text:
فردریش ماری ریچاردز
فردریش ماری ریچاردز (اینگیلیسجه: Frederic M. Richards) بیلیم اینسان. ۱۹ آقوست ۱۹۲۵ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۳ ایل عومر ائلهییب و ۱۱ ژانویه ۲۰۰۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. فردریش ماری ریچاردز ماساچوست تکنولوژی انستیتوسودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری ییل بیلیمیوردودیر. اوْ فیزیک، بیوشیمی ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Frederic M. Richards»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فردریش ماری ریچاردز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


c: text/html

text:
صنعت
صنعت یا دا صنایع (باشقا دیللرده industria معناسی لاتینجادا چالیشقانلیق دئمکدیر) _ ایقتیصادین اساس قیسمتی اولوب، جمعیّتین ایستحصال گوجونون آرتماسینا بؤیوک تأثیر گؤستهرهرهک هم صنایعین، هم ده خالق تصرّوفاتینین باشقا ساحهلری اۆچون امک سیلاحینین حاضیرلانماسی ایله مشغول اولان بیر چوخ موئسیسهلرین (زاوود، فابریک، حؤوزه، شاختا، الکتریک سانترالی) توپلوسونو تصویر ائدیر.
بورادا ایستحصال مانوفاکتورالاردان فرقلی اولاراق یوکسک مخانیکلشدیرمه و اوتوموبیللشدیرمه درجهسینه مالیکدیر. صنایع ایستحصال فورمالارینین اینکیشاف ائتدیریلیب تطبیق اولونماسی پروسهسینه صنعتلشمه دئییلیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اندرسون هونوراتو کامپوس
اندرسون هونوراتو کامپوس (اینگیلیسجه: Dodô (footballer, born 1974)) (دوْغوم:۲ مهٔ ۱۹۷۴ (۴۷ یاش) سائو پائولو) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اندرسون هونوراتو کامپوس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- فلومیننزه کولوبونون اویونچولاری
- سائو پائولو کولوبونون اویونچولاری
- پارانا کولوبونون اویونچولاری
- بوتافوقو کولوبونون اویونچولاری
- پالمیراس کولوبونون اویونچولاری
- اولسان هیوندای کولوبونون اویونچولاری
- العین کولوبونون اویونچولاری


text:
دیایزوبوتیلآلومینیوم هیدرید
دیایزوبوتیلآلومینیوم هیدرید (اینگیلیسجه: Diisobutylaluminium hydride، روسجا: Гидpид диизoбyTилaлюMиHия، عربجه: هيدريد ثنائي إيزوبوتيل ألومنيوم ) بیر شیمیایی ماده. رنگسیز و مایع حالتینده تاپیلار.دیایزوبوتیلآلومینیوم هیدرید آلومینیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Diisobutylaluminium hydride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دیایزوبوتیلآلومینیوم هیدرید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
96094
۱۴ خرداد ۱۴۰۰
تورکمن نیوز: ۸۰۰ ییللیق شجره ناما گونومیزدأکی تورک دیلینده ترجیمه ادیلیپ الکترونیک یاغدایا دا اؤورولر
حوُجا احمد یسوینینگ یگنی و اوُقووچیسی بوُلان یوسوپ آتانینگ شجره ناماسی کیتاپ یاغداییندا چاپ ادیلر.
۸۰۰ ییللیق شجره ناما گونومیزدأکی تورک دیلینده ترجیمه ادیلیپ الکترونیک یاغدایا دا اؤورولر.
تورکستاندا حضرت سلطان تاریخ و مدنیتی قوُراما موزه سیندأکی بو شجره ناما تورکیأنینگ تیکا قوراماسینینگ تاغاللاسی بیلن چاپ ادیلر.
میلادی ۱۳-نجی عاصرا دگیشلی بو شجره ناما ۳٫۵ متر اوزینلیغیندا.
قزاقستان یسوی میراثی باراسیندا یسوی یوُلی آدلی پروژه بیلن بارلاغ گچیریأر.
بو پروژه ده تورکستان شهری، اوزبکستان و قرقیزستان داقی اثرلر ییغنالیپ شوُلار باراسیندا بارلاغ گچیریلیأر.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰


text:
هموقلوبین
هموقلوبین، Hb (قدیم یونان دیلی: aἷua - قان و لاتینجه: globus - کوره) - اینسان داخیل اوْلماقلا اوْنورغالی و بعضی اوْنورغاسیز حئیوانلارین قانینین ترکیبینده دمیر اوْلان قیرمیزی پیقمنت. کیمیوی ترکیبینه گؤره مورکّب پروتئیندیر. اریتروسیتلرین اساس ترکیب حیصّه سی اوْلوب، تنفوس آنزیمیدیر و قانین تنففوس خۆصوصیتسینی تامین ادیر. هموقلوبین پلاسمادا دییل، اریتروسیتلرین داخیلینده یئرلشیر. بونونلا قانین قاتیلیغینی آزالدیر. اگر هموقلوبین بۇ میقداردا پلازمادا حل اوْلونسا ایدی قانین قاتیلیغی بیر نئچه دفعه آرتار و نتیجهده اۆریین ایشی و قان دؤورانی چتینلشردی. دیگر بیر طرفدن هموقلوبین اریتورسیتلرین ایچینده اوْلماقلا پلازمانین اوْنکوتیک تضییقینی آزالدیر، بونونلا دا توْخومالارین سوسوزلاشماسینین قارشیسینی آلیر.
هموقلوبین بیر همپروتید عضوودور. همپروتیدلره اؤز بیولوژی خۆصوصیتسینا گؤره آنزیم اوْلمایانلار هموقلوبین، میوقلوبین و آنزیم اوْلانلار (سیتوکروملار، کاتالازا، پروکسیدازا) داخیلدیر. همپروتیدلردن اوْلان هم دمیر دمیری ایله پروتوپورفیرینین عمله گتیردیی هموقلوبین دؤردونجولو قورولوشا مالیکدیر. اوْنون موْلکول کۆتلهسی ۶۶۰۰۰ – ۶۸۰۰۰ آراسیندا دییشیر. آدیندان گؤروندویو کیمی، هموقلوبین هم آدلانان Fe+2ایله قلوبین پروتئینینین بیرلشمهسینین محصولودور.
قلوبین + هم → هموقلوبین
هموقلوبینین اساس خۆصوصیتسی آغجیردن اوکسیژنی بدنین توْخومالارینا داشیماقدیر. هموقلوبینده اوکسیژن داشیییجیسی F۲+ یونودور. اوکسیژنین هموقلوبینله بیرلشمهسی اوْکسیموقلوبین آدلانیر. اوْ مۆختلیف لیقاندلارلا (جو، جن) قارشیلیقلی تأثیرده اوْلور. مثلاً، دم قازینین هموقلوبینه بیرلشمهسی اوکسیژندن ۳۰۰ دفعه گۆجلودور و بۇ بیرلشمه داها داواملیدیر:[۱]
هموقلوبینین تیپلریدَییشدیر
پروتئین ترکیبینه گؤره هموقلوبینلر بیر-بیریندن فرقلنیر و ایکی جور اوْلور: فیزیولوژی و آنومال هموقلوبین. اینسان اوْرقانیزمینین اینکیشافینین مۆختلیف مرحلهلرینده فیزیولوژی هموقلوبینلر اوْلور. پروتئین موْلکولوندا آمینتورشو آردیجیللیغی پوْزولدوقدا آنومال هموقلوبینه چوریلیر. فیزیولوژی هموقلوبین اینسان اوْرقانیزمینین اینکیشافینین مۆختلیف مرحلهلرینده پولیپپتید زنجیرینین ییغیمی ایله بیر-بیریندن فرقلنیر و محض بونا گؤره مۆختلیف هموقلوبینلر اوْلور:
۱) HbP – پریمیتیو هوجیرهدهکی هموقلوبین آدلانیر (روشیمده).
۲) HbF – فتال هموقلوبین. «فتوس» – سؤزوندن گؤتورولموشدور و میوه، دؤل معناسینی وریر.
۳) HbA1 و HbA2 – بؤیوکلوک، یاشلیلیق (آدولتوس) هموقلوبینی آدلانیر.
ایندییه کیمی یوزه قدر آنومال هموقلوبین تاپیلیبدیر. بۇ هموقلوبینلر پپتید زنجیریندهکی آمینتورشو قاللیغی ایله فرقلنیر. آنومال هموقلوبینلره hbs و HbH (بارتا) عاییددیر. hbs اوْراقشکیللی اریتروسیت هوجیرهلرینده مۆشاهیده اوْل اۇنور. بۇ تیپ هموقلوبینلرده B-زنجیرینده قلوتامین تورشوسو والینله عوض اوْلونور.


text:
کونگو دموکراتیک جمهوریتینده یاشاییش مرکزینه اوچاق دوشدو: 18 اؤلو
کونگو دموکراتیک جمهوریتینین شرقینده، اؤزل اوچاغین یاشاییش مرکزینه دوشمهسی نتیجهسینده 18 نفر اؤلدو
کونگو دموکراتیک جمهوریتینده یاشاییش مرکزینه اوچاق دوشدو: 18 اؤلو
کونگو دموکراتیک جمهوریتینین شرقینده، اؤزل اوچاغین یاشاییش مرکزینه دوشمهسی نتیجهسینده 18 نفر اؤلدو.
یئرلی مطبوعاتداکی خبرلره گؤره، بوسی بی فیرماسینا عایید دورنیر-228 تیپلی اؤزل اوچاق، قالخدیقدان قیسا مدت سونرا گوما شهرینده یاشاییش مرکزینه دوشدو.
گوما هاوالیمانی مسئوللاریندان ریچارد مانگولوپا، دوشن اوچاقدا اولان 17 نفردن قورتولان اولمادیغینی ایفاده ائتدی.
مانگولوپا، فاجیعه ساحهسینده بو آنا قدر 18 نفرین جسدینه چاتیلدیغینی قئید ائتدی. بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین ثابتلیک میسیونوندان (MONUSCO) حادیثه یئرینه 2 قورتارما واسطهسی و بیر قورتارما قروپو گؤندریلدیگی بیلدیریلدی.
فیرما مسئوللاری اوچاغین تکنیکی پروبلم سببیله دوشموش اولا بیلهجگینی ایفاده ائتدی.
دیگر طرفدن اجتماعی مئدیادا یئر آلان گؤرونتولرده، هاوا لیمانی یاخینلیغیندا ماپئندو/بیر سمتینده ائوین اوستونه دوشن اوچادان توستولر چیخدیغی گؤرولور.
ایلگیلیلی خبرلر
چین-ین بمت-دهکی نومایندهسی یاشیل اقتصادیاتا کئچیدی سرعتلندیرمهیه چاغیریب
یاشیل انرژییه کئچید سرعتلندیریلمهلیدیر، لاکین اینکیشاف ائتمیش اؤلکهلر بو ساحهده اؤز عهده لیکلرینی یئرینه یئتیرمهیه دقت یئتیرمهلیدیرلر.
دایناسور، دونیا لیدذرلرینه سسلندی
نسلی تۆکنن بیر دایناسور، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی باش قورولوندا دانیشاراق، فسیل یاناجاقلاردان اوزاق دورولماسی و «یوخ اولوشون سئچیلمهمهسی» چاغریسی ائتدی
سودان-دا خارطوم اولوسلار آراسی هاوا لیمانی باغلانیب
سودان سیویل هاواجیلیک تشکیلاتیندان یاییلان معلوماتدا هاوا لیمانینین 26-30 اوکتبر تاریخلرینده اوچوشلارا باغلاناجاغی بیلدیریلیب.


text:
فلز
فلز لاتینجه: metallum ، " شاختا " دئمکدیر) — دمانین آرتماسی ایله آزالان الکتیریک کئچیریجیلیگینه ، ایستیلیک کئچیریجیلیگینه ، دفورمه اوْلونا بیلمه و متالیک پاریلتی کیمی خاصهلری اؤزونده عکس ائتدیرن تمیز مادهلره دئییلیر.
فلزلرین عۆمومی خصوصیّتی[دَییشدیر]
معلوم اوْلان ۱۱۸ شیمیایی المنتلرین ۹۰-دان چوْخو فلزدیر. فلزسیز یئر کۆرهسینی تصوّر ائتمک ممکن دئییل. بئله کی، یئر کۆرهسینین نۆوهسی، اساساً، فلز و نیکلدن، مانتیاسی آلومینیومون بیرلشمهلریندن، لیتوسفری (یئر قابیغی) ده بیر چوْخ فلز بیرلشمهلریندن عیبارتدیر.
فلزلارین فیزیکی خاصهلری[دَییشدیر]
فلزلارین اساس عۆمومی فیزیکی خاصهلری آشاغیداکیلاردی:
- فلز پاریلتیسی (درخشندگی)
- یۆکسک ایستیلیک و الکتیریک کئیریجیلیگی;
- پلاستیکلیک (شکل پذیری)
فلزلرین پلاستیکلیگی[دَییشدیر]
فلزلارین پلاستیکلیگی — اوْنلارین خاریجی قوهنین تأثیر ایله داغیلمادان اؤز فوْرماسینی دَییشمک قابیلییتیدیر.
فلز پاریلتیسی[دَییشدیر]
فلز پاریلتیسی فلزین سربست الکترونلارینین ایشیق شۆالارینی گۆجلو عکس ائتدیرمهسی ایله علاقه دار. جیوه و گوموش اَن یۆکسک پاریلتییا مالیک فلزلردیر.
فلزلرین یۆکسک ایستیلیک و الکتیریک کئچیریجیلیگی[دَییشدیر]
فلزلرین یۆکسک ایستیلیک و الکتیریک کئیریجیلیگی اوْنلارین کریستال قفهسینده سربست الکترونلارین یئردییشمهسی ایله علاقهدار دیر.
فلزلر عۆمومی فیزیکی خاصهلرله یاناشی، بعضی فرقلی خاصهلره ده مالیکدیر; مثلاً، اوْنلار سیخلیغینا، برکلیگینه ، اَریمه تِمپراتورونا گؤره بیر-بیریندن چوخ درجهده فرقلنیر.
طبیعتده تاپیلماسی[دَییشدیر]
فلزلر شیمیایی المنتلر تابلوسو دؤورو سیستئمینده بور ایله پولونیوم آراسیندا یئرلشن شیمیایی عناصری احاطه ائدیر. بۇنونلا شیمیایی المنتلرین ۸۰ %-ی فلز عددلیر. یاریممتاللارا و غیری- فلزلر کئچید تدریجاً باش وئریر. اَن گئنیش یاییلمیش فلز کیمی آلومینیومو گؤسترمک اوْلار.
فلزلارا طبیعتده فیلیز و بیرلشمهلر شکلینده راست گلینیر. اوْنلار اوْکسید، سولفید، کربونات و باشقا شیمیایی بیرلشمهلری عمله گتیریرلر.تمیز فلز اَلده ائتمک اۆچون اوْنلاری فیلیزین ترکیبیندن چیخارتماق لازیمدیر.


text:
اونقرمن چایی
اونقرمن چایی (اینگیلیسجه: Ångerman، فارسجا: اونگرمن ، آلمانجا: Ångermanälven ، ایتالیاجا: Ångermanälven ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Ångerman Nehri ، روسجا: OHrepMaHэлbBeH) سوئد اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۴۶۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن اونقرمن چاییندان ثانییهده ۵۰۰ متر مکعب سۇ آخیر. و بوتنی کؤرفزینا تؤکولور.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده اونقرمن چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ångerman»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ارنان کورتز
ارنان کورتئز یا هرنان کورتئس (د. 1485 اؤ. 2 آرالیق 1547)، ایسپانیا آدینا مئکزیکا'نی ایشغال ائدن دئنیزچیدیر. هئرناندو ویا فئرناندو اولاراق دا بیلینیر، آنجاق توم مئکتوبلارینی هئرنان کورتئس آدییلا ایمضالامیشدیر.
بوگونکو پئرو اولان اینقا توپراقلارینی ایشغال ائدن فرانچیسجو پیزاررو'نون ایکینجی درجهدن عمیسی اوغلودور. کوبا'نین ایسپانیوللارجا ایشغال ائدیلمهسینده گؤرهو آلمیش و باشاریسی بورادان گئنیش بیر تاراضی و یئرلی کؤلهلر ایله اؤدوللندیریلمیشدیر.
یئنی دونیا'نین زنگینلیگینی آنلامیش، کوبا والیسیندن آناقیطایا سئفر ائتمک اۆچون یاردیم ایستهمیشدیر. والی، قیطانی اؤزو ایشغال ائتمک ایستهدیگی اۆچون سادهجه تیجارت قورماسینا و کئشیف ائتمهسینه ایذین وئرمیش، آنجاق کورتئس والینی آلداداراق مئکزیکا'نی ایشغال ائتمیشدیر.
آزتک توپراقلارینا آلدیقدان سونرا، اوردوسوندا فیرار اولماماسی ایچین، توم گمیلرینی باتیرتمیشدیر. یانیندا توپچو، زیرهلی آتلی، زیرهلی یایا و توفکچی بیرلیکلری داخیل، 40.000'ه یاخین بیر اوردو توپلادیغی بیلینمکدهدیر. چوخ ریوایته گؤره بو سایینی یئرلی قبیلهلردن توپلادیغی آداملارلا 100.000'ه چیخاردیغی سانیلماقدادیر. بعضی قبیله یئرلیلری، آزتک'لرین دوشمانی اولدوقلاری اۆچون کورتئس' تئنوچتیتلان'ین یولونو گؤسترهرک، شئهری تاژماسینا یاردیمچی اولموشدورلار. آزتک ایمپاراتورو مونتزوما قارشیسینداکی بو گوجه ایلک باشلاردا دیرنمهمیش، حتی اونلارا باشکند'ت کیلیسه قورمالارینا دا ایجازه وئرمیشدیر.
آما سونرالاری شئهیردهکی بعضی یئرلی ساواشچیلار، کورتئس'ین شهرده ایستیلا و یاغما سئببییله اولدوغونو آنلامیش و عیصیان چیخارمیشدیلار. چیخان عیصیاندا ایمپاراتور مونتزوما باشیندان یارالانمیش و قیسا سوره سونرا اؤلموشدور. کورتئز یانینداکی بیرلیکلرییله زور شرایطده آیریلدیغی شهری، اصلی اوردوسویلا قوشاتمیش و اوزون بیر سالدیری و ییخیمدان سونرا شئهری ائله کئچیرمیشدیر.
یئرلی خالقی اولدورمهسییله ده بیلینیر. قیزیل و دهیهرلی موجوهرلر اۆچون دونیاداکی ان بویوک سۏیقیریملاردان بیرینی یاپمیشدیر. آزتکلرین باش شهری تئنوچتیتلان'ی (و گونون شرطلری ایچینده 200.000 نوفوسو ایله ایستانبول و پاریس'دن سونرا ان بویوک 3. شهر اولاراق بیلینیر) یئرله بیر ائتمیشدیر. بربرلیگی ایله بیلینیر، چوخ سرت و رحمسیزدیر. بو اوزدن کئندیسیندن قورقولان و ایستهنیلمین بیر کیشی اولموشتور. ایسپانیا'یا چاغریلیپ، یئتکیلری آزالتیلمیشتیر. 1541'ده اولکهسینه دؤنوب عثمانلی'یا قارشی آچیلان جزایر ساواشینا قاتیلمیش؛ اؤلومدن زور قورتولموشدور.
قایناقدَییشدیر
-
-
- تورکچه ویکیپدیا یازیچیلاری طرفیندن یازیلان مقاله.


