text:
چاکو ساواشی
چاکو ساواشی ۱۹۳۲-۱۹۳۵ -نجی ایللرده پاراگوئه و بولیوی آراسیندا قران-چاکو (هانسی کی اوْرادا بؤیوک نفت احتیاطی اوْلماسی وار ایدی) ویلایتینه صاحیبلنمه اۇغروندا باش وئریب. بۇ لاتین آمریکاسی تاریخینه ان قانلی مۆحاریبه کیمی دوشوب.
مۆحاریبهنین تاریخی[دَییشدیر]
اراضی مۆباحیثهسی بولیوی و پاراگوئه قوزئی چانکو اراضیسینه صاحیبلنمه هله دؤولتلرین موستقیللیک اعلان ائدیلمهسیندن باشلاییر. بئله کی پاراگوئه ۱۸۱۱، بولیوی ایسه ۱۸۲۵ -نجی ایللرده قورتولوشونو اعلان ائتدیلر. پاراگوئه داها تئز قورتولوشو اعلان ائتمهسی اوْنا بیر چوْخ اۆستونلوکلر وئردی. پاراگوئه بؤلگهده اؤز قوشونلارینی یئرلهشدیریر و اینضیباطی حاکمیّتینی قورور. بۇ اراضییه برزیلده ادعا ائدیردی. بۇ چتینلیکلرین سببی ایسپانیانین حاکمیّتی زامانیندا بورادا دقیق سرحدینی معیّنلشدیرمهمهسی ایدی. بۇنا ایسه اراضینین قوراق اوْلماسی، ایقلیمی و اهالی طرفیندن آز مسکونلاشماسی تأثیر ائدیردی. سرحدین موعینلشدیریلمهسی اۆچون ۱۹-نجو عصردن باشلانیلسا دا بیر نتیجه الده اوْلونمادی. ۱۹۰۵-نجی ایلده بولیوی بؤلگهیه قوشونلارینی یئرلهشدیریر و ایستحکاملار سالیر. بۇنا پاراگوئهنین جوابی ۱۹۰۴-نجو ایلدهکی چئوریلیش و پاراگوئه وطنداش ساواشی (۱۹۲۲-۱۹۲۳) سببیندن گجیکدیردی. بؤلگه اهالیسی گئتدیکجه آرتیردی. پاراگوئه ایسه بؤلگهنی ایقتیصادی جهتدن اؤزونه بیرلشدیرمک اۆچون پورتو-کاسادایا ۲۰۰کم-لیک دمیر یولو خطی چکیر. بۇ پاراگوئه اۆچون عۆموممیلی مسئله اوْلماسینین اساس سببی پاراگوئه ساواشیندا دئمک اوْلار کی اراضیسینین یارییا قدرینی ایتیرمهسی ایدی. پاراگوئه بولیوییه بیر قدر تورپاق تکلیف ائدیردی. بولیوی ایسه یا هامیسی، یا دا هئچ نه شوعارینی دئمهسی مۆحاریبهنی قاچیلماز ائدیردی. ۱۹۲۸-نجی ایلده پاراگوئه کاوالرلری کانقواردییا بولیوی دوشرگهسینه هوجوم تشکیل ائدیر و ۶ عسگر اؤلور. بولیوی جواب اوْلاراق بوکرون بؤلگهسینی ایشغال ائدیر. میللتلر لیقاسی بۇ مۆناقیشهنی یومشالدا بیلیر. ۱۹۲۹-نجو ایلین ۱۶ سپتامبریندا پاراگوئهلیلر بولیوی دوشرگهسینی یئنیدن تعمیر ائدهجهیینی و بوکرون ایسه گئری قایتاریلماسی ایله نتیجهلندی. ۱۹۳۰-نجو ایلین ۱ مئیینده ایکی دؤولت آراسیندا دانیشیقلار باشلادی. بۇ زامان بولیوی ۲۱۵۰ مین، پاراگوئه ایسه ۸۰۰ مین نفر تشکیل ائدیردی.
مۆحاریبه اؤنجکی وضعیت[دَییشدیر]
اراضیده نفت اوْلماسی احتیمالی بۇ بؤلگهیه ماراغی داها دا آرتیردی. بولیوی ایستاندار اوْیل، پاراگوئه ایسه شلف اوْیل شیرکتلری دستکلییردی. ۱۹۳۱-نجی ایلدن هر ایکی اؤلکه سیلاحلانمایا باشلاییر. ۱۹۲۲-۱۹۲۳ ایلدن پاراگوئه ساواش رفورمو حیاتا کئچیریر. بونون نتیجهسینده ۴ مینلیک دایمی اوْردو و ۲۰ مینلیک علاوه قوه یارادیلدی. حتی ساواش کادرلاری حاضیرلایان ۲ ساواش آکادمیسی یارادیلدی. ۱۰ ایل مدتینده ۱۰۰۰ عدد سوْنرا ۷۰۰۰ ماوزر، دانیمارکادان خیردا چاپلی مادسن پلمیوتو، آمریکا بیرلشمیش ایالتلریندن ایسه ایری چاپلی پولمیوت آلیر. مۆحاریبه عرفهسینده ایسه ۲۴ عدد ۸۱ مم کالیبرلی سهونسا -براندتا مینامیوت سیستمی آلیر. سیلاحلانمایا صرف ائدیلن یاردیم کاسیب اؤلکهیه چوْخ پیس تأثیر ائدیردی. بولیویده ایسه وضعیت تاماماً فرقلی ایدی . بئله کی ایقتیصادی و اهالی سایی باخیمیندان گۆجلو اوْلماسی آچیق آیدین گؤرسنیردی. ۱۹۲۶ -نجی ایلده بولیوی اینگیلیس   شیرکتیندن ۳۶ مین توفنگ ۲۵۰ آغیر و ۵۰۰ یونگول پولمیوت آلیر. ۱۹۲۹-نجو ایلده اینگیلیسلر ایمضالانان مۆقاویلهنی لغو ائدیر. بۇنا قدر ۶ مینلیک اوْردویا ۳۹ مین ماوزر،۷۵۰ پولمیوت، ۵ تانک و بیر قدر ساواش طیّاره مالیک ایدی. مۆحاریبه دؤنمینده سیلاحلانمانی آرتیرماسی قونشو دؤولتلرین اعتراضینا سبب اوْلوردو. حتی پرو اؤز اراضیسیندن بولیوییه سیلاح تداروکونه قاداغا قویور.
مۆحاریبهنین باشلاماسی[دَییشدیر]
۱۹۳۲-نجی ایلین ۱۵ ژوئنینده بولیوی پاراگوئهنین نظارتینده اوْلان پیتیانتوتا شهرینی تۇتور. بۇنا باخمایاراق پاراگوئه شهری بیر نئچه گونه گئری قایتاریر. ۲۷-۲۸ جۇلایدا بولیوی گئنیش میقیاسلی هۆجوما کئچهرک تولدا، بوکرون، کوپپالس بؤلگهسینی ایشغال ائدیر. بۇ هۆجوم نتیجهسینده پاراگوئه اوْردوسو مقاومت گؤسترمهدن داها تهلوکهسیز و گوجلندیریلمیش شهرلره گئری چکیلیر. گۆجلو دؤیوشلر ۱۹۳۲ ایلین آقوست آییندا باش وئریر. بولیوی ۴۰۰۰ قوشونلا جنوب-شرقدن، علاوه ۲۰۰۰ و سپهلنمیش ۲ دیویزییا شیمال-شرقدن بؤلگهیه یئرلهشدیریلمیشدی . ۶۰۰۰ علاوه قوه ایسه یولون اۇزونلوغو و قۇرو ایستی ایقلیم سببیندن گئجیکیردی. پاراگوئه ایسه ایسلا-پای ۸ مینلیک کورپوس و باشکنددن علاوه ۴ مینلیک قوهسی وار ایدی. بولیوی آرتیق مۆحاریبهنین اوّللرینده پاراگوئه اراضیلرینه قدر گلیب چیخمیشدی. بۇنونلا بئله یئرلی هیندو قبیلهلری پاراگوئهنی دستکلهییردی. ۱ سپتامبر ۱۹۳۲-نجی ایلده پاراگوئه اوْردوسو باکرون اۆزرینه هۆجوما کچیر. هر ایکی طرف ساواش طیّارهلریندن ایستیفاده ائدیردی. ۸ سپتامبردا پاراگوئه اوْردوسونون ۲ تابورونون گیزلی هوجومو قاباقجادان موعینلشدیریلهرک بولیوی اوْردوسو طرفیندن اوْنلارا آغیر ضربه وورولور. ۹ سپتامبرداکی هۆجوم دا بیر نتیجه وئرمیر ۱۴-نجو تابور محاصیرهیه دۆشهرک تاماماً دارماداغین ائدیلیر. ۸-۹ سپتامبر اۇغورسوزلوقلاری پاراگوئهلیلره بیر درس اوْلور. نؤوبتی دؤیوشلرده بولیوی اوْردوسو دئمک اوْلار کی بۆتون ساواش طیّارهلرینی ایتیریر و بۇ پاراگوئه اوْردوسونا بللی اۆستونلوک وئریر. ۱۷ سپتامبردا بولیوی کوماندانلیغی محاصرهیه دوشن قوهلره علاوه عسگرلر گلنه قدر دؤزمهیی و محاصرهنی یارماغی امر ائدیرلر. محاصرهنی یارماق بیر نتیجه وئرمهسه ده بورادا اوْلان ۶۱۹ عسگر ۳ هفته دیرنیش گؤستردی. محاصرهدهکی قوهلری محو ائتمک ایستهین ۷۵۰۰ پاراگوئهلی ۵۰۰ ایتکی، بۇنا قارشیلیق بولیوی ایسه ۱۵۰ ایتگی وئردی. بۇ دؤیوشلردن سوْنرا مۆحاریبه بللی قدر سنگیییر. بولیوی ایسه بۇندان ایستیفاده ائدهرک آمریکا بیرلشمیش ایالتلریندن ۲۰ عدد یئنی Wright ج۱۴ر  > طیّاره آلیر. ۱۹۳۳ ژانویهده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-ندن ۹ قیریجی و آلماندان ۳ ترنس Ю ۵۲ آلیر. پاراگوئه ده ۲۵ یونگول بومباردیمانجی (پوتز-۲۵)فرانسه دن ،ایتالیادان ایسه ۵ فیات سی آلیر. ۱۹۳۲-نجی ایلده پاراگوئهلیلر بولیوینین هوجومونون قارشیسینی آلیر و عکس هۆجوما کئچیر. ناناوا شهری اۇغروندا گئدن دؤیوشلرده بولیوی آغیر ایتگیلر وئریر. ۱۹۳۳-نجو ایل فوْریه آییندا بولیوی تولدو شهری اطرافیندا پاراگوئهلی اوْردویا هۆجوم ائدیر. ۶-۷ جۇلای ناناوایا ایکینجی هوجومدا بیر نتیجه وئرمیر و ۲۰۰۰ ایتگی وئریر. حالبو کی پاراگوئه طرفی ۱۴۹ نفر ایتگی وئریر. ۱۹۳۳-نجو ایلین اۇکتوبر -نوْامبر آیلاریندا پاراگوئهلیلرین هاوا کشفیاتی بولیوی طرفده بوشلوقلار آشکارلانیر. ۳ دسامبر هۆجوملاری بولیوینین ۴-۹ دیویزییالاری موحاصیرهیه دۆشور. آرتیق ۱۱ دسامبردا بولیویلیلر ۲۶۰۰ اؤلور، ۷۵۰۰ اسیر دۆشور. بۇندان سوْنرا بۆتون جبهه بویو گئری چکیلن بولیوی اوْردوسو ۸۰۰۰ توفنگ، ۵۳۶ پولمیوت ،۴۵ دیگر تعلیملی سیلاح-سورسات قویاراق قاچیر. بۇ پاراگوئه اوْردوسونا گئنیش ایمکانلار یارادیر. لاکین هۆجومون لنگیمهسی بولیوی طرفینه ایکینجی مۆدافیعه خطینی چکهرک مۆدافیعهنی گوجلندیریر. ۱۹۳۴ مئیدا ۲ بولیوی دیویزییاسی پاراگوئهلیلره آغیر ضربه ائندیریرلر. پاراگوئه طرفی ۵۰۰ اؤلو و ۱۵۰۰ اسیر وئریر. ۱۹۳۴-نجو ایلین جۇلای آییندا ایسه بولیوینین هۆجوملارینین قارشیسی آلینیر. سوْنرادان بولیویلیلر ال-کامن بؤلگهسینده آغیر ایتگی وئرهرک (۲۰۰۰ اؤلو،۴۰۰۰ اسیر، یالنیز ۲۰۰۰ نفر محاصرهنی یاریر)گئری چکیلیر. ۱۹۳۵ ایلیندن مۆحاریبه آرتیق بولیوینین اراضیسینه کئچیر. مارس آییندان ایسه فعال عملیّاتلار سنگیییر چونکو هر ایکی طرف آرتیق بۆتون قوهلرینی دئمک اوْلار کی ایتیریر.[۱]
باریشیق سازیشی[دَییشدیر]
صۆلح دانیشیقلاری ۱۹۳۵-نجی ایلین ۱۲ ژۇئنینده آرژانتیننین باشچیلیغی ایله باش تۇتور. رسمی مۆقاویله ۱۹۳۸-نجی ایلین ۲۱ جۇلاییندا ایمضالانیر. بۇ سنده اساساً بولیوی یالنیز مۆباحیثهلی اراضینین ¾ قالیر علاوه چای ساحیلینه چیخیش و بورادا اؤزونه لیمان تیکمهسی اۆچون چای ساحیلینده بللی قدر تورپاق وئریلیر. بۇ سرحد بۇ گونه قدر دییشیلمهدن داوام ائدیر.
مۆحاریبهیه یاردیمچی قوهلر[دَییشدیر]
بولیوی طرفدن ۱۵۰ یاخین آلمانلی ساواش تعلیمچیسی ایشتیراک ائدیردیسه، پاراگوئه طرفدن ده آغ قواردییالیلار یاردیم ائدیردیلر (ایمپریاپرست روس میقرانتلاری).
سوْن دوروم[دَییشدیر]
۲۰۰۹-ایلین آوریلین ۲۷-ده ایکی اؤلکه آراسیندا سوْن سرحد آنلاشماسی ایمضالانماسی ایله بؤلگه اۆزره بۆتون آنلاشیلمازلیقلار آرادان قالخیر.
قالری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- The White Russian contribution in the Chaco War Archived 2009-05-23 at the Wayback Machine.
- Tamaño, Gustavo Adolfo (2008). Historias Olvidadas: Tanques en la Guerra del Chaco Archived 2012-01-12 at the Wayback Machine.—The surviving Bolivian Vickers A tank on display at La Paz Military College (ایسپانیا دیلینده)
- Photographs of the Paraguayan gunboats Humaitá and Paraguay as of 2005 (ایسپانیا دیلینده)
- Bolivian armed launch Tahuamanu on display—Riberalta, Beni Department, Bolivia (ایسپانیا دیلینده)


c: text/html

text:
سیبیر خانلیغی
سیبیر خانلیغی سیبرینین باتیسیندا یئرلشن تۆرک خانلیقدیر. سیبری تاتارلاری، خانتیلار، مانسیلار، نئنئتلر و سئلکۇپلار خانلیق بایراغی آلتیندا یاشامیشلار. سیبیر خانلیغی توپلۇم باخیمیندان داغینیق بیر وضعیته صاحیب ایدی. بۇ خانلیق ایسلام تاریخینین ان قۇزئیده اولان دؤولتی و تۆرک تاریخینده ساقا تۆرکلریندن سونرا ان قۇزئیده اولان خانلیقدیر. سیبیر خانلیغینین توپراقلاری ۱۵۹۸-نجی میلادی ایلده یئرماک تیموفئیئویچ یۆروشو اثرینده رۇسلار الینه گئچیبدیر.
سیبیر خانلیغینا قاشلیق ایله چینکی تورا شهرلری باشکندلیک ائدیبلر.
سیبیر خانلیغیندا ایسلام یاییلیشی اۆچون برک چالیشانلارین بیری کۆچۆم خان دیر. کۆچۆم خانین ایلک یوردونون بوخارا اولدوغو سؤیلنیلیر لکن اونون اوتراغین قیرغیز صحراسی داها بیلیرلر.[۱]
ایتیل چایینین حوضهسینده و سیبریده تۆرک خانلیقلارین ییخیلیشیندان سونرا، روسلار گوجونون چوخالماسی ایله بیر چاغدا ایسلام ایله قارشیلیق باشلاییر. ۱۸-نجی میلادی عصرین باشلانیشیندان روسلارین ایسلاملا قارشیلیق سیاستی اۆچون سیبرینین ایندی توبولسک آدلانان بؤلگهسینده ۷۵-ه یاخین مسجید، ویران ائدیلیر.[۲]روس تزارلیغی قویان یاسالار، روسلار و مسیحیلیگه دؤنموشلر ساکین اولان تورپاقلارین یاخینلیغیندا مسجید سالدیرماغی قاداغان و جمعیت باخیمیندان ۲۰۰ ارکک دن آز یاشییان کندلرده مسجیدلرین ییخیلماسین گرک ائتمیشدی.[۳]
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ سیبیر تاریخی، هادی اطلسی، تاتاریستان، قازان ۱۹۱۱ ص۶۹، ۷۰
- ↑ Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780-1910, Allen J. Frank, pp 170-171
- ↑ Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780-1910, Allen J. Frank, pp 167-168

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قالقاچی (اورمو)
قالقاچی کندی اورمو بولگهسینین، انزل بولومو و قوزئی انزل قصبهسی نده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی موقئع[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 269 نفر اهالی سی و 73 عائیله سی وار.[۲] بو کندین بوتون اهالی سی تورک دیرلر و آذربایجان تورکجه سی ایله دانیشیرلار.قالقچیلی لار بوتونلیکده شیعه دیرلر.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
جویز ، اوزوم و بادام اؤنون اصلی محصول لاری دیر.
گزملی و گورمه لی یئرلر[دَییشدیر]
قالقاچینین اوجا داغلاری ، آغ داق آداسی ، داش آداسی و بادام باغلاری اؤنون گؤرمه لی یئرلری دیر.قالقاچینین ائولری ده پالچیخ دان دوزلیب دیر کی کنده گؤزلیک وئریب دی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
باتی آذربایجان اوستانینین پورتالی


text:
کؤتو
کؤتو : تورکجه فارسجا
بد
ترسناک
فانی
کؤتو : تورکجه تورکجه
[صفت] چوخ پیس، یاراماز، قوْرخو وئرن، اندیشهلندیرن، یئترسیز و یاراماز. {دیوان لغات تورک ده ایشله نیبدیر، سنگلاخ سؤزلویونده ایشله نیبدیر؛ دیواندا ایشلهنن ‹کؤتلهمک› (فنالیق ائتمک)، ‹کؤتی بوُرت› (قارا باسما، کابوس) و ایندی ایشلهنن کؤتو و کؤتک سؤزلرینین اوْرتاق کؤکو کؤت اوْلمالیدیر، آیدیندیر بو سؤزجوک همان گؤت سؤزودور و بو سؤز اصلینده آرخا و آلْت معناسیندا اولاراق مجازی حالدا سوْنرالار پیس و خوشا گلمه ین ایش و شئی اوچون ایشلهنیب، بو مفهوملا کؤتو پیس شئی معناسیندا یوْروملانیب و کؤتک، بیرینه گؤرولن اینجیدیجی پیس و خوشا گلمه¬ین ایش معناسیندا ایشلهنیر، (آیدیندیرکی گؤتورمک:بیر شئیی آشاغیدان قوْوزاماق، کلمه سیده بوُسؤزله ایلگیلیدیر)}


text:
برک جیسم
برک جیسم - ماده نین ۴ حاللاریدان (برک، مایع ، گاز، پلاسما ) بیریدیر. برک جیسم باشقا حاللاریندان اؤز فوْرماسینین ایستابیللییی ایله فرقلنیر. برک جیسمین فوْرما ایستابیللییی اوْنون ترکیبینده آتوملاراراسی علاقهلرین گۆجلو اوْلماسی، آتوملارین نیسبتاً تراز دۇرومده اوْلمالاری و چوْخ ضعیف تیترییشلی حرکت ائتمهلرینین نتیجهسینده آلینیر.
برک جیسملر کریستاللیک و یا آمورف حاللارینا گؤره فرقلنیرلر. برک جیسملرینین ترکیبینی و داخیلی یاپیسالینی(ساختار) اؤیرهنن فیزیک بؤلمهسی برک جیسملر فیزیکسی آدلانیر.
برک جیسملرین تکنیکی خاصهلری
- برکلیک
- کۆتله
- پلاستیکلیک
- اییلمه مؤحکملییی


