text:
بورک قویما!
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
بورک قویما!
برک ناخوشلامیشدیم، یاپ اولوم یئرده قالمیشدی. داوا- درمان ائیله یندن ساوایی، بیر تهر دوزلمیشدیم کی،هره بیر نوسخه یازماقا باشلادیلار .ایرضا موعللیم تیلفونیله حالیمی سوراندان سونرا، دئدی :ایندی هاوا برک سویوقدی، بیر زامانی ائشیکه چیخسان ،باشان بیر بورک قویگیلان.بو فیکیر یاخشی دوشدی ،منی فیکره آپاردی.هر جوره بورک قویمالاری ذهنیم دن گئچیردیردیم :آتام ائشیکه چیخاندا هانسی سین،ائوده نئجه بورک قویاردی؟آمما داییم ائله چوخ زامانلار، میثال اوچون قیشدا، بئکار اولاندا ،بورک قویاردی .عمیم تزه مود اولان بورکلردن، فخریله باشینا قویوب، آداملارین اوزونه گوله –گوله باخیب گئچردی.ذهنیمده چوخ اشخاصلارین بورک قویمالاری ، گلیب گئچدیلر .ابراهیم آغا چوخ گوزل سوروجو اولماقدا ،رنگ به رنگ بورکلردن قویوب ،برک یاراشاردی.کان کان آغارضا بیر قمر رنگیده درییه اوخشاربویکی، واریدی .او بورکی هم ایشده -همده ائشیکده قویاردی ،یالنیز ایشدن چیخاندان سونرا ،الی –اوزون یویاندا ،اونو باشیندان گوتوروب ،بیر الیله او بیرسی الینه، اوچ دفعه موحکم چالیب ،توز-تورپاغی گئدندن سونرا ،یئنه باشینا گئچردردی.چایچی میر علی،توکانچی مشهدی احمدین ،قصصاب علی حوسینین ،چورکچی محممدعلی نین ،مخصوص اؤزلرینه بورک قویمالاری،واردی.بعضی بورک قویمالار،بعضی اشخاصیلر اوچوندی.میثال اوچون دریدن –تیفتیک بورکلر مخصوص نوحه خانلار اوچوندی .عممامه ده کی ،اؤز تکلیقیندا، بیر دین بورکی ،حئسابا گلیر .عممامه لرین آغ رنگلری، رعییت لر اوچون ،قارا رنگیده اولانلار ،سییدلره عایددی.یاشیل عممامه لر –یاشیل کش بورکلر،ساوادسیز سییدلردن اوتوردی ،یالنیز اونلار، روضه خواندیلار.بعضی بورک قویمالار ،باشلاری آغریمادان ،بعضیلر مجبوری حالتده،یا بیر یارادان ، یاخوت بیر باغلاما- قابلاما -زیدداما کئچللیقدان اوتوردی.بعضی لرده مود اوچون ،بیزیم بو رضا موعللیم تک، هایاندان بیر انتیقه بورک تاپیب، قویوب باشینا .بعضی لریده منیم تک خسته دیرلر،بیر کانفا سین بش-اون گونلوقا ،باشلارینا قویوبلار.یادا ایش بیر جوره دیرکی گره ک ،باشا بیر بورک،قویا.یادا ایشی اوتوران ائویندن اوزاق دوشوب،موتورسیکلتیله گئدنده باشینا بورکو قویور.او قدر بورک قویمالار چوخالیب ،دوولت ایشچی لرینه ده گئچیب ،دییه للر:پهلوی رئژیمین ایلک دوورولرینده ،بورک قویمالار واریدی ،هامیسین ییغیشدیریب پهلوی!بورکون مود ائیله میشدی.دوولتی بورکلر یا چوخ داریشلیق ،یا چوخ گئنیشلیک اولار.یئر ،گوی،دنیز،اود سوندورن ،مئشه بئی،موتورسیکلت،آیروپلان،ماشین سورجولرین بورک قویمالاری فرق ائیله یر.بیزیم محلله نین اون گون محررملیقدا، دسته میزین بورکلری، اوبیرسی محلله لریله فرقی وار.بیزیم دسته ده ده ایکی نوع بورک قویما وار ،بیری کش، اوبیرسی ایکی مئتیر قارا رنگیده پارچادیرکی ائله کش بورکون صوابین وئریر.بیزیم اولکه ده بورک قویمالار، اؤزو بیر یاخشی عادته دونوب.هره نین اؤز مشخصاتین اؤز باشیندا، بورک قویماقیله تانیماق اولار .میثال اوچون کیم آغ رنگیده باشینا بورک قویسا، معلومدی کی او شخص تزه مککه دن گلیب، یادا او گوی پارچالی بورکلردن بولونر بو شخص او شیرکتین باش موهندیسلریندن دی .بیزیم بو نجف، هایاندان بیر بورک تاپیب -باشینا قویوب، محلله ده خججه یله –مستانا پوز وئریر، سونرا متوجه اولموشام یول چکن شیرکتلرین فعله لری قیرمیزی پرچم گوتورن لر،اونلاری قویاللار باشلارینا .آمما بعضی لری ائله بو بورکلره عادت ائیله یبلرکی،گئجه یاتاندا خججه خالا نجف عمی نین بورکون تاپانمایاندا ،اؤز باش چرقاتین آچیب نجف عمی نین باشینا باغلایاردی.حتتا ائشیدمیشم بیز موسلمانلار، او بعضی هشت پر- دیمدیکلی بورکلری باشیمیزا قویمایاق، اونلار آدامی دیندن -مسلکدن چیخاردا بیلر.
خیلاصه بو بورک قویمالار، نجورکی سییاقساران-لیوارجانیله فرقی وار، گرگر-علمدار تبریزیله فرقی وار. مازندران -سیستانیله ،سیبرییا -آفریکایله فرقی حتمی کی گره ک اولسون.من بیر ایشه بو باره ده مات قالمیشام اودورکی هممشه آتام- آنام دییه ردیلر:بو جبیده اؤزون گوزتله، سوروشاندا نییه ؟دییه ردیلر: او جبی برک باشا بورک قویار.ائله ریضا موعللیم دییه نده :باشان بیر بورک قویگولا ،ائله بو جبی یادیما دوشدی .گئتدیم جبی نین باشینا ،گوردوم نه بورک ساتاندی -نه ده توکانی وار، اوردا گئچن احمد عمی دن خبر آلدیم:
ایسگندر:احمد عمی جبی نی تانیرسیز؟
احمد عمی :تانیرام
ایسگندر :نه ایش گورر؟
احمد عمی گوله-گوله:برک باشا بورک تیکر،بورک قویاندی، ایشین اولسا گوزتله ،اودور با اوتوروب اوردا .
ایسگندر:هانی بس بورکلری ؟
احمد عمی :قولتوغوندا !
ایسگندر:احمد عمی اوردا ائله بیر –ایکی بورک آنجاق یئرلشه ر.
احمد عمی :ائله سنین تک پخما آداما ،او بیر –ایکی بورک آخیر عومرونه جان بسدی!
دئیبلر: سوز ائشیتمک ادب دندی، بورک آلماقدان فیکریم دوندی، ائله خسته لییمده جانیمدان چیخمیشدی، بورک قویماقدا باشیمدان چیخدی.آمما چوخ اشخاصیلری آدام گورور، بورک قویمادان ائله بورک قویوللار کی او شخصین گوزلریده یومولور .جبی نی دئیب لر آدام تانییب، او بیر سین آدام نئجه تانیسین ؟آمما بونودا بویوک شاعیریمیز نیظامی دئیب کی :آدام قولای بورک تیکن عوضینه ،یاخشی پالان تیکن اولسا گوزلدی!
وای آتامین ائوی تیکیلسین اوندا وای بیزیم حالیمیزا !!
گرگرلی آراز
ساوادلاری اولمادان ،
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
عالیم اینسانلار کناردا دوران زامان ،اولکه میزده اولان بعضی تئلویزییادا -خبرچیلیک لر،سینامادا-آرتیس لر ،تیم لرده –توپچولاریمیز، ساوادلاری اولمادان ،مونجوقلاری آلنی لاریندا گزیر
بیزیم شهر ،جولفا آزاز آدلی آزاد منطقه سینه ،چوخ یاخیندی .بو جهت دن منطقه نین چوخ ایشچی لرین ائله دور بر کند – شهرلردن گوتوررلر. تخته کورپونون گئد- گلیشینه گوره، قاپیدا آختارماقا، خانیملار اوچون آللاه تعالا رحمت ائیله سین ،اسمر خانیمی توتموشدولار. اسمر خانیم بیر اللی - اللی بش سیننینده، گوزل سیمالی ،چوخ شوغلوق ائیله ین آدامیدی. هئچ بیر کسین ناراحاند اولماسینا راضی اولمازدی .او چتین ایشده هئچ بیر کس اوندان او مددتده اینجیمه دی .
خیلاصه او گون بو قاپی(تخته کورپو)، شولوقودی .هامی صفده نوبتیله ماللارین گوتوروب ،خانیملار طرفینده، یاواش -یاواش اسمرخانیم اولان طرفه گلیردیلر. نوبت خدیجه خانیما یئتیشدی کی ناخجیوانا اوچ گون بوندان قاباق گئتمیشدی ،ایندی قاییدیب ،گلیردی. اسمر خانیم کیف لری آچیب باخیردی،باخا -باخا دا ائله خدیجه خانیمیله کئف -احوال ائیله یردی. کیف ده ائله بیر قدغن اولان بیر شئی لر یوخودو ،بیرده کی اوچ دوگی تورباسی ،بیرده ساماوار قوطوسوندا ،او طرفدن آلان شئی لری ییغیب ،باغلامیشدی. وسایلین آختاریشی ،قورتولاندان سونرا ،ایش خدیجه خانیمین اؤز آختارماسینا، یئتیشدی.
خدیجه خانیم چوخ بیر یئکه ،هوندور وزلی ،خوش سیما ،انداملی بیر خانیمیدی. یوز ایرمی بش کیلو اولاردی .اسمر خانیم ،اونو ،خانیملاری آختاران یئره ،هدایت ائیله دی .اسمر خانیم اللرین آپاریب، اونو آختاراندا ،خدیجه خانیم اللرین گویه قوزایب ،اسمر خانیمین اوزونه گولومسونه رک، دئدی: اسمر خانیم نئجه کی کیف لرده ،دوگی توربالاریندا، بیر شئی لر یوخودی، ائله منده ده بیر شئی یوخدی. خدیجه خانیم بونلاری دییه -دییه اسمر خانیم اونون پاچالارینین آراسینا ،یئتیشمیشدی. هاوا ایسسی اولماقدا ،بیرده خدیجه خانیمین یوخاری وزنیده اولماقدا، آلت پار-پالتار گیمه میشدی، ائله بیر دون گییب، هر بیر زادین توتموشدی. او زامان کی خدیجه خانیم دئییردی: منیم بیر شئی یم یوخدی،نه یه آختاریرسیز؟ اسمر خانیم دونو قوزایب، الی ،خدیجه خانیمین ایکی پاچاسینین آراسین ،دولانیردی. بیردن اسمر خانیم الین موحکم بیر ایکی دفعه، شاپپیلدایا –شاپپیلدایا برک ووردی بوش اته ، دئدی: خدیجه خانیم دئییرسیز بس، منیم بیر شئی یم یوخدی، بس بو نه دیر بوردا؟!!
گرگرلی آراز
جمهور باشقانلیقا کاندیدا!
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
جمهور باشقانلیقا کاندیدا!
مشهدی عباد عمی نین آروادی توکذباجی ،سیره دن آخشام اوستو گلنده ،گوردوم .سلام علیک ائیلییه ندن سونرا، توکذ باجی بیر سوز دئدیکی یئککین لریم قالدی- کاللاریم توکولدی. توکذباجی ،دئییردی:بالا اوغلوم، عباد عمین جمهور باشقانلیقا، ایسته یر یازیلا !گوروم او اسمرین ارین، جهننمین اورتاسیندا ،یورقان دوشه گین سالسینلار. گئدنده مککه یه، کندین کدخودالیقین، قیرخ گونلوقا ،مچیدین موهریله برابر، عباد عمی وه وئردی. آمما اوغلوم اونو دئییم ها، او قیرخ گونو یامان کئیفه عباد عمیله باخدیق ! بولوسن نئجه؟ دئییم سنده بیل؟ قاپینی آچ ،گئچک ایچه ری ،هم بیر عمی گلینی گوروم ،همده او قیرخ گونون ناغیلین سنه دئییم ،قیرخ ایل دئسه م قورتولماز .
ائوی آچاندان –چای ایچندن سونرا ،باشلادی ناغیلین ایدامه سین :هن اوغلوم ،او قیر گوندن سنه دئییردیم: او قیرخ گونون- ایلک هفته لری ،هامی کی بیلدی بو ایکی آچار بیزده دی، سلام علیک لر باشلاندی. بیر گون قاپی دویولدی، گوره م کیم اولا؟ شیدا بی بی دی، الینده بیر خوم ساری یاغ ،منه مجال وئرمه میش ،سوزه گلدی: سن اللاه توکذباجی ،باخ گور، بو ساری یاغ اصلی دیر یا یوخ ؟من بیر بارماقلادیم، دئدیم :پیس دئییل، گوزلدی. زورلا –بلانان خومو یئره قویوب ،دئدی: حاجی ایکی دنه سیفاریش وئرمیشدی ، بیرین ائله سیزین آدیزا آلیب، الیمی قئیترسن ، بیر عومور کوسه رم. سونرا اللرین اوفکالادی، اللریمی- اللریله توتدی. اللریله توتان کیمی ،بدنیمه بیر الوو گلدی، ایندییه جان او ایسسی نی گورمه میشدیم .بولمه دیم اونون ایسسی سیدی ،یادا ساری یاغین ،اوردا نه دئسه ردی قبولومودی. شیدا بی بی ،دئدی :توکذباجی سن اللاه، بو کاغاذی وئر مشهدی عباد عمی یه، ایمضالاسین . بیزیم اوغلان گومروکه ایمتحان وئریب، قبول اولوب ،مچیدیمیزینده موهور –ایمضاسی اولسا، دئییللر ایش موحکم اولور .منده اوزومو اونون یانیندا ائله شیشیتدیم، دئدیم: مشهدی عباد لازیم دئییل! اونو من اؤزوم ایمضالارام ،موهور ووررام. بو قیرخ گونو مشهدی عباد عمین کیشی له ره، منده عورت لریمیزه ،مچیدده -سیره لرده خیدمت ائدیردیک، اونلاردا اینصافن، برک بیزه حرمت قویوردولار.بیر گونو بو قیرخ گونو ائوده ناهار- شام ایکی میز یئمه دیک ،هامیسین بو ائوده قوناق- او ائوده قوناق، گوزوزدن ایراق ،گویلوزا دوشمه سین، قله مه یین صاحابی اوزومو-ماربایا نین مجیدی قووونو، بیزیم ائودیدی.
خیلاصه اؤز گوزومله گوردوم ،بو قیرخ گونون آخیر هفته لری، قاپی دالیندا، بعضی اشخاصی لرده بیزیم ائوین قاپیسینین دویوب -گیریردیلر قاپی دالیندا، بیزیم مشهدی عبادا نه دئیب- نه قویوردولار، آخیر دفعه ده ال گئدیردی، مشهدینین جیبینه،مشهدی ده اونلاری ، گیزلینجه قاپیدان، یولا سالیردی .هر زادیمیزی تزه له دیق، آشاقا موهره دیواری ،پیشمیش کربیچ ائیله دیق، بو باشدان بیر اوتاق-اوتاقلارا علاوه ائیله دیق، حامام- ال اوزیئریمیز یاخشی دئییلیدی ،بیر بالاجا ساهمانا سالدیق .
خیلاصه نه باشیزی آغریدیم ،آداملاردا -مسئوللاردا گوردولر، مشهدی عباد عمین کارا گلن آدامدی، بونیله یولا گلمک اولار. اورادان دیپلومون آلدی، شهریمیزین شوراسینا یول تاپیب، بیر مددت شهرداریمیزی ایشلتدی. عباد عمین بو گونلر اوزاقدان ،تئلکیرافی، لیسانسین -فوق لیسانسین –دوکتوراسین آلیبدی .ایندیده قورخورام، جمهور باشقانلیقینا چیخا ،بولورم حتمی چیخاجاق. نییه چیخاجاق؟ ائله بیر دیلی وارها، هامینی حتتا ایلانیدا یوواسیندان ائشیکه چیخاردار. هامینین دیلین بیلیر، هامینین ایشین یوللاندیریر، مملکته بوجور آدام لازیمدی.
