text:
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (51)
آوریل 2016دا اعتباراً حلب مخالیف کونترولو آلتینداکی بؤلگهسینده یاشاماق اؤلومله قول-قولا اولماقدان فرقسیز ایدی
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (51)
تخمینن سککیز آی اوّل سوریهلی دوکتور اوسامه ابو العز بئله قیشقیریردی: "حلب آرتیق تابوت قیتلیغی یاشانیر!"
آوریل 2016دا اعتباراً حلب مخالیف کونترولو آلتینداکی بؤلگهسینده یاشاماق اؤلومله قول-قولا اولماقدان فرقسیز ایدی. بو باخیمدان 2016ین ایلک آیلاریندا نشراوموش بیر اولوسلار آراسی عفو تشکیلاتی راپورو اهمیتلی معلوماتلار تقدیم ائدیردی. روسیانین و اسد رژیمینین هاوا گوجلرینین قصدلی اولاراق و سیستماتیک بیر شکیلده خستهخانالاری و ساغلیق کلینیکلرینده هدف آلدیغینی ایفاده ائدیردی. اعلان ائدیلن آتشکس اوّلینده و سونراسیندا اسد رژیمینین و روس هاوا گوجلرینین اوچاقلاری سیستماتیک بیر شکیلده خستهخانا و کلینیکلری هدف آلدی. اولوسلار آراسی عفو تشکیلاتی وظیفهلیلرینه گؤره ساغلیق تشکیلاتلاری و پرسونلینه یؤنلیک بو سالدیریلار ایزلنیلن ساواش ایستراتژیسینین بیر پارچاسی ایدی. اولوسلار آراسی حقوقا ضد اولمالاری دا قید ائتمک دئییل.
خستهخانالار، الکتریک سانتراللاری و ایچمه سویو موسسیسهلری روس و اسد رژیمی سالدیریلارینین ایلک هدفلری وضعیتینده اولدولار هر سالدیری جهدینده. بونونلا سالدیریا معروض قالان شهر اهالیسینین آیریلماغا مجبور ائدیلمهسی آماچلاندی.
سون بئش ایل ایچینده سوریهده یوزلرله دوکتور اؤلدو. اینسان حاقلاری اوچون دوکتورلار آدلی بیر قورومون آراشدیرماسینا گؤره، آوریل 2016 قدر سوریهده سون بئش ایل ایچینده تخمینن 730 دوکتور حیاتینی ایتیردی. آیریجا عینی تاریخه قدر 269 ساغلیق قورولوشونا عمومیتده 382 هاوا سالدیریسی تشکیل ائدیلدی. حاقیندا دانیشیلان آراشدیرمانین یایینلانماسیندان دسامبر آیینا قدر کئچن مدت عرضینده ساغلیق تشکیلاتلارینا 54 سالدیری داها تشکیل ائدیلدی. معلوماتلار بو سالدیریلارین هئچ بیر شکک-شوبههیه احتیاج بوراخمایاجاق شکیلده بیر نورما و تکرارلانان حالینی آلدیغینی گؤسترمکده.
و سونوندا شرق حلب تامامیله اسد رژیمی گوجلرینین الینه کئچمیش وضعیتده. بو گلینن نقطهده، اولوسلار آراسی جمعیت آدینا عمومیتله دانیشما حاقینی اؤزونده تاپمیش اولان غرب دونیاسینین بؤیوک مسئولیتی وار. غربین سوریه ایفلاسی او قدر دقته چارپان و دقیق کی، آرتیق پارلامنتلرینده بئله آچیقجا دیله گتیریلیر. اسکی اینگیلیس مالیه ناظیری و محافیظه کار پارتی میللت وکیلی جورج اوسبورن بو هفته آوام کامراسیندا ائتدیگی دانیشمادا اؤلکهسی و غرب دونیاسی آدینا بو جملهلرله بیر اؤزائلشدیریسی ائتدی:
"اگر سوریهده اولانلار موضوعسوندا مسئولیتیمیز اولمادیغینا اینانیریساق، بو پارلامنتودا اولان اینسانلار اولاراق اؤزوموزو آلدادیریق. حلب فاجعهسی، غرب، آمریکا و اینگیلیس لیدرلیگینین یاراتمیش اولدوغو بیر بوشلوقدا اورتایا چیخدی ".
ایکی هفته اوّل ده آلمان فدرال مجلیسیندکی سوریهیه باغلی ایجلاسدا دانیشان آلمان فدرال مجلیسی خاریجی ایشلر کومیسیونونون صدری نوربرت رؤتگن، "حلب، غرب خاریجی سیاستینین سون ایللردکی ان بؤیوک فلاکتینین سمبولو" دئمیشدی.
ایکینجی دونیا ساواشیندان نازیلرین یاشاتدیغی سویقیریمین بیر داها یاشانماماسی اوچون "اصلا، بیر داها اولمایاجاق" دئینلر سؤزلرینی تئز اونوتدولار. بنزر تجروبهلر فیلیسطینده، بوسنیده، روواندا، حلبچهده و ان سون اولاراق دا سوریهده باش وئردی. 2013 اسد رژیمی اؤز خالقینا قارشی شیمیایی سیلاح ایستیفاده ائتدیگینده اعلان ائدیلمیش قیرمیزی خط لرین چوخ کنارینا کئچیلمیشدی. آنجاق غرب دونیاسی شیمیایی سیلاحلارین ایستیفاده ائدیلمهسینه قارشی لازیم اولان جوابی وئرمکدن ایمتیناع ائتدی. و داها پیسی روسیانین قایدالارینی قویدوغو بیر اویون پلانی ایچینده اویناماغی قبول ائتدی. بو وضعیت بو تاریخدن سونرا یاشانان بوتون ساواش گوناهلارینین دا قاپیسینی آرالادی.
حلب، روسیا هاوا گوجلرینین تامین ائتدیگی دستک سونراسیندا تامامیله اسد رژیمی گوجلرینین الینه کئچدی. آنجاق بو وضعیت، رژیمین گوجلو اولدوغونو گؤسترن بیر اینکیشاف دئییل. حلب دوشمهسی، روسیانین تامین ائتدیگی دستگین یانیندا ایرانین ایداره ائتدیگی خاریجی میلیتانلارین، عراقدان گلن میلیتان گوجلرین و حزب اللهین تامین ائتدیگی دستک سایهسینده اولدو. نئجه کی، رژیم حلب بیر آن اوّل اله کئچیرمهیه یوغونلاشیرلارکن پالمیرایی تکرار داعشه قاپدیردی.
اینفراستروکتورونون یوخ اولموشلوغوندان کنار، سیاسی اولاراق پارچالانمیش و قیریلمیش بیر دولتین وارلیغی آغیر باسیر سوریهده. آنجاق دؤرد اؤلکهدن گلن خاریجی دستکله آیاقدا قالان رژیمین اوزرینده حؤکم سورمهیه چالیشدیغی اؤلکهده، دولت یالنیز بیر فانتاستیکدان عبارت.
رژیمین ادعالارینین عکسینه، حلب اؤزگورلشدیریلمهدی. اولان خاریجی گوجلرین بیر سوریه شهرینین بیر بؤلگهسینی ییخیب یاخماسیندان عبارت ایدی. حلب سونراسی اسد رژیمینه قارشی موباریزهنین بؤیوک اؤلچوده پارتیزان ساواشی فورماسیندا سورمهسی قوتله اولابیلهجک. روس هاوا دستگینین بیر تأثیرینین اولمایاجاغی بو موباریزه فورماسینین اسد رژیمینین باسقیچی سیاستی نتیجهسینده سون تاپماسی غیری-مومکون. عکسینه رژیم باسقیچی سیاستینین پارتیزان ساواشینا نفر تامین ائدیجی بیر فونکسیون گؤرمهسی سؤز موضوعسو اولاجاق.
سوریهده یاشانان قارشیدورمالار نتیجهسینده رژیم بؤیوک داغیتمالارا سبب اولدو. آیریجا میلیونلار یئرلریندن ائدیلدی. بو شرطلر آلتیندا، رژیمین داوام ائتدیرجگی پارانویاق باسکیجیلیک یئنی مقاومت فورمالارینین اورتایا چیخماسیندا تحریک ائدیجی بیر رول اوینایاجاق. بو مقاومتین 1982 هاما مقاومتینه بنزمیهجگینی اونسوز دا سون بئش ایل ایچینده یاشانانلار کیفایت قدر گؤستردی. چونکی آرتیق نه رژیم 1982-جی ایلده اولدوغو قدر گوجلو، نه ده پروبلم بیر تک شهرین باسدیریلماسییلا حل اولاجاق کیمی. خاریجی گوجلرین وارلیغی ایسه داواملی بیر آشاغیلانمیشلیغین خاطیرلاتما اولاجاق.
بو سببدن، سوریهده رادیکال بیر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی چئوریلمه یاشانمادیقچا موجود رژیم و دستکچیلری پروبلم یارادیجی اولماغا داوام ائدهجکلر.


c: text/html

text:
شنبه گونو اوغروسو /گابریل گارسیا ماركز
شنبه گونو اوغروسو
قابریئل قارسییا ماركئز /گابریل گارسیا ماركز/
چئویرن: كامیل زئینالوو
یالنیز هفته سونلاریندا اوغورلوق ائدن هوقو یئنه ده شنبه گئجهسی بیر ائوه گیردی. تخمینن 30 یاشلاریندا اولان و خرونیكی یوخوسوزلوقدان اذیت چكن گؤزل ائو صاحیبهسی آننا اونو جینایت باشیندا یاخالادی. اوغرونون تاپانچا ایله هده-قورخو گلمهسیندن قورخان قادین بوتون داش-قاشینی، قییمتلی اشیالارینی اونا وئردی، آنجاق خواهیش ائتدی كی، 3 یاشلی قیزی پاۇلییه یاخینلاشماسین.
شوبههسیز، قیز اونو گؤروردو، اوغرو ایسه سِحرباز حیلهلری گؤسترمكله اونو اله آلماغا چالیشیردی. هوقو دوشوندو: " اگر بوردا هر شئی یاخشیدیرسا، نییه بئله تئز گئدیم كی؟ " بوتون هفته سونونو قالا و وضعیتدن تام شكیلده ذؤوق آلا بیلردی، چونكی قادینین اری ایشگوزار سفری ایله باغلی اولاراق بازار گونو گئجه گلهجكدی (بونو اونلاری ایزلهدیگینه گؤره بیلیردی). اوغرو بو بارهده چوخ فیكیرلشمهدی: ائو صاحیبینین شالوارینی گئییندی و آننادان خواهیش ائتدی كی، اونون اوچون نسه بیشیرسین، آنباردان شراب گتیرسین و شام ائتمك اوچون یاخشی بیر ماهنی قویسون، چونكی موسیقیسیز یاشاماق مومكون دئییل.
