text:
- تام اۇ سئرادا آللاە، یری أشەلەین بیر قارغا گؤندردی کی اۇنا، قاردشینین جسدینی ناسئل گؤمەجگینی گؤسترسین. اۇ دا: “یازئق بانا! بو قادار مئ عاجیزیم. شو قارغا قادار اۇلوپ قاردشیمین جسدینی گؤمەمەدیم!” دەدی. بؤیلەجە یاپتئغئندان پیشمان اۇلانلاردان اۇلدو.
- بو یۆزدن ایسرائیل اۇغوللارئنا شونو یازدئق: کیم بیر کیشییی، بیر باشقاسئنئ اؤلدۆرمەسینە وەیا یریۆزۆندە بۇزغونجولوق یاپماسئنا قارشئلئق اۇلماقسئزئن اؤلدۆرۆرسە، بۆتۆن اینسانلارئ اؤلدۆرمۆش گیبی اۇلور. کیم دە بیر کیشینین حایاتئنئ قورتارئرسا بۆتۆن اینسانلارئن حایاتئنئ قورتارمئش گیبی اۇلور. ألچیلریمیز ایسرائیل اۇغوللارئنا، آپآچئق بلگەلرلە گلمیشلردی. بونا راغمن اۇنلارئن چۇغو، حالا یریۆزۆندە آشئرئلئقلار یاپارلار.
- آللاها وە رسولۆنە قارشئ ساواشان وە یریۆزۆندە بۇزغونجولوق یاپماق ایچین اوغراشانلارئن جزاسئ؛ اؤلدۆرۆلمەلری وەیا آسئلمالارئ یا دا أللرینین وە آیاقلارئنئن چاپراز اۇلاراق کسیلمەسی یاحود بولوندوقلارئ یردن سۆرگۆن أدیلمەلریدیر. بو، دۆنیادا اوغرایاجاقلارئ رذیللیکتیر. اۇنلارئن آحیرتتە حاق أتتیگی ایسە بۆیۆک بیر عاذابتئر.
- اۇنلارئ یاقالامانئزدان اؤنجە تەوبە أدنلرە (دؤنۆش یاپانلارا) بو جزالار اویغولانماز. بیلین کی آللاە، چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.
- أی اینانئپ گۆوننلر! آللاها قارشئ یانلئش یاپماقتان ساقئنئن. سیزی اۇنا یؤنلتەجک وسیلە آرایئن وە آللاە یۇلوندا جیهاد أدین (ألینیزدن گکنی یاپئن) کی، اومدوغونوزا قاووشاسئنئز.
- آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر وار یا! یریۆزۆندەکی هر شەی، حاتتا بیر اۇ قادارئ داحا اۇنلارئن اۇلسا، قئیامت (مزاردان قالقئش) گۆنۆنۆن عاذابئندان قورتولماق ایچین اۇنلارئن حپسینی فیدیە اۇلاراق ورسەلر، قابول أدیلمز. اۇنلارئن حاق أتتیگی آجئقلئ بیر عاذابتئر.
- اۇ آتشتن چئقماق ایستەرلر آما چئقامازلار. اۇنلارئن حاق أتتیکلری قالئجئ بیر عاذابتئر.
- أرکک حئرسئز ایلە قادئن حئرسئزئن أللرینی کسین کی، بو هم اۇنلارئن یاپتئقلارئنئن قارشئلئغئ هم دە آللاە طارافئندان (هرکسە) وریلن جایدئرئجئ بیر درس اۇلسون. دائیما اۆستۆن اۇلان وە دۇغرو قارارلار ورن آللاەتئر.
- کیم، یاپتئغئ بو یانلئشتان سۇنرا تەوبە أدر (دؤنۆش یاپار) وە کندینی دۆزلتیرسە، آللاە اۇنون تەوبەسینی (دؤنۆشۆنۆ) قابول أدر. آللاە، چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.
- بیلمز میسین، گؤکلردە وە یردە تۆم یتکیلر آللاهئندئر. عاذابئ حاق أدنە عاذاب أدر، باغئشلانمایئ حاق أدنی دە باغئشلار. آللاە هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیار.
- أی رسول! قالبتن اینانمادئقلارئ حالدە آغئزلارئیلا: “ایناندئق!” دیەنلرین وە یاهودیلرین کافیرلیکتە یارئشمالارئ سنی اۆزمەسین. اۇنلار، یالان سؤیلەمک ایچین قولاق کسیلیر، سانا گلمەین باشقا تۇپلولوقلارا بیلگی اولاشتئرماق ایچین تۆم دیققاتلری ایلە سنی دینلەرلر. کلیمەلرین آصئل آنلاملارئنئ یرلریندن قایدئرئر (تاحریف أدر)؛ “سیزە شوحۆکۆم وریلیرسە قابول أدین، وریلمزسە قابول أتمەیین!” دەرلر. آللاهئن سئقئنتئدا قالماسئنئ ایستەدیگی بیر کیشی لهینە آللاە قاتئندا یاپابیلەجگین بیر شەی یۇقتور. ایشتەاۇنلار آللاهئن، قالبلرینی تمیزلەمک ایستەمەدیگی کیمسەلردیر. دۆنیادا اۇنلارئن پایئنا دۆشن، رذیللیک؛ آحیرتتە دە بۆیۆک بیر عاذابتئر.
- اۇنلار یالان سؤیلەمک ایچین قولاق کسیلن، حارام یەمەیی مسلک أدینن کیمسەلردیر. سانا گلیرلرسە ایستەر آرالارئندا حاکملیک یاپ، ایستەر اۇنلاردان یۆز چەویر. اۇنلاردان یۆز چەویریرسن سانا هیچبیر شکیلدە ضارار ورەمزلر. حاکملیک یاپاجاق اۇلورسان آرالارئندا حاققا اویغون حۆکۆم ور. آللاە، حاققا اویغون داورانانلارئ سەور.
- اۇنلار (اۇ یاهودیلر) سنی ناسئل حاکم یاپئیۇرلار! حالبوکی أللریندە تەورات، ایچیندە دە آللاهئن حۆکمۆ وار. حاکم یاپئیۇر، سۇنرا دا یۆز چەویرییۇرلار! بونلار (سانا دا، کندی کیتابلارئنا دا) اینانان کیمسەلر دگیللردیر.
- ایچیندە دۇغرو یۇل رهبری وە بیر نور بولونان تەوراتئ بیز ایندیردیک. آللاها تسلیم اۇلموش نبیلر، یاهودیلرە اۇنونلا حۆکۆم وریرلردی. کندینی راببینین یۇلونا آدایانلار وە عالیملر دە آللاهئن کیتابئنئ قۇروما وە اۇنون آللاە قاتئندان اۇلدوغونا شاهیدلیک أتمە گؤرەولری گرگی، اۇنونلا حۆکۆم وریرلر. سیز اینسانلاردان چکینمەیین، بندن چکینین. آیتلریمی گچیجی بیر چئقارا قارشئلئق ساتمایئن. هر کیم آللاهئن ایندیردیگی ایلە حۆکۆم ورمزسە، کافیرلر ایشتە اۇنلاردئر.
- اۇنلارا اۇ کیتابتا شونو یازدئق: “جانا جان، گؤزە گؤز، بورونا بورون، قولاغا قولاق، دیشە دیش وە یارالامالارا قارشئلئق قئصاص گرکیر. کیم قئصاص حاققئنئ باغئشلارسا، گۆناەلارئ ایچین کففارت اۇلور. هر کیم آللاهئن ایندیردیگی ایلە حۆکۆم ورمزسە یانلئش یاپانلار ایشتە اۇنلاردئر.
- سۇنرا آرقالارئندان، اۇنلارئن ایزینی تاعقیب أدن وە اؤنۆندەکی تەوراتئ تاصدیق أدن مریم اۇغلو عیسایئ گؤندردیک. عیسایا دا ایچیندە دۇغرو یۇل رهبری وە بیر نور بولونان، اؤنۆندەکی تەوراتئ تاصدیق أدن، موتتاقیلر ایچین بیر رهبر وە اؤگۆت اۇلان اینجیلی وردیک.
- اینجیلدە اوزمان اۇلانلار، آللاهئن اۇ کیتابتا ایندیردیگی ایلە حۆکۆم ورسینلر. هر کیم آللاهئن ایندیردیگی ایلە حۆکۆم ورمزسە فاسئق (یۇلدان چئقمئش) اۇلانلار ایشتە اۇنلاردئر.
- (أی موحاممد!) گرچکلری ایچرن بو کیتابئ سانا، کندیندن اؤنجەکی کیتابلارئ تاصدیق أدیجی وە قۇرویوجو اؤزللیکتە ایندیردیک. اۇ حالدە آرالارئندا آللاهئن ایندیردیگی ایلە حۆکۆم ور. سانا گلن گرچکلری بئراقئپ اۇنلارئن آرزولارئنا اویما. هر بیرینیز ایچین اؤزل بیر حۆکۆم وە آچئق یۇل اۇلوشتوردوق. آللاە گرک گؤرسەیدی، سیزی تک بیر اۆممت یاپاردئ. بؤیلە اۇلماسئ، وردیگی شەیلرلە سیزی یئپراتئجئ بیر ایمتیحاندان گچیرمک ایچیندیر. اؤیلەیسە ایی ایشلردە یارئشئن. حپ بیرلیکتە آللاهئن حوضورونا گؤتۆرۆلەجکسینیز. آنلاشمازلئغا دۆشتۆگۆنۆز قۇنولارئ آللاە سیزە بیلدیرەجکتیر.
- آرالارئندا آللاهئن ایندیردیگی ایلە حۆکۆم ور؛ اۇنلارئ آرزولارئنا اویما. اۇنلارا قارشئ دیققاتلی اۇل! آللاهئن سانا ایندیردیکلرینین هرحانگی بیریندن اوزاقلاشتئرئپ سنی سئقئنتئیا سۇقابیلیرلر. یزۆ چەویریرلرسە بیل کی باعضئ گۆناەلارئ سببییلە آللاە، اۇنلارئن باشئنا بیر ایش گلمەسینی ایستییۇردور. ذاتن اینسانلارئن چۇغو یۇلدان چئقمئشتئر.
- اۇنلار جاهیلیە حۆکۆملرینی (بیلگیسیزجە اویغولامایا قۇنان شەیلری می) آرئیۇرلار؟ کسین بیلگی پشیندە اۇلان بیر تۇپلولوق ایچین کیمین حۆکمۆ آللاهئن حۆکمۆندن گۆزل اۇلابیلیر؟!
- أی اینانئپ گۆوننلر! یاهودیلری وە حئریستیانلارئ ولیلر (یاقئن دۇستلار) أدینمەیین. اۇنلار بیربیرلرینین ولیلریدیر. سیزدن کیم اۇنلارئ ولی أدینیرسە، اۇ دا اۇنلارداندئر. آللاە، یانلئشلار ایچیندە اۇلان بیر تۇپلولوغو یۇلا گتیرمز.
- قالبلریندە حاستالئق اۇلانلارئن؛ “دورومون عالەیهیمیزە دؤنمەسیندن قۇرقویۇروز” دیەرک یاهودی وە حئریستیانلارئن آراسئندا قۇشوشتوغونو گؤرۆرسۆن. بلکی آللاە، بیر فتیح ناصیب أدر وەیا کندی قاتئندان ینی بیر دوروم اۇرتایا چئقارئر دا ایچلریندە ساقلادئقلارئ شەیدن پیشمانلئق دویارلار.
- (اۇ زامان) مۆمینلر شؤیلە دەرلر: “کسینلیکلە سیزین یانئنئزدایئز، دییە وار گۆچلرییلە آللاها یمین أدنلر بانلار مئ؟” آرتئق اۇنلارئن بۆتۆن یاپتئقلارئ بۇشا چئقمئش وە حۆسرانا اوغرامئشلاردئر.
- أی اینانئپ گۆوننلر! سیزدن کیم دینیندن دؤنرسە بیلسین کی، داحا سۇنرا آللاە بیر تۇپلولوق گتیریر. آللاە اۇنلارئ سەور، اۇنلار دا آللاهئ سەورلر. مۆمینلرە آلچاق گؤنۆللۆ، کافیرلرە قارشئ دیک دوروشلو اۇلور؛ آللاە یۇلوندا أللریندن گلنی یاپار وە قئنایانئن قئناماسئندان دا قۇرقمازلار. ایشتە آللاهئن لۆطفو بودور؛ اۇنو گرگینی یاپانا وریر. آللاهئن ایمکانلارئ گنیشتیر، هر شەیی بیلیر.
- سیزین ولینیز (أن یاقئنئنئز) سادەجە آللاە، رسولۆ، نامازئنئ اؤزنلە وە سۆرکلی قئلان، آللاها بۇیون أگەرک زکاتئنئ ورن مۆمینلردیر.
- کیم آللاهئ، رسولۆنۆ وە مۆمینلری کندینە ولی (یاقئن دۇست) أدینیرسە بیلسین کی، غالیب گلەجک اۇلانلار، آللاەتان یانا اۇلانلاردئر.
- أن اینانئپ گۆوننلر! سیزدن اؤنجە کیتاب وریلنلردن دینینیزی حافیفە آلئپ أگلننلری وە دیگر کافیرلری ولی (یاقئن دۇست) أدینمەیین. اینانئپ گۆونییۇرسانئز آللاها قارشئ یانلئش یاپماقتان ساقئنئن.
- ناماز ایچین چاغرئ یاپتئغئنئزدا (أذان اۇقودوغونوزدا) اۇنلار نامازئ حافیفە آلئپ أگلنیرلر. بو اۇنلارئن، عاقلئنئ قوللانمایان بیر تۇپلولوق اۇلمالارئندان دۇلایئدئر.
- دە کی: “أی أهلی کیتاب (کیتابلارئندا اوزمان اۇلانلار)! بیزە کین گۆتمەنیزین سببی؛ بیزیم آللاها، بیزە ایندیریلنە، داحا اؤنجە ایندیریلنە اینانئپ گۆونمیش اۇلمامئز وە سیزین چۇغونوزون دا یۇلدان چئقمئش اۇلمانئزدان باشقا نە اۇلابیلیر کی؟”
- دە کی: “آللاە قاتئندا بوندان داحا کؤتۆ قۇنومدا اۇلانلارئ سیزە بیلدیرەییم می؟ اۇنلار آللاهئن اؤفکەلندیگی، دئشلادئغئ؛ کیمینی مایمون، کیمینی دە دۇموز گیبی یاپتئغئ کیمسەلر ایلە تاغوتلارا بۇیون أگنلردیر. ایشتە بونلار داحا کؤتۆ قۇنومدا وە دۇغرو یۇلدان داحا دا ساپمئش اۇلانلاردئر.


c: text/html

text:
موریا ایمپیراتورلوغو
موریا ایمپیراتورلوغو (اینگیلیسجه: Maurya Empire, فارسجا: شاهنشاهی موریا، عربجه: الإمبراطورية الماورية، فرانسهجه: Empire Maurya, آلمانجا: Maurya-Reich, ایتالیاجا: Impero Maurya, روسجا: ИMпepия MaypbeB) آسیادا بیر اسکی دؤولت. موریا ایمپیراتورلوغو 321 میلاددان اؤنجه قۇرولدو و ۱۸۰ میلاددان اؤنجه داغیلدی.
هلنیسم رویه سی[دَییشدیر]
بؤیوک اسکندر هیندوستاندا پوراوا سولاله سین مغلوب ائتدی و دونیادا هلنیسم رویه سین قوردو و مائوریاده هلنیستی بیر هونر و صنعت یاییلدی کی سون ایللر بودائی یونانی هونر آد وئریلیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکیپدیا

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«هوشنگ آذراوغلو» وفات ائتدی
یاییلمیش خبرلر اساسیندا، خرداد آیینین ۲۸نجی گونو تانینمیش آذربایجان خوانندهسی «هوشنگ اوج بلاغی»(آذراوغلو) وفات ائتمیشدیر. تبریزلی بیر عائله ده ۱۳۱۷نجی ایل انزلی شهرینده دونیایا گؤز آچان هوشنگ آذراوغلو خوانندهلیک صنعتینده داها آرتیق «سیزه سلام گتیرمیشم» ماهنیسی ایله شؤهرت قازانمیشدیر. بو صنعتکار گنجلیک دؤرونده گولش اوزره ملی کاماندانین عضوی اولموش و ملی و بینالخلق یاریشلاردا اوغورلار الده ائده بیلمیشدیر. سونرالار بیر آرتیست کیمی ده بیر نئچه فیلملرده چکیلمیشدیر.
هوشنگ آذراوغلو خوانندهلیک صنعتینی آذربایجانین گؤرکملی صنعتکاری «مصطفی پایان»دان اؤیرهنیر؛ انقلابدان سونرا تورکیهیه گئدیر و ۱۹۸۵نجی ایل اؤز خوانندهلیک صنعتی اعتباریله تورکیه جمهور باشچیسی «تورقوت اوزال» طرفیندن قیزیل کپنک مکافاتی آلیر.
گؤرکملی صنعتکار آذربایجان موسیقیسینین تبلیغی یولوندا بیر چوخ اؤلکهلرده او جملهدن: کانادا، انگلیس، فرانسه، آمریکا، ترکیه، بلاروس، تورکیه و … کنسرتلر وئریر و آذربایجان جمهوریسینده تانینمیش صنعتکارلار زینب خانلاراوا، ذاکرممداوا، آقاخان عبدالهیو و رامیز قلییئو کیمی صنعتکارلارلا مشترک چیخیشلاری اولور.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی آدیندان آذربایجان موسیقی صنعتینین گؤرکملی خادمی خواننده «هوشنگ اوج بلاغی»(آذراوغلو)نون ایتگیسینی آذربایجان خالقینا، سئونلرینه و حؤرمتلی عائلهسینه باش ساغلیغی دئییر و صنعتکارین شرفلی خاطرهسینی عزیزلهییریک.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۹/۰۳/۱۳۹۸


text:
بؤیوک وطن ساواشی
بؤیۆک وطن ساواشی (روسجا: Velikaya Oteçestvennaya voyna / Beлиkaя OTeчecTBeHHaя BoйHa) - روسیه و کئچمیش پوْستسوْوئت اؤلکهلرینین بعضیلرینده ۱۹۴۱-۱۹۴۵ ایللرینده، ایکینجی دۆنیا ساواشی دؤورۆنده شوروی ایتّیفاقینین نازی آلمانا و اوْنون مۆتّفیقلرینه قارشی آپاردیغی ساواشا وئریلن آد دیر. دۆنیادا بو ساواش، شوروی-آلمان ساواشی و ایکینجی دونیا ساواشیندا دوغو جبههسی آدلاری ایله تانینیر. پوْستسوْوئت اؤلکهلرینده آلمانین دانیشیقسیز تسلیم اوْلدوغو گۆن (۹ مئی) رسمی بایرام دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- CoBeTckaя BoeHHaя эHциkлoпeдия. MockBa, 1980. BoeHHoe издaTeлbcTBo MиHиcTepcTBa oбopoHы CCCP. T. 2 səh.55