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
- صفحه موقتاً پیگیریشده
۱۵ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- ایشلدن دانیشیغی:Trkgs ۱۷:۵۹ +۶۱۴ Trkgs دانیشیق چالیشمالار (←اؤز یازدیقلاریزا مسئولیتله یاناشین: پاسخ) اِتیکِتلر: مبدأ پاسخ دادن
- ایشلدن دانیشیغی:Trkgs ۱۷:۵۴ +۳ Saghalan a دانیشیق چالیشمالار (←اؤز یازدیقلاریزا مسئولیتله یاناشین)
- ایشلدن دانیشیغی:Trkgs ۱۷:۵۳ +۱۰۲ Saghalan a دانیشیق چالیشمالار (←اؤز یازدیقلاریزا مسئولیتله یاناشین)
- ایشلدن دانیشیغی:Trkgs ۱۷:۵۰ +۵۳۴ Saghalan a دانیشیق چالیشمالار (←اؤز یازدیقلاریزا مسئولیتله یاناشین: یئنی بؤلمه)
- ویکیپدیا:اورجینال آراشدیرمالارا یئر وئرمهمک ۰۹:۰۳ +۲۲ Trkgs دانیشیق چالیشمالار


text:
اویان نیوز: گولمهنین اینسانلارین بدنینده اولدوقجا یاخشی ائتگیلری وار.
کورتیزول و آدرنالین-ه اوخشار استرس یارادان هورمونلار آزالیر، دپرس اولماق احتیمالینی آزالدان بتا اندورفین و بدنیمیزی اینفئکسییالاردان{عفونت} قورویان گَلیشیم هورمونلاری{تکامل یافته} ایسه آرتیر.
حتی بوتون بونلار یالنیز گولدویوموز آندا یاشانمیر، گوله بیلهجهییمیز بیر یئره گئتمک اوچون یولا چیخدیغیمیز آندا دا باشلاییر. اینسان بئینی، یاپای{مصنوعی} بیر گولوشله ده بو ائتگیلری یارادا بیلیر.
بدنیمیزده گَرچکلشدیردییمیز اَن کیچیک بیر چالیشما دا، کالری یاندیرماغیمیزا ندن اولور.
هئچ ترپنمهدن تلویزیون ایزلهسک و حتی یاتدیغیمیز حالدا دا، اورک چیرپینماسینی داوام ائتدیرمک اوچون کالری یاندیریریق.
اؤرنک اوچون ۶۸ کیلوگرم آغیرلیغی اولان بیر اینسان، یالنیز کیتاب اوخویاراق ۱۵ دقیقهده ۲۲ کالری انرژی یاندیریر.
گولمک، اورک چیرپینماق ریتمینی یئیینلشدیردییی{سرعتلندیردییی} اوچون داها چوخ کالری یاندیرماغیمیزی ساغلاییر.
۱۵ دقیقه گولهرک، اورتالاما ۳۰ کالری یاندیرا بیلیریک.
اگر هر گون دوزنلی اولاراق گولمهیه داوام ائتسک، یاندیردیغیمیز کالریده ده آرتیم گؤرونهجک.
بئلهلیکله هئچ ایش گؤرمهدن، یالنیز گولهرک ایلده ۲ کیلوگرم چَکیمیزی آزالدا بیلهریک.
قایناق : بیلیم سسی


text:
میثاللی بؤیوک تورکجه سؤزلوک
میثاللی بؤیوک تورکجه سؤزلوک ـ عصرلر بویو تاریخی سئیری ایچینده صیفتلی بؤیوک تورکجه لوغت (قوببهآلتی لوغاتی)، 2005 ایلی سونوندا قوببهآلتی بنیادی طرفیندن نشر اولونان، ائلخان آیوئردینین حاضیرلادیغی 3 جیلدلیک لوغت.
یالنیز یاشایان تورک دیلینین سؤزلرینی دئییل، تاریخدن بری دیلده ایستیفاده ائدیلن سؤزلری عیبارتدیر. بئلهلیکله، 100-150 ایللیک متنلرین یئنی نسیللر طرفیندن اوخویوب باشا دوشولمهسینه یاردیمچی اولماق مقصدی داشیمیشدیر. لوغت، بیر ائتیمولوژی لوغتی اولماماسینا باخمایاراق سؤزلرین ائتیمولوژی آچیقلامالاری دا احتیوا ائدیر. نازیک کاغیذا چاپ اوچ بؤیوک جیلد، جمعی 3750 صحیفه دیر، 46035 اساس مادّهدن عیبارتدیر. آرا مادّهلرله بیرلیکده مادّه سایی 61 میندیر.
لوغت، تام بیز سیرالاما ایله حاضیرلانمیشدیر. سؤزلرین قدیمدن ایستیفاده اولونان لاکین سونرادان اونودولان معنالارینا یئر وئریلمیشدیر. لوغتده، سؤزلرین ایستیفادهسینه موختلیف متنلردن نومونهلر وئریلمیشدیر. 400 مؤلیفین 1000ـه یاخین اثری دارانماسی الده ائدیلن 100 مین نومونه مؤوجوددور. لوغتین حاضیرلیغی 1972-جی ایلده، یازیلماسی ایسه 1976-جی ایلده باشلامیشدیر. 1972-1976 ایللری آراسیندا حاضیرلیق دؤورونده 13-جی عصردن 20-جی عصره قدر یازیلمیش اثرلر موختلیف عالیملر طرفیندن داران سونرا 1976-جی ایلده مادّهلر یازیلماغا باشلاندی. بیر مودت سونرا آکادئمییانین داغیلماسی نتیجهسینده مادّهلری یازما ایشینی ائلخان آیوئردی داوام ائتدیریب. مرمره اونیوئرسیتئتی ده بو لوغت چالیشماسینا قاتیلدی. 28 ایللیک امک نتیجهسینده 2004-جی ایلده تاماملانمیشدیر. لوغتین ائتیمولوژی رئداکسییانی احمد توپالاوغلو، عرب و فارس دیلینده ائتیمولوگییا و اورفوقرافیک نؤمرهلرینی ایسه مصطفی تاهرالی و خئیری بیلجیک ائدیب. خصوصی ایختیصاص ساحهسی مصلحتلشمهلری آراسیندا کنعان گورسوی (فلسفه)، طارق آکچال (طب)، مصطفی فایدا (ایلاهیات)، فخرالدین اولگونئر (ایسلام فلسفهسی)، اوغور درمان (بزهمه صنعتلری) و موحیط الدین سرین (کمر) کیمی بیر چوخ ائلم و فیکیر آداملاری یئر آلدی.
صیفتلی بؤیوک تورکجه لوغت، قبّه آلتی آکادئمییاسی مدنیت و اینجهسنت فوندو طرفیندن حاضیرلانیب و نشر اولونوب. 46035 باش سؤزدن عمله گلن لوغتده سؤزلرین %32 (13777) سینی تورکجه، %39 (17179) اونو عرب، %12 (5010) سینی فارس و %17 (7516) سینی غرب دیللری منشألی سؤزلر تشکیل ائدیر. بوتؤولوکده لوغتده یئر آلان سؤزلرین %32 (13777) سی تورک منشالی،%68 (29705) -ای ایسه دیگر دیللر کؤکئنلیدیر.
ایکینجی تزییقی 2006، گؤزدن کئچیریلمیش اوچونجو تزییقی 2008، دؤردونجو نشری ایسه 2011-جی ایلده یاپیلمیشتیر. 2010-جی ایلین اولینده 1411 صحیفه لی نظردن کئچیریلیب گئنیشلندیریلمیش تک دری بؤیوک بوی بیر تزییقی دا درج اولونموشدور.
3-جی جیلدین سونوندا دوکتور فخرالنساء بیلجیک طرفیندن حاضیرلانمیش "علاوه ائدیر اوزرینه بیر سیناق" حیصه سی یئر آلماقدادیر.[۱]


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۴
، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ شوّال/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ شوّال/رویدادلار
- ۱۹۴۲ - میدوی ساواشینین ایل دونومو، ژاپون و آمریکا آراسیندا ایکینجی دونیا ساواشینین بویوندا بؤیوک اوقیانوسدا.
- ۱۹۸۹ - سئید روحالله خمینینین (دعکسده) «اورک توتماسی» سببیله دونیادان گئتده و ایراندا رهبرلیک خوبرلر مجلیسی، علی مشکینینین ریاستیله قورولدو و علی خامنهای ایران ایسلام جومهوریت نیظامینین رهبری سئچیلدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ شوّال/دوغوملار
- ۱۷۳۸ - اوچونجو جرج بؤیوک بریتانیا و شومالی ایرلندین پادیشاهی
- ۱۹۵۲ - برونیسلاو کوموروفسکی لهستاننین رئیسجومهور
- ۱۹۷۱ - ژوزف کابیلا کنقو دموکراتیک جومهوریتینین رئیسجومهور
- ۱۹۷۵ - آنجلینا جولی آمریکالی اویونچو، اسکار اؤدولو نین قازانانی
- ۱۹۸۵ - لوکاس پودولسکی آلمانلی فوتبولچی، کلن فوتبول کلوبونون و آلماننین میلی فوتبول تاخیمینین اویونچوسی
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ شوّال/اولوملر
- ۱۷۹۸ - جاکومو کازانووا ایتالیالی یازیچی
- ۱۸۷۶ - بیرینجی عبدالعزیز عوثمانلی ایمپیراتورلوغونون اوتوز-ایکینجی سلطانی ۱۸۶۱دن ۱۸۷۶ میلادیه
- ۱۹۱۸ - چارلز دبلیو. فربنکس آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین جومهوریت پارتیسینین سناتوری
- ۱۹۴۱ - ایکینجی ویلهلم آلمانین قیصری و پروسلارین کرالی ۱۸۸۸ دن ۱۹۱۸ه
- ۱۹۴۲ - راینهارد هایدریش آلمانین نازی رژیمینین چوخ مشهور شخصیتی
- ۱۹۷۱ - گیورگ لوکاچ مجاریستانلی فیلوسوف، یازیچی، ادبیات نقدچیسی، کومونیسم نئظزیهچیسی و چالیشانی
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ ژوئن/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ شوّال/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ ژوئن/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ شوّال/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ ژوئن/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ شوّال/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
تریبرومید آرسنیک
تریبرومید آرسنیک (اینگیلیسجه: Arsenic tribromide، روسجا: БpoMид Mышbяka(III)، عربجه: بروميد الزرنيخ الثلاثي ) بیر شیمیایی ماده. آغ، ساریٛ رنگلی کریستال و برک جیسم حالتینده تاپیلار.تریبرومید آرسنیک بروم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arsenic tribromide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تریبرومید آرسنیک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
علیرضا نابدل (اوختای)ین یارادیجیلیغی بارهده
رحیم رئیسنیا
تبریزلی گنج شاعر علیرضا نابدلدن «ایشیق»آدلی شعر توپلوسو «آذربایجان و مسئله ملی» (آذربایجان و ملی مسئله) آدلی بیر سیاسی – تشکیلاتی رساله، محمدباقر خلخالی (۱۹۱۹ـ۱۸۳۹)نین «تعلبیه»سینین یئنیلشدیریلمیشی ، ایکی ـ اوچ مقاله و بیر آلولو خاطیره یادگار قالمیشدی.
ایشیق مجموعهسینده کی شعرلرین چوخو، یعنی ۳۳ شعر و ایکی شعر ترجمهسی ۶۶ـ۱۹۶۳نجی ایللر آراسیندا یازیلیب، ۱۹۶۲نجی ایلده شاعرین ۱۸ یاشی ایکن قلمه آلدیغی بیر شعری و ۱۹۶۷نجی ایلدنده باشقا بیر شعر بو دفتره یول آچیب. «صمد کونلومدهدیر» باشلیقی آلتیندا آرخاداشی صمد بهرنگینین اؤلومو مناسبیتله ۱۹۶۸نجی ایلده قوشدوغو شعر ایسه «آرش» ژورنالیندان بو مجموعهیه کؤچورولموشدور.
بئلهلیکله شاعرین ۱۹۶۷نجی ایلدن۱۹۷۲نجی ایلین مارس آیینا قدهر سؤیلهدیگی شعرلردن هئچ بیر ایز قالمامیشدیر. دئمک اولار کی، شاه رژیمی ایله گرگین مبارزه آپاردیغی ایللرین شعرلری ده گنج شاعرین ناکام حیاتی کیمی یغمایا اوغرامیشدیر. یالنیز ۲۷ ایل یاشایان مبارز شاعرین سون ۹ ایل یارادیجیلیق دؤرونون ایلک یاریسینین محصوللاری الیمیزه چاتیب. بونلار دا زنگین بیر ذکانین، جوشغون بیر روحون جارپیلاریدیر.
بو آنا دیلینده تحصیل آلمامیش گنج اؤزونو نئجه یئتیشدیرمیشدیر؟ او ۱۹۷۰نجی ایلده یازدیغی «آذربایجان و ملی مسئله» آدلی اثرینده بیر گروه آذربایجانلی جوانلاردان سؤز آچیر کی، ۱۹۶۰نجی اون ایللیگین اوللریندن آذربایجان ادبیاتینین کئچمیش و معاصر اثرلرینی اوخوماغا باشلاییرلار. اونلار رژیمیمن آغیر باسقیسینا باخمایاراق اؤز آنا دیللری ایله تانیش اولوب، اونو باجاردیقجا منیمسهییب، داوام ائتدیرمک ایستهییردیلر.
۱۹۳۶نجی ایلدن ۶۰ نجی ایللرین اولینه قدهر کیفیتی آشاغی اولان حسین کورد و امیر ارسلان، بیر نئچه نوحه کیتابی و بیرده شهریارین حیدرباباسیندان باشقا آذربایجان دیلینده آیری بیر اؤنملی اثر نشر امکانی تاپمامیشدیر.
شبههسیز نابدل اوزوده سؤزون آچدیقی گنجلردن بیری ایمیش. الیمیزه چاتان اثرلری گؤستریر کی او محدود امکانلاردان فایدالانماق قابلیتینه مالک اولاراق هله ایلک تجربه ایللرینده گوجلو اثرلر یارادا بیلن نادر بیر انسان ایمیش.
گونشین آل قانی ظلمت الیله
گون باتان داغلارا یاییلان زامان
آخشام نسیمینین حزین سسیله
دنیزده لپهلر آییلان زامان
دورنالار کئچنده باغلار اوستوندن
چیخاردی ایوانا طاقتسیز آنا
…دولو گؤزلریلههارای چکردی
دورنالار رحم ائدین، بیر لحظه قونون
یار ولایتیندن گلن عزیزلر
دئیین کی باشینا نه گلدی اونون…
آی آراندان گلن گؤزهل دورنالار
سؤیلهیین آنایا، قاچمایین اوندان
اوغلومون طالعی نه ایدی آخر…
بو ۱۹ یاشلی بیر گنج قریحهسیندن قوپان شعر، مینلر سیاسی قاچقینین گؤزو یولدا اولان آنا باجی لارینین اورهک دؤیونتولرینی داشییر.
ایشیق شعرینده ده مختلف زحمت آداملارینین ایستکلری یئر آلیر. قارا تئللی کیبریتچی اوغلاندان ایستهییر کی اودلار یوردونون قیزیل داغلاریندان میلیونلار تون گوگورت قازیب، ائله کیبریتلر تؤکسون کی ظولمون کؤکون یاندیریب یاخسین. ساری تئللی زنجانلی دان خواهش ائدیر کی آغ پولاددان ائله کسگین پیچاقلار یونسون کی ییرتا بیلسین ظولمون چیرکین اورهگینی … بلکه چوبان آزاد چالسین توتهگینی!
گون گؤرمهین، چیراغ کیمی یانان، قانین یاغ یئرینه یاندیران، دفه دؤگن، ایلمک سالان توخوجودان بیر تمناسی وار:
بیرجه یولدا خالچاندا بیر شکیل سال
باخانلارین دیزلرینی قوروتسون
قوی خالچانی ساتان آلان بیلسین کی
سنین دیلسیز اللرینده نهلر وار
خالچا اوسته باشماقلی یئریینلر
بیلسینلر کی دیلسیز دینسه نه قوپار!
آخیردا دا اوجا بویلو، خورما تئللی معلمدن رجا ائدیر کی باشاردیقجا ایشیق آچسین قارانلیق صینفلره. ایشیق ساچسین صنفلره توپلانان، آی اولدوزسوز او کیچیک دونیالارا… و او کورلوق چکمیش بالاجا انسانلارین قول قانادینی باغلایان گؤیلرده کی قورخو فیکرینی پوزسون.
ائله اؤزوده تهران اونیورسیتهسیندن حقوقشناسلیق بیتیریب، چوخلو حقوقشناسلار کیمی قاضی و یا وکیل اولابیلمهسینه باخمایاراق، مسلکداشلاری بهرنگی، دهقانی و باشقالاری کیمی معلملیگی اوستون دوتوب، خوی شهرینده ایشه باشلادی.
علیرضا ایله صمد «آدینه» نشریهسینی چیخارتدیقلاری واخت تانیش اولموشدولار. «آدینه» مهد آزادی غزتینه باغلی اولان بیر نشریه ایدی. ۱۹۶۵نجی ایلین عرضینده بو نشریهنین یالنیز ۱۷ نومرهسی چاپا بوراخیلا بیلمیشدی. بیر نئچه باشقا قلم دوتان گنجلر کیمی، اوختایین دا ایلک یازیلاری آدینه ده چاپ اولونوبدور. شعرلری ترجمه ائدن ده آدلیم شاعریمیز یدالله مفتون ایدی، معلم شاعری بئله تانیتدیریردی:
«علیرضا اوختای آذری دیلینده شعر یازان جوشغون بیر استعداد دیر، گؤزهل شعرلرده یازیر بو بیر گوشهده توشوب قالمیش «توزلو پیانو» بیر انتشار نسیمی، بیر بارماق اشارهسی گؤزلهییر کی شورلار و نوالارین دورغونلوق دؤرونده ایستی سویوغونو یاغدیرماغا باشلاسین و بو اونون شعرلرینین بیرینین (توزلو پیانو شعرینین) بیر پارچاسینین ترجمهسیدیر. سؤز یوخ کی اطلسین آستارانین لطافتی اوزونه چاتماز.»
او احساسلی شاعر ترجمهیه سوق ائدن شعر بئله جانلی مصراعلارلا دولودور:
… سازاقلی بیر سحر پارچالایاجاق
قارا سسسیزلیگی توزلو پیانو
قیرغین بارماقلاردان آخاجاق او گون
سهندین بوزلانمیش آغجا گؤللری…
یئری گلمیشکن دئمهلییم کی، «ایشیق» شاعریده «دریاچه»، «کولاک»، «انارستان»، «فصل پنهان»، مجموعهلری و «عاشیقلی کروان» منظومهسینین یارادیجیسی اولان مفتونون ایکی شعرینی فارسجادان تورکجهیه چئویرمیشدیر. قوجامان شاعر، حبیب ساهرده او فیرتانا قوشونون وقتسیز وورولماسینین یئدینجی ایل دؤنومونده ایران انقلابینین غلبهسیندن بیر آی سونرا ، اوندان بئله یاد ائتمیشدیر:
«قیش موسمی آخشام چاغی ایدی. ایلک دفعه اوختای ایله تانیش اولدوم. او مندن “لیریک شعرلر” کیتابیمی ایستهدی. ائویمه چاغیردیم اوچ گوندن سونرا، گون باتانا یاخین بیزه گلدی. اوتوروب چای ایچدیک. درهدن تپهدن دانیشدیق. اوختای اؤزونون تورکجه شعرلریندن بیر نئچه پارچا اوخودو، حیرت ائتدیم!
اوختایین شعرلری نه اوتایلیلارین و نه ده بوتایلیلارین شعرینه بنزهمز. اوختایین الحانیندا یالنیز گؤزهللیک دگیل، درین بیر دویغو و یابانجی بیر آهنگ وار ایدی. شبههسیز اوختای مستثنا استعدادا مالیک بیر گنج ایدی. لاکین افسوس او پارلاق جوهر قارا توپراق آلتیندا چورویوب فنایه گئتدی…
بودورکی
داغلارین آردیندا دان یئری آغاریر
و ییرتیلیر گئجهنین گؤی حریر پردهلری
سحر زمانی، درین بیر خیاله سانکی دالیر
نسیم اسیر و شیریلدیر مرند چشمهلری
بو دور کی باغلار ایچینده
گؤرنمهین بیر قوش
یاواشجا ناله ائدیر: آه وطن فضاسیندا
قیزیل قانا بویانان اوختایین عزاسیندا…
(تهران ، ۲۶ اسفند ۵۷ – ۱۷ مارس ۷۹)
دئییلمهلیدیر کی نابدل ده «آذربایجان و ملی مسئله»سینده ساهرین حسابینی ایران آذربایجانینین باشقا شاعرلریندن آییریب:
او کئچن نسلدن یادگار قالمیش ان صمیمی، ان انکشاف ائتمیش و ان ساده آذری تورکجهسینده یازانلارداندیر. آمما کئچهجهیه اوز چئویرمهسی، رمانتیکلیک، خلق کوتلهلرینین یاشاییش و دیلیندن آیری دوشمهسی اونونلا خلق آراسیندا فاصله سالیبدیر…»
نابدلین ایکی مقالهسی آدینی چکدیگیمیز فارسجا نشریه ده چاپ اولونموشدور. بیری فولکلورون توپلانماسینین ضروریلیگی بارهدهدیر و او بیرینین باشلیقی ایسه «آقای پانین احوالاتی»دیر کی پان تورکیستلر و پان ایرانیستلری تنقید آتشینه دوتموشدور. پان ایرانیستلر پارتیاسیندا انشعاب ائدنلرین اورگانی اولان «خاک و خون» غزئتهسینین کسگین اعتراضیندان سونرا آدینه نین نشری حکومت طرفیندن دایاندیریلدی.
آدینهنین تیراژی و حجمینین آز اولماسینا باخمایاراق، یئنیهاوا گتیردیگی اوچون آذربایجانین ادبی – سیاسی محیطینه بؤیوک تاثیر باغیشلاییب. بو اوجاغین باشینا ییغیشان گنجلرین چوخو سونرالار باشقا استقامتلرده آددیملاسالاردا، اوندان آلدیقلاری حرارتی آز چوخ اورهکلرینین درینلیکلرینده داشیمیشلار، بلکه هله ده داشییرلار، اولا بیلسین کی اونونلا ایکینجی مین ایللیگی اوچونجو مین ایللیگه باغلاسینلار. نئچه کی بیرینجی مین ایللیگی ایکینجی مین ایللیگه باغلایان گنج ضیالیلاریمیزدا چوخ اولموشدور. ائرامیزین بیرینجی مین ایللیگینین سونلاریندا اسراری آچدیغی ایچون دارا چکیلمیش منصور حلاجین یولو، ایکینجی مین ایللیگین ایکینجی یوز ایللیگنده میانا – همدانلی عینالقضات لار و زنجانلی سهروردیلر (شیخ اشراق) کیمی گنج داهیلریمیز قانلی ایاقلارلا دوام ائتمیشلر. مشعل الدن اله ۱۳ نجو عصرده جهانه سیغمایان نسیمینین الینه چاتیر و ائله جه ده ایگیرمینجی عصرین سونونا یول آچیر.
حیران ائدیجی بیر حالدیر کی، آدی چکیلن دوشونجه بهادرلرینینهامیسی شاعر ایمیش و شعرلری ده شعورلاریندان قاینارمیش … آذربایچانین, ایرانین، دونیانین ایگیرمینجی عصر تاریخی گنج گوللهلنمیش شاعرلرین آدلاری و یادلاری ایله زنگین و رنگیندیر. علیرضا قارانلیقدان ایشیغا دوغرو ایرهلیینلرین کاروانینین ایاقداشیدیر. میکائیل مشفق، گارسیا لورکا و…
اوختایین دئدیگی کیمی:
بو بیر ناغیل دیر کی ائللر سویلهییر
بیری سسدن دوشسه او بیریسی دئییر…