text:
مکسیکوده اونلب کیشی چیت ایللیک آلیب قاچیریلدی
قوراللی کیشیلر هوتل گه باسقین قیلیب کیرگن
مکسیکوده بیر هوتل گه باسقین قیلیب کیرگن بیر گروپ قوراللی کیشی ونزوئلا و هائیتی لیک ایکن لیکلری معلوم قیلینگن 20 نفرنی آلیب قاچیرگن.
مکسیکو مطبوعاتیده اورین آلگن خبرلرده بیلدیریلیشیچه سن لوئیس پوتوسی ایالتی نینگ ماتیهولا شهریده جایلشگن بیر هوتل گه باسقین قیلیب کیرگن قوراللی کیشیلر 20 ته چیت ایللیک نی آلیب قاچیرگن.
ایالت باش قاره لاوچیسی فدریکو آرتورو گرزه هریرا، بو نفرلرنینگ زوروانلیک بیلن آلیب قاچیریلگن لیگینی تثبیت ایتگن لیکلرینی معلوم قیلیب کینگ کولملی بیر تیرگاو باشله تیلگن لیگینی قید ایتدی.
حادثه نینگ جاییده تیکشیروو آلیب بارگن پولیسلر قوراللی گروپ نینگ هوتل گه اوچ ته کیچیک بس آرقه لی کیلگن لیگینی ونزوئلا و هائیتی لیک چیت ایللیکلرنی آلیب کیتگن لیکلرینی بیلدیردی.
آلیب قاچیریلگن چیت ایللیکلرنی قوتقروو عملیاتی نینگ باشله تیلگن لیگی معلوم قیلیندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اروپا بیرلیگی سودی پولندنی میلیونلب یورو جزا تولش گه محکوم ایتدی
پولند، اروپا بیرلیگی سودی تامانیدن قبول قیلیب آلینگن قرارلرنی عملگه قیلمه گن لیگی بیلن عیبلنماقده
چاد جمهوریتی نینگ اوتکینچی جمهوررئیسی تورکیه گه تشریف بویوره دی
مهمان جمهوررئیس نینگ جمهوررئیس اردوغان نینگ دعوتی گه بناً تورکیه گه تشریف بویوره دیگن لیگی بیلدیریلدی


text:
اویان نیوز:
آغالار قوت
کؤچورهن: وحید نریمان
نوت: بو یازیدا آغالار قوت، علی اکبر آدلی قوزئیلی یازارا دیل حاقیندا دوشونجهلرینی آچیقلاییر. یازیدا آغالار قوت، عرب و فارس دیلیندن آلینما سؤزجوکلر و «تورکییهجه»نین نیه بیزیم دیلیمیزی قورتارا بیلمیهجهیی حاقیندا دوشونجهلرینه داها آرتیق یئر وئرمیش دیر.
بیرینجی تئزیسیم: دیل تکجه اونسیت واسطهسی دئییلدیر، هم ده اونسیت واسطهسیدیر.
Hacettepe اونیوئرسیتینده اَسکی یونان دیلی معلیمیم، پروفئسسور س. بابور بیر دفعه درسده دئدی کی، اَسکی یونان دیلینده «Yέφῡpa» (قئفورا، qefura, qephura) ایله تورک دیلینده «کؤپرو» (کؤرپو – آ.ق.) بیر و عینی سؤزدور و دیلچیلر بو سؤزون اَسکی تورکجهدن یونانجایا، یوخسا یونانجادان اَسکی تورکجهیه کئچمهسی اوستونده راضیلیغا گله بیلمیرلر. بئله پروبلئملر تکجه دیلچیلیین پروبلئمی دئییلدیر، بورادا صحبت هانسی سیویلیزاسییانین هانسینا کؤرپو قورماغی اؤیرتمیش اولماسیندان گئدیر.
سونرالار اؤزوم اؤیرندیم کی، علمده حتی بو سؤزون ائرمنیجهkamurǰ سؤزوندن یارانا بیلجیی ده ادعا ائدیلمیش دیر. اَسکی تورکلر کسیلمیش حیوان ایچالاتلارینی هاوایلا کؤپوردوب، بیر-بیرینه باغلایاراق، سو اوستونه یان-یانا ییغیر، بئلهجه کؤرپو (کؤپرو) دوزلدردیلر. بو فاکت کؤرپو سؤزونون ده، کؤرپونون اؤزونون ده اَسکی تورکلردن یونانلارا کئچمیش اولدوغونو اثبات ائدیر. بونا بنزر بیر مباحیثه یازماق دئمک اولان بیت- (بیتیک، پیتی) کؤکو اوستونده ده گئدیر؛ بیر سیرا دیلچیلر بو سؤزون چینجهدن اَسکی تورکجهیه کئچدیینی، باشقالاری ایسه اَسکی تورکجهدن چینجهیه کئچدیینی سؤیلییرلر. بو، «یازماغی کیم کیمه اؤیردیب» داواسی دیر.
بو مثاللاری اونا گؤره وئریرم کی، علمی-نظری آراشدیرمالاردان، پسیخوانالیزدن، کریمینالیستیکادان یاخشی خبردار اولان بیر یازیچی کیمی علی اکبر ده بیلیر کی، بعضن بیرجه سؤز هانسیسا فاکتین یئگانه دلیلی، کشفئتدیریجیسی اولور (heuristika). مثلاً، عربجه ساییلان «دین» سؤزو آوئستا دیلینده «دائنا» کیمی سسلنمیش دیر و تکجه ائله بو فاکت ایسلام دینینین فورمالاشماسیندا آوئستا کولتورونون رولونو ایفشا ائتمیش اولور.
آنجاق بیر یازیچی، اؤزو ده آرتیق آوروپادا دا اوخونان بیر یازیچی، منجه، بئله یازا بیلمهمهلیدیر: «آغالار، عزیزیم، توتاق کی، یازدیقلارین یوزده یوز دوغرودور. سونرا؟ یعنی نه دییشیر؟ [...] تورکییهجهدن آذربایجانجایا کئچهن یوز، ایکی یوز، اوچ یوز سؤزون هامیسیندان ایمتینا ائدینجه جمعیتیمیزین علمی، مدنی، سیاسی، اقتصادی حیاتیندا نه لر دییشهجک، هانسی ایرلیلهییشلر گؤزلهنیلیر، نه قازاناجاغیق؟»
اوندا عینی منتیقله: اؤلکهمیزده هامی تئاتر تاماشالارینا گئتسه، اقتصادی حیاتیمیزدا نسه دییشر؟ خالقیمیز فلسفه کیتابلاری اوخوسا دئموکراتییا قورا بیلریک؟ هامی داراشیب دونیا ادبیاتی اوخوسا، ائله علی اکبرین اؤزونون رومانلارینی اوخوساق نسه قازاناریق؟ مسئلهنی بئله، بیرباشا مئرکانتیل، لوکراتیو گؤزله اؤلچه بیلمریک، منیم عزیز دوستوم. اینسانلار دوزگون و آیدین بیر دیلله دوشونه بیلسهلر، البته، ایرلیلهییش اولاجاقدیر، اؤزو ده بوتون ساحهلرده.
من علینین مؤوقئییندن بئله سئزدیم: اونون اوچون هانسی دیلده یازماغین عمومیتله فرقی یوخدور. آنجاق او، بیلمهلیدیر کی، بو گؤروش آذربایجان تورپاقلاریندا یوز ایللردیر حاکم اولان، دیلیمیزین بو کؤکه دوشمهسینه سبب اولان، دیله پوزیتیویستجهسینه یاناشان («دیل آنجاق اونسیت واسطهسیدیر»)، تسلیمچی، عنعنوی و آکتواللیغینی ایتیرمیش بیر گؤروش دور. گؤرونور، علی ایمپئریالیستلرین نه اوچون دیل آسسیمیلیاسییاسی و لینقویساید آپارماقلارینی دا، خالقلارین نه اوچون دیللری اوغروندا حتی قانلی مباریزهیه قالخماقلارینی دا معناسیز ساییر.
دیلده بیرجه سؤز، یا دا او سؤزون بیرجه معناسی دییشدیریلیرسه، بو، نئچه-نئچه شئعیرده نئچه-نئچه میصراعنین کورلانماسی دئمک اولور. علی سؤز اوستاسی اولدوغو اوچون اصلینده بونو مندن ده یاخشی دویا بیلر.
۲.
ایکینجی تئزیسیم: ادبی دیلیمیزدن خصوصیله عرب دیللی تئرمینولوژیسینین و فارس دیللی سینتاکتیک قایدالار چیخاریلمالی دیر.
نه اوچون، دئییم.
۱) آذربایجاندا فلسفه معلمی کیمی ایشلدییم اون ایلده فلسفی دوشونمهیی اؤیرهنمک اوچون آزربایجان دیللی گنجلرین قارشیسیندا ان بؤیوک انگئلین عربجه سؤزلر اولدوغونو گؤرموشهم. (آذربایجان دیلینده علمی-فلسفی تئرمینلر فارسجا یوخ، عربجه دیرلر). مثلاً، «ماهیت تظاهر ائدیر» جملهسی “Qüertyuiop poiuytreüq edir“دن هئچ بیر فرقی یوخدور. نورمال زکالی آدام «ماهیت تظاهر ائدیر» (“Qüertyuiop poiuytreüq edir”) جملهسینی باشا دوشمهمهلی دیر. ائله بیزیم طلبهلریمیز ده باشا دوشموردولر.
فلسفهسیزلییمیزین بیرینجی سببی دیلسیزلییمیزدیر. بو حاقدا قاباقلار دا یازمیشام. بونا گؤره ده، تحصیلیمیزین ده، علمیمیزین ده قارشیسیندا دایانان پروبلئملردن بیرینجیسی عربدیللی تئرمینولوژیدن دیلیمیزی سیستئملی فورمادا آریندیرماق دیر. آنجاق مطلق سیستئملی فورمادا، کیمین آغلینا هاردا، نه، نئجه گلدی خاوسویلا یوخ.
۲) من اؤزوم اوچون بو قناعته گلمیشهم: بیز اؤز دوشونجهمیزی و علمی تفککوروموزو عرب دیللی تئرمینولوژیدن آریندیرماساق، بئلیمیزه ساریلمیش بو قورخونج آناکوندادان –ایسلام دونیا گؤروشوندن قورتولا بیلمیهجییک. ایسلام مئنتالیتئتینی کولتوروموزده قورویوب ساخلایان– عرب دیللی تتئرمینولوژیسی دیر! آتاتورک ده ائله بونا گؤره عثمانلیجانی دییشدیرمک یولونا گئتمیش دیر.
۳) آذربایجاندا خالق یوز ایللردیر ماهیت، تظاهر کیمی سؤزلری باشا دوشمدیی اوچون جاهیل قالمیشدیرسا، ایندی ده توپلومسال، اؤنم، اؤزل، سورج کیمی سؤزلری ائشیدیب جاهیل قالیر. آنادولونون کندلرینده هله ده تورکییهجهنی باشا دوشمیهن اینسانلار وار.
معاریفچیلیک آوروپادا دا، بیزده ده تاریخاً خالقین آنلادیغی دیلده آپاریلمیشدیر. علی ده منیم کیمی آذربایجان معاریفچیلیک مکتبینین یولچوسو اولسا دا، آنجاق او، ندنسه، بو مکتبین دیل کورسونو اونودور. اونا خاطیرلاتماق ایستردیم کی، م.جلیله سن نیه ««چوخ یاخشی» دئییرسن، «پئک ایگی» دئمیرسن؟» دئینده، اوستادین جاوابی تخمیناً بئله اولموشدو: «من «پئک ایگی» دئیرهم دئمیینه، آنجاق سیز منه اولجه بیر یئر گؤسترین، «چوخ یاخشی»نی آپاریم آتیم اورا.
«پئک ایگی» سؤز بیرلشمهسینین باشدان آیاغا تورک دیلینده اولماسینا («برک یاخشی» دئمکدیر) باخمایاراق، اوستاد اونو دیلیمیزه قبول ائتممیشدی، ایندیکیلر ایسه حتی کابینئتده قایریلما تورکییهجهنی دیلیمیزه تپیشدیریرلر. آراداکی اوچوروملو فرق علییه نهلر دوشوندورور، منه ده، باخ، بو ماراقلیدیر.
۴) عرب و فارس سؤزلریندن، سینتاکتیک قایدالاریندان و شکیلچیلریندن دیلیمیزی آریندیرماقلا، اونلارین یئرینه اَسکی دیلیمیزین سؤزلرینی، قایدالارینی و سونلوقلارینی دیلیمیزه قایتارماقلا دیلیمیزی اؤز کؤکو اوستونه قویموش اولاجاق («دیلی اؤز کؤکو اوستونه قویماق» – م.هایدیگئر)، دوشونجهمیزه قولایلیق، آچیقلیق گتیرهجک، اَن بیرینجی ده اؤز دوغما منطیقیمیزه قاییداجاغیق. هر بیر دیل بیر منطیقدیر. اَسکی یونانجا λόYoς (لوقوس) آنلاییشینین چوخلو معنالاریندان بیری دیل، او بیری منطیق ایدی. بئیت الحیکمه ترجمهچیلری بو قوشالیغی یونانجادان عربجهیه عینیله کؤچورموشلر: نیطق-منطیق.
یئنه بیر مثال. اَسکی آذربایجان دیلینده شهادت بارماغی «سوخبارماق» آدلانیردی (باش بارماغین دوغرو آدی ایسه «باسبارماق»دیر). ائوده شهادت بارماغینی هارا گلدی سوخان اوچ-دؤرد یاشلی اوشاغا او بارماغینین آدینین «سوخبارماق» اولدوغونو دئسهن، او، بو آدی درحال اؤیرنه بیلهجک دیر، آنجاق اؤلدورسن ده او یاشدا اوشاق «شهادت» سؤزونو دئمیی اؤیرَنه بیلمز. فرقی گؤرورسونوزمو؟
کمساواد تورکییهلی دیلبازلار شهادت بارماغینا «گؤسترمه بارماغی» دئمهیه قرار وئریبلر. یئنه کؤک، تاریخ، اصل آد قالیب قیراقدا.
آلمان کولتورونونده فلسفی دوشونمهنین بئله قاباغا گئتمهسینین سببلریندن باشلیجاسی، منجه، بوتون یونان و لاتین دیللی فلسفی تئرمینلری (فرانسیزجادان، اینگیلیسجهدن، ایتالیانجادان و س. فرقلی اولاراق) اؤز دیللرینده سسلندیرمیش، بوتون فلسفی تتئرمینولوژیسینی آلمانجالاشدیرمیش اولماقلاریدیر. آلمان میللتچیلیگی–آلمان دیلچیلیگیدیر.
یازیچیمیز علی اکبر «آذربایجانلیلار دانیشا بیلمیر» دئییر، چوخ دوز دئییر، من ده «آذربایجانلیلار دوشونه بیلمیر، چونکی دوشونمهیه دیللری یوخدور» دئییرم.
۳.
اوچونجو تئزیسیم: دیلیمیزی عربجه و فارسجادان اصلا تورکییهجه ایله تمیزلمک اولماز! بو، ائششک تزهیینی قاتیر تزهیی ایله سیلمهیه بنزهیهجک.
غرب تورکجهسینین دیالئکتیال قوللاری (آذربایجان، تورکمن، کریم، کوموک، آنادولو و س. تورکجهلری) ایچریسینده اَن گوجلو قول آذربایجان دیلیدیر و بو، گؤیدن دوشمه اولمامیشدیر. بو، آذربایجان دیالئکتینده یازمیش ع.نسیمی، ش.ی.ختای، ق.برهان الددین، م.فضولی کیمی شاعرلرین، دده قورقوت، احمد حرامی کیمی داستانلارین و س. گوجویله اولموشدور. بیهم، آنادولو لهجهسینده یازمیش بیرجه ی.امرهنی، تورکمن لهجهسینده یازمیش بیرجه ماهدوم قولونو، چاغاتای لهجهسینده یازمیش بیرجه علی شیر نواینی تک باشینا آذربایجان لهجهسینده یازیلمیش بونجان عابدهلرله توتوشدورماق اولار؟! کیم بیزی اؤزویله توتوشدورا بیلر؟!
بونا گؤره ده تورک دیللری آییلهسینده آذربایجان دیالئکتینین تورکییهجهنین تأثیری آلتینا دوشمهسی تاریخی عدالتسیزلیکدیر و بو، تورکییهجهنین اؤزونه ده زیان اولاجاقدیر.
دیلیمیز بسلهنمهلیدیر: بیرینجی، اؤز کئچمیشیندن، آرخا ایزملریندن؛ ایکینجی، اؤز دیالئکت و شیوه لریمیزدن؛ اوچونجو، ۲۰۰ ایلدیر قاپاغی دا قالدیریلمایان خزینهدن – گونئی آذربایجان تورکجهسیندن؛ دؤردونجو، باشدا بیزیم دیالئکته یاخین تورکمن، کریم، کوموک، آنادولو تورکجهلری اولماقلا، باشقا تورک دیللی خالقلارین دیلیندن؛ آلتینجی، دیلیمیزین تاریخینی، ائتیمولوژیسینی، دیلین فلسفهسینی و س. بیلهن یارادیجی اینسانلاریمیزین نئولوژیزم لریندن.
آذربایجان دیلینین قاپیسی باشقا تورک دیالئکتلرینه، او جملهدن آنادولو تورکجهسینه ده تایباتای آچیق اولمالیدیر. آنجاق اَلده قاییرما، یانلیش و کؤکسوز تورکییهجهیه ایسه نینکی قاپیلاریمیزی، پنجرهلریمیزی ده باغلامالیییق!
نه اوچون؟ ایندییهجهن چوخ سببلر سادالامیشام، بیرینی ده علی اوچون دئییم. دئمهلی، بوتون اَسکی تورک دیللی متنلرده یانوت (یانیت) سؤزو حاقی و لاییق اولانی آلماق، یا دا وئرمک، باشقا سؤزله دئسک، رئاکسییا، عکس العمل معناسیندا جاواب دئمکدیر. اَسکی دیلیمیزده یان (یون) حاق آنلاییشینی بیلدیریردی. مشهور مثلین اوریجینالیندا دئییلهن کیمی، یاخشیلیغا یاخشیلیقلا یانوت وئرمک هر کیشینین ایشیدیر، یامانلیغا یاخشیلیقلا یانوت وئرمک اَر کیشینین ایشیدیر.
ایندی گؤرک تورکییهلیلر یانوت (یانیت) سؤزونه نه گول ووروبلار؛ اونلار بو سؤزو بیر سوالا وئریلهن جاواب معناسیندا دیریلدیبلر. هالبوکی، یانوت – اصلا بیر سوالین جاوابی معناسیندا جاواب دئمک دئییلدیر! اوستهلیک، عکس العمل و رئاکسییا آنلاییشی اوچون ده یئنی بیر سؤز – تپکی سؤزونو دوزلدیبلر. اؤزلری بیلرلر، اولان ایسه بیزه اولور: ایندی صاباح بیز ده قالخیب اونودولموش یانوت سؤزوموزو دیلیمیزه قایتارماق ایستسک (آنجاق اؤز حقیقی معناسیندا – رئاکسییا و عکس العمل قارشیلیغیندا)، آذربایجاندا تورکییهجه دانیشان تویوقلار بیر آغیزدان قاققیلدایاجاقلار کی، بس، رئاکسییا تپکی دئمکدیر، یانوت دا بیر سوالا وئریلن جاواب.
بیزه نئجه ضیان اولدوغونو، هاچاقسا، یاخشی زامانلارین بیرینده دیلیمیزین اؤز کؤکونه قاییدیش، عربجه و فارسجادان تمیزلهنمه و تزهلنمه ایمکانلارینی تورکییهجهنین نئجه بالتالادیغینی گؤرورسن می، علی؟ گل، اَل-اَله وئرک، دیلیمیزی دیلچهییمیزله قورویاق تورکییهجهدن.
یازیلاریندا تورکییهجهدن بیرجه سؤز ده گؤتورمیهن، بو تأثیره تسلیم اولمایان، چوخ دوغرو اولاراق اودو کول ایچینده قورویوب ساخلایان سئیمور بایجانین عنعنوی و بوتون بونلارا گؤره ده گؤرکملی دیلی منیم ده دیقتیمی همیشه جلب ائدیر. آنجاق علی اؤزو ده یاخشی بیلیر کی، هر دفعه آد(لار) چکیب، «فیلانکس(لر) خاریج» دئمک، متنه «چوخلاری»، «بعضیلری» کیمی سؤزلر آرتیریب یازینین کسکینلیینی آزالتماق اولمور.
ایندی آذربایجان دیلینه تهلوکه نه اینگیلیس دیلیندن، نه روس دیلیندن گلیر، تک تهلوکه تورکییهجهدیر. چونکی سؤزلرین بنزرلیگی اینسانلاریمیزی آلدادیر.
۷۰ ایللیک روس دیللی دؤورده دیلیمیزه کئچهن سؤزلرین چوخوسو آوروپا منشألی سؤزلردیرلر، ماشین، دیسسئرتاسییا، بلوکنوت و س. ایندی گلین گؤرک سون ۲۵ ایلده دیلیمیزه نئچه تورکییهجه سؤز کئچیب آرتیق. خبرینیز وارمی کی، آذربایجان دیلچیلیینین اوز قاراسی اولان آکادئمیک آغا موسی آخوندووون باشچیلیغی آلتیندا تکرار نشری حاضیرلانمیش آذربایجان دیلینین دؤردجیلدلیک ایضاحلی لوغتینه تورکییهجهدن گوندهم، اؤدول، اؤدونج، اؤنم، یاسا، آنا یاسا کیمی اویدورما، یانلیش و کؤکسوز سؤزلری سوخوشدوروبلار. بو سؤزلرین حسابینا آدینی دا قویوبلار «لوغتین گئنیشلندیریلمیش نشری».
حقوقدان بیر آز باشی چیخان آدام دا بیلیر کی، «قانون» آنلاییشی «یاساق» (قاداغان) آنلاییشی ایله عینیلشدیریله بیلمز. چونکی، مثلاً، نیزاملاییجی قانونلار دا واردیر. هر قانون یاساقلاماز، قاداغان ائتمز. دئمهلی، قانونا یاسا (قاداغان) دئمک، کونستیتوسییایا دا آنا یاسا (اساس قاداغان) دئمک اولماز! مونقول چینگیزین واختیندا قانون ائله یاساق (قاداغان) کیمی باشا دوشولدویو اوچون قانونا یاسا (جاساق) دئییلمیش دیر، تورکییهلیلر تورکجه بیلمیرلر، بو دیلی سونرادان اؤیرنیبلر، بس بیزه نه دوشوب؟!
قوی، بو زهلمگئتمیش «قانون» سؤزو ایندیلیک قالسین یئرینده، اؤزوموز اونو اؤز گوجوموزله آنا دیلیمیزده دئیجییک بیر گون.
۴.
عزیزیم علی، ایشدیر، سن اینفئکتیولوق-حکیم اولسایدین، بیر گون یاشادیغین شهرده، لاپ آ.جاموس-نون «تاون» رومانیندا دؤکتور ریئوخ کیمی، اؤلومجول بیر اینفئکسییانین ایلک سیمپتوملارینی گؤرسیدین، خبرسیز اینسانلاری چاغیریب «گلین، بونو بیرلیکده آراشدیراق، گؤرک، ندیر بو بئله» دئیردین، یوخسا مذاکیرهسیز، قطعی بیر فورمادا اؤز بیلدیینی ائتمهیه باشلاردین؟ من ده بعضن سنین یازیلاریندا چوخ کسکین، رادیکال تونلار گؤرموشم، حتی اؤز حؤکمونو بیلدیرمک اوچون بیر سؤزو هئ-جا-لا-را بؤلهرک یازدیغینی دا اوخوموش، پسیخولوژی اَمینلیین حقیقت یاراتمادیغینی بیلسم ده، بونو طبیعی سایمیشام.
منیم ده تاپدیغیم اینفئکسییادیر، قارداش، اؤزو ده چولاق ائلییهن اینفئکسییا، «آغلاماییم نئیلییم؟!» سن ده منه اینانماسان، تا منه کیم اینانار؟!
یازیداکی فیکیرلر مؤلفه مخصوصدور.
قایناق : مئیدان تی وی
ایلگیلی یازیلار:
آذربایجانلیلارین «تورکییهجه» دانیشماق و یازماق سئوگیسی — اوچونجو بؤلوم
آذربایجانلیلارین «تورکییهجه» دانیشماق و یازماق سئوگیسی — ایکینجی بؤلوم
آذربایجانلیلارین «تورکییهجه» دانیشماق و یازماق سئوگیسی — بیرینجی بؤلوم


