text:
«بئش ان یاخشی آذربایجان حکایهسی» سورغوسوندا ۱۰۰ حکایهنین آدی چکیلیب. اوخوجولارین ماراغینی نظره آلاراق بو حکایهلری درگیمیزده یاییملاییریق. شاهمارین «کؤینک» حکایهسینی تقدیم ائدیریک.
«هؤرمتلی مکتوب.
آتاما، آناما، ننم، میم، قارداشلاریما و جمیلین اوشاقلارینا اؤز مهریبان سلاملاریمی گؤندریرم. دده، منیم بارمده نیگاران قالمایین. یاخشییام، یاخشی دا دولانیرام. سون زامانلار مکتوب آلمیرام سیزدن. بیلمیرم نییه یازمیرسینیز؟ بلک آوگوستدا گلمدییم گؤره مندن اینجیگیبسینیز؟ دده، واللاه گلجکدیم، منی اعزامیته گؤندردیلر. بو یاخیندا گلجیم. یازین گؤروم نئجه دولانیرسینیز، سالاماتلیقدیرمی، پیللکنی دوزلتدینیزمی، میم بیز گلیب-گئدیرمی؟ جمیل یئنه کؤهنه یئریندمی ایشلییر؟ ائو آلیبمی؟ دئیین اونا دیکلیک ائلمسین، کیچیین-بؤیویون یئرینی بیلسین. پرورابنان پرورابلیق ائلمیین آخیری یوخدور، واللاh. دئیین باشینی سال آشاغی، ایشینی ایشل.
ننم ن تهردیر، یاخشیدیرمی؟ گؤزو سولانیرمی یئنه؟ کئچن آی اون مانات گؤندرمیشدیم، گؤرن آلیبمی؟
منیم سیزه بیر ایشیم دوشوب، دده. چوخ فیکیرلشدیم یازیم، یازماییم، سونرا دئدیم قوی یازیم. بیلیرسینیز کی، نه واختدیر اینستیتوتو قورتارمیشام، ائله او واختدان دا بوردا ایشلییرم. اما نه خیری؟ نه ائو آلمیشام، ن وطیفه م آرتیب. یوز دفعه گئتمیشم دیرکتورون یانینا، دئییر ائله گؤزله، گؤزله. چیخیب گئتمک ایستییردیم، اما فیکریمی دییشدیم. بو یاخیندا بیز یئنی دیرکتور معاوینی گلیب. دوغرو دئییبلر کی، آدامدان-آداما فرق اولارمیش. بو آیری جور آدامدیر، آی دده، جاواندیر اؤزو، اما ایش بیلندیر، قوچاقدیر. بوردا اونون باشینا آند ایچیرلر.
مندن د راضیدیر، خاطریمی ایستییر. او گون منی چاغیردی، صحبت ائلدیک. سوروشدو کی، نیی گؤزلییرسن، کیمی گؤزلییرسن، نیه یاتیبسان؟ دئدی: بیزیم دیرکتورا اومید اولما او اؤز هاییندادیر. آی دده، یالان-گئرچک، دئییر سنین ایشین منیم بوینوما. آزی بیر آیا شعبه مدیری اولارسان، دئییر. اما بیر آز پول لازیمدیر، دئییر. بونسوز اولماز، دئییر. چونکی نئچه آدامی گؤرملیدیر، نئچه آداملا دانیشمالیدیر. جمعی بئش یوز، آلتی یوز مانات. منده او قدر پول هارداندی، آی دده.
یاشلی بیر قادین ایشلییر بیزده. یازیق هاواختدان چالیشیردی کی، خاریج گئتسین. حکیملر قویموردو، دئییردیلر شکرین وار. همین اوغلان اونون سندلرینی ایکیجه گونون ایچینده دوزلتدی. ایندی آرواد اونا گئجه ده، گوندوز ده آلقیش ائلییر. بیر سؤزله خییر-شره یارایان آدامدیر. من هلم چوخونو یازمیرام.
مسئله باخ بو یئرددیر، آی دده. دئدیم، گنشیم سیز، گؤروم نه دئییرسینیز، بینینیزه باتسا، قول قویارسانیز. اوندا... اگر پولون اولسا... من د بیر مرتبه یه چاتسام عوضینی چیخارام، ساغلیق اولسون.
اینجیمه مندن، آی دده.
جمیلین اوشاقلاری نئجدیر؟ جامال مکتب گئدیرمی؟ نازلی دیل آچیبمی؟
هللیک بو قدر، دای ساغ اولون.
اوغلونوز یوسیف».
سونرا ایستدی یازسین کی، «هه-یوخ»اونوزو گؤزلییرم. دوشوندو کی، یاخشی دئییل. کاغیذی ظرفه قویاندا تصورونه گتیردی کی، مکتوبو نئجه اوخویاجاقلار. آناسی کؤورلجک. آتاسی پاپیروس چکه-چکه قولاق آساجاق. آتاسی اونون مکتوبلارینا قولاق آسماغی سئویردی. او، اوریینده یوز فایز امیندی کی، پولو گؤندرجکلر. بیرینجی آناسی دئیجک: گؤندر. جمیل ده راضی اولار. ددسی اوندان هئچ واخت هئچ نیی سیرگمییب. او دا هئچ واخت ددسیندن هاوایی یئره پول ایستمییب. بیر ده دوشوندو کی، ددمین پولو اولار. اولاندان سونرا نیه گؤندرمسین، آخی. دئملی، مکتوبون ایکی گون گئتمیی، ایکی گون اوردا قالماغی، ایکی گون گلمیی. آلتی گوندن، اوزاقباشی بیر هفته دن سونرا جاواب گلمهلیدیر.
آلتی گون کئچدی. جواب یوخدو. یوسیف نه ایشلهیه بیلیر، نه ائوده-ائشیکده دینجلیک تاپیردی. یئددی گون کئچدی. هئچ نه یوخدو هله. ناهار فاصیلهسینده او، بوفتده اوتوروب چؤرک یئییردی.
- بوشدور بورا؟ - دئی سوروشدولار.
- بویورون، بویورون، - یوسیف آز قالدی آیاغا دورسون.
دیرکتور معاوینی بوشقابلاری، بیر ایستکان پرتغال شیرهسینی ایستولون اوستونه قویدو. اؤزو ده اوتوردو.
- نئجه دیر ایشلر؟
- ساغ اولون.
- دونن باخدین فوتبولا؟
- بلی.
- آخماق فوتبولدو. تکنیکاسی یوخ، اوستانووکاسی یوخ، اشی... - باشینی بولادی. بیردن سوروشدو:
- نه اولدو؟
یوسیف دئدی کی، یازمیشام ائوه، جاواب گؤزلییرم.
یوخاری چیخاندا او، یوسیفه باخمادان دئدی:
- یوسیف، قارداش، بیردن اوریینه آیری شئی-زاد گلر.
- یوخ، یوخ! اؤزوم اؤلوم یوخ، واللاه یوخ، بو نه سؤزدور؟!
جاواب سککیزینجی گون گلدی. اؤزو ده پول یوخ، پوسیلکا کاغیذی. بو بیر پارچا کاغیذی او، الینده اوینادیر، بیلمیردی نئیلهسین. «بونلار نئجه آداملاردیرلار، ا» من ده گؤزلییرم پول گؤندرجکلر»...
لاپ دیلخور اولموشدو.
آخشام پوچتا گئدیب اون کیلوگراملیق قوطونو آلدی. قاییداندا آوتوبوسون ایچی هئیوا اییی ایله دولموشدو. آداملار تئز-تئز اونا و قوطوسونا باخیردیلار. آغلینا بیر فیکیر گلدی. بلکه پول یئشیکدهدیر. یادیندادیر، اینستیتوتدا اوخویاندا آناسی، مکتوبلارین ایچینه اوچلوکدن-بئشلیکدن قویاردی. ائوده قوطونو ماسانین اوستونه قویدو، پنجیینی سویوندو، قوطونو آچماق اوچون بیچاغی گؤتورنده گؤردو کی، اللری اسیر. گولدو. «آخماقلامیشام»، - دئدی. قوطونو آچدی. قوطو ساری هئیوالار و نارلا دولویدو. بو اونون پایی ایدی.
او، هئیوا و نارلاری تلسیک ایستولون اوستونه تؤکدو. قوطونون دیبیندن قزئته بوکولو نسه دوشدو. «پول» – دئیه اوریی چیرپیندی. «بئش یوز مانات پول». آچدی قزئتی. «بو ندیر؟» کاغیذین آراسیندا ستین پارچادان تیکیلمیش بیر اوشاق کؤینیی واردی. «پول هانی بس؟» کؤینیی چئویردی، قوللارینا باخدی، سیلکهلهدی، هئچ نه یوخدو. کؤینک الینده دورموشدو. نسه تانیش گلیردی کؤینک. هارادا گؤرموشدو بو کؤینیی! هر شئیی بیر آندا آنلادی. اما آنلادیغی، درک ائلدیی شئیی بوتون داخلی ایله، گوجویله قبول ائلمک ایستهمهدی. یاد باخیشلارلا خیلی مدت کؤینهیه باخدی، سونرا ایستولا اوتوردو. اللری سوستلمیشدی. اؤز-اؤزونه یاواشدان: «گؤر نه گؤندریبلر، گؤر نه گؤندریبلر»... – دئیه پیچیلداییردی.
اژدر معلیم دئدی:
- بیرده دئییرم سیزه. ساباح رایوندان اینسپکتور گلجک، صینیفلری بیر-بیر گزهجک، دفتر-کیتابلارینیزی یوخلایاجاق، ایین-باشینیزا فیکیر وئرجک. اونا گؤر د هامینیز بیر نفر کیمی آغ کؤینک گئیرسینیز، تمیز شالوار گئیرسینیز، قالستوکلارینیزی اوتولیرسینیز. اوزونوزو، قولاقلارینیزین ایچینی یاخشی-یاخشی یویارسینیز، دیرناقلارینیزی توتارسینیز، آیاققابلارینیزی...
- نه وار، نصیب، نه اولوب اوردا؟ نه دئییرسن؟ بیرینجی، معلیم دانیشاندا سوال وئرمک اولماز. ایکینجی، معلیمله دانیشاندا آیاغا دور. بلی، بلی. مین دفعه دئییبلر سیزه. نه بویورورسان؟ ائشیتمیرم! اینسپکتور قادیندیر، یا کیشی؟ بو نه سوالدی، های، سوروشورام سندن، بو نه سوالدی؟! بورا سنین اوچون هارادیر، های؟ بیر بونون باشینا-ساچینا باخ سن! صاباح سنی بو وید-فاسوندا گؤرسم صینیفه بوراخمایاجاغام. اوتور!
«آغ کؤینک» – دئیه یوسیف ائوه گئده-گئده دئیینیردی. «آغ کؤینک گئیرسینیز». یوخدور منیم آغ کؤینییم. هاردان آلیم؟ یئردن چیخاردیم؟
ائوده آناسی اونا دئدی:
- قادان آلیم، هاردان آلاق؟ یوخدان الله دا بئزاردی، بنده ده. دونن ددن دونلوغونون هامیسینی خرجلهدی. یاغ آلدی، قند آلدی، اون آلدی. بیر آز دؤز، اینکیمیز دوغان کیمی سنه هر شئی آلاجاغام. کؤینک ده، آیاققابی دا...
- اشی، منه کؤینک ایندی لازیمدیر، بیر آیدان سونرا یوخ! آغزیمدا دئییرم اینسپکتور گلیر، سن ده دئییرسن اینک دوغاندا.
- آ بالا، قوربان اولوم، بو این... این... دیلیم ده یاتمیر، بو گلن کؤینیینیزین آغلیغینی-قارالیغینی یوخلایاجاق؟
- یوخ آی آنا، یوخ! دیرکتور دئدی هامینیز آغ کؤینک گئیرسینیز. باشا دوشدون؟ – او، کیتابلاری ایستولون اوستونه آتدی.
آناسی:
- اونو هئچ ساغ گلمهسین، - دئدی. – اؤزونو نیه هلاک ائلییرسن؟ گل اوتور چؤریینی یه. قوی ددهن گلسین گؤرک، باشیمیزا هارانین داشینی سالیریق. دئییر، گرک ائله آغ کؤینک اولسون؟
- ه! ه! ه! ه!
لاپ حیرسلندی. او، قاپینی چیرپیب چیخدی. گئدیب ددسی گلن کیمی توت آغاجینین آلتیندا اوتوردو.
ددسی گئج کلدی. گلن کیمی د تؤولیه گئتدی. یوسیفی سسلییب دئدی کی، بیر قوجاق اوت گتیر. اوتدان گلن چورونتو، یونجا قوخوسو اونون حرصینی بیر آز سویوتدو. اوتو اینیین قاباغینا تؤکدو. ددسی اییلیب اوتو یایمالادی، ایچیند بیر اوووج قورو یونجانی اینیین آغزینا توتدو. اینک دوداقلارینی اوزادیب یونجانی آلدی، خیرتاخیرتلا گؤوشمه یه باشلادی. ددسی اینکین قاشقاسینی قاشیدی.
- قاراگؤز بالام منیم، قاراگؤز اینییم!
اینک آغیرلاشمیشدی، آیاقلاری اوست گوجله دوروردو.
آخشام سوفره باشیندا آناسی:
- آی حسن، - دئدی. - مکتبده یوسیف گیله دئییبلر یوخلاما اولاجاق، گرک هامینیز آغ کؤینک گئیسینیز.
یوسیف آناسینا باخدی.
ددسی یئمیینی قورتاردی، بوشقابی ایتلییب:
- چای سوز، - دئدی. چایی نلبکی تؤکندن سونرا: - نه کؤینک؟ - دئیه سوروشدو.
یوسیف دئدی: - رایوندان اینسپکتور گلهجک. دیرکتور تاپشیردی کی، آغ کؤینک گئییب گلسین هامی.
- باشقا کؤینک اولماز؟
- یوخ.
ددسی گولدو. الینی اوزون چکدی، باشینی بولادی و بیر ده برکدن گولدو.
- آ بالا، سوروشماق آییب اولماسین، کیم چیخاردیب بو قانونو. ساباح باشقا کؤینک گئیسن نه اولاجاق یعنی؟ دونیا قوپاجاق؟ نه دئیجکلر سنه؟ قوواجاقلار؟
یوسیف باشینی آشاغی سالیب دینمیردی. آز قالیردی گؤز یاشلاری بوشقابین ایچین تؤکولسون.
- آی فاتطما، دور بیر آز سو قوی، آیاقلاریم سینیر.
سونرا بیر ده اوغلونا:
- آ بالا، - دئدی، - بیرینجیسی، کیم بونو دئییرسه غلط ائلییر. ایکینجیسی، نیین وار اونو گئیرسن. داهآ آغ کؤینک، قیرمیزی کؤینک بیلمیرم. دئسلر ندیر بو، نه کؤینکدیر، دئنهن هر ندیر، اؤزوموندور، نییم وار اونو دا گئیینیرم. گلیب سیزدن کؤینک ایستسم، اوندا آیری مسئله.
نسه دئمک ایستین یوسیفه، ددسی برکدن:
- قورتاردیق! - دئدی.
قارانلیقدا او، کور کیمی آددیملادی، ال هاواسینا توت آغاجینی تاپدی، باشینی اونا سؤیکییب آغلادی. اوریینده آند ایچدی کی، بو کؤینک مسئله سینی اونوتمایاجاق. هئچ بیر واخت. قوی بو توت آغاجی، بو قارانلیق گئجه، بو ائوین ایشیقلاری شاهید اولسونلار.
- ساغلیق اولسون، ساغلیق اولسون، - دئیه او آتاسیندان ائشیتدیی بو سؤزلری دؤنه-دؤنه پیچیلداییردی.
ساباح، دوغرودان دا، بؤیوک هنگامه اولدو. هامی آغ کؤینک گئیمیشدی. بیرینجی صینیفین اوشاقلاری دا، ایکینجی صینیفین اوشاقلاری دا... آللاهین نصیبی ده آغ کؤینک گئیمیشدی. یوسیف گلیب پارتاسیندا اوتورموشدو، باشینی دا اللری آراسینا آلیب گؤزونو دیکمیشدی کیتابا، گویا کی، کیتاب اوخویور. آنجاق اوریی برکدن وورور، قولاقلاری گویولدییر، باشی شیشیر، گؤزلری اؤنوند آغ کؤینکلر فیرلانیردی. نه چالینان زنگی، نه معلیمی، نه اوشاقلارین سس-کویونو، هئچ نیی، هئچ نیی ائشیتمیردی. ائله بیل او، هارادانسا باشقا یئردن، باشقا مکتبدن گلمیشدی. اؤزو د بورادا هئچ کسی تانیمیر، نه ده اونو تانیییرلار. تنفسه چیخمادی. اوشاقلار گورولتو ایل قاچیب گئتدیلر. صینفین سسسیزلیگینده تک قالدی. باشینی قالدیردی. یازی تاختاسی خوش بیر ایشیلتی ایله اونا باخیردی و بو ایشیلتیدان آز قالدی هؤنکورتو ایل آغلاسین. باشینی آشاغی سالیب کور-کور کیتابا باخدی یئنه. زنگ سسلندی، قاپی شاراققیلتی ایله آچیلدی، آددیم سسلری دهلیزدن صینیفه دولدو. کیمسه گولدو، کیمسه میولدادی، کیمس اؤسکوردو. قیزلار پیچیلداشیردیلار. اینسپکتور اوچونجو درسده گلدی. اؤزو ده دیرکتورلا. پارتالار سسلندی، اوشاقلار کوماندا وئریلمیش کیمی آیاغا دوردولار. اوشاقلارین جلد دورماسیندانمی، یا هامیسینین بئله قشنگ-تمیز گئیینمسیندنمی، ندنسه اینسپکتور گولومسوندو، لیل:
- ایلشین، ایلشین، - دئدی.
پارتالارین قاپاغی تاققیلدادی، هامی اوتوردو، سوکوت چؤکدو.
دیرکتور یاواشدان نسه دئدی. اینسپکتور:
- یوخ، یوخ، ائله بئله یاخشیدیر، - دئدی و بوتون صینیف بو سؤزلری ائشیتدی.
دیرکتور یوسیفی بیردن گؤردو. باخدی، ایکی دفعه اؤسکوردو. اینسپکتور طرفه چؤننده گؤردو کی، او دا یوسیفه باخیر.
- دور گؤروم آیاغا.
یوسیف دوردو، باشینی قالدیران کیمی یئنه یازی تاختاسی گؤزلرینه ساتاشدی، بیلدی کی، اؤزونو ساخلایا بیلمیچک، اوزونو چئویردی.
دیزلری اسیردی.
- سن نیه آغ کؤینک گئیمییبسن؟
یوسیف دینمدی. اما حس ائلییردی کی، آجی بیر شئی سینسین، بوغازینا دولور.
- آی بالا، سنننم، سوروشورام نیه سن ده باشقا شاگیردلر کیمی گئیینمییبسن، های؟ نیه آیدین کیمی، یحیی کیمی، قنداب کیمی، لطیف کیمی، باخ، مسی کیمی گئیینمییبسن، های؟
سوکوت...
اینسپکتور دیرکتورا مزممتلی باخدی. یاواش-یاواش یوسیفین یانینا گلدی.
- اوغلوم، معلیمین یقین اونو دئییر کی، سن ده یولداشلارین کیمی اولاسان، قشنگ گؤرونسن، اونلاردان سئچیلمیسن.
- معلیم، اولار؟
دیرکتور:
- نصیب، بویور - دئدی.
- معلیم، اونلارین ائوی اوزاقدادیر. درس گلنده ائودن قارانلیقلدا چیخیر. قارانلیقدا کؤینیینی دییشیک سالیب یقین. آغین یئرین بوزو گئیینیب.
گولوش قوپدو. اینسپکتور دا گولدو، دیرکتور دا گولدو، درس دئین معلیم ده گولدو. سونرا اوشاقلارین هامیسی گولدو، بیرجه یوسیفدن باشقا.
او، سس کسیلن کیمی:
- معلیم، منیم آغ کؤینییم یوخدور، - دئدی. - نییم وار اونو دا گئیینیرم، اگر... اگر، گلیب سیزدن کؤینک ایستسم اوندا آیری مسئله، - دئدی و گؤزوندن یاش تؤکوله-تؤکوله صینیفدن چیخدی.
بو کوینکده اوشاقلیغی، اوشاقلیق علامتلری واردی؛ آتاسینین ایشلدیی دمیر یولو، موحاریبدن سونراکی یوخسوللوق، کؤینیینین بوغاز و قوللارینی باغلاییب کؤوشن یئریندن ییغدیغی باشاقلا اونو دولدورماسی واردی؛ اوشاقلارلا آت چاپماسینی، آتدان ییخیلماسینی، بیر دفعه کلوبدا دالاشماسینی، گئجهلر کندین یاخینلیغینداکی قامیشلیقدان قورخماسینی خاطیرلادی؛ سونرا قارداشینی وورماسینی و او وورماغین اونو ایندی ده یاندیرماسینی مکتبدن «قاز—۵۱» مارکالی ماشیندا «اورورا» قیشقیرا-قیشقیرا اوت ییغماغا گئتملرینی، او واخت سوروجولرین اؤزلرینی برک چکمکلرینی خاطیرلادی. دوستو الکبر (ایندی بیلمیر هئچ هاردادی او) ائولری، حیطلریندکی اریک، ایده، توت آغاجلارینین سئیرک دوماندا «آغلاماسی»، کندی بوروین تورپاغین تری و اونون ایستی بیر گونده چپردهکی بؤیورتکن کولونا گیریب، قونشولاری عمرانین یای آرمودلارینا تامارزی-تامارزی باخماسی یادینا دوشدو. بیر دفعه بئلجه تاماشا ائلدیی یئرده آتاسینین بؤیوردن چیخماسی، سرت و غضبله: «بیر ده سنی بوردا گؤرسم، گؤزلرینی چیخارداجاغام» - دئیه قیشقیرماسی دا یادینا دوشدو و آنلادی کی، آتاسی نه اوچون پول یوخ، مکتوب یوخ، محض بو کؤینیی گؤندریب. آنجاق بیر شئی مات قالمیشدی. نئج اولوب کی، بو کؤینک ایندیه کیمی سالامات قالیب؟..


