text:
ائشکلیک گونلریمدن (1)- درویش اوغلو
آلماندا یاشادیغیم کئچن اوتوز ایله یاخین بیر زامان ایچینده همیشه اؤزلوگومو ساخلاماغا، دیلیمه، دینیمه، موسیقی مه، مدنیتیمه، کولتورومه، تؤره مه، فیکیریمه باغلی قالماغا چالیشمیشام. آلمانجانی چوخ کؤکلو- اساسلی اؤیرندیگیمه قارشین، اؤزلوگومدن چیخیب، آلمان کولتورو ایچینده ارییب گئتمکدن اوزاق دورموشام. ایلک گلدیگیمده، داها گنج ایکن بئله، عینی زاماندا و بیرلیکده گلدیگیمیز جوانلاردان بیر پاراسینین چوخ تله سیکجه، آنلامینی بیلمه دیکلری بیر نئچه کلمه آلمانجا گؤوشمه گه باشلادیقلارینین یانیندا، ساچلارینی ساری بویاییب، ییرتیق جین شالوار گئیمک ایله اؤزلرینی آلمانلارین تؤر-توکونتو جوانلاررینا بنزتمک لری چوخ آجیغیما گلردی. بیریسی، اؤز قارنینی دویورانمادیغنا قارشین، کیچیک بیر تولا بئله آلمیشدی. آلمانیادا کئچیردیلن بایراملار، شنلیکلر، ایل باشی گئجه سی، کارناوال گونلری ده اورگیمه یاتمازدی. بئله گونلرده انسانلارین بوش و ایچریکسیز، یالانچی بیر شادلیق کئچیردیکلرینی حس ائدردیم و هئچ بیر زامان بو شادلیغی پایلاشابیلمزدیم. تصادف اثری کارناوال مراسیمینین ان درین و ان تاریخی کؤکو اولدوغو شهرده، دئملی کؤلن ده یاشاییردیم و هر ایل بو مصیبتی چکمه گه مجبور ایدیم. بیرینجی حیات یولداشیم نازلی ایله ده بئیله بیر مسئله اوستونده چوخ آغیر آنلاشمازلیقلاریم چیخمیشدی. آلمانیادا اولدوغونون ایلی بئله دولمامیش کن، دیل کورسوندا تانیشدیغی بیر قیزین قویروغو اولوب، کارناوالا قاتیلماق ایسته ییردی. بو مسئله اوستونده ایشیمیز وکیله، محکمه یه قدر چکمیشدی. بئیله اؤزللیکلریم بیرچوخ یئرده اجتماعیاتا قاتیلابیلمه گیمین قاباغینی آلماقدا و یاشام یولومدا بؤیوک سورونلار و انگللر یاراتماقدا ایدی. یالنیز بیرینجی حیات یولداشیمی یوخ، عینی زاماندا اونون کیچیک، قارا، سئویملی قیزینی و اوندان سونرا ایکینجی، اوچونجو و دؤردونجو حیات یولداشلاریمی دا بئیله خصوصیتلریمه خاطر الدن وئرمیشدیم. ایش حیاتیمدا دا عینی چتینلیکلریم وار ایدی. تاکسی تصدیغیمی آلینجا ، چوخ آخداردیقدان سونرا تاپابیلدیگیم ایلک امکاندا ایش صاحیبیم ایله تاکسی نین اوسدونده "پاشا"* تبلیغی اولدوغو اوچون بؤیوک آنلاشمازلیغیم چیخمیشدی. سونوندا دا "جهنم اول، گئت هاردا ایشله ییرسن ایشله، منه شوفر لازیمدیر، پیغمبر یوخ" دئمیشدی ایش صاحیبی.
ایکی مین اون ایکی ایلینین باشیندان یالنیز ایدیم. یاشیم دا آرتیق ائللی آلتینی دولدوردوغو اوچون یالنیزلیغی اؤنجه کیلر کیمی تحمل ائده بییلمیردیم. یای آیلاریندا، هاوا نین گؤزل اولدوغو گونلرده، اوزمه گه گئتمک ایله، باخچادا گؤی گؤیرتی اکیب، بیجار ائتمک ایله مشغول اولوردوم. آنجاق پاییزین گلیشی ایله چوخ داریخماغا و یالنیزلیغی دایانیلماز حس ائتمه گه باشلایینجا فیکیرلیریمده ده دگیشیکلیکلر اورتایا چیخدیغینی حس ائدیردیم.
"گئده ! بیر آز دا فیکیرلش! اؤزوه گل! بو کهنه بئیینلیگی بیراخ! سن یاشداکی لارین ایگیرمی – ایگیرمی بئش یاشیندا اوشاقلاری وار، بو محیطده بؤیویوبلر، بو دیلده مکتبه گئدیبلر، بو کولتورو آلیبلار،" وایح ناختین"** دا ائولرینه نوئل آغاجی تیکیرلر، آتا آنا لاری دا اونلارا گؤره بیر چوخ شئئی قبول ائله ییرلر، ایل باشی گئجه سی اونلار ایله بیرلیکده تاراققا پاتلاتیرلار. باخ..... بیر پاراسی اوشاغینین هومو سکسئول اولدوغونو بئله قبول ایله ییر، اونون ایله بیر سفره ده اوتوروب یئمک یئییر، "اوغلوم"، "قیزیم" دئیه باغرینا باسیر، اوشاغینین هوموسکسئول یولداشینی بئله ائوه گئتیرمه گینیه گؤز یومور. سن نه قدر داشلاشمیس، متحجر بیر انسانسان، آهان باخ، جماعات راحات راحات ایشله ییر چؤرگینی قازانیر، تاکسینین اوسدونده کی تبلیغه ده باخمیر. سن ده،
" یوخ، مگر من قورومساغام اوسدونده "پاشا" تبلیغی اولان ماشین سورم"
دئیه پیغمبرلیک ائله، بیر جوت باشماق آلماغا پولون اولماسین، بونلار نه سؤزدور،
"یوخ من اصلیمه باغلی قالماق ایسده ییرم" ، بیلمیرم " یوخ، جوهری اولان دگیشیلمز....." ساباح تک اؤله جکسن، جنازه ن آیلارجا اوتاقدا قالیب قوخاجاق.....
"واللهی بوندان سونرا تانیشاجاغیم خانیم نه دئسه، ائله ائله یه جگم، "یوغورد قارادیر" دئسه " بلی خانیم قاپ قارادیر" دییه جگم
پائیزین گونلری قیسسالدیغجا، هاوا سویودوقجا، ائشیکده کی مشغولیت امکانلاری آزالدیقجا من ده یالنیزلیغیمدا درینلشیر و اؤزومو دانلاماقدا داها دا قدارلاشیردیم. نوامبر آینین اورتالارینا یاخین آرتیق بوتون ایشیم گوجوم سحردن آخشاما اوتاغین ایچینده یئرییه یئرییه اؤزومه دانلاق وورماق اولموشدو. الله گؤرستمه سین، او "دپرسیون" دئییلین شئی بلکه ائله بو ایمیش. بیلمیرم، آنجاق دانلاقلاریم گئت گئده درینلشیر و فردی چرچوه دن چیخیب اجتماعی و فلسفی بوی لارا چاتیردی:
"اوغول باخ، ماتریالیزم دیالکتیکده بیر اصل وار، "تاثیر و تاثیر متقابل". دئملی انسان اورتامیندان تاثیر آلمالی و آنجاق او زامان دیر کی اورتامینا تاثیر قویابیلر......."
بئله "کلمات قصار" لار منیم اوچون تازا دگیل ایدی. اؤز اوستومده هئچ ده تاثیری اولمایان بئله سؤزلری بیر چوخ یئرده اونا - بونا ساتمیش و اؤزومون نه قدر بیلگین و درین انسان اولدوغومو اثباتلاماغا چالیشدیغیم گونلریم آز دگیل ایدی. آنجاق سونوندا بیچدیگیم حاصیل یالنیزلیق، ایشسیزلیک، اومیدسیزلیک و اؤزومو دانلاماق اولموشدو. یالنیزلیغیمدا ایلک یول ایللرجه آیریلارینا تحویل وئردیگیم "کلمات قصار" این اؤز اوستومده نه قدر ائتکی سیز، تاثیرسیز و آنلامسیز اولدوغونو آچیقجا حس ائدیردیم.
آینانین قاباغیندا دایانیب دوردوم. ساغ المین بیرینجی بارماغینی تهدید اشارتی اولاراق آشاغی – یوخاری تئرپه درک:
"اوغول، باخ، بوردا منم، سن، آیری بیر آدام یوخدور، سنه دئییرم، اؤزوو دگیشدیرمگی، انعطافلی اولماغی، تازا شرایطی قبول ائتمگی و وار اولان امکانلاردان یارارلانماغی اؤیرندین ایسه، یاشایا بیله جکسن، یوخسا بو ایللر سون ایللرین اولاجاق، بیر داهاکی نوامبر آیینی بئله گؤره بیله جگیندن شبهه ائدیرم....."
دئیه تهدید ائتدیم.
"بو اینترنت، بو چتلشمک، بو اس.ام.اس یازماقلار تازا نسلین بئینینی خاراب ائیله ییر، بو جوانلار گونده دؤرت ساعات اینترنت ده چت لشه جکلری یئرده بیر نئچه صفحه اؤیردیجی کیتاب اوخوسالار داها یاخچی اولار......."
کیمی فیکیرلریمی سیلیب، بیر قیراغا آتیب و اینترنتین باشینا اوتوروب،" سینقلز"*** بؤلوملرینده آخدارماغا باشلادیم. دسامبر آیینین اورتالارینا دک جوانلی، قوجالی بیر نئچه خانیم ایله دانیشدیم و بیریسی ایله ده قهوه ایچمه گه گئتدیم، آنجاق دالیسی گلمه دی. اومودسوزلشمه گه باشلادیغیم یئرده، قدیم یولداشلاریمدان چوخ گووندیگیم و بیلگین لیگینه ایناندیغیم قنبر، یاخچی بیر اوگود وئردی.
"بئیله کندلی مندلی گؤرونوش ایله اولماز، بیر آز دا ظاهرینی دگیشدیرمه لی سن"
دئدی.
اوندان سونرا ساققلایمین آشاغیسینی قیرخمادیم، بیر نئچه گون سونرا گؤزه گورنن قدر اولموش کئچی ساققالیم ایله آینا دا اؤزومو بیر آز "اینتلکتوئل" گؤرودوم. کئچی ساققالیم نه قدر چوخ اوزانسا ایدی بیر اوقدر داها "اینتلکتوئل" گؤرونه جک ایدیم. بیر نئچه گون سونرا بیت بازایندان قدیم روس اوردوسوندا گئییلن جیللیققالارا بنزر کؤهنه بیر جیللیقا آلدیم. بئیله جه اؤزومو آینا دا بیر آز داها "اینتلکتوئل" گؤروب، اینترنت ده راست گله جگیم بیر سونراکی خانمیا اؤزومو بیر یازار و فیلسوف اولاراق تانیتابیلمک امکانی ذهنیمه گلدی. شانسین خوشلوغوندان، چوخ چکمدی، بیر نئچه گون سونرا چت لشدیگیم و سونراسی فیس بوک دا گؤروشدوگوم آلمانلی خانیم اللی بیر یاشیندا اولدوغونو ادعا ائدینجه آیاغیم یئره یاپیشدی. من اونو بلکه ده اوتوز یئددی – اوتوز سکگیز یاشیندا تخمین ائده بیلردیم. گنجلیگی، گؤزللیگی، ادبی، تربیه سی، سایغی سی، احترامی، هر شئیی یئرینده بیر خانیم ایدی. من اونون ادبینه، معرفتینه وورلدوغوم کیمی او دا منیم "اینتلکتوئل" لیگیمه وورولموش دئیه فیکیرلشیردیم. نه ایش گؤردوگومو، نه قدر پول قازاندیغیمی، ائویم، ماشینیم، اضافه حقوقوم اولوب اولمادیغینی سوروشموردو، آنجاق اجتماعی مسئله لردن، انسانلیقدان، قادین حقلریندن، محیط زیست دن فیلاندان دانیشیردیق. دانیشماغیمیزین سونونا یاخین دا بیر سونراکی جمعه ائرته سی، آخشام ساعات آلتی یاریمدا رودولف پلاتس دا آخنر اشتراسه نین چیگینینده کی بؤیوک میخانا دا قارارلاشدیق و ائیله جه ساغ اوللاشدیق.
گل کئیفیم گل، دپرسیونوم کئچدی، اورگیم گئنه یاشام هوسی ایله دولدو.راحاتجا نفس آلماغا باشلادیم. بیر ساعات اؤنجه یه قدر قارانلیق گؤردوگوم گله جگیم اومید ایشیقلاری ایله آیدینلاندی. آینادا گؤزومون اییچیندن ایشیق ساچدیغینی، اوزومون قیریشلارینین آچیلدیغینی و رنگیمین آیدین و اومود دولو بیر پارلاقلیق ایله جلالاندیغینی آپ- آیدین گؤروردوم. سول الیمین بارماقلارینین اوجو ایله کئچی ساققالیمی سیغارلارکن دیل دوداغیم آراسیندا:
"امشب دلم میخواد تا فردا می بنوشم من
زیبا ترین جامه هایم را بپوشم من
دیم دام دارام دام...دام دارام دام دیم، داریم دام دام
ریم دام دریم ریم، ریم دارام رام رام، دارام رام رام
بعد از جدائی ها، آن بیوفائی ها
فردا تو می آئی
فردا تو می آئی
ریم دام دریم ریم ریم، رام ریم دارام ریم رام
ریم رام دارام ریم رام
رام ریم دارام ریم رام
....................................................
......................................................"
دئیه تیکرار تیکرار اوخوماقدان،آیاق پنجه لریم اوستونده آتیلا آتیلا یئریمکدن، گئنه گلیب آینانین قاباغیندا دوروب کئچی ساققالیمی سیغارلاییب، "اینتلکتئول" لیگیمین دادینی چیخارتماقدان دویا بیلمیردیم. گئنه پنجه لریم اوسته آتیلا آتیلا شراب دیلابیمین قاپیسینی آچدیم. بئش لیتیرلیک بؤگوتگن (تمشک) شرابلاریمدان بیریسینی گؤتوروب، دیبینده کی چؤکونتونون قالخیب شرابی بولاندیرماماسی اوچون شیشه نین الیمده تیتره مه مه گینه دیققت ائدرک یاواشجا میطباغا آپاردیم. کیچیک بیر شوشه نی دولدوروب، قوش قونماز کؤکو پیشیرمک اوچون دوزلتیلمیش اوجا بویلو قابلامانین ایچینده کی ایستی سویا قویوب، ایچینه ده بیر آز بال تؤکدوم. آلمان کولتورنده قیشا یاخین، هاوالار سویودوغوندا ایستی و شیرین شراب ایچیلر. شرابیمی ایچندن سونرا دا تلویزیونون قارشیسیندا نه زامان یوخلادیغیمدان خبریم اولمامیشدی.
ایکی گون سونراسی قارار ساعاتینین ثانیه سینده، الیمده بیربوتاق قیرمیزی گول ایله قارارلاشدیغیمیز میخانا نین قاپیسیندان ایچری گیریب، ساغیما – سولوما باخدیم. بیر اؤنجه کی آخشام فیس بوکدا گؤروشدوگوم خانیما بنزر بیریسی یوخ ایدی اوردا. گئنه ساغا- سولا باخاراق بارین قاباغینا یاخینلاشدیم و بارداکی گئنچ قیزدان بئیله بیر خانیمین اورایا گلیب – گملمه دیگینی سوروشماق ایسده ییردیم، آنجاق جوابیمی دا اؤزومده تاپدیم،
"سنین کیمی سوروشدوغونو هاردان بیلسین بو قیز؟"
نه ایسه بو فیکیرلر ایله میخانا نین اورتاسیندا آوارا ایکن بیر ده قاپیدان بیر آز اوجا بویلو، چوخ گؤزل بیر خانیمین، دیزیندن بیر آز آشاغییاجان اولان چوخ قیمتلی خز پالتوو، باشیندا گئنه چوخ قیمتلی گؤرونن، دوره سینده قیرمیزی ایپک دستمال ایله گول دوگونلنمیش قهوه رنگلی شاپوسو، بوینوندا شاپوسونون رنگینه اویغون ایپک شالی ایله، ایچری گیریب، منه ساری گلدیگینی گؤردوم. اولدوغوم یئرده قورویوب قالدیم،
"یوخ، بو اولابیلمزدی، من بئله بیر خانیم گؤزله میردیم. بو یالنیز فیسی، افاده سی ایله منیم وار – یوخومو آلیب ساتاردی"
آنجاق تمکینلی آددیملار ایله منه ساری گلدیگینی گؤرونجه، آدینی خاطرلاماغا چالیشدیم، اونوتاجاغیمی بیلدیگیم اوچون سول الیمین بیرینجی بارماغینین ایچری یانینا یازدیغیم حرفه باخدیم؛ آ،
"آ دئمک آنیتا می ایدی یوخسا آنگلیکا می؟"
بو چاشقینلیق ایچرسینده ایکن خانیم منه یئتیشیب، چوخ دوغرو بیر تلفظده آدیم ایله چاغیراراق گؤروشمک اوچون الینی اوزالدیب،
" من آنیتا"
دئیه اوزونو تانیتدیردی.
چاشقینلیغیمی گیزلتمک مومکون دگیل ایدی. منیم آدیم عربجه دن گلیر و عربجه یازی شکلینی بیلمه یه ن لردن هئچ کیمسه اوگونه قدر منیم آدیمی دوغور تلفظ ائده بیلمه میشدی. او ایسه منیم چاشقینلیغیمی حس ائتمیش کیمی، دونوقلوغومو آچماق اوچون الی ایله میخانا نین گوشه سینده خلوت بیر میزه اشاره ائدرک
"بویورون اوردا خلوت بیر گوشه ده اوتوراق"
دئدی.
بیر – ایکی قوردوم آرپاسویو ایچدیکدن سونرا، باشداکی چاشقینلیغیم چکیلدی، دونوم آچیلدی و بو خانیم ایله آرامدا ایللردن بری تانیشیرمیشیق کیمی بیر یاخینلیق و راحاتلیق یاراندی. سؤز آپاریجیسی نین من یوخ، او اولدوغونو حس ائدیردیم. من ایسه بئله سینه داها راحات ایدیم. سؤز آپاریجیلیغی منه دوشسه ایدی، گئنه دونوب قالاجاق ایدیم. بیر- ایکی قورو ودویغوسوز سورودان سونرا اوسدومه سوسقونلوق و آغیرلیق چؤکه جک ایدی. اسنه مه گه باشلایاجاق ایدیم. او ایسه دانیشیغیندا انرژی ساچیردی سانکی، حرارتلی و ایستکلیجه دانیشیر و مندن چوخ شئیلر سوروشوردو.
"سنیین کیمی بیریسینی چوخدان دیر آخداریردیم"، "چوخ اورگیمه یاتدین"
دئییردی. من ایسه اونا حیران اولموشدوم. قاپی دان گیردیگینده گؤردوگوم و قورخدوغوم باهالی پالتارلار ایچینده کی آرواد دگیل ایدی سانکی، خز پالتوونو چیخاردیب یانداکی صندلیین اوستونه آ تمیشدی، شاپوسونو دا گئنه چیخاردیب میزین اوسدونه قویموشدو. گئیدیگی کشمیر یونوندن اولان پولیور بدنینده گئنه - بول یوخ، بیر آز دار کیمی دوردوغو اوچون دؤشلرینین نوماسی ایله بئلینین اینجه لیگینی آیدینلیقلا گؤرمک مومکون ایدی. او پولیورین آلتیندا مرمر کیمی بیر بدن اولسا ایدی گرک. شاپوسونو چیخاردینجا خورما رنگی اوزون ساچلارینین چیگینلرینه تؤکولوشو، بیر آز اوزونسو و خوشتراش چهره سینین یان طرفینی اؤرتدوگوندن دوغرودان دا اینانیلماز بیر گؤزللیک وئرمیشدی اونا. دانیشارکن کلمه لر آغزیندان یوخ، بال رنگلی گؤزلرینین ایچیندن چیخیردی سانکی، هر کلمه سی انسانین ایلیگینه دک ایشله ییردی. ایچی بوش بیرانسانا بنزمیردی.
اوندان کیم و نه چی اولدوغونو سوروشماغیما جسارت ائتمه یه جگیمی آنلامیش کیمی، اؤزو آنلاتماغا باشلادی:
"من کؤلن اونیورسیته سینده سوسیال پسیکولوژی بؤلومنده آزاد معلمه یه م"
ائشیتدیگیمه اینانمادیم. کؤلن اونیورسیته سینین معلمه سی نه اوچون گلیب منیم ایله فیس بوک دا چئت ائله ییب ده، اوندان سونرا منیم ایله یولداشلیق قورماغا چالیشسین؟ نه ایسه، "منیم ده بیر نئچه مسلگیم وار، آنجاق ایندیلیک کامیون شوفرلیگی ائله ییرم، یان بیر مشغله اولاراق دا یازماق ایله، بیر آز دا موسیقی ایله مشغول اولارام"
دئدیم.
دققت ایله گؤزومون ایچینه باخاراق:
"سیزین موسیقی نیزده خاص بیر "دردکشلیک" وار ، بونون کؤکونو تانییرسان می؟" دئیه سوروشدو.
"دوغرودور، موسیقی میزده آغیر بیر کدر وار، آنجاق بونون هاردان گلدیگینی من بیلمیرم"
دئدیم.
"عینی فنومن (پدیده) گونلوک دانیشیغینزدا، ادبیاتینزدا، شعرلرینیزده ده گؤرونور"
دئدی.
"دوغروسونو ایسدرسن، بونا دققت ائله مه میشم"
دئدیم.
"کلاسیک شعرلرینیزین چوخو یا یالواریش دیر یا دا درددن، آغری دان، خسته لیکدن شکایت دیر"
سول الیمین بارماقلارینین اوجو ایله بیغیمی، کئچی ساققلالیمی بیرنئچه یول یوخاریدان آشاغی تومارلاییب، گئنه سول الیم ایله باشیمین دالیسینی، بوینومون کؤکونو اوخشادیقدان سونرا دئیه جک بیر شئی تاپابیلمه دیگیم اوچون:
"بلی اولابیلر، من شعر ایله چوخ مشغول دئیلم"
دئدیم.
"دور او زامان من بیرآز سنه آنلادیم، من بو شیئلر ایله مشغولام و سن ده منه گلجکده یاردیمچی اولابیلرسن"
دئیه سوزونه ادامه وئردی.
"باخ، بیزده، فرانسه ده، اسپانیادا، بوتون آوروپادا بیریسی بییریسنه راست گلدیگیینده، اونون کیفینی سوروشدوغوندا، سوروشولان "یاخچییام"، "چوخ یاخچی دگیلم"، "ساغ اول"، "اوزون نجورسن" کیمی بیر شئی دئیر، سیزین کولتوروزده بیریسنین کئفینی سوروشاندا هئچ ده ارتباطی اولمایان شئیلر آنلاتماغا باشلار، "نوکرم"، "کیچیگم"، "تورپاغام" "مخلصم"، "قوربان اولوم".... دئملی بیر یاندان مدیونلوق، بورچلولوق، بیر یاندان دا اؤزونه حقارت، کیچیکلیک، آلچاقلیق گئتیرن صفت لر ایشله در اؤز باره سینده. آوروپادا کارناوال گونلری یا دا آیری شنلیکلرده جماعات گروه گروه کوچه لرده گئده گئده چالیب اوخویارو شنلیک ائدر، سونرا دا گئدیب میخانالاردا آلکول ایچییب، دئییب گولوب دانیشلارلار. سیزلرده ایسه ایلین بللی آیلاریندا جماعات گوروه گوروه کوچلرده گئزه رلر، اؤزلرینی دؤگرلر، اؤزلرینی یارالارلار، سونرا دا گئدیب بؤیوک بیر دام دا اوتوروب هامی لیقجا باشلارینا ووروب آغلارلار. بئیله اجتماعی مراسم لرین تاثیری او کولتورون هر گوشه سینده گؤرونور، شعرده، ادبیات دا، موسیقی ده، نقاشی ده، سیناما دا، تئاتردا، و البته کی انسانلارین خصوصی و فردی رفتار و عادت لرینده....."
آنیتا بونلاری آنلاتیرکین بیر لحظه ده بوقدر ایلدیر کارناوالدان زهله م گئتدیگینین، کارناوالدا جماعاتین شادلیغینی و شنلیگینی بوش و آنلامسیزحس ائتدیگیمین و بو شادلیغی پایلاشابیلمه دیگیمین ندنینی تاپدیم کیمی اولدوم. جماعاتی کوچه ده دسته دسته یئریرکن گؤردوگومده اونلارین اؤزلرینی دؤگه دؤگه و آغلایا آغلایا یئریمک لرینی گؤزله ییرمیشم. دئملی گؤزوم بئیله عادت ائتدیگی اوچون جماعاتین گوروه گوروه یئیریب شادلیق ائتمک لری، شیرینی و گول پایلاماقلاری منیم اوچون آنلامسیز گلیرمیش.
گؤزلریمین دالغینلیغیندان ذهنیمین آیری یئرلره اوچدوغونو حس ائتمیش کیمی،
"باغیشلایاسان، ایلک گؤروشومده سنه بو قدر آیدین دانیشیرام، بونلاری اؤزونه توهین فیلان کیمی آلما، من بو موضوعلار ایله مشغول اولدوغوم اوچون، هاوادان سودان، سریال فیلم لردن فیلاندان صحبت ائتمگی باجارمیرام. ..."
سؤزونو یاریدا کسدیم،
"یوخ جانیم، سن راحات اول، من ده بئله موضوع لار اوسدونده دانیشماغی یئی بیلرم."
یالاندان قولاق آسیردیم، ذهنیم آیری یئرلرده ایدی: آلمانا تازا گلدیگیم ایل لرده کؤلن شهرینده، هوهن تسولررینگ ده(شهرین گئزمه لی خیاوانلاریندان) هر سکس شاپ ین قاباغیندان کئچدیگیمده اؤزوم اؤزومه دئگینیردیم؛
"بیلمیرم، کارل مارکس ین، فریدریش انگلس ین یاشادیغی جامعه ده بو توکانلار نه دیر؟ بونلارین یئرینه ایندی کیتابچی توکانلاری اولایدی گرک!" بیز بو انسانلارین آرمانلاری اوچون، ایدئولوژی لری اوچون نه لره دایانمالی ییق، بو اینسانلارین بیر سطیر یازیسینی اوخوماق اوچون مین بیر سیچان دلگینه گیریب چیخمالییق، بونلارین جوانلاری دا سکس شاپ لاردا گئزیرلر......"
نئچه آیلار، نئچه ایللر بو فیکیرلر ایله ایچیمی یئدیگیمی، آلمان توپلوموندا یاشایان جوانلارا "تعیین تکلیف" ائله دیگیمی ودانیشیلان دیلینی بئیله داها اؤیره نه بیلمه دیگیم بیر توپلوما بئنیمده کی پلانلاریمی یوکله مه گه چالیشدیغیم گونلریمی، اؤزومون هامی دان چوخ بیلدیگیمی تصور ائتدیگیم اوچون، توتدوغوم یاشام استراتژی سینین ده ان دوغرو و هر کس اوچون کئچرلی اولدوغونو دوشوندوگوم و هر کسه یوکله مه گه چالیشدیغیم گونلریمی و سونوندا دا هئچ بیر سونوجا یئتیشمه دیگیمی خاطرلایینجا ایچیمدن گولمه ک ایله آغلاماغین قاریشیغینا بنزر بیر "پیق پیق" چیخیدی. آنیتا تعجب ایله گوزومون ایچینه باخاراق،
"نه اولدو؟ من گولمه لی بیر شئی دئمدیم"
دئدی وگئری چکیلیب صندلیسینیه سؤکنرک آرپا سویو لیوانینی گؤتوروب ساغلیق فیلان وئرمه دن قورتوملاماغا باشلادی. اوتانجیمدان باشیمی آشاغی سالدیم. سول دیرسگیمی میزه سؤکه ییب چه نه می سول الیمین یوموروقلادیغیم بارماقلارینین اوستونه دایاییب گئنه فیکره گئتدیم. بیر آرواد ایله تازا تانیشیب، اونون ایله یولداشلیق باشلاماق ایسته ین بیریسی کیمی یوخ، اعتراض محکمه سینه حاظیرلانماق اوچون اومودسوزجا وکیلی ایله خصوصی بیر گؤروشمه ده اولان اؤلومه محکوم کیمی ایدیم. بوگون اؤزومدن سیلیب آتماغا چالیشدیغیم بو فیکیرلریمی ایللر بویو آیری جوانلارا، اؤزگه لره یوکله مه گه، بوگونکو تعبیریم ایله اونلاری زهیرله مه گه چالیشمیشدیم و بونو اؤزومه افتخار بیلمیشدیم. آرپاسولاریمیزین سون قورتومونو ایچدیکدن سونرا آنیتا،
"من گئتمه لییم، سونرا گؤروشریک"
دئدی و آیاغا قالخدی.
آنیتادان آییریلیب، رودولف پلاتس تراموای دوراغینین دمیر پیلله لری اوسته آشاغی ائنمه گه باشلادیم. سانکی ایکی ساعات اؤنجه کی من دگیل ایدیم. هر شئیی آیری جور گؤروردوم. اطرافیمداکی انسانلارا اؤنجه کی لر کیمی یوخاریدان باخیب، اونلارا نه جور بیر یاشام استراتژی سی قاباغا آپارماقلارینی ذهنیمده دیکته ائتمیردیم آرتیق، دووارداکی تبلیغ لری بئله اؤنجه کی لر کیمی "کاپیتالیست سیستمین میندار و نامشروع استثمار وسیله سی" اولاراق یوخ، منیم اوچون آرتیق هئچ بیر آنلامی اولمایان شکیللر کیمی گؤروردوم. تراموای دوراغیندا قوجاقلاشیب، اؤپوشن جوان قیز و اوغلانلارا دا گئنه ذهنیمده "خیاواندا اؤپوشه جکلری یئرده، جیددی بیر مسئله اوسدونده ایکی کلمه دانیشسالار ایدی، بو جامعه ده چوخدان انقلاب اولاردی" کیمی یاشام یولو تعیین ائله میردیم. تراموایا میندیگیمده، حیاتیمدا ایلک یول بلیطسیز توتولارام قورخوسوندان یوخ، بلیط آلماغین تراموای دان یارارلاناماق اوچون گرکلی بیر شرط اولدوغونوآنلایاراق و حس ائدرک، بلیط اوتوماتینا پول آتیب و گئده جگیم یول اوچون بلیط آلدیم. "بو توپلوم امپریالیستی بیر توپلومومدور،بو توپلومدا هر قایدا – قانونو پؤزماق، منیم اوچون مشروع دور" فیکرینین هاردان گلدیگینی بیلمیردیم، آنجاق کئچن ایگیرمی نئچه ایل ده بو منیم یاشام فلسفه م اولدوغونو و عینی زاماندا دا دوغرو بیر فیکیر اولمادغینی ایلک یول حس ائدیردیم. بو یاشام فلسفه سینی اؤیرندیگیم ایلک گونلریمی خاطرلاماقدان بئیله چکینیر و اوتانیردیم. بئیله بیر یاشام فلسفه سینی کیمسه منه ایسده یه رک، و اؤیرتمک نییتینه درس وئرمه میشدی. آنجاق ایلک گلدیگیمده مندن بیر نئچه آی اؤنجه گلن یولداشلاریم و تانیدیقلاریمین بئیله بیر دونیا باخیشی تاپدیقلارینی گؤرونجه، بو توپلومدا بیزلر اوچون دوغرو اولانین بو اولدوغونو اؤیگرنمیشدیم. بیلمیرم بلکه انسانلیق تاریخینده یوزمین ایللرجه کؤچه ریلیک و دؤگوشچولوک ایله یاشایان نسللردن ژنلریمیزده قالیب بئیله بیرشئی. دئملی" تازا یئتیشدیگین یئرده سوی، چاپ، تالان ائت، یول، ییخ، بیراخ گئت" کیمی بیر یاشام فلسفه سی؟ بو فیکیرلرده ایکن بیر نئچه دوراق سونرا ائنیب مینن لرین آراسیندا جوان بیر قیز ایله جوان بیر اوغلانین دانیشا دانیشا میندیکلرینی گؤرونجه اختیاریمدا اولماقسیزین اورگیم چیرپینماغا باشلادی. قاپیلار باغلانینجا ایکیسی ده کیملیکلرینی گؤسته ررک اؤزلرینین بلیط کونترولچوسو اولدوقلارینی بیلدیریب، کونتورول ائتمه گه باشلادیلار. آرامیزدا اولان اون آددیملیق بیر اوزقلیقدا، اون – اون بئش نفری کنتورول ائدیب منه چاتینجایا قدر اورگیم آز داها سینه می ییرتیب چیخاجاق ایدی. نفسیم دارالمیشدی. آغزیم قوروموش و دیشیم ایسده گیمده اولمادان قیسیلماقدا ایدی. جیبیمده بلیطیم اولدوغونو یاخچی بیلیردیم، آنجاق بو قورخونون هاردان گلدیگینی بیله بیلمیردیم. بیر سونراکی دوراقدا تراموای دوران کیمی قاپی یا ساری هجوم گئتیردیگیمده، جوان اوغلان قاباغیمی توتدو.
"لطفا بیلیطینیزی گؤسترین اوندان سونرا ائنین"
اونسوز دا شالواریمین جبینده بلیطی الیمده حاظیر توتموشدوم. آنجاق بو نئچه دقیقه ایچینده الیمین بلیطی یاش ائده جک قدر ترله دیگینیه دیققت ائده بیلمه میشدیم. الیمی جیبیمدن چیخاردیب ایچینده کی یاش و بوزوشموش بیلطی جوان اوغلانا گؤستریم. آلیب دیققت ایله باخدی و تمکین ایله،
"بیرآز چتین اوخونور، آنجاق اوخونور"
دئیه رک گئری وئریب و قاپینی گؤرسه ده رک
"بویورون"
دئدی.
تراموایین قاپیسیندان آشاغی آتلایان کیمی قاچماغا باشلادیم. آنجاق نیه سینی و هاراسینی بیلمیردیم.
او گئجه، نه زامان و نه جور ائوه گلدیگیمی یاخچی خاطرلایابیلمیرم. ائرته سی گون، گون اورتایا یاخین اویاندیغیمدا باشیمدا بیر آغری، بوتون بدنیمده بیر آغیرلیق و یورقونلوق، بئینیمده بیر گیجلیک و سمه لیک حس ائدیردیم. بئنیمین ایچینده آری پتگی نین ایچی کیمی بیربیرینه اویمایان نئچه یوز فیکیرآخیردی. من بیرنفر یوخ اوتوز- قیرخ نفر کیمی ایدیم. اوتوز قیرخ نفرین ذهنیندن کئچنلر قاریشیق و چاخناشماز بیر شکیلده بئنیمده ویزیلدا ییردی. گؤزومو آچیب یان – یؤوره مه باخینجا ائوده اولدوغومو آنلادیم. آنجاق عجاییب بیر وضعیت ایدی. قالخیب یاتاغین اوسدونده اوتوردوم. شالواریم ایله یاتمیش ایدیم. شالواریم ایسه پالچقلی ایدی. دیزلرینده داها چوخ پالچیق گؤرسه نیردی. باشیمدان کئچنلری خاطرلایابیلمک اوچون ذهنیمی بیر یئره ییغماغا چالیشدیم، آنجاق مومکون دگیل کیمی ایدی. خاطرلایا بیلدیکلریم گؤزومون اؤنوندن سرعت ایله کئچن قاریشیق آنی لار ایدی. آلتی یاشیمدا ایکن چؤرک یاپان فیضه خالانین منه کوکه یاپمادیغی اوچون آغلادیغیم ایله بیر اؤنجه کی هفته یولداشیم قنبرین
"بو کندلی – مندلی قیافه ایله اولماز"
دئدیگی سانکی بیر گون و بیر ساعات ایچینده اولوب کئچن اولایلار ایدیلر. بیردن بیره اوبیری اوتاقدان آیاق سسی ائشیدینجه آیاغا قالخماغا چالیشدیم، آنجاق باشیم گیجه للنن کیمی دیزلریم گئری بوکولدو و دالی دالی یاتاغین اوستونه دوشدوم. چاشقینلیق ایچینده یولداشیم قنبرین منه آیاغا قالخماغیما یاردیم ائتدگینی گؤرونجه هله یوخودا می، یوخسا آییق الدوغومو آنلایابیلمک اوچون
"گئده قنبر، دوغرودان دا سن سن؟"
دئیه سوروشدوم.
قنبر ایسه گوله رک
"اده، بس من یوخ، کیم اولاجاغینی گؤزله ییرسن؟"
دئیه الیمی توتوب آیاغا قالخماغیما یاردیم ائتدی. پالتاریمی دگیشیب، بیر دوش توتونجا قنبر گؤزل بیر قاینالتی حاضیرلامیشدی. بیر- ایکی ایستیکان چای، بیر – ایکی تیکه چورک دن سونرا قنبر آنلاتماغا باشلادی.
"گئده دونن آخشام گؤردوم کلودویق پلاتس دا (شهرده بیر میدان) اؤز اؤزووه دئیینه دیئنه گئدیرسن، قاباغینی توتودم، سلاملاشدیم، منی تانیمادین، "چکیل قیراغا قارداش، گئدیرم تئرسه چوئیرم" دئدین." نه یی تئرسه چئویرسن؟" دئیه سوروشدوم. "بوتون دونیانی" دئدین و جیبیندن عراق شیشه سینی چیخاردیب آغزینا دایاییب تئرسه چئوره رک "آها بئله باخ، بوتون دونیایی ترسه چئویرمک ایسده ییرم، چونکو ایندیه جن ترسه باشادوشموشم" دئدین. باخدیم کی قاباغینی توتابیلمه یه جگم. چکیلدیم قیراغا، اون آددیم دالینجا گلیردیم. گیردیگین هر کیوسکدان بیر شوشه عراق آلیب چیخیردین. فریزین پلاتسا (شهرده بیر میدان) جان دالینجا گلدیم. فریزین پلاتس دا "داس دینگ" دیسکوسونون اؤنونده دورب سیگار چکمک اوچون ائشیگه چیخمیش جوان اوغلانالار لا قیزلارا باخیردین و "هر شئی ترسه ایمیش، ترسه چئویرمک لازیمدیر" دئیه دئیینیردین. بیر آز سونرا چکیلیب بیر قیراغدا یئره اوتوردون. بیر آز سونراسی دا اللرینی یئره قویوب باشین اوسته دورماغا چالیشیردین، آنجاق دورابیلمیردین، ییخیلیردین. من ده سنی تانیمیر کیمی اوزاقدان دوروب باخماقدا ایدیم. اونسوزدا قاباغا گلدیگیمده تانیمایاجاق ایدین. باخدین کی میل دورابیلمیرسن قالخیب خیاوانین قیراغینداکی چینار آغاجینین یانینا گئتدین. چینار آغاجینین یانیندا میل دوردون آیاقلارینی آغاجا سؤکه دین و "آهان، دوزلدی، ایندی دوز گؤرورم" دئیه دئگینمه یه باشلادین. ییخیلیردین، قالخیردین، میل دوروردون، گولوردون، "آهان ایندی دوز گوره جگم، آهان ایندی دوز گؤرورم" دئییردین. جوان اوشاقلار چپیک چالیردیلار، بیر پاراسی خیردا پول آتیردیلار، اوشاق کیمی سئونیردین "سونوندا دوزلتدیم، باخ دوزلتدیم" دئییردین. آخیردا یورولدون، چینار آغاجینین یانیندا یوخلاماغا باشلادین. بیر تاکسی چاغیردیم، تاکسیا میندیریب ائوه گئتیدریم"
دئدی.
* کؤلن شهرینین فاحشه خاناسینین آدی "پاشا" دیر.
**" وایح ناختین" کریسمیس بایرامیندان بیر هفته اؤنجه توتولان مذهبی بایرام دیر.
کلمه سینی متنین اورتاسیندا لاتینجه یازابیلمه دیم. Singels ***
بو ناغیل اوچ بؤلوملو بیر ناغیل در. ایکینجی و اوچونجو بؤلوملری سونرا یاییلاجاق.