او آغام قولسوز ابولفضل یدن ایسته میشه م، بیر-ایکی یئره نذیر دئمیشه م اینشااللاه نذیرلریم قبول اولار.تزه ده بیر یاشیل سوفره ،بو اسمرین گلینی چیخاردیب ،یاشیل سوفره دی، یاشیل جیلدیلی قرآن -یاشیل تسبیع -یاشیل شعمدان ،هرزادی یاشیلدی. ائله پول ییغیشیر- ائله پول ییغیشیر، تامام حاجتلریده قبول اولور.
او گونلری بیزیم قونشودا ،آدین دئمیره م پیس اولار، غیبت دی، آروادین بوشویوردی .آدین دئمه سه مده ،سیزه پیس اولار، سکینه نین اوغلونو دئییره م .گلینی چوخ بیر پیس- ایندیکی گلینلرده ندی، اورا بیر بویوک نذیر دئیب ،همی ده آیاق یالین پیریمیزه گئده جک .داها من مشهدی عباد عمیندن اوترو، آیاق –یالین پیره گئدنمه رم .آمما بیر نذیر دئییرم او یاشیل سوفره یه، بو مشهدی عباد عمین جمهورباشقانیندان چیخماسین، سنی ده مشهده گوندررم. بالا اوندان قورخوم یوخدی کی، اوزومدن قورخورام. مشهدی عباد عمین جمهور باشقالیقا چیخسا ،توکذ خالان ،داها قبول ائیله مز.
اللاه گوروم بو اسمرین ارینین یورقان- دوشه گین، جهننمین اورتاسیندا سالسین .بونو توکذ خالا دییه- دییه ائودن چیخیب گئتدی. آمما او گئجه اصلا من یاتا بیلمه دیم ،چونکی منی ده مچیدین هئیت اومناسیندان بیر نفر حاجی عمواوغلی، مچیده چاغیرمیشدی، آچاری وئرسین ،بو هفته مککه یه یولا دوشوردی. گوره سن من مچیده گئدیم ،آچاری آلیم یا یوخ!!
گرگرلی آراز
سنه وئرمک لازیم دئییل کی
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
سنه وئرمک لازیم دئییل کی
چایخانادا اوتورموشدوق بیر نفرغریبه- اورتا بوی - ساک الینده چایخانایا وارید اولدی. بیر یئرده اوتوروب ،چای ایچه- ایچه گوز آلتی ،اویان -بویانا باخیب، هامی نی ورنداز ائیله یردی .ایکینجی چایی مهدی گتیره نه جان ،هی اللرین اوفکالایب،بیردن ، چایچییا اوز توتوب، دئدی: اینجا اگر در یک گاوداری –مرغداری کاری پیدا بشه من می توانم کار کنم .بو سوزلری دییه- دییه اللرینده کورسه دیردی ،یعنی بو کی ،باخین، ایشله ین آدامام. سونرادان او دئدی ،از ولایت دوری آمدم ،به جلفا سی روزی هست آمدم، اما کاری نتوانستم پیدا کنم .بو ایش اولمویان زامانلاردا ،چایخانادا هامی چوخ فیکره گئتدی ،هره ده بیر سوز آغزینا گتیریردی. مشهدی حسن ،دئدی: بایرامین گاودارلیقیندا ایش اولار. احمد دئدی :او گئچن هفته بیرین تاپدی ، صالع گلیب اونیله ایشله یر. هره بیر آدرس وئریب، او بیرسی جوابین وئریردی. غریبه قارداشیمیز بیردن قایدیب، دئدی: حالا که کار نیست، آغا مهدی یه پولی از این آغایان برام جمع کن، تا من مرخص شم !اوندا معلوم اولدی ،بو قاردا ش نه اوچون گلیب!چایچی میز، مهدی ده سوزده قالمییان آدامدی ،اوز توتوب بیزه ساری،گولومسونه رک، دئدی: آی جانیم منیم کی او اوزوم اولسایدی، سنه پول ییغیم -دیله نیم ،اؤزوم ییغاردیم اؤز جیبیمه قویاردیم! نییه داها سنه وئریردیم !!
گرگرلی آراز
بیز هارای چکیب ، دییه نده هانسی کئفلی ائشیدیر!
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
بیز هارای چکیب ، دییه نده هانسی کئفلی ائشیدیر!
ائلچی بئی له –دوکتور جئری جاوانلیقدا، اونلاردان بتری کئفلی ایسگندر، بیر آز سس-صدالی جاوانیدیلار. بیر گون پوللاری خرجله مه یه قورتولور ،هئچ بیر یئره گومانلاری قد وئرمیر ،بیر- بیریله قرارلاشیللار مئیداندا ،احمد عمی نین توکانینا، بیر ال دولاندیرسینلار. یاری گئجه ، ساعات اوچ ایراده له رینده ،احمد عمی نین توکانینین دامیندا، نوودانین دیبیندن بیر قلبیر انینده یئر آچیب ، دوکتور جئری آریق اولماقدا، ایچه ری سوخولور.اوردان ، آلتی قوتو کیبریت –آلتی شوشه کانادای –آلتی پاکت زر سیگارتی –آلتی بسته بیسکیویت –آلتی دست سورمالی شیرنی گوتوروب بیرجه –بیرجه، او باجادان وئریر، قالایچی مورتوض آلیب ،کنارا قویور. توربا دولاندان سونرا، قالایچی مورتوضون ایشارتیله، دوکتور جئری ائشیکه چیخیب ،کئفلی ایسگندرین چینینده ،بیرگه کئفلی ایسگندر گیلین باغینا یولا دوشللر. اوردا ،اوچو بیر گیزلین یئرده، یئره قویلایب، گلیب شامی یئیب ،مچید قورتولاندان سونرا ،باغدا توربانین باشینا گئدیب – گوروللر، هر بیر شئی دن، ایکی جوت یعنی دوردی ،قالیر. اوچونون آراسیندا، کئفلی ایسگندره ظن گئدیر، اودا قبول ائیله مه مکده ،هی دئییردی: سیز ائله بو سایاقدا، احمد عمی نین توکانیندان ،گوتورموسوز. اوچوده قرار قویوللار، سحر احمد عمی دن بیر تهر ،خبر آلسینلار .
سحر اون ایراده لرینده ،کندیده هامی بیلندن سونرا، اوچوده دوکتور جئری- قالایچی مورتوض –کئفلی ایسگندریله برابر،احمد عمی نین توکانینا ،وارید اولورلار. آمما سوروشوب- سئوال ائدنلر دوکتور جئریله -قالایچی مورتوض اولور. قاپی یانیندا کئفلی ایسگندر دوروب، تاماشا ائیله یر . چوخ سوزدن سونرا دوکتور جئری،احمد عمی دن سوروشور: احمد عمی بو گئجه نه ییز گئدیبب ؟
احمد عمی : جئری بالا ،آلتی قوتو کیبریت
دوکتور جئری :کئفلی ایسگندر ائشید!
احمد عمی :مورتوض بالا، آلتی شوشه کانادای
قالایچی مورتوض: کئفلی ایسگندر ائشید!
احمد عمی: جئری بالا، آلتی پاکت زر سیگارتی
دوکتور جئری :کئفلی ایسگندر ائشید!
احمد عمی :مورتوض بالا، آلتی بسته بیسکیویت
قالایچی مورتوض: کئفلی ایسگندر ائشید !
احمد عمی: جئری بالا !آلتی دست سورمالی شیرنی
دوکتور جئری :کئفلی ایسگندر ائشید!
اوندا گورورلر ، کئفلی ایسگندر یوخدی. قالایچی مورتوض ائشیکه چیخیب ،اوجا سسله ،دئییر :کئفلی ایسگندر! آی کئفلی ایسگندر! ائشیتدین؟ !!
گرگرلی آراز
موسلمانچیلیق!
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
موسلمانچیلیق!
وحید آدلی جاوان، قونشو کندیدن ،پاسبانچیلیقا یازیلمیشدی .ایمتحان وئریب ،اوردان گوزل رتبه یله بیرده کی اوجابوی –قد-قامت لی- ساوادلی اولماقدا، قبول اولموش، بیر مصاحبه سی قالمیشدی .گئجه یاتمامیش ،بوتون اندییه جان نه مه نه اوخویوب- اورگشمیشدی، منبردیبیندن نه گوروب -ائشیتمیشدی، ذهنیندن بیر- ایکی یول گئچیتدی.
ائله ال- ایاق ائیله مه میشدن ،گوردی سحر اولوب، گزینشده بونون آدی سسله ندی. او صندل ده کی اوتورموشدی، قاباغیندا بیر نورانی- اورتا یاشلی آدام اوتورموشدی .بیر- ایکی دفعه پرونده نی آچیب –بوکدی، سونرا منه باخیب چایین ایچه –ایچه،دئدی: اوغول آدین- فامیلین بیرده هاردان گلیبسن ؟هامیسین جابجا، دئدیم .سونرا پرونده نی دولدورماق اوچون، بیر پارا اساسی سوزلر سوروشدی ،اونلاری دا دئدیم. پرونده نی بوکوب ،بیر آیری دفتری آچیب سوروشدی: اولو کفنی نئچه تیکه اولار؟ عورتیله –کیشی نین کفنده نه فرقی وار؟ اؤزومه ها زور گتیردیم، تاپیب دییه نمه دیم. بیردن قایدیب او کند لهجه میزله، دئدیم :حاج آغا سیز پاسیبان گوتورورسوز؟ یا میده شور ایستیخدام ائیله یرسیز؟!حاج آغا سوزه گلدی :یوخ بیر موسلمان گره ک هر بیر شئی دن باشی چیخا .
چاره سیز بیر فیکیر باشیما دوشدی .کندیدن گلنده مشهدی رحمان، تراختوروندان بیر کهنه تسمه یله –ایستارت وئرمیشدی، ایشیم قورتولاندان سونرا اونلارا تای، اونلاری آلیم گتیریم، تز اوایکی سین چیخاردیب ،کورسه –کورسه ده دئدیم: بونلار نه دی ؟بیر باشین قوزایب باخدی ،باشین توولادی، دئدی: گره ک بیله م ؟دئدیم موسلمان دئییرسیز؟!بیر موسلمان گره ک هر بیر سوزو بیله !
اوچ -دورد ایل اولاروحید جنابلاری همن پاسیبانچیلیقدان تاقایوت اولوب !!
گرگرلی آراز
بانکیدان یئددی میلیون
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
بانکیدان یئددی میلیون
بو یاخینلاردا بانکلارین بیریندن ،منیم آدیما ،یئددی میلیون پول جایزه چیخمیشدی. من اؤزوم چورکچییم ،اؤز ریشته مده بیر قووتلی ایش بیله نم ،اوتوز ایلدی بو ایشده یم ،ایسته ردیم چورکچیخانادا بیر سرمایه گذارلیق ائدم، یادا بیر کیتابخانا آچام کی چوخ بونا ایسته یم وار، یادا کورپه لر اوچون بیر نمایش ائوی تیکه م. بو سوزلری ائوده دییه ندن سونرا، چوره گیم زهر اولوبدی. آخیر سوز بو فیکیرده یدیم ،قاپی دویولوب ،اوچ موعللیم یولداشلاریم -اسکی همکیلاسلاریم ،ایچه ری گئچدیلر. چوخ اویان -بویاندان سوز آچیلدی ،سونرا مطلب یئددی میلیون اوستونده دانیشیق دایاندی. بیر -بیر موبارک دئدیلر، چای ایچیلیب، آلما سویا -سویا سوز آچیلدی. حسن موعللیم، دئدی: بیزیم بو شاطیر اوغلان ،باشارماز چوره گی هاردان آغزینا آپارسین ،یا آپاریب بیر قالاق کیتابا وئره جک، یادا بیر تئاتیرخانا آچاجاق، ایندی پول پتکده دی -تاکسی دادی -گاودارلیقدادی .هانسی سینا رایین وار، بیسم اللاه ،من ائله اوندان اوتور گلمیشه م .
اکینچی دی بوستانچی دی دامداردی ،
سوپورگه چی بادینجانچی باغداردی ،
پتکچی دی تاکسی چی دی گاوداردی ،
هارا باخیب گورورسن موعللیمی .
فیروز موعللیم ،دیله گلدی: بونلار نه دیر؟ نه سوزدی؟ بورا باخ، بو یئددی میلیون جان وئریر دره دوزده بش قطعه یئره- ایرمی دورد ساعات سویا، اوچ دورد ایلدن سونرا، ایجاره سیله برابر، اوتوز- بش میلیونی آشوب یوخاریسینا گئدر .حاضیرسان ؟بلی سین دئگینن، آخشاما یازیم گئدسین .
بیردن گوردون جوراب توربا بئلده دی ،
دره دیزده بئل چینینده سئل ده دی ،
قار بوراندا قار یاغیشدا یئل ده دی ،
هارا باخیب گورورسن موعللیمی .
محممد موعللیم بوتیکخانا، بیرده توکاندا پول یاتیتماقی ،مصلحت گوردی .
بوتیک خانا قویوب ساتیب پالتاری ،
روس ماشینی پییانونی گیتاری ،
هاواق گئده جاق مکتبه ساری ،
هارا باخیب گورورن موعللیمی .
بیر گون بققال اولوب اینه تئل ساتیر ،
سیمیندی له ! قازما ساتیر بئل ساتیر ،
ایسوتیله ساری کوکلی هئل ساتیر ،
هارا باخیب گورورسن موعللیمی .
بونلار منی چوخ دانلایب ،یویوب -یویوب آریددیلار. آخیر سوز، گئدندن سونرا ،اؤزومیله بیر فیکره گئدیم .اؤز- اؤزومه دئییردیم :بو موعللیم لر اؤزلری بیر بویوک اشخاصیلردندیلر، گور، بو مین -بش یوز موعللیمدن بیزیم محالدا، بیری فرهنگیده -هنر خطدینده -پوللارین ایشه سالیب لار؟ بیر کیتاب توکانی یا بیر تییاتیر- سینماخانا بیر چالیب- اوینایان یئر، فعالییت کورسه دیبلر؟ من کی گورمه میشم ،هامیسی ماشااللاه ،اودور باخ هزی موعللیمه ،یئریشیقین باشارماز، اوتوز -ایکی حروف الیف به یی دوز یئرینه جابجا گتیره بیلمه ز، یئر آلیش وئریش مغازاسی آچیب، ایندی میلیوندان دانیشیر. نییه اونو دییه ک ائله توتاق اکبر موعللیمی،آژانس قویوب ،اشیدیرم ایکی ماشین سوروجی موسسه سینده اوزوندندی .ناهاردا تیلته سین خانیمی دوغرایب قاباقینا قویار.بونلار اوزلری بویوک فیکیر صاحابیدیلار، پوللی ایشلری اوزلری گوتوروبلر . محالیمیزین انجمن لرین –آرا یاتیردان ایداره سی- دوولتیله میللتین آراسیندا اولان ایداره لر- ماشین ساتان ماغازالار- کاشی –سرامیک- جوربه جور توکان- ماغازالار- آخیراجان دییه بیلر سیز.
واللاه ماشااللاه نه دئییم آخی، بیر سنه قالیب ائله بیر کیتابخانا یا بیر نمایش ائوی تیکه سن؟ سنین او آلچاق باشان گویدن کوللر اله نسین !بونلار گوزل اولسایدیلار، اونلارین آغیللاری سندن چوخدی ،اونلار بو ایشی گورردیلر .
آلتی گونیدی ،ائوده گوسولوردوم ،خانیمیله کوسی ساخلامیشدیم .بیردن دئدیم :خانیم!منیم بیگ جانیم !کیتابحانا بی کیتابخانا- تیاتیرخانا بی تییاتیرخانا ایجازه زله ایستیرم فیروز موعللیمیله بیر یئر- یورد، آلیش- وئریش توکانی آچام .خانیم نه دئییرسیز؟ ایجازه وئریرسیز ؟خانیم بی تس -تس باخدی، اوز- اوزه ساتاشاندا، بیر یالاندان گولومسولندی، دئدی: کیشی! نه دییه جه یم، ائله بیل تزه آغیلا گلیرسن! چوخ موبارکدی !