text:
آیاق اوسته اؤلولر
اسماعیل خرمی
بیرگون بیر اؤلونون یوخوسونون اوجوندان توتوب اوجوزلوغا دوشموشدوم. نه قدر چالیشدیم اؤزومو باهالاندیرا بیلمهدیم. سانکی اؤزومو بیر مئیوه و یا ات کیمی بیر باققال توکانیندا گؤروردوم. الی جئبینه گیرن منی پاکئتلره دولدوروب ترهزییه آتمیشدیلار. عاییب اولماسیندییه پوللاریندا من ائله اؤزوم حسابلامیشدیم. چوخ اوجوزایدیم. بیرآز سئوینیردیم بو اوجوزلوقدان. اؤز اؤزومه دئییردیم:
– نئینک، قوی یازیق و یوخسول اؤلولرده بیر زاد آلا بیلسینلر.
آنجاق منیم اوجوز ساتیلماغیمدان اؤزوم اوتانیردیم.
– آی اؤلونون اؤلوم یوخوسو، منی یوخودا گؤروبسنسه اؤلو گؤزلرین آغریماسین. آخی بئله اولماز! من اؤلو سنی. منی ترهزییه قویاندا سنه کیم اجازه وئردی منه قیمت قویاسان؟ بو قدرده چنه ویرماق اولار؟ گوناه سنی یوخودا گؤرنده. بئبئله آخماق آداملاری قویوب گرک سنین یوخونون اوجوندان یاپیشیدیم؟ بیردفعه لیک گئت اول قوی یوخولاریمیزدا، تکلیفین بیلسین.
دوزون خبر آلسانیز، هئچ بیلمیردیم اؤلو منی یوخودا گؤرموشدو و یا من اونو و بلکه ده من اؤزومده اؤلموشم! چاشیب قالمیشدیم. یادیما جلیل محمدقلی زادهنین اؤلولر پیئسی دوشور. شیخ نصراللهنین اؤلولریدیریلتمه ماجراسی. بیز حاضیرلانمامیش قیام قیامت اولارها؟ بو آرادا منه قارانلیق قالان بودورکی اگر من گؤردویوم اؤلودورسه اونو هانسی شیخدیریلدیب؟دیریلدبسه بو زاماندا اونا ائو، ایش هاردان تاپاجاق؟ یوخ من اؤلویمسه بو یازینی نئجه یازا بیلیرم.دیز اوستو بیلگی سایاریم قاباغیمدا، بارماقلاریم دویمهلرین اوستونده، هله بعضا سهو یازدیغیم سؤزجوکلری یانیمدا دوروب یازیما باخان اوغلوم منه خاطیرلاتماسی، یازا یازا نئچه کره سو ایستهدییمی و یا تئلئفونا جواب وئردییمی، یادیما سالیرام. او دونیادا بیلدییمه گؤرا نه بیلگی سایار وار نه تئلئفون نه ده بونلاری یازماغا احتیاج.
بونا گؤرا قراره گلدیم او اؤلونو، بیرده تاپیب گئرچهیی اؤزوندن اؤرگهشیم. هر نه دن اؤنجه مزارلیغا باش ویرمالییام آغ مزار،آغ مزار شهرین قوتاراجاغیندا بیر تپه اوسته آرازا یاخین، دؤرهسی آغاجلارا بورونموش یئرده قرار تاپیب. بورا مزارلیق اولماسایدیدینجهلمهیه جان وئرردی. باش داشلاری اوخویا اوخویا گئدیرم. من بیلن داشلارین چوخونون اوستون سهو یازمیشدیلار، یادا قوجالارلا گنجلرین یئرین سهو سالمیشدیلار. یاش باخیمیندان واقتسیز کؤچنلر چوخ ایدیلار. بوگون بیلمهدیم نه گون ایدی آنجاق بیر اؤلونوده تاپما بیلمهدیم. منیم طرفیمدن سورغو سوالا توتولماقداندییهسن قورخموشدولار! یادا بوندان یاخشی مزارلیق تاپیب بورالاردان گئتمیشدیلر! بلکه ده اولار کوچه- کوچه دوشوب منی آختاریرمیشلار!دییهسن دوننه قاییتمالی اولاجام، البته اگر دونن وارسا! دوننه گئتمهیینده یولون آغیللی باشلی بیلمیردیم. دانیشدیغیم ماجرا نئچه گون، نئچه ایل، نئچه عصیرلر اونجه باش وئریبسه؟ اوندا پیس گونه قالدیم! هانسی گونون هانسی گئجهنین و ایللرین اتهییندن یاپیشیم منه یاردیم ائتسینلر! تاریخی اوخوماغا ماراقلی دا اولسام، دقیق هاراسیندان باشلاماغیم بیر آز چتین اولاردی. بو آغ مزاردادا چتین بیر نفر تاپا بیلرم کی تاریخی یاخشی اوخوسون! بلکه بیریندن سوروشام؟ کیمدن سورسام دقیق ایستهدیمه چاتا بیلرم؟ یاشلی آداملارین چوخو آلزایمئر ایچینده، گنجلریمیزینده دونن ناهارا نه یئدیگی یادلارینا گلمیر. یاخچیسی بودورکی، مزار قازان قادینا، هه دوز ائشیتدینیز قادین، منده سیز قدر تعجوبلندیم، تاپشیردیم کی یوخوما گلن اؤلونو و یاخود منی یوخوسوندا گؤرن اؤلونو، و یا منیم اؤلومومو گؤرسن، اونادییهرسن صاباحلاری، شهرین یوخاری باشیندا یئرلشن کاج پارکیندا ساعات بئشده منه چایا قوناقسان.
گئجهنی بیر جور بیر تهر سحره یئتیردیم، عزیز و حورمتلی اؤلو قارداشدا یوخوما تشریف گتیرمهدی. منی ده دییهسن یوخوسوندا گؤرن اولمادی. بو یوخو، یا هر نه، ایکی باشلی بیر ایشه اوخشایردی. دئییرم بلکه او گؤردویون منده گؤره بیلرم.
بوگون، دوننکی گونون صاباحی گلیب چاتمیشدی. ساعات بئشه آز قالیردی. تلم تلهسیک اؤزومو کاج پارکینا چاتدیردیم. دینج یئر یوخ ایدی. پارکدا لات لوت جوانلار فیرلانیب پارکا گلن قیزلارا قادینلارا و حتی یاشلی آداملارا ساتاشیردیلار. ایکی ایشسیز جاوان اوغلان نم نه اوسته ساواشیردیلار. پولیسلر کناردان باخیب هئچ نه ائتمیردیلر. من پولیسلره سؤیلهدیکده کی ندن قاریشماییرسینیز! دئدیلر: هله جنایت باش وئرمهییب. تعجوبلنسمده منیم الیمدن بیر ایش گلمهییردی. پولیسله چوخ آغیز آغیزا وئرمهسم یاخشیدی، بیلر کی من اؤلو آختاریرام. بیردن اؤنون قاتیلی کیمی اؤزومو توتسالار نئجه؟ بیرده منه نه! بو قالماقالدا هئچ اؤزومو آختاریب تاپا بیلیرم می؟ آستاجا اونلارین یانیندان ایزداهاملی بیر یئره سوزولدوم. بیر قاریشقا کیمی اؤزومو جاماعاتین ایچینده ایتیردیم. اللی آتمیش نفره یاخین پارکین بو طرفینده بیر آغایا قولاق آسیردیلار. هله یوخوما گیرن اؤلودن خبر یوخ ایدی. دئدیم اؤلو گلینجه گؤروم ندن دانیشیرلار؟
– من سیزه سؤز وئریرم گلهجهیینیزی تام ایستهدینیز کیمی دوزلدهجم. آزادلیق سیزه فدا اولسون. اونون کیلوسو نئچهدی ؟ مال دولت سیزه قوربان. بو قدر نئفتیمیز، یئر آلتی معدنیمیز، اکین تارلالاریمیز، کارخانالاریمیز و نلر نلریمیز وار.
سؤزه قولاق آسانلار گوروتولو سسلرله باشلادیلار ال چالماغا، فیت چالماغا. جاماعتین ایچیندن کؤک بیر کیشیدیله گلدی.
– آی باجی قارداشلار آخی محرمچیلیکدی، عاییبلار اولسون. مگر بیلمیرسیز کی ال چالماق حارامدیر؟ هئچ اولماسا بو قادینلاردان اوتانین! لوطفا صلوات دئیین!
صلواتین سسی مندن اوزاقلاشیردی، یولومو الیمه آلیب اؤلو دوستومو آختارماغا داوام ائدیردیم. داها دوزون دئسم، آختاریش داوام ائدیردی. بلکه اؤلوده منی آختاریر.
دؤرد بئش گنجهجیک پارکین داریسقال بیر بوجاغیندا بوزوشوب اوتورموشدولار. ایچگیلی کیمی نظره گلیردیلر. گیزلی- گیزلی قارا بیر پاکئتین ایچیندن بیر شوشهدن سوزوردولر. آغ الکولون شیشهسی کناردان بللی ایدی. دالبادالا ساغلیق دئمکلرین ائشیدیردیم.
– بونو قالدیریرام ایشسیزلیین محوینه!
– بونو ایچیرم پولسوزلوغون آرادان قالدیلیرماغینا!
– منده آرتیریرام سیزین ساغلیغینیزا!
تئز- تئز الیمی جئبیمه آپاریب، پوللاریمی یوخلاییردیم. نارکامانلار، جئبگیرلر و خوشا گلمهین آدام چوخ ایدی. دیلنچیلرینده پارکا گلیش واقتیدی.
داریخماغا باشلامیشدیم. بیزیم اؤلودن هله خبر یوخ ایدی. گؤزلهمهیه مجبور ایدیم. بیردن مزار قازان قادین، منیم سیفاریشیمی اؤلویه چاتدیرماز ها؟. یوخ اولا بیلمز. من اونا حؤرمت اولاراق بیر گؤزده ویرمیشدیم. اونوندا خوشونا گلدیکده گولومسهمیشدی و منه امین اول!- دییه سؤز وئرمیشدی.
کاج پارکین اویونجاقلار بؤلومونه گیرمهدن دالدا یئرده چایخانایا بنزر بیر یئر واریدی. هر یئر یئمک و ایچمک تؤرتوکونتوسوایله دولو ایدی. ماسا اوستو، ماسا آلتی و حتی قاب قاباجلارین ایچی. زیبیل قابی او قدر دولوب داشمیشدیر کی آیاق توتوب یئرییردی. ایچهریده بیر ترهزی ده واریدی. دوزو بونو گؤردوکده دیسکیندیم. گؤرهسن نیه لازیم ایمیش؟
دییهسن چایخانانین آرخا باغچاسینداکی یالنیز اوتوران اسکلت منیم آختاردیغیم اؤلودور. قابیرغاسی سینمیش، باشینین و اورهیینین ایچینده بیر بالاجا دلیگ واریدی. بو تاییندان باخاندا اوتایی گؤرمک اولوردو. قاباق طرفی آرخا طرفدن بیرآز داریسقال ایدی. آغ تاختایا اوخشار بدن سانکی اؤزونو ماسا اوسته زورلا ساخلاییردی. انگینین تاققیلدیسی ایکی مئتیر کناردا ائشیدیلیردی. چوخ دانیشان آداما اوخشاییردی. یاخشی کی هامی اونو گؤرموردو، یوخسا هامی باش گؤتوروب قاچاردی. اؤزومو اونا یاخینلاشدیم؛ سلام وئردیم جواب یئرینه قیزقینلیقلا منه قیشقیردی:
من بیلمیرم سیزلر اؤزونوزو نه حساب ائدیرسینیز؟ هاچان آدام اولاجاقسیز؟ ائله بئله بئله ایشلرینیزه گؤرا دونیانیز دوزلمیرکی دوزلمیر.
– آی اؤلو قارداش آخی نه اولوب؟ من سنه نه پیسلیک ائلهمیشم ؟
– اوتانمیر هله دئییر نه پیسلیک ائلهمیشم. نئچه گوندور من بوردا تک اوتوروب سنی گؤزلهییرم. قرار قویورسان واقتیندا گلمیرسن. سن بیلیرسن کی او قرار گونوندن نئچه گون کئچیر؟
تام چاشیب قالمیشدیم من بیلن او گون ائله بوگون ایدی. آنجاق اؤلو افندی دقیق گونلری منه سایاندان سونرا باشا دوشدوم سهو ائلهمیشم. دئمه پارکدا سایدیلادیغیم حادیثهلرین هرهسینده بیر گون قالمیشام. آنجاق بونلار سهوا” ده اولسا اولاجایمیش. اولاجاغا چاره یوخ ایمیش. عزیز و حؤرمتلی و وقتشناس اؤلودن اولدوقجا عذور دیلهدیم. تانرییا شوکور کی بیزیم دیریلر کیمی چوخ عینادکار دئییلمیش. دوز واقتیندا گلیب منی نئچه گون گؤزلهییب و عوذرومو قبول ائلهدی. آتا باباسینا الله رحمت ائلهسین. اؤلوده بیرآز ساکیتلشدی و دانیشیغینا داوام وئردی.
– هئچ بیرینیز واقت وعده بیلمیرسینیز. سن گلینجه بیر ایل بوندان سونرا یارانان بیر نفرین سوروسونا جواب وئردیم. بیری واقتیندان تئز گلیر، بیری واقتیندا گلمیر! سن بویور. مندن نه ایستهییرسن؟
– اؤلو قارداش، دوزون خبر آلسان من چاشیب قالمیشام. بیلمیرم یوخو ایدی نه ایدی. اوگون من باققال توکانیندا اولاندا سن منی باققالدان آلدین آپاردین ائوه. داها قالانی دا یادیمدا دئییل.
– هاه ها ها ها ها . ائله بو؟ آ کیشی سنین کیمیلرین گونده مینین آلیرلاردا، ساتیرلاردا، کسیب اتینده یئیرلر. نه تاریخ اوخویورسان، نه ده اوخودوغون و یا گؤردویون یادیندا قالیر. تکی اون ایل دالا قاییدسانیز بیلرسینیز کی نلر باش وئریب، اوندان درس آلیب حیاتینیزی سوررسینیز.
– آی اؤلو دوستوم بو نئجه باش وئریر؟ بیز کیمه نه ائلهمیشیک ؟
– منله بونون ایلگیسی یوخدو، جوابیندا بیلمیرم. بو حیاتی سیز اؤزونوز قوروبسوز. هامینیز بیر بیرینیزین تاییسیز. بیرینیز آدام اؤلدورور، بیرینیز یالان دانیشیر، بیرینیز اؤز وظیفهسینی یئرینه یئتیرمیر. او بیریسی بوش بوغازلیق ائدیر و الا ماشالله.
کیشینین اوغلو ائله دانیشیر کی دئییرسن بلکه اؤزو دیری اولماییب! لاپ اوللدن اؤلمک اولماز من بیلن!
– دیری واقتیندا سن ده الیندن گلنی ائدیب قویمایایدین دونیامیز کیرلنه. اؤلوسن گئت اؤلولویونه. یوخ سن اؤلوبسنسه، اؤلو – اؤلو اؤلولرین یوخوسونا اؤزون گیر. هئچ اولماسا اؤلولر سنی گؤروب یوخودا اؤزلرینی سنه تای ائدسینلر، یعنی یوخولاریندا بیلسینلر.
دوزو بو اؤلونون جسارتی منی تعجوبلندیردی. پاه آتونان، بعضی جاساراتلی اؤلولر اؤلمکدنده قورخمورلار. اؤلو اولاراق قالیرلار.
– نه ایسه نه؟ آی اؤلو قارداش آخی منه جواب وئرمهدین من کیمم؟
– باخ آی آغا، بو پارکا گؤز ساللا. گؤر نه قدر اؤلو گؤرورسن؟ سن ده اولارین بیری. آیاق اوسته اؤلولر گؤرمهیبسن مگر؟
اؤلو دوستومون سؤزو هله بیتمهمیشدی پارکدان شاککا شاک سسی قولاقلاری دولدوردو. اونو توت، بونو ویر، او قاچدی، بو ییخلدی کیمی، سؤزلر هر یانی بوروموشدو. اؤلو افندی دالینا باخمادان مزارلیغا دوغرو گؤتورولموشدو. سونوندادا من آخیر بیلمهدیم اؤلو اؤلموشدو؟دیری اؤلموشدو؟ اؤلودیریلمیشدی؟ و یادیریدیریلمیشدی؟ هر نه باش وئرمیشدیرسه، وئرمیشدی. پارکدان چیخاندا چایچینین ترهزیسی گؤزومدن چیخمیردی. بیر گؤزو ائنیب، بیر گؤزو قالخیردی. ایلان بوغازی کیمی گؤزلردن قاباغا اوزانان دیمدیکلر آز قالیردیلار بیر بیرینی یئسینلر. آنجاق آیری آیری قفسلرده ساخلانیلان آصلان کیمی اللری بیربیرینه چاتماییردی.


