text:
مرجان اسحاقی اؤیرنجی میتینقلرینه قاتیلدیغی اوچون بئش ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی
تهران بیلیمیوردونون سیاسی بیلیملر اوزره اؤیرنجیسی و ۱۳۹۸-جی ایل آبان اعتراضلاری آکسییالارینین محبوسلاریندان اولان مرجان اسحاقی توپلام بئش ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی.
بو خبری توییتر صفحهسینده اعلان ائدن اسحاقی، محکمهنین “۱۳۹۸-جی ایلین آبان آییندا کئچیریلن اؤیرنجی میتینقلرینه قاتیلماقلا میلّی گوونلییه قارشی توپلانماق و گیزلی آنلاشما” بارهده قرارینین چیخاریلدیغینی و اونا بیلدیریلدیگینی یازدی.
اونون سؤزلرینه گؤره، بو حؤکمه بئش ایل حبس جزاسی داخیلدیر، بو جزانین دؤرد ایلی تعلیقی و بیر ایلی ایجرا ائدیلمهلیدیر.
مرجان اسحاقی، ۲۶ آبان ۱۳۹۸-جی ایل تاریخینده تهران بیلیمیوردونون اؤیرنجی میتینقینده ایشتیراک ائتدیگی اوچون اینقیلاب کئشیکچیلری اطلاعات مامورلاری طرفیندن توتولدو و اوین حبسخاناسینداکی اینقیلاب کئشیکچیلری اطلاعاتینین تجریدخاناسینا کؤچورولدو.
بو اؤیرنجی فعال ۱۸ گوندن سونرا اوین حبسخاناسیندان مووقتی اولاراق سربست بوراخیلدی و دیندیرمه پروسهسی بیتدیکدن سونرا محکمهنین سونونا قدر گیروو موقابیلینده سربست بوراخیلدی.
بو اؤیرنجییه جزانی وئرن حاکم ابوالقاسم صلواتیدیر کی محمد مقیسه ایله بیرلیکده گؤستری محکمهلرده عدالتسیز موحاکیمهلر و اینسان حاقلاری پوزونتولارینا گؤره آمریکانین تحریم لیستینده یئر آلیبلار.


c: text/html

text:
برد دیویس (اویونچو)
برد دیویس (اویونچو) (اینگیلیسجه: Brad Davis (actor)) آمریکالی اوْیونچو. ۶ نوْوامبر ۱۹۴۹ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۱ ایل عؤمر ائلهییب و ۸ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1974–91 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brad Davis (actor)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده برد دیویس (اویونچو) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
یونان دوشونجهسینده کوتلهنین چئشیدلی آدلاری واردیر: “اوخلوس” بیچیمسیز قارماقاریشیق کوتلهیه دئییلیر. “دئموس” ایسه بعضی فرقلیلیکلرینه باخمایاراق دئموکراتیکجه ایداره اولونان بو گونکو وطنداش توپلومو [جامعهی مدنی] ایفاده ائدیر. ژاک رانسیئره گؤره، دانیشان حئیوانین باشلیجا اؤزللییی دیلی آنلاماقدا دئییل، بونو اوشاقلاردا باجاریر، دیلین اورهتیمیندهدیر. دیلین نیظاملانماسی ایله دئموس و وطنداش یارانیر، بوندان اؤنجه بیچیمسیز کوتله واریدی. رانسیئر وطنداشی، دیلی آنلاماقلا دیلی یاراتماق آراسیندا یئرلشدیریر. آدام وار دیلی آنلاییر و همین آنلاق یولویلا ایشی، توپلومسال ایلیشکیلری و یاشام فورماسینی قاوراییر. بو قبیل آداملار اوخلوس تبعهلریدیرلر. آدام دا وار دیلی یارادیر. یاراتماقدان مقصد ایسه اؤز قونوموندان علاوه، باشقا اینسانلارین دا ایستاتوسونو شهرین جاری ایئرارخیک [سلسله مراتبی] اینتیظامیندا معینلشدیریر. بو کیمی آداملار دئموس تبعهلریدیرلر. بو مرحلهنین اؤزنهسی وطنداش[شهروند]دیر، دانیشیق گوجونه اؤلومجول آنتاگونیزملردن اوزاقلاشماغی باجاران وارلیق. فیزیکی ساواشلار یئرینه دوشونجهلری ساواشدیرماق. دانیشمایان حئیوان بونو باجارمیر. 2004ـجی ایل نوبئل موکافاتی لاورئاتی ژئلینئکـه گؤره، «سؤزجوکلر بیزیم اوچون اؤنملیدیر، چونکی داها دانیشمایان کیمسه آرتیق گئجیکمهدن قتل تؤرهده بیلر.»
قایناق: >>>


