text:
اویان نیوز:
بئل هوکس
آذربایجان تورکجهسینه اویغونلاشدیران: تورکان اورمولو
۱۳ -نجو بؤلوم
فمینیست والیدئینلیک
اوشاقلارین اوستوندهکی فمینیست اوداقلانما، گونوموزون رادیکال فمینیست حرکتینین مرکزی بؤلوملریندن بیری ایدی. قادینلار، اوشاقلارینی جینسیتچیلیک اولمادان یئتیشدیرهرک جینسیتچیلییه قارشی بیر حرکته احتییاج دویمایاجاق بیر دونیا یاراتماغی اومدولار. اوشاقلارا دیققت یئتیرن، جینسیتچی جینسیت روللارینا و بونلارین اوشاقلارا، دوغولدوقلاری آندان اعتیبارن اساسلاندیرما یوللارینا تاکید ائتدی. اوشاقلار سؤز قونوسو اولدوغوندا، فمینیستلرین دیققتی دئمک اولار کی هر زامان قیز اوشاقلارینا ایدی. جینسییتچی اؤن یارقیلارا سالدیریلیب آلتئرناتیو ایمگهلر اؤنریلیردی. بعضاً، اوغلان اوشاقلارین جینسییتچی اولمایان بیر بیچیمده یئتیشدیریلمهسی احتییاجینا تاکید ائدیلیردی. آنجاق بیر چوخ زامان گئنل اولاراق ائرکک آتااَرکیللیگی تنقیدی، ائرککلرین بوتون قادینلاردان داها یاخشی بیر دورومدا اولدوغو شکلیندهکی ایصراردان قایناقلانیردی. اوغلان اوشاقلارینین هر زامان قیز اوشاقلاریندان داها چوخ ایمتییاز و گوجه صاحیب اولدوغو وارساییمی(احتیمال)، فمینیستلری قیز اوشاقلارینا اؤنجهلیکلی اولاراق دیققت یئتیرمهیه یؤنلتدی.
فمینیست دوشونرلرین عاییلهلرین ایچیندهکی جینسییتچیلیکله مشغول اولارکن قارشیلاشدیقلاری ایلک چتینلیکلردن بیری، جینسییتچی دوشونجهنین داشیییجیلارینین یاریسینی قادینلارین اولوشدورماسی ایدی. اوشاقلارا باخان یئتکین بیر ائرکیین مؤوجود اولمادیغی ائولرده بئله قادینلار اوشاقلارینا جینسییتچی دوشونجهنی اؤیرتدیلر و اؤیرتمهیه داوام ائدیرلر. ایرونیک بیر بیچیمده، بیر چوخ اینسان، قادینلارین رئیسلیک ائتدیگی ائولرین آوتوماتیک اولاراق آنارکیل اولاجاغینی وار سایان، گئرچکده، آتااَرکیل توپلومدا ائو ریسی اولان قادینلار، بیر ائرکک فیقورونون یوخلوغوندان دولایی اؤزلرینی سوچلو حیسئتمکده و اؤزللیکله ده اوغلان اوشاقلارا جینسیتچی دیرلری آختارما قونوسوندا آشیری بیر دیقت سرگیلهمکتهدیر. یاخین زامانلاردا، توپلومدا یایقین اولان موحافیظهکار آپاریجی مئدیا اورقانلاری “عالیملری” ،بوتون سینیف و عیرقلردن گنج ائرککلرین گئرچکلشدیردیگی زوراکیلیقلارین قایناغینی، ائولی اولمایان قادینلارین ساغلیقلی بیر اوغلان اوشاغی بؤیوتمهلرینین مومکون اولماماسی ایله آچیقلادیلار. طبیعی کی، بو دوغرو دئییل. فاکتلار، توپلوموموزدا ان سئوگی دولو و ان گوجلو ائرککلردن بعضیلرینی ارسیز آنالار طرفیندن بؤیودولدویونو گؤسترمکتهدیر. یئنه بیر چوخ اینسانین، تک باشینا اوشاق بؤیودن، اؤزللیکله ده ائرکک اوشاق بؤیودن قادینلارین اونلارا آتااَرکیل ائرککلر اولما یوللارینی اؤیرتمیهجکلری شکلیندهکی وارساییمینا دیققت چکمک گرهکیر. بو دا دوغرو دئییل.
آغ دریلی اوستونلوکچو، کاپیتالیست، آتاارکیل حاکیم کولتورده اوشاقلارین حاقلاری یوخدور. فمینیست حرکت، بیزیم بو توپلومداکی کولتوروموزون، اوشاقلاری سئومهین، اونلاری بیر مولک اولاراق گؤرن و والیدئینلرین اوشاقلارا نه ایسترسه ائده بیلهجگینه اینانماغی سوردورن بیر کولتور اولدوغونا دیققت چکن ایلک توپلومسال عدالت حرکتی ایدی. اوشاقلارا یؤنهلیک یئتکین زوراکیلیغی، توپلوموموزدا بیر نورمدور.پروبلئم بودور کی، فمینیست دوشونرلر، صیرف اوشاقلارین باخیمینین اساس سوروملوسو اولمالاری اوچون قادینلارین گئنللیکله اوشاقلارا قارشی زوراکیلیغین اصیل عامیللری اولدوغو گئرچگینه اصلا دیققت چکمک ایستمهدیلر. فمینیست حرکتین، ائو ایچیندهکی ائرکک حؤکم سورمگی ائرککلرین اوشاقلاری جینسل اولاراق اذیت ائتدیکلری بیر اوتوکراسی(هؤکومدارین بوتون قودرتی الینه کئچیردیگی دوروم) یاراتدیغی فاکتینا سیخلیقلا دیققت چکمهسی چوخ اؤنملی و دئوریمچی بیر توتومدور. آنجاق باشقا بیر گئرچک ده بودور: اوشاقلار هر گون قادینلارین و ائرککلرین سؤزلو و فیزیکی قیسنامالارینا معروض قالیرلار. آنالیق سادیزمی، قادینلاری سیخلیقلا اوشاقلاری دویغوسال آنلامدا سؤمورگهیه سوروکلر و فمینیست تئوری، اوشاقلارا یؤنهلیک یئتکین قادین زوراکیلیغی قونوسوندا، هله نه بیر فمینیست تنقید نه ده فمینیست بیر موداخیله ائتمیشلر.
اوشاقلارین وطنداشلیق حاقلاریندان محروم اولدوغو بیر حؤکمرانلیق کولتورونده، گوجلو اولانلار یعنی یئتکین ائرکک و قادینلار، اوشاقلارا قارشی اوتوکراتیک بیر یؤنتیم تطبیق ائتمه گوجونه صاحیبدیرلر. بوتون طیببی فاکتلار، بو توپلومدا اوشاقلارین هر گون زوراکیلیق ایچرن ایشلرله ایستیثمار ائدیلدیگینی گؤسترمکدهدیر. بونلارین چوخو، یاشامی تهدید ائدن دورومدادیر. بیر چوخ اوشاق اؤلمکدهدیر. قادینلار بو زوراکیلیغی ائرککلردن چوخ اولماسا دا اونلار قدر چوخ ائتمکدهدیرلر. حرکتین اوشاقلارا قارشی قادین زوراکیلیغی ایله بیر باشا اوزلشمهگی ردد ائتمهسی، فمینیست دوشونجه و پراتیکاداکی جیددی بیر بوشلوقدور. هامیمیز، آتاارکیل دوشونجهنی، گوجلو اولانین گوجسوز اولانی یؤنتمهیه حاققی اولدوغونو و اونو یؤنتمک اوچون هر یولدان ایستیفاده ائده بیلهجگینی سؤیلهین بیر حؤکمرانلیق ائتدیگینی منیمسیهجک شکیلده توپلومساللاشدیق. بو اوزدن ائرکک حؤکمدارلیغینی وورغولاماق، فمینیست دوشونرلر ده داخیل اولماق اوزره قادینلار آچیسیندان، قادینلاری اوشاقلاری اذیت ائتدیگینی گؤرمزدن گلمهیی راحاتلاشدیرماقدیر. آغدریلی اوستونلوکچو کاپیتالیست آتاارکیل هییئرآرشیده، ائرککلرین قادینلار اوزریندهکی حؤکم سورمکلری گؤرمزدن گلینیر؛ یئتکینلرین اوشاقلار اوزریندهکی حؤکم سورمهلری اوچون ده عئینی شئی کئچرلیدیر. هئچ کیمسه، اوشاقلارینی ایستیثمار ائدن آنالارا دیققت چکمگی گئرچکدن ایستهمز.
لوکس بیر آخشام یئمهیینده بیر قادین، کیچیک اوغلونو اینتیظام آلتینا آلماق اوچون اونو چیمدیکلهدییینی، کونترول آلتینا آلانا قدر اتینی بوراخمادیغینی سؤیلهمیشدی. بو هیکایهنی و یئمکدهکی باشقا اینسانلارین قادینین بو اینتیظاملاندیرما ایستگینی نئجه آلقیشلادیقلارینی هر زامان آنلادارام. بو داورانیشینین قیسناما اولدوغونو و پوتانسییئل اولاراق بو اوغلان اوشاغی بؤیودویونده قادینلارا قارشی قیسنادان داورانیشلارینین توخومونو اکدیگینی سؤیلهمیشدیم. بیر ائرکگین بیر قادینی، اونون داورانیشینی کونترول ائتمک و اونا گؤز آچدیرماماق اوچون برک چیمدیکلهدیگینی آنلاتدیغینی بیلسک، بونو همن قیسنادان بیر داورانیش اولاراق قبول ائدهجگیمیزی ایفاده ائتمیشدی. آنجاق بیر اوشاغا ضرر وئریلدیگینده، بو منفی حؤکم ائتمک بیچیمی گؤرمزدن گلینیر. بو مونفرید بیر حادیثه دئییل، آنالار و آتالار اوشاقلارا هر گون چوخ داها چوخ زوراکیلیق ائتمکدهدیرلر.
بو اؤلکهنین اوشاقلارینین اوزلشدیگی بؤحران، آتاارکیل دوشونجه ایله فمینیزمین گتیردیگی دییشیملر آراسینداکی چاتیشمانین عاییلهنی، ائرکک حؤکمرانلیغیندان هر ائوده بیر نورم اولدوغو زامانکیندان چوخ داها بؤیوک بیر ساواش آلانی حالینا گتیرمیش اولماسیدیر. فئمییست حرکت، آتاارکیل عاییله ایچینده ائرککلرین اوشاقلارا قارشی جینسل ایستیثمارینین کئچمیشده و بو گون نئجه گئرچکلشدیگینی بؤیوک اؤلچوده اورتایا چیخاران و گؤسترن بیر کاتالیزور ایشلوینی(فونکسییاسینی) داشیمیشدیر. بو فمینیست حرکت ایچیندهکی یئتکین قادینلارین اؤزلرینین قیسناما ضرر چکمیشی اولدوقلارینی قبول ائدهرک تئراپی موعالیجه گؤرمهسی ایله و بو قبولو تئراپینین اؤزل آلانیندان ایجتیماعی سؤیلهمه داشیماسی ایله باشلادی. بو ایفشالار، اوشاقلارین، بو گون گئرچکلشن قیسنامایا قارشی دورا بیلهجگی اولوملو(موثبت) بیر ائتیک و اخلاقی باغلام(کونتئکست) یاراتدی. یئنه ده سادهجه ائرککلرین اوشاقلارا قارشی جینسل ایستیثمارینا دیققت چکمک، خالق کوتلهلرینین بو قیسناماسینین ائرکک حؤکمرانلیغینا باغلی اولدوغونو و آنجاق آتاارکی اورتادان قالدیردیغیندا سونا چاتاجاغینی قاورادیقلاری بیر ایقلیم یارادا بیلمهدی. ائرککلرین، اوشاقلارا قارشی جینسل ایستیثماری، قادینلارین اوشاقلارا قارشی ایستیثماریندان چوخ داها آرتیقدیر و داها چوخ راپور ائدیلمکدهدیر. آنجاق قادینلارین اوشاقلاری جینسل اولاراق زورلامالاری دا ان آز ائرککلرین جینسل ایستیثماری قدر قورخونج گؤرولمهلیدیر. فمینیست حرکت ایستیثمار ائدن قادینلاری، ایستیثمار ائدن ائرککلر قدر آجیماسیزجا ائلشدیرمهلیدیر. اوشاقلارا قارشی زوراکیلیق، جینسل قیسنامادان باشقا بیر چوخ شکیلده گئرچکلشیر؛ ان چوخ راستلانان، سؤزلو و پسیخولوژیک قیسناما عمللریدیر.
بیرینی قیسنایان بیر بیچیمده اوتاندیرماق، باشقا قیسناما بیچیملرینه تمل تشکیل ائدر. ائرکک اوشاقلار، داورانیشلاری ائرککلییه دایر جینسییتچی قاوراملارا اویمادیغیندا تئز- تئز قیسناییرلار. بو اوشاقلار، ایستر جینسییتچی یئتکینلر (ؤزللیکله آنالار) ایسترسه باشقا اوشاقلار طرفیندن تئز- تئز اوتاندیریلیرلار. اوشاغین باخیمینا داخیل اولان ائرکک والئدئینلر جینسیتچیلییه قارشی دوشونجهنی منیمسهدیکلرینده ایسه، هم ائرکک هم ده قیز اوشاقلاری فمینیزمی پراتیکده گؤرمه فورصتینه صاحیب اولور. فمینیست دوشونر و آکتیویستلر، اوشاقلارا، جینسیتچی اؤنیارقیلارین داورانیشلاری یارقیلاماقدا بیر ستاندارد کیمی قوللانیلمادیغی ائییتیم آلانلاری تامین ائتدیگینده، هم قیز هم ده ائرکک اوشاقلار ساغلیقلی بیر اؤزونه اینام گلیشدیرمه ایمکانینا قوووشور.
فمینیست حرکتین اوشاقلارین یارارینا ان اولوملو(موثبت) موداخیلهلریندن بیر ، ائرککلرین اوشاق باخیمینا قاتیلمالارینا سادجه توپلومسال جینسییت ائشیتلیگین تامین ائتمک اوچون دئییل، اوشاقلارلا داها یاخشی ایلیشگیلر قورماق اوچون ده احتییاج دویولدوغونون فرقینه واریلماسینی تامین ائتمهسی ایدی. گلهجکدهکی فمینیست چالیشمالار، جینسیتچیلییه قارشی ائرکک والیدئینلیگین اوشاقلارین حیاتینی نئجه زنگینلشدیردیگینی بلگهلهیهجکدیر. عئینی زاماندا، گئنل اولاراق فمینیست والئدئینلیک حاققیندا، بیر اوشاغین جینسییتچیلییه قارشی بیر اورتامدا یئتیشدیریلمهسینین پراتیک یوللاری حاققیندا داها چوخ شئی بیلمهیه مجبوروق. ان اؤنملیسی ده بو ائولرده بؤیوین اوشاقلارین نئجه اینسانلار حالینا گلدیگینی بیلمهگیمیز گرهکیر.
ویزیونئر فمینیست آکتیویستلر، آنالیغین و آنالیق ائدن قادینلارین ائتدیکلری ایشین کولتورل اولاراق داها چوخ تقدیر ائدیلمهسی اوچون داییمی چالیشارکن بئله ائرکک والئدئینلرین دیر و اؤنمینی اصلا دانمادیلار. آمما ائرککلرین اوشاق بؤیئتمهیه قاتیلیمینی اؤیمک، قادینلارین اولوملو بیر ایش اولاراق ائتدیکلری آنالیغین پیسلنمهسینه و دیرسیزلشدیریلمهسینه یول آچدیغیندا بو دوروم بوتون قادینلارا ضرر وئریر. فمینیست حرکتین باشلانغیجیندا فمینیستلر، آنالیغی داها اؤزگورلشدیریجی ویا وارلیقلارینی داها اولوملاییجی(موثبتلشدیریجی) سایدیقلاری کارییئر فاکتینین قارشیسیندا مؤوقئعلندیرهرک کسکین شکیلده ائلشدیریردیلر. آنجاق ۱۹۸۰-جی اون ایللیگین اورتاسی کیمی ائرکن بیر دؤنمده، بعضی فمینیست دوشونرلر، آنالیغین فمینیستلر طرفیندن دیرسیزلشدیریلمهسینه و ائو خاریجیندهکی ایشه گرهییندن چوخ دیر وئریلمهسینه مئیدان اوخودولار. فمینیست تئوری: From Margin to Center کیتابیندا (فمینیست تئوری: چپردن مرکزه) بو قونو حاققیندا یازارکن، مسئلهنی بو شکیلده اورتایا قویدوم:
جینسیتچیلیگین هله بیر نورم اولدوغو، شخصلر آراسینداکی قیسقانجلیغی، گوونسیزلیگی، آجیق و پیس نییتی دستکلهین بیر توپلومسال باغلامدا چالیشماق؛ ایشی سترئسلی، عصبلشدیریجی بیر شکیلده و داها چوخ دویوروجو اولماقدان اوزاق بیر حالا گتیریر… اوجرتلی ایشدن راضی اولان و بوندان ذؤوق آلان بیر چوخ قادین، اؤدنیشلی ایشین زامانین چوخ بؤیوک بیر بؤلومونو آلدیغینی و دیگر دویوروجو ایشلر اوچون چوخ آز آلان بوراخدیغینی حیس ائدیر. چالیشماق، قادینلارین بیر آز ماددی باغیمسیزلیق قازانمالارینا ویا ماددی اولاراق اؤزلرینه یئتمهلرینه یاردیم ائتسه ده، بو گونه قدر بیر چوخ قادینین اینسانی احتییاجلارینی یئترینجه دویورمادی. بونون بیر سونوجو اولاراق، قادینلارین اینسانا دیر وئرن بیر اورتامدا قانع ادیجی امک آراییشلاری، عاییلهنین اؤنمینین و آنالیغین اولوملو طرفلرینین تکرار وورغولانماسینا یول آچدی.
فمینیست دوشونرلر آنالیغین داها دنگهلی(بالانسلی) بیر دوشونولمهسینه چالیشارکن، آتاارکیل حاکیم کولتورون تک والیدئینلی، قادینلارین رئیسلیک ائتدیکلری ائولره یؤنهلیک سالدیرقان بیر تنقیدی گوندمه گتیرمهسی ده ایرونیکدیر. بو تنقیدین ان کسکین نؤقطهسی، سوسیال یاردیم مسالهس اید . آتاارکیل ائلشدیریلر، سئوگی دولو ائولی اولمایان آنالارین، دؤولتدن یاردیم آلسینلار ویا اؤدنیشلی بیر ایشده چالیشسینلار چوخ آز بیر گلیره باخمایاراق نئجه باجاریقلا والیدئینلیک ائتدیکلرینی گؤسترن بوتون وئریلری یوخ ساییر و بونون یئرینه، قادینلارین رئیسلیک ائتدیگی سورونلو ائولره دقیقت چکیب بونلار بیر نورم ایمیش کیمی داورانیرلار. سونرا دا، ائرککلر آتاارکیل آنلامدا ائوی کئچیندیرن اولورسا و ائوین رئیسی اولاراق تابلودا یئر آلیرسا پروبلئمین چؤزوله بیلهجگینی اؤنه سورورلر. آنتی-فمینیست هئچ بیر رئاکسییا، اوشاقلارین یاخشیلیغی آچیسیندان، ائولی اولمایان آنالارین توپلومسال اولاراق تحقیر ائدیلمهلری قدر پیس سونوجلار دوغورمامیشدیر. ایکی والیدئینلی آتاارکیل عاییلهیه دیگر بوتون تنظیملمهلردن داها چوخ سایغی گؤسترن بیر کولتورده، عاییلهلری ستانداردا اویمایان بوتون اوشاقلار، دویغوسال آنلامدا اؤزلرینی گوونسیز حیس ائدر. ائرککلرین رئیسلیک ائتدیگی سورونلو ائولرده، اوشاقلارین موتلولوغونون قادینلارین ریسلیک ائتدیگی سورونلو ائولردهکیندن داها چوخ تامین ائدیلمهدیگینی ایثباتلایان بوتون دئیتالارا باخمایاراق، آتاارکیل عاییلهیه داییر اوتوپییاچی تصووره توخونولماماقدادیر. اوشاقلار سئوگی دولو اورتاملاردا بؤیومهیه احتییاج دویارلار. حؤکمدارلیق اولدوغو سورجه سئوگی اکسیکدیر. سئوگی دولو والیدئینلر اؤزلرینه گووهنی ساغلام، ساغلیقلی و خوشبخت اوشاقلار بؤیوتمهیه داها یاتقیندیر؛ والیدئینلرین سوبای یا دا ائولی اولماسی، ائشجینسل اولماسی ویا اولماماسی، ائو رئیسینین قادین ویا ائرکک اولماسی بیر شئیی دییشدیرمز. گلهجکده فمینیست حرکت اولاراق جینسییتچیلییه سون وئردیرمهنین عاییله حیاتینی اولوملو یؤنده دییشدیردیگینی والیدئینلره گؤسترمک اوچون چوخ چالیشمامیز گرهکیر. فمینیست حرکت عاییلهدن یانادیر. اوشاقلارین ائرککلر ویا قادینلار طرفیندن آتاارکیل بیر چرچیوهده حؤکمدارلیق آلتینا آلینماسینین سونا چاتددیریلماسینی، عاییلهنی اوشاقلارین ساغلیقلی و اؤزگور اولا بیلهجکلری، سئوگینی تانییا بیلهجکلری بیر یئر حالینا گتیرمهنین تک یولودور.