c: text/html

text:
- بای بک، بیر میللتین سسی - http://www.baybak.com -
سعید متینپور ۳ گونلوک ایزینه گؤندهریلیب
باي بک آذربايجان | 1 year اؤنجه یاییلمیشدیر | باشگؤن, ۶-ي قويروخدوغان , ۱۱۰۱۴, چولا ۰۰:۲۵ [گ.ؤ] | ساولار
گونئی آذربایجانین کولتورل و میللی حاقلاری دوغرولتوسوندا مدنی موباریزه ائدن سعید متینپور سونوندا کئچیجی اولسادا ۳ گونلوک ایزینه بوراخیلیب. بو خبر فیتر بایرامی عرفهسینده گونئی آذربایجان فعاللاری آراسیندا گئنیش سئوینجه ندن اولموشدور.
آرتیراق کی جناب متینپور یالانجیل سوچلامالار سونوجو ۸ ایل حبسه محکوم ائدیلمیشدیر., بیر میللتین سسی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دونیانین ایلک موبایللاری نئجه بیر گؤرونوملری واریمیش؟!
ایلک موبایللارین گؤرونوملری نئجه ایدی؟!!!
سانیرام ایندیهدهک بو سورو بئنیزه گلیبدیر؛ گوده بیر سورهده بو گؤرونومه صاحیب اولان موبایللار ایلک اؤنجه نئجه بیر گؤرونوملری واریمیش؟! بو سورونون جاوابین بیزیم بو یازیمیزدا آختارین…
اؤلکهمیزده موبایلین ایلک گؤروشمه گونوموزدهن تخمینن ۲۱ ایل گئچیر. ۲۱ ایلده موبایللارا بیر لوکس احتیاج گؤزونه باخاراق گئتدیکجه لوکسلاشیب و بو گون بیزیم یاشاییشیمیزین اَن لوکس و وازگئچیلمهز آراجینا چئویریلیب.
چوخ اوزون ساییلماجاق بیر سوره ایچهریسینده اینانیلماز ایلهرلهمهیه صاحیب اولان موبایل، گوندهلیک قولاندییمیز بیر چوخ ایشلهریمیزی بالاجا بیر قوطودا بیزلره تقدیم ائله ییب، سئچمه و چؤزمهسینین ایمکانین وئریبدیر.
موبایل اوستونده چالیشمالار ۱۹۴۰-لی ایللره ادعا ائدیلسهده بو چالیشمالارین ایلک مادی اؤرنهیی ۱۹۸۳ ایلینده اورتایا چیخمیشدیر. ایندی ۱۹۸۳ ایلینده اورتایا چیخان ایلک موبایل…
Motorola DynaTAC 8000X
دونیادا ساتیشا ارائه اولان ایلک موبایل Motorola DynaTAC 8000X-دیر. بو موبایلین گهلیشتیرمهسی تخمینن ۱۵ ایل زامان آپاریبدیر. چوخلو اینسانلار و موبایل گهلیشتیرهنلر موبایلین ایلک ایجادچیسین مارتین کوپر بیلیرلر و قبول ائلهییرلر. مارتین کوپر ایلک موبایلین اوستونده اوزون سوره چالیشیر و بو موبایلین ایلک اؤرنهیین ۱۹۷۳ ایلینده شیرکتین مدیرینه تقدیم ائتمیشدیر. کوپر-ین اورتایا چیخارتدیغی اؤرونو شیرکتین مدیری چوخ بهیهنیر، او اوزدهن بو قونو ایچین اؤنملی بیر بودجه آییرمیش و ایلک موبایل گهلیشتیرمه آشاماسی رسمی اولاراق باشلانیر.
Motorola-نین ۱۹۸۳ الینده تام ۳٫۹۹۵ دلاردان ساتیشا ارائه ائتدیگی DynaTAC 8000X دونیا تاریخینه ایلک موبایل مدلی اولاراق گئچدی.
DynaTAC 8000X مدلی ۸۰۰ گرم آغیرلیغا صاحب اولان ایکی یوز گرم ایلک اؤرنهیندهن یونگولدور، اما هر حالدا ۸۰۰ گرمده بیرموبایل ایچین چوخدور و اوزون سوره دانیشماغی بیر چتین ایشه چئویرهر.
DynaTAC 8000X تخمینن ۱۵ سانتیمتر اوزونلوغنان سون درجه کُبود بیر گؤرونومه صاحیبدیر، دئمهلییهم اوزون آنتن DynaTAC 8000X -ین اؤنملی بیر منفی امتیازیدیر.
گؤزلهمه سورهسی ۲۰ ساعات اولان موبایلین دانیشما سورهسی ایسه تخمینن ۲۰ دقیقهدیر.


text:
منتشر شده توسط : جاواد پریخانی
سون زامانلاردا تبریزده سالینان کؤرپولره بیر باخیش
باغلانتی یوللاری بیر شهرین آتار دامارلاردیرلار. بو یوللار یئرینده و اویغون اولسالار او شهرده یاشایان اینسانلارین روح و جسم ساغلیقلارینا یاردیمجی اولاجاقلار. ترسینه، مهندسلیک و معمارلیق قوراللارینا باخمایاراق سالینان یوللار، شهرده تیخاج{ترافیک} سورونلارین چؤزمهمکدن باشقا شهرین گؤزللیین زدهلهییب، الده اولان مالی قایناقلارین آرادان گئمهسینه ندن اولماقلا بیرگه شهر سوروملولارینین باخیش آچیلارینین نهقدر…
لیمان دالغاسی
سونامی(Tsunami)، ژاپونجادا «لیمان دالغاسی» آنلامینا گلیر. سونامی-یه تورکجه اولاراق «سوپورتو»{süpürtü} دئیه بیلهریک. سوپورتو، دَپرم ایله بیرگه بوراخیلان اورهنین{ürə ،انرژی} دنیز و اوقیانوس دیبیندن سوروکلهنهرک ساحیله دوغرو آتیلما آنلامیندادیر. سوپورتونو دوغوران دنیز دیبیندهکی دپرملر، بیر چوخ وولقان پاتلاییشلاریندان سونوجلانیرلار. بوندان باشقا، گؤی-داشلارینین دوشمهسیندن ده سوپورتو دوغرولا بیلر. دنیز دیبینده دپرم اولاندا،…


text:
سئوگی دوروموندایکن(فیلم تانیتیمی)
سئوگی دوروموندایکن
(In the Mood for Love (2000
یؤنتمن : Kar Wai Wong
آه، سئوگی یانی “سئوگی دوروموندایکن” آدلی فیلم. دویغو، سئوگی، اینسانلارین ایچ قاتدان بیر بیرینی ایستهمکلرینین ریوایتی.
فیلمین قونوسو، موسیقیسی، یؤنتمنین دوشونجهسی، کادرلارین نئجه باغلانماسی، بویالارین اولدوغو یئرلرده قوللانیلماسی، اویونچولارین اویناماقلاری و سایره؛ هامیسی اولاغان اوستو بیر فیلمین دوزلمهسینین تمل داشینی قویوبلار.
سئوگی، ائولیلیک، آیریلیق، قونشولارین ایلگیسی، ایکی اینسانین سادجه باخیشلاریلا آنلاشمالاری، بیر باخیشدا مینلرجه سؤزو بیر بیریسینه دئمکلری گؤزلجهسینه تصویره چکیلیب؛ تام سئوگیسل چکیلی بیر فیلم. بو فیلمین گؤزللییی حاقدا نهقدر دئسم یئنه آز دئمیشم. موطلق ایزلهمهینلر ایزلهسینلر؛ ایزلهنلر ایسه بیرداها ایزلهسینلر هردن بئلنچی فیلیمی تکرار ایزلهمک لازیم. تام دویغوسونو آلماق لازیم. او دویغونو کندی یاشامیمیزا دا یانسیتماغیمیز لازیم.


text:
حیدربابانین دراماتیک یؤنلری همت شهبازی تخمینن اون ایل بوندان قاباق، «نقد شعر معاصر آذربایجان» کیتابیمین یاییملانماسیندان بیر آی سونرا، بیر خانیم زنگ آچیب تهراندا تئاتر اؤیرنجیسی اولدوغونو دئیندن سونرا، اؤیرنجیلیک تئزی اوستاد شهریارین حیدربابایا سالام اثرینین «دراماتیک» یؤنلری حاققیندا اولدوغونو سؤیلهدی. دئدیینه گؤره (دوغرو دا دئییردی) اثر حاققیندا دوشوندویو قونو یئنی بیر قونو ایدی و هم ده او زامانا قدر ...Read More »
بوراخین دای منیم اوچون تامامیله اؤلسون / لویی آراگون
بوراخین دای منیم اوچون تامامیله اؤلسون لویی آراگون (ناظیم حیکمت اوچون) ناظیم حیکمتین ۳ اییون (ژوئن) ۱۹۶۳-جو ایلده اؤلومو اوزهرینه فرانسیز شاعیری لویی آراگون اوچ گون سونرا بو سطیرلری قلمه آلیر…: «یوخ، یازا بیلمیرم، ایندی اولماز، خواهیش ائدیرم. بوراخین منیم اوچون تامامیله اؤلسون. یوخسا، داها اؤنجه، ۶۰ یاشینداکی بو جاوان، بو ساریشین اؤکوز، نه دوستاغین، نه خستهلیین، نه یاشین ...Read More »
بؤیوک تنقیدچی:«سکینه برنجیان» / همت شهبازی
بؤیوک تنقیدچی:«سکینه برنجیان» همت شهبازی تخمینن ۱۳۷۲ینجی ایلده تبریز دانشگاهیندا بینالخالق دیل ترجومهسی (و یا بونا بنزهر بیر شئی) آدلی سئمیناردا آذربایجان جمهوریتیندن گلن پروفسور واقیف اصلانوف هر بیر اؤیرنجییه «سکینه برنجیانی تانییرسان؟» سورغوسونو وئریردی. «تانیمادیم»- دئیه جاوابلار قارشیسیندا «واختیلا او بؤیوک تنقیدچی» اولوبدور دئییردی. سن دئمه آذربایجان ادبیاتینین تنقید یوخ، اوستهلیک یارادیجیلیغینین قیتلیق چاغیندا، بیر بؤیوک تنقیدچی یاشاییرمیش. سکینه ...Read More »
نویسندهی کودکان، کلاغها و واقعیتها/ ساواش چوبان – ترجمه: همت شهبازی
۲ تیر- زادروز صمد بهرنگی نویسندهی کودکان، کلاغها و واقعیتها/ ساواش چوبان – ترجمه: همت شهبازی مگر میشود در دوران کودکی از خواندن کتابهای بهرنگی امتناع کرد؟ کتابهایی همچون: ماهی سیاه کوچولو، اولدوز و کلاغها، یک هلو و هزار هلو، ۲۴ ساعت در خواب و بیداری، و کتابهای دیگر. مگر میتوان یکی از آنها را از یاد برد! صمد بهرنگی ...Read More »
“آغالار قوت”ون یازیسینا جاواب؛ دیلده سینونیم یوخدور / همت شهبازی
“آغالار قوت”ون یازیسینا جاواب؛ دیلده سینونیم یوخدور همت شهبازی “آغالار قوت”-ون «تورکییهجه» آنلاییشی باشلیقدا سیرا یازیسینی اوخودوم. قوزئیلی-گونئیلی آغالارین یازیلارینین اوخوجوسو چوخ اولدوغو قدر بوراخدیغی ائتکی ده گئنیشدیر. یازیدان منجه ایکی مثبت-منفی نتیجه چیخارماق اولار. بیرینجی بودور کی، ان آزیندان گونئیده گئدن دیل دییشیکلییی، دیل یئنیلشمه گئدیشی لنگیمهیه طرف گئده بیلر. قوزئیده دیل یئنیلیکلریندن الینی اوزهرک تورکیهده یارانان ...Read More »
جاساراتسیز بولودلار / همت شهبازی
جاساراتسیز بولودلار همت شهبازی یوللارین قیقاجی باخیشیندا سوْرغوـ سؤال گؤرونور آغاجلارین نسلینی آلدادان حیاتین آخیمیندان … یاغیشین چورومهسیندن دانیشیر هامی؛ بولودلار جاساراتسیز آنجاق. یئللر آغلاییردی اؤلن یارپاقلارا. گئجهلر اودوردو کؤلگهلری؛ و کؤلگهلر یئنیلشمهدن کؤهنهلیردی.Read More »
گمیچی / روجا چمنکار- چئویرن: همت شهبازی
گمیچی روجا چمنکار چئویرن: همت شهبازی گمینین فیتی دنیزیمی یارالادی و بو هله ایلک باشلانغیج ایدی ائی گمیچی! ایندی مندن یالنیز یاشلی ساچلاریمی خاطیرلاییرسان و چالار ساعاتیمی زنگ چالمیر و ترپنیر ترپنیر ناققالار، بالینالار ترپنیر قایالارلا، سولارلا ترپنیر چیینلری و اللریله ایلکَل۱ رققاصه منیم گؤیرتهمده ایدی ائی گمیچی! بو اؤلونو منیم وارلیغیمدان چیخار اسکی بیر یاشامین قوخوسو اورییمده پارتلاییر و ...Read More »
ایبلیس / همت شهبازی
ایبلیس همت شهبازی امتحانلاری قورتاریب یئنیجه ائویمیزه یئتیشمیشدیم. هله گونون باتماغینا بیر-ایکی ساعات قالیردی. ائوه یئتیشمکله باشیمی یئره قویوب گون باتاناجاق یاتدیم. آخشام واختی اویانیب خؤرهییمی یئدیم. بیر آز اوردان –بوردان دانیشاندان سونرا اوتاغیمدا تک قالمیشدیم. گئجهیاریسی اؤز بویومدان اوزون بیر دؤشهیین اوستونه اوزانمیشدیم. سانکی اؤلوم دؤرد–دؤرهمده گزیردی، اونونلا یان–یانا اوزانمیشدیم. دؤشهیین اوستونه اوزانمامیشدان قاباق شعر کیتابی اوخویوردوم. «یوللار درهلیدیر، ...Read More »
باندوروم (بندی روم – بند-ی رومی / همت شهبازی
باندوروم (بندی روم – بند-ی رومی همت شهبازی باندوروم (بندی روم) Bandurum (bəndi rum) (بند-ی رومی): باغ، و بند، هر بیر یونگول اشیانین اطرافینا باغلانان «باغ». (عئینی آداملارین بئلینه باغلانان قاییش کیمی). ائله بونا گؤره، بوگون ده موغاندا «باندوروملو» کلمهسی، «باغلی»، «دستهلی» معناسیندا ایشلهنیر. میثال اوچون «بانک»لاردا پولو دستهلهییب هر بیر دستهنین اوْرتاسیندا باغلانان «کاغیذ بندینه» «باندوروم» و یا «باندوروملو» ...Read More »
ترجمه شعرهایی از شاعران آذربایجان / همت شهبازی
ترجمه شعرهایی از شاعران آذربایجان همت شهبازی از هر رنگ / حمید نطقی نگو، نگو ، که همهی گلها مثل هماند. هر رنگی عطر خودش را دارد. بادی که از چهار سوی آرزو میوزد به زبان دیگری حرف میزند. چشم به راه عاشقان است در میان جنگلهای انبوه و سایه گون. ستارهها حسودی میکنند به چشمانی که از عشق مست ...Read More »


text:
ویجدان/حیکایهجیک
ویجدان
یازار: ایتالو کالوینو*
کؤچورن: حسین واحدی
محاربه باشلایاندا لویجی آدلی بیر آدام تاپیلمیشدی، کؤنوللو یازیلماق ایستهییردی. هامی اونو تعریفلهییب گؤیلره قالدیریردی.
لویجی سلاح پایلانیلان یئره گئدیب بیرینی گؤتوروب دئدی: “ایندی گئدیب آلبئرتونو اؤلدورهجم”. اوندان آلبئرتونون کیم اولدوغونو سوروشدولار. “دوشمندیر آلبئرتو، منیم دوشمنیم”، - دئیه جاواب وئردی. اونا ایستدییی هر آدامی اؤلدورمهیه ایجازه وئریلمهدییینی، یالنیز بللی دوشمنلری اؤلدورمهلی اولدوغونو باشا سالماق ایستهینده، “نهدی؟!” دئییب بوزاردی: “سیز منی آخماقمی ساییرسیز؟ آلبئرتو ائله ان بؤیوک دوشمندی. اونلارا قارشی محاربهیه باشلادیغینیزی ائشیدنده، درحال سیزه قوشولمالی اولدوغومو دوشوندوم، چونکی یالنیز بو حالدا آلبئرتونو اؤلدوره بیلردیم. ائله بونا گؤره ایندی یانینیزدایام. اونو یاخشی تانیییرام، اجلافین، آلچاغین یئکهسیدیر. منله خاینجهسینه داوراندی، قادینین یانیندا اوزوقارا اولدوم، آلچالدیم... کؤهنه صحبتدی، ایستهییرسیزسه سیزه دانیشیم”.
- یوخ، لازیم دئییل، سنی باشا دوشوروک، - یولداشلاری دئدی.
- یاخشی، اوندا منه آلبئرتونون هاردا گیزلندییینی دئیین.
- بیلمیریک.
- عئیبی یوخ، اونون یئرینی بیلن بیرینی تاپارام. اونسوز دا اول-آخیر الیمه کئچهجک.
حیکایهنین آردی...
قیسا حیکایه یازمادا نئچه تمل سؤز/حیکایه بارهده
قیسا حیکایه یازمادا نئچه تمل سؤز
یازار: حسین پاینده
چئویرن: حسین واحدی
گیریش
حسین پاینده، یازیچی، ادبیاتشوناس، فیلم تنقیدچیسی و علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا نظریه و ادبیاتشوناسلیق اوستادیدی. او تئهراندا آنادان اولوب، اورتا ائیتیمینی[تحصیلاتینی] اینگیلیسده اوخویوب انقلابدان بیر ایل سونرا ایرانا قاییدیبدیر. او 1368ده علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا اینگیلیسجه ادبیاتی لیسانسینی آلیب، 1370 ده ایسه تئهران بیلیمیوردوندان اینگیلیسجه ادبیاتینین یوکسک لیسانسینی الده ائتمهیی باجاریبدیر. پاینده 1375جی ایلده تحصیلاتینین داوامی اوچون اینگیلیسه گئدیب، 1380دا نظریه و ادبیاتشوناسلیق دوکتوراسینی آلاندان سونرا اؤلکهیه دؤنوب، علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا تدریسه مشغول اولدو.
ایندییه کیمی، حسین پایندهدن، 100دن چوخ مقاله اؤلکهمیزین مختلف نشریاتیندا یاییلیبدیر. بونون یانیندا 8 جیلید کیتاب یازیب و 7 جیلید ایسه ترجمه ائدیبدیر. او همچنین سککیز کیتابین رئداکتورو[ائدیتورو] اولوبدور. پاینده ایندییه کیمی اؤلکه ایچینده 5 اؤدول و خاریجهده ایسه بیر اؤدول قازانا بیلیبدیر.
او ادبیاتشوناسلیقدا [ادبی تنقیدده] یئترلی قدر تجروبهلی اوزمانلاردان[صاحبنظرلریندن] ساییلیر. پاینده بو ساحهده حاشیهلردن اوزاق اولاراق سادهجه بیلیمسل[علمی] چالیشمالاری ایله ادبیاتا خیدمت ائتمکدهدیر. بونو دا آچیقجا سؤزلری ایله درسلرینده گؤرمک اولور.
بو قیسا یازیدا حسین پایندهنین قیسا حیکایه قونوسوندا اولان یازیسینی سیز عزیز اوخوجولارا تقدیم ائدیرم.
یازینین آردی...
تورگئنیئوٰدن بیر حیکایهجیک
سئرچه
یازار: ایوان تورگئنیئو*
کؤچورن: حسین واحدی
من اوودان قاییدیب، باغین خیابانی ایله گئدیردیم. ایت قاباقدا قاچیردی.
بیردن او، آددیملارینی یاواشلادی و قوش دویموش کیمی یئره یاتیب گیزلینجه ایرهلی یئریمهیه باشلادی.
خیاوانی دقتله سوزوب، دیمدیگینین یانیندا ساریلیق و باشیندا قو توکو کیمی اولان کؤرپه بیر سئرچه گؤردوم. یووادان دوشموشدو (کولک خیابانین توز آغاجلارینی برک ییرغالاییردی)، تزهجه چیخان قانادلارینی عاجز حالدا آچاراق حرکتسیز اوتورموشدو.
ایتیم یاواش-یاواش اونا یاخینلاشیردی. بیردن قارا دؤشلو قوجا سئرچه یاخینداکی آغاجدان داش کیمی قوپوب دوز ایتین قاباغینا دوشدو و توکلری پیرتلاشمیش، ائیبجرلشمیش بیر حالدا، اومیدسیزجهسینه و یازیق-یازیق جیویلدهیه-جیویلدهیه ایکی دفعه ایتین ایری دیشلی آچیق آغزینا طرف آتیلدی.
او خلاص ائتمهیه جومموشدو، او، اؤز بدنی ایله کؤرپهسینی قورویوردو... لاکین خیرداجا ووجودو بوسبوتون دهشتدن تیترییر، سسی جیرلاشیب خیریلداییردی. او طاقتدن دوشور، اؤزونو فدا وئریردی!
ایت اونا نئجه نهنگ بیر حئیوان کیمی گؤرونوردو، یقین! بونا باخمایاراق، او، اؤز اوجا تهلوکهسیز بوداغیندا اوتورا بیلممیشدی... ایرادهسیندن قودرتلی اولان بیر قوه اونو بوداقدان قوپاریب یئره آتمیشدی.
"ترئزور"وم دایاندی، گئری چکیلدی... گؤرونور، بو گوجو او دا دویموشدو...
چاشمیش ایتی چاغیردیم و بؤیوک احترام حسیله اورادان اوزاقلاشدیم.
بلی، گولمهیین. من او کیچیک، قهرمان قوشا، اونون محبت جوشقونلوغونا پرستیش ائدیردیم.
محبت اؤلومدن و اؤلوم قورخوسوندان گوجلودور، - دئیه من فیکیرلشیردیم. حیات یالنیز سئوگی ایله اوجالیر و اوندان قوت آلیر.
چئویرن: جلال محمدوو
İvan Turgenyev *
latin əlifbasında oxu ...
دیالوق | ژاله اسماعیل Dialoq - Jalə İsmayıl
کؤچورن: حسین واحدی
1- بورا باخ، نه مسئلهدیر بو؟ من هر گون سنی گؤرمک ایستهییرم. بئزدیم دای.
- گلیب کئچر دردین آلیم، دردین آلیم…
- مزهلنمه ده، آغزیمدا سؤز دانیشیرام.
- زهلهمی تؤکمه. من نه بیلیم نییه گؤرمک ایستیهیرسن منی.
- بس دئییردین من هر شئیی بیلیرم.
- نه واختدان منه اینانان چیخمیسان؟
- دئ گؤروم، من نئینهیم ایندی؟
- چوخ قورخولو شئیدی کی، بونو ایستمک؟ گؤرمک ایستهییرسن، گؤر ده.
یازینین آردی . . .
ایش، ایشچی، ایشسیز
ایش، ایشچی، ایشسیز
یازار: حسین واحدی
1. قدیم کیشیلر دئیهرمیش: ایشلهیهنه هر یئر ایشدی.
دوز دئیرمیشلر. طرف بیر گون کرپیج آتارمیش. بیر گون الینه کولونگ آلارمیش. اوبیری گون آلاق ائلهمهیه گئدرمیش. باشقا بیر گون ایسه یئر سوپورهرمیش. بئله آداما دا دئیرمیشلر "ایشلهینه هر یئر ایشدی".
2. ایندیکی وضعیت فرقلیدی
ایندی زامانا دهییشیب. ایندیکی کیشلر دئییر: "پارتیسی[آدامی] اولانا هر یئر ایشدی.
دوزده دئییرلر. طرف بیر گون بو ماسا دالیندا رئیس دی. بیر گون او ایداره ده مودوردو. باشقا بیر گون ایسه گؤروسون اؤزونون بؤیوک بیر ایش یئری وار. بلی بئله آداما دا هر یئر ایشدی.
***
ا.ی [اتک یازی]
بیری ده مین بیر مصیبت ایله بیر فحلهلیک ایشی تاپیب آیدا آلیر 800مین تومن بیلمیر اؤلسون یا یئنه ده اؤلسون!
یوخو / حیکایهجیک
یازار: ایلقار الیف اوغلو
کؤچورن: حسین واحدی
شهر مئری پارکا باش چکدی - ایش تاپشیرمیشدی، یوخلامالییدی...
تمیزلمیشدیلر، بیرجه آغاج دا قالمامیشدی. قولاغینا اینیلتیلر دهیدی. اطرافینا باخدی، کیمسه یوخدو - دؤرد بیر یاندا تورپاقدان بویلانان کؤتوکلر، کؤتوکلر، قارا-بوز کؤتوکلر...
آخشام ایجلاسدا تعریفلندی، جانینا ساری یاغ کیمی یاییلدی...
گئجه ایسه یوخودا گؤردو کی، صاحیبی آغاجلار اولان بیر شهرده یاشاییر و شهرین ییهسی اراضینی اینسانلاردان تمیزلتدیریب... دؤرد بیر یاندا تورپاقدان بویلانان آیاقلار، آیاقلار، رنگبرنگ آیاقلار...
اؤز آیاغینی تانیدی و بایاقکی اینیلتیلرین ایچینده اؤز سسینی یالنیز ایندی سئچه بیلدی...
Azərbaycan Türkcəsi - Latin əlifbada oxu . . .
بو یازی فیکرینیزی کهسین دهییشهجک
بو یازی فیکرینیزی کهسین دهییشهجک
حاضیرلایان: حسین واحدی
سیزین حیاتینیزی دهییشدیره بیلهجک بیر قیسا یازی تقدیم ائدیر.
پروفسور الینه سو دولو ایستکانی گؤتوروب اؤیرنجیلردن سوروشدو:
- سیز نئجه دوشونورسونوز، بو ایستکانین آغیرلیغی نه قدردیر؟
سالندان چئشیدلی [مختلف] جاوابلار ائشیدیلدی:
- تقریباً ۲۰۰ قرام!
- یوخ، ۳۰۰ قرام!
- بلکه ده ۵۰۰ قرام.
پروفسور دئدی:
قالانی...