text:
«بیر انسان واریمیش…»
رقیه کبیری
اینانمیرام، دئمیشدی. مرادلا بیرلیکده شوشهیرخانادا، عابباس شامامانین قهوهخاناسینین پیللهلرینه آیاق قویوب- قویمامیش، مراد الیندهکی بوکولو کاغیذی اونا وئرمیشدی:
– «هله بونو تئز آل قوی جیبیوه، آخشام سگگیزده احمد همیشهکی یئرده گلیب سنن آلار»
ایندیسه نالچَهیَرلرده تانیمادیغی، آدسیز- سانسیز بیر ائوده رنگی- روفو قاچمیش لهستانی بیر صندلده اوتوروب، بیر یاندان بیرینجی دفعه بئله یئره گلدیینین هؤوشنهسین چکیر، بیر یاندان دا کیتابدا اوخودوغو سؤزه چاش- باش قالیب. سلیم اونون اوچون، اوسطورهوی بیر انساندی. آدینین اوستونه توز قونماسینی بئله، دؤزهسی دئییل. ایکی گون اؤنجه دانیشگاهین یاتاقخاناسیندا، نئچه یولداش آراسیندا بو بارهده، هر آغیزدان بیر سؤز ائشیتمیشدی. یوسوف همیشهکی کیمی یاتاغیندا دیرسکلهنیب، قاباغیندا بیر کیتاب، باشینی قالدیرمامیش دئمیشدی:
– «مهیه مرتاض ایدی کی، ریاضت چکئیدی؟»
هر کس یوسوفو بو حالدا گؤرسئیدی، ائله بیلردی کی او، آغزیندان چیخان سؤزلری قاباغینا آچدیغی کیتابین اوزوندن اوخویور. بو اونون دائمی عادتیدی. بیر ده گؤردون گؤزلمهدیین یئرده، گوروم- گوپپازدان آتیلیب، اورتایا بیر شار بوراخدی. بهروز یاستی- یاستی، شیرین لهجهسیایله دئمیشدی:
– «بوی… من ده ائله ایستیردیم بینی دئییم دا. یئتیم، من اؤزوم سهیلانی یاخیننان گؤرمهمیشم، آمما گؤرَننی دئی کی گؤزلدی. گؤی گؤزلرینده بی قَم-قوصصه، بی رحم گؤیوللوخ وار…»
یوسوف گئنه ده باشینی کیتابدان قالدیرمامیش آرتیرمیشدی:
– «من ائشیتمیشم کی، سهیلا بیر زامان تکپران ایمیش. ایندیکی کیمی نالچَهیَرلرده ایشلهمیردی»
سولئیمان «تکپران ندی؟» سوروشموشدو. یوسوف یاتاقدان قالخیب اوتورموشدو. بالینجی گؤتوروب، سولئیمانا ساری آتیب «یانی بوووو» سونرا گوله- گوله آرتیرمیشدی: « آخشاملار شاپور خیابانینین اوّللرینده دوروب موشتری گؤزلرمیش… ». سولئیمان اوتاغین اورتاسیندا اوزو اوسته اوزانییب، یوسوفون آتدیغی بالینجا دیرسکلنمیشدی. یوسوف آرتیرمیشدی:
– «من اؤز پایاننامهمده “زنان خیابانی”نی ایشلهمیشم. تکپرانلار آخشامچاغیلار ساعات مئیدانیندا، دالدا- بوجاقدا دورارمیشلار. اولار بیر ایکی ساعاتلیق قوناق اولورموشلار. طبیعی کی، نالچَهیَرلردهکیلردن باهالی ایدیلر. اولارین بیر- ایکیسی هله ده قالیر. ائله اونا گؤره ده آژانلار آخشاملار او هندهورده وار- گل ائدیب، تک پرانلارا گؤز وئریب، ایشیخ وئرمیرلر»
مراد «بلکه ده ائله اؤزلری اوچوردورلار»،- دئمیشدی.
… و هامیسی بیردن- بیره گولموشدولر.
مراد سیگارینی، سیگارا پیوند ویریب، بیر باشقاسینی آلیشدیریب، سؤزونه دوام وئرمیشدی:
– «سؤزدی دئییرلر دا. من بولورم، سهیلا تکپران زات دَییلدی. بیر گئجه اتفاقی سلیمنن یولداشلارینین بیری لیلاوادا اونو بیر نئچه نفر کئفلی گَده- گودهنین الیندن قورتاریب، ائوینه آپارمیشدیلار. سورا دا سهیلا اؤزو گلییب اولاری تاپمیشدی. سهیلایا تعجّوب گلمیشدی ایکی جوان، اؤزوده گئجهنین گئج زمانی، اونا طاماح ائتمهمیشدیلر. سورا من بولهنی سلیمنن بتر سیرداش اولموشدولار. دئمک، سلیمین یولداشینین مجردی بیر ائوی وارمیش. ائوین آچارین وئرمیشدی سهیلایا، آمما او یولداش سهیلانین ائوه گئت- گلینی، اؤز دوستلاریننان گیزلی ساخلامیشدی»
بهروز تعجّوبله سوروشموشدو:
– «یانی سهیلا بیر- ایکی تومننن اؤترو گلیردی اولارین ائولرینه؟»
مراد شیرین بیر ناغیل تعریفلهین کیمی، بوتون هیجانلا سؤزونون دالیسینی توتموشدو:
– «هه… ائله ایندی گلدین یئتیشدین انساننان انسانین فرقینه. سؤز بوردادی کی، سهیلا پولدان اؤتور اورا گئتمیردی. گؤردویو محبّتدن خاطره گئدیردی. یوخسا بیر ایکی ساعات خیاباندا فیرلانسایدی، چوخ راحات خرجینی تاپاردی. هله من ائشیدهنی، سهیلا هرنه کاره اولسایدی دا، آنجاق اَلی اَیری دَییرمیش. پولا تاماح ساللامامیشدی هئشواخ. من ائشیدهنی سلیمین یولداشی پولو طاقچایا قویارمیش. سهیلا هردن گلیب اولارا ناهاردان، شامنان پیشیرنده، او پولدان گؤتوروب، قیویر- زیویر آلارمیش ائوه. من ائشیدهنی سلیمنن یولداشی دا سهیلایا دون، اودکولون… بئله- بئله شئیلر آلارمیشلار. من ائشیدهنی، سلیمنن یولداشی، بیر- بیرینین اوزونه گلمزدیلر کی بئله داااا… گاهدان یولداشی اونلاری ائوده تک بوراخیب، چیخیب گئدرمیش. سلیم، سهیلایا کیتاب آپارارمیش. آخی سهیلا دیپلمه ایدی»
– «دا بو اولمادی. من بو اویدورما سؤزلره اینانمیرام. نئجه یانی، ساوادلی، تحصیلکرده، دیپلمه بیر قیز اولاسان، سورا دا گئدیب ایشلمک عوضینه او ایشلره باخاسان… کیم بونو اینانار!!؟» مراد سولئیمانین سؤزونو یاری کسمیشدی:
– «ائله منیم ده سؤزوم دوز بوراسیندادی… از قرار، سهیلانین اَری شهربانی افسرییمیش. آمما بیر دانا گَئده تامام. او یازیغین باشینا هر اویون گتیرننن سورا آخیرده بئچاره آروادی بوشامیشدی. من ائشیدهنی سلیم اونون صداقتینه، صمیمیتینه وورولموشدو. بیرده او گؤزللیخده قیزین یازیخلیغینا اورهیی یانیرمیش… بو آرادا سهیلا بیردن- بیره یوخ اولور. ائشیتدیییمه گؤره، او واختان ائله بیل سلیمین ایتییی ایتیر»
– « ایتیردییینی سورالار نالچَهیَرلرده تاپیر… » بهروز بونو دئییب، گولموشدو.
نالچَهیَرلر، و حتّا قیرمیزی دام- داش و لَلَهبی کوچهلرینین آدین آز ائشیتمهمیشدی، آمما هئچ زمان عاغلینا سیغمامیشدی کی، بیر گون اؤزونون ده آیاغی بو مکانا آچیلسین. او، بو گونهدک جینسل ایستکلرینی تاپدالامیشدی. بئله یئرلره گلمهیی سئودییی ضیالی قیزا خیانت کیمی دوشونوردو. مرادلا بیرلیکده، ترمینالین کناریندان کئچیب، کوچهنین ایچینه گیرنده، ندنسه بیر تانیش، بیر دوست گؤرمهسین،- دئیه، گؤزو اطرافدا قالمیشدی. دوشوندوغوندن چوخ فرقلی بیر مکانایدی. همیشه اؤز خیالیندا بؤیوک بیر سالونون ایچینده وقاحتلی گئییملری و بزکلریله دولاشان قادینلاری تصوّور ائتمیشدی. ندنسه بو کوچهنین ایچینده سهیلانین اؤزل ائوینی گؤردوکده تعجّوبلنمیشدی:
– «مهیه اؤزونون شخصی ائوی وار؟» سوروشموشدو.
مراد «هله ائوینده قولچوماغی دا وار. کئفلی- مئفلینی یول وئرمهمک اوچون» دئییب، هر ایکیسی ده پوستئهیی دمیر قاپیدان ایچری گیردیکلرینده نموو قوخوسو بورنونو آزارلاتمیشدی. ایشگه، اوزونسو بیر دهلیزدن کئچمیشدیلر. مراد ژتون آلماق اوچون بیرباشا پنجره کناریندا کؤهنه بیر میزین دالیندا اوتورموش، فئرساچلی و قوللاری خاللی بیر کیشییه دوغرو گئدیب، اویسا بیر مفتیش کیمی بیرینجی دفعه گؤردویو یئرین بوتون بور- بوجاغینا گؤز دولاندیرمیشدی. پنجرهنین بؤیروندهکی حیطه آچیلان، رنگی روفو گئتمیش ایکی تایلی تاختا قاپینین شوشهسیندن اوغروجا حیطه باخمیشدی. کرتینین قیراغیندا دؤرد بوجاقلی بالاجا بیر حووضدا فوارهدن آتان سو، اوستهلیک، حیطین او باشینداکی اوتاغین یاشیل تاختالی پنجرهسینین سالینمیش آغ پردهسی بئله، گؤزوندن قاچمامیشدی. ژتون وئرن کیشینین آیاغینین کناریندا، پنجرهنین هئرهسینده حُسن یوسف گوللرینی گؤردوکده، تعجّوبو داها دا آرتمیشدی. بئله بیر مکانلاری دوشوننده، حووض دولو سو، فوواره، گول و… هئچ زمان خیالینا یول تاپمامیشدی. سهیلا جینسل بیر ایشچی اولدوغونا رغمن، هله ده گول- چیچهیی، فووارهلی حووضو اونودماییب،- دئیه، دوشوندو. اونا، بیر کیچیک تحفه کیمی اتحاف اولونموش او خیردا ناغیلداکی سود و گولاب دولو حووض، بیر داها بئینینده جانلانمیشدی.
یوسوف یاتاغیندا اوتوردوغو یئردن اَییلیب، سیگار قوطوسونو مرادین دیزینین اوستوندن گؤتوروب «اؤزوو بوغاجاخسان بوغ، آمما بیزیم نه گوناهیمیز وار سنین توسسووه خفلهناخ؟ دو بیر چای دَمله، ایچاخ یوخوموز قاشسین»،- دئییب، گئنه سؤزونه دوام ائتمیشدی:
– «مراد اولماسایدی، لاپ دوزو، منیم ال- آیاغیمنان گلمزدی بو پایاننامهنی باشا چاتدیریم».
مراد آلمینیوم چایدانی سیملری کؤزرمیش برقی اوجاغین اوستونه قویا- قویا:
– «یوسوف! هله هروئین جریانین دئه باااا… یووو، دؤز اصلن قوی اؤزوم دئییم. سن بیر کیتاب سؤزو بیر جوملهده دییسن»
مراد یئنیدن سولئیمانین کناریندا باغداش قوروب، سیگار پاکاتینی یاتاغین اوستوندن گؤتوروب، سؤزه باشلامیشدی:
«من ائشیدهنی سهیلا ایتییب باتاننان بیر ایل سورا، بیر گون سلیم هؤوشنهلی، ناراحات گلیر یولداشینین یانینا، دئییر منه بیر آز توز تاپ…»
مراد اوزونو سولئیمانا دؤندهریب، دئیهسن اؤز سؤزلریله اونو ایناندیرماغا چالیشیر:
– «گؤر هاااا… سلیم کیمی آدام، بیر آیری انسانین، اؤزو ده او جور انسانین، درد چکمهیینه دؤزه بیلمیر. من ائشیتدییمه گؤره، یولداشی تعجّوب ائلیر. بیلیردی کی سلیم منظّم- مرّتب و حساب- کیتابنان یاشایان بیر آدامدی. آلدیغیی آیلیقدان آیدا اوتوز تومننن آرتیق، او دا هردن بیر ایکی باش قلیان یا بیر چتول عراق اوچون، اضافه بیر زادا پول خشلهمز. یولداشی، سلیمی سین- جین ائلهمهمیش اؤزو هر نهیی آچییب دئییر»
سولئیمان تعجّوبله دئمیشدی: «یانی سلیم معتاد دا اولموشدو، بیزیم خبریمیز یوخ ایدی؟»
مراد: «گئنه سن یئددی آیلیخ اولدون هااا. سؤزون دالیسینا بیر قولاخ وئر سورا». سیگارینا درین بیر قولاب ووروب، توستوسونو تاغا ساری اوفلهمیشدی. بیرنفسده سیگارین اوچدن بیری کوله دؤنموشدو. « هه… من ائشیدهنی سلیم بیر گون امیر بازاریندا گئدیرمیش، اوردا کیمی گؤرسه یاخچیدی؟»،- دئیییب، بیر به بیر یولداشلارینین اوزونه باخیر. هئچ کیمنن سس چیخمیر. «گؤرور سهیلاینان بیر آیری آرواد گؤبهلیک کیمی بیردن- بیره امیر بازارینین اورتاسنیدا گؤیردیلر. سهیلا بیر دری بیر سومویح اولموشدی. دئمه بس گئدیب تهرانا، اوردا اونو معتاد ائلهییب، سورا دا اؤزباشینا بوراخمیشلار. سلیمین یولداشی گئدیر توز دالیسیجا، سلیم ده سهیلانی گتیریر اونون ائوینه. دی گل تبریزی ویر بیر- بیرینه داوا تاپ. کیمنن تاپسین؟ کیمی تانییر کی؟ او نسلین لاپ بئله بؤیوک غلطانداز ایشلریندن بیری، گاهدان بیر مئیخانایا گئتمح ایدی… باشلاری کیتابا، سیاسته قاریشان جوانلار هارا، داوا هارا؟ حسین مئیخاناسینداکی لولفر سلیمین یولداشینین یادینا دوشور.»
– «مهیه او زامان حسین مئیخاناسیندا قیز قارسونو دا ایشلردی؟»
مراد دئیهسن «مین بیر گئجه»دهکی شهرزادین یئرینه ناغیل سؤیلهییر، گولوشهرک، شیرین- شیرین سؤزونه دوام ائتمیشدی: «یوخ جانیم. لولفر شیرعلی قصاب یئکهلیکده بیر کیشییدی. ایکی مئتر بویو واریدی، یاریم مئتر بیغی. من ائشیدهنی لولفر آدینی سلیمین یولداشلارینین بیری اونا آد قویما ائلهمیشدی. آدینی نیلوفر قویموشدو. موشترییه عَراخ گتیرنده، گویا اوّل بیر استکان اؤزو ایچردی سورا عراخ شوشهسینی قویاردی میز اوسته مشتری قاباغینا. حُسنین دائمی موشتریلری اونون بو ایشینه عادت ائلهمیشدیلر. هئش کیم ده دیللنمزدی اونا. هه… آنجاق کی سلیمین یولداشی گئدیب لولفری تاپیر. اونا قیسدیردیغی اناملار اؤز ایشین گؤرور. یاریم ساعات چکمیر کی، لولفر توزو تاپییب، گتیریر».
مراد سیگارین کؤتویونو کولقاییندا اَزیر:
– «من ائشیدهنی سهیلا داوانی چکییب، دیریلیر. باشیندان گئچن ماجرالاری اولارا سؤیلهییر. سهیلا دوروب گئدنده سلیمنن یولداشی ” گل بیر نئچه گون مریضخانادا یات، ترکیت بو زهرماری”،- اونا دئییرلر. آمما سهیلا “سیز حئیفسیز، من سیزه لاییق بیریسی دئییلم”،- دئییب، بیر داها او ائوه دؤنمور»
سولئیمان من «گئنه ده اینانمیرام»
یوسوف: « من سنین کیمی باخمیرام، دییسن بَه یانی سلیم حکایهنین باشیندا تقدیمات یازاندا بیلمیردی نه یازیر؟! کیمه یازیر؟! ائله او زامان سلیم آدلی- سانلی بیر یازیچییدی»،- دئمیشدی.
سولئیمانا گؤره، نئچه مجهوللی، دولاشیق بیر ریاضی مسئلهسینی حلّ ائدیب، جاوابینی تاپماق، بلکه بو مسئلهنی دوشونوب، آنلاماق و آنلاییشلا داورانماقدان، نئچه قات راحات گلیردی.
یوسوف سؤزونون آردینی توتوب، دئمیشدی: «او هم بو جامعهنی، هم ده انسانین هر وجهینی بیزدن یاخچی تانییردی. انسانین نه اولدوغونو یاخچی بیلیردی. مسئله ذرّهجه اونون شخصیّتینی اسکیتمیر. من اؤزوم بونو بیلننن سورا حؤرمتیم اونا آرتیب کی، اسکیلمهییب.»
– «سلیم اولاسان، سورا گلیب بئله بیر ایش گؤرهسن!.. یوخ، منیم کی، عاغلیما سیغمیر»
مراد: «اگر ایستیسن عناد ائلییهسن، اونو دئه من ده بیلیم. آمما من دئییرم کی، ائله سلیم آداملارین آغینا- قرهسینه، بئزینه- توزنا باخمادان انسانا قدر- قیمت وئریرمیش. گل گؤراخ بو ایشی سننن من ده گؤره بیللیخ!»
– «بیلیسن نه وار، من گؤزومنن گؤرمهسم اینانمارام»
– «اوغول، آللاه دَییر کی، کیتابدی دا، گتیریب گؤزووه سوخاندا اوندا اینانارسان»،- دئییب، باشدان بیر سیگار آلیشدیرمیشدی.
یوخوسوندا بئله، نالچَهیَرلره گلمهیی گؤرسَهیدی، اینانمازدی. هله ده مرادین فعلینه اویوب، الینده ژتون، آدی باتمیش بو ائوین دهلیزینده اوتوردوغو، یوخو کیمی گلیراونا. بلکه ده یوخودا بیر فیلمین ایچینه گیریب، گزمکدهدی دئیه، دوشونور. آنجاق جیبینی قابارتمیش قیرمیزی مارکالی اعلامیه اونون یوخودا اولمادیغینی اوزونه چکیر.
گؤزونون اؤنوندهکی شئه چکمیش دیوارین گچی قارین وئریب، دیوارین تؤکولموش بؤلگهسینی خیالیندا ایتالیا اؤلکهسینین خریطهسینه بنزهتسهده، گئت- گئده هؤوشنهسی آرتیر. هله ده اینانماق ایستهمیر. اوستهلیک، مراد وئردییی، جیبیندهکی اعلامیه، دئیهسن تیکان اولوب، بودونا باتیر. مرادی دومسوکلهیب، بودونو گؤستریر. آستاجا دئییر: «بونو گئدنده وئرردین دااا»
مراد «قورخما، بوردا سنی آختاران اولماز»،- دئین دقیقه، کوچه قاپیسی آچیلیب، اورتا بویلو قرهشین، بوغو بورما، تئللری یاغلی، اوتوز- اوتوزبئش یاشلی بیر کیشی ایچری گیریر. پنجرهنین اؤنونده اوتورموش، حیطه زیللهنن پولادا ساری گئتمهدن مرادلا سولئیمانی گؤزدن کئچیریر. سولئیمان اونون باخیشینا ال- آیاغین ایتیرییب، بوزاریر. مرادی دومسوکلهییر: «بو کیمدی؟» مراد ایسه آستاجا پیچیلداییر: «اؤلمه! سس بؤیادی، بیزیم کیمی مشتریدی دااا». پولاد آیاق سسی ائشیتدیکده پنجرهدن دهلیزه ساری اوز دؤندهریر.
«پولاد گئنه ده چال چاتداسیندی. بی گون اولمادی بو بولاغین باشی خلوت اولسون».
سولئیمان، کیشینین بوغلاری ایلا اونون زیل سسینین ضدیّیتیه گولمهیی گلسه ده اؤزونو گولمکدن ساخلاییر.
«گئچ اوتو نوبهنده… چال چاتداسین گؤرمهمیسن، دییسن بَه نا وار…»،- دئییر پولاد.
کیشی اللرینی شالوار جیبلرینه آپارییب، بیریندن قهوهای بیر ایکی تومنلیک اسکناس چیخاریب، پولادین اووجونا قویور:
– «آل بونو بیزیم ژتونو وئر گؤراح!».
سس بؤیا بیر داها جیبینی قوردالاییب، گوموش ایکی قیرانلیغی ساغ الینین باش بارماغینین دیرناغیلا اورتا بارماغی آراسیندا توتوب، گؤیه ساری فیرلادیب، سورا سول اووجونو آچییب، «اؤپپهلم» دئییب، توتاندا ایکی قیرانلیق یئره دوشور. او ایسه اَییلییب قارا پولو یئردن گؤتوروب،
شالوارینین دیزینه سورتوب، پولادین الینی آچیر. پولو اونون اووجونا باسیر:
«عمولی، بو دا سنین اَنامین!»
«یوخ بابا..! گون هاردان چیخیب بؤیا؟»
«یئددی آرخامین گورونان…، بیلیسن، اصلن سنه یاخجیلیخ گلمییب» دئییب، کئچییب سولئیمانین بؤیروندهکی بوش صندلده اَیلهشیر. بؤیوک آغانین جانیندان بنزینله تر قاریشیمی بیر قوخو قالخیر.
– «س…رن گئنه بَه الیبوش گلدین؟.. هانی بَه تاپشیردیغیم باشماخلار؟»
– «پولاد! سنه نئچه دفه دئمیشم پوخووا گؤره بوستان اَه… سن هارا گؤن باشماخ هارا؟ گؤن باشماخ آغالاریندی، سَرهَهلریندی…»
– «سنده گوناه یوخدی. چئزهیَن آتین، چئزهیَن ده بالاسی اولار. عسگر قیلیفتینین دوحچهسی سندن آرتیق اولماز کی… ، دا من سنه نه دیییم؟…»
قهوهنین پیللهلریندن یوخاری قالخاندا سولئیمان کاغیذی جیبینه باسیب، دئمیشدی:
– «ائله اونا گؤره دئییرم داااا. سلیم کیمی انسان…»
مراد پیللهلرده دایانیب، سولئیمانا ساری دؤنوب، دئمیشدی:
«نییه؟ مهیه او انسان دَییردی؟ یاواش، موغایات اول شالوارین کؤمور تایلارینا سورتوشوب، اوست- باشیوی قره ائلمیهسن! »
پیللهلرین باشیندا بیر تایلی تاختا قاپییدان ایچری گیردیکده سولئیمان «سلیمگیل بورا گلنده هانسی میزی قوروق ائلردیلر؟»،- دئییب، مراددان سوروشموشدو.
عابباس لطفینین قهوهخاناسی ساکیتایدی. هله ایکیندی چاغینا قالیردی. مراد جاماکینین اؤنوندهکی میزه اشاره ائدیب، اَیلَشمهدن اَلیندهکی گلاسوری میزین اوستونه آتمیشدی. گلاسور تاختا میزین اوستونه دوشدوکده شاپپیلدامیشدی. سولئیمان هر زامان مرادین بئله لاقئید ایشلرینه حئیران قالیردی. اویسا باشماقلارین چیخاردیب، سگگینین اوستونده باغداش قورموشدو. سولئیمان: «منه باخ، اؤزووو چوخ یورما. من سندسیز سؤزه اینانمارام»،- دئییب، سگگیده اَیلهشیب، آیاقلارینی آشاغی ساللامیشدی. عابباس آغا باشینی قند سیندیرما دم- دستگاهیندان قالدیریب، عادت اوزره یاللاه دئیب، سورا نئیگیلهنی دیشیله دوداقلاری آراسینا آلیب، گئنه قند چکیشی، اونون اَلینین اؤزل حرکتیایله اوستالیقلا آشاغی- یوخاری قالخمیشدی. دوغرانمیش قند قالاغینین کنارینداکی ناصرالدین شاه کوپونون ساری سویو قورقور قورولداییب، قهوهنین ساکیتلیینه توخونوردو. عابباس آغا نفس آلییب «ابراهیم هاردا قالدین، آغالارا یئتیش آخی… محرّم، بالا، قلیان سال. منه ده بیر باش وئر» دئمیشدی. سولئیمانسا اوتوردوغو یئردن بویلانیب، عابباس آغایا باخاندا، عابباس آغانین آرخاسینداکی تاختا دکوردا، اونون جوانلیق شکیلینین آلتینداکی رفده اوچ قلیان کوپو، هر کوپون باشیندا بیر ساری شاماما گؤزه چارپیردی.
مراد ساماوارلارین کنارینداکی اوجاقباشیندا دوروب، کؤزرمیش کؤمورلری ماشایلا قوردالایان آریق کیشییه ساری بویلاندی: «آ محرم، منه خونسار وئرهسن ها… » سولیمان «مشه محرّم، منه ده خونسار وئر»،- دئدیکده، مرادسا دؤنوب ترسه- ترسه اونا باخمیشدی: «سن ده سو آلتیندان یاسا گئدنلردنسن ها… هاواخدان قلیان چکن اولموسان خبریمیز یوخ؟»
– «لاپ ائله ایندیدن»،- دئییب گولموشدو. «دییسن سلیمین میزینده اوتوروب، آمما قلیان چَهمیییم؟».
مراد: «آ محرم بیری کاشان اولسون »
– « اوّلده خونسار چکسن گیجهلـلهنرسن اوغول بالا!.. بیرده، مهیه سلیم نئینییب سن ده ائلییهجاخسان؟»
– « گوناه اولار بیز ده بیر گون سلیم کیمی یاشاساق؟»
– «سؤز؟.. آخیرینهجان وارسان؟ سورا پوخ یئدیمه دوشمویهجاقسان کی؟»
سولئیمان الینی مرادا ساری اوزالتمیشدی. «سؤز» دئینده مراد اونون بارماقلارینی ائله برک سیخمیشدی کی، بارماقلاری اینجیمیشدی. بوننان بئله بارماقلاینین اینجیمهسینی اوزونه گتیرمهییب، دوداغی قاچمیشدی. مراد گلاسورونون جیبیندن نازیک، جیلیدی ماوی، اوشاق شکیللی بیر کیتاب چیخاریب، ائله بیل پاسور اویناییر،- دئیه، قیزیل اونلوق کیمی برکدن سولئیمانین قاباغیندا، میز اوسته چیرپیب، دئمیشدی: «بودا سند! گؤتور، سوخ گؤزووَه»
سولئیمان کیتابی گؤتوروب واراقلایاندا، مراد: «اوّل صفهسینه باخ باااا»،- دئمیشدی. اویسا کیتابین بیرینجی صفحهسینی آچیب، گؤزلری برهله- برهله اوخوموشدو.
«تحفهی ناچیز برای …»
مراد اَننهنهرک قاشلارین یوخاری ییغییب، دئمیشدی: «اوغول دییسن بَه هر شئیین حسابی دو دوتا چهارتادی؟ هامی سنه تای ریاضی اوخومویوب کی، سینوسدان باشلاسین، تانژانتدان ووروب، کوتانژانتدان چیخسین. انسانا ریاضی مسئلهسی کیمی باخماخ اولماز. ضرری اولماز هردن بیر گلیب بیزیم دانیشکدهنین کیلاسلاریندا دا اوتوراسان»
***
بیردن قاپی آچیلدی. تخمینن اللی یاشلی، شسلی- بسلی چالباش بیر کیشی اوتاقدان ائشییه چیخدی. پولاد باشییلا مرادین اوتاغا گئتمهسینی اونا بیلدیردی. مراد ایسه سولئیمانین قولونو دومسوکلهییب «دور سن اوّل گئت»،- دئدی. سولئیمانین اورهیی گوپ- گوپ گوببولتویا دوشدو. رنگی- روفو بوزاردی «یو، سن گئت»،- دئدی. «بلکه من هئش گئتمهدیم»
مراد: «نه تئز دوشدون پوخ یئدییمه؟ بورا باخ گؤروم، عابباس شامامادا سؤز وئرن کیم ایدی؟ منیدیم یا سن؟ دی دور گئت یاخیندان گؤر، اینان دااا»
پولاد «دییهسن ایستیخاره یول وئرمیر؟ دی دورون بیریز گئدین دااا. گئتمهیه گؤیلوز یوخدی اَیه، بؤیانی یوللییم»،- دئمیشدی.
سولئیمان قالخیب اوتاغا ساری گئدنده، دیزلرینین تیترهمهسینی بئله، حسّ ائدیردی. قاپینی آچییب، ایچری گیرنده، قفیلدن گئری دؤنوب، گلاسورو مرادین الیندن چکییب، ایچیندهکی کیتابی گؤتوروب، لولهلهییب، قولتوق جیبینه قویوب، اوتاغا گیردی. مراد ال- آیاغین ایتیردی. آز قالدی سولئیمانین آرخاسیجان گئدیب، کیتابی اونون قولتوق جیبییندن چیخارتسین. آمما نسه سولئیمان قاپینی دالیدان باغلامیشدی. بؤیا مرادا باخییب، قاققا چکدی: «یولداشین مهتَبه گلیب؟ دئنه اوغول بو خانیم معلیم سن دیین دیحتهلردن باشارماز هااا، بو معلیم آدامی پنجر ائلییب، یولا سالار»
پولاد، بؤیانین سؤزونه گولدو. مراد دئیهسن تیکان اوستونده اَیلشمیشدی. دقیقهباشی قولساعتینا باخیردی. بو گونهجن بئله اورک دؤیونتوسونه، استرسه دوشمهمیشدی. فیکری مین یئره گئدیردی. گؤزو قاپیدا قالمیشدی. هر دقیقه گؤزلهییردی کی، سهیلا قاپینی آچییب «پولاد، گل بو گئدهنی سال ائشییه!» دئسین، و سورا پولاد سولئیمانی سیللی- تپیک آلتیندا شیل- کوت ائتسین.
دوز ائله بو آندا قاپی آچیلدی. سهیلا، بیر الینده کیتاب، گؤز یاشلارینی سیله- سیله اوتاقدان ائشیه چیخییب « پولاد، قوناقلارین هامیسینی قئیتر گئتسینلر. بویون ایشلهمیهجَم، بو اوغلانین دا پولونو قئیتر اؤزونه!» دئیییب، حیطه آچیلان قاپینی آچیب، گئتدی. مراد اوتاق قاپیسینین چرچیوهسینده، نوودان بوزو تک دونوب، قالمیش سولئیمانا باخدی. بؤیا «رئیس خانیم اَیه بویون ایشلهمیهجادی، بیریوللوخ سحردن قاپیسینی آچمییئیدی دا… پولاد، بالا بیزیم پولوموزو وئر گئداخ، گئنه آلاه برکت وئرسین خوشگیل پرییه، هم اؤزو اوجوزدی، هم ده اییمی دؤد ساعات قاپیسی آچیخدی»
پولاد پنجرهنین هئرهسیندهکی قوطودان اوچ دانا قهوهای ایکی تومنلیک اسکناس چیخارتدی ، بیرینی بؤیانین اووجونا قویدو، ایکیسینی ده مرادا ساری اوزالتدی. بؤیا «پولاد، بهَ بیزیم اَنامیمیز نئجه اولدو؟ اوچوب گئتدی دااا، هن..؟ » دئدی.
پولاد ال آتیب، جیبیندن بیر گوموش ایکی قیرانلیق چیخاردییب، بؤیانین اووجونا باسیب «گل گؤتو، س… ر» دئدی.
۹۲.۱۱.۱۴


text:
آمریکادا مودور ۱۰ ایشچینی اؤلدوردو
بیر ماغازالار زینجیری مودورونون ایشچیلره آتیش ائتمهسی نتیجهسینده ان آز ۱۰ نفرین اؤلدوگو آچیقلاندی
آمریکانین ویرجینیا ایالتینده بیر ماغازالار زینجیری مودورونون ایشچیلره آتیش ائتمهسی نتیجهسینده ان آز ۱۰ نفرین اؤلدوگو آچیقلاندی.
حادثه یئرینده اولانلارین ایفادهسینه گؤره، مودور دینلنمه اوتاغینا ماغازانین دیگر چالیشانلارینا آتیش ائتدی.
حادثه سیراسیندا سالدیرقان دا داخیل اولماقلا ان آز ۱۰ نفر اؤلدو.
پلیس، یئرلی واختلا آخشام ساعات ۲۲ده ماغازادا بیر آتیشما اولدوغونو آچیقلادی.
حادثه یئرینه ۰-دان چوخ عاجل مداخله ماشینی گئتدی.
تخمیناً ایکی هفته اؤنجه ویرجینیا اونیوئرسیتهسینده ده بیر سلاحلی سالدیری اولموشدو. بیر اونیوئرسیته اؤیرنجیسی اوخولون فوتبال اؤیرنجیلرینی داشییان اتوبوسوا آتیش ائتمیشدی.
آتیش نتیجهسینده فوتبال تیمینده اولان ۳ اؤیرنجی اؤلموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
استوره: تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار
نروژ باشباخانی، "تهلوکه اولدوغو زامان تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار" دئدی
بروکسلده "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" آدلی پانل تشکیل ائدیلدی
متخصصلر، جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" کیتابیندا دقته چاتدیردیغی دوشونجهلر اطرافیندا فیکیر آلیش وئریشی ائتدیلر
آوروپا پارلمانینا سایبری سالدیری
"آوروپا پارلمانی، چوخ گلیشمیش بیر سایبری سالدdری آلتیندا. کرملین یؤنوملو بیر قروپ سالدیرینین مسئولیتی اۆستلندی"


text:
سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلمان تورکیه گه تشریف بویوردی
محمد بن سلمان جمهوررئیسلیک قصریده رسمی مراسم بیلن کوتیب آلیندی
سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلمان, رسمی اوچره شوو لر اوتکزیش اوچون تورکیه گه تشریف بویوردی.
بیر هیئت بیلن کیلگن محمد بن سلمان, تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان تامانیدن پایتخت انقره ده, جمهوررئیسلیک قصریده رسمی مراسم بیلن کوتیب آلیندی.
کیین اردوغان بیلن شهزاده سلمان اورته سیده یککه مه یککه و هیئت لر ارا اوچره شوو بولیب اوتدی.
منطقه و خلق ارا مقیاسده گی ینگی لر باره سیده بحث ایتیله دیگن اوچره شوولرده, ایکله اولکه اورته سیده گی مناسبت لر کینگ کولملی اوله راق بهالنتیریله دی.
بولیب اوته دیگن اوچره شوولرده اساساً اقتصاد باره سیده بحث ایتیله دی.
اوچره شوو لرده تجارت دن باشلب ساغلیق نی سقلش و مدافعه صنایع سی گه قدر فرقلی ساحه لر بوییچه همکارلیک نینگ آرتیریلیشی حقیده سوز یوریتیله دی.
اوشبو دایره ده تورکیه بیلن سعودی عربستان اورته سیده ایریم کیلیشوو لرنینگ امضاله نیشی کوتیلماقده.
جمهوررئیس اردوغان هم 28- و 29- اپریل ده سعودی عربستان پادشاه سی سلمان بن عبدالعزیز نینگ دعوتی گه بناً جده گه تشریف بویوریب ایریم اوچره شوو لر اوتکزگن ایدی.
عینی دمده 10- می کونی اردوغان بیلن بن سلمان اورته سیده تلفن آرقه لی بولیب اوتگن صحبتده ایکله اولکه اورته سیده گی مناسبت لر و منطقه مقیاسیده گی ینگی لر باره سیده بحث ایتیلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی ایکّی نفر ترورچی یوق قیلیندی
تورکیه نینگ توریزم مرکز لریدن بیری بولگن پموق قلعه گه کیلگن توریست سانی آرتدی
جاری ییل نینگ دستلبکی آلتی آییده کیلگن توریست سانی 141 فایز گه آشگن
تورکیه ده بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
اوشبو قاچقینلرنینگ یونان کوچلری تامانیدن تورکیه دینگیز ساحه سیگه هیده ب یوباریلگن لیگی افاده ایتیلدی