c: text/html

text:
قات قومارباز کیمی ألیندهکینی ائله میز اوسته چیرپدی، دیسکیندیم. دئدیم بلکه تکخالدان، قیزیل اونلوقدان زادداندی. ساماوار باشیندا چای سوزه- سوزه بویلانیب باخدیم. دوغوردان دا اونلوقایدی. آمما آباجی قیزیل اونلوق یئرینه بیر جوت گؤم گؤی اونمین تومنلیک اسکناسی میز اوسته چیرپمیشدی. ایستکانی اسکناسلارین کنارینا قویدوم. چایین گیلاناری رنگیندن کئف ائلهسم ده، اورهییمده آلـلاه- آلـلاه ائلهییردیم، آباجی چایی ایچمهدن تولابورونلوق ائلهمهسین. هر نه واخت تنبللیک ائلهییب، تیبگایله تلمتلهسیک چای حاضیرلاسام، آباجی دییر: «قیزیم، من هئچ، اؤزگه دئیلم، آمما یادیندا قالسین جووان أزن قوناخ قاباغینا احمد ماحمیدین کیسه چایینی یوخ، گؤزل دم چحمیش شهرزاد چایی قویار»؛ شوکورلر اولسون کی آباجینین فیکری، شیشدانگ میز اوستهکی اسکناسلاردایدی.
گؤزوم، بدنیمین ارگانلارینین هامیسیندان قاباق قوجالیب. آمما پیر چشمییه مبتلا اولماق دا ایکی باشلی قیلینج کیمی بیر شئیدیر. قفیلدن، اسکناس اوسته، سعدینین مزارینین بؤیرونده یازیلمیش شعره گؤزوم ساتاشدی. اؤزومدن تعجب ائلهدیم کی نییه ایندییه جان اسکناسین اوستونه یازیلمیش شعره دقت وئرمهمیشم.
بنی آدم اعضای یکدیگرند
که در آفرینش ز یک گوهرند
سعدینین شعری ذهنیمی قاریشدیردی. اؤز- اؤزومه دئدیم گؤرهسن منیم جوهریم ده آباجینین جوهریندندی؟ جوره به جوره بنیآدملر گلیب تیکیلدی گؤزومون قاباغینا. معرفتدن دولوب داشان بنی آدم، آداملیقدان پایی آز اولموش بنی آدم، بیر گؤی اون مینلییه محتاج اولان بنی آدم، میلیونلاری بیر امضایلا اودوب، اوستوندن سو ایچن بنیآدم، حامبال زاده بنی آدم، کارمند زاده بنی آدم، زرگرزاده بنی آدم، آغازاده بنی آدم …
– بو پوللار ندی آباجی؟ خئیر اولا؟
– بالا دور آیاغا، گئداخ منه باحلارین بیرینده بیر حساب آچاخ. سوروشموشام. حساب آشماغا لاپ آزی ۲۰ مین ایستیر.
– آباجی، بانک حسابی سنین نه کاریوا گلهجک؟ اولمویا ائوینده گنج تاپیلیب؟
– بالا، خبرین یوخدی، شانسیم دوروب. گَنج یولدادی، آللاه دئیهن اولسا بو تئزلییه ألیمه چاتار.
شوخلوغا سالیب دئدیم: «آباجی، گنج سرحدّدین اوتاییندا یا بو تاییندا؟»
– سرحدّ مرحدّ ندی بالا؟ سن ده لاپ کالا کئهسن ها!
آباجی چوخ جدی ایدی. ها فیکرلشدیم آباجینین سؤز ائتدییی گنج هاردان ألینه چاتا بولر؛ بیر یئره چاتمادیم. آتا- آناسی ایللر قاباق رحمته گئتمیشدی. من بیلهسی وارلی- کارلی قوهومو دا یوخایدی دئییم آباجییا میراث قالیب. او ایسه منیم چاش- باش قالمیش حالیمی گؤروب دئدی:
– بالا اؤزووو چوخ زورا سالما. قوی سؤزون آچیغینی دئییم دا. دونن آخشام اؤز- اؤزومه دئدیم ایندی کی اوروشلوخدی، هئچ اولماسا دور آیاغا، گئت بیر اوروشلوخ کوکهسی آل، نوبار ائله. ائله تازا تشریفات قنادیسینین قاپیسیندان آیاغیمی ائشییه قویموشدوم، بیر دن بیره گؤیدن بیر شئی تیپ، یاخاما دوشدو. تیتدامیش بامادور یئره دوشنده نئجه آچیلار، یاکرمین ده یاش زیلی، دمیر ۵۰۰ تومنلیک یئکهلیخده یاخامدا آچیلدی. آللاهین گیجو قوشو یوواسینین توالتی ایله منیم اوست- باشیمی دَییشیح توتموشدی. آز قالدیم خیاواندا قیشقیریب، دئییم: «گ…ون قُووشسون»، آمما بیردن بیره آنامین سؤزو یادیما دوشدو. «قوش پ… و هر کیمین باشینا دوشسه، خوش یومن اولار» دئمه بَه شانسیم دوروب بالا. بیر بئله ایل آداملاردان کار چیخمادی، ایندی بو یاکریم منی مال- دؤولته چاتدیراجاقمیش.
– آباجی، بو سؤزلرین هامیسی افسانهدی. ناغیلدی.
– ماهانا گتیمه، دور آیاغا. بیراز سورا باحلار تعطیل اولار. بیر گون ده بیر گوندی. ایستهمیرم بهرهسی ألیمنن چیخسین.
– آی آباجی، باری ماجال وئر مال- دؤولت ألیوه یئتیشسین سورا بانکدا حساب آچ. آخی ۲۰ مین تومنین نئچه بهرهسی اولار؟
– آلــلاه کریمدی بالا. بیردن گؤردون قاپینی آچینجا آستانادا بیر توربا پول تاپدیم!
یئریمدن قالخاراق سعدینین آیری بیر شعرینی اؤز- اؤزومه میزیلداندیم:
ای کریمی که از خزانه غیب
گبر و ترسا وظیفه خور داری
دوستان را کجا کنی محروم…
۱۳۹۴٫۳٫۳۱
قات قومارباز کیمی ألیندهکینی ائله میز اوسته چیرپدی، دیسکیندیم. دئدیم بلکه تکخالدان، قیزیل اونلوقدان زادداندی. ساماوار باشیندا چای سوزه- سوزه بویلانیب باخدیم. دوغوردان دا اونلوقایدی. آمما آباجی قیزیل اونلوق یئرینه بیر جوت گؤم گؤی اونمین تومنلیک اسکناسی میز اوسته چیرپمیشدی. ایستکانی اسکناسلارین کنارینا قویدوم. چایین گیلاناری رنگیندن کئف ائلهسم ده، اورهییمده آلـلاه- آلـلاه ائلهییردیم، آباجی چایی ایچمهدن تولابورونلوق ائلهمهسین. هر نه واخت تنبللیک ائلهییب، تیبگایله تلمتلهسیک چای حاضیرلاسام، آباجی دییر: «قیزیم، من هئچ، اؤزگه دئیلم، آمما یادیندا قالسین جووان أزن قوناخ قاباغینا احمد ماحمیدین کیسه چایینی یوخ، گؤزل دم چحمیش شهرزاد چایی قویار»؛ شوکورلر اولسون کی آباجینین فیکری، شیشدانگ میز اوستهکی اسکناسلاردایدی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سرخوش آیی بالاسی قورتاریلدی
بیر بوز آیی بالاسی، دلی بال کماسینا گیردی
دلی بال کماسینا گیرن چاشقین آیی بالاسی تورکیهنین قوزئی باتیسیندا قورتاریلدی.
بیر بوز آیی بالاسی، هالوسینوژنیک تأثیره صاحیب اولابیلهن بیر نؤوع اورمان گۆلو بالی اولان "دلی بال"دان آشیری میقداردا یئدیکدن سونرا سرخوش اولدو.
دوزجهده میللی پارک اکیپلری طرفیندن قورتاریلان بالانین ساغلیق دورمو یاخشیدیر.
تاریم باخانلیغی سوسیال مئدیا اۆزریندن تۆرکلری، بو آیی بالاسینا بیر آد تاپماغا چاغیردی.
داها سونرا سئویملی بالایا "بال قیز" آدی قویولدوغو آچیقلاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
فلوریدادا قاسیرغا بؤیوک ییخیما سبب اولدو
ایان قاسیرغاسی بیر چوخ یئری سو آلتیندا قویدو و ایکی میلیوندان چوخ ائو و ایش یئرینین الکتریکلرینین کسیلمهسینه ندن اولدو
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی


text:
– چَلِنجه هن دئسن نه اولار؟ خانیمنیغیننان بیر شئی اَسکیلر؟
– آباجی بیر ده دئه! نمنه؟ چَلِنج؟
– هه چَلِنج. جانیم چیخیب ازبرلهمَحدن. اوش گون چَحدی اؤرگندیم. توبه اَستافوروالـلاه، هر دن آز قالیردی ذکر یئرینه ده چَلِنج گلسین دیلیمه.
– آباجی منیم دؤورهمه جیزیخ چَح. من چَلِنج- مَلِنج اهلی دئییلم، باشیم اؤز قینیمدا.
– قیزیم! ایندی سن هَن دئسن ایش تامامدی. حاجیه سریهنین نوهسی منی چاغیراجاخ چَلِنجه، حاجیه سریه ده سنی. سنه آز یاخچیلیخ ائلهییب؟
– یاخچیلیغین بوزلو سویا نه دخلی؟
– اوّلأ نه بوزلو سو، نه ده دوز، بیزیمکی یا اَروُو-دی یا دا شَروُو. ایکینجیسی، نئجه نه دخلی؟ بیر نفر ایستیر کی حاجیه سریه اونو چَلِنجه چاغیرا یا یوخ؟
– آباجی حاجیه سریه خانیم نه بیلیر چَلِنج ندی؟
– ماشاللاه! اؤزووه باخما کی توسباغا کیمی باشیوی سوخموسان قینیوا، اوتاغیننان ائشییه چیخمیسان، دونیادان خبرین یوخدی! حاجیه سریه آز قالیر بیبیسینین کارمندی اولسون.
– بیر دفهلیخ دئه فیس بوک حاجیه سریهخانیمین حضوروننان محروم قالیب داااا
– آآآآااا… خبرین یوخدی؟ نوهسی اونو دا آپاریب فیس بوخا. دئییسن بس چَلِنجیمیزین فیلمینی کیم گؤتورهجخ؟ نوهسی دا…
– اینانمیرام!
-اولاری بوشلا، گلمیشم سنن صلاح- مشورته. سن دئییسن شَروو یاخچیدی یوخسا اَروو؟ کلبه فاطما دئییر اَروو، دئییر بوزلو سو سَتَلجم ائلر، سورا باش آغریسین ییغیشدیرامماریخ، دوز دا آغیردی. دئییر بیردن باشیمیزا اَلهینده، آلـلاه ائلهمهمیش ضربه مغزی اولاریخ. دئییر کیم نه بیلیر، شامپونو قاتاریخ ایستی سویا، هم عاغیل باشیمیزین چیرکی، میکروفی گئدر، هم ده هئش کسدن دالی قالماریخ.
– نه دئمیشم بئله دوراندیشلییه! والـلاه، عاغیل دا قدیم عاغیللار!
– من دئییرم آدام بیر ایش گؤرور، گرَح معناسی دا اولسون دا، شَروُو هم ریضایه دریاسینین قورماغینا اعتراضدی، هم ده آلِلس نوخوشولوغونا گؤره طرفدارلیخ.
– آباجی! آ-ال- اس نوخوشولوغو،
– هله هر نمنه! حاجیه سریه دئییر بیزیم نهییمیز اَسکیحدی، نمکیملردن دالی قالاخ!
– آباجی! اولماسا بو ایشیزی گینسده ثبت ائلهیین داااا
– بالا دیلیوی دیشله. بو ایشی کنیسییه زادا قاتما کی هئش بیریمیزین باشیمیز آغریمیر ها دردسره.
– آباجی قورخما! گینس دن کنیسهیه هئش دخلی یوخدی.
– ایندی نه دئییسن؟ حاجیه سریهیه نه دئیییم؟
– یوخ!
– چوخ نانکورسان! حاجیه سریهنین بیر کیفیدی بیر ده سنین کیتابلارین. هارا گئدیر کیتابلاریوی چیخادیب گؤرسهدیر. صیغه باجیمین نوهسینین کیتابلاریدی، دئییر. ایندی بییوم سن بیر دولچا شَروو باشیوا تؤهمهیه اَرینیسن؟
– …
– سنین کیمی قورو بَی گؤرمهمیشم. نه بؤیوح تانییرسان، نه ده خاطیر- حؤرمتدن باشین چیخیر.
– آباجی! دئییرسن باشیوا دولانیم آمما منیم نه دوزونان ایشیم وار، نه ده بوزلو سوینان. دئییرسن بیر دولچا سؤز الهییم باشیما.
– ساغ اول والـلاه! من دئییرم دامنان داما، سن دئییرسن ییرتیغیمی یاما… !
شَروو: خوی دئییمی، دوزلو سو
اَروو: خوی دئییمی، صابینلی سو
۹۳.۶.۷


text:
۱۴۶ کؤچمن قورتاریلدی
یونان عنصورلاری طرفیندن گئری قووولانلارین دا آرالاریندا اولدوغو ۱۴۶ دۆزهنسیز کؤچمن قورتاریلدی
ایزمیرین اورلا ائلچهسینده ساحل گوونلیک اکیبلری طرفیندن تشکیل ائدیلن عملیاتلاردا، یونان عنصورلاری طرفیندن گئری قووولانلارین دا آرالاریندا اولدوغو ۱۴۶ دۆزهنسیز کؤچمن قورتاریلدی.
ساحل گوونلیک قوموتانلیغیندان وئریلهن آچیقلامایا گؤره، اکیپلر، اورلادا بیر سیرا قورتارما عملیاتی تشکیل ائتدی.
ائلچه ساحللریندهکی قاییقدا یونان عنصورلاری طرفیندن گئری قایتاریلدیغی معین ائدیلهن ۴۴ کؤچمن و قاییقلارینین پوزولماسی ایله دنیزده قالان ۵۲ کؤچمن قورویا چیخاردیلدی.
چیلقا کؤرفزینده کؤمک ایستهیهن ۳ کؤچمن ایله ساحیل گوونلیک هلیکوپتریلری ایله اوزونآدادا قالدیقلاری معین ائدیلهن ۴۷ کؤچمن ده قورتاریلدی.
کؤچمنلر ایشلملرینین آردیندان کؤچ ایدارهسینه گؤندریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تروریستلر پلیس ائوینه سالدیردی
مرسینده پلیس ائوینه تشکیل ائدیلهن ترور سالدیریسیندا بیر پلیس شهید اولدوغو، بیر پلیس ایسه یارالاندی
اردوغان، یهودی وطنداشلاری تبریک ائتدی
"مختلیف اینانجلارا منسوب وطنداشلاریمیزین عصرلر بویو باریش و دینجلیک ایچینده بیر آرادا یاشاییر اولماسی اؤلکهمیزی هر زامان گوجلو قیلان ان اؤنملی اؤزللیکلردن بیریدیر"
اردوغان: اسیر دییشیمینده ۲۰۰ نفر قوناغیمیزدیر
اردوغان، ایستانبولدا روسیا ایله اوکراینا آراسیندا اسیر دییشیمی ایله باغلی دانیشدی