text:
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** قایالار دؤشونده بوزلایان قارام، بولاغام، داغلاردان جوشوب آشارام. قوشولوب چایلارا دنیز اولارام، دالغالار یارادیب، داغدان آشارام. داشلارین بزهیی اینجه بیر گولم، یارپاغیم قایادیر، چیچهییم بولود. حسرتده قوورولان خسته بولبولم اورهییم ...Read More »
آزادلیق ماهنیسی / بختیار نصرت (۱۳۸۵- ۱۳۱۳)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** عؤمرونده بیر کره گولمهین اوزو، همیشه یورغونلوق چکن بولبولوم. فرهاد تک خالقینین آیدین یولوندا عشقین آل شربتین ایچن بولبولوم. الهنیب باشینا داغلارین قاری، دؤنوبدور پاییزا بارلی باهاری، اگیلمز داغ تکین ...Read More »
تبریز / کریم خجیر«باریش»(۱۳۷۶- ۱۳۱۱)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** ای آنام دیرلی دوغما دیاریم پوزولماز گولشنیم، سولماز گولزاریم باخیشی اورهییم سئزن قراریم آرزومون گول آچان بوتاغی تبریز. سسیندن آییلمیش، دویوخموش زامان الیندن آلیبدیر ایگیدلر نیشان هر سحر تک دوغان ...Read More »
اولار / آقازاده علیایی«علیا»(۱۳۹۲- ۱۳۰۶)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** قارا گونلر قاراسین گوندوزه دؤندرمک اولار بولبولو باغچالارا، باغلارا گؤندرمک اولار قارا ظلمت تؤرهدن کس قانا بیلمز بو سؤزو عرشهده چاتسا اونو عرشدن ائندیرمک اولار آنلامیر خلقیمیزین “قوچ نبی”سی، “روشن”ی ...Read More »
آذربایجانلی اوشاق بیرینجی کیلاسدا / فریدون حصاری «حاصارلی»(۱۳۹۴- ۱۳۱۶)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** بیرینجی درسیمیز باشلانیر بئله: لولهدن سو آخیب دؤنوبدور سئله. سوروشدو معللیم: او نه دیر دئنن! دئدیم کی او سودور جوابیندا من. آجیقلی بیرحالدا قیشقیردی منه: یوز دفعه دئمیشم بونا «آب» ...Read More »
اروجلوق / خیرالله حقبیگی«ساپلاق»(۱۳۸۸- ۱۳۲۲)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** ای کاش من اولایدیم قوربان سنه اوروجلوق! لاییقدی قوربان اولسون بو جان سنه اوروجلوق! جاندا هنوز رمق وار، دورما دایانما تئز گل سینسیتمهیه بو خلقی یولدا یوبانما تئز گل ایستی ...Read More »
عؤمور آیناسی / مرادعلی قریشی «قافلانتی» (۱۳۸۴- ۱۳۱۲)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** وطنیمین وورغونویام، یاییلیبدیر هر یانا، سسیم دوشوب باشدان باشا داغا، داشا، آرانا، آند ایچیرم چیخاجاقدیر ائلیم آزاد دوورانا، آچاجاقدیر وطنیمده چیچک دئدیم، گول دئدیم، سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل ...Read More »
گلمه گئت! / عباسعلی علیزاده صابری (۱۳۶۴- ۱۳۰۲)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** ائل هامی جانسیزدیلار آی قارا قیش گلمه گئت! تاب و توانسیزدیلار آی قارا قیش گلمه گئت! شام و سحر اللشیب فعله، یازیق کارگر اوستو جیریق قارنی آج دائم اولوب خون ...Read More »
پروانهلر اوینار / رضا اسلامطلب اکبری «ایتگین»(۱۳۹۰- ۱۳۱۶)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** حریم بزم عشرتده یئنه جانانهلر اوینار گول اوسته ناز ایلن گویا قونوب پروانهلر اوینار ووراندا اللرین دلبر او زولف عنبر افشانه گلر خرمن کیمی موجه تئلینده شانهلر اوینار گلنده چرخه ...Read More »
چال منی سازدا / عباس بزرگامین(۱۳۷۷- ۱۳۱۵)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** عؤمرومو، گونومو سازا باغلادیم، اوغول هر مجلیسده چال منی سازدا! کؤنلومون تئللرین یازا باغلادیم، گل قیشین قهریندن آل منی سازدا! باهارین عاشیقین قارا تاپشیرما، آزادلیق عاشیقین دارا تاپشیرما، قیزیل گول ...Read More »


text:
دورناپرس/ نوروز بایرامینین ان بؤیوک شنلیک مراسملریندن بیری آخرچرشنبه آخشامی و آخرچرشنبه گوٍنو مراسملریدیر، نه زماندان کی، نوروز بایرامی برپا اولونوب و اود یاندیرما مراسمی نوروز بایرامیندا باب اولوبدورسا, او زماندان بو شنلیکلر توٍرک ائللرینده وارایمیش, ممکنایدی آدی چرشنبه اولمویایدی آیری آد اولایدی، آنجاق بو مراسملر تامامیایله و عینا” اجرا اولارمیش. بو اود یاندیرما شنلیکلری نوروز مراسملریندن آیریلمایان بیر مراسمدیر. مینلر ایل دوام ائدیب و هئچ دؤلت، حاکم، دین و اعتقادلار اونو آرادان آپارا بیلمهییبلر، بلکهده اؤزوٍنوٍنکولشدیریبلر، اونا گؤره بو مراسم ده او پایدار و دائمی مراسملردن بیری اولوبدور.
بیشتر بخوانید »


text:
الله و پیغمبری فارسلیغا چیخماغا چالیشان فارس ایستعمارچیلاری و مدنیت راسیستلری
بیلیندیگی کیمی فارس ایستعمارچی گوجلری و فارس مدنیت راسیستلری نین بیر چوخو ایسلامیتی فارسلیغین گئری قالماسیندا گوناهلاندیرماغا چالیشارلار. بو دئدیکلریمیزه باخمایاراق فارس حاکیمیت سیستیمی ایسلام عبا و قباسی نین آلتینا سیغیندیقدان سونرا فارس ایستعمارچیلاری ایسلامیتی اؤزلری نینکی کیمی گؤرستمگه چالیشاراق فارسلیق ایله قونشو اولان دیل و مدنیت صاحابلارینی قارالاماغا چالیشارلار. آشاغیدا گؤتور قوی ائده جگیمیز دوشونجه صاحابی دا او زمره شخصلردن بیری ساییلار. اوخویوروق:
"بنام خدای دانای توانا درود و آفرین بر پیامبر ما محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلّم. این سخن را روی در زمره حضور است که میراثدار فرّ و فرهنگ پیشینگان این سرزمینند. سرزمینی که شمالشرق آن اترک و تجن است و جبال هزار مزکت و حد شمالغرب آن آراکس (ارس) و آرارات است و کوه قاف ( قفقاز) و در جنوب غربی آن دیگله (دجله) اروند واقع است و به روایت روشنتر دریاچه کسپین (قزوین) و جبال البرز در شمال و خلیج فارس و دریای عمان در جنوب به قامت گربهای یا شیر بچهای که چشم آن ارومیه است دریاچه کبود ارومیه این پس افکند و مرده ریگ ایران بزرگ از اعصار ماضی و مرکز و پایتخت ایران فرهنگی در همه ادوار حتی در این روزگار که پایدار باد در پگاه هر روز خورآیان آفتاب و خراسان خورشید زمین خاورانست..."[i].
اوسته گؤروندوگو کیمی ایران- فارس حاکیمیتی آدینا چیخیش ائدن ذات قوزئی آذربایجان جمهوریتینه خیطاب ائدرکن ایسلام پیغمبرینی فارسلیغا (پیغمبر ما) چیخماغا چالیشار. چوخ کئچمه دن ایسه فارس ایستعمارچیلیغی اوستونه سالینمیش ایسلام عباسی پارتلایاراق "ایران بزرگ" و "ایران فرهنگی" ایفاده سی اورتایا چیخار. بو "ایران بزرگ" آد وئردیکلری یئرلر ایسه ائتنیک اولاراق یالنیز فارس توپلومو یاشایان یئرلر دئییل، تورک، سامی و ایران دیل قوروپو آد وئریلمیش خالقلاری اؤزونده باریندیرمیش ممالیکی محروسه یوخسا فارس ایمپئریاسی ساییلار. بو فارس ایمپئریاسیندا یئر آلمیش و آذربایجان تورکلری طرفیندن وئریلمیش تاریخی "اورمو گؤلو و خزر دنیزی" آدلاری اویدوروق فارسچا کلمه لر ایله دگیشدیریلر. علی معلم دامغانی، فرهنگیستان هنر- فارسین رئیسی اؤزونو ابوسعیددن آلمیش شعر ایله تاریخین درینلیگینه ووراراق قازماق چیخاردیم[ii] دئیه یازار،اوخویوروق:
".. گیرم به بلاساقون ترکی دو کمان دارد گر زان دو یکی گم شد ما را چه زیان دارد و به همین قیاس شمالغرب را که آذربایجان شمالی است و از ارس و روخانه کورا تا باکو و تفلیس و بابالابواب گسترانیده است و در عهد نظامی و خاقانی و مجیر بیلقانی خراسان کوچک است با گنجه و شروان و ارّان که گویش فشردهتری از ایران است و مسقطالراس اسپیدمان یعنی خاندان زرتشت و خشور ایرانیان است همانکه مادرش دغدو از مردمان ارومیه باستانی است همان دریاچهای که با دریاچه وان در کران و میان اصیلترین مردمان ایران را که در تاریخ تبار مادی دارند شامل و واجد است"[iii].
اوسته گؤروندوگو کیمی تورک حاکیمیتلری دؤنمینده دیوان دیلی ایله مشغول اولموش ایکی یوخسا اوچ ادبی آذربایجانلی شخصیتین آدیندان یولا چیخاراق فارس ایستعمارچیلاری تاریخی آذربایجان تورپاقلارینی کیچیک خوراسان (خراسان کوچک) دئیه فارسلیغا باغلاماغا و اوسته لیک تاریخی فارسیستان و آذربایجان ایله هر هانکی بیر ایلگی و ایلیشگیسی اولمایان زرتشتی[iv] ایران آدینا دویونلمک ایله فارس ایستعمارچیلیغی نین مرکزیندن قاچما (گریز از مرکز) چنبره سی نی ده داراتماغا چالیشار. گئنه ده اوخویوروق:
"... اینک اگر از ارومیه و وان به مغرب متوجه باشیم گذار ما به رود هالیس است که کوروش بزرگ از آن گذشته و کشور لیدی ( لودیه) را فتح کرد. و اگر در خلاف جهت حرکت کوروش که در کولاک برف و بوران زاگرس را به جهت شمال درنوردید به جنوب متوجه شویم در جنوب غرب به دجله دیگله (تیگر) که به پارسی اروند است خواهیم رسید و در آن سوی اروند از مدائن و تیسفون عبور کرده به بینالنهرین باستانی و عراق فعلی پای خواهیم نهاد آنگاه شگفت زده خواهیم شد که بالای ارس ارّان است و در شرق اروند عراق است . همانکه در پارسی اراک گویند و اراک نیز گویش دیگری از ایران است ایران در شمال غربی و ایران در جنوب شرقی دریا فارس پائین تر از آن و ارومیه و وان که سرزمین گسترده مادهاست. پارسها در شمال دریای پارس تا سرزمین ماد که از بالا از عراق تا ارس و بالاتر از آن تا رود کورش و بابالابواب گسترانیده است و زبان و فرهنگ این جمله ایرانی بوده است و امروز فرهنگ غالب ایشانست اگر آذربایجان شمالی را به خراسان کوچک تسمیه می کنیم از آنجاست که فرهنگ بَرثوها پارتها در مشرق و مادها در شمالغرب همه ایرانی است و اینها حتی هنوز به نام و نشان ایرانند"[v].
اوسته ایشاره اولوندوغو کیمی ایسلام عباسی نین آلتینا سیغمیش فارس ایستعمار یانچیلاری معنویات ایله هر هانکی بیر ایستعمارچیلیق حاکیمیتی قورویابیلمک اولماز دئیه فارس ایستعمارچیلیغینی ماددیلشدیرمک اوچون اویدورولموش افسانه لردن چیخیش ائدرلر[vi]. بئله لیکله بیر نئچه جومله ایله یئر آدلارینی دا فورموله ائتمگه چالیشاراق بوگونکو فارس ایستعمارچیلیغینا توتولموش گونئی آذربایجان تورپاقلارینی فارسلیق چنبره سینه آلماغا چالیشارلار. "فرهنگیستان هنر" فارس قورومونون باشچیسی، علی معلم دامغانی آذربایجانلیلار اوچون ائله بیل گؤز یاشی تؤکر دئیه یازار:
".. اندوه بزرگ این است که آذریها که هرگز تبار ترکی نداشتهاند به جهت غلبه زبان ایلهای مهمان مدعی صحراگردی و توحش بعد از مدنیتاند. ناگهان جمله افتخارات و ارجمندی فرهنگ و تبار خویش را به هیچ می گیرند. خاقانی را که در خراسان انوری و رشید و مسعود سعد و فرخی رسیل اویند ترک تبار قلمداد میکنند و ترک زبان میانگارند و این قولی ناصواب و غیر علمی است که با مدعای خود شاعر نیز همخوانی ندارد چنانکه نظامی را که در خراسان به فردوسی میماند نهایت فردوسی در رزم و نظامی در بزم یگانه است ، ترک میپندارند و شاید نامسلمان"[vii].
اوسته گؤروندوگو کیمی تورک شاهلارینا میللی و مدنی وارلیغینی بورجلو اولموش فارس دیل و مدنیتی مسئوللاری آذربایجان تورکلری نین میللی اجدادلارینا توهین ائتمکله آذربایجان تورکلری نین ایسلام تاریخینده اوینادیقلاری روللارینی دا دانماغا چالیشارلار. دئمک، شاه طهماسب صفوی غلات شیعه کتابینی عربجه دن فارسچایا دئییل، اؤز آنا دیلی تورکچه یه ترجومه ائتدیرسه ایمیش. میللی دؤلتلرین قورولماسی ایله بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده فارس ایستعمار حاکیمیتی دئییل، بلکه ده شیعه لیک اساسیندا تورک ایستعمار حاکیمیتی حاکیم اولاجاق ایمیش. بئلنچی تاریخی مقاملاری گؤزدن قاچیران بیر چوخ ذات عالیلر بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس ایستعمارچیلیغینی ایستعمار دئییل، ایستیبداد حاکیمیتی دئیه قلمه آلماقلا میللی مسئله نی هله ده درک ائتمدیکلرینی اورتایا قویارلار. مسئله نین هانکی بویوتلاردا آخین ائتدیگینی درک اوچون علی معلم دامغانی نین نیظامی گنجه لی اوزره یازدیغی وا ویلادان اوخویوروق:
"... چنین است که شعر او را به ترکی ترجمه میخواهند و خط اسلامی را تبدیل میکنند و اینگونه افتخاری را که به سالها به آن بالیدهاند از فرزندانشان دریغ میکنند و با خود میستیزند..... این همه دشمنی با خود نشانة جهل مرکّب است."[viii].
بئلنچی یاناشمالاری گؤز اؤنونه آلدیقدا دیلدن دیله ترجومه ائتمه نین نه اؤلچو ده گوناه یوخسا ثواب اولماسی، او جومله دن غلات شیعه (شاه طهماسب زامانیندا) و "قرآن مبین" کتابلاری نین فارسچایا ترجومه اولونمالاری دا نه اؤلچوده گوناه اولار سورقو سوآللارینا فارس ایستعمارچی دین خادیملری جاواب وئرمه لیدیرلر[ix]. فارس ایستعمارچیلاری نین بو تبهکارلیقلارینا باخمایاراق اونلار فارسچادان تورکچه یه چئوریلمیش ادبی متینلری "خط ایسلامی" دئیه داها دا عوامفریب و شیاد اولدوقلارینی اورتایا قویماغا چالیشارلار. دئمک، فارس ایستعمارچیلاری نین آذربایجان تورکلری اوچون افتخار دئیه قلمه آلدیقلاری فارس سؤمورگه چیلیک ادبیاتی ساییلار. ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس سؤمورگه چیلیگی نین ایکی قولو وار. بونلاردان بیرینجیسی فارسچا و ایکینچیسی ایسه شیعه لیک ساییلار. شیعه لیک دینی اینانج اولدوغو اوچون ایمکان ایچریسینده آذربایجان دین خادیملری اؤز مستقیل دینی حوزه و مدرسه لرینی یاراتماقلا خالقی معنوی باخیمدان فارسلیغا و فارس سؤمورگه چیلیگینه باغلی اولمادان قورتارماقدا کؤمکچی اولارکن آذربایجان ادبیاتچیلاری، شاعیرلری و سیاستچیلری آذربایجان تورکچه سینی اساس گؤتورمکله اؤز خالقلارینی فارس سؤمورگه چیلیگیندن قورتارماغی باشارمیش اولارلار. علی معلم دامغانی سون سؤز اولاراق ایران خاریجی ایشلری مسئوللارینا فارس ایستعمارچیلیق گؤروشلرینی تقدیم ائتمیش، اوخویوروق:
"... مادر فرهنگهای شرقی فرهنگ ایرانی است احاطه بر فرهنگ ایران حتی در سطح طرح و نه شرح کاری کارستان است تا دانسته شود چه مایه آثار که عتیق تلقی شده و در مجموعههای خصوصی و عمومی جهان از کتابخانهها و موزهها موجودند و چه بسیار آثار و هنجار که در کردار و گفتار مردمان گیتی اصالتاً متعلق به این سرزمین است و پیغمبران سیاسی خصوصاً مشاوران فرهنگی ایشان بایستی نسبت به این موارد و موضوعات حساس باشند و البته در این زمینه فهرستی از رفرنسها را میتوان توصیه کرد و نیز میتوان اثری تألیف کرد تا کار آسانتر صورت پذیرد"[x].
فارسلیغین تاریخچه سینی بیلن هر بیر کس اوسته کی ایفاده لری اوخورکن بئلنچی خیالاتچیلارین درک فراصتینه یالنیز حئیران قالابیلر. بیلیندیگی کیمی ایسلامدان اؤنجه فارسلیغا نسبت وئریلمیش و فارسلیق ایله هر هانکی بیر ایلگی و ایلیشگسی اولمایان شاهلیق سیلسیله لریندن بیر نئچه سکه دن باشقا هئچ بیر شئی قالمازکن، ایسلامدان سونراکی فارسلیق تاریخی اؤزونو تورک شاهلیقلارینا بورجلو بیلمه لیدیر. غزنه لیلر و سلجوق اوغوللاری فارسچانی ایران ممالیکی محروسه سینه گتیرمه سه ایدیلر، بوگون ایران ممالیکی محروسه سی ده مصیر مملکتی کیمی عرب دیللی بیر ممالیکی محروسه ساییلارمیش. دئمک، تویوق تویوقلوغوندا اؤز یومورتاسیندان یولا چیخاراق قاقیلدارکن فارس ایستعمارچیلارینی و فارس مدنیت راسیستلرینی بئلنچی قودورقان دوروما سالمیش نه اولمالیدیر مسئله سی هر بیر آذربابجان مللی منلیگی و کیملیگی ایله مشغول اولانلاری داها دا آرتیق دوشوندورمه لیدیر.
قایناقلار
[i] علی معلم دامغانی، واکنش رييس فرهنگستان هنر به يك اتفاق غير فرهنگي: http://www.yjc.ir/fa/news/4581390/%D9%88%D8%A7%D9%83%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D9%8A%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D8%BA%D9%8A%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D9%8A
[ii] علی معلم دامغانی، باخ اورادا.
[iii] علی معلم دامغانی، باخ اورادا.
[iv] ایشیق سؤنمز، زرتشت و اویستا: http://www.isiqsonmaz.com/Seite%20314.htm
[v] علی معلم دامغانی، باخ اورادا.
[vi] محمود افشار یزدی، آینده، جلد دوم، تهران، چاپ دوم 1351؛ مسئله ملی و وحدت ملی ایران، صحیفه 562.
[vii] علی معلم دامغانی، باخ اورادا.
[viii] علی معلم دامغانی، باخ اورادا.
[ix] محمد صادقی تهرانی، "ترجمان وحی (قران کریم)"، چاپ ۱۳۹۰/۵/۲۵
[x] علی معلم دامغانی، باخ اورادا.
ایشیق سؤنمز، 06.10.2013