text:
اداناایسپور فوتبال کولوبو
اداناایسپور فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Adanaspor) بیر فوتبال کولوبودور. اوْیونلارینی دا ۱۴٬۸۰۵ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Adanaspor A.Ş.. Adanaspor A.Ş.. یوْخلانیلیب28 February 2016.
- ^ 5 OCAK – ADANA DEMİRSPOR tff.org (تورکیه تورکجهسی دیلینده), accessed 4 June 2010
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Adanaspor»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اداناایسپور فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ارمنستان دالان وضعیتیندن چیخابیلهجک می؟
تورک اسلام آراشدیرمالاری مرکزینین باشقانی، خزر اونیوئرسیتهسینین خوجاسی دکتر تئلمان نصرتاوغلونون «ارمنستان دالان وضعیتیندن چیخابیلهجک می؟" باشلیقلی یازیسی
سئچکیلر یاخینلاشدیقجا ارمنستان سیاستینده تضییق و قارشیلیقلی اتهاملارین دوزو دا یوکسلمکدهدیر. بؤلگهنین یئنی ژئوپولیتیک رئاللیغی، اؤلکهنین داخیلی گوج و ایمکان نیسبتیله اؤرتوشمهیهن گلهنکسل ارمنی ایدئولوژیسینین یاراتدیغی سیاسی دالان وضعیتی دؤولتین بوتؤولوکده گلهجیینی سوال آلتینا قویاراق خاریجی موداخیلهلره الوئریشلی شرایط یاراتماقدا، اؤلکهدهکی آنتوقانیزم و غیری-معینلیگی ده گوندن-گونه آرتیرماقدادیر. ایستر ۴۴ گونلوک ساواش سونراسیندا قاچینیلماز بیر پروسه اولان آذربایجان-ارمنستان سرحدلرینده دمارکاسی (سینیر چیزگیسی) و دلیمیتاسیونو (قونشو دؤولتلر آراسیندا دؤولت سرحدینین عمومی مؤوقعیتنین دانیشیقلار یولو ایله معینلشدیریلمهسی) ایشلرینین آپاریلماسی اطرافیندا قالدیریلان صونعی های-کوی، ایسترسه ده ۱۰ نوامبر آنلاشماسینین اساس مدعالاریندان بیری اولان زنگهزور دهلیزینین آچیلماسییلا باغلی ارمنی سیاستچیلرین سون گونلر پوزوجو، یاپیجی اولمایان توتوم سرگیلهمهیه باشلامالار، پاشینیانین گونئی قافقازداکی روسیا-تورکیه اوزلاشماسینین، اردوغان و علییئو طرفیندن تکلیف ائدیلهن چوخطرفلی بؤلگهسل امکداشلیق مودلینین روحونا ضد اولاراق گاه باتی اؤلکهلرینی سرحد مشاهدهچیسی قیسمینده بؤلگهدهکی پروسهلره موداخیلهیه چاغیرماسی، گاه ایراندان مدد اومماسی اؤلکه سیاستینین سوروشکهن و ماجرپرست کاراکترینی گؤسترمکله بیرلیکده ارمنستانین موستقیل بیر دؤولت کیمی سیاست آپارا بیلمهدیینی ده گؤرمک باخیمیندان اؤنملیدیر.
بو سببدن ناتو توپلانتیسیندا گورجوستان و اوکراینانین عضولویه قبول مسئلهسی ده داخیل اولماقلا بؤلگهنین گلهجگی ایله باغلی قبول ائدیلهجک قرار و یا اوزلاشما مودللری، بایدن-اردوغان، بایدن-پوتین گؤروشونون نتیجهلری، بو گؤروشلرین تورکیه-روسیا ایلیشکیلرینین سیرینه نه شکیلده تأثیر گؤسترمهسی ارمنستانداکی سئچکی پروسهسینین نتیجهلریندن سئچکی سونراسی تورکیه و آذربایجانلا ایلیشکیلرین تنظیملهنمهسینه قدر حل ائدیجی اولاجاقدیر. اقتدارینی قورویا بیلمک اوچون دییشکهن سیاست ایزلهیهن پاشینیان باتی و روسیا آراسیندا دنگهیه اویناماقدا، یوخاریدا قید ائتدییم گؤروشلرین نتیجهسی بللی اولانا، سئچکی باش توتانا قدر نورماللاشمایا، باکی ایله ایروانین بیر-بیرلرینین اراضی بوتؤولویونو تانیماسی شرطی ایله ایمضالاناجاق نهایی باریش آنلاشماسینا گؤتورهجک آددیملاری لنگیتمکده و یا مسئله اطرافیندا اؤز سیاسی ماراقلارینا اویغون تهلوکهلی حملهلر ائتمکدهدیر. ارمنستان حاکمیتینین سرحد مسئلهسی اطرافیندا سرگیلدیی ییخیجی توتوم آنکارا و موسکوانی قارشی-قارشییا گتیرمک، الده ائدیلهن آنلاشماسی پوزماق، باتییا 'موناقیشه حل ائدیلممیشدیر، گونئی قافقازداکی پروسهلرده رول آلماق ایمکانینیز واردیر' مئساژی وئرهرک اونلاردان دستک آلماق نیتینه حسابلانمیشدیر. باشباخانین معاوینی م. قریقوریانین بؤلگهده بوتون ارتباطلارین آچیلماسی اوچون قورولان اوچطرفلی کمیسیونون ایشینده ارمنستانین ایشتیراکی دایاندیریلمیشدیر بیاناتینا دا بو پریزمادان باخماق لازیمدیر. مغلوبیت سونراسی تسلیمیتچی، ساتقین ایتیهاملارییلا قارشیلاشان پاشینیان بو آددیملارییلا هم ده رقیبلرینین آرگومانلارینی اللریندن آلاراق علاوه قازانج الده ائتمهیه چالیشماقدادیر.
فقط سیاسی قازانج مقصدیله سرحد تخریباتینا گئدن پاشینیانین روسیانین کنترلونداکی کولکتیف گوونلیک آندلاشماسی هؤرگوتوندن گؤزلهدیگی دستگی آلابیلمیینجه اوزونو باتییا چئویرمهسی، پاریس سفری زامانی وئردیگی مئساژلار و مینسک قروپونو تکرار دیریلتمهیه چالیشماسی آنکارا-باکی-موسکوا خطیندهکی یاخینلاشمانی دا آرتیراجاقدیر. پاشینیانین پاریسده ۱۰ نوامبر آنلاشماسینی کاغیذ پارچاسی آدلاندیراراق بؤلگهدهکی هئچ بیر مسئلهنی حل ائتممیشدیر دئمهسی امینهم کی، هر اوچ اؤلکهنین قرار وئریجیلرینین ده دقتیندن یایینمامیشدیر. ارمنستان اوچون چتین اولدوغو قدر ده مرکب اولان بئله ژئوپولیتیک کونفیگوراسیون شرایطینده گئچهن بو سئچکی کامپانیاسی خاریجی تمایله گؤره تصنیف ائدیلهن، میللتیندن دئییل باشقا یئرلردن تعلیمات آلان ارمنی سیاسی قوهلری آراسینداکی سیاسی ایفشا پروسهسینی ده سورعتلندیرمیشدیر. داخیلی سیاسی حسابلاشما و اقتدار موباریزهسی اوچون حتی ارمنستان اوردوسونون، عسگرلرینین ده آلت کیمی ایستیفاده ائدیلدیگی گؤرولمکدهدیر. پاشینیانین ارمنستان-آذربایجان سرحدینده باش وئرهن حادثهلر، مغلوب ارمنی اوردوسونون آجیناجاقلی وضعیتیله باغلی عصیانکار گئچمیش قرارگاه رئیسی و ژنراللاری اتهام ائتمهسی، اوردونون اؤلکه سرحدلرینی قوروماق یئرینه سیاستله مشغول اولدوغونو ایفاده ائتمهسی، قارشی طرفین ده باشباخانی اوردونون ایلکین احتیاجلارینی قارشیلاماماقلا سوچلاماسی بو دوروما بارز نومونهدیر. سئچکیلرده پاشینیانین اساس رقیبی اولان گئچمیش پرزیدنت کؤچاریانین دا ارمنستان اوردوسونون مقصدیؤنلو شکیلده پاشینیان طرفیندن ضعیفلدیلدیینی، آرتیق سرحدلرینی قورویاجاق گوجونون بئله قالمادیغینی بیان ائدرک روسیانی یگانه حمایهچی و قورتاریجی قیسمینده تقدیم ائتمهسی اؤلکهنین آجیناجاقلی وضعیتینی تصوور ائتمک باخیمیندان موهومدور.
بو معنادا سووئت اتفاقینین داغیلماسیندان سونرا ارمنستانین ایلک پرزیدنتی اولان، حاضردا سئچکیلرده ایشتیراک ائدن ارمنی میللی کونگرهسینه ده لیدئرلیک ائدئن لوون تر پتروسیانین آچیقلامالاری دا ماراقلیدیر. سئچکینین گؤزده آدایلاری اولان پاشینیان و کؤچاریانی اؤلکهنی وطنداش ساواشینا آپاران ایکی رقیب قوه کیمی کاراکتریزه ائدرک بیرلشدیریجی میسیونلا خالقدان دستک آلمایا چالیشان، پاشینیانی بؤلگهده باش وئرهن سیاسی پروسهلرین ماهیتینی ایدراک ائتمکدن عاجز، اینتلکتوال درینلیگی اولمایان بیر فیگور کیمی تصویر ائدن، کؤچاریانین ایسه یئنی فلاکتلره قاپی آچاجاق ساواش طرفداری، انتقامچی بیر سیاستچی کیملیگینی اؤن پلانا چیخاران پتروسیان آذربایجان و موناقیشی ایله باغلی ایللردیر آپاریلان یانلیش و اوزلاشماز سیاستی ده تنقید ائتمکدهدیر. او، آچیقلامالاریندا بؤلگهنین تاریخی–سیاسی رئاللیقلاری و ارمنستانین دئموگرافیک دورومویلا اویغونلاشمایان «دنیزدن دنیزه بؤیوک ارمنستان» خیالینین دا آرتیق ایفلاس ائتدیگینی ایفاده ائدرک تورکیه و آذربایجانلا نورماللاشمانین آلتئرناتیوینین اولمادیغینی دا گؤسترمیشدیر. پتروسیانین چیخیشی آذربایجان- ارمنستان موناقیشهسینین تاریخینه ایشیق توتماق، باکینین صبر و اوزاقگؤرهن استراتژیک حسابلامالار، عاغیللی خاریجی سیاست و گوج توپلاما یولویلا زامانی اؤز خیرینه ایشلهدهرک نئجه تورپاقلارینی ایشغالدان آزاد ائتدیگینی آنلاماق، اردوغان تورکیهسینین بؤلگهده یوکسهلهن رولونون هانسی پروسهلره زمین حاضیرلادیغینی گؤرمک باخیمیندان دا اؤنملیدیر. آرتیق تاریخی تورک مسلمان یوردو اولان زنگهزور دا داخیل اولماقلا بؤلگهنین بوتون سیاسی و جغرافی یوکسکلیکلرینده باکینین قیدسیز-شرطسیز اوستونلویو قبول ائدیلمکده، حاکمیته کیم گلیرسه گلسین سئچکی سونراسی فورمالاشاجاق ارمنستان رهبرلیگینین بو رئاللیقلاری نظره آلاراق کریتیک قرارلار وئرمک مجبوریتینده قالاجاغی گؤرولمکدهدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
اورتا آسیا اؤلکهلرینین عرب اؤلکهلری ایله ایلیشکیلری گلیشیر
اورتا آسیا دؤولتلرینین باشقا اؤلکهلر و یا اولوسلارآراسی تشکیلاتلارلا ایلیشکیلرینده اورتاق فعالیتی گلهنک حالینا گتیرمیش اولماسی سئویندیریجیدیر
آذربایجان جمهوریتی جمهورباشقانی ایلهام علییئوین آوروپا سفری
جمهورباشقانی علییئو، ارمنیستان رهبرلیگینین سیاسی ارک گؤسترهبیلمهسی دوروموندا، ایکی اؤلکه آراسیندا باریش آنلاشماسی ایمضالامانین یاخین واختلاردا مومکون اولاجاغینی بیلدیردی
اؤزبکیستان جمهورباشقانی میرضیایئوین عربیستان سفری
جمهورباشقانی میرضیایئوین وئریملی گئچهن ایلک سعودی عربیستانی سفریندن سونرا ایکی اؤلکه ایلیشکیلری داها دا گلیشهجک، اؤزبکیستاندا عرب سرمایهلری آرتاجاق


text:
الکترومغناطیس مئیدانی
الکترومغناطیس مئیدانی فیزیکال بیر مئیدان دیر. بو مئیدان سورعتی دییشکن الکتریک ذرّهلردن تؤرنیر. بو مئیدان الکتریک مئیدانی و مغناطیس مئیدانینین ترکیبیندن یارانیر. ماکسول موعادیلهلری الکترومغناطیس مئیدانینین نئجه یارانماسی و دییشمهسینی توضیح وئریر. ایشیق بیر الکترومغناطیس میدانی اولاراق الکترومغناطیس مئیدانی کیمی 300 مین کیلومتر ثانیه ده سورعتی واردیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Electromagnetic_field»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (19 نووامبر 2015 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ایراندا چاتیشما
چاتیشما نتیجهسینده ایکی بسیجی حیاتینی ایتیردی
ایرانین سیستان و بلوچستان ایالتینده گوونلیک گوجلری ایله سلاحلی بیر قروپ آراسیندا چیخان چاتیشمادا ایکی گوونلیک گؤرهولیسی اؤلدو.
ایالتین مرکزی زاهدان شهرینه باغلی کورین بؤلگهسینده گوونلیک گوجلری کیملیگی هله معین اولونمایان سلاحلی بیر قروپ آراسیندا چاتیشما چیخدی.
چاتیشما نتیجهسینده ایکی گوونلیک گؤرهولیسی حیاتینی ایتیردی.
سون هفتهلرده بؤلگهدهکی سلاحلی قروپلارلا ایران گوونلیک گوجلری آراسیندا چاتیشمالارین آرتدیغی گؤرولور.
عینی ایالته باغلی میرجاوه شهرینده ۲۵ ژوئینده چیخان چاتیشمادا ۳ سرحدچی اؤلموش، سالدیرقانلاردان ۳ونون اؤلدورولدوگو بیلدیریلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
سوریهده روس اوچاقلاری سیغینماچی دوشرگهسینی ووردو
روس ساواش اوچاقلارین ادلب اطرافیندا کفر لوسین بؤلگهسینهکی سیغینماچی دوشرگهسینی هدفه آلدی
محسنی اژهای عتراضلارا دستک وئرهنلرین یارغیلاناجاغینی بیلدیردی
ایراندا بعضی مشهور ایدمانچی و صنعتچیلر یایینلادیقلاری مئساژلارلا اعتراضچیلارا دستک اولوب، گۆونلیک گؤرهولیلرینین موداخیله شکلینه تپکی وئرمیشدی
روسیادا اوخولا سلاحلی سالدیری
سالدیریدا آرالاریندا اوشاقلارین دا اولدوغو ۱۳ نفر حیاتینی ایتیردی، ۲۱ نفر یارالاندی


text:
تسلیت
باشینیز ساغ اولسون دوست!
چوخ تاسفله کرونا ویروسا یولوخما سببیندن یئنه ده چوخ سئویملی و عزیز بیر دوستو ایتیردیک. تانینمیش موسیقی خادیمی و صنعتکار، آذربایجان ادبیاتینین قایغیکشی حؤرمتلی «ابراهیم تفضلی(اشکریز)» جنابلاری اؤز حیات یولداشی عزیز «منیر خانیم سینایی»نی آذر آیینین ۲۳نجی گونو تهرانین مسیح دانشوری خستهخاناسیندا بیر یوللوق ایتیردی.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری آدیندان بو آغیر ایتگینی حؤرمتلی صنعتکار و عزیز دوستوموز ابراهیم اشکریزه، سئویملی ائولادلاری سئویل خانیما و عزیز ارسلانا، ائلهجهده تفضلی(اشکریز) و سینایی عائلهلرینه، ساهر ادبی مدنی درنهیینین عضولرینه، آذری فصلنامهسینین اداره هیاتی و امکداشلارینا، ائلدار موسیقی گروهونا و دوست تانیشلارا تسلیت دئییر، سئویملی دوستوموز منیر خانیمین اونودولماز خاطیرهسینی عزیزلهییریک.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۴/۰۹/۱۳۹۹


