text:
جبل الطارق
جبل الطارق (اینگیلیسجه: Gibraltar) — ۱۷۰۴-جو ایلدن بؤیوک بریتانیایا مخصوص اوْلان و جبل الطارق بوغازی ایله پیرنی یاریم آداسی ساحلینده یئرلَشن اراضی.
تاریخ[دَییشدیر]
اوّللر کالپئ آدلاندیریلان اراضی مشهور فاتیح طارق ابن زیادین ۷۷۱-جی ایلده اراضینی اله کئچیریب حربی ایستینادگاه کیمی ایستیفاده ائتمهیه باشلاماسیندان سوْنرا عرب قایناقلاریندا ایندیکی آدی ایله آدلاندیریلماغا باشلاندی.الموهادلارین اندلوس اراضیسینه کئچیدیندن چوخ اوّل بؤلگه حربی گمی دونانماسی اۆچون دایره رولونو اوْیناییردی.عربلرین ایستیلاسیندان سوْنرا بورایا تعیین اوْلونموش امیر ابدولمی یئرلی کریستیانلاردان بؤیوک بیر شهر اینشا ائتمیی امر ائتدی. بونونلا دا چوخسایلی مسجید، مدرهسه، سارای و ایستیفادهیه یارارلی ایرریقاسییا سیستمی ایله تجهیز اوْلونموش بیر شهر عرصهیه گلدی. سوْنرالار یاریمادانین جنوبوندا یارانمیش قرانادا امیرلیگی اراضیده حاکمیّتی اله آلدی . ۱۳۰۹-جو ایلده ایسه کاستیلییا کرالینین گؤستریشینه اساساً آلونسو پéرئز ده گوزمáن ائل-بوئنو بؤلگهنی ضبط ائتدی. یاخین تاریخده گئرچکلشدیریلهن رئفئرئندوملارین نتیجهسی ایله اراضی رسمی اوْلاراق بؤیوک بریتانیا تابئلییندهدیر.
اهالینین سایی[دَییشدیر]
اینگیلیس لرین "آغ قیطعه"ده یگانه موستملکهسی اوْلان بؤلگهنین اهالیسی چوخمیللتلیدیر.مۆختلیف تاریخلرده کولونییالار شکلینده یاییلان اینگیلیس اهالیسی ایله یاناشی پورتوقال، ایسپانیا، ایتالیا و مالتلیلار دا اۆستونلوک تشکیل ائدیر.
ایقتصادیات[دَییشدیر]
آوروپانین چوخ حیصّه سینه نیسبتاً یۆکسک ایقتیصادی ترققی و ایشسیزلیین آشاغی اوْلماسی دقتی جلب ائدیر.اساس گلیر منبعی توریزم، تیجارت، بانک، اوْنلینئ قومار، رابطه و دنیزچیلیکدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ National Symbols. Gibraltar.gov.gi. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-11-13. یوْخلانیلیب21 June 2013.
- ^ Gibraltar: National anthem. CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2020-04-23. یوْخلانیلیب25 September 2011. “National anthem: name: "Gibraltar Anthem" ... note: adopted 1994; serves as a local anthem; because Gibraltar is a territory of the United Kingdom, "God Save the Queen" remains official (see United Kingdom)”
- ^ Gibraltar was captured on 24 July 1704 Old Style or 4 August 1704 New Style.
- ^ The treaty was signed on 31 March 1713 Old Style or 11 April 1713 New Style (Peace and Friendship Treaty of Utrecht between France and Great Britain).
- ^ Census of Gibraltar (PDF) (2012). یوْخلانیلیب2017-08-03.
- ^ Quality of Life, Balance of Powers, and Nuclear Weapons (2015) Avakov, Aleksandr Vladimirovich. Algora Publishing, 1 Apr 2015.
- ^ Universal Postal Union document on Gibraltar. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-04-13. یوْخلانیلیب3 August 2017.


c: text/html

text:
۱۹۴۱ (میلادی)
میلادی ۱۹۴۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخ بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ دسامبر - چین٬ ژاپون٬ آلمان و ایتالیا آنلاشما ایمضالاییب.
- ۹ اوْکتوبر - آذربایجانلیلاردان عیبارت ۲۲۳-جو میلی بخش یارادیلمیشدیر.
- ۸ دسامبر - ژاپون ۷ دسامبردا پؤرل-هاربوْرا هۆجوماۇندان سوْنرا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و بیرلشمیش کراللیق ژاپونا مۇحاریبه اعلان ائدیر.
- ۷ دسامبر - ژاپون آمریکانین هاوایی آدالارینداکی «پرل هاربور» بازاسینی٬ فیلیپین آدالارینی و بریتانیا مالزیسینی بومبالاییب.
- ۶ دسامبر - بؤیوک بریتانیا رومانی٬ ماجاریستان و فنلاندا ساواش اعلان ائتمیشدیر.
- ۶ آوریل - ایکینجی دۆنیا ساواشی: میحور دؤولتری یوقوسلاوینی تۇتدو. آلمان قوْشونلاری یونانا گیردی٬ تۆرکیه دنیز سرحدلرینهجه شرقی آغدنیزی ساواش بؤلگهسی تانیتدیردی. تۆرکیه بۇنون اۆزرینه ائدیرنه و اۇزونکؤرپوده دمیریوْلو کؤرپولرینی داغیتدی.
- ۳۰ اوْکتوبر - ایکینجی دونیا موحاریبهسی: آمریکا شوروییه ۱ میلیارد دولار دَیرینده حربی-تکنیکی یاردیم آییردی.
- ۲۹ دسامبر - NBC تۆرکجه رادیو یایینا باشلادی.
- ۲۸ اوْکتوبر - شوروی قووهلری لیتوانیده ۹۰۰۰-دن چوْخ یهودینی گولهلهدیلر.
- ۲۵ مارس - یوقوسلاوی٬ میحور دؤولتلرینه قاتیلما قراری آلدی.
- ۲۲ دسامبر - هیتلر «قافقاز مۆسلمان لژیونو»نو یاراتماق بارهده گؤستریش وئردی.
- ۲۱ مارس - آنکارا رادیوسو یئنیدن رۇمجا یایینا باشلادی.
- ۲۱ ژانویه - ایکینجی دونیا ساواشی: اوسترالیا و بیرلشمیش شاهلیق قوْشونلاری لیبییه هۆجۇم باشلاتدی.
- ۱۹ سپتامبر - ایکینجی دونیا مۆحاریبهسی: کییو فاشیست آلمان طرفیندن ایشغال اولونموشدور.
- ۱۹ ژانویه - ایکینجی دۆنیا ساواشی: اینگیلیس گۆجلری اریترهیه هۆجۇم ائتدی.
- ۱۹ دسامبر - هیتلر آلمان اوْردوسونا کوْماندانلیغی اله آلمیشدیر.
- ۱۷ نوْوامبر - آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینده «جیپ» مارکالی اوتوموبیل استحصالینا باشلانیلمیشدیر.
0
- ۱۱ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آلمان و ایتالیایا قارشی ساواش اعلان ائتدی
- ۱ مارس - آلمان قوْشونلاری بولغاریستانا گیردی.
- ۱ آقوست - ایلک ژئئپ آوتوموبیلی ایستئحصال اولونوب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اؤزبکیستان و قیرقیزیستان ایلیشکیلری ایله باغلی گؤزل خبرلر گلیر
ایکی قارداش اؤلکه آراسیندا ۲۰۱۳دن بو یانا داوام ائدن بیر سورون داها چؤزولدو
اؤزبکیستان پرزیدنتی شوکت میرضیایئو و قیرقیزیستان پرزیدنتی سادیر جاپارووون گوجلو سیاسی ایرادهسی نتیجهسینده، ایکی قارداش اؤلکه آراسیندا ۲۰۱۳دن بو یانا داوام ائدن بیر سورون داها چؤزولدو.
اؤزبکیستان و قیرقیزیستاندان بیر بیرینین آردینجا گؤزل خبرلر گلمهیه باشلادی.
ایکی اؤلکه آراسیندا دارتیشمالی سرحد سورونونون حل اولونماسی گؤزلری بؤلگهیه چئویردی.
دونن (۱ آوریل ۲۰۲۱) اؤزبکیستانین قیرقیزیستان تورپاقلاریندا قالان بؤلگهسی ساخ، یئنیدن آنا وطنی ایله قورو و هاوا اولاشیمینا تؤرهنله آچیلدی.
آنلاشما چرچیوهسینده ساخ-ریشتان دالانی ایللر سونرا یئنیدن آچیلمیش اولدو.
ایکی اؤلکه مقاملاری ۲۴-۲۵ مارس دانیشیقلاری سونراسی سرحد پروبلئملرینی حل ائتدیکلرینی بیلدیرمیشدی.
کووریدورون آچیلماسی فرغانه درهسی آچیسیندان چوخ اؤنملی. ایکی اؤلکه آراسینداکی پروبلئم سووئتلر دؤنمیندن بری داوام ائدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، دونیا کؤچری اویونلارینین آچیلیش مراسیمینده دانیشدی
"اینسانلیغین مینلرجه ایلینه دامغا ووران کؤچری مدنیتینین یوخ اولماسینا راضی اولابیلمریک"
اردوغان، تۆرک دیل بایرامینی قوتلادی
"تۆرک دیل بایرامینینن تۆرکجهمیزین یاشادیلماسی، گلهجک نسیللره بوتون اؤزگونلوگو و درینلیگی ایله چاتدیریلماسی اوچون بیر وسیله اولماسینی دیلهییرم"
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی


text:
یامان اوزون اوتاق!
قدرت ابوالحسنی سهلان
سینیخ کؤرپویه یئتیشنده، تبریزدن گلن حاجی مهدی، مزدا وانئتین فرمانینی ساوالان کندینین یولونا طرف دؤندریب ساخلادی. دندنی بیره وئریب ایکی کیلومتردن آرتیق توپراق-چانقیل کند یولونو، یاواش-یاواش سورهرک گلیب ساوالانا چاتدی. سوراقلاشا-سوراقلاشا، کلبه سیفعلی اوغلو قهرمان گیلین حیطلرینی تانیدی و او حیطه ساری سوردو. اوجا بوی خوت-شالوارلی حاجی، آختاریب تاپدیغی قاپیدان، بیر آز قاباقلیقدا ماشیندان انیب حیطه دوغرو یئریدی.
بو حیطده یاشایان حاجی مهدینین قدیمکی موشتریسی، قهرمان، ایکی ایل بوندان قاباق، اونون تبریز بازارینداکی دوکانیندان بیر جوت فرش گؤتورموشدو. ائله او گونده، فرشلرینین بیرینین پولونو وئرمیشدی. آنجاق او بیرینین پولو قالیب اوچ آی سونرا وئریلجگینه یازیلاشمیشدیلار. اوندا، اوولده قهرمان وورغولامیشدی: “پولوم یوخدو، حاجی! نیسیه ایسته میرم!” جوابیندا حاجی دئمیشدی: “سندن پول ایستین کیمدی، مشه قهرمان؟!” بونونلا بئله، اوچ آی دولموش، قهرماندان خبر اولمامیشدی. بئله لیکله، باشینی قاشیماغا واختی اولمایان حاجی، قهرمانی تانییانلارلا دؤنه-دؤنه اونا سیفاریش گؤندریب “بیر منی گلسین گؤرسون! واجیب ایشیم وار!” دئمیشدی. آنجاق قهرمان گئچن ایکی ایلده، حاجی مهدینین دوکانینین یاخیلیغیندادا گؤرونمهمیشدی.
بو خاطیرهلری جانلاناراق، ایلک دفعه اولاراق بو کنده گلن حاجی مهدی، قهرمانگیلین ائولرینه یئتیشیب قاپیلارینی دؤیدو. آز سونرا، بیر جوان کیشی قاپییا گلیب. قیراخ یئر آدامینی گؤردو.
-“تربیزدن گلمیشم. مشه قهرمانلا ایشیم وار. چاغیرین گلسین.”
-“قاپیدا دورمایین بویورون ایچری. قهرمان ائوده دهییل، ایندی.”
-“مشه قهرمان سیزین نمنهزدی؟”
-“قهرمان قارداشیمدی. منده خلیلم. دورد قارداش هامیمیز بو حیطده اولوروق. قهرمان هاردا اولسا بیرآز سورا گلر. بویورون ائوه.”
خلیل قاپینی آچدی و حاجی مهدی مزدانی حیطه سالیب ساخلاییب سؤندوردو. یامان بؤیوک حیطین دورد طرفینده دام-داشلار گؤرسنیردی. او داملاری آلچاق-آلچاق دیوارلار بیری بیرینه باغلامیشدیلار. حاجی لاپ یاخینداکی داملارا طرف یئریدی. خلیل گؤستردیگی سایاغی، قوناق اوتاغینا گئیچیب یوخاری باشیندا ایلشدی. خلیل قوناغا خوش گلدین دئییب گئدیب چای گتیردی. آردینجا پنیر-چؤرک گتیریب دسترخانی آچدی. اؤزوده اوتوردو و “اوزاق یولدان گلمیسن، ایندی آجالمیسان.” دئدی. بیر مودت، اورادان-بورادان دانیشاراق بیر-بیرلریله آرتیقراق تانیش اولدولار. دیبده، بللی اولدو کی، قوناغین مشه قهرمانلا حئساب-کیتابی وار! بئله جه، بو کیشی قهرمانی گؤرمهلی ایدی!
خلیل، قوناغی یالقیز بوراخیب، قهرمانگیلین داملارینا دوغرو یوللاندی. یئتیشیب یاواشجا قهرمانین آروادی هجره “گینه بورجلو گلیب قاپییا، زنداداش!” دئدی. بو ایشلرین اونا تازالیغی اولمایان قادینا تاپیشیردی: “زنداداش، گؤزلهیین کی، بو سفرکی کیشی هر شئین جیککی-بؤککونو بیلیر! شوشه کسن کیشی تکین، بیجوو دهییل! قهرمانی قویاسان داشقییا، دئیسن سکته ائلیب! بورجلو چیخیب گئده! هله دئییردی شریعتمدار آغانین عکسلرینی نیه دیوارلاردان ییغیشدیرمیسیز! منده دئدیم ائله کندده هاممی ییغیشدیریب!!”جوابیندا هجر دئدی: “من شام پیشیریم. سنده گئت کیشینی گتیر بیزیم اوتاغا. هله اوردا باشین قات، گؤرهک نه اولور!” خلیل گئتجک، هجر بیر تهر بو پیس خبری ارینه و هابئله او بیری قایینلارینا یئتیردی.
کندده، حاج عیوضعلیگیلین بیر مشهور اوتاقلاری وارایدی و قدیملر تویلاری او اوتاغا سالارمیشلار. او اوتاقدان، کندده، او چاغلار، نئچه عاییلهنین یاشادیغینی بیلمک اولاردی. آنجاق سونرالار نوفوس چوخالیب ائله چوخونون ائوینده او اوتاقدان یئکه اوتاقلار تیکیلمیشدی. هر حالدا، مشه قهرمانین ایکی ایل قاباق حاضیرلادیغی قوناق اوتاغی، بو چاغا کیمی، کندده تیکیلن ان اوزون اوتاغیدی. اوتاغین یوخاری باشینا گئدن آدام، اوچ دفعه سلام وئرمهلی اولوردو! بئلهجه، گئچن ایکی ایلده، کندلیلرین چوخونون توی-دویونلری بو اوتاقدا دوزهنلنیبدی. آنجاق اوتاغی حاضیرلاماق، باشی سویوخ مشه قهرمانی، یامان بورجا-خرجه سالیبدی.
خلیل حاجی مهدینی گتیریب، قهرمانین اوتاغیندا اوتوردوب، اورانین گئچمیشیندن بئله-بئله سؤزلر دئدی. آمما بو یامان اوزون اوتاغا گلندن، اؤز فرشلرینی تانییان و اونلارین یاخینیندا ایلشن حاجی مهدی، چوخراق فرشلره فیکیر وئرمکده ایدی و هردن بیر سؤیلهییردی: “مشه قهرمانی تاپیب گتیرسز، منده تئز قئییدهرم. پولومو آلاجاغام یوخسا بو فرشی وانئته آتیب آپاراجاغام!” جوابیندا، خلیل ائشیگه یوللانیب یئنیدن قاییدیردی و قوناغی قهرمانین گلمکده اولدوغونا ایناندیریردی.
ائله جه آخشام اولدو. قاش قارالاندا، مشه قهرمان و قارداشی محمدعلی اوتاغا گلدیلر. آیاغا دوران حاجی مهدیله گؤروشوب اونا خوش گلدین دئدیلر و قوناغا یاخین ایلشدیلر. بیرآز بیر بیرینه باخدیلار. ائو یییهسی قهرمان، یاسدیقلارا دیرسکلنرک، حاجی مهدیه “گوذشت ائله، بورجووو یوباتمیشام! کاسیبلیغین اوزو قارا اولسون!” دئیه سؤزو آچدی. یوبانان حاجی مهدی ایسه، قاش-قاباغینی ساللاییب جواب وئردی: “سوروندورمگینده، بیر حددی وار!” و اوتاغی گؤسترهرک آرتیردی: “چوخدا کاسیبا اوخشامیرسان، مشه قهرمان! خلیله ده دئمیشم بویون یا پولو وئرهجکسن یادا فرشی آپاراجاغام! ” او حالدا، محمد علی دئدی: “بورجلو بورجلونون ساغلیغینی ایستر، حاجی! بیز اوچ قارداشین ساوادی یوخدو! چاغیرمیشام شامدان سونرا کند ماللاسی بورا گلسین! سنین بورجووو وئراخ یازیلاشاخ!” بئله لیکله شام گلینجه دارتیشما اولمامیش عادی صؤحبتلر اولدو. شامدان سونرادا، دئییب گولوب چایلاشیب پاپیریزلاشدیلار. ائله بیل، محمدعلی دئینه سؤز یوخ ایمیش!
بیر مودت سونرا “یاآلله، یاآلله!” سسی دهلیزدن گلدی. هامیسی آیاغا دورارکن، محمد علی “حاج آغا بویورون!” دئیه-دئیه، ماللانی قارشیلاماق اوچون، قاپییا دوغرو گئتدی. جیلاز کوسا ساققال ماللا اوجادان “سلام علیکم!” دئییب قاپیدان ایچری بویوردو و گلیب آیاغینا دورموشلارا “ایلشین!” دئییب، اؤزو گئچیب اونلاردان یوخاریدا ایلشدی. هامیسی “یا آلله حاج آغا!” دئدیلر. آردینجا قارداشلار “زحمت وئرمیشیخ، حاج آغا!” دئدیلر. سونرا هامیسی ماللایا گؤز تیکیب اونون نه دئیجگینی گؤزلهدیلر.
باشینا آغ شلمه دولامیش ماللا، گتیریلن چایی گؤتورهرک محمدعلیدن مسئلهنی سوروشدو. محمدعلی فرشلری گؤستره رک دئدی: “بو فرشلری مشه قهرمان ایکی ایل قاباق، بو حاجی مهدیدن آلیبدی. بیرینین پولونو وئریبدی، بیرینینکی قالیب. ایندی ایستیریک پولونو وئرهک یازیلاشاخ.” سونرا ماللا حاجی مهدینیده دانیشدیردی. حاجی مهدیده همان سؤزلری دئییب آرتیردی: “فرشین ائله او زامانکی پولونو ایستیرم. نوزول ایستهمیرم! یاداکی فرشین اؤزونو آپاریم.”
حاج آغا ساققالینی تومارلاییب، سؤیلدی: “مشه قهرمان، بیلیسن، او فرشین اوستونده ناماز دوشمز. بیری بیله او فرشی غصبیدی بو اوتاقدا ناماز قیلسا، نامازی باطیلدی! آلله او دونیادا جماعتین حاققیندان گئچمز! حاجی مهدی، سنده مککهیه گئتمیسن، نوزول حارامدی. قازاندیغین پولدا ذرهجن نوزول اولسا، مککهن هئچدی! سیزده ای مشه قهرمانین قارداشلاری، قارداش ائله بو یامان گوندن اوتوردو! آلله آتازا رحمت ائلهسین، کومکلشین حاجینین بورجونو وئرین. آلله بو الی او اله مؤحتاج ائلهمهسین! جهنم اودوندان بتر، آدامی یوخسوللوق یاندیریب کول ائیلر!!!”
هر معامله نین قایدا-قانونو اولدوغو خاطیرلادان محمدعلی، لازیم اولان پیتیکلرین گؤسترمهسینی حاجی مهدیدن ایستدی. الی دولو حاجی مهدیده خوت جیبیندن سندلری چیخاردیب حؤرمتله حاج آغایا تقدیم ائلهییب قاییدیب یئرینده اوتوردو. ماللا جیزماقارالارا دیققتله باخارکن سوروشدو: “حاجی سنین تقلیدین کیمهدی؟!” اؤزونه گوونن دلی-دولو حاجی مهدی جواب وئری: “شریعتمدار آغایا!”
هئچ کیمین جینقیری چیخمیردی. جیلاز ماللا فیکیرلشرک آلدیغی کاغاذلاری یئنه اندر-دؤندر ائتدی. نم- نیه، بیردن-بیره سورعتله کاغاذلاری جیریب دوغرام-دوغرام ائدیب گؤیه سووردو!؟! حیرصلنیب اللرینی اؤلچه-اؤلچه هویوخ قالمیش حاجی مهدییه دئدی: “موسلمان گرهک دوز اولسون! پتیکلر قوندارمایدی! آللهدان قورخموسان بس، حاجی!!” ایشی سئچن پورتموش حاجی مهدی جینلنیب عزراییل تکین حاج آغایا یومولدو. قولاغینین دیبیندن ائله بیر شاپالاق ووردوکی، شلمهسی باشیندان آتیلیب، نئچه آتدیم اویانلیقدا پولونو آلابیلمهین فرشین اوستونه دوشدو. ماللایا چیمخیردی: “سنین کیمی حاققی، ناحاقق ائلین آداملار، جهنمه گئتمهلیدی!” سونرا قورخموش ماللانی خیتدکلمک ایستییردی. او حینده، اوچ قارداش آرایا گیریب، حاج آغانی حاجینین الیندن قورتاردیلار. بو دورومو گؤرن محمدعلی، باشینی توولاییب حاجی مهدییه دئدی: “بو کندده هامی کؤتک یئمیشدی، ماللادان سووای! ایندی کندلیلر بیلسه ماللانی دویموسن، الینه آغاج گؤتورن گلر! سنی دیری قویمازلار! ماشینووودا اودلاللار! تئز چیخ سور تربیزه! یامان شریعتمدارچیسان! عرضه ده وئره نمهسن!!”
قیر قولای ایدی! یانا-یانا قالمیش حاجی مهدی آیاغا دوروب، مشه قهرمانا “یامان پیشیک بزه دیز!” دئییب، کور-پئشمان قوناق اوتاغیندان ائشیگه چیخدی. باشماقلارینی گئییب، دابانلارینی چکیب وانئتینه ساری قاچدی. تلهسیک ماشینا مینیب ایشلتجک سوردو. گازا باسیب حیطین آچیق قاپیسندان سووشدو. یولا دوشجک، کندین بیناسینی قویانی سؤیوب، تانریدان خارابا قالماسینی دیلهدی! گونوزدنده بیرله گلدیگی یولو، گئجه دنده ایکیله قاییتدی!
حاجی مهدی اوزاقلاشجاق، قهرمانین قوناق اوتاغیندا، اینینه عبا گئیمیش بؤیوک آغانین قارداشلاری، اونو دؤرهلییب گولوشوردولر. … محمدعلی قهرماندان سوروشدو: “بورجلولاروو قورتولدو یا هله گینه ده وار؟!” قهرمان گولومسهییب ایناملا دئدی: “مککهیه گئدنده بوتون بورجلاریمی وئره جگم، والله!”