ائله بیل تزه آنادان اولوردوم، بیر بویوک خاطادان یاخام قورتولدی !!
گرگرلی آراز
قیغلاسادا دئییل میر!
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
قیغلاسادا دئییل میر!
سیفی له –ال اکبرین ائله ایشله ری اوشاقلیقدا، یوخودان دوراندا، ال -اوز یومه دن بیرله شیب ، چوله گئتمه ییدی .سیفی نین بیر اون -بش دنه قویونو -بیر ائششکی، ال اکبرینده ایکی اینکی واریدی. قاتیب بیرگه کووشنده -او گوده یئرلری- بیچیله ن زمیله ری نوبیله اوتاریب ،حتتا توربالاریندا چای –چورکلرینده بیرگه قاتیب بولردیلر. هردن ناهار زامانی عابباسدا ،بونلارا قوشولوب، دیل -خوشلوق ائیلردیلر. عابباس بو ایکی سیندن بیر آز یئکیدی،آمما بونلارا خاطیر چول- چووه نی، بیر- بیرینه ووروب ،بونلاری تاپاردی. هردن یوخ اولوب ماشینلاردا شوفر- شاییدلیق، یادا ائله اؤزو هردن گزماقا –ایشلاماقا تهرانا، گئدردی .سیفی له –ال اکبرین یانینا گلنده ده، ایسته ردی بیر آز سوزلرینده، فارس کلمه لر ایشله دسین. او گونده ائله او گونلردن بیری سیدی، اوزاقدان سسله یه- سسله یه عابباس آغا گلیب یئتیشدی.
عابباس :سلام آغا پسرها !
سیفی له –ال اکبر :علیکوم سلام عابباس بی بی اوغلی .
عابباس :بی بی اوغلی چییه؟صدا بزنید آغا عباس یا برادر عباس!
برادر عباس! جیبیندن بش لاواش چورک ،بیرده بیر یئکه دویمک لیق سووزی، یئره قویدی. هممشه کی کیمین قاتیب، یئدیلر. هردن گئچی دن -قویوندان یاخینلاشاندا ،هامیدان قاباق عابباس دیلله نیب، دئییردی :بز خر -گوسفند کورخر !برین گم شوید! گول ها گول دوشوب ،اوچ یولداش بیر- بیریله نهایت سیز کئیفه باخیردیلار. بیردن عابباس، دیله گلدی: سیف اللاه ائوده مادریوی ،هانسی اسم یله صدا ائیله یرسن ؟سیفی دئدی :آنامی، آبا سسله رم .عابباس دئدی: یوخ من داها ائوده مادر نجیمه می ،مامان نجیمه سسله ییرم !ال اکبر دئدی :عابباس اوجور سسله مه ،احمدین تزه آروادی اولوب ،ائشیدر -ائلر نجیمه خالانی سنین الیندن آلار ها !چوخ سوزلری ،عابباس ،سیفی له- ال اکبره اورگتدی. زیره ،نعلبکی- ائششکه ،خر- گئچی یه، بز -قویونا ،گوسفند دئسینلر. بیردن سیفی عابباسدان ،خبر آلدی :برادر عابباس، بو فارس دیلینده گئچیله -قویونون قیغینا نه دییه ر؟ عابباس بیر فیکره گئتدی، سونرا دئدی: نه سیز پخما تشریفیز وار، اونلارین گوسفند -بزلاری قیغلاماز کی اونلارا بیر سوز دئییل سین !!
گرگرلی آراز
موختارنامه نین صاحا بییه م!
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
موختارنامه نین صاحا بییه م!
اینتیخابات زامانیدی، هامی مونتظیریدی گوره سن کیم نئجه تبلیقات ائیلییه جک، کیم اینتیخاباتدا غلبه گله جک . بیزیم موحالدا، چوخلو اؤزون دئپوتاد سئچیمینه یازمیشدی. هله تبلیقاتا بیر -ایکی هفته قالیردی، ائولرده- قوناقلیقلاردا- مجلیسلرده، دانیشمالار- گوروشلر گئچیرله نیردی. بو سفر قاسیما* گوره احمدین ائوینده یدیک. قاسیم قوناقلار گلمه میشدن، اؤزون منیم یانیما وئریب، بیر- ایکی عکس لریندن- یازیلاریندان منه وئردی. عینکی عوض ائیله دیم،کاغیزلارا بیر- بیر باخیردیم، اونلار چوخ گوزل رانگیده -ماتیرالدا ،سالینیب یازیلمیشدی، گوزل سوزلر دئیلمیشدی. بیزیم بو قاسیم زمین شیناسلیقدا ، فوق لیسانس یدی، اون آلتی ایل محیط زیست ایداره سینده ایشله ییر. شهریمیزین شوراسینا ایکی دفعه چیخیب، مچیدیمیزده هئیت اومنادندی. بیر -ایکی دفعه ، بش گونلوک اوردویا گئدیب، میرده شورخانامیزین چوخداندان کفنداریدی .بونلارین هامی سی بیر- بیر قید اولونموشدی ،هامی سیدا دوزودی، یازیق قاسیم بو یولدا چوخلی زحمته دوشموشدی. ژئستی پارتلئتلرینده ده گوزلیدی، ائله عکس یده دورموشدی، او پیچاق- قمه ده ین یئرلر گورسنمیردی! آمما بیر- ایکی سوز گوردوم یازمیشدی، سیزه دئمه ییم پیس اولماز. ایلک اویودی کی اؤز عکسینین آلتیندا یازمیشدی: ایه ر منه رای وئرسه نیز، من مجلیسه چیخا بیلسه م، مشهدی قوربانیله -کربلایی نجفی اوتوز ایلدن سونرا باریشدراجاقام! کند چشمه سین آریددایاجه یم، قصصاب مشهدی حسنی باغلادلایاجه یم .....قاسیما، دئدیم:بونلار نه سوزدی یازمیسان؟ دئدی: نئجه کی؟ دئدیم: قاسیم، سن قانون وئره ن سن، بیرده قانونون نگهبانی، داها هئچ. دئدی: یوخ، بونلاری یازمیشام، بونلار چوخ مهم بیر سوزلردی. میثال اوچون مشهدی قوربانیله- کربلایی نجف باریشسالار، ائله بیل آبوشیله- بیزیم دوولت باریشیب. کند چشمه سی آرینسا ،ائله بیل اورمو گولو دوزه لیب. قصصاب مشهدی حسنی باغلاسام، ائله بیل وبا ناخوشلوقون حصارا سالمیشام !بو او قدر بیزه ائششک- آت اتی یئدیردیب ها ،باغلاماق سهلیدی- بوینون وورماقا حققی میز وار! بابت منی سوزلریلن ایناندیردی، آمما ایکینجی سوزلرین داها نقدر دئسه ده اینانمارام، او بئله یازمیشدی :موختارنامه نین- گلستانین - حیدربابانین صاحبی! قانیم کلله مه چیخدی، دئدیم: آی جانیم موختارنامه نی یا او بیر سی کیتابلاری سن یازیبسان؟ نییه یالاندان دانیشیرسان؟ قاسیم چوخ اوزی قیرمیزی، دئدی: دوزون دئمیشم دا ،من اونلارین صاحبی یم، اونلارین اوچونده آلمیشام. بیر باخدیم تاقچایا، دئدیم :نییه بس استغفراللاه نهج البلاغه نی- قورآنی یازمامیسان؟ بیر باشین آشاقا سالدی، دئدی: قورخدوم اینانمییالا او جهتدن یازمادیم !دئدیم بونلاری ایناناللار؟ دئدی :نییه اینانماسینلار؟ کیم نه بیلیر ایندییه جان بونلاری کیم اوخویوب؟ بیرده کی یالان دئمیرم اونلارین صاحبی یم. بیر باخدیم قاسیمین اوزونه، اؤز- اؤزومه دئدیم: گور بیزه کیم ایسته یر صاحاب اولسون !!
گرگرلی آراز
قاسیم =خییالی بیر آد
چاققالا آشی
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
چاققالا آشی
بیزیم بو آنا بیگیم ین اری، چوخ بیر گوزل سیننی گئچمیش آدامدی. اکینچیدی، یئکه- یئکه باغلاری، چوخلی یئمیش- تاخیلی ایل باشی اوزونه توپلایار. آمما اؤز مالینداندا گوزل موغایات اولان اینساندی، قویماز اونا بیر نفر زور دئسین. آمما بولمورم بو خیردا خانیم گیله ،نییه هئچ بیر سوز دئمیر، هرنه قدر باغدان یئر- یئمیش آپاریللار، اصلا ایشی یوخدی. بیر گون بو مسئله نی حاجی عمی دن خبر آلدیم .او بئله سوزه گلدی:
بالا اوغلوم بیر گون باغدا گزیردیم، باغین آشاقا باشیندا ایکی آرواد گوردوم، یاواش -یاواش اوزومی قیزیل گوللرین دیبینه وئردیم ،گوروم نه دریب- آپاریللار. خیرداخانیم بیرده گلینی گلثومودی، ائله بیل خیردا خانیم ایلک گلمیشدی چاققالالاردان ییغیب آپارمیشدی ،ایکینجی دفعه گلنده،گلینی گلثوموده گتیرمیشدی.
چاققالالاری دره -دره گلینینه بئله دئییردی: گلثوم بالا تئز اول، حاجی نین گلن زامانیدی ،او تبرزه لردن درگیلن، اونلارین گوزل آشی اولور، آدام بارماقلاریندا یئییر.من بیر تعججوب ائیله دیم، چاققالا نه دیر؟ آش نه دیر؟ آمما سونرا گوردوم کی دوز دئییر، بیر- ایکی یئرده اؤز یئریمیزده یوخ، آیری کند قونشوموزدا چاققالا آشی یئمیشه م. آللاه نه دئییم -نئجه ائیله ییم بونلار بیر آداما بو چاققالا آشین دئمه سینلر، قیزیل گوللرین دیبیندن بیردن چیخدیم ائشیکه ،عوضین کی بونلاری پاشوتلاییم ،باغدان ائشیکه اوتوروم ،سلام وئردیم، حتتا بیر گولومسولندیم ده. اللریمی اوفکالییا -اوفکالییا بیر آز یاخینلاشدیم. خیردا خانیم -گولثوم گلینی ایلک قورخدولار، بیر آز هویوخوب دالییا چکیلدیلر .خیردا خانیم سوزه گلدی :حاجی یولو باغلاما،دالییا گئت ،بیز سن دییه ن دئیریک ها. چکیلدیم دالییا، دئدیم: خیردا خانیم، باجی ،بونلار نه سوزدی؟ ریجا ائیله یرم بیر آز چوخ درردیز،بونلار نه دیر؟ آمما بیر ریجام وار، بو سوزی کی گلین یزله دانیشیردیز چاققالالاردان آش اولار، چاققالا آشینین صوحبتین بیر نفره محلله ده دئمییه سیز. سن آللاه هاچان چاققالا آشی گویلوزا دوشدی ،گلین اؤز باغیزدی، درین آپارین. بو سوزی محلله ده بیلسه لر ،منه باغ -باغاتدا بیر چاققالا قویمازلار !اوزاماندان اونلار محلله ده چاققالا آشدان بیر سوز دئمیللر ،منده اونلارا باغدا چاققالالار زامانی چاققالا درمه یه بیر سوزوم یوخدی.
بو سوز هر صینفه عاید اولور. بیزیم محلله ده چورکچی میز چورکخانادا آدامیله ائله رفتارائیله یر، چورک آلماقی اوردان آدام ایسته یر بیر یوللوق ترکیدسین. او گونلری گوردوم احمدین نوبه سیده اولمویاندا ،بیر بش دانا کوره نین او گوزل یئریندن، چورکلردن آرییر ،دالیلارین سیلیر، کاغیز آراسیندا آداملار دورا -دورا احمدی چاغیریر، اونا وئریر. او گونلری احمددن ماجرانی خبر آلدیم ،احمد، دئدی: واللاه بیر سوز یوخدی بیر- ایکی دفعه او گونلرده چورکچی نی اون ساتاندا -ماشینا اونلاری ووراندا گورموشم ،باشیمی آشاقی سالیب بیر سوز-بیر یئرده دئمه میشم .چورکچی میز او زاماندان منی نوبه سیز یولا سالیر. احمد بونو دییه ندن منده ایشیمین اوجون تاپمیشام. بش -آلتی گون بوندان قاباق گوددوم -گوددوم بیر- ایکی دفعه چورکچی میزی اون ساتاندا، بهانه یلن کوچه میزدن گئچدیم، حتتا قاشدیم اونلارا کومکلیقدا ائیله دیم. او زاماندان منله ائله دوست اولوب ها ،اوشاقینا چورکلری وئریر، ائویمیزه گتیری. داها ایشیمی تاپمیشام، بیر گون بانک رئیسین گودورم، بیر گون ثبت مامورون- بیر گون دارایی ایشچیلرین -بیر گون اونو- بیر گون بونی گودورم .بوتون ایشلریم ساهمانا دوشوب .ایکی گوندی شهردارینین دالیسینجایام بیر بالاجا حیه ت برنامه سینده شهردارلیق ایشیم وار، ایستیرم الیمین آلتی ندا بیر سوزی اولسون، گوزل منی تحویل آلسین. اوندان سونرا حوسینقولی عمی له بیر ایشیم وار. حوسینقلی عمی دن بورداکیلار تکین ضعیف نوکته تاپام ،ضعیف نوکته تاپا بیلسه م،نه جور شعیر وئرسه م ،مجلیسلرده اوخوماقا بیر سوز دئمه ز. بیر شعریم وار عومورده ائله اونو دئمیشه م، آدین عوض ائدنده تمام مناسبت لره دوشور .باری تعالادان ایسته میشه م، نئجه بو چاققالا آشی ماددی قیسمتینده منه یاردیجی اولوبدی، معنوی ایشیمده ده منه کومکلیقی اولسون !!
گرگرلی آراز


c: text/html

text:
ائله بیر کیشی نین توت اتگیندن
بیل سنه ایمدادی اول ائیلر – ائیلر
ذره جه اوستونده اولسا نظری
یئردن داش گؤتورسن لعل ائیلر – ائیلر
بؤهتان دئمه ، بؤهتان توتار آدامی
قول ائیلر ، بازاردا ساتار آدامی
جهنم اودوندان بتر آدامی
یوخسوللوق یاندیریب ، کول ائیلر – ائیلر
عاقل اینسان دئمز هر گؤردوگونو
دالدالار دوشماندان وای دردیگینی
گؤرمزسن ناکسین پای وئردیگینی
وئرسه ده منتین بول ائیلر – ائیلر
«خسته قاسیم» دئیر سؤزون بو باشدان
پای اومما قوهومدان ، یاردان ، یولداشدان
اؤزون امک چکسن سو چیخار داشدان
اریدر داغلاری یول ائیلر – ائیلر

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
پولیاک (لهستان) خالقینین یاشادیغی فاجعهلردن بیری ده ۲۰-جی عصرده اینسانلیغین ان بؤیوک فاجعهلریندن ساییلان ۱۹۴۴-جو ایلین ورشو عصیانیدیر.
ورشو عصیانی پولیاکلارین اؤز تالعلرینی حل ائتمک جهدی ایدی. عصیانین قارشیسی آمانسیزلیقلا آلیندی. اما بو عصیان پولیاک خالقینین اجتماعی تفککورونده اؤز میللی لیاقتینه حؤرمت، قهرمانلیق و فداکارلیق رمزینه چئوریلدی. حاضرلیق، عصیانین سیراوی ایشتیراکچیلارینین مردلیگی پولیاکلارین اجتماعی تفککورونده و ان سیراوی پولیاکین دوشونجهسینده اساس شرط ایدی.