c: text/html

text:
آذربایجان مرکزی بانکی (آمب) ماناتین بو گونه اولان رسمی مزهننهسینی آچیقلاییب.
آمب-دن آخار.آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، بو گون آمئریکانین میللی والیوتاسی اولان دوللارین مزهننهسی یانوارین ۶-سی ایله موقاییسهده دییشمهیهرک ۱،۷۷۴۲ مانات تشکیل ائدیب.
آورو ایسه ماناتا نیسبتا اوجوزلاشیب. آوروزونانین واحید والیوتاسی ۰،۵۱% ضعیفلهیهرک ۱،۸۶۷۷ مانات اولوب.
اساس تیجارت طرفداشلاریمیزدان بیری اولان روسییانین میللی والیوتاسی روبلون مزهننهسی ۰،۳۳% اوجوزلاشاراق ۰،۰۲۹۸ مانات سوییهسینده قرارلاشیب.
تورکییه لیرهسینین مزهننهسی ۱،۱% ضعیفلهیهرک ۰،۴۸۶۳ مانات تشکیل ائدیب.
رسمی مزهننهیه اساساً، ۱ اینگیلیس فونت ایسترلینگی ۲،۱۷۰۱ ماناتدیر. بئلهلیکله، فونت ایسترلینگین مزهننهسینده ۱،۲%-لیک آزالما باش وئریب.
گرجستان لاریسینین مزهننهسی ده ۰،۱۷% محکملنرک ۰،۶۴۵۸ مانات اولوب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ایران ینگ آتن دأکی ایلچیحاناسینا هۆجۆم ادیلدی
آنارشیست تۇپارینگ آغضالاری ارتیر بیلن ساغات ۰۶.۰۰-دا ایران ینگ آتن دأکی ایلچیحاناسینا هۆجۆم قورادی
یونان ینگ آتن شأهِرینده ایران ینگ ایلچیحاناسینا داش و رنک بیلن هۆجۆم قورالدی.
روویکوناس آدلی آنارشیست تۇپارینگ آغضالاری ارتیر بیلن ساغات ۰۶.۰۰-دا داش و رنکلر بیلن ایران ینگ آتن دأکی ایلچیحاناسینا هۆجۆم قورادی.
هۆجۆمدن اۇزال ایلچیحانانی قۇرایان پلیسی کیوسکیندان چیقاران آنارشیستلر شۇل کیوسکینگ دا سۆیشه لرینی دؤودی.
بو آنارشیست تۇپار موندان اۇزا آتن دأکی تۆرک ایلچیحاناسی بیلن تۆرک هۇوا یۇللاری نینگ آتن دأکی اداراسینا دا هۆجۆم قوراپدی.


text:
فینلاندییانین کئچمیش پرزیدنتی تاریا خالونئن خئیرییه کامپانییاسی چرچیوهسینده بیر گونلویه ائوسیز-ائشیکسیز قادین («دیلنچی») اوبرازیندا اؤزونو «سیناییب».
آخار. آذ خبر وئریر کی، «نجات اوردوسو» آدلی خئیرییه تشکیلاتینین فینلاندییا بؤلمهسینین کئچیردیی یئنی کامپانییاسی اوچون بیر نئچه پلاکات بوراخیب. همین کامپانییادا اؤلکهنین کئچمیش لیدری تاریا خالونن ده ایشتیراک ائدیب. او، تاماشاچیلارین قارشیسیندا ائوسیز-ائشیکسیز قادین رولوندا شکیل چکدیریب. لاییحهنین مقصدی اونو گؤسترمکدیر کی، هر بیر اینسانین حیاتیندا اوغورسوزلوق اولا بیلر، هر بیر اینسان حیاتدا ایستمدیی سمته گئده بیلر.
خالونئنین شکلینی چکمیش فوتوگرافین «یله» خبرلر خیدمتینه وئردیی معلوماتا گؤره، بوتون چکیلیش ۲۰ دقیقه داوام ائدیب: کئچمیش پرزیدنت اؤز ایش قرافیکینده یالنیز بو قدر واخت آییرا بیلیب.
فینلاندییانین سابیق پرزیدنتی اوللر ده «نجات اوردوسو»نون آکسییالاریندا ایشتیراک ائدیب. بوندان اول او، هلسینکی کوچهلرینده خئیرییه مقصدلری اوچون پول توپلاییب.
ائوسیز-ائشیکسیز اینسانلارا کؤمک کامپانییاسیندا «آنگری بیردس» («غضبلی قوشلار») آدلی کامپوتر اویونونون مؤلفی پطر وسترباکا دا ایشتیراک ائدیب.


text:
بوئنابیستا دل نرته
بوئنابیستا دل نرته (ایسپانجا: Buenavista del Norte) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و سانتا کروس (جزایر قناری)نده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۶۷٫۴۲ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۴۹۶۱ نفر و اهالی سیخلیغی ۷۹٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Instituto Canario de Estadística Archived 2014-04-16 at the Wayback Machine.
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Buenavista del Norte»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بوئنابیستا دل نرته گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بن قوریون بیلیمیوردو
بن قوریون بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Ben-Gurion University of the Negev, (فارسجا:دانشگاه بن گوریون)، (عربجه:جامعة بن جوريون))ايسرائيلنین بئرشبع, سده بوکر, ایلات شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. و ۱۷٬۷۷۵ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. بن قوریون بیلیمیوردو ۱۹۶۹ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بن قوریون بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آفتافا اوغروسو
دوکتور جئری
ائشیدیگیمیزه گؤره، قلئیچی مورتوضو آٰفتافا اوغورولوغو اوچون یاخالامیشدیلار.
اوستاد دفتری اوزگون-اوزگون دئدی:
- آسماسالار، ییرمی- اوتوز ایل تورمهده یاتاجاق!
دیللندیم:
- میلیاردی ایختیلاس ائلهمهییب کی، آسالار، کسهلر، تورمهیه باسالار..
اوستاد دفتری باشینی توولایا-توولایا دیزینه تاپدادی:
- کئشگه میلیارد-میلیارد ایختیلاس ائلهیردی، کئشگه بانک چاپاردی!
بو دانیشیقلاردا ایدیک، قلئیچی مورتوض هارادانسا تاپیلیب گلدی.
شاشیردیق:
- سنی بوراخدیلار؟!!-دئیه ایکیمیز بیردن سسلندیک.
قلئیچی مورتوض گولومسوندو:
- بو گون سوچسوزلوغومو آنلاییب سالام-صلوات ایله منی آزاد ائلهدیلر!
اوستاد دفتری تومدو:
- سن مگر آفتافا اوغولامامیشدین؟!
قلئیچی مورتوض باشی ایله "هه" دئدی.
- اولا بیلمز؛ بو قانونلارین ترسینهدیر! آفتافا اوغروسونو بو تئزلیکده بوراخمازلار!
قلئیچی مورتوض قاققاناق چکیب گولدو:
- بابا! اوغورلادیغیم آفتافا او آفتافالاردان دئییل!.. من خزانهدن کوروش(XL)-ین قیزیل آفتافاسینی اوغورلامیشدیم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آفتافا
دوکتور جئری
دئییرلر: قدیم أیامدا، اؤرت باسدیر ماحالینین باشکندی، ترس آوادا قلئیچی مورتوضون آفتافا ساتان دوکانی وار ایمیش. قلئیچی مورتوضون چیلخا میسدن تؤکولموش آفتافالاری، اوروسدان گتیریلدیگی اوچون نیقالای آفتافاسی آدی ایله خالق آراسیندا اون (شؤهرت) قازانمیشدی. نیقالای آفتافالارینین باهالی اولدوغوندان تکجه اؤرت باسدیر ماحالینین باشچیلاری بو آفتافادان فایدالانیب قارا خالق لولئهین ایشلهدردی. داناباش کندینین گؤرکملی تاریخچیسی اوستاد دفترینین آراشدیردیقلارینا گؤره، ائله او دؤنمدن آفتافا اؤلکهدارلیق سیمگهسینه چئوریلیبدیر. پلاستیک صنعتی اورتایا چیخدیقدا نیقالای آفتافالاری سیردان چیخیب یئرینی پلاستیک آفتافالارا وئردی. ایندی نیقالای آفتافالارینی یالنیز عتیقچیلرده گؤرمک اولار.
دئییرلر: بیر گون قلئیچی مورتوض سحر تئزدن دوکانینی آچیب موشتری یولو گؤزلهییرکن، ددهلیگی شیخ آغا الینده آفتافا [ایندی بو آفتافا پاریسین لوور موزهسینده ساخلانیلیر] ایچری گیریر:
- اوغلوم مورتوض ! منه وئردیگین بو آفتافا دلیکدیر ده سو ساخلامیر!.. آیاق یولونا گئدیب ایشیمی گؤرندن سونرا گؤرورم سویو گئدیب طهارت آلا بیلمیرم. مومکون اولسا بونو دگیشدیرهسن.
قئلیچی مورتوض سوفتهسی کور اولماسین دئیه آفتافانی دگیشدیرمک ایستهمیر. بیرآز دوشونوب دئییر:
- دده! اولماسا سیز اوّل آفتافا گؤتورون سونرا ایشیزی گؤرون!
دئییرلر: بو سؤز شیخ آغانین عاغلینا باتیر. آفتافانی قولتوغونا ووروب دوکاندان چیخیر.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
اویقن بوم فون باورک
اویقن بوم فون باورک (اینگیلیسجه: Eugen Böhm von Bawerk) اوتریش-ماجاریستانلی بیلیم اینسانی. ۱۲ فوریه ۱۸۵۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۳ ایل عومر ائلهییب و ۲۷ اوت ۱۹۱۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اویقن بوم فون باورک هایدلبرگ بیلیم یوردودا درس اوْخویوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eugen Böhm von Bawerk»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اویقن بوم فون باورک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
گونئی آذربایجانین فاجعهسی – گیزلهدیلن تاریخ
گونئی آذربایجان تاریخینین ان مورکب، حادثهلرله زنگین، عینی زاماندا ان چوخ تحریف ائدیلمیش دؤورلریندن بیری ده بیرینجی دونیا ساواشی و اوندان سونراکی ایللردیر. بو دؤور دونیادا اولدوغو کیمی جنوبی آذربایجاندا دا کسکین دؤنوشلرین باش وئردیی و عیبرت درسی آلینماسی باخیمیندان چوخ واجیبدیر.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بوگوندک همین فاجیعوی دؤور حاقدا کیفایت قدر یازیلسا دا، فارس ضیالیلاری بو فاکتلاری بویکوت ائتمیش، گؤرمزدن گلمیشلر. بو قانلی حادثهلره ایشیق توتان اساس قایناقلاردان بیری رحمت اله خان موتمدولووزارانین گوندهلیکلری اساسیندا ترتیب ائدیلن «اورمو دونیانی یاندیران محاربهده» اثریدیر. مؤلف بحث اولونان دؤورده ایران خاریجی ایشلر ناظیرلیینین اورموداکی یئرلی ایدارهسینده چالیشیب، گؤردوکلرینی قلمه آلیب. کاوه بیات ایسه ۲۰۰۰-۲۰۰۱-جی ایللرده بو قئیدلری کیتاب حالینا سالیب.
بو دیرلی گوندهلیک اورموداکی تاریخی فاجعهلریمیزی دونیایا چاتدیرماق یولوندا اوزسیز خزینهدیر. بو قانلی ایللرده ۲۰۰ مین آزربایجانلینین قانی تؤکولوب، خاطرهلردن سیلینیب.
اوزون ایللر آمئریکادا یاشایان ضیالیمیز، گونئی آذربایجانین لاییقلی اوغلو احمد اوبالینین گؤستردیی مالییه و معنوی دستک حسابینا بو کیتاب عرصهیه گلیب. کیتابی داها گئنیش اوخوجو آودیتورییاسینا تانیدیب، خالقیمیزین قان یادداشینی خاطیرلاماق مقصدیله آتاتورک مرکزینده «اورمو دونیانی یاندیران محاربهده» اثرینین تقدیمات مراسیمی کئچیریلدی. تدبیره قاتیلان ضیالیلار، علم خادیملری، همچینین وطنده سفرده اولان احمد اوبالی گونئیلی قارداشیلاریمیزین حیات کیتابینین ان غمگین صحیفهلرینی واراقلادیلار.
ایلک چیخیشچی میللت وکیلی، آکادمیک نظامی جفروو قوناقلاری سالاملادیقدان سونرا تورک دؤولتلری و اونلارین بوگونکو پرسپکتیویندن بحث ائتدی. او، “اورمو” دئدییمیز اورمییا تورپاغینین شومر دؤوروندن اوزو بری موکمل مدنیت مرکزی اولدوغونو وورغولادی. بو اراضی عصرلر بویو اؤز گوجونو قورویوب، ساخلاییب. میللت وکیلی همچینین بیلدیردی کی، موستقیللییمیزه یئنی قوووشاندا اورمو فاجعهسی حاقدا معلوماتلار، یازیلی منبعلر آز اولسا دا، بو غون تاریخیمیز کیفایت قدر تبلیغ اولونور.
میلت وکیلی صابیر روستمخانلی دا کیتابلا یاخیندان تانیش اولدوغونو و گونئیلی قارداشلاریمیزین فارسلارین تکذیب ائتدیی فاجعهسینی اورک آغریسی ایله دیله گتیردی. آذربایجانین مدنی و سیاسی مرکزی اولان ایروانا ارمهیلرین یئرلشدیریلمهسی و خالقیمیزین سیخیشدیریلیب، دوغما یوردوندان زورلا چیخاریلماسینی یادا سالدی. بو گون قونشو اؤلکهلرین اراضیسی ساییلان ایراوان کیمی شهرلریمیزین تاریخیندن بحث ائتدی.
احمد اوبالی ایسه چیخیشیندا ارمنیلرین تؤرتدیی جینایتلردن دونیانین خبردار اولاجاغینی بیلدیردی.
اینانیریق کی، گونئی آذربایجان تاریخینین بیرینجی دونیا محاربهسی دؤورونه ایشیق سالان بو کیتاب اوخوجولارین دقتینه سبب اولاجاق.
گونئی آذربایجانین فاجعهسی – گیزلهدیلن تاریخ
گونئی آذربایجانین فاجعهسی – گیزلهدیلن تاریخ


text:
قیزیمین دیللری 11
بو گونلر هر سوز دانیشیسان ...نظر وریسن..انتقاد الیسن ..پیشنهاد وریسن... بویون دیرم مامان سنه جوجه آلیم یا اردح؟؟سن:بیر دانا جوجه بیر دانا اردح..بالاسین...ناز الرم دن وررم دننسینلر...شهریارین پارکیندا آپاررام اویناسیننار دونن خالا گیلده پنجره نی آچیب دیسن:باهار گلیب گوللر آچیب...آغاشلار وار گونده بالا دوستون ملیسا نان پارکا گئدیسن...مامان ملیسانین ماماسینا زح ویر گئداخ هاپیلی پارکا مامان نارنجی خوروش پیشیر(یرککی خوروشی) مامان سبز کوکی پیشیر بویون سنه بالیق وریرم بالا قیرمیزی بانکاداکی بالیقا باخیب سوروشوسان مامان اونی یمزلر ؟؟من: خیر او کوچولو بالیقدی...بالا بالا بولوسن من ات یمرم ...نئچه سری تعارف المیسن دمیشم مرسی مامان من...
نویسنده : مامان آیسل
9:48
28 فروردين 1393
346 0 5 ادامه مطلب


text:
پاییز فصلی و قیزیمین 5 اینجی دیشی
گوزل تانریم یاراتماغا باشلیییب یشیللری بویاتماغا باشلیییب نازلی قیزیم بو آی ایاق توتوبدی خزیراندا بوی آتماغا باشلیییب پاییز بوتون گوزللیغینن شهرین منظره سین دییشیب ....دییللر شاعیرلر فصلیدی....آمما انسان شاعرده اولماسا بو فصل آیری بیر حسی وار...بیر لحظه گوزومی یوموب خیالیمده بیر یول گورورم او ال بو الی رحلی یرپاقلی آغاشلار ....یر دولی خزلینن آخی بو یولی سوپورمزلر...یول دا یریدیخجان یرپاخلارین خیشیلدیین سسی ....لاپ درین قولاق آساندا اوزاقلاردان بیر بولاق سسی ....هردم ده بیر قوشون قانات سسی....بو یولی یریماغینان باشا گتمز ....یورولوب بیر آغاجا دایانیب یپراقلارین گویدن یره گلماغین گوروسن....سورا گوزون بوروخ بوروخ یولا ساتاشیر گوزلری...
نویسنده : مامان آیسل
0:06
28 آبان 1391
385 1 5 ادامه مطلب