text:
آغاجری ائلی
آغاجری ائلی — ایرانین تورک ائللریندندیر.[۱]
تاریخچه [دَییشدیر]
بئشینجی عصرده آغاجری ائلی، وولقا چایینین اطرافیندا و قیپچاق دوزنلیکلرینده یاشاییردیلار. محمود قاشقارلی، " دیوان لغات التورک " ده اونلاری 24 اوغوز تورک قبیلهلریندن بیری بیلدیریب.اونلار، سونرا ایران، آنادولو و قارا دنیزین قوزئیینه کؤچوبلر. ایراندا اونلار شرقی آذربایجان، زنجان، همدان و خوزیستان اوستانلاریندا یاشاییرلار.
" آغاجری " آدی ( "آغاج ارلری" ، "اورمان اینسانلاری" ) اؤزو اؤزلوگونده تاریخی قدیم اولان بیر اتنونیمدیر. تورکیه تاریخچیسی ذکی ولیدی توغانین یازدیغینا گؤره، 460-جی ایلده خزر اؤلکهسیندن آذربایجانا آغاجری آدیندا بیر بوی گلمیشدیر. داها سونرا، بیز آغاجری آدینا آنادولونون ماراش داغلاریندا آوشار و بایاتلارین قونشولوغوندا راست گلیریک. 1246-جی ایلده همین بو آغاجریلر ائلخانلی سرکردهسی بایجو نویونلا چارپیشمیشلار. آغاجریلرین باشقا بیر بؤلوگو ایسه اوزون ایللر اردبیل یاخینلیغینداکی خالخالدا حاکیم اولموشلار. قزوینین اونلو الموت قالاسینین ( "قارتال یوواسی" ) هولاکو خان طرفیندن فتحینه آغاجری ائلی ده قاتیلمیشدیر.
آغاجری ائلینین آدینا قاراقویونلولارین و آغقویونلولارین ترکیبینده ده راست گلینیر. مینورسکی آغاجری ائلینی کوهگیلویه لورلاری نین ترکیبینده گؤسترسه ده، آغاجری ائلینین تورکلردن عیبارت اولدوغونو سؤیلهمیش و تیرهلرینی سادالامیشدیر: آوشارلار، جاغاتایلار، بیگدیلیلر و قاراباغلیلار.
آغاجریلرین ان آزیندان بیر حیصهسینین (خوصوصاً آوشار آدلی تیرهلرینین) کئچمیشده بیر زامانلارین قودرتلی اوغوز بویو اولان خوزیستان آوشارلارینین 1596-1597-جی ایللرده کی عوصیاندان سونرا 1. شاه عباس طرفیندن پرن-پرن سالینمیش کوهگیلویه بؤلگهسیندهکی قولوندان تؤرهدیگینی گومان ائتمک اولار.
آغاجری ائلی نین قاشقایلارین کشکولی بؤلوگو ایله ده باغلیلیغی تخمین ائدیلیر، چونکی، هر ایکیسی نین ترکیبینده عئینی آدلی بیگدیلی و جاما بوزورگی آدلی تیرهلر وار.
1820-جی ایللرده آغاجری ائلی خوزیستان اراضیسینده بهباهان شهری اطرافینا بو شهری بختییاریلردن، بویئر احمدیلردن و باشقا کؤچریلردن قوروماق اوچون کؤچورولموشلر. آغاجری تورکلرینین بیر قیسمی زامانلا ایراندیللی قؤوم اولان بویئر احمدیلره قاریشمیش و همین قیسم بو گون آغایی آدی ایله تانینیر.
1913-جو ایله عایید بیلگیلره گؤره بهباهانداکی آغاجریلرین سایی 2،000 عاییله قدر اولموشدور. تیرهلری بونلاردیر: بیگدیلی، آوشار، جاغاتای، آغباغی، شعری، لور زابان، باسئری، جاما بوزورگی، تیلکو، دئیلمی، گشتیل و داوودی.
آغاجریلرین بیر حیصهسی هله ده دوغما تورکجه میزی قورویوب ساخلاسا دا، قالان حیصهسی آرتیق فارس و لور دیلینه کئچمیشدیر.
آغاجری ائلیندن بیر چوخلاری ایران آدلانان اؤلکه نین گونئیینده کی آبادان، بندر ماهشهر و اؤز آدلارینی داشییان آغاجری شهرینه کؤچموش و حال-حاضیردا نفت صنایعسی باشدا اولماقلا موختلیف پئشهلرده ایشلهمکده و شهر حیاتی سورمکدهدیرلر.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Ağacəri Böyük İslami Ensiklopediyası Yazıçı:Əliəkbər Diyanət


text:
- اۆزرینە آللاهئن آدئ آنئلمادان کسیلن حایوانئن فئسق اۇلدوغو کسین ایسە اۇندان یەمەیین! شەیطانلار دۇستلارئنا، سیزینلە مۆجادلە أتمەلرینی فئسئلدارلار. اۇنلارا گؤنۆللۆ اۇلاراق بۇیون أگرسنیز، کسینلیکلە سیز دە مۆشریک اۇلورسونوز.
- اؤلۆ گیبییکن جان وریپ، یۇلونو آیدئنلاتتئغئمئز وە اۇ آیدئنلئقلا اینسانلار آراسئندا یۆرۆین کیشی، گیردیگی قارانلئقلاردان چئقامایان کیشی گیبی اۇلور مو؟ یاپتئقلارئ ایشلر، کافیرلرە ایشتە بؤیلە سۆسلۆ گؤستریلیر.
- ایشتە بؤیلە! هر کنتین گۆناهکارلارئنئ اۇرانئن بۆیۆکلری حالینە گتیریریز کی، توزاقلار قورابیلسینلر. قوردوقلارئ توزاقلار، کندی عالەیهینە دؤنر آما فارقئندا بیلە اۇلمازلار.
- اۇنلارا بیر آیت گلینجە شؤیلە دەرلر: “آللاهئن ألچیلرینە وریلنین عاینئسئ بیزە دە وریلمەدیکچە اینانمایئز.” آللاە کیمە کندینە ألچی یاپاجاغئنئ چۇق ایی بیلیر. سوچ ایشلەینلر، قوردوقلارئ پلان یۆزۆندن آللاە قاتئندا کۆچۆک دۆشمە وە چتین بیر عاذابلا یۆزلشەجکلردیر.
- آللاە، (دۇغرو داورانئشلارئندان دۇلایئ) یۇلا گلدیگینی اۇنایلاماق ایستەدیگی کیشینین گؤنلۆنۆ ایسلاما آچار. (یانلئش داورانئشلارئندان دۇلایئ) یۇلدان ساپتئغئنئ اۇنایلاماق ایستەدیگی کیشینین ایسە، ایچیندە سانکی یۆکسکلرە چئقئیۇرموش گیبی بونالما وە سئقئنتئ اۇلوشتورور. آللاە، کندیسینە اینانئپ گۆونمەینلرین اۆستۆنە پیسلیگی ایشتە بؤیلە اۇلوشتورور.
- بو، راببینین ایزلەدیگی شاشماز یۇلودور. گرکلی بیلگییە صاحیب اۇلان بیر تۇپلولوق ایچین آیتلری آیرئنتئلئ اۇلاراق آچئقلامئشئزدئر.
- اۇ تۇپلولوق ایچین، راببینین قاتئندا أسنلیک وە گۆونلیک یوردو واردئر. اۇ، یاپتئقلارئ ایی شەیلردن دۇلایئ اۇنلارئن أن یاقئنئدئر /ولیسیدیر.
- هرکسی بیر آرایا تۇپلایاجاغئ گۆن، آللاە شؤیلە دیەجکتیر: “أی جین تۇپلولوغو! بیرچۇق اینسانئ أتکیلەدینیز.” اۇنلارئن اینسان دۇستلارئ دا شؤیلە دیەجکلردیر: “أوت، راببیمیز! بیربیریمیزدن فایدالاندئق. نیهایت بیزە بیچتیگین سۆرەنین سۇنونا اولاشتئق.” آللاە دیەجک کی: “بلیرلەدیکلریم حاریج، قالاجاغئنئز یر؛ ایچیندە اؤلمەیەجگینیز آتشتیر.” سنین راببین دائیما دۇغرو قارار وریر، هر شەیی بیلیر.
- ألدە أتتیکلری شەیلرە قارشئلئق، بیز ظالیملرین بیر قئسمئنئ دیگرینین دۇستو یاپارئز.
- أی جین وە اینسان تۇپلولوقلارئ! ایچینیزدن آیتلریمی تام اۇلاراق آنلاتئپ بوگۆنە واراجاغئنئز حاققئندا سیزی اویاران ألچیلر گلمەدی می؟” اۇنلار: “کندی عالەیهیمیزە شاهیدلیک أدریز.” دیەجکلر. دۆنیا حایاتئ اۇنلارئ آلداتمئشتئ. اۇرادا کندی کافیرلیکلرینە کندیلری شاهیدلیک أدەجکتیر.
- چۆنکۆ سنین راببین، آهالیسی آیتلریمیزدن حابرسیزکن، حاقسئز یرە کنتلری هلاک أتمز.
- هرکسین یاپتئغئ ایشە گؤرە درەجەلری واردئر. راببین اۇنلارئن یاپتئقلارئندان حابرسیز دگیلدیر.
- راببین سئنئرسئز زنگیندیر، بۇل ایکرام صاحیبیدیر. گرک گؤرۆرسە، سیزی یۇق أدر، سیزدن سۇنرا یرینیزە، ایستەدیگی کیمسەلری گچیریر. نیتەکیم سیزی دە بیر باشقا تۇپلولوغون سۇیوندان اۇلوشتوروپ گلیشتیرمیشتیر.
- باشئنئزا گلەجگی سؤیلننلر، موطلاقا گلەجکتیر. سیز بونون اؤنۆنە گچەمزسینیز.
- دە کی: “أی حالقئم! ألینیزدن نە گلییۇرسا یاپئن. بن دە یاپاجاغئم. سۇنوندا بو یورت (مککە) کیمین اۇلاجاق، اؤگرنەجکسینیز. شو بیر گرچک کی، یانلئشلار ایچیندە اۇلانلار اومدوقلارئنا قاووشامازلار.”
- آللاهئن یاراتئپ یتیشتیردیگی أکین وە أنعامدان آللاها بیر پای آیئرئر، کندیلرینجە؛ “بو آللاهئندئر، شو دا اۇنا اۇرتاق سایدئغئمئزئندئر،” دەرلر. اۇنلارا گؤرە آللاها اۇرتاق سایدئقلارئنئن پایئ، آللاهئن پایئنا قاتئلماز آما آللاهئن پایئ اۇنا اۇرتاق سایدئقلارئنئن پایئنا قاتئلئر. واردئقلارئ قارار نە کؤتۆدۆر!
- آللاها اۇرتاق سایدئقلارئ، اۇنلارئ هم گریلتمک هم دە دینلرینی بولاندئرماق ایچین مۆشریکلرین چۇغونا -طئبقئ بونون گیبی- چۇجوقلارئنئ اؤلدۆرمەیی دە گۆزل گؤسترمیشتیر. ترجیحی آللاە یاپسایدئ، بونو یاپامازلاردئ. اؤیلەیسە اۇنلارئ، ایفتیرالارئیلا باش باشا بئراق!
- کندیلرینجە؛ “شو أنعام وە أکینلر قوتسالدئر؛ بیزیم بلیرلەدیکلریمیز دئشئندا کیمسە اۇنلاردان ییەمز، شو أنعاما دا یۆک یۆکلەمک وە بینمک حارام قئلئنمئشتئر.” دەرلر. بیر قئسئم أنعام دا وار کی، اۇنلارئ (قاصدن) آللاهئن آدئنئ آنمادان کسرلر. بونلار، آللاها مال أدرەک یاپارلار. آللاە اۇنلارا، بو ایفتیرالارئن جزاسئنئ ورەجکتیر.
- (اۇنلار:) “شو أنعامئن قارئنلارئندا اۇلانلار یالنئز أرککلریمیز ایچیندیر؛ أشلریمیزە حارام قئلئنمئشتئر.” دەرلر. آما قارنئنداکی اؤلمۆشسە، اۇنلارئن حپسی اۇرتاق اۇلور. آللاە، اۇنلارئن بو نیتەلەمەلرینین جزاسئنئ ورەجکتیر. اۇ، دۇغرو قارارلار وریر وە هر شەیی بیلیر.
- چۇجوقلارئنئ بیر بیلگییە دایانمادان، عاقئلسئزجا اؤلدۆرنلر وە آللاهئن رئزئق اۇلاراق وردیگینی، آللاها ایفتیرا أدەرک حارام سایانلار؛ کسین اۇلاراق قایبەتمیشلردیر. اۇنلار ساپئتمئشتئر؛ دۇغرو یۇلدا دگیللردیر.
- آسمالئ وە آسماسئز باحچەلری، ماحصوللری، فارقلئ حورما آغاچلارئنئ وە بیتکیلری، بیربیرینە بنزەین وە بنزەمەین اؤزللیکتەکی زەیتین وە نار آغاچلارئنئ اۇلوشتوروپ گلیشتیرن اۇدور. بونلار اۆرۆن ورینجە، اۆرۆنۆندن یەیین! حاصاد گۆنۆ دە حاققئنئ /عؤشرۆنۆ ورین! ساقئن ایسراف أتمەیین! اۇ، ایسراف أدنلری سەومز.
- (آللاە) أنعامئن باعضئسئنئ یۆک وە اینسان تاشئماسئ ایچین، باعضئسئنئ دا صئرف أتی، دریسی وە یۆنۆ ایچین اۇلوشتوروپ گلیشتیرمیشتیر. آللاهئن سیزە رئزئق اۇلاراق وردیکلریندن یەیین! شەیطانئن ایزیندن گیتمەیین! اۇ سیزین ایچین آچئق بیر دۆشماندئر.
- (أنعامئ) سکیز أش اۇلاراق اۇلوشتوروپ گلیشتیرمیشتیر؛ قۇیوندا ایکی، کچیدن ایکی. دە کی: “آللاە ایکی أرکگی می، ایکی دیشییی می، یۇقسا دیشیلریم راحیملریندەکی یاورولارئ مئ حارام قئلدئ؟ ایددیعانئزدا حاقلئیسانئز بانا بیر بیلگی گتیرین!”
- دوەدن ایکی، سئغئردان ایکی. دە کی: “ایکی أرکگی می، ایکی دیشییی می، یا دا دیشیلرین راحیملریندەکی یاورولارئ مئ حارام قئلدئ؟ یۇقسا آللاهئن سیزە بؤیلە بیر گؤرەو یۆکلەدیگینە شاهید می اۇلدونوز؟” اینسانلارئ ساپتئرماق آماجئیلا بیر بیلگییە دایانمادان، بیر یالانئ آللاها مال أدندن داحا بۆیۆک یانلئش یاپان کیشی کیمدیر؟ آللاە یانلئشلار ایچیندە قالان بیر تۇپلولوغو یۇلا گتیرمز.
- دە کی: “بانا گلن واحیدە ییەن کیشییە، شونلاردان باشقا یەمەسی قئلئنمئش بیر شەی بولامئیۇروم؛ “اؤلۆ (لش)، آقمئش قان، دۇموز أتی کی بیر پیسلیکتیر یا دا اۆزرینە آللاەتان باشقاسئنئن آدئ آنئلاراق کسیلدیگی ایچین فئسق اۇلان حایوان. کیم چارەسیز قالئر دا، بیرینین حاققئنا سالدئرمادان وە ایحتیاج سئنئرئنئ دا آشمادان بونلاردان یەرسە، شۆبهەسیز راببین، چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.
- یاهودیلرە (سئغئر وە داوار حاریج) تئرناقلئ حایوانلارئن حپسینی حارام قئلدئق. سئغئر وە داوارلارئن دا سئرتلارئنا وە باغئرساقلارئنا یاپئشئق اۇلانلار ایلە کمیکلرینە قارئشانلار حاریج، ایچ یاغلارئنئ حارام قئلدئق. بو، (باطئل یۇللا) اۆستۆنلۆک قورما چابالارئنا قارشئلئق، اۇنلارا وردیگیمیز جزادئر. بیز ألبتتە دۇغرویو سؤیلەریز.
- سنی یالانلارلارسا، دە کی: “راببینیز گنیش ایکرام صاحیبیدیر. آما اۇنون، سوچلولار تۇپلولوغونا اۇلان باسقئسئ أنگللنەمز.”
- شیرکە دۆشنلر (آللاهئ آرد سئرایا قۇیانلار) دیەجکلر کی: “آللاە فارقلئ بیر ترجیحتە بولونسایدئ؛ بیز دە، آتالارئمئز دا، شیرکە دۆشمز؛ هیچبیر شەیی دە حارام سایمازدئق.” اۇنلاردان اؤنجەکیلر دە بو شکیلدە یالانا سارئلدئلار وە سۇنوندا باسقئنئمئزئ تاتتئلار. دە کی: “یانئنئزدا (بو ترجیحی آللاهئن یاپتئغئنا دائیر) بیر بیلگی می وار کی، قارشئمئزا چئقابیلەسینیز! سیز سادەجە ظاننا اویویۇرسونوز؛ سیز سادەجە آتئیۇرسونوز.”
- دە کی: “کسین دلیل آللاهئن دلیلیدیر. ترجیحی (سیزە بئراقمایئپ) آللاە یاپسایدئ، ألبتتە حپینیزی یۇلا گتیریردی.”
- دە کی: “شونلارئ آللاهئن حارام قئلدئغئنا شاهیدلیک أدن شاهیدلرینیزی گتیرین!” أگر شاهیدلیک أدرلرسە، ساقئن اۇنلارلا بیرلیکتە شاهیدلیک أتمە. آیتلریمیز قارشئسئندا یالانا سارئلانلارئن وە آحیرتە اینانمایانلارئن آرزولارئنا اویما! اۇنلار (کندیلرینی وەیا باشقالارئنئ) راببینە دنک توتارلار.
- دە کی: “گلین، راببینیزین قۇیدوغو یاساقلارئ سیزە سئرالایالئم: اۇنو هیچبیر شەیی اۇرتاق قۇشمایئن! یۇقسوللوقتان دۇلایئ چۇجوقلارئنئزئ اؤلدۆرمەیین؛ سیزە دە اۇنلارا دا بیز رئزئق ورەجگیز. فوحوش چشیتلرینین آچئغئنا دا گیزلیسینە دە یاقلاشمایئن! حاقلئ سببلە اۇلماسئ دئشئندا آللاهئن دۇقونولماز قئلدئغئ جانا قئیمایئن!” بونلار اۇنون سیزە یۆکلەدیگی گؤرەولردیر. بلکی عاقلئنئزئ قوللانئرسئنئز.
- أرگین حالە گلینجەیە قادار یتمین مالئنا یاقلاشمایئن، اۇنون ایچین أن یارارلئ یۇللا اۇلورسا باشقا. اؤچۆیۆ وە تارتئیئ حاسساس اۇلاراق تام یاپئن. بیز کیمسەیە گۆجۆنۆن اۆستۆندە بیر سۇروملولوق یۆکلەمەییز. أن یاقئنئنئزئن عالەیهینە دە اۇلسا، قۇنوشتوغونوزدا عادالتلی اۇلون. آللاها وردیگینیز سؤزۆ تام اۇلاراق یرینە گتیرین. اۇنون سیزە یۆکلەدیگی گؤرەو بودور. بلکی عاقلئنئزداکی بیلگییی قوللانئلئرسئنئز.
- ایشتە بنیم دۇغرو یۇلوم بودور؛ سیز اۇنو تاعقیب أدین! باشقا یۇللارئ تاعقیب أتمەیین، یۇقسا اۇ یۇللار سیزی بنیم یۇلومدان آیئرئر. بونلار سیزە یۆکلەدیگیم گؤرەولردیر. بلکی یانلئشلاردان ساقئنئرسئنئز.
- ذاتن موسایا اۇ کیتابئ؛ ایی داورانانا اییلیکلریمیزی تاماملاسئن، هر شەیی آچئقلاسئن، بیر رهبر وە بیر ایکرام اۇلسون دییە ورمیشتیک. بلکی راببینین حوضورونا واراجاقلارئنا اینانئرلار.
- بو دا ایندیردیگیمیز بیر کیتابتئر. چۇق فایدالئ بیلگیلرلە دۇلودور. سیز بونا اویون وە یانلئشلاردان ساقئنئن کی اییلیک وە ایکرام گؤرەسینیز.
- عاکسی تاقدیردە: “کیتاب بیزدن اؤنجەکی ایکی تۇپلولوغا ایندیریلدی. بیز اۇنلارئن اۇقودوقلارئندان حابرسیز قالدئق.” دەردینیز.
- یا دا شؤیلە دەردینیز: “اۇ کیتاب بیزە ایندیریلمیش اۇلسایدئ اۇنا، اۇنلاردان داحا ایی اویاردئق.” ایشتە سیزە راببینیزدن آچئق بیر بلگە، بیر رهبر وە بیر ایکرام گلدی. بوندان سۇنرا آللاهئن آیتلری قارشئسئندا یالانا سارئلان وە اۇنلاردان اوزاق دورانلاردان داحا بۆیۆک یانلئش یاپان کیشی کیمدیر؟ آیتلریمیزدن اوزاق دورانلارئ، اوزاقلاشمالارئنا قارشئلئق، کؤتۆ بیر عاذاب ایلە جزالاندئراجاغئز.
- بونلار کندیلرینە ملکلرین گلمەسی وەیا راببینین گلمەسی یا دا راببینین قاتئندان باعضئ گؤسترگەلرین گلمەسی دئشئندا بیر شەی بکلەمییۇرلار. راببینین قاتئندان باعضئ گؤسترگەلر گلدیگی گۆن أوولجە اینانمامئش کیمسەنین اۇ آنداکی ایمانئ وەیا ایمانلئ اۇلاراق اییلیک أتمەمیش اۇلانئن اۇ آن یاپاجاغئ اییلیک کندینە فایدا ورمز. دە کی: “سیز بکلەیین، بیز دە بکلییۇروز.”
- دینینی پارچا پارچا أدیپ بللی کیشیلر أطرافئندا تۇپلانانلار وار یا! سن هیچبیر قۇنودا اۇنلاردا دگیلسین. اۇنلارئن ایشلری آللاها قالمئشتئر. داحا سۇنرا آللاە، یاپتئقلارئنئ کندیلرینە بیلدیرەجکتیر.
- کیم (آللاهئن حوضورونا) بیر اییلیکلە گلیرسە اۇنا اۇنون اۇن قاتئ وریلیر. بیر کؤتۆلۆکلە گلن ایسە سادەجە دنگی ایلە جزالاندئرئلئر. اۇنلار حاقسئزلئغا اوغراتئلمازلار.
- دە کی: “راببیم بنی دۇغرو یۇلا، دۇسدۇغرو دینە، ایبراهیمین دینی دۇسدۇغرو یاشاما بیچیمینە یؤنلتتی. ایبراهیم، مۆشریکلردن اۇلمامئشتئ.”
- دە کی: “بنیم نامازئم، بۆتۆن عیبادتلریم، حایاتئم وە اؤلۆمۆم، وارلئقلارئن راببی (صاحیبی) اۇلان آللاە ایچیندیر.
- اۇنون هیچبیر اۇرتاغئ یۇقتور. آلدئغئم أمیر گرگی، اۇنا هرکستن اؤنجە تسلیم اۇلان بنیم.”
- دە کی: “آللاە هر شەیین راببی (صاحیبی) اۇلدوغو حالدە اۇندان باشقا راب (صاحیب) می آرارئم! هرکسین قازانجئ، سادەجە کندینی باغلار. هیچبیر گۆناهکار، باشقاسئنئن گۆناهئنئ یۆکلنمز. أر گچ دؤنۆپ گلەجگینیز یر راببینیزین (صاحیبینیزین) حوضورودور. اۇ سیزە آنلاشمازلئغا دۆشتۆگۆنۆز شەیلری بیلدیرەجکتیر.
- بو تۇپراقلاردا سیزی اؤنجەکیلرین یرینە گچیرن اۇدور. کیمینیزی کیمینیزدن بیرقاچ باساماق یۆکسلتیر کی وردیکلرییلە سیزی زۇر بیر ایمتیحاندان گچیرسین. راببین، سوچا دنک جزایئ چابوجاق بلیرلەر. آما اۇ، چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.