text:
ائلیاس کانئتتی
ائلیاس کانئتتی (بولقاریسانجا: Eлиac KaHeTи) (دوغوم. ۲۵ ژوئیه ۱۹۰۵ - اؤلوم. ۱۴ اوت ۱۹۹۴)، مودئرنیست رومانچی، اویون یازاری، آنی (خاطیره) و قوندارما اولمایان دوزیازی یازاری. اثرلرینی آلمانجا یازان کانئتتی، "گئنیش بیر باخیش آچیسی، فیکیر زنگینلییی و صنعتسل (هنری) گوج ایله ایشارتلهنمیش یازیلاری اۆچون ۱۹۸۱ ایلینده نوبئل ادبیات اؤدولونو قازاندی.
حیاتی[دَییشدیر]
یهودی اصیللی آلمان یازیچیسی و دراماتورق ائلیاس کانئتتی 1492-جی ایلده ایسپانیادان کؤچ ائدن سئفارد یهودیلرینین نسلیندن ایدی. کئچمیش عثمانلی ایمپئراتورلوغو اراضیسینده – ایندیکی بولقاریستانین روشوک شهریند، زنگین تاجیر عاییلهسینده دوغولموشدور. ماراقلیدیر کی، 1952-جی ایلده بؤیوک بریتانییا وطنداشلیغینی قبول ائدنه قدر اؤزونو عثمانلی تبعهسی سایمیشدی. اثرلرینی آلمان دیلینده یازمیشدیر. اصلینده عاییلهلرینین معیشت دیلی لادینو ساییلیردی. بو ایسپان دیلینین سئفارد یهودیلری آراسیندا تحریفه اوغرامیش دیالئکتلریندن بیری ایدی. لاکین ائلیاس کانئتتینین آتا-آناسی ویانادا تحصیل آلدیقلاریندان یالنیز آلمان دیلینده دانیشیردیلار و اوشاقلارینا دا آنا دیلی کیمی، ایلک نؤوبهده آلمانجانی اؤیرتمیشدیلر.
ائلیاس کانئتتی تحصیل حیاتینا بریتانییا مکتبینده باشلامیشدی. چونکی او، مکتب یاشینا چاتاندا عاییلهلری مانچئسترده یاشاییردی. ژاک کانئتتی هر واسیطه ایله اوغلونون ادبیاتلا مشغول اولماسینی تشویق ائدیردی. آما آتاسینین قفیل اؤلومو هر شئیی دییشدیردی. آناسی اوچ اؤولادی ایله بیرلیکده ویانایا کؤچدو. بورادا ائلیاس یئنیدن آلمان دیلی موحیطینه قاییتدی. سونرالار اؤزو یازیردی کی، اگر آناسی و آلمان دیلی اولماسایدی، حیات اونون نظرینده معناسیز، درک ائدیلمز بیر شئیه چئوریلردی.
زوریخده تحصیلینی داوام ائتدیردیگی 1916-1921-جی ایللری ائلیاس کانئتتی "گنجلیگینین قیزیل دؤورو" ساییردی. بدیعی یارادیجیلیغا دا ایسوئچرهده باشلامیش و "یولیوس بروت" آدلی منظوم پیئس یازمیشدی. آناسینین تأکیدی ایله ویانایا قاییتدیقدان سوْنرا ایستهیینه رغمن ویانا اونیوئرسیتهسینین کیمیا (شیمی) فاکولتهسینده اوخوموشدو. آما بۇ ساحهده بیر گون ده چالیشمامیش، ادبیاتی سئچمیشدی.
1928جی ایلده کانئتتی بئرلینده آلمان ادبیاتینین بئرتولد برئشت، ایساک بابئل و گئورگ گروس کیمی نومایندهلری ایله تانیش اوْلموشدو. بۇ تانیشلیق و اونلاردان ائشیتدییی عیبرتآمیز حادیثهلر گنج یازیچیدا اینسان عاغیلسیزلیقلاری حاقیندا سیلسیله رومانلار یاراتماق آرزوسو دوغورموشدو. 1935-جی ایلده همین سئرییانین ایلک و سون نومونهسی – "کورلوق" چاپ ائدیلمیشدی. فرانس کافکا عنعنهلرینی داوام ائتدیرن مؤلیف اثرینده دونیانین آبسوردلوغو و جفنگلییی مؤوضوسونو دیقته چکمیشدی. توماس ماننین و دیگر مشهور یازیچیلارین یوکسک قییمت وئردیکلری بۇ رومان دؤورو قاباقلایان، فاشیزم تهلوکهسینی بوتون چیلپاقلیغی ایله گؤسترن اثرلردن ساییلیردی. چاپیندان بیر نئچه ایل سوْنرا رومانین آلمانییادا قاداغان ائدیلمهسی اونون هدفه دیدییینی گؤستریردی. اینگیلیس یازیچیسی آیریس مئردوک "کورلوق" رومانینی ییرمینجی عصرین سایی او قدر ده چوخ اولمایان "بؤیوک کیتابلاریندان" بیری آدلاندیرمیشدی.
ائلیاس کانئتتی "توی" (1932) و "آخماقلیق" کومئدییاسی (1934) پیئسلری ایله آبسورد تئاترینا اؤز تؤهفهسینی وئرمیشدی. داها سوْنراکی دؤورون محصولو اوْلان "محدود زامان دایرهسینده" پیئسینده (1956) ده مؤلیف هر کسین اؤز اؤلومونون دقیق تاریخینی بیلدیگی بیر جمعیتین تصویری ایله دونیانین آبسوردلوغو مؤوضوسونو داوام ائتدیرمیشدی.
آلمانییادا فاشیزمین برقرار اولماسی و آمانسیز یهودی تعقیبلری ائلیاس کانئتتینی بئرلیندن ویانایا قاییتماغا مجبور ائتمیشدی. هیتلئر آنشلیوس پلانینی حیاتا کئچیرندن سوْنرا ایسه او، لوندوندا سیغیناجاق تاپمیشدی. مهم اثرلریندن ساییلان "حاکیمیت و کوتله" کیتابیندا (1960) مؤلیف تاریخی، میفولوژی، ادبی منبعلر اساسیندا کوتله پسیخوزونو و سییاستچیلرین بۇ پسیخوزدان یارارلانما مهارتینی تصویر ائتمیشدی. اثرین اساسیندا کانئتتینین گنجلیک ایللرینده شاهیدی اوْلدوغو حادیثه– حاقسیزلیق و عدالتسیزلیکله اوزلشن فهلهلرین ویاناداکی عدالت سارایینی یاندیرمالاری و نتیجهده 80 نفردن چوخ دینج شهر ساکینینین هلاک اولماسی ایله موشاییعت ائدیلن 15 جولای 1927-جی ایل اولایی دایانیردی.
"کافکانین داها بیر پروسئسی: فلیتسایا مکتوبلار" (1962) کیتابیندا ائلیاس کانئتتی سئویملی یازیچیسینین شخصی حیات فاکتلاری ایله اثرلری آراسینداکی باغلیلیقلاری اوزه چیخارماغا چالیشمیشدی. اونون "اونودولموش دیل" (1980) و "قولاقدا مشعل" (1982) کیتابلاری ایسه آوتوبیوقرافیک سجیییه داشیییردی. یازیچینین موتمادی یئردگیشمهلرل، حادیثهوه شخصیتلرله زنگین عؤمور یولو بورادا عکس اوْلونموشدو.
ائلیاس کانئتتی 1981-جی ایلده "دونیاگؤروشون گئنیشلیگی، ایدئیالارین زنگینلیگی و بدیعی گوجو ایله سجیییوی اولان اثرلرینه گؤره" ادبیات ساحه سینده نؤوبتی نوبئل لاورئاتی اوْلموشدو. ایسوئچ آکادئمییاسینین عوضوو یوهاننئس ائدفئلد تقدیمات نیطقینده بیر سیرا اثرلرینین، ایلک نؤوبهده ایسه "کورلوق" رومانینین فانتاسماقوریک و دئمونیک چالارلارلا زنگینلیگی باخیمیندان کانئتتینی روس ادبیاتینین قوقول و دوستویئوسکی کیمی قودرتلی سیمالاری ایله موقاییسه ائتمیشدی. کانئتتی تقدیمات مراسیمینده ایشتیراک ائتسه د، نوبئل موهازیرهسیندن بویون قاچیرمیشدی.
بعضی منبعلرده دوغوم یئرینه اساسلاناراق ائلیاس کانئتتینی بولقاریستانین ایلک نوبئل لاورئاتی کیمی تقدیم ائتمهیه چالیشیرلار. حیاتینین سون ایییرمی ایلینی زوریخده یاشایان ائلیاس کانئتتی ایسه اؤزونو کونکرئت اؤلکهنین یوخ، دونیانین وطنداشی ساییردی. یازیچینین "یهودی اولسام دا، اینتئللئکتیمین دیلی آلمان دیلیدیر، لاکین من اؤزومده بوتون خالقلارین ایرسینی داشیییرام" - سؤزلری ده بۇ فیکرین تصدیقیدیر.
اثرلری[دَییشدیر]
توی 1932
کورلوق 1935 (کورلاشما آدی ایله تورکیهده احمد جمال طرفیندن تۆرکجهبه چئویریلمیشدیر، فارسجادا ایسه کیفر آتش آدی ایله سروش حبیبی طرفیندن ترجمه اوْلوب)
شؤهرتپرستلییین کومئدیاسی 1950
کوتله و حاکمیت 1962
محدود زامان دایرهسینده 1964
کاراکتئرلر 1974
خیلاص ائدیلمیش دیل 1977
قولاقدا مشعل 1980


text:
یئنی بوناب
یئنی بوناب (تازا بیناب) (زعفران شهری - مرندشهری نین بینابی) ایران اؤلکه سی نین شهرلریندن بیری دیر. بۇ شهر دوغو آذربایجان اوستانی نده هابئله مرند بؤلگهسی نده یئرلشیب دیر. بۇ شهر 1383 اینجی ایلده کندن دن شهر چئوریلیب دیر.[۱]
جغرافیایی یئر[دَییشدیر]
تازا بیناب شهری، مرند بولگهسینین مرکزی بولومونده و مرند شهرینین گون چیخان یندا واقیع اوْلوبدور . بۇ شهر مرند شهر ایله 10 کیلومئتیر آراسی واردیر.هابئله بۇ شهر تبریز شهرینین قوزای دوغوسوندا یئلشیب و تبریزله 72 کیلومئتیر آراسی واردیر. بۇ شهر، شهرداری روتبه بندیلیغیندا نومره بیر روتبه سی واردیر. تازا بیناب شهری قوزای دان زنوز، گونئی دن صوفیان، گون چیخان دان ورزقان و گون باتان دان مرنده محدود اولور.[۲][۳]
یئنی بیناب ین آدی[دَییشدیر]
تازا بیناب، شهره چئوریلمه دن اونجه "بیناب" آدی لا تانینیردی. آنجاق شهره چئوریله ندن سوْنرا "تازا بیناب" (بیناب جدید) آدلاندی.
تاریخ[دَییشدیر]
بو شهرین چوخلو تاریخ سل سابیقه سی واردیر. نئجه كی بۇ شهرین آلادر آدلا اوْلان منطقه سینده اوْلان قبریستان لیغ لار بونو گورسدیر كی بۇ منطقه ضحاكین سربازلارینین اوتوراقیمیش . ولی بۇ منطقه طمعكار آداملارین الینن محفوظ قالمیییب و موجویزسیز قازینتیلارلا بۇ منطقیه آسیب ووروبدور.
اقلیم[دَییشدیر]
تازا بیناب داغیلیق منطقه ده یئرلشیب و بونا گوره ده هاواسی سویوق و موعتدیل دیر. یاز فصلینده گوزل و ماراغلی هاواسی اۆچون، چوخلو قوناق لار قبول ائدیر.
آداملار[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سیندا، بۇ شهرین 1236 عائیله ائو و 4430 نفر اهالی واری دیر. اونلارین 2095 نفری كیشی و 2335 نفری آروادیمیش.[۴]
ایش[دَییشدیر]
بو شهرین جماعتینین غالیب ایشی اکین چی لیک دیر، بونونلا برابر فرش توخویورلار . تازا بیناب آذربایجان منطقه سینده بیرجه منطقه دیر کی اوندا زعفران اکیلیر و بوشهرین زعفرانی چوخ مشهور و بیردانادیر . بونا گوره ده بۇ شهری زعفران شهری ده آدلاییب و بۇ شهردن هر یئره زعفرانی سوقت آپاراللار.
گورملی یئرلر[دَییشدیر]
بیناب شهرینین چوخلو گورملی یئرلری واردیر. اونلارین یاب ان آدلیم لاری نین آدی بئله دی: 1-بینابین تورپاخ سدی 2-آلادر دره سی 3علی داشی 4-بینابین داغلاری 5-آذا قاپی و.....
بیلیم یوردلار[دَییشدیر]
بیناب شهرینین بیلیم اماکینی چوخ ده ییرلر ولی عیبارتدیلر : 2دانا قیز مدرسه سی 2دانا اوغلان مدرسه سی 1 دانا دا پیام نور بیلیم یوردو 2 الی 3 دانا دا مهد کودک بۇ شهرده فعالیت ائله ییرلر. همیده بۇ شهرین کیتابخاناسیدا جورلانماغدادیر.
سیاست[دَییشدیر]
تازا بیناب شهری، شهره چئوریلندن سوْنرا ایکی شهرداری اوْلوب: 1- میر ارشد مؤمنی 2- موهندیس حسین طهمزی (ایندیکی شهردار)
بو شهرین ایندیکی شورالاری نین آدلاری بئله دیر: 1- جواد آتشبار 2- حبیب پهلوانی 3- حسن هرمزدی 4- یحیی پورسعید 5- رضا سنبلی
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ مركز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی- اصلاحات تقسیماتی در استان آدربایجانشرقی
- ^ بناب نیوز[دائمی اولو باغلانتیلی]، شهر بناب جدید ( بناب مرند )
- ^ وبسایت شهر بناب جدید،[دائمی اولو باغلانتیلی] بناب جدید در گذر تاریخ
- ^ [۱] Archived 2009-04-18 at the Wayback Machine. ایرانین آمار مرکزی


text:
اديب احمد آلتینجی یوزایلده تورک دیللی شاعرلرین اؤنجولو تانینیر. بو ده-یرلی و گؤرکملی شاعر و دوشونور ۸۰۰ ایل بوندان اؤنجه ادبیات ساحه¬سینده بؤیوک باجاریق و چابا گؤسترمیش، تورک دیلینی عربجه و فارسیجا دیللریله بیرگه اسلام دنیاسیندا اسلام معنویتینی یایماقدا بؤیوک بیر اثر بشریت عالمینه باغیشلامیشدیر. ادیب احمد تورک دیلینی اسلام معنویتی ایله قاریشدیریب قایناماسیندا بؤیوک بیر چابا و آغیر مسئولیت داشیمیشدیر.
احمد تاشکند کندلریندن اولان یوقناق¬دا آنادان اولور. آتاسی قاراخانلیلارین ساراییندا مقام و منصب صاحبی ایدی و سارایدا درین بیر حرمته مالک ساییلیردی. احمد ده بو دورومدان یارالاناراق درین درس آلمیش و آز بیر زماندا بؤیوک بیر بیلگین کیمی شهرت قازانمیشدیر. او سارایا یول تاپدیقدا حرمت تاپمیش و ادیب الادبا اولاراق ادیب احمد لقبیله آدلانمیشدیر. اونون عرفانی و درین معنالی شعرلری دیللر ازبری اولموش، قرآن و حدیثلردن یارالاندیغی اوچون ده دیوانی بؤیوک بیر حرمت صاحبی اولموش و ائولرده قرآنلا برابر عزیز توتولورموش. بیر شعرله اونون شعر دیوانینا باشلایالیم:
سونگه گله ييليگ تك ارنگه بگ
ارهن گوزگو عقل اول سونگه لينينگ بيليگ
بيليگ سيز، ييليگ سيز سونگهك تك كال
ييليگ¬سيز سونگهكله سونولماز ييليگ
ادیب احمدین شعرلریندن نصیحت و اؤیود اؤنملی یئر آلیر. اونون سؤزلری بو ساحه ده ده یرلی دیر:
اوقوب سؤزله، سؤزونو ائوه سؤزهله مه
¬سؤزوه گيزله قانين باشينگ گيزلمه
مينگلر دوستون ارسه اوقوش گؤرمه گيل
¬بير ار دوشمان ارسه آني آزلاما.
***
گؤته¬زگيل تيليني، قيل آز قيل سؤزونگ
¬گؤته¬زگيل بوتيل گؤته زگيل اوزونگ
رسول اوني اوتقايوزين آتقوچي
¬تيل اوتيدي تيغ تيل يول اوتين اؤزونگ.
« عتبه الحقايق» عروض وزنینده و فعولون فعولون فعولون فعول بحرینده یازیلمیشدیر. بو کتاب ۲۵۶ بیت¬دیر کی مناجات، پیغمبر نعتی، دؤرد خلیفه¬نین مدحی ایله باشلانیب و سونرا نصیحتلرله دوام تاپیر و اخلاقی بیر اثر ساییلیر:
ايكي نينگ بيريك بير ارده قالي
¬بؤكندي اول ارگه مروّت يولي
بير اول يانقيشار ارسه گرهكسيز سؤزون
¬ايكينجي يالقان ارسه اول اونينگ تيلي.
ادیب احمد عتبه¬الحقایق اثرینی سپهسالار محمد – سمرقندین حاکمینه سونموش و اونون مدحینده ده شعر سؤیله¬میشدیر. تورک دنیاسی¬نین دؤرد مهم کتابیندان بیری همین بالاجا کتاب ساییلیر. بو دؤرد کتابی بئله سیرالاماق اولور:
۱٫ديوان لغات¬الترك – محمود كاشغري
۲٫قوتادغو بيليك – يوسف بالاساغونلو(خاص حاجب)
۳٫« عتبه¬الحقايق» – اديب احمد
۴٫ ديوان حكمت – خواجه احمد يسوي
ادیب احمد تورک ادبیاتینی قرآن آیه¬لری و گؤزل حدیثلرله بزه میشدیر. اونون مناجاتلاری دا اوخومالیدیر:
الهي اوکوش حمد آيورمن سنگه
¬سنينگ رحمتينگتين اومارمن اونقا
سنينگ بارليقينا تانوقلوق بيرور
¬جومات جانوار اجقال يوكورگون ننگه
ادیب احمد بیر مسلمان شاعردیر کی اسلام سؤزلری اوندان دالغالانیر، اسلامی اخلاق، کیشی¬لیک، دوزلوک، تمیزلیک اساس اخلاقی قونولار ساییلیر. او دنیا گؤرموش بیر ادیب اولاراق اسلام گؤروشلرینی درک ائتمیش و اؤز یوکسک طبیعتی ایله قاریشدیرمیش و انسانی گئدیشلری گؤسترمیشدیر و تجربه لردن یارارلانمیشدیر:
بو آجون مزه¬سي قاتليق مزه
عزاسي اؤقوشرهك مزهسي آزه.
عسل قايدا ارسه بيله آريسي
آري زهري تاتار عسلدن اوزه.
بوگونه کیمی اوچ الیازما عتبه الحقایق اثریندن تاپیلمیشدیر؛ ایلک الیازمانی نجیب عاصم ۱۹۱۸ ده یایدی. بو الیازما ایاصوفیه کتابخاناسیندا ساخلانیلیر.
باشقا الیازمانی ۱۹۵۰جی ایلده رشید رحمتی آرات استانبولدا چاپ ائتدیرمیش و اویغور یازیسی ایله نسخه¬نی اساس گؤتورموشدور. بوگونه قدر یوزلرله مقاله و آراشدیرمالار بو کتاب حقینده یازیلمیش و کتابین اصل نسخه-سیله برابر اونون آذربایجان تورکجه¬سیندن چئویرمه¬لری بو سطرلرین یازاری طرفیندن ۱۳۷۸جی ایلده ایراندا چاپ اولدو. بو کتاب دنیا دیللرینه چئوریلمیش و تورکلرین کلاسیک اثرلریندن بیری کیمی تانینمادادیر.
نئچه يئر بار اردي، سيغيشماز اري
¬اري باردي فالدي قوروغ تك يئري
نئجه دانا اردي نئجه فيلوسوف
¬قاني بوگول آنلار مييگينده بيري.
***
بو آجون گؤرهركه گؤروملوق تاشي
وليكن ايچينده هزار ناخوشي
باخيب تاش بزعكين گؤروپ سن مونقا
كؤنگول باغلاماق بيل خطادور باشي
***
بيليگ بيليتدي بولتو ارهل بلگولوق
¬بيلگي¬سيز تيريگله يكله ييتيك قورخولوق
بيليگليگ ار اؤلتو آتي اؤلمهتي
¬بيليگ¬سيز ارگن آتي اؤلوق.
منابع :
۱ . اديب احمد، عتبه¬الحقايق، م.کريمي، اردبيل، ساوالان، ۱۳۷۸٫
۲ . محمد دؤنمز، ادبيات کلاسيک آذربايجان، اميد زنجان، ۱۳۷۳٫
۳ . سيد کمال قارالي اوغلو، تورک ادبياتي تاريخي، جلد ۱، استانبول، ۱۹۷۳٫
۴ . نوزاد کوسوغلو، تورک ادبياتي قديم دوردن بوگونه قدر، آنکارا، ۱۹۹۹٫
۵ . اديب احمد، عتبه¬الحقايق، رشيد رحمتي آرات، استانبول، ۱۹۹۲٫
۶ . م.کريمي، اديب احمد، تبريز، ارک، شماره ۹۶، ۱۳۷۱٫


text:
`سوچی راضیلاشماسی` نتیجهلر
خبرلر [82]
- اردوغان-پوتین گؤروشمهسی سونا چاتدی
- اردوغان روسیایا گئتدی
- بورل: "ایران اوچون بوندان یاخشی شرایط اولمایاجاق"
- جمهور باشقانی اردوغان روسیایا گئدهجک
- اردوغاندان روسیا دؤنوشو اؤنملی آچیقلامالار
- اردوغان - پوتین گؤروشمهسی سونا چاتدی
- جمهور باشقانی اردوغان روسیایا یولا دوشوب
- گؤروشمه باشلادی
- سفیک ژافروویچ :"تورکیه هئچ بیر اؤلکهیه وئرمهدیگی امتیازی بیزه وئریب"
- ظریف امریکا پرزیدنتینین ایرانا قارشی تحریم لرین لغوینه دایر آچیقلاماسینا موناسیبت بیلدیریب
- میانمار-داکی چئوریلیشه اولوسلار آراسی توپلومون رئاکسیاسی
- میانماردا حربی چئوریلیش
- چاووشاوغلو روسیادا
- ایران-دان امریکا-نین یئنی رهبرلیگینه تکلیف
- ائرمنیستان-دا اعتراض آکسیالاری داوام ائدیر
- اردوغان:"بو گئجه ادلیب-ده آتشکس قوهیه مینهجک"
- تورکیه-نین نماینده هئیتی روسیا-دا ادلیب مسئلهسینی موذاکیره ائدیب
- آلتون: "تورکیه رژیم قوه لرینین موشاهیده منطقهلریندن کنارا چیخارماقدا قرارلی دیر"
- میللی مدافعه ناظیری حولوصی آکارین ناتو-یا چاغیریشی
- ادلیب-ده اینسانی بحران
- تروریستلرین پروسهدن تجرید اولونماسی، تورکیه اولاراق اؤنجه لیکلریمیز آراسیندا
- سوچی-ده تورکیه و روسیا پرزیدنتلرینین گؤروشو