پاۇلییه گؤره ناراحات اولان آننا شام یئمگینی حاضیرلایا-حاضیرلایا بو حریفی ائودن چیخارماق بارهده فیكیرلشیردی. آنجاق الیندن هئچ نه گلمیردی، چونكی هوقو تئلئفون خطلرینی كسمیشدی، ائو ایسه اوزاقدا یئرلشیردی. گئجهنین بیر عالمی، هئچ كیم ده گئدیب-گلمیر. آننا قرارا گلدی كی، هوقونون قدحینه یوخو درمانی آتسین. شام یئمگی زامانی هفته ایچی بیر بانكدا گؤزتچی ایشلهین هوقو آشكار ائتدی كی، سن دئمه، آننا رادیودا اونون هر گئجه قولاق آسدیغی سئویملی موسیقی وئریلیشینین آپاریجیسیدیر. هوقو قیزغین پرستیشكار ایدی. كاسئتده بؤیوك موغننی بئننینین " نئجه اولدو " ماهنیسینا قولاق آسا-آسا موسیقی و موسیقیچیلردن صؤحبت ائتدیلر. آننا اونو یاتیرماغا پئشمان اولموشدو، چونكی هوقو اؤزونو چوخ ساكیت آپاریردی و اونا ضرر وورماق و یا زور ایشلتمك نیتی یوخ ایدی، آما آرتیق گئجدیر، یوخو درمانی آرتیق قدحده ایدی و اوغرو اونو ممنونیتله ایچیردی. آنجاق بیر یانلیشلیق اولموشدو، ایچینده حب اولان قدحی آننا گؤتورموشدو. اونا گؤره ده بیر گؤز قیرپیمیندا یوخویا گئتدی.
ائرتهسی گون سحر آننا اویاناندا گؤردو كی، قوناق اوتاغیندا پالتارلی اوزانیب و اوستونه ده سلیقه ایله ادیال سالینیب. هوقو و پاۇلی باغچادا اویناییرلار، گؤرونور، سحر یئمگینی آرتیق یئمیشدیلر. آننا اونلارین بیر-بیری ایله یاخشی یولا گئتدیگینه سئویندی. اوستهلیك، بو اوغرونون یئمك حاضیرلاماسی آننانین خوشونا گلیردی، هر نئجه اولسا دا، هوقو كیفایت قدر یاراشیقلی ایدی. آننا غریبه خوشبختلیك حیسّی كئچیرمهیه باشلادی.
ائله بو واخت آننانین بیر رفیقهسی گلیب اونو یئمهیه دعوت ائتدی. هوقونون عصبیلشدیگینی گؤرن آننا یالاندان اوشاغین خسته اولدوغونو بیلدیریب اونونلا تئز ساغ اوللاشدی. بئلهجه، اونلار اوچو بیرلیكده بازار گونوندن ذؤوق آلماق اوچون ائوده قالدیلار. هوقو دونن گئجه فیت چالا-چالا سیندیردیغی پنجرهلری و تئلئفونو تمیر ائلهدی. آننا اونون چوخ گؤزل دانسون* اویناماغی باجاردیغینی اؤیرندی. بو رقص آننانین چوخ خوشونا گلیردی، آما هئچ واخت هئچ كیمله اوینامامیشدی. هوقو اونا بیر پارچانی اویناماغی تكلیف ائتدی و اونلار رقصه ائله آلوده اولموشدولار كی، آخشام دا دوشدو. پاۇلی اونلارا باخیر، ال چالیردی و نهایت، یوخویا گئتدی. اونلار ایسه اویناماقدان یورولوب رقصی زالداكی كرئسلونون اوستونه ییخیلماقلا بیتیردیلر.
واختین نئجه كئچدیگینی حیسّ ائتمهمیشدیلر. آرتیق اری نین قاییدان واختی ایدی. آننا اعتیراض ائتسهده، هوقو اوغورلادیغی دئمك اولار كی، هر شئیی گئری قایتاردی، اونا ائوینه اوغرولارین گیرمهمهسی اوچون بیر نئچه مصلحت ده وئردی. سونرا هر ایكیسی ایله كدرلی شكیلده ویدالاشدی. هوقو آرتیق گؤزدن ایتیردی كی، آننا اونو سسلهدی. هوقو گئری قاییداندا قادین اونون گؤزلرینه دیقتله باخاراق دئدی كی، گلن هفته اری یئنه سفردهدیر. شنبه گونو اوغروسو یولا دوشنده اؤزونو خوشبخت حیسّ ائدیردی، رایونون كوچهلرینده رقص ائدیردی، هاوا ایسه یاواش-یاواش قارالیردی.
دانسون* - كوبا میللی رقصی
كؤچورن:عباس ائلچین

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
گؤندرن: «سپیده غلامعلیپور
»
یازان: زهرا بادره
آجی میراث....!!
گئجه
یاواش-یاواش قارانلیق پردهسینی ییغیب یئر اوزویله وداعلاشیردی...گونش
داغلارین دالیندان بویلاناراق اوزون ساچلارین دارایا-داریا ایستیلییینی،
ایشیقلیغینی هدیه وئرمكله اؤز ایشینه گؤوهنیب، تاماشا ائدیردی. آمما
بولودلاردا دینج قالمیردیلار، هردن گلیب گونشین ساچلارین قاتیب
قاریشدیریردیلار. گونش صبیرله اونون بو جفاسینا دؤزوب، یئنهده باش قالدیریردی.
بو
زامان آللاهین بو بؤیوك یارادیجی یئرینین اوستونده، بیر بوجاقدا، بیر
ائوده یـوخ، كومهده بیر آنا ساعاتین سسیله یوخودان آییلیب، گئدیب اوغلونون
باشینین اوستونده دایاندی. اوغلان گئجه یاتان چاغی تاپشیرمیشدی:
- آنااا صبح آلتی واقتیندا منی یوخودان چاغیر.
آنا درین محبتیله اونون قیزیل یاناقلارینین سارالماسینا، گؤزلرینین چوققورا دوشمهسینه باخدی، آغیر فیكیره گئتدی.
حیاتیولداشینین
ناخوشلاییب هرنه وار یوخلارین، ساتیب اونون درمانینا خرج ائتمكلری
سونوندا، اونون آللاهین رحمتینه گئتمهسی، هامیسی بیر سینما پردهسی تك
گؤزونون اؤنوندن سووشوردو.
اؤرهكدن آه چكیب دئدی:
- بالا
یوخسوللوغون اوزو قارا گلسین. سن اونایكی یاشین اولمامیش نه واختیندیركی
ائوین آغیر شلهسین چییینینه آلاسان، سنین تای-توشلارین مكتبلرده درس
اوخوییلار..... بو سؤزلریمی كیمه دئییم!
یازیقلارین دردینی كیم ائشیدیر؟ بو واخت گؤزونون یاشلاری اوغلونون اوزونه دامیب یوخودان آتیلدی...
- آنا ساعات نئچه دی؟!
ساعات آلتی دی بالا....
او گؤزلرین اووا-اووا یئریندن قالخیب پنجرهدن ائشیه باخیب، گؤیو بولودلو گؤروب، سئوینیب دئدی:
-
بیرآز یاغیش یاغسا بوگون منیم قازانجیم چوخ اولار. آخی بو بالاجا اوغلان
یوخاری چهارراهدا ماشینلارین شیشهلرینه دستمال چكیردی...
