text:
سون
رقیه کبیری
«سن ده سولأققهسن؟»۱
یاتاغیمدا اوزانیب، خیاللاریملا اوغراشیردیم. گاهدان کئچمیشی، گاهدانسا دا هله گلیب چاتمامیش گونلری دوشونوردوم. خوشلامیردیم گؤزومو آچیم. آمما داداشین سسی خیاللاریمی داغیتدی. دیرسکلهنیب، قاپینی آستاجا آچدیم. ماما موبایلیندا اونا نسه گؤستریردی. داداش، اؤزو خبری اولمادان مامان ایسه فخر ائلهدییی بیر مسئلهیه، اونون دا سولاخایلیق اؤزللیینه، بارماق قویموشدو:
«بولوسن دونیا جمعیتینین یوزه اونو سولأققهدی؟»، ماما دئدی.- لحنیندن غرور یاغیردی.
«نه اولسون، چؤرهیی ساغ ألیوینن یئمه، سول ألیوینن یئه. فرق ائلر؟! یاشی دا، قوروسو دا، ایکیسی بیر قاپییه چیخار. آنجاق أل گرح آدامین عملینی آشیرسین.»، داداش دئدی.
ماما اونون سؤزونو ائشیتمهمیش کیمی آرتیردی: «دونیانین هوشلو- باشلیلارینین چوخو سولأققهدی. بولوسن اوباما دا سولأققهدی؟»
«کیم؟»
دئیهسن داداش مامانین سؤزونو یاخچی باشا دوشمهدی. ماما موبایلینی قوردالاییر. من تانیدیغیم ماما اوبامانی داداشا تانیتدیرمایاناجان اونو راحات بوراخماز.
«باخ، بونو دئییرم با…»
«هه، أمیرکانین رَس جومهورو»
ماما دئدی: «آرخایینسان کی سن ده سولأققهسن؟»
داداش باشینین اشارهسی ایله هه دئدی. ماما معلیم سایاغی موبایلینی داداشین گؤزلرینه یاخینلاشدیریب، دئدی: «باخ گؤر بوردا أمیرکا یازیلیب یا آمریکا؟ بَه سیز کیشیلر نییه سؤزلری دوز تلفظ ائلییه بولموسوز؟»
یئنه مامانین عالیم و فاضیل یؤنو اؤزونو گؤسترمهیه باشلاییب. ماراقلییام گؤروم داداش اونون فضلنین اؤنونده نه جواب وئرهجک. او ایسه سول ألی ایله موبایلی آستاجا مامایا ساری ایتهلهییب دئدی:
«أمیریکا دا ائله همان آمریکادی دا.»
ماما بو دهفه موبایلی ائله داداشین گؤزلرینه ساری اوزالتدی کی، دئدیم ایندیجه سوخار کیشینین گؤزونه.
«جهل ائلهمه کی، اوخو گؤر کلمهنین دوز تلفوظو نهدی با!… دونن سن گلندن دانیشیخلاریوا فیکیر وئرمیشم، هله ۲۴ ساعات باشا چاتمامیش، اون دهفهدن آرتیق تبریزه تربیز دئییبسن. حئیف دئییل سؤزلری خارابلییاق؟»
مامانین دیلچی یؤنونو گؤرمهمیشدیم. آمما یاخچی بیلیرم اونا گؤره کلمهلری دوز تلفوظ ائلهمک تشخوص و گؤرکملیک نیشانهسیدیر. اونلارین دانیشیقلاری منی هیجانلاندیریب. قالخیب یاتاقدا أیلشدیم. دئیهسن تنهبی سیناما پردهسی، اونلار ایسه آدینی بیلمهدیییم بو فیلمین آکتورلاریدیلار.
داداش دئدی: «اوخویا بولمورم!»
اؤز- اؤزومه دئدیم: «یانی نئجه اوخویا بولمورم؟ یانی أریم ایندییهجن آتاسینین ساوداسیزلیغینی مندن گیزلتمیشدی؟ ماما بیلسهیدی قیزی ساوادسیز بیر کیشینین گلینی اولاجاق، عؤمور بویو قویمازدی بیزیم ائولیلییمیز باش توتسون.
ماما تعجوبله دئدی:
«اوخویا بولموسن؟!»
«یوخ!» دئدی داداش.
ماما اوندان اوزاقلاشیب، منیم اوتاغیما ساری گلنده، تل- تلهسیک یاتاقدا اوزانیب اؤزومو یوخویا ویردیم. هئچ خوشلامیرام بو آدسیز فیلمین اورتاسیندا گلیب منی دانلاسین. بونونلا بئله، نه قدر گؤزلهدیمسه اوندان هئچ بیر خبر اولمادی. یئنه آستاجا یئریمده دیرسکلهنیب، تنهبینی گودورم. ماما تنهبی ده وار- گل ائدیر. دیل- دوداغی آلتدا اؤزویله نسه دانیشیر. عادتینی بیلیرم. بیر مسئله ذهنینی مشغول ائلهسه، فیکرینی دیل- دوداق آلتدا میزیلدانار. یئنه مامانین سسی اوجالدی.
«دئدین اوخویا بولموسن؟!»
داداش یئنه آغیر- آغیر دئدی: «هه!…»
اؤز یانیمدا دئدیم: «آلـلاه خئیر ائلهسین.»
داداش سئویملی، سسسیز، آزار- اذیتسیز یئتمیشبئش یاشلی بیر قوجادیر. دیندیرسن دانیشار، دیندیرمهسن سسسیز- سمیرسیز اوتوروب باخار. هئچ خوشلانمیرام ماما اونو ساوادسیزلیغینا گؤره قیناسین.
ماما موبایلینی قوردالاییب، یئنه داداشا ساری توتوب دئدی: «باخ گؤر بئله ایری خطنن یازاندا دا اوخویا بولموسن؟ دییسن گئدیم عینهییمی گتیریم.»
داداش مظلومیانا دئدی: «کورا گئجه- گوندوز بیردی.»
«یانی نمنه؟»
«یانی اوخویا بیلمهین آدام کور کیمیدی.»
داداشین مظلومیانا جاواب وئرمهیینه اورهییم کؤورلدی. ماما اونون ساوادسیزلیغینی تهزه باشا دوشموشدو. ألینده موبایل فیکره دالمیش کیمی اوتاقدا وار- گل ائتمهیه دوام ائتدی. اؤز یانیمدا دئدیم: «دئیهسن أل چکدی.»
اوتاقدا سس- صدا کسیلمکده من ده یئنیدن اوزانیب، اؤزومو بوراخدیم ذهنیمدن کئچن خیاللاریما. آمما ائله بیل مامانین أل چکن گونو یوخ ایدی. اونون سسی بیر داها خیالیمی پوزدو. آلـلاه گؤسترمهسین او گونو کی، بیر شئی مامانین ذهنینه تاخیلسین!
«دئدین هئچ هئش زاد اوخویا بولموسن؟!»
«هئچ هئش زاد.»
«هئش بولموردوم! قیز دا منه دئمهییب. نییه اوخومامیسان؟»
«کیشینین قیزی، من اوخوسایدیم، اوندا کیم باغ- باغات، أکین- بیچین ایشینده آتامین ألیندن توتاجاق ایدی؟ آنام اوغلان دوغموشدو کی آتامین ساغ ألی اولسون…»
«توتالیم سن اوشاغ ایدین و درس اوخوماق بیلیمردین، بیری یوخ ایدی سنین آتاوا دئسین کی بیلیک عاغلین آیناسیدی؟»، ماما دئدی.
«نه بولوم! بلکه ائله یان- یؤرهدهکیلریمین ده عاغیللارینی پاس باسمیشدی!»
«بس بو یاشا گلیب چاتینجا عملیوی نه جور آشیریبسان؟»
«دهوه خندکدن آتیلان کیمی!»، دئدی داداش.
دهوهنین اوزون بوینو، لنگر سالمیش قارنی و اؤنونده بیر خندک، گلیب تیکیلدی ذهنیمین گؤزونه. یقین کی دهوه بئله واختلار چارهسیزلیکدن کؤششهیینده توپلادیغی یاغ- سویو أریدهنهجن دایانیب، دومبا گؤزلرینی خندهیه تیکیر. یئنه آت اولسایدی!… بیر آن منه ائله گلدی کی، داداش او أییلمیش طاقچا کورهیی ایله، اوزون ال- قولویلا قوجا بیر دهوهدیر، ماما ایسه قوجالمیش آت؛ اؤزو ده کیشنهیه- کیشنهیه خندک اوستوندن آتیلا بیلن قوجا بیر آت.
آز قالیر یئریمدن قالخیب، گئدیم قئینآتامی مامانین ألیندن قورتاریم. آمما یئریمدن ترپنمیرم. هر نه اولسا داداش دونیا گؤرموش بیر کیشیدیر. یقین کی بو قوجالمیش آتین عهدهسیندن گله بیلر.
ماما طعنهلی بیر لحن ایله دئدی: «باری سایماق باشاریسان یا یوخ؟ عددلری نئجه؟ اوخویا بیلیسن؟»
بو دهفه ماما دیلچیلیک قیلیعیندان چیخیب، موفتّیشلیک قیلیغینا گیریر. قصدی وار دانلاماق عوضینه داداشی سورغو- سوالا چکسین. من ایسه صبریمین کاساسی لبپَر ویریر. بیر- ایکی دقیقه داداشدان جاواب چیخمادی. قاپینین آچیق قالمیش بؤیروندن باخیرام. ماما سویوققانلی بیر موفتّیش کیمی پئشخانا دیرسهکلهنیب، اونون جاوابینی گؤزلهییر. داداش آستا- آستا دئدی: «سن بولوسن بیر خاروار بوغدا نئچه چاناغ اولار؟»
ماما بیر آز توموب، دئدی: «من سوروشدوم سایماق باشاریسان یا یوخ، سن منه چاناخدان دانیشیسان؟»
داداش سویوققانلیلیقلا دئدی: «دییرم یانی عئیب ائلهمه عیبهجرین عیبینه!»
ماما نه ایندی، نه دیندی، هویوخوب، قالدی باخا- باخا. اورهییمده دئدیم: بویور! بونا دییرلر ساوادسیز سولاخایین دهوهدیزی ویرماغی!
یئریمدن قالخیرام. گؤردویوم فیلمین باشا چاتدیغیندا سون سؤزو گؤرمهیی گؤزلهییرم.
۱- سوْلأققه: خوی دئییمینده سوْلاخای، [فارسجا: چپدست]
رقیه کبیری
۲۷/۶/۹۶


c: text/html

text:
تورکیه ده ینه بیرنفر تروریست کیلیب تسلیم بولدی
کوندیریش یولی آرقه لی کیلیب تسلیم بولگن لیگی بیلدیریلدی
کوندیریش یولی آرقه لی کیلیب خوفسیزلیک کوچلریگه تسلیم بولگن بولووچی ترور تشکیلاتی پی کاکا منسوبی عیال تروریست عایله سیگه ییتکیزیب بیریلدی.
تورکیه نینگ ماردین ولایتی امنیه قومندانلیگی تروریزم گه قرشی کوره ش شعبه سی و استخبارات شعبه سی تامانیدن آلیب باریلگن کوندیریش فعالیتلری نتیجه سیده 1999 ییلیدن بیری ترور تشکیلاتی PKK/KCK نینگ ایچیده فعالیت آلیب بارگن بیرته عیال تروریست 19 سپتامبر کونی قاچیب شیرناق ولایتی نینگ سیلوپی تومنی یقینیده گی حبور حدود ایشیگیده خوفسیزلیک کوچلریگه باریب تسلیم بولگن.
