text:
Jun 17, 2017
چوخ ساغ اول ولی
درویش اوغلو
تیلفون چالدیغیندا حیات یولداشیم میطباخدان سسلندی:
- گل، اؤزون تیلفونو گؤتور، مطلق کی عمی اوغلوندور.
سحر باشیندان ولی نین تیلفونونو گؤزله ییردیم. سحر تئزدن زنگ ائله ییب،
"من اوتریشدن تازا گیردیم آلمانا، بوردا پمپ بنزین دن اوتوبان کارتی آلیرام، آخشام ساعات یئددی - سکگیزده کؤلنه یئتیشرم"
دئمیشدی.
تر- تلسیک تیلفونو گؤتوردوم.
- سلام ولی، یورولمایاسان.
- سلام، نئجه سن؟
- هایانداسان؟
- کؤلنو بیرآز کئچمیشم، دوسلدورفا ساری، بوردا بیر پارکینگده دورموشام.
- اورانین آدی نه دیر؟
- بیلمیرم.
- باخ، گؤر یاخیندا بیر آلمانلی تاپابیلرسن، تیلفونو وئر، من اونونلا دانیشیم.
- هالو، اورا هارادیر؟
- لورکوزن، اوتوبان اوچ ایله کؤلن طرفیندن گلنده لورکوزن - مرکزه یئتیشمه میش، پارک یئریدیر.
تانیمادیغیمیز آلمانلی تیلفونو تازادان ولی یه وئردی.
- هن، بیلدون هاردایام؟
- هن بیلدیم، دور اوردا، ایگیرمی بئش دقیقه یه قدر یئتیشرم.
میطباغ قاپیسی ایله چیخیش قاپیسینین آراسیندا تلسیکجه باشماقلاریمی گئییرکن، حیات یولداشیم باشینی میطباغین قاپیسیندان چیخاردیب، اونلو اللرینی، منیم اوستومه سورتممک اوچون، یانا آچاراق یاناغینی منه ساری توتدو. بیلمیرم بو تورکیه لی خانیملارین هامیسی بئله دیر، یوخسا یالنیز منه توش گلنی؟ سو باشینا چیخماق ایسته سم بئله، ائو قاپیسیندان چیخارکن ایللاه بیللاه بیر یول گرک اؤپم، یوخسا دیمدیغی ائگیلر. ایکی قولومو بوینونا سالیب، بیر ساغیندان بیر سولوندان اؤپدوم. ائوه قوناق گتیرمکده ایدیم. همی ده نئچه گونلوگونه بیر قوناق. شافاق ین دیمدیغینین ائگیلمه مه سی اوچون الیمدن گلنی ائله ملی ایدیم.
بیر نئچه یول استارت ووردوقدان سونرا ماشینیمی ایشلدیب، یولا دوشدوم. "ده ده وای، پاییزین اورتاسی دیر، هله هاوا چوخ سویوماییب، بو ماشین تیر- تیرا دوشدو، ساباح، قیش گلنده هئچ ایشله مه یه جک دئیه سن" دئیه ذهنیمدن کئچدی. ایچیمده تانیابیلمه دیگیم و تانیملایابیلمه دیگیم بیر دویغو وار ایدی. قیرخ نئچه ایلدن بری گؤرمه دیگیم اوشاقلیق یولداشیم ولی نی تازادان گؤره جک ایدیم. حیات یولداشیما "عمی اوغلومدور" دئمیشدیم.
دوغرودان دا ولی نی عمی اوغلولاریمدان داها دا چوخ ایستردیم. دوار بیر قونشویدوق. حیطلریمیزی بیری بیریندن آییران آلچاق سامان سوواق دوارین کوچه یه ساری اولان گوشه سینده همیشه آچیق اولان، رنگی روحو قاچمیش قهوه رنگلی کؤهنه بیر قاپی وار ایدی. قونشو یوخ، سانکی ایکی حیطلی بیر ائوده یاشاییردیق. بیر یای گونو ولی نین آناسی حیطده نیشاستا ازمک اوچون دونونو چیخاردیب، شالوارینی دیزدن یوخاریاجان چیرمالادیغیندا، بؤیوک مه مه لرینی آچیق بنوشه رنگلی کورستی نینن ایچینده ییرغالاناراق گؤردوگومده، بیردن بیره قاچیب اونون قوجاغینا گیرمک ایسته میشدیم. منیم یئریمه ولی قاچیب، اونون قوجاغینا گیردیگینده اونو چوخ قیسقانمیشدیم.
نئچه یول تلفوندا دانیشمیشدیق. درینلریندن چیخان، بیرآز خیشیلتیلی، آنجاق گوجلو بیر سس تونوندا دانیشاردی. سس تونونا گؤره ذهیمده بیر متیر سکسن بویوندا، ائنلی کورکلی، شستلی - قامتلی بیر آدام تصور ائدیردیم. مندن ایکی ایل یاریم داها گنج اولدوغونا گؤره، سون آیریلدیغیمزدا بویو مندن کیچیک ایدی. آنا طرفی سوموکلو قامتلی بیر آئیله اولدوغونا گؤره ایندی او دا بؤیویوب قامتلی بیر کیشی اولوبدور دئیه فیکیرلشیردیم. بیرده بؤیوک داف کامیونونون فرمانینین دالیندا تصور ائله دیگیمده داها دا هئیبتلی تجسم ائدیردیم. دبیرستانین ایکینجی کیلاسیندان سونراسینی اوخومادی. آتاسینین بوتون زورونا، کؤتگینه، هده- قورخوسونا قارشین، "ایللاه - بیللاه من کامیون شوفری اولاجاغام" دئدی و دئدیگینی ده یئرنه چاتدیردی. او زامانلار من ده کامیون شوفری اولماق ایسته ییردیم. آنجاق من اونیورسیته فیلان کیمی شئیلرین خیالینا آلداندیم، ولی کیمی ایکی آیاغیمی بیر باشماغا سوخمادیم. اونیورسته ده قیزلار ایله بیر کلاسدا اوتوراجاغام هوسی ایله دیپلم آلینجایا قدر دیشیمی قیسدیم، سونراسی دا اوتوز ایل قوربت اؤلکه لرده آوارا اولدوقدان سونرا، سونوندا یئنه کامیون شوفری اولدوم. کشگه او زامان من ده ولی کیمی سؤزومو یئریده بیلسه ایدیم. ولی سربازلیغیندان سونرا تهرانا کؤچدو، بیر نئچه ایل ایشلدیکدن سونرا اؤزو کامیون آلدی. ایندی ایسه نئچه کامیونو اولدوغونو بیلمیرم.
تلفوندا نشانه سینی آلدیغیم پارک یئرینه گیرینجه، ساغا- سولا باخاراق یوک اوتاغی اولمایان کامیونلاری آختارارکن، قیریمیزی بیر کامیونون شوفر اوتاغینین دالیسیندا یاشیل پلاستیک آفتافانی گؤرونجه "آها، اودور" دئیه آغزیمدان قاچدی. شوفر اوتاغینین دالیندا تنیکه حلقه یه کئچیردیلمیش پلاستیک آفتافا ایراندان گلن ماشینلارین بایراغی دیر. آفتافالی قیرمیزی کامیونون یانیندا بیر نفر قیسسا بویلو کیشی، باشینی آشاغی سالیب، ساغا سولا وار- گل ائدرک سیگار چکیردی. "یوخ، بو اولابیلمز" دئیه ذهنیمدن کئچدی. بونا قارشین کامیونون یانیندا دوردوم. سیگار چکن آدام ایگیلیب، جامدان دیققت ایله منیم اوزومه باخدیغیندا، ولی اولماسی گرگدیگینی آنلادیم. آشاغی ائندیم. سلاملاشیب، قوجاقلاشیب، اؤپوشدوک. گؤردوگوم ولی نین تصورومده اولان ولی ایله هئچ بیر بنزرلیگی یوخ ایدی. قیسسا بویو ایله، سورمه یی، چیرکه سو، گئن کوت - شالوارین ایچینده داها دا کوله گؤرونوردو. ائنلی کورکلی ده دگیل ایدی. بئلینی بیرآز ائیگری توتدوغوندان، چورویوب، اؤلموش بیر تریاکی قوجایا بنزه ییردی. اوزونون قیریشلاری، دن دوشموش اوچ- دؤرد گونلوک ساققالی ایله داها دا درین گؤرونوردو. ماوی گؤزلری ایکی درین چوخوردان یورغونجا باخیردیلار. ایکیمیزی یان - یانا گؤرن اونون منیم آتام، یوخسا عمیم اولدوغونو فیکیرلشه بیلردی. مطلق کی ایکی هفته یه یاخین یولون یورغونلوغونون دا اونون بو شکیلده گؤرونمه سینده بؤیوک پایی وار ایدی.
ماشینیما چوخ دققت و تعجب ایله باخدیغینین ندنینی آنلایابیلمه دیم. "ماشین آلیش وئریشی ایشینه باخیر، اولابیلسین کی گؤردوگو هر ماشینا دققت ایله باخماغا عادت ائله ییب" دئیه فیکیرلشدیم.
- کؤلن شهرینده کامیونو پارک ائتمگه یئر تاپماق اولار؟
- هن، نیگاران اولما.
- سن دوش قاباغا، منده سنین دالینجا گلیم. سکسنین اوستونده گئتمه ها، ساغ جیزیقدان دا چیخما.
کامیونو شهرین قیراغیندا بیریئرده پارک ائدیب، کیچیک ماشین ایله ائوه سوردوک. شافاقین خبری اولسون دئیه آشاغیدان زنگی باسدیم. ولی قاپینین آغزیندا شافاقی گؤرونجه باشینی آشاغی سالدی. شافاق، "سالام، ولی بیگ، خوش گلیبسیز" دئیه ال وئرمک اوچون الینی اوزالتدی. ولی باشینی بیرآز یوخاری قاوزادی، ایستکسیزجه ال وئردی. اوتانجاقلیقدان داها چوخ بیرده "محرم - نامحرم" کیمی بیر دویغوسو اولدوغونو حس ائدیردیم. اوتوروب ساغدان سولدان، کئچمشلردن، اوشاقلیق گونلریمیزدن دانیشماغا باشلادیق. بو آرادا شافاق میطباقدان اوتاغا گلیب، گئتدیگینده، ولی دن خانیمینین، اوشاقلارینین کئفینی سوروشدوغوندا، ولی ده قورخو، اوتانجاقلیق و گوناه دویغوسونون قارشیغی کیمی بیر دویغو یاراندیغینی و اونو داریخدیردیغینی آیدینجا حس ائدیردیم. یئمگیمیزی یئییب، میزی ییغیشدیردیقدان سونرا "ایش اوتاغی" دئدیگیم، بیر یازی میزی، بیرآز کیتابدان فیلاندان، بیرده کامپیوتر اولان یان اوتاغا چکیلدیگمیزده، ولی شافاقین آرتیق بو اوتاغا گلیب گئتمه یه جگینی بیلینجه اؤزونو بیرآز راحات حس ائتمه گه باشلادی.
- فتح الله، ائو اؤزووندور؟
- یوخ.
ولی نین اوزونون قیریشلاری درینلشدی، گؤزلری بیر آز داها چوخورا دوشموش کیمی اولدو، درین بیر تعجب و تاسف ایله سوروشدو:
- کرایه ده اوتورورسان؟
- هن.
سول الی ایله چنه سینی سیغالایاراق، داها دا درین بیر تعجب و تاسف ایله:
- بس اوتوزبئش ایلدیر آلماندا نه ائله ییرسن؟
او لحظه ایکی قیرانلیغیم دوشدو. بایاق، ایلک قارشیلاشدیغیمیزدا، ماشینیما دققت ایله باخماسینین دالیندا دا بو سئوال وار ایمیش، دئملی "وای! فتح الله، ماشینین، بس نئیه بئله کؤهنه دیر؟" بلکه ده منی سون مودل پورشه، یوخسا فراری ایله گؤزله ییرمیش؟
او گونه قدرکی تجربه لریمه دایاناراق ایراندان تازا گلن تانیش، یوخسا قوهوملارین بئله سئوالار سوروشاجاقلارینی، و راحات - راحات ال چکمه یجکلرینی بیلیردیم. زامانیندا، یئرینده، بیر نئچه سینه ده غضبلنیب، "فضوللاری ساییرام" دئیه آغیر بیرجواب وئرمیشدیم. آنجاق بونلارین دا چوخ تقصیرکار اولمادیقلارینا اینانیردیم. اروپادا بیر نفرین آیری بیر آدامین خصوصی مسئله لری باره سینده بیر شئی سوروشماسی ادبسیزلیک، و بئله سورولاریندا اسرار ائتمه سی حیاسیزلیق کیمی آلینسادا، منیم اؤزومون ده آیریلدیغیم، ولی نین ایسه هله ده ایچینده یاشادیغی کولتورده بئله سئواللار چوخ معمولی سئواللار دیر. هامی هامینین خصوصی ایشلریندن سوروشار، هامی هامییا خصوصی ایشلرینده مصلحت وئرر. بیر سوسیولوق بیزیم بو کولتوروموزون آدینا "قییم کؤلتورو" دئیردی. دئملی هرکس اؤزوندن باشقا هامینین ایشلرینه ققیم دیر.
اؤزومه حاکم اولماغا چالیشاراق:
- ولی، سن هله بوگون یئتیشیبسن آلمانا...... بیلیرسن؟ بیر نئچه ایل بوردا قالسان او زامان سنه آنلادابیلرم.
- آخی من آنلایابیلمیرم، بس سن ایشله میرسن؟ ماشینین دا کؤهنه بیر فولکس واگن دیر!
بوغازیمدا بیر توتقونلوق حس ائتمه گه باشلادیم. ایستَمدَن درین بیر آه چکیب، باشیمی آشاغی سالدیم. ولی اؤزگه دگیل ایدی. همی ده منه اومید باغلاییب، مندن یاردیم اوماراق گلمیشدی. اونا بو تئزلیکده آجی بیر جواب وئرمک ایسته میردیم. "ولی نین تقصیری یوخدور. تقصیر منیم دیر، ایچیندن چیخدیغیم کولتورده چوخ معمولی اولان شئلری آرتیق تحمل ائده بیلمیرم" دئیه فیکیرلشیب، گولومسَمَگه چالیشاراق:
- هَن، نه ائله یک، سنین اؤز کئفین نئجه دیر؟
آنجاق ولی اؤز سؤزونون دالیسینی توتماقدا قارارلی ایدی:
- بیلیرسن، بیزیم ملیحه نین دایی اوغلوسودا بیردایر، سندن ده اون - اون ایکی ایل سونرا گلیب، بیردا بیر ائوی وار، تهراندا دا ایکی دانا آپارتمان آلیب، کرایه یه وئریر. همیشه ده کئف ده گوذراندا. باخ ایندی بو ساعاتدا اسپانیادا تعطیلده دیر. من گلنده تلفنلاشدیم. دئدی اسپانیایا گئدیریک.
- نه ایشه باخیر؟
- بیلمیرم نه ایش گؤردوگونو، آنجاق کئفی ماشاالله چوخ چوخ سازدیر.
بو خصوصیت ده انسانلاردان چوخ گؤرموشدوم. نه تیپ انسانلار اولدوقلارینی دا یاخچی بیلیردیم.
- نه ائله یک، هرکس بیر آیری جوردور. بیلیرسن، هرکسین اؤزونه گؤره خصوصیتلری وار.
- والله من تعجب ائله ییرم. من سنی اللی - آیاقلی، زیرنگ بیر آدام بیلردیم.
بیر لحظه ملیحه نین دایی اوغلوسو گؤزومون قاباغیندا جانلاندی: بو آخشام بیر ساعاتلیغینا سون مودل بیر بنز کیرالاییب، اوتولو کوت - شالوار، کراوات ایله گئدیب بو گئده نی کامیونونون یانیندان گؤتوروب، کویپ اشتراسه ده (شهرین یوخسول محله لریندن بیری) تورک ساندیویچچیسینده چوخ بؤیوک منت ایله آیاق اوسته بیر دؤنر ساندیویچینه قوناق ائله دیکدن سونرا، اوچونجو درجه لی بیر مسافرخانایا یئتیریب، "ولی، گوروشدوگوموز اوچون چوخ سئویندیم. متاسفانه من ساباح سحر تئزدن دوسلدورفدا سندیکای کامیونداران آلماندا بیر کونفرانسا گئدجگم، باخیم گؤروم کونفرانسدان سونرا زامانیم اولسا سنه تیلفون ائدرم" دئییب، آیریلسایدیم، او زامان منه تحقیر گؤزو ایله باخمازدی. "من بئله بیلیردیم بو منه یاردیم ائدجک، کامیون تاپیب آلاجاغیق، ... خیر بالام دئیه سن مچید ائشک باغلامالی یئر دگیل..." دئیه فیکیرلشردی.
اوشاقلیق خاطره لریمیزدن، کئچمیشدن، قوهوملاردان، تانیشلاردان دانیشماغا چالیشدیم.
- محمدرسول دایینین اوغلو یوسوف نه ائله ییر؟
- لپه کارخاناسی قویوب.
- داها کیملری گؤررسن؟ حسین عمینین اوشاقلاری نه ائله ییرلر؟
بو سئوالار ولی نی داریخدیرماغا باشلادی. ایستکسیزجه:
- بیلیرسن من تهراندا یاشاییرام. ایلده بیریول، بایرامدا گئدیب، یالاندان هامیسینا بیر ساققا ووروب، قاییدارام. منیم واقتیم هاردادیر، بو عمی اوغولیا، اوبیری دائی قیزییا، بیلمیرم اوبیری بی بی اوغلویا. سکگیز- دوققوز نفر شوفر ایشلدیرم. بو ماشینین قیصدی، اوبیری ماشینین تعمیراتی، بیلمیرم اوبیری ماشینین بیمه سی، فیلان، یوک یوباندی، کرایه دن کسیرلر، شوفر خسته لندی، ماشین یاتیر... باشیمی قاشیماغا زامانیم یوخدور.
دوداقلارینی یاسسیلاییب، یوخاری ساری بوزوب، بیر آز فیکلشیر کیمی دوردوقدان سونرا:
- یاخچی، او کامپیوتوروو آچ، گیر گؤرک اینترنته، بیلیرسن بیر دانا یاخچی کلله ایکی دانا دا یوک اوتاغی آخداراجاغیق، یاخچال یوک اوتاغی.
من کامپیوتری آچیب، اینترنته گیرمک ایله مشغول ایکن، ولی قاخیب، سالوندا میخا آسدیغی کوتونون جبیبیندن کیچیک بیر تقویم گتیردی.
- باخ، منیم بوردا نئچه دانا آدرسیم وار، بونلارین چوخو هلندده دیر. دئیرلر بندر اولان یئرده چوخ ماشین اولور، بیری - ایکیسی ده هامبورگدادیر. بونلاردان ایسته دیگیمیزی تاپابیلمزسک، او زامان بوتون آلماندان آختاراجاغیق.
دفترینین ایچیندن بیر- ایکی ویزیت کارتی چیخارتدی.
- باخ، بو بیر نمایشگاه دیر. بونون اینترنت آدرسینی وئر اورایا گؤرک.
نمایشگاهلارین اینترنت صفحه لرینه باخماغا باشلادیق، هر بیرینده اونلارجا، بیر پاراسیندا یوزلرجه بئله کامیون، یوک اوتاغی، لودر، جرثثقیل و ...هربیریندن آلتی یئددی عکس، یانلاردان، دالیدان، قاباقدان، شوفر اوتاغینین ایچیندن... هر نه آختارسان وار. بیزیم ولی قارداش دا سئچمه لیگه دوشموش بئچه کیمی ائشه له ییب - ائشه له ییب آختاریردی . بگندیگی ماشینلارین، یوخسا یوک اوتاقلارینین اؤلچولرینی، یاخچال موتورلارینین مارکلارینی، قیمتینی، هانسی اینترنت صفحه سینده اولدوغونو و هانسی نمره لی ماشین اولدوغونو بیر صفحه کاغاذدا قید ائدیردی، سونرا بیر سری ده باشدان باشلایاراق، کاغاذدا قید اولونموشلارا تکرار باخیب و قیمتلرینی قارشیلاشدیراجاق ایدیق. زامانین نه جور کئچدیگیندن خبریمیز یوخ ایدی. ساعات گئجه یاریسینی کئچمشدی، بیره ایگیرم دقیقه قالیردی. شافاق ایکی یول قاپییا ووروب آچدی.
- باغیشلایین، ولی بیگه سالوندا یئر سالدیم. من ده چوخ یورغونام، گئدیرم یاتام، گئجه نیز خیر اولسون.