text:
نوروژ
نوروژ، یادا رسمی آدیلا نوروژ شاهلیغی، اوروپانین قوزئیینده یئرلشن بیر اؤلکه دیر. نوروژ ۳۸۵٬۲۵۲ کیلومتیر مساحت ایله، ۵٬۴۲۵٬۲۷۰ نفر جمعیتی واردیر.[۱] بۇ اؤلکه دوغودان سوئدله قوزئیدوغودان ایسه روسیه و فنلاند ایله قونشودور.
آد[دَییشدیر]
تاریخ[دَییشدیر]
۸. - ۱۱. یوزایل قرنلرینین آراسیندا نروژده وایکینقلر آدیندا بیر قبیله حوکومت ائدیردیلر. وایکینقلر کی ساواشجی بیر قبیله تانینینلار، غربده بویوک بریتانیا، ایسلند، قرینلند و حتی شومالی آمریکایا قدر گئدیب اوز مستعمرهلری ائدمیشدیلر. ۱۰۰۰-جی میلادی ایلین حدودوندا مسیحی مبلغلر مسیحیت دینینین یایماسینا باشلادیلار. نوروژ شاهی بیرینجی هاکون مسیحیت دینینی قبول ائتدی و اونون اوغلو بیرینجی اولاف نوروژده ایلک مسیحی کلیسانی قوردی. ۱۰۳۰-جو میلادی ایلینده نوروژ دانمارکلار الینه دوشدو و نوروژ، دانمارک شاهینین قوردوغو ایمپیراتولوغونون بیر پارچاسی اولدو.
۱۳۶۳-جو میلادی ایلینده نوروژین آلتینجی شاهی، هاکون دانمارکین دوردونجو شاهی والدمارینین قیزی بیرینجی مارقریت ایله ائولنیب و ایکی اؤلکهنی بیر بایراق آلتیندا بیرلشدیردی. آیریجا هاکون سوئدین سلطنتی عائیلهسینه باغیلیدیر. اونداکی اولاف بو ائولنمکین اوشاخی آز یاشدا ۱۳۸۷-جی میلادی ایلینده وفات ائتدی، بیرینجی مارقریت شاهلیقا یئتیشدی و نروژ، دانمارک و اونلارین مستعملری (فارو جزیرهلری، ایسلند، قرینلند و فنلاند) بیرلشدیریب کالماربیرلیقی آدی آلتیندا بویوک بیر اسکاندیناوی ایمپیراتورلوغونا تبدیل ائتدی.
۱۵۲۱ میلادی ایلینده نوروژ کالماربیرلیقییندن چیخدی و ۱۸۲۱ میلادی ایلینه قدر نوروژ-دانمارک آدیندا دانمارکایله بیر شاهین طرفیندن ایداره اولونوردو. ۱۸۱۴-جو میلادی ایلینده ناپلئون ساواشلاریندا دانمارک سوئده مغلوب اولوب و مجبور اولدی نوروژی سوئده وئرسین، آما نوروژلیلر سوئدین بایراقینین آلتیندا اولماقی ایستمیردیلر و چوخلو چالیشمالاردان سونرا ائلیه بیلدیلر اوز ایستیقلاللارین سوئددن آلسینلار.
بیرینجی دونیا ساواشیندا نوروژ طرفسیز قالدی آما ایکینجی دونیا ساواشیندا طرفسیز قالما نیّتیله ۹ آوریل ۱۹۴۰ دا نازی آلمان طرفیندن ایشغال ائدیلدی و ۸ مه ۱۹۴۵ نازی آلمانین تسلیم اولماقینا قدر ایشغال آلتیندا قالدی. ۱۹۴۹ دا نوروژ ناتونون عضوی اولدو. ۱۹۷۲ و ۱۹۹۴ میلادی ایلینده اولان رفراندوملاردا نوروژ خالقی نوروژین اوروپا بیرلیقی قوشولماقین ایستمدیلر. ایندیلیکجهده دونیا بیرلشمیش میلتلر سازمانی (سازمان ملل) نوروژی دونیانین اَن پیشرفته اؤلکهلریندن بیری ساییر.
جغرافیا[دَییشدیر]
هاوا دورومو[دَییشدیر]
دوغا[دَییشدیر]
سیاست[دَییشدیر]
دولت[دَییشدیر]
پارلمان[دَییشدیر]
اداری بؤلونوش[دَییشدیر]
حقوق[دَییشدیر]
خارجی ایلگیلر[دَییشدیر]
اوردو[دَییشدیر]
ساغلیق[دَییشدیر]
ایقتیصاد[دَییشدیر]
توپلوم بیلیمی[دَییشدیر]
کؤچمه[دَییشدیر]
جمعیت[دَییشدیر]
دین[دَییشدیر]
دیل[دَییشدیر]
فرهنگ[دَییشدیر]
سینما[دَییشدیر]
چالغی[دَییشدیر]
ادبیات[دَییشدیر]
آراشدیرما[دَییشدیر]
معماری[دَییشدیر]
اردم[دَییشدیر]
یئمک[دَییشدیر]
ایدمان[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
==قایناقلار==
- ^ Population, 2022-01-01 (no). Statistics Norway (2022-02-23). یوْخلانیلیب2022-02-23.
قایناقلار[دَییشدیر]
- نوْروژ
- ناتو اؤلکهلری
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر
- نوروژ
- شومالی اوروپا اؤلکهلری
- اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
- Members of the Nordic Council
- ایسکاندیناوی اؤلکهلر
- States and territories established in the 870s
- 872 establishments
- ۱۸۱۴ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- ۱۹۰۵ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- اوروپادا اؤلکهلر
- Christian states