text:
"چرا تز مستعمره و استعمار داخلی صحیح نیست" آدلی یازییا باخیش!
آذربایجان میللی حرکتینده فارس ایستعمارچیلیق دئییمی یئرینی آلدیقدان سونرا بیر سیرالاری گئج ده اولسا فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سینی توجیه ائتمک ایسترلر. بو ذاتلاردان بیری ده "آ. ائلیار" ایمضاسی ایله قلم ووران ذات ساییلار[i]. یئری گلمیشکن بو ذات اخترین گؤروشلرینی گؤتور قوی ائتمگه چالیشاق، اوخویوروق:
"چرا تز مستعمره و استعمار داخلی صحیح نیست؟ ... تز استعمار داخلی شبه نظری ست از « استعمار خارجی». و نتیجه ی شباهت سازی. که هیچ پایه ی علمی ندارد. در ترکیه و ایران هردو حکومت از قلب جامعه برخاسته و آلترناتیوسازی شده اند. حکومت اسلام معتدل ترکیه توسط تئوری های خاورمیانه بزرگ، و حکومت ایران توسط آمریکا به هنگام انقلاب 57 آلترناتیوسازی شده اند.»"[ii]
اوسته گؤروندوگو کیمی حاکیم و محکوم آراسیندا هانکی مناسبتین اولدوغو نظره آلینمایاراق حاکیمیتلر توپلوملارین گؤبه گیندن باش قالدیرمیشلار دئیه مؤللیف ایستعمار مقوله سینی کؤلگه آلتینا آلماغا چالیشاراق ایستعمار و مستعمره مسئله سینی بیر قورولموش سیستیم و دوزن اساسیندا دئییل، یالنیز حاکیمیتچیلیک ایله ایضاح ائتمگه چالیشار. بئله لیکله، مؤللیف اؤز گؤروشونو توجیه ائدرکن "آیری سئچکیلیک (تبعیض)" مسئله سینی اورتایا آتار، اوخویوروق:
"ستمدیدگان در ایران و ترکیه نه با استعمار داخلی، بل با « تبعیض همه جانبه، و استثمار حکومتها» مشکل دارند. یعنی مشکل از سوی« تبعیض گران و استثمار کنندگان» است". عمل غولهای جهانی در سیاست خارجی چنین بوده : آلترناتیوسازی با حمله نظامی- و بدون حمله نظامی».توجه کنید برای آینده ی ایران هم آنها باز از این تئوری پیروی میکنند"[iii].
اوسته گؤروندوگو کیمی مسئله نی یئرینده حل ائتمک یئرینه "آ. ائلیار" ایمضاسی ایله قلم ووران ذات اختر ایران ممالیکی محروسه سینده فارس ایستعمارچیلیغینا معروض قالمیشلار خالقلاری قارا نوخود تاپین دئیه کئچمیشده روسیه سؤویئتلیگی طرفیندن دیکته اولموش سیاست اساسیندا دونیا امپریال خاریجی دؤولتلری ایله اوز اوزه قویماغا چالیشار. یئری گلمیشکن سوروشمالی ییق: - ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سینی یالنیز آیری سئچکیلیک دئیه قلمه آلان ذات اختر بو آیری سئچیکیلیگین هانکی دیل و مدنیت اساسیندا دوزنلنمیش سیستیم اساسیندا حیات کئچمه سینه نه اوچون دوشونجه و فیکیر یورماق ایستمز؟ مؤللیفین قلمه آلماق ایستمه دیگی مقاملار فارس دیل و مدنیتینی اساس گؤتورموش حاکیمیتچیلیک سیستیمی اساسیندا حیاتا کئچمز می؟
دئمک، فارس دیل و مدنیتی اساس گؤتوروله رک فارس اولمایان توپلوملارین ذهنی، فیزیکی گوجلرینی فارسلیغین خدمتینده محفوظ توتماق بو خالقلارین یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلارینی فارسلیغین خدمتینه آلماق فارس ایستعمارچیلیق سیستیمی ساییلماز می؟
دئمک، فارس ایستعمارچیلیق حاکیمیت سیستیمینی دانماق یئرینه خاریجی ایستعمار یوخسا ایستعمار ایمپراتورلوغو و ایچ ایستعمارچیلیق حاکیمیت سیستیملرینی بیربیریندن آییرد ائتمک داها دوزگون اولاردی دئیه دوشونمه لی ییک. ایران ممالیکی محروسه سینده قاجار امپراتورلوغو یئرینه قورولموش فارس ایستعمار حاکیمیت سیستیمی ده بو آچبدان اله آلینمالیدیر.
ایستعمار ایمپراتورلوغو
ایران ممالیکی محروسه سینده کی ییرمینچی عصرین اول ایللرینه دک حؤکوم سورموش حاکیمیتلر، ایستعمار اساسلی طایفا ایمپراتورلوق حاکیمیتلری اولموشلار. بو حاکیمیتلرین نیظامی و اینتظامی گلیر قایناقلاری اکینچی و مالدارلیق و تاجیرلیک ائدنلردن آلینمیش سورسات، وئرگی و مالیاتلارین یانی سیرا نفوذ داییره لرینده اولموش محللی حاکیمیتلر و بگلیکلردن آلینمیش باجلار اساسیندا اولموش.
یئنی ایستعمار مفکوره سی آسیا و اؤزللیکله ایران ممالیکی محروسه سینده انگلیسلرین آسیایا آیاق باسماسی و شرقِ هند کومپانی سینی یولا سالماسی ایله اورتایا چیخمیش. انگلیستان ایمپراتورلوغو آسیا و آفریقا مملکتلرینی مستقیم اؤز ایستعماری آلتینا آلماسینی باهالی و صرف ائتمگن و مسئولیتلی بیر ایش دئیه قلمه آلدیغی اوچون اورالاردا حاکیمیت ائتمه نی اؤز الی آلتینداکی ایستعمار عامیللری (ایچ ایستعمار) واسیطه سی ایله حیاتا کئچیرمگه، بئله لیکله ایستعمارچی ایمپراتور اولاراق حاکیمیت باشچیلارینی ساعات کیمی کؤکلمگه و اؤز چیخار و منفعتلری دوغرولتوسوندا اونلارا یؤن و جهت وئرمگه چالیشمیش. انگلیستانین "،آچیق، علنی formal " و " گیزلین، غیر علنی informal" دئیه اؤز چیخار و منفعتلرینی نیظامی آچیدان ظعیف و اقتصاد باخیمیندان گئری قالمیش مملکتلرده گونجه و تأمین آلتینا آلما تشخیصی "آچیق و گیزلین ایمپراتورلوق" آنلاییشینا یول آچمیش. آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری و ژاپون دا انگلستانین بو ایدئولوژی گؤروشونو اویقولاماغا و حیاتا کئچیرمگه باشلامیشلار. اؤرنک اولاراق 1902 اینجی ایله دک اسپانیا ایستمعارچیلیغی آلتیندا ایداره اولونموش کوبا 1959 اونجو ایله دک مختلیف یوللار ایله آمریکا ایستعمارچیلیغینا تابع توتولموش (فیدل کاسترو، حاکیمیتی اله آلان گونه دک). دئمک، بو اساسدا کوبا یاریم باغیمسیز "semi-souverän" دئیه آمریکانین مستعمره سی ساییلارمیش. ژاپون حاکیمیتی ایسه ایستعمار اویونجاقلاری واسیطه سی ایله " تایوان (1895-1945)، کوره (1910-1945)، منچو (1931-1945 اینجی ایللر) تورپاقلاریندا آچیق و علنی ایمپراتورلوغونو تکمیللتمک اوزره ایمیش. آلمان ایمپراتورلوغو دا 1914 اونجو ایللردن اؤنجه چین، لاتاین-آمریکا و عثمانلی ایمپراتورلوغوندا "گیزلین ایمپراتورلوق" ایستعمارچی سیاستی اولوشدورماغا چالیشارمیش. آلمانلارین عثمانلی ایمپراتورلوغوندا آپاردیغی سیاسته پارالئل و موازی اولاراق انگلیسلر ده قاجار ممالیکی محروسه سینده "گیزلین ایمپراتورلوق" ایستعمارچی سیاستی یئریتمگه چالیشارمیشلار. 1909 اونجو ایل انگلیستان ایمپراتورلوغو قاجار حاکیمیتی ایله "دارسی آنلاشماسی (قرارداد دارسی)" دئیه عربستان (خوزیستان) نفتینی ایستعمار ائتمک و سؤمورمک اوچون Anglo-Persian Oil Company آدلی نقت شیرکتینی یاراتمیش. عثمانلی ایمپراتورلوغونون ائتنیک دابانلار اساسیندا داغیلماغا محکوم اولماسی و ایران ممالیک محروسه سینده کی ائتنیکلر اؤزللیکله گؤنئی آذربایجانلیلارین تاریخ و میللی بیلینج آچیسیندان یوخسول اولدوقلاری اوچون انگلیستان رضاخان کیمی اویونجاغی تورکیه فورمولوندا حاکیمیت ائتدیرمگه اؤز ایستعمارچیلیق چیخارلارینا اویقون حئساب ائتمیش. بو اساسدا رضاخان فارس میللیتچیلیگی، دیل مدنیتی و مفکوره سی اساسیندا آشاما آشاما (مرحله ای) حاکیمیتی اله کئچیرمک اوچون اویقون مهره ساییلمیش. رضاخان قاجار شاهلیغی، باشدا احمد شاه حاکیمیتینه سون قویماق اوچون تورکیه ده قورولموش جمهوریت (1923 آبان آییندا) شعارینی اؤز اوزونه الک کیمی توتماغا چالیشمیش (1923 اسفند آییندا). او زامان ایرانداکی شیعه روحانیتی، معنوی قدرتی نی شاهلیق سیستیمینه اویقون "شاه ظٍل الالله (شاه الله-ین کؤلگه سی)" و جمهوریتی اؤز منافعینه ترس گؤردوگو اوچون، جمهوریتی ایسلاما ضد قلمه آلمیش. بئله لیکله ده قاجار حاکیمیتینی فارسلیق حاکیمیتی ایله دگیشمکده قرارلی اولان فارس ایستعمار یانلیسی قووه لر، او جمله دن فارسلار ضیائ الملک آد وئردیکلری محمدعلی فروغی، گئنه ده فارسلار آد وئردیکلری ملک الشعرای محمد تقی بهار، سید ضیاءالدین طباطبایی یزدی، علی دشتی و محمود افشار یزدی رضاخانی شاه اولماغا یؤنلندیرمیشلر. 1924 اونجو ایل مارت آیی نین 27 سینده (1303 فروردین آیی نین آلتیسیندا) رضاخان فارس ماللالاری باشلاریندا حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، میرزاحسین نائینی و سید ابولحسن اصقهانی ایله گؤروشه رک "جمهوریت" مسئله سینه سون قویماق نیتینده اولدوغونو و یالنیز شاه اولاجاغینی اونلارا بیلدیرمیش. رضاخان شاهلیق تختینه اوتورماق اوچون قمداکی مجتهدلرین رغبتینی قازانارکن جمهوریت سئوگیسینده اولانلاری، او جومله دن میرزاداه عشقی همدانیلری تئرور ائتدیرمیش.
بئله لیکله مئیدان فارس ایستعمار مئییللی قووه لرین الینه دوشه رک قاجار شاهلیغی علینیه اولموش دوشمنلیک تورکلوک علیهینه جانلانماغا باشلامیش. فارس میللتچیلری ایران تورپاق بوتونلوگونو فارس حاکیمیتی آلتیندا ساخلایابیلمه لری و ایرانداکی ائتنیکلری ده ایران باشلیغی آلتیندا آلداتابیلمه لری اوچون دیل بیلیمینده اورتایا آتیلمیش "ایران دیللری" دئییمیندن "ایران" کلمه سینی فارسلیق اوچون اویقون حئساب ائده رک فارس حاکیمییتی تهرانداکی خاریجی دؤلتلرین سفیرلیکلریندن یازیشمالاریندا غصب اولونموش "ممالیکی محروسه ایران" آدی یئرینه یونان ادبیاتیندان ایتالیالیلار آلمیش "پِرسییا (Persia)"، فرانسه لیلر آلمیش "پِغس (Perse)"، انگلیسلر آلمیش "Persian" و آلمانلار آلمیش Persien“" کلمه سی یئرینه "ایران" کلمه سینی ایشلتمه سینی ایسته میش[iv]. بئله لیکله ده 1909 اونجو ایل دارسی آنلاشماسینا اساساً قبول اولموش Anglo-Persian Oil Company سی نین آدی همان ایل، 1935 اینجی ایل Anglo-Iranian Oil Company آدی ایله دگیشیلمیش. 1953 اونجو ایل مورداد آیی نین 28-اینده مصدق- حزب توده و محمدرضا شاه قارشی دورماسی نین زیروه نقطه سینده آمریکا حاکیمیتی فارس ایستعمار حاکیمیتی نین آچیق قیوملوغونو انگلیستاندان تحویل آلماسی اولموش. آمریکا و انگلیستانین ایران حاکیمیتینه آغالیق ائتدیکلرینه داییر رضاخانین خانیمی و محمدرضانین آناسی تاج الملوکون تاریخی خاطیره لریندن ائشیتمک فایدالی اولار:
" ساواك را خود آمريكائیها درست كرده بودند. محمدرضا میگفت، من بايد احترامم دست خودم باشد. وقتی آمريكائیها احترام میگذارند و رعايت اخلاق را میكنند و رسما از ما اطلاعات میخواهند ما بايد خواست آنها را فراهم كنيم. چون آنها با قدرتی كه دارند خيلی راحت میتوانند اين اطلاعات را كسب كنند! محمدرضا خصوصی به من گفت، همين رئيس ساواك و معاون او ومديران ارشد، همه شان با آمريكائیها ارتباط دارند و برای حفظ ظاهر می آيند و از من اجازه میخواهند، درحالی كه قبل از كسب اجازه اطلاعات مورد نياز را به آمريكا و انگليس رد كرده اند! بعضی وقتها هم میآمدند قدرت نمايی میكردند. مثلا درحالی كه ما نمی دانستيم محمدرضا بيماری معده دارد، سفيركبير انگليس میآمد و پيشنهاد میكرد اعليحضرت برای معاينه پزشكی و معالجه به لندن برود! من میخواهم اعتراف بكنم، يك اعتراف صريح برای ثبت درتاريخ. خلاصه بگويم كه بعد ازاينهمه سال كه به خاطر بيست سال سلطنت شوهرم و سی هفت سال سلطنت پسرم، يعنی بالغ بر57 سال ازنزديك درجريان كورانهای سياسی و مسايل ريز و درشت مملكت بودم هيچ سر از سياست و پيچيدگیهای آن در نياوردم".[v] تاج الملوک گئنه ده تاریخی خاطیره لریندن آنلاتمیش:
" بعد ازآنکه محمدرضا به مصر رفت تلفنی با من بارها صحبت کرد. از مراکش و از پاناما و ازمکزیک و جاهای دیگرهم تلفنی صحبت ها کردیم. گفت مادرجان من نمی خواستم سلطنت را رها کنم اما سفیرکبیر انگلستان آمد پیش من و بدون مورد و بدون مقدمه و بدون احتیاج همینطور بی خود و بی جهت ماجرای کودتای افغانستان و قتل عام خانواده داودخان را برای من مثال زد! ومن فهمیدم باید شماها را به خارج بفرستم و خودم هم دنبال شما بیایم. همین مطلب را سفیرکبیر آمریکا به صورت دیگر به محمدرضا گوشزد کرده بود. معلوم است منظورآنها این بوده محمدرضا را وادار به خروج ازمملکت کنند. شما اطلاع ندارید و نمی دانید که ازسال های قبل یک عده شروع به رفتن کردند. ساواک گزارشات زیادی می آورد واطلاع می داد که پولدارهای بزرگ دارند می روند و محمدرضا با تعجب می پرسید چرا؟! یک عده مثل ثابت پاسال جهود ازسال 1345 بارخودشان را بستند و رفتند آمریکا! چون با سیاستمداران آمریکا وانگلیس واسرائیل دوست و همکار بودند ومی دانستند که قراراست تغییرات زیادی درمنطقه بشود"[vi]. تاج الملوکدان گئنه ده اوخویوروق:
" يك روز محمدرضا كه خيلی ناراحت بود به من گفت: مادرجان! مرده شور اين سلطنت را ببرد كه من شاه و فرمانده كل قوا هستم و بدون اطلاع من هواپيماهای ما را برده اند ويتنام. آن موقع جنگ ويتنام بود و آمريكائیها كه ازقديم درايران نظامی داشتند هر وقت احتياج پيدا میكردند از پايگاههای ايران وامكانات ايران با صلاحديد خود استفاده میكردند وحتی اگراحتياج داشتند ازهواپيماها و يدكیهای ما استفاده میكردند. برای پشتيبانی ازنيروهای خودشان در ويتنام. حالا بماند كه چقدرسوخت مجانی میزدند و اصلا" كل بنزين هواپيماها و سوخت كشتیهايشان را ازايران میبردند... همين آقای ارتشبد نعمت اله نصيری كه ما به او میگفتيم نعمت خرگردن او يك گردن كلفتی مثل خرداشت! میآمد خدمت محمدرضا، و گاهی من هم در اين ملاقاتها بودم، میگفت آمريكايیها فلان پرونده وفلان اطلاعات را خواسته اند! محمدرضا میگفت بدهيد!"[vii].
ایستعمارچیلیق آچیسیندان بؤیوک و کیچیک قارداش دئیه ایکی تور (نوع) چیخار و منفعت قورویاجاق ایستعمار اورتایا چیخار:
1- خاریجی ایستعمار حاکیمیتی (آچیق و آشکار ایمپراتورلوق):
خاریجی ایستعمار حاکیمیتینده یئرلی و محللی پست و مقاملار اؤزلرینی مرکزه باغلی قلمه آلان شخصلره وئریلر (اؤرنک اوچون هیندوستانین انگلیستان مستعمره سی آلتیندا اولدوغو دؤنملرده کی کیمی). بئله لیکله ایستعمارچیلیقدان اؤنجه کی سیاسی قوشول و شراییط داها دوروش گتیره و اؤز حیاتیینی سوردوره بیلمز. وئرگی آلما، حق اوزره تعیین تکلیف ائتمک (مدنی و قضایی و باشقالاری)، پولیس و ژاندارمئری ریاستی ده ایستعمار گوجونون نماینده لیگینه وئریلر. ایستعمارا تابع توتولموش توپلومون بوتون ائشیگه دؤنوک سیاسی، اقتصادی و مدنی رابیطه لری ایستعمار نماینده لیگی نین الینده اولار.
2- ایستعمارا بنزر کنترول آلتینا آلینمیش دؤلت، یوخسا ایچ ایستعمار دؤلتی
ایستعمارا بنزر کنترولا آلینمیش دؤلت، یوخسا ایچ ایستعمار دؤولتی ظغیف اولماسینا باخمایاراق حاکیمیتچیلیک سیستیمی داوام ائدر. دؤلت اؤزو اوچون خاریجی سیاست یئریتمه سینه و ایچ ایشلرینی اؤز تجروبه سی ایله دوزنله مه و ایداره ائتمه سینه، بللی اؤلچوده مستقیل اولماسینا باخمایاراق بؤیوک قارداشین "Big Brother" اونا بللی آنلاشمالاردا یازیلی تحمیل ائتدیگی اوستونلوک موضوعسو آغیرلیق قازانار. بو موضوع 1828 اینجی تورکمنچای آنلاشماسیندان سونرا قاجار ممالیکی محروسه سی و روسیه ایمپراتورلوغو آراسیندا اولان آنلاشماغا اساسن ایلک روس وطنداشلاری و سونرا محمدرضا شاه حاکیمیتی ایله آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری آراسیندا ایمضالانمیش کاپیتالاسیون قانونو کیمی موضوعلاری ایچرمکددیر. ایکینجی دونیا ساواشی زامانی 1943(1322) اونجو ایلین آذر آیی نین بئشینده محمدرضا شاهین وزیری علی سهیلی و آمریکا مستشارلاری آراسیندا بیر ایللیک آنلاشما ایمضالانمیش. بو آنلاشما بیر ایل- بیر ایل اوزانمیش. بو آنلاشمانین ظاهیرده کی آماجی ایران ارتشی نی یئنیلمک اولسا دا، باطینده کی آماجی آمریکا وطنداشلارینی ایران قانونلاری قارشیسیندا دئییل، آمریکا قانونلاری قارشیسیندا سورقولانماغا و مسئولیت داشیماغا یول آچمیش. بو قانون 1964 (1443) اونجو ایلین آبان آیی نین بیرینده کاپیتالاسیون قانونی دئیه ایرانین سنا مجلیسینده تصویب اولونموش. هامان ایلین آبان آیی نین دؤردونده روح الله موسوی خمینی بو قانونون علیهینه چیخاراق ایلک تورکیه و اورادان دا عیراغا سورگون ائدیلمیش. کاپیتالاسیون قانوندان حرکت ائده رک اوسته محمدرضانین آناسی تاج الملوک دا اؤز خاطیره لرینده آنلاتدیغی کیمی ایران آمریکا سیاستی نین آت چاپدیردیغی مئیدانا دؤنموش و تبدیل اولموش.