شافاق قاپینی اؤرتوب گئتدیکدن سونرا ولی نین بیزیم خصوصی یاشامیمیز باره سینده ماراقلانماق قاشینماسی یئنه توتدو:
- فتح الله، بس اوشاغینیز نئیه یوخدور؟
یئنه بوغازیمدا بیر سیخیشیقلیق حس ائتمه گه باشلادیم. اؤز ایستگیمده اولمادان چَنَم سیخیشیب، دوداقلاریم بوزوشوب، یانا ائگیلدی، "ایندی ده هفته ده نئچه یول......سوروشاجاق" دئیه ذهنیمدن کئچدی. سول الیم ایله بوینومون دالیسینی توتوب، اوغوشدوردوم. باشیمی آشاغی سالیب، هئچ بیر جواب وئرمه دیم، "واللاهی گئجه نین بو ساعاتیندا قاپینی آچیب، باشماقلارینی قاپینین قاباغیندا جوتلرم." فضول خانانین یولو اویانداندیر بویور تشریف آپار" دئیه قاپیدان چیخاردارام" دئیه فیکیرلشیردیم. ولی نین منی آنلامادیغی آپ آیدین بللی ایدی.
- باخ، مندن ائشیت، هله ده گئج اولماییب، اوشاغینیز اولسون، اوشاغی اولمایان ائو تئز داغیلار.
دیشیمی قیسیب، گؤزومو کامپیوتورین صفحه سینه تیکدیم. "باشقا فتوانیز دا وارسا بویورن" دئیه ذهنیمدن کئچدی. ولی ایسه سؤزونون دالیسینی توتدو:
- اؤزوز ایسته میرسیز؟ یوخسا...
سؤزونون قالانینی ائشیتمَمَک اوچون توالته گئتمک بهانه سی ایله اوتاقدان چیخدیم. توالت داشینین اوستونده اوتوروب اؤز اؤزومو دنلاماغا باشلادیم. "گئده آخماق، تقصیر اؤزونده دیردا. ملیحه نین دایی اوغلوسو کیمی، " آقا ولی، نوکریم، متاسفانه من از چهاردهم نوامبر تا پنجم دسامبر تعطیلات هستم، میریم اسپانیا، وگرنه در خدمت بودم، نوکرت هم هستم" دئسه ایدین، ولی بیگ ده ایندی اسپرم آزمایشلروون نتیجه سینی ایسته مزدی."، "واللاهی حوصلم قاچدی. بو آدام اوچون ماشین فیلان آختارابیلمرم آرتیق. چیخیرام گئدم یاتام" دئیه فیکیرلشرک تکرار ایش اوتاغینا گیردیم. مگرسه ولی بیگ ده بو آرادا اؤز ذهنیندن کئچنلری بیر داها سالیب چیخیب و ذهنینه تازا بیر سئوال گلیب. من کامپیوترین باشینا اوتوران کیمی، ولی بیگ سوروشدو:
- نئچه ایلدیر ائولنیبسن؟
حیرص بوغازیمی کسیردی. وار گوجوم ایله گئده نین باشینا چیغیرماق ایسته ییردیم، "گئده سنه نه؟" آنجاق حیرصیم آیری بیر سؤز ایله دیلیمه گلدی:
- ائولنمه میشم.
- ائله ائولنمه میش، بیر ائوده یاشاییرسوز؟
- هن!
ولی باشینی بیر آز آشاغی سالدی. اوزونون دریسینده بیر آیدینلیق اورتایا چیخدی، گؤزلری پاریلداماغا باشلادی، یوموشاق بیر گولومسه مه آغزینین اطرافیندا یاییلیدی. تیکان کیمی باتان فضوللوغو آیری بیر رنگ آلدی. اوست دوداغینی دیلی ایله بیر- ایکی یول ساغدان سولا، سولدان ساغا یالادیقدان سونرا، گولومسه یرک اوزومه باخدی:
- ایندی تهراندا دا بوجور بیر ائوده قالانلار چوخدور.
اوزومو کامپیوتره ساری چئویریب:
- یادداشت ائله دیگین ماشینلارا سحر تئزدن باخاریق، گل ایندی سنه بوردان قیسسا بیر ناغیل اوخویوم، بیلیرسن من بعضن قیسسا ناغیل یازیرام، بیریسی ده ائله بو ائولنمک فیلان مسئله سی باره سینده دیر، اینترنتده یاییلیب....
ولی سؤزومو کسدی. درینیندن چیخان و درین تعجب و تاسف بیلدیرن سس تونوندا:
- نه؟؟؟؟؟ ناغیل یازیرسان؟؟؟؟؟
ساغ الینی یاری آچیق، اووجو یوخاری ساری توتوب، ساغدان سولا، سولدان ساغا ترپدرک:
- به به، به به، هله منده سوروشورام کی ائوین نئیه یوخدو؟ ماشینین نئیه کؤهنه دی؟ خوب! ذهنوو وئریبسن ناغیلا دا...!
باشیمدان بیر وئردیره سویوق سو تؤکولموش کیمی بیردن بیره بوزوشدوم. اللریمی قیچلاریمین آراسینا سوخوب، قیچلاریمی بیری بیرینه سیخیشدیردیم. دئدیگیمه پئشمان اولدوم. باشیمی آشاغی سالیب، اختیاریمدا اولمادان بوتون بدنیم ایله دالییا قاباغا تئرپنمه گه باشلادیم. ثانیه نین نئچه دن بیرینده، نه لر خیال ائتدیگیم گؤزومون قاباغیندان سرعت ایله کئچن بیر فیلیم کیمی کئچدی: "ولی سئوینرک دیققت ایله ناغیلیمی دینله یه جک ایمیش، بیر یئرده تعجلنجک، بیر یئرده کدرلنیب، گوزو دولاجاق، بیر یئرده ناغیلین قهرمانینین فداکارلیغینا حیران اولاجاق، بیر یئرده هئچ اوممادیغی بیر اولایا توش گلدیگیندن دوداغینی دیشله یجک ایمیش. سونوندا ایسه حیرانلیق ایچینده، تشویق و تمجید دولوسو، "آفرین، آفرین، بابا سن ائله بؤیوک بیر نویسنده اولوبسان" دئیه جک ایمیش."
ولی، باشینا چیمخیریلمیش بیر اوشاق کیمی سینیخدیغیمی حس ائتدی. ساغ الی ایله باشینین دالیسینی، بوینونون کؤکونو قاشیاراق، ایستکسیزجه:
- هله هانسی دیلده یازیرسان؟ آلمانی یا فارسی؟
دووار ایله دانیشیرام کیمی بیر دویغویوا توتولدوم. مشهدی عبادین ناغیلی یادیما دوشدو، "نه ناحاق یئره ناغیلدان فیلاندان سؤز سالدیم، هئچ یئری دگیل". یاری ایستکلی:
- یوخ، نه آلمانی دیر، نه فارسی.
- هن بس؟ تورکودو؟
- هن.
ولی بیرنئچه ثانیه هئچ بیر شئی دئمَدن گؤزومون ایچینه باخدی. آنجاق دئمَدیکلرینین هامیسینی باخیشیندان آیدینجا اوخودوم: " سن ده پان تورکیست اولبسان؟ حیف اولسون آتانین سنه یئدیرتدیگی چؤرک. گئده اوتوزبئش ایل خارجده فیکرینی جیددان ناغیلی یازماغا وئریب. کیم یاتیب - کیم اویاق؟ هاممی اویاق، بیزیم آقا فح الله بئله یاتیب کی، عؤمرونون سونوناجان اویانمایاجاق. من ده بئله بیلیردیم ایندی هانسی دانشگاهدا تدریس ائله ییر، ائوی - ائشیگی، ماشینی، ویلاسی... ائله قالایدین توفارقاندا، خانیم آباوین دئدیگی تورکو ناغیللاری یازایدین دا..."
- خوب، آچ اوخو گؤرک.
من اینترنت ده ایسته دیگیم ناغیلی آختارارکن، ولی سوروشدو:
- نئچه صفحه دیر؟
- بیلمیرم، یئددی سکگیز صفحه اولار.
- اوزوندن اوخوما، ائله بیراز خلاصه تعریف ائله دا.
- قورخما سنی داریخدیرمارام، هاردا یورولسون، قالانینی اوخومارام.
ناغیلی تاپیب، اوخوماغا باشلادیم.
بیر- ایکی دقیقه سونرا ولی صندلین دایاناغینا سؤوکنیب، قوللارینی دؤشونده قیفیللادی. بیر ایکی دقیقه ده کئچمه میشدی کی، بوغازیندان قیسسا، کسیک کسیک، خورولتو سسلری چیخماغا باشلادی.
بیر اوشاق کیمی یالواریرجاسینا:
- ولی، یوخلادین؟
کسیک کسیک خورولتولارینین آراسیندان:
- یوخ، قولاق آسیرام، سن اوخو.
نئچه یول ولی نی اویادا اویادا، ناغیلین یاریسنا قدرینی تر- تلسیک اوخودوم. دوغروسو اؤزوم ده یورولدوم. ناغیلیمدان دا، اؤزومدن ده آجیغیم گلمه یه باشلادی. ولی نی اویادیب، زور ایله سالونا گتیریب، یاتاغیندا یاتیرتدیم.
***
ساغ اولسون، شافاق سحر بیزدن قاباق اویانیب، چایی قویوب، میطباغدا قاینالتی میزینی دؤشه میشدی. رسمی قوناقلیق پالتاری گئیمه گه فرصت ائله مه میشدی، هر زامان ائوده گیئدیگی راحات ائو پالتارییلایدی. ولی دن اؤنجه اویانیب، اوزومه گؤزومه بیر سو سپیب، ولی نی اویاندیردیم. ولی باشینی یورقاندان چیخاردیب، یورغونجا، گؤزلرینی اوغوشدوراراق:
- نه تئز سحر اولدو؟
یاتدیغی یئردن قالخیب، یئرینین ایچینده اوتوردو:
- دئییرم من بیر دوش توتوم، هن؟
- هن قالخ بیر دوش توت.
ولی تر- تمیز، قیرخیلمیش ساققالی، دارانمیش ساچلاری ایله اودکولونول، کرملی شکیلده دوشدان چیخدی. قاینالتی میزینین باشینا اوتوردوق. آنجاق بیر اؤنجه کی آخشامکی اوتانجاق، چکینگن، نامحرم دئیه شافاق ایله ال وئرمک ایسته مه ین ولی دگیل ایدی. گؤزلرینده بیر پارلاقلیق گؤرونوردو. دوداغیندان گؤلومسمک اسگیک اولموردو. شافاقا ساری باخدیغیندا، گؤزلری آشاغیدان یوخاری، یوخاریدان آشاغی ساری سوزوردو. ایلک گؤروشدوگومزده ماشینیما باخدیغی کیمی بیر دققت ایله باخیردی شافاقا. دانیشیغیندا ایسه بیر طنازلیق وار ایدی: "من ملیحه ایله هله ائولنمه میش ایکن......" کیمی سؤزلر ایله باشلاییب، جینسی ارتباطلار موضوسونون اوستونه گئتمگه چالیشیردی. یئرسیز- یئره قاینالتی میزینین باشیندا اوتورماغی اوزالدیردی. باخیشلاریندان، حرکتیندن، "من ملیحه ایله هله ائولنمه میش ایکن...." کیمی سؤزه باشلاماسیندان، ذهنیندن کئچنلری آیدینجاق اوخویوردوم: " بونلار کی ائولی دگیللر، قوی گؤرک، بلکه بیزده بیر داددیخ...."
***
آخشام ساعات بئش یاریمدا ولی، الینده ایکی موقت نمره ایله، نمایشگاهین دفتریندن چیخدی. کئفی بیستی نی ووروردو.
- گئده خبرین وار؟ دوشاب آلمیشیق، بال چیخیب، داف 2014، بوتون اوتوماتیک، سقف بلند، شیوی داخ، آ.ب.اس.، بخاری درجا، دو طبقه تخت خواب، اؤزو ده بو قیمته! اصلاً یوخودا دا گؤره بیلمزدیم بئله بیر شئیی. گل بو نمره لری باغلایاق ماشینا، ائله بو ماشین ایله گئدک بیر گزک، ماشینین شیرنیسینه، گئدک بیر....
پلاستیک باغلاج ایله موقت نمره نین بیرینی ماشینین قاباغینا باغلارکن:
- بوردان شهره نه قدر یولدور؟
- بیلمیرم.
- هامبورگون او شئی قولو بیگ خاناسی هاردادیر؟
- والله، من بیرینجی یولدور هامبورگا گلیرم.
ایکینجی نمره نی ده ماشینین دالیسنا باغلادیقدان سونرا قاچیب اؤز ماشینینا میندی. بیر نئچه دقیقه سونرا الینده کیچیک تقویم ایله گئری گلیب، تقویمین بارماغی ایله آچیق ساخلادیغی صفحه سینی گؤسدررک:
- باخ گؤر بو آدرسی اوخویابیلیرسن؟
آدرسی ناویگاتسیونا وئریب، ناویگاتسیونون گؤستردیگی یولا سوردوک. اوتوز بئش - قیرخ دقیقه سونرا، گونون باتماغینا آز قالمیش، ناویگاتیسیون "مقصدینزه چاتدینیز" دئدیگنده، شهردن بیرآز قیراقدا انلی بیر خیاواندایدیق. خیاوانین ایکی یانینداکی چینار آغاجلارینین پاییز رنگی توتموش یارپاقلاری باتماغا ساری گئدن گونشین ایشیغینین آلتیندا داها دا رنگلی گؤرونوردو. ساغا- سولا باخا باخا خیاوانین آدینی گؤسترن بیر تابلو تاپدیق، زودر اشتراسه، تقویمده یازیلان دا، ائله بئله یازیلمیشدی. آنجاق بو خیاوان هئچ ده ولی نین آختاردیغی یئره بنزمیردی. خیاوانین هر ایکی یانیندا، بیر- ایکی قاتلی بینالار، ماشین تعمیرگاهلاری، یدک وساییل ساتان بؤیوک توکانلار، خارابا بیراخیلمیش حیط کیمی بوش یئرلر، اورتاسیندا تپه - تپه دمیر خیرداسی ییغیلمیش اولان حیطلر، کاشی، داش - قوم، موزائیک فیلان ساتان بؤیوک توکانلار وار ایدی. ولی بیر منه باخدی بیر اطرافا:
- آدرسی دوز وئردین می ناویگاتسیونا؟
- هن بابام، گؤرمیرسن مگر، خیاوانین تابلوسوندا دا عینی سینی یازیب.
بئش - آلتی دقیقه یاواش یاواش گئتدیکدن سونرا بیر پمپ بنزینه یاخین، خیاوانین قیراغیندا ایکی گنج خانیم دورموشدولار. اوجا، دیک دابان باشماقلاری، قیسسا اتکلری، مه مه لرینین یاریسینی آچیقدا بیراخان یئددی یاخا پولیورلری و بو تیپ خانیملارا مخصوص بزکلری ایله "هارای، هارای، بیز بوردا مشتری گؤزله ییریک" دئیه چیغیرماغا آرتیق گرگ یوخ ایدی. ولی او خانیملاری گؤرونجه سئوینجک داشلاندی:
- گئده دوز گلمیشیک، ائله بیرادی.
بیر نئچه یوز متیر گئتدیکدن سونرا، بئله خانیملارین ساییسی چوخالماغا باشلادی. خیاوانین قیراغیندا پارک ائده بیله جگیمیز بیر یئر تاپیب، ماشینی پارک ائدیب، ائندیک. ولی جیبیندن سیگار پاکاتینی چیخاردیب، منه توتدو:
- هله بیر سیگار یاندیراق، هؤووشنه میزی یاتیرتسین.
هر اللی متیر، یوز متیر آرالیغیندا بیر، یوخسا ایکی خانیم دورموشدولار، یانلاریندان کئچنده بیر سؤز آتیردیلار، بیر سیگار ایسته ییردیلر، یوخسا گؤز قیرپیردیلار. ولی نین بیرآز هؤووشنه لی اولدوغو گؤرونوردو. سانکی بو آدام، بیر اؤنجه کی آخشامکی اوتانجاق، چکینگن، نامحرم دئیه شافاق ایله ال وئرمکدن اوشونن آدام دگیل ایدی. آروادلارا گؤزلری ایله یئیه جک کیمی باخیردی. آنجاق دانیشدیرماغا هله جرئت ائتمیردی. بو دا بلکه آلمانجا دانیشماسی گرکدیگینی بیلدیگیندن ایدی. اون - اون بئش دقیقه یئریدیکدن سونرا خانیملارین ساییسی آزالماغا باشلادی. بیر آز سونرا دا آرتیق هئچ گؤرونمز اولدولار. ولی نین هؤووشنه سی کئچمیشدی، بوندان علاوه بیرده، مایوسلوق و اومیدسیزلیک کیمی بیر دویغوسو وار ایدی. دوراقسادی، دؤنوب گلدیگیمیز یولا باخدی:
- یئری خیاوانین اوبیری تاییندان قاییداق. دییه سن بوردا ائله سن دئیه لی بیر شئی یوخدور.
خیاوانین اوبیری تاییندان گلدیگیمیز یولو قاییتماغا باشلادیق. ولی ایکینجی سیگارینی یاندیردی:
- اه، بوردا هئچ زاد یوخدور. شوفرلر بئله شئیلر تعریف ائله ییرلر، آدام بئله بیلیر بوردا آرواد یاغیش کیمی گؤیدن یاغیر. ایندی یه جن گؤردوکلریمیزین هئچ بیری بیر قیرانا دگمز. تهران مین مرتبه بوردان یاخچی دیر. تهراندا بیلیرسن نئجه دیر؟ بئله جوان، سوتول سوتول قیزلار یالواریرلار، اوجوز قیمته.
سیگارینا بیر ایکی درین نفس ووردوقدان سونرا، حیفسیلنرک:
- بیلیرسن؟ حیف کی اوردا بوقدر امنیت یوخدور. هئچ کس بیرشئی دئمیر ها، پاسدارین فیلانین هئچ ایشی یوخدور بئله شیئلر ایله، آمما، آدامین اورگینین تکینده ائله بیر نگرانچیلیق قالیر. بیرده بورانین حوسنو بیلرسن نه دیر؟ آروادلار آچیقدیرلار، آدام گؤرور، همی ده آچیق اولدوقلاری آدامی هوسلندیریر. تهراندا ، جوان سوتول قیز، آمما نه دؤشنو گؤره بیلیرسن، نه ده قیچینی.
بو آرادا خیاوانین قیراغیندا دوروب، اوجا سس ایله گؤلرک دانیشان ایکی خانیما یاخینلاشیردیق، بیریسی ساری ساچلی، قیسسا بؤیلو، بیرآز کؤک، اوبیریسی قارا ساچلی، بیرآز داها اوجا بؤیلو ایدی. یانلارینا یئتیشینجه ولی دوراقسادی. هر ایکی قیزی یوخاریدان آشاغییا، آشاغیدان یوخاریا گؤزدن کئچیردیکدن سونرا منه ساری دؤنوب:
- بو قارا ساچلینی بیر دیندیر گؤرک، نئچه ایسته ییر.
قارا ساچلی قیز منیم دیندیرمگیمه گرک بیراخمادی. بولغار لهجه سینده تورکوجه جواب وئردی:
- اوتوز یئورو.
ولی بیردن بیره کیریخ قالمیش کیمی گیجلدی، ائشیتدیگینی خیردالایانمامیش کیمی اوزونو منه چئویررک:
- تورکو ده بیلیر؟
- هن، بولغارستانلی دیر.
قیزا ساری دؤنوب دانیشماغا باشلادی. گؤزلری ایله قیزین مه مه لرینی یئیه جک کیمی باخیردی. بیر اؤنجه کی آخشام گؤردوگوم ولی یه هئچ بنزه میردی. ساری ساچلی قیز دا صحبته قاریشدی، اوچ نفره دئییب دانیشیب، گولمه گه باشلادیلار. ولی سیگار پاکتینی چیخاردیب، قیزلارا سیگار توتدوغوندا، الیندن توتوب، اؤنجه اؤزوم بیر سیگار چکدیم. اوچ - دؤرد آددیم قیراغا چکیلیب، سیگاریمی یاندیریب، آددیملاماغا باشلادیم. ولی منه ساری سسلندی:
- گئده، هارا گئتدین؟ گل دانیش، اوتانیرسان؟
- سن اؤز ایشیوی گؤر.
ولی بئش آلتی دقیقه قیزلار ایله شیرین شیرین صحبتلشدیکدن سونرا، قارا ساچلی قیزا اشاره ائدرک، "دور، بیرآز سونرا گلرم سنینله گئدریک" دئییب اونلاردان آیریلدی. بیرلیکده یئریمه گه باشلادیق:
- جاناماز سووا چکیرسن؟
- یوخ، بیلیرسن، منیم ائله شئلریم یوخدور.
