text:
سئحیرلی پئنجک
یازار:دینوْ بۇتتساتی
یاخشی گئیینمیی اؤنمسهمکله بیرلیکده عادتا باشقالارینین گئییملرینین دۆزگون تیکیلیب-تیکیلمهدیگینه اوْ قدر فیکیر وئرمیرم. اما بیر آخشام، بیر ضیافت زامانی میلاندا بیر ائوده تانیدیغیم، قێرخ یاشلاریندا گؤرونن بیر کیشی پالتارینین ساده گؤزللیگی ایله تام معنادا چئورهسینه ایشیق ساچیردی.
کیم اوْلدوغونو بیلمیردیم، ایلک دفعهیدی قارشیلاشیردیم،تانیش ائدیلدیگیمیز زامان بۇ وضعیتلرده همیشه اوْلدوغو کیمی آدینین معناسینی باشا دۆشه بیلمهمیشدیم.اما گئجه بوْیونجا بیر آرا یان-یانا دۆشدوک و بیر آز دانیشدیق. سئچکین، مدنی بیر اینسانا بنزهییردی، اما یئنه ده بیر کدرله چئورلنمیشدی. بلکه ده اؤلچوسوز بیر یاخینلیقلا- تانری قۆسورومو باغیشلاسین- اوْنون پلاتارینی اؤیدوم و درزیسینین کیم اوْلدوغونو بئله سوْروشدوم.
آدامین اۆزونده، بۇ سۇالی گؤزلهییرمیش کیمی قریبه گۆلومسهمه یاراندی. "دئمک اوْلار کی، هئچ کیم تانیمیر،"-دئدی، "اما اۇستا بیر درزیدیر.اۆرگی ایستهینده ایشلهییر.اۆچ-بئش مۆشتریسیندن باشقا هئچ کیمه تیکمز.."
- گؤرهسن منه ده؟..."
- بیر یوْخلایین.آدی کوْرتیسئللادیر.آلفوْنزوْ کوْرتیسئللا.یئنی فئررارا کۆچهسی 17-ده قالیر"
- دئیهسن باهاجیلدیر"
- یقین کی، اما اینانین کی، بیلمیرم.بۇ کوْستیومو اۆچ ایل اول تیکیب منه.هله ده منه حسابی گؤندرمهییب."
- دئمهلی کوْرتیسئللا ،فئررارا کۆچهسی 17 هه؟"
- هه"-دئیه جاواب وئردی کیملیینی بیلمهدیگیم آدام.سوْنرا، باشقالارینین یانینا گئتمک اۆچون مندن اۇزاقلاشدی.
فئررارا کۆچهسی 17-ده بیر-بیرینه بنزهین بیر چوْخ درزیخانا تاپدیم.آلفوْنزوْ کوْرتیسئللانین درزیخاناسی دا بیر چوْخ درزیخانالار کیمییدی.قاپینی اؤزو آچدی.یاشلی بیرییدی، ساچلاری قارایدی اما گؤرونور رنگ قوْیموشدو.دۆشوندویومون عکسینه چتینلیک یاراتمادی. اما مۆشتریسی اوْلماق ایستهییم ائله بیل اوْنو ناراحات ائتمیشدی.اۆنوانین نئجه آلدیغیمی دانیشدیم،تیکمهیینی تعریفلهدیم،منه بیر کوْستیوم تیکمهسینی ایستهدیم.بوْز یۇنلو بیر پارچا سئچدیک،اؤلچولریمی گؤتوردو،یوْخلانیش اۆچون ائویمه گلمیی تکلیف ائلهدی.تیکیشین قییمتینی سوْروشدوم."قاچهاقاچ دئییل،راضیلاشاریق"-دئدی.نه مۆلاییم اینساندیر دئدیم اؤز-اؤزومه.اما داها سوْنرا ائوه دؤنرکن یاشلی آدامین ایچیمده (بلکه ده سۆرکلی،یاپماجیق گۆلومسهمهسی اۇجباتیندان) بیر سێخینتی اوْیاندیردیغینی حیسس ائلهدیم. قێساجاسی اوْنو بیر داها گؤرمک ایستمیردیم.نه وار کی، بیر دفعه سیفاریش ائلهمیشدیم.ایگیرمی گۆن سوْنرا حاضیر اوْلمالییدی.پالتاری گتیرنده گئیینیب بیر سانییهلیک آینانین قارشیسینا کئچدیم.مۆکممل ایدی.اما ایچیمده یئنی پالاتاری گئیینمک ایستیی یوْخویدو،سببینی بیلمیردیم،بلکه ده سئویمسیز قوْجانی خاتیرلاتدیغی اۆچون بئله یدی.هفتهلرجه گئیینمهمهیه قرار وئردیم.
اوْ گۆنو هئچ اۇنوتمایاجاغام.بیر آپرئل سحرییدی و یاغیش یاغیردی.کوْستیومو - شالوار،پئنجک،ژیلئت -گئییننده ،یئنی پالتارلاردا دئمک اوْلار کی، اوْلدوغو کیمی،سێخان و یا دۆز اوْلمایان بیر یئرین اوْلمادیغینی گؤروب سئویندیم.بدنیمه قۆسورسوز بیر بیچیمده اوْتورموشدو.
پئنجهیین ساغ جیبینه عادتا هئچ نه قوْیمورام،پوْرتماناتیمی همیشه سوْل جیبه قوْیورام.بۇ سببدن ده بیر نئچه ساعت سوْنرا بۆروْدا یانلیشلیقلا الیمی ساغ جیبیمه سالاندا الیم بیر کاغیذا دیَنده چاشدیم.یوْخسا درزینین حساب خطتکئشییدی؟
دئییلدی.اوْن مین لیرئتلیک بیر کاغیذ پۇل ایدی.
فیکریم قاریشمیشدی.پۇلو هئچ شۆبههسیز من قوْیمامیشدیم.اوْ بیری طرفدن ده درزیدن سوْنرا پالتارا یاخینلاشماق احتیمالی اوْلان تمیزلیکچی قادینین دا منه بئله بیر هدیه وئرمهسینی دۆشونمک آبسورد اوْلاردی.بلکه ساختا پۇل ایدی؟ایشیغا تۇتدوم و دیگر پۇللارلا قارشیلاشدیردیم.بۇندان یاخشیسی جان ساغلیغییدی.
یئگانه ایضاح اوْلاراق گئرییه کوْرتیسئللانین دالغینلیغی واریانتی قالیردی.بلکه ده بیر مۆشتریسی گلیب حسابی اؤدهمیشدی و اوْ سێرادا یانیندا پوْرتماناتی اوْلمادیغیندان پۇلو اوْرتالیقدا قوْیماماق اۆچون بیر سوْخادان آسیلی پئنجهییمین جیبینه قوْیموشدو.بئله شئیلر اوْلا بیلردی.
زنگی باسیب سئکرئتاریمی چاغیردیم.کوْریتسئللایا بیر مکتوب یازیب منیم اوْلمایان پۇلو گئری گؤندرهجیدیم.اما سببینی بیلمیرم، ندنسه الیمی یئنه جیبیمه سالدیم.
- نه اوْلوب ،خسته دئییلسینیز کی ؟ -دئیه سوْروشدو، اوْ سێرادا اوْتاغا گیرن سئکرئتاریم.اؤلولر کیمی آغاپپاق اوْلموشدوم.جیبیمدهکی بارماقلاریمین اۇجونا یئنی بیر کاغیذین کناری دیَمیشدی.اما بیر آز اول هئچ بیر شئی یوْخویدو.
- هئچ نه، -دئدیم - باشیم فێرلاندی بیر آز. آرادا اوْلور.یقین یوْرغونلوقداندی.سیز گئدبیلرسینیز،بیر مکتوب یازدیراجایدیم،سوْنرایا یازاریق.
کاغیذی ،سئکرئتار گئتدیکدن سوْنرا، جیبیمدن چێخارتماق اۆرکلیلیگینی گؤستره بیلدیم.یئنه اوْن مین لیرئت ایدی.بۇندان سوْنرا اۆچونجو دفعه یوْخلادیم.اۆچونجو دفعه ده پۇل چێخدی.
اۆرگیم تئز-تئز دؤیونمهیه باشلامیشدی.سیرلی سببلر نتیجهسینده ،اۇشاقلارا دانیشلیان، اما گئرچک اوْلدوغونا هئچ کیمین اینانمادیغی بیر ناغیلا قاریشدیغیم حیسسینه قاپیلمیشدیم.
اۆزومو پیس حیسس ائتدیگیم بهانهسییله بۆروْدان چێخیب ائوه گئتدیم.تک باشیما قالماق ایستهییردیم. خوْشبختلیکدن، گۆندهلیکچی قادین چوْخدان گئتمیشدی.قاپیلاری باغلادیم،پردهلری باغلادیم.بۆتون سرعتیمله، جیبیمدن دالبادال ،بیتیب تۆکنمهین پۇللاری چێخارتماغا باشلادیم.
معجزهنین هر آن سوْنا چاتاجاغی قوْرخوسویلا، بؤیوک بیر عصب گرگینلیگی ایچینده چالیشیردیم.آخشام، گئجه بوْیونجا ایشلهییب میلیاردلار قازانماق ایستهییردیم.اما مۆعیین بیر نؤقطهده آرتیق گۆجوم قالمادی.
قارشیمدا داغ کیمی بیر پۇل یێغینی واردی.ایندی اؤنملی اوْلان، بۇنلاری گیزلتمک، هئچ کیمین قوْخو آلماماسینی تشکیل ائتمک ایدی.خالی دوْلو کؤهنه بیر چامادانی بوْشالتدیم،دسته دسته پۇللاری، بیر یاندان دا سایاراق دیبینه یئرلشدیردیم.اللی میلیوْندان آرتیق ایدی.
ائرتهسی گۆن، قادین گلدیکدن سوْنرا اوْیاندیم.قادین، منی یاتاقدا پالتارلی گؤرنده شاشیردی.بیر گئجه اول چوْخ ایچدیگیمی،سوْنرا دا قفیلدن یۇخولادیغیمی سؤیلهیهرک، گۆلمهیه چالیشدیم.یئنی بیر سێخینتی : قادین، هئچ اوْلماسا فێرچالاماق اۆچون ، پالتاری چێخارتماغیمی ایستهییردی.
تلهسیک گئتمهلی اوْلدوغومو، پالتار دیَیشهجک زامان قالمادیغینی دئدیم.سوْنرا، عینی پارچادان بیر باشقا کوْستیوم آلماق اۆچون، بیر حاضیر گئییم ماغازاسینا قاچدیم.گۆندهلیکچی قادینا بۇ کوْستیومو وئرهجیدیم."منیمکینی"، بیر نئچه گۆن ایچینده منی دۆنیانین ان گۆجلو اینسانلاریندان بیری ائدهجک اوْلان کوْستیومو ایسه،گۆوهنیلن بیر یئرده گیزلهدهجیدیم.
یۇخومو گؤروردوم، یوْخسا خوْشبختییدیم، یا دا گرگیندن داها آغیر بیر طالعیین یۆکو آلتیندامی ازیلیردیم،آنلایا بیلمیردیم.یوْلدا ، یاغمورلوغون اۆستوندن، همیشه سئهیرلی پئنجهیین اوْراسینی یوْخلاییردیم.هر دفعهسینده راحت بیر نفس آلیردیم.پارچانین آلتیندان کاغیذ پۇلون اۆرگیمه سۇ چیلهین خێشیلتیسی جاواب وئریردی.
اما گؤزلهنیلمز بیر تصادوف ، نشهلی سئوینجیمی قۇرساغیمدا بۇراخدی.سحر قزئتلرینده، بیر گۆن اول ائدیلن بیر سوْیغون خبری واردی.بیر بانکین، شؤبهلردن توْپللادیغی گۆندهلیک گلیری مرکزی شؤبهیه آپارماقدا اوْلان زیرئهلی ماشینی، پالمانوْوا کۆچهسینده دؤرد سوْیغونچونون هۆجومونا مروز قالمیشدی.شاهیدلرین دئدیکلرینه گؤره ، قانقستئرلردن بیری،اؤزونه یوْل آچابیلمک اۆچون آتش آچمیشدی.یوْلدان کئچنلردن بیری اؤلموشدو.منی چاشدیران،اوْغورلانان پپولون میقداری اوْلموشدو : دۆز اللی سککیز میلیوْن.(منیم پۇلوم قدر) منیم گؤزلهنیلمز زنگینلیگیمله،هارداسا عینی زاماندا میدانا گلن سوْیغون هادیسسی آراسیندا بیر علاقه اوْلا بیلردیمی؟ بئله دۆشونمک معناسیز ایدی.اۆستهلیک کوْر اینانجلاریم یوْخویدو.اما یئنه ده، حادثه چوْخ منی چاشدیرمیشدی.
اێنسانین الینه کئچن نه قدر آرتیرسا، ایستیی ده اوْ قدر آرتیر.وردیشلریمین عادیلیگی دقته آلینارسا، آرتیق زنگین ساییلیردیم.اما، سرحد بیلمهین لیوکس بیر حیاتین جازیبهسینه قاپیلمیشدیم.اوْ گئجه یئنیدن "ایشه" باشلادیم.بۇ دفعه داها تلاشسیز چالیشیر، عصبلریمی داها آز پوْزوردوم. اسکی ثروتیمه، یۆز اوْتوز بئش میلیوْن داها علاوه اوْلوندو.
اوْ گئجه گؤزومه یۇخو گیرمهدی.بیر تهلوکهنین اؤنسئزیمییدی ؟ یوْخسا حاقسیزجا بؤیوک بیر ثروته قوْووشان بیرینین ویجدان عذابیمی؟یا دا قئیری-مۆعیین بیر پئشمانلیقمی؟ گۆن ایشاران کیمی یاتاقدان قالخدیم، گئیینیب قزئت آلماق اۆچون کۆچهیه قاچدیم.
اوْخویان کیمی نفهسیم تێخاندی.مازوت آنباریندا چێخان قوْرخونج یانغین، شهرین مرکزیندهکی سان کلوْروْ کۆچهسینده بیر بینانین یاریسینی یوْخ ائلهمیشدی.بۇ آلوْولار ،بؤیوک بیر شیرکتین،ایچینده یۆز اوْتوز میلیوْندان آرتیق پۇل اوْلان کاسساسینی دا اۇدموشدو.یانغینا ایکی یانغینسؤندورن اؤلموشدو.
سۇچلاریمی ایندی بیر-بیر سایماغیممی لازیم ایدی؟بلی، چۆنکی پئنجهیین منه قازاندیردیغی پۇللارین جینایتدن،قاندان، اۆمیدسیزلیکدن،اؤلومدن گلدیگینی، جهنمدن گلدیگینی آرتیق بیلیردیم.اما ایچیمدهکی منطیق تلهسی، آغیز بۆزهرک منیم هر هانسی بیر مسئوللیتیم اوْلماسییلا راضیلاشمیردی.بئلهجه شیطانا اۇیماق چکیده آغیر گلیر،الیم- ائله آساندی کی !- جیبیمه گیریر و بارماقلاریم سوْن درجه سرعتلی بیر ایستکله، هر دفعه بیر پۇلون اۇجوندان تۇتوردو.پۇل، مۆقدس پۇل !
کؤهنه ائوی ترک ائتمهدن (دقت چکمهمک اۆچون) قێسا واختدا بؤیوک بیر ویللا آلمیشدیم، دیَرلی بیر رسم کوْللئکسییام واردی،لیوکس بیر آوتوْموْبیلله گزیردیم، "سههتیم علاقه دار" ایشدن چێخمیشدیم، بیر-بیریندن گؤزل قادینلارلا دۆنیانین دؤرد طرفینی دوْلاشیردیم.
پئنجهییمدن هر پۇل آلاندا، یئر اۆزونده اۇتانج و آجی وئرن بیر حادثه اوْلدوغونو بیلیردیم.اما همیشه منطیقلی ثبوتلارا سؤیکنمهین، قئیری-مۆعیین بیر شعورلا حرکت ائدیردیم.اوْ بیری طرفدن جیبیمدن هر یئنی پۇل چێخاراندا، ویجدانیم بیر آز د آها کوْرشالیر، داها دا چیرکینلشیردی.درزی می؟ بوْرجومنو اؤیرنمک اۆچون زنگ ائلهدیم، هئچ کیم جاواب وئرمهدی.فئررارا کۆچهسینه، درزینی آختارماغا گئتدیگیم زامان ایسه خاریجه کؤچدویونو سؤیلهدیلر، هارایا گئتدیگینی بیلمیردیلر.بئلهجه هر شئی منه خبریم اوْلمادان،شیطانلا بیر مۆقاویله ایمضالامیش اوْلدوغومو دوْغرولاماغا چالیشیردی.
گۆنلرین بیرینده ،ایللردیر قالماقدا اوْلدوغوم بینادا، آلتمیش یاشلاریندا تقاعدچو بیر قادینین قازلا بوْغولموش جسهدی تاپیلدی.بیر گۆن اول الینه کئچن ( و منیم الیمه گلن) اوْتوز مین لیرئتی ایتیردیگی ایچین جانینا قێیمیشدی.
آرتیق کیفایت ایدی.اۇچورومون ان دیبینه یۇوارلانماماق اۆچون پئنجکدن قۇرتولمالییدیم.بیر باشقاسینا وئرمک اوْلمازدی،چۆنکی بۇ اۆز قاراسی وضعیت داوام ائدردی.( بئله بیر آلدانیشا کیم دؤزه بیلردی آخی؟)آوتوْموْبیلله آلپلارین تهنا بیر وادیسینه گئتدیم.آوتوْموْبیلی بیر اوْتلاقدا قوْیاراق، مۆشهدن یۇخاری دێرماندیم.هئچ کیم یوْخویدو.مئشهنی کئچدیکدن سوْنرا داشلی-کسکلی بیر یئره چاتدیم.بۇرادا، ایکی دیو بوْیدا قایانین آراسیندا ،چانتامدان اۇغورسوز پئنجیی چێخارتدیم،اۆستونه بئنزین تؤکوب یاندیردیم.بیر نئچه دقیقه سوْنرا،گئرییه یالنیزجا کۆللری قالدی.
اما آلوْولارین سوْن تیترشیگی سێراسیندا آرخامدان-سانکی ایکی-اۆچ مئتره گئردین- بیر اینسان سسی ائشیدیلن کیمی اوْلدو : "چوْخگئجدی، چوْخ گئجدی ! ".قوْرخویا قاپیلاراق،بیر ایلان کیمی گئرییه قێوریلدیم.هئچ کیم یوْخویدو.قایالارین اۆستونده تۇللانا-تۇللانا بۇ اۇغورسوز سسین صاحبینی اوْرتایا چێخارتماق اۆچون اطرافی آختاردیم.هئچ کس یوْخ ایدی.قایالارادان باشقا بیر شئی یوْخویدو.
قاپیلدیغیم قوْرخویا قارشیلیق، یئنه ده بیر راحتلاما حیسسییله وادییه ائندیم.آرتیق آزادییدیم.اۆستهلیک،طالع اۆزومه گۆلموش، زنگین ده اوْلموشدوم.
اما اوْتلاقدا آوتوْموْبیلیم یوْخویدو.و شهره قاییداندا، اوْ جازیبدار ویللام دا یوْخ اوْلموشدو.یئرینده، " ساتلیق بلدیه توْرپاغی" یازیسی،شۇملانمامیش بیر تارلا واردی.بانکداکی حسابلاریم دا، بیلمهدیگیم بیر سببدن صیفیرا ائنمیشدی.کاسساداکی بیر توْپا حیصه سندلری ده یوْخ اوْلموشدو.کؤهنه چاماداندا دا توْزدان، باشقا بیر شئی یوْخ ایدی.
اێندی یئنه مین بیر چتینلیکله چالیشماغا باشلادیم.چوْخ چتین گلیر،ایشین قریبهسی،قفیل بۇ وضعیته دۆشمهییمه هئچ کیم شاشیرمیش گؤرونمور.
اۆستهلیک هر شئیین داها سوْنا چاتمادیغینی دا بیلیردیم.گۆنلرین بیرینده قاپینین زنگینین چالیناجاغینی،آچاندا قارشیمدا،اۆزوندن اسکیک اوْلمایان گۆلومسهمهسییله،حسابی باغلاماغا گلن اۇغورسوز درزینی گؤرهجهییمی بیلیرم.
یازار:دینوْ بۇتتساتی
ترجومه ائتدی: قیسمت رۆستموْو (ایکی قیسمت)


c: text/html

text:
فورتوین، ایندیانا
{{Infobox settlement |official_name = فورتوین، ایندیانا |settlement_type = شهر |nickname = Summit City; |motto =Kekionga
|image_skyline =
فورتوین، ایندیانا (اینگیلیسجه: Fort Wayne, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۸۷٫۰۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۵۳۶۹۱ نفر و اهالی سیخلیغی ۸۸۵٫۵ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۴۷ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فورتوین، ایندیانا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fort Wayne, Indiana»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
مزدا، آتنزا مدلینی گئری چاغیریر
ترمز پارچالارینین عارضهلی اولماسی سببیله جدی گوونلیک ریسکی داشیدیغی ایفاده ائدیلن آراجلارین، گلهجک ایل 26 ژوئندن اعتباراً گئری چاغریلاجاغی ایفاده ائدیلدی
ژاپن اتومبیل شیرکتی مزدا و چینلی اورتاغی فاو، ترمز پارچالارینداکی سورون سببیله چیندکی 82 مین 235 آتنزا (مزدا 6) مدل آراجینی گئری چاغیریر.
چین کیفیت کنترل، تفتیش و قرنطینه ایدارهسی، گئری چاغیرمالاری، 23 آوریل 6 نوامبر 2013 آراسیندا چینین وارد ائتدیگی 2 مین آتنزا و 31 جولای 2013 ایله 29 ژوئن 2016 آراسیندا چینده اعمال ائدیلن 80 مین 235 آراجی ایچینه آلدیغینی بیلدیردی.
ترمز پارچالارینین عارضهلی اولماسی سببیله جدی گوونلیک ریسکی داشیدیغی ایفاده ائدیلن آراجلارین، گلهجک ایل 26 ژوئندن اعتباراً گئری چاغریلاجاغی ایفاده ائدیلدی.
ایکی اورتاق، سورونلو پارچالارین پولسوز دییشدیریلهجیینی قید ائتدی.