1976 اینجی ایل فارس حاکیمیتی باشلاریندا محمدرضا شاهین تاریخده کی ایلک بشر حاقلاری نین قوروجولوغونو یالانچی باریش بگی کوروشا نسبت وئرمکلری و ایرانیت مقوله سینی دونیا اجتماعیتی و اؤزللیکله بؤیوک قارداش "Big Brother" ساییلان آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری نین گؤزونه سوخماسی و ایچریده بشر حاقلاری دئیه حتی فارس مخالفتینه ده فعالیت اجازه وئرمه دیگینی نظره آلاراق آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری کیچیک قارداش ساییلان محمدرضا شاه رئژیمی ایله حئسابلاشمانی ماسا اوزرینه یاتیرمیش دئسک، یانیلمامیشیق. دئمک، او زامانلار فارس جبهه میللی و نهضت آزادی تشکیلاتینا منسوب اولان ابراهیم یزدی نین آمریکادا آمریکا مقاملاری ایله شاه حاکیمیتینی دئویرمک و حاکیمیتی لیبراللارا وئرمگی و ایسلامیت واسیطه سی ایله ده روسیه سؤیئتلیگی نین قارشیسیندا ایسلام قورشاغی چکمگی آمریکا چیخارلاری اوچون اویقون اولان گؤروش ساییلمیش. ایراندا خالق باخیمیندان انقلاب بهمن دئیه حاکیمیت چئوریلیشی باش وئردیکدن سونرا مهدی بازرگان حاکیمیتی نین کابینه سی جبهه میللی، نهضت آزادی و پان ایرانیست و حزب ملت فارس ایستعمار تشکیلاتلاریندان اولوشموش. موقت حکومت تهرانداکی آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری نین ائلچیلیگی ایله حاکیمیتین گلجک سیاستلری اوچون دورمادان مصلحت آپارمیش. عباس امیر انتظام، جبهه میللی تشکیلاتینا منسوب اولان ذات حکومت موقت و آمریکا سفیرلیگی آراسیندا گؤروش داشیجی ماشینینا دؤنموش بیر ذات اولموش. آمریکا سفیرلیگی نین عباس امیر انتظام واسیطه سی ایله فارس حاکیمیتینه وئردیگی مساژلار، آمریکانین کاپیتالاسیون مقوله سینه دوشمن کسیلمیش آیت الله خمینی و یاخینلاری آراسیندا دارتیشماغا یول آچاراق مهدی بازرگان کابینه سی، سورقو سوآللارا جاواب وئره بیلمدیکده 1980 اونجو ایلین بهمن آیی نین اون بئشینده تهرانداکی آمریکا ائلچیلیگی دینجی کسیم طرفیندن "دانشجویان پیرو خط امام" آدی آلتیندا باسیلاراق مهدی بازرگان کابینه سی ایستعفایا گئتمک زوروندا قالمیش. یالنیز مصطفی چمران امامی تک قویماریق دئیه جمهوری ایسلامی حاکیمیتی ایله ایش بیرلیگینی سوردورموش. آمریکا سفیرلیگی باسیلدیقدان سونرا مهدی بازرگان بهمن انقلابی نین تحلیل ائتمک باهاناسی ایله بؤیوک قارداشدان "Big Brother" اومدوقلارینی اله گتیره بیلمه دیگینی آشاغیداکی جومله ایله دیله گتیرمیش: "ما از خدا باران خواستیم اما سیل آمد". مهدی بازرگان حاکیمیتدن اوزاقلاشدیریلماسینا باخمایاراق 1980 اونجو ایلین آذر آیی نین دوققوزوندا محمدرضا شاهی بیر توواب اولاراق ایرانا گئری چاغیرماق و بئله لیکله ده آمریکا بؤیوک ائلچیلیگینی حزب اللهی لر الیندن خلاص ائتمک چابالارینی دا مکتوب واسیطه سی ایله گؤزدن قاچیرمامیش. بازرگان مکتوبوندا محمدرضانین ایرانا گئری دؤنمه سینی و بئله لیکله ده حزب اللهی لر طرفیندن آمریکا سفارتی نین آمریکالیلارا تسلیم ائدیلمه سی ایله آمریکا و ایران مناسبتلری نین کئچمیشده کی کیمی اورک آچیجی اولاجاغینی دولاییلی یول ایله آرزو ائتمیش[viii]. هامان ایل، 1980 اونجو ایلین آذر آیی نین 28- اینده عباس امیر انتظام آمریکایا جاسوسلوق ایتیهامی ایله توتولاراق بوگونه دک حبسه محکوم اولموش.
ایچ ایستعمار حاکیمیتی و خاریجی ایستعمار آراسیندا اولان فرق
ایچ ایستعمار دؤولتی خاریجی ایستعمار دؤولتین، بؤیوک قارداشین "Big Brother" اقتصادی منافعینی قارشیلاماق اوچون بیر وسیله ساییلار. خاریجی ایستعمار دؤولتلرین ترسینه اولاراق ایچ ایستعمار دؤلتین چوخلو بؤیوک قارداشلاری "Big Brothers" اولابیلر. بو مسئله تاج الملوکون آنلاتدیغی فاکتلارا اساسن پهلوی شاهلاری اوچون کئچرلی ساییلارمیش (انگلستان و آمریکا دؤلتلری). دئمک، پهلوی شاهلیغی ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان ائتنیکلره قارشین فارس ایستعمار دؤلتی ساییلارکن انگلیستان، آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری و اونلارین متحدلری قارشیسیندا ایستعمارا بنزر کنترول آلتینا آلینمیش ایچ ایستعمار دؤلتی ساییلارمیش. بوگونکو جمهوری ایسلامی حاکیمیتی فارس توپلومونا منسوب اولمایان ائتنیکلرین دیل و مدنیتلرینی پهلویلر زامانیندا بیناسی قویولموش ایستعمارچیلیق سیاسته تابع توتدوغو (زبان واحد، کشور واحد، ملت واحد) و فارس ایستعمار سیاستینی باشقا ائتنیکلر حتی ایرانداکی شیعه چوخلوغونو اولوشدوران آذربایجان تورکلری علیهینه اویقولادیغی اوچون فارس ایستعمار حاکیمیتی، دؤلتچیلیک آچیسیندان ایچ ایستعمار فارس حاکیمیتی ساییلار. دئمک، جمهوری ایسلامی ایران حاکیمیتی، ایسلام آدینی داشیماسینا باخمایاراق ایسلامیت باخیمیندان اومتچی حاکیمیت مقوله سیندن اولدوقجا اوزاق ساییلار.
موضوعدان اوزاق دوشمه یک دئیه بیر داها "آ. ائلیار" ذات اختر اله آلدیغی مقاملاردان اوخوروق:
"رفع ستم ملی و تبعیضات اجتماعی و بیعدالتیها ، حل مسئله ء تعیین سرنوشت و اتحاد داوطلبانه ء خلقها یا ملیتها یا ملتهای بدون دولت، در عین داشتن استقلال در اداره امور خود، نیازی به چنین توجیهات انحرافی ندارند"[ix].
اوسته تاریخی سندلر ایله سرگیله دیگیمیز فاکتلارا اساسن فارس ایستعمار حاکیمیتی نین ایران ممالیکی محروسه سینده کی ائتنیکلره دؤنوک ایچ ایستعمار داورانیشلارینی بو ذات اخترلرین گؤرمزدن گلدیکلری، یوخسا لمس ائتمدیکلری بو ذات عالیلرین هانکی دوشونجه و اؤرگوت (تشکلیلات) منسوبلوغو داشیدیغی اوزره قضاوتی اوخوجولارا بوراخماق داها مقصده اویقون گؤرونر. آ. ائلیار ذات اختردن اوخویوروق:
"تا جایی که اطلاع دارم هیچ مارکسیست بنام در ایران و یا حتی در جهان ، «وضعیت انسان» را در جوامعی نظیر ایران که« حاکمیت» داخلی و « نظام اقتصادی-اجتماعی» سرمایه داری دارد، « استعمار داخلی» نخوانده است. چرا که در مارکسیسم ما با مقولات «دولت» و « نظام» و«طبقات»، « استثمار» و « تبعیض»،« استعمار و مسعمرات کلاسیک» وضعیت را توضیح میدهیم. در مارکسیسم مقوله ای بنام « استعمار داخلی» نداریم. و متفکری هم آنرا به این مکتب نیافزوده است. اساس این مقوله « استنتاج از شباهت سازی ست». مثلاً « چهره ی انسان الجزیره ای تحت استعمار کلاسیک فرانسه شبیه چهره ی انسان آذربایجانی ست».... مقوله «استعمار داخلی» نه در فلسفه مارکسیسم هست و نه میتوان با آن توضیح داد. و حتی در فلسفه های دیگر نیز نیست. "[x].
اوسته گؤروندوگو کیمی اؤزلرینی بیلیم یانلیسی قلمه آلان ایصلاحن آیدینلار و مارکسیستلر، مارکس و انگلس-لری ده بیر دینی شخصیت کیمی قلمه آلاراق اونلارین و اونلارین موریدلری نین یئنی دوزنلنمیش مملکتلر اوزره حؤکوم یئریتمدیکلرینی بیر آیه دئیه قلمه آلاراق یئنی اورتاملاری ایضاح ائتمکدن عاجیز قالمانین یانی سیرا باشقالارینی دا بو دوغرولتودا دوشونمکدن چکیندیرمگه چالیشارلار. بئله چی دوشونجه یئریتمکلر و داورانیشلار بو ذاتلارین علی شریعتی "تکیه به مذهب" آدلی کتابیندا دئگیندیگی موضوعلای خاطیرلادار (بو گؤروشه اساسن انسان مذهبسیز قالابیلمز. مارکسیستلر ده مارکسی بیر یالاواج، پیغمبر و اونون یازدیقلارینی دا دولاییلی اولاراق بیر دین کتابی دئیه قلمه آلماغا چالیشارلار). بئله بیر دوگم دوشونمک اورتامی نی ووروب داغیتماق اوچون فارسچا یازاری بللی اولمایان بیر شعری، سرگیلمک مقصده داها اویقون گؤرونر، اوخویوروق:
آیه هاي مذهبي، تجربه هاي ما را مسدود مي كرد!--- از خويشتن آيه آورديم!
دوستداران تجربه، آيه هاي ما را از هم گسيختند،...
آنچه آزمودني است، حقيقت ژنده است --- نه پندار مجلل و تزيين شده، كه فقط آينه هاي كدر، با آن همخوابگي مي كنند!!".
آ. ائلیار، ایران ممالیکی محروسه سینده فارس ایستعمارچیلیق مقوله سی نی آیری سئچکیلیک دئیه یوزماق اوچون یازار:
"علت های اعمال تبعیض همه
جانبه در ایران- از سوی حکومتها- از زمان رضاخان تاکنون:
1- ترس از نابودی فرمانروایی؛ 2- ترس از تمامیت ارضی؛ 3- خصلت توتالیتری، ناسیونالیستی افراطی، و فاشیستی- راسیستی گروه حاکمان؛ 4- بهره کشی لایه اجتماعی بالای جامعه"[xi].
اوسته "آ. ائلیار" ایشاره ائتدیگی "حاکیمیتچیلیگی الدن وئرمک قورخوسو" تمامیتچیلیگین خطره دوشمک قورخوسو"، "تمامیتچیلیک داورانیشلاری" و "فاشیستلیک و راسیستلیک داورانیشلاری" هانکی دیل و مدنیت اساسیندا حیاتا کئچر دئیه دوشوندوکده گئنه ده "فارس دیل و مدنیت هئژمونلوغو، تمامیتچیلیگی، باشقا ائتنوسلاری فارس ایستعمارینا تابع توتماق و اونلاری فارسلاتماق و راسیستلیک مسئله لری" اورتایا چیخار. دئمک، بو سایدیقلاریمیز بیر بیر ایچ ایستعمار حاکیمیتلری نین ایچ ماهیتینی داشییان مقاملار ساییلار. "آ. ائلیار" اوسته کی مقاملاری سیرالادیقدان سونرا بو مقاملاری ایضاح ائتمک اوچون یازار:
" همه این مسایل را میتوان
با توجه به مقوله «دولت و حاکمیت» و خصلتهای خاص و عام آن - و اعمال دیکتاتوری و
تبعیض به روشنی توضیح داد و هیچ نیازی به چنان تزهایی نیست.
نباید فراموش کرد که به قول آن فیلسوف یونانی:« در یک رود خانه تنها یکبار میتوان شنا کرد»"[xii].
اوسته گؤروندوگو کیمی دیل و مدنیت چاغیندا یاشادیغیمیز اوچون "آ. ائلیار" ایمضاسی ایله وئریلمیش ایضاحلار دا عوامفریبلیک ساییلار. دئمک، مسئله یالنیز هر هانکی بیر شخصین حاکیمیت ائتمه سی (فرمانروایی) دئییل، دوشونجه و مفکوره اولاراق هانکی دیل و مدنیتین حاکیم کسیلمه سی (تمامیت ارضی) حاکیم تورپاقلارین باشقا دیل و مدنیتلرین اتگی و تأثیر داییره لرینه دوشمک ایسته نیلمدیگی، او تورپاقلارین فارس تمامیتچیلیگی (خصلت توتالیتر) و انحصاریندان قیراقدا قالماقماق آرزوسو و اونلارین فارس اریتمک سیاستینه تابع توتولماسی (فاشیستلیک و راسیستلیک داورانیشلار) منظور اولونار. بونلار دا اؤزلوگونده ایچ ایستعمار حاکیمیتلری نین هر هانکی بیر دیل و مدنیت اساسیندا حیاتا کئچیرمک ایستدیگی مقاملار ساییلار. عوام دیلی ایله دئمک دوزگونسه، "آ. ائلیار" فارس ایستعمارچیلیق یوکونو دالینا آلاراق فارس ایستعمارچیلیغینی دانماغا چالیشارکن یازار:
"حکومتی که رفتارش مثل استعمارگر است هیچ دلیلی ندارد که همان استعمار باشد. نه این حکومتها در ایران خودی هستند و از درون جامعه برخاسته اند و توسط خارجیها برایمان دولت سازی شده اند. و رفتار مستعمره مانند را با مناطق ملیتها دارند. که در تبعیض همه جانبه مشاهده میکنیم. من استفاده از مقوله حکومت تبعیضگر را که شامل همه انواع تبعیض در عرصه های مختلف میشود بکار میگیرم"[xiii].
اوسته گؤروندوگو کیمی ماتئریالیست و مادی فلسفه قونولارینا آغیرلیق وئرمیش ذاتلار دیل و مدنیت مقوله لرینی غیر مادی دئیه لمس ائده بیلمدیکلری اوچون اؤزلری مظلوم توپلوملارا منسوب اولسالار بیله، بونلارین چوخو هر هانکی دیل و مدنیت اساسیندا اداره اولونموش و بنده چکیلمیش ائتنیک و میللی توپلوملارین چکدیکلری آغری و اذیتی بیله درک ائده بیلمزلر. ائله بو اساسدا دا مارکس و مارکسیستلر ایچ ایستعمار دئیه بیر ایضاح اورتایا قویمامیش دئیه حاکیمیتچیلیک آچیسیندان ایچ ایستعمار مقوله سینی قاوراماقدان و درک ائتمکدن عاجیز گؤرونرلر. "آ. ائلیار" ایچ ایستمار مقوله سیبنی دانماغا چالیشارکن یازار:
"نظری که ملت فارسی زبان را استعمارگر میداند هنوز شناختی از مردم و حکومت و استعمار ندارد"[xiv].
"آ. ائلیار" ذات عالی نین اوسته یئریتدیگی نظره اساسن "انگلیس ایستعمارچیلیغی" دئدیکده انگلیس حکومتی و بو حکومت طرفیندن اویقولانمیش سیاست دئییل، انگلیس خالقی منظور اولونارمیش!!. بئله بیر گؤروش هانکی دلی یوخسا دلیلر طرفیندن حیاتا کئچر مسئله سینی "آ. ائلیار" اوخوجولارا ایضاح ائتمه لیدیر. دئمک، ایستعمارچیلیق مقوله سی حاکیمیتچیلیگین گؤبود بیچیمی اولدوغو اوچون بو مسئله ایستر هر هانکی خاریجی، ایسترسه ده داخیلی حاکیمیت طرفیندن باشقا میللی و مدنی توپلوملارا اویقولانمیش بیر سیاست و مادیات داورانیشی ساییلار. ایستعمار مقوله سینی عادی انسانلارا نسبت وئریلمیش کیمی قمله آلماق مسئله نین حلل یولو دئییل، بو مسئله نی میللی، مدنی و سیاستی توپلوملارین دیققتیندن یاییندیرماغا آتیلمیش آددیم ساییلار. "آ. ائلیار" فارس حاکیمیتی نین ایران ممالیکی محروسه سی اوزه اعمال ائتدیگی ایچ ایستعمارچیلیغی ایله فرانسه ایستعمارچیلیغینی توتوشدوراراق (مقایسه ائده رک) یازیر:
"عمل حکومت ایران تقریبا شبیه عمل فرانسه در الجزایر است. ولی این دو عمل علت متفاوت دارند و عامل شان نیز یکی و برابر نیست.و ماهیتها ها هم فرق دارند"[xv].
اوسته گؤروندوگو کیمی "آ. ائلیار" دیله گتیرمزسه ده، گیزلتمگه چالیشدیغی "ایرانیت" مقوله سی حضرت عالی نین قولتوغوندان ائشیگه پیرتلامیش گؤرونر. دئمک، "آ. ائلیار"لارین نظرلرینه اساسن ایران ممالیکی محروسه سینده کی میللی توپلوملار ایران وطنداشی قلمه آلیندیقلاری و آز دا اولسا شخص اولاراق انسانلار ایران آدینا قورولموش فارس ایداره چیلیک سیستیمی و تشکیلاتلاری سیرالاریندا یئر آلدیقلاری و یئر آلماغا چالیشدیقلاری اوچون فارس اولمایان توپلوملار فارس ایستعمارچیلیق حاکیمیتی نین قوربانی دئییل، یالنیز آیری سئچکیلیگه (تبعیض) معروض قالارلار.
اوسته گؤروندوگو کیمی بیر بیلینجلی و شعورلو ذات اولاراق "آ. ائلیار" مسئله نین هانکی آشامادا یئر آلدیغینی درک ائتمیش دئییل. دئمک، فرانسه حاکیمیتی تئکنیک و صنعت واسیطه سی ایله فرانسه دیل و مدنیتینی آفریقایا یئدیره رک، اونلارین ذهنی، فیزیکی گوجلرینی، یئر آلتی و یئر اوستو قانیاقلارینی فرانسه دیل و مدنیت حاکیمیتچیلیگی نین انحصارینا و خدمتینه آلارکن ایران وطنداشی آدینا فارس دیل و مدنیتینی اساس گؤتورموش فارس حاکیمیتی بیر وطنداش دئیه فارسلیغا منسوب اولمایان توپلوملارین (تورک، عرب، کورد، لور، بلوچ، تورکمن و .... باشقالاری نین) دیل و مدنیتلرینی کؤلگه ده بوراخاراق، اونلارین دیل و مدنیتلرینی یاساق ائتمکله اونلارا فارس تاریخی و میللی کیملیگی آشیلاماق و اونلاری فارسلیقدا اریتمکله هئچ ده ایستعمارچیلیق آچیسیندان فرانسه ایستعمارچیلیغیندان گئری قالماز. دئمک، فارسلیق اساسیندا قورولموش حاکیمیت ده فارس اولمایان توپلوملارین، ذهنی، فیزیکی گوجلرینی اؤز خدمتینه آلاراق اونلارین یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلارینی فارسلیغین خدمتینه آلار. بئلنچی مقاملاری درک ائتمه مک، انسانین هر هانکی بیر میللی توپلوما منسوب اولوب اولمادیغینا باخمایاراق، دیل، مدنیت و تاریخ بیلینجیندن یوخسول اولدوغونون گؤسترگه سی ساییلمالیدیر. "آ. ائلیار" ایچ ایستعمار مقوله سینی دانماق اوچون لنیندن فاکت گتیرمگه چالیشار، اوخویوروق:
" لنین در روسیه تزاری، خرابی وضع اوکرایین را مثل مستعمره میدید ولی برای توضیح و ضع روسیه و حکومت تزار ، کتاب «دولت و انقلاب» را نوشت و نه « استعمار و مستعمره» را"[xvi].
اوسته گؤروندوگو کیمی "آ. ائلیار" دوشونجه و فیکیر باخیمیندان ویلامیر ایلیچ لنین نین هانکی دیل و مدنیته باغلی اولدوغونو درک ائتمیش دئییل. یئری گلمیشکن دئییلمه لیدیر: لنین چارلیق حاکیمیتینه قارشین 1918 اینجی ایل قوزئی آذربایجان جمهوریتی نین یارانماسینی و روسیه ترکیبیندن آیریلماسینی آلقیشلاماسینا باخمایاراق 1920 اینجی ایل آذربایجان جموریتی نین روسیه بولشویکلری و روسیه قیزیل اوردوسو طرفیندن اشغال اولماسینی و باکی نفتی نین اله کئچیریلمه سینی کمونیستلیگین بیر ظفری کیمی قلمه آلمیش. لنین مارت آیی نین اون یئدیسی، 1920 اینجی ایل قافقازدا N. K. Smilka və K. K. Orconikidze باشچیلیغی ایله ایداره اولونموش نیظامی کمیته یه گؤندردیگی تئلگرافدا باکییا سالدیریق و حمله ائدیلمه سینه داییر یازمیش: "باکی شهرینه سالدیریق و اونون ایشغالی بیزیم اوچون اولدوقجا اؤنملیدیر. بوتون چابا و چالیشمالار باکی نین ایشغالی اوچون صرف اولونمالیدیر". بئله لیکله روسیه قیزیل اوردوسونون دؤردونجو بؤلوگو آپریل آیی نین ییرمی یئدی سینده، 1920 اینجی ایل آذربایجان جمهوریتینه سالدیریق و هوجوم دوزنله یه رک روسیه بولشویک حاکیمیتی لنین باشچیلیغی ایله آذربایجان جمهوریتی نی بیر داها یئتمیش ایل روسیه ایستعمارچیلیغی نین ترکیب حیصصه سی ائتمیش[xvii]. دئمک، روسیه ایستعمار یانچیسی ساییلان ولادیمیر ایلیچ لنینلردن حاکیمیتچیلیک آچیسیندان ایچ ایستعمار دوغرولتوسوندا آثار یازیب یاراتمانی اومماق و روسیه ایستعمارچیلیغینا معروض قالمیش میللتلر، او جمله دن اوکراینایا اوچون معجزه گؤزلمک ساغلام دوشونجه و فیکیر یئریتمکدن اوزاق گؤرونر دئیه دوشونمه لی ییک.
قایناق و اتک یازیلار
[i] آ. ائلیار، چرا تز مستعمره و استعمار داخلی صحیح نیست؟، دوشنبه, دسامبر 23, 2013 http://iranglobal.info/node/28266
[ii] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[iii] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[iv] Wipert v. Blücher (ehemaligem deutschen Gesandten in Teheran), Zweitenwende in Iran (Erlebnisse und Beobachtungen), Biberach an der Riss, 1949, S. 322-325.
[v] تاج الملوک: من 57 سال در كوران حوادث سياسی ريز و درشت ايران بودم: http://www.peiknet.com/1384/hafteh/04azar/hafteh_page/50taj.htm
[vi] تاج الملوک: درس هائی که جمهوری اسلامی از تاریخ نگرفت: http://www.peiknet.com/1384/hafteh/03dey/hafteh_page/99taj.htm
[vii] خاطرات تاج الملوك، ايرانی گوسفند امام رضا را تا صبح نمی چراند: http://www.peiknet.com/1384/hafteh/04azar/hafteh_page/63taj.htm
[viii] مهدی بازرگان، نامه رحوم مهندس بازرگان به محمد رضا پهلوی، تهران نهم آذر ماه: http://www.bazargan.info/la_persian/sokhanrooz/sr_870806_0002.htm#top
[ix][ix] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[x] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[xi] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[xii] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[xiii] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[xiv] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[xv] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[xvi] آ. ائلیار، باخ اورادا.
[xvii] Aserbaidschan; Verlust des Staats: http://azerbaijans.com/content_318_de.html
ایشیق سؤنمز، 03.01.2014