text:
سؤیلهین: کبری سیفی
گونلرین بیر گونونده بیر ویلایتده ایکی باجی یاشاییرمیشلار کی بو باجیلارین بیریسی دوزگون، بیریسی ایری یاشاییرمیش. بیر دفعه بو دوزگون یاشایان باجی دئییر:
– ای ایری یاشایان باجی، من ده ایستیرم کی سن گئدن یولو گئدم.
بو ایری گئدن باجی دئییر:
– بیری بو کی من راضی دئییلم کی سن بو یولا گلهسن. ایکینجی بودور کی سن ائلییه بیلمزسن؛ بونا گوره سنین خمیرینده بوجور کژ و ایری ایشلر بوراجان اولماییب و سن ده بونو باجارماسان.
اما بو دوزگون باجی ال گوتورمور کی سن منی ده گرهگ اؤرگدهسن. او قدر اصرار ائدیر کی ایری باجی دئییر:
– من چوخ دئدیم سن آز ائشیتدین. من سنه بیر ایش اؤرگئدیرم. اگر بو ایشی گؤردون و ارین بیلمهدی، بیل کی او ایشی ده گؤره بیلرسن. گؤردون کی باجارمادین، گل بو ایشدن واز گئچ.
دوزگون باجی دئییر:
– سن او ایشی دئه، من اونو گؤروم.
ایری دئییر کی، سن گئت ائوده بیر آز حوررا پیشیر. اونو یئه. قابلاری دا یو و ییغیشدیر. ارین ده بیلمهسین. اگر بونو باجارسان اونودا باجارارسان. اگر گؤردون بونو ائلییه بیلمهدین، او ایشین دالیجا گئتمه. توتولارسان. ارین سنی اؤلدورر
بو دوزگون باجی گلیر ائوه تئز بیر آز حوررا پیشیریر یئییر و قاب- قاجاقی یویوب ییغیشدیریر. آخشام کیشی ائوه گلنده دئییر:
– آرواد حوررا پیشیرمیشدین، منه ده ساخلادین یا یوخ؟
آرواد او طرفه باخیب، بو طرفه باخیب، دئییب:
– آی کیشی! من حوررا پیشیرمهمیشم.
کیشی جحرهنین بویریندن قاشیقی گؤتوروپ آروادا گؤرسهدیر کی بس بو نه دی؟ آرواد باخیب گؤردی کی حوررا قاریشدیردیغی قاشیق یادیندان چیخیپ جحرهنین یانیندا قالیب. دئییر:
– آی کیشی من پیشیرمهمیشدیم. او حوررانی قونشو آروادی گتیرمیشدی. بئله آز اولدیغی ایچون سنه ساخلییا بیلمهدیم.
سحر تئزدن ایری باجی گلیر کی آی باجی نه اولدو؟ دئدیییمی باجاردین یا یوخ؟ دئییر:
– آی باجی ایشلر یاخشی قاباقا گئتمیشدی، هاما بیر یئرده سهو اولموشدو. کیشی حوررالی قاشیقی تاپدی.
ایری باجی دئدی:
– بس من سنه دئمهدیم بو ایش سنین ایشین دئییل.
دوزگون باجی دئییر:
– آی باجی او کی بیر شئی دئییل. هامیسینی ییغیشدیرمیشدیم، بیرجه قاشیق قالمیشدی، اونودا کیشینی چاشدیردیم.
ایری باجی دئییر:
– دای اوزین بیلرسن، ولی من قورخورام.
اما سحردن دوزگون باجی یولا دوشور ایشینی باشلاییر. بیرگون اویناشین گتیرمیشیمیش ائوه. اری گلر، آرواد تئز اویناشین ائوده گیزلر، قاچار باجیسینین اوستونه:
– آی باجی ائوین ییخیلسین، ائله اولین دفعه اویناشیمی گتیرمیشدیم ائوه، کیشی گلدی، من اویناشی گیزلهمیشم. بس من نه قاییریم ایندی.
ایری باجی باجیسینا دئییر کی سن قونشونون آروادیلن ساواش. دوزگون باجی باشلاییب قونشونون آروادیلن ساواشماغا کی سن نییه منیم اریمه بئله دئییرسن. اری بو طرفدن سوروشور کی آز نه اولوب؟ بالدیزی دئیر کی قونشو آروادی باجیما دئییب کی ارینین باشی قازاندان یئکهدی. اودورکی باجیم اونونلا ساواشیر. اصلا هانی او قازان؟ او قازانی گتیریر. بالدیزی قازانی اونون الیندن آلیر قویور کیشینین باشینا. او طرفدن باجیسینا گوز ائیلر کی اویناشی بوراخ گئتسین. بوجور اویناشی یولا سالیرلار. سونرا بالدیزی قازانی کیشینین باشیندان گؤتورور دئییر:
– آی باجی ایندی سن دور او قونشونا دئه کی اوز ارینین باشی قازاندان یئکهدی.
سحر اولاندا باجیسی گلر دوزگون باجییا دئیرکی آی باجی بس من سنه دئمهدیم کی بو ایش سنین ایشین دئییل. دوزگون باجی دئیر:
– آی باجی بیرده بوندان سورا بو ایشی گؤرمرم.
او ایری باجی دئیر:
– آی باجی یاخشی اولدو بو اتفاق دوشدو. آللاها شوکور کی سن بو ایشه بولاشمادین و یاری یولدا بو جور اولدو. خاراب اولمادین. منده بوننان سونرا بوایشی قویدوم کانارا. دوز یاشاماق هامیسیندان یاخشیدی.


text:
شهرلی زوپپلر
شهرلی زوپپلر (اینگیلیسجه: City Slickers, تورکیه تورکجهسی: Şehirli Züppeler, فارسجا: حقهبازان شهر) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی جک پالانس، هلن اسلیتر، پاتریشا وتیق، برونو کیربی، دانیل استرن (اویونچو)، بیلی کریستال جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین مارک شیمن یارادیب. ۱۹۹۱ میلادی ایلینده ۱ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ DVD & film details. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2012-09-27. یوْخلانیلیب2020-03-07. giving "an estimated budget of $26 million". Tower.com. Retrieved July 10, 2008.
قارداش پروژهلرده شهرلی زوپپلر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوتوموبیل
اوتوموبیل – (یونانجا: autό~– özü~ ، لاتینجه: mobilis – çevik، حرکت لی (آرابا) سؤزلرینین بیرلشمه سیندن یارانمیشدیر)، اؤزو حرکت ائدن قورغو اوْلوب یوک حیوانلارینین تطبیقی اولمادان سربست حرکت ائده بیلمه قابیلییتینه مالیک دیر. بۇ نقلیات واسیطه سی یوللاردا آداملارین و یا یوکلرین داشینماسی، یاخود آدام و یا یوک داشییان نقلیات واسیطه لرینین یئده یه (yedəyə) آلینماسی اۆچون ایستیفاده ائدیلیر (بو آنلاییش تروللیبوسلاری (trolleybusları)، یوک الکتریک نقیلی ایله بیرلشدیریلمیش رئلسیز نقلیات واسیطه لرینی ده ایحاطه ائدیر. لاکین یوللاردا آداملارین و یوکلرین داشینماسی و یا بۇ مقصدله ایستیفاده ائدیلن نقلیات واسیطه لرینین یئده یه آلینماسی اۆچون ایستیفاده ائدیلن و یالنیز یاردیمچی فونکسیا داشییان کند تصروفاتی تراکتورلاری کیمی نقلیات واسیطه لرینی ایحاطه ائتمیر.
یارانما تاریخی[دَییشدیر]
ایلک اوتوموبیل جیزگی لری لئوناردو داوینچی یه عاید ائدیلیر. ۱۴۴۷ – جی ایلده او، ازله گوجو ایله حرکته گتیریله بیلن زیره لی آرابانین لاییحه سینی ایشله ییر. ۱۶۰۰ – جو ایلده هوللاندیا لی (هلند اهلی) ریاضیات چی سیمون استیون کولک انرژی سی ایله ایشله ین ۳۰ نفر نقل ائتمه یه ایمکان وئرن آرابا دوزلدیر. ۱۷۶۹ – جو ایلده فرانسیز ایختیراع چی سی کونو (نیکولاس کوگنوت) ایلک اولاراق بوخارلا ایشله ین حربی آوادانلیق لاری دارتماق اۆچون اوچ تکرلی آرابا دوزلدیر. اونون بۇ ماشینی نینکی (nəinki) اوتوموبیلینی، حتی پاراووزون (paravozun) اجدادی حساب ائدیرلر. XİX عصرین اول ینده ییغجام و گوجلو داخیلی یانما مۆحریک لرینین یارانماسی ایله اوتوموبیل قاییرمانین اینکیشافی اۆچون گئنیش ایمکان لار آچیلیر. ۱۸۸۵ – جی ایلده آلمان موهندیسی دایملر، ۱۸۸۶ – جی ایلده ایسه اونون همکاری بئنچ اؤز ایلک دفعه اولاراق بنزین له ایشله ین، اؤزو حرکت ائدن ماشین لاری ایختیراع ائدره ک پاتئنت (patent) آلیرلار. ۱۸۹۵- جی ایلده بئنچ اؤز ایلک آوتوبوسونو دوزلدیر. XİX عصرین سونوندا اوتوموبیل صنایع سی اۆچون آمریکالی صنایع چی فوردون ایشله ری بؤیوک رول اوینامیشدیر. او ایلک دفعه اولاراق صنایع ده آخین خطینی تطبیق ائتمیش و بونلا دا ایستحصالاتدا ایشین تشکیلینین یئنی فورماسینی تطبیق ائتمیشدیر. اونون دوزلتدییی اوتوموبیل لر اوزون مدت شهرت قازانمیشلار.
اوتوموبیل لارین چوخو او زامان مرسدس – سیمپلکس (Mersedes-Simplex) مدلی اساسیندا حاضیرلانیردی. بۇ اوتوموبیل قاباقدا یئرلشدیریلمیش بیر مۆحریک دن، اؤتورمه و حرکتی چارخالارا اؤتورن وال لاردان ایعبارت ایدی. ۱۸۸۸ – جی ایلده زیگفرید مارکوس (Siegfried Marcus) بئنچ و دایملردن آصیلی اولمایاراق دؤرد تاکتلی مۆحریک له ایشله ین اوتوموبیل دوزلدیر و پاتئنت لشدیریر. بۇ گلجک اوتوموبیلین خصوصیتلرینین اکثریتینی اؤزونده عکس ائتدیرن بیر ماشین ایدی. ایلک سۆرعت رکوردونو ۱۸۹۸ – جی ایلده فرانسیز گاستون چاسئلوپ – لابات الکتریک اوتوموبیل ده ۱۴/۶۴ کیلومتر ساعات سۆرعتله حرکت ائدره ک وورور. ۱۸۹۱ – جی فرانسه دا پژو اوتوموبیل زاودو (zavodu) یارادیلیر. ۱۸۹۲- جی ایلده آلمان موهندیسی رودولف دیزل اؤز یئنی مۆحریکی اۆچون پاتئنت آلیر و بونونلا اوتو پروسئسینی مودیفیکاسیا (Otto prosesini modifikasiya) ائتمیش اولور. ۱۸۹۹ – جو ایلده کامیلله جئناتزی (Camille Jenatzy) «له جیمز کونتئنت» الکتریک اوتوموبیلینده ۱۰۰ کیلومتر ساعات سۆرعتینی الده ائدیر.
XIX – عصرین سونوندا کولبالی مۆحریکین تطبیقینه قدر بیر نئچه موختلیف اتؤرومه نؤوع لری بیر - بیری ایله رقایت ده ایدیلر. ۱۹۰۰ – جو ایلده معلوم اوْلان رقم دن بۇ آیدین گؤرونور.
جمعی ۴۱۹۲ اوتوموبیل دن:
۱۶۸۸ – جی بوخار اوتوموبیل لری،
۱۵۷۵ - الکتریک اوتوموبیل لری،
۹۲۹ – جو ایسه بنزین له ایشله ین اوتوموبیل ایدی.
۱۹۲۰ – جی ایله قدر داوام ائدن بۇ رقابت دن بنزین له ایشله ین اوتوموبیل لر قالیب چیخیر. بنزینین نفت دن آسان و اوجوز آلینماسی اونون اوستونلویونو گؤسترمیشدیر. داها سۆرعت له و اوزاق مسافه نی قطع (qət) ائتمک ائله ایلک واختلاردان اوتوموبیل قاییرانلارین قارشیسیندا دوران اساس مسئله اوْلوب و بۇ گون ده اؤز آکتوال لیغینی ایتیرمه میشدیر.


text:
گؤیلرین آغاسی
گؤیلرین آغاسی (اینگیلیسجه: The Aviator, تورکیه تورکجهسی: Göklerin Hakimi, فارسجا: هوانورد) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش گرچک حادیثهیه دایانان دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی جود لا، قوئن استفانی، دنی هوستون، ایان هولم، آلن آلدا، الک بالدوین، جان سی ریلی، کیت بکینسیل، لئوناردو دیکاپریو جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین هاوارد شور یارادیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده گؤیلرین آغاسی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فیلملر ۲۰۰۴ (میلادی)
- English-language films
- ۲۰۰۴-جو ایلین فیلملری
- آمریکا فیلملری
- اینگیلیسجه فیلملر
- مارتین ایسکورسیزینین فیلملری
- 1913 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1927 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1929 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1935 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1938 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1941 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1946 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1947 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- وارنر بروس فیلملری


text:
سویوق ساواش
سوْیوق ساواش(اینگیلیسجه:Cold War،روسجا:XoлoдHaя BoйHa) ایکینجی دۆنیا ساواشی سوْنراسیندا آمریکا و شوروی بیرلیگی آراسیندا سیاست ،ایقتیصاد و تکنولوژی ساحهلرینده باش وئرن مۆجادیلهلردیر.
تاریخچه[دَییشدیر]
سوْیوق ساواش ایصطیلاحی ایلک دفعه ۱۹۴۷ ایلینده آمریکالی برنارد باروچ طرفیندن ایشلنمیشدی. ۲. جی دۆنیا ساواشیندان سوْنرا اوْرتا و شرق اۇروپادا شوروی بیرلیگینین نۆفوذو آرتمایا باشلادی و بۇ بؤلگهدهکی اؤلکهلری بیر اؤلچوده اؤز سۇلطهسینین آلتینا آلدی. بۇندان قوْرخان آمریکا و مۇتفیقلری غرب اوروپا اؤلکهلرینده و باشقا یئرلرده کوْمونیست حیزبینین ایقتیدارا گلمهمهسی اۆچون مۇختلیف ایقداملاری باشلادیلار. مارشال طرحی ایله غرب اوروپا اؤلکهلری آمریکا نۆفوذو آلتینا گیررکن، شرق اوروپا اؤلکهلرینده ده شوروی طرفلی کوْمونیست حؤکومتلرین قۇرولماسییلا سوْیوق ساواش اوْرتایا چیخدی. بۇنون یانیندا آمریکا غرب اوروپانی شوروی موقابیلینده قوْروماق اۆچون مئیدانا گیردی و نتیجهده ناتو قۇرولدو. بۇنا قارشی، شوروی بیرلیگی ده ورشو آندالاشماسینی قۇردو و چین ده ده شوروی طرفلیلر قدرتی اله گئچیردیلر. بئلهجه سوْیوق ساواشین شرق و غرب بلوکلاری اوْلوشدو. کوْره و ویئتنام ساواشلاری، برلین مسئلهسی،U2 جاسوس طیّارهسینین حادیثهسی، کوبا بؤحرانی کیمی اولایلار سوْیوق ساوشین اؤنملی نوْقطهلریندن دیر. ۱۹۶۲ ایلیندن سوْنرا مخصوصاً کوبا بؤحرانیندان بۇ یانا یاواش یاواش اوْرتایا چیخان یۇموشاما سیاستی تخاصومون یئرینی آلدی. ایکی بلوک یئنی موستقیل اؤلکهلرین اوْرتایا چیخماسی اتومی سیلاحلارین یاییلماسینین قاباغی آلینماسی بارهلرده گؤرشمهلری باشلادیلار. ایکی بلوک آراسیندا چکیشمهای سوْنا یئتریمک اۆچون ۱۹۷۵ ایلینده ایکی بلوک اؤلکهلرینین قاتیلدیغی اوروپا امنیت و ایشبیرلیگی کوْنفرانسیندا نهایی سند ایمضالاندی. فقط آسیا و آفریقادا آرتان قاریشیقلیقلار یۇموشاما دؤورهسینی تأخیره سالیب و اۇزالتدی. فقط ۱۹۸۵ایلینده شوروی سوسیالیست جۆمهوریتلر بیرلیگینین کوْمونیست حیزبینین باشدبیری میخائیل قورباچوفون گلمهسی ایله ایکی بلوک آراسیندا بۇزلار اریمهیه باشلادی و ۱۹۸۹ ایلینده شرق اوروپادا باشلایان رژیم دییشکلیگی و سوْیوق ساواشین سمبولو اوْلان برلین دیوارینین ییخیلماسییلا ۲. جی دۆنیا ساواشیندان باشلایان دؤوره سوْنا یئتیشمهیه باشلادی. ۱۹۹۱ ایلنده شوروینین داغیلماسییلا سوْیوق ساواش دؤورو رسماً باشا چاتدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- ایگیرمینجی عصر ساواشلاری
- تاریخ
- سویوق ساواش
- 20th-century conflicts
- Global conflicts
- میلتلر آراسی ایلیشگیلر
- شوروینین ساواشلاری
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ساواشلاری
- Soviet Union–United States relations
- Aftermath of World War II
- Geopolitical rivalry
- ناتونون ساواشلاری
- Nuclear warfare
- Words coined in the 1940s
- History of NATO
- Historical eras