ورشاو ۶۳ گون اؤلکه اراضیسینین قالان حیصهسی ایله علاقهسی کسیلهرک هیتلرچی اوردو ایله اوز-اوزه قالاراق تکبتک ووروشدو. عصیانین بو قدر اوزانماسی «عادی اینسانین باجاردیغیندان داها چوخ ائتمهسی» شهر اهالیسینین فداکارلیقلا اؤلوم-دیریم ساواشی سایهسینده اولموشدو. بونلار قادینلارا، گنجلره و اوشاقلارا دا عایید ایدی. یاشیندان آسیلی اولمایاراق هامی مباریزهیه قوشولموشدو. هر کس باجارا بیلجییندن داها چوخ ائتمهیه چالیشیردی. پولشانی (لهستانی) قوروماق، اونو خلاص ائتمک ایستیی نامینه.
عصیان گونلرینده اجتماعی منصوبیتیندن، عقیدهسیندن آسیلی اولمایاراق هامی بیرلیکده ووروشوردو. عصیان کوتلوی میللی-آزادلیق کاراکتری آلمیشدی.
عصیان نتیجهسینده ایکی یوز مین شهر ساکینی اؤلدورولدو، ساغ قالانلار سورگون ائدیلدی، شهر خارابالیغا چئوریلدی.
پاتریوتیک عصیان عنعنهلری اولان (۱۷۹۴، ۱۸۳۰، ۱۸۶۳) پولشانین ۱۹۴۴-جو ایلین آوگوستون ۱-ده باشلایان ورشو عصیانینی محاربه مؤوضوعسوندا داها چوخ یازان - او ایللرده ورشو هوسپیتالیندا شفقت باجیسی (پرستار) ایشلمیش پولیاک شاعرهسی آننا سویرشچینسکا «سونونجو پولیاک عصیانی» آدلاندیرمیشدی.
آغیر، دهشتلی خاطرهلر یاشادان فاجعه حاقیندا «میلیون اینسانین یاشادیغی یئره، میلیون اینسان بوشلوغو گلدی» - دئین سویرچشینسکانین اثرلرینین موزایکاسیندا ۶۳ گونون ورشوسینین پانوراماسی و خرونیکاسی جمعلشیب.
شاعر، دراماتورق اولان آننا سویرشچینسکا ایشتیراک ائتدیی قانلی-قادالی محاربه ایللریندن، ورشوعصیانیندان چوخ سایدا شعیرلر یازیب. اونون یارادیجیلیغی سئوینج و کدرین، اومید و سعادتین سیمفونییاسینا بنزییر.
۱۹۰۹-جو ایلین ۷ یانواریندا ورشودا رسسام عائلهسینده دونیایا گلن آننا عائلهنین تک اؤولادییدی. رسسام اولماغی آرزولاسا دا، ایمکانسیزلیق اوجباتیندان رسساملیق آکادمییاسینی آتاراق پولیاک فیلالوگییاسی فاکولتهسینه داخیل اولور. ۱۹۳۲-جی ایلده اونیورسیتتی بیتیریر. ۱۹۳۴-جو ایلده «گونورتا» شیرینه گؤره ادبیات خبرلری مکافاتینا لاییق گؤرولور. اونون ۱۹۳۶-جی ایلده ایشیق اوزو گؤرن ایلک کیتابی («شعیرلر و پروزا») ادبیات عالمینده حادثه ساییلدی.
آننا سویرشچینسکا بو پارلاق دباتدن (دیالوگ) سونرا بیر قدر آرخا پلانا چکیلدی. معین سببلردن گؤرونمهدی. محاربهدن سونرا اونون شعئیرلری چاپ اولونمادی. او، یاشلی چاغلاریندا اؤزونده گوج توپلایاراق ادبیاتا تام یتیشمیش فورمادا قاییداراق پوزییا سالنامهسینده فنومن یارادیجیلیق انرژیسی اولانلاردان بیری کیمی قالدی.
او، «۱۹۴۱-جی ایل» شعیرینه گؤره گیزلی ادبیات مکافاتینی آلدی. ورشو عصیانیندا آننا سویرشچینسکا ساعتلارلا دیوارا سؤیکنیب گولللنجیینی گؤزلدیینی سؤیلییر.
سویرشچینسکانین بؤیوک آختاریشلارینین نتیجهسی اولاراق ۱۹۷۴-جو ایلده «من بارریکادا قورورام» کیتابی چیخیر. بو کیتاب نینکی پولیاک، ائلجه ده دونیا پوزییاسیندا ۲۰-جی عصرین ان بؤیوک فاجعهلریندن بیرینین پویتیک رپورتاژی کیمی خصوصی بیر یئر توتور. بو رپورتاژدا تکجه حادثهلر دئییل، اینسانلارین وضعیتی، اونلارین قهرمانلیغی، قورخو، اگویزم، فداکارلیق دقیقلیکله گؤستریلیر.
محاربهدن سونرا کراکووا کؤچن آننا سویرشچینسکا اوشاقلار اوچون شعیرلر، رادیو و تئاتر اوچون پیسلر یازدی.
من بو دفعه داها چوخ محاربه شعیرلرینی اوخویوب تانیدیغیم آننا سویرشچینسکانین ورشو عصیانی حاقیندا دانیشدیم. اونون باشقا شعیرلری حاقیندا، سویرشچینسکا آدینی پولیاک پویزییاسینین اونلو آدلاری سیراسیندا سایان و اونون اثرلرینی اینگیلیسجهیه ترجومه ائدن، حاقیندا کیتاب یازان پولیاک شاعری، نوبل مکافاتچیسی چسلاو میلوش بئله یازیردی: «منجه، سویرشچینسکانین استیلی دؤرد دفعه دییشیب، هامیسی دا یاخشییا دوغرو: محاربه حاقیندا شعیرلرینده، قادین کدری حاقیندا شعیرلرینده، محببت شحیرلرینده و والیدینلری حاقیندا شیرلرینده. باشقا سؤزله، اونون دانیشماغا سؤزو وار.
...اؤتن ایللر اونون یارادیجیلیغینا خلل گتیرمدی، عکسینه او پولیاک ادبیاتی تاریخینده بؤیوک پویتیک فردیتی ایله یاددا قالدی.»
اکسپریمنتال شاعر آدلاندیریلان، تکجه وارشاوا عصیانی حاقیندا دییل، عمرونون سون ایللریندهکی اؤزونه مخصوص شعیرلری ایله ده یاددا قالان آننا سویرشچینسکا ۱۹۸۴-جو ایلده کراکوودا وفات ائتدی.
آننا سویرشچینسکانین ورشو عصیانی حاقیندا شعیرلرینی تقدیم ائدیریک:
سونونجو پولیاک اینقلابی
آغلایاجاغیق
هر شئی باشلایان زامان،
ایلک آتش آچیلان زامان.
آغلایاجاغیق او آلتمیش اوچ گونو
و آلتمیش اوچ دؤیوش گئجهسینی.
و هر شئی
قورتاران زامان.
میلیون اینسانین یاشادیغی یئر
میلیون اینسانا بوشلوق گتیردیی زامان.
دوشمهنین مییتینی ساخلاییرام
دوشمن، سن ده قورخدون،
الینده ان یاخشی آوتومات (مسلسل) اولسا دا.
سنین گؤزلریندهکی قورخو
سندن گئج اؤلدو.
چوخلارینی گولللهییب سنین آوتوماتین، (مسلسلین)
چوخلارینی دیوارا دیرمیسن،
سنین اؤلوم ساعتین
چاتانا کیمی.
اوشاقلارین آغلایاجاق سنی،
آخی، سن اوشاقلارینچون
مرحمتلی ایدین.
دوشمن، من سنین مییتینی ساخلایاجاغام
سنین قان تؤکدویون، بو تورپاقدا.
او سنی قبول ائدردی،
اگر سن اونا دوشمن اولماسایدین.
یئر-گؤی
نه قدر سس-کوی واردی بوردا
طیارلر قیشقیریردیلار و آتش و اومیدسیزلیکلر
او قارا بولودلار آلتدا
چیغیرتی قوپوردو.
سوسور ایندی
یئر ده، گؤی ده.
قوی مییتلری ساسسینلار
کیملر کی، «دؤیوشه» امرینی بیرینجی وئردیلر
قوی ایندی بیزیم مییتلریمیزی سایسینلار.
قوی،
یوخ اولان کوچهلرله،
یوخ اولان شهرله
گئتسینلر،
قوی اؤز اؤلوملرینه قالان
هفتهلرله، آیلارلا،
بیزیم مییتلریمیزی سایسینلار.
سن منه آتش آچارکن
بیر آنلیق
بیری-بیریمیزین گؤزلرینه باخیریق.
او آن اؤتن کیمی
سن منه آتش آچاجاقسان.
آغیردی اؤلمک،
آغیردی اؤلدورمک
منیم گؤزلریمده هیاجان،
سنین گؤزلرینده هیاجان،
سن
منه آتش آچارکن
اؤزونون و منیم هیاجانیمی اؤلدورورسن.
عسگر گنرالا دئییر
آردیمجا، گنرال.
بیرلیکده گئدیب
یومروقلاریمیزلا آلاق
آوتوماتلاری و پولمیوتلاری. (تفنگلری و مسلسلری)
آوتومات و پولمیوتلاری یومروقلا آلماغی
سن امر ائتمیشدین منه.
اؤلور آنام
آنام اؤلنده
واخت تاپا بیلمدیم آغلاماغا دا.
من کؤمک ائتملیدیم
اؤلرکن اونا.
آنام اؤلنده
من مییت کیمیدیم.
مییتلر آغلامازلار.
عسگر اؤلنده
اونون خریینین یانیندا
دیزی اوسته دایاندیم
گؤدکچهسینی اؤپرک
دئدیم: سن نئجه ده گؤزلسن
نه قدر خوشبختلیک وئره بیلرسن
سن یاشایاجاقسان، منیم گؤزلیم،
منیم ایگیدیم.
او گولدو و دینلدی
اونون گؤزلری یومولدو
او بیلمدی
بئله سؤزلری عسگره
آنجاق او اؤلنده دئییرلر.
تک گئدیرم
اوشاقلار و نوهلر اؤلن،
اوشاقلار و نوهلر دوغولان
بو شهردن تک گئدیرم.
قوی منیم گؤزلریم
باشیمین اوسته یئنه
بومباسیز ساکیت سما گؤرسون.
جانلی اوشاقلارین
گولوش سسلری گلن،
مرمیلر داغیتمایان ائو.
من بو ائوده اؤله جیم.
بو دؤیوش سون دؤیوشدور
بو دؤیوش سون دؤیوشدور.
قارداشلاریمیز اؤلدو،
آنالاریمیز آغلاییر.
دان اولدوزو، بیزه آسلان گوجو وئر.
بو دؤیوش سون دؤیوشدو.
اؤلدورون آروادلاری،
اؤلدورون اوشاقلاری،
اؤلدورون آنالاری.
گؤیلره بویلاناراق اؤله جییک بیز،
اونلار صاباح بیزیم اورییمیزی یئیجکلر.
اونلار بیزیم اورییمیزی یئیجکلر،
اما اورادا قورخونو تاپمایاجقلار.
اؤلمز قادین
او قادین اؤزونو
چوخدان ترک ائدیب.
هر آن منبعدن قایناقلانان
چای کیمی
هر تزه نوهدن باشلاییر
یئنی حیات.
اؤز نسیل آرتیمینین محوینی
حس ائتمهیهن قادین
یئنییئتمهلرین گؤزویله
سمایا باخیر دایانمادان.
آرواد ارینه دئییر
سن اونلارلا گئتمهیجکسهن، اوردا اؤلوم وار.
من سنی بوراخمایاجاغام.
قوی هامی گئتسین، سن گئتمهیجکسن.
قوی هامی اؤلسون، سن گئتمهیجکسن.
منه ائله باخما.
منیم حاقیم وار. اؤز حیاتیم اوچون ووروشماغا.
حتی ایتلرین ده حاقلاری وار
حیاتلاری اوچون بوغوشماغا.
ایتلهمه منی،
سیندیرما قاپینی.
گئتمهیجکسن، گئتمهیجکسن، گئتمهیجکسن.
قوی هامی اؤلسون -
گئتمهیجکسهن.
سنین آیاقلارینا دوشجیم من -
گئتمهیجکسن.
اؤلدور منی -
بو قاپیدان کئچمهیجکسن.
منیم اریم
اگر من اونو
اؤزومده گیزلهده بیلسیدیم،
هله دوغولمامیش اوشاق کیمی
او ایندی تهلوکسیز ایدی.
اگر کؤرپه اوشاق تک،
اونو اؤزومده گزدیره بیلسیدیم،
اونون اؤلمدیینی
من هر آن بیلردیم.
منیم اریم،
منیم اوشاغیمدی.
اونو خلاص ائدجیم.
او ساغ قالسین دئیه،
اونون یئرینه اؤلومه گئدجیم.
دانیشیر عسگر
قوی سنین گوللن،
عسگر پالتاریمی دئشیب منیم اورییمی تاپسین،
سن منی اؤلدوره بیلمزسن، دوشمن.
قوی سنین مرمین منیم بدنیمی
تیکه-تیکه ائتسین،
سن منی اؤلدوره بیلمزسن، دوشمن.
یاتیرسان
یاتارکن،
سوروشورسان سن، خوشبختممی من.
یاتاغیمیزین اوستونده
اؤلوم دایانیب بو آن،
شوشهنین اورتاسیندان کئچن کیمی
سنین ایچیندن کئچن
بوش گؤزلوکلردن گؤزونو برلدیر منه
سونسوز زامان.
یاتاغیمیزین آلتیندان
بیر بوشلوق اوزانیر اولدوزلارادک.
اووجونون گؤزلریله اؤرت منی،
منیم آلوولو اریم.
اؤرت منیم گؤزلریمی او جانلی اللرینله.
سن آرتیق یاتیرسان.
چاخناشما
آداملار قاچاراق ظابطین یانینا گلدیلر،
قیشقیراراق، آغلایاراق، اللرینی-قوللارینی اؤلچرک.
- آند اولسون عیسی نین عذابلارینا، اوردا جاسوس وار.
بیزده ثبوت وار.
ظابط امر ائتدی گولللیین
جسوسلاری.
یاناشی اوزانمیشدیلار آتا، قیز، کورکن
بیر-بیرینه سیخیلاراق، اؤلرک.
باشقا آداملار گلدیلر یویورهرک.
قیشقیراراق، آغلایاراق، اللرینی-قوللارینی اؤلچرک.
- آند اولسون عیسی نین عذابلارینا،
سن گناهسیزلاری گولللمیی امر ائتمیسهن.


text:
بیزانس ایمپیراتورلوغو
شرقی روم ایمپیراتورلوغو (یونان دیلی: Baσιλeίa Ῥwuaίwv, Ῥwuavίa، «روم ایمپیراتورلوغو»؛ لاتین دیلی: ایمپئریوم رومانوم). بیزانس ایمپیراتورلوغو، روم ایمپیراتورلوغونین ۳۹۵-جی ایلده شرق و باتی حیصّه لرینه پارچالانماسی ایله مئیدانا چیخدی. باشکندی روم اوْلان غربی روم ایمپیراتورلوغو ۵-جی عصرده قوت قبیلهلرینین ایتالیا ایستیلا ائتمهسی ایله سوقوطا اۇغرادی. مرکزی کونستانتینوپولایس (بوگونکو ایستانبول) اوْلان و بیزانس ایمپیراتورلوغو دا دئییلن شرقی روم ایمپاراتورلوغو ایسه مین ایلدن آرتیق وارلیغینی قورویا بیلدی. بیزانسین میدانا گلمهسی، روم ایمپیراتورو بیرینجی کونستانتینین باشکندی رومدان بوگونکو ایستانبولا داشیماسییلا دا باغلیدیر.
روم ایمپاراتورو بیرینجی کونستانتین (بویوک کونستانتین)، ۳۳۰-جو ایلده ایمپئراتورلوغون باشکندینی قدیم یونان شهری بیزانتیونا (بیزانس) دییشدی و یئنی باشکندا «نووا روم» (یئنی روم) آدینی وئرسه ده ایمپیراتورون اؤلوموندن سوْنرا «بیرینجی کونستانتین شهری» آنلامینا گلن «کونستانتینوپول» آدی ایستیفاده اوْلونموشدور. بیرینجی کونستانتین، رومدان سئناتورلار و یۆکسک مأمورلار گتیرهرک کونستانتینوپولدا یئنی ایداره میدانا گتیردی و شهری یئنیدن آبادلاشدیردی. روم چوْخ تانریلی اوْلماسینا باخمایاراق، کونستاتینوپولو مسیحیت شهری ائتدی و اؤزو ده بۇ دینی قبول ائتدی.