text:
آذربایجان-دا داها 6 نفر کووید-19-ا یولوخوب
ناظیرلر کابینهسی یانیندا اوپراتیو قرارگاهدان وئریلن معلوماتا گؤره، آنالیز نمونهلری مثبت چیخانلار آراسیندا وفات ائدن اولماییب.
آذربایجان-دا کوروناویروس (کووید-19) انفکسیونونا 6 یئنی یولوخما فاکتی قئیده آلینیب، 15 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب.
ناظیرلر کابینهسی یانیندا اوپراتیو قرارگاهدان وئریلن معلوماتا گؤره، آنالیز نمونهلری مثبت چیخانلار آراسیندا وفات ائدن اولماییب.
آذربایجان-دا ایندییهدک عمومیلیکده 792 مین 925 نفر کوروناویروس انفکسیونونا یولوخوب. اونلاردان 783 مین 130 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب، 9 مین 715 نفر وفات ائدیب، آکتیو خسته سایی 80 نفردیر.
اؤلکهده سون گون عرضینده 2 مین 714، حاضیرکی دؤوردک ایسه 6 میلیون 932 مین 255 تست آپاریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
علییئو: بیرلشمیش میللتلرده اصلاحات آپاریلماسینی دستکلهییریک
"بعضی دوروملاردا قطعنامهلر قیسا مدتده ایجرا اولوندوغو حالدا، ایش آذربایجانا گلنده بو قرارلار کاغیذ اوزرینده قالدی"
علییئو: آذربایجان، آوراسیانین اؤنملی نقلیات مرکزلریندن بیریدیر
"آذربایجان، قاراباغ و دوغو زنگهزورون یئنیدن قورولماسی و احیاسی ایله اولوسلارآراسی نقلیات باغلانتیلارینین گلیشدیریلمهسی اوچون گئنیش چالیشمالارا باشلادی"
"آذربایجان-تۆرکیه-قازاقیستان آراسیندا تاریخی گؤروشمه اولدو"
آذربایجان، تۆرکیه و قازاقیستان خاریجی ایشلر باخانلاری و نقلیات باخانلارینین بیرینجی اوچلو گؤروشمهسی گئرچکلشدی


text:
آت
آت، دیرناقلیلارین تک بارماقلیلار آلت بولومندن، آتکیلرعائلهسیندن ممهلی حئیواندیر. باشلانقیجدا بیر تولکی بویوکلوگوندهکی آت بۇ گونکو حالینی اولماسینا چوخ اوزون زمان چکمیشدیر. گونوموزده وحشی آتین تمثیلجیسی موغولیستانین قوبی چولونده ۲۰–۳۰ قدر نمونه سی تاپیلان پرزهوولسکی آتیدر. بۇ آتین یوکسکلیگی تقریبی اولاراق ۱۳۰ سانتیمتر دیر. بویوک باشلی، ایری، قیسا قولاقلی، دیک یلهلی و تریاکی رنگلی بیر آتدر.
آت، بیر روایته کوره میلاددن اونجه ۴۳۰۰–۳۷۰۰ ایللرینده عمله گلمیشدیر. موغوللار بۇ آتی بجرمیشدیر و داها سوْنرا بین النهرینه یاییلمشدر.
آت، تاریخ بویونجه انسانلرین اک بویوک یاردیمجیسی اولمشدر. حرب، زراعت، تجارت کیمی ایشلرده ایستیفاده الوب. آت، تورکلرین حیاتنده مهم بیر یره صاحبدیر. عصرلرجه تورکلر و آت بیرلکده یاشامشدیرلار و تورکلرین ان باغلی اولدیغی حئیوان آتدیر. بۇ باغلیلیق، تورک خلق ادبیاتینه ده اؤزون گورسدیر.


text:
تیلیش خاقان
تیلیش خاقان — تۇلو خاقانین کیچیک قارداشی٬ غرب گؤیتۆرک خاقانی (۶۳۴-۶۳۹).
خاقانلیغی[دَییشدیر]
تۇلو خاقاندان سوْنرا کیچیک قارداشی تیلیش تاختا گئچدی. تیلیش خاقان اؤلکهنی ۱۰ بوْی آراسیندا بؤلدو؛ هر بوْیون باشینا بیر بؤیوک گتیرهرک ایدارهنی اوْنلارا وئردی. تیلیش خاقان اؤلکه ایچینده چوْخ سئویلمهییردی. اؤز بوْیوندان بیر بئیگه آنیدن هۆجوم ائدیب قازانسادا٬ قوْرخاراق قارداشییلا بیرلیکده قاراچارا قاچدی. اؤلکهنین باش بیلنلری٬ ایستمی خانین ۴-جۆ گؤبکدن نوهسی اۇکۇنو خاقان ائتمک ایستهدیلر؛ آنجاق تیلیش خاقان بۇ حرکت و عۆصیانچیلاری مغلوب ائدهرک یئنیدن تاختا گئچه بیلدی. بۇ دۇروم چوْخ سۆرمهدی؛ تۇلو بوْیلاری اۇکونو تۇلو خاقان آدییلا خاقان تانیتدیردیلار. بئلهجه تۇلو-نوشئپی بوْیلاری آراسیندا بؤیوک ساواش باش وئردی٬ بۇ ساواشین نتیجهسینده ایلیایرماغی ایکی طرفین سرحدّی اوْلاراق تعیین ائدیلدی. ایلیایرماغین شرق طرفی تۇلو خاقان الینه دۆشهرک غرب گؤیتۆرک خاقانلیغی دا ایکییه بؤلوندو. بۇ آیریلیقدان سوْنرا تۇلو خاقانین تیلیش خاقانا باغلی اوْلان بؤیوک باشلاری قیشقیرتماسییلا تیلیش خاقان ۶۳۹ ایلینده فرغانایا قاچماق مجبوریتینده قالیب اوْرادا اؤلدو.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۲۰


text:
امام حسین علیه السلام ، سعد اوغلویلا بیر توپلانتی یاپماغ ایچین گئجه نین بیر پاییندا عمرو بن قرظه یی الچی دییه سعد اوغلونون یانینا گونده ردی. گئجه نین بیر پایی گئچنده ن صونرا ، سعد اوغلویلا امام حسین علیه السلام ایکی اوردو آراسیندا اوتوروب قونوشتولار ، بوتوپلانتیدا امام حسین علیه السلام سعد اوغلونا دئدی:
« گرچکدن ای عمر اللهدان قورخمورسون منی ئولدورمه غ ایستیرسین؟ من بیلدیغین و تانیدیغین کیمسه نین اوغلویام؟ اولاردان گل واز گئچ و منیمله اول.بو ایشله اللها یاخیناشیرسان ، یوخ منی ئولدورمه غینله!
سعد اوغلو دئدی: قورخورام ائویمی ییخه ر لر!
امام دئدی: من سنین ایچین اوندان داها ایی بیر ائو یاپارام.
سعد اوغلو دئدی: قورخورام ییریمی الیمده ن آلالار.
امام دئدی: من سنه حجازدا اوندان داها خبر برکتلی ییر ویره ره م.
سعد اوغلو دئدی: قورخورام ابن زیاد کوفه ده آرواد اوشاغیمی اولدوره ر.
امام حسین علیه السلام عمر بن سعدته ن ال یاخا یاندان صونرا دئدی: الله سنی یاتاغیندا ئولدورسون!


text:
قرنادانین ایشغالی
قرنادانین ایشغالی (اینگیلیسجه: United States invasion of Grenada) سویوق ساواشنین بیر قیسمیدیر. گرانادا یئرینده اوز وئرمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Operation Urgent Fury"' GlobalSecurity.org
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«United States invasion of Grenada»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قرنادانین ایشغالی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- ساواشلار
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- ۱۹۸۳-جو ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
- قرانادانین تاریخی
- آنتیگوآ و باربودانین ساواشلاری
- باربادوسین ساواشلاری
- کوبانین ساواشلاری
- دومینیکانین ساواشلاری
- قرانادانین ساواشلاری
- جاماییکانین ساواشلاری
- سنت لوسیانین ساواشلاری
- سنت وینسنت و گرنادینانین ساواشلاری
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ساواشلاری


text:
بسکتبال: آنادولو افس یورولیگ ده فینالدا اوُینار
اؤتن ییل اوروپانینگ بسکتبالی نینگ اینگ أهمیتلی یاریشی بوُلان یورولیگ ده بیرینجی بوُلان آنادولو افس شو ییل دا فینالدا
آنادولو افس بسکتبال توُپاری ایکینجی گِزه ک اوروپادا بیرینجی بوُلماق ایسله یأر.
اؤتن ییل اوروپانینگ بسکتبالی نینگ اینگ أهمیتلی یاریشی بوُلان یورولیگ ده بیرینجی بوُلان آنادولو افس یاریم فینالدا بلگراددا المپیاکوس توُپاری بیلن یاریشدی.
تۆرک توُپار، سوُنگقی ثانیه دأکی واسیلی میچیچ ینگ 3 بال حرکتی بیلن یونان ینگ توُپارینی 77-74 حاسابی بیلن ینگدی.
بیله کی یاریم فینال یاریشیندا رئال مادرید بارسلونا بیلن یاریشدی.
ال کلاسیکونینگ ینگیجیسی رئال مادرید بوُلدی.
مادریدلی توُپار بارسلونلی توُپاری 86-83 حاسابی بیلن ینگدی.
آنادولو افس بیلن رئال مادرید ینگ فینال داقی یاریشی ارتیر تۆرکیأنینگ واغتی بیلن ساغات 20-ده بلگرادینگ استارک آرنا سالونیندا باشلار.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیأنینگ گلف یاریشچیسی آلتین مدال آلدی
5 گِزه ک اوُینالان پلی آف یاریشیندا بیرینجی بوُلان محمت قازان آلتین مدال آلدی
تۆرک تۆرگِنلِر صربیستان دا 22 مدال قازاندی
سوده فیدان دۆنیأ یاریشلاریندا 3 تأزه رکورد قوُیوپ تۆرکیه دأکی رکوردلارینی 13 سانینا یتیردی


text:
سئوگینین اؤزگۆرلۆڲۆ / آیدا شهباززاده (حیکایه) هر زامان اۏلدوغو کیمی ایشېقلار گئجه اۏلمازدان اۏنون یاشامېندا سۏلوردو. بو گئجه فرقلی بیر دوروم یاشایېردې. بو گئجه کۆچهلر کۆلَک’له بیرلیکده گۆنَشی گؤرمهدیڲی پنجرهلردن …Read More »
ایکی یاشلې کؤرپهنین آجې حیکایهسی / واریث یۏلچویئو (تاریخی حیکایه)
ایکی یاشلې کؤرپهنین آجې حیکایهسی / واریث یۏلچویئو (تاریخی حیکایه) “ایکی یاشلې کؤرپهنین یئددی-سککیز وئرشکا اوزونلوقلو کازاچکۏو میسمارې ایله داش دووارا پرچیملمیشدیلر.” 1918-نجی ایلین مارتېندا روس-إرمنی ایتّیفاقې بۏلشئویک-داشناک فۏرماسېندا تظاهۆر …Read More »
تئلئفۏنداکې اؤلۆم سَسی… / آرزو موراد (حیکایه)
تئلئفۏنداکې اؤلۆم سَسی… / آرزو موراد (حیکایه) کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې یئنه دوردوغوم یئرده اۏنو خاطېرلادېم. أصلینده، “خاطېرلادېم” دئمهڲیم دۏغرو دَڲیل، من کی اۏنو اونوتمامېشدېم. یادېما تک اۏلاندا تئلئفۏن’لا …Read More »
جزا / سئوینج إلسئور (حیکایه)
جزا / سئوینج إلسئور (حیکایه) کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې شبنم اۆچ گۆنۆن ایچینده واجیب اۏلان بۆتۆن أشیالارې تۏپلادې. رایۏنلاردان بیرینه مۆوَقَّتی إعزام اۏلونان أرینین یانېنا کؤچهجکدی، بۆتۆن یای تعطیلینی ده …Read More »
قالېش / شهرام زمانی (حیکایه)
قالېش / شهرام زمانی (حیکایه) بو اۏتوز اۆچ ایلدهکی سَنَدلی ناغېللارې قزئتهلرده یازېرام، بو ناغېل منیم اﺅزۆمده هامېسېندان چۏخ تأثیر قۏیوب دېر. اۏ دا بونا گؤره دیر کی نئچه ایللیک …Read More »
قۏرخو / امین ناصری (حیکایه)
قۏرخو / امین ناصری (حیکایه) سۏیوغون قاباغېنې آلسېن دئیه پنجرهیه توتولان نایلۏن شاققېلدایېردې! بالکۏندان آسلانان لامپېن یئلده ترپنمهسیندن اۏتاغې هردن بۏغوناق قارانلېق و هردنسه گۆجسۆز ایشېق بۆرۆیۆردۆ! پۆنج (سۏبا) بۏروسونا …Read More »
بایراملېق! / ارشد نظری (حیکایه)
بایراملېق! / ارشد نظری (حیکایه) کئچمیش ایللره تای، بایرام گؤرۆشۆنه دۏستلارېن بیرینین إوینه گئتدیک. بایرام قایدالارېنې یئرینه یئتیرَندن سۏنرا، دۏستومون قېزې گلیب قوجاغېمدا اۏتوردو. اۆزۆندن اؤپهرَک، یاواشجا ألیمی جیبیمه آپاردېم …Read More »
دۏلونآی / اولدوز طوفانی (چئوری حیکایه)
دۏلونآی / اولدوز طوفانی (چئوری حیکایه) چئویرن: آیهان میانالې منیم گۆناهېم دَڲیلدی. بۆتۆن بو اۏلایلارېن گۆناهې اؤزۆنده ایدی. بیز بورا گلندن اؤز-اؤزۆنه دانېشېردې. آی گؤڲۆن اۏرتاسېندا اۏلاندا، اۏنون ایشی داها …Read More »
آنالېق / سودابه فرضی (چئوری قېسا حیکایه)
آنالېق / سودابه فرضی (چئوری قېسا حیکایه) 🔁 چئویرن: آیهان میانالې 🎤 سسلَندیرن: مینا پورحیدر آپارتمانېن تمیزلیڲینه هر هفته ۴-۵ یاشلې قېزې ایله گلَن، گنج بیر قادېن دېر…. بو گۆن …Read More »
قارا قوزو / آقوستۏ مۏنتئرۏسۏ (چئوری قېسا حیکایه / آیهان میانالې)
قارا قوزو / آقوستۏ مۏنتئررۏسۏ (چئوری قېسا حیکایه / آیهان میانالې) نئچه ایل بوندان قاباق، ایراقسانمېش یورددا یاشایان بیر قارا قوزونو گۆللـهیه باغلایېب، اؤلدۆردۆلر. یۆز ایل سۏنرا إتدیکلریندن …Read More »


text:
کومپلئکسلیکلر(۳) دیلیمیزده تؤرهدیلمیش کومپلئکسلیکلر (مفهوم گرگینلیگی) آشاغیداکی اصطلاح، عزیز تدقیقاتچیمیز اوستاد سیدسلامتین وریندن دؤنه دؤنه ایشلندییی اوچون آچیقلانیر: [إرکک اینک . . .] (فارسجا، «گاو نر»ین ترجومهسی) اوستادین دئمک ایستهدیگی …Read More »
کومپلئکسلیکلر(۲)
کومپلئکسلیکلر(۲) دیلیمیزده تؤرهدیلمیش کومپلئکسلیکلر (مفهوم گرگینلیگی) دیلیمیز بؤیوک بیر دیل دیر. بو دیلی مینلر ایل دیر خالق قورویوب، بئجردهرک بو بویا چاتدیریبدیر؛ آنجاق بؤووردن چیخان کومپلئکسلیکلر بو دیلی گرگین بیر …Read More »
کومپلئکسلیکلر(۱)
کومپلئکسلیکلر(۱) دیلیمیزده تؤرهدیلمیش کومپلئکسلیکلر (مفهوم گرگینلیگی) دیلیمیز بؤیوک بیر دیل دیر. بو دیلی مینلر ایل دیر خالق قورویوب، بئجردهرک بو بویا چاتدیریبدیر؛ آنجاق بؤووردن چیخان کومپلئکسلیکلر بو دیلی گرگین بیر …Read More »


text:
شبستر
شبیستر فارسجا: شبستر ایران شهرلریندن بیریدیر کی شرقی آذربایجان اوستانیندا یئرلشیبدیر و شبیستر بؤلگهسینین مرکزیدیر. بو شهرین جمعیتی ۲۲،۱۸۱ نفردیر کی بو باخیمدان اوستانین ۱۴اینجی شهری سایاگلیر.
آد[دَییشدیر]
بو شهرین آدی شبیستر سسلنیر کی اصیل تورکی لغتده چویوستر گلیب چویوس تر تورکی یازیلاردا چوخلی یازیلیب.
اسکی محله لر[دَییشدیر]
شبسترین اسکی محله لری عیبارت دیر:
- قالا باغ محله سی
- محله چای
- ملانگلی محله سی
- برآب محله سی
- سیس بیگ محله سی
- شتربان و شبگاه محله سی[۱]
دیل[دَییشدیر]
ائله کی بللی دیر شبستر آذربایجان دا یئرلشیب و اوبیری شهرلر و منطقه لره تای خالقین دانیشیق دیلی تورکجه دیر.[۲]