text:
جولای آیی نینگ 15 نچی کونی: قاتل روبات لرنینگ کودتا تشبثی
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
تورکیه و جهان کوز قره شی 28
تورکیه نینگ تشقریسیده یشیاتگن کیشی لرنینگ, کنترول دن چیقیب کیتگن روبات لرنینگ, اوزیگه خاص ویروس لر بیریلیب کنترول آستیگه آلینگن انسان لرنینگ یاکه اوز لری گه خاص وظیفه بیریلگن طریقت لرنینگ بشریتگه قره تیلگن تهدیدلری و اونگه قرشی آلیب باریلگن کوره ش نی فقط گینه فلم لر آرقه لی تماشا قیلگن بولیش لری ممکن.
میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده تورکیه ده خوددی شونده ی بیر حادثه یوز بیردی. شونده ی قیلیب تورکیه اوشبو کون نینگ اوزیده فلم لرده گی کبی عادی شرایطده معصوم کورینگن لیکن ویروس یاکه بویروق بیریلگن پیتده وحشی له شیب قالگن فتح الله چی ترور تشکیلاتی (فتو) نینگ کودتا تشبثی گه دوچ کیلیب قالدی.
او کیچه نیمه بولدی؟
تورکیه قوراللی کوچلری و تورکیه دولتی نینگ باشقه اداره لری گه کیریب آلگن فتو اعضالری, امریکا قوشمه ایالتلریده یشیاتگن توغری یولدن انحراف قیلگن دینی رهبر لری فتح الله گولن نینگ بویروغی بیلن میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده حربی کودتا قیلیش گه تشبث قیلدیلر. شونده ی قیلیب ایچکریده ایریم آدم لری نینگ همکارلیگی بیلن بعضی دولت اداره لری نی قولگه کیریتدیلر. تی آر تی و سی ان ان تورک کبی ایریم رادیو و تلویزیون لرنی هم اشغال ایتدیلر. اوروش لر جریانیده هم بمباردمان قیلینمه گن تورکیه جمهوریتی پارلمانی نی بمباران قیلدیلر. سیلنگن جمهوررئیسی نی اوشلب آلیش اوچون اونینگ موجود بولگن منطقه گه قره ته هجوم اویوشتیردیلر. میلیونلب عادی اهالی ایسه اوشبو کودتاچی لر گه قرشی کوچه لر گه چیقدیلر. خوددی شوو کودتاچی لر اوشبو عادی اهالی گه قره ته اوق اوزدی. عادی اهالی و دولت اداره لری نی بمباران قیلدیلر. خلق کودتاچی لر نینگ قولیده گی تانک لرنینگ ایچی گه کیردی و اوشبو تانک لرنینگ اونگی گه اوزی نی تشله دی. شونده ی قیلیب کودتا چی لر تاثیر سیز وضعیت گه کیلیتیردی. بیراق اوشبو حادثه یوزلب کیشی نینگ شهید بولیشی و مینگلب کیشی نینگ ایسه یره له نیشی گه سبب بولدی.
جهانگه دموکراسی درسی بیریلدی
تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ دعوتی گه بناً خلق دموکراسی سی و کیله جگی نی اسره ب قالیش اوچون قهرمان لر کبی کودتاچی لر گه قرشی کوره ش آلیب باردی. حتی شونده ی قهرمانانه کوره ش شکلی نی فلم لر ده هم کوریش ممکن ایمس. تورکیه نینگ همه جاییده میلیونلب کیشی کوچه لر گه چیقدی. عادی اهالی دولت اداره لری و حربی مرکز لرنی اوره ب آلدی. فتوچی حربی لرنینگ اوق اوزیش لری گه قره مسدن اوشبو قهرمان خلق آرقه گه قدم تشله مه دی. اوشه کیچه نینگ اوزیده مین هم کوچه گه چیققن ایدیم. انسان لر بیر گروپ یولدن انحراف قیلگن طریقت اعضا لری تامانیدن تورک ملتی نینگ اسیر قیلیب آلینیشی گه قرشی قهرمان لر کبی کوره ش آلیب باردی.
تورکیه ده آلدین هم کودتا لر بولگن ایدی. بیراق, ایلک مراتبه اوز خلقی گه قره ته اوق اوزگن کودتاچی لر گه دوچ کیلیب قالدی. فرقلی مفکوره لر گه ایگه میلیونلب کیشی بیر نیچه هفته کوچه لرده کودتا گه تشبث قیلگن کیشی لر گه قرشی کوره ش آلیب باردی. شونده ی قیلیب اوشبو کیشی لر دموکراسی سی, کیله جگی و انسان لرنی کودتاچی لر گه قرشی قوریش گه حرکت قیلدی. میلیونلب کیشی نینگ کوچه گه چیقیشی گه قره مسدن اوشبو کیشی لر اورته سیده هیچ قنده ی بیر منفی حادثه یوز بیرمه دی. تورک ملتی اینگ وحشیانه کودتا تشبثی نی قنده ی قیلیب توخته تیش کیره ک ایکن لیگی نی جهانگه عملاً کورسه تیب بیردی.
میلادی 1990 نچی ییل لریده تیانانمن میدانیده, فخرلی چین لیک یاش بیر کیشی چین تانک لری نینگ اونگیده تورگن ایدی. مییه لری باشقه لری نینگ کنترولی آستیده ایمس لیگی سببلی چین حربی لری آرقه گه قیتگن ایدی. اوشبو قهرمانانه حرکت نی برچه جهان اولکه لری انعکاس ایتتیریب آلقیشله گن ایدی. تورکیه ده ایسه منحرف دینی عقیده لری بیلن انسانلیک دن چیققن لیک لری اوچون, فتو اعضا لری, تانک لر بیلن انسان لر نی باسیب کیتدیلر. بیرته گینه کیشی ایمس, بلکه برچه تورک ملتی نینگ قهرمانانه کوره شی نی ایسه جهان میدیاسی تقریباً هیچ کورمه دی. خلق ارا جامعه تامانیدن تقدیر ایتیلمه گن لیگی گه قره مسدن, اوشبو قهرمانلیک داستانی نینگ هیچ بیر شکلده ایسدن چیقیشی ممکن ایمس.
فتو نیمه؟
افسوس که فتو نینگ نیمه دن عبارت ایکن لیگی حاضرگی کونگه قدر خلق ارا جامعه تامانیدن ییترلی مقیاسده درک ایتیلگن ایمس. فتو (فتح الله چی ترور تشکیلاتی) اعضالرینی, رهبریگه سئوالسیز بیر شکلده باغلب قویگن, اوز منحرف دینی عقیده سی دایره سیده بیر سیستم قوریش نی هدف قیلیب آلگن ترور تشکیلاتیدن عبارت. اعضالری تامانیدن رهبرلری, سیلنگن بیر نجات بیروچی اوله راق بهالنتیریلماقده. اوشبو دایره ده سوزده جهان نی نجات بیریش گه انتیلماقده. خوددی شوو مقصد بیلن برچه اولکه لر, منطقه لر, شهر لر و محلله لرده امام لری موجود. اعضا لری تامانیدن رهبر لری فتح الله گولن بیر اولکه ایمس بلکه جهان نی نجات بیره دیگن بیر "کائنات امامی" اوله راق بهالنتیریلماقده. اوشبو جهتدن آلیب قره گنده فتو خلق ارا مقیاسده فعالیت آلیب باریاتگن بیر ترور تشکیلاتیدن عبارت.
فتو, اعضالرینی خوددی شوو مفکوره گه ایشانتیریش اوچون اولر گه اوزاق بیر مدت بیلن تعلیم بیره دی. اوشبو پروسه بیلن اعضا لری جامعه دن بوتونلی اوزاقلشتیریله دی. یعنی فقط گینه اوز فکرداش لری بیلن حیاتی نی دوام ایتتیره دی. اوشبو دایره ده اعضا لری عایله, ملت و مقدس اسلام دینی دن اوزاق لشتیریله دی. معلوم بیر تاریخ, عنعنه و مدنیت گه ایگه ایمس لیگی سببلی تامیری بولمه گن بیر حرکت دن عبارت میلادی 1970 نچی ییل لریده فعالیت گه باشله گن فتو اعضا لری اوزلریگه خاص منحرف بیر عقیده گه ایگه بولیب قاله دی. باله لری فتو مکتب لریده اوقیگن عایله لر, انیق تعقیب ایتیش لری تقدیرده, باله لری نینگ اوز عایله لریدن اوزاق له شیب کیته دیگن لیگی نی کوره دی.
شونده ی قیلیب قیته باشدن شکلله نیش لری آرتیدن فتو اعضالری, اوزیگه خاص و یاشیرینچ بیر وظیفه گه ایگه کیشی لردن عبارت ایکن لیک لری نی اویلی باشلَیدی. سوزده (به اصطلاح) مقدس هدف لر گه ایگه بولیب قاله دیلر. اوشبو هدف دایره سیده اولر گه بیریلگن اینگ مهم بویروق ایسه اوز لری نی یاشیریش لریدن عبارت بوله دی. شونده ی قیلیب اولر جهتی دن اوز لری نی یاشیریش لری و هدف لری گه نایل بولیش لری اوچون استفاده ایتیلیشی ممکن بولگن برچه یوللر مشروع دیر. شوباعث اوشبو ترور تشکیلاتی اعضا لری نی فرقلی فکرلر, کییم لر و شکل لرده کوریشنگیز ممکن. مولانا جلال الدین رومی بلخی "یا بولگنینگ دیک کورین, یاکه کورینگنینگ دیک بول" دیگن لر. لیکن بولر عکسینچه هیچ قچان بولگنی دیک کورینمیدی. نیت لری فرقلی ایکن لیگی سببلی ایسه اساساً کورینگن لیگی دیک هم بولمیدی لر.


text:
اولوسی جرگه ملی بودجه نینگ ینه ده رد قیلدی
افغانستان اولوسی جرگه سی حکومت تمانیدن پیشنهاد بولگن 1391 نچی ملی بودجه نینگ ایککینچی قلله هم رد قیلدی.
ملت وکیل لر ییل لیک بودجه نینگ رد قیلیش سببی نی، مذکور بودجه گه توازن یوق لیگی، اساسی تمل پروژه لرنینگ کیریتمه گن لیک لری شونینگ دیک اولر تمانیدن بودجه توغری سیده ایلگری سوریلگن پیشنهاد لر نظرگه توتیلمه س لیگی دیب معلوم قیله دیلر.
اما مذکور بودجه تصویب بولیشی گه طرفدار بولگن بیر قنچه ملت وکیلر، بودجه نینگ رد بولیشی اوچون سیاسی یانداشیلگنی نی ایتیب، بو مسئله مملکت اوچون سلبی تأثیر قوییشی ممکن لیگی نی تاکید له یدیلر.
شونده ی بیر حالده، مالیه وزیرلیگی ملی بودجه نینگ یخشی شکلده توزه لیشی خصوصیده مملکت ده فعالیت قیله یاتگن مدنی قوریلمه لر اعضالری نینگ مصلحت لرینی سوره گن.
مدنی قوریلمه لر هم بودجه نینگ توزه لیشی و قنده تطبیق بولیشی توغری سیده مالیه وزیرلیگیگه همکارلیک سوزینی بیردی.
مذکور قوریلمه لر نماینده لریدن عزیز احمد رفیعی:
" بیز تورت مرحله ده همکارلیک قیله آله میز. بیری بو که، بودجه نینگ طرح قیلیشی. بیز ولایت لرده گی احتیاج لرنی یغیب، مالیه وزیرلیگی مسوولیت لریگه قوشه میز. ایککینچی بحث، بودجه نینگ تیار قیلیشی دیر. بو توغری ده بیز خلق ارا ریجه لر اساسیده افغانستان دولتی اینیقسه مالیه وزیرلیگیگه همکارلیک قیله میز. عین زمانده بیز پارلمان و مالیه وزیرلیگی نینگ آره سیده یقین لیک کیلتیریش گه یاردم بیره آله میز. شو نینگ دیک بودجه نینگ تحلیل قیلیش توغری سیده مردم نی جریانگه قویه میز."
ییل لیک بودجه نینگ بیرینچی مرته رد بولگنی دن کیین هرچند مالیه وزیرلیگی بیر قنچه اوزگریش لر کیلتیریب ینه ده اولوسی جرگه ده یوباردی، اما ایککینچی مرته هم ملت وکیل لر تمانیدن رد بولدی.
افغانستان نینگ جاری ییل ده گی ملی بودجه سی تورت ملیارد دالر دن کوپراق بولگنی بیلگی لنگن. شو نینگ دیک مذکور بودجه نینگ کوپ قسمی خلق ارا هم جمعیت مملکت لر تمانیدن تامین لنه دی.


text:
یازوچی: پروفیسور سید عبدالحکیم شرعی جوزجانی
سرپلده پارلمان انتخاباتی نینگ ایکنچی دوره سی
2– قسم
7نچی و 8نچی دوره دن کیین، سرپل نینگ پارلمان وکالتی کوپ ییللر سرورخان ناقل نینگ اوغلی کمال الدین اسحاقزی انحصاریده ایدی. هر دوره ده او هیچ قنداق رقیب سیز بیر نمایشی انتخابات بیلن سرپل اهالیسی نینگ وکیلی ایتیب ولسی جرگه گه جونه تیلردی. معاش آلیب کابلده یششدن بشقه ایشی یوق ایدی.
1343ییل سردار داوود صدارتدن توشیب، اورنیگه پادشاه نینگ عایله سیدن بولمگن، بیر کیشی دوکتور محمد یوسف افغانستان باش وزیری ایتیب تعیینلنگندن کیین، 1343 ییل میزان آییده چیقریلگن ظاهر شاه نینگ ینگی اساسی قانونیده بیر قتار ایرکینلیکلر و سیاسی حزبلر قانونگه موافق تشکیل ایتیلیشی وعده بیریلگن ایدی، لیکن هیچ قچان سیاسی پرتیه لر قانونیکه قول قوییلمدی و قانون اساسیده بیران بیر سیاسی حزب شکللنمدی. یاشیرین شکلده ینگی فضادن فایده لنیب تشکیل ایتیلگن ایریم حزبلرهم یریم مخفی و یریم آچیق شکلده فعالیت آلیب بارردی.
شو شرایطده 1343ییل 11 جدی (1 جنوری 1965) بیرینچی قورولتای(کنگرهٔ مؤسس) افغانستان خلق دموکراتیک حزبیگه اساس سالیب، اونینگ اساسنامه و برنامه سی نینگ اساسی یونلیشلرینی بیلگیلب بیردی. افغانستان تورکلریدن مرحوم طاهر بدخشی (بدخشاندن)، مرحوم شهرالله شهپر(آقچه دن)، انجنیر خالیار (فاریاب دن) و مین (سرپلدن) قورولتایگه اشتراک ایتگن ایدیک. بدخشی کنگره منشی سی و مین کنگره رئیسی نینگ معاونی صفتیده تعیینلنگن ایدیم.
اوشه ییل انتخابات قانونیگه موافق سرپل اهالیسی ایستگی گه کوره مین هم اوزیمنی پارلمان وکالتی گه کاندید قیلدیم. ینگی حزب رهبرلری و کدرلریدن بشقه نیچه کیشی کاندید قیلگن ایدی. کابلدن ببرک کارمل و داکتر اناهیتا، مقردن نورمحمد تره کی، قندهاردن نور احمد پنجوایی و ..
کیینراق سرپلدن بشقه اوچ کیشی – حاجی امان الله چارباغدن، یوسف بای اوغلی حاجی قادرالقانی خانه دن ومیرزا محمد نعیم بلوچخانه دن، کاندیدلیک اوچون درخواست بیریب، ریجستر بولدیلر.
1344 ییل سرپل حاکمی، ینگی صدر اعظم بولگن داکتر یوسف نینگ جینی احسان آتلیک بیر کیشی ایدی. اوخانلر بیلن کیلیشیب، اولرنینگ خدمتیده تورگن ایدی.
سناتورلیک سیلاویده رحمتلی مولوی عبدالحکیم حفیظی ولایت مقیاسیده کوپ رأی آلیب شبرغان ولایتی سناتوری صفتیده موفق بولگنی سرپللیکلرگه دل توققی بولیب، شورا انتخاباتیده هم موفق بولیشلریگه ایشانردیلر، نیگه که سرپللیکلر بیرلشیب انتخاباتنی یوتیشگه عزم قیلگن ایدیلر. خانلر 20% (20 فیصد) گه چه هم رای آلیشلری ممکن ایمس ایدی، سببی شو که اولر بوغایی دهقانلرینی اولدیریب، نیمجان جسدلرینی الاوگه تشلب کویدیرگنیدن هنوز کوپ مدت اوتمگن و سرپل اهالیسی بو فاجعه نی اونوتمگن ایدی.
انتخابات کمپاینی:
ــــــــــــــــــــــــــــ
سرپل نینگ کوزگه کورینگن شخصیتلریدن بیری یقین دوست و مصلحتچیم رحمتلی عبد الستار گلشنی تشبثی بیلن عالملر، آق سقاللر و شهر متنفذلری اشتراکیده بیر ییغیلیش اوتکزیب، انتخابات اوچون کمپاین آلیب باریش و کیرکلی خراجاتلرنی تامینلش بوییچه چاره تدبیرلر کوریلدی. سرپل لیکلردن خرابه لیک رحمتلی ملا کریم، مرحوم محمد امین مخدومُ مرحوم ملا عبد الخالق، مرحوم حاجی بهرام اوغلی حاجی سید محمد، قورغان تیپه لیک مرحوم عبدالصمد، مشهور صیادلیک عیار – رحمتلی تاغه مردان نینگ مریدلری بولگن برچه خراباتیلر و بشقه کوپ روشنفکر ییگیتلربیزلر بیلن همکارلیک قیلیب تورردی.
ایریم دوستلر بیلن شهر گذرلری، مسجدلر و قشلاقلرگه باریب اهالی بیلن ملاقات اوتکزه باشله دیک، شورانینگ اهمیتی و اونده مردم نینگ ایشانرلی نماینده سی بولیشی ضرورلیگی باره سیده صحبت قیلیب، دولت نینگ فاشیستی ماهیتی و اونینگ تبعیض و ملی ستمگه اساسلنگن سیاستی اطرافیده گپیردیک و مهم مسُله لر بوییچه قوییده گیدیک توشونتیریشلر آلیب باردیک: خانلر عایله سی دولت نینگ ایشانگن نوکرلری صفتیده، اهالی نینگ سرنوشتی بیلن اوینیدی دیب ایضاحله دیک و بولرنینگ همه سینی کوپینچه آدملرنینگ اوزی کورگن مثاللر بیلن کورسه تیب بیردیک. مثلا اسحاقزی خانلری تمانیدن شهر و قشلاقلرده اهالی اوستیگه قیلینگن جبر و ستملر، ملک و جایلرینی تارتیب آلینیشی، بوغایی دهقانلری نینگ وحشیانه اولدیریلیب اوتگه تشله نیشی فاجعه سی، محمد گل مومند اوتکزگن عدالتسیزلیکلر، اوزبیکلردن قالگن علمی ادبی کتابلرنی کویدیریب نابود قیلیشی و مستحکم تاریخی قورغانلر جمله دن میمنه، شبرغان قورغانلری و سرپل نینگ کتته تاریخی بالاحصارینی خلق نینگ کوزی آلدیده بوزدیریب ییر بیله یکسان قیلگنی و شوکبیلر باره سیده توشونرلرلی صحبتلر قیلیندی.
مونداق ظلملر و حقسیزلیکلر نینگ آلدینی آلیش اوچون خلقیمیزنینگ بیرلشیب اتحاد و اتفاق بولیشی ضرورلیگی منطقی دلیللر بیلن اثباتلب بیریلدی و تاکیدلندی که حاضرچه بو یولگه اوتیش نینگ بیرینچی قدمی شوراگه اهالی نینگ اوزی آزادلیک بیلن انتخاب قیلگن وکیلینی یوباریشدر. شوراده بیر روشنفکر، صادق و مردم نینگ مشکلاتینی بیله دیگن وطنپرست وکیل باشقه وطن سیور وکیللر بیلن هم آواز بولیب، اولوس نینگ مشکلاتینی حل قلیش اوچون مبارزه قیلیشی کتته نتیجه لرگه آلیب باره دی. مثلا شورانینگ ییتتینچی دوره سی نینگ وطن سیوروکیللری بیرلشیب ملتگه کوپ خدمتلر قیلگن ایدیلر، جمله دن مملکتده جاری بولگن«بیگار» یعنی آدملرنی مجبوری شکلده پول بیرمسدن تیکین گه ایشله تیش قانونینی بیکار قیلگن ایدیلر. اولر جمله سیده سرپل نینگ فدایی وکیلی مرحوم محمد قاسم قاضی زاده هم بار ایدی.
اهالیگه توضیح بیریلدی که نیمه اوچون اوزبیکلر و تورکمنلر نینگ تیللریگه مطبوعات و رادیوده نشرات حقی بیریلمیدی و روشنفکرلری حکومت نینگ مهم اداره لریده قبول قیلینمیدی، نیمه اوچون اولادلریمیز آنه تیلیده مکتب اوقیشگه حقلی ایمسلر؟ صحبتلر جریانیده شونگه اوخشه گن کوپ سواللرگه جواب بیریلیب، موکللرنینگ قناعتی حاصل قیلینردی.
البته سرپل اهالیسی نینگ دقتینی تارتیب کیله دیگن بو کبی صحبتلر، خانلرگه هم، حکومت اداره لریگه هم یاقمس ایدی. اولر بیر قتار نوکرلری آرقه لی مین و صفداشلریمگه قرشی پرو پاگند نی یولگه تشلب، کابلدن کیلگن خانلرنینگ بیر اوگی اوغلی نینگ دوا فروشلیک دکانیده مینی مسموم قیلیش بوییچه هم کیلیشگن ایکنلر. بعضی بیر موضوعدن خبرتاپگن کیشیلر مینگه ینه شو دواخانه گه باریب بیران داری آلمنگ و ایشانمگن آدملر قولیدن بیران شربت و ایچیملیک ایشمنگ دیب، توصیه قیلردیلر.
انتخابات کمپاینی کون ساین اوز تاثیرینی کورسه تیب باریب، سرپللیکلرنی اتفاق و اتحادگه تشویق قیلگنی، خان و حکومت اربابلری نینگ جهلینی چیقردی. شو سببلی اولر بیر حیله اویلب تاپدیلر.
عسکرلیک که جلب: ـــــــــــــــــــــــــــــ
اوشنده سرپل، شبرغان ولایتی نینگ بیر ولسواللیگی ایدی. والی اورنیده مرستیال یعنی اونینگ اورینباسری وظیفه بجرردی. بیر کونی او مینی شبرغانگه تیله تیب، گویا که خیرخواهلیک بیلن: شرعی جنابلری، اخلاقا سیزنی بیر گپدن خبر قیلیشنی ضرور دیب تاپدیم. انتخابات صندوقی قوییلگن کونی سیزنی عسکرلیککه جلب ایتیش اوچون کیلگن مکتوب اساسیده صندوقینگیزنی کوتریب، اوزیزنی خدمتگه یوبارماقچیلر، اگر امکانی بولسه چاره سینی کورینگ – دیدی.
1341 ییل شبرغان ولایتی مکلفیت مدیرلیگیدن آلینگن 46 نمره لی معافیت خطیم هم اونده مهر باسیلمگنی بهانه سی بیلن قبول قیلینمدی. بو خطنی مدافعه وزیرلیگیدن آلیش کیرک ایکن.
مرستیال نینگ آتی غوث الدین خان یا که غلام غوث ایدی. مین اونگه شرعیات فاکولته سی فارغ التحصیللری عالم جامع دینی صفتیده قانونگه موافق عسکرلیک خدمتیدن معاف قیلینگن دیسم هم، او مینگه قرب هر حالده بیر رسمی سند کیرک بوله دی دیب تاکیدله دی. مین مزار شریفده مولوی خسته نی آپپاق سقالی بیلن عسکرلیک که جلب قیگنلیکلرینی ایسلب، مسآله جدی ایکن لیگینی بیلیب آلدیم و اونگه رحمت دیب، سرپلگه قیتدیم و بو باره ده چاره کوریش مقصدیده یاش اولوغلرمصلحتی اساسیده کابلگه باردیم.
اوشنده حزب پرچه لنگن ایمس ایدی. بوباره ده ببرک کارمل مینگه یاردم بیردی. او مینی علومیلر عایله سیدن بولگن مدافعه وزیرلیگیده عمومی مکفیت مدیریگه معرفی قیلدی. تعجب شو که کمال الدین اسحاقزی اونیگ سینگلیسی بیلن اویله نییب، علومیلر نینگ یزنه سی بولگن ایکن. بو مینی تشویشگه سالدی. شونداق بولسه هم او مینگه حرمت کورسه تیب دیدی: کمال الدین مینینگ سینگلیمگه اویلنگن بولسه هم، مین اوندن نفرتلنه من. او جوده یمان آدم. خداسینی اونگه قرشی موفق قیلسین دیب ایریم سندلرنی آلیب کیلیشیم نی سوره دی. مین شرعیات فاکولته سیدن اوقیلگن شرعی علملر تصدیغینی آلیب کیلدیم. او قانونگه موافق مینگه رسماعسکرلیکدن معافیت خطی تیارلب مهر قیلیب بیردی.
انتخابات جریانی: ــــــــــــــــــــــــ
هر حالده بیلگیلنگن کون ایرته لب سرپل بلدیه سی (شاروالیسی) محوطه سیده حاکم، قاضی، قومندان و بشقه حکومت مامورلری نظارتی آستیده بیشته کاندید اوچون مهر باسیلیب قفللنگن و کاندیدلرنینگ امضاسی بیلن تصدیقلنگن بیشته رای تشلش صندوقی بیراطاق ایچیده قوییلیب، سیلاو باشلندی. هر بیر صندوق یوزیگه کاندید نینگ عکسی و اوزی اوچون بیلگی لگن سمبولی قوییلگن ایدی. آدملر بیرین کیتین برماقلرینی بویب اوشه تامگه کیریب رای کارتینی صدوققه تشلب چیقردی.
تقلب اولدن معلوم ایدی. آواز بیرووچیلر لیستلریده نمره قوییلمگن ایدی، نیچه کیشی آواز بیرگنینی بیلیب بولمسدی. قومندان بویروغیگه کوره پولیسلرمیدان اطرافیده توپلنگن اهالینی تیاقلربیلن اوریب ارقه گه سورگنده، ترتیبسیزلیک یوز بیرردی. همه اوشه تمانگه مصروف بولیب تورگنده، قاضی تیارلنگن جدول لرنی، رأی بیرگنلر لیستیگه قوشیب قویردی. آتلر یانیده نمره قوییلمگنی اوچون جدوللرنی اجره تیب بولمسدی.
میدان نینگ ایکی تمانیده تورگن آدملرگه بیریلگن اذیت و آزار، اولرنی پولیسلرگه قرشی تحریک قیلدی. پولیسلرو اولر آره سیده توقنشوولر بولیب، کوپ کیشیلر ضرب و شتم آستیگه قالدی. اصلی شبرغان ناقللریدن بولگن چماقدارلردن بیری نَوچه و بویی بلند جزا کاتبی… زی نینگ کرتیسی آرقه تماندن ایککی گه بولیب ایرتیلدی. اونی صورتگه توشیرگن ایدیم. مرحوم ملا خالق، قورغان تیپه لیک عبد الصمد، حاجی عبدالرزاق و بشقه کوپ کیشیلر ایاق آستی بولیب جبرکورگن ایدیلر. بو وحشیانه صحنه لردن کوپ عکسلر آلگن ایدیم. افسوس که هنوزگه چه تاپالگنیم یوق. اولردن ایکی ته بارینی قویدیم.
اذیت و آزار حددن اوتگندن کیین بیزاوچ کاندید – حاجی امان الله، حاجی قادر و مین، سرپل وسلوالی، قاضی سی و امنیه قومندانیگه قرشی توریب پروتست بیردیک، سیزلر قانوننی آیاق آستی قیلیب آچیقدن آچیق تقلب و خیانت قیله سیزلردیب قتتیق اعتراض بیلدیردیک و پارلمان انتخاباتیده قانوننی ایاغ آستی قیلیش ملت و وطنگه خیانت حسابلنه دی دیدیک. اولرنینگ اچچیغی کیلیب، بیزلر امنیتنی سقلشگه مجبورمیز دیب جواب قیترردی.
قانونده کاندیدلرانتخابات جریانینی یقیندن توریب نظارت قیلیشگه حقلی دیب یازیلگن بولسه هم، اولرعلنا قانونگه خلاف بیزلرنی سیلاو پروسیجریگه یقینلشگنی قویمسدی.
زوروانلیک نینگ سببلری: ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بو زوروانلیک نینگ اوچته سببی بارایدی:
بیرینچیدن، ظاهرشاه دولتی انتخابات پروسه سیدن فایده لنیب اوزبیک و تورکمنلرنینگ بیلینی سیندیریش مقصدیده اولرگه اوز وکیللرینی آزادانه سیلش اوچون امکانیت بیرمی، ایشانچ و اعتماد بنفس لرینی نابود قیلماقچی ایدی،
ایکنچیدن، سرپل حاکمی احسان، تازه حکومت تیپه سیگه کوتریلگن داکتر یوسف صدر اعظم نینگ جِینی ایدی، شو سببلی هیچکیمدن قورقمسدن ایستگن ایشینی قیلرد ی،
اوچنچیدن، کمال الدین اسحاقزی علومیلر عایله سی نینگ کویاوی و ظاهرشاه نینگ قیزی بلقیس و اونینگ ایری سردار ولی نینگ قاوورچاق نماینده سی صفتیده سرپلده ناقلین قبیله سی نماینده سی ایتیب تعیینلنگن ایدی.
شو سببدن انتخابات جریانی، قبیلوی تبعیض و ملی ستم نینگ علنی کورینیشی بولیب، اونده قانون و انسانیتگه حرمت کوزگه تشلنمس ایدی.
2- قسم توگه دی.
دوامی بار.


