text:
اویان نیوز:
میرجمال حسینی
آذرین ایگیرمی بیرینجی گونو قارسیز اولماز…
بو آخشام سید جلیل(بؤیوک قارداشیم سید جلیل حسینی) و بیر سیرا دوستلارلا اوتوروب صحبت ائدیردیک من رحمتلیک آتامین همیشه حیرتله دئدییی بیر سؤزو خاطیرلاتدیم. آتام دئیردی کی ۲۱ آذرده همیشه قار یاغار موغانا! لاکن نه دن بو ایل قار یاغماییب! من بو سؤزو دییه ن کیمی بوتون دوستلار منیم سؤزومون تاییدینده هر کس بیر اؤرنک گتیردی مثلا فضل دئدی :چنگیز بَی، نصرت بَیین اوغلو دا همیشه بو سؤزو دئییر ۲۱ بیر آذر اصلا قارسیز اولماز . باشقا بیر دوست دا بیر قوجا عمی سی نین دئدیینی خاطیرلادی. ۲۱ آذر و قارلا باغلی! ائله بو آن سیگار آلماقدان اؤترو ائودن ائشییه چیخدیم. تعجوبوم بیره یوز آرتدی! چونکو هاوانین هئچ قار هاواسینا بنزه مه دییی حالدا گؤردوم قارلاییر و یئر آغاریب و بئله لیکله موغانین بو ایلده کی ایلک قاری ۲۱ آذر گئجه سیندن یاغماغا باشلادی.
قار هاواسی، اینسانلارین نفس لرینین بولوتلانماسینی گؤدوکده، آتامین ۲۱ آذرله باغلی بیر خاطیره سی یئنه ده یادیما دوشدو. گؤزلریمی باغلادیم، سانکی آتام او خاطیره نی اؤز سسی ایله آنلاتماغا باشلادی:”او گون چوخ قار یاغمیشدی هاوا چوخ سویوق، آمانسیز و شاختا هر بیر انسانین حیاتینی تهلوکه یه سوروکله ییردی . لنگان گدیگینده بیر دئموکرات عایله سی شمالی آذربایجانا کئچمک ایسته ینده یولدا بئی لرین و امنیه لرین پوسقوسونا دوشور و طالعین ان قدار فاجعه لریندن بیرینی یاشاییرلار. امنیه لر اونون ۱۸ یاشلی قیزنا زوراکالیق ائدیب اوغلونو قورشونلامیشدیلار. قوجانی ایسه قوللارینی باغلایب قیچیندان گولله وورورلار. بیر آز او مکاندان چکیلیب بیر اوجا یئرده دوروب اونون قیزینی و خانیمی نی قوجا آتاسینین یاراسیندان نئجه عذاب چکمه یینه باخماغا واردار ائدیرلر بو حالدا نئچه قورد قوجایا یاخینلاشیب اونو دیری دیری یئمه یه باشلاییرلار و اوغلونون جنازه سینی سورویوب آپاریرلار . تحقیر ائتدیرلمیش قیزین ائله اورداجا اوره یی دایانیب، حیاتدان گئدیر و جنازه سی ائله اوردا آتیلیر. قوجا دئموکراتین خانیمی و شهید اولموش اوغولون، تحقیر ائدیلمیش و حیاتین ایتیرمیش گنج قیزین آناسی دلیجه سینه چیغیرماغا باشلاییر و گاه گولوب –گاه آغلاییرمیش. بو حالدا بیر نئچه قاچمیش و داغدا گیزلنمیش فدایی دئموکرات بو سسی ائشدیرلر و اوردا آتیشماغا باشلاییرلار. ۷ امنیه و بَی زاده نی اؤلدورندن سونرا خانیمی آزاد ائدیرلر .لاکین خانیم ۳ ایل یاشایا بیلمیشدیر و او اوچ ایلده دلی کیمی همیشه چؤللره قاچیرمیش و هئچ کیم اونو ائوه گتیره بیلمه ییرمیش. لاکن اونون ضعیف نؤقطه سی (قورد گلدی سؤزو ایمیش ) بیر اوشاغا دئییرمیشلر گئت دلی باجانا دئ کی قورد گلدی او خانیم اوغلونون و اری نین فاجعه لی اؤلومونو خاطیرلاییب، کنده طرف قاییدیرمیش. قورد گؤرنده تشنج ائدیرمیش و اؤزوندن گئدیرمیش. اونو مسخره ائتمه اوچون بَی لرین عایله لری گاهدان دلی باجان دئییه گولور و اونو اذیت ائتمه اوچون بیردن دئییرمیشلر دلی باجان قورد گلدی! و اوخانیمین او قورخونج آنلار یادینا دوشوب، تشنج ائدیرمیش.”
۱۳۲۴ ایلینده کی میللی حؤکومتین خوشبخت آنلارینی آنامین دیلیندن آنامین دیلییله ده آنلامیش اولدوم. آنام بونو دئییر؛ “صوبح چاغلاری دسته دسته حربی آددیملارلا هر گون ائویمیزین قارشی سیندان کئچن فداییلر دسته سی میللی مارش اوخویا-اوخویا گئدیردیلر . اونلارین اوخودوغو مارش منیم بئله یادیمدا قالمیشدیر:
قانلی گؤنول مرزده یایتیب،
بو قوجا آی میلتیمیز،
دوشمانی حیرت ده قویوب،
وارلیغیمیز جورعتیمیز.
من گئدره م اوغلوم قالار،
دوشمان اوسته بومبا سالار،
یاشا یاشا آذربایجان،
ائی تورپاغی لعل مرجان.
آذربایجان پاک یوردوموز،
قوربان سنه بو جانیمیز،
چوخ مؤحکمدیر ایمانیمیز،
عزتیمیز وجدانیمیز.
یاشا یاشا قیزیل اوردو،
آذربایجان بیزیم اولدو،
یاشا یاشا آذربایجان،
ائی تورپاغی لعل مرجان.
فداییلرین دسته سی اؤتوب گئدندن سونرا کندین بالاجا اوشاقلاری ایله الیمیزه بیر آغاج گوتوروب سیرایا دوزولوب اونلار کیمی مارش اوخویا-اوخویا رژه گئدیردیک.”
خوشبختلیگین فاجیعه لی سونو…
سئویملی و چوخ حؤرمتلی آنام ۷۷ یاشلی مارال خانیمین ۲۱ آذر ایل دؤنومو بهانه سی ایله فیرقه نین سون گئجه سی حاققیندا سؤیله دیی جانلی خاطیره سی سیزینله پایلاشیرام. آتاسی و آتامدان ائشیدیکلری ایله بیرگه اؤزونون گؤردوکلرینی دیله گتیرمیش. آنام دانیشدیقجا بیر باشا یازیرام. ایستیرم بو جانلی تاریخین سؤزونو تام سؤیله بیلدیگی آن قلمه آلماق ایسته ییرم .
آنام: “۱۱ یاشیم اولاردی آخشام چاغی هاوا قارالاندا بیردن آغیر قار یاغماغا باشلادی. موغانین اونگوت ماحالیندا پیرلی کندیندن اولان روح الله آدلی آتامین دوستو قاپینی دؤیدو و دئدی بئله بیر خبر دولاشیر کی فدایی لر صاباحاجاق قاچمالیدیرلار . بیر عدده بَی لرله امینه لر باشلارینا آدام ییغیبلار و دئمکراتلارین اورداکی تزه کند اونگوت حربی منطقه سینه (گردان) یوروش چکمک ایسته ییرلر و بیر سیرا رعیت ده اونلارا قوشولوب سلاح الده ائتمک نیتینده دیرلر. روح الله کیشی دئدی؛ بیرعده ده حاضیرلاشیب ایسته ییرلرکی دئموکراتلاری بَیلر شیکست وئرندن سونرا اونلاردان غنیمت و سیلاح اله کئچیرسینلر . آتام چوخ کؤورلدی. او آخشام صبحه جک یاتا بیلمه دی. هئی یئرین ایچینده اویانا-بویانا آشیردی . سانکی صاباح فرقه نه لره اوغرایاجاقمیش بیلیردی. صبح آچیلدی بیردن گؤردوک کندده های هوی وار. قونشو ائوین خانیمی منه دئدی :بو آخشام فدایی لری صبحه جک پاسگاهدا محاصیره ده ساخلاییب سحرچاغی اوباشدان خوروز بانیندا بَی لر و امنیه لر سون خبردارلیغینی فدایی لرین باشچی سینا ائدیبلر. بئله کی اگر سیلاح پاسگاهی و تفنگلری بیزه تحویل وئرمه سه نیز قرارگاهی اودا چکه جه ییک . فداییلرین باشچی سی تسلیم اولماییب و بَی لری مبارزه یه چاغیریر. بئله بیر خبری امنیه لره و بَی لره گؤنده ریر کی، سون داملا قانیمیزا قدر مدافعه ائده جه ییک، تسلیم اولماقدان هئچ بیر سؤز گئده بیلمز . قرارگاهداکی دئموکراتلارا بئله بیر قارا خبر گلیر کی تبریزده ملی جکومت چؤکدو و محاصرده اولان موغان فدایی لر چوخ تشویشه دوشورلر. قرارگاهین آلتیندان بیر تونل قازیب و دوورادان چوخ اوزاقدا چوله چیخماغا یول آچیرلار. فداییلر بئله قرارا گلیرلرکی بیر نفر بَی لرین و امنیه لرین باشینی مذاکره ایله بیر ایکی ساعات قاتسین و قراردگاه داکیلار بیر-بیر او تونلدن قاچماغا واخت الده ائده بیلسین. امنیه لر آرابالارلا دولو نفت گتیریب اورانی اودا چکمک ایسته ییرمیشلر. لاکن فدایی لر تفنگلرینین لوله سینی قرارگاهین دوواریندن چؤله قویوب و بَی لری آلداتمیشدیلار. گویا بوردا هله واریق. اصلینده ایسه تونلدن قاچیب جانینی قورتارماغا چالیشیردیلار. قارین گئدیکجه شیددتی آرتیردی. کولک و سیزاق آدامین دریسینی یاندیریردی. یالنیز باشچی و بیر عسکر قرارگاهدا قالمیشدیر. ۳۰۰ فدایی قازدیقلاری تونل یولو ایله جانینی تهلوکه دن موقتی اولاراق قورتارمیش و داغلارا چکیلمیشدیرلر. زامان و بوتون یئر- گوی او آندا اونلارین علیه نه ایشله ییردی. بیر ایکی ساعات اوردا قالان باشچی بَی لرین و امنیه لرین باشینی مذاکیره یه قاتماقلا واختی اوزادیرمیش کی، قاچان فداییلر بیر آز تهلوکه لی زونادان اوزاقلاشالار. سون هشدار داها جیددی وئریلدی. قرارگاهین اطرافینا نفت سپمه یه باشلاندی و باشچی، مرتجعلره تسلیم اولماق شرطینی ایره لی سوردو . سون تکیلیفی بو اولور کی جان تضمیناتی، آت و سفر تدارکی عوضینده قرارگاهی و اونداکی سیلاحلری اونلارا تحویل وئرمک ایسته ییر. جعفر آغا بَی بو شرطی قبول ائتدی. علی خان بَی قوجا بَی لی نین قارداشی جعفر آغا بَی اؤز سؤزونون اوستونده دوردو و باشچی اورادان اوزاقلاشماغا موفق اولور. فدایی لر اونگوت ماحالیندان برزنده طرف اوز توتموشدولار. چونکی لنگان گدیگی واسطه سی ایله شمالی آذربایجان گئتمک ایسته ییرمیشلر. بیر چوخو یولدا آجیندان و آغیر شاختا کولکدن حیاتینی ایتیرمیش و شهید اولموشدولار. برزنده یئتیشمیش فدایی لر بیر آن گؤرورلرکی امنیه لرین و بَی لرین محاصیره سینه دوشوبلر. فداییلر تسلیم اولماماییب، وروشماغ قرارینا گلیرلر . بو شرایطی گؤره زهرا خانیم فاجیعه لی قیرغینین و قان تؤکولمه سینین قارشی سینی آلماق اوچون اؤز باش یایلیغینی(لچکی نی) اوز- اوزه دایانمیش طرف مقابیللرین آراسینا آتیر. آنا یایلیغی حؤرمتلی اولدوغونا گؤره همچنین زهرا خانیم کی هاشیم بَیین خانیمی اولدوغوندان و باغیش بَی ین آناسی اولماسینین حؤرمتینی ساخلاییب و محاربه نی دایاندیرمیشدیلار. بو شرطله کی فداییلره شمالی آذربایجانا کئچن کیمی جان ضمانتی وئریلسین . زهرا خانیم بو شرطی بَی لره قبول ائتدیرمگه نایل اولور. فداییلر گئجه یه جک برزند فداییلر قرارگاهیندا قالیرلار و گئجه یارسی شمالی آذربایجانا یولا دوشورلر.”
آنامین دئدیینه گؤره یوللاردا هر داشین دیبینده سویوقدان و یاراسیندان شهید اولموش فدایی لر جنازه سی سپیلمیشدی و ان تاسفلی مقام بو ایدی کی موللالار اونلاری کافر اعلام ائدیب، دفن اولونمالارینا ایجازه وئرمه ییردیلر. جنازه لر گونلرله اوردا قالیب وحشی حیوانلارا یئم اولوردو.
آجی طالع…
دئموکرات فرقه سینین داغیلماسیندان سونرا موغان بولگه سینده دئموکراتلارین آجی طالعی.