بیزانسین ایدارهچیلری اؤزلرینی روم ایمپیراتورلوغو گئرچک میراثچیلاری اوْلاراق قبول ائتدیلر، لاکین باشقا طرفدن ده روم ایله علاقهلرینی ده داوام ائتدیردیلر. غربی روم ایمپیراتورلوغو کیچیک دؤولتلره آیریلیب پارچالانارکن، بیزانس ایمپیراتورلوغو بوتونلویونو قوروماغی باجاردی. بئلهلیکله بیزانس ایمپرراتورلوغو، کلاسیک یونان و روم ایمپیراتورلوغو مدنییتلارینین سوْن مرکزی اوْلدو.
عثمانلی ایمپیراتورلوغونین ایشغاللاریندان سوْنرا بیزانس ایمپیراتورلوغونون الینده دئمک اوْلار کی، تکجه ایستانبول قالمیشدی. ۱۴۵۳-جو ایلده فاتیح سولطان محمد ایستانبول و فتح ائتمهسیندن سوْنرا بیزانس ایمپیراتورلوغو تامالیله داغیلدی. (ایستانبولون فتحی)
ایچیندهکیلر
- ۱ آدین اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشدیرما بیلیم)
- ۲ تاریخی
- ۳ مدنیتی
- ۴ اهالیسی
- ۵ اوْردو
- ۶ ایقتصادیات
- ۷ گؤرونتولر
- ۸ بیرده باخ
- ۹ قایناقلار
- ۱۰ خاریجی کئچیدلر
- ۱۱ قایناقلار
- ۱۲ منابع
آدین اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشدیرما بیلیم)[دَییشدیر]
"بیزانس ایمپیراتورلوغو" آدی تاریخچیلرین شرقی روم ایمپیراتورلوغوسینا وئردیی آددیر و ایمپئریانین مؤوجود اوْلدوغو دؤورده هئچ بیر قایناقده آدی بئله کئچممیشدیر. ایمپئریانین یونان دیلی آدی "باسیلئیا تؤن رومنیا" (روم ایمپیراتورلوغو) و یا سادهجه اوْلاراق "رومنیا" ایدی. شرقی روم خالقی دا اؤزلرینی روملی اوْلاراق آدلاندیریردی. تورکلر و عربلر ایسه روم کلمهسینی ایستیفاده ائدیردی.[۱] غربی آوروپادا ایمپئریانین آدینین ایلک دفعه "بیزانس" اوْلاراق کئچمهیه باشلانماسی آلمان تاریخچی هایرونیموس وولفون ۱۵۵۷-جی ایلده "جورپوس هیستوریاه بیزانتینæ" آدلی اثری ایله باشلانمیشدیر. ۱۶۴۸-جی ایلده "بیزانتینه دو لوووره" ("جورپوس سجریپتوروم هیستوریæ بیزانتینæ") و ۱۶۸۰-جی ایلده ده دو شارلین "هیستوریا بیزانتینا" آدلی اثرلرین یاییملانماسیندان سوْنرا شارل لوی مونتئسکیؤ کیمی فرانسه معاریفچیلر آراسیندا "بیزانس" آدی مهشورلاشماغا باشلادی.
داها اوّللر باتی اوروپادا ایمپیراتورلوغو "ایمپئریوم گرائجوروم" (یونانلارین ایمپیراتورلوغو) اوْلاراق آدلاندیریلیردی. اؤزلله ده ۸۰۰-جو ایلده شارلمانین پاپ III. لئو طرفیندن مقدس روم ژرمن ایمپیراتورلوغو ایمپیراتورو (ایمپئراتور آوگوستوس) اوْلاراق تاجلاندیریلماسیندان سوْنرا روم میراثی کۇنوسوندا رقابت باشلامیشدی. پاپلار یا دا باتیدهکی ایدارهچیلر شرقی روم ایمپیراتورلاریندان بحث ائدن زامان "ایمپئراتور رومæاوْروم" دئییردیلر، چونکی "ایمپئراتور رومانوروم" آدی شارلمان و اوْنون خلفلرینه عاییددیر. بۇ سببلردن تاریخچیلر بئله قناعته گلیر کی، "بیزانس" لوغتینین ایستیفاده اوْلونماسیندا مقصد، مقدس روم ژرمن ایمپیراتورلوغو رقیبی شرقی روم ایمپیراتورلوغوسینی تاریخ صحنهسیندن سیلمک کیمی دوشونولور.
تاریخی[دَییشدیر]
قۇرولوشو[دَییشدیر]
روم ایمپیراتورو مورتد یولیانین دؤورونده (۳۶۲–۳۶۳) کؤهنه اینانجلاری گئری قایتارماق ایستنیلدی و کریستیانلارین فعالیّتلری قاداغان ائدیلدی. یولیانین اؤلوموندن سوْنرا مسیحیّت یئنیدن گۆج قازاندی. ۴-جو عصردن باشلایاراق روم توْرپاقلاری باربار آخینلارینا معروض قالدی. I فئودوسی (۳۷۹–۳۹۵) رومنی اله کئچیرمک ایستین ویزی قوتلار بالکانلاردا و دونای چایینین جنوبونا دۇغرو ایرلیلمهلرینه مانع اوْلدو. کریستیانلیغی منیمسین I فئودوسی روم ایمپیراتورلوغو شرق و باتی سئقمئنتلرینی ایداره ائدن سوْن ایمپیراتور اوْلدو. ۳۹۵-جی ایلده I فئودوسی اؤلدو و روم ایمپیراتورلوغو ایکی حیصّه یه بؤلوندو.
غربی روم ایمپیراتورلوغو توْرپاقلارینا هۆجوم ائدن وئستقوتلار ۴۱۰-جو ایلده رومانی اله کئچیردیلر. دیگر باربار قوملردن وانداللار قوزئی آفریکانی، ایسپانیانی و ایتالیانی یاغمالادیلار. باربار آخینلارینین آردی-آراسی کسیلمهدی و ۵-جی عصرین سوْنلاریندا قرمانلار غربی روم ایمپیراتورلوغو سوقوطا اۇغراتدیلار. بیزانس ایمپیراتورلوغو ایسه بۇ هۆجوملارا مقاومت گؤستره بیلدی. بالکانلاردا ایسلاولاری، شرقده ده ساسانیلر مغلوبیته اۇغراتدی.
بیزانس ایمپیراتورو I یوستینیان (۵۲۷–۵۶۵) اۇزون سورن اقتداری دؤورونده شیمالی آفریقا، ایتالیا و ایسپانیا یئنیدن اله کئچیردی. ساسانیلر شاهاییلا باریش باغلایاراق شرق سرحدلرینی قورودو. لاکین اؤلکهنین داخیلیندهکی سیاسی و دینی مۆناقیشهلرین قارشیسینی آلا بیلمهدی. بۇ مۆناقیشهلر ۵۳۲-جی ایلده خالق عۆصیانینا چئوریلدی. تاریخده "نیکا آیاقلانماسی" آدییلا تانینان بۇ قیام، کوماندیر وئلیساری طرفیندن باشکندداکی هیپپودرومدا (بوگونکو سولتاناهمئت میدانی) یاتیریلدی و ۳۰ مین آدام اؤلدورولدو.
بئلهجه اؤلکه داخیلینده ثابتلییی تأمین ائدن I یوستینیان مۆختلیف ساحهلرده اصلاحاتلارا باشلادی. اوْنون ان اۇغورلو اصلاحاتلاریندان بیری روم حۆقوقو کۇنوسوندا کومیسسییا یاراتماسی اوْلدو. بۇ کومیسسیانین اۇزون چالیشمالارینین سوْنوندا میدانا گتیردیی "جورپوس لوریس جیویلیس" ("مدنی حۆقوق قانونلاری") بوگونکو چاغداش آوروپا حۆقوقونون اینکیشافیندا دا اساس تشکیل ائتمیشدیر.
بیزانس اراضیسینه موسلمان آخینلاری (۶۱۰–۸۶۷)[دَییشدیر]
بیزانس ایمپیراتورلوغو ۷-جی و ۸-جی عصرلرده شرقده موسلمان و فارسلار اوْردولارینین، باتیده ایسه ایسلاولارین هۆجوملارینا معروض قالدی. ۶۱۰-جو ایلده بیزانس تاختینی اله کئچرن I ایراکلی فارسلارین هۆجوملارینی دایاندیردی و باشکندین مۆدافیهسینی گوجلندیردی. دونای چایینی کئچهرک بیزانس توْرپاقلارینا هۆجوما کئچن آوارلاری دا مغلوب ائتدی. بۇ دؤورده عربلر ایسلام دینینی یایماق اۆچون هۆجوملارا باشلامیشدیلار. عرب اوْردولاری ۶۳۲-جی ایلده سوریه و فیلیسطینی اله کئچیردی. الکزاندریا ، (رومانی) تسلیم اوْلماسیندان سوْنرا عربلر ۶۴۲-جی ایلده میصرین بۆتون اراضیسینی اؤز نظارتلری آلتینا آلدیلار. ۶۷۴–۶۷۸-جی ایللر آراسیندا عربلر بیر نئچه دفعه کونستانتینوپول و محاصرهیه آلسالار دا، اله کئچیره بیلمهدیلر.
بۇ ساواش ایللرینده بیزانسدا روم مدنیتینین و لاتین دیلی یئرینی یونان دیلی و مدنیتی عوضلهدی. بۇنا دینی فرقلر ده علاوه اوْلوندوقدان سوْنرا ایسه ایمپئراتورلوغون غربی ایله شرقی آراسیندا قطعی فرقلر میدانا گلدی.
بیزانس ایمپیراتورلوغونون قیزیل دؤورو (۸۶۷–۱۰۸۱)[دَییشدیر]
بیزانس ایمپیراتورلوغو ۸۶۷-۱۰۵۶ ایللر آراسیندا ایمپیراتورلوغو ایداره ائدن ماکئدونییا خانهدانی دؤورونده قیزیل دؤورونو یاشادی. ماکئدونییا خانهدانینین قوروجوسو ۱-جی واسیلی (۸۶۷-۸۸۶) داها اوّل ایتیریلمیش آنادولوداکی توپراقلاری یئنیدن ایمپئراتورلوغون سرحدلرینه قاتدی. ۱-جی واسیلی و آردیجیلی ۶-جی لئوین (۸۸۶-۹۱۲) حاکمیّتلری دؤورونده ایمپئراتورلوغون حۆقوق سیستمی یئنیدن تشکیل ائدیلدی. ۲-جی نیکیفور فوکا (۹۶۳-۹۶۹) کرت و قیبریس جومهوریتیی یئنیدن ایمپئراتورلوغا قاتدی، سوریه و بالکانلاردا یئنی توْرپاقلار اله کئچیردی.
۲-جی واسیلی (۹۷۶-۱۰۲۵) ۱۰۰۱-جی ایلده قوزئی سوریهنی دؤولتین ترکیبینه قاتدی. ۱۰۱۸-جی ایلده بولقار توْرپاقلارینی و آنادولوداکی کؤهنه بیزانس ایمپیراتورلوغو توْرپاقلارینی ایمپئراتورلوغا قاتدی. ۲-جی واسیلیدن سوْنرا ایتالیادا و بالکانلاردا قیاملار میدانا گلدی. دوغوده بؤیوک سلجوقلولار آنادولویا آخینلار ائتمهیه باشلادی. ایمپیراتور رومان دیوژن ۱۰۷۱-جی ایلده مالازگیرد دؤیوشو دؤیوشونده بؤیوک سلجوقلو سلطانی آلپ ارسلانا مغلوب اوْلاراق اسیر دۆشدو. بؤیوک سلجوقلو کوماندیرلری آنادولو ایچلرینه دۇغرو ایرلیددیکجه ۳ ایل (۱۰۷۴ ایلینده) عرضینده باشکند کونستانتینوپولون سرحدلرینه قدر گلیب چیخدیلار. ۱۰۷۴-جو ایلده باشکندی ایزنیک (نیکéآ) اوْلان آنادولو سلجوقلو دؤولتی قۇرولدو.
بۇ دؤورده کونستانتینوپولون گۆجلو پاتریخی ایله پاپ آراسینداکی گؤروش آیریلیقلاری چَتین مۆباحیثهلره گتیریب چیخاردی و ۱۰۵۴-جو ایلده روم کاتولیک کلیساسی ایله شرق اوْرتودوکس کلیساسی موستقیل کلیسالر حالینا گلدیلر.
خاچ یوروشلری (۱۰۸۱–۱۲۰۴)[دَییشدیر]
لاتین ایمپیراتورلوغو (۱۲۰۴–۱۲۶۱)[دَییشدیر]
سوقوطو (۱۲۶۱–۱۴۵۳)[دَییشدیر]
مدنیتی[دَییشدیر]
اوْرتا عصرلرین اوّلینده بیزانسدا مدنیت غربی آوروپاداکی کیمی سوقوطا اۇغرامادی. بیزانس بیر چوْخ اؤلکهلرله تیجارت ائدیر، علاقه ساخلاییردی. بیزانس شهرلری یالنیز صنعت و تیجارت مرکزلری دئییل، عینی زاماندا مدنیت اوْجاغی ایدیلر. ۷-جی-۸-جی عصرلرده بیزانس اراضیسی کیچیلهرک بالکان یاریماداسی و کیچیک آسیادان عبارت اوْلدوقدا، یونان دیلی ایمپئریانین دؤولت دیلینه چئوریلدی. بیزانسدا ساوادلی آداملار غربی آوروپاداکینا نیسبتاً داها چوْخ ایدی. حتی کندلیلر و سنتکارلار ایچریسینده ده ساوادلی آداملار واردی. کلیسا مکتبلری ایله یاناشی دؤولت مکتبلری و اؤزل مکتبلر ده آچیلیردی. وارلی والیدئینلرین اۇشاقلاری بۇ مکتبلرده یازماغی و هئسابلاماغی اؤیرنیردیلر. مکتبلرده دینی کیتابلاردان باشقا قدیم دؤورون عالیملرینین اثرلرینی، هومئرین پوئمالارینی، ائسخیلین و سوفوکلون تراگیکومئدییالارینی اؤیرنیردیلر. آوروپادا ایلک عالی مکتب کونستانتینوپولدا آچیلمیشدی. بۇرادا عالی طیب مکتبی ده یارادیلمیشدی.
بیزانسدا ریاضیات، اؤزلله هندسه اۇغورلا توسعه ائدیردی. حؤکمدار تاختی اۆچون آوتومات قورغو دوزلدیلمیشدی. مۆختلیف صنعتلرین و طبابتین اینکیشافی کیمیانین اؤیرنیلمهسینه کؤمک ائتدی. شوشه و بویا اۆرتیم (تولید) ینین قدیم اۆصوللاری قالماقدا ایدی. یونان اوْدو آدلانان یاندیریجی ماده ده بیزانسدا ایختیراع ائدیلدی. نفت و قاتران قاریشیغیندان دوزلدیلن یونان اوْدونو سۇ ایله سؤندورمک اوْلموردو. اوْنو اؤزل اوْلاراق دوزلدیلمیش بورولاردان دۆشمن گمیلرینه، قالالارینا یؤنلدیر و یاندیریردیلار. بیزانسلیلار یونان اوْدونون کمکی ایله قۇرودا و دنیزده بیر چوْخ غلبهلر قازانمیشدیلار. بیزانسدا تاریخ و جوغرافیا دا چوْخ توسعه ائتمیش دی. جوغرافیاشوناسلار خریطهلر و شهرلرین پلانلارینی چکه بیلیردیلر. بۇ اوْ زامان باتیده گؤرونممیش بیر ایش ایدی.