+0 بهین


text:
قوزئی آذربایجان سینئماسی
ایلکین دؤور
آذربایجان کینو (ْسینئما) صنعتینین تاریخی 1898-جی ایل آوقوستون 2-دن باشلاییر. ایلک فیلملر فوتوقراف و ناثیر آلئکساندر میشون طرفیندن چکیلمیش خرونیکا سوژئتلری ( " بیبیهئیبتده نئفت فونتانی یانغینی " ، " بالاخانیدا نئفت فونتانی " ، " شهر باغیندا خالق گزینتیسی " ، " قافقاز رقصی " و س.) و بیر بدیعی کینوسوژئتدن ( " ایلیشدین " ) عیبارت ایدی. 1915-جی ایلده قافقازدا پیرونئ قارداشلارینین آچدیغی سهمدار جمعیتلری (تیجارت ائولری) طرفیندن باکی، تیفلیس، ایروان شهرلرینده پروکات کونتورلاری یارادیلمیشدیر. 1915-جی ایلده آدی چکیلن جمعیت نئفت صنایعچیلرینین پولو ایله ایبراهیم بی موسابیووون " نئفت و میلیونلار سلطنتینده " رومانی اساسیندا عئینی آدلی ایلک آذربایجان بدیعی فیلمینین چکیلیشینه باشلادی. فیلمی چکمک اوجون پئتئربورقدان رئژیسسور بوریس سوئتلوو دعوت اولونموشدور. طبیعت منظرهلری باکیدا و اطراف کندلرده، پاویلیونلا باغلی صحنهلر ایسه تیفلیسده چکیلیردی. فیلمده لوطفعلی بی رولونو حوسئین عربلینسکی اوینامیشدیر. 1916-جی ایلده باکیدا اوزئییر حاجیبیووون " آرشین مال آلان " اوپئرئتتاسی اساسیندا ایلک آذربایجان کینوکومئدییاسی چکیلدی. 1919-جو ایلده ایسه آذربایجانین موستقیللیگینین ایلدؤنومو موناسیبتیله " طنطنه " آدلی تاممئتراژلی فیلم ائکرانلاردا نوماییش ائتدیریلدی. 1920-جی ایللر 1923-جو ایلده آذربایجان فوتو-کینو ایداره سی (AFKİ) تاسیس اولوندو. AFKİ آیری-آیری صاحیبکارلارین فوتو، کینوتئاتر و پروکات کونتورلارین میلّیلشدیریلمهسی و بیرلشدیریلمهسی تدبیرلرینی حیاتا کئچیریردی. او زامانلار AFKİ-نین نزدینده باکیدا " طیاره " ، " ائدیسون " ، " میلیون " ، " لادیا " ، " معدنچی " و س.کینوتئاترلار دا وار ایدی. 1924-جو ایلده AFKİ ایکیسئرییالی " قیز قالاسی افسانهسی " (رئژیسسور و.و. واللیوزئک) آدلی بدیعی فیلمی ائکرانلارا چیخاردی. ائتنوقرافیک جهتدن ماراقلی اولان بو فیلمده مؤلیفلر شرق ائکزوتیکاسیندان قاچا بیلمهمیشدیلر. آذربایجاندا میلّی رئژیسسور و آکتیور کادرلاری حاضیرلاماق اوچون 1925 ایلده ش.ماحمودبیووون تشببوثو ایله AFKİ-نین نزدینده ستودییا تشکیل ائدیلدی. ج.جاببارلی، م.میکاییلوو، ا.طاهیروو و باشقالاری بورادا اوخوموشدولار. فیلملرین بدیعی کئیفیتینی یوکسلتمک، میلّی کادرلارین اینکیشافینا کؤمک مقصدیله باکییا و.ای.پودووکین، ای.آ.سئوچئنکو، ن.م.شئنقئلایا، م.ائ.چیاورئلی کیمی مشهور کینورئژیسسورلاری، ائلجه ده ق.م.لئمدئق، و.ر. لئمکئ، آ.و.قالپئرین، ای.س.فرولوو، ا.م.فلدمان، ل.ل.کوسماتوو، و.م.شنئیدئر و باشقا کینووپئراتورلار دعوت اولونموش، ج.جاببارلی، آ.م.شریفزاده و باشقالاری کینو یارادیجیلیغی ایشینه جلب ائدیلمیشدیلر. AFKİ سونرالار " آز دؤولت کینو " (1926-1930)، " آذرکینو " (1930-1933)، " آزفیلم " (1933)، " آزدؤولت سنایئسی " (1934)، " آذرفیلم " (1935-1940)، " باکی کینوستودییاسی " (1941-1959) کیمی آدلار داشیمیشدیر، 1961-جی ایلدن ج.جاببارلی آدینا " آذربایجانفیلم " کینوستودییاسی آدلانیر. خورافات و جهالته قارشی موباریزه، اینقیلاب، قادین آزادلیغی اؤتن عصرین 20-جی ایللرینده آذربایجان کینوسونون اساس مؤوضوسو ایدی. " بیسمیللاه " (1925، رئژیسسورلار آ.م.شریفزاده، آ.والووو)، " وولکان اوزرینده ائو " (1929، رئژیسسور آ.ای.بئک-نازاروو، " ائرمنیکینو " ایله بیرق)، " حاجی قارا " (1929، رئژیسسور آ.م.شریفزاده) کیمی کینو اثرلری، ائلجه ده اؤز آزادلیغی اوغروندا موباریزه آپاران آذربایجان قادینی اوبرازینی بدیعی و رئال شکیلده ایفاده ائدن " سئویل " (1929، رئژیسسور آ.ای.بئک-نازاروو) همین دؤورده یارادیلمیش اوغورلو فیلملردندیر. ییرمینجی عصرین 20-جی ایللرینده باکیدا یئرلی اوپئراتورلار و خاریجی کینو شیرکتلرینین نومایندهلری طرفیندن شهرین حیاتیندان، نئفت معدنلریندن بحث ائدن کینوخرونیکالار و سندلی فیلملر چکیلیردی. 1920 ایلده " باکیدا 9 قیزیل اوردونون رسمی کئچیدی " آدلی ایلک خرونیکا کینوژورنالی چکیلمیشدیر. همین ایل " شرق خالقلارینین بیرینجی قورولتایی " خرونیکا فیلمی ده یارادیلدی. سونراکی ایللرده موعین حادیثهلرله باغلی کینورئپورتاژلار حاضیرلاندی: " سووئت آذربایجانینین 3-جو ایلدؤنومو " (1923)، " سوراخانی نئفت معدنلرینده یانغین " (1923) " نریمان نریمانووون دفنی " (1925)، " م.فرونزئنین باکییا گلمهسی " (1925) و س. سندلی فیلملرله یاناشی، علمی-کوتلوی فیلملرین ده ایستحصالینا باشلانیلدی. 1925-جی ایلده رئژیسسور آ.م.شریفزاده رئسپوبلیکانین مدنی و ایقتیصادی حیاتیندان بحث ائدن " آذربایجانا سیاحت " فیلمینین چکیلیشینی باشا چاتدیردی. 20-جی ایللرده آذربایجان کینوسوندا تاریخی-سندلی فیلملرله یاناشی، تاماشاچیلاری گنج رئسپوبلیکانین تصروفات و مدنی حیاتینداکی نایلیتلری ایله تانیش ائدن " آذربایجان ائکرانی " کینوژورنالی (ایلده 4-5 نؤمره) بوراخیلماغا باشلاندی. بو ایللر آذربایجان سندلی کینوسوندا م.میکاییلوو، آ.آ.لیتوینوو، آ.آ.ماکووسکی کیمی ایستعدادلی رئژیسسورلار، و.پ.لئمکئ، آ.والوووی، آ.تولچان، ای.س.تارتاکووسکی، ای.س.موناکوو کیمی اوپئراتورلار چالیشیردیلار. 30 ایللرده بو ساحهده ب.و.پومیانسکی، س.بدلوو، و.یئرئمئیئو، ا.حسنوو، ا.علی اکبر اوو و ب. فعالیته باشلادیلار. بو صنعتکارلارین فیلملرینده ایلک بئشیللیکلرده رئسپوبلیکانین حیاتی، کولخوز قوروجولوغو، مدنیت ساحهسینده کی اوغورلار، نئفت صنایعسینین یئنی تئخنیکا ایله تجهیز و س. عکسینی تاپمیشدی. سندلی فیلمین ایمکانلاری داخیلینده بیتکین اینسان اوبرازی یارادیلماسی ساحه سینده کی جهدلر او دؤورون بدیعی نایلیتلریندندیر.
1930 - 40-جی ایللر
30-جو ایللرین اولرینده مؤوضوسو موعاصیر حیاتدان آلینمیش، معیشتی بدیعی شکیلده تصویر ائدن، ائلجه ده تاریخی-اینقیلابی مؤوضولو فیلملر چکیلیردی: " لطیف " ، " عیصمت " (1930، 1934، رئژیسسور م.میکاییلوو)، " آلماز " و " یئنی هوریزونت " (1936، 1940، رئژیسسورلار آ.قولییئو، ق.م.براقینسکی)، " باکیلیلار " (1938، رئژیسسور و.و.تورین)، " کندلیلر " (1940، رئژیسسور س.مردانوو) و س. آذربایجان کینوسو 1935-1988-جی ایللرده.
سسلی دؤور
1935-جی ایلده " آذرفیلم " این موسکوانین " مئژرایپرومفیلم " کینوستودییاسی ایله بیرگه یاراتدیغی " ماوی دنیزین ساهیلینده " (رئژیسسور ب.و.بارنئت) بدیعی فیلمی ایله آذربایجاندا سسلی کینو اثرلرینین ایستحصالینا باشلانیلدی. فیلمده باش روللاردا گؤرکملی سووئت کینواکتیورلاری ل.ن.سوئردلین، ن.آ.کریوچکوو، و.آ.کوزمینا و باشقالاری چکیلمیشلر. 1936-1941-جی ایللرده ائکرانلارا 10-دان چوخ سسلی فیلم بوراخیلمیشدیر. ایکینجی دونیا موحاریبهسی ایللرینده قهرمان دؤیوشچولر کامال قاسیموو و بختییار کریمووا حصر اولونموش " وطن اوغلو " و " بختییار " (1941،1942، رئژیسسور آ.قولییئو) کینونووئللالاری، م.ف.آخوندووون حیات و فعالیتینه دایر " صبوحی " (1942، رئژیسسورلار آ.ای.بئک-نازاروو، ر.تهماسیب)، واحید سوژئت خطی ایله باغلی اوچ کینونووئللادان عیبارت " بیر عاییله " (1943، رئژیسسورلار ق.و.آلئکساندروو، ر.تهماسیب، م.میکاییلوو)، موحاریبه دؤورونده دنیزچیلرین گؤستردیکلری ایگیدلیکلره حصر اولونموش " سوآلتی قاییق ت-9 " (1943، رئژیسسور آ.ایوانوو) بدیعی فیلملری چکیلمیشدیر. 1945-جی ایلده او.حاجیبیووون " آرشین مال آلان " موسیقیلی کومئدییاسی یئنیدن ائکرانلاشدیریلدی. رئژیسسورلار ر.تهماسیب و ن.لئششئنکو میلّی کولوریتی و خالق یومورونو ساخلاماقلا پارلاق رئالیست کینوکومئدییا یارادا بیلمیشدیلر. فیلم کئچمیش سسری-ده، ائلجه ده دونیانین بیر چوخ اؤلکه سینده اوغورلا نوماییش ائتدیریلمیشدیر. " آرشین مال آلان " فیلمینه گؤره رئژیسسورلار ر.تهماسیب و ن.لئششئنکو، بستهکار او.حاجیبیوو، آکتیورلاردان ر.بئهبودوو، ل.بدیربیلی، ا.حوسئینزاده، م.کلنترلی و ل.آبدوللایئو 1946-جی ایلده سسری دؤولت موکافاتینا لاییق گؤرولدولر.
آذربایجان کینوسو 1950-جی ایللرده
1940-جی ایللرین سونو 50-جی ایللرین اوللرینده " باکی کینوستودییاسی "نین اساس ایستیقامتی بدیعی-سندلی و پوبلیسیستیک فیلملرین چکیلمهسینه یؤنلدیلمیش، بو دؤورده یالنیز " فتعلی خان " (1947، رئژیسسور و.ای.دزیقان، 1959 ایلده ائکرانا بوراخیلمیشدیر) و " باکینین ایشیقلاری " (1950، رئژیسسورلار ای.و.خئیفیتس، آ.ق.زارخی و ر.تهماسیب) بدیعی فیلملری چکیلمیشدیر. 50-جی ایللرده ائکراندا فهله و کولخوزچولارین، موختلیف پئشه صاحیبلرینین امگی و حیاتی اؤز عکسینی تاپدی ( " قیزمار گونش آلتیندا " (1957، رئژیسسور ل.صفروو)، " قارا داشلار " (1958، رئژیسسور آ.قولییئو)، " کؤلگهلر سورونور " (1958، رئژیسسورلار ای.افندییئو و ش.شئیخوو)، " اونون بؤیوک اورگی " (1959، رئژیسسور ه.ایبراهیموو)، " حقیقی دوست " (1959، ت.تاغیزاده)، " اونو باغیشلاماق اولارمی؟ " (1960، رئژیسسور ر.تهماسیب)، " بیزیم کوچه " (1961، رئژیسسور ه.آتاکیشییئو)، " بؤیوک دایاق " (1962، رئژیسسور ه.ایسماییلوو)، " تئلئفونچو قیز " ، " بئله آدا دا واردیر " (1962، 1963، رئژیسسور ا.سئییدبیلی)، " اؤگئی آنا " (1959، رئژیسسور ا.ایسماییلوو). " باکی کینوستودییاسی " ندا موختلیف مؤوضولاردا فیلملر یارادیلمیشدیر. 1957-جی ایلده چکیلمیش " بیر محللهلی ایکی اوغلان " (رئژیسسورلار ا.ایبراهیموو و ای.و.قورین، اوپئراتورلار م.م.پیلیخینا و ر.اوجاقوو، بستهکار ق.قارایئو) فیلمی شرق اؤلکهلریندن بیرینده خالقین آزادلیق و دئموکراتییا اوغروندا موباریزه سیندن بحث ائدیر. جسور پارتیزان مئهدی حوسئینزاده یه حصر ائدیلمیش " اوزاق ساحیللرده " (1958، رئژیسسورت.تاغیزاده) فیلمی ایسه آذربایجانین، ائلجه ده کئچمیش سووئت کینوسونون نایلیتلریندندیر.