text:
واترلو دؤیوشو
واترلو دؤیوشو (اینگیلیس دیلی:Battle of Waterloo) ساواش 18 ژوئن 1815 ناپلئون بوناپارت و یئتدینجی بیرلئشمیش اوردوسو آراسیندا اوز وئردی.بو گونکو بلژیک اؤلکه سینده واترلو چؤلونده ایکی قوشون ساواشدیلار.بو دؤیوش ناپلئون بوناپارتین سونونجو دؤیوشو ایدی.
ناپلئون الب آداسیندان قاچدی و فرانسه ده ایمپراطورلوقا ال تاپدی.بو اساسدا اوروپا دؤولتلری یئتدینجی بیرلئشمیش اوردوسون قوردولار.ناپلئون بو بیرلئشمیش اوردو ایله قارشی چیخدی و هولند بیرلئشمیش اؤلکه سینه یورودو.هولند اوردوسو آیریجا اوردولار ایله بیراولموشدو و ناپلئون هولند اوردوسون دایاندیرماغا جالیشیردی.ناپلئون واترلو چؤلونده دایاندی.هابئله اونجه دن آلمان و بریتانیا اوردوسو هولند اوردوسونا قؤشلموشدو.
16 ژوئن 1815ده ایکی گون واترلو دؤیوشوندن اونجه ده ناپلئون لیقنی دؤیوشونده پروس اوردوسون داغیتمیشدی.امانوئل دوقروشی پروس اوردوسون دایاندیرماغا قالدی و ناپلئون واترلو چؤلونه یوللاندی.
آرتور ولزلی بیرلئشمیش اوردو باشچیسی و ناپلئون اوردوسو 17ژوئن واترلو چؤلونده دایاندیلار و یاغیش آلتیندا ال ساخلادیلار.یاغیش توپ و توفنگده باروت ایشلرین چتین ائلیردی بو اساسدا دایندیلار.
امانوئل دوقروشی پروس اوردوسون دایندیرماقدا مغلوبه اولدو و پروس اوردوسو واترلو چؤلونه یئتریدی.پروس اوردوس قبهارد بولوشر باشچیلیغی ایله ناپلئون اوردوسون قفادن قیچی ایله دی.ناپلئون هلند آلمان و بریتانیا اوردوسو ایله ساواشدی و سونرادا حصره دوشوب و مغلوبه چیخدی.فرانسه اوردوسو داغیلدی و ناپلئون دالی چکیلدی و شاهلیقدان ال چکدی.
ناپلئون سنت هلنا آداسینا کؤچورولدو و بوربون طایفاسی فرانسه ده یئنی دن شاهلیغا یئتیردی.
قایناق[دَییشدیر]
- //en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Waterloo
- ^ Hofschröer 1999, pp. 68–69.
- ^ Hofschröer 1999, səh. 61 cites Siborne's numbers.
- ^ Hamilton-Williams 1994, səh. 256 gives 168,000.
- ^ Barbero 2005, pp. 75–76.
- ^ Hamilton-Williams 1994, p. 256.
- ^ Chesney 1874, p. 4.
- ^ Barbero 2006, p. 312.
- ^ Barbero 2005, p. 420.
- ^ ۹٫۰ ۹٫۱ Barbero 2005, p. 419.


text:
دونیا سندن کیملر کئچدی …
(مجید امین مؤید؛ ۱۶ خرداد ۱۳۰۹- ۶ خرداد ۱۳۹۳)
ازلدن بئلهدیر چونکی کائینات
جاهان دائمیدیر، عؤمور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی- گئدهریک سن یاشا دونیا…!
چوخ تاسفله اؤلکهمیزین تانینمیش اجتماعی و ادبی شخصیتی و بیر انسان عؤمرونو اجتماعی عدالت، آزادلیق و بشر سعادتی اوغروند مبارزهده صرف ائدهن آذربایجان ادبیاتینین یورولماز، صداقتلی و صمیمی حامیسی اوستاد مجید امین مؤید ۸۴ یاشیندا ابدیته قووشدو.
خرداد آیینین آلتینجی گونو حیاتا گؤز یومان صابر ادبی انجومنینین دیرلی عضوو و تهراندا فعالیت گؤسترن آذربایجان ادبی- مدنی درنکلرینین آقساققال شخصیتینین جنازهسی چهارشنبه گونو (۷ خرداد) یاشادیغی ائودن مشایعت اولونوب و بهشت زهرا مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلاجاقدیر.عنوان بئلهدیر:
تهران- شهرک اکباتان- خیابان مخابرات- بلوک B2 ورودی A طبقه پنجم
چهارشنبه ساعت ۹ صبح
آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سیتهسی(ایشیق) امکداشلاری آدیندان بو آغیر ایتگینی خالقیمیزا، بوتون انسان سئور انسانلارا و خصوصیله ادبی- مدنی جمعیتیمیزه “باشینیز ساغ اولسون!” و اوستادیمیزین شرفلی خاطیرهسینه عشق اولسون دئییریک.


text:
یونگول ایدراک پاتولوگییاسی[۱]:
بیر دایگنوستیک (آنلام) دوشونجه عؤنوانی کیمی:
یونگول ایدراک پاتولوگییاسی او بیرسی ایصطیلاحلارا گؤره ان گئنیش ایستیفاده اولونان بیر ایصطیلاحدی.
پترسون و اونون امکداشلاری ۱۹۹۵ و ۱۹۹۹ جی ایلرده یونگول ایدراک پاتولوگییاسین بو قایدالارلا مؤعیین ائدیبلر.
- بیر سابیکتیو (ذهنی، ضمنی) شیکایت یادداش پوزقونوقونان کی مؤصاحیبه تصدیقلیر.
- بیر آیدین بیلدیریجی یادداش پوزقونوقوندان.
- اؤمؤمییتله ایدراک (کوگنتیو) فونکسییالاری (ائدینتیلری) ساغلامدیر.
- گؤندلیک حیات فعالییتلری بیتوودی. (گؤندلیک حیات فعالییتلرینه ضرر دیمیییب.
- کئفسیزده (خسته ده ) دیمانس گؤرونمور و یوخدی.
یونگول ایدراک پاتولوگیاسی کلینیکال شکیلده
ADNI [2] ایشلیین شکلیده [۳] وکیلینیکال شکلیده یوخاریداکی بیلدیریجی لری یونگول ایدراک پاتولوگیاسی نین تانیمی اؤچون بئله مؤعینلشدیریبدیر.
- سابیکتیو یادداش شیکایتی کی مؤصاحیبه تصدیقلیر.
- SD5- و یا اؤنان چوخ پیسلشمه ۲۰ دیقه گئجیکمیشA حیکایسنی خاطیرلاماسیندا (وکسلرین یادداش میقیاسی نین منطقی یادداش پوزقونوقی آلینیر).
- جینرال ایدراک (قاوراییش) نورمالدی. MMSE سیناقیندا ۲۴- ۳۰ حساب قازانا و ۲۴-۳۰ حسابلا ایندکسیلشه.
- گؤنده لیک حیات فعالییتلری[۴] ساغلامدی و CDR سیناقیندا ۰٫۵ حسابلا ایندکسله شه (موریس، ۱۹۹۳).
- دیمانسین اولماماسی قعطئی دیاگنوز اولا.
یونگول ایدراک پاتولوگیاسینین قروپلاری
یونگول ایدراک پاتولوگییاسندا (قاورایش پاتولوگییاسیندا) ایکی قروپ وار.
- نورمال یاشلی اینسانلار آشاغی فغالییتله (ایدراک (قاوراییش)فعالییتلری آشاغی سوویه ده دی).
- یؤکسک فعالییتی اولان یاشلی لار کی دیمانس خسته لیگی (کئفسیزلیغی) وارلاریدی.
بو ایکی قروپی بیز اعتیبازلی شکلیده سچییب و آییرا بیلمیریک.
یونگول ایدراک پاتولوگییا دیاگنوزی آلان یاشلی لار یا نورمال قروپا و یا دیمانسا ایره لیین قروپا آییددیرلر.
بو فاکتلار (گئرچکلر) آیدینجا گؤستریر کی یونگول ایدراک پاتولوگییاسی بیر کشیلده اوزون گوسترمیر و کلینیسیین بو ایکی نؤوعی آییرا بیله امیر.
کلینیسیین یونگول ایدراک پاتولوگیا دیاگنوزون نه دن ایشلدیر؟
کلینیسیین یونگول ایدراک پاتولوگیا دیاگنوزون بونا گؤره ایشله دیر کی خسته نین (کئفسیزین) هانسی قروپا آید اولدوغی غیر مؤعیین دی. بو فاکت بیر تحلؤکه آملینه کی دیمانسا ایره لیییر ایشارت ائدیر. بو سونوجلار تدقیقاتین آزلیغین ایدراک پاتولوگیا ساحسینده گوستریر. ان اؤمومی سونوج بو پیسلشمه ده دیمانس خسته لیگینه (کئفسیزلیغینا) چونمک دی. او بیرسی سونوجلار یونگول ایدراک پاتولوگیا دا دونوب قالماق و یا نورمال قروپا چؤنمکدی.
پترسون و اونون امکداشلاری اورتا درجه هیپوکامپ دیرسیزلشمه یونگول ایدراک پاتولوگیاسیندا گوروبلر. بو دیرسیزلشمه ساغلام و آلزایمر خسته لرینده بو شکلیده گورونمور (جاک و امکداشلاری، ۱۹۹۹).
نتیجه:
تئز تانیماق دیمانس تدقیقاتیندا و کیلینیکال تمرین لرینده بیر کلمه دی کی هر ساعات دگیشیلیر.
یونگونل ایدراک پاتولوگیاسینین تانیمی (مفهومی) پری دیمانسیا مفهومی کیمی تانینیر.
بو آد چئچیک نوروکاگنیتیو پوزولماسی[۵] آدی نن دییشیلیب.
چئچیک نوروکاگنیتیو پوزولماسی
چئچیک نوروکاگنیتیو پوزولماسی اوچون تکلیف اولونان دی اس ام فایو معیارلاری ام -سی-آی معیارلاری کیمی دی اما دی- اس- ام فایودا ام-سی-آی تانینمیر.
بو کی ام -سی-آی یا ام-ان-دی یا آییری بیزاد یا آییری بیر شی دییاخ یا یوخ بو معیار چوخ گئنیش شکلیده قبول اولونوب.
قانونی دیاگنوز کیمی دی-اس-ام فایو دا پری دیمانسیا شرطی قبول اولونوب کی احتیمالن تدقیقات و کلینیکال ایشله ر اوچون یاخشی اولابولر(منافعی اولار).
چوخ احتیمالی وار دی کی ام-سی- آی خسته لری دیمانسا چونسونلر. (ام-سی-آی ین دیمانسا چونمه سینین ریسکی چوخدی).
یونگول ایدراک پاتولوگییا نین قروپلاری
ام-سی- آی خسته لری احتیمالن اوچ قروپ خسته لر و آداملاردان تشکیل اولونوبلار.
دیمانس یارانماق حالیندا اولان خسته لر، دگیشیلمیین نوروپاتولوژی لاری اولان خسته لر و سالیم یاشلی آداملار کی ایدراک فانکسیالاری ثابیت (دگیشمیین) شکلیده ضعیف دی.
هر بیر قروپون نیسبی پایی ام-سی-آی نمونه لرین ده بو آشاغیداکی معیارلارا باغلدی:
۱-سئچیم چرچووه سی (کلینیکال قروپی نورمال قروپون قاباغیندا)
۲-یادداش شیکایتینین طبیعتی(ماهییتی)اؤزوزونه ویا چاغیریلمیش
۳-هانسی یادداش سیناقینن خسته لر تئست اولونور(ناغیل، قاباغیندا لیست اورگه شمه: تک و یا نئچه سچیم له اولچوله )
- و اؤلچولرین سایی نؤوعی و تدبیری(تفسیری) قئیر یادداش دومینیلرده باغلدی.
اوسته ددیغمیز فاکتورلاری گئرک نتیجه لرین تفسیرینده و شرحینده او زامان کی پری دیمانسیانی تدقیق الیییریق نظرده توتاق.


text:
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا.
- هر شەیی مۆکممل یاپماق، گؤکلری وە یری یاراتان، قارانلئقلارئ وە آیدئنلئغئ اۇلوشتوران آللاها اؤزگۆدۆر. آما بونلارئ گؤرمزلیکتە دیرننلر /کافیرلر، (کندیسینی وەیا باشقالارئنئ) راببینە دنک توتارلار.
- اۇ، سیزی بالچئقتان یاراتان، سۇنرا بیر أجل بلیرلەمیش اۇلاندئر. اۇنون قاتئندا سۆرەسی بلیرلنمیش بیر أجل داحا واردئر. آما سیز ایلری گری قۇنوشویۇرسونوز.
- اۇ، گؤکلردە دە آللاەتئر یردە دە. سئررئنئزئ دا بیلیر، آچئغا ووردوغونوزو دا. قازاندئغئنئز هر شەیی بیلیر.
- اۇنلارا راببینین (صاحیبینین) آیتلریندن حانگی آیت گلسە، همن اۇندان یۆز چەویریرلر.
- کندیلرینە گلن بو گرچک قارشئسئندا کسینلیکلە یالانا سارئلئرلار. حافیفە آلدئقلارئ شەیین حابرلری یاقئندا اۇنلارا گلەجکتیر.
- گؤرمەدیلر می، اۇنلاردان اؤنجە نیجە نسیللری هلاک أتتیک! بو تۇپراقلاردا سیزە ورمەدیگیمیز ایمکانلارئ اۇنلارا ورمیش، اۇنلارئن اۆزرینە بۇل یاغمورلو بولوتلار گؤندرمیش، تۇپراقلارئندان آقئپ گیدن ائرماقلار اۇلوشتورموشتوق. سۇنوندا اۇنلارئ، گۆناەلارئ یۆزۆندن یۇق أتتیک وە آرقالارئندان باشقا نسیللر اۇلوشتوروپ گلیشتیردیک.
- سانا کاغئدا یازئلئ بیر بلگە ایندیرسک دە أللرییلە اۇنا دۇقونسالار، گرچکلری گؤرمزلیکتە دیرننلر /کافیرلیک أدنلر شؤیلە دەرلر: “بو آپآچئق بۆیۆدن باشقا بیر شەی دگیل کی!”
- شونو دا دەرلر: “اۇنا بیر ملک ایندیریلسەیدی یا!” أگر ملک ایندیرسەیدیک ایشلری بیتیریلیر، اۇنلارا سۆرە وریلمزلردی.
- بو ألچییی ملک یاپسایدئق، اۇنو أرکک یاپار، اۇنلارئ ایچینە دۆشتۆکلری قارماشایا یینە دۆشۆرۆردۆک.
- سندن اؤنجە گلن ألچیلر دە موطلاقا آلایا آلئنمئشلاردئ. سۇنوندا اۇنونلا أگلننلری آلای قۇنوسو أتتیکلری شەی قوشاتئوردی.
- دە کی: “یریۆزۆندە دۇلاشئن دا، یالانا سارئلانلارئن سۇنونون ناسئل اۇلدوغونا بیر باقئن!”
- “گؤکلردە وە یردە اۇلانلار کیمیندیر؟” دییە سۇر وە دە کی: “آللاهئندئر!” اۇ، بۇل بۇل ایکرامدا بولونمایئ کندینە گؤرەو یازمئشتئر. گلەجگیندە شۆبهە اۇلمایان قئیامت گۆنۆ (مزاردان قالقئش گۆنۆ) حپینیزی کسینلیکلە بیر آرایا تۇپلایاجاقتئر. کندیلرینی حۆسرانا اوغراتانلار، بونا اینانمایانلاردئر.
- گجەنین وە گۆندۆزۆن ایچیندە بارئندئران هر شەی اۇنوندور. اۇ دائیما دینلەین وە بیلندیر.
- دە کی: “گؤکلری وە یری بؤلۆنمە قاننو ایلە یاراتان، بسلەین آما کندیسی بسلنمەین آللاەتان باشقاسئنئ مئ ولی (أن یاقئن) سایاجاغئم!” بیر دە: “(آللاها) هرکستن اؤنجە بنیم تسلیم اۇلمام أمرەدیلدی.” دە وە ساقئن مۆشریکلردن اۇلما!
- دە کی: “أگر راببیمە باش قالدئراجاق اۇلسام بۆیۆک بیر گۆنۆن عاذابئندان قۇرقارئم.”
- اۇ گۆن آللاە کیمی اۇ عاذابتان چەویریرسە، اۇنا ایکرام أتمیش اۇلور. بو، آچئق بیر قورتولوشتور.
- آللاە سانا بیر سئقئنتئ وریرسە اۇنو، اۇندان باشقاسئ گیدرەمز. سانا بیر اییلیک یاپارسا (بیل کی) اۇ هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیموشتور.
- اۇ، قوللارئ اۆزریندە تام حاکیمدیر. اۇ، بۆتۆن قارارلارئ دۇغرو اۇلان وە هر شەیین ایچ یۆزۆنۆ بیلندیر.
- اۇنلارا: “کیمین شاهیدلیگی داحا بۆیۆکتۆر؟” دییە سۇر وە دە کی: “بنیملە سیزین آرانئزدا شاهید آللاەتئر. بو قورئان بانا، سیزی وە اولاشتئغئ هرکسی اۇنونلا اویارایئم دییە واحیەدیلدی. سیز هیچ آللاە ایلە بیرلیکتە باشقا ایلاەلارئن دا اۇلدوغونا شاهیدلیک أدر میسینیز؟” دە کی: “بن شاهیدلیک أتمم!” شونو دا دە: “شۆبهەسیز اۇ، تک آللاەتئر. بن، اۇنا اۇرتاق سایدئغئنئز هر شەیدن اوزاغئم!”
- کیتاب وردیگیمیز کیمسەلر اۇنو کندی چۇجوقلارئنئ تانئدئقلارئ گیبی تانئرلار. کندیلرینی حۆسرانا اوغراتانلار اۇنا اینانمایانلاردئر.
- بیر یالانئ آللاها مال أدندن وەیا اۇنون آیتلری قارشئسئندا یالانا سارئلاندان داحا بۆیۆک یانلئش یاپان کیمدیر؟ شو بیر گرچک کی یانلئشلار ایچیندە اۇلانلار اومدوقلارئنا قاووشامازلار.
- بیر گۆن اۇنلارئن حپسینی تۇپلایاجاغئز، سۇنرا بیزە اۇرتاق اۇلوشتورانلارا /مۆشریکلرە شؤیلە دیەجگیز: “اۇرتاقلارئمئز اۇلدوغونو ایددیعا أتتیکلرینیز نەرەدە؟”
- اۇنلارئ یاقان شەی شو سؤزلریدیر: “راببیمیز اۇلان آللاها یمین أدریز کی بیز شیرک قۇشان کیمسەلر دگیلیز.”
- باقسانا؛ کندیلرینی ناسئل دا قاندئرمئشلار؟ اویدوردوقلارئ اۇرتاقلار دا اۇنلارئ ترک أدیپ گیتمیش!
- بونلاردان سنی دینلەینلر اۇلور؛ آما (سانکی) آنلاماسئنلار دییە قالبلرینین اۆزریندە قاتمانلار اۇلوشتورموشوز، قولاقلارئندا دا تئقاچ وار. بۆتۆن آیتلری گؤرسەلر اینانمازلار. حاتتا سانا گلدیکلریندە سنینلە چکیشیرلر. آیتلری گؤرمزلیکتە دیرنن بو کیمسەلر (کافیرلر): “بو، اؤنجەکیلرین یازئلارئندان باشقا بیر شەی دگیل کی!” دەرلر.
- اۇنلار، اینسانلارئ قورئاندان أنگللـەر، کندیلری دە اۇندان اوزاق دورورلار. آما سادەجە کندیلرینی تۆکتیرلر دە فارقئندا بیلە اۇلمازلار.
- آتشین اؤنۆندە دوردورولدوقلارئ گۆن اۇنلارئ بیر گؤرسن! دەرلر کی: “آە کشکە گری چەوریلسک دە راببیمیزین آیتلری قارشئسئندا بیر داحا یالانا سارئلماساق، بیز دە مۆمینلردن اۇلساق!”
- آصلئندا داحا اؤنجە گیزلەدیکلری شەی (ایمانلارئ) اۇرتایا چئقار. آما گرییە گؤندریلسەلر، کندیلرینە قۇنان یاساقلارا یینە دؤنرلر، چۆنکۆ اۇنلار یالانجئدئرلار.
- شؤیلە دەمیشلردی: “دۆنیاداکی حایاتئمئزدان باشقا حایات یۇقتور. بیز تکرار دیریلتیلەجک دگیلیز!”
- راببینین حوضورونا دوردوقلارئ گۆن اۇنلارئ بیر گؤرسن! (اۇنلارئن راببی:) “بو گرچک دگیل مییمیش؟” دەر. اۇنلار دا: “راببیمیزە آند اۇلسون کی گرچکمیش!” دییە جواب وریرلر. بونون اۆزرینە راببی: “کافیرلیک أتمەنیزە قارشئلئق تادئن عاذابئمئ!” دەر.
- آللاهئن حوضورونا وارما حاققئندا یالانا سارئلانلار، کسینلیکلە قایبەدرلر. بکلنمەدیک بیر آندا سۇن ساعات گلینجە گۆناە یۆکلرینی سئرتلارئندا تاشئرکن: “بو قۇنوداکی قوصورلارئمئزدان دۇلایئ وای حالیمیزە!” دیەجکلردیر. دیققات أدین، یۆکلنەجک شەی نە کؤتۆدۆر!
- (آللاە ایلە یۆزلشمەیی دۆشۆنمەینلر ایچین) دۆنیا حایاتئ؛ سادەجە بیر اۇیون وە اۇیالانمادان عیبارتتیر. یانلئشلاردان ساقئنانلار ایچین حایئرلئ اۇلان، اۇ سۇن یورتتور. هیچ عاقلئنئزئ قوللانماز مئسئنئز؟
- اۇنلارئن سؤیلەدیکلرینین سنی چۇق اۆزدۆگۆنۆ ألبتتە بیلییۇروز. آصلئندا اۇنلار سنی یالانلامئیۇر، یانلئشلار ایچیندەکی اۇ کیشیلر، آللاهئن آیتلرینی بیلە بیلە اینکار أدییۇرلار.
- سندن اؤنجەکی ألچیلر دە یالانلاندئ، آما یالانلانمالارئنا وە أذیەت گؤرمەلرینە راغمن یاردئمئمئز گلنە قادار صابرەتتیلر /دوروشلارئنئ بۇزمادئلار. آللاهئن سؤزلرینی کیمسە دگیشتیرەبیلەجک دگیلدیر. ذاتن اۇ ألچیلرین حابرلریندن بیر قئسمئ سانا گلدی.
- اۇنلارئن یۆز چەویرمەلری سانا آغئر مئ گلییۇر؟ اؤیلەیسە حایدی باقالئم، گۆجۆن یتییۇرسا یر آلتئنا اینن بیر دلیک وەیا گؤگە دۇغرو بیر مردیون بول دا اۇنلارا بیر موعجیزە گتیر.
- سادەجە دینلەینلر چاغرئیئ قابول أدرلر. اؤلۆلر گیبی داورانانلار؛ ناسئل اۇلسا آللاە ینیدن دیریلتەجکتیر. سۇنرا حپسی اۇنون حوضورونا چئقارئلاجاقلاردئر.
- “راببیندن اۇنا بیر موعجیزە ایندیریلسە اۇلماز مئ؟” دەدیلر. دە کی: “آللاە موعجیزە ایندیرمەنین اؤلچۆسۆنۆ بلیرلەمیشتیر. آما اۇنلارئن چۇغو بونو بیلمزلر.
- یردە حارەکت أدن تۆم جانلئلار وە ایکی قانادئیلا اوچانلارئن تامامئ، طئبقئ سیزین گیبی بیر تۇپلومدور /اۆممتتیر. بو کیتابتا هیچبیر شەیی أکسیک بئراقمادئق. سۇنرا اۇنلار دا راببینین حوضوروندا بیر آرایا گتیریلەجکلردیر.
- آیتلریمیز قارشئسئندا یالانا سارئلانلار؛ ساغئردئرلار، دیلسیزدیرلر، قارانلئقلار ایچیندەدیرلر. آللاە ساپئتتئغئنا اۇنای وردیگی کیشییی ساپئق سایار، دۇغرو داوراندئغئنا اۇنای وردیگینی دە دۇغرو بیر یۇلا قۇیار.
- دە کی: “هیچ دۆشۆندۆنۆز مۆ! سیز آللاهئن عاذابئ گلسە یا دا سۇن ساعات گلیپ چاتسا، آللاەتان باشقاسئنئ مئ یاردئما چاغئرئرسنئز؟ دۆرۆستسنیز (سؤیلەیین!)”


