text:
Mohammad R. Jamshidi ایشلدن چالیشمالاری
پرش به ناوبری پرش به جستجو
۲۸ ژانویه ۲۰۲۲
- ۱۵:۰۴۲۸ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۰۴ فرق گئچمیش −۲۱ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۵:۰۱۲۸ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۰۱ فرق گئچمیش +۴۷۸ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۴:۵۷۲۸ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۷ فرق گئچمیش +۱۱ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۲۶ ژانویه ۲۰۲۲
- ۱۵:۴۴۲۶ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۴۴ فرق گئچمیش +۸۰ ی اینقیلاب خیابانینین قیزی Mohammad R. Jamshidi، اینقیلاب خیابانینین قیزی صفحهسینی اینقیلاب خیابانینین قیزلاری-ه آپاردی ایندیکی اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
- ۱۵:۴۴۲۶ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۴۴ فرق گئچمیش ۰ ک اینقیلاب خیابانینین قیزلاری Mohammad R. Jamshidi، اینقیلاب خیابانینین قیزی صفحهسینی اینقیلاب خیابانینین قیزلاری-ه آپاردی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۱۱ دسامبر ۲۰۲۱
- ۱۵:۰۲۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۲ فرق گئچمیش −۳۷ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi ایشلدن دانیشیغی:Mohammad R. Jamshidi صفحهسینه یوْللاندیرما سیلیندی. ایندیکی اِتیکِتلر: یوْللاندیرما سیلیندی ویرایشگر دیداری: به ویرایشگر منبع تغییر داده شده
- ۱۵:۰۰۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۰ فرق گئچمیش −۳۶ رضا شاه پهلوی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۴:۵۷۱۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۷ فرق گئچمیش −۳ تقی ارانی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱
- ۱۵:۰۷۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۷ فرق گئچمیش −۴۹ شاهین نجفی ←قایناقلار اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۵:۰۶۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۶ فرق گئچمیش +۲ شاهین نجفی ←قایناقلار
- ۱۵:۰۶۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۶ فرق گئچمیش −۲ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش
- ۱۵:۰۵۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۵ فرق گئچمیش −۱۶۴ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش
- ۱۵:۰۳۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۳ فرق گئچمیش +۱۹۶ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۴:۵۸۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۸ فرق گئچمیش +۱۲ شاهین نجفی ←قایناقلار اِتیکِت: ویرایشگر دیداری: به ویرایشگر منبع تغییر داده شده
- ۱۴:۵۶۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۶ فرق گئچمیش +۱٬۱۴۱ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۴:۴۷۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۷ فرق گئچمیش +۵۴ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۴:۴۶۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۶ فرق گئچمیش +۵۳ شاهین نجفی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۴:۴۰۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۰ فرق گئچمیش +۱٬۰۱۵ ی شاهین نجفی صفحهنی ' '''شاهین نجفی''' (۱۹دشهریور ۱۳۵۹) ایرانلی اوخوچی، یازیچی و محققدور. نجفی ۲۰۰۵دن فعالیت ادیر. == قایناقلار == {{Infobox person | name = شاهین نجفی | image = Shahin Najafi (10342456946).jpg | birth_date = ۱۹ شهریور ۱۳۵۹ | birth_place = انزلی، ایران | nationality = [...' ایله ياراتدی اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۳:۴۷۱۵ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۴۷ فرق گئچمیش +۳۹۱ ویکیپدیا:سؤزجوک سئچیمی ←Articles for deletion
۱۳ نوْوامبر ۲۰۲۱
- ۱۴:۴۶۱۳ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۶ فرق گئچمیش ۰ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi تغییر هدف تغییرمسیر از ایشلدن دانیشیقی:Mohammad R. Jamshidi به ایشلدن دانیشیغی:Mohammad R. Jamshidi اِتیکِت: تغییر هدف تغییرمسیر
- ۱۴:۴۶۱۳ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۶ فرق گئچمیش −۸۷۲ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi ایشلدن دانیشیقی:Mohammad R. Jamshidi صفحهسینه یوْللاندیریلیر اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
۱۸ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- ۰۹:۳۶۱۸ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۳۶ فرق گئچمیش −۲ ک بزرگ علوی بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی
- ۰۹:۳۶۱۸ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۳۶ فرق گئچمیش ۰ بزرگ علوی بدون خلاصۀ ویرایش
۱۰ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- ۱۲:۲۱۱۰ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۱ فرق گئچمیش +۱۹ علی کریمی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۲:۱۱۱۰ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۱ فرق گئچمیش +۴۱ صادق هدایت بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۲:۰۴۱۰ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۴ فرق گئچمیش −۴ ک رئال مادرید فوتبال کولوبو بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۹ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- ۱۹:۲۱۹ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۲۱ فرق گئچمیش −۴ ک صادق هدایت اصلاح اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹:۱۵۹ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۱۵ فرق گئچمیش −۲۳ صادق هدایت بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۰۸:۴۴۹ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۴۴ فرق گئچمیش +۴۶۹ ابوالحسن بنی صدر بدون خلاصۀ ویرایش ایندیکی اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- ۱۱:۵۰۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۰ فرق گئچمیش −۳۵ علی دایینین بینالخلق قولارینین لیستی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۱:۴۶۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۴۶ فرق گئچمیش −۷۶ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهنی بوْشالتدی ایندیکی اِتیکِتلر: بوْشالتما موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۱:۴۳۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۴۳ فرق گئچمیش +۲۸۱ ایشلدن دانیشیغی:Trkgs بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۱:۰۱۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۰۱ فرق گئچمیش ۰ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۱:۰۰۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۰۰ فرق گئچمیش +۹ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۵۹۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۹ فرق گئچمیش −۷ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۵۶۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۶ فرق گئچمیش +۱۰۶ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۵۱۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۱ فرق گئچمیش +۷۶ ی ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین Mohammad R. Jamshidi، ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهسینی ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر-ه آپاردی
- ۱۰:۵۱۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۱ فرق گئچمیش ۰ ک ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر Mohammad R. Jamshidi، ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/صفحه تمرین صفحهسینی ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر-ه آپاردی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۵۰۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۰ فرق گئچمیش +۱۰۰ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi/مقالهلر بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۴۹۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۹ فرق گئچمیش −۱۰۲ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۴۷۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۷ فرق گئچمیش −۱۱ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۴۶۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۶ فرق گئچمیش +۳۸۲ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۴۴۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۴ فرق گئچمیش +۸۸ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۳۲۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۳۲ فرق گئچمیش −۲۱۲ بزرگ علوی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۲۹۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۹ فرق گئچمیش +۷۷ بزرگ علوی بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۲۷۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۷ فرق گئچمیش −۳ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۲۷۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۷ فرق گئچمیش ۰ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۲۶۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۶ فرق گئچمیش +۸۴ ی بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار Mohammad R. Jamshidi، بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار صفحهسینی بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار-ه آپاردی ایندیکی
- ۱۰:۲۶۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۶ فرق گئچمیش ۰ ک بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار Mohammad R. Jamshidi، بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار صفحهسینی بؤلمه:ایرانلی ویکیپدیاچیلار-ه آپاردی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۰:۲۵۷ اوْکتوبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۵ فرق گئچمیش +۶۶ ایشلدن:Mohammad R. Jamshidi بدون خلاصۀ ویرایش اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه


c: text/html

text:
اردوغان: گؤیلره ان چوخ یاراشان بایراق آی اولدوزلو آل بایراغیمیزدیر
"میللی اوزای پروگرامیمیز چرچیوهسینه بیر تورک وطنداشینین اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه گؤندریلمهسی سۆرهجینه رسمی اولاراق باشلاییریق"
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان میللی اوزای پروگرامی چرچیوهسینده بیر تورک وطنداشینین اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه گؤندریلمهسی پروسهسینی رسماً باشلاتدی.
جمهورباشقانی اردوغان، باخانلار قورولو توپلانتیسیندان سونرا آچیقلامالار وئردی.
"میللی اوزای پروگرامیمیز چرچیوهسینه بیر تورک وطنداشینین اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه گؤندریلمهسی سۆرهجینه رسمی اولاراق باشلاییریق" دئین اردوغان،
"بو میللی بیر وظیفه اولاجاق. اوزایا گؤندرهجگیمیز وطنداشیمیز اؤزونون، یا دا تورکیهدهکی دیگر بیلیم اینسانلارین یئر چکیمسیز اوزای اورتامیندا ائتمک ایستهدیکلری علمی سیناق و تجروبهلری حیاتا گئچیرمه ایمکانی الده ائتسین.
بو میللی وظیفهیه مراجعت ائتمک اوچون uyuza.gov.tr آدرسینی اولوشدوردوق. ۴۵ یاشیندان کیچیک بۆتون تورکیه جمهوریتی وطنداشلاری بو وظیفه اوچون باشوورابیلر" دئدی.
باشوورلار آراسیندان سئچیلهجک ایکی نامیزدین تورکیهنین بیلیم ائلچیسی اولاراق اوزایا گئتمه پروسهسی اوچون لازیم اولان بوتون تعلیملری آلاجاغینی قید ائدن اردوغان،
"ائییتیملرین سونوندا ایکی نامیزددن بیری اوزرینه آلدیغی تاریخی وظیفه اوچون ۲۰۲۳ده اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه گؤندریلهجک. شبههسیز گؤیلره ان چوخ یاراشان بایراق آی اولدوزلو آل بایراغیمیزدیر" ایفادهلرینی ایشلتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
دنیزلیده ۸ میلیون ایللیک فسیللر تاپیلدی
تاپیلان فسیللر آراسیندا؛ فیل، کرگدن، زرافه، آت، آنتیلوپ، جیران، سیرتلان و قاریشقا یئیهن کیمی حیوانلارا عاید اولدوغو دۆشونولن قالیقلار وار
چین اوزایا یئنی بیر اویدو گؤندردی
۳ عدد "یائوگان-۳۵" اویدوسو، سیچوان ایالتیندهکی شیچانگ مرکزیندن آتیلدی
تورک سیهاسی یئنی رکورد قیردی
آخینچی ب مودل سیها، ۱۳ مین ۷۱۶ متر یوکسکلیکده اوچاراق اوچونجو دفعه اولوسال هاواچیلیق رکوردونو قیردی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
شورهلی
شورهلی (تاتارجا: Шypaлe) تاتار شاعیری عبدالله توقای یازیدیغی بیر منظومه دیر. ۱۹۰۷نجی ایلده تاتار فولکلورو اساسیندا یازیلمیشدیر.
بو شعر اساسیندا «شورهلی» بالهسی و ۱۹۸۷نجی ایلده «شورهلی» چیزگی فیلمی دوزلمیشدیر.
سوژهسی[دَییشدیر]
مالای آدلی بیر گنج اوغلان، قیرلای کندیندن گئجهچاغی اودون اۆچون مئشهیه گئدیر. اوردا شورهلی ایله اوزلهشیر. شورهلی ایگیتی اؤلومونه قدر قیدیقلاماق ایستهییر، آما او زیرنگلیک ایله اونون الیندن قورتولور قاچیر. او شورهلیدن ایستهییر کی ...
کارتونو[دَییشدیر]
- تاتار دیلینده شورهلی کارتونو (۱۹۸۷)
- تاتار دیلینده شورهلی کارتونو (۲۰۰۸)
- تاتار دیلینده شورهلی کارتونو (ایل؟)
قایناق[دَییشدیر]
- Гaбдyллa Tykaй Әcәpләp / Tөзүчeләp hәM peдakTopлap: Гaли XaлиT, PaшaT ГaйHaHoB, Pәиc ДayToB. — KaзaH: TaTapcTaH kиTaп HәшpияTы, 1985. — T. 1.
- تاتارجا ویکی پدیا چالیشانلاری طرفیندن یازیلان Шүpәлe مقالهسی.


text:
برهان حقیقت (درگی)
برهان حقیقت — ایرواندا آذربایجان تورکجهسینده چاپ اولونان ادبی، اجتماعی-سیاسی درگی.
حاقیندا[دَییشدیر]
۱۹۱۷-جی ایل ژانویهنین ۱-دن ژوئیهنین ۲۹-دک ایرواندا آذربایجان تورکجهسینده چاپ اولونموشدور. جمعی ۹ نؤمرهسی چاپ اولونموشدور. مودیر و موحرّیری علی حاجی زینالالعابدینزاده (رحیموو)، ناشیری حسن میرزهزاده (علییئو) ایدی. درگی بیر طرفدن علم و معاریفه چاغیریر، دیگر طرفدن ایسه دینی احکاملاری مودافیعه ائدیردی[۱].
« برهان حقیقت» درگیسینین ایروان شهریندهکی «لوُیس» مطبعهسینده ایلک نؤمرهسی ۱ ژانویه ۱۹۱۷-جی ایلده، سونونجو نؤمرهسی ایسه ائله همین ایلین ژوئیهسینده چاپدان بوراخیلمیشدیر. سرلؤوحه آلتیندا «اعتراف، ترقّی، اعتیماد... هلهلیک آیدا ایکی دفعه نشر اولونان ادبی، سیاسی، تاریخی، علمی و فنی مجموعهسیدیر». مودیری و موحریری علی حاجی زینالالعابدینزاده رحیموو (محزون)، ناشیری حسن میرزهزاده (علییئو)دیر. «برهان حقیقت» درگیسینین جمعی ۹ نؤمرهسی ایشیق اوزو گؤرموشدور. همین نؤمرهلرده اساساً بدیعی و پوبلیسیستیک ماتریاللار درج ائدیلمیشدیر. «برهان حقیقت»-ین صحیفهلرینده علی محزون، جبار عسگرزاده عاجز ایروانی (جبار باغچهبان)،عبدالحق مهرالنسا ، سری خانیم، توفیق فکرت، ا.سعدی، تحسین ناهید، ه.رمزی، تحسین ایروانی، میرزه جبار محمدوو و باشقالارینین اوریژینال، ایقتیباس و ترجومه اثرلری چاپ اولونموشدور.
درگی اساساً معاریفچی-رئالیست ادبیاتین مؤوقعیینی مودافیعه ائدیردی.
«برهان حقیقت» درگیسینی نشر ائتمک بارهده ع. ح. زینالعابدینزادهیه ایجازه وئریلمهسی حاقیندا گورجوستان شوروی MDTA -ده [۲]خوصوصی قئید ده یازیلمیشدیر [۳].
قایناق[دَییشدیر]
- ضیأالدین محرموو، "ایرواندا مکتبدارلیق و معاریفچیلیک"، باکی، نورلان، ۲۰۱۰.
- حسین هشیملی. علی محزون و "ادبیاتا دایر" اثری. باکی: نورلان، ۲۰۰۹، ۸۰ ص.


text:
ایلتامار باتیستا دا سیلوا
ایلتامار باتیستا دا سیلوا (اینگیلیسجه: Itamar Batista da Silva) (دوْغوم:۱۲ آوریل ۱۹۸۰ (۴۲ یاش) Santa Maria) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایلتامار باتیستا دا سیلوا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- اتلتیکو پارانائنزه کولوبونون اویونچولاری
- پالمیراس کولوبونون اویونچولاری
- سائو پائولو کولوبونون اویونچولاری
- چونام دراقونز کولوبونون اویونچولاری
- پوهانق استیلرز کولوبونون اویونچولاری
- سوون سامسونق کولوبونون اویونچولاری
- سئونقنام کولوبونون اویونچولاری
- فلامینقو کولوبونون اویونچولاری
- الریان کولوبونون اویونچولاری
- مینا ژرایس دوغوملولار


text:
اویان نیوز:
من چه گویم وصف آن عالیجناب / نیست پیغمبر ، ولی دارد کتاب.
من او عالیجناب حاققیندا نه دئییم : پیغمبر دئییل ، آمما کیتابی واردیر.
۶۰ ایل بیر دوستلا موقددس ایدعال یولوندا اونونلا برابر موباریزه آپارماق ، هم ده اوندان بیر اوستاد کیمی بیلمهدییینی سورماق و اؤیرنمک ، اونونلا دردلشمک ، مصلحتلشمک ، کدرلرینی بؤلوشمک ، سئوینجینی پایلاشماق و اونون اثرینی دیرلندیرمک نه قدر شرفلی بیر ایشسه ، او قدر ده چتین و هیجانلیدیر. بلی بو چتین و هیجانلی وظیفهنی او عالیجنابین یعنی مرحوم پروفسور دوکتور حمید نطقینین لیاقتلی ائشی – حیات یولداشی و عؤمورلوک آرخاداشی آیتن خانیم منیم چیینیمه قویموش و مندن ارینین یاخین و شاید ده ان یاخین دوستو کیمی ایستهمیشدیر کی ، اونون مظلوم خالقیمیزین تاریخی و دیلی حاققیندا فیکیرلرینی اؤن سؤز قالیبینده کاغاذ اوزهرینه گتیریم. آخی او عالیجناب یاشارکن منیم بیر نئچه کیتابیما اؤن سؤز یازمیش و اثرلریمه گرزل قیمتلی سؤزلری ایله زینت وئرمیشدی. من ده ایستردیم اونون شاه اثرلریندن بیرینه او یاشارکن اؤن سؤز یئرینه اورک سؤزلریمی یازیم و بو وسیله ایله اونا قارشی سونسوز میننتدارلیغیمی بیلدیریم. نه ائتمهلی ، بونا دا شوکور او بیزیم یانیمیزدان گئتدیسه ، بیز ده اونون خاطیرهسیله – هاواسی ایله نفس آلیریق.
دوکتور نطقی ایله من ۱۸ یاشیمدان تانیش و دوست اولموشام. ۱۹۴۳-نجو ایلده ۲-نجی دونیا موحاریبهسینین تام قیزغین واختیندا موتتفیق قوشونلاری ایرانی ایشغال ائتدیلر و او زامان ایرانین دیکتاتورو اولان ریضا شاهی تاختدان ائندیریب جلای – وطن ائلهدیلر ، اوندان سونرا باغلانمیش آغیزلار آچیلدی (بیر موددت اوچون) و قیفیللی دیلر دانیشماغا باشلادی. او زامان منیم آتام بیر نئچه آذربایجانلی دوستلاری ایله تهراندا آذربایجان جمعیییتینی قوردو. جمعیییتین ان گنج ایداره هئیتی عوضوو ابراهیم برزگر هم ده ان فعال عوضوو ایدی و نشر ائتدییی آذربایجان قزئتینی او ایداره ائدیردی. او زامان دوکتور نطقی حقوق فاکولتهسینی یئنی بیتیرمیش و قزئتین باش مقالهلرینی یازاردی. من ده جمعیییتین بیر عوضوو کیمی بوتون ایجلاسلاردا ایشتیراک ائدردیم. او زامان من طیب فاکولتهسینین بیرینجی کورسوندا ایدیم و یاخین آذربایجانلی دوستلاریمی دا جمعیییته گتیرمهیه چالیشاردیم. حمید نطقی ایله جمعییییتده گؤروشر و دردلهشردیم. بیر ایل سونرا برابر ایستانبولا اوخوماغا گئتدیک. او حقوق دوکتوراسی آلماق اوچون ، من ده طیب تحصیلینه داوام ائتمک اوچون.
دوکتور نطقی ایله ایستانبولدا دا برابر ایدیک ، هفتهده ان آزی ۲ دفعه گؤروشر و چئشیدلی مووضوعلاردا دانیشاردیق. خصوصاً ائله او واختدان تعجوبه سبب اولان فاکتی دئمهلییم کی ، حمید نطقی او زامان دا بیر عالیم ایدی و بیزیم یاشدا اولانلارین بیلمهدیکلرینی بیلیردی ، هم ده هامیدان چوخ اوخویاردی ، کیتاب الیندن دوشمزدی. اوخودوقلاریندان خولاصه یازاردی و بیر صاندیغا قویاردی.
دوکتور نطقی هئچ بیر یئرده و هئچ بیر واخت اؤزونو گؤسترمک و تبلیغ ائتمک ایستهمزدی. آمما نه قدر اؤزونو گیزلتسه ده هر یئرده گونش کیمی پارلاردی و دانیشاندا هامینی حئیران و اؤزونه و سؤزونه جلب ائدردی.
ایسلام اینقیلابیندان سونرا من وارلیق درگیسینی چیخارتماغا قرار وئردیییم زامان ایلک اؤنجه اونون سوراغینا گئتدیم و اونونلا مصلحتلشدیم و همکارلیغینی ایستهدیم. سونرا بیر نئچه دوستلاریمیزین ایشتیراکی ایله بیزیم ائوده توپلاندیق. او ایجلاسدا درگینین آدینی سئچدیییمیز زامان “وارلیق عونوانینی او تکلیف ائتدی و بیز ده قبول ائتدیک”. “وارلیق” سؤزو پهلوی رژیمی و طرفدارلاری طرفیندن وارلیغیمیزی (تورکلویوموزو) اینکار ائدنلره بیر جاواب ایدی. هم ده لاپ قدیم زاماندان سیبیرین جنوبوندا وارلیق (بارلیق) چایینین یانیندا بیر مزار داشی (کتیبه)نین آدی ایدی.
وارلیق درگیسی چیخان گوندن ۱۴ ایل بیزیم باش مقالهلریمیزی او یازاردی. اوندان سونرا خستهلییی اوزوندن اینگیلتریه گئتدی. بیر موددت موعالیجه ایله مشغول اولدو و … تانرینین رحمتینه قوووشدو و بیزلری یالنیز بوراخدی.
بو سطیرلره بهانه اولان و دوکتور نطقینین سون اثری ساییلان “باشلانغیج” ائلیمیزین سوی کوکو و دیلی حاققیندا عالیمین ایللر اوزونو آراشدیرمادان سونرا ییغجام شکیلده یازدیغی وزنده یونگول قییمتده آغیر اثر ایدی.
مولیف کیتابین اوولینده اؤزونه وئردییی سواللا سؤزه باشلاییر ، سونرا قدیم تورک ائللری قبیلهلری و قبیله بیرلشمهلری حاققیندا افسانهوی و تاریخی ایضاحلار وئریر. بو خوصوصدا قبیلهلرین قدیم آدلارینین ائتیمولوژیسیندن ده ایستیفاده ائدیر و بو آدلارین تورک کؤکلو اولدوغونو گؤستریر.
سونرا آذربایجانین سوی – کوکو بارهده ده ایشتیراک ائدن قبیلهلردن بحث ائدیر. تورکلرین بو گون ۴۰-ا یاخین خالقلاردان عیبارت اولدوغو و بونلارین چوخونون اسکی سووئالرده اولدوغونو یازیر. بونلارین اوزون ایللری ، عصرلر بویو موختلیف اؤلکهلره گئدیب یئرلشدییینی و ایندیکی یوردلاریندا چئشیدلی تورک دیللری و یا لهجهلری ایله دانیشیب – یازدیقلاریندان بحث ائدیر. سونرا اوخوجولارینا سوال وئریر. ایندی سیز دئیین تورکجه دیلی ، یوخسا تورکجه دیللریمی ؟
دیلیمیزین تاریخی و اینکیشاف مرحلهلری حاققیندا لوطف ایله منیم یازیلاریما موراجیعت ائدیر و سیتاتلار وئریر. هابئله م. سیداووون یازیلارینا دا ایستیناد ائدیر و سوندا ایراندا دیلیمیزین آجیناجاقلی دورومونا ایشاره ائدیر و پهلویلرین دیلیمیزی ایمحا سیاستینه و خالقیمیزی آسیمیلاسیونا و فارسلاشدیرماغا معروض بوراخدیغی فاشیست استراتژیلریندن صحبت ائدیر و خاقیمیزی دیلیمیزه صاحیب چیخماغا دعوت ائدیر. بورادا دا مولیف بئله بیر سوالا ایستهدییینی بیان ائدیر :
دیلیمیزه و مدنیتیمیزه صاحیب چیخماق نه دئمکدیر ؟ سونرا مولیف اؤزو سوالینا بئله جاواب وئریر :
سادهجه اونو قوروماق و علاقهدار اولوب اینکیشاف ائتدیرمکدیر ، اونو سئومکدیر، اونون و سویوموزون حقیقی تاریخینی و ماهیتینی اؤیرنمکدیر. اونو دهیرلندیرمک ، هر گون بیر آز ایرلیلهمهسی اوچون ایشلهمکدیر.
سیفاریشی تاریخلرین شوبههلی روایتلری یئرینه حقیقتلری اؤیرنمک ، اؤزوموزو خور گؤرمهییب باشی اوجا یاشاماق بونلار اوچون علم و علاقه و تدبیر لازیمدیر و کیتابینی بو بئیتله قورتاریر :
گؤز یومما گونشدن نه قدر نورو قارالسا ،
سؤنمز ابدی هر گئجهنین بیر سونو واردیر.
دوکتور جواد هیئت
*******
ایضاح: بو یازی پروفسور دوکتور حمید نطقینین «باشلانغیج» آدلی کیتابینین اؤن سؤزونده دوکتور جواد هئیتین قلمی ایله یازیلمیش و اویان نیوز سیتهسی دوکتور نطقینین دوغوم گونو مناسیبتی ایله بو یازینی یایینلاییب.