text:
سئودا دئدیگین هر کسه میدان اولا بیلمز « صمد وورغون»
– … من بیلمیرم نییه هامی گلیر منیم اوستومه؟! نییه هامی منی قارالییب؟! فروغ گئدیر فخری گلیر، فخری گئدیر میرآغا گلیر، او گئدیر حاج مؤحسون گلیر؛ ایندی ده بو یازیغی یوز آغاج یولدان چکیب گتیریبلر کی نهدی نهدی خانیم انتر اوینادیر، بویور گل تاماشییا. بولار گؤردوکجه من آبیریما سیخیلمیشام داهی دا یئینلیرلر. دای دئمیرلر کی بابام، آدامین طاقتینین بیر حددی وار. یبر بئله قیسنامییاق دووارا بونو. یازیقدی آخیی! تکجه منی قارالییبلار، بیرینین آغیزیندان وار گلمیر دئیه اوتور یئرینده آرواد! فیرتانا دهبتمه بو ائوده! بسدی،… ال چک آخیی! نه خئیر، ال چکن دئییل او. اونو تانیرام من. منیم آبیر – حیثیتیمی بو شههرده آپارمیینجا بوشلییان دئییل او! او بیریلری ده اونون تاییدیلار، هاممیسی بیر بئزین قیراغیدیلار، هامیسی. برمالا ال بیر اولوبلار منی دیغلادالار. بیری تاپیلمیر دئیه بابام ائرمنی مسلمان ائلیرسیز؟! بوراخین بو یازیغی، بوراخین بئش گون عؤمورو قالیب قویون اؤز دردینه یانسین قورتولسون. بئله نه ایستیرسیز بونون جانیندان، نه وئریب آلا بیلمیرسیز؟!
قیز ایچین چکیر، یئنیدن آغلاماغا باشلاییر:
– سیز الله عصبانی اولمایین آااجان! سیز کی آبانین قیلیغین بیلیرسیز، اؤزوز بیر جور یولونا سالین. راضی اولمایین دوس – دوشمان ایچینده باش آشاغی اولاخ. بیزه رحم ائلهیین آااجان، رحم ائلهیین!
– بالا سنین هئش بیر زاددان خبرین یوخدو آخی. نهیه آغلاییرسان؟ گؤزووون خیراسین آخیدینجا دور گئت بؤیوک باجیوین یانینا، بیر سوروش گؤر جریان نه تههرایمیش؟ یانی من قودورموشدوم عؤمورومون بو واختیتدا اویونا گیرم، خلقی اؤزومه گولدورم؟ عاغلیمی یئمیشدیم؟ بابام واللاه بیلاه اؤزو ائلهدی. قیر- ساققیز کیمی یاپیشدی یاخامدان ال چکمهدی، یوخسا منیم نه وئجیمهایدی اؤزومو سالام دردسره؟ اؤزو اؤلچوب، اؤزو بیچیب، ایش ایشدن سوووشاندان سورا باشلاییب اربعین شبئهینه.
قیز لئچگینین اوجویلا گؤزونون یاشین سیلیر. حاجی میر قافار تازاشدان دوو گؤتورور:
– ثاواب دالینجا گزن کؤپک، دی اوتورسون چکسین دآآ! نه جور اولدو بس؟ مؤمون – مقدس خانیمین بیردن بیره اوزو دؤندو، قاراچی کیمین اؤزون باشا چالیر! اوشاق گؤزو قوخودور؟ او اونون خام خیالیدی، بیر دفه یئریمدن اوینادیم بسدی. او پوخ یئدیگیمه دوشور دوشسون، آمما من توپوردویومو یالییان دئییلم. اؤزون آساجاق آسسین، بوغاجاق بوغسون، والسلام!
قیز یئنیدن آغلاییر. دوزونه باخسان آغلاماقدان سووای آیری بیر ایش ده گلمیر اونون الیندن.
ایکی آی تمامدی ائوده سؤز- سوو گئدیر. دئییب دانیشمالار هئچ بیریئره چاتماییب، هامی یورولوب اوتوروب، آمما بو هله تازه نفسدی. آدی بدرالساداتدی. ائوده بدری چاغیریلیر. ائوین سون بئشیگیدیر. هامیسی بیر ایلدی ار ائوینه گئدیب. باشقا بیر شههرده یاشاییر. اورتانجیل باجیسی فخرالسادات تلفن واسیطهسیله اونون کورکونه ائله بیره سالیب کی بیرجه لحظه دایانمادان چادیرا – باشماق اولوب بیرینجی ماشینلا یولا دوشوب گلیبدیر. حاج اکرم خانیم دا بونا چوخ اومود باغلاییب، دئییر بلکه آتاسی قوربت یئرینه دوشموش سون بئشیکلرینین اورهیینی سیندیرمایاجاق؛ آمما نظره گلن بو دا بیر ایش گؤره بیلمهیهجک. چونکو حاج میر قافار قیزینین ایلک باسقیسینی سوووب، اونون تووون آلیبدی. ایندی ایسه صؤحبتین بیر آنجا آرا وئرمهسین فرصت سانیب بورکون گؤتوروب یئریندن قالخیر. -«قیزیم، سن یولدان گلیبسن یورقونسان، بیر آز دینجل، من ده گئدیم دوکانا بیرباش چکیم گلیم!»- دئیه، اوتاقدان چیخیر.
حاج اکرم خانیم اونون آیاق سسینی ائشیدیر، آیاغا دورور، پردهنین قیراغیندان حیطه باخیر؛ حسرتله آرخادان ارین ایزلهیهرک کؤکس اؤتوروب، قاییدیر گلیر اوزانیر. بیر نئچه لحظهدن سونرا بدری اوتاغا گیریر؛ بیر بوجاغا سیغینیب اوتورور. گؤز آلتیلا آناسینا باخیر؛ اوزاندیغی یئرده باخیشی تاوانا دیرهنیب قالمیشدی. باخار کورایدی سانکی. اوزون زامان هئچ بیری دانیشمیر. نهایت حاج اکرم خانیم اؤزیله دانیشان کیمی دیله گلیر:
– گئتدی؟
بدری اودقونوب دئییر:
– گئتدی دوکانا بیر باش چکه گله.
حاج اکرم خانیم آه چکیب دئییر:
– همیشهکی ماهناسیدی. اکیلیر گئده اورا. بو آلتی آیدا هامیسی ییرمی گون دوکاندا اولماییب. شاییردلاریندان سوروشموشام. دئین یوخدو آخی ناانصاف قوربتدن گلن قیزیوین یانیندا اقلیکم بیر ساعات اوتورایدین! دؤزممهدین، قورخدون دوداغی اوچوخلویا؟!
بدری دئییر:
– آبا، دئدی قاییدیرام.
حاج اکرم خانیمین سسی سانکی قویودان چیخیر:
– اینانما بالا، اینانما، یالان سؤزدو. قویروق اله وئرمیر او. دانیشیقدان قاچیر. گئدیب ایلیشسه اورا، اوش گونه قاییتماز. اونو من تانیرام. هامینی آتیب فقط اونو توتوب. من باشارمادیم دا آ، نئینیم. قوجا قودوردان معجونون دوزتمهسین من باشارمادیم. فخرییه دئدیم. دئدیم اونو ائو – ائشییندن ائلهمه! چکیب گتیرمه اونو، باخمادی. سنی ده چکدی گتیردی، آمما فایدا ائلهمز. دای نئینیم؟! آللهدان قورخماییدیم اؤزومو وصل ائلییدیم برقه، هامینین جانی قوتارییدی. اوتوز سکگیز ایلدن سونرا من بو ائوده آرتیق تیکه اولدوم دآآ، آرتیق تیکه!…
بدری ساخلاشا بیلمهییب آغلاییر. حاج اکرم خانیمین لحنی اوخشامایا چئوریلیر:
– آلله سن اؤزون منه بیر انجام چک آلللاه! سن اؤزون مننن قاسیمین دیوانین ائله آلللاه!! گؤر نئجه منیم ایستی آشیما سویوخ سو قاتدی. گؤر نئجه منی اؤز ائویمده ذلیل ائلهدی. دای نئینیم قاسیم، آلله قاباغوندا بورج ائلهسین! سن کی منی یاندیردین، جییاریوین باشی آلازلانسین به حق فاطیمه زهرا! آخی نئیلهمیشدیم، پیس قئیننهایدیم سنه؟ اؤزومون، بالالاریمین بوغازیندان کسیب سنی ائو ائلهدیم، منیم قاباغیما بئله چیخاسان؟! دای نئینیم، آلله قاباغیوا چیخارتسین! سن کی منیم امهگیمی ایتیردین به حق غریب آغا امام رضا زحمتیوین بهرین گؤرمهیهسن، هئش قازاندیغیوی یئمییهسن!
قاپی چالینیر. گلن فروغالساداتدیر. ایکی باجی قوجاقلاشیرلار. بدری باشین بؤیوک باجیسینین چیینینه قویوب هؤنکورتویله آغلاییر. فروغ سوروشور:
– بو سؤز- سووا گؤره آغلاییرسان، یوخسا آیری بیر شئی اولوب منیم خبریم یوخدو؟
بدری دئییر:
– دای نه اولاجاغایدی؟ آخی بس نییه قویدوز بئله اولا؟! انصافیزا نه گلمیشدی؟ کئشگه یولدا ماشین آشایدی، من اؤلئیدیم، آبانی بو حالدا گؤرمهیئیدیم. سیز کی بوردایدیز بس نییه بیر ایش گؤرمهدیز؟
فروغ در حال دویور کی آناسی بدرینی دولدوروب. گؤز اوجو آناسینی سوزهرک دئییر:
– بالام مسئله صاحاب اؤزو ایستهیه – ایستهیه بیزیم الیمیزدن نه گله بیلردی. بودو باخ ایمانیندان دئسین، یوز دفه یالواریب دئمهدیم آبا سال الدن، بئله ایشلر بیزه یاراشماز؟ دئمهدیم آبا اونون بونون سؤزونه آللانما. یوز دفه دئدیم، دئدیم آبا شیخ مفید چیخیر منبره آغیزینا آغیلینا گلنی دانیشیر؛ ایمانیم الله آماناتی بلکه ده اؤزونه یول آچیردی. نئجه ده کی آچدی. گئتدی بیرین آلدی گتیردی اوتورتدی یوخاری باشدا. هله بو ظاهیردی، الله بیلیر دالدا نه وار… ایشیم اوندا یوخ، بیزه نه؟ آمما یالواردیم دئدیم آبا آللاها خاطیر بیزی سؤز – سووا سالما، سؤزه باخ! باخمادی قیررا میر یاپیشدی کی حاجی بیرین آل! ثاوابدی. قوی ائو ایشیگه او یئتیشسین من ده مر – مچیدیمه یئتیشیم. بیلمیرم، حضرت فاطیمه خانیمی یوخودا گؤرموشم. او دونیادا نه جور اولار، نه تههر اولار…، خلاصه بیز نه قدهر چوخ دئدیک بو آز ائشیتدی. ایندی باجیما قوربان ایش – ایشدن سوووشاندان سورا منیم الیمدن نه گلر؟ واللاه بیلاه هئش نه گلمیر. نه منیم نه اؤزگهسینین الیندن بیر ایش گلمیر. بئله باجی دالدان آتیلان داش توپوغا دهیر.
حاج اکرم خانیم گؤزون قییب آلتدان – آلتدان فروغا باخیر. فروغون سکوتون گؤروب دئییر:
– خوب! داهی؟ قالمیشی؟!
فروغ یئنیدن باشلاییر:
– واللاه او دا کی قالیر حاج آغایا، آدام اؤلهجکدی، راضی دئییلدی. یانی اوول کی شوخلوق بیلیردی، سورادا کی گؤردو جیددیدی؛ ایندی اللهییعلم اورکدن دئییردی یا ترهزی گؤتو یئره دؤیوردو، آنجاق دئییردی منه یاراشماز. منیم آبیر حیثیتیم وار، گلینیم، کورهکهنیم وار. یاراشماز. جاماعات منه گولر، بوشلویون! آمما آبا گیردی قیلیغینا؛ ایندی الله بیلر نئجه قوش دیلی اوخودو، آنجاق راضی ائلهدی. ایندی باجی، هامینی بوراخیب یاپیشیب مننن قاسیمین یاخاسیندان. من کی هئچ، اوول بیر گوندن من یازیغین دوواری آلچاقایدی؛ آمما دئییرم آبا، قاسیم اؤزگه اوغلودو. بیر بئله قیسناما دووارا اونو! بیر بئله قارقیش ائلهییب نیفرین چکمه! اؤزو جهنم، ایندی اوتانمازلیقدی منیم اوغلوم جبههدهدیر. ایندی بو ساعات او توپ توفک قاباغیندادی.آخی بس، انصاف…انصافیوا…
قههر فروغون بوغازین بیچیر، سؤزون یاریدا قویور. فخری ده فروغا قوشولوب ایکی باجی آغلاشیرلار. حاج اکرم خانیم سرت باخیشیلا صحنهنی سوزور. مظلومیت ایزی اوز- گؤزوندن چکیلیر. صیفتی آجی نیفرتله بویانیر. باجیلار خئیلک آغلاشیب سونرا اوونورلار. حاج اکرم خانیم اوزون زامان بئزگین گؤزلرین قییب فروغا باخیر. سانکی اونون سؤزونون قالمیشینی گؤزلهییر. دوداقلاری بیر- بیرینه سیخیلدیقدان رنگین ایتیریب عننابییه چالیر. انگی تیترهییر. فروغ دانیشمادان الینده کی توخومما میلیایله خالچانی دئشهلهییر، گاهدان بیر ده ایچین چکیر. حاج اکرم خانیم سوکوتون اوزانماسیندان بئزیکیر، چتینلیکله اؤزون توپلاییب کسگین لحنایله دئییر:
– دئدیگین سؤزلرین هامیسین دوز دئدین، نه بیر کلمه اویان دئدین، نه بیر کلمه بویان؛ آمما اصلی مطلبه چاتاندا باشلادین قاراچیلیغا. بوراخ تولکولویو فروغ! دئمیشم من، منیم سننن ایشیم یوخدو. سؤزوم سنین اریندهدی. دئ قوی سؤز ایچ اولسون! دئ قوی بو دا بیلسین منیم باشیما نه گلدی!
فروغ یورغون لحنایله سؤزه گلیر:
– آلله آمان! یئنه دئدیگین دئییر هاا! بابام قران بیزه قنیم اولسون اگر بیز بو ایشی بیله – بیله گؤرمیش اولاق. قارا یولا من بؤیوک اولئیدیم. کئشکه منیم قیچیم سینئیدی گئتمهییدیم بو ایشین دالیجا. آخی اؤزوز یوللادیز داا ناانصاف. مگر سن اؤزون اوتورمامیشدین حاج آغا دئدی فروغ قاسیمینان گئدین بیر موناسیبین تاپین قویون آبانین سؤزو کسیلسین. آخی بس من نه دئیئیدیم؟ دئیئیدیم گئتمیرم!
فروغ اوزون بدرییه چئویریب سؤزونون دالیسین توتور:
– سوروشدوق دئدیلر بنیادین آلبومو وار، گئدیرلر اورا عکسلره باخیب سئچیرلر. گویا قاسیمین اوردا تانیشی واریمش، سوروشور، دئییر بئله بیر شئی یوخدو. اؤزوز گئدین ائشیکدن بیرین تاپین، بیهنین آلین. البته بنیادین اوشاقلاری دا ائلییه بیلرلر معرفی ائلییهلر. سورا قاسیم اویاننان بویاننان سوراخلاشمیشدی بونو دئمیشدیلر…
سؤز بورا یئتیشنده حاج اکرم خانیم قندانین گؤتون یئره دؤیهرک باغیریر:
– هه!!…ائله سؤز بوردادی هاا، اصل سؤز بوراسیندادی. دئییرم آخی دیلین آغیزیندا قاراقانچیل اولسون قاسیم، یانی اولمازدی اوننان واز کئچهسن، یانی اوننان سووایی یوخودو؟ یانی سن اونو تانیمیردین قاسیم؟ بیر بئله بئناوا بئچارانین اری شهید اولوب هامیسین بوشلادین گئتدین یاپیشدین یوز گوماشتا یولا سالمیش او سلیطهدن؟ یانی سن بیلیمیردین او نه قیلیخدا بیر آدامدی؟ آخی من ثاواب دالیجا گزیردیم، یوخسا میتخانا آچیردیم؟ توو سنین او ذاتی سوتووه لعنت! نمک به حرام کؤپئیاوغلو. آخی انصافیلا دانیش فروغ آز مؤحنتین چکمیشدیم اونون؟ او کی ننهسی توممهتینایدی، اون ایکی ایل تمام باشیمدا اکدی، بئینیمده سوووردو؛ سسیمی چیخارتمادیم، دئدیم اولسون، اونون ائوینده منیم کسیگیم وار؛ بو دا بالاسیدی! آخیردا سود چکدی آپاردی. آخیردا زهرین تؤکدو منه. گئتدی بیر قحبهسین تاپدی گتیردی سئید اوجاغین میندارا چکه!…
بدری بارماغین دیشلهیهرک دئییر:
– وآآ، آبا؟!
حاج اکرم خانیم قیزینین سؤزون آلیر، آمما اؤزون اوندا قویماییب دئییر:
– دور آیاغا، دور او سووو وئر منه!
فروغ آناسینین بیر لحظه سو ایچمهسین فرصت سانیب، سؤزو آلیر:
– بدری اینان، قرانا آند اولسون بیر آی تمام گزدیک. دای آدام قالمادی کی سوروشمویاخ. چوخون دئدیلر، آمما هامیسی کر- کتلیدی. آخی نه جور اولاندان سورا او بو خانوادهنین بیر عضوی اولاجاغیدی. دئدیک یانی بیرین تاپاخ کی آدام ایچینه چیخارتمالی اولسون، اوتوروب دوروشوغون بیلسین. بو دا افسر آروادیدی. سونسوزایدی. بورالی دئییلدی. هر شئیین حسابین گئتدیک واللاه. دئدیک بئله اولسون کی قوهوم – قونشو ایچینده سؤزه قویماسینلار؛ اؤزون کی بیلیرسن دلیک آختاریرلار بارماق ائلییهلر. هله هئش زاد اولمامیش صفیهخانیم دئمیشدی: «قیزا نه آرواد آخی، اکرم اؤزونه کیلفت آختاریر دآآ!»
بو سؤزو ائشیدجک حاج اکرم خانیم قووورغا کیمی چیتلاییر:
– خئیر، من بیلیم ایمانیم بو سؤز صفیهنین سؤزو دئییل، بو لاپ سنین اؤز سؤزوندو. بونو قاباق دا بیر ایکی یول دئییبسن، جوابووی دا آلیبسان. ایندی ده دئییرم باجی من کنیز آختارمیردیم. لاپ بئله طیب خاطیرینن دئمیشدیم گئتسین بیرین آلسین، آمما بئله باجیما قوربان دئمیشدیم آرواد آلسین، جیندا یوخ، قاندین؟
بدری یئنه ده یالواریجی لحنایله اعتراضا قالخیر:
– آبااا، اللهها خاطیر آبا، بو سؤزلر سندن بعیددی. پیسدی آخی!
حاج اکرم خانیم یالقوزاق کیمی بدرییه ساری چؤنوب چیمخیریر:
– کس سسیوی سن! آبا، آبا، جیندانین قویروغو اولار، جیندا دئییل بس نهدی؟ آیاغین بو ائوه قویوب قویمامیش یئددی ائولی قونشو هالا – هیرناسیننان دیله گلدیلر. لاققیلتی –شاققیلتیسیندان دام دوواری ییخیردی او. باخ بونا، بو دا منیم قارینیمنان چیخان اوشاق! باخ گؤروم! اولمویا اونا بیر سؤز دئینده سیزه توخونور؟ لابد تعصصبین چکیرسیز، هه؟؟ ”
بدری بورنونون اوجوناجان سارالیر. دیلی توتار- توتماز دئییر:
– وآآ، کول منیم باشیما! نه تعصصبی؟ دئییرم هر نه اولاننان سونرا او ایندی آا جانین آروادیدی دآآ، یوخسا او کیم من کیم؟
حاج اکرم خانیم قیزینین مظلوم گؤرکمین گؤروب بالاجا یوموشانیر:
– قیز، بیلمیرسن کی بو ایکی آیدا کی بوردایدی نه اویونلار گتیردی منیم باشیما. خانیم ساعات سکگیزده یوخودان دوروردو، باش آچیق گؤت آچیق انیردی گلیردی آشاغی، ال اوزون یویوردو، قاییدیردی اوسته. باجی گؤزله گؤزون وار اولسون کی خانیم انیب گلهجک قلیانآلتییا؛ بیر ساعات تمام آینانین قاباغیندایدی، یاخ ها یاخ. چای قالیردی قورودا دوشابا دؤنوردو. هاچاندان هاچانا خانیم گلیردی. اؤز اؤزومه دئییردیم قیزا بو تویا گئدهجک گؤرهسن؟! قیز آخی هر شئیین بیر حددی وار. سیزه شوغلوزوممه اولوم اگر من گلین گئدهن گئجه بیر بئله بزنمیشدیم. خیلاصه، گلیردی کئچیردی آشپازخانییا، سلقئیله صبحانهسین یئییردی قاییدیردی اوسته. بیر ایشین قولپوننان یاپیشا تووبا، الین آغدان قارایا ویرمیردی. سونرا حاجییا دئدیم. دئدی قیزقئییته دئ قوی گلسین ائوین ایشین گؤرسون. اؤز اؤزومه دئدیم: وئی بالام نه جور اولدو؟! قیزقئییت هفته ده بیر گون گلیردی منیم ایشیمه ال آتیردی جانون چیخیردی پولون وئرهسن، ایندی دئییرسن هر گون گلسین. اوننان کئچنده قیزقئییت نه گونده پیشمیش پیشرهجکدی بیزه؟! مخلص اؤزو ییخیلان آغلاماز. جانیم بوینومایدی گرگ کی چکئیدیم. صوبدن ناهارا پیشیریب دوشوروردیم، تووبا دئیهسن آیاغین آشاغی قویوردو، یوخ. دئیهسن هئش بو آددا آدام بو ائوده یوخوموش. ناهار چاغی حاجی قاپینی چیققیلاتجاغین گؤروردوم اؤزونو جانی بی نفس یئتیردی قاپییا، آچدی. اینان آللهها امان وئرمیردی بیر قورو سلام علیک ده ائلییم کیشینن. خیلاصه سیفرانی سالیردیم، آزدان – چوخدان دؤشویوردوم. قیزا گؤروردوم پیرنخابلا گلدی اوتوردو سیفرانین باشیندا! ویی سنین قارینیوین ایچی یانسین آرواد! بس آدامدا بیر اوتاناجاق اوز اولماز؟ دای باجی سیفرا باشیندا نه اویونلاردان کی چیخمیردی. بیر قاش گؤز اویناتما کی دئمهیه گلمز. قویموردو او بیر تیکه زهرمار دا بوغازیمدان آشاغی گئده. ائله دؤنه دؤنه حاجینین بوشقابین دولدوروردو. بیر گون دئدیم کی، بالام گؤرک بو اوشاغدی، یوخسا اؤزونون الی یوخدو؟! قیز جاواب عوضینه دوندو منه هیریلدادی! دئین اولمادی آخی قه…، لاالاهه الا الله! هه… نه دئییردیم؟ هه ناهاری یئیندن سونرا قابلارین ییغیب یوماسینا بیرآلای – قولای ال آتیب اکی وئریب چیخیردی اوسته. حاجی دا بئش اون دیقه یالاننان باشین گیللهییردی، سورا سوزولوب گئدیردی اورا. سیزه شوغلوزوممه اولوم او ایکی آیدا بیرجه گون قویمادی کیشی ایکیندی چاغی گئده دوکانا. قاش قارالینجا اونو ساخلاییردی اوتاغدا. ائله اوزوم بال شربتییدی کی داشیییردی اوسته. اؤزونون کی اللهها شوکور دینی ایمانی یوخودو، منی ده مچید منبریمنن قویموشدو. قیزا واللاه قوخوردوم! قورخوردوم ائویمنن چیخام، اریمی کی الیمنن چیخاتمیشدی، ائوه ده صاحاب چیخا، اینانین! بیلمیرسیز نه عفریتهدی او…
گون ال – آیاغین ییغیشدیران زامان فخرالسادات گلیر. بیر بوکوم امتحان ورقهسی قولتوغوندا، اوغلونون الیندن یاپیشاراق ایچری گیریر. حاج اکرم خانیم اورتانجیل قیزین گؤرجک دئییر:
– آی فخری سن الله دیل دوداغیم قورویوب او سماوارا بیر باخ! ناهاردا نئجه کی قویوب گئدیبسن ائله ائلهییک. بیر ایستیکان چایدا بدرینین قاباغینا قوییامامیشام. ائله سؤیلهنیرم دا، فقط سؤیلهنیرم. دای نئینیم دا، دردلی دئیینگن اولار.
فخری سماوارا سو توکوب یاندیریر، بیر الینده مئیوه سلهسی، بیر الینده پیشخوری بوشقابی گلیر. اوتورارکن بدریدن سوروشور:
– آا جانلا دانیشدین؟
– هه، دانیشدیم.
– نتیجهسی نه اولدو؟
– هئش زاد! – دئیه، بدری آه چکیب، دیزلرین قوجاقلادی.
– معلومایدی نه دئیهجک! یوخ دای، فایدا ائلهمز، والسلام فایدا ائلهمز!
حاج اکرم خانیم آجی- آجی گولومسهییر:
– یانی سن حاجینین جاوابین قاباقدان بیلیردین؟
– حدس ویریردیم نه دئیهجک.
– وئی بالام! بس نه اوچون بدرینی ائو ائشییندن آوارا ائلهدین؟
– ایستهدیم او دا جریاندا اولا. بیر ده سنه ثابت اولا کی هئش کیمین الیندن بیر ایش گلمیر. هئی اوتوروب دئمییهسن منیمکیلر منه یانمیرلار.
فخری اینجیک باخیشلا آناسین سوزور، سونرا دئییر:
– آی آبا، آی آبا من سنه نه دئییم؟! واللاه بئجاها یئره اؤزووو یورورسان. او گون ده سنه دئدیم، دئدیم آبا آغیر اوتور باتمان گل. بوندان آرتیق اؤزووو یونگول ائلهمه. او آرواد بوشانان دئییل. باخمادین. آخی سن هئش کسین سؤزونه باخمیسان کی. باخسایدین بو اویونلار بیزیم باشیمیزا گلمزدی. آخی گؤر سن الله هانسی دیوانه اؤزو اؤز آیاغیلا گئدر اؤزونه گونو آختارار؟! آمما سنین بئینیوی مچیدده ائله دولدوردولار کی اؤزون بو ایشه قول قویدون هئچ، اؤزگهلری ده چکدین آرایا. سن بو ایشله تک اؤزووو یوخ، آآجانی دا بدنام ائلهدین. گؤر ایندی جماعت اونا نه گؤزده باخیر. من کی صؤحبتی دوشنده اوتاندیغیمدان اریییب یئره گیریرم واللاه. سن بیزیم باشیمیزی آشاغی ائلهدین. ایندی کی ایشی یئتیریبسن بو یئره، اقلیکم قوی دایانیب بوردا قالسین. بوندان آرتیق آبیر تؤکدو ائلهمه. کیشینی داها دا خاراب ائلهمه! اوننان کئچنده او یازیق آروادین گوناهی نهدیر؟ بئله آبا، بیز اونون ائلچیلیگینه گئتمیشیک، او کی گلیب بیزیم قاپینی دؤیمهییب. آللاها خوش گئتمز آخی. نئجهکی بویون آل، صاباح بوشا! یانی خلقین زندهیانلیغی اویون اویونچاغدی؟! آداما نه دئیرلر، بو سؤز ائودن ایشیگه چیخسا دای اونو ییغیشدیرماق اولماز. دونن بیر، بویون ایکی، منیم اریمین فامیللری منیم باشیما چالیرلار. هله من هئی اؤرتوب باسدیریرام کی بو قضییهنی دویمویالار؛ آمما آروادین بو ائودن کؤچمهسیندن شهلهنیبلر، هئی قورددالیرلار گؤرهلر نه خبر وار.
فخری بیر لحظه دورومسونوب سونرا دئییر:
– خیلاصه دئییم آبا، باخ، باشیوی قات اوروش نامازیوا؛ سسیوی چیخارتما، والسلام! یوخسا اگر بو فیکیرده اولاسان کی آروادی بوشاتدیراسان، باخ بو خام خیالدی، دای بو فیکری باشیندان چیخات!
حاج اکرم خانیم یئلی آلینمیش پیرهموس کیمی گورولتودن دوشور. هاچاندان هاچانا بوغوق سسی ائشیدیلیر:
– یوخ باجی باشیوا دؤنوم من بو زیپپیلتییا دؤزه بیلمهرم. هئش دئمیرم ده اونو بوشاسین؛ آمما ایکی کل بیر چیمنده اوتداماز. ایندی کی خیرچا گلدی سیش خییارادی؛ ائله منی قورتارسین. کبینیم حلال جانیم آزاد، والسلام. منی قورتارسین.
فخری سارسیلمیش حالدا دئییر:
– آی آبا سن الله بیر شئی دئ قوی عاغیلا سیغان اولسون!
فروغ استهزایلا قیمیشیر:
– بئله سؤز دئییر کی پیشمیش تویوغون گولمهیی گلیر!
حاج اکرم خانیم ایتی باخیشیلا اونون سؤزون کسیر:
– پیشمیش تویوق پوخ یئیر سنین قیریلمیشیننان منه گولر. آلله ویرمیش آدامین نهیینه گولرلر؟! بئله چکممیرم باجی، چکممیرم. بئله خیففته دؤزممیرم، قانیرسان؟ دؤزممیرم. دو گئت ارین کوپویوغلویا دئ قوی بوشاتدیرسین منی. دئ آرخایین اول مطلبیوه چاتدین. دئ گئتسین ننهسینین قبری اوستونه موشتولوق وئرسین، دئسین اکرمی ویردیم یئره!
فروغ آناسینین اؤزوندن چیخماسینی گؤرجک یئریندن قالخیر:
– آی آبا یئی، آلله آتاوا رحمت ائلهسین بیزی قارالاما! ائششگه گوجون چاتمیر پالانی نییه تاپداییرسان؟ او سن، او دا ارین. اؤزون بیلرسن. هر نه ائلیرسن ائله. آنجاق بونو بیلمیش بیل کی هئش بیر ایش گؤرممیهجکسن. فقط او بئچارانی دیغلاداجاقسان، والسلام!
حاج اکرم خانیم دئییر:
– او دیغلییان دئییل. سن آرخایین اول. او تزه سنین اریوین اوجوباتینا گونه چیخیب. نییه دیغلیر. من ساده ایمیشم. ایندییهجن اونو تانیمامیشدیم. دئمه چادیراسیزلیقدان ائوده قالیب. نه جور اولدو بس؟ منه گلنده نیققیلتیسیندان باش قولاغیمی آپاریردی، آمما ایندی تکه کیمی داغا داشا دیرماشیر؟ آغا جاوانلاشیب. اوسته چیخاندا پیللهلرین اوچون بیر ائلهییر. او دیغلییا؟! او تزه گؤتوایله قویماغا دوشوب!
فروغ قاپی آغیزیندا دایاندیقدا دیل اوجو دئییر:
– اونون دیغلاماسینا دئییل کی، اگر من سنی تانییرام، سن دیغلادارسان آخیر.
بو دؤنه حاج اکرم خانیم لاپ اود توتور:
– دیغلار دا کی دیغلار. جهننمه دیغلار، گورا دیغلار. لاپ دیغلاداجام. جانین دا آلاجام. هر نه اولاجاق قوی اولسون. او سققل کی مندن گئدیب هاندا وارا گئده ایتین گؤتونه یاپیشا! بورا باخ بورا! باخ منیم قارنیمنان چیخان بو عیفریتییه! گؤر نئجه منی ساشماغا فرصت تاپیب؟! ساغ الیم باشیوا اولسون فروغ. منه سؤز آتیرسان، هه؟ اورهییمه داغ قویورسان؟ بودا منیم پیس گونومده داریما دورماغیندی سنین؟ آللااااه اؤلدور قوتار منی، آللااااه! قوتار منی بو ذیللتدن، قوتااار…
بونلاری دئیرکن ال آتیر ساچلارینا. فروغ توواراخ قاپیدان چیخیب اکیلیر. بدری اؤزون یئتیریر آناسینا. اونون قولوندان آسلانیر. فخری یخچالا طرف قاچیب بیر لیوان سویلا ایکی دانا حب گتیریر. گوجی بیلاهایلا حبلری آناسینین بوغازینا سالیب سویو ایچیردیر. حاج اکرم خانیمی یئرینه سالیب اوستون چکیرلر. ایکی باجی اوزون زامان سسسیز اوتورورلار. حبلر تاثیرین باغیشلاییر. حاج اکرم خانیم زاریلتیدان دوشور. بدری دیزلرین قوجاقلاییر. فخری شاما بیر شئی حاضیرلاماق اوچون آیاغا قالخیر؛ تنهبینی ایکی یئره بؤلن قاپینین تایلارین باغلاییر. حاج اکرم یاتان بؤلومون چیراغین سؤندورور. او بیری تایدا سیفرا سالیر. بدری دیزین قوجاقلاییب ایچین- ایچین آغلاییر. فخری اونو سیفرا باشینا چاغیریر. بدری لئچگینین اوجویلا گؤزونون یاشین آلیر، سیفرانین باشینا کئچیر. باجیسیندان سوروشور:
– بس اکبر آغا فخری؟…
– «او ماموریتدهدی»- دئیه، اونون بوشقابینا خؤرهک چکیر. بدری ایکی اوچ تیکه یئییب یئمهمیش کنارا چکیلیر. سوروجو گؤزلرین فخریه دیکیر:
– فخری گؤرهسن نه جور اولاجاق؟
فخری «نه دئییم واللاه!» – دئیه، سیفرانی قاتلاییر. سونرا باجیسینین سوروجو باخیشیندان قاچا بیلمهدن دیله گلیر:
– سن ده اوولدن ایشین ایچینده اولسایدین بیر بئله گیجلمزدین. شیخ مفیدین تبلیغاتی، جیجی- باجیلارین ییغیشیب سفئهلهمهلری آبانی بدبخت ائلهدی. عمده باعث دا شیخ مفید اولدو…
فخری باشلاییر ماجرانین تفصیلینه…
قاپینین او اوزونده، حاج اکرم خانیم یاری اویغو یاری اویاق، بلکه ده هیککهسیندن بایغین بیر حالدا اوزانمیشدی. او فخرینین سؤزلرین ائشیدیر، آرا – بیر باشا دوشوردو:
– شیخ مفیدین سؤزلری آروادلارین ایچینه ولوله سالمیشدی…
بو جوملهنی ائشیدجک، شیخ مفیدین سؤزلری گورولتویله حاج اکرم خانیمین ذهنینه یاییلیر…
(بیرینجی حصهنین سونو)
سئودا دئدیگین هر کسه میدان اولا بیلمز « صمد وورغون»
یک پاسخ
-
آمان آمان بو شیخ موفبدلرین الینن


