو دیلیندن.
ووردولار، ازدیلر یئللی بورنونو،
وئرمهسین قاباغا زیغلی قارنینی.
قویماسین حق سؤزو آیاق آلتینا،
دئمهسین مین یالان بیر یوزآلتینا.
حق دئییبدیر تبریز ناحق ائشیتمز،
حق یولوندا کیمسه اونا یئتیشمز.
خالص بیر سؤزوم وار ییرمی دؤرد عیار،
هامی دایاناندا تبریز باشلایار.
تبریز یئنه باشدیر، بو سؤز دوغرودور،
خلقی ستارخانین خلف اوغلودور.
هر یئنی بهمنین ییرمی دوققوزو
آرتیق تانییاجاق دونیا تبریزی.
قوی ایگیدلر بوگون چیخسین چاپاغا،
آتیلسین آلمالار، گوللر قاباغا.
قوی چالیب اویناسین بوگون قیز- گلین،
آرزوسو گؤیلونده قالسین دوشمنین.
بزهسینلر ارکی بایرام آدینا،
خوش گونونو تبریز سالسین یادینا.
قوی دئسینلر بوگون صمد یئرین بوش،
دئسینلر ”چایاوغلو“ اونون شعرین قوش.
بیر گؤزل ایش گؤرسون هرکیم باشارا،
قیزیل گول گؤندرسین اولدوز، یاشارا.
ائل شاعیری ”اوختای“ بوگون یاد اولسون،
ائلین شاد ایستردی ائلده شاد اولسون.
قوی بئله گون شهره چیخسین کارناوال،
ماراقلی پنجهلر توتسون تار- قاوال.
قوی بو گونو دئسین قوجا عاشیقلار،
ائل ایچینده باشی اوجا عاشیقلار.
ظفرلر قازانسین قوجامان تبریز،
یاشاسین. یاشاسین قهرمان تبریز!
دومانلی تبریز!
هاشم ترلان
ندیر آلنینداکی او قیریشیقلار
ای باشی بلالی دومانلی تبریز؟
ندیر کؤکسوندهکی کؤزرن یارا
ایگیدلر بئشیگی ایمانلی تبریز؟
هنرین قلمله گلمز تصویره،
دؤزمهدین بهتانا، نهده تحقیره،
باخمادین قولوندا پاسلی زنجیره،
دئدین: من تبریزم، طغیانلی تبریز!
چالدیغین ظفره ائللر گووندی،
اولدوزلار آلقیشا، تورپاغا ائندی،
بیلیرم هر زمان صبرین توکندی،
اولورسان دریاتک توفانلی، تبریز!
چوخداندیر گؤرموروک سنی بیز گولن،
فقط اؤز ائلیندیر دردینی بیلن،
سؤیله نه وقتهجن مرکزدن گلن-
حاکمین اولاجاق تهرانلی، تبریز!
جلادین نفسین کسدین دریندن،
آخدی قان بولاغی کوچهلریندن؛
بؤیوک ستارخانین فرمانیله سن
اولدون دؤیوشلرده فرمانلی تبریز.
اوغلون شهریاری سسله اویانسین،
الده حیدربابا، اؤنده دایانسین،
شعریمیز وطنین عشقیله یانسین،
سن ای شهریارلی، قطرانلی تبریز!
کاوهتک چکیلجک هر زمان آدین،
ضحاکین لرزیه سالیر بنیادین،
آزاد کؤنوللره انصافین،دادین
ظالمه غضبلی دیوانلی تبریز.
ای دوغما ائللریم، ای تبریزلیلر،
قربانی اولدوغوم امیرخیزلیلر،
وورون دامغالانسین ایکی اوزلولر،
دئسینلر آدینا داستانلی تبریز.
ضربهلر ائندیکجه جلاد اوستونه،
قان تؤکوب میندیلر عناد اوستونه،
یاد ائللی قویدولار بیر آد اوستونه،
اؤزونسه آذری عنوانلی تبریز.
سانما اوز چئویریب تبریزدن فلک،
سنین قلبین یانیر، تهرانین اتک،
هانسی بیر اؤلکهدیر سؤیله سنینتک
اولوبدور ائللری زیانلی تبریز.
دانسالاردا سنین دوغما دیلین وار،
اذربایجان آدلی بیر سئوگیلین وار،
ظلمتی بوغماغا جوشان سئلین وار،
اغ گونه بویلانان عصیانلی تبریز.
بیر یانین عینالی، بیر یانین سهند،
خائنلر بوینونا سالیبدیر کمند،
دوستلارا هر سؤزون، دیلین شکر- قند
یادلارین گؤزونه تیکانلی تبریز.
بیر سپر اولموسان سن استبدادا،
ائللرین دار گونده گلیب امدادا،
قارانلیق یوللاری قویوب آرخادا،
شرقه دوغرو گئدن کروانلی تبریز.
گئدیکجه بوغولان سسلر اوجالیر،
دشمن ائل گوجونه باخیب قوجالیر
سنین ساغلیغینا ایندی ال چالیر
سئوینیر هر یئتن ایرانلی، تبریز!
نبینین آتیدیر میندیگین کهر،
او دوشمان باشینی کؤکوندن اوزر،
بیلیرم قالخاجاق ائلین بیر سحر
اللری نیزهلی، قالخانلی تبریز.
بیلیرم اولماسان آچیلماز بو گون-
خلقین بوغازیندان آسیلان دوگون؛
عشق اولسون ای وطن سنین گئتدیگین-
مقدس یوللارا ای شانلی تبریز!
10/12/56
تبریز!
احمد شایا(آلاو)
آلوولاردان یارانیبسان،
زلفلرتک دارانیبسان،
ظلمه قارشی دایانیبسان،
گؤزل شهریم، آنام تبریز!