text:
میشیقان تکنولوژیکال بیلیمیوردو
میشیقان تکنولوژیکال بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Michigan Technological University, فارسجا: دانشگاه صنعتی میشیگان، عربجه: جامعة ميشيغان التقنية)آمریکانین هاتن، میشیقان شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. میشیقان تکنولوژیکال بیلیمیوردو ۱۸۸۵ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Broomball Rinks 2009-2010 Season.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده میشیقان تکنولوژیکال بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تاردو خاقان
تاردۇ — (اسكى تورکجه: ) ایستمی خانین اوْغلو٬ غربی گؤیتۆرکلرین یابغوسو٬ داها سوْنرا خاقانی. ۵۷۶ ایلینده ایستمی خان اؤلدوکدن سوْنرا٬ گؤیتۆرکلرین غربی یابغوسو اوْلدو. ۵۸۲-جی میلادی ایلینده ایشبارا خاقانین عالی حاکیمیّتینی تانیمادیغی رسماً اعلان ائدینجه گؤیتۆرک خاقانلیغی ایکییه بؤلوندو. ۶۰۳ ایلینده تؤلؤس ائلینین عۆصیانینی باسدیرا بیلمهییب اؤلکهنی ترک ائتمهیه مجبور قالدی.[۱]
کئرچین فتحیدَییشدیر
۵۷۶-جی ایلینده ایستمی خان اؤلدوگو سیرادا٬ اوْنو ساسانی دؤولتینه قارشی ساواشا قاندیرماق اۆچون بیزانس ایمپراتورونون گؤندردیگی هئیأت داها یوْلدا ایدی. بۇ ائلچیلیک هئیأتی ایستمی خان یئرینه غربی یابغولوغا کئچن اوْغلو تاردۇیلا گؤروشدو. تاردۇ٬ بیزانسلیلارین آوارلارا طرف چیخمالاریندان شیکایت و تهدیدلر ائتدی؛ بۇ تهدیدلرین بوْش اوْلمادیغینی٬ داها ائلچیلیک هئیأتی گؤیتۆرک اؤلکهسینده ایکن٬ گؤیتۆرک اوْردوسونون قیریمدا بیزانسا عایید کئرچ قالاسینین ضبطی گؤستردی.[۲]
گؤیتۆرک خاقانلیغینین بؤلونمهسیدَییشدیر
تاردۇ جسارت و ساواشچیلیغی ایله آتاسینا بنزهیهرک٬ خاقانا باغلی بیر یابغو اوْلماغی هضم ائده بیلمهییردی؛ آیریجا چین ایمپراتورو دا گؤیتۆرکلری بؤلمک اۆچون تاردۇ-ایشبارا آراسیندا ایختیلاف یاراتمایا چالیشیردی. ۵۸۲ ایلینده٬ تاردۇ چینه قارشی آچیلان ساواشدا ایشبارا خاقانا کؤمک ائتمهدی٬ ساواشدان سوْنرا دا تالوْپیئن ایشبارا خاقان الیندن قاچیب تاردویا سیغینینجا٬ تاردۇ ایشبارا خاقاندان باغیمسیزلیغینی رسماً اعلان ائدیب تالوْپیئنی ۱۰۰٫۰۰۰ نفرلیک بیر اوْردویلا ایشبارا خاقانین اۆستونه گؤندردی. بۇ ساواش ۵۸۷ ایلینده٬ ایشبارا خاقانین قارداشی چۇلوْهۇنون تالوْپیئنی اسیر ائتمهسی ایله سوْنا چاتدی.
گؤیتۆرک-ساسانی ساواشلاریدَییشدیر
تاردۇ٬ بؤیوک خاقانلیغی اؤزو آلاراق گؤیتۆرکلری تکرار بیرلشدیرمک ایستهییردی؛ بۇنا گؤره ده غربدهکی حادیثهلره داها چوْخ مشغول اوْلانماییردی. ایراندا انوشیروان اؤلونجه یئرینه ایستمی خانین قیزیندان اوْلان اوْغلو هرمز کئچدی. گؤیتۆرک-ساسانی آراسیندا بئله بیر اقربالیق اوْلماقلا برابر٬ رابیطهلری بوْزوق ایدی. بۇ بوْزوقلوغون سببی٬ گؤیتۆرکلرین ضبط ائدیب حیمایت آلتینا آلدیقلاری اؤلکهلرین و ان باشدا سوْغدلارین ساسانی دؤولتی ایله چیخان ایختیلافلاری ایدی. بئله بیر ایختیلافلار ۵۸۸ و یا ۵۸۹ ایلینده گؤیتۆرک-ساسانی اوْردولارینین دؤیوشمهسینه سبب اوْلموشدور. بۇ دؤیوشده ساسانی اوْردوباشچیسی بهرام چوبین ظفره چاتمیشدیر. ساسانیلر ایله ایکینجی بیر ساواش ۵۹۷ ایلینده باش وئرمیشدیر. بۇ تاریخده٬ ساسانی شاهی کوشان اؤلکهسینه هۆجۇم ائدینجه٬ کوشان والیسی تاردۇ خاقاندان کؤمک ایستهمیشدی. تاردۇ ۳۰۰٫۰۰۰ نفرلیک بیر اوْردونو درحال گؤندرسه ده٬ بۇ اوْردو بیر مۆدّتدن سوْنرا خاقانین بۇیوردوغویلا گئری چکیلدی. اوْردونون دالی قایتاریلماسی چینله اوْلان ساواشلا باغلی اوْلماسی ظن ائدیلیر. ایران قایناقلاری بۇ ساواشی یازارکن٬ گؤیتۆرک-ساسانی سرحدلرینی ده بللی ائتمیشدیرلر؛ بۆتون توْخاریستان٬ بلخ٬ بادغئیس٬ هرات و تالقان گؤیتۆرک اؤلکهسینده اوْلاراق٬ ایرانلا سرحد مرو'ه دایانماقدایدی.[۳]
تۇلی مسألهسیدَییشدیر
تالوْپیئن اسیر دۆشونجه٬ تاردۇ خاقان اؤز نوهسینی «نیلی خاقان» آدی ایله شرقی گؤیتۆرک تاختینین حاق صاحیبی اوْلاراق اعلان ائدیب ساواشی سۆردورمهیه داوام ائتدی.[۴] تۇلان خاقان اؤلدوکدن سوْنرا٬ تاردۇ «بیلگه خاقان» عۆنوانینی آلاراق اؤزونو فقط غرب خاقانی دئییل٬ شرق خاقانی دا اعلان ائتدی. اوْ طرفدن تۇلی ده چینده «کیمین خاقان» عۆنوانینی آلاراق خاقانلیق اۆزریندهکی ایدّیعاسینا ایصرار ائتمهیه داوام ائتدی. ۶۰۰ ایلینده چین اوْردوسویلا تاردۇ آراسیندا ساواش باش وئردی؛ بۇ ساواشی چین قازاندی. ۶۰۱ ایلینده تاردۇ٬ چین حؤکومت مرکزی یاندیرمالاریندا چین اوْردوسونو مغلوب ائتدی. آنجاق ۶۰۳ ایلینده تاردۇ قاچماغا مجبور قالینجا٬ سوْنوندا کیمین خاقان چینلیلرین کؤمگی ایله شرقی خاقانلیغی اله کئچیره بیلدی.[۱]
داخیلی عۆصیانلاردَییشدیر
تاردۇ٬ اۇزون سۆرن ساواشلارینی قاباغا آپارماق اۆچون٬ اؤزونه باغلی ائللر آراسیندا مؤحکم بیر حاکیمیّت قۇرموشدو. اوْنون خۆشۇنتلی رفتارا صاحیب اوْلدوغو دا بیلینیر. بۇ مسألهلر اؤلکهده بیر ناراضیلیک یاراتماغا باشلاماسی مؤحتملدیر. ۶۰۳ ایلینده شرقی گؤیتۆرکلری تشکیل وئرن ائللر آراسیندا عۆصیان چیخدی. تاردۇ خاقانین سوْن ساواشینین مغلوبیتله سوْنوجلانماسی دا٬ عۆصیان اۆچون مۆناسیب هاوا یاراتمیشدی. تؤلؤس ائلینین عۆصیانینی باسدیرا بیلمهین تاردۇ٬ اؤلکهدن قاچمایا مجبور قالیب کۇکۇنوْر یاخینلیقلارینا ساری چکیلهرک یوْخ اوْلدو.[۵]
قایناقلاردَییشدیر
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۰۹-۲۱۸
- ^ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۰۹
- ^ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۱۵-۲۱۶
- ^ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۱۵
- ^ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۱۸-۲۱۷


text:
پ. ک. ک نینگ 4 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
میللی قوُرانماق وزیرلیگی شوُل ترورچیلارینگ حرکت آلیپ باریلیان بؤلگه گیرمأگه تاغاللا ادندیلکرینی بیلدیردی
سوریهده پاراحاتچیلیق چشمه سی حرکتی نینگ آلیپ باریلیان بؤلگه سینده آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک/ ی. پ. گ نینگ 4 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی.
میللی قوُرانماق وزیرلیگی شوُل ترورچیلارینگ حرکت آلیپ باریلیان بؤلگه گیرمأگه تاغاللا ادندیلکرینی بیلدیردی.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان: سوئد ترورچیلاری تۆرکیأ قایتارار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی ناتونینگ ماصلاحاتی باراسیندا بیانات بردی
أردوُغان آلمانیا، هلند، اسپانیا و اتریش ینگ یوُلباشچیلاری بیلن دوشوشدی
دمیرقازیق سوریه ده 29 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ قشونی ترورچیلیغا قارشی توتان یرلی یاغدایدا ایش آلیپ بارماغا دوُوام ادیأر


text:
اویان نیوز : – دوز آز اؤلچوده،بیزیم یئمک رژیمیمیزده اولمالی دیر،اما بیزلر گئنللیکله ۱۰ ایله ۲۰قات بدنیمیزه لازیم اولان اؤلچودن داها چوخ، دوز توکتیریک(مصرف)! البته گون بویوندا ،بو قاتدا دوز میقدارینین توکتیمی،اوچ ده بیری، حاضیری قیدالارین(مواد غذایی) ایچینده گیزلی اولاراق بدنیمیزه یول تاپیر و یالینر دؤرد ده بیری سوفره باشیندا ویا یئمک بیشرمک دؤنمینده یئییمتیلره(خوراک) اکلهنیر(افزودن)، دئمهلیدیر، دوزون یوخاری توکتیمی، اینسانین ساغلیغین، تحلوکه(خطر) ایله اوز اوزه ائده بیلر، بواوزدن؛ دوزن توکتیمینی آزالدین. گوندهلیک(روزانه) هر اینسانین بدنینه، ۶گیرم دوز لازیمدیر.یوخاری قاتدا دوز توکتیمی؛ بیر سیرا خستهلیکلر وسورونلارین ندهنی (علت)اولابیلر:
- قان باسینجی(فشار خون) : دوزون چوخلو قاتدا توکتیمی،قان باسینجین آرتیشینا(افزایش) سب اولور؛قان باسینجی چوخالیرسا ،سکته و اورک سالدیرسینین(حمله) ریسکینی چوخالدار. قان باسینج خسته لیگینین، تانیما یولو،باسینج اؤلچر(فشار سنج) دستگاهینا قوللانماقدیر،یاشلانما(پیری) ائتکیسینده(اثرینده)؛ قان باسینج خستهلیگینه توتولما اؤلچومو چوخالار.دوزون آز توکتیمی،یوکسک قان باسینجی همن آزالدار.
- اورک سکتهسی(سکته قلبی): دوز توکتیمین اؤلچومو،اورک سکتهسین اوز وئرمهسیله ایلگیده دیر؛دوز، قان باسینجین چوخالماسیندا، اثری اولدوغوندان علاوه،دوزون یوخاری اؤلچوده توکتیمی ، اورک سالدیریلاری ایله موستقیم ایلیشکیسی(ارتباط) وار!
- سوموک اریمهسی(پوکی استخوان): دوز، کلسیومو ،سوموکدن آلیر و ادرار یولو ایله بدندن چیخاردیر، بو اوزدن، سوموکلرین اوزلمهلرینه و اینجلنمهلرینه(نازک شدن) سبب اولور. آرتان یاش(سن) ایله سوموکلر راحتجادان قیریلابیلر! اؤزوزو، سوموک اریمهسینین قارشیسیندا قوروماق ایستهییرسیزسه؛ دوزون توکتیمینی آزالتمالیسیز.
- معده سرطانی و بؤرک خستهلیکلری:یوخاری قاتدا دوز توکتیمی؛ معده سرطانینین اوز وئرمهسینده ائتکیلی اوینام(نقش) اویناییر،دوز توکتیمینین آزالتماسی، معده سرطانینین ریسکینی آزالدار.سون آراشدیرمالار،دوز توکتیمی ایله بؤرک خستهلیکلرینین بیربیرلرینه باغلی اولدوغونو گؤستهریر.
- آسم: آسم خستهلیگینین آرتیشین(افزایش) ،بیر ندهنی(علت) یوخاری قاتدا دوز توکتیمی دیر،یعنی،آسم خستهلیگینه مستعد اولورسازسا،دوزون توکتیمی بو خستهلیگین آرتیشینا یول آچا بیلر!
دوزون یوخاری قاتدا توکتیمی، بدنده ارینتیلرین(مایعات) حبس اولماغینا سبب اولور ، بئلهلیکله بدنین شیشمهسینه(اؤزلجه بارماق و آیاق توپوغو) یول آچار، بئلنچی بیر دورومدا، قادینلارین اوزوکلری، بارماقلارینا دار گلیر، دوز توکتیمی آزالتماق ایله بدن شیشیگی آزالار.


text:
اردوغان ابوظبییه گئدهجک
جمهورباشقانی، بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین اسکی دؤولت باشقانی شیخ خلیفه بن زاید آل نهیانین وفاتی ندنی ایله بو گون ابوظبییه گئدهجک
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین اسکی دؤولت باشقانی شیخ خلیفه بن زاید آل نهیانین وفاتی ندنی ایله بو گون ابوظبییه گئدهجک.
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانلیغی، اردوغانین، شیخ خلیفه بن زاید آل نهیانین وفاتی ندنی ایله باشساغلیغی اوچون گئدهجگی ابوظبیده، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری دؤولت باشقانی و ابوظبی امیری شیخ محمد بن زاید آل نهیان ایله ده ایکیلی گؤروشمه گئچیرهجگینی و بورادا بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
ائتکیسیز حالا گتیریلن ایکی تروریستدن بیری آختاریلانلار لیستینده
تروریستین ضررسیزلشدیریلمهسی ایله سییرتین پرواری ائلچهسی دوغان کندی اطرافیندا تروریستلر طرفیندن یئرلشدیریلن ال یاپیمی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده شهید اولان اوزمان چاووش ارجان اؤزجانین قانی یئرده قالمادی
حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار پایتاخت آنکارادا رسمی سفرده اولان اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس ایله گؤروشوب.
بمت تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب
بمت افغانیستانا یاردیملارینا گؤره تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب.


text:
رکس تیلرسون
رکس واین تیلرسون (اینگیلیسجه. Rex Wayne Tillerson، دوغوم گونو 1952 مارس آیی نین 23جو گونو،ویچیتا فالس، تگزاس) بیر آمریکالی موهندیس و آلوئر آدامی دیر. رکس تیلرسون ، سهام دَیَرینه گؤره دونیانین آلتیجی شیرکتی اکسون موبیل نفت شیرکتی نین هیات مودیره سی نین باشچی سی اولاراق، بۇ شیرکتین آپاریجی مودورو (مدیر عامل) دور.
تیلرسون 2010 دان 2012 ایلینه قدر آمریکا اؤنجول اوغلانلار (Boy Scouts of America) تشکیلاتینین میلّی رئیسی اوْلوب.
2016 دسامبر 13جو گونونده آمریکانین سئچیلمیش جومهور رئیسی دونالد ترامپ اعلام ائله دی، رکس واین تیلرسونو خاریج ایشلر وزیری (Secretary of State) کاندیدی اولاراق سئچمیشدیر.
قایناق[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکی پدیا صفحه سی


text:
تورک هاوا یوللاری
تورک هاوا یوللاری (آنادولو تورکجه سی بوتون آدی. Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı، قیساجا THY) تورکیه نین میلّی هاوایولو شیرکتی، یانی بایراق داشیجی سی دیر. تورک هاوا یوللاری نین باشمرکزی ایستانبولدادیر. تورک هاوا یوللاری نین اوچوش خطی اوروپا، اورتا شرق، اوزاق شرق، شومالی آفریقا، شومالی و جنوبی آمریکا یا قدر اوزانماقدادیر. 2014 ایلینده جمعی 54.7 میلیون موسافیری واردیر.
اسکای تراکس 2015 جایزهلرینه گؤره، 5جی دفعه اوروپانین ان یاخشی هاوا یولو سئچیلیب و حال حاضیردا دونیانین ان یاخشی 4 هاوا یوللاری آراسیندا دیر. آیریجا بونون ائشیگینده بیر چوخ عرصهده یوخاری درجه لر الده ائتمیشدیر. استار آلایانس عضوو اولان تورک هاوا یوللاری، یاخیندا باشلاناجاق نوقطه لر ایله بیرلیکده، 110 اؤلکه ده 230 ائشیک خط (سون اعلان ائدیلنلره گؤره هونگ کونگ، کوزوو، قوزئی قیبریس، و تایوان آیری اؤلکه لولاراق قبول ائدیلمکده دیر) و 50 ایچ خط (آنادولوجت اوچدوغو نوقطه لردن ائشیک) ، جمعی 280 نوقطه یه سفر دوزنلمکده دیر. بو اوچوش خطی ایله ان چوخ اوچوش خطی اولان هاوا یوللاری لیستینده، دونیادا 4جو سیرادا یئر آلماقدادیر. تورکیه هاوایوللاری ایستانبولدان تبریز و تهران هاوا آلانلارینا دا خطی واردیر، و خبرلره گؤره قرار دیر اردبیل و اورمیه یه ده ایستانبولدان اوچوش خطی آچیلسین.
تاریخچه[دَییشدیر]
1933جی ایل مئی آیی نین 20جی گونونده، 2186 ساییلی قانونلا قورولان، و بیرنجی آدی هاوایوللاری دؤولت ایشلتمه اداره سی اولان تورک هاوا یوللاری، 1935 ایلینه دک میلّی دیفاع ویزارتینا باغلی قالدیقدان سونرا، 2744 ساییلی قانونلا، عمومی ویزارتینا باغلانمیشدیر.
اسکی آدی ایله دؤولت هاوا یوللاری، ایندیکی تورک هاوا یوللاری، بئش طیاره و 23 صندلی (قولتوق) توتومو ایله 1933 آوقوست تاریخینده اوچوشلارا باشلامیشدیر.
تورک هاوا یوللاری نین طیارهلری[دَییشدیر]
2015 اوکتوبر آیینداکی ایطلاعاتا گؤره، تورک هاوا یوللاری فیلوسو 288 یولجو طیارهسی و 10 کارقو (یوک داشیما) طیارهسی، جمعی 296 طیارهیه یئیه دیر. طیارهلرین اورتالاما یاشی 6.6 ایلدیر.
قالری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Ankara will become third Turkish Airlines hub. Air Transport World (21 August 2015). یوْخلانیلیب23 August 2015.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
2013FSوارد نشدهاست
- ^ Fact Sheet 2017. یوْخلانیلیب25 March 2018.
- ^ Flight Network. یوْخلانیلیب26 September 2017.
- ^ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ Turkish Airlines Financial Statements 2017. turkishairlines.com (31 December 2017). یوْخلانیلیب25 March 2018.
- ^ Turkish Airlines Fact Sheet. turkishairlines.com (31 December 2017). یوْخلانیلیب25 March 2018.