text:
سلام
تایپیکیز چوخ عالیدی
سیزین پست لاریز گوتولان یرده بیر پان فارس گلمیشدی کلا یامان یازمیشدی کی مثلا بیزی تحریک الیه.(منی ده چوخ سویوپ الییب) منده اونون دالیسیجا گلدیم تورکجه سیزدن تشکور الدیم و اوشاخلارا دا ددیم کی اونا هش جواب وئرمیین و گزارش تخلف وورون.
دا هش کس بیر کامنت گویمامیشدی من گورنه جان. آما ساباحسی گلدیم گوردوم سیلینیپ.
بو منیم یولداشلاریمدا کی اورمیه تایپیکینده گوروسوز ایستیردیلر جواب وئرلر کی من گویمادیم. اولار اوزو سیلیپلر کی منده دفتر مدیریت ده گدیپ اعتراض المیشم. آمما دا نه فایدا. بوردا علنا بیزی بایککوت الیلر.


text:
امریکا-نین عراق-داکی سفیرلیگینه راکت هوجومو ائدیلیب
عراق-ین پایتاختی باغداد-دا حکومت بینالاری و خاریجی میسیون نمایندهلیکلرینین یئرلشدیگی یاشیل زونایا 5 عدد “کاتیوشا” راکتی ایله هوجوم ائدیلیب.
عراق-ین پایتاختی باغداد-دا حکومت بینالاری و خاریجی میسیون نمایندهلیکلرینین یئرلشدیگی یاشیل زونایا 5 عدد “کاتیوشا” راکتی ایله هوجوم ائدیلیب.
باش ناظیر عادل عبدالمهدی راکتلرین امریکانین باغداد سفیرلیگینین اراضیسینه دوشدوگونو آچیقلاییب.
عراق-ین باش ناظیرلیک مطبوعات خیدمتینین معلوماتینا گؤره، عبدالمهدی آچیقلاماسیندا “خاریجی میسیون نمایندهلیگینه قارشی دوشمنجهسینه ائدیلن هوجوم امریکا سفیرلیگینین بیناسینین ایچینه دوشن راکتلرله بیر داها حیاتا کئچیریلدی. غیری-قانونی بو حرکتی قیناییریق. تهلوکهسیزلیک قوهلریمیزه هوجومو ائدنلرین یاخالانیب عدالته تسلیم ائدیلمهسی اوچون تعلیمات وئردیک” ایفادهلرینی ایشلدیب.
بئله هوجوملارین عراق-ین چئکیشمه ساحهسینه چئوریله بیله جگینه گتیریب چیخاراجاغی بارهده خبردارلیق ائدن عبدالمهدی اؤلکهدکی خاریجی میسیون نمایندهلیکلرینی قوروما وظیفهسینه صادق اولدوقلارینی بیلدیریب.
دیگر طرفدن عراق مودافعه ناظیرلیگینده وظیفهلی بیری راکت هوجوملاریندان سونرا امریکا-یا مخصوص حربی هلیکوپترلرین سفیرلیک بیناسینین یئرلشدیگی اراضییه ائندیگینی سؤیلهییب.
وظیفهلی هلیکوپترلرله یارالیلارین داشینمیش اولا بیله جگی احتیمالینی دیله گتیریب.
باشقا بیر تهلوکهسیزلیک قایناغیندان الده ائدیلن معلوماتا گؤره، راکت هوجوملاریندا سفیرلیکدکی رستوراندا یانغین باش وئریب.
ایلگیلیلی خبرلر
عراقین قوزئیینده بؤیوک عملیات
«تسلیم اول» چاغریلارینا آتیشلا قارشیلیق وئرهن چوخ ساییدا تروریست ضررسیزلشدیریلدی
ایران و پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیرلری افغانیستان-داکی وضعیتی موذاکیره ائدیبلر
ایرانین خاریجی ایشلر ناظیری حسین امیر عبداللهیان و اؤلکهده سفرده اولان پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیری شاه محمود قریشی آراسیندا گؤروش کئچیریلیب.
داعش سالدیریسیندا ۱۱ نفر اؤلدو
داعشین دیالهده بیر کنده سالدیریسی نتیجهسینده بیری قادین اولماقلا ۱۱ نفرین اؤلدوگو بیلدیریلدی


text:
رشید بهبودوف
رشید بهبودوف (1915-1989) آذربایجانلی مشهور موغنّی . 1915 نجی ایلده تفلیس شهرینده دوغولوب. اونون آتاسی مجید بهبود علی اوغلو بهبوداوف مشهور خواننده آذربایجان موعاماتلارینین ایفاچیسی اولموشدور . او آذربایجانین خالق موسیقی اینج صنعتین بئشیگی اولان شوشاداندیر. آناسی فیروزه عباس قلی قیزی وکیل اف اصلا قازافلی اولموشدور. عؤمرونون سونلارینا کیمی تیفلیسده اولان آذربایجان مکتبرینده روس دیلینی کئچیرمیشدیر.
1923 – نجو ایلده رشید بهبوداوف مکتبی بیتیریر. رشید تفلیس پارکیندا اولان مسهعد یای کنسرتینه ایشتراک ائتمه یه دعوت ائدیرلر. او بؤیوک موفقیتله اینسترومنتال آنسامبلینین (instrumental ansanbli) مشایعتی ایله آذربایجان خالق ماهنلارینی ایفا ائدیر. سونرا رشید دمیر یولو تخنیکومونا داخیل اولور و اورادا مۆستقیل طلبه ارکستری یارادیر. بهبوداف سولیست کیمی استرادا آنسامبیلیندا فعالیته باشلاییر. اونلار گرجستانین بیر سیرا رایونلاریندا قاسترول سفرلرینده اولورلار. غفلتا بهبوداف ایروان کنسرت قروپلاینین بیریندن دعوت آلیر. بهبوداف باکیدا قاسترول سفرینده اولارکن قورولوشون رهبرلری اونون حاجی بیگ اوفون اوپراسیندا ایفا ائتدیگی پارچالاری دینله ییرلر. ائلجه اونا  > فیلیمینده عسگر رولو وئریلیر. آرشین مالان آلانا دؤولت موکافاتی ( جایزه) وئریلیر. آرشین مال آلان فیلیمی بهبوداوفا دونیا شهرتی گتیریر. اونا ینئی یارادیجیلیق یوللاری آچیر. اونون یاراتدیغی عاشقانه رل  > موغنّی نین شیرین و کؤنول اوخشایان سسی هم شوروی تاماشاچیلارینی، همیده خارجی اؤلکه تاماشاچی لارینی واله ائتمیشدیر. شوروی سینماسنین قیزیل فوندونا داخیل اولموش. همین فیلم 50 ایلده ن چوخدورکی موفقیتله گؤستریلر. سئویملی خواننده نین شیرین سسینی ائشییتمک آرزوسیوندا اولانلارین سایی گونده ن گونه آرتیر. تقی قلی یئوله موسیقی علاقه لری برکیییر. بهوبوداوفون آلبوموندا آذربایجاننئفتچی ماهنیسی، زلیخا-خانیم و بئله ماهنیلار یئر آلیر.
قاسترول سفرلری[دَییشدیر]
رشید بهبود اف اوزونون یارادیجیلیق و ایجتماعی فعالیتی ایله SSRI نین خاریجی اؤلکه لر مدنی علاقلرینی داها محکملنمسینه کمک ائدیردی. او بیر چوخ دونیا موسیقی مجلس لرینده بین الخلق گنجیلر فستیوالیندا ، خالقلار آرا دوستلوق کنسرتلرینده ، بلغارستان ، مجارستان ، یوگسلاوی ، فنلانند ، انگلیس ، پرتغال ، ایتالیا ، هندوستان ، مصر ، اتیوپی ، سودان ، فرانسه ، بلژیک ، استرالیا ، افغانستان ، ترکیه ، ایران ، عراق ، سوریه ، کاستاریکا ، اکووادور ، پرو ، آرژانتین ،بولیوی و سایر اؤلکه لرده اولموشدور.
بیر چوخ گؤرکملی شوروی بستکارلارینین ماهنیلاری رشید بهبوداوف ایفاسیندا دونیا خالقلارینین 50 ده ن چوخ دیلینده سسلنمیشدیر. داها سونرالار بهبوداوفو قاسترول سفرلرینه دعوت ائدیرلر. او سفرلرینده موسیقی اوستاسی خادیمی کیمی آذربایجانی تمثیل ائدیر. 1952 – نجی ایلده شوروی موسیقی خادیملری هیندوستانا دعوت آلیرلار. رشید بهبوداف هیندوستانا آذربایجان بستکارلاری حاجی بی اوف ، رستم اوف ، فیکرت امیر اوف ، تقی قلی یئو ، جهانگیر جهانگیر اوفون ماهنیلارینی ایفا ائدیر. بهبوداوف هیندوستاندا اؤزونه یئنی دوستلار تاپیر. اونلارین آراسیندا بالقیا-حکیم و تانیننیش سینماچی نرگیز خومارا و راج کاپور اولور. 1957 – نجی ایلده ، هیندوستاندان آذربایجانا هیند موسسقی اینسرومنتلری کولکسیاسینی رشید بهبوداوفا هدیه یوللاییرلار. رشید بهبوداوف بو اؤلکه یه سفری حاقیندا .  > کتابینی یازیر. داها سونرالار بهبوداوف نفت داشلاری ، کیرووآباد ، داش کسن ، زاقالاتا ، توروت – سارادئجین تپه سینده ، آلاگز یایلاقلاریندا اولموشدور.
رشید بهبوداف و آذربایجان اوپرا موسیقی[دَییشدیر]
رشید بهبوداف آذربایجان اوپرا موسیقی سینین اینکیشافیندا چوخلو چالیشمیشدیر. 1953 – نجو ایلده > اپراسیندا اساس قهرمان بالاش رولو بهبودافا تاپشیریلیر. فیکرت امیراوفون سئویل اوپراسینده یاراتدیغی بالاش ابرازی – درین دراماتیزم له بو اوبرازسانبالی اوپرا صحنه اوغولاریندان بیری کیمی، گئنیش میقیاسدا تقدیر اولونموش ، جمهوریتین ایجتماعییتی طرفینده ن یوکسک قیمت لندیرمیشدیر . بوواختاقدر او لیریک و خاراکتر – جانز اثرلرینین و اساسیندا خالق ماهنی یارادیجیلیغی ایفاچیسی تانینمیشدیر. یئنی ایفالاریندا اؤزونده و کال – دراماتیک تکنیاسینی حیس ائتدی. 1954 – نجو ایلده بهبوداوف اکراندا گؤروندو. آرتیست  > سندلی فیلیمینده چکیلمیشدیر، هانسی کی شوروی آذربایجانی اینجه صنعتینین نائلیتلری حاقیندا کینوپوئما (سینمایی منظومه) اولموشودور. بهبوداوف 1954 – نجو ایلده هیندوستان قاسترول سفرلرینه چاغیریرلار. هیندوستاندا اونو کهنه تانیش کیمی قارشیلاییرلار . اونون ماهنیلارینی بیلر و اونونلا برابر ایفا ائدیرلر. داها چوخ بهبوداوفون ایفاسیندا پوپول یار هیند بستیکاری روبی سانکارین ، سؤزلری تانینمیش هیند شاعری آلاما ایقبالین  > ماهنیسی سسلندیریلیر.
فعالییتلری و موسیقی اثرلری[دَییشدیر]
سونرا بهبوداوفا  > فیلیمینده بختییار رولو حواله اولونور. آکتیییور ( هنر پیشه ) اؤز رولو ایله حیاتا آتیلمیش گنج اوبرازی یارادیر . رشید بهبوداف آذربایجاندا استارادا ژانرینین بانیلرینده ن بیریدیر. نهایت 1957 – نجی ایلین فورال آییندا آذربایجان دؤولت فیلارمونییاسینین نزدینده آذربایجان دولت کنسرت آنسا مبلی یارانیر. 1961 – نجی ایل بهبوداف ، خاجمار ، کیرووآباد ، داش کسن ، گوی چای و نخجیواندا کنسرتلر وئریر. گئنیش دینلییجی اودیتوریاسنا موسیقیلی تماشالارین یئنی تاثیر واسیطه لری اۆچون یاراداجیلیق آختاریشلاری آپارن رشید بهبوداوف 1965- نجی ایلده اؤلکده ایلک ماهنی تئاتیردا سولیست و بدیعی رهبر اولدو. 70 – نجی ایللرده رشید بهبوداوف ینئی اکرانلاردا  > فیلیمنینده گؤرونور.
- آنا
- آذربایجان
- کوچهلره سو سپمیشم
- باکی
- آیریلیق
- سنه ده قالماز
- قارانفیل
- باهار سنسیز
- قیزیل اؤزؤک
وفات[دَییشدیر]
رشید بهبوداوف میلادی 1988 نجی ایلده وفات ائدیب. مزاری باکی شهرینده دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- دان اولدوزو - ایصفاهان تکنولوژی بیلیوردو تورک اؤیره نجیلر کولتور و توپلومسال در گیسی 1 ، 2 و 3 نجی سایلار - 1379 شمسی
خاریجی کئچیتلر[دَییشدیر]
- http://www.musiqi.az/tracks.shtml?id=180 Archived 2008-06-14 at the Wayback Machine.
- http://video.google.com/videoplay?docid=-4500094959168437328&sourceid=docidfeed&hl=en Archived 2008-05-14 at the Wayback Machine.