ستارخانین شهریسن،
قوجا شرقین سحریسن،
تاختدان سالدین قجری سن،
قویما اودا یانام تبریز!
باسغینچیلار سنده باتدی،
سنی گؤرجک تاجین آتدی،
سنده اؤز منلیگین ساتدی،
اولار سنی دانام تبریز؟!
قوچاقلارین قوچاغیسان،
ایستی آنا قوجاغیسان،
مدنیت اوجاغیسان،
دئدین ائله جانام تبریز!
مین ایگیددن نشانین وار،
دوز عهدین وار، پیمانین وار،
گولوستانین، ریحانین وار،
گؤلوم، چشمهم، سونام تبریز!
تبریز حماسهسی
مظفر درفشی
قالخیر اودلار وطنیندن یئنه اود شعلهلری
یئنه یوردوم آلیشیب؛
خالقیمین صبر و تحمل کاساسی لبریز اولوب
سانکی شدتله داشیب.
یئنه زرتشت اوجاغیندان اوجالیر شانلی آلوو
یوکسلیر نور حیات؛
یئنه بابک وطنینده یارانیر قانلی قیام
اویانیر شور نجات.
سس دوشوب عالمه: "تبریز یئنه دوردو ایاغا-
قانلی تورپاقلاردان؛
انقلاب بایراغی اللرده، بیر الده یوموروق
دیریلیب ستارخان.
یئنه قووزاندی خیابانی ائلینده عصیان
یئنه قوپدو توفان؛
یئنه غاصبلره، ظالیملره توتماق دیوان
یئنه عصیان، عصیان.
×××
بوغونوق سسله هارایلار اوجالیر، همهمهلر:
"غصبکار شاهه اؤلوم!"
تیترهدیر یئر- گؤیو بیر لحظهده مین سسلی ندا:
"قانلی دسگاهه اؤلوم!"
"سلطنت محو اولا، کؤکدن قازیلا استبداد
گرهک اعدام اولا شاه!"
"گرهک استعمارا، استثمارا سون قویماق اوچون
ائلهیک ظولمی تباه."
×××
بو شعارلار، بو هارایلار اوجالیر، عرشه چاتیر
خالق دورموش ایاغا؛
جلادین تاختینا تهراندا اودور لرزه دوشوب
باشلاییب تیترهمگه؛
"سؤندورون بو اودو!"- دستور یئنیشیر تهراندان
"یوخسا نابود اولارام"
"ژنرالار! منیم اوچ قوببالی سرکردهلریم،
ائدین اقدام، اقدام!"
×××
تانکلار، توپلو زرهلر، کامیونلار، جبپلر
صف چکیب قووزاندی؛
یوز سیلاحلارلا مسلح تپهدن دیرناغادک
قوشون حاضرلاندی؛
چیخدی تیمسار اوتاغیندان ایپک الجک الده
دؤشو بیر پارچا مدال؛
زرلی کاسکت پاپاغی، برق وورور چکمهلری
اؤزو لاکین بد حال؛
سؤیلهییر غیضیله سربازلارا: "لازیمدی تلاش،
سسلری سوسدوراسیز!
قورقوشونلارلا، باریتلا شاها پیس سؤیلهینین
دیلینه اود ووراسیز!
ماشانی چکمهده تردید ائلهسه هر سرباز
اؤزو اعدام اولاجاق؛
بو مداللار کی گؤرورسوز بیری بیر قان ایزیدیر
یوخدو رحمیم آنجاق"
×××
یولا سالدی بو جنایت، بو اؤلوم کاروانینی
او شرفسیز غسال؛
تؤکه قارداش قانینی قارداش الیله بلکه
آلا بیر تازه مدال.
چاتدی او لحظه کی دوردو اوز- اوزه سربازلار
قهرمان ملتایله؛
بیر داها دفعه مقابل دایانیب تاریخده
سونگو حریتایله.
قوشونا امر اولونور خالق اوزونه آتش آچین
ایلدیریم سانکی شاخیر؛
گولله، ال بومباسی بیر لحظهده خالقین اوزونه
بورلاغان سئلتک آخیر.
سریلیر تورپاغا اونلارلا مبارز انسان
سیچراییر هر یانا قان؛
ایستی قانلا بویانیر یئر، آسفالت، دیوار
یول آچیر میدانا قان.
قان توتوب گؤزلرینی خالق چکیلمیر دالییا
گؤتوروب ملتی شور؛
یئنه آتش آچیلیر اودلو مسلسللردن
یئنه بیر عده دوشور.
پوسکورن یئل کیمی شهری بورویور خالق سسی
نعرهلر اوج توتور؛
"قان ایچن شاهه اؤلوم، شاهه اؤلوم، شاهه اؤلوم"
سؤز بودور، ویرد بودور.
×××
یئنه حمله، یئنه گولله، یئنه سینه، یئنه قان
یوخ، بو اولماز ایشدیر؛
داها ایستکلری، نهضتلری قاندا بوغماق-
زامانی کئچمیشدیر.
کهنه قانلارلا بو گونده تزه قانلار قاریشیب-
قوجامان یوردومدا؛
جوجریب بوی آتاجاق قانلی قیزیل گول وئرهجک
قهرمان یوردومدا.
من امینم کی بوتون ایرانا شانلی وطنیم
یئنه سرمشق اولاجاق؛
تاپدالانمیشلارا: فارسا، بلوچا، کورده، لورا
او آزادلیق آلاجاق.
قیش 1356
تبریزیم!
قافلانتی
آنا یوردوم گؤزل وطن!
هر بوجاغین یاشیل چمن،
گؤزللیکده بیر دنهسن،
سنسن منیم ایکی گؤزوم،
آ تبریزیم، آ تبریزیم!