text:
سانتیاقو رامونی کاخال
سانتیاقو رامونی -کاخال - گؤرکهملی ایسپانیا عالیمی، طیب بیلیمینین نورولوژی، پاتولوژی کیمی موهوم ساحهلرینین و هیستولوژینین درین بیلیجیسی، سانتیاقو رامونی کاهال دیرلی علمی آراشدیرمالار مؤلفی کیمی تانینیر. بئیینین میکروسکوپیک قورولوشو ایله باغلی اورژینال آراشتیرمالار آپاران عالیمین تصویری صنعت ساحهسینده ده خصوصی ایستعدادی اولموشدور. اونون بئیین هوجئیرهلرینی تصویر ائدن یوزلرله رسم اثری بو گون ده طیب اینستیتوتلاریندا تدریس اولونور. مشهور عالیم طیب بیلیمینه «مۆعاصیر نورولوژینین آتاسی» کیمی داخیل اولموشدور.
حیاتی[دَییشدیر]
۱۸۵۲-جی ایلده ایسپانیانین پتیللا ده آراقون شهرینده دۆنیایا گلمیش کاهالین آتاسی ساراقوس اونیورسیتتینده تطبیقی آناتومی اوزره پروْفسور ایدی. اورتا مکتب ایللرینده عصیانکار و دجل اولدوغو اوچون دفعهلرله مکتبدن اوزاقلاشدیریلمیشدیر. اون بیر یاشیندا شهر داروازاسینی داغیتدیغینا گؤره حبس اولونماسی اونون خاسیتی بارهده معین بیلگی وئریر. اوشاقلیق ایللرینده پینهچیلیک و بربرلیک ائدن بالاجا سانتیاقو علمه، خصوصاً ده طیب بیلیمینه بؤیوک ماراغی ایله دقتی جلب ائتمیشدیر. آتاسی ایله آناتومیک آتلاس حاضیرلاسا دا، نشر ائدیلممیشدیر. ایللر اؤتدوکدن سونرا بو ماراغی اونو ساراقوسا بیلیم یودو دا طیب فاکولتهسینه گتیرمیشدیر. او، ۱۸۷۳-جو ایلده طیب تحصیلی اوزره لیسئنزییا آلدیقدان سونرا ایسپانیا اوردوسوندا حربی حکیم کیمی خیدمته باشلامیشدیر. ۱۸۷۴/۷۵-جی ایللرده کوبایا حربی ائکسپئدیسییادا ایشتیراک ائتمیشدیر. ایسپانیایا قاییتدیقدان سونرا مادریدده دوکتورلوق علمی درجهسی آلمیشدیر. ۱۸۸۱-جی ایلده تصویری و عمومی آناتومی اوزره والنسیا بیلیم یودو دا، ۱۸۸۷-جی ایلده ایسه هیستولوژی و پاتولوژی آناتومی اوزره بارسلونا بیلیم یودو دا پروْفسورو سئچیلهن عالیم علمی-پداقوژی فعالیتی ایله یاناشی، بیر سیرا مدنی و علمی-آراشتیرما قوروملاریندا دا چالیشمیشدیر. او، آیری-آیری واختلاردا ساراقوسا موزئیینین رهبری، میلّی گیگیئنا اینستیتوتونون مسئولو وظیفهلرینده چالیشمیش و سونرالار اونون شرفینه کاهال اینستیتوتو آدلاندیریلان بیولوژی آراشتیرمالار لابوراتوریاسینین اساسینی قویموشدور. عالیمین طیب بیلیمیندهکی فعالیتی چوخشاخهلیلیگی، مهسولدارلیغی و اورژیناللیغی ایله سئچیلمیشدیر. اونون ایلک آراشدیرمالارینی ایلتیهابین پاتولوژیسی، خولئرانین میکروبیولوژیسی، اپیتل هوجئیرهلرین و توخومالارین قورولوشونا حصر اولونموشدور. اونون «هیستولوژی و میکروقرافییا اوزره تلیمات»، «هیستولوژینین اساسلاری»، «عمومی پاتولوژی آناتومی اوزره تلیمات»، «هیستولوژی آناتومی و سینیر مرکزلری بارهده یئنی آنلاییشلار»، «اینسانلار و اونورغالیلارین سینیر سیستمی بارهده مقالهلر توپلوسو» و «اونورغالیلاردا گؤزون تورلو قیشاسی» اثرلری طیب ساحهسینده چوخ مشهوردور. روسیه، فرانسه ، آلمان کیمی اؤلکهلرین اؤدوللارینا لایق گؤرولموش کاخالین آراشدیرمالاری ایسپانیا و فرانسه نین علمی مجموهلرینده درج اولونموشدور. دۆنیانین بیر چوخ نفوذلو علمی مرکزلرینین، او جملهدن مادریددهکی کرال علملر آکادمیسینین، کرال طیب آکادمیسینین، ایسپانیا طبیعی تاریخ جمعیتی و لیسسابون علملر آکادمیسینین عضوو، بؤیوک بریتانیانین کئمبریج، آلمانین وورسبورق اونیوئرسیتئتلرینین فخری دوکتورو سئچیلمیشدیر. آنجاق اونون تلتیفلرینین زیروهسی ۱۹۰۶-جی ایلده کامیلو قولقی ایله بیرلیکده «سینیر سیستمینین قورولوشو ایله باغلی آراشتیرمالارینا گؤره» فیزیولوژی و طیب اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولمهسیدیر. سانتیاقو رامونی کاهال ۱۹۳۴-جو ایلده مادریدده دۆنیاسینی دییشمیشدیر.


text:
بیز تورکییه ایله ۵۰۰ ایل دوشمن اولموشوق.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بونو «پولیتیکا سئقودنیا» اینفورماسییا آگئنتلیینه موصاحیبهسینده روسییا لیبئرال دئموکرات پارتییاسینین صدری ولادیمیر ژیرینووسکی سؤیلهییب. او، یاخین شرقده یئنی اتفاقا احتیاج اولدوغونو بیلدیریب:
«میلیونلارلا تورک و روس عسگر ۵۰۰ ایل عرضینده هلاک اولوبلار. آرامیزدا رسمی اولاراق ۱۲ محاربه، ۳۰ کونفلیکت اولوب. بیز اونلاردان باشقا هئچ کیمله دؤیوشمه میشیک. لاکین ایندی سیتواسییا دییشیب. بیز غرب اوجباتیندان همیشه ساواشمیشیق. اردوغان آرتیق غربدن یاردیم گؤزلهیهن رهبر اولماقدان بئزیب. تورکییه آرتیق یاریم عصیردیر کی، آوروپا بیرلیینین قاپیلاری آغزیندادیر. اونلار ایسه همیشه یئنی شرطلر دوشونوب تاپیرلار. تورکییه اهالیسی آرتیق آوروپا بیرلیینی ایسته میر. سورییاداکی سیتواسییا روسییا، تورکییه و ایران آراسیندا اتفاق یارادیر. بو، یاخین شرقده محاربهنین باشا چاتماسیندا اساس رولو اوینایاجاق».


text:
آللاه الینیزده-اوووجونوزدا ساخلاسین
سپتامبر 7, 2008 at 1:06 ب.ظ. بیان دیدگاه
بیزیم طایفانین قیزلاریندان بیری دونهن اوشاق دوغوب. طایفانین باشقا قیزی تئلئفون واسیطهسی ایله اونو تبریک ائتمک ایستهییر. آلیب تئلئفونو دئییر:
چوخ تبریک ائدیرم؛ تورکلر دئمیشکن: آللاه الینیزده اووجونوزدا ساخلاسین.
بو خئییر دوعانی فولکلوروموزون اریییب گئتمکده اولان باشقا سؤزلری کیمی ایتیب باتماماسی اوچون یازیرام جئب تئلئفونوما. دئییر کیمه sms یازیر سان؟ دئییرم آزربایجانا!
بونا بنزر بیر خئییر دوعا/آلقیش ائشیتمیشدینیز؟
Entry filed under: تورکجه, دانیشما دیلی-فولکلور.
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


text:
یولچو یولدا گرک اسماعیل خرمی موغانا چوخلو قار یاغماسادا، قیشین بعضی گونلری چوخ سیزاقلی کئچیر. قارین ایلک گونو اورهک اوخشایان اولور. قار آز یاغدیقدا،هامینین خوشونا گلیر؛ چوخلاری قاپ- باجایا تؤکولرک، قار توپو اویونو، سویروشمک و یا قار آدامیدوزلتمکله مشغول اولورلار. دوننکی قارین کئفین یاشاساقدا، بوگون سیزاقدان چؤله چیخمالی دئییلدی. کوچهده نوودانلاردان و داملارین اوستوندن اوزون-اوزون بوزلار ساللانیردی. سویوق کولکلر آدامین ...Read More »
آراز… / اسماعیل خرمی
آراز اسماعیل خرمی گؤزلر تیکیلیب- یاشیللیقلارین درینلیگینه، باخدیقجا اوزانیر- قوشا یوللارلا بیر اورکده دؤیولن آراز؛ هر بیر واراغیندا- مینلر اینسانین سرینلیگی، مینلر آرزیلارین یوخوسو؟ مینلر سئودا آختارانلارین- قبیر داشی، کیمسهنین گؤزونه، قیزیل گوللهلرین لالهلی ناخیشی، کیمسهنین گئچمهین گونلرینین تانریا عوصیانی؛ کیمسهنین- گیزلی سئوداسینین، بیر قوجاق ایزی، آچیلیر صحیفهلر- آرازیمین اینترنت قوطوسوندان، گؤزومون بیری کور، بیری دؤرد گؤرور، آچیلان کیتابلارین- واراقلاری ...Read More »
آیاق اوسته اؤلولر / اسماعیل خرمی
آیاق اوسته اؤلولر اسماعیل خرمی بیرگون بیر اؤلونون یوخوسونون اوجوندان توتوب اوجوزلوغا دوشموشدوم. نه قدر چالیشدیم اؤزومو باهالاندیرا بیلمهدیم. سانکی اؤزومو بیر مئیوه و یا ات کیمیبیر باققال توکانیندا گؤروردوم. الی جئبینه گیرن منی پاکئتلره دولدوروب ترهزییه آتمیشدیلار. عاییب اولماسیندییه پوللاریندا من ائله اؤزوم حسابلامیشدیم. چوخ اوجوزایدیم. بیرآز سئوینیردیم بو اوجوزلوقدان. اؤز اؤزومه دئییردیم: – نئینک، قوی یازیق و یوخسول ...Read More »
فهلهلر گونونه اتحاف / اسماعیل خرمی
فهلهلر گونونه اتحاف اسماعیل خرمی ایشسیز گؤزلریم دارتینیر چیخا اؤزوندن؛ آراییر اوستونه اولان تاپشیریقلاری. کوچه وئیسلینه دؤنوب- ایشسیز دره اوشاقلارین- ایش آختاردیغی آیاقلار کیمی. بیر ماهنیدا چیخیرسان یادیمدان؛ چیرپینیر گؤزوم، اورهییم سارماشیر- چؤرهک آختارانلارین آیاقلارینا. دؤیونوروک، دؤیونوروک- هر ایکیمیز واردان یوخسول ائل آراسیندا. برکه بوشا دوشوروک بؤیویوروک، بؤیویوروک یئنه ایشسیزیک یئنه آختاریریق؛ نه من باخماقدان قازانیرام نه سیز یورومکدن.Read More »
ایشسیز گؤزلریم / اسماعیل خرمی
ایشسیز گؤزلریم اسماعیل خرمی ایشسیز گؤزلریم دارتینیر چیخا اؤزوندن. أراییر اوستونه اولان تاپشیریقلاری. کوچه وئیسلینه دؤنوب- ایشسیز دره اوشاقلارین- ایش أختاردیغی أیاقلار کیمی. بیر ماهنیدا چیخیرسان یادیمدان. چیرپینیر گؤزوم. اورهییم سارماشیر- چؤرک أختارانلارین أیاقلارینا. دؤیونوروک، دؤیونوروک هر ایکیمیز واردان یوخسول ائل أراسیندا. برکه بوشا دوشوروک بؤیوروک، بؤیوروک یئنه ایشسیزیک یئنه أختاریریق. نه من باخماقدان قازانیرام نه سیز یورومکدن.Read More »
بیز ده اینانیردیق! / اسماعیل خرمی
بیز ده اینانیردیق! اسماعیل خرمی گونون چاتلاق- چاتلاق تئلیندن بولودلار یووارلانیردیلار؛ گوندوز هله دوغولموردو بیزیم ائولرده. دامارلاری شیشمیش گئجهلر- آیاق توتوب یئرییردی قاپیمیزدا. تریبونلار ایشه دوشوردولر؛ آفیشلرین پاریلتیسی توخونوردو معصوم باخیشلارا. اوزون بوی گئجهنین قورشاغیندا هرکس اؤز ناغیلینین رسمینی چکیردی، بیز- بیزده اینانیردیق. اینانمایان خائین، اینانمایان بئیین یوخسولو سانیلیردی. آفیشلر آغیز آچیب اودوردو گؤزوموزو؛ اللریمیزین اورهک بویالی ناخیشلارینی یالانلارلا کیرلهدیردیلر. ...Read More »
بیر اورکده دؤیولن آراز / اسماعیل خرمی
بیر اورکده دؤیولن آراز اسماعیل خرمی گؤزلر تیکیلیب یاشیللیقلارین درینلیگینه، باخدیقجا اوزانیر قوشا یوللارلا- بیر اورکده دؤیولن آراز؛ هر بیر واراغیندا مینلر اینسانین سرینلیگی مینلر آرزیلارین یوخوسو مینلر سئودا آختارانلارین قبیر داشی؛ کیمسهنین گؤزونه قیزیل گوللهلرین لالهلی ناخیشی، کیمسهنین کئچمهین گونلرینین- تانرییا عوصیانی؛ و کیمسهنین گیزلی سئوداسینین- بیر قوجاق ایزی. آچیلیر صحیفهلر آرازیمین اینترنت قوطوسوندان؛ گؤزومون بیری کور، بیری دؤرد ...Read More »
آتلیلار …/ اسماعیل خرمی
آتلیلار … اسماعیل خرمی ایچیندن اود توتوب دئیهسن یانیر بو حیات کوچه لر بیر اوشاق ایزینه تامارزی قالیر. دمیر دیمدیکلی آتلیلار آیاق باسیرلار بیر ایچیم یاشام اوسته. سرین و یومشاق بیر اودوم یوخو اوسته. دامارلاری نئفت قویولارینین تریاکیسی اورهکلری- دولارلارا سوواشیق بو آتلیلارین، کورکلریندن جهنم تورباسی وگؤرلریندن قارا سئودانین کولگهسی سورونور. اونلار- اود سالیریلار تانرینین دیک باخدیغی یئره. دووارلار سیزیلداییر- ...Read More »
اونلار … / اسماعیل خرمی
اونلار … اسماعیل خرمی اونلارین- آغیزلاریندان سو، اللریندن چؤرک، گؤزلریندن اومود و توفنگلریندن- باهار فیشقیراردی. بئللرینده بیر دونیانین یوکو اولسادا، قوش کیمیاوچاردیلار، ایچین یاراردیلار- چوروموش یئللرین ایچیندهکیلری. باشلاری اورهکلریندهیدی، و اورهکلری آیاقلاریندا. کؤنول چکن یئرده – أیاقلاری قاباقلارینا قاتیب- یول گئدردیلر. ائولریهارایلارین ائرکن چاغی، یوخولاری درین دوشونجهلرین قوجاقییدی. اونلارین آیاقلاریندا دوداق ایزی یوخیدی. گلدیلر، ساری گونلری آیاقلارینین آلتیندا اریتدیلر. گئتدیلر، ...Read More »
شعرلر / اسماعیل سولغون
شعرلر اسماعیل سولغون (۱) اورهییم یوخسول ایدی آج ایدی، سوسوز ایدی دیرندیم دیلنمهدیم سنی گؤردوم سنین وارلیغینی دویدوم ایندی اورهییم سندن ده وارلیدی. (۲) بوگونکو باخیشلارین گؤرمهدیگیم شهرلر قدهر یئمهدیگیم یئمکلر قدهر اوخومادیغیم- و یازمادیغیم کیتابلار قدهر یاددیر، اؤزگهدیر، اؤگئیدیر منه. (۳) من یازی سئورکن پاییز قیسقانیر من یایدا گونشله یانارکن قیشین باغری چاتلاییر. پاییزدان ازیلمیش بیر یارپاق، قیشدان سنی ...Read More »