text:
بیز نه قدر قیشقیراق کی ایسلامییوق و جومهوری ایسلامییوق، لاکین عمللریمیزده آیری جور اولدوغوموزو گؤرسهلر بیزه اینانمازلار. او زامان اینانارلار کی «جومهوری ایسلامییوق» دئیَن بیزیم عملیمیز ده اوجور اولسون. سؤز ایسلامی و عمل طاغوتی اولمایا. عمل ایسلامی اولسون و کیردارین اؤزو ایسلامی اولسون سؤز ده ایسلامی اولسون تا کی صادیر اولسون. زورونان صدور اولماز. او زامان صدور اولار کی ایسلامی حقیقتلر، ایسلامی اخلاق، اینسانی اخلاق بورالاردا توسعه تاپسین و سیز بو معنایا وظیفهز وار. بو ایشی گؤرمهلیسیز هم عملده و هم اوردا یاییدیغیز یازیلاردا.
نور صحیفهسی-جیلد 13-صفحه 263


text:
ایشلدن دانیشیغی:Aydin turk
سلام, Aydin turk. بوتونلوکه کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تورکجه دیلینده اولان ورژنینه خوش گلمیسینیز.
باشلامازدان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اولمانیزی توصیه ائدیریک:
- یارانان مقاله لری دَییشدیرمه یه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمه یین، جسور اولون. بیر نئچه جومله لیک مقاله لر یاراتماقدان چکینمه یین.
- مقاله لری بیلگی لیک، بیلیملیکلیک، طرفسیزلیک و غرضسیزلیک اولماسینا دقت ائدین.
- مقاله لری دَییشردیرمه دن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اولون.
- سواللارینیزی یاردیم صحیفه لرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوردا جاواب تاپماسینیزسا، ایلگیلی دانیشیق صفحه سینده سوروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایسته مکدن چکینمه یین، اونلارین دانیشیق صفحه لرینی دَییشدیررک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقاله لرین تورکجه دیلینده اولماسینا دقت ائدین. کوچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلین یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیرندن سونرا مقاله یه آرتیرا بیلرسیز.
- مقاله لرده و بونلارا ایلگیلی صفحه لرده (بؤلمه لر، شابلونلار و...) امضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سس وئرمه، سوال-جاواب و... فورمادا اولان یازیلارینیزین سونوندا 4 تیلدا ~~~~ علاوه ائدرک امضالایین.
- موضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صحیفه لر سیزه یاردیم ائده جک:
- یاراتماق ایسته دیگینیز مقاله نین آدینی آشاغیداکی بوش یئره یازین و "مقاله یارات" دویمه سینه باسین.
ویکی پدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بوجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحه لرینده وئره بیلرلر!--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲۰ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۲:۳۶ (UTC)
تورک دؤلتلر مقالهسی[دَییشدیر]
سیزین ویکیده اؤز دیلیز اوچون چالیشماغیز منی چوخ سئویندیریر. سیزدن بیر ایستگیم وار تورک دؤلتلر مقالهسین آرتیقراق گئنیشلندیریب، ویکیمیزه اویغون بیر مقالهیه چئویرین. تورک دؤلتلر آدیندا بیر بؤلمهمیز وار و مقاله بؤلمهدن آرتیق بیلگی بیزه وئرملی دیر. تشکورلر.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۳۲ (UTC)
- آیدین بی ایشلدیچی صفحهسی یئرینه دانیشیق ضفحهسینی دانیشماق اوچون ایشلدین. سیزین منظوروز اؤز الیفبامیزدان نهدیر؟ سومر میخی الیفباسی؟ یا گؤک تورک الیفباسی؟--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۴ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۵۸ (UTC)
اولدوزلار سیزین اوچون دور[دَییشدیر]
یاشا بئی منه سیزین لوطفونوز حدسیزدیر. چوخ ساغول اردبیللی قارداشئم. Aydin turk (دانیشیق) ۲۷ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۲۲:۳۹ (UTC)


text:
✍راپور: #محمدعلی_اوجاقی / آذربایجانێن آدلێم مۇسیقیچیسی و گارمون چالانێ استاد کیان خلیق دنیاسینی دگیشدی. اردبیللی بؤیوک و آدلیم صنعتکارین دنیادان کؤچمهسینی بوتون موسیقی هوسکارلارینا باش ساغلیغی وئریپ تسلیت دییریک. اونون گؤزل اجرالاری دؤنهلرله رادیو و تلویزیوندان یاییلیپ و یاییلماقدادیر. استا...
#خبر: اهر و هئریس جماعاتینین اسلامی شوراداکی نومایندهسی اهر- باکی اوتویولونون بودجه ردیفینین 1400 ایلینین بودجه لایحهسینده معین اوماسینی بیلدیریب دئدی: اهر- باکی اوتویولونا تعریف اولان طرح هوراند-دان کئچیر و قاراداغ بؤلگهسینین جماعاتی بو پروژهنین هورانددان اجرا اولونماسینی ایسته ییرلر...
✍ حاضیرلایان: #سعید_صادقیفر / شاطیر گونبزینین گیریش طرفینه باخاندا، قاپیسی یئردن اوستلوک گؤرسهنیر کی، بو قوْنو اسکی زامانلار اوْنون بئش یا آلتی پیلله یئنمهیینی گؤستریر. بینایا نقدر یاخینلاشدیقجا اوْنون هئیبتینی و اوجالیغینی دویورسان. اوزاقدان دا باخاندا اوجالیغی و دوروشوغو گئندن - گئنه...
✍حاضیرلایان: #سعید_صادقیفر / «شاطیر گونبزی» بیناسی اردبیلدن 8.5 کیلومتر آرا آچاندا «سوما» کندی اردبیلین اطراف کندلریندن ساییلان بیر یئردهدیر، اوْنا «ائردی» و سوما کندینین کؤوشهنینده یئرلشمیش بیر بینا دا دئمک اوْلار. دؤوره- بری چکیلمیش دوز و هامار اکهره یئرلرله دوْلودور. ائله بو شوْخوملوقلا...
#خبر: خالخال، اؤلکهنین میللی جئجیم شهری اولاجاق خالخال و #کوثر شهرستانلارینین جماعاتینین اسلامی شورا مجلیسیندهکی نومایندهسی دئدی: بو ایل خالخال اؤلکهنین میللی جئجیم شهری سئچیلهجک. سید غنی نظری چارشنبه گونو، اردبیل اوستانینین فرهنگی میراث، گزیچیلیک و الایشلری صنعتلرینین با...
#خبر آییل، عایلهسینین سئچدییی آد تورکجه اولدوغو گرکجهسی ایله بیر کیملیک صاحیبی اولما حاقیندان محروم قالمیشدی. آذربایجانلی موسیقیچی، سجاد جولانینین قیزی "آییل" کیملییینه قوووشدو. #اردبیل "ثبت احوال" ادارهسینین، ۹ آی سونرا «آییل» آدی ایله اردبیللی کؤرپهیه کیملیک وئردییی بیلد...
✍راپور: #محمدعلی_اوجاقی / یئنی ایلین فروردین آیینین ۱۱ - جی گونو نیارا کندینده، ساوالان دیاری شاعیرلری و یازیچیلارینین اشتراکی ایله شعر مراسیمی کئچیریلدی. ایللر بویو ادبی فعالیته باشلایان «مارال ادبی انجمنی» همتی ایله کئچن بو مراسیمده، حاضیر اولان شاعیرلر، مختلف مؤوضوعلاردا گؤزل و د...
✍#سیدمحمد_ابراهیمی / قار چیچهگی باشین آچوب باهار گلیر بیزیم ائله / شاختالی قیش قویوب قاچوب باهار گلیر بیزیم ائله / اسكی چاغلاردان، یئنی ایلی قارشیلاماق #موغان_بؤلگهسینده اؤزل دبلرله کئچریلیر. کئچمیش دبلرین چوخو ایندی آرادان گئتسه ده تک- توک قیریلیب قالانی دا وار. بورادا بایرام آیینا عاید...
🔸تورک¬لر طبیعتین سویو تزه¬لنندن سونرا ایکینجی چرشنبه ده، اود چرشنبه¬سی توتوب و بو گونو قوتلایارمیش¬لار، آما آچیقلامالی¬یام کی، هر دؤرد چرشنبه ده، ده بیر اود تونقالی یانارمیش؛ چونکو اود ملّت¬لرین حایاتیندان آیریلماز بیر پارچا ایدی، آما بو مراسیم¬لر یاواش- یاواش اونودولاندان سونرا، ایندی آذربایجاندا س...


text:
تورکیه "دوغو آغ دنیزی کنفرانسی"نین کئچیریلمهسینه بیر داها چاغیریب
خاریجی ایشلر ناظیرینین معاوینی یاووز سلیم کیران آنلاین اولاراق کئچیریلن 2021 آوروپا و تهلوکهسیزلیک ایش بیرلیگی تشکیلاتینین (آتت) آغ دنیزی کنفرانسیندا ایشتیراک ائدیب.
"دوغو آغ دنیزی کنفرانسی"نین کئچیریلمهسی بولگه سل امکداشلیق اوچون واجیب آددیم اولاجاق".
بونو خاریجی ایشلر ناظیرینین معاوینی یاووز سلیم کیران آنلاین اولاراق کئچیریلن 2021 آوروپا و تهلوکهسیزلیک ایش بیرلیگی تشکیلاتینین (آتت) آغ دنیزی کنفرانسیندا دئییب...
-
15.10.2021
-
15.10.2021
-
-
15.10.2021
-
15.10.2021

seg_langs: azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
اتلتیکو پارانائنزه فوتبال کولوبو
اتلتیکو پارانائنزه فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Clube Atlético Paranaense) بیر فوتبال کولوبودور. Campeonato Brasileiro Série A دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۴۲٬۳۷۲ نفرلیک ارنا دا بایشادا ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Clube Atlético Paranaense»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اتلتیکو پارانائنزه فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ژان پول سارتر
ژان-پوْل سارتر (فر. Jean-Paul Charles Aymard Sartre) ایگیرمی عصر فرانسهلی فیلسوْفو، یازیچی و دراماتورق، اگزیستانسیالیست ادبی-فلسفی جریانین یارادیجیلاریندان بیریدیر. ۱۹۶۴-جو ایلده نوبل ادبیات اؤدولونه لاییق گؤرونسهده، اونو آلماقدان ایمتیناع ائتدی.
یاشاییشیدَییشدیر
ژان-پوْل شارل آیمارد سارتر دنیزچی-مۆهندیس ژان باتیست سارترین عاییلهسینین یئگانه اؤولادی کیمی دوْغولموشدو. آناسی آنن-ماری شویتسر مشهور آلمان هۇمانیستی، نوْبل اودولو آلبرت شویتسرین قارداشی قێزی ایدی. بیر یاشیندا آتاسینی ایتیرن ژان-پوْل آنا باباسی، پروْفسوْر-گرمانیست شارل شویتسرین حیمایهسینده بؤیوموشدو. نوهسینین ایستعدادینی گؤرن شارل شویتسر اوْنو مکتبدن چێخارمیش، ائوده خۆصوصی مۆعللیملردن تحصیل آلماسی اۆچون شرایط یاراتمیشدی. ۱۹۱۷-جی ایلده آناسی یئنیدن اره گئدنده و اوْنو اؤز یانینا – فرانسهنین جنوبونا آپاراندا ژان-پوْل بۇندان عمللی-باشلی سارسینتی کئچیرمیشدی.
۱۹۲۰-جی ایلده پاریسه قاییتدیقدان سوْنرا دؤرد هنریش دبیریستانیندا تحصیلینی داوام ائتدیرمیشدی. ایلک شعرلری ده همین دؤورده مطبوعاتدا درج اوْلونموشدو. ژان-پوْل سارتر ۱۹۲۹-جۇ ایلده اکوْل نوْرمال سۆپریری بیرینجی درجهلی دیپلوْملا باشا وۇرموشدو. بۇ، دبیریستان و بیلیم یوردلاردا مۆعللیملیک حۆقوقو وئریردی.
حربی خیدمتدن سوْنرا اوْ، قاور دبیریستانیندا چالیشمیش، ۱۹۳۳–۱۹۳۴-جۆ ایللرده ایسه آلماندا، ائدموند قۇسسلر و مارتین هایدگر کیمی تانینمیش فیلسوْفلارین یانیندا تجروبه کئچمیشدی. ۱۹۳۷-جی ایلدن اعتباراً مۆعللیملیک فعالیتینی پاریسده داوام ائتدیرمهیه باشلامیشدی.
ایلک بدیعی اثرینی – «اۆرک بۇلانماسی» روْمانینی سارتر حیاتینین قاور دؤورونده یازسا دا، یالنیز ۱۹۳۸-جی ایلده نشر ائتدیرمیشدی. عئینی ایلده «نۇول ریویو فرانسز» درگیسینده «دیوار» نوْوللاسی چاپ اوْلونموشدو. هر ایکی اثر فرانسهده اورتاق نظرله ایلین کیتابی نامزدی غالیبی آدینی قازانمیشدی.


text:
فضولینین بوگونو صاباحی یوخدور؛ هر گونو، هر آنی وار…
آراز آصف
تقریبا اوچ دؤرد ایلدیر کی، چیلله گئجهسی مناسبتی ایله بؤیوک فضولینین شعرلریندن قرائت اولونور و گئت گئده عنعنهیه چئوریلمکده اولان بو گؤزل ایش هر ایل قاباقکینا نسبت داها گئنیش صورتده قارشیلانیر. اما تاسفله بو اوخونوشلاردا نه اینکی ایلدن ایله هئچ بیر ایرهلیلیشه شاهید اولموروق، بلکه بعضی اوخونوش سهولری هر ایل تکرار اولماقدادیر.
من بیر فضولیسئور بیریسی کیمی بو یولدا امهیی کئچه بیلنلری بو ایرهلیلیشین الده ائدیلمهسینده آددیم گؤتورومهیه دعوت ائدیرم و اوزومده بو حاقدا نظریمه گلن مؤوضوعلارا اشاره ائتمک ایستهییرم. اومورام کی، گلن ایللره عؤمور باقی اولسا، فضولی شعرلرینین دوز اوخونوشونا شاهید اولاق. پس گلین فضولینی بیر گئجهیه حصر ائتمهییب اونون شعرلرینین اوخونوشونا آرتیق آلیشاق!
بیر میللتین شاه اثری اولان هذا دیوان فضولی بغدادی (غزل کیتابی) و بیر خالقین گؤوندییی شاعیری اوخویوب لذت آپارماق، منجه بولودلو بیر هاوادا آراز ساحیلینده بایات اولمامیش بایاتیلارا سیغینماق و زومزومه ائتمک لذتینی یاشاماقدیر؛ من گنج چاغلاریم دا بو لذذتی آراز ساحیلینده اوستاد اصغر فردینین دیلیندن دینلهدیییم فضولی غزللری ایله یاشامیشام.
بو دردلر کی منیم واردیر بعیرین باشینا قویسان
چیخار کافرجهنم دن گولر اهل عذاب اوینار…
خلوت یانی بیر روح یوکسکلیینده اولوب او شاعیرین روحوندان تؤکولن قان ترین عطشلییینی یاشاماق ایستهیی سنده جوشورسا اگر دئمهلی بو جوشقونون بوگونو صاباحی یوخدور؛ هر گونو وار هر آنی. و فضولی بو هر آنلیق هر گونلوگ شاعیردیر. سادهجه بو لذتی یاشاماق ایچون او شاعیری دوزگون اوخوماق چیخارینا مالیک اولماق لازیم. دوزگون اوخوماق ایسه سسینین ذاتیندا دوران کلمهلری و کلمهلرین ذاتیندا دولاشان مفکورهنی آنلاماق شرطی ایلادیر.. نسیمی دئمیشکن :
” بیر کیمسه نسیمی سؤزونو فهم ائده بیلمز
بو قوش دیلیدی بونو سولئیمان بیلر آنجاق.”
دیلین چالارلاری شاعیرین نه اندازه ده تفککور سیراسیندا دولاشماسینی و او دوشونجهنی لذت باخیمیندان یئترلی یئتیرمهسینه سبب اولور. سیز بونو اوخویون شعرین ائستئتیکاسی؛ بو ائستئتیکانین یووارلاق قورلوشوندا اولان لذت. یووارلاق دئییرم، چونکی منجه گؤزهلییینی منطیقینده دؤور باطیل دئییل. سیز هر دؤنه بیر بیتین اوخونوشونا قایدیرسیزسا او اوخونوشدا قاباقکی اوخونوشدان داها فرقلی بیر لذتی دادماق ایمکانینا مالیک اولورسوز. اودور کی، فضولی کیمی شاعیرین هر هانسیسا بیتینده یئنی لذت و یئنی ائستئتیک دویوم آلماق قاچیلمازدی و او آلینان گؤزهللیک یووارلاق یانی دایرهوی گؤزهللیکدیر؛ بونو بیر زنجیرین حلقهلری کیمی ده ظن ائتمک اولار.
بو بحثین دوغرو و اعیانی ثبوتو خانیم میر حسینینین فضولینین لئیلی مجنون اثریندن اوخودوغو لئیلینین مناجاتیدیر. بو دیکلمه ده سیز شعرین بدیعیلییندن هابئله بیر آزدان ایرهلی سورهجهیییم حرکت و روایت لذذتیندن و هم ده سسین و دیکلمهنین تکنیکال قابیلیتیندن سوراغ توتا بیلرسیز.
شیخ محمد فضولینی دوز و دقیق اوخوماق اؤزو بیر هنردیر. آخی بو تور اوخونوش اونون دوزگون قاوورانماسیندان و درکیندن ایرهلی گلیر. تورک میللتینین ذهنینده سیررلی بیر سوال کیمیاولان فضولی دوهاسی بو میللتین خاراکتئرینده قورولموش بیر قورلوش کیمیدیر. اولا بیلسین فضولینین وطنده غریبلییی داها درین اولسون آخی واختیلا نسیمینین شوریدهلییی هابئله نسیمی شعرینده، مفکوره سینده اولان داغیدیجی ایمئیج، سولچو ایقتیدارینا یاخین اولدوغو ایچون تورک خالقیندا نسیمییه رغمن فضولینین روح و سئوگی دوشگونلویو اونا وطنده غربت یاشاتمیشدی. بوتون بونلارا رغمن، سول اقتیداردان سونرا فضولی یئنیدن کشف اولونموشدو. بو کشفین سببی ایسه اوسته قئید اولونان تورک خاراکتئرینین فضولی مرحلهسیدیر.
آنجاق بوتون بونلارا رغمن فضولی بیزده هله معین و دوزگون بیر اوخونوشلا دیکلمه اولونماییب. هابئله دیکلمهنین تکنیکلریندن ایراق دا دوراریقسا دوزگون اوخونولماییب. بیز حتی فضولیدن ازبر اولدوغوموز بیتلری بئله دوز اوخونوشلا یایماغا چتینلیک چکیریک. منه ائله گلیر کی، بو بوتون دوستلارا عایید دیر. فضولینی سون دؤنم ده تصحیح ائتمیش اوستادلاردان توت تا فضولینی سادهجه سئومیش اولان شاعیر یا باشقا وطنداشلاراجان.
عمومیتجه فضولی دامغاسی وورولموش شعرلرده روایتین ذاتیندان گلن حرکت مؤوجودور. حرکت ایسه بو شعرین هم تکنیکال (وزن، قافیه) قورلوشوندان هم ده دوشونجه ( دیل و مفکوره)-سیندن ایرهلی گلیر. فضولینی دوز اوخوماغین بیر یولو اونون روایی حرکتینی درکائتمکدیر. یئرلی یئرسیز سکوت یا خود دا سرعتلی و دال بادال یاغدیریلان کلمه و وزن آهنگی ایله اوخوماق، اونو محو ائتمکدیر. بو حرکتین مناسیب ریتمینی تاپیب، اوخونوشو اونونلا توخوماق داها دوغرو اولا بیلر. سون زامانلاردا فضولی ادعاسی ایلا چیلله گئجهسینه بیز ایکییؤنلو اولان، هم تکنیک هم دوشونجه قابلیتینی کشف ائتمهدن دیکلمهیه ال وورموشلار.
طبیعی کی اوخونوش دئدیکده اوخونوشلا دیکلمهنین فرقینی آنلاییرام. و هر بیر دیکلمهنین باشلانقیج نؤقطهسی بیر اوخونوش بیر هرمونوتیکسل دویومون دوردوغونا اینانیرام و بیلیرهم کیشعرین درکی، اونون ایفاده ائتدییی حیسی و هابئله مضمونو اوخونوشدان سونرا درک ائتمک لازیمدیر و بو درکدن سونرا سونوج اولاراق دیکلمه دایانیر.
بیرده شعرین، اؤزه للیکله غزلین ایچ قاتلاریندا دولاشان موسیقینی کشف ائتمک فضولینی دوغرو اوخوماغا و قاوراماغا سببدیر. بیر چوخ دوستلاریمیز چیلله گئجه سینده اوخودوقلاری غزللرین کلمهسل موسیقیلرینی قاورایا بیلمهمیش و سادهجه بعضی سهولری نظرده توتماساق اگر وزنین رعایتینه ایکتفا ائتمیشلر. ایچ موسیقی شعرین ریتمیک اوخونوشو دئمکدیر و اونون منشایی دیلین هارمونیک قابلیتیدیر. سیزجه بونو بیلمهدن فضولینی حتی توپوقسوز اوخوماق اونون لذذتینی آزالتمازمی؟
البته چیلله گئجهسینده دینلهدییم بعضی سسلر دوغوردان دا قانیما هوپدو. مثلا جناب آنار مولاندان کئچمیشده دینلهدییم بو یئتمزمی…. شعرینین ایفاسینین آز دا اولسا بیر بندینی ائشیتمک او سسین قابلییتینده اوتوران یوماشقلیق و راحاتلیغین ترنمی ایدی. کاش کی بیر چوخلاری جناب انار مولانین ائتدییی خلاصهلییی رعایت ائتمیش اولاردیلار. دئییم کی جناب آنار مولانین اوخودوغو اشاره اولونان شعرین ایچ موسیقیسینین محشر حددده رعایت اولونماسی بو کیشینین نه اندازه ده فصولی دوهاسیندا غرق اولماسیندان خبر وئریر. و سسینین فضولیلشمه مرحلهسینه آیاق قویماسینین اشارهسیدیر.
سسین فضولیلشمهسی دئدیک ده بیلین کی فضولی شعرینه عایید اولان سسین اؤزونه مخصوص چیخارلاری اولمالی دیر. کی بورا بو بحثین یئری دئییل. شعرین ماتیریالی و سسین جینسی قصددیر کی، قالسین سونراکی بحثلره.
شاعیرین شعرسل تکنیکلریندن باش آچماق، اوخونوشون هاوادان واجیب نفسیدیر. شاعیر هر هانسیسا دولانباج و مرکب ایفادهلرله یاراتدیغی بدیعی گؤزهللیکلر او شعرین سیزه وئرهجهیی حیسلرین نه اندازه ده دوغرو اولماسیندان آسیلیدیر.
آلدانما کی شاعیر سؤزو البته یالاندیر
دئین شاعیر هانسی بیر رئال آخیما اشاره ائدیر.
اسطورهلر( شاعیرلر) یارانمیش یالانلاردیلار کی گئت گئده رئاللیغا چئوریلیرلر. سیزجه بو آخیمی فضولی دیلیندن “آلدانما کی شاعیر سؤزو البته یالان دیر ” کیمی ائشیتمک لذذتی و حیسی، هانسیسا بیر گؤزهلیییی دویماق لذذتی اونون اوخونوشو ایله پوزولورسا، بو گوناه باغیشلانان دی؟.