بسلدیگین آذر ائلی-
سنده آچدی شیرین دیلی،
ائولادلارین ائل بولبولو
سنینله اولدو آغ، اوزوم،
آ تبریزیم، آ تبریزیم!
گول- چیچکلی چؤللرینه،
آدلی- سانلی ائللرینه،
بالدان شیرین دیللرینه-
فرحلندیم نغمه دوزوم،
آ تبریزیم، آ تبریزیم!
ایگیدلرین عرصه یئتیر،
دوزلرینده لاله بیتیر،
حق یولوندا جاندان کئچیر،
غیرتینه قوربان اولوم،
آ تبریزیم، آ تبریزیم!
باشی قارلی داغلاریندا،
گول- چیچکلی باغلاریندا،
او بختیار چاغلاریندا
"قافلانتی"یام فالیب ایزیم،
آ تبریزیم، آ تبریزیم!
غیرتلی تبریز
حبیب فرشباف
گونش دان یئریندن بویلاندی سحر،
داغلار آل شفقه بویاندی سحر،
خالقیمیز یوخودان اویاندی سحر،
كئچدی ائللر آرا صحبتین سنین!
سن بیزیم ائل لرین پاك وجدانیسان!
قهرمان یوردومون قهرمانیسان!
صمدین، بهروزون جوشان قانیسان!
بابكدن چاتیبدیر غیرتین سنین!
خالقینین قدرتی دایاغین اولدو،
گونشلی بیر صاباح مایاغین اولدو،
عدالت بایراغی بایراغین اولدو،
یاییلدی عالمه شهرتین سنین.
آنا تبریز
ناصر داوران
سئوگیلی یورد، آنا تبریز!
سنسن منه جاندان عزیز.
حیاتیمین شیرینلیگی،
ایلقاریمین درینلیگی،
چیچکلی باغیم،
وقارلی داغیم،
شرفلی تورپاغیم.
ستارخانین بئشیگیسن،
ظفرلرین کئشیگیسن،
ائل- اوبانین گؤزو سنده،
شیرین دیلین سؤزو سنده.
گوللو باهاریم،
گؤزهل دیاریم،
ای مهربان یاری


text:
حبیب فرشباف
سسلی حئکایهلر ۰۳ – بخت ائوینه اوزانان یول – سسلندیرن: کبری میرحسینی
آسلان خان قوشا بولاق کندی نین آدینـی چکنده، آتلیلارین آراسـینا ولوله دوشدو. آصلان خانین بوتون آتلیلاری آلـیشانـی یاخـیندان گورمهسهلرده، اونون ایگیتلیگی نین تعریفینی دؤنه- دؤنه ائشیتمیشدیلر. ائله بونون اوچون ده خان اوتاغـینا گیرجک، آتلیلارین آراسـیندا پـیچاپـیچ باشلادی:
– ایه، آلـیشان اولان یـئرده نه تهر قوشا بولاغا گیرمک اولار.
– منیم کی بو سفردن هئچ گؤزوم سو ایچمیر.
– ایه, دئییر آرقالـینـی چاپاراق دوز دیرناغـیندان وورور…
بئله- بئله صحبتلرین هامـسـینـی خانـین خبرچیسی، همان گون خانا چاتدیراندا، خان درین خیالا دالدی. اونسوز دا، آســـلان خــان اؤزو آلـــیشانـیــن قورخمازلـیغـیندان واونون آتـیجیلـیغـیندان آز چکینمیردی. آنجاق کی دوره کندلرده قوشا بولاقدان باشقا هئچ بیر یـئرده اوت- انجر تاپـیلمـیردی. قـیشـین بو توفه- توفونده یاخـین کندلرین بوتون تایالارین، آسلان خان چکیب گتیریب، مال- قاراسـینا یـئدیرتمیشدی.
او گون آخشاما قدهر خانـین قلیانـی الیندن یـئره دوشمهدی. او، ایکیندی چاغـی آتلیلارینـین باشچـیسی رحیمبیی اؤز اوتاغـینا چاغـیرتدی…
رحیمبی خانـین اوتاغـیندان چـیخـیب، گوله- گوله آتلیلارین یانـینا قایـیداراق:
«اوشاقلار، حاضـیرلاشـین سوت گونو آخشام قوشابولاغا یولا دوشمهلیییک، آلـیشان دا مطلق کندده اولمایاجاق، آرخایـین اولون» دئییب، الیندهکی قامچیسینـی هاوادا شاققـیلداتدی…
***
هاوا یـنیجه ایشـیقلانـیردی، قوشابولاق کندینین قورتاراجاغـیندا ائوی اولان قاسـیم, زیل سبدینی یاپبادان دولدوروب، قالاقدان بایـیرا چـیخدی. او سبدی دالـینا آلـیب، یـئردن قالخماق ایستهدیکده بیردن گوزو کندین اوتای دوزلرینده، قارلارین اوستونده بیر قارالتـییا ساتاشدی. قاسـیم گؤزلرینین قاباقلارینا قونان قار دانالارین الینین آرخاسـیلا سیلیب، گوزلرینی دقتله قارالتـییا تیکدی. قارالتـی گئت-گئده بویودو، پارچالاندی، قاتارا دوزولموش آتلیلار آیدین گورونهرک، قاسـیم سبدی یـئره توللایـیب، کوچه یـنیشه چـیغـیرا- چـیغـیرا گوتورولدو.