text:
Aug 24, 2014
بِله «مال» اُلماز…… !
احمد رحیمی
آنادلونون چرقتلی کندلیلری و اُلارئن ارلری تورکیهنین بیرینجی دونیا ساواشئند ا میلیونلارلا اینسان اؤلومو و سایسئز حسابسئز گولـله و بُمب ایچینده ایتیردیگی خلیفهلیگی، بیر تک گوللـه آتمامئش بیر داها دیریلتمهیه موفق اُلدولار. ایندی اوروپا بازارئ سهل دی، بیزیم دوهچی بازارچاسئ یُلو دا اُلارئن اوزونه آچئقدئر. هانسئ بازارا ایستهرسن گیر، ایللاه دا اؤرتولو بازار !ا. هله هاراسئنئ گؤرموشوک، بو، ایشین باشلانئشئ دئر. قُی یِنی خلیفه عباسئنئ چیگنینه سالسئن و یِنی تورکیه ایشه باشلاسئن اُندا گؤرهجهییک هانسئ شاهئن، باغئشلایئن هانسئ خلیفهنین دؤرانئ دئر : خلیفه الامستأصل بیللاه، یا المستملک بیللاه، عبدولطیب یا رجب دوانیقی؟
یِنی تورکیهده آروادلارا باش اؤرتویو، کیشیلره فس، روتبهلیلره قُتازلئسئ، وزیرلره یا اوزدهن ایراق باکانلارا گِِجهلر سیلیندیر بؤرک گونوزلر سوموکسوز اجباری اُلاجاق. جماعت نامازئنا گلمهینلره سماواردان قاینار سو آچئلاجاق !بوتون کیلیسهلر موزه اُلاجاق، بوتون مچیدلر سوپرمارکت. کوپن آل وِری اوچون.اوستانبولون جمعیتی اللی میلیونا قالدئرئلاجاق. بُش قالان یِرلرین هامئسئ گونه باخان اکیلهجک. اؤزون چئرتلایئب، یاغئنئ پیشمیشده، قابئغئنئ اُروجلوق گِجهلری اوچون رشته ختایی پیشیرمکده یاندئراجاغئق. هر تورکیهلییه چئراغ قاز حزبینه رأی وِردیگینی «سِچیم» کارتی ایله ثابیت اِده بیلسه، یا اوزونده اُن یِدی گونلوک سققلی اُُلسا، آروادلار ایسه آدلارئنئ یازا بیلمسهلر، اِوده اتی یاندئرماسالار، یا ارین راضئلئق کاغازئ ایله بهشتده ایکی اُتاق بیر دهلیز وِریلهجک. اُردا (بهشتده) یِر اسگیک گلسه باساباس سالماق لازيم دگیل، ملاکهنی حیرصلندیرمهیین. وجهینه استانبولون یا آنکارانئن بلدیهسینده سوپورگهچیلیک وظیفهسی وِریلهجک.
اوروپا بازارئنا فوری بیر اولتیماتوم وِریلهجک : اگر یِتمیش دُققوز ایله کیمی تورکیهنی نِجه کی وار- باشئندا فس، بِلینده چوبوق، اُُمباسئندا یوک- بازارا قبول اِتمهسه، منم سن. بیر ده باشدان اولتیماتوم وِریلهجک بو یُل مدتسیز، آخئ حافظ افندی دِییب کی : «از ازل تا به ابد فرصت درویشان است» بیزیم نهییمیز درویشلردهن اسگیکدیر؟.
یِنی تورکیه اِله اُلاجاق کی، حتا رحمتلیک عثمان، عربلرین عثمانئ یُخ، تورکلرین عثمانئ اؤزو ده بو آرزودا اُلاجاق کی، کاش من ده بو دوراندا اُلایدئم، خلیفه یُخ، لاپ اِله قره فهله اُلایدئم آمما بو خلیفهنی درک اِدهیدیم. یاووز سلیم آرزئ اِدهجک بو خلیفهنین اُغلو اُلوب اُنو اؤلدورمکله یِرینه اهیلهشمکله جمیع ماتئشقانئ اُ جوملهدن ایلده اُن میلیون دلاردان آرتئق قازانان «تاپ مدل»لری یئغئب حرهمخانایا گتیریب فحشانئن قاباغئنئ آلماق ایستهیهجک.
بو البته اؤزلویونده «قلوبالیزیاسیون» دؤرونه لایق بیر ایش دیر. باخ گؤر نِجهکی پولو هرهیه بیر آز وِرسن اِله الیم خمیر قارنئم آج اُلاجاق. آمما بیرینین الینده اُلاندا گؤزو بیر زاد گؤرهر، حتا احسان زاددا وِره بیلهر. هر اِوده یا مؤسسهده بیر گؤزهل اُلسا، آنجاق بیر گؤزهل دیر. آمما بیر یِره یئغئشاندا گولوستان اُلور.حرهمخانا دِدیگین ده اِله بو گولوستانئ دُغرولتماق دئر. بس نه هارونالرشیدی نه ده عبدالحمیدی قئنایئن.
هامئ بِله بیلیردی کی موٓژیک آنجاق روسلاردا وار، نیقالای گیلین بُشقاسئندان چئخمامئش باسدئلار شورا بُیاق کوپونه بلکه قئزئل رنگه بُیانا. یِتمیش ایل بو کوپده قالاندان سُنرا، قاپ قارا چئخارتماق هامان تپیلدی قاباقکئ یِرینه. آمما بونون قولاغئناعثمانلئ خلافتیندهن سُنرا دُخسان ایل مدرنیسم، تورکلوک، فیلان بهمکان اُخودولار؛ اُغورلوغا، دُغورلوغا، مال یِمهیه، روشوهته بیرجه دستمازئن قارشئسئندا عفو قلمی چکدی. بیر تورک بیر دونیایا بدهل دیر، نه موتلو دور تورکوم دِیهنین، یازئغئن دیلی اوجوندا توک بیتدی، دیبده ده بیر «بسازبفروش»وئردئ هامئسئنئ جالاتدئ.. آلماندا یاشادئ اوممت قالدئ، آمریکادا قالدئ اُندان دا بتهر. آللاه وِرسین برکت بِله ده خاصا مال تاپماق اُلار آیرئ یاندا؟ سؤز اُردا دئر کی، آتا، عصمت، خلیل، قره بکیر….. هامان بو آنادُلودا عثمانلئنئ بودارلایانلارئن قارشئسئندا دایاندئلار، تاریخین مئرتئنا باخ، موفتولرین قُشونو هامان بو آنادلودان گلیب قاباقجا استانبولو، [قسطنطنیهنی دِمیرهم] بلی استانبولو فتح اِدیب اُرادان آنکارایا اوز توتموشلار. بو، سلطان محمد فاتحین فتحیندهن بؤیوک بیر فتح دیر. اُ روملاردان آلدئ، بولار «موتلو تورکلردهن». یِرده ن گؤیه جان فرقی وار. اُ پاشالار عربی آدلارئ اُلدوقدا دیندهن سیاستده اوزاقلاشماق ایستهدیلر. آتاتورکون گؤستریشی ایله تورکلشمیش آد داشئیان گول، گولن، ار دُغان، آسلان بُغان، داش دمیره دؤنمک ایشینده اُلان بو موفتیلر قُنشولوقدا اُلان شعارئ سسسیز سُوسوز گتیردیلر ایچهری : بیزیم دیانتیمیز و سیاستیمیز عینی دیر.
یادئما گلیر بیر نِچه ایل قاباق فاتح محلهسینده قاباقجا گؤرمهدیگیم زادلارئ(چرقتلیلری، بوتون محلهده آرواد پارچا ساتانلارئ، بارماقلا بیر کیشی بزاز گؤرستمهیه تاپئلمادئغئ….کیشی نه دیر پارچا ساتما نه دیر؛ بورا تبریزین قدیم امیر بازارئ دگیل کی بیر آروادا بزازلئق اِتمهیه یُل وِرمهسینلر. اوروپا بازارئنا گیرمهیه حاضئرلئق گرهک آخی، یا یُخ؟ ) گؤرهنده یازمئشدئم : بیلمیرهم فاتح[محلهسی] استانبولو دؤندهرهجک یا استانبول فاتحی؟ ایندی شست ایله دمک اُلار کی، فاتح استانبولو اُتوب اُتوروب.
خلیفهلیک، سلطانلئق لوازمیندهن بیری ده عبارهت دیر بؤیوک بیر مچید سالدئرماقدان. ایکی چتینلیک وار. بیری استانبولون هاراسئندا. ایکی هانسئ آدلا؟ رجبیه؟
اردوغانیه؟ یا...؟ بوندان باشقا پایتختین دینسیزلرین دهییشدیردیگی یِردهن گتیریب خلیفهلیک یِرینده قورولماسئ قارشئدا دورور. آتاتورکون بؤرکو، کورکو آتئلاندا سِچدیگی یِری ساخلاماق نهیه گرهک دیر؟یهودیلرین اورشلیم یا بیتالمقدسین اوستونه باشدان ال قُیمالارئ کیمی، اسلام خلیفهسینه سُن بش یوزایلده خلافت مرکزی اُلدوغو یِره قایئتماسئ واجیباتدان دئر.
ایندی یاخئن شرقده کی اوچ بؤیوک غربی دینین:یهودی، مسیحی، اسلام چئخدئغئ یِردیر بونلارئن بوتون چِشیدلری گؤز قاباغئندا دئر : افغانستاندا طالبلر، ایراندا غالبلر، عراقدا سالکلر و هالکلر، تورکیهده مالکلر، مصرده ذالکلر، عربستاندا حارصلر، لیبیده پاریسلر، چچنستاندا تاواریشلر،…..آدام حیران قالئر آللاهئن ایشلرینه.. بونلارئن هامئسئنئن گؤیونو ابابیل قوشلارئ کیمی آمریکا اؤزو اداره «ادیور»، هردهن ده باشئ قارئشئق اُلاندا اسرائیله زحمت وِریر و البت کی فوقالعادهسی یاددان چئخمئر.یادئندان دا چئخسا کیمینین بیرچهییندهن، کیمینین اتهییندهن آسلانان فئر توک یا بُیلوق-روتبهنی بیلدیرمک اوچون- آسئلانلار غزهنی بُمبا دُلارلا کی بیزیمکی قالئر. یِرده ده اُ وِردیگی سیلاحلارلا – هامئنئ بیر گؤزده گؤرمک نیتی ایله، چون پولو خلیج فارس حوزهسیندهن اِِشیکدهن گلمیر- چال چاتلاسئن. گؤر بی یُل بو شولوغا شولوقدا بیر خلیفه لازیم ایمیش یا یُخ؟ .بیربِله اوممتی دُلاندئرماق کی، هِچ بیری ده اُبیرینی گؤرمهیه گؤزو یُخدور نه چتینلیکده بیر ایش دیر. گِنه ساغ اُلسونلار تورکیه اوممتی کی چتینیمیزی هاسادلاتدئلار. تبریزده دِییلن کیمی آللاه بولارئن باشئنئ قُیوب آیاغئنا داش سالماسئن. آمین.
بِله کی بوسُن گونلرده غرب «داعشی» بودارلاماغا سازالانئر؛ ُ دینجهلمهیی، یارئمچئلئق قُیوب، آرواد اوشاغئ غوربت ولایتده باشسئز بوراخئب پایتختلره اوز توتان، ماشاللاه هامئسئ دا قُوورمالئق اُلموش رهبرلر تلهسیک، اِله کی مخبرلر ده خبرسیز قالماسئن، اؤزلرینی طیارهلره یتیریرلر آدام هویوق قالئر کئ، بولار کی بونو بو تِزلیکده یِره چالاجاقمئشلار نییه دوزهلتمیشلر؟ بهیه قرار اُلمامئشدئ کئ بولار حافظ اسدین اُغلونو قذافییه تای اِتسینلر؟ یا ایندی شیعهلرین ایشی علویلردهن واجیب دیر؟ خیام بولارئ دِییرمیش کی : این کوزهگر غرب چنین جام لطیف؛ میسازد و باز برزمین میزندش؟ اُندا آدامئن هامئدان آرتئق اورهیی بو یازئق حافظ اسدین اُغلونا یانئر. یِنی خلیفه باش باکان اُلاندا اُنون رد اُلماسئنا بویروق وِرمیشدی. آمما اُ اِله اوز چئخارتمئشدئ کی، بیر ده باشدان اؤزونو سِچدیردی. ایندی گرهک اُنون آیئ چئخمئش اُلا.گِجی تِزی وار. دا بونو داغئتماق اوچون دوزهلمیش بیر اسبابی بِله کوتهلتمهیه چالئشاندا گؤر بونون اؤز باشئنا نه اُیون گتیره بیلهرلر. اُراجان کی کوردلره هر جور آغئر سیلاح وِرمهیه ساباخ بِواخت اُلور گرهک بو گِجه گؤندهریلهنی اِشیدهنده، بو یاخئن - اوزاق کِچمیشلرده بیر آیرئ یِرده «سپاه پاسداران را با سلاح سنگین مسلح کنید» شعارئ آدامئن یادئنا دوشور.آدامئ گولمک توتور، بِله ده ایش اُلار؟ آمما آدام اُغلو چیی (چیگ)سود اممیشدیر، اؤز اِلهدیگی غلطدهن درس آلا بیلمیر. هله فرانکنشتاینلا ایشیمیز یُخ، طالبلر کی گؤزوموزون قاباغئندا دئر، یاسر عرفاتئن قاباغئنا کیمی چئخارتدئلار؟ خرجینی کیم وِردی؟ فلسطین نه گونه قالدئ؟ گویا بولارئ برغرض بِله اِدیرلر کی، بیزی یاهالتسئنلار. آخئ بیز همیشه دِمیشیک کی، هر زاد بو تولکو اینگلیسین باشئ آلتئندا دئر. بویور بو دا سنین تولکون. اُمباسئنئن توکو تؤکولموش بیر قارقا دا تاپا بیلمیرکی پنیرینی قاپسئن. آمما خلافت مقامئ بونو نِجه یاسالایاجاق؟ -چتین. قُرخمایئن بِله مورودلری اُلانا زاوال یُخدور.-اِله؟ !
بیر ده سیز اؤز هایئزا قالئن. هِچ اُلماسا بونون آدرسي، بیر نِچه آپارتمانئ، بیر آز بانکلاردا پولو و آیرئ خئرئم خئرداسئ، گمیسی زادئ وار، فوتبول اُینايئر، اؤزو ده اوچ قُل وئرئر، و عبدوللا گولو گؤندهرهجک گولبازلئغا، «گولنی»آغلاداجاق، کوچهده هئرئلدایان آروادلارئ یِرینده اُتورداجاق، نظامئلارئ گؤندهرهجک «بکً یا آللاه» اُخوماغا، اوجالانئ دئرماشدئراجاق داغئن باشئنا کی، لاپ اوجالسئن و...و...و...یِنی تورکیه کی اُلاجاق هِچ، حتی یِنی بیر دونیا دا اُلاجاق.
آللاه بیزیم کؤمهییمیز اُلسون، ایللاه دا من احمد رحیمینین.


text:
اژدربیگ مسجیدی
اژدر بیگ مسجیدی — 1912-جی ایلده باکیدا اینشا ائدیلمیشدیر. " ایتّیفاق " مسجیدی کیمی ده تانینیر. معماری — زیور بیگ احمدبیگوفدور.
لاییحهسی[دَییشدیر]
اؤتن عصرین اوّللرینده، 1912-1913-جو ایللرده تانینمیش خئیریهچی اژدر بیگ آشوربیگوف طرفیندن باکی شهرینده تیکیلیب ایستیفادهیه وئریلمیش مسجید آذربایجاندا مؤعتبر دینی عیبادت مرکزلریندن بیریدیر. بو موقدس معبد موسلمانلارین بیرلیگینین رمزی کیمی ایلک واختلار "ایتیفاق" مسجیدی آدی ایله تانینمیشدیر.[۱]
باکی موسلمانلارینین ان قدیم و ایری عیبادتگاهلاریندان اولان بو مسجید حاجی اژدربیگین شخصی بودجهسی حسابینا تیکیلیب. او زامان بو زیارتگاه 400 نفرین عیبادتی اوچون نظرده توتولوب. آنجاق شوروی حؤکومتی داغیلدیقدان سونرا بو مسجیده ده زیارته گلنلرین سایی خئیلی آرتدیغیندان اراضیده بؤیوک سیخلیق یارانیردی. ائله بو سببدن ده قافقاز موسلمانلاری ایدارهسی مسجیدین یئنیدن قورولماسینی، عیبادت اوتاقلارینین سایینی آرتیرماغی قرارا آلیب. حسابلامالارا گؤره، یئنیدنقورما ایشلری باشا چاتدیقدان سونرا بورادا 2000-ه یاخین دیندار عیبادت ائده بیلهجک.
باکینین مرکزینده قرار توتموش، اؤزو کیمی تاریخی ده قدیم و زنگین اولان اژدربیگ مسجیدینین اؤزللیگی اوندادیر کی، او هم ده خالق آراسیندا اژدربیگ، گؤی مسجید و یا ایتیفاق مسجیدی کیمی آدلانیر.
مسجیدین تیکیلمه تاریخی چوخ ماراقلیدیر. دئییلنلره گؤره، نبات خانیم خوجابیگ قیزی آشوربیگلی - رضایئوا تزهپیر مسجیدینی تیکدیرمگه باشلادیقدا قارداشی اژدر بیگ اونا کؤمک تکلیف ائدیر. نبات خانیم ایسه جاوابیندا، "اگر بئله ایمکانینیز و هونرینیز وارسا، گئدین، اؤزونوز بیر مسجید تیکدیرین" - دئییر و کؤمکدن ایمتیناع ائدیر. بئله اولدوقدا اژدر بیگ آشوربیگوف 1905-جی ایلده مسجید تیکدیرمک قرارینا گلیر و ایندیکی گؤی مسجیدین اساسی قویولور. بئلهلیکله، مسجیدین تیکیلمهسی ماراقلی تصادوف نتیجهسینده باش وئریب. دئییلنلره گؤره، مسجیدین ایلک آدی ایتیفاق اولوب. اژدر بیگ آشوربیگوف مسجیدی تیکدیررکن مرامی بئله اولوب کی، بورا اوز توتان شیعهلر و سوننیلر هئچ بیر مانعه اولمادان بیرلیکده ناماز قیلاجاقلار. بو عنعنه بو گونه قدر ده قورونوب ساخلانیلیر. ماراقلیدیر کی، گؤی مسجید بو گونه قدر ایسلام دینینین هر ایکی مذهبیندن اولان موسلمانلارین بیرلیکده ناماز قیلدیقلاری یگانه مکاندیر. ائل آراسیندا مسجیدین بیر نئچه آدلا چاغیریلماسینا گلینجه، بو دا تصادوفی دئییل. گونبزینین رنگینه گؤره، تیکیلی ائل آراسیندا گؤی مسجید آدی ایله چاغیریلیر. اژدر بیگ رحمته گئتدیکدن سونرا مسجیده اونون آدی علاوه اولونور.
دیگر موقدس یئرلر کیمی، گؤی مسجید ده شوروی حاکیمیتی ایللرینده رپرسسیا هدفینه توش گلیب. ائله تیکیلینین داخیلینده ایسلاما ضید المنتلرین وورولماسی بونا باریز نومونهدیر. ایکینجی دونیا ساواشی ایللرینده مسجید عیبادت یئری کیمی باغلاناراق باشقا مقصدلرله ایستیفاده اولونور. یالنیز ساواشدان سونرا دؤیوش ایشتیراکچیلارینین، خوصوصیله ده باکیدا یاشایان موسلمان تاتارلارین موراجیعتیندن سونرا مسجید یئنیدن موسلمانلارین ایختیارینا وئریلیر.
معمارلیق اوسلوبونا گؤره، مسجید سمبولیک گؤرونوشه مالیکدیر. او، هم کربلاداکی مسجیدی، هم مکّهده کی کعبه ائوینی خاطیرلادیر. تیکیلی اینشا ائدیلرکن موسلمان شرقینه مخصوص گئنیش معمارلیق نومونهلرینه دیقت یئتیریلیب.
آذربایجان پرزیدنتی الهام علییئف 25مئی 2010-جو ایل تاریخده باکی شهرینده یئرلشن اژدربیگ مسجیدینین برپاسی ایله علاقه دار تدبیرلر حاقیندا فرمان ایمضالاییب.[۲] فرماندا قئید اولونموشدور کی، آذربایجان جومهوریتینین 2010-جو ایل دؤولت بودجهسینده نظرده توتولموش آذربایجان پرزیدنتینین احتیاط فوندوندان اژدربیگ مسجیدینده برپا ایشلرینین تاماملانماسی اوچون باکی شهر ایجرا حاکیمیتینه وسایت آیریلسین.[۳][۴]
دؤولت وسایتلری حسابینا آپاریلان و 2007-جی ایلین آوریل آییندان باشلایان تعمیر برپا ایشلرینین عومومی ساحهسی 4 مین مترموربع اولان مسجیدین حَیطینده عیبادت اوچون خوصوصی ساحه ده آیریلیب. "اندرون" آدلانان همین یئرده عئینی واختدا 1000-ه قدر اینسان عیبادت ائده بیلهجک. بوندان باشقا، مسجید-مجموعه قوربانگاه، ناماز سالونو داها بیر نئچه یاردیمچی اوتاقلار دا تیکیلیب. آلت مرتبه ایسه دستماز اوتاغی اوچون نظرده توتولوب.[۵]