text:
توماس ادیسون
توماس آلوا ادیسون آمریکالی ایختیراچی و بیلیم اینسان آمریکا بیرلشمیش ایالتلریندا اوْنون آدینا ۱۰۹۸، خاریجده ایسه ۳ مین ایختیراع مؤوجوددور. اوْ تلقرافی، تلفونو، سینما آپاراتینی تکمیللشدیرمیش، الکتریک لامپینین صنایع اۆصولو ایله تولیدینی تشکیل ائتمیشدیر.
حیاتی[دَییشدیر]
توماس ادیسون ۱۸۴۷-جی ایلده اوهایو شاتینین میلان شَهَرینده آنادان اولوب. توماس ادیسون اوْرتا مکتبده جمعی ۳ آی اوْخوموشدور. ایلک ۳ آیلیق تعلیمده جدی ایرلیلییش گؤستره بیلمدیینه گؤره، معلمهسی توماسی "کوتبیین" آدلاندیرمیش و بۇندان سوْنرا اوْ، ائوده آناسی طرفیندن تحصیل آلمالی اوْلموشدور. ادیسون یازیردی: "آنام منه اوْ قدر ایناندی، اوْ قدر امین اوْلدو کی، اوْنون اۆمیدلرینی قیرماماق اۆچون نسه ائتمهلی اوْلدوغومو آنلادیم".
توماس آلوا ادیسون ۱۸۷۶-جی ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلاریندا آراشدیرما کاراکترلی ایلک آزمایشگاه آچمیشدیر.
دۆنیادا صنایع و ایجتماعی مقصدلر اۆچون ایشلهدیلهجک ایلک برق نیروگاهی محض ادیسونون رهبرلییی آلتیندا ۱۸۸۲-جی ایلده قۇرولموشدور.
هئچ بیر اینسان حیاتیندا ادیسون قدر ایختیراع آلمامیشدیر.
۸۵ یاشیندا آخیر ساعتلاریندا اوْ اؤز حیات یوْلداشینا دمیشدی: "اگر اؤلومدن سوْنرا نسه وارسا، بۇ یاخشیدیر. یوْخ یوْخدورسا، بۇ دا یاخشیدیر. من یاشادیغیم حیاتدا مۆمکون قدر یاخشی ایشلر گؤرمهیه چالیشدیم..."
گورونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- Pages using infobox person with multiple spouses
- توماس ادیسون
- ۱۸۴۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۳۱-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- 19th-century American businesspeople
- 19th-century inventors
- 20th-century American businesspeople
- 20th-century American inventors
- American chief executives
- American deists
- American electrical engineers
- American film production company founders
- American film studio executives
- American manufacturing businesspeople
- American patent holders
- American people of Canadian descent
- American people of Dutch descent
- American people of English descent
- American people of Scottish descent
- آمریکالی عالیملر
- American telecommunications engineers
- ویدئو کلیپلری اولان مقالهلر


text:
تۆرکیه ده آپریل آییندا 133 مۆنگ 58 اؤی ساتیلدی
آپریل دا ساتیلان اؤی سانی اؤتن ییلا گؤرأ 38.8 گؤتریم یوُقارلادی
تۆرکیه ده آپریل آییندا 133 مۆنگ 58 اؤی ساتیلدی.
آپریل دا ساتیلان اؤی سانی اؤتن ییلا گؤرأ 38.8 گؤتریم یوُقارلادی.
ایستامبول ساتیلان 26 مۆنگ 330 اؤی بیلن تۆرکیه ده ساتیلان بۆتین اؤیلرینگ 19.8 گؤتریمینی اؤزۆنه دگیشلی ادیپ بیرینجی بوُلدی.
آنکارادا بوُلسا آپریل آییندا 12 مۆنگ 195 اؤی ساتیلدی. ساتیلان اؤیلرینگ 9.2 گؤتریمی آنکارادا ساتیلدی.
تۆرکیه ده دؤرت آیلیق یانوار- آپریل آرالیغیندا اؤتن ییلینگ شوُل 4 آیینا گؤرأ ساتیلان اؤیلرینگ سانی 26.2 گؤتریم یوُقارلادی و 453 مۆنگ 121 سانینا یتدی.
آپریل آییندا داشاری یورتلیلار تۆرکیه دن 6 مۆنگ 447 اؤی ساتین آلدی.
داشاری یورتلارینگ آپریل آییندا آلان اؤی سانی اؤتن ییلا گؤرد 58.1 گؤتریم یوُقارلادی.
داشاری یورتلیلار اینگ کؤپ ایستامبول، آنتالیا و آنکارادان اؤی ساتین آلدی.
اینگ کؤپ اؤی ساتین آلان داشاری یورتلیلار بوُلسا روسیا، ایران و عیراق.
آپریل آییندا روسلار تۆرکیه دن 1152 اؤی ساتین آلدی.
ایرانلیلار دا شوُل آیدا 905 اؤی ساتین آلدی.
عیراغینگ یورتداشلاری دا گچن آی 714 اؤی ساتین آلدی.
دِگیشلی حابارلار
عبدالجلال ایری: اِسِنقولی- کۆمۆشدپه سرحت گِچِلگِهسی آچیلار
کۆمۆش دپه سرحِت گِچِلگهسی نینگ آچیلماغی هم گۆلیستان ولایاتی هم ده کۆمۆش دپه شهری نینگ اؤسۆشینه قوُشانت قوُشار
5 آیدا تۆرکیأ توریستی گأمیلر بیلن 81 مۆنگدن کؤپ سیاحاتچی گلدی
شو ییل بو گأمیلرینگ تۆرکیأ 1.5 میلیون توریست گتیرمهگینه قاراشیلیار
اینچهبوروندان تۆرکیأ ام دی اف ایبریلدی
ایرنانینگ برن حابارینا گؤرأ اینچهبوروندان 9 واگن بیلن تۆرکیأ ام دی اف ایبریلدی


text:
`کایسری بویوک شهر بلدیهسی` نتیجهلر
خبرلر [133]
- تورکیه فوتبال فدراسیونونون یئنی باشقانی بللی اولوب
- تورکیه کاپینین صاحیبی بللی اولدو
- اورمیه شهر شوراسی سئچیم سونوجلاری بللی اولدو
- باتی آذربایجاندا شهر شوراسی سئچکیلری - چاغری
- ۳ مین ایللیک ایتکین قیزیل شهر تاپیلدی
- " انکولای ایستانبول" ماراتونوندا دونیا رکوردو یئنیلنیب
- مصطفی شنتوپ پاکیستان میللی گونونو تبریک ائدیب
- "کایسری سپور" مربیسی ایله یوللارینی آییریب
- لطیف حسنی اؤزگورلوگونه قوووشدو
- لطیف حسنینین حبس جزاسی 6 ایله دوشدو
- تورکیه اوردوسونون لیبی و افغانیستان-دا قالما مودتی اوزادیلدی
- "اویانیش: بویوک سلجوقلو" ت.ر.ت اکران لاریندا
- مصطفی شنتوپ تورکیه پارلامنتینه یئنیدن صدر سئچیلیب
- پاتارا آنتیک شهرینده تاریخ و صنعت بیر آرادا
- عراق تورکمن جبههسی تیکا-یا تشککور ائتدی
- "بشیکتاش" دارماداغینلا غالیب گلیب
- جمهور باشقانی اردوغان:"اولکه میزی پیس اویونلاردان قورتارماغی باشاردیق"
- "باشاک شهر" "قالاتاسارای"ا قارشی
- برزیلدکی ونزوئلا بویوک ائلچیلیگینه سالدیری
- تورکیه سوپرلیگی: "فنرباغچا" سفرده "کایسری سپور"ا مغلوب اولوب
- ایستانبول-دا بویوک کؤچ
- تورکیهنین دانمارک- گوپنهاگ بویوک ائلچیلیگینه سالدیری
- مسجیدی اولمایان بیر شهر
- حلب خارابا شهره دؤندو