text:
اویان نیوز : میدانا گلن دئپرمله ایلگیلی ایران بحران مرکزی، بو آنا قدر هر هانسی بیر جان ایتکیسی بیلدیریلمهدیگینی آچیقلادی.
بعضی ایرانلی یئتکیلیلر ایسه یوزلرجه انسانین اؤلدوگوندن نگراندیر. ایراندا دئپرمین مرکزی سراوان شهرینین ۸۱ کیلومتر قوزئیینده، مرکزی یئرین ۸۲ کیلومتر آلتی. ایران بحران مرکزی، دئپرمین مرکز اوستونون چؤل اولدوغونو، کیمسهنین یاشامادیغینی، اطراف قصبهلردن دا بو آنا قدر اؤلوم خبری آلینمادیغینی بیلدیردی. ایران دؤولت تلویزیونو ایسه، غیر رسمی رقملره گؤره اؤلو ساییسینی ۴۰ اولاراق وئردی.
بیر ایرانلی میللت وکیلی، بؤلگهده یاشایانلارلا گؤروشدوگونو، اؤلو ساییسینین قورخولدوغو کیمی یوکسک اولمادیغینی سؤیلهدی، آنجاق رقم وئرمهدی. بعضی ایرانلی یئتکیلیلر ایسه اؤلو ساییسینین یوزلرجه اولدوغو تخمین ائدیر. فارس خبر آژانسی، سراوان شهریندکی زیانین آغیر اولمادیغینی دویوردو. سیستان و بلوجیستان ویلایتینده ایلهدیشم خطلری و الکتریکلر کسیک.
ت.ر.ت تورکی


text:
شهریار
سید محمدحسین بهجت تبریزی (شهریار) (۱۲۸۵ - ۱۳۶۷), ایرانین آدلیم شاعیری، آذربایجان تورکجهسینده و فارس دیلینده بویوک اثرلر یارادیب. شهریار ۱۲۸۵ اینجی ایلده بوستان آوانین خشگناب(خوشگه نوو) کندینده آنادان اولدو و ۱۳۶۷ گونش ایلینده اؤلدو و اؤز وصیتینه گؤره تبریزین مقبرةالشعرا مزارلیقیندا قویلاندی. اونون اؤلوم گونو (شهریور آیینین ۲۷-سی) ایراندا میللی شعر و ادب گونو آدلانیب.[۱]
یاشاییشدَییشدیر
شهریار ۱۲۸۵ گونش ایلینده تبریزده آنادان اولارکن آتاسی حاج میر آقا خشگنابی تبریز ده وکالت ایشینه باخیردی. بۇ ایللرده، تبریز و باشقا آذربایجان یئرلری چتین بیر دورومدا یاشاییردیلار. آغیر دونیا موحاربهلری بیر طرفدن و آذربایجانین باشینا یاغان بلالار هر بیر طرفدن، او ایللرده مینلر آذربايجان تورکلری یوردونو ترک ائتمهیه مجبور ائدیردی. محمد حسین بهجت بئله بیر دورومدا عاییلهسیله تبریزدن خشگناب کندینه کؤچوب و اورادا اوشاقلیق گونلرین سووماغا مجبور قالیر. آنجاق بۇ گونلر اونون یارادیجیلیغینا لاپ بؤیوک تمل و اساس اولور و ایللر سونرا اونون ایزی شهریار آدلی بیر شاعیر اثرلرینده آیدینجا گؤرونور.
تهراندا یاشادیغی گونلرده ابوالحسن خان شیدا، شمس العلما، ملک الشعرا بهار، محمد علی ترقی، فرخی یزدی، عشقی، صادق هدایت، رضاخان هندی، درویش، نیما، سالار معتمد، کمالالملک، حبیب سماعی و اونلار باشقا بئله آدلیم صنعتکار صنعت کارلار جمعینده، بهجت شاعیر، شهریار شاعیره آد دئیشیر آنجاق دوغروسو هلهده بیر اؤزللیک و یئنیلیک یییهسی و مالیکی دئییل و آیری یازیچی و شاعیرلر کیمی نه تک گئییمده، داورانیشدا، سوژهلرده بئله، بیر گلیشه دولوسو فورمادا یاشاییر و گونو گوندن آتا بابادان قالدیغی آغیر وارلیق لاری ایتیرمک یولوندا داهادا ایتی گئدیر. آنجاق بۇ یول آزقینلیغی گئرچک حایاتیندا اولسادا، شاعیر یوخو و غیب عالملرده یئنهده ایتیردیی یولو دوشونور و دیله گلیر
بو آزقینلیق و یا دیگرگینلیک ۱۳۳۱ ایلینه کیمی داوام ائدیر. شهریارین آناسی بۇ ایلده وفات ائدیر. اونون وفاتی شهریارا آغیر بیر حوزون و غم یارادیر. آنجاق بۇ حوزون هامولار کیمی آنا اولوموندن دئییلمیش. شهریار اؤز کؤکونو دونیادان و یئر اوزوندن قیریلمیش و قورتولموش گورور. اونو بیر دهشت چولقاییر: (من کیمم؟) سوزونو دونه – دونه دیله گلیر. آنادان آیریلماغی، عئینی وطندن – دیلدن – مدنیت و کولتوروندن – بیرجه سوزده (کوتوک دن) قیریلماق گورور. الی و آیاغی هر یئردن اوزولوب، اوزونو یئر ایله گوی آراسیندا آغیر بیر بوشلوقدا گورور. بئله بیر دوشونجهلر اونو اوزونه گئتیریر. نئچه ایل غفلت یوخوسوندان آیریلانلار کیمی بیر ایلدن آرتیق هئچ نه یازیب و دئمهییر. بیر ایلدن سونرا تهرانین پاییزلی بیر گئجهسینده آناسینی یوخودا گورور و اوندان حلاللیق ایستهییر. همین گئجه شهریار حیدربابایه سلام پوئماسینین ایلک بولومون اصیل بیر عاشیقلارین قوشما وزنینده و اصیل بیر تورک دیلینده یارادیر.
آذربایجان خالقینین بۇ پوئمایا گوستردیی ماراق و ایستک بیر او قدر یوخاری و غریبه دیرکی شهریار اوزوده اونا حیرت قالیر. ائل قوجاغینا دونموش بیر سورگون کیمی، شهریار بۇ ایللرده تبریزه دونور و اوزو دئمیشکن: یئنی بیر حیاتی ساعاتین ضربهلریله باشلاییر. (تبریزین بلدیه ساعاتی ضربهلری). آنجاق اوز وطنینده یازیب و یارادان شاعیر و یازیچی دا هئچ آز دئیلمیش! اونلار سهند کیمی باشینی بولوتلاردان آییرماییب و هر آن اوجا باش ایله و آچیق آنل ایله وطن قایغیسینا قالیب و اوز آنا دیللری کئشینده دایانمیشلار. شهریار بۇ سئرایا قوشولماقدا ایتیردیی کوکونو تاپیر و حیدر بابانین ایکینجی حیصه سینی تبریزده یازیر.
بو شاه اثر شهریاری دوغروسو ائلینه بیر شهریار ائدیر و آنا دیلینین معجزهسی بوردا گورونور. حیدربابااثری مینلر کس واسطهسیله ازبرلنیر، اوخونور، اونلار دیگر دیله چئوریلیر، نومایشه یازیلیر و آذربایجان تورکجهسینده بیر دونوم نوقطهسی کیمی یئر آلیر. بۇ تاریخ دن سونرا شهریارین یازدیغی تورکجه شعرلر بیری بیریندن گوزل و معنالیدیر. بو، شهریارین روحونون آلدیغی صیقلی گوستریر تا نهایت اونو دوغولدوغو گون کیمی اصیل بیر آذربایجانلی گوروروک.
گؤرکملی عالیم ایواز طاها "شعر وارلیغین ائویدیر" کیتابیندا شهریار بارهسینده یازیر:[۲][۳]
شهریاردان باشلایاراق عرصهیه گلمیش گونئی آذربایجان چاغداش شعری، ایکی یول آیریجیندا دایاندی: یا نوستالژیک یولا گئتمهلی، یا دا سیاسی مؤوضوعلارا توخونمالی ایدی. باشقا سئچیم، عروض گلهنهییندن گلمه شعری سوردورمک، یادا چاغداش دونیانین بهیهندییی «اینجهصنعت، اینجهصنعت اۆچون» آدلانان ائستئتیک یولا گئتمک ایدی. آنجاق واختیله آذربایجان توپلوموندا بونون نه آنلامی وار ایدی، نه ده بونا گرهک. گؤزونون قاباغیندا قالاق قالاق درسلیک کیتابلاری یاندیریلمیش بیر خالق، تارلادا یون آیاققابیلارلا اویناقلایان دووشان¬لارلا ماراقلانا بیلمزدی. شهریار ازلی خاطیرهلردن اویانان نوستالگییایا قاپیلدی، بیرینجی یولا گئتدی. شهریارین آنلاتیم [بیان] طرزی تاریخیلیک باخیمیندان هئچ ده باشقالارینین سئچدییی سیاسی آنلاتیم طرزیندن اؤنمسیز دئییلدی. ائله بیر آنلاتیم، سیاسی گئدیشلرین یاراتدیغی دورومدان گئریده قالمیردی هئچ، بلکه آذربایجان دیلینین رونئسانسی باخیمیندان ایکی قات اؤنم داشیییردی. چونکی کوتلهنین تاریخی یادداشی ایله اویغون گلهرک شیفاهی تحکیه ادبییاتینین اؤرنکلری کیمی قولایلیقلا منیمسهنیله بیلیردی. تصادوفی دئییل کی، تکجه کوراوغلو داستانی کوتلویلیک باخیمیندان حئیدربابایا سالاملا یاریشا بیلردی. شهریارین شعری ائستئتیکادان قیراقدا اولان ائلئمئنتلردن گوج آلدیغینا گؤره ایندی آرتیق بایاغی گؤرونور. منجه شاعیر بونو بیلهرکدن ائتدی. شاعیر، اؤز زامانیندا گؤزهللیک دونیاسیندان ادراک و اخلاق دونیاسینا دؤنمکله، دیلیمیزی عومومی حوزهلره داشیماق ایستهدی. بو باخیمدان او، اؤز صنعتینین گؤزهللییینی قوربان وئرهرک، قوربان وئریلمیش دیلی اؤلومدن قورتاردی. بوتون بونلارا باخمایاراق، شهریار کوتلهنین سایغی بسلهدییی مؤوضوعلاردان سوء ایستیفاده ائدهرک ائستئتیکانی قورماق ایستهمهدی. بونونلا دا اونون شعری، بو گونلر تریبونالاردان سؤیلهنیلن و هئچ جیزگیسی ایچهریسینده فیرلانان چفنگیات سوییهسینه ائنمهدی. منجه شهریار اولماسایدی، دیلیمیزین آلینیازیسی ایندیکیندن داها فرقلی، داها آجیناجاقلی اولاجاقدی.
اثرلردَییشدیر
- حیدربابایه سلام
- تورکجه دیوانی کلیاتی
- فارسجا اشعار کلیاتی
الا تهرانیا شعریدَییشدیر
شهریارا گؤره باخیشلاردَییشدیر
باغچهبانین یازدیغی شعردَییشدیر
جبار باغچهبان شهریارین حیدربابایا سالام شعری اساسیندا اونا بیر نئچه سؤز دئییر:
...
"فارس قيزلار آزديرميشدی عملين؟
کي فارسجايدی بوتون شعرين غزلين؟
حيدربابا يوردوندا بير گؤزلين
عشقينه بير قلم قويمازدين بئله
فارسيجا يازماقدان دويمازدين بئله
تهران گؤزللري يولونو کج ائتدی
کؤنلونو آپاريب سنی گيج ائتدی
دي گؤروم يا فلک سنله لج ائتدی
دؤنگه وارميش دؤنوم وارميش بيلمه دين
آيريليق اؤلوم وارميش بيلمه دين
ايندی بيزی تازه گليب تاپيرسان
کؤنلوموزه کؤزلر قويوب ياخيرسان
حسرت ايله کئچنلره باخيرسان
گؤرورسن کی سولار آخيب گئديرميش
دوغولان قوجاليب اؤلوب ايتيرميش
چوخدا وئرمه، سيخينتی اؤز گؤنلونا
مهربان دير هر آتا اؤز اوغلونا
قاييتميسان ايندی کی سن يولونا
بويور گلين گؤز اوستونده يئرين وار
ائلين سنی سئوينج ايله قارشيلار
سلام ائيلر بوتون ائليميز سنه
باغچاميز، باغيميز، گولوموز سنه
اوزون مدت سوسان ديليميز سنه
دی گؤرک دئمهلی داها نه يين وار؟
...
ايندی کی ديل آچدين سوسما، آغلا، گول
يامان سؤيله ياخشی سؤيله داغلا گول.[۴]
خاریجی کئچیدلردَییشدیر
- غربت شهریار در دانشگاه تبریز
- اوستاد شهریار اۆچون سایت
- حیدربابانین دراماتیک یؤنلری / همت شهبازی [http://ishiq.net/m%c9%99qal%c9%99/13173/%d8%ad%db%8c%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86-[%d8%af%d8%b1%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%aa%db%8c%da%a9-%db%8c%d8%a4%d9%86%e2%80%8c%d9%84%d8%b1%db%8c-%d9%87%d9%85%d8%aa-%d8%b4%d9%87.html
- منيم ده بير آديم گلسين ديليزه/ همت شهبازي
] http://ishiq.net/m%c9%99qal%c9%99/2508/%d9%85%d9%86%d9%8a%d9%85-%d8%af%d9%87-%d8%a8%d9%8a%d8%b1-%d8%a2%d8%af%d9%8a%d9%85-%da%af%d9%84%d8%b3%d9%8a%d9%86-%d8%af%d9%8a%d9%84%d9%8a%d8%b2%d9%87-%d9%87%d9%85%d8%aa-%d8%b4%d9%87%d8%a8%d8%a7%d8%b2.html]
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ زندگینامه استاد شهریار
- ↑ آنا دیلینده اولان معجزه - زهره وفایی
- ↑ شعر وارلیغین ائویدیر
- ↑ جبار باغچه بان (عسكرزاده)، مشاهيرشهر تبريز، دائرةالمعارف شهر تبريز، گردآوری و تنظيم: مهدی موتلو


text:
اود
اود، یۆکسک ایستیلیک و معمول اولاراق آلئو وئرن سۆرعتلی یانما اولاییدیر.
اولوشومو[دَییشدیر]
اود ایجاد اولماسی اۆچون یانا بیلن بیر مادهنین یانما ایستیلیگینده اوکسیژن ایله تماس ائتمهسی گرکیر. یانان ماده(یاخیت) و اوکسیژنین سۆرکلی تماسی اودون یانماسینا دوام ائدیر. اود طبیعتین دورد موقددس ساییلان عونصورلریندن بیری دیر . کی تورک میلّت لرده اوزللیکله آذربایجان اؤلکه سینده اونا باشقا باخیلیب او قدر کی وار اولان حایات لاریندا اودلا ایلگیلی چوْخلو افسانه لر ناغیللار اینانچلار فولکولورلار یارانیب و حایات لاری اودا باغلی اولدوقلارینا گؤره موقدس ساییلیب آما اساس اولان اود قوتسال سانیلمؽشسادا بۇ اؤلکه ده هئچ بیر زامان اود، تانری سانؽلاراق تاپیلماییب.
اود(سومریلر تانریچاسی)[دَییشدیر]
سومریلر گونش تانریچاسین اود چاغیردیلار.سومر دونوشونده اود گونش ,ایشیق, یاشایش تانریچاسی اولوردو.
بو اینانچ قوتی لر لولوبای و مانا اؤلکه سینده گوروشور.اود یوخسا اوتو گونش تانریسی و آتش ،ایشیق ،گونش، ایستی سمبولو سانؽلؽردی.اوتور بۇ تانریچا آدیندان گلیب اوتور قوتی لر ایچره معبد و آتش خانا اولوردو.
اود و میترائیسم[دَییشدیر]
میترا هیتی لرین گونش تانریچاسی اود یا اوتور تانریچادیر.سومریلر و هیتی لر بیر کؤکده و میترا یا گونش تانریچاسین قوللوق ائدردیلر.میترا یونانیجا همان اوتور(آتشخانا) اولااراق بیلینیب.