آذربایجان کینوسو 60-جی ایللرده
60-جی ایللرین اولریندن آذربایجاندا رنگلی فیلملرین چکیلیشی گئنیشلندیریلدی. " کوراوغلو " (1960، رئژیسسور ا.سئییدزاده) بدیعی فیلمی آذربایجان گئنیشئکرانلی رنگلی کینوسونون ایلک نومونه سیدیر. " سحر " (1961، رئژیسسور آ.قولییئو) فیلمی باکیدا 1905-1907-جی ایللر اینقیلابی حادیثهلریندن صؤحبت آچیر. " ماهنی بئله یارانیر " (1959،رئژیسسورلار ر.تهماسیب و م.میکاییلوو) فیلمی داغیستانین خالق شاعیری سولئیمان ستالسکییه حصر ائدیلمیشدیر. " محبت داستانی " (1961،رئژیسسور ل.صفروو) " لئیلی و مجنون " مؤوضولاری اساسیندا چکیلمیشدیر. " آرشین مال آلان " فیلمیندن اعتیبارن آذربایجان کینوسوندا موسیقیلی کومئدییا ژانرینا مئیل گوجلنمیشدی. " گؤروش " (1955، رئژیسسور ت.تاغیزاده)، " سئویملی ماهنی " ( " بختییار " ، 1955، رئژیسسور ل.صفروو، باش رولدا ر.بئهبودوو)، " او اولماسین، بو اولسون " (1965، رئژیسسور ا.سئییدزاده)، " رومئو منیم قونشومدور " (1963، رئژیسسور ش.ماهمودبیوو)، " احمد هارادادیر؟ " (1964، رئژیسسور آ.ایسگندروو)، " اولدوز " (1964، رئژیسسور آ.قولییئو)، " آرشین مال آلان " (1965، رئژیسسور ت.تاغیزاده)، " قاینانا " (1978، رئژیسسور ه.سئییدزاده) و س. فیلملرده بو عنعنه داوام ائتدیریلمیشدیر.
آذربایجان کینوسو 70-جی ایللرده
70-جی ایللرده " اوشاقلیغین سون گئجهسی " ، " گون کئچدی " (1969،1971،رئژیسسور آ.بابایئو)، " باش موصاحیبه " ، " وار اولون، قیزلار " (1971،1973، رئژیسسور ائ.قولییئو)، " حیات بیزی سیناییر " (1971، رئژیسسور ش.ماحمودبیوو)، " خوشبختلیک قایغیلاری " (1976، ه.سئییدبیلی) و س. فیلملری گؤستمک اولار.
70-جی ایللرین سونرالاریندا و 80-جی ایللرده آذربایجان کینوسوندا معنوی-اخلاقی پروبلئملره دیقت داها دا آرتمیشدیر. سسئناریچی ر.ایبراهیمبیوولا رئژیسسور ر.اوجاقووون فیلملرینده مورکّب پسیخولوژی وضعیتلر، اصل اینسان لیاقتی ایله علاقه دار موشاهیده لر، خودبینلیک، سرتلیک، مرحمتسیزلییه قارشی اعتیراض کیمی مؤوضولارا مئیل گوجلودور (( " ایستینطاق " ، 1979،14-جو عوموم ایتّیفاق کینوفئستیوالینین باش موکافاتی، دوشنبه،1980؛ سسری دؤولت موکافاتی ،1981)، " باغلی قاپی " (1981)، " پارک " (1983)، " اؤزگه حیات " (1987)، " اؤلسم، باغیشلا " (1988)). همین مؤوضولار " دئ کی، منی سئویرسن " (1977، رئژیسسور م.ایبراهیمبیوو)، " بیزی باغیشلایین " (1979، رئژیسسور آ.بابایئو)، " گوموشو فورقون " (1982) ، " شئیطان گؤز قاباغیندا " (1987، رئژیسسور ق.میرقاسیموو، 21-جی عوموم ایتیفاق کینوفئستیوالینین موکافاتی، باکی،1988)، " آنین ستروکتورو " ، " ایشگوزار صفر " (1982، رئژیسسور ر.ایسماییلوو)، " بابامین باباسینین باباسی " ، " باغ مؤوسومو " (1985، رئژیسسور ت.تاغیزاده)، " ایلیق دنیزده بوز پارچاسی " (1983، رئژیسسور ی.س.قوسمان)، " گوموش گؤل افسانهسی " ، " بورولغان " ، " تخریبات " (1984، 1986، 1989، رئژیسسور ائ.قولییئو) فیلملرینده یئنی جهتلردن آچیلمیشدیر. " یاراماز " 1988، رئژیسسور و.موستافایئو) فیلمینده خاراکتئر دئفورماسییاسی موعاصیر بدیعی ایفاده واسیطهلری، ساتیریک بویالارلا تصویر ائدیلمیشدیر. فیلم اؤلکه میزده و خاریجده بؤیوک ماراق دوغورموشدور.
آذربایجان کینوسوندا تاریخی-اینقیلابی ژانر
60-80-جی ایللرده تاریخی-اینقیلابی ژانردا بیر سیرا ماراقلی، اوریژینال فیلملر چکیلمیشدیر. " موسفیلم " کینوستودییاسی ایله بیرگه یارادیلمیش ن.نریمانووون فعالیتیندن بحث ائدن " اولدوزلار سؤنمور " (1971، رئژیسسور ه.ایبراهیموو) فیلمی بو باخیمدان دیقتهلاییقدیر. س.وورغونون " کومسومول پوئماسی "نین موتیولری اوزره چکیلمیش " یئددی اوغول ایستهرم " (1970، رئژیسسور ت.تاغیزاده؛ آذربایجان لئنین کومسومولو موکافاتی ، 1970) فیلمی 20-جی ایللرین کومسومولچولارینا حصر اولونموشدور. یوکسک ایدئیالیلیق، وطنداشلیق موتیولری ایله کینئماتوقرافییانین ایفاده واسیطهلرینین اویارلیغی، گؤزل آکتیور اویونو بو فیلمین موهوم مزیتلریندندیر. " سمت کولگی " (1973، رئژیسسور ائ.قولییئو) فیلمی آذربایجان کینوسونون تاریخینده خاریجی اؤلکه (چئخوسلوواکییا) ستودییاسی ایله بیرگه یارادیلمیش ایلک اثردیر، " آخیرینجی آشیریم " (1971، رئژیسسور ک.روستمبیوو)، " قاتیر محمد " (1974، رئژیسسور ر.اوجاقوو) فیلملرینده سووئت حاکیمیتینین ایلک ایللرینده آذربایجان کندینده گئدن صینفی موباریزه دن بحث اولونور. " سئوینج بوختاسی " (1977، رئژیسسور آ.بابایئو؛ آذربایجان سسر دؤولت موکافاتی، 1978)، " او بیریگون گئجه یاریسی " (1981، رئژیسسور آ.بابایئو؛ آذربایجان سسر دؤولت موکافاتی، 1986)، " آتلاری یهرلهین " (1983، رئژیسسور ا.تورابوو، آذربایجان سسر دؤولت موکافاتی، 1986)، " ایشارهنی دنیزدن گؤزلهیین " (1986، رئژیسسور ج.میرزهیئو) فیلملری ده تاریخی مؤوضولاردادیر.
" نسیمی " (1973، رئژیسسور ا.سئییدبیلی، 7-جی عوموم ایتیفاق کینوفئستیوالینین ان یاخشی تاریخی فیلم اوچون موکافاتی، 1975) فیلمینده فئودال دونیاسینین حاقسیزلیقلارینا قارشی چیخان شاعیرین حیاتی و او دؤورون سوسیال و اخلاقی پروبلئملری عکسینی تاپمیشدیر. " دده قورقود " (1975، رئژیسسور ت.تاغیزاد) فیلمی پوئتیکلیگی ایله فرقلهنیر. " بابک " (1979، رئژیسسور ائ.قولییئو) فیلمینده دوققوزنجو عصر آذربایجان سرکردهسی بابکین باشچیلیغی ایله خیلافته قارشی خالقین موباریزه سی تصویر ائدیلمیشدیر. " نیظامی " (1982، رئژیسسور ائ.قولییئو) فیلمینده ن.گنجوینین، " غم پنجره سی " (1986، رئژیسسور آنار) فیلمینده ایسه ج.ممممدقولوزادهنین اوبرازی جانلاندیریلمیشدیر.
آذربایجان بدیعی تئلئویزییا فیلملریندن " آد گونو " (1977، رئژیسسور ر.اوجاقوو،8-جی عوموم ایتیفاق تئلئویزییا فیلملر فئورالینین 1-جی موکافاتی، باکی، 1979، آذربایجان سسر دؤولت موکافاتی، 1980) خوصوصیله فرقلهنیر. " دانتئنین یوبیلئیی " ، " تکجه آدانی اؤزونله آپارا بیلمزسن " ، " اؤتن ایلین سون گئجه سی " (1978، 1980، 1983، رئژیسسور گ.عظیمزاده) " بیلمک ایسته ییرم " (1980، رئژیسسور ق.میرقاسیموو) و س. بدیعی فیلملر ده آذربایجان تئلئویزییاسینین ایستحصالیدیر. " اوزئییر حاجیبیوو. اوزون عؤمرون آککوردلاری " (1981، رئژیسسور آنار) تئلئویزییا فیلمی گئنیش آرخیو ماتئریاللاری اساسیندا یارادیلمیشدیر.