- بس نییه قاچیب، اوزاقدا دورورسان؟ اوتانیرسان؟
- یوخ، اوتانمیرام.
- قارا ساچلی قیزی بگندیم، گؤزلدیر، گل گئدک ماشینی گتیرک بورا، باخ بوردا پارک یئری ده بولدور. سن ده ایسترسن اؤزووه بیر آیریسینی بگن.
بیر نئچه آددیم سونرا ولی صبیرسیزلندی:
- سن بوردا قدم وور، من قاچیب ماشینی گتیریم.
بیر نئچه دقیقه سونرا ولی ماشین ایله قاییتدی. خیاوانین قیراغیندا پارک ائله دی، ماشینین قالین، غلیظ قهوه رنگلی پرده لرینی قاپیلارین یاریسینا قدر چکدی. ائنیب، گئدیب، بولغارلی قیز ایله بیر نئچه کلمه دانیشدیقدان سونرا، بیرلیکده ماشینا قاییتدیلار. مینیب، پرده لری دؤرد دؤره چکدیلر.
اوزاقدان گؤرونن پمپ بنزینه قدر یئرییب، بیر پاکت سیگار، بیر شوشه آرپاسویو آلیب، سیگاریمدان چکه - چکه، آرپاسویومدان قورتوملایاراق، یاواش یاواش ماشینا ساری یئریمه گه باشلادیم. ایگیرمی، ایگیرمی بئش دقیقه سونرا ماشینین قاپیلاری آچیلدی، شوفر طرفیندن ولی، اوبیری طرفیندن ده قیز ائندیلر. ولی دؤرد دؤره یه گؤز گزدیررک، منی آختارماغا باشلادی، منی گؤرونجه ال ترپتمه سی ایله چاغیردی. یاخینلاشدیم. الیمده کی سیگاری گؤرونجه:
- دئیه سن سن سیگار آلدین هن؟
- هن.
- آبجوو هاردان آلدین؟
- پمپ بنزیندن.
- منیم سیگاریم قورتولدو. منه بیر دانا سیگار وئر، من ده گئدیب پمپ بنزیندن بیر آبجو آلیم ایچیم، بو دا مشاینین آچاری، گئت هانسی قیزی بگنیرسن گتیر.
- من ایسته میرم، یئری بیرلیکده گئدک.
- گئده مندن اوتانیرسان؟
- یوخ، والله سندن اوتانمیرام.
یئنه او، بیر اؤنجه کی آخشام توتولدوغوم سیخینتی بوغازیما ییغیشدی. بیلیردیم، بیراخمایاجاق، مته نی قویدو، دیبینه جن سؤکوب چیخارتمازسا، ال چکمه یجک.
- یوخسا شافاقدان قورخورسان؟
مندن جواب چیخمایینجا، ولی بیر اؤنجه کی آخشامدان بری ذهنینده دولاندیردیغی سورونو سوروشماغا فرصت تاپدی:
- دوغرودان دئ گؤروم، شافاق ایله آرانیز نئجه دیر؟
حیرصیمی گیزلتمگه چالیشاراق:
- گئده داها سن ده....
سؤزومو یاریدا کسیب، قاه قاها ایله، اشاره بارماغینی منه ساری تیتردرک:
- قوخورسان، واللهی قورخورسان....باخ، من سنی قوناق ائله ییرم، ماشینین شیرنیسی دیر، گل بو قیزلارین هانسینی سئچیرسن سئچ، نه قدر ایسته سه وئره جگم....
شوخلوق، تمسخر و تحقیرین قاریشیغی بیر دویغو بیلدیرن بیر قاه قاها ایله، یان قیلیجی باخیشینی گؤزومون ایچینه تیکدی:
- یوخسا خوروزون بانلامیر؟ اونا گؤره ده اوشاغین اولماییب؟ هن؟
یوخ ، ال چکن دگیل، آرتیق هئچ چارم قالمادی. اؤز خصوصی یاشامیمدان، کیمسه یه دئمک ایسته مدیگیم بیر مسئله نی دئملی ایدیم. جیددی بیر سس تونوندا:
- منیم آنامی خاطرلاییرسان می؟
- هن، یاخچی خاطرلاییرام رحمتلیگی.
- بیلیرسن، منیم آنام چوخ واسی واسی ایدی.
بیر آز سایغی گؤسترمک اوچون:
- واسی واسی یوخ، چوخ تمیز بیر آرواد ایدی.
- هن، آنامین واسی واسیلیغی منیم اوستومده قالیب، بئله یئرلره گئتمک ایسته دیگیمده، آسما چانتامی یانیما گؤتوروب، حوله می، صابینیمی، پرِزِرواتیویمی قویارام ایچینه. آروادلارین چوخوندا پرِزِرواتیو اولار. آنجاق من احتیاط اوچون اؤزوم ده یانیمدا گؤتوررم.
ولی سؤزومو یاریدا کسدی:
- اَه، پرزرواتیو ایله داد وئرمیر، ائله بیل ساندیوچی کاغاذیلا یئییرسن.
- بورداکی آرواد ایله پرِزِرواتیوسییز یاتسان، اوندان سونرا اؤز آروادین ایله عؤمروون سونونجان گرک پرِزِرواتیو ایله یاتاسان.
- اَه بابا، هئچ بیر شئی اولماز.
- یاخشی، باخ، منیم خیاوانداکی لار ایله هئچ ایشیم اولماز، بهشتدن تازا چیخمیش حوری اولسا بئله یاخین گلمرم. آنجاق ائوده کیلرین یانینا گئدرم. یانینا گئتمک ایسته دیگیم قیزدان اؤنجه اوتاغیندا دوشو اولوب اولمادیغینی سوروشارام. اوتاغیندا دوشو یوخسا، دونیا گؤزلی اولسا بئله، یاخین گلمرم. اوتاغیندا دوشو وارسا، سوروشارام، "باخ، من سنی آپاریب، اؤز الیم ایله یوغوندوراجاغام، نئچه ایسته ییرسن؟" من ایله بیرلیکده دوشا گیرمک ایسته مزسه، خیر، من خداحافظ.
ولی اؤزونو مندن داها یاشلی، بؤیوک و بیلگین کیمی آپارماغا چالیشاراق:
- آغلیوا دوعا یازیم اوشاق، پول قازانماق یئرینه فیکروو ناغیل قوشماغا یور، الینده اولان قالیب - قولان پولوو دا دوش توتماق اوچون ساوور...
هاوا قارالدیقجا سویویوردو. خیاواندا قدم وورماغین دادی قالمامیشدی. پمپ بنزیندن باشا بیر شوشه ده آرپاسویو آلیب، ماشینا قاییتدیق. ماشینین ایچینده تر قوخوسو ایله، اوجوز آرواد پارفوموو، بیرده ولی نین جورابلارینین قوخوسو بیری بیرینه قاریشمیشدی، اورک بولاندیریجی بیر هاوا وار ایدی. پرده لری قیراغا چکیب، پنجره لری، شیوی داخی (سقفده کی پنجره) آچدیق. ماشین نمایشگاهینین قاباغینا یئتیشینجه، ولی نین بیرینجی ماشینینین دالیسیندا پارک ائله ییب، راحات بیر نفس آلدیق. ولی آرپا سویو شوشه سینین قاپاغینی آچیب، الینده توتاراق، آشاغی یاتاغین اوستونه هللندی:
- بس دیر، پنجره لری باغلا. ایندی گتیریب، ناغیل اوخوسان قولاق آسارام، باخ. دونن گئجه، من یورغون، یوخوسوز، بیرطرفدن ده نیگاران، آی آلله ماشین تاپابیلجییک؟ تاپابیلمه یه جییک؟ پولوم چاتاجاق؟ چاتمایاجاق؟ مین بیر فیکیر خیال بئنیمی پاتلادیر، سنین ده ناغیل اوخوماغین توتوب. ایندی گتیر اوخو، باخ.
سئوینجیمدن بوتون یورغونلوغومو اونوتدوم. ائوه زنگ ائله ییب، شافاقا، بو آخشام هامبورگدا قالماغیمیز گرکدیگینی دئمگی بئله "هله واقت وار، سونرا زنگ ائله رم" دئیه سونرایا بیراخدیم. قاچیب اوبیری ماشیندان لپ تاپیمی گتیریب، آچدیم:
- هن، ایندی سنه آیری بیر ناغیل اوخویاجاغام. دونن آخشام اوخودوغوم ناغیلدان داها دا گؤزل بیر ناغیل.
ولی اوچون ناغیلین فیلانین هئچ اؤنمی اولمادیغینی، ایسته دیگی ماشینی اوجوز قیمته آلمیش اولدوغونون نئشه سینده، بیر ده بولغارلی قیزین کئفی ایله آرپاسویونون لذتینده یوخولاماق اوچون لای لای دئین آختاردیغینی حس ائدیردیم. آنجاق منیم کیمی آخماق بیری اوچون امیر بازاری اوت توتسون، بیر جوت قولاق قالسین، یئتر. اینترنته فیلانا دا گرک یوخ ایدی. اوخوماق ایسته دیگیم ناغیل کامپیوتریمین ذخیره سینده ایدی. ولی نین ذهنینی آماده ائتمک اوچون ناغیلین باره سینده قیسسا بیر توضیح وئرمک ایسته دیم:
- بیلیرسن، بو ناغیل گنج قیزلار ایله ارتباطدادیر. بیزیم کولتوروموزده قیزی اون بئش، اون آلتی یاشیندا گؤتوروب گؤرمه دیگی، تانیمادیغی، اؤزوندن اون - اون بئش یاش بؤیوک کیشییه اره وئریرلر. قیزدان هئچ سوروشمورلار، بالا بو کیشیه گئتمک ایسته یییرسن یایوخ؟ بیرده بو بکارت فیلان مسئله سی وار ها، یازیق قیزلار اوشاق یاشدا، قان وئرمک بیلمیرم قان وئرممک قورخولاریندان مین بیر جوره روحی خسته لیگه توتولورلار....
ولی بؤیورو اوسته دؤنوب، ایکی اوتوراغین اورتاسینداکی بوشلوغا قویدوغو آرپاسویو شوشه سینی گؤتوررکن، سس تونوندا بیرآز عصبانی لیک، بیرآز دا تحقیر بیلدیررک:
- ناغیلوون آخیریناجان آنلادیم، اوخوماغا گرک یوخدور. سن دئمک ایسته ییرسن کی ایران جامعه سینین هامیسینی بؤیوک بیر جینداخانا ائله سینلر، ایسته ین ایسته ین ایله یاتیب - قالخسین، قیزدا اره گئدنده، ار سوروشماسین کی بالا مندن اؤنجه نئچه مین نفر ایله یاتیبسان؟ هن؟
یئنه پوخ یئدیگیمه پئشمان اولدوم. وئرجگیم بیر جواب یوخ ایدی. آرپا سویو شوشه می گؤتوروب، چاخماق ایله قاپاغینی آچدیم. اوزومو پنجره دن ائشیگه چوئیریب، آرپا سویومدان بیر قورتوم ایچرکن، پنجره ده، ده قارانلیغین ایچینده اوز صوراتیمین پؤرتوشموش حالیندن باشقا بیر شئی گؤره بیلمه دیم. ولی منیم درین سوسغونلوغومو حس ائدینجه، لحنینده و دئدیکلرینده بیر آز تحقیر و یوخاریدان باخماق اولدوغونو آنلامیش کیمی:
- باغیشلا ها، سنی دئمیرم. بیلیرسن، بیر عده ایکی گون اوروپادا قالاندا، ایرانلی اولدوقلارینی دانماغا باشلاییرلار، اوروپایی خصلتلری گؤتورورلر. بئله بئله صحبت لر ائله ییرلر.
اختیاریمدا اولمادان، بیر اؤنجه کی آخشام توالت داشینین اوستونده اوتوردوغومدا ذهنیمدن کئچنلر بئنیمده تکرارلانماغا باشلادی: "دوغرو دئییر دا، ملیحه نین دایی اوغلوسو کیمی، ایرانلی خصوصیتلرینی ساخلاسا ایدین، ایندی هامبورگدا کامیون ایچینده تر ایله جوراب قوخوسو اوتاجاغین یئرده ، ائوینده آروادینین یانیندا یاتاردین، تهرانداکی آپارتمانین کرایه سینین یوباندیغی هر گونو اوچون ده یوزده اونسگیز فائیزدن بهره حسابلاردین." اؤز آخماقلیغیما گولرک، لپ تاپین قاپاغینی اؤرتدوم. ولی بیر آز داها یوموشاق سس تونوندا:
- نئیه بس تئز کوسورسن؟
یئنه بئینیم بیر سورو فیکیر ایله دولدو: "بلی، ایکی گون اوروپادا قالان ایرانلی اولدوغونو دانار. بیر گون یاریم دا تهراندا قالان تورک اولدوغونو دانار، تورکو دیلینی ده دیل سایماز، ، اؤز دیلینده دانیشانا، یازیب اوخوماق ایسته ینه ده "پان ترکیست تجزیه طلب " دئیَر. باجیسینا، قارداشینا، عمی اوغلوسونا بی بی اوغلوسونا دا ایلده بیر یول بایرامدا "هامیسینا بیر ساققا" وورار، مسئولیت دویغوسو دا آروادینی اوشاغینی تهراندا بیراخیب، هامبورگدا پرزرواتیوسیز بولغار آرواد ایله یاتاجاق قدر اولار...گئده، قانماز، عؤمروون سونونا قدر اؤز آروادین ایله پرزرواتیو ایله تاتماغین گرکیر، بیلمیرسن سوزاک نه دیر، سفلیس نه دیر؟ ائدز ده دیر؟"
ولی آرپا سویندان بیر قورتوم داها ایچدی، بیر سیگار یاندیردی، درینیندن قیقیلدایا قیقیلدایا گؤلرک:
- یاخچی کوسمه، گتیر ناغیلیوی اوخو.
یئنه اوشاقلیق سئوینجیم قامچیلاندی، بوتون عصبی لیگیم، حیرصیم سویودو، گولومسه یرک لپ تاپین قاپاغینی تازادان آچیب اوخوماغا باشلادیم. یاواش یاواش ناغیلین ایچینده درینلشدیم. عینی زاماندا ناغیلین بیرینجی کاراکتری اولان راوی ایله اؤزدشلشدیم. ایچیمه بؤیوک بیر اؤز گووَن، بیر غرور دولدو، ولی نین دینله ییب - دینله مه دیگی آرتیق وئجیمه دگیل ایدی. من آرتیق من دگیل ایدیم. هامبورگدا بیر کامیونون ایچینده اوتوروب، بیر تک کؤنولسوز دینله ییچیسینه زور، خاهیش - تمنا ایله ناغیل اوخویان من یوخ، من یوزلرجه انسانین اوتوردوغو بؤیوک بیر سالوندا، سِنین اوستونده، میکروفونون دالیسیندان اوخودوغو ناغیلین هر سؤزجوگو، هر نقطه سی ، ویرگولو، ایله اوتورانلارین اورگینه گیریب، یئرینه گؤره گؤزیاشلاری شکلینده گؤزلریندن تؤکولن، یوخسا آلینلاریندا تعجب اشاره سی اولاراق قیریشا دؤنوشن، قورخودان دوداقلارینی دیشلرینین آراسینا قیسدیران، یوخسا حیرانلیقدان بارماقلارینی چئیگنتدیرن من ایدیم. راوی نین اؤفکه سی ایله اؤفکه ساچیر، کدری ایله بوغازیم بیچیلیردی، آغلادیغیندا گؤز یاشلاریم لپ تاپین تخته کلیدینی ایسلاتیردی، یورغونلوغونو عضله لریمده، هؤوشنه سنی اورگیمین چیرپینتیسیندا حس ائدیردیم. من آرتیق من دگیل ایدیم. من دونیانین ان بؤیوک یازاری، ان بؤیوک فیلسوفو، ان بؤیوک حکیمی، ان بؤیوک فداکاری، ان بؤیوک وورغونو، ان صبیرلی انسانی و ان باشاراجاقلی روح ساغالتیجیسی (روان درمانگر) ایدیم. روح ساغالتیجی رولونا گیردیگیمده بیر لحظه دایاندیم. دیققتیمی اؤزومه، هؤوشنه مه، عضله لریمه، اؤرگیمین دؤگونتوسونه، گؤزومدن آخیب تخته کلیدی ایسلاتان یاشا و تیتریَن سس تونوما وئردیم.
"سن بیر نارتسیستسن، اؤزونو بگنمیش بیر انسانسان، اؤزونه نسبت وئردیگین اؤزللیکلره حیران اولوبسان، اؤزوندن یاراتدیغن"منَ" وورولوبسان. سن آغیر بیرشکیلده نارتسیسم خسته لیگینه گرفتارسان" دئیه فیکیرلشدیم.
ولی دریندن بیر آه چکدی:
- بونو کیم دئییر؟
فیکیرلشدیگیمی ده ولی نین ائشیده بیله جگی قدر اوجا سس ایله فیکیرلشمیش اولدوغومو آنلادیم:
- هئچ، او ناغیلدان دگیل.
ولی اوزاندیغی یئردن قالخیب، باغداشینی قوروب، اوتوردو، تعجب و سئوال دولوسو:
- بونلاری کیمه یازیرسان؟
- اوخویانا.
- آخی اوخویان وار؟
- بیلمیرم.
- گئده، جماعات پول دالیسیجادیر، کیمین واقتی وار ناغیل اوخوماغا؟ هله اؤزوده تورکو دیلده؟ من بایاخدان دیققت ائدیرم، سن اؤزلوگوندن چیخیبسان، اؤزووه غیرواقعی بیر دونیا یارادیبسان، آخی آغلادیغین، گولدوگون، یومورقلا دیزینه دؤیگدوگون، فیلان، نه اوچوندو؟ بونلار کاغاذ اوسته، یاخود کامپیوترین صفحه سینده اولان سؤزلردیر، هامیسینی دا اؤزوندن چیخاردیبسان. والله تاسف ائدیرم.
دئیه جگیم بیر شئی یوخ ایدی. بیر یاندان هله ده ناغیلداکی روللار ایله اؤزدشلیکدن آییریلابیلمه میشدیم، بیر یاندان دا "گؤرسن من نارتسیسم خسته لیگینه می توتغونام؟" سوروسو ذهنیمی مشغول ائدیردی. ولی بیر سیگار یاندیریب، درین بیر آه چکدی:
- گل، من سنه بیر پیشهناد ائله ییم.
- نه پیشنهادی؟
- باخ، من گؤرورم، بئله گئتسن، گلن سفر من گلنده، تیمارستاندا سنین عیادتینه گله جگم. باخ، منیمم اؤزومون یئددی - سکگیز ماشینیم وار، بیر نئچه بئله شرکت ده تانییرام. بونلارین ماشینلارینا وسایل یدکی لازیم اولور. من تهرانا یئتیشن کیمی اوبیریلر ایله ده دانیشیم، سن بوردان بیزه دست دووم وسایل یدکی ییغ گؤندر، همی بیر پول قازانارسان، همی ده باشین دوغرو- دوروست بیر ایش ایله مشغول اولار، بئله شئلردن ال چکرسن.
گئدیب، کؤهنه ماشیندان بیر- ایکی پتودان، یورغاندان، یاسدیقدان گتیریب، یئرلریمیزی سالیب یاتدیق. ولی نین یوخلاماغی نئچه دقیقه بئله چکمدی. آنجاق من سولومدان ساغیما، ساغیمدان سولوما دؤندوم، ایلان چالمیش یوخلادی من یوخلایابیلمه دیم. ولی نین دئدیکلری ذهنیمی بئله قاریشدیرمیشدی کی، بئینیم آری یوواسینا دؤنموشدو، بیر نئچه سورو بئنیمده تکرارلانیردی، "آی آللاه، دوغرودان گؤرسن من نئیه ایندیه قدر یوخسول قالمیشام؟"، " من نارتسیسم خسته لیگینه می توتغونام؟" "گئده جماعات پول دالیسیجادیر، کیم دیر بو زامانه ده ناغیل اوخویان؟ اؤزو ده تورکو دیلده؟" بیلمیرم نئچه دقیقه، نئچه ساعات یوخلاماغا چیرپیندیم. آنجاق اولمادی کی اولمادی. قالخیب لپ تاپی آچیب، گیردیم اینترنته، تلگراما، اویانا، بو یانا باخارکن، فیس بوکدا بیر خبر گؤردوم.