text:
دانوب چایی
دونای یا دانوب چایی (آلمانجا: Donau، روم. Dunărea، ماج. Duna، سئرب. ДyHaB، سلوواک Dunaj، بولق. ДyHaB، خورو. Dunav، اوکر. ДyHaй، لات. Danubius, Danuvius، ق.یون. Ίσtpoς) — آوروپادا وولقادان سونرا ایکینجی ان اوزون چای. اۇزونلوغو۲۸۶۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن دانوب چاییندان ثانییهده ۷۰۰۰ متر مکعب سۇ آخیر. و دلتای دانوبا تؤکولور.
دونای چایی آلمانییانین گونئیینده شوارتسوالد (Schwarzwald) بؤلگهسینده برئق و بریقاخ داغ چایلارینین 678 م یوکسکلیکدهکی دوناوئشینگئنده (Donau-Eschingen) بیرلشمهسی ایله مئیدانا گلیر. دوناوئشینگئن قصبه سیندن باشلایاراق کیچیک بیر کانال سایهسینده بریقاخ چایینا تؤکولدویو نؤقطهدن اعتیباراً چای دونای آدلانماغا باشلاییر.
دوناوئشینگئندن قارا دنیزه تؤکولدویو سولینا لیمانینا قدر اوزونلوغو 2779،0 کم-دیر. بونون 2415،0 کم-ای گمیچیلیک اۆچون یارارلیدیر. دونای چایی جوغرافی باخیمدان اوچ یئره بؤلونور: منبعییندن گئنو یاشاییش منطقه سینه قدر یوخاری دونای (988 کم)، گئنودن تورنو-سئوئرین شهرینهدهک اورتا دونای (860 کم)، بورادان منصبینهدهک آشاغی دونای (931 کم). منبعییندن دنیزه تؤکولدویو نؤقتهیه قدر آلمانییا، آوسترییا، سلوواکییا، ماجاریستان، خورواتییا، سئربییا، بولقاریستان، رومینییا، مولدووا و اوکراینا داخیل اولماقلا جمعی 10 اؤلکهنین تورپاقلاریندان کئچیر.
دونای چایی حؤوزهسینین ساحهسی 817 000 کم²، اوزونلوغو 1690 کم، ائنی ایسه 820 کم-دیر. بو هیدروقرافیک هؤوزهده یئرلشن موختلیف اوزونلوقدا 120-یه قدر چای دونای چایینا تؤکولور. بونلار آراسیندا 500 کم-دن داها اوزون اولانلار اینن (505 کم)، دراوا (894 کم)، تیسزا (966 کم)، سووا (861 کم)، موراوا (563 کم)، اولت (542 کم)، سیرئت (726 کم) و پروت (950 کم) چایلاریدیر.
گالری[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دانوب چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Danube»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- لاتین آذربایجان ویکیسی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Pages using infobox river without units
- چایلار
- جوغرافیا قارالامالاری
- دانوب چایی
- Danube basin
- International rivers of Europe
- Geography of Central Europe
- شرقی اوروپا جوغرافیاسی
- جنوبشرقی اوروپا جوغرافیاسی
- Rivers of Bavaria
- Rivers of Bulgaria
- Rivers of Croatia
- Rivers of Hungary
- Rivers of Moldova
- Rivers of Romania
- Rivers of Serbia
- Rivers of Slovakia
- Rivers of Odessa Oblast
- Rivers of Baden-Württemberg
- Rivers of Upper Austria
- Rivers of Lower Austria
- Rivers of Vienna
- Bačka
- Banat
- Geography of Bács-Kiskun County
- Geography of Vojvodina
- Syrmia
- Border rivers
- Bulgaria–Romania border
- Croatia–Serbia border
- Hungary–Slovakia bo


text:
» آذربایجان دانیشیر » مانیفستینین آلتینجی ایل دونومو قوتلو اولسون
اونوموزده اولان 7 تبر گونو آذربایجان تاریخینده اونملی اولان » آذربایجان دانیشیر » مانیفستینین یاییلماسینین آلتینجی ایل دونومودور.
بو مانیفئستین یاییلماسی بیرینجی دفعه اولاراق تورک – آذربایجان میللی ایستکلرینین گئنیش یاییلماسینا سبب اولدو و حرکتیمیزین دئموکراتیک و انسانجیل اوزونو بیر بوتون اولاراق گوزلر قاباغینا سرگیله دی .
» آذربایجان دانیشیر » میللتیمیزین ایستکلرینی چاغداش دونیایا اویغون بیر دیلده بیان ائتمه یی باشاردی و باشقا میللتلرین ماراغینی چکه رک بیر اورنک حالینا گلدی .
» آذربایجان دموکراسی اوجاغی » بو سندده بیان ائدیلمیش و میللی فعاللاریمیزین حیمایه سینی قازانمیش ایستکلرین ، بو گونده اونملی و میللی حرکتین یول نقشه سی اولدوغونا اینانیر و یئترینجه ایستک لریمیزین آچیقلانماسیندا چالیشاجاقدیر.
آذربایجان میللتی بو سند ده بیان ائتدیگی « بيز بوتون ايستكلريميزي دينج يوْللارلا ساغلاماغي دوشونوروك. بيزجه بوتون دينج چاليشمالار، او جوملهدن تحصّون، ييغينجاق، ميتينگ، اعتيصاب و رفراندوما چاغيريش ميلّتيميزين اؤز حاقلارينا چاتماسيندا ان طبيعي حاقلار كيمي دَيَرلنديريلمهليدير » مبارزه مئتودلارینی اوچ ایل سونرا خورداد اولایلاریندا قوللاندی و تاریخیمیزده یئنی دایانیشما طرزینی دونیایا اویره تدی.
یئنی قوشاغین ( نسلین ) تانیشلیغی ایچین ، مئدیا اورقانلاریمیزدان بو مانیفستین یئنیدن یاییلماسینا یاردیم ایسته یه رک ،» آذ. دئموکراسی اوجاغی » آدیندان » آذربایجان دانیشیر » مانیفئستینین آلتی اینجی ایل دونومو موناسیبت ایله بوتون آذربایجان میللتینی ، سایغی ده یر چالیشقانلاری و بو مانیفستی حاضیرلایان سایین فیکیرداشلاریمیزی تبریک ائدیریک.
آذربایجان دموکراسی اوجاغی
6 تیر 1388
» آذربایجان دانیشیر » ین تورکجه ، فارسجا و اینگیلیسجه سی
آذربايجان دانيشير:
ايرانين شرفلي اهاليسي،
عزيز وطنداشلار،
بؤيوك مشروطه اينقيلابيندان بوُ گونهدك اؤلكهميزين عدالت و آزادليقسئور گوجلري چاليشميشلار كي، آزادليق وعدالتي برپا ائديب، ايران وطنداشلاريني اؤز ايجتيماعي و فردي حوقوقلارينا ناييل اوْلماقدا يارديم ائتسينلر.
ميلّتيميز تاريخ بوْيو بير چوْخ موستبيد شاهلارين اؤزباشيناليغينين شاهيدي اوْلموشدور. اوْنلار اؤز حاكيميّتلريني ساخلاماقدان اؤترو هر نؤوع جينايته ال آتميشلار. لاكين بشريّتين موکرّر تجروبهسينه اساساً ظولم قالاسي دئييل.
1357- ده سلطنته قارشي اينقيلابين هدفي ائله همين جومهوريّت و دموكراسي قوُرماق تجروبهسي كيمي دَيَرلنديريله بيلر.
اوْ عظمتلي اينقيلابين تاريخيندن 25 ايل كئچديگينه باخماياراق، اساس سوُآل بوُندان عيبارتدير كي ، گؤرهسن ايران خالقي اؤز ميلّي ايستكلرينه ناييل اوْلوبمو؟
يقين كي، كئچميش سهولري آراشديريب، تانيتماق گلهجكده بير ماياك كيمي ميلّتيميزين يئني دموكراتيك حركتينين يوْلونا ايشيق ساچاجاقدير.
بئله آنلاشيلير كي، اؤلكهده دموكراتيك بير دوزن قوُرا بيلمهمگيميزين باشليجا عيلّتلري دموكراسي آنلامينين دوزگون معناسيني بيلمهمك، اوْنو بير تئوريك ساحه كيمي اله آلماماق، هابئله دموكراسينين تمليني تشکيل ائدن ضرورتلره، اؤلكهنين مدني، ايجتيماعي، ايقتيصادي، كولتورل، ائتنيك و مذهبي قوُرولوشونا گؤز يوُمماقدير.
بئله بير حالدا دموكراسي و جومهوريتين نه اوْلدوغوندان آچيق و آيدين بير پرسپكتيو آچيب، گؤسترمك، آزادليقسئور و دموكرات گوجلرين بير- بيريله تانيشماسينا و اهالينين اکثريتينين ايستهديگي قوُرولوشا ناييل اوْلماسي اوُغروندا اوْنلارين بيرلشيب، ايش بيرليگي آپارمالارينا سبب اوْلا بيلر.
بيز، بوُ سنده قوْل چکن بير قروُپ آذربايجانلي آراشديرماچي، موتفکّير، يازيچي، اوُنيورسيته اؤيرنجيسي و كادرلاري، شاعير، قازتهچي و سياسي فعاللار عوموم خالق دموكراسي جبههسي قوُرماق ايستهين باشقا هموطنلريميزي حيمايه ائدهرك، ايران آزادليق حركاتينين اساس يؤنلري و باشليجا مقصدلري حاقّيندا اؤز دوشونجهلريميزي بيلديرمك ايستهييريك:
1 – ميلّي ايستكلري الده ائتمك اوچون اساس شرط دموكراتيك جومهوريّتلرده اوْلان تانينميش اوصول يوْلو ايله دموكراتيك قوُرولوشا كئچمك و بيرلشميش ميلّتلر تشكيلاتينين اينسان حاقلاري اوزره بياننامهسي و اوْنون ضميمهلرينده قئيد اوْلونان فردي و ايجتيماعي حوقوق و آزادليقلارين قوْرونماسيدير.
2 – اؤلكهنين ائتنیك قوُرولوشو، جوْغرافيا گئنيشليگي، و تاريخي كئچميشينه باخاراق، ايراندا فدراتيو بير سيستمين يارانماسي قاچينيلمازدير. كئچن يوز ايلده مشروطه و ايسلام جومهوريسي آنا ياسالاريندا اوْلان مشهور ايالتي و ويلايتي انجومنلر و ايسلام شورالاري مادّهلري، همين فدراتيو سيستمين يارانما ضرورتيني گؤسترمكده اوْلوب، سون ايكي ايلده ايسه ايرانين اوْن ايالته بؤلونمه لاييحهسي همين ضرورتي داها دا ووُرغولاماقدادير.
3 – وطنداشلارين كولتورل، ايقتيصادي و سياسي حاقلاريني آچيقلاييب، قانون چرچيوهسينه سالماق، بوتون ساحهلرده اوْنلارين برابرليگيني ساغلاماق جومهوريتين ساغلامليغي و مؤحكملنمهسينه تأمينات وئرير. اوْنون اوچون هرهانسي دوشونجه، فيكير، سوْي، مذهبه باغليليق اوستونلوک و مشروعيت قايناغي ساييلماز. بيزه گؤره مشروعيّتين تك بير قايناغي آزاد و دموكراتيك سئچكيلرده قازانيلان اكثريّتين سسيدير.
4 – ايران چوْخ ميلّتلي بير اؤلكه اوْلدوغونا گؤره، تاريخ بوْيو اوْنون گئنيش اراضيلرينده چوْخ دانيشيلان و موستقيل توركجه، فارسجا، عربجه، كوردجه، توركمنجه و بلوچجا كيمي ديللر ياييلميشدير. بوُ سببدن آنا ديلده تعليم و تربيه اوصولونون بوتون تحصيل ايللرينده تئزليكجه و شفّاف صورتده ايجرا اوْلماسي واجيبدير.
۵ – بوتون ديللر ، لهجهلر و كولتورل ايرثلريميز ايرانين بؤيوك معنوي ثروتي ساييلماسينا گؤره هئچ بير آيري سئچكيليك ائتمهدن، بوتون بوُ ديللر و لهجهلرين قوْرونوب، گليشديريلمهسينه و آتالاردان قالان ياديگارلارين ساخلانيلماسينا الوئريشلي شراييط ياراتماق بيزيم ايستكلريميزدندير.
6 – توْپلومدا وطنداشلارين ياريسيني اوْلوشدوران قادينلارين اينساني مؤوقعينين قوْرونماسي اوچون قادين حاقلاريندا آيري سئچكيليكلرين لغو ائديلمهسي بياننامهسينه و اوْنون ضميمهلرينه روعايت واجيب شرطلردندير.
7 – دموكراسيني قوْرويوب، دوام ائتديرمك اوچون اؤلكهنين هر يئرينده علمي ، كولتورل، ايقتيصادي و ايجتيماعي ساحهلرده دواملي گليشديرمه ايشلري لازيمدير. بيز امنيّت، تعليم و تربيه، عومومي يايين اوْرقانلاري، ساغليق، ايش، ائو و ساييره ايمكانلاردان برابر شكيلده فايدالانما حاقّيني هامي اوچون طلب ائديريك.
8 – ايرانين ياشاييش موحيطي، ياشام طرزلري و ژنتيك خزينهسي ميلّي ثروتلريميزين ان اؤنمليسيدير. بيز سوْن ايللرده ياشاييش موحطينه ووُرولان زيانلارين اوْرتادان قالديريلماسي و دَيرلي ميلّي ثروتلريميزين قوْرونماسيني ايستهييريك.
9 – بيزجه ميلّي منفعتلري قوْروماق شرطي ايله، اوُلوسلار آراسي هارمونيك موناسيبتلرين تنظيملنمهسي، ميلّتلر آراسي دوْستلوغون گوجلنمهسي، هابئله دونيادا صولح و امن- امانليغين قوْرونماسي ميلّي گليشمهنين و امنيّتين اؤن شرطيدير.
بيز بوتون ايستكلريميزي دينج يوْللارلا ساغلاماغي دوشونوروك. بيزجه بوتون دينج چاليشمالار، او جوملهدن تحصّون، ييغينجاق، ميتينگ، اعتيصاب و رفراندوما چاغيريش ميلّتيميزين اؤز حاقلارينا چاتماسيندا ان طبيعي حاقلار كيمي دَيَرلنديريلمهليدير.
بيز اينانيريق كي، يوُخاريدا قئيد اوْلونانلاري اؤرت- باسدير ائتمک، ياخوددا اوْنلارا سايغيسيزليق خالقين بير چوْخ قيسمينين اينام و گوونجيني ايتيرمگه گتيريب چيخاراجاق و اوْلا بيلسين كي، قارشيدوُرمالارا يوْل آچسين و گوجلرين هدره گئتمهسينه و گليشمهميزين انگللنمهسينه سبب اولسون.
اوميد ائديريك کي، توْپلومون گليشمهسي اوچون تمناسيز چاليشانلار اؤلكهنين اؤزلليكلري، چاتيشماز جهتلري و منطقهدهكي دَييشيكليكلري دوزگون شکيلده آراشديريب، تحليل ائدهرك، ايران خالقينين حركتينده يوُخاريدا قئيد ائديلن هدفلره يوْل آچسينلار.
اوْلسون كي، اؤز ايجتيماعي حركت و نهضتلريميزده دموكراسيدن و جمعيتيميزين چتينليكلريندن آچيق بير گؤرونوش اوْرتايا قوْياراق، آزاد و برابرحوقوق وطنداشلاري اوْلان بير باشياوُجا و ايرليلهميش اؤلكهنين تمليني قوْيماغا ناييل اوْلاق.
۱۳۸۲ اینجی گونش ایلی – تیر آینین ۷
» آذربایجان دانیشیر » ین تورکجه ، فارسجا و اینگیلیسجه سی