بعضی فیلملرده ایکینجی دونیا موحاریبه سی مؤوضوسو عکسینی تاپمیشدیر: " بیزیم جبیش موعلّیم " (1970، رئژیسسور ه.سئییدبیلی)، " باکیدا کولکلر اسیر " (1974، رئژیسسور م.داداشوو)، " توتک سسی " (1975، رئژیسسور ر.اوجاقوو) و س. " شریکلی چؤرک " (1969، رئژیسسور ش.ماهمودبیوو؛ آذربایجان سسر دؤولت موکافاتی، 1969) فیلمینده موحاریبهنین سون آیلاریندا باکینین حیاتی خوصوصی صمیمیلیکله تصویر اولونور. رئژیسسور ر.ایسماییلووون " من سیزی حیاتیمدان آرتیق سئویردیم " (1985) فیلمی سووئت ایتتیفاقی قهرمانی هَزی آسلانووا حصر ائدیلمیشدیر.
آذربایجان کینوسوندا اوشاق فیلملرینین ایستحصالینا دا موهوم اهمیت وئریلیر: ( " بیر قالانین سیرری " ، " سِحرلی خالات " ، " قریب جینلر اؤلکهسینده " (1959، 1964، 1987، رئژیسسور ه.آتاکیشییئو)، " شیرین ائودن گئتمهسی " (1978، رئژیسسور ر.ایسماییلوو)، " من ماهنی قوشورام " ، " عذابلی یوللارلا " ، " موسیقی موعلیمی " (1979، 1982، 1983، رئژیسسور ت.ایسماییلوو)، " گمی ساعاتینین سیرری " (1982، رئژیسسور ر.شابانوو)، " ایسماییل بیین موجروسو " (1983، رئژیسسور گ.عظیمزاده) و س.)
1989-جو ایلده ایلک فانتاستیک آذربایجان بدیعی فیلمی ( " علاقه " ، رئژیسسور چ.زئینالوو) یارادیلمیشدیر .
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
آذربایجان مطبخینین سئویلهن یئمکلردن بیری ده یارپاق دولماسیدیر. یارپاق دولماسینین ترکیبی دیگر دولمالاردان بیر آز فرقلیدیر. حاقیندا دقیق تاریخی معلومات چوخ آز اولسا دا، تورک-آذربایجان مطبخینین اساس یئمکلریندن بیری ساییلیر. بونو دولمانین آدی ثبوت ائدیر. بو یئمک سونرالار عثمانلی ایمپئرییاسی واسطهسیله باشقا خالقلارین مطبخینه داخیل اولوب. ات ایستیفاده ائتمهدن بیشیریلهن نؤوو «دلی دولما» و یا «یالانچی دولما» آدلانیر.
آخار. آز یارپاق دولماسینین حاضرلانما قایداسینی تقدیم ائدیر:
ارزاقلار:
قویون اتی - ۱۰۰گرم
دویو - ۳۰گرم
باش سوغان - ۲۰گرم
گؤیرتی (کئشنیش، شویود و نانه) - ۱۵ گرم
اوزوم یارپاغی - ۴۰گرم
قاتیق - ۲۰گرم
ارینمیش یاغ - ۱۰گرم
دوز، ایستیوت، دارچین.
حاضرلانماسی:
قویون اتینین یومشاق حیصهسی باش سوغانلا بیرلیکده اتچکهن ماشیندان کئچیریلیر. قیمهیه دویو، گؤیرتی (کئشنیش، شویود و نانه)، دوز، ایستیوت و بعضی حاللاردا ایسلادیلمیش نوخود لپهسی قاتیلیر. تزه اوزوم یارپاقلاری قاینار سودا پؤرتولور، دوزا قویولموش یارپاقلار ایسه یاریم حازیر وضعیته گلینجیدک سودا بیشیریلیر. قیمه یاخشی قاریشدیریلیر. هر یارپاغا اورتا حسابلا ۲۵ قرام قیمه بوکولوب قازانا ییغیلیر، اوزرینه سو تؤکوب حاضر اولانا کیمی (بیر ساعت) بیشیریلیر. سوفرهیه وئریلدیکده آیریجا قاfدا قاتیق قویولور.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
دوزلو اوغلان یاهو گروپ
دوزلو اوغلان وبلاگینین یاهو گروهوندا عضو اولون تا یئنی خبرلر ، گوزل مطالیب ، آذربایجانی و تورکیه موزیک لر ، تورکجه اس ام اس لر و تایسیز شکیل لر سیزین ایمیلیزه گلسین بونا گؤره آشاغی شکلین اوستونده کلیک ائدین و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و سونرا جوین کلمه سینه تیکله یین تا عضو اولاسیز
join
Click to join DUZLU_OGHLAN
دوزلو اوغلان وبلاگینین خبرنامه سی
اگر دوزلو اوغلان وبلاگیندا یازیلان یئنی مطالیبی اوخوماق ایسته ییرسیز اوندا آشاغی لینک اوستونده کلیک ائدین و ایمیلیزی و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و ثبتی وورون سونرا سیزه بیر ایمیل گله جک اوردا لینکی کلیک ائدین تا ثبت نام تکمیل اولسون تا یئنی مطالیب سیزین ایمیلیزه اوتوماتیک یوللانسین
Subscribe to Duzlu oğlan دوزلو اوغلان by Email
تورک گنجه لی نظامی
پـدر در پـدر مـر مـرا تــرك بـود كه هریك به نیرو یكی گرگ بود
ادبیات ساحه سینین ان گوزده اولان شاعیر لریندن بیریسی سایلان گنجلی نظامی آذربایجان و ایران اولكسینده اوز یارادیجیقیلا شعر ساحسینده دیرلی بیر ایز گویوبدور كی اوندان سونراكی شاعیرلر اونی بیر اوستاد كیمی گوروب اونون یارادیقی شعرلر و منظوملرنین تایین و نظیرلرینی سویلیبلر.بو شاعیرین نقدر گوجلی و باشاریلی اولدوقی هر كسه آیدین و بلیدیر اونون یارادیجیلیق و باخیش آچیقلیقنین گئنیشلیقی اوقدر دیر كی بو گونجان كیمسه اوناتای بدیعی و دوغال سوزجوكلرله شعر وسوزلی اوخویانلارینا داستانلاری جانلاندیرابیلممیش.
بیلدیگمیز بودوركی گنجلی نظامی غزنویلر و سلجوقیلر دوورونده هندوستاندان آناتولیه قدر دانیشیق دیلی توركجه ؛ دولتی و رسمی دیل فارسجایمیش .بو دیل سلجوقیلر طرفیندن دیوان و یازی دیلی قبول اولدوقوندان بیر اشرافیت و بویوكلوقی گورسدن دیل سایلدیقینا گوره سلجوقلارین باشقا حكومدارلار و امیرلرنین طرفیندنده یازیلار و كیتابلار دیلی اولدی.بو آرادا شیروانشاهلار حكومتنین ساحسینده یاشایان نظامی ؛شیروانشاهلارین عرب اولدوقلاری اوچون و اونلارین فارس دیلینده دانیشدیقلارینا گوره مجبور اولور كی دئدیگی شعرلر و یازیلاری فارسجا اولسون .خاطیرلاتماق گركیر كی بو دونمده فارس یازی دیلی یایقین اولدوقلی حالده بئله خالق آراسیندا تورك دیلی دانیشیقدا دیدی بو آرادا توركجه یازیلار و كیتابلاردا یازیلیردی كی اونلاردان “قوتادقوبیلیك”كیتابیندان آدآپارماق اولار.
گنجلی نظامی بو توپراقلاردا یاشاییب بویا- باشاچاتدیقینا گوره اوز آنادیلینه یعنی توركجه دیلیینی بئجریقلی بیر شكیلده اوز یارادیقی فارسجا شعرلرینده تورك اولدوقونی عكس ائدیب و تورك اولادلاریندان اولدوقونی ایثباتلامیش.آیدینجا بللی دیر كی نظامنین آتاسی بیر تورك و آناسی بیر كورد قادنمیش.بودا شاعیرین ایكی دیله بجریكلی بیر شكیلده یارادیحیلیقینا تاثیر قویوب ایكی دیلده ان گوزل شعرلر یارادمیش.اوزی آتا – آناسینی بوجور تعریف ائدیر كی:
نظامی اكدش خلوت نشین است كه نیمی سركه،نیمیش انگبین است
شاعیر بیر چوخ یئرده تورك اولدقونا و تورك اولدقی اوچون فخر ائدرك گویوس قاباردیب ،شعر دیلیله تورك اولدوقونی گورسدیب:
پدر بر پدر مر مرا ترك بود – كه هر یك به نیرو یكی گرگ بود
شاعیرین آروادی و حیات یولداشیدا “آفاق خانیم “بیر تورك كنیزی دی كی شیروانشاهلار اونا باغیشلامیشدیر(بیلدیگمیزه گوره نظامنین اوچ قادینی اولموش ،اما ان سئودیگی آفاق اولموشدور كی اوندان بیر محمد آدلی اوغلان اوشاقی یادیگار قالمیش)نظامی اوز قادینین تعریفینده ده تورك دویغولاریلا گوزل بیر شكیلده بوجور گوسدریب:
همایون پیكر نغز خردمند فرستاده به من دارای دربند
پرندش درع و ازدرع آهنینتر قباش از پیرهن تنگ آستینتر
سران را گوش بر مالش نهاده مرا درهمسری بالش نهاد
هچو تركان گشته سوی كوچ محتاج به تركی داده رختم را به تاراج
اگرشد تركمازخرگه نهانی خدایا ترك زادم را تو دانی
نظامنین توركلره بسلدیگی اونم و دیر اوقدر یوكسگیدیر كی بیر چوخ یئرده توركلری و اوز آتا- بابالارنین گوزل بیر شكیلده تعریف و تمجید ائدمیش و حتا بیر یئرده حكومدارین تورك اولماقینا و اونلارین حكومدارلیقلاریندان درس آلماقینی ایستمیش:
دولت تركان كه بلندی گرفت مملكت از داد پسندی گرفت
چونكه تو بیداد گری پروری ترك نه ای ،هندی غارتگری
نظامی یاشایشی بویونجا تورك سئوگیسیله یاشاییب ،حتا او زمان كی ایستیردی “لیلی و مجنون “داستانینی یازا تورك دیلینده سویلمك ایستیردی ،نیسه كی شیروانشاهین امریله مجبور قالیر كی فارسجا یازیسن ،حتا داستانین اولینده اوزی دئدیگی فارس دیلینده یازیلماقی ایستنیلن زمان یازماق ایستمیر اما اوغلونون اسراریله و اونون ایستگینی یئره سالماماقا گوره لیلی مجنونودا فارس دیلینده یازیر:
درحال رسید قاصد ازراه آورد مثال حضرت شاه
كای محرم حلقه غلامی جادوی سخن جهان نظامی
خواهم كه به یاد عشق مجنون رانی سخنی چو درمكنون
چون لیلی بكر اگر توانی بكری دو – سه در سخن نشانی
در زیور پارس و تازی این تازه عروس را ترازی
تركی صفتی وفای مانیست تركانه سخن سزای ما نیست
چون حلقه شاه یافت گوشم ازدل به دماغ رفت گوشم
سون بیتیده گوروندوگی كیمی شاعیرین بو دیرلی اثری تورك یازامادیگی اوچون اوزگونلوقی آیدینجا گورنور.