text:
گرایلینین هر میصراعیندا سکگیز هیجاسی اولان و بیر نئچه دؤرد میصراعلی بندلردن اولوشان عاشیق شعری دیر.گرایلی نین جیغالی، ساللاما ، ناغاراتلی ، قایتارما ، دیل دؤنمز کیمی شکیللری واردیر.
گرایلی نین باشقا اؤنملی اؤزل لیکلری بونلاردان عیبارتدیر:
گرایلی نین ان آزی اوچ بندی و معمولا بئش بندی واردیر.
گرایلی دا قافیه دوزولوشو آشاغیداکی فورمدا اولور:
x/a/x/a
b/b/b/a
c/c/c/a
d/d/d/a
سون بندده شعری قوشان شاعیرین ویا عاشیغین آدی گلیر.
گرایلی نین میصراعلاری نین بولگؤسو آشاغیداکی مودلده دیر:
8=4+4
دئمک هر سکگیز هیجالی میصراع ایکی 4 هیجالی کلمه یادا کلمه لردن اولوشموشدور.
آنجاق بونو دا قئید ائتمک لازیمدیر کی بؤلگو یاخود تقطیع قایداسی باشقا یوخاریدا سایدیغیمیر قایدالار قدر قاچینیلماز دئییل و عاشیغین میصراعلاردا بؤلگو قایداسینی پوزماغا ایختیاری چاتیر.
اؤرنک
گرایلی شعر فورماسیندان اورنک اوچون عاشیق قوربانی و خسته قاسیمدان ایکی شعر وئریلیر:
بیرینجی اؤرنک : دولانا , دولانا
1 – آلچاق یئردن دومان قالخار
2 – داغی دولانا, دولانا
3 – گؤی اوزونو آلار بولود
4 – ماهی دولانا, دولانا
5 – کیمی آغا , کیمی نؤکر
6 – نؤکر اولان جفا چکر
7 – بولبول آغلار قان یاش توکر
8 – باغی دولانا, دولانا
9 – قوربانی مورادا یئتدی
10 – جانان گلدی بوندان اؤتدو
11 – نوبات گلدی منه یئتدی
ساقی دولانا, دولانا
ایکینجی اؤرنک : سونالار کیمی
1 – نه باخیرسان اوغرون- اوغرون
2 – منه بیگان الر کیمی.
3 – دوروم دولانیم باشینا
4 – شاما پروانا لر کیمی.
5 – دوست قاپیسیندا دوستاغام
6 – تئللرینه چوخ موشتاغام
7 – یار الیندن دویون داغام
8 – داغداکی لالالار کیمی.
9 – خسته قاسیم تیکمه داشلی
10 – گؤنلو غملی, گؤزو یاشلی
11 – گؤلدن اوچدو یاشیل باشلی
12 – سیلکیندی سونالار کیمی.
گؤروندوگو کیمی بو سون گرایلیلارد ادا ایلک بندین 2- جی و 4- جو میصراعلار بیر- بیریله قافیه لنمیشدیر. باشقا بندلرین سون میصراعی دا عینی قافیه ده دوزولموشدور:
داغی دولانا، دولانا / ماهی دولانا، دولانا / باغی دولانا، دولانا / ساقی دولانا، دولانا / بیگانالار کیمی/ پروانالار کیمی/ لالالار کیمی/ سونالار کیمی.
ایلک بندین 1- جی و 3- جو میصراعلاری قافیه باخیمیندان آزاد دیر. باشقا بندلرین ایلکین اوچ میصراعی عینی قافیه ده دیر .
نؤکر/ چکر/ تؤکر , یئتدی/ اؤتدو/ یئتدی
دوستاغام/ موشتاغام / داغام , داشلی/ یاشلی / باشلی.
بؤلگو باخیمیندان گؤروندوگو کیمی ایلک شعرین 9- جو میصراعیندا , هم ده بندلرین سون میصراعلاریندا بؤلگو پوزولموشدور:
قوربانی مو / رادا یئتدی
باغی دولا / نا ، دولانا
سونالار کیمی شعرینده ایسه 2- جی ، 3- جو ، 4- جو ، 5- جی ، 8- جی و 12 – جی میصراعلاردا بؤلگو قایداسی پوزولموشدور
قایناق : تورک خلق ادبیاتی – یازان: علیرضا صرّافی


text:
آسفالت نهضتی چاربورجا یئتیشدی!
بو ایل منطقهنین باشاباش شهرلریند آسفالت ائلهمک نهضتی باشلانیب. بیر چوخ شهرلر خصوصا قوشاچایدا کوچهلر و خیاوانلار آسفالت اولماق حالیندادیر. بو آرادا چاربورج شهرینین ده نئچه خیاوانی شهرداری پرسنلینین چالیشمالاری نتیجهسینده گؤزل بولوار تیکیلیب و آسفالت اولدو.
اومودوموز وار بو نهضت یاری یولدا قیریلمایا و چاربورجون چوخلو چالا-چوققور خیاوان و کوچهلرین آسفالتلی گؤرندن سونرا قپچاق-بیناب و چاربورج-ملیککندی (ملکان) یوللاری دا آسفالت اولسون. بو ایش چاربورج خالقینین اوزون مدّتلی آرزیسیدیر.


text:
بیرلشیک کراللیک فیلیسطین مانداسی
بیرلشیک کراللیک فیلیسطین مانداسی (اینگیلیسجه: Mandatory Palestine، فارسجا: قیمومت بریتانیا بر فلسطین، عربجه: الانتداب البريطاني على فلسطين، فرانسهجه: Palestine mandataire، آلمانجا: Völkerbundsmandat für Palästina، ایتالیاجا: Mandato britannico della Palestina، روسجا: БpиTaHckий MaHдaT B ПaлecTиHe) آسیادا بیر اسکی دؤولت. ایسلام بۇ اؤلکهنین رسمی دینیدی. و اینگیلیس دیلی, عرب دیلی, عبرانیجه رسمی دیلیدی. بیرلشیک کراللیک فیلیسطین مانداسی 1920 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1948 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- JB HQ.jpg
- 060 1942 - Tom Beazley's mates (l to r) George Dobner, Norm Grainger
- Reg Shephard at Tel-Aviv, Pales.jpg
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
قوماندان صلاح الدین پامیر و ییللرچه سنگردارلیک
صلاحالدین پامیر-عمری نینگ کۉپ ییللرینی سنگرده اوتکزیب، خلق تینچلیگی اوچون کورهشگن مملکت نینگ تنیقلی حربيلریدن دیر. بو یاش حربی اۉن تۉرت ییلدن بویان مملکت نینگ تورلی ولایتلریده قوراللی کوچلر صفیده طالبانگه قرشی جنگ قیلهدی.
صلاحالدین پامیر ۱۲ ییل مخصوص پولیس بۉلینمهسی نینگ اعضاسی بۉلیب، هلمند، قندهار، لوگر، ميدان وردک، غور، کابل، تخار و بدخشان ولایتلریده خدمت قیلگن. او تخارنینگ خواجه بهاالدین، غورنینگ چهارده تومنلری و افغانستان نینگ باشقه جایلریده قانلی و آغیر جنگلرنی باشیدن کېچیرگن. قوماندان پامیر – محنتکش، هوشیار و معنوي بهقوّت حربي دیر. بو یاش قوماندان اۉزی نینگ حربي فعالیتلریده کۉپلب غلبهلرگه اېگه بولگن.
سۉنگگی کونلرده اردو و پولیس نینگ بعضی حربي قِسملریده وضعیتنی اوشلب توریش اوچون ثمرهلی کادرلر جایلشتیریلدی و قوماندان پامیر اولردن بیری دیر. او یقینده بدخشان پولیسی عملیات بۉلینمهسیگه قوماندانلیک قیلیب و حاضرده قۉتلری بیلن فیضآباد شهریده اوروشنینگ دستلب صفیده کورشماقده. قوماندان پامیر – اوروش اۉچاغیده بیشگن عسکر و کورشچی دیر؛ یاش قوماندان عشق بیلن دشمنگه قرشی چیقهدی و اۉز عسکرلری بیلن جنگ قیلهدی.
اونینگ مملکت نینگ تورلی ولایتلریدهگی اوروشدهگی کتّه تجربهسینی حسابگه آلسهک، اونینگ بدخشان پولیسی کوچلرینی باشقهریشی عسکرلر و خلق اوچون کتته امید و کوچ منبعی حسابلنهدی. قوماندان پامیر سۉنگگی ییللردهگی کورهشلری و قربانلیکلری طفیلی یاشلر اۉرتهسیده محنت و جسارت نمونهسیگه ایلنگن.
نشانه خبرآژانسی اوني بیلن بدخشاندهگی اوروش نینگ سنگریده صحبت لشکن. بو جسور و یوکسک روحیهلی قوماندان اوزسنگریدن حمایه قیلیشگه تیارلیگی حقیده گپیریب و هېچ قچان طالباندن اوز کونگلیده قۉرقوو سالمهگنلیگینی تأکیدلهیدی.
قوماندان پامیر نینگ ایتیشیچه، او طالبانگه قرشی کورهش تجربهسیگه اېگه و طالبلر، افغانستاندهگی تیزیم نی آغدریش گه کوچی یتمی دیب ایشانچیم کامل دیب سوزلرینی دوام ایتیرهدی. “طالبانگه مېنینگ پیامم شو که، طالبان افغانستان نینگ قولهشی حقیده اویلهمهسین. خوفسیزلیک کوچلری، امنیتی قوتلر صفیدهگی افغانستان خلقی نینگ جسور بالهلری طالبان مقابلیده سینهلرینی قلقان قیلگن و طالبانگه افغانستاندهگی رېجهلرینی عملگه آشیریشده رخصت بیرمیدیلر “.
قوماندان پامیر علاوه ایتی: “مېنینگ طالبانگه قرشی کورهشیم – باطل گه قرشی حق کورهشی دیر. مېنینگ یۉلیم تۉغری، اصلی جهادنی بیز بجرهمیز؛ “چونکه بیز خلقیمیز نینگ شأنی، قدر -قیمتی، توپراغی و ننگ و ناموسینی حمایه قیلهمیز و آدملر نینگ تینچلیگی و آسایشتهلیگی اوچون کورهشهمیز”. قوماندان پامیر، شونینگدېک، خارجي کوچلر مملکتدن چیقیب کیتگنیندن سۉنگ، طالبان اوروشی حقیدهگی حکایه سۉنیب کېتگنینی و اولر اوچون جهاد حقیده گپیریش نیمهنی انگلهتیشینی ایتهدی؛ جهاد کیمگه قرشی، افغانستان مسلمان خلقیگه قرشی؟ دیب فکر بیلدیرهدی
اونینگ فکریچه، طالبلر اېندی جهاد بهانهسیده خلقنی الدهی آلمهیدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، افغانستان نینگ برچه اهالیسی مسلمان، آدملر نینگ اویلرینی بوزیش، مسلمان قانینی تۉکیش، آواره قیلیش و آدملر نینگ آسایشتهلیگی برهمبیریش و جماعت قوریلمهلرینی ویران قیلیش جهاد اېمس.
یاش قوماندان قوشیمچه قیلدی: «ایلگری طالبلر بیز خوفسیزلیک کوچلریگه قرشی چېت اېلّیکلر بارلیگی اوچون جنگ قیلیهپمیز دېب ایتیشردی، لېکن حاضر وضعیت عکسینچه. “چېت اېل کوچلری اېندی بیزنی یانیمیزده اېمس، لېکن اۉنلب مملکتلردن کېلگن خارجي ترورچیلر طالبان صفیده موجود دیر.”
پامیر جنابلریگه کوره “بیز مملکت نینگ گُللب-یهشنهشی و رواجلنیشی اوچون کورهشیهپمیز، بیز بو اولکه نینگ بالهلری مکتبده اۉقیشی اوچون، بو اېر نینگ یاشلری عالي اوقویورتلرده تعلیم آلیشی اوچون، همه خلقیمیز خواطرسیز یششلری اوچون کورهشهیهپمیز، بیز منطقه مملکتلری استخباراتی دستورلری اوچون کورهشمیمیز. “
تجربهلی پولیس باشلیغلینینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، افغانستان قوراللی کوچلری نینگ هر بیر اعضاسی اۉز خلقی و وطنیگه صداقت بیلن، اۉز ملي و مشهور قدریتلری خوفسیزلیگی و حمایهسی اوچون محبت بیلن قۉرقمسدن جان بیریشده تیار دیر.
سۉنگگی کونلرده افغانستانده زۉروانلیکلر اوج آلگنی سببلی، خوفسیزلیک خدمتی خادملری، خلق نینگ تۉلیق قۉللب -قوّتلشی بیلن، اوّلگیدن کۉره انچه چیدملی بۉلیب، طالبانگه قرشی توریشدی. آدملر نینگ خوفسیزلیک کوچلریگه معنوي و مادّي یاردم کۉرسهتیشی اولرنی اوّلگیدن هم کۉپراق تعهدلی حرکت قیلیشگه، خلق و اۉز مملکتی نینگ خوفسیزلیگی و قدر -قیمتی اوچون جوابگرلیکنی آلیشگه مجبور قیلدی.
بدخشان پولیس باشلیغی قۉشیب قۉیدی: “بیز نینگ تعهدمیز و شعاریمیز – اۉلیم یاکه غلبه، بیز خلقیمیزنی تینچ اوخلشگه ایشانتیرهمیز و بیز، اولر نینگ فرزندلری، خوفسیزلیک کوچلری صفیده هوشیارمیز و شان -شرَف و قدر -قیمتیمیزنی حمایه قیلهمیز. » قوماندان پامیر طالباننی تشقی استخبارات قۉلیدهگی واسطه دېب حسابلهیدی و حاضرده پاکستان اولرنی افغانستان حدودی و خلقیگه قرشی واسطه صفتیده ایشلهتماقده. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالبلر بو مملکت خلقی و کېلهجگی آلدیده هېچ قندهی تعهدگه اېگه اېمس. او علاوه ایتدی”افسوسکی، هر کونی بیز کۉپراق ویرانهگرچیلیک، قشّاقلیک و آوارهلیک و آرقه گه قَیتیشنی کۉرهمیز”.
افغان خوفسیزلیک کوچلری نینگ تنیقلی اعضاسی نینگ سۉزلریگه کۉره، مملکت بحران حالتیده، طالبانگه قرشی توریش و قۉشنی دولتلر نینگ ویرانکار رېجهلریگه ضدیت کورستیش، برچه وطنداشلریمیزنین بورچی دیر و هرکیم اۉز مملکتی نینگ امان قالیشی و قدر-قیمتی اوچون قورال کوتاریشینی طلب قیلهدی. جنگ میدانی نینگ بو جسور افسری جاری وضعیت نینگ دوام تاپیشیني افسوسلنرلی اتب ديدي، اوروش ویرانهگرچیلیک، بربادلیک و قارانغیلیکدن باشقه عاقبتی یۉق دیدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بیز باشقهلردن اۉرگنیشیمیز و بیرلشیب، خلق آسایشتهلیگی، رواجلنیشی و تینچلیگی اوچون حرکت قیلیشیمیز کېرهک.
طالبانگه قرشی جنگ میدانیده بۉلگن بو یاش پولیس نینگ سونگی پیامی شوکه: “مېن برچهنی طالبانگه قرشی توریشگه و خلق نینگ شأنی و عزت -قیمتین-شرفی دن مدافعه ایتیش ده چقیرهمن چونکه بو کورش افعانستان خلقی و یاشلرینی وطنپرورلیک و معنوي بورچ دیر. ” قوماندان پامیر، طالبانگه قرشی کورهش نینگ سنگریده بۉلگنیده، یارقین کېلهجککه ایشانهدی و افغانستان قوراللی کوچلری بو امیدسیزلیک کونلرینی جلولب، افغان خلقی نینگ یاردمی بیلن بو مملکتده تینچ محیط یرهتهآلیشی دن ایشانچ بیلدیره دی.


text:
ایراندا ۸ نفر توتوقلاندی
ترور سالدیریسی ایله ایلگیلی ۸ نفر توتوقلاندی
ایرانین گونئی دوغوسونداکی سیستان و بلوچستان ایالتینین مرکزی زاهداندا ۲۷ عسگرین اؤلدویو ترور سالدیریسی ایله ایلگیلی ۸ نفر توتوقلاندی.
سیستان بلوچستان عدلیهسی باش رئیسی ابراهیم حمیدی، ایران دؤولت مئدیاسیندا یئر آلان آچیقلاماسیندا زاهدانداکی انتحار سالدیریسندا یئر آلدیقلاری شبههسی ایله ۸ نفرین توتوقلاندیغینی بیلدیردی.
آچیقلامادا باشقا معلومات وئریلمهدی.
پاکیستان سرحدیندهکی سیستان و بلوچستان ایالتینه باغلی زاهدان شهرینده ۱۳ فوریهده بومبا یوکلو اتومبیلله تشکیل ائدیلهن انتحار سالدیریسیندا اینقیلاب محافظلری اوردوسو منسوبو ۲۷ عسگر حیاتینی ایتیرمیشدی.
سالدیرینی، بؤلگهده فعالیت گؤسترهن جیش العدل آدلی هؤرگوت اوزرینه گؤتورموشدو.
سالدیرینین فاعللری اولاراق آمریکا بیرلشمیش دؤولتلری، سعودی عربیستان و بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینه ایشاره ائدن ایران، پاکیستان رهبرلیگینی ده سرحد گۆونلیگینی تامین ائتمهمکله سوچلاییر.
ایلگیلیلی خبرلر
پئسکوو: روسیایا قارشی سالدیرقانلیق اولاراق قبول ائدیلهجک
"اوکراینا طرفی، دانیشیقلاری داوام ائتدیرمک ایستهمهدیگینی دفعهلرله بیان ائتدی. بو شرایطده اؤزل حربی عملیاتین داوام ائتدیریلمهسی دۆشونولور"
ارمنیستان، هیندیستانا آغیر سلاح سیفاریشی وئردی
ارمنیستانین بو آی هیندیستانا ۲۴۵ میلیون دلار دگرینده آغیر سلاح سیفاریشی وئردیگی بیلدیریلدی
ایران-دا کئچیریلن اعتراض آکسیالاری
ایران-ین قم شهرینده مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلاری تشکیل ائتدیکلری سببی ایله 50 نفر ساخلانیلیب.