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوْکتوبر
۱ اوکتوبر: قوقمل دؤیوشو؛ ایکینجی چچن موحاریبهسی.
۳۳۱ میلاددان اؤنجه — قوقمل دؤیوشونده مقدونیهلی ایسکندر هخامنیشی شاهی ۳-جو داریوشو مغلوب ائتدی.
۱۷۹۵ — جنوبی هولند تورپاقلاری (گلهجک بلژیک اراضیسی) فرانسهیه بیرلشدیریلدی.
۱۸۲۷ — ژنرال پاسکویچین رهبرلییندهکی روس قوشونلاری ایروان قالاسینی اله کئچیردیلر.
۱۸۸۰ — توماس ادیسون ایلک الکتریکی لامپ کارخاناسینی آچدی.
۱۹۰۸ — هنری فورد اوتوموبیلقاییرما صنایعسینین ان چوخ ساتیلان مودللریندن اولان «تی» مودلینین ایستحصالینا باشلادی.
۱۹۷۱ — فلوریدا ایالتینین اورلاندو شهری یاخینلیغیندا ساحهسینه گؤره دونیانین ان بؤیوک باشقاتما مرکزی اولان "دیزنی ورلد" فعالیته باشلادی.
۱۹۸۸ — شوروی میلی فوتبال تیمی برزیل میلی فوتبال تیمینی ۲:۱ حسابی ایله مغلوب ائدرک، اولمپیک قهرمانی اولدو.
۱۹۹۹ — روس اوردوسونون چچن اراضیسینه داخیل اولماسی ایله ایکینجی چچن موحاریبهسی باشلادی. باخ – دانیش – دییشدیر
۲ اوکتوبر: اوروپا بیرلیگی اؤلکهلری آراسیندا آمستردام سازیشی؛ گینهده موستقیللیک گونو.
۱۱۸۷ — میصر حاکیمی صلاحالدین قودسو صلیبچیلردن آزاد ائتمیشدیر.
۱۵۵۲ — ایوان قروزنی کازانی توتموش و کازان خانلیغی روسیهیه بیرلشدیریلمیشدیر.
۱۸۷۰ — روم واحید ایتالیانین پایتختی اولموشدور.
۱۹۳۶ — آمریکادا یئنیدن الکولی ایچکی ایستحصالینا ایجازه وئریلمیشدیر.
۱۹۳۶ — شورویده ماکسیموم حبس مودتی ۱۰ ایلدن ۲۵ ایله قالدیریلمیشدیر.
۱۹۷۵ — آمریکا تورکیهیه قویدوغو سیلاح تحریمینی یومشالتمیشدیر.
۱۹۹۲ — خوجاوند بخشی ارمنی سیلاحلی بیرلشمهلری طرفیندن ایشغال ائدیلمیشدیر.
۱۹۹۷ — اوروپا بیرلیگی اؤلکهلری آراسیندا آمستئردام سازیشی ایمضالانمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۳ اوکتوبر: یوقوسلاوی دؤولتینین یارانماسی؛ تییو-۱۵۴ طیارهسینین ایلک اوچوشو.
۱۸۱۴ — میخائیل لرمونتوف آنادان اولموشدور.
۱۹۰۶ — عومومی اساواس سیقنالی قبول ائدیلمیشدیر.
۱۹۲۹ — یوقوسلاوی دؤولتی یارادیلمیشدیر.
۱۹۳۲ — عراق موستقیللیینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۴۶ — بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین اهالی کومیسیونونون ایقتیصادی و ایجتیماعی شوراسی (ECOSOC) تأسیس ائدیلمیشدیر.
۱۹۴۹ — آلمان دموکراتیک جومهوریتی یارادیلمیشدیر.
۱۹۶۸ — تییو-۱۵۴ طیارهسینین ایلک اوچوشو حیاتا کئچیریلمیشدیر.
۱۹۹۰ — اوروپادا عادی سیلاحلارین آزالدیلماسینا گؤره، شوروی-آمریکا سازیشی ایمضالانمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۴ اوکتوبر: مکزیک جومهوریتینین یارانماسی؛ بلژیکین موستقیللیک قازانماسی.
۱۶۷۵ — هولندلی فیزیکبیلن هوقنس جیب ساآتینا ایختیراع ثبت حاقی آلمیشدیر.
۱۸۲۴ — مکزیک جومهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر.
۱۸۳۰ — بلژیک موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
۱۸۹۵ — ریخارد زورگئ آنادان اولموشدور.
۱۹۱۱ — دونیادا ایلک برقی پیله لندنده قوراشدیریلمیشدیر.
۱۹۵۹ — شوروینین فضایی سفینهسی آیین گؤرونمهین قیسمتینین شکلینی چکمیشدیر.
۱۹۸۰ — ۳۸ موسلمان دؤولتی افغانیستاندان شوروی قوشونلارینین چیخاریلماسی اوچون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا موراجیعه ائتمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۵ اوکتوبر: کوستاریکانین کشف اولونماسی؛ بیتلس قروپونون ایلک آلبومو.
۱۵۰۲ — کریستوف کولومب کوستاریکانی کشف ائتمیشدیر.
۱۸۶۴ — هیندده توفان ۶۰۰۰۰ نفرین حیاتینا سون قویموشدور.
۱۹۱۰ — پورتوغالدا جومهوریت ایداره سیستمی برقرار اولموشدور.
۱۹۳۶ — ایسپانیادا وطنداش موحاریبهسی باشلامیشدیر.
۱۹۳۶ — عاشقآباد شهرینده باش وئرمیش زلزله نتیجهسینده ۱۱۰ مین اینسان حیاتینی ایتیردی.
۱۹۶۲ — بیتلس قروپونون ایلک آلبومو اولان "لاو می دو" ساتیشا چیخاریلمیشدیر.
۱۹۸۹ — دالای لاما نوبل صولح جاییزهسی آلمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۶ اوکتوبر: شورویده آتوم سیلاحی؛ عرب-ایسرائیل موحاریبهسینین باشلانماسی.
۱۶۸۳ — آمریکایا کؤچ ائدن ایلک آلمان موهاجیرلر فیلادلفیا شهرینده مسکونلاشمیشلار.
۱۹۰۸ — کریت آداسی عوثمانلی ایمپیراتوریسیندان آیریلاراق، یونانا بیرلشدییینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۱۴ — نوروژ سیاحی تور هیردال آنادان اولموشدور.
۱۹۲۷ — اوورنر قارداشلاری نیویورکدا ایلک سسلی فیلمین تقدیماتینی کئچیرمیشلر.
۱۹۴۸ — عاشقآباددا باش وئرن ۹-۱۰ ریشترلیق زلزله نتیجهسینده شهر بوتونلوکله داغیلمیش، تخمیناً ۱۵۰ مین اینسان هلاک اولموشدور.
۱۹۵۱ — ایستالین شوروینین آتوم سیلاحینا مالیک اولدوغونو بیان ائتمیشدیر.
۱۹۷۳ — عرب-ایسرائیل موحاریبهسی باشلامیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۷ اوکتوبر: آمریکادا ایلک دمیریولو خطی؛ ترزا آنا خیریه صاندیقینین یارانماسی.
۱۷۶۸ — جیمز کوک یئنی زلاند آدالارینی کشف ائتمیشدیر.
۱۸۰۶ — کاربون کاغاذی کشف ائدیلمیشدیر.
۱۸۲۶ — آمریکادا ایلک دمیریولو خطی ایستیفادهیه وئریلمیشدیر.
۱۹۵۰ — ترزا آنا خیریه صاندیقی یارادیلمیشدیر.
۱۹۷۰ — ریچارد نیکسون ویتنام موحاریبهسینه سون قویاجاق بئش مادهلیک صولح شرطلرینی آچیقلامیشدیر.
۱۹۹۲ — آذربایجان عالی شوراسی موستقیل موشترکالمنافیع اؤلکهلره داخیل اولماغین علیهینه سس وئرمیشدیر.
۲۰۰۱ — آمریکا افغانیستاندا حربی عملیاتلارا باشلامیشدیر.
۲۰۰۳ — فیلم اوینایان آرنولد شوارتسنقر کالیفورنیانین فرمانداری سئچیلمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۸ اوکتوبر: آمریکادا ایلک خانیم زیندانی؛ اینگیلیستاندا ایلک آلکوتستر.
۱۶۰۱ — آذربایجان شاعیری صائیب تبریزی آنادان اولموشدور.
۱۸۷۳ — آمریکادا ایلک خانیم زیندانی آچیلمیشدیر.
۱۹۰۶ — لئو تولستوی نوبل ادبیات جاییزهسیندن ایمتیناع ائتمیشدیر.
۱۹۱۲ — عوثمانلی ایمپیراتوریسی و بالکان دؤولتلری آراسیندا بالکان موحاریبهسی باشلامیشدیر.
۱۹۶۲ — الجزاییر بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا عوضو اولموشدور.
۱۹۶۷ — اینگیلیستاندا ایلک دفعه آلکوتستر یارادیلمیشدیر.
۲۰۰۱ — دومان نتیجهسینده میلان فورودگاهیندا ۲ طیاره توققوشموش، ۱۱۸ نفر هلاک اولموشدور. باخ – دانیش – دییشدیر
۹ اوکتوبر: بینالخالق پوست ایتیفاقینین یارانماسی؛ شیمالی کورهنین ایلک هستهای تستی.
۱۵۴۷ — ایسپانیا یازیچیسی میگل د سروانتس سااوئدرا آنادان اولموشدور.
۱۸۷۴ — بینالخالق پوست ایتیفاقی یارادیلمیشدیر.
۱۸۷۶ — قراهامبل ایلک تلفونو تستدن چیخارمیشدیر.
۱۹۴۱ — آذربایجانلیلاردان عیبارت ۲۲۳-جو میلی بخش یارادیلمیشدیر.
۱۹۶۷ — کوبا اینقیلابچیسی ارنستو چه گوارا قتله یئتیریلمیشدیر.
۲۰۰۶ — شیمالی کوره هستهای تستی حیاتا کئچیرمیشدیر.
۲۰۰۶ — گوگل شیرکتی یوتیوبو آلماق اوچون ۱،۶۵ میلیارد دولار خرجینی بیان ائتمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۰ اوکتوبر: گیلیوتینین ماکتی؛ آمریکادا ایلک یویوجو توز.
۱۴۷۰ — عوثمانلی سولطانی یاووز سولطان سلیم آنادان اولموشدور.
۱۷۸۹ — ژوزف گیلیوتن گیلیوتینین ماکتینی دؤولته تقدیم ائتمیشدیر.
۱۹۱۳ — پاناما کانالی آچیلمیشدیر.
۱۹۳۳ — آمریکادا ایلک دفعه یویوجو توز ساتیشا چیخاریلمیشدیر.
۱۹۶۳ — فرانسه اوخوجوسو ادیت پیاف وفات ائتمیشدیر.
۱۹۶۷ — ائشیک فضادان ایستیفاده حاقیندا سازیش ایمضالانمیشدیر.
۱۹۹۷ — داریو فو نوبل ادبیات جاییزهسینه لاییق گؤرولموشدور. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۱ اوکتوبر: توماس ادیسون سسلری اوتوماتیک سایان ماشینا ایختیراع حاقی آلمیشدیر (۱۸۸۷)، قدیم رومدا یئنی اوزوم محصولونون ییغیمی بایرامی.
۱۷۸۳ — روسیه علملر آکادمیاسی تأسیس ائدیلدی.
۱۹۳۱ — شورویده فردی تیجارت کامیل لغو ائدیلدی.
۱۹۶۱ — سمیپالاتینسک پایگاهیندا دونیادا ایلک دفعه یئرآلتی هستهای تستی کئچیریلدی.
۱۹۷۴ — یوقوسلاویده قومی تمیزلهمهنین یئنی مرحلهسی باشلادی.
۱۹۹۲ — ادوارد شواردنادزئ گورجوستان مجلیسینین رهبری سئچیلدی.
۱۹۹۷ — آذربایجان اوروپا مدنیت قراردادینا قوشولدو.
۱۹۹۹ — آذربایجان-ارمنیستان سرحددینین سدهرک بخشی اراضیسینده رئیسجومهورلار حیدر علییو و روبرت کوچاریان آراسیندا گؤروش کئچیریلدی.
۲۰۰۷ — تیفلیسده جنوبی قافقاز ژورنالیستلرینین ۴-جو توپلانتیسی کئچیریلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۲ اوکتوبر: کولومبون آمریکانی کشف ائتمهسی (۱۴۹۲)، ۱۹-جو یای اولیمپیک اویونلارینین آچیلیشی (۱۹۶۸).
۱۵۵۲ — ایوان قروزنی کازان خانلیغینی اله کئچیردی.
۱۸۱۳ — روسیه و ایران آراسیندا گولوستان موقاویلهسی ایمضالاندی و آذربایجاندا روس ایشغالینین بیرینجی مرحلهسی باشا چاتدی.
۱۹۲۹ — بینالخلق گؤی حمل و نقللرینی تنظیملهین ورشوو سازیشی ایمضالاندی.
۱۹۳۱ — ریودوژانیرونون رمزی ساییلان «ناجی عیسی» موجسمهسینین آچیلیشی اولدو.
۱۹۶۸ — مکزیکده ۱۹-جو یای اولیمپیک اویونلاری باشلادی.
۱۹۹۷ — آذربایجاندا «ایسپیس» تلویزیون کانالی یاییما باشلادی.
۲۰۰۶ — تورک یازیچیسی اورخان پاموک نوبل ادبیات جاییزهسینه لاییق گؤرولدو. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۳ اوکتوبر: قالاتاسارای ورزیش کلوبونون یارانماسی گونو، آذربایجان دمیریولو ایشچیلرینین پئشه بایرامی گونو.
۵۴ — نرون روما ایمپیراتورو اولموشدور.
۱۷۹۲ — آمریکادا آغ ائو بیناسینین اساسی قویولموشدور.
۱۸۲۷ — روس-ایران موحاریبهسی: روس قوشونلاری تبریزی اله کئچیرمیشدیر.
۱۸۸۰ — باکی-صابونچو-سوراخانی خطینین ایستیفادهیه وئریلمهسی ایله آذربایجاندا دمیر یولو حمل و نقلینین اساسی قویولموشدور.
۱۹۰۵ — تورکیهنین قالاتاسارای ورزیش کلوبو یارادیلمیشدیر.
۱۹۲۱ — قافقاز ماوراسی ایله تورکیه آراسیندا قارص موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۲۳ — تورکیه بؤیوک میلت مجلیسی آنکارانین تورکیه پایتختی اولماسی ایله باغلی قرار قبول ائتمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۴ اوکتوبر: بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی قاراباغا گؤره ۸۷۴ سایلی قطعنامهنی قبول ائتدی (۱۹۹۳)
۱۷۴۳ — شیرواندا عوصیان: عوصیانچیلار آغسو شهرینی اله کئچیردیلر.
۱۹۲۴ — تاجیکیستان شوروی یارادیلدی.
۱۹۲۶ — لندنده وینی-پوح حاقدا ایلک حیکایت چاپدان چیخدی.
۱۹۶۴ — لئونید برژنو سوو.آیکاپی امکانین بیرینجی کاتیبی سئچیلمکله شوروی ایتیفاقینین رهبری اولدو.
۱۹۶۴ — مارتین لوترکینق نوبل صولح جاییزهسینه لاییق گؤرولدو.
۱۹۹۴ — یاسیر عرفات، شیمون پرس و ایسحاق رابینه نوبل صولح جاییزهسی وئریلدی.
۲۰۰۶ — داغلیق قاراباغین آذربایجان ایجماعسی آذربایجان جمهوریتی عدلیه ناظیرلیینده قئیدیاتدان کئچدی.
۲۰۰۹ — بورسادا تورکیه و ارمنیستان میلی تیملری آراسیندا فوتبال موسابیقهسی کئچیریلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۵۸۲ — ایسپانیا، پورتوغال، لهیستان-لیتوانی و بعضی ایتالیا دؤولتلری ژولیان تقویمیندن ایمتیناع ائدرک قریقوریان تقویمینه کئچدیلر.
۱۷۸۳ — ژاک-اتین مونقولفیه هاوا بالونوندا اوغورلو اوچوش حیاتا کئچیرن ایلک اینسان اولدو.
۱۸۰۶ — باکی خانلیغی روسیهنین تابعلییینه کئچدی.
۱۸۹۴ — فرانسه اوردوسونون ظابیطی آلفرد دریفوس آلمانین خیرینه جاسوسلوقدا ایتیهام ائدیلهرک حبس ائدیلدی.
۱۹۹۳ — جنوبی آفریقا جومهوریتینین رئیسجومهورو فردریک د کلرک و آفریقا میلی کونگیرهسینین صدری نلسون ماندلا نوبل صولح جاییزهسی ایله تلطیف ائدیلدیلر.
۲۰۰۳ — چین اؤزونون ایلک ایدارولونان فضایی راکتینی - شنزوو ۵ فضایی راکتینی فضایا بوراخدی.
۲۰۰۸ — ایلهام علییو ایکینجی دفعه آذربایجان جومهوریتینین رئیسجومهورو سئچیلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۶ اوکتوبر:
۱۸۰۶ — روسیه و عوثمانلی آراسیندا یئنی موحاریبه باشلادی.
۱۸۳۰ — روسیه ایشغالینا قارشی ۲۱ ژوئنده باشلایان زاقاتالا عوصیانی یاتیریلدی.
۱۹۴۶ — نورنبرق گئدیشینده بارهسینده اؤلوم حؤکمو چیخاریلان حربی جانیلر اعدام ائدیلدیلر.
۱۹۵۱ — آی.ایستالین آدینا جومهوری ایستادیومو ایستیفادهیه وئریلدی.
۱۹۵۹ — شورویده ایلک دفعه اولاراق موسکودا یئرآلتی پیادا کئچیدلری آچیلدی.
۱۹۷۸ — تاریخده ایلک اسلاو و ۱۵۲۳-جو ایلدن بری روملی اولمایان ایلک شخص روم پاپی سئچلدی.
۲۰۰۴ — باکی-تیفلیس-جیهان نفت لوله خطینین آذربایجان و گورجوستان اراضیلریندن کئچن قیسمتلری جشنلی مراسیمله بیرلشدیریلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۳۴۶ — اینگیلیستان و ایسکاتلند آراسیندا باش وئرن نویلس-کروسس دؤیوشو نتیجهسینده ایسکاتلند اوردوسو وئران ائدیلدی، ایسکاتلند شاهی ۲-جی داوید اسیر دوشدو.
۱۶۱۲ — صفویلر دؤولتی و عوثمانلی ایمپیریاتوریسی آراسیندا سراب صولحو ایمضالانمیشدیر.
۱۸۵۵ — اینگیلیس هئنری بسمر پولاد ایستحصالی گئدیشینی ثبته یئتیردی.
۱۹۰۲ — دترویتدا «جادیلاج» مارکلی ایلک اوتوموبیل ایستحصال ائدیلمیشدیر.
۱۹۰۵ — روس ایمپیراتوری ۲-جی نیکولای دؤولت دوماسینا قانونگوذار حاکیمیتین و لیبرال آزادلیغین وئریلمهسی حاقیندا بیانیه ایمضالادی.
۱۹۶۱ — سوو.آیکاپینین ۲۲-جی کونگرهسی کئچیریلدی. کونگرهده اؤلکهده کومونیزمی ۲۰ ایل مودتینه قورماق قرارا آلیندی.
۲۰۰۷ — تورکیه مجلیسی حوکومته شومالی عراقدا ضیدترور عملیاتلاری کئچیرمهیه ایجازه وئردی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۸۶۷ — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آلاسکانی روسیهدن ۷،۲ میلیون دولارا ساتین آلدی.
۱۸۹۲ — شیکاقو و نیویورک آراسیندا ایلک اوزون مسافتلی تلفون خطی قورولدو.
۱۹۱۲ — ایتالیا-تورکیه موحاریبهسینه سون قویان لوزان سازیشی ایمضالاندی.
۱۹۶۷ — شورییه مخصوص «ونرا-۴» اوتوماتیک سفینهسی علمی-تحقیقاتی فضایی ایستگاهی ونرانین سطحینه ائندی.
۱۹۹۱ — آذربایجان جومهوریتی عالی شوراسی «آذربایجان جومهوریتینین دؤولت موستقیللیگی حاقیندا» آناقانون عملینی قبول ائتدی.
۱۹۹۱ — شوروی عالی شوراسینین سون ایجلاسی کئچیریلدی.
۲۰۰۷ — موهاجیرتدن قاییدان پاکیستانین کئچمیش باش ناظیری بینظیر بوتویا قارشی حیاتا کئچیریلن پارتلاییش ۱۴۰ نفرین هلاک اولماسی، ۴۰۰ نفرین یارالانماسی ایله نتیجهلندی. بوتو اؤزو حادیثهدن سلامت قورتاردی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۹ اوکتوبر:
۱۷۸۱ — اینگیلیسلرین جورج واشینقتونا تسلیم اولمالاری ایله آمریکانین ایستیقلال موحاریبهسی باشا چاتدی.
۱۸۱۲ — ناپلئون موسکونی ترک ائتدی.
۱۸۶۷ — روسیه ایمپیراتوری ۶ میلیون دولارا آلاسکانی آمریکایا ساتدی.
۱۸۷۲ — اوسترالیانین یئنی جنوبی ولز ایالتینده دونیانین ان بؤیوک قیزیل شیمشی (۲۱۵ کیلوگرم) تاپیلدی.
۱۹۳۴ — آنادولو و تراکیادا یاشایان یونانلارین یوناندا یاشایان موسلمان-تورک اهالی ایله موبادیله ائدیلمهسی اوچون یارادیلمیش تورکیه-یونانیستان بیرگه کومیسیونو اؤز فعالیتینی باشا چاتدیردی.
۱۹۵۱ — بؤیوک بریتانییا اوردوسو سوئز کانالینی اله کئچیردی.
۲۰۰۴ — موسکودا ایکینجی بوتون روسیه آذربایجانلیلاری کونگرهسی کئچیریلدی.
۲۰۰۶ — بان کی مون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی سئچیلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۰ اوکتوبر:
۱۹۱۱ — آموندسن شومال قوطبونا یولا دوشدو.
۱۹۲۳ — آذربایجان جومهوریتی شوروی رسمی اولاراق لاتین قرافیکلی الیفبایا کئچدی.
۱۹۴۵ — فرانسهده خانیملار سئچکی حوقوقو الده ائتدیلر.
۱۹۸۰ — یونان یئنیدن ناتویا قبول اولوندو.
۱۹۸۲ — تورکیهده رئیسجومهور کنان اورنین آناقانون ایله باغلی چیخیشلارینی نقد ائتمک قاداغان ائدیلدی.
۱۹۹۷ — «مایکروسافت» شیرکتی ضیداینحیصار قانونونو پوزدوغو اوچون جریمهلندی.
۲۰۰۸ — تورکیهده «ائرگئنئکون» مسئلهسی چرچیوهسینده ایلک محکمه گئدیشی سیلیوریده کئچیریلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۵۲۰ — پورتوغاللی سیاح و تحقیقاتچی فردیناند ماژلان جنوبی آمریکانی جنوبی قوطبدان آییران و سونرادان اونون آدی ایله آدلاندیریلان بوغازی کشف ائتدی.
۱۸۷۹ — توماس ادیسون ایلک کؤزرمه لامپینی تستدن چیخاردی.
۱۹۱۵ — ایلک اطلس اوقیانوسی تلفون رابیطهسی ویرجینیا و پاریس آراسیندا قورولدو.
۱۹۳۵ — آلمان میلتلر جمعیتیندن رسماً آیریلدی.
۱۹۳۸ — ژاپون چینین کانتون شهرینی ایشغال ائتدی.
۱۹۴۰ — ارنست همینقویین اجل زنگی اثری نیویورکدا چاپ اولوندو.
۱۹۴۵ — فرانسهده خانیملارا ایلک دفعه سسوئرمه حوقوقو الده ائتدیلر.
۱۹۵۰ — چین تبتی ایشغال ائتدی.
۱۹۷۱ — پابلو نرودا نوبل ادبیات جاییزهسینی آلدی.
۱۹۹۹ — چچنین پایتختی قروزنیده بازاردا راکت پارتلاییشی نتیجهسینده ۱۱۰ نفر اؤلدو، ۴۰۰ نفر یارالاندی. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۰۲ میلاددان قاباق — هانیبالین رهبرلیک ائتدیییی کارفاگن اوردوسو زاما دؤیوشونده روم لژیونلارینا مغلوب اولموشدور.
۳۶۲ — دافنئ شهرینده یئرلشن آپولون معبدی سببی بیلینمهین یانغیندا محو اولموشدور.
۱۶۰۰ — عوثمانلی اوردوسو، مجاریستانین کانیژئ قالاسینی فتح ائتمیشدیر.
۱۷۴۶ — پرینستون دانیشگاهی قورولموشدور.
۱۹۳۱ — آمریکالی مافیا رهبری آل کاپون مالیات وئرمهمهسینه گؤره ۱۱ ایل حبس جزاسی آلمیشدیر.
۱۹۶۰ — بوکسچو محمدعلی حرفهای رینقده ایلک غلبهسینی قازانمیشدیر.
۱۹۶۲ — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رئیسجومهورو جان اف کندی کوبادا شوروی آتوم باشلیقلاری اولدوغونو آچیقلامیشدیر و کاریب بوحرانینین قیزغین واختیندا کندی کوبایا قارشی ایقتیصادی تحریم قویماغی تکلیف ائتمیشدیر.
۱۹۶۴ — ژان پول سارتر نوبل ادبیات جاییزهسینی قازانمیش، آما جاییزهنی گئری قایتارمیشدیر.
۱۹۸۰ — روم پاپی قالیلئو قالیله حاقیندا ۱۶۳۳-جو ایلده چیخاریلمیش حؤکمو لغو ائتمیشدیر.
۱۹۸۳ — غربی آلمان و فرانسهده ۱ میلیون ۵۰۰ مین نفر آتوم سیلاحی علیهینه اعتیراض نوماییشی کئچیرمیشدیر.
۱۹۹۶ — آذربایجان جومهوریتی جیبوتی ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۲۰۰۰ — طالیبان حرکاتی افغانیستاندا آخشاملار ورزیشله مشغول اولماغی قاداغان ائتمیشدیر.
۲۰۰۶ — آلمان اوتوموبیل سورنی مایکل شوماخر کاریراسینا سون قویموشدور. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۳ اوکتوبر:
۷۳۲ — پواتیئ دؤیوشونده عربلر مغلوب اولدولار.
۱۷۱۴ — صفوی حؤکمداری سولطان حوسینین نومایندهسی محمدرضا بی مارسیده فرانسه شاهی ۱۴-جو لودوویک طرفیندن قبول ائدیلدی.
۱۹۵۴ — غربی آلمان ناتویا قبول ائدیلدی.
۱۹۵۶ — مجاریستانی ضیدشوروی عوصیانی بورودو.
۱۹۵۸ — شوروی «هیدروپرویکت» انستیتوسو طرفیندن حاضیرلانمیش لاییحه اساسیندا آسوان بندینین تیکینتیسینه مالیه وساییطی آییردی.
۱۹۹۶ — روم پاپی داروین نظریهسینین فرضیه اولدوغونو ایدیعا ائتدی.
۲۰۰۰ — پنسیلوانیا دانیشگاهی عالیملری یاشی ۲۵۰ مین ایل اولان باکتری آشکار ائتدیلر. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۴ اوکتوبر:
۱۶۴۸ — کاتولیک و پروتستان آلمان کنیازلیقلاری آراسیندا ۳۰ ایل داوام ائدن موحاریبه وستفالن صولحو ایله باشا چاتمیشدیر.
۱۹۰۴ — نیویورک متروسو آچیلمیشدیر.
۱۹۱۹ — نخجیواندا آمریکا ژنرال-قوبرناتورلوغو تأسیس ائدیلمیشدیر.
۱۹۴۵ — بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی اساسنامهسی قووهیه میندی و بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی فعالیته باشلادی.
۱۹۵۶ — شوروی مجاریستانا قوشون یئریتدی.
۱۹۶۰ — بایکونور ایستگاهیندا پارتلاییش نتیجهسینده ۷ نفر، او جملهدن بیر مارشال هلاک اولدو. بو سببدن ایلک اینسانین فضایا اوچماسی تقریباً ۱ ایل گئجیکمیشدیر.
۱۹۷۵ — تورکیهنین فرانسهدهکی سفیری ایسماعیل عرض، ارمنی ترورچولاری طرفیندن قتله یئتیریلدی.
۱۹۹۲ — آمریکا کونگرهسی «آزادلیغا دستک» عملینه ۹۰۷-جی دوزلیشی قبول ائتمیشدیر.
۲۰۰۳ — سسدن سورعتلی سرنیشین طیارهسی — «جونجوردئ» سونونجو اطلس اوقیانوسی اوچوشونو حیاتا کئچیردی.
۲۰۰۸ — رئیسجومهور ایلهام علییوین آند ایچمه مراسیمی کئچیریلمیشدیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۵ اوکتوبر:
۱۹۱۳ — «آرشین مال آلان» اوپراسینین ایلک تاماشاسی تاغییو تئاتریندا صحنهلشدیریلدی.
۱۹۶۲ — کاریب بوحرانی: آمریکانین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینداکی سفیری آدلای ایستیونسون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی ایجلاسیندا کوبادا یرلشمیش شوروی راکتلرینین فضادان چکیلمیش شکیللرینی نوماییش ائتدیردی.
۱۹۷۱ — چین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا قبول ائدیلدی.
۱۹۸۴ — هپاتیت ویروسو کشف ائدیلدی.
۱۹۹۱ — قزاقیستان شورویدن موستقیللییینی اعلان ائتدی.
۲۰۰۱ — مایکروسافت Windows XP عملیات سیستیمی ساتیشا چیخاریلدی.
۲۰۰۶ — آمریکادا ایلک آذربایجان مدرسهسی آچیلدی.
۲۰۰۷ — ایرباس آ۳۸۰ ایلک اوچوشونو حیاتا کئچیردی. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۶ اوکتوبر:
۱۸۶۳ — ژنوده بینالخالق قیرمیزی هیلال جمعیتی یارادیلدی.
۱۹۰۵ — سوئد نوروژین موستقیللیینی تانیدی.
۱۹۱۷ — باکیدا "ایسماعیلیه" بیناسیندا موساوات پارتیاسینین ایلک قورولتایی کئچیریلدی.
۱۹۵۶ — وینده بینالخالق آتوم انرژیسی آژانسی تأسیس ائدیلدی.
۱۹۶۲ — آمریکانین تورکیهدهکی هستهای سیلاحینی چیخارماسی شرطیله خروششوو کوباداکی شوروی راکتلرینین سؤکولمهسینه راضیلاشدی و کوبا بوحرانی سونا چاتدی.
۱۹۶۷ — ایران تاریخینده ایلک دفعه شاه محمدرضا پهلوینین خانیمی اوچون تاجقویما مراسیمی کئچیریلدی.
۱۹۹۲ — آذربایجان میلی اولمپیک کومیتهسی یارادیلدی.
۱۹۹۴ — ایوردانییا و اوردون ۴۶ ایللیک موناقیشهدن سونرا صولح موقاویلهسی ایمضالادیلار. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۷ اوکتوبر:
۱۸۰۶ — ناپلئون بوناپارتین رهبرلیغی آلتیندا فرانسه اوردوسو برلینی توتدو.
۱۹۰۴ — نیویورکدا ایلک مترو خطی ایستیفادهیه وئریلدی.
۱۹۲۴ — شوروینین ترکیبینده شوروی اؤزبکیستانی یارادیلدی.
۱۹۷۱ — کونگو دموکراتیک جومهوریتینین آدی دییشدیریلهرک زئیر اولدو.
۱۹۷۸ — مصر رئیسجومهورو انور سادات و ایسرائیل باش ناظیری مناخم بگین کمپ-دیوید راضیلاشمالارینا گؤره نوبل صولح جاییزهسینه لاییق گؤرولدولر.
۱۹۸۲ — چین رسمی اولاراق اهالیسینین سایینین ۱ میلیاردی کئچدیینی تصدیقلهدی.
۲۰۰۵ — اسلوونیده مئهدی حوسینزادهنین عابیدهسی آچیلدی.
۲۰۰۸ — سوئدده ایلک مترو خطی ایستیفادهیه وئریلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۴۹۲ — کریستوف کولومب کوبانی کشف ائتدی.
۱۵۱۶ — قززا یاخینلیغیندا سینان پاشانین رهبرلیغی آلتیندا عوثمانلی اوردوسو مملوکلری مغلوب ائتدی.
۱۸۸۶ — نیویورکداکی آزادلیق جزیرهسینده آزادلیق هیکلینین رسمی آچیلیش مراسیمی کئچیریلدی.
۱۹۱۸ — چکوسلوواکیا اوتریش-مجاریستان ایمپیراتوریسیندان آیریلیب موستقیل اولدو.
۱۹۴۰ — ایتالیا اوردوسونون یونانا هوجوم ائتمهسی ایله یونان ایکینجی دونیا محاربهسینه داخیل اولدو.
۱۹۴۱ — شوروی قووهلری لیتوانیده ۹۰۰۰-دن چوخ یهودینی گولهلهدیلر.
۱۹۶۲ — کوبا بوحرانی: نیکیتا خروششوو کوبادا شوروی راکتلرینین سؤکولمهسینی اعلان ائتدی.
۱۹۸۴ — چین کومونیست حزبی اؤلکهدهکی اقتصادی وضعیتی دوزلتمک مقصدیله آچیق ریقابته شرایط یارادیلاجاغینی بیان ائتدی.
۱۹۹۸ — ایکینجی دفعه آذربایجان جومهوریتینین رئیسجومهورو سئچیلن حیدر علییوین آند ایچمه مراسیمی کئچیریلدی.
۲۰۰۸ — موسکودا موسلوم ماقومایوله ویداع مراسیمی کئچیریلدی و همین آخشام جنازه خصوصی رئیسله باکیا گتیریلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
۲۹ اوکتوبر:
۱۸۶۳ — آنری دونان قیزیل صلیبی تشکیلاتینین اساسینی قویدو.
۱۹۲۲ — ایتالیا شاهی ۳-جۆ ویکتور امانوئل بنیتو موسولینینی حؤکومت باشقانی تعیین ائتدی.
۱۹۲۳ — تۆرکیه جۆمهوریتی اعلان ائدیلدی و موصطفی کمال آتاتورک اونون ایلک جۆمهورباشقانی سئچیلدی.
۱۹۲۹ — نیویورک بورس بازارینین سینماسی ایله آمریکادا ایقتیصادی بوحران باشلادی.
۱۹۵۵ — سواستوپولدا شوروی "نوووروسسیسک" لینکورونون باتماسی نتیجهسینده ۶۰۴ نفر هلاک اوْلدو.
۱۹۵۶ — سوئز بوحرانی زامانی ایسرائیل اوْردوسو میصر سرحدّینی کئچهرک سینا یاریمآداسینی ایشغال ائتدی.
۱۹۹۳ — زنگیلان رایونو ارمنیستان جۆمهوریتی طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
۱۹۹۸ — آذربایجان، قازاغیستان، تۆرکیه، اؤزبکیستان و گۆرجیستان جۆمهورباشقانلاری باکی-تیفلیس-جیهان اساس نفت خطی حاقّیندا آنکارا بیاننامهسینی ایمضالادیلار. باخ – دانیش – دییشدیر
۳۰ اوکتوبر:
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا موحاریبهسینین اساس دؤیوشلریندن اولان ایپر دؤیوشو باشلادی.
۱۹۱۸ — عوثمانلی دؤولتی ایله موتفیقلر آراسیندا مودروس صولح موقاویلهسی ایمضالاندی. موقاویلهیه گؤره قافقازداکی تورک قوشونلاری گئری چکیلمهلی ایدی.
۱۹۴۱ — ایکینجی دونیا موحاریبهسی: آمریکا شوروییه ۱ میلیارد دولار دَیرینده حربی-تکنیکی یاردیم آییردی.
۱۹۵۶ — بؤیوک بریتانیا، فرانسه و ایسرائیل میصردن سوئز کانالینی ۱۲ ساعات عرضینده ترک ائتمهسینی طلب ائتدیلر.
۱۹۶۱ — شوروی یئنی تورپاق جزیرهسینده تاریخده ان گوجلو هیدروژن بومبو تستینی کئچیردی.
۱۹۶۷ — ایلک دفعه ۲ فضایی سفینه ("کوسموس-۱۸۶" و "کوسموس-۱۸۸") آچیق فضادا بیرلشدیلر.
۱۹۷۴ — محمدعلی بوکسدا دونیا قهرمانی اولموش. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۵۱۷ — مارتین لوتر ویتنبرگ کیلیساسیندا "دوخسان بئش تز"اینی کیلیسا قاپیسینا آساراق "جنت قبضلری"نه اعتراضینی بیلدیردی.
۱۸۷۶ — هیندده توفان ۲۰۰۰۰۰ اینسانین حیاتینا سون قویدو.
۱۹۲۲ — بنیتو موسولینی ایتالیانین باش ناظیری سئچیلدی.
۱۹۵۲ — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری مارشال جزیرهلرینده ایلک هیدروژن بومبونون تستینی کئچیردی.
۱۹۵۶ — بؤیوک بریتانیا و فرانسه میصرین سوئز کانالینی میلیلشدیرمهسینه جاواب اولاراق کانالین بومبارانینا باشلادیلار.
۱۹۶۱ — ایستالینین جنازهسی ماوزولیدن چیخاریلاراق دفن ائدیلدی.
۱۹۸۴ — ایندیرا گاندی اؤز موحافیظهچیسی طرفیندن قتله یئتیریلدی.
۱۹۸۹ — تورقوت اؤزال تورکیهنین ۸-جی رئیسجومهورو سئچیلدی.
۱۹۹۲ — واتیکان گالیلو گالیلیه برات وئردی.
۲۰۰۶ — گنجه بینالخلق فورودگاهی اساسلی تعمیردن سونرا آچیلدی. باخ – دانیش – دییشدیر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۱۶
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۱۷
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۱۸
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۱۹
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۰
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۱
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۲
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۳
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۴
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۵
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۶
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۷
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۸
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۲۹
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۳۰
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوکتوبر ۳۱
- تاریخده بوگون
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون


text:
آدولف هیتلر
آدولف هیتلر (آلمانجا: Adolf Hitler)، (دوغوم:۲۰ آوریل ۱۸۸۹ – اؤلوم: ۳۰ آوریل ۱۹۴۵) آلمان نازی حزبی باشچیسی ایدی. هیتلر اوتریش ده دوغولموش بیر آلمان سیاست چی سی میش ۱۹۳۳ دن ۱۹۴۵ جک آلمانون دیکتاتورو میش . هیتلر نازی حزبینین لیدری اولاراق سیاسی گوجو اله آلدی ۱۹۳۳ ده آلمان کونسولو اولدو و بیر سوره سورا اؤلکه سینون لیدری اولاراق آلمانین سیاستین ده افسانه لی اولاراق رایش آدینی اوزونه سئچدی (اوچونجو رایش) هیتلر ایکینجی دونیا ساواشین لهیستانا حوجوم اتمکنن باشلادی بو ساواشین بیر ندنی اوروپا نون بعضی اؤلکه لرینن اینتیقام آلماق اوچون میش . هیتلر آلتی میلیون یهودینی سویقوروم آماجی نان اؤلدور دو و ندنین یهودلارین آلمانین بیرینجی دونیا ساواشیندا سوچلی اولدوقلارینی و دوشوک بیر اینسان جینسینن اولدوقلاری اوچون اؤلدورولمسینی ددی نازی دؤولتی ایلک یهودلاری ماداقاسکارا گؤندرمک ایستدی آما بو ایشی ساواش ایچینده گؤره بیلمدیلر و سونوندا یهودلاری سیستماتیک قیرماغا باشلاتدی لار. هیتلر اؤنجه لیک نن آلمانون بیرینجی دونیا ساواشیندا و ورسای آنلاشماسینون ندنی یخیلمیش ایقتیصادین قالخیزدیردی .
نازی حزبین ایدئولوژیک اولاراق بیر دیکتاتورچی یوخسا ایقتیدارچی ، اوتوکراتیک و توتالیتر میش.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
ویکیپدیانین اینگیلیس دیلینده اولان Adolf Hitler صفحه سیندن چوریلمیش.


text:
قرینوود، میسیسیپی
قرینوود، میسیسیپی (اینگیلیسجه: Greenwood, Mississippi) آمریکانین میسیسیپی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳۳٫۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار.. بۇ شهر ۴۰ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قرینوود، میسیسیپی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Greenwood, Mississippi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ایرانین رسمی ساعاتی
ایرانین رسمی ساعاتی یادا ایرانین ایستاندارد ساعاتی (اینترنشنال کودی IRST یادا IT) زمانین بیر اؤلچوسیده که گرینویچه گوره ایستیفاده اولونار و گون اورتا خطی نن ۳:۳۰+ (یوتیسی ۳:۳۰+) ایضافه اولونار و میلادی ایلینین ایکینجی یاریسیندا و گونش ایلینین بیرینجی یاریسیندا یای ساعاتی اعمال اولار که ساعات، بیر ساعات قاباقا چکیلر و ۴:۳۰+ (یوتیسی ۴:۳۰+) نظرده آلینار.
ایرانین رسمی ساعاتی هر ایل فروردین آینین بیرینجی گونون ده ساعات ۲۴-ده بیر ساعات قاباقا چکیلر و شهریور آینین ۳۰- انجو گونون ده ساعات ۲۴-ده بیر ساعات دالیه چکیلر.


text:
تریفلوئورید کوروم
تریفلوئورید کوروم (اینگیلیسجه: Chromium trifluoride، روسجا: ФTopид xpoMa(III)، عربجه: فلوريد الكروم الثلاثي) بیر شیمیایی ماده. کریستال و برک جیسم حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.تریفلوئورید کوروم فلوئور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chromium trifluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تریفلوئورید کوروم گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
موزیم - هوتل
بولرنی بیله سیز می؟
موزیم - هوتل
استانبولده جایلشگن تاریخی پیرا پلاس هوتلی نینگ عیندمده موزیم بولگن لیگینی بیلرمیدینگیز؟
استانبول نینگ اینگ گوزه ل جاییده 130 ییل آلدین قوریلگن پیرا پلاس هوتلی تنیقلی مهمانلری خاطره لری بیلن تولیق اتاقلری باعث بیر موزیم – هوتل کبی دیر.
خوددی شو هوتل قدیم زمانده انچه مهم مهمان استانبولده گی اویی بولرکن انچه تاریخی حادثه گه هم شاهد بولگن. مصطفی کمال آتاتورک 1917 ییلیدن اعتباراً پیرا پلاس هوتلیده انچه مرته قالگن و یوقاری مقام مهمانلرگه میزبانیلک قیلگن دیر. او قالگن 101 نمبر اتاق اونینگ توغیلگن کونی نینگ 100 ییل مناسبتیده موزیم گه ایلنتیریلدی. آتاتورک سیوگن رنکلر بیلن بیزلگن خوددی شو اتاق اونینگ اسبابلری، کتابلری، مجله لری، امضالی فوتوتصویرلری و میداللری کبی اثرلر نمایش گه قوییلگن دیر.
پیرا پلاس هوتلی، تاریخی بویلب استانبول گه کیلگن خارجی دولت اربابلری، سیاسیلر و صنعتکارلرنینگ جایی بولگن دیر. پیرا پلاسده اینگ کوپ مهمان بولیب قالگنلردن آگاته کریستیه بوگونگی کونده انچه علاقه بیلن اوقیلگن تنیقلی رومانلرینی بو جایده یازگن. اوشبو یازووچی قالگن 411 نمبر اتاق هم بوگونگی کونده موزیم گه ایلنتیریلگن. اکتیف اوله راق اقامتگاه اوله راق خذمت بیرگن هوتلده عین دمده گل ایسی و ایپکلر بیلن بیزلگن دیر. گریت گربو سوئیتی همینگوای کتابلری بیلن بیزلگن، ایرنست همینگوای سوئیتی، خلیج و پیئر لوتی امضالی پیئر لوتی سوئیتی، مهمانلریگه تاریخی سیاحت تقدیم ایته دی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه جمهوریتی استخباراتی کتته موفقیت لر قولگه کیریتماقده
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی کوپلب سوزده یوقاری مرتبه لی باشقروچی یوق قیلیندی


text:
تورکجه خبر:
آزربایجانلی شاعر شهریارین وفات گونو فارسجا شعر و ادبیات گونو آدی ایله قوتلانیر!
سه شنبه شهریور آیی نین 27 آزربایجان شاعری محمدحسین شهریارین وفاتیندان ۲۹ ایل اؤتور. ۱۹۰۶-جی ایلده تبریزده آنادان اولان شاعرین اصل آدی سید محمدحسین بهجت تبریزی دیر.
سه شنبه شهریور آیی نین ۲۷ آزربایجان شاعری محمدحسین شهریارین وفاتیندان ۲۹ ایل اؤتور. ۱۹۰۶-جی ایلده تبریزده آنادان اولان شاعرین اصل آدی سید محمدحسین بهجت تبریزی دیر. آتاسی تبریزین مشهور وکیللریندن حاجی میر آغا خوشگنابی، آناسی ایسه کؤکب خانیمدیر. شهریارین اوشاقلیق ایللری تبریزدهکی مشروطه حرکاتی دؤورونه تصادف ائدیب. ائله بو قاریشیقلیقلار سببیله آتاسی عائلهنی آتا-بابا یوردلاری اولان حیدربابا داغینین اتییندهکی خوشگناب کندینه آپاریر.
شهریارین اوشاقلیغی دا بو کندده کئچیر. ایلک تحصیلینی خوشگناب کندینده «حیدربابایا سلام» پوئماسیندا دا آدینی چکدیی موللا ایبراهیمدن آلیر. اورتا مکتبی تبریزده اوخویور. آنا دیلیله یاناشی عرب، فارس، فرانسیز دیللرینی ده بیلیر. چوخ گؤزل تار چالیر. ۱۹۲۲-جی ایلده طب فاکولتهسینه داخیل اولور. لاکین فاکولتهنی بیتیرمهدن آیریلماق مجبوریتینده قالیر.
طلبه اولدوغو ایللرده بیر قیزا عاشیق اولور. شهریار آدینی و وظیفهسینی دئمک ایستمدیی گوجلو بیر شخصله اوز-اوزه گلدیینی گؤرور. او، گنج طلبهنی توتدوراراق زیندانا آتدیریر، تهراندان چیخیب گئدرسه، اونون گوناهیندان کئچجیینی بیلدیریر. بئلهلیکله، شهریار نیشابورا سورگون اولونور.
شهریار ۱۳۶۷-جی ایل شهریورین ۲۷-ده تبریز واختی ایله سحر ساعت ۶:۴۵-ده مهر خسته خاناسیندا اورک چاتیشمازلیغیندان وفات ائدیر. ۲۹ شهریورده ارک قالاسیندا قیلینان جنازه نامازیندان سونرا وصیتینه اساساً تبریزین سرخاب محلهسیندهکی مقبرت الشعرادا (شاعرلر قبیرستانلیغی) دفن اولونور. شهریارین خاطرهسینه او گون تبریزده هئچ بیر ماغازا آچیلمیر و بوتون خالق قارا گئیینیر.
تهران دولتی ۱۳۸۱-جی ایل ده محمدحسین شهریارین وفات ائتدیی گونو گونئی آزربایجانلی بیر ملت وکیلی نین اؤنریسی ایله «ایران شعر و ادب گون» آدلاندیریر. آنجاق دارباخیشلی سویچو پان فارسلارین اعتراضیندان دولایی ۱۳۸۲جی ایلدن بو آد «فارسجا شعر و ادب گونو»نه دگیشیلدی. اونلار، ایران کلمهسی آلتیندا فارس اولمایان دیللرده بو گونو قوتلایا بیلمسینلر دئیه بو آدی دگیشدیلر.