تركی ام را دراین جیش نخرند لارجرم دوغبای خوش نخورند
شاعیرین تورك دیلیله تانیش اولدوقی و بو دیلیله علاقه ساخلاییب اونی هر بیر یئرده ایشلك حالده كولانماسی بونون گوسترگسیدیر.شاعیرین بیر چوخ شعرینده یوزلرجه تورك سوزجوگی گوزل بیر شكیلده ایشلتدیگی گورنور:
خاتون،آقا ،قشلاق،ییلاق،قیزیل،آتابك،ایل،یاغی،اروغ،سنجر،تمغا،نوكر،اوشاق،یرغو،و….كیمی كلمه لرینی اورنك وئرمك اولار.
نه یازیق كی بو آرادا بیر سیرا تورك دیلیه دوشمنچلیقلاری اولان شخصیتلر بو شاعیر آنادیلینی فارسجا اولدوقونا تاكید ائدبلر و اونون بیر تورك اولدوقونی اینكار ائدمیشلر.حتا اوستاد “سعید نفیسی”نظامنین فارسجا غزلرینی و قصیدلرینی كیتابنی ترتیب ائدیكدن سونرا اوندا كی مصیر اولكسینده شاعیرین بیر توركجه دیوانی اولدوقنا دایر خبر وئرلیر دئیر كی:”بوكیتابخانانین فهرستیندكی نظامنین تورك دیوانی یازیلان كیتاب ،فهرست یازانین سهویدیر چون او فهرست یازان توركجه و فارسجانی قارشدیریب فارسجا دیوانی تورك اولاراك قیده آلمیش”!!!
تعسفلر بوندادیر كی بو كیتانی تاپان كیشی محترم علی افندی حلمی داغیستانلی بیلیم آدامیدیر كی اوزی فردوسونون شاهنامه سین توركجه یه كوچوری ائدمیشدیر.
ایندیده بیر چوخ ساوادسیز فارس شوونیستلر نظامنین تكجه بیر بیتینی اورنك گوستریب شیروانشاهین نظامیه دئدگی سوزی نظامنین تورك اولمادیقینی گوستریلر ،اوندان غافیل كی بو بویوك شاعیر نه توركلرین و نه فارسلارین شاعیردی بلكه بو بویوك شاعیر و عالیم بوتون دونیانین و عالمین بیر فخری سایلیر،بیر شاعیر كی گوزلیكلری عكس ائدیب و بوتون دونیایی باریشیقاو دوستلوق و محبته یونلتندی.
نظامی نین اوز دوغما تورك خالقینا موناسیبتی ،شاعیرین فارسی دیلینده شعر یازماقینا راغما هیچ بیر زمان اونون تورك سایماق دوشونجه سین و توركلوك ویقاری و عظمتینی سارسمایاراق هر بیر زمان باغلی اولموشدور.شاهلارین و حكومدارلارین شوهرتلرینی قوروماق آماجیله فارسجا اثرلر گوزلین بیر حالده شاعیر دوغما خاقلنین شیرین و گوزل دیلیندن یارانیب و بیر آن بئله اوز دیلیندن آیری قالمامیش.ائشیتدیگی عاشیق و اوزان نغمه لر ،آتا- بابا سوزلری؛مثللر ؛ناغیلارو داستانلارلا دولی بیر اورتامدا بویودوگوندن دولایی خوش دویغولارینی شعرلرینده ترنوم ائدرك دوغما دیلیندن بیر چوخ اورنكلر وئرمیش.
توركلوك اونون اثرلرینین روحوندا؛تفكرطرزینده و ایلیشقی ساحلرینده ائشیتدیگی تورك سوزلریندن و زنگین و چئشیتلی موضوعلارین قایناقلاندیقی پارلاق بیر شكیلده اوزونو گوسترمكددیر.تورك ایده آلی اوززمانا قدر هیچ بیر شاعیرده، نظامی كیمی منعاسین و عظمتلی سسینی گورسدممیشدیر.اونون هر بیر اثری تورك روحوو معنویاتینی سانكی گوزگو كیمی ،فارس دیلینده عكس اولموشدور.اگر چه نظامی داستانلاریندا و مثنویلرینده بیر چوخ خالقین یاشایش و فولكلورطرزلرینی گوسترگسی اولموشدور اما شاعیرین ائله بیر پویئماسی یوخدور كی اورادا تورك قهرمانلارینله قارشیلاشمایاق.هر بیر اثرینده تورك خالقین و تورك اولوسون یئنی بیر قناعتله و تبلیغ و آلقیشلاماقدان چكینمییب ،اوزخالقنین دوستون ودوشمنینی تانیتدیرمیشدیر.
”تورك”سوزی نظامی شعرینده بیر چوخ گوزل معنادا آنیلیب كی بونلارین آراسیندان ایگید،قهرمان،بیلیجی،مودریك،خاقان؛باشچی و تاركان كیمی صیفتلردن آدوئرمك ا ولار.“توركلوك” ساغلیق،گوزلیك و دوغرولوق و باهادیرلیق و قهرمانلیق یوردو سایلیر.
نئجه اولابیلركی سویی تورك اولمایان تورك حاقیندا اوركدن سوزلوب اوركدن گلن شعرلری یارادیب دئسین؟
توركون درین و زنگین اینجه لركلریله تانیش اولمایاراق سوز آچماق مومكون گورونمور.؟اسكندر نامه دكی اسكندرین توركلرین ایلقارسیزلیقلارینی قینایان و سونردادان بو یانلیشلیقینا و سهوینی آنلایان زماندا توركلرین ایلقارلارینی سایگی بسلییب اونجه دن قارقیشلایان اسكندر خطاسینی دوزلتمك اوچون اونلاری آلقیشلاییر.
نظامینین تورك قادینینا بسلدیگی اونم “خسرو و شیرین “داستانیندا آیدینجا گورونمكددیر.شیرین بیر تورك قیزی و قادینی اودوقواوچون بیر تورك گوزلی ساییلیب و اونی گوزل و نجیب و محتشم گورونوملی بیر ادبی آبیده كیمی گوسترمكددیر.آنا دیلی اولمایان فارس دیلینده معجزه سینی گوسترمگه چالیشان ،”توركی سایاق”سوزلی اولان شاعیرآذربایجان و توركلرین زنگین اغیز ادبیاتیندان اوزلیكله آتا- باباسوزلریندن گوجلی بیر شكیلده فارس دیلینه قازاندیرمیشدیر.
شیفاهی خلق ادبیاتی و فولكلور نظامی نین پویئمالارنین ان سئویجی یونلریندن بیریسی سایلیركی اونلاردان بیر سیراسین اورنك اولاراك گوستریریك:
ایت ده گئتدی،ایپ ده گئتدی:“رابعه با رابع آن هفت مرد گیسوی خودرا بنگر تا چه كرد”
یاغیشدان گورتولدوق،دامجیه راست گلدیك: كنون در خطرگاه جان آمدیم زباران سوی ناودان آمدیم”
هئچ كیم آیرانینا تورش دئمز: “هركس دربهانه تیزهش است كس نگوید كه دوغ من ترش است”
اسلانین دیشیسی اركیی اولماز: “بسا رعنا زنا كو شیر مرد است بسا دیبا كه شیرین در نورداست”
داما – داما گول اولار: “دریا كه چنین فراخ رویست پالایش قطره های جوی است”
خروز اولماسا صبح آچیلماز؟: “گر گردن مرغ را شكستند آخر دم صبح را نبستند
آختاران تاپار: “چنین زد مثل شاه گویندگان كه جویندگان یابندگان”
نظامینی توركلری تعریف ائدیب اونلاری سئوه- سئوه تمجیدی بیر چوخ شعرینده گورنور:
زهی تركی كه میر هفت خیل است زماهی تا بماه او را طفیل است
باشقا بیر شعریده:
نه تركم كه من تازی ندانم شكن كاری طنازی ندانم
و یا:
بغمزه گرچه تركی دل ستانم ببوسه دل نوازی نیز دانم
یادا:
ترك خطائی شده یعنی چو ماه زلف خطا بر زده زیر كلاه
به تركان نه قلم بی نسخ تاراج یكی میمش كمر بخشد یكی تاج
نظامینین توركیله ؛فارسلاری آیرت ائدمگی بیر چوخ شعرینده اوز گوستریب .بیر چوخ شاعیر كیمی نظامیدا فارسلاری ؛”هندو”و “هندی”آدلاندیراراق اونلاری توركلرله نقدر یاناشی و آیرتجی گوردیگی آچیقجا گورنمكددیر:
غارتی از ترك نبردست كس رخت به هندو نسپردست كسآیری
بیرشعریده:
فارس می خواست بر شیرین دواند بتركی غارت از تركی ستاند
بیر باشقا یئرده:
جهانداران كه تركان عام دارند بخدمت هندوئی بر بام دارند
من آن ترك سیه چشمم بر این بام كه هندی سپیدت شد مرا نام
وبیر آیری شعرده دئمیش:
هنوزم هندوان آتش پرستند هنوزم چشم چون تركان مستند
یادا:
ماه عربی برخ نمودن ترك عجمی به دل ربودن
و :
تركتاز است نامت ای عجبت تركتازی مرا همین لقب است
خیز تا ترك وار درتازیم هندوان را در آتش اندازیم
شاعیرین تورك دیلیله بیر چوخ یاناشی اولدوقوندان بوتون یارتدیقی شعرلدینده تورك دیلینین فولكلورو خلق یارادجیلیقی گوزه چارپماقدادیر. سازلی سوزلی آذربایجانین اسكی مدنیت اوجاقلارنین بیرینده یعنی گنجه شهرینده بویاباشا چاتدیقیندان اوتوری بوتون یارادیجلیق آلانلاریندا اوز آنا دیلی و خلق دیلینی سوزلرینده عكس ائدمگه چالیشمیش و بو ایشی باشاریلی بیر شكیلده و اوستادلیقلا بیر چوخ تورك آتا- بابا سوزونی فارس عالمینه قازاندیرمیش.