text:
ویکیپدیا:واندالیزم
واندالیزم، خارابکارلیق یوْخسا ییٛخیجیلیق، بیلیکلیگه ضرر وۇرماق هدفی ایله بیله-بیله یازی آرتیرماق، آزالتماق یوْخسا دییشدیرمگه دئییلیر.لاپ یایغین واندالیزملر، صفحهلری بوْشالتماق، اوْنلاردا یامان-یوْغوز یوْخسا یۆنگول و مربوط اولمایان سؤزلر یازماقدیر.
یاخشی نیتله و ویکی یاخشیلاشماسی اۆچون یئنی و ناشی ایشلدنلر طرفیندن ائدیلمیش غلط دییشدیرمهلری واندالیزم سایماق اوْلماز.
واندالیزم، ویکیپدیا قانونلارینی پوْزماقدیر، اوْنا گؤره تاپیلیب قاباغی کسیلمهلیدیر. بیر ایشلدنین خارابکارلیغیندان آرخایین اوْلورساز، ایدارهچیلره خبر وئریب، اوْ ایشلدنین دانیشیق صفحهسینده آشاغیداکی واندالیزم شابلونلارین بیرینی قوْیون.
نوعلاردَییشدیر
لاپ یایغین واندالیزم نوعلاری بۇنلاردیر:
- بوْشالتماق
- مقالهنین هامیسینی یوْخسا بؤیوک بؤلومونو سببسیز سیلمک.
- ایسپم
- تبلیغات یوْخسا ایسپم اوْلان ائشیکلیک لینکلر آرتیرماق.
- خارابکار روْبات
- چوْخلو سایی مقالهنی بوْشالدیب یوْخسا اوْنا تبلیغ یازیلاری آرتیران روْبات یوْخسا برنامه.
- اۇشاق اوْیونو واندالیزم
- صفحهلری سیلیب یوْخسا اوْنلارا یۇنگول سؤزلر آرتیرماق.
- گیزلین واندالیزملر
- غلط معلوماتلار مقالهلره آرتیرماق، تاریخلری سببسیز دییشدیرمک و ... .
- ایشلدن صفحهلرینده واندالیزم
- ایشلدن صفحهلرینین یازیلارینی سیلیب یئرینه یامان-یوْغوز یازماق.
- فایللاردا واندالیزم
- سیاسی، توهینلی و یا قایناقسیز و کوْپیرایتی پوْزان فایللاری تکرار-تکرار یۆکلهمک.
- اتیکتلردن سواستفاده
- اتیکتلری سببسیز و یئرسیز ایشلتمک
- شابلونلاردا واندالیزم.
- داشیما واندالیزمی
- صفحهلری معناسیز یوْخسا یامان کلمهلره داشیماق.
- یوْللاندیرما واندالیزمی
- مقالهلری، دانیشیق صفحهلری، فایللار و مؤوجود اوْلمایان صفحهلره یوْللاندیرماق.
- باغلانتی واندالیزمی
- باغلانتیلاری کوْرلاماق.
- قاباغینیآلما واندالیزم
- ویکیلشدیرمک، سیل و ... تمیزلهمه اتیکتلرینی مقالهلردن سببسیز سیلمک.
- تذکورلری سیلمک
- خارابکارلیق تذکورلرینی دانیشیق صفحهسیندن سیلمک ده واندالیزم ساییلا بیلر.
- آیریلارین دانیشیقلارینی دییشدیرمک
- آیری ایشلدنلرین ایمضالانمیش یازیلارینی دییشدیرمک. ایستیثنالاری شخصی حمله و توهینلری سیلمک و ایمضاسیز یازیلارا ایمضاسیز شابلونو آرتیرماق اوْلا بیلر.
- اتیکتلری سببسیز و دانیشیقدان قاباق سیلمک
- دانیشیق صفحهلرینده واندالیزم
- مقاله دانیشیق صفحهلرینده آیریلارین دانیشیقلارین آرشیو ائدیب، ایمضاسیز شابلونو آرتیرماق اوْلار، آنجاق اوْنلارین یازیلارینی سیلیب، دییشدیرمک واندالیزم ساییلابیلر. ایشلدنلر اؤز صفحهلرینده آیریلارین یازیلارینی سیله بیلرلر.
- سیاستلر صفحهلرینده واندالیزم
- ویکیپدیانین رسمی سیاستلرینی سببسیز و سسوئرمه کئچیرمهدن قاباق سیلمک یوْخسا دییشدیرمک.
- کوْپیرایت واندالیزمی
- کوْپیرایتی پوْزان یازیلار، فایللار و معلوماتلاری عمداً ویکیپدیایا آرتیرماق.
- حساب یاراتما واندالیزمی
- بیله-بیله توهینلی آدلا حساب یاراتماق.
- تبلیغ
- فرقلی موضوعلاری اوْلان صفحهلرده اؤز سایت، وبلاق و یا ایمئیل آدرسینیزی یئرلشدیرمک.
هانسی ایشلر واندالیزم دئییل؟دَییشدیر
بعضی حرکتلر واندالیزمه اوْخشاسا دا٬ واندالیزم ساییلماییر. بۇ حرکتلر آشاغیداکیلاردیر:
تجرۆبهسیز ایشلدنلرین تست دییشیکلیکلری. تجروبهسیز ایشلدن «دییشدیر» دۆیمهسینی گؤررکن دوْغوردان دا نهیسه دییشدیرمه ائده بیلهجگینه آرخایین اوْلماق اۆچون دۆیمهیه باسیب متنه معناسیز علاوهلر ائدیر. بۇ واندالیزم دئییل! بئله اوْلان حالدا داها تجروبهلی ایشلدنلر اوْنو سالاملامالی و اوْنا قارالاما دفترینه یوْل گؤسترمهلیدیرلر.
تجروبهسیز ایشلدنین گئنیشلندیریلمیش تست دییشیکلیکلری. بعضاً تجروبهسیز ایشلدن مقالهنی معناسیز مقالهیه چئویره و یا تامام ایله اوْخوناقسیز حالا سالا بیلهجگینی یوْخلاماق ایستهییر. اوْنون اۆچون سادهجه ویکینین ایمکانلارینی اؤیرنمک ماراقلی اوْلور. اگر اوْنون بۇ دییشیکلیکلری لغو اوْلونسا و یا اوْنا تؤوصیه یازیلسا بۇ ایشینه سوْن قوْیار. آمّا تجروبهسیز ایشلدن بۇندان سوْنرا دا بۇ جۆر «تستلری» داوام ائتدیررسه٬ اوْنون حرکتلری آرتیق واندالیزم ساییلیر.
ویکینین ایمکانلارینین اؤیرنمهسی.بعضی ایشلدنلر ویکینین ایمکانلارینی اؤزلری اۆچون قیسا زاماندا مۆعیّنلشدیره بیلمهییرلر. بۇندان اؤترو اوْنلارا داخیلی و خاریجی لینکلر٬ جدوللر و ... اوستونده تست آپارماغا واقت لازیم اوْلور. بئله ایشلدنلری خارابکار کیمی دانیشیغا چیخارماقدانسا٬ اوْنلارا ویکینین تانیش اوْلمادیقلاری ایمکانلارینی توضیح وئرین و یا موافیق معلومات صفحهلرینه٬ خۆصۇصی ایله ده دییشدیرمه قایدالاری صفحهسینه یوللاندیرین.
طرفسیزلیگین رعایت اوْلونماماسی. طرفسیزلیکله مقالهلر یازماق اوْ قدر ده آسان دئییل. ویکیپدیانین چوْخ تجرۆبهلی ایشلدنلری بئله بعضاً بۇ معنادا قۆصۇرلو مقالهلر یارادیرلار. دئمک اوْلار هر بیر اینسان اؤز قناعتلرینی (بعضاً سهو اوْلان) آیرینین قناعتلریندن یوخاری تۇتور. اینسان طبیعتینین بۇ خۆصۇصیّتی مۆثبت خۆصۇصیّت کیمی قیمتلندیریلمهسه ده٬ واندالیزم حساب اوْلونماییر.
جسارتلی دۆزلیشلر. ان اساس ویکیپدیا اصللریندن بیری - «جسور اوْل!» اصلیدیر. بعضی ویکیپدیاچیلار مقالهلرین کئیفیّتینی یاخشیلاشدیرماق مقصدی ایله اوْنلاردا بؤیوک دۆزلیشلر ائدیرلر. یازدیغینیز متنین بؤیوک قیسمتینین سیلیندیگی و یا جیدّی صورتده دییشدیریلمهسینی گؤرمک سیزه خوْش اوْلماسا دا٬ بۇ حرکت واندالیزم دئییل. بیلیجی ویکیپدیاچیلار جسارت و سئوگینی بیر آرادا بیرلشدیرمهیی باشاریرلار.
شخصی تدقیقاتلارین آرتیریلماسی. شخصی تدقیقاتلارین آرتیریلماسی ویکیپدیادا بۇ ایشی قاداغان ائدن اصله ضیدّ اوْلسا دا٬ واندالیزم دئییل.
سهولر. سهولر واندالیزم ساییلماییر. اگر مقالهده سهو معلوماتین یئر آلدیغینی دۆشونورسهنیز٬ گۆمانلارینیزین دوْغرو اوْلوب-اوْلمادیغینی آراشدیرین و یا مسألهلری مقاله یازاری ایله دانیشین. اگر یازار سیزین توضیحلرینیزه اهمیت وئرمهدن سهو معلوماتلاری یئنه ده مقالهیه آرتیریرسا٬ اوْنلارین بۇ حرکتینین سببلرینی آراشدیرماغا چالیشین.
شخصی تهدیدلر و تحقیرلر. ویکیپدیا اصلینه گؤره قاداغان اوْلونسا دا٬ واندالیزم دئییل.
گؤزلنیلمز دییشیکلیکلر. مقالهلره ائدیلن غئیری-عادی اۆسلۇبلو دۆزلیشلر اوْنلارین یازارلارینی خارابکار آدلاندیرماغا اساس وئرمهییر. مثلاً٬ ایشلدنلرین هانسیسا مقالهده دَیرلی دۆزلیشلر ائدندن سوْنرا دییشدیرمه قیساسیندا «سالام٬ من علییم!» یازیرسا٬ اوْ خارابکار دئییل. سادهجه تجرۆبهسیز ایشلدندیر. بئله ایشلدنلره دوْستجاسینا دییشدیرمه قیساسینی نه شیکلده یازماق لازیم اوْلدوغونو باشا سالین. اوْنو بلوکلامایین و دییشیکلیکلرینی لغو ائتمهیین.
لج ائتمک. اکثریت سسوئرمه و دانیشیقلاری ترسینه دییشدیرمه ائدیب، قایتاریش ائتمک، ۳ قایتاریش پوْزونتوسو قانونونا مشمول اوْلا بیلر، آنجاق واندالیزم دئییل.
شابلونلاردَییشدیر
آیپی آدرسلرینی تاپماقدَییشدیر
İP آدرسلرینین یییهسینی آشاغیداكی لینکلرله تاپماق اولار :


text:
پیشیک کیمیلر
پیشیک کیمیلر اَت جیللر دسته سینه عایید بیر یاریم دسته دیر. اورتاق خصوصیت لری، گؤرونوشلری و داورانیشلاری ایله فامیلین ان یایقین و تانینمیش منسوبو اولان ائو پیشیگینه اوخشارلیقلاری دیر. ظریف بدنلری، یوموشاق توکلری، قیسا صوراتلاری و عومومیتله وجودلارینا گؤره کیچیک بیر باشلاری واردیر. قولاقلاری دیک و بیز یادا گیرده دیر و هر یؤنه دوغرو چئوریله بیلیر. ان کیچیکلری ۳۰ سانتیمتره، ان بؤیوکلری ایسه ۲۰۰ سانتیمتره اولور. پیشیک کیمیلر محتشم بیر ائشیتمه قابیلیتینه صاحیبدیر. ائشیتدیکلری فرکانس ۶۵،۰۰۰hz قدر چاتابیلیر، بو دا اینسانداکینین اوچ قاتیدیر. پیشیک کیمیلر ایکی قولاغینی بیربیریندن باغیمسیز شکیلده فرقلی یؤنلره دوغرو حرکت ائتدیره بیلیر. قولاقلاریندا اوزون قیللار خاریجی مادّه لرین قولاقلارینا گیرمه سینی قارشیلار. بیر پیشیگین قولاقلارینی یاتیرماسیندان، اونون مودافیعه یه حاضیرلاندیغی آنلاشیلیر. پیشیک کیمیلرین آغیزلاریندا ۳۰ دیش واردیر. چیتا، بالیقچی پیشیک و یاستی باش پیشیک خاریجینده بوتون پیشیک کیمیلر جایناقلارینی بارماقلاریندان اوزادیب تکرار گئری ییغا بیلیرلر. پیشیک کیمیلرین هامیسینین قویروقلاری واردیر. دنگه لرینی ساخلاماق و اؤز آرالاریندا ایشارتلرله آنلاشماق اۆچون قویروق اؤنملیدیر. بعضی نؤوعلرده، اؤرنه مثلا واشاقلاردا(بیر نؤوع وحشی پیشیک) قویروق چوخ قیسادیر. پیشیک کیمیلر گونئی قوطبونون خاریجینده دونیانین هر یئرینده تاپیلار. اوسترالیا و اوقیانوسیادا یاشایان پیشیک کیمیلر اینسانلار طرفیندن آپاریلمیشدیر. پیشیک کیمیلر اوچ یاریم فصیله یه بؤلونور:
- بؤیوک پیشیک لر: آسلان، قافلان، جاقوار و پلنگ
- چیتالار ساده جه چیتا نؤوعونو داخیل ائدن یاریم فصیله
- کیچیک پیشیک لر پیشیک کیمیلر فامیلینین دیگر بوتون نؤوعلرینی داخیل ائدن یاریم فصیله
عومومیتله، کوکره یه بیلن پیشیکلرین بؤیوک پیشیکلر اولاراق آدلاندیریلماسی قبول ائدیلیر. کیچیک پیشیکلر کوکره یه بیلمز آمّا کئفدن خورلار. بؤیوک پیشیکلر ساده جه نفس وئریرکن خورلایا بیلیر. کیچیک پیشیکلر هم نفس آلیرکن، همده نفس وئریرکن خورلایا بیلیر. چیتانین سسی کؤپک سسینه بنزر.