text:
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېرانلار: آیهان میانالې، علیرضا فرشی
دنیز قېراغې’یلا قاچان آلاباش (بیرینجی بؤلۆم)
جانېنا دَنیزین اؤتهری رۆطوبتی و سۏیوغو چؤکمۆش ظۆلمت گئجهده، بۆتۆن اۏخۏت دَنیزینین ساحیلی بۏیونجا، قورو ایله دَنیزین اۆز-اۆزه گلدیڲی هر یئرده طبیعَتین ایکی قۆوّهسینین أبَدی ساواشې گئدیردی – قورو دَنیزه اؤج گلیر، دَنیز ایسه قورونون اۆستۆنه هۆجوم چکمکدن اوسانمېردې.
دَنیز قارانلېقدا سېلدېرېم قایالارا چېرپېلېب چیلیکلهنهرَک اوغولدایېر، اؤزۆنۆ ألدن سالېردې. داش کیمی برکیمیش تۏرپاق دَنیزین ضربهلرینی دفع إدهرَک، آغېر-آغېر نفس آلېردې.
اۏنلار ایلک یارانېشدان – گۆندۆزۆن گۆندۆز، گئجهنین گئجه کیمی باشلاندېغې واختدان بری بئلهجه چارپېشېرلار و بوندان سۏنرا دا – نه قدر کی، تۏرپاق وار، سو وار – بو چارپېشما دا گئجهلی-گۆندۆزلۆ أبَدی اۏلاراق داوام إدهجک.
گئجهلی-گۆندۆزلۆ…
داها بیر گئجه أریییب گئدیردی. إرتهسی گۆن اۏنلارېن اۏوا چېخاجاقلارې گئجه. همین گئجه اۏ یاتمادې. عؤمرۆنده ایلک دفعه یوخوسو قاچاق دۆشدۆ، عؤمرۆنده ایلک دفعه یوخوسوزلوغون نه اۏلدوغونو بیلدی. اۏ، چۏخ ایستهییردی کی، سَحَر تئز آچېلسېن، اؤزۆنۆ دَنیزه وئرسین. اۏ، نئرپا دریسی اۆزهرینده اوزاناراق، آلتېنداکې تۏرپاغېن دَنیز ضربهلریندن گۆج’له سئزیلهجَک درَجهده آرا-بیر تیترهدیڲینی، دالغالارېن کؤرفزده گۆرۆلدهدیڲینې، گۆجسۆزلهییب اؤلهزیدیڲینی ده حیسّ إدیر، إشیدیردی… اۏ، گئجهنی دینلهییردی، یاتمېردې…
آما بیر واختلار هر شئی باشقا جۆر اۏلموشدور. ایندی بونو هئچ تَصَوّۆره گتیرمک ده مۆمکۆن دَڲیل، ایندی بو هئچ کسین عاغلېنا دا گلمیر، هئچ کس باشا دا دۆشمۆر کی، اۏ قدیم زامانلاردا لوور اؤردهڲی اۏلماسایدې، دۆنیا تامام باشقا جۆر قورولا بیلَردی – قورو سویا قارشې، سو دا قورویا قارشې دورمازدې. آخې دۆنیانېن أزَل باشېندان طبیعَتده تۏرپاق اۏلمایېب، اۏنون هئچ تۏزو دا اۏلمایېب، هر طرف گؤز ایشلهدیکجه سو ایمیش، یالنېز سو. سو جریان إتدیڲی قارانلېق گیردابلاردا، حدسیز بورولغانلاردا اؤز-اؤزۆندن عمله گلیب و دالغالار اۏ واختکې یان-یؤورهسیز دۆنیانېن هر طرفینه نئجه گلدی آخېب یایېلېب: إلهدَن-إلهیه، بئلهدَن-بئلهیه…
ایندی باشېمېز اۆستۆندن دسته-دسته اؤتۆب-کئچن عادی، إنلیبورون چؤل اؤردَکلریندن اۏلان لوور اؤردهڲی ایسه اۏ واخت دۆنیا اۆزهرینده تک-یالقېز اوچور، یومورتلاماق اۆچۆن بیر یئر تاپمېردې. دۆنیادا سودان باشقا هئچ نه یۏخ ایدی. حتتا بیر قمیش دا قَحَط اۏلوب کی، اۏندان یووا قورسون.
لوور اؤردهڲی های-هَشیر’له اوچوردو: اۏ، یومورتاسېنې ساخلایا بیلمهیهجهڲیندن، اۏنو دیبسیز دَنیزه سالاجاغېندان قۏرخوردو. لوور اؤردهڲی هایانا اۆز توتوردوسا، هایانا اوچوردوسا، یئنه ده اؤزۆنۆ دالغالانان سولار اۆزهرینده قاناد چالان گؤرۆردۆ، هر یان نهایتسیز سو – ساحیللری، اوجو-بوجاغې اۏلمایان سو ایدی. لوور اؤردهڲی یۏرولوب ألدن دۆشدۆ و آخېردا أمین اۏلدو: بو گئن دۆنیادا یووا قورولاسې بیر یئر یۏخدو.
و اۏ واخت لوور اؤردهڲی سویون اۆستۆنه قۏندو، دؤشۆندن لهلکلر قۏپاردېب اؤزۆنه یووا هؤردۆ. همین اۆزن یووادان دا تۏرپاق عمله گلمهڲه باشلادې. تۏرپاق یاواش-یاواش بؤیۆدۆ، تۏرپاق یاواش-یاواش، جۆربهجۆر جانلې وارلېغا مسکن اۏلدو. اینسان ایسه بو مخلوقات ایچهریسینده هامېنې اؤتۆب کئچدی – اۏ، قار اۆزهرینده خیزَک’له گزمهڲه، سودا قایېق’لا اۆزمهڲه باشلادې. اۏ، وحشی حئیوان اۏولادې، اۏ، بالېق توتدو، بئلهلیک’له، اؤزۆنۆ دۏلاندېردې، نسیل آرتېردې.
اوجسوز-بوجاقسېز سو سلطنَتینین اۏرتاسېندا تۏرپاغېن یارانماسې ایله دۆنیادا نئجه بیر چتینلیک عمله گلهجهڲینی کاش لوور اؤردهڲی بیلمیش اۏلایدې. آخې تۏرپاق یاراناندان بری دَنیز راحاتلېق تاپمېر؛ اۏ واختدان بری دَنیز قورو’یلا چارپېشېر، قورو دا دَنیز’له. اینسان دا قالېب آرادا. اۏنلارېن – قورو’یلا دَنیزین، دَنیز’له قورونون آراسېندا قالماق ایسه اینسان اۆچۆن بعضن چۏخ چتین اۏلور. اینسان داها چۏخ تۏرپاغا باغلې اۏلدوغو اۆچۆن دَنیز اۏنو سئومیر.
سَحَر آچېلېردې. داها بیر گئجه چکیلیب گئدیر، داها بیر گۆندۆز گلیردی. ایشېقلاشماقدا اۏلان بۏزومتول دان قارانلېغېندا دَنیزین ساحیل’له جۏشقون تماسې گؤڲۆمتَراق هۏوخوراق بوخارېندا یالمانان مارال دۏداقلارېنا بنزهییردی. دَنیز نفس آلېردې. دَنیز’له قورونون داییمی قېزقېن تماسېندا اوچان چیسگینین بوخارې بورولا-بورولا یوخارې قالخېر، بۆتۆن ساحیل بۏیونجا لپهدؤڲهنین سۆرکلی اوغولتوسو هاوالانېردې.
دالغالار اؤز عینادېندان أل چکمیردی: بیر-بیریندن گۆجلۆ دالغالار سولاردا یویولان سۏیوق و سرت قوملارېن اۆستۆ ایله، یېغېن-یېغېن بۏز، سۆرۆشکن داشلارېن آراسې ایله شېغېیاراق، وار گۆج ایله، سۆرعت’له یوخارې قالخېب، قورو اۆزهرینه هۆجوم چکیر و سۏن نفسده شاپپېلتې ایله چېرپېلاراق ساحیلده آنی عؤمۆرلۆ کؤپۆکلر، بیر ده چالخالانمېش یۏسون اییی قۏیوب یۏخ اۏلوردولار.
آرابیر دالغالار’لا بیرلیکده ساحیله اۏقیانوسون یاز دالغالارېنېن هارادان’سا گتیردیڲی بوز پارچالارې دا آتېلېردې. قوم اۆزهرینه آتېلان بدؤو بوز قېرېنتېلارې درحال دۏنموش دَنیزین آنلامسېز، عاجیز پارچالارېنا چئوریلیردی. نؤوبَتی دالغالار تئز چکیلیر و اۏنلارې اؤز قوجاغېنا آلېب گئری آپارېردېلار.
قارانلېق چکیلیب گئدیردی. سَحَر سخاوت’له نورا بلهنیردی. تۏرپاغېن عۆمومی جیزگیلری یاواش-یاواش آیدېن گؤرۆنۆر، دَنیزین اۆزۆ گئت-گئده آچېلېردې.
گئجه کۆلهڲین جۏشدوردوغو دالغالار ساحیله یاخېن یئرلرده هله ده آغ کؤپۆکلۆ جرگهلر’له چارپېردې، گؤزدن ایتن اوزاق-اوزاق درینلیکلرده ایسه آغېر، خفیف لپهلی دَنیز توتقون-توتقون پارېلدایېر، ساکیتلَشیب رام اۏلوردو…
قارا بولودلار دَنیز اۆزهریندن کؤچلهنهرَک، ساحیل تَپهلیکلرینه دۏغرو سۆرۆنۆردۆ.
بو یئرده، آلاباش بوختاسېنېن یاخېنلېغېندا چَپَکی اوجالان داغلېق یارېمآدادا أن چۏخ نظره چارپان و اوزاقدان باخاندا، دۏغرودان دا، دَنیز قېراغې’یلا باش آلېب قاچان نهنگ آلا-بولا کؤپهڲی خاطېرلادان بیر قایا-تپه وار. بؤیۆرلری قارېشېق کۏللو-مئشهلی، باشېندا ساللاق پله قولاغا اۏخشایان ایری قار تالاسېنې، قوزئی چوخوروندا ایسه اۏندان دا ایری آغ قار زۏلاغېنې یایېن قېزمار گۆنلرینهجن قۏرویوب ساخلایان آلاباش قایا دَنیزدن ده، مئشهدن ده همیشه آیدېنجا گؤرۆنۆردۆ.
صۆبح تئزدن، گۆنَش ایکی قۏواق بۏیو قالخاندا بورادان، آلاباش بوختاسېندان بیر نیوخ کایاکې(1) آیرېلېب، دَنیزه یۏل آلدې. قایېقدا اۆچ اۏوچو و بیر اۏغلان اوشاغې واردې. کیشیلردن نیسبَتَن داها جاوان و قۆوّتلی اۏلان ایکیسی دؤرد کۆرَک’له آوار چکیردی. اۏنلاردان أن یاشلېسې – قهوهییصیفتلی، آرېق ایریحۆلقوملو، اۆز-گؤزۆنۆ، اؤزلجه ده بۏینونو درین قات-قېرېش باسمېش، ایری کَله-کؤتۆر أللری چات-چات اۏلموش قۏجا، قایېغېن آرخا طرفینده اۏتوروب، چوبوغونو آغېر-آغېر سۏمورارق، سۆکانې ایداره إدیردی. ساچ-ساققالې چاللاشمېشدې آرتېق. دئمک اۏلار، آغارمېشدې. قهوهیی چؤهرهسینده چال قاشلارې گئندن سئچیلیردی. قۏجا یاشاران، قان ساغېلمېش گؤزلرینی، عادَتی اۆزره، قېیمېشدې – آخې اۏ، بۆتۆن عؤمرۆ بۏیو گۆنَش شۆعاعلارېنې عکس إتدیرَن سولارا باخمالې اۏلموشدو و ایندی آداما إله گلیردی کی، اۏ، کؤرفزده
کایاک: دریدن، قۏواقدان دۆزلدیلمیش اۆستۆاؤرتۆلۆ کیچیک قایېق.
قایېغېن حرکتینه کۏر-کۏرانه ایستیقامت وئریر. اۏن بیر-اۏن ایکی یاشلارېندا قاراگؤزلۆ اۏغلان ایسه اۏ بیری باشدا، کایاکېن لاپ بورنوندا اۏتوراراق، تئز-تئز آلتدان-آلتدان بؤیۆکلره باخېر، اۏ یان-بو یانا چۏخ چۏووماماق، زَهملی آغساققالېن آچېغېنې توتدورماماق اۆچۆن یئرینده اؤزۆنۆ گۆج’له ساخلایېردې.
اۏغلان چالېشېردې. هیجاندان بورون پرهلری کؤرۆک کیمی قالخېب یاتېر، اۆزۆنه خفیف چیللر چېخېردې. بو، اۏنا آناسېندان کئچمیشدی؛ آناسې چۏخ سئوینَنده اۆزۆنده بئله خفیف چیللر گؤرۆنَردی. اۏغلانېن هیجان کئچیرتمهسینین نهدنی واردې. بو دَنیز سفری اۏنون اۆچۆن، اۏنو اۏوچولوق پئشهسینه آلېشدېرماق اۆچۆن دۆشۆنۆلمۆشدۆ. إله بونا گؤره ده کیریسک جۆللۆت کیمی باشېنې اۏطرفه-بوطرفه چئویریر، یان-یؤورهیه سۏنسوز ماراق و صبیرسیزلیک’له باخېردې. کیریسک عؤمرۆنده بیرینجی دفعه ایدی کی، دده-بابا کایاکېندا آچېق دَنیزه پئشهکار اۏوچولار’لا أصل اۏوا گئدیردی. اۏغلان یئریندن قالخماق، آوار چکنلری تَلَسدیرمک، دَنیز حئیوانلارېنې اۏولایاجاقلارې آدالارا تئز چاتماق اۆچۆن، آز قالا، اؤزۆ وار گۆجۆ’یله کۆرَکلردن یاپېشماق ایستهییردی. فقط اوشاق ایستکلری تمکینلی آداملارا گۆلمهلی گؤرۆنه بیلَردی. اۏ، بوندان إحتیاط إدهرَک، وار گۆجۆ’یله حیسّینی بوروزه وئرمهمهڲه چالېشېردې. لاکین بونا هئچ ده تام مۆیَثَّر اۏلموردو. اؤز خۏشبختلیڲینی گیزلین ساخلاماق اۏنون اۆچۆن چتین ایدی؛ ساغلام، قارابوغدایې یاناقلارې قېپ-قېرمېزې اۏلموشدو. ایللاه دا گؤزلری وجده گلمیش فرحلی، صاف اوشاق گؤزلری اۏنون قلبینی جۏش-دوران سئوینج و غرورونو گیزلی ساخلایا بیلمیردی. آخې قارشېدا دَنیز واردې، قارشېدا اۏنو کالان اۏو گؤزلهییردی!!!
قۏجا اۏرقان اۏنو باشا دۆشۆردۆ. اۏ، گؤزلرینی قېیاراق، قایېغېن دَنیزده گئدیش یۏلونا باخا-باخا صبیرسیزلیکدن یئرینده قورجالانان اۏغلانېن حالېنې دا حیسّ إدیردی. قۏجانېن باخېشلارې حرارَت ساچېردې، اۏ: “إح، اوشاقلېق، اوشاقلېق!” – دئیه گۆلۆمسهمک ایستهدی، لاکین یارېسؤنمۆش چوبوغونو درین قوللاب ووروب سۏمورماق’لا، جنگلریندهکی خفیف تَبَسّۆمۆ واختېندا گیزلَتدی. تَبَسّۆمۆ بوروزه وئرمک اۏلمازدې. اۏغلان اۏنلار’لا دَنیز سفرینه قایېقدا أڲلنجه اۆچۆن چېخمامېشدې. اۏ، اؤز دَنیز اۏوچوسو یاشامېنې باشلامالې ایدی؛ اۏ، یاشامې بیردفعهلیک، نه واخت’سا بیر گۆن إله دَنیزده ده باشا وورماق یۏخ دېر. اۏنا گَرَک اوشاق یاشلارېندان آلېشقانلېق إلهیهسن. إله بونا گؤره ده آتالار دئییبلر: “عاغېل – گؤڲدن، سَریشته – اوشاقلېقدان”. آتالار بئله ده دئییبلر: “چؤرک گتیرمهڲن اۏغول نسله یۆک دیر”. دئمهلی، چؤرک گتیرَن اۏلماق، عائله دۏلاندېران اۏلماق اۆچۆن کیشی خئیلاغې إرکن چاغلارېندان اؤزۆنه بیر پئشه سئچمهلی دیر. کیریسکین ده بئله بیر پئشه اؤرگنمک چاغې’یدې؛ اۏغلانې اۏوچولوغا اؤرگتمک، دَنیزه آلېشدېرماق واختې چاتمېشدې.
بو بارهده هامې بیلیردی. بالېق-قادېن قبیلهسینین مسکن سالدېغې آلاباش داغېنېن أتهڲینده هامې بیلیردی کی، بوگۆنکۆ دَنیز سفری اۏنون، گلهجَک عائله باشچېسې، إوین روزو گتیرهنی کیریسکین خطرینه دیر. عادت بئله دیر: هر بیر کیشی خئیلاغې اوشاق یاشلارېندان دَنیز’له دۏستلاشمالې دېر کی، دَنیز اۏنو تانېسېن، اۏ دا دَنیزه إحتیرام بسلهسین. بونا گؤره ده قبیلهنین باشچېسې قۏجا اۏرقان اؤزۆ و ایکی أن ماهیر اۏوچو اۏغلانېن آتاسې أمرایین و آتاسېنېن عمیسی اۏغلو مېلغون یاشلېلارېن کیچیکلر قارشېسېندا، بو دفعه اۏنون، بو گۆندن اوغورلو گۆنلرده ده، اوغورسوز گۆنلرده ده همیشهلیک اۏلاراق دَنیز’له قاینایېب-قارېشمالې، اۏلان کیریسکین قارشېسېندا بۏرجلارېنې یئرینه یئتیرهرَک، دَنیز سفرینه چېخمېشدېلار.
اۏ – کیریسک، ایندی اوشاق دېر، هله آغزېندان سۆت اییی گلیر و معلوم دَڲیل کی، اۏندان بیر شئی چېخاجاق، یا یۏخ، آنجاق کیم دئیه بیلَر، اۏلا بیلسین، اۏنلار حالسېز قۏجالارا چئوریلیب، ایشدن أل چَکَنده عائلهنین باشچېسې و دایاغې محض اۏ – کیریسک اۏلاجاق. بو، إله بئله ده اۏلمالې دېر، بو، إله نَسیلبهنَسیل، کؤکبهکؤک بئله ده داوام إدیر. یاشام بونون اۆزهرینده قورولوب. آنجاق بو بارهده هئچ کیم دانېشماز. اینسان بو بارهده اۆرهڲینده فیکیرلَشیر، آما بو بارهده نادیر حاللاردا دانېشېر. اۏنا گؤره ده اۏرالاردا، آلاباش داغېن أتکلرینده بالېق-قادېنېن آداملارېندان هئچ کس بو حادیثهیه – کیریسکین ایلک دفعه دَنیزه اۏوا چېخماسېنا إله بیر اؤنم وئرمهدی. عکسینه، اۏنلارېن طایفاسېندا اۏلان آداملار چالېشدېلار کی، اۏنون بؤیۆک اۏوچولار’لا بیرلیکده دَنیزه گئتدیڲینی حتتا گؤرمَزلیڲه وورسونلار. سانکی، بو تَشَبّۆثۆ جیدّی ایش سایمېردېلار.
اۏنو تکجه آناسې یۏلا سالېردې، اۏنون’لا دا قارشېداکې دَنیز سفری بارهده هئچ بیر سؤز دئمَزدن و بوختایا چاتمازدان ایندیلیکلَشدیلر. آناسې دَنیزه یۏخ، مئشهیه طرف باخاراق، اۏغلونا بیله-بیله اوجادان و آیدېن شکیلده: “هه، گئت مئشهیه!
– دئدی. – آما اۏدون قورو اۏلسون، اؤزۆن ده مئشهده آزما ها!” اۏ، بونو ایزی آزدېرماق اۆچۆن اۏغلونو کینرلردن – جینلردن قۏروماق اۆچۆن دئییردی. آنا اۏنون آتاسې بارهده ده هئچ بیر سؤز دئمهدی. إله بیل، أمرایین هئچ آتا دَڲیلدی، إله بیل، کیریسک دَنیزه آتاسې ایله یۏخ، تصادۆفی آداملار’لا گئدیردی. بو بارهده ده قصدَن دانېشمادې کی، کینرلر أمرایین’له کیریسکین آتا-اۏغوللوغوندان آگاه اۏلماسېنلار. آتا-اۏغول بیر یئرده اۏوا چېخاندا کینرلرین اۏنلارې گؤرمهڲه گؤزۆ اۏلمور. کینرلر اۏنلاردان بیرینی تَلَف إده بیلرلر کی، اۏ بیریسینین گۆجۆنۆ و ایرادهسینی قېرسېنلار، اۏ بیریسی بیر ده دَنیزه گئتمهڲه، مئشهیه آیاق باسماغا تؤوبه إلهسین. بو کینرلر بئله خایین دیرلر، گیرهوه آختارېرلار، فۆرصَت گؤزلهییرلر کی، اینسانلارې بیر بلایا سالسېنلار.
اۏنون اؤزۆ – کیریسک جینلردن قۏرخمور، داها بؤیۆک اۏغلان دېر. آما آناسې قۏرخور. خۆصوصَن اۏ سارېدان اۆرهڲی أسیم-أسیم أسیر. “سن، – دئییر، – هله بالاجاسان. سنی کارېخدېرماق، تَلَف إلهمک چۏخ آسان دېر. اۏف، بو لعنته گلمیش جینلر اوشاقلارا نه قدر عذاب وئریرلر، اوشاقلارې جۆربهجۆر خستهلیڲه دۆچار إدیر، شیکست قۏیورلار کی، اۏنلاردان اۏوچو چېخماسېن. بئله آدام کیمه لازېم اۏلاجاق؟! بونا گؤره ده، خۆصوصَن اوشاق یاشلارېندا، نه قدر کی، بؤیۆمهییبسَن، جینلردن قۏرونماق چۏخ واجیب دیر. آدام بؤیۆیَندن سۏنرا، اؤزۆ اؤز گۆجۆنۆ بیلَندن سۏنرا هئچ بیر جین-شیاطین قۏرخولو اۏلمور. اۏندا جینلر اۏنلار’لا باجارمېرلار. جینلر گۆجلۆ آداملاردان قۏرخورلار”. آنا و اۏغول بئلهجه ده ویداعلاشدېلار. آنا بیر آنلېغا سَسسیز-سمیرسیز دایانېب دوردو، قۏرخوسونو دا، یالوارېشېنې دا، اومودونو دا بو سَسسیزلیکده گیزلهدهرَک، دَنیز طرفه بیرجه دفعه ده باخمازدان، أری بارهده بیرجه کلمه ده سؤز دئمَزدن گئری قایېتدې، إله بیل کی، اۏ، أری’یله اۏغلونون هارا گئتدیڲینی، دۏغرودان دا، بیلمیردی، حالبوکی اؤزۆ دۆنَندن اۏنلارا یۏل تدارۆکۆ گؤرمۆشدۆ. اۆچگۆنلۆک دَنیز سفری اۆچۆن آذوقه إحتیاطې حاضېرلامېشدې. ایندی ایسه اؤزۆنۆ هئچ بیر شئی بیلمهڲن آدام یئرینه قۏیموشدو؛ اۏ، اۏغلو سارېدان بو درَجهده ناراحات ایدی. إله قۏرخوردو کی. جینلر اۏنون اۆرهڲیندهکی تلاشدان دویوق دۆشمهسینلر دئیه، اؤز هیجانېنې هئچ جۆر بوروزه وئرمیردی.
آنا بوختایا چاتمازدان قایېدېب گئتدی، اۏغول ایسه، بئله بیر گۆنده آناسېنېن حالېنې پۏزماق ایستهمهییب، اۏنون تاپشېردېغې کیمی کۏللارېن آراسې’یلا دؤوره وورا-وورا، ایزینی آزدېرا-آزدېر(آزدېرا، گؤزه گؤرۆنمهڲن کینرلردن گیزلهنه-گیزلهنه قاچاراق، خئیلَک قاباقدا گئدن کیشیلرین دالېنجا یۆیۆردۆ.
کیریسک اۏنلارا تئز چاتدې. چیڲینلرینده یۆک، سیلاح، اۏو لوازیماتې اۏلان کیشیلر تلسمَزدن گئدیردیلر. قاباقدا آغساققال اۏرقان، اۏنون آردېنجا – اؤز قدّ-قامتی و بۏی-بوخونو ایله سئچیلن إنلیکۆرَک، ساققاللې أمرایین، اۏنون دا آردېنجا آیاقلارېنې یان باسا-باسا یئریین ایریچیڲینلی، کؤتۆک کیمی مؤحکَم و یاستې مېلغون. اۏنلار آشېلانمېش دریدن و گؤندن تیکیلمیش، دَنیز اۆچۆن ألوئریشلی، ایستی ساخلایان، سوکئچیرمهین نیمداش پالتار گئیمیشدیلر. کیریسک ایسه اۏنلارا نیسبَتَن گئییملی-کئجیملی گؤرۆنۆردۆ. آناسې زحمته قاتلاشمېش، اۏنون دَنیز پالتارېنې چۏخدان حاضېرلامېشدې. کیریسکین تۏرباسېنېن دا، اۆست گئییمینین ده کنارېنا ناخېش وورولموشدو. دَنیز سفرینده بئله گئییمین یئری دَڲیلدی. آنجاق آنا – آنا دېر.
کیریسک اۏنلارا چاتدېقدا مېلغون ایستئهزا ایله:
– پاهۏ، بیز إله فیکیرلَشدیک کی، سن قالاسې اۏلدون. إله بیلدیک کی، ألیندن توتوب إوه آپاردېلار! – دئیه تعجّۆبلَندی.
کیریسک:
– إوه قایېتماق نه اۆچۆن؟ من هئچ واخت إله إتمهرَم! آخې من… – دئیه اینجیکلیکدن آز قالدې بۏغولسون.
– دی یاخشې، هَنَک-زاد باشا دۆشمۆرسَن، – دئیه مېلغون اۏنون گؤڲلۆنۆ آلدې. – بئله شئیلری بۏشلا گئتسین. دَنیزده بیر-بیریمیز’له ده هَنَک إتمهسَک، بس کیم’له هَنَک إتمهلیییک؟! یاخشېسې بو دېر، آل، گؤتۆر بونو! – دئیه اۏ، اؤز وینچئستئرینی(2) اۏنا وئردی. و اۏغلان اۏنون یانېنجا ممنون-ممنون آددېملادې.
شئیلری قایېغا یېغماق و یۏلا دۆشمک واختې چاتمېشدې. اۏنلار دَنیزه بو سایاق یۏلا دۆشۆردۆلر. آما ایشلری یاخشې گتیرسه، إوه ألیدۏلو دؤنسهلر، اۏنلارېن قایېتماسې آیرې جۆر اۏلاجاق. اۏندا اۏغلانا لاییقینجه عیزّت-إحتیرام گؤرسهدیلهجک. گنج اۏوچو ایله گؤرۆش بۆساطې قورولاجاق، بایرام اۏلاجاق، اوجسوز-بوجاقسېز درینلیکلرینده گۆجلۆ، جسور اۏوچولارېن اۏولایاجاقلارې بالېق و وحشی حئیوانلار بسلهنَن دَنیزین سخاوتی بارهده ماهنېلار اۏخوناجاق. ماهنېلاردا بالېق-قادېن نسلینین آرتېب یئر اۆزۆنه یایېلدېغې اینسانلارېن اولو ننهسی بالېق-قادېن تعریف إدیلهجَک. تیر-ناغارالار آغجاقایېن چوبوقلارېنېن ضربهلری آلتېندا گۆرلهیهجک و رقَّاصلار آراسېندا أن عاغېللې آدام اۏلان سئحرباز اۏنون بارهسینده – کیریسک بارهسینده تۏرپاق’لا، سو’یلا دانېشاجاق، آند وئریب یالواراجاق کی، قۏی تۏرپاق و سو همیشه اۏنون خئییرخواهې اۏلسونلار. قۏی اۏ، بؤیۆک قازانج گتیرَن اۏلسون، قۏی تۏرپاقدا دا، سودا دا همیشه اۏنون ایشی آواند اۏلسون، همیشه اوغور یۏل یۏلداشې اۏلسون، ألده اۏلان نئعمتی قۏجالار و کؤرپهلر آراسېندا عدالَت’له بؤلمک وظیفهسی قۏی همیشه اۏنا نصیب اۏلسون. اۏ، مۆدریکلر مۆدریکی سئحرباز بیر ده بونو آند وئریب یالواراجاق – قۏی کیریسکین چۏخلو اوشاغې اۏلسون و هامېسې دا ساغ قالسېن کی، اولو بالېق-قادېنېن کؤکۆ آرتسېن، نسیللری نسیل اولو بالېق-قادېن، هارادا اۆزۆرسَن؟ سَنین ایستی بطنین – یاشام منبَعی. اۏ ایستی بطنینده تؤرهمیشیک بیز – دَنیز یانېندا گؤز آچمېشېق بیز. دۆنیادا أن یاخشې یئر – ایستی بطنین، اولو بالېق-قادېن، هارادا اۆزۆرسَن؟ نئرپا باشې کیمی آغ دؤشۆندن، بیزه سۆت وئرمیسَن ساحیل بۏیوندا. اولو بالېق-قادېن، هارادا اۆزۆرسَن؟ اۆزهجک یانېنا أن گۆجلۆ کیشی:
بطنین زامان-زامان بارلانسېن دئیه، نسلین زامان-زامان چۏخالسېن دئیه…
بایرامدا رقصلر و سَس-کۆی آراسېندا باخ، بئله ماهنېلار اۏخوناجاق. همین اۏ بایرامدا کیریسک اۆچۆن باشقا بیر اؤنملی تاماشا دا اۏلاجاق. شؤوق’له رقص إدَن سئحرباز اۏنون اۏوچو طالئعینی گؤڲدهکی اولدوزلاردان بیرینه تاپشېراجاق. آخې هر اۏوچونون اؤز بخت اولدوزو اۏلور-اۏنو بدنظردن قۏرویور. آما کیریسکین طالئعی هانسې اولدوزا تاپشېرېلاجاق – بونو هئچ کیم هئچ واخت بیلمهیهجک. بونو بیرجه سئحرباز اؤزۆ، بیر ده گؤزه گؤرۆنمهڲن اۏ بخت اولدوزو بیلهجک. باشقا هئچ کیم. اولدوزلارسا گؤڲده چۏخ دېر…
ألبتّه، آناسې و باجېسې هامېدان چۏخ سئوینیب شادلاناجاق، داها اوجادان اۏخویاجاق، داها شؤوق’له اۏینایاجاقلار. آتاسې أمرایین ده اؤزۆنۆن آتا اۏلدوغونو آچېق بیلدیرهجک، اۏ دا فرح و غرور حیسّی کئچیردهجک. ایندی ایسه اۏ، هله آتا دَڲیل. دَنیزده آتالار و اۏغوللار یۏخ دېر، دَنیزده هامې برابر دیر و هامې بؤیۆڲه تابع دیر. بؤیۆک نئجه دئسه، إله ده اۏلمالې دېر. آتا اۏغلونون ایشینه قارېشماز. اۏغول آتایا گیلئی-گۆذار إلهمز. قایدا بئله دیر.
بیر ده، چۏخ گۆمان کی، اوشاق واختې بیرلیکده اۏینادېغې اۏ قېز موزلوک دا چۏخ سئوینهجک. ایندی اۏنلار قاباقلارا نیسبَتَن بیر یئرده آز اۏینایېردېلار. بوندان سۏنرا ایسه هئچ اۏینامازلار: اۏوچو هارا، اۏیون هارا…
بیرینجی بؤلۆمۆن سۏنو