نظامی نین “خمسه سی “سانكی تورك خالقینین و اولكلرینی بدیعی بیر ائنسلكوپئدیاسی دیر كی شعر دیلیله سویلنمیش.بودا توركلرین یوكسك سئویده ذوق،ذكا،آنلایش ویارادیجیقلاریندان دوغموشدور نیسه كی قاباقجاداندا دئدیگیمیز كیمی بیر پارا متعصیب و آزدوشونجلی شووینیست فیكیرلی عالیملربو مودریك و اولوسال شاعیری تكجه فارسلارین شاعیری حسابلاماقدادیرلار بوندان غافیل كی بو بویوك و اوندر شاعیر نه توركلرین ونه فارسلارین شاعیردیر بلكه بو تون دونیانین و ائورنسل بیر شاعیر اولدوقوندان بوتون اینسانلارین و بوتون دونیانیندیر و بشرییتین پارلاق الدوزلاریندن بیرسی سایلماقدادیر. سونوندا بوتون تورك عالمینه بیر سئویندیریجی خبر بودور كی یورولماز تدقیقاتچی وتورك بیلیم اوستادلارمیزدان آقای فیض الهی وحید(اولدوز) طرفیندن ایللر بویی چالیشمالاری سایسینده سونوندا میصر اولكسینده نظامینین تورك دیلینده اولان دیوان الده ائدیلمیش ؛اوماریق بو یاخینلاردا بوتون تورك عالمی و آذربایجان زیالیلاری بو اونملی و دیرلی یازینی گون ایشیقینا چیخدیقیندان دولایی گوزلری آیدینلانسین.
Filed under: آذربایجان مقاله لری Azərbaycan məqalələri,تورک شخصیتلری Türk şəxsiyətlər Etiketlənmiş: | نیظامی,نظامی گنجوی,نظامی ترک است,گنجه لی نظامی,آذربایجان,آذربایجان شاعیرلری,آذربایجان شاعیری,تورک نظامی,تورکی شعر,شاعر آذربایجان


text:
رقص قایتاغی در آذربایجان با عناوین اوج دوست، یئددی قارداش ، اوغلانلار رقصی اجرا میگردد.
رقص قایتاغی رقصی است نزدیک به لزگینکا با گستردگی وسیع در آذربایجان و منطقه قفقاز . نوع دیگری از رقص است که در آذربایجان با عناوین اوج دوست، یئددی قارداش ، اوغلانلار رقصی اجرا میگردد. از قایتاغی در آثاری از گلینکا، روبنشتین، برودین، نیازی، قلییف، حاجییف، رستم اوف و برخی دیگر از آهنگسازان استفاده شده است.
حرکات رقص عبارت است از چرخشها و دور زدنهای فراوان ، پرشهای فراوان در حال ایستاده بر روی انگشتان پا، حرکات روان بدون حرکت شانه ها، گرفتن دستها بحالت مشت نیمه بسته، باز کردن یک بازو در حالی که بازوی دیگر نیمه بسته نگهداشته شده و در نهایت شباهت لباسها.
معرفی رقص قایتاغی به زبان ترکی:
ان چوخ مباحثه دوغوران رقصدیر. بو سؤز آذربایجانین ائل ـ اوباسیندا آرتیق اوزون عصرلر بویو ایشلنمکدهدیر. رقصین اؤزوایسه ریتمیک، حرکتلرینین قورلوشونا گؤره عادی لئزگینکایا یاخیندیر. اونداکی جلد تئمپ، حدسیز درجهده بارماق اوسته دورما، دیز اوسته فیرلانما، دؤنمهلر ـ لئزگینکایا خاصدیر.
هر شئی دهن اول قید ائتمک لازیمدیرکی، «قایتاغی»نین یاییلما زوناسی یئرلی احاطهلیدیر. لئریکده، شاهبوزدا، نخجواندا، ایلیچ رایونوندا حتی قوجامان موسیقیچیلرده بو رقص حاققیندا هئچ بیر شئی ائشیتمهییبلر. لنکراندا مشهور اولان خداداد «قایتاغی»نی اؤز رئپئرتوارینا داخیل ائتمیشدیر. بو، همین رقص حاققیندا یگانه معلوماتدیر. رقصین منبعینی رسپوبلیکانین شمال رایونلارینا یاخین اولان یئرلرده آختاریب ـ تاپماق لازیم گلیردی.
لاکین نه شکیده نهده زاقاتالادا بو رقص بارهسینده آیدین، درست بیر آنلاییش یوخ ایدی. شکیده قوجامان تارزن عبادفتحالله اف دانیشیرکی، قاراباغدا چوخدان بری بئله بیر آرام «قایتاغی» رقصی اولوب. ع.فتحالله اف تردیدله دئییرکی، «دئیهسن بو رقصین آدینا «قایساغی» دئییردیلر».
گؤرونورکی رقصین کؤکلری آذربایجاندا عمله گلمهییب. حقیقتاً بئلهدیر. عباسقولو آغا باکیخان اوف اؤزونون «گولوستانی ـ ارم» کیتابیندا گؤستریرکی، قایتاغ داغیستانین اوچ ایالتیندهن بیری اولوب، دربنددهن شمالدا یئرلشیب.
داغیستاندا حاضیردادا قایتاغ رایونو وار. بورادا قوجالار ایندیده «قایتاغی» اویناییرلار. تاریخدهن معلومدورکی اولکی عصرلرده هم آذربایجان، همده داغیستان اهالیسی تئز ـ تئز بوتؤو قبیلهلرله بیر دییاردان دیگرینه کؤچردیلر. داغیستاندا، خصوصاً دربند رایونوندا آذربایجانلیلار، آذربایجانین، قوبا، زاقاتالا، بالاکند رایونلاریندا لزگیلر چوخدور.
ان بؤیوک کؤچمهلر فتحعلی خانین دؤورونده باش وئرمیشدی. یقینکی، داغیستان قبیلهلریندهن بیری، محض قایتاغی قبیلهسیده رقصین یارادیجیسی اولموشدور. «قایتاغی»نین ریتمینده و حرکتلریندهکی داغیستان خاراکتئری بورادان ایرهلی گلیر. آذربایجانلیلار بو احتراصلی و قشنگ رقصی قبول ائتمیش و اوندا چوخ شئیی دهییشمیشلر.
رقصین پوپولیارلیغی او درجهیه گلیب چیخمیشدیر کی، آذربایجانلیلار «قایتاغی» رقصینی، قارداش قایتاغ خالقیایله عینی اولان بایرام شنلیکلری و طنطنهلی مراسملرده اویناماقلا اونو اؤزلرینین رقصی حساب ائدیرلر. خالق «قایتاغی»نین آهنگی زمینینده رسپوبلیکانین شمال حصهسینده اؤز مئیلینه اویغون دوزوملو رقصلر یارادیر. مثلاً «آغامالی»، «گراتی»، «کندیری»، «کؤمورو» کیمی «قایتاغی» آهنگینه اویغون گلن آذربایجان رقصلری بئله یارانمیشدیر.
مختلف «قایتاغی»لارا عینی حرکتلر خاصدیر. بونلار ـ چوخلو هرلنمه و فیرلانمالاردان، حدسیز رنگارنگ دوزوملردهن، او جملهدهن بارماق اوسته دوراراق توللانمالاردان، چیگینلری ترپتمهدهن سوزگون طرزده اساس گزیشدهن، یوموروقلارین یاری دویولموش طرزده توتولماسیندان، قوللارین وضعیتیندهن، قولون بیری یاریم یانا آچیلدیغی حالدا، دیگر الین وزنهیه یاخین توتولماسی کیمی حرکتلردهن و نهایت، گئییملرین اوخشارلیغیندان عبارتدیر.
بونونلا، بیرلیکده بیزه ائله گلیرکی، «قایتاغی»نی تاماشایا حاضیرلایانلار طرفیندهن اونون فرقلنمهین طرزده یعنی داغستان و یا گورجو لزگینکالاریندان اصلا سئچیلمهین بیر طرزده قویولماسی یالنیشدیر. آذربایجان رقصلری داغستان رقصلریندهن کسکین صورتده فرقلهنیر. همده حتی، «قایتاغی» کیمی رقصدهن صحبت گئتدیکده بئله، آذربایجان میللی رقصلرینه خاص اولان حرکتلرین مختلف طرز دوزوملولویو، رنگارنگلیگی جهتینی یاددان چیخارماق اولماز.
تأسفکی، هم پئشهکار بالئت مئیستئرلر همده اؤز فعالیت رقص قوروپلارینین رهبرلری «قایتاغی» رقصینین اورژینال، حقیقی جغرافیاسینی مئیدانا چی خاریلماسینا نایل اولا بیلمهمیشلر. بو مسئله، گؤرونور، سون درجه چتین و مرکبدیر. هر حالدا بو وظیفهنین یئرینه یئتیریلمهسی خصوصی تدقیقاتلار آپارماغی و الده ائدیلمیش اولان، ها بئله بوندان سونرا همین مسئلهیه عایید رسپوبلیکانین بوتون رایونلاریندان توپلانیلاسی جزئی معلوماتلارین دقتلی تحلیلینی طلب ائدیر.
«قایتاغی» مختلف آدلاردا ـ «اوچ دوست»، «یئددی قارداش»، «اوغلانلار رقصی» و دیگر آدلارلا ایفا ائدیلیب. لاکین بونلارین هامیسی دئمک اولارکی، بیر ـ بیریندهن هئچ بیر جهتدهن فرقلهنمیر.بونونلا برابر «قایتاغی» آدی تامامیله یوخا چیخمامیشدیر.اونا ایلک دفعه اولاراق اوزئییر حاجی بیگ اوف مراجعت ائتمیشدیر.