text:
سیرلی دولچا اوشاقلار اوچون تورکو ناغیل بیری واریدی، بیری یوخودو، بیر پادشاه و اونون آمان-زامان بیرجه قیزی واریدی. گونلرین گونو بو پادشاهین اؤلکه سینه بیر درویش گلیر. درویش نه درویش! جادو بیلیر، رمال آتیر، طالعه باخیب فال آچیردی. پادشاه بونو ائشیدینجه تئز درویشی یانینا چاغیرتدیریب دئییر: – بابا درویش، فال آچ، بیر منیم ده طالئییمه باخ. گؤر اؤلوموم نه واخت …مطالعه بیشتر »
“بی” ین آلما آتماسی
“بی” ین آلما آتماسی یازیچی: دوکتور مرتضی مجدفر کنده قوناق ایدیم. قوناق الدوغوم ائوین حیه طی گول – چیچکلی بیر یئر ایدی. اورادا یاتیپ، اوتوردوغوم اتاقدان، حیه طده اولان تازا آچمیش غونچه لرین گوزه للیکلرینی گوره بیلیردیم و یاز گوللری نین عطرینی بوتون ووجودوملا حیس ائدیردیم. یاز فصلی نین باشلانماسینی، حیه طده شئح تورپاقلاردان قالخان خوش و گویده جولانا گلمیش …مطالعه بیشتر »


text:
اوُکتای دمیرقازیق قبرس دا بوُلار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ اوُرونباساری دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینه ساپار قورار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ اوُرونباساری فواد اوُکتای ارتیر ایش ساپاری بیلن دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینه گیدر.
اوُکتای بو ساپاردا دوشوشیقلار گچیرر.
گۆورجینلیک اوُباسیندا 2021-نجی ییلداقی ایلالاشیغا گؤرأ ایشه باشلانان صناغات بؤلگه سی نینگ 3-نجی اِتابینی بارلاجاق اوُکتای غازی ماگوسانینگ دا شهر حأکیمی بیلن دوشوشار.
تۆرک مافام، غازی ماگوسادا ویدئو یازغا دۆشۆریلیأن و قبرس دا واطان بارادا حاقیقی گؤره شی گؤرکِزیأن "بیر واغتلار قبرس" سریالی نینگ دا آچیلیش داباراسینا قاتناشار.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی
قاراباغ دا آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
آغشام بوُلان اوُد آچیلشیقدا افغان حمزه یف آدینداقی آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
أردوُغان آذربایجان جمهوریتینه گۆنۆبیرلیک ساپار قورار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ آذربایجان جمهوریتینه اتجک ساپاریندا دۆرلی چأره لرینگ گچیریلمهگینه قاراشیلیار


text:
آنقارا چایی
آنقارا چایی (اینگیلیسجه: Angara River، فارسجا: رود آنگارا ، آلمانجا: Angara ، ایتالیاجا: Angara ، عربجه: نهر أنغارا ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Angara Nehri ، روسجا: AHrapa) اۇزونلوغو۱۷۷۹ کیلومتر دیر. بۇ گۆن آنقارا چاییندان ثانییهده ۴۵۳۰ متر مکعب سۇ آخیر. و ینیسئی چایینا تؤکولور.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده آنقارا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Angara River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
فراری
فراری S.p.A "فراری" مارکاسی آلتیندا ماشین لار بوراخان ایتالیان ماشین ایستحصالات شیرکتی. ایستحصالات یئری و باش اوفیسی ایتالیانین مارانئللو شهرینده (مودنا یاخینلیغیندا) یئرلشیر.
شیرکت 1929 – جو ایلده ائنزو فراری طرفیندن قورولموش دور. 1946 جی ایلدن نقلیات (nəqliyyat) واسیطه لری ایستحصالی ایله مشغول دور.
حال حاضیردا شیرکت فیات شیرکت لر قروپونا عاید دیر. کمپانیا پرزیدنتی و لوکا دی مونتزمولو(Luca di Montezemolo). شیرکت ایدمان و یاریش اوتوموبیل لری ایستحصال ائدیر (او جمله دن "فورمولا 1" یاریش لاری اۆچون).[۳]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ History of Enzo Ferrari. auto.ferrari.com. یوْخلانیلیب31 May 2016.
- ↑ 2016 Annual Report. Ferrari (1 April 2017).
- ↑ ویکی پدیا