او، تووشویه- تووشویه بیر قاپینـین قارشـیسیندا دایاندی. سونرا یـئردن بیر داش تاپـیب «آلـیشان قاغا یـئی…» باغـیرا- باغـیرا، تاختا قاپـینـی دویشلمهیه باشلادی. هومای قاپینـین سسینه یوخودان دیک داشلاندی. او آلـیشانـی اویاتماق ایستهینده، دونن سحر آلـیشانـین قـیشلاق کندینه قوناق گئتدیگنی خاطـیرلادی. بیر آن دوروخدو، سونرا هوولهسک کالاغایـیسین باشـینا آتـیب، آیاق یالـین حیهطه توللاندی. قاپینـین سسینه «آلاباش» زنجیرینی دارتـیب، قـیرماق ایستهییــردی. «کیم سن»- دئیهنده، «آتلیلار» سؤزوندن باشقا بیر سوز ائشیتمهسهده، یویورک اوتاغا قایـیتدی. درین یوخودا اولان اوچ یاشلی قـیزینـی باغرینا باسـیب، بیر آز ائوده فـیرلاندی. نه ائدهجهگینی بیلمیردی. نهایت اوشاغـی چادراسـینا بوکوب، دالـینا چاتدی. سونرا حیط دوواریندان داملارینا دیرماشدی. دامدان داما قاچاراق بیر ائو باجاسـیندان باشـینـی ایچری ساللادی. وار گوجو ایله «ارکیناز خالا اوی…» – دئیه باغـیرماغا باشلادی. خالا گوزلرین اووا- اووا حیهطه چـیخدی.
هومای : «خالا قوربانـین اولوم، آل بو قـیزی، کنده باسقـین وار»- دئییب کؤرپهنی حیهطه ساللادی…
دالبادال آچـیلان گوللـهلر، لای بالای داغلارا یایـیلدی. بوتون کند اهلی یوخودان دیک داشلانـیب، گوللـهلرین عکس صداسـینا، سونرا سسسیزلیگه قولاق یاتـیردیلار.
«هئچ کسین ائویندن چـیخماغا حاققـی یوخدور» سوزلری، کند اهلینین وحشتینه آرتـیریب، کنده آغـیر بیر سوکوت چوکورتدو.
***
هومای, الینی کندییه اوزالدیب, توفنگی گوتورمک ایستهدیکده, اونو تاپا بیلمهدی. دئمک آلیشان توفنگی اوزو ایله آپارمیشدی. بئله اولدوقدا, هومای, حیهطه چیخیب, کوچه قاپیسینینـین دالینـی مؤحکم برکیتدی. سونرا حیهطین بوجاغـیندا دایانـیب، کندین های- کویونه قولاق یاتـیردی. آلاباش, داما ساری هورهنده, هومایـین گوزو دامین اوستونده ارکیناز خالانـین خیردا اوغلو, احمده ساتاشدی. او, دامین قـیراغـیندان حیهطه اییلیب, تئز- تئز دانـیشماغا باشلادی.
– هومای باجی! آتام دئییر, آتلیلار ائولره گیرمیرلر, نایران اولما. اونلار بیر قاتار دوه گتیریبلر, تایالاری آپارسینلار. آنام دئییر, تئز گل «هجر» آغلایـیر.
احمد سوزونو قورتارا- قورتارماز گوزدن ایتدی. هومای ارکیناز خالانـین ائوینه گیرنده, سلمان کیشینی گوزلری سئچمهییب, اونو گورمهمیشدی. او «هجری» اووودوب یـئره قویدوقدان سونرا, بیردن گوزو سلمان کیشییه ساتاشیب, اوتانا- اوتانا اونو سالاملادی. سلمان کیشی آلیشانـین هارا گئتدییینی سوروشاندا, ارکیناز خالا فیکیرلی- فیکیرلی بارماغـینـی دیشلهییب, پیچیلدادی: «دئمک شوکور بی آلیشانـی قوناق چاغـیریب! ای دیل- ی قافیل, ایگیده یامان تله قوروبلار».
هومای بیر آه چکیب «عمی, آلیشانـی, نئجه خبر ائتمک اولار؟» سوروشاندا, سلمان کیشی موشتویونو جگر دولوسو سوموروب, توختاق- توختاق سوزه باشلادی:
– قـیزیم, قـیشلاغا بیر منزیللیک یولدور, بو قار کولک ده اورا کیم گئده بیلر؟
هومای «نئجه بیآبیـر اولدوق عمی!»- دئیهنده, الینی دیزینه چالیـب «آی کهر آت های…» سسلهدی.
یایـین ایلک آیـی اولسا دا, هله یایلاقدا گؤم- گؤی چمنلر یـنیجه بوی آتـیردی. قوزولارین سسی قوشلارین سسینه قاریشیـب, آل- الوان چیچکلر, آخان سولارین آهنگیله یـیرغالانـیردی. هومای اوبانـین یاخیـنـینداکی بولاقدان میس سیهنگینی دولدوراراق, سویون آیناسیـندا حیران- حیران ساچلارینـی سـیر ائدیردی.
بیردن بیر آت کیشنرتیسیندن دیسکینیب, دیک آیاغا قالخدی. آتلی آتـیندان ائنیب, سو ایستهدیکده, هومای میس کاسانـی دولدوروب اونا توتدو. بو آن هومایـین, ماهوت یلینه دوزولموش «قـیپلی گوموش پوللارین»(۱) جینگیلتیسیندن آت اورکوب, جیلووونو آتلینـین الیندن چیـخاریب, گوتورولدو.