text:
من موناقیشهدن اذیت چکهن بیر اؤلکهنین تمثیلچیسی اولسام دا، آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین (آتت) پارلامنت آسامبلیاسینین پرزیدنتی کیمی آتت مکانیندا باش وئرهن بوتون موناقیشهلردن ناراحاتلیغیمی بیلدیریرم.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، بو سؤزلری آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین پارلامنت آسامبلیاسینین پرزیدنتی گورگی تسرتلی آتت خاریجی ایشلر ناظرلری شوراسینین ویانادا کئچیریلهن توپلانتیسیندا چیخیشی زامانی دئییب.
او بیلدیریب کی، داغلیق قاراباغدا دؤیوشلرین اینتنسیولشمهسی، توققوشمالارین آرتماسی دا جدی ناراحاتلیق یارادیر.


text:
قان قروپونا اساساً، خاصیت و فردی کیفیتلری اؤیرنمک ممکندور. یاپونییادا قان قروپلارینا خصوصیله بؤیوک اهمیت وئریلیر.
آذرتاج خبر وئریر کی، گوندوغار اؤلکهده ائولنرکهن، ایدمان کومانداسی فورمالاشدیرارکن هانسی قان قروپونا چوخ جدی فیکیر وئریرلر. حتی بعضا ماغازا ویترینلرینده ده محصوللاری قان قروپلارینا گؤره دوزورلر.
یاپونلارین فیکرینجه، بیرینجی قان قروپونون داشیییجیلاری داها چوخ آمبیسییالی، لیدرلییه جان آتان و نیکبین اولورلار. حتی اونلاردا اقویستلیک کیفیتینین وارلیغی دا ممکندور. ایکینجی قان قروپونا عایید اولانلار سلیقه-سهمانی و قایدا-قانونو سئویرلر. اونلار ترس و معمالی کاراکتره مالیک اولورلار. اوچونجو قان قروپونون داشیییجیلاری ایسه یارادیجی طبیعته مالیکدیرلر. اونلار اجتماعی ریه اهمیت وئرمیر، اؤز آزادلیق و راحتلیقلارینی هر شئیدن اوستون توتور و یعضا حددن آرتیق اموسیوناللیق نماییش ائتدیریرلر. دامارلاریندا دؤردونجو قان قروپو آخانلار ایسه داها چوخ تشکیلاتچی و دیپلمات اولورلار، بعضی حاللاردا ایدئیا اوغروندا هئچ نیی، حتی جانلارینی دا اسیرگمیرلر. لاکین تأسف کی، قرار قبول ائتمکده چتینلیک چکیرلر.


text:
عثمانلیجە حوادث اوطوموبیل خبرلری
Osmanlıca Havadis Otomobil Haberleri
جمهور باشقانی ارطوغان ، صوسیال پایلاشیم سیتەسی تویتردن الكتریكلی یرلی اوطوموبیلە ایلیشكین پایلاشیمدە بولندی . جمهور باشقانی رجب طیب ارطوغان ، الكتریكلی یرلی اوطوموبیلڭ ۲۰۲۱دە یولە چیق... تمامینی اوقو
استانبولدە ییلڭ ایلك ٥ آیندە گرچكلشدیریلن ترافیك دڭتیملرندە ، ٦ بیڭ ۲٩٥ او بە ر سوروجیسنە ۱٨ میلیون ٩۲۲ بیڭ لیرا جزا كسیلدی . استانبول ترافیك دڭتلەمە شعبە مدیرلگی سیویل ترافیك اكیبلر... تمامینی اوقو
آقاریاقیت فیآتلرندە اورتەیە چیقان ضم احتیاجی ، أو ت و دوزنلەمەسیلە ۲نجی كز پومپە فیآتلرینە یانسیتیلمدن قارشیلاندی . أنرژی پترول غاز اكمال ایستاسیونلری ایش ویرن سندیقەسیڭدن ( أ پ گ ای... تمامینی اوقو
موتورینڭ لیترە فیآتنە ۱٧ غروش ضم یاپیلدی . موتورینڭ لیترە فیآتنە بو گیجە یاریسندن گچرلی اولمق اوزرە ۱٧ غروش ضم یاپیلدی . آآ مخابرنڭ ادیندیگی بیلگی یە گورە ، آنقرەدە اورتەلامە ٥ ، ۳۳ لیرادن ص... تمامینی اوقو
عسلسەڭ الكتریكلی آراچ سیستملری پروغرام مدیری علی مراد طوپجی ، طوپلی اولاشیم ایچون تمصا ایلە الكتریكلی اوطوبوس گلیشدیردكلرینی ، ٨ – ۱۰ دقيقەده شارژ اولابیلن آراجیڭ ایلك ایكی پروتوتیپنڭ... تمامینی اوقو
روسیەنڭ أڭ بیوك تجاری آراچ أورتیجیلرندن غاز غروبینڭ أوست یوڭتیجیسی ( س.ی.او.) وادیم سوروكین، شركت اولارق تركیەدەكی فعالیتلرینە دوام ایتمەیە باشلادقلرینی بیلدیردی. موسقوەده دوزنلەنن بر اوطومو... تمامینی اوقو
مرسەدسدن یاپیلان آچیقلامەده ، اوطوموبیللرڭ موتورڭ چالیشدیریلمەسی أثناسندە آشیری ایصینمە نەدنیله یانغین تهلكەسی بولندیغی ایچون گری چاغیریلاجغی بیلدیریلدی . گری چاغریلاجق مودللر سوز قونوسی صیق... تمامینی اوقو
باشباقان بن علی ییلدیریم ، آراچلرە دە اوچاق و گمیلردەكی گبی قرە قوطو قونولاجغنی آچیقلادی . جمعە نمازی أوڭجەسی اصناف زيارتندە بولونان ییلدیریم ، اخی أوراڭ جامعسی أوڭندە غزتەجیلرلە صحبت ایتدی... تمامینی اوقو
٢٠١٤ ییلندە لیدر اولان وولكسواگن ٢٠١٥ ییلنڭ ایلك چیرگندە صتشلردە برنجی اولدی. اوجاق- مارت دونمندە ولكسواگن ٢٨.٢٣٧ اددلە برنجی، فورد ٢١.٧٤٠ ادتلە ایگنجی، فیات ١٩.٨٢٨ ادتدلە اوچنجی، رنولت ٩٧٦... تمامینی اوقو


text:
یازان:دکتر شرقی
1900 یوزنئچه ده ، 1300 نئچه ده نه واخت دونیایا گلدیی اونملی دئیل او خالق اوزانی، خالق یارادیجیلیغی، اوز اولوسونون نفسی دیر. او تورکلویرموزون چینقیللی، داشلی یولونون ان دوز و دوزگون جیغیری دیر. بوگون یعنی 2013 – جو ایل 1392 هجری شمسی ایلی اولاراق او 61 یا شینا یئنیجه گیر میش آنجاق 6500 ایل بیزه تاریخ اویرتمیشدیر.
آشیق رشید قاراداغ آشیق مکتبنین ان یئتگین و دیرلی استاد آشیقلاریندان دیر. واختیله آشیق خیرالله ( رحمت لیک ) کیمی استادلارین درسلریندن اویره نرک یولا چیخمیشدی. استاد آشیق رحمت لیک عبدالعلی نورینین زامان یولداشی دیر. ان اونملیسی او خالق آراسیندا، آجیلاری، سئوینج لری دویوب و یاشایان آشیق اوزانلاریمیزداندیر.
آشیق رشید خداآفرینین سوجئیلی کندینده وارلی کندلی عایله سینده دونیایا گوز آچمیشدی. حیاتین دادلی و آجیلی آنلارینی کند حیاتیندا اولان فئودالیزم دوورینه عایید قوراللاردان اویرنمیشدی. ظولمه قارشی عوصیان ائدن گنج رشید ایلک اونجه واری دوولتی اونوداراق زامانین اونده گئدن موترقی دوشونجه لی حرکاتینا قوشولاراق یاشادیغی اجتماعی سیخینتیلاری و اونلارین اپیدمیک سبب لرین اویرنمک اوچون ان ضیالی طبقه اولان آیدین دوشونجه لی یولداشلارلا بیرآرایا گلره ک حاق سسینی اوجالتماق اوچون ان مقدس یولو یعنی اوزان صنعتینه سئچمیشدی.
گوزل آلله وئرگیسی سسه مالیک اولان رشید دده ظولمه قارشی ایلک اونجه جاذبه دارسسی ایله باشلامشیدی. مراد آقاینین سازی ایله سسی بیرله شنده بهمن زامانین دئدیی کیمی میرزه حوسین سه گاهینی آنجاق اونون زنگوله لری ایله دینلمک اینسانا حظ وئریردی. لاکین خالق آشیغی بونلارا اکتفا ائتمه ییرک ساز و سس معجزه سینی اوزو- اوز اوزلویونده بیرلشدیره رک خالقین اوزانی آدینی قازانمیشدی.
سازی سینان، سوزو سوسدورولان آشیق دیز چوکمه میش دده قورقودون اونا وصیت ائتدیی بو اولو، بویوک هونری دایما جانلی توتاراق حیاتینی بویولدا خرجله میشدی.
سوزو سوسدورولان، آشیق مین بیرعذاب و اذیته قاتیلاراق وطنیدن دیدرگین اولموشدو. ائولکه نین آن اوجقار و ایسیتی بولگه لرینده دام اورتویو ایزوگام یا پیشدیرما ایله مشغول اولموشدور.
بیر نیچه ایل خالقین اوزانی تهرانین کوچه لرینده وارلیلارین ائولرینی رنگ له مک له گذران حیات ائتمیشدی. آجینین شدتی توک اورپه دیر. صنعتکار او آجی طالعینی یاشایاراق عایله سینی ساخلاماق اوچون زامانین و دوشمنین اونا توخدوغو تورون ایچینده ال – قول چالمیشدی. گولر اوزلو ، آغ بنیزلی دده قورتود تیمیثالی ائل آشیغی اوزوده بیلمه دیی اجتماعی ستمه معروض قالاراق. یالینز بیر اومودلا یعنی حیات بیرگون ده اونا گوله جک دئیه حیاتا داوام ائتمیشدیر. بوتون مسلک داشلاری کیمی سازی سیندیریلیب یا هده قورخوایله اوخوماقدان اوزاقلاشدیریلاراق اونو و هونرینی یوخلوغا سووق ائتمیشدیر لر. زنگین آذربایجان مدنیتینه وورولان ضربه لرین حسابی اولچولمه ین قدر اولومجولدیر. تدبیرسیز، دره بیلیک زوراکیلیق لارا معروض قالان آشیق آرتیق داهیانه یاشینی یاشیاراق، سازی باغیرندا، سوزو جانیندا اورک لرده یارینین ان آیدین اولاجاغینی بکله مک ده دیر.
اوندان اویرنیب یولاچیخاراق بوگون اون ایلدن آرتیق دیر آنا دیلمیزده یاییملانان خداآفرینی سیزه تقدیم ائدیریک. اعتراف ائدیرم اوندان اویرندیک و اونونلا غرور دویوروق. دده قورقود تیمثالی آغ ساچلاریندا تاریخین نه قدر قددار و عبرتلی اولدوغونو اویره نیریک.
یئری گلدیکده ائنیلمز آشیق مکتبی داوامچیلارینی سیزلره بیر-بیر تانیداجاییق. سازی کیچیمسه نن، سوزو اورک لرینده حبس اولونان مقدس آنا وطن اوغروندا ان دوغروسو اولانلارین عشقینه یولوموزا داوام...


text:
سعیده مورادووا حیاتیندا همیشه بر-بزک آکسسوارلاری داشیماییب. او، آذربایجانین ایشغال ائدیلمیش رایونلاریندان بیرینده دوغولوب، ارمنی ایشغالی نتیجهسینده اؤز ائولرینی ترک ائتمهلی اولان یوز مینلرله آذربایجانلیدان بیریدیر. یئنییئتمهلیک ایللرینی آذربایجانداکی چادیر دوشرگهلریندن بیرینده آغیر شرطلر آلتیندا یاشاییب. سونرادان ایسوئچه، اورادان پاریسه گئدهرک اینجع صنت، مدا تحصیلی آلیب. نهایت نیویورکا یوللانیب.
ویرتوالاز. اورگ خبر وئریر کی، بو بارهده نیو یورکدا اؤزونون اوبژکت & داون باش بزک آکسسوارلاری برندینی یارادان آذربایجانلی مجبوری کؤچکونون بارهسینده racked.com سایتیندا یئرلشدیریلمیش ویدئورئپورتاژدا دئییلیر.
سعیده مورادووانین حاضیرلادیغی باش بزک آکسسوارلاری موختلیف خالقلارین یئرلی عنعنهلرینه اساسلانیر. او، باش بزک آکسسوارلارینین نمونهسینی ایشلهییب حاضیرلاییر، داها سونرا او یئددی اؤلکهده ایستحصالچیلارلا طرفداشلیق شرایطینده ایشلهیهرک اونلارین ایستحصالینی تشکیل ائدیر. آذربایجانلی مدلیر اؤز تجروبهسینده قدیم ماسای قبیلهلرینین عصرلر بویو ایستیفاده ائتدیی باش بزکلری نومونهلریندن ده یارارلانیر.
«معاصر مدا آرتیق بونلاری حسابا آلمیر. لاکین من دونیانین بیر چوخ یئرلرینده ایستحصالچیلارلا ایشلهیهرک و یئنی دیزاین تکنولوژیالاریندان، لیزرله کسمه و ۳د-پرینتدن ایستیفاده ائدرک عصرلر بویو ایستیفاده ائدیلمیش متودلاری یئنیدن مکمل شکیلده حیاتا کئچیره بیلیرم»، - سعیده مورادووا دئییر.