text:
کانادا
کانادا (اینگیلیسجه: Canada) شومالی آمریکادا یئرلشن بیر اؤلکه دیر. اون اوستان و اوچ اراضیسی آتلانتیکدن پاسیفیکه و شمالدان شمال بوزلو اوقیانوسونا اوزانیر، ۹.۸۹ میلیون کیلومئتر موربع (۳.۸۵ میلیون مایل موربع) ائحاطه ائدیر و عمومی اراضیهگوره دونیانین ایکینجی ان بویوک اؤلکهسینه چئوریلیر. آمریکا بیرلشمیش ایالتلرله جنوب و غرب سرحدی، ۸٬۸۹۱ کیلومئتر (۵٬۵۲۵ مایل) اوزونلوق ایله، دونیانین ایکی میلی قورو سرحدلرینین لاپ اوزونودور. کانادانین پایتختی اوتاوا دیر و اوچ بویوک مئتروپولیتن منطقهسی تورونتو، مونترآل و ونکوور دیر. یئرلی خالقلار مین ایللردیر دواملی صورتده ایندیکی کانادادا یاشاییرلار. ۱۶-جی عصرین باشلانیشیندا اینگیلیس و فرانسهدن گوندریلنلر، آتلانتیک ساحیلی بویونجا آراشدیردیلار و داها سونرا یئرلشدیلر. موختلیف نیظامی ساواشلار نتیجهسینده، فرانسه ۱۷۶۳-جی ایلده شمالی آمریکاداکی بوتون موستملکهلرین ترک ائتدی. ۱۸۶۷-جی ایلده کانادا کونفئدراسیون ایله اوچ بریتانیا قوزئی آمریکاسینین موستملکهسینین بیرلشمسی ایله، کانادانین دورد اوستانیندا فئدرال شکلده حاکئمیت قورولدو.
ایکی رسمی دیلی اینگیلیس دیلی ایله فرانسه دیلی دیر. ۲۰۱۱ ایلینین سایمینا گؤره ۳۳٬۴۷۶٬۶۸۸ جمعیتی وار. توپراغینین سویوخلوغونا گؤره چوْخ بؤلگهلرینده اینسان یاشامیر. جمعییتینین ۹۰٪ آمریکا نین مرزینه یاخین یاشییرلار. جمعییتی چوْخ اوْلان شهرلری تورونتو، مونترآل و ونکوور دیر.
آدینین تورهمهسی[دَییشدیر]
حال-حاضیرده کانادا کلمهسینین تورهمه و ریشه بارهسینده موختلیف تئورولار و نظریهلر دئییلیر. بو گون بو آد، سنت لارنس ایروکوئیانلار دیلینده کاناتا (kanata) معناسین قبول ائدیلیر و بو کلمهنین معناسی تورکجهده کند، قصبه و یا یاشاییش یئری نه چئوریله بیلر. [۱۲]
تاریخی[دَییشدیر]
کانادانین آوروپالیلار طرفیندن ایشغالینادک بۇرادا اسکیمولار و هیندولار یاشاییردی. ۱۶۰۵-جی ایلده فرانسوی لر، ۱۶۲۳-جو ایلده ایسه اینگیلیس لر کانادا اراضیسینده ایلک یاشاییش منطقهلرینین اساسینی قوْیدولار. ۱۸-جی عصرین اوْرتالاریندا (۱۷۵۶-۱۷۶۳) فرانسه و بؤیوک بریتانیا آراسیندا یددی ایللیک ساواشده بریتانیالیلارین غلبهسی نتیجه سینده کانادا بریتانیانین موستملکهسینه چئوریلمیش و یالنیز ۱۹۳۱-جی ایلده موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
یئری خالقلار[دَییشدیر]
اوروپا موستملکهسی[دَییشدیر]
اینگیلیس شومالی آمریکا[دَییشدیر]
کونفئدراسیا و گئنیشلنمه[دَییشدیر]
۲۰-جی عصرین اوللری[دَییشدیر]
موعاصیر دوور[دَییشدیر]
جوغرافیا[دَییشدیر]
بیوموختلیفلیک[دَییشدیر]
ایقلیم[دَییشدیر]
حوکومت و سیاست[دَییشدیر]
قانون[دَییشدیر]
خاریجی و نیظامی ایرتیباطلار[دَییشدیر]
اوستانلار و اراضیلار[دَییشدیر]
ایقتصاد[دَییشدیر]
کانادا «بؤیوک یددیلیک» قروپونا داخیل اوْلان دؤولتلردن بیردیر. اؤلکهنین ایقتصادیاتی اۇزون مدت «انینه»، سوْن اوْن ایللیکلر عرضینده ایسه گرگین هیزده «درینینه» توسعه ائدیر. اؤلکهنین هیزلی اینکیشافینا آشاغیداکی عامیللر ائتکی ائتمیشدیر.
- موستملکه آسیلیلیغینین تئزلیکله لغو ائدیلمهسی
- اهالینین سایینین نیسبتاً آز اوْلماسی ایله اوْلدوقجا بؤیوک توْرپاق و مینرال قایناقلارا صاحیب اوْلماسی
- کۆتلوی (توده) موهاجیر و گرگین خاریجی کاپیتال آخینی
- ایشچی قوهسینین چاتیشماماسی ایله علاقه دار تکنیکین هیزلی اینکیشافی
علم و تکنولوژی[دَییشدیر]
پول-اعتیبار سیستمی[دَییشدیر]
کانادانین پول اعتیبار سیستمی تاریخاً فورمالاشماغا باشلامیشدیر. بۇ ۱۸۶۷–جی ایله قدر تشکول تاپمیشدیر. کانادانین دؤولت کیمی یارانماسینا قدر پول موناسیبتلرینین کوللونیال تیپی مؤوجود ایدی. بۇرادا پول کیمی فرانسه، ایسپانیا، پورتوقال گوموش پوللاری و بیرده کاغیذ پوللار دا دؤور ائدیردی.
۱۶۷۰-جی ایلدن مۆبادیله واسطهسی کیمی کانادادا دۇز ایشلنیردی. لاکین بۇ داخیلی موناسیبتلره نیسبتاً آز یئر توتردو. بۇ زاماندا کانادادا هامینین ددیی کیمی تیجرت دؤورییهسی بیرباشا امتههلرین مۆبادیلهسیله باش وریردی. امتههلرین بیرباشا مۆبادیلهسی داخیلی بازاردا بیر نئچه سببه گؤره باش وئریریدی: یوْللارین پیس دۇرومده اوْلماسی، یئرلی بازارلارین محدود اوْلماسی و.س. کاغیذ پولون مۆبادیلهسینه شرایط یارانسا دا، ۱۶۸۵-جی ایلده فرانسه کوللونیلاری بۇنا قارشی چیخدیلار. کاغیذ پوللار ۱۸ –جی عصرین سوْنلاریندا فرانسه کوللونیلارینین حاکمیّتینین سوْنا چاتدیغی دؤورده تشکول تاپماغا باشلادی. ۱۸۲۵–جی ایلده اینگیلیسنین رسمی اوْلاراق قیزیل مونومتالیزمه کئچمهسی تصدیق اوْلوندوقدان سوْنرا کانادانین پول واحیدی فونت ایسترلینق اوْلدو.
۱۸۷۰-جی ایلدن کانادانین پول واحیدی کانادا دوللاری اوْلدو. بۇ پول واحیدی بریتانیا فونت ایسترلینقینه اساساً تشکول تاپدی. کانادا دوللاریی، نهایت آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللاری ایله دییشدیریله بیلینردی هانسی کی، اوْ دا بئله قیزیلا اساسلانیردی. ۱۹۰۸–جی ایلدن اؤلکهده قپیکلر-دمیر پوللار کسیلمهیه باشلادی. اساس گوموش اوْلماق اعتباریله، دمیر پوللار ۱۹۰۸-۱۹۱۹–جو ایللر آراسی کسیلیردی. بانکنوتلارین امیسسیسینین مرکزلشدیرمهسی ۱۹۳۵-جی ایلده کانادا بانکینین یارانماسینا سبب اوْلدو. اونون میلّیلشدیرمهسی ایسه ۱۹۳۸ –جی ایله تصادوف ائدیر.
ساواشدن سوْنراکی اینفلیاسی
ساواشدن سوْنراکی دؤورده اؤلکهده اینفلیاسی دالغاسی باشلادی. بۇنون سببلری، کوریادا ساواش، خام و اینوستیسی «بوم» لاری، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-آ خام و یاریمفابریکاتلارین ایخراجینین آرتیمی و س. اوْلموشدور.
باخمایاراق کی، کانادا دوللاری داخیلی هسابلاشمالاردا ایستیفاده ائدیلیر، اوْنون پول رزرولرینه باغلیلیغی بۇ پول واحیدینی دۆنیا پول سیستمینین حسّاس پولونا چویریب. چونکی، کانادا دوللاری اینتقراسیانین نتیجهسی اوْلاراق آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللارینا ایستیقامتلنیب و اوْنا قارشی چوْخ حسّاسدیر.
کانادا حاکمیّتی ۱۹۶۹-۱۹۷۵-جی ایللرده قیمتلرین و ایش حاقینین آرتیمینی محدودلاشدیرماغا چالیشیردی. لاکین، بۇ تدبیرلر فایداسیز اوْلدو، چونکی حاکمیّت قیمتلره و ایش حاقینا ائتکی گؤسترن مونوپولیانی دایاندیرا بیلمهدی.
اینفلیاسی کانادادا ۱۹۹۰-جی ایلده ۵٫۲ ٪-دن ۱۹۹۳-جو ایلده ۱٫۸-٪-ا دۆشدو و ۱۹۹۴-جو ایلده ۰٫۲٪ تشکیل ائتدی کی، بۇ دا بۆتون موهریبهدن سوْنراکی دؤورده قئیده آلینان ان آشاغی گؤستریجی ایدی. ۱۹۹۶-جی ایلده یۇمشاق اعتیبار-پول سیاستینه باخمایاراق، اینفلیاسی تمپی ۱٫۵ ٪ تشکیل ائتمیش دی.
پول اعتیبار موناسیبتلرینین اساسلاری[دَییشدیر]
کانادادا پول اعتیبار موناسیبتلرینده اساس روْلو چک عملیّاتلاری تۇتور. چکلر پول حسابلارینین ۹۰٪-نی تۇتور. کانادا اهالیسی آرتیق بۇ عملیّاتلارا اۇیغونلاشمیش و اوْنلار اۆچون بۇ داها راحتدیر. نقدسیز دؤورییهده، اینکیشافین نتیجهسی اوْلاراق، اعتیبار کارتلاری اؤنملی روْل اوْیناییر. ۱۹۷۰-جی ایله قدر کانادا دوللاری آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللارینا مؤحکم باغلی ایدی. ۱۹۷۰-جی ایلین مئییندان سوْنرا کانادا حاکمیّتی اعلان ائتدی کی، کانادا بانکی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللاری، دیگر پوللار و کانادا دوللاری آراسیندا مزننه پاریتتینی تثبیت ائتمهیهجهk.Belهلیکله، میلّی پول اۆزن پولیا چئوریلدی. کانادانین پول کردیت سیاستی اساساً اؤلکهنین میلّی پولسینین مؤهکملنمهسینه و سابیتلینه یؤنلیب کی، بۇ دا اینفلیاسییا و کانادا دوللارینین مزننه کورسونا نظارتله الده ائدیلیر. چاغداش دؤورده اؤلکهنین پول-اعتیبار سیاستینین اساس آلتی حاکمیّته و دیگر کوممرسی بانکلارینا مخصوص دپوزیتلرین یردییشمهسی و عکس حرکتیدیر.
بۇنو قئید ائتمک لازیمدیر کی، کانادا خاریجی تیجارت دؤورییهسینین ۲/۳ حیصّه سی آمریکا بیرلشمیش ایالتلریا مخصوصدور. بۇ پروسِسده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دولاریندان ایستیفاده ائدیلیر. اما غربی آوروپا و اۇزاق شرق اؤلکهلریله تیجارتده کانادا فونت-ایسترلینقدن ایستیفاده ائدیر.
کانادا ایقتصادیاتینین حدسیز آچیقلیغی و اوْنون آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایقتصادیاتی ایله تاریخی علاقهلری کانادا حاکمیّتینی دۆنیا پول بازارلارینداکی حادیثهلری ایزلمیی مجبور ائدیر. ۸۰-جی ایللردن باشلایاراق کانادا پول سیاستینین اساس آماچ کانادا دوللارینین مزننهسینی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللارینا نیسبتاً ثابت ساخلاماقدیر.
صنایعسی[دَییشدیر]
بۆتون توسعه ائتمیش اؤلکهلرده اوْلدوغو کیمی کانادادا دا صنایعنین ساهوی ترکیب مورکّبدیر. انرژی چیفتلیک (مزرعه) نفت و طبیعی قازا، هم ده کانادادا الکتریک انرژیسینین ۲/۳-دن آرتیغینی وئرن سس-لره اساسلانیر. اؤلکهده آتوم انرژیسی توسعه ائدیر. امالدیجی صنایعنین یاپیسال (ساختار) وندا متالوژی و ماشینقاییرما حاکم مؤقع تۇتور. قارا متاللورگیانین باشلیجا مرکزی هامیلتوندور. اۇجوز الکتریک انرژیسینه و زنگین یئرلی خاما (بوکسیت استثنا اوْلماقلا) اساسلانان الوان متالوژی، اؤزلله قایانا و یامایکادان گتیریلن بوکسیت اساسیندا آلومینیوم اۆرتیم (تولید) ی ساحهسی گۆجلو توسعه ائتمیشدیر. قارا متالوژیدان فرقلی اوْلاراق بۇ ساحه ایخراجات اهمیتی داشیییر.
ماشینقاییرما نقلیات ماشینلاری اۆرتیم (تولید) ی، رادیولکترونیکا، جیهازقاییرما ایله، هم ده مشه تداروکو و آغاج آمالی اۆچون ماشین و آوادانلیق اۆرتیم (تولید) ی ایله تمثیل اوْلونور. قارا متالوژی فابریکالاری کیمی ماشینقاییرما موسّسهلرینین ده بؤیوک حیصّه سی گؤل ساحلی و مقدس لاورنتی چایی بوْیونجا (تورونتو، مونرال و س) یئرلشیر. کانادادا چیفتلیک (مزرعه) ین قدیمی ساحهسی مشه تداروکو، آغاج آمالی و سللولوز-کاغیذ صنایعسیدیر. مشه ماده لرینین بؤیوک حیصّهسینی بریتانیا کولومبیاسی وئریر. مشه صنایعسینین ایری مرکزی وانکووردیر. کیمیا صنایعسینین ان ایری موسّسهلری باتی ایالتلرینین ایری و اوْرتا شهرلرینده یئرلشیر. اساساً ایدخال خاما اساسلانان یۆنگول صنایع اؤلکهنین نیازینین یالنیز یاریسینی تأمین ائدیر. یۆنگول صنایع موسّسهلری بۆتون ایالتلرده وار.
اهالیسی[دَییشدیر]
کانادانین اراضیسی مین ایللرله چاغداش هیندو و اسکیمولارین سویلاری طرفیندن، ۴ عصر اؤنجه ایسه آوروپالیلار طرفیندن مسکونلاشمیشدیر. مۆختلیف اؤلکهلردن ایممیقراسی پروسسینین اۇزون مدت داوام ائتمهسی اؤلکه اهالیسینین اتنیک ترکیبینه جدی ائتکی گؤسترمیشدیر.
ایندی اؤلکهده اهالینین بؤیوک حیصّهسینی اینگیلیس منشألی (۱۳ میلیون نفر) و کوبک ویلایتینده مسکونلاشان فرانسه منشألی کانادالیلار (۹ میلیون نفر) تشکیل ائدیر. دیگر اتنیک قروپلار (آلمانلار، ایتالیالار، اوکراینلیلار، روسلار و ب) اهالینین ۳۳ ٪-نی، یئرلی اهالی ایسه ۱٫۳ ٪-نی تشکیل ائدیر.
اهالی اؤلکه اراضیسی اۆزره غیری-برابر، باشلیجا اوْلاراق آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا سرحد بوْیونجا داها سیخ یرلشمیشدیر. اهالینین ۷۷۷٪-ای۷٪- شهرلرده یاشاییر. ایلده ۳۰ مین نفرین کانادایا ایممیقراسی ائتمهسی اهالینین آرتیمینا موثبت ائتکی گؤستریر. ایری میلیونچو شهرلری مونرال، تورونتو و ونکووردیر. قوزئیدا ایری توْرپاق ساحهلری ایسه دمک اوْلار کی، منیمسنیلمهایب. کانادانین حیاتیندا بیر چوْخ شئی گۆجلو گونئی قوْنشوسو آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا موناسیبتلرله مویینلشیر. دۆنیادا بیر–بیری ایله ایکیترفلی تیجارت حجمینه گؤره آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و کانادا ایله رقابته گیره بیلهجک باشقا جوت اؤلکه یوْخدور.
کانادانین آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و مکزیک ایله بیرگه ایمزالادیغی شیمالی آمریکا سازیشی اؤلکهده تیجارتین بیردن –بیره یوکسلیشینه سبب اوْلدو. اما بیر چوْخ پروبلملر حل اوْلونمامیش قالدی. اساس ناراضیلیق ایسه آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-این کانادا ایخراجاتینا منفی ائتکی ائدن فعالیّتیدیر – مثلاً، کانادا مشهسینه اوْلان تاریف و آمریکا فرمرلرینه آرتان مادی یاردیم. کانادا ایله آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا دیگر مۆباحیثهیه سبب ایسه اطراف مۆحیطین چیرکلنمهسیدیر. سرحد بوْیونجا اۇزانان آمریکا فابریکالاری و آلیاسکاداکی نفت صنایعسی چیرکلنمهیه اساس سبب گؤستریلیر. خاریجی سیاست سفراسیندا کانادا گونئی قوْنشوسوندان فرقلی کورسدادیر. مثلاً، کانادا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-این اعلان ائتدیی تررورلا ساواش اۆچون اؤز قوْشونلاریندان ایستیفاده ائتمک قرارینی وئردی، اما اوْنلاری عیراقا گؤندرمهدی. کانادا آمریکانین کوبایا قویدوغو تیجارت امبارقوسونو دا دستکلمیر. ۲۰۰۱-جی ایل ۱۱ سپتامبر حادیثهسیندن سوْنرا اساس آکتوال پروبلم تررورچولارین ۹ مین km اۇزونلوقدا اوْلان آمریکا-کانادا سرحددیندن کچه بیلمهسینین قارشیسینی آلماق اوْلوب. بۇ، هر ایکی دؤولتی داها فعّال بیلیشیم مۆبادیلهسی آپارماغا شؤوق ائتدی. ایممیقراسی کانادایا دۆنیانین ان زنگین اؤلکهلریندن بیری اوْلماغا کؤمک ائتدی. میلّتلراراسی کونفلیکتلر بۇ اؤلکهده چوْخ نادر حاللاردا اوْلور. گؤچ ائتمک سیاستینی یومشاقلیغیندان سوْن زامانلار اؤلکهیه آسیادان چوْخلو موهاجیرلر گلیر. کانادانین آبوریژنلری (یئرلی اهالیسی) – هیندو طایفه لری اهالینین ایکی فایزیندن آزینی تشکیل ائدیر.
یئرلی ایداره اوْرقانلاری ایله هیندو خالقی آراسیندا توْرپاقلارین و طبیعی قایناقلارین ایستیفادهسی ایله باغلی صلاحیتلرین بللیلشدیرمهسی پروبلمی آرتیق اۇزون ایللردیر کی، ایجتیمایتین دیقّت مرکزینده قالماقدا داوام ائدیر. داخیلی سیاستین اساس پروبلمی ایسه کوبک ایالتینین فرانسیزدیللی اهالیسینین اۇزون ایللردن بری داوام ائدن سپاراتچی مؤقیعتیدیر. ۱۹۵۵-جی ایلده بۇ پروبلمله باغلی کچیریلن سوْنونجو رفرندومدا کوبکین تاتمامیله موستقیل اوْلماسینی ایستینلر سسلرین یاریسیندان بیر آز توْپلایاراق مغلوب اوْلدولار. اما همین واختدان ایجتیماعی فیکرین سورغوسو موستقیللیک طرفدارلارینین آزالدیغینی قئید ائدیر. ۲۰۰۳-جو ایلده یئرلی سئچکی کوبکین موستقیللیینه چالیشانلارین مغلوبیتی ایله نتیجه لندی. کوبکین اوْریژیناللیغی کۇنوسو ۲۰۰۶-جی ایلین سوْنوندا داها دا توسعه ائتدی. بئله کی، مجلیس کوبکلیلرین کانادینین ترکیبینده آیری بیر میلّت اوْلدوغونو مویینلشدیردی. بۇ قرار، اساساً، سیموولیک کاراکتر داشیییر و اؤلکهنین آنا یاساسی و دیگر قانونلاریندا قئید اوْلونماییب. کانادا سوْن زامانلار آرکتیکا ایله غیری-دقیق سرحدله آیریلمیش عرضیلرده حاکمیّت حۆقوقو بارهده داها فعّال بیاناتلار وئریر. بۇنونلا یاناشی، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و دانمارک دا بعضی رایونلارا اؤز حۆقوقلاری اوْلدوقلارینی ایرلی سوروبلر. گئنیش، لاکین هله تدقیق ائدیلممیش نفت و قاز احتیاطلارینین کیمه مخصوص اوْلاجاغی بۇ مۆباحیثهلرین نتیجهسیندن وابستهدیر.
دین[دَییشدیر]
کی کریستیانلار ساییسیندا ۴۳٬۶% کاتولیکدیر.
تحصیل[دَییشدیر]
اؤلکهنین تحصیل سیستمینه دؤولت مکتبلری داخیل اوْلدوغو کیمی، اؤزل مکتبلر ده داخیلدیر. آنا یاسایا گؤره تحصیل یالنیز ایالتین ایختیاریندا یئرلشیر. نتیجهده، مۆختلیف اؤلکهلرده تحصیل سیستمی اهمیتلی درجهده مۆختلیف اوْلا بیلر.
لاکین، عۆمومیلیکده اؤلکهده تحصیل ایستاندارلاری عئینی درجهده یۆکسکدیر. کانادا بیلیم یوردولارینین دیپلوملاری بۆتون دۆنیادا تانینیر. کانادا اۇنیورسیتلری چاغداش مادی-تکنیکی آوادانلیقلا تجهیز ائدیلیر و یاخشی کیتابخانالاری وار. کانادا عالی مکتبلرینین اساس طرفی علم و تجروبه ایله سیخ علاقهدیر. عۆمومیلیکده کانادانین عالی تحصیل سیستمی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری عالی تحصیل سیستمینه اۇیغوندور.
بیر حالدا کی، کانادادا ایکی دؤولت دیلی – اینگیلیس و فرانسه دیلی وار، طلبهلر بۇ ایکی دیللردن بیرینده تحصیل آلا بیلر. بعضی بیلیم یوردولرده تحصیلین ایکی دیلده اوْلماسینا باخمایاراق، طلبهلرین داخیل اوْلماسی اۆچون ایکی دیلی یاخشی بیلمک ائله ده واجیب دئییل.
طبیعی احتیاطلار[دَییشدیر]
کانادانین طبیعی قایناقلاری اوْلدوقجا بؤیوک و مۆختلیف دیر. بۇنلارا الوان، نجیب و نادر دمیرلر، دمیر فیلیزی، اورانوس، نفت، طبیعی قاز، داش کؤمور، آسبست و باشقا مینراللار داخیلدیر. بۇنونلا یاناشی چَتین طبیعی شرایطه مالیک اوْلان قوزئی اراضیلرینین زنگین مینرال قایناقلاری هله منیمسنیلمهایب. هیدرونرژی قایناقلارینین بؤیوک چیفتلیک (مزرعه) اهمیتی وار و آچیغا چیکمامیش احتیاطینا گؤره دۆنیادا بیرینجی یئرلردن بیرینی تۇتور. هم ده بۇ احتیاطلار اؤلکه اراضیسی اۆزره برابر پایلانمیشدیر. قوزئیدا فیللی-ماککنزی چای سیستمی، باتیده داغ چایلاری، مرکزده ساسکاچوان-نلسون، شرقده اری و اوْنتاریو گؤللری آراسیندا نیاقارا شلالهسی داها بؤیوک احتیاطلارا مالیکدیر. هم نقلیات اۆچون، هم ده توریزمین اینکیشافی اۆچون مشهلرله ایحاطه اوْلونموش چوْخسایلی گؤللرین بؤیوک اهمیتی وار. مشه قایناقلاری دۆنیا میقیاسیندا اهمیته مالیکدیر. اؤلکه اراضیسینین ۱/۳-دن چوْخو اینیارپاقلی مشهلرله اؤرتولودور.
اراضی[دَییشدیر]
کانادا اراضیسینین اؤلچوسونه گؤره روسیه دان سوْنرا دۆنیادا ایکینجی یئری تۇتور. اؤلکهنین اراضیسی بیر چوْخ طبیعی زونالارلا (آرکتیکا بوزلاقلاری ندان توتموش چؤللره قدر) تمثیل اوْلونور. یئرینده دوزنلیکلر اۆستونلوک تشکیل ائدیر. غربینده اۇزانان کوردیلیر داغ سیستمی اینسانلارین چیفتلیک (مزرعه) فعالیّتینی چتینلشدیریر. لاکین کانادانین آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا سرحد اوْلماسی، تاریخاً اؤلکهده ایشگوزار اینسانلارین مسکونلاشماسی و اۆچ اوقیانوس سولارینین اوْنو ایحاطه ائتمهسی اؤلکهنین هیزله توسعه ائتمهسینه سبب اوْلموشدور.
اوستان و بؤلگهلر[دَییشدیر]
اوستانلارین مجلیس بینلاری[دَییشدیر]
دیللر[دَییشدیر]
- اینگیلیس دیلی: ۲۰٬۵۸۴٬۷۷۵ (۶۷٫۱٪)
- فرانسه دیلی: ۶٬۶۰۸٬۱۲۵ (۲۱٫۵٪)
- چین دیلی: ۷۹۰٬۰۳۵ (۲٫۶٪)
- پنجاب دیلی: ۲۷۸٬۵۰۰ (۰٫۸٪)
- ایسپانیا دیلی: ۲۰۹٬۹۵۵ (۰٫۷٪)
- ایتالیا دیلی: ۱۷۰٬۳۳۰ (۰٫۶٪)
- عرب دیلی: ۱۴۴٬۷۴۵ (۰٫۵٪)
- آلمان دیلی: ۱۲۸٬۳۵۰ (۰٫۴٪)
- فیللیپین دیلی: ۱۱۹٬۳۴۵ (۰٫۴٪)
- ویتنام دیلی: ۱۱۱٬۴۴۰ (۰٫۴٪)
- پورتوگال دیلی: ۱۰۳٬۸۷۵ (۰٫۳٪)
- اۇردو دیلی: ۱۰۲٬۸۰۵ (۰٫۳٪)
- لهیستان دیلی: ۱۰۱٬۵۷۵ (۰٫۳٪)
- کوریا دیلی: ۱۰۱٬۵۰۰ (۰٫۳٪)
- فارس دیلی: ۹۷٬۲۲۰ (۰٫۳٪)
- روس دیلی: ۹۳٬۸۰۵ (۰٫۳٪)
- تامیل دیلی: ۹۲٬۶۸۰ (۰٫۳٪)
- یونان دیلی: ۵۵٬۱۰۰ (۰٫۲٪)
- گوجاراتی دیلی: ۵۲٬۷۱۵ (۰٫۲٪)
- رومین دیلی: ۵۱٬۰۶۰ (۰٫۲٪)
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Royal Anthem. Government of Canada (August 11, 2017).
- ↑ 2016 Census of Population—Ethnic Origin, Catalog no. 98-400-X2016187. Statistics Canada (October 25, 2017).
- ↑ 2011 National Household Survey. Statistics Canada (May 8, 2013).
- ↑ Dowding, Keith; Dumont, Patrick (2014). The Selection of Ministers around the World. Taylor & Francis. p. 395. ISBN 978-1-317-63444-7.
- ↑ Surface water and surface water change. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).
- ↑ Population estimates, quarterly. Statistics Canada.
- ↑ Population size and growth in Canada: Key results from the 2016 Census. Statistics Canada (February 8, 2017).
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ World Economic Outlook Database. اولوسلارآراسی پول صندوقو (April 2021).
- ↑ Income inequality. OECD.
- ↑ Human Development Report 2020 (en). United Nations Development Programme (2020).
- ↑ The Government of Canada and Standards Council of Canada prescribe ISO 8601 as the country's official all-numeric date format: Public Works and Government Services Canada Translation Bureau (1997). "5.14: Dates". The Canadian style: A guide to writing and editing (Revised ed.). Dundurn Press. p. 97. ISBN 978-1-55002-276-6. The dd/mm/yy and mm/dd/yy formats also remain in common use; see Date and time notation in Canada.
- ↑ Olson, James Stuart; Shadle, Robert (1991). Historical Dictionary of European Imperialism. Greenwood Publishing Group. p. 109. ISBN 978-0-313-26257-9.
- ↑ Provinces and Territories. Government of Canada (2013). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2010-02-09. یوْخلانیلیبAugust 6, 2013.
- ↑ Place name (2013). Census Profile. Statistic Canada. یوْخلانیلیبAugust 6, 2013.
- ↑ Population by year, by province and territory (2010-2014) in thousands. Statistic Canada.
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ Land and freshwater area, by province and territory. Statistics Canada (2005). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-05-24. یوْخلانیلیبAugust 4, 2013.
- ↑ Official Language Policies of the Canadian Provinces. Fraser Institute (2012). یوْخلانیلیبAugust 6, 2012.
- ↑ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ Guide to the Canadian House of Commons. Parliament of Canada (2012). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2019-01-07. یوْخلانیلیبAugust 6, 2013.
- کانادا Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
خاریجی لینکلر[دَییشدیر]
- Canada from کولورادو بولدر بیلیمیوردو Libraries GovPubs
- کانادا Curlie دا
- Canada from بیبیسی نیوز
- Canada from the CIA's The World Factbook
- Canada profile from the OECD
- Canadiana: The National Bibliography of Canada from Library and Archives Canada
- Key Development Forecasts for Canada from International Futures
- Official website of the Government of Canada
- Official website of the Governor General of Canada
- Official website of the Prime Ministers of Canada
- Canada's official website for travel and tourism
- Official website of Destination Canada Archived 2013-04-26 at the Wayback Machine.
- A Guide to the Sources from International Council for Canadian Studies
- تیکراری دیتا قالیبلریندن ایشلنمیش صفحهلر
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- Pages using collapsible list with both background and text-align in titlestyle
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Webarchive template wayback links
- NDL شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- NKC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- NLG شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- NLI شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- FAST شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- HDS شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- MusicBrainz area شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- NARA شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- SUDOC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- WORLDCATID شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- کانادا
- 1867 establishments in Canada
- اؤلکهلر شومالی آمریکادا
- اینگیلیسجه دانیشان اؤلکهلر و اراضیلر
- Federal monarchies
- فرانسهجه دانیشان اؤلکهلر و اراضیلر
- جی ۲۰ اؤلکهلر
- جی ۷ اؤلکهلر
- جی ۸ اؤلکهلر
- ناتو اؤلکهلری
- Member states of the Commonwealth of Nations
- Member states of the Organisation internationale de la Francophonie
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر
- ۱۸۶۷ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- ۱۸۶۷ - جی ایلینده کانادا اؤلکهسینده یارانانلار


text:
جومهوریت
جومهوریت (عرب دیلینده :الجمهوریة) بیر حوکومت نیظامی و سیستمیدیر. بۇ حوکومئت سیستمینده حوکومئت رئیسی خالق یانی میللئت تئرئفیندان سئچیلیر. جومهوریت کئلیمئسی عئرب دیلیندئن یارادیلمیشدیر. کلمهنین معناسی دا بیرلشمک، جم اولماق، جمعت اولوشدورماق دیر. جومهوریت کلیمهسی، عشمانلی تورکجه سینه آرتیریلمیشدیر. اورادان دا آیری دیللره کئچمیشدیر. اینگیلیز و باشقا اوروپا و غرب دیللرینده لاتین دیلیندئن یارادیلان رئ پوبلیکا سؤزجؤغؤ دئییلیر. آذربایجان جومهوریتی نین رسمی آدی دا آذربایجان رِسپوبلیکاسی دیر. یانی شمالی آذربایجان دا جومهورییت سؤزجؤغؤ یئرینه جومهوریت سؤزجؤغؤ دانیشیلماقدادیر.