text:
من دونیانی نئجه باشا دوشورم؟
آلبرت انیشتن – ترجومه: کؤنول کریماووا
حیاتین معناسی
اینسان حیاتینین و یا عومومیلیکده عوضوی حیاتین معناسی ندیر؟ بو سوالا جاواب دینه ایشاره ائدیر. اوندا سوروشا بیلرسینیز کی، بو سوالی وئرمهیین بیر معناسی وارمی؟ جاواب وئریرم: اؤز حیاتینی و دیگر اینسانلارین حیاتینی معناسیز حساب ائدن شخص، سادهجه بدبخت دئییل، هم ده حیات اوچون یارارسیزدیر.
من دونیانی نئجه باشا دوشورم؟
بیز فانیلر چوخ غریبه بیر وضعیتدهییک. هر بیریمیز بورادا مووققتی قوناغیق، دونیایا نه اوچون گلدیگیمیزی بیلمیریک، بعضاً ایسه باشا دوشدویوموزو ظن ائدیریک. چوخ درینه گئتمهدن گوندهلیک حیاتیمیزدا باشقالاری اوچون؛ بیرینجی نؤوبهده خوشبختلیگیمیزین اوزلریندهکی تبسسوم و گومراهلیقدان آسیلی اولدوغو اینسانلار اوچون؛ داها سونرا ایسه، شخصن تانیمادیغیمیز، آما طالعلریمیزین سئوگی ایله باغلاندیغی اینسانلار اوچون مؤوجود اولدوغوموزو بیلیریک. داخیلی دونیامین و خاریجی حیاتیمین اؤلو، یاخود دیری، بوتون دیگر اینسانلارین امگیندن آسیلی اولدوغونو، آلدیغیم و هله ده آلماقدا اولدوغوم هر شئیی عئینی اؤلچوده گئری قایتارمالی اولدوغومو گونده یوز دفعه اؤز-اؤزومه خاطیرلادیرام. من اولدوقجا ساده حیات طرزی سورورم، لاکین تئز-تئز همفانیلریمین امگینی لوزومسوز ایستیفاده ائتمهییم فیکری منی عوذور. جمعیتده صینفی فرقین عدالتسیزلیک اولدوغونو و بونون اکثر حاللاردا گوجه اساسلاندیغینی دوشونورم. هم ده امینم کی، تواضؤعکار حیات طرزی فیزیکی و عقلی باخیمدان، هامی اوچون داها یاخشیدیر.
اینسانین فلسفی معنادا آزادلیغینا اینانمیرام. هر کس یالنیز خاریجی تضییقلرین دئییل، هم ده داخیلی ضرورتین تاثیری آلتیندا حرکت ائدیر. شوپئنهاوئرین «اینسان ایستهدیگی هر شئیی ائده بیلر،
من عومومیتله، اینسانین فلسفی معنادا آزادلیغینا اینانمیرام. هر کس یالنیز خاریجی تضییقلرین دئییل، هم ده داخیلی ضرورتین تاثیری آلتیندا حرکت ائدیر. شوپئنهاوئرین «اینسان ایستهدیگی هر شئیی ائده بیلر، لاکین او، هر شئیی ایستهیه بیلمز» سؤزو گنجلیگیمدن بری منه ایلهام وئرمیشدیر؛ هم اؤز حیاتیمداکی، هم ده دیگرلرینین حیاتینداکی چتینلیکلر قارشیسیندا دایما بیر اووونتو و توکنمز صبیر منبعی اولموشدور. بو دوشونجه اینسانی آسانلیقلا ایفلیج ائده بیلن مسئولیت حیس اینی مرحمتلی شکیلده یونگوللشدیریر، اؤزوموزو و دیگرلرینی چوخ جیدی قبول ائتمهییمیزین قارشیسینی آلیر و حیاتا یومورلا باخماغیمیزا ایمکان یارادیر.
اینسانین اؤز مؤوجودلوغونون و یا هر هانسی دیگر یارادیلیشین معناسینی و یا مقصدینی سورغولاماسی عومومیلیکده، اوبیئکتیو باخیمدان همیشه آبسورد گؤرونوب منه. بونونلا یاناشی، هر کسین سعیلرینی و موحاکیمهلرینی یؤنلندیرن موعین ایدئاللاری وار. بو معنادا من هئچ واخت راحاتلیق و خوشبختلییه نتیجه اولاراق یاناشمامیشام – بئله بیر اخلاقی زمین داها چوخ دونوز سوروسونه یاراشیر. یولومو ایشیقلاندیران و منه زامان-زامان حیاتی سئوینجله قارشیلاماق جسارتی وئرن ایدئاللار حقیقت، مرحمت و گؤزللیک اولموشدور.
عئینی دوشونجهنی پایلاشدیغیم اینسانلارلا همرای اولدوغومو حیس ائتمهسم، اینجهصنعتده و علمی آراشدیرمالاردا الچاتماز اولان مقصده دوغرو گئتمهسم، حیات منه بومبوش گؤرونردی. اینسانی سعیلرین بسیط مقصدلری – مال-مولک الده ائتمه، یالانچی اوغور قازانما، دبدبهلی یاشاما – همیشه منی دیکسیندیریب.
منیم گوجلو سوسیال عدالت و سوسیال مسئولیت حیسیم همیشه دیگر اینسانلار و جمعیتلرله بیرباشا تماسا اولان احتییاجیم ایله غریبه شکیلده ضیدیت تشکیل ائدیب. من یالنیز اینسانام – هئچ واخت سؤزون اصل معناسیندا اؤلکهم، ائویم، دوستلاریما و حتّی ان یاخین عاییله عوضولریمه اورکدن باغلی اولمامیشام؛ همیشه بوتون بو باغلارا قارشی سویوقلوق و ایللر کئچدیکجه آرتان یالنیز قالماق احتییاجی حیس ائتمیشم. اینسان دیگر اینسانلارلا قارشیلیقلی آنلاشما و رغبت حیس اینین لیمیتلرینین اولدوغونو تأسوفلنمهدن درک ائدیر. شوبههسیز کی، بو زامان او، اؤز سادهلؤوحلویو و لاقئیدلیگیندن نهلریسه ایتیریر؛ دیگر طرفدن ایسه باشقالارینین فیکیرلریندن، موحاکیمهلریندن و وردیشلریندن آسیلی اولمور و اؤز داخیلی بالانسینی بئله اعتیبارسیز تمله اساسلانماقدان چکیندیریر.
منیم سیاسی ایدئالیم دئموکراتییادیر. هر کس بیر فرد اولاراق حؤرمتله قارشیلانمالی، لاکین هئچ کیم بوتلشدیریلمهمهلیدیر.
طالعیین ایرونییاسیدیر کی، منیم اؤزوم اینسانلار طرفیندن حدسیز حیرانلیق و حؤرمتله قارشیلانیرام. بو نه منیم گوناهیمدیر، نه ده بونا لاییقم. بونون سببی یقین کی، اینسانلارین جیلیز گوجوم و سونسوز موباریزم نتیجهسینده الده ائتدیگیم بیر نئچه ایدئیانی باشا دوشمک آرزوسودور.
منیم فیکریمجه زور تطبیقینه اساسلانان آوتوکراتیک سیستئم قیسا مودتده تنزوله اوغراییر. چونکی گوج، اخلاقی آشاغی اولان اینسانلاری اؤزونه جلب ائدیر.
من تامامیله امینم کی، هر هانسی تشکیلاتین مقصدلرینه چاتماسی اوچون تک بیر نفرین دوشونمهسی، ایداره ائتمهسی و عومومیلیکده عؤهدهلیک گؤتورمهسی لازیمدیر. آما ایداره ائدیلنلر تضییق آلتیندا اولمامالیدیر. اینسانلار اؤز لیدئرلرینی سئچمک ایمکانینا مالیک اولمالیدیرلار. منیم فیکریمجه زور تطبیقینه اساسلانان آوتوکراتیک سیستئم قیسا مودتده تنزوله اوغراییر. چونکی گوج، اخلاقی آشاغی اولان اینسانلاری اؤزونه جلب ائدیر. من امینم کی، داهی تیرانلاری اجلافلارین عوض ائتمهسی دییشمز بیر قایدادیر. بو سببدن ده، حاضیردا ایتالییا و روسییادا گؤردویوموز سیستئملره قارشی همیشه موخالیف اولموشام. بوگون آوروپادا دئموکراتیک ایدار ائتمه فورماسینین گؤزدن دوشمهسینین سببی دئموکراتییانین آنا ایدئیاسیندا دئییل، حؤکومت باشچیلارینین غئیری-ایستابیللیگی و سئچکی سیستئمینین شخصلری آیری-آیری نظره آلمایان خاراکتئرینده آختارماق لازیمدیر. منجه، بو باخیمدان آمئریکا بیرلشمیش ایشتاتلاری دوغرو یولو تاپیب. اونلار اوزون مودت اوچون سئچیلمیش مسئولیتلی پرئزیدئنته صاحیبدیرلر و پرئزیدئنتین اؤز مسئولیتلرینی یئرینه یئتیرمک اوچون کیفایت قدر صلاحیتلری وار. دیگر طرفدن، بیزیم سیاسی سیستئمیمیزده خستهلیک و یا احتییاج آنیندا فرده قارشی نوماییش ائتدیریلن قایغینی یوکسک قییمتلندیریرم.
اینسانلیغین احتیشامیندا منه گؤره دوغرودان دا دیرلی اولان سیاسی دؤولت دئییل، یارادیجی و دوشونجهلی شخص – شخصیتدیر؛ عالیجناب و عظمتلی اولان اودور، دوشونجهده و حیس لرده کوت اولاراق قالان ایسه سورودور.
بو مؤوضوع منی سورو حیاتینی یاشایان اینسانلارین ان پیس تظاهوروندن، هئچ سئومهدیگیم حربی سیستئمدن بحث ائتمهیه وادار ائدیر. اگر اینسان اورکئسترین صدالاری آلتیندا جرگه ایله مارش ائتمکدن ذؤوق آلیرسا، بو، اوندان زهلم گئتمهسی اوچون کیفایتدیر. اونا باش بئیین سهون وئریلیب؛ اونا لازیم اولان آنجاق اونورغا بئینیدیر.اینسان سیویلیزاسییاسینین بو “تاون لکهسینی” قیسا زاماندا آرادان قالدیرماق لازیمدیر. امره اساسلانان قهرمانلیق، معناسیز زوراکیلیق و وطنپرورلیک آدلانان بو اییرنج جفنگییات – بوتون بونلارا نئجه ده نیفرت ائدیرم! موحاریبه منیم اوچون رذیل و چیرکین بیر ایشدیر. بئله بیر چیرکینلیکده ایشتیراک ائتمکدنسه، پارچا-پارچا اولماغی اوستون توتارام. بوتون بونلارا باخمایاراق، اینسان سویو حاقیندا یوکسک فیکره صاحیبم و اینانیرام کی، میلتلرین ساغلام دوشونجهسی صنایع و سیاسی دایرهلرین ماراقلاری طرفیندن مکتبلر و مطبوعات واسیطهسیله سیستئملی اولاراق کورلانماسایدی، بو کابوس چوخدان یوخ اولموشدو.
حیس ائده بیلهجگیمیز ان گؤزل تجروبه حیاتین سیرلی طرفیدیر. بو فوندامئنتال ائموسییالار اصل اینجهصنعتین و اصل علمین بئشیگیدیر. بونو بیلمهینلر – حیران اولماق و واله اولماق باجاریغینی ایتیرمیشلر – اؤلو کیمیدیرلر و اونلارین گؤزلری گؤرمور. حیاتین سیرلری ایله قارشیلاشما، قورخو حیسی ایله قاریشاراق دینلری یاراتمیشدیر. نوفوذ ائده بیلمهدیگیمیز نهیینسه مؤوجود اولدوغونو بیلمک، درینده اولان سببلری و پارلاق گؤزللیگی ان ابتیدایی شکیلده ده اولسا، قاوراما جهدلریمیز – محض بو بیلیکلر و بو ائموسییالار اصل دینی یارادیر. بو معنادا و یالنیز بو معنادا من دیندارام. من اؤز یاراتدیقلارینی موکافاتلاندیران و جزالاندیران و یا بیزیم مالیک اولدوغوموز ایراده ایله عئینی ایرادهیه مالیک بیر تانرینی تصوور ائده بیلمیرم. فیزیکی اؤلومدن سونرا حیاتی دا باشا دوشمورم و باشا دوشمک ایستهمیرم؛ بو آنلاییشلار یالنیز قورخموش و ضعیف اینسانلارین آبسورد ائقویزمینه خاصدیر. من حیاتین سونسوزلوغونداکی سیرر و کایناتین مؤعجیزهلی ایستروکتورونون درک ائدیلمهسی – طبیعتده اؤزونو بروزه وئرن سببین حتّی جوزئی بیر حیصهسینین باشا دوشولمهسینه ائدیلن جهد ایله کیفایتلهنیرم.
قایناق: کولتورا سایتی


text:
`بدروم` نتیجهلر
حابارلار [23]
- موغلا اولی گأمی بیلن یۆزلرچه توریست گلدی
- آزمانا جورنی گأمیسی یۆزلرچه توریست گتیردی
- اولی گأمی بدروم شهرینه کؤپ سانلی توریست گتیردی
- اولی توریست گأمیسی بدروم شهرینه یۆزلرچه توریست گتیردی
- اولی توریست گأمیسی بدروم شهرینه گلدی
- تۆرکیأنینگ دنگیزیاقا گۆیچلری 83 قاچاق بوُسغونی سوودان چیقاردی
- اولی گأمیلر بُدروم شهرینه توریست گتیرمأگه دوُوام ادیأر
- بُدروم شهرینه لوکس گأمیلر گِلمأگه دۇوام ادیأر
- بدرومدا بۇسغونلارینگ گأمیسی سووا چۆمدی
- اوکراینانینگ تأزه جمهورباشلیغی تۆرکیه ده
- بُدروم دا گأمی بیلن گلیأن سیاحاتچیلارینگ سانی یۇقارلادی
- تۆرک هۇوا یۇللاری نینگ بدروم- لندن ساپاری باشلادی
- موغلادا دنگیز مؤوسۆمی باشلادی
- ۱۳ قاچاق بۇسغون توسساغ ادیلدی
- بدروم دا یر تیتره دی
- نیکول کیدمن بدرومدا
- روسیا- تۆرکیه اوچوشلارینینگ سانی یۇقارلایار
- بدروم شأهِرینه اوچار ساپارلاری یۇقارلایار
- بدروم ولایاتیندا قاچاق بوُسغونلار توسساغ ادیلدی
- بدروم آقدنگیزینگ اینگ اۇوادان شأهِرلری آراسیندا