text:
مجموعه شعر ترکی «گوپبادان» سرودهی سرکار خانم زرین رزندی (طناز) در 192 صفحه به قطع رقعی توسط نشر تکدرخت منتشر شد. دکتر ح. م. صدیق بر این مجموعه شعر گفتاری نگاشتهاند که در زیر میآوریم:
طنز سماسینین اولدوزو
تنقیدی ادبیاتېن اساس قوللارېندان اۏلان طنز، کئچمیش ادبیاتېمېزدا بیر مستقل ادبی نوع کیمی تانېنمامېشدېر. انتقادی- اجتماعی مضمونلار داشېیان طنزین، هجو، هزل، مزاح، فکاهی، کمدی، مطایبه، جوک، گولوش و بو کیمی شعرلر ایله مشخص بیر حدودا مالک اۏلماسې مشخص اولمامېشدېر. «طنز» دئدیکده، عمومیتله شاعرلر آراسېندا، طعنه وورماق، گۆلمک و گۆلدۆرمک، مسخره ائتمک، مزاح ائتمک و بو کیمی معنالار قصد اۏلونوردو. لاکین بوگۆن طنز (satire) بؤیۆک بیر معنا داشېیېر و بیر «محتوایی نوع» کیمی بیلن غیر مستقیم، بیر اجتماعی و اخلاقی تنقیدینی، گۆلۆش مزهسی ایله، هدف قرار وئره. طنز، اصلینده اجتماعی عیبهجرلیکلر قاباغېندا بیر اعتراض سایېلېر. بو عیبهجرلیکلری عادی انسانلار مستقیم دیله گتیره بیلمیرلر کی هئچ، شاعرلر و بۏیونلارېندا سۏروملولوق داشېیان اجتماعی متفکرلرده، بیان ائده بیلمیرلر.
طنزین تعریفینده «شرارت و بلاهتلری مذمّت ائدن شعر» دئمیشلر.[1] طنز شعرین اۏخویان، اؤزۆندن سۏنرا هامېنې طنزین آیناسېندا گؤرۆرۆ تاماشا ائدیر. ائله بونا گؤرهده هامی طنزدن استقبال ائدیر و کیمسه آجې سؤزلری اؤزۆنه آلمېر، بلکه قۏنشوسونو و باشقاسېنې گناهکار سایېر.[2] بیر باشقاسې طنزی هرمس ستونونا اۆخشادېر و دئییر:
«هرمس ستونونون ایکی اۆزۆ واردېر. بیر اۆزۆ، او بیری اۆزۆنۆن گؤز یاشلارې قارشېسېندا گۆلۆمسهییر.»[3]
بیز دئییریک طنز جدّی بیر تنقیددیر، قصدی تخریب، تحقیر یا تهجین یۏخ، بلکه اصلاح و تصحیحدیر. طنز یازان شاعر اصلینده کیمسهنی مسخره ائتمیر، تحقیر ائتمیر، کیمسهنی کیچیلتمیر، کیمسهیه توهین ائتمیر، یئرسیز گۆلۆش و قاققیلتېیا یۏل وئرمیر، رفاهدان ناشی اۏلان گۆلمکلری هدف سایمېر، بلکه بیر شاللاق و بیر قېرباج کیمی اۏخوجونو، ایلک اؤنجه گۆلدۆرۆر و سۏنوندا اۏنو درین یۏخولاردان آیېلدېر و عیبهجرلیکلری اصلاح ائتمگه یؤنلدیر، انسانلارې دۆشۆنجهیه چکیر و دۆشۆنمگه وادار ائدیر.
طنز یازان شاعر، یئنی بیر اجتماعی قورولوش قورماق آرزوسو ایله، جمعیت آراسېندا اولان ریاکارلېق، یالانچېلېق خرافات، بیلیکسیزلیک، عدالتسیزلیک، زوراکېلېق و باشقا هر جوره غیر انسانی صفتلری قامچېلایېر و اؤز قامچېسېنې گۆلۆش قندی و بالی ایله قاتاراق، انسانلارې اؤزۆنه فکرداش و یول بیر ائتمک نیّتی ایله، بۆتۆن انسانلېغا بیر قلم فداییسی کیمی خدمت گؤستریر.
بیزیم طنز شعریمیزین چاغداش آنلامدا اۆچ اساس بایراقدارې اۏلموشدور: میرزا علی اکبر صابر، میرزا علی معجز شبستری و میرزا حسین کریمی مراغهای. بونلارېن هر اۆچۆ معاصر اجتماعی- انتقادی طنزین تملین قۏیموشلار و جمعیت آراسېندا تأثیرلی حیات سۆرمۆشلردیر.
الینیزده اولان کتاب، همین شاعرلرین یۏلونو دوام ائتمڲه چالېشان، «طناز» تخلص ائدن سایېن خانم «زرین رزندی» خانېمېن شعرلرینی احتوا ائتمکدهدیر. اؤزۆ همین کتابا یازدېغې بیر یادداشتدا دئییر:
«بو تۏپلودا چشیدلی خاطرهلر، نیسگیللر، آرزولار، تۏپلومون دردلری، قادېنلارېن محرومیتلری، هابئله دونیانېن ائنیش یوققوشلارې قلمه آلېنېبدېر.»
دۏغروسودا بئلهدیر. طناز بو مجموعهده گۆلۆش مقولهسینین اساس قۏلو اۏلان طنزه باش وورسادا، جمعیت آراسېندا اۏلان عیبهجرلیکلرین آجې اۆزلرینی سؤکۆب آچېر و هر بیر درده درمان آختارېر.
گۆندهلیک اجتماعی مسألهلره توخونان طناز، ساده و یېغجام دانېشېق دیلیله یازېر. جمعیتین آراسېندا باش وئرن هر مسألهیه توخونور و هر بیر بیتده دولایی یۏللار ایله بیر نئچه جدی خبرلردن سؤز آچېر. مثال اۆچۆن آشاغېداکی بیته نظر سالاق:
گۆنده مین رند و زمینخواردان منه بحث ائیلمه،
داغ خبر، سوژه، بوگۆنلر «بابک زنجانی»دیر.[4]
بودا اۏنون جمعیت آراسېندا باش وئرن حادثهلره اعتناسیز قالماماسېنې گؤسترمکدهدیر. معیشتین ان عادی مسألهلریندن توتدو، جمعیتین یوخارې لایلارېندا باش وئرن هرجور حادثهیه تۏخونور. اما اۏنون اصیل یۆکسک آماجې «آزادلېغېن اعتراضینی» یازماقدېر:
مفتول حصارلار اۆرهڲین پارتلادېر،
آزادلېغېن اعتراضین یاز قلم![5]
اۏنون شعرلرینده منفی تیپ، معشوقهیه ال تاپماق اۆچۆن چېرپېنان عاشقین رقیبی دڲیلدیر، بلکه احتکار ائدنلر، رشوه یئینلر، حرام مال قازانانلار، جمعیتی آجېناجاقلې حالا سالان ساختاکار آقالاردېر. خطاب اۏنلارا طنز دیلیله بئله یازېر:
یاغسا گؤیدن دولو تک فقر و فلاکت کاسبا،
باکی – بودرومدا دولار وئر صاداغا، کیم کیمهدیر!
یۏخسولون مطبخینین رفلری غملرله دۏلو،
قالا قند – چای، دۆیۆ آنبارا قاغا، کیم کیمهدیر.
وئرهجک پول پیلووی، حقلری ناحق ائلهسین،
رشوتین آل، اؤزۆنۆ چک قېراغا، کیم کیمهدیر![6]
یازدېغې طنزی بویالې تابلولارېن بۆتۆن چالارلارېندا، اۏخوجو اۏنون آنا قلبینین ده دؤیۆنمهڲینی، یوخا اۆرهڲینین درده گلمهسینی حس ائتمیه بیلمز. اصلینده اۏنون گۆلۆشۆ، هر انسانی درین دۆشۆنجهلره وادار ائتمهسی ایله یاناشې، ایچده هیجان، تأثر و آغلایېش یارادېر.
اۏخوجون اۆرهڲی، اۏنون شعرلرینین درینلیڲینه گئدنده، مطلق کؤورهلیر، درده گلیر و فریاد ائتمگه یؤنهلیر. مثال اۆچۆن «فلکین اۏیۆنۆ» شعرینی آلاق. بورادا «اللر یالېن، الجک ساتېر» مصراعېندا طنز وار، گۆلۆش ده وار. حقیقتاً ده بو دؤرد سؤزجۆک بیر یئره یېغېلاندا هر کسی گۆلدۆره بیلر. لاکن بو گۆلۆش، فکاهی، لطیفه و یا جوک گۆلۆشۆ دڲیلدیر، بو «آجې گۆلۆش» دور. دؤرد بندلی بو شعری بیر کره اۏخویان، دؤنۆب بیر نئچه دفعهده آجې- آجې ترنّم ائدهجکدیر:
گؤیده بولودلار آغلاشېر،
اۏجاق اۆسته قازان اۆشۆر.
اللر یالېن، الجک ساتېر،
کبریت ساتان یادا دۆشۆر.[7]
اۏخوجو بیر نئچه دفعه اۏخودوقدان سۏنرا، بئله ظن ائدیرکی، حتی قازانېن اوجاق اۆسته اوشومهسی بیر سۏیوق هاوادا الی یالېن بالاجا اوشاغېن دوروب آناسېنا چؤرک قازانماق اۆچۆن الجک ساتماسېنا، هم بولودلار بئله، آغلاشېرلار و شاعرین ایسه، آرزوسو اۏنون الینده بیر کبریت اۏلمادېر. شاعر، اۏخوجونو بوراخمېر، اۏنو درین بیر اجتماعی درده اۏرتاق ائتمک نیتی ایله، آجېناجاقلې بیر شعر تابلوسونو باشا چاتدېرماغا دوام ائدیر.[8]
طنّازین کسگین قېرباجې، بیرده مقدس دینیمیزی و مذهبی اعتقاد و اینانجلارېمېزې اؤز اللرینده اڲلنجه ائدن ریاکارلار، رباخوارلار و تزویرچیلر علیهینه هاوالانېر:
شیشک کیمی قارنی شیشیب نفع ربادان اۏن بیر آی،
تزویر ایله اۏروج توتوب وئریب ربایلا ال اله،
افطارا برگه شیشلیڲی، قئیمهسی وار، فسنجانی،
وئریبدی ویلاسېندا سور، سالېب قېز – اۏغلان هلهله![9]
اما او اصلینده عرفانی بیر دۆشۆنجه صاحبی اۏلان، یۆکسک وارلېغا عشق ایله یاناشان، بیر عبادت ائدن عارفه خانېمدېر. اۏنون آشاغېداکی شعری، کؤنلۆنۆن تمیز و دیلینین آرې اۏلدوغونو گؤستریر. او، اؤزۆنۆ حقّین وارلېغېندا فانی گؤرن «رابعه» کیمی بیر عارفه سایاغې دانېشېر:
گۆندۆز – گئجه یانېمداسان، یانېمدا،
هر نفسده، هر آتدېغېم آددېمدا.
آجېم سنسن، بالېم، آغېز دادېم دا،
سنسیز منیم روز قیامتیمدیر،
سنی سایاقلاماق عبادتیمدیر.[10]
او دعا ائدنده ده، یئنه «تانری» آدېن دیله گتیریر. هرکسی دۆزلۆگه، پاکلېغا، صداقته، دۏغرو- دۆزگۆنلۆگه چاغېران شاعره خانیم، دعا ائدنده ده انسانلارا سعادت دیلهییر. اۏنلارېن ائولرینین سېجاق هاوادا اۏلماسېنې ایستهییر، حتی «قارانقوش» آدې وئردیڲی سفره گئدنلرینین ده یانلارېندا اۏلماسېنې آرزو ائدیر. بایرام مناسبتی ایله یازدېغې بیر شعرین سۏنوندا دئییر:
قارانقوشلار قایېتسېنلار سفردن،
سیزلری قۏروسون تانرې خطردن.
اونودماماق لازمدېرکی طناز، جلاللی اسلامی انقلابېمېزدان سۏنرا ظهور ائدن و شعریمیزی اسلامی- انقلابی آرمانلار اساسېندا غنیلتمڲه یؤنهلن بیر انقلابچی مسلمان آچېق دۆشۆنجهلی شاعردیر. اۏنون شعرلرینده ترنّم اۏلونان بۆتۆن آمال و آرزولارې، اۆرهڲینین درینلیڲیندن اسلاما، انقلاب، وطنه و خلقه باغلېلېغېنې گؤستریر.
طنز یازان شاعر، غیر طنزی و جدی شعرلرینده ده، طنزده اولدوغو کیمی، قاطع و کسگین دیله صاحبدیر. او، بایاغی شعر یازمېر، اۏنون بونون تعریفینده سؤز قۏشمور. تعریف یازاندا دا «معلم»دن یازېر:
حیاتېن وارلېغې گؤزلریندهدیر،
اۆزۆن بنزهییری آیا، معلم!
اۆرهگین دورودور بولاقلار سانی،
تانرې وئریب سنه حیا، معلم!
باشقا بیر یئرده چۏخ ماراقلې بیر دیل و جاذبهلی شیوه ایله میرزا حسین کریمی مراغهاینی وصف ائدیر:
بویو بسته، گولر اوز، سئومهلی بیر دوزلو کیشی،
کهلیڲی درده سالېر «میرزهنین» اۏ خوش یئریشی.
زشت و زیبا – اخوی شعرینه عاقل حیران اولور،
طنز ایله عالمی شن حاله گتیرمک دیر ایشی.
بای بایی دادلې، مینی ژوپ مزهلی، مرسی شیرین،
تۏرپاغې جان یاشاسېن، بهلولا وار بنزهریشی.
شاعر، آذربایجان فولکلورو، ناغېللار، افسانهلر، لطیفهلر و آتالار سؤزلریندن ده بۏللوجا یئرلی یئرینده استفاده ائدیر. ضرب مثللرده گاهدان اۏنلارېن شکلین ده دڲیشیر. مثال اۆچۆن «قېش چېخار اۆزۆ قارالېق کؤمۆره قالار» آتالار سؤزۆندن بئله یارالانېر:
شاختالې قېش اؤتر گئدر،
کؤمۆرلر قارا اۆز یاشار.[11]
طناز خانېمېن ترجمه شعرلری ده شاعرانه خلاقیت ایله یازېلمېشدېر. فروغ فرخزادېن «آفتاب میشود» شعرینین ترجمهسینده، اؤزۆ بیر شاعر کیمی، دئمک اۏلارکی یئنی شعر قوشموشدور. شعرینین اؤلچۆسۆ و اویاقلانماسې بیر طرفده دورسون، ایشلتدیڲی بنزهتمهلر و استعارهلر تمامیله اثرینی اؤزۆنه مخصوص و یارادېجېلېق بیر محصولونا چئویرمیشدیر. آشاغېدا وئردیڲیم بیر بندین ترجمهسینه دقت ائدین:
طناز، بؤیۆک طنز یازان شاعرلریمیزین شعرلرینه ده نظیره یازمېشدېر. اۏ جملهدن میرزا علی اکبر صابرین «آخ! نئجه کئف چکمهلی ایام ایدی/ اۏندا کی اولاد وطن خام ایدی» مطلعی ایله باشلایان معروف طنزی شعرینه یازدېغې جوابدا دئییر:
ای فَبِهَا الوِفْقِ مراد روزگار،
اصناف ائدیر انصاف ایله کسب و کار،
محودی دوز و کلک و احتکار!
اختلاسېن کیفری اعدامدېر،
آخ نئجه کئف چکمهلی ایامدیر.
شعر قالبلرینه گلدیکده، طناز هم عروض بحرلری و هم هجایی اؤلچۆلرده موفق شعرلر یازمېشدېر.
طنازین شعرینده اساس امتیازلاردان بیری ده اۏنون ایشلتدیگی دیلدیر. شاعرین دیلی تام طبیعی، عادی و آنلاشېلماسې راحت و آسان اۏلان بیر شیوه ایله ایشلهنیر. دیل، صاف، خالص و تمیزدیر. خلق آراسېندا ایشلنمهین سؤزجۆکلردن آرې بیر دیلدیر. دیل بیلگیسی قایدالارېنا تام اویغون گلن بیر دیلدیر. شاعر، اگر هر دلیله اۏلور اۏلسون، ایشلتمهسینی عموم خلق دیلینده اۏلمایان کلمهلر زوروندا قالېرسا، اۏنلارې اتک یازېدا معنا ائدیر، اۏنلارا معادل وئریر. مثال اۆچۆن «آنامېن فراقېندا» عنوانلې شعرینده اۆچ: «اؤیکۆلهنیم، آجېماسېز و دۏغاجلاما» سؤزجۆکلرینه اتک یازېدا ترتیب ایله:«متأسفم، بی رحم و بداهه سرایی» معادلی وئرمیشدیر.[12] اۏنون شعرلرینین مثبت قارشېلانماسېنېن رمزیده ائله بوندادېر. مادام کی سنین سؤزۆن واردېر، بو سؤزۆ تام آنلاشېلا بیلن بیر دیلده بیان ائتمهلیسن. بیزیم موفق طنز یازان شاعرلریمیز، میرزا علی اکبر صابر، میرزا علی معجز شبستری، میرزا حسین جعفری آذری زنوزی، میرزا حسین کریمی مراغه ای و مرحوم یالقېز، آرې و تمیز بیر دیلده، عموم خلقین دیلینده شعر یازمېشلار. مرحوم میرزا علی اکبر صابر «یاخشې شعر نئجه شعردیر» سؤالېنا بئله جواب وئرمیشدیر:«یاخشې شعر اۏدورکی ائشیدن و اۏخویان اۏنو فوری آنلاسېن، حتی ازبرلهسین.»
من، بو باخېمدان دا بو شاعرهنی موفق شاعر حساب ائدیرم. بو کتابین نشرینی درین دۆشۆنجهلی خانېم زرین رزندی (طناز) خانېما تبریک دئییر، اۏنو ادبیات سمامېزدا یئنی بیر اولدوز کیمی دڲرلندیرمکدهیم.
دکتر ح. م. صدیق
22 بهمن 1395 – تبریز
[1] آرتور پالارد. طنز، ترجمه سعید سعیدپور، تهران، نشر مرکز، 1378، ص 5.
[2] همان قایناق.
[3] محمدرضا اصلانی. فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز، تهران، انتشارات کاروان، 1385، ص 140.


text:
کونلوم قوشی، اول زولف پریشان، اراسیندا
بیچاره قالیب، جنّت نیران، آراسیندا
گور کیم، نئجه سرگشته قالیب واله و تنها
اول خال خط ایله، بدخشان، آراسیندا
طغیان ائله ییب، درد غمیم بو دل زاریم
بیر کشتی یه بنزر، قالا طوفان، آراسیندا
دل، زولف ایله رخساریوه، چون قیلدی تماشا
آواره، قالیپ، کفر ایله ایمان، آراسیندا
آی گورنه عجب، معجزه دیرکیم، نئجه بیلمیش
بیر سونبول تر، آتش سوزان، آراسیندا
ای دل ائله مه غم، کی اونون یوخدی تفاوت
کویینده چو درویش ایله سلطان، آراسیندا
چون یار قیلیب لطفونی کم، هانی، او همدم
تا صلح قیلا، یار ایله حیران، آراسیندا