"قوراللی ترور تشکیلاتی گه اعضا بولیش" جرمی بیلن آتی ثبت بولگن تروریست نینگ ایشلری دوام ایتیب تورگن تروریزم گه قرشی کوره ش شعبه سیده سینگلیسی بیلن اوچره شدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ایردوغان افغانستان بوییچه مهم بیانات بیردی
تورکیه گه کیلگن طالبان هیئاتی اوچره شووی حقیده هم سوز یوروتدی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قودس عیبرانی بیلیمیوردو
قودس عیبرانی بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Hebrew University of Jerusalem, فارسجا: دانشگاه عبری اورشلیم ، عربجه: الجامعة العبرية في القدس )ايسرائيلنین بیت المقدس و رخووت شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۲۱٬۲۰۲ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Mount ScopusDSCN4512.jpg
- Academy of the Hebrew Language.jpg
- Hebrew University Jerusalem IL WV.jpg
- Amfiteatron-al-shem-Rothberg.jpg
- Sharon22.jpg
- Neri Oxman at C2MTL.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قودس عیبرانی بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کلئیبر
کلئیبر یادا کلیبر دوغو آذربایجان اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر کلئیبر بؤلگهسینده یئرلشیب و بو بؤلگهنین باشکندیدیر. [۱]
اهالی[دَییشدیر]
بو شهرین اهالیسی ۱۳۸۵ ایلینده ۹٬۰۳۰ نفریمیش کی ۱۳۹۰ ایلینده ۹٬۸۸۷ نفره یئتیشیبدیر. کلیبرین بوتون اهالیسی تورکدور و آذربایجان تورکجهسینده دانیشیرلار. کلیبرده خالقین چوخو شیعه اینانجلی اولماقلا، هابئله بو شهرده آز سایدا گوران اینانجلی تورکلرده یاشاییر.
اَل ایشلری[دَییشدیر]
بو بؤلگهنین ال ایشلریندن خالی، ورنی، کیلیم، ججیم، سونَّتی پالتارلار، خالچا و... آدلارینی چکمک اولار.
کلیبر خستهخاناسی[دَییشدیر]
بو ۹۶ یاتاقلی خستهخانا ۱۳۷۷ ایلینده تیکیلمیشدیر. بو خستهخانادا اورجانس، داخیلی (بدن ایچریسی) و باشقا بؤلمهلر واردیر.
هوتللر[دَییشدیر]
آنزا هوتلی، اوچ اولدوزلو بیر هوتل اولاراق، شهرین مرکزینه یاخین یئرلشیر. پارادایس هوتلی بیر اوچ اولدوزلو هوتل اولارا، اونون ۵۰ دنه اوتاغی واردیر ؛ بو هوتل جانانلی یولوندا یئرلشیر. بیر موعلیملره تیکیلمیش قالماق یئری ایسه شهرین ایچینده یئرلشیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ایرانین آمار مرکزی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-07-11. یوْخلانیلیب2012-12-23.


text:
قارایارا
قارایارا و یا سیبیر یاراسی — کسکین زوونوز یولوخوجو سیروز-هموراژیک و نکروتیک ایلتیهابین اینکیشافی ایله کاراکتریزه اولونان نوخوشلوق. نوخوشلوق لوکاللاشمیش (دریده) و یاییلمیش (سپتیک) فورمالاردا کسکین نظره چارپان(عامیل) اینتوکسیکاسییا سیندرومو ایله جرهیان ائدیر. بعضاً بو خستهلیگی "بدخاسسهلی چیبان" دا آدلاندیریرلار.
تاریخی معلومات[دَییشدیر]
قارایارا قدیم زامانلاردان "مقدس اود"، "فارس اودو" و س. آدلار آلتیندا معلومدور. س.س. آندریوسکی (۱۷۸۸) اورالدا اؤز-اؤزونو یولوخدورما تجروبهسی ایله اینسان و حئیوانلارین قارایاراسینین ایدئنتیکلیینی معین ائتمیشدیر. آلمان آراشدیرماچیسی پللندیر (۱۸۴۹) قارایارا باسیللرینی خسته حئیوانلارین قانیندان آلمیشدیر. بایتار حکیمی ف. براوئلل روسیهدا (۱۸۵۷) قارایاراتؤردیجی میکروبونو اؤلموش آدامین قانیندا تاپمیشدیر. روبرت کوخ (۱۸۷۶) صونعی ییئجئکلی موحیطلرده نوخوشلوق تؤردیجی میکروبونون تمیز کولتوراسینی آلمیش، اونون ایسپور املگتیرمک قابیلیتینی آشکار ائتمیش و تستده سیچانلار اۆزرینده قارایارا عفونتسینی تدقیق ائتمیشدیر. لوی پاستر ایلک دفعه اولاراق قارایارا عفونتسینین خاص کروْنماسی اۆچون جانلی پئیوند (واکسینا) تکلیف ائتمیشدیر.
علّت[دَییشدیر]
قارایارا لاتینجه: Bacillus anthracis تؤردیجی میکروبو نؤعونه، لاتینجه: Bacillaceae عائلهسینه عایید اولوب، اوجلاری دوزبوجاق آلتیندا کاراکتریک کسیلمیش، اوزونلوغو ۳-۱۰ مکم، ائنی ۱-۱،۵ مکم اولان ایری حرکتسیز چؤپدور. اورقانیزمده اینکاپسوللاشمیش تک-تک چؤپلره و عمومی کاپسول ایله اهاتلنمیش ۲-۳ میکروبدان عبارت زنجیره تصادف ائدیلیر. باسیللرین گؤودهلرینین اوجلاری تماس یئرلرینده آزجا قالیندیر و زنجیر بامبوک ال آغاجینی خاتیرلادیر. خاریجی موحیطده لاتینجه: Bacillus anthracis ۰،۸-۱خ۱،۳-۱،۵ مکم اؤلچوسونده ایسپورلار عمله گتیریر، قرامموسبتدیر، آنیلین بویالارلا یاخشی رنگلنیر. رومانووسکی-کیمزا اوزره رنگلندیکده کاپسوللار سیل-نیلسئن یوْلوندان ایستیفاده ائدیلدیکده ایسپورلار آشکارا چیخیر.
قارایارا باسیللری فاکولتاتیو آئروبدور. اتلی-پئپونلو آقارین سطحینده اونلار چیخینتیلی اولان ساپ کلفیندن عبارت "شیریالی"، "مئدوزا باشی"، دونوق، توتقون، کله-کؤتور کاپسولسیز کولونییالار (ر-فورما)، آت زردابیندا ۸۰°سی تئمپئراتوردا هامار، سئلیکلی، یاریمشففاف بورملنمیش کولونییالار شکلینده (س-فورما)، اتلی-پئپتونلو بولیوندا – سیناق شوشهسینین دیبینده پامبیق توپاسی شکلینده اینکیشاف ائدیر. لاتینجه: Bacillus anthracis اؤلومه سبب اولان توکسیندن، اؤدئم عاملیندن و پروتئکتیو آنتیگئندن عبارت اولان، ناتامام آنتیجیسیملری ایندوکسییا ائدن ائکزوتوکسینین پروتئین کومپلکسینی تؤرهدیر. لاتینجه: Bacillus anthracis تؤردیجی میکروبون آنتیفاقوسیتار آکتیولیینی تامین ائدن کاپسوللو پروتئین آنتیگئنی و میکروب دیواریندا یئرلشهن سوماتیک پولیساخارید آنتیگئنی واردیر. سوماتیک آنتی ژن ترموستابیلدیر، حیوان و اینسان اورقانیزمینده ایممونوقلوبولینلر سینتزینی ایندوکسییا ائتمیر، مئییت مادهیندا اوزون مدت قالیر، آنتیگئنین ترموستابیل خوصوصیتیندن نوخوشلوق دیاقنوزونو قویماق اۆچون (آسکولی) تئرموپرئسیپیتاسییا تئپکیسیندا ایستیفاده ائدیرلر. کاپسولدا قلوتامین تورشوسونون پولیپئپتیدی پروتئین آنتیگئنی تاپیلمیشدیر. قارایارا باسیللرینین موتانت فورمالاری معلومدور کی، اونلاردان ایممونوپروفیلاکتیک واکسینلر حاضیرلانیر.
لاتینجه: Bacillus anthracis کولتوراسی
قرامموسبت لاتینجه: Bacillus anthracis
لاتینجه: Bacillus anthracis-ین ایسپورلاری
لاتینجه: Bacillus anthracis -لر ۵۰°سی-دک قیزدیریلدیقدا ۳۰ دقیقه عرضینده، ۷۵-۸۰°سی تئمپئراتوردا – ۶۰ سانییهدن سونرا، عادی غلظتدا سولئیما، فورمالدئهید، خلورون تأثیریندن بیر نئچه دقیقهدن سونرا تلف اولور. قارایارا باسیللری آشاغی تئمپئراتورا سون درجه داواملیدیر. لاتینجه: Bacillus anthracis -ین قارایارا ایسپورلاری خاریجی موحیطده یوکسک درجهده داواملیدیر. یاشاما قابیلیتینی سودا بیر نئچه ایل، تورپاقدا اون ایللرله ساخلاییر؛ قورو ایستی اونلاری ۱۴۰°سی-ده ۳ ساعت عرضینده قیریر، قایناتما زامانی ۴۵-۶۰ دقیقه سونرا تلف اولور. ایسپورلار دئزینفئکسیائدیجیلره قارشی داواملیدیر، حئیوانلارین آشیلانمیش دریسینده، اونلار اوزون مدت دیری قالا بیلیر. اتین دۇزلانماسی ایسپورلاری محو ائتمیر.
اپیدمیولوژی[دَییشدیر]
عفونت منبعی خسته ائو حیوانلاری: قارامال، آت، ائششک، قویون، کئچی، مارال، دوه، دونوزدور. بو حیوانلاردا نوخوشلوق یاییلمیش فورمادا کئچیر. اینساندا یولوخما حاللاری اولدوقجا آزدیر. داها تئز-تئز کونتاکت یوللا داها آز آلیمئنتار، هاوا-توز و اینتیقال یوللا یولوخمایا تصادف ائدیلیر.
لاتینجه: Bacillus anthracis -ین اینسانا وئریلمه عاملی خسته حیوانلاردیر، اونلارین ایفرازاتی، اؤلموش حئیوانلارین لئشلری، اونلارین دریلری و داخیلی اورقانلاری، یاریمفابریکاتلار، حیوان اتیندن حاضیرلانمیش ممولات، باشقا ییئجئک محصوللاری، قارایارا ایسپورلاری سپلنمیش تورپاق، سو، هاوا و خاریجی موحیط اشیالاریدیر. لاتینجه: Bacillus anthracis -ین مکانیکی اینوکولیاتیو وئریلمهسینده قانسوروجو حشراتلار (بؤینکلر، پاییز میلچیی) معین رول اویناییر. نوخوشلوق پئشه-کند تصروفاتی، پئشه-صنایع و تصادۆفی-معیشت تیپلری مؤوجوددور.