جاوان آتلی نه کی چالیـشدیسا, آتـینـی توتا بیلمهدی. بونو گؤرن هومای سهنگینی چییینیندن یـئره قویوب, آتـین دالیـجا قاچیـب, گؤزدن ایتدی بیر آزدان او, کهر آتـین بئلینده, آتلینـین یانـینا قایـیداندا, چمن اوسته اوتورموش آلیـشانـین دانـیشماغا دیلی توتمامیشدی…
کهر آتـین, ایلک دفه مینمهسی هومایـی سئوگی دونیاسینا چاتدیرسادا, اونون ایکینجی دفه مینمهسی, هومایـی قوشا بولاغا اوزانان یول ایله بخت ائوینه چاتدیرمیشدی…
– «آغـیز نه فیکیرده سن ائی … چایـینـی ایچ» دئینده, ارکیناز خالا هومایـی خیال دونیاسیندان آیـیردی. بو آرا سلمان کیشی گئدیب, خبر گتیردی کی, «خانـین آتلیلاری خرمنلرده اود یاندیریب, کاباب بیشیرمهیه مشغول اولوبلار. بیر نئچهسی ده یونجا تایالارینـی سؤکوب, دوهلره یوکلهیـیرلر».
بونو ائشیدن هومای, جلد آیاغا قالخیـب, ائوینه قایـیتدی. او گـون ناهارادک, هومایـین بوغازیندان بیرجه ایستکان چایدان باشقا, هئچ نه کئچمهدی. او نه ایشلهیه بیلیر, نه ده بیر یـئرده دایانا بیلیردی.
«هجر» یوخودا ایچین چکنده, هومای آجیدی:
– آللاه سیزه نهلت ائلهسین, ناحاق یـئره اوشاغـی دؤیدوم- دئدی. بیر کوهنه یورقانچانـی هجرین اوستونه چکیب, دیک آیاغا قالخدی. بیر آن فیکره دالدی, سونرا فانـیسی یاندیریب, الینه آلـیب, حیهطه چیخدی. کوچه قاپیسینـی, آستاجا آچیب, اطرافا باخا- باخا کندین اؤنوندهکی درهیه ساری یویوردو. درهیه ائنهرک, نئچه دفه یـیخیلسا دا, فانـیسی گویده ساخلایـیب اونو قورودو. او, دره آشاغـی گئدیب, کند یولونون قـیراغـیندا بیر تپهنین دالیندا گیزلندی. سویوقدان گویرمیش اللرینی فانـیسین اوستونده ایسیندیردی. اورهیی, باشی کسیلمیش تویوق کیمی, سینهسینده چابالایـیردی. اوزون سورن آنلار نهایت باشا چاتـیب, قار شپهلرین یارا- یارا یاخینلاشان آتلارین آیاق سسلری قولاغـینا چاتاراق, قارین اوستونده اوزاندی. آتلیلار گلیب بیر- بیر اؤتوشدو. دوه قاتارینـین یوکلری گوروندو. بیر آن دا سوسدو. قاتارین اووسارینـی چکن آتلی, اونون قاباغـیندان ردّ اولاراق, قاباغا سیچرایـیب, بیر آنـین ایچینده فانـیسین نفتـینی دوهیه یوکلهنن قورو یونجالارا سپیب, فانـیسین پیلتهسیله آلـیشدیردی. گئری دونوب درهیه توللاندی.
***
هاوا یاواش- یاواش قارالـیردی. قورد قویوندان سئچیلمز اولموشدو. اینسان توپلانـیشیندان سانکی پالچیق داملارین بئلی بوکولوردو. های- کوی سسیندن قولاق توتولوردو. بوتون کند اهلی داملارین اوستوندن آغ- آبباغ قارلارلا اورتولموش داغلارا طرف دقتله باخیردیلار. گنجلرین بارماقلاری داغ باشینا دیرماشان اود شیریغـینا توشلانمیشدی.
هومای هجری باغرینا باسیب, گؤز یاشلارین سیله- سیله داملاریندان حیهطه ائنیردی…


text:
اۇ حالدە آللاهئن کیتابئندان آیرئلمامالئ وە هیچبیر اینسان (حۇجا، عالیم، شەیح وب.) “راب” أدینیلمەملیدیر. “بن کیمسەیی راب أدینمییۇروم، چۆنکۆ بنیم حۇجام، بنیم شەیحیم وب. ذاتن قورئانا آیقئرئ فتوا (حۆکۆم) ورمز.” دەنیلمەملیدیر. بو قۇنوداکی آصئل تهلیکە تام دا بو یاقلاشئمدئر. اۇنلارئن وردیگی حۆکۆملرین قورئانا آیقئرئ اۇلوپ اۇلمادئغئ تاعقیب أدیلمییۇر کی بو دوروم تثبیت أدیلەبیلسین. چۆنکۆ پشین بیر تسلیمیەت سؤز قۇنوسودور. یۇقسا کیمسە (آللاها دۆشمان اۇلان) شەیطانئ کندیسینە “راب” أدینمز. آنجاق آللاها یاقئن اۇلان (اۇلدوغو دۆشۆنۆلن) وارلئقلار “راب” أدینیلیر. ایشتە بو نەدنلەدیر کی، أن چۇق شیرک قۇشولان وارلئقلار؛ ملکلر، پەیغامبرلر وە بۆیۆک ذاتلار اۇلموشتور (شەیطان اۇلمامئشتئر). چۆنکۆ اۇنلار آللاها یاقئن اۇلان (اؤیلە اۇلدوغو دۆشۆنۆلن) وارلئقلاردئر.
داحا اؤنجە دە ایفادە أدیلدیگی اۆزرە مۆشریکلر، شیرک قۇشتوقلارئ وارلئقلارا باعضن دیرکت اۇلاراق آما چۇغو کز دە بو وارلئقلارئ تمثیل أدن باعضئ سمبۇللرە (روحلارئنئ تمثیل أدن پوت /هەیکللرە) دوعا (عیبادت) أدەرک شیرک قۇشارلار. آما هیچبیر زامان دا؛ “بیز شیرک قۇشماق ایچین بؤیلە یاپئیۇروز” دەمزلر. شیرک قۇشتوقلارئنئ قابول أتمزلر. بیلعاکیس آللاها اولاشماق ایچین یاپتئقلارئنئ سؤیلەرلر.