text:
سرزمین قوم باایماندی آذربایجان
افتخار و عزّت ایراندی آذربایجان
قوی مخاطب ایلیوم اؤز یوردومی، اؤز اؤلکه می
قوی دئیوم جانیم سنه قرباندی آذربایجان
بیر اووج توپراقوی دنیاییلن ائتمم عوض
گر عوض ائتسم بویوک خسراندی آذربایجان
عرش اعلایه شرفده باش اوجالدوب داغلارون
سرفراز دورۀ دوراندی آذربایجان
یاز گلنده چؤللرونده گول چیچک موج ایلیر
لاله لردن قیرمیزی الواندی آذربایجان
«جنّتٌ تجرینی» الله سنده تصویره چکوب
بسکی انهارون سنون جوشاندی آذربایجان
قهرمانلار بسلیوبسن آدلی سانلی دهریده
مرحبا اوغلانلارون اصلاندی آذربایجان!
سنده ظلمه باش اگنلر خوار اولار دنیا بویی
تابع اولماق ظالمه، عصیاندی آذربایجان
سنده عصمت درسین اؤرگتدی سارایلار عالمه
ایندیده سئللر اونا حیراندی آذربایجان
ائللرون ائللرده باشدی، یللرون یللرده باش
باخموشام تاریخه من طوفاندی آذربایجان
بو تشیّع مذهبی رسمیّتین سندن تاپوب
ایندی بو مطلب کیمه پنهاندی آذربایجان
«یا علی» دوشمز دیلیمدن من قیزیلباش اوغلویام
شاهیم عالمده شه مرداندی آذربایجان
هر یئرینده عالمین اولسامدا گؤزلر سندهدی
آیریلیقدان بو اورک القاندی آذربایجان
غربت ائلده خسته جانم جان دوداقیمده «حبیب[1]»
ازبریم بو سؤزدی هر آن جاندی آذربایجان
شاعر:حبيب
موضوعات مرتبط: آذربایجان