نوخوشلوق شدتلهنمهسی، بیر قایدا اولاراق، محدود خصوصیّت داشیییر. یولوخما حیوان منشألی عفونی خاملا تماس یولو ایله باش وئریر. داها تئز-تئز دابباقلار، ساللاقخانا و ات کومبیناتی ایشچیلری، یون چیرپانلار، خسته حیوانلارا باخانلار خستهلنیرلر. اینسانلارین قارایارا ایله عفونی حئیوانلارین خامیندان حاضیرلانمیش اشیالار (پاپاق، کورک، الجک، جوراب) واسطهسیله یولوخما تصادفلری معلومدور.
قارایارانین پئشه-کند تسروففاتیندا خستهلهنمه حاللاری داها چوخ یای-پاییز آیلاریندا تصادف ائدیلیر.
پاتوژن و پاتولوژی آناتومییا[دَییشدیر]
اینسان قارایاراسینین دری و سپتیک فورمالاری آییرد اولونور. نوخوشلوق ۹۸-۹۹% دری فورماسینین پایینا دوشور. بو فورمادا تؤردیجی میکروبون گیریش قاپیسی درینین آشیق یئرلری، زدلنمیش ائپیتئلی و سئلیکلی قیشالار ساییلیر. تؤردیجی میکروبون درییه داخیل اولدوغو یئرده قارایارا کاربونکولو (چیبان) عمله گلیر. او، نکروزلا اطراف توْخومالارین اؤدئمی ایله رئگیونار لیمفادئنیتله مۆشایعت ائدیلهن سئرروزلو-هموراژیک ایلتیهاب اوجاغی شکلینده اولور. تؤردیجی میکروبون ویرولنتلیگی یوکسک و اورقانیزمین مقاومتی آز اولان زامان بعضی حاللاردا بیرینجیلی قارایارا سئپسیسی اینکیشاف ائدیر: یئرلی تظاهرلر نظره چارپمایا بیلر.
قارایارا چؤپلری رئگیونار لیمفاتیک دویونلرده گرگین آرتاراق کسکین خاص لیمفادئنیته سبب اولور، سونرادان ایسه قان دؤورانینا کئچیر و اورادا تؤرهییب آرتیر. عفونت پروسسی یاییلیر – سئپسیس باشلاییر. قارایارا سئپسیسی گیریش قاپیسی، اساساً یوخاری تنففوس یوللاری ناهییهسینده و ییئجئک بوروسوندا لوکاللاشان زامان اینکیشاف ائدیر. پاتولوژی-آناتومیک دییشیکلیک کسکین هیپئرئمییادان و داخیلی اورقانلارین چوخقانلیلیغیندان (دورغونلوغوندان) عبارت اولور. توند-قیرمیزی قان لاختالانمیر و وئنالاری دولدورور. آغجیرلرده یاییلمیش اؤدئم، پلئورا و پئریتون بوشلوقلاریندا قانلی-سئروزلو مایع توپلانیر. میوکارددا و ائپیکارددا اوجاقلی قانسیزمالار، معده و باغیرساغین سئلیکلی قیشاسیندا چوخلو هئمورراگییالار میدانا چیخیر. چؤز لیمفا دویونلری بؤیویور و توند رنگده اولور. قاراجیر و دالاق بؤیویور، توند قانلا دولور. بئیین قیشالاری اؤدئملی اولور، چوخلو هئمورراگییالار نظره چارپیر کی، بو اونا "کاردینال پاپاغی" کاراکتریک شکیل وئریر. بئیین مادهسی چوخقانلی اولور. قاندا، اونورغا کانالی مایع سینده، زدلنمیش اورقان و توْخومالاردا چوخلو میقداردا قارایارا باسیللری اولور.
کلینیک منظره[دَییشدیر]
قارایارادا ایکوباسیون دؤور نوخوشلوق فورماسیندان وابسته اولاراق: دری فورماسیندا ۲-۱۴ گون، سپتیک فورمادا بیر نئچه ساعتدان ۶-۸ گوندور.
دری فورماسی[دَییشدیر]
قارایارانین دری فورماسینین داها تئز-تئز تصادف ائدیلهنی کاربونکولیوز (چیبانلی) فورمادیر، اؤدئماتوز بولیوز و اریپیپلوید فورمالارا آز تصادف اولونور. باشلیجا اولاراق بدنین آچیق حیصّه لری زدهلنیر. کاربونکوللار باشدا، بویوندا، آغیزین و بورونون سئلیکلی قیشالاریندا لوکاللاشاندا نوخوشلوق خصوصیله آغیر کئچیر.
زدلنمیش ناهییهده بیر و بیر نئچه کاربونکول (چیبان) اولا بیلیر. عفونتنین گیریش قاپیسی یئرینده آردیجیل اولاراق لکه، پاپولا، وئزیکولا، یارا اینکیشاف ائدیر. لکهلرین دیامئتری ۱-۳ مم، رنگی قیرمیزیمتیل-گؤیومتول اولور، آغریمیر، هشاراتین دیشلهمهسیندن قالان ایزه بنزییر. بیر نئچه ساعت سونرا لکه دری سطحیندن، قاباران قیرمیزی-میس رنگلی پاولایا چئوریلیر. یئرلی قاشینما و یاندیرما حیساسیّتی گۆجلنیر. ۱۲-۲۴ ساعتدان سونرا پاپولا ۲-۳ مم دیامئترلی، سئروزلو مایع ایله دولو سودورجوغا چئوریلیر، او، توندلشیر، قیرمیزی، بعضاً توندقیرمیزی-بنؤوشیی (لاتینجه: pustula maligna ) اولور. سودورجوق قاشینما زامانی و یا اؤز-اؤزونه پارتلاییر، دیوارلاری یاتیر، توند قهویی قارتماقلا اؤرتولموش یارا عمله گلیر. بیر سوتکادان سونرا یارانین دیامئتری ۱۵ مم-ا چاتیر. اونون مرکزی حیصّه سینین نکروزو نتیجهسینده یارا برک آغریسیز قارا قارتماقلا اؤرتولموش اولور. قارتماغین اطرافی قیرمیزی رنگلی ایلتیهاب یاستیغیندان عبارت اولور. قارتماق خاریجی گؤرونوشونه گؤره قیرمیزی فوندا کؤمور پارچاسینی خاتیرلادیر. نوخوشلوق آدی دا بورادان (یونانجا: anthrax – کؤمور) گؤتورولموشدور. زدهلهنمه بوتؤولوکده کاربونکول (چیبان) آدینی آلمیشدیر. کاربونکوللارین دیامئتری بیر نئچه میللیمئتردن ۱۰ سم-دک دییشیر.
قارتماغین کنارلاریندا میرواری دنهلری کیمی ایکینجیلی پاپولالار تؤرییر. بو المنتلر اینکیشاف ائدرک خیردا قارتماقلارا چئوریلیر. اونلار قاریشاراق زدهنین اؤلچوسونو بؤیودور. قارتماغین آلتیندا ساغلام درینین سطحیندن قاباران توندقیرمیزی یاستیق شکلینده برک اینفیلترات اولور. سونرادان بونا اؤدئم قوشولور. اؤدئم بعضاً یومشاق دری آلتی هوجئیرهلی بؤیوک ساحهنی توتور. پئرکوسسییا ایله اؤدئم ناهییهسینه وورولان ضربه چوخ واخت هلمشیکواری تیترییش تؤرهدیر (ایستئفانکسی سیمپتومو).
کاربونکولون سیفتده (بوروندا، دوداقدا، یاناقدا) لوکاللاشماسی چوخ تهلوکهلیدیر، چونکی اؤدئم یوخاری تنففوس یوللارینا یاییلیر، آسفیکسییایا و اؤلومه سبب اولا بیلیر. قارایارا کاربونکولو نکروز زوناسینا حتی اینه باتیردیقدا بئله آغریسیز اولور. بو موهوم دیفئرئنسیال-دیاقنوستیک علامتیدیر. قارایارانین دری فورماسیندا رئگیونار لیمفادئنیتلر اینکیشاف ائدیر. اونلار آغیر حاللاردا نظره چارپان(عامیل) لیمفانگیتلرله بیرلشه بیلر. قارایارانین دری فورماسینین اؤدئماتوز نؤعو اؤدئمین ایلکین اولاراق کاربونکول اینکیشاف ائتمهدن میدانا چیخماسی ایله کاراکتریزه اولونور. نوخوشلوق داها سونراکی واختیندا نکروز باش وئریر و بؤیوک اؤلچولو کاربونکول فورمالاشیر. بوللوز فورمادا عفونتنین گیریش قاپیسی یئرینده ایچریسی هموراژیک مایع ایله دولو سودورجوق عمله گلیر. سودورجوق دئشیلدیکده و یا زدلنمیش ناهییه نئکروزلاشدیقدان سونرا کاربونکول شکلی آلان گئنیش خورالی سطح عمله گلیر. قارایارانین دری فورماسینین ائریزیپئلوید نؤعونون خوصوصیتی، ایچریسینده شفاف مایع اولان چوخ سایدا سودورجوغون اینکیشافیندان عبارتدیر. اونلار دئشیلدیکدن سونرا خورالار قالیر و قابیق باغلاییر. قارایارانین دری فورماسی خستهلرین تخمیناً ۸۰%-ده یونگول و اورتا آغیرلیقدا، ۲۰%-ده آغیر فورمادا کئچیر. نوخوشلوق یونگول فورماسیندا نکروتیک قارتماق، اؤدئم، اورقانیزمین اینتوکسیکاسییاسی اورتا درجهده نظره چارپیر. بدن حرارتی نورمال و یا سوبفئبریل اولور. ۲-۳ هفتهنین سونوندا قارتماق قوپور، یئرینده برک چاپیق قویور. نوخوشلوق یونگول فورمالاری تام ساغالما ایله باشا چاتیر. نوخوشلوق داها آغیر فورمالاریندا کئیفسیزلیک، ازگینلیک، باشاغریسی نظره چارپیر. بیرینجی گونون آخیرینا یاخین بدن حرارتینین ۳۹-۴۰°سی قدر یوکسلمهسیله اورقانیزمین اینتوکسیکاسییاسی اینکیشاف ائدیر، اۆرک-دامار سیستمینین فعالیّتی پوزولور. نوخوشلوق یاخشی قورتاراندا ۵-۶ گوندن سونرا حرارت کریتیک دوشور، اومومو و یئرلی نیشانلار گئرییه اینکیشاف ائدیر، اؤدئملیک تدریجهن آزالیر، لیمفادئنیتلر و لیمفانگیتلر ایتیر، قارتماق ۲-۴ هفتهدن سونرا قوپوب دوشور، خورا ساغالیر، یئرینده چاپیق قالیر. قارا یارانین دری فورماسینین ایکینجیلی سئپتیسئمییا ایله آغیرلاشماسی حاللاریندا بدن حرارتی ۴۰-۴۱°سی-دک قالخیر. تیترتمه، شدتلی باشاغریسی، باشگیجللهنمه، ساییقلاما اولور، یوخو پوزولور، نبض دقیقهده ۱۲۰-۱۶۰-دک سرعتلنیر، آتاردامار تضییق دوشور. خستهلرین بعضیلرینده بو تظاهرلره قانلی قۇسما و تئز-تئز قانلی ایسهال علاوه اولونور. قاراجیر و دالاق بؤیویور، دری هئماتوگئن-مئتاستاتیک منشألی ایکینجیلی سپمه ایله زدهلنیر. قاندا چوخلو قارایارا چیپلری تاپیلیر. پروسسین گۆجلهنمهسی آغیر اندوکاردیته و آغجیر اؤدئمی ایله کئچهن ایکینجیلی پنومونیایا، سوپوروز حالا، کومایا و ۱-۴-جو گون اؤلومه سبب اولور.