text:
۷جی یوزایل آذربایجان تورکجه سی نین ذیروه سی- دکتر محمد رضا باغبان کریمی
- توضیحات
- منتشر شده در شنبه, 09 اسفند 1393 13:59
بو اوچ کتاب بیر عصرده و اؤزو ده آذربایجاندا یازیلدیغی ، آذربایجان دیلی نین گوجلو و ادبی بیر دیلی اولدوغونا گوجلو بیر قایناق و سنددیر. شوبهه ائتمک اولماز کی بو زمان بوتون آذربایجانلیلار تورک دیللی اولموش و فارسیجانی دا سئویرمیشلر و اونو اؤیرنمک اوچون ده چالیشیرلار. بئله بیر دوروم قطران زمانیندان آذربایجاندا واریمیش و بو یوزایلده داها گوجلو صورتده اؤزونو گؤسته ریر و بئله – بئله کتابلار یازیلیر.
گونو – گوندن آذربایجان ادبیاتی نین اسکی قایناقلاری و یازیلان اثرلری دونیانین ادیبلری و آراشدیریجیلاری گؤزو قارشیندا جانلانیر. بو عصرده هم ادبیاتیمیز و هم دیلیمیز چیچکله نیب، گؤزل اثرلرین یارادیلماسینا شاهد اولوروق. بورادا تکجه لغت کتابلاری نین یازیلماسینا اشاره ائده جه ییک. بیلدیگیمیز کیمی، بو یوزایلده اوچ ده یرلی لغت کتابی آذربایجاندا یازیلیر. بونلار عبارتدیرلر:
۱) تحفه ی حسام – خویلو حسام الدین
۲) صحاح العجم – نخجوانلی هندوشاه
۳) ابن مهنا لغتی – تبریزده؟
گؤروندویو کیمی بو اثرلر بیزیم ایراندا یازیلیر و اوچ ایرانلی آذربایجانلی طرفیندن. بیرینجی اثر تورک و فارس دیلی نین قاریشیقلی سؤزلویودور و نظم ایله یازیلماقدادیر و شعریمیزین ده ذیروه یه چاتدیغینی گؤسته ریر. ایکینجی اثر فارسیجا – تورکجه لغت دیر و تورک دیللی آذربایجانلیلارا فارس دیلینی اؤیرتمه یه چالیشیر و اوچونجو اثر تورکجه – تورکجه بیر سؤزلوکدور. بونلارین بیر عصرده یازیلماسی، دیلیمیزین دیرچلمه سی و اساس یئر توتدوغوندان باشقا نه یه دلالت ائده بیلر؟ سؤز یوخدور کی تورک دیللی آذربایجانلیلار آنادیللرینی کامل صورتده منیمسه میش و فارس دیلینی ده اؤیرنمه یه مشتاق دیرلار. بونا گؤره لغت کتابلاری بیر – بیری نین آردیجا یازیلیر. ایندی بو اوچ کتابی قیسسا صورتده تانیالیم:
تحفه ی حسام[۱]
بو ده یرلی اثرین یازاری، یئددینجی یوزایلین بؤیوک دیلچی، عالیم و شاعیری خویلو حسام الدین حسن ابن عبدالمؤمن دیر کی ۶۰۰ – ۶۱۰ قمری ایللری آراسیندا خوی شهرینده دونیایا گلمیشدیر. تحفه حسامین یازیلدیغی تاریخ ده ۶۴۰ – ۶۵۰ ایللری آراسیندا اولموشدور. حسام الدین، سلجوقلارین سارایی ایله سیخ باغلی اولاراق، اثرلرینی او سولاله نین سولطانلارینا تقدیم ائتمیش و نهایت ۶۸۶ اینجی ایلده دونیادان کؤچموشدور.
بو کتاب بیر سؤزلوک اولاراق، نظم ایله ۳۰۲ بیتده، ۲۰ بؤلومده و ۲۰ وزنده یازیلمیشدیر. بو قده ر الوان بحرلرده یازیلماغی هم شاعیرین باجاریغینی گؤرسته ریر، هم ده کتابین الوانلیغی گؤز اؤنونده جانلاندیریر. حسام الدین اوچ دیله – عربجه، فارسجا و تورکجه یه تسلطی اولاراق، اوچ دیلده ده اثرلر یازمیشدیر. اونون اثرلریندن بیر نئچه سی بونلاردیر:
نصیب الفتیان و نسیب التبیان / نزهه الکتاب و نحفه الاحباب / قواعد الرسائل و فوائد الفضایل / دیوان / ملتمسات / تحفه حسام
تحفه ی حسام کتابی، بیر دیلچی یازارین دیل حاققیندا معلوماتی و شعر هنرینی بیرگه گؤسترمه ده دیر. بو اثرین یازی تاریخی ادبیاتیمیزین آچیقلاماسیندا بؤیوک بیر رول اوینایا بیلیر. حسام الدین بو اثری تورکجه یازمیش و تورک دیللی خالقینا فارسجانی اؤیرتمه یه چالیشیر. بورادا ۱۲۵۰ دن آرتیق تورکجه سؤزجویو و همین ساییدا فارسجا سؤزجویو قارشی – قارشیا قویوب و معنالاییر. بئله شعرله دیل اؤیرتمه اوصولو “نصاب” آدلاناراق، نمونه لرینی تاریخده چوخ گؤرموشوک؛ آنجاق تورکجه – فارسجا نصابلارین بلکه ده ایلک نمونه سی همین کتابدیر.
تحفه ی حسام اثری تورکلره فارسیجانی اؤیرتمه تکلیفینی بوینونا آلمیشدیر؛ باشقا سؤزله، تورک دیلی، خالقین اساس دیلی اولموش و فارس دیلی ایکینجی دیل کیمی حؤرمت قازانمیش و اونو اؤیرنمه یه ماراق یارانمیشدیر. تحفه ی حسام دا دیل اؤیرتمه اوصولونو و مقصودونو شعر ایله یئرینه یئتیرمکده دیر. گاهدان ایلک سؤزجویو تورکجه سئچیب، فارسجا معناسینی وئریر و گاهدان دا ترسینه، فارسیجا سؤزجویو وئریب و تورکجه معناسینی آنلاتماغا چالیشیر. بو ایشی شعرده گؤرمک داها ادبیات ساحه سینده یازارین تسلط و باجاریغینی گؤسته ریر. بورادا گاهدان ساده بیر یول ایله، ساده کلمه لری و ساده معناسینی وئریر، گاهدان ترکیبی سؤزجوکلری اورتایا گتیریر، گاهدان دا اصطلاحلاری، دئییم لری و حتا آتالار سؤزلرینی میدانا گتیریر. باشقا معلومات اوچون اؤنجه کی مقاله یه رجوع ائده بیلرسینیز.[۲]
اؤرنک اولاراق بوردا بیر سیرا سؤزجوکلر چوخ ادبی و ائرکن سؤزجوکلردیر کی بوگون ده اؤز گؤزه للیگینی ساخلامیشدیر: اوس = خرد، عقل / اوسلو = خردمند – هوشمند / یئلکن = بادبان / بللی = هویدا / تانیق = گواهی / سرب = قورشون / تونج = روی / سایریلیق = خستگی / اؤیکن = شش، بؤیرک / چیق = ویژه / کنه ز = آسان / اوچماق = مینو / نفجه = راسو / کؤیون = بسوز / تؤره = آیین / فربه = سمیز/ نسنه = شئی / و . . .
صحاح العجم
بو کتابین یازاری هندوشاه بن سنجر بن عبدالله صاجب گرانی دیر کی فخرالدین لقبی ایله تانینیر و ایراندا ایلک دفعه “تجارب السلف” اثری ایله تانینمیشدیر. بو اثری ۷۲۴قمری ایلینده لرستان آتابیگی اولان نصرت الدین احمده تقدیم ائتمیشدیر. سونرا صحاح الفرس اثری ده چاپ اولموش و صحاح العجم اثری حاققیندا یانلیش معلوماتلار ایره لی سورولموشدور. آنجاق پروفسور غلامحسین بیگدلی اونون بو اثرینی تاپمیش و ایراندا یایماقلا بوتون یانلیش فکرلره ده سون قویموشدور. ایران ادیبلری او قده ر یانلیشلارلا اوز – اوزه اولموشلار کی اثری پراتیسلاویادا اولدوغونو دئیه رک – بیری پراتیسلاویانی لهستاندا و باشقاسی چکسولواکی دا بیلیرلر و اؤزلرینه زحمت وئرمیرلر کی بیر دفعه جغرافیا نقشه لرینه باخالار؟! بورادا یئری گلمیشکن بونو آرتیرماق ایستردیم کی ایران – روسیه ساواشلاریندا بیر چوخلو الیازمالاریمیز روس دولتی طرفیندن غارت اولموش و روسیه تورپاقلارینا آپاریلمیش و سونرالار باها بیر قیمته بیزیم اؤزوموزه ساتمیشلار. یانی روس عالیملری بو اثرلری باشدان تانیتدیراراق بیزی حیرتده قویماقلا اؤز قیمتلرینی آرتیرمیشلار. و بو اثرین ده الیازماسی بئله بیر احوالاتی داشییر. دکتر حسن زرینه زاد تبریزی بو اثری ۱۲۸۵قمری ده تانیتدیریر. بو اثرین بیرینجی بؤلومو اولان صحاح الفرس آدینی داشییر و تکجه ۲۳۰۰ لغتی داشییر. اونون ایکینجی بؤلومو ۶۰۰۰دن آرتیق لغتلری احتوا ائده رک، صحاح العجم آدینی گتیریر و همان یازارین ۱۶۰۰۰ لغتدن دانیشدیغینی واقعیته یاخینلاشدیریر. پرفسور بیگدلی بو الیازمانی نین ایکینجی بؤلومونو ۱۳۳۵جی ایلده قازان شهرینده تاپیر. بو کتابی فتحعلی شاه زمانیندا گریبایدوف الینه دوشموش و سونرالار ایرانا سفیر سئچیلدیقدا باشقا بیر طمع ایله ایرانا گلیر. پروفسور بیگدلی بو الیازمادان بیر فتوصورت الده ائده رک، ایرانا دؤندوکده ۱۳۶۱جی ایلده ایران چاپا حاضیرلاییر. اصل الیازما ۳۳۷ صفحه ده اولارق فارسیجا – تورکوجه لغتلری احتوا ائدیر.
هندوشاه نخجوانی ۷جی یوزایلین بیرینجی یاریسیندا و ۸جی یوزایلنده بیرینجی یاریسیندا یاشاییب و نهایت ۷۳۰ قمری ده وفات ائدیبدیر[۳] و بو اثری احتمالا ۷جی عصرین سونلاریندا بیتیریبدیر. هندوشاه اؤز زمانی نین بیلگین لریندن اولاراق، دوزگون بیر تاریخچی، گوجلو یازار، شاعر و دیلماج اولموش و عصری نین تانینمیش عالیملریندن ساییلیرمیش. صحاح العجم اوچ بؤلومدن عبارتدیر:
بیرینجی بؤلمده ۴۰۰۰ سؤزجوک- اسملر و فعللری- فارسیجا گتیرمیش و اونلارین تورکجه معنالارینی یازمیشدیر. ایکینجی بؤلومده فارس دیلی نین گرامرینی آذربایجان تورکجه سینده یازمیش و فارسجا ایله تورکجه اؤرنکلر گتیرمیشدیر. اوچونجو بؤلومده فارس دیلی نین گرامرینی عربجه وئرمیشدیر. بو، هندوشاهین هر اوچ دیله دریندن واقف اولدوغونو دا گؤسترمه ده دیر. بونا تاکید ائتمک لازمدیر کی بو زمان تورک دیللی آذربایجانلیلار فارس دیلینی اؤیرنمه یه هوس تاپمیش و فارسینی دا اؤیرنمه یه رغبت نشان وئریرلر. اونا گؤره یازار بو کتابی فارس دیلینه رغبت گؤسته رنلره هدیه ائده رک کتابین آدینی دا “تحفه العشاق” قویور. بو کتابین نثریندن بیر نمونه:
“بیل گیل کیم مصادر عربی نئجه کیم اصلدور اوندان صادر اولور. اسماء و افعال آنجیلایین مصادر فارسی اصلدور اوندان منشعب اولور . قالان اوزان و امثال و غیره. اول مصادر فارسی ایکی دورلودور. اما بیری متعدی دور. اول ایکی دن هر بیریسی یا مفرددور یا جمع دور. بو مجموعه دن هر بیریسی یا مثبت دور یا منفی دور. مصادر لازمین مثالی کی هم مفرد و هم مثبت دور دانستن و غیرها. مصادر منفی نین مثالی ندانستن و غیرها. مصادر لازمین کیم هم جمع هم مثبت اولا دانستنها، منفی اولانین مثالی ندانستنها، مصادر متعدی نین مثالی کیم هم مفرد هم مثبت اولا بخشائیدن ، منفی اولانین مثالی نبخشائیدن. مصادر متعدی نین مثالی کیم جمع و هم مثبت اولا بخشائیدنها، منفی اولانین مثالی نبخشائیدنها”.
بو کتابی ایراندا پروفسور بیگدلی و سونرالار اسماعیل جعفرزاده دانشگاه شیرازدا نشر ائدیرلر.
ابن مهنا لغتی
ابن مهنّا لغتی یا اصل آدی اولان “حیله الانسان و حلاوت اللسان” ۷جی یوزایلین ده یرلی اثرلریندن اولاراق، جمال الدین ابن مهنّانین یازیسی دیر کی اونون ۵ الیازما نسخه سی اروپا کتابخانالاریندا و بیر الیازماسی دا استانبولدا ساخلانیلیر. ایلک دفعه روس عالیمی ب. میلورانسکی ۱۹۰۰ ایلینده بئش نسخه نی الده ائده رک، “تورک دیلی حقینده عرب فیلولوگو” آدیلا نشر ائتدیریر. سونرا کیلیسلی رفعت ۱۳۴۰ – ۱۰۵ایل بوندان قاباق، استانبولون “همایون موزه سی” کتابخاناسی الیازماسی اساسیندا نشر ائتدی. اؤنملی بودور کی بو زمان هله دیوان لغات التورک نشر اولمامیشدیر. آنجاق بو اثر تورکجه – تورکجه اولاراق، تورک دیلی نین بیر علمی دیل اولدوغونون دا اثباتی اوچون ده یرلی بیر سنددیر. جالب بوراسی دیر کی بوتون آراشدیریجیلار بو اوچ اثری – تحقه حسام، صحاح العجم و حیله الانسان و حلاوت اللسان اثرلرینی آذربایجان دیلینده بیلیرلر و آذربایجان تورکجه سی نین علمی دورومونو اینانیرلار. بورادان بیر نئچه سؤزجویون گتیرمه سی اونون درین بیر اثر اولدوغونا اثبات کیمی توخونماق اولار:
آجون = دونیا / بیر یازیسی دا آژون دور
آچقو = آچار، آنختار
آچماق = قاپالی اولما حالینی قالدیرماق، آچیق سؤیله ییب آنلاتماق / یایماق / آچیقماق
آچیق = قاپالی و اؤرتولو اولمایان
چاغیرماق = دعوات ائتمک و قاندیرماق
بو اوچ کتاب بیر عصرده و اؤزو ده آذربایجاندا یازیلدیغی ، آذربایجان دیلی نین گوجلو و ادبی بیر دیلی اولدوغونا گوجلو بیر قایناق و سنددیر. شوبهه ائتمک اولماز کی بو زمان بوتون آذربایجانلیلار تورک دیللی اولموش و فارسیجانی دا سئویرمیشلر و اونو اؤیرنمک اوچون ده چالیشیرلار. بئله بیر دوروم قطران زمانیندان آذربایجاندا واریمیش و بو یوزایلده داها گوجلو صورتده اؤزونو گؤسته ریر و بئله – بئله کتابلار یازیلیر. بونلارین یانیندا تورکجه یازیلان اثرلر ده بو یوزایلده داها چوخدور، حسن اوغلو ایلک تورکجه غزللر یازیر؛ خواجه احمد فقیه، خواجه علی خوارزمی و مصطفی ضریر یوسف و زلیخا اثرینی یازیرلار. یوسف مداح طرفیندن ۵ مثنوی اورتایا گلیر، همین یوزایلده خواجه دهانی غزللر دیوانی ترتیب ائدیر، گلشهری، عصار تبریزی و باشقا باشقا شاعرلر اؤز آنادیللرینده اثرلر یارادیب و شعر اوجاقلارینی آلیشقان ساهلاییرلار. بئله لیکله ادعا ائتمک اولار کی ۷جی عصر آذربایجان ادبیاتی تاریخینده بیر ذیروه دیر!
قایناق لار:
[۱] تحفه ی حسام باره سینده یازدیغیمیز مقاله یاخشیجا یئرینه دوشوب و آلقیشلاندی. بو مقاله ایلک دؤنه نوید آذربایجاندا چاپ اولدو و سونرا نوید آذربایجاندان گؤتوروله رک بیر چوخ درگیلرده و سیته لرده یاییلدی.
[۲] نوید آذربایجان، نمره ۵۲۰، تاریخ ۲۵/۶/۱۳۹۲٫
[۳] دکتر هیئت سیری در لهجه های ترکی کتابیندا سهو ائده رک، اونون وفاتینی ۷۹۰ قمری یازیر.
یازار: دکتر محمد رضا باغبان کریمی


text:
هررا د لس نابارس
هررا د لس نابارس (ایسپانجا: Herrera de los Navarros) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و ساراقوسا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۰۴ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۶۳۴ نفر و اهالی سیخلیغی ۶٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Herrera de los Navarros»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هررا د لس نابارس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
«گؤلمانخانا» کندینین ساکینی ایله دانیشیق
حسین واحدی
نه گمیلردن خبر وار، نه ده گمیچیلردن
هر گون میلیونلارجا انسان اؤز یوردلاریندان کؤچمهیه مجبور قالیرلار؛ ایستر کؤنوللو اولاراق، ایسترسه ده کؤنولسوز. کؤچمک مجبوریتینده قالمیش آداملار بیر چوخ سببلره گؤره، آنایوردلارین، یاشادیقلاری تورپاقلاری، بویا-باشا چاتدیقلاری یئرلری بوراخیب، یئنی بیر یوردا گئدرک، حیاتلاریندا تازا بیر صحیفه آچیرلار. بو کؤچوشلر، مختلف نَدنلره گؤره اولور؛ اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و … بو آرادا، اورمیه شهرینه گلدیکده، حددن آرتیق بیر مهاجرتله اوز-اوزه گلیریک. نئچه دؤرده مختلف سویقیریملار، ساواشلار و امنیتسیزلیکلر نتیجهسینده، شهرین بوشالماسی و بو شهرده یاشایانلارین قاچماسینا گؤره، وضعیت عادیلشینجه، مختلف شهرلردن و قونشو اؤلکهلردن بئله، بورایا گلنلر اولوب. مثال اوچون، غربی آذربایجان اوستانینین مسئوللاری دفعهلرله اؤز مصاحبهلرینده ۶۰۰ مین نفردن چوخ، عراق کوردلرینین بو اوستانا مهاجرتیندن سؤز آچیبلار. هله قالسین کی کندلریمیز ده گئت-گئده بوشالیب، کندلیلر، شهرلرده مسکونلاشیرلار.
سون ایللرده، آذربایجان دیاریندا، اورمو گؤلونون قوروماسی دا بعضی گؤله یاخین کندلرده اؤز تاثیرینی بوراخیبدیر. اورمیهده، بو مهم کندلردن بیری، اورمیهنین «دریایولو» آدیندا جادهنین اونبئش کیلومترلیگینده یئرلهشن «گؤلمانخانا» کندیدیر. بو تاریخی یئر، کئچمیشدن بری، اورمو گؤلونون اؤنملی بیر لیمانلاریندان ساییلیردی. آنجاق، نه یازیق کی نه قدر ده اؤنملی اولسا دا، ایندی قوپ-قورو بیر چؤله چئوریلیبدیر. نه گمیلردن خبر وار، نه ده گمیچیلردن. نه بیر یوکچو اورادا دایانیب، نه ده بیری یوک داشینماسینی گؤزلهییر. گؤلمانخانالیلارین بیر چوخو دا بورانی ترک ائدیب و کئچمیشده یوز ائودن چوخ ائوی اولان کندده اونبیر ائو قالیبدیر.
«گؤلمانخانا» کندینی ترک ائتمهینلرین بیری جناب «ایرج بهزادنیا» ایله بیر پاییز آخشامیندا کنددهکی باغیندا گؤروشوروک. ۸۰ یاشلی اولماغینا باخمایاراق یاشیندان چوخ جاوان، چوخ دیریباش و چالیشقان آدامی اؤز اؤنومده گؤرورم. منی محبتله، قوجاقدولو سئوگیله قارشیلاییر. اوگؤلمانخانانین یئرلی اهالیسیندندیر و آتا-بابالی بو کندده یاشاییبدیر. ملی حؤکومت دؤرونده درسه باشلاییب و تورکجه یازیب-اوخوماغی او زامان اؤیرهنیبدیر. ساوادلی بیر عاییلهده اولدوغو اوچون، اونون حیاتیندا مطالعهنین اؤزونه مخصوص یئری اولوبدور و ادبیاتا ماراق گؤسترمه نتیجهسینده آرا بیر شعر ده دئییر. اوندان ایلک سوآلیم، گؤلمانخانانین کئچمیشی اولور. گؤزلرینده حسرتدولو بیر گؤرونتو گؤرونور، درین بیر آه چکندن سونرا دئییر:
-«آتامین دئدیگینه گؤره، یادینا گلندن بورا لیمان ایمیش و بورادان شاهی (اسلامی) آداسینا یوک و مسافر داشینارمیش. گؤلمانخانا اورمو گؤلونون ساحیلینده یئرلشدیگی اوچون کئچمیشدن بری -دریادا سو اولان گونه کیمی- مسافرلرین گل-گئت یئری اولوبدور و اورمونون مهم کندلریندن ساییلیر. کند اهالیسینین گلیری، قاباقجالار مال-داوار ساخلاماقدان و ایستی آیلاردا دا مسافرلره وئریلن خدمتلردن گلیردی. انقلابدان قاباق، بورادا ایینه سالماغا یئر اولماز ایدی و مختلف شهرلر ایله اؤلکهلردن بورا توریست گلردی. آمریکادان، اوروپادان، یاخین قونشو اؤلکهلردن گلنلر اولاردی. آنجاق گئت-گئده هرنه قاریشدی؛ دریا قورودو؛ بو وضعیت پوزولدو و اهالی شهره کؤچدو و ایندی تقریبا اونبیر ائو قالیر و بو ائولرین بیر-ایکیسی ده شهردن گلمهدیرلر.»
کنددن کؤچنلر حقینده سوروشورام. ناراحات بیر قیافه ایله وضعیتدن ناراضی اولدوغونو وورغولاییب دئییر:
-«کندیمیز چوخ گؤزل و گزملی کند ایدی. گوندوزلر گونچیخان منظرهسی و گئجهلر گونباتان منظرهسی و مسافرلرین هر یاندا اوتراق ائتمهسی چوخ باخمالی اولوردو. مگر گؤلون منظرهسینه باخماقدان دویاردیق! مگر زامانین کئچمهسینی بیلردیک! گؤزل گونلریمیز وار ایدی. امکانات آز دا اولسا گونلریمیز بیر-بیریندن دهیرلی و اومیدلی ایدی. آنجاق ایکی دؤرهده بیزیم کندین اهالیسی کؤچمهیه مجبور قالدیلار. اول دؤره، انقلابدان قاباق اولوب و بیزلر کی گؤلده اولان آدالارا حیوانلاریمیزی آپاریب اوتاراردیق، گئتمهگیمیز یاساق اولدو و دئدیلر هئچ کیمین حقی یوخدور اورایا گئتسین، نییه کی اربابلار اؤزلرینه ویلا و یایلاق یئری جورلهمیشدیلر و کندلیلرین آدالارا گئتمهلرینی قاداغان ائتمیشدیلر. کندلیلر ده اوت-علف تاپا بیلمهدیکلری اوچون– خصوصا سویوق آیلاردا- بعضیسی شهره و یا آیری کندلره کؤچدولر. البته ایلک کؤچوشده گئدن آز اولدو، آنجاق دریا قورویاندان سونرا گئدنلر داها چوخالدی و دئمک اولار کی کند بوشالدی و اهالینین چوخو شهره گئتدیلر.»
بیر آز دایانیر و فیکره دالیر. چکدیگی بو حسرتلردن چوخ سؤز گؤتورمک اولور. درین بیر آه چکیر و سؤزونو داواملاییر:
-«بلی، کندلیلرین چوخو شهره کؤچدولر و ائولر گئت-گئده خارابالیغا چئوریلدی. ایندی گئدیب باخساق گؤررسیز کی ائولر بیربهبیر داغیلیب و ائولیکدن چیخیب؛ یعنی صاحابی اولمایان یئر بئله اولار دا!»
«سیزجه گوناه کیمدهدیر؟» سوآلینی وئریب، صؤحبتینی داوام ائتدیرمگی ایستهییرم. حزنلی بیر سسله دئییر:
-«واللاه نه دئییم؟ آباد اولمایان، چؤله دؤنموش اولان یئرده یاشاماق اولماز کی. گلیر گلمهسه، لاپ چتین اولور. کندلیلرین باغلاری قالیر و همیشهلیک ال چکمهییبلر؛ آنجاق کندین جمعیتی چوخ آزالیب و چوخلاری فقط اَیلنجه اوچون، گزمک اوچون، تویا، یاسا گؤره کنده گلیرلر. گؤل دولسا، امکانات آرتیریلسا، اهالینین ده قاییتماسینا آرخایین اولماق اولار.»
– اومیدینیز وار گلهجهیینه؟
-«او قدر اومیدیم وار کی بورانین دوزلمهسینه. من نئچه دفعه دریانین قوروماغینی گؤرموشم. بو قدر قوپ-قورو اولمامیشدی، آما سونرا دوزلمیشدی. ایندی ده اینانیرام دوزلهجک بیر گون. بونا یقینیم وار.»
– کندلیلر نئجه؟ قاییدارلار؟
-«البته! دولت بورایا یئتیشسه، امکانات یاراتسا و آباد ائلهسه، کندلیلر ده بیرداها کنده قاییدیب، ییخیلمیش دام-داشلارینی آباد ائدرلر. ایندینین ایندیلیگینده، بایاق دا عرض ائلهدیم، نئچه ائو شهردن گلیب. بس آباد اولسا گؤرون وضعیت نئجه اولار!»
بهزادنیا جنابلاری دانیشارکن من ده فیکره دالیرام. بئله دویورام کی من ده بورانین او رونقلی گونلرینی یاشامیشام. حس ائدیرم من ده گؤلمانخانالیلار کیمی اورمو گؤلونون قوروماسی ایله بیرگه قوروموشام، یوخ اولموشام. اوزولموشم…
قاییدیرام دانیشیغا و سوالیمی بئله داوام ائدیرم:
– ائشیتمیشم سیزده بیر دفعه شهره کؤچوبسوز. نییه کؤچدونوز و نه جور اولدو کی شهرده قالا بیلمهدینیز؟
-«من انقلابا نئچه ایل قالان، ایش اوچون و بعضی شخصی مسئلهلر اوچون ائوی شهره آپاردیم. آنجاق چوخ چکمهدی بیلدیم کی من شهر آدامی دئییلم. بیلدیم کی بو وضعیت –شهرده قالماق- بیر آز دا داوام ائتسه من اؤلهرم. آرواد-اوشاق قالدی شهرده و من یئنه ده کنده قاییتدیم. ایلین بیر نئچه آیین چیخ – قار یئره دوشن چاغلاری- قالانین من باغدایام. اولده ده دئدیم، ۱۳۱۸-ده دونیایا گلمیشم، آنجاق اؤزومو چوخ جاوان، چوخ انرژیلی و روحیهلی بیلیرم. شهرده، ایندیکی اولدوغوموز آپارتماندا فقط آپارتمانین مودیرین تانیییرام، اوندان سونرا هئچ کیمی تانیمیرام. بس من نه جور قالیم بو شهرده، بئله بیر شرایطده. کندیمیز بو جور دئییل، هامی بیر-بیرین تانیییر، هامی بیر-بیرینین شادلیغیندا، یاسیندا و هر شرایطینده دادینا چاتیر.»
سونرا گولومسهییب، شعرلرینین بیریندن بیر بند اوخویور:
-«کنددن گئتدیک شهره
دوشدوک عجب دردسره
تاپیلمیر بیر دسته تره
نه ایستهدیک جاواب اولدو.»
– ایندی سیزی بورادان آییرساق نئجه اولار؟
-«واللاه بئله بیر سؤزون جاوابی بیر دنهدی. من اؤلهرم. دئمیرم مریضلرم، دئمیرم سولارام، بیر کلام؛ اؤلهرم. یعنی تصور بئله ائده بیلمیرم. منیم بورادا خاطرهلریم وار، حیاتیم وار، یادگارلاریم وار، خوش و پیس گونلریم وار. آتا-بابام، آنام وار. من خانیمیم ایله اوشاقلاریما دا تاپشیریب، وصیت ائلهمیشم، من اؤلسم ده بورادا تورپاغا تاپشیرین، شهره آپارمایین.»
و یئنه بیر بند شعریندن، کدرلی آهنگ ایله اوخوماغا باشلاییر:
-«بیزوو داغی بیز کندلری بوشلادیق،
گئتدیک شهره، تنبللیگی خوشلادیق،
یاواش-یاواش سیگار ساتماق باشلادیق،
هاردا قالدی خوش گونلرین یوخ اولدو!
دردین آلیم نیسگیللرین چوخ اولدو!»
سونرا دئییر:
-«بیلدیگینیز کیمی، بیزوو داغی، گؤلمانخانا کندینین یاپیشیغیندادی و بیزه چوخ دهیرلی بیر داغ ساییلیر و ساخلوو (پادگان) اولمامیشدان اول، اورادا خاص گونلر قوربانلیق دا کسردیک و نذر و نیاز اوچون اورانین اتهیینه گئدردیک. گؤلمانخانالیلارا بیزوو داغی چوخ مهم ایدی.»
– عاییلهنین سیزین بو قدر آتا-بابا یوردونوزا اولان عشقینیزه عکسالعمللری نئجهدیر؟
-«اونلار دا منه تای باغدا قالماغی سئویرلر. اوشاقلار ائو-ائشیک صاحبی اولوبلار و هردن بیزه باش چکرلر، آما خانیمیم بورادا تک قالسا بئله، منله بیرلیکده ایل بایرامیندان بری بورادا قالار و هئچ واخت گیلئیلی اولماز. گؤردویونوز کیمی قاپی-قونشوموز یوخدور، آما بیزی بورادا ساخلایان، بیزی بورادا یاشادان، کئچمیشدهکی خاطرهلریمیز، کئچن گونلریمیز و یوردوموزا اولان عشقیمیزدیر، من بورالاردا عؤمور سورموشم و ائلیمین، یوردومون عاشیقییم.»
جناب بهزادنیا دانیشارکن اؤزونو ساخلایانماییب و حسرت دولو نفسله شعرینین آردینی اوخویور:
-«بیزوو داغی کندلر قالیب خارابا،
نه کَل کوتان، نه آت، داشقا، آرابا؛
حسرت قالدیق یون کؤینهیه، جورابا،
هاردا قالدی خوش گونلرین یوخ اولدو!
دردین آلیم نیسگیللرین چوخ اولدو!»
-«اوغلوم، بورالاردا نه خاطرهلر کی یاشمامیشیق، نه گونلر کی گؤرمهمیشیک، هامیسی بو سینهمده یادگار قالیب. بو پلاژلاردا بیر چوخ همکندلیلریمیز چؤرک قازانیر، پول چیخارداردیلار. قوناقلارا خدمت ائدردیلر. ائلیمیز نئجه شاد، نئجه خوش گونلر، گؤزل آنلار یاشایاردیلار!»
ساحیله دوغرو گئدیریک. ساحیلدهکی پلاژلارین چوخونون دامی اوچوب، دیوارلاری سؤکولوب، داغیلیب و قوردون، ایتین، بایقوشون مسکنی اولوبدور. بیلمیرم نییه، آنجاق چوخ باخماق اولمور. سانکی آدامین لاپ عزیز اولان آدامینی جان اوسته اولاراق گؤزونون قاباغینا قویوبلار و او اؤلور، سنین ده الیندن بیر ایش گلمیر! بو قوجامان وطنداشیمیزین اورک دولو عشق ایله اولان حیاتیدیر کی بو جور وضعیته قالان ساحیلی، کندی و یوردو-یووانی بوراخا بیلمهییر و هله ده گؤلمانخانانین چیراغینی یانیلی ساخلایانلاردان بیری اولور.
جناب بهزادنیا ساحیل بویو اوزاقلارا باخارکن سون سؤزونو دئییر:
-«آنامین یوردوسان آذربایجانیم
یولوندا کئچهرم باش ایله جاندان.
دوغرام- دوغرام اولسام دانمارام سنی،
آدینی تورپاقدا یازارام قاننان»
سون
ایضاح: بو دانیشیغین عرصهیه گلمهسینده انستاگرام یولداشیم «خلیل ملاپور»ون امهیی دانیلمازدیر. تشکر ائدیرم.(ح.و)