text:
بو گؤروشده بیر چوخ مسئلهلر، خصوصاً ده اقتصادی علاقهلر مذاکیره ائدیلیب. چونکی تورکمنیستانین دا اساس مقصدی تورکمن گازینین آذربایجان و تورکییه واسطهسی ایله آوروپا بازارینا چیخارتماقدیر.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ آذربایجان، تورکییه و تورکمنیستان خاریجی ایشلر ناظرلرینین باکیدا کئچیریلن گؤروشو ایله باغلی آچیقلاماسیندا پولیتولوق آرزو ناغییئو دئییب. پولیتولوق آذربایجانین رئگیوندا اؤنملی یئر توتدوغونو سؤیلهییب:
«آذربایجان سون واختلار گوجلو پلاتفورمالارا اؤنم وئریر و دقت یئتیریر. معلوم مسئلهدیر کی، آذربایجان بوتون بین الخالق قوروملاردا تمثیل اولونماقلا برابر، هئچ بیر حربی-سیاسی و دیگر بلوکلارا داخیل دئییل. سون واختلار اؤلکهمیز آذربایجان-تورکییه-گورجوستان، آذربایجان-ایران-روسییا و بونون کیمی اؤنملی قروپلاردا دا ایشتیراک ائدرک اؤز سؤزونو دئییر. بو، ایلک نؤوبهده، آذربایجان اوچون اونا گؤره اؤنملیدیر کی، آذربایجانی بیر واسطهچی دؤولت کیمی بوتون رگیونال دؤولتلر قبول ائتمهیه باشلاییب. طبیعی کی، تورکمنیستانین دا اساس مقصدی تورکمن گازینین آذربایجان و تورکییه واسطهسی ایله آوروپا بازارینا چیخارماقدیر. خزریانی دؤولت اولاراق آذربایجان و تورکمنیستان آراسیندا نورمال مناسیبتلر مؤوجوددور. ائله بو ایستیقامتده اساس مسئله ده اقتصادی ایمکانلاری دیرلندیرمک و علاقهلری داها یوکسک سوییهیه قالدیرماقدیر.
آذربایجان هم رئگیوندا، هم ده آرتیق آوروپانین انرژی تهلوکسیزلیینین تشکیلینده مهم رول اویناییر. بونا گؤره ده آذربایجانلا عینی موستویده چیخیش ائتمک ایستهیهن دؤولتلرین سایی آرتماقدادیر. هم گئوسییاسی وضعیتینه، هم جغرافی مؤوقعیینه گؤره آذربایجان واسطهچی رولو اویناماغا دایم نامیزد اولوب و ایندی ده رئاللیقدا بونو حیاتا کئچیریر».
ناغییئو روسییا و تورکییه آراسیندا یارانمیش گرگینلیین آرادان قالدیریلماسیندا آذربایجانین واسطهچی اولاراق چوخ مهم رول اوینادیغینی و لازیمی گوجه مالیک بیر دؤولت اولدوغونو وورغولاییب:
«ترانزیت داشیمالاردا، عینی زاماندا، رئگیونال تهلوکسیزلیین تعمینینده، سیاسی-اقتصادی مسئلهلرده آذربایجان مهم رول اویناییر».
قید ائدک کی، اؤتن گون آذربایجان، تورکییه و تورکمنیستان خاریجی ایشلر ناظیرلرینین باکیدا اوچطرفلی گؤروشو کئچیریلیب.


text:
قاراباغ آزادلیق تشکیلاتینین (قات) تشببوسو ایله ایرانلی رئژیسسور مؤهسون هادینین قاراباغ محاربهسینه حصر اولونان «آرازین دایاز گونو» آدلی فیلمینین تقدیمات مراسیمی کئچیریلیب.
قورومدان موساوات. جوم-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، ۷۰ دقیقهلیک فیلم ایراندا ایلک تشببوسدور. فیلم ایراندا نوماییش ائتدیریلیب و رغبت قازانیب.
تقدیماتدا قات صدری آکیف ناغی، فیلمین رئژیسسورو مؤهسون هادی چیخیش ائدرک فیلم حاقیندا معلومات وئریبلر، قاراباغ حقیقتلرینین تبلیغی اوچون بو جور تشببوسلرین اهمیتیندن دانیشیبلار.
قئید اولونوب کی، فیلم آذربایجان دیلینده سسلندیریلیب، عینی زاماندا فارس دیلینده تیترلرله تعمین اولونوب. فیلمده قاراباغ محاربهسینین حقیقی سببلری، گئدیشی، ائرمهنی ایشغالینین نتیجهلری، خوجالی و دیگر فاجعهلر کونکرئت فاکتلارلا عکس ائتدیریلیب.
تدبیرده فیلم تام هجمده نوماییش ائتدیریلیب. نوماییشدن سونرا تدبیر ایشتیراکچیلاریندان ایران ایسلام رئسپوبلیکاسینین آذربایجانداکی سفیرلیینین نمایندهسی حسن قولی، ایجتیمایت تمثیلچیلری حاجی هاجاغا نوری، رؤوشهن احمدلی، سلطان ازیمزاده، ژاله جفرووا، قوربان جبراییل و دیگرلری چیخیش ائدرک فیلم حاقیندا فیکیرلرینی بیلدیریب، مؤلفه تشککور ائدیبلر.
قئید ائدک کی، فیلمین ایران تئلئویزییالاریندا نوماییشی نظرده توتولور.


text:
بیرینجی درس
"نحوی ایلگیلر"
دانیشیقدا هر بیر فیکیر بیر جۆمله ایله ایفاده اولور. هر جۆمله ایسه معین سؤزلرین معنا و گرامر قایدالارى جهتدن بیرلشمهسیندن یارانیر. بللى بیر فیکرى بیلدیرمک اوچون جۆملهلرده سؤزلر آراسیندا، صرف قایدالارینا اساسا گؤزه گؤرونمه ین ایلگیلر یارانیر. جۆملهده سؤزلرین بئله بیرلشمهسینه "نحوى ایلگیلر" و یا "نحوى علاقهلر" دئییلیر.
جۆمله ترکیبینده اولان سؤزلر آراسینداکى نحوى ایلگیلر اولدوقجا چوخ و چئشیدلیدیر.
سؤزلر ایله کلمهلر نئجه بیرى- بیریله ایلگییه گیریر؟
اؤز فیکرینى بیلدیرمک ایستهین اینسان کلمهلرى بیرى-بیریله باغلى شکیلده سئچمهلیدیر. بو مضمون ایلگیسینه، نحوى ایلگى دئییلیر. جۆملهلرده بیری-بیریله نحوی ایلگی ساخلایان سؤزلرین بعضیسى تامامیله موستقیل اولور و باشقا کلمهلرى اؤزونه باغلاییب، تابع ائدیر. بعضى کلمهلر ایسه غیر موستقیل اولور و موستقیل سؤزه تابع و اوندان آسیلى اولور. بعضى کلمهلر ایسه بیر طرفدن باشقا کلمهلره تابع اولور، اوبیرى طرفدن ایسه باشقا سؤزلرى اؤزلرینه تابع ائدیرلر.
مثلا "مۆعللیم مکتوبو یازدى" جۆملهسینده "مۆعللیم" سؤزو تامامیله موستقیل، جۆملهنین معناسى اونون اطرافیندا دولانیب، " یازدی" فعلینی، اؤزونه باغلى ائدرک، اؤزو کیمى اۆچۆنجۆ شخص تکده اولماغا مجبور ائتمیشدیر. دئمک "مۆعللیم " بو جۆملهده تابع ائدن، "یازدى" فعلى ایسه، تابع اولاندیر. آنجاق "یازدى" فعلى، تابع اولماقلا برابر، هم ده "مکتوب" سؤزونه نیسبت موستقیل اولوب، اونو اؤزونه تابع ائتمیشدیر. "مکتوبو" سؤزو ایسه تامامیله "یازدى" فعلینه تابعدیر.
جۆملهلر آراسیندا اولان ایلگیلر ایکى شکیلدن بیرینده اولار:
1. تابع سیزلیک ایلگیسى.
2. تابعلیلیک ایلگیسى.
*تاپشیریق
1- آشاغیدا گلن شعرده، هم جینس عضولری و سؤزلرین آراسینداکى ایلگینی تاپین.
باری دۆنن بو وقت کئچیردیم برابردن،
ناگه ساتاشدى او بیربیکس عورته،
بیمار ایدى، غریب ایدى، بى اختیار ایدى
محتاج ایدى دوایا، غذایا، حمایته. (معجز)
*جاواب
1. بو بیتلرده "عورت" سؤزو تام موستقیلدیر. "بیمار ایدى، غریب ایدى، بى اختیار ایدى" همجینس خبر، و هر اۆچۆ عئینى درجهده "عورت" سؤزۆنه باغلیدیر. "محتاج ایدى" فعلى ده "عورت" کلمه سینه باغلیدیر. بو بیتلرده "دوایا، غذایا، حمایته" سؤزلرى ده همجینس و غیرمستقیم تاماملیقدیر و "محتاج ایدى" فعلینه باغلیدیر.


text:
اوتوزبئشینجى درس
تام اولمایان یاناشما
عوضلیگین ایسمه یاناشماسى
عوضلیکلر ده ایسیملرله یاناشما ایلگیسینده اولا بیلرلر، آنجاق عوضلیکلرین بۆتۆن نوعلرینى ایسیملره یاناشدیرماق اولماز. مثلا ساده شخص عوضلیکلرى ایسیملرین اولینه گلیب اونلارلا یاناشما ایلگیسى ساخلایا بیلمیر. بونون ندنى شخص عوضلیکلرینین جۆملهده تعیین رولو اوینایا بیلمهمهسیدیر. آنجاق قاییدیش شخص عوضلیکلرینین "کى" شکیلچیسى ایله یئرلیک حالیندان دۆزهلنلرى، صیفت خصوصیتى قازاندیقلارى اۆچۆن ایسیملرله یاناشما ایلگیسینه گیره بیلرلر، نئجه کى، "اؤزۆمدهکى کیتاب" و "بیلهمدهکى کیتاب" بیرلشمهلرینده گؤرۆرۆک.
ایشاره عوضلیکلرى:
ایشاره عوضلیکلرى اکثر حاللاردا ایسیملره یاناشیر و بیرلشمه یارادیر. مثلا "بو کیتاب"، "او قلم"، بئله ایش"، "همین آدام" ...
تعیین عوضلیکلرى:
بو عوضلیکلر ده اکثر حاللاردا ایسیملره یاناشیر و بیرلشمه یارادیر. مثلا:
"اؤز فیکرین"، "اؤز ایشین"، "بۆتۆن اینسانلار"...
سوال عوضلیکلرى:
سوال عوضلیکلرینین ده بعضیلرى ایسیملره یاناشیرلار. مثلا:
"هانسى قاشیق؟"، "نئچه اوشاق؟"، "نه عجب؟"...
بونون ندنى بوندان عیبارتدیر کى، سوال عوضلیکلرى حقیقتده یا ایسیملرى (گۆمۆش قاشیق) و یا صیفتى (گؤزل چیراق) و یا سایى (بئش اوشاق) عوض ائدیر. کلمهلرین اصلى (گۆمۆش، گؤزل، بئش) یاناشما ایلگیسى یاراتدیقلارى کیمى، اونلارى دَییشن سوال عوضلیکلرى ده همن وظیفهنى یئرینه گتیرمهلیدیر.
سوال عوضلیکلریندن "نه؟" ایسیملرى دَییشرکن ایکینجى نوع تعیینى سؤزبیرلشمهسى یاراداراق ایسیملره یاناشا بیلیر:
نه ایشى؟ نه باغى؟ ...
بو سوال عوضلیگى عادى بیرلشمهده، بیرینجى نوع تعیینى سؤز بیرلشمهسى یاراداراق ایسیملره یاناشا بیلیر:
نه حامام، نه تاس!، نه عجب!، ...
عوضلیکلرین ایسمه یاناشماسى هم ایسیم، هم صیفت، هم ده ساییلارین ایسمه یاناشماسیندان ضعیفدیر. بو گَرچهیى آشاغیداکى میثاللاردا گؤرمک اولار:
"او قیزیل ساعات"، "بو گؤزل قیز"، "او اۆچ قابى ائشیگه قوى".


text:
ایسرائیل غزه دأکی ۱۴۰ یری اوردی
ایسرائیل ینگ قشونی آغشامدان بأری غزه بؤلگهسیندأکی ۱۴۰ یری بمبالادی
ایسرائیل ینگ قشونی آغشامدان بأری غزه بؤلگهسیندأکی ۱۴۰ یری بمبالادی.
ایسرائیل قشونی چهارشنبه آغشامیندان بأری ۱۴۰-دان کؤپ یره بمبا بیلن اوراندیغینی و غزه تاراپیندان دا ۹۰ راکت ایسرائیلا اورلاندیغینی بیلدیردی.
ایسرائیل، غزه تاراپیندان گلن راکتلرینگ ۲۵-ی نینگ دمیر قوپبا اولغامی تاراپیندان قاچیریلاندیغینی، بیله کی راکتلرینگ ده بۇش یرلره دِگِندیگینی حابار بردی.
ایسرائیل ینگ قشونی نینگ آغشامدان بأری ۳ تۇلقون هۆجۆم قوراندیغی بیلدیریلن بیاناتدا،
"ایر ارتیر بیلن اسرائیل ینگ اوچارلاری حماسا دگیشلی ساپاق کمپلری بیلن ۲۰-دن قۇوراق یری اوردی" دییلدی.


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین کارنئقی مئللون اونیوئرسیتئتینین کامپوتئر مکتبینده ۱۹۷۳-جو ایلین ایلک اینتئرنئتینین خریطهسی تاپیلیب.
آذرتاج خبر وئریر کی، اینجه صنعت موزئیینین امکداشی کارنئگی دئوید نیوبئری بو بارهده معلوماتی اؤز تویتتئر صحیفهسینده درج ائدیب.
۱۹۷۳-جو ایلده آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-دا آرپانئت شبکهسی ۳۶-دک مرکزه بیرلشدیریلمیش ۴۲ کامپوتئردن عبارت اولوب. خریطهنین یارادیلماسیندان جمعی بیر نئچه آی سونرا آرپانئت نوروئچده و لوندون دا سئروئر ایستیفادهیه وئرهرک بئین اَلخالق شبکهیه چئوریلیب. شبکهیه آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین اَن بؤیوک اونیوئرسیتئتلری، او جملهدن کالیفورنییا، هاروارد، ایستئنفورد اونیوئرسیتئتلری قوشولوب. خریطهده نودلار - بازا مارشروتیزاتورلاری کوادراتلارلا، موشتری کامپوتئر و سئروئری ایسه اووال ایشارهلرله قئید اولونوب.
آرپانئت (Advanced Research Projects Agency Network) شبکهسی ۱۹۶۹-جی ایلده آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین پئرسپئکتیو تدقیقاتلار اوزره مدافعه ناظیرلیگی آگئنتلیینده (دارپا) یارادیلیب و معاصر اینتئرنئتین پروتوتیپی اولوب.


text:
(فارسجادان تورکجه یه چئویرن: قدرت ابوالحسنی سهلان)
پاییزین سویوخ گونلرینین بیرینین گون باتان چاغی ایدی. گونش آذربایجان کندلرینین بیرینین قارلی داغلارینین آرخاسیندا باتمیشدی. اکینچیلرین گونده کی ایشلری قورتولموشدو. ریزعلی ده ایشدن ال چکمیشدی و اؤز کندینه قاییدیردی. او سویوخ و قارانلیق گئجه ده، بالاجا فانوسون تیترر ایشیغی اونون یولونو ایشیقلاندیریردی.
ریزعلی یاشایان کند دمیر یولونون یاخینلیغیندا ایدی. ریزعلی هر گئجه ائوینه چاتماق اوچون دمیر یولو قیراغیندان گئچیردی. او گئجه، بیردن قورخونج بیر گومبولتو سسی داغدان قوپدو. چوخلو داشلار داغدان تؤکولدو و دمیر یولونو باغلادی. ریزعلی بیلیردی کی، نئچه دقیقه یه جن، موسافیر داشییان قاطار اورا یئتیشه جک. اؤز-اؤزونه دوشوندو کی قاطار داش قوپبالاریلا چارپیشیرسا آشاساجاقدیر. بو دوشونجه دن برک-برک ایضطرابلی اولدو. بیلمیردی او اوجقار چؤلده نئجه قاطار سوروجوسونو خطردن بیلگیلی ائتسین. ائله بو حالدا، قاطارین فیشقیریق سسی داغ دالیسیندان ائشیدیلدی کی اونون یاخینلاشماسیندان خبر وئریردی.
ریزعلی قاطار تاماشیسینا گئتدییی گونلری خاطیرلادی. موسافیرلرین گولر اوزلرینی یادا گتیردی کی قاطارین ایچیندن اونا ال ائله ییردیلر. اؤنده کی خطرلی اولایین دوشونجه سیندن اوره گی برکدن چیرپیندی. موسافیرلرین جانینی قورتارماق اوچون بیر چارا آختاریشیندا ایدی. بیردن-بیره، بیر چارا خاطیرینا چاتدی. بتر سازاق و سویوخ اولا-اولا، سورعتله پالتارلارینی اینیندن چیخارتدی و اؤزونون ال آغاجینا باغلادی. فانوسون نفتینی پالتارا تؤکدو و اونو اودلادی. ریزعلی مشعلی یوخاریدا ساخلایاراق، قاطارا دوغرو قاچماغا باشلادی. قاطار سوروجوسو اودون گؤرمه ییندن قاباقدا بیر خطرین اولدوغونو آنلادی. تورموزو چکدی. قاطار بتر-بتر ترپنیشلردن سونرا، حرکتدن دایاندی. سوروجو ایله موسافیرلر پوزغون اولاراق قاطاردان ائشیگه تؤکولدولر. داغین تؤکولمه سی و ریزعلینین مشعلینین گؤرمه سیندن، کی لوت بدنله اورادا دورموشدو، آنلادیلار بو کیشینین جاندان گئچمه سی اونلاری هانسی بؤیوک خطردن قورتاریبدی.
ریزعلی: اَزبرعلی حاجوی