text:
آسلان کرال
آسلان کرالاینگیلیس دیلینده دۇزلمیش کومدی انیمیشن. فیلمین باش روْللارینی مج سینکلیر، چیچ مارین، ووپی قلدبرق، روآن اتکینسون، رابرت قویلام، ناتان لین، مویرا کلی، جرمی آیرونز، جیمز ارل جونز، جاناتان تیلور توماس، متیو برودریک جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین هانس زیمر یارادیب. ۱۹۹۴ میلادی ایلینده ۴ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۲ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ The Lion King (U). British Board of Film Classification. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2018-12-25. یوْخلانیلیبJuly 21, 2013.
قارداش پروژهلرده آسلان کرال گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
Abolfazlyashar ایشلدن چالیشمالاری
پرش به ناوبری پرش به جستجو
۲۲ ژوئن ۲۰۲۲
- ۱۴:۰۸۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۸ فرق گئچمیش ۰ آذربایجانلیلارا قارشی تؤردیلن سویقیریملارین لیستی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۹ ژوئن ۲۰۲۲
- ۰۶:۱۵۹ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۱۵ فرق گئچمیش +۵۸ بؤلمه:غربی آذربایجان اوستانینین کندلری بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۰۶:۱۴۹ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۱۴ فرق گئچمیش +۵۸ بؤلمه:زنجان اوستانینین کندلری بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۲۳ مئی ۲۰۲۲
- ۱۶:۴۲۲۳ مئی ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۴۲ فرق گئچمیش +۴۲۲ ایشلدن دانیشیغی:Multituberculata ←Translation request: یئنی بؤلمه ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۳۹۲۳ مئی ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۹ فرق گئچمیش +۱۸ ی ایشلدن دانیشیغی:Multituberculata صفحهنی ' {{دانیشیق}}' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۱۹ آوریل ۲۰۲۲
- ۰۹:۰۳۱۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۳ فرق گئچمیش +۴۲ آذربایجان قالماقالی ←قایناقلار ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۰۹:۰۲۱۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۲ فرق گئچمیش +۲۷۰ آذربایجان قالماقالی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۰۹:۰۰۱۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۰ فرق گئچمیش +۵۴۹ ی آذربایجان قالماقالی صفحهنی ' '''آذربایجان قالماقالی''' آذربایجان ۱۳۸۵ آیاقلانماسی ندا باش وئریلن قیرغینا دئیلیر. {{Infobox civilian attack|بیر پارچاسی=۱۳۸۵ آذربایجان آیاقلانماسی|title=آذربایجان قالماقالی|date=۱۳۸۵-خرداد|قربانی=۴۰-۱۵۰|مورتکیب={{flagicon|Iran}}...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۰۸:۵۲۱۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۲ فرق گئچمیش +۴۵۷ آذربایجانلیلارا قارشی تؤردیلن سویقیریملارین لیستی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۱۴ آوریل ۲۰۲۲
- ۱۸:۲۴۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۴ فرق گئچمیش ۰ ی بؤلمه:قیبریس شهرلري بوش صفحه یاراندی ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۸:۲۳۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۳ فرق گئچمیش +۹۱ ی مورفو Abolfazlyashar، مورفو صفحهسینی گؤزلیورت-ه آپاردی: تورکجه و آذربایجان ویکیپدیاسیندا بو آدایله قئید اؤلونوب ایندیکی اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
- ۱۸:۲۳۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۳ فرق گئچمیش ۰ ک گؤزلیورت Abolfazlyashar، مورفو صفحهسینی گؤزلیورت-ه آپاردی: تورکجه و آذربایجان ویکیپدیاسیندا بو آدایله قئید اؤلونوب ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۸:۲۱۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۱ فرق گئچمیش +۳٬۵۷۱ گؤزلیورت بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۸:۱۱۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۱ فرق گئچمیش +۴۴ قوزئی قیبریسداکی شهرلرینین سیاههسی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۸:۰۹۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۰۹ فرق گئچمیش −۲۷ قوزئی قیبریسداکی شهرلرینین سیاههسی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۴:۰۸۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۸ فرق گئچمیش +۴۶ قوزئی قیبریسداکی شهرلرینین سیاههسی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۲:۰۶۱۴ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۶ فرق گئچمیش +۱٬۳۲۸ ی قوزئی قیبریسداکی شهرلرینین سیاههسی صفحهنی ' قوزئی قیبریس-ده 9 یاشائیش منطقهسی شهر ساییملاما مالیکدیر {{cite web|url=http://www.citypopulation.de/TurkCyprus.html|title=Northern Cyprus: cities and municipalities}} . {| class="wikitable sortable" width="100%" ! class="unsortable" |شهر ! class="unsortable" |اهالی ! class="unsortable" |بؤلگه |- | align="center" |''لفکوشا'' | align="center" |61 378 | align...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۳ آوریل ۲۰۲۲
- ۱۶:۳۰۳ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۰ فرق گئچمیش +۱۳ قاراداغ خانلیغی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۲۷۳ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۲۷ فرق گئچمیش +۸۷ قاراداغ خانلیغی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۲۴۳ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۲۴ فرق گئچمیش +۴ اورمیه خانلیغی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۲ آوریل ۲۰۲۲
- ۰۷:۳۴۲ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۴ فرق گئچمیش +۱۴۹ گورجوستان آذربایجانلیلاری بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۲۵ مارس ۲۰۲۲
- ۱۶:۱۲۲۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۱۲ فرق گئچمیش +۱۵۰ شابلون:Infobox civilian attack بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۰۸۲۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۰۸ فرق گئچمیش +۵۴ قاراداغلی سویقیرمی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۰۵۲۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۰۵ فرق گئچمیش +۴۴ شابلون:Infobox civilian attack بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۰۳۲۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۰۳ فرق گئچمیش +۵۲۱ قارا یانوار بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۵:۵۷۲۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۷ فرق گئچمیش +۶۱۹ قوبا سویقیریمی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۳۰۲۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۰ فرق گئچمیش −۹۲۲ ۲۱ آذر سویقیریمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: قایتاریلمیش موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۲۴ مارس ۲۰۲۲
- ۱۹:۳۹۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۹ فرق گئچمیش +۱۰۶ جیلولوق بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹:۳۸۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۸ فرق گئچمیش +۴۱۰ جیلولوق بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹:۳۰۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۰ فرق گئچمیش +۱۰۴ آغدابان فاجیعهسی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹:۲۹۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۲۹ فرق گئچمیش +۲۸ آغدابان فاجیعهسی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹:۲۸۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۲۸ فرق گئچمیش +۶۰۵ آغدابان فاجیعهسی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹:۲۲۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۲۲ فرق گئچمیش +۱۳۴ قاراداغلی سویقیرمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹:۲۰۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۲۰ فرق گئچمیش +۴۱ قاراداغلی سویقیرمی ←قایناقلار اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۸:۱۵۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ فرق گئچمیش −۴۱۵ قاراداغلی سویقیرمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۸:۰۳۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۰۳ فرق گئچمیش +۸۸۳ قاراداغلی سویقیرمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۸:۰۰۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۰۰ فرق گئچمیش +۶۶ قاراداغلی (خوجاوند) بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۷:۵۲۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۲ فرق گئچمیش +۲٬۳۷۷ ی قاراداغلی سویقیرمی صفحهنی ' '''قاراداغلی سویقیریمی''' یوخسا '''قاراداغلی فاجیعهسی-ارمنی''' حربی بیرلشمهلری ۱۹۹۲-جی ایل فئورالین ۱۴-ده خانکندیده یئرلشن کئچمیش شوروی سیلاحلی گوجلرینین ۳۶۶-جی موتوآتیجی آلایینین ساواش گوجونون و تکنیکاسینین یاردیمی ایله خوجاوندین قاراداغلی...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۳۴۲۴ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۴ فرق گئچمیش +۱٬۹۸۹ ی ماهشهر قیرغینی صفحهنی ' {{Infobox civilian attack|title=ماهشهر قیرغینی|image=|caption=|partof=۲۰۱۹-–۲۰۲۰ ایران ایعتیراضلاری|location=ماهشهر, {{بایراق|ایران}}|target=|coordinates=|date=۱۶ نؤوامبر – ۲۰ نؤوامبر ۲۰۱۹|time=|timezone=|type=|fatalities=۱۴۸  130+ {{Cite web|url=https://iranintl.com/%D...' ایله ياراتدی ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۲۱ مارس ۲۰۲۲
- ۱۲:۱۸۲۱ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۸ فرق گئچمیش −۱ ۲۱ آذر سویقیریمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۲:۱۷۲۱ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۷ فرق گئچمیش −۱ ۲۱ آذر سویقیریمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۲:۱۷۲۱ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۷ فرق گئچمیش +۱٬۴۵۴ ۲۱ آذر سویقیریمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه پیوندهای ابهامزدایی
- ۰۹:۰۵۲۱ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۵ فرق گئچمیش +۴۱ ۲۱ آذر سویقیریمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۱۹ مارس ۲۰۲۲
- ۱۶:۴۲۱۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۴۲ فرق گئچمیش +۳۲۷ سراب خانلیغی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۳۸۱۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۸ فرق گئچمیش +۷۱۳ ک سراب خانلیغی Abolfazlyashar (دانیشیق) طرفیندن ائدیلمیش دییشیکلیکلر Abbas elçin طرفیندن ائدیلمیش دییشیکلیکلره قایتاریلدی. اِتیکِتلر: واگردانی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶:۳۷۱۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۷ فرق گئچمیش −۷۱۳ سراب خانلیغی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: قایتاریلمیش بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۰۶:۴۳۱۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۳ فرق گئچمیش +۱۰۴ ی دانیشیق:ارمنی-آذربایجان ساواشی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) Abolfazlyashar، دانیشیق:ارمنی-آذربایجان ساواشی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) صفحهسینی دانیشیق:ارمنی-آذربایجان قیرغینی (۱۹۰۵-۱۹۰۶)-ه آپاردی: اینگیلیسیجا و آیری دیللرده بو صفحه سویقیریم و قیرغین آدینا یازیلیب ایندیکی اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
- ۰۶:۴۳۱۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۳ فرق گئچمیش ۰ ک دانیشیق:ارمنی-آذربایجان قیرغینی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) Abolfazlyashar، دانیشیق:ارمنی-آذربایجان ساواشی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) صفحهسینی دانیشیق:ارمنی-آذربایجان قیرغینی (۱۹۰۵-۱۹۰۶)-ه آپاردی: اینگیلیسیجا و آیری دیللرده بو صفحه سویقیریم و قیرغین آدینا یازیلیب ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۰۶:۴۳۱۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۳ فرق گئچمیش +۸۹ ی ارمنی-آذربایجان ساواشی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) Abolfazlyashar، ارمنی-آذربایجان ساواشی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) صفحهسینی ارمنی-آذربایجان قیرغینی (۱۹۰۵-۱۹۰۶)-ه آپاردی: اینگیلیسیجا و آیری دیللرده بو صفحه سویقیریم و قیرغین آدینا یازیلیب ایندیکی اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
- ۰۶:۴۳۱۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۳ فرق گئچمیش ۰ ک ارمنی-آذربایجان قیرغینی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) Abolfazlyashar، ارمنی-آذربایجان ساواشی (۱۹۰۵-۱۹۰۶) صفحهسینی ارمنی-آذربایجان قیرغینی (۱۹۰۵-۱۹۰۶)-ه آپاردی: اینگیلیسیجا و آیری دیللرده بو صفحه سویقیریم و قیرغین آدینا یازیلیب ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه


text:
بایقوش
بایقوش بیر نوع حیواندیر. قوشلاردان دیر. فارسجا آدی جغد و بوف دور. کسکین گؤرمک و ائشیتمک قابیلتی واردیر. گونئی قوطبدان باشقا بوتون قارهلرده واردیر. بایقوش سیچانلاری یئدیگی اۆچون اینسانلارا یارارلی حئیواندیر. آغاج دلیگینده و قارغالارین ترک ائدیلمیش یووالاریندا یاشاییر. بایقوشلار عموماً گئجه و یا دان آچیلاندا شیکارا گئدرار. ان کیچیک بایقوش قوزئی آمریکانین کۆله بایقوشودور. اونون اوزونلوغو بیر سئرچه قدر یانی ۱۵ سانتیمتردیر.
آدی[دَییشدیر]
بایقوشون فارسجا آدلاری بونلاردیر: بوف، بوم، شوگز(اورتا فارسجا)، بهمنمرغ، کوف، یوف، گول، چغد، چغو، کُنگُر، کوچ. کوج، پسک، پش، کوکن، کگران، کوال، نهام، نهار، بیقوچ، بیقوش، بایقوش، قوش، سار، کوره بو (تنکابندا)، شوبین (مازندراندا. گئجه گؤرن معناسیندا). بونلاردان بیقوچ، بیقوش، بایقوش، قوش تورکجه سؤزلردیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«جغد»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آشيق سؤزوٍ ديليميزده اوٍچ آنلام داشييير: آ ـ هم اوْخويان، هم چالان، هم ده سؤز قوْشان ساز شاعيري. بير آشيق أکهسن بير ساز گؤيره؛ بير شاعير أکهسن بير نانا حسرت؛ بير پاييز أکهسن بير ياز گؤيره؛ من بونا حسرتم، آي آنا حسرت. (ن.ايلاهي) ب ـ قوْيونون ديز قاپاغيندان چيخان اوْيناق سوٍموک. اوشاقلارين آشيقآشيق اوْيونوندا ايشلتديکلري …
Read More “نئجه یازاق: آشيق/ عاشيق | ایواز طاها”
بیلمیرم بو چیرکین ”تأسف ائدیجی“ سؤزو هاردان دیللره دوشوب؟ ایسماریج [مئساژ] وار ”تأسف ائدیجی“ ایله باشلانیر؛ بعضن گومان ائدیلیر، ”تأسف ائدیجی“ سؤزونو ایشلتمهدن آنلامی یئترینجه چاتدیرماق اولماز؛ بعضن ده سیاسی بیر اولایین تراژیک ماهیتینی گؤسترمکده ”تأسف ائدیجی“دن یان کئچیلمیر. سانال اورتامدا بئله بیر جومله ایله قارشیلاشدیم: ــ تاسف ائدیجی دیر که حبس اولان اشخاص لار …
Read More “نئجه یازاق: ”تأسف ائدیجی“ یازمایین! | ایواز طاها”
آزردیکت سایتیندا “confirmation” سؤزونون دوغما قارشیلیغینی آختاردیم. بیر چوخ دیللردن دؤغمالاشمیش کلمه گلدی اما دوغما دیلدن یادلاشدیریلمیش هئچ بیر سؤز گلمهدی: اساس ثبوت فاکت دلیل تصدیق ائتمه راتیفیکاسیا ائدیلمه تصدیقلنمه تصدیقلمه تصدیق سؤزجویون آنلاملاری سیراسیندا هئچ اولماسا بونلار دا گله بیلردی: دوغرولاما دوغرولانما ساغلاملاشدیرما وورغولاما وورغولانما اونایلاما دیلده باشقا دیللرله مدنی موبادیلهیه قارشی دئییلم، یابانچی …
Read More ““confirmation” سؤزونون دوغما قارشیلیغی”
مجهول فعللر آوروپا دیللرینین ائتکیسی ایله دیلیمیزده چوخ واخت یئرسیز ایشلهنیر. مجهول فورمالارین فارسجادا گئنیش ایشلنمهسی ده پروبلئمین کؤکلرینی داها درینلشدیریر. ــ پرئزیدئنت طرفیندن معین اولونموش هئیت. یوخاریداکی جومله ده بیلینمیر پرئزیدئنت هئیتی اؤزو معین ائدیب، یوخسا معین ائتدیریب؟ جوملهنی بو بیچیمده آیدینلاشدیرماق فارسجادا مومکون دئییل. چونکی فارس دیلینده بعضی فعللرین تأثیرلی [متعدّی] فورماسی …
Read More “مجهول فعللر سورونو | ایواز طاها”
بیر موًددت اؤنجه دوستلارین بیری توپلومسال شبکهلرده یازمیشدی: «صمد بو گونون تاریخینده، دنیاسین دئیشیب! صمد آذربایجانین عزیز و صداقتلی اوغلی، آذربایجانین اوره ینده یئر آلیب. صمدین یولی خالقین یولی صمدین یولی دواملی اولسون: آنا دیلینده مدرسه – اولمالیدی هر کسه.» بو متنه بئله بیر دوًزهلیش وئرمک اولار: ــ بو گونون تاریخینده > بئله بیر …
Read More “نئجه یازاق: جوملهلره دوزهلیش (1) | ایواز طاها”
جودیت باتلئرین سون آمئریکا سئچکیلرینه تپکی اولاراق قلمه آلدیغی قیسا یازیسیندا بیر سؤزبیرلشمهسی وار: left of center. بونو نئجه چئویرمهلیییک؟ «مرکزین سولو»مو؟ رسمی آذربایجان تورکجهسینده بونون دقیق قارشیلیغی [معادلی] یوخدور. فارسجادا ایسه اونو “چپ میانهرو” چئویریرلر. آمما ایستانبول تورکجهسینده اونون دقیق و یئرینه دوشموش فارشیلیغی واردیر: “مرکز سول”. هابئله، آک پارتینین بیرینجی کز سئچکیلری قازاندیغی …
Read More “سؤزلوک: “مرکز سول” یوخسا “اورتا سول” | ایواز طاها”
عقل و نقل سؤزلری بیزده منیمسهنیلهرک آرتیق “عاغیل” و “ناغیل” کیمی سسلهنیر. اوستهلیک، اونلارین ایکینجسی آنلام دییشیکلییینه اوغرایاراق “افسانه” معناسی قازانمیشدیر. آمما عاغیل سؤزونو بعضن “عاقیل” کیمی یازمالی اولوروق. بونون سببی نهدیر؟ دئدیییمیز کیمی “عاغیل” سؤزو “عقل”ین دیلیمیزین شرطلرینه اویغونلاشمیش فورماسیدیر. آمما “عقل”دن گلمه باشقا بیر عرب سؤزو ده وار. بو سؤز “عاقل”دیر. دوغرودور قایدالارا …
Read More “نئجه یازاق: عاغیل، عاقیل | ایواز طاها”
آشاغیداکی متن یانلیش یازیلیب: «سلام لار و سایقی لار دیرلی دیل داشلاریم عزیز یولداش و سیرداشیمیزین سایین یاشار* جنابلارینین آناسینین ۴۰اینجی حایاط دیشیم گونو تانری دان دوستوموزا صبیر دیلیریک» یوخاریداکی متنده چئشیدلی یانلیشلیقلارا یول وئریلیب: – “سالام” سؤزونون منیمسهنیلمیش فورماسی یازیلماییب. – “سایقی” سؤزونده ق حرفی غ یازیلمالی ایدی. – جمع نیشانهسی اولان “لار” أکی …
Read More “نئجه یازاق: یانلیش جوملهلر | ایواز طاها”
“بیلمک” فعلینین یاردیمی ایله یارانمیش “گؤره بیلمهرم” کیمی انکار فورما واردیر. آنجاق همین فعلین ایستانبول تورکجهسینده ییغجام انکار [نفی] فورماسی واردیر: گؤرهمم. بیزده فعلین بئله بیچیمی یوخدور (بعضی آغیزلاردا “گؤرهممهرم” گئدیر). بونو تورک دیلینین بیر قولوندان باشقا قولونا گتیرمک تاپینتی اولاجاق. بیزده کؤمکچی فعلین بؤیوک قوللانیش تئزلییی [فرکانسی] واردیر. نتیجه اعتیباری ایله، بو گیریشیم دیلیمیزی …
Read More “نئجه یازاق: بیلمک / بیلهمم | ایواز طاها”
هر بیر سؤزون بؤلمهجیکلرینی بیتیشیک، یاخین و آیری یازماقلا چئشیدلی آنلاملاری ایفاده ائده بیلهریک. مثلن “کی” باغلاییجیسی اؤزوندن قاباقکی سؤزه بیتیشدیکده بللی بیر آنلامی ایفاده ائدیر، آیری یازیلدیقدا ایسه باشقا آنلامی. اؤرنک: – ایندی کی، توْی قوْرتاردی، گل گئدک [حال که جشن پایان یافت، بیا برویم]. – ایندیکی توْی قورتاردی، گل گئدک [جشن فعلی تمام …
Read More “نئجه یازاق: ایندیکی، ایندی کی | ایواز طاها”
“کی” باغلاییجیسی دیلیمیزده منیمسهنیلسه ده اونون منفی ائتکیلری آز دئییل. “کی” سادهجه بیر باغلاییجی اولسا دا اؤزو ایله گئنیش اؤزگه گراماتیک چالار گتیریر. هارا گلدی “کی”دن یارالانماق، جوملهلرین فورماسینی دییشیب آجیناجاقلی بیچیمه سالیر. دئمک فارسجادان گلمه “کي” سؤزونون ديليميزده ايشلنمهسي چوْخواخت یئرسیزدیر. بئله اولماسایدی آشاغيداکي عئيبهجر جوملهلرله قارشيلاشمازدیق: ـ اوْ آداملار کي، داريخيريرلار، ائل گؤلونه …
Read More “نئجه یازاق: “کی” بارهده | ایواز طاها”
یازیلاریمیزدا بعضن “قزئت” و “درگی” ایصطیلاحلارینی یانلیش اولاراق بیربیرینین یئرینه ایشلهدیریک. درگی سؤزو اینگیلیسجه “ژورنال” عربجه “مجلّه” سؤزونون قارشیلیغیدیر. آنادولو تورکجهسینده ایشلک اولان بو سؤز ایضاحلی لوٍغتده گئتمهمیشدیر. توٍرکجه سؤزلویه گؤره «سیاست، أدبیات، تئکنیک، ایقتیصاد و باشقا قونولاری اینجهلهین و بلیرلی آرالیقلارلا چیخان سوٍرهکلی یایین و توپلو» درگی آدلانیر. قزئتین ده آنلامی بونا یاخیندیر. قزئت …
Read More “نئجه یازاق: قزئت، درگی، ژورنال | ایواز طاها”
اوتایلی-بوتایلی آذربایجان تورکجهسینین بیرجه گراماتیکاسی وار. بونا تام رعایت ائتمهلیییک. آمما اوتایدا ایشلهنن یانلیش و یا عئیبهجر سؤزجوکلری بوردا ایشلتمهیین یئری یوخدور. اؤرنک: ــ فارسجادا آزغین آداما “گمراه” دئییلیر. آمما رسمی دیلده گومراهدان gümrah مقصد قیوراق، ساغلام و قوتلی آدامدیر. “یاشینا باخمایاراق چوخ گومراهدیر.” ــ أمکپرور: أمکسئون. “نئفت قورغولارینداکی [تأسیسات-لارینداکی] أمکپرور فهلهلر.” ایلک باخیشدا بئله …
Read More “نئجه یازاق: سؤزلری دَییشدیرکمی؟ | ایواز طاها”
سؤزجوک روْلونو اوینایان “و” باغلاییجیسینین هاردان گلدییینی بیلیرک. عربجه و فارسجادا سؤزلر، سؤز بیرلشمهلری، یاریم جوٍملهلر و جوٍملهلری بیربیرینه باغلاماق اوٍچون “و”دن یارالانیرلار. لاکین بیزیم دانیشیق دیلیمیزده بو باغلاییجی ایشلنمیر، یا دا آز ایشلهنیر. باخمایاراق کی، بو سیرتیق باغلاییجی یازی دیلیمیزین هر بیر کونجونده پوسقو قورور. چوخواخت دا جوٍملهنی بللی یئرده بیتره بیلمهمهیيیمیزین بدلینی اؤدهییر. …
Read More “نئجه یازاق: “و” باغلاییجیسی | ایواز طاها”
هر بیر سؤزون بؤلمهجیکلرینی بیتیشیک، یاخین و آرالی یازماقلا آیری آیری آنلاملاری ایفاده ائده بیلهریک. بیتیشیک یازماق: “چی/چو” أکی اؤزوندن قاباقکی سؤزه بیتیشیک یازیلیر: ــ آتچی (آت+چی) یاخین یازماق: “لر” أکی نه اؤزندن قاباقکی سؤزدن آرالی یازیلیر، نه ده اونا بیتیشیر، بلکه یاخین یازیلیر: دییشیکلیکلر (دییشیکلیک+لر) آرالی یازماق: آردیجیل گلن ایکی سؤز بیربیریله ایله سیخ …
Read More “نئجه یازاق: ایندیکی / ایندی کی | ایواز طاها”
«جالاق دیل» گرگینلییی، دیلیمیزه سوخولموش اؤزگه گراماتیک قایدالاردا اؤزونو داها قاباریق گؤستهریر. بو قایدالارین چوخو دیله باسقین ائدهرک اونو پوزماقدا بؤیوک رول اویناییرلار. شوبههیه قاپیلمادان بونلارین ائگهمنلییینه سون قویمالیییق. آمما أریییب دیلیمیزه قاریشمیش، یا دا منیمسهنیلمیش اؤزگه قایدالار دا واردیر. آزساییلی بو قایدالاردان چکینمک بیزی گرهکسیز چتینلیکلره سالیر. قایدالارین (یا دا قایدالاشمیش یانلیشلیقلارین) بیری …
Read More “نئجه یازاق: “بیج” کی، “دینج” کی | ایواز طاها”
آشاغیداکی جوٍملهلرین هانسی دوزگوندور: – تبریزهجک اوْنونلا یوْلداش اولدوم. – تبریزهدک اوْنونلا یوْلداش اولدوم. – تبریزهجن اوْنونلا یوْلداش اولدوم. آشاغیداکی جوٍملهلرین هانسی دوٍزگوندور. – بابک قالاسیناجاق یوٍرودوم. ― بابک قالاسینادک یوٍرودوم. – بابک قالاسیناجان یوٍرودوم. یوخاریداکی قیرمیزی جوٍملهلردهکی “تبریزهجک” و “قالاسیناجاق” اؤرنکلری یانلیشدیر. بونون اوٍچون بئله حاللاردا آنجاق “جن/ جان” و “دک” اکلریندن یارارلانمالیییق. …
Read More “نئجه یازاق: جان/ جن/ دک”
بو جوملهلرین هانسی دوزگوندور: «اونا دوشونورم.» یوخسا «اونو دوشونورم.» “دوشونمک” سؤزو گونئیده بعضن یانلیش جومله قورولوشوندا ایشلهنیر. بو فعلی ایسم، هم آذربایجان تورکجهسینده (ایضاحلی لوغت)، هم ده ایستانبول تورکجهسینده (تورکجه سؤزلوک) ایکینجی واریانتا اویغون اولاراق ایشلنمیشدیر: «اونو دوشونورم.» ـــ فهله و ضیالیلاریمیز آنجاق جبههنی دوشونورلر. (م. ایبراهیموو) ـــ ایندی کامال نه ائدهجهیینی دئییل، نئجه ائدهجهیینی …
Read More “نئجه یازاق: “اونا دوشونمک” یوخسا “اونو دوشونمک” | ایواز طاها”
ساده یوللارلا یازینیزی گؤزللشدیره بیلرسینیز. بو یوللارین بیری دورغو ایشارهلرینه [سجاوندی علامتلره] رعایت ائتمکدیر. مقصدیم ویرگول، نؤقطه، نؤقطهویرگول، سورو ایشارهسی و دیرناقآراسی کیمی علامتلری یئرلی یئرینده ایشلتمکدیر. آنجاق منیم آماجیم بوندان دا سادهدیر. * «نؤقطه، ویرگول» کیمی دورغو ایشارهلرینی اؤزوندن قاباقکی سؤجوزیه یاخین یازین، اونلاردان سونراکی سؤزو فاصیلهلی یازین. ــ بئله یازمایاق: یاشار ، فولیا …
Read More “نئجه یازاق: یازیلارینیزی گؤزللشدیرمکدن قورخمایین! | ایواز طاها”
ـــ کیتابدا يازيلميشدي. [در کتاب نوشته شده بود.] ـــ کیتاب دا يازيلميشدي. [کتاب هم نوشته شده بود.] گؤروٍندويو کيمي يوخاريداکي ايکي جملهنين يازيليشي عيني دئييل، آنلاملاري دا فرقلهنير. بو اوْرادان ايرهلي گلير کي، آذربايجان توٍرکجهسينده نئچه جوٍره «ده/ دا» واردير: بيرينجي: أک رولونو اويناييرسا، يعني فارسجا «در» آنلاميندا گئديرسه، اؤزوٍندن قاباقکي سؤزجوٍيه بيتيشر: اوْتاقدا [در …
Read More “نئجه یازاق: “ده، دا” سؤزدن آیری یازیلمالیدیر، یاخین، یوخسا بیتیشیکمی؟”
“آنجاق” سؤزجوٍيو رسمي ديلده داها چوْخ «يالنيزجا» و «تکجه» آنلامینی داشييير. ـــ ايندي دنيادا يوْللار يوْخ، آنجاق کوٍچهلر وار. (ح.هئريسچي) لازیمسا جهالتله گوٍلشمک؛ بير چاره وار، آنجاق يئنيلشمک. (ح.جاويد) “آمما” سؤزوٍ ايسه، جوملهلري و جمله عضولريني بيرلشديرهرک قارشيليق بيلديرير، باغلاييجي وظيفهسيني يئرينه يئتيرير. ـــ آت قوْجادير، آمما چوْخ گوجلودور. سيزه گلرديم، آمما واختيم يوْخدور. …
Read More “نئجهیازاق: آنجاق/ آمما | ایواز طاها”
بعضن أیلش یا أیلهش [بنشین]، أیری [بزرگ]، أیمک [کج کردن] کیمی کلمهلرین اوخونوشو چتین آلینیر. سبب ایسه فتحهنین بوروشوق قونومونا قاییدیر. بو مسئله اورتوگرافی قلاووزوندا دا چؤزولمهمیش قالیب. چوخلاری مثلن أیری سؤزونو “اهیری” کیمی یازیرلار. یعنی بیر سس اوچ کاراکتئرله یازیلیر: ا، ه، یاریمفاصیله. بو نه دقیقدیر، نه ده سؤز اقتیصادیاتی باخیمیندان صرفهلی. هابئله بئلهجه …
Read More “نئجه یازاق: ایری (بزرگ) /أیری (کج) | ایواز طاها”
“خ” ” و “غ” حرفلري بير هجالي سؤزلرين سوْنوندا و بوٍتون سؤزلرين اوْرتالاريندا اؤز سسي ايله يازيلير: آخ، يوخ، اوْخودوم. آمما چوْخهجالي سؤزلرين سوْنوندا «ق» حرفي ايله يازيلماليدير: قالماق، بوداق. آنجاق بو سؤزلرین سونونا سسلی حرف آرتیریلیرسا اوندا “ق” حرفی “غ” حرفینه چئوریلیر: قالماغی /قالماغا، بوداغی /بوداغا. ◊ سایتلارین بیرینده، نسیمینین بیر بئتینده گئتمیش “ایراق” …
Read More “نئجه یازاق: قالماق-قالماخ، بوداق-بوداغ | ایواز طاها”
توٍرکجهميزده يازيلان متنلرده، اؤزهلليکله قزئتلر، درگيلر و سانال اورتامدا، چئشيدلي يانليشليقلارلا قارشيلاشيريق. بوردا اوْنلارين بعضيسينه ایشاره ائدهرک دوٍزگون ساندیغیم واريانتي اؤنري [پيشنهاد] کيمي ايرهلي سوٍرورم. جوملهلرده گئتمیش یانلیشلیقلارا دوزهليش وئرهرکن، بعضن اونلارین ندهنينه ده توخونورام. بو اؤرنکلري أليمده اوْلان يازيلي قايناقلاردان، و یا مئدیادان تصادوٍفي اوْلاراق سئچميشم. ـــ ستارخان بير کيشي دئييلدي کي، ساتقين و …
Read More “نئجه یازاق؛ یانلیشلیقلار اؤرنکلری (1) | ایواز طاها”
عربجه “حتی” سؤزونون دیلیمیزده قارشیلیغی “بئله” سؤزودورمو، یوخسا “بیله”؟ بیلدییینیز کیمی بو سؤزجویون قوللانیم تئزلییی [فرکانسی] دیلده چوخدور. منجه اونون قونومونو معینلشدیرمک آردیجیل تکرارلانان بیر سورونو چؤزه بیلر. اؤنری [پیشنهاد]: عربجه “حتی” سؤزونون قارشیلیغی اولاراق “بیله” سؤزونو ایشلهدک. ــ یاشار سوال بیله وئرمهدن خارابایا گیردی. (یاشار حتتا سوال وئرمهدن خارابایا گیردی.) “بو کیمی، بو جور، …
Read More “نئجه یازاق: “بئله” یوخسا “بیله” | ایواز طاها”
گؤرهن دوٍگمه يازيلماليدير، يوْخسا «دوٍيمه»؟ گؤگرچين يازيلماليدير، يوْخسا «گؤيرچين»؟ چوخ هجالي سؤزلرين بيرينجي يا ايکينجي هجاسينداکي سسيز حرف [صائت]، بير هجالي سؤزلرين ايسه سْون سسيز حرفي [صامتي]، داها چوخ «ي» و بعضن «گ» دئييلن سؤزلر، «ي» حرفي ايله يازيلير. دوٍيمه، گؤيرچين. بو سس «گ» ايله «ي» آراسيندا تلفظ اوْلونور. اوْنو گؤسترمک اوٍچون الفباميزدا اؤزهل بير …
Read More “نئجه یازاق: ايينه/ ايگنه”
“نئجه یازاق” کیتابیندان ـ چارخي فيرلات! ـ چارخي فيرلادير. يوخاريداکي ايکي جملهده فيرلاتماق مصدريندن آلينما فعللر نييه بير دؤنه «ت» حرفي ايله «فيرلات» يازيليب، اوْ بيري دؤنه ايسه «د» حرفي ايله «فيرلادير»؟ ـ هاي ورروب، قيي ووروب، سس سال داغلار!؛ گؤزهللر اوْيلاغي [مأواسي]، گؤي يايلاقلارا؛ منيم بو درديمي دئ اوْيلاقلارا؛ سينهمدن اوْخلادي بير مارال مني. …
Read More “نئجه یازاق: اوٍرهک/ اوٍرهيي”
“نئجه یازاق” کیتابیندان بو ايکي سؤزوٍن آنلامي عيني دئييلدير. بيرينجي سؤزده «مي» سوْرغو اشارهسيدير، ايکينجي سؤزده ايسه عوضليک [ضمير] و تمامليق [مفعول] اکي: ـ أللريمي سينيب؟ [آيا دستانش شکسته است؟] ـ أللريمي يودوم. [دستانم را شستم.] گؤروٍندويو کيمي، سوْرغو اشارهسي اوْلان «مي»، سؤزجوٍيه ياخين يازيلير. آمما ايکينجي جملهده عوضليک و تمامليق اشارهسي اوْلان «مي» اؤزوٍندن …
Read More “نئجه یازاق: أللريمي/ أللريمي”
“نئجه یازاق” کیتابیندان آنا، ايضاحلي لغتـه گؤره، اولادي اوْلان قادينا دئييلير. دؤرد آي واردي آنانين گؤزلري يوْل چکيردي. (ث.رحمان) ياشلي قادينا سايقي ايله مراجعت ائتمک، مجازي آنلامدا بير شئيين أساس بؤلوٍمو، مرکزي و کؤکو ده آنا سؤزوٍ ايله افاده اوْلونور: آناديل، آناياسا. بوٍتون آنا و قوْل آرخلاريميز تميزلهنيب قايدايا سالينميشدي. آذربايجانين بعضي بؤلگهلرينده بو سؤزجوٍيون …
Read More “نئجه یازاق: آنا/ ننه”
“نئجه یازاق” کیتابیندان «آسلان، سوْن، سوْنرا، ساي، ساغ و سوْل» کيمي سؤزلر «س» ايله يازيلماليدير. بعضي يازيلاردا بو کيمي سؤزلرين «ص» ايله يازيلماسي يئرسيزدير. آمما عربجهدن آلينان سؤزلر اوْلدوغو کيمي يازيلير: صابين٭، صابر، صلاحيت و صلح. ٭ رسمي ديلده sabun يازيلير. ایواز طاها
«فارسجادان آلينما سؤزلرين ترجومهسينده، هردن سهوه يول وئريلير. 90ـ جي ايللرده آذربايجان تورکجهسينده چيخان ايسلامي بيرليکقزئتينين آدي فارسجا وحدت اسلامي سؤزبيرلشمهسينين حرفي ترجومهسيدير. بو ترکيبين سوْنونا آرتيريلميش “ي” حرفي، منسوبييت أکيدير. بيزده بو “ي”، سؤزبيرلشمهسينين اورتاسينا دئييل، سوْنونا گلير. بونونلا دا ايسلام بيرلييي داها دوزگوندور.» لاکین بو حؤکم هر یئرده کئچرلی دئییلدیر. اؤرنهیین، “نظری باخیمدان” سؤزبیرلشمهسی “تئوریک باخیمدان” آنلامینی ایفاده …
Read More “نئجه یازاق: “نظری باخیمدان”، یوخسا “نظریه باخیمیندان” | ایواز طاها”
“نئجه یازاق” کیتابیندان ـ بيلدي کيم خاک ره اوْلدوم أتهيين توتماق ايچوٍن، گؤتوٍرهر دوٍشمهيه قوْيماز يئره عمدن أتهيين. (م. فضولي) ـ دومانلي بو شهرده، آغلايير سنين ايچين، ايچينايچين قبير داشلاري. (مجهول شاعير) ـ ائي کؤوثر اوٍچون آه چکن زاهدِ ابله؛ ميخانهده گل گؤر اوْنو پيمانهلر ايچره. (أ. نباتي) يوخاريداکي جملهلرده عيني سؤزجوٍک «اوٍچون، ايچين و …
Read More “نئجه یازاق: اوٍچون/ ايچين/ ايچوٍن”
ـ سئويرم دئيهدئيه گلدي. ـ سئويرم سئويرم دئيه گلدي. يوخاريداکي جوٍملهلرين هر ايکيسي دوزگوندور. کوٍتله آراسيندا بيرينجي جومله ياييغين اوْلسا دا، کلاسيک متنلرده ايکينجي فوْرما داها چوْخ گؤزه چارپير. أليف قاشلاريني چاتار؛ کيپرييي سينهمه باتار؛ حاق أللري قلم توتار؛ يازار أليفأليف دئيه. (يونس أمره) شاعير، سوْن ميصراعني «يازار أليف دئيهدئيه» يازا بيلردي. “نئجه یازاق” کیتابیندان


text:
بالکان گؤچلری و بالکانداقی مسلمانلار- تۆرکلر
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
گچن هپده تۆرکیأنینگ مجلیسی نینگ باشلیغی مصطفی شن تۇپ ینگ حمایات برمه گینده یۇلباشچیلیق اتمه گینده حالقارا بالکان بیلیم یورتلاری نینگ یر ایه چیلیگینده اسکوپیه ده ۵-نجی حالقارا جمغیتچیلیک عیلیملاری ماصلاحاتی گچیریلدی.
۱۳ یورتدان ۶۱۷ عالیمینگ قاتناشان ماصلاحاتیندا من هم یاشلار مسئله سینده چیقیش اتدیم. ماصلاحاتدا هاروارد یالی آمریکانینگ بِللی باشلی اۇقوو جایلاریندان تۆرک عالیملار بیلن تانیشماغا و اۇلار بیلن یۇقاری بیلیم گنگه شی هم ده یۇقاری بیلیم اولغامیمیز بارادا نتیجه لی پیکیر آلیشماغا پورصات هم تاپدیم. گپله شیگیمیزینگ بو سینیندا بالکان گؤچلری بارادا دوروپ گچمه ک ایسله یأرین. چۆنکی بالکان یورتلارینا هر گیدیشیمده مسئله قینانچلی حأصیه تده گۆن ترتیبینه گلیأر. عثمانلی دؤولتی نینگ سۇنگقی دؤورۆندن بیزینگ گۆنلریمیزه چنلی اوزاپ گیدن غوصصالی واقا بالکان یورتلارینا باریان هر بیر آدامینگ یادینا دۆشیأر.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
بالکان گؤچلری نینگ قیسغاچا تاریحی یا دا ژنوسایدینگ حاقیقی آدی...
عیلمی چشمه لر ۱۸-نجی عاصیردان باشلاپ میلیونلارچا مسلمانینگ و تۆرک ینگ بالکان یورتلاریندا قیرغینچیلیغا سزه ور بۇلاندیغینی، اؤلدۆریلندیگینی، سۆرگۆن ادیلندیگینی بیان ادیأر. عثمانلی دؤولتی ایزا چِکیلیأرکأ و اۇندان سۇنگ دارغایارقا بالکان بؤلگه سیندأکی مسلمانلار هم ده تۆرکلر حاص آغیر شرطلره سزه ور بۇلیار.
ژنوساید آدالغاسی ایلکینجی گِزِک ۲-نجی جاهان اورشوندان اۇزال آلمانیانینگ یهودیلره ادن ظلملاری، کؤپچۆلیکله یین قیرغینچیلیقلار و قینامالار اۆچین اولانیلیار. بالکان یورتلاریندا بیزینگ انسانلاریمیزینگ باشدان گچیرن ظلمی سان تایدان هم آغیرلیق تایدان هم آلمانیاداقی ظلملار بیلن دنگِشنیریلنده حاص کؤپ. اِمما دۆنیأ بیله ده دورسون، شۇل ظلمینگ ژنوسایدینگ گؤورۆمی تۆرکیه ده هم آز آدام تاراپیندان بیلینیأر.
بالکان یورتلاریندا ۱۷-نجی عاصیردان بأری باشدان گچیریلنلری ۱۹-۲۰-نجی عاصیرداقی غام- غوصصالی پاجیغانی گؤچلری باشدان گچیرنلرینگ چاغالارینا، گلجککی نسیللره و دۆنیأ یتیرجِک اسکارا لاییق فیلم هم صوراتا دۆشۆریلمهدی. گؤرنۆشی یالی میللتیمیز باشدان گچیرن غام- غوصصالاری سبأپلی دۆنیأنی اینگلِتمهگی، ایزی گیدرلی حأصیهتده شۇلاردان پیدالانماغی حالامایار. غام غوصصا نأچه اولی بۇلاندا دا اونی یۆرهگینه گؤمۆپ، یۇلونا دۇوام اتمه ک ایسله یأر. اِمما میللتیمیز اولی گؤورۆملی فیلم یا دا مستند طایارلاماسا هم شۇل یتمِزچیلیگی کؤپلِنچ چونگگور یادی، گینگ پسپأللیلیگی بیلن یاپیار. شۇل غام غوصصالی آیدان آغیلاری، دۆزِن آیدیملاری و مارشلاری بیلن اینگ قۇوی اسکار فیلمیندن هم تأثیرلی گؤرنۆشده گلجک نسیللره یتیریأر.
هایسی فیلم یۆره گیمیزی داغلاپ، بدنیمیزی قورشاپ آلیان چاناق قالا، یمن آیدیمی، پلونه مارشی یالی گۆیچلی بۇلوپ بیلرکأ...
سیاسی ماقصاتلار بیلن مجبوری گؤچۆرمهک قینانساغام تاریحدا قالان فاکتور دأل. شو گۆنکی گۆنده تۆرکلری و مسلمانلاری قیزیقلاندیریان سانلی بؤلگه ده شونگا منگزش شرطلری باشدان گچیریأریس. انتهک دۆین بلغاریستان تۆرکلری نینگ شو گۆن کریمه، قاراباغ و اویغورلارینگ باشدان گچیریأن مسئله لری، میانمار، سوریه و البتده فلسطین مسلمانلاری نینگ دوچار بۇلان قینچیلیقلاری بالاکان یورتلارینداقی تۆرکلرینگ باشدان گچیرنلریندن تاپاووتسیز.
بۇشان بالکان یورتلاری
بالکان یورتلارینا هر گیدِمده صؤحبِتدِشلیگینگ اساسی ماضمونی تۆرکیأ ادیلن گؤچلر بۇلیار. عثمانلی درورۆنده باشلان گؤچلر دینگه شۇل دؤوۆرده قالمادی. جمهوریت دؤورۆنده ده دۇوام اتدی. حتّی شو گۆنکی گۆنده ده تاپاووتلی گؤرنۆشلرده دۇوام ادیأر. بالکان یورتلارینداقی تۆرکلرینگ سانی گۆن سایین آزالیار.
تۆرکیه بالکان تۆرکلری نینگ هم مسلمانلارینگ هم اومیدی، گلجگی... چۆنکی بیر یرده آزلیق بۇلماق کؤپ سانلی قینچیلغی هم یانی بیلن آلیپ گلیأر. آزلیق حؤکمۆنده یاشاماغا دۇوام ادیلیأرکأ داشاردان گۆیچلی قۇلداوا مـأتأچلیک دویولیار. شۇل قۇلداو اساسان مادّی گؤرنۆشدی بۇلمالی. ت. ر. ت تۆرکیأنینگ سِسینده افیره بریلیأن ""چشم جیهان" گپله شیگی اۆچین صؤحبِتدِشلیک گچیرن دمیرقازیق مقدونیه نینگ یۇقاری قاضیه تی نینگ آغضاسی صالح مراد آدلی رایاتینگ سؤزلری اۇنی اؤرأن قۇوی بیان ادیأر: "بیز تۆرکیه دن هیچ زات ایسلأمیزۇق. تۆرکیه یۇلونا گۆیچلی دۇوام اتدیرسه، بیزه اۇنونگ کؤلِهگهسی یترلیک"
اساسا ندا بالکان تۆرکلری تۆرکیه بیلن آراباغلانشیقلاری نینگ دۇوام اتمه گینی ایسله یأر. چاغالاری نینگ کأبیرلری گلجگینی تۆرکیه ده گؤزله یأر. اِمما مسئلأ استراتژیک چمه له شیأنلری بالکان یورتلاریندا یاشایان تۆرکلرینگ آزالماغینا، آزالدیلماغینا آرتیقماجی بیلن نأراضیلیق بیلدیریأر. چۆنکی بالکان یورتلاریندان تۆرکیأ یا دا باشغا یورتلارا ادیلن گؤچلرینگ هر بیری اؤزلرینی و گلجکلرینی حاص دا یالنگیزلاشدیریار. گچمیشده ییغی ییغیدان گؤرۆشلی یالی ۲ میلیون ایلاتی بالکان یوردوندان بأش یۆز مۆنگ آدامینگ تۆرکیأ گؤچمه گی، تۆرکیأنینگ ایلاتی اۆچین آرتیقماچ ماغنا آنگلاتمایار. اِمما شۇل موقدار گلینن یوردونگ ایلاتی نینگ ۲۵ گؤتریمینی عمله گتیریأندیگی اۆچین اۇل یرده قالان آداملاری یکه یالنگیز قۇییار. شۇنونگ اۆچین بالکان تۆرکلری قین هم بۇلسا اؤز یرلرینده قالان بۇلسادی اۇندا حأضیرکی شرطلر باشغاچا بۇلاردی.
دۇغری سیاسات: یرینده گۆیچلِنمهک
گچمیشی ایزینا گتیریپ بۇلمایار. گچمیشده قالیپ بۇلمایار. اِمما گچمیشدن اوغور آلیپ دِگِرلی نتیجه چیقارماق بۇلیار.
شو گۆنکی گۆنده بالکان بۇسغونلاری نینگ گلن یرلرینده آتا بابالاری نینگ یاتلامالارینی، اثرلرینی، قۇیوپ قایدانلارینی اونوتمان، اۇلاری یاشاتماغی اؤرأن مؤهۆم. بالکان یورتلارینداقی میراثیمیزی دیکِهلتمِه بۇرجی دینگه بیر تیکا و داشاری یورتلی تۆرکلر و قارینداش حالقلار یالی ادارالارینگ یا دا یونس امره و مغاریف غازناسی یالی غازنالاریمیزینگ بۇرجی بۇلمالی دأل. بالکان یورتلاریندا یاشایان تۆرکلر و مسلمانلار آتا بابالاری نینگ میراثچیلاری حؤکمۆنده بالکان بۇسغونلاری نینگ ایزینا دۇلانیپ، درتلِشمهگینه، سالاملاشماغینا قاراشیار. روسیانینگ و اوروپا بیله له شیگینه آغضا یورتلارینگ بالکان یورتلاری بیلن کؤپ تاراپلایین قیزیقلانیان دؤورۆنده تۆرکیه ده یاشایان بالکان بۇسغونلاری نینگ آچجاق قاتناشیقلاری اۇزالقی قۇنگشولاری اۆچین آلترناتیو بۇلار. تۆرکیه دأکی بالکانلیلار دینگه بیر تۆرکیه بیلن بالکان یورتلاری نینگ آراسیندا دأل، بالکان یورتلاری نینگ دۆنیأ بیلن ادیأن قاتناشیغینا هم میناسیپ قۇشانت قۇشار.
البتده بۇسغونچیلیق دییلِنده اۇنونگ کؤپ اوغری بار. اوروپانینگ باشدا دورماغینا ایقدیصادی ماقصاتلی گؤچِنلر، اۇلارینگ ایزینا دۇلانماغی، کریمه، قفقاز، مشهدی تۆرکلری، اویغورلار یالی تۆرک حالقلارینگ دوچار بۇلیان باسیشلاری، قینچیلیقلاری سبأپلی تۆرکیأ گؤچمه ک اۆچین جان ادیأرلر. أهلیسی هم اؤزباشداق و بیری بیریندن قاراشسیز مسئله لر. داشاری یورتلارداقی تۆرکی حالقلار بۇیونچا نأحیللی استراتژی آلینیپ باریلمالیدیغی بارادا گپله شیگیمیزینگ ایندیکی سانیندا دوروپ گچریس.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقادینگیز
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان: تۆرکیه بیلن مالزیا سانجیم اۆچین بیلهلیکده ایشلِهشِر
أردوُغان رسمی ساپار بیلن تۆرکیأ گلن مالزیانینگ باش وزیری بیلن بیله لیکده مطبوغات گنگه شینی گچیردی
سوریأنینگ دمیرقازیغیندا 6 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
اسماعیل صبری یعقوب آنکارادا
پایتاغت آنکاراداقی جمهورباشلیقلیق کمپلکسیندأکی دابارادان سوُنگرا اؤزآرا دوشوشیق گچیریلدی