text:
اویان نیوز: بازار گونو، ایرانین ایستانبولداکی کونسوللوغو اؤنونده اعتیراض آکسییاسی کئچیریلدی.
اویان نیوزون سانانیوزا ایستینادن وئردیگی خبره گؤره بازار گونو، ۹ مارت ۲۰۱۴ تاریخینده آذربایجان میللی فعاللاری، آذربایجان سیاسی محبوسلارینین شکیللری و پلاکاردلار گؤتورهرک ایرانین ایستانبولداکی کونسوللوغو اؤنونده اعتیراض آکسییاسی کئچیردیلر.
بو آکسییا، تورکیه واختییلا ساعات ۱۴-ده کئچیریلدی.
“تورک دیلینده مدرسه- حاقیمیزدیر، حاقیمیز” ،آنکارا، باکی، تبریز- بیرلیکده گوجلوگوک بیز” ،”اورمو گؤلو جان وئریر- ایران اونون قتلینه فرمان وئریر” و “آذربایجان وار اولسون- ایستمهین کور اولسون” شوعارلاری بو آکسییادا سسلندیریلن شوعارلاردان ایدی.
بو آکسییا، بیلدیری اوخوماقلا سونا چاتدی.
بو بیلدیریده آکسییایا قاتیلانلارین ایستکلری بونلاردان عیبارت ایدی:
۱٫ گونئی آذربایجان میللی محبوسلارینین آزادلیغی
۲٫ فارس دیلینین یانی سیرا تورک دیلینین رسمی اولماسی
۳٫ اورمو گؤلونون قورولدولماسی پروقرامی دایاندیریلیب، بو گؤل اؤنجهکی دوروما قایتاریلمالیدیر
۴٫ شووینیزم و عیرقچیلییه سون وئرمک
بو آکسییا گاموح تشکیلاتی طرفیندن دوزنلنمیشدی.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ فوریه/اولوملر
۲ فوریه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۲/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ جمادیالثانی/رویدادلار
- ۱۳۵۷ - ایران گئچیجی حؤکومتینین قورولوشو
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ فوریه/اولوملر
۴ فوریه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۴/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ فوریه/اولوملر
۵ فوریه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۵/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ فوریه/اولوملر
۶ فوریه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۶/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ فوریه/اولوملر
۷ فوریه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۷/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ فوریه/اولوملر
۸ فوریه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۸/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ فوریه/اولوملر
۹ فوریه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۹/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالثانی/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ فوریه/اولوملر
- رویدادلار
- ۱۳۵۷ - ایران ایسلام اینقیلابی قازانماسی
- ۱۹۹۰ (میلادی) - قالیله فضا پیماسی مشتری سیارهسینه گئدنده، ناهید سیارهسینین کناریننان گئشدی.
- ۱۹۹۷ (میلادی) - دیپ بلو، شطرنجاوینین بیلگیسایار، قری کاسپارفی بیرینجی شطرنج اویونوندا اوددو.
- دوْغوم گونلری
- ۱۸۹۸ (میلادی) - دوغوم گونو: برتولت برشت، آلمانلی نمایشنامهیازان، فیلم یؤنتمنی تئاترچی و شاعیر.
- ۱۸۹۰ (میلادی) - دوغوم گونو: بوریس پاسترناک (عکسدهکی) روسیهلی یازیچی، شاعیر و دکتر ژیواگو اثرینین یارالدانی.
- ۱۹۰۲ (میلادی) - دوغوم گونو: والتر هاوسر براتین، آمریکالی فیزیکدان؛ ۱۹۵۶-جی ایلده فیزیک نوبل جایزهسین قازانان.
- اؤلوم گونلری
- ۱۷۵۵ (میلادی) - اولوم گونو: شارل دو مونتسکیو، آیدینلانما چاغینداکی فرانسهلی سیاستچی.
- ۱۸۳۷ (میلادی) - اولوم گونو: الکساندر پوشکین روسیهلی شاعیر.
- ۱۹۲۳ (میلادی) - اولوم گونو: ویلهلم رونتقن، آلمانلی فیزیکچی؛ کاشف ایکس ایشیغین کشف ائدن، ۱۹۰۱-جی ایلده فیزیک نوبل جایزهسین قازانان.
- رویدادلار
- ۶۶۰ (میلاددان قاباق) - ژاپون نون سونتی کشف گونو کیا امپراطورونون توسوط ایله.
- ۲۰۱۱ (میلادی) - حسنی مبارک، میصر رئیسجومهورو، خالق اینقیلابینین سببینه گوره استعفا ائتدی.
- دوْغوم گونلری
- ۱۸۴۷ (میلادی) - دوغوم گونو: توماس ادیسون (عکسدهکی)، آمریکالی ایختیراعچی.
- ۱۹۲۶ (میلادی) - دوغوم گونو: لسلی نیلسن، آمریکالی-کانادالی اویونچو و کومدین .
- ۱۹۶۴ (میلادی) - دوغوم گونو: سارا پیلین، آمریکانین جومهوریت حیزبینین سیاستچیسی.
- ۱۹۹۲ (میلادی) - دوغوم گونو: تیلور لاتنر، آمریکالی اویونچو، دوبلور و مودل.
- اؤلوم گونلری
- ۱۶۵۰ (میلادی) - اولوم گونو: رنه دکارت، فرانسهلی ریاضی و فیلسوفچیسی.
- ۱۹۶۸ (میلادی) - اولوم گونو: پیتیریم سوروکین، آمریکالی-روسلی جامعهشناس .
- ۱۹۷۸ (میلادی) - اولوم گونو: هاری مارتینسون، سوئدلی یازیچی و شاعیر؛ ۱۹۷۴-جی ایلده ادبیاتدا نوبل جایزهسین قازانان.
- ۲۰۱۲ (میلادی) - اولوم گونو: ویتنی هیوستون، آمریکالی پاپ موسیقینین اوخوجوسو، اویونچو، فیلم یاپیمجیسی و مودل.
- رویدادلار
- ۱۸۱۸ (میلادی) - شیلی رسمیتیله ایسپانیا دان موستقیل اولدو.
- ۱۹۱۲ (میلادی) - پویی اینقیلابینین سببیله، چینین سون ایمپراطورونون سلطنتی باشا چاتدی.
- ۱۹۱۹ (میلادی) - گونئی قافقاز منطقهسیندهکی آراز تۆرک جومهوریتی، بریتانیانین توسوطیله آرادان قوتورولدو.
- ۱۹۹۹ (میلادی) - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین کونقرهسی، بیل کلینتونو استیضاح ائتدی.
- دوْغوم گونلری
- ۱۸۰۹ (میلادی) - دوغوم گونو: آبراهام لینکلون، آمریکالیلار سیاستچی جومهوریت حیزبیندن.
- ۱۸۰۹ (میلادی) - دوغوم گونو: چارلز داروین، (عکسدهکی) اینگیلیسلی بیلیمجی و زیستشناس ، تکامل نظریهسینین قوروجوسو.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - دوغوم گونو: جولیان شوینگر، آمریکالی فیزیکدان ؛ ۱۹۶۵-جی ایلده فیزیک نوبل جایزهسین قازانان.
- ۱۹۸۰ (میلادی) - دوغوم گونو: کریستینا ریچی، آمریکالی اویونچو.
- اؤلوم گونلری
- ۱۵۵۴ (میلادی) - اولوم گونو: جین قری، اینگیلیس و ایرلند ملکهسی.
- ۱۸۰۴ (میلادی) - اولوم گونو: ایمانوئل کانت، آلمانلی فیلسوف.
- ۱۹۴۹ (میلادی) - اولوم گونو: حسنالبنا، میصرلی سیاستچی؛ اخوان المسلمینین قوروجوسو.
- ۱۹۸۴ (میلادی) - اولوم گونو: خولیو کورتاسار، آرژانتینلی رومان و حیکایه یازیچیسی.
- رویدادلار
- ۱۶۶۰ (میلادی) - اوْنبیرینجی کارل بئش یاشیندا، سوئد پادیشاهلیقینا سئچیلدی.
- ۱۹۴۵ (میلادی) - ایکینجی دونیا ساواشی: موتفیقلر آلمانین درسدن شهرین بومباردیمان ائتدیلر.
- دوْغوم گونلری
- ۱۹۰۳ (میلادی) - دوغوم گونو: ژرژ سیمنون (عکسدهکی)، بلژیکلی یازیچی.
- ۱۹۱۰ (میلادی) - دوغوم گونو: ویلیام شاکلی، بریتانیالی-آمریکالی فیزیکدان و مخترع؛ ۱۹۵۶-جی ایلده فیزیک نوبل جایزهسین قازانان.
- ۱۹۵۰ (میلادی) - دوغوم گونو: پیتر قابریل، اینگیلیسلی بستهچی، اوخوجو و موسیقیچی.
- ۱۹۷۴ (میلادی) - دوغوم گونو: رابی ویلیامز، اینگیلیسلی اوخوجو.
- اؤلوم گونلری
- ۱۷۸۷ (میلادی) - اولوم گونو: راجر جوزف بوسکویچ، فیزیک، اولدوز، ریاضی، فلسفه، دیپلمات، شاعیر، الهیات بیلیمجیسی.
- ۱۸۸۳ (میلادی) - اولوم گونو: ریشارد واگنر، آلمانلی بستهچی.
- رویدادلار
- ۱۸۷۶ (میلادی) - الکساندر قراهام بل (عکسدهکی) توسوطیله تلفون ایختراعسی ثبت اولوندو.
- ۱۹۶۶ (میلادی) - اوسترالیا دولاری موعرئفی اولوندو.
- ۲۰۰۳ (میلادی) - دالی، بیرینجی اوخشادیلمیش قویون اولدو.
- ۲۰۰۵ (میلادی) - بیروت شهرینده بیر بومب پاتادی و رفیق حریری لوبنانین بیرینجی وزیری اولدو.
- دوْغوم گونلری
- اؤلوم گونلری
- ۱۹۴۳ (میلادی) - اولوم گونو: داوید هیلبرت، آلمانلی.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ رجب/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ رجب/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ فوریه/اولوملر
- رویدادلار
- ۱۵۶۸ (میلادی) - هشتاد ایللیک ساواشا گوره کی هولند و ایسپانیا آراسیندا قورولموشدور، روم کیلیساسی و ایسپانیا پادیشاهی، ایکینجی فیلیپ، اوچ میلیونلوق هولند خالقین اولومه محکوم ائتدی.
- ۱۹۵۹ (میلادی) - باتیستا کوبانین دیکتاتور رئیس جومهورو ایشدن چیخدی و فیدل کاسترو (عکسدهکی) کوبانین باشچیسی اولدو.
- دوْغوم گونلری
- ۱۸۲۲ (میلادی) - دوغوم گونو: فرانسیس قالتون، اینگیلیسلی ایختراچی، جوغرافیاچی، متورولوژی و کاشف.
- ۱۸۳۴ (میلادی) - دوغوم گونو: ارنست هکل، آلمانلی جانلی بیلیم، طبیعت تاریخی، فیلسوف و طبیب.
- ۱۹۴۱ (میلادی) - دوغوم گونو: کیم جونق-ایل، قوزئی کوره قاباقکی رهبری.
- ۱۹۵۹ (میلادی) - دوغوم گونو: جان مکانرو، آمریکالی تنیس اویونچوسو؛ ۷ قهرمانلیق صاحیبی قرند ایسلم ده.
- اؤلوم گونلری
- ۱۹۰۷ (میلادی) - اولوم گونو: جوسوئه کاردوچی، ایتالیالی شاعیر و سیاستچی؛ ادبیاتدا نوبل جایزهسین قازانان.
- ۱۹۷۰ (میلادی) - اولوم گونو: فرانسیس پیتون راوس، آمریکالی ویروس بیلیمچیسی ؛ فیزیولوژی و طبده نوبل جایزهسین قازانان.
- ۱۹۹۰ (میلادی) - اولوم گونو: کایت هرینگ، آمریکالی هونرمند و سیاسی اکتیویستی.
- ۲۰۱۶ (میلادی) - اولوم گونو: پطرس غالی، میصرلی سیاستچی و دیپلمات و بیرلشمیش میلتلر قورومونون آلتینجی کاتیبی.
- رویدادلار
- ۱۸۷۱ (میلادی) - پاریس موحاصیرهسی و فرانسهنین شیکستی پروس ساواشیندان سونرا، پروس ارتشی پاریسده رژه گئتدیلر.
- ۲۰۰۸ (میلادی) - کوزووو ایستیقلالین اعلان ائتدی.
- ۲۰۱۱ (میلادی) - لیبینین ۱۷ فوریه اینقیلابینین ایل دونومو و معمر قذافینین حوکومتینین داغیلماسی.
- دوْغوم گونلری
- ۱۶۵۳ (میلادی) - دوغوم گونو: آرکانجلو کورلی (عکسدهکی) ایتالیالی، بستهچی و ویولن چالان
- ۱۹۶۳ (میلادی) - دوغوم گونو: مایکل جردن آمریکالی، بسکتبال اویونچوسو؛ شارلوت بابکتس تیمینین صاحیبی
- ۱۹۷۵ (میلادی) - دوغوم گونو: هریسو جنوبی کورهلی، اویونچو، اوخوجو و مودل
- ۱۹۸۱ (میلادی) - دوغوم گونو: پاریس هیلتون، آمریکالی اویونچو، اوخوجو و مودل
- اؤلوم گونلری
- ۴۴۰ (میلادی) - اولوم گونو: مسروب ماشتوتس، ارمنی الیفباسینین یارادانی
- ۱۶۰۰ (میلادی) - اولوم گونو: جوردانو برونو، ایتالیالی کشیش و فیلسوف
- ۱۹۰۹ (میلادی) - اولوم گونو: جرونیمو، قیرمیز دریلی آمریکالیلارین باشچیسی.
- ۱۹۷۰ (میلادی) - اولوم گونو: شموئل یوسف آقنون، ايسراییللی یازیچی؛ ادبیاتدا نوبل جایزهسین قازانان
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ رجب/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ رجب/رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ بهمن/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ بهمن/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ اسفند/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ بهمن/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ اسفند/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ اسفند/رویدادلار
- ۱۸۴۸ (میلادی) - «کومونیست حزبینین مانیفستی» نشر ائدیلدی.
- ۱۹۱۶ (میلادی) - بیرینجی دۆنیا ساواشینین ان قانلی عملیاتلاریندان اوْلان وردن دؤیوشو باشلاندی. تاریخچیلر بۇ حادیثهنی «وردن جهنمی» آدلاندیریرلار.
- ۱۹۷۳ (میلادی) - لائوسدا ساواش باشا چاتدی.
- ۱۹۹۸ (میلادی) - آذربایجان جومهوریتی ایله ایران ایسلامی جومهوریتی آراسیندا حۆقۇقی یاردیم حاقّیندا سازیش ایمضالاندی.
- ۲۰۰۸ (میلادی) - تۆرکیه قۇزئی عیراقدا گۆنش عملیاتینی باشلادی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ اسفند/اولوملر
- ۱۶۱۳ (میلادی) - بیرینجی میخائیل روس تزاری اوْلدو.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ اسفند/رویدادلار
- ۱۶۳۲ (میلادی) - قالیلهنین «ایکی کائینات سیستمی اۆزرینه دانیشمالار» اثری یاییملاندی.
- ۱۷۳۲ (میلادی) - جورج واشینقتون - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ۱-جی جومهورباشقانی آنادان اوْلدو (اؤلوم ۱۷۹۹).
- ۱۸۱۹ (میلادی) - ایسپانیا فلوریدا ایالتینی آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه ۵ میلیون دوْلارا ساتدی.
- ۱۸۵۵ (میلادی) - پنسیلوانیا دؤولت بیلیمیوردو قۇرولدو.
- ۱۹۷۴ (میلادی) - پاکیستان اؤزونون کئچمیش ایالتی اوْلان بنقلادشین باغیمسیزلیغینی تانیدی.
- ۱۹۹۸ (میلادی) - آذربایجان جومهوریتی جومهورباشقانی «اینسان و وطنداش حۆقۇقلاری و آزادلیقلارینین تأمین ائدیلمهسی ساحهسینده تدبیرلر حاقّیندا» فرمان ایمضالادی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ فوریه/اولوملر
- رویدادلار
- ۱۷۹۶ (میلادی) - ناپلئون بوناپارت ایتالیا اوْردوسونون باشچیسی تعیین ائدیلدی.
- ۱۸۹۳ (میلادی) - رودولف دیزل٬ دیزل موْتورونو ثبت ائتدی.
- ۱۹۰۳ (میلادی) - کوبا قۇآنتاناموداکی بازانی آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه عؤمورلوک ایجاره وئردی.
- ۱۹۰۵ (میلادی) - شیکاقودا (آمریکا) حۆقۇقشۆناس پوْل پِرسی هاریس ایلک روتاری کلوبونون اساسینی قوْیدو.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - قیزیل اوْردو یاراندی.
- ۱۹۴۵ (میلادی) - تۆرکیه-آمریکا ایکیلی کؤمک آندلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۹۴۵ (میلادی) - تۆرکیه٬ نازی آلمان و ژاپون ایمپراتورلوغونا ساواش اعلان ائتدی.
- دوْغوم گونلری
- ۱۴۸۳ - دوغوم گونو: بابور، بابورلولر ایمپیراتورلوغونون قوروسوجو.
- ۱۶۸۵ - دوغوم گونو: قئورق فردریک هندل، آلمانلی-اینگیلیسلی اوخوجو.
- ۱۸۸۳ - دوغوم گونو: کارل یاسپرس، آلمانلی فیلسوف.
- ۱۹۹۴ - دوغوم گونو: داکوتا فانینق، آمریکالی اویونچو.
- اؤلوم گونلری
- ۱۸۲۱ - اولوم گونو: جان کیتس، اینگیلیسلی رومانتیزم شاعیر.
- ۱۸۴۸ - اولوم گونو: جان کوئینسی آدامز، آمریکالی سیاستچی؛ آمریکا اؤلکهسینین ۶-جی جومهورباشقانی.
- ۱۸۵۵ - اولوم گونو: یوهان فردریک قاوس (عکسدهکی)، آلمانلی ریاضیاتچی.
- رویدادلار
- ۳۰۳ (میلادی) - روم ایمپراتورو دیوکلتیان مسئحیلیگی قاداغان ائدن فرمان وئردی.
- ۱۵۲۵ (میلادی) - پاویا دؤیوشونده ایسپانیا ایمپراتورلوق اوْردوسو فرانسه قوْشونلارینی مغلوب ائتدی.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - استونی، روسیهدن باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۴۲ (میلادی) - آمریکا سسی رادیوسو ایلک دفعه یایینا چیخدی.
- ۱۹۵۵ (میلادی) - عیراق و تۆرکیه آراسیندا «باغداد پاکتی» ایمضالانیب، سوْنرادان بۇنا ایران، پاکیستان و بریتانیا دا قوْشولدو.
- ۱۹۹۱ (میلادی) - عیراقا هۆجۇمون بیر پارچاسی اوْلان «صحرادا قیلینج» عملیاتی باشا چاتدی.
- دوْغوم گونلری
- ۱۹۴۴ - دوغوم گونو: دیوید واینلند، آمریکالی فیزیک بیلیم آدامی.
- ۱۹۵۵ - دوغوم گونو: استیو جابز، آمریکالی مخترع و ایش یارادان و اپل شیرکتینین قوروسوجو.
- ۱۹۶۷ - دوغوم گونو: برایان اشمیت، آمریکالی فیزیک بیلیم آدامی.
- اؤلوم گونلری
- ۱۸۱۰ - اولوم گونو: هنری کاوندیش، اینگیلیسلی؛ فیزیک بیلیم آدامی.
- ۱۸۵۶ - اولوم گونو: نیکلای لوباچفسکی (عکسدهکی)، روس ریاضیاتچی.
- ۱۹۹۳ - اولوم گونو: بابی مور، اینگیلیسلی فوتبال اویونچوسو.
- ۲۰۰۱ - اولوم گونو: کلود شانون، آمریکالی ریاضیاتچی.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/رویدادلار
- ۱۶۴۳ (میلادی) - عوْثمانلی سۇلطانی ایکینجی احمد آنادان اوْلدو.
- ۱۸۳۶ (میلادی) - ساموئل کوْلت٬ کوْلت سیلاحینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۹۵ (میلادی) - مشهور فیزیکچیلر پیئر و ماری کوری ائولندی.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - تۆرکیه٬ آراکلی٬ سۆرمنه و ایسپیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ (میلادی) - تۆرکیه٬ چیلدیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ (میلادی) - گۆرجوستان باشکندی تیفلیس٬ بولشویک روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
- ۱۹۲۵ (میلادی) - تۆرکیه خیانت-وطنیه قانونوندا دییشیکلیک ائدیلدی؛ دین سیاسته آلت ائدیلمهیهجک و بۇ جورم وطن خیانتی ساییلاجاق.
- ۱۹۹۵ (میلادی) - یوقوسلاوی اۆزره اۇلوسلارآراسی حربی تریبونال صرب باشچیلاری رادوام کاراجیچ و راتکو ملادیچی سوْیقیریم تؤرتمکده تقصیرلندیردی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ اسفند/رویدادلار
- ۱۸۱۵ (میلادی) - ناپلئون بوْناپارت اِلبا آداسیندان سۆرگوندن قاچدی.
- ۱۸۷۰ (میلادی) - نیویورک متروسو ایشه دۆشدو.
- ۱۹۰۵ (میلادی) - قافقاز جانیشینلیگی قۇرولدو.
- ۱۹۱۰ (میلادی) - ایستانبولدا ایلک سوْلچو قزئت «ایشتیراک» یاییملانمایا باشلادی.
- ۱۹۲۶ (میلادی) - باکیدا بیرینجی تۆرکولوژی قۇرولتای ایشه باشلادی.
- ۱۹۷۶ (میلادی) - تۆرکیه ایله آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا «دیفاع ایشبیرلیگی آنلاشماسی» ایمضالاندی.
- ۱۹۹۱ (میلادی) - صدام حسین باغداد رادیوسوندان عیراق اوْردوسونون کووئیتدن چکیلدیگینی بیلدیردی.
- ۱۹۹۲ (میلادی) - ائرمنیلر شوروی اوْردوسونون ۳۳۶-جی آلایی ایله بیرگه خوْجالیدا قیرغین تؤرتدی.
- ۲۰۰۱ (میلادی) - طالیبان افغانیستانین بامیان ولایتیندهکی بۇدا هئیکللرینی داغیتدی. بۇ حادیثه بؤیوک دیپلوماتیک بؤحران یاراتدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/رویدادلار
- ۴۲۵ (میلادی) - بیزانسدا عالی تحصیلین تشکیلی بارهسینده فرمان وئریلدی.
- ۱۶۱۷ (میلادی) - روس-سوئد ساواشی روسلارین ظفری ایله باشا چاتدی.
- ۱۶۲۶ (میلادی) - کاردینال ریشِلیئ فرانسهده دوئللری قاداغان ائدن قرار وئردی.
- ۱۸۰۰ (میلادی) - ایتالیالی فیزیکچی الکساندرو ووْلتا الکتریک باتریسینی یاراتدی.
- ۱۸۴۴ (میلادی) - دومینیکن جومهوریتی باغیمسیزلیق الده ائتدی.
- ۱۸۶۳ (میلادی) - تۆرکیهده بیلینن ایلک رسیم سرگیسی ایستانبول آتمئیدانیندا آچیلدی. سرگینین آچیلماسینا سۇلطان عبدالعزیز دستک وئردی.
- ۱۸۹۹ (میلادی) - برمهده ایلک دمیریوْلو – رانقون-ماندالای آچیلدی.
- ۱۹۰۰ (میلادی) - «باواریا» مۆنهن فوتبال کلوبو قۇرولدو.
- ۱۹۰۵ (میلادی) - روس یازیچیسی ماکسیم قوْرکی ریقایا سۆرگون ائدیلدی.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - تۆرکیه چایکارانی روسیه الیندن قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ (میلادی) - تۆرکیه ساوشاتی روسیهدن گئری آلدی.
- ۱۹۴۸ (میلادی) - چکاوسلوواکیده کومونیست حزبی حاکیمیّته گلدی.
- ۱۹۵۲ (میلادی) - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین نیویورکداکی یئنی بیناسیندا ایلک ایجلاسی کئچیریلدی.
- ۱۹۸۸ (میلادی) - ائرمنیلر سومقاییت شهرینده ایغتیشاش تؤرتدیلر.
- ۱۹۸۸ (میلادی) - ایران و عیراق آراسیندا «شهرلرین ساواشی» یئنیدن باشلاندی.
- ۱۹۹۱ (میلادی) - کۆوئیت شهری عیراق قوْشونلاریندان آزاد اوْلوندو.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ اسفند/رویدادلار
- ۱۸۵۶ (میلادی) - عوْثمانلیدا ایصلاحات فرمانی اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - تۆرکیه اوْفو روسیه الیندن قۇرتاردی.
- ۱۹۲۲ (میلادی) - میصر٬ بیرلشمیش شاهلیقدان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۳۵ (میلادی) - والاس کاروترس٬ نایلوْنو کشف ائتدی.
- ۱۹۴۵ (میلادی) - تۆرکیه٬ بیرلشمیش میلّتلر بیاننامهسینی ایمضالادی.
- ۱۹۴۷ (میلادی) - تایواندا خلق آیاقلانماسی بؤیوک تلفات وئریلهرک باسدیریلدی.
- ۱۹۴۹ (میلادی) - ایستانبولدا اؤزل قزئتچیلیک مدرسهسی آچیلدی.
- ۱۹۹۴ (میلادی) - قۇزئی آتلانتیک آندلاشماسی تاریخینین ایلک هۆجۇمونو صربلره قارشی گئرچکلشدیردی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ اسفند/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ فوریه/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ فوریه/اولوملر