سپتیک فورما[دَییشدیر]
ایستافیلوکوکک عفونتسی ایله ایکینجیلی سپتیک قارایارا پنومونیالارینین بیرلشمهسی استثنا ائدیلمیر.
قارایارانین سپتیک فورماسی یوکسک ویرولنتلی تؤردیجی میکروبلارا، تنففوس یوللارینین سئلیکلی قیشاسیندان کئچهن ماسسیو اینفئکسیالاشما زامانی اینکیشاف ائدیر. آز حاللاردا تصادف ائدیلیر. پروسس قاباقجادان دری اۆزرینده اوجاقلی دییشیکلیکلر اولمادان تئز یاییلیر. بدنده چوخلو هئمورراگییالار میدانا چیخیر، مئنینگیال سیندروم آشکار ائدیلیر. قاندا و اونورغا کانالی مایع سینده قارایارا چؤپلری اولمور. نوخوشلوق بیرینجی، آز حاللاردا ایسه ایکینجی گونو عفونت-توکسیک شوکدان اؤلوم حادثهسی باش وئریر. قارایارا سئپسیسی چوخ واخت آغجیرین و باغیرساغین زدهلهنمهسیله مۆشایعت ائدیلیر. بو نوخوشلوق آغجیر و باغیرساق فورمالارینین آییرد ائدیلمهسینه سبب اولموشدور. قارایارانین سپتیکی فورماسینین موختلیف آغجیر واتیانتلاری نزرچارپان اینتوکسیکاسییا تظاهرلریله سون درجه آغیر کئچیر. حرارت ۳۹-۴۰°سی-دک یوکسلیر. شدتلی اؤسکورک، سینهده سیخینتی، کؤپوکلو قانلی بلغهم ایفرازاتی میدانا چیخیر. آغجیرلرین شدتلی اؤدئمی و هموراژیک ائکسوداتلی پلئوریت تظاهرلریله کئچهن پنومونیا معین ائدیلیر. ایفراز(ترشّح) اولونان بلغهم موروق ژئلئسی شکلینده پوختلشیر و ایچریسینده قارایارا چؤپلری اولور. ۲-۳-جو سوتکا خستهلر عفونت-توکسیک شوکدان اؤلورلر. قارایارانین سپتیک فورماسینین باگیرساق واریانتی قفلتهن باشلاییر. قاریندا کسکین ایتی آغریلار میدانا چیخیر، اونا اۆرک بولانماسی، اؤدله قاریشمیش قانلی قۇسما، قانلی ایسهال قوشولور. باغیرساغین زدهلهنمهسی بعضاً اونون پئرفوراسییاسی – دئشیلمهسی نتیجهسینده اینکیشاف ائدن پئ ریتونیته سبب اولور. بو زامان بدن حرارتی ۳۹-۴۰°سی-دک یوکسلیر، هیهجانلانما و ائیفورییا، ساییقلاما، قیجولمالار، مئنینگئال سیندروم اولور. دری اۆزرینده ایکینجیلی سپمه میدانا چیخیر، دیففوزستیانوزلار اینکیشاف ائدیر. نبض تئزلشمیش و ساپواری اولور، آتاردامار تضییق دوشور. نوخوشلوق ۱-۴ گون داوام ائدیر و اۆرک چاتیشمازلیغیندان اؤلومله نتیجهلنیر. خسته سون درجه نادر حاللاردا ساغالیر.
پروقنوز[دَییشدیر]
حاضیردا قارایارانین دری فورماسینین پروقنوزو موثبتدیر. اؤلوم حادثهسی فایزین اوندا بیری حیصّه سینه قدر ائندیریلمیشدیر. سپتیک فورمادا پروقنوز بوتون حاللاردا، حتی گرگین مۆالیجه ائرکهن باشلاندیقدا دا اساساً منفیدیر.
دیاقنوستیکا[دَییشدیر]
دیاقنوزون قویولماسی پروسسینده، خصوصیله، خستهنین پئشهسینه دخلی اولان اساسلی ائپیدئمیولوژی آنامنئز توپلاماق لازیمدیر.
لابوراتور دیاقنوستیکاسی پاتولوژی مادهین باکتریوسکوپییاسیندان، اونون ییئجئک موحیطلرینده اکیلمهسیندن، حئیوانلارین یولوخدورولماسیندان آسکولی ترموپرسیپیتاسییا تئپکیسینین قویولماسیندان، ایمونوفلوورسنسییا یوْلوندان ایستیفاده ائتمکدن عبارتدیر. قارایارانین ائرکهن و رئتروسپئکتیو دیاقنوستیکاسی آماچله آنتراکسینله دریداخیلی سیناق قویورلار. او، خستهلرین ۹۰-۹۵%-ده نوخوشلوق بئشینجی گونوندن سونرا موثبت نتیجه وئریر.
قارایارانین دری فورماسیندا لابوراتور آراشدیرما اۆچون ماده وئزیکولانین و کاربونکولون مؤحتویاتی، یارانان ایفرازاتی، قوپاریلمیش قارتماق ساییلیر. سپتیک فورمادا بلغهمی، قوسونتو کوتلهسینی، ایفرازاتی، قانی تدقیق ائدیرلر. آراشدیرما خصوصی تهلوکهلی عفونتلارلا ایشلهمه قایدالارینا ریایت اولونماسینی طلب ائدیر و خصوصی لابوراتوریالاردا آپاریلیر. قارایارانی مانقودان، عادی کاربونکول و فورونکوللاردان، ایستافیلاکوکک کاربونکوللاریندان، طاعوندان، تولیارمییادان، قیزیل یئلدن، باشقا علّتلی سئپسیسدن دیفرنساسییا ائدیرلر.
مۆالیجه[دَییشدیر]
اتیوتروپ تراپییا آماچله نوخوشلوق مۆافیق اولاراق جیپروفلوخاجین، دوخیجیجلین و یا آموکسی سیلین کیمی آنتیبیوتیکلرله مۆالیجه ائدیلیر.
پاتوگئنئتیک تئراپییا آماچله کوللوید، کریستاللوید و ائلئکترولوید محلوللاریندان، پلازما، آلبومین، قلوکوکورتیکویدلردن ایستیفاده ائدیلیر. زدلنمیش ناهییهلره جراحی موداخیلهلر یولوئریلمزدیر.
کروْنما[دَییشدیر]
قارایارانین کروْنماسی طیبی و بایتار-سانیتارییا خصوصیّتلی تدبیرلر کومپلکسینین آپاریلماسینی نظرده توتور. قارایارالی خستهلر ایزاله اولوناراق اونلار اۆچون خصوصی قاب-قاجاق، قوللوق اشیالاری، پالتار آییریرلار. پالاتالار جاری نم دزینفکسییا (۱:۵۰۰ سولئما مهلولو و ۳%-لی خلور مهلولو) اولونور. خستهنین قاب-قاجاغی اوزون مدت قاینادیلیر و سارغی ماده لری یاندیریلیر. قارایارانین دری فورماسیندا رئکونوالئسسئنتلری قارتماق قوپوب دوشدوکدن و چاپیق عمله گلدیکدن سونرا خسته خانادان بوراخیرلار. سپتیک فورماسیندا ایسه رکونوالسنتلری ۵ گون اینتروال اولماق شرطیله آپاریلان باکتئریولوژی مۆعاینه آزی ایکی دفعه منفی اولدوقدان سونرا بوراخیلماسی مومکوندور.
آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا و بؤیوک بریتانیادا بو خستهلییه قارشی پئیوند الده ائدیلمیشدیر. بو پئیوند تؤردیجی میکروبون پروتئکتیو آنتیگئنینه قارشی اثرلیدیر. بو هر ایکی پئیونددن ایستیفاده ائدیلمهسینه آلماندا قاداغا قویولموشدور.


text:
جوده اچینرلی و قیغولیک بیلن ایشیتدیک که جمهور رئیس محمد اشرف غنی نینگ اقتصاد، تجارت نی یوکسلتیریش و کمبغللیکنی کمهیتیریش ایشلری بوییچه فوق العاده نماینده سی بولگن الحاج محمد یوسف غضنفر، کرونا کسللیگی سبب، دنیا دن کوز یومیبدی.
انا لله و انا الیه راجعون
رحمتلی غضنفر صاحب حلیم شخصیت، خیرخواه، ایلداش و ملی اویلاو ایگهسی بولگن کیشیلریدن بیری ایدی که برچه پیتده افغانستان نینگ بیرلیگیگه اویلب، عمرینی خذمتچیلیک و ایزگو ایشلرنی بجریش بیلن یخشیلیککه جدی تلاش قیلر ایدی. شونده ی ٲینیسقه پیتده او کیشی نینگ دنیا دن کیتیشی، اولکه و نظام اوچون جوده بیر کتته یوقاتیش دیر.
انه شو مناسبت؛ سیلاو مستقل کمیسیونی نینگ رهبرلیک اعضاسی تسلیت پیامی و اوز قیغوداشلیکلرینی رحمتلی نینگ عایله اعضاسی قالهویرسه افغانستان خلقیگه بیلدیرگن حالده، الله متعال دن رحمتلی گه اورنینی بهشت، عایله اعضاسی گه چیدهملیک نی تیلب قالهدی.
آمین یارب العالمین!


text:
داشکسن رایونو
داشکسن رایونو — آذربایجان جومهوریتینده اینضیباطی – اراضی واحیدی. اینضیباطی مرکزی داشکسن شهریدیر.
جوغرافی مؤقیعتی[دَییشدیر]
داشکسن رایونو گنجه شهریندن ۳۳-۴۱ کیلومتر جنوب-غربده، کیچیک قافقازین شیمال-شرقینده دنیز سوییهسیندن ۱۶۰۰-۱۸۰۰ متر یۆکسکلیکده یئرلشیر.
رایون جنوب-غربدن ۸ کیلومتر مسافه ایله ائرمنیستان ایله (۸ کیلومتر)، و ده شمکیر (۲۴،۵ کیلومتر)، کلبجر (۲۳ کیلومتر)، گدبی (۴۱ کیلومتر) و گؤیگؤل (۵۶،۳ کیلومتر) رایونلاری ایله همسرحددیر. عۆمومی ساحهسی ۱۰۴۶،۰۲ کیلومترموربع-دیر. داشکسن رایونو ایله باکی شهری آراسیندا اوْلان مسافه ۳۹۶ کیلومتر-دیر.
آذربایجان رایونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ The state statistical committee of the Azerbaijan Republic
- ↑ Şəhərlərarası telefon kodları. Aztelekom İB. یوْخلانیلیب19 August 2015. (لاتین تورک دیلینده)
قارداش پروژهلرده داشکسن رایونو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
90776
۰۶ اسفند ۱۳۹۹
تورکمن نیوز: تورکیه، تورکمنیستان و آذربایجان ینگ داشاری ایشلر وزیرلری نینگ اوچ تاراپلی ماصلاحاتی آنکارادا گچیریلدی.
تورکیه، تورکمنیستان و آذربایجان ینگ داشاری ایشلر وزیرلری نینگ ۵-نجی اوچ تاراپلی ماصلاحاتی آنکارادا گچیریلدی.
تورکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلی نینگ یر ایه چیلیگینده گچیریلن ماصلاحاتا تۆرکمنیستان ینگ داشاری ایشلر وزیری رشید مردوف و آذربایجان ینگ داشاری ایشلر وزیری جیحون بایراموف قاتناشدی.