رحمتلیک آتام کی یئنی یئتمه دئموکرات فرقه سینین گوروهونا عضو اولموشموش او گونلردن چوخ حکایتلر دئییر دی آتام او گونلرین جانلی شاهیدی اولموشدو بئله لیکله آتامین خاطیره لریندن ایکی سینی بوردا یازیرام.
بیرینجی خاطیره:
منیم رحمتلیک آتام دئییر دی عمبم آتامین بویوک قارداشی میرعبدالله حسینی موغانین برزند بولگه سینده دئموکرات لار قیرغین ائدیلنده فیرقه ده اولدوغونا گوره گیزلنمیشدی لاکن یاراسی و خسته لیینه داوام گتیرمه دی شهید اولدو امما بئی ، لر اونو قبریستانلیقدا دفن ائتمه یه مانع اولدولار و جنازه یه تعرض ائتمک ایسته ینده آتامین بی بی سی مریم خانیم امیرطومان قوجابئی لی نین خانیمی مانع اولدو ، لاکن کندین مزارلیقیندا دفن ائدیلمه دی و باشقا کندین مزارلیقیندان بیر آز فاصیله ده دفن اولدو و چون بئی لر و امنیه لر آند ایچمیش میشلر اونا یوز گولله وورالار قبرینه یوز گولله وئرمیشدیلار.
ایکینجی خاطیره:
باشقا بیر فاجعه نی آتام تعریف ائدیردی فرقه داغیدیلاندان سونرا موغانین آرالی کندینده چوخ قورخونج بیر طالعی یاشامیش دئموکراتین فاجعه لی اولومو اولموشدور (… بئی ! ایکی دئموکراتی دیری دیری باسدیرماق ایسته ییرمیش آنجاق اونلارین بیرینین آتاسی اوغلونو آغاجلا دویمه یه باشلاییر و بئی علتی سوردوقدا دئییر :ایت ییه سینه هورمه میشدن اول بیر میریلدار لاکن منیم اوغلوم اوز بئینه بیردن آغیز آتیب بئی بو تنبه گوره کوناهیندان کئچیر لاکن اوبیری دئموکرات کی موغانین آیری طایفالاریندان بیری ایمیش وغریب ایمیش اوردا دیری-دیری قبیرده باسدیریلمیشدیر سرلشکر امیرطهماسیب بو ایشه گوره …بئی یه شاهلا ناهار یئمک فورصتی آلمیشدیر .


c: text/html

text:
قوی آرپاچاییندا سارا قالسین قویاق گئدک
عاشیق اوره گینده یارا قالسین قویاق گئدک
یار زولفونو چنگینده آلیب اغیار آپارسین
گل یانمیش اورگ لر نارا قالسین قویاق گئدک
آت میضرابی سیندیر سازی قیر تاری - قاوالی
قوی یانقیلی ماهنی کارا قالسین قویاق گئدک
دور یاز سینه سیندن درگ الوان چیچک لری
وئر شاختا بوران قیش قارا قالسین قویاق گئدک
آل بولبولو بو ساختا چمندن راحات ائیله
قوی باخچادا باغدا سارا قالسین قویاق گئدک
کیم ایسته دیگین گور آلا بیلدی بو دونیادان
فرهاد داغا - منصور دارا قالسین قویاق گئدک
بو داشلی بازارین خئییرین گورمه دین صمد
دور یازما غزلده پارا قالسین قویاق گئدک
**************************
ائلدار جنابلارینین گوزل نظیره لری
چن شاختا کولک داغلارا قالسین دوراق گئدک
حســـرت پاییزا،قیش قارا،قالسین دوراق گئدک
بلبل نه قدر چکسه خـــــــزان جورونو چکسین
بوذق،بوگلشن،خـــــــــارا قالسین دوراق گئدک
یارسیز یاشاماق یاخشی دی عارسیز یاشاماقدان
عارسیز یاشاماق قوی یارا قالسین دوراق گئدک
یاردان دا خییــــــر گورمه دیک عالمده عزیزیم
میدان هله لیک اغیـــــــارا قالسین دوراق گئدک
اول زلفه کـــــــونول باغلاماقین وقتی ساویشدی
ایندی اونو هرگــــون دارا قالسین،دوراق گئدک
هاردان باخیرام یوللار اوزون مقصد اوزاق دی
یورقونلوق اوزون یولـلارا قالسین دوراق گئدک
بیر عمردو هجران غـمی نین خسته سی اولدوم
ائل دردی بیزیم (ائــلدارا) قالسین دوراق گئدک
آقای مهدی همت زاده (ائلدار)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
alvarlireza.blogfa.com
ایکینجی وبلاگیما دا باخین لطفا
محمدرضاشوکتی نین طنز شعرلری
اوچونجو وبلاگیم............
اشعار،مقالات و نوشته های فارسی
محمدرضاشوکتی
alvarlireza.mihanblog.com
باش ساغلیغی
یازیچی و محقق دوستوموز حؤرمتلی رضا همراز جنابلاری:
آنانیزین رحمته گئتمه سینی سیزه و حؤرمتلی عاییله نیزه باش ساغلیغی وئریب ، اولو تانریدان اونا رحمت و سیزه جان ساغلیغی و اوزون عؤمور آرزیلاییریق.
آرتیق حؤرمتله: دؤکتورح. م. جعفرزاده - رضا عالی - محمدرضا شوکتی
دیدار با «محمد اسماعیلی» خواننده نامی آذربایجانی
نوشته : محمدرضا شوکتی الوارعلیا
چندی پیش دوست هنرمندم ،استاد تار آذربایجانی«باقر خوش فهم»خبر مریضی «محمد اسماعیلی» خواننده و مغنی نامی را به من رساندکه با عده ای از دوستان هنرمند به عیادتش رفتیم که او در بستر بیماری بود....
...و صاحب آن صدای شیوا و دلنشین در بستربیماری ساکت و آرام آرمیده است. دیگر آن طراوت و شادابی گذشته را ندارد.
آواز«موغام» دیگر از گلویش بلند نمیشود. خانواده اش محزون و نگران و بی رمق بودند. میگفتند، 2 بار در بیمارستان رازی تبریز بستری کرده ایم.
آنها آهی در بساط نداشتند که به درد محمد دوا کند.هنرمند وقتی بدون بیمه و درآمد و استطاعت مالی روزگار بگذراند چیزی جز این در انتظارش نخواهد بود . امروزهنرمند درگیر مسایل هنری نیست ، اسیر راهروهای تاریک زندگی خویش است. اسیرنان و سقف بالای سر....امروز هنرمند در بستر بیماری به فکر مداوای خود یا بهبود بیماریش نیست، دق مرگ «نداری» است. به فکر خانواده اش است که بعد از او چه خواهند کرد؟!
وقتی هنرمند اجاره نشین است، وقتی «محمد اسماعیلی» دوران نقاهت را در منزل خواهرش میگذراند، وقتی...او شرمنده عایله اش است.
وقتی خواننده بنام آذربایجانی در یک روستا یی از روستاهای تبریز «آناخاتون» اجاره نشین است ، چه انتظاری از موسیقی و آواز و هنر متعهد باید داشت؟
آن روز هنرمندانی چون حسین علافی آذر و حسن بخشی در صحبتهایشان به محمد اسماعیلی آینده ای روشن را نوید میدادند ولی این بسان مسکن اثرش از بین خواهد رفت .
وقتی هنرمند جز هنرش باید کسب وکار دیگری داشته باشد، که بتواند گذران زندگی و امرار معاش کند، چه بر سر هنر خواهد آمد؟
چه کسی از مسئولین با محمد اسماعیلی و زندگیش آشناست؟ آیا او را میشناسد؟ آیا با درد و رنج و بیماری و علایق وتوانایی و خلاقیت وی آشناست؟
آنروز همه این مسایل رد و بدل شد و دیگر هیچ....
قرار نبود محمد اسماعیلی بعد از 23 سال فعالیت هنری نظاره گر این بی ثفاوتیها باشد . قرار نبود پدر 2 فرزند امروز اجاره نشین باشد. هنرمندی که شادیهایش را با مردمش تقسیم کرده ودر عزا و ماتم آنها گریسته، امروز در وضع اسفناکی به سر برد. قرار نیست هر کس که بی سر و صدا و متین وآرام است از قافله زندگی عقب بماند و قرار نیست هنرمندی هنرش را ابزار پولسازی نموده و هنرمندی دیگرچوب هنرش را بخورد و آخرسر پشیمان از اینکه ، ای کاش پزشک بودم و....
آری هنرمند متعهدی چون محمد اسماعیلی با «راست » قامتی «قره باغ شیکسته سی» را خوانده وبا «شور» وشوق فراوان «بایات قاجار» سرداده و «کسمه شیکسته» را از ته دل تقدیم مردمش کرده است. او هرآنچه در توان داشته جهت شکوفایی هنر و موسیقی اصیل آذربایجانی در طبق اخلاص گذاشته است ولی متأسفانه در تبریز این کهن شهر هنر، برخی مسئولین هر آنچه در طبق اخلاصشان بوده در زیر لحاف نمیدانم و نمی بینم پنهان کرده اند . ...و وی در رنج عذاب درونی دست وپا می زند . وبه جاست که آرزو کند ، ای کاش پزشک میشد و به ازای هر عمل جراحی مثل بعضی از پزشکان (؟!) از بیمار چند میلیون پول اخذ میکرد. و...و مدانم که محمد اسماعیلی صاحب این فکر غیر انسانی برخی از بی دردان جامعه نیست و هدفی که دنبال می کند فراتر از آن اندیشه های پوچ و توخالی است . ... و نامش ماندگارو عملش تأثیر گذار خواهد بود.
«باقر خوش فهم» نوازنده تار آذربایجانی او را در اجراهایش مشایعت نموده است. او ایمان دارد قدرت یک خواننده در ایفای «سه گاه» نهفته است . او احساس درونی حسن بخشی و محمد اسماعیلی را در اجرای سخت ترین آهنگها و آوازها احساس نموده است .
حسن بخشی، باقر خوش فهم، حسین علافی آذر ، حامد علافی آذر و توماج پسندی با هنر نمایی خود شور وشوق وافری به محمد اسماعیلی بخشیده و در نهایت از خداوند منان شفای عاجل وی را خواستار شدند . اما من سراغ خانه موسیقی را گرفتم که دوستان «حسن بخشی» را مسئول پاسخگویی به این سوال معرفی کردند . حسن بخشی خود شاعر و خواننده است . می توان گفت با درد جامعه هنری تبریز آشنا ست. حتی مسئولیت بیمه هنرمندان موسیقی با اوست که مستقیما از تهران مشکلات بیمه آنها را حل کرده است. اما چرا تاکنون محمد اسماعیلی بیمه نشده است ، خود جای بحث و بررسی دارد که او در پاسخ به سؤالاتی در این حول و حوش سر صحبت را چنین باز کرد :
بیش از 5 سال است که شعبه خانه موسیقی ایران در تبریز دایر شده است . اما متأسفانه کوچکترین قدم مثبتی برای هنرمندان بر نداشته اند. محل خانه موسیقی «آموزشگاه موسیقی مهرورزان » بود . آقای حسین ساجدی هم رییس خانه موسیقی بود و هم مدیر این آموزشگاه . البته ریاست آقای ساجدی در خانه موسیقی انتخابی نبود حتی نتوانسته بود در این مدت خانه موسیقی شعبه تبریز را به ثبت برساند.
حسن بخشی در ادامه صحبتهایش افزود:
2 سال برای انتخابات مدت زمان گذاشته بودند الآن بیش از 5 سال است که از انتخابات خبری نیست .اینجانب از طرف هنرمندان بازرس خانه موسیقی تبریز انتخاب شدم . تعهدی که در قبال هنرمندان داشتم مدت زمانی گذشت . بنده مشاهده کردم تبریز کاری برای هنرمندان انجام نمی دهد و تصمیم گرفتم به وظایفم عمل کنم و به تهران رفته از طریق خانه موسیقی ایران به بیمه هنرمندان اقدام کرده و نتیجه گرفتم . البته نا گفته نماند بزرگان خانه موسیقی ایران نسبت به بیمه هنرمندان تبریز گامهای مثبتی برداشتند .
جا دارد از تک تک ایشان تقدیر و تشکر بکنم . اگر کمک آنها نبود هیچ یک از هنرمندان تبریز بیمه نمی شدند .ما هنرمندان مدیون بزرگان خانه موسیقی ایران هستیم .از این مسئولین محترم عاجزانه تقاضا دارم به پرونده های سایرهنرمندان تبریزی که در خانه موسیقی تهران موجود میباشد ، ترتیب اثر داده به بیمه هنرمندان هر چه زودتر اقدام فرمایند .
حسن بخشی در ادامه قول حل شدن مشکل بیمه محمد اسماعیلی را داده ودر خاتمه از یکایک مسئولین خانه موسقی ایران به خصوص از استاد نور بخش و استاد پیر نیاکان و استاد هنگامه اخوان محبوب خانه موسیقی ایران تشکر ویژه نموده و از خداوند متعال عمر طولانی برای این عزیزان خواستار شده وبا شعری درخصوص زلزله اخیر قره داغ آذربایجان صحبت های خودش را به پایان رساند.