text:
میانمار-دا حیاتینی ایتیرنلرین سایی 751 نفره چاتیب
میانمار-دا اؤلنلرین سایی آرتیب، ژورنالیست حبس ائدیلیب.
میانمار-دا حربی چئوریلیشه و سئچیلمیش حکومت عضولرینین حبس ائدیلمهسینه اعتراض اولاراق کئچیریلن نوماییشلرده تهلوکهسیزلیک قوهلرینین سلاحلی موداخیلهسی نتیجهسینده اؤلنلرین سایی 751-ا چیخیب.
سیاسی محبوسلارا یاردیم تشکیلاتینین (AAPP) یاییملادیغی گوندهلیک راپورا گؤره، سون 24 ساعات عرضینده اؤلکهده داها 6 نفر هلاک اولوب.
عمومی جان ایتکیسینین 751 اولدوغو، 3 مین 431 نفرین نظارته آلیندیغی قئید ائدیلیب.
1159 نفر بارهسینده گوز آلتی تدبیرینین هله ده داوام ائتدیگی بیلدیریلیب.
دیگر طرفدن، حربی چئوریلیشه قارشی نوماییشلری دستکلهین میانمار یازیچیسی و ژورنالیست تو تو تانین حبس ائدیلدیگی اؤیرنیلیب.
"میانمار Now" " سایتینا آچیقلاما وئرن عائله عضولری تهانین 18 یاشینداکی اوغلو ایله بیرلیکده 24 آوریلده گئجه یاریسی یانگونون تانلین بؤلگهسیندکی ائوینده ساخلانیلدیغینی بیلدیریبلر.
یاخینلاری تانین هارادا ساخلانیلدیغینی بیلمهدیکلرینی آچیقلاییبلار.
ایلگیلیلی خبرلر
سوئد باشباخانی آندرسون: تورکیه ایله ائدیلن آنلاشمانین آرخاسینداییق
"طبیعی کی، آنلاشمادا اولان ائدیلهجک. تورکیهنین داها اؤنجه قایتارما طلبلری اولدو، بیز ده بونلارلا ایلگیلهندیک"
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی


text: باختر خبر آژانسی نینگ خبر بیریشیچه، هرات ولایتیدهگی ۶٠۴ ییللیک تاریخگه اېگه گوهرشاد بېگم مقبره سی یانیده جایلشگن بېشینچی مناره نینگ مستحکملش ایشی باشلنگن. هرات ده گی تاریخی منارهلر نینگ قولهشی ممکنلیگی حقیدهگی خواطرلرکوچیگندی. هرات ولایتی نینگ مدنیت وخبرلر اداره سی نینگ تاریخی آبده لرنی محافظه قیلیش بۉییچه آمری زلمی صفا نینگ معلوم قیلیشیچه، بېشینچی مناره نی مستحکملش ایشلری آلیب باریلماقده. سابق حکومت دوریده هرات ده گی تاریخی بنالرنی قیته تیکلش اوچون آغا خان بنیادی نینگ فرهنگی جمغرمه سی بیلن بیتم امضالنگن اېدی، بیراق مبلغ یېتیشمسلیگی و تیزیم اۉزگرگنی اوچون قیته تیکلش ایشلری توختهب قالگنی ایتلگندی. محلی مسووللرگه کوره، مناره لرنی قیته تیکلش ایشی آغان جمغرمهسی تامانیدن قیته باشلنگن.