اوْرتا عصرلرین باشلانغیجیندا بیزانس آوروپانین ان مدنی اؤلکهسی ایدی. باشقا اؤلکهلرین کراللاری، کنیازلاری، یئپیسکوپلاری اؤز سارایلارینا بیزانسدان رسّاملار، معمارلار و زرگرلر چاغیریردیلار. علمه هوس گؤسترن گنجلر کونستانتینوپولدا ریاضیات، طبابت، روم قانونلارینی اؤیرنمهیه گلیردیلر. بیزانس مدنیتی گونئی و شرق ایسلاولارینین مدنیتینه اؤزلله بؤیوک ائتکی گؤسترمیشدیر. بولغاریستان، صربیستان و کی یف روس دؤولتی مسیحیتنی بیزانسدان قبول ائتمیشدیر. یونان دیلیندن ایسلاو دیللرینه چوْخلو کیتاب ترجومه اوْلونموشدو. کی یف روس دؤولتینده ایلک داش مبدلری بیزانس معمارلاری تیکمیشلر. بیزانسدا آنتیک یازیچیلارین و عالیملرین چوْخلو الیازیلاری قالمیشدی. بۇنون سایهسینده همین اثرلر دؤوروموزدک گلیب چاتمیشدیر.
معمارلیق[دَییشدیر]
بیزانسدا آنتیک اینجه صنعتین بیر چوْخ عابیدهلری قالمیشدی. اوْنلاری اؤلکهنین هر یئریندن آختاریب باشکندی بزهمک اۆچون گتیریردیلر. کونستانتینوپول غئیری-عادی تمتهراقلا آبادلاشدیریلمیشدی. اوْنون باش کوچهلرینده اوْنلارلا مؤهتشم ایمارتلر و مبدلر اۇجالیردی. عظمتلی بینالار بئله فیکیر اوْیاتمالی ایدی کی، ایمپیراتور حاکمیّتی قودرتلی و مؤهتشمدیر. کریستیان دینی مبد تیکینتیسینده ده دییشیکلیکلر ائدیلدی. مبد تیکیلرکن قارشییا قویولان مقصد دییشدی. قدیم یونان مبدلری ایچریسینه اللهلارین هیکللرینی قویوردولار. دینی مراسیم ایسه مئیداندا کئچیریلیردی. بۇنا گؤره ده یونان مبدینی خاریجی گؤرونوشجه اؤزلله یاراشیقلی تیکمهیه چالیشیردیلار. کریستیانلار ایسه عۆمومی عبادت اۆچون کلیسانین ایچریسینه توپلاشیردیلار. بۇنا گؤره ده معمارلار مبدین داخیلیندهکی اوْتاقلارین گؤزل اوْلماسی اۆچون اؤزل سی گؤستریردیلر. بیزانس مئمارلیغینین ان گؤزل نومونهسی یوستینیان زامانیندا کونستانتینوپولدا تیکیلمیش مقدس سوفییا کلیساسیدیر. بۇ کلیسانی معجزهلر معجزهسی آدلاندیریر، شعرلرده ترننوم ائدیردیلر. ایمپیراتور بۇ مبهدی باشکندین و بۆتون ایمپئریانین باش کلیساسینه چئویرمک ایستییردی. مبهدی ۱۰ مین آدام بئش ایل عرضینده تیکدی. اوْ دؤور اۆچون مبد چوْخ تئز تیکیلدی.
رسّاملیق[دَییشدیر]
مبدلرین و سارایلارین دیوارلارینی موزایکالار، مۆختلیف رنگلی خیردا داشلاریدان و شفاف اوْلمایان رنگلی شوشه قیریقلاریندان - سمالتادان دوزلدیلمیش تسویرلر بزییردی. سمالتانی تزه وورولموش سوواغین اۆستونه مۆختلیف مایللیکله دوزوردولر. تاماشاچی بینانین ایچریسینده حرکت ائتدیکده موزایکا ایشیغی عکس ائتدیرهرک مۆختلیف رنگلره دییشیردی. کلیسالره ایکونالار قویولوردو. ایکونالار اللهین، مقدسلرین و مقدس کیتابلاردان گؤتورولموش آیری-آیری صحنهلرین تصویرلریندن عبارت ایدی. رسّاملار ایکونالاری هامار تاختا لؤوههلر اۆزرینده بویاقلا چکیردیلر. تسویرلرده نیسبت گؤزلنیلمیردی. اینسانین شکلینی باشقالاریندان داها بؤیوک چکیر، قوللهلری و آغاجلاری ایسه اوْنلارین یانیندا دورموش آداملاردان کیچیک گؤستریردیلر.
اهالیسی[دَییشدیر]
ایمپئریانین توْرپاقلاریندا مۆختلیف طایفه لر و خالقلار: یونانلار، فراکییالیلار، ایللیرییالیلار، داکییالیلار، ائللینلشدیریلمیش کیچیک آسیا طایفه لری، قافقاز خالقلاری، سوریهلیلار، کلدانیلر، قیبتیلر یاشاییردیلار. اوْنلارین آراسیندا یونانلار حاکم مؤقعده دوروردولار و یونان دیلی ایمپئریانین رسمی دیلی ایدی.
اوْردو[دَییشدیر]
بیزانسدا اوْردونون تشکیلی روم ایمپیراتورلوغوندان آلینما ایدی. لاکین ۴-جو - ۶-جی عصرلرده بۇ ایشده مؤهوم دییشیکلیکلر باش وئردی. اوّللر توْرپاق صاحیبلری اوْردویا سیلاحلی عسگر وئرمک مجبوریتینده ایدیسه، سوْنرالار اوْنلاردان داها تئز-تئز پول آلینماغا باشلانیردی. مۆختلیف باربار طایفهلاریندان اوْلان موزدلو عسگرلر اوْردودا گئتدیکجه داها چوْخ روْل اوْیناییردیلار. بیزانسدا بۇ پروسس داوام ائدرکن اؤزلله دونانما عضولری هله ده آزاد اهالی آراسیندان سئچیلمکده ایدی. بۇنا سبب دونانمانین اوْردو ایشینده داها یۆکسک مؤقعده دورماسی ایدی. اوْردونو پیادا قوشون اوْلان لیمیتانئیلر، کومیتاتئنسئسلر و اوْردونون اساس حیصّه سی اوْلان سوواری کاتافراکتلار تشکیل ائدیردی. هر بیر بؤلمهیه تریبونلار باشچیلیق ائدیردی.
ایقتصادیات[دَییشدیر]
چوْخلو طبیعی لیمانلارینین اوْلماسی و الوئریشلی جوغرافی شرایط بیزانسی قودرتلی دنیز دؤولتینه چئویرمیشدی. اؤزلله قارا دنیز و آرالیق دنیزینی بیرلشدیرن بوغازلار اۆزرینده حؤکمرانلیق ائتمهسی بیزانسدا دنیزچیلیین و دنیز تیجارتینین اینکیشافینا کؤمک ائدیردی. بیزانس تاجیرلری شرقده هیندوستان، تاپروبان (سئیلون) و چینه، گونئیدا آکسوم پادشاهلیغینا (ائفیوپییا)، هابئله عربیستانا گئدیب چیخیردیلار. ایران و سوقدیانا ایله قۇرودا تیجارت یوْللاری واردی. بیزانس سیککهلری - قیزیل سولید - بئینلخالق پول روْلو اوْیناییردی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ اوْرتایلی، ایلبئر (۲۰۰۶). سوْن ایمپاراتورلوک عثمانلی. ایستانبول: تیماش یایینلاری.ایسبن ۹۷۵-۲۶۳-۴۹۰-۷ س.۴۴-۴۵.
- اینگلیسیجه ویکیپدیا
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
منابع[دَییشدیر]
- Early Middle Ages
- Migration Period
- Christianization
- فرانک دؤولتی
- بیزانس ایمپیراتورلوغو
- بولقار ایمپراتورلوغو
- Maritime republics
- Viking Age
- Kievan Rus'
- مقدس روم ژرمن ایمپراتورلوغو
- High Middle Ages
- Feudalism
- صلیب یۆروشلری
- Mongol invasion
- Serbian Empire
- Late Middle Ages
- یوز ایل ساواشی
- کالمار بیرلیگی
- رونسانس
- Reformation
- جوغرافی کشفلر
- Baroque
- اوتوز ایللیک ساواش
- Absolute monarchy
- عثمانلی ایمپیراتورلوغو
- پورتوقال ایمپیراتورلوغو
- ایسپانیا ایمپیراتورلوغو
- Early modern France
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی
- Swedish Empire
- یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتی
- بریتانیا ایمپیراتورلوغو
- هابسبورق مونارشیسی
- روسیه ایمپیراتورلوغو
- آیدینلانما چاغی


text:
أردۇغان آذربایجاندا
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی دۇغانلیق یورت آذربایجان دا ساپاردا بۇلیار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان یانگاداندان سایلاناندان سۇنگ ایلکینجی داشاری یورت ساپارینی آذربایجانا قورادی.
أردۇغان پایتاغت باکوداقی زاغولبا کؤشگۆنده ایشدشی الهام علی یف بیلن دوشوشدی.
أردۇغان علی یف بیلن دوشوشیغیندان اۇزال آذربایجان ینگ مرحوم جمهورباشلیغی حیدر علی یف ینگ قابرینا باردی و تۆرک و آذربایجان شهیتلیکلرینی زیارات اتدی.
علی یووینگ قبورینا گۆل دسسه سی قۇیان أردۇغان حیدر علی یووینگ عایالی ظریفه علی یووینگ قبورینا دا گۆل قۇیدی.
ایکی یۇلباشچی نینگ اؤزآرا دوشوشیغیندان سۇنگ تۇپارآرا دوشوشیق گچیریلدی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، ۲۰-نجی یانوار شهیتلری نینگ ایچینده بۇلانی باکو شهیتلیک خیابانیندا گۆل دسسه سینی قۇیدی.
أردۇغان باکوداقی رسمی دوشوشیقلاردان سۇنگ دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینه ساپار قورار.


text:
مَتّیٰ 10
10-نجی باب
عیسی اُن ایکی شَگیردینی سایلایار
مَرقُس 3:13-19؛ لوقا 6:12-16
1عیسی اُن ایکی شَگیردینی یانینا چاغیریپ، اُلارا آرخو-جینلاری کُوماغا، هِر هیلی دِرتلِره و مِریضچیلیکلِره شِفا بِرمَگه ایختییار بِردی. 2شُل اُن ایکی رِسولینگ آدلاری شولاردیر: بیرینجیسی پِطرُس لاقابی شمعون هِم اُنونگ دُغانی آندرِیاس، زِبِدینینگ اُغولّاری یعقوب بیلِن یوحنا، 3فیلیپُس، بارتولما، توما، مالییات آلیانچی مَتّیٰ، حَلفینینگ اُغلی یعقوب، تِدّی، 4قایراتلی شمعون، عیسی خایینلیق اِدیَن یهودا اِسخریوطی.
5عیسی بو اُن ایکی شَگیرتلِره شِیله تابشیریق بِریپ، اُلاری خالقینگ آراسینا یُلّادی: «بیگانه میلِّتلِرینگ آراسینا گیتمَنگ، سامِرهلیلِرینگ شَهرلِرینینگ هیچ بیرینه گیرمَنگ. 6مونگا دِرِک ییتِن قُیونلارا مِنگزِیَن اسرائیل خالقینینگ آراسینا بارینگ. 7باران هِر بیر یِرینگیزده آسمانینگ پاتیشاهلیغینینگ قُلایلاندیغینی واغیظ اِدینگ. 8مِریضلِری شِفا بِرینگ، جُزامیلاری پَک اِدینگ، اُلولِری دیرِلدینگ، جینلاری چیقارینگ. موغت آلدینگیز، موغت بِرینگ. 9قوشاغینگیزدا قیزیل، کوموش، میس، هیچ بیر پول بُلماسین. 10یُل اوچین نه تُربا، نه-ده آرتیقماچ کُینِک، نه کُووش، نه-ده تایاق آلینگ. ایشچی اُز نِصیبینه میناسیپدیر. 11هایسی شَهره، هایسی اُبا بارسانگیز، اُل یِرده اُزونگیزه میناسیپ آدامی گُزلَپ تاپیپ، قایدیانچانگیز شُل یِرده بُلونگ. 12اُیه گیرِنینگیزده، اُیدَکیلِره ساغ-سالاماتلیق دیلَپ، سالام بِرینگ. 13اُیدَکیلِر مونگا میناسیپ بُلسالار، دیلَن سالاماتلیغینگیز اُلارینگ اوستونه اینِر، اِمّا میناسیپ بُلماسالار، بو اُزونگیزه اُورولیپ گِلِر. 14کیم سیزی قابول اِتمِسه، سیزی دینگلِمِسه، اُل اُیدِن یا-دا شَهردِن چیقیپ باریارقانگیز، آیاقلارینگیزینگ تُزونی قاقینگ. 15سیزه دُغروسینی آیدیارین: قیامات گونی اُل شَهرینگ یاغدایی سُدوم بیلِن غامورا شَهرلِرینینگ یاغداییندان-دا خاص بِتِر بُلار.
گِلجِک قینچیلیقلار
مَرقُس 13:9-13؛ لوقا 21:12-17
16«سِرِدینگ، مِن سیزی قورتلارینگ آراسینا قُیونلار یالی یُلّایارین. شُنونگ اوچین ییلان یالی زِرِنگ، کِپدِری کیمین سادا بُلونگ. 17آداملاردان خابارلی بُلونگ! اُلار سیزی مَحکِمهلِره تابشیرارلار، کِنیسهلِرینده قامچیلاپ یِنجِرلِر. 18مِن سِبَپلی سیزی حُکومدارلارینگ، پاتیشاهلارینگ حوضورینا اِلتِرلِر، سیز بُلسا اُلارینگ و بیگانه میلِّتلِرینگ اُوونده شاهاتلیق اِدِرسینگیز. 19یُنه اُلار سیزی اِلتیپ تابشیرانلاریندا، سیز نَدیپ و نَمه سُزلِجِکدیگینگیزی قایغی اِتمَنگ. سیزه نَمه آیتمالیدیغینگیز شُل واقتینگ اُزونده بِرلِر. 20شُندا کِپلِیَن سیزینگ اُزونگیز دَل-ده، اُندا آتانگیزینگ روحی سیزینگ دیلینگیزدَه کِپلَر.
21«دُغان دُغانینی، آتا فِرزِنتینی اُلومه تابشیرار، فِرزِنتلِر هِم اِنه-آتالارینا قارشی چیقیپ، اُلاری اُلدوردِرلِر. 22مِنینگ آدیم سِبَپلی هِمّهلِر سیزدِن ییگرِنِرلِر، اِمّا آخیرنا چِنلی جیدان نِجات تاپار. 23سیزی بیر شَهرده اِذیِت بِرسِلِر، بِیلِکیسینه قاچینگ. سیزه دُغروسینی آیدیارین، اینسان اُغلی گِلیَنچَه، سیز اسرائیلینگ هِمّه شَهرلِرینه آیلانیپ چیقیپ بیلمِرسینگیز.
24«شَگیرت اُز موغالّیمیندان، قول اُز آقاسیندان یُقاری دَلدیر. 25شَگیرت اُز موغالّیمی یالی، قول اُز آقاسی یالی یاشاماغا راضی بُلمالیدیر. اِگِر اُی اِیهسینه بِعِلزِبول+ دییَن بُلسالار، اُندا اُنونگ ایچِریسیندَکیلِره اُندان هِم بِتِر زات دییمِزلِرمی!
کیمدِن قُرقمالی؟
لوقا 12:2-7
26«شُنونگ اوچین هیچ کیمدِن قُرقمانگ. یاپیق بُلوپ، اوستو آچیلماجاق، گوزگین بُلوپ، بیلینمِجِک زات یُقدور. 27قارانگقیلیقدا سیزه نَمه آیتسام، شُنی یاغتیلیقدا آیدینگ. قولاغینگیزا آیدانیمی تاملارینگ اوستوندِن اِعلان اِدینگ. 28بِدِنی اُلدوریَن، جانی بُلسا اُلدوریپ بیلمِیَنلِردِن قُرقمانگ. قُووسی، بِدِنی و جانی هِم دُوزاخدا یُق اِتمَگه گویجی یِتیَن خودایدان قُرقونگ. 29ایکی سِرچه بیر سِکّه ساتیلمایارمی؟ مونگا باقمازدان، آتانگیزدان اِجازاسیز اُلارینگ بیری-ده یِره قاچیان دَلدیر. 30سیزینگ باشینگیزداقی ساچینگیز هِم باری ساناغیلیدیر. 31شونلوقدا، قُرقمانگ، سیز سِرچهلِردِن خاص اَهمییِتلیسینگیز.