text:
ایقتیصاد
ایقتصاد (اینگیلیسجه: Economy) آلیش، ساتیش، تولید یوخسا اورتیم، یایما، محصوللار و خیدمتلره مربوط اولان بیر علم یوخسا بیلیم بو بیلیم ۳ بولوم ده دیر ۱-میکروایکونومی یوخسا میکرو ایقتیصاد ۲-ماکروایکونومی یوخسا ماکرو ایقیصاد ۳- اولوسلار آراسی ایقتیصادی یوخسا بین الخالق ایقتیصاد.
ایقتیصاد بیلیمین ان چوخ قبول اولونان تانیمی بو دور((بیر توپلومسالین یوخسا جامیعه نین آز یوخسا اوستی باغلی اولان قایناقلارنان نجور او توپلومسالین چوخلی ایستدیخلرین یتیشدیرمک ایچون اوخویوپ آراشدیرما)).۲
قایناقلاردَییشدیر
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«ایقتیصاد»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ نووامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
۲-اقتصاد کلان جوزوسیندن


text:
اوُلمز اینسان ، اوُلو رهبریمیز جعفر پیشۀ وری دن یاد ائدئک- آزرخش
- توضیحات
- منتشر شده در پنج شنبه, 15 آبان 1393 17:47
بیزلر دائمن دوُزگونلوکلۀ دئمیشیک ؤ یئنۀ دۀ دئییریک : بیز گئرئک کئچمیشیمیزدن ، تاریخیمیزدن ، اوُلو آتا بابا لاریمیزین اینجی کیمی سوُزلریندن ؤ تجروُبۀ لریندن یارارلانیب ، دئییرلی درس لرآلمالییق ، بوگوُنکو حساس موُقعۀ دۀ سهولردن ، خطا لاردان اوُزاق دوُرمالییق .
لاکین تأسوُفلۀ ندنسۀ هئلۀ دۀ درس آلمیریق کی هئچ ! کئچمیشین همان یالنیشلیق لارین بو گونکو چاقدا کی میللتیمیز، وطنیمیز راسیست فارس رژیمی نین چئنگۀ سیندۀ قانی توُکولوب ، وارلیغی اینکار اوُلماقدا دیر، یئنۀ تیکرارائدیریک !
******************************
اوُلمز اینسان ، بوُیوک رهبریمیز جعفرپیشۀ وری نئلر دئمیشدیر؟ اوُ دئیر:
خالقیمیزی ایجتیماعی ایشلردن اوُزاق قالماقا مجبور ائدن سببلردن بیری دۀ ایراد گیرلیک ، آدقوُیماق ، عیبجولوق ؤ بهتان دئمئک دیر. بونون ریشۀ سی خود پرستلیک ؤ خودخواهلیق ؤ خصوصییتۀ چالیشماقدیر.
هئرکئس ایستۀ یر باتمان اوُلسون ، یاریم باتمان اوُلماق ایستۀ ین چوُخ آزدیر. اوُنا گوُرۀ بو وقـتۀ قئدرآلوئرباش توتمامیشدیر. جماعت ایجتیماعدان قاچمیش ، چوُخ بوُیوک فیکیرلر ؤ عالی نقشۀ لرؤ جیددی فداکارلیقلارنتیجۀ سیز قالیب ، اوُنودولموشدور.
بیزیم عقیدۀ میزۀ گوُرۀ ایراد گیرلر ، عیب جولار، خالقا تهمت آتان آداملار ، هئر سیمادا ؤ هئر آد ایلۀ تظاهرائسۀ لر بئلۀ ، أن غدار مستبدلردن ضررلی دیرلر. بوُنلاراوُز خصوصی ؤ موهوم شخصییت لری اوُچون آزادلیغا بوُیوک ضربۀ لر وُورموش ؤ گئلۀ جئک داها بوُیوک ضررلر بوُنلاردان گوُزلۀ نیلیر.
فرقۀ میز أن بیر ینجی قدم دۀ بو خطرناک عنصرلر ایلۀ موباریزۀ آپارمالی ، اوُز عضولریندن سوُز دئیگیل ، ایش طلب اتمئلی دیر. ( بونون بوراسی بئلۀ ، اوُنون اوُراسی ائلۀ ) بهانۀ لرلۀ خالقی تشکیلات دان مأیوس ائدنلرۀ ، فرقۀ میزدۀ یوُل اوُلا بیلمز.
بیزیم گیزلی ایشیمیز ، مخفی سیاستیمیز یوُخدور. فرقۀ میز علنی ؤ رسمی فرقۀ دیر. اوُنون اساسلارینی مراجعت نامۀ میزدۀ آیدین بیر دیل ایلۀ یازمیشیق . هئرکئس قئید شرط سیزبیر صورت دۀ مقصدیمیزی قبول ائدیرسۀ ، تشکیلاتیمیزا یازمالی دیر.
هئرکیمین آیری مقصدی وارسا خوش گئلدی . بیزیم اوُنون نازینی چئکمئگۀ ، اوُنا یالواریب ـ یاخارماغا وقتیمیز یوُخدور. بیز وار قوُوۀ میز ایلۀ موباریزۀ مئیدانینا گیرمیشیک ، بو یوُلدا هئچ کئسۀ میننت قوُیماق فیکریندۀ دئگیلیک . کیمسۀ دن دۀ میننت چئکمئگۀ احتیاجیمیز یوُخدور. هئرکیم بیزیم لۀ بو بوُیوک ایش ؤ عالی مقصد یوُلوندا یوُلداش اوُلماق چالیشماق ایسترسۀ بوُیورا بیلر. اوُنا فرقۀ میزین قاپی سی آچیقدیر.
مسئولییت سیز آغیزلار، ایش ؤ فعالییتی فقط شیرین سوُزلرؤ حرارتلی دانیشیق لاردان عیبارت بیلن آداملارأصلا بیزیم احتیاجیمیز یوُخدور. اوُنلار مادامیکۀ فرقۀ میزین ضیدینۀ بیرسوُزدانیشمایبلار، اوُنلار ایلۀ هئچ بیرایشیمیز اوُلمییاجاق ، أما أگربوردا اوُردا اوُتوروب علیهیمیزۀ بوُش بوُغازلیق ؤ یاراشمییان سوُزلر دانیشیب خالقی موباریزۀ دن ساخلاماغا چالیشماق ایستۀ سۀ لر، بیز اوُنلاری آزادلیق جبهۀ سی نین فراری سربازلاری تانییب ، قاباغینی آلماغا اقدام ائدۀ جئییک .
بیز بونون لا بوُتون آزادیخواهلارا ؤ دوُستلاریمیزا اعلان ائدیریک کی ، أگربیزیم حئرکاتیمیزدا ، سوُزوموزدۀ ، ایشیمیزدۀ بیر سهو ؤ خطا گوُرسۀ لر، گئلیب دوُستانۀ بیر صورت دۀ بیزیم اوُزوموزۀ دئسینلر. بیز کمال ممنونییت لۀ اوُنلارین حق سوُزلرینۀ قولاق آسیب ، فایدالی گوُستریشلرینی قبول ائدۀ ریک ، بو هئچ دۀ بیزیم آجیغیمیزا گئلمز. بئلکۀ چوُخ شاد اوُلاریق کی ، دوُستلاریمیزبیزۀ علاقۀ مند اوُلدوقلاری اوُچون ایشیمیزین ایصلاحینا چالیشیرلار.
لاکلن ، بوُش بوُغازلیق ، یالان ، تهمت ، ایفتراء ، دالدان بوُغما چیخارماق ، ، بیزیم خوُشوموزا گئلن ایشلردن دئگیلدیر. بوُنو بیز خائین لیک ؤ آزادلیغا أنگل توُرتمئک ، مستبد لرؤ مرُتجع لرین دئگیرمانینا سو آچماق حئساب ائدریک . اوُنا گوُرۀ بو کیمی عنصرلرلۀ چوُخ جیددی مباریزۀ ائدیب ، وارقوُوۀ مزایلۀ بو مهلک ؤ خطرناک بلانین قارشیسینی آلاجاییق .
آذربایجان غزه تی ـ 17 شهریور 1324 شمسی ـ نمرۀ 2 ـ
( میرجعفر پیشۀ وری ، سئچیلمیش أثرلری) ترتیب چیسی : آذرخش 1 /11 / 2014


text:
– سلام جئیران باجی! بازاردان گلیسن؟ نه تئز قاییتدین؟ هله ساعات اون بیر اولمویوب، نه آلمیسان؟
– سلام، باجین اؤلسون باجی! بیزیم کیشیلریمیز کیشی دئییللرکی. ددهم یاندی، قولدان دوشدوم. تونبهتینـین اوغلو دئیهسن ات یئمهسه عملی آشماز! بیرآز اتدن، قیویر- زیویردان آلمیشام؛ سن هارا؟
– بازارا گئدیردیم، ات آلاجاغام. آللاهدان گیزلین دئییل سندن نه گیزلین؛ بیز ار- آرواد گونده بئش کیلو ات یئمهساخ دولانانماریق. بیزیم کیشی اتسیز خؤرهیه اصلاً دیلینده وورماز.
– سن اونو دئییسن…! کیشیلرین تیفاغی داغیلسین. او بیرزاد دئییل کی. بیزیم کیشی هرگون تکجانینا بئش کیلو اتی ائله صوبحانیه بیر یئرده یییر، دورار آیاغا.
– سن اونو دئییسن…! آی جئیران باجی او نمنهدیر کی، بیزیم قردشگیل بیر آزدا اوشاقلیدیلار، گونده ناهار بیر قویون کسمهسهلر ائولرینده قان سو یئرینه آخار.
– سن اونو دئییسن…! جاوان جانیوا آند اولسون، بیزیم غلامحسین هرگون ساعات دؤردده گئدهر ساللاخخانیه بیر جانلی بیزوو کسدیریب، گتیرر ائوه؛ کلّهپاچاسین صوبحانیه، قالانیندا ناهاراجا یاوان-یاوان اوجاق اوسته ییییب، دورارلار آیاغا. اوغلانلارینین پئیسری ائلهبیل مال پئیسریدیر. اویان بویانا دؤنمز.
– سن اونو دئییسن…! رحمتلیغین قیزی خبرین یوخدور؛ بیزیم یوسوفگیلدن دئسم اینانماسان. یالان دییهنین ائوی ییخیلسین؛ بالالاری اؤلسون. دونن سحر یئکه بیر اینک کسمیشدیلر، ناهار چاغی ائولرینده ات اوسته داوایدی. خارابادا بیر پونزا ات تاپیلمیردی گؤزه سوتماغا. ائوی ییخیلمامیشلار ائلهبیل اؤژدورلر.
– سن اونو دئییسن…! یازیق گؤرمهمیسن کی یالان دیسم بئله سحره چیخمیییم؛ اوچ بالامین جانینا آند اولسون؛ بو اؤلو اوزومه باخاسان؛ بیزیم زولئیخاگیل گونده ناهارا بیر دهوه، شاما بیر دهوه، ناهارا بیر دهوه شام بیر دهوه. دییییرم قارینیز شیشسین بیر بئله اتی نجور ییییرسیز آخی؟
– سن اونو دئییسن…! کاش بیر دفعه یولون دوشه بیزیم رجبگیله، گؤرهسن یئماخ نهجور اولار. باخما ها اونون بیر قاریش بویونا! یالان دئسم ایکی گؤزوم کور اولسون. سنین جانیوا، بالالاریمین جانینا، بالالاریوین جانینا، جاوان قارداشیمین جانینا، جاوان قارداشیوین جانینا آند اولسون، دیلیم لال اولسون ایه بیر کلمه یالان دئسم؛ نفر حئسابی هرگون آداما صوبحانیه دهوه، ناهارا دهوه، شاما دهوه یئمهسهلر او گون آخشام اولماز. تونبهتینین قیزینا دیییرم آخی نه خبریزدی؟ بیر بئله دهوه یییرلر؟ دهوه یئماخدان اؤزوزده دهوه اولموسوز. اودا دیییر قردهشیوه دئ با، بیر گون دهوه پیشیرمهسم منی بوشار. باغیشلا جئیران باجی بیر آز تر-تلسیک اولدو. ایجازه وئرسن گئدیم ایندی کیشی ایشدن، اوشاخلار مدرسهدن گلرلر. اه، کیشیلرین آتاسینا لعنت. قویمازلارکی آدام ایکی کلمه دانیشسین. سن ده کی همیشه آدامین سؤزون یاری- یاریمچیلیخ قویارسان….
– سلام جئیران باجی! بازاردان گلیسن؟ نه تئز قاییتدین؟ هله ساعات اون بیر اولمویوب، نه آلمیسان؟