قاراداغ زلزله سی حاققیندا
قاراداغ اؤلکه سینی زلزله ویران ائله دی
دوشدو میللت خطره هاممینی حئیران ائله دی
ایرانین میللتی نین غیرتی طغیانه گلیب
اؤز شهامتلرینی عالمه اعلان ائله دی
ورزقان تیتره دی کندلر اوچولوب اولدو خراب
چوخلارین آلدی جانین قانینا غلطان ائله دی
قالدی توپراقلارین آلتیندا اوشاق، پیروجوان
هریسین دؤورو برین خاک ایله یکسان ائله دی
آتالار ائتدی روان اوزلرینه گؤزیاشینی
آنالار یولدو ساچین اوز گؤزونو قان ائله دی
تبریزین غم کدری آرتدی چکیب ناله و آه
غصه دن سینه سینی چاک گریبان ائله دی
باشین اگدی آشاغا آغلادی اول شانلی سهند
سبلان داده گلیب ناله و افغان ائله دی
پوللو یومما گؤزونو گل قاباغا خرجله پولون
قوی دئسینلر پولونو خیر ایشه احسان ائله دی
آللاهی یاد ائله یین آللاها خاطیر چالیشین
آللاهی یاد ائله ین موشکولون آسان ائله دی
گر علی شیعه سی سن طی ائله مولا یولونو
چون علی غمزده لر دردینه درمان ائله دی
ملت ایران اولوبدور بو غم و درده شریک
گؤزیاشی ورزقانین مولکونو عمان ائله دی
«بخشی» ده گزدی تامام کندلری گؤردو بیر بیر
آغلادی سیزلادی غصه اوره یین قان ائله دی
برچسبها: دیداربا محمد اسماعیلی, موغام خواننده سی, حسن بخشی, باقر خوش فهم
آذربایجان موسیقی سماسینین پارلاق اولدوزلاریندان
«محمد اسماعیلی» ایله گؤروش
یازاری : محمد رضا شوکتی الوارعلیا
دونیاده موغامی بیلمه ین بیر کس
پرده لی یوللاری دوز کئچه بیلمز
نظامی گنجوی
شرق موسیقی سینین نادیر خزینه سی موغام داوامچیلاریندان اولان محمد اسماعیلی
23- ایلدیر کی آیدین و خاطیره لرده قالان سسی ایله چیخیش ائدیر. توی - دویون
مجلیسلرینده ، ائلین شادلیقلاریندا عؤمور بویو پئشه کارجاسینا خالقیمیزلا گولوب ،
اونونلا آغلاییبدیر . محمد اسماعیلی سسی ایله خالقی حیران ائدیب ، اونلاری اولو
تانرینین عظمتینه واریب ، خیلقتینه احسن دئمه یه مجبور ائدیب دیر.
18یاشیندان آذربایجانین توی- دویون، شنلیک مجلیسلرینده ن الهام آلیب، موسیقی و
موغام دونیاسینا قدم قویوبدور،خواننده لیک عالمی نین وورغونو محمداسماعیلی
1343- اونجو ایلده دونیایا گلیبدیر . 2 قیزی و بیر اوغلو واردیر. ماهنیلارلا یاشاییب
، سسلرله اونس دوتوب ، اوخویوب، اوخویوب و نهایت......
سون گونلرده تبریزین هنرمند تار چالانی «باقر خوش فهم» ده ن اونون خسته لیک
خبرینی آلیب ، اونون گؤروشونه گئدیب حالین سوروشماق قرارینا گلدیک.
اوستاد حسن بخشی و آذربایجان هنرمند لرینین بیر سیراسی ایله بیرلیکده
محمد اسماعیلی نین گؤروشونه گئتدیک.
عاییله سی دئییردی کی 2 دؤنه تبریزین رازی خسته خانا سیندا بستری اولوبدور .
سؤزلر هر طرفلی آچیلدی ، هنرین و هنرمند ین بیزیم عصرده باش سیز و
صاحابسیز قالدیغیندان دوتدو ...هنرمندین آیاق یا لین ، چیلپاق قالدیغیندان بئله سی
گلدی.آخی بیلیرسینیز؟ محمداسماعیلی نین آدلیم بیر مغنی ، تانینمیش بیر خواننده
اولماغینا باخمایاراق ، اؤنجه اونون یاشاییشینا نظر سالمالی ییق.نه جوره یاشاییر؟
هارادا یاشاییر؟ و.........؟
هه! باجیسی ائوینده یورقان - دؤشک ده ناساز حالدا سس سیز- سمیر سیز اوزانیب
یاتان اصلان صنعتکار ، واختیله تویلاردا گور سسی ایله چیخیش ائدیب آذربایجان
موغاملارینی بئجردیب، اوره کلره یازیردی.
حؤرمتلی حیات یولداشی آغیر بیرغم کدرین ایچینده ایدی . آخی اونلار تبریزین
یاخینلیغیندا یئرلشن «آناخاتون» کندینده ایجاره بیر ائوده یاشاییرلار.
موسیقی ایله اونس دوتوب خواننده لیک پولو ایله اهل - عیال ساخلایان ائله بوگون
باجیسی ائوینده قالمالی دیر. آیا هنرمندین حاققی - موزدو بودور؟
هنرمند هنری ایشلرله باشین قاتمالی دیر یا یاشاییشین آغیروضعییتینده ال - آیاق
چالیب اؤلمه - دیریل کئچینمه یه قانع اولوب ، اهل - عیالیندان شرمنده ، غصه یه
دوشوب ، دیغلامالیدیر؟
متعهد هنرمند وطن هارایی ویریر. آتا- آنا شعری اوخویور.جامعه نین دردینی قانیر،
عاغیل لا فیکیرله قاباغا گئدیر.
محمد اسماعیلی کیمی متعهد هنرمند «اوستاد حسن بخشی» دئمیش کن ایش سیز
لییین فیکیر - غصه سینه دوشور. آخی هنرمند بیر کیمسه تکجه اؤز هنرینین
چؤره یی ایله یاشایا بیلمز . اونا آیری بیر ایش ، آیری بیر صنعت لازیم دیر،
اونا بیمه لازیمدیر...
بو طنطنه لی گؤروشده باقر خوش فهم ، حسن بخشی ، حسین علافی آذر ،
توماج پسندی و حامد علافی آذر و حؤرمتلی عکاس و فیلم بردار
«رزاق پور حسین» هنر و هنرمندین دردین دئییب،موسیقی دن و اونون گؤز
گؤروب ال چاتمایان اولدوزلو دونیاسیندان سؤز آچدیلار. اما هامیدان آرتیق نظری
جلب ائده ن درد، تبریزده «خانه موسیقی» نین اولماماغی و هنرمندلرین «بیمه»
دردی ایدی. خانه موسیقی تبریزده اولارسا هنرمندین دردینه تئز و آیدینجاسینا
یئتیشیلر. تهران داکی مسئول تبریزده کی محمداسماعیلی نی تانیییب اونون دردینه
واقیف اولونجاق اونونکی اونا ده یر ، دئییردیلر .
تبریزین اینجه صنعت خادیملری آرتیق مظلومیت چکیب ، دردلره قاتلاشیب ،
جفالارا دؤزوب یانیرلار. اما بونونلا بئله همه شه باش اوجا و آلنی آچیق دیرلار،
آخی بیلیرسینیز، ژان پل سارتر دئییر: هنر و اینجه صنعت بیر سازدیرکی همیشه
اینسانلیق نغمه لری چالیر.
بو بیر دونیا معناسی اولان خیردا ییغینجاقدا حسن بخشی، محمد اسماعیلی ایله
تانیشلیغیندان و اونون هنری یاشاییشیندان سؤز آچیب اونون بیمه موشکولونون
تئز حل اولماسینین قولون وئردی.
باقر خوش فهم ایسه اؤز نؤوبه سینده موسیقی دونیاسیندان سؤز آچیب ،صؤحبتی
محمد اسماعیلی نین موغام دونیاسیندا چیخیشلارینا چکیب اونون راست، شور،
بایات قاجار، سه گاه، قارا باغ شیکسته سی، و کسمه شیکسته و...دستگاهلاریندا ایفالاریندان دانیشیب دئدی: کامیل احمدوف دئییر کی، رامیز زؤهرابوف موغاملار
کیتابیندا یازیر: بیر خواننده نین یا بیر چالانین ایستیرسن اوره یینی یوخلایاسان ،
اونون گوجونو بیله سن ، اونون ایفاسیندا سه گاها قولاق وئر. اونون گوجو اولمازسا
سه گاهی آلینمایاجاق.
اما اوستادلاردان حسن بخشی و محمد اسماعیلی نی من تاردا مشایعت ائدیب اونلارین
ایچه ریلرینین درین حیس لرین سه گاهدا دویموشام. کامیل احمدوفون دئدییی کیمی
اوره ک ایستیر بونلارین سه گاهینا قولاق وئره سن .
باقر خوش فهم هنری جامعه و دؤلت ده ن ایسته دی کی موسیقی عاییله سی و
موسیقی جمعییتینه یاردیم ائتسینلر. آرتیق، محمد اسماعیلی ده ن کی عؤمور بویو
موسیقی ایله چالیشیب اونونلا امرار معاش ائدیب و ایندی خسته لیک دؤورونو
کئچیردیر، یاردیم اللرینی اسیرگه مه سینلر.
بو کیچیک ییغینجاقدا حؤرمتلی مغنی محمد اسماعیلی نین خاطیره لری ذهنینده
جانلانسین دئیه قوناقلار اؤز هنرلری ایله اونا باشقا بیر دونیا باغیشلادیلار.
نهایت حسن بخشی جنابلارینین دونیا آدلی بیر شعری ایله بو مجلیس سونا چاتدی.
بی وفا دونیادان چوخدور گیلایم
بو دونیا هئچ حیات قورماغا ده یمز
مین ایل یاشا تسادا بیر گون ییخاجاق
عؤمرووه بینؤوره قویماغا ده یمز
گدانی شاه ائده ر شاهلاری گدا
ده یر قولاغیوا گاهدان بیر صدا
معرفت اولماسا لاپ اول کدخدا
گونلری بیر به بیر سایماغا ده یمز
سلیمانین تاختین آلدی الینده ن
یعقوبو آییردی اوبا ائلینده ن
کام آلان اولماییب آجی دیلینده ن
دونیا نین فئلینه اویماغا ده یمز
عؤمروموزاوخشاییر، قانادلی قوشا
گولون یاشاییشی چاتمیری قیشا
قوجا دونیا ایله قویما باش- باشا
ناحاقدان اؤزونو یورماغا ده یمز
«بخشیا» سعی قیل یاخشی لیق ائیله
پیس ایله یاخشی نی هر یئرده سؤیله
خیانت هاردا وار ریشه سین پئیله
بو دونیا بیر تیکه قایماغا ده یمز
تسلیت
آذربایجان سنین باشین ساغ اولسون
قیزیل توپراق قاراداغین داغلاری
داغ چکدیلر سینه لرین اوستونه
یئنه سارا اؤزون ویردی سئللره
کؤلگه سالیب غم اهرین اؤستونه
قان آغلاییر، قان آغلاییر ورزقان
ماتم گلیب لاپ شهرین اوستونه
یاسا باتیب هریس مصیبتده دیر
غصه گلیب غم قهرین اوستونه
آذربایجان سنین باشین ساغ اولسون
اومودلویام شن سحرین اوستونه
یاشاسین خالقیمیز
آرتیق حؤمتله : محمدرضا شوکتی (الوارلی رضا)
برچسبها: زلزله قره داغ, تسلیت, شعر ترکی در مورد زلزله اهر وورزقان
بوتون موسلمانلارا موبارک اولسون.
اورمو گؤلو ایرانین هاواییسی ایدی
لاریپوبلیکانین یازدیغینا گؤره اورمو گؤلو "ایرانین هاواییسی" اولاراق آدلانیبدیر
بؤیوک دوزلو گؤلو کیمی تقدیم ائدهرک، بو
گؤلون چوخ وخیم اولان دورومونو اؤز اوخوجولارینا تانیتمیشدیر.
لاریپوبلیکانین یازدیغینا گؤره اورمو گؤلو "ایرانین هاواییسی" اولاراق
آدلانیبدیر.
بو قزئته اؤز فوتو روپورتاژیندا بئله بیر باشلیق وئریب:" بورادا بیر گؤل
گؤزلردن ایتیر".
ایتالیان قزئتهسی بئله داوام ائدیب:" ۱۹۷۶ ایلینده دونیانین چوخ اؤنملی بیر
بیولوژیک بؤلگهسی اولدوغو اوچون
یونسکو طرفیندن قورونما آلتینا آلینان گؤل، بو گون ساده جه بیر بؤیوک دوز
چؤلونه چئوریلمکدهدیر. گؤلون بو گون
یوزده آلتمیشی قورویوب و دوز ایچینه باتمیش گمیلر ایله بیرلیکده بیر ارواح
و خیالت بؤلگهسینه دونوشوبدور."
لاریپوبلیکانین یازیسینا گؤره ایرانین آذربایجان بؤلگهسینده قوراقلیغین باش
وئرمه سی و آیریجا حسابسیز
باراژلارین(سد) تیکیلمهسی بو وخیم فلاکته یول آچیبدیر.
ایتالیانین درگیسی لارپوبلیکا قید ائدیب کی " اورمو گؤلون دورومو بئله داوام
ائده رسه، بو گول ده «آرال گؤلو»کیمی،
5 ایل ایچه ریسینده تماما قورویاجاقدیر."
برچسبها: اورمو گؤلو, دریاچه اورمیه
محمدرضاشوکتی
تبریزین موسیقی انجمنی نین همکارلیغی ایله «داغلار» گروپی اردیبهشت آیی نین 11 و 12 - سینده تبریزین 29- بهمن فرهنگی - هنری مجتمعینین اقبال آذر تالاریندا کنسئرت قوراجاقدیر.