text:
جهنم گؤیدلن
جهنم گؤیدلن (اینگیلیسجه: The Towering Inferno, فارسجا: آسمانخراش جهنمی) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی رابرت واقنر، رابرت وان، او. جی. سیمپسون، جنیفر جونز، ریچارد چمبرلین، سوزان بلکلی، فرد آستر، فی داناوی، ویلیام هولدن، پل نیومن، استیو مککوئین جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین جان ویلیامز یارادیب. ۱۹۷۴ میلادی ایلینده ۸ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۳ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The Towering Inferno Movie Poster (#1 of 3).
- ^ The Towering Inferno. The Numbers. Nash Information Services. یوْخلانیلیبAugust 28, 2011.
قارداش پروژهلرده جهنم گؤیدلن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
میکاییلی پسیخاترییا کلینیکاسینا گلینی و اوغلو گتیرمیشدی. ایچری گیرندن سونرا دئمیشدیلر کی، میکاییل اؤزونو اؤلدورمک ایستهییر. میکاییل ایسه، الاوستو جاواب وئرمیشدی کی، یوخ ایندی ائله بیر فیکریم یوخدور. ائوه گئتمک ایستهییرم.
طب باجیسی اؤز ایشلرینی گؤرندن سونرا میکاییلا دئمیشدی کی، سن گرک حکیمله دانیشاسان. حکیم موعایینهسیندن کئچمهمیش من سنی ائوه بوراخا بیلمهرم.
طب باجیسی:
– دوکتور نؤوبتی خستهمیز وار، انتحارا جهد ائتمیش، تلهسیر، ائوه قاییتماق ایستهییر.
حکیم:
– ائوه بوراخما، بئش-اون دقییهیه قبول ائدرم.
حکیم الیندهکی ایشی تاماملایارکن دوشوندو کی، بو خسته ندن ائوه تلهسیر؟ اولمایا گئدیر، یاریمچیق قالمیش ایشینی بیتیرسین، اؤزونو اؤلدورسون. بیردن حکیمین عاغلینا گلدی کی، خسته اؤزونو ائله بورادا، کلینیکادا دا اؤلدوره بیلر. اودور کی، الیندهکی ایشی یاریمچیق بوراخیب، خستهنی تعجیلی گؤرمک قرارینا گلدی.
حکیم خستهنین اولدوغو اوتاغا گیرنده، گؤردو کی، خستهدن باشقا ایکی نفر ده اونونلا یاناشی اوتوروب. اونلارین بیری خستهنین اوغلو، او بیریسی ایسه گلینی اولدوغونو دئدی.
حکیم قرارینی تئز وئردی و دئدی کی، سیز گؤزلهیین، من خسته ایله تکلیکده گؤروشمک ایستهییرم.
حکیم الیندهکی،خستهلیک ژورنالینا باخاراق، دوداغینین آلتیندا پیچیلدادی:
– میکاییل…
میکاییل حکیمی دیقتله ایزلهییردی. اونون باخیشلاری، داورانیشی، چیینینه تؤکولموش آغ ساچلاری میکاییلین دیقتینی چکدی و فیکیرلشدی کی، تجروبهلی حکیمه اوخشاییر، بونون الیندن قورتارا بیلمیهجک. دئیهسن، گئجهنی پسیخاتئرییا کلینیکاسیندا کئچیرهجک. دریندن بیر آه چکیب باشینی آشاغی سالدی.
حکیم گؤزلرینی الیندهکی ژورنالدان آییریب، میکاییلا باخدی و سوروشدو:
– نه اولوب میکاییل، بورا نه اوچون گلمیسن؟
میکاییل:
– من گلمیردیم، اوغلومنان گلینیم منی مجبور ائتدی.
حکیم:
– ندن سنی مجبور ائتدیلر، نه اولوب، نه باش وئریب؟
میکاییل:
– من اؤزومو آسماق ایستهدیم. اونلار بونو بیلدی، داها دوغروسو، اؤزوم دانیشدیم، سونرا دئدیلر کی، بیزیمله پسیخاترییایا گئتمهلیسن. اوغلوم پولیسه زنگ ائتدی، پولیس بیزی دوز بورا قدر گتیردی. بیز ایچری کئچندن سونرا پولیس گئتدی… یوخسا، من گلمک ایستهمیردیم.
حکیم:
– ندن اؤزونو اؤلدورمک ایستهییرسن، نییه یاشاماق ایستهمیرسن؟
میکاییل:
– یاشاماغا گوجوم چاتمیر، یورولموشام، حیاتدا داها هئچ بیر شئی منیم اوچون ماراقلی دئییل. سون واختلار دا بیر سیرا ایشلر باش وئردی، داها دؤزه بیلمهدیم. دئدیم، یاخشیسی بودور کی، اؤزومو آسیم.
حکیم:
– اؤزونو آسماغا جهد ائتدینمی، یوخسا هله فیکیرلشیرسن؟
میکاییل:
– ایکی دفعه جهد ائتدیم، هر ایکیسینده ایپ قیریلدی، سریلدیم یئره. اوچونجو دفعه گئتدیم ایتیمیزین ایپین گؤتوردوم. ایت گؤردو، ائله بیلدی کی، من اونونلا چؤله گئتمک ایستهییرم، اونو گزمهیه آپارماق ایستهییرم. گلدی آردیمجا. ایپی تاواندان آسمامیش ایته باخدیم، اونو تومارلادیم، منی آغلاماق توتدو. ایتین بوینون قوجاقلاییب آغلادیم. فیکیرلشدیم کی، من اؤزومو اؤلدورسم، بو ایته کیم باخاجاق. سونرا گؤردوم کی، یوخ، یاشایا دا بیلمیرم. بیر ده ایتین بوینون قوجاقلادیم. هؤنکور-هؤنکور آغلادیم، دئدیم منی باغیشلا، باجارمیرام، یاشایا بیلمیرم. بونلاری دئییب تاواندان آسیلان قارماغا باخدیم. ایت ایشین نه یئرده اولدوغونو باشا دوشدو، من تاوانا باخارکن زینگیلدهدی، گؤزلریندن یاش سئل کیمی آخدی. اَییلیب ایپی گؤتورمک ایستهینده، ایپ یوخ ایدی. ایت ایپینی گؤتوروب آرادان چیخمیشدی. زینگیلدییه-زینگیلدییه هارا گئتدی، هاردان گلدی بیلمهدیم. بئش-اون دقیقه دن سونرا قاییتدی. آما ایپ یوخ ایدی. قاپینین آغزیندا دوروب گؤزلرینی منه زیللهدی. ائله بو زامان گلینیم بیر مئساژ یازدی: «بیزیمله شام یئمک ایستهییرسنمی؟»
اوغلومگیله یولا دوشدوم. ایتی باغلاماغا ایپیم اولماسا دا، او منیمله گلدی. دابان-دابانا منی ایزلهدی. هئچ ائله بیل همیشهکی دجل و شیلتاق ایت دئییلدی. ایپینی بوراخان کیمی آرادان چیخاردی، سؤزه باخمازدی. ایندی ایسه سانکی منی قورویورموش کیمی گودور، گؤزونو مندن چکمیردی. بئلهجه ایت بوتون یول بویو غملی باخیشلاری ایله منی ایزلهدی.
اوغلومگیله گلدیک. گلینیم بیزی قارشیلادی. “خوش گلدین” دئدی، بوینومو قوجاقلادی. من ده اونو قوجاقلادیم، گؤروشدوک. اوغلوملا دا گؤروشدوک. گلینیم ده، اوغلوم دا بیزی دیقتله سوزدو.
گلینیم دئدی: “سیزه نه اولوب؟ بیر تهر گؤرونورسوز. ایتین ایپی هانی؟ نه عجب دجللیک ائلهمیر؟”
اوغلوم اوزومه دیقتله باخیب، باشینی آشاغی سالدی و آستاجا دئدی: “کئچین ایچری”.
بیز ایچری کئچدیک. ایت قاپینین آغزیندا اوتوروب گؤزونو منه زیللهدی. هردن زینگیلدهین کیمی، نسه دئمک ایستهدیگینی ده اورداکیلارا خاطیرلادیردی. اوزون مودت آرایا سوکوت چؤکدو. گلین یئمک حاضیرلایارکن، فیکره دالمیشدی. گؤزآلتی منی سوزور، ایته باخیردی. اوغلوم منیمله اوز اوز اوتورسا دا، دینیب دانیشمیردی.
بیردن سوروشدو: “آتا، سنه نه اولوب؟”
اؤزومو ساخلایا بیلمهدیم. هؤنکور-هؤنکور آغلادیم. گلینیم منه سو گتیردی. یانیمدا اوتوردو. الینی چیینیمه قویدو. آغلاماق منی خئیلی ساکیتلشدیردی. بونو اونلار دا گؤردو.
گلینیم آستاجا دئدی: “دانیشسانا”.
دانیشدیم. احوالاتی نئجه وار ایدی، ائلجه ده آنلاتدیم. ایکی دفعه ؤزومو آسدیغمی، ایپین قیریلدیغینی و نهایت، ایتین ایپینی گؤتوردویومو ده دئدیم. ایت بونو گؤزلهییرمیش کیمی آیاغا دوردو، باییرا چیخدی. بیر آزدان یئنه قاییدیب قاپینین آغزیندا اوتوردو.
اونلار منی سادهجه دینلهدی. آرا-سیرا بیر-بیرینه باخسالار دا بیر سؤز دئمهدیلر. یئمکدن سونرا اوغلوم دئدی: “ایندی بیزیمله خستخانایا گئتمهلیسن، پسیخاترییایا.
دئدیم: “یوخ، گئتمیرم. بو ایش بیتدی. من بیر ده انتحارا جهد ائتمیهجم”.
گلینیم منه یاخینلاشیب دئدی: “بونو اوردا دئیرسن. بیز سنی تک بوراخا بیلمریک. گئدک، معاینه ائتسینلر. بو جهددن سونرا قرار حکیملریندی، نئجه دئیرلر، ائله ده اولار”. من دیرندیم و بورا گلمک ایستهمیردیم.
اوغلوم پولیسه زنگ ائتدی. پولیسی قاپینین آغزیندا گؤرن کیمی دیرهنیشیمین یئرسیز اولدوغونو آنلادیم و کؤنوللو اولاراق گلدیم.
حکیم:
– اوغلونلا گلینین حاقلیدیر. انتحار جهدی وار. سن معالیجه اولونمالیسان، اؤزو ده ان آزی بیر ایل بیزیمله، یعنی کیلینیکا ایله علاقهن اولمالیدیر. ائوه بوراخیلاندان سونرا دا بیز سنی واختاشیری چاغیراجاییق. اومیدوارام کی، امکداشلیغیمیز آلیناجاق.
میکاییل:
– ایندی ائوه گئده بیلرممی؟
حکیم:
– بوردا قالماغینی ایستردیم. نه اوچون ائوه تلهسیرسن؟
خسته:
– ایتیم مندن نیگاراندی. ایندی او نه چکیر من بیلیرم. گئدیم، گؤرسون کی، من یاشاییرام.
حکیم خستهیه ایناندی و یقین ائتدی کی، بو خسته اؤزونو آسمایاجاق و دئدی:
– گئت ائوه، آما صاباح ساعات ۱۱-ده بوردا اول.
خسته سئوینهرک معایینه اوتاغیندان چیخدی. خستهنین اوغلو ایله گلینی حکیمه دیقتله باخدی، نسه دئمک ایستهدیلر، آما حکیم اونلاری قاباقلادی:
– نیگاران اولمایین، بو گئجه بیر شئی اولماز، صاباح ساعات ۱۱-ده بوردا اولون.
خسته ائوه تلهسیردی. او، ایتینی گؤرمک ایستهییردی. ائوه چاتان کیمی ایتینی گؤتوروب اؤز ائوینه گئتدی. یئرینه اوزانان کیمی اونو درین یوخو آپاردی. او، بو گئجه اوزون ایللرین یورغونو کیمی یاتدی.
سحر آییلاندا ایتی باشینین اوستونده گؤردو. ایتین بوینون قوجاقلادی، آغلادی و اونا سؤز وئردی کی، بیر ده اؤزونه قصد ائتمیهجک.
ایت چؤله چیخماق ایستهدی. میکاییل قاپینی آچدی. ایت گؤتورولدو، هاراسا گئتدی. بیر آزدان آغزیندا ایپ گئری قاییتدی. قاپینین آغزیندا دایانیب، گؤزلرینی میکاییلا زیللهدی.
ایت میکاییلا، میکاییل ایته باخدی.
میکاییلی پسیخاترییا کلینیکاسینا گلینی و اوغلو گتیرمیشدی. ایچری گیرندن سونرا دئمیشدیلر کی، میکاییل اؤزونو اؤلدورمک ایستهییر. میکاییل ایسه، الاوستو جاواب وئرمیشدی کی، یوخ ایندی ائله بیر فیکریم یوخدور. ائوه گئتمک ایستهییرم.


text:
واشینقتون
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- آمریکادا
- واشینقتون ایالتی بیرلشمیش ایالتلریده بیر ایالت
- واشینقتن، دی سی بیرلشمیش ایالتلرین پایتختی
- واشینقتن، نیوجرسی آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین نیوجرسی ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتن، کانزاس آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین کانزاس ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتن، ماساچوست آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ماساچوست ایالتینده بیر شهرجیک آدی
- واشینقتن، یوتا آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین یوتا ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتن، پنسیلوانیا آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین پنسیلوانیا ایالتینده بیر شهر آدی
- پورت واشینقتون، ویسکانسین آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ویسکانسیس ایالتینده بیر شهر آدی
- فورت واشینقتن، مریلند آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین مریلند ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتن گرووو، مریلند آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین مریلند ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتون کورت هاوس، اوهایو آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین اوهایو ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتن تراس، یوتا
- مونت واشینقتون، ماساچوست
- واشینقتن، آیووا آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین آیووا ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتن، جورجیا آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین جورجیا ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتون، ایلینوی آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایلینوی ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتون، ایندیانا آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایندیانا ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتون، قوزئی کارولینا آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین قوزئی کارولینا ایالتینده بیر شهر آدی
- واشینقتون، میزوری آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین میزوری ایالتینده بیر شهر آدی
- ماونت واشینقتن، کنتاکی آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین کنتاکی ایالتینده بیر شهر آدی
- بریتانیا دا
- واشینقتن (تاین و ویر): اینگیلیسین شومال شرقینده بیر شهر آدی که آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین بیرینجی جومهورباشقانینین آدینی قویوبلار
- شخصلر
- جورج واشینقتون آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین بیرینجی جومهورباشقانی
- دنزل واشینقتن آمریکالی اویونجو
- واشینقتن اروینق آمریکالی یازیچی و سیاستچی
- جورج واشنقتن گوتالس آمریکا ارتشینین افسری
- بیلیم یوردلاری
- جورج واشینقتن بیلیمیوردو
- واشینقتون بیلیمیوردو
- واشینقتن ایالتی بیلیمیوردو
- واشینقتون در سنلوئیس بیلیمیوردو
- واشینقتون کالجی
- روزنامهلر
- ایدمان تاخیملاری
- باشقا
- جرج واشنقتن کؤرپوسو آمریکادا بیر کؤرپو آدی
- واشینقتن یادبودی واشینقتن، دی سی شهرینده بیر مشهور بینا


text: دوٍنیادا یئمهیه بیر بئله شئی وار، آمما بعضیلری گؤروٍرسن کی، آدام یئییرلر. بیز ائشیتمیشدیک کی، بعضیلری شوٍشه و میخ یئییرلر و بوٍللور و مفتیل تحویل وئریرلر. یئنه ده ائشیتمیشدیک کی، بعضی قبیلهلرده آدامی بیشیریر و ایستی اوت قاتیر و دوز سپیب یئییرلر. بیر آدام یئیهن، بیرینین آتاسینی یئمیشدی و اونا هئی دئییردی کی، آتانی..جهیم. اؤز- اؤزوٍموٍزه دئدیک کی، بو ایشلر کؤهنهلیب، بو مدنی دوٍنیادا بئله ایشلر باش وئرمز. ایندی گؤروٍروٍک کی، باش وئریر. اؤزوٍ ده نئجه. آدامجیل قبیلهلر بو ایشده قالمیشلار. بو دؤنه اؤنجوٍللر روسلار و آمریکالیلاردیر. روسیهده بو ایش عمومون مصرفی اوٍچوٍن اوٍز وئریب و آمریکادا ایسه شخصی مصرف اوٍچوٍن. ماجرا بئلهدیر کی: خبر وئرمیشدیلر کی، روسیهده بیر ار و آرواد اؤز قوناقلارینی کونسئرو ائدیب ساتیردیلار و اونون پولو ایله ایچکی آلیب ایچیردیلر. آمریکادا ایسه بیر کیشی اونون- بونون دالیسیجا دوٍشوٍب دئیهرمیش: اوزوٍنوٍ یئییم یوخسا «جییهرینییئییم» سونرا اونلاری آپاریب بیشیریب و مئیل ائدیرمیش. بیلمیرم روسیهده پولیس او اولوٍ یئیهنلری نئیلهدی. آمما آمریکادا جییهر یئیهن کیشینی توتوب زیندانا سالدیلار. بو دوستاق باشقالارینی یئمهسین دئیه اونو «تک نفرلیک» سیللولا سالدیلار. زیندانین گوٍدوٍکچوٍلری اونا یاخینلاشماقدان قورخوردولار. چوٍن کی او آدامجیل دوستاق اونلاری گؤرن کیمی اؤز آغیز- بورنونو یالایـیردی. بیر گوٍن گلیرلر گؤروٍرلر کی، او آدام اؤزوٍنوٍ ده یئییب. خالق دئمیشکن اؤزوٍ اؤزوٍنوٍ یئییب و اوندان اثر- اتر یوخدور.


text:
مدرن شعره؛ مدرن شاعیر، مدرن تنقیدچی و مدرن اوخوجو گرکدیر. حالبوکی بیزیم شعریمیزده چوخ واختلار بو اوچ عامیل بیرلشمهدن آخساقلیقلار یارانیر. کیتابلاری یاییملانان شاعیرلرین چوخو اؤز شعرلرینی مدرن سانسالار دا بیر چوخ حاللاردا تاسسوفله بئله دئییل. آدام وار اون کیتابی یاییملانیب هله مدرن شاعیر یوخ، حتتا اونا شاعیر/ یازار دا دئمک اولماز. آدام دا وار بیر کیتابی یاییملانیب و او بیر کیتابلا دا اؤزونو گئرچک بیر شاعیر اولدوغونو ثبوت ائدیبدیر. بو، سادهجه بیزیم ادبیاتا یوخ، باشقا دیللی ادبیاتا دا صادیقدیر. ایش بوردادی کی مدرن دئدیییمیز بوتون یئنیلیکلر زامانلا دییشیرلر. اگر بیر یئنیلیک اون ایل بوندان اؤنجه یئنی تانینیردی ایندی اسکی حساب اولور و بیز تاسسوفله هله یئنیلشمهنین ایلکین فاکتورلارینا چاتان شعرلریمیزین آز اولدوغونو بیلیریک. باشقا سؤزله بارماق سایی قدر شاعیرلریمیزی مدرن آدلاندیرا بیلهریک.
تورکجه سربست شعرلریمیزین دوخسان بئش فاییزیندا فورم یوخدور؛ شاعیرلریمیز یالنیز مضمونا اهمیت وئریرلر.
بونا گؤره، ادبی قطعه یا نثر، گزارش و خاطیره کیمی یازیلار اورتایا قویولور. بوندان علاوه آغ شعر آدیلا یازیلان شعرلرین چوخو آغ شعر دئییللر. اونا گؤره کی بونلارین چوخو، کیلاسیک تفکرایله یازیلان شعرلردیر. بعضی شاعیرلر بئله دوشونورلر کی اگر تانینماز سؤزجوک یازسالار، یا فیلسوفلاردان آد گتیرسهلر یا… شعر مدرن اولور. حالبوکی او کلمهلر شعار کیمی گلنده شعری مدرن ائتمیرلر بلکه یاماق کیمی شعره یاپیشیرلار. شعر بیر قوندارما شعر اولور، قوراما شکیلینه دوشور، اصلن اورهیه یاتمیر. و چوخ آیدین گؤرسهنیر کی نه شعر شاعیرین ایچینه گیریب نه شاعیر شعرین ایچینده گزیبدیر. یانی شاعیر شعری ایچسللشدیرمهییبدیر. قادین شعرلرینده، مطبخدن دانیشماق و مطبخ اثاثینین آدین گتیرمک دب اولوبدور. حالبوکی بونلاری گتیرمک شعری قادین شعری یاپمیر. ذهنیتی قادینسال اولمویان شعره هئی کفگیر، قاشیق، بوشقاب باغلا، هارا گئدهجک؟ کلمه شعره یاخیلماسا اوخوجویا نهلر وئرهجهیی بللی دئییل. شعرلرده او قدر آچیق ایفادهلیک واردیر کی آلتآلتا یازیلماسا فیکر ائدیلیر بیر اینشا یازیلیبدیر. شعرده گیزلی قاتلار گؤرونمور، شعر خطی بیر روایتله باشلاییب دوم دوز گئدیر و اکثرن تخمین ووردوغوموز یئرده بیتیر. ائلهبیل وزن و قافیهسیز کلاسیک شعریدیر. مضمونلار محدوددیر، هردن نصیحت ده قدیمسایاغی شعرده رول اویناییر. بو شعرلر کوتلهوی ماراق قازانسا دا، اونلاری راضی سالسا دا، گئرچک ادبیاتچینی مطلقن قانع ائده بیلمیر. بو آرادا نئچه سبب، شعریمیزی آشاغی سوییهده ساخلاییر: بنیهسی اولمایان اوخونوشلار، ژورنالیستی تنقید، تعریف و تمجیدلر، نقدلر و اوخونوشلاردا شعره دویغو ایله یاناشماق، اورتا و آشاغی سوییهده اولان شاعیرلری اوجالارا قالدیرماق، چاپ اولونان تدقیق کیتابلارینی اوخوماماق، بعضی ناشیرلرین سادهجه اؤز چیخارلارینا اؤنم وئرمهلری، بعضی کانال ادمینلرینین شعر ساوادی اولماماغی و شعری تانیماماغی و هرنهکی آنا دیلینده یازیلیر شعر آدلاندیرماق و زیروهلره آپارماغی و…
آرتیرمالییام گئرچک سربست شعرلرده سایسیز شعر فورمالارینا راست گلیریک. شاعیر شعرلرینین ساییسی قدر، چئشیدلی فورملاردان ایستیفاده ائده بیلر. یانی فورمو تیکرارلاماق گرکمیر. حالبوکی کلاسیک شعرلرده عمومن ثابیت فورملاردان ایستیفاده ائدیرلر. بو ثابیت فورملاری بیراز فرقایله؛ قافیهنی، وزنی حذف ائتمکله سربست شعره داشیماق، حقیقتن کلاسیک شعرینی بیر باشقا گئییمده تیکرارلاماقدیر. اوکتاویو پاز دئییر: شاعیر او دئییل کی نسنهلره آد وئریر، شاعیر اودور کی آدلاری حذف ائدیر.
تاسسوفله بیز ایللردیر کی شابلون، عادت ائدیلمیش آدلارلا شعر یازیریق. بو آرادا اؤنملی اولان باشقا بیر قونو دا بودور کی گئرچک مدرن شعردن شاعیر و اوخوجولارین چوخو باش چیخارتمادیغی اوچون شعری ده آنلاشیلماز سانیرلار. راحات باشا دوشمک اوچون کوتلهسئور (پاپولار)، زحمتسیز و شعار سایاغی شعرلره اوستونلوک وئریرلر. بونا تکبویوتلو و آشاغی سوییهلی مضموندا اولان مثلن ائروتیک شعرلری ده آرتیرمالییام. ائروتیک شعری تانیمایانلار قادین شاعیرلرده شعرین نازیل ائروتیکی اولاندا بونو قادین شعری بیلیب و او تیپ یازان قادینلاری جسارتلی و اورکلی آدلاندیریرلار. شعرده بیر دوداق بیر اؤپوش گلنده اونون شاعیرینی فروغ آدلاندیریب آلقیشلاییرلار. تاسسوفله بیلمیرلرکی فروغفرخزادین «تولدی دیگر» کیتابیندا باشقا فضا وار. بو سببلره گؤره شعریمیز گئریه قالاراق بعضی چاپ اولان کیفیتسیز کیتابلارین آنا دیلینه نئجه ضربه ووردوغونو هله باشا دوشمهمیشیک.
تاسسوفله بونلار گلهجکده اؤزونو گؤسترهجکدیر. سانیرام کیتاب، چاپ و ناشیره گؤره ده بیر تدقیق یازیلسا یاخشی اولار. او طرفدن ده عکسینه دیرلی یازیلان کیتابلارلا یابانجی اولاراق اوخوموروق. ایندی سورورام بس نه ائدک کی شعریمیز پارلاسین، قالارغی شعر اولسون؟ البت آنا دیلینده یازماق چوخ اؤنملیدیر. آمما آنا دیلینده سانباللی میراث قویماق دا او قدر اؤنم داشیییر.
بو مقدمه ایله «آذربایجان شعرینده مدرنیزم» کیتابینین اوخوماسینین نه قدر اؤنملی اولدوغونو وورغولاییرام. البته بیر کیتابکی ۱۲۴۴ صحیفهده یازیلیب و اون ایل اونا زامان صرف ائدیلیبدیر، اونا قیساجا باخماق اولماز. آمما چاره یوخدور. سایین همت شهبازیدن ایلک اؤنجه اوخودوغوم کیتاب «نقد شعر معاصر آذربایجان» آدلی کیتاب ایدی. بو آرادا بیر مسألهبه ده توخونورام. من تورکجه اوخویوب یازماغا چوخ گئج باشلادیم و هله ده اؤیرهنیرم. آمما یاخشی یادیمدادیر کی تورکجهنی ایلک اؤیرندییم زامانلار شعرلره یازیلان اوخونوشلارین چوخو ایله راضیلاشمیردیم و ایندیده چؤخ یازیلارلا راضیلاشمیرام. یازینین ایلک سطیرلرینده یازدیغیم کیمی اوخونوشلار عمومن بیلگی وئرمیردیلر، چوخلو تعریفدن عیبارت اولوب اوخوجونون بیلیک چانتاسینا بیر شئیلر آرتیرمیردیلار. اوخونوشلار دا، باخیشلاردا، یئرسیزجه آلقیشلارا راست گلیردیم. ائله بلکه چؤخ شاعیرین مطالعه ائتمهیه احتیاج بیلمهدیینه بو آلقیشلار سبب اولوردو. هردن اوخونوش شعردن گوجلو ایدی!!! بو دا بیزیم اوخونوشلارین سیحیرلی اولدوغونو گؤستریردی! بونلاری اوخویاندا و یا مجازی فضادا یئرسیز آلقیشلاری گؤرنده اورهییمده دئییردیم: سیز مین دفه بیرینه اوستاد دئیین من سادهجه اثره و شعرین اؤزونه باخیرام.
گئرچکدن بیر جامع تنقید کیتابینین بیزیم آذربایجان شعرینده یئری بوش ایدی. منجه شاعیرلر و شعر سئونلر آذربایجان شعرینده مدرنیزم کیتابینی اوخومالیدیرلار. شعر قونوسوندا بیلگیلری آز اولانلار، شعرلره باخیش یازانلارا چوخ یارارلی اولا بیلر. آذربایجان شعرینی یاخشیجا تانیماق اوچون بو کیتابلا تانیش اولسونلار. بیر یازیچینین اوتوز ایل اوخودوغو قونولار، اون ایل صرف اولوب و ایکی جیلدلی بیر کیتابدا چاپ اولوبدور. یانی بیر یازار ایللرجه عومرون بو کیتابا صرف ائدیبدیر. اوخوجونون بو کیتابی اوخویوب، الی دولو چیخدیغیندان امینم. البت بوندان دا امینم کی بعضی شاعیرلر اوخوماغا احتیاجلاری اولدوغونو اینانمیرلار و بئله سانیرلار کی هرنهیی بیلیرلر.
چوخ قونولار کی مجازی، حقیقی توپلومدا دارتیشیلیر بو کیتابدا جاوابلانیبدیر.
یازار کیتابدا معتبر قایناقلاردان یارارلاناراق اؤنملی موضوعلارا توخونور. او، شعری یاخشیجا تانیییر.
کیتابی اوخویاندا بیر گؤزل دوشونجهیه ده راستلاشدیم:
“یئنیلیک آختاران هر بیر شاعیر چئورهدییی آخیمین تام تمثیلچیسی دئییل. بونو غرب مدرنلری حاقدا دا سؤیلهمک اولار. راینئر ماریا ریلکه، شارل بودلئر کیمی آدلیم مدرنیستلرین شعرلرینده سانتیمانتاللیغین ایدئولوژی سایاغیندا یوخ، رومانتیزمی قاورایان خولیاوی روح دوشکونلویونو گؤروروک. اونلار گئتگئده چئورهدییی مدرن آخیمینا اؤزللیکلر آرتیراراق مدرنیست ساییلیرلار.”
شهبازی بو کیتابدا شعرلرین کؤشه-بوجاقلارینی دیقتله آختاریر. او بو کیتابی یازان زامان آذربایجاندا بوتون چاپ اولان شعر کیتابلارین بیر به بیر اوخویوبدور. بو حجمده کیتابی یازماق راحات دئییل، حدسیز زحمت ایستهییر. یازار ایستهسئیدی مثلن یئددی یوز صحیفهده قونونو بیتیریب و کیتابی چاپ ائدردی. آمما کیتاب اطرفلی بیر کیتاب اولمازدیر. اونونچون دئییرم بو کیتابی یازماق درین مطالعه، فداکارلیق، درین ساواد، گئنیش واخت آییرماق ایستهییر و هرکس بو حجمده زحمتی قبول ائتمز.
شهبازینین یازدیقلارینی اوخویاندا و بوللو قایناغینا باخاندا گؤرونور کی یازار شعر ساحهسینده اولان فارسجا تنقید کیتابلارین، ترجمه تنقید کیتابلارین، وسواس ایله اوخویوبدور. هم ده چوخ شعر کیتابلاری، درگیلر، کیریل و لاتینجه قایناقلاردان دا فایدالانیبدیر. تاسسوفله بو کیتابی چوخلاری آلسا دا اونو اوخومادیقلارینی گؤرمک چتین دئییل. چونکی ظن ائدیرم بو کیتابی اوخوماقلا چوخلارینین شعرلرینده اولان آخساقلیقلار، اؤز حلینی تاپا بیلردی.
بیزیم ادبیاتدا مدرن شعرده آز سایلی گوجلو شاعیرلرین کناریندا، یالاندان شاعیر آدلانانلار دا چوخدور. تقلید ائدنلر، شعرین ایدئیاسینی یا یئنی ترکیبلرینی اوغورلایانلار دا واردیر.
بونلاری دئمکدن مقصدیم بودور کی کیتاب اوخویان و شعری تانییان بونلارا احاطهسی اولا بیلر و تاسسوفله یئنه دئییرم بیزده کیتاب خصوصیله تنقید کیتابلاری آز اوخونولور.
شهبازی بو کیتابدا هر قونو بارهسینده گئنیش و اطرافلی بحث ائدیر؛ هئچ قونونو یاریمچیق بوراخمیر. کیتابی اوخویاندا هردن موضوعنون باشلانیش و یا اورتاسیندا ذهنه گلن سورولاری چوخ زامان چکمهدیکده درحال باشقا پاراگرافلاردا جاوابینی تاپیرسان.
هر حالدا بو دیرلی کیتابین بیرینجی و ایکینجی جیلدینده آیدینلانما دؤرو، چاغداشلانما دؤرو، مدرنلشمه/ مدرنیزمه گیریش، مدرن شعریمیز، مدرن شعریمیزین باشلانغیجی، ۷۰.جی اون ایللیین مدرن شعری، بو اون ایللیکدن سونرا یازیلان مدرن شعریمیزه گؤره چوخ دیرلی قونولار اوخویا بیلهریک. بیر قونونو دا وورغولامالییام کی بعضن ائشیدیلیر کی نهدن بو کیتابدا گوجسوز شعر اؤرنک گتیریلیبدیر؟ دئمهلییم کی شعرین ایرادلارین یازماغا گوجسوز شعر ده لازیمدی. بیر ده اؤرنکلر آذربایجانین موجود اثر و شاعیرلریندن گتیریلیبدیر. آرتیرمالییام بیر کیتابدا بیر شعری گتیرمک او شعری یا شاعیری تایید ائتمک آنلامیندا دئییل. سیزجه اؤرنک اینگلیسجه یا فارسجا کیتابلاردانمی گلهجکدی؟ اؤرنک اولماسایدی، اؤرنکسیز تنقید کیتابی نهیه یاراردی؟ گلهجک گؤسترهجک همت شهبازینین کیتابی چوخ یوخاری سویهده بیر کیتابدیر و مدرن شعر قونولارینی آکادمیک طرز ایله آچیقلایاراق شعر اوخوجولارینا ایتحاف ائدیبدیر.


text:
«عاشیق حسن اسکندری»نین خاطرهلریندن(شفاهی روایت)
ایلک دفعه «عاشیقلار قهوهخاناسی»ندان تویا گئتدیم…
…… بیر طرفدنباشیما گلنلر، بیر طرفدن ایشسیزلیک،باعث اولدو کی تبریزه قاییتماق فیکرینه دوشم. ائوی ییغیشدیریب، تبریزه گلدیم. آقامین ائویده، حؤکماوار خیابانیندایدی. اورا گئتدیم.
بئلهلیکله یئنهدهباجی، قارداشیمیباشیما ییغیب، بیر فرش کرخاناسیندا فرش توخوماغا مشغول اولدوق. یئنه ده من اؤزومه عزیزآقا آدیندا بیر یاخشی دوست تاپدیم. اونونلا بیر کرخانادا ایشلهییردیک. آخشاملار گئدیب عاشیقلار قهوهخاناسیندا، عاشیقلارا قولاق آساردیق. هردمده عزیزآقا اولارا پول وئریب، دئیردی: «بیر تهران سهگاهی چالین، حسن اوخوسون!» دای من تهران سهگاهیله معروف اولدوم. عاشیقلاربالا-بالا منه دئییردیلر کی، «گل بوردا قاوال چال، ائله بیزیملهده تویا گئدهرسن.» من اولارین دئدیکلرینهباخمیردیم. «عاشیق عیسی» کی یاخشی عاشیقلارین بیرایدی، هئی منه دئییردی:
– حسن، گل منله قاوال چال! سن منله اولسان یاخشی تویا گئدهریک.
بوردا سؤز چوخدو… آنجاق عاشیق عیسی منه بیر قاوال آلیب، اونونلا ایشلهمهیهباشلادیم. بونودا دئییم کی تورکو اوخویا بیلمیرم. عاشیق عیسی سازدا فارسی دستگاهلاری چالیر، من ده اوخویورام. آمما قاوال چالماقدان راضی دئییلم. بیر آز زاماندان سورا آیری عاشیقلارلا ایشلهدیم. «عاشیق علعسگرداداشپور»، «عاشیق رسول»، «عاشیق اصغر مرندی» و «عاشیق عبدالعلینوری»له.
بیر گون عاشیق علعسگرله قهوهخانادا اوخویوردوق،بالابان چالاندا «عباس عبادیان»ایدی. قورتاریب، یئره اوتوراندا، منی چاغیردی، دئدی: «حسن، گل بورا سنه سؤزوم وار!» من گلدیم. دئدیم: «بویورون!» دئدی: «سنه بیر سؤز دئیهجهیم، ناراحات اولمویاسان. سن اؤزووی معطل ائلهمه. سندن هئچ زاد اولماز، گئت ایشیوه!» عباسآقا بعضن منله شوخلوق ائلردی، دئدیم به یئنهده شوخلوق ائدیر، گولدوم. دئدی: «نییه گولورسن؟ دوز دئییرم.»
دئدیم:- آخی نییه؟
دئدی:- نییهسی یوخدو کی. بلکه بیری سندن فارسی ایستهمهدی، سن ائله دوروبباخاجاقسان؟
دئدیم:- بس نه ائلهییم، آخی تورکو اوخوماق بیلمیرم.
دئدی:- من اؤیرهتسم، اؤیرهنرسن؟
دئدیم:- بعلی، نییه اؤیرنمیرم.
دئدی:- دفترین وار؟
دئدیم:- وار.
دئدی:-باخ بو سه گاه تصنیفیدی. «گول آچیلاندا، یاز اولور به به به.» بونون شعرلرین دئییرم یاز! بودابایاتی قاجار تصنیفیدی، شعرلری بئلهدی، یاز! «عشقین اودونا قالاننام.» بولاری صاباح سنه چالاجاغام، اوخویاسان. اگر بولاری دوز اؤیرنسن، گونده ایکی ماهنی سنه دئیهجهیم.
ائله، سورالاردا بو ایکی ماهنینی تلویزیوندا «داستانپور»ون اورکئستریله اوخودوم کی، بو ایشباعث اولدو من چوخ آداملارلا تانیش اولدوم. بیری «محمدعلیحسینی»ایدی. او دا منه چوخ شئیلر اؤیرتدی. دای من بو فیکیرده اولدوم کی عاشیقلیق ائلهیم.
دئییم کی بو زمانلار منیم بیر نئچه یولداشیم واریدی: بیری «اشرف»ایدی؛ او بیری «ایلیاس»ایدی؛ بیری ده «ولی عبدی»ایدی. من دای عاشیق هاوالارین اؤیرنمیشدیم. ولییه دئدیم: -«گل بیر اوستاد گؤرهک کی بیزه داستان اؤیرتسین،بالا-بالا ساز گؤتورک. آخی عاشیقلیق ائلهمهیه داستان لازیمدی.» او دا سؤزومو قبول ائلهییب، «عاشیق علی بخشی»، «عاشیق عزیز شهنازی»، بیرده «عاشیق حاجی محمدباقر»ین یانیندا داستان اؤیرندیک. سازیدا دوز ۱۳۵۰ده «عاشیق حاجی عبادیان»دان اؤیرهنیب، عاشیقلیغیباشلادیم.
گونلریمین چوخو «گولوستانباغی»نین قاباغیندا، «حسین تیرانداز» قهوهخاناسیندا کئچیردی. آمما ساز گؤتورن گوندن، من «گجیل بازارچاسی»ندا «مشه احمد عمینین قهوهخاناسی»نا گئتدیم. منیم ده عاشیقلیغیم دوز صفر آییندان سورایدی. بونو دئمهلییم کی عاشیقلارین ایلده اوچ آی محرم، صفر، بیرده اوروجلوق آیی رسمی تعطیللری اولار.
صفر آیینین صاباحیسی ییغیشمیشیق قهوهخانایا. «عاشق حسین تبریزی» اوخوردو. قهوهخانادا آداملا دولودو. بیر بالابانچی واریدی «مش تیمور» آدیندا. من بونلا قدم وورماق اوچون گولوستانباغینا گئتدیک. اونونلا مصلحت ائلهییردیم کی گؤرهسن من عاشیقلیق ائلهمهیی باشاراجاغام یا یوخ؟ بودا منه اورهک وئریر: «اوغلان نه دئییرسن؟ سن هانسی عاشیقدان عاجیزسن؟»
آمما منیم قلبیمدن آیری سؤزلر کئچیردی:
سازا صاحب اولان کیمسه
معرفتی اولا گرهک.
سینهسینه آلان کیمسه
بلد اولا یولا گرهک.
ایتیرمهیه اؤزون ائلده،
آدی تمیز گزه دیلده،
بولبول کیمی مئیلی گولده،
قونمویا هر گوله گرهک.
مرد کیمسهیله اولا ایاق،
گزه «حسین جوان» سایاق،
یوخسوللارا اولا دایاق،
آلدانمایا پولا گرهک.
بیله صؤحبت، داستانلاری،
دئیه عشقه یانانلاری،
آییلتماغا انسانلاری
اله قلم آلا گرهک.
«عاشیق حسن» آلسا اؤیود،
حلال اولار امدییی سود،
چالیش اولما ایشینده کود،
دئمهسینلر آلا گرهک!
منیم بو سؤزلر نظریمدن کئچه- کئچه، گؤردوم مشهدی احمد عمینین اوغلو مصطفی، منی چاغیریرکی، «تئز گل، تویچون وار!» من دئدیم کی، بؤیوک عاشیقلار هله توی توتماییبلار، منیم تویچوم گلیب. ائله بیل کی، منله شوخلوق ائلهییر. من دورمادیم. تیمور دئدی:-«بابام دور گئت، بهیه دوز دئییر!»
خلاصه، من قهوهخانایا گئتدیم. مشه مصطفی تویچولاری منه نیشان وئردی. اولار ایکی نفرایدیلر. منی گؤرجک، دوروب منله گؤروشدولر، دئدیلر: – «عاشیق، گئدهک ائشیکده دانیشاق!» دئدیم: -«باش اوسته.» بیز ائشییه چیخیب، دئدیم: – «سیز هارالیسیز؟» دئدیلر: – «بیز ایرانالیییق.»
من دئدیم: -آخی من اورا گلمهمیشم، سیز منی نه تانیرسیز. آخی من تزه ساز گؤتورموشم.
دئدیلر: – سن مگر عزیزآقا شبخیزین حیطینده اوتورمورسان؟
دئدیم: – نییه اوردا اولوروق. سیز اونو نه تانیرسیز؟
دئدیلر: دای نئیلیرسن. بو گئجه بیزیم تویوموزدو. اگر راضی اولسان، ناهاردان سورا ساعت اوچده گلیب، سیزی گؤتورک.
واختا یاخین، «حاجی شاه محمدی» آدیندا بالابانچینی گؤروب، آخشاما یاخین چاتدیق توی ائوینه…..
قایناق: «ایشیق» درگیسی، نومره ۲، تیر و مرداد ۱۳۹۷ (اؤزهل سایی: آذربایجان قفهخانالاری)
www.ishiq.ir


text:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا ﴿۱﴾ (سورة النساء)
أی اینسانلار! سیزی بیر تک نفیستن یاراتان وە اۇندان دا أشینی یاراتان وە ایکیسیندن دە بیرچۇق أرککلر وە قادئنلار اۆرتن راببینیزدن ساقئنئن. آدئنئ قوللاناراق بیربیرینیزدن دیلکتە بولوندوغونوز آللاەتان وە آقرابالئق حاقلارئنا ریعایتسیزلیکتن دە ساقئنئن. شۆبهەسیز آللاە سیزین اۆزرینیزدە گؤزتلەیجیدیر. (نیسا؛ 1)
جنابئ حاق، تک نفیستن یاراتتئغئنئ بەیان أتتیگی اینسانلارئن کیمینە أرکک، کیمینە دە قادئن قئیافتینی گییدیرمیشتیر. هیچبیر اینسان، سچیمینی کندیسی یاپمامئشتئر. سچیمینی یاپمادئغئ، غایرتی وە أمگی اۇلمادئغئ بیر قۇنو اۆزرینە دە نە اؤوۆنەبیلیر نە دە یرینەبیلیر.
اۇ حالدە ماقالەمیزە اینسانئ تاعریف أتمکلە باشلامالئیئز. باتئ دۆشۆنۆرلری اینسانئ “دۆشۆنن جانلئ“، “حیسسەدن حایوان“، “عیصیان أدن جانلئ“، “آلت قوللانان حایوان” دییە تاعریف أتمیش؛ “اینسان اینسانئن قوردودور” دیەرک سۇن نۇقطایئ کندیلرینجە قۇیموشلاردئر.
بۆتۆن بو تاعریفلرین هر بیرینین دۇغرولوق پایئ اۇلماقلا بیرلیکتە، اینسانئن سادەجە بیر بۇیوتو آنلاتئلمئش، بۆتۆن گؤز آردئ أدیلمیشتیر. اینسانئن تاعریفینی قارانلئقتا هیچ فیلی گؤرمەمیش بیرینین تاعریفینە بنزتمیشلردیر. حاق تعالانئن اینسانئ “آحسنی تاقویم” اۆزرە یاراتتئغئ گرچگینین اۆزری اؤرتۆلمۆشتۆر. دیگر یاراتئلانلاردان آیرئم نۇقطاسئ اۇلان قولاقلار، گؤزلر وە گؤنۆللر اۇلدوغو حاقیقاتی اونوتولموشتور.
باتئ، اینسانئ اینسان یاپان بۆتۆن دگرلری، اینسانئ أشیالاشتئراراق قاتلەتمیشتیر. اینسانئن ایچتن اؤلۆمۆنە سبب اۇلموشتور. حاق تعالانئن گؤزتلەیجی اۇلدوغو اونوتولوپ، حاق وە حوقوقا ریعایت أدیلمەیی کندی قۇیدوقلارئ قانونلارلا ساغلامایئ دۆشۆنمۆشلردیر. حاق وە حوقوقو چۇقلوقتا آرایان بیر سیستم قوروپ، اینسانئ بو سیستم ایچیندە کؤلەلشتیرمیشلردیر.
کؤلەلشن اینسانا واعاد أدیلن دۆنیا نیعمتلری، اؤتەلری گؤرمەیە دە أنگل اۇلموش، باشئبۇش بئراقئلاجاغئ ظاننئنا قاپتئرمئشتئر.
حالبوکی حاق تعالا:
أَيَحْسَبُ الْإِنْسَانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدًى ﴿۳۶﴾ (سورة القیامة)
اینسان کندیسینین باشئبۇش بئراقئلاجاغئنئ مئ سانئر؟ (قئیامت سورەسی؛ 36)
وە
وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ ﴿۳۸﴾ (سورة الدخان)
بیز گؤکلری، یری وە بونلارئن آراسئندا بولونانلارئ، اۇیون وە أگلنجە اۇلسون دییە یاراتمادئق. (دوحان سورەسی؛ 38)
بویورموشتور.
یاراتئلان هر شەیین بیر غایە اوغرونا یاراتئلدئغئ بیر حاقیقاتتیر. اینسانئن أرکک وە قادئن اۇلاراق یاراتئلماسئ دا بو حاقیقاتین بیر پارچاسئدئر. أرکگین وە قادئنئن، سۆکونتە أرمەسی وە حوضور بولماسئ هدفلنمیشتیر. بونون ایچین آللاە تعالا، أولری حوضور وە سۆکون یری قئلمئشتئر. أولردە حوضور وە سۆکونون اۇلماسئ ایچین مرحامتی وە سەوگییی شارط قۇشموشتور.
وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ﴿۲۱﴾ (سورة الروم)
سیزە کندی نفسینیزدن حوضورا قاووشابیلەسینیز دییە أشلر یاراتئپ، آرانئزا سەوگی وە مرحامت قۇیماسئ دا اۇنون آیتلریندندیر. بوندا، دۆشۆنن تۇپلوم ایچین عیبرتلر واردئر. (روم سورەسی؛ 21)
مرحامت وە سەوگی اینسان حوضورونون اۇلمازسا اۇلماز ایکیلیسیدیر. آجئما دویغوسو اینسانئن ویجدانئندان، موحاببت ایسە قالبتن گلن سستیر. بو سسلری آنجاق موطمائین اۇلموش بیر قالب وە بدن آلغئلار. موطمائین اۇلماق ایچین ذیکیر شارطتئر. چۆنکۆ قالبلر آنجاق آللاهئن ذیکری ایلە تاطمین اۇلوپ، سۆکون بولاجاقتئر.
جنابئ حاق أن بۆیۆک ذیکیر اۇلاراق دا نامازئ ذیکرەتمیشتیر. سادەجە آللاها قوللوغون وە سادەجە آللاها ایطاعاتین، گۆندە بش دفعا تکرارئ ماهیەتیندە اۇلان نامازئ اۇ کیشییی اییلیگە گؤتۆرۆپ، کؤتۆلۆکتن اوزاقلاشتئرمایاجاقسا، حایاتلارئندا هیچبیر دگیشیکلیک یاپمایاجاقسا قالبلری سۆکون وە حوضورا أرمەیەجکتیر.
عاینئ زاماندا ذیکیر؛ قوللانئما حاضئر بیلگیدیر. بیلگیلر قوللانئلماق ایچین واردئر. قوللانئلمایان بیلگی اینسانئ موتلو أتمز. بیلگیلر یاشانماسئ ایچین اؤگرنیلیر. یاشانمایان بیلگی اینساندا یۆکتۆر. بو دورومو حاق تعالا: “کیتاب یۆکلۆ مرکبلر” (جومعا سورەسی؛ 5) بنزتمەسی ایلە آنلاتمئشتئر.
سەوگی وە مرحامت صاحیبی اۇلماق ایچین شارط قۇشولان موطمائین قالب، حوضور وە سۆکونا موحتاجتئر. بوندان دۇلایئ، حوضور وە سۆکونا أرمک ایچین أولری بینا أدن راببیم، بونون حلال یۇلدان یاپئلماسئنئ ایستەمیش، أرکک وە قادئنا عائیلە قورمانئن یۇلونو آچمئشتئر.
عائیلە؛ ایچ حوضورونو یاقالامئش بیرەیلرین بیربیرلریندن هر قۇنودا دستک آلماسئ، بیربیرلرینین اؤرتۆسۆ اۇلماسئ، حایئردا بیربیرلرییلە یارئشئپ، بیربیرلرینە دایانماسئ، بیری گیدینجە دیگرینین آیاقتا دوراماماسئ، بیری اۇلمایئنجا اؤبۆرۆنۆن دە یارئم قالماسئدئر.
حوضورون یۇلونو سۇروملولوغو بیلمەدە قۇیان حاق تعالا شو شکیلدە بویورموشتور:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ﴿۱۳﴾ (سورة الحجرات)
أی اینسانلار! ألبت سیزی بیر أرکک وە دیشیدن یاراتان بیزیز. دەرکن سیزی قاویملر وە قابیلەلر حالینە گتیردیک کی، تانئشابیلەسینیز. ألبتتە آللاە قاتئندا أن اۆستۆنۆنۆز، اۇنا قارشئ سۇروملولوق بیلینجی أن اۆستۆن اۇلانئنئزدئر. (حوجورات سورەسی؛ 13)
سۇروملولوق بیلینجی آنجاق، دۇغرولارئ بیلمک وە بو بیلگی دۇغرولتوسوندا یاشاماقلا اۇلور.
حاق تعالا شؤیلە بویورور:
الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ ﴿۲۹﴾ (سورة الرعد)
ایمان أدیپ دۇغرولارئ یاپانلار ایچین حۇش بیر حایات وە گۆزل بیر ایستیقبال واعاد أدر. (راعد سورەسی؛ 29)
جنابئ حاق اینسانئن ایچینە واحیەدر. ایی یاپتئغئ زامان سەوینمەسی، کؤتۆ یاپتئغئ زامان اۆزۆلمەسی بوندان دۇلایئدئر. کیم کؤتۆلۆکتە ائصرار أدرسە زیانا اوغرامئش، اییلیگی ترجیح أدن ایسە هم بو دۆنیادا هم دە آحیرتتە قورتولوشا أرنلردن اۇلموشتور.
اییلیک وە کؤتۆلۆگۆن تاعریفینی یاپمایا گرک یۇقتور. اییلیک وە کؤتۆلۆک هرکسین اۇتاق قابول أتتیگی، أورنسل دگرلردیر. بۆتۆن گۆزللیکلر اینسانئن فئطراتئنا یرلشتیریلمیشتیر.
حوضور وە سۆکونون یۇلونون گؤستریلدیگی أولیلیکتە دنکلیک اؤنجەلیکلە عیففتتە آرانمالئدئر.
حاق تعالا شؤیلە بویورور:
الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ ﴿۳﴾ (سورة النور)
زینا أدن أرکک، زینا أدن وەیا مۆشریک اۇلان بیر قادئندان باشقاسئ ایلە أولنەمز؛ زینا أدن قادئنلا دا آنجاق زینا أدن وەیا مۆشریک بیر أرکک أولنەبیلیر. بو، مۆمینلرە حارام قئلئنمئشتئر. (نور سورەسی؛ 3)
جنابئ حاق أن بۆیۆک ظولۆم اۇلاراق آنلاتتئغئ شیرک گۆناهئنئ تەوبە أدیلمەدیگی تاقدیردە عاففەتمز. حایاتئن هیچبیر آلانئ شیرک قابول أتمز. عائیلەدە دە شیرک قۇشولماسئ یاعنی أشلرین بیربیرلرینی آرد سئرایا قۇیماسئ، أشلرینین حاقلارئنئن باشقالارئنا ورمەسی، لایئق اۇلمایانلارا ایکراملاردا بولونولماسئ آصلا قابول أدیلمز. آیتتە آلداتما، أشلرین بۇشآنما گرکچەسی اۇلدوغو گیبی أولنمەمە گرکچەسی دە قئلئنمئشتئر.
دنگەنین قالمادئغئ گلەنکسل عائیلە آلغئسئندا تک اۇتۇریتە بەیلرە وریلیرکن حانئملارا ظولمەدیلمیش، گۆنۆمۆزدە دە أزیلن قادئن حاققئنئ آلماق آدئنا أرکگینە ظولمەدر دوروما گلمیشتیر. حاقلار وە سۇروملولوقلار قارئشمئش، اۇرمان قانونلارئ حاکیم اۇلموشتور. حالبوکی حایاتتا دنگە شارطتئر.
جنابئ حاق شؤیلە بویورور:
الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ ﴿۲﴾ (سورة الملک)
اؤلۆمۆ وە حایاتئ یاراتان اۇدور. بونلار؛ حانگینیز داحا گۆزل ایش یاپاجاق دییە سیزی یئپراتئجئ بیر ایمتیحاندان گچیرمک ایچیندیر. (مۆلک سورەسی؛ 2)


text:
بومبا اوغلانلار (فیلم، ۱۹۹۰)
بومبا اوغلانلار (اینگیلیسجه: Goodfellas, تورکیه تورکجهسی: Sıkı Dostlar, فارسجا: رفقای خوب) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش گرچک حادیثهیه دایانان جینایی فیلم. فیلمین باش روْللارینی پل سوروینو، لورین براکو، جو پشی، ری لیوتا، رابرت دنیرو جانلاندیریب. ۱۹۹۰ میلادی ایلینده ۶ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Goodfellas (18). British Board of Film Classification (September 17, 1990). یوْخلانیلیبOctober 22, 2015.
قارداش پروژهلرده بومبا اوغلانلار (فیلم، ۱۹۹۰) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بیرلشیک عراق شاهلیغی
بیرلشیک عیراق کراللیغی (اینگیلیسجه: Mandatory Iraq، فارسجا: عراق تحت قیمومت بریتانیا، عربجه: الانتداب البريطاني على العراق، فرانسهجه: Mandat britannique de Mésopotamie، آلمانجا: Britisches Mandat Mesopotamien، ایتالیاجا: Mandato britannico della Mesopotamia، روسجا: MecoпoTaMия (MaHдaTHaя TeppиTopия)) آسیادا بیر اسکی دؤولت. ایسلام بۇ اؤلکهنین رسمی دینیدی. و عرب دیلی و کورد دیلی رسمی دیلیدی. بیرلشیک عیراق کراللیغی 1920 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1932 میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
شائوشنگ ده چیخیش
شائوشنگ ده چیخیش (اینگیلیسجه: The Shawshank Redemption ) فرانک دارابونتون یؤنئتمنلییی و تیم رابینز و مورگان فریمنین اویونجولوغو ایله بیر درام جنایی فیلم دیر. سینما تاریخینین ان یاخشی فیلم لریندن بیری ساییلیر. بو فیلم استیون کینگ'ین "ریتا هیورث و شائوشنگ ده چیخیش" آدلی قیسا حیکایه سی اساسیندا دوزلیب دیر. و رابینز ایله فریمن ترتیب'له "اندی دوفرین" و "الیس رد " کاراکترلرین ایفا ائدیرلر.[۱]
1994 اینجی ایلینده اسکار اؤدولو مراسمینده بو فیلم یئدی اسکار اؤدولونه نامزد اولدو.( ان یاخشی فیلم .. ان یاخشی اویونجو.. ان یاخشی سناریو.. ان یاخشی فیلم چکیمی .. ان یاخشی تدوین.. ان یاخشی فیلم موزیکی.. ان ایی سس ایشلمهلری) اما هئچ بیرینی قازانا بیلمهدی.[۲] .
فیلمین روایتی[دَییشدیر]
اندی دوفرین( تیم رابینز )گنج بیر بانک ایشچیسی اولاراق ائشی و اونون گیزلین سئوگیلیسین اؤلدورمک ندنی ایله شائوشنگ دوستاغیندا ابد جزاسینا دوستاقلانیر.او اؤزونو سوچسوز بیلیر اما حاکیمین قرارینا گؤره سوچلو تانینیر و ایللر بویو تکجه ایلنجهسی جامعه نین اشاغی قاتینین انسان لاری ایله دوموکلنمک اولور. و بونلار اونو هر زامان اینجیدن همجنس گرا لار و قاتل لردیرلر. آلیس بوید ردینگ( مورگان فریمن ) بیر قارا دریلی دوستاقلیق و فیلمین راوی سی دیر.و دوستاقدا هر لازیم اولان بیر شئیی حاضیرلادیغی اۆچون تانینمیش دیر.اندی نئچه آی سونرا تکجه اونلا دانیشیب و اؤزل بیر چکیج اوندان ایسته ییر."رد" ایلک باشدا دوشونور "اندی" چکیجی دوستاقدان قاچماق اۆچون ایستهییر اما چکیجی گؤرندن سونرا اونون چوخ کیچیک اولدوغونو آنلاییر و بئله دوشونوب روایت ائدیر: دوستاغین دیوارین دئشمک بو چکیج ایله آلتی یوز ایل چکر.سونرالار اندی "رد"دن تانینمیش قادین اویونچوسو ریتا هیورثون بویوک بیر پوسترینی ایستهییر و اونو اؤز سلولونون دیوارینا آسیر.دوستاغین باشچیسی اندی'نین سلولون آختاراندا انجیل کیتابین اندی'نین الینده گؤردوغو سببی ایله اونو پوستر اۆچون باغیشلاییر.سونرا انجیله اشاره ائدیب دئییر: چیخیش بو کیتاب دا دیر و سلولدان چیخیر.[۳] .
سونرالار دوستاغین باشچیسی اندی'نین موقعیت و بانک ایشچیسی اولدوغونو آنلایارکن اونو اؤز روشوت لری اۆچون قوللانیر.ایللر گئچیر و گنج بیر اوغلان شائوشنگ ده دوستاقلانیب اندی و رد ایله دوست اولور. و اندی'نین دوستاقلانماق حیکایه سین ائشیدنده اونولا باشقا بیر سلول دا دوستاقلاندیغی بیریسینین سؤزلرین آنلاتیر. او آدامین دئدیکلرینه گؤره اندی'نین ائشینین قاتلی اودور. دوستاغین باشچیسی اندی'نین سربست بیراخیلدیغین ایستهمهدییی اۆچون گنج اوغلانین اؤلدورولمه سینه امر ائدیر.بیر گون اندی رد ایله "زواتانئو" آدلی بیر آدا دا یاشاماق دویغوسونو آنلاتیر و رد اونو اومودلو اولدوغو اۆچون دانلاییر و اندی فیلمین مشهور دیالوقون دئییب رد دن اوزاقلاشیر.[۴]
" یاشام ایله آنلاش ;یا دا اؤلومو قارشیلا " . . .
رد بو سؤزدن قایغیلانیب اندی'نین اینتیحار ائتمهسینی دوشونور.دوست لاری ایله دانیشیب او گون اندی'نین بیریسیندن ایپ آلدیغینی آنلاییر.اونلار بوتون گئجه اندی اۆچون قایغیلانیرلار.یارین صاباح دوستاقچیلار اندی'نین سلولونون بوش اولدوغونو آنلاییرلار و دوستاق باشچیسی عصبی حالدا پوستره ساری بیر داش فیرلایارکن اندی'نین کیچیک چکیج ایله دیواردا قازدیغی درین دئشییی گؤرور.اندی او دئشیکدن چیخیب اؤزو ایله ریشوت بلگهلری و دوستاق باشچیسینین جعل تانیتیم بلگهلرین آپاریر.بوتون روشوت پارالاری بانک لاردان آلیب زواتانئو یا قاچیر. اندی'نین طریقی ایله دوستاغین بوتون روشوت آلانلاری دا توتوقلانیرلار.سونرالار دوستاق باشچیسی اندی'نین انجیلین اؤز اوتاغیندا تاپیب اندی'نین چکیجی کیتاب دا گیزلتدیینی بیلیر.[۵]
اینجیلین ایلک صفحه سینده اندی دوفرین'ین امضاسی ایله بو سؤز یازیلیب: سیزه قاتیلیرام باشچی! چیخیش بو کیتاب دا ایدی.
سونرالار رد سربست بیراخیلیب و اؤنجهلر اندی یه وئردیی سؤزه گؤره اونون دئدیی یئره گئدیب اندی'نین دئدییی یئری دئشیر و اونون یازدیغی بیر مکتوب و رد اۆچون بیراخدیغی پارالاری تاپیر.مکتوب دا فیلمین باشقا گؤزل بیر دیالوقلاریندان اوخوروق.اومود ایی بیر شئی دیر.و هئچ ایی بیر شئی هئچ بیر زامان آرادان گئتمز.رد اندی'یه دئدییی آدایا گئدیب و اونو کهنه بیر قاییغ دوزلدرهک گؤرور.و فیلم بو یئرده قورتولور.
کاراکترلر تانیتیمی[دَییشدیر]
اویونجولار[دَییشدیر]
- تیم رابینز (اندرو «اندی» دوفرین)
- مورگان فریمن (الیس بوید «رد» ردینگ)
- باب گانتن (دوستاق باشچی سی ساموئل نورتون)
- کلانسی براون (بایرون هادلی کاپیتان )
- گیل بیلاز (تامی ویلیامز)
- مارک رولستون (باگز دیاموند)
- جیمز ویتمور (بروکز هاتلن)
- پل مککرین (نگهبان تراوت)
اؤدول لر[دَییشدیر]
- فرانک دارابونت و نیکی ماروین ان یاخشی فیلم اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- مورگان فریمن ,ان یاخشی ارکک اویونچوسو اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- فرانک دارابونت , ان یاخشی سناریو آلماسی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- راجر دیکنز , ان یاخشی فیلم چکیمی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- ریچارد فرانسس-بروس, ان یاخشی فیلم تدوینی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- توماس نیومن, ان یاخشی فیلم موزیکی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- ان یاخشی سس ایشله مه لری اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- فریمن اۆچون ان یاخشی رل ایفاسینا گؤره گلدن گلاب اؤدولونون نامزدلییی
- دارابونت ان یاخشی سناریو اۆچون گلدن گلاب اؤدولونون نامزدلییی
- فریمن باش رل دا ان یاخشی ارکک اویونچوسو اۆچون "Screen Actors Guild Awards"اؤدولونون نامزدلییی
- رابینز باش رل دا ان یاخشی ارکک اویونچوسو اۆچون
"Screen Actors Guild Awards" اؤدولونون نامزدلییی
- دارابونت ان یاخشی اکشن فیلم اۆچون
"Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films" اؤدولونون نامزدلییی
- دارابونت ان یاخشی یازار اۆچون
"Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films" اؤدولونون نامزدلییی
- فرانسیس-بروس ان یاخشی فیلم تدوینی اۆچون
"American Cinema Editors" اؤدولونون نامزدلییی
- ریچارد فرانسیس-بروس
"Camerimage" دن قیزیل قورباغا اؤدولو
- برتی دبورا آکویلا ان یاخشی اویونجو سئچیمی اۆچون
"Casting Society of America" اؤدولونون نامزدلییی
- راجر دیکنز ان یاخشی فیلم چئکیمی اۆچون
"American Society of Cinematographer" اؤدولونون قازانماسی
- فرانک دارابونت ان یاخشی فیلم اۆچون یابانجی دیلده
"Awards of the Japanese Academy" اؤدولونون قازانماسی
- زیچارد فرانسیس بروس برونج قورباغا اؤدولونون قازانماسی
"Camerimage" دن
- باشقا ۶ نامزدلیک و باشقا ۱۳
اؤدول قازانماسی
قایناقلار[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- ^ http://naghdefarsi.com/world-movies-review/6384-the-shawshank-redemption-.html?showall[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ name="naghdefarsi.com
- ^ http://www.ruinedendings.com/film1146plot
- ^ http://www.imdb.com/title/tt0111161/plotsummary
- ^ http://www.sparknotes.com/short-stories/rita-hayworth-and-the-shawshank-redemption/summary.html
- فیلملر
- 1994 films
- 1990s crime drama films
- 1990s prison films
- American films
- American prison drama films
- Castle Rock Entertainment films
- Columbia Pictures films
- Directorial debut films
- English-language films
- Films about friendship
- Films about miscarriage of justice
- Films based on short fiction
- Films based on works by Stephen King
- Films directed by Frank Darabont
- Films scored by Thomas Newman
- Films set in Maine
- Films set in Mexico
- Films set in prison
- Films set in the 1940s
- Films set in the 1950s
- Films set in the 1960s
- Films shot in Ohio
- Films with screenplays by Frank Darabont
- اولو خاریجی باغلانتیلی مقالهلر from February 2022


text:
لندن بیلیمیوردو
لندن بیلیمیوْردوْ (اینگیلیسجه: University of London, فارسجا: دانشگاه لندن، عربجه: جامعة لندن)بریتانیانین لندن شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موْسّسهسی. لندن بیلیمیوْردو °۱۸۳۶ -جی میلادی ایلده قۇروْلوْب. عۆموْمی وْ دؤوْلتی اؤیرهتیم قۇروْموْدیر وْ بوْدجهسینی دؤوْلت وْ بؤیوْک شیرکتلر وْ خالقدان آلدیغی اعانهلرله تأمین ائدیر.
مزوْنلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه وْیکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «University of London»، مقالهسیندن گؤتوْروْلوْبدوْر. (۳ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْوْخلانیلیبدیر).


text:
چین آیا، سیچرایان بیر کشف آراجی گؤندرهجک
گونش انرژیسی ایله ایشلهیهبیلهن آراجین، کراترلرین گونش گؤرن یاماجلاریندا اؤزونو شارژ ائتدیکدن سونرا قارانلیق بؤلگهلره دالاراق تورپاق آراشدیرمالاری ائدهجک
چین، آیین گونئی قطبوندا کشف فعالیتی حیاتا گئچیرمک آماجی ایله چانگ-ای۷ اوزای وظیفهسینه، سطحده داواملی ائنیش قالخیشلار ائدهبیلهجک شکیلده حاظیرلانان، "سیچرایان" بیر کشف آراجی گؤندرمهیی پلانلادی.
ساوت چاینا مورنینگ پست قزئتینین خبرینه گؤره، بیر ایلک اولاجاق اولان بو آراج، آی کراترلرینین قارانلیق بؤلگهلرینه اؤزل اولاراق طرح ائدیلمیش، آیدا داواملی ائنیب قالخاراق، ائدهجگی اوچوشلارلا تکرلی آراجلارا گؤره داها گئنیش بیر ساحهده چالیشابیلهجک.
گونش انرژیسی ایله ایشلهیهبیلهن آراجین، کراترلرین گونش گؤرن یاماجلاریندا اؤزونو شارژ ائتدیکدن سونرا قارانلیق بؤلگهلره دالاراق تورپاق آراشدیرمالاری ائدهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
طب نوبل اؤدولونون صاحیبی بللی اولدو
نوبل اؤدوللری استکهلمداکی کارولینسکا انستیتوسوندا تشکیل ائدیلن پروگرام چرچیوهسینده صاحبلرینه وئریلمهیه باشلادی
بؤیوک بیر آستروئید یئره یاخینلاشیر
"۱ اکتبر گئجهسی، روسیانین گونئیندهکی ایکی رصدخانا، دونیایا یاخینلاشان یئنی بیر آستئروید اولان ۲۰۲۲ اسای۳۷نین کشفینی دوغرولادی"
زلنسکیدن بایراقدارا دؤولت لیاقت نیشانی
بایکار تکنولوژی لیدئری سلجوق بایراقدارا، اوکراینا دؤولت باشقانی ولودیمیر زلنسکی طرفیندن دؤولت لیاقت نیشانی تقدیم ائدیلدی


text:
دووارسېز اۏتاق / نیگار خیاوی (حیکایه)
– گؤڲۆن هاراسېنا سن باخسان، دیک اۏردان بیر آی گؤیهریر
– گئنه باشلادېن رۏمانتیک-رۏمانتیک دانېشماغا
– سن باخاندا اولدوزلار آیلاشېر إلهبیل. گؤڲ اۆزۆ دۏلو اۏلور آیېنان. قۏرخورام…
– آیا باخسان قۏرخمازسان… من یانېندا اۏلسام دا، اۏلماسام دا سن همیشه آیا باخ!
سۏنرا کیشی گئدیب بیر آلایانمېش شام گتیردی. گۆلۆمسهیهرک:
– بونو اوشاقلېغېمدا تاسوعا گۆنۆ مچیددن اۏغورلامېشام. شاه مچیدیندن. نذیر شامېدې. تورشوموش قېزلارېن نذیر شامې. اوشاقلېغېمدان ساخلادېغېم قېوېر-زېوېرلارېن آراسېنا آتمېشدېم قالمېشدې.
قادېن قالخېب بیر لامپا گتیردی. شامې، لامپانېن آلتېنا یئرلشدیردی. شامېن ایشېغې چۏخالدې.
– هه، یاخشې اۏلدو. بئلهسینه ألیم ده قېزېشېر… سن هانسې یۏلدان گلیب چاتدېن منیم چاتلاغېما؟
– بیلمیرم، منیم هوشوم باشېمدا دڲیل کی… سۏووشدوغوم خیابانلارېن هئچ بیریسینین آدېنې اۏخویا بیلمهدیم.
– هوشووون باشېنا نه گلمیشدی کی بورا گلنده؟ کئشکه بیر-ایکیسینی اۏخویا بیلسه’یدین.
– دینمه! سس گلیر، گئنه ده ساچلارېوې دارایېرسان؟
– سن گلنه کیمی هامېسې تؤکۆلدۆ. منیم ساچېم یۏخدورکی.
– گئنه ده أللرین اۆشۆیۆر؟ ساچېوې داراماغېنېن سسی منی بوراجان چکیب گتیردی.
– آی آللاه… نهلره فیکیر وئره بیلیرسن گؤر. سن ایستهسن تزهدن گؤیرده بیلهرم اۏنلارې. گؤرۆرسن نئجه بۏشالمېشام قۏرخولارېمدان… بیر سؤز دئسم گۆلمزسن؟
– گۆلسم جینلهنرسن؟
– ایندی من أتهڲیمی بو یاغان قارېن آلتېنا آچېب، اۏندان بیر أتک تۏپلایاجېیام. اؤزۆن گؤرهجکسن. اینانېرسان منه؟
– سن نییه بو قدر قادېنسان. نئجه باجارا بیلیرسن بیر بئله قادېنلېغې؟
– قادېن قالماق چۏخ گۆج ایستیر. بونو سۏنرالار باشا دۆشدۆم. گؤردۆم ایچیمده قۏرخولو درین چوخورلار وار. آما هردن دیکسینیرم ده. قۏرخورام قادېنلېغېمې لاپدان دانالار. دڲیشکن بیر شئیدیر قادېنلېق، حایات کیمیدی.
– بیز ایکیمیز ده بیر یانقېنېن اۏرتاسېندا أریییریک. أللرین هله ده اۆشۆر؟
– هارا گئدیرسن؟ گئتمه. بوردا قال، قۏی بیرآز هَدهرن-پَدهرن دانېشاق. سفئحلهیَک.
– هئچ یئره یۏل یۏخدور. گئدیرم زئرزهمیدن شاراب گتیرم بیرآز. آدامېن اؤز ایچیندن باشقا، سېغېناجاق یئری یۏخدور. بارداغېندا نهیین وار سنین؟
– من ده شاراب ایچیرم… ساغلېغېوا! قۏرخورام بیر- بیریمیزین یانېندا دا اؤز ایچیمیزی تاپا بیلمهیک. ألیم قېزېشسا گئدهجکسن؟
– نوش اۏلسون… ایکی آغاج أکمک ایستیرم آدېمېزا عزیز. بیر-بیرینین یانېندا. هئچ کسیلمهیهجک اۏلان ایکی آغاج… دۆنیادا أن چۏخ سئودیڲین آغاج هانسېدېر؟
– من هر آخشام سَسیمی گۆلداندا أکیرم، هر آخشام. اؤزۆ ده کؤلگهده. اؤزۆ ده یۏل یئرییه-یئرییه. من چۏخ یۏل یئریمیشم. آما آخېردا گئنه باشلادېغېم یئره چاتمېشام. تؤوشۆلۆ-تؤوشۆلۆ. چکیل بیرآز یان دور مندن. آیاغېم قانا باتېر. پالچېغا باتېر. کؤرپهیه باتېر. أللریم کؤرپه’یله دۏلودور. أللریم کؤرپه تېخې’یلا دۏلودور. بیر تۆکانېن بۆتۆن صابېنلارېنې آلدېم، دۆز بیر گۆن یارېم سۆرهسی حامامدا قالېب أللریمی یودوم. أللریمین قۏخوسو گئنه چکیلمهدی. سۏنرا یوخودان آیېلدېم. آما تک ایدیم. سن منده گیزلنمیشدین. سنی گیزلتمیشدیم.
– من اوشاقلېغېمدان بَری گئجهلر سنین یوخووو گؤرۆردۆم، 9-8 یاشلارېمدان بیر قادېن یاشاردې من’له. اۏ سن ایدین. ایندی ده سنین یوخووو گؤرۆرَم.
– هئچ بیلیرسن من نئچه قارېن دۏغموشام؟ بیلیرسن نئچه قارېن، اوشاق زیان إلهمیشم؟ بو شهرین مریضخانالارېندا هرگۆن دۏغوب، هرگۆن زیان إلهمیشم. ألیمدن جانا گلیب شهرین بۆتۆن مریضخانالارې دا. هرگۆن منه بیر دار آغاجې قورولور. آسېلېرام هرگۆن… باغېشلا! بونلارې سنه نییه دانېشېرام آخې. منی یوخولارېندا نه جۆر گؤرۆرسن، هن؟ هئچ اۏلماسا بیریسینی دئ، تئز اۏل، تئز اۏل دئ!
– ایستهدیکلریمی آنجاق یوخودا سنه آچېقلایا بیلهرم. آما سن یوخولارېما گلیب گیزلهنیرسن، اۏنا گؤره بیر-بیریمیزه تانېنماز قالېرېق. بارماقلارېوا باخ، بوز قندیلی کیمی آسلانېب.
– گئنه تک قالاجام سن گئتسن. سن منه خییۏو چایېنېن شۆولۆکلریسن. اؤزۆمۆ سندن کئچیرده بیلمیرم. سندن کئچه بیلمیرم.
– یوخولارېمېن بیرینده گؤردۆم بیر دره ایچینده باغېرېرسان. بدنینین هریئریندن آچېلېب یومولان آغېزلار جۆجرمیشدی. سن باغېردېقجا اۏ آغېزلار یئره ألهنیردی. سنی ساچلارېندان تانېدېم. یئره ألهنن آغېزلار آچېلېب یومولاندا، آچېلېب یومولان آیرې آغېزلار إشیڲه فانتاللېردې. درهنین ایچیندن بیر شهرجه آدامېن باغېرتېسې گلیردی.
– یوخولارېن چیندی. هه یادېمدا، یادېمدا! باغېرېردېم اۏ گۆن. اۏنلارېن هامېسېنې من أمیزدیرمهلی’یدیم. سن ده گؤردۆن؟ إشیتدین؟
– هه… سنی گؤرۆردۆم. آما ها گۆجهنیردیم، إشیدَنمیردیم. سَسیوی آیېرد إدَنمیردیم بیر شهرین باغېرتېسېندان. نفس کۆشۆلتۆسۆ، آت کیشنَرتیسی، سئل کۆکرهمهسی، پارتلایېش، قان آخما سَسی، ماشېن قېژېلتېسې. سن اۏنلاردان نئجه قۏرخموردون؟ آیاغېوا ایلیشن جنازهلردن دیکسینمیردین به؟
– قۏرخونون اۆزۆنه دورموشدوم اۏ گۆنلر. آمما اؤزۆملۆک دڲیلدی کی. اؤزۆم سئچمهمیشدیم اۏ وضعیتی. اۏنا گؤره ده شیشمهڲه گلمز. هامې اۏ گۆنه قالمېشدې یانې. قَنۏولاردا لاخېم-لاخېم قان. هئش کیم اؤز جانېنېن هایېندا دَڲیلدی. هرکس اۏ بیریسینین هایېندایدې. دمیر سَسی، تۆستۆ قۏخوسو گلیردی آغېزلاردان. آغېزلار إلهبیل بیر ماققاج’لا آچېق ساخلانېلمېشدې، هامې دانېشېردې، هئچ کسین سَسی إشیدیلمیردی، گؤزلر ایسه یومولو قالدېقلارې یئرده دۏندورولموشدو.
– سۏنرا سنی گلین آپارېردېلار قارقالار، هر آخشام اۆستۆ. قېزلار أل-أله وئریب اۏخویوردولار. قارقالارېن توشو’یلا قاچا-قاچا لاپ قاباقدا اوچان قارقانې بیر بیرینه گؤرسهدیردیلر:
گلین اۏ دې! … یۏخ اۏ بیریسیدی!… بوداخا بوداخا گلین بودو، دئییردیلر.
– أصلینده من، هئچ گلین کؤچمهدیم کی. منی گلین کؤچۆرتمهدیلر. گلینلیک دۏنو گئیینمَزدن منه گردَک اۏتاغې بَزهدیلر. دَرزیلرین باش قاشېماغا ماجاللارې یۏخ ایدی. هامېسې کفن بیچیردی. قۏی گؤرۆم … یۏخ! گردَک اۏتاغېم دا اۏلمادې هئچ منیم. دئدیلر قان سو یئرینه آخېر. گلینلیک دۏنونون أتهڲی قانا باتار عایېب اۏلار. من ده اوتاندېم. اوتاندېغېمدان یاناقلارېم پؤرتدۆ. منی بَزهمهدیلر ده گلینلر کیمی. سۏنرا اؤز ألیم’له دۏداغېما، یاناغېما قان چکیب قېزارتدېم. گؤزل اۏلدوم. دېرناقلارېمې دا خېنا یئرینه قان’لا بۏیادېم. آنام جئهیز صاندېغېنې آچېب قېرمېزې یایلېق گتیردی. بئلیمی باغلاماغا قاینېمې چاغېردېلار. آچېلېب یومولان آغېزلارېن آراسېندان آیېرد إدنمهدیلر اۏنو. آتامې فیرقهچیلیکده آسمېشدېلار. اۏنا گؤره بؤیۆک قارداشېمې چاغېردېلار منه خئیر دوعاسې وئرمهڲه، “اۏ اؤزۆنۆ فلسطین میللتینه آداخلاېیب گئدیب”، بۏیلو آروادې دئدی. اۏرتانجېل قارداشېمې چاغېردېلار “دۏستاقدان بیر دسته چئریک ایله قاچېب، نَمی-نیشانې یۏخدو” دئدیلر. کیچیک قارداشېمې چاغېردېلار، “کۏکتۏل مۏلۏتۏفنان اۏینور”، دئدیلر. آتام إویندن، خئیر دوعاسېز یۏلا سالېندېم. نیشانلېم، باشېمدان قېزېل آلما آتماغا داما چېخاندا، باشېندان گۆللـهلندی. ألیندهکی قېزېل آلما دېغېرلاندې-دېغېرلاندې گئدیب گردَک اۏتاغېما چاتاندا پارتلادې. آنام دئدی: “سنه دئمهدیم قانا باتارسان؟” من اوتاندېم.
– سن’له من، آجې گرچکلر یېغېنجاغېیېق، ظالېمېن قېزې! تۆکلریم بیز بیز اۏلور، دریم اولدوز اولدوز.
– قۏرخورام گرچکلیڲیمیزدن…
– سنی آلماق ایستیرم.
– سن گلهنـه کیمی منی آلېب آپاردېلار. ساتېلدېم.
– أللرین أریییر شام تکی. اۏوجونون ایچی تَر مونجوغو’یلا دۏلودور.