text:
قدیم یونان
قدیم یونان ((یونانجا:Apxaίa Eλλάδa))— بالکان یاریم آداسینین جنوب حیصّه سینده، اگی دنیزی آراسیندا ، فراکی ساحلینده، کیچیک آسیانین غرب ساحلینده یارانمیش دؤولتلر قروپونون عۆمومی آدی; ائتکی دایرهسی آپپنین یاریماداسینین جنوب ساحیلینه، سیسیلنین غربینده، مرمره، قارا و آرالیق دنیزلری ساحللرینه ده یاییلمیشدی. یونان اراضیسینین مسکونلاشماسی اوْرتا پالولیته عایید ائدیلیر. نولیت دؤورونده (میلاددان اؤنجه ۷-جی مینیللیین اوْرتالاری-میلاددان اؤنجه تقر. ۲۸۰۰) یونان اهالیسی اکینچیلیک و مالدارلیقلا مشغول اوْلور، اوْتوراق حیات کئچیریردی. یونانین ایلک ساکینلری قدیم یونانلار (اوْنلاری پلاسگیلر، کاریلر آدلاندیریردیلار) یقین کی، هیند-آوروپالی اوْلمامیشلار.میلاددان اؤنجه ۲۸۰۰ و ۲۰۰۰-جی ایللر آراسیندا شیمالدان یونانلار هۆجوم ادیب آتتیکا، شیمال-سرقی پلوپوننسی، آخایلار ایسه پلوپوننسین بؤیوک حیصّه سینی، اولیلیلار فسالی و اوْرتا یونانی توتدولار. دوریلرین هۆجومونون ائتکیسی ایله (میلاددان اؤنجه ۱۲ عصرین سوْنو-میلاددان اؤنجه ۱۱ عصر) یونیلیلار و اولیلیلار کیچیک آسیا ساحللرینه و یاخینلیقداکی آدالارا سورگون ائدیلدیلر. میلاددان اؤنجه تقر. ۷۰۰-جو ایلده اهالی عۆمومی آدلا-اللینیلر، اؤلکه ایسه اللادا آدلاندی. سوْنرا یونانلار قارا دنیز و آرالیق دنیزی ساحللرینده مسکن سالدیلار. بۇ دؤورده قوْنشو کالونیلار ایله دایم مدنی و تیجارت علاقهلری ساخلایان ناپول، تارنت، سیباریس، سیراکوزا، مسنا، کیرنا، بیزانس، خالکیدا، هراکلیا، سینوپا، پانتیکاپی، فودوسی، اوْلیوی، توما و س. کولونیلار یارادیلمیشدی.
یونان اتفاقینا باشچیلیق ائدن آتن ساواش و ایقتیصادی جهتدن مؤحکملندی. آتن ایله ایسپارتا آراسینداکی ضدیتلر پلوپوننس ساواشینه (میلاددان اؤنجه ۴۳۱-۴۰۴) سبب اوْلدو. میلاددان اؤنجه ۴ عصردن طرفلرین عۆمومی بحرانی باشلاندی. یوناندا حؤکمرانلیق اۇغروندا موباریزهیه گیریشن ماکدونی بۇندان ایسیتفاده ائتدی. خرونیا یاخینیغینداکی وۇروشمادا (میلاددان اؤنجه ۳۳۸) مغلوبیتدن سوْنرا یونان شهرلری ماکدونیانین حاکمیّتینه کئچدی. ماکدونیلی ایسکندرین اؤلوموندن سوْنرا اوْنون ایمپیراتورلوغو بیر سیرا دؤولتلره (اللینیست مونارخیلارا) پارچالاندی. میلاددان اؤنجه ۳-۲ عصرلرده یونان شهرلرینده اجتماعی ضدیتلر یئنیدن کسکینلشدی. میلاددان اؤنجه ۱۴۶-جی ایلده یونان رومانین ترکیبینه داخیل ائدیلدی. لاکین ۴ عصردن یونان شرقی روم ایمپیراتورلوغونین اراضیسینه داخیل اوْلموشدور.قدیم یونانین اؤزونه مخصوص جهتلریندن بیریده، قدیم مدنیته صاحیب اوْلماسیدیر. یونان مدنیتی تاریخاً بۆتون دۆنیا اؤلکهلرینین مدنیتلرینه ائتکی ائتمیشدیر.[۱]
ایچیندهکیلر
ایلک واختلار[دَییشدیر]
قدیم یونانین دقیق اوْلاراق نه زامان فورمالاشدیغی تاریخه معلوم دئییلدیر.اساساً روم ایمپیراتورلوغوندان اوّلکی، زامانلاردا دا یونان اراضیسینده اینکیشاف ائتمیش مدنییتنین یاشادیغی معلومدور.بعضی قایناقلرده میلاددان اوّل ۱۱۵۰-جی ایلده داغیلان میکنا مدنییتسیندا قدیم یونان تاریخینین بیر حیصّه سی کیمی گؤستریلمیشدیر.
یونانلارین منشیی[دَییشدیر]
قدیم یونانین فوْرمالاشماسی[دَییشدیر]
جمعیتده اوْلان سوسیال فرقلر[دَییشدیر]
یونان-ایران ساواشلری (میلاددان اؤنجه ۵۰۰-۴۴۹) — قدیم یونان شهر-دؤولتلرینه (پولیسلر) قارشی ایرانین ایشغالچیلیق ساواشلری. میلاددان اؤنجه ۵۰۰ ایلده کیچیک آسیادا ایران حؤکمرانلیغینا قارشی عۆصیان ائتمیش پولیسلره (میلت عۆصیانی) آتن و ارتریانین یاردیم گؤسترمهسی (اوبیا آداسیندا) یونان-ایران ساواشلرینین باشلانماسینا سبب اوْلموشدو. میلاددان اؤنجه ۴۹۳ ایلده عۆصیانی یاتیران ایران اوْردوسو مردونینین باشچیلیغی ایله میلاددان اؤنجه ۴۹۲ ایلین یازیندا هللسپونتدان کچیب یونانی ایشغال ائتمک آماچله یوروشه باشلادی. لاکین آفون بورنو (اگی دنیزینده) یاخینلیغیندا ایران دونانماسینین چوخ حیصّه سی (تقر. ۳۰۰ گمی) فیرتینادان محو اوْلدوغو اۆچون یوروش دایاندیریلدی و یالنیز فراکی اله کئچیریلدی.
مارافون دؤیوشو
میلاددان اؤنجه ۴۹۰ ایلین یازیندا سرکرده داتیس و آرتافرنین باشچیلیغی ایله ایران اوْردوسو اگی دنیزینی کئچهرک یولوستو ناکسوس آداسینی، اوبیا آدالاریندا کاریستوس و ارتری شهرلرینی توتدو و آتندان ۴۲ km آرالی مارافون دوزنلیینه چیخدیلار. تجروبهلی ایستراتقلرین کوماندانلیغی آلتیندا اوْردو توْپلاندی. ۱۰ ۰۰۰ آغیر سیلاحلی پیادادان عبارت فالانقا یارادیلدی. ۱-جی دارانین اوْردوسو قوتلی ایدی، چوخسایلی پیادا و سوواریلر و ایشغال اوْلونموش توْرپاقلارین دؤیوشچولری ده وار ایدی. یونان اوْردوسونا میلیتاد باشچیلیق ائدیردی. اوْ، مرکزده ضعیف، جیناح لاردا ایسه قوتلی مۆدافیه سیستمی قوردو. فارسلار هۆجوما کئچرکن فالانقالار جیناح لاردان اوْنلاری سیخدی. یونانلار دۆشمنی ۱۰۰-۱۵۰ متر یاخینلیغا قدر بوراخدی و قفلتن یورویهرک، اوْنلارا ، اؤزلله اوْخچولارا گؤز آچماغا ایمکان وئرمهدیلر. اۆستونلویونو ایتیرن فارسلار گئری چکیلدی. ایران قوشونو یونانلار طرفیندن تعقیب اوْلوندو و بؤیوک ایتکی وئردی. ۷ دۆشمن گمیسی اله کئچیریلدی.
یونان دؤیوشچولریندن بیری فیددیپید بۇ غلبه خبرینی مارافون دوزنلییندن آتنیا قدر ۴۲ km قاچاراق چاتدیرمیشدی. لاکین اوْنون اۆریی پارتلاییب اؤلموشدو. مارافون قاچیشی ایلک دفعه یوناندا همین دؤیوشچونون شرفینه یارانمیش و دۆنیا دؤولتلرینه یاییلمیشدیر.
فرموپیل دؤیوشو[دَییشدیر]
مارافون دؤیوشوندن ۱۰ ایل سوْنرا ۱-جی دارانین اوْغلو کسرکس آتاسینین یونانی ایشغال ائتمک نیتینی حیاتا کشیرمک ایستهدی. اوْ، میصرلیلردن، بابیللردن، حتی کیچیک آسیا یونانلیلاریندان تشکیل اوْلونموش قوشونو ایله ب.میلاددان اؤنجه ۴۸۰`دا اوْرتا یونان اۆزرینه هۆجوما کئچدی. بۇندان خبردار اوْلان یونان شهر دؤولتلری بیرلشدیلر. ایسپارتا شاهی لونید`ین باشچیلیغی ایله اوْرتا یونانا گئدن یوْلو فرموپیل کئچیدینی توتدولار.
کسرکس فرموپیله یاخینلاشاراق ایلک اوّل یونانلارا الچی گؤندریر کی، تسلیم اوْلسونلار. لاکین لونید بۇ طلبی رد ائدیر. ایرانلیلار یونانلیلاری قورخوتماق اۆچون دمیشدی کی، "بیزیم اوْخلاریمیز و میزراقلاریمیز گونشینقاباغینی توتاجاقدیر!". ایسپارتالی یونان دا جواب وئرمیشدی: "نه اوْلار کؤلگهده ووروشاریق!" یونانلار ایکی گۆن ایرانلیلارین هۆجوملارینی دف ائتدیلر. بیر نفر خاین داغ جیغیری ایله ایرانلیلاری فرموپیل کئچیدینه آپاردی. محاصرهیه دوشدوکلرینی گؤرن لونید ایسپارتالیلاردان باشقا بۆتون یونان قوهلرینین گئری چکیلمهسی امرینی وئردی. غیری برابر اوْلان دؤیوشده ۳۰۰ نفر ایسپارتالی و لونید هلاک اوْلدو. ایرانلیلار اوْرتا یونانی، بوتی، آتتیکا و آفینانی اله کئچیردیلر. یونانلار قادین، قوجا و اۇشاقلاری آتندان چیخاراراق، پلوپوننسه و السلامین آداسینا آپاردیلار. ووروشا بیلن بۆتون نفرلر اوْردویا و دونانمایا داخیل ائدیلدیلر. السلامین دنیز دؤیوشو
ایرانلیلاری فرموپیل کئچیدینده لنگیدن یونانلار دونانمالارینی گوجلندیریرلر. یونان حرب گمیلری تریرا آدلانیردی. هر بیر گمینین ساغ و سوْل حیصّه سینده ۳ سیرا آوارچهکن اوْلوردو. هیزله حرکت ائدیردیلر، لازیمی آندا چویکلیکله گمینین ایستیقامتینی دییشیردیلر. هر گمیده ۱۸۰ آوارچهکن و ۲۰-۳۰ دؤیوشچو اوْلوردو. یونان دونانماسینا فمیستوکل باشچیلیق ائدیردی. ب.ا.ا ۴۸۰`ده السلامین دنیز دؤیوشو باش وئردی. بۇ دؤیوشده '۳۷۰ یونان تریراسی، ۷۰۰ ایران گمیسی' ایشتیراک ائدیردی. تریرالار ایرانلیلارین آغیر گمیلرینه نیسبتاً داها هیزلی حرکت ائدیردیلر. یونانلار جلد حرکت ائدهرک ایران گمیلرینین آوارلارینی قیریر، یانلارینی دشیر، تاران ائدیردیلر. دؤیوشده ایران دونانماسی مغلوب اوْلور و گئری چکیلیرلر و ۳۰۰ گمی ایتیریرلر.
پلاتیا دؤیوشو[دَییشدیر]
کسرکس ایرانا گئدن دنیز یوْلونون یونانلار طرفیندن توتولماسیندان قورخاراق، اؤز گمیلرینین بیر حیصّه سی ایله چیخیب گئتدی. یئرده قالان ایران قوهلری ایله یونانلار آراسیندا ب.میلاددان اؤنجه۴۷۹`دا پلاتیا شهری یاخینلیغیندا (میکال بورنو یاخینلیغی) دؤیوش اوْلدو. یونانلار ایرانلیلاری مغلوب ائتدی. لاکین دنیز دؤیوشلری ۳۰ ایلدک داوام ائتدی. اوْنا گؤره ده یونان شهر دؤولتلری اؤز آرالاریندا اتفاق یاراتدیلار. اوْنلارین ایچریسینده ان گۆجلوسو آتن ایدی .بیرلشمیش اتفاقین اوْردو و دونانماسینا آتن ایستراتقی باشچیلیق ائدیردی. اوْنا گؤره ده بۇ اتفاق آتن دنیز اتفاقی آدلانیردی. میلاددان اؤنجه ۴۷۹ ایلده یونان پولیسلرینین بیرلشمیش اوْردوسونون ایران قوشونلاری (پلاتیا یاخینلیغیندا) و دونانماسی (میکال بورنو یاخینلیغیندا) اۆزرینده غلبهسی یونان-ایران ساواشلرینین موقددراتینی حل ائتدی. ایشغال اوْلونموش پولیسلرین بؤیوک حیصّه سی آزاد ائدیلدی (میلاددان اؤنجه ۴۷۸-۴۶۸).
میلاددان اؤنجه ۵-جی عصرین ۷۰-جی ایللرینده آتنلی سرکرده کیمونون باشچیلیغی ایله یونان اوْردوسو فراکی ساحللرینی، اگی دنیزیندهکی بیر سیرا آدالاری و بیزانس شهرینی اله کئچیردی. میلاددان اؤنجه ۴۶۹ ایلده اوریمدونت چایی یاخینلیغیندا ایران قوشونلاری آغیر مغلوبیته اۇغرادیلار و بۇ وۇروشمالاردان سوْنرا ساواش عملیّاتلار فاصیلهلرله میلاددان اؤنجه ۴۴۹ ایله قدر داوام اتدیریلدی. میلاددان اؤنجه ۴۴۹ ایلده السلامین یاخینلیغیندا یونانلارین ایرانلیلار اۆزرینده یئنی غلبهسیندن سوْنرا باریش حاقیندا دانیشیقلار باشلاندی. کاللی باریشونه (میلاددان اؤنجه ۴۴۹) اساساً ایران اگی دنیزیندهکی هللسپونت و بوسفورداکی مولکلریندن ال چکدی، کیچیک آسیادا یونان پولیسلرینین ایستیقلالیتینی تانیدی. ایران ساواش دونانماسینا اگی دنیزینده اۆزمک قاداغان ائدیلدی.
یونان-ایران ساواشلرینین اساس شرطلری[دَییشدیر]
بۇ ساواشلر یونان تاریخینده چوْخ مؤهوم مرحله اوْلدو. ایلک دفعه بۇ موباریزه نتیجهسینده اۆموم اللادا تسوبکشلییی مسئلهسی اوْرتایا چیخدی.
کیچیک آسیا و اوْنا یاخین آدالارین یونان شهرلرینین هخامنشلرلره قارشی عۆصیانی یونان-ایران ساواشسینین باشلانغیج نقطهسی اوْلدو. قوروشون، ۲-جی کامبیزین، دریوشون ایستیلالاری بۆتون یاخین شرقین هاهامانیشی ایمپراتورلوغونون ترکیبینه داخیل اوْلماسینا گتیردی. لیدیانین ا.ا ۵۴۶-جی ایلده دارماداغین ائدیلمهسیندن سوْنرا، اوْنا تابع اوْلان یونان شهرلری فارسلارین هاکیمیتی آلتینا کئچدیلر. فارسلارین آلدیغی وئرگیلر لیدی دؤوروندکیندن چوْخ دییلدی، لاکین لیدی هاکیمیتی دؤورونده وئرگی ایله ییغیلمیش پول یئنیدن دؤورویهیه بوراخیلیردی، فارسلارا اؤدنیلن وئرگی ایسه اؤلو یوک کیمی هخامنشلر خزینهسینه یاتیردی. بۇ ایسه یونان شهرلرینین تیجارتینه ده بؤیوک ضربه ایدی. دونانماسی اوْلمایان لیدیلیلاردان فرقلی اوْلاراق فارسلارین اله فینیکیلی دونانماسی واردی. بۇندان باشقا فارسلار یونانلارین اۆزرینه بیر چوْخ، اوْ جملهدن تیکینتی و ساواش، موکلفیتلر قوْیموشدولار.
بۇندان باشقا خاریجی ایشغالچیلارا قارشی موباریزه پولیسداخیلی موباریزه ایله چولغاشیردی، چونکی بیر مدت سیاسی ضرورت اوْلان یونان تیرانیلاری هخامنشلر هاکیمیتینده اؤزلرینه یئنی دایاق تاپدیلار و تاریخ صحنهسیندن گتمک فیکرینده دییلدیلر. ماردونی، داتیس و آرتافرنین یوروشلری فمیستوکل
خشایار شاهین یوروشو[دَییشدیر]
دلوس دنیز اتفاقی. کالی باریشی
میلاددان اؤنجه۴۴۹-جو ایلده آتن الچیسی کاللی سوز شهرینه گلدی. بۇرادا یونانلارلا فارسلار آراسیندا باریش مۆقاویلهسی ایمزالاند. بۇ مۆقاویله تاریخه "کاللی باریشو" کیمی داخیل اوْلموشدور. مۆقاویلهیه گؤره، فارسلار کیچیک آسیاداکی یونان شهرلری اۆزرینده آغالیقدان ال چکمهلی، هخامنشلر اوْردوسو هالیس چایینی کچممهلی ایدی. یونانلار دا اؤز نؤوبهسینده کیپر آداسینی بوشالتدیلار. بۇ مغلوبیت هخامنشلر حؤکمداری ۱-جی آرتاخشایار شاهی و اوْنون واریثلرینی دؤولتین خاریجی سیاستینین اساس ایستیقامتینی دییشمهیه وادار ائتدی. اوْنلار مۆختلیف دؤولتلری بیر-بیرینه قارشی قالدیرماق سیاستینه ال آتدیلار.
یونان-ایران ساواشلری[دَییشدیر]
دونیاگؤروشو و اینانجلار[دَییشدیر]
قدیم یونان دینینده بۆتون طبیعی و اجتماعی حادیثهلر سایلاری چوْخ اوْلان تانریلارلا الاقلندیریلیردی. یونانلارین دۆشونجهسینده بۇ تانریلارین هر بیرینین اؤزلرینه مخصوص فعالیّت ساحهلرینین اوْلدوغو اینانجی یئر آلیردی. یونان پانتونونون باشیندا زوس (یون. Zeύς) آدلی تانری دوروردو. یونانلارین اینانجلارینا گؤره تانریلار اوْلیمپوس داغیندا یاشاییردیلار و اینسانلارین حیاتینا ائتکی ائدیردیلر. اینسانلارین بورجو ایسه اوْنلارا عبادت ائتمک ایدی. بۇنون اۆچون تاپیناقلار (معبدلر) و باشقا مقدس یئرلر فعالیّت گؤستریردی. اوْرادا تانریلارین هیکللری قویولور، اوْنلارا دعالار اوْخونور و قوربانلار کسیلیردی. بۇنلارین عوضینده ایسه اینسانلار تانریلاردان بللی ایستکلرینین یئرینه یتیریلمهسینی طلب ائدیردیلر. نه قدر چوْخ عبادتلر، نزیرلر و قوربانلار وئریلیردیسه، تانریلار دا عوضینده اوْ قدر چوْخ نعمتلر وئرمهلی ایدیلر. بۇندان باشقا یونانلار مقدس داشلارا دا تاپینیردیلار، کۆتلوی(توده) دینی مراسیملر حیاتا کچیردیردیلر.
تانریلارا خیدمتچی اوْلان کاهینلر عبادتلر تشکیل ائدیردیلر. اوْراکل (لات. اوْراجولوم) آدلانان کاهینلر ده وار ایدی. یونانلار اینانیردیلار کی، اوْنلار تانریلاردان گلهجک حاقیندا خبرلر آلیر. اوْراکللاردان ان تانینمیشی دلفی شهرینده یئرلشن آپوللون تانریسینین معبدینده (تاپیناقیندا) ایدی.
قدیم یونان دینینین هر هانسی بیر واحید تعلیمی، مقدس کیتابی یا دا مرکزی اوْلمامیشدیر. هر یئرین اؤز عادتلری وار ایدی. عمومیتله، یونانلار یاخین شرق میللتلری کیمی تسسوبکش دیندار اوْلمامیشلار، اوْنلار شرق خالقلاریندان فرقلی اوْلاراق حیاتلاریندا داها دا سربست ایدیلر. اوْنلارین اساس اخلاقی دَیَرلری ایگیدلیک و عدالت اوْلموشدور. بۇ سربستلیین ده فلسفهنین یارانیب اینکیشاف ائتمهسینده بؤیوک روْلو اوْلموشدور. سوْنرالار ایسه یونان دینی دونیاگؤروشو رومیا دا ائتکی ائتمیشدیر.
تخمیناً میلاددان اؤنجه ۷-جی – ۶-جی یوز ایللرده یوناندا اوْرفیزم آدلانان بیر دین یارانمیشدیر. اوْنون تعلیمینده کیفایت قدر فلسفی گؤروشلر ده اوْلموشدور.
قدیم یونانین فلسفؤنجهسی عنعنهسینده داستانلار دا بؤیوک روْل اوْینامیشدیر. اوْنلاری شاعیرلر و ادیبلر یازیردیلار. اوْنلاردان بیری هومر (یون. Ὅunpoς، م. اؤ. ۸-جی یوز ایل) اوْلموشدور. اوْنون کیملییی حاقیندا بیلگیلر اوْلدوقجا آزدیر. حتی، اوْنون آنادان اوْلدوغو یئر ده دقیق بیلینمهمکدهدیر.