text:
قاراباغ فوتبال کولوبو
قاراباغ فوتبال کولوبو (آذربایجان تورکجهسینین لاتین الیفباسی: Qarabağ Futbol Klubu) — آذربایجان جومهوریتینین آغدام شهرینی تمثیل ائدن حرفهای (پئشهکار) بیر فۇتبول کولۇبو'دور. ۱۹۵۱-جی میلادی ایلین ۲۳ جۇلای تاریخینده محصول آدی ایله تأسیس اوْلونموشدور.
قاراباغ ۱۹۸۷-جی ایله قدر ۳ فرقلی آد ایله چیخیش ائتمیشدیر. ۱۹۹۱-جی ایلین ۲۳ جۇلای تاریخینه گدر قاراباغ ائو اوْیونلارینی آغدام شهریندهکی عمارت ایستادیوموندا کئچیریردی. ائرمنیستان سیلاحلی قوهلرینین آغدام شهرینی ایشغال ائتدیکدن سوْنرا قاراباغ ائو اوْیونلارینی بیر مدت قوزانلی قصبهسینده، داها سوْنرا ایسه باشکنددا، باکیدا کئچیریردی.
قاراباغ ۱۹۹۲-جی ایلدن آذربایجان پرمیر لیقاسیندا موباریزه آپاریر. قاراباغ تاریخینده ۴ دفعه آذربایجان پرمیر لیقاسینین چمپیونو اوْلموشدور. ایلک دفعه قاراباغ ۱۹۹۳-جو ایلده آذربایجانین ان گۆجلوسو اوْلموشدور. داها سوْنرا قاراباغ چمپیونلوغو ۲۰ ایل گؤزلمهلی اوْلور. قاراباغین ایکینجی چمپیونلوغو ۲۰۱۴-جو ایله تصادوف ائدیر. اله بیر ایلدن سوْنرا ایسه قاراباغ تیتولونو قورویاراق تاریخینده ۳-جو دفعه چمپیونو اوْلور.
آدلاری[دَییشدیر]
- "محصول": ۱۹۵۱—۱۹۷۷
- "شفق": ۱۹۷۷—۱۹۸۲
- "کووپئراتور": ۱۹۸۲—۱۹۸۷
- "قاراباغ": ۱۹۸۷—۲۰۰۱
- "قاراباغ-آذرسون": ۲۰۰۱—۲۰۰۴
- "قاراباغ": ۲۰۰۴-جو ایلدن ایندییه کیمی
قئید ائدک کی، تاخیمین یارانما تاریخی ۱۹۵۱-جی ایلدن باشلاسا دا، "قاراباغ" آدی ایله ۱۹۸۷-جی ایلده یارانمیشدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
۱۹۵۰-جی ایللر[دَییشدیر]
کلۇبون یارانما تاریخی ۱۹۵۰-جی ایللرین اوّللرینه تصادوف ائدیر. بئله کی، ۱۹۵۱-جی ایلده آغدام شهر ایستادیومونون تیکینتیسی باشا چاتدیقدان سوْنرا کلۇبون دا حرفه ای بیر ایدمان تشکیلاتی کیمی فورمالاشدیریلماسی ساحهسینده جدی ایشلر گؤرولدو.
۱۹۶۰-جی ایللر[دَییشدیر]
یاراندیغی گۆندن سوْنرا بیر مدت "محصول" آدی ایله چیخیش ائدن "قاراباغ" ایلک دفعه ۱۹۶۶-جی ایلده آذربایجان شوروی چمپیوناتیندا ایشتیراک ائتمیشدیر. همین ایل چمپیوناتی ۴-جو یئرده باشا وۇران "قاراباغ" ۴ ایل آردیجیل اوْلاراق اؤلکه بیرینجیلیینده موباریزه آپاردی. بۇ ایللر عرضینده ان یاخشی نتیجهنی ۱۹۶۸-جی ایلده ۲-جی یئری تۇتماقلا قازاندی. لاکین ۱۹۶۸-جی ایلدن سوْنرا باخیمسیزلیق اۆزوندن آغدام اۇزون مدت اؤلکه چمپیوناتلاریندا تمثیل اوْلونمادی.
۱۹۷۰-۱۹۸۰-جی ایللر[دَییشدیر]
۱۹۷۷-جی ایلده "قاراباغ" یئنیدن "شفق" آدی ایله برپا ائدیلدی. اله همین ایل "شفق" آذربایجان شوروی چمپیوناتین ین ۲-جی دستهسینده یاریشدی. "شفق" ۱۹۸۲-جی ایله قدر آغدام فوتبولونون یگانه تمثیلچیسی اوْلدو. ۱۹۸۲-جی ایلدن ۱۹۸۷-جی ایله قدر ایسه کلۇب "کووپئراتور" آدی ایله یاریشلارا قاتیلدی. "قاراباغ" ایلک دفعه آذربایجان شوروی چمپیونو آدینا ۱۹۸۸-جی ایلده – آذربایجان کئچمیش شوروی-نین ترکیبینده اوْلارکن لایق گؤرولدو. همین چمپیونلوقدان سوْنرا "قاراباغ" شوروی چمپیوناتین ین ۲-جی دستهسینه وثیقه قازاندی. ۱۹۸۹-جو ایلده "قاراباغ" شوروی چمپیوناتین ین ۹-جو زوناسیندا یاریشدی. ۱۹۹۰-جی ایلده شوروی چمپیوناتین ین ۲-جی دستهسینین زونا یاریشلاریندا دییشیکلیک ائدیلدییندن "قاراباغ" آذربایجان شوروی چمپیوناتین ین زونا یاریشلاریندا ایشتیراک ائتمک مجبوریتینده قالدی.
۱۹۹۰-جی ایللر[دَییشدیر]
۱۹۹۰-جی ایللرین اوّللری[دَییشدیر]
۱۹۹۱-جی ایلده شوروی داغیلاندان سوْنرا آذربایجان جومهوریتی موستقیل فۇتبول چمپیوناتی تشکیل اوْلوندو. "قاراباغ" آذربایجان چمپیوناتین ین بۆتون فصللرینده ایشتیراک ائدن ۲ تاخیمدان بیریدیر(نفتچی پفک ایله یاناشی). طبیعی کی، موستقیللیک ایللرینده "قاراباغ"این آغیر گۆنلری ده آز اوْلماییب. آذربایجان تاریخینین ان قارا گۆنلردن بیری اوْلان آغدام شهرینین ایشغالی گۆنو (۲۳ جۇلای ۱۹۹۳-جو ایل) "قاراباغ" تاخیمسینین تاریخینده ده ان قارا گۆندور – همین تاریخدن اعتباراً تاخیم "قاچقین کلۇب" کیمی فعالیّت گؤستریر.
قئید ائدک کی، ۱۹۹۲-۱۹۹۳-جو ایللرده رقیبلرینی آغدامدا قبول ائدن "قاراباغ" بۇرادا ۲۸ اوْیون کئچیریب. "قاراباغ" آغدامدا کئچیردیی سوْن ۲۲ ماتچدا غالیب گلیب. ایالت تمثیلچیسینین ائوده سوْن مغلوبیتیندن ایسه داها اۇزون ۲۷ اوْیونلوق سریا کئچیر. ماراقلیدیر کی، "قاراباغ"این آغدامدا اۇدوزدوغو یگانه اوْیون اوْنلارین موستقیلیک تاریخیندهکی ایلک قارشیلاشماسی اوْلوب. و مغلوبیتله باشلایان تاریخ غلبه سریاسی ایله داوام ادیب[۵]
۱۹۹۰-جی ایللرین سوْنلاری[دَییشدیر]
20 عصرین سوْن ایللرینده کلۇب مادی سیخینتیلاردان جدی اذیّت چکیردی. محض بۇ سببدن ۱۹۹۸-۲۰۰۱-جی ایللرده اؤلکه چمپیوناتین ین گۆجلولر دستهسینده ضعیف نتیجه گؤستردی. اۆستهلیک مادی دۇروم کلۇبون آپاریجی فۇتبولچولارینین دا "قاراباغ"ı ترک ائتمهسینه گتیریب چیخارتدی.
۲۰۰۰-جی ایللر[دَییشدیر]
"قاراباغ-آذرسون"[دَییشدیر]
۲۱-جی عصرین اوّلینده کلۇب مادی پروبلملرله اۆز-اۆزه قالدی. بۇ پروبلملر ۲۰۰۱–جی ایلده آذربایجاندا فعالیّت گؤسترن ان بؤیوک هولدینقلردن بیری اوْلان "آذرسون" شیرکتینین تاخیمی ایسپونسورلوغا گؤتورمهسیندن سوْنرا حل اوْلوندو. "آذرسون" هولدینق شیرکتی "قاراباغ"این اینکیشافی اۆچون عملی ایشه گیریشدی. شیرکتین باشکانی آبدولباری گؤزلین بیلاواسیطه شخصی کؤمکلییی ایله تاخیمین مادی پروبلملری حل اوْلوندو. ایمکانسیزلیق اۇجباتیندان دیگر کلۇبلارا کئچمیش اکس-قاراباغلیلار هئیته قایتاریلدی و همین دؤوردن کلۇب "قاراباغ-آذرسون" آدی ایله چیخیش ائتمهیه باشلادی.
مادی دۇرومین دوزلمهسی کلۇبون نتیجهلرینه ده ائتکی گؤستردی. ۲۰۰۱-جی ایلده "قاراباغ-آذرسون" اؤلکه چمپیوناتیندا ۹–جو یئری توتسادا قارشیداکی فصله حاضیرلیق ایشلری جدی گئدیردی و ادعاسی بؤیوک اوْلان کلۇبون قارشیسینا ان یۆکسک یئرلری تۇتماق وظیفهسی قۇیولموشدو. لاکین همین دؤورده آذربایجان فوتبولوندا باش وئرن بحران سببیندن اؤلکهده ۲۰۰۲-۲۰۰۳-جو ایلدکی چمپیونات یاریمچیق دایاندیریلدیغی اۆچون قارشییا قویولان مقصده نایل اوْلماق مۆمکون اوْلمادی.
آذربایجان فوتبولونداکی بحران باشا چاتدیقدان سوْنرا، ۲۰۰۳-جو ایلده "قاراباغ-آذرسون"اۇن رهبر یاپیسال(ساختار)وندا بیر سیرا دییشیکلیکلر آپاریلدی و تاهیر گؤزل تاخیمین ویتسه-باشکانی تعیین ائدیلدی. تاهیر گؤزلین کلۇبا گلیشیندن سوْنرا "قاراباغ"این تاریخینده سانکی یئنی صحیفه آچیلدی. تاخیمین اؤلکه چمپیوناتیندا اۇغور قازانماسی اۆچون بۆتون ایمکانلار سفربر ائدیلدی. و محض بۇ سیلرین نتیجهسی ایدی کی، ۲۰۰۳-۲۰۰۴-جو ایل فصلینده "قاراباغ" اۇزون فاصیلهدن سوْنرا یئنیدن آذربایجان چمپیوناتین ین اؤدولچیلاری سیراسیندا یئر آلدی و بیرینجیلیکده ایلک دفعه بورونز مداللاری قازاندی.
تاریخی آدین برپاسی و یئنی لوقوتیپ[دَییشدیر]
"قاراباغ"این رهبرلییی ۲۰۰۴-۲۰۰۵-جی ایل فصلینده سوئدده یاشایان تجروبهلی مشقچی ایقور پونوماریاوفو باش مشقچی پوستونا تعیین ائتدی. بۇندان سوْنرا قیسا زاماندا آذربایجانین مۆختلیف یاش قروپلارینا عایید ییغما تاخیملارینین عضوو اوْلان بیر سیرا فۇتبولچولار هئیته جلب اوْلوندو. تاهیر گؤزلین تشببوسو ایله ۲۰۰۴-جو ایلده "قاراباغ"این تاریخی آدی اؤزونه قایتاریلدی و تاخیم یئنیدن بۇ آدلا آدلاندیریلماغا باشلاندی. بۇندان باشقا تاهیر بی کلۇب اۆچون یئنی لوقوتیپ ده هازیرلاتدیردی. اینگیلیسده دیزاینئرلر طرفیندن هازیرلانان بۇ لوقوتیپده "قاراباغ"این سمبولو اوْلان قاراباغ آتلاری تصویر اوْلونوب. لوقوتیپی بۇندان باشقا فۇتبولا عایید مۆختلیف آتریبوتلار بزییر
قوربان قورباناوف چاغسی[دَییشدیر]
آذربایجان کوبوکوندا غلبه[دَییشدیر]
۲۰۰۸-جی ایلده راسیم کارادان سوْنرا قاراباغین سوکانی آرخاسینا قوربان قورباناوف گتیریلدی. ۲۰۰۸/۲۰۰۹ فصلینده آذربایجان پرمیر لیقاسیندا قوربان قورباناوفون تاخیمی ۵-جی یئر ایله کیفایتلندی. آذربایجان کوبوکوندا ایسه قاراباغ فینالا قدر بۆتون رقیبلرینی مغلوب الدی. فینالدا ۲۳ مئیدا باکیدا توفیق بهراماوف آدینا جومهوریتی ایستادیوموندا قاراباغ باشکند تمثیلچیسی اینتر ایله قارشیلاشدی. گؤروشون ۵۷-جی دقیقهسینده واقیف جاواداوفون وۇردوغو یگانه قوْل قاراباغا آذربایجان کوبوکوندا ۳-جو ظفری گتیردی. بۇنونلا دا قوربان قورباناوفون تاخیمی گلن فصل آذربایجانی یوفا آوروپا لیقاسیندا تمثیل ائتمه حۆقوقو قازاندیلار.
آوروپادا ایلک غلبهلر[دَییشدیر]
۲۰۰۹/۲۰۱۰ فصلینده قاراباغ قوربان قورباناوفون رهبرلیینده اۇزون فاصیلهدن سوْنرا یوفا آوروپا لیقاسیندا موباریزه آپاراجاقدی. لاکین یوفا آوروپا لیقاسیندا قاراباغدان اۇغور گؤزلینلر چوْخ دییلدی. بۇنا اساس سبب ایسه هئیتده گنج و تجروبهسیز آذربایجانلی فۇتبولچولارین اوْلماسی ایدی. هئیتده الوین محمّداوف، افران ایسماعیلاوف ، ماکسیم مئدوئدئو، راوف الیئو و واقیف جاواداوف کیمی گنج و تجروبهسیز فۇتبولچولار اوْلسادا قوربان قورباناوف اوْنلاری یوفا آوروپا لیقاسیندا قاراباغین اساس فۇتبولچولاری کیمی ایستیفاده ائدیردی.
۲۰۰۹-جو ایلده قاراباغ فصله یوفا آوروپا لیقاسینین ۲-جی سینیفلاندیرما مرحلهسینده روسنبورق ایله سفر اوْیونو ایله باشلادی. ۱۶ جۇلایدا قوربان قورباناوفون تاخیمی نوروژ کلۇبو ایله سفرده ۰-۰ حسابلی برابره قالدی. ۱ هفتهدن سوْنرا ایسه قاراباغ باکیدا توفیق بهراماوف آدینا جومهوریتی ایستادیوموندا روسئنبورق ایله جواب اوْیونونا چیخدی. گؤروشده یگانه قوْلو اوْیونون ۴۵-جی دقیقهسینده مؤهتشم جریمه ضربهسیندن رشاد سادیقاوف وۇردو. گۆجلو نوروژ کلۇبونو مغلوب ائدن قاراباغ یوفا آوروپا لیقاسیندا ۳-جو سینیفلاندیرما مرحلهسینه وثیقه قازاندی. بۇ مرحلهده ایسه قوربان قورباناوفون تاخیمسینی فنلاند تمثیلچیسی هونکا ایله اوْیون گؤزلییردی.
کلۇبون رنگلری و لوقوسو[دَییشدیر]
لقبلری[دَییشدیر]
تاخیمین بتون بیر لقبی اوْلماسا دا، بللی دؤورلرده بللی لقبلری قازانمیشدیر. "قاراباغ"این لقبلری ایچریسینده ان قدیمی "آتلیلار" لقبیدیر. لقب قاراباغ آتلاری ایله علاقهلیدیر. اینگیلیسده اؤزل دیزاینئرلر طرفیندن هازیرلانان لوقوتیپده ده "قاراباغ"این سمبولو اوْلان آتلار تصویر اوْلونوب.
۱۹۹۳-جو ایلده آغدام شهری ائرمهنیلر طرفیندن ایشغال اوْلوندوقدان سوْنرا دوغما عمارت ایستادیوموندان دیدرگین دوشن تاخیم مجبوری اوْلاراق "قاچقین کلۇب" آدینی آلمیشدیر. قوربان قورباناوفون گلیشیندن سوْنرا، قاراباغین جلب ائدیجی اوْیونو کلۇبا "قافقازین "بارسلوناسی" آدینی قازاندیرمیشدیر.
فوْرما ایسپونسورلاری و اۆرتیم (تولید)چیلاری[دَییشدیر]
"قاراباغ"این قدیمی فوْرماسی قارا و آغدیر. کلۇبون فوْرماسی آدیداس طرفیندن اۆرتیم (تولید) اوْلونور و ۲۰۰۱-جو ایلدن آذرسون هولدینق طرفیندن ایسپونسورلوق ائدیلیر.
اۇغورلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Atayev, Oktay. Who are Qarabağ FK?. uefa.com. UEFA. یوْخلانیلیب7 May 2014.
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
karaوارد نشدهاست
- ^ "Qarabağ"ı "Məhsul"dan Çempionlar Liqasına aparan yol. Sputnik.az.
- ^ Kapaбax ArдaM. wildstat.ru.
- ^ "قاراباغ"لا قاراباغداکی خاطرهلر... شابلون:آذ


text:
هامیسی قیشین سوچودیر
سحر خیاوی
(بؤیوکلرین و اوشاقلارین دیرلی معللیمی صمد بهرنگییه سونولور)
او ایل قیش چوخ سَرت کئچیردی. نئجه دئیرلر توپوروردون هاوادا دونوردو. نوودانلاردان قالین قندیللر آسلانمیشدی. شیددتلی قار کندلرین یولونو شَهَره و شَهَرلرین یولونو بیربیرینه باغلامیشدی. محنت آباد کندینین هامیسینا خصوصیله یوخسوللارا چتین گونلر کئچیردی.
او یوخسول عائیلهلرین بیری «صمد»گیل ایدی. صمد آلتینجی صینیفده درس اوخویوردو. قارین چوخلوغوندان بلکه بیر هفته ایدی مکتبلری تعطیله چکیلمیشدی. ائوین سیخینتیلی گونلری صمدین بالاجا اورهیینی سیخیردی. کئچن ایل اکینهجکلرینی شاختا وورموشدو. آتاسینین الی او قدهر پول توتمامیشدی. آناسینین یاخشی و قووهلی خؤرهک یئمهدیییندن دؤشونده «سحر» باجیسی دویانا قدهر سود اولموردو. اوشاق گؤزگؤرهتی آجیندان ملهییردی. آناسی تکجه اینکلرینین سودوندن کؤرپهیه امیزدیریردی. اوشاغین معدهسی نه دن اینک سودونو گؤتورمهییب بوتون قایتاریردی. آناسی چارهسیزلیکدن سولغون بالاسینی قاباغینا قویوب گؤز یاشی تؤکوردو.
بؤیوک باشلار بوتون فلاکتلری قیشا نیسبت وئریردیلر. «هامیسی قیشین سوچودیر» دئییردیلر. دیوارلاردا بوتون قیشا و شاختا بابایا ناله-نیفرین یازمیشدیلار. آمما صمد بو آلدادیجی سؤزلره اینانا بیلمیردی.
او آخشام دا بیرآز سوغانسو یاوانلیق ائلهدیلر. روحی نظردن همشه یورغون آتاسی ائله دیرسهیینین آلتینا آتدیغی یاتسیقچادا خورولتویلا یوخلادی. آناسی تئز-توو سوفرانی ییغیشدیریب،قاب-قاجاغی صاباح ایستی سو قویوب یوماق اوچون، مطبخه آپاردی. سونرا سحری قیچینا سالیب حزین لای-لای میزیلدانا-میزیلدانا صمدین یاریمچیق قالان یون جورابینی توخوماغا باشلادی.
لای لای دئدیم یات آی بالام
قیزیل گوله بات آی بالام
قیزیل گولون چارداغیندا
آرزولارا چات آی بالام
لایلای….لای…لای
صمد بیر کونجه چکیلیب کیتاب دفترینی قاباغینا آچیب، اوخودوغو درسلری مطالعه ائلهمهیه باشلادی. آنجاق خالقین و اؤزللیکله عائیلهسینین فیکری اونو آزاد بوراخمیردی. بئینینده فیکیرلر پیرتلاشیق کلف کیمی ایدی. اوجونو تاپا بیلمیردی. آتاسینین قاش-قاباقلی و تئز قوجالمیش اوزونه باخدی. ساچ ساققالینا نه تئز دن دوشموشدو!! آتاسی او قدهر یاشلی دئییلدی. کند یئرینده تئز ائولندیکده هله بؤیوک اوشاغی صمد ایدی.
سولغون بنیزلی آناسی و بالاجا باجیسی سحره باخاندا اورهیی قان اولوردو.نه ائتمهلی ایدی؟ الیندن نه گلیردی کی؟!
بو فیکیرلرله صمد ائله کیتابلارین اوستونه اوزو اوسته دوشوب یوخلادی.
آناسی سحری یوخلاداندان سونرا ارینین و صمدین یئرینی سهمانلاییب اوستلرینه یورغان چکدی.
***
صمد سورتمه آیاغینا چکیب دیزدن قاردا گئدیردی. یولدا چوخ حئیوانلار سویوق و آجلیقدان تلف اولموشدولار. صمد الینده بیر دگَنَک شاختا بابانی تاپماغا و بو قدهر ظولوم و سرتلیگین نَدَنینی سوروشماغا گئدیردی.
الینه گلن قالین پالتارینی گئیسهده، بوغازلی بورکوندن تکی گؤزو گورسنسه ده، سویوق ایلیکلرینه یئریییردی. آمما قارتال گؤزلری ائله کسیجی و جیددی باخیردی کی، شاختا بابانی تاپمایینجا و سورغوسونون جاوابینی آلمایینجا ائولرینه دؤنن دئییلدی.
آز گئتدی چوخ گئتدی ساوالان داغینین اَتَگینه یئتیشدی.
اوجادان «شاختا بابا» چاغیردی. سسی داغ-درهده عکس اولوب نئچه دفعه بابابابابابااااااا چاغیردی. لاپدان داغ باشیندان سیجاق و مهریبان بیر سس گلدی: «سالام اوغلوم. بوردایام. داغین ذیروسینده. بو گون ده گرک شهرلره کندلره آغلیق اَلهیم. ایشیم چوخدو. بورا گلمک لازیم دئییل. سورغون وارسا بویور، جاوابلارام».
صمد اوزو یوخاری باخدی. اوزو، ساچی ساققالی پامبیق کیمی آغ-آپ-آغ بیر قوجا گؤردو.
– سن شاختا باباسان؟! قارلار اریمهمیش اوست-اوسته یاغدیریبسان، یولاقلاری باغلاییب چایلاقلاری دوندوروبسان. ائرکن سویوق سالیب اکینهجهییمیزی قیندا قورودوبسان. آنامین دؤشونون سودو یوخدو. «سحر» باجیم آجیندان صوبحهجن چیغیریر. به سنده اینصاف یوخمو کیشی؟!
بو سوزلری دئیرکن کؤورهلیب، سسی تیترهییب، گؤزلریندن سویوق یاناقلارینا یاش سوزدو.
– کیم سنه من اینصافسیزام دئییب؟! من الیمدن گلن قار الهییرم، یازدا چایلاقلار، بولاقلار سولو اولسون. گوللر چمنلر آغاجلار اوندان ایچیب هر یئر یاشیللیق، هر یئر آباد اولسون. بو یالان سؤزلره اویما گوزل اوغلوم، سو چوووخ باشلاردان لیلدیر. یالاندان منیم بوینوما ییخیرلار. منیم اینسانلارا حئیوانلارا بیتگیلره خیدمتدن ساوای بیر نیتیم یوخدو.
سن اونلار کیمی اولما، قارانلیقا، قیشا قارقیش یئرینه چیراق یاندیر بالامسان. قوی هر یئر ایشیقلانسین. قوی میللت پرده دالیندا کی اونلارا خائین اللری گؤرسونلر.
– دوغرو دئییرسنسه من نئجه بو ایشی گؤره بیلهرم شاختا بابا؟
– سن بیلیکلی و ساوادلیسان صمد اوغلوم. گوزللیکدن، یاخشیلیقدان، مهربانلیقدان، یازدان، یاشیللیقدان، گونشدن یاز. سرت دووارلاردان جیغیر آچ گونشه. اینسانلارین بئینینی ایشیقلاندیر. اوندا گؤرهجکسن اونلار اؤزلری خایینلری نئجه تانییاجاقلار. اونلاری یوردلاریندان قوواجاقلار. گئت منیم سؤزلریمی یولداشلارینا دا یئتیر. بوگون سیزلر سوروملوسونوز. اونلاردان کیمسهلری سن ایله یول بیر اولاجاقلار. گئت بالامسان گؤروم نئینیرسن. صمد هراسان یوخودان آییلدی. آلاتورانلیق ایدی. هاوا هله کامیل ایشیقلانمامیشدی.
آتا-آنا باجیسی شیرین یاتمیشدیلار.
صمد او گوندن آمما اؤنجه کی صمد دئییلدی. بالاجا چیینینه سانکی داغ چاتمیشدیلار.
یوخوسونا چوخ فیکیرلشدی. آخیر اونو تکی معللیمینه دئدی بلکه بیر یول گؤسترسین. معللیم صمدین یوخوسونو ائشیدرکن درین اوزونه باخدی. بو جیلیز اوشاغین چیگنینه آداشی صمد عمینین سوروملولوغو قویولموشدو. معللیم صمد عمینی یاد ائدرکن گؤزلری یاشاردی. اوندان صمده دانیشدی. سونرا دئدی:
– صمد اوغلوم بوینونا آغیر یوک قویولوب، بو سوروملولوغا هر آدامین لیاقتی اولماز. آغریلاری چکمهیه تابین وارسا بیسما… من بو یولدا سنه یاردیم ائدهجم. بو یولو باشلاماغا آداشین صمد معللیمین کیتابلارینی اوخوماغین گرکلیدیر. صاباحدان من بیربیر اونون کیتابلارینی سنه گتیرهجم. سنین ده ائلینه باشقا صمد اولماغینا اینامیم وار عزیز بالام. سن ده بیر گون صمدعمی کیمی یازاجاقسان. پارلاق گونش کیمی ائلینی ایشیقلاندیراجاقسان. اونلار بیزی باسدیردیلار، بیلمهدیلر بیزلر توخوموق، یئنیدن جوجَرهریک.
اؤیرتمن دانیشدیقجا بالاجا صمدین اورهیی سئرچه اورهیی کیمی تاپبیلداییردی. گؤزلریندن قیغیلجیم یاغیردی. نه قدهر…نه قدهر صمدعمی ایله آداش اولدوغونا گؤوهنیردی.