text:
دونیا سندن کیملر کئچدی
»ادبیات سئونلر گروهو«
تاسسوفلهلرله عزیز دوستوموز آذربایجان خالقینین موباریز اوغلو یازیچی، مترجم اوستاد ولی رحیمزاده بیزدن آیریلدی.
ولی رحیمزاده ۱۳۱۰نجو ایلده اهرده موباریز بیر عاییلهده دونیایا گؤز آچدی. اوستادین گنج یاشلاری آذربایجان خالقینین طالعینده پارلاق بیر اولدوز کیمیپارلایان ۲۱ آذر نهضتی ایله اوست اوسته دوشدو. ۱۶ یاشیندان بو نهضته قوشولدو و بو سببدن ۱۳۲۵نجی ایلدن ۱۳۲۷نجی ایله قدهر خرم آبادین بدرآبادینا سورگون ائدیلیر.
اوستاد ولی رحیم زاده بوتون عؤمرونو یورولمادان اوز خالقینین سعادتی اوغروندا صرف ائلدی. ۱۳۴۹نجی ایلدن وطندن کؤچمک مجبوریتینده قالدی. ۲۴ ایل غوربتده یاشایان ولی رحیمزاده ۱۳۷۴نجی ایلده وطنه قاییدیر و ادبی مدنی ایشلرله مشغول اولور.
خالقیمیزین سئویملی اوغلوندان بیزه یادیگار قالان اثرلر:
چاپ اولموشلار:
۱- ایکی جیلدلیک آذربایجان عاشیقلاری وائل شاعیرلری – اهلیمان آخوندوفون اثرینین کؤچورمهسی- نشر دنیای نو – ۱۳۹۰
چاپا حاضیرلانانلار:
۱- شیخ محمد خیابانینین تاریخی رومانی – عباس پناهی ماکوئینین اثرینین فاسجایا ترجومهسی
۲- ستارخان ۳ جیلدلیک تاریخی رومانی – عباس پناهی ماکویینین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۳- اؤلولر- جلیل محمدقلیزادنین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۴- آتالار سؤزی- ابولقاسم حسینزادهنین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۵- تاریخ تئاتر تبریز- الهام رحیملینین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۶- بایاتیلار توپلوسو
۷- سالهای بیم و امید (یادماندههای تبعید) – خاطرات شخصی
ادبیات سئونلر گروهو بو آجی ایتگینی رحیمزاده عاییلهلرینه، اوستادین یولداشلارینا، قلمداشلارینا، قوهوم -اقرباسی خصوصی ایله حیات یولداشی مهری خانیما باش ساغلیغی وئریر.
»ادبیات سئونلر گروهو«
۱۳۹۶/۱۱/۲۰


text:
زونوز
زونوز ، دوغو آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری دیر کی مرند بؤلگه سینده یئرلشیب دیر. بو شهرین یوکسلیگی (اوجالیغی) دنیزدن ۱٬۷۰۰ متیر دیر. بو شهرین آدی حضرت یونسین آدیندان توتولوب دیر ، نئجه کی یونوس دان یونوزا و یونوزدان زونوزا دؤنوبدور.
اهالی[دَییشدیر]
زونوزون ۱۳۸۵-اینجی گونشلی ایلینده ۲٬۶۱۸ نفر جمعیتی واریمیش کی اونلاردان ۱٬۲۴۲ نفری کیشی اولاراق ۱٬۳۷۶ نفری ایسه قادینایمیش لار.
دیل[دَییشدیر]
زونوزون اهالی سی آذربایجان تورکجه سی ایله دانیشیرلار و مذهب لری شیعه دیر.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
بو شهرین اهالی سینین چؤخونلوغو اکینچیلیگ ، داوار ساخلاماق و پتک چیلیگه مشغول دیرلار.زونوزون سرامیکی کئچمیش لردن ایران دا آدلیمیش ، آمما ایندیلکده اؤنون چوخ آلانی یوخ دور و رونق دن دوشوب دیر.
سوقتلر[دَییشدیر]
قیزیلآلما ، قورو مئیوهلر ، سرامیک ، ساخسی قابلار ، بال ، کائولن داشی و باشقا اورونلر زونوزون سوقتلری ساییلیرلار.
مسجیدلر[دَییشدیر]
- سیدلر مسجیدی
- زونوزون جوما مسجیدی
- مولاعزیز مسجیدی
- کارخانا مسجیدی
- حاجی مسجیدی
- شیخ مسجیدی
- حاج علی اکبر مسجیدی
- حاج آقابَی مسجیدی
محله لر[دَییشدیر]
زونوز دؤرد دانا محله واری کی اؤنلارون آدی :
- خان خواجا(Xan xaca)
- سیدلار(Seyedlar)
- میرجان(Mircan)
- دیبین(Dibin)


text:
دیسودیوم تتراکربونیلفرات
دیسودیوم تتراکربونیلفرات (اینگیلیسجه: Disodium tetracarbonylferrate، روسجا: TeTpakapбoHилфeppaT HaTpия) بیر شیمیایی ماده. رنگسیز و برک جیسم حالتینده تاپیلار.دیسودیوم تتراکربونیلفرات کربونات و سودیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Disodium tetracarbonylferrate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دیسودیوم تتراکربونیلفرات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
واقا واقا
واقا واقا اینگیلیسجه: Wagga Waggaاوسترالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین ریورینا بؤلگهسینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۴۶,۹۱۳ نفر جمعیتی واردیر. واقا واقا بۇ اوستانین ان بؤیوک غیر ساحلی ایله قورولوقدا اولان شهریدیر.[۳]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ واقا واقا بؤلگهسل ساییملاری (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics (31 October 2012). یوخلانیلیب 1 November 2012.
- ↑ {{{باشلیق}}}.
- ↑ واقا واقا (اینگیلیسجه). Fairfax Media. یوخلانیلیب 18 January 2010.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wagga_Wagga»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۷ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- واقا واقانین رسمی سایتی
- واقا واقا توریسم قیلاووزو
- واقا واقا هاوا دورومو
- واقا واقا نقشهلری قوقلمپده
قارداش پروژهلرده واقا واقا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/نوْوامبر ۹
۹ نوْوامبر : *۱۹۱۴-جۆ ایل میللی سردار، ستارخانین اؤلوم گۆنو. *۱۹۱۸-جی ایل آذربایجان خالق جۆمهوریتینین اۆچرنگلی بایراغی قبول ائدیلمیشدیر.
- ۱۸۷۵— حسن بَی زردابینین رئداکتوْرلوغو ایله آذربایجان دیلینده ایلک مطبوعات اوْرقانی - "اکینچی" قزئتی نشره باشلامیشدیر.
- ۱۹۱۴—میللی سردار، ستارخانین اؤلوم گۆنودور.
- ۱۹۱۸—آذربایجان خالق جۆمهوریتینین اۆچرنگلی بایراغی قبول ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۳۰— اتریشده کئچیریلن پارلمان سئچکیلرینده سوْسیالیستلر قالیب گلمیش، ناسیستلر و کوْمونیستلر پارلمانا دۆشه بیلمهمیشلر.
- ۱۹۳۷— ژاپون شانگهایی ایشغال ائتمیشدیر.
- ۱۹۳۸— برلینده فاشیتلر طرفیندن ۷ مین یهودی دۆکانی داغیدیلمیش، یۆزلرله سیناقوْق یاندیریلمیش، چوْخ سایدا یهودی قتله یئتیریلمیشدیر.
- ۱۹۵۳— کامبوجدا مۆستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۸۲— کنان ائورن تۆرکیه جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۸۹— آلمان فدراتیو جۇمهوروسو حۇکومتی آلمان دموکراتیک جومهوروسو ایله آراسینداکی گئدیش-گلیشله باغلی قاداغالاری آرادان گؤتوردویونو بَیان ائدندن سوْنرا مینلرله آلمان برلین دیوارینی آشاراق غربی آلمانا کئچمیشدیر.
- ۱۹۹۰— مری روْبینسون ایرلندین ایلک قادین جومهور باشقانی اوْلموشدور.
- ۱۹۹۱— آذربایجان جومهوریتینین مۆستقیللیگینی ایلک اوْلاراق تۆرکیه تانیمیشدیر.
- ۱۹۹۴— آلمان فیزیکلری یئنی کیمیوی اِلِمِنت سینتز ائدهرک یاشادیقلاری شهرین شرفینه اوْنو "دارمشتادیوم" آدلاندیرمیشلار.
- ۲۰۰۳— "القاعده"نین صعودیه عربیستانیندا کرال سارایینا تررور هۆجومو نتیجهسینده ۲۰-یه یاخین اینسان هلاک اوْلموشدور.


text:
هشجین
هشجین اردبیل اوستانینین ، خالخال بؤلگهسینین ، خورش رستم بؤلۆمۆنۆن مرکزیدیر.
جوغرافیا[دَییشدیر]
خورش رستم بؤلۆمۆ جنوبدن زنجان اوستانیایله ، غربدن شرقی آذربایجان اوستانیایله ، شرقدن شاهرود بؤلۆمۆ ایله و شومالدان خالخال و گیوی شهرلری ایله قونشودور. قیزیل اؤزن چایی دا بو بؤلۆمدن کئچیر. ۱۳۳۴ایلینده ایلک دفعه هشجین شهرینین محله و کۆچه لرینیه آد قویوبلار.
سوی و دیل[دَییشدیر]
هشجینین اهالیسی تۆرکجه دانیشیرلار و مذهبلری ده شیعه و شافعی سۆننۆ دۆر.قورشاق سالاماق ، یومورتا بویاتماق ، طشت قویماق ، مولودی اوخوماق و اوغوز بایرامی بو شهرین مرسوماتلاری سایا گلیرلر کی آذربایجانین آیری یئرلریندهده یایغیندیرلار.
گؤرمهلی یئرلر[دَییشدیر]
- هشجینین آغاج کؤرپۆسۆ
- قیزیل اؤزن چایی
- کزج کندی
- شیخ محمد قریشینین تۆربهسی هشجین شهرینده


text:
"تورکیه، آذربایجان و تورکمنیستان آراسینداکی ایلیشکیلر اورتاقلیغا چئوریلدی"
تورکیه، آذربایجان و تورکمنیستان خاریجی ایشلر باخانلاری، جمهورباشقانلیغیندا اورتاق بیر مطبوعات توپلانتیسی تشکیل ائتدی
خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووشاوغلو، تورکیه، آذربایجان و تورکمنیستان آراسیندا اؤزل باغلار اوزرینده قورولان ایلیشکیلرین بو گون هر طرفلی بیر اورتاقلیغا چئوریلدیگینی ایفاده ائتدی.
چاووشاوغلو، تورکمنیستان خاریجی ایشلر باخانی راشید مَرَدوو و آذربایجانین خاریجی ایشلر باخانی جیحون بایراموو، تورکیه-آذربایجان-تورکمنیستان اوچلو خاریجی ایشلر باخانلاری ۵.جی توپلانتیسینین آردیندان جمهورباشقانلیغیندا اورتاق بیر مطبوعات توپلانتیسی تشکیل ائتدی.
چاووشاوغلو،
"تورکیه، آذربایجان و تورکمنیستان آراسیندا اؤزل باغلار اوزرینده قورولان ایلیشکیلرین بو گون هر طرفلی بیر اورتاقلیغا چئوریلدی. ۲۰۱۴ده باشلاتدیغیمیز بو اوچلو مکانیزمیمیز بؤلگهنین چیچکلهنمه و ثابیتلیگینه چوخ اؤنملی قاتقی وئردی" ایفادهلردینی ایشلتدی.
توپلانتیدا بؤلگهسل باغلانتی، نقلیات و انرژی مسئلهلرینین گوندهمین باشیندا اولدوغونو ایفاده ائدن چاووشاوغلو، گؤروشمهلرده ترورلا مباریزه، افغانیستانداکی گلیشمهلر و ایسلاموفوبی کیمی بیر چوخ بؤلگهسل و کورهسل قونولاری مذاکیره ائتمه فورصتی تاپدیقلارینی بیلدیردی.
باخان چاووشاوغلو، تورکیهنین ۲۰۱۹دا اعلان ائتدیگی "یئنیدن آسیا" گیریشیمی چرچیوهسینده آذربایجان و تورکمنیستان ایله یاخین چالیشماق ایستهدیکلرینی وورغولادی.
آذربایجانین خاریجی ایشلر باخانی بایراموو ایسه، آذربایجان و تورکمنیستانین خزر دنیزینده بیرلیکده ایشلدهجگی دوستلوق آدی وئریلن نفت و گاز یاتاغین تورکیهنین و باشقا آوروپا اؤلکهلرینین انرژی گوونلیگینه مثبت قاتقی وئرهجگینی سؤیلهدی.
ایلگیلیلی خبرلر
بیر آذربایجان عسگری شهید اولدو
ارمنی سلاحلی قروپلارین ائتدیگی کسکین نیشانچی آتیشی نتیجهسینده بیر عسگرین حیاتینی ایتیردیگی بیلدیریلدی
بایراموو: آذربایجان، ارمنیستانلا ایلیشکیلری نورماللاشدیرماغا حاضیردیر
جیحون بایراموو، آذربایجانین ۳۰ ایللیک ایشغالا سون قویاراق تورپاق بوتؤولویونو تامین ائتدیگینی بیلدیردی
ارمنیستان، قاراباغدا تاریخی آنیدلارین یوزده دوخسان بئشینی یوخ ائتدی
آذربایجانین مدنیت باخانی: قاراباغ یاخین گلهجکده آذربایجانین ان گؤزل بؤلگهلریندن بیرینه چئوریلهجک


text:
کیپ تاون ایستادیومو
کیپ تاون ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Cape Town Stadium) 2009 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۵۵٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Green Point Stadium – FIFA 2010 World Cup – Green Point Stadium Cape Town. یوْخلانیلیب16 September 2014.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cape Town Stadium»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کیپ تاون ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.