text:
کارئیا (کره) پارلامئنتی اؤلکه پرئزیدئنتی پاک کین هئ یه ایمپیچمئنت (ایستیضاح) اعلان ائدیب.
آخار.آذ خبر وئریر کی، قرار پارلامئنتده کئچیریلن گیزلی سس وئرمه دن سونرا آچیقلانیب.
قئید ائدک کی، جنوبی کارئیادا سییاسی بحران پاک کین هئ و اونون رفیقه سی چوو سون- سیل اطرافیندا باش وئرن قالما قاللا علاقه داردیر. چوو سون- سیل پرئزیدئنتله اولان یاخین موناسیبتلری سایه سینده دؤولت ایشلرینه موداخیله ده شوبهه لی بیلینیر. بونونلا علاقه دار جنوبی کورئیادا کوتلوی اعتیراضلار کئچیریلیر و دؤولت باشچیسینین ایستعفاسی طلب اولونور.


text:
بایرن مونیخ فوتبال کولوبو
بایرن مونیخ فوتبال کولوبو (آلمان دیلی:Fußball-Club Bayern München) مونیخ شهرینده بایرن اوستانینده آلمان اؤلکه سینده بیر فوتبال کولوبو.
لاب آدلیم و ایفتیخار یارادان فوتبال کولوبو آلمان اؤلکه سینده .بو گونه جاق 25 دفعه بوندس لیقاده و 17 دفعه آلمانین حذفی جامیندا شامپیونلوق قازانیب.دۆنیادا ایندی 5 اینجی بؤیوک فوتبال کولوبو اولور.1900جی ایلده بۇ کولوب آچیلدی 11 فوتبالچی و باشدا فرانتس جان اونو بنا ائتدیلر.بو کولوب 1932ده شامپیون اوْلدو و بیرینجی بوندس لیقا دوره سینده 1963ده بۇ تاخیملار اوچون سئچیلدی.70 جی اون ایلین آخیر ایللرینده فرانس بکن باوئر ائیله 3 دفعه دال با دال اوروپا شامپونلوقون قازاندی.(1974.1975.1976 )-ایندی بۇ گونه جاق 10 دفعه اروپاده فینال تاخیمینا یول آچیب و 5 دفعه شامپیونلوق قازانیب.سون شامپیونلوقو 2013جی ایلده اولوردو.بو ایلده بایرن اوچ شامپیونلوق قازاندی.بیر دفعه اوروپا لیقاسینده و بیردفعه شامپیونلار لیقاسینده و ایکی دفعه دونیا کولوبلاریندا شامپیون اوْلوب.
26 شامپیونلوق لیقاده و 19 شامپیونلوق حذفی جامدا آلمانین لاب یاخشی تیمی اولور.
بو تیمین رقیبلری مونیخ 1860 فوتبول کولوبو .نورنبرگ فوتبال کلوبو و بورسیا دورتموند فوتبول کولوبو اولاراق.بو تیم 33 ایل مونیخین اولمپیک استادیوموندا اویناردی هابئله 2005 جی ایلدن آلیانس آرنا استادیومونا کوچوب.لاب دولتلی کولوب آلماندا و چوخ گوجلو بیر کولوبدی.اوروپاده منچستر یونایتد فوتبول کولوبوندان سوْنرا ایکینجی دولتلی فوتبال کولوبو اولور.
147.000 عضو وار/2.400رسمیتلی کولوب اونا باغلیدی.177.000 عضو بۇ کولوبلاردا ایشچیدی.کولوبدا فوتبالدان سوْنرا شطرنج.هندبال.ژیمناستیک.بویلینگ.پینک پنک قورولوب.5 شامپیونلوق 5 شامپیون نائبی قازانیب.اوروپاده مادرید رئال فوتبال کولوبو و آث میلان فوتبال کولوبوندان سوْنرا ایفتیخارلی اولور.
قایناقلار[دَییشدیر]
فارسیجا ویکی پدیا
- ↑ Never-say-die Reds overcome Ingolstadt at the death. FC Bayern Munich. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 12 February 2017. یوْخلانیلیب12 February 2017.
- ↑ Whitney, Clark (8 April 2010). CL Comment: Van Gaal's Bayern Give New Meaning to "FC Hollywood". goal.com. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 29 June 2014. یوْخلانیلیب28 September 2014.
- ↑ Ab sofort 75.000 Fans bei Bundesliga-Heimspielen. FC Bayern Munich (13 January 2015). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 13 January 2015. یوْخلانیلیب13 January 2015.


text:
ابوالهول
ابوالهول عربجه سؤزدور یانی قورخو آتاسی. میصرین اسکی تاریخینده بیر افسانه، بیر دؤو و بیر قورخولو کیمسهدیر. کلهسی خانیم، تنهسی آسلان، آیاقلاری اینک و قارتال کیمی قاناتلاری اولور. بو افسانهده ابوالهول تاپماجا سوروشوب و هر کیمسه او تاپماجانی بیلمیر اونو اؤلدورور. ابوالهول گونشدن بیر سیمگهدیر. بؤیوک ابوالهول مجسمهسی جیزه درهسینده 20 مئتیر اوجالیغی و یئتمیش مئتیر اوزونلوغودور.
اسفنکس
یونانجا اسفیگا و لاتین دیلینده اسفنیکس همان ابوالهولدور. یونانلی و میصرلی ایشلرده بو مجسمهدن چوخلو دوزلیب. بابل و آسورهلر تاریخینده و هیتیلر یوردوندا او مجسمهدن چوخ گؤزه چارپیر.


text:
افغانستان جمهور رییسی حامد کرزی، بوگون هلمند ولایتیگه کیتیب، مذکور ولایت محلی رسمیلری و یشاوچی لری بیلن اوچره شگن.
لشکرگاه شهریده یولگه قوییلگن یغینده جمهور رییس کرزی، ینه بیر مرته طالبان و امریکالیک لر آره سیده پاریس ده اوچره شیش بولگنی نی ایتیب، لیکن طالبان گروهی افغانستان عادی اهالی سی نینگ اولدیریشیگه قول اوریش لرینی بیان ایتگن.
کرزی جنابلری شونگه قوشیمچه قیلیب، طالبان گروهی امریکالیک لرگه خذمت کورسه تیشی نی ایتیب، مذکور مملت کوچلری افغانستانگه قالیشی نی ایسته یدیلر دیب معلوم قیلگن.
سونگی کونلرده افغانستان جمهور رییسی حامد کرزی تورلی مسئله لر توغری سیده امریکا قوشمه ایالت لری نی جدی شکلده تنقید آستیده آلیب کیلماقده. بو تنقید لر جریانیده بوگون کرزی جنابلری، بیر سفر آرقه لی هلمند ولایتی گه کیتیب، مذکور ولایت محلی رسمیلری و آقسقاللری بیلن بولگن اوچره شوویده ینه بیر مرته، طالبان و امریکا لیک لر آره سیده مذاکره لر یولگه قوییلگنی نی بیان ایتگن.
" پاکستان نینگ کویته سیده حیات کیچیره یاتگن طالبان رهبر لری، دنیا نینگ ایریم مملکت لری پایتخت لریگه مخصوص اوچاغ لر آرقه لی سفر قیلیش لریدن بیز خبردار میز. و او ییرده خارجی لر بیلن مذاکره آلیب باره دیلر. اوچ آی ایلگری فرانسه ده، هم افغانستان بیر قنچه سیاسی لری بیلن همده خارجی لر بیلن مذاکره آلیب باردیلر. فرانسه ده افغان سیاسی کیشی لر بیلن صحبتلشه دیلر و خوست گه کیلیب افغان باله لرینی اولدیره دیلر. فرانسه گه مذکور مملکت رسمیلری بیلن چای و کافی ایچه دیلر و کابل گه کیلیب خود کش لیک هجوم یولگه قویه دیلر. و زور لرینی امریکا گه کورسه ته دیلر. پاریس گه چوکلات ایه دیلر و کابل گه خودکش لیک هجوم یولگه قویه دیلر."
قندهار ولایتی ده بیر یاش نینگ امریکا لیک لر اوشله ب آلیب قیته دن قوییب یوبارگنی، میدان وردگ دن ایککی هفته ایچیده امریکا نینگ مخصوص کوچلری چیقیشی بیلگی لنگنی بیلن، هنوز گه قدر چیقمه ی مذکور ولایتده فعالیت قیله یاتگن لری و بگرام قماقخانه سی، جاری هفته نینگ بیرینچی کونیده افغان کوچلریگه تاپشیریلمه گنی، و شونگه اوخشش ینه بیر قنچه مسئله لر، جمهور رییس کرزی نینگ غضبلنیشیگه سبب بولیب، امریکا قوشمه ایالت لریدن تنقید قیلیب کیلماقده.
کرزی جنابلری بوگونگی سفری جریانیده، بگرام قماقخانه سیگه سقله نیب کیله یاتگن هلمند لیک لرنی قماقخانه مسوولیتی افغان لرگه اوتیشی بیلن قوییب یوباریلیشی نی هم اعلان قیلگن.
افغان رسمیلری بگرام قماقخانه سی افغانستان حکومتی گه تاپشیریلمه گنیگه بیر قنچه تخنیکی قیین چیلیک لر باعث بولیب بو معما لرنینگ زودلیکگه حل بولیشی اوستیده تاکید له گنلر.
افغانستان جمهور رییسی نینگ مذکور تنقیدی سوزلری گه قرگنده، امریکا نینگ افغانستانده گی ایلچیلیگی و ناتو نینگ افغانستانده گی قوماندانی عکس العمل کورسه تیب کیلگن لر.
امریکا نینگ افغانستانده گی ایلچی سی، طالبان بیلن هیچ قنده ی مذاکره یولگه قوییلمه گنی نی ایتیب، بو مذاکره لر افغانستان رهبرلیگیگه بولیشی اوستیده تاکید لشگن میز دیب معلوم قیلگن.
عین زمانده افغانستان دولتی و طالبان گروهی رسمی نماینده لری نینگ آره سیده صلح اوچون یولگه قوییله یاتگن مذاکره لرنی امریکا نینگ کابلده گی ایلچی لیگی چیکلنگن دیشیب، افغانستانده صلح تامین بولیشی طالبان نینگ کیله سی آدم لریگه باغلیق ایکن لیگی توغری سیده تاکید لب اوتگن.
کرزی و امریکا آره سیده یولگه قوییلگن قره مه قرشی فکر لرگه قرگنده، بیر قنچه کوزه توچیلر ایسه، افغانستانده حاکم بولگن بیر یاقلمه سیاسی حرکت لر و مملکتده خلق ارا استراتیژیک لرنینگ جلب ایتیشی اوچون یخشی بیر استراتیژیک و برنامه بولمه گنی باعث، جمهور رییس کرزی اوزی نینگ حاکمیتینی بوش حس قیله دی دیب فکر بیلدیره دیلر.
اما ینه بیر قنچه گه کوره، کرزی جنابلری، امریکاگه قره ته یوریته یاتگن سوزلری، افغانستان نینگ خلق ارا هم جمعیت مملکت لری اینیقسه، امریکا قوشمه ایالت لری بیلن بولگن علاقه لرگه جدی خساره ییتکزیب نتیجه ده افغانستان منفعتیگه بولمه یشی اوستیده تاکید له یدیلر.


text:
بازار ائرتهسی حاکمیت اورگانلاری اعلان ائدیبلر کی ائوین کئللی آد-سویادلی جینایتکار کوتلوی قتللری محض اونون آرواد طرفدن قوهوملارینین گئتدیی کیلسهده تؤردیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، حقوق محافظه اورگانلارینین بیاناتیندان معلوم اولوب کی، بیر نئچه ایل بوندان اول اؤز آروادینی و اوشاغینی دؤیدویونه گؤره آمئریکا حربی هاوا قوهلرینده خیدمتدن قووولان کئللی حقوق و ایمتیازلاردان محروم ائدیلیب.
قئید ائدک کی، سلاحلی هوجوم نتیجهسینده ۲۶ نفر اؤلوب، ۲۰ شخص یارالانیب. کئللینین ده اؤلدویو بیلدیریلیر، آنجاق اونون آتیشما زامانی ضررسیزلشدیریلدیی، یاخود اینتیحار ائتدیی بللی دئییل.


text:
گؤزللیگی،اردمی،تعریفی ،تئز – تئز قولاغیما گلیب چاتسادا ، اؤزونو آنجاق یئددی یاشیندا بیردؤنه گؤرموشدوم.اونون ایری قومرال گؤزلری، چاتما قاشلاری، گوللو یاناغی وار ایدی.
گؤزلری هئچ واخت یادیمدان چیخماز.گؤرمک همن تانییاجاغام اونو. اونا تای قیرخ قیزین دوزومونده ده اولسادا، اونوتانییارام.اونلار بیر بویدا بیرگئییمده اولسالاردا کیمسه نین گؤزو اونون گؤزونه بنزه مز. محض گؤزلریندن تانییارام اونو هریاندا اولسا.
نییه بو جومله لری بئله جه سؤیله ییرم. بیر نفر دئمیشگن آخی جریانی وار…. من ۱۴یاشیمداایکن اونون ۷ یاشی وارایدی. ایند ی منیم ۲۶ یاشیم وار اونون نئچه یاشی اولار؟ بیرساده ریاضی موعادیله سی دیر ؛ بارماق حیسابی له ده جاوابا یئتمک اولار باخ قوی بارماقلاریملا حئساب ائله ییم گؤروم …بو بئش، بودا بئش…اولار اون …ایکی اون …اولار نئچه؟….یوخ قوی بیرآزدا فیکیرله شیم…. آخی اونون حاققیندا دوشونمه یین لذتینی چوخ دوشونمه لی یم…. بیرده….. من اون دورد یاشینداایکن او یئددی یاشیندا ایدی؛ بؤیوک بابامیز گیلده ایدیک اونون گؤزلری یاخشی یادیمدادیر.قومرال گؤزلری وار ایدی . بؤیوک بابامیز بیزه ناغیل سؤیله ییردی…. آها …بو جومله لر اوناغیلین بئینیمده قالان قالینتی سیندان آخدی دیلیمه ساری…..هانسی سولطان هانسی شاهین قیزینی اوغلونا ایسته ییردی. شاهین کونلو اولمادیغیندان سولطانا نئچه چتین مسأله سؤیله ییر . نئچه گون واخت وئریر اونلارین جاوابینی تاپسین یوخسا یولونو توتوب دوز گئتسین ….. آنجاق او نئجه؟ اونو سؤیله ییرم شاهی زادی یوخ..او نئجه…؟
ماشین داغ دؤشونده کی یولدان یوخاری قالخیر.گئتدیکجه سسی اوجالیر.
او مسأله لردن بیری بو ایدی شاه بیربویاقدا بیربنیزده اولان قیرخ قیز اوغلانا بیرجور گئییم گئییندیریر.سونرا اونلاری صفه دوزور، سولطان بیلمه لی ایدی کی بونلارین هانسی بیری قیز هانسی بیری اوغلان دیر. مسأله لرین بیری ده …آها …یادیما دوشدو: بیر بویدا بیربویاقدا اولان اوچ آلمانی وئریر سولطانا ؛ او بیلمه لی ایدی کی بو آلمالارین هانسی بیری اینیشیل ، هانسی بیری بیلدیر،هانسی بو ایلین تاخیلی دیر….بیر آیریسی دا وارایدی ائله بیل ،ایندی یاخشی یادیمدا دئییل، آنجاق ماراقلیسی هامان بیربیرندن سئچیلمه ین قیزلارلا اوغلانلارین آییردی ایدی. …
تئلفونلا دانیشماغی سؤیمور ائله بیل یوخسا ایشلرین بیرچوخونو ائله سینه گؤرمک اولاردی.ایندی اونون گؤزو-گؤزه للیگی منه بللی ایدی آنجاق سسی- سؤزو قارانلیق. نییه ایسته میر دی منیمله تئلفون آرخاسیندا دانیشسین؟…….
گؤره سن منی گؤرسه تانییاجاق؟۱۲ایل بوندان قاباق منیم بوغوم ساققالیم یوخ ایدی. گؤره سن بو پوروفسورو ساققالیما گولمه یه جک؟اوندا گولمه یی دوزلو ایدی.گولمزدی گولمزدی بیردن قاه-قاه چکردی.اوندا عئینه ییم ده یوخ ایدی.کوت-شالواردا گئیمزدیم….او نئجه؟ گؤره سن عینک تاخماییر؟ حاییف دئییل اوگؤزلره؛ طبیعی لی یینی آلار اوندان. .عینک قاشلارینین دا اوستونو توتار.بورنونو سیخار لاپ بیرذرره ائیلر.یوخ عینک وورماسا یاخشی دیر. وورسادا نئیله یک, آپاریب اؤزوم قومرال بیرلئنز قویدورارام، بیر یوللوغا عینکدن راحات ائلرم اونو. ….آها اوبیری مسأله یادیما دوشدو …. داغین دؤشونده آت اوتلاییردی . بالاسی دا یانینداایدی. اوشاه ، سولطانا بیر بویدا بیر بویاقدا اوچ آت گؤرسه دیر.دئییر :بونلارین هانسی بیری بؤیوک آنا ،هانسی بیری آنا ،هانسی بیری بالادیر؟…….دوغرودان سولطان اؤزو کی سؤاللارین جاوابینی تاپا بیلمه میشدی. آنجاق ائله بیل بیر نفر اونا اؤیرتمیشدی…… ایندی یاخشی یادیمدا دئییل نئجه اولموشدو………اونون بویو اؤز یاشیدلارینا گؤره اوندا اوجا ایدی. ایندی گؤره سن، نئچه قاریش بویونا آرتیب؟ منله بیرگلر گؤره سن؟ خییاواندا ال-اله توتوب دولانانداایکیمیزین بیربویدا اولماغیمیزچوخ گؤزل اولار…أه لعنته گلسین شهری، اوزاقلیغی لعنته گلسین….آنجاق اؤزوم ده قوصورلوق ائتمیشم .نئچه دفعه بابام گیل کنده گئده نده منی ده ایسته دیلر آپارسینلار. منیم اوره ییم آتلانیردی اونون اوچون ،آنجاق بیلمیرم نییه گیزله دیردیم . آنجاق بیلمیرم نییه یوخ ایشیم وار دئییردیم.سونرالار نئچه دفعه اؤزوم تک باشینا ایسته دیم گئدم؛ آنجاق اوره ییم ایسته سه ده آیاغیم گلمه دی. سونرا دانیشگاها گئتدیم داها چوخ اوزاقلاشدیم ؛موهندیس اولدوم داهالاپ چوخ؛ ایش تاپدیم … آنجاق اونو اوره ییمده ساخلادیم کیمسه نی اونلا توتوشدورمادیم. آنجاق او نئجه؟ گؤره سن درسینه داوام وئریب؟ بئشی اوخویونجا دئییردیلر نومره لری ایییرمی اولور. بئشده ناغیل کیتابی دا اوخویور؛ هله اؤزوده بیرزادلار یازیر.دوغرودان نه اولدو ؟ ائله بیل بابام دئییردی کندلرینده دوققوزا جان مدرسه وار… هه ائله بیل دئییردی دوققوزو اوخودو… ائله سه اوندا دوزگون کیتاب اوخویا بیلیر…بلکه ده دیپلومون آلیب دیر. اوندا دیری باش قیز ایدی. ائله سه آپارارام اؤز یانیمدا مونشو کیمی ایشلر.ائوده ده باهم اولاریق ایش یئرینده ده …… ائله بیل دوداغیم قاچیر بیرآز فیکریمی آیری یئر ه وئرمه لی یم ماشیندا یاخشی دئییل. …..داغین دؤشونده کی آتین بالاسی اورکور قوراضا اوتوبوسون سسیندن.آخ ائی.. نئجه نازدیر. نئجه ده خوش رنگی وار.آخ ائی …قاچیشینا بیرباخ گؤر نئجه قیچی قیچینا دولاشیر! …باخ گؤروم ائله بیل بابام دئییردی یازیق اوشاق اوخویا بیلمه دی. نه قده ر قارداشیما یالواردیم گتیریب من ساخلاییم خرج ده ایسته میرم وئره سن . خرجی مندن قویوم بورادا درسینی اوخوسون ؛کؤنول وئرمه دی کی وئرمه دی.یازیق قیز گؤز یاشلارینی قوورقاتک تؤکوردو. ..أ ه لعنته گلسین بو کور تعصصوبو حاییف دئییل او ایستئعداد کور قالسین. .. هه ائله بیل اوخوماییب.. دئپلوم آلماییب . اوندا یولداشلاریما نه دئییه رم….ائوده اؤزو اوخویار ایمتاحانا گئدر.اونون ایستئعدادی یاخشی دیر.. او حتمن اوخویا بیلر ..آخی اوندا هله نه واخت دئپلوم آلار. آخی ائوله اوشاقلا درس ده اوخویا بیلر؟…. أ ه لعنته گلسین بو مدنی آرالیقلاری…بو ایش باشیندا اولانلاری. ….أه نییه یادیما دوشمور او مسأله لرین جاوابی … قیز اوغلان آلماآت….
اوتوبوس منی سالمادان یئنه یئنیر اوزو آشاغی. داغین دؤشونده کی آت ایله بالاسی اورادان گئدیب لر. بیرجوت قومرال گؤز حتمن پنجره آرخاسیندان یادا قاپیلاری آغزیندان قوناغین گؤزله ییر. آنجاق لعنته گلسین اونون قوناغینی.
یازان: نورالدین مقدم
(آیدین دومان)
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
میللت آنلامینی ایفاده ائتمک اوچون دیلیمیزده ایکی سؤزجوک واردیر: میللییت و میللت. بونلاردان بیرینجیسی دیلسل(لیسانی)، دینی، عیرقی، قؤومی، تاریخی، جوغرافی، ایقتیصادی و سیاسی عامیللرین تاثیری ایله مئیدانا گلن ائتنیک بیر توپلولوغو ایفاده ائدر. ایکینجیسی ایله بو توپلولوقدا دوغان عومومی بیر ایدارهنی آنلادیر.
مادزینی’نین مشهور تعریفینه گؤره میللت “تورپاغین، منشایین، اخلاق ایله عادتلرین و دیلین بیرلیگیندن دولایی حیاتیندا و ایجتیماعی ویجدانیندا آنلاشما و اورتاقلیق یاراتمیش بیر اینسان توپلولوغونا” دئییلیر.
دیللری، عادتلری، تاریخلری و دینلری، وطنلری و باشقالاری بیر اولان اینسانلار بیر میللییت تشکیل ائدرلر؛ فقط بیر میللییتین میللت حالینا گلمهسی عومومی شوعور و کوللئکتیو ایرادهنین اورتایا چیخماسینا باغلیدیر.
دورکیمین دوشونجهسینه گؤره ایسه ” ائتنیک عامیللر ویا سادهجه تاریخی سببلرله عئینی قانونلار آلتیندا یاشاماق و تک بیر دؤولت قورماق ایستهین اینسان توپلولوغونا میللت دئییلیر.”
دورکیمین دوشونجهسینه گؤره ایسه ” ائتنیک عامیللر ویا سادهجه تاریخی سببلرله عئینی قانونلار آلتیندا یاشاماق و تک بیر دؤولت قورماق ایستهین اینسان توپلولوغونا میللت دئییلیر.”
دورکیم، بو تعریفی موشاهیده ائتدییی اولایلارلا تایید ائدرکن “ایصرارلا تایید اولونورسا، بو کوللئکتیو ایرادنین تامین اولونماق حاقیندا مالیک اولدوغو و بو ایرادهنین دؤولت قورماغا بیریجیک اساس تشکیل ائتدییی، ایندیکی مدنی میللتلرجه، آرتیق بیر پرینسیپ اولموشدور” دئییر.
مادزینینین تعریفی ایله دورکیمین تعریفی آراسینداکی ایفاده فرقینه دیقت ائتمک لازیمدیر: بیرینجیسینده میللت عونصوری و تاریخی بیر اولای( واقیعه)-دیر. ایکینجیسینده ایسه میللت ایجتیماعی و ایداری بیر حادیثهدیر. او بیرینده میللتین اولوشماق گئدیشی آنلادیلیر؛ بو بیرینده- میللت بیر “پرینسیپ” کیمی گؤستریلمیشدیر. او روشئیمدیر(روشئیم: جنین)، بو اوشاقدیر. او آغاجدیر، بو مئیوهدیر. او آنادیر، بو بالادیر. او میللییتدیر، بو میللتدیر.
دیللری، عادتلری، تاریخلری و دینلری، وطنلری و باشقالاری بیر اولان اینسانلار بیر میللییت تشکیل ائدرلر؛ فقط بیر میللییتین میللت حالینا گلمهسی عومومی شوعور و کوللئکتیو ایرادهنین اورتایا چیخماسینا باغلیدیر. بو ایسه یالنیز “ایجتیماعی حافیظه” وظیفهسینی گؤرن اورقانین یارانماسییلا ووجودا گلیر. بو اورقان موختلیف زامانلارا گؤره دَییشیر. اورتا چاغلاردا بو وظیفهنی فئودال کسیم گؤرور، میللییتین سوسیال حیات و گلهنکلرینی قئید و ضبط ائدن “حافیظه” خان سارایلاری ایله شووالیه قالالاریندان عیبارت اولوب قالیردی. زامانین دَییشمهسییله، طبیعی اولاراق بو اورقان دا دَییشدی. بورژووازینین اورتایا چیخیشی ایله فئودال سیستئم داغیلدی. معنویات مرکزی قالالاردان شهرلره کئچدی. شهرلرده یئتیشن آیدین(ضیالی) کسیم میللتین شوعورونو تربییه و ایرادهسینی تمثیل ائدن بیر صینیف حالینا گلدی.
بو صینیف، قوللاندیغی اَن بؤیوک واسیطه- مطبوعات یولویلا میللییتدهکی کوللئکتیو ایرادهنی ایشلهدی؛ اؤز آراسیندان بو ایرادهنی گوجلندیرن آداملارییلا صنعت آداملاری یئتیشدیردی. بونلارین سایهسینده منلییینی ترک ائدن میللییت توپلولوغو بیر میلت اولماق عزمینه گلدی.
دئموکراتیک آذربایجان توپلولوغوندا بو میللت اولماق ایرادهسی، سؤزون، عصریمیزدهکی مدنی آنلامییلا، 28 مای حادیثهسی و بیاننامهسی ایله قورولدو. 32 ایلدن بری دونیا تاریخینین اَن قورخونج بیر ایستیلاسی آلتیندا اولماسینا، اَن آمانسیز توتالیتئر بیر رئژیمین محکومو اولماسینا باخمایاراق، آذربایجان توپلولوغو بو ایرادهیه صادیق قالدیغینی هر فورصتده ایظهار ائتمکده، میللییت دؤوروندن چیخاراق میللت اولدوغونو، 28 مای دوشونجهسینه باغلیلیغینی هر واسیطه ایله ایثبات ائتمکدهدیر.
قایناق:
آذربایجان، ایل 1، سایی 5
1.آوگوست. 1952 آنکارا