text:
قورئاندا تاصدیق قاورامئ
قورئاندا تاصدیق قاورامئنئ “تاصدیق” وە “موصاددیق” کلیمەلری آچئسئندان ألە آلمایا چالئشاجاغئز.
آ- قورئاندا تاصدیق کلیمەسی
تاصدیق کلیمەسی قورئاندا ایکی آیرئ یردە تۇپلام ایکی دفعا گچر. ایلکی یونوس سورەسینین 37-نجی آیتیدیر. آیت شؤیلەدیر:
وَمَا كَانَ هَذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَى مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ الْكِتَابِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۳۷﴾ (سورة یونس)
بو قورئان، باشقاسئ طارافئندان اویدورولوپ آللاها مال أدیلمیش دگیلدیر. آما کندیندن اؤنجەکیلری تاصدیق أدن وە اۇ کیتابئ (کیتابلارئ) آچئقلایان، ایچیندە شۆبهەیە دۆشۆرەجک هیچبیر شەی اۇلمایان وە وارلئقلارئن صاحیبی طارافئندان ایندیریلمیش اۇلان کیتابتئر. (یونوس سورەسی؛ 37)
یوقارئداکی آیتتە قورئانئن، آللاهئن ایندیردیگی بیر واحی دگیل، ایفتیرا أدیلەرک اۇنون آدئنا اویدورولان بیر کیتاب اۇلدوغو ایددیعاسئ تاصدیق قاورامئنا وورغو یاپئلاراق رددەدیلمکتەدیر. یاعنی قورئانئن بشر سؤزۆ دگیل، بیر واحی اۆرۆنۆ اۇلدوغو گرچگی، اۇنون اؤنجەکی ایلاهی کیتابلارئ تاصدیق أدییۇر اۇلما واصفئیلا اۇرتایا قۇیماقتا، بؤیلەلیکلە بیر نویع أهلی کیتابا، ایکی واحی آراسئندا قارشئلاشتئرما یاپمالارئ تکلیف أدیلمکتەدیر.
چۆنکۆ موحاممد (ع)، اوزونجا بیر زاماندئر کندیلرینە اویارئجئ گؤندریلمەمیش، دۇلایئسئیلا أللریندە ایلاهی کیتاب بولونمایان بیر تۇپلولوغا منسوبتو. اۇ آیرئجا کندیسینە نۆبۆووت وریلمەدن اؤنجەکی یاشامئندا کیتابی بیر بیلگییە دە صاحیب دگیلدی. ایشتە بو حوصوصیەتلرییلە یاقئندان تانئدئقلارئ بیر کیشینین، کندی کیتابلارئنداکی اینسانلاردان ساقلادئقلارئ بلکی أن ماحرم قۇنولارئ داحی اۇنلارا حابر ورمەسی، دتایلاندئرماسئ، أهلی کیتاب ایچین، موحاممدین (ع) نۆبۆووتینین بیر بلگەسی اۇلماقتایدئ.
یوقارئداکی آیتتە گچن؛ “وتفصیل الکتاب” ایفادەسی قورئانئن اؤنجەکی ایلاهی کیتابلارئ تاصدیق أدرکن تافصیل دە یاپتئغئ، بونون دا أهلی کیتابئن، قورئانئن بیر واحی اۆرۆنۆ اۇلدوغونو آنلاملارئ حوصوصوندا اؤنملی اۇلدوغو وورغولانماقتادئر. بنزەر دوروما أنعام سورەسینین 114-نجۆ آیتیندە دە دگینیلیر. آیتتە کیتابئن “موفاصصال” اۇلاراق ایندیریلدیگی بیلدیریلدیکتن همن سۇنرا “وهو الذی أنزل إلیکم الکتاب مفصلا”، کندیلرینە کیتاب وریلنلرین، قورئانئن آللاە طارافئندان ایندیریلن بیر کیتاب اۇلدوغونو بیلدیکلرینین سؤیلنمەسی “وَالَّذِینَ آتَینَاهُمُ الکِتَاب یَعلَمُون أنَّەُ مُنزِل مِن رَبُکَ بِالحَقّ” دیققات چکیجیدیر.
یاعنی قورئانئن موفاصصال اۇلماسئ أهلی کیتاب آچئسئندان، موحاممدین (ع) نۆبۆووتینین بلگەلریندن بیری اۇلماقتادئر. بو دوروم، قورئاندا گچن “تافصیل” قاورامئنئن “تاصدیق” قاورامئیلا ایرتیباطلئ اۇلدوغونو گؤستریر. یوقارئداکی آیتتەگچن “وَتَفصِیل الکِتَاب” ایفادەسیندەکی “الکتاب” کلیمەسی اؤنجەکی ایلاهی کیتابلار آنلامئندا اۇلمالئدئر. چۆنکۆ مائیدە سورەسینین 15-نجی آیتیندە أهلی کیتابئن، کیتابتان باعضئ شەیلری گیزلەدیکلری، رسولوللاهئن دا بونلارئ اۇرتایا قۇیماق ایچین گؤندریلدیگی بیلدیریلمکتەدیر.
ایشتە قورئان “موفاصصال” واصفئیلا بونلارئ دا اۇرتایا چئقارماقتا وە بو دوروم قورئانئن “موصاددئق” واصفئنئن بیر باشقا یؤنۆنۆ تشکیل أتمکتەدیر. بؤیلەلیکلە أهلی کیتابتا، رسولوللاە حاققئندا؛ “کیتابئمئزلا ایلگیلی بو قادار دتایئ آنجاق کندیسینە بیلدیریلن بیر واحییلە بیلەبیلیر” قاناعاتی حاصئل اۇلویۇردو.
قورئاندا تاصدیق کلیمەسینین گچتیگی ایکینجی آیت یوسوف سورەسینین 111-نجی آیتیدیر.
آیت شؤیلەدیر:
لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ﴿۱۱۱﴾ (سورة یوسف)
قورئان اویدورولابیلەجک بیر سؤز دگیل؛ اؤنجەکی کیتابلارئ دۇغرولایان، هر شەیی آچئقلایان، اینانان بیر تۇپلوما یۇل گؤسترن وە راحمت اۇلان بیر کیتابتئر. (یوسوف سورەسی؛ 111)
تاصدیق کلیمەسینین گچتیگی ایکینجی آیت اۇلان یوقارئداکی آیتلە، کلیمەنین گچتیگی دیگر آیت اۇلان یونوس سورەسینین 37-نجی آیتی آراسئندا قۇنو بیرلیکتەلیگی اۇلدوغو گؤرۆلۆر. هر ایکی آیتتە دە قورئانئن آللاها ایفتیرا یاپئلاراق اۇنا نیسبت أدیلدیگینی ایددیعا أدنلردن باحثەدیلمکتە، هر ایکیسیندە دە قورئانئن تاصدیق واصفئ وورغولاناراق بو ایددیعا رددەدیلمکتە، آیرئجا هر ایکیسیندە دە تاصدیق واصفئنئن یانئ سئرا قورئانئن تافصیل واصفئنا دا دیققات چکیلمکتەدیر. آیتین سۇنوندا گچن “وَهُدَی وَرَحمَة لِقَومِ یُؤمِنُونَ” شکلیندەکی ایفادە، قورئانئن تاصدیق وە تافصیل یؤنۆندن، ایمان أدن تۇپلولوقلار ایچین راحمت وە هیدایت اۇلاجاغئ بیلدیریلمکتەدیر.
ب- قورئاندا موصاددئق کلیمەسی
موصاددئق کلیمەسی قورئاندا اۇنسکیز فارقلئ آیتتە ییرمیبیر کز گچر. بو قوللانئملارئن چۇغوندا کلیمە مۆفرد اۇلاراق وە اۆچۆ دئشئندا کیتاب یا دا رسولۆن صئفاتئ یا دا حالی اۇلاراق گچر.
ب.1- موصاددئق کیتاب وورغوسو
موصاددئق کلیمەسی قورئاندا اۇنایکی کز کیتابئن صئفاتئ یا دا حالی اۇلاراق گچر. بو یرلردە آللاهئن گؤندرمیش اۇلدوغو بیر کیتابئن، اؤنجەسیندەکی کیتابئ (کیتابلارئ) تاصدیق أتتیگی وورغولانئر. بو وورغو، أللریندە کیتاب اۇلانلارئن، گؤندریلن سۇن کیتابا دا اینانمالارئنئن گرگینە دائیر یاپئلئر.
تاصدیق، کۆللی اۇلمایابیلیر. ایلاهی کیتابلار، کندیلریندن اؤنجەکی کیتابلارئن بیر قئسمئنئ داحا حایئرلئسئیلا نسحەدەبیلیر. عیسا (ع)، تەوراتئ تاصدیق أدیجی اۇلاراق گلمەسینین یانئ سئرا حارام قئلئنان باعضئ شەیلری دە حلال قئلماق ایچین گلدیگینی سؤیلەمیشتیر.
ایلگیلی آیت شؤیلەدیر:
وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿۵۰﴾ (سورة آل عمران)
بن، اؤنۆمدەکی تەوراتئ تاصدیق أدن وە سیزە حارام أدیلمیش باعضئ شەیلری حلال أتمک ایچین گلن بیر ألچیییم. سیزە راببینیزین بیر بلگەسینی دە گتیردیم، آللاەتان قۇرقون وە بانا ایطاعات أدین. (آلی عیمران سورەسی؛ 50)
قورئانئن اؤنجەکی ایلاهی کیتابلارئ تاصدیقی، اۇ کیتابلاردا بولونان وە قورئانئن دا میثلییلە نسحەتتیگی آیتلر ایچین گچرلیدیر.
یۆجە آللاە شؤیلە بویورماقتادئر:
وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ …﴿۴۸﴾ (سورة المائدة)
کندیندە اۇلانلا اؤنجەکیلری اۇنایلایان وە قۇروما آلتئنا آلان بو کیتابئ، سانا حاق اۇلاراق ایندیردیک. اۇ حالدە آرالارئندا آللاهئن ایندیردیگی ایلە حۆکمەت. سانا گلن دۇغرولارئ بئراقئپ اۇنلارئن آرزولارئنا اویما! (مائیدە سورەسی؛ 48)
یوقارئداکی آیتتە گچن کیتاب کلیمەسینین ایکی دفعا تکرارلانمئش اۇلماسئ، بونو گؤستریر. یاعنی قورئان کندیسیندە اۇلان آیتلر اۇرانئندا اؤنجەکی کیتابلارئ تاصدیق أتمیش اۇلور. آیرئجا آیتتە گچن “مۆهەیمین” کلیمەسی دە بونو دستکلەمکتەدیر.
“مُهَیمِن = مۆهەیمین” کلیمەسی قورئاندا ایکی یردە؛ ایلکی حاشر سورەسینین 23-نجۆ آیتیندە، آللاهئن بیر ایسمی، دیگری دە یوقارئدا گؤرۆلدۆگۆ اۆزرە مائیدە سورەسینین 48-نجی آیتیندە کیتابئن بیر صئفاتئ اۇلاراق گچر.
مۆهەیمین اۇلان ایلاهی کیتاب، اؤنجەکی کیتابلاردا اۇلانلارئ تاصدیق أتتیگی گیبی باعضئ حۆکۆملری دە داحا حایئرلئسئ ایلە نسحەدر. بؤیلەلیکلە اؤنجەکی کیتاب وە شریعاتلرلە اۇلان ایرتیباطلارئ تام قورموش، گؤسترمیش اۇلور. مۆهەیمین اۇلان ایلاهی کیتاب، تاماملاندئغئندا اؤنجەکیلری نسحەتمیش، اۇنلارئن یرینی آلمئش اۇلور.
اینجیل وە قورئان قارشئلاشتئرئلدئغئندا، قورئانئن مۆهەیمین واصفئنئن نە آنلاما گلدیگی آنلاشئلئر. اینجیلین، اؤنجەسیندەکی تەورات ایلە ایلیشکیسیندە تاصدیق وە نسیح واردئر. اینجیل، تەوراتئ بۆیۆک اۇراندا تاصدیق أتمیش، ایسرائیل اۇغوللارئنا حارام قئلئنان باعضئ شەیلری حلال قئلمئشتئر. آنجاق اینجیل، تەوراتتان تاصدیق أتتیگی هر شەیی کندی ایچینە آلمامئش تەوراتا اویمایئ أمرەتمیشتیر. بو یؤنۆیلە اۇ مۆهەیمین اۇلماز. یاعنی تەوراتئن دۇغرولوغونو اۇرتایا قۇیماق ایچین بیر تست آراجئ اۇلماز. قوئان ایسە اؤنجەکیلری دە ایچیندە بارئندئردئغئ یاعنی مۆهەیمین اۇلدوغو ایچین اۇنلارئن دۇغرولوغونون تثبیتیندە تست آراجئ اۇلور. قورئانئن اؤنجەکی کیتابلار اۆزریندە مۆهەیمین اۇلماسئ، اۇ کیتابلارداکیلرین آللاهئن آیتلری اۇلوپ اۇلماماسئ قۇنوسوندا سۇن سؤز صاحیبی اۇلماسئ آنلامئندادئر. قورئانئ قابول أتمک، تۆم ایلاهی کیتابلارئ قابول أتمک آنلامئنا گلیر. تۆم نبی وە کیتابلارا ایمان أتمک دە آنجاق بؤیلە مۆمکۆن اۇلور.
سۇنوچ اۇلاراق قورئان، اؤنجەکی کیتابلارئ بۆیۆک اۇراندا تاصدیق أتمیشتیر. بو، میثلییلە نسیحتیر. اؤنجەکی کیتابلارداکی بیر قئسئم حۆکۆملری دە داحا حایئرلئسئ ایلە نسحەتمیشتیر. آیرئجا قورئان، اؤنجەکی کیتابلاردا گیزلنن وەیا اۆزریندە ایحتیلاف أدیلن قۇنولارئ دا تبیین أتمیشتیر.
ب.2- موصاددئق رسول وورغوسو
“موصاددئق رسول” ایفادەسی، قورئاندا بش یردە رسولۆن صئفاتئ یا دا حالی اۇلاراق گچر. کلیمە، کندیندن اؤنجە ایندیریلمیش وە کندی دؤنمیندە اینسانلارئن أللریندە اۇلان ایلاهی کیتابئ تاصدیق أدن، اۇنایلایان ألچی آنلامئندادئر. رصولۆن موصاددئق اۇلماسئ، کندیسینە وریلن کیتابئن، اؤنجەکی کیتابلارئ تاصدیق أتمەسی آنلامئندادئر.
آلی عیمران سورەسینین آیتی دیققاتە آلئندئغئندا موصاددئق رسولۆن نبی اۇلما شارطئ اۇلمایئپ بیر نبییە ایندیریلن کیتابئ تبلیغ أدن کیشییە دە رسول دەنەبیلەجگینی راحاتلئقلا سؤیلەیەبیلیریز. عاکسی تاقدیردە بیر نبییلە چاغداش اۇلمایان کیشیلردە “ائصر” سۇروملولوغو اۇلماماسئ گرکیر کی بو مۆمکۆن دگیلدیر. شیمدی “ائصر” قاورامئ اۆزریندە دورالئم.
ج- ائصر قاورامئ
قۇنویا آلی عیمران سورەسینین 81-نجی آیتییلە باشلاماق ایستییۇروز:
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ﴿۸۱﴾ (سورة آل عمران)
آللاە نبیلردن سؤز آلدئغئندا: “سیزە کیتاب وە حیکمت وریریم دە، ألینیزدە اۇلانئ تاصدیق أدن بیر رسول گلیرسە اۇنا کسینلیکلە ایناناجاق وە دستک ورەجکسینیز. بونو قابول أتتینیز می؟ بو آغئر یۆکۆمۆ یۆکلندینیز می؟” دەدی. اۇنلار دا: “قابول أتتیک” دەدیلر. آللاە: “سیز بونا شاهید اۇلون، سیزینلە برابر بن دە شاهیدیم.” دەدی. (آلی عیمران سورەسی؛ 81)
آللاهئن اینسانلاردان میثاق آلماسئ، نبیلر واسئطاسئیلا اۇنلارا گؤندریلن ایلاهی کیتابلا اۇلاجاغئ ایچین، نبیلردن آلئنان میثاق نبیلری دە ایچینە آلاجاق شکیلدە اینسانلاردان آلئنان میثاق آنلامئنا گلمکتەدیر. آیتتە؛ “سیزە کیتاب وە حیکمت وریریم دە…” ایفادەسی نبیلیکلە ایلگیلیدیر. اینسانلاردان میثاق آلماق آنجاق کندیسینە کیتاب ایندیریلن بیر نبی ایلە اۇلور. قورئان تۆم نبیلرە کیتاب وریلدیگینی بیلدیریر. رسول، اۇلانئ اۇلدوغو گیبی تبلیغ أدن کیشیدیر. رسوللۆک، نبینین اۇلمازسا اۇلماز واصفئدئر. بونونلا بیرلیکتە هر نبی رسولدۆر آنجاق هر رسول نبی دگیلدیر. آیتتە آللاهئن نبیلر وە اۇنلارا ایندیریلن کیتابلار واسئطاسئیلا اینانانلاردان میثاق آلدئغئ بیلدیریلمکتەدیر.
آیتتە اینانانلاردان، اۇنلارا گؤندریلن نبی وە دۇلایئسئیلا کیتاب واسئطاسئیلا آلئنان میثاقئن گرچکلشمە آنئنا وە میثاقئن ایچریگینە دیققات چکیلمکتەدیر. اینسانلارئن میثاقئ اویغولاما زامانئ، أللریندەکی کیتابئ تاصدیق أدن بیر رسولۆن گلمەسیدیر. میثاقئن ایچریگی دە اۇ رسولە اینانماق وە اۇنا دستک اۇلماقتئر.
رسول، بیر نبییە وریلن ایلاهی کیتاب یاحود بو کیتابئ تبلیغ أدن دە اۇلابیلەجگی ایچین، اینسانلارئن أللریندەکی کیتابئ تاصدیق أدن کیشینین نبی اۇلماسئ شارط دگیل. بوندان دۇلایئ آیتتە ‘موصاددئق’ اۇلاراق گلن ایچین ‘رسول’ ایفادەسی قوللانئلمئشتئر. آیتین دوامئندا میثاقئن تاماملانما وە قایدا گچمە بؤلۆمۆ واردئر.


text:
درگی
درگی یا دا مجله — کۆتلهوی اینفورماسیون وسیلهسی اولوب، چوخصفحهلی دؤوری نشر، یۆکسک پوْلیقرافیک سویهسی ایله فرقلنن، متبوعاتدا رکلام وسیلهلریندن بیری. درگیلر اساساً گۆندهلیک باش وئرن و تئز–تئز دییشَن حادیثهلرین ایشاغیلاندیریلماسی ایله مشغول اولمورلار. اونلار هفته، آی کیمی موعیَّن بیر دؤورۆ احاطه ائدن زامان عرضینده باش وئرمیش حادیثهلری دریندن تحلیل ائدیرلر. درگیلر اۇزۇن مۆدّتلی ایستیفاده اۆچۆن نظرده توتولور، بو سببدن ده اونلار داها قالین جیلده مالیک اولور و داها کئیفیَّتلی کاغیذدا چاپ ائدیلیر.[۱]


text:
شاعیر ایله دۆنیا / حسین رزمی (شعر) گؤرۆرسَن دۆنیانېن ایشینی شاعیر!؟ أن یاخېن یئریندن وورولور اینسان دۆز اۏ گؤزلهمهدیڲی یئریندن! بیردن گؤرۆر کی دؤرد پېچاق چکیلدی دردی اۆستۆنه، اۏ یارالارېن …Read More »
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر)
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر) دوستاق ایسه؛ میلهلرین اۏ تایې……بو تایې دۆنیا دۆشۆندۆکجه بیر اۏلترا لایت نۏت’لا بیری وار یالوارماغا بارماقلارېم أللرینده اولدوزلار دؤڲمهلَنیر بیر-بیر گۆنش؛ ایچی بۏش طبیل …Read More »
آخشام اۆستۆ گؤزلرین / موصطافا شیخپور (شعر)
آخشام اۆستۆ گؤزلرین / موصطافا شیخپور (شعر) (باجېم نسرینین واختسېز کؤچمهسینه) هر صۆبح دۏغولورام سندن سۏنرا یئنه گلمیشسن اؤنجهدن هر صۆبح گۆلۆرم هر صۆبح گۆلۆرسَن تلهسیرسَن گۆنَش ترسینه دۏلانېر کؤلگهلَریمیز …Read More »
شعردهکی أبزارلار / دومان بختیاری (درسلیک)
شعردهکی أبزارلار / دومان بختیاری (درسلیک) هر بیر شعر بئش إلئمئنتدن اۏلوشور و گئنَل اۏلاراق بو هم کلاسیک شعر هم ده آزاد شعرلره شامیل اۏلا بیلر. بو یازېدا بیر قېسا …Read More »
باهار / جلال اکبری (شعر)
باهار / جلال اکبری (شعر) “سایېن أرشد نظری جنابلارېنېن باهار شعرلرینه بیر تضمین” بیر شاختا ألینده بوزلورام باهار چیچهڲین آغرېسېن سېزلېرام باهار شافاقلې گۆنَشی ایزلیرم باهار چۏخدان دېر یۏلووو گؤزلۆرَم …Read More »
قۏرخو / امین ناصری (حیکایه)
قۏرخو / امین ناصری (حیکایه) سۏیوغون قاباغېنې آلسېن دئیه پنجرهیه توتولان نایلۏن شاققېلدایېردې! بالکۏندان آسلانان لامپېن یئلده ترپنمهسیندن اۏتاغې هردن بۏغوناق قارانلېق و هردنسه گۆجسۆز ایشېق بۆرۆیۆردۆ! پۆنج (سۏبا) بۏروسونا …Read More »
بایراملېق! / ارشد نظری (حیکایه)
بایراملېق! / ارشد نظری (حیکایه) کئچمیش ایللره تای، بایرام گؤرۆشۆنه دۏستلارېن بیرینین إوینه گئتدیک. بایرام قایدالارېنې یئرینه یئتیرَندن سۏنرا، دۏستومون قېزې گلیب قوجاغېمدا اۏتوردو. اۆزۆندن اؤپهرَک، یاواشجا ألیمی جیبیمه آپاردېم …Read More »
گلهجهڲه سارې…
دۏغا اؤزۆنه یئنی پالتار تیکیرسه، نهدن بیز اینسانلار بو دَڲیشیم، یئنیلَنمک و یئنی بیر یاشاما سلام وئرمه اۏلایېندا، اۏلایداش اۏلمایاق؟ بایرام گلدیڲینیده، اؤزۆ ایله یئنیلیک گتیریر و دۏغا اوزون بیر …Read More »
تکمچی / مونس برقی (یاغېش)
تکمچی / مونس برقی (یاغېش) تکه (Təkə) أرکک کئچی دیر. تکم (Təkəm) منه عایید اولان تکه دیر. تکمچی (Təkəmçı) تکه نین کۏکلاسېنې اۏینادان کیمسه دیر. تکم آغاجدان یۏنتالمېش آذربایجانېن أفسانهوی …Read More »
آتامېن گؤزلری / ویدا حشمتی (شعر)
آتامېن گؤزلری / ویدا حشمتی (شعر) یئنه بو شَهَرین کؤرپهجیڲی قارا بولودلارا بَلَنمیش “آجې”دان آخېر ملهیَن آغرېلارې شهناز خیاوانېندا بایرام عطرینی چؤهرایی جاملاردا ساتېر اۏ قېزجېغاز کۆلکلره ساورولموشدو باتېق چارقادې …Read More »