text:
آفتافا
دوکتور جئری
دئییرلر: قدیم أیامدا، اؤرت باسدیر ماحالینین باشکندی، ترس آوادا قلئیچی مورتوضون آفتافا ساتان دوکانی وار ایمیش. قلئیچی مورتوضون چیلخا میسدن تؤکولموش آفتافالاری، اوروسدان گتیریلدیگی اوچون نیقالای آفتافاسی آدی ایله خالق آراسیندا اون (شؤهرت) قازانمیشدی. نیقالای آفتافالارینین باهالی اولدوغوندان تکجه اؤرت باسدیر ماحالینین باشچیلاری بو آفتافادان فایدالانیب قارا خالق لولئهین ایشلهدردی. داناباش کندینین گؤرکملی تاریخچیسی اوستاد دفترینین آراشدیردیقلارینا گؤره، ائله او دؤنمدن آفتافا اؤلکهدارلیق سیمگهسینه چئوریلیبدیر. پلاستیک صنعتی اورتایا چیخدیقدا نیقالای آفتافالاری سیردان چیخیب یئرینی پلاستیک آفتافالارا وئردی. ایندی نیقالای آفتافالارینی یالنیز عتیقچیلرده گؤرمک اولار.
دئییرلر: بیر گون قلئیچی مورتوض سحر تئزدن دوکانینی آچیب موشتری یولو گؤزلهییرکن، ددهلیگی شیخ آغا الینده آفتافا [ایندی بو آفتافا پاریسین لوور موزهسینده ساخلانیلیر] ایچری گیریر:
- اوغلوم مورتوض ! منه وئردیگین بو آفتافا دلیکدیر ده سو ساخلامیر!.. آیاق یولونا گئدیب ایشیمی گؤرندن سونرا گؤرورم سویو گئدیب طهارت آلا بیلمیرم. مومکون اولسا بونو دگیشدیرهسن.
قئلیچی مورتوض سوفتهسی کور اولماسین دئیه آفتافانی دگیشدیرمک ایستهمیر. بیرآز دوشونوب دئییر:
- دده! اولماسا سیز اوّل آفتافا گؤتورون سونرا ایشیزی گؤرون!
دئییرلر: بو سؤز شیخ آغانین عاغلینا باتیر. آفتافانی قولتوغونا ووروب دوکاندان چیخیر.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
باتی ژرمن دیللری
باتی ژرمن دیللری (اینگیلیسجه: West Germanic languages، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Batı Cermen dilleri، فارسجا: زبانهای ژرمنی غربی) هیند اوروپا دیللرینین عائیلهسیندن ساییلیر. بۇ دیل راین چایی، آلپ داغلاری، البه چایی و قوزئی دنیزی دا دانیشیلان بیر دیلدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«West Germanic languages»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده باتی ژرمن دیللری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
محمد رضا باغبان کریمی
آذربایجان کولتور و ادبیاتی، تاریخ بویو بیر محکم زنجیر اولاراق، اونون حلقهلرینی تمثیل ائدهن زامان ـ زامان یوزلرجه عالیم، مبارز، فیلسوف، ادیب وصنعتکارلاری بوتون بشریت عالمینه سونموشدور. آتروپاتلار، بکلر، شاه اسماعیللار، کوراوغلولار، نبیلر، ستارخانلار و اوختایلار ـ مبارزلر سیراسینی تشکیل ائدهرک، فلسفه و دوشونجه عالمینده بهمنیارلار، سهروردیلر، هیدجیلر، زنوزیلر؛ ادبیات ساحهسینده نظامیلر، نسیمیلر، فضولیلر، صائبلر، ساهرلر و شهریارلار، صنعت عالمینده ده هابئله ـ یوزلرجه صنعتکارلاریمیز میدانا چیخمیشلار. بو زنجیر سلسلهسی یوز ایللر بویو داوام ائدیب، چاغداش گونوموزه کیمی قیریلمامیشدیر.
چاغداش کولتوروموز و ادبیاتیمیز ـ مشروطه انقلابیندان اسلامی انقلابا و حتا بو گونه کیمی مختلف دؤنوملری باشدان آشیرمیش؛ بیر زامان ظولمهتین حؤکم سوردوگو دؤنومده معجزلر، اعتمادلار بو ظولمتی یارمیشلار، سونرا دموکراتیک ادبیاتیمیز میللی حکومتله برابر ارتجانی دالا باشمیش، سیخینتی ـ بوغونتو باشدان حاکیم اولان چاغدا، ادبیاتیمیز دا نوحه و مرثیه ادبیاتی بیر طرفدن و شبچره ادبیاتی او بیری یاندان سس ـ سسه وئرمیش، آنجاق سوسمامیشدیر.
دیکتاتورلوق مؤحکملشدیکجه، صاندیق ادبیاتی گوجلنمیش و شاعیرلریمیز یاراتدیقلارینی صاندیغا ییغمیشلار. آنجاق انقلابین غلبه چالماسیندا، بوتون مبارزه اوجاقلاری، آذربایجان شعر و صنعتی ایله یانیقلی و ایشیقلی اولموشدور. چاغداش ادبیاتیمیز، چئشیدلی ائنیش ـ یوققوشلاری، آلچاق ـ اوجالاری باشدان آشیراراق، بو گون بیر ایشیقلی اولدوز کیمی دونیا ادبیاتی گؤیونره پارلاییر. بو ادبیاتی دیری ساخلایان و گونو ـ گوندن زئنگینلشدیرهنلردن بیری، پروفسور دکتر صدیق جنابلاری اولموش و اللی ایله یاخین، ادبیاتیمیزین، ها بئله خالقیمیزین باشدان کئچیردیگینی تمثیل ائتمیشدیر. صدیق معلمین یاشاییشی خالقیمیزین یاشاییشی ایله سیخ باغلی اولموش، 100 دن آرتیق اثرلرین یاراتماسیلا، خالقیمیزین تاریخینه بیر گوزگو اولموشدور. بو باغلیلیق او قدهر مؤحکمدیر کی اوستاد اثرلرینی آراشدیرما، آذربایجان تاریخینی و خالق دورومونو آراشدیرما کیمی دهگهرلندیرمک مومکوندور. شاه دؤورونون سیخینتی ـ بوغونتو چاغیندا، خالقیمیز فشار آلتیندادیر. صدیق هاردادیر؟
ـ خالقینا تای محبسلرده، حبسخانالاردا!
انقلابین اودو آلیشارکن، صدیق نه ائدیر؟
ـ یولداش، انقلاب یولوندا و یئنییول درگیلرینی چیخارماقلار، طاغوتون و امپریالیستلرین یاخاسیندان یاپیشمیش، خالقیمیزین حاققینی آلماقدادیر.
سونرا، انقلابدان تؤرهنن آزادلیق فضاسیندا، آذربایجان کیملیگینی ثبوتا چاتدیرماق اوچون اؤلکهمیزین باشا ـ باشیندا بوتون بیلیم یوردلاریندا یوزلرجه غئیرتلی ـ گنج ـ اؤیرهنجیلری باشینا توپلاییب، وطنپرورلیک، انسان سئوهرلیک درسینی اؤیرهدیر. میللی ـ فرهنگی دیرچهلیش دؤنمینده گئجه ـ گوندوزونو بیر ـ بیرینه دؤیونلهمیش، بو حرکهتین اؤنونده یول گؤستهریر. هئچ اینانمایین کی بو دیرچهلیش توکنیب و یا سوسوبدور. بلکه یولونو باشقا بیر شیوه ایله داوام ائتدیریر. بو حرکت و کولتورهل وارلیغیمیز درینلشمکدهدیر. فرهنگی گئدیش، علمی سویه ده ایرهلی سورولور. عالیمیمیز ده اونونلا یاناشی، علمی ـ تدقیقی ایشلری ایرهلی سورور. بونا شاهید اولان ـ اونلارجا علمی ـ تدقیقی ایشلردیر:
مولانا فضولی، عمادالدین نسیمی، حکیم ابوالقاسم نباتی، سید عظیم شیروانینین دیوانینی علمی ـ تنقیدی متن ایله میدانا چیخارماسی بیر اؤرنکدیر. دیوان لغاتالتورک، اورخون آبیدهلری، اسکی تورک یازیتلاری ـ «ادبیات دیرین آذربایجان» آدیلا چیخاردیغی اثر، باشقا بیر اؤرنکدیر. بونلارلا یاناشی، دونیادا ایلک دفعه اولاراق ادبیاتیمیزین گیزلی قالمیش یؤنلرینین آچیقلاماسی، دهگهرلی اثرلری توز آلتیندان قورتارماق، تانینمامیش عالیملریمیزی دونیایا تانیتدیرماق، بئیرهک قوشچو اوغلو، شیخ ولی شئرازی و نهایتده شیخ صفیالدین اردبیلینین «قارا مجموعه»سینی تانیتدیرماقلا، ائلیمیزه یئنی اوغورلار قازانیر.
یاردیم عصردیر آذربایجان تاریخی، آذربایجان ادبیاتی و آذربایجان خالقینی تمثیل ائدیر و بیز اوندان وطنپرورلیک، انسان سئوهرلیک، تواضعکارلیق، درین و علمی دقت، هابئله خالقین سعادتی اوغوروندا جاندان اسیرگمهمک و یورولماماق اؤیرهنیریک. یاریم عصر بیر خیرخواه انسان کیمی دؤورانیشی اولموش، آدامیزدا سئوگی، محبت، دوستلوق، انسانلیق، بیرلیک و مبارزه روحونو گوجلندیرمیشدیر. آنجاق یاریم عصر تامام، ائلیمیزین آجییان یاراسی اولاراق خالقیمیزین دردلریله آلیشیب یانیب، اما هئچ زامان سوسماییبدیر و مینلرجه ائلیمیزین قیزلاری و اوغلانلارینین الینه قلم وئرمیش و آذربایجان وارلیغیندان مدافعهیه حاضیرلامیشدیر.
دکتر محمدزاده صدیق ـ دوزگون ـ اؤز طالعینی خالقیمیزین طالعی ایله باغلامیشدیر. او، دونیایا گلهن گوندن وطن عشقیله نفس چکیب، اورهگی خالق ایله دؤیونوب، اونونلا آغلاییب ـ گولوب؛ سانکی 40 ـ جی ایللرده ـ 50 ـ 1340 ـ تکجه آذربایجان یوخ، بلکه بوتون ایرانی شاهلیق رژیمینین قارانتیسی بوروموشدور و دیکتاتورلوق حؤکم سوروردو. او زامان ظالیم دیکتاتورون قیلینجینین دالی و قاباغی کسرلی اولاراق، امپریالیسم ایله اگلنجهلر قوروب، میلّتیمیزه قان قوسدوروردو. بئله بیر دؤوراندا آذربایجان ضیالیلاری ساکیت اوتورمامیشلار و میدانی بوراخمامیشلار. تاریخین همیشهسی کیمی تبریز سینهگریب، ایگیدلرینی میدانا گؤندهرمیشدی. گنجلر، بیر الده سیلاح، بیر الده قلم، ظولمهتی یاراماق اوچون شهرلرده، کندلرده، داغلاردا، اورمانلاردا دؤیوشه چیخیرلار.
آنجاق قلم سیلاحی اؤز ایشینی گؤرور. دوزگون ده بئله بیر فیرتانالی زاماندا بیر چالیشقان یازیچی کیمی سینهگریب، الینه قلم آلیر. آذربایجان تاریخیندن، ایگیدلریندن، کولتوروندن و وارلیغیندان یازیر و ملّتی اویاتماغا چالیشیر. صدیق دورمادان ـ یانمادان یازیر ـ یارادیر. آنا دیلینه یازماغا ایمکان وئرمهییرسهلرده، فارسجا یازماقدان چکینمهییر. زامانلا آددیملاییر و ایرهلی گئدیر. اونلارجا کتاب یازیر؛ آراشدیرمالار ایرهلی سورور. فولکولور توپلاییر، آنجاق ساکیت اوتورماق گوناهیدیر ـ دئیه چالیشیر. بونا گؤرهده دفعهلرله توتولور، دوستاق اولور، آنجاق سوسماییر. آزادلیق عشقیله چیرپینیر و نهایت ملّتیمیز غلبه چالاراق، آزادلیق نسیمی اؤلکهمیز اسیر.
اوستادین اثرلرین و یاشاییشینی «ائلیمیزین آجییان یاراسی» کتابیندا آچیقلامیشام، آنجاق بورادا، نئچه یئنی اثرلرینی آراشدیرماغا کفایتله نئجهیم. اوستادین بو نئچه اثری حاضیرلاماقدا علمی دقتی، درین وسواسی، گئنیش آراشدیرماسی و زئنگین معلوماتی گؤز اؤنونده جانلانیر و هله ده ـ یئنه ده عالیم، خالقیمیزلا بیرگه نفس چکیر. بیر دوزگون معلم کیمی ملّتینین الینده یاپیشیب وارلیغینی، کیملیگینی دونیایا آندیرماق اوچون چالیشر. ایندی بو اثرلرین نئچهسینه بیر اؤتهری باخماق گرهکیر:
دیوان لغاتالتورک
بیلدیگیمیز کیمی، دیوان لغاتالتورک دونیا ادبیاتیندا اؤزهل بیر یئر توتموشدور. بو اثر، تورک دونیاسینین وارلیق سندیدیر و دونیانین ایلکین انسیکلوپئدیاسی تانینیر. بیز بو اثرده تورک دیلینین تاریخینی، گرامرینی، ادبیاتینی و تورک ملّتلرین جغرافیاسینی اؤیرهنیریک. بورادا 7500 دن آرتیق تورک سؤزلریله برابر 300 آتالار سؤزو، 300 دن چوخ شعر اؤرنکلری، تورک دیللرینین قانون ـ قایدالاری و مختلف لهجهلر و شیوهلریله برابر، بو گونلو دیلچیلیک علمینین شیوهسیله 1000 ایل بوندان اؤنجه محمود کاشغرلینین قلمیندن اؤیرهنیریک. آنجاق بیر بؤیوک ملّتین تکجه بئله بیر کتابی اولورسا، اونون وارلیغینا کفایت قدهر دهگهرلی بیر سنددیر. گئچن یوز ایلده بو کتاب ادبیات دونیاسینا تانیناندان بو گونه قدهر، دونیا دیللرینه چئوریلمیش، دونیا سویهسینده بؤیوک قورولتایلار قورولموش، نهایت سئویله ـ سئویله اوخونموشدور. نه یازیق کی فارس دیلینه چئویلهرک اونون دهگهری بیلینمهمیش و دیلماجین بیلمهدیگی نه گؤره بؤیوک یانلیشلارلا دولموش و غرضلی باخیشلارلا زهرلنمیشدیر. آنجاق دکتر صدیق بو دهگهرلی کتابی فارسیجایا ترجمه ائتمکله، هم فارس ادبیاتینا بؤیوک بیر تحفه باغیشلامیش، هم ده آذربایجان تورک ادبیاتینی تانیتدیرماقدا بؤیوک بیر آددیم گؤتورموشدور. عالیمین دهگهرلی ایشینی تانیماق اوچون بیر بالاجا دایانیب، کتابی واراقلاماق لازیمدیر.
دیوان لغاتالتورک 1000 ایل بوندان اؤنجه، عربلرینه ایستکلرینه و تورک دونیاسینا تانیش اولماقلاری هوسینه جواب اولاراق، کاشغرلی محمود طرفیندن عربجه یازیلمیشدیر. بو کتاب 19 ـ جی عصرین ایکینجی یاریسیندا تانینیر و اوزه چیخیر آنجاق آز بیر زاماندا دونیا عالیملرینین دقّتینی اؤزونه چکیر. آلمانجا، انگلیسجه، روسجا، ایتالیانجایا چئوریلیر و دونیادا اؤزونه گؤزهل بیر یئر آچیر. بو آرادا صدیقین ترجمه ائتدیگی اثر فارس ادبیاتینا بؤیوک بیر خدمت ساییلیر. اوستادین دیلی کسرلی، آخیجی و قالارقی بیر دیلدیر. فارس دیلینین زئنگینلشمهسینده بؤیوک بیر آددیمدیر. اوستادین اوچ دیله تایسیز تانیشلیغی ـ عربجه، فارسجا و تورکجهیه احاطهسی سبب اولور بو ترجمه علمی سویهده و ادبیاتچی بیر دیلده فارسجایا چئویریلسین.
کاشغرلی محمود 380 هجری ده ایستی گؤلون یاخینلیغیندا یئرلهشن بارسفان شهرینده دونیایا گلدی. او، اوچ اثرین یازاریدیر کی تکجه دیوان لغاتالتورک بو گونه قدهر اله گلمیش و ایکی اثری هلهده گیزلی قالمیشدیر. کاشغرلی 97 یاشیندا 477 هـ . ایلینده وفات ائدیر. بو اثری 80 یاشیندا اولان زامان یئتیریر و اسلام خلیفهسینه تقدیم ائدیر.
اثر، 1333 هـ . ده ایلک دفعه استانبولدا چاپ اولدو و دونیادا آلقیشلاندی. بو کتاب عربجهدیر و تورک دیلینین صرف و نحو، تاریخ و ادبیاتینی عربلره اؤیرهتمک اوچون یازیلمیشدیر. بئلهلیکله اونون تورکجهیه چئویرمهگی ده لازیم ایدی. ایلک ترجمه ده معلم رفعته نصیب اولدو. سونرا عاطف قونیهلی ده بو ایشه ال قویدو. آنجاق بو ایکی ترجمهنین هئچ بیری چاپ اولمادی و نهایت پروفسور بسیم آتالای بو ایکی ترجمهنی اله آلاراق، داها علمی و دقتلی بیر اوسلوبدا اونو چئویردی و بوتون عالیملرین آلقیشلارینی قازاندی. سونرا بوتون تورک خالقلاری طرفیندن اؤز آنا دیللرینه چئوریلیب یاییلدی. اوزبک، آذری، اویغور، قزاق و باشقا تورک دیللرینه ترجمه اولدو.
فارسجایادا ترجمه اولموش. بو ایشی دکتر محمد دبیرسیاقی، کارل بروکلمان و دهری دیلچین چئویرمهلرینه آرخالاناراق کتابین اسم و ضمیر بؤلومونو فارسجایا چئویرمیشدیر. دکتر صدیق اؤز ترجمهسینده، دبیرسیاقینین یانلیشلارینی آچیقلایاراق، اونون ایشینه علمی تنقید ایله توخونوب و اونون ایکی اساس دیله ـ عربجه و تورکجهیه ـ یاخشی تانیش اولمادیغیندان فارس دیلینه ده بؤیوک سهولرله بیر کتابی چئویرمیشدیر. بئله بؤیوک بیر کتابین ترجمهسینه بؤیوک بیر عالیم ده ال قویوب یاناشمالیدیر و هر کسین ایشی دهگیلدیر.
دیوان لغاتالتورک دونیا دیللرینه ترجمه اولاندان سونرا، ادیبلر و آراشدیرماچیلار بو اثره توخونوب گؤزهل علمی ایشلری ایرهلی سورورلر. اثرین فوتو صورتی دؤنه ـ دؤنه یاییلمیش و 1971 ـ جی ایلده فرغانه شهرینده علمی بیر قورولتای قورولور و دونیا ادیبلری کاشغرلی محمودی و دیوان لغاتالتورک اثرینی عزیزلهمک اوچون توپلاشیب، علمی کشفیاتی پایلاشیرلار. بو قورولتایدا 43 علمی مقاله اوخونور. 1972 ـ جی ایلده «تورک دیلی» درگیسی 15 آرشدیریجینین دهگهرلی آراشدیرمالارینی بیر یئره توپلاییب یاییر. 1974 ـ جی ایلده رشاد گنج، 410 صحیفهلیک بیر آراشدیرمانی دونیا ادبیاتینا سونور و نهایت 1999 ـ جی ایلده یونسکو طرفیندن کاشغرلی محمود ایلی تانیناراق، دونیانین مختلف اؤلکهلرینده علمی قورولتایلار قورولاراق، علمی آراشدیرمالار اورتایا گلیر. بورادا 20 دن آرتیق یئنی کشفیاتی اورتایا آتان اثرلر یاپیلیر و دهگهرلی ایشلر گؤرولور.
اوستاد صدیق بو حرکتلرین آردینجا، بوتون بو آراشدیرمالاری الده ائدهرک، گؤزهل و علمی بیر تحقیق و تدقیقه حاضیرلاشیر و اؤز هنریله برابر علمی تاپینتیلارینی فارسیجا قلمه آلیر و بو شاه اثری فارسیجایا ترجمه ائدهرک 72 صحیفهلیک بیر مقدمه ده بوتون علمی کشفیاتی بیر یئره توپلاییر. عالیم، فارسی، تورکو، عربی، آلمان و انگلیس دیللرینه اولان معلوماتی و هنری الینه آلیب 126 قایناغی آلت ـ اوست ائدهندن سونرا، اؤز باجاریغی و علمی گوجو و هنری استعدادی ایله فارس ادبیاتینا بیر دهگهرلی ترجمهنی هدیه وئریر. اوستاد، ایلک اؤنجه دیوانی اینجهلهییر، مختلف ساحهلرده آراشدیریر، اثرین دهگهرینی خاطیرلاییر، اونون مؤلیفینی تانیتدیریر و سونرا وار گوجویله، نبوغو و هنریله اونون چئویرمهسینه ال آپاریر. بو چئویرمهدن بوتون علمی شیوهلری ایشه آپاریر. بونون دهگهرینی سیناماق اوچون، بو اثرین بیر پاراگرافینی اوستادین ترجمهسیندن اوخویالیم:
«در باب تیرههای ملت ترک و نامهای آنان
ترکان در اصل بیست تیرهاند، همگی به ترک پسر یافث پسر نوح پیغمبر ـ که درودهای خداوند بر او باد ـ میرسند. اینان روم پسر عیصو، پسر اسحاق پسر ابراهیم پیغمبر را ـ که درودهای خداوند بر او باد ـ به یاد میآورند. از میان اینان، هر تیره چندین قبیله و اوبه است که شمار آنها را تنها خدا داند. من از میان آنان تیرههای اصلی و بسیار مهم را برشمردم و نام اوبهها را رها ساختم.
تنها آنچه را که دانستن آن هر کس را بایسته است، طوایف اوغوزان ترکمن و نشانههای گلههاشان را برشمردم. گذشته از آن، سرزمین هر تیره را نیز یاد کردم.
نزدیکترین تیرهها به بیزانس، کشور روم، بجنک Bəçənk است، سپس نام قفجاق Qəfçaq، اُغزOğuz، یماک Yəmək، بشغرت Başğart، بسمل Basmil، قای Qay، یباقو Yabaqu، تتار Tatar، قرقزQirqız میآید.
قرغیزان به کشور چین نزدیکاند. این تیرهها همگی از کنارههای کشور روم به سوی خاور چین گسترده شدهاند: چکل Çigil، تخسی Toxsi، یغما Yağma، اغراق Əğraq، جرق Çaruq، جملComul، اُیغر Uyğur، تنکت Tagut، ختای Xitay.
کشور «ختای» همان چین است. پس از آل توقاج Tawqaç میآید. آن نیز، همان ماچین است. این تیرهها در حدّ میانهی جنوب و شمال واقع شدهاند. هر یک از آنان را در این دایره نشان دادهام.»
بو کتابین دهگهری اونون دوزگون معلوماتیندا و گؤزهل ـ دوزگون ترجمهسیندهدیر. بو اثر 1384 ـ جی ایلده تبریزده اختر یایینلاری طرفیندن یاییلمیشدیر.
نسیمی دیوانی
دکتر صدیقین یئنی علمی ایشلریندن بیری، عمادالدین نسیمینین تورکجه دیوانینا مقدمه و حاشیهلر یازاراق، تنقیدی متنینی چاپ حاضیرلاماق و اؤز درین آراشدیرمالارینی بو ساحهده بیر یئره توپلاماقدیر. بیلیریک عمادالدین نسیمی، آذربایجان ادبیاتینین گؤرکملی شاعیری، بشریت دونیاسینین پارلاق اولدوزو و دوشونجه عالمینین سؤنمز گونشیدیر کی اسلام دونیاسینین اوچ دیلینده عربجه، تورکجه و فارسجا شعر سؤیلهمکله، دونیا مسلمانلاری آراسیندا اؤزهل بیر یئر آلمیشدیر. اونون دیوانی اسلام دونیاسینین زئنگین خزینهلریندن ساییلاراق، بو اوچ دیلده اولان ملّتلری بیر ـ بیرینه یاخینلاشدیراراق، اونلاری بیر بیرلشدیرمکده اؤنملی بیر رول اوینامیش و اسلام معارفینین یوکسلمهسینده اؤزوندن باجاریق گؤسترمیشدیر. بو بؤیوک و اؤلمز شاعیرین اثرلری دؤنه ـ دؤنه دونیادا چاپ اولموش، ایراندا دا تورکجه و فارسجا دیوانی دفعهلرله یاییلمیشدیر، آنجاق علمی سویهده، بونلارین هامیسیندان افضل و یوکسک بیر اوجالیقدا دایانان دکتر صدیق جنابلارینین یایدیغی دیوان اولموشدور.
دونیا ادبیاتیندا، آذربایجان ادبیاتی عمادالدین نسیمی و مولانا فضولی کیمی شاعیرلرین آدیلا تانینیر. اونون تورکجه 25 مین بیتدن عبارت اولان دیوانی، مختلف علمی چالیشمالار و آراشدیرمالاردان سونرا، دقیق علمی بیر سویهده چاپ اولموش و ایندی اللردهدیر. اونون مختلف چاپلاری استانبولدا، باکیدا، تبریزده و تهراندا یاپیلاراق، بؤیوک ادیب و عالیملر: پروفسور حمید محمدزاده، پروفسور حمید آراسلی، پروفسور جهانگیرقهرمانف و یوزلرله باشقا عالیملر طرفیندن چوخ نفیس بیر شکیلده و علمی سویهده، علمی ـ تنقیدی متنلر اساسیندا باش وئرمیشدیر کی بونلارین هامیسیندان دهگهرلی و علمی بیر ایش اولاراق دکتر صدیقین حاضیرلادیغی و درین اینجهلهمهلردن سونرا چاپ ائتدیگی دیوان اولموشدور. بونون بئله بیر دهگهره مالیک اولماسینا نئچه ـ نئچه نهدنلری واردیر کی اونلاری تانیماق گرهکیر.
تاریخ بویو نسیمینین دیوانیندان یوزلرجه الیازمالار یارانمیش و کتابخانالارین بزهگی اولموشدو. یوزلرجه تذکره یازانلار، نسیمینین یاشاییشی، شعرلری و دوشونجه عالمی حاققیندا سؤزلر یازمیشدیر. لطائفنامه (مجالسالنفائس)، تذکرهی لطیفی، تذکرةالشعرای چلبی، مشاءالشعرا، کشفالظنون، مجالسالعشاق، اعلام النبلا، ریاضالشعرا، ریاضالعارفین، ریحانةالادب، شهداءالفضیله، اسلام انسیکلوپئدیاسی و یوزلرجه ادبیاتشناسلار، مستشرقلر، مختلف ملّتلرین تورکولوگلاری، فارس، تورک و عرب عالیملری یوزلرجه کتاب و مقاله نسیمینین یاشاییشی و اثرلری حاققیندا یازمیشلار و بونلارین سونوجو اولان دکتر صدیقین حاضیرلادیغی اثر اولموشدور.
14 ـ جو یوز ایلدن بو گونه قدهر، نسیمی حاققیندا متضاد فیکیرلر، مختلف آراشدیرمالار اورتایا گلمیش و هلهده اونون یاشاییشی و غزللری، ادیبلرین و عالیملرین دقت مرکزیندهدیر. بو سطیرلرین یازارای، نسیمی حاققیندا دؤرد کتاب یازاراق، هله ده سؤزونو بیتیرمیش سانماییر.1
دکتر صدیقین یازدیغی و حاضیرلادیغی دیوان، علمی باخیمدان بوتون چاپ اولموش اثرلردن اوستون بیر یئر آلیر. بونون نهدنلرینی بئله سیرالاماق اولار:
1 ـ بو اثرده وئریلن معلومات، نسیمینین یاشاییشی حاققیندا، هم دوزگون و هم چوخ اطرافلیدیر. اونون یاشاییشی و بارلی عؤمرو ـ اولاندان اؤلهنه قدهر اعتبارلی قایناقلاردان آلیناراق درین آراشدیرمالارا آرخالانیر و دوزگون بیر معلومات چیخاریلیر. بورادا اونون یاشاییشیندان علاوه، دوشونجه دونیاسی دا دوزگوندن قیراقدا قالمامیشدیر.
عالیم، بورادا 58 تورکجه قایناق، 69 فارسجا، 6 عربجه و 32 لاتینجا قایناقدان یارارلانمیشدیر. تکجه بیر دیوانی تدقیق و بیر شاعیری تانیماق اوچون 165 قایناغی آلت ـ اوست ائتمک، دقتلی بیر عالیمین علمی ایشی اولا بیلر. هله بونلاردان علاوه، عالیمین بو ساحهدهکی کشفیاتینین دا اؤز یئری واردیر.
2 ـ دکتر صدیقین هر اوچ دیله تایسیز تسلطی سبب اولموشدور دقتله بو قایناقلاری آراشدیریب، دیوانلاردا بو گونه قدهر بیلینمهدیگی سؤزلردن ده واز کئچمهمیشدیر. صدیق جنابلاری باشقا علملره مالیک اولدوغوندان چالیشمیشدیر نسیمینین گیزلی قالان دوشونجه دونیاسینی دوزگون صورتده تانیسین؛ او جوملهدن اونون عرفان عالمینده قرآن دونیاسینا اشاره ائدیجی شعرلرینی آچیقلاییب، دوزگون معناسینی تاپسین. بیر بالاجا دایانماق بورادا لازیم گیلر. نسیمینین «مقدمةالحقایق» آدیندا بالاجا بیر اثری واردیر. بو اثر نثر ایله یازیلاراق، تورک دونیاسینین گؤزهل دوز یازیسی کیمی دهگهرلندیرمک لازیمدیر. بو اثرین بو گونه کیمی 7 الیازماسی تانینمیشدیر. اونون ان اسکی استنساخ تاریخی 963 هـ . ایلینه عاییددیر. بو اثر، حروفلیگین اساس اینانجینی شرح ائدهن فنی و علمی بیر رسالهدیر. بو اثر، تأسفله بو گونه قدهر چاپ اولمامیشدیر. آنجاق دکتر صدیق بو رسالهنی چوخ دقتله آراشدیریب، علمی سویهده آچیقلامیشدیر. شاعیرین بو اثری، قرآن و دینی قایناقلارا اساسلانان مقدس بیر اثردیر. او، قرآن تفسیری کیمیدیر. نسیمی بورادا بیر سیرا سورهلری و آیهلری آراشدیریب، اؤز دوشونجه و فلسفهسینه، عرفان دونیاسیندا و حروفیلیک مکتبینه اینام بسلهمک قایناقلارینی گؤستریر. بو اثر نسیمینین اؤزهللیک له دوشونجه و اینام عالمیدیر و اونون دوشونمهسی هر ساده اوخوجونون ایشی دهگیلدیر بلکی فلسفه و عرفان عالیمنه تانیش اولان بیر کیمسهلر اوندان یارارلانا بیلر. آنجاق دکتر صدیق کلمه به کلمه، حرف به حرف، اونون سؤزلرینی آچیقلامیش و شاعیر دوشونجه عالمینه یول تاپاراق، بو یولو هامبارلامیشدیر. بو چتین و علمی ایشین دهگهرینی بیلمک اوچون، دیوانین مقدمهسینده 65 دن 72 ـ جی صحیفهلره مراجعه ائتمک لازیم گلیر. بونا دقت ائتمهدن، نسیمینین فیکیر دونیاسینی تانیرام ـ دئمک یانلیشدیر و صدیقین علمی چالیشماسینی آنماق دا چتیندیر.
3 ـ صدیق بو دیوانین تدقیق ایشینده، هر بیت و هر سؤز اوستونده دایانیب دقتله آراشدیرمالار آپارمیشدیر. هر شعرین وزنی، آهنگی، فورمو و محتواسی اوزهرینده دایانمیش، مختلف الیازمالاری توتوشدورموش و ساغلام بیر دیوانی یاراتما دا هئچ چالیشمادان اسیرگهمهمیشدیر. بیر بالاجا کلمهدن، بلکه حرفدن ده واز کئچمهمیش، هئچ بیر سؤزه اعتناسیز قالمامیش و نهایت عئیبسیز ـ ایرادسیز بیر دیوان وئرمیشدیر. بئله بیر علمی دقت تایسیز و سانازدیر. او، بو ایشده جان یاندیریب و خالقینا، ها بئله ادبیات دونیاسینا بیر اینجی باغیشلامیشدیر. بو اثر 724 صحیفهده، 152 صحیفهلیک بیر اؤن سؤز ایله چاپدان بوراخیلمیشدیر و ادبیاتیمیزین و خالقیمیزین شأنینده اولان بیر اثردیر.
سیدعظیمشیروانینین دیوانی
دکتر صدیقین باشقا علمی اثرلریندن بیری ده کلاسیک شاعیریمیز سیدعظیمین دیوانیدیر کی یئنه ده بورادا دکتر صدیقه مخصوص علمی شیوه و تدقیق ایله اوز ـ اوزه گلیریک. بورادا، اوستاد علمی وسواس ایله شاعیرین یاشاییش طرزینی آچیقلاییر. حتا مکتبدارلیق شیوهسینی اونوتماییر. بونلارین ایزینی شاعیرین دیوانیندان علاوه باشقا قایناقلاردان دا تاپماغا چالیشیر و دوزگون معلومات اله گتیرمک اوچون چوخلو قایناقلاری، معاصرلرینین دیوانلارینا دا مراجعه ائدیر. سیدعظیمین اردبیل سفری و تذکرهسینده یازدیغی گونئی آذربایجان شاعیرلرینین یاشاییش و اثرلری، عالیمین گؤزوندن قاچا بیلمهییر.
شاعیر، زمانهسینین فعال ادیبلریندن و شاعیرلریندن، هابئله ائتکیلی عالیملریندن ساییلماغینی گؤسترمک اوچون، زامانین مختلف ادبی ـ علمی ییغینجاقلارینی آراشدیریر. بیتالصفا دا اولان تأثیر و فعالیتینی گؤستریر. چاغداش شاعیرلریله مناسبتلرینی آراشدیریر و آرالاریندا کئچیریلن مناظره و مشاعرهلری آچیقلاییر. سونرا شاعیرین فیکیر دونیاسینا چاتارکن، اونون موقعیتینی تحقیق آلانینا چکیر. آذربایجانین ایلک درگیسی اولان «اکینجی» ایله باغلیلیغینی گؤستریر. باشقا شاعیرلریله یازیشمالارینی اورتایا گتیریر و اونون چاغداشلارینی تانیتدیریر. بورادا بیز باهار شیروانی، علیاصغر نورس، عاصیقرهباغی، علیحیدر فروغی، محمدتقی قمری، نامی، سید ابوالقاسم نباتی، فانی تبریزی، راجی تبریزی، دلسوز تبریزی، اسماعیل ناکام، محمدآقا جرمی و باشقالاریلا علاقهلرینی آچیقلاییر. اونون بؤیوک شاگیردلریندن دانیشیر. سونرا کلاسیک شاعیرلریمیزدن الهام آلماسینی گؤستریر و نهایت شاعیرین بیر ـ بیر اثرلرینی: دیوان، مکتوبات، حکایات منثوره، حکایات منظوم، سیچان و پیشیک، هجویهلر، پریشاننامه، کلیات فارسی، قصصالانبیاء، غزوات، مقتل، شیرواننامه، فارسجادان و روسجادان ائتدیگی ترجمهلری و نهایت سیدعظیمین تذکرهسینی آراشدیریر.
دکتر صدیق بو دیواندا اولان شاعیرین ادبی اؤزهللیکلرینی ده آشکارا چیخاریر. ادبی دیلی و اوسلوبونو آیدینلاشدیریر و حتا شاعیرین چاپ اولان دیوانلارینی آراشدیرمادان واز کئچمیر. دکتر صدیق بو 730 صحیفهلیک اثره 126 صحیفه مقدمهسی ایله اؤزونه مخصوص اولان دقتی ایشه آپارمیشدیر. او بورادا بوتون شعرلرین بؤلگو و اولگولریله برابر وزنلرینی ده یازیر.
شاعیرین دیوانی ایراندا و آذربایجاندا دؤنه ـ دؤنه چاپ اولدوغونو بیلیریک، آنجاق اوستاد حاضیرلادیغی دیواندا بیر یانلیش دا تاپماغا مجال وئرمهیهرک، مکمل و تام اولغون بیر دیوان اوخوجولارین الینه وئریر.
دیوان فضولی
حکیم ملامحمد فضولی آذربایجان ادبیاتینین تانینمیش گؤرکملی شاعیر اولاراق، تاریخ بویو غزللریله میلیونلار انسانین اورهگینی اوخشاییب و چوخلارینین معنوی دونیالارینی آچیقلامیشدیر. 500 ایلدیر کی فضولونون غزللری، تورک دیللی ملّتیلرین اورهک دؤیونتو سو کیمی دیللر از بری اولوب، عالیم، عاریف و پاک دویغولو انسانلارین فیکیر دونیاسی و اورهک آیناسی اولموشدور. بو گونه کیمی فضولونون یوزلرله الیازمالاری اله گلمیش، دیوانلاری دؤنه ـ دؤنه چاپ اولموش و ملّتلر آراسیندا یاییلمییشدیر. او، اسلامین اوچ دیلینده ـ عربجه، فارسجا و تورکجه دیوانلاری و باشقا اثرلری واردیر. اونون 19 اثری بو اوچ دیلده بؤلونموشدور. ماراقلی بوراسیدیر ایرانین شاه دؤنمینده تورک دیلی یاساق اولاراق، فضولونون دیوانی ایرانین ان چوخ یاییلمیش اثرلردن ساییلیردی.
تاریخ بویو یوزلرجه تذکرهچیلر، عالیملر و ادیبلر فضولونون یاشاییشی و اثرلری حاققیندا آراشدیرمالار آپارمیش و اثرلر یازمیشلار، او جوملهدن: تذکرةالشعرا، تحفهی سامی، گلشنالشعرا، مشاعرالشعرا، تذکرةالشعرا، هفت اقلیم، کنهالاخبار، مجمعالخواص، ریاضالشعرا، زبدةالاشعار، آتشکده آجر، الذریعه، ریحانةالادب، تذکرهی سیدعظیم و باشقا ـ باشقا تذکرهلر، هابئله ادیبلر و چاغداش ادبی آراشدیرماچیلار و تنقیدچیلر، شاعیرین یاشاییشی و اثرلری حاققیندا گؤزهل تدقیقلر و تحقیقلر ایرهلی آپارمیشلار.
ادبیات تاریخیمیزی واراقلاییرساق اونون دیوانی یوزلر شاعیر الهام قایناغی اولدوغونو گؤرهجهییک. فضولونون غزللرینه بنزهتمهلر یازانلار، اونون دوشونجه دونیاسیندان یارارلانانلار سایسیز ـ حسابسیزدیر. او جوملهدن تکجه شاعیرین یاشادیغی بغداد شهرینین شاعیرلریندن: عهدی، شمسی، حسنی، رندی، زهدی، مرادی، حزنی، علمی، کلایی، ضایعی، ذهنی، حصیری، ضمیری، روحی و باشقالارینی آد آپارماق، گؤستریر کی بوتون آذربایجاندا و داها گئنیش حالدا بوتون تورک دیللی اؤلکهلرده، شاعیرین حیاتی دؤوروندن بو گونه قدهر یوزلر شاعیری بونا شهید گتیرمک اولار. بئلهلیکله فضولی مکتبی 500 ایلدیر کی آذربایجان تورک ادبیاتینی چولقاییب و اورهکلری اؤزونه چکیبدیر. قدهر شاعیرلریمیز اؤزلرینی اونون ائتکیسیندن بوراخا بیلمهمیشلر ـ دئسک، چوخ دایانیلمامیشیق. فضولونون غزللری فورما و محتوا یؤنهسینده اؤزونه مخصوص بیر مکتب کیمی اؤزونو گؤسترمیش و هله ده چوخلو شاعیرلر اونون مکتبینین داوامچی اولدوغونا گؤوهنیرلر.
فضولی غزللری بیر فال قایناغی کیمی، گلهجکدن خبر وئرهن مقدس بیر کتاب کیمی، تورک ملّتلر آراسیندا عزیزلهنیر و ائولرده ساخلانیلیر. مولانا فضولی آنا وطنیندن اوزاقدا ـ بغداددا آنادان اولوب، بوی آتیب یاشا دولوبدور. او، ایلک گنج چاغلاریندان خالقی آراسیندا دولانیب، خالقینین نیگیللرینی اوخویاراق اونلارین اورهک سؤزلرینی اوخشاییبدیر. اوچ دیلده 19 اثر یازیبدیر کی نئچه عربجه (دیوان، مطلعالاعتقاد) فارسجا (دیوان، بنگ و باده، لیلی و مجنون، شاه و گدا، صحبتالاثمار، قیرخ حدیث، حدیقةالسعدا، جمجمهنامه، معمالار، مکتوبات) اثرلری اسلام دونیاسیندا و مسلمان اؤلکهلرینده آلقیشلانیبدیر.
فضولونون ادبی شیوهسینده اینجه دویغولار، صنعتکارلیق، تلمیحلر، استعارهلر، مجازلار و درین معنوی دونیا ایله دولودور. فضولی بؤیوک شاعیر اولاراق، اسلام دونیاسینین بؤیوک شاعیرلرینه نوایی، نظامی، حافظ و ... درین حؤرمت بسلهمیش و شعرلری مضمونجا عشق، سئوینج، درد، جفا، غریبلیک، انسان سئوهرلیک، ریاکارلارا نفرت، ظالیملرله مبارزه یولو گؤستریر.
دکتر صدیق بو معلوماتی بیر عالیم کیمی اینجهلهییب، کشف ائدیب و اوخوجولارا هدیه وئریر. علمی اوسلوبلا توپلانان دیوان، بوتون چاپ اولموشلار اثرلر آراسیندا ساناز تایسیزدیر. بو اثر 400 صحیفهده و 100 صحیفهسی عالیمین آراشدیرمالارینی احتوا ائدهن اثر، تبریزده اختر یایینلایری طرفیندن یاییلمیشدیر.
دئدیگیمیز کیمی دکتر صدیق اؤز طالعینی خالقیمیزین طالعیله بیر ـ بیرینه باغلامیش و بوتون بارلی عؤمرونده بیر باغلیلیغی حفظ ائدیبدیر. آذربایجان ادبیاتی و کولتور خالقیمیزین طالعینی آیدینلاشدیراجاقدیر و بو ساحهده علمی ـ آکادمیک ایشلر. خالقلار ایچینده امضامیزی آتاجاقدیر.