text:
هراچیا آچاریان
هراچیا آچاریان (اینگیلیسجه: Hrachia Adjarian) ائرمنیلرلی بیلیم اینسانی. ۸ مارس ۱۸۷۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۷ ایل عومر ائلهییب و ۱۶ آوریل ۱۹۵۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. هراچیا آچاریان پاریس بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. اوْ دیلچیلیک ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hrachia Adjarian»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هراچیا آچاریان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ابوعبود (آبادان)
ابوعبود (فارسجا: ابوعبود), کندی خوزیستان اوستانینین آبادان بؤلگهسینین، اروندكنار بؤلومو و نصار قصبهسی نده یئرلهشیبدیر.[۱][۲]
جوْغرافیایی موْقع[دَییشدیر]
ابوعبود کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیبدیر.[۳]
نوفوس[دَییشدیر]
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین 303 نفر اهالیسی و 64 عایلهسی وار. بۇنلاردان 143 نفری کیشی و 160 نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن 203 نفری ساوادلی و 67 نفری ساوادسیزدیرلار.[۱]
دیل و دۆشونجه[دَییشدیر]
بۇ كندين اهالیسی فارسجا دانيشيرلار و اهالینین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی[دَییشدیر]
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمهسی.
- اطلس گیتاشناسی استانهای ایران (Gitashenasi Province Atlas of Iran)
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
دمیر
دمیر، سمبولو Fe و آتوم سایی سی۲۶ ,سیخلیغی ۷٫۸۷۴g/cm۳ بیر مئتال آدیدیر. بیرینجی گئچیک متال قروپوندا یئر آلیر و یئرین چوْخلو کوتله سی دمیردن اولاراق. چوخلو یئر ایچری چکیردکی ویئر اشیک چکیردکی بۇ ماده دن تشکیل اولور. دؤردونجو دئیرلی ماده یئر اوزوندهدیر.
۱۴۰۰ ایل میلاددان قاباق چاتوش (هیتی) ائلی دمیر ایشلتمگی بیلینیر.[۱]
کیمیاسال اؤزللیکلری[دَییشدیر]
دمیر دوغال ماده سی چوْخ صاف و ایشیق گوموشو توتقون بویاغی واردیر. اکسیژن اونو اکسیده ائدر و پاسلانار، پاسلی دمیر قیرمیزی یا قارالتی بویاسیندادیر. دمیر دوغال کریستالی چوْخ یوموشاقدیر، آلومینیومدان یوموشاق اولان بۇ مئتالی کربون قاتماقلا برک ائدرلر. کربون یوزده چوْخ آز دمیرله قاریشسا اونو برک ائدر و پولاد ائله گلر.
گویده بؤیوک قیرمیز اولدوزلاردا چوْخلو دمیر اولار. قویروفلو اولدوزلاردا و یئر کیمی آغیر کوره لرده چکیردکلری دمیردن اولار.
دوغال دمیر یئر اوزونده چوْخ چتین تاپیلار چون هوا و سودا تئز پاسلانار و آیری ماده لرله تئز قاریشیار. معدن دوغال داشلاریندا گرک دمیریدن اکسیژن آلینا. دمیر داشی Fe۲O۳ دمیرین پاسیدیر کی اونو دوغال دمیر ائدللر و دمیردن چوْخ قالارلی وبرک آلیاژ اله گلر. چوخلو دمیر آلیاژی کربونداندیر.
دمیر چکیردگینده چوْخ گوجلو نوکلئون چکیمی وار و اونا گوره سینماز بیر مادهدیر. تکجه نیکل ۶۲Ni اوندان گوجلو چکیردک چکیمینه صاحیبدیر. چوخلو قالارلی نوکلوئید دمیر Fe۵۶چکیردگیدیر. بۇ دمیر اولدوزلاردا چکیردک یاپیشماقدان اله گلیر. دمیر چوْخلوغو یئر اوزونده نیکلدن داها چوْخدور.
Fe+۲، فروس یوندور کی بوتون حئیوانلار اونو ایشلدیر و بوتون جانلیلار اونو ایشلدیرلر. دمیر اولمایان حیاتلاردا منگنز اونون یئرین آلیر و هموقولوبین یئرینه هموسیانین رول آلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org


text:
اوچونجو طرفین واسطهچیلیگی اولارسا، فیلیسطین ایسرایل حکومتی ایله بیرباشا صولح دانیشیقلارینا حاضردیر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری فیلیسطینین خاریجی ایشلر ناظری ریاد مالیکی دئییب.
او بیلدیریب کی، دانیشیقلارین مکانی کیمی سوچی، یاخود موسکوا سئچیله بیلر:
«بیز دوشونوروک کی، قودسده کئچیریلهجک ۱۵ دقیقهلیک دانیشیغین بیزه فایداسی دیمهیهجک. حساب ائدیریک کی، سوچی، یاخود موسکوادا دانیشیقلار کئچیریلسه، موثبت نتیجهلر الده ائدیلمیش اولا بیلر. اگر نتانیاهو بونو ایستییرسه. اوچوش ۳ ساعتدان آرتیق داوام ائتمیر و او، پوتین و روسییا خالقینین قوناقپرورلییندن ممنون قالاجاق».


text:
مَرقُس 5
5-نجی باب
عیسی آرخو-جین اِیِلَن آدامی شِفا بِریَر
مَتّیٰ 8:28-34؛ لوقا 8:26-39
1عیسی بیلِن شَگیرتلِری دِریانینگ بِیلِکی کِنارینداقی جَدَریلیلِرینگ یوردونا گِلدیلِر. 2عیسی قاییقدان دوشِن واقتینا، اُنگا مازارچیلیقدان چیقیپ گِلیَن بیر آدام دوش گِلدی. بو آدامی آرخو-جین اِیهلَپدی. 3اُل قابرلارینگ آراسیندا یاشایاردی. اُنی هیچ کیم حتّیٰ زینجیرلاپ هِم ساقلاپ بیلمِیَردی. 4اُنونگ اِل-آیاقلارینی اِنچِمه گِزِک زینجیرلاسالار-دا، اُل زینجیرلاری قیریپ، بُلِک-بُلِک اِدیَردی. هیچ کیم اُنی یُلا گِتیریپ بیلمِزدی. 5اُل گیجه-گوندیز مازارچیلیقدا، داغلاردا هِمیشه قیغیریپ، اُزونی داش بیلِن یارالاپ یُریردی.
6اُل عیسانی داشدان گُروپ، یُرتوپ گِلدی-ده، اُنونگ اُوونده دیزینا چُکوپ، سِجده اِتدی. 7قاتی سِس بیلِن قیغیریپ: «اِی، عیسی! اِی، بِییک خودایینگ اُغلی، مِنینگ بیلِن نَمه ایشینگ بار؟ یالباریان، خودایینگ حاقی اوچین مِنی عاذاپلاما!» دییدی. 8سِبَبی عیسی اُنگا: «اِی، آرخو-جین، بو آدامدان چیق» دیییپدی. 9اُنسُنگ عیسی آرخو-جیندان: «آدینگ نَمه؟» دیییپ سُرادی. اُل هِم: «آدیم لِژیون+ ، چونکی بیز کَندیرسیک» دیییپ جُغاپ بِردی. 10اُزلِرینی بو جایدان کُووپ گُیبِرمِزلیگی اوچین، اُلار عیسی کَن یالباردیلار. 11شُل یِرده داغینگ آشاقیندا بیر تُپار دُنگوز اُتلاپ یُردی. 12آرخو-جینلار عیسی: «بیزی شُل دُنگوزلارینگ آراسینا گُیبِر، اُلارینگ ایچینه گیرِیلی» دیییپ یالباردیلار. 13عیسی اُلارا اِجازا بِردی. آرخو-جینلار چیقیپ، دُنگوزلارا گیردیلِر. شُندا ایکی مونگه قُلای دُنگوزدان عیبارات بو سوری اُزونی قایادان دِریایا زینگیشیپ غارق بُلدیلار.
14دُنگوز چُپانلاری بُلسا قاچیپ گیدیپ، شَهرلِره و اُبالارا بو واقانی خابار بِردیلِر. حالاییق نَمه بُلانینی گُرمَگه گِلدی. 15اُلار عیسانینگ یانینا گِلِنلِرینده، بیر دیوانا آدامینگ لِژیونی باردی، ایندی لِباسلی اُتورانینی و عاقیلی هِم یِریندِدیگینی گُروپ قُرقدولار. 16واقانی گُرِنلِر دیوانا آداما و دُنگوزلارا نَمه بُلاندیغی حاقیندا خالقا گورّونگ بِردیلِر. 17اُنسُنگ خالق اُزلِرینینگ یوردوندان گیتمِگی اوچین، عیسی یالبارماغا باشلادیلار.
18عیسی قاییقا مینِنده، اُنگدِن دیوانا بُلان آدام اُنگا: «سِنینگ بیلِن گیدَیین» دیییپ یالباردی. 19اِمّا عیسی مونگا اِجازا بِرمِدی. اُنگا: «اُیونگه، اُزونگکیلِرینگ آراسینا گیت، خودایین سِنینگ اوچین نَمهلِر اِدِندیگینی، سانگا نَهیلی رِحم-شِفاقات گُرکِزِندیگینی اُلارا گورّونگ بِر» دییدی. 20اُل هِم گیدیپ، عیسانینگ اُزونه اِدِن یاغشیلیغینینگ بارینی دِکاپولیسده اِعلان اِتمَگه باشلادی. هِمّهلِر مونگا حایران قالدی.
دیرِلِن قیز و شِفا تاپان آیال
مَتّیٰ 9:18-26؛ لوقا 8:40-56
21عیسی قاییق بیلِن یِنه بِیلِکی کِنارا گِچِنده، داشینا اولی جِماغات اویشدی. عیسی دِریانینگ کِناریندادی. 22کِنیسه باشلیقلاریندان یایروس آدلی بیر آدام گِلدی. اُل عیسانی گُروپ، اُنونگ آیاغینا ییقیلدی. 23اُنگا کَن یالباریپ: «مِنینگ قیزجاغازیم اُلوم حالیندا یاتیر. گِل-ده، اِلِّرینگی اُنونگ اوستونده قُی، شِفا تاپیپ یاشاسین!» دییدی. 24عیسی بو آدام بیلِن گیتدی. ایزینا دوشوپ گِلیَن اولی جِماغات اُنی هِر یاندان قیسیپ-قُوروپ باریاردی.
25اُل یِرده اُن ایکی ییلدان بَری قان آقماسی بُلان بیر آیال هِم باردی. 26اُل کَن خُرلوق چِکیپ، اِنچِمه طِبیبلِره گُرنوپ، بار-یُغونی خارج اِدیپدی، یُنه هیچ خاییر تاپمان، قایتام، یاغدایی خاص بِتِرلِشیپدی. 27بو آیال عیسی حاقدا آیدیلیان زاتلاری اِشیدیپ، جِماغاتینگ ایچی بیلِن اُنونگ آرقا طارافیندان گِلدی و دُنونا اِلینی دِگیردی. 28چونکی اُل ایچیندِن: «دینگه دُنونی اِلِّسِم-ده، شِفا تاپاریم» دیییپ فیکرلِنیاردی. 29شُل واقتینگ اُزونده اُنونگ قان آقماسی کِسیلدی. آیال دِردیندِن شِفا تاپاندیغینی بِدِنینده بیلدی. 30عیسی اُزوندِن بیر گویجونگ چیقاندیغینی شو واقتدا بیلیپ، جِماغاتا طاراف اُورولیپ: «دُنوما کیم اِلینی دِگیردی؟» دیییپ سُرادی. 31شَگیرتلِری اُنگا: «سِن اُزونگی قیسیپ-قُوروپ گِلیَن جِماغاتی گُریَرسینگ-اَ ! اُنسُنگ نَدیپ: ”مانگا کیم اِلینی دِگیردی؟“ دیییپ سُرایارسینگ؟» دییدیلِر. 32اِمّا عیسی مونی اِدِنی گُرجِک بُلوپ، داش-تُوِرِگینه سِرِدیَردی. 33اُزونه نَمه بُلاندیغینی بیلِندِن سُنگ، یانگقی آیال قُرقوپ، تیترَپ گِلدی. عیسانینگ اُوونده یِره ییقیلیپ، اُنگا هِمّه حاقیقاتی آیدیپ بِردی. 34عیسی اُنگا: «اِی، قیز، ایمانینگ سانگا شِفا بِردی. ساغامان گیت، دِردینگدِن آزاد بُل» دییدی. 35اُل بو سُزلِری آیدیپ دورقا، کِنیسه باشلیغینینگ اُیوندِن بیرنَچه آدام گِلیپ: «قیزینگ اُلدی. نَمه اوچین اُستادی کَن زَحمِت بِریَرسینگ؟» دییدی. 36عیسی مونی اِشیدِن واقتینا، کِنیسه باشلیغینا: «قُرقما، دینگه ایمان گِتیر!» دییدی.
37عیسی پِطرُسدان، یعقوبدان و اُنونگ دُغانی یوحنادان باشغا هیچ کیمه اُزی بیلِن گیتمَگه اِجازا بِرمِدی. 38کِنیسه باشلیغینینگ اُیونه گِلِنلِرینده، عیسی باشاغایلیغی، آغلاشیپ، دادی-پِریات اِدیپ اُتورانلاری گُردی. 39ایچِری گیریپ، اُلارا: «نَمه اوچین دادی-پِریات اِدیپ، آغلاشیپ اُتیرسینگیز؟ قیز اُلِنُق، اُل دینگه اوقلاپ یاتیر» دییدی. 40اُلار بُلسا اُنونگ اوستوندِن گولدولِر. اِمّا عیسی هِمّهسینی داشاریق کُووپ، دینگه قیزینگ اِنه-آتاسینی و اُزی بیلِن گِلِنلِری آلیپ، اُنونگ یاتان اُتاقینا باردی. 41قیزینگ اِلیندِن توتوپ، اُنگا: «تالیتا قوم!» دییدی. بو بُلسا «قیزجاغاز، سانگا دیییَرین: تور!» دییمِکدیر. 42قیز دِرِّو یِریندِن قالیپ یُریپ باشلادی. اُل اُن ایکی یاشیندادی. مونی گُرِنلِرینگ هِمّهسی قاتی گِنگ قالدیلار. 43عیسی اُلارا مونی هیچ کیمه بیلدیرمِزلیگی قاتی تابشیریپ و قیزا ناهار بِرمِکلِرینی آیتدی.