دوشوشیقلاردا اوزآرا و بولگه آرا مسئله لر حاقیندا گنگه شیلدی.
تورکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلی ایلکی بیلن تورکمنیستان ینگ وزیرلر کابینه سی نینگ باشلیغی نینگ اورونباساری و داشاری ایشلر وزیری رشید مردوف بیلن دوشوشدی و اونی ایکینجی واطانیندا میهمان ادندیگینه حوشاللیق بیلدیردی.
دوشوشیقدان سونگرا ایکی وزیر مطبوغات گنگه شینی گچیردی.
چاووش اوُغلی ایکی یوردونگ داشاری ایشلر وزیرلیکلری نینگ ۲۰۲۱- ۲۰۲۲-نجی ییلداقی حیذماتداشلیق گؤزیتیمینی طایارلاندیقلارینی آیتدی.
تورکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوغان ینگ شو ییل تورکمنیستانا قوراجاق ساپاری نینگ دا طایارلیقلاری گورولیأندیگی بیلدیریلدی.
تورکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری سونگ بولسا آذربایجانلی ایشدشی جیحون بایراموف بیلن دوشوشدی.
دوشوشیقدا اوزآرا قاتناشیقلارینگ اوسدوریلمه گی بارادا گنگه شیلدی و یوقاری قاراباغ مسئله سیندأکی سونگقی یاغدای حاقیندا ماغلومات آلیندی.
چاووش اوغلی بو دوشوشیقدا آذربایجان ینگ آزات ادیلن یرلری نینگ تأزه دن دیکه دیلیشینه تورکیأنینگ قولداو برجکدیگینی آیتدی.
سونگ بولسا تۆرکیه- آذربایجان- تورکمنیستان ینگ داشاری ایشلر وزیرلری نینگ اۆچ تاراپلی ماصلاحاتی نینگ ۵-نجی سانیسی گچیریلدی.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
دگیشلی یازغیلار
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰


text:
موصول
موصول یا دا موصل یوخسا موسیل (آسوره دیلی : Nîněwâنین وا)(ایستانبول تورکجه سی: Musul) نینوانین و عراقین تاریخی و اسکی بیر شهری دیر. سامی بیر تاریخی شهر. قدیم زامانلار آسوره لر شهری اولوردو. ایندی چوخلو یاشیانلاری عرب، تورکمن، کورد و آسوری دیرلار.
بیر میلیوندان چوخ یاشایانی وار. اوچونجو بؤیوک شهر عراق اؤلکه سینده دیر. نینوا اوستانینین باشکندی دیر.
آددَییشدیر
آسوره ایمپراطوریسی نین باشکندی تاریخ اوزرینده اولوردو.بو شهر باشدا نینوا یا نین وئ آدلاندی
موسئل یا موصل آرامی و سامی بیر آد آسوره یا سریانی دیلده اولور.
مو:سو +سئل :بؤل -چوخ (موسئل :چوخ سولو)
جوغرافیادَییشدیر
دجله چایی موصول شهرین اورتاسیندان گئچیب و شهر بئش کورپو ایله بیربیری ایله قوشولوبدور. بۇ شهر بغدادان 396 کیلومتر آرالی دیر و بغداداین باتی قوزئینده یئرلشیب.
خالقدَییشدیر
موصولون اکثریت خالقی عراق تورکمانلاریندان عبارت اوْلموش، اوندان سوْنرا کوردلر عربلر و آسوریلاردا اقلیتدهدیرلر.
تورکمانلار محله لریدَییشدیر
آراپاچای،کرکوکلی،گوگجه لی ،اوْلموش،دومیز،یاریمجه،مزاری،الرشیدیه،7 نیسان،


text:
رقیه کبیری
رقیه کبیری ایران آذربایجان خوی لو چاغداش تورکجه یازان شاعیر و یازیچی
یاشاییشی و ادبی چالیشمالاریدَییشدیر
رقیه کبیری ،۱۳۴۱-جی ایلده خوی شهرینده شمس تبریزینین مزارینا یاخین بیر ائوده دونیایا گلمیش؛ ابتدایی دؤورهسینی آذرمیدخت، راهنمایینی پژوهش و دبیرستانی ایراندخت مدرسهسینده، اوخویوب باشا چاتیب. ۱۳۶۱-جی ایلده بهیاری رشتهسینده بیر ایللیک دؤره کئچیریب، ۱۳۷۰ده تبریز دانیشگاهیندا علوم آزمایشگاهی رشتهسینده تحصیل آلیب، ۱۰ ایل سینا بیمارستانینین مۆختلیف درمانی بخشلرینده و ۲۰ ایل آزمایشگاهدا ایشلهییب، علوم پزشکی ادارهسیندن تقاعده چیخیب. شعر و حئکایه لری دیلماج، آفتاب آذربایجان، سارای، بایرام، چیراق، انجمن ادبی صابر، آذرتورک، آذری، آناوارلیق، ائل بیلیمی، فردای ما، حیدربابا، سهیل، خراسان و … درگی لرینده نشر اولونان «رقیه کبیری» دن بو زامانا قدر نشر اولونان ۱۴ اثر اولوب. بو اثرلردن اون بیری حئکایه و رومان ساحه سینده و دؤرد اثر شعر و ترجمه اولاراق ایشیق اوزو گؤروب. رقیه کبیری اوتوز دؤرد ایلدیر تبریزده یاشاییر و ایکی اوغلان آناسی دیر.[۱][۲]
چاپ اولونموش اثرلریدَییشدیر
حیکایه و روماندَییشدیر
1- اوره ییم آغرییر (حیکایه توپلوسو- باکی شهرینین قانون انتشاراتینین طرفیندن نشر اوْلوب)2012-جی ایلینده نشر اوْلونوب
2- بۇ قاپی هئچ چالینمایاجاق (حیکایه توپلوسو- انتشارات یاران- تبریز)
3- ائویم (رومان) – انتشارات یاران- تبریز (ائویم رومانی 2016-جی میلاد ایلینده باکی شهرینین قانون انتشاراتی طرفیندن لاتین الفباسیندا چاپ اوْلوب)
4– آنلاین یازیلار (مکتوب فرموندا یازیلمیش یازیلاردان عبارت دیر) – انتشارات یاران- تبریز
5- ایچیمدهکی قیز (حیکایه توپلوسو)- انتشارات یاران- تبریز
6- یئردن اوجا توْرپاق – رومان (علمی- تخیلی) انتشارات موغام- تبریز
7- دونیا قابار چالیب یولداش (حیکایه توپلوسو) انتشارات موغام- تبریز
8 ساچاقدان آسیلمیش اژدها (خانبالیق سفرنامهسی)، چین سفریندن یازیلار. انتشارات موغام- تبریز
9- قوشلار داها قورخمورلار (رومان) انتشارات یانار- آیدین ( قوشلار داها قورخمورلار رمانی فارسی دیلینه ترجمه اولوب و پرندهها دیگر نمیترسند آدی ایله 1397-جی ایلین اسفند آییندا تهراندا نشانه انتشاراتیندا چاپ اولوب.) [۱]
10- اؤزبکیستان سفرنامهسی، انور کتاب - تیر، 1396
11- مر آغاجی نین کهربا گوزلری (رمان)، انتشارات: «آیدین-یانار»، 1396 (بو رمان 2018-جی ایلده باکو شهرینده، قانون انتشاراتی طرفیندن لاتین الفباسی ایله چاپ اولوب. Mirra ağacın kəhrəba gözləri, Baki, Qanun nəşriyyatı, 2017)
12- آجلیق باراتاسی (رمان) اختر انتشاراتی 1397
13- ائندیم بولاق باشینا (یایلاق سفریندن یازیلار)، اختر انتشاراتی، 1397
14- آگورادا یاندیرین منی (حئکایه توپلوسو) اختر انتشاراتی- تبریز، 1398
اوشاق ادبیاتیدَییشدیر
1- خیالباز قورقور، 1397، آیدین ساو انتشاراتی (تصویرگر: نسیم صادق)
ترجمهدَییشدیر
1- دنبال چشمانت می گردم( پرویز جبرائیلین سئچیلمیش شعرلرینین فارسجا ترجمه سی) انتشارات کشمر. 1392 2- الیمدن دوشورم(سهیلا میرزایینین میافتم از دستم، کتابینین سئچیلمیش شعرلرینین تورکجه ترجمهسی)، انتشارات مهری، انگلستان، 2019
چاپ اولان شعر اثرلریدَییشدیر
1- تبریزیم! آل تبیمی، شعر توپلوسو، انتشارات نباتی. تبریز
2- بیر اوجاقدا ایکی کول توپاسی- اصلی کرم دن یئنی آنلاتی (اورتاق یازیلمیش شعر- رقیه کبیری و کیان خیاو) بۇ کیتاب 1392ینجی ایلده «کتاب تبریز» مسابیقه سینده اۆچونجو مقامی قازاندی. انتشارات یاران- تبریز
3- دنبال چشمانت می گردم(پرویز جبرائیلین سئچیلمیش شعرلرینین فارسجا ترجمه سی) انتشارات کشمر
حیکایه لریندن نمونهدَییشدیر
بطنیمین گودوکچولری
(بو حئکایه اؤلکهمین بوتون اوشاق گلینلرینه تقدیم اولونور)
دوزاغا دوشموش بیر حئیوان کیمییم. قاینانام چیینلریمدن یاپیشیب چکیر، آنام ایسه گاه آیاقلاریمدان ایتهلهییر، گاهدان دا أللرینین گوجونو یانچاقلاریما سالیر، بلکه بدنیمین ائشیکده قالمیش بؤلومونو دهلییه سوخسون. بدنیم دؤشدن یوخاری داغا ساری، یانچاقلاریمدان آشاغیسی ایسه داغین کؤلگهسینده قالمیش درهیه ساری آسیلی قالیب. دهلیکده گرفتار اولموش قوللاریمی بئله ترپده بیلمیرم. سیلاحلی بیر اووچونون دوزاغینا دئییل، أصلینده بطنیمین گودوکچولری، آنام ایله قاینانامین دوزاغینا دوشموشدوم. آناملا قاینانام اووچو اولماسالار دا، داشدان نوطفه اوولاماق قصدیله منی بو دوزاغا سالدیلار. ایت سو گیلیفینده گرفتار اولان کیمی من ده بو دهلیکده گرفتار اولموشام. سو گیلیفینده گرفتار اولوب قالسایدیم، اومودوم اولاردی سو زورلاشاندا منی ده اؤزویله سوروب آپارار. آمما گیلیف هارا، داشین دهلییی هارا! اونبئش ایل یاشاییشیمدا هئچ بئله بیر سیخما- بوغمایا دوشمهمیشدیم. قایناناملا آنام دئیینه- دئیینه منی دهلیکدن چیخارتماغا چالیشیرلار. بیلمیرم اونلارین دئیینمکلرینه قولاق آسیم، یوخسا بو دهلییین ایچینده قیفیللانیب قالمیش جانیمین هایینا قالیم! دئدیم: «بو دهلیک داردی. بدنیم بو دهلیکدن کئچمز».