text:
Freitag, September 30, 2016
مهمان گلیب - احمد شوقی تبریزی
جان پی انداز ائیله رم یاریم منه مهمان گلیب
قیلدی روشن قلبیمی اول سروری خوبان گلیب
کؤنلومون ویرانھ سین گویا کی آباد ائیله دی
دیل ائوین مامور ائدن بیر عادلی سلطان گلیب
یعنی بیر لقمان صفت دیر چاره ساز و دلنواز
ائیلھ کیم دائیم تفاخر دردینه درمان گلیب
آلمیشام یعقوب وش گول پیره ھندن بوینی
حسنی بر محبوب عالم یوسف کنعان گلیب
باش قویوب اقدامینا قیلسام تواضع یوخ عجب
مجلیسیم ائیلر منور کیم مھ تابان گلیب
ایچمیشم مئی گون لبین تا مست مخمور اولموشام
ساناسان بیر چشمی ساغر ساقی دوران گلیب
اینجی مم گر ائیلسھ شوقی جفا یوز مین ستم
جانیما جوری فزون اولدوقجا ، بیل احسان گلیب
Eingestellt von شهربانو um 5:55 nachm. Keine Kommentare: Links zu diesem Post
Labels: احمد شوقی تبریزی
باخدیلار - شاهین اسماعیل اف
گؤتوروب قلمی بیر جوت گؤز چکدیم
اوستوندن بیر خیلی یاشلار آخدیلار
ندن سه بیلمیرم غملی باخدیلار
یاناغا بیرازجا تبسم وئردیم
رسمیندن حیس لرین قاریشدی یامان
گؤزونده سئل لر وار ، اوزون سه گولور
گؤره سن نه دیر کی سنی آغلادان
دایانمیر گؤز یاشی گئنه سوزولور
قلمی الیمدن من یئره قویوب
اوتوردوم دوشوندوم کئچمیش گونلرده
همین آن حیس ائتدیم گؤزلرین دولوب
دوشوندوم رسمینی چکیم گئنه ده
بو دفه باشلادیم اؤنجه ساچیندان
چکدیم من قاشینی سونرا کیپلیک لر
گؤزلری چکمه یه باشلایان زامان
گئنه ده آغلادی او معصوم گؤزلر
فیکریمی بیر آز دا داغیتماق اوچون
قاشینین اوستونده چکدیم بیر بولغور
گؤزونده یاشینی گیزله تمک اوچون
یاناغین اوستونده بیرآز یاسینلار
بلکه ده یاشلاری گیزله تمک اوچون
لازیم دی ساچینی گؤز اوسته تؤکمک
بلکه ده یاشلاری گیزله تمک اوچون
لازیم دیر رسیم ده گؤزلره عئینک
یوخ ، یوخ نه ائتدیم اولمادی
گئنه آغلادین عئینین آلتیندان سوزولدو یاشلار
سونوندا بو رسمین یاریمچیق قالدی
نه باغچا چکرم نه ده اومود وار
Eingestellt von شهربانو um 5:47 nachm. Keine Kommentare: Links zu diesem Post
Labels: شاهین اسماعیل اف
Abonnieren Posts (Atom)


text:
مقدس کیتابی نئدن اؤیرنمهلییک؟
مقدس کیتاب دونیادا میلیونلار انسانلارین ان موهوم سواللارینا جواب تاپماغا کومک ائدیب. آیا سیزده سواللاریزا جواب تاپماق ایستهییرسیز؟
مقدس کیتابی نئجه تدریس ائدیریک
دونیانین هر یئرینده یَهُوَه شاهیدلری مقدس کیتابی انسانلارا اجرتسیز اؤیرتمهلریله معروفدورلار. بیزیم تدریس اصوللاریمیزلا تانیش اولون.
یَهُوَه شاهیدلرینین عبادت سالونو
نئجه عبادت ائتمهیمیزله تانیش اولماق اوچون آشاغیداکی ویدیویا باخین
مقدس کیتابی اؤیرنمک ایستهییرم
سیزه مناسیب زامان و مکاندا اجرتسیز مقدس کیتاب تدریسی
یَهُوَه شاهیدلرینین-عبادت جلسهلری
جلسهلریمیزین یئری و واختی
یَهُوَه شاهیدلرینین آماری
یَهُوَه شاهیدلرینین یاشادیقلاری اولکه: ۲۳۹
یَهُوَه شاهیدلرینین تعدادی: ۵۴۵،۲۰۱،۸
مقدس کیتابی اجرتسیز اؤیرتدیکلری انسانلارین تعدادی:
۹۳۳،۴۹۹،۹
عیسی مسیحین اولوم گونونون خاطیرلاما مراسیمنده اشتراک ائدنلر :
۰۱۹،۹۵۰،۱۹
جماعتلر: ۴۱۶،۱۱۵


text:
روسیه ده قولب توشگن اوچاق بیلن علاقه لی معلوماتلر ییتیب کیلماقده
جسد پارچه لری یغیشتیریلماقده
روسیه نینگ پایتختی مسکودن اورسک که قره ب پرواز قیلگندن قیسقه مدت کیین 71 نفر بیلن قولب توشگن روسیه نینگ An-148 یولاوچی اوچاغی توشگن منطقه ده آلیب باریلگن قیدیروو فعالیتلری نتیجه سیده 200 دن آرتیق جسد پارچه سی نینگ قولگه کیریتیلگنی بیلدیریلدی.
روس عاجل وضعیتلر اداره سیده بیر کیشی 209 جسد پارچه سی تاپیلدی. فعالیت دوام ایتماقده، دیدی.
سراتوف هوا یولی گه عاید طیاره توشگن منطقه ده 600 دن آرتیق کیشی وظیفه آلیب بارماقده.
عاجل وضعیتلر وزیرلیگی مسکو منطقه سی اداره رئیسی سرگی پولتکین، اوچاق نینگ ایککینچی قاره قطیسی نینگ هم تاپیب آلینگنینی و تحقیق باشله تیلگنینی ایتدی.
عاجل وضعیتلر وزیری ویلادیمیر پوچکوف نینگ حکمی گه بناً جسدلرنینگ تاپیب آلینیشی اوچون منطقه وسیع بیر شکلده انسانسیز هوا واسطه سی بیلن تیکشیریلماقده.
منطقه گه بارگن پوچکوف، هوا شرطلری نینگ آغیر بولگن لیگی گه قره مه ی قوتقروو گروهلری نینگ یخشی بیر شکلده فعالیت آلیب بارگنینی معلوم قیلیب، فعالیت لرنینگ 1 هفته جریانیده نتیجه بیریشینی کوتگن لیکلرینی ایتدی.
اوچاق نینگ نیمه اوچون سقوط قیلگنی حاضرگچه معلوم بولمه گن.