text:
جمهور باشقانی اردوغان کمبریج مجسیدینین آچیلیش مراسیمینه قاتیلدی
اینگیلتره-نین کمبریج شهرینده تیکیلن و آوروپانین اکولوژیایا دوست اولان "کمبریج مسجیدی" پرزیدنت رجب طیب اردوغانین ایشتیراک ائتدیگی مراسیمله آچیلدی.
اینگیلتره-نین کمبریج شهرینده تیکیلن و آوروپانین اکولوژیایا دوست اولان "کمبریج مسجیدی" پرزیدنت رجب طیب اردوغانین ایشتیراک ائتدیگی مراسیمله آچیلدی.
اردوغان 10 ایلدن چوخدور گؤستریلن جهدلر نتیجهسینده تیکیلن مسجیدین تورک منشألی وطنداشلار و سویداشلار باشدا اولماقلا بیرلشمیش کراللیقدا یاشایان بوتون مسلمانلارا خیرلی اولماسینی دیلهییب.
معناسی باریش اولان بیر دینین آدینین ترور سؤزو ایله بیر یئرده چکیلمهسینین سهو اولدوغونا دقت چکن اردوغان دئییب:
"ترورلا ایسلام سؤزلرینی یان-یانا گتیره بیلمزسینیز. اگر بونو داوام ائتدیرسهنیز بیز ده اونلاری لعنتلییریک. چونکی ایسلامین ایچیندن و یا مسلمانلارین آراسیندان بیر ترورچو چیخیر دئیه ایسلاما قارا یاخا بیلمزسینیز. حاضردا پرزیدئنتی اولدوغوم تورکیه داعشه قارشی دونیادا ان بؤیوک موباریزنی آپاران اؤلکهدیر".
پرزیدنت اردوغان باتیلی سیاسی و مئدیا قوروملاریندان مسلمانلاری و دیگر اینانجا منسوب اینسانلار آراسیندا آیری-سئچکیلیک ائدهجک، قبول ائتمهیهجک، گوناهلاندیراجاق بیاناتلاردان ایمتینا ائتمهلرینی ایستهییب.
مسجید لاییحهسینه رهبرلیک ائدن دونیا شؤهرتلی صنعتچی یوسف ایسلام ایسه آچیلیشدا ائتدیگی چیخیشدا محتشم بیر آن یاشاندیغینی بیلدیرهرک، 42 ایل اول اؤزونون ده لوندوندا یئنی تیکیلن بیر مسجیده گیرهرک مسلمان اولدوغونو سؤیلهییب.
لاییحهده ایسلام دینینین استتیکی، صنعت آنلاییشی، حضرت پیغمبرین حیات طرزی و طبیعتین قورونماسینا وئردیگی اهمیت اساس گؤتورولوب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه: درین قایغییلا قارشیلاییریق
"سودانداکی بوتون طرفلرین آنایاسال بیلدیری چرچیوهسیندهکی تعهدلارا باغلی قالینماسی و گئچیش پروسهسینین پوزولماماسی یولونداکی گؤزلنتیمیزی وورغولاییریق"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیرده قادینلارلا بیر آرایا گلیب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیره سفری زامانی گیریشیمجیلر، اکینچی لر، اؤنجیلر، ایدمانچیلار، صعنتچی لرو ایشچی قادینلارلا بیر آرایا گلیب.
جمهور باشقانی اردوغانین باشچیلیغی ایله کابینه ایجلاسی کئچیریلهجک
ایجلاسدا ایچ و خاریجی گوندهلیگه عایید مؤوضوع لار موذاکیره اولوناجاق.


text:
بابری مسجیدی
بابری مسجیدی (اوردوجا: بابری مسجد) هیندین اوتار پرادش ایالتینین فیضآباد بؤلومونده آیودیا شهرینده یئرلشن مسجیدین آدی دیر. بو مسجید ه.ق اوْنونجو یۆز ایلده بابور بۇیوروغویلا قۇرولموشدور.[۱] بۇ مسجیدین معماری، هیند تیموریلر دؤولتینین معماری، میر باقی تاشکندی دیر. بابری مسجیدی افراطچی هیندولار یۆروشویله میلادی ۱۹۹۲-جی ایلده ییخیلمیشدیر. مسجید اۆچون هیندولارلا موسلمانلار آراسیندا اولان چاتیشمالاردا ایکی مینه یاخین موسلمان اؤلموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ کولین, فلینت. The geography of war and peace (اینگیلیسجه). آکسفورد بیلیم یوردو, ۱۶۵.


text:
(۱) عدالت
قیزیم آرشیتئکتدیر. تهرانین زعفرانیهسینده بیر بؤیوک ائوین ایچ دیزاینین گؤتورموشدو. ائو صاحیبى خوراسانلى کارخانا صاحیبى مایالى بیر حاجى ایدى.
حاجینین بوتون آل-وئرلرى تهراندا اولدوغو اوچون او ائوى آلیب، دیزاین ائلهییب، دؤشهییب اوردا یاشاماق ایستهییردى.
قیزیم دیزاین اوچون حاجینین ایدهیالارینی بیلمک ایستهمیشدى. حاجى: – «قوناق سالونونو، اوتوراق اوتاغینى، میطبخی و سایرهنی نئجه صلاح بیلیرسینیز ائلهیین!» – دئمیشدى. آمما، هر باخیمدان عینى اولان ایکى ایشیق توتان یاتاق اوتاقلارینین عینى دؤشنمهسینی ایستهمیشدى:
– «بو اوتاقلار منیم یاتاق اوتاقلاریمدیر. ائله اولسونلار کى بیر-بیریندن سئچیلمهسینلر!».
قیزیم، بئله بیر ایشه راست گلمهدیگی اوچون حاجییا سوال وئرمیشدیر:
– «حاجى! ایکى یاتاق اوتاغى،ایکیسى ده عینى شکیلده نهیینیزه گرکدیر؟
حاجی، «قیزیم! منیم ایکى عیالیم وار. ایستهییرم نهایت عدالت اونلارین آراسیندا برقرار اولسون.» دئمیشدی.
دئییرم، بیزیم بو اؤلکهده نئجه عادل کیشىلر واریمیش، بیزلر خبرسیز قالمیشیق.
(۲) گامیش اوغورلوغو
بیزیم محلهده چؤرکچینین کونده سالانى مشدى قنبره هامى «پیشیک قنبر» دئییردیلر.
پیشیک قنبر آنادان اولان گوندن یوخسوللوق ایله ال به یاخا بؤیوموشدو. حیات یولداشى، دؤرد قیز و بیر اوغلو ایله بیرلیکده ،ددهدن قالان کیچیک مؤهره دووار، قارا سوواق بیر ائوده یاشاردى. او قارا دامین بیر طرفینده یولداشى «سوره» ایش اوزالتمیشدى. بیر بوجاغى میطبخ، بیر بوجاغیندا دا تالوار ویریب، آلتینا زومار ییغیب، اوستونه ده یورغان دؤشک ییغاردیلار. ائوین تندیر اولان یوخارى باشى دا قوناق، اوتراق و عایلوى یاتاق اوتاقلارى ایدى.
بیرگون قنبر قارشیما چیخیب، صمیمى سالام وئریب، گؤروشندن سونرا:- «بیر عرضیم وار»- دئدى.
– «مشدى قنبر خیدمتیندهیم، بویور!» دئدیم.
بئچاره کیشینین نئچه ایللیک دردى دئشیلدى:
– منیم ائویمه گلیبسن دا؟ نئجه اولدوغونو دا بیلیرسن. نه اولار منه ده بیر «خیّر» تاپ، بیر بالاجا، هئچ اولماسا ایکى اوتاقلى بیر ائو تیکسین دا، آللاهدان خاطیر!»- دئیه-دئیه ده گؤزلرى دولومسونوردى.
– مشدى قنبر نه اولوب؟ خیر اولا؟ او ائو کى سنین اؤزونونکودور. اوردا یاشاماقدان دا راضى ایدین. نه ایچون احوالاتین بئله دهییشیبدیر؟
– «نه اولاجاق آغا، اوشاقلار بؤیویوب. هر نهیی ده آنلاییرلار. حلال مِنالله آروادیمین یانینا گئتمک گامیش اوغورلوغونا گئتمکدن چتین اولوب»- دئدى.


text:
آلاچیق، گؤزل گؤرکمی ایله سانکی باش قالدیریب اللرین قوینونا آلارکن داغلارا باخیب، گؤیلره سورتوشونده، قالانمیش اودون رقصه گلن قیغیلجیملاری، سانکی آتش، اویون هاواسی چالدیریر دئیه، ترهکمهیه باشلامیشدی. قوجا کیشی، موسی دوستومون قوهوملاریندان بیریسی و قوجا بیلی (qoca bəyli)ائلیندن ایدی.
ایلین بو گؤزل واختیندا گلیب یایلاقلاری گزمهییمیزی و دولاشماغیمیزی، خوشگلدین دئیهرک، گؤزل قارشیلامیشدی و ایندی آخشام چاغی اودون قاباغیندا، قیزیل قان رنگینی یامسیدان دملنمیش چایلارین اینجه بئل ایستکان لارا سوزولمهسینه بیرگه باخیردیق. گؤزل سؤزلر گئدیردی. سؤزلر ایندیلیکدن باشلاییب کئچمیشلره و حتی اسکیلره اوزانیب یاشلی کیشینین دیلیندن آچدیم صاندیغی توکدوم پانبیغی سؤزونو ائشیتمهمهیه قدَر داوام ائتدی. ساوالان اتهیینین یایلاقلاریندا سو جوشان کیمی سؤز جوشور. چوخ زامانلار آدین ائشیدن کیمی منی باشقا دونیالارا گؤتورن “آت گؤلو”نون آدی خیالیمدا دینج قالماییب و هئی بینیمده جانلاناراق آغزیمدان چیخماق ایستهییردی و سونوندا بو آدی سؤیلهدیم و قولاقلاریم بو تلَسگن و بیر یئرده قالمایان سؤزو ائشیتدی . بو سؤزو سؤیلهین کیمی اودون بیر آنلیق دورماسینا و حتی سسیمین اوجالیب داغلاردان – داشلاردان بئله ترس صداسی گلمهسینه اینانان کیمی اولدوم. اوشاقلیق چاغلاریندا گئجهلر گؤردویوم او قیرمیزی مینجیقلار کیمی.
یاشلی کیشی بو سؤزو ائشیدن کیمی هر سورغونون جوابین بیلن بیر بیلیجی معلیمه تای درین بیر نفس آلیب گؤزلری پارلادی.
-سنجه اوجا داغلار باشیندا بیر گؤلون آدی نهدن آت گؤلو اولا بیلر؟
-منجه بو بیر حیکایهدن قایناقلانا بیلر.
-سنجه حیکایهلر دوغرودور مو؟
-منجه دَییشیلیب باشقا واریانتلارا دؤنسه ده نهدنسیز بیر حیکایه اولابیلمز.
یاشلی کیشی سویلهدی: “آتام یوز اییرمینی یاشامیشدی آتاسی دا ائله جه ، منیم ایسه سکسن بلکه ده دوخسان یاشیم اولا اولمایا. یایین اورتا آیلاریندا بیر گئجه وار، یوز ایللرجه بوندان قاباق آدلیم اولان بیر گئجه. او بیر گئجه ده منیم آتا – بابالاریم بو گؤلون هندهورینه گلیب قلبی(بیر آز هوندور) بیر یئرده دورارمیشلار. گئجه یارینی اؤتنده اوزاقلاردان چاپاغان بیر آتین کیشنهمه سسی گلرمیش، گئتدیکجه بو سس اوجالیب و گولوو اؤتن بیر آتین چاپماق سسی گلیب، اؤزو گؤرونمهدن فینخیریب کیشنهییب دیرناقلارییلا یئری ائشیب سویو لپهلندیریب، چاپارکن اوزاقلاشارمیش. بو آتا، گئجهنین قارانلیغی کیمی گؤزه گؤرونمهدیینه گؤره “قارا” دئیرمیشلر. بیر آسلان و باهادیر ساواشچینین آتی ایمیش. قنیملر او باهادیری توتوب آما آتینی توتا بیلمهمیشلر. آت او قنیملرین قوماراسیندان قاچاراق داغلاردان داشلاردان کئچیب بو گؤله یئتیشر و اؤزونو قنیملرین قوماراسیندا گؤرن کیمی اؤزونو گؤله تاپشیریب، سولارین ایچینده گؤزدن ایتر………
بو قدَر آغیر و اینانیلماز سؤزلری ائشیدن کیمی سانکی یوخو گؤرورم سسلندیم:
-او باهادیرین آدی نه ایمیش؟
یاشلی کیشی گولومسهدی:
-یئنییئتمهلر اونا بابک دئییرلر ….
یای۱۳۹۱


text:
آتوم
آتوم (یونانجا ἄtouoς (ὕλn) átomos)، اِلِمنتلری تؤردن ان کیچیک ذرّهدیر.[۱] آتوم یونانجادا «بؤلونولمز» آنلامیندادیر. مادّهلرین بوتون وضعیتلری (جامید، مایع، قاز و پلاسما) آتومون طبیعی وضعیتدن عمله گلیر. آتوملار چوْخ کیچیک اولاراق اؤلچولری تخمینا ۱۰۰ پیکومتر دیر. آتوملارین دقیق مرزلری اولمایاراق اؤلچوسو دقیق تعیین اولمور آمّا فیزیکده اؤلچمک اۆچون فرقلی یوللار وار کی فرقلی اؤلچولر گؤستریرلر اما بیربیرینه یاخیندریلار.
آتومون بیر چکیردک و اطرافیندا دولانان بیر یا نئچه الکترون و وار. چکیردک بیر یا نئچه پروتون و نوتروندان (پروتونلا عئینی ساییدا) تشکیل تاپیر. الکترونون الکتریک یۆکو منفی اولاراق، پروتونونکو موثبت و نوترونونکو خونثیدیر. الکترون و پروتونون ساییسی بیر اولان وضعیتده، آتوم الکتریکی باخیشدا خونثیدیر باشقا حالتده آتوم یوْن آدلانیر.
آتومون جرمی پروتونلار و نوترونلارین ساییسینا باغلیدیر. جرم باخیمیندان پروتون و نوترون برابردیرلر. آتوم نومرهسی پروتونلارین ساییسیدیر. پریودیک جدولده المنتلرین خوصوصیتلری آتوم نومرهسیله تانیلیر.
فیزیک عالیملری آتومو توصیف ائتمک اۆچون فرقلی مودللر وئرمیشلر.
دموکریت مودلیدَییشدیر
دالتون مودلیدَییشدیر
تامسون مودلیدَییشدیر
رادرفرود مودلیدَییشدیر
بور مودلیدَییشدیر
چادویک مودلیدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Encyclopedia of Nuclear Physics and its Applications, 390.


text:
یارا
یارا یادا جراحت(اینگیلیس دیلی:wound).بدنده بیرجور اینجیکلیک و نوخوشلوق دیر.بدنده کسیلماق، دلینماق، جیزیلماق، سویولماق یا شیشماق دیر.
یارا ساغلیق بیلگیلرینده چوخلو حادیثه لردن اؤز وئریر و یارالی اینسان علاجه احتیاجی اولار.بدن دریسینده یا اتده و سوموکده سلوسلارین بیر بیرندن آیرلماسی یا آرادان گئدماغی یارا سببی دیر.
یارا بؤلومودَییشدیر
یارا نئچه بؤلومه تانینیب.اولوسالار آراسی قیزیل صلیب کمیته سی یارانی نئچه بؤلومه و دیگر نوعلارا ساییلیب.هابئله(E, X, C, F, V, و M)اینگیلیسی حرف لر ایله گؤستریلیب و هر حرف بیر نوع یارا بؤلومودور.
- E :یارانین ایچئری قوطرو و بؤیوکلوغو
- X:یارانین ائشیک قوطرو و ائشیک گؤرونتوسو
- C:یارانین دئرینلیغی ایکی بارماق ساییندا اولماسی(هن یا یوخ ایله بللی اولور)
- F:سینیق اۆچون سایی بیر یازیلیر و سالیم اولماقدا سایی هئچ یازیلیر.
- V:یارانین حیاتا باغلی اثری(بئیینده ، آغ جییرده،داماردا) هن یا یوخ ایله بللی اولور.
- M: رادیوقرافیدا فیلیزی بیر آلات بدنده گؤروشماغی هن یا یوخ ایله بللی اولور
قایناقدَییشدیر
فارسیجا ویکی پدیا


text:
`تۆرک دۆنیأسی` نتیجهلر
حابارلار [820]
- بسکتبال: تۆرک قیزلار بلاروس توُپارینی ینگدی
- تۆرک هوُوا یوُللاری تۆرک دۆنیأسینه اوچار ساپارلارینی کؤپِهلدیار
- یونان تاراپیندان آچ سوسوز قوُیولان بوُسغونلاری تۆرک عسگرلری حالاص اتدی
- بارکان آدلی یاراغلی سۆرۆجیسیز اولاغ تۆرک قشونینا حیذمات برر
- فواد اوُکتای دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده
- تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپادا بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر
- دمیرقازیق عیراق دا 2 تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- تۆرک قشونی نینگ پنچه حرکتی دوُوام ادیأر
- أردوُغان اوروپاداقی تۆرک جمغیتچیلیکلرینگ وکیللرینی قابول اتدی
- دمیرقازیق عیراق دا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- دمیرقازیق عیراق دا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- تۆرک هوُوا یوُللاری فرغانه و اۆرگنچ شهرلرینه اوچار قاتنادار
- دمیرقازیق عیراق دا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- محمت موش: یکه تأک ماقصادیم تۆرک حالقی نینگ بایلیغی
- چاووش اوُغلی دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده
- چاووش اوُغلی: تۆرکیه اؤزۆنینگ و قبرس ینگ تۆرک حالقی نینگ بأحبیتلرینی قوُراجاقدیر
- چاووش اوُغلی دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینه گیدر
- تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپادا ینه بیرینجی بوُلدی
- تۆرک گنگه شی نینگ توُپاری گنجه شهرینه باریپ گؤردی
- بلغاریستان ینگ پارلمانی نینگ وکیللری نینگ 27-سی تۆرک و مسلمان
- ویدئو: تۆرک تانکر اوچاریندان ناتونینگ اوچارینا یانغیچ بریلدی
- تۆرک گِنگهشی نینگ مدیا فوُرومی نینگ ایلکینجی گۆنی
- آزات سوریه قشونی بیلن تۆرک قشونی عفرین ده
- 2016-نجی ییلینگ 15-نجی ایولیندا تۆرک حالقی زوُرلوغا یوُل برمه دی


text:
دیل عائیلهسی
دیل عائیلهسی (اینگیلیسجه:Language family) — بیربیری ایله عئینی کؤکدن گَلن قوْهوم دیل مجموعهسینه وئریلن آددیر. یانی عئینی دیل عائیلهسینه منسوب دیللرین، عئینی کؤکدن، بلکه ده عئینی ایبتیدایی دیلدن منشاء تاپدیغی قبول ائدیلیر. چوْخلو دیلین یازیلی تاریخی چوْخ قیسا اوْلدوغو اۆچون چوْخ آز دیلین قطعی کؤکو معلومدور. دیل عائیلهلرینین تعین ائدیلمهسی اۇزون علمی چالیشما نتیجهسینده مۆمکون اوْلموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dil aileleri»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۰۸ اوْکتوبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
فین-اوغور خالقلاری
فین-اوغور خالقلاری یا فینوْ اۇگوْرلار، گونوموزده غربی سیبیریا، مرکزی سیبیریا، قوزئی سیبیریا و آورپانین شیمال-شرقینده یاشایان فینوْ اۇگوْر دیللرینده دانیشان خالقلارین دیل توپلولوغو[۱].
فینوْ اۇگوْر دیلی[دَییشدیر]
فینوْ اۇگوْر خالقلارینین دانیشدیغی دیللر و دیالئکتلر اورال-آلتای دیل قروپونون اورال قروپونا داخیل اولور. بو طایفالارین عومومی اهالیسی 30 میلیونا یاخیندیر. ان معلوم اولانلاری: ماجارلار، فینلر، ائستونلار.
اورال دیل قروپو اؤز آراسیندا ایکییه آیریلیر. فین-اوگور دیللری و سامویئد دیللری. محض فین-اوگور دیللرینی دانیشانلار عئینی زاماندا فین-اوگور قؤوملری اولاراق دا آدلاندیریلیر و موشتهرک تاریخه مالیکدیرلر. فین-اوگور (اورال) قؤوملری یئددی آلت-قولدان عیبارتدیر.
- اوگور قولو: بوگونکو (اونوگور قولو) ماجاریستان و روسیهدان آسیلی اؤلکهنین اورتا حیصهسینده یئرلشن کهانتیا-مانسیا موختار اوکروگون خالقلاری اوگور خالقلاری ایچریسیندهدیر. تخمیناً 20 میلیون اینساندان عیبارتدیر.
- پئرم قولو: روسیه فئدئراسییاسی ایچریسینده یئر آلان کومو جمهوریتی و اودمورتیا ایله کومی-پئرمیاک موختار اوکروگو خالقلاری بو طایفالارین پئرم قولونو تشکیل ائدیر. تخمیناً 2 میلیون اینسان بو قولون بنیهسیندهدیر.
- فیننو/وولگا قولو: روسیه فئدئراسییاسی ایچریسینده یئر آلان ماری ائل، موردووییا موختار رئسپوبلیکالاری ایله ائریزا اوبلاستدا یاشایان خالق بو قولو یارادیر. تخمیناً 1 میلیون اینسان بو قول.
- سامی قولو: اسکاندیناوییانین شیمالیندا یاشایان لاپونلار (سامی) بو قولو اولوشدورور. تخمیناً 30 مین اینسان بو قولدادیر. سامی خالقی؛ نوروئچ، ایسوئچ و فینلاندییانین شیمالیندا چوخالیرلار. گلهنکسل دینلری شامانلیقلا مشغول اولمادیر.
- فین قولو: فینلاندییا و باغلی اینگریا، کارئلیا بؤلگهلری ایله ائستونییا خالقی فین-اوگور ائتنوسلارینین فین قولونو تشکیل ائدیر. بو قول تخمیناً 6 میلیون اینساندان عیبارتدیر.
- سامویئد قولو: ائنئت و نئنئت خالقلاری روسیهدا اکثریتله نئنئتس (سامویئدین روسچاسی) موختار بؤلگهسی و یامالو-نئنئتس بؤلگهسینده یاشاییرلار. ائنئتس، نئنئتس، نگاناسان، یوراتس، سئلکوپ کیمی قروپلاری واردیر. اهالی سایلاری 50 مینه قدردیر.
- یوکاگیر قولو: عادتن کولیما چایی اطرافینداکی اوبلاستلاردا و یاکوتیستاندا یاشایان کیچیک بیر قروپ. (5000 مینه قدر)
فینوْ اۇگوْر اؤلکهلری[دَییشدیر]
- ماجاریستان -اوگور
- فینلاندییا -فین
- ائستونییا -فین
- کهانتیا-مانسیا ( باغلی موختار رئگیون) -اوگور
- ماری ائل ( باغلی موختار رئسپوبلیکا) - فین/وولگا
- موردووییا ( باغلی موختار رئسپوبلیکا) - فین/وولگا
- کارئلیا ( باغلی موختار رئسپوبلیکا) -فین
- اینگریا ( باغلی فینلرین یاشادیغی رئگیون) -فین
- کومی ( باغلی موختار رئسپوبلیکا) -فین/پئرم
- اودمورتیا ( باغلی موختار رئسپوبلیکا) -فین/پئرم
- کومی-پئرمیاک ( باغلی رایون) -فین/پئرم
- نئنئتس موختار بؤلگهسی ( باغلی موختار رئگیون) -سامویئد
- یامالو/نئنئتس موختار بؤلگهسی ( باغلی موختار بؤلگهسی) -سامویئد
- سامی فلاگ سامی/لاپونیا مدنیت بؤلگهسی، فینلاندییا-ایسوئچ-نوروئچ و روسیهدا مدنی بیر رئگیون.
فینوْ اۇگوْر تورانچیلیق[دَییشدیر]
باغلی فینوْ اۇگوْر اؤلکهلری[دَییشدیر]
روسیه فدراسیونوندا موختار موقعیته مالیک فینو اوگور اؤلکهلری:
اینگریا فینلری
نئنئتس موختار بؤلگهسی
یامالو/نئنئتس موختار بؤلگهسی
نگارخانه[دَییشدیر]
ارزیالی آروادلار پئنزا اوبلاستیندان اؤز سنّتی پالتارلایندا
کومی خالقی
استونیالی شاعیر لیدیا کوئیدولا
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Finno-ugric people percents.png


text:
`رجب طیب اردوغان` نتیجهلر
خبرلر [1918]
- ایکی تورک لیدئر، زنگهزور دهلیزینین تملینی قویدو
- اردوغان، فضولی هاوالیمانینا ائنن ایلک دؤولت باشقانی اولدو
- اردوغان، آذربایجانا گئتدی
- اردوغان، میرضیایئوی تبریک ائتدی
- جمهورباشقانی اردوغان آذربایجانا گئدیر
- جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیرده قادینلارلا بیر آرایا گلیب
- اردوغان، تورک شوراسی توپلانتیسینا ویدئو مئساژلا قاتیلدی
- اردوغان: او پولو آلاجاغیق
- جمهورباشقانی اردوغان نیجریهده
- اردوغان، ترت وورلد فوروما ویدئو مئساژلا قاتیلدی
- پرزیدنت اردوغاندان آذربایجانا تبریک مئساژی
- ترت وورلد فوروم یارین باشلاییر
- جمهورباشقانی اردوغان آنگولادا
- اردوغان گوندمی دگرلندیردی
- اردوغان، آنکارانین باشکند اولوشونون ایلدؤنومونو قوتلادی
- اردوغان: بیر ایش قروپو یارادیلماسینی تکلیف ائدیرهم
- اردوغاندان افغانیستان یورومو
- جمهور باشقانی اردوغان کابینه ییغینجاغیندان سونرا مطبوعاتا آچیقلاما وئریب
- جمهور باشقانی اردوغان: "الکتریک انرژیسی ایله ایشلهین میللی لوکوموتیوین اوره تیمینه باشلایاجاغیق"
- اردوغان، پوتینی تبریک ائتدی
- جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اوکراینا-دا سفردهدیر
- نظربایف تورکیهده
- دؤولت باشچیسی رجب تایییب اردوغان چینده سفردهدیر
- رجب طیب اردوغان ب.م.ت-نین عمومی قورولوندا چیخیش ائتدی
- تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان، شهیدلری آنما و دموکراسی میتینگینده قونوشماسی
- آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علیئو، پرزیدنت اردوغان طرفیندن رسمی مراسیمله قارشیلانیب
- طیب اردوغان: بؤلگهمیزده باریش و ثابیتلیک اوچون فیلیسطین مسئلهسی عاجیلن حل ائدیلمهلی
- گوندمدن باشلیقلار
- اردوغانین چین خالق جمهوریتی دیش ایشلری باخانینی قارشیلاما ویدیوسو
- اردوغان ایله پوتینین گؤروشمهسی باشلادی
- اردوغان ایرانا گئتدی
- اردوغان، دسایییه گل ووردو
- جمهور باشقانی اردوغان آیاصوفیه اثرینین کلیپینی پایلاشیب
- اردوغان آذربایجاندا
- ۵.جی نسیل ساواش اوچاقلارینی اینجهلهدی
- اردوغان سئولدا
- اردوغان ایراندا
- اردوغان، آوراسیا تونلیندن گئچدی
- اردوغان: دؤولت آرخانیزدا
- گوندمدن باشلیقلار
- جمهور باشقانی اردوغان ماداگاسکاردا
- اردوغانین 4.جو ایلی
- جمهور باشقانی اردوغان اوزبکیستان-دا
- جمهور باشقانی اردوغانین پاپ فرانسیس ایله گوروشو
- تورکیه جمهور باشقانی اردوعاندان دیپلوماسی ترافیگی
- آغ ائو اردوغان-ترامپ گؤروشمهسی ایچهریگی


text:
چزئیپئیک، ویرجینیا
چزئیپئیک (اینگیلیسجه: Chesapeake, Virginia) آمریکانین ویرجینیا ایالتینده یئرلشن بیر شهر. بۇ یاشاییش یئرین اساسی ۱۹۶۳ -جو ایلده قۇیولموشدور. ۲۰۱۸-جی ایلده وئریلن معلوماتا گؤره اهالیسینین سایی ۲۴۲۶۳۴ نفر ایدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده چزئیپئیک، ویرجینیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- یاشاییش یئری معلومات قوتوسو نامعلوم پارامترلریله صفحهلر
- NKC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- MusicBrainz area شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- WORLDCATID شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- چزئیپئیک، ویرجینیا
- ویرجینیا شهرلری
- آمریکا شهرلری


text:
وستفالی باریش
وستفالی باریشی اۇلوسلار آراسی موناسیبتلرده موستقل دؤولت نظم برقرار اوْلماسینا گتیردی. وستفالی باریشی - ۱۵ مئی و ۲۴ اۇکتوبر ۱۶۴۸-جی ایلده اوْسنابروک و مونسترده ایمضالانان باریش مۆقاویلهلری.
باریش دانیشیقلارینین کئچیریلدیی یئر[دَییشدیر]
باریش حاقیندا دانیشیقلار وستفالی ایالتینین تاریخی اراضیلرینده: مونتسر کاتولیک اُسقُف و اوْسنابریوک پروتستانت اُسقُف کچیریلیردی. مقدس روم ایمپیراتورلوغو طرفلر آراسیندا برابر پرینسیپلرین تامین ائدیلمهسی آماچله باریش دانیشیقلارینین شرطلرینین موذاکیرهسینی پروتستانت دؤولتلر و سوئیسله اوْسنابریوک اُسقُف، کاتولیک کلیساسی دؤولتلر و فرانسه ایله مونتسر اُسقُف آپاریردی.
وستفالی باریشین باغلانماسی ایله مقدس روم ایمپریاسیندا اوتوز ایللیک ساواش بیتدی. بعضاً وستفالی باریشین ایسپانیا ایله بیرلشمیش هولند ایالتلری آراسیندا ، سکسنیللیک ساواشی بیتیرن ۱۶۴۸-جی ایل ۳۰ ژانویه باریش مۆقاویلهسینی ده عایید ائدیرلر. بۇنونلا بئله هولند ایله ایسپانیا آراسینداکی دؤیوش عملیاتلارینی اوْتوزیللیک هم ده سکسنیللیک ساواشین حیصّه سی حساب ائدیرلر. وستفالی باریشو ایلک چاغداش دیپلوماتیک کوْنقره سین نتیجهسی حساب اوْلونور. اوْ، آوروپادا میلّی سوورنیتت کاورام (مفهوم)یا اساسلانان یئنی قایدالارین باشلانغیجی اوْلدو. راضیلاشما مقدس روم ایمپیراتورلوغو، ایسپانیا، فرانسه ، سوئد، هولند و مقدس روم ایمپیراتورلوغو دوکلاری تیمسالیندا اوْنلارین موتتفیقلرینه عایید ایدی. ۱۸۰۶-جی ایله قدر اوْسنابروک و مونستر سازیشلری نورمالاری مقدس روم ایمپراتورلوغونون کونستیتوسیون قانونونون بیر حیصّه سی حساب اوْلونوردو. بعضاً ۱۶۵۹–جو ایلده ایمزالانان و فرانسه ایله ایسپانیا آراسیندا ساواشیه سوْن قوْیان پیرنی باریش ده «عۆمومی هم رای لیین» سوْن مرحلهسی حساب اوْلونور. اۆچ ایللیک دانیشیقلاردان سوْنرا ۲۴ اۇکتوبر ۱۶۴۸–جی ایلده اوْتوزیللیک ساواشیه (۱۶۱۸–۱۶۴۸) سوْن قوْیان «وستفالی باریشو» باغلاندی. بۇ ساواشده کاتولیک و پروتستان دوکلاری رقیب ایدی. بیرینجیلری ایسپانیا، اوتریش و لهیستان، ایکینجیلری فرانسه ، سوئد، دانمارک، هولند، بؤیوک بریتانیا و روسیه دستکلهدی.
طرفلرین اراضی ادعالاری[دَییشدیر]
کونقرس ایشتیراکچیسی اوْلان اؤلکهلرین هر بیری اؤز مقصدلرینی گودوردو: فرانسه الزاس و برایزاخ اراضیلرینه ییه لنمک، متس، تول و وردن اُسقُف لاری اۆزرینده اؤز حۆقوقلارینین تانینماسینا جهد گؤستریردی. سوئد پومرانیانی، سیلزیانی و بیرده ویسماری، برمن، فردن اُسقُف لارینی و اوْردونون بوراخیلماسی اۆچون پول طلب ائدیردی. مقدس روم ایمپیراتورلوغو پینرولو قالاسینا ادعالی ایدی. وسفالی باریشو ایکی مۆقاویلهدن عبارتدیر –( مقدس روم ایمپیراتورلوغو ایله سوئد آراسیندا باغلانان) اوْسنابروک و (مقدس روم ایمپیراتورلوغو ایله فرانسه و اوْنون موتتفیقلری آراسیندا باغلانان) مونستر راضیلاشمالاری. بۇ موقویلهده ایلک دفعه روسیه نین آوروپا دؤولتلری سیراسیندا موسکاوفی کیمی آدی کئچیر. وستفالی باریشی سوئد و هولند اؤز موستقیللیینی قوروماق ایمکانی وئردی، آنجاق آلمانین تالیینده منفی روْل اوْینادی: اوْنون اراضیسینین بیر حیصّه سینین سوئد و فرانسه یا کئچمهسیندن باشقا، اؤلکهده اۇزون مدته یاریمفودال پراکندهلیک برقرار اوْلدو. تاریخی دیرلندیرمهلر تاریخچیلر آراسیندا وستفالی باریشونه مۆختلیف موناسیبت وار. بعضیلری حساب ائدیر کی. بۇ باریش، اساس اوصولاری: برابر حۆقوقلو دؤولتلر، پروبلملرین باریش یوْلو ایله حل ائدیلمهسی عهده لیکلری، بیرگه آساییشی ساخلاماق ایدعاسی; حاکمیّت حقی آنلاییشی میدانا گلمهسی، اوْلان چاغداش بینلخالق حۆقوقون اساسینی قوْیدو. باشقالاری حساب ائدیر کی، وستفالی باریشی بینلخالق موناسیبتلرین کؤهنه سلسله مراتبی قایدالارینی داغیداراق، عوضینده قایدا قانونو ساخلاماق اۆچون عملی مکانیزم یارادا بیلمهدی.