32«کیم مِنی اینسانلارینگ اُوونده ایقرار اِتسه، مِن هِم اُنی آسمانداقی آتامینگ اُوونده ایقرار اِدِرین. 33کیم مِنی اینسانلارینگ اُوونده اینکَر اِتسه، مِن هِم اُنی آسمانداقی آتامینگ اُوونده اینکَر اِدِرین.
پاراحاتلیق دَل-ده، قیلیچ گِتیردیم
لوقا 12:8-9، 51-53؛ 14:26-27
34«مِنی یِر یوزونه پاراحاتلیق گِتیرمَگه گِلِندیر دیییپ گومَن اِتمَنگ. مِن پاراحاتلیق دَل-ده، قیلیچ گِتیرمَگه گِلدیم. 35- مِن اُغلی آتاسیندان، قیزی اِنهسیندِن، گِلنی قایین اِنهسیندِن آییرماغا گِلِندیرین. 36آدامینگ دوشمانی اُز ایچِریسیندَکیلِر بُلار.
37«آتاسینی، اِنهسینی مِندِن کَن سُیِن مانگا میناسیپ دَلدیر. اُغلونی، قیزینی مِندِن کَن سُیِن مانگا میناسیپ دَلدیر. 38اُز صلیبینی آلیپ، مِنینگ ایزیما دوشمِدیک هِم مانگا میناسیپ دَلدیر. 39هِر کیم جانینی قُران اُنی ییتیرِر. مِنینگ اوچین جانینی ییتیرِن اُنی قُرار.
40«سیزی قابول اِدِن مِنی قابول اِدِر، مِنی قابول اِدِن هِم مِنی ایبِرِنی قابول اِدِر. 41کیم بیرینی نِبی بُلاندیغی اوچین قابول اِتسه، نِبیلیگینگ سیلاغینی آلار. بیر دُغری آدامی دُغرولیغی اوچین قابول اِدِن دُغری آدامینگ سیلاغینی آلار. 42کیم مِنینگ شَگیردیمینگ حُرماتی اوچین، بو کیچی حاساپلانیانلارینگ بیرینه یِکه بیر کَسه سُووق سو بِرسه-ده، سیزه دُغروسینی آیدیارین، اُل آصلا سیلاغسیز قالماز.»


text:
شاهلار، شاهلیقلاریندان آسیلی اولاراق، اینسان گؤرن بیر چوخ ایشلری گؤرمزمیشلر. اونلارین ایشلری شاهلیق اولارمیش. شاهلیقلارینی گوجلو گؤرن شاهلار، توختاقلیغی چاتاندان سورا، ملمکتین ایشلرینی باشقالارینا تاپشیریب، اونلاردان سوروشارمیشلار. بو آرادا، شاه ایشلر یوخ بلکه دئیینلر ایله، مملکتین دوروموندان تانیش اولارمیشلار.
بو گوجو یئیهلهنن شاهلار، کیمسه اونون شاهلیغینا یان باخانماز دئیه، گون کئچیرتمک اوچون، چئشیتلی ایشلر گؤرمهلیایدیلر. شاهلارین تنبلی، تنبللیکدن یئرلریندن ترپهندیرن اویونلارلا گیریشمزدیلر. سوموکلری آغیرلاشان شاهلار، شاهلیقدان یورولموردولار، اونلار شاهلیغین دوز یئرینده اوتوردوغوندان یورولارمیشلار.
تنبل شاهلار، تنبللیکدن اؤلدوکلری واقت، یا دا گووندیکلری گووهنیلمز اولان واقتلار آییلاردیلار. آییلماقلارینین گئج اولدوقلارینین اؤزلری هر کسدن چوخ بیلردیلر. دئییرم دونیادا ائلنچی شاهلار اولماسایدی، شاهلیقلار دهییشمز اولاردی.
هر کس اؤزونو شاه بیلیب، یئرینی گوونلی گؤرسه، اولدوغو یئری اؤز تنبللیییندن ده الدن وئرمهسه، باشقالارینین چاباسیندان الدن وئرمهلی اولاجاق.


text:
أردۇغان عیراغینگ تأزه جمهورباشلیغینی قوتلادی
رجب طیب اردوغان تلفن آرقالی دوشوشیقدا فواد معصوم ینگ یرینه گلن عیراقلی ایشدشی برهم صالح –ی فوتلادی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان عیراغینگ تأزه جمهورباشلیغی برهم صالح بیلن تلفن آرقالی گۆررۆنگ اتدی.
رجب طیب اردوغان تلفن آرقالی دوشوشیقدا فواد معصوم ینگ یرینه گلن عیراقلی ایشدشی برهم صالح –ی فوتلادی.
أردۇغان بیلن صالح بو دوشوشیق آرقالی اؤزآرا قاتناشیقلارینگ یۇقارلادیلماغی باراسیندا دا توتان یرلیدیکلرینی بیلدیردی.
گچن گۆنلرده برهم صالح عیراغینگ مجلیسی تاراپیندان یوردونگ تأزه جمهورباشلیغی دییپ سایلانیپدی.


text:
تورکجهنین وارسیللیقلاری (زنگینلیکلری) البتته، یالنیزجا بو کیتابدا وئریلن اؤرنکلرله اورتایا قویولابیلهجک دنلی سینیرلی دئییلدیر. تاریخین درینلیکلریندن بو یانا، دَییشیک دؤنملرده، آسیا و آوروپانین بیرچوخ یؤرهسینده یاییلیب لهجه و آغیزلارییلا توکنمز بیر خزینه اولوشدوران تورکجهنین گوجو، گئنیش قاپساملی آراشدیرمالارلا، درلهمهلر و بو درلهمهلردن الده ائدیلهجک گرهجلرین باشقا دیللرین سؤز وارلیغینین قارشیلاشدیریلماسییلا یئترینجه سرگیلَنهبیلر. بورادا وئردیکلریمیز، تورکجه دنیزیندن بیرنئچه داملادیر آنجاق…
بو ایلک دهنهمه ایله، ایلگی و چالیشما آلانلاری دیلچیلیک اولمایان کیمسهلرین تورکجهنین گوجونو تانیمالارینا، دیلیمیزین وارسیللیغینا اینانمالارینا یاردیمجی اولما آماجلانمیشدیر. بو کیتابا آلینمایان داها مینلرجه اؤرنهیی، آیریجا، تورک دیلینین سؤزدیزیمی اؤزللیکلری ندنی ایله قازاندیغی گوجلو آنلاتیم یوللاری باشقا کیتابلارین قونوسو اولابیلر.
تورکجه دئدیییمیزده، گئچمیشی اسکیلره اوزانان، یئددینجی-سککیزینجی یوزایللره ایلیشکین بلگهلرینده بیله گلیشمیش، صنعتلی بیر دیل گؤرونومو سونان، آسیانین ان قوزئییندن، سیبیریانین بوز دنیزی قیییلاریندان آوروپا ایچلرینه دگین اوزانان، بوگون بیله آسیا و آوروپا’دا آشاغی یوخاری ۲۵۰ میلیون کیشینین قونوشدوغو چئشیتلی لهجهلرییله اسکی، یایغین، گوجلو بیر دیلله قارشیلاشیریق.
تورکجهنین آنلاتیم گوجونو آراشدیرماق، اونون زنگینلیکلرینی اورتایا قویابیلمک اوچون ایزلهنهجک ان اییی و دوغرو یؤنتم، بیزجه، اونون قایناغینا ائنهرک اؤنجه ان اسکی یازیلی اورونلرینی اینجهلهمک، سونرا، بوگونه گلینجهیه قدر سؤز، آنلاتیم آچیسیندان گؤستردییی گلیشمهلری، قازاندیقلارینی و ایتیردیکلرینی اینجهلهمکدیر.
تورکجهنین سؤزوارلیغینی بیر سوزگچدن گئچیرمک، اونون انگین گوجونو اورتایا قویماق ایستهین بو چالیشمادا، اؤنجه، تورکجهنین سس اؤزللیکلری، سونرا یاپیسی و تؤرتمه گوجو، داها سونرا دا سؤزوارلیغینین آنلام یاپیسی و اؤزللیکلری گؤزدن گئچیریلمیشدیر.
اکلهمهلی (التصاقی) دیللر عایلهسینه منسوب اولان تورکجه، ائشسیز سس اؤزللیکلرینه و کندینه اؤزگو ماتئماتیکسل و موزیکال بیر یاپییا یییهدیر. گئنیش جوغرافیالارا یاییلمیش تورکلر، بعضن گؤچبه یاشام بیچیمینی منیمسهمیش، بعضن ده یئرلشیک حیاتا گئچمیشدیر، کیمی زامان سیخینتیلارلا قارشی قارشییا قالاراق یوردونو ترک ائدیب کؤچمک زوروندا قالمیش، کیمی زامانسا ایمپراتورلوقلار قوراراق دونیانی یؤنتمیشدیر.
تاریخین درینلیکلریندن ماجئرا دولو، ائنیشلی یوخوشلو یوللاردان، ساواشلی باریشلی دؤنملردن گئچهرک بیزه گلیب چاتان سو گیبی دورو، دوغا گیبی یاسالی بو گوجلو و گؤزل تورکجهمیز، آتالاریمیزین بیزه میراث بوراخدیغی ان دَیرلی خزینهدیر.
الینیزدهکی کیتابی اوخورکن آغزینیزدا شیرین بیر داد دویومسادیغینیز حالدا، ان دَیرلی وارلیغیمیز اولان گؤزلیم تورکجهنین دادینا وارابیلمیش، تاتلیلیغینی دویابیلمیشسینیز دئمک.
پروفئسور دوکتور دوغان آکسان بو کیتابدا دیلیمیزین یاپیسینی، تؤرتمه گوجونو و سؤزدیزیمینی، اسکی و چاغداش تورکجهنین قاوراملار دونیاسینی؛ یازی دیلی و آغیزلارداکی بنزتمهلری، آقتارمالاری، دئییملری، آتاسؤزلری، وب. دیلبیلیمسل و آنلامبیلیمسل بیر یؤنتمله اینجهلهمیش، بونو یاپارکن ده اؤرنکلر و تانیقلار ایشیغیندا تورکجهنین اینجهلیکلرینی، گؤزللییینی، وارسیللیغینی و گوجونو گؤزلر اؤنونه سرهرک مایتالمان (موحتشم) بیر اثر یاراتمیشدیر.
ایشته دیلیمیز اوزرینده بیلیمسل چالیشمالار یاپماق ایستهین آراشدیرماجیلار اوچون بیر قیلاووز نیتهلییی داشییان بو ائییتیجی و اؤیرهتیجی کیتابین چئویریسینی سیز دهیرلی اوخوجولارا، ایچدنلیکله قیوانچ و موتلولوق دویقولاری ایچینده سونوروق.
یازار: پروفئسور دوکتور دوغان آکسان
چئویرن: فخران پورنجفی بالوو
یایین ائوی: یاس بخشایش؛ اورمیه ۱۳۹۶
۲۴۱ صفحه
قیمت: ۱۵۰۰۰ تومن
داغیتیم: اورمیه، خ امام، فضولی کیتاب ائوی، ۰۴۴۳۲۲۴۳۷۶۹


text:
افغانستان کریکت تیرمه جماعه سی کابلگه قیتدی
آسترالیا ونیوزلنده گی دنیا بویلب یولگه قوییلگن بیلله شووده افغانستان 6مسابقه نی اوتکزیب ایکینچی باسقیچگه یول تاپمه آلمی کابلگه قیتگن کریکت جماعه سی حامد کرزی هواقونالغه سیده اونلب اهالی تاماندن قیزیق کوتیب آلیندی.اولرتشریفی بیلن بیرگروه هنرمندلرچالغی چه لیب همده اولرگه گللرهم ساوغه قیلیندی.
افغانستان کریکت جماعه سی دنیا مسابقه سیگه یول تاپیشی بیلن مملکت ایچکریسیده اهالی دقتینی اوزیگه تارتگندی. هربیرمملکت بیلن افغانستان تیمی مسابقه سی تلویزیون ورادیولرآرقه لی تینگلب تماشا قیلینردی. هرچند بومملکت اوچون کریکت جماعه سی بیرینچی باردنیا مسابقه سیده حصه قوشگنی کته یوتوق حسابلنه دی، اماشونگه قره مسدن کوپلب افغان لربومسابقه نتیجه سی ثمره لی بولیشیگه امید قیلیشردی. بولیب اوتگن مسابقه لرگه قتنشگن کریکت چی لردن بیری هم قولگه کیلتیرگن نتیجه لریدن راضی ایمس، اما کیله جکده موفقیت قولگه کیلتیریشلرگه امید قیلیشماقده."تیمی میزیخشی ایدی، اما نتیجه بیرآزیخشی بولمه دی، کیله جگ مسابقه لرده یخشی نتیجه قولگه کیلتیریش اوچون سعی وحرکت قیله میز" مسابقه ده قتنشگن کریکتچی لردن بیری افغانستان کریکت جماعه سی مسوولریدن بیری حاضرگی شرایطده جماعه نینگ قولگه کیلتیرگن نتیجه سیدن راضی ایکنینی بیلدیره دی. "دنیا بیلله شووی گه یول تاپیش ساده گپ ایمس، بومرحله ده یره تیلگن شرایطگه قره گنده نتیجه شو بوله دی، باشقه مملکت لردیک بوساحه ده کینگ امکانیت گه ایگه ایمس میز، بومسابقه ده گی جماعه میز باره سیده انیقله نیب آلگن کمچیلیک لرینی تیزآره ده برطرف ایتیشگه حرکت قیله میز، بوبیلن خدا خواه لسه یخشی جماعه نصیبیمیزبوله دی" کریکیت جماعه مسووللریدن بیری آسترالیاده گی دنیاجامی بیلله شووی 14مملکت اورته سیده اوتکزیلماقده، افغانستان ایسه بیرینچی دورده آلتی مملکت بیلن میدانگه توشیش امکانینی تاپدی. بومملکت ایکینچی باسقیچگه یول تاپیشی اوچون 3مسابقه گه غالب بولیشی کیره ک ایدی. اما افغانستان ایسه بو بیلله شووده فقط گینه سکاتلندنی مغلوبیتگه اوچره تیشگه قادر بولدی. وباشقه 5مملکت مقابلیده بای بیرگنی اوچون ایکینچی مرحله گه اوتیشدن محروم بولدی. ایتیش کیره ککی شونگه قره مسدن بومملکتده کریکت عمری آزلیگی گه اعتبار بیرگنده، دنیا مسابقه لری گه حصه قوشیش امکانینی بیرینچی بار تاپگنی بومملکت تاریخیده کته یوتوق حسابلنه دی. بومسابقه دن قولگه کیلگن نتیجه نی حسابگه آلگنده، افغانستان موقعینی، کریکت اویینی اساسچی سی تنیلگن وبواویین جهتدن آلیب قره گنده اوزاق تاریخگه ایگه بریتانیا بیلن تقاسلب کورسه، بوایکی مملکت هم تینگ اورینده توره دی، شو سبب افغانستاننی تعریفلشگه جایز. معلومات لرگه قره گنده افغانستان کریکت جماعه سی میلادی 2019ییل جهان بویلب بولیب اوتیشی کوتیله یاتگن کریکت مسابقه سیده بیرنیچه مملکت بیلن مسابقه یولگه قوییب غالب بولگن تقدیرده مذکور مسابقه ده اشتراک ایتیشی ممکن.


text:
تورکییهنین پایتاختی آنکارادا سوی-قصده قوربان گئدن روسییا سفیری آندرئی کارلوولا باغلی قرار وئریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آنکارا بؤیوکشهر بلدییهسینین ییغینجاغیندا آ. کارلووون آدینین سفیرلیین یئرله شدیی کوچهیه وئریلمهسی بارهده قرار چیخاریلیب.
بوندان باشقا دئکابرین ۱۹-دا سوی-قصدین باش وئردیی چانکایانین معاصر اینجه صنعت مرکزینین ائکسپوزیسییا زالینا دا آندرئی کارلووون آدی وئریلیب.
چانکایا بلدییهسینین صدری آلپر داشدهلهن آنادولو آگئنتلیینه آچیقلاماسیندا بیلدیریب کی، روسییالی دیپلوماتین اؤلدورولمهسی تورکییه و روسییا خالقلاری آراسیندا بؤیوک کدره سبب اولوب.