بو کنسئرتین ایفاچیلاری: آشیق فتح الله رضایان، آشیق ایمان گل محمدی، آشیق ولی بهبودی، آشیق محمد محمدزاده
قوپوز: نبی ابراهیمیان
قاوال چالان: مجید اصلان پور
ریتم: نقی صاحب قرانی و کیوان اقتصاد
بالابان: علیرضا ایمان پور
وئرلیشین مدیرو مجریسی: مظاهر طهماسب پورجنابلاری دیرلارکی اونونلا آشیق موسیقی سی حاققیندا قیسساجا بیر دانیشیق آپاردیق کی بو دانیشیقدا ایران و آذربایجان فرهنگ ومدنییتینده ن سؤز آچیلدی کی طهماسب پور بئله دئدی:
بوتون دونیایا آیدیندیر کی ایران اؤزه للیکله آذربایجان بؤیوک مدنیت و فرهنگه مالیک دیر. بو تورپاق تاریخ بویو فولکلور اوجاغی اولوبدور. آذربایجانین آشیق شعری تکجه ایران یوخ بلکه دونیا میللتلری آراسیندا یاشاییر. آشیق شعری ایله موسیقی سی یا بئله دئیک شیفاهی خالق ادبیاتی گؤز اؤنونده دیر. قانیمیزدا،ائلیمیز و اوبامیزدادیر، بیزیمله یاشاییر....آشیق شعرینده شفا، صفا، محبت، دوستلوق، صداقت، کیشی لیک و بئلنچی نجابتلی سؤزلرین خصوصی یئری واردیر.
مظاهر طهماسب پور«داغلار»ین مؤوقعینی آذربایجان ادبیاتیندابئله توصیف ائتدی:
آذربایجان ادبیاتیندا داغلار اؤزونه لاییق یئر دوتوب. شاعیرلریمیزه داغلار ، ایلهام قایناغی اولوبلار.
نئچه واقتدیر یولوم دوشمور
یقین داغلار کوسوب منده ن
گئدیم اؤپوم ، قوربان اولوم
یقین داغلار کوسوب منده ن
حؤرمتلی اوخوجولاریمیزا بو کنسئرتی یاخیندان گؤرمه یه سیفاریش ائدیریک.
باشلانيش
اولو تانرينين آديله
دئييرلر آذربايجان ادبياتي و تورك ديلي شعر، ادبيات، باياتي و قوشما ديلي دير. امّا منجه، منجه يوخ ادبياتچيلارين و تدقيقاتچيلارين دئديينه گؤره بو ديلين گئنيش مئيداني اولدوغونا گؤره، بو ديل قول قانادلي اولدوغونا گؤره، بو ديل دونيانين ان قدرتلي ديللريندهن اولدوغونا گؤره، بو ديل تاريخين ان قديم ديللريندهن اولدوغونا گؤره و... اوندا هر ساحهده يازماغين ايمكاني واردير. اوندا، شيمي، فيزيك، صنعت، هنر و... ديللري واردير. يازا بيلريك.
آرتيق حؤرمتله
«شوكتي»
------------------------=-----------------------------------------------------------------------------------


text:
آذربايجان آشيق مكتبلريندن
"تيكان تپه" آشيق مكتبي
یازان: احمد اسدي
تيكان تپه شهرينه مخصوص آشيق دسته سي و من....
گؤزل آذربايجانيميزين ان قديم و ان اصيل مدني ارثي اولان، آشيق ادبياتي و آشيق موسيقي سي تاريخلردن سوزولوب گلن بير وارليق اولاراق، بوگونده ياشاماقدادير. آشيقليق گلنگي اسكي لردن بري، شامان زامانلاريندان اسلام دؤورونه و اسلام دؤوروندن بوگونه قدر اؤزونو چئشيدلي آدلار و چئشيدلي اؤزلليكلرله ساخلاييب، قورويوبدور.
اسكي چاغلاردا آشيقليغيميز يوردوموز بويوندا بير اولسادا، زامان كئچديكجه، چئشيدلي بؤلگه لرده اؤزونه مخصوص لمس تاپيب و اؤزونه مخصوص اؤزلليكلره صاحب چيخيب و بير-بيرلري ايله فرقلنرك، آشيق مكتبلريميز يارانيب.
بيز بوگون آشيق مكتبلريميزده فرقلي هاوالارا نظر سالاندا، اونلارين روحلارينين بير اولدوغونو گؤروروك. حتي چوخلو هاوالاريميزدا عيني دير، يالنيز چالماقدا و اوخوماقدا فرقلنرك، بعضي ريتميك اولور، بعضيلرينده ريتيم سينير، بعضي لرده ده اوخونان سؤزلر اوزاديلير و ... .
ايندي ليكده نئچه بؤيوك آشيق مكتبيميز وار، اونلاردان اورمو آشيق مكتبي، قره داغ، هئشتري، شيروان،بورچالي، زنجان، همدان، قوم-ساوا، گؤيچه، قوبا-قوسارين و ... آديني چكمك اولار. بونلار ايله ياناشي كيچيك آشيق مكتبلرده وار. آما او قدرده آنا آشيق مكتبدن فرق ائتمهييرلر و سئچيلمه ييرلر.
كئچنلرده، خريطه ني اؤنومه قوياراق، مختلف مكتبلرين يئرلشديگي شهرلره نظر سالديم. اورمودان توتدو قره داغا، زنجانا و .... . چئشيدلي شهرلرين آشيقلاري ايله چوخلو مجلسلرده بير يئرده اولدوغوما گؤره، آزدان-چوخدان آشيق مكتبلرينين اؤزلليكلري و هانسي شهرلرده اولدوغونو بيليرديم. بو آرادا تيكان تپه(تكاب) ماحالي دقتيمي اؤزونه چكدي. اورادان نه آشيق تانييرديم و نه ده هاوالاريندان خبريم وار ايدي. بونا گؤره ده بو ماحالين هانسي مكتبده اولدوغو منيم ماراغيمي اؤزونه جلب ائتدي و بو حاقدا آرتيق بيلگي الده ائتمك اوچون، آراشديرماغا باشلاديم. اورمو، تبريز و نئچه شهرين آشيقلارينين اورالاردا هانسي هاوالار چالينديغيني و هانسي مكتبده اولدوقلاريني سوردوغومدا، كيمسه بير بيلگي منه وئره بيلمه دي. بونا گؤره ده بو ماحالدا اولان آشيقلار و آشيقيليق منيم ماراغيمي داهادا چوخ اؤزونه چكدي. اورا گئديب، آشيقلاري ايله گؤروشمگه قرار وئرديم.
بيرگون تيكان تپه شهرينه گئديب، سورا-سورا بير آشيغين آدرسيني تاپديم. آشيغين، آدي آشيق منوچهر ولي پور ايدي. 1353-جي ايلده ائله تيكان تپه نين اؤزونده دوغولوب و اهل حق توركلريندندير(آشيق منوچهرين آتا-بابالاري نئچه يوزايلدن بري آشيق اولوبلار). آشيغيميز ايله گؤروشدوم و بو گؤروشده چوخ اؤنملي اولان مسئله لر اوزه چيخدي. بو مسئله دن يالنيز ايكي سينه باخساق، تيكان تپه نين نه قدر آشيقليق باخيمندان اؤنملي اولدوغونو بيله جه ييك؛
1- اورادا اولان آشيقليق، ساز، كمانچا، قاوال و بالابانلدان عبارتدير. بودا هئچ يئرده تايي گؤرونمه ين بير آشيق دسته سي دير.
2-او ماحالين اؤزونه مخصوص بير نئچه هاواسي واردي.
ائله بو ايكي عامله نظر سالساق، بو شهرده يئني آشيق مكتبينين اوزه چيخماغينا گرك ايناناق. نيه كي، هم هاوالاردا بير آز فرق وار، همده آشيق اوچلوگو يئرينه، آشيق دؤردلوگو وار. هله بونداندا علاوه، بير يئني تاپينتيدا ائله او آشيغين يانيندا اولدو. آشيغين يانينداكي كمانچا چالانين، كمانچاسي گؤردوگوموز و ائشيتديگيميز كامانچالاردان فرقلي دير و من اينديه دك، بئله كمانچا گؤرمه ميشديم. كامانچانين هم اوزو و همده آرخاسي دري ايله اؤرتولودور و هئچ بير يئرده و ملتده بو كامانچايا تاي بير چالغي آلتي گؤرونمه ييب.
بير نئچه ساعات آشيغيميز ايله بير يئرده اولدوم و بير تعداد اورانين هاوالارينداندا منيم ايستگيم ايله آشيق چالدي و منده ضبط ائتديم. اوندان سونرا، تيكان تپه مكتبي اوسته، دانيشيقلار آپارديق و بو شهرده نئچه آشيق اولدوغونو سوردوم و سواليمين جوابيندا چوخ كدرلنديريجي جواب ائشيتديم؛"بو ماحالدا تكجه منم. آشيقلارين هاميسي وفات ائديبلر".
بو سؤزدن سونرا، چوخ اوزوله رك، نيه گنجلر بس بو صنعته گلمه ييرلر دئيه، سوردوم، جوابدا نئت و آشكار ايدي. بو صنعت حمايت اولونمور. آرتيق بورادا محروم بير منطقه دير، ايلده يوزلر بلكه ده مينلر نفر (چوخو جوانلار) بورادان آيري شهرلره، اؤزلليكله تهرانا كؤچورلر.
بو سؤزو دوشوندوگوموزده و تيكان تپه نين بوگونكو دورومونا باخديغيميزدا آشيغين سؤزونو هئچ ده يانليش اولمايان بير مسئله گؤره جه ييك.
آشيق محروم دئدي. يئري گلميشكن بير مثال گتيريم؛ صائين قالا ايله تيكان تپه آراسي 90 كيلومترليك بير يولدور. بو 90 كيلومترليك يولدا، بير دنه ده اؤرنك اوچون بنزين پومپو يوخدور. هله اونداندا علاوه يوللاردا دئيه سن، قاجار و بيرينجي پهلوي دؤوروندن قالما يوللارا اوخشايير. دوشونون، بير نفر كندلي ايسته يير، ماشينينا، تراكتورونا و يا هر نه ياناجاق لازم اولان وسيله سينه، ياناجاق دولدورا و فاصله سيده شهردن 45 كيلومتر اولا، گرك 45 كيلومترليك مسافه ني شهره گئده و 45 كيلومترده قاييدا. بو اولدو 90 كيلومتر، دولدوردوغو ياناجاغين ياريسي قورتولدو. اورانين محروميتينه گؤره، اونلارلا مثال چكمك اولار. ائله بونا گؤره ده ايلده نئچه مين نفر يئرلي اهالي اورادان كؤچرك، آيري يئرلره گئدير و اونون عوضينده ايرانين غربي اوستانلاريندان بورا دولورلار..نيه كي اورميه يه گئدن يول نه قدرده خراب اولسا، عوضينده او بيري استانلارا باغلانان يوللار، گئديش-گليشه ياخشي ديرلار.
هر حالدا ايندي دوروم بئله دير، ايسته سكده ايسته مه سكده، بيزيم بوينوموزا دوشن اؤز كولتوروموزو و ادبياتيميزي قورويوب ساخلاماقدير و آشيق منوچهر كيمي قوچ ايگيدلري ياددان چيخارتماماقدير. نيه كي بيزيم كولتوروموزو اورالاردا ياشادير. ائله بو سؤزله آشيغيميزدان آيريلديم. آما تيكان تپه فكري مني بوروموشدو. بيرجه لحظه ده بئينيمدن ائشيگه چيخماييردي. آشيغين اوخودوغو، گؤزل تيكان تپه هاوالاري، تيكان تپه گؤزللمه سي، تيكان تپه شكسته سي،جمشيدي، همداني، عثمانلي و ... هله ده ذهنيمده دير و بو مكتبين نئجه آذربايجان بويوجا تانيتديريلماسينا هله ده دوشونورم. دوزدور ايندي آشيق منوچهر او ماحالين سونونجو و تكجه آشيغي دير آما تيكان تپه آشيقليغي هله ده ياشايير و هله ده بو مكتب ديري دير ، بونا گؤره ده گرك گله جگه اومودلو اولاق.
برچسبها: آشيق, تيكان تپه, تكاب, احمد اسدي
دونياليق آغ چليك گونو مناسبتينه، آشيق علي قلندري ايله دانيشيق.
دانیشیق آپاران: احمد اسدی
اكتبر آيي نين 15 و يا خزل آيي نين 24 دونياليق آغ چليك گونودور. 1950-جي ايلده بوگون بيرلشميش ملتلر تشكيلاتيندا آغ چليك قانونو عنواني ايله بير قانون تصويب اولوندو. بو قانوندا آيدين اوره ك و گؤز نعمتيندن محروم اولان انسانلارين حاقلاري قورونور. دئييلنلره گؤره ايراندا، 400 مين نفره ياخين آيدين اوره ك و يا ياري گؤرمه ين انسان وار. آما بونلاردان تكجه 76 مين نفري سياهيه آلينيبدير. هر ايل ايلگي لي قوروملار بو گونه گؤره اؤزل مراسملر و تؤرنلر توتورلار. ائله بونا گؤره ده بوگونكو دانيشيغيميز آذربايجانيميزين، آيدين اوره ك و متانتلي آشيغي، آشيق علي قلندري ايله اولوب. آشيق علي قلندري 1348-جي ايلده اورموشهريندن 20 كيلومتر آرالي اولان گؤلمانخانا كندينده آنادان اولوب. 3 ياشيندا ايكن گؤزلريني قيزيلجا نتيجه سينده ايتيريب. آشيق علي ائله دوغولدوغو كندده هله ده ياشاماقدادير. آشيق علي بير جهتدن اؤنملي بير وظيفه داشي يير، اودا دوللو مصطفانين نئچه واسطه ايله شاگردلريندن حساب اولونور. اونون صنعت شجره نامه سينه باخساق، بئله بير خريطه اوزه چيخير.
دوللو مصطفي-------<آشيق ميكائيل-------< آشيق محمد-------< آشيق جواد-------<آشيق فرهاد-------<آشيق عزيز-------<آشيق مختار-------<آشيق علي قلندري
آشيق علي ايله بير دانيشيق آپارميشيق. سيزي بو دانيشيغي اوخوماغا دعوت ائديريك.
آشيق علي عزيز اوخوجولاريميزا بويورون، هانسي ايلدن آشيقليغا علاقه تاپيبسينيز؟
من 1360-جي ايليندن دئمك اولار، بو صنعته علاقه يئتيرديم. او زمانلار اوخويارديم، آما ساز چالا بيلمزايديم. 1372-جي ايلدنده اليمه ساز آلديم. آما ائل ايچينده آشيق اولاراق، 1379-جي ايلدن چيخيش ائتديم.
آشيقليقدا اوستادينيز كيم اولوب؟
منيم اوستاديم، ائله اؤز كنديميزدن اولان، رحمتليك آشيق مختار اماني ايدي.
آشيق مختاردان دئيين، اونون حاقدا نه دئيه بيلرسينيز؟
رحمتليك آشيق مختار چوخ خوش اخلاق ايدي. سؤزه و صحبته ده چوخ وارد بير انسان ايدي. اوستادي تانيانلارداندا سوروشا بيلرسينيز، او بيلن داستانلار و سؤز-صحبتلر چوخ-چوخ ايدي. اوستاد 1379-جي ايلده وفات ائتدي.
نئچه ايل شاگردليك ائتدينيز؟
من 1372-جي ايلدن آشيق مختارين يانيندا ايديم تا وفات ائدنه قدر، يعني 1379-جي ايله قدر.
اؤز سازينيزدان دانيشاق، بو سازي كيمدن آلدينيز، نئجه اؤيره ندينيز؟
دوزونه باخاسان، من سازي آلماميشدان اومود ائله ميرديم، ساز چالا بيلهم. ووردو، بيزيم كندده بير توي اولدو. رحمتليك آشيق مختاري گتيرديلر. منده بو تويا گئتديم، آشيق مختار يانيجا آشيق بولودو گتيرميشدي. ، آشيق مختارين يانينا گئتديم. دئديم، اوستاد منده ساز چالا بيلرم؟ دئدي، نيه چالانمازسان. ائله من او سؤزو ياديمدا ساخلاديم. نئچه واخت سونرا، آشيق مختاري قارداشيمين تويونا گتيرميشديك. او زمانداندان منيم علاقه م داهادا چوخالدي. سونرا گئتديم، آشيق مختارين يانينا و ساز اؤيره نمگه باشلاديم. سازيمي دا آشيق بولوددا بير ساز وارايدي، آشيق مختار اونو بگندي و او زماندان باشلاديم ساز چالماغا و اؤيره نمگه. آشيق مختارين مجلسلرينه گئدرديم، قولاق آسارديم گؤرم، مجلسي نئجه دولانديرير.
آشيق مختار منيم بارماقلاريمي آلاردي الينه، پرده لر اوستونده دولانديراردي. يا دئيه ردي اليني قوي اليم اوسته گؤر من نئجه چاليرام.
آشيق مختارين اوستادي كيم اولموشدو؟
آشيق عزيز اولموشدو.
آشيق عزيزدن نه دئيه ردي؟
دئيه ردي، چوخ گؤزا چاليب اوخوياردي. همده اخلاقي و معرفتي چوخ يوخاري ايميش. پولا قول دگيلميش.
بيرينجي هاوا و بيرينجي داستان هانسيني اؤيره ندينيز و نئچه داستان بيليرسينيز؟
هاوالاردا ديوان، تجنيس.
بيرينجي داستان ايسه سئيدي، سونرالاردا حيدر-بهرام، نجف، ابراهيم و صحبتلرين چوخونو. 30 صحبت بيلرم. آما 20 صحبتي تكميل بيليرم. 10 داستاني بعضاً سؤزلريندن بيلميرم. آما داستانين بوتونلوگونو بيليرم.
داستانلاريميز نه دئمك ايسته يير؟
داستانلار دليل نصيحت اوستونده قورولوب. داستانلار بيزه وطني سئومگي اؤيره دير. ايلقاريندان دؤنمه مگه تاپشيرير. غريب ايله شاه صنمين داستانينا باخسانيز بئله دير.مردليك و جوانمردليك داستانلاريميزدان كوراوغلويا باخا بيلرسينيز.
آشيق علي نين سئوديگي هاوالار هانسي دير؟
منيم اؤز اوره گيمه ياتان هاوا جمشيدي دير.
داستانلاردان هانيسيني خوشلاييرسينيز؟
من كوراوغلو ايله سئيدي داستانيندان خوشوم گلر.
كيمين شعرلريني چوخ اوخويارسينيز؟
سؤز-سؤزو گتيرر، آرشين بئزي.قاليب يئرينه.هانسي شاعرين شعريني بگنسه م اوخويارام.
دوللو مصطفي، بالوولو مسكين، قاسم، بهزادنيا، بهرام اسدي و ... شاعرلردن اوخويارام.
آشيقليق نيه يارانيب؟فلسفسه سي؟
باخسانيز، آشيق مجلسي باشلاياندا، ديوان ايله باشلايير. گؤرورسن، بير نفره بير شخص ظلم ائدنده، دئيير گئت آللاه سنينله منيم آرامدا ديوان ائيله سين. ديوان يعني دوزلوك، عدالت. اودوركي، آشيق دوزلوكدن و عدالتدن باشلار. آشيق عدالت ايستر. آشيق اوخويان سؤزلره ده باخسانيز، يوزه دوخساني حقيقتدن، معرفتدن، شريعتدندير.
سيزين اؤز كندينيز و اطراف كندلرده آشيقليغا علاقه نه حدده دير؟
30 ايل بوندان قاباغا قاييتساق، چوخ گؤزل بير فضا وار ايدي. تويلار، مجلسلر آشيق سيز اولماز ايدي. آما زمان ائله گلدي، آشيقليق بيزيم منطقه لرده بير مدت رونقدن دوشدو. آما شوكور اولسون،4-5 ايل دير، يئني دن جانلانيب و ايسته يير، قديمكي رونقين تاپا.
حوزه هنرينين آشيقلار درنگينين عضووسوز، اورا گؤره نه دئيه بيلرسينيز؟
آللاه بو كانونون آچيب يولا سالانلارين ايشين راست گتيرسين. چوخ ياخشي بير يئر اولوب. اورايا بيزلر گئديريك، چاليب اوخويوروق و بير-بيريميز آرتيق تانييريق. آشيقلارا صاحب چيخيبلار. آقاي عليزاده دن چوخ –چوخ تشكر ائديرم.
آشيق علي، سيز بيمه هنرمندان طرحيندن استفاده ائديبسينيز؟
بله. من 1386-جي ايلدندير،ارشاد طرفيندن بيمه اولموشام و بو طرحدن استفاده ائديرم و هر آي بيمه پولو تؤكورم.
بهزيستي طرفيندن نئجه سيزه بير ايش گؤروبلر؟
والله. ائله هامي معلوللارا تاي منه آيدا 60 مين تومن پول وئريرلر.
آشيق علي سيز آنادان اولما آيدين اوره ك اولوبسينيز؟
يوخ، من 1351-جي ايلده يعني اوچ ياشيمدا قيزيلجا توتدوم و گؤزلريمي الدن وئرديم.
آشيق علي بو سؤزو بونا گؤره سوروشدوم كي، بعضي انسانلار ائله مختصر ياشاييشلاريندا بير قضا و اتفاق گلير باشلارينا، دا اومودسوز اولورلار و دونياني قورتولموش بيليرلر، آما آدام سيزين كيمي انسانلاري گؤرنده، هم فخر ائدير و همده اؤزوندن اوتانير. بئله اومودسوز انسانلارا نه دئيه بيلرسينيز؟
انسان اودور اراده سي اولا، اؤزوندن اوره ك نشان وئره. توانين گؤستره، دئيه باخين منيم بو توانيم وار. . بير اؤلومدن سونرا ، دونيادا اولمايان ايش يوخدور. اؤلومون علاجي يوخدور.هركسدن ايسته گيم بودور اؤز گوجلري قدر، اؤزلرينين اراده لريني گؤسترسينلر.
جوانلاريميزا نصيحتينيز و سؤز-صحبتينيز؟
جوانلارا كيچيك قارداش عنوانيندا بونو دئيه بيلرم، گئتسينلر، ياخيندان آشيق مجلسلرينده اوتورسونلار، اوندان سونرا قضاوت ائتسينلر. قولاق آسسينلار، آشيق دئيه ن سؤزلره و نصيحتلره. گؤرسونلر آشيق نه دير، آشيق موسيقي سي نه دير. اوزاقدان ائله دئمه سينلر، آشيق نمنه دي؟ مطمئنم ائشيتسه لر و دوشونسه لر، آشيقليقدان ال چكه بيلمزلر. بو هنري قويماسينلار، آرادان گئده. سؤزوم بودور.
واختينيزي بيزيم اختياريميزدا قويدوغونوزا گؤره،چوخ ساغ اولون.
سيزده ساغ اولون.
برچسبها: آشيق, آشيق علي قلندري, گؤلمانخانا, اورمو, دوللو مصطفي, آشيق مختار, آشيق عزيز
تأسفله بيلديرمه لي ييك، بير داها آذربايجانيميزين آشيقلاريندان بيريسيني ايتيرديك. درين اوزونتولرله، يوردوموزون متانتلی و مهربان اوره كلي آشيغي، قوشاچايلي آشيق بهروز بوگون 1391/6/22-ده خسته ليك ندني ايله حياتا وداع ائديب.آللاهدان بو آشيغيميزا رحمت، قالانلارينا ايسه دؤزوم ديله ييريك. مكاني جنت اولسون.
رحمتليك آشيق بهروزون تانيتيمي
بهروز فرجی
۱۳۴۰-جی گونش ایلی قوشاچایین ملیک آباد کندینده دونیایا گلن آشیق بهروز فرجی کیچیک یاشلاریندان قوشاچایا کؤچور. ۱۳۶۰-دان آشیقلیق صنعتینه علاقه بسله یرک ۶۴-جو ایلدن آشیق باهارعلینین یانیندا رسمی حالدا ساز اؤیره نمگه باشلاییر و بیر پئشه کار آشیق کیمی فعالیّت ائدیر.
آشیق بهروز ۱۴ آشیق صحبتی بیلیردي و شعر یازماق ایله ده مشغول اولوردو. او آشیقلیقدان علاوه سازبندلیکده ائدیردي. رحمتليك، آشیقلیغی یئرلی بیر صنعت بیله رك ،مسؤوللاردان انتظاری وار ايدي و دئيه ردي: “مسئوللار بو صنعته گرك آرتیق اهمیّت وئرسینلر چون بونا اهمیّت وئریلمه سه یابانچی فرهنگلر اونون یئرین آلیب و مدنیّتیمیزه چوخ ضربه لر ووراجاقلار”. آللاه رحمت ائيله سين.
گل
آیریلیق آلیر جانیمی
عاشق اودا یاناندی گل
الیمدن گئدیر توانیم
زامان آخر زاماندی گل
گل گؤر نه حالا قالمیشام
آلیشیبان کول اولموشام
عشقینی قلبه سالمیشام
آرتیق حالیم یاماندی گل
یاد ائیلهمز بیر کس منی
یورور یورغون نفس منی
یورما داحی عبث منی
گؤزوم یاشی رواندی گل
چرخی دؤنسون روزگارین
“بهروز”ا چوخ گؤردو یارین
هانی بس دوغرو ایلقارین؟
الف قدّیم کماندی گل.
برچسبها: آشيق, آشيق بهروز فرجي, قوشاچاي, باش ساغليغي
تأسفله بيلديرمه لي ييك، ائليميزين آغ ساققال و دگرلي آشيغي، آشيق عباس بهلول زاده(تاج خاتينلي عباس) دونياسيني دگيشه رك، ابدي دونيايا كؤچوب.
آشيق عباس 1320-جي ايلده چالديرانين تاج خاتين كندينده دونيايا گؤز آچميشدي. او مرحوم، خويلو اوستاد آشيق حبيبين شاگردي اولموشدور. اللي ايله ياخين آشيقليق ائدن آشيق عباس، عؤمرونون سون ايللريني اورمودا كئچيرميشدي. آشيق عباس ايله دانيشيق و مصاحبه قراريميز وار ايدي، آما نه يازيق اجل مهلت وئرمه دي.
آللاهدان اونا رحمت ديله ييريك، مزاري نورلا دولسون.
برچسبها: آشيق, آشيق عباس, خوي, اورمو, چالديران
یاخشی حؤرمت ایله یاخشی آد ایله/ دولانمیشام آذربایجان ائلینی
قوشاچایلی آشیق هدایت موسی اوغلو ایله دانیشیق.
دانیشیق آپاران: احمد اسدی
اورمو آشیق مکتبینی بوگون یاشادان اوچ اؤنملی شهر وار. بیری اورمو, بیری خوی, بیریسیده قوشاچای. بو شهرلر هم آشیقلارین سای باخیمیندان, همده اوردا اولان آشیقلارین اوستادلیقلاری ایله او بیری شهرلردن سئچیلیرلر. بو آرادا قوشاچای شهرینین آذربایجان آشیق مکتبینده اؤزونه مخصوص یئری وار. نیه کی بورادا اولان آشیقلارین چوخو ایکی آشیق مکتبینه عائددیلر و بعضی واختلاردا اوچ آشیق مکتبینه عائد اولان آشیقلاردا تاپیلیر. قوشاچای اورمو, هئشتری و تبریز-قره داغ آشیق محیطلرینین اورتاسیندا یئرلشدیگینه گؤره بو خصوصیته مالک اولوبدور. ایندی لیکده بو شهرین آشیقلارینین چوخو هم هئشتری آشیق هاوالارینی همده اورمو آشیق هاوالارینی ایفا ائدیرلر. اورمو آشیق مکتبینی نظره توستاق, بو شهرین بیر بؤیوک و اؤنملی اؤزللیگی وار. اورمو آشیق مکتبینین دئمک اولار, 70-80% گنج آشیقلاری بو شهرده یئرلشیر. ایندیلیکده بو شهرده نئچه نفرلر اورمو آشیق مکتبینی اؤیرهنمگه باشلاییب, اورمو آشیق مکتبینه بو سون ایللرده گلنلرین سای باخیمیندان آز اولماسینی نظره توتساق بو ایش چوخ اؤنملی و دگرلی بیر مسئله دیر. ان آزی اومودوموز وار، قوشاچایدا بو مکتبی یاشادان انسانلار اولاجاق. آما کئچهک دانیشیغیمیزا. بو دفعه آشیق هدایت موسی اوغلو آدی ایله مشهور اولان, هدایت مهری ایله گؤروشموشوک. آشیق هدایت 1336-جی ایلده قوشاچایین یاریجان کندینده آنادان اولوب. آتاسینین آدی آشیق موسی ایدی. آشیق موسی بیر زمانلار قوشاچایین ساییلان آشیقلاریندان ایمیش. ائله بونا گؤرهده ایندی غربی آذربایجاندا اونو آشیق هدایت موسی اوغلو آدی ایله تانییرلار. آشیق هدایتین اوغلو داوودبگده آشیقلیق صنعتینی اؤیرهنیب آشیق اولماق ایسته ییر. آشیق هدایت قوشاچایین اوستاد آشیقلارینداندیر. حتی جرأت ایله دئمک اولار, بلکه ده بیرینجی آشیغی دیر. آللاهدان اونا و عزیز اوغلونا جان ساغلیغی و صنعتینده باشاریلار دیلهیرکن سیزیده بو دانیشیغی اوخوماغا دعوت ائدیرم.
اوستاد بو مکتبه گلیشینیزدن دئیین، نه زماندان گلدینیز آشیقلیغا؟
آتام آشیق ایدی. ائویمیزده ساز اولدوغونا گؤره ائله اوشاقلیق ایللریندن ساز ایله تانیش ایدیم. دئیه بیلرم ائله عاغلیم کسندن بو صنعتی سئومیشم. قدیم اورمو رادیوسوندا رحمتلیک آشیق درویش و آشیق دهقان اوخویاردیلار. اونلاردا باعث اولدولار علاقه م چوخالا. 1353-جو ایلدنده رسمیتده آشیقلیغا باشلامیشام. اوگوندن بویانادا ائله آشیقلیق ائدیرم و ائلیمیزین خدمتینده یم.
آشیقلیقدا اوستادلارینیز کیملر اولوبلار؟
منیم آتام آشیق موسی ایدی. اوندان اؤیره نمیشم. سونرادا آشیق دهقاندان سازی اؤیره نمیشم. داستانلاریمیزدادا آشیق مختار گؤلمانخانالی، آشیق حسین اوزانلی، آشیق تیمور قوشاچایلیدان استفاده ائله میشم. آما اصلی اوستادیم، آشیق دهقان اولوبدور.
داستانلاردا اوستادینیز اوچ آشیق اولوب، دئیه بیلرسینیز بو آشیقلاردان ائشیتدیگینیز داستانلار نئچه دنه ایدی؟
من اؤزوم سینه دن و ازبردن 17 داستان بیلرم. آما اوستادلاردان ائشیتدیگیم داستانلار، 45 داستاندیر. بونلاری من بو اوستادلاردان ائشیدیب دفتریمده یازمیشام.
45 داستان اؤزو بؤیوک بیر مجموعه دیر، سیزجه بو قدر داستانین آنلامی نه دیر؟ نه یه یارانیب؟ بو داستانلار نه دئمک ایسته ییرلر؟
قوی سیزه خلاصه سینی دئییم، بیزیم بو داستانلار بیر فیلم کیمی دیر. ایندیکی فیلملرین نئجه نتیجه سی وار. بیزیم داستانلاریندا نتیجه سی وار. نتیجه سیده خالقیمیزا حقیقتی، معرفتی و اسلامی تبلیغ ائتمه دیر. حتی اونلارداکی، شوخ سؤزلر وار ایچینده اسلامیت و حقیقت آیدین گؤرونور. سونرادا مردلیک، نامردلیکدن دانیشیر. مثلا کوراوغلویا باخین، کوراوغلو خالقین ایچیندن باش وئرمیش بیر ایگیددیر. کوراغلو ظالملردن، ملتین حاققینی یئیه ندن، اؤز ملتینین حاققین آلیردی.
بونادا دقت ائدهک داستانلاریمیزین بیر باشلانیشیندا آللاه آدی گلیر و بیر قورتولوشوندا آللاهی یاد ائدیرلر.
قوشاچای نئچه آشیق مکتبینین اورتاسیندا یئرلشیر،بویورون هانسی آشیق مکتبی قوشاچایدا واردی؟
بیزیم شهرده ایندی اوچ مکتب وار، اورمو آشیق مکتبی، تبریز-قره داغ آشیق مکتبی و بیرده قوشاچایین اؤز هاوالاری و مکتبی، بودا همان هئشتری مکتبی دیر. بیزیم قوشاچای ماحالینین هاوالاری هئشتری ایله بیردیر، یعنی ائله هئشتری ایله بیر ماحالیق.
شاگردلرینیز اولوبمو، واردی ایسه، آدلارینی بویورون؟
بیری اؤز اوغلوم داوود مهری دیر. سونرا عادل احمدی ،مرتضی جهانی و سهراب رشیدی. شاگردلریم یئنه ده وار، آما اصلی یولا دوشنی بونلاردیلار.
آشیق هاوالاریندان هانسی لاری چوخ سئویرسینیز؟
هاوالاریمیز خوشدورلار و هامیسی شیریندیر. قالیب او چالان آشیق او هاوانی نئجه ایفا ائده. بیری وار تاجری نی خوش چالیر. آدام اونون تاجریسینی سئویر، بیریده گؤروسن آیری هاوانی خوش چالیر، آدام اونون او هاواسینی سئویر. آما منیم نظریمه، تاجری هاواسی چوخ شیرین هاوادیر. بو تاجرینی چالان اولا، چوخ گؤزل اوخومالی و چالمالی هاوادیر. رحمتلیک درویشده بو هاوانی چوخ چالاردی.
قوشاچای آشیق محیطینه مخصوص آشیق داستانیمیزدا واردیمی؟
وار. حسین ایله خانبم داستانی وار. بو مخصوص بیزیم شهریندیر و تکجه قوشاچای آشیقلاری بیلر. بو داستانین ماجرالاری حاجی بهزاد کندینده اولور. حاجی بهزادکندی قوشاچای شهرینه چوخ یاخین بیر کنددیر.
ائشیتمیشدیک، بیر دنه ده کربلایی آدی گؤزل داستانی وار، اودا قوشاچای ماحالینا عایددیر، بئله دگیل می؟
بو داستانین احوالاتی ملک کندینین بایقوت کندینده اولوب و بیزیم ماحالین داستانی دیر، آما تبریز آشیقلاریدا بیلرلر.
چوخ کیملرین شعرلریندن اوخویارسینیز؟
من اؤزوم چوخ داستاندا اولان شعرلردن اوخویارام، آما یادیما دوشدوکجه علعسگردن، قاسمدان، دوللو مصطفادان، مسکیندن، دده کاتبدن، او تایلی شاعرلردنده بهمن وطن اوغلو، آزافلی میکاییل، اکبر جمیلدنده اوخویارام. اؤزومونده شعرلریم وار. هردنده اؤز شعرلریمدن اوخویارام.
شعرلرینیزدن نئچه سینی اوخویون؟
اول اویاق
دلی کؤنلوم آت باشیندان غملری
حقّین درگاهیندان سن دوشمه اوزاق
داده یئتیر یئرین- گؤیون لنگری
عارف اول غفلتدن آییل اول اویاق
*******
غملی کؤنول لری گولدورن آللاه
آغلایان گؤزلری سیلدیرن آللاه
عالمه بیرلیگین بیلدیرن آللاه
چکیلسین ظلمت لر گؤرونسون شافاق
*******
سنه قوربان اولوم ذات پرقدرت
کرمیندن وئریب عالمه زینت
آشیق موسی اوغلویام آدیم هدایت
حقّین درگاهیندان ایسترم دایاق.
دگمز
باجارسان دوستلوغو مردایله ائیله
نامرد دولاندیریر یولونا دگمز
بیرگون داردا قالسان آتاجاق سنی
شاهاسیز تنبلین پولونا دگمز
***
ذاتیندان بارسیزدیر سؤیود بوتاسی
یولقون کؤلگه سینین اولماز صفاسی
نامردین ایلقاری عهدی وفاسی
یووشان سوپورگه نین کولونا دگمز
***
نامرد ایله گزمه جنت باغیندا
زهردن آجی بیل بال قایماغیندا
مخمر دؤشکلری آغ اوتاغیندا
مردلر ایوانیندا چولونا دگمز
***
موسااوغلو سؤزلرین نصیحتی وار
بیلنه یازمیشام قالسین یادگار
مردین ارزشی لعله برابر
نامرد قزیلین قیلینا دگمز
کؤنول دور-دولان باشینا
کؤنلو- گؤزو توخ انسانین
حقیقتده لیاقتده
معرفتی چوخ انسانین
***
نامرد نانین یئمک اولماز
هر نانا نان دئمک اولماز
هر سؤزه جان دئمک اولماز
سؤزو واردی اوخ انسانین
***
دیل وار دردین درمانیدی
دیل وار باشین سلطانیدی
دیل وار قتلین فرمانی دیر
فرقینه بیر باخ انسانین
***
اسلام دینین حق گؤرموشم
دوشمنلرین یوخ گؤرموشم
موسااوغلویام چوخ گؤرموشم
اعتباری یوخ انسانین
قوشاچایین قدیم و اسکی آشیقلاریندان هانسی لاری خاطرلاییرسینیز؟
آشیق عباس بیگی وار ایدی، تزه وفات ائدیب.آشیق حسن قاشیقچیلی،آشیق عوض وار ایدی. آشیق تیمور واردی کی، ایندی قالیر آما چوخ قوجالیب. آشیق نوروز وارایدی. آللاه بو صنعتده زحمت چکیب گئدنلرین هامسینا رحمت ائیله سین، هرهسی اؤز یئرینده زحمت چکیب عؤمورلرینی بو یولدا قویوبلار.
40 ایله یاخین آشیقلیق ائدیبسینیز، آشیقلیغی نه ده گؤردونوز؟ بو مکتب نه یه گؤره یارانیبدیر؟
من اؤزوم چوخ ساز چالماغا گؤره آشیق اولمامیشام. من بو مکتبین عرفانینا گؤره آشیق اولموشام. من اؤزومو تانیاندان اؤزومه وظیفه بیلمیشم، میدانا گیریب بو مکتبه خدمت ائیله یم. آشیق اولان، آللاه یانیندا باش اوجا اولار. ائلینه شادلیق وئرمگه گؤره، ثواب ایش گؤرر. بیرده کئچمیش سؤزلری سینه دن سینه یه، کئچمیشدن بوگونه، گتیریب چاتدیرماقدا یوردوموزا و ائلیمیزه بؤیوک خدمتدیر. من سؤزلره- صحبتلره عاشق اولموشام، چوخودا ساز چالماق دگیل.
قدیملردن دئیین، قدیم تویلار نئجه اولاردی؟ بوگون نئجه دیر؟
قدیم تویلار اوچ گون ایدی. بیرگون دم دئیه ردیلر، بیرگون خینا توتما، بیرگونده بؤیوک توی. بؤیوک تویدا گلین چیخارداردیلار. آشیقدا اوچ گون توی ائوینه قوناق اولاردی. آشیقلاردا داستانلاردان دئیه ردیلر. آما ایندی تویلار بیرگون اولوب. او بیرگونوده، تاپشیریرلار، ارکسته. بودا بیزیم فرهنگیمیزه بؤیوک ضربه لر وورور. ایندی قوشاچایدا آشیق تویو چوخ آزالیب. آما هئشتری ماحاللاریندا، داهادا یاخشی لاشیب. تویلارین چوخو آشیق ایله کئچیریلیر. قاباقکیلارداندا نظملی و عظمتلی اولور. ائله قدیمکیلره تایدا اوچ گون یئرینده دیر. هئشتریده تویلارا ارکست آپارمازلار.
شاگردلرینیزه و گنج آشیقلارا نصیحتینیز نه اولا بیلر؟
من همیشه رحمتلیک بؤیوک اوستادیمیز آشیق علعسگرین سؤزونو دئیه رم،
یاخشی حؤرمت ایله یاخشی آد ایله
دولانمیشام آذربایجان ائلینی
پیره آتا دئدیم جوانا قارداش
آنا=باجی بیلدیم قیزی گلینی
***
هرکس بو دونیانی فانی بیلمه سه
هم ثوابی هم احسانی بیلمه سه
ناموسو گؤزله ییب نانی بیلمه سه
علی ذوالفقاری قیرسین بئلینی
***
آدیم علعسگردیر، کمتر بیر قول
ناقابل سؤزلری ائتمه رم قبول
بنده خدایم امت رسول
دوست توتموشام شاه مردان علینی
بو جور سؤزلری دئیه رم، گرک آشیق حقیقتدن معرفتدن اوخویا. آیری موسیقی لره باخماسینلار. آشیق ائلی یولدان چیخارتماز. باخسینلار، آشیق علعسگر، خسته قاسم نه لر دئییبلر. آشیق درویش کیمی اولسونلار. آشیق درویش و کئچمیش اوستادلار نه لردن اوخویوب، اونلارین یوللارینی توتسونلار. بیرده تزه بو یولا گیرن آشیقلار گرک، ساوادلاری ایله، بو صنعتی قاباغا آپارالار. هاوالارا تزه گوللر اضافه ائتمکله و یا یئنی هاوالار دوزلتمکله بو صنعتی داهادا گؤزللشدیره لر.
اوچ نفر اوستادلاردان آدلارینی چکدینیز، بونلاردان آشیق درویشی گؤروبسینیز، شاگردلرینیزه تاپشیردینیز درویشه تای اولالار. آشیق درویش نه ائتمیشدی؟
هرکس بو اوستادین مجلسینده اوتورسا ایدی، لذت آپاراردی. هم سازیندان هم سؤزوندن، همده سخندانلیغیندان. چوخ شیرین دانیشاردی. مجلسده دانیشسا ایدی، هامی دوروب اونا قولاق آساردی. نصیحتده، معرفتده، داستانلاردا کامل اوستاد ایدی.
بیزیم ایستگیمیزی یئرینه یئتیریب, بو دانیشیغا قاتیلدیغینیز اوچون, درین تشکرومو بیلدیریرهم. چوخ ساغ اولون.
سیزده ساغ اولون.
.
برچسبها: آشيق, آشيق هدايت, آشيق دهقان, آشيق درويش, قوشاچاي, اورمو, ياريجان, احمد


text:
سورمه لی گوزلردن اوموب وار-یوخوم
پامبیق اوزوندن نه دئسین سین داشیم!
دیش چیخاران گون دیلیمی کسدیلر
هایلی بوغازدان یونولوب باش داشیم!
گیزلی اوپوش لر یارامی دوزلادی...
توپراق الیندن قوجالیب گوزیاشیم
قول-قولا گزمک بیزه دوشمز بالام
قوی گوروم آخدان بزه نیب یولداشیم
ال اله وئرمه ک اوره ک ایسته ر جانیم
جان جانا قاتدیقدا بیشیب سودداشیم
وای نه یامان درددی سئویشمک آییم
اولدوز آخارکن اوزولر با غداشیم
دیز دیزه جان قویمالیییق سئوگی یه
یوخسا یورار سئودانی کئچمیش یاشیم
زورلا ته پیشمز اوره یه سئوگیلی...!
هیممته باخ بیزده یوموش گیزداشیم
گوزگوزه قان قوسدوراجاق ظالیمه
آخدی قارانلیقدا ایشیق قان یاشیم
ائل سئوه رین ائل یاراسین باغلاماز
قایدا بودور !آیری دوشوب قارداشیم
اوستاد اولان کیمسه ساییلماز گوزوم
سنده یازیقسان متحیــــــر قاشیم!


text:
شنبه دوازدهم اسفند 1391
ایچی قارا گیردکانا، قوللانماقدان چکینین!
ایچی قارا گیردکانا، قوللانماقدان چکینین!
گیردکان ایچین ،آغلیغی گرکیر؛قوز ایچین، قارالماق ندنلیگی ؛کپک لر وگؤبه لک لرین بؤیومه سیندن آسیلی دیر! بو عامیل لرین، بؤیومه لرین ائتگیسینده،تحلوکه لی،آغی(سم) اوجومله دن،مایکو توکسین لر، اونلاردا تؤره نیر؛مایکوتوکسین لره بولانمیش، یئییمتی لره ،قوللانماقدان چکینمه لیسینیز!
گیردکان ایچی،انبارلیق آفت لر وگؤبه لک لره چوخ حساس دیر؛ و اویغونسوز دورمدا ساخلاماق ائتگی سینده،سورعتله،بئلنچی موادلارا کیرله نر(آلوده له نر).
گیردکان ایچین ،بوللو یاغی،کهنه لیگ ائتگی سینده، دادیندا دگیشیک لیق ایله دادسیزلیق یارانار!و هردن صابون دادینا اوخشار داد ، اؤزونه توتار!.
یولدا،گوون سیز(نا اطمینان) فیسینجان خوروشتون یئمه یین دن چکینین!چون بئلنچی خوروشت لاردا کیرلنمیش گیردکانا، قوللانماغین ایمکانی چوخ دور!!آرتیرمالییق؛بو آغی لار،ایستیلیک ایله آرادان گئتمز دیلر.


text:
1
«غلامحسین پیروانی»نین دئدییینه گؤره اویونلارین چوخوندا آبادان استادیوموندا اونا پیس-پیس یامان دئمیشلر، اونا گؤره شهرداری تیمیندن اوتوزوب، داها آرتیق یامان ائشیدندن سونرا، استعفا وئردی. او آرتیق او قدر یامانا دؤزنمه میش.
بو طرفده بیزیم امیر پاشا نه پیروانی حالینا قالیب، نه ده بیله سینه توهین اولوب. تاماشاچیلارین ساده و حاقلی اولاراق اعتراضی آغایا آجیق گلیب! اکبرپور-و نه دن دوخسان دقیقه اوینادیسان، کیانی-نی نه دن تیمدن ائله دین، دئینده، آغایا آجیق گلیب، تیراختور-و آشاغیلاماغا چالیشیر! بلکی امیرپاشا پیروانی-نین یئرینده اولایدی، اوندا نه ائدردی؟ قارداش آغیر اوتور، باتمان گل! سن نه قدر غرورلو اولسان، تیراختورچولار یوز بئله غرورلودولار. اصفهاندا قاباقکی تیمینه جمعی ایکی مین نفر گلنده، تبریزده یالنیز سنین خوش گلدییینه ایگیرمی مین نفر گلمیشدی. تاماشاچیلار ایله لج ائشمک یئریننه اکبرپور-ون آلتدان گئیدییی کؤینه یین فیکرینده اول با !!! قهوه خانا-یا گئت گؤر اویونچولارین کاشان یوخسا خونسار خورولدادیرلار؟!
2
مصطفی اکرامی دئییب:«هواداران تیراختور بابت نتایج اخیر به تیم فشار آوردهاند و ما به همین دلیل با استرس بازی می کنیم. در حالیکه ما خوب بازی می کنیم. اما در نتیجهگیری با مشکل مواجه هستیم. هواداران باید به ما زمان بدهند و انتظارات خود را کم کنند. تیم ما دچار افت مقطعی شده است!» مصطفی اکرامی تیراختورون آذربایجانلی، غئیرتلی و تعصبلی اویونچوسودور. آما بو قارداشا دئملییم تیمداشلارینا زاماندان سونرا گرک کؤینک ایله قلیاندا وئرک.
الف : کؤینک
علیرضا اکیرپور بیر زامان استقلال تیمینده اوینادیغینا گؤره تیراختورون قوتسال، کؤینه یی آلتیندان آبی کؤینک گئییر. یانداشلاردان ایسته ییریک بو، تیراختوردان یئییب، اوره یی استقلال ایله اولان اویونچویا، کئچن ایل افتخارلی استیل آذین ده اوینادیغینا گؤره بیر استیل آذین شورتودا کادو وئرسینلر، آغانین کلکسیونو تکمیل اولسون!
ب : قلیان
گومان تیراختورون اویونچولاریندان بیر-ایکیسی بیر ناباب دلال ایله آیاق اولاندان آیاقلاری قهوه خانایا چکیلیب. بو عزیزلردن ایسته ییرم هر گلن ایله قهوه خانالارا گئتمه سینلر. من ایله «میرزا آغا گولشچی» سحردن آخشاما گونوموز قهوه خانالارادا سوووروق، اونا گؤره گلسینلر هانسی قهوه خانی ایسته ییرلر گئدک اورا! آخی او دلال ایله دوشسه لر آخیرده پیس گونه قالارلار. بیز حرفهای قلیانچیییق. بیلیریک کی کاشان تنباکیسی یونگول، خونسار ایسه آغیر اولور. دلال آپارار اونلارا خونسار چکدیرر، مئیدانا گیرمه میش تؤوشرلر، خونساردا چکسه لر، هئچ اولماسا گونده بیر باش چکسینلر. یوخ مئیوه لی قلیان چکسلر، موز دادی اولاندان چکمه سینلر کی اویونچونو مئیداندا اسنه در!!!
جعفر بیدن ده گیلئیلییم. دئییرم قارداش قلیانین بیری نئچه دیرکی؟! گؤر ناواخت دیر «عیبی یوخ...» دئییب، اویونچولارا «زامان» وئریریک، قلیانی دا بیز گتیرک!؟ هر شئیه بیزدن انتظاریز اولماسین کی، استادیوما گلنده یولونون اوستونده بئش-اون دانا قلیان آل، بیرآزدا تنباکی، اؤزوده خونسار، گتیر ذخیره نیمکتین قاباغینا دوز! بلکی ذخیره اویونچولاری قلیان چکیب، داریخماسینلار! اصلن بلکی فبکس اویونچولاردا بیردن قلیانسیزلادیلار، هردن گلیب نفسلرین دییشسینلر، نه اولار کی!؟ تاپا بیلسن بیر-ایکی کیلو یومورتادا آل، سنین کی الیندن هئچ بیرزاد گلمیر، اوردا اوملئتدن، قئیساوادان پیشیریب، اویونچولارا سات! سنین دمین چیز اولسون، باری اویونچولارین تیراختوردان آلدیغی پوللاری قهوه خانالارادا خرجلنمه یئرینه سن ایله آلیش-وئریشه خرجله سین!
آنجاق قورخورام توستونو غلیظ لندیریب، یاواش-یاواش منقل باشیندا اوتوروب، قره خططینه دوشه لر! اوندادا فیکر ائله میرم ائی بابااااا دئیه-دئیه اویون اوینایا بیله لر. البته مجلیس نوماینده لری ده تیراختورون قلیان چکنلرینین هاواسین ساخلاییب، دئییبلر:«قلیانین 500 ایللیک تاریخی سابیقه سی وار!» سونرا دئمه یین نماینده لر تیراختورو سئومیرلر!!!
3
بو استقلال-ین اویونچولاری دا یامان دوشوبلر بیربیرلرینین جانینا! حنیف ایله آندو-نون یامانلاشماسی یاددان چیخمامیش، کرار ایله جباری-نین ایته لشمه سی اوز وئردی. استقلال-مهر کرج اویونوندا جریمه محوطه سینین دالیسیندا استقلالین نفعینه خطا توتولموش ایمیش، کرارا ایسه ایسته ییر توپو مهر کرج قالاسینا تیکسین. مجتبی جباری، توپو کرار-ین الیندن آلیب، شوتله مه یه حاضیرلاشیرمیش کی کرار تئز جباری-نین قولاغینا پیچیلداییر:«ایها الجباری، کئچن ایل من تیراختوردا اولاندا ائله بو نقطه دن استقلال-ا گل ووردوم، قوی بو توپودا من گل ائدیم!» بو سؤز جباری-نین یامان آجیغینا گلیب، کرار ایله ایته لشمه یه باشلاییر. حتی کرار و عرب اولماسینا بیر سؤزلر دئییب کی اولای چیخیب! استقلال تیمینین انضباطی کمیته سی عادیل بیر حکم ده!! نژادی توهین ائله ین جباری-نی ساده جه بیر جلسه محروم ائدیب، کراری ایسه معلق ( کلله ماللاق یوخ ها!! ) ائله دی! ایندی کرار گئتسین تیراختورون قدرین بیلسین!
سونوندا کرار-ا دا بیر سؤز دئمه لییم. بیزیم تیراختور-ون و سنین باشینا گلنلرین هامیسی ائله او استقلال-ا ووردوغون گل-دان باشلادی!! ائله او گل-و چکنمه ینلر، تیراختورو چکنمه ینلر، هم سنه هم تیراختور-ا ائله بیر ایش گؤردولرکی...!! سنده بو گل-و بیرده چیرپیسان اوزلرینه، بوندان آرتیق نه انتظارین وار؟!!


text:
دئیسن دونن کی تاپیلمیشد ا نا م
یا دا کی یالقوزام ، کیمسه سیز، ائل سیز
حقیقی وطن داش ائگید لریم وار
سن گوزی قئپیقدان ، پیشیک گوزلردن
افسانه یارادئب یازیرسان منه
رستم نن ، سهراب دان ، نبی - هئجردن
یازما گورمئمیشکن بهتان قمردن
دآمولون کمانی کور اوغلی دادی
سئن یینه یازیسان اجنبی لردن
منیم گئبئم اوسته خالق ناماز قئلیب
منیم قئزیل قاتلی پرده می جئریب
کیتاب ائولریمی یاندیردی اوزگه
ایندی من اونوجون یازیرام کیتاب
دئیسن اوول دن سایسیز دی افشین
آغاجی ایچینن ییر مورگئنه
تئرسه دن بیر کباب تاپسام قالادا
یینه دورارام اوز دیزیم اوسته
جومونگی سئومیره م سئویرم سئنی
سئنده سئویرسئن می اورگ دن منی
آمما کی قورخودان دئیه بیلمیسن
پاسلانیب اورکده سوزلر، سئوگیلر
یالنیز مین دن آرتیق قاتی وار اونون
کیسلاتا ایستیور یووا قات لارین
قمصردن یولانسا حقیقی گلاب
حیجابی باشوندا ساخلیسان ساخلا
اوره ک دن حیجابی گوتور گوزللن
قوی اورک گوزیلن گورسون گوزله رون
تانرینن حقیقی گوزللیگینی
قبله سیز نامازا چاتارسان اوندا
منی ده او حال دا دعا ائده رسن
اوپوره م اوزاقدان اوزاقا سئنی
"یالنیز " اونوتماییز ائلی – وطنی
"یالنیز " اونوتماییز ائلی – وطنی
ابراهیمی پرگو ( یالنیز )


text:
دومانلی سس
شعرها
سن آدلی بیر آنی یئنه منده آیاغلانیر نیسگیل کیتابلاریم بئله لیک له واراخلانیر دوشدوم یولا دئدیم داها هانسی امید ایله بیر حالداکی امید قاپیسی وارسا باغلانیر باتمیش گونوم گولوم! دئمه باتدیم قارانلیقا گوز یاشلاریم اونومده گونش تک چیراغلانیر بیلمم نه دن دی تارلالاریمدا گویرمه میش سونبول گولوش لریم بئله کورپه اوراخلانیر من سن سیزم چتین دی دئمک آمما من دئدیم چوخدان دی ایستگیم اورگیمدن بولاغلانیر ایتگین گولوش لریمده ایتیب سن آماهله سن آدلی بیر آنی یئنه منده آیاغلانیر گیزلی ایزلره دوغرو سورونورم ایزلره گیزلی جه الیمده بیر اووج اؤلو توپراغی آیاغیمدا یالنیز نه ده ییم کی هانسی تیکان آجی سی آجی آجیق دوغولور نفس لریمده شهرقان اییینه بورونوب یئنه آتا! توفنگینین یئری گؤرونور یارالی قارتال قانادلاری تؤ کو لر کن دوزلاق لارا دیز چؤکور آه! دییرلر بیر زامان اؤ داغلارادا باش ای مز میش بوقدر گوزله دیم آمما نه ده ییم آی داغلار! تکجه بیر یانغین اورک اولدو منه پای داغلار! آه آمانسیزجاسینا وولکان اولور تک لیگیمه باشیما کول اله نیر سانکی سیزه تای داغلار! آجی یئل گوجلو اسیر نه ساوالان نه بوزقوش قایتارا بیلمه یه جک دورسادا لای لای داغلار! گؤزلریمدن آسیلیبدیر سیز آغیرلیقدابیری یوخلاییم بلکه چالیر هی منه لای لای داغلار ! اؤزاماندان کی بو گوی ده اوچا بیلمیر قارتال دویغو وئرمیرمنه نه قیش ونه ده یای داغلار ! یتیرین خان چوبانی قیرتینیز قوربانی سارانی آلدی ائلیندن یئنه بو چای داغلار! من پنجره دن و بیر شه هر یالنیزلیق سن كوچه ده سن و بیر شه هر یالنیزلیق باخ! سئومه گیمیزده دور باطیل اولموش سن سن ، كوچه . من و بیر شه هر یالنیزلیق *** آلقیشلادیلار یالان گولوش لرله بیزی سارسیدیلا هر گئدیش گلیش لرله بیزی ایندی اولارین ، سونرا بیزیمكی اولاجاق آلداتدیلار ، فایداسیز بؤلوش لرله بیزی *** تؤك بیرده ایچك بو قهوه دن بو چای دان من هئچ نه دوشونمه دیم گونش دن آی دان بیر شهر یوخو گون اورتا ساعت نه دئییم من چاره تاپانمیرام هارای دان های دان بوتون یول لاردان باغلی لیق آنلامینی دوشونموشم وپنجره لردن یالنیز آچیق گؤرکم لری اؤزله مگی وبئله دیر کی حیات دان تکجه سون نفس لرین آجی سینی پنجره نی باغلا سئوگیلیم ! اوشویورم جانیم آلیش مامیش بو باهارلارا قیش آیاق توتمادا دیر منده سولان گون لردن باش آلیب گئتمه لی یم دردله دولان گون لردن آنی لار صف چکیب ایندی گوزومون قارشیندا هره بیر بوخجا الینده او یالان گون لردن هی چالیر منده تزه دیرچلن آرزی قوشونو جانا گلدیم نه دییم من بو ایلان گون لردن بیر آجی شعر وگؤز یاشلاری و سارسیلماق باشقا بیر زاد منه چاتماز دا قالان گون لردن آچیرام بوخجامی سون دفعه اوچون سیلکه لنیم سن اولان دیقه لریمدن سن اولان گون لردن گئدیرم بلکه ده بیرده قوتارام وارلیغیمی ایت الیندن قوتاریب قوردا سالان گون لردن مهرماه نود
سن آدلی بیر آنی یئنه منده آیاغلانیر
نیسگیل کیتابلاریم بئله لیک له واراخلانیر
دوشدوم یولا دئدیم داها هانسی امید ایله
بیر حالداکی امید قاپیسی وارسا باغلانیر
باتمیش گونوم گولوم! دئمه باتدیم قارانلیقا
گوز یاشلاریم اونومده گونش تک چیراغلانیر
بیلمم نه دن دی تارلالاریمدا گویرمه میش
سونبول گولوش لریم بئله کورپه اوراخلانیر
من سن سیزم چتین دی دئمک آمما من دئدیم
چوخدان دی ایستگیم اورگیمدن بولاغلانیر
ایتگین گولوش لریمده ایتیب سن آماهله
سن آدلی بیر آنی یئنه منده آیاغلانیر
گیزلی ایزلره دوغرو
سورونورم
ایزلره گیزلی جه
الیمده بیر اووج اؤلو توپراغی
آیاغیمدا یالنیز
نه ده ییم کی هانسی تیکان آجی سی
آجی آجیق دوغولور نفس لریمده
شهرقان اییینه بورونوب یئنه
آتا!
توفنگینین یئری گؤرونور
یارالی قارتال
قانادلاری
تؤ
کو
لر
کن
دوزلاق لارا دیز چؤکور
آه!
دییرلر بیر زامان
اؤ
داغلارادا
باش
ای
مز
میش
بوقدر گوزله دیم آمما نه ده ییم آی داغلار!
تکجه بیر یانغین اورک اولدو منه پای داغلار!
آه آمانسیزجاسینا وولکان اولور تک لیگیمه
باشیما کول اله نیر سانکی سیزه تای داغلار!
آجی یئل گوجلو اسیر نه ساوالان نه بوزقوش
قایتارا بیلمه یه جک دورسادا لای لای داغلار!
گؤزلریمدن آسیلیبدیر سیز آغیرلیقدابیری
یوخلاییم بلکه چالیر هی منه لای لای داغلار !
اؤزاماندان کی بو گوی ده اوچا بیلمیر قارتال
دویغو وئرمیرمنه نه قیش ونه ده یای داغلار !
یتیرین خان چوبانی قیرتینیز قوربانی
سارانی آلدی ائلیندن یئنه بو چای داغلار!
من پنجره دن و بیر شه هر یالنیزلیق
سن كوچه ده سن و بیر شه هر یالنیزلیق
باخ! سئومه گیمیزده دور باطیل اولموش
سن سن ، كوچه . من و بیر شه هر یالنیزلیق
***
آلقیشلادیلار یالان گولوش لرله بیزی
سارسیدیلا هر گئدیش گلیش لرله بیزی
ایندی اولارین ، سونرا بیزیمكی اولاجاق
آلداتدیلار ، فایداسیز بؤلوش لرله بیزی
***
تؤك بیرده ایچك بو قهوه دن بو چای دان
من هئچ نه دوشونمه دیم گونش دن آی دان
بیر شهر یوخو گون اورتا ساعت نه دئییم
من چاره تاپانمیرام هارای دان های دان
بوتون یول لاردان
باغلی لیق آنلامینی دوشونموشم
وپنجره لردن یالنیز
آچیق گؤرکم لری اؤزله مگی
وبئله دیر کی حیات دان
تکجه
سون نفس لرین آجی سینی
پنجره نی باغلا سئوگیلیم !
اوشویورم
جانیم آلیش مامیش بو باهارلارا
قیش آیاق توتمادا دیر منده سولان گون لردن
باش آلیب گئتمه لی یم دردله دولان گون لردن
آنی لار صف چکیب ایندی گوزومون قارشیندا
هره بیر بوخجا الینده او یالان گون لردن
هی چالیر منده تزه دیرچلن آرزی قوشونو
جانا گلدیم نه دییم من بو ایلان گون لردن
بیر آجی شعر وگؤز یاشلاری و سارسیلماق
باشقا بیر زاد منه چاتماز دا قالان گون لردن
آچیرام بوخجامی سون دفعه اوچون سیلکه لنیم
سن اولان دیقه لریمدن سن اولان گون لردن
گئدیرم بلکه ده بیرده قوتارام وارلیغیمی
ایت الیندن قوتاریب قوردا سالان گون لردن
مهرماه نود


text:
گونئی
آشیقلیغینین گئنل منظرهسی و اساس موحیطلری بارهده کئچن یوزایللیگین
دوخسانینجی ایللرینین اورتالاریندا ایلک تقدیمات و تصنیفاتی وئررکن
بیلدیرمیشدیک کی، اوراداکی صنعت خزینهسینین دریندن اؤیرنیلمهسینه ائحتیاج
بؤیوکدور.
سونراکی ایللرده الیمیزه دوشن ایمکانلاردان ایستیفاده ائدهرک
بو یؤندهکی بیلگی و تحلیللریمیزی آرتیرماغا چالیشمیشیق. تورکیهدن و
ایراندان بیزیم سسیمیزه سس وئرن علی کافکاسیالی، ایلقار ایمانوئردییئو،
جامال آیروملو و حوسئین واحید فئیضاللهی کیمی دَیرلی تدقیقاتچیلار دا چوخ
موددتدیر کی ایرانداکی آشیقلیغین آراشدیرماسی ایله یاخیندان
ایلگیلنمکدهدیرلر.
جامال آیروملونون اورمیه آشیق موحیطینه داییر قیمتلی
تدقیقاتی، حوسئین واحید فئیضاللهینین “آذربایجان موعاصیر آشیقلاری”
کیتابی، علی کافکاسیالینین “ایران تورکلری آشیق موحیطلری” آدلی سانباللی
مونوقرافیسی و ائلهجهده ایلقار ایمانوئردییئوین “آذربایجان و ایران
تورکلرینین آشیق صنعتینین قارشیلیقلی علاقهلری” مووضوسونداکی گوزاریشی
بو یؤنده الده اولونموش اوغورلو نتیجهلر ساییلا بیلر.
بیزیم موعیین
ائتدیگیمیز یازی اوزره تدقیقات آپاران ع.کافکاسیالی توپلادیغی یئنی
بیلگیلر و موشاهیدهلر اساسیندا ایرانداکی آشیق موحیطلرینی آشاغیداکی
شکیلده آلتی یئره بؤلموشدور: : تبریز-قاراداغ، اورمیه، سولدوز-قاراپاپاق،
زنجان قوم-ساوه، خوراسان-تورکمن صحرا و قاشقای آشیق موحیطلری.
گؤروندوگو
کیمی، بیزیم یازیداکی بؤلگو اساسلاری ساخلانیلیبدیر، علاوه اولاراق ایسه
سولدوز قاراپاپاق آشیق موحیطینین مؤوجودلوغو ایرهلی سورولموشدور. ا.
ایمانوئردییئو ایسه ایرانداکی آشیق موحیطلرینی آشاغیداکی شکیلده دوققوز
یئره بؤلموشدور: قاراداغ-تبریز، اورمیه-خوی، هئشتهری (هشترود)- قوشاچای
(میانداب)-ماراغا، زنجان-خوررمدره، تئهران-کرج، ساوه-قوم، همدان، قاشقای و
خوراسان آشیق موحیطلری. ا. ایمانوئردییئوین یازیسیندا بللی دولاشیقلیق
نظره چیرپیر کی، بو دا بیر سیرا مقاملاردا مکتب و موحیط آنلاییشلارینین
قاریشدیریلماسی ایله باغلیدیر. بو مسلهیه بیز بیر قدر سونرا یئنیدن
دؤنهجهییک.
اوست-اوسته گؤتوردوکده ایرانداکی موحیطلرده فعالییت
گؤرسدن چاغداش آشیقلارین سایی تقریبی حسابلامالارا گؤره میندن یوخاریدیر.
ع.کافکاسیالی، ا. ایمانوئردییئو و ح. واحید فئیضاللهی اؤز اثرلرینده
اونلارین بیر قیسمینین سیاهیسین وئرمیشدیر. موقاییسه اوچون خاطیرلااق کی،
قافقازداکی چاغداش آشیقلارین سایی یوز ایگیرمی- یوز اوتوز آراسیندادیر.
گونئیدهکی
آذربایجