text:
Mohammad R. Jamshidi ایشلدن چالیشمالاری
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۸ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۳۶ فرق گئچمیش −۲ ک بزرگ علوی ایندیکی
- ۱۸ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۳۶ فرق گئچمیش ۰ بزرگ علوی
- ۱۰ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۱ فرق گئچمیش +۱۹ علی کریمی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۱۰ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۱ فرق گئچمیش +۴۱ صادق هدایت اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۱۰ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۴ فرق گئچمیش −۴ ک رئال مادرید فوتبال کولوبو ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۹ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۲۱ فرق گئچمیش −۴ ک صادق هدایت اصلاح اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۹ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۱۵ فرق گئچمیش −۲۳ صادق هدایت اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۹ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۴۴ فرق گئچمیش +۴۶۹ ابوالحسن بنی صدر ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۰ فرق گئچمیش −۳۵ علی دایینین بینالخلق قولارینین لیستی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۴۶ فرق گئچمیش −۷۶ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهنی بوْشالتدی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک بوْشالتما ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۴۳ فرق گئچمیش +۲۸۱ ایشلدن دانیشیغی:Trkgs اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۰۱ فرق گئچمیش ۰ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۰۰ فرق گئچمیش +۹ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۹ فرق گئچمیش −۷ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۶ فرق گئچمیش +۱۰۶ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۱ فرق گئچمیش +۷۶ ی ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین Mohammad R. Jamshidi، ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهسینی ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر-ه آپاردی
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۱ فرق گئچمیش ۰ ک ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر Mohammad R. Jamshidi، ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهسینی ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر-ه آپاردی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۰ فرق گئچمیش +۱۰۰ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۹ فرق گئچمیش −۱۰۲ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۷ فرق گئچمیش −۱۱ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۶ فرق گئچمیش +۳۸۲ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۴ فرق گئچمیش +۸۸ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۳۲ فرق گئچمیش −۲۱۲ بزرگ علوی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۹ فرق گئچمیش +۷۷ بزرگ علوی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۷ فرق گئچمیش −۳ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۷ فرق گئچمیش ۰ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۶ فرق گئچمیش +۸۴ ی بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار Mohammad R. Jamshidi، بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار صفحهسینی بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار-ه آپاردی ایندیکی
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۶ فرق گئچمیش ۰ ک بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار Mohammad R. Jamshidi، بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار صفحهسینی بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار-ه آپاردی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۵ فرق گئچمیش +۶۶ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۳ فرق گئچمیش ۰ ی بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار بوش صفحه یاراندی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۳ فرق گئچمیش −۶۸ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران صفحهسینه یوْللاندیرما سیلیندی. اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک یوْللاندیرما سیلیندی ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۴ فرق گئچمیش −۲ شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۲ فرق گئچمیش −۲۹ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۰ فرق گئچمیش −۱۳ شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۹ فرق گئچمیش +۴۹ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۹ فرق گئچمیش +۲۷ شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۸ فرق گئچمیش +۶۹ ی ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر Mohammad R. Jamshidi، ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهسینی شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران-ه آپاردی
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۸ فرق گئچمیش ۰ ک شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران Mohammad R. Jamshidi، ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهسینی شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران-ه آپاردی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۸ فرق گئچمیش −۲٬۳۱۱ شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۱ فرق گئچمیش −۲ ایشلدن دانیشیغی:Trkgs ←یاخچی مقاله: اصلاح اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۰ فرق گئچمیش +۴۸۷ ایشلدن دانیشیغی:Trkgs اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۷ فرق گئچمیش +۳۵۶ ایشلدن دانیشیغی:Trkgs ←یاخچی مقاله: یئنی بؤلمه اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۹ فرق گئچمیش +۱۷ بزرگ علوی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۹ فرق گئچمیش +۱۵ بزرگ علوی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۹ فرق گئچمیش −۲۱ بزرگ علوی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۳ فرق گئچمیش −۳۶۲ بزرگ علوی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۲ فرق گئچمیش +۲٬۷۵۲ ی بزرگ علوی صفحهنی ' {{Infobox writer | name = بزرگ علوی | image = Bozorg Alavi.jpg | image_size = 200 | alt = | caption = علوی دهه ۱۹۸۰ | pseudonym = | birth_name = سید مجتبی آقابزرگ علوی | birth_date = ۱۳ بهمن ۱۲۸۳ {{یادکرد وب|نشانی = https://payamema.ir/payam/articlerelation/8063|عنوان = به مناسبت ۱۳ به...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۱ فرق گئچمیش +۴ شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۶ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۱۰ فرق گئچمیش −۲۴۳ شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۶ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۰۶ فرق گئچمیش +۲٬۱۰۱ شابلون:Mohammad R. Jamshidi/ایران اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه


c: text/html

text:
66613
۰۵ دی ۱۳۹۸
تورکمن نیوز: آلمان ماقام ۵ مونگ ۲۷۶ چاغادان ۳ مونگی نینگ هنیز بوسغون دوشِلگِهلرینه آلینماندیغینی آیتدی.
اوروپا بیله له شیگی نینگ کمیسیونی بوتین اوروپا یورتلارینا “یونان دا قالیان بوسغون چاغالاری قابول ادینگ” دیدی.
اِمما آلمانیا بو مسئلأ چِمهلِشمهیأر.
آلمانیانینگ حوکومتی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی نینگ اورنباساری اولریخ دممر مسئله بیلن باغلانشیقلی بیانات بردی.
دممر،
“بو مسئله اۆچین اوروپالی بیر چوزگوت بارلایاریس. آلمانیا یکه باشینا بو ایشی ادیپ بیلمهز.” دیدی.
آلمان ماقام ۵ مونگ ۲۷۶ چاغادان ۳ مونگی نینگ هنیز بوسغون دوشِلگِهلرینه آلینماندیغینی آیتدی.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
دگیشلی یازغیلار
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
یسو آمالفی
یسو آمالفی (اینگیلیسجه: Yeso Amalfi) (دوْغوم:۶ دسامبر ۱۹۲۵ سائو پائولو) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یسو آمالفی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- WORLDCATID شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۲۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۱۴-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- سائو پائولو کولوبونون اویونچولاری
- بوکاجونیورز کولوبونون اویونچولاری
- پنیارول کولوبونون اویونچولاری
- پالمیراس کولوبونون اویونچولاری
- نیس کولوبونون اویونچولاری
- تورینو کولوبونون اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- رد استار کولوبونون اویونچولاری
- اولمپیک مارسی کولوبونون اویونچولاری


text:
رینام سنتر، ماساچوست
رینام سنتر، ماساچوست (اینگیلیسجه:Raynham Center, Massachusetts ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۱۰۰ نفر ایمیش و ۱۱٫۳ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۱۲ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و ماساچوست ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Raynham Center, Massachusetts»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده رینام سنتر، ماساچوست گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فلزی هیدروژن
فلزی هیدروژن metallic hydrogen بیر حالت باسینجیلی ماده دن هیدروژن فازلاریندادیر.بو فازدا هیدورژن الکتریک یوکون آپاریر.
بو جور ماده 1935ده اولماقی بیلیندیر. یوجین ویگنر مجاریستانلی -آمریکالی فیزیک بیلن بو ماده نین اولاریشین بیلدیر. هابئله بو ایشده نئچه یوز پاسکال باسینج ایشلنیر.بو ماده چوخ چتین حالدا قوشولار و بو ماده 2016 اینجی ایلده هاروارد بیلیمیوردوندا قوشولدو.
بو ماده بیرجور آخیچکان (مایع) کیمی برک جیسم یئرینه چوخ باسینجدا دوزلینیب.موشتری و زوحل و آغیر گزه گنلرده چوخ باسینجیلی هاوادا بوجور هیدروژن دوغال حالدا گوروشور.
هاروارد بیلیم یوردو[دَییشدیر]
رنگا دایاس و ایساک سیلورا ۲۰۱۶ اینجی ایلده اوکتوبر آیندا فلزی هیدروژن دوزلینماقین لابراتواردا بیلدیربلر 495 قیقاپاسکال (۴٬۹۵۰٬۰۰۰ bar; ۴٬۸۹۰٬۰۰۰ اتموسفر ایستاندارد; ۷۱٬۸۰۰٬۰۰۰ پوند بیر کؤب اینچ ده ) بیلیندیر.بو ایش ساینس قازتینده 2017 اینجی ایلده پایلاشدیر.
بو باسینجدا هیدروژن آخیچکان کیمی برک جیسم یئرینه گوروشماقی ایمکانلی اولور.بو فلز اوتاق هاواسیندا ان یاخشی الکتریک یوکون آپاران آدلانیب.بو فلز 17 درجه سیلسیوس هاوادا دۆنیادا ان یاخشی الکتریک یوکون آپارندیر.
آیرجا باخ[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
فارسیجا ویکی پدیا یوخلاما 2017 فوریه [۱]


text:
مای آییندا داشاساتوو ۵.۸ گؤتریم یۇقارلادی
تۆرکیأنینگ داشاساتووی یۇقارلایار
مای (مه) آییندا تۆرکیأنینگ داشاساتووی (صادراتی) گِچِن ییلینگ شۇل دؤوری بیلن دِنگِشدیریلنده ۵.۸ گؤتریم یۇقارلادی.
تۆرکیأنینگ داشاساتووی (صادراتی) مای آییندا ۱۳ میلیارد ۴۱۲ میلیون دلار بۇلدی.
تۆرکیأنینگ داشاساتووچیلار مجلیسینینگ باشلیغی محمت بۆیۆکاِکشی شانلیاورفانینگ سؤودا و صناغات بورسیندا مطبوغاتا بیانات بردی.
بۆیۆکاِکشی مای آییندا داشاساتووینگ اؤتِن ییلینگ شۇل دؤوری بیلن دِنگِشدیریلنده ۵.۸ گؤتریم یۇقارلاپ ۱۳ میلیارد ۴۱۲ میلیون دلارا بارابار بۇلاندیغینی عایان اتدی.
بۆیۆک اکشی اۆستۆمیزدأکی ییلینگ ایلکینجی ۵ آیلیق دؤورۆنده تۆرکیأنینگ داشاساتووینینگ ۸ گؤتریم یۇقارلاندیغینی و ۶۷ میلیارد ۹۲ میلیون دلارا بارابار بۇلاندیغینی یاتلاتدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیأنینگ مبلمان پوداغینداقی داشاساتوو موقداری 9 آیدا 3 میلیارد دلاردان گچدی
تۆرکیه مبلمان پوداغیندا اینگ کؤپ آمریکا، ایسرائیل، فرانسیا و انگلستانا اؤنۆم ساتدی
اینچه بورون سرحت گچلگهسی آچیلدی
ایران بیلن تۆرکمنیستان ینگ آراسیندا اینچه بورون سرحت گِچلگه سی آچیلدی
تۆرکیه 9 آیدا داشاری یورتلارا 69 میلیون دلار نار ساتدی
ایران، هیندیستان، حیتای و تۆرکیه دۆنیأده اینگ کؤپ نار اؤندۆریأن اۆلکهلر


text:
`مئشه یانغینی` نتیجهلر
خبرلر [10]
- کالیفرنیا هفتهلردیر یانغینلا بوغوشور
- ۱۲۹ یانغیندان ۱۲۲سی کنترل آلتینا آلیندی
- یانغینلارا هاوادان و قورودان مداخله ائدیلیر
- فرانسادا مئشه یانغینی 800 هکتار اراضیده بیتکیلری محو ائدیب
- آمازونداکی تخریبات ان اوست سویهیه چاتیب
- کالیفورنیادا فوق العاده وضعیت اعلان اولونوب
- یونانیستاندا مئشه یانغینلاریندا اؤلنلرین سایی 83 نفره چاتیب
- گورجوستان پرزیدنتی تورکیه و آذربایجانا تشککور ائتدی
- پرتغال-دا مئشه یانغینی داوام ائدیر
- آداناداکی یورد یانغینی ایله باغلی تورکیه مجلیسینده بیر آراشدیرما کومیسیونو قورولاجاق


text:
مراد گؤگهباقان آرادان چیقدی
۱۵ موزیک آلبومینی چیقاران مراد گؤگهباقانینگ جنازاسی شو گۆن آدانا قوُیبریلدی
تۆرکیأنینگ تانیمال آیدیمچیلاریندان مراد گؤگهباقان آرادان چیقدی.
دۆین ارتیر بیلن آرادان چیقان مراد گؤگهباقان سرطان کِسِلینه دایانیپ بیلمأپدی.
آناتولی راک موزیگینینگ مشهور آیدیمچیلاریندان بوُلان گؤگهباقان ۱۹۶۸-نجی ییلینگ اکتبر آیینینگ ۹-یندا آدانادا دوُغولیپدی.
چاغالیغینی آلمانیا بیلن تۆرکیهده گچیرن مراد ۱۹۹۶-نجی ییلدا ایلکینجی آلبومینی چیقاردی.
"من سانگا عاشیق بوُلدوم" آدینداقی ایلکینجی آلبومی تۆرکیهده اؤرأن حالاندی.
۱۵ موزیک آلبومینی چیقاران مراد گؤگهباقانینگ جنازاسی شو گۆن آدانا قوُیبریلدی.
گؤگهباقانینگ ایستامبولینگ فاتیح مِتجیدیندأکی جنازا نامازینا تۆرکیأنینگ باشوزیری رجب طیب أردوُغان دا قاتناشدی.
گؤگهباقان دوُغدوق دیاری بوُلان آدانادا جایلانار.
دِگیشلی حابارلار
بنکسی نینگ بیر اثری 18.5 میلیون پوندا ساتیلدی
مارماریس دا فونیکس تاریحی شهرینده قازوو آغتاریش ایشلری باشلادیلار
بو قازوو آغتاریش ایشی پنسیلوانیا بیلیم یوردونینگ عالیملاریندان دکتر آصیل یامان ینگ یوُلباشچیلیغیندا باشلادیلار


text:
نوروز بایرامینین ان بؤیوک شنلیک مراسملریندن بیری آخرچرشنبه آخشامی و آخرچرشنبه گوٍنو مراسملریدیر، نه زماندان کی، نوروز بایرامی برپا اولونوب و اود یاندیرما مراسمی نوروز بایرامیندا باب اولوبدورسا, او زماندان بو شنلیکلر توٍرک ائللرینده وارایمیش, ممکنایدی آدی چرشنبه اولمویایدی آیری آد اولایدی، آنجاق بو مراسملر تامامیایله و عینا” اجرا اولارمیش. بو اود یاندیرما شنلیکلری نوروز مراسملریندن آیریلمایان بیر مراسمدیر. مینلر ایل دوام ائدیب و هئچ دؤلت، حاکم، دین و اعتقادلار اونو آرادان آپارا بیلمهییبلر، بلکهده اؤزوٍنوٍنکولشدیریبلر، اونا گؤره بو مراسم ده او پایدار و دائمی مراسملردن بیری اولوبدور.
ایندی ایسه گوٍنئی ماحالیندا آخرچرشنبهنین نئجه اجرا اولونماسیندان بیر پارا مراسملری تقدیم ائدیرمکی، اوشاقلار, یئنی یئتمهلر و گنجلریمیز بو مراسملری یاددان چیخارتماسینلار.
ایراندا هفتهنین ۵ نجی گوٍنوٍنو چرشنبه و ایلین سونونجو چرشنبهسینی آخر چرشنبه آدلاندیرارلار.
ایللر بویودور، گونئی ماحالیندا هفته بازارلار قورولار، مثلا مرندده، صوفیاندا، خامنهده، سیسده، شیندواردا، تسیده و باشقا شهرلرین هر بیرینده هفتهده بیر دؤنه بازار گوٍنو و شبسترین بازار گوٍنوٍسوده هفتهنین بئشینجی گوٍنو یعنی چرشنبه گوٍنلری اولار. شبسترلیلرین طالعینه و بختینه اویغون اولاراق ایلین آخرچرشنبهسیده شبسترین بازار گوٍنو ایله مصادف و برابر اولار.
شبسترده آخرچرشنبه گوٍنو بازار گوٍنو اولورسادا، اونون قاباقکی گوٍنو یعنی بازار آخشامی، اوشاق بازاری آدلانار، بو ایکی گوٍنده (بازار گوٍنو و بازار آخشامی) گوٍنئی ماحالینین تامام شهرلریندن و سایی۸۰ دان یوخاری اولان کندلردن عائلهلر شبستر بازارینا گلرلر.
شبسترین بازار آخشامیندا (اوشاق بازاریندا) تعریفه، توصیفه سیغمایان شنلیکلر اولارکی گلگؤرهسن. آل وئرچیلرین چوخو توکانلارینین ائشیگینده ماتاهلارینی اوجا سسله اوخشایارلار، چیراغلار یانار، گل-گئد چوخالار، توکانلارینین قاباقلارینی پارلاق پارچا و کاغاذلارلا بزهیرلر، توکانچیلارین آرتیق یاردیمچیلاری اولار، آل وئرچیلر بیر آی قاباقدان بو گوٍنلره لازیم اولان شئیلری هر هارادان اولموش اولورسا, آلیب حاضرلایارلار.
اوشاقلارین بازارا گئتمکلری و چرشنبهلیک آلماقلاری:
بو گوٍن، بازار آخشامی (سه شنبه گوٍنو) آتا- آنالار، بؤیوک قارداشلار، باجیلار و قیساجا دئسک ائوین بؤیوگو گوٍنوزدن بو مراسملرده لازیم اولان شئیلری آلماق اوٍچون، یئنی یئتمهلره پول وئررلر و لازیملری اولدوغو شئیلری تاپشیرارلار و اونلاری دوستلاریایله بیرلیکده بازارا گؤندَررلر، اوغلان اوشاقلاری تازا پالتارلارینی گییَر، کیچیک باجی و قارداشلارینین الیندن توتار، بازاردا ساتیلان ماتاهلاری گؤستره-گؤستره، آلا-آلا، بازارین بو باشیندان او باشینا آپارار و گوٍن اورتایا قدر دولاندیرار، آنجاق ناهارا ائوه قاییدارلار.
اوشاقلار او گوٍن آخشامچاغی و بؤیوکلر صاباحکی گوٍن (آخر چرشنبه گوٍنو) او آلینان شئیلری یئری گلدیکجه مصرف ائدرلر. اونلاردان بعضیسینین آدینی گتیریریک: «ساخسی سوٍسک (سو بوٍلبوٍلو)، تاختادان چاخچاخی ، چاخماقداشی، مازالاق، کیچیککوٍزه (دنگیله)، بالاجا قاوال (قطری ۱۰ سانتیمتر)، توتک(نئیلبک)، اؤزلرینه دستمال، جوراب و آنالاری تاپشیردیغی شئیلریکی، اونلارین هر بیری بیر یئرده لازیم اولاجاق، مثلا تازا و سو دیمهمیش سو کوٍزهسی، آینا- داراق، اننیک- کیرشان ، سوٍرمهدان و بعضی بزک شئیلری آلارلار.
آخر چرشنبه گوٍنو و بؤیوکلرین بازارا گئتمهلری:
بو گوٍنده عائلهنین بؤیوگو شبستر بازارینا گئدر و آخـرچرشنبهیه و نـوروز بایرامینا هرنه لازیم اولورسا آلار ائوه گتیرر. اگر بیر عائلهنین تازا نیشانلی کوٍرکنی و نیشانلی گلینی اولورسا، اونلارا تاباق آپارماغا لازیم اولان شئیلری آلارلار، اوغلانا پنجک، شالوار، کؤینک, باشماق, جوراب، دستمال و کلّه قند. قدیم زامان کندلرده، کوٍرکنلره بئلباغی (قورشاق)، دولاق، بیلَک دولاغی و تیفتیکدن بؤرک آلاردیلار. تازا گلین اولورسا، اونا دا چئشیتلی بویالارلا پالتار، رنگی آچیق بویالی چادیرا، چارقد (کلاغایی)، باشماق، بزک وسایلی، قیزیل قولباق، کلّه قند و یئمهلی شئیلر آلارلار.
کوٍرهکنه و گلینه تاباق اوٍچون لازیم اولانلاری آلاندان سونرا اؤزونه، عائلهسینه و هر کیمسهیه هر نه بایراملیق وئرمهلیدیرلرسه، اونو و آخرچرشنبه گوٍنو و بایرام گوٍنلرینین یئمهلی شئیلرینی آلارلار. بو یئمهلیلر زمان - زمان، کند به کند و شهر به شهر بالاجا فرقلری اولار. مثلا قدیم زامان میوه اولان کندلرده اریک، آلما، آرموت، آلی، هئیوا قاخی (قوروسو)، شور بادام ایچی، قوز، کشمش، انجیر و قورو توت، اییده، نوخودچی، اورمو دوشابی، قوز حالواسی و یئددی لوینلر(شیرینیات) اولاردی. لیکن میوه اولمایان کندلرده هدیک(پیشمیش بوغدا، نوخود، مرجی) حالوا ویا بازاردا ساتیلان شیرینیات دان فایدالاناردیلار، آمما شهرلرده صنعتله حاضرلانان شیرینیات، ایرهلی گلدیکجه چوخلو یئمهلی شیرینیلرده آرایا گلیریوخلق اونلاردان فایدالانیرلار. بو شیرنیلردن نئچهسینین آدینی گتیریریک: شکلات، نوغول، راحتالحلقوم، باسلیق، پشمک، شکرحلواسی، قوز حالواسی، کانفئت، مامپاس، اطلسی، شکر پنیر، یئددی لوین، (قرص شکری) و سایر…
آخرچرشنبه آخشامی یاسلی(عزالی)آدامین ائوینه گئتمک:
آخرچرشنبهنین آخشامی اود یاندیرماغا گئدنده، محلّهنین آداملاری ییغیشار، بیرلیکده گئدرلر، یاسلی و عزالی آدامین ائوینین قاباغیندا اود یاندیراندان سونرا، اؤز ائولرینین قاباغیندا اود یاندیرارلار. بو مراسمدن سونرا کی اود یاندیرما شنلیگی قورتارار، یئنه قوهوم قَبله (طایفا- تابین) ییغیشارلار او یاسلی آدامین ائوینه. اونون ائوینده شام پیشیررلر. اؤزلریده اونون ائوینده شام یئیَرلر و فاتحهده اوخویارلار، سونرا آیری قونشولار دا گلر، تسلیت دئیَر و باش ساغلیغی سؤیلهیرلر.
آخر چرشنبه آخشامیندا اود یاندیرماق:
ایندی آخر چرشنبهده اود یاندیرماق، قدیملردن ده یوٍکسک سوییهده اجرا اولور، او بئلهدیرکی، قدیملر نئچه گوٍن قاباقدان اوشاقلار، یئنی یئتمهلر گئدر، چؤللردن قورو تیکان، قیزیلگَوَن، یانمالی تونقال، اودون و آیری یاناجاق زادلار ییغار، ائوده ساخلایارلار. بازار آخشامی (سه شنبه گوٍنو) آخشام چاغی اونو اودلاماغلا شنلیک مراسمینی اجرا ائدرلر. بو اود یاندیرماغین آدینا (نَدوورا یا ندارا) دئییرلر. او مراسملردن بیری نَدوورانین اوٍستوندن آتیلماقدیر. قدیملر قیزیل گوَنی اودلایار و باشلاری اوٍسته توولایاردیلار، بو گوَن شعله لنردی. آمما ایندی بعضیلری آلمینیوم تیکهلرینی توولامایا قویور و توولاییرلار، هاوادا شعلهلنیر، اوشاقلار هو چکیرلر، سئوینیرلر. جوان اوغلانلار هرکس اؤز ائوینین قاباغیندا، اگر ممکن اولماسا اوٍچ- دؤرد ائودن بیرینین قاباغیندا اود یاندیرار و شنلیک یارادارلار.
قدیملرده هر کس اؤز ائوینین دامیندا اود یاندیراردی و داملاردان عائلهلر بیری بیریایله ایلگی ساخلایاردیلار. بو مراسمده یعنی داملاردا اود یاندیراندا تامام ائو اهالیسی ایشتیراک ائدردیلر. اوغلانلار اؤزسئودیگی قیزی نیشانلایاردی و قیزدا اوغلانی گؤرردیکی، گلهجکده ائلچیلیگه گلنلره مناسب جواب وئرسین لاکین کوٍچهلرده اولاندا یالنیز اوغلانلار ایشتیراک ائدیرلر و بئله اولاندا نئجه اوغلان قیزی و قیز اوغلانی گؤرهجک، الله بیلیر. بو اود یاندیرانلار اودون اوٍستوندن نئچه دؤنه اویانا- بویانا آتیلارکن دفعهلرله شعرلر، سؤزلر, اوخویارلار و اودا- شعلهیه دئیرلر:
مثلا”: سـاخلاسیـن الله بیـزی سن ساری من قیرمیزی
و یا: دردیم، بلام، دیش آغریم آغیرلیغیم، باش آغریم
تؤکولسون اود دا یانسین منیم بختیم اویانسین
و یا: ندوورا ها ندوورا تونقالی خیردا دوورا
نـدارا ها نـدارا شاه گئتدی قندهارا
کلید سالماق:
آخر چرشنبهده اودیاندیرما مراسمی قورتاراندان سونرا هرکس اؤز ائوینه قاییدارکن کلید سالمالار باشلانار. بو کلید سالما یا کلید ساخلاما بئله اولارکی، هامی ائوین ایچریسینه قاییدار، ائوده اوتورار و قاباقجادان، گوٍنوز بازاردان آلینمیش یئمهلی شئیلری یئیرکن، بیر بیری ایله سؤز- صحبتلر آچارلار، بعضیلریده شعر یا ماهنی اوخویار. بو وضعیتده بیر نفر ائوین ائشیگینده و گیزلینده (دالدادا) دورارکن بیر کلید، باشماغینین ایچینه یا آیاغینین آلتینا قویار، ائوده دانیشانلارین سؤزلرینه قولاق آسار، اونلارین سؤز- صحبتلرینه گؤره اؤز روزگارینا، گلهجگینه و قاباقجادان نیّت ائتدیگی قونویا (موضوعا) نسبت او سؤزلردن تعبیرلر گؤتورر و اونا فیکیرلشر، بونا گؤره ائوده اولان آداملار دا بیلرلر، ممکندور ائشیکده کلید سالان، قولاق آسان اولموشاولا، چالیشارلار، یاخشی، گؤزل، لطیف، مزهلی و شوخ سؤزلر، شعرلر، ماهنیلار و آتالار سؤزلریندن دئییلسین و اوخونسون. جهد اولونار، خستهلیکدن، اؤلومدن، غصّهلی- غملی سؤزلردن ائوده دانیشیلماسین. بئلهلیکله کلید سالان آدام قولاق آسار و دقت ائدرکی، بیرینجی نفرین بیرینجی دانیشیغیندان اؤز مطلبینی سئچه – آییرا و اؤز بخت، اقبال و طالعینی یوخلایا. مثال اوٍچون:
بیرینین زیارتدن و سفردن گلهجک آدامی اولورسا، یا حیات یولداشی (اَری) و اوشاقلارینین غربتدن گلمهسینه گؤره نیّت ائدیبسه و بو:
«کوٍچهلره سو سپمیشم یار گلنده توز اولماسین»
شعرینی ائوده اوخویارسالار، معناسی او اولابیلرکی، سفردهکیلردن گلنی اولاجاق.
یا مثلا: «ائله گلسین ائله گئدسین آرامیـزدا سؤز اولمـاسین»
دئییلرسه بو شعر گؤستریرکی، گرک بیر چوخ احتیاط ائده و ایشلرینده بیرآز مراقب اولا، گؤزلویه و اؤزونو خطره سالمایا و ریسک ائلهمئیه.
و یا بو شعر: «یار بیزه قوناق گلهجک بیلمیرم نه وقت گلهجک»
گلرسه، اگر نیّت ائدهنین غربتده آدامی اولورسا و اونون گلمهسینه نیّت ائدیلرسه، معلوم اولمور، بو مسافر ناواقت گله، تئز یا گئج گلهجک.
آمما شعر بئله اوخونارسا:
«یار بیزه قوناق گلهجک بیلمیرم نه وقت گلهجک اولسونکی صاباح گلهجک»
نیّت ائدن بیر آز امید ائدرکی، مسافری ممکن دور بو گوٍن- صاباح گله، یعنی چوخدا ناامید اولمویا.
بو باره ده فال یاوا و ترسه گلرسه، فال صاحبی مجبور قالار، یا آیری ائوه گئده کلید سالا یا او ائوده او قدر کلید اوٍستونده دوراکی، آیری آدام، آیری سؤز دئیه تا کلید سالانین منظورو، نیّتی ایشیقلانا و آچیقلانا. مثلا بو شعر اوخونا:
«بـویـونا قـوربـان اولـوم… یارگلدی یارگلدی یارگلدی»
یا مثلا بیرینین آداخلیسی اینجیمیش اولورسا، بو شعر دئیلرسه:
«کوٍسمهمندن، کوٍسمهمندن محبتیـن کسمـهمنــدن»
معلوم اولور، او آداخلی باریشماق ایستهییری.
بئله- بئله سؤزلردن چوخ دیر و اونوندا اؤزونه گؤره مخصوص ایضاح و آچیقلامالاری واردیر.
آخر چرشنبهده تاباق آپارماق:
آخر چرشنبه آخشامی آداخلی اوغلانین آتا- آناسی طرفیندن آداخلی قیزلارا تاباق تداروٍکو گؤرولر، او تاباقدا چیی (بیشمهمیش) تویوق اتی، چیی بالیق یا بیر داوار بودو، بیر بؤیوک آینا گؤزل- گؤزل چئشیتلی بویالی پالتارلار، چادرا، کلاغایی، باشماق، بیرکلّه قند، نابات، بیر دیس میوه، بیرجعبه شیرینی، بیر قدر آجیل (پوٍسته، بادام، فیندیق، قوز ایچی) و قیزین آتا- آناسینا سوقت، اگر اولورسا باجی- قارداشینا دا بایراملیق بیر بؤیوک بؤلمهیه (مجمعه) قویارلار. بو تاباغی اوغلانین کیچیک قارداشی، اگر قارداشی اولماسا آیری یاخین آداملاریندان بیری، آداخلی قیزین ائوینه آپارار وئرر. بو تاباغی گتیرن اوغلانا چرشنبهلیک (کؤینک، جوراب، شیرینی و یا آیری شئیلر) شاباش وئررلر.
چرشنبه آخشامی آپاریلان تاباغین جوابینی، بایرام آخشامی، آداخلی قیزین آتا- آناسی طرفیندن بیر تاباق ایچینده بیشمیش بالیق، بیشمیش تویوق، نئچه جوٍر خورک و یئمک، شاخه نابات، شیرینی، میوه، کؤینک، جوراب، دستمال، بویون شالی، قیز توخودوغو بویالی ایپ جوراب و آیری- آیری شئیلرده قویولار، دوٍزولر و یئنهده آداخلی قیزین قارداشی اولورسا او، اولماسا آیری یاخین آداملاریندان بیر اوغلان بو تاباغی آداخلی اوغلانین ائوینه آپارار. اونلاردا بو تاباق گتیرنه بایراملیق (کؤینک، جوراب، دستمال، شیرینی و یا پول بایراملیغی) وئررلر.
اگر بایرام گوٍنلری محرّم آیینا یاخین یا محرّم آییندا اولورسا بو تاباغی نئچه گوٍن قاباق آپارارلار، هر حالدا تاباق گؤندریلمهلی دیر.
آخر چرشنبه آخشامیندا باجالیق یا شال ساللاماق:
قدیملر داملاردا بیر بالاجا پنجرهیه بنزر قاپی(دربچه) اولاردی، اورادان هم ایشیق گلردی همیده ائوین توٍستوسو چیخاردی. اونا گؤره آداخلی اوغلانلار آخرچرشنبه آخشامی اود یاندیرما مراسمی قورتاراندان سونرا آخشام چاغی، قاش قارالاندا، اؤز نیشانلیسینین ائولرینین دامینا چیخار، او باجادان بیر شال (برَک)کی قاباقجادان اؤز نیشانلیسی توخویوب و اوغلانا وئریبدیر، ائوین اورتاسینا ساللایار. قیز و قیزین آناسیدا بیلرلر، بو شال او آداخلی اوغلانین شالیدیر. او آن دا هر نه، اوغلانا چرشنبهلیک وئرمهلی دیرلر، او شالا باغلایارلار، اوغلان شالی داما چکر و شئیلری گؤتورر گئدر.
هاشم ترلان معلیم یازیر«آداخلی اولدوغوم زامان، چرشنبه آخشامی آداخلیمین ائولرینین دامینا چیخیب شالی ساللادیم، آداخلیم و آناسی هر نه قویدولار و باغلادیلار، شالی یوخاری چکمهدیم، سونرا اونلار گؤردولر، شالین اوجونا بیر کاغاذ باغلانیب، آداخلیم او کاغاذی آپاردی قونشو قیزینا اوخوتدوردو، گؤردو او کاغاذدا یازیلیب «فاطمانین اؤزونو بو شالا باغلایین. چوخ گوٍلندن و شنلیکدن سونرا، بایراملیغیمی باغلادیلار، چکدیم یوخاری، سونرا دامدان یئندیم ائولرینه و گؤروشدوک.»
بو باره ده رحمتلیک اوستاد شهریار، حیدربابایهسلام منظومهسینین۲۷ نجی بندینده بویورورلار:
«بـایـرام ایـدی، گئجه قوشو اوخوردو
آداخلی قیز بیگ جورابین توخوردو
هر کس شالین بیر باجادان سوخوردو
آی نه گؤزل قایدادی شال ساللاماق
بیگ شالینا بـایراملیغین بـاغلاماق
شال ایستهدیم، من ده ائـوده آغلادیم
بیـر شال آلیب، تئز بئلیمه باغلادیم
غلامگـیله قـاشدیـم، شالی ساللادیم
فاطمه خالا، منه جوراب باغلادی
خان ننهمی یـادا سالیب آغلادی»
دئمهلییمکی چوخ اوغلانلار نیشانلی اولمادان قاباق، سئودیگی قیزین اؤزونو تکجه گؤروب دانیشا بیلمهدیگینه گؤره و اوندان بیر هن آلماغا امکان اولمادیقدا، بو شاللاری او باجادانساللایاردیلارکی، قیزین اؤزوندن و آناسینداندا راضیلیق آلسینلار. هر حالدا شال صاحبی معلوم اولمالیایدی.
آداخلی اولمایان اوغلانلار سئودیگی قیزین ائوینه شال ساللایاندا، قیزلار نظرلرینی بئله سؤزلرله بیان ائدردیلر.
مثلا اگر قیز دا اوغلانی سئوسئیدی، بئله اوخویاردی:
«آی بـاجادان شال سالان بـایـراملیغینـی آلان
چک شالیوی سئومیشم بایراملیغین قویموشام»
اگر سئومهسئیدی بئله سؤیلهیردی:
«آی باجادان شال سالان تئـز منـه مـایل اولان
منــــی سنه وئرمزلر گئد آیری ائوده دولان»
و یا: «آی بـاجادان سـاللاما تئـز شالیوی ساللاما
منی سنه وئـرمـزلـر دای خالاوی یوللاما»
بو شال ساللاماقلار اوناگؤره اولاردیکی، اوغلانلار نیشانلیلارینی گوٍنوز، ایشیقدا گؤرهبیلمزدیلر و کوٍرَکنلر اوتاناردیلار شخصا” اؤزلری گئدیب چرشنبهلیک و بایراملیغلارینی آلسینلار. بو عمل او اوتانماغین قاباغین آلماق هم ده بیر محبّت، شنلیک و ایستک یاراتماق اوٍچونایدی.
ایندی, داها نه او آداملار وار نه او دربچهلر, نه او شاللار و نه او شال ساللامالار. ایندی او دربچهلر پنجرهیه دؤنوبلر, شال ساللایانلاردا آیری کهکشانلاردان یئر اوٍزونه شال ساللاییرلار, بئلهلیکله بیزیم فولکلوروموز باتیر گئدیر.
قاشیق چالانلار و بؤرک آتانلار:
آخرچرشنبه مراسملریندن بیریده قاشق چالماق و بؤرک آتماقدیر. قاشق چالانلار بیر عدّه اوشاقلار و یئنی یئتمهلر اولارلار، آخـرچرشنبه آخشامی اود یاندیرماق (ندوورا)دان گلندن سونرا, (او زامانکی، آداخلیلار, نیشانلیلارینین ائولرینه شال ساللاماغا گئدرلر) اؤز ائولریندن بیر میس کاسا و بیر دمیرقاشق گؤتورر، قونشو ائولره گئدیب, قاپیسینین دالیسیندا گیزلَنر و الینده اولان دمیر قاشغی, میس کاسایا بئش اون دؤنه چالار و قولاق آسار، گؤرسون قونشو اونون سسینی ائشیدیر یا خیر؟ اگر ائشیدرسه, اونا بئله جواب وئرمهلیدیر: «قاشق چالان گلدیم». یعنی بیر زاد سنه گتیریرم, آمما ائودن جواب گلمهسه, او قاشغی دؤباره کاسایا چالاجاق. بو ایشی او قدَر ادامه وئرهجکدیرکی، ائو صاحبیندن بیر سس گلسین (هن یا یوخ). ائله کی بیر آز شیرنییات یا هرنه وئررسهلر آلدی, گئدر آیری ائوین قاپیسینا و او ایشی تکرار ائدر…
بو ایشلر تامامیایله شنلیک اوٍچون دوٍر, هئچوقت دیلنچیلیگه فیکیر اولونماسین. چوٍن،ائله اوشاقلار قاشیق چالماغا گئدرلرکی، اَن پوللو آداملارین و مقام صاحبلرینین اوشاقلاریدیرلار, بو ایشین داوامیدا بؤرک آتماقدیر. او دا بئلهدیر: بیر اوشاق همان ساعتده بیر ائوین قاپیسینی دؤیَر, آمما اؤزو قاچار دالیدا گیزلَنر. ائلهکی، ائو صاحبی قاپییا گلدی, اؤز بؤرکونو ائو صاحبینه طرف آتار. ائو صاحبی او بؤرکون ایچینه بیرآز شیرنییات تؤکر و یئره قویار. بؤرک صاحبی گئدر بؤرکوٍنو گؤتورر قاچارکی، ائو صاحبی اونو تانیانماسین. آمما هر نه ائدرسه, ائو صاحبی بؤرک صاحبینی تانیار و آدینی سسلهیر. آنجاق بؤرک صاحبی اؤزونو ائشیتمهمزلیگه وورار و دالیسینا باخماز تا آیری ائوه گئده چاتا…
آخر چرشنبه گوٍنو سحرچاغی آخارسو باشینا گئتمک:
آخرچرشنبه مراسملریندن بیریده سحر تئزدن هاوا ایشیقلانمادان، آخار سو (چشمه،کهریز، چای) باشینا گئتمکدیر. بو مراسمده بئله اولاردی: آخر چرشنبه گوٍنو سحرین ایشیقلانماسینا بیر ساعاتجا قالاندا و کیشیلر یوخودان دورمادان، جوان خانیملار خصوصی ایله قیزلار، آخارسو (کهریز) باشینا گئدرلر، اورادا بیر یاشلی (یاشی چوخ اولان) بزک- دوٍزک ده باشاران خانیم قاباقجادان اؤزو ایله الک، قئیچی، آینا، داراق، سوٍرمهدان و بعضی بزک شئیلری… دورو سو باشینا آپارار، اورادا اوتورار، گلنلری گؤزلهیر. جوان قادینلار، تازا گلینلر و قیزلار قاباق گوٍن بازار آخشامیندان آلینان تازا و سو دییلمهمیش کوٍزهیه (منسهیه) بیر آز یئمهلی شئیلردن دولدورار، آپارار سو باشیندا بزکچیه وئررلر. جوان خانیملار، قیزلار باشلارینی و اوٍزلرینی بو دورو سودا یویاندان سونرا، بزکچی خانم، او گلینلرین و قیزلارین اوٍز گؤزونه قاشینا بیر آز یئتیشر و بزک وئرندن سونرا قیزلار نئچه دؤنه آینایا باخار، اوٍرگیندن بیر سؤزلر (آرزوسونو) کئچیررکن، او سودان او تایا بوتایا آتیلار و بو سؤزلری دئیرلر:
«آتیل باتیل چرشنبه بختیم آچیل چر شنبه»
سونرا او تازا کوٍزهنی تمیز سودان دولدورار و ائوه قاییدارلار. ائوه یئتیشنه قدر کوٍزه یئره قویولمامالیدیر. اوندان سونرا، گوٍن یاییلاندا، گنجلره و جوان اوغلانلارا نووبه یئتیشر. اونلاردا او سویون باشینا گئدرکن بو شنلیک مراسیمده ایشتیراک ائدرلر. بو ساعاتلاردان سونرا جوانلار تازا پالتارلارینی گئیر، کوٍچهلرده یومورتا یا آیری اویونلار اویناماغا باشلایارلار. نیشانلی قیز اوغلانلار دا اؤز نیشانلیلارینا تاباق حاضرلایارلار و یوخاریدا قئید اولونان تاباغی، اوغلانلارین آتا- آنالاری نیشانلیلارینین ائوینه گؤندَررلر و تاباق آپارانلاردا چرشنبهلیک آلارلار، بونودا دئمهلییم، قدیملرده بو گوٍن جوانلار شکارا گئدرمیشلر، آت چاپار میشلار و آیری قهرمانلیغلار ائدرمیشلر، ایندی داها بئله بیر شئیلر یوخدور…
یومورتا بویاماق:
جوان قادینلار قیزلار خصوصیایله نیشانلی قیزلار یومورتالاری بیشیرندن سونرا، ایستی- ایستی (قیرمیزی، ساری، یاشیل) بویالارلا آغ یومورتالارین اوٍستونده شکیللر، گوٍللر چکر و یازیلار یازارلار. یومورتالارین اوٍستون بزرلر، نیشانلیلارینا تاباق آپاراندا نئچهسینی بیر کاسادا یا بشقابدا، او تاباغین ایچینه آرتیرالار، یا دا اوشاقلارا چرشنبهلیک و بایراملیق وئرنده او بویالی و گؤزل یومورتالاردان وئرهلر. یومورتانی بیشیرنده و بویایاندا بعضیسینین اوٍستوندن بیر ساپ یا ایپلر سرییَرلر و بویانین ایچینه سالارلار. پیشندن سونرا او ساپلاری آچاندا، یئرلری آغ قالار و بیر گؤزل ناخیش (نقشه) یومورتانین اوٍستونده قالار.
آخر چرشنبهده یومورتا دؤیوشدورمک:
ایلینسون گوٍنلری خصوصیایله آخرچرشنبه و بایرام گوٍنلری، آذربایجاندا یومورتا دؤیوشدورمک اویونو ایفا اولونار.
استاد شهریار بو بارده یازیرلار: (حیدر بابایه سلام،۳۲جی بؤلوم)
«یومورتانی گؤیچک گوٍللو بویـاردیق
چاققیشدیریب سینانلارین سویاردیق
اوینامـاقدان بیرجه مگـر دویـاردیق
علی منه یاشیل آشیــق وئرردی
ایـرضــا منه نووروز گوٍلو درردی»
قدیملر۱۳۵۰نجی گوٍنش (۱۹۷۱نجی میلادی) ایل لره قدر تهراندا دا یومورتانی میوه ساتان آرابالارین اوٍستونده ساتاردیلار، اونا گؤره ائلهجه و همان آرابانین اوٍستونده اولان یومورتالاردان فایدالاناراق، آرابا اوٍستونده ده یومورتا دؤیوشدورمه باب ایدی.
شبستر ماحالیندا بیلیجی و اوستا اوشاقلار، گنجلر بایراما ۴۰ گون، بیر آی قالاندا یومورتالاردان نئچهسینی دیشلرینه وورماقلا یوخلایار و اونلارین چوخ برکینی آییرار و اونلاری قیرمیزی اولماق اوٍچون نار و سوغان قابیغیلا سودا بیشیرندن سونرا دوزون ایچینه قویلایارلارکی، یومورتا چوخ برکیسین (بیرآی دوز ایچینده قالار) او یومورتالاری آخرچرشنبه و بایرام گوٍنلری دوزون ایچیندن چیخاردار و کندین میدانلاریندا اوشاقلاری چئورهلرینه (دؤورهلرینه) ییغارکن مش قوروشوب (شرط باغلاییب) یومورتالارینی دؤیوشدورمگه باشلایارلار، بئلهلیکله هرکسین یومورتاسی سینماسا، سینانین یومورتاسینی آلار. بیرنفر، بیر یا نئچه نفر ایله بیر آندا یومورتا دؤیوشدورمگه باشلایا بیلر، اونلارین بیری وورار و بیر یا نئچهسی الینده یومورتانی توتار، بو یومورتانی توتانا (یات) او بیری آداما (وور) دئییلیر. یومورتالاری، اوجلاریلا، اوجلارینا و دیبلریایله، دیبلرینه وورارلار، بئله کی، یاتانین یا وورانین یومورتاسینین بیر طرفی سینمیش اولا. یومورتاسی سینانا اودوزان و سینمایانا اودان دئییلیر.


text:
دمیر دؤنمی
(ایلک) دمیر دؤورو میلاد-دان اؤنجه ۱۱-جی - ۸-جی عصرلری ایحاطه ائدیر. تونجا نیسبتاً داها مؤحکم، کئیفیتلی دمیرین کشفی، اوْندان حاضؽرلانان امک آلتلری و سیلاحلار یئنی یۆکسلیشه سبب اوْلدو. آت و دوهدن مینیک واسیطهسی کیمی ایستیفادهیه باشلانمؽشدیر. صۆنعی سووارمانین یارانماسؽ ایله باغچؽلیق و بوستانچؽلیق اینکیشاف ائتمیشدیر.
سوْن تونج و ائرکن دمیر دؤورونده آذربایجان-دا مودافیعه تیکیلیلری، سیکلوپیک قالالار اینشا ائدیلمیشدیر. میلاد-دان اؤنجه ۷-جی عصردن اعتیباراً دمیردن گئنیش ایستیفاده ائدیلمهگه باشلانمؽشدیر. یۇ دؤورده یازؽ مئیدانا گلدی. یازؽنی پاپیروس، گیل لؤوحهلر،داش، دری و باشقا ماتریاللار اۆزرینده یازؽردیلار. میلاد-دان اؤنجه .II مین ایللیگین ۱-جی یارؽسینی ایحاطه ائدیر. بۇ دؤورده ۳-جۆ توپلومسال امک بؤلگوسو یارانمیشدیر. بۇ امک بؤلگوسونده صنعتکارلؽقلا اکینچیلیک بیرلشیر.


text:
اتلتی اتزوری دایتالیا ایستادیومو
اتلتی اتزوری دایتالیا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Stadio Atleti Azzurri d'Italia)
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ COMPLETATI I LAVORI ALLO STADIO DELL’ATALANTA, IMPIANTO SENZA BARRIERE GIOIELLO ARCHITETTONICO (Italian) (31 August 2015). یوْخلانیلیب4 December 2017.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stadio Atleti Azzurri d'Italia»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اتلتی اتزوری دایتالیا ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فوسفور تریبرومید
فوسفور تریبرومید (اینگیلیسجه: Phosphorus tribromide، روسجا: БpoMид фocфopa(III)) بیر شیمیایی ماده. مایع حالتینده تاپیلار.فوسفور تریبرومید بروم بیلشیکلری و فوسفور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر و حلال اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Phosphorus tribromide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فوسفور تریبرومید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مندر دؤیوشو
مندر دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of the Meander) روم سولطانلیغی و صلیب یۆروشلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.ایکینجی صلیب یوروشونین بیر قیسمیدیر. بویوک مندرس چایی و بیزانس ایمپیراتورلوغو یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو صلیبی اوردوسونون غلبهسیله بیتمیشدیر
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of the Meander»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده مندر دؤیوشو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۲۲ نوْوامبر
۲۲ نوْوامبر :
- ۱۴۹۷ - سياح واسکو دا قاما اۆمید بۇرنونا چاتمیشدیر.
- ۱۹۱۸ - لهیستان جومهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۲۷ - ایران فارس خلیجیندهکی بحرئين آدالارینا ادعا ائتمیشدیر.
- ۱۹۴۳ - رۇزوئلت، چئرچیل و چان کاي شی قاهیرهده ژاپونا قارشی هۆجوم نقشهسینه راضیلاشیرلار.
- ۱۹۴۳ - لوبنان مۆستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۴۷ - ایران مجلیسی شوروی ایله ایمضالانمیش نفت مۆقاویلهلرینی لغو ائتمیشدیر.
- ۱۹۵۵ - شوروی ایلک دفعه "RDS-37" آدلی هیدروژن بوْمباسینی سێناقدان کئچیرمیشدیر.
- ۱۹۷۲ - ریچارد نیکسوْن آمریکا وطنداشلارینین چینه گئتمهسینی قاداغان ائدن قانونو لغو ائتمیشدیر.
- ۱۹۸۹ - مۆستقیللیک بايرامی زامانی تشکیل ائدیلن تئرروْر عملیاتی نتیجهسینده لوبنان جومهور باشقانی رؤنئ مۇاواد و اوْنون احاطهسیندهکی ۱۱ نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۱۹۹۰ - ۱۱ ایللیک حاکمیتدن سوْنرا بؤيوک بریتانیيانین باش ناظری مارقارئت تاچئر ایستئفا وئرمیشدیر.
- ۲۰۰۳ - ائدوارد شئواردنادزه علئيهدارلاری گۆرجوستان مجلیسینه باسقین ائتمیشدیر. شئواردنادزه اؤلکهده وضعیتین گرگین اوْلدوغونو نظره آلاراق فوق العاده وضعیت اعلان ائتمیشدیر.
- ۲۰۰۴ - اوکرایندا "مخمری اینقیلاب" باشلامیشدیر.
- ۲۰۰۵ - آنگئلا مئرکئل آلمانین ایلک قادین صدری اعظمی سئچیلمیشدیر.


text:
پنجاب بیلیمیوردو
پنجاب بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of the Punjab, فارسجا: دانشگاه پنجاب ، عربجه: جامعة البنجاب )پاکیستاننین لاهور, قوجرانواله, جهلم (شهر) شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده پنجاب بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
شابلون:پاکیستان بیلیم یوردلاری
قایناقلار[دَییشدیر]
- Jhelum Campus. University of the Punjab. یوْخلانیلیب22 November 2012.
- ACU members. ACU Members,. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2013-10-29. یوْخلانیلیب9 September 2013.


text:
اوچونجو بالاش
اوچونجو بالاش، ایگیرمی آلتینجی ارشک، سلطنت ایللری (م.۱۹۱-۱۴۹)
پادیشاهلیق[دَییشدیر]
ایکینجی بالاشدان سونرا اوچونجو بالاش اشکانی شاهی اولدو. احتیمالن اوچونجو بالاش ایکینجی بالاشین اوغلوایدی.
اوچونجو بالاش روملارلا موحاریبهیه باشلاماق ایستهییردی، لاکین روم قیصری آنتونیتوس اونو بو ایشدن منصرف ائدیر. روم قیصری میلادی ۱۶۱-جی ایلده اؤلور و اوغلو مارکوس اورلیوس روم قیصری اولور. بو قیصر زامانیندا ارمنیستان شاهینین پارتلار طرفیندن تعیین اولونوب روم قیصری الیندن تاج آلماسی عنعنهسی پوزولور. بوندان علاوه ایکینجی بالاش، تراژان زامانی روملارین الینه دوشموش پارتلارین قیزیل تختینین قایتاریلماسینی طلب ائدرسهده، روم قیصری رد ائدیر. بو سببلره گؤرهده اوچونجو بالاش روملارلا موحاریبهیه باشلاییر[۱].
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ زهتابی, محمدتقی (۱۳۸۲). ایران تورکلرینین اسکی تاریخی، ایکینجی جیلد:اسکند دؤوروندن ایسلاما قدر. تبریز: نشر اختر. آیاسبیان: ۹-۳۷-۶۷۵۶-۹۶۴.


text:
اسکی اویغور تورکجهسی
اسکی اویغور تورکجهسی و یا اسکی اویغورجا ، 9. عصر ایله 14. عصر آرالیغیندا چئشیدلی دؤولتلرده دانیشیلمیش و یازیلمیش اولان، تورکو دیللر عاییلهسینین سیبیری قولونا منسوب بیر دیل. اسکی تورکجهنین گؤکتورکجهدن سونراکی ایکینجی قیسیمینی مئیدانا گتیرمیشدیر.
دیل، آد بنزرلیگینه باخمایاراق، ایندیکی تورکو دیللرین چاغاتای قروپونا عایید چاغداش اویغورجانین آتاسی اولماماقدادیر و بو چاغداش دیلین قاراخانلیلارین دانیشدیغی دیلدن تؤرهدیگی دوشونولمکدهدیر. [۱] آنجاق کانسودا دانیشیلان باتی یوغورجانین اسکی اویغورجادان تؤرهدیگینه اینانیلماقدادیر.
تاریخ[دَییشدیر]
بو دؤنمده تورکو میلّتلر بیر چوخ مدنیت ایله قارشیلیقلی تاثیر ایچینه گیرمیشلر. بو وضعیت دیلین قورولوشوندا دا اؤزونو گؤسترمیشدیر. یئنه بو دؤنمده، دییشیک مدنیتلرله قارشیلیقلی تاثیرله بیرلیکده، دیلده ایلک دفعه خاریجی قایناقلی سؤزلر گیرمهیه باشلامیشدیر. سانسکریتجه، سوغدجا، توخارجا، چینجه سؤزلر بونلاردان بعضیلریدیر. [۲]
دیل اؤزللیکلری[دَییشدیر]
اویغورلاردان قالان اثرلر دؤرد قروپا آیریلاراق آراشدیریلا بیلر: [۳]
مانیچی چئورهیه عایید متنلر.
بورخانچی (بودیست) چئورهیه عایید متنلر.
مسیحیت چئورهیه عایید متنلر (اینجیل ترجومهلری).[۴] [۵]
موسلمان چئورهیه عایید متنلر.
اسکی تورکجهنین دیل بیلگیسینی یازمیش اولان آننهماری فوْن قاباین، اویغور متنلرینی "y" و "n" آغیزی اولماق اوزره ایکی آنا آغیز قروپونا آییرار. گؤکتورکجهدهکی "ń"سسینی "n"-ه چئویرن متنلر "n" آغیزینی، "y"ه چئویرن متنلر "y" آغیزینی مئیدانا گتیررلر. اسکی اویغور تورکجهسی دؤنمی، یازی دیلی اولاراق گؤکتورکجهنی دایانان، اونون داوامی اولان بیر دؤنمدیر. باشقا بیر دئییشله گؤکتورکجه ایله اویغورجا عئینی یازی دیلینین ایکی قولودور. اسکی اویغور تورکجهسینده گؤرولن آز ساییداکی سس و فورما فرقلیلیکلریندن بیر قیسیمی آغیز فرقیندن، بیر قیسیمی ده زامان فرقیندن قایناقلانماقدادیر. گؤکتورکجه و اویغورجا آراسینداکی اصل اؤنملی فرق، سؤز وارلیغیندا اورتایا چیخار. گؤکتورکجهنین سؤز وارلیغیندا تورکجه منشالی سؤزلر حاکیمدیر؛ چینجه و یا سوغدجادان گیرمیش اولان آلینما سؤزلر چوخ آزدیر. گؤکتورک متنلرینده چؤل یاشاییشی، دؤیوشچولوک و دؤولت نیظامییلا علاقه دار سؤزلر آغیرلیقدادیر. اویغور متنلرینده ایسه مانیزم و بورخانچیلیقلا علاقهدار سؤزلر حاکیمدیر. بونلار دا سانسکریتجه، چینجه و سوغدجادان آلینمیشدیر. چوخ واخت دا آنلاییشلارا تورکجه قارشیلیقلار تاپیلمیشدیر. تمل سؤز وارلیغی ایسه هر ایکی دؤنم متنلرینده عئینیدیر. [۳]
کؤکتورکجهده یالنیز آدام، کوْنچوُی کیمی اینسانلا علاقهدار سؤزلرده ایستیفاده ائدیلن +لار چوخلوق شکیلچیسی، اسکی اویغورجادا هر جور آد، عوضلیک و صیفتده ایستیفاده ائدیله بیلن، عومومی چوخلوق شکیلچیسی، حالینا گلمیشدیر و چوخلوق شکیلچیسی اویوما طبیعیدیر. [۶]
سؤز وارلیغی[دَییشدیر]
مورریس سوادئشین 100 تمل سؤزونون اویغورجاداکی قارشیلیقلاریندان بعضیلری بئلهدیر: [۳]
- آد: آد/ات
- آغاج: ایغاچ/سؤگوت
- بالیق: بالیق
- دیش: تیش
- کیشی: ار/کیشی
- وئرمک: بیرمک
اردم کونور-ون، اسکی اویغور تورکجهسییله علاقهدار قلمه آلدیغی مقالهده[۲] ،گونوموز تورکجه قارشیلیقلارینی دا وئردیگی بعضی سؤزلر بونلاردیر:
- تؤپو: تپه
- تیل: دیل
- یاسدیق: یاستیق
- کؤل : گؤل
- بیلیگ : بیلگی[۲]
اسکی اویغور الیفباسی[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Arik, Kagan (2008). Austin, Peter (Ed.). One Thousand Languages: Living, Endangered, and Lost (illustrated bas.). University of California Press. s. 145. ISBN 0520255607. Erişim tarihi: 10 March2014.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Erdem,KONUR,"ESKİ UYGUR TÜRKÇESİNDEKİ BAZI EKLER VE BU EKLERİN ÖZELLİKLERİ",Çukurova Üniversitesi Türkoloji Merkez
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ Ahmet Bican Ercilasun, Başlangıçtan Günümüze Türk Dili Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara 2010, s. 226, 272-283. ISBN 978-975-338-589-3
- ↑ Witek, John. “Christianity in China: Universal Teaching from the West.” In China and Christianity: Burdened Past, Hopeful Future, ed. Stephen Uhalley, Jr. and Xiaoxin Wu, 2001, p. 16.
- ↑ Sutin, Lawrence. All is change: the two-thousand-year journey of buddhism to the west, 2006, pp. 56-7.
- ↑ Erdem KONUR,"ESKİ UYGUR TÜRKÇESİNDEKİ BAZI EKLER VE BU EKLERİN ÖZELLİKLERİ",Çukurova Üniversitesi Türkoloji Merkez


text:
باش آغریسی
هر بیر اینسان حیاتینین بۇ و یا دیگر آنیندا قیساجا دا اولسا باش آغریسی ایله قارشیلاشیر. نفوذلو بیر آمریکا اینستیتوتو طرفیندن آپاریلان سورغودا معین ائدیلیب کی، ایشتیراک ائدن هر دؤرد نفردن اوچو کئچهن بیر ایل عرضینده بیر دفعه ده اولسا باش آغریسیندان شیکایتلنیب. باش آغریسی دقت مرکزینده ساخلانیلمالی بیر شیکایتدیر و ائتیناسیز موناسیبت جدی فسادلارلا نتیجهلنه بیلر. باش آغریلاری فرقلی سببلردن عمله گلیر و ساغلاملیق اۆچون تهلوکه درجهسی ده فرقلی اولا بیلیر. اودور کی، ایستهنیلهن باش آغریسی ائپیزودونا جدی یاناشماق و اونون رئقولیار خاتاکتئر آلماسی حاللاریندا هکیمه مراجعت ائتمک واجیبدیر.
باش آغریسینین فورمالاری[دَییشدیر]
باش آغریلاری سیمپتوماتیک و بیرینجیلی اولماقلا ایکی اساس قروپا بؤلونور. سیمپتوماتیک باش آغریسی دئدیکده اونون هر هانسی بیر خستلیین شیکایتی کیمی میدانا چیخماسی نظرده توتولور. مثلاً، عمومی سویوقدیمهنین علامتلریندن بیری ده باش آغریسی اولا بیلر. بیرینجیلی باش آغریسی دئدیکده ایسه موستقیل بیر خستهلیک نظرده توتولور و بۇ خستلیین موالیجهسی اۆچون ایسپئسیفک یاناشما طلب اولونور. بیرینجلی باش آغریلارینا تیپیک نومونه کیمی میقرئنی مثال گؤسترمک اولار.
بیرینجیلی باش آغریلارینین نؤولری:
- میقرئن
- گرگینلیک باش آغریسی
- کلاستئر باش آغریسی و دیگر تریگئمینال سئفالگییالار
- پاروکسیزمال هئمیکرانییا
- کونیوکتیوانین قیزارماسی و گؤز یاشینین آخماسی ایله قیسا مدتلی بیرترفلی نئورالگیک باش آغریلاری (کقنبا)
- دیگر بیرینجیلی باش آغریلاری (هئمیجرانیا جونتینوا، یئنی گوندهلیک داواملی باش آغریسی و س.)[۱]
گرگینلیک باش آغریلاری بیرینجیلی باش آغریلارینین ان چوْخ راست گلینهن نؤولریندن بیریدیر. بۇ زامان گیجگاه و یا انسه ناهییهسینده، بزهن ایسه بوتؤو باشدا اورتا اینتئنسیولیکلی آغری قئید ائدیلیر. آغری ۳۰ دقیقهدن بیر نئچه گونه قدر داوام ائده بیلر. یاناشی اولاراق اینسانلاردا «تلفوظون آیدین اولماماسی»، «آیدین دوشونه بیلمهمه» کیمی حاللار قئید ائدیلیر. بعضی حاللاردا باش آغریلاری ایله یاناشی اورکبولانما، ایشیقدان قورخما، کویه قارشی دؤزومسوزلوک کیمی علامتلر ده قئید ائدیلیر. گرگینلیک باشاغریلارینین سببی علمه تام معلوم دئییل.
میقرئن پئریودیک اولاراق ناراحاتچیلیق یارادان و باشین یاری حیسهسینی ایحاطه ائدن باش آغریلاریدیر. میقرئن زامانی آغریلار اسسهن باشین بیر یاریسیندا اولور و اورکبولانما، قوسما، ایشیقدان قورخما، کویه قارشی دؤزومسوزلوک کیمی علامتلرله موشایت اولونور. بعضی حاللاردا میقرئن زامانی گؤرمه پوزغونلوغو، ایفلیج کیمی حاللار دا قئید ائدیلیر. میقرئنین موالیجهسی ایله داها چوْخ نئوروپاتولوقلار مشغول اولورلار و موالیجه پروسئسینده ایندیویدوال یاناشما سئچیلیر.
کلاستئر باشاغریسی توتمالاری دؤوری اولاراق باش وئریر و عادتاً ۱۵ دقیقهدن ۹۰-دقیقهیه قدر دام ائدیر. بۇ تیپ باشاغریسی چوْخ کسکین و دؤزولمز اولور. آغری اساساً گؤز آرخاسیندا هیسس ائدیلیر و اینسانلاردا گؤزون خاریجه باسیلماسی هیسسینی یارادیر. کلاستئر باشاغریلارینین آرادان قالدیریلماسیندا اوکسیگئن اینهالیاسییاسینین بؤیوک کمکی اولور. میقرئن علیهینه ایستیفاده ائدیلهن درمان ماددهلری ده کلاستئر باش آغریلاریندا ائففئکتیو تطبیق ائدیلیر.
بعضی اینسانلاردا معین یاشدان سونرا اونورغا سوتونون بویون حیسهسینده دئگئنئراتیو پروسسلر باش وئریر. بیر چوْخ حاللاردا محض بۇ دییشیکلیکلر باش آغریلارینین اساس سببی کیمی قئید ائدیلیر. اگر اونورغا سوتونوندا اولان پروبلئم اساس سبب کیمی تصدیق اولونورسا نارکوتیک ترکیبلی درمانلار و خصوصی گیمناستیکا تدبیرلری واسطهسیله موالیجه آپاریلیر.
آغریکسیجیلرین اوزون مدت قبول ائدیلمهسی تکرارلانان باش آغریلارینین یارانماسینا گتیریب چیخارا بیلر. بئله حاللاردا درمان قبولو نتیجهسینده باش وئرهن آغری ایله اؤنجهدن مؤوجود اولان آغرینی فرقلهندیرمک چتین اولور.
باش آغریلارینین سببلریندن بیری ده اینفئکسییادیر. عادی سویوقدیمه نتیجهسینده دیشلر و بورونترافی جیبلرده ایلتیهابی پروسس باش وئره بیلر کی، بۇ دا اساس خستهلیکله یاناشی گئدن باشاغریلاری وئره بیلر. داها آغیر حاللاردا باش بئیینین (ائنسوفالیت) و یا باش بئیین اؤرتویونون ایلتیهابی (مئنینگیت) کسکین باش آغریلاری وئره بیلر.
باش آغریلارینین ان چوْخ راست گلینهن سببلریندن بیری آرتئریال تضییقین «اویناماسی»دیر. آرتئریال تضییقین یوکسلمهسی باش آغریلارینین داها چوْخ راست گلینهن سببلریندندیر. تضییقین آزالماسی دا باش آغریسی تؤرهده بیلیر.
هکیمه نه زامان مراجعت ائتمهلی[دَییشدیر]
تئز-تئز تکرارلانان باش آغریلاریی زامانی دا هکیمه مراجعت ائتمک واجیبدیر. آشاغیداکی حاللاردا درحال هکیمه مراجعت ائتمک لازیمدیر:
- قفلتی باشلایان کسکین باش آغریلاری
- هوشسوزلوقلا موشایت اولونان باش آغریلاری
- یادداشین ضعیفلهمهسی ایله موشایت اولونان باش آغریلاری
- هرارتین یوکسلمهسی ایله موشایت اولونان باش آغریلاری
- اطرافلاردا ایفلیجین یارانماسی ایله موشایت اولونان باش آغریلاری
- اورکبولانما ایله موشایت اولونان باش آغریلاری
- ۵۰ یاشیندان سونرا میدانا چیخان باش آغریلاری
یوخاریدا گؤستریلهن علامتلر هر هانسی بیر آرزوئدیلمز وضعیتین ایلکین گؤستریجیسی اولا بیلر و بۇ هکیم طرفیندن یوخلانیلاراق دقیقلشدیریلمهلیدیر.
اوزونموددتلی درمان قبولو واسطهسیله باش آغریلاری ساکیتلشدیریله بیلر. اما یاددا ساخلاماق لازیمدیر کی، اوزونموددتلی درمان قبولونون آغیرلاشمالاری دا وار. بونلارا بؤیرک و قاراجیر زدهلهنمهلری عایید ائدیله بیلر.
یوخاریدا گؤستریلهن حاللاردا سیز ایلک نؤوبهده عمومی تئراپئوته مراجعت ائده بیلرسینیز. تئراپئوتین قراری ایله سیز بورون-قولاق-بوغاز هکیمینه، نئوروپاتولوقا، دیش هکیمینه گؤندریله بیلرسینیز.
اؤزونوز نه تدبیر گؤره بیلرینیز؟[دَییشدیر]
تصادفهن میدانا چیخان و تکرارلانمایان باش آغریلاری زامانی ایستهنیلهن بیر آغریکسیجی درماندان ایستیفاده ائده بیلرسینیز. درمانین ایستیفاده قایداسینی یا آپتئکدن، یا دا درمان قوتوسوندا اولان اینستروکسییادان اؤیرهنه بیلرسینیز. درمان قبولو زامانی احتیاطلی اولمالیسینیز. ائله درمانلار وار کی، اونلار مدهیه زدلییجی تأثیر گؤستریر و یئمکدن سونرا قبول ائدیلمهلیدیر. بونلارا آسپیرین، وولتارئن، ایبوپروفئن تیپلی درمانلاری مثال گتیرمک اولار. پاراجئتامول باش آغریلارینا قارشی گوجلو تأثیر گؤسترسه ده اونون حددن ضیاده قبولو قاراجیر چاتیشمازلیغی تؤرهده بیلر.
باش آغریلارینین ائله نؤولری وار کی، تمیز هاوایا چیخماق، آلکوقول و یا نیکوتین قبولونو آزالتماق کیمی تدبیرلرله آرادان قالدیریلا بیلر. گرگینلیک باش آغریلاری ساکیتلشدیریجی گیمناستیکا، گزینتی کیمی تدبیرلرله گؤتوروله بیلر. گرگینلیک باش آغریلارینین اساس سببلریندن بیری ایسترسسدیر. ایسترئسسین آزالدیلماسی واسطهسیله تکرارلانان گرگینلیک باش آغریلاریندا قورتولماق اولار. باش آغریلاری زامانی آکوپونکتورا، ماسساژ کیمی واسطهلرده کؤمک ائدیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ باش آغریلارینین دیفئرئنسیال دیاقنوستیکاسی اوزره کلینیک پروتوکول باکی - ۲۰۱۲. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-04. یوْخلانیلیب2016-08-14.


text:
User talk:خزراوغلی
WelcomeEdit
- Help & FAQ
- Manual (to create a wiki)
- Community portal
- Editing help
- Language support
- Sandbox
Welcome to Wikimedia Incubator!
At the right there are some important links, and here are some tips and info:
- If you haven't created a user page yet, please create one with for example Babel templates on it.
- You can select your interface language in your preferences.
- If you make articles, templates or categories, don't forget to add a prefix!
- If your knowledge of English is good, you can help with translating pages to other languages you know, so more people can understand it!
- If you want to translate the interface, please go to Translatewiki.net and follow the instructions.
-- Welcoming Bot 07:42, 31 October 2012 (UTC)
سلامEdit
منیم عزیز قارداشیم اوز ویکینیزه خوش گلیبسیز--Amir a57(دانیشیق) 18:36, 31 October 2012 (UTC)
سلام یورولمیاسیز. گویلوم ایستردی بورادا سیزین چالیشمالاریزا قاتیلام --خزراوغلی (دانیشیق) 13:00, 10 دئسامبر 2012 (UTC)
سورغو : بو یازی بیلگی سایار یازیلارین ایچینده آدی ندیر؟ ویکی ده ایشلمک اوچون کیتاب وارمی؟ --خزراوغلی (دانیشیق) 13:00, 11 دئسامبر 2012 (UTC)
- سلام.ویکیده چالیشماق اوچون بیر کیتاب یوخدور امما چوخ چتیتن وآغیر بیر ایش دئیل و هرکس ویکیده چالیشیر زامانلا ویکیده چالیشماقی اورگشیب دیر.بیر یاردیم ایسترسیر خیدمتده واریم.بو منیم یاهودا آیدیم (e_thp ) سورونوز وارسا سوروشون
E THP (talk) 12:36, 11 December 2012 (UTC)
سلام قارداش یئنی دن گورشموز اوچون سئوینیرم سیزین ویکی ده ایشلمک اوچون هرنه موشکول اولسا من و یا دا E THP سعید بی اوچون دئیین .قورخمایین بیز همیشه سیزین یانیزداییق ویکی ده ایش بیرلیک آپارماق اوچون یاردیم ائدریک--Amir a57(دانیشیق) 12:53, 11 December 2012 (UTC)
- ساغ اولاسیز. حتما سیزده ن یاردیم آلارام. اسنلیکله--خزراوغلی (دانیشیق) 16:35, 11 دئسامبر 2012 (UTC)
- سلام. خوش گؤردوک. سیزین گوجلی چالیشمالاریزی گؤزلوروک. هلهلیک. --Arjanizary (talk) 14:16, 13 December 2012 (UTC)
ایشلرEdit
یئنیدن سلام. لوطفا بو ایشلری گؤرون:
- بو صحیفهده تورکجه ویکی پئدیا یارانماسینا گؤره سس وئرین و باخیشیزی و دلیللریزیده یازین.
- اؤز صحیفهزده بَینمهلره (Preferences) گئدین و تئست ویکی دیلی: آزب (Test wiki language: azb) یازین.
- تئست ویکیلرینده گرکدیر Wp/azb یازیلا. اونو اوتوماتیک ائتمک اوچون Preferences ده،Gadget لره گئدین و Tools for Incubator tests-AddPrefix: Automatically adds prefixes to links when creating a page-نی سئچین.
باشقا سورغولاریز اولورسا مندن سوروشابیلرسیز. بیرده ویکیپئدیا:کند_مئیدانی یازابیلرسیز. تشکورله. --Arjanizary (talk) 15:34, 13 December 2012 (UTC)
- یولداش، من دئدیگینیز متنی گؤرمدیم. هاچان یازساز باخیب و اؤز باخیشمی یازارام. آیری یئردهده اولسا بورایا یوخسا منین دانیشیق صحیفهمه باغلایین. گوله گوله. --Arjanizary (talk) 19:32, 2 February 2013 (UTC)
سورغوEdit
سلاملارلا،
باغیشلارسیز گئجیکدیم، ایش و اینسان یاشایشیندا باش قال ائدیجی ایشلر چوخدور. خصوصدا بیزیم شرایطده. ایستردیم رای وئرم AZB اوچون، بیر متنی اؤز دانیشیق یارپاقیمدا قویورام. سیز عزیزلردن ایستئیرم اؤز بویوکلوگوزدن بو یازیا نظر وئرهسیز، یاخشی اولسا من بو یازینی رایمده یازیم.
Support -- In my opinion, Iranian Turks constitute a population of millions and it would be more convenient, particularly, for the people of Southern Azerbaijan to navigate Wikipedia in a context of Arabic Turkish (AZB) writing system because of their familiarity with the characters and codes. Majority of the people, due to lack of familiarity with Latin characters and context, not only face problems in understanding, but also are not able to use AZB Wikipedia at all. In general, the discrepancies between the two contexts in one Wikipedia result in confusion. Coming up with a solution will surely provide a good means for millions of Iranians to use Wikipedia with AZB writing codes.
بیرده 2 و 3 امر ائتدیگیزی باش چیخارتمیرام نه ائدم. بیر آیری سوزده واریم. منیم نظریمجه آنا صحیفهده باشقا دیللر بولومونده ENGLİSCƏ باغلانتیسینی دا آرتیرین. ویکی اولونمامیش باشقا تورک دیلی ویکی لرده AZB و بوتون تورک دیللی ویکی لر گلیب دیر. یاخچیدیر AZBده بو ایش او دیللره آپاریلسین. ساغ اولاسیز --خزراوغلی (دانیشیق) 08:48, 3 February 2013 (UTC)
- سالاملار حورمتلي خزر اوغلي! اوز ويكينيزه خوش گلميسينيز. منيم نظريم بئلهدير كي يازينيزين تكجه ايلك بولومون يازماق كيفايت ائدر. ياني بئله:
Support -- In my opinion, Iranian Turks constitute a population of millions and it would be more convenient, particularly, for the people of Southern Azerbaijan to navigate Wikipedia in a context of Arabic Turkish (AZB) writing system because of their familiarity with the characters and codes.
بونو يازيب ايمضالاسانيز كيفايت ائدر. يازينين قالاني چوخ آيدين نظره گلمير و هانسيسا يانليش آنلاييشلارا باعيث اولا بيلر. بو منيم نظريمدير. حورمتله --Ebrahimi-amir (talk) 06:17, 3 February 2013 (UTC)
چوخ ساغاولاسیز ابراهیم بی. همیده جناب Arjanizary بی سیزدهنده تشکور ائدیرم. باغیشلارسیز منیم اینترنتیم قوتارمیشیدی و من ائله او گون متنی قید ائده بیلمدیم. جناب Arjanizary من رای وئرهنده ایلک دفعه چالیشدیم نوبت اوزو ایله سونونجو آدام اولام یعنی ایگیرمی بیرینجی سای. آنجاق سای بیر وئریردی و من چارهسیز سیزدن قاباق یعنی ایگیرمینجی سایدا رای آرتیردیم. حورمتله --خزراوغلی (دانیشیق) 17:20, 11 February 2013 (UTC)
منجه قالانیدا پیس دئییل. بیرده 21 - 20 یوخدور. هامیمیز بیر ایشه سس وئریریک. سیزه بیر یازماغی بونا گؤره دیر کی منیم یازدیغیم # نئچه یول و آیری-آیری ایشلنیلیبدیر. اونا گؤره سیز یازان #-ی اولاردان آیری تانیردی. چوخ سئوینریک آرتیق چالیشمالارینزا. گوله گوله. --Arjanizary (talk) 14:27, 5 February 2013 (UTC)
- اینگیلیسجهده آرتیریلدی. ائلهبیل بولار اینگیلسجهدن کوپی اولوب و اوردا اینگیلیسجه یازیلماز. --Arjanizary (talk) 14:27, 5 February 2013 (UTC)
دعوتEdit
سالاملار. سيزدن دعوت اولونور بوردا گئدن بحثده شيركت ائدهسينيز. حورمتله --Ebrahimi-amir (talk) 09:18, 16 February 2013 (UTC)
سلامEdit
سلاملار خزر اوغلی بی !
یورولما


text:
گنجه دن گلیرم ، یوکوم اوزومدو
گنجه نین عسگری دوزوم ، دوزومدو
بیر عمیم قیزی وار ، ایکی گؤزومدو
اؤزگه یه وئرمه رم ، من اؤزوم آللام
شیرین قاداسینی جانیما ساللام
گنجه دن گلیرم ، یوکوم خورمادی
گنجه نین یوللاری بورما ، بورمادی
گنجه ده بیر قیز وار ، تئلی دورنادی
گونشه سن چیخما ، من چیخیم دئییر
گنجه دن گلیرم ، یوکوم چیچکدی
گنجه نین گوللری لچک – لچکدی
گنجه ده بیر قیز وار ، آدی چیچکدی
قوشلارا سن اوچما ، من اوچوم دئییر
گنجه دن گلیرم ، مالیم نه مالدی
گنجه دن آلدیغیم ایپکدی ، شالدی
گنجه ده بیر قیز وار ، آدی مارالدی
جئیرانا سن قاچما ، من قاچیم دئییر
گنجه دن گلیرم ، یوکوم خینادی
کؤنلوم دلی قوشو اونا قونادی
گنجه ده بیر قیز وار ، آدی سونادی
سولارا سن آخما ، من آخیم دئییر
گنجه دن گلیرم ، سؤزه بند اولوب
گنجه نین مئیوه سی شکر ، قند اولوب
گنجه ده بیر قیزا گؤزوم بند اولوب
جوادا سن باخما ، من باخیم دئییر


text:
امریکالیک تنیقلی قوشیقچی الویس پرسلی نینگ ساچی 72 مینگ 5 یوز دالر گه ساتیلدی
قوشیقچی نینگ کییم لری ایسه 1 میلیون 12 مینگ 500 دالر گه ساتیلگن
تنقیلی قوشیقچی اولویس پرسلی نینگ بیر مرتبان ساچی, امریکا قوشمه ایالتلریده مزایده بیلن 72 مینگ 500 دالر گه ساتیلدی.
مزایده ده, پرسلی نینگ ساچیدن تشقری, میلادی 1972- ییلده نیویورک شهریده مادیسون اسکویر گاردین ده بیرگن کنسرتی جریانیده کییگن کییم لری نینگ هم 1 میلیون 12 مینگ 500 دالر گه ساتیلگن لیگی بیلدیریلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
سونگگی 9 آیده تورکیه نینگ قوریتیلگن اوریک صادراتی 255 میلیون دالردن آشدی
بو اوتگن ییل نینگ خوددی شوو دوری بیلن سالیشتیریلگنده تورکیه نینگ قوریتیلگن اوریک صادراتی نینگ 50 میلیون دالر آرتگن لیگی نی کورستماقده
لبنانده حربی لر بیلن بیر بانک مشتری لری اورته سیده توقنه شوو یوز بیردی
لبنان ده اقتصادی بحران نینگ باشله گن کوندن بیری اوشبو اولکه نینگ پولی تقریباً 90 فایز مقیاسیده ارزشی نی قولدن بیریب قویدی
افغانستان اقتصادی نینگ قولش عرفه سیده ایکن لیگی بیلدیریلدی
اوشبو مطلب نی بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی دنیا آذیق - اوقوات پروگرامی افغانستان نماینده سی بیلدیردی


text:
آلرژی
آللئرگییا – اطراف موحیطین آللئرگئن آدلاندیریلان بعضی فاکتورلارینین (کیمیوی مادّهلرین، میکروورقانیزملرین و اونلارین حیات فعالیتی محصوللارینین، قیدا مادّهلرینین و س) تأثیری ایله الاقدار اورقانیزمین غئیری-عادی (قاباریق) جاواب رئاکسییاسیدیر.
عالیملرین تدقیقاتلارینا اساساً پلانئتیمیزین هر یئددی آدامیندان بیری آللئرگییایا دوچاردیر، باشقا سؤزله، گوندهلیک حیاتدا راست گلینهن هر هانسی بیر تأثیره قارشی یوکسک هیسسیاتا مالیکدیر. ان چوْخ یاییلمیش تسیرئدیجی عامللر – قیدا محصوللاری، بیتکی منشألی توزجوقلار و ائو توزودور. بونونلا یاناشی یوزلرجه دیگر آللئرگئن آدلاندیریلان عامللر مؤوجوددور کی، بونلارا دری ممولاتلاری، حئیوان یونو، کپک، قوش للیی، کوسمئتیکا، میشت کیمیاسی، درمانلار، بعضی بیتکی یاغلاری، گونش شواسی عاییددیر. آللئرگئنلرین اورقانیزمه داخیل اولما یوللاری موختلیفدیر. مثلاً، اونلار اورقانیزمه دریدن، تنففوس و قیدا یوللاری واسطهسیله کئچیرلر.
آللئرگییانین فیزیولوژی مئخانیزمی، اورقانیزمده آنتیتئلین عمله گلمهسینه اساسلانیر. بۇ دا هسساسلیغین آرتماسینا و یا آزالماسینا گتیریب چیخاریر. آلرژیسئلیکلی قیشالارین گوجلو قیجیقلانماسی، دری سپکیلری، عمومی ضعیفلیکله اؤزونو بیروزه وئریر. برونخیال آستما کیمی آغیر خستلیین اساسیندا آلرژیدایانیر.
آلرژیاورقانیزمین هر هانسی مادّهیه قارشی یوکسک هسساسلیغی، رئاکسییاسیدیر. بو، ایممون سیستئمینین پاتالوگییاسیدیر. آللئرگیک خستهلیکلره پوللینوز، آللئرگیک رینیت، برونخیال آستما، آتوپیک برونخیال آستما، قیدا آللئرگییاسی و درمان آللئرگییاسی عاییددیر. پوللینوز بیتکی توزو آللئرگییاسی دئمکدیر. بعضی آغاجلارا، اوتلارا، گوللره، چیچکلره قارشی اینسانین نفس یوللاریندا باش وئرهن آللئرگیک رئاکسییادیر. بونا فسلی خستهلیک ده دئییلیر. پوللینوزون علامتلری ایلین موختلیف فسیللرینده گؤزلرین اطرافینین، بورنون قاشینماسی، چوْخلو سایدا آسقیرما، بورنون توتولماسی کیمی اؤزونو گؤستریر. بۇ خستهلیک اساساً یاز، یای و پاییز آیلاریندا اوزه چیخیر، قیشدا ایسه یوخ اولور. همین فسیللر باشلاناندا خستهلیک ده یئنیدن باش قالدیریر.
آللئرگیک خستهلیکلرین دیگر نؤوو ایل بویو داوام ائدن آللئرگیک رینیتدیر. اونون تؤردیجیلری میشت آللئرگئنلری – ائو توزو، کیتاب توزو، میشت گنجیکلری و دیگرلریدیر. بو، سیفتین، بورنون قاشینماسی، آسقیرما، بورون توتولماسی و آخماسی علامتلری ایله موشاییت اوْلونور. آللئرگیک خستلیین باشقا نؤوو برونخیال آستمادیر. لاکین برونخیال آستمانین بوتون نؤولری آللئرگیک خستهلیک دئییل. اونون یالنیز بیر فورماسی – آتوپیک برونخیال آستما آللئرگیک برونخیال آستمادیر. اونون تؤردیجیلری بیتکی، میشت توزلاری، ائپیدئرمال آللئرگئنلر، یعنی حئیوان توکو، کپیی، یونو، طبیعی ایقلیم شرایطی، اینسانین ایشلدیی و یا دوشدویو قوخولو موحیطدیر. آتوپیک برونخیال آستمانی تؤرهدن آللئرگئنلردن اوزاقلاشدیقدا خستهلیک ده یوخ اوْلوب گئدیر. بوتون آللئرگیک خستهلیکلر اۆچون ان کاراکتئر بیر علامت وار: آللئرگئنلرله تماسدا اوْلاندا خستهلیک باش قالدیریر، اونلاردان اوزاق اولدوقدا خستلیین علامتلری ده کئچیب گئدیر.
قیدا آللئرگییاسی زامانی موختلیف قیدا محصوللاریندان بدنده سپمه، قیزارما، شیشمه، بوغولما حاللاری باش وئریر. مئیوه-تروز، بوستان بیتکیلریندن، سیتروس مئیوهلریندن، سود، بال، بیشمیش یئمکلردن، شیرنیات محصوللاریندان و دیگر قیدا محصوللاریندان بۇ خستهلییه توتولماق مومکوندور.
تهومب | ۲۵۰پخ | لئفت | توز آخار. آللئرگیک خستهلیکلر آراسیندا ان تهلوکهلیسی درمان آللئرگییاسیدیر. بۇ خستهلیک حاضردا ان جدی پروبلئملردن بیرینه چئوریلمیشدیر. درمان آللئرگییاسی دریده باش وئرهن سپکی و قیزارمادان توتموش بوغولما و اؤلوم حاللارینا قدر ان آغیر فسادلار تؤرهده بیلیر. بۇ خستهلیک اساساً هکیمین تییناتی اولمادان اؤزباشینا درمان قبول ائدیلدیی، اورقانیزمده دیگر خستهلیکلر اولدوغو حالدا و اونلار نظره آلینمادان هبلر قبول ائدیلدیی زامان باش وئریر. بئله واختدا خسته آنوفیلاکتیک شوک وضعیتینه دوشهرک اؤله ده بیلر.
درمان آللئرگییاسینی یارادان بیر سبب ده اهالینین حدیندن آرتیق درمان قبول ائتمهسیدیر. اوزون ایللرین آللئرقولوقو کیمی مصلحتیم اودور کی، اهالی ایمکان داخیلینده درمانلاردان اوزاق اولسون.
عومومیتله، آللئرگیک خستهلیکلر ایلین بوتون فسیللرینده باش وئره بیلر. لاکین بعضی نؤولری فسلی کاراکتئر داشیدیغیندان اساساً یاز، یای و پاییز آیلاریندا اؤزونو داها قاباریق گؤستریر. قیدا آللئرگییاسینا توتولمالار مئیوه-تروزین بول اولدوغو یای آیلاریندا داها چوْخ اولور. هر کس هانسی مئیوهنین، تروز، بوستان بیتکیسینین اونا آلرژیوئردیینی بیلمهلی و اونو قبول ائتمهمهلیدیر. بزهن اهالی موختلیف سببلردن دریده باش وئرهن هر هانسی شیشمه، سپمه و قیزارمانی آلرژیحساب ائدیر. بو، آللئرگییانی حدیندن آرتیق شیشیرتمکدیر. دری خستهلیکلرینین ۹۰ فایزی، او جملهدن قوتورلوق، فوتودئرماتوز دا قاشینما وئریر. مثلاً، یایدا گونون اولترابنؤوشیی شوالاری بدنین آچیق یئرلرینه دیهرک اونو قیجیقلاندیریر و بۇ زامان سپکی، قیزارما و قاشینما باش وئریر. بو، آلرژیدئییل، دری خستهلیگی اوْلان فوتودئرماتوزدور. بئله حاللار باش وئررکهن اؤزباشینا درمان قبول ائتمکدن اوزاق اولماق و هکیمه مراجعت ائتمک لازیمدیر. یالنیز هکیمین قویدوغو دوزگون دیاقنوز و اونا موناسیب تعیین ائتدیی موالیجه نتیجهسینده ساغلاملیغینیزی برپا ائده بیلرسینیز.
آللئرگییا- اورقانیزمین آللئرگئن آدلانان، اطراف موحیطدهکی بعضی فاکتورلارا (کیمیوی مادّهلره، میکروبلارا و اونلارین حیات فعالیتینین محصوللارینا، قیدا محصوللارینا) قارشی یوکسک هسساسلیغیدیر. آللئرگییانین فیزیولوژی مئخانیزمی، اورقانیزمده آنتیتئلین عمله گلمهسینه اساسلانیر. بۇ دا هسساسلیغین آرتماسینا و یا آزالماسینا گتیریب چیخاریر. آلرژیسئلیکلی قیشالارین گوجلو قیجیقلانماسی، دری سپکیلری، عمومی ضعیفلیکله اؤزونو بوروزه وئریر. بۇ ایممون سیستئمینین پاتولوگییاسیدیر. بۇ تئرمینی ایلک دفعه ۱۹۰۶-جی ایلده آوستریالی پئدیاتر پیرکئ ایشلتمیشدیر. آللئرگیک خستهلیکلره پوللینوز، آللئرگیک رینیت، برونخیال آستما، آتوپیک برونخیال آستما، قیدا آللئرگییاسی، و درمان آللئرگییاسی عاییددیر. پوللینوز- بیتکی توزو آللئرگییاسی دئمکدیر. بعضی آغاجلارا، اوتلارا، گوللره، چیچکلره قارشی اینسانین نفس یوللاریندا باش وئرهن آللئرگیک رئاکسییادیر. بونا فسلی خستهلیک ده دئییلیر. پوللینوزون علامتلری ایلین موختلیف فسیللرینده گؤزلرین اطرافینین، بورنون قاشینماسی، چوْخلو سایدا آسقیرما، بورنون توتولماسی کیمی اؤزونو گؤستریر. بۇ خستهلیک اساساً یاز، یای، و پاییز آیلاریندا اوزه چیخیر، قیشدا ایسه یوخ اولور. همین فسیللر باشلاناندا خستهلیک ده یئنیدن باشلاییر. آللئرگیک خستهلیکلرین دیگر نؤوو ایل بویو داوام ائدن آللئرگیک رینیتدیر. اونون تؤردیجیلری میشت آللئرگئنلری- ائو توزو، کیتاب توزو، میشت گنجیکلری و دیگرلریدیر. بو، سیفتین، بورنون قاشینماسی، آسقیرما، بورون توتولماسی و آخماسی علامتلری ایله موشاییت اوْلونور. برونخیال آستما کیمی آغیر خستلیین اساسیندا دا آلرژیدایانیر. لاکین برونخیال آستمانین بوتون نؤولری آللئرگیک خستهلیک دئییل. اونون یالنیز بیر فورماسی- آتوپیک برونخیال آستما آللئرگیک برونخیال آستمادیر. اونون تؤردیجیلری بیتکی، میشت توزلاری، ائپیدئرمال آللئرگئنلر، یعنی حئیوان توکو، کپیی، یونو، طبیعی ایقلیم شرایطی، اینسانین ایشلدیی و یا دوشدویو قورخولو موحیطدیر. آتوپیک برونخیال آستمانی تؤرهدن آللئرگئنلردن اوزاقلاشدیقدا خستهلیک ده یوخ اوْلوب گئدیر. بوتون آللئرگیک خستهلیکلر اۆچون ان کاراکتئر بیر علامت وار: آللئرگئنلرله تماسدا اوْلاندا خستهلیک باش قالدیریر اونلاردان اوزاق اولدوقدا خستلیین علامتلری ده کئچیب گئدیر. قیدا آللئرگییاسی زامانی موختلیف قیدا محصوللاریندان بدنده سپمه، قیزارما، شیشمه، بوغولما حاللاری باش وئریر. مئیوه-تروز، بوستان بیتکیلریندن، سیتروس مئیوهلریندن، سود، بال، بیشمیش یئمکلردن شیرنیات محصوللاریندان، و دیگر قیدا محصوللاریندان بۇ خستهلییه توتولماق مومکوندور. آللئرگیک خستهلیکلر آراسیندا ان تهلوکهلیسی درمان آللئرگییاسیدیر. بۇ خستهلیک حاضردا ان جدی پروبلئملردن بیرینه چئوریلمیشدیر. درمان آللئرگییاسی دریده باش وئرهن سپکی و قیزارمادان توتموش بوغولما و اؤلوم حاللارینا قدر ان آغیر فسادلار تؤرهده بیلیر. بۇ خستهلیک اساساً هکیمین تییناتی اولمادان اؤزباشینا درمان قبول ائدیلدیی، اورقانیزمده دیگر خستهلیکلر اولدوغو حالدا و اونلار نظره آلینمادان هبلر قبول ائدیلدیی زامان باش وئریر. بئله واختدا خسته آنوفیلاکتیک شوک وضعیتینه دوشهرک اؤله ده بیلر. درمان آللئرگییاسینی یارادان بیر سبب ده اهالینین حدیندن آرتیق درمان قبول ائتمهسیدیر. عومومیتله، آللئرگیک خستهلیکلر ایلین بوتون فسیللرینده باش وئره بیلر. لاکین بعضی نؤولری فسلی کاراکتئر داشیدیغیندان اساساً یاز، یای و پاییز آیلاریندا اؤزونو داها قاباریق گؤستریر. قیدا آللئرگییاسینا توتولمالار مئیوه-تروزین بول اولدوغو یای آیلاریندا داها چوْخ اولور. هر کس، هانسی مئیوهنین، تروز، بوستان بیتکیسینین، اونا آلرژیوئردیینی بیلمهلی و اونو قبول ائتمهمهلیدیر. بزهن اهالی موختلیف سببلردن دریده باش وئرهن هر هانسی شیشمه، سپمه، و قیزارمانی آلرژیحساب ائدیر. بۇ آللئرگییانی حدیندن آرتیق شیشیرتمکدیر. دری خستهلیکلرینین ۹۰ فایزی، او جملهدن قوتورلوق، فوتودئرماتوز دا قاشینما وئریر. مثلاً، یایدا گونون اولترابنؤوشیی شوالاری بدنین آشیق یئرلرینه دیهرک اونو قیجیقلاندیریر و بۇ زامان سپکی، قیزارما و قاشینما باش وئریر. بو، آلرژیدئییل، دری خستهلیگی اوْلان فوتودئرماتوزدور. بئله حاللار باش وئررکهن، اؤزباشینا درمان قبول ائتمکدن اوزاق اولماق و هکیمه مراجعت ائتمک لازیمدیر. آللئرگییانین عمله گلمهسینین و اوندان قورتولماغین بیر چوْخ یوللاری وار. بونلارا عاییددیر: ایممونیتئتین سهوی: ایممون سیستئمی، اورقانیزمی اطراف موحیطین تأثیریندن و اورقانیزمده عمله گلن یاد نسیللی مادّه و هوجئیرهلردن قورویاراق ان موهوم وظیفهنی یئرینه یئتیریر. ایممونیتئتین قورویوجو مئخانیزمی چوْخ مورککبدیر. او، اورقانیزمین «قورویوجوسو» اوْلان آنتیتئل ایستئهسال ائدیر. آنتیتئلین وظیفهسی اورقانیزمه سوخولان یاد جیسیملری نئیتراللاشدیرماقدیر. تئورئتیک اولاراق هر بیر ایممون رئاکسییا اوغورلو نتیجهلهنمهلیدیر. اما بزهن ایممون سیستئمی اؤز سلاهیتلرینی آرتیراراق ایدارهنی ایتیریر. بۇ زامان او تام زررسیز جیسیملره پوتئنسیال تهلوکهلی کیمی رئاکسییا وئریر. آللئرگیک خستهلیکلر اورقانیزمین خاریجی موحیط عامللرینه قارشی هیپئررئاکسییاسیدیر. پسیخولوژی مومئنت: پسیخولوقلار بئله بیر فیکیر ایرلی سورورلر کی، ایممون سیستئمی سینیر و ائندوکرین سیستئمله سیخ الاقداردیر. اونلار فیکیرلری و فیزیولوژی رئاکسییالاری داشییاراق بیرگه تأثیر گؤستریر. پسیخولوقلارین دئدیینه گؤره آلرژیسببسیز قورخودور. نورمادا ایممونیتئت آنجاق اورقانیزمین دوشمهنلرینه مثلاً، ویروس و باکتئرییالارا قارشی موباریزه آپارمالیدیر. اما ایممون سیستئمین ایشی پوزولارسا او اورقانیزم اۆچون تام زررسیز مادّهلره بئله کسکین رئاکسییا وئریر. هر هانسی بیر ایسترئسسدن سوْنرا ایممون سیستئمین ایشی پوزولا بیلر. حتی آمئریکان پسیخولوقلاری ثبوت ائتمیشلر کی، گلهجک آنا هامیلهلیک زامانی ائموسیونال گرگینلیک آلتیندا اولورسا، ۸۰٪ اوشاق آللئرگیک اولور. بؤیوک یاشلاردا ایسترئسه قارشی رئاکسییا اولاراق تئز-تئز آللئرگییایا راست گلینیر. بعضی تیبب ایشچیلری آللئرگییانین و برونخیال آستمانین بئله گئنیش یاییلماسینین سببینی ائکولوگییانین بۇ درجهده کورلانماسیندا گؤرور. ویتامینلرین چاتیشمامازلیغی: اورقانیزمین یئترینجه خئییرلی قیدالاندیریجی محصوللار قبول ائتمهمهسی ده آللئرگیک رئاکسییالارا سبب اولا بیلر. بونلارا اساس ویتامینلر و میکروئلئمئنتلر عاییددیر. ویتامین آ- ایممونیتئتی مؤهکهملهندیرهرک، اینفئکسیون خستهلیکلره قارشی همچینین قریپ، آنگینا، برونخیته قارشی داواملیلیغینی آرتیریر. آپاریلان تجروبهلردن مکوم اولموشدور کی، ویتامین آ-نین ایستیفادهسی حتی آغیر آللئرگیک رئاکسییالاردا کؤمک ائدیر. ویتامین ب۶- اهالینین بؤیوک حیسهسینده بۇ ویتامینه تلبات نورمایا نورمایا اویغون دئییل. بۇ ویتامین آنتیتئل عمله گتیرهن فئرمئنتلری آکتیولشدیریر. ویتامین ب۵- آوتویممون پروسئسلر زامانی ایلتیهاب علیهینه تأثیر گؤستریر. اونو دریده تظاهر ائدن آللئرگییالار زامانی، هسساس دریلر اۆچون کرئملئرین و ملههملرین ترکیبینده ایستیفاده ائدیرلر. ویتامین ج- دیگر آنتیوکسیدانتلارین تأثیرینی گوجلهندیرهن آنتیوکسیدانتدیر. عالیملرین ریینه گؤره بۇ ویتامینی قبول ائدن اینسانلار ویتامین ج دئفیسیتلیلره نیسبتهن داها اوزون عؤمورلو اولورلار. ویتامین ائ- قیدا آللئرگییالاری زامانی ایممون فونکسییانین پوزولماسیندا مصلحت گؤرولور. برونخیال آستمالی اوشاقلاردا توتمالار زامانی قاندا ائ، آ و ج ویتامینلرینین میقداری آزالیر. بۇ زامان ویتامین ائ-نین قبولو ایممون گؤستریجیلری نورماللاشدیریر. نیکوتین تورشوسو- بۇ ویتامینین دئفیسیتی زامانی اورقانیزمین اینفئکسییالارا قارشی داواملیلیغی آشاغی دوشور. ثبوت اولونموشدور کی، نیکوتینامید آوتویممون رئاکسییا مرحلهسینده ۱-جی تیپ شکرلی دیابئتین اینکیشافینی لنگیدیر. گؤردویوموز کیمی، آلرژیموختلیف سببلردن میدانا گله بیلر. دوزدور آللئرگییانی هکیم موالیجه ائتسه ده خستلیین عمله گلمه سببینی آنلاماق، اونون موالیجهسینده کؤمک ائده بیلر.
مؤوسومی آللئرگییالار[دَییشدیر]
مؤوسومی آللئرگییالار طبیعتده باش وئرهن دییشیکلیکلرله الاقدار یارانیر. مثال اۆچون دئمک اولار کی، یاز فسلینده باش وئرهن آللئرگییالار مارس آیینین اوللرینده آغاجلارین توزلانماسی نتیجهسینده باشلاییر و مای آیینین آخیری ایونون اوللرینه کیمی داوام ائدیر. ایول و آوقوست آیلاریندا ایسه آمبروزییا و آلاق اوتلارینین سبب اولدوغو آللئرگییالار اؤن پلانا چیخیر.[۱]
آلرژیسیمپتوملاری اساساً اؤزونو بورون، بوغاز و گؤزلرده گؤستریر. آللئرگییانین ایلکین علامتلری:
- بورنون آخماسی
- گؤزلرین آجیشماسی و سولانماسی
- تئز-تئز آسقیرماق
- درینین قیزارماسی و قاشینماسی
- باشاغریسی
- چتینلشهن نفس آلمالار، تنگنفسلیک.


text:
جبل الطارق
جبل الطارق (اینگیلیسجه: Gibraltar) — ۱۷۰۴-جو ایلدن بؤیوک بریتانیایا مخصوص اوْلان و جبل الطارق بوغازی ایله پیرنی یاریم آداسی ساحلینده یئرلَشن اراضی.
تاریخ[دَییشدیر]
اوّللر کالپئ آدلاندیریلان اراضی مشهور فاتیح طارق ابن زیادین ۷۷۱-جی ایلده اراضینی اله کئچیریب حربی ایستینادگاه کیمی ایستیفاده ائتمهیه باشلاماسیندان سوْنرا عرب قایناقلاریندا ایندیکی آدی ایله آدلاندیریلماغا باشلاندی.الموهادلارین اندلوس اراضیسینه کئچیدیندن چوخ اوّل بؤلگه حربی گمی دونانماسی اۆچون دایره رولونو اوْیناییردی.عربلرین ایستیلاسیندان سوْنرا بورایا تعیین اوْلونموش امیر ابدولمی یئرلی کریستیانلاردان بؤیوک بیر شهر اینشا ائتمیی امر ائتدی. بونونلا دا چوخسایلی مسجید، مدرهسه، سارای و ایستیفادهیه یارارلی ایرریقاسییا سیستمی ایله تجهیز اوْلونموش بیر شهر عرصهیه گلدی. سوْنرالار یاریمادانین جنوبوندا یارانمیش قرانادا امیرلیگی اراضیده حاکمیّتی اله آلدی . ۱۳۰۹-جو ایلده ایسه کاستیلییا کرالینین گؤستریشینه اساساً آلونسو پéرئز ده گوزمáن ائل-بوئنو بؤلگهنی ضبط ائتدی. یاخین تاریخده گئرچکلشدیریلهن رئفئرئندوملارین نتیجهسی ایله اراضی رسمی اوْلاراق بؤیوک بریتانیا تابئلییندهدیر.
اهالینین سایی[دَییشدیر]
اینگیلیس لرین "آغ قیطعه"ده یگانه موستملکهسی اوْلان بؤلگهنین اهالیسی چوخمیللتلیدیر.مۆختلیف تاریخلرده کولونییالار شکلینده یاییلان اینگیلیس اهالیسی ایله یاناشی پورتوقال، ایسپانیا، ایتالیا و مالتلیلار دا اۆستونلوک تشکیل ائدیر.
ایقتصادیات[دَییشدیر]
آوروپانین چوخ حیصّه سینه نیسبتاً یۆکسک ایقتیصادی ترققی و ایشسیزلیین آشاغی اوْلماسی دقتی جلب ائدیر.اساس گلیر منبعی توریزم، تیجارت، بانک، اوْنلینئ قومار، رابطه و دنیزچیلیکدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ National Symbols. Gibraltar.gov.gi. یوْخلانیلیب21 June 2013.
- ↑ Gibraltar: National anthem. CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. یوْخلانیلیب25 September 2011. “National anthem: name: "Gibraltar Anthem" ... note: adopted 1994; serves as a local anthem; because Gibraltar is a territory of the United Kingdom, "God Save the Queen" remains official (see United Kingdom)”
- ↑ Gibraltar was captured on 24 July 1704 Old Style or 4 August 1704 New Style.
- ↑ The treaty was signed on 31 March 1713 Old Style or 11 April 1713 New Style (Peace and Friendship Treaty of Utrecht between France and Great Britain).
- ↑ Census of Gibraltar (PDF) (2012). یوْخلانیلیب2017-08-03.
- ↑ Quality of Life, Balance of Powers, and Nuclear Weapons (2015) Avakov, Aleksandr Vladimirovich. Algora Publishing, 1 Apr 2015.
- ↑ Universal Postal Union document on Gibraltar. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-04-13. یوْخلانیلیب3 August 2017.


text:
«بالاش آذراوغلو»نون خاطرهلریندن؛ اللی ایل آیریلیقدان سونرا وطنه دؤندوم
…. ۱۳۲۵نجی ایلین آذر آیینین ایگیرمیسی هاوا قارالان کیمی، شهرین کنار محلهلرینده گولله سسلری ائشیدیلمگه باشلادی. بو گوللهلرین چوخو آداملاری واهیمهیه سالماق اوچون هاوایا آتیلان گوللهلر ایدی. یولوم ستارخان کوچهسیندن ایدی. یولدا «فریدون ابراهیمی»یه راست گلدیم، گؤروشدوک. چوخ پرت ایدی، هارا گئتدیگینی سوروشدوم. مرکزی کمیتهنی گؤستردی.
من ائوه چاتاندا آتامین حیط قاپیسی آغزیندا نگران دایاندیغینی گؤردوم. مسئله آیدین ایدی، بیر طرفدن ده گولله سسلری چوخالیردی. آتام منی قورخوتماماق اوچون تمکینینی پوزمادان آستادان: «اوشاقلار، «علی توده»، «عاشیق حسین جوان» بیر ده «یعقوب دایی» سنین دالینجا گلمیشدیلر، آنجاق سنی گؤزلهمگه واختلاری اولمادیغی اوچون دئدیلر کی بیز گئتدیک دمیر یولو واغزالینا، ائوه گلن کیمی او دا گلسین اورا. هامی جولفایا گئدیر…» من بیر سؤز دئمهدیم، چونکی آرتیق گئج ایدی، هم ده واغزال طرفدن داها چوخ گولله سسلری ائشیدیلیردی. آتام یئنه تمکینله: «گل ایجری، گؤرهک نه اولور. آللاه کریمدیر. گئجهنین خئیریندن گوندوزون شری یاخشیدیر» – دئدی.
ائویمیزده هامی نگران، هم ده ناراحات ایدی. ائوده اولان کتابلاریمی و ال یازمالاریمی آتام کؤمور تورباسینا ییغیب آپاریب آنباردا کؤمورلرین ایچینده گیزلتدی. آتام آنباردان گئج گلدی، آنجاق هئچکس بونون فرقینه وارمادان دینمز – دانیشماز، یاشلی آداملار کیمی، خالچانین اوستونده اوتوروب، هره اؤز عالمینه دالمیشدی. من ایشین آخیرینا قدر ادارهده قالدیغیم اوچون اؤزوم – اؤزومو دانلاییردیم. بیر قدر تئز ایشدن چیخسایدیم، من ده یا «على توده» ایله، یادا تانیشلاردان بیرینین ماشینینا اوتوروب جولفایا گئدردیم، ائوه ده سیفاریش گؤندرردیم کی نگران قالماسینلار. سونرا فیکیرلشیردیم کی «چشمآذر» یوخ ایدی، من رادیونو نئجه باشلی باشینا قویا بیلردیم؟ و کیم بیلیر بو قاریشیقلیقدا کیم میکروفونا کئچیب اؤلکهیه هانسی شایعهلری یایاردی.
آتام آنباردان گلیب بیر طرفده اوتوردو. بئلهجه سحره قدر کیمسه گؤزونو یوممادی. سحر تئزدن حیط قاپیسی مؤحکم دؤیولدو. آتام آستادان «گلدیلر» دئدی و منی آنبارا آپاردی. قیش اوچون دوغراتدیریب سلیقه ایله ییغیلمیش اودونلارین آرخاسینا کئچیردی، کئچیدی تئز هؤروب قاپینی آچماغا گئتدی. گلنلر: «کیشی! اوغلون هانی؟» دئییب آتامین باشینا قیشقیردیلار. آتام: «دونن آخشامدان گلمهییب، هئچ بیزیم ده خبریمیز یوخدور» – دئدی. کیشینی اؤلومله هدهلهدیلر. آتام تمکینله: «اینانمیرسینیز گلین آختارین»، دئدی. سس – کویله یوخاری قالخدیقلارینی ائشیتدیم. پیللهلردن ائننده یئنه آتامی هدهلهدیلر. «اوغلونو تاپ، دئنه کی گلسین ناحیهیه، پلیس ادارهسینه، یوخسا گلیب سنین اؤزونو آپاراجاغیق.» بو زامان بیر نفر آنبارا داخل اولدو. سلیقه ایله ییغیلمیش اودونلارا و کؤمور کیسهلرینه باخیب قاییتدی. – «گئدهیین!»دئدی. – «بورادا واخت ایتیرمگه دیمز». گئتدیلر.
آلتی آی سو آنباریندا
آتام آتبارا گلیب آستادان دئدی: «داریخما، آللاها شوکور هلهلیک خطر سووشدو. گؤرهک نه اولور.» آتام بو سؤزلری دئییب گئتدی. تقریبا بیر ساعاتدان سونرا یئنه آنبارا گلیب «داریخما» دئدی. «انشاللاه، آخشام هاوا قارالاندا سنی سالامات یئره آپاراجاغام.»
آتامین دئدیگی «سالامات یئر» حقینده آخشاما قدر فیکیرلشدیم. آنجاق هارا اولدوغونو تاپا بیلمهدیم. آخشامدان خئیلی کئچمیش آتام یئنهده آنبارا گلدی، اودونلاردان گؤتوروب کئچید آچدی و «آردیمجاگل» – دئدی، حیطدن چیخدیق. کوچه بویو صؤحبت ائدیریک کیمی یاناشی گئتدیک. چوخ دا اوزاقدا اولمایان بیر حیطین قاپیسینی آچدی. ایچری کئچدیک. بورا کیمسه یاشامایان بوش پیر حیط ایدی. آنام منی بینانین آلتینداکی سو آنبارینین وانینا گتیریب آستادان دئدی: «آنبارین اوستو تاختا ایله دولودور. یورغان- دؤشک ده اوردادیر، کئچ یات، چالیش گوندوز حیطه چیخما، گؤرهک نه اولور.» من آتامدان سوروشدوم: «سالامات دئدیگین یئر بورادیر؟» آتام دئدی: «بورا محله باققالیمیز مشدی حسنین بوش حیطیدیر. چوخ یاخشی کیشیدیر، آلله آدامیدیر. اومیدیم تک اونا گلدی. گئتدیم خواهش ائلهدیم. آللاه ایمانین کامل ائلهسین، راضی اولدو. آللاه کریمدیر، گؤزلهیک گؤرهک نه اولور.»
مشدی حسنی من ده تانییردیم، کوچه باققالی ایدی. بیز «قرهآغاج» محلهسیندن کؤچندن سونرا بوتون آل- وئری اونونلا ائدردیک. آتام ساعاتلارلا گئدیب اونون دوکانیندا اوتورور صؤحبت ائدردیلر. آتام دئییردی کی مشدی حسن ده قدیم باکیلیلارداندیر، آتاسی اؤلندن سونرا آناسی اونو تبریزه گتیریب. او زامان ۸-۱۰ یاشی اولارمیش. باکی گوجله یادینا گلیر. هر دفعه آتامدان خواهش ائدیرمیش کی باکی حقینده اونا صؤحبت ائتسین. حسن کیشی چوخ چالیشیب کی باکییا گئتسین، دوغولدوغو شهری گؤرسون، آتاسینین قبرینی زیارت ائتسین، آنجاق آرزوسو باش توتماییب.
من بوتون گونو آنباردا اودونلارین دامیندا آیاق اوسته دوردوغومدان چوخ یورغون ایدیم. اودور کی آتام گئدن کیمی یئریمه گیریب اوزاندیم. آنجاق یاتمادیم. فکرلشیردیم کی «بئله قورخولو زاماندا گؤرهسن حسن کیشی دوغرودانمی منه اورهگی یانیب، بو حیطده قالماغیما اجازه وئریب، یوخسا بورادا باشقا بیر کلک وار؟! بلکه سحر گئدیب پلیسه خبر وئرهجک کی بیر دموکرات منیم حیطیمده گیزلنیب، گلین آپارین». سونرا فکرلشدیم کی «پلیس حسن کیشییه اینانماز، اونون اؤزونو ده سورغو – سوالا چکر. یقین مشدی حسن بونو بیلمهمیش دئییل.» سونرا آتامین گئدنده دئدیگی سؤزلری یادیما دوشدو. -«مشدی حسن دئدی کی من حیط اوچون هئچ کرایه ده ایستهمیرم. آللاه ائلهسین ایشلر دوزلسین، اوغلون ساغ – سالامات اولسون، مشدی «آللاه باغیش!» آتالار دئییب «شر دئمهسن، خئیر گلمز»، ایشدیر بیلیب ائلهین اولسا، منیم بو ایشدن خبریم یوخدور» بو فکرلر ایچینده نه واخت یوخویا گئتمیشدیمسه، سحر قونشو حیطدن گلن اوشاق و قادین سسینه اویاندیم. هارادا اولدوغومو اونوتموشدوم. دوروب حیطه چیخماق ایستهدیم. بیردن آتامین سؤزلری یادیما دوشدو.- «گوندوزلر حیطه چیخما، گؤرن اولار»
هر آخشام آتام گلیر آستادان، تمکینله شهرده باش وئرن حادثهلردن دانیشیردی. حس ائدیردیم کی دهشتلیلرینی دئمیر، منی قورخوتماق ایستهمیر، بو زامان بیز حیطین قونشو اولمایان، کوچهیه باخان قارانلیق طرفینده دایانیب صؤحبت ائدیر، عینی زاماندا من هاوا آلیر و کئیمیش آیاقلاریمی آستادان یئره ووروردوم. آتامین صؤحبتلریندن اؤیرندیم کی شاه قوشونو اوچ گون شهره گیرمهییب. یقین امکان وئریب کی تبریز اهلی بیر – بیرینی اؤزلری قیرسین. اوچ گوندن سونرا حبسلر باشلاییب. دونن دموکراتیادان دم ووران بعضی آداملار ایندی سوخولوب دموکرات آختاریرلار کی توتوب دؤولته تحویل وئرسینلر. آتام دئییردی کی زندان و کاروانسارالار محبوسلارلا دولودور، سحردن آخشاما قدر «آلله اکبر» قیشقیریر، اؤز اعتراضلارینی بیلدیریرلر، دؤولت ده هم بو اعتراضی هم ده بو قدر آدامی حبسده ساخلاماغین ممکن اولمایاجاغینی نظره آلاراق تبریزلیلردن کومیسیا دوزلدیب محبوسلاری یوخلاییر، شبههلی اولمایانلاری آزاد ائدیر.
بیر گون آخشام آتام، «تیمور هاشمی»نین بیزه گلدیگینی سؤیلهدی. من ائله بیلیردیم کی تیمور ایندی اردبیلدهدیر. سن دئمه تیمور همین حادثهلر باش وئرن گونلرده اردبیله گئدرکن یولدا اونو تانیییب، حبس ائدیرلر. ۱۵ گون حبسده قالیر، ایندی آزاد اولونسا دا تبریزدن چیخماغا قورخور. تیمور منیم هله ده گیزلندیگیمی بیلنده سئوینیر، آتاما دئیبر کی «شهردن چیخماغا هله تلسمهسین. قوی آرا بیر آزدا ساکتلشسین.»
آرتیق ۱۳۲۵نجی ایلین اسفند آیی گلمیشدی. نوروز بایرامینا آز قالیردی. آتام هرگون گلسه ده، بوتون گونو تک قالدیغیم اوچون چوخ داریخیردیم. اورهگیمدن بیر گئجه شهردن چیخیب گئتمگی کئچیریردیم. قاچیب قورتارا بیلسم نه یاخشی، توتوب زندانا سالسالار یئنه زندان بوردا قالماقدان یاخشی اولاردی. هئچ اولماسا محبوسلارلا حیط گزینتیسینده گؤروشردیم. من بو فکرلریمی آتاما دئیه بیلمیردیم. اونسوز دا خئیلی عذاب چکن کیشینی یئنیدن عذابا سالیردیم. سسسیز – خبرسیز گئتمگیم ایسه هئچ شبههسیز قوجالارین اؤلومونه سبب اولاردی.
بیر آخشام آتام یانیما خبرلری دانیشماغا یوخ، بلکه ده مصلحت اوچون گلمیشدی. او شهر ده «تیمور هاشمی»نی گؤردوگونو و اونون منه سالام گؤندردیگینی دئدی. دئدی کی «نوروز بایرامی گونلری تهرانا یولا دوشور. قارداشی سیفاریش گؤندریب کی اردبیله گلمهسین.» سوروشدوم کی «یولداکی پوستلاردان نئجه، خبرلری وار؟» دئدی کی «داها پوستلاری گؤتوروبلر. بیرده تبریزده «نجات جمعیتی» یارانیب، اونلارین ماشینیندا گئدهجک. منه دئدی کی «آذراوغلونا دئ کی بو جمعیتین مقصدی تبریزده گیزلنیب قالمیش تانینمیش یولداشلاری آختارماق و اونلارا شهردن چیخماغا کؤمک ائتمکدی. بیلدیگیمه گؤره خئیلی آدامی تهران و سرحده یولا سالیبلار. بو یاخشی امکاندیر. ایستهسهنیز من سیزی بیر نفرله تانیش ائدهرم. او جمعیتین عضوودور. آذراوغلونا کؤمک ائدر.» آتام بو خبردن سونرا اؤز فکرینی دئمهسه ده من باشا دوشدوم کی او راضیدیر، آنجاق منیم فکریمی اؤیرنمک ایستهییر. من بو خبری ائشیدن کیمی سئویندیم. بو، سو آنبارینین اوستونده کی اؤلوم باتاغیندان قورتارماق اوچون یاخشی امکان ایدی. بیر ده چوخ کتابلاردا اوخوموشدوم کی بیر چوخ اؤلکهلرده انقلاب مغلوب اولاندا پارتیا کادرلارینی خلاص ائتمک اوچون مخفی تشکیلاتلار یارادیلیر. خیلی صؤحبتدن سونرا بئله قرارا گلدیک کی «هاشمی» آتامی او آداملا تانیش ائتسین. تهرانا ساغ- سالامات چاتدیغینی دا بیزه مکتوبلا خبر وئرسین.
تبریزده نجات کمیتهسی
بو صؤحبتیمیزدن تقریبا ایکی هفته سونرا تهراندان «تیمور هاشمی»دن مکتوب گلدی. او آقای «نقدعلی اخلاقی»نین تهراندا اولدوغونو و بیزه سلام گؤندردیگینی بیلدیریردی (یو بیزیم آرامیزدا اشاره ایدی) داها هر شئی آیدین ایدی. جمعیته اینانماق اولاردی. قرار اولدو کی آتام همین آداملا گؤروشسون. گونون، واخت و گؤروش یئرینی تعیین ائتسینلر. گؤروش گونو قارشیداکی هفتهنین جمعه آخشامینا، آخشام ساعت ۱۰دا گولستان باغینین آرخا کوچهسینده اولاجاقدی. او کوچهده بیر مینیک ماشینی دایاناجاق. سوروجو تکری دوزلتمکله مشغول اولاجاقدی.
همین گونو آخشام آتاملا ائویمیزه گلدیم. آنام و «نوبار» آغلاییردیلار. آتام اونلاری دانلادی کی سفره چیخانین دالینجا آغلامازلار. سو آتارلار کی یولو آیدین اولسون.
گولستان باغی «قره آغاج» محلهسیندن چوخ اوزاق دئییلدی، یقین کی جمعیت (یولدا چوخ آداما راست گلمهییم) دئیه، بورانی تعیین ائتمیشدی. بو یئر منیم اوچون چوخ مناسب ایدی. نئچه آیدان بری یول گئتمهدیگیم اوچون آیاقلاریم یئر توتموردو. یاخشی یئرییه بیلمیردیم. آتامین قولوندان توتموشدوم۔ آتام دا گؤزونه قارا عینک وورموشدو. گویا، قوجا کیشینین گؤزلری یاخشی گؤرمور، من اونون قولوندان توتوب آپاریرام. اصلینده آتام منی آپاریردی، قورخوردو موازنهمی ایتیرم.
بیز گؤروش یئرینه چاتاندا بورادا بیر مینیک ماشینی دایانمیشدی. سوروجو ده تکری دوزلدیردی. من ماشینا میننده، آتام عینکینی چیخارتدی، ماشینین ایچینه باخدی کی گؤرسون باشقا آدام دا وار یا یوخ. سوروجو تئز تکری دوزلدیب، ماشینی سوردو. ماشین شهرین مرکزینه یاخین یئرده، دروازالی بیر حیطه داخل اولدو. بیزی قارشیلادیلار و حیطین باش طرفینده ایشیق گلن بیر مرتبهلی بینایا آپاردیلار. اوتاغین قاباغیندا بؤیوک بیر شوشه بند وار ایدی. اوتاغا داخل اولاندا آقای «اخگری»نی گوردوم. گؤروشوب اؤپوشدوک. هر ایکیمیز ساغ قالدیغیمیز اوچون سئویندیک. «اخگری»(جعفر) کؤهنه انقلابچیلاردان ایدی. ایکی گون مندن قاباق گلمیش و منیم گلهجگیمی اونا دئمیشدیلر. «اخگری» دئدی کی بیزدن قاباق «بیریا»، «میررحیم» و «چشمآذر» بورادا اولوب، اونلاری یولا سالیبلار. صاباحسی آخشام «علی شمیده»نی گتیردیلر، «شمیده» کندلی پالتاریندا ایدی. ساچ- ساققال باسدیغیندان تانینماز اولموشدو. داها کیمین گلهجگی بللی دئییلدی. اودور کی اوچوموز ده بئله قرارا گلدیک کی تهرانا گئتمهیک. اورادا بیزی تانییان چوخ اولار. یاخشیسی بودور آرازین او تایینا کئچک. بو قراردان سونرا آتاما کاغاذ یازیب ساغ- سالامات اولدوغومو، آنجاق تهرانا یوخ، باشقا یئره گئدهجگیمی و چاتان کیمی مکتوب یازاجاغیمی بیلدیردیم (فقط اونلارا ایلک مکتوبومو ۱۹۵۰نجی ایلده عاشیق حسین جوانین مکتوبونون ایچینه قویوب گؤندره بیلدیم). قراریمیزی دوستلارا بیلدیرنده مصلحت گوردولر کی گلن هفتهنین جمعه آخشامی حرکت ائدهک.
بو آیریلیق ابدی اولدو
۱۳۲۶نجی ایلین باهاریندا آخشام هاوا قارالاندان سونرا ماشینیمیز تبریزدن شمالا حرکت ائدنده ایچیمده ایلک دفعه آیریلیغین کدرینی دویدوم. بو کدر هارادان گلدی؟ نییه بیردن قلبیمه دولوب اونو سیخماغا باشلادی؟ اؤلومون پنجهسیندن، زندانین ایشکنجهلریندن یاخا قورتاریب گئتدیگیم زامان بو نه کدرلنمک ایدی؟ بلکه بو کدر آیریلدیغیم عائلهمین، قویوب گئتدیگیم تبریزین، ایتیردیگیم آزادلیغین، شهید اولموش دوستلاریمین، گلهجکده خاطرهیه دؤنهجک و خاطرلاندیقجا منه عذاب وئرهجک گونلرین ایلک علامتی ایدی؟ بلکه ۲۶ یاشیندا اولان بیر گنجین سونو اولمایان طالع سفرینین ایلک قارانقوشو ایدی بو کدر؟ نه ایسه… یانیمیزدان اؤتن فایتونون آتلارینین آسفالتا دهین ناللارینین سسی منی بوکدردن آییردی. دؤنوب سون دفعه آرخادا قالان، «دومانلی تبریز»ه باخدیم و غیراختیاری «قاراگیله» ماهنیسینین ایلک مصراعلارینی اوخودوم. سونرالار، ایللر کئچندن سونرا باکیدا «شمیده» ایله گؤروشنده او بو مصراعلاری یادیما سالار، اؤزو ده کؤورهلر و منی ده کؤورلدردی…
ایراندا انقلاب
۱۳۵۷نجی ایلین بهمن انقلابیندان سونرا بیزیم ایران آذربایجانی ایله علاقهلریمیز داهادا گئنیشلندی. ایران آذربایجانیندان چوخلو کتابلار آلیردیق؛ بونون عوضینده بیز ده اونلارا «آذربایجان ائنیسکلوپدیاسی»نین جلدلرینی، «ایضاحلى لغت» و یازیچیلارین، شاعرلرین کتابینی گؤندریردیک. تبریزده کی عنوان «تربیت» کتابخاناسی ایدی. بللی اولدوغو کیمی اورادا آیدا بیر دفعه «یحیی شیدا»نین باشچیلیغی ایله شاعرلرین ییغینجاقلاری کئچیریلیردی. آنجاق بو شرایط تقریبا بیر ایل چکدی. بیر ایلدن سونرا علاقهلریمیز پوزولدو. اوندان سونرا بیز کتابلاری تهرانا «ملی مجلسین کتابخاناسینا» گؤندردیک، آنجاق اولکی علاقهلریمیز برپا اولمادی. کتابلارین مبادلهسی فاصلهلرله داوام ائتدی.
ایراندان دعوتنامه آلدیم. ۱۹۹۳نجو ایلین مای آیی ایدی. بیر گون عمیم نوهسی «سهیلا» تهراندان منه تلفون ائدیب دئدی کی «سیزه دعوتنامه گؤندرمیشیک، ایرانین باکیداکی سفیرلیگینه مراجعت ائت.» باکیدان چیخاجاغیم گونو تلفونلا خبر وئردیم و دئدیم کی، طیاره مئیدانینا گلسینلر. باکیدان سحر ساعات ۱۰دا اوچان طیارهمیز خزر دنیزی اوستوندن اوچوب، ساعات یاریمدان سونرا تهران طیاره مئیدانیندا ائندی….
سئوگیلی تبریزله گؤروش
تهراندا قرار قویموشدوق کی، من اول اردبیله، سونرا تبریزه گئدیم. اردبیلدن قاییتدیغیم گونون صاباحیسی آقای «علیایی»، عمیم اوغلو «حسین»، بیر ده من طیاره ایله تبریزه اوچدوق. سئوگیلیسینین گؤروشونه گئدن آدام کیمی قلبیم دؤیونوردو، منه ائله گلیردی کی، طیاره چوخ یاواش اوچور، بلکه ماشینلا گئتسئیدیک داها تنز چاتاردیق. فکریمدن کئچیردی کی، تبریزه چاتان کیمی دوشوب قدمیمی وطن تورپاغبنا قویان کیمی اییلیب ۵۰ ایل قاباق آیریلدیغیم شهرین تورپاغیندان اؤپوم. سونرا فکرلشیردیم کی، گؤرهسن مسافرلر بونا نئجه باخارلار، یقین منی دلی ساناجاقلار … من فکریمده بیر قرارا گله بیلمیردیم. دئدیلر طبارهمیز تبریز شهرینه چاتدی. بیر آن دا اولسا من طیارهدن یانار داغی، واسمینجی، سهندی سئیر ائتدبم؛ کؤهنه خاطرهلر اویاندی؛ کئچن گونلریم گلیب گؤزومون قاباغیندان کئچدی. آیاغیمی وطن تورپاغینا قویاندا قراربما گؤره اییلیب تورپاغی اؤپمک ایستهینده بیزی قارشیلاماغا گلن دوستلار منه گول دستهسی وئردیلر. من تورپاق عوضینه تبریز گوللرینی اؤپوب سینهمه سیخدیم. بیزې قارشیلاماغا گلن تبریز شاعرلریندن «سلیمان ثالث»، «چای اوغلو»، «غلامحسن صدیق» و باشقالاری ایله گؤروشدوم. اونلار منی ایللرجه حسرتینی چکدیگی، ایلک دفعه گؤردوکلری ان یاخین آداملارې کیمی باغریلارینا باسیردیلار. ماشینی سورن «غلامحسن» قرارلارینا اساسن اولجه بیزی «صمد بهرنگی»نین قبرینی زیارته آپاردی. سونرا شهرین ایچی ایله خئیلی یول گئتدیک؛ بیرده گؤردوم اؤنوموزده «شاه گؤلو» (ایندی اورا تبریزلیلر «ائل گؤلو» دئییرلر) آنجاق شهر هله قورتارماییب. اوللر بو گؤل شهردن ۱۰ کیلومتر آرالی ایدی. بیز بورا ماشین یادا فایتونلا گلیردیک. «غلامحسن»ین ائوی بو گؤلون یانیندا اوچ مرتبهلی عمارت ایدی. «غلامحسن»ین عائلهسی بیزی چوخ حؤرمتله قارشیلادی. خانیمینین آدی «زهرا» ایدی. آنام زهرا یادیما دوشدو؛ آنجاق تئز اؤزومو اله آلدیم. بیزیم گلیشیمیزدن خبردار اولان شاعر و ادبیاتچیلار آخشام گؤروشوموزه گلدیلر. گلنلرین آراسیندا ایکی عاشیق و ایکی آرتیست ده وار ایدی. تهراندان گلنلر ده وار ایدی. گؤروشوموزده عاشیقلار، شاعرلر شعر اوخودولار؛ ایکی نفر آرتیست (اونلار ار-آرواد ایدیلار) بالئتدن پارچالار گؤستردیلر. گؤروش گئجه ساعات ایکییه قدر داوام ائتدی.
صاباحسی گونو آقای«علیایی»، «سلیمان ثالث»، عمی اوغلوم و من آقای«غلامحسن»ین ماشینیندا تبریزی گزمگه چیخدیق، تبریز او قدر بؤیوموش، آبادلاشیب، دییشمیشدی کی، « گولوستان باغی»ندان، بیرده حاصارا سالینمیش «ارک قالاسی»ندان باشقا هر یئر تزه و آباد ایدی.
تبریزی اوچ گون گزدیم، آنجاق دویمادیم. عاشیقلار دئمیش، آدام سئوگیلیسیندن دویارمی؟ طیاره مئیدانینا گلنده گؤزوم آرخادا قالمیشدی. کوچهلری بیرده، بیرده گؤرمک ایستهییردیم. یانیمدا اولان آداملاردان اوتانماسایدیم یول بویو شهرله خداحافیظلشر کیمی قوللاریمی آچیب هاوانی سینهمه سیخیب دئیردیم: «سالامات قال آرزولاریمین، اومیدلریمین شهری! سندن دویمادیم. عؤمور وفا قیلسا بیرده گؤروشونه گلهجگم، گؤزله منی تبریز….!»
قایناق: «عؤموردن اؤتن ایللر» – نشر یاز – ۱۳۸۴ و چاپ اولونمامیش خاطرهلری