text:
موضوعات : جیب تئلئفونو
شرقی آذربایجان موخابراتی تورکجه جاواب وئریر+ سس فایلی
“ایستهدیغیز موشترک ،ایندیلیخدا الده دهییل” بیر نفره زنگ وورودوم، موخابرات؛ “مشترک مورد نظر دردسترس نمی باشد” دن سونرا “ایستهدیغیز موشترک ،ایندیلیخدا الده دهییل” جوابی نی وئردی! شرقی آذربایجان موخابراتی فارسجا دان سونرا تورکجهنی ده دستکلهییر، نئچه گون اؤنجهدن؛ شرقی آذربایجانین موشترکلری ؛زنگ ووردوغو تیلفون نومرهلری الده اولمایاندا(دسترس ده اولمایندا)، فارسجا…
دونیانین ایلک موبایللاری نئجه بیر گؤرونوملری واریمیش؟!
ایلک موبایللارین گؤرونوملری نئجه ایدی؟!!! سانیرام ایندیهدهک بو سورو بئنیزه گلیبدیر؛ گوده بیر سورهده بو گؤرونومه صاحیب اولان موبایللار ایلک اؤنجه نئجه بیر گؤرونوملری واریمیش؟! بو سورونون جاوابین بیزیم بو یازیمیزدا آختارین… اؤلکهمیزده موبایلین ایلک گؤروشمه گونوموزدهن تخمینن ۲۱ ایل گئچیر. ۲۱ ایلده موبایللارا بیر لوکس احتیاج گؤزونه باخاراق گئتدیکجه لوکسلاشیب و بو…
اوچ آی ائنئرژی ییغمادان ایشلهین تئلئفون
اوچ آیا کیمی شارژسیز ایشلهیه بیلهجک کیچیک اؤلچولو “ژانوس وان Janus One” تئلئفونو اورهتیلهجک [استحصال/تولید ائدیلهجک]. بو بنزرسیز تئلئفون اوچون لازیمی وسایت “Kickstarter ضربه ایستارتر” سیستئمی واسطهسی ایله توپلانیلاجاق. “ژانوس وان” ۱۵۰۰ میلیآمپئر/ساعات توتوملو باطری ایله تجهیز اولونوب. بو قورغودا [جیهازدا/دستگاهدا] ائنئرژی صرف ائدن ایشلهولرین [کارکرد-لرین] چوخو یوخدور. بوندان باشقا،…
سامسونگ و اَپل، سیمکارتلاری اونوددورماق اوچون چالیشیرلار.
چئشیتلی داشیییجیلار آراسیندا سیم کارت دییشمه داها ماموتلارا قوشولماق دوروموندا دیر. یاخین گلهجکده سیم کارت دییشمک اوچون بیر ندن قالمایاجاق. سامسونگ، اپل و GSM بیرلیکده، دونیانین بوتون جئب تلفونو دوزلدن شیرکتلرله، تلفونون ایچینده یئرلشمیش استاندارد سیم کارت قونودا دانیشیق آپاریرلار. بو دا چئشیتلی داشیییجیلار آراسیندا، بیریندن او بیریسینه کئچمک اوچون…


text:
نه گؤزلدیر ائلیمین قایدالاری / چیللهسی ، چرشنبهسی ، ایل بایرامی
تورک ائلینده هر زادین اؤز یئری وار/ چون اوْنون 7 مین ایل تاریخی وار
یئنه گلیر نازلی باهار ، نازلی یاز
هامینین یازیسین بو ایل یاغلی یاز
جان ساغلیغی ، جیب وارلیغی ، اولوم آز مهریبان آللاهیم ، بئله یازی یاز.
تازا ایلینیز موبارک اولسون.
کونلومده وار مین آرزو مین بیر دیلک،
گل باریشاق نازلی یاریم کوسمیک
با هم اولاق بایرام گونو بیز گرک
ایل بایرامی گونو اولسون سنه موبارک
گوزل اینسانلار ، گوزل گونلرده یادا دوشرلر"بو گوزل گونده دونیانین بوتون گوزللیک لری سنین حایاتین دا اولسون…" نوروز بایرامی سنه موبارک اولسون
سیزی بوگون کی ایل بایرامی مناسیبتی ایله تبریک ائدیرم. قوی گونده بئله گوزل بیر گونده بیر-بیری میزه اس ام اس یازاق. قوی همیشه پول لاریمیز بئله شئی لره گئتسین. بایرامینیز موبارک
سیزه چوخ عزیز و دیرلی اولان ایل بایرامین تبریک ائدیرم. سیزه جان ساغلیغی، سوفره نیزین بول و برکتلی اولماسین آرزو ائدیرم، قوی بوتون آرزولارینیز یئرینه یتشسین، نوروز بایرامینیزی تبریک ایدیرم
آرزوم بودور غصه - غمین یوخ اولسون، اورک لردن دردلر گئتسین ، سئوگی پایئن چوخ اولسون! ایل بایرامینیز موبارک
بو تازا ایلده اوره یینده توتدوغون آرزولارینین گرچک لشمه سینی آرزو ایدیرم بایرامینیز مبارک
تازا ایلده. سیزه گون کیمی پارلاق، چای کیمی آخارلی حیات آرزولایرام
یئنی ایلین موبارک! یئنی ایل سنه یئنی اوغورلار گتیرسین. یئنی ایلده سنه خوش آرزولار و بو آرزولارینین حایاتا کئچمه سینی آرزولاییرام
بایرامینیز موبارک! نئچه بئله بایراملار. قوی بو یئنی ایل سیزه و آیله نیزه(خانوادیتان) سئوینج ، اوغور گتیرسین. بوتون کدرلی گونلرینیز بو ایلده قالسین. یئنی ایلده گوزل و شن گونلره چیخاسیز
شکر کیمی دادلی ، ناغیل کیمی گوزل بیر ایل آرزولاییرام سنه. قارشیندان گلن یئنی ایلین جان ساغلیغی ، اوغور و سعادتله دولو اولسون. نئچه بئله بایراملارا
بایرامیز موبارک! اوره یینیز اومودلو، اومودلرینیز آتلی، سئودانیز قانادلی، سئوینجیز قاتلی، سوفرانیز دادلی، مکانیز تختلی، عومرونوز بختلی، ائوینیز برکتلی اولسون
یوردوموزا آیاق باسمیش باهار بایرامیزی تبریک ائدیرم . قدملری اوغورلو ، کونول اوخشایاجاق سئوینجلیگ.نلری بول اولسون. بایرامیز موبارک
حیسلرله دولدورسون، ساغلاملیغینیز محکم آرزولارینیز سونسوز، اومودلرینیز گرچک اولسون
یئنی ایلین موبارک ! او گون السون کی یئنی ایلده بوتون آرزولارین یئرینه یئتیشسین
بایرام گوزللیک دیر، گوزللیک لر سیزین اولسون، بایرام اوموددور، اومودلرینیز گرچک (دائمی) اولسون ، نوروز بایرامینیز قوتلو اولسون
بولودوز یاغار اولسون ، سولاریز آخار اولسون ، اوجاقیز یانار اولسون ، ایل بایرامینیز قوتلو اولسون
اوت یانسین اورک ایشخلانسین غم سیلینسین شادلیق بیلینسین یئنه ایل قوتلو اولسون


text:
موضوعات : خبرلر
“نابات” هونری فیلم، آلمانییادا کئچیریلن فئستیوالدا نوماییش اولونور
“نابات” هونری فیلم، آلمانییادا کئچیریلن فئستیوالدا نوماییش اولونور.ائلچین موسی اوغلونون یؤنتمنلیغی ایله “نابات” هونری فیلمی آلمانییادا کئچیریلن ۹-جو “بئش گؤل” اولوسلار آراسی فیلم فئستیوالیندا تقدیماتی اولوب. جعفر جاببارلی آدینا “آذربایجان فیلم”-ـه وئردیگی معلوماتا گؤره آذرتاج- بیلدیریلیب کی، فئستیوالین اساس یاریشما پروقرامیندا یئر آلان فیلمین نؤوبتی نوماییشی آوقوستون سکگیزینده نظرده توتولوب.…
“بیرتونز” دیلیمیزین موسیقی سسی
بیرتونز تحلیلی-خبری وئبسایتی اولاراق آذربایجان موسیقی خبرلرینی یایینلایان بیر مرکزدیر. بو وئبسایت یئنی خبرلری، موسیقی لری،ویدئولاری و کانسئرت رئپورلاری ایله گونجللهنیر. بیرتونز مودورونون وئردییی بیلگی لره گؤره؛ بو وئبسایتین ایلک آماجی تورکجه موسیقیلری یایینلاماق وصنعتکارلارا دستک اولماقدیر.دئمهلیدیر؛ بیر تونز سایتی گلهجکده چئشیدلی دیللری دستکلهمک له، آذربایجان موسیقیسینی دونیایا تانیتدیرماغا چالیشاجاق…
اردبیل کانالین، تورکجه خبر وئرلیشی حذف اولونوبدور
اردبیل کانالین، تورکجه خبر وئرلیشی حذف اولونوبدور. ساعات ۱۷ تورکجه خبر وئرلیشی اوروجولوق آییندان اؤنجهدن ساوالان اوستانین کانالین اکرانیندان گؤتورولوبدور.فارس آژانس خبرلیگین وئردیگی بیلگی لره گؤره، تورکجه خبر وئرلیشی سبلان کانالین ان چوخ باخیلان وئرلیشلردن بیری دیر. دئمهلیدیر،اردبیلین اوستان کانالی ایندیهدک تورکجه خبر وئرلیشین قالدیرماسین سببینی آچیقلاماییبدیر.
جومهورباشقانی:”ایرنا”خبرلیگین کوردجه بؤلومو تئزلیکله یولا سالیناجاقدیر
“ایرنا”خبرلیگین کوردجه بؤلومو تئزلیکله یولا سالیناجاق دیر. جمهورباشقان حسن روحانی کوردوستان سفرین سون گونونده کوردجه خبر آزانسین یولا سالماسین خبرینی وئردی. ایران ایسلام جومهوریتین جمهورباشقانی حسن روحانی ، مئدیا چالیشانلارین حضوروندا کوردجه دیلین کوردوستان بیلیمیوردوندا درس وئریلمهسین خبرینی آچیقلایاراق، “ایرنا”(ایران ایسلام جومهوریتین خبر آژانسی) خبر آزانسین کوردجه بؤلومونون یولاسالماسینی اومود و تدبیر…