text:
دورنانیوز- توركجه سرویسی:آذربایجان خلقینین تاریخینی اؤیرنمكده اَن
اهمیتلی، لازیم، بكر، ده رین، مباحثه سیز و قطعی منبع و سندلردن بیریده
دیل، ائل، شخص و یئر آدلاریدر. بوتون حقیقتلره او دئمكدیركی، بیر میلتین
دیلینی اونون تاریخیندن آییرماق اولماز. بعضی متعصب تاریخچیلر اَن قدیم
دؤورلردن بو گونكی ایران تورپاقلاریندا اولان حادثه لرین باش وئرمیشینی و
اوندان چیخان سندلی آدلاری آوروپادان گلن ائرمنیلر و باشقا نژادلارا نسبت
وئریرلر. ائل طایفا و خلقلر یاشادیقلاری، یئر، اؤلكه و منطقه نین داغ، دره،
چای، گؤل، مئشه و سایره سینی، ایله جده قوروب یاراتدیقلاری كند، قالا و
شهرلری نین اؤز دیللری نین كلمه لری ایله آدلاندیرمیش وآدلاندیریلار. دئمك
اولار بو آدلار شفاهی شكیلده آغیزدان آغیزا زمانمیزه گلیب چاتمیش و یقین
قید ائتمك دیركی تاریخی اثرلردن معلوم اولان اسكی یئر و جغرافی آدلاری او
دؤورولرین دیلیندن یادگار قالمیش و اَن محكم سند و مدركلردیلر. ماراقلی
بوراسیدیركی، اردشیر بابكان اؤز دووروندن باشلایاراق، ساسانی شاهلاری نین
اسكی تاریخینی و مدركلرینی محو ائتمكله، او زامانین اثرلری باره ده كی
بیلیكلری آرادان آپاردی، لاكین یئر، كند و عمومیتله جغرافی آدلاریندان او
دیلین قورونوب ساخلانیلماسینی فیكر ائده بیلمه دیكلریندن بو آدلاری ده
ییشمه یه اقدام ائتمه دیلر. آنجاق سون زامانلار پهلویلرده آذربایجان منطقه
سینده یئر، كند، چای و عمومیتله جغرافی آدلاری، اَن اسكی دیلین عنصلری نین
ساخلانیلماسینی گؤردوكده، اونلاری سرعت و عنادلا دییشمه یه ایلكین و اصلی
شكیللریندن، شفاهی خلق دیلینده تلفظ اولونوب دئییلدیگی شكیللریندن
چیخاتماغا چالیشدیلار. آما شوكورلر اولسون كی ایراندا اسلامی انقلابین باش
وئردیگی سبب اولدو بو منفور رژیم اوز ایستدیگینه الی چاتماسین.
دئمك اولار بوتون كند، داغ، چای، دره و سایره قدیم جغرافی آدلاری میلاد دان
۲،۳،۴ مین ایل اول دیلیمیزین قالیقلاریدیر. اونلاری خلقین دئدیگی كیمین
دقتله قیده آلیب ساخلاماق، اونلارین اؤزرینده ایشله ییب، آچچیقلاماق اَن
اؤنملی و واجب میللی وظیفه لریمیزدن بیریدیر.
آذربایجان اراضیسینده ایلك انسانلار داغلارین قوینوندان دوزرنلیك لره گلیب
بورالاردا اكین چیلیك و حیواندارلیقلا مشغول اولاراق، اوتوراق حیات تشكیل
ائتدیكده، یادلارین هجومو مقابلینده اوزلرینی مدافعه ائتمك و سئل كیمی
طبیعی حادثه لردن آماندا قالماق اوچون، داغلارا یاخین و دوزنلیكلره سپه له
نن، تپه لرده یورد سالیب یاشامیشلار. بو وضعیت آذربایجان ائللرینده
اولموشدور و بونا گؤره ائللرین داخلینده “تیز”و دیز”سؤزو اولان كند
آدلاریندا چوخ تصادف اولونور. مثلا شوط و گونئی ماحاللاریندا دیزه، دیزه
مرجان، دیزه خللی، سركندیزه و… كندلرینی گؤرستمك اولار. سؤزونون معناسی
ایسه یوكسك یئر، اوجا یئر، تپه دئمكدیر.
بو تپه لر مدافعه لره آسان اولماق اوچون، معمولاً , قالا شكلینده دیوارلی و محكم اولاردی . بوتون آذربایجان اراضیسینده بئله تپه لر اولموشدور، خصوصی ایله اورمو گولونون اطرافی، ماكو و شوط اطرافلاری، هشتری، همدان، قوم، قزوین، زنجان طرفلری بو جهتدن چوخ زنگیندیر، لاكین تاسفلر اولسون كی، چوخلاری هله تانینمامیش و اوزه چیخاریلمامیشدیبو گونه قدر آذربایجاندا تانینمیش بو تپه لردن”حسنلی (حسنلو) تپه سی، گوی تپه، یانیق تپه، شوطون خلیل اوا آشود تپه سی، كشمیش تپه، تبریز وماكونون قره تپه سی و چوخلو اوزه چیخمامیش تپه لری سایماق اولاركی هله تدقیقات اوستلرینه اولونمویوب.
هر بیر تاریخی حادثه نی اؤیرنمك اوچون نئچه قایناقی بیلمه لییك
۱- حادثه نین چاغداش اولموش انسانلارین یازدیقلاری و كتیبه لری
۲- یئر آلتی و یئر اوستوندن تاپیلان تاریخی اثرلر و سندلر
۳- تاریخ حادثه لرین چاغداش اولمایان عالیم و یا تاریخ چیلرین آپاردیقلاری
تدقیقاتلار و یازیپ ویاراتدیقلاری اثرلر، دیل، شخص و یئر آدلاری.
مشهور متخصص علی پاشا اؤز تاریخی حقوق اثرینده سومئرلرین اصلیتینه گؤره
یازیر: تقریبا ۷مین ایل بوندان اول سومئرلر بیر یاخشی و حاصلخیز تورپاقلار
آختارماخ اوچون قفقاز، آذربایجان و ایرانین شمال غرب تورپاقلاریندان
گئچمكله ، بوگونكو عراقین دجله و فرات چایلاری نین اطرافیندا اؤزلرینه وطن و
یاشاماق یئری قورموشدولار. علی پاشا یازیر: بو گونكو آنادولو ساكینلری نین
بدن شكیللری دؤرد مین ایل مدنیت مدتینده هله دگیشیلمه میشدیر.
بیر سیرا جغرافی آدلار اوزون ایللر بویو التصاقی دیل و ائللر طریقیله
بوگونكو زامانیمیزا گلیب چاتیپ، از جمله او آدلاردان ماسیس(بوگونكو آغری
داغیندان چیخان چم، كی گئچمیش انسانلار “ماسیس” دئیرمیشلر)آشود(شوط) و آراس
=آراز(البته بو آدلاری ائرمنی خلقلر، اؤزلرینه نسبت وئریرلر) و
ماكو(ماكور).
ماسیس (مه تند) و ماكو (ماكور: تند و یا دیرك داغ) دئمكدیر از جمله او
آدلاردیلار كی سومئرلر زامانیندان بو گونه گلیب چاتیپلار. حتی سومئرلردن
آیریلان آفریقا اؤلكه لرینه گئدن ابرانیلر بو گونكو زیمباوه و زامبیا
مرزینده اولان ویكتوریا شیر شیریندان چیخان چم لره ماسی دئیرلر.
بوگونكو گورجوستاندا اولان كور چایی سومئر لغتینده داغ چایی معناسی وئریر.
حتی بونا گؤره ذهتابی یازیر: سومئر دیلینده كور= داغ دئمك ایدی و اورارتو و
ماننا دیللرینده داغا “كور”و”كول”دئییلمه سی احتمالی واردیر. دئمك بو كلمه
نین حقیقی معناسی داغلار اولموشدور.
آل كلمه سیده «ال» شكلینده ایشله نیر؛ نئجه كی، آل آروادی كلمه سی بیر سیرا
لهجه لرده ال آروادی شكلینده دئییلیر. بوتون بو آدلاردا «ر» سسی «ل» سسینه
چئوریلمیشدیر كی، عادی فونئتیك بیر حادثه دیر و چاغداش تورك دیللری او
جمله دن آذری توركجه سی نین دانیشیق دیلینده گئنیش یاییلمیش بیر سس ده
ییشمه سیدیر. «ما» كلمه سی( تند، دیرك و یا خشن) معناسیندا كی «ما+كور»
كلمه لرینی بیر یئره قویاندا( تند داغ ویا دیرك داغ)معناسی وئریر. بو لغت
معناسی ماكو شهری نین فعلی جغرافی ییرینن دوز گلیر. بو سندلر ماكونون ماكور
و یا ماكول اولماغینی اثبات ائله ییر .
بیز بو سؤزو چوخلو گوجیله دییه بیلریك كی هر بیر كلمه نین معناسینی بیلمگه
اؤز اطرافینی آختارمالییق، گورك كی بیر شهر یا كندین و یا جغرافی
یئرلریمیزده نه لر اولابیلر و یا نه لر اولوپ كی بیر اؤلكه نین آدی نین
تشكیل تاپماسینا سبب اولوب.
ماكو شهرینه تقریباً ۲ كیلومتر قالان شوط (آشوت) شهری كی دئمك اولار بوگون
منطقه نین ان سیاسی و مذهبی شهرلریندن ساییلیر و قدمتی او اثرلری كی شوطون
بوگونكو خلیل آوا تپه سیندن تاپیلیپدیر میلاد دان ۱ الی ۲مین ایل اوّله،
اورارتولار زامانینا قاییدیر. اما آشوت نه معنادا و نه اوچون بو شهرین
آدینا آشوت دئیبلر؟ بیز بیلیریك كی، آنا دیلیمیزده مخرجلری بیر بیرینه
یاخین اولان فونئتیك سسلردن بیری ده «د» و «ت» سسلریدیر. بو ایكی سسین
بیری- بیرینه چئویریلمه سی هم تاریخ بویو دیلیمیزده موجود اولموش، همده
بوگون دیلیمیزین فونئتیك بحثینده معین سس قانونو كیمی اؤزونه یئر
آلماقدادیر. بو فونئتیك حادثه ان قدیم دوورلردن، دئمك اولار,بوتون تورك
دیللرینده اولموشدور. مثال (دوروك = تورك). (آلداد = آلدات). (اوخشاد =
اوخشات). (محمد = ممت). بو كلمه لرین بیریده (آشود= آشوت = شوط) كلمه سیدیر
كی آشوت و بوگونكو شوط شكلینه چئویرلیبدیر.
(آش+اود) آش كلمه سی سومئرلر و التصاقی دیللی اورارتولاردا و ماننایی لرده
«سو» معناسی وئریر كی «ش» سسی «س» چئوریلیب و عادی بیر فونئتیك دیل
بحثیدیر(آش = آس) نئجه كی آراش = آراس كلمه سینه تبدیل اولوبدور(بوگونكو
آراز) = (آراس)= آر+آس )= (بؤیوك سو)معناسی وئریر. بونو قئید ائتمك لازیم
دیر كی آراس كلمه سی آر آزا كورپو كلمه سی ایله ادغام اولونوب «اود» كلمه
سی ده همان «اود» و یا «ایسدی» معناسیندادیر كی بو اود كلمه سی
اوزون ایللر بویو بو گونه قدر دگیشیلمه میشدیر. كلمه لرین تركیبیندن (ایسی
سو و یا اود سو) معناسیندادیر، چوخ قطعی دئمك اولار كی بو كلمه اصلینده
«آشود» هئچ ارمنی كلمه سی اولا بیلمز نئجه كی شوط شهری نین نئچه یوز
متیرلیگینده ده ایسی سو چئشمه سی ایندیلرده ده واردیر كی چوخ قطعی دئمك
اولار اورارتولار بو آدی اوردان آلیپلار. ایندیلرده بو طبیعی اثر میراث
فرهنگی عنوانیندا ثبت اولونوپدور.
یازار:بهنام ثریا
http://hunmurunu2.arzublog.com/post-53520.html
http://yanlizbirqiz.blogfa.com http://azyurd.blogveb.com/


text:
دوقتور یاشار کالافات
کؤچورن: وحید نریمان
ب. اؤگئل طرفیندن کاو-چی'لارین تورهییش داستانی موناسیبتی ایله وئریلهن معلوماتلاردان یئنی اهمیتلی نتیجهلر ده آلیریق. بو تورک جمعیتی گؤیه و مقدس روحلارا داها چوخ آتدان قوربان وئریرلر، مراسیملرینده قورد اولوماسینی خاطیرلادان ماهنیلار سؤیلییردیلر. ب. اؤگئل قورد اولوماسینا بنزتدیی بو ماهنیلارین اوزون هاوا، مایا ایله علاقهلندیرمکدهدیر. بیزه گؤره ایلاهی خصوصیتیندهکی سمایا شامانلارجا یؤنهلدیلن اوزون-اوزون چیخاریلان بو سسلر، اوخونان بو پارچالار رسماً قورد اولوماسی تقلیدلریایدی. بیز اینجهلمهلریمیزله گؤردوک کی، اولاما قوردلارا مخصوص بیر سس چیخارما شکیلیدیر.


text:
تورکیه و آذربایجاندان اورتاق مانور
تورکیه و آذربایجان سلاحلی گوجلرینین ناخجیوان اؤزارک جمهوریتینده اورتاق حربی مانورا باشلادیغی بیلدیریلدی
تورکیه و آذربایجان سلاحلی گوجلری، ناخجیوان اؤزارک جمهوریتینده اورتاق حربی مانور باشلاتدی.
آذربایجان ساوونما باخانلیغیندان وئریلن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه آراسیندا ایمضالانان آنلاشما گریی، تورکیه و آذربایجان سلاحلی گوجلرینین ناخجیوان اؤزارک جمهوریتینده اورتاق حربی مانورا باشلادیغی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، مانورلا سلاحلی گوج تجروبه پایلاشیمی واسطهسیله ایکی اوردو آراسینداکی کووردیناسیونون و اورتاق عملیات یئریتمه قابیلیتینین گلیشدیریلمهسینین آماجلاندیغی قید ائدیلدی.
مانور 16 ژوئنه قدر داوام ائدهجک.


text:
جانیمیز دیلیمیزه باغلیدیر- ماحموددالغا
- توضیحات
- منتشر شده در یکشنبه, 17 خرداد 1394 15:28
پادیشاهی – ملک دینارو دیرم روشوت وئریب
فتحی– کیشور قیلماغا ائیلر موحیا لشکری
گؤسترن ساعتده دوورانی– فلک بیر اینقلاب
هم اؤزو فانی اولور، هم لشکری، هم کیشوری."نیظامی"
چوخ اؤتوردوم- دوردوم، اؤزومله راضیلشدیم،فیکیرلشدیم کی داها یازمییام،سوکوت ائلییم. اؤزومله دئدیم بو یازمالار بیر سیرا بیزیم یولداشلاری اینجیدجک. اینجه روحلارین اذیت ائلییجک. گؤزومی یومدوم، آمما اولمادی کی اولمادی.
بیزیم(تورک لرین) بیر سیرا تانیمیش دوشمان لاری واردی، بو دوشمان لار هر نه قدر ده زورلی اولسالار هئچ واخت بیزی قورخودابیلمییبلر، تورک لرین قوْچاقلیق، جسارتلیق و غیرتی تاریخدن ده یئکه دیر.بیز قورخماز میللتیک، آمما باریش سئون. بیز محاربه دالیجا چاقماریق ، قاچان دوشمانی قوماریق.تورکلر اؤز به اؤز محاربه ده اؤز قوچاقلیقلارین گؤسترلر، بیز دالدان بیچاق ووران میللت دئییلیک.
دئمه لی، تورکون طالعی کؤکدن اونون دیلینه و دیل بیرلییینه باغلیدی. بللی بودور کی تورکلرین حیات طالعلرینین محوری بونو بوتون زامانلار اولماسادا، تورکون بیر سیرا حاکیم و عالیملری گؤرموش و بیلمیش،بونو ان غدار دوشمانی روس ایمیرییاسی دا گؤرموش، تورکون دیل و بیرلییینی پوزماق اوچون هر جور سییاسی، ایدئولوژی، اینضیباطی، فیریلداقلار،تخریباتلار،قتللرتؤرتمیشدیر.ائله بو سونونجونون نتیجه لریندن بیری ده آزربایجان تورکلرینی "آذربایجانلی" اونلارین دیلینی ده "آذربایجان دیلی" آدلاندیرماق اولوب و ییرمی یوز ایلده دیلیمیزین و خالقیمیزین آدی بئش دفعه دئییشلیب. بیلمه لیک کی هر میللتین دانیشیق و یازدیقی اونون دیلی دی، بیز هئچ واخت "آذری" یازیب و دانیشمامیشق کی "آذری" ده اولاق. بو قوندارمانی حتتا ساتیلمیش تورک آداملارینادا وئرمک اولماز. تورکلرین چوخ گؤزل – گؤزل سؤزلری و لوغتلری وار نه دلیله بیزی اونلاردان ایستفاده ائتمییک ، ساتیلمیش و هویت سیز آداملار بیز مانقورد دییه بیله ریک.
بیر زامان مکار و حیله گر دوشمان چونکی بیزایله برابر جنگ و نبرده چیخابیلمه دی، و اوزون تاریخ ده و مدنیت ده بیزدن چوخ – چوخ کیچیک گؤردو باشلادی بیر سیرا مانقورد آداملار اؤز ایچمیزدن یاردسین و بوجور بیزه صدمه یئتیرسین، او سعی ائله دی کی بو صدمه نی بیزیم کؤکوموزه وورسون، او دوشمان نین هدفی بیزی اؤلدوروب و آرادان آپارماق دئییردی بیلیردی کی بیز آرادان گئدن میللت دئییلیک.
پهلوی حوکومتی روس تزار و سانکی اربابلاری توصیه سی ایله باشلادی بیزی آییرماغا، و بیزه رنگ به رنگ آد قویماغا، بیریمیزه تورک دئدی، بیریمیزه تاتی دئدی، بیریمیزه آذری دئدی، و او بو قوندارما سؤزلری ساتیلمیش اؤز ایچیمیزده یارانمیش آداملارین آغزینان چیخارتدی. بو ساتیلمیش آداملار اؤز هویت لرین ساتییب و ایسته دیلر اؤزلری اوچون آد قازان سینلار بیلمه دیرلر کی بیزیم میللت تکجه محاربه دئییر کی غیرتلی ، عاغیللی، باشا دوشهرک آدام دیلار بلکه تورک میللتی دیری باشلیقدا و شعوردادا میثالا گلن آدم دیلار. و تزلیکجه اونلارین حیله لری آشکار اولوب میللتین ایچنده روسوا اولاجاقلار.و بلله نه جک ساتیلمیش آداملار نه قدر سلاحیتسیز،و ثمرهسیز آدامدیلار.
سایین دیلداش و یولداشلار، بو سؤزلر اورک سؤزودور و هامینیز بونلاری مندن ده یاخچی بیلیرسینز. آمما سبب ندیر کی من ایسته دیم بو قوندارما و بیزه یاپیشدیریلمیش سؤزلرله بو بحثی باشلییام.
بیزلره بو گون کئچمیش گونلردن داها آرتیق آيیق، ائحتیاطلی اولمالیق لازیمدیر، بیلیرسینیز که بو زامان دونیا دا کوررئلياسیيا،موناسیبلیک علمی چوخ تکمیلله شییب و اینکشاف اولوبدور، تئلئویزیيا ، تئلئکوْممونیکاسیيا ، قزئت لر هر ثانیه هامی نین الینه چاتا بیلیر. هر یئرده بیر قوندارما سؤز گؤردوک اوننان کرگ واز کچمییک، چونکی مومکوندیر بو سؤزون دالیجا آیری سییاستلر اولسون، بو سؤزلرین یانلیش اولماغینان باخمییاق مومکوندیردوشمانین هدفی پوزوجولوق و داغیلما فعالیتی، اوچون اولموش اولسون. بو سؤز اولابیلر کی بعضی تانینمیش آداملارین آغزیندا دئیلسین، و اونلارین دیلیندن ائشیدیلسین. باخین کسروی مگر تانینمیش دئییردی. نه بلا بیزیم باشیمیزا گتیردی.
دلیل ندی کی بیر دفعه گؤروسن جواد طباطبائی کیمی آدام دورور تورکلرین باره سینده وئرگی وئریر، و بیزلری تحقیر ائدیر، بو آدام مانقوردی، تورک دور، آمما ساتیلمیش دیر، دوشمان بوجور آداملاری دیکلدیر تا سؤزلری مثلن کسرلی اولسون، ایستییردئسین کی بودا سیزدن دیر.
بیر نئچه گون بوندا اؤنجه بیزیم تانینمیش تئلئویزیوندا "گوناز" ((اوجاق)) پروقیرامیندا تانینمیش آدام بیزیم بؤتوولیک مبارزه نی ، بیزیم کئچمیش مبارزلری تاسفله اؤز سؤزلری ایله لکه لتدی. ایندی ده باشلییب اؤزنن بیر سیرا قوندارما سؤزلر ایختیراع ائله سین و مثلن اونلاری"پان تورک"ین قاباغیندا قرار وئرسین آمما بو سؤزلرین آرخیندا گؤرونو کسروی، و محمود افشارین فرضیه لری یاتییبدیر. بو سؤزلری اونون آغزینان قویوبلار، یوخسا بیر تورک دن بوجور سؤزلرین گلمه سی آییب دیر.
منیم آرکاداشلاریم بونلارا دیقت ائتمک لازیمدیر و بو جور آداملارین جاوابین وئرمک واجیب، اولماز کی چون بو آداملار ایکی دنه تورکی دیلینده شعر یازیبلار آغزلارینا هر نه گلدی دئسینلر، دوشمانین تریبونو اولسونلار بیزم جیلده، و بیز آیین شایین گون گئچیردک. مگر کسروی تاریخ هیجده ساله آزربایجان نی یازمادی؟، مگر کسروی تاریخ مشروطه نی یازمادی؟، بو کی اوننان یازارچی دئییر.هئش کیمین حقی یوخودور او شئی لر و سؤزلر کی بیزیم میللتی تحقیر ائلییر اونلاری تیکرار ائله سین و آغزینا گتیرسین، بو آدام تزه لیکده موخترع اؤلوب تزه سؤزلر یارادیر و گوناز تریبونونونان تاسفله یاییر. من او مانقوردین سؤزلرین اؤز میللتیمین ائحترامینیه گؤره بوردا گتیرمک ایسته میرم ، بوسؤزلر بیزیم میللتین اورگین قالخیدیر.
تورکون طالعی کؤکدن اونون دیلینه و دیل بیرلییینه باغلیدیر. آمما هر کیمسه هر لیباسدا اولسا بیزیم دیلیمیزی و بیرلیگیمیزی ایسده سه خطره سالا لازیمدیر اونو میللتیمیزه تانیتدیریب و حاکم وظیفهسینی اونون باره سینده میللتین ائله وئرک. بو سیرا آدملار فیکر ائله مه سین کی چون باکیدا،تورکیه ده، آمریکادا روزیگار کئچیردیر حق وارلاریدیر هر سؤزی دانیشسینلار، و اؤزلرینی میللت دن چوخ بیلن بیلسینلر، بیزیم میللت قاتیقدان توک چیخادان میللتدیر.بونلارین هدفی "تورک"ین قاباغیندا "پان ..." قویماقدان ندیر؟ بو سؤزی نه اوچون ، بیرساعاتلیق پروقیرامدا یوز دفعه تیکرار ائدیرسن؟مگر بیلمیرسن کی بوسؤز و بونو یارادان آداملار بیزیم میللته چوخدایر اؤلوبلر. و بو میللت هر واخت اونلارین آدی کلنده لعن و نفرین ائله اونلاردا یاد ائلییرلر. سن کیم سن کی اؤزونی میللتدن باشقا بیلیرسن، میللته نصیحت ائدیرسن؟ و ایستدیرسن تورکلره تزه قوندارما یاراداسان.
پهلوی حوکومتی،تزار حیله سین ایشه آپاریب بیزی یالان یئره "آذری" آدلادی، و بو سؤز چونکی اؤز ایچیمیزدن چیخدی بیزی تورک دونیاسیندان پارچالادی، بو آیریلیغی آرادان آپارماق اوچون بیزیم چوخ جاوانلاریمیز موکافات گؤردولر ، جان لارین الدن وئردیلر، حبس خانالارا دوشدولر، چوخلی شدتلی شکنجه لر چکدیلر، چوخلاری جان وئره - وئره اوجا سسه ایله باغیردیلار" هارای هارای من تورکم" ایندی بونون دلیلی ندیر کی سن یئردن قالخیب بو یانلیش سؤزون دالینان و یا قاباقینا بیر قویروق باغلییب تزه دن ایشه آپاریلسان.؟ اؤزوندا بوجور فیکر ائلیرسن کی بو قوندارمانی ساتیلمیش آداملارا دئییرسن و بیلمیرسن کی دوشمانین هدفی اؤنجه لیک بودور. بو سؤزو سالیب سنین آغزینان سندن ایکیمجی کسروی یارداسین، من سنه توصیه ائدیرم گئج اولمامیش یوخودان قالخ، راضی اولما تورک میللتی نین گؤزوندن کسروی یا جواد طباطبائی کیمی دوشه سن. عاقل آدام اودور کی سؤز آغزینان چیخمامیش اونون گله جکینه فیکر ائله سین.