اونون سؤزلرینه گؤره، سوی-قصد ایکی اؤلکه موناسیبتلرینین پیسله شمهسینه یؤنه لیب:
«تئررور بوتون اینسانلیغا قارشی بیر جینایتدیر. بیز تئررورچولاری دینینه و میللیتینه گؤره آییرمیریق. بو زال کارلووو همیشه خاطیرلرده یاشاداجاق».
قئید ائدک کی، همین کوچهنین اوولکی آدی "قاریاغدی" ایدی.


text:
...
مۆسافیرخانایا بنزر بیر یئرده ایدیم. کاپشنیمی اوْتاقدا بۇراخیب ائشیگه چیخدیم... چؤل ایدی. بیر دنه ده گؤزل آمریکالی ماشین وار ایدی. ماشینین قاپیسینی آچیب میندیم بئلینه! صفالی یوْلو وار ایدی او طرفلرین. یوْلدا بیریسی ده آتلا گلیردی...
ائولندیرمه پروقرامینا باخیردیم... پروقرام مۆسافیرخانانین بیر اوْتاغیندا کئچیریلیردی! بیز ده خئییر نیّتله گئدیب بیرینی تاپماق ایستهیهرک گئدیب صفه قاتیلدیق! نؤبهم چاتدی٬ آنجاق خانیملاردان اوْردا یوْخ ایدی. میز دالیندا اَیلَشن کیشی آدلارین لیسیتینی گؤستردی. من ده آدلاری تانیمادیغیم اۆچون گئدیب سوْنرا گلَرم دئییب اوْردان چیخدیم...
*
*یۇخونون دلیک بؤلومو*
*
پیلّهلردن یئننده بیردن «من یۇخودایام» دۆشونجهمه گیردی. لاپ بئله ۱۰۰٪ ده یۇخودایدیم! چوْخ سئویندیم. «من یۇخودایام» دئیهرک پیلّهلردن آتیلا-آتیلا آشاغی گلیردیم٬ نئجه آتیلسام یئنه هئچ بیر شئی اوْلمایاجاغینی دا بیلیردیم. آرادا اۇچماغا دا ال آچدیم... سالارخانلا باشقا بیریسینه راست گلدیم. ایکیسینی ده قۇجاقلادیم...
بؤلوملر: دلیک یوخو،


text:
2013-01-17
بولود کیمی یم
نغمه لر سؤیله ین بیر بولبولم من
منه ایلهام وئرن بیل کی سن سن سن
سن سیز نغمه م بیتیب لال اولموشام من
اینله ین سیزلایان کمان کیمی یم
گل منه روح وئرن گولوم گولزاریم
دوی سنه یدتیشسین بو آه و زاریم
بیزی آییرماسین قوی اوجا تانریم
دولموشام یاغاجاق بولود کیمی یم
اینله ین سیزلایان کامان کیمی یم
یئتیرسین نغمه می سنه کولک لر
سن سیز فغان ائدن بولبول کیمی یم
گل قاییت گئری یه گل منیم یاریم
گل سویو قوروموش چای لار کیمی یم
روحومو اوخشایان عطیرلی گول سن
سن منیم قلبیمه آخان بیر نورسان
دوداغیمدا دونان سه گاه سان شورسان
یئرینده کول اجاق کیمی یم
اللرین الیمده اولدوغو زامان
درد کدر یوخ اولور ، یوخ اولور تامام
سن منیم یانیمدا اولدوغون زامان
فضادا سایریشان اولدوز کیمی یم
فضادا پارلایان اولدوز کیمی یم
*
اوخویان : خومار قدیم اوا
*
Labels: خومار قدیم اوا
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
میرزا علی اکبر صابر
میرزا علی اکبر طاهر زاده صابر (هوپ هوپ) (1862- 1911 م.) آذربایجان شعر تاریخینین ان آدلیم و تاثیر ائدیجی طنز شاعیری ساییلیر. اونون اثرلری دفعهلرله ایراندا و خاریجده نشر اولوبدور. و سون علمی تنقیدی نشری آذربایجانین آدلیم تورکولوق و عالیمی حسین محمدزاده صدیق تهراندا 1393 ایلینده نشر ائتمیشدیر.[۱]
ایچیندهکیلر
دوغومو[دَییشدیر]
میرزا علی اکبر طاهرزاده صابر 1278 هـ . ایلینده (1862 م.) شماخی شهرینده دنیایا گلمیشدیر. اونون عائلهسی دیندار و مذهبی اولدوقلاری اوچون، صابر متدیّن و تقوالی بؤیوموشدور.[۲]
آتاسی[دَییشدیر]
آتاسینین آدی زینالعابدین ابن میرزا طاهر ایدی. میرزا طاهر چوخ تقوالی، متدین و مذهبی رفتاری اولان معروف بیر شخص ایمیش. یازیلانلارا گؤره آتاسی زین العابدین بقاللیق ائدرمیش. آناسی سلطنت خانیم دا سون درجه دیندار ایدی.[۳]
اوشاقلیغی[دَییشدیر]
آتا- آناسی، صابره اوشاق ایکن، اوروج توتدورور، نماز قیلدیریر، طلبه لباسی گئیدیریر، اونا مذهبی شعرلر اوخوماغی اؤیرهدیردیلر. صابر 8 یاشیندا ایکن اؤز محلهلرینده اولان مکتبخانایا گئتدی و قدیم اصول ایله درس اوخوماغا باشلادی. لاکن، سونرالار، اؤزونون دئدیگی کیمی، مکتبدارین تند اخلاقی و بدنی تنبیه ائتمهسیندن اینجیک ایدی.[۳]
ایلک تحصیلی[دَییشدیر]
12- یاشیندا ایکن، باکی شهرینین انجمن ایالتی طرفیندن تأسیس اولان و یئنی اصول ایله اداره اولان بیر مدرسهیه گئتدی. بو مدرسهده سید عظیم شیروانی تورکجه، فارسجا و عربجه متنلر تدریس ائدیردی. او صابره اوّلدن تأثیر قویدو، حتی اونون استعدادلی اولدوغونو بیلدیکدن سونرا، اونو شعر یازماغا وادار و تشویق ائتدی. سید عظیم، صابرده شعر قابلیّتینی گوجلندیرمک اوچون، اونا فارسجا شعرلرین ترجمهسینی توصیه و امر ائدیردی. صابرین او زمان ائتدیگی ترجمهلردن بیریسی سعدینین: «دیدم گل تازه چند دسته» مصراعی ایله باشلایان شعردیر: گؤردوم نئچه دسته تازه گوللر، باغلانمیش ایدی گیاه ایلن تر. دئدیم:«- نه اولار گیاه ناچیز، تا اگلشه گول صفینده عزیز؟» اوت آغلایاراق دئدی:«- اوتور سن، صحبت ائلهییم غمیم گؤتور سن. عالیلر ائدرمی ترک صحبت؟ حال آن که اولاردا وار سخاوت.»[۴]
آلیش- وئریش[دَییشدیر]
آتاسی زین العابدین، اونو مدرسهدن چیخاریب دکانا آپاردیقدان سونرا، یئنهده صابر آلیش- وئریشدن چوخ، اوخوماغا و شعر یازماغا اهمیت وئریردی. بونا گؤره آتاسی اونو مذمّت ائتمیش و شعر دفترینی جیریب داغیتمیشدیر. صابر ایسه شیرواندان چیخماغا مصمم اولموشدور. آشاغیداکی شعر او زمانا عائددیر: من خلیل الله عصرم، پدرم چون آزر، سفر از بابل شیروان کنم، ان شاء الله. گرچه او دفتر اشعار مرا پاره نمود، وصله با طبع دُر افشان کنم، ان شاء الله![۵]
نوحه خوانلیغی[دَییشدیر]
میرزا علی اکبر صابر، گنجلیگینده محرم و صفر آیلاریندا نوحهخوانلیق ائدردی. اوخودوغو نوحهلری ده اؤزو یازاردی. عباس صحت دئمیشکن: «چوخ آز زماندا، علما، اعیان و عوام جماعت آراسیندا معروف و مشهور اولور و عمومون محبّتینی جلب ائدیر.»[۵]
سید عظیمین یانیندا[دَییشدیر]
صابرین گنجلیگینده معروفیتی و استعدادی سید عظیمـین توجّهونو جلب ائدیر. بیر وقت سید ایله برابر، سفردن گلمیش بیر نفر شخصین گؤروشونه گئدیرلر. مسافر چمدانلاریندان اون دنه لیمو چیخاریب ایکی دانهسینی سیده، بیر دانهسینی صابره وئریر. بونا مناسب صابردن بداهتاً بیر شعر ایستهییر. صابر بیر آز فکر ائدندن سونرا دئییر: خمس شرابی سیّده ساقی وئریب دئدی: صابر فقیردیر، یئتر آنجاق ذکات اونا.
سید عظیم ایسه آشاغیداکی بیتی دئییب و صابردن ایستهییرکی ایکی بیتی بیری- بیرینه ملحق ائتسین: سید دیر اوستا منه نظم و نثرده، محتاج استفاده اولور کائنات اونا.[۶]
خراسان زیارتی[دَییشدیر]
صابر 1301 هـ . ایلی 23 یاشیندا خراسانا امام رضا (ع) نین زیارتینه گئدیر و تاریخ اولاراق بو شعری یازیر: صابر شیدا که ترک شهر شیروان ائیلهدی، بولبوله بنزهردی کیم میل گلستان ائیلهدی. مین اوچ یوز بیرده هجرتدن سورا میمون ایلی، آخر شوّالدا عزم خراسان ائیلهدی.
بو زیارتده، نئچه گون سبزوار، نیشابور، تربت جام، تربت حیدریه، سمرقند، بخارا و باشقا یئرلری گزیب و دستفروشلوق ایله گذران ائدیردی.[۷]
ائولنمهسی[دَییشدیر]
صابرین اون بئش ایل تأهل اختیار ائتدیگینده، 8 قیزی اولور. بؤیوک بیر عائلهنین تحصیلی اوچون، قویروق یاغی اریتمک و صابون پیشیریب ساتماقلا گذران ائدیردی. صابر، آتاسی وفات ائدنده عشق آباددان بیر داها شماخی شهرینه گلمیش و بورادا قوهوملاریندان اولان بیر قیز ایله ائولنمیشدیر. عائله قوردوغو اوچون، بیر داها کسبه باشلادی و صابونچولوق ائلهدی. ولاکن یئنه شعر یازماغا دوام ائتدی.[۸]
ادیبلر دنیاسی[دَییشدیر]
1319 هـ . (1901 م.) ایلینده، صابر، او زمانین ادیبلری عباس صحت، سلطان مجید غنیزاده و باشقالاری ایله یاخین دوستلوق ائتدی. اونلارین ییغینجاق و جلسهلرینده اشتراک ائدیب، انقلابی شعر یازماغا باشلادی. 1321 ق. (1903 م.) ایلینده معروف ادیب فریدون کؤچرلی ایله تانیش اولدو و بیرینجی شعرینی «شرق روس» نشریهسینده تفلیسده نشر ائتدیردی. 1905 م. ایلینده روسلار ژاپون ایله ساواشدا باسغین یئدیلر و بوتون روسیه مستملکهلرینده اجتماعی حیاتدا گرگین حرکتلر و نهضتلر باشلادی. خصوصیله مسلمانلار روس جایناغیندان قورتارماق اوچون حرکته گلدیلر. بونا گؤرهده ادبیات، تئاتر، موسیقی، اینجه صنعت، رسّاملیق رونق تاپدی. همین ایللرده ملانصرالدین آدلی بیر نشریه چاپ اولماغا باشلادی.[۸]
ملانصرالدین[دَییشدیر]
ملانصرالدین نشریهسینی، اصلی خویلو اولان میرزا جلیل محمدقلیزاده (1866- 1932 م.) تأسیس ائتمیشدیر. اونون 4 ـنجو نمرهسینده 15 ربیعالاول 1324 هـ. (28 آوریل 1906 م. – 8/2/1275 ش.) تاریخینده هوپهوپ امضاسی ایله «ملت نئجه تاراج اولور اولسون، نه ایشیم وار» مصراعی ایله باشلانان شعر نشر اولدو. صابرین ملانصرالدین ایله امکداشلیغی 1911 م. ایلینه کیمی دوام ائتدی.[۸]
امید مدرسهسی[دَییشدیر]
صابر 1908 ـنجی ایلده شماخی شهرینده امید آدلی بیر مکتب آچدی. لاکن بو مکتب بیر ایلدن چوخ دوام ائتمهدی و نهایت 1328 هـ . (1910 م.) ایلینده عائلهسینین گذرانینی دولاندیرماق اوچون ایش دالینجا باکی شهرینه گئتدی و جمعیت نشر معارف مدرسهسینده فارسی و شرعیات معلمی اولدو. بونونلا بئله، گذرانی چوخ آغیر کئچیردی. یئنه شعر یازیب نشریهلره گؤندهریردی.[۸]
سلّ خستهلیگی و اؤلومو[دَییشدیر]
1329 هـ. (1911 م.) ایلینده سلّ خستهلیگینه دچار اولدو. جیگری شیشمهگه باشلادی. درمان اوچون تفلیسه گئتدی. گرچه ملانصرالدین تحریریه هیئتی اونو درمان ائتمه اوچون پول ییغیب وئردی و جلیل محمدقلیزاده اونو اؤز ائوینده ساخلادی و عائلهسی ایله اوندان مراقبته باشلادی، لاکن نتیجه وئرمهدی. چارهسیز قالاراق صابر شماخی شهرینه قاییتدی و همان ایل اورادا وفات ائتدی. روحو شاد اولسون.[۹]
سون گونلری[دَییشدیر]
صابرین سون گونلری بارهسینده عباس زماناف یازیر: «علاجسیز خستهلیک اونو آجلیغا محکوم ائتمیشدی. سون گونلرده بوغازیندان هئچ بیر شئی کئچمیردی. خسته شاعر آرتیق اؤلمهگی آرزو ائدیردی، لاکن بونادا موفق اولا بیلمیردی. بونو بیز اونون اؤلوموندن بیر نئچه گون اوّل یازدیغی آشاغیداکی بیتدن اؤیرهنیریک: ایستهرم اؤلمهگی من، لیک قاچیر مندن اجل، گؤر نه بدبختم اجلدنده گرهک ناز چکم!»[۹]
سون شعری[دَییشدیر]
صابر آخر نفسلرینده فارسجا بو رباعینی یازمیشدیر: راهم بدهید رو به راه آمدهام، بر درگه حضرت الاه آمدهام. بیتحفه نیامدم، نه دستم خالی است، با دست پر از همه گناه آمدهام.
آشاغیداکی شعری ایسه اؤلوموندن بیر نئچه گون قاباق یازمیشدیر: منه بد کئچدی شهر شیرواندا، مرضیم شدّت ائتدی هر یاندا. بیر طرفدن تورّمِ جگریم، بیر طرفدن اورهکدهکی کدریم.[۹]
صابرین امضاءلاری[دَییشدیر]
میرزا علی اکبر صابر سیاسی و اجتماعی سیستملر علیهینه یازدیغی شعرلری گیزلی امضاءلار ایله نشر ائدیردی. اونلارین آراسیندان ایندیه قدهر تدقیقاتچیلار طرفیندن تانینان گیزلی امضاءلاری بئلهدیر: هوپهوپ، دین دیرهگی، مرآت، فاضل، آغلار گولهگن، ابونصر شیبانی، بوینو بوروق، سودایی. بو امضاءلارین ایچیندن یالنیز هوپهوپ معروف اولدو و دیوانی ایسه هوپهوپنامه آدلاندی.[۱۰]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ طاهرزاده صابر، علی اکبر. کلیات اشعار میرزا علی اکبر صابر (هوپ هوپ)، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، تهران، تکدرخت، 1393.
- ↑ طاهرزاده صابر، علی اکبر. کلیات اشعار میرزا علی اکبر صابر (هوپ هوپ)، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، تهران، تکدرخت، 1393، ص 40.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 40.
- ↑ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 41.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 42.
- ↑ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 43.
- ↑ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 44.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 45.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 46.
- ↑ دکتر ح. م. صدیقین نشری، ص 47.
- یوخاریداکی یازیلاری دکتر حسین محمدزاده صدیق ین کیتابا یازدیغی اؤن سؤزدن نقل ائتدیک.