text:
`فیلم` نتیجهلر
حابارلار [68]
- قوُرقوت آتا حالقارا فیلم فستیوالی بورسادا باشلادی
- آلتین پرتقال فیلم فستیوالی اکتبر آیینینگ باشیندا باشلایار
- کودوکوشی فیلمی ایران دا بیرینجی بوُلدی
- آلمانیادا تۆرک فیلم فستیوالی باشلادی
- زلنسکی: "روسیانینگ یوُلباشچیسی پوتین دیکتاتوردیر"
- سینما: تۆرکیه ده اۆچ آیدا ۱۶ میلیون بلیت ساتیلدی
- اسکار ۲۰۲۲: کُدا "اینگ قوُوی فیلم" بایراغینی آلدی
- کلوندایک فیلمی سوئیس ده اۆچ بایراغا ایه بوُلدی
- آلخاراس فیلمی برلیناله دن آلتین آیی آلدی
- برلین فیلم فستیوالی باشلادی
- اسکار اۆچین یاریش قیزیشیار
- برلیناله ده 18 فیلم آلتین آیی اۆچین یاریشار
- قوُرقوت آتا فیلم فستیوالی باشلایار
- تۆرکیه ده قوُرقوت آتا تۆرک دۆنیأسی فیلم فستیوالی گچیرلر
- داشکنت شهرینده تۆرک فیلم گۆنلری گچیریلیأر
- اکتبر آییندا آنتالیا فیلم فستیوالی باشلار
- سپتامبر آییندا آلتین قوُزا فیلم فستیوالی گچیریلر
- آیپرا: تۆرکیأنینگ ایلکینجی روبوت اوُیونچیسی
- اوچان سۆپۆرگیچ آدینداقی حالقارا فیلم فستیوالی باشلایار
- اسکار بایراغی ایه لرینه قوُوشوریلدی


text:
محرمعلینین گولوشلری؛ گول دونیایا، دونیا گولسون سنه!
دونیانین چتینلیکلرینه قارشی محرمعلی حسنزادهنین بیر بؤیوک سیلاحی وار: “گولوش”.
او هئچ بیر زامان دانیشیب گولمهییندن قالمیر. نگرانچیلیق و داریخماق اونا بیگانهدیر. هر بیر اتفاق اوز وئرسه وئرسین، او روحیهسین اوتوزماییب و بیرین گولندن سونرا موشکولو حل ائلهمهیه چالیشیر.
بیر ایل بوندان قاباق بیر تصادف نتیجهسینده اؤزو و بیر اوغلو چوخ یارالانیب یاتاغا دوشموشدولر. آما محرمعلی بی یئنه ده تصادف صحنهسیندن بیر طنز ماجرا قوشوب، یانینا گلنلره تعریفلهییب گولوردو!
محرمعلی حسنزاده ایشینده چوخ چتینلیکلر ده چکیر و ائله زامان اولور پولسوز دا قالیر. آما بونلارین هئچ بیری دلیل اولمور کی او ایشیندن و دونیاسیندان لذت آپارماسین. او دونیانی چوخ ساده توتوب و یاشاییر. او گؤردویو ایشین پولونون آز چوخونا باخماییر و تکجه گؤردویو ایشین کئفین سورور.
محرمعلینین چوخ طنز محتوالی و آدامی فیکره جومدوران سؤزلری ده وار. بیر گون سؤز اوشاقلاری چوخ اَزدیرمکدن دوشموشدو کی گؤردوم دئییردی: بیزده هئچ شانس یوخدور. بیز اوشاق اولاندا بؤیوکلرین ارزش احترامی چوخ و اوشاقلارین “ایتین دال قیچیجاق ارزیشلری یوخویدو”. اوندا من آرزی ائلیردیم تئز بؤیویوب و ارزش احترام صاحبی اولام. آما من بؤیویندن سونرا ایش ترسه اولدو! بو دفعه اوشاقلار ارزشه مینیب بؤیوکلر ارزشدن دوشدو! هئچ بئله ظولم اولماز!
آللاه ریضاسی محرمعلی بی دوز دئییر. بیز اوشاق اولاندا ددهمیزین قورخوسوندان “سیچان دلیگین ساتین آلاردیق” آما ایندیکی اوشاقلار ددهلرینین باشینا اود تؤکور و دده یازیق قادیر دئییل بئله اؤزوندن دفاع دا ائلهسین. بئیناوا دده ده سؤز یوخدور. آخی هر صورتده حاقّی اوشاقا وئریب یازیق ددهنی دانلایاجاقلار و چوخ زامان قانونلو و اوشاغی بئباش اؤتورمهیَن ددهلره، دالی و ساوادسیز لقبی ده وئریرلر و اؤزلرینین جیبیلداق و چیی اوشاق تربیت ائلهمکلرینین آدین “روشنفکری” قویورلار. دئسن روشنفکرینی بخش ائله، ننهم اؤلموشو هامیسی آغزین گؤیه آچیب مات-مات قالارلار. آما دونیانین سیاستیندن ده باشلاری چیخیر! هن محرمعلی قارداش! بئله اولور ایندیکی بو روشنفکرلر تربیت ائلهدیگی جاوانلار شالوارلارینین گئیمهسین باشارمیرلار! آدام بعضی مجلیسلرده لاب دوزو اؤلوب اَریییر! دالدان بو جاوانلارین بوتون آبیرلاری ائشیکده قالیر!
چوخ گولمک فضاسیندان اوزاق دوشمهیک دئیه آشاغیدا محرمعلی بیین اوشاقلیقداکی عکسلریندن بیرین قویوروق. باخیب و گولون.


text:
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیرده قادینلارلا بیر آرایا گلیب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیره سفری زامانی گیریشیمجیلر، اکینچی لر، اؤنجیلر، ایدمانچیلار، صعنتچی لرو ایشچی قادینلارلا بیر آرایا گلیب.
"قادینلاریمیزین تحصیل واوره تیم ساحهسینده کات ائتدیکلری مصافه حقیقتن ده تاریخی اوغورون ایفادهسیدیر".
بونو جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیره سفری زامانی گیریشیمجیلر، اکینچی لر، اؤنجیلر، ایدمانچیلار، صعنتچی لرو ایشچی قادینلارلا گؤروشو زامانی دئییب.
قادین-کیشی آیری-سئچکیلیگی ائتمهدن میللتین بوتون عضولری ایله بؤیوک و قدرتلی تورکیه خیاللارینی رئاللاشدیردیقلارینی وورغولایان اردوغان "اؤلکهمیزین گلهجگی ایله باغلی هر بیر باخیشی و هر بیر لاییحهنی سیزینله بیرلیکده حیاتا کئچیرهجک شکیلده دیزاین ائدیر و حیاتا کئچیریریک" سؤیلهییب.
تورکیه-ده قادینلارین خصوصیله تحصیل، اوره تیم، استخدام، سیاست و اجتماعی حیاتدا ان چوخ ایرلیلییش الده ائتدیگینی بیلدیرن اردوغان دئییب کی، من بونو قطعیت ایله دئییرم، بیز آلت یاپینی یاراتمیشیق، ایمکانلار یاراتمیشیق و جمعیتین بوتون طبقهلریندن اولان قادینلاریمیزین اؤزلری، عائلهلری، شهری و اؤلکهسی اوچون پتانسیل لرینی رئاللاشدیرماغا ایمکان وئرهجک مانعهلری آرادان قالدیرمیشیق.
ایلگیلیلی خبرلر
مولود چاووش اوغلو ایله فرانسالی همکاری آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو ایله فرانسانین خاریجی ایشلر ناظیری کاترین کولونا آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
سؤزده سوروملو تروریست ضررسیزلشدیریلدی
اؤزونه باغلی عنصورلارلا بیرلیکده تخریبات ائیلملرینه قاتیلان تروریست، میت طرفیندن هدف لیستینه آلینمیشدی
میللی گوونلیک شوراسی توپلانتیسیندان سونرا بیلدیری یاییملاندی
"میللی گوونلیک شوراسی بیلدیریسینده، عملیاتلارین تک هدفینین ترور هؤرگوتلری اولدوغو، بؤلگهده هئچ بیر ترور هؤرگوتونون وارلیغینا و فعالیتینه ایجازه وئریلمهیهجگی وورغولاندی"


text:
روسیا ادلب ده بوُسغونلارینگ کمپینی اوردی
واقادا 8 یؤنهکی رایات یارالاندی
سوریه ده بشار اسد رژیمینی قوُلدایان روسیانینگ ساواش اوچارلاری کفرلوسین دأکی بوُسغونلارینگ کمپینی بُمبالادی.
واقادا 8 یؤنهکی رایات یارالاندی.
روس ساواش اوچارلاری ادلب شهری نینگ قوُلایینداقی کفر لوسین بؤلگه سینه هۆجۆم قورادی.
یارالیلارینگ آراسیندا ساغلیق یاغدایی آغیر بوُلانلارینگ دا باردیغی حابار بریلدی.
هوُوا هۆجۆمینده بیر اوُقووجایی نینگ قوُلایینا دا بمبا اورولدی.
یارالیلار کسلحانالارا ایبریلدی.
دِگیشلی حابارلار
سرگی شویگو: اوکراینانینگ قشونی نوُیابردا ۸ مۆنگ ۳۰۰ ییتگی بردی
روسیانینگ قوُرانماق وزیری روسیا- اوکراینا آراسینداقی ساواش بارادا ماغلومات بردی
روسیادا نبیت آمباری اورولدی
کورسک شهریندأکی روس قوُنالغاسینا اوچارمانسیز اوچارلار بیلن هۆجۆم قورالدی
کریسترسون: سوئد ترورچیلیغینگ مرکزی یاغدایینا گِلمهلی دأل
سوئدینگ باش وزیری اولف کریسترسون یوردونینگ بیر ترور مرکزینه اؤورۆلمهلی دألدیگینی آیتدی


text:
۱- اویانی تاختا ، بویانی تاختا ، شاه قولو آغا یاتیب اوتاقدا .
۲- اویان قالا محمد ، بویان قالا محمد ، آرادان بیر آی چیخدی ، صل علی محمد .
۳- اویان مرمر ، بویان مرمر ، آرادا بیر بولبول اوینار .
۴- اویان چپه ر ، بویان چپه ر ، آرادا بیر آتلی چاپار .
۵- اویان پرچین ، بویان پرچین ، ایچینده بیر گویرچین .
۶- اویان قایا ، بویان قایا ، ایچینده وارساری مایا .
۷- اویانی کلک ، بویانی کلک ، ایچینده بیر چرخ فلک .
۸- اویان داش ، بویان داش ، ایچینده قیرخ اللی باش .
۹- امیر علی حاللانیر ، گؤیدن یئره ساللانیر .
۱۰- ایپک قوردو دئییل آمما قاتما توخویور .
جاوابلار
۱- توسباغا
۲- تندیر
۳- دیش لر و دیل
۴- گوز و کیرپیک لر
۵- گؤز و کیرپیک لر
۶- یومورتا
۷- دیش و دیل
۸- عومومو حامام
۹- یاغیش
۱۰- تورآتان – قاتما : ایپ