قاینانام دئدی: «آااا... نئجه کی داردی! هئچ خبرین وار بو دهلیک کیملری درمان ائلهمیش؟»
دئدیم: «نه دئیرم کی! آمما سیز منیم ائنیمی قارینجلا بیر اؤلچون، گؤرون هئچ او دهلیکدن کئچر؟» «ماشاللاه، ماشاللاه بیزه گلن گوندن آغ گونه چیخیبسان باااا!...»، قاینانام دئدی. آنام اونون سؤزونو چکنمهییب، اوز- گؤزونو تورشادیب، دئدی: «منیم قیزیم ماششاللاه ماششاللاه ائله اوّل- بیر گوندن بئله أتلی جانلییدی. هله اوشاخلیغین بیر گؤرهیدین، توپ کیمی آغآپباغ بیر قیز ایدی. بالام أر ائوینه گئدندن أریییب!» منسه مظلومیانا دئدیم: «ائله من ده اونا گؤره دئییرم داااا، واللاه بو دهلیک داردی، منیم اندازهم دئییل». آنام أییلیب قولاغیما پیچیلدادی: «قئینانان ائشیتمهسین، ایستهمیرم سورا سنین باشیوا قاخینج اولسون. من هله سندن ده ایکی یاش کیچیک ایدیم، بیر ایل تویومدان سوووشموشدو، هله اوشاغا قالمامیشدیم. باخ، ائله بو دهلیکدن کئچن گونون صاباحیسی اوشاغا قالدیم». دئدیم: «آخی سیزین گؤزوز گؤرمور بو دهلیک داردی؟ واللاه، بیللاه اوشاق دا باخیب گؤرسه بونو باشا دوشر. بَه سیز نییه باشا دوشموسوز!، نییه عیناد ائلیسیز؟» آنام دئدی: «سن عینادجیلسن یا بیز؟ هله دهلیکدن کئچدین کی گؤراخ کئچه بیلیسن یا یوخ؟» «آخی هانسی کیتابدا یازیب دهلیکدن کئچن آرواد اوشاغا قالار؟» آنام حیرصله دئدی: «هله یاخچی قویمادیم بئش کیلاسدان آرتیق اوخویاسان هاااا... قیزیم، بو ایشلر بیزیم آتا- بابا دهبیمیزدی. یوز ایل ده درس اوخوسان بو دهبلری کیتابلاردا تاپا بیلمزسن».
قاینانام ألینی آناما ساری اوزالدیب، آرتیردی: «او جان اؤلسون، سن اؤلهسن، اؤز جانیما آند اولسون. خانیماخانیم آند ایچیب دئیردی عئینی آرواد بطنی کیمی بو داشین دا گئنهلیب- دارالماق خاصیتی وار. باخماز بوی- بوخونا؛ اوشاغا قالمییان گلینلر بو دهلیکدن کئچندن سورا هامیسی فرج خئیر آپاریب. دی گل کی قولاغیمیزین دیبینده اولدوغوندان اونا قیمت وئرن هانی؟»
گئری دؤنوب، کنده قاییتدیم. بیردن بیره هر ایکیسی ده منه ساری قاچیب، بیر جوت قاراوول کیمی هرهسی بیر قولومدان توتوب، وار گوجلریله منی دهلییین ایچینه سوخوب، ایتهلهدیلر. بیلیرم، آرغاج خانیماخانیمدان کئچیب، یوخسا بیر- بیرلرینی گؤرهن گؤزو اولمایان آناملا قاینانام أل- بیر اولوب، داغین دؤشونده منی بو دهلیکلی داشین ایچینده دوزاغا سالمازدیلار. آنام آغ دئینه، قاینانام قارا دئیر. قاینانام ایسه یئر دئسه، آنام اونو گؤی سانار. آنجاق اونلارین اورتاقلیغی دئمه بس یالنیز منیم بطنیم ایدی. هر ایکیسی ده منیم بطنیمه بیر أتهنه دؤشمهیه تلهسیرمیشلر. گئردک گئجهسینین سحریسیندن ایکیسی ده بطنیمین گودوکچوسو اولموشدولار. ائله او گوندن ایش- پئشهلری گونلری سایماق اولموشدو. آیباشی اولان گونلریم منیم لاپ مصیبتلیگونلریمدی. من آیباشی سانجیسی چکیب، قاندان آرینان گونلریم آناملا قاینانام بیر- بیرلرینین آجیغینا أللرینه گلن ایستیلیک یئمکلری، بالدان توتدو باداماجان، هئلدن توتدو زنجفیلهجن، مرهچویوددن توتدو بؤیوتکن یارپاغیناجان منه یئدیردیب ایچیدیریرلر. بطنیمین گودوکچولری اوشاغا قالمامیشدان اوشاغین اوغلان اولدوغونا بئله فیکیر وئریرلر. کور گؤزون بیرینه دئییل، هر ایکیسینه ده ایشیق ایستهییرلر بو گودوکچولر.
خانیماخانیم کندین بوتون قادینلارینین ایمام- پئیغمبری کیمیدیر؛ ایمام- پئیغمبرین سؤزوندن چیخسالار بئله، اونون سؤزوندن چیخاسی دئییللر. خانیماخانیمین سایهسینده کندیمیزین درمانگاهینا میلچک ده قونماز. اونون بیتکیلری، داغ- داشدان ییغدیغی اوت- علفدن دوزلتدیغی قئینتمهلر، داوالار، مرهملر بوتون ناخوشلوقلارین درمانی ساییلیر.
آغلایا- آغلایا دئدیم: «سیزی او ایناندیغیز، گئدین کندین داشیونانین گتیرین بو داشی سیندیرسین، مین ایل ده کئچسه من بو دهلیکدن چیخانمارام. آخشاماجان بو دهلیکده قالسام اؤللم».
قاینانام دئدی: «توبه، توبه... بو داشی مهیر سیندیرماق اولار؟ داشین نه گوناهی وار، گوناه اؤزوندهدی کی او قدر عیناد ائلهییب یوباندین، داشین گونش ساعاتی سوووشدو دا. خانیماخانیم دیلبَهدیل تاپشیرمیشدی کی گونش داشین اوستونه شیغییاندا قیزی دهلیکلی داشدان کئچیردین. ایندی دئه گؤروم داش نئینهسین!»
آنامین باشینا قیشقیرسام دا قایناناما دیل قئیترمک جسارتیم یوخدور. اؤز یانیمدا اؤزومو قیناییرام. قاینانام دوز دئییر دا، داش نئینهسین، عاغلی داشلاشمیش داش گؤرهجک ایشینی گؤروب، منیم کیمیلره دهلیک دوزلدیب. آمما منیم عاغلیم هارا گئتمیشدی کی عاغلیمی وئردیم بو بطن گودوکچولرینین عاغلینا! آنام دئدی: «قیز باخ منه گؤروم، اولمویا گئجه خانیماخانیمین تاپشیردیغی ایشلری گؤرمهمیسن؟» دینمهدیم. قیزاردیم، بوزاردیم. أریمین خوشو گلمز من یاسدیغیمیز بارهده باشقا بیریسیله دانیشیم. گئجه اؤزومو اودا- کؤزه ویریب باشاردیغیمی، اوندان- بوندان اؤیرندیییمی ائلهدیم، آمما أریم یورقون اولدوغوندان ساری باشینی منیمله بیر یاسدیغا قویمادی. آنام حیرصله باشیما قیشقیردی: «دئنه ائله آرغاج اؤزومنن کئچیب دا! مهیه سنه دیلبهدیل دئمهدیم خانیماخانیمین تاپشیریقلاری یادیننان چیخماسین؟ سنین بو سایمامازلیغین اؤزووو ده، بیزی ده گؤر نه گونه قویوب!»
قاینانام بیردن- بیره قاشلارینی ییغیب آناما دئدی: «آی قیز، بلکه ائله داشین خاصیتی بئلهدی، بیر آز ساخلیییب، بطنینه نوطفه دوشندن سورا گئنهلیب، قیزی بوراخاجاخ؟»
آنامین گؤزلری پاریلدادی. آمما منی قورخو گؤتوردو. أریمین خبری اولسا کی دهلیکلی داش منیم بطنیمه نوطفه سالیب، یقین منی بوغار. قیشقیردیم: «من داشین نوطفهسینی ایستهمیرم، مهیه آدام داشدان دا اوشاغا قالار؟ سیزی ایناندیغیز گئدین کندین داش یونانینی گتیرین بو داشی سیندیرسن!» بطنیمین گودوکچولری خئیلک بیر- بیرلرینه باخیب، سونوندا قاینانام دئدی: «اولماسا سن گئت خانیماخانیمی گتیر، من ده بوردا قیزی گودوم.»
قاینانام چکیلیب، کؤلگه بیر یئرده اوتوروب، دیل- دوداغی آلتدا دئیینیر. منسه دوزاغا دوشموش بیر حئیوان کیمی دهلییین ایچینده بنده توشوب قالمیشام. گونش باشیما ائله شاخیر کی، دئیهسن ایستیسینی دوز جهنمدن پای آلیب. آنامی گؤره بیلمیرم. اوجادان قیشقیریرام: «آناااااا، خانیماخانیمی گتیرمه ها، داش یونانی گتیر!...»
مقام لاردَییشدیر
-2012ینجی ایلده باکی شهرینده کئچیریلن حئکایه مسابیقه سینده ( ماوایل) آدلی حئکایه 180 اثرین ایچینده بیرینجی مقامی قازاندی.
-1390-جی ایلده «قار یاغیر» حئکایهسی اساسیندا قادر فریورین رئژیسسورلوغو ایله «قارال» آدلی فیلم چکیلمیش. بو فیلم «پروین اعتصامی» و «سیب» جشنوارهلرینده رتبه قازانیب.
-1395-جی ایلده تورکیهده کئچیریلن کاشغارلی محمود مسابیقهسینین ایران قولوندا «منی آگورادا یاندیرین» حئکایهسی اۆچونجو مقامی قازانمیشدی.
-1397-جی ایلده تورکیهده کئچیریلن کاشغارلی محمود مسابیقهسینین ایران قولوندا «گؤیرچین قیزلار» حئکایهسی اۆچونجو مقامی قازانمیشدی.
-1398جی ایلده تهرانین اوتوز آلتیجی بینالمللی قیسسا فیلم فستیوالینین اقتباسی اۆچون حیکایه[سی و ششمین نمایشگاه بینالمللی فیلم کوتاه تهران، بخش داستان اقتباسی] پاسبانهای بطنم داستانی 650 اثر ایچینده ایکینجی مقامی قازانیب، آمما بو مقام و اؤدولو آلماقدان امتناع ائدیب. [۳]
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ ایشیق سایتی
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2018-05-20. یوْخلانیلیب2018-07-02.
- ↑ https://www.aznews.tv/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87/


text:
فوتبال: رئال مادرید اوروپانینگ فینالیندا
رئال مادرید ۲- بایرن مونیخ ۲
یوفانینگ قاهرامانلار لیگی نینگ یاریم فینالیندا رئال مادرید بایرن مونیخ تۇپاری بیلن مادرید دا بأسلهشدی.
مونیخ دا ۲-۱ حاسابی بیلن آلمان بأسدهشینی ینگن اسپانیول تۇپار ۲-۲ حاسابی بیلن فینال یاریشی نینگ بیر تاراپی بۇلدی.
جاشوا کیممیح ۳-نجی داقیقادا بایرن مونیخ اۆچین گل اوردی.
رئال مادرید اۆچین ۱۱-نجی و ۴۶-نجی داقیقادا کریم بنزما گل اوردی.
۶۳-نجی داقیقادا جیمز رودریگز بایرن مونیخ ینگ ۲-نجی گلینی اوردی.
رئال مادرید شو گیجه اۇینالجاق بۇلان آ. آس رم و لیورپول ینگ آراسینداقی بأسله شیک بیلن اؤز بأسدهشینی تانار.