text:
ایدمان
آوروپا فوتبال فدراسیونلاری بیرلیگی شامپیونلار لیگی فینالینده اینگیلتره اکیبی لیورپولو 3-1 مغلوب ائدهرک خوشبخت سونا چاتان ایسپانیانین رئال مادرید تیمی، کوپاسینی اویون سونراسی تشکیل اولونان مراسیمله آلدی
رئال مادرید، اوست اوسته ۳ دفعه شامپیون اولان ایلک تیم اولاراق تاریخه دوشمک ایستییر
آتاتورک المپیک ایستادیومو، بو بؤیوک اورگانیزاسیونا ایکینجی دفعه ائو صاحبلیگی ائتمه حاقینی قازاندی
۲۸ ایل سونرا ایلک دفعه دونیا کاپینا قاتیلاجاق مصرده اولدوز فوتبالچی صلاحا اولان سئوگی گون گئچدیکجه آرتیر
صربیستانین بلگراد شهرینده کئچیریلن فینال اویونوندا "فنرباخچا" ایله "رئال مادرید" قارشیلاشیب.
گالاتاسارای، گومیسین قولو اویونو 1-0 قازاندی و 75 امتیازلا لیگی ذیروهده بیتیردی
تجروبهلی قاپیچی، جمعه ارتهسی گونو وئرونا اویونوندا سون دفعه یوونتوس قالاسینی قورویاجاق
نفوذونا گؤره قاره نین ایکینجی درجهلی کلوب موسابیقه لرینین فینال گؤروشو فرانسانین لیون شهرینده باش توتوب.
مارادونا، سون اولاراق بیرلشمیش عرب امیرلیکلری تیمی الفجیرهدن آیریلمیشدی
شیرکتلر، بؤیوک بازار اولان دونیا کاپینی پولا چئویرمک اوچون ماراقلی یوللارا ال آتیر


text:
به مناسبت درگذشت عاصم اردبیلی
یۆز گرم اَت اولا گر بئش باشا احسان کاسیبا!
بیر ائلین روزوسو هاردان دولار آشقال قابیـنا،
پای بؤلن اولسا اگر بیر گئجه مهمان کاسیبا.
ملّتین کیم بئـجرهر روزیسینی قـان تریلن،
قانماماق مۆشـکۆلۆنۆ ائتسهلر آسـان کاسیبا.
نـاز پروردهیـه هاردان دۆزهلـر بسـتر گــرم،
دگمهسه شاخدا بوران شاللاغی عریان کاسیبا.
یارانیب رأی وئره، جنگ ائیلهیه، قان بذل ائلهیه،
نییه؟ چۆن باغلانیب حئیثیت ایران کاسیبا.
یَلِ دؤورانیدی هر یئرده کی جان قورخوسو وار،
بوردا یوخ عیبی دئسۆن رستم دؤوران کاسیبا.
کسب امنیّت اولاندان سورا هاردان یاراشار،
راحت و لذّت جان، جوجهی بریان کاسیبا؟
بیچیلیب قدّینه الحق کی شهامت لباسی،
ائله اوخشاردی یقین بوذر و سلمان کاسیبا.
خلق اولوب جبههده دۆشمن قاباغین سدّ ائلهیه،
تا کی مین رشک آپارا سئیل خروشان کاسیبا.
سرسرایلار یازیلیب شهرده دارا آدینا،
مرزلرده قازیلیب سنگر ایمان کاسیبا.
بورجو واردور وطنیمدن کَسهَ بیگانه الین،
بونا خاطر وئریلیب چنگایله دندان کاسیبا.
گؤز وئریلمیش باخا حسرتله گزیب کئف چکنه،
دیل وئریلمیش اولا تا بَهبَه هه امکان کاسیبا!
ال وئریلمیش داشی داش اۆسته قویوب قصر تیکه،
باش وئریلمیش وورا داش، صاحب فرمان کاسیبا!
پول چاتیب وارلییا سربازلیق الیندن قوتارا،
چۆنکی شایستهدی شولای نگهبان کاسیبا!
نه قَدهر علم طبابت چاپا سرعتله آتین،
یوخ قولونجان کیمی بیر سانجییا درمان کاسیبا.
نه قَدهر سئیر سماوات ائلهیه علم نجوم،
گؤیده حاشا تاپا بیر کؤوکب رخشان کاسیبا.
کئف سنۆن وارلی داداش، ایشلهمه یات، لذّته بات،
لۆطف ائت آنجاق بو قَدهر سؤیلهمه قان! قان! کاسیبا.
قوسدوراندور سنهده امدیگینی دؤورِ زمان،
قورخ او گۆندن کی چاتا نؤوبت طغیان کاسیبا.
چوخ بلی قوربانا آللانما دئدیردهر سنه ده،
اسسه بیر باد مخالف، «بلی قوربان» کاسیبا.
گنج قارون اولا، اولماز سنه بیر وعده چؤرهک ،
باغلانیب قانسون اگر دنله، دهگیرمان کاسیبا.
بوشلوسان گر او قابار اللره عؤمرون اوزونو
روزوسون تنگه سالیب جورلاما بؤحران کاسیبا.
کیسهوون آغزی یاریم اولسادا بوز آغزین، اوتان!
اذن وئر یاتماغا قالسین پارا یورقان کاسیبا.
زلی تک سورما قانین آلما بدندن تاوانین،
سن کی سالدیرمالیسان قصرووه ائیوان کاسیبا.
یئر سنۆن، گؤیده سنۆن، نعمت الواندا سنۆن،
بیر اوچوق داخمانی گل ائیلهمه زندان کاسیبا.
گۆل سنۆن، یازدا سنۆن، روضهی رضواندا سنۆن،
اولما شئیطان، قالا تا بوغداجا ایمان کاسیبا.
واهمهم واردی بو ایمانیدا شئیطان آپارا،
نه قَدهر اۆلگۆدۆ سن مثلی مسلمان، کاسیبا.
تکجه بیر وعدهیه عاصم گلیر آنجاق گۆمانیم،
نه عینایت ائده تا صاحب دؤوران کاسیبا
نیسگیللی گۆلۆشلر/ 16 / آبان 1380
غزللر
گۆل گۆلستانی ترک ائلهییب خـار و خس قالیب،
قـارتال کۆسۆبدۆ مـاوی سمـادان، مگس قالیب!
سئومک، سئویلمهگین سـونا چـاتمیش فسانهسی،
لیلا بـاشینـدا عشقـدن آنجـاق هـوس قـالیـب.
قوشلار کؤچۆب، یاشیل مئشهلردن قاطار- قاطار،
حسرت بیتیب گؤزۆمده، قـولاغیمدا سس قالیب.
سـۆنبـۆل ســاچیـن نسیـم دلآرا داراخـلامیـر،
بۆلبـول سـوسوب، قناری اؤلوبدۆر، قفس قالیب.
شـاللاق چکیبـدی شـاخـدا یاناقـلار شافاقلانیر،
ظنّـون بـو اولمـاسیـن کی اۆمیـد قَبَس قالیب.
یـاز کـاروانین قیشین قـوشـونـو قهریلن قوووب،
باغلاردا بـاغبـان یوخا چیخمیش، عسس قالیب.
قیشقیـرتیـلار قـولاخـلارا کـار کسمـهییر داهـا،
لال ـ کار قالیب بو اؤلکهده، گیرم کی کس قالیب.
ائلـدن دنیز- دنیز یئتیشیـب قـوصصه عاصمـه،
منـدنده بیـر شمـارهیه دۆشمۆش نفس قـالیب.
اردبیل 7/10/1384
* * *
جـوور جـانانه دؤزن کیمسه، وفاسیندا گؤرر،
آجـی درمـانی ایچـن، شهد شفاسیندا گؤرر.
او کی عاجزدی اۆرهک دردینی اظهار ائلهیه،
بُغضـی فریـاده دؤنن چـاغدا، دواسیندا گؤرر.
سـالمـاسـا بۆلبۆلۆ دیلـدن ستـم بـاد خـزان،
بیر تـالانمیش چمنین یـازدا صفاسیندا گؤرر.
اویما اغـوا ائلهین ظـاهـر دۆنیـایـه کـؤنۆل،
آلـدانـان عشـوهلـی دۆنیـایا اداسیندا گؤرر.
هر قدهر قۆدرته امکان تؤرهدیب چـرخ دنی،
او قَـوی شؤوکتیـن آخـرده فنـاسیندا گؤرر.
حشمت و جـاهی سۆلئیمانـه وئرندۆر زامان،
دؤندهریـب تختینـی تـابـوتـا، عزاسیندا گؤرر.
بـاخمـا گؤرکملی خط و خالینا هرزه فلگین،
آلدانیب کیم او خط و خـالا خطاسیندا گؤرر.
نه وئـریب بیزلره دۆنیا، بیـره مین آلمالیدیر،
کؤهنـه تـاجیردی، خریـدار ربـاسیندا گؤرر.
عاصمـا بـاغلاما بئل بیـر بئله دۆنیایا، یقین،
کیـم یئییبـدیر بـالیـن البتّـه بلاسیندا گؤرر.
یارالی دورنا/ 19 / گئجه یاریسی تهران یولوندا 14/6/1376
* * *
مقدّردیر نه قـدری زۆلفۆنه ای جان پریشانلیق،
بو مسکین عاشقی هاردان تاپار دۆنیادا سامانلیق.
سنۆن هر تـار مویون حلّ ائدهندیر مین معمّانی،
جمالیـن نورو سـاچسا ظۆلمتی ائیلر چراغانلیق.
سنۆن مهـرین اۆرهکلـر آینـاسینـدان محـو ائدهر قهری،
نگـاهیـن بـذل ائدهر بـیجـانه جان، درویشه سلطانلیق.
لب آچسان گۆلـلهنر گۆلشن، سؤز آچسین بارلانار باغلار،
اشـارهون منشـأ خئیـراتدیــر حـؤکمــون فـراوانلیـق.
وجـودون سـایـهسینـده خستهلیـکلر تـرک ائدهر جانی،
شعـورون آیـه- آیـه نشـر ائدهر دۆنیـایــا انسـانلیــق.
جهــــان رشک جنــانه بنـزهیـر فیـض حضۆرۆنـدن،
اوزانسـا غئیبتـۆن مـولا، دۆشـر تنگـه مـۆسلمـانلیــق.
ووراردیــم طعنــهلـر منــده بیــابـان گـرد مجنـونـه،
دئمـه عشـق ائیلهیـرمیش عـاشقـی بیر گۆن بیابانلیق.
دئیردیم حقّ چـاتـار حقداره بیر گۆن، آنلادیم سن سیز،
تــرازوی عــدالــت گــؤرمئیــور دۆنیــاده میـزانلیـق.
اؤزۆن گــل! اؤز الینلـه ظۆلمتیـن متنینده اولــدوز اَک،
قـارانلیغـدان جـانیخمـیش ائللـره گؤستـر درخشـانلیـق.
سـن ایلـن گنـجلـر ویــرانهلـردن بـاش چیخارتمازلار،
سـن ایلـن مـار ائـدهنمـز مـور مۆلکـۆنـده سلیمانلیـق.
سـن اولسان حاجـیلار دشت مناده ذبح ائدهر نفسی،
سن اولسـان مینلر اسماعیـل اولماز نفسه قوربانلیق.
سن ایلن عاصمین درمان تاپار گیزلین اولان دردی،
سن ایلن سۆلطـه تاپمـاز بیـر زامـان دانایا نادانلیق.
یارالی دورنا/ 17 / اردبیل 17/5/1376
ترجیع بند
- 1-
- دۆننکی طرح
خلقتده منیم وار امتیازیم،
خالیقله یاخین قرابتیم وار.
تا مال داوارا زیانی یوخدور،
حقّ درگهینه عبادتیم وار.
بیر بندهی مۆخلص خدایام،
اخلاصده چوخ اصالتیم وار.
استاد زمانام اقتصاد دا،
یئرسیز دگول استطاعتیم وار.
مفلسلر ایلن قاریشمارام من،
اربابه ولی ارادتیم وار.
محشر قوپا بیر تۆکۆم دبرمز،
عالم باتا استقامتیم وار.
شیریندی منه زمانه بالدان،
ملّت هامی باغری قاندی نئیلیم؟
غم لشکرینین الینده ائللر،
تاراجا گئدیب تالاندی نئیلیم؟
- 2 -
قوربانون اولوم آماندی ساقی،
لبریز ائله بادهدن ایاغی.
نئیلیم قارایئل اسیب سؤنۆبدۆر،
حمّال ذکینین یانان چراغی.
یا گۆل صنمی بوران ووراندان،
گۆل یارپاغی تک اسیر دوداغی.
زرتئللی گلینلرین باشیندا،
گیرم گؤرۆنۆر قارا دوواغی.
مفتون جمال یار اولاندان،
وار شُکری کی گؤرمۆرم اوزاغی.
باشیم اوجالار جهاندا داغ تک،
ائتسون منی بیر اؤپۆش قوناغی.
گیزلندی گۆنش بولودلار آلتدا،
آیدین سحریم یوباندی نئیلیم؟
غم لشکرینین الینده ائللر،
تاراجا گئدیب تالاندی نئیلیم؟
- 3 -
ساقی منه باده وئر دمادم،
جرأت تاپاراق گلیم بیانه.
بزم اهلی منم، نه مرد رزمم،
من گۆلمگه گلمیشم جاهانه.
دۆنیا هامییا جهنم اولسا،
اولسون، منه بنزهییر جنانه.
تقدیر ایله جنگه چیخماق اولماز،
قسمت بودو قانلیدیر زمانه.
بۆلبۆل یارانیب قفسده اولسون،
چۆن بوللودو اوردا آب و دانه.
بوش سؤزلری بوشلاسین باشیندان،
ارباب سنه یوللار عئیدیانه.
سن بزمده شمعتک ایشیق ساچ،
پروانه شراره یاندی نئیلیم؟
غم لشکرینین الینده ائللر،
تاراجا گئدیب تالاندی نئیلیم؟
- 4 -
ساقی منی بادهدن اونوتما،
وورغوندو اۆرهک او مه جماله.
علّت نهدی یاسلیلار سیاقی،
قوربان سنه، گئتمیسن خیاله.
ائللر داشین آت، آماندی باشدان،
غم سالدی او آی اۆزۆنده هاله.
قوی گؤزلریم اۆسته گۆل آیاغون،
قویما دۆشه دؤوردن پیاله.
بئش گۆن بو جاهاندا خوش کئچیرتمک،
اولموش منه چرخدن حواله.
گل فۆرصتی سنده فووته وئرمه،
ملّت باشی گرمدیر جداله.
دان اولدوزو تک چیخیب باتانلار،
مئیداندا خسته جاندی نئیلیم؟
غم لشکرینین الینده ائللر،
تاراجا گئدیب تالاندی نئیلیم؟
- 5 -
ساقی توت الونده جام باده،
بی باده عؤمۆر گئدهندی باده.
قصدیم بودو قسمت اولسا بیرده،
مئیدن پر آلیب اوچام سماده.
مقصد اوزاق اولسا، یول قارانلیق،
مقصوده چاتانماییر پیاده.
ارباب آیاغا دوران زاماندا،
رعیّت ال آیاق چالار هواده.
بو سدّ عظیمی ییخماق اولماز،
داشداندا اگر کئچه اراده.
مین یارپاغادا بؤرۆنسه دولما،
اول کۆفتهدی گیزلهنیب قباده.
نامۆمکنی مۆمکن ائتمک اولماز،
قوربان گؤزووه چوخ اولما ساده.
آنجاق کی جاهاندا بد کئچیرتمه،
گیرم کی یامان زاماندی نئیلیم؟
غم لشکرینین الینده ائللر،
تاراجا گئدیب تالاندی نئیلیم؟
- 6 -
ساقی اؤزۆوۆ اوتوزما درده،
گل غملرایلن چیخاق نبرده.
سولطان و گدا برابر اولسا،
فرق اولمورو زیریلن زبرده.
سلطان اؤزۆ سایهی خدادیر،
بیر سؤزدۆ کی دئیله وار خبرده.
بختین قاراسین یوماق آغارتماز،
ازلده یاراندی برده، برده.
بو سرّ مگونی بیل دانیشما،
فاش اولسا باشون اولار خطرده.
آت دینووی، توت الۆنده دینار،
رستم گۆجۆ واردی سیم و زرده.
نامرده قاریش زمانه ساقی،
قسمت ائلهییبدی دردی مرده.
آنجاق منی بادهدن اونوتما،
اربابه کاسیب چیباندی نئیلیم؟
غم لشکرینین الینده ائللر،
تاراجا گئدیب تالاندی نئیلیم؟
نیسگیللی گۆلۆشلر/36 / خرداد 71
سلام خوبي؟ چند روز پيش يکي از دوستام سايت زير رو بهم معرفي کرد که باهاش تبادل لينک کنم من فکر کردم تاثيري نداره ، ولي بعد از اين که وبلاگم رو توي اين سايت و سايت هاي شبيهش لينک کردم هر روز بازديد وبلاگم زياد ميشه. خواستم اين سايت ها رو به تو هم معرفي کنم . حتما تبادل لينک کن چون لذت وبلاگ نويسي تو آمار بالاست.
ممنون از اینکه به این طریق یادی کردین از استاد عاصم یادش گرامی


text:
حیاتین ایلك و سون آنلامی سئوگیدیر
رعنا خانیم زارع ایله بیر چایلیق صؤحبت
رعنا زارع: حیاتین ایلك و سون آنلامی سئوگیدیر
دانیشیق آپاران: حسین واحدی
1367بایرام درگیسی- –جی گونش ایلینین آبان [قیروو] آییندا، قارلی بیرگونده، قوجامان تبریزده دونیایا گؤز آچدی. عائلهنین 5جی اوشاغی اولوب, سسسیز بیر اوشاقلیق عالمینده بویا-باشا چاتماغا آددیم آتدی. اؤزو دئییر:
" اوشاق اولا بیلمهدیم چوخ. اؤزومدن بیر تصویر یادیمدا قالسا اوشاقلیقدان، اودا كیپریك چالمادان باخماق، سوسماق اولدو".
شعری، یاشاییشی عشق ایله برابر بیلهن شاعر، گؤزل بیر دوشونجهلر ایله شعرلرینی دیلیمیزه اتحاف ائدیر. بیر چایلیق صؤحبتیمیز اولوب عزیز شاعرهمیز رعنا خانیم زارع ایله بویورون اوخویون.
1. شعره نئجه باشلادینیز؟
دئمك اولار شعر منی باشلاتدی و بیر زامان گؤردوم یازیرام. پیس یاخشی یادیمدا دئییل، یازماغیم یادیما گلیر آنجاق. سونرا منی شعر بؤیودوب اولوب ایندی.
2. هانسی شاعیرلر، مکتبلر سیزده تاثیر قویوب؟
ذاتاً، فیكریمجه هر تورك یازار یا شاعیرین یولو اؤنجه شهریاردان كئچیب. هر شعری اوخویارام، آنجاق واسواسیم وار شعیر سئومكده. محمدرضا لوایی منجه تام منیم شعر آنلامیمین یاخشی اؤرنهیی دی. سهراب، نیما و اخوان، بونلار بئینیمی بسلهین شاعیرلر اولوبلار ایللرجه. ایندیسه اورهك اوخشایان هر شاعری سئویرم.
3. شعرده نهیین دالیسیجاسینیز؟
شعرده تام الله لمس ائده بیلن قونولار، اؤرنهیین یوخسوللوق، زوراكی باش اهیمك، دینمهمك، بشرین روح آزادلیغی كیمی قونولار منی ماراقلاندیریر و چالیشیرام شعرلریم هامینین گؤروب و لمس ائده بیلدییی فضالاری یارادیب سونام.
4. سیزجه شعر، شاعری یاشادیر یوخسا شاعر، شعری؟
البته كی شعردیر شاعیری یاشادان، اینسانلیغا یاخینلادان و اونو دورولاندیران!
5. سیزین شعرلرینیزده کیملیک موضوعلاری داها چوخ گؤزه دهییر، بودا سیزین سئویملی اولدوغونوزدا تاثیر قویور بونو نئجه دهیرلندیریرسینیز؟
هرنه چكیریك كیملیكدن دی.بیلمیرم یقین بو درد تام بیزیم دردیمیزدیر. اینسان جالیب بیر وارلیقدیر. دردین ائشیتدیكجه اورهیی دورولار سانكی!
6. شعر احوال روحیهسی ایله یاشاماق عادی یاشاییشینیزدا نئجه گؤرونور؟ یاخینلارینیزین عکسالعملی نئجهدیر؟
شعرله یاشاماق بیراز چتیندی. شاعرلیك اینسانی الینده فیرفیرا كیمی اوینادیر! و گاهدان سئویملی، گاهدان دا سئویمسیز اینسانا چئویریر منی. تئز اوزولوب تئز اؤز تكلیییمه سیغیشارام، بودا چوخراق چئورمدهكی لری سینسیدر. البته توفاندان سونرا گهلن مهریبانچیلیغیم یاخشی دردیمه دهییر ، منی باغیشلاماقدان باشقا یوللاری یوخ!
7. شعرلرینیزین ایلک ائشیدهنی کیم اولور؟ خوشلاماسا همن شعری یاییرسینیز یوخسا سیلیب پوزورسونوز؟
شعرلریمی دوغال اولاراق حیات یولداشیم ائشیدر، سئومهسه قاشین آتار گؤیه، همن منده سیلیب آتارام. سئوسه باشین توغلایار بیلهرم سئودی و ا و شعر منله قالار.
8. ادبی چالیشمالارینیزدان بویورون.
91جی ایلده "بیر كامیون قورخو" آدلی كیتابیم ایشیق اوزو گؤردو. چوخراق درگیلرده میثال آفتاب آذربایجانین نئچه ساییسیندا، اولدوز درگیسی، باكینین قزئتهسینده، اورمونون آغری قزئتینده چاپ اولموش شعرلریم واردیر و بیر ایكی دانیشیق و احوالات اولوب.
9. منه ائله گلیر شعرسیز رعنا خانیمی تصور ائتمک اولماز؟ بونا گؤره فیکیرینیز نهدیر؟
شعیرسیز بیر رعنا... یوخ، اولاماز، اولماییب بیلیرمده اولاماز. دئدیم قاباقجا شعیردیر رعنانی رعنا ائدن، یاشادان.
10. گلهجک ایشلرینیزدن بیرآز آچیقلایین؟
ایكینجی كیتابیم مجوز یولوندادی. اومودوم وار یاخین زاماندا اوخوجولارین الینه چاتا. سئویلدیكجه یازماغا دوام ائدهجهیم سئویلمهسه تامام، عناد ائتمهم.
11. بو سؤزلری آچیقلایین:
رعنا زارع؟
سئوگی دولو...
آذربایجان؟
اؤلومسوز...
قوجامان تبریز؟
تبریز ... تبریز ... سؤزجوکلر آزدی...
اورمو گؤلو؟
گؤز یاشی...
آنا ایله آتا؟
نیسگیل...
آنا دیلی؟
اورهک آغریسی
شهریار؟
دوشونجه...
موسیقی؟
روحون لای-لایی
20. سون سؤزونوز؟
حیاتین ایلك و سون آنلامی، سئوگیدیر. هرنهیه آد وئرن، معنالاندیران، سئوگیدیر. سئوگیلریمیزدن گؤز اولماساق، اوچوب گئدر قاییدماز یوللارا. اورمو گؤلو كیمی... ساغ اولون مینتدارام بوتون اوخوجولاریما.
قایناق:
بایرام درگیسی، 51جی سایی – زنجان – 1393 قیش