text:
ارزیل کندینده علم دَبی
- توضیحات
- نمایش از جمعه, 29 بهمن 1389 13:04
- نوشته شده توسط Super User
- دسته: Dini Mərasimlər / دینی مراسیملر
- بازدید: 10257
ارزیل کندینين ورزقاندان 160 کیلومتر فاصيلهسي واردير. قوزئیدن گولئحیر ( گول آخیر) کندی ايله همكؤیشندير، گؤزل آلما، گیردکان ... باغلاری اولان بو كند هوندور داغلارين قوجاغيندا سالينيبدير. یئددی مقدس شخصین مدفنی اولان بیر ايمامزاداسي واردير. ايمامزادانين دؤرهسينده زووارلارا بئش اوتاق سالينيب، بورادا گلن قوناخلارا ياخشي ايمكانلار حاضيردير. کندين گؤزل یاشیللیغي، گؤي _ چيمنلي اؤروشلري وار، دئمك توریستیک جاذیبهیه مالیک بیر کنددیر. یوز ائولیدن عیبارت اولان بو كندده دؤرد یوزه ياخين اهالی ياشاماقدادير.
-----------------------------------------------------------------------
توپلایان: رحیم قابل نژاد
قایناق شخص : حاج آقا مجیدی كندين موللاسي.
ارزیل کندینين ورزقاندان 160 کیلومتر فاصيلهسي واردير. قوزئیدن گولئحیر ( گول آخیر) کندی ايله همكؤیشندير، گؤزل آلما، گیردکان ... باغلاری اولان بو كند هوندور داغلارين قوجاغيندا سالينيبدير. یئددی مقدس شخصین مدفنی اولان بیر ايمامزاداسي واردير. ايمامزادانين دؤرهسينده زووارلارا بئش اوتاق سالينيب، بورادا گلن قوناخلارا ياخشي ايمكانلار حاضيردير. کندين گؤزل یاشیللیغي، گؤي _ چيمنلي اؤروشلري وار، دئمك توریستیک جاذیبهیه مالیک بیر کنددیر. یوز ائولیدن عیبارت اولان بو كندده دؤرد یوزه ياخين اهالی ياشاماقدادير.
محرم آييندا يوردوموزون باشقا يئرلرينه تاي بو كندين ده اؤزونه مخصوص دبلري وار بونلاردان بيري علم دبيدي. تاسوعا گونو نذیر دئینلر ایستهدیگی قدر کوکه (فتیر) پیشيريب، آخشاما ایکی ساعات قالاندا کندین مئیدانینا ييغيشارلار. مئيدانين اورتاسيندا اولان علمین دؤورهسینده هالاي ووروب، شاخسئی گئدرلر. بیر ساعات اذانا قالميش شاخسئی قوتارینجا مئيدانین دؤورهسینده اولان سككیلرده اوتوروب، ایکی قروپا بؤلونوب، نوحه اوخویارلار.
بو نوحهلری بیر قروپ اوخويار او بيريسي ده جاوابين وئرر.
علمین یانیندا بؤیوک پالاز سالارلار. خستهسي اولان، اوغلو عسگر اولان، ائولاد دردي چکن، نيّت ائلهديگي نذیرلري بالاجا مَژمئیلره (قطری اللی سانتیمتر) ييغيليب اوستو اؤرتولو گتيردیکلری (کوکهلرين گؤرونمهمهسي اوچون اوستلريني اؤرترلر) نذير كوكهلريني پالازین اورتاسينا تؤکولر.
ييغيلان كوكهلر اذان چاغی بوتون کندليلر آراسیندا پایلانار. آخیردا نذیرلرین قبول اولماسينا دوعالار اوخونوب مراسيم شاخئسيله قوتارار. نذير كوكهلريندن باشقا بو مراسیمده چوخلو قوربانلیق دا كسيليب اتي كند اهلینه پايلانيلار.
قایناق: ائل بیلمی درگیسی، 25. سایی


text:
جوجهلر تویوغوموزون یومورتالاری بوگون بیر بیر چاتلادی.اون گؤن منی هر ایشدن قویموشدو بو تویوق. داییم حیطده نینین یانیندا اولوردوم.ایکی یول آنام منی قوناق آپاردی آما هئچ یاپیشمادی.ایستیردیم قورخوردوم من ائوده اولمایاندا چیخسین جوجه لر خوروز خان تئز اونلاری مندن گیزلتسین. یا دا مثلاَ منیم گؤزومو اوزاق گؤروب اونلارا دئسین:«بالاجا خوخان [ ادامه را بخوانید ]
۵ ایل مونان قاباخ دبیرستان یولداشلارینن قرار قویموشدوخ مردادین ۲۳ ساهات ۶ دا باغلار باغی قاباقینده بیر بیری میزی گوراخ. نچه نفرین یادینده دئیر دی هچ . چوخ آدم داهی تبریز ده دئیر دی نچسی اولنیپ و بعضی سرباز, دانشجو, ایشلین, دیپلم رددی دا واریمیزیدی! تیپ لر دئشیلیپ بعضی لری [ ادامه را بخوانید ]
سلام منیم یولداش لاریم. نجه سیز؟ آی بالام بیلسیدیم بیر بیله طرفدار واریم لاپ تز گلردیم ! آخی هاست دا بیر موشکول واریدی نچه مدت خدمتیز ده اولا بولمدیم. داریخمیشدیم بیلزه و وبلاگا. محبتلریزدن چوخ تشکور الیرم یاهو دا فیس بوک دا و ….. هر یرده اولان قدیمی و ینی [ ادامه را بخوانید ]


text:
کیم لیگیم ای وطن من سندن آیری اعتباری نییلرم صرف اولان هیجران یولوندا ، روزگاری نییلرم هرکسین اؤز مولکو واردیر، مالی واردیر بللی دیر یاد الینده ، دونیالارجا اختیاری نییلرم اؤزگه یئرده اکدیغین گوللر ثمر وئرمزگولوم اؤلکه سیز، یورد سوز، یواسیز گلعذاری نییلرم هم ائلیم ، هم توپراغیم ، هم بایراغیم هم کیم لیگیم وارلیغیم یالنیز دیلیم دی اؤزگه واری ... بیشتر بخوانید »
بایگانی دسته بندی ها : TARİXاشتراک به خبردهی
دوکتور جواد هیئت دونیاسین دگیشدی
تورک ائللرینین باشی ساغ اولسون دوکتور جواد هیئت ۱۳۰۴ نجی گونش ایلنده محتشم تبریز شهرینده ، بیر عالیم خانواده ده دونیایا گؤز آچدی . دوکتور هیئتین آتاسی ، علی هیئت ، واقتیندا مشروطه اینقلابینین چالیشانلاریندان اولموشدو . او مجتهد لیق مرتبه سینه چاتاراق ، دولتی ایشلرده دیوان عالی رئیس لیغینه قدر یوکسلدی . دوکتور هیئت ایراندا ، طب رشته ... بیشتر بخوانید »
تربت پاک بایزید بسطامی کجاست؟
تربت پاک بایزید بسطامی کجاست؟ ” به درستی که در داخل این جبه بجز خداوند کسی نیست” ” بایزید بسطامی “ ابویزید طیفوربن عیسی بن آدم بن سروشان بسطامی، معروف به بایزید بسطامی،ملقب به«سلطان العارفین»بزرگترین عارف قرن دوم وسوم ه.ق وبقولی نخستین منبع لایزال عرفان در عالم شرق میباشد. عطار نیشابوری که بیشترین توجه ... بیشتر بخوانید »
تاریخچه تبریز کهن
تاریخچه تبریز کهن تبریز یکی از شهرهای بزرگ آذربایجان و مرکز استان آذربایجان شرقی است. تبریز در سال ۱۵۰۰ و در زمان پایتختی سلسلهٔ صفویان بهعنوان چهارمین شهر بزرگ جهان محسوب میشده و هم تراز با استانبول -پایتخت امپراتوری عثمانی- بودهاست. این شهر همچنین در دوره قاجاریان بهعنوان بزرگ ترین، مهمترین و متجددترین شهر ایران به شمار ... بیشتر بخوانید »
چرا به شهر تبریز , شهر اولین ها گفته می شود؟
اولین چاپخانه در سال ۱۲۲۷ توسط شاهزاده عباس میرزا در تبریز تاسیس شد و ۱۲ سال بعد دومین چاپخانه در تهران تاسیس گردید. برای اولین بار کتب خارجی در تبریز ترجمه گردید که از آن جمله عبارتند از: پطر کبیر،شارل دوازدهم،اسکندر کبیر،… . اولین رمان ایران به نام((ستارگان فریب خورده- حکایت یوسف شاه سراج)) توسط میرزا فتحعلی آخوند زاده ... بیشتر بخوانید »
آی
آی یئرین تک دوغال اویدوسودور (قمر طبیعی). گونش سیستمی ایچینده بئشینجی بویوک دوغال اویدودور. دونیاایله آی آراسیندا اورتالاما مرکزدن مرکز اوزاقلیق ۳۸۴٫۴۰۳ کیلومئتر، یانی دونیانین چاپینین یاقلاشیق اوتوز قاتی قدردیر. آیین چاپی ۳٫۴۷۴ کیلومئتردیر، بودا دونیا چاپینین دوردده بیریندن بیرآز چوخدور. دولاییسیلا آیین حجمی دونیانین حجمینین ۲%ایدیر. کوتلهسی دونیا کوتلهسیندن ۸۱،۳ قات داها دوشوکدور. سطحینده کوتل چکیم ائتکیسی یئر چکیمینین ... بیشتر بخوانید »
جیلولوق فاجیعهسی
جیلولوق فاجیعهسی؛ ۱۹۱۸-جی ایلین مارت آییندا، مینلرجه آزربایجان تورک لری، اوزللیکله اورمیه، خوی و سالماس شهرلرینده یاشایانلارین ائرمنیلر و جیلولار (آسوریلار) طرفیندن سویقیریما معروض قالدیقلاری حادیثه. بو سویقیریم دا ۲۰۰ مین الی ۵۰۰ مینه یاخین آزربایجانلی شیعه موسلمان اولدورولموشدور. [۱] قتله یئتیشنلر او زامانلار گونئی آزربایجاندا یاشایانلارین یوزده ۱۵ ین شامیل اولور تاریخی زمینهلر تجدد روزنامهسینین متنی ائرمنیلرین و آسوریلرین ... بیشتر بخوانید »
ایران
ایران ایسلام جومهوریتی (فارسجا: جمهوری اسلامی ایران) باتی-آسیادا بیر دؤولتدیر. .قوزئی ائرمنیستان (۳۵ کیلومتر)، آزربایجان جومهوریتی (۶۱۱ کیلومتر) و تورکمنیستانلا (۹۹۲ کیلومتر)، دوغودان افقانیستان (۹۳۶ کیلومتر) و پاکیستانلا (۹۰۹ کیلومتر)، باتی دان عراق (۱۴۵۸ کیلومتر) و تورکیه (۴۹۹ کیلومتر) ایله سرحددیر. قوزئیدن خزر دنیزی ایله،گونئیدنفارس کؤرفزی و عمان دنیزی ایله ایحاطه اولونموشدور. اراضی ۳۱ اوستانا بؤلونموشدور. اوستانلارا رهبرلیگی داخیلی ایشلر ... بیشتر بخوانید »
روستای ساران
ساران یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان مهرانرود جنوبی بخش مرکزی شهرستان بستانآباد واقع شدهاست. موقعیت وضعیت طبیعی روستاکوهستانی تپهای میباشد. این روستا در دامنه کوه به صورت شیبدار واقع شدهاست که دارای حدود ۵۰ خانوار و جمعیت حدود بر ۳۳۳ نفر میباشد. از مهمترین چشمههای آن کهریز بوده که در تمام فصول سال دارای آب ... بیشتر بخوانید »
ساران کندی
ساران کندی دوغو آزربایجان ایالتی نین اوجان بولگه سی (بوستان آوا بولگه سی) نین مرکزی بولومو نده اولان مئیدان چای قصبه سی نده یئرلشیب. ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسیندا بو کندده ۵۰ عائیله و ۳۳۳ نفر اهالی یاشاییرمیش. کاهریز بولاغی هابئله بؤیوک چایی بو کندین اونملی سو منبع لریدیر. بیوه چایی سهند داغی نین بولاغ لاریندان تشکیل ... بیشتر بخوانید »


text:
- بای بک، بیر میللتین سسی - http://www.baybak.com -
شوتلاند (اسکاتلند)ین موستقیل دؤولتلیغی بو دفعه اؤلدو، اینگیلیس موختاریتی آپاردی، صاباح؟؟ – قوشچولو
باي بک آذربايجان | 10 months اؤنجه یاییلمیشدیر | اُرتاگؤن, ۱۰-ي خزل آی , ۱۱۰۱۴, چولا ۱۶:۰۱ [آ.خ] | یازی
۲۰۱۴- نجی ایلین سئپتئمبئر آیینین ۱۸- اینده شوتلاند (اسکاتلند)لیلر رئفراندوما گئتدیلر.اونلار اینگیلیس اؤلکه سینده موختارییت دوروموندا یاشام و یا دا موستقیل شوتلاند (اسکاتلند) دؤولتینی یارادماق اوچون اوی وئرمگه گئتدیلر.بو ایش اونلار اوچون بیر تاریخی هادیسه حساب اولونور.
اونلار اینگیلیسلیلرله ۳۰۷ ایل بیر اؤلکهده یاشاماقلاری حالدا، بو شانسی الهده ائتمیشدیرلر کی، اینگیلیس هئژئمونی(آغالیغی) آلتیندا یاشاما سون قویاراق، اؤز توپلوملارینا اویغون اولان آنا یاسالارینی تسویب ائدیب، اؤز موستقیل دؤولتلرینی یارادیب،اؤز گلهجکلرینی اؤز اللرینه آلسینلار.
بو سئچگیلرده یوزده سقسان بئش اینسانلار ایشتیراک ائدمیشدیرلر.اونلارین تاریخینده ایلک اولاراق ۱۶ یاشینداکیلارا دا سئچمه حاقی وئریلمیشدیر.
بو رئفراندوم سجهوتتلیلر اوچون بیر بؤیوک دئموکراتیک پروسئس اولاراق، اونلارین سیاسی اؤزگورکوکلری اوچون ده حیاتی بیر آتدیم یدی.
اونلارین سیاسی ائلیتلری موستقیل دؤولت یارادماق ایسترسهلرده، قوجا اینگیلیس ایمپئریالیستی اونلارا چوخ آوتونومی وئرمک سؤیلدیگی حالدا اونلارین یوزده اللی بئشی اؤز موستقیللیکلرینه موسبت اوی وئرمهدیلر.و بو حرکت اینگیلیسلری جوخ سئویندیردی.
سجهوتتلارین بیرینجی وزیری، میللی پارتینین باشچیسی و موستقیل دؤولتین فیکیرینی ایرهلی سورن سالموند جنابلاری اؤز تشکورونو بیر یاریم میلیون اینسانلاردان کی، موسقیل دؤولت اوچوچن اؤز موسبت اویلارینی وئرمیشدیلر ائدهرک، ایگیلیسلردن اؤز وئردیکلری چوخ آوتونومی حاقلارینی یئرینه گتیرمهلرینی ایستهدی.
بو سئچگیلر حاقیندا اینگیلیسلر، بوتون آوروپا اینیستیتولاری و آمئریکالیلاری دا چوخ راضی سالدی.اونلار بوتونلوکله آوروپادا بیر فئدئرال سیستئمین یئر توتماسینی ایرهلی سورهرک، کاتالانلارا(ایسپانیادا) فلاندئرلره(بئلژیک) ……بئله بیر سیستئمین ایمتیازلارینی تووسییه ائتدیلر.
بو رئفئرئندوم بیر هرکر یدی کی، شاهلیق اینگیلیسین بیرلیگینی سورغو آلتینا سالدی.تبییی اولاراق، اینگیلیسلر اونونلا کسین قارشی اولاراق، هر هیلهلردن یارالاندیلار.
دئیوید کامئرون: سیزین سسینیز اینگیلیس سسی، اینگیلیس قانونلاینا. بیز اونو ائشتدیک.
اینگیلیس دؤولتی سجهوتتلیارا چوخلو ساحهلرده او جمله، سوسییال، بیمه(سیقورتا) مرکزییتسیز سیستئم اولماسی و…..اوچون وعدهلر وئرمیشدیر.اونلار بو حاقلاری آلیرسالار، اوندا Wales، گوزئییرلاند لر ده اؤز قانونو حاقلارینی ایستهیهجک دیرلر.
بونو بیز بیلملیییک کی، لندن دا اوتوران هاکیملرین گوندلیک ایشلری میللتلر یوخ، بلکهده فینانز و بؤیوک ساحهده یئر، املاک آلیش-وئریشی ایله باشلاری قاریشیقدیر.
نئجه کی بیز بیلیریک، فئدرال سیستئمی بیر پروبلئمی کؤنوللو اولاراق، چؤزمک دئمک دیر.ایگیلیسلیلرین باخیشلاری هر زامان فئدرال سیستئمی اوچون تهقیرله اولموش و اولاجاقدیر.بو ایل ایچینده اینگیلیسلر آراسیدا اولان ایمومی سورغو اساسیندا، ۶۴ فاییز(یوزده آتمیش دؤرد) اینگیلیسلر اونا قارشیدیرلار کی، سجهوتتلیلار پارلمانلری اونلارین ایشلرینده دخالت ائدسینلر.
قوشچولو
۲۰۱۴/۰۹/۲۱


text:
فیس بوک حسابلارینیزی گلن نسیللره چاتدیرا بیلهجکسینیز
یاشامینی ایتیرَن فیس بوک قوللانیجیلارینین حسابلارینین آچیق قالماسی، فیس بوک اوچون یئنی بیر گلیشدیرمهنین گرهیین دوشوندوردو. آرتیق قوللانیجیلار، اؤز حسابلارینی گلن نسیللره یئتیره بیلهجکلر.
۱.۵ میلیاردا یاخین آکتیو قوللانیجی ایله، دونیا -نین اَن بؤیوک اجتماعی مئدیاسی اولان فیس بوک، باشقا بیر یئنیلیکله قارشیمیزدا. فیس بوک، گتیردییی یئنی اؤزللیکله، قوللانیجیلارین اؤلدوکدن سونرا، اکانتلارینین گلن نسیللرینه چاتدیرا بیلهجهییینی سوندو{تقدیم ائتدی}.
setting-ده security بؤلومونه کئچهرک، Legacy Contact آدلی یئنی بیر گیشدیرمهده، اکانتینیزین کیمه وئریلمهسینی بلیرلهمک{معین ائتمک} اوچون، ایستهدیینیز اینسانین آدینی کئچین. فیس بوک اؤلوم خبرینی بیلدیکدن سونرا، سئچدیینیز آدام، حسابینیزی ایشلهده بیلهجک. حسابینیزین پروفایل و اؤرتوک شکیلینی دَییشدیریب، یولداشلیق اؤنَرلرینیزی دوغرولدوب و یا اکانتینیزی بوتونلوکله باغلایا بیلَر؛ آنجاق اؤزل مئساژلارینیزا هئچ زامان اَل تاپماق ایمکانی اولمایاجاق.
بو یئنی اؤزللیک کؤلگهسینده، یاشامینی ایتیرَن قوللانیجیلار، فیس بوک حسابلارینی اؤز ایستهدیکلری تانیشلارینا یئتیره بیلَرلر. حسابلارینین آکتیولییی داوام ائدهرک، هر زامان یادلاردا قالاجاقلار.
فیس بوک گلیشدیریجی مدیری، Vanessa Callison-ین دئدیینه گؤره: «بو اؤزللیکله بیرلیکده، یاشامینی ایتیرَن اینسانلارین عاییله و دوستلاری، اونلارین حسابلارینی راحاتجا ایداره ائدهرک، ایستَر اکانتی باغلاییب؛ ایستَر ده خاطیرلاماغا داوام ائده بیلهجکلر. نه قدر گؤزل بیر اؤزللیک اولسا دا، اومورام کیمسه بو اؤزللییی قوللانیم زوروندا قالماسین.»
ایندییهدک یالنیز آمریکا و هلنددهکی قوللانیجیلار اوچون آکتیو اولان اؤزللییین تئزلیکله گلوبال اولاراق آکتیو ائدیلهجهیی گؤزلهنیلیر.
قایناق: http://www.radiozamaneh.com/230194#.Vbi6z1g-d58.facebook
چئویرن: افشین شهبازی