text:
۱ اوْکتوبر
۱ اوکتوبر: قوقمل دؤیوشو؛ ایکینجی چچن موحاریبهسی.
۳۳۱ میلاددان اؤنجه — قوقمل دؤیوشونده مقدونیهلی ایسکندر هخامنیشی شاهی ۳-جو داریوشو مغلوب ائتدی.
۱۷۹۵ — جنوبی هولند تورپاقلاری (گلهجک بلژیک اراضیسی) فرانسهیه بیرلشدیریلدی.
۱۸۲۷ — ژنرال پاسکویچین رهبرلییندهکی روس قوشونلاری ایروان قالاسینی اله کئچیردیلر.
۱۸۸۰ — توماس ادیسون ایلک الکتریکی لامپ کارخاناسینی آچدی.
۱۹۰۸ — هنری فورد اوتوموبیلقاییرما صنایعسینین ان چوخ ساتیلان مودللریندن اولان «تی» مودلینین ایستحصالینا باشلادی.
۱۹۷۱ — فلوریدا اوستانینین اورلاندو شهری یاخینلیغیندا ساحهسینه گؤره دونیانین ان بؤیوک باشقاتما مرکزی اولان "دیزنی ورلد" فعالیته باشلادی.
۱۹۸۸ — شوروی میلی فوتبال تیمی برزیل میلی فوتبال تیمینی ۲:۱ حسابی ایله مغلوب ائدرک، اولمپیک قهرمانی اولدو.
۱۹۹۹ — روس اوردوسونون چچن اراضیسینه داخیل اولماسی ایله ایکینجی چچن موحاریبهسی باشلادی.


text:
جان دالتون
جان دالتون (اینگیلیسجه: John Dalton، ۶ سپتامبر ۱۷۶۶، ایقلسفیلد، کامبرلند، اینگیلیس — ۲۷ ایول ۱۸۴۴، منچستر، اینگیلیس) — اینگیلیس فیزیکی و کیمیاچیسی.
حیاتی[دَییشدیر]
جان دالتون ۱۸۰۳-جو ایلده بیر سیرا المنتلرین نیسبی آتوم کوتلهلرینین بیرینجی جدولینی ترتیب ائتمیش، آتوم-موْلکول تعلیمینین اینکیشافیندا بؤیوک رول اوینامیشدیر. ائلجه ده دالتونون آدییلا گؤرمه قابیلیتیندهکی پروبلم - دالتونیزم آدلاندیریلمیشدیر. او اؤزو ده بو خستهلیکدن اذیّت چکمیشدیر و ۱۷۹۴-جو ایلده بو حاقدا یازمیشدیر.[۱]
دالتونون آتوم نظریهسی[دَییشدیر]
دالتونون آتوم نظریهسی آتوملار حاقیندا علمی نظریهدیر. دالتون بو تئوری ایله المنتلرین معین اۆصوللارلا بیرلشمهسی سببینی آیدینلاشدیردی.[۲] آتوملارین ایده سی همین واخت معلوم ایدی، لاکین گئنیش قبول ائدیلممیشدی. دالتونون بو تئوریسی حقیقی مۆشاهیده اۆزرینده قورولموشدو. بوندا قدر آتوملار حاقدا ایدئیالار داها چوخ فلسفه اۆزرینده قورولوردو.
اونون تئوریسی آشاغیداکی کیمیدیر:
- بوتون جیسیملر آتوملاردان تشکیل اولونوب.
- آتومدان داها ساده هیسسجیک یوخدور.
- آتوملار یارادیلا و یا داغیدیلا بیلمز.
- کیمیوی تئپکیلر آتوملارین حرکتی زامانی باش وئریر.
- عئینی المنتلرین آتوملارینین کوتلهسی عئینیدیر.
- آتوملار آنجاق خصوصی نیسبتلرده بیرلشه بیلیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ Daltonizm nədir? (azərb.). İnfomed Azərbaycan Tibb Portalı. یوْخلانیلیب2014-04-23.
- ↑ Latscha, Hans Peter (2011). Allgemeine Chemie - Chemie-Basiswissen I. Springer. p. 3. ISBN 978-3-642-17522-0.


text:
محمّدحسنخان قاجار
محمّد حسن خان و یا موحمّدحسن خان قاجار بؤیوک بیر آدام، قاجار ائلینین ائلخانی و آغا موحمّدخان قاجارین آتاسیایمیش.
او فتحعلیخان قاجارین اوغلویدو. فتحعلی خان، ایکینجی شاه تهماسب صفوینین وکیلالدولهسیایمیش کی نادیر قولو خان افشار، شاه تهماسبین دیگر سرداریسینین تحریکاتینا گؤره، اؤلدورولدو.
محمدحسن خان آتاسیندان سونرا قاجارلارین اشاقهباش طایفاسینین ریاستین، کی او زامان استرآباد (بوگونکو گورگان) دا ساکینایدیلر، الینه آلدی و نادیر چوخ چالیشدی کی اونی اله گتیره و ایسارته آپارا امّا الیه بیلمدی و اونا چاتمادی. نادیر اؤلوموندن سونرا عادل شاه افشار کی محمدحسن خان قاجارا الی یئتیشمهمیشدی و اونو تورا سالا بیلمهمیشدی، اونون اوغولون آغا محمد خان قاجاری مقطوعالنسل ائلهدی. شاهرخ شاه قودرتدن گئدندن سونرا و ایکینجی شاه سلیمان قودرته یئتیشمهسیندن سونرا محمدحسنخان استرآبادین ائشیکآقاسیگری و بیگلربیگیگری سینه منصوب اولدو. شاه سلیمان قودرتدن توشمهسیندن بیراز سونرا، اوچ نفر سردارلاردان (علیمردان خان بختیاری، ابوالفتح خان بختیاری و کریم خان زند) ایصفاهاندا اۆچونجو شاه اسماعیلی قودرته یئتیردیلر. سونرا بو اوچ سردارین آراسیندا ساواش و دؤیوش باش وئردی، بو ساواشلاردا کریم خان زند ائده بیلدی کی قودرتی اله گتیره و اۆچونجو شاه اسماعیلین وکیلالدولهٔسی اولدو. او اۆچونجو شاه اسماعیلایله ساواشا عازم اولدولار و محمدحسن خان قاجارین ساواشینه گئتدیلر و استرآبادی محاصره ائتدیلر. امّا محمدحسن خان قاجار ساواشی قازاندی و کریم خانی مغلوب ائتدی و اونو تهرانا قاچیرتدی و اۆچونجو شاه اسماعیل دا کی ناچار قالمیشدی، محمدحسن خان قاجارین یانینا گیتدی و اونو اؤز وکیلالدولهٔسی اعلام ائتدی.
محمدحسن خان ظفره یئتیشدی و ساواشی قازاندی و اوبیری سردارلاری مغلوب ائتدی. آزاد خان افغانی کی ایصفاهانا صاحاب چیخمیشدی و حؤکومت ائدیردی، قاچیرتدی، و یئنیدن کریم خان زندی دا مغلوب ائتدی و ایصفاهانی فتح ائلهدی.
او اؤز قولاوردوسونون آذقوقهسینین تهیّه ائتمک اۆچون ناچار اولدی خالقدان و رعیتدن چوخ مالیات آلا و اونلارین اموالین تاراج ائلیه، بو بارهده رستمالحکما کی بیر یازیچیایدی و رستمالتواریخ کیتابینین یازیچیسی دیر، یازیب کی، قاجار خانیسینین ظولوم شیدّتیندن ایصفاهانین مظلوم خالقین سَسی گؤیلره یئتیشیر.
او شیراز موحاصیرهسینده کریم خانین موقاویمتاینه گؤره و قاجار سردارلارینین ایختیلافلارینا گؤره ناچار قالدی کی دالیهچکیله و سونرالار ایصفاهانی دا الدن وئردی و بابول شهرینه قاچدی. اۆچونجو شاه اسماعیل دا یئنی دن زندیلره پناه آپاردی و کریم خان ایکینجی دفعیه گؤره وکیلالدوله اولدو. پرویز رجبی نین یازیسی نین اساسیندا «کریم خان زند و اونون زامانی» کیتابیندا، محمدحوسین قاجار (محمدحسن خانین یولداشلاریندان) کی محمدحسن خان طرفیندن ایصفاهان حؤکومتی اونا یئتیشمیشدی، محمدحسن خان قاجارین مغلوب اولماسیندان سونرا، ایصفاهانی ترک ائدیب، مازندرانا و بابول شهرینه گئتدی تا اؤزو قودرتی اله آلا. محمدحوسین قاجار، ایصفاهان زندلرین الینه توشندن سونرا، بونا گؤره کی قاجار خانی تز تر قودرتدن توشه و محو اولا، اؤز یولداشلار و آداملاریایله شیخعلی خان زندین یانینا گئتدیلر و اونونلا یول بیر اولدولار کی محمدحسن خان قاجاری تاپسینلار و تورا سالسینلار. محمدحسن خان کی سورعتله قوزئی طرفینه قاباغا گئدیردی اشرف یاخینلیغیندا دوشمن الینه توشدی و چتین مغلوب اولدو و قاچماق واقتی آتیسینین آیاغی بیر دلیکده و یا بیر شیکافدا گیر ائلییر و یئره توشور، علی آغا خان قاجار (محمدحوسین خانین قارداشی) یئتیشیر و محمدحسن خان قاجاری اؤلدورور. رستم بیک کردلو، محمدحسن خان قاجارین نوکری ده اؤز اربابینین باشین کسدی و شیخعلی خان زندین یانینا آپاردی.
ایران ایجتیماعی تاریخی نین کیتابیندا کی مرتضی راوندی نین قلمایله یازیلیب، یازیب کی محمدحسن خان قاجارین باشین کریم خان زندین یانینا آپاردیلار، امّا کریم خان زند باشی گؤرندن سونرا متأثر اولدو و اؤرگی ناراحات اولدو و دستور وئردی کی اونون باشین قئیترسینلر و بدنایله قاجار خاندانینین عائیلهلیک مقبرهسینده توپراغا تاپیشدیرسینلار.
عائیله[دَییشدیر]
محمدحسن خان قاجار، قاجار ائلینین آشّاغی باش (قووانلی) طایفاسیندانایمیش. محمدحسن خان قاجارین بؤیوک اوغلو آغامحمد خان قاجاریدی کی سونرالار قاجار ایمپیراتولوغون قوردو و قاجارلارین ایلک شاهی اولدو.
محمدحسن خان قاجار، زندلر و باشقا حؤکومت مودّعیلریایله ساواشیردی و حؤکومت قورماغا چالیشیردی، محمدحسن خان بو ساواشلاردا اؤلدو و دونیادان گئتدی، کریم خان دستور وئردی کی محمدحسن خان قاجارین نعشاین سایغی و ایحتیرامینان قاجارلارین عائیلهلیک مقبرهلرینده دفن ائتسینلر.
سونرا محمدحسن خان قاجارین باجیسین آروادلیغا آلدی و عقد ائلهدی، محمد حسن خان قاجارین بؤیوک اوغلون آغامحمد خانی کی اوندا اوشاغیدی، اؤز یانینا شیراز شهرینه آپاردی و اونلارا مهربانچیلیق، دوستلوق و خوشلوق گؤستردی. کریم خان زند محمدحسن خان قاجارین عائیلهسینه محبّت ائتدی و حتّی دامغان شهری نین حؤکومتین، محمدحسن خان قاجارین ایکینجی اوغلونا حسین قولو خان جهانسوز قاجارا وئردی.
حیات یولداشلاری[دَییشدیر]
- ۱-جیرامبیگم (جیران خانیم)، اسکندرخان قاجار قووانلو نون قیزی ( ۱۱۱۸ گونش ایلینده ائولندیلر)
- ۲-زهراخانیم، محمدحوسین خان قاجار دَوَهلو نون باجیسی
- ۳-آغابیگم قاجار عزالدینلو
- ۴-بیر کورد آرواد
- ۵-بیر ایصفاهانلی آرواد
- ۶-آقا جمال فومنی نین باجیسی
اوشاقلار[دَییشدیر]
- ۱-آغا موحمّد خان قاجار
- ۲-حسین قولو خان جهانسوز قاجار
- ۳-علیرضا قولو خان قاجار
- ۴-مرتضی قولو خان قاجار
- ۵-رضا قولو خان قاجار
- ۶-جعفر قولو خان قاجار
- ۷-موصطفی قولو خان قاجار
- ۸-مهدی قولو خان قاجار
- ۹-عباس قولو خان قاجار
- ۱۰-علی قولو خان قاجار
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
شابلون:قاجار خاندانیسینین شجرهنامهسی
قایناقلار[دَییشدیر]
- پناهی سمنانی، آغا محمد خان قاجار چهره حیلهگر تاریخ، انتشارات کتاب نمونه
- شابلون:یادکرد ژورنال


text:
بؤیوک اسکندر
بؤیوک ایسکندر (اینگیلیسیجه: Alexander the Great) قدیم یونان و ایران شاهی.۳۳۶–۳۲۳ میلادان قاباق ایللر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی ایکینجی مقدونیه لی فیلیپ دیر. ایسکندر ارسطونون الینین التیندا اورنجیلیگ اتدی .ایسکندر ۳۳۴ میلاددان اونجه مقدونیه - یونان اردوسونی توپلادیخ دان سنرا آنتیک ایران هخامنشی ایمپراتورلوغونا حوجوم اتدی ایسکندر ۱۰ ایل ایچینده بیر نچه ساواش دا ایرانا قارشی قازاندی و سونوندا ایرانان ایشی قوتاردیخدان سرا قوزی هیندیستانا حوجوم اتدی ایسکندر کیچیک آسیانی آلدیخدان سرا بیر نچه اونملی ساواشدا ایسوس و قاوقاملا ساواشیلاریندا ایرانین ایشینی قوتاردی و اوچونجو داریوشی گوجدن سالدی و یرینه اوتوردی.
ایسکندر بیر اونملی ساواش دا اوتوزمین عسگر یوخسا ساواشجی نن اوچونجو داریوشی ایکی یوز اللی مینلیخ اردوسون پارچالادی.


text:
کربلا دؤیوشو
کربلا دؤیوشو و يا کربلا حادیثهسی - ۱۰ اوْکتوبر ۶۸۰-جی ایلده بۇگۆنکو کربلا شهری یاخینلیغیندا ایسلام پئیغمبری محمدین نوهسی حسینابنعلی ایله اموی خلیفهسی یزید آراسیندا باش وئرمیش دؤیوش. بۇ دؤیوش ایسلام عالمینده، خوصوصاً شیعه و علویليکده بؤیوک اهمیته صاحیبدیر. محمدین قیزی فاطمهنین، علیابن ابوطالبدن اوْلان اوْغلو حسینین اؤلدورولمهسی، شیعه اؤلکهلرینده هر ایل عاشورا گۆنو آدی ایله قئید اوْلونور.
قایناقلار[دَییشدیر]
آذربایجان تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kərbəla döyüşü»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ترک (شهر)
ترک (آذربایجان تورکجهسیینده اوخونوشو: Tərk) ایرانین شهرلریندن بیری دیر کی دوغو آذربایجان اوستانینده واقع اوْلوب دیر.
ترک شهری میانا شهرستانی نین ۲۴ کیلومترلیگینده دیر. بۇ شهر بوزقوش داغلاری نین اتگینده اوْلدوغو اۆچون سویوق و سولو بیر منطقه دیر. بۇ منطقهنین آلما محصولو چوخ آدلی دیر و ترک شهری میانانین کندوان بخشی نین مرکزی دیر.
نفوس[دَییشدیر]
۲۰۱۱-اینجی ایلده کی سایی لارا گؤره شهرین نفوسو ۲٬۴۰۶ نفردیر.[۱]
تاریخی اثر[دَییشدیر]
ترک شهرینین مرکزینده چوخ آدلی بیر تاریخی مسجید وار. بۇ مسجید اهالی نین آراسیندا داش مسجید آدلانیر و رسمی آدی مسجد سنگی ترک دیر.
داش مسجید دن باشقا شهرده بیر حمام بیناسی وار ایمیش کی اونون تیکیلمه تاریخی قاجارلار زمانینا نسبت وئریلیر. تاسّوف لر اولسون کی بۇ حمام شهر ده کی کوچه و یوللاری گنیشلندیرمک زامانیندا تماماً اوچورولوب و همیشه لیک آرادان گئدیب.[۲]
شخصیتلر[دَییشدیر]
- استاد حبیب ساهیر
- آیت الله محمدباقر ملکی میانجی
- آیت الله سید جعفر میرعظیمی
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os03.xls
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-05. یوْخلانیلیب2017-06-06.