text:
آباکان چایی
آباکان چایی (اینگیلیسجه: Abakan River، (فارسجا:رود آباکان)، (آلمانجا:Abakan (Fluss))، (ایتالیاجا:Abakan (rivière))، (عربجه:نهر آباكان)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Abakan Nehri)، (روسجا:AбakaH (peka))) روسیه اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۵۱۴ کیلومتر دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آباکان چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Abakan River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
یهودیلر
یهودیلیک (عربجه:الیهودی) (اینگیلیس دیلی:Jews یا دا Jewesh)(عبرانیجه:: יְהוּדִים یهودیم-ایسرائیلده جیهودیم) بیر اینانیش و بیر میلت آدی اورتا دوغو یئرینده تاپیلدیلار. باشقا آدلاری موسوی، کلیمی و عبرانی دیر. ابراهیمی دینلردن بیریدیر.
عبرانیلر یا بنی ایسرائیل بو اینانیشی دونیادا یایدیلار. کیتابلاری اسکی عهد یا تورات آدلانیر. بو اینانیش نئچه مذهبه صاحبدیر: اورتودوکس یهودیلر ، کابالا، کلیمی، آشوری و...
موسی پئیغمبر بو اینانیشین بیناسینی قویموشدور و بو اینانیش ابراهیمی دینلردن دیر. عبرانیلر یا بنی ایسرائیل، ایسرائیل یا همان یعقوب نسلی و اوغوللاری دیرلار. یعقوبون لقبی و آدی ایسرائیل اولاراق یازیلیب و اونون ائل-طایفاسی بنی ایسرائیل (ایسرائیل اوغوللاری) آدلانیر.
موسی تانری امری ایله بنی ایسرائیلی میصردن فیلیسطین یا همان کنعان اؤلکهسینه کؤچدوردو. اونلار بو اؤلکهده یاشاییردیلار و بیر چوخ شاهلاری اولموشدور. باشقا میلتلر بو اؤلکهنی ایشغال ائتدیکده عبرانیلرین چوخو باشقا یئرلره کؤچدولر.
قایناق
گؤرونتولر
-
-
-
-
Yemenite Elder Blowing Shofat, February 1, 1949.jpg
-
-
-
-
-
-
-


text:
«قولام دایی»نین ماجرالاری (۹)
نریمان ناظیم
(قولام دایینین تصادیف ائلهمهسی)
قولام دایی هر نه قدهر کی فهی زندایینین ساغلیغیندا ایپه – میریغا یاتماز، قایدا- قرارا سیغمازایدی. دیلشاد خانیمیآلاندان سونرا گوندن گونه موم کیمییوموشانیب، یای کیمیاییلیر. یاواش- یاواش گئجه ائشیگه چیخمالارین؛ میخانایا، قفهخانایا گئتمهلرین ترگیدیر. سحردن آخشاما ائودهدی: باغچا سوواریر، دویو دوشورور، سبزی آریدیر. دیلشاد خانیما دا کی، ماشالله، نرد اؤریهدیب اللری بوشا چیخجاق در حال داشلاری دوزوب اویونا باشلاییرلار. البته قولام دایی داریخاندان داریخانا خانیمیآلیر یانینا چیخیر سفره؛ بو گون انزلیدی صاباح سرعین؛ بیری گون اورمو گولو، او بیریسی گون ائیوهره سویو…
گونلر بیر_ بیرینین آردینجا گلیر کئچیر. هر شئی اوز قایداسیندادی. ایرج درسین قورتاریب آلمانا کؤچوب. تورج ده بو گون صاباحدی دیپلومون آلا، پرواز اولا، ائوی داها دا سایخاشلادا.
اینقلاب گونلرینده قولام دایی مطلق ائشیگه چیخمیر. هئش کیمه قوشولمور. دئینده ده دئییر: «کیشی، قوی بوغوشسونلار! گؤرهجکسن، خیاواندا باغیرانلارا آخیردا بیر ییرتیق بوغاز قالاجاق. بویور مملکت بئصاحاب دی داا. آمما یوخ، دوزدو قاپ – باجا شولوخدی، او ایکی هفتهدن بیر پاشا قفهسینه گئدهر، شوفیری حمیش ایله ماشینین گلیرینین حسابین چورودر. گلیرین تومنه سکگیز قیرانین آلیب، ائوه قاییدیش یولوندا اؤز- اؤزونه میزیلدار: «بو گهده ده دئیهسن قویروغ چیخارداجاغهاا؛ پهلوی رژیمیله منی دهییشیک سالیب؛ دای دئمیر کی او تومانچاغ گزنده، او فرمانین دالیندا من اوتورموشدوم. بویون تومنه اوش قیران ایستر، لابود صاباح کی گون دئیهجک ماشینی چئویر آدیما!
اینقلابدان سونرا بیر یاندان حمیشین دیلینین اوزانماسی، او بیری یاننان دا دیلشاد خانیمین سوساییب، حؤکمن «ولوونو سات بیر دوز– تؤرهلی ماشین آل قوی آیاغیوین آلتینا» دئمهسی، قولام دایینی وادار ائلیر ولوونو ساتسین. او بیر تازا پیکان آلیر، پولون قالمیشینی دا قویور پساندازا کی آیدان – آیا بهرهسین آلا، یئیه. دیلشاد خانیمیراضی سالماق مقصدیله دفترچهدن پول گؤتورمهنی ایکی ایمضایا باغلاییر. بیر اؤز ایمضاسی، بیر ده دیلشاد خانیمینکی.
اینقلابین اؤتگون نفهسی قولام دایینی دا دهییشیر. او اوولجه امام ریضانین قوللوغونا یئتیشیر؛ عاراغین، قومارین داشین بیلمرره آتیر. سونرا دیلشاد خانیملا برابر یازیلیر مکه نؤبهسینه. ایکی ایلدن سونرا کعبهیه موشررف اولور. البتده اوراسینا توخونموروق کی رحمتلیک قولام داییهامیسی بیر آی مککهده اولوب اولماسینا باخمییاراق عؤمورونون سونونادک او بیر آیدا باشینا گلن حادیثهلردن و خاطیرهلردن دانیشاردی، هر دفعه ده اونلاری بیر جور تعریفلردی. دئینده ده «حاجی قولام بس سن بونو باشقا جوره دئیهردین آخی!» فیلفور جاواب وئرردی کی، «آی بابا بوشلا سن ده! اینساندی دا قوجالیر. بیلیرسن کی قوجالاندا آدامین ذهنی زووگش اولور، هئش زاد یادیندا قالمیر، چوخ دا دیبینه گئتمه!» هر حال؛ قولام دایی مکهدن قاییداننان سونرا تازا ماشینین اوجوباتینا بیرجه گون ائوده دایانمیر؛ بو یول آمما خط سئیرین دهییشیب؛ انزلی – سرعینی بوراخیب، چوخلو مشهد – قوم خطینده ایشلهییر. اؤزو دئمیشکن گزمهیی گزمک، ثاوابی دا ایضافه.»
محاریبهنین باشلانیب داوام ائتمهسی قولام دایینین یاشایشیندا ائله بیر تاثیر قویمامیشدی، آنجاق بیرجه حادیثه اونون احوالاتین پوزور. البتده قولام دایی اونو دا اؤزونه مخصوص شیوهیله باشیندان سووور: دیلشاد خانیمین ایکینجی اوغلو تورج جنگین اوچونجو ایلی سربازلیغا گئتمهلی اولور. او بیر موددت بوروخ وئریر، اؤزون معرفی ائلهمیر. آنجاق آخیردا گیره دوشور، قولاقلانیب یوللانیر خطه. نئچه آیدان سونرا مرخصییه گلدیکده اوغلان ایکی آیاغین سوخور بیر باشماغا کی جبههیه قاییتماق ایستهمیرم کی ایستهمیرم. باشلاییرلار اوغلانی دانلاییب دانساماغا کی بابام ددهن یاخشی، ننهن یاخشی، بو اولان ایش دئییل؛ آدامین دریسینه سامان تپرلر؛ گهده باخمیر کی باخمیر. نهایت ایرجین مصلحت – مشورتایله بئله بیر قرارا گلیرلرکی بیر قاچاقچی تاپالار، گلن یول مرخصییه گلنده، اوغلانی گؤتوره آپارا تورکیه سرحددیندن سوووشدورا؛ ایرج ده او تایدان گله اونو اوردان گؤتوره آپارا آلمانا.
قرار قویولدوغو کیمییئرینه گئدیر. تورج جبههنی بوراخیر قاچیر تورکیهیه، اوردان دا آپاریلیر آلمانا. بیر ایکی آی هئش بیر خبر اولمور. آنجاق گونلرین بیر گونو قاپی چالینیر. قولام دایی قاپییا چیخیر. قاپیدا دایانان ایکی مامورون بیری سوروشور:
– تورج مرادینین ائوی بورادی ؟
قولام دایینین درحال گؤزلری آخینیر، دیل -دوداغی اسیر:
– تو.. تو..تورش تو..تت تورشدن خبر چیخیب. آی دی، دی دیلشاد دی د،دیلشاد گل،گل آشاغی ت و تو تورشدن خه خبرچیخیب.
دیلشاد خانیم دوغروداندا دیکسینیر، هؤوولجک چادیراسیز- چارقادسیز آشاغی قاچیر. قولام دایینی او حالدا مامورلارین قارشیسیندا گؤرنده لاپ ال- آیاغین داغیدیر. قولام دایی مامورلارین بیرین گیرلهییب دالبادال سوروشور:
– هههاردادی، دئ گوروم دیری دی یا یوخ؟ اسیر،اسیر دوشوب هه؟ دیریدی یا یوخ، دوزون دئ. دی دانیش آخی…!
یازیق مامور گیجلمیش حالدا نه ائدهجهیینی بیلمیر. بو حالدا دیلشاد خانیم مات و مبهوت قالیب قضیهنین نه تهر اولدوغونو بیلر- بیلمز کؤورهلیر، آغلاماغا باشلاییر. ایکی جاوان مامورون بیری ایشی بو یئرده گؤرنده یولداشینا دئییر:
– آی قارداش والله بو ایش بیزیم ایشیمیز دئییل، بوراخ گل گئدک!
ایکینجی مامور گوج – بلا یاخاسینی قولام دایینین الیندن قورتاریب دابان آلیرلار. دیلشاد خانیم اؤز دئدیینه اساسن هله ده گیژ- گیژ آغلاییرمیش. دئییرمیش بلکه دوغرودان دا تورجین باشینا بیر ایش گلیب.
قولام دایینین بئله – بئله ایشلری چوخ اولوب؛هامیدان چوخ دیلشاد خانیم اولاری گؤروب بیلیر. گلهسینیز بیر خاطیره ده دیلشاد خانیمین اؤز آغیزیندان ائشیدک:
«قیزا، من نه دئییم آخی، بونو لووا قالماسین. او قدهر عجیب – قریب ایشلری وار کی آدام گؤره – گؤره ده اینانمیر. بیزیم ایرج آلماننان گلیر، بیز ده یولا دوشموشوک گلمیشیک تهرانا مثلن گئدهک اونون قاباغینا. فرودگاه یولوندا ماشینی ائله یئین سورور کی، قیز من قورخومنان بوزوشوب اولموشام بیر یوماق، یاپیشمیشام صندله. قارا یولا، آغزیما گلدیهاا، دئدیم حاجی بیر آز توختاق سور دا، نه خبریندی ؟ دؤندو منه کی طیاره الان اوتورار…، قیزا سیزه شوغلوزومه اولوم من فقط اونون دؤنمهسین گؤردوم، شارراق…گوپهدی. وای دده! ماشین دا نه ماشین، لاپ او باهالی خاریجی ماشینلاردان. دالی بوتون داغیلدی. بیر کوکول – کراواتلی ماشیننان انیب گلدی:
– کیشی به سن کورسان؟ ماشین سورمه باشارمیسان مژبورسان اوتوراسان فرمان دالیندا، گؤر نئینهدین ماشینی؟
– من ماشین باشارمیرام. سن آنادان اولمامیشدین، منیم پایه یئکیم واردی. سن نه تههر شوفیرسن؟ او نه تورموزیدی ائلهدین؟ گوج بیلا ماشینی ییغیشدیردیم من. آروادین باشی دهیدی شوشویه بئینی پاتدییاجاغدی. هله دیلین ده وار؟
– سهفه – سهفه دانیشما ! فاصیلهوی ساخلایایدین. دؤز پولیس گلسین معلوم اولار.
– گهده من اللی ایل شوفیرلیکدن سونرا اؤزومه کارشناسام. سنه دئیهرم موقصیر کیمدی.
قیز، گؤردوم بولار ایکیسی ده سیغار یاندیردیلار. گؤزلهها گؤزله کیهاچان پولیس گلهجک. اؤز اؤزومه قیزیشدیم دئدیم وای ایندی اوشاغین گؤزو فرودگاهدا بیزی آختاریرهآآ. وای قادان اورهییمه بالا! بئش ایل یولووو گؤزلهدیم، آخیری دا بئله اولدو! بیلمهدیمهاواخ کئچدیم قاباغا دئدیم: «قوربانین اولوم آی آغا! من بئش ایلدی بالامین اوزونه حسرتم؛ ایندی او گلیر، بوراخ بیزی قوی گئدهک اللهها خاطیر.» بو سؤز منیم آغیزیمنان چیخار- چیخماز قولام یئریندن سیچیرادی: «نه دئدین سن؟ هه؟! نه دئدین؟ اوغلوم؟» قیز، من ال – آیاغیمیایتیردیم، دئدیم گؤرهسن الله نه خطا ائلهدیم من. برلمیش گؤزلریمله کیشییه باخیرام کی گؤرهسن بو نییه بئله ائیلیر. قولام منی قویوب، کیشییه دؤندو: «بو نه دئدی؟ دئدی اوغلوم!؟ هه، دئدی اوغلوم، ائله دئدیی؟» کیشی گیجلمیش کیمیباخدی باخدی، سونرا باشینان «هه» دئدی. قولام: «منیم اوغلومهاردایدی؟ دای دئ ائویم ییخیلدی دا »- دئیه کیشینی یاخالادی: «دایان ائویمیییخدین سن! دایان آرواد قاریشدیردی.هانسی اوغولونان دانیشیر او؟ من سونسیز بیر آدام، بیلمیرمهانسی اوغلوننان دانیشیر او، دئمهدیم باشی دهیدی شوشویه؟ سنه دئمهدیم؟…» قولامین سؤزلریندن منیم گؤزوم چیخیب کللهمه. بئچارا کیشی ده تئز – تئز دؤنور منه باخیر. او تای بو تایدان تؤکولدولر کیشینین یاخاسین قولامین الیندن قورتاردیلار. ماشینلار دالبادال بوق چالیرلار. کیشینی ایتهلیه- ایتهلیه ماشینینا ساری آپاردیلار. بیر دن گؤردوم یازیق کیشی سیچیرادی ماشینی یاندیریب،اوخ کیمیآرادان چیخدی. قولامیگؤردوم گولومسونه – گولومسونه گلیر ماشینا ساری. اؤزو ایله دانیشان کیمیمیزیلداییر: «کوپئیاوغلو، گؤر خسارت آلمادین!» من تزه – تزه آییخیردیم. سوروشدوم: «قولام او نه اویونودو سن چیخارتدین؟» دئدی: «سن ائله ائله ایشلره قاریشما !» سون


text:
بالاجا سئلین ملیحه عزیزپور بالاجا سئلین داراییب تئلین گئییب آغ دونون اولوبدور گلین اللری چیچک تئللری لچک گولوشلرینه قونوب کپنک آی گؤزل بالا گؤزلری آلا شیرین دیلینه قورباندیر خالاRead More »
اوچ مهربان باجی/ ملیحه عزیزپور
اوچ مهربان باجی ملیحه عزیزپور منیم آدیم “آیچیچک” تئللریم لچک- لچک یارپاغینی قیرمارام قورخما، قورخما آی چیچک! منیم آدیم “آیبنیز” گؤزلریم دریا- دنیز سیزه دن گتیرمیشم قوشلار- قوشلار گلسهنیز! منیمسه آدیم “آیناز” هامییا ائدهرم ناز نارین- نارین گولهرم یاناغیمدا بیتر یاز. بیز اوچ مهربان باجی ائلیمیزین باش تاجی یاشیل اورهییمیزده نه کدر وار، نه آجی.Read More »
آي گؤزلري ماوي قيز / ملیحه عزیزپور
آي گؤزلري ماوي قيز ملیحه عزیزپور آي گؤزلري ماوي قيز هؤروکلري ساري قيز گل منيمله اويناياق اويناماقدان کئيف آلاق گاه قوناق اول، گل بيزه گاه قوناق اولوم سيزه گاه سن قورد اول، من کئچي گاه قورد اولوم، سن کئچي گاهدان دا قوش تک اوچاق اوچوب قفسدن قاچاق. آما گؤزهل يولداشيم سئويملي اويونداشيم ساعات زنگي چالاندا مکتب واختي چاتاندا تئز اويونو ...Read More »
لال حاجيه- کؤرپه- کؤلگه / ملیحه عزیزپور
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون لال حاجيه- کؤرپه- کؤلگه ملیحه عزیزپور (1): لال حاجیه بوزارميش چادراسيني بئلينه باغلاييب، يئپ- يئكه باشماقلاري ايله كوچهنين دووارينا سؤيكهنيب،آوارا-سرگردان باخيشلاريني گليب- گئدهنين اوزونه سرير. اونون اؤنوندن كئچركن گولومسهييب، باشيملا سلام دئييرهم. ماراقليجا ايكي آدديم ايرهلي گليب، سسينين بوتون توتغونلوغو ايله “هلام… شئفين؟!” ديیه قارشيمدا دايانير. يئنيدن كئيفيني سوروب گئتمك ايستهييرم. آرخامجا باغيريب دئيير: ” ...Read More »
اورادا تک کیشی وار! / ملیحه عزیزپور
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون اورادا تک کیشی وار! ملیحه عزیزپور اورادا تک کیشی وار! وارلیغی یوخلوقدان بیر آز چوخ یاندیریلمیش آغاج کیمی. کیمیسه، گونشی دارا چکمیش گؤزلرینده گؤزللییینی قیسیرلاتسین دئیه ! اورادا تک کیشی وار! هئچ یئرده ، هئچ یئری یوخ . آچیلمامیش قورشوندور اورهیی ایچینده توپلانیب چیی عوصیانلاری. اورادا تک کیشی وار! دجلیگی یوخ درجهسینده . گؤزلری برهلی ...Read More »
منه بیر کوچه باغیشلا!/ ملیحه عزیزپور
منه بیر کوچه باغیشلا! ملیحه عزیزپور منه بیر کوچه باغیشلا! تام دنیزه آچیلسین گؤزو مارتیلار کئچسین خیالیندان سحر- آخشام … و اوزاقدان گلن گمیلرین سسی ایله دؤیونسون اورهیی. منه بیر کوچه باغیشلا! یولچولارین، آیاق سسی ایله اویانسین ماهنی سسی ایله اویناسین و بیر سئودا خیالی ایله اویوسون… منه بیر کوچه باغیشلا! گؤزلریندن، اورهیینه کؤچه بیلهجهییم بیر کوچه…Read More »