text:
آتالار سؤزو _ دئییملر
دئییملر :
1-گؤدن قولو/ قارین قولو/ قارین پا / قارنا پا / بوغاز قولو/ قارین دلیسی / خوررون :
-چوخ یئمک یئین
2-ایینهدن چؤپه/ بوزدان دوزا / بیتدن سیرکهیه / بیت بیت / یئرلی دیبلی / یئرلی یاتاقلی :
-بیر زادی یا اولایی بوتون دئتایلاری ایلا آنلاتماق
3-انگینین پئچینی بوشالتماق / دیلینین (آغزینین) دادینی بیلمک :
-بیرینین دیلی آلتیندان سؤز چکمک
4-توپورجگی گولله یئرینه ایشلهدیر/ ائششگی گئدیر :
-سؤزو گئچرلی اولان بیری
5-خنجر پیچاق اولماق / قانـلی پیچاق اولماق / بیرینین قانینی ایچمک / ایت پیشیک اولماق / اتینن(اتـله) قیلیچ / بیرینـدن یان آپارماق :
-بیری ایله یامان اولماق
6-شور قاتماق / فیرتینا سالماق / فیرتیسانا چیخارتماق / جانقالا قوپارتماق:
-بیر ایشی بیربیرینه قاتماق
7-کؤهنه سامانلاری سووورماق / کؤهنه چیققین آچماق / کؤهنه خرمن سووورماق / کؤهنه کوللوکلری ائشهلمک :
-اسکی آنیلار و اولایلاری اورتایا قویوب یئنیدن دیدیشتیرمک
8-ایت قورساغی ساری یاغ؟ / باب اولماق / بابـلی بابی ایلا / بابلی بابینی بولار مورچالیق قابینی / چؤلمک دیغیرلانیب دوواغینی تاپیب / قابلاما دیغیرلانیب قاپاغینی تاپیب / کؤپگین کؤنلو کؤپگه شاددیر / گؤگدوش دیغیرلانیب دوواغینی تاپیب :
-اؤزونه بنزر بیری ایله بیرلیکده اولماق
9-کپک آلتینـدا اونو اولان / چؤرگینـده چییی اولان :
-نیتی صاف اولماماق ، بیر زادلاری گیزلدن ، دوغرولوق یوخو اولان بیری
نفیس سینافر
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
آلامو ساواشی
آلامو ساواشی (اینگیلیسجه: Battle of the Alamo) تگزاس جومهوریتی و قوْنشو اؤلکهسی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.تکزاس باغیمسیزلیق ساواشینین بیر قیسمیدیر. سنآنتونیو یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو مکزیک غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ Hardin (2010).
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
todish55وارد نشدهاست
- ^ Hardin (1994), p. 155.
- ^ Nofi (1992), p. 136.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of the Alamo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آلامو ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مراغا بؤلگهسینین مرکزی بؤلومو
ماراغا بؤلگهسینین مرکزی بؤلومو و یا مراغه بؤلگهسینین مرکزی بخشی ماراغا بؤلگهسینین بؤلوملریندن بیری دیر کی دوغو آذربایجان اوستانینین گونئیاینده و ایران اؤلکهسینین قوزئیباتیسیندا یئرلشیب.[۱]
اؤلکه بؤلمهلری[دَییشدیر]
- ماراغا بؤلگهسینین مرکزی بؤلومو
- قوزئی سراجوی قصبهسی
- باتی سراجوی قصبهسی
- قره ناز قصبهسی
شهرلر: مراغه
اهالیسی[دَییشدیر]
ایرانین آمار مرکزیسینین نوفوس ساییسی اساسیندا، ماراغا بؤلگهسینین اهالیسی نوفوس باخیمیندان ۱۳۸۵-اینجی گونشلی ایلینده ۳۱۳،۰۷۷ نفر ایمیش. اما ۱۳۹۵-اینجی گونشلی ایلینده بو بؤلگهنین اهالیسی ۳۷۵،۳۸۷نفره چاتمیشدیلار.[۲]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
- ^ Error on call to شابلون:وب قایناقلاماسی: Parameters باغلانتی and باشلیق must be specified .


text:
اویان نیوز: ۲۰۱۲-جی ایلین آوقوست آییندا باش وئرهن زلزهله بؤلگهسینین شهرینین ایران پارلامئنتیندهکی دئپوتاتی آللاهوئردی دئهقانی شرقی آذربایجان ویلایتی والیسینین سؤزلرینی رد ائدرک، هله ده بیر چوخ اینسان هله ده چادیرلاردا یاشادیغینی بیلدیریب.
خبر آگئنتلیکلری آذربایجانلی میللت وکیلینین سؤزلرینی بو گون، یانوارین ۳-ده یاییب: «مسئوللارین ادعاسی دوغرو دئییل. بیر چوخ اینسان هله چادیرلاردادیر. بعضیلری سویوق هاوا شرایطی سببی ایله یاری داغیلمیش ائولرین چاتلاق تاوانلاری آلتیندا یاشاییر.»
جناب دئهقانی علاوه ائدیب کی، «چادیرلاردا یاشایانلار بو سویوغا تاب گتیره بیلمزلر. داها یاخشیسی یاری داغیلمیش ائولرین چاتلاق تاوانلاری آلتیندا یاشاماقدیر. اونلار بلکه بئلهلیکله جانلارینی سویوقدان قورتاردیلار.»
ایران خبر آگئنتلیکلری سون بیر آی عرضینده دفعهلرله شرقی آذربایجان ویلایتینین والیسی احمد
الیرزا بئیگییه ایستینادن آرتیق هئچ کیمین چادیرلاردا یاشامادیغینی یازیب. اما آذربایجانلی دئپوتات هر دفعه والینین سؤزلرینی رد ائدرک مطبوعاتا آچیقلاما وئریب. یئرلی ژورنالیستلر، خبر سایتلاری و رسمی خبر آگئنتلیکلری زلزهله بؤلگهسیندن چادیرلاردا یاشایان اینسانلاری گؤسترهن یئنی شکیللر یاییر.
آللاهوئردی دئهقانی ایران پارلامئنتیندهکی چیخیشلاریندا دؤولتی زلزهله بؤلگهسیندهکی پروبلئملرله ایله باغلی تنقید ائدیب. او، ۲۰۱۲ ایلین نویابر آییندا عائلهسی ایله بیرلیکده آوتوموبیل قزاسینا دوشوب. قزادا میللت وکیلی یارالانیب، حیات یولداشی، قیزی و اوغلو ایسه قزا یئرینده اؤلوب. آذربایجان وئب صحیفهلری قزانی «شوبههلی» آدلاندیریب و «جسور میللت وکیلینی اورتادان قالدیرماق ایستییرلر»-دئیه یازیب.
آمریکا سسی


text:
یازو چی: شریف الله اوزتگین
اوتگن عصر آخرلری و 21 عصر جریانیده جهان مقیاسیده گلوبالیزم آقیمی بیر تاریخی حادثه صفتیده برچه دولتلرگه اوزتاثیرینی اوتکزیب کیلماقده. بو جریان بیلن هماهنگ حرکت قیلیش برچه دولتلرگه بیر ضرورت توسینی آلماقده. اوزبیکستان پریزیدنتی شوکت میرضیایف اوشبو مسئله نینگ دیالیکتیک ماهیتینی توشونگنی اوچون، هر دایم زمان طلبی و گلوبالیزم شرایطی و زمان طلبی بیلن هماهنگ حرکت قیلیشنی توصیه قیلیب کیلماقده.
سونگگی ییللرده حیاتی ضرورتدن کیلیب چیقیب منطقوی دولتلر ارا بیرلشیب همکارلیک قیلیش شکل لنیب اعضا مملکتلرگه اوز ایجابی تاثیرینی کورستماقده. مونینگ یققال مثاللریدن بیری صفتیده شانگهای همکارلیک تشکیلاتینی ایتیش ممکن. بو تشکیلات اعضا دولتلر ارا تورلی ساحه لرده همکارلیکنی یولگه قوییش بوییچه اوز ایجابی تاثیرینی کورسه تیب کیلماقده. شونگه بناء 1992 ییل برینچی مرته تورکی تیللی مملکتلر ییغیلیشی چقیریلدی بو تورکی مملکتلر اورته سیده گی بیرینچی تشبث ایدی. اوندن کیین 2009 ییل تورکی تیل دولتلر همکارلیک کینگاشی (تورکی کینگاش) توزیش حقیده نخجوان بیتیمیگه قول قوییلدی. 2021 ییل بو کینگاش «تورکی دولتلر تشکیلاتی»((TDT دیب اتلدی.
جاری ییل 2022 ییلی 10 – 11نوامبر کونلری سمرقند شهریده تشکیلات نینگ بیرینچی سامیتی بولیب اوتدی. حاضر اوشبو تشکیلات بیشته مملکت – آزربایجان، قازاغستان، قیرغیزستان، تورکیه و اوزبیکستاننی بیرلشتیره دی. اونده ینه ایککی مملکت – تورکمنستان و هنگری (مجارستان)کوزه تووچی مقامیگه ایگه. بو 7 مملکتده تقریبا 160 ملیونگه یقین خلق یشیدی. بو ایسه دنیا خلقلری نینگ 2 فیصدیدن کوپراغینی تشکیل ایته دی. سامیتگه اشتراک ایتگن مسئول کیشیلر بیرگن معلوماتلرگه کوره تشکیلات نینگ اوزیگه خاصلیگی همکارلیک اوچون کوپ قرره لی یونلیشلری موجودلیگیدر. خصوصا نخجوان بیتیمیگه بناء تینچلک و خوفسیزلیکنی مستحکملش و قوللب قوتلش مسله لری، شونینگدیک، سیاسی، سودا-اقتصادی، حقوقنی محافظه قیلیش، اطراف – محیطنی محافظه قیلیش، مدنی، علمی- تیخنیک، حربی – تیخنیک، تعلیم، انرژی، ترانسپورت،سودا – تجارت ساحه لریده ثمره لی منطقوی و ایککی تامانله مه همکارلیکنی رواجلنتیریش مهم مقصد و وظیفه لریدن حسابلنه دی.
11 نوامبر کونی سمرقند شهریده اوزبیکستان جمهور ر ییسی شوکت میرضیایف رییسلیگیده تورکی دولتلر تشکیلاتی دولت رهبرلری نینک «تورکی سیویلیزاتسیه نینگ ینگی دوری: عمومی ترقیات و فراوانلیک ساری» موضوع سیده گی ییغیلیشی بولیب اوتدی.
مذکورییغیلیشده شوکت میرضیایف نطق سوزله دی. پریزیدنت نینگ نطقی عملی تکلیفلر گه بای ایدی، او اوزارا بغری کینگلیکنی کوچیتیریش، سودا و اقتصادیات بوییچه همکارلیکنی کوچیتیریش، حدودلر آره سیده فن و تعلیم، تیکنولوژیلر، اناواتسیه لر(ینگیلیکلر) باره سیده همکارلیک نینگ ثمره دار میکانیزملرینی ایشلب چیقیشگه علیحده اعتبار قرتدی. سمرقند شهریگه «تورکی سیویلیزاتسیه پایتختی» عنوانی بیریلگنی اوچون سامیت اعضالریگه منتدارچیلیک بیلدیردی.
قدیم تورکی زمین مینگ ییللر دوامیده شرق و غربنی توتشتیریب، جهان سیویلیزاتسیه سینی(تمدنینی) بیر – بیریگه یقینلشتیریب، دنیا مدنیتلرینی باییتیب کیلگن. بیز تورکی دنیا بویوک تاریخی نینگ یارقین صحیفه لری اولوغ اجدادلرمیز تامانیدن بیرگه لیکده یره تیلگنی بیلن حقلی روشده فخرلنه میز- دیدی پریزیدنت.
او، تآکیدله دی: بویوک اجدادلریمیز اوزلریدن بی بها علمی ادبی اثرلر قالدیرگن. اگر اوشبو بی بها معنوی خزینه نی برچه اعضا و کوزه تووچیلر تیللریده هم چاپ ایتسک، قرداش ایللریمیزنی اولم بار یاش اولادلریمیزنی اوز ارا یقینلشتیریش اوچون مستحکم
اوتآکیدله دی: بو گون اوزبیکستان تورکی مدنیت خلق ارا تشکیلاتیگه توله قانلی اعضا بولدی. کیلگوسی ییلده ایسه تشکیلات نینگ 30 ییل لیگینی نشانلش دایره سیده تورکی خلقلر مدنیتی فستیوالی اوتکزیله دی.
شوکت میرضیایف تکلیفیگه کوره تشکیلانت دایره سیده «2023 ییل تورکی سیویلیزاتسیه نینگ یوکسلیش ییلی» دیب ناملندی.
سامیتده قازاغستان تامانی تکلیفی گه کوره تشکیلات نینگ نوبتده گی سامیتی2023 ییل قازاغستانده اوتکزیله دی.
تورکی دولتلر تشکیلاتی دولت رهبرلری کینگاشی ییغیلیشی یکون – لنگنچه تشکیلات تامانیدن تاسیس ایتیلگن مکافاتلرنی تاپشیریش مراسمی بولیب اوتدی. تورکی دولتلر اورته سیده گی دوستلیک و شریکلیکنی مستحکم لشده تورکیه پریزیدنتی رجب طیب ایردوغان، همده تورکمنستان ملی کینگاشی خلق مصلحتی رییسی گربانگولی بیردی محمیدوف نینگ علیحده حصه سی بارلیگی قید ایتیلدی. شو مناسبت بیلن اولرنی «تورکی دنیانینک عالی اوردنی» بیلن تقدیرلش توغریسیده قرار قبول قیلیندی. اولرگه بو مکافاتلرنی پریزیدنت شوکت میر ضیایف تاپشیردی.
بیزگه معلوم که اوزبیکستان رهبری تشبثی بیلن علیشیر نوایی نامیده گی خلق ارا مکافات تاسیس ایتیلگن. اونینگ بیریچی صاحبی تورکی دنیا برلیگیگه اولکن حصه قوشگن بویوک ادیب و جماعت اربابی، اولوغ هومانیست چنگیز ایتمتوف بولدی. بو مکافات قیرغیزستان پریزیدنتی صادر جپاروف گه تاپشیریلدی.
ییغیلیش آخریده تورکی دولتلر تشکیلاتی سامیتی نینگ سمرقند دیکلارتسیه سی( اعلامیه) قبول قیلیندی.
شو بیلن تورکیه نینگ تورکی دولتلر تشکیلاتیگه کیینگی بیر ییلده گی رییسلیگی یکونیگه ییتدی و بو وظیفه اوزبیکستانگه اوتدی.
شو یوسینده سمرقند شهریده بولیب اوتگن «تورکی دولتلرتشکیلاتی»(TDT) نینگ بیرینچی سامیتی اوز ارا خوفسیزلیکنی مستحکملش، اقتصادیات، علم وفن، تکنالوژی و مدنی علاقه لرنی یوکسلتیریش و بیر قتار باشقه مسله لر بوییچه قرارلر قبول قیلدی.
عمومی نقطه نظردن قریدیگن بولسک TDT تورکی مملکتلرنی بیرلشتیره دی، بو تشکیلات تورکی دولتلر بیرلیگی اوچون قوییلگن بیرینچی قدم بولدی. اولر آره سیده همکارلیکنی ینه هم کوچیتره دی و هر مملکت نینگ ملی منفعتینی حمایه قیلیشده یاردم بیره دی و زمان اوتیشی بیلن اروپا مشترک بازاری درجه سیگه کوتریلیشی ممکن.