text:
موغام
موغام و یا موغامات — مورکّب، ایدیا، اموسیونال معنا داشییان، درین و بیتکین تفکّور، بدیعی هیهجان و مۆختلیف موسیقی تصاویرینین اینکیشافینی ایفاده ادن موسیقی ژانری.[۱] موغام یاراندیغی ان قدیم زامانلاردان باشلایاراق، عصرلر بویو داوام ادن تدریجی اینکیشاف و تکامول پروسسی نتیجهسینده یتکینلشمیش، فورمالاشمیش و کامیللشمیشدیر.
آذربایجاندا موغامی عادتاً، موغام اۆچلویون مۆشایعتی ایله خانهنده ایفا ادیر.[۲] بئله آنسامبلین ایفا اتدیی ووکال اینسترومنتال بوتؤو موغام دسگاهی آدلانیر.[۲] دسگاه موغامین کولل حالیندا، یعنی، اوْنون درامدینین، بۆتون شعبه و گوشهلرینین، و ده هر شعبهنین سینیف و رنگ، یاخود دیرینگهلرینین آردیجیل ایفا اوْلونماسی دمکدیر.[۲] موغام کومپازیسییاسینا داخیل اوْلان شعبهلر اثرین موسیقی-شعر مزمونونو مویینلشدیرهن ایمپروویزه رچیتاویت سپکیلی ووکال ملودییالاردان عبارتدیر.[۲] بونلار دقیق ریتمه مالیک ماهنی و رقص اپیزودلاری ایله عوضلنیر.[۲] ماهنی اپیزودلاری سینیف، رقصینکی ایسه رنگ آدلانیر.[۲]
موغاملارین مونومنتال، سیلسیله فوْرمالاری، عئینی زاماندا، ان کیچیک دتاللارین سوْن درجه جیلالانماسی ملودییانین ایفادهلیلیک ایمکانلارینین عکس اتدیریلمهسیندهکی چوخپلانلیلیقلا فرقلنیر.[۲] ووکال – اینسترومنتال موغامدان فرقلی اوْلاراق چوْخ واخت رنگده ایفا ادیلمیر.[۲] موغامین ایفاسی آلتده مۆکمّل چالماغی باجارماقلا یاناشی، هم بۆتون کومپوزیسییانین قورولوشونون قانوناویغونلوقلاقرینا، هم ده شعبهدن-شعبهیه کچیدین منتیقینه بلد اوْلماغی طلب ادیر.[۲] ۲۰۰۸-جی ایلده آذربایجان موغاملاری یونسکو-نون غیری-مادی مدنی ارثین رپرزنتاتیو سیاهیسینا داخیل ادیلمیشدیر.
اتیمولوژی(دیلین کؤکلرینی آراشدیرما بیلیم)دَییشدیر
بعضی قایناقلرده "موغام" سؤزونون عرب دیلینده «مقام» سؤزوندن یارانماسی قئید اوْلونور.[۳] یعنی، یر، مؤقع دمکدیر.[۳] بیرلیکده بونا مقامات (موغامات) دئییلیر.[۳] بۇ ترمین بعضی شرق اؤلکهلرینده، بیرده اوْرتا آسیا و هیندوستاندا — "ماکون" آدلانیر.[۳] آوروپا اؤلکهلرینده ایسه بۇ بیر نوت سیستمینده هر بیر چالینما یرینه اۇیغون اوْلاراق «مینور و ماژور قآمّالاری» شکلینده ایفاده اوْلونور و بۇ ایفادهده ایشلدیلمکدهدیر.[۳]
ایلیا مهررهمینین ادعاسینا گؤره، موغام سؤزونون کؤکو "موغ" سؤسوندن گؤتورولوب.[۴] مؤلف قئید ادیر کی، مذهبی دین آیینلری موسیقی، آواز و ریتمله ایجرا اوْلونوردو و زامان کچدیکجه، اینکیشاف ادرک، فورمالاشاراق، ایندیکی موغام سوییهسینه گلیب چاتمیشدیر.[۴]
موغام آدلارینین یارانماسیدَییشدیر
موغام، شعبه و گوشه آدلارینین یارانما تاریخی ایله بۇ گونه قدر بیر چوْخ موسیقیشوناس و ایفاچیلار ماراقلانیر. موغاملار حاقیندا علمی تراکتاتلار شرقین بؤیوک موسیقیشوناسلاری – ابدولقهدیر ماراغایی، سفیددین اۇرموی، ال-فرابی و باشقالاری طرفیندن یارانمیشدیر.[۲] اوْنلار اؤز علمی اثرلرینده موغاملارین یارانما تاریخیندن، شعبه و گوشهلرین بیر-بیری ایله قارشیلیقلی علاقهسیندن، موسیقی آلتلرینده ایستیفاده اوْلونان ایفاچیلیق ایشتریخلریندن و بیر چوْخ باشقا خصوصیتلردن بحث ائدیرلر.[۲] بۆتون موغام، شعبه و گوشه آدلارینین یارانما تاریخی ۴ قیسمه بؤلونور:[۲]
- سای آدلاری
- آ) یر، مکان آدلاری (توپونیملر)؛ ب) خالق، طایفه، قبیله آدلاری
- تاریخی شخصیت و ایفاچینین آدی ایله باغلی موغام و شعبه آدلاری.
- مۆختلیف آدلار
سای آدی ایله باغلی اوْلان موغام و شعبهلر بونلاردیر:[۲]
- یگاه — «راست» موغامینین ایکینجی آدیدیر. فارس دیلینده ایشلهدیلهن «یگاه» (بیرینجی) سؤزونون معناسی، عرب دیلینده ایشلهدیلهن «راست» (دوز، دوغرو، دوروست) ایله اۇیغون گلیر. کچمیشده و حال-حاضیردا تورک موسیقیسینده «راست»-آ بعضاً «یگاه» دا دییرلر.
- دوگاه — فارس کلمهسیدیر، ترجومهسی – ایکی مؤقع، مکان، وضعیت، مجازی معناسی - ایکی واخت دمکدیر. مثلاً: آخشام-سحر، گجه-گوندوز و س.
- سگاه — اۆچ مؤقع، مکان، وضعیت دمکدیر. فوْرما اعتباریله «سگاه» موغامی ۳ بؤیوک حیصّه دن عبارتدیر. بۇ حیصّه لر «زابول»، «سگاه» و «هیسسار-موخالیف»-دن عبارتدیر.
- چاهارگاه — قدیم موسیقی عالیملرینین فیکرینجه گؤی گورولتوسو ایله علاقه دار. محض طبیعتین بۇ حادثهسی ایله علاقه دار اوْلاراق یارانمیشدیر. اۆزییر هاجیبیوو «چاهارگاه» موغامینین دینلییجیده جوشغونلوق و اهتیراس حیسی اوْیاتدیغینی قئید ادیر.
- پنجگاه — «راست» موغامینین زیل پردهسیدیر. بۇ حیصّه نین آهنگی چوْخ گرگین و جدیدیر. «پنجگاه» شعبهسینین «راست» دستگاهیندا توتدوغو مؤقع چوْخ اهمیتلی اوْلدوغوندان، «راست» دستگاهی چوْخ زامان «راست-پنجگاه» آدلاندیریلیر. ایٛران موسیقیسینده «راست-پنجگاه» آدلی موغامین اوْلماسینی فرانسه عالیمی ژان دورینق اؤزونون «ایران موسیقیسینین عنعنهلری و منشیی» آدلی علمی کیتابیندا قئید ادیب.
- ششگاه — موغام و شعبه آدی کیمی هچ بیر قایناقده قئید اوْلونماییب. لاکین افراسیاب بدلبیلینین «موسیقی لوغتی» کیتابیندا بۇ آدلار دیاتونیک سس دوزومونون ۶-جی سسی کیمی شرح اوْلونور.
- هفتگاه — موغام و شعبه آدی کیمی هچ بیر قایناقده قئید اوْلونماییب. لاکین افراسیاب بدلبیلینین «موسیقی لوغتی» کیتابیندا بۇ دیاتونیک سس دوزومونون ۷-جی سسی کیمی شرح اوْلونور.
مۆعاصیر ایفاچیلیقدا بۇ موغاملاردان یالنیز بشی ایفا اوْلونور.[۲] زامان اؤتدوکجه، ینی شعبهلر، گوشهلر زنگینلشمیش و نهایت، بۇ دؤورده اؤز اینتیشارینی تاپمیشدیر. قئید اوْلونمالیدیر کی، «یگاه»، «دوگاه»، «سگاه»، «چاهارگاه» بوتؤو موغام «پنجگاه» ایسه شعبه کیمی سسلنیر.[۲] عرب موسیقیسینده یگاه، دوگاه، سگاه، چاهارگاه، پنجگاه، ششگاه و هفتگاه سس دوزومونون پردهلری کیمی آدلاندیریلیر.[۲] بۇ فاکتی عرب موسیقیشوناسی فرروک آممارین یازیلاریندا آیدین گؤرمک اوْلار.[۲]
بیر چوْخ موغام و شعبه آدلارینین یارانما تاریخی اؤز یرلری و مکانلاری ایله علاقه دار. قاراباغ شیکستهسی، شیروان شیکستهسی، سالیان شیکستهسی، شیکستیی-فارس، آرازباری، بایاتی-شیراز، بایاتی-ایصفاهان، بایاتی-کورد، اراک، اوْوشاری، اشیران، زابول، هیرات-کابولی، هیجاز، نوا-نیشاپور، هیسسار، خاوران، ماورننهر، تهرانی، خارزمییه، ماهور-هیندی و بیر چوْخلارینی بونا مثال گؤسترمک اوْلار.[۲]
تاریخیدَییشدیر
شومر دؤورودَییشدیر
سومرشوناس تاریل ولی آزرتورکون "موغام "شومر" دییلهن آذری تورکونون میلّی معنوی سروتیدیر" کیتابیندا موغامین شومرلرله الاقلندیی قئید اوْلونور:
بۇندان علاوه، آزرتورک قئید ادیر کی،
تاریل ولی آزرتورک اؤز کیتابیندا ساز چالان قادینین و سینهسینده تار چالان کیشینین - "گیلقامش" گیل لؤوههلرینده، شکلینی ورمیشدیر.[۵] باخمایاراق کی، آلان کندال اؤز کیتابیندا کیشینین چالدیغی موسیقی آلتینی اۇد آدلاندیرمیشدیر، آزرتورک کندالین یانلیش فیکیرده اوْلدوغونو قئید ادیر:[۵]
تاریل ولی آزرتورک "آذری تورک شاهلاری-تاریخی راللیق" کیتابیندا میخی یازیلارینی آراشدیرارکهن، "شومر" سوزونون ساختا اوْلدوغو نتیجهسینه گلیب.[۵] اوْ، کیتابهلرده یازیلان "میخی" یازیلارینین دیلینین آذربایجان تۆرکجهسینه عایید اوْلدوغونو اساسلی دلیللرله ثبوتا یتیرمهیه جهد اتمیشدیر.[۵]
زرتۆشتیلیک دؤورودَییشدیر
بعضی تاریخچیلره گؤره، موغلار "آوستا" کیتابیندا اوْلان آیینلری دونیادا تبلیغ اتمیش و اینسانلاری تک آللاهلیغا عبادت اتمهیه چاغیرمیشلار.[۵] عبادتلرینده مقدس کیتابلارداکی "قاتلار"ı آوازلا اوْخویارمیشلار. عبدالله فازیلییه گؤره، زرتۆشت ایلک دفعه اؤز ایدولوگییاسینی و تریقتینین قایدا-قانونلارینی شعر حالیندا تبلیغ ادیردی.[۶] اوْنون شاگیردلری ده زرتۆشتون نغمه و دعالارینا اوْخشار نغمه و دعالار هازیرلاییردیلار.[۶] روس موللیفی L.S.Vasilyevin "ایستورییا رلیقی ووستوکا" کیتابینداکی (۱۰-جو بند) "دوالیزم درونیخ ایرانتسو i زورواستر" باشلیغی آلتینداکی (سه. ۲۱۰-۲۶۳) یازیندا قئید اوْلونور کی،
میرزا الیکبر دهخودا "دهخودا لوغتی" کیتابیندا یازیر:
ایسلاماقدرکی دؤور و سونراکی دؤوردَییشدیر
درویش علینین موغامات حاقیندا تراکتاتیندا قئید اوْلونور کی، اوْرادا موغامین اۆمومبشری موسیقی اوْلماسی قاباردیلاراق، پیغمبرلرین حیاتی ایله الاقلندیریلیر.[۵] هوفوزلو موسیقیچیلردن ابدولقهدیر ماراغایییه، سوفددین ابدولمؤمینه و اۆویس پاشانین ددیکلرینه گؤره، اوّلجه داها چوْخ یددی پیغمبرین سایی اساسیندا سککیز موغام اوْلموشدور:[۷]
۱۷-جی — ۱۴-جو عصرلردَییشدیر
رزاددین شیروانی حاقیندا ۱۷-جی عصرده شاماخینی زیارت اتمیش بؤیوک تورک سییاهی اؤولییا چلبی "سیاهتنامه"-سینده یازیر:
XIV عصرین آخیرلارینا دوغرو باش ورهن اجتماعی، ایقتیصادی و سیاسی دییشیکلیکلرله علاقه دار اوْلاراق، موسیقی "بیناسینین" (دستگاه) دیوارلاری اوّللر چاتلامیش و سوْنرالار ایسه بوسبوتون اۇچوب داغیلمیشدیر.[۸] یاخین شرق خالقلاری اۇچوب داغیلمیش بۇ «موسیقی بیناسینین" قیمتلی "پارچالاریندان" ایستیفاده ادرک، اؤزلرینین "لاد تیکینتی" لوازیماتی ایله هر خالق آیریلیقدا اؤزونمخسوس خۆصوصی اۆسلوبدا ینی "موسیقی باریگاهی" تیکمیشدیر.[۸] طبیعیدیر کی، ۱۲ کلاسیک موغامین آدلاری و بیرده بۇ موغاملارین اؤزلری ده بؤیوک دییشیکلیکلره اۇغرامیشدیر: اوّللر موستقیل حساب اوْلونان موغاملار بعضی خالقلاردا شعبه حالینا کئچیرو یاخود عکسینه، اوّللر شعبه حساب اوْلونان موسیقی سوْنرالار موستقیل موغاما چوریلیر.[۸] ینه ده بۇ قایدا ایله، موغام و اوْنون شعبهلرینین عئینی آدلاری آیری-آیری خالقلاردا مۆختلیف معنا ایفاده ادیردی.[۸]
موسیقی بیناسینین مؤحکم تملینی تشکیل ادن ۱۲ سوتون ۱۲ اساس موغامی و ۶ بورج ایسه ۶ آوازاتی تمثیل ادیردی. ۱۲ اساس موغام — اۆششاق، نوا، بوسهلیک، راست، اراق، ایصفاهان، زیرفکند، بوزورک، زنگوله، رهاوی، حسینی و هیجاز؛ ۶ آوازات ایسه شاهناز، مئیه، سلمک، نووروز، گردانییه، گوواشتدان عبارت ایدی.[۸]
ایندیدک زامانین و حادثهلرین سارسیدیجی تأثیرینه قارشی مؤحکم دوران یگانه موغام "راست"-دیر.[۸] بۇ موغام کؤکونون مؤحکم و منتیقلی اوْلماسی اوْنون آدینین مه'ناسینا تماماً اۇیغون گلیر.[۸] قدیم موسیقیشوناسلار "راست"-ı موغاملارین آناسی آدلاندیریردیلار.[۸] "راست" موغامی یالنیز اؤز آدینی و سسقاتارینی دییل، حتی اؤز مئیه (تونیکا) اۇجالیغینی دا زمانهمیزه قدر مۆحافیظه اتمیشدیر.[۸] بۆتون یاخین شرق خالقلاریندا "راست" موغامینین قورولوشو و مئیه اۇجالیغی عئینیدیر. بۇ مئیه کیچیک اوْکتاوانین "سوْل" سسیندن عبارتدیر.[۸] آشاغیداکی مؤ قایسهدن آیدین اوْلور کی، ایندی بیزیم کیجیک اوْکتاوانین "سوْل"اۇ آدلاندیریلان تون هله آنتیک دؤورده "راست" لادینین اۇجالیغینی گؤستریرمیش.[۸] عرب ایران و آوروپا موسیقیشوناسلارینا گؤره، قدیم یونانلار یددی سما جیسیملریندن هر بیرینین پیفاقور طرفیندن ایجاد ائدیلمیش ۷ توندان بیرینه مۆافیق اوْلدوغونو زنن ائدیرلرمیش.[۸]
۱۹-جو عصردَییشدیر
ستتار کچهن عصرین ۱۸۶۰-جی ایللرینده تیفلیسده وردیی موغامات کونسرتلری ایله ده بؤیوک شؤهرت قازانمیشدیر. اوْ دؤورده تیفلیسده وئریلن موغامات گجهلرینده ستتار تارزهن آغامال آغا ملیکاغامالوو، کامانچاچی کوورک، سکریپکاچی مناتساکان ایله چیخیش ادردی.[۹] مشهور ارمهنی موسیقیشوناسی V. کارقانوو یازیر:
{{من ۱۸۶۰-جی ایلین آفیشالاریندا قافقازین سویملی موغهننیسی ستتارین وردیی کونسرتین پروقرآمّاسینی تاپدیم. آفیشادا بئله بیر یازی دقتی جلب ادیردی:
«۴ ژانویه بازار ارتهسی گونو (۱۸۶۰-جی ایل) بوراداکی تاتردا آغا ستتار کونسرت ورهجکدیر». پروقرام ۱۲ نؤمرهدن عبارت ایدی. خانهندنی شرق موسیقی آلتلرینده: تاردا مناتساکان، دایرهده الکبر، قوشاناغارادا ایسه ساکو مۆشایعت اتمیشدیر.
منیم فیکریمجه، بئله بیر کونسرت دینلییجیلرده بؤیوک ماراق اوْیادا بیلر. اؤز زمانهسینین ان یاخشی خانهندهسی اوْلان ستتارین اوْخودوغو نغمهلر یرلی دینلییجیلره بدیعی زؤوق ورمکله برابر، عئینی زاماندا آسیا موسیقیسینی اؤیرهنهن متخصصلر اۆچون گؤزل مادهدیر..[۱۰]}}
۲۰-جی عصرین ارکهن ایللریدَییشدیر
۲۰-جی عصرین اوّللرینده خانهندهلرین ایشتیراکی ایله وئریلن موسیقیلی سهنجیکلر و "شرق کونسرتلری" ایستر ووکال، ایسترسه ده چالغی موسیقیسی ایفاچیلیغینین اینکیشافینا ایمکان یاراتماقلا "شرق گجهلری"نین ده تشکیلینه میدان آچیردی.[۱۱] تاماشاچیلارین استتیک زؤوقونه موثبت تأثیر گؤسترهن "شرق گجهلری"نین پروقرامی کونسرتلره نیسبتاً بیر قدر گئنیش و چوخجهتلی ایدی.[۱۱] اگر کونسرتلرده تکجه خانهندهلر و آشیقلار ایشتیراک ادیردیسه، "شرق گجهلری"نده هم "شرق کونسرتینه" یر وریلر، هم ده کیچیک حجملی تاتر تاماشالاری گؤستریلر و آخیردا دا رقص تشکیل اوْلوناردی.[۱۱] «شرق گجهلری»نین بیر اۆستونلویو ده اوْ ایدی کی، گجهیه گلن تاماشاچیلارین میلّی ترکیبی مۆختلیف اوْلوردو.[۱۱] بۇ ایسه کۆتلهلرین بینلمیلل تربییهسینه موثبت تأثیر گؤستریردی.[۱۱]
آذربایجاندا ایلک "شرق گجهسی" باکیدا، ۱۹۰۷-جی ایلین ژانویه آیینین ۲۰-ده آرتیستلر جمعیتینین زالیندا «موسلمان خیرییه جمعیتی» طرفیندن شهر یوخسوللارینین خیرینه تشکیل اوْلونموشدور.[۱۱] دؤرد شعبهدن عبارت اوْلان بۇ گجهده اساس یر «شرق کونسرتی»نه وریلمیشدیر.[۱۱] بیرینجی شعبهده خالق چالغی آلتلری اوْرکستری "آرازباری" ریتمیک موغامینی چالمیش، خانهندهلر «گوله-گوله» ماهنیسینی خورلا اوْخوموشلار.[۱۱]
بۇ دؤورده موغامین اؤزونه گؤره فوْرما قورولوشو واردی.[۲] ان کیچیک موغام ۵ شعبه و گوشهدن، ان بؤیویو ایسه ۴۰-۵۰ شعبه و گوشهدن عبارت اوْلوردو.[۲] ۱۹۰۸-جی ایل ژانویهین ۱۲-ده اۆزییر هاجیبیووون "لیلی و مجنون اوْپراسی بۆتون موسلمان شرقینده اوْپرا صنعتینین اساسی قۇیولموشدور.[۱۲] اوْپرانین موسیقیسی، اساساً، موغام و سینیفلر اۆزرینده قۇرولموشدور.[۱۳]
۱۹۲۲-جی ایلده موغامین تدریسی باکیدا آچیلمیش ایلک آوروپا تیپلی موسیقی تدریس موسسیسهسینین درس پروقرامینا داخیل ادیلمیشدیر.[۱۴] آذربایجان موسیقی تاریخینده ایلک دوت شؤوکت الکبرووا ایله خان شوشینسکینین ایفاسیندا لنته آلینان «یایلیق» ماهنیسیدیر.[۱۵] ۱۹۲۵-جی ایلده اۆزییر هاجیبیووون رهبرلیگیله "موغام شوراسی" طرفیندن قبول ائدیلمیش پروقرامدا "شوشتر" سککیز شعبه و گوشهنی ایحاطه ادیر.[۱۶]
دمیر پرده دؤورو (۱۹۳۰—۱۹۶۰-جی ایللر)دَییشدیر
[[شکیل:ژاببار قاریاقادی، قوربان پیریموو و قیلمان Salahov.ogv|تهومبنایل|۲۵۰پخ|۱۹۳۰-جو ایللرده جاببار قاریاغدیوغلونون "هیراتی" موغامینی اوْخوماسی (اوْنو تاردا قوربان پریموو و کامانچادا قیلمان سالاهوو موشایت ادیر).]]
شوروی-نین یوروتدویو "دمیر پرده" سیاستی اۇزون مدت آذربایجان موسیقیسی اۆچون بینلخالق موسیقی مکانینا چیخیشی باغلامیشدی.[۱۴] خاریجی مدنی مکاندا آذربایجان موغامینین مؤوقیینین ایتیریلمهسی ایله یاناشی، آذربایجانین اؤزونون داخیلینده ده کچهن یوزیلین ۱۹۲۰-۳۰-جو ایللرین معلوم شوعارلاریندا ایفاده اوْلونموش نیهیلیست تندنسییا ("دولوی تار!"، "دولوی موغام") تدریجهن موغام صنعتینین اجتماعی ایستاتوسونو لاخلاتدی.[۱۴]
۱۹۵۰-جی ایللردن باشلایاراق موغام ایفاچیلیغی ینی طرزده اینکیشاف اتمهیه باشلاییر.[۱۷] موغام کلاسیکلیکدن مۆعاصیرلییه دوغرو آددیملاماغا باشلاییر.[۱۷] آرتیق موغام ایفاسی ایله یاناشی موغام علمی ده مواسیرلشدی و موغام عصرین اوّلیندهکی فوْرمادان اۇزاقلاشدی. ان بؤیوک دستگاه ۱۰-۱۲ شعبه و گوشهدن عبارت اوْلور.[۱۸] اوْرتا و عالی تحصیللی موسیقی مکتبلرینده تار و کامانچایا ایلک نؤوبهده نوت، سوْنرا ایسه موغامی اؤیردیرلر.[۱۸]
۱۹۷۰-جی ایللردک اوْلان دؤورده آذربایجان جمعیتینده موغاماتا پریمیتیو صنعت کیمی باخیش تدریجهن مؤحکملهنمهیه باشلاسا دا، جمعیتین بللی بیر حیصّه سینده موغاماتین محبوبیّتینی آزالتمادی.[۱۴]
دمیر پرده دؤوروندن سوْنرا (۱۹۷۰—۱۹۸۰-جی ایللر)دَییشدیر
۱۹۷۰-جی ایللرین اوّللرینده شوروی-ده یونسکو-نون حمایهسی آلتیندا کچیریلهن قدیمی موسیقینین بینلخالق فستیواللاری غرب اۆچون سووت شرقینین قدیمی موسیقیسینی، بیرده اوْریژینال موسیقی مدنیتی کیمی آذربایجان موغام صنعتینین دیرچلیشینده رول اوْینادی.[۱۹] ۱۹۷۱-جی ایلده یونسکو ۵۰ آلبومدان عبارت اوْلان "دونیا قدیمی موسیقیسینین آنتولوگییاسی" کوللکسییاسینا "شرقین موسیقی آنتولوگییاسی" سریاسیندا چیخان "آذربایجان موسیقیسی" پلاستینکاسینی داخیل ادیب.[۱۹] ۱۹۷۲-جی ایلده ناظیم الیوردیبیوو میرزا شفی وازهین شعرلری اساسیندا "موغام" بالتینی یاراتمیشدیر.[۱۹] ۱۹۷۵-جی ایلده آذربایجان موغاملاری ینه ده یونسکو طرفیندن "موسیقی قایناقلری" سریاسیندا بوراخیلیب.[۱۹] ۱۹۷۰-جی ایللرده آذربایجان بستکارلار اتفاقیندا "اتنوموسیقیشوناسلیق" بؤلمهسینین یارادیلماسی، اؤز نؤوبهسینده خالق موسیقیسینه و موغام صنعتینه علمی-یارادیجی موناسیبتلرین گئنیشلهنمهسینه تکان وردی.[۱۹]
۱۹۷۷-جی ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-ایٛن ناسا-یا عایید وویاگر ۱ پیکی نتیجهسینده آذربایجان موغامی اوزایا گؤندریلیب.[۲۰] آمریکالی aایسترونoم کارل ساقانین هازیرلادیغی وویاگر قیزیل پلاستینکاسیندا کامیل جلیلووون بالابان ایله چالدیغی "موغام" آدلانان کومپوزیسییاسی دا وار ایدی.[۲۱][۲۲][۲۳]
۱۹۸۲-جی ایلده آریف بابایو ایلک موغام معلمی کیمی بولبول آدینا اوْرتا ایختیصاص موسیقی مکتبینده، ۱۹۸۴-جی ایلده آذربایجان دؤولت کونسرواتورییاسیندا چالیشماغا باشلاییب.[۲۴] ۱۹۸۵-جی ایلده آغدامین خان شوشینسکی آدینا موغام مکتبی فعالیّته باشلاییب.[۲۵] رافیق روستهملینین ۱۹۸۷-جی ایلده مکتبین نزدینده تشکیل اتدیی "قاراباغ بولبوللری" آنسامبلی دؤولت تدبیرلرینده، آذربایجان دؤولت فیلارمونییاسیندا، تلویزیوندا، حربی حیصّه لرده گئنیش پروقراملا کونسرتلر ورمیشدیر.[۲۵]
موغاملارین ژانرلاریدَییشدیر
دستگاهدَییشدیر
دستگاه — بللی موغام ترکیبینه داخیل اوْلان بۆتون شاخهلر، شعبهلر، گوشهلر، ردیفلر، رنگلر و سینیفلرین کولل حالیندا، منتیقی اینکیشاف قایداسی اوزره موتشککیل مجموسو.[۲۶] «دستگاه» سؤزو - «دست» - بوتؤو، تام، «گاه» - یر، مؤقع دمکدیر.[۲۶] دستگاه - موغامین ووکال-اینسترومنتال شکیلده بۆتون حیصّه لرینین - شعبه، گوشه، رنگ، سینیفلرین تام، بوتؤولوکده، موغام کومپوزیسییاسینین طلبلری سوییهسینده ایفاسی دمکدیر.[۲۶] دستگاهین ان باشلیجا خوصوصیتی موغام شعبهلرینین و گوشهلرینین، سینیف و رنگلرین منتیقلی صورتده آردیجیللاشاراق، سیلسیله یاراتماسیندان عبارتدیر.[۲۶] بونون دا نتیجهسینده موغام دستگاهلارینین اؤزونمخسوس اینکیشاف درامسی یارانیر.[۲۶] موغام دستگاهلار بونلاردیر:[۲۷]
- راست
- ماهور–هیندی
- اوْرتا ماهور
- بایاتی-قاجار
- شور
- سگاه
- زابول-سگاه
- میرزا-حسین سگاهی
- شوشتر
- چاهارگاه
- بایاتی-شیراز
- هومایون
ضربی موغاملاردَییشدیر
ضربی موغاملار — اینسترومنتال مۆشایعتی دقیق و ثابت اؤلچولو موسیقیدن، ووکال قیسمی ایسه ریتمیک جهتدن سربست ایمپروویزاسییا اساسیندا ایفا اوْلونان مورکّب و دییشکهن وزنلی موغامدان عبارت آذربایجان اوْریژینال خالق موسیقی فوْرماسی.[۲۸] زربی موغاملار بونلاردیر:
موسیقیچیلردَییشدیر
شابلون:آذربایجان رمزلری شابلون:غیری-مادی مدنی ارث: آذربایجان
بؤلمه:موغام بؤلمه:موسیقی ترمینلری بؤلمه:آذربایجانین غیری-مادی مدنی ارثی بؤلمه:آذربایجان دیلینده سؤزلر و ایفادهلر بؤلمه:مقام
- ^ شابلون:جیتئ news
- ^ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ ۲٫۱۲ ۲٫۱۳ ۲٫۱۴ ۲٫۱۵ ۲٫۱۶ ۲٫۱۷ ۲٫۱۸ ۲٫۱۹ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
ahmadوارد نشدهاست
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ Z.Mirzایو. راست موغامی. متودیک یاردیم. – باکی: موترجیم، ۲۰۱۰. – ۳۶ سه.
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ "موغامین فورمالاشماسی تاریخچهسی"، ایلیا مهررهمی
- ^ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵
- ^ ۶٫۰ ۶٫۱ "آتروپاتنا" (ا.ا. ۴-جو- ا. ۷-جی عصر)، عبدالله فازیلی، باکی، "علم" نش، ۱۹۹۲، س. ۱۴۲-۱۴۳
- ^ "میلّی استرادا صنعتینین یارانماسی و تشککویو".، ق.علیلیجانزاده.، باکی.، ۲۰۱۲.، نشر.، س. ۱۰۷
- ^ ۸٫۰۰ ۸٫۰۱ ۸٫۰۲ ۸٫۰۳ ۸٫۰۴ ۸٫۰۵ ۸٫۰۶ ۸٫۰۷ ۸٫۰۸ ۸٫۰۹ ۸٫۱۰ ۸٫۱۱
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
shushaوارد نشدهاست
- ^ و. کارقانوو. تیفلیس اوْپراسینین اللی ایللیی. «کاوکازسکی وستنیک» ژورنالی، ۱۹۰۲-جی ایل، № ۱، ۱۱ شعبه، سه.۴۶.
- ^ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ ۱۱٫۵ ۱۱٫۶ ۱۱٫۷ شابلون:جیتئ بووک
- ^ شابلون:جیتئ news
- ^ شابلون:جیتئ news
- ^ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳
- ^
- ^
- ^ ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ رافیق عمرانی . موغام تاریخی. ۱-جی سی. «علم». باکی- ۱۹۹۸.
- ^ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ سولماز قاسیمووا. سسلهن تاریم. «آذربایجان « – ۱۹۹۸
- ^ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ ۱۹٫۳ ۱۹٫۴ شابلون:جیتئ ژوورنال
- ^
- ^
- ^ آزربایژانی موسیج سلجتد فور وویاگر ایسپاججرافت
- ^ آزربایژانی موگهام سنت اوْوت تو اوْوتر ایسپاجئ ۳۲ یارس آگو
- ^
- ^ ۲۵٫۰ ۲۵٫۱
- ^ ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ ۲۶٫۲ ۲۶٫۳ ۲۶٫۴ شابلون:جیتئ news
- ^ شابلون:جیتئ news
- ^ شابلون:جیتئ news