مۆشریکلرین، شیرک ایچین هدف /آراجئ قابول أتتیکلری باعضئ ایسیم وە سمبۇللر قورئاندا شؤیلە ذیکرەدیلیر:
“ایلاە” (باقارا؛ 163)، “آلیهە-ایلاەلار” (أنبیا؛ 36)، “أنداد-أش وە دنکلر” (باقارا؛ 165)، “أصنام-هەیکلدن پوتلار” (آعراف؛ 138)، “أوثان-پوتلار” (حاج؛ 30)، “تماثیل-هەیکللر” (أنبیا؛ 52)، “شۆرکا-اۇرتاقلار” (راعد؛ 16)، “شۆهدا-شاهیدلر” (باقارا؛ 23)، “شۆفعا-شفاعاتچیلر، آراجئلار” (زۆمر؛ 43)، “أرباب-رابلر” (تەوبە؛ 31)، “أولیا-ولیلر، دۇستلار” (کهف؛ 102)، “أمثال-أشلر، بنزەرلر” (ناحل؛ 74)، “طاغوت-آزغئن یؤنتیجی” (باقارا؛ 256)، “جیبت-پوتلار” (نیسا؛ 51)، “أنصاب-دیکیلی تاشلار، پوتلار” (مائیدە؛ 90)، “ولد-چۇجوق وە صاحیبە-أش، حانئم، تانرئچا” (جین؛ 3)، “هوا-هوەس” (جاثیە؛ 23).
مۆشریکلر کافیر، کافیرلر مۆشریکتیر
قورئانا گؤرە تۆم کافیرلر مۆشریکتیر:
سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ ﴿۱۵۱﴾ (سورة آل عمران)
کافیرلرین قالبلرینە، حاققئندا (آللاهئن) هیچبیر دلیل ایندیرمەدیگی شەیلری آللاها اۇرتاق قۇشمالارئندان دۇلایئ قۇرقو سالاجاغئز. اۇنلارئن گیدەجکلری یر جهننمدیر. ظالیملرین دؤنۆپ واراجاغئ یر نە کؤتۆدۆر! (آلی عیمران سورەسی؛ 151)
مۆشریکلر، آللاهئن “بونلار شیرکتیر” دەدیگی بیرچۇق شەی ایچین؛ “حایئر بونلار (بؤیلە یاپماق) شیرک دگیلدیر” دەمیش وە بؤیلەجە یۆزلرجە آیتی اینکار أتمیش اۇلویۇرلار. بو نەدنلە تۆم مۆشریکلر عاینئ زاماندا کافیردیر.
مثەلا عیسایئ شیرک قۇشانلار کافیر اۇلموشلاردئر:
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ … ﴿۱۷﴾ (سورة المائدة)
“آللاە، مریم اۇغلو مسیحتیر” دیەنلر کسینلیکلە کافیر اۇلموشلاردئر… (مائیدە سورەسی؛ 17)
چۆنکۆ بونو دیەنلر شو آیتی (وە داحا بیرچۇق آیتی) اینکار أتمیش اۇلورلار:
مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ … ﴿۷۵﴾ (سورة المائدة)
مریم اۇغلو مسیح (عیسا)، آنجاق بیر رسولدۆر. اۇندان اؤنجە دە رسوللر گلیپ گچمیشتیر. آناسئ دا دۇسدۇغرو بیر قادئندئر. هر ایکیسی دە یەمک یەرلردی… (مائیدە سورەسی؛ 75)
دەمک کی، ایددیعا أدیلن بیر حوصوص قورئانا آیقئرئ ایسە کۆفۆردۆر. داحا اؤنجە دە ایضاح أدیلدیگی اۆزرە بونون فارقئندا اۇلوناراق وەیا اۇلونمادان یاپئلماسئ دورومو دگیشتیرمییۇر. چۆنکۆ اۇ ایددیعا ایلە آیت وەیا آیتلر اینکار أدیلمیش اۇلویۇر. شیرک قۇنوسونداکی أن بۆیۆک تهلیکە دە، بلکی دە بودور. بؤیلە داورانان باعضئ اینسانلار، آللاە آدئنا (وە اۆستەلیک دە آللاهئن آیتلرینە آیقئرئ) حۆکۆملر ورییۇر. یاعنی آللاهئن بویورمادئغئ بیر شەیی؛ “آللاە بؤیلە بویوردو” دیەرک آللاها ایفتیرا آتئیۇر. بؤیلە داورانانلار، تاعبیری جائیزسە آللاها دین اؤگرتمەیە قالقئشئیۇر وە آللاهئن بیلمەدیگی شەیلری اۇنا حابر ورمیش اۇلویۇرلار (حاشا!):
قُلْ أَتُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۱۶﴾ (سورة الحجرات)
دە کی: “دینینیزی آللاها سیز می اؤگرتەجکسینیز؟ اۇیسا آللاە گؤکلردە اۇلانلارئ دا بیلیر، یردە اۇلانلارئ دا. آللاە هر شەیی حاققئیلا بیلندیر.” (حوجورات سورەسی؛ 16)
وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِنْدَ اللَّهِ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿۱۸﴾ (سورة یونس)
دە کی: “سیز آللاها گؤکلردە وە یردە بیلەمەیەجگی بیر شەیی می حابر ورییۇرسونوز؟ حاشا! اۇ، اۇنلارئن اۇرتاق قۇشتوقلارئندان اوزاق وە یۆجەدیر.” (یونوس سورەسی؛ 18)
دوعا عیبادتتیر وە دوعادا شیرکە دۆشۆلمەملیدیر
مۆشریک اۇلماق ایچین “آللاەتان باشقا ایلاە واردئر” وەیا “آللاەتان باشقا یاراتئجئلار دا واردئر” دەمەیە گرک یۇقتور. “آللاەتان باشقا ایلاە یۇقتور” دەدیگی حالدە باشقاسئنا قول-کؤلە اۇلان (عیبادت أدن) وەیا حانگی گرکچە ایلە اۇلورسا اۇلسون آللاە ایلە بیرلیکتە آللاەتان باشقاسئنا دوعا أدن (یاردئم دیلەین) دە شیرک قۇشموش اۇلور. بو نەدنلە یاردئم طالبی ایچین سادەجە وە سادەجە آللاها دوعا أدیلملیدیر. آللاەتان باشقا هیچ کیمسەدن یاردئم دیلنمەملیدیر (پەیغامبردن بیلە). زیرا، یاردئم دیلنن، بو آماچلا دوعا أدیلن کیمسەیە عیبادت أدیلمیش اۇلور. چۆنکۆ دوعا عیبادتین تا کندیسیدیر:
وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ ﴿۶۰﴾ (سورة المؤمن)
راببینیز بویوردو: “بانا دوعا أدین کی سیزە ایجابت أدەییم (دوعانئزئ قابول أدەییم)، بانا عیبادت أتمەیی بۆیۆکلرینە یەدیرەمەینلر، آلچالمئش وە حاقیر اۇلاراق جهننمە گیرەجکلردیر.” (مۆمین سورەسی؛ 60)
گؤرۆلدۆگۆ اۆزرە بو آیتتە راببیمیز، دوعا أتمەیی کندیسینە یاپئلان عیبادت اۇلاراق ذیکرەتمکتەدیر. یاعنی دوعا، عیبادت ایلە أش آنلاملئ قوللانئلمئشتئر. نیتەکیم دوعانئن عیبادت اۇلدوغونو بیلدیرن نبینین (ع) شو سؤزۆ دە بو آیتین حۆکمۆنۆ ایظهار أتمکتەدیر:
نوعمان بین بشیر: نبی (ع) شؤیلە بویوردو: “دوعا عیبادتتیر.” (أبو داوود)
اۇ حالدە یالنئزجا آللاەتان یاردئم دیلنملی وە دوعالارئمئزا باشقا هیچبیر وارلئق قارئشتئرئلمامالئدئر:
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴿۵﴾ (سورة الفاتحة)
سادەجە سانا عیبادت أدر وە سادەجە سندن یاردئم ایستەریز. (فاتیحا سورەسی؛ 3)
آللاها یاپئلاجاق بیر دوعادا باشقا بیر آراجئ قۇیمایا گرک یۇقتور. چۆنکۆ آللاە تعالا، شاە دامارئمئزدان بیلە بیزە داحا یاقئندئر:
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ﴿۱۶﴾ (سورة ق)
شو بیر گرچک کی، اینسانئ بیز یاراتتئق وە (بو یۆزدن) نفسینین اۇنا نە فئسئلدادئغئنئ بیلیریز، (چۆنکۆ) بیز اۇنا شاە دامارئندان بیلە داحا یاقئنئز. (قاف سورەسی؛ 16)
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ﴿۱۸۶﴾ (سورة البقرة)
شاید قوللارئم، سانا بندن سۇرارلارسا، گرچکتن بن اۇنلارا چۇق یاقئنئم. بانا دوعا أدنین دوعاسئنا ایجابت أدریم. اۇ حالدە اۇنلار دا بانا ایجابت أتسینلر وە بانا (بو سؤزۆمە) گۆونسینلر کی، دۇغرو یۇلو بولابیلسینلر. (باقارا سورەسی؛ 186)
اۇ حالدە تۆم دوعالارئمئزئ یالنئزجا آللاها حاص قئلمالئ وە باشقا هیچبیر وارلئغئ دوعالارئمئزا قارئشتئرمامالئیئز، رسولوللاهئ بیلە. عاکسی حالدە (قورئانئن، بیز دە اؤنجەکیلرین سئقلئقلا یاپتئغئ بو حاطالارئ یاپمایالئم دییە تکرارلادئغئ بونجا ایقاظلارا راغمن) بیز دە بو حاطالارئ یاپار وە آللاهئن ألچیسینی آللاها شیرک قۇشموش اۇلوروز. حالبوکی قورئانئن بو قۇنوداکی اویارئلارئ آچئق وە نتتیر:
قُلْ إِنَّمَا أَدْعُو رَبِّي وَلَا أُشْرِكُ بِهِ أَحَدًا ﴿۲۰﴾ (سورة الجن)
دە کی: “بن سادەجە راببیمە دوعا أدەریم وە (دوعامدا) اۇنا هیچ کیمسەیی اۇرتاق قۇشمام.” (جین سورەسی؛ 20)
قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا ﴿۱۱۰﴾ (سورة الکهف)
دە کی: “بن دە طئبقئ سیزین گیبی بیر بشریم (ایلاە دگیلیم). بانا، ایلاهئنئزئن تک بیر ایلاە اۇلدوغو واحیۇلونویۇر. اۇ حالدە کیم راببینە قاووشمایئ اومویۇرسا صالیح عامل ایشلەسین وە راببینە یاپاجاغئ عیبادتتە هیچ کیمسەیی (بنی دە) اۇرتاق قۇشماسئن.” (کهف سورەسی؛ 110)
قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوهُ وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ ﴿۶﴾ (سورة الفصلت)
دە کی: “بن دە آنجاق سیزین گیبی بیر بشریم (ایلاە دگیلیم). بانا ایلاهئنئزئن بیر تک ایلاە اۇلدوغو واحیۇلونویۇر. اۇنا یؤنلین وە اۇندان ماغفیرت دیلەیین. اۇرتاق قۇشانلارئن وای حالینە!” (فوصصیلت سورەسی؛ 6)
اۇ حالدە، هیچبیر وارلئغئن ایسمی دوعالارئمئزا قارئشتئرئلمامالئدئر. نتیجەدە دوعالارئمئزئ قابول أدەجک اۇلان آللاەتئر. آللاە، دوعا آدابئنئ (ناسئل دوعا یاپاجاغئمئزئ) بیزلرە اؤرنکلرییلە بیرلیکتە قورئاندا اؤگرتمیشتیر. قۇنو ایلە ایلگیلی آیتلر غایت آچئق وە نتتیر. آیرئجا قورئاندا یۆزلرجە دوعا اؤرنگی بولونور. تۆم بو دوعالار نبی-رسوللرین آغزئندان بیزلرە اؤگرتیلیر. بو دوعالارئن هیچبیریندە دە آصلا باشقا بیر ایسیم (ملک، پەیغامبر وب.) ذیکرەدیلمز. سادەجە آللاها دوعا یاپئلئر.
