text:
فارس ایستعمارچیلیق حاکیمیت سیستیمینه دوشونجه و فیکیر باجاسی نین یارادیلماسینا آتیلمیش آددیملار
کئچمیش یازیلاردا و دانیشیقلاردا دا ایشاره اولوندوغو کیمی ایران ممالیکی محروسه سینده، دیل بیلینجی و تاریخ بیلینجی باخیمیندن آذربایجان تورکلری یوخسول اولدوقلاری اوچون آذربایجاندان باشلانمیش مشروطه حرکاتی، فارس میللیتچیلیگی و فارس ایستعمارچیلیغی خیدمتینه آلینمیش بیر سورج، پروسه داها دوغروسو بیر اویون دئیه قلمه آلینمالیدیر. بو اویوندا آذربایجان مشروطه چیلری باشدا تبریز شهری اولاراق انجمن غئیبی باشلیغی آلتیندا قاجار شاهلیغی دیکتاتورلوغو علیهینه ساواش آپارارکن فارس ادبیاتچیلاری و سیاستچیلری قاجار شاهلیغی علیهینه تبریزدن باشلامیش مشروطه حرکاتینی تورکلوک علیهینه چئویره رک ایران ممالیکی محروسه سینه مین ایله یاخین حاکیم اولان تورک ائتنوسونو بیر میللی وارلیق اولاراق محکوم دوروما دوشموش. بئله لیکله آشاما آشاما تورکلوگو ایران ممالیکی محروسه سینده یوخ ائتمک چالیشمیشلار.
تورک دوشمنلیگی ایله تانینمیش بیرینجی ادبی شخص محمدتقی بهار، فارسلارین ملک الشعرای آد وئردیکلری شخص اولموش. تورک دوشمنی بیرینجی سیاستچی شخص ده محمدعلی فروغی، فارسلارین ذکاءالملک آد وئردیکلری شخص اولموش. فارس میللیتچیلری خاریجی عامیللر واسیطه سی ایله حاکیمیتی قاجار شاهلیغیندان تحویل آلدبقدان سونرا فارس حاکیمیتچیلیگی نین تمل و اساسینی اولوشدورماق اوچون آوروپادا تحصیل آلمیش یئنی نفس گوجلری، باشلاریندا علی اکبر سیاسی نی و محمود افشار یزدیلری سفربر ائتمیشلر. علی اکبر سیاسی ایداره چیلیک باخیمیندان فارس معاریفچیلیک سیستیمینه اؤزونو تقدیم ائدرکن محمود افشار یزدی ایلک اولاراق فارس ایستعمارچیلیق و سونرا ایسه پان ایرانیستلیک تئوری سی نین تملی قویماغا چالیشمیش.
محمود افشار، یزد شهرینده دوغولموش، ایلک اوخولونو هیندوستاندا اوخوموش، یوکسک اؤیرنیم اوچون سوئیس مملکتینه یولا دوشموش، اورادا لوزان بیلیکیوردوندا سیاسی و اجتماعی بیلیم ساحه لرینده درس آلمیش، بو آشامادا آلمانیادا تحصیل آلان حسین کاظمزاده تبریزی (ایرانشهر) ایله دوستولوق ائتمیش، آراسیرا آلمانیا و فرانسه مملکتلرینه ده گئده رک قاجار شاهلیغی علیهینه فورمالاشمیش اؤیرنجی محفیللری او جومله دن برلینده سیدحسن تقی زاده تبریزی، عارف قزوینی، تقی ارانی و باشقالاری ایله ایلیشکی سینی سوردورموش. محمود افشار یزدی قاجار ممالیکی محروسه سی یوخسا ایران ممالیکی محروسه سینه گئری دؤندوکدن سونرا ایلک اولاراق یزد و سونرا تهران شهرینده یاشامیش، 1921 اینجی ایل یزد و تهران قازئتلرینده مقاله لری یایینلانمیش. محمود افشار یزدی تهرانا گلدیکدن سونرا "رعد" گؤنده لیک قازئته سی نین باشچیسی سید ضیاءالدین طباطبایی یزدی ایله ده تانیش اولموش. 1922 (1301 ه. ش.) اینجی ایل سید ضیاءالدین طباطبایی یزدی، محمود افشاری رضا خان ایله تانیش ائتمیش. بئله لیکله محمود افشار یزدی ایلیشگیسینی رضا خان ایله قوپارمامیش. رضاخان خاریجی عامیللر واسیطه سی ایله 1925 (1304) اینجی ایل احمد شاه حاکیمیتینی اله کئچیردیکدن سونرا محمود افشار "آینده" مجله سینی یایینلاماغا باشلایاراق رضا شاهی، محمدعلی فروغی تملینی قویموش فارسچیلیق دوشونجه سی اساسیندا یؤنلندیرمگه چالیشمیش. بئله لیکله "ایران ممالیکی محروسه سی" و "ممالیکی محروسه قاجار" آدلاری تاریخی نین چؤپلوگونه آتیلاراق "ایران" و "ایران میللتی" ایشلنمگه و عوامفریبلیک اولسون دئیه "زبان ایرانی" "فارس دیلی" یئرینه بیر آلدادیجی آد اولاراق قوللانیلماغا (استفاده اولونماغا) باشلانمیش. محمود افشار یزدی "آینده" مجله سی واسیطه سی ایله نه لر رضا شاه حاکیمیتینه تکلیف ائتمیش دئیه 1918 اینجی ایل قورولموش و 1920 اینجی ایله دک داوام ائتمیش قوزئی آذربایجان جمهوریتی علینه یازدیغی گؤروشلردن اؤرنکلری ائشیتمک پیس اولماز دئیه دوشونورم، اوخویوروق:
" آذربایجان جمهوریتی نین قورولماسیندان قورخوموز چوخ دا اساسسیز دئییل. ... گنجه و باکیدا یاشایان و اؤزلرینی آذربایجانلی آدلاندیران آرانلیلار ایله اصیل آذربایجانلیلار آراسیندا بؤیوک فرق وار. آذربایجانلیلار اصیل ایرانلی و آذربایجان ایرانین آیریلماز بؤلومو اولدوغونا باخمایاراق قافقازلار بیزیم مستعمره تورپاقلاریمیز ساییلارمیش. بو دئدیکلریمیزه باخمایاراق هر هانکی یانلیشلیق عجوباتیندان خطر اورتایا چیخارسا، قاباغی آلینمالیدیر "[i].
اوسته گؤروندوگو کیمی محمود افشار یزدی قوزئی آذربایجان، گرجیستان و داغستان تورپاقلاری نین کئچمیشده ایران ممالیکی محروسه سی ایستعماری نین آلتیندا اولدوقلارینی اؤز دیلی ایله قبول ائتمیش. بو یاناشما بوگونکو فارس ایستعمار سیاستینی، فارس اولمایان میللتلر علیهینه "ایستیبداد!!" دئیه قلمه آلانلارین واقعیتی گؤرمزدن حرکت ائتدیکلرینی اورتایا قویار. محمود افشارین دوشونجه لرینی گؤتور قوی ائدرکن ایکی مقام ایله اوزلشه ریک:
الف- ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان توپلوملاری و اونلارین آیدینلارینی تحمیق ائتمکله فارسلیق سیاستینی قاباغا آپارماق، باشقا ائتنیکلره هر هانکی بیر سیاسی، اجتماعی و مدنی یاشاما حاققی تانیماماق.
ب- فارس ایستعمارچیلیغینی حیاتا کئچیرمک اوچون فارس حاکیمیتی و سیاستچیلری نین نه ائتمه سی نین لازیم و فایدالی اولاجاغینی وورقولاماق.
محمود افشار یزدی ایران ممالیکی محروسه سینده فارس اولمایان ائتنوسلاری تحمیق ائتمک و اونلاری میللی تئرورا اوغراتماق اوچون "نژاد ایرانی" مقوله سینی اورتایا آتار، اوخویوروق:
"بوگون ایران میللتی دئدیکده ایراندا یاشایان ائرمنیلر و یهودیلر گؤز آردی ائدیله رک ایراندا و اوندان اوزاقدا و خاریجده یئرلشمیش "ایران عیرقی (نژادی)" منظور اولونار "[ii] .
اوسته گؤروندوگو کیمی محمود افشارین "ایران ملتی و ایران نژادی" آنلاییشی بیر یاندان ایران دیل قوروپوندا یئر آلان ائتنیکلری (فارس، کورد، بلوچ، لور، گیلک، مازندرانی، پشتو، تاجیک، هندوستان و سئریلانکا و بنگلادیشده کی کیچیک دیل قوروپلاشمالارینی) ایچرمیش، باشقا یاندان یوز ایللر بویو ایراندا یاشایان مسیحیلری و یهودیلری مسلمان اولمادیقلاری اوچون "ایران ملتی" ایچرسینه آلمامیش. اؤته یاندان ایران دیل قوروپونا باغلی اولمایان، سایی فارسلاردان داها دا چوخ اولان آذربایجان تورکلرینی، تورکمنلری و عربلری ده "ایران ملتی" نین ترکیب حیصصه سی دئیه قلمه آلاراق فارسلیق چاتیسی آلتینا آلماغا و ایستعمار مقوله سینه تابع توتماغا چالیشمیش. محمود افشار یزدی نین بئلنچی دوشونجه و فیکیر یئریتمه سی مسئله نی بیلمه دیگیندن دئییل، فارس ایستعمارچیلیغینا تئوری اساس یاراتماق اوچون بو گؤروشلری اورتایا آتماغا چالیشمیش. محمود افشار گئنه ده یازار:
"عثمانلیلار، ایرانلیلارین بیر چوخونو، او جومله دن تبریزلیلر، زنگانلیلار، قاجارلار، افشارلار و قاشقای-لارین تورک اولدوقلارینی ایددعا ائدرلر. اونلار اوتانمازجاسینا نظامی و حتی بیر چوخ شاعیرلرین و آذربایجانین تاریخی شخصیتلری نین تورک اولدوقلارینی ایدعا ائدرلر. عثمانلیلارا گؤره سیدحسن تقی زاده تبریزی، تیمور تاش و بیر چوخلاری تورک ساییلار. عثمانلیلار دؤنه دؤنه بیزیم آذربایجانلیلارا تورک دئمیش و دیش سیندیران جاوابلار آلمیشلار[iii]. یانلیش آنلاشیلماسین بیزیم تورکلردن منظوروموز عثمانلیلار و ساری عیرقا منسوب اولموش تورکلر منظور اولونار. بیزیم وطنداشلاریمیز آذربایجانلیلار تورک دئییل، اصیل ایرانلیدیرلار. بعضیلری یانلیش و غلط اولاراق آذربایجانلیلاری تورک دئیه قلمه آلارلار. بیز هر هانکی بیر تدبیر یولو ایله بو غلط و عئیبجر "تورک" آدینی آذربایجانلیلارین اوستوندن گؤتورمه لی ییک "[iv].
محمود افشار یزدی نین بو تحمیق ائتمک تئوریسینه اساسن احمد کسروی نین "آذری یا زبان باستان آذربایجان" آدلی اویدوروق ریساله سی یازیلمیش و فارس حاکیمیتچیلیگینده "تورک خر" ایفاده سی یاییلماغا و سایی فارسلاردان چوخ اولان آذربایجان تورکلری و تورکمنلر میللی تئرورا اوغرامیشلار. بئله لیکله فارس ایستعمارچیلاری، دیل و تاریخ بیلینجیندن یوخسول و قاجار شاهلیغی علیهینه اولان آذربایجانلیلاری معذوریت قارشیسیندا قویاراق اونلاری ایرانلی آدلاندیرماقلا فارسچیلیق پروژه سی نین صفلرینه قاتاراق[v] و "تورکلوک" پیس دئیه اونلاری اؤز میللی منلیک و کیملیکلریندن یاییندیرماغا و دیسکیندیرمگه چالیشمیشلار. بو مسئله یالنیز دیسکیندیرمک ایله ده سونا چاتمامیش، فارس ایستعمار قووه لری آذربایجان ائلیتینه و سیاست ایله مشغول اولان شخصلره "آذری" خطاب ائتمکله اونلارین قولتوقلارینا قارپیز قویاراق اونلاری تورکیه تورکلوگو علیهینه ده یؤنتمگه چالیشمیشلار[vi]. محمود افشار یزدی آذربایجانلیلاری "تورک" قلمه آلماق ایسته مدیگینه باخمایاراق فارس ایستعمارچیلیغینی "ایران میللتی" باشلیغی آلتیندا تئوریزه ائدرکن "وحدت ملی" باشلیغی آلتیندا یازار:
"بیزیم میللی بیرلیگیمیز آذربایجان تورکلری، خوزیستان عربلری و فارس دیللیلر آراسیندا اولان دگیشیکلیک و فرق ایله ناقص ساییلار. بو حقیقتی آجی دا اولسا، قبول ائتمه لی و بیلمه لی و دئمه لی ییک. بئله لیکله بو مسئله نی گلجکده ایصلاح ائتمک و آرادا اولان دیل و مدنیت فرقینی آرادان قالدیرماق اوچون لازیملی ایشلر گؤرمه لی و تدبیرلر تؤکمه لی ییک. دئمک، مذهب اورتاقلیغی نین میللی بیرلیگیمیزی قوروماسینا اینانماق و گوونمک اولماز"[vii].
اوسته گؤروندگو کیمی محمود افشار بیر یاندان کورد، لور، بلوچ، گیلک، مازنی و باشقا کیچیک ائتنیکلری ده فارس قلمه آلمیش، باشقا یاندان تورک و عرب ائتنیکلرینی فارسلیق مقوله سینده یوخ ائتمک چتین اولار دئیه بوغازیندا سوموک قالمیش کیمی اوتقونماغا باشلامیش. دئمک، بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده دین باخیمیندان مسلمان اولان تورک، ترکمن، عرب، کورد، لور، بلوچ ائتنیکلرینی ایسلامیت مقوله سینده "ایسلام امتی" آدینا فارس ایستعمارینا تابع توتاراق اونلاری آیری سئچکیلیک مقوله سینه تابع توتدورماق ایسلامیت مقوله سی ایله باغلاشاجاق دئییل، بو یاناشما فارس ایستعمارچیلیق تئوری سینه اساسلانار. بو آرادا بعضی اؤزلرینی سیاسی آدلاندیرمیش ذاتلار بو مسئله نی فارس ایستعمارچیلیغی دئییل، "حاکیمیت ایستیبدادی" دئیه قلمه آلار، بو دا اؤزلوگونده آذربایجان اجتماعیتینی بو شخص و تشکیلاتلار اوزره دوشوندورمه لی و آذربایجان میللتی اؤزو بو مسئله ده چیخیش یولو تاپمالیدیر، ایکی آرتی ایکی اوچ دئییل (2+2≠3)، دؤرد سالییلمالیدیر. دئمک، مذهب و ایسلامیتی الده بیر قوز ائده رک ایران ممالیکی محروسه سینده تورک، تورکمن، عرب، کورد، لور و بلوچ ائتنیکلرینی فارس ایستعمارچیلیغینا تابع توتماق مقوله سی، فارس ایستعمارچیلارینی بیله چالیشا چکمیش بیر سیاسی و اجتماعی مقام ساییلار. ائله اوندان یانا دا کئچمیش 34 ایلده فارس حاکیمیتی نین سؤز ده آنایاساسینداکی تانینمیش حاقلاری فارس اولمایان خالقلارا وئرمدن بیر سیرا فارسچی گوجلر "یاشیل حرکتی" پوزو آلتیندا بو گون تهراندا "جمهوری ایرانی" شعاری وئرمگه باشلامیشلار. فارسچی گوچلر "جمهوری ایرانی" شعاری وئرمکله فارس حاکیمیتینی توتولدوغو بو مهلکه دن قورتارماق ایسترلر. بو شعاری اورتایا آتان قوه لر نهضت آزادی و اونا یاخین اولان فارسلیق آخینلاری ساییلار (حزب ملت، مسلمانان مبارز، جبهه ملی، حزب پان ایرانیست و باشقالاری..). بعضی اؤزلرینی سیاستچی قلمه آلان آذربایجانلی ذاتلار دا سئکولار کلمه سینی ائشیدرکن اوزدن ایراق آغیزلاری سولانماغا باشلار. دئمک، بو ذاتلار مسئله نی میللی کیملیک اساسیندا دئییل، ایدئولوژیک بیر مسئله قلمه آلارلار. اونلارین گؤروشونه گؤره هر هانکی بیر سئکولار حاکیمیت فارس اولمایان ائتنیکلره میللی و مدنی حاقی وئره جک ساییلار. بئلنچی یاناشما بو ذاتلارین فارس دؤلتچیلیک دکترین و نظریه سینی درک ائتمدیکلریندن ایلری گلن بیر مسئله ساییلمالیدیر. محمود افشار یزدی 1918-1920 اینجی ایللر قوزئی آذربایجان جمهوریتی علیهینه فارس ایستعمارچیلیغی آچیسیندان باخاراق یازمیش:
"آذربایجان جمهوریتی نین قورولماسیندان قورخوموز چوخ دا یئرسیز و خیال مسئله سی دئییل. گنجه، باکی و گونئی قافقازداکی یئرلی انسانلار شیعه اولدوقلارینا باخمایاراق تورک اولدوقلاری اوچون فارسلیق و تورکلوک مسئله سینده بیزلری دئییل، عثمانلیلاری و تورکلوگو اختیار ائتدیلر. دئمک، دیل فاکتورو دین فاکتوروندان داها دا آغیرلیق باسان مقام ساییلار."[viii]
اوسته گؤروندوگو کیمی دیل فاکتورو آغیر باسدیقدا فارس ایستعمارچیلیغی نین تملینی قویماغا چالیشان محمود افشار یزدی قورخویا دوشه ر. بئله لیکله ده دین و مذهب میللی بیرلیگی قورویابیلمز دئیه اؤتریش و مجاریستان امپراتورلوغونون داغیلماسینی اؤز دئدیکلرینی اثبات ائتمک اوچون گؤسترمگه چالیشار، اوخویوروق:
"اؤتریش و مجاریستان ایمپراتورلوغونون دؤلت بیرلیگی نین بیرینجی دونیا ساواشیندا داغیلماسی دا دیل فاکتوروندان ایلری گلن مسئله ساییلار. دئمک، اؤتریش و مجاریستاندا اولان خالقلار بیر دیل و بیر عیرق و نژادا دایالی دئییلدیلر. حقیقتده اونلار بیر میللت دئییل، هر بیری موستقیل بیر میللت ایدی. اؤتریش قوشونلاری تیترتمگه دوشر دوشمز او بؤیوک ایمپراتورلوغون هر بیر بؤلوگو و قسمتی منسوب اولدوغو بیر میللته یاپیشمیش (کیراکؤی و گالیکسی لهیستانا، بوشناقلار سیربیستانا، تیرانسیلوانی و بوکوین رومانیستانا، تیرانتین تیریست ایتالیایا)، مجاریستان مستقیل و ایسلاواکای دا آزاد اولموش. خاریجی بیر مانعه اورتادا اولماسایدی، اؤتریش ده آلمان ایله بیرلشمک ایستردی. بو احتمال بوگون ده آرادان قالخمیش دئییل."[ix].
محمود افشار یزدی امپریالارین داغیلدیغینی نظره آلاراق فارس ایستعمار حاکیمیت آداملارینا آشاغیداکی سفاریشلری وئرمگه چالیشار:
" بیز ایستسک ده، ایستمسک ده، بیزیم ده میللیتین (اوخو فارس ایمپراتورلوغونون) گلجه گینده بئله بیر سیاسی آخین و جریان باش وئره جکدیر. بو گئرچکلیک و حقیقت غالیب دؤولتلرین او جومله دن عثمانلی دؤلتی نین سیاست داییره سینده آخین ائتدیگی کیمی بیر گونده بیزیم دؤلتین (فارس ایمپراتورلوغونون) سیاست داییره سینده آخین ائده جک مقام ساییلار. اوندان یانا هر بیر سیاستچی خاریجی و داخیلی سیاست "میللی بیرلیک" ین اورتاق نقطاسیدیر دئیه بو مسئله نی یاخشی درک ائتمه لیدیر"[x].
محمود افشارین اوسته "بیزیم میللت" ایفاده سی "ملت" مقوله سینه دایالی دئییل، فارس امپریاسی نین گئرچک و آیدین ایفاده سی ساییلار. ایکینجی دونیا ساواشیندان سونرا محمود افشارین بو تکلیفلرینی وثوق الدوله حکومتی نظره آلمیش. بئله لیکله گونئی آذربایجان میللی حکومتی مسئله سینده وثوق الدوله سؤزده ده اولسا، شمال نفتی نین وعده سینی روسیه سؤیئتلیگینه وئرمیش. نتیجه اعتیباری ایله ایستر موسکو، ایسترسه ده حزب توده ایران- فارس تشکیلاتی نی بو مسئله دن راضی سالاراق، آذربایجان میللی حکومتینی 1947 اینجی ایل یئنیلگه یه اوغراتمیش. نتیجه اعتیباری ایله موسکونون دا الی شمال نفتیندن بوشا چیخدیقدان سونرا آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری بؤلگه ده ثابیتلیگی اؤز چیخارلارینا چئویرمک اوچون فارس حاکیمیتی نین باش وزیری (نخست وزیر) سپهبد رزم آرایا 1950 اینجی ایل، تیر آیی نین آلتیسیندا ایرانا فئدرال بیر سیستیم تکلیف ائتمیش. سپهبد رزم آرا بو مسئله نی "ایالت و ولایت هیئتلری (انجمنهای ایالتی و ولایتی) چاپیندا حل ائتمک ایسترکن فارس ایستعمار میللی جبهه سینه باشچیلیق ائدن محمد مصدق، مظفر بقائی، حسین مکی و محمود نریمان بو قانونون حیاتا کئچمه سینی اؤنلمه گه چالیشاراق رزم آرا ایرانا خیانت ائدیر دئیه شاهی بو مسئله دن یایینماق اوچون رزم آرا ایله قارشی قارشییا قویماغا چالیشمیشلار. بو دئدیکلریمیز بیر یانا قالسین. سیدضیاالدین طباطبایی نین آنلاتدیغی خاطیره لردن آنلاشیلدیغینا اساسن علی رزم آرا سازمان امنیت ایران – فارس تشکیلاتی نین نفوذچولولاری واسیطه سی ایله تئرور اولماسینا باخمایاراق ظاهیرده فداییان ایسلام محفلینه باغلی اولان خلیل طهماسبی بو تئرورو اوستلنمیش[xi].
اوسته گؤروندوگو کیمی محمود افشار یزدی نین فارس ایستعمارچیلیغی دوغرولتوسوندا اؤنه سوردوگو تکلیفلری، ایستر فارس حاکیمیتی و ایسترسه ده اونا مخالف ساییلان شخص و تشکیلاتلار "میللیت و وحدت ملی ایران" آدی باشلیغی آلتیندا جان و کؤنول ایله حیاتا کئچیرمگه چالیشمیشلار. بو آرادا محمود افشار یزدی دولاییلی اولاراق "پان ایرانیسم" مقوله سی نین تئوریزه ائدیلمه سی نین گرکلی و واجیب اولدوغونو یازار، اوخویوروق:
"بلکه ده بیر سیرا سیاستچیلر "خوش نیتلی" اولا، مملکتین گلجگینه بدبین اولمامیزا اینانمایا و گلجک اوچون لازیملی تدبیرلر آلینماسینا قاتیلمایالار. اونلار ایستر آذربایجانلیلارین تورک اولدوقلارینی، ایسترسه ده عربستان خالقی نین عرب اولدوغونو قبول ائتمگه لر. بونلار هامیسی قبول و دوزگون یاناشمادیر. آنجاق بو منطقی سؤزلر ایله چکینمز و قورخماز یایین باسین اورقانلاری (مطبوعات)، باشاریقلی دیپلوماسی و ایتی سونگو و سرنیزه صاحیبی اولمامیز دا واجیب ساییلار"[xii].
اوسته گؤروندوگو کیمی فارس ایستعمار قوه لری نین "خوش نیتلی" دئیه گؤزللدیکلری (وصف ائتدیکلری) ذاتلار بیر سیرا حمیق اولموش او جومله دن تقی ارانی، سید حسن تقی زاده، احمد کسروی و اونلارین قالیقلاری ساییلار. دئمک، فارس ایستمارچیلاری نین یالانلارینی دوغرو دئیه توپلومو تحمیق ائتمگه چالیشمانین سونوچ و نتیجه سی میللی کیملیک و منلیک آچیسیندان بوگونکو فلاکته گتیریب چیخارمیش مقام ساییلار. بو گؤروشه گؤره آذربایجانلی، "تورک" دئییل، تورک دیللیدیر (تورک زبان)!! آلمانلار، آلمان دئییل، آلمان دیللیدیر! روسلار، روس دئییل، روس دیللیدیر!! عربلر، عرب دئییل، عرب دیللیدیر! آنجاق فارس دیلینی تورکلر ایران ممالیکی محروسه سینه دیوان دیلی دئیه گتیردیکلرینه باخمایاراق سونرا بیر سیرا بو دیلی اؤیرنمیشلر فارس دیللی دئییل، "ایران دیللی (اوخو: فارس)" و "ایران میللتی" ساییلمالیدیرلار. بودور فارس ایستعمارچیلاری نین اورتایا قویدوقلاری منطیق. اوسته گؤروندوگو کیمی ایستعمار مفکوره سی، مستملکه و مستعمره آلتیندا یاشایان توپلومون بئیینلرینی بنده چکمگه چالیشار. هر هانکی بیر توپلومون بئیینی بنده چکیلدیکدن و ایستعمار گوجلری ایله ایش بیرلیگی ائتدیکدن سونرا، او توپلومون فیزیکی گوجونو، یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلارینی سوموروب تالاماق، ایستعمار گوجلری اوچون اولدوقجا راحات اولار. آنجاق مستعمره اولموش توپلوملاردا، ایستعمار حاکیمیتی نین ضیددینه هر هانکی بیر ایفاده بیان اولارسا، "وحدت میللی" خطره دوشدو دئیه، فارس ایستعمار حاکیمیتی خاریجی دؤلتلر ایله دیپلوماسی اورتاقلیغینا و ایش بیرلیگینه گئده رک الینده کی سونگو و سرنیزه ایله دیل کسه جگی نی ده بری باشدان اورتایا قویموش گؤرونر. فارس ایستعمارچیلاری نین بو داورانیشلاری 500 ایل بوندان اؤنجه آمریکاداکی یئرلی خالقلار علیهینه یئریدیلمیش دیوانی خاطیرلادار. بیلیندیگی کیمی آوروپادان آمریکا قیطاسینا آخین ائتمیش "الی یاراقلی و سیلاحلی (Wild West with weapons) ایستعمارچیلار دا یئرلی خالقلاری تجاووزه معروض قویموشلار. فارس ایستعمارچیسی محمود افشار یزدی آذربایجان و عربستان (الاهواز) اوزره یازمیش:
"تورک و عرب دیللری نین بو بؤلگه لره (اوخو: گونئی آذربایجان و عربستانا) تحمیل اولماسی و اؤزگه بیر عنصر ساییلماسی کیمسه یه گیزلی دئییل. دوغرودان دا مملکت آلماق اوچون عجیب باهانا اولموش. تورانلیلار تاریخه صاحیب اولموش آذربایجانلیلار و عربیستان اهالیسینه دئییر: بیزیم قان ایچن اجدادیمیز چنگیز، تیمور و سلجوقلولار نئچه یوز ایل سیزین مملکته هوجوم ائتمیش، اؤز دیللرینی سیزه تحمیل ائتدیکلری و بیز سیزین دیلی باشا دوشدوگوموز اوچون، سیز گرک ایندی ایرانلی (فارس) قارداشلاری نیزدان ال چکه رک بیزه قوشولاسینیز."[xiii].
اوسته گؤروندوگو کیمی، فارس ایستعمارچیلیغی نین تملینی قویانلار یئرلی خالقلاری هئچ سایاراق، اونلارین کئچمیش اجدادلارینا توهین ائده رک اونلاری میللی تئرورا معروض قویماقلا یئرلی خالقلاری، اؤز تاریخینه اؤزگه یاشاتماغا چالیشاراق فارس ایستعمارچیلیغینی بو بؤلگه لره حاکیم ساخلاماق ایسترلر. دئمک، تحمیل مسئله سی قونو و موضوعدورسا، نه دن فارس ایستعمارچیلیغی نین تحمیل اولماسی گؤزدن قیراغا قویولاراق فارس ایستعمارچیلاری یانلیش آدرس وئرمگه چالیشارلار؟ فارس ایستعمارچی گوجلری اؤز حدلرینی تانیماق، و ایستعمارچی نیتلریندن گئری اوتورماق ایستمدیکلری دورومدا نه اوچون باشقالارینی سلطه طلب (مملکت گیر) آدلاندیرماغا چالیشارلار؟ سلجوقلاری بو ممالیکی محروسه یه اؤزگه تانیتماغا چالیشانلار، ایلک اؤنجه فارسچانین سلجوقلار واسیطه سی ایله بو ممالیکی محروسه یه بیر دیوان دیلی کیمی گتیریلدیگینی و اؤزگه مقوله سی نین ایلک اؤنجه بوگونکو فارس دیل ومدنیتینه عایید اولدوغونو وورقولامالیدیرلار. اوسته لیک دیلین تحمیل اولماسی سوز قونوسو و موضوعدورسا، نه اوچون فارس دیلینی تحمیل ائتمگه قالخاراق یئرلی خالقی بوگونکو میللی منلیگی و کیملیگینه اؤزگه یاشاتماق ایسترلر؟ دئمک، فارس ایستعمارچیلاری آذربایجانلییا اورک یاندیریرسالار، نه اوچون آذربایجانلینی هئچ سایاراق اونو اؤز میللی منلیگی و کیملیگیندن اوزاق ائتمگه و فارس ایستعمارچیلیغی و ایستیلاسینی آذربایجان و فارس اولمایان بؤلگه لره یوکلمک ایسترلر مسئله سی ده هر بیر آذربایجانلینی دوشوندورمه لیدیر.
محمود افشار یزدی فارس ایستعمارچیلیغینی اساس گؤتورموش درگی سی نین آدینی "آینده" قویموش. اوسته لیک، تورک و عرب ائتنوسونو فارسلاشدیرماق و یوخ ائتمک اوچون دوشونجه و فیکیر باخیمیندان انگلیس ایستعمارچیلیغینا آرتیق گلنلیک ائده رک سفسطه ائتمگه چالیشمیش، اوخویوروق:
".. هر هانکی بیر میللته، خاریجی دیلی تحمیل ائتمک حق تؤره در و یارادارسا، ایرلندلی لره اینگلیس دیلی نین تحمیل اولماسی گرک اونلاری اؤز یاشاییشلاریندا ممنون ائده. بو دئدیکلریمیزه باخمایاراق ایرلند آداسیندا میللی حرکت باشلانمیش و میللی تشکیلاتی دا "شین فین" آدلانار. "شین فین" ایرلند دیلینده قدیمی بیر کلمه ساییلار. بو کلمه اونلارین میللی دویقو و حیسلرینی گؤسترر"[xiv].
محمود افشارین اوسته کی گؤروشلرینه قارشین بوگون قزوین، همدان و مرکزی استانلارداکی تورک کؤکنلی انسانلارین اؤز کئچمیشلرینه قاییتماق ایستدیکلرینی خاطیرلاتماق یئرینده اولار. اونلار دا اؤز میللی کئچمیشلریندن ال اوزمک ایسته مه یه رک فارس ایستعمارچی گوجلرینی لعنتله یه رک بیر داها اؤز تورک کیملیکلرینه گئری دؤنمک و تورک قالماق ایسترلر. بوگون "گونئی آذربایجان اؤیرنجیلری" فارس ایستعمارچیلیغی نین قویروغو اولموش "ایران اؤیرنجیلری" توپلوموندان اؤز صفلرینی آییراراق درس آلدیقلاری فارس قوروملارینا بیله تورک آدلاری وئرمیش مقادادیرلار. اونلار "دانشگاه" یئرینه "بیلیک یوردو"، "دانشکده" یئرینه "بیلیمتای"، موسسه" یئرینه "قوروم"، "تاریخ" یئرینه "ایلای" و باشقا سؤزجوک و کمله لر تؤرتمک و خالقی اؤز میللی منلیک و کیملیکلرینه باشا سالماقلا فارس ایستعمارچی قوه لره دور دئمگی آرتیق حیاتا کئچیرمک اوزره دیرلر. محمدعلی فروغی و محمود افشارلار کئچمیشده تقی ارنی، یحیی ذکاء، حسین کاظمزاده (ایرنشهر)، سید حسن تقی زاده، احمد کسروی لری حمیق اله سالمیشدیلارسا، و اونلارین قالیقلاری بوگون ده ایرانچیلیق آدینا آذربایجان میللی مسئله سی ایله دوشمنلیک ائتمک ایدرسه لر ده، بوگونکو گونئی آذربایجانداکی تورک قورشاق و نسیلی کئچمیشلردن حئساب سوروشماغا و اونلاری سورقو آلتینا چکمگه باشلامیش. اونلاری مزاردا دا راحات بوراخماق ایستمز.
قایناقلار
[i] محمود افشار یزدی، آینده، جلد دوم، تهران، چاپ دوم 1351؛ مسئله ملی و وحدت ملی ایران، صحیفه 562.
[ii] محمود افشار یزدی، آدی کئچن اثر، صحیفه 561-562.
[iii] ایشاره اولونموش: تقی ارانی، آذربایجان یک مسئله حیاتی و مماتی ایران، مجله فرنگستان، چاپ برلين، شماره 5 سال 1303 (1924)، ص. 247 - 254. مقاله نی اوخوماق اوچون باخ: http://www.azargoshnasp.net/~iran/recent_history/atoor/taqiaraaniyekmasaleh.htm
[iv] محمود افشار یزدی، آینده، جلد دوم، تهران، چاپ دوم 1351، اران و مسئله آذربایجان، صحیفه 921 – 926.
[v] اؤرنک اولاراق سید حسن تقی زاد، احمد کسروی، یحیی ذکاء و باشقالارینی.
[vi] او زامان تهراندا یاشایان احمد کسروی محمود افشار یزدی و باشقا فارس ایستعمار یؤنلو قووه لرین آذربایجانلیلار اوزره ایشلتدیکلری "آذری" کلمه سینی ایرانچیلیق آچیسیندان خوش قارشیلایاراق "زبان آذری یا زبان باستان آذربایجان" آدلی جزوه نی یازمیش. کسروی بو جزوه ده محمود افشار یزدی کیمی تورک دیلی نین آذربایجانا اؤزگه (عارضی) اولدوغونو و صفویلردن سونرا آذربایجاندا یاییلدیغینی ایددعا ائتمیش. آدی چکیلن کتاب، صحیفه 23، باخ: http://www.kasravi.info/ketabs/azari-zabane-bastan.pdf
[vii] محمود افشار، آدی کئچن اثر، صحیفه 561-562.
[viii] محمود افشار، آدی کئچن اثر، صحیفه 562.
[ix] محمود افشار، آدی کئچن اثر، صحیفه 563.
[x] محمود افشار، آدی کئچن اثر، صحیفه 563- 564.
[xi] صدرالدین الهی، خاطرات سیدضیاء در باره کودتای رضا خان، پیک نت، اگر آن دیگری این یکی را کشته بود!، 24 فروردین 1391: http://pyknet.net/1391/12farvardin/24/page/31Razmara.php : "... در این اثنا در باز شد. کسی شتاب زده بر آستانه در ظاهر گردید و بدون این که مرا دیده باشد و یا شاید بر اثر هیجان، با صدای بلند گفت: - تمام شد قربان. شاه مثل کسی که خبر آرام بخشی را شنیده باشد راحت توی صندلی افتاد. چشم ها را بست و پس از لحظه ای چشم گشود و به من گفت: - آقا، فردا، پس فردا بیائید که حرفمان را تمام کنیم. من که برخاسته بودم، سر برگرداندم و آقای اسدالله علم وزیر کشور را بر آستانه در دیدم. در سراسری کاخ شنیدم که سپهبد رزم آرا را درحالی که برای برچیدن ختم ایت الله فیض همراه علم به مسجد شاه رفته بود با تیر زده اند و نخست وزیر در جا جان سپرده است. افسر برجسته ای بود. ولی خیلی خطرناک. خیلی خطرناک. خلیل طهماسبی از فدائیان اسلام اعتراف کرد که او ترور را انجام داده است."
[xii] محمود افشار، آدی کئچن اثر، صحیفه 565.
[xiii] محمود افشار، آدی کئچن اثر، صحیفه 565-566.
[xiv] محمود افشار، آدی کئچن اثر، صحیفه 566.
ایشیق سؤنمز، 20.10.2013


c: text/html

text:
داغ سالامات قال!
مسعود آذر
گونش تزه – تزه ذیروهلری قیزاردیردی کی جانی ننه قویونلاری ساغیب، سوت بایداسینی آلاچیقین قاباغیندا یئره قویوب، ایچری گیردی. اللریندن قوپان تزه سوت قوخوسو آلاچیقی بورودو. یاواشجا نوهسی اصلانین باشی اوسته گئچیب، سسلهدی:
– اصلان، اصلان، دور بالام دور، دی دور بالامسان، گون اورتا اولدو.
اصلان جاواب وئرمهییب اهمالجادان بؤیرو اوسته فیرلانیب، یورغانی باشینا چکدی.
جانی ننه بیرده سسلهدی:
– اصلان، دور بالامسان دور، قویونلاریمیز آجیندان قیریلدیلار ها!
اصلان دوداغی آلتدا میزیلدادی:
– من گئدنمهرم، ایمران گئتسین، دوننده من گئتمیشدیم.
– آخی قارداشین کئفسیزدیر، گئدنمز، دور بوگونده سن گئت، صاباحدا اونو گؤندرریک.
اصلان دئیینه – دئیینه یورغانی قیراغا آتیب، آلاچیقدان چؤله چیخدی. دان یئری آغارارکن شئیورین هوندور قایالاری گؤز قارشیسیندا صف چکیب، اوبانی دؤورهلهمیشدی. یاخیندان، اوزاقدان قارالان قایالار، گونش چیرتدایاندا باشدان قیزاریردیلار. اوبادا قویون – قوزو ملهشیردی؛ کئچیلر داریخیب چپردن ائشیگه آتیلماق ایستهییردیلر؛ ایتلرده هرهسی بیر داش دیبینه سیخیلیب، باش قویوب قوللاری اوسته گؤز آلتیندان هندهوری ایزلهییردیلر.
اصلان ال – اوزونه سو ووروب، آلاچیقا قاییتدی. پالتارلارین گئییب، مندهسینی چینینه سالیب، ال آغاجینی گؤتوروب، ائشیگه چیخیب، چپرین قاپیسین آچدی. کئچیلر دارتینیب اؤنجه باییرا چیخدیلار، اونلارین آردینجا قویونلار. اصلان سورونو اوزو آشاغا قاطارا دوزوب، ائل چیمنیندن کئچیریب، ماهی گؤلونده سوواریب، سونرا درهدن آتلادیب، قرهداش گونئیینه ساری آپاردی.
گون اورتایا قالمیش یئنهده سورونو ماهی گؤلونده برهیه قایتاردی. سورو ماهی گؤلونه چاتاندا، آناسی گولصنم ایله باجیسی قرنفیل، الده بایدا – دولچا، قویونلاری ساغماغا گلیردیلر.
اصلان اونلاردا اولان اضطرابی گؤروب، اورهیی چیرپیندی؛
– آنا نییه نیگرانسیز؟
– بالا ایمرانین حالی یاماندیر، اود ایچینده یانیر، بدنی آلوو تپیر.
– آپارین شههره دا.
– عمین گئدیب کنده ماشین دالینجا.
اصلان بیر – بیر قویونلارین باشین توتوب ساخلاییردی و آناسی ایله باجیسیدا ساغیردیلار. آمما نئجه ساغدیقلارینی هئچ اؤزلریده بیلمهدیلر. تئزجه بله- بؤیورد ائدیب، اوبایا ساری قاییتدیلار. اصلاندا بیر کاسا سوت ساغیب، ال چؤرهییندن دوغراییب یئدی. سونرا دوروب قویونلاری ترپهدیب، شئیورین یاشیل چیمنلی، سالداشلی دؤشلرینه یایدی. گون اورتا چاغی یئنهده سورونو ماهی گؤلونه قایتاریب، سوواریب سونرا بوراخدی داشلارین کؤلگهسینده یاتیشسینلار. یاخین فاصلهدن گلن ساز سسی و نئچه آدامین های – کویو، اصلانی بولاق باشینا ساری چکدی. نئچه نفر داغچی بولاق باشیندا اوتوراق ائتمیشدیلر. بیر گنج اوغلان سازی باسیب سینهسینه، یانیق کرمی چالیردی. اصلان ایرهلی گئدیب، سالام وئریب، بولاق باشیندا اوتوروب، ال اوزونه سو ووروب، بیر اووجدا سو ایچدی، سونرا بیر داش اوسته چیخیب اورهک تئللرین اوخشایان سازین سسینه دالدی.
– چوبان کیشی نئجه سن؟
بو بیر اورتا یاشلی داغچینین سسیایدی کی الین قویموشدو اصلانین چینینه. اصلان اؤزون ییغیشدیریب اوتانا–اوتانا جاواب وئریر:
– ساغ اول یاخشییام.
– چوبان کیشی آدین نه دیر؟
– اصلان.
– دوغروداندا ائله قوچ اصلانسان.
– اصلان بیزه بیر آغیز اوخویا بیلرسن؟
– یوخ، من نه اوخویاجاغام؟
– نه اوخویاجاقسان؟ آ کیشی بیر عاشیق ماهنیسی اوخو.
اصلان اوتانا اوتانا دئدی:
– هه، نه دئییرم، اوخویوم دا.
اصلان گلیب ساز چالانین یانیندا اوتوروب، کؤکسونو تمیزلهییر، سسینی صافالدیر.
– اصلان بی هانسی هاوانی چالیم؟
– هاوانین آدین بیلمیرم، آمما سوزلری “سالامات قال”دی.
– دیلینده بیر هاوانی گل.
اصلان دیلی ایله هاوانی چالیر.
– لای لای لایلای لالای، لایلای لالای لای …
– هه گؤیجه گولودور، نه گوزهل. اوخو اؤلمییهسن سنی آکیشی!
اصلان اوخویور:
بلکه بو یئرلره بیرده گلمهدیم،
دومان سالامات قال، داغ سالامات قال
….
– ساغ اول!!!
– ساغ اول!!!
هامی داغچیلار ساغ اول دئییب، اصلانی ناهارا قوناق ائدیرلر. اصلاندا بیر بؤیوک کاسا سوت ساغیب، اونلارا وئریر. دسترخان آچیلیر، یئمک گلیر، یئییب – ایچیب، یئنه ده ساز چالینیر، اصلاندا اوخویور.
بیر آز زامان کئچمهمیشدی کی اصلانین داییسی قوتاز و عمیسی اوغلو صابر، اوبادان قویون ایچینه گلدیلر. هر ایکیسینین گؤزلری قیزارمیش، احوالاتی پریشانایدی. صابر اصلانی گؤرجک، هؤنکوروب های – های آغلاییر. اصلانین سسی بوغازیندا قورویور. ساز چالان بو احوالاتی گؤرجک اللری آغیرلاییب، دایانیر. سازین سیملری سیزلاییب، سوسور. اصلان موضونون نه اولدوغونو دوشونوب، اللرین اوزونه قویوب، زولوم – زولوم آغلاییر.
قوتاز ایکی ارکک سورودن آییریب، قاتیب قاباغینا، اوزو یوخاری اوبایا ساری یولا دوشور. صابرده آغیر – آغیر قوتازین آردینجا.
داغچیلارین گؤزلری دولوب، اورهکلری سیخیلیر، هرهسی بیر طرفده الی قوینوندا اوتوروبلار. بو آندا ساز چالان داغچی یئریندن قالخیب، سازی سینهسینه باسیب، یئنه گؤیچه گولو هاواسیندا بئله اوخویور:
سیلینمز اورهکدن قارداش حسرتی،
یاسلی چوبان قارداش، باشین سالامات.
سال داشلی داغ گرهک، دؤزه بو غمه،
داغسان اصلان کیشی، داشین سالامات.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
متین اؤزونو بونجا یالقیز حیسس ائتمکده گرهکدیییندن داها آرتیق ایرهلی گئتدییینی اؤزو هامیدان یاخشیجا آنلاییر. اؤزونه قالسا، دونیاداکی بونجا جانلی- جانسیز یارادیقلارین ایچینده بونجا یالقیزلیقلا باغری باداش یاشاماغا جان آتماق چوخ دا یاخشی دئییل. آنجاق بئله دوشونور دئیین گئجهلر یاستیغی قوجاقلادیغینی، یوخسا گونون هانکیسا بیر ساعاتیندا لاپدان قاپیسینین، یوخسا دا تئلئفونونون زیلینین چالینماسینی گؤزلهدییینی سانمایین! بونجا اؤزوندن دیدرگین، بونجا اؤزوندن سورگون کیمیلر کیمی یاشاییرسا دا ایندی بیر ساعاتا یاخیندیر قاباغینداکی بو بیر ییغین تیلیفینه دک بوشالمیش چای ایستیکانلارینا دالماقدان قاچینمیر. آرا- سیرا گلیب آیاق اوستو متینین اؤنونده دوراراق باشینی ایرهلی آپاریب قولاغینا نهسه پیچیلدایان دونوز شابان بو دؤنه ده ساغ بؤیرونده اوتوروب الینی متینین چینینه قویاراق بئله بیر سؤز دئیه بیلیر اونا:
-بو آجی چایین نهیی وار کی قاباغیوا قویولماق همان دمین ده نقده وئرمیرسن؟
متین اؤزونه زور وئریب باشینی ترپهدهرک گولومسونور:
-نئینییهجک آغا شابان؟
-آخی نئچهسین ده ایچسن ائله اوولکینه تایدی.
-دوز دئییرسن. چای دا آدام دییل کی بیر- بیرییله فرق ائلهسین!
-هه قادان آلیم، پولونا دا رحمین گلسین!
دونوز شابان بو جملهنی دئیه- دئیه گئدنده، متین اونون آرخاسینجا نهدنسه دوستجا باخیب اورهیینده سانکی اوزونو شابانا توتوب دئییر:
-سنه آد قویان او نامرد کیمسه، جئیران آدی قویاجاقمیش! قانماییب.
اصلینده جئیران شابانین دئدیکلرینی متین اؤزو ده بیلیر شوبههسیز. بیلیر کی آرد- آردینا ایچیب بوشالتدیغی ایستیکانلار دا ائله اؤزو کیمی بیر ییغین همجینسلرینین ایچینده یالقیزجا یاشاماقدادیرلار. بو ایستیکانلار دا بولود کیمی دولورلار، بوشالیرلار، آنجاق کیمسه اونلارین نه دوشوندوکلرینی، نه دویدوقلارینی بیلمیر. متین سانکی بو ایستیکانلاری دا دوشونور نهدنسه. بو آرادا قاتار اهالیسینین سانکی بیلمهدییی باشقا بیر نهسهنین ده اورتادا اولدوغونو بیلیر کیمیدیر. اینسانلار یالقیزلیغی اؤزلری اوچون یاخشیجا تعریفلهیه بیلسهیدیلر، اولا بیلسین چوخلاری اؤزلرینی دونیانین ان یالقیزی سانا بیلردیلر. متین سانکی بو قونودا اؤز دوشوندویونو باشقا تور سانیر. یوموشاقدیر. اینجه- اوخشاردیر. آنجاق اونو هئچ بیر کسه، یاشارا بئله آچیقلاماق ایستهمهییب بورا کیمی. گئنللیکله کیمسهیه بیر چوخ نهسهنی آچیقلاماق ایستهمیر متین. بلکه ائله بونا گؤره ایندی هرهنین باشی بیر شئیه قال اولان یئرده یاواشجا آیاغا دوروب سسسیزجه قاتاردان چیخماق ایستهییر. دوشونور کی هامینین گؤزوندن ایراق بیر یئره، اولا بیلسین ایچه چکیلیب اؤزونو یالقیزلاتماغین دیبینده بیر نهسه وار. اونا دوغرو گئتمک اوچون بیر ییغینجاقدان آیریلماق، ائرته چاغی گؤی اوزوندن بیر اولدوزون سسسیزجه ایتیب تانینماز- بیلینمز بیر هاراسیزلیقدا یوخ اولماغی کیمیدیر. متین بئلهسی اؤز- اؤزونده بیر آز سئوینه بیلیر. کسینلیکله قاتار یولداشلارییلا اولاندا دا سئوینه بیلیر. سانیر کی اینسانلارین هرهسینین اؤزونه اؤزل سئوینجلی سسلری وار. آنجاق یئنه ده سانیر کی اونلارین سئوینجلی اینسان سسلری آراسیندا بئله یالقیزدیر. متین نهدنسه بونا هئچ بیر چیخیش یولو تاپا بیلمیر و گئت- گئده داها دا چوخ اوزولور. ایستیکان- نلبکیلرین آغینا- بوزونا باخمیر. قاباغینا گلهنی بیچیندن یئنیجه گلمیش آدام کیمی ایستی- ایستی هؤرتولتویله باشینا چکیب اوستوندن ده بیر سیقارئت آلیشدیریر. سیقارئتین ده آغینا- بوزونا باخمیر. آدی نه اولور اولسون، هانکی اؤلکهنین مارکاسی اوستونده اولور اولسون، تکی توتون اولسون! تکی جانینا یئریین کافئیینله نئکوتین اولسون! تکی آجی بیر نهسه ایچینه یوروموش اولسون! چونکو بئله حیسس ائدیر کی آرتیق بیر داها مئهری خانیمی گؤرمهیهجکسه اؤلومدن باشقا نهسه ایستهمیر. دؤرد بیر یانیندا اوتوران قاتار یولداشلارینین هئچ بیری، ان یاخین یولداشی یاشار بئله بو قونودا اونا یاردیم ائده بیلمهیهجهیینی بیلیر. داها ایش ایشدن کئچیبدیر، داها چیخان قان داماردا دورماز، بیر ده دامارا قاییتماز، و آرتیق من بو یولداشچالارا دا سیغینا بیلمهرم دئیه دوشونور. گئندن باخانلارا بئله دویولور کی متین اوچون گونباشی قاتارداکیلارلا بیرگه یاشاماق آرتیق اورهیینین چیینینی یارالاییب یورموش آغیر یوکدور. متین بو یوکده یالنیز اؤز وارلیغینین عذابینی چکیر. چئورهسیندهکی اینسانلار اونو اولدوغو کیمی آلیب آلقیلاماسالار دا، گیلئی دئیه اونلارا دئمهیه بیر سؤزجوک بئله سؤزو یوخدور. اینسانلار کی هرهسی سانکی باش توتمامیش بیر سئوگی ماجراسینین قهرمانیدیر. بو تئز- تئز اوزلری دهییشن اینسانلار نهدنسه بوتون سوچلارینی زامانین، یوخسا باشقا اینسانلارین بوینونا ییخیب قولای- قولای توپلومسال سرت قوراللار و قوشوللارین قولو اولماغا هر گون جان آتماقدادیرلار. متین بونلارین اؤنونده هر زامان سوسماقدادیر. بو سوسقونلوق اوندا بؤیوک بیر موباریزهنین کیچیک مودئلینه بنزهییر. بو مودئلده سانکی بیر حیات دیرامی آخیر دا بو شهرده اونو گؤرن اولمور. متین گئنللیکله آز دانیشان، اؤزللیکله قاتار قفهسینده هانکیسا بیر قونونون اوستونده گئدن قیزغین شیدیرقی دارتیشمالار ایچینده باشینی آشاغی سالیب سوسان بیر آدامدیر. او دؤنهلرجه گؤروب کی بو دارتیشمالارین سونو داوایا چکیب. او گون هئچ یادیندان چیخمیر. شممد دئدی:
-آی میر خلیل، سن آخی هانکی دانیشگاهدا سیاست علمی اوخویوبسان؟ سندن سونرا بو قفهده بیلن آدام یوخدو؟
میر خالیل ده نه سالدی، نه چیخدی، ائله اوتوردوغو یئردن چیمخیردی شممدین اوزونه:
-آده، من سیاسته قوشولاندا، سن سیچیب پوخووو دووارا یاخیردین ائئئئ! یادیندان چیخیب؟
او گون قاتار دهیدی بیر- بیرینه. آنجاق او قدر های- هارایین ایچینده ده متین بیر کلمه بئله بیرییله کسمهدی. او گئنللیکله چئورهسیندهکی بئله اینسانلارین اؤنونده سوسور. آنجاق بیر اؤزو بیلیر کی اونلارین ایچدن اولان یؤنلرینی اورکدن سئوهرک سوسور. سانکی متینین بو سایاق سوسقونلوغو، کیمی توپلومسال قوشوللارلا جان سیخیجی موباریزهسینده اؤزنل پوتانسیئلیدیر. بلکه ائله بونا گؤره مئهری خانیمین دا خیانتلری اؤنونده سوسا بیلدی. او مئهری خانیمی او قدر سئویردی کی موطلق اونون ایچ اؤزگورلویو اوچون سوسدو. اونون ان دوغال حاقلاری و ایستکلری اوچون. متین بو پوتانسیئلییله اؤز حیات یوکونو آغیرلاشدیردی، آنجاق مئهری خانیما بیر سؤزجوک بئله نهسه دئمهدی. مئهری خانیم اونو دالیندان ووروب قوپاردی دا دؤنوب اوزونه باخمادی. دؤنمهدی کی بیردن مئهری خانیم اونو گؤروب اوتانماسین. بونلا بئله مئهری خانیما گئدن یوللاری هر زامان آراشدیردی، آنجاق بیر یول تاپمادی. تاپدی دا آنجاق مئهری خانیم اونلاری اوزونه باغلادی. اونسوز دا متین بئله دوشونوردو کی مئهری خانیما گئدن یوللاردا سانکی قیرخ یول کسن حرامی آغالیق ائدیردیلر. قیرخ فاشیست، قیرخ قارا گئییملی آدام، قیرخ میکروب، قیرخ آفت، قیرخ ان جیلیز خسته بؤجک؛ هامیسینین دا آدی شر، سوی آدی بشر. شر بشرین آلدادیجی تبسسومو، بشر شرین ان چیرکین و ان قاتی تجسسومو. بشره دیش قیجیردان شر، شره مئیدان وئرن بشر. شر بشرین گؤز ایشیغی، بشر شرین ال آلتیسی. شر قددار، شر اؤز باشینا، بشرسه آبیر- حیاسیز تجاووزلر اوستاسی. متین بیر بشر کیمی بو شرلرله باریشا بیلمهدی. چونکو اؤزونو هئچ بشر بیلمیردی. مئهری خانیما دئییردی، بو قدر اؤزووو اومانیست گؤرستمه، اومانیستلیک عملده اولار سؤزده یوخ، مئهری خانیم دا دئمه اوندان اینجیییردی. بونا گؤره ده متین چوخلو واختلار اونون دا قارشیسیندا سوسوردو. مئهری خانیم متینین سوسقونلوغونو هئچ زامان اولدوغو کیمی آنلامادی. متینین سوسقونلوغونو بیر آز اولدوغو کیمی گؤره و دویا بیلن یالنیز ائله ایندی قاپیدان گیررکن بیر باخیش قفهیه باخیب اوجا سسله ایکی دؤنه – سانکی بیرینجی دؤنهدهکینی ائشیدن اولماییب – “قاتارا سلام” دئییب قفهنین اورتاسیندان بیر صندل گؤتوروب بیر باشا گلیب متینین قاباغیندا متینله اوز- اوزه ایلهشن یاشاردیر:
-نئجهسن متین؟
-یاشا یاشار، سن نئجهسن؟
-من ده وارام. ایندی گئتمیشدیم شهرین کؤهنه قالاسینا. حالیم توتولدو.
-نییه؟
-ائله بئله، بیلمیرم نییه. تزه گؤروبسن اورانی؟
-اوچ گون قاباق اوردایدیم.
یاشار قاشلارینی قالدیریب گؤزلرینی یئکلدهرک آنلاملی شکیلده متینه باخیر:
-یئنه ده آرا گون؟ هه؟
-بیلیرسن کی، هئچ هفتهمین آرا گونو اؤزومون دییل.
یاشار گولور:
-دئمهلی چای قیراغیندان کؤهنه قالایا نقل- ی مکان ائلهییبسن؟
متین ده گولور:
-یوخ، فقط ایکی- اوچ دؤنه.
-هله نئجهیدی کؤهنه قالا؟
-منیم ده حالیم توتولدو. ائله بیل اؤلو تورپاغی سپمیشدیلر اوستونه.
-گؤروسن دااا کئچمیشیمیزی نه گونه سالیبلار؟
-کئچمیش کئچمیشدی دااا یاشار! چوخ اؤزووی سیخما! ائله بیز ده بو شهر کیمی چوخ کئچمیشلر کئچمیشیک.
یاشار گولومسهییر:
-هه، متین! ائله من بو گون گئتمیشدیم شانلی تاریخیمله بیر سلاملاشام.
متین بو دؤنه گولومسهسه ده جدی بیر لحن ایله دئییر:
-من آنجاق بو شهرین شانلی تاریخییله چوخدان ساغوللاشمیشام.
-یانی سئومیرسن بو شهری؟
-نییه؟ چوخ- چوخ سئویرم. آنجاق سادهجه سئویرم.
یاشار یئنه قاشلارینی قالدیریب آنلاملی شکیلده متینه زیللهنیر:
-و اینسانلارینی؟
متین بو دؤنه گؤزلرییله گولومسهیهرک:
-بوتون اینسانلارییلا بیر یئرده.
-دوغوردان متین، بو شهری نه جور سئویرسن؟
متین یاریم دقیقهیه کیمی دال- دالا سیقارئتینی پوکلایاراق دالغین بیر حالدا قفهنین آچیق قاپیسیندان شهرین اوزاقدان گؤرونن سیرا داغلارینا باخیر، سونرا ارادی اولاراق دالغینلیغیندان آیریلیب، باشینی آشاغی سالیب گولومسهیهرک:
-اوزون- اوزادی خیابانلاریندا گئجه یاریلاری کئفلیلیییم کیمی. اؤزوم کیمی.
-به من؟
-هه، سنین کیمی.
-مومکونسه بیر آز چوخ دئنن. دوغوردان ایستیرم بیلیم.
-یاشار، شهر چایینین ایچیندن او دال حیطلرینین تور پردهلی پنجرهلری چایا باخان ائولری گؤروبسن کی! او ائولرین بیرینده جوانلیق چاغلاری چوخ سئودیییم و هئچ زامان اؤزونه دئیه بیلمهدیییم اسکی بیر سئوگیلیم وار. تام اونون کیمی سئویرم بو شهری. اللرینه باخیردین اؤلومو دوردوران بیر بارماق اوجو وار ایدی اونون. بیر معصوم باخیشی وار ایدی. بیر یئتگین، دولغون دوداغی. بوتون گؤزللیکلری یئرلی یئرینده. منیم باخیشیمدا یانی موکممل گؤزل. تام اونون کیمی سئویرم بو شهری.
-مئهری خانیم کیمی نئجه؟
-یوخ، مئهری خانیم کیمی بو شهری یوخ. آیری- آیری شهرلر وار کی، اونلاری دا مئهری خانیم کیمی سئویرم.
دوغروسو، متین بو شهری هر هفتهنین آرا گونو مئهری خانیمین یادییلا باشیندان آیاغینا اؤلچور. چوخراق شهر چاییندا آددیملایاراق، هردن ده کؤهنه قالانین اتهیینده آخار- باخارلی بیر یئرده اوتوروب اؤز ایچینه چکیلهرک مئهری خانیملا کئچیردییی آجی- شیرین گونلرینی ساعات- ساعات بیر کیتابی زامان- زامان واراق- واراق اوخویوب جملهلرینی بئیین- بللهیینه، یادداشینا تاپشیران آداملار کیمی یادداشینا تاپشیریر. نئچه ایلدیر هر هفتهنین آرا گونو شهر بویو متین سانکی اوپ- اوزون بیر یولچولوقدا اولور. بونو اؤزو آیاقلارینین فیل آیاغینا دؤنوشدویوندن بیلیر. آرتیق یاشار دا اونون بو نئچه ایلدهکی حالیندان بیر شئیلر آنلاییب کیمیدیر.
-بو شهری نئجه سئودیییندن دئییردین متین. اولسا بیر آز دا چوخ دئنن. البته اینجیمهسن.
-یوخ جانیم، نیه اینجیییم کی؟ قورخورام سنی اینجیتمیش اولام، یوخسا…
-اوندا دئنن لطفاً. ایستیرم ائشیدم.
-بو شهر، یاشار، حیاتلا اولدوغو قدر اؤلومله ده دولودور. آنجاق اونو سئودیکجه اؤلوم اؤز توووندان دوشور منیم باخیشیمدا. حیات چلیشکیلرینی بوراخیر.
-چلیشکی نهدیر؟
-همان تضادد.
-هه، دئییردین!
-بعضن بو شهرین اوجقار یئرلرینده ساعاتلارلا گئجه یاریسینا کیمی آددیملاییرام. گؤزللیییندن ائوه قاییتماق اولمور. خصوصاً عسگرلی خیابانینداکی چیراقلارین زوم به زوم یارپاقلی سؤیودلرین آراسیندان یانیب گؤزل- گؤزل منظرهلر پایلاشدیغینی گؤرنده هئچ ائوه گئتمهییم گلمیر. بوننان بئله ائوه قاییتمالی اولورام. دیب اوتاغیما قاییتمالی اولورام. مارینایا قاییتمالی اولورام. بونلار ایکیسی ده منه بوتؤولوکله بیر یاشامدیر، حیاتدیر. بیلیرم بو هئچ ده یاخشی دوشونجه دییل، اما بعضن دوشونورم کی مارینایلا دیب اوتاغیم بوتؤو بیر شهره، بوتؤو بیر شهرین آداملارینا دیرلر.
-هه، دیب اوتاق. دااا بیزی اورا آپارمیسان کی!
-هر زامان اوزووه آچیقدی قاپیسی.
-اوف، او گون اوردا قورولموشدوق هااا، اوندا بیر سؤز دئدین کی اؤلسم ده یادیمدان چیخماز.
-نه دئدیم یاشار؟ اصلن یادیمدا دییل.
-دئدین بو دیب اوتاق منیم یارالاریمی تانیییر. بیر ده دئدین گئجهلرین ان گئجه چاغی بورا منیم سوسقونلوقلاریمی ائشیدیر، دویور، بیلیر. هئچ زامان یادیمدان چیخماز. بیر ده بیر سؤز دئدین اما باش آچمادیم اوندان.
-یوخ اما هئچ بیری یادیمدا دییل.
-گؤروسن دااا، اوچ ایلدی هله ده یادیمدان چیخماییب.
متین اوزاق بیر فیکره دالار کیمی، یاواشجادان اؤز- اؤزونه سانکی:
-دیب اوتاق، یارالار، سوسماق، سوسقونلوق!
-اما متین، منیم بو سوسماقدان هئچ خوشوم گلمیر. اینسانلار گرک دانیشسین. سوسماغین هئچ فایداسی یوخ.
-دوز دئییرسن یاشار! اما سوسماق اؤز یئرینده اینسانلارین ایچ اؤزونو تانیماق اوچون بؤیوک بیر اوستونلوکدور.
-ایچ اؤز یانی نه؟
-سن توت ماهیت.
-اوستونلوک ده دئییردین فضیلتدی دااا، هه؟
-هه.
-بیر دفعه ده دئییردین –یادیمدا اولان – سوسقونلوق موباریزهدیر؟
-هه، بعضی یئرده سوسقونلوق چئورهدهکی اینسانلارین اویدوردوقلاری ساختا داورانیشلارا قارشی موباریزهدیر دئییردیم… هله او باش آچمادیغین نه ایدی؟
-دیب اوتاقدان دانیشیردیق. من باخدیم دووارلارداکی بیر- بیر آسلادیغین شکیللره. دؤرد دوواریندا بئش شکیل. هئچ زامان اونوتمارام. ناظیم حیکمت، نیچه، فوروغ، احمد عریف، بیر ده کی مارینانین اورمو گؤلو قیراغینداکی شکیلی. گئجهیدی. قیش ایدی. هاوا سویوق ایدی. قاپیلاری باغلاییب قورولموشدوق. اؤز سسینله شاملودان بیر شئعیر اوخودون. سسین هر گون قولاغیمدادی دئسم اینان دوز دئییرم. دئدیم باخ بو کیچیک اوتاقدا نه بؤیوک روح وار. اوندا دا سن بیر سؤز دئدین کی …
-او سؤز نه ایدی آخی باااخ؟ دئ گؤروم نه دئمیشم کی اؤزومون ده یادیمدا دییل؟
-دئدین منیم دیب اوتاغیم بیر آز آز دیب اوتاقدیر، بیر آز دا چوخ دیب اوتاق. دوزو هله ده بو سؤزدن باش آچمامیشام.
متین بورادا یئنه ده باشینی آشاغی سالیب گولور:
-وای جانیم، من نه دئمیشم؟ دوزونو ایستهسن هئچ اؤزوم ده باش آچمادیم نه دئمیشم.
-دوغوردان؟
-هه، اینان منه! لازیم دئییل کی هر سؤزون بیر آنلامی اولسون. بعضن بیر سؤز، سادهجه بیر سؤز اولور. موشخخص بیر آنلامی اولماسا دا. اما اینان یاشار، شهریمیز اوتوپیا اولمادیغی کیمی، منیم ده دیب اوتاغیم دونیامیزین کندینده بیر کومه، بیر کلک بئله دییل. عباس عمینین باغینداکی چوووستانینی گؤروبسن دااا، اینان بو دونیادا منیم دیب اوتاغیم چؤر- چؤپله توخونموش بیر چوووستان بئله دییل.
-دئمهلی مک لوهاندان دا تاثیرلهنیبسن؟
-یوخ یاشار، تاثیرلنمهمیشم. دوزدو، مک لوهانین قورامی بیر دئوریم کیمییدی. آنجاق اینان من اوندان تاثیرلنمهمیش بیریسییم. دیب اوتاغیما گلدیکده، او تام سئوگیلیم کیمیدیر. سئوگیلیم کیمی جانلی، دیپ- دیری بیر وارلیقدیر. و سئوگیلیم وطنیمدیر. هاردا گزسم گزهرم، آنجاق گئدیب گئنه اوندا، اوندا اؤلمک ایستهرم…
**
بوتون قاتار قفهسینین آداملاری واختلارینی شاهمات اویناماقلا، تئلئویزیوندا فوتبولا باخماقلا، آرا- سیرا قفهیه گلیب گئدن یاد موشتریلری لاغا قویماقلا، سیاستین ان قاباریق چیرکین قباحتلی آلانیندان قارما- قاریشیق دانیشیب یئرلی- یئرسیز دارتیشماقلا، بیر- بیرینه بنزهر دوشونجهده اولماقلارینی آنلامازجاسینا اؤزلری بیلمهدن اؤزبهینمیشلیک خستهلییینه قاپیلیب گوندن گونه داها چوخ ایلیشهرک کئچیریرلر. نئجه ده اؤزلرینی ان بیلگین آدام کیمی آپاریب موتلولوق دویورلار! اؤزللیکله اؤلکهده گئدن سیاسال گئدیشلرله باغلی چوخونلوقلا بیر- بیرینه بنزر دوشونوب اوست- اوسته اصلینده بیر سؤز دئییب بیر سونوجا وارماقلارینا نئجه اؤنم وئریرلر، هله قالسین! بو آرادا متین کیمی باخیشی ترس توپلومدا بئله ایچینه چکیلمیش اؤزویله بئله باریشمایان بیریسی اونلارلا یاخیندان قایناییب قاریشمایاندا، اوزلری تئز- تئز دییشمهیه باشلاییر.
متینین اون بئش- اون آلتی یاشی وارکن عسگرلی خیابانیندا فوتبول اوینادیغی چاغلار، کوچهلرینین باشیندا باشماق تیکن گیلتاش آدیندا اورتا یاش بیر آدام وار ایدی. ایشیندن یورولوب بئزینجه توکانین قاپیسینا چیخیر، گلیر خیابان اوزئییندن اوچ آداملیق آشاغیدا یئرلهشن بور- بوجاغیندا اوچوق قالالار کیمی یئری قالمیش خارابالیقلی دیلآرا باغینا چکیلن دمیر نردهیه سؤیکهنیب باغدا زوم به زوم بیتیب گؤیهرن آغاجلارا، گؤی- گؤیرتیلره، آللی- گوللو قانادلی قوشلارا، قلمه آغاجلاریندا یووا سالمیش سایسیز قارا قارقالارا، گیلدیر و جیر آلچا آغاجلارینا، پاپاقلامیش قالقانلارا، سیخ- سیخ بیتمیش امن- کؤمنجی و جیگیتکان کوللارینا باخیردی. کیمسهیله دانیشمازدی. بیر سیقارئت آلیشدیریب بیر قیچییلا بیر دیرسهیینی نردهیه دایاییب لام بیر یئلین آغزیندا بوتون گؤرونتولرییله گؤزو اوخشارجاسینا تیترهشن اوستدن لپهلهنن دنیزه بنزهین باغین اوستوندن گؤزلرینی دولاندیریب- دولاندیریب گؤی اوزونه دالاردی. متینین سونرالار اؤیرهندییینه گؤره گنجلییینده کومونیست پارتیاسیندایمیش. بیر گون بیر گئجه یاریسی شهر بویونجا اعلامییه پایلادیغیندا توتوقلانیب اوچ ایل سککیز آی زینداندا ساخلانیلاندان سونرا آزادلیغا بوراخیلیب گلیب باشماق توکانی آچمیشدی. متین اونا یاخینلاشمازدی. آنجاق فوتبول اوینایا- اوینایا اونو دوشوندویونده توپو آیاغیندان آز وئرمهمیشدی. کیمی آداملار عسگرلی خیابانیندا اوندان یان گزمهیه چالیشسالار دا، متین اوندان نهدنسه قورخموردو. اوستهلیک نهدنسه اورهیینین بیر بوجاغیندا اونو سئومهیه بیلمیردی. اونون نئجه یالقیز اولدوغونو متین سئزه بیلمیشدی. بیر گون متین آیاغینا دوشن توپلارین بیرینی دؤرد نفری دریبلله کئچیب قول ائتدیکدن سونرا گیلتاش خیابانین قیراغیندا سئوینجیندن اللرینی یوموروقلاییب بیر آشاغی بیر یوخاری تیترهدهرک متینه باخیب گولومسهدی. اونون باشیندان هانکی دوشونجهنین گلیب کئچدییینی متین دویا بیلمهدی. سونرا یئنه نردهیه ساری گئدیب دیلآرا باغینا دالدیغیندا اونون بیر آز اؤنجهکی گولومسهمهسی متینین ایچینه چوخ گؤزل بیر دویو سالدی. “گؤرهسن من ده بونا تای بیر اینسان اولاجاغاممی بؤیوینده؟!” دئیه، بیر سورو متینین بئینیندن بیر آنلیق ایلدیریم کیمی چاخیب سوووشدو. ایندییسه یالقیزلیق بیر توفان کیمی بوتون دامارلاریندا یووا سالیب. بوتون باشینا گلنلری، بیر چوخ ایشین ایشدن کئچمهسینی و ان آزیندان کئچن سون اوچ ایلینده کیمسهیه، ان یاخین آداملارینا بئله آچیب آغاردا بیلمهدییی آجی- آغریلارینی سانکی بیریسینه آچماق ایستهدیگی آندا دریندن جییهرینی سؤکهجکجهسینه یانیقلی بیر آه چکیب دوداقلارینین آلتیندا اؤز- اؤزونه هنیرتی کیمی اینلهییر:
-آااه، مئهری خانیم بو آن یانیمدا اولسون ایستردیم! سونرا دا یوخ، ائله بو آن!…
متینله مئهری خانیمین باشلارینا، کئچن بو اوچ ایل ایچینده بیر چوخ گلنلر اولدو. اونلاردا بیر چوخ شئعیرلر، حکایهلر و آنلاتمالی اولایلار یاشاندی. بونلارین هامیسینی آنلاتماق اولارمی هئچ؟ اولماز. اولمازین ایشدیر بو! شئعیرلر، حکایهلر و آرتیق آنلاتماسی چتین اولان اولایلار، آنلار، آنیلار! بو سؤزلر، بو سؤزجوکلرله باغلی هانکیسا بیر سوروم، بیر سورونوم یوخ ایمیش. متین بونو ایندی آنلاییر. بو اوچ ایلده بوتون کیمسهدن، نسنهدن داها چوخ باغلاندیغی بیر اینسان وار ایدی متینین. آدینا آرتیق سئوگی ده دئیه بیلمیر. اورتالیقدا اولان گون ها گون آنلامی آشاغیلانانین آدی سئوگی یوخسا عشق اولا بیلرمی؟ بونا متین اؤز- اؤزونه بئله جواب وئره بیلمیر. مئهری خانیمین هانکیسا بیر تانری کیمی قوتساللیغی دا یوخ ایدی. ایندی بئله دوشونور متین. اونلا هانکیسا بیر آد- سان قازانیب زنگیلشمهیه چابالاماق دا دئییلدی شوبههسیز. به بو نه ایمیش؟ قولایجا بیر باغلانتییمیش؛ ایندی سانیر. سانکی اونلار هئچ بیر اولاغان اوستو دوروملار یاشامادیلار. هر شئی بیر ایل، ایل یاریمین ایچینده عادیجه باشلانیب، آدیجه بیتدی سانکی. اونلارین آراسیندا آزاجیق ایستک یارانسا دا، آزاجیق شاشقینلیقدان ایرهلی گلدی. متین ایندی باشا دوشور کی اؤزو کیمی مئهری خانیمین دا حیاتینین چوخ دا گؤزه گلیم بیر یانی یوخ ایمیش. آرا- سیرا اؤزللیکله آرا گونلری کافیشاپلارا، تریالارا، یئمکخانالارا، باغچالارا، کوچه- خیابانلارا، اوزاق شهرلره بیرلیکده گئتدیلرسه ده سئوگی ایچهرن بیر موزیک سسییله بئله راستلاشمادیلار. یقین کی بو دوروملاردا بیر یانیقلی تصنیفی بئله بیرلیکده دینلهییب ائشیتسهیدیلر، آزیندان بیر آز کئچیردیکلری گونلره ساری یؤنهلیب، بیر آز ایلک تانیشلیقلارینداکی گؤزل دهلی هیجانلی دویغولارا قاپیلاردیلار. اونلار بیر- بیرییله اوزاق بیر شهرین یونیوئرسیته اؤنو بولواریندا آجی- شیرین، گولوشلو- آغلاییشلی آنلار کئچیریب، بیر عؤمورلوک اونلاری یاشادا بیلهجک ان گؤزل، ان دهیرلی خاطیرهلر یاشادا بیلمیشدیلر. آنجاق اوچ ایلین عرضینده بوتون باشلاریندان کئچنلر بیر ایل اؤنجه بیردن بیره اللریندن آلیندی کیمی اولدو. مئهری خانیمین گؤزلهنیلمز، گؤرولسه ده اینانیلماز خیانتیندن سونرا، متین بیر ده باشینی قووزاییب گؤردو کی هئچ بیر نهدنی یوخکن اوچ ایلدیر اؤزونه یالان سؤیلهییب دوروب. گئرچک سئوگیلرین هامیسی دئمه یالنیز شئعیرلر، حکایهلر، رومانلاردایمیشلار؛ متین بونلاری سونرا آنلادی. کیتابلاردا آنلادیلانلارین هامیسی بیر باشا حیاتا کئچیب گئرچکلشمیر. کیمیسی گئرچکلشسه ده کیتابلاردا اولان بیچیمده اولمور. اویسا متین اوچون سانکی گئرچکلشمه بیچیمینین نئجه اولماسی اؤنملییدی. اؤنمی اولمامالییمیش آنجاق؛ ایندی بئله سانیر. باشقا سؤزله متین باشلانغیجلارین گئرچک باشلانغیجلار اولماسینی گرکلی بیلیرمیش، اویسا بیلمهمهلییمیش دئیه دوشونور اؤز- اؤزونه. ایندی کئچن اوچ ایل بویوندا مئهری خانیمین اوندان ایستهدیکلرینی، هم ده اؤزونون بئله ایستدیکلرینی گونباشی آنیر. و دوشونور کی مئهری خانیملا اونون آراسیندا کئچنلرین هامیسی یالان اولماسا دا یالانا بنزهییرلر.
بو اوچ ایلده سانکی بوتون دوروملار یاخشیلاشدیلار. سؤزون اصل معناسیندا مئهری خانیملا متین بیرلیکدهلیکله یاشامیش اولدولار بو اوچ ایلده. اوچ ایل بوتون سیخینتیلار، داریخمالار، اؤزلملر کسیلیب بیر یانا آتیلدی. سانکی عؤمرون یانیقلی بیر موغام تصنیفی کیمی آخاریندا، بیردن بیر جاز، بیر روک هاواسینین ایلک نوتلاری یازیلیب، بیر ساکسیفون، بیر ترومپئتین اولدوقجا جانا سینر سسییله اورتایا چیخیب یاییلدی. سونرا بیردن بیره… بیردن بیره بیر قیزاران آیین آرا گونویدو!…
آرتیق او قیزاران آیین اوچونجو آرا گونوندن اوچ ایل کئچیب. بو ایللر، بو آیلار، بو گونلر سانکی تونلارجا آغیر قورقوشوم یوکو کیمی متینین کؤکسونون اوستوندن کئچیب. و ایندی بورادا بو گون بوتون گلیب کئچیب متینین عؤمرونه دؤنموش او بیری آرا گونلره بنزهییر…
**
متین او گون آرا گونلرین بیرینده او گونون آرا گون اولدوغونو اونوتموشدو. لیی شالوارییلا بنؤوشه چالار کؤینهیینی گئییب، سیقارئتییله فندهیینی ساری کاپشنینین قولتوق جیبینه، کاپشنی ده قولونون اوستونه آتیب ائودن چیخدی ائشییه. هر گونکو کیمی یایانجا شهرین اورتا مئیدانینا ساری یئریمهیه باشلادی. او گونون آرا گون اولدوغونو اونوتسا دا، یئنه مئهری خانیمین خیالینی یانینا آلمیش اونونلا اؤز اورهیینده دانیشاراق گئدیردی. شهرین دوغو گیرهجهییندهکی بولوارا آیاق قویدوغو کیمی ساندی بیر کؤلگه اونا ال ائدیر. بولوار پاییزین باشلاندیغیندا، دئمک ایلک گونلرینده اؤزوندن چیلپاقلاشاراق پوزقونلاشمیشدی:
-پاییزین بو حالینی مئهری خانیما نه تهر آنلادا بیلسم، یاخشی اولار؟
متین اؤز ایچینده دوشوندو. بیلمیردی نئجه آنلاتسین. او گون سانکی هر گونکو کیمی دئییلدی. کؤلگه سانکی آغلامسینیردی اونا. بیر آن بولوارین اورتاسینداکی اؤردکلی- قازلی حووضون قیراغیندا بیر اوتوراجاق اوستونه دوشوب قالدی. سونرا بیردن گونون آرا گون اولدوغونو آنیب هویوخدو:
-دئیهسن داها آلزایمئر ده توتورسان، موبارک اولسون!
یئنه اؤز- اؤزونه دئدی. کؤلگه هله ده اوردایدی. پوزقون چمنلرین قیراغیندا دوزولن صندهلیلرین اورتاسیندا بیر بلیرسیز آغلامسینما کیمی دوروب باخیردی. اونو دیله توتوب دانیشدیرماق، اونونلا سؤیلشمک مومکون دئییلدی. بوتون آرا گونلری کیمی مئهری خانیما داریخیردی. اونا بیر تهر “باخ، بوراسی بیزیم شهرین بولواری، فصیل پاییز فصیلی و بو بیر آرا گون ایکیندیسیدیر” دئمهیی گلیردی سادهجه ایچیندن. آیاغا دوروب بولوارین چیخاجاغینا ساری یؤنلدی. بولواردان چیخدی. ایکیندی چاغی بیر چوخ اینسانلارین آخیشیب بیر- بیر، ایکی- ایکی یورویوب دولاشدیغی شهرین مئشه پارکینا، چای قیراغینا یوللاناراق اؤزو بیلمهدن دریندن بیر آه چکیب، “آخ، بیر آرا گون ده کئچدی، سن یوخسان” دئدی…
بو گون آرا گون! چای قیراغی بویونجا اوزانیب شهری ایکی یاندان چئورهلهین دوزده هر گونکو سیخ- سیخ ماشینلارین تیخاجیندان خبر یوخ. آرا- سیرا بعضی یئرلرده بومبوش ماشینلار یئریندن خیم یئمهدن دایانیبلار. بعضی ماشینلار دا آرا- سیرا آداملار کیمی بیر- بیر، ایکی- ایکی سوووشورلار. یوخاریدا، مئشه پارکینین شهرله آربالاشان یئرینده دال حیطلریندن تور پردهلی پنجرهلری چای ایچینه باخان بعضی ائولرده یئنه بیر- بیر، ایکی- ایکی ائرککلر و قادینلار پنجره دالیندا دوروب بوتون چایدا اولان آخار- باخاری سوزوب آرادا بیر باشلارینی اؤنه دوغرو اییب آرتیق چوخداندیر سویو آزالمیش چایین ایچینه باخیرلار. آرادا بیر آرخالارینا دؤنوب قارشیلارینداکی آینایا باخیب سونرا یئنه پنجرهدن پاییزین پلمه- پیرتلاشیق گؤی اوزونه زیللهنیب هاوانین سویوق اولوب- اولمایاجاغینی سئزهرک بیلمهیه چالیشیرلار.
بوردا یئددی- سککیزعومومی یئر وار. اوتوراجاقلار، کومهلر، چوووستانلار، آلاچیقلار، قفهلر. قفهلر گونباشی گون- گئجه دئمهدن قاپیلارینی موشتریلرینه، اؤزللیکله آیری شهردن گلن یولچولارلا نرد یوخسا شاهمات اوینایان گنجلره آچیرلار. چایین ایچینده یئرلهشن “گون دوغان” قفهسینده بیر موغام اوخویان خالچالی دؤشمهده باغداشینی قورموش بیر سیرا گنج اوغلانین قارشیسیندا قاراباغ شیکستهسی اوخویور. قفهنین یوخاریسیندا چایا ائنن شهرین بیر چوخ کوچهلرینین بئتون دووارلاری زیندان دووارلارینا بنزهر اوپ- اوزون چکیلمیش آغیر- آغیر چایین ایچینه ایرهلیلهییرلر. گون دوغانین ایچیندن دووارلارین سانکی دونیا دورونجایا دک سارسیلماز یئنیلمهیهجک بینؤورهلرینی قارشیلاماق اوچون، چئشید- چئشید آغاجلار سیرا- سیرا دؤیوش قوشونلاری کیمی ساواش گونلرینین آخار- باخارینی آلمیشلار. گون دوغان قفهسینین حیطی باغدیر. آنجاق آرتیق بو گون، پاییز گونلرینین بیر آرا گونو، سارالماغا اوز قویموش یام- یاشیل بیر باغ. بیر هفته اؤنجهیه کیمی اوفوقونا بئله زیللنیلسهیدی، گؤم- گؤی بیر گؤی اوزوندن باشقا نهسه گؤرولمزدی. کپنکلر گؤز اؤنونه ائنمیش، ال آتیلسا توتولا بیلهجکجهسینه یاخیندا اوچوردولار.
هاوا گئت- گئده قارانلیقلاشیردی. بیر آزدان قارانلیق آرا- سیرا چای اوزونو دوزده وار- گل ائدن آداملار و ماشینلاری سئیرکلشدیرهجکدی. سونرا شهرین ایچینده خالق آراسی خان قودوغو آدلانان یاری بورژوالارین اکیب تؤرهتدییی بیج- توخوم گنجلر چئشید آتیلقان موتورلارینا مینیب، آرتیق گون بویو ایش یورقونلوغوندان سونرا دینجلمک ایستهین یئرلیلرین قولاقلارینی سؤکن موتور سسلریندن باشقا موتورا باغلانان ائم- پی- تری دن یاییلان لوس آنجلئسدهکی فارس دیسکو جیندالارینین سسییله بیرگه، دان سؤکولونجهیه کیمی چایدان شهره، شهردن چایا لاتلیق- لوتولوق مانوورلاریندا تاپیلاجاقلار. بوتون توکانلار و ائو قاپیلاری باغلاناجاق. داها سونرا بوتون قیفیللی توکانلار و باغلی قاپیلار آچیلدیقدا، آرا گونلرین ایچیندن باشقا بیر آرا گون ده یوخا چیخاجاق. آنجاق مئهری خانیم و اونون خیالی یئنه ده متینله قالاجاق.
هر آرا گونکو کیمی چایین ایچی چوخلو گل- گئت گورولتوسوندن بوشدور. چایین ایچیندن گؤرونن ائولرین چوخو نهدنسه اوچ قاتلیدیر. چوخلارینین دا آغ تور پردهلری وار. چایدا ایللر بویودور سو آخمیر. قاباقلار داغلاردان قایناقلانیب گلن بول- بول سولارین قاباغینی نهدنسه چوخدان کسیبلر. یوخاریداکی چایا باخان ائولرده آرا گونون گورولتوسونون یونگول اولدوغوندان دولایی بوتون قاپی- پنجرهلر چایا ساری آچیقدیر. قاباقلار بورا مئشه چایی بئله دئییلمزدی. شهر چاییندان باشقا بیر آدی یوخ ایدی. متین اوشاق اولدوغو ایللر شاققیلتیلی سئللر آخاردی بوردا. بوردا بالیق، کلجک، و باشقا دنیز یارادیقلاری وار بئله دئیردیلر. ایندیکیندن داها آخار- باخارلی، داها گؤزل قوخولو یئر ایدی. متینین یادینا گلن بونجا قارا- قورخولو یوخ، آپ- آیدین، آغ- آپباق آغاران کیچیک- کیچیک جیغیرلاری وار ایدی چایدان ائنیب قالخماغا. گؤز ایشلهدیکجه آلما، گیلاس، توت آغاجلارییلا دولویدو. سیخ- سیخ باغلار اونو دوغرودان دا بیر مئشهیه بنزهدیردی. آنجاق بو سون اون بئش- اون آلتی ایلده، پارلمانداکی میللت وکیللری بو مئشهنین آرتیق سئیرهکلمهسینی، آغاجلاری دوغرانیب کیبریت فابریکالارینا وئریلمهسینی، و هر یئریندن بیر ماشین یولو چکمهسینی بو شهرین یئرلیلرینه یارارلی اولاجاغینی بیلدیردیلر. آرتیق اونلارین بو چایلا باغلی گؤردوکلری دوشلر دوغرولدو. و اولدو او اولاجاغی گرکلی اولمایان ایشلر. گؤرهسن بو سئچگین کیشیلرین اؤلکهیله باغلی انایین سیاسال سورونلارا قاتیلماق اوچون بو سیخ مئشهلی چایی آیاغیندان باشینا کیمی یاریم آرانا دؤندرمهلری دؤزولهجک بیر شئیمی یوخسا یوخ؟ میللت وکیللری گؤرهسن بو یئرلیلره اؤرنک اولاجاق بیر آداما بنزهییرلرمی یوخسا یوخ؟ بو چایی دؤرد یاندان چئورهلهین باغلاردا گون- گئجه دئمهدن چالیشان باغ ایشچیلری اقتصادی باخیمدان چوخ پیس بیر دورومدادیرلار. گؤرهسن بوتون بو شهرین اودوملو باغ- برهلرینی یئرله یئکسان ائدیب اؤزو بویدا بیر آرانا دؤندرمهلری داها دا دوغرو بیر ایش اولمازدیمی؟! اولاردی. نییه اولمازدی بعضیلرینین باخیشیندا! نهیسه، داها چایین نه اوست، نه ده آلت کؤرپوسونده اسکیلر کیمی سو گورولتوسو ائشیدیلمیر. بو سسسیزلیک سانکی شهر اینسانلارینین دا جانینا هوپوب قالیب. بیردن انایین بیر سسسیزلیک متینین ده سول یانینی بورویور. الینی سول دؤشونون آلتینا قویور. اورهیینده بیر دؤیونتو بئله دویمور. اؤز- اؤزونه سوردوغو بیر سورو دوداغینین آلتیندان آخیر چایا:
-هاچانداندیر من بورادا اؤلو کیمی یئریییرهم؟
آرتیق گلیب چیخدی شهرین ایچینه. بو آداملارین هامیسی اونا بنزهییر سانکی. ائله بیل اوست- باشلارینا اؤلو تورپاغی سپیبلر. متینین اونلارا قاتیلماقدان باشقا هئچ بیر چیخیش یولو یوخدور. یالقیزلیق اونسوز دا چارهسیزلیکدیر… (آردی وار …)


text:
چیممک اوتاغیندان باشلادی. فیرچانی، بیر کره ایشلدیلمه اولگوجو، دیش شوتکاسینی و دیش ساپینی یئکه قره زیبیل نئیلونونا تؤکدو. سونرا یاتاق اوتاغینا گئدیب، چیرک پالتارلارین سبدینی قاوزادی و ایچیندهکیلرین هامیسینی نئیلونا آغناتدی. سیییرتمهنی آچیب، آلت گئییملری بوتونلوکله تؤکدو ائشییه. بو حالدا اونون ترپنیشلری داهادا هؤووللو اولموشدو. کومودا ساری گئدیب، اوچ دنه ده زیبیل نئیلونونو، کت شالوار، کؤینک، بویون باغی، جین شالواری، ایدمان شالواری، بلوز و آیاق قابیلا دولدوردو. قوتولاری یاتاغین آلتیندان چکیب چیخارتدی. اورادا ییغدیغی بوتون قیویرـ زیویرلاری گؤتوردو. آلت قاتدا تمام سی دی لری، کیتاب لاری، شکیللی رمانلاری، حیکایه لری، سیاحت و کامپیوتر سوراق کتابلارین و سئچیلمیش شعر کتابلارینی آلت اوست ائلهدی. سونرا تؤوشونو آلمامیش عکس آلبوملاری، مکتوبلار، قابا توتولموش شکیللر و کیچیک چینی تؤحفهلره ساری گئتدی. بونلارین هامیسینی ییغیب صاباح زیبیلچییه وئرمک ایستهییردی. آخیردا اوز قویدو آنبارا ساری. اورادا جیهاز جعبهسی، آیری اشیالار و چوخلو درده دیمهین شئیلر گؤردو. بوتون رفلری، سیییرتمهلری ائشییه تؤکملی وسایله گؤره آختاردی و سونونجو ایشکافده، اونلاری، باغچیلیق الجکلری آلتیندان تاپدی.
اونون قیرخینجی دوغوم گونونده، کیشیسی شنلیک ائتمک اوچون آتشبازلیق لوازیمی آلمیشدی. بو ایل اونون دوغوم گونونون ایلنجهلی شام قوناغلیغینی آتشبازلیق گونو[۱] کیمی توتماق ایستهییردی. آمما اونلاری هئچ واخت ایشلهده بیلمهمیشدی. چون کی اری قورولتایدا ایشتیراک ائتمک اوچون سوئیندینه گئتمیشدی و اونو بو قوناغلیغدا یالقیز بوراخمیشدی. ایندی بئش آیدان سونرا یئنهده گؤزونه دَیدی. اونلارا بیر آنلیق باخیب، کدره دولدو. سونرا اونلاری الکتریک وسیلهلرایله برابر زیبیل نئیلونونا قویوب، ائوه قاییتدی. اؤزونه بیر آیاق برندی تؤکوب، یورغون ـ آرغین، کاناپئیه سؤیکندی.
هاوا قارانلیقلاشیردی. ایکینچی ایچکیسینی ده تلهسیک ایچیب، یئنیدن آتشبازلیق لوازیمی فیکرینه دالدی. ائشییه گئدیب قوتونو زیبیل نئیلونوندان تاپیب چیخارتدی. ماتباخا قاییدیب، اونون ایچیندهکیلری دیققتله سئیر ائتدی. همهشکی شئیلرایدی: فیش ـ فیشا چارخی، ایکی دنه فیش ـ فیشا، تاراققا، ایکی یا اوچ دنه ده موشک. اونلاری چیخاراندا بیر نوتا یئره دوشدو. اوندا بئله یازیلمیشدی:
منیم سئوگی موشکیم
سمامی ایشیقلاندیریسان
سئوگی ایله. ر
وسایلی جعبهسینه قویوب، باخچایا گئتدی. فیش ـ فیشا چارخینی آرخاداکی چرچیوه نین اوستونه قویدو. نوتانی بورمهلییب، نازیک و اوزون فورما سالاندان سونرا اونون ایچینه کیبریت چوپو قویدو. شام پولویو کیمی یاواشجادان یاندی. پولوکو یانماقدا فیش ـ فیشا چارخی فیرلانماغا باشلادی. قیغیلجیملار قارنلیقدا گؤیه قالخیردیلار. بو آن بیر قیز اوشاغی چپردن گؤرسندی.
«نه ایش گؤرورسونوز،» دئیه، سوردو. «شنلیکمی ائدیرسینیز؟»
سونرا تاراققانی آلیشدیردی، چیمنلیک ده اوجا سسله سیچرادی. بالاجا قیز قورخوب، گئری دؤندو. بیر آز سونرا نئچه جیلفیر آداملا قاییتدی. قونشولارین نئچهسیده چپرین آراخاسینا توپلاشمیشدیلار.
«ایلین بو واختیندا تاراققا فیش ـ فیشالاری هاردان آلیبسان؟»
«بو ایشلرینین سببی نهدیر؟»
قادین اونلاری وئجه آلمایاراق، قوتونو بوشالتماغا داوام ائدیردی.
آنجاق سونونجو موشکه یئتیشدی. لاپ بؤیوکونو ساخلامیشدی. اونون شنلییینین عظمتله سونا چاتماسیدی. موشکین دیبین یئره قویوب، پولویونو قالان بورگهلنمیش نوتاایله یاندیردی. گئری چکیلیب، اینتیظار قالدی. پولویو آلیشدیقدا فیسیلتیییب، سونرا سؤندی. قونشولار کؤکس اؤتوردولر. یئنی دن چالیشدی. سونوجو یوخ ایدی. ماتباخا گئدیب، بیر قوطو کیبریب تاپیب، قاییتدی. بیر دنه کیبریت چوپونو پولویون یانینا قویدو. یئنه ده بیر ایش گؤره بیلمهدی. قوتودان بیر تیکه جیریب پولوک یئرینه ایشلتدی. کارتون آلوولاناراق پولوک یانماغا باشلادی. موشک اوجا سس ایله گؤیه توللاندی. قونشولار نفسلری کسیلمیش آلقیشلادیلار؛ خیرداجا قیز ائولرینه قاچدی. سونرا قورخونج بیر سس ایله برابر خاریقهلی ایشیق ساچان بیر صحنه گؤی اوزونو دولدوردو. هر طرفه یاییلمیش الوان و گیرده اود پارچالاری، یئره دوشدوکده پارتلاییردیلار. باغچادا دالغاـ دالغا هیجانلاشدیریجی ایشیقلار اویناییردی. سونرا بیر اینیلتی ایله هر شئی توکه نیب، قارانلیق یئنی دن کؤلگهسینی سَردی.
قونشولار هدفسیز همیشه کی گئجه دَبلرینه قاییتدیلار. اودا آتشبازلیغین بوش قوتوسون ییغیب و کیشیسینین دیگر وسایلی ایله برابر ائشییه قویدو. هاوا سویوموشدو، چیمنلر قیروو باغلامیشدی. آرخالیغینین دؤیمه لرین باغلاییب، ایچری گیردی.


text:
ظریف، سس فایلی ایله باغلی دانیشدی
سس فایلینین اورتایا چیخماسینین آردیندان ایرانداکی محافظهکار قزئتلر ظریفی هدف آلان باشلیقلار آتمیش، ایران مجلیسیندن ده "استعفا" چاغیریشلاری ائدیلمیشدی
ایران خاریجی ایشلر باخانی محمد جواد ظریف، ایرلیدهکی دؤورلرده وظیفهیه گلهجک دؤولت آداملارینین ایستیفادهسینه سونماق اوچون ائدیلهن گیزلی بیر دانیشمانین اؤلکه ایچی چکیشمه و فردی تنقید قونوسونا چئوریلمهسینه چوخ کدرلندیگینی ایفاده ائتدی.
ظریف، اینستاگرام حسابیندان وئردیگی یازیلی آچیقلامادا، حکومت آرشیولریندن اوغورلاندیغی آچیقلانان و خاریجی بیر مئدیا قورولوشونا سیزدیریلدیقدان سونرا ایراندا سیاستین گوندمینه اوتوران مصاحبه ایله باغلی دگرلندیرمه وئردی.
ایران خاریجی ایشلر باخانی،
"ایرلیدهکی دؤورلرده وظیفهیه گلهجک دؤولت آداملارینین ایستیفادهسینه سونماق اوچون ۸ ایللیک تجروبهنی کؤچورمک آدینا دیپلوماسی و میدان فعالیتلرینین اله آلیندیغی تئوریک گیزلی بیر دانیشمانین اؤلکه ایچی چکیشمه و فردی تنقید قونوسو حالینا گلمهسی منی چوخ کدرلندیردی" آچیقلاماسینی وئردی.
آچیقلامادا، سپاها باغلی قدس گوجو اسکی باشچیسی قاسم سلیمانینی "تعریفلهین" ظریف، ۲۰ ایلدهن داها چوخ مدت دوستلوقلاری اولان سلیمانینی اولوسلارآراسی محفیللرده ساووندوغونو ایفاده ائتدی.
متخصصلرین دوغرو بیلدیگی قونولاردا اؤز فیکیرلرینی چکینمهدن دیله گتیرمهلری لازیم اولدوغونو، شخصی راحتلیق و چیخارلاری اوغرونا اوتوسانسورون خیانت معناسینیا گلهجگینی یازان ظریف،
"۴۰ ایل بویونجا (سیاسی) تحلیللریمده مجتهد و ایجرا قونوسوندا مقلد اولماغا چالیشدیم" ایفادهلرینی ایشلتدی.
اؤلکه سیاستلرینین گرچکلشدیریلمهسینده "عسگرلر" و "دیپلوماتلارین" ساحهده و دیپلوماتیک ساحهلرده بیر-بیرلرینی تاماملایان ایکی عنصور اولدوغونا ایشاره ائدن ظریف، اؤلکه منفعتلرینی و ایران خالقینی قوروماق اوچون وئردیگی سؤزه باغلی قالدیغینی قید ائتدی.
ظریف، سس فایلیندا یئر آلان، "روسیانین نوکلئر آنلاشمانی انگللهمهیه چابالاری ایله" باغلی آچیقلامالارینا ایسه توخونمادی.
لندندن فارسجا یاییملانان ایران اینترنشنال، گئچهن گونلرده، ایرانلی اقتصادچی سعید لیلازین ظریفله مارس آییندا ائتدیگی صحبتین ۳ ساعات داوام ائدن سس فایلیندان بیر بؤلومونو یاییملامیشدی.
ایران خاریجی ایشلر باخانلیغی سس فایلینی دوغرولامیش آنجاق صحبتین یایینلانماق اوچون دئییل، آرشیو اوچون ائدیلدیگینی آچیقلامیشدی.
ظریف، صحبتده ایچ و خاریجی سیاستله باغلی اؤنملی آچیقلامالار وئرمیش، سپاها باغلی قدس گوجو اسکی باشچیسی سلیمانینی خاریجی ایشلر دیپلوماسیسینی یؤنلندیرمهسی سببیله تنقید ائتمیش و "روسیانین نوکلئر آنلاشمانی انگللمهیه چالیشدیغینی" دیله گتیرمیشدی.
سس فایلینین اورتایا چیخماسینین آردیندان ایرانداکی محافظهکار قزئتلر ظریفی هدف آلان باشلیقلار آتمیش، ایران مجلیسیندن ده "استعفا" چاغیریشلاری ائدیلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
میت-دن عملیات: قولدورباشی ضررسیزلشدیریلدی
یونانیستان ساحللرینده قاییق قضاسی نتیجهسینده آزی 15 کوچمن حیاتینی ایتیریب
یونانیستانین میدیللی آداسی یاخینلیغیندا مهاجیرلری داشییان قاییغین قضایا اوغراماسی نتیجهسینده ان آزی 15 نفر هلاک اولوب.
ایران-دا اعتراض آکسیالاری داوام ائدیر
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان نوماییشلر 19-جو گونونده داوام ائدرکن اعتراض لارا لیسه(دبیرستان) شاگیردلری قاتیلماسی دقت چکیر.


text:
خان-وزير(اویون)
خان-وزیر — آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر فصیللرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
بو اویوندا بئش (7، 9 و س.) نفر ایشتیراک ائدیر. هر هانسی بیر یئرده اوووج بویدا بیر چالا قازیلیر. بئش(7،9 و س.) خیردا داش گؤتورولور. اویونچولار نؤوبه ایله بئش آددیملیقدا دایانیب بو داشلاری اوووجون ایچینده ساخلاماقلا چالایا آتیرلار. اگر داشین اوچو (5، 7 و س.) اورایا دوشرسه، او اویونچو چالانین بیر طرفیندن دوروب خان اعلان ائدیلیر. داشین ایکیسی(4، 6 و س.) چالایا دوشرسه، همین اویونچو اؤزونو وزیر اعلان ائدیر، بیر (2، 3 و س.) داشی چالایا دوشن اویونچو ایسه یا خانا، یادا وزیره "آت" اولور. بئلهلیکله، اویونون گئدیشینده "خان" ،"وزیر" و اونلارین "آتلاری" معلوم اولور. اویون قیزیشدیقجا، یئنی داشلار چالایا آتیلدیقجا، اویونچولارین ایفا ائتدیگی روللار دَییشیلیر. بو زامان خانین حؤکمو یئرینه یئتیریلیر. خان: "آتلانین!" - امری وئردیکده، وزیر و خان آت روللارینی آپارانلارین چیگینلرینده اوتورورلار.
اویونون سونراکی گئدیشینده هئچ بیر رول الده ائتمهین اویونچو – یعنی بئشینجی(7، 9 و س.) آدام، روللارین یئنیدن دَییشیلمهسینه سبب اولور. بئله کی، اگر او، داشین بئشینی(7، 9 و س.) ده چالایا سالارسا، اوندا بئشینجی(7، 9 و س.) آدام "موحاریبه " اعلان ائدیر و خانلا وزیر آت اوستونده حاکیمیت اوغوروندا ووروشورلار. اگر وزیر غلبه چالارسا، خانلا یئرینی دَییشیر. یوخ، اگر خان غالیب گلرسه، اؤز یئرینده قالیر. اگر بئشینجی آدام داشلارین دؤردونو چالایا سالارسا، او، حاکیمیتین دَییشیلدیگینی اعلان ائدیر. یعنی خالقی تمثیل ائدن آتلار ، خان و وزیر اولور، خانلا وزیر ایسه آتلارین یئرینی توتورلار.
بئلهلیکله، اویون بو شکیلده داوام ائدیر.


text:
من، ماشین کیرایهسی و کیتاب
محمد حبوطن
نئچه هفتهدیر ماشین ایله ایش یئریمه گئتدیگیمده، یولوم اوسته اولان موسافیرلری ده میندیریرم. هر جور آدام ماشینا مینیر: جاوان، یاشلی، گولراوز، قاش-قاباقلی، شیک گئیینن، حالی یاخشی یا دا پیس اولان… هر صینیفدن: دولت ایشچیسی، ایشچی، معللیم، طلبه، سربست ایش صاحیبلری….
بعضیلری صاباحین ایلکینده یورقون گؤرونورلر. بعضیلری بلکهده ۳۰-۴۰ ایلدیر گولمهییبلر. یوللاری اوزون اولسا یاتارلار، یاتماسالاردا بیر سؤز دانیشمازلار. بیر چوخو جیب تئلفونلاری ایله مشغول اولارلار. البته غربدن تهرانا داخیل اولدوغوموزدا، تهرانین توزلو و کیرلی هاواسی او قدهر ده گؤرمهلی دئییل… هر گون همت اتوبانینین اطرافیندا بیر گؤی دلن گؤزه گؤرونور و سونرا داغلار دا یاواش- یاواش گؤزدن ایتیر.
ماشینداکی سسسیزلیک تکجه موسافیرلرین یئنمک ایستهدیکلرینده پوزولور: «آقا کیرایه نهقدهر اولور؟!»، «کیرایه آلمیرام» دئییرم. ماراقلانیرلار. سؤزومون آردینی توتوب دئییرم: «کیرایه یئرینه بیر تکلیفیم وار، ایسترسینیز قبول ائدین». بیرآزجا جیددیلشیرلر. یئنمک ایستهین موسافیر سوروشور: «نه ایش گؤرمهلیییک؟!»، «اگر ایمکانیزدا وار بو گون بیر ساعات کیتاب اوخویون» دئییرم. آرتیق اووجوم آچیلیب، دیگر موسافیرلر ده کیرایه عوضینه نه ائدهجکلرینی بیلیرلر!
موسافیرلرین رئاکسیالاری فرقلیدیر. بعضیلری سویوق بیر دوارانیشلا تشککور ائدیب یئنیرلر؛ بعضیلری تکلیفیمی یئرینه یئتیردیکلری حاقدا سؤز وئریرلر. بعضیلرینین منیم تکلیفیمه احتیاجلاری اولمامیش کیمی، اؤزهلری اوخویان شخصلر اولدوقلاری اوچون گولومسهییب قیسا بیر دانیشیغین باشلانماسینا سبب اولورلار. بعضیلری ایله ده دیلداش اولدوغوم اوچون «چوخ ساغاول» دئییب تشککور ائدیرلر.
نادیر حاللاردا، بیر شخصین تکرار موسافیریم اولماغینین ایمکانی وار. میثال اوچون، دونن نئچه گون اول میندیردیگیم جاوان بیر اوغلانی یئنیدن میندیردیم. اؤزو دانیشماغا باشلادی. «وئردیغینیز سؤزه عمل ائتدینیزمی؟! کیرایه حاققینیزی اؤدهدینیزمی؟!» سوروشدوم. نه دئدیگیمی باشا دوشوب «بلی» دئدی. «هانسی کیتابی اوخودونوز؟!» سوروشدوم. «اشک سبلان» کیتابینی دئدی.
نئچه گون اول ده، موسافیرلریمین بیری یئنیب تشککور ائتدیگینده دئدی: «سیز کی کیرایه آلمیرسینیز، هاردان موسافیرلرین وئردیکلری سؤزه عمل ائدیب کیتاب اوخودوقلارینی بیلیرسینیز؟!» ماشینی اویغون بیر یئرده ساخلاماغا چالیشیرکن دئدیم: «اونلارین سؤزلرینه اعتماد ائدیرم…»
بو آندا، آرخاداکی ماشینین آردیجیل سیقنال سسی، ماشینی پیس یئرده ساخلادیغیمی آنلاتدی. ائله سیقنال چالیردی، سانکی بدنینین هانسیسا عضوی قاپی آراسیندا قالیبدیر! آرخاداکی ماشینین سوروجوسونه اعتماد ائتمهدن سورعتله حرکت ائتدیم و موسافیر ایله دانیشیغیمیز یاریدا قالدی. موسافیرلرین ایکیسی کی آرخا صندلده اوتورآرخا صندلده اوتورموش ایکی موسافیر، اعتماد و وطنداشلیق علاقهلرینین سوییهسی حاقدا دانیشیغی دوام ائتدیردیلر. آشاغیداکی اوچوموزون آراسیندا گئدن ۲۰ دقیقهلیک صؤحبتین خولاصهسیدیر:
بو گون، جمعیتین اینکیشاف و ایرهلیلمهسی موضوعسوندا، اقتصادی، اینسانی و مدنی سرمایه یانیندا، دیگر بیر سرمایه، بلکه ده داها اهمیتلی اولان بیر سرمایه، یعنی «اجتماعی سرمایه»دن صؤحبت گئدیر. اجتماعی و اقتصادی علملر تدقیقاتچیلارینین فیکریجه بو سرمایه دونیانین گئری قالمیش اؤلکهلرینین اینکیشافیندا اونودولموش بیر واسیطهدیر. بونا گؤرهده امکداشلیغی، ایشبیرلیگینی و همرایلیگی آسانلاشدیران اعتماد، قایدالار و شبکهلر کیمی اجتماعی اورگانلار جمعیتی اورتاق بیر هدفه چاتدیرماق اوچون لازیم و گرکلی گؤرونور.
اجتماعی سرمایه عمومی شکیلده، خصوصیلهده اعتماد و ایشبیرلیگی نورمالاری چرچیوهسینده اولدوقدا، اینسانلارین عمومی پرابلئملرینین حللینده یاردیمجی اولا بیلیر و بئله بیر شراییطدهدیر کی جمعیتین هامیسی اونون برکتیندن فایدالانا بیلیرلر.
اجتماعی سرمایه موضوعسونو سیمبولیک اولاراق بئله آنلاتماق اولار: «بیلدیگینیز اهمیتلی دئییل، کیملری تانیدیغینیز اهمیتلیدیر!»
اجتماعی سرمایهنین اوچ اساس موللیفهلری اجتماعی گوون(اعتماد)، اجتماعی همرایلیک(همبستگی) و اجتماعی قاتیلیم(مشارکت)دان عبارتدیر. بو اوچ موللیفه بیربیرلریله قارشیلیقلی ایلگیدهدیرلر و هر بیریسی او بیرینی گوجلندیریر. بو آرادا اجتماعی گوون باشقالارینا نیسبت ان اهمیتلی موللیفهدیر. جمعیت آراسینداکی اعتماد اینسانلاری بیر-بیرینه باغلاییر و اونلارین داغیلماغینا مانع اولور.
اجتماعی سرمایه کلان سوییهده، بؤیوک قوروملارین(دولت، سیاسی حؤکومت، محکمه سیستئملری) آراسیندا اولان استرآکتیور علاقهلری احاطه ائدیر. بو سوییهده، سیاسی حاکمییتین قایدا- قانونلاری، سیاسی قاتیلیمین نه درجهده اولماسی و سیاسی قوروملارین فورمالاشماسی کیمی رسمی ایلیشیک و استرآکتیور علاقهلر اجتماعی سرمایهنین اجزاسینی و سیاسی حاکیمییته اولان اعتماد اونون اساس موللیفهسینی تشکیل ائدیر.
بعضی اقتصادچیلار شرقی آسیا اؤلکهلرینده اولان اقتصادی اینکیشافین یوکسک آرتیمینی اونلاردا اولان اجتماعی سرمایه آرتیمی ایله علاقهده گؤرورلر. یوکسک اجتماعی سرمایهیه مالیک اولان اؤلکهلر دمکراتیک سیاسی سیستئمه و چیچکلنمیش اقتصادادا مالیکدیرلر.
بوگونکو جمعیتین آلت قاتیندا کوک سالان محو ائدیلمیش اجتماعی سرمایه، او زامان اؤزونو گؤستریر کی، عمومی و میللی بیر منافع اوزهرینده دولتله میللت و یاخود میللتین اؤز آراسیندا همرایلیک، اونسیت و قارشیلیقلی اعتماد کیمی موللیفهلر لازیم و گرکلی گؤرونور و دولت اؤلکه اینکیشافی اوغروندا اجرا ائتدیگی میللی پروژهلرین اوغورلا یئکونلاشماسیندا میللتین اعتمادینا، قاتیلیمینا و اونسیتینه احتیاج دویور.
بئله بیر دورومدادیر کی، اجتماعی سرمایهنین آشاغی سوییهده اولماسی، بو میللی پروژهلرین میللت طرفیندن مثبت قارشیلانماماسینا سبب اولور. نومونه اولاراق سون آیلاردا دولت طرفیندن «نقدی یارانه»لرین آلینماماسی ایستگی یالنیز میللتین ۴ فاییزی طرفیندن قبول ائدیلیر.
اجتماعی ساحهده آنورمال سوروجولوک داورانیشلاری، اینسانلارین دؤزوملرینین آزالماسی، کوچه ساواشلارینین چوخالماسی، وطنداشلیق حاقلارینین هدهلنمهسی و عمومی امکداشلیق مدنیتینین آرادان گئتمهسیندن توتموش، اقتصاد ساحهسینده اینسانلارین مال و خیدمت قیمتلرینی اؤز باشینا چوخالتمالاری، فردی منفعت، دلار و سیککه آل-وئرینین اقتصادی قازانج اوچون قیزیشماسی، انرژی منبعلردن حدسیز ایستیفاده و … جمعیتده کولئکتیو احوال- روحیهنین آزالماسی، اجتماعی اونسیت و اعتمادین آرادان گئتمهسینین نتیجهسیندهدیر؛ باخمایاراق کی، بیزیم اؤلکهده اعتمادسیزلیغین تاریخی کؤکلری وار و اؤلکهنین اجتماعی- سیاسی عؤمرو بویونجا سیاسی استرآکتیوردا یئرلشن امر ائدیجی و یوخاریدان آشاغی قودرت سیستئمی بو اعتمادسیزلیغی اینسانلارین آلت شعورلارینا داخیل ائدیبدیر. او قدهر کی، بیزیم مدنیت و ادبیاتیمیزدادا ایستیفاده اولونان «اؤز چولونو سودان چیخارتماق»، «بؤرکونو برک توتماق»، «آستا گئدیب، آستا گلمک»، «قابلاما منیم اوچون قاینامیرسا…» و بونلار کیمی مثللرده ده اؤزونو گؤستریر. بونا باخمایاراق، جمعیتین سیاسی-اقتصادی (خصوصی ایله اینسانلار آراسینداکی صینیف فرقلری) دورومونون تاثیرینی، یارانان اعتمادسیزلیقدا و اجتماعی همرایلیگین آزالماسیندا (عمومیتله اجتماعی سرمایهنین آزالماسیندا) گؤزدن قاچیرمامالیییق.
منبع: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱ ، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷
آنلاین ساتیش و آبونمان:
www.ishiq.ir
info@ishiq.ir
۰۹۳۷۹۹۹۹۶۳۷


text:
بیتلیسده عملیات باشلادیلدی
بیتلیس و وان ژاندارماسینین بیرگه حیاتا گئچیردیگی عملیاتدا، ژاندارما اؤزل حرکات، ژاندارما کماندو و گوونلیک قوروجو تیملریندن عبارت۵۲۰ پرسنل و ۵۱ عملیاتی تیم ایشتیراک ائدیر
بیتلیسده، ۵۲۰ پرسنلین ایشتیراکی ایله ارن قوشاتما-۳۲ شهید گوونلیک قوروجوسو اکرم آککایا عملیاتی باشلادیلدی.
ایچ ایشلری باخانلیغی طرفیندن، بولوجو ترور هؤرگوتو پکاکانی اؤلکه گوندمیندن چیخارماق و بؤلگهده اولدوقلاری دگرلندیریلن تروریستلری ضررسیزلشدیرمک مقصدیله، بیتلیسده "ارن قوشاتما-۳۲ (بیتلیس-وان-آزاپشاری) شهید اکرم آککایا" عملیاتینا باشلادیلدی.
بیتلیس و وان ژاندارماسینین بیرگه حیاتا گئچیردیگی عملیاتدا، ژاندارما اؤزل حرکات، ژاندارما کماندو و گوونلیک قوروجو تیملریندن عبارت۵۲۰ پرسنل و ۵۱ عملیاتی تیم ایشتیراک ائدیر.
عملیاتین ایلک گونونده تروریستلرین ایستیفاده ائتدیگی ۴ سیغیناق و باریناق معین ائدیلدی.
بورادا اله گئچیریلهن چوخ میقداردا ارزاق، حیات و تمیزلیک لوازیمی محو ائدیلرکن، سیغیناق و باریناقلار یارارسیز حالا گتیریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه ایله لیبیا آراسیندا هیدروکربن ساحهسینده آنلاشما سندی ایمضالانیب
تورکیه امریکانین قرارینی سرت شکیلده قیناییب
تورکیه امریکانین ساوونما ناظیرلیگینین گونئی قیبریس روم رهبرلیگینی میللی قواردیا بوروسونون دؤولت طرفداشلیغی پروقرامینا داخیل ائتمهسینی سرت شکیلده قیناییب.
حولوصی آکار: "تورک سلاحلی قوهلری لیبیا-دا یاد قوه دئییل"
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار تورک سلاحلی قوهلرینین لیبیا-دا خاریجی قوه اولمادیغینی بیلدیریب.


text:
اویان نیوز:
فمینیزم هر کس اوچوندور: فمینیست پولیتیکا
بئل هوکس
حاضیرلایان: تورکان اورمولو
۱
فمینیست پولیتیکا
دیرهنیش نؤقطهمیز
ساده دیل ایله سؤیلهمک ایستهسک فمینیزم جینسیتچیلییه، جینسیتچی سؤمورویه(سؤمورو: استعمار) و باسقییا سون وئردیرمهیی هدفلهین بیر حرکتدیر. بو اون ایل قاباق Feminist Theory: From Margin to Center کیتابیندا (فمینیست تئوری: چپردن مرکزه) اؤنردیییم بیر تانیم(تعریف). او زامان بو تانیمین گلهجکده هامینین ایشلهدهجهیی، یایقین بیر تانیم اولاجاغینی اوموردوم. خوشوما گلمیشدی، چونکی ائرککلرین دوشمن اولدوغونو ایشاره ائتمهین بیر تانیم ایدی. سورونون آدینی “جینسیتچیلیک” اولاراق قویور و بو یوللا بیر باشا مسئلهنین اؤزونه ائنیردی. بو تانیم، سورونون پراتیکده، جینسیتچی دوشونجه و ائیلمین بوتون بیچیملرینده یاتدیغینا، جینسیتچیلیک ائدن آدامین قادین، ائرکک، اوشاق یا دا یئتیشکین اولماسینین بیر شئی دَییشدیرمهدییینه ایشاره ائدر. سیستئمی باشدان سونا قدر ائتکیلهین قورومساللاشمیش(نهادینه اولموش) جینسیتچیلییه دایر بیر قاوراییش ایچرهجک قدر ده قاپساملیدیر. باشی آچیق بیر تانیمدیر. اینسانین فمینیزمی آنلایا بیلمهسی اوچون اؤنجه جینسیتچیلیگی آنلایا بیلمهسی گرکدییینی اورتایا قویار.
فمینیست پولیتیکانین بوتون ساوونوجولارینین(مدافیعهچیلرینین) دا بیلدییی کیمی، اینسانلارین چوخو جینسیتچیلیگی آنلاماییر و یا آنلاسا بئله، بونو بیر سورون اولاراق گؤرمییر. چوخو فمینیزمین هر زامان و یانلیزجا ائرککلر ایله ائشیت(برابر، مساوی) اولماغی هدفلهین قادینلاردان عبارت اولدوغونو دوشونور. آیریجا بو اینسانلارین چوخو فمینیزمی ائرکک قارشیتلیغی سانیر. فمینیست پولیتیکایا دایر بو یانلیش یوروملار، اینسانلارین چوخونو فمینیزمی آتااَرکیل کوتله مئدیاسینین اؤیرندییینی گؤستهریر. حاقیندا اَن فازلا شئی ائشیتدیکلری فمینیزم، اؤزونو هر شئیدن اؤنجه توپلومسال جینسیت ائشیتلییینه آدامیش(آداماق: اختصاص دادن) قادینلارین رسم ائتدییی بیر فمینیزم اولور: ائشیت ایشه ائشیت اؤدنیش و بعضن ده قادین ایله ائرکهیین ایستر ائو ایشلرینده ایسترسه والیدئینلیکده ائشیت درجهده سوروملولوق آلماسینی طلب ائدن بیر فمینیزم. اینسانلار سؤز قونوسو قادینلارین گئنللیکله آغ دریلی و مادی اولاراق دا ایمتیازلی اولدوقلارینی گؤرورلر. باشقا طرفدن قادین اؤزگورلشمهسینین آبورت ائده بیلمک(کورتاژ) اؤزگورلویو، لئزبیین اولا بیلمک، تجاووز و ائو ایچی زوراکیلیغا قارشی چیخماق کیمی قونولارا اوداقلاندیغینی دا مئدیا سایهسینده بیلیرلر. اینسانلارین چوخو بو قونولارین آراسیندان، ایش یاشامیندا توپلومسال جینسیت عدالتی فیکرینه، یعنی ائشیت ایشه ائشیت اؤدنیش طلبینه قاتیلیر.
آمئریکا توپلومو اساساً بیر “خریستیان”(مسیحی) کولتورو اولمایا دوام ائتدییی اوچون، اینسانلارین چوخو هله ده تانرینین ائو یاشامیندا قادینین ائرکهیه تابع اولماسینی بویوردوغونا اینانیر. بو گون میلیونلارجا قادینین چالیشماسینا و چوخلو عائلهده ائوی کئچیندیرن تک اینسانین قادین اولماسینا رغمن، اولوسون تصووورونه حاکم اولان ائو ایچی یاشام تصووورو، هله ده اَل دیمهمیش ائرکک حاکم بیر منطیق ایچریر. ائرکک، ائو یاشامیندا یئر آلسین ویا آلماسین، بو منطیقله هر هانسی بیر شئی دَییشمیر. فمینیست حرکتین ائرکک قارشیتی اولدوغونو ایشاره ائدن یانلیش دوشونجه، قادینلاردان فورمالاشمیش بیر آلاندا(ساحهده) آتااَرکینین و جینسیتچی دوشونجهنین هئچ بیر شکیلده وار اولمایاجاغی کیمی آیری بیر یانلیش دوشونجهنی ده ایچینده باریندیریر. کئچمیشده چوخلو قادین، حتی فمینیست پولیتیکانین ایچیندن گلنلر بئله بونا اینانماغی سئچدیلر.
اصلینده، ائرکک حاکملییینه هیرسله قارشیلیق وئرن ایلک فمینیست آکتیویستلر آراسیندا ائرکک قارشیتی دویغولار گئرچکدن ده یایغین ایدی. عدالتسیزلییین قارشیسینداکی بو هیرس، قادین قورتولوش حرکتینین یارادیلماسیندا حرکت وئریجی گوج اولدو. بیر چوخ آغ دریلی اولان ائرکن دؤنم فمینیست آکتیویستلرین ائرکک حاکملییینین دوغاسی(طبیعتی) قونوسوندا بیلگیلنمهسی، صینیفچیلیک(طبقهگرایی) و عیرقچیلیک(نژادپرستی) قارشیتی چئورهلرده ائرککلر ایله بیرگه چالیشدیقلاری زامان گئرچکلشدی. بو ائرککلر بیر یاندان دونیایا اؤزگورلویون اؤنمینی آنلادیب، باشقا طرفتن ده اؤز سیرالارینداکی قادینلاری اَزیردیلر. چوخلو آغ دریلی قادین سوسیالیزم آدینا، وطنداشلیق حاقلاری و قارالارین اؤزگورلشمهسی آدینا چوخلو قارا دریلی قادین، یا دا یئرلی حاقلاری آدینا چوخلو یئرلی آمئریکالی قادین موباریزهده یئر آلمیش اولسالار دا، ائرککلرین لیدئرلییی وئرمک ایستهمهدییی و قادینلاردان اونلارین آرخاسییجا گئتمهلرینه دایر طلبلری اورتادایدی. رادیکال اؤزگورلوک موباریزهلرینده یئر آلماق، ایرهلیلهییشچی قادینلاردا دیرنیش و عصیان روحونو اویاندیرماق اونلاری گونوموزون قادین قورتولوش حرکتینه یؤنلتدی.
دؤنمیمیزین فمینیزمی گلیشدیکجه، توپلوموموزدا جینسیتچی دوشونجه و داورانیش یانلیز ائرککلرین ساوونمادیغی، قادینلارین دا اَن آز ائرککلر قدر جینسیتچی اولا بیلجیی یئنه قادینلار طرفیندن آنلاشیلدی. بوندان سونرا دا ائرکک قارشیتی فمینیست آنلاییش، حرکتین بیلینجینی شکیللندیرن اونسور اولماقدان چیختی. بوتون چالیشمالار توپلومسال جینسیت عدالتینین یارادیلماسینا اوداقلاندی، اما بیز قادینلار اؤز جینسیتچی دوشونجهلریمیز ایله اوزلشمهدن فمینیزمی ایرهلییه آپاراجاق بیر گوج یارادا بیلمیردیک. قادینلار بیر- بیریله ساواشیب رقابت ائتدیکلری مدت ایچینده، “باجیلیق” گوجلو اولا بیلمزدی. بوتون قادینلارین ائرکک حاکملییی طرفیندن بیر شکیلده ضرر چکمیشلیک آنلاییشیندان باشقا بیر شئی اوزَرینه تمللندیریلمهین اوتوپیک باجیلیق تصووورلری، صینیف و عیرق دارتیشمالاری ایله قیریلدی. صینیف فرقلیلییی ایله ایلگیلی دارتیشمالار، چاغداش فمینیزمین ایلک دؤنملرینده، عیرق دارتیشمالارینین اؤنجهسینده یورودولموشدو. ۱۹۷۰-جی ایللرین اورتاسی کیمی یاخین بیر تاریخده Press, Class and Feminism (صینیف و فمینیزم) باشلیقلی درلهمهسینده(سئچیلمیش یازیلار) قادینلارین آراسینداکی صینیف بؤلونمهسی ایله ایلگیلی دئوریمچی گؤروشلر یاییملامیشدی. بو دارتیشمالار “باجیلیق گوجلودور” سؤزونه اولان فمینیست وورغونو دَیَرسیزلشدیرمهدی، آنجاق دیقتلری بونا چکمیشدی: موباریزهده باجیلیغین اولا بیلمهسی اوچون اؤنجه بیز قادینلارین، باشقا قادینلاری (جینسیت، صینیف و عیرق فرقلیلیکلری اوچون) نئجه باسقی آلتینا آلیب سؤموردویوموزله اوزلشمهمیز گرکیردی. بو فرقلیلیکلرین اله آلینا بیلدییی پولیتیک بیر پلاتفورم اولوشدوران دا یئنه بو دارتیشمالار ایدی.
قارا دریلی قادینلار چاغداش فمینیست حرکتین دوغوشوندان اعتباران حرکتین ایچینده تک- تک آکتیو رول اوینامیشلار، اما حرکتین “اولدوزو” حالینا گلن، کوتله مئدیاسینین دیقتینی اوزرینه چکن شخصلر آراسیندا یئر آلمادیلار. چاغداش فمینیست حرکتین ایچینده آکتیو رول اوینایان قارا دریلی قادینلار گئنللیکله دئوریمچی فمینستلر ایدیلر (چوخلو آغ دریلی لئزبیین اولدوغو کیمی). حرکتین تک آماجینی وار اولان سیستئمده ائرککلر ایله ائشیتلیک یاراتماق ایمیش کیمی گؤسترمک ایستهین رئفورمیست فمینیستلر ایله آرالاری چوخدان دَیمیشدی. عیرق مسئلهسینین فمینیست اورتاملاردا دارتیشیلمایا باشلانماسینین اؤنجهسینده بئله قارا قادینلار و موباریزه ایچیندهکی دئوریمچی موتتفیقلری، وار اولان آغ دریلی اوستونلوکچو کاپیتالیست آتااَرکی ایچینده هئچ بیر زامان ائشیتلیک یارادا بیلمهیهجکلرینی بیلیردیلر.
فمینیست حرکت باشلانغیجیندان بری قوطبلشمیشدی. رئفورمیست دوشونرلر(متفکیرلر) توپلومسال جینسیت ائشیتلییینی وورغولاماق یولونو سئچمیشدیلر، آنجاق دئوریمچی دوشونرلرین ایستهدییی، قادینلاری وار اولان سیستئم ایچریسینده داها آرتیق حاققا قوووشدوراجاق بیر سیرا دَییشیملر یاراتماقدان عبارت دئییلدی. بیز او سیستئمی دَییشدیرمک و آتااَرکیل و جینسیتچیلییه سون وئردیرمک ایستهییردیک. آتااَرکیل کوتله مئدیاسی، داها دئوریمچی بیر فمینیزم ایله ایلگیلنمدیگی اوچون هئچ بیر زامان بو گؤروشه یئر وئرمهدی. گئنلده اینسانلارین تخییولونده یئرلشن و بو یئرلشمیش قونومونو بو گون ده داوام ائدن “قادین اؤزگورلشمهسی” تصووورو ایسه، قادینلاری، ائرککلرین صاحیب اولدوقلاری شئیلری ایستهییرمیشلر کیمی یانسیدیردی. حیاتا کئچیریلمهسی داها راحت اولان تصووور ده ائله بو ایدی. اؤلکه ائکونومیسیندهکی دَییشیملر، ائکونومیک بحران، ایشسیزلیک و بونون کیمی ائتکنلر(فاکتور) آمئریکا وطنداشلارینین، ایش گوجونده توپلومسال جینسیت ائشیتلییینی قبول ائتمهسینی راحاتلاشدیردی.
عیرقچی ذهنیت ندنیندن دولایی آغ دریلی ائرککلرین، آغ دریلیلرین حاکمیتینی سوردورمهیه خیدمت ائتدییی زامان ایچینده قادین حاقلارینی دیقته آلماغا ندن داها ایستکلی اولدوغونو آنلاماق راحت ایدی. بونو اصلا اونوتمامالیییق کی، آغدریلی قادینلار اؤزگورلوک طلبلرینی وطنداشلیق حاقلارینین اعلان ائدیلمهسیندن سونرا، تام دا عیرق آیریسئچکیلییی سونا چاتماق اولدوغو حالدا و قارالارین اؤزللیکله ده قارادریلی ائرککلرین ایش گوجونده آغدریلی ائرککلر ایله ائشیت حاقلارا صاحب اولماغا باشلادیقلاری زامان اورتایا قویموشدولار. اؤنجهلیکله ایش گوجونده قادین-ائرکک ائشیتلییینه اوداقلانان رئفورمیست دوشونجه، چاغداش فمینیزمین رادیکال اساسلارینا کؤلگه سالدی. او حالدا کی بو اساسلار، رئفورمچولوغا چاغیریش ائتمهنین یانی سیرا آمئریکا میللتینین تملدن جینسیتچیلیک قارشیتی بیر اولوس حالینا گله بیلمهسینی تامین ائتمک اوچون توپلومو باشدان سونا یئنیدن دوزلتمهیی ده هدفلهییردی.
باشدا ایمتیازلی آغدریلی قادینلارین اولماسییلا بیرگه قادینلارین چوخو، وار اولان توپلومسال قورولوش ایچریسینده ائکونومیک گوج قازانماغا باشلادیغیندا دئوریمچی فمینیست آنلاییشی دوشونجهسیندن سیلدی. بو آنلامدا دئوریمچی فمینیست دوشونجهنین اَن چوخ آکادئمیک اورتاملاردا قبول ائدیلمیش اولماسی ایسه گولونجدو. بو اورتاملاردا دئوریمچی فمینیست تئوری گلیشدیریلدی(اینکیشاف ائتدیریلدی)، آنجاق هئچ بیر زامان خالقا آچیلمادی. زامانلا اطرافیمیزداکی اوخویوب یازان، یاخشی ائییتیم(آموزش) گؤرموش و گئنللیکله مادی آنلامدا ایمتیازلی اولان اینسانلارا اؤزل بیر سؤیلم حالینا گلدی و هله ده ائلهدیر. Feminist Theory: From Margin to Center (فمینیست تئوری: چپردن مرکزه) کیمی فمینیست دَییشیمله ایلگیلی اؤزگورلشدیریجی بیر تخییول وئرن اثرلر هئچ بیر زامان بؤیوک مئدیانین ایلگیسینی چکمیر. اینسانلارین چوخو بو کیتابین آدینی بئله ائشیتمهییب. وئریلن مساژی رد ائتدیکلری سؤیلنیله بیلمز، چونکی “مئساژ”دان بئله خبرلی دئییللر.
ائرکک قارشیتی اولمایان قادینلارین، ائرکک کیمی اولماق حاقینی الده ائتمهلرینه اوداقلانمایان خیالپرست فمینیست دوشونجهنی دارتیشماق، آغدریلی اوستونلوکچو کاپیتالیست حاکم آتااَرکینین ایشینه یاراییردی. آنجاق رئفورمچو فمینیستلر ده بو گوجلری سوسدورماغا هوسلییدیلر.
رئفورمیست فمینیزم اونلار باخیمدان صینیفی آشمانین بیر یولویدو. بئلهلیکله ایش گوجونده ائرکک حاکیملیییندهکی قورولوشدان قورتولا بیلرلر و اؤز یاشام طرزلرینی بللی ائتدیکلری زامان داها چوخ قرار آلا بیلردیلر. جینسیتچیلیک بیتمهسه ده وار اولان سیستئم ایچینده اؤزگورلوکلرینی ماکسیموم درجهیه چیخارا بیلیردیلر. بیر ده بو گئرچهیه بئل باغلایا بیلردیلر: اؤزلرینین ائتمهیی رد ائتدیکلری “کیفیر” ایشلری بوینونا گؤتورمهیی مجبور ائدیلیب سؤمورولن، حاکملیک آلتینا آلینان، داها آشاغی صینیفدن اولان قادینلار هر زامان اولاجاقدی. رئفورمیست فمینیستلر، ایشچی صینیفینین و یوخسول قادینلارین ایکینجیل(دومی) قونوما گئدیلمهسینه گؤز یوماراق و حتی بو سؤمورویه ایشتیراک ائدهرک، صیرف اورتادا اولان آتااَرکی و اونون موتتفیقی جینسیتچیلیک ایله ایش بیرلییی گؤرموش اولماییر، عینی زاماندا اؤزلرینه ایکیلی(دوگانه) بیر یاشام سورمه حاقی تانیییرلار: یعنی بیری ائرککلر ایله ائشیت اولدوقلاری ایش یاشامی، باشقاسی دا “ایستهدیکلری زامان” ائشیت اولا بیلهجکلری ائو یاشامی. لئزبینیزمی [۱] سئچدیکلری تقدیرده، بیر یاندان ایش یاشامیندا ائرککلر ایله ائشیت اولما آیریجالیغینی(آیریجالیق: مزیت، ایمتیاز) الده ائدرکن بیر یاندان دا صینیف گوجونو قوللاناراق ائرککلر ایله چوخ آز گؤروشمهیی یا دا هئچ گؤروشمهمهیی سئچه بیلهجکلری ائو ایچی یاشام طرزلری اولوشدورمالاری مومکون اولور.
یاشام طرزی فمینیزم، نه قدر قادین وارسا فمینیزمین ده او قدر بیچیمی اولا بیلهجهیی فیکرینه قاپی آچدی. بیر آندا فمینیزمین پولیتیک ایچرییی یاواش- یاواش بوشالدیلماغا باشلاندی. آیریجا، سیاسی گؤروشو هر نه اولورسا اولسون، ایستر موحافیظهکار ایسترسه لیبئرال هر قادینین، فمینیزمی اؤز یاشام طرزی ایچینه یئرلشدیره بیلهجهیی وارساییمی(فرضییهسی) سورعتله قبول اولوندو. بو باخیش البته کی فمینیزمین قبول ائدیلمهسینی داها دا آرتیردی؛ چونکی آلتیندا قادینلارین اؤزلرینی یا دا کولتورو تملدن سورغولامادان ویا دَییشدیرمهدن فمینیست اولا بیلهجکلری دوشونجهسی یاتیردی. اؤرنک اولاراق(میثال اولاراق) آبورت ائتمک(کورتاژ) مسئلهسینی اله آلاق. فمینیزم جینسیتچی باسقییا سون قویدورماغی آماجلایان بیر حرکت ایسه و قادینی تؤرمهیه(تؤرهمه: دوغوب تؤرهمک) باغلی سئچیم حاقلاریندان محروم ائتمک ده جینسیتچی باسقی بیچیملریندن بیرییسه، دئمک کی شخص هم آبورت ائتمک(کورتاژ) سئچیمینه قارشی هم ده فمینیست اولا بیلمز. بیر قادین اصلا آبورت(کورتاژ) ائتمهیی سئچمهیهجهیی قونوسوندا ایصرار ائتمکله بیرگه قادینلارین آبورتو(کورتاژی) سئچمه حاققینی ساوونا بیلر و هله ده فمینیست پولیتیکانین ساوونوجوسودور. یالنیز عینی زاماندا هم آبورت(کورتاژ) قارشیتی هم ده فمینیزمین ساوونوجوسو اولا بیلمز. بو چرچیوهده، اگر “ایقتیداردان” آماج باشقالارینین سؤمورولمهسی و باسقی آلتینا آلینماسی یولو ایله اله ائدیلن اقتدار ایسه “اقتدار فمینیزمی” دئیه بیر شئی ده اولا بیلمز.
فمینیست پولیتیکا سورعتلنمهسینی اَلدن وئرمکدهدیر، چونکی فمینیست حرکتین دقیق تانیملاری آنلاشیلمازلاشمیشدیر. بیز بو تانیملارا صاحیبیک. اونلاری یئنیدن ایشلتمهیه باشلایاق. پایلاشاق. یئنیدن باشلایاق. کؤینکلرین، ماشین تامپونلارینا(سیپرلرینه) یاپیشدیریلان شکیللرین، کارت پوستاللارین، هیپ-هوپ موسیقینین، تئلئویزیا و رادیو رئکلاملارینین، هر طرفه اعلان و رئکلام پانئللر(تابلولاری) آسمانین، دونیایا فمینیزمی آنلادان باسقینی بیتیرمک اوچون بیر حرکت اولدوغونو سؤیلهین ساده، اما گوجلو مئساژینی پایلاشا بیلریک. بورادان باشلایاق. حرکتی یئنیدن باشلاداق.
………………..
[۱] لئزبینیزم، اؤزللیکله ایکینجی دالغا فمینیزم ایچریسینده اؤزونه یئر تاپمیش پولیتیک بیر حرکتدیر. جینسل یؤنَلیمین بیر سئچیم اولدوغو و لئزبینلییین قادینلار اوچون هئتئروسئکسواللیغا(هئتئروسئکسواللیق: قارشی جینسله علاقهیه ماراقلی اولماق) بیر آلتئرناتیو اولدوغونو ساوونور.


text:
آمودریا چایی
آمودریا چایی و یا جیحون (اینگیلیسجه: Amu Darya، فارسجا: آمودریا، آلمانجا: Amudarja، ایتالیاجا: Amou-Daria، عربجه: جيحون (نهر)، تورکیه تورکجهسی: Ceyhun، روسجا: AMyдapbя) افغانیستان اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۶۲۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن آمودریا چاییندان ثانییهده ۲۵۲۵ متر مکعب سۇ آخیر. و آرال گؤلونا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آمودریا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Amu Darya»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
نجف
نجف (عربجه:مدينة النجف یا النّجف الأشرف) عراقدا بیر شهردیر.نجف اوستانی نین باشکندی و عراقین گونئی باتی طرفینده یئرآلیب.علی ابن ابیطالب مزاری شیعه لرین بیرینجی ایمامی و دؤردونجو ایسلام خلیفه سی بو شهریده دیر.
عراقدا شیعه لرین مرکزی و مقدس شهرلریندن دیر.بو شهرین عبا و عربجه پالتاری چوخ آدلیمدیر.
تاریخ[دَییشدیر]
علی بن ابی طالب کوفه شهرینده شهید اولدو. وصیتینه گؤره مزاری ایتگین قالدی و بیر گیزیلین یئرده تورپاغا تاپشیریلدی.یوز ایل سونرا هارون الرشید اؤوچولوقدا بیر اؤو توتماغا چالیشدی اؤوچو ایتلر الیندن بیر یئره پناه آپاردی و ایتلر بو یئرده اونو توتمادی و هارون الرشید علت آختارمادا جعفر بن محمددن اونون دلیلین سوروشدو و جعفر بن محمد بو یئری علی مزاری بیلیندیردی.هارون امرینه بو یئرده بیر مزار تیکیلدی.
نجف مزارلاری[دَییشدیر]
- آدم و حوا مزاری
- نوح مزاری
- هود مزاری
- صالح مزاری
- وادی السلام قبریستانی


text:
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ ۳
تانیتدیران: سحر بارانی
شلالهلر شلهسی
حاضیرلایان: سعید موغانلی
تکدرخت یایین ائوی/ تهران
تسبیحینه قیسقانمازمییام؟
منی
بارماق-بارماق
تسبیح چئویر
دانا-دانا
شاعیرلشیم بارماقلاریندا…
سوسن نوادهرضی
شعر بیر انسانین اؤزل بیر پارچاسی، روحونون باکیر آدالاریندان بیر ایزدیر. شعر روحون اریییب، ایلیق-ایلیق کلمهلره آخماسیدیر. اونون اوچون اورکدن چیخار، هم ده اونون اوچون اورکلر قازانار. بو همان ال دیمهمیش باکیر لذتدیر، روحو بوتون یورقونلوقلاردان آلیب عرشه چاتدیراجاق قدر یونگوللشدیریر.
قادین سسی شعر و ادبیات دونیاسیندا نه قدر گوجلو اولسا دا بیر او قدر کؤلگهده قالیب، خصوصیله ایران ادبیاتیندا قادین دونیاسینا آیاق باسا بیلن قادین بلکه بارماقلا ساییلاجاق قدر آز اولوب. بونا باخمایاراق کی بعضا قادین یازارلار طرفیندن چوخ گوجلو اثرلر یارانیب اما دیل و دونیاسینی یانسیتماقدا هئچ ده اوغورلو اولماییبلار. گئجه و گوندوز نه قدر فرقلی اولا بیلسهلر، ایکی انسانین دونیاسی و خصوصا قادین و کیشی دونیاسی دا او قدر فرقلی اولابیلر. بو شعر توپلوسو بیر قادینین دونیاسیدیر، ایچینده مطبخ، ایش دونیاسی، آنالیق، قادینلیق و بوتون بونلارین یانیسیرا جنسیته باغلانمایان دوپ دورو بیر انسانلیق وار.
اوخوجو بیر قادینین روح دونیاسینا سئحیرلی بیر سیاحته چیخمیش کیمی آن به آن گؤزل و الچاتماز تجربهلرله قارشی قارشییا گلیر.بو کتاب بوتون شعر ماراقلیلارینا و خصوصیله بوتون قادینلارا یاددا قالیر بیر گؤزللیک اولاجاق.
داریخماق کیمی
شعر توپلوسو
نورانه نور
حاضیرلایان: سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/ اورمو/ ۱۳۹۵
گئدرکن آرخانجا آتدیم
یاز یاغیشلاریندان توپلادیغیم گؤز یاشلاریمی
دوشونمک-اونوتماق جهدیمدیر،
قصورلارینی خاطیرلاماق دا سنه توخونماقدی.
شعر اوزلوم،
شاعرلر قیسقانار بو آدی سنه.
یاغیشلار بولودلارا قاییداندا گلیممی؟
داریخماق کیمی شعر توپلوسو آذربایجاندان اوجالان قادین سیماسیدیر. دیل یوموشاق، قاورام گوجلو و سؤزایسه کسگین. شاعر بوتون کائناتا عاشق کیمی یومور گؤزلرینی کلمهلرله رویالار دونیاسینا اوچوب زامان و مکانین آنلامینی پوزور، اؤزو ایستهدییی بیر دونیا یارادیر. بو دونیانین سونسوز بویوتلاری وار و سانترال نقطهسی اونون خیال گوجودور. دئمهلی نورانه، قادین شعری و قادین دردینی یازیر باکیدا…
شعر ایلغیم کیمی آستا اما گوجلو آخیب اوخوجونون روحونا سیزان یولو تاپیر، روحونو اوخشاییر، اونو لحظهلردن آلیب رنگلی هم ده زامانسیز بیر اؤلکهیه آپاریر.
سنین دارانمیش ساچلارینا قاریشدیم
گورجوستان شعری
شوتا یاتاشویلی
چئویرن: سلیم باباله
حاضیرلایان: سعید موغانلی
تکدرخت یایین ائوی/تهران
سنین دارانمیش ساچلارینا قاریشدیم
سن ایسه اونلاری ائلهجه کسدیردین و گئتدین،
گوجله خلاص اولدوم
بربرخاناداکی خدمتچی قادینین یئکه خکندازیندان…
هر انسان بیر دونیادیر،رنگی فرقلی، سسی فرقلی. شاعر کیم اولور اولسون، هر هانسی دیله، اؤلکهیه عاید اولور اولسون کؤرپودور.بو سیرلی-گیزملی دونیالاری ایضاحلاماق اونون رسالتیدیر. انسانا فرقلی شاعرلردن بالاجا بیر شعر ده اولموش اولسا، اوخوماق، اونا باغلی بیر قاپینی آچماق دئمکدیر. گورجوستان چاغداش شعر نمایندهلریندن بیرینین شعر کتابی و تانیمادیعیمیز بلکه ده هئچ گؤرمهدییمیز بیر اؤلکهنین تانیتیم سفیریدیر. بیزدن بلکه مینلر کیلومتر ایراقدا اولان بیر توپلومون عادت و عنعنهلری، گوندهلیک یاشاملاری دویغولاری، آرزولارینی بیر جانلی فیلم کیمی بیزه جانلاندیریر. بیر شاعیر اوچون بلکه ان اونملی فاکتورلاردان بیری ده سینیرلاردان آشا بیلمکدیر و بو دونیا ادبیاتی ایلا تانیش اولدوغو زامان ممکون اولا بیلر.
گورجو شاعری« شوتا یاتاشویلی»نین آذربایجان خالقینا پای وئردیی شعرلری، باکیدا «دونیا ادبیاتی» نشریاتی یایینلامیش، کؤچورولموشو ایسه، تهراندا یاشماق یایینلاری طرفیندن ایشیق اوزو گؤروب.
آ حرفینه اودوزماق
شعر توپلوسو
سایمان آروز
حاضیرلایان: سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/اورمو/۱۳۹۵
آدین
یعنی دایان!
من دایانیرام
و معجزه
پاپاغینی توولایاراق اوزاقلاشیر.
قولاغا تانیش بیر سس کیمیدیر غریب بیر شهرین تنهالیغیندا. انسانین جانینا هوپور، روحونا تومارکیمی توخونور، دنیزین گؤکسوندهکی دالغادیر، سرین سرین اسن روزگار. او قدر گؤزل دیر شعر دونیاسی آیاق قویدونمو چیخاسین گلمیر. الینی اوزاتدیغیندا ایچینه چکیر سنی. داها اؤزون دئییلسن، شاعر اولورسان، کلمهلرین آردینجا گئدیب اوشاق کیمی اؤزگورلهشیرسن.حتی شعرین اؤزو اولوب یاشاییرسان شاعری، آن به آن. سایمان، دیلی کؤورک، مضمونلاری گوندهلیک یاشامیمیزدا یاشادیغیمیز و بلکه ده اؤنم وئرمهدیییمیز ساده اولایلاردیر.کلمهلرله بیرلشمهیی باشاریر.ساده اما درین باخیر دونیایا. اونون اوچون ده اوخوجونون روحونا چؤکور. بلکه ده او بارماق سایی شاعرلردندیر کی شعرلری انسانین ازبرینه دولوب عمور بویو قالاسی اولور.
بغداددا قار یاغیر
حئکایه توپلوسو
محمود مهدوی
حاضیرلایان سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/اورمو/۱۳۹۵
رومانلار و حکایهلر ادبیاتین تمل دیرکلریدیرلر. بیر توپلومون دیلی، تاریخی، کئچمیش و گلهجهیینی گوجلو بیر روماندان آنلاماق اولار، اونون اوچون ادبیاتین ایزینی تاریخده ده گؤرمک ممکندور.
بیر رومانین قالیجی بیر اثر اولاراق اوخوجودا ایز بوراخماسی دیل، محتوا، یازارین خیال گوجو و بونون کیمی بیر نئچه فاکتورا باغلیدیر. بغداددا قاریاغیر دونیانین باشینی قاتان ان چیرکین اولاییندان فرقلی بیر روایتدیر. بلی ساواش! اما بو دفعه یازیچی ساواشین او چیرکین پیسلیکلی اوزونو فرقلی بیر دیلده آنلاتماغی سئچیب. ساواش نه قدر غدار و ائوییخیجی اولور اولسون انسانلارین اونو گولوشه توتا بیلمک گوجودور بو کتاب.
قیرخا یاخین ترجمه، رمان، حکایه و … کتابی ایلا ادبیاتدا اؤزونه مخصوص بیر یول آییران محمود مهدوی، یئنه ده فرقلی و گوجلو بیر اثر یاراتماغی باشاریبدیر.
ابلیس
دؤرد پردهلیک پیئس/نمایشنامه
حسین جاوید
کؤچورن: رامین جبارلی
نخبگان یایین ائوی/تهران/۱۳۹۵
یئدینجی هنرین گوجلو اولماسی و حتی وار اولوب یاشاماسی ادبیاتا باغلیدیر. گوجلو بیر سناریو یا پیئس گوجلو بیر فیلم و یا تئاتر دئمکدیر. آنجاق سناریو و پیئس یازماق دا اؤزل بیر یئتهنک گرکدیریر. شانلی اؤلکهمیزین یئدینجی هنرینه اولان بورجوموزو اؤدهمک اوچون گوجلو اثرلر یاراتمالی و یا ان آزی چئویریب اویقونلاشدیرمالیییق. ابلیس، حسین جاویدین دؤرد پردهلیک بیر نمایشنامهسیدیر.دفعهلرله آذربایجاندا صحنه اوستونه گئدن ابلیس بو دفعه ده اؤلکهمیزین سینماچیلارینین استفادهسی اوچون عرب الفباسینا کؤچورولوب اویغونلاشدیریلمیشدیر. آذربایجانین ان یاخشی یازیچیلاریندان بیری اولان حسین جاویددن اونلارجا رمان، شعر توپلوسو و نمایشنامه یایینلانمیشدیر. طالعسیز یازیچی ان سونوندا استالینیزمین عداوتبنه قوربانلیق گئتدی.


text:
دۆنیا / حسن دمیرچی
میللت چیغیریر تۆرکم هارای حاققیمی دانما
دؤولت باغیریر کس سسیوی آنلاما قانما
فرمان بوراخیر وور باتومو، ووردولار آمما
سانکی خوروزون اۆستۆنه نارین جۆجه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
روحوم آچیلیب لذّت آلیر إل یۆرۆشۆندن
زنجیری قیران سانکی چۆرۆک تئل یۆرۆشۆندن
تاریخ یارادان تبریزیمین سئل یۆرۆشۆندن
گۆندۆز یۆرۆشه باشلاییب آخیر گئجه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
تۆرکۆن بئشیگی اورمیه طوفان قوپاریبدیر
تورپاقلارینا گؤز تیکهنه گؤز قوپاریبدیر
نئعمتلی موغان سون سؤزۆ سؤیلر قوپاریبدیر
قات-قات قالانیب، دردلری چۆن دیبه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
دان اولدوزو تک، پارلاییر اؤلکهمده بیر اولدوز
پاک إتمیش حلال أمدیگینی سۆت آنا تومروز
قافلان سایاغی قارتال اولوب قایغیلی سولدوز
حاققیم تالانیب سؤیلهیهرک گؤر نئجه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
خوی تاریخی، بیر گۆزگۆ کیمی گؤز قاباغیندا
یاد إللرینی دیز چؤکۆرۆب اؤز قاباغیندا
زنگان دایانیب اؤن جبهه ده گؤز قاباغیندا
گۆجلر بیر اولوب، داغ کیمی گۆج.دن گۆجه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
إللر; قوشاچای’لا مییانا های دیر هارای دیر
زونوز’لا ساراب، داش ماکیدا گؤر نئجه های دیر
غئیرتلی مرندین یۆرۆشۆ تبریزه تای دیر
إللر بیر اولوب میللَته بیرلیک وجه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
آی آستارامیز شانلی فیریدون گؤز سنده
قالخ أردبیله یاردیم إله، شور إله سن ده
مئشگین’له أهر قان دوغوروبدور بیلیسن ده
دۆشمن گیجهلیب اۆستۆمۆزه گیج گیجه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
إی علم اوجاغی، إی ماراغا حۆسنۆوه حئیران
قالخدین آیاغا، غئیرتیوی إیلهدین إعلان
چیخ بیر رمه ده، قایناشیری میلیونی تئهران
سانکی عرفاتدا حاجیلاردیر حجه گلمیش
دۆنیا گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
بیر عصیریدی کی جان وئریسن قان وئریسن قان
چاتمیش زامانی، اؤزلۆگۆنۆن سئوگیلی جانان
جننت بوجاغی، علم اوجاغی، “آذربایجان”
چوخداندی زامان سن’له یامان بیر لجه گلمیش
حاققیم تالانیب سؤیلهیهرک گؤر نئجه گلمیش
*دۆنیا* گؤزۆن آچسین کی بو میللت گۆجه گلمیش
حسن دمیرچی


text:
تورکیه میللی تنیسچی چاغلا بوگوکاکچای آمریکالی رقیبی مغلوب ائدهرک، 2. دؤوره یوکسلمگی باجاردی
چاغلا بوگوکاکچای، فرانسا آچیق و ویمبلدوندان سونرا کاریئرینین 3-جو گراند اسلم تجروبهسینی یاشادی و آمریکا آچیقدا ایکینجی تورا یوکسهلن ایلک تورک قادین تنیسچی اولاراق تاریخه کئچدی
تورکیه میللی تنیسچی چاغلا بوگوکاکچای، موسومون سون "گراند اسلم" تنیس توروندا آمریکا آچیق تنیس تورونون ایلک گونونده آمریکالی رقیبی ایرینا فالکونینی 6-2 و 6-1لیک ستلرله 2-0 مغلوب ائدهرک، 2. دؤوره یوکسلمگی باجاردی.
بو ایل رولاند گاروس دا 2. تورا یوکسهلهرک "بیر گراند اسلم توروندا آنا تابلو اویونونا چیخان و اویونو قازانان" ایلک تورک قادین تنیسچی عنوانینی آلان چاغلا بوگوکاکچای، آمریکانین نیویورک شهرینده تشکیل ائدیلن بیرینجی تور اویونوندا رقیبی دونیا سیرالاماسینین 75. باساماغینداکی فالکونی' نی 2-2 برابره گئدن ایلک ستده 6-2 ایله کئچدی. ایکینجی ستده 4-0لیق بیر سری یاخالایان دونیا سیرالاماسینین 66 نؤمرهسی چاغلا، ستی 6-1 قازاندی و اویوندان 2-0 غالیب آیریلاراق، آدینی بیر اوست دؤوره یازدیردی.
تورکیهنی اولمپیادلاردا تمثیل ائدن ایلک تنیسچی اولان 26 یاشینداکی چاغلا بوگوکاکچای، فرانسا آچیق و ویمبلدوندان سونرا کاریئرینین 3-جو گراند اسلم تجروبهسینی یاشادی و آمریکا آچیقدا ایکینجی تورا یوکسهلن ایلک تورک قادین تنیسچی اولاراق تاریخه کئچدی.
دیگر طرفدن چاغلا، آوریل آییندا، تورپاق زمینده تشکیل ائدیلن TEB BNP Paribas İstanbul Cup-ی قازاناراق WTA توروندا شامپیونلوق یاشایان ایلک تورک تنیسچی اولموشدو.
میللی تنیسچی، ایکینجی توردا، لتونیلی جلنا اوستاپنکو-نو 2-0 مغلوب ائدن چک ایدمانچی پترا کویتووا ایله موباریزه ائدهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
تۆرک میللی تیمی لوکزامبورگو قوناق ائدیر
ایندیه دک اوینادیغی ۴ اویوندا هئچ گل یئمهدن قازانان تۆرک میللی تیمی، ۱۲ پوئنله لیدئردیر
آلوارس، ۴۵ میلیون دلار قازاندی
حرفهای بوکسدا سوپر اورتا چکینین ایکی بؤیوک ایدمانچیسی سائول کانلو آلوارس و گنادی گلوکین آمریکانین لاس وگاس شهرینده اوز اوزه گلدی


text:
پائول رابینسون (فوتبالیست، دوغوم نوامبر ۱۹۷۸)
پائول رابینسون (فوتبالیست، دوغوم نوامبر ۱۹۷۸) (اینگیلیسجه: Paul Robinson (footballer, born November 1978)) (دوْغوم:۲۰ نوامبر ۱۹۷۸ (۴۳ یاش) ساندرلند) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ پائول رابینسون. Barry Hugman's Footballers. یوْخلانیلیب4 April 2017.
- ^ Whitley Bay Match Stats. Whitley Bay FC. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2 March 2006. یوْخلانیلیب6 January 2012.
قارداش پروژهلرده پائول رابینسون (فوتبالیست، دوغوم نوامبر ۱۹۷۸) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- دارلینقتون کولوبونون اویونچولاری
- نیوکاسل یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- ویمبلدون کولوبونون اویونچولاری
- برنلی کولوبونون اویونچولاری
- داندی یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- قریمسبی تاون کولوبونون اویونچولاری
- کارلایل یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- بلکپول کولوبونون اویونچولاری
- هارتل پول یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- یورک سیتی کولوبونون اویونچولاری
- ویتلی بای کولوبونون اویونچولاری
- تورکی یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- هندون کولوبونون اویونچولاری
- دیدکات تاون کولوبونون اویونچولاری


text:
`دونیا ساغلیق هؤرگوتو` نتیجهلر
خبرلر [960]
- آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
- اردوغان، دونیا کؤچری اویونلارینین آچیلیش مراسیمینده دانیشدی
- 'میت'دن سوریهده فیلم کیمی عملیات
- دونیا بانکی تورکیه-یه 512،2 میلیون دولار وام آییردی
- قیرمیزی کتگوریده یئر آلان تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- یوسف قرضاوی دفن ائدیلیب
- پکاکالی ۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تروریستلر پلیس ائوینه سالدیردی
- پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پکاکا عضوو ۱۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- عراقدا پکاکالی ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- سوریه و عراقدا ۱۵ پکاکالی تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پکاکادان قاچان تروریست تسلیم اولدو
- ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- کوروناویروس ان آشاغی سویهیه چاتدی
- حکاریده ارن عملیاتی باشلادیلدی
- ۲ تروریست گوونلیک گوجلرینه تسلیم اولدو
- میت، ایکی تروریستی عراقدان تورکیهیه گتیردی
- پکاکالی ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- کرونا ویروس سرعتلی شکیلده یاییلماقدا داوام ائدیر
- دونیا-دا کروناویروس قوربانلارینین سایی
- 2020 بئله گئچدی
- تورکیه و دونیادا نئلر باش وئریب
- دونیا عذره کروناویروسوندان حیات ایتکیسی و یولوخما سایی
- عفرین عملیاتینا دونیا باخیشی
- دونیا کاپی روسیا
- بیر اینجی اوچون دونیا رکوردو
- دونیا مطبوعاتیندا هاوا لیمانی آچیلیشی
- دونیا کاپی ترت1ده
- اول آخیر دونیا بیزیم اولاجاق!
- گوندمه داییر باشلیق لار 19 اوکتبر 2018
- دونیا لیدرلری لوبنان خالفینا باش ساغلیغی وئریب
- 41-جی دونیا شطرنج اولمپیادی باکیدا باشلادی
- گوندمه دایر باشلیقلار 15 اوکتبر
- آرسلان تپه، دونیا کۆلتور میراث لیستینده


text:
همجینسچیلیک
همجینسچیلیک و یا هوْموسکسواللیق ،عئینی جینس و یا جینسیتدهکی اینسانلار آراسینداکی عاشیقانه ، جینسی جاذیبه یا دا جینسی داورانیشدیر.همجینسچیلیک بیر جینسی ترجیح اوْلاراق "فردی آغیرلیقلی اوْلاراق یا دا تماماً اؤزو ایله عئینی جینسده اوْلان فردلره قارشی روْمانتیک یا دا جینسی جاذیبه یاشامایا سوْق وئرن قالیجی بیر شخصی خۆصوصیّت" تعریف ائدیلیر.عئینی زاماندا فردی بۇ جاذیبهلره دایانان ، داورانیشلارا باغلی کیملیک حیسی و بۇ جاذیبهلری پایلاشان آیری فردلردن تشکیل تاپان جَمعه عۆضویت ده تانینیر.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eşcinsellik»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۰۶ آقوْست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
- موقتی ایزلهنن صفحه
۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲
- اوتریش ۱۹:۱۱ +۱۷۷ Alireza.bagherzadi دانیشیق چالیشمالار اِتیکِت: بصری دییشدیریجی


text:
«یاشماق» سیرا کیتابلاری نشرینین ۱۴-جی ایلی مناسبتیله
سعید موغانلی
بو گون یاشماق کیتابلارینین نشرینین اوندؤردونجو ایل دؤنومودور.
اوندؤرد ایل قاباق، سکسن بئشینجی ایلین ایگیرمی سککیزینده، بیرینجی «یاشماق» یایینلاندی.
یاشماق نشر اولاندان ایکی گون سونرا، خردادین بیری جریانلاری و اعتراضلاری باشلادی! خالق کوچه-بازاردا «ایران قزئتی»نه اعتراض اولاراق تظاهرات ائدیردی، بیز مدنی مرکزلرده مجله داغیدیردیق.
خالق اوغور قازاندی، بیز اوچ ساییدان سونرا بیر چوخ ندنلردن اؤترو مجلهنی دایاندیردیق…
مجله نشری دایاندیقدان سونرا، یاشماق سیرا کیتابلارینی نشر ائتمهیه باشلادیق.
بو گونه قدر یاشماق سیرا کیتابلاریندان، ۲۰دن چوخ ناشیرین یاردیمییلا ۳۰۶عنوان تورکجه کیتاب یایینلانیب.
بو کیتابلارین چوخونلوغو سیرایلا شعر، رومان، حیکایه، اوسطوره، فولکلور، آراشدیرما، تاریخ و سؤزلوکدن عیبارتدیر.
بو تاریخه قدر اَن چوخ ساتیلان و اوخوجولار طرفیندن یاخشی قارشیلانان کیتابلار، رامیز روشن، حبیب ساهر، بختیار واهابزاده، آنار رضا، نادر الهی، سهند، آفاق مسعود، علی تبریرلینین اثرلری و ایگیرمی بیر جیلدده نشر اولان آذربایجان شعر آنتولوژیلری اولوبدور.
ساتیلماییب آنباردا توز یئیَن کیتابلار دا وار تاسفله…!
* اونبئش ایل اؤنجه «پیتزا و فستفود رستورانی» واریم ایدی، ایندی بیر آنبار اوخونولمامیش تورکو کیتاب…
و دانیشماغا گلمز چوخ آجی اولاریلار …
* بو ایللرده یاشماق کیتابلارینین یایینلانماسیندا چالیشان و اَمک قویان باجاریقلی، گؤزو-گؤیلو توخ، بیلیکلی امکداشلارین گؤزلریندن اؤپورم…
آدلارینی چکسم قورخورام بیر چوخلارینی اونوتموش اولام! آما اوچ ساییدا یایینلانان یاشماق ژورنالینین جسارتلی مدیر مسئولو «سیما دیدار» و عمومیتجه یاشماقدا مدیر هنری و گرافیست کیمی اورکدن چالیشان باجاریقلی رسام، طراح و چئویرمن دوستوم سایین «مهیار علیزاده»دن آد چکمهمک انصافسیزلیق ساییلار…
* میندؤردیوزونجو ایلده تورکجه کیتاب نشر ائدیب ائتمهمهیییمیزه بو ایل ایچینده دوشونمهلیییک…
* اوخوجوسو اولمایان تورکجه کیتاب یایینلایاق!؟
* بو گونلرده دب اولان اصطلاحاً «آموزشی و کمک آموزشی» نشرینه کئچک؟!
* یا پیتزا رستورانینی یئنیدن برپا ائدک…
اولماق و اولماماق!
مسئله بودور…
درین سایغی و سئوگی ایله؛—
بعدالتحریر:
ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
نی نام ز ما و نی نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نَبُد هیچ خلل
زین پس چونباشیم همان خواهد بود
[حکیم عمر خیام]


text:
پخش آنلاین کیفیت های مختلف (قبل از دانلود می توانید آنلاین گوش کنید)
پخش آنلاین آهنگ با کیفیت اصلی
پخش آنلاین آهنگ با کیفیت 128
-
پخش آنلاین آهنگ با کیفیت 64
آدرس کوتاه پست :
کد آنلاین برای وبلاگ ها :
متن ترانه حسین رومی و زامان به نام سنسیز
گونلریم گچمز سنسیز گولوم عجیز بولیار دیلیم واصپئنگ دا سن سویگولیم
یاشامام سنسیز من یاشامام اونوتماق قین شول گچن گونلری سانگا دوشامام
عمرم یاندی سویگیم سوندی نمه اوچین عشقمئز اللره قالدی سویگولیم
یاشامام سنسیز من یاشامام اونوتماق قین شول گچن گونلری سانگا دوشامام
__
آقئر گچیپ دور بو گیجه یورگیم اِرِدئپ مونگ ساپار دونپ یادئمدا گوزلنگه سر ادئپ بو قارانقی دار اتاق، ائقبالم یالی قارا اوتیرن یاش دوکئپ مانگلِییم دِر ادئپ
حاوارئنگ بارمی حالیمدان نیرده سن گولوم
گچنوق سنسیز منگ یئلم آیئم همده گونیم
نمه اوچین گددنگ نمه بولدی نمه اتدیم
حاواراسیز داشلاشدینگ مندن بو نَحیللی ظلم
سنسیز یاشاماق قاتی قین سوروغدان دولئپ دوشونشمنی هم یاتیرن
نیرده بولسونگ خوش یاشا سن داش مندن یونه عایبی یوق الله ام سانگا یاقین
____
عشقینگ منگ جانیمی عمرمی آلدی منی قاتی قین درتلره سالدی یار سویگینگه گِونیم قالدی هو
قویما یکه سن منی دونیا ده ینه یوزومه بیر گولسنه
باقشئنگ منگ قالبیمینگ اودی هو
__
نچه آغشاملار گچدی یکه یاتدیم آغلاپ آداملاردان قاچئپ یورگیم داغلاپ
قاتی پئکئره باتئپ گیدن یولئنگا باقئپ گلرسنگ دیب اوزم اوزمی آلداپ
بیر دیوانه یالی بولئپ گچئپ باریار عمر بی دِرِک گون به گون سولوپ، سنسیز هاچان گلرسنگ گولوم سن گولوپ اونکی یالی بولسانگ گیدر قارانقئلئق
_
عشقینگ منگ...