دِگیشلی حابارلار
فوتبال: سۆپرلیگده ترابزون اسپور بیرینجی
ترابزون اسپور توُپاری شو هپده 1-0 حاسابی بیلن گؤزدپه توُپارینی ینگدی


text:
ایسلامشهر بؤلگهسی
اسلامشهر (İslamşəhər) شهریستانی؛ تهران اوستانینین باتیسیندا یئرلشیب. بو بؤلگهسینین مرکزی اسلامشهر شهریدیر.
اسلامشهر تاریخدهدَییشدیر
تاریخ قایناقلاری اساسیندا، بو بؤلگه بیر زامان رئی ولایتینین و آذربایجان اوستانینین بیر بؤلگهسی اولوبدور.
تاریخی اثرلریدَییشدیر
اسلامشهرده اله گلن یئر آلتی، کۆلتۆرل و تاریخی اثرلر، یئدی مین ایللیک اثرلردن عبارت اوْلان: قرهتپه شهریار، چاخماقتپه روباطکریم، اسماعیلیه ساووجبولاغ، سیلک تپهلری کاشان، چشمهلیداغی رئی و قزوین دشتینین باستانی محوطهلریندن اله گلمیش اثرلر ایله ایلگیلنیر. همچنین واوان تپهسینده باستانچیلار الی ایله تاپیلان اشیاءلار، گؤرسدیر کی بو بؤلگه، سلجوق تورکلری و آلبویه دؤنمینده، نظامی قالا کیمی فایدالانینیردیر. بو بؤلگهدن اولان امامزادهلرده بورانین تاریخی اثرلریندن ساییلیر کی صفویه و قاجار دؤنمینده تیکیلیبدیلر.
سوی و دیلدَییشدیر
اسلامشهر جاماعاتی سوی و دیل باخیمیندان غالباً اوغوز تورکلریندندیرلار ؛ آما بو شهریستاندا ائتنیک اقلیتلریده ساکین اولماغینا گؤره، فارسیدری دیلی ده رابط دیلی کیمی دانیشیلیر.
صنعتی مرکزلریدَییشدیر
- اسلامشهر-چاردونگه صنعتی شهرکی
- آغ کرپیج ایشچیلیغی
- روب آلاله ایشچیلیغی
- پاندا میهن آغارانتی ایشچیلیغی
- دومینو آغارانتی ایشچیلیغی
- میهن آغارانتی ایشچیلیغی
- ...


text:
اویان نیوز:
پورفسور زهتابی نی تانیماق و تانیملاماق ساده جه بیر انسانی تانیماق و تانیملاماق دئیل. بوتون مادی ومعنوی وارلیغی یوخ ائدیلمک ایسته نن ،آسیمیله ائدیلن و تحقیره اوغرایان بیر میللتین مجادیله سینی و دوروشونو دا تانیملاماقدیر. دقتور زهتابی نی تانیماق اوچون چئشیدلی یونلردن و چئشیدلی یونتم لر ایله مسئله یاناشماق اولار. دوقتور زهتابی نی داها دوزگون تانیماق اوچون دوقتورون مجادیله شکلی و ائیلم سللیگیندن یولا چیخاراق اونو تانیملاماق بو یونتم لردن بیری اولار بیلر. بو آختاریشدا دوقتور زهتابی نی یئنی دن بولماغین(کشف ائتمک) یانیندا، اؤزوموزو ده (میلت اولاراق) گؤرمک ممکوندور. چونکو دوقتورون تیمثالیند ا، یئنیلمه میش(تام یئنیلمه میش) ،دیرنجی سیندیریلامامیش، شؤوونیزمه هه دئمه میش بیر میللتی گؤره بیلیریک.
دقتورون یاشام حیکایه سی اصلینده بیر ملیتین یاشام حکایه سیدیر. دوقتورون یاشام حیکایه سی ,ایلکین انسان حاقلارینی الده ائتمک، اوزونو یونتمک و دونیا اولسولاری آراسیندا حق ائلدیگی یئری آلا بیلمک اوچون آیاقلانیب مجادله وئره ن بیرمیلتین حیکایسی. بو حاق ایستکلری یولوندا اؤلدرولن، سورگون اولان، دوستاق اولان بیر میلله تین حیکایسی دیر. حاق ایسته مک اوچون گنج یاشدا آیاقلانماق، بونون اوچون سورگون لرده یاشماغا مجبور قالماق، دوستاقلار و زورلا چالیشما کمپ لری و سون اولاراق وحشیجه اؤلدورلمه. بو ساده جه دوقتورون باشینا گئلمز. میلیونلارجا آذربایجان تورکو بو یولو گئدر. ایستر بو سورگون یئری تهران اولسون و یا هر هانسی فارس شهری و یا باکی (اسکی سئویتلر بیرلیگی) , ایران ایچینده یاشانان سورگون گونلو گؤرونسه ده، ایش اوچون گورونسه ده، بونو اساس دلیلی آذربایجانلینی حاق ایستگیندن گئری دوندرمک اوچون اولموشدور و اولماقدادیر.
دوقتورون یاشامینی ایزله یرک بیر شاواشا، بیر حاق آلما ساواشینا، بیر ائشتلیک ساواشینا نئجه باشلاندیغینی نئجه یئنیلگیه اوغرادیغینی و نئجه یئنیدن بو یئنیلیگینین کولریندن دوغلودوغونو چوخ راحت گؤره بیلریک. بو اینسانین یاشامینی ایزله یره ک بو دوغوشون نئجه اولدوغونو گؤره بیلریک.
دوقتور یاشادیغی تجربه و د نه ییم لردن حرکت ائده رک. ایستر ایران ،ایستر دوغو اؤلکه لری نین چوخوندا توپلومسال ده ییشیملر و دئوریم لرده کی باشاریسیزلیقلارین تملینده، اؤلکه آیدین لاری نین و دئوریمچیلرینین یاشادیقلاری اؤلکه لرین گئرچک لیک لردن اوزاق اولمالارینا باغلایردی. توپلومسال بیلینجین، حاق بیلینجینین یوخلوغونا باغلاییردی. یانی اینسانلارحاقلارینی تانیمازلار. اینسانلارین حاقلارینی دین و سیاسی گوجو الینده توتانلار تانیملارلار. بو حاق اورتیمی هر گون گوج و گوج و گوج مرکزینین اورقانیک آیدینی، دین آدامی اولانلار آراجلیغی ایله یئنیدن اوره تیلر(تـولید اولار).
دیگر طرفدن ایسه بو اؤلکه لرده کی آیدین و بوروکراتلارین تاسارلادیق لاری(پیلان لادیق لاری) توپلوم اوگولری( مودل لری)، یا باتیدان یاریم- یامالاق بیر تقلید و یادا دونیادان قوپوق ایچه قاپالی بیر توپلوم اولگوسودور. دوقتور بونلاردان یولا چیخاراق ائوره نسه لیک ایله یئره للیگی(محلی) قایناشدیرا بیلن ، تئوریک بیلگیلری یاشادیغی مکانلا اویقونلاشدیرا بیلن بیر ضیالی تیپینی ساوونماقدا ایدی.
او بو بیلینج ین آنا کوکونو دیل و تاریخ بیلینجی اولاراق گورودو.
دوقتورو ساده جه بیر دیلچی و بیر تاریخچی کیمی کاراکتریزه ائتمک ،چرچیوه لندیرمک یالنیش اولار.
او دیلچلیک و تاریخچلیک ایله یاناشی اوز توپلومونو آیدینیدی.
آیدین هر زامان ساده جه بیر آددیم کوتله دن اؤنده حرکت ائتمه لی دیر،چونکو حرکت لرینده تعجیل ائده نلری کوتله باشا دوشمه یه بیلیر دئین: زهتابی اؤزوده هر زامان بئله بیر چیزگی یی ایزله میشدیر. نه کوتله دن اونلارجا کیلومتره اؤنده قاچان، کوتله ده ن خبر سیز، قوپوق، نه ده کوتله نین کوتله سه لینده بوغولان بیر آیدین. دوقتورون یاشام حیکایه سی گئرچک بیر قهرامانلیق حیکایه سی ایدی.آذربایجان دمکرات فرقه سینین گنجلر قولوندا فعالیته باشلادیغی گوندن اؤلدورلدویو گونه قدر. یاشی نین ایره لیله میش چاغلاریندا بئله ساعات لارجا اتوبوس لاردا او شهردن بو شهره، او کتدن بو کنده گئدره ک انسان لاری آیدین لاتماق و بیلگی لندیرمک اوچون هئچ یورولمادان اوسانمادان فیزیکی عمرونون سونونا قدر چالیشدی . بو یورلمادان، ایددیعاسیز و دوغرو یونتم سونوجو گلیشدیردییی آلترناتیو اؤیره تیم سیستئمینی و آلترناتیو اونیورسیته سینی گونئی آذربایجانین هر یئرینه یایدی.
دوقتورزهتابی نین بو قدر اینانیلماز باشاریلارینی ساغلایان (مومکون قیلان). اونون بیلیم سل یئته نه یی نین(استعداد) یانیندا هر زامان باشقالاری نین گؤروشونو دینله ین،ا ؤنمسه ین ، دیرلندیرن، اؤزونو و اؤز دوشونجه لرینی سورغولایا بیلن ، گؤزده ن کئچیره بیلن بیری اولماسیندان قایناقلانیردی. بونلارین یانیندا دوقتورون اؤز ائلیشدیری (اؤزونو تنقید ائتمک)، اؤز دونیاسینی یئنیلیه بیلمک جسارتی وچالیشقانلیغی گئرچکدن اینانیلماز سوییه ده ایدی. اونو اوزون ائلشدیرمه ده کی جسارتی او قدر چوخویدو کی اونون بعضی دوستلار بئله اونو اوزونو بئله یوکسک سس ایله ائلشدیرمه سینی قالیدرا بیلمیردیلر.
دوقتور ان کسکین ان ائتکین مجادله سیلاحی نی معاریفچلیک اولاراق گؤرودو. چونکو معاریف چیلیک له دوناتیلمیش(مجهز اولموش) بیلینجلی یوردداشلاردان اولوشان بیر اؤلکه ده، توپلومسال، سیاسی و دیگر ساحه لرده کی قوروم و قورولوشلارین اؤزه لیک ایله دئولت قوروم لاری نین بوتون عمل لری دانیشیب- دارتیشیب مباحثه وتنقید ائدیلیرو بئله لیکله توپلومدا هر جور سؤمورو(استثمار)،آیریمچیلیق، حاقسیزلیق سو اوزونه چیخار و اینسانلار غیر دموکراتیک اولقولاری و قوروم لاری راحاتلیق لا تانییب قارشی قویا بیلیرلر، یانی سایدام (شفاف) بیرتوپلوم اورتایا چیخار.
هر دئولت سیاسال، ائکونومیک، سوسیال و کولتورل اولقولارین بیرله شمه سیندن دوغماقدادیر. هر دؤولت بو اولقولاری بللی بیر ایدولوژیک سؤیلمه (گفتمان)دایاناراق یاراتمیشدیر و یا یاراتیماغا چالیشیر. سیاسال سیستمه یؤنه لیک بوتون تنقید، اؤنری و مخالفت کاناللاری نین باغلی(قاپالی) اولدوغو ایران کیمی توپلوم لاردا دئولتین رسمی سؤیلمی(گفتمان) دیشینداکی سؤیلمه لری سیاست سویلم ایله دیله گتیرمک هارداسا ایمکانسیزدیر. بوردادیر کی معاریف چیلیک حرکت لری رسمی اؤیر ه تیه(آموزش)رسمی ایدئولوژیه قارشی بیر آلترناتیو اؤیره تی یاراتماق اوچون بیر یول- یؤندم اولاراق اؤنم قازانیلار.