"ناغیل یازما مسابقه سینده رتبه آلان ناغیللار بللی اولدو." بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو رتبه آلان ناغیللار، آدلاری و یازارلاری ایله بیرلیکده قید اولونموشدو. اوچ ناغیلین آدلارینی، اوچ یازارین آدلاری ایله بیرلیکده، اوچ یول دققت ایله اوخودوم. منیم نه آدیم، نه ده ناغیلیمین آدی اونلارین ایچینده ایدی. "خیر، اولابیلمز، یانلیش گؤرورم" دئیه فیکیرلشدیم. کئچیب، گوگلدا ناغیللاری یازارلاری ایله بیرلیکده آختارماغا باشلادیم.
بیرینجی ناغیلی تاپیب، اوخودوم. چوخ دویغولاندیردی منی. ناغیلدا کیچیک بیر اوغلان اوشاغینین اؤزوندن آلتی - یئددی، بلکه اون یاش داها بؤیوک اولان قارداشی طرفیندن تاپتالاندیغی، اینجیدیلدیگی و هده قورخویا توتولدوغو آنلاتیلماقدایدی. من اؤزومده بو دردی چوخ یاخیندان تانیدیغیم اوچون، ناغیلدا اؤز کئچمیشمی گؤرور کیمی ایدیم. بؤیوک قارداش کیچیک قارداشین اوستونده حاکمیت قورماقدان خوشلانار، اونو یئرسیز یئره، اینجیتمکدن، آزارلاماقدان، تحقیر، توهین ائتمکدن، پخمه و آخماق یئرینه قویماقدان خوشلانار. اؤزو نه پوخ یئیَرسه یئسین، همیشه حقلی چیخار، کیچیک قارداشین اونون ایشلرینه قاریشماغا حقی یوخدور. یوخسا آجی بیر چیمخیریق ایله، "سن اؤز پوخوو یئ، بؤیوکلرین ایشینه فضوللوق ائله مه" دئیه ائشیدر. آنجاق کیچیک قارداش آیاغینین اوجونو جیزیقدان ائشیگه اشاره ائدرسه، دونیا ییخیلار. هده - قورخو، توهین، چیمخیریق، کؤتک، آتایا چوغوللاما تهدیدلری اوشاغین باشینا یاغار. بؤیوک قارداشین کیچیک قارداشا قارشی بو توتوم و رفتارینی بیر چوخ آئیله ده گؤزلملمک (مشاهده ائتمک) مومکوندور.
یالنیز آئیله ایچینده، کیچیک اؤلچولرده یوخ، عینی زاماندا اجتماعی بویوتدا و بؤیوک اؤلچولرده ده قانون بئله دیر. بیزیم مملکتیمیز ماشاالله بئله شئیلرین بیرینجی لیگینی قازانابیلجک بیر وضعیتده دیر. قیشین سویوغوندا قارین بوزون اوستونده یالین آیاق قالماقدانسا بیر جوت باشماق اوغورلایان بیر یوخسولون، بو اوغرولوغو اوچون دؤرت بارماغی کسیله بیلر. آنجاق نئچه میلیون دولارلیق نفت دکلی نی اوغورلایانین بیر توکو ده قوپاردیلماز. بئله اجتماعی مثاللاری سیرالایاجاق اولورساق، نئچه مین صفحه لیک کیتابلار دولار - داشار. ظولم دن، حقسیزلیکدن، حاکیمین یئرسیز باسقی و هده قورخوسوندان جانا گلمیش بیر انسان اؤز جانیندان بئله کئچیب، اؤزونه بمب باغلاییب، اؤزو ایله بیرلیکده بیر نئچه نفری ده اؤلدورسه "تروریست" آدلاندیریلار. آنجاق بیر نئچه نفراوچاقلاری ایله، رادارلاری ایله، زاتلیتلرینین (ماهواره) حمایتینده، ساواش گمیلری ایله، تانکیلاری ایله، توپ توفکلری و نئچه مین نفرلیک قوشونلاری ایله بیر اؤلکه نی بوتون آلت اوست ائله ییب اوشاقدان قوجایا قاباغا کئچنی قیریب، تؤکوب، اؤلکه نین یئرآلتی قایناقلارینا یئی چیخدیغیندا، "تروریست" ساییلماز. چونکو او داها بؤیوک قارداشدیر. او "عرب باهاری"، دئملی دموکراسی گتیرمکده دیر. اونون گؤردوگو ایش حؤکم دور.
بیر انسانین شخصیتینین اولوشوم و گلیشیمینده، اونون باجی - قارداشلار سیراسینداکی یئری بؤیوک رول اوینایان عامیللردن بیری دیر. بیر انسان یاشامینین ایلک اون - اون بئش ایلینده باجی قارداشلار سیراسینداکی یئرینه گؤره بیر شخصیت اولوشدوردوقدان سونرا، آرتیق عؤمرونون سونونا قدر بو ارتباط شکلینی هر یئرده، هر اجتماعی موقعیت اوستونه منتقل ائدر. انتقال گؤرونگه سی (پدیده سی) اناسنین بیلینج آلتیندا اولوب - کئچن، آنجاق اجتماعی ارتباطلاریندا ان ائتگین رولو اوینایان بیر روحی مکانیزم دیر. *
اجتماعی بؤیوتدا دا عینی پرینسیب کئچرلی دیر. بیر انسانین اجتماعی شخصیتی اونون قدرت و حاکمیت نردوانیندا هانسی پیلله ده دوردوغونا باغلی دیر. اؤزوندن داها ضعیفلر اوستونده حاکمیت قورماق ایستگی، انساندا اولدوغو کیمی بیر چوخ حیواندا دا گؤرونمکده دیر. بونو ان قاباریق و یالین شکلینده کئچی لرده گؤزلملمک مومکوندور. کئچی لرینم، یالنیز اوجا بیر تورپاق قالاغینین باشیندا چیخیب دورماق اوچون، ساعاتلارجا بیری بیری ایله دؤگوشدوکلری آز گؤرولمه میشدیر. آنجاق بیریسی، دئملی ضیغف اولانی، آرتیق کله لشمه گه تابلاشابیلمه جک، چکیب گئدجک، گوجلو ایسه، تورپاق قالاغینین باشیندا دوروب، بویون توتاراق، "بورانین حاکیمی منم" دئیه اؤزونو گؤسترجک. انسانلاردا دا عینی سی دیر، گلین - قاینانا آراسیندا، قایین خاتینی لار آراسیندا، آردی آردا اولان باجیلاردا و قارداشلاردا بو فنومنی گؤرمک مومکوندور. بورداکی ساواش ماددی ، ملموس، الل ایله توتولابیلن، گؤز ایله گؤروله بیلن بیر چیخار اوچون یوخ، "من" ساواشی دیر، قدرت ساواشی دیر.
ناغیلداکی کیچیک قارداشین اؤزللیگی بیر بئچه سی اولدوغو و بو بئچه یه دریندن اورک باغلادیغی دیر. بو باغلیلیغین کؤکو ایسه اوشاغین، بلکه ده اؤزو بیلینجینده اولمادان، بئچه سی ایله اؤزدشلشمیش ** اولماسی دیر. غلامحسین ساعدی نین یازدیغی "اینک" ناغیلیندا و بو ناغیل اساسیندا دوزلتیلمیش اولان سیناما فیلمینده ده، بیر کندلی ایله اینگی آراسیندا بئله بیر اؤزدشلشمه گؤرونمکده دیر. اؤزدشلشمه دوروموندا بیر انسان سئودیگی نسنه ایله، اؤزونو اونون یئرینده حس ائدجک قدر درین و یاخین دویغوسال ارتباطا گیریر. غلامحسین ساعدی نین یازدیغی "اینک" ناغیلیندا اینک اؤلدوکدن سونرا اونونلا اؤزدشلشمیش اولان صاحیبی دلی اولور، اؤزونون اینک اولدوغونو ادعا ائدیر. غلامحسین ساعدی اؤزو روح ساغالتیجی حکیم (روانپزشک) اولدوغونا گؤره "اینک" ناغیلینین اسکلتینی بؤیوک احتمال ایله بیلینجلی اولاراق اؤزدشلشمه فنومنی اوستونه قوروبدور. بئچه ناغیلیندا ایسه، بو اؤزدشلیک درین دویغوسال بیر ارتباط اولدوغونون یانیندا، اوشاغین ائوده اله گتیره بیلمه دیگی اجتماعی یئرینین بوشلوغونو دولدورماق اوچوندور. دئملی اوشاق بئچه سی ایله اؤزدشلیگینده اؤزونو قدرتلی، دگرلی، سؤزو کئچر بیر وارلیق کیمی حس ائدیر و بئله جه بؤیوک قارداشین ظولوموندن، هده قورخوسوندان، حقسیزلیگیندن چکدیگی دردی وایجیکلیگی اؤدشدیریر (کومپنزاتسیون)*** بؤیوک قارداش ایسه، کیچیک قارداشین بئچه سینه اولان بو درین باغلیلیغینی اونا قارشی بیر سیلاح کیمی ایشلتمگه چالیشیر، "بئچه نین باشینی کسجگم" دئیه کیچیک قارداشی سیخیشدیریب، اونا ایسته دیگی ایشی گؤردورور و اؤزونون ده آغیر خلافکارلیقلارینین اوستونو اؤرتدورور. ناغیلین ان اینجه و دویغولو یئری ایسه، اوشاغین بئچه سی ایله درین اؤزدشلیگینین یالین و آچیق آنلاتیمی دیر. اوشاق بئچه نین باشی کسیلدیگینده نه کیمی بیر دویغو یاشایاجاغینی اؤزونون بوغازینا پیچاق قویماق ایله تجربه ائدیر.
ناغیلا بیر بوتون اولاراق باخدیغیمیزدا، چوخ بویوتلو بیر ناغیلدیر. اجتماعی گؤز ایله باخارساق، درین اجتماعی مسئله لره اشاره ائتمکده دیر. بو باخیش ایله صفحه لرجه یوروم و نقد یازیلابیلجک بیر ناغیلدیر. روح بیلیمچییلیک (روانشناسی) گؤزو ایله باخیلیرسا، اجتماعی بؤیوتوندان داها دا درین و گئنیش و اینجه دیر، بو باخیش ایله ده صفحه لرجه نقد و تعبیر- تفسیر یازیلابیلر. بو ناغیلدا کئچن یالنیز بیر فنومن، دئملی اوشاغین بئچه سی ایله اؤزدشلشمه سی، تک باشینا، روح بیلیمی باخیشیندان درین و آغیر بیر مبحث دیر. ادبی باخیشدان ایسه، آنلاتیملی بیر دیل ایشلدرک، بللی و مشخص خصوصیتلری اولان کاراکترلرینین گؤتوردوگو روللار، کاراکترلرین خصوصیتینه اویغون شکیلده آپاریلیر. سورکلیلیک باخیشیندان ایسه بیر قیوام و انسجام وار. ناغیلین باشیندان سونونا قدر اصلی کاراکترین رولوندا قوپوقلوق و کسیکلیک گؤرونمور. ایکینجی - اوچونجو، یان کاراکترلر ایسه، یئنه اؤز روللاریندا قیواملی و منسجم دیرلر. رولو قورتولموش بیر کاراکتر، یئرسیز یئره، یوخسا چوخ اؤنمسیز بیر سؤز دئمک اوچون تازادان اورتایا چیخمیر.
واللهی من اؤزوم ژوری ده اولسایدیم، اوبیری ناغیللاری اوخومامیش بئله، بو ناغیلی بیرینجی لیگه آداخلاردیم (نامزد ائدردیم)
اوزانیب گؤزومو یومسام بئله یئنه یوخولایابیلمه یه جگیمی بیلدیگیم اوچون، سیگار پاکاتیمی گؤتوروب، ماشیندان ائندیم. بیر سیگار یاندیریب، خیاوانین قیراغیندا وار- گل ائتمه گه باشلادیم. آخشامدان بری ذهنیمی مشغول ائله ین سورولار منی راحات بیراخمیردی، "گئده اولمایا من نارتسیسم خسته لیگینه توتغونام؟"، "ناغیل یازماقدان هدف نه اولابیلر؟" بیردن بیره قاققا بایسب گولمه گیم گلدی، "هله نئچه ایل اؤنجه یازدیقلاریمی کیتاب شکلینده چیخارتدیرماق ایسته ییردیم، کیتابیما آد دا تاپمیشدیم، "قربت ناغیللاری". ولی نین دئدیگی سؤز قولاغیمدا تاققیلدادی: "گئده آغلین اولسون، جماعات پول دالیسیجا قاچیر، بو زمانه ده ناغیل اوخویان کیمدیر؟ اؤزو ده تورکو دیلیینده؟!" واللهی یاخچی اولدو، او زامان عاغیل ائله دیم کیتاب فیلان چیخارتدیرمادیم. او زامانلار چوخ دگر وئردیگیم بیر دوست کیتابیما سئچدیگیم آدی دا ایچینده یازیلاجاق اولان ناغیللارین بیرینی ده چوخ بگنمیشدی. سونرالاری بیر- یکی یول کیتابی آدی ایله سوروشموشدو، ""قربت ناغیللاری" کیتابین نئجه اولدو، چیخارتدیردین می؟"
تکرار ماشینا مینیب، اینترنتده ایکینجی روتبه نی آلان ناغیلی آختاریب، تاپیب، اوخوماغا باشلادیم. نئچه دقیقه دن بری اوخودوغومو بیلمیردیم. آنجاق بیر ئیرده، اورایا قدر ناغیلین موضوعسوندان هئچ بیر شئی آنلامادیغیمی حس ائتدیم. "بلکه ذهنیم یورغوندور، آنلامیرام" دئیه فیکیلشرک، دؤنوب ناغیلی باشدان بیر داها حوصله ایله اوخوماغا باشلادیم. بو یول دا ناغیلین سونونا چاتاندان سونرا، ناغیلین موضوعسوندان هئچ بیر شئی آنلامادیغیمی حس ائتدیم. "اولابیلر کی بو چتین بیر ناغیلدیر، آنلاماق اوچون بیر نئچه یول اوخوماق گرکیر." دئیه اوچونجو ناغیلی آختاریب تاپیب اوخودوم. "یوخ بالام، منیم ذهنیم یورغون فیلان دگیل، باخ بو ناغیلی یاخچی آنلاییرام." ساده دیلده، روان شکیلده یازیلمیش بیر طنز ایدی. قوجا بیر خانیم وصیت نامه سینده چوخ آدامین بیلمه دیگی بیر سؤز ایشلدیب. ورسه لر بو سؤزو آنلامادیقلاری اوچون جنازه نی اوروپایا آپارماق ایسته ییرلر. شیرین بیر طنز شکلینده تبریزده دؤلت اداره لرینده ایشله ینلرین جماعات ایله رفتارلاری، اؤز خصوصیتلری، اوروپایا گلمک ایسته ین لرین کلک بازلیقلاری فیلان سفره کیمی اوخویانین گؤزونون قاباغینا سریلیب. قیسساجا دئسک، ناغیلین هدفی بوگون تبریزده حاکم اولان اجتماعی آنلاییشلار، اجتماعی رفتارلارین طنز شکلینده آنلاتیمی دیر.
عیبی یوخدور، بونا دا اوچونجو روتبه نی وئریبلر، اولسون، آخار دیلی وار، ناغیلین کاراکترلری نین خصوصیتلری ایله رفتارلاری بیری بیرینه اویغوندور. ناغیلین ایچینده بیرآز سؤزجوکلر ایله اویناماق وار، آمما اولسون اوخویانی اینجیتمیر، سؤزلرله اوستاجا اوینایابیلمک اؤزو ده بیر هنر دیر، ادبیاتین بیر بؤلومودور.
ایکینجی ناغیلی بیر یول دا باشدان اوخوماق ایسته ییردیم. آنجاق قاشین آغاردیغینی گؤرونجه "ای وای، سحر بوردان هلنده قدر کیم سورجک؟" دئیَرک، لپ تاپی سوندوروب یاتاغیما گیردیم. زور ایله اولسا دا اؤزومو یوخلاماغا زورلادیم. بیلمیرم نئچه دیقیقه یوخلایابیلمیشدیم کی، ولی نین قاپینی آچماسینین سسینه اویاندیم. ولی ماشیندان ائندی، بیرنئچه دقیقه سونرا ماشینا مینمک اوچون قاپینی آچدیغیندا اؤزوندن اؤنجه "لاهول ولا قوت..." سسی اؤزوندن قاباقدا ایچری تپیلدی. یوخاری چیخیب، بورنوندان فیس ها فیس نفس آلاراق، "آلله اکبر. بسم الله الرحمن الرحیم. الحمد لالله الرب العالمین....." ذهنیمه فشار گتیریب، خاطرلاماغا چالیشدیم،" دونن، سیراغا گون بو آدام ناماز فیلان قیلمادی. بوگون نه اولوب سحر تئزدن؟" ولی نامازینی قورتاردیقدان سونرا یاتدیغیم یئردن قالخیب، تختیمین اوستونده اوتوردوم، "ولی، دونن آخشام ناماز فیلان قیلمادین!" دئیه سوروشماق ایسته ییردیم.
- ولی، دوننن آخشام....
سؤزومو یاریدا کسدی:
- تیمم ائله دیم، تیمم ائله دیم. آفتافا ایله بیرالاریمی (الی ایله بدنینین اورتاسینی گؤستررک) یودوم پاکلادیم، اوندان سونرا دا تیمم ائله دیم.
"گئده، دوغرو دئییر، دونن آخشامکی منیم یادیمدان چیخمیشدی" دئیه فیکرلشرک:
- یوخ، من سوروشورام، آخی دونن - سیراغا گون سنین ناماز قیلدیغینی گؤرمه دیم.
الینی، منی ساکینلشدیرر کیمی، یوخسا اوفسونلاییر کیمی اوستومه توتاراق:
- سنین ایشین اولماسین، بوگون یولا چیخاجاغیق، الله قضا و قدردن حفظ ائله سین.
"هن بئله دیر باخ، ایکی گون اوروپادا اولماق ایله آدام ایرانلی خصوصیتلرینی دگیشدیریب، اوروپالییلار کیمی اولماز کی. آدام ایرانلی خصوصیتلرینی ساخلار، نه زامان الله آ احتیاج حس ائدرسه، ایکی رکت ناماز ایله آلداتار، "بوگون یولا چیخاجاغیق، الله قضا و قدردن حفظ ائله سین" " دئیه فیکیرشدیم.
***
الله قضاوقدردن حفظ ائله دی.ساغلیق ایله اوچ گئجه دؤرد گون هلندده بوتون ایشلنمیش کامیون نمایشگاهلارینی الک - فلک ائله دیک. ولی بیگ، سونوندا ایسته دیگی یاخچاللاری ایستدیگی قیمته آلابیلدی. قاییدیب، بیر گئجه کؤلنده قالدیقدان سونرا، ائرته سی گون سحر تئزدن گونئیه ساری یولا چیخدیق، اوتریش، ایتالیا، اوچ گون گمی ایله استانبولا... و ... گمی ده گوندوزلری بیر ایشیمیز یوخ ایدی، ولی نین کؤنلو دئییب دانیشیب، گولمک ایسته ییردی. آنجاق منیم ذهنیم بیر یاندان ایکینجی روتبه نی آلان ناغلیی آنلایابیلمه دیگیم اوچون اؤزومو آخماق کیمی حس ائتدیگیمین یانیندا، بیر یاندان دا نارتسیسم خسته لیگینه توتغون اولوب اولمادیغیمدا اولدغوندان دانیشماغا، دئییب گولمه گه حوصلم یوخ ایدی. کئچن نئچه گون ایچینده ایکینجی روتبه نی آلمیش اولان ناغیلی نئچه یول اوخوموشدوم. هر یول دا اورتالارینا یئتیشنده، بیری - بیری ایله ارتباطی اولمایان، ذهنده هئچ بیر منسجم تصویر یاراتمایان قوپوق، ناقص جمله لردن باشیم آغریماغا باشلادیغینین یانیندا، بیر یاندان دا سؤزون چوخونون مستراحدان، پوخدان، فیلاندان کئچدیگی اوچون اورگیم بولانماغا باشلامیشدی. آنجاق اؤزو - اؤوزومه، "ادبیات دونیامیزین بئش نفر پیش کسوتی بو ناغیلی اللی نئچه ناغیل ایچیندن ایکینجی روتبه نی قازاناجاق قدر دگرلی بیر ناغیل بیلمیشلرسه، دئمک کی منده بیر گیجلیک وار، یوخسا من بیر ناغیلین هانسی اؤلچولره گؤره دگلرلندیریلدیگینی بیلمیرم دئمک دیر"
چوخ فیکیرلشدیکدن سونرا بو ناغیلین دارماداغین بیر آئیله ده، دوزنسیزلیک و کثافت ایچینده بؤیوموش، نکروفیل، پارانوئید، شیزوفرن خسته سی اولان بیر جوانین بیر گون سحر یوخودان اویانیب، گئدیب چؤرک آلیب قاییتدیغینی آنلاتدیغی سونوجونا گلمیشدیم. دئملی سحرلر یوخودان اویانارکن گؤرونمز، آنجاق آغیر، قارا بیر هیولانین گلیب اونون سینه سینین اوستونده اوتورماسی، اونو بوغاناغا توتماسی، یئمیشان آغاجینین کؤلگه سینین اونون دالیسیجا گلمه سی، و کوچه ده هرکسه شوبهه لنمه سی، اؤزونون پارانوئید قورخو و تجسملری دیر. کثافته، مستراحا، پوخا دوشگونلوگو ده اونون نکروفیل اولدوغونون سمبولودور. ناغیلین بوتونلوگونده کی انسجامسیزلیق، کاراکترلرین هئچ بیرینین سورکلی و منسجم بیر رول گؤتورمه مه سی، هر کاکارکترین آنجاق کیچیک بیر رول اویناییب صحنه دن چیخماسی، هر بیر جمله آیری بیر داغدان دوشموش کیمی اوبیری جمله لر ایله هئچ بیر ارتباطی اولماماسی دا، بو جوانین شخصیتینین بوتونلوگونون دارماداغین، دئملی شیزوفرن اولدغونو آنلاتماق ایسته میش اولسا گرک. آنلاتیم گوجو، دیکته و گرامر آچیسیندان ایسه، اورتالامانین اوستونه چیخابیلمه یه جک بیر دوروم گؤرونور. ناغیلی اوخویان ناغیلین ایچریگینین (محتواسینین) هانسی مکان و زاماندا اولوب - کئچدیگیندن ده بیر تجسم تاپابیلمیر. ناغیلین قیشدا می، یایدا، می لاتین امریکادا می، یوخسا چینده می کئچدیگینی آنلاماق مومکون دگیل. یئمیشان آغاجینین یارپاقلی می؟ یارپاقسیز می؟ چیچکلی می؟ میوه لی می؟ (زامانا هئچ دگیل ایسه کیچیک بیر اشاره) اولدوغو بئله گؤرونمور.
بونلاری فیکیرلشرکن، ذهنیمده بیر سورو جانلانیردی. ناغیلین یازاری ایله هئچ بیر ایشیم یوخ، ژوری هئتینده اولانلاردان نئچه سی بوقدر درین شکیلده روح بیلیمچیلیک ایله مشغول اولموشدور؟ بونلارین ایچینده روح بیلیمچیلیکدن آنلایانی وارسا، اوبیری ناغیلداکی روحی اینجه لیکلری نئیه آنلاماییب؟ یوخسا آنلاییب؟ ژورینین دگرلندیرمه اؤلچولری نه لر دیر؟
گمی ده اولدوغوموزون اوچونجو گونو، آرتیق استانبولا یاخینلاشماقدایدیق. ولی قولومدان توتوب، مهربانجا:
- گل گئدک بوردا باردا اوتوروب بیر آرپاسویو ایچک،
دئیه منی اؤزو ایله بارین قاباغینا چکدی، اوجا سه پایه لرین اوستونه اوتوردوق، ولی ایکی بیره سفارش وئردیکدن سونرا چوخ ملاییم بیر سس تونوندا:
- مندن بیر اینجیکلیگین می وار؟
- یوخ
دانیشدیغیمیز پولا راضی دگیلسنسه، نه قدر ایسته ییرسن اوقدر وئریم.
گولومسه مگه چالیشاراق:
- یوخ جانیم، ساغ اولاسان، وئردیگین پول منیم بیر آیدا قازانابیله جگیمدن ده چوخ دور.
- شافاقدان اوزاق اولدوغون اوچون مو توتغونسان؟
- یوخ بابا، من کامیون شوفرییم، هفته لرجه ائودن اوزاقدا اولمالییام، شافاق دا بونا عادت ائله ییب.
ولی نین سس تونو بیر آز تعجب بیلدیررک، آنجاق ائتکملی و درینیندن چیخاراق:
- گئده بس سنه نه اولوب آخی؟
ساغ الینین یاری آچیق آووجونو یوخاری ساری توتوب، الینی یوخاری - آشاغی ترپدرک:
- هامبورگداکی آخشامدان سونرا سنه بیر شئی اولدو باخ! بیردن - بیره گمی لرین قرق اولدو!
بارماقلاریمی بیری بیرینه قیفیللاییب، اللریمی قیچلاریمین آراسینا سوخدوم. بیر آه چکیب، اوردلاریمی شیشیردرک پوفله دیکدن سونرا، "یوخ، من بونا ناغیلدان، فیلاندان سؤز آچابیلمرم، دلی ائدر منی" دئیه دوشونرک:
- یوخ، بیر شئی یوخدور. منده بعضاً ائله بئله حالتلر اولار.
- من وجدان عذابی توتورام، اؤزو اؤزومه فیکیرلشیرم کی گؤرسن مندن می اینجیکدیر؟
آرپا سویو لیوانلاریمیزی الیمیزه گؤتوروب، سیگار چکمک اوچون تیراسا چیخدیق. دنیزین سونسوزلوغا قدر یاییلان توند ماوی رنگی پاییزین پارلاق گونشینین آلتیندا یانیردی. هاوادا سویوق بیر سازاق وار ایدی. شپه لر پات - پات گمی نین بدنینه چیرپیب، یوخاریا ساری یاییلیردیلار. گمی ییرغالانا - ییرغالانا دنیزی یاراراق اؤزونه یول آچیردی. ولی سیگار قوتوسونو منه ساری توتوب، گولومسه مگه چالیشاراق:
- گؤتور بیر سیگار یاندیر، حوصلن آچیلسین، گونوموزو زهر ائله مه ده.
بیر سیگار یاندیردیقدان سونرا، ولی یه اورگیمده کئچنی آنلاتماق ایسته دیم، آنجاق سؤز بوغازیمدا دوگونلندی. "یوخ، بو گئده یئنه بیلدیکرینی دئیه جک دا" دئیه فیکیرلشدیم. ولی یئنه او ائتکملی، درینیندن چیخان سس تونوندا:
- او آخشام، هامبورگدا بیرشئی اولدو باخ سنه! من اؤزومو تقصیرکار بیلیرم. حس ائدیرم من پیس بیر ایش گؤرموشم. یوخسا او خیاوانا گئتدیگیمز اوچون ناراحات اولدون؟
"یئنه بو مته سینی قویدو، دیبینه قدر سوکوب چیخارتمایینجایا قدر ال چکمه یجک" دئیه ایچیمده کئچنلری آنلاتماغا قرار وئردیم:
- قورخورام منه عصبانی اولاسان، منه دلی دئیه سن.
- یوخ، دئمرم.
- سؤز وئریرسن؟
- هن.
قولوندان توتوب، گمینین کامپیوتر اوتاغینا چکدیم. کامپیوترین باشینا اوتوروب، ایکینجی روتبه نی آلان ناغیلی آختارارکن:
- سنه بیر ناغیل اوخویاجاغام، سن ده نظر وئرجکسن، گؤر بو مو داها یاخچی ناغیلدیر؟ یوخسا هامبورگدا سنه اوخودوغوم ناغیل داها یاخچی ناغیلدیر؟
ولی بونو ائشیدینجه، حیرصینه حاکم اولماق اوچون دیشینی قیسب، دوداقلارینی بیری بیرینین اوستونه سیخیشدیردی. یالاندان گولومسه یرک حیرصینی شوخلوق شکلینه چئویردی:
- سن ده بو ناغیل ماغیلوونان بیزی سی.....ها!
- باخ، سؤز وئردین، عصبانی اولمایاجاقسان.
حیرص باغارساغینی کسیردی، آنجاق سؤز وئرمیشدی، آرتیق بیر چاره سی یوخ ایدی:
- یاخچی، اوخو گؤرک.
ناغیلین یاریسینا چاتینجا، ولی الینی آغزینین قاباغینا توتاراق، بیردن بیره یئریندن سیچراییب، قاچدی. چتینلیک ایله اؤزونو توالتین قاپیسیندان ایچری یئتیردی. بؤع - بؤع سسی کامپیوتر اوتاغیناجان گلیردی. بیر نئچه دقیقه سونرا الی - اوزو یاش، یورغون بیر حالده گئری گلدی:
- بوجور شئیلری نئیه یازیرسان؟
- من یازمامیشام.
- بس کیم یازیب؟
- آیری بیر آدام یازیب.
- بس منه نئیه اوخویورسان؟
- ایندی سن اؤز نظروو دئ. بو ناغیل ایله هامبورگدا اوخودوغوم ناغیلی سنین قاباغینا قویسالار، بیر ایله ایکی آراسیندان بونلارین هر بیریسینه بیر نومره وئر دئسه لر، هانسینا بیر، هانسینا ایکی وئررسن؟
ولی بیر نئچه ثانیه درین فیکیرلشدیکدن سونرا، چوخ جددی بیر سس تونوندا:
- والله، من شئر - خط آتارام.
***
من گوربولاق گؤمروگوندن اوبیری یانا (بازرگانا) کئچمه یه جک ایدیم. ولی تیلفون ائدیب، شوفرلرینین بیرینی اورایا چاغیرمیشدی. ولی نین شوفری من سورن ماشینی قاباقدا، ولی اؤزو ده اؤز کؤهنه ماشینی ایله اونون دالیسیجا گؤمروکدن کئچرکن، من ده قیراقدا دوروب اونلاردان خدا حافظ لیک ائتمک اوچون ال ترپدیردیم. بیر نئچه متیر اوزاقلاشدیقدان سونرا، ولی تورموز ائدیب، دوردو. باشینی پنجره دن چیخاردیب چاغیردی:
- فتح الله،
- نه دیر؟ بیر شئی می اونوتدون؟
- سنه دئدیم ها، فیکروو ناغیلا ماغیلا وئرمه!
*****************************************
آشاغیدا واژه لرین ترجمه سینه صادق قالماق اوچون تورکجه یه چئویرمدن اولدوغو کیمی فارسجاسینی گتیررم.
Transference *
ترانسفرنس. دکتر نصرت الله پورافکاری اؤز روح بیلیمچیلیک سؤزلوگونده بئله ترجمه ائدیب: انتقال (1) بطور کلی، انتقال یا جابجائی هیجان یا نگرش عاطفی از یک فرد به فردی دیگر یا از فردی به یک شئی (2) در روانکاوی، جابجائی احساسات و نگرش های قابل انطباق به افراد دیگر (معمولا والدین، همشیرها، همسر و غیره)
İdentifikation **
آیدنتیفیکئیشن. بو سؤز ایستر بیزیم ادبیاتچیلاریمیزن ایچینده، ایسترسه روح بیلیمچیلریمیزین ایچینده عمومی آنلامیندا "تانیماق" "شناسائی کردن" آنلامینا ایشلنیلیر. آنجاق روح بیلیمینده بو سؤزون آیری بیر آنلامی وار. دکتر نصرت الله پورافکاری بئله ترجمه ائدیب: (1) همانند سازی، یک عمل روانی که بوسیله آن شخص، خودآگاه یا ناخودآگاه، خصوصیات فرد و یا گروهی دیگر را به خود نسبت میدهد. در اینجا مفهوم انتقال اهمیت اساسی دارد. (2) فرایند برقراری رابطه بین خود و شخص یا گروه دیگر......
تورکجه ده اولان اؤزدشلشمک و اؤزدشلیک سؤزلری بو مفهومو داها یاخچی یئتیریر.
Compensation* **
کومپنزئیشن. دکتر نصرت الله پورافکاری روح بیلیمچیلیک سؤزلوگونده بئله توضیح وئریر: جبران (1) فروید پرداخت وسیعی به این اصطلاح داده و آنرا یکی از مکانیزم های دفاعی اساسی می شمارد که برخی از مردم برای پوشاندن کمبودها و ممانعت از نفوذ آن ها در خودآگاه از آن استفاده می کنند. (2) در نظریه آلفرد آدلر، جبران مفهوم مرکزی مشخص کننده شخصیت است. به عقیده آدلر جبران ابتدایی ترین مکانیزمی است که شخص می تواند بوسیله آن با احساس حقارت مدارا کند. (3) از دیدگاه روانشناسی تحلیلی، یونگ ...
تورکجه ده اولان اؤدشدیرمک سؤزو بو مفهومو داها یاخچی یئیریر.
کؤلن یونی 2017


c: text/html

text:
حسینعلی نوری (بهاء الله)
میرزا حسینعلی نوری (۱۸۱۷، تهران - ۱۸۹۲، عکا) آدلیم بهاء الله بهاییلیک مسلکین باشچیسی اولوردو. باب دؤنوشونده بهائیه مسلکین قوردو. ایراندان، عیراق اؤلکه سینه کؤچدو و عراقدان ایستانبول شهرینه کؤچوب و آخیرده عکا شهرینه گئتدی و بو یئرده اؤلدو.[۱]
اونون مسلکی بهائی آدلانیر بهائیلر اونو موسی ابراهیم عیسی و محمد کیمی پئیغمبر بیلیر. بهائیلر پئیغمبری تانری ایشیقی یئر اوزونده بیلیب و اولارا بؤیوک تانری ایشیقی آد وئریبلر.[۲] بوگون بهائیلرین سایی دونیادا 7 میلیون 400مین باش اولور.[۳]
مازندران[دَییشدیر]
نور شهری مازندران اوستانیندا اونون قونشولاری یئری اولور. 1195ده تهراندا دونیایه گوز آچیب. بهایئیلر اونو ابراهیم نسلیندن و ابراهیم و قطوره اوغلو بیلیبلر. میرزا بؤیوک نوری فتحعلی شاه باشچیلاریندان اولوردو. آتاسی 1221ده علیمحمد باب دؤنوشون قبول ائدمیشدی. آتاسی بابیه مسلکینده چوخلو چالیشدی و بو مسلکده بیر باشچی اولدو.
قالری[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- ^ بعلبکی, منیر. «بهاء الله». المورد یاشام تاریخی. بیروت: دارالعلم للملایین,
- ^ موهبت سبحانی. «الوهیت و پئیغمبرلر». بهائی لرین یئنی باخیشلاری دۆنیادا. دهلی نو، هندوستان: چاپ مرآت. ۴۵.
- ^ "archive copy". Archived from the original on 2008-06-21. Retrieved 2016-11-15.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ایسلوقان لار (شوعارلار) بیر سیاسی حرکاتین یونته مین گؤستریرلر
اؤن سؤز
ایسلوقان لار (شوعارلار) بیر سیاسی حرکاتین یونته مین گؤستریرلر، ایستک لرین عکس ائدیرلر، آماجلارین دیققه چکیرلر و بو واسیطه ایله توپلومدا سمپاتی قازاماغا شرایطیارالدیرلار.
ایسلوقان لار، گونئی آزربایجان و عمومیتله ایران چاپین دا “تورک میللی دئموکراتیک حرکاتی”نین گؤرونتوسونو (سیماسینی) عکس ائتدیریرلر. بو گؤرونتو اولوملو، وئریملی، سمپاتیک (جلب ائدیجی) و موعاریف لشدیرمه نی ایچه ریرسه، تورک توپلومونا و هابئله ایران دا بیر اولوملو (مثبت) ائتگی بوراخاجاقدیر. اونون عکسینه، ایسلوقانلار اولومسوز، شیددته یؤنه لیک، نئقاتیو یؤنلو اولورسا او ایسلوقانلاری ائتگیسی البته کی آنتی پاتیک اولاجاقدیر. هئچ بیر سیاسی و دئموکراتیک حرکات اولومسوز و شیددته یؤنه لیک ایسلوقان آتماز. چون اونون نئقاتیو ائتگیسی اولماسین بیلیر.
تورک میللی دئموکراتیک حرکاتی میزین کئچن 30 ایله یاخین مئیدانی اعتیراضلارینا باخاندا اینانیلماز درجه ده اولومسوز ایسلوقانلار، نئقاتیو ائتگیسی اولان شوعارلار، حتتی اولتورا رادیکال دوشونجه لره دایاناراق ایسلوقان آتمالارینا تانیق (شاهید) اولماق اولور.
من کئچن ایللرده یئری گلدیکده یازیلاریمدا بو ایسلوقانلاری آنالیز ائتمه یه چالیشمیشام و مئیدانی پروتئستولاردا وئریلن ایسلوقانلاری نئقاتیو یؤنله رین اه لشدیرمیشم و عین حال دا وئریلن اولوملو ایسلوقانلاری دا دستک له میشم. آشاغیدا بو یازیلاری گؤزدن کئچیریریرک.
دئموکراتیک بیر میللی حرکاتین، حقوقی یؤندن چیخارلارینا دیققت ائده رک، آکتیویست لریمیزی ایسلوقان سئچمه لرینده چوخ دیققتلی اولمالارینی و سئچدییی ایسلوقانلارین حیاتی درجه ده اؤنم داشیمالارینین بیلمه لرینی تمنی ائده رک سئچیلن ایسلوقانلاری داشیدیغی آنلاملاری دیققته آلمالاری نه قدر خالقیمیز اوچون اؤنملی اولماسینی ورقولارییرام.
ایسلوقان لار “تورک میللی دئموکراتیک حرکاتی”ندا اولوملو، جلب ائدیجی و یا سمپاتیک اولمالاری او ایسلوقانلارین بیر حرکاتین آماجین، ایستک لرین و کاپسایجی فورمادا اینسانجیل اولماسین گؤسته ریر. بو آچیدان بیزیم میللی دئموکراتیک حرکاتیمیزدا شوعالاریمیز؛
دئموکراسی یا یؤنه لیک ایستبدادا قارشی،
چوخولجو دئموکراسی یا یؤنه لیک فورمالیستی دئموکراسی یه قارشی،
مولتی ائتنیک دئولت دئولت یاپیسینا یونه لیک، تک ائتنیک لی دئولته قارشی،
دئموکراتیک دئولت یاپیسینا یؤنه لیک، آنتی دئموکراتیک دئولتین یاپیسینا قارشی،
پلورالیزمه یونه لیک، ایرقیچیلیغا قارشی،
فئمئنیزمه یؤنه لیک، پاتریالکال کولتوره قارشی،
سوسیال- اقتصادی عدالته یؤنه لیک، عدالت سیزلییه قارشی،
باشقا خالق لارلا سولیداریتییه یؤنه لیک، آیری سئچگیه قارشی،
باریشآ یونه لیک ساواش سیاستینه قارشی،
ایران دا فئدرال جمهوریته یؤنه لیک ایران ایسلام جمهوریتینه قارشی،
و…
اولمالیدیر.
تورک/ آزربایجان آکتیویست لری آشاغیداکی یازیلاری اوخویاراق حرکاتیمیزین سیرالاریندا وئریلن اولومسوز ایسلوقانلاری یاخشی تانییاجاقلار و کسینلیکله گله جک ایسلوقان سئچیم لرینده چوخ دیققت لی اولاجاقلاردیر.
یونس شاملی
2018-11-13
خرداد آیینین گئنیش قیامین داکی
شعارلارین آنالیزی
ایرانین تازا تاریخینده، آتا بابالاریمیزین بو توپراقلاردا قوردوغو بؤیوک دئولتین قورولوشونو سورعت له اونوتدوردوقلارینا رغمن تورک خالقی نین وارلیغی گینه ده 1324 جی ایلده و میللی حکومتین یارانماسی ایله اؤزون گؤسترمیش و یئرین آچمیشدیر و بیرنجی دفعه اولاراق تورک لر آذربایجان دا، آنا وطن اراضی سینده، یاریمچیلیق دا اولموش اولسا، سیاسی حاکمیتن قورموشدور. میللی حکومتین قیسسا زامان دا آزربایجانین اینکیشافینا، سوسیال، سیاسی، ایقتصادی و مدنی عرصه لرده جیددی آتلیملار آتیل میشدیر. آمما بین الخلق سیاسی و حربی (نظامی) قوه لر، ایکینجی دونیا ساواشیدندان سونرا، دونیا بؤلوشمه لرینده، تورک خالقی گونئی آزربایجان و ایران دا، ان شانسسیزخالق لاردان بیری اولموشدور و بو اساس دا آزربایجانین میللی حکومتی بو دونیانین یئنی سیاسی گوج بؤلوشومونه قوربان گئتمیشدیر.
میللی حکومتیمیز مرکز ارتجاع سی طرفیندن باسدیریلاندا خالقیمیز قانینا بلشمیش، قاچانلار قاچیب دیدرگین دوشدموش، اؤلن لر اؤلوب، توتولانلار ان اوزون حبس لره معروض قالمیشدیرلار، ائله کی صفرخان، دئموکرات فیرقه سینین افسرلریندن بیریسی یالنیز ایراندا یوخ، بلکه دونیادا ان اوزون حبسی چکن بیر سیاسی محبوس اولموشدور. دنیانین ان اوزون سیاسی محبوسو، پهلوی سولاله سینین ان ییرتیجی، و آنتی تورک ماهیتین آیدینجا مئیدانا قویموشدور. قالان لار آغیر باسقییا معروض قالمیشدیرلار. آغیزلارتیکیلمیش، سؤزلر اورکلرده قالمیش، سسلرده باتیریلمیشدیر. اوزون زامان آذربایجانی قارانلیق لا چورقالامیش و تورک خالقی خایال قیریقلیغینا اوغرامیشدیر.
بو همان آذربایجان دی. همان تورک خالقی دیر کی، پولار ایراده سی ایله، مین ایللر بویو، امپراطورلوقلار یارالتمیش و هم ده یئنی تاریخده مودرن حرکتلر، مستقیل دولت، مشروطیت اینقلابی و آزربایجانین ملی حکومتین، یارالتمیشدی.
کئچن ایلین خرداد آیی نین مؤحتشم میللی قیامی، تورک خالقینین تاریخی باخیمدان بیر اؤزللیک یه مالیک اولماسین گؤسترمیشدیر. او اؤزللیک تورک خالقی نین هله ده آیاقدا اولماسی، هله ده عدالت اوغوروندا موباریزه آپارماسین و هله ده میللی حاقلارینی الده ائتمه یه چابا و چالیشقانلیق گؤسترمه سی ایدی. 1385نجی ایلین خورداد آینین چوخ گئنیش یوروشولر مئیدانی اعتراضلاری بو
اؤزه لییی ثبوت ائتمیشدیر.
آیدین اولاسی تورک میللتی بللی فاکت لارا گؤره، کئچن هشتاد ایلده کی تاپتالانماق (سرکوب) و آسیمیلاسیون سیاستی اساسیندا، دانیلمیش بیر دوروما گلمیشدیر. چون کو، دانیلماسایدی، بیرلیکده، هر یئرده، تامام شهر و کندلرده اوجا سس ایله “هارای هارای من تورکم” دئمزدی.
خوردادین قیامی، آزربایجانین میللی دمکراتیک حرکاتی نی سیاسی جهتدن داها دا درینلشدیردی و آزربایجان اؤز مقدراتینا حاکیم اولماسی هر آیدین بیر تورکه اؤز مباریزه سینده، بیر جیدی موتیو وئریدیجی فاکتا چئویریلدی. آیدینلاشدی کی، تورک خالقی یالنیز اؤز سیاسی قوه سینه دایاناراق حاقلارین الده ائدمک اوچون آیاقلانیشدیر.
تورک خالقی نین میللی قیامی آزربایجان دا، بیر باشقا و چوخ اؤنملی مسئله نی، هم ایرانین ایچینده، هم ده خاریجده ثبوته یئتیردی و گوستردی کی ایران اسلام جمهورتی گؤرونتوسونو چوخ گوجلو ده گؤستریرسه، آمما خالقین عوصیانی قارشیسیندا دایاناجاق گوجو یوخدور.
مرکزچی موخالیفت پارتیالاری خرداد قیامیندا حقیقتاً هویوخموشدور، گیجه لمیشدیر، چون او قیامین شوعارلاری ایرانین فارس ماهیتلی و کئچن 100 ایل کؤک سالان حاکمیتی تیترمه یه باشلامیشدیر. “اؤلوم اولسون فاشیزمه اؤلوم اولسون شوونیزمه” ایسلوقانلاری ایران اولوس دئولتینین ایچ اؤزون ایفشاء ائتمیشدیر و بیر اؤلکه ده بیر خالقین اوستونلویونه فیکری و سیاسی یؤنده سون قویماسین هایکیرمیشدیر. آزربایجانین آنتی راسیستی اوجا سسی “اؤلوم اولسون آپارتایدا” تورک میللی دئموکراتیک حرکاتینین، اینسانی هدفلرین و دمکراتیک ایستکلرین مئیدانا قویموشدور.
خرداد آیینین قیامی، ایران دا یاشایان تورکلرینین ایستک و آماج لارین آزربایجان و ایران اجتماعیاتینا بیر طرفدن و دنیا اجتماعیاتینا بیر باشقا طرفدن گوسترمیشدیر.
آمما، تورک میللی دئموکراتیک حرکاتین چوخ ساحه ده گوجلو گؤرونتوسو اولماسینا باخمییاراق، اونون بعضی یؤنلرده ضعیف اولماسی و بعضی قونولاردا آخساماق دادیر. بو قونولار و آخسامالار و عمومیتله حرکاتین پاتالوژیاسی بو حرکاتین آکتیویست لری طرفیندن ایزلینب آراشدیرمالی دیر. بو درین سؤزو دیققته آلمالییق کی “کئچمیش، گله جکه یه ایشیق ساچیر”، بو اساسدا آزربایجان تشکیلات لاری، قوروملار و فعال شخص لر خورداد آیینین اعتراضلارینی دیققت له ایزله یب، ایستراتئژیک مقام لار آچیسیندان اونو آراشدیرمالیدیرلار.
من نظری باخیمدان خوردادین قیامیندا ایستفاده اولان شوعارلاری گؤزدن کئچیر میشم و او قیامدا اولان دوشونجه ایزلرینه باخمیشام. قیام دا ایستفاده اولان شعارلار، تورک/آزربایجان ملی دمکراتیک حرکاتیندا اولان آکتیویستلرین فیکیر و دوشونجه لرین بیر آیینا کیمی عکس ائتدیریر. خورداد قیامینین شوعار لارین گؤزدن کئچیره نده عمومیت له ایکی دسته ایسلوقان، ایکی فرقلی فیکر آچیسیندان مئیدانا چیخیر. من او ایکی دسته شوعارلاری، و ایکی دوشونجه نین دایاق نوکته لری اساسیندا بیر- بیرندن آییرمیشام و او شعار لارین آزربایجان و ایران دا تورک ملی دمکراتیک حرکاتیندا چیخارلارینا و خصوصاً زیانلارینا قیساجادا اولسا ایشاره ت ده بولونموشام.
آمما اؤنجه لازیم دیر کی، دوشونجه فاکتورونا و متودلارینا ایشاره ائتمه دن، آزربایجانین میللی دئموکراتیک حرکاتی نین بو گونکو شرایط ینه بیر آز آچیقلیق گتیریم. تورک میللی دمکراتیک حرکاتینین اوزون و 60 ایللیک تاریخینه باخمیاراق، یئنی، جاوان و جاوان اولماغینا ایستینادن، تجربه سیز بیر حرکات دیر. بو حرکات، شاه و شیخ لرین آزربایجان دا هشتاد ایللیک دهشت یاراتماسی اساسیندا، سورولن آسیمیلاسیون سیاستی کؤلگه سینده، بیزیم میللتیمیزین آسیمیله اولماسیندا جدی تاثیر بوراخیب دیر. اونون کناریندا، تورک توپلوموندا فارسلاشما، و مرکزچی شوونیزمی داها گوجلو حاکمیتی و فارس عونصورونون اوستونلوک ایستاتوسون، تورک لرین بئینیده و اوره ینده یئرلشدیرمه، کئچن هشتاد ایلده تورک میللتینین یوخویا چیخارتما سیندا جدی ائتگیسی اولموشدور. آزربایجانین ایقتصادیاتینین دالیا قالماسی، تورکلری فلاکت لی بیر ائکونومیک سیاستی سونوجوندا فارس بولگه لرینه کؤچورمه مجبوریتنده قویماق لاری، و اونلاری اؤز وطن لریندن دیدرگین سالمالاری بو سیاستین دوامی حسئاب اولونور.
بو فاکتلارا دایاناراق، تورک میللی دئموکراتیک حرکاتینین حساس و ضعیف بیر دورومدا اولماسی، ایران دئولتینین کامو اویونو بیزیم خالقیمیزا قارشی دهشتلی فورمادا مسموم ائتمه سی حرکاتیمیزین فعاللارینین و رهبررلرینه چینینه آغیر مسئولیت قویور.
بئله بیر شرایط ده، آزربایجانین سیاسی تشکیلات لاری، اونون ضیالی و آیدینلاری، سیاست مورککب بیر هؤنردیر دئیه، آزربایجانین اؤزگورلویو اوغوروندا او هؤنردن ان دوزگون و اویقون فورمادا ایستفاده ائتمه لیدیرلر.
یئری گلدیکده دئملییم کی، تورک خالقینین سیاسی، مدنی، بوروکرات و تکنوکرات کادر باخیمندان، بلکه، هئچ بیر پروبلئمی اولمویاجاقدیر. پروبلئم یالنیز او کادرلاری تورک/آزربایجان ملی دمکراتیک حرکاتینا جلب و جذب ائتمک دیر. تاسوفله هه له یولون باشلانقیجیندایق و تورک حرکاتی هله ده نظری باخیمدان چوخ ضعیف وتجربه لی سیاسی کادر و تشکیلات باخیمدان چوخ ساخینجالیدیر.
آمما آدین چکدییم خورداد آیینین میللی قیامینداکی شوعارلار و او شعارلارین نظری یؤنلرینه باخماق لازیمدیر. دئدیم کیمی خورداد آیینین شوعارلاری نظری باخیمدان عمومیت له ایکی دسته یه بؤلونور و ایکی فرقلی فیکرین گؤسته رگه سی دیر. من او ایکی دسته شوعارلاری، و او شوعالارین قایناقلانان ایکی دوشونجه طرزی اساسیندا بیر- بیرندن آییرمیشام و او شعار لارین آزربایجانا، و تورک خالقی نین میللی دئموکراتیک حرکاتینا اویقون، وئریملی و اولوملو باخیش آچیسیندان و عین حالدا او شوعارلارین زیان وئریجی یؤنلرین گؤسترمه یه چالیشاجاغام.
خوردادین قیامی نین ایسلوقانلاری نظری باخیمندان ایکی قولا بؤلونور:
1- بیرنجی سی، شوعارلار هانکی اساسا دایاناراق شعارلار وئریلمیشدیر؛ عقلانیت، رئال دوشونوش و سیویل شیوه یه دایانان و دئموکراتیک حاقلاری عکس ائدن مودئرن دوشونجه یه دایانیرلار. بو شوعارلاردان عبارت اولان:
“هارای هارای من تورکم”، بو شوعار اولوملو (مثبت)، بیرلشدیرن، آیدینلادان و وارلیغیندان، اولدوغوندان بحث آچان بیر شوعاردیر. بو شوعار تورک اولمایان اینساندا اولومسوز (منفی) حس یاراتمایان بیر شوعاردیر. حتی باشقا اینسانلارا، تورک مظلومیتین و اونون دانیلماسین گوسترن بیر شعاردیر…
“منیم دیلیم اؤلن دئییل، باشقا دیلینه دؤنن دئییل”، “شهیدین قانی باتماز، آذربایجان دیلین آتماز”، بو شوعارلار تورک آذربایجانلی لارین دیلین دن و هؤویه تیندن مودافعه ائدن و گینه ده مثبت جهت لردن آرایا چیخیب. اؤز دیلیندن مودافعه ائتمک بیزیم میللته باشقالارینین یانیندا ضدیت یاراتماز و حتی باشقلاراینین یانیندا تورک لره بیر مظلوم موقع وئرر و حمایت قازاندیرار و غیرفارس میللت لرایچینده ده خوش قارشیلانیر. فارسلار آراسیندادا ضدیت قازانماز. بو کیمی شعارلاردا رئال، وئریملی، اولوملو، عقلانیته دایانان و سیول چرچوادا یئرلشیرلر.
“اؤز دیلینده مدرسه، اولمالی دیر هر کسه”، “اوز دیلیمیزده مدرسه مدرسه”، “تورک دیلی رسمی اولسون” هم دوزگون شوعار و هم ده حقیقتان خالقیمیزین ان اؤنملی ایستکلریندن سایلیرلار. بو شوعارلار جددی شکیلده اؤز میللتیمیز آراسیندا و حتی باشقا میللت لر آراسیندا آزربایجانین میللی دئموکراتیک حرکاتی نا پوزیتیو و دیوقوسال حیس یارادار و باشقا غیر تورک اینسانی، بو حرکتدن حمایت ائتمه یه جلب ائدر. بو شوعارلارین عقلانیته دایانماسی، رئال و سیول اولماسی هر کسه آیدیندیر.
“یاشاسین آزادلیق”، “قیزیلدان اولسا قفسیم… آزادلیغا وار هوسیم”، آزادلیق سئور (آزادیخواهانه) شوعارلاردیرلار. هرکسی هانکی میللت دن اولورسا اولسون بو موباریزدن و بو شوعاردان حمایت ائدیر. بیر طرفدن ده، آزربایجانین میللی دئموکراتیک حرکاتینین مودئرن یؤنون گؤستریر. میللی دئموکراتیک موبارزه دن عبارت اولان ان اؤنملی ایستک، آزربایجان خالقینا و تورک میللتینه، هر بیر میللت کیمی، آزادلیق دیر. بو ایستک هامی یا آیدین دیر و ایرانین دینچی، ایرقیچی استبدادین علیهینه وئریلن ارلوملو بیر شوعاردیر. هم رئال دیر، هم سیاسی مبارزه ده هارمونیک و مودئرن و هم ده سیول و اینسان حاقلاری کنوانسویونونا ایقون بیر شوعار دیر.
” اؤلوم اولسون فاشیزمه اؤلوم اولسون شوونیزمه”، “آذربایجان میللتی…چکمز بئله ذیللتی”، بو کیمی شوعارلار، البته غئیر فارس میللت لرین بیر آرایا گتیرن و تورک میللتی نین آزادلیقا وارماسی اوچون ان اؤنملی سیاسی شوعارلاردان حئساب ائتمک اولور. آزربایجانین میللی دئموکراتیک حرکاتینین اؤزللیک لریندن بیری ایرقیچیلیغا قارشی دورماسیدیر. بو شوعالار چوخ اؤنم داشییان و جیددی رول اوینایان شوعارلاردیرلار.
“قالخ آیاغا وطنداش، تبریزده اؤلدو قارداش”، “اورمو اویاق دی، تبریزه دایاق دی”، بو شوعارلار میللت آراسیندا یاخینلیق، بیرلیک، سولیداریته (هم رای لیک) و بیر بیرنه دایاق اولمادانی باغیریر. دئموکراتیک بیر موباریزه ده لازیم اولان شوعارلاردان سایلیر.
یوخاری دا گلن شوعارلار و اونا بنظر ایستک لر، او جمله دن مئدیا ایسته یی، رادیو، تلویزییا و گوندلیک ده رگی و هابئله شوعارلارا ده ریندن باخاندا هم اولوملو، هم رئال و رئآلارا دایانان ایسلوقانلاردیرلار و بو ایسلوقانلار سیویل مبارزه یه تامامن ایقون دورلار.
بو شوعارلارین سیویل، رئال و عقلانیته دایانماسی میللتیمیزی اؤز موباریزه سینده بیربیرنه داها یاخینلادان، حتتا میللت لر آراسیندا ضدیت یاراتمایان، میللی حرکاتین گوجونو اؤنمسیز و غیر رئال آماجلارا صرف ائتمه ین و بو شوعارلار حتتا باشقا میللت لر آراسی دوستلوق و بیرگه موباریزنی وورغولایان شوعالاردیرلار.
2- آمما، خوردادین میللی قیامیندا، ایکینجی فورمادا شوعارلار، غئیر دئموکراتیک و میللی موباریزه یه اویقون اولمایان مودئللرله آزینلیقدا وئریلمیش اولسالاردا، بعضاً او شهرده – بو شهرده وئریلمیشدیر. آدین چکدییم شوعارلار عقلانیته، رئالیته یه و سیویل موباریزه مئتودلارینا دایانان یوخ، بلکه اونون تامی ترسی و یا تام آیریجا متدلارا دایاناراق مئیدانا چیخمیشدیرلار. بو ایسلوقانلار نظری و تجربی باخیمدان “حیسسیاتا”، “ایده آلیزمه” و بعضن “شیددته” و حتتا “ایرقیچیلیغا” دایانان شوعارلاردیرلار. بو شعارلاردان عبارت اولان:
“فارس، روس، ارمنی، آذربایجان دشمنی”، “هرکس کی بیطرف دیر فارس دان دا بی شرف دیر”، کیمی شوعارلار، تورک میللی حرکاتینا بو ضعیف دورومدا، یئنی جبهه لر آچماق دئمک دیر. بو شوعارلار یالنیز بورادا دایانمیر. خالقلارلا دوشمن لیک اعلان ائتمک اینانیلماز درجه ده شیدت دن و حتتا ایرقیچیلیقدا حیکایت ائدیر. خصوصن اوردا کی فارس لاری تحقیر ائدیر، درین ایرقیچیلیغا بوغولان بیر ذهنیت دن خبر وئریر.
هر بیر تورک ایرانین سیاسی جغرافیاسیندا تحقیر سیاستینی ده ری و سومویو ایله حیسس ائتمیشدیر. بئله بیر خالقین اؤنجوللری باشقالارین حقارته معروض قویماغا چالیشیرسا، همان فلاکته قاپسانمیشدیرلار کی مرکز ایرقیچیلاری. آمما کیسمه بو تورلو شوعالاردان فایدالانابیلمز، خصوصن بیزیم میللی و دئموکرات آکتیویست لریمیز.
سیاست چیلیک حقیقت ایله یالان و یا دوز ایله یالنیشلیق آراسیندا بیر سئچیم دئییل، بلکه سیاست ممکن لر دایرسیندن ایستکلره کؤرپو وورماق معناسیندادیر. آنتی دئموکراتیک شوعارلار بوگون، آزربایجانین میللی حرکاتینی حربی دیرنیشه (جنگ داخلییه) آپاران شوعارلار دیر. یعنی نه عقلانیته باغلیلیغی وار، نه رئال دیر و نه ده سیویل مئتودا دایانان بیر شیوه دیر. بلکه آیدینجا نئقاتیو حیسسیاتا دایانان، آشیری ایده آلیزمه اساسلانان، شیدده ته باغلی اولان بیر یولدور . بو شوعارلار چوخ آیدین دیر کی بوگون آزربایجانین میللی دئموکراتیک حرکاتینا اینانیلماز درجه ده زیان وورور.
“تبریز باکی بیر اولسون، مرکزی تبریز اولسون”، یا دا “آذربایجان بیر اولسون – مرکزی تبریز اولسون”، “تبریز باکی آنکارا….بیز هارا فارسلار هارا”، بو کیمی شوعارلار تمامیله خایالی بیر ایده آلیسم ه دایانان، گؤرونتوده آزربایجان سئوگیسین نومایش ائدن، اما زاتیندا میللتیمزه جیددی پروبلئم لر تؤره دن، قورخونج و دویغوسال عمل لره و عکس العمل لره سبب اولان و سیاسی باخیمدان آزربایجانین بوگونکو جوان، تجربه سیز و ضعیف میللی حرکاتینا اینانیلماز زیانلار وئرن شوعارلاردیرلار. بو کیمی شوعارلار حتی آزربایجان دا تورک لر آراسیندا گرگینلیک یارادیب، و اونلاری ایکی قوطوبلاشدیریر. بیر طرفدن ده بو کیمی شوعارلار حرکاتیمیزی باسدیرماق اوچون مرکزی دئولتین الینه جیددی بهانه لر وئریر.
بو کیمی شوعارلار، کی عمومیتله “ایستیقلالچی را” طرفیندن مئیدانا آتیلیر، بؤلگه ده دئولت لرین علاقه لرین گرگین له دیر و کوره سل آلاندا تورک میللی دئموکراتیک حرکاتی آوروپادا و آمئریکادا سمپاتی قازنماق اوچون هئچ بیر شانسی اولمور. یوخاریداکی آدین چکدییم شوعارلار ایستیقلالیت ذهنیتینه دایاناراق یئنی سینیرلاری یارانماسینا سببیت وئریر و بؤلگه ده حرکاتیمیز اوچون چوخ قابا پروبلملره یارالدیر و دئموکراتیک دئولت لرین حمایه سین بیزیم حرکات دان کسیر. و ایچریده ایسه، آیریلماق ایسته میین و آیرلماق لا مخالیف اولان اینسانلاری، هرطرفلی تورک لرین قارشیسیندا بیرلشدیریر. بو شوعارلارا حتی فارس سیاسی توپلومون بیر سیرا موخالیف لرین ایران رئژیمینه طرف سوروکله ییر.
یوخاریداکی شوعارلار خالقیمیزین میللی دئموکراتیک چیخارلارین تهلوکه یه سالیر. بو شوعارلارا دیققتله باخاندا، گینه ده، خیالی ایده آلیزمی، حیسسیاتی و شیددته ائیلمه نی آیدینجا گؤستریر.
بو کیمی، غئیر رئال، غئیر دئموکراتیک و حتتا ایرقیچیلیغا دایانان شوعارلار باشقا فورمالاردا وئریلمیشدیر. “گونئی گلیب عصیانا – فارسلار قاچین کرمانا”، کیمی شوعارلار تمامیله تحقیر ائدیجی و تمامیله ایرقیچیلیغا دایانان شوعالاردیرلار. حرکاتیمیزین سیرالاریندا اولان بعضی آشیریچی لار یاراماز بعضی تئوریلره سؤیکنیرلر که گویا “فارس لار تورک لره قارشی بو ایشی گؤرموشلرسه بیز نیه گؤرمه یه ک”!
باخین بو اویومسوز، اولومسوز و اهانتلی شوعارا، “”هر تورک کی بی طرفدیر، ایتدن ده بی شرف دیر”! بو شوعار خالقیمیزین آراسیندا دوشمنلیک بسله ین بیر شوعاردیر. بو شوعاری ائشیدن نورمال بیر انیسان دا قورخو یارالدیر و هر بیر اینسانی بیزیم حرکاتیمیز حاقد خیال قیریقلیغینا اوغراییر. بو کیمی شوعارلارین حتی بوگون، درین تجربه لردن سونرا چوخلی تاسوفله تشکیلاتلارین بیاناتیندا بئله مئیدانا گلیر.
سونوج بو کی؛ تورک/آزربایجان میللی دئموکراتیک حرکاتیندا آشیری دوشونجه لرینین یاریشماسینا سون قویماق لازیمدیر و ان رئال، ال وئریشلی و اولوملو بیر بیچیم ده تورک توپلومونو بیر مدنی و شهری توپلوم اولاراق، دئموکراتیک دوشونجه و سیویل یولا دایاناراق حرکاتیمیزی ایره لییه آپارمالییق. تورک لرین بوگون ایران دا و گونئی آزربایجان دا حربی شیوه لره سؤیکن مه یه احتیاجی یوخدور. تورک میللتی نین چوخونلوغو و او میللتین سیویل و موباریزه گوجونه دایانیرسا، و باشاق میللت لرله بیر دئموکراتیک پیلاتفورم دا ایستک لرین مئیدانا قویورسا، اوغور قازانمای چوخ دا چتین اولمویاجاقدیر. ان آزی بو شیوه یه دایانان موجادیله ده اینسانلاریمز و حرکاتیمیز چوخلو زیانلارا معروض قالمیاجاقدیر.
بونا گؤره منجه تورک/آزربایجان حرکاتی اولدوقجا عقلانیته اویقون، معناجا رئال اولوملو، دئموکراتیک و سیویل بیر یولدا یورومه لیدیر. بو ساحه ده یاخشی یا پیس هئچ بیر باشقا سئچه نه یمیز یوخدور.
2007-05-18
غئیر دئمکراتیک شوعالاردان آرا آچمالییق
بیرینجی بؤلوم
هر بیر آزربایجان و تورک آکتویستی نین گؤره وی (وظیفه سی) تورک خالقی نین میللی دئمکراتیک حرکاتی اؤنونده دئموکراتیک سیاسی ادبیات و دئموکراتیک فیکیر و دوشونجه بسله مک دیر. هر هانکی غئیر دئموکراتیک ادبیات و یا دوشونجه یه شرایط یارالتماق و یا اونا مئیدان وئرمک ایلک اؤنجه تورک خالقینا زیان وئره جکدیر.
اولومسوز شوعارلار
من آزربایجاندا بعضی شوعارلارین دمکراتیک اولماماسین دوشونورم. بو شوعارلار بعضا و بعضی یئرلرده دئیلیبدیر. آمما بیزیم تنقیدیمیز حرکاتیمیزدا گله جک شعارلارین دئمکراتیک لشدیرمه ده سینده جیددی تاثیری اولاجاقدیر.
غیردئموکراتیک شوعارلاردان نمونه اولاراق آشاغیدا ایکی شوعارا دیققت چکمه لییم؛
“اونلارکی بی طرفدی/فارس دان دا بی شرف دی”
بو شوعاردا بیر خلق بیر شرف ساییلیر. بو شوعار بیر خالقی تحقیر ائتمک و اونو آلچاق ساییر. بو شوعار هر بیر عقلانی دوشونجه ایله ترس دیر. بیرطرفدن ده بو شوعار حتی بی طرف اینسانلاری آزربایجان داکی حرکاتین قارشیسینا چیخاریر و حرکته غئیر لازم ضدیت لر یارالدیر. بیر طرفدن ده بو شوعارین هئچ بیر اولوملو یؤنو یوخدور. دیققت ائتسه نیز بو شوعار حرکاتین اساس مانعی یعنی ایران دئولتی قارشیسندا دئیلمیر بلکه بیر خالقا بو اهانتی ائدیر. بو اهانتین سونوجو، قورخو یارالتماق و حتی فارس لارین غیرسیاسی بؤلوملرین ایران رژیمیندن حمیایته چکمک دیر. بو شوعارین دئیلمه سی عمومیتله بیزیم خالقین و اونون میللی دئمکراتیک حرکاتینا چوخلو زیانی واردیر.
“خاک بر سرت قوم فارس” سؤزو، اولدوقجا غیردئموکراتیک، غئیراینسانی و اهانتلی و ایرقیچی بیر ایفاده دیر. دوشونملییک کی بیزیم خالق ایللر بویودور کی تحقیر، اهانت، آیری سئچگییه معروض قالمیشدیر و بو فنومن لرله بوگون موباریزه ده دیر. بو موباریزه ده اولان آکتیویست نئجه باشقا خالق لاری حقارته معروض قویابیلیر؟
“داش باشیوا بی غیرت”
بو شوعار عمومیتله آزربایجاندا طرف سیز و غیر سیاسی اینسانلارا و یا یوروشه (تظاهراتا) قاتیلمایان اینسانلارا خیطابن دئیلیر. بو شوعارین غیردئموکراتیک اولماسی بیر طرفدن توپلومون بیربؤلومون میللی دئموکراتیک حرکاتینا زور و اهانت ائتمک له قاتیلماسین ایسته ییر و بیرطرفدن ده خالقیمیزین طرف سیز بؤلومون میللی دئموکراتیک حرکات دان قورخودوب و حتی اونلاری دوشمن نین جبهه سینه طرف ایته له ییلر. باشقا طرفدن بو شوعار خالقیمیزین آراسیندا آیرسئچگیلیک و بیز و اونلار پروبلئمین آلقی یارالدیر. بو مطلق بیزیم خالقیمیزین زیانینادیر.
اولوملی شوعارلار
حرکاتین ان اولوملو شوعارلاری بونلادان عبارتدیر؛
تورک دیلنده مدرسه/اولمالی دی هرکسه
تورک دیلی رسمی اولسون
یاشاسین آزادلیق/ یاشاسین آزربایجان
قیزیلدان اولسا قفسیم/ آزادلیغا وار هوسیم
اؤلوم اولسون فاشیزمه
بو شوعارلار عمومیتله خالقیمیزین پوزیتیو گؤروشون، حرکاتیمیزین اولوملو دوشونوشون، و عمومیتله بو شوعالارین عقلانی و اولوملو اولماسین گؤسته ریر. بو شوعارلار اساسیندا خالیقمیزین بیرلیگی نین تامین ائدیر و باشقا خالقلارین قامواویون (عمومی افکارین) حرکاتیمیز اوچون اولوملو یؤنه سورکله ییر و عمومیت له مثبت بیر ایماژ یارالتماغا چالیشیر.
غئیر دئمکراتیک شوعارلاردان آرا آچمالییق
ایکینجی بؤلوم
سوآل؛
سایین یونیس بَی، نظرینیز “آذربایجان وار اولسون، ایستهمهین کور اولسون”، “تبریز باکی آنکارا، بیز هارا فارسلار هارا”، “آذربایجان بیزیمدیر، افقانیستان سیزیندیر” و یا بونلارا بنزَر شوعارلارا گؤره نهدیر ؟
جاواب؛
منجه تورک/آزربایجان میللی دئموکراتیک حرکاتیندا وئریلن تامام شوعارلاری بیر به بیر آنالیز ائتمه لییک و اونلارین اولوملو و اولومسوز یؤنلرین آرشدیریب، ائتگیلرینی گؤزدن کئچیرمه لییک. بعضن اولار کی خبرسیزلیکدن، حیسسیاتا دایانماقدان، آشیری گؤروشدن و رئآکسیایا اساسلانان فیکیرلردن، و حتی بعضن دوشمنین نفوذی عنصرلرینین تاثیرینده وئریلن شوعارلار خالقیمیزین حرکاتی ایله قارشی قارشیا دوروب و حرکاتا گئنیش زیان و پروبلئم لر یارالدا بیلر.
و آمما ایسته دیینیز شوعارلارین حاقیندا منیم فیکیرلریم بئله دیر؛
آزربایجان وار اولسون، ایستهمهین کور اولسون؛
بو شوعارین اول بؤلومو اولوملو و وطن سئورلیک دن قایناقلانان بیر دئیش دی. آمما ایکینجی بؤلومو ایسه نئقاتیولیک اساسیندا و آزربایجانین سئومئین لرین قارشیسیندا اله آلینمیشدیر. بو شوعارین ایکینجی بؤلومو عمومی پئسیخولوژیویا دایاناراق رئآکسیا یارالدان و اساسدا رئآکسیادان دوغان بیر بؤلوم دور. بو بؤلومون دئیلمه سی چوخ زیانلی بؤلوم دئیر، آمما رئآکسیادان یارانان منفی دوزنی اوچون، ائشیدنلرده رئآکسیادا یارالدا بیلیر. یاخشی سی بو ایدی کی ایکینجی بؤلوم ده سئومین لرین یئرینه آزربایجانین دوشمنرلینه قارشی بیر شوعار وئریلسین. نمونه اولاراق؛
آزربایجان وار اولسون/ دوشمن لری خار اولسون
آمما آشاغیداکی شوعار دا آزربایجان دا اعتراض چیلارین طریفیندن دفعه لرجه آغیزا گلیبدیر.
تبریز باکی آنکارا، بیز هارا فارسلار هارا؛
بو شعارین ایلک بؤلومو تبریز باکی آنکارا دئدیین ده ائتنیک قارداشلیغا ایشارت ائدیر. آمما ایکینجی بؤلومی فارس توپلوموندان آرا آچماغی هایکیریر. بوگون منجه نئچه فاکتا گؤره بو شوعار حرکاتین منافعین تامین ائدن بیر شوعار دئیر.
بیرینجی سی؛ بو شوعار فارس توپلوموندا بیزیم خالقیمزا قارشی ضدیت یارالدیر، او توپلومدا قورخ بسله ییر و او خالقی حتی فارس فاشیست دئولتیندن حمایته ائتمه یه ترغیب ائدیر.
ایکینجی سی؛ فارس خالقی بوگون حاکیم خالق دیر. بو خالقین کامو اویو (عموم افکاری) تورک خالقی نین ایستک لری حاقدا پوزیتیو اولماسی چوخ اؤنملی دیر. اگر سه تورک حرکاتی فارس خالقینین کامو اویوندا مثبت تاثیر بوراخیرسا، خالقیمیزین گله جک موبارزه سینده و او موباریزه نین ایله رله مه سیند جیدی رولو اولابیلیر. آمما بو شوعار فارس خالقی نین کامو اویوندا اولان ایرقیچی دوشونجه نین حالا دوام ائمه سینه یاردیمچی اولور. بونا گؤره بو شوعارین وئریلمه سین خالقیمیزین حرکاتینا زیانلی گؤرورم.
اوچونجوسو بودور کی، بو شوعار سیاسی آلاندا استقلالیت شعاری کیمی گؤزه چارپیر. استقلالیت حاکیم میللتین ذهنیتینده و حتی بیزیم اؤز خالقیمیزین بیر گئنش بؤلومونون فیکیرینده اویقون اولمایان بیر دوشونجه دیر و ائله بونا گؤره ده بو شوعار تورک آزربایجان میللی دئمکراتیک حرکاتینا باشقا خالقلارین فیکرینده و حتی اؤز خالقیمیزین بیر بؤلومونده ضدیت یارالدیب، حرکاتین ایلرله مه سینه انگل اولور.
آذربایجان بیزیم دیر، افقانیستان سیزین دیر؛
بو شوعار تمامی ایله تحقیر ائدیجی، یالنیش و حتی ایرقیچی بیر شوعاردیر. ایلک اؤنجه بیلمه لییک کی افغانیستان دا یاشایانلارین 10 فائیزدن آرتیغی اؤزبک لردیرلر. باشقا طرفدن افقانیستان اؤزو بیر مولتی ائتنیک اؤلکه دیر. یوخاریداکی شوعاردا افقانیستانی فارس اتنیکینه بوراخیب باغیشلاماق یئرسیز، یالنیش و معناسیزدیر.
باشقا طرفدن ده تحقیر ائدیجی شوعارلار (افقانیستانی تحقیر ائتمک) تورک/آزربایجان حرکاتینا یارامازدیر. بیزیم خالقیمیز حقارت علیهینه موباریزه ده دیر. نئجه اولور کی بو حرکاتین شوعارلاری باشقا میللت لره قارشی تحقیر ائدیجی شوعارلار اولسون؟ بو شوعار افقانیستاندا یاشایانلارا و یا حتی ایران دا یاشایان افغانیستانلی لار خالقیمیزین موباریزه سینه قارشی ایستیفاده اولونا بیلیر.
عین حالدا افقانیستان وطن داشلاری ایران دا چوخ قابا بیر فورمادا حقارته معروض قالیرلار. بو او دئمک دیر کی افغانیستان وطن داشلاری ایران دا غئیرفارس میللت لرین دن داها فاضلا فورمادا آیری سئچگیه و حقارته معروض قالیرلار. بو شرایط ده تورک/آزربایجان میللی دئموکراتیک حرکاتی ایران دا افقانیستان وطن داشلاریندان حیمایت ائتمک له اونلارین حمیایتین تورک میللی حرکاتینا قازانمالیدیر. بو ذهنیت ده اولورساق عمل ده افغانیستان وطن داشلاری تورک لره سمپاتی گؤسترمک له تورک میللی حرکاتینین چیخارلارین تامین اولونور.
یونیس شامیلی
20110624


text:
هاوا یاساسی
هاوا یاساسی (اینگیلیسجه: Vowel Harmony) تورک دیلی و بیر چوخ آقلوتیناتیو دیللرده واردیر. هاوا یاساسی سؤزه گؤزللیک وئریر.
هاوا یاساسی بئله دیر کی، سؤزون ایلک سسی قالین صاییت ایله باشلانارسا قالان سسلری ده صایت ایله گلهجکدیر.
اؤرنک: بویون، قولدور، آندیرماق، جیریق، شیریق، و بونلارکیمی.
سؤزون ایلک سسی اینجه صاییت ایله باشلانارسا سونرادان گلن سسلر ده اینجه صاییت ایله گلهجکدیر.
اؤرنک: بؤلگه، دؤزوم، اۆچون، اؤزگه، بیچیم، و بونلارکیمی.
قایناقلار[دَییشدیر]
قایناق: سؤزلوک، داشقین، تبریز، یاران یاییملاماسی، ۱۳۷۴


text:
ویکیپدیا دانیشیغی:یازی قۇراللاری
یازیدا شخصی نظرلر اساسیندا دَییشدیرمه ائتمه یین[دَییشدیر]
یازی قایدالاری شخصی نظرلردن اوزاقدا دورماق اوچون یارانیبدیر. اونو شخصی نظرلر اساسیندا دَییشدیرمه یول وئریلمزدیر. --Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۰ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۵۹ (UTC)
قایدالارین اورژینال پی دی اف فایلیندا بیر سیرا سهولر[دَییشدیر]
قایدالارین بوردا کی [۱] و یا بوردا اولان [۲] اولان پی دی اف ورژنلری بیر دیر آما اونلاردا بیر سیرا تایپ سهولری واردیر، مثلا:
پی دی افین آلتینجی صفحهسینده یازیلمیشدیر: بۇ سس تۆرک سؤزلرینین هر یئرینده آشاغیداکی علامتلرین موافیق فۆرمو ایله ایفاده اولاجاق ... دوغروسو اولور: بۇ سس تۆرک سؤزلرینین هر یئرینده آشاغیداکی علامتلرین مۇوافیق فوْرمو ایله ایفاده اولاجاق ...
و یا دوققوزونجو صفحهده: 5. عرب کؤکلو کلمهلرده تشدید علامتی قۇرونمالیدیر، ... دوغروسو اولور: 5. عرب کؤکلو کلمهلرده تشدید علامتی قوْرونمالیدیر، ...
و یا آلتینجی صفحهده: ... دخیل کلمهلر، مۆرکب سؤزلر و سؤزبیرلشمهلری، ... دوغروسو اولور: ... دخیل کلمهلر، مۆرکّب سؤزلر و سؤزبیرلشمهلری، ...
بیر سیرا بئله بئله سهولره راست گلمک اولور بو اورژینال ورژنلرده. سهوسیز نوسخهسی وارلیق درگیسینین اؤزونده یاییملانمیشدیر و ضمیمه کیمی دئییلدیر. من بئله تکلیف ائدیرم هر کیمده او اصلی نوسخه اولسا اوندان بیر ایسکن آلیب و یا پی دی اف شکلینده ویکیه قویسا چوخ گؤزل اولار. Matreeks (دانیشیق) ۱۲ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۲۳ (UTC)
- یاشاسین ماتریکس بَی.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۲:۳۹ (UTC)
آد[دَییشدیر]
منیم نظریمه یازی قوراللاری آدی ائله مناسب دئییل و یازیلیش قاعیدهلری داها یاخشی آددیر.--آلپ ار تونقا✉ ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۴۸ (UTC)
- ایلک اؤنجه آدی یازی قایدالاری ایدی. سونرا بیرینجی و ایکینجی اوْرتوقرافی سمینارینین آلدیغی قرارلارین اؤزونده یازیلدیغی کیمین یازی قوراللاری ائدیلدی.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۵۰ (UTC)
یانی دییشیلمزدیر؟ چونکو قاعیده ترسینه قورال یا دا حتی قایدا بیزیم تۆرکجهمیزده تانیش دئییل بیر یاندان دا یازی یئرینه یازیلیش داها اۇیغون نظره گلیر.--آلپ ار تونقا✉ ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۵۳ (UTC)
- دَییشیلمز دیَنده اوجور بیر شئیدیر. چونکو اونو دَییشسک اوندان سونرا داش-داشین اوستونده دورمایاجاقدیر. سؤزجوکلر اوستونده گئنیش میقیاسلی لازیم اولمایان بحثلر گئدهجکدیر و انرژیمیز چالیشماق عوضینه دانیشیغا صرف اولاجاقدیر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۵۶ (UTC)
ویکیده دییشیلمز بیر شی یوْخدور. ویکیفادا دا فرهنگیستان مصوبهلرین اجماعلا دییشدیرمک اوْلور.--آلپ ار تونقا✉ ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۵۹ (UTC)
- ائلهدیر. آنجاق بوردا بیز هله لیک بئش-آلتی نفریک. اونا گؤرهده ایندیکی ایجماع یئترسیزدیر. بیزیم ویکیده فاویکی کیمین ۳۰۰۰ نفر چالیشقان ایشلدنی اولاندا بیزده نجور یازماق باره سینده ایجماع ائده بیلریک.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۰۵ (UTC)
- تأسّفله یازی قورال لاریندا تصویب اولونان بعضی قایدالار فارسجا و هر دیلدن مستقل اولاراق تصویب اولونمامیش.حامد (دانیشیق) ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۰۳ (UTC)
سیزجه ایران تورکلرینین نئچه ٪ی قورال سؤزو قولاغینا دییب؟--آلپ ار تونقا✉ ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۰۶ (UTC)
- ایندی نجور آمار توتاق؟ اؤرنک اوچون من ایدیعا ائدیرم ۹۸٪. بونو نئجه ایثبات و یا رد ائتمک اولار؟--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۰۸ (UTC)
داش چاتداسا ۱۰ نفردن ۱ نفر قۇرالی آنلاییر آنجاق ۱۰ نفرین هامیسی قاعیدهنی آنلاییر. سیزجه ۱۰۰٪ مخاطبی اؤتوروب ۱۰٪ه راضی اوْلماق منطقیدیر؟ بیر آذربایجان تۆرکو گلیب، قۇرال کیمی سؤزو آنا صفحهده گؤروب قولاغی تاققیلداسا بیر یوْللوق بۇرادان قاچاق تۆشر.--آلپ ار تونقا✉ ۵ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۱۳ (UTC)
- حؤرمتلی آلپ ارتونقا بَی. من بو ویکی باشلانان گوندن بئله یارارسیز بحثلردن کانارگزمهگی اؤزومه سؤز وئرمیشدیم. آنجاق دیهسن اولمور.
- باخ بو قاعیده نه دانیشیقدا ایشلهنیر نه ادبی دیله اویغوندور. چونکو قالین سسلی ایله اینجه سسلی بیر یئرده گلیر. بونا اساسن یانلیشدیر. قایدادا قالین سسلی قالین سسلی ایله گلیب میللتده ائله بوجود دئییر.
- سیز بوردا گؤرونتو کلیمه سین شکیل ایله دَییشدیریبسیز. بو گؤرونتو نه دئمکدیر؟ گؤر-ون-تو بوردا گؤرمکدن سؤز گئدیر. اینگیلیسجه ویودان. بونون شکیله، تصویره نه دخلی وار؟ نه ادبی دیلده ایشله نیر نه میلت آراسیندا.
- ۱، ۲، ۳ و ۴ بحثلرینه باخین. بیر ساده فعل باره سینده اورتاق بیر ایجماعا چاتماق تکجه گئچرلی قایناقلار اساسیندا حل اولونا بیلدی.
- گلین بو بحثه باخایین. اوردا اوخومالی بحثلر گئدیر. بوتون بحثلر بیر یانا بیرنفرده Gadget ایله tools-ون فرق ائتمه سینه دیقت یئتیرمه ییبدیر. هامیدا ائله اؤزو اوچون تورکجه نی باشارماغی دوشونور. A gadget is a small tool such as a machine that has a particular function, but is often thought of as a novelty. en:Gadget. بو اونا گؤره دیرکی بیز اساسن سؤزجوک باره سینده اوستاد دئییلیک و اونون چوخلو مساله لرین بیلمیریک. من اوجورام دوشونورم کی قالانلاریدا ائله دیر.
- بئله بحثلر عومومیتده من هامیدان چوخ بیلیرم دن ایره لی گلیر. باخ اکبر آزاد، دوْکتور جمال آیریملو، فریبا ابراهیمی (آفاق)، عادل ارشادیفر، حسن ارک، توحید اسدزاده، رسول اسماعیلزاده، محمد اشراقی، فریده اصغرنیا، نادرالهی، بهروز ایمانی، بهزاد بهزادی، یوسف بهنمون (دالغین)، دوْکتور غلامرضا بوداغی، دوْکتور حسین پناهی، حسن م.جعفرزاده، میرهدایت حصاری، بهرام حقپرست (ائلچین)، علیرضا حمیدهخو، علی حسینزاده (داشقین)، حسن خدائی (تایماز)، بابک دانشور، عبدالرحمن دیهجی، حسن راشدی، مصطفی رزّاقی، مهرشید رهنما، ابراهیم رفرف، محمد تقی ستاری، داود سعید خانلو، حسن مسلمی، دوْکتور حسینقلی سلیمی، حسین طهماسبپور، یحیی شیدا، علیرضا صرّافی، کیان صفری، دوْکتور هوشنگ عطاپور، دوْکتور محمدعلی فرزانه، مسعود فیوضات، دوْکتور حسین فیض اللهی وحید، دوْکتور م.قاسمی (آغشین آغکمرلی)، حبیب قنبرپور، رسول کامران، کشتیبان، محمدرضا کریمی، علی محمدزاده فارسی، توحید ملکزاده، عزیز محسنی، حسن مجیدزاده (ساوالان)، حسین محمدخانی (گونئیلی)، دوْکتور حسین محمدزاده صدیق (دۆزگون)، دوْکتور یوسف معماری، عباد ممیزاده (آغداشلی)، نصر منظوری، علیرضا مقدم، اسدالله مردانی، کریم مشروطهچی (سؤنمز)، صدیار وظیفه (ائل اوْغلو)، اسماعیل هادی، دوْکتور جواد هیئت، محمدرضا هیئت نظرلری بئله یازماقدادیر. سیزین نظرینیز فرق ائدیر. بیر زامانلار منیمده نظریم فرق ائدیردی. دوستلارلا بیرلیکده اؤزوموزدن قایدا یارادیب دَییشدیرمه ائدیردیک. سوندا بو سونوجا چاتدیق کی بوردا قایداسیز یاشاماق اولماز.
- بورا فاویکی و یا باشقا ویکیلرین ایکینجی شوعبه سی دئییل. اونلار شاید ایسته دیلر اؤزلرین داغدان آتالار و یا هر هانسی بیر ایش گؤره لر. او ایشلر اونلارین اؤزونه مربوطدور.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۶ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۲۱ (UTC)
سایدیم ۶۰ نفر علم آدامینین ایمضاسی بو قوراللارین آلتیندا واردیر. هر واقت سیزین نظرینیزی ۲۰۰ عادی ایشلدن تایید ائتسه لر، اوندا دئمک اولار بو علم آداملاری قاباغیندا بیز باشقا بیر نوع یازماق اوچون ایجماعا چاتمیشیق. --Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۶ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۳۲ (UTC)
سیزه تورکجه نی اؤیردن اوستادین آدیدا بوردا واردیر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۶ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۳۵ (UTC)
چوغ یاپیشیق یازما گوزلیگنن معارض دور[دَییشدیر]
تورکجه نون یازی قاعدلرین دیشمک لارم دور چون یاپشیق یازما سبب اولور اوخوماق چتینشه و گوزل گورسنمیه
- سلاملار حؤرمتلی یولداش. سیزین تکلیفینیز چوخ گؤزل تکلیف دیر آنجاق بو قوراللاری یازان موتخصّیصلریمیز عربجه الیفباسینین طبیعتینه دایاناراق یاپیشیق یازماغی بیزلره توصیه ائتمیشلر. بو قوراللارین یاراندیغی بؤیوک بیر جمعین تصمیمینه دایاندیغی اوچون راحاتجاسینا دییشدیرمه سی ایمکانسیز دیر و یئنه ده بؤیوک بیر جمعین سیسینی طلب ائدیر. حؤرمتله. Matreeks (دانیشیق) ۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷، ساعت ۲۳:۵۵ (UTC)


text:
فارسجا و آذربایجانجا یازدیغی شعرلریایله ایران و آذربایجان ادبی جمعیتلرینده پارلاق اولدوزا چئوریلن و اؤزونه مخصوص ادبی مدنی مؤوقع قازانان گؤرکملی شاعریمیز “عمران صلاحی”نین آذربایجانجا یازدیغی بوتون شعرلری “یارالی دورنا” عنوانلی بیر مجموعهده “نشر امرود” انتشاراتی طرفیندن یاییلدی.
بو کتاب مرحوم شاعریمیزین ائولادلاری یاشار و بهاره و تانینمیش یازیچیمیز “دکتر مرتضی مجدفر”ین تشبثلریایله نشره حاضیرلانیبدیر و هر نسخهسینین قیمتی ۵۵۰۰ تومندیر.
شبههسیز سئویملی شاعریمیزین باشقا اثرلری کیمی بو کتابیدا اوخوجولار طرفیندن چوخ گؤزل قارشیلاناجاقدیر. کیتابی بوتون کیتاب ماغازالاریندان الده ائتمک اولار.


text:
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر
گوگل ۲۴ نوامبر اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو حاضرلادی.
اؤزل و تاریخی گونلری، اؤنملی اینسانلاری و حادثهلری «دودل» اولاراق گؤسترهن گوگل آنا صحیفهسینی آچان اینترنت ایستیفادهچیلری ۲۴ نوامبر اؤیرتمنلر گونو اوچون حاضرلانان لوگو ایله قارشیلاشیر.
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
آنتالیایا ۱۳ میلیوندان چوخ توریست گلدی
شهره ان چوخ توریست گؤندرهن اؤلکهلر سیراسییلا روسیا، آلمانیا، اینگیلتره، لهستان و هلند اولدو
اردوغان: تورکیه، بوتون گؤزللیکلری اؤزونده توپلامیش بیر خزانهیه صاحب
"مقصدیمیز، اؤلکهمیزی یئنیدن شکیللهنن کۆرهسل، سیاسی و اقتصادی معمارینین مرکزینه یئرلشدیرمکله ایمکانلارین الیمیزدن چیخماسینا مانع اولماقدیر"
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر


text:
موغول ایمپیراتورلوغو
موغول ایمپیراتورلوغو موغوللار طرفیندن قورولان بیر تاریخی دوولتدیر.
تاریخیدَییشدیر
۱۲-جی یۆز ایـلده موغوللاردا قبیله قۇرولوشو داغیلدی و اوردولار یاراندی. اوردو رئیسلری باهادیرلار ایدی. دؤولتین اساسینی تئموچین آدلی باهادیر قوْیموشدور. ۱۲۰۶-جی ایلده اونون چایی ساحیلینده کئچیریلن قۇرولتایدا تئموچین خاقان اولدو و چنگیزخان آدلاندیریلدی. او ,۱۲۰۷-۱۲۱۱-جی ایللرده سیبیری و تۆرکوستانی ,۱۲۱۵-جی ایلده شمالی چینی ایشغال ائتدی. چنگیزخان ۱۲۱۹-۱۲۲۰-جی ایللرده ایسه بوخارا ,سمرقند ,اوزگنج و اوتراری توتدو. ۱۲۲۷-جی ایلده چنگیزخان اؤلدو و بؤیوک خاقان اوقتای خان اولدو. موغولیستان چنگیزخانین ۴ اوغلو: اوقتای خان ,جغتای ,جوجی ,تولی آراسیندا بؤلوشدورولدو.
۱۲۳۵-جی ایلده نوهسی باتوخان اوروپانین جنوب-شرقینه یۆروش ائتدی. او ,خزر و روسیه نین جنوب-شرق چؤللرین ایشغال ائتدی و ۱۲۳۷-جی ایلده ریازانی ,۱۲۳۸-جی ایلده ولادیمیر شهرلرینی اَله کئچیردی. ۱۲۴۰-جی ایلده کیئف شهرینی ده توتدو. ۱۲۵۱-جی ایلده باتی خانین کمکی ایله خاقان اولدو. آرتیق اوردودا عۆصیانلار باش وئرمیه باشلادی.
۱۲-جی یۆز ایـلین آخیرلاریندا قوبلایخانین دؤورونده ایسه چینین جنوبون دا ایشغال ائدیلدی. پایتخت قاراقورومدان پکنه کؤچورولدو. ۱۴-جو یۆز ایـلده عۆصیانلار و چکیشملر نتیجهسینده ایمپراتورلوغو داغیلدی و یئرینده مۆستقیل دؤولتلر یاراندی.
کولتوردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
گورونتولردَییشدیر
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.


text:
سؤزجوک
کلمه یوخسا سؤزجوک ؛ تک باشینا معنالی،بیربیرینه مربوط بیر و یا داها چوْخ فوْرم واحیددن عیبارت اوْلان،سَس دَیری داشییان دیل واحیدی.یازی دیلینده هر ایکی طرفینده بیر فاصیله وئیلررک گؤستریلیرلر[۱].کلمهلر ،بیر کؤک و اوْنا باغلی بیر یا دا داها چوْخ علاوهدن اوْلوشابیلیر. یازیدا کلمهلر هیجالاردان ،هیجالار دا حرفلردن تشکیل اوْلور.بیر کلمه آزی بیر حرفدن و بیر هیجادان مئیدانا گلیر:جان ،آت،مال ا و بنزری.کلمهلر بیر آرایا گلرک سؤزجوک ایفادهلری،بند و جؤملهلری مئیدانا گتیریرلر. گۆنموزده هر میلّتین بیر گئچمیشی اوْلدوغو و اوْ میلّتین نئچه عصر ایچینده شکیللنهرک گۆنوموزه چاتماسی کیمی،دیللر و دیلین واحیدلری اوْلان کلمهلر ده بیر گئچمیشه صاحیبدیر و مۆختلیف شکیللنمهلر نتیجهسینده ایندیکی شکللری اوْرتایا چیخمیشدی[۲].کلمه سؤزو عرب دیلیندن كَلَامٌ (سؤز) گلیر.تۆرک دیلینده سؤزجوک کلمهسی ده عئینی معنادا ایشلنیر.
قایناق[دَییشدیر]
- ^ Nadir Engin Uzun (1998), Dilbilgisinin Temel Kavramları (Türkçe Üzerine Tartışmalar), Ankara, s.28-29
- ^ Erdem KONUR,"GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE 'İYİ' KELİMESİ",Edebiyat ve Sanat Akademisi


text:
تهران بیلیمیوردونون اؤیرنجیسی سها مرتضایی ۶ ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی
اؤلکهنین اؤیرنجی بیرلیگی شوراسینین تلگرام کانالی، سیاسی بیلیملر دوکتورا درجهسی آدایی و تهران بیلیمیوردو اؤیرنجی بیرلیگی شوراسینین کئچمیش کاتیبی سها مرتضایی اوچون ۶ ایل حبس جزاسی وئریلدیگینی اعلان ائتدی.
ائیتیمدن منع ائدیلن بو اؤیرنجی اعتراض آکسییالارینا قاتیلدیغی اوچون “تبانی ائدهرک میلی گوونلییه قارشی حرکت ائتمک” اتهامی ایله 6 ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی.
بو اؤیرنجی فعالینین پروندهسینه تهران اینقیلاب محکمهسینین ۱۵-جی شؤبهسینده حاکم صلواتینین باشقانلیغی ایله باخیلدی. خانیم مرتضایینین وکیلی مصطفی نیلینین دئدیگینه گؤره “ائیتیمدن منع ائدیلدیگینه اعتراض اولاراق تهران بیلیمیوردونداکی اوتورورما ائیلمی کئچیرمک، کئچن ایل آبان آییندا تهران بیلیمیوردونداکی اعتراضلار و اؤیرنجی بیرلیگی شوراسینداکی فعالیتلر” اونا قارشی ایرهلی سورولن اتهاملار آراسیندادیر.
سها مرتضایییه ۱۳۹۸-جی ایلین آبان آییندا کئچیریلمیش عوموممیللی اعتراض آکسییالاری زامانی بیر مئساژ گؤندریلهرک تهران بیلیمیوردو فاطمیه یاتاقخاناسینین گیریشینه چاغریلدی و یاتاقخانانین اؤنونده توتولاراق ائوین حبسخاناسینداکی اینقیلاب کئشیکچیلرینین اطلاعات تجریدخاناسینا کؤچورولدو.
خانیم مرتضایی، محکمهنین سونونا قدر ۲ بهمن ۱۳۹۸-جی ایلده ۵۰۰ میلیون تومن گیروو موقابیلینده ورامیندهکی قرچک حبسخاناسیندان مووقتی اولاراق سربست بوراخیلدی.
کئچن ایل مرتضایی، سیاسی بیلملر ساحهسیندهکی دوکتورایا قبول ایمتاهانیندا ۱۰-جو سیرادا یئر آلمیش، آنجاق پروندهسیندهکی اسکیکلیک سببییله ائیتیمدن محروم ائدیلمیشدیر.
بو اؤیرنجی فعال ۱۳۹۸-جی ایل مهر آیینین سونوندان بری ائیتیمدن محروم اولماسینا اعتراض اولاراق تهران بیلیمیوردونون مرکزی کیتابخاناسینین قارشیسیندا تک کیشیلیک اوتورما ائیلمی کئچیرمیشدی.
سها مرتضایی اؤنجهلر ۱۳۹۶-جی ایل دی آیی اعتراضلاری ایله علاقه دار بیر پروندهده بیر ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلمیشدی.


text:
آاااخ… چیرکابلی باخیشلار
اوغورلادیلار مندن بولاق گؤزلو پنجرهمی
هئرهسینده دَن تؤکوردوم مونجوق گؤزلو سئرچهلره
دوپ- دورو آیناسیندا باخیردیم گونَش ایله گونهباخان سئویشمهسینه
سونبول ساچلاریم، آغاجلارلا بیرگه
سَرین یئلده رقص ائدیردی چرچیوسینده
سارماشیقلار گؤوهنیردی اونونلا قونشولوغا
یاغیش اؤونوردو گؤیچک اوزونو یوماغا
پنجرهمین اورهیی او قدهر گئنیش ایدی کی؛
اونا گؤی ده سیغیشیردی، گؤیرچین ده
مگر ایلک کره چرپلنگلر اوچاندا،
اوچوش ذؤوقونو او سالمادیمی بئینیمه؟!
هردن قونشونون قیزجیغازی گولوردو،
هر دن قادینی پالتار سَریردی رمکهسینده
قیسقانج باخیشلار چوخ گؤردو اونو منه؛
ایندی ایسه قاپی- قاپی هارادان آختاریم من آینا گؤزلو پنجرهمی؟!
قیللی اللردن قاچیب آسفالت اوزهرینده ماشینلار آلتینا دوشسه؟!
چیلیک-چیلیک سینسا؟!
ایتی تیلیشکهلری خائین اللری کسهجک می؟!
نارین سینیقلاری یئنه ده منی گوسترهجک می؟!
ائه…
نه قدر چارپاشیق، پیرتلاشیق فیکیرلره گؤمولور اینسان،
قریبهدیر سئومک….


text:
ژانویه
ژانویه فرانسهجه: Javier میلادی ایلین بیرینجی آییدیر. بو آی ۳۱ گونلوک میلادی آیلارداندیر. دونیانین چوخلی اولکلرینده بو آیین بیرینجی گونو یئنی ایلین بیرینجی گونی دیر. ژانویه آیی شومالی یاریمکورهده قیش مووسومونین ایکینجی آی حساب اولور و ایلین ان سوْیوق آیلاریندان سایلیر.
ژانویه نین ایتفاقلاری[دَییشدیر]
- ۲۳: الیزابت بلکول، بیرینجی آمریکالی حکیم خانیم که ۱۸۴۹ ایلینده ژنو آدلی حکیملیق مدرسه سیندن نیویورک شهرینده فارغالتحصیل اولدو.
- ۲۶: هند «جومهوریت گونون» ۱۹۵۰ جشن توتدو.
ژانویه نین تعطیل گونلری[دَییشدیر]
- یئنی میلادی ایلین بیرینجی گونو، ۱ ژانویه
- هائیتی ده ایستیقلال گونو، ۱ ژانویه
- دۇزگونونین بایراملیغی اینگیلیسجه: Handsel Monday ایسکاتلند و اینگیلیس ین شومالیندا، بیر گوندور کی آداملار بیری بیرینه بایراملیق وئررلر. ژانوینین بیرینجی دۇزگونو.


text:
آوروپا بیرلیگی اویهسی پولونیا، تورکیه’دن سلاحلی اینسانسیز هاوا آراجی آلاجاق
پولونیا (لهستان) ساوونما باخانی بلاچزک، تورکیه’دن اینسانسیز هاوا آراجلاری ساتین آلاجاقلارینی آچیقلادی.
پولونیا رسمی خبر آژانسینین (پاپ) خبرینه گؤره، پولونیا ساوونما باخانی ماریوسز بلاچزک، اولکهسینین تورکیه’دن ۲۴ عدد بایراقدار (TB2) تیپی اینسانسیز هاوا آراجی (سیها) آلاجاغینی سؤیلهدی.
بلاچزک، “بو، گرچک بیر سلاح. آوروپا’نین دوغوسوندا، ساواشلاردا اؤزونو قانیتلادی(اثبات ائتدی). عئینی شکیلده اورتادوغو’دا قوللانیلدی.” ایفادهلرینی قوللاندی.
اینسانسیز هاوا آراجینین ساتیشینا ایلیشکین آنلاشمانین، گلهجهک هفته پولونیا دؤولت باشقانی آندرزیج دودا‘نین تورکیه’یه یاپاجاغی زیارت سیراسیندا ایمضالانماسی بکلهنیر.
آوروپا بیرلیگی و ناتو اویهسی پولونیا، تورکیه’دن ایلک دفعه اینسانسیز هاوا آراجی ساتین آلمیش اولاجاق. تورکیهنین اینسانسیز هاوا آراجلاری ایکینجی قاراباغ ساواشیندا قوزئی آزربایجان اوردوسونون سرعتلی شکیلده ایرهلیلمهسینده و اشغالچی ارمنستانا قارشی ظفر قازانماسیندا بؤیوک ائتکیسی اولموشدور.