text:
۱۹۸۹ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسن دوْققوزونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - آلمان فدراتیو جۇمهوروسو حۇکومتی آلمان دموکراتیک جومهوروسو ایله آراسینداکی گئدیش-گلیشله باغلی قاداغالاری آرادان گؤتوردویونو بَیان ائدندن سوْنرا مینلرله آلمان برلین دیوارینی آشاراق غربی آلمانا کئچمیشدیر.
- ۵ ژانویه - آمریکا بیرلشمیس اوستانلریحربی طیارهلری لیبیيه مخصوص ایکی میگ طيارهسینی وۇروب.
- ۵ دسامبر - مارقارت تاچر يئنیدن مۆحافیظهکار حیزبینین لیدئری سئچیلمیشدیر.
- ۵ جولای - ایران-کونترا ماجراسی: اولیور نورت ۳ ایل حبس٬ ۲ ایل گؤزدیم٬ ۱۵۰٫۰۰۰ دوْلار پۇل جزاسی و ۱۲۰۰ ساعات ایش ایله جزالاندی.
- ۵ اوْکتوبر - دالای لاما نوبل صولح جاییزهسی آلمیشدیر.
- ۳۱ ژولای - ویکتوریا آزارنکا، بلاروسلو حرفه ای تنیسور
- ۳۱ دسامبر - بو ایلین سون گونلرینده ناخجیواندا آراز چایی نین ایکی تاییندا سینیرلارین (گئچمیشده شوروی و ایران مرزی) داغیلماسی زامانی قویولدو. قوزئی و گونئی آذربایجان آراسینداکی سرحد دیرَکلری داغیدیلدی. بو واخت ایستانبولدا تورک دیللی خالقلارین توپلانتیسی کئچیریلدی. توپلانتیدا دونیا آذربایجانلیلارین دایانیشماسینا (همرَیلیک، اینسیجام) قرار وئریلدی. بو موناسیبتله هر ایلین 31 دسامبری بایرام اولاراق، دونیا آذربایجانلیلار همرَیلیک گونو آدلانیر.
- ۳۱ اوْکتوبر - تورقوت اؤزال تورکیهنین ۸-جی رئیسجومهورو سئچیلدی.
- ۳۰ دسامبر - گنجهنین تاریخی آدی ایگیرمی عصرده ایکینجی دفعه برپا اوْلونوب.
- ۳ دسامبر - مالتادا گؤروشن آمریکا جۆمهۇر باشقانی جورج اچ.دبیلو بوش و شوروی بیرلیگی باشقانی میخائیل قورباچوف٬ سوْیوق ساواشین بیتدیگینی رسماً اعلان ائتدیلر.
- ۲۵ مئی - میخائیل قوْرباچوف٬ شوروی سوسیالیست جۆمهۇریتلر بیرلیگی دؤولت باشقانی اوْلدو.
- ۲۵ سپتامبر - لیتوانی عالی شوراسی ۱۹۴۰-جی ایل شوروی ایشغالینی قانونسوز اعلان ائدیر
- ۲۵ دسامبر - رومانیده دؤولت باشچیسی نیکولا چواشِسکو آروادی ایله بیرگه گۆلـلهلندی.
- ۲۳ سپتامبر - آذربایجان دیلی آذربایجانین دؤولت دیلی اعلان اوْلونموشدور.
- ۲۲ نوْوامبر - مۆستقیللیک بايرامی زامانی تشکیل ائدیلن تئرروْر عملیاتی نتیجهسینده لوبنان جومهور باشقانی رؤنئ مۇاواد و اوْنون احاطهسیندهکی ۱۱ نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۲۱ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری پانامانی تۇتدو.
- ۲۰ ژانویه - جورج اچ.دبیلیو بوش٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ۴۱-جی باشقانی سئچیلدی.
- ۱۸ مارس - میصرده ۴۴۰۰ ایللیک بیر مومیا تاپیلدی.
- ۱۷ نوْوامبر - پراگدا پوْلیس اؤیرنجیلرین نۆماییشینی داغیدیب. بۇنونلا دا چکاوسلوواکیده «مخملی اینقیلاب» باشلامیشدیر.
- ۱۷ دسامبر - برزیلده ۲۵ ایللیک آرادان سوْنرا ایلک سئچکیلر کئچیریلمیشدیر.
- ۱۵ دسامبر - رۇمانیده کومونیست حیزبینین حاکمیتینه قارشی چێخیشلار باشلايیب.
- ۱۰ ژانویه - کوبا عسگرلری آنقولادان چکیلمهیه باشلادی.


text:
تۆرکیأنینگ واکسن اوردوران یورتداشلاری نینگ سانی ۲۵ گؤتِریمدن گچدی
ساغلیغی قوُراییش وزیری فخرالدین قوُجا کروناویروسینگ تۆرکیه ده ایزا چکیلندیگینی آیتدی
تۆرکیه ده اینگ آزیندان بیر واکسن اوردورانلارینگ سانی ۲۵ گؤتریمدن گچدی.
شو واغتا چنلی تۆرکیه ده کروناویروس یوُقانچ کسلینه قارشی اورلان واکسن سانی 33 میلیون 800 مۆنگ سانینا قوُلایلادی.
بیرینجی دوُز واکسن اوردورانلارینگ سانی 20 میلیون 90 مۆنگ سانیندان گچدی.
ایکینجی دُز واکسن اوردورانلارینگ سانی دا 13 میلیون 710 مۆنگدن گچدی.
ساغلیغی قوُراییش وزیری فخرالدین قوُجا کروناویروسینگ تۆرکیه ده ایزا چکیلندیگینی آیتدی.
دۆین تۆرکیه ده کروناویروس سبأپلی آرادان چیقانلارینگ سانی 53 آدام بوُلدی.
کروناویروس یوُقاشانلارینگ سانی دا 5 مۆنگ 12 آداما یتدی.


text:
ناپلئون بوناپارت
ناپلئون بوناپارت فرانسهجه: Napoléon Bonaparte ، ایتالیاجا: Napoleone Buonaparte (دوْغوم ۱۵ آقوست ۱۷۶۹ - اؤلوم ۵ مئی ۱۸۲۱) — فرانسه ایمپیراتورو، باجاریقلی باشچی، فرانسه اینقیلاب اوْردوسونون جنرالی، فرانسه جۆمهۇریتینین بیرینجی کونسولو (۹ نوْوامبر ۱۷۹۹–۲۰ مارس ۱۸۰۴)، فرانسه ایمپیراتورو (۱۸ مئی ۱۸۰۴–۱۱ آوریل ۱۸۱۴)، رئین ایتّیفاقینین پروتکتورو (۱۲ ژوئیه ۱۸۰۶–۱۹ اوکتوبر ۱۸۱۳)، سوئد کونفدراسیونونون مدیاتورو (۱۹ فوریه ۱۸۰۳–۱۹ اوکتوبر ۱۸۱۳)، بِرقین بؤیوم دوکو (۱۸۰۸–۱۸۰۹). ناپلئون اروپا و دونیانین ایشلرینی اگمنلیک یوخسا سولطه سینه آلدی و اون ایل دن چوخ فرانسه نی کوالیسیونا لارا قارشی ناپلئون ساواشلاریندا باشچیلیک اتدی . ناپلئون بو ساواشلارین چوخون قازاندی و بویوک میدان دووشلرون چوخونلوغوندا . ناپلئون بیر اروپا کیتا سیندا یوخسا قاره سینه بیر ایمپراتورلوخ بو ایمپراتورلوخ ۱۸۱۵ مینجی ایله جک ناپلئون نون یره دیمغینه جک دوام گتدی.
ناپلئون تاریخیون ان بویوک اردو باشچیلارینان ساییلیر.اونون ساواش لاری اردو بیلیم یوردلاریندا اوخونور.
ناپلئون نون مدرن دونیایا گنیش و گوجلو اتکینی اولدو.
ناپلئون چوخ ساییدا فتح اتدیغی بولگه لره لیبرال رفرم لارین گتدی.
ناپلئون کورسیکا آداسیندا دوغولدو ناپلئون ناپلئون ۱۷۸۹ ایلینده فرانسه اردوسوندا خیدمت ادرکن فرانسه اینقیلابینا دایاخ اولدو ، ناپلئون هیزنان اردو دا قالخدی اینقیلابی دولتی شاه چی لارا دیرک توپ گوللییه باغلاماخنان قورتاردی بو ایش ناپلئونون قالخینماسینا داها چوخ یاردیم اتدی.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
http://en.m.wikipedia.org/Napoleon[دائمی اولو باغلانتیلی] Bonaparte


text:
۱۸۸۹ (میلادی)
میلادی ۱۸۸۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز سکسن دوْققوزونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۶ مئی - ایفل بورجو زیارتچیلره آچیلدی.
- ۳۱ مارس - پاریسده٬ ۱۷۸۹ فرانسه اینقیلابینین ۱۰۰-جۆ ایلدؤنومو اۆچون٬ قوستاو ایفلین دۆزلتدیگی ایفل بورجو آچیلدی.
- ۲۳ سپتامبر - فوسادزیرو یامایوتی نینتندو آدلی اویون کارتلاری ایستحصال ائدن شیرکتین اساسینی قویموشدور.
- ۲۲ ژانویه - کولومبیا فونوقراف پلاک و مۆزیک شیرکتی واشینقتون دیسیده قۇرولدو.
- ۲۲ ژانویه - بیرینجی روس اینقیلابی باشلادی. تزار بیرلیکلری ایشچیلره آتیش ائدهرک ۵۰۰ ایشچینی اؤلدوردو.
- ۱۵ نوْوامبر - برزیل ایمپیراتورو ایکینجی پدرو دئوریلیر و اؤلکهده جۆمهوری اعلان ائدیلیر.
- ۱۵ ژانویه - داها اؤنجه آدی پمپرتون عیلاج شیرکتی اوْلان کوکا-کولا شیرکتی٬ آتلانتا٬ جورجیادا رسماً قۇرولدو.
- ۱۱ نوْوامبر - واشینقتون آمریکانین ۴۲-جی اوستانی اوْلموشدور.
- ۱ مئی - ۱ مئی ایشچیلرین اوْرتاق بایرامی اوْلاراق قبول ائدیلدی.
- ۱ مئی - آلمان عیلاج شیرکتی بایئر٬ آسپیرینی دۆزلتدی.


text:
خیال قیزلار
خیال قیزلار (اینگیلیسجه: Dreamgirls, آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Rüya Kızlar , فارسجا: دختران رؤیایی ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی جنیفر هادسون، کیت رابینسون (اویونچو)، دنی قلاور، ادی مورفی، بیانسه، جیمی فاکس جانلاندیریب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Dreamgirls-film-04.jpg
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Dreamgirls (12A). British Board of Film Classification (November 28, 2006). یوْخلانیلیبJanuary 5, 2016.
قارداش پروژهلرده خیال قیزلار گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آذربایجان
تۆرکیه بیلن آذربایجان ینگ 9-نجی اوُرتاق ایقدیصادی کمیسیونی تۆرکیه ده گچیرلر
آذربایجان ینگ تاریحی قاراباغ ینگیشی قوتلانیار
علی یف آذربایجان ینگ قشونی تاراپیندان اؤز توُپراقلاری نینگ ارمنی اشغالچیلاردان آزات ادیلمه گی باراسیندا بیانات بردی
آذربایجان 27-نجی سنتیابردا اشغالچی ارمنی قشونینا قارشی حرکت باشلادیپدی
ارمنیستان ینگ داغلیق قاراباغ دا ادن جنایاتلاری
آذربایجان ینگ قشونینداقی عسگرلر قاراباغ دا تۆرکیأنینگ بایداغینی آسدی
ارمنیستان بیلن پ. ک. ک، آذربایجان ینگ یؤنه کی رایاتلارینی اؤلدۆرمأگه دوُوام ادیأر
آذربایجان ینگ یوُلباشچیسی کؤپ سانلی اوُبانینگ دا آزات ادیلندیگینی حابار بردی
آذربایجان ینگ جمهورباشلیغی، فضولی شهری نینگ ارکینلیگینه قوُوشاندیغینی حابار بردی


text:
ایردوغان قاشیقچی جنایتی گه قول اورگنلرنینگ تورکیه ده محکمه بولیشینی تکلیف قیلدی
ایردوغان قاشیقچی بیلن تیگیشلی بیانات بیردی
جمهور رئیس و عدالت ترقیات حزبی باشلیغی رجب طیب ایردوغان، اوز حزبی نینگ تورکیه بویوک ملت مجلسی گروهی جلسه سیده گپیردی.
تورکیه جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان حادثه نی تیکشیریب چیققنده جمال قاشیقچی نینگ ریجه لنگن بیر جنایت آرقه لی اولدیریلگن لیگی کوریلماقده دیب، قاشیقچی قنسلخانه گه بارمسدن آلدین سعودی عربستاندن جنراللر، عدلی طب متخصصلری و استخباراتچیلردن عبارت 15 کیشی لیک بیر گروه نینگ کیلگن لیگینی، جنایت نینگ عملی قیلینگن لیگینی آرتیدن دلیل لرنینگ برطرف ایتیش اوچون حرکت قیلینگن لیگینی اورغوله دی.
ایردوغان، ریاض اداره سی نینگ قاشیقچی نینگ اولدیریلیشینی اولاً رد ایتگن لیگین بیراق پیدا بولگن دلیللر باعث جنایتنی قبول ایتگنلرینی افاده ایتدی.
قاره لاوچی و امنیتی نهادلریمیز، حادثه کونی تورکیه گه کیلگن سعودی لرنینگ جنایت گه قول اورگن لیگینی تثبیت ایتدیلر.
"دلیللر قاشیقچی نینگ وحشیانه بیر جنایت بیلن اولدیریلگن لیگینی کورستماقده دیر. حادثه بیلن تیگشلی معلومات نینگ یشیریلیشی انسانی وجدانگه ضرر ییتکیزه دی نا راحت قیله دی. سعودی عربستان اداره سی جنایت نی قبول قیلیب مهم بیر آدیم آتگن دیر " دیدی.
سعودی قرال سلمان بن عبدالعزیز بیلن اوتکزگن تیلفونی صحبتیده حادثه گه قول اورگن 18 کیشی نینگ اوشلنگن لیگینی ایتگن لیگینی معلوم قیلدی.
ایردوغان جنابلری، "بوگون قرال و اداره سیگه بیر چقیریغ قیله من. حادثه استانبولده جریان تاپگن. 18 کیشی نینگ محکمه سینی استانبولده بولیشینی تکیلف قیله من" دیدی.
بونقه مهم بیر تحقیق نینگ جنایت بیلن هیچ قنده ی ارتباطی بولمه گن طرفسیز و عادل بیر هیئت تامانیدن آلیب باریلیشی نینگ اهمیتی گه تماس قیلدی.
جنایت بیلن تیگیشلی شبهه لرگه تماس قیلگن ایردوغان جنابلری،
"حادثه کونی تورکیه گه کیلگن 15 کیشی سعودی لیک نیمه اوچون استانبولده ییغیلگنلر. اولر کیمدن امر آلگنلر. قونسلخانه بناسی تحقیق اوچون حادثه نینگ آرتیدن آچیلمه ی کونلر اوتگندن کیین آچیلدی. جنایت اورته ده تورگن حالده معناسیز بیاناتلر نیمه اوچون بیریلدی. جنازه قه ییرده دیر. جنازه نینگ تسلیم ایتیلگن لیگی ایتیلگن محلی همکار کیشی کیم دیر؟
هیچ بو سواللر جواب تاپمه ی حادثه نینگ یاپیلیشینی کوتمه سین. خوفسیزلیک کوچلری نینگ قولیده گی معلوماتلر جنایت نینگ بیر پلان آرقه لی عملگه آشیریلگن لیگینی کورستماقده دیر. بونقه بیر مسئله نی بیر نیچه امنیتی و استخباراتی ملازیم نینگ اوستی گه تشلش بیلن عاموی خلق ایشانمه یدی. بشریت نینگ وجدانی امرنی بیرگندن توتوب جنایتنی عملی قیلن گچه محکمه بولیشی بیلن راضی بوله دی" دیب ایتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی تورت نفر ترورچی یوق قیلیندی
چاووش اوغلی تلفن آرقه لی اطریش لیک کسبداشی بیلن سوزله شدی
چاووش اوغلی اطریش لیک کسبداشی نی ینگی وظیفه سی بیلن تبریکله دی
اردوغان: تورک عیال لر مقتاوگه سزاوار ایشلر قیلماقده
جمهوررئیس اردوغان دهقان, سپورتچی و صنعتچی عیال لر بیلن صحبت قیلدی


text:
امریکا قوشمه ایالتلری مرکزی استخبارات تشکیلاتی CIA نینگ باشلیغی تورکیه گه تشریف بیوره دی
سعودی لیک ژورنالیست یازووچیسی جمال خاشیقجی مسئله سی بوییچه اوچره شوولر عملگه آشیریش اوچون تورکیه گه تشریف بیوره دی
امریکا قوشمه ایالتلری مرکزی استخبارات تشکیلاتی CIA نینگ باشلیغی گینا هسپل، سعودی عربستان باش قونسلخانه سیده اولدیریلگن واشنگتن پوست روزنامه سی نینگ سعودی لیک ژورنالیست یازووچیسی جمال خاشیقجی مسئله سی بوییچه اوچره شوولر عملگه آشیریش اوچون تورکیه گه تشریف بیوره دی
امریکا قوشمه ایالتلری میدیاسی تامانیدن آتی بیریلمه ی نشر قیلینگن منبع نینگ خبرلریگه کوره، هسپل تورکیه ده خاشیقجی مسئله سی بوییچه بیر قطار اوچره شوولر عملگه آشیره دی.
سعودی عربستان اداره سی 2 اکتوبر کونی استانبول باش قونسلخانه سیگه باریب کیرگندن کیین لادرک بولگن خاشیقجی نینگ "قونسلخانه بناسیده یوز بیرگن جنجال عاقبتیده اولگن لیگینی " بیان ایتگن ایدی.
سعودی عربستان نینگ رسمی خبر آژانسی بولمیش SPA ده اورین آلگن خبرده، سعودی عربستان باش قاره لاوچی لیگی تامانیدن آلیب باریلگن تیکشیروو نتیجه سیده جمال خاشیقجی نینگ استانبول باش قونسلخانه سیگه باریب کیرگندن کیین بو جایده گی ایریم سعودی لیک بیر قطار کیشی بیلن تارتیشوو یوز بیرگن لیگی و بو تارتیشوونینگ جنجالگه ایلنیب کیتگن لیگی و بونینگ عاقبتیده خاشیقجی نینگ حیاتینی یوقه تگن لیگی ادعا ایتیلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه رادیو تلویزیونی فورمیده اقلیم بحرانی گه قرشی کوره ش یوللری تیلگه آلیندی
تورکیه رادیو تلویزیونی باشلیغی تی آر تی ورلد فورم نینگ آچیلیش صحبتینی عملگه آشیردی
ایردوغان: برچه مظلوم لر اوچون کوره شیش گه دوام ایته میز
جمهور باشلیغی ایردوغان عدالتلی گلوبال بیر تیزیم قوریلگونچگه قدر کوره ش آلیب باره جکلرینی بیلدیردی


text:
کورووات بوسنی و هرزقوین جومهوریتی
کورووات بوسنی و هرزقوین جومهوریتی (اینگیلیسجه: Croatian Republic of Herzeg-Bosnia، فارسجا: جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین ، فرانسهجه: République croate d'Herceg-Bosna ، آلمانجا: Kroatische Republik Herceg-Bosna ، ایتالیاجا: Repubblica Croata dell'Erzeg-Bosnia ، روسجا: XopBaTckaя pecпyблиka Гepцer-БocHa) اوروپادا بیر اسکی دؤولت. کورووات بوسنی و هرزقوین جومهوریتی 1991 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1996 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
بندر
بندر یوخسا لیمان – ساحلیانی یاریمقاپالی سو حؤوزهلریدیر، اونلار شیرینسولو و دنیز اکوسیستملری آراسیندا اکوتون کیمی اؤزونو گؤستریر. بندر موختلیف تیپلی گمیلرین ساحله یاخینلاشماق اۆچون یان آلدیقلاری خصوصی حاضیرلانمیش دنیزکناری یئردیر.
بندرلار و اکولوژی[دَییشدیر]
بندرلار ایقتیصادی جهتدن یوکسک اهمیته مالیک اولمالارینا باخمایاراق، اکولوژی جهتدن معین فسادلارا سبب اولورلار.
بندرلار عادتاً لیتورال زونایا داخیل اولور و قابارما-چکیلمهلره معروض قالیر. بندرلار یوکسک محسولدار اولور. اونلار بیوژن مادهلرین "تلهسی" حساب اولونور. بوتون ایل عرضینده دنیلرده آوتوتروفلار – ماکروفیتلر (باتاقلیق و دنیز اوتلاری، یوسونلار)، دیب یوسونلاری، فیتوپلانکتون فعال اولور. اونلار جاوان (کؤرپه) بالیقلارین یئملهمه یئریدیر. بندرلار اینسانین تصروفات فعالیتی آلتینا دوشدوکده سو موحیطینین چیرکلهنمهسی نتیجهسینده محسولدارلیغینی ایتیریر
ایستینادلار[دَییشدیر]