زهتابی بونو آچیق گؤره بیلن آز ساییدا اینسانلاردان بیریدی. ائله اونا گؤره ده بوتون گوجونو آیدنلاتما و معاریف چلیگه قویماقدایدی.
دوقتور زهتابی کیملیکسیزلشدیریلمک ایسته نیلن، یوخ ائدیلمک ایسته نیلن، اینسان ییغینی( انسان سوروسو) حالینه گتیریلمک ایسته نیلن، اؤز کیملییی دئییل، بیر باشقاسینا زورلا بنزه تیلمه ک ایسته نیلن و هویتسیزلشدیریلمک ایسته نیلن بیر میللتین آیدینی اولدوغونو چوخ یاخشی بیلردی. ائله بونون اوچون ده بوتون اثرلرینده، بوتون چالیشمالاریندا آغیرلیغی هویت مسئله سینه ویرمکده دیدی. او بو هویت سیزله شدیریلمه یه قارشی معاریفچی لییی أن ائتگین قارشی قویما شکلی اولاراق اؤنمسه یردی. میللتین هویتینی، اؤز منلیگینی قازانماق و اینکیشاف ائتیرمک اوچون کولتورل و سوسیال چالیشمالارا آغیرلیق وئرردی. او بیلردی کی بیریسل(فردی) منیلگین ان اؤنملی اؤیه و عنصرلریندن بیری دیل و اولوسال بیلینجدیر.
او بیلردی کی منلیگیندن یوخسون بوراخیلان، منلیگی باشقالاشان انسان دیکتاتورلارین ماشاسی و ایدولوژیلرین سورغولامایان عسگری اولاجاقدیر. اونا گؤره ده او آیدنلانمانین ایلک آدیمینی دیل و تاریخ بیلینجینده گؤرودو. چونکی معاریف چیلیک، سیویل توپلومون(جامعه مدنی) قورولماسیندا أن اؤنملی آراجدیر .نئجه کی سیویل توپلوم سؤز بیر خالق ائگه مه نلی ییندن (حاکمیتیندن)، بیلینجلی بیر توپلومدان سؤز ائتمک مومکون دئییل.
سیویل توپلوم و سیویل توپلوم قورولوشلارینی قوراما بیلمه میش، کوتله لرینی بیلینجلی حاله گتیره بیلمه میش بیر توپلومدا، توپلومسال ده ییشمه دن، دئوریمدن سؤز ائدیله بیلمز. بئله بیر توپلومدا آرتیق ده یشیم و دئوریمدن دئییل، شورشدن سؤز ائتمک مومکوندور .شورش ایسه زوربالیغا(خشونته)دایاندیغی اوچون اونون دوغوراجاغی و گتیرجه یی سیستم ده خشونتی، زوربالیغی ایچه ره جکدیر. بئله لیکه له بیر زوربالیق دؤنگوسو(چرخه سی)اولوشاجاقدیر. بئله بیر توپلومدان هئچ بیر زامان باروت و قان قوخوسو اسکیک اولمایاجاقدیر. بوتون ده ییشیم لراینتیقام ودوشمانلیق دؤنگوسونو(چرخه) یئنیدن اورته جکدیر.
منجه دوقتور زهتابی نین أن مهتشم و عئینی حالدا اینانیلماز درجه ده ائتگین اولان اثری گئجه گوندوزونو قویاراق یاراتغی آلترناتیواؤیرتیم و آلترناتیو اؤنیورسته سی ایدی. کیمسه اینانمیردی کی او ائولرده، ایش یئرلرینده بئش آلتی گنجی یغیب دیل و تاریخ ائیتیمی وئره رک ایرانین او باسقیچی و عیرقچی رژیمینه قارشی ان ائتگین مجادیله شکلی نی اویقولاییر. آمما اونو قوردوغو آلترناتیو ائیتیم سیستیمی و آلترناتیو اونیورسته سی گئدره ک یاییلدی و اوز سونجلارینی دا دوغوردو.
اونو بو تمللی چالیشمالاری و اورتایا قویدوغو یؤنتم آذربایجان میللی حرکتی نین بینؤوره لرینی ساغلام یئره باسماسیندا ومیللی حرکت اوچون دمکراتیک آنلاییشلی میللی کادرولار یئتیشدیرمده کی اهمییتی گون کئچدیکجه داها یاخشی گؤرونمکده دیر.
دیلی نی، تاریخی نی ، کولتورونو اؤیرنمه سی، یئنیدن اورتمه سی (باز تولید ائتمک) یاساقلانمیش، هر شئی ساختالاشدیریلمیش. بوتون معنوی وارلیغی خیخ(ایرگنمه لی) اعلان ائدیلمیش بیر میللتین، شووونیزم ایله کیرله نمیش، میردارلانمیش رسمی ائیتیم سیستیمینه قارشی، قورولان آلترناتیو اونیورسته نین درس کیلاس لاری آذربایجان اوچون بیر اویانیش ایدی. بو آلترناتیو اونیورسته و ائیتیم سیستمی وحشی فارس شووونیزمینه قارشی بیر مدنی و بیلنج دیرنیشیدی.
اوز جهالت و چرکین عیرقچلیقیندا بوغولموش و او توپاراقلاردا یاشایانلاری بو جهالتین ماشاسی و بئینی بوش عسگرلری یاپماق ایسته ین فارس عیرقچلیغینا قارشی آتیلان بو تمل بو گون بام باشقا بیر نقطه ده دیرسه، شوبهه سیز کی زهتابی نین پای دانیلماز و گؤز یومولمازدیر. دوقتور ائشسیز (تایسیز،بنزری اولمایان) جسارتی ایله یانلیش تانیملانان ، بیچیمله ندیریلن و شووونیزمین بیلیم دؤنو گئیدیردییی ایرانداکی تاریخ تئوریسینه وآنلاییشینا ایلک هجوم ائدنلردن و سورغولویانلاردان ایدی.
زهتابی وحی آیه لری کیمی قبول ائدیلن بو تاریخ تئوریسینین نه قدر ایچی بوش تمل لره دایاندغینی اثبات ائتمک ایله قالمایب بلکه ایران تاریخ آنلایشینین یئنیدن سورغولانماسی اوچون بیر یول آچدی.
زهتاینین دیل درسی ساده جه بیر دیلی تکنیک اولاراق اؤیرتمک دئییلدی. اونو دیل کیلاسیندا اوتوران هر اؤیرنجی ایستر- ایستمز تورک دیلینین ادبی وارلیغی ایله، تاریخی سورجی ایله و میلتینین یاشادیغی تاریخی سورج ایله تانیش اولوردو.
ادبیات دونیاسی فارسجا یازان حافظ؛ سعدی؛… . بلکه ده بیر نئچه یابانچی شاعیر و یازاردان اولوشان گونئی آذربایجان گنجی اونون دیل کیلاسیندا اوتوراراق دده قورقوت؛ قوتادغوبیلیک؛ ناظیم حیکمت ؛نباتی ؛گنجعلی صباحی ؛ سهند و… ایله تانیشاراق دونیاسی گئنیشله یردی.
او بیلردی کی گونئی آزربایجان تورکلرین حاقلی مجادیله سی آنجاق بیلینج ایله قازانیلاجاق . او ان بؤیوک سیاستی دیل و تاریخیمیزی اؤیرنمک و اؤیرتمک ده گؤرودو و منجه بو گون بئله بو یؤنتم گونجللیینی قوروماقدادیر.
او بؤیوک اؤیرتمنی هر زمان سایغی ایله آنماقدان قورور دویموشام و دویاجاغام.
یازار: بو یازینی ۲۰۰۸ استانبولدا یازمیشدیم، ۲۰۱۳ ده یئنده ن گوزده ن کئچیره ره ک پایلاشما گره یی دویدوم.
۲۰۱۳ لاهه


text:
۱۹۴۰ (میلادی)
میلادی ۱۹۴۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ آقوست - برلین و بغداد آراسیندا دمیریولونون اینشاسی باشا چاتمیشدی.
- ۶ دسامبر - یونان آلبانیانین پرمته کندینی ایشغال ائتمیشدیر.
- ۴ آقوست - لاتویا سسری-یه بیرلشدیریلمیشدیر.
- ۲۸ اوْکتوبر - ایتالیا اوردوسونون یونانا هوجوم ائتمهسی ایله یونان ایکینجی دونیا محاربهسینه داخیل اوْلدو.
- ۲۷ سپتامبر - ژاپون، آلمان و ایتالیا آراسیندا حربی ایتیفاق قورولدو
- ۲۱ اوْکتوبر - ارنست همینقویین اجل زنگی اثری نیویورکدا چاپ اولوندو.
- ۲۰ آقوست - مکزیکده لئو تروتسکییه قارشی سوی-قصد تؤرهدیلدی. نؤوبتی گون او وفات ائتدی.
- ۲ دسامبر - کاغیذ قیتلیغی سببی ایله قزئتلرین صفحه ساییسیندا قیسیتلاما گتیریلدی.
- ۱۸ مارس - هیتلر و موسولینی گؤروشدو. ایتالیا٬ آلمان یانیندا ساواشا گیرمه قراری آلدی.
- ۱۸ دسامبر - هیتلر شوروییه هۆجوم بارهده «بارباروس طرحی»نی تصدیق ائتمیشدیر.
- ۱۵ ژانویه - آنکارا رادیوسو فرانسهجه٬ یۇنانجا٬ فارسجا و بۇلغارجا خبر یایینینا اینگیلیسجهنی ده آرتیردی.
- ۱۲ نوْوامبر - شوروی خاریجی ایشلر ناظیری موْلوْتوْف، هیتلر و ریبرنتروپلا گؤروشمک اۆچون برلینه گئتمیشدیر.
- ۱۰ ژانویه - پیئر لوییسین آفرودیت آدلی کیتابییلا علاقهلی داعوایا باشلاندی. کیتاب مۆستهجنلیکله مۆتّهم اوْلونوردو.
- ۱ مئی - یاز اولمپیکلری ایکینجی دۆنیا ساواشی اۆزوندن ایبطال ائدیلدی.
- ۱ ژانویه - آذربایجان شوروی جومهوریتینده لاتین کؤکلو الیفبادان کیریل (روس) کؤکلو الیفبایا کئچید گئرچکلشدی.


text:
آنا
آنا یا دا نَنَه - اوشاغین بیولوژی والیدینی و یا بو رولو سوسیال داشییان قادیندیر. دوغما آنادان باشقا اؤگئی آنا دا اولا بیلیر. قادین دوغدوغو اوشاغین سود آناسی ساییلیر. رپرودوکتیو طیبین اینکیشافی ایله علاقهدار اولاراق بیولوژی آنانی ژنتیک و سورروقات اولاراق ایکی قروپا بؤلورلر. بورادا بیولوژی آنا دئدیکده یومورتالیغینداکی هوجئیرهلردن اوشاق فورمالاشان آنا باشا دوشولور. سورروقات آنا ایسه یالنیز بتنینده اوشاغی گزدیرن و دوغان قادیندیر.
آنا، بؤیوک قادینلارا وئرین بیر لقب کیمی ده قوللانیلیر. مثلا: ربیعه آنا.