text:
Sep 8, 2015
روح ساغالتیجیلیقدا(پسیکوتراپی ده) اینجه لیکلر(2)
درویش اوغلو
روح استروکترورونون ایکی آلت استروکترودان، دئملی بیلینج و بیلینج آلتییندان اولوشدوغونو، و بیلینج آلتینین بیلینجین نئچه قاتی داها بؤیوک و داها قاپساملی (هجیم) اولدوغونو گؤردوک. ایندی ایسه بو ایکی بؤلومودن هر بیرینین استروکترونو (ساختارینی) و ایشله ییشینی تک باشینا قیسساجا و عمومی شکیلده گؤرمه گه چالیشاق:
1- بیلینج (ضمیر آگاه)
بیلینج، ایچینده اولدوغوموز لحظه، بو گون، بو ساعات، بو دقیقه و بو ثانیه ائشیک دوینادان (و البته کی ایچیمزدن، آجلیق، سوسوزلوق، آغری، سئوینج کیمی) بئنیمیزه آخان یوزمینلرجه بیلگی دن سئچیب، حس ائتدیگیمز بؤلومودور. بو بیلگیلردن ان گئنیشی اؤز بیلینج، مکان و زمان بیلینجی دیر. "من بو لحظه، یای فصلینده، گوندز، گون اورتاسیندان سونرا، بو شهرده، بو کوچه ده و بو ائوده یازی یازماق ایله مشغول اولدوغومون بیلینجینده یم." دئیدیگمده بیلینجیمده اولان بیلگیلردن سؤز ائدیرم. بیلینجلی تجربه ائتمه دیگیم بیلگیلر ایسه بونون مینلرجه قاتی دیر. بیلگی سایار سیستمی ایله قارشیلاشدیردیغیزدا، بیلینجی، بیلگی سایاریمیزین بئنینده و اینترنت دونیاسیندا اولان بوتون بیلگیلردن، بو لحظه بیلگی سایاریمیزین مونیتوروندا ظاهر ائتدیگیمز بؤلومو ایله قیاسلایابیلریک. رنگلی بیر تاراققا نین پاتلادیغینی گؤزوموزون اؤنونده جانلاندیراق. تاراققانی اوتلاییریق، خزنه سیندن آیریلیب هاوادا اون - اون ایکی متر اوجالماغا باشلاییر. بو اوجالما مسیرینده بئش متر اوجالیغا چاتدیغی زامان، آرتیق بیر متر اوجالیقداکی حالتینده دگیل، بیزیم گؤزوموز ده آرتیق بیر متر اوجالیقداکی حالتینی آلقیلامیر. اون متر اوجالیغا یئتیشدیگینده گئنه ده اؤنجه کی حالتلری یوخ اولوب، بیز ده اؤنجه کی حالت لرینی آلقیلامیریق. پاتلاماغا باشلادیغیندا بئش قیرمیزی توپ چیخیر و اطرافینا قیرمیزی ایشق ساچیر. بو قیریمزی توپلار داغیلماقدا ایکن هر بیرینین ایچیندن بئش ساری توپ چیخیر وا اطرافلارینا ساری ایشیق ساچیر. بو ساری ایشیقلاری گؤردوگومز لحظه، آرتیق قیریمیزی ایشیق ساچماق یوخ اولوب، قیرمیزی ایشیغی آرتیق گؤرموروک. ساری توپلارین هر بیرینین ایچیندن ده بئش ماوی توپ چیخیر و پاتلاییب اطرافینا ماوی ایشیق ساچیر و سونوندا ایشیقلارین هامیسی هاوادا قارالیر و یوخ اولور. بو پروسه نین هر مرحله سینی (ثانیه نین نئچه دن بیری قدر بیر زامان ایچینده) گؤردوگوموز لحظه بیر اؤنجه کی مرحله سی آرتیق یوخ اولوب. بیلینج رنگلی بیر تاراققانین پاتلاما پروسه سینده گؤردوگوموز لحظه لر کیمی آنجاق کیچیک بیر لحظه دن اولوشور. ایچینده اولدوغوموز بو لحظه نی بیلینجلی تجربه ائدیریک، آنجاق بیر اؤنجه کی لحظه بیلینجدن چیخیب، بیلینج آلتینا سورولوبدور. بیر- بیرینین آردی اولان بو کیچیک لحظه لرده بئینیمیزه آخان بیلگیلر بئین ده ایشله نیلیب (ساخت و پرداخت اولونوب) بیزده وارلیغین سورکلیلیک (تداوم) دویغوسونو یارادیر.
2- بیلینح آلتی (ضمیر ناآگاه)
بیلینج آلتی ییغینتی (تراکمی) بیر بیلگی سیستیمی دیر. هر انسانین بیلینج آلتی سی انسان سویونون بوگونه قدر ییغدیغی بیلگیلرین هامیسینی ایچرمکده دیر (احتوا ائتمکده دیر). بو بیلگیلر ژنلریمیزده، دئملی بیر انسانی اولوشدوران تک - تک هر سلولون ایچینده، اتیمیزده، سوموگوموزده، قانیمیزدا یئرلشیبدیر. ایکی آیاغیمزین اوستونده دیک یئریه بیلدیگیمیز، آنلاملی و هدفمند دانیشابیلمه گوجوموز، گونلوک ایشلریمیزین بیر چوخونو (اکمک، بیچمک، پیشیرمک، یوماق، ائو تیکمک، پالتار یاماماق) یئرینه یئتیره بیلمگیمیز، اؤز بیرئیسل (فردی) اؤیگرندیکلریمیزین آنجاق بو ییغینتی بیلگیلر اوستونه اوتورماسی یولو ایله ممکن اولدوغو کیمی، بارماقلاریمیز ایله مینیاتور چکمک و ابریشم خالچا توخوماق کیمی ظریف ایشلر گؤره بیلدیگیمیز ده هر فردین اؤز یاشامیندا اؤیگرندیکلرینین، کئچمیش نسللردن آلدیغی ییغینتی بیلگلر اوستونه اوتورماسی ایله ممکن اولماقدادیر. بو ییغینتی بیلگی سیستمی اؤز ایچینده هؤرگولنمیش (سازمان یافته) بیر سیستم دیر و اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن اولوشوبدور. بللی بیلگیلر، بللی قاتلاردا (لایه) هؤرگولنیب و اؤزونه خاص آلت سیستمی یارادیبدیر. بو قاتلار آناتومیک، یوخسا فیزیولوژیک قاتلار دگیل، رونتگن و ام.آر.تی (ماگنت رزونانس توموگرافی) شکیللرینده بئله گؤرونمه سی ممکن اولمایان بیلگی ایشله مه قاتلاری دیرلار. کئچمیش نسللردن ییغدیغیمیز بیلگیلری بیلگی سایار سیستمی ایله قارشیلاشدیردیغیمزدا، اساس سیستم بیلگیلرینه ( اوپئریتینگ سیستم) بنزتمک اولار. فردی یاشامیمیزدا اؤیگرندیکریمیز ایسه پروگرام بیلگیلری ایله قارشیلاشدیریلابیلر. بیلگی سایار سیستمینده پروگرام لارین ایشله یه بیلمه سی اوچون، پروگرامدان داها گئنیش و داها درینلرده اوتورموش بیر اساس بیلگی ایشله مه (ساخت و پرداخت اطلاعات) سیستمین اوستونده اوتورمالارینی آنلایابیلدیگیمیز کیمی، روح استروکتروندا دا فردی یاشامیمیزدا اؤیرندیکلریمیزین (پروگراملارین) اؤزلریندن داها گئنیش و داها درینده یئرلشمیش بیلگی سیستمی اوستونه قورولماقلاری گرکدیگینی آنلایابیلریک. بو بیرینجی بیلگی سیستمینین اولوشماسینی و هورگولنمه پروسه سینی آنا رحمینده کئچیردیریک. آنا رحمینده کی جنینین گلیشمه (تکامل تاپما) مرحله لرینین، بوتون جانلیلارین، و انسان نسلینین گلیشمه مرحله لرینین قیسسا بیر سناریوسو اولدوغونو جنین بیلیمی (امبریولوژی) آیدینلاتماقدادیر. دئملی آنامیزدان دوغولدوغوموز گون، کئچمیش نسللریمیزدن آلدیغیمز بیلگیلر ایله دوغولموش اولوروق. بو بیلینج آلتی قاتیندان بیلینجیمیزه چیخابیلن چوخ کیچیک بؤلومو آنجاق یوخولاریمیزدا گؤره بیلدیگیمیز، آنلاماغیندا چتینلیک چکدیگیمیز سمبولیک گؤرونتولر، سسلرو دیوغولاردیرلار. ایلان قورخولو خطر سمبلو اولاراق، اوچماق سئوینج، باشاری و موفقیت سمبولو اولاراق، دار بیر یئرده سیخیشماق دویغوسو گونلوک یاشامدا مالی، یوخسا اجتماعی بیر دارکئچیتده (تنگنا) دا اولماغین سمبولو اولاراق و .........یوخولاریمیزدا ظاهیر اولور. بیر توپلومدا اولان جمعی اینانجلار، سمبوللار و اسطوره لر ده بو بیلینجسیزلیک قاتیندان قایناقلانیر. یاخچیلیق و پیسلیک سمبوللاری، اهریمن و اهورامزدا، انسان نسلینین کؤکونو سمبوللاشدیران آدم و حوا، جن و پری، شیطان و ملک و یوزلرجه بئله سمبول و اسطوره بو بیلینچسیزلیک قاتیندان قایناقلانیر. سویس لی روح بیلیمچیسی کارل گوستاو یونق بیلینج آلتینین بو قاتینا آرشائیش، ویا آرخایش بیلینج قاتی آدینی وئریر. عمر خیام بو بیلینج آلتی قاتینین کؤلتورلشدیریلمیش سمبوللارینی بو رباعی سینده دیله گتیریر:
گردون نگری ز قد فرسوده ماست
جیهون اثری ز اشک پالوده ماست
دوزخ شرری ز رنج بیهوده ماست
فردوس دمی ز وقت آسوده ماست.
کئچمیش نسللردن آلدیغیمیز بیلیگیلر و بونلارین سمبوللاری بیر تک انساندا یوخ، کیچیک بیر گروه انساندا یوخ، بلکه میلیونلارجا و میلیاردلارجا انساندا اورتاق بیلگیلر اولدوغوندان، یونگ بو بیلینجه توپلومسال (کولکتیو) بیلینج و توپلومسال بیلینج آلتی دئییبدیر. یالنیز آذربایجاندا یوخ، یالنیز اورتادوغودا یوخ، یالنیز آسیا قاره سینده یوخ، یئر کوره سی اوستونده یاشایان بیر چوخ توپلومدا جین، پری، ملک، آدم، حوا، شیطان و ....بو سایاقدان سمبوللارا اینانیلیر. بو بیلگیلرین کولتورلشدیریلمیش سمبوللاری کولکتیو بیلینجی اولوشدوردغو کیمی بیلینجسیزلیکده قالان بؤیوک بؤلومو ایسه کولکتیو بیلینج آلتینی اولوشدورور. هر انسان (آنادان دوغما فلج لردن سیوای) ایکی آیاغی اوستونده دیک یئرییر، هر انسان (آنادان دوغما لال - کارلاردان سیوای) دانیشیر. بئیله بیر قابلیته مالک اولدوغوموزون نییه لیگینی و نئجه لیگینی بیلینجلی تجربه ائتمیریک، بئله بیر قابلیتی "بدیهی" بیلیریک.
کولکتیو بیلینجین یایغین و گوندلیکده اولان بیر شکلی، بیر توپلومدا دانیشیلان و یازیلیب – اوخونان دیل دیر. دیل بیر توپلومو اولوشدوران (تشکیل وئرن) انسانلارین اورتاقلاشا ایشلتدیکلری و بیربیرلری ایله ارتباط قورابیلمک اوچون یارارلاندیقلاری سسلی سمبول لاردیر. هئچ بیر دیل (اسپرانتو دان سیوای) قیسسا بیر زاماندا و انسانلارین بیلینجلی و ایستکلی گیریشیمی (جهد و کوشش) ایله اولوشوب گلیشمه ییبدیر. تماماً ترسه سینه، هر توپلوم مینلرایل سورموش اولان تاریخی گلیشمه (تکامل) پروسه سینده، بیر دیل گلیشدیردیگینین بیلینجینده اوماقسیزین، اؤز دیلینی گلیشدیریبدیر. دیلین تاریخینی، یازیلی دیلین میدانا گلدیگی چاغا دک آختاریب – تاپابیلیریک. آنجاق سؤزلو دیلین قدمتینین بو تاریخدن چوخ داها اؤنجه کی چاغلارا دایاندیغینی تصور ائتمک چتین دگیل دیر. دئملی دیل چوخ ائسکی نسللریمزدن گله – گله بیزه چاتمیش بیر کولتیو بیلینج دیر. بو آنلامدا دیل کولکتیو بیلینج اولدوغونون یانیندا، عینی زاماندا آرخاییش بیر بیلینج دیر. دیل باره سینده فیکیر یورماق چوخ گئنیش و آیرینتیلی بیر موضوع الدوغو اوچون، بو یازینین سونراکی بؤلوملرینده بو موضوع اوستونه تکرار قاییداجاغیق
سؤزو بیر یئره ییغارساق، دئملی بیلینج آلتی هؤرگولنمیش (سازمان یافته) و سیستملی بیلگیلر ییغینی دیر. بو بیلگی ییغینی اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن (زیرمجموعه) و هر آلت سیستم گئنه اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن اولوشوبدور. بو آلت سیستملرین ان گوبوتو آرخائیش (کولکتیو) بیلینج آلتی و بیرئیسل (فردی، شخصی) بیلینج آلتی اولاراق آییرلابیلر.
یازینین آردی وار


text:
اینکلر قانمیرلار قدملر مبارک اولا بیلر
و حتی من سئوه بیلهرم
سن سئویله بیلرسن
و بیز سئویشدیکدن سونرا نه موبارک اولا بیلهریک نه ده…. قالسین!
بایرامین اون بیری ایدی و نحس ایدی و یاغیشلی ایدی و آروزسوز، زادسیز
دوزو بوتون من وارایدی، آروز وارایدی
و سئرچهلردن داشیماقدان
یورغون یاغیشدان قاچارغی یاتمیشدیلار
سئرچهلر یانی
قوش سئرچهلری دئییرهم
یانی یاغیش باهارا خیانت ائدیردی
یانی بولودلار گیزلینجهسینه، سنی اؤپوردولر
و قونشو اوغلانجیغازدا اؤیله
فروغ بارماقلارینی اونلارا اکیردی
سن اؤزون اکیلیردین
تورپاق خیانت چاناغیدیر قیز!
قهرمانپرور ده اولور، خایین ده
“خاییین قارانلیق گئجهلر” دئمیش حوجام…
سنسه یوخ…یوخ قدهر ایتیب باتدین و اوندان سونرا
نه بوتون من داریخدیق، نه آروز، نه سئرچهلر سنه.
ایلین اون بیرین دن قاباق ایدی یاتاغینی ساتدیغین
و بیر قارین چؤرهک زهیر کیمی قانینا جانینا ایشلهییردی
خیانت، دوشوندوکلرین و سیاست، ائتدیکلرین ایدی.
دونیا یالانچی آدامین یالاندان خیال ائتدییی
و خیالینی بوش وئردیییی بیر رومان دیر خانیم
آنجاق!
یالانلارا دوزو منده اینانیرام
یالانلار آداملاری یونگوللهدیر
اولسون بیر از
اولسون بیر آن
یا دا عؤمورلوک
من عؤمور بویو بیر یالان خیالا آلدانماغی دا سئویرهم
آنجاق بو خیال اؤتهسینده بیچاق اولمامالیدیر
آرخادان وورولان ضربه آدامی اؤلدورمورکی
آرخادان خیانت اؤلدورور
من اؤلدوم یالانچی آدامین خیالیندا
سن منیم بوربوجاغیمی گزنده دوشوندوم یالانلارینی
و ایللر اؤنجه وئردیییم سؤزون توپورجهیینی یالامادیم دا یونگوللهشهسن دئیه
سونرا آغیر باشین هاوالاندی
هاوادا آت اؤلدو، ایت قالدی
ایت اؤلدو
آروزوم وای… آروزوم وای… آروزوم…
اؤلن موغان هاماریندا ایت کیشینین بئلیندن گلن کوچوکایدی
یونگولجهسینه اوزاندین و گئتدین
نه بوتون من، نه آروز ،نه ده سئرچهلر داریخمادیق سنه…
سانیرام ایندی اوتوروبسان تسبئح سالیرسان
هر گونه بیر گوناه
هر گوناها بیر گون ایتیریلدی آرامیزدا
آنجاق اسنهیه- اسنهیه قالدی او تسبئحده شاه
و کیشیلیک اؤترگی من اؤلوم کیمیلیک ده چورودو
و بیتدی سن بیتن کیمی
گوناه بیتیب ایتنلرده اولور
گوناه شئیطانین سنه وئردییی و ماراغینی اویناتدیغی ماتاه ایدی
ماتاهینا کسیلدی باشیم.
سونرا دیریلدیم بیر اینسانین سیزیف افسانهسینده و یازیرام بونلاری
آداملار گئدیب گلمکدهدیلر
گئدنلر آرخاسیز اولورلار، گلنلر عزیز
ائویمه تزه سولطانین تزه آددیمی دوشرلی اولوب
مبارک اولا بیلن قدملردیر بونلار
اینکلر نه بیلسین آخی؟
شئیطان لچکلری سیلینیب اؤنجه
سونرا هاوا قارلی بیر آخشام اوستو
سنی سئویرم کیمی بیر شارکی دینلهمیشم
سونرا یازین اوغلان چاغیندا آراز بالاملا اوینایاجاغیمیز اویونا دوشونموشم
من بؤیله خوشبختم دئسم
سن شاشیریب قالاجاقسان
آنجاق قالما، شاشیرسان دا گئت
بیر داها گلمه کیمی گئت
بیل کی هئچ واخت
داریخمادیق بوتون نه من، نه آروز، نه ده سئرچهلر
دیمدیکلری زیتونلو اولمور سئرچهلرین
اونلار گؤیرچینلردیلر
باشی کسیک قوشلارکیمی
سادهجه یاغیش قورخوسوندان گیزلنمیشدیلر
گیزلین اولساق بئله
اصلینده آرمیزدا زیتون بئله بیر ایش گؤره بیلمزدی.
گؤرولمهین شهره بلدچی لازیمدی
سنده گؤرولمز چوخ شئیلر واردی
اووجونو اوخودوم و بیلدیم بارماقلارین بئله مردار آدامین میندار جانینا اوخشاییردی
سنه فاتحه….
* آروز = قازان خانین خاییین قارداشینین آدی


text:
حکایهجیکلر
حسین واحدی
شانسسیز اوغرو
گئجهنین لاپ او شیرین یوخو گلن زامانی، دووارین یاپیشیغینداکی آغاجدان دیرماشیب ائوین حیطینه آتیلدی. سینه-سینه ائوه ساری گئدیب، الین یاپیشاجاغا آتیب قاپینین آچیق اولدوغونو گؤروب، سئویندی!
ایچهری گیرنده، بیر کیشینین اوتاقدا یوخودا اولدوغونو گؤردو. آیین ایچهرییه دوشن ایشیغیندا ائوی آلت-اوست ائتدی، آما آپارماق اوچون درده دهین بیر زاد تاپا بیلمهدی. اومودو پوزولوب قاچماق ایستهدیگی آن، ائو ییهسی یوخولو-یوخولو، “آی باشی داشلی اوغرو گون ایشیغیندا من بو ائوده بیرزاد تاپا بیلمیرم، سن، آی ایشیغیندا تاپماق ایستهییرسن؟” دئییب، یورقانی تپهسینه چکدی!
گونش ایله گونهباخان
ساری ساچلی گونش، گؤیه دیرماشمیش داغلارین آرخاسیندا، خوروزون بانلاماسینی گؤزلهییردی. آخشامدان، بوغدا تارلاسیندا اولان یالنیز گونهباخان ایسه قارا دنهلرینی گونشین باتان یئرینه توتوب، گونشی گؤرمک اومیدی ایله یوخلامیشدی.
بیر آزدان، خوروز، سسینی باشینا آتدی. کند ائولرینین چیراقلاری بیر-بیر ایشیقلاندی. گونش گؤزلهدییی آنی گؤرونجه دوغماغا باشلادی. گونهباخان، سئوینجک اولوب، اویاندی. سئودییی گونشی بیرداها گؤره بیلهجهیینه چیچهیی چارتلادی…
آرتیق، گونش گؤی اوزونده، هر یانی باخیشی آلتینا آلمیشدی. گونهباخان، گونش بونون اوچون گلیبدیر دئیه، اوزون اوندان چئویرمیردی. او، اوچوب گونشین یانینا گئتمک آرزوسوندایدی.
یاواش-یاواش آخشام گلیب چاتیردی. گونش یئره سردییی ساچلارینی داراییب، هؤرمهیه باشلامیشدی. گونهباخان ایسه گونشین گئتمهسیندن اوزولوردو. او، بیلیردی بیر آزدان گونش باتیداکی اوجا داغین آرخاسینا گئدیب یوخ اولاجاقدیر…
گونش، گئتدی! آنجاق هئچ بیلمهدی گونهباخاننین آدیدا اونون آدیندان آلینیبدیر. او هئچ بیلمهدی، گونهباخان بوتون یاشاییشیندا اونون سئوگیسی ایله یاشادی!
قورخولوق
آخشام اوستو کئچن گونلره تای، قارغالار، اوزوم باغینا هجوم چکدیلر. کئفلری چکینجه اوزوم یئییب باغی کورلادیلار.
قورخولوق آنلاملی سسسیزلیک له، باغین اورتاسیندا اونلارا باخیردی. الیندن بیر ایش گلمیردی، او سادهجه اؤز گلهجهیینی دوشونوردو! دونن آخشام، باغ ییهسی، باغدان آیریلاندا، «صاباحدا گلیب گؤرسم قارغالار، باغی کورلاییب، قورخولوغو یئریندن چیخاردیب، یاندیرجایام» دئمیشدی!
بونلاری دوشونهرک، قورخولوغون اورهیی دولوب، خیمیر-خیمیر آغلاماغا باشلادی!


text:
بیزه گؤره
سایین اوخوجولار!
بو سیته تورک دیلیله باغلی بیر کولتورل سیتهدیر . تورک دیلینین کؤکو و ائتیمولوژیسی قونوسوندا چالیشان بو سیته دیلیمیزین سؤزلری و اونلارین کؤکوندن و نئجه اولوشدوغوندان دانیشیر.
سؤزلرین ایلکین کؤکون، ایشلنن یئریندن آخدارمالیییق. اولسون کی ایش آراجی، یئری (قوشولو، شرایطی) دییشیر، اما سؤز ، دوغولدوغو قوشولدان آیریلاراق، دونوق(جامید) سؤز کیمی یاشاییب گلیشیر.
بو سیته یالنیز سؤزلرین آنلامی، کؤکو ایله باغلی اولان قوللاردان دانیشیر. باشقا سؤزلوک سیتهلریندن دییشیک اولاراق، بورادا چالیشیلیب سؤزلرین ایشله، ائیلمله (فئیل. فئل) باغلی آنلاملاری آچیقلانسین.
دئیه بیلریک تورک دیلینده ائیلمسیز (فئلسیز) سؤز گؤزه چاتمیر.
هئچ سؤز، ایشلنن یئری، جملهسی بللنمهدن، کؤکلنه بیلمز آنجاق سیزجه کؤکسوز قالان سؤزوموز وارسا، ایشلنن یئریندن بیر اؤرنکله بیزه یازین.
بورادا چالیشاجاغیق سؤز آنلامی، سؤز کؤکو ایله باغلی اولان سؤزلوکلری، کیتابلاری، یازیلاری سیزه چاتدیراق.
سؤزلرین آنلامینا، کؤکلرینه گؤره نه دوشوندوگوزو بیزیمله پایلاشین. آنلامی آچیلمایان، باشا دوشولمهین سؤزلر توشلارسانیز، بیزه گؤندرین، اولسون کی آچیقلاماسیندا یارداشلاشا بیلدیک.
ائل آغزیندا، گوندهلیک یاشاییشدا، یازیلارا کئچممیش بیر یئنی سؤز، دئییم تاپسانیز، بیزه چاتدیرین. الیمیزدن گلجیینه یاییملانماسینا یاردیمجینیز اولاریق.
سیتهمیز گونجل بیچیمده سیز سایین قوللانیجیلارا سؤزلوک خیدمتی وئریر آنجاق هلهلیک تورکجه-تورکجه اولان بو سؤزلوک گلهجکده بو سؤزلوگون تورکجه-فارسجا بؤلوموده آچیلاجاقدیر، و سیز دیرلی قوللانیجیلاریمیز گونجل شکیلده آرادیغینیز هر بیر سؤزون آنلامین سیتهمیزدن آلابیلجکسینیز.
سیتهمیزین آدینا گؤره
توروز آدینا گلینجه ، بو سؤز تبریزدن گئچن "مارکوپولو"نون یازقیلاریندان بلیرلنن آینالی داغلارین آدینا وئریلمیشدیر . توروز تورکجه بیر سؤزدور و آنلامینا گلینجه آلا بویاسینا ماییل اولان بیر بویا آدیدیر. بو اوزدن تبریزده یئرلشن بو داغلارین آدی گئچمیشده توروز دئمک اولار.
اوموروق کی بو سیته سیز دیرلی و سایین اوخوجولار یاردیمییلا دیلیمیزین و کولتوروموزون گلیشمهسی و یوکسلیشی یولوندا بیر آددیم گؤتوربیلسین.
توروز سیتهسی
حسن بیگ هادی
ایلیشگی:
h.beyhadi{at}gmail.com