اوندان سونرا نیازی، توفیق قلیاوف، رشید افندییئو رئوف حاجی بیگاوف و دیگر آذربایجان بستهکارلاری «قایتاغی» یازمیشلار. «قایتاغی» آذربایجان دولت ماهنی و رقص آنسامبلینین رئپئرتواریندا، داها سونرا همده پئشهکار و اؤز فعالیت قوروپلارینین رئپئرتوارلاریندا اؤزونه مخصوص یئر توتموش، بئلهلیکله، اؤزونون ایکینجی حیاتینا قدم قویموشدور.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | Allahın bəlasi mp3,ürək bir dəfə sevər,eşqin kıtabı mp3,əlvida mp3,gəl barışaq mp3,sevə sevə mp3,موسیقی های آذری,موسیقی آذربایجان,گل باریشاق,xatire islam,xatirə islam,xatirə ıslam qayıtmadın,yalvara yalvara mp3,آللاهین بلاسی,آهنگ گل باریشاق,آهنگ آذری,اورک بیر دفه سئور,ترانه آذربایجانی,خاطیره ایسلام,خاطیره اسلام,خاطره اسلام,دانلود موزیک آذری,دانلود آلبوم قاییتمادین خاطره اسلام,دانلود آهنگ یالوارا یالوارا,دانلود آهنگ آذری,دانلود آهنگهای شاد آذربایجانی


text:
تورکیهنین کولتور خزانهسی (47)
عثمانلی ایمپراتورلوغو اوزون بیر مدت توپقاپی ساراییندان ایداره اولوندو. پادشاهلار، عائلهلری، دولت اونیورسیتهسی اولان اندرون بورادا ایدی
تورکیهنین کولتور خزانهسی (47)
تورکیهنین مدنیت خزانهلرینی بو هفته سیزلره ایستانبولون ان اهمیتلی تاریخی اثرلریندن بیری اولان دولماباغچه سارایینی تانیداجاغیق.
عثمانلی ایمپراتورلوغو اوزون بیر مدت توپقاپی ساراییندان ایداره اولوندو. پادشاهلار، عائلهلری، دولت اونیورسیتهسی اولان اندرون بورادا ایدی. 19. یوز ایله گلیندیگینده توپقاپی سارایی دییشن دونیانین دییشن شرطلرینه جواب وئره بیلمیردی. بؤیوک بیر دونیا دولتی اولان عثمانلی ایمپراتورلوغونون او دؤوردکی پادشاهی عبدالمجید دولتین احتیشامینی گؤسترهجک معاصیر بیر سارای تیکیمینه قرار وئردی. غرب مدنیتینه خاریجی غیری-پادیشاه سارایین اورهتیمی اوچون ایستانبول بوغازی ساحلینده اولان دولماباغچه کویونو سئچدی. بورادا داها اوّللر ائدیلمیش کؤشکلر و قصرلر ده واردی. سارایین تیکینتیسی اوچون نسیللر بویو عثمانلییا خیدمت ائتمیش ارمنی بیر عائلهدن اولان گارابت بالیان اویغون گؤرولدو. 1844-1855 آراسیندا سورن تیکینتی ایله اوّل دنیز دولدورولاراق دولماباغچه آدی وئریلن ساحهده الده ائدیلدی. بو ساحهنین اوستونه اوچ مرتبهلی اورتاسی گئنیش بیر مرکزی بؤلوم و ایکی یاندا اوزانان دیگر بؤلوملریله سارای اورتایا چیخدی. سارایین تیکیلمسینده هئچ بیر خرجدن قاچینیلمادی. دؤورون بوتون دونیادا مشهور اکلکتیک اوسلوبو دولماباغچه ساراییندا دا گؤرولر. آوروپا باروک معماریسینین تأثیرلری، روکوکو اوسلوبوندا بزک، هیندیستاندان، ایراندان معماری خصوصیتلرین تأثیرلری بیر آرایا توپلانیر. دؤورون پولویلا 5 میلیون آلتینا مال اولان سارای عثمانلی دولت بودجهسینی چتینه سالیر. حقوقلارین گونو دییشدیریلیر، داها سونرا 3 آیدا بیر اؤدمه حیاتا کئچیریلیر.
بؤیوک فداکارلیقلارلا تیکیلن سارایدا سلطان یالنیز 5 ایل یاشایابیلمیشدیر. آردیندان تاختا کئچن سلطان عبدالعزیز قارداشی قدر غرب احتیراصینا صاحب دئییلدی. داها یئرلی داورانیشلار گؤسترن عبدالعزیز دؤورونده سارایداکی خرجلر چوخ آز آرتدی. عبدالعزیزدن سونرا تاختا کئچن سلطان عبدالحمید سارایدا بیر ایله یاخین قالدیقدان سونرا ییلدیز سارایینی ایستیفاده ائتمهیه باشلادی. بئلهجه بؤیوک خرجلرله، خزانهنی چتینه سوخاجاق خرجهمهلرله تیکیلن سارای چوخ ایستیفاده ائدیلمدن تاریخدکی یئرینی آلدی. سون پادشاه وحدالدین ده ییلدیز سارایینی ایستیفاده ائتمهیه داوام ائتمیش اؤلکه خاریجینه چیخارکن دولماباغچه ساراییندان آیریلمیشدیر. سون خلیفه عبدولمجید افندی ده اؤلکهنی ترک ائتمهدن اوّل دولماباغچه ساراییندا یاشاییردی. مصطفی کمال 1.دونیا ساواشی سونراسیندا سارایین قارشیسیندا دمیرلمیش، توپلارینی سارایا چئویرمیش غربلی ساواش گمیلرینی گؤرونجه "گلدیکلری کیمی گئدرلر" سؤزونو بورادا سؤیلهدی و دئدیگی کیمی ده اولدو. جمهوریتینین قورولماسییلا سارای آتاتورک طرفیندن دا ایستیفاده ائدیلدی. بورادا دیل قورولتایی کیمی اهمیتلی تاریخی حادثهلر رئاللاشدیریلدی. مصطفی کمال آتاتورک 10 نوامبر 1938-جی ایلده دولماباغچه ساراییندا وفات ائتدی. بورادا حاضیرلانان کاتافالکا قویولان "آتا"نین تابوتو بوتون ایستانبول خالقی طرفیندن زیارت ائدیلدی. ایندیکی واختدا موزه اولاراق خیدمت وئرن دولماباغچه هر گون مینلرله یئرلی، خاریجی طرفیندن گئزیلمکدهدیر.
-------
دنیز طرفیندن باخیلدیغیندا تام بیر غرب گؤرونوشه صاحب اولان سارای غورو طرفیندن باخیلدیغیندا یوکسک دیوارلارلا چئورلمهسی اوزوندن دوغولو بیر تأثیره مالیکدیر. اهمیتلی توپلانتیلارین رئاللاشدیریلدیغی اورتا بؤلومده یئر آلان مراسیم بیناسی یوکسک قوبهسیله و سوسلمهلریله گؤرنلری حیران بوراخار. ایندیکی واختدا شکیل هیکل موزهسی اولاراق ایستیفاده مابئین بؤلومو ایستیفاده ائدیلن غرب طرزی مبللار، پردهلر، چیلچیراقلار محتشمدیر. سارایین دیوارلاریندا فریز بزهمهسی شکلینده کیلولارجا قیزیل ایستیفاده ائدیلدی. بورادا باشدا روس رسام آیوازووسکی اولماق عذره بیر چوخ تابلو یئر آلیر. سارایین پادشاهین عایلهسیله بیرلیکده یاشادیغی حرم بؤلومو ده ایندیکی واختدا زیارت ائدیله بیلیر. سارایدا 285 اوتاق و 45 سالون وار. آنیتسال قاپیلارییلا، خاص باغچهسیله، حماملارییلا، تورک عسگرینین مراسیم بیرلیکلرینین ایزلنیلمهیه دگر کئشیک دگیشیملریله ماراق چکن بو اهمیتلی ساراییمیزی گؤرمهنیز دیلییله.


text:
خامنه لی کامانچاچی عسکرچوخ یاخشی کامانچا چالاردی.کامانچانین سیملری آدام کیمی دیلله نردی.بوکیشی کامانچادادوزه لدردی.بوبوکیشینین یاخشی گله جئیی اولمادیغی اوچون،گئچینه جگی کامانچاچالماقدان ایدی.گونئی-ین چوخ کندلرینده تویاآپاریلاردی.«ملک زاده»کندینده بیرتوی واریدی.کندین اربابی داتوی داشرکت ائله میشدی.ارباب،عسکرین کامانچا چالماغیندان چوخ خوشوگلدیواوندان سوروشدو:
-اوغلوم،ائله پئشن بودور،یاآیری ایش ده گؤره رسن؟
عسکردئدی:
-باشقابیرایشیم یوخدور.آنجاق تویلاردا،شنلیکلرده کامانچاچالیب بیرجورگئچینه رم.
ارباب دئییر:محرم واوروجلوق آیینداتویاولماز،اوندابس نئجه کئچینه رسن؟
عسکردئییر:ائله کی گئچینه رم.
ارباب ئییر:تویوسوواندان سونرامنیم یانیما گل،دئییم،سنه ایکی خرواربوغداوئرسینلر.
ایکی خرواربوغداوئده سینی ائشیدن عسکراوگئجه بترهاوالارچالیر.صاباح توی سوووشاندان سونرااربابین یانیناگئدیب دئییر:
آغامن گئدیرم.
ارباب دئییر:اوغلوم کئت دا
عسکرگؤروراربابدان خبر چیخمادی.یئنه ده تکراردئییر:
آغامن کئدیرم
ارباب دئییر:اوغلوم کئت دا
عسکردئییر:حتمااربابین وردیگی وعده یادیندان چیخیب واربابادئییر:سن گئجه دئدین صاباح گل،سنه ایکی خرواربوغداوئریم.
ارباب دئییر:اوغلوم دونن گئجه سن بیرهاواچالدین منیم خوشوماگلدی،من ده بیرسؤزدئدیم سنین خوشوواگلدی،داهانه ایکی خرواربوغداایسته مکدیر؟
- قایناق:«»مدنییت اوجاغی-بیرینجی جیلدگونئی


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
ای آنا
دیزیمین ، قوللاریمین ، طاقتی سنسن ای آنا
دیلیمین هر سوزی، هر صحبتی سنسن ای آنا
کیم اگر ایستمیرسه آناسین خار اولسون
دیلی لال، گؤزی کور، قولاخلاری کار اولسون
کیم آنا زحمتینی دانسا ، اونا عار اولسون
چکن اولاد اوچون عذاب ، اذیتی سنسن ای آنا
دیزیمین ، قوللاریمین ، طاقتی سنسن ای آنا
دیلیمین هر سؤزی ، هر صحبتی سنسن ای آنا
ائله وارلیغ سان آنا ، آدین دیللره ازبریمیز
نفسین گلن یئرده ، یوخدی بیزیم دردسریمیز
چوخ گوزل کلام دییب (محمد) پیغمبریمیز
اولاده بخش الیین جنتی سنسن ای آنا
دیزیمین ، گوللاریمین ، طاقتی سنسن ای آنا
دیلیمین هر سؤزی ، هر صحبتی سنسن ای آنا
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | منیم آنام,آنا,آنا جان,آنا شعرلری,آنا شعری,آنالار,آنالار شعری,آنام,ای آنا,تورکی شعر,تورکی شعر آنا اوچون,تورکجه شعر,شعر ترکی مادر