آیرئجا بو دوعالار (اوزون وە نتامەلی دگیل) غایت اؤز وە قئسادئر. آللاە، سادەجە دوعانئن ایچریگینی دگیل دوعاداکی سس تۇنوموزو وە پۇزیسیۇنوموزو بیلە تاعریف أتمیشتیر. بونا گؤرە هر پۇزیسیۇندا (آیاقتا، اۇتورورکن، یاتارکن وب.) دوعا یاپئلابیلیر. آما باغئراراق، چاغئراراق دگیل، بۇیون بۆکەرک وە قئسئق بیر سسلە (تاضارروع وە حوفیەت ایچیندە) دوعا یاپئلمالئدئر.
یوقارئداکی آیتلردە دە گؤرۆلەجگی اۆزرە دوعا أثناسئندا باشقا بیر ایسمین ذیکرەدیلمەسی دوعانئن قابول أدیلمەسی ایچین (آصلا) بیر وسیلە دگیلدیر. آما تام ترسینە (دوعانئن قابول أدیلمەسی بیر یانا) شیرکە بیلە وسیلە اۇلابیلیر. آنجاق بونا راغمن مۆسلۆمانلارئن اؤنملی بیر بؤلۆمۆ (ماعالأسف) دوعالارئنا باشقا ایسیملری قارئشتئرئرلار. بو قادار آچئق آیتلرە راغمن نەدن بو حاطالار یاپئلئر؟ نەدن؟ ألبتتە کی قورئاندان اوزاقلاشئلدئغئ وە شەیطانئن فئسئلتئلارئنا قولاق وریلدیگی ایچین:
وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ ﴿۳۶﴾ وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ ﴿۳۷﴾ (سورة الزخرف)
کیم راحمانئن ذیکریندن (قورئاندان) اوزاقلاشئپ اۇنا شاشئ باقارسا، (اۇنا) بیر شەیطانئ موساللاط أدریز وە (اۇ شەیطان) اۇنون یاقئن بیر دۇستو اۇلور. اۇ شەیطانلار، اۇنلارئ دۇغرو یۇلدان آلئقۇیار، اۇنلار ایسە کندیلرینین گرچکتن هیدایتتە اۇلدوقلارئنئ سانئرلار. (زوحروف سورەسی؛ 37-36)
حالبوکی دوعا أثناسئندا یاپئلاجاقلار غایت آچئق وە نتتیر؛ یالنئزجا آللاها دوعا أتمک وە اۇندان باشقا هیچبیر ایسمی دوعالارئمئزا قارئشتئرماماق:
قُلْ إِنَّمَا أَدْعُو رَبِّي وَلَا أُشْرِكُ بِهِ أَحَدًا ﴿۲۰﴾ (سورة الجن)
دە کی: “بن سادەجە راببیمە دوعا أدەریم وە (دوعامدا) اۇنا هیچ کیمسەیی اۇرتاق قۇشمام.” (جین سورەسی؛ 20)
فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ ﴿۱۴﴾ (سورة المؤمن)
سیز، دینی آللاها حاص قئلاراق یالنئزجا آللاها دوعا أدین، وەلەو کی کافیرلر بو دورومدان حۇشلانماسالار بیلە (بؤیلە یاپئن). (مۆمین سورەسی؛ 14)


text:
۱۴ دسامبر
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۸۲۵ - روسیهده دسامبریستلر عۆصیانی باش وئرمیشدیر.
- ۱۹۰۰ - آلمانلی فیزیک عالیمی ماکس پلانک کوانت نظریهسینی آچیقلامیشدیر.
- ۱۹۱۱ - نوروژ سیّاحی آموندسن گۆنئی قۆطبونه چاتان ایلک اینسان کیمی تاریخه دۆشوب.
- ۱۹۱۵ - رشید بهبودوف آذربایجان موغنّیسی و آکتورو دوْغموشدور.
- ۱۹۲۷ - چینده چای کای-شِک قووّتلری کانتونداکی کومونیست آیاقلانمانی باسدیردی.
- ۱۹۳۹ - فنلاندا قارشی نیظامی هۆجۇما گؤره شوروی میلّتلر تشکیلاتیندان خاریج ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۹۵ - دِستون باریشینین ایمضالاماسی ایله یوگوسلاوی ساواشینا سوْن قوْیولموشدور.
- ۲۰۰۸ - دۆنیادا ان هۆندور گئت-گل کؤرپوسو - ویادوک میونون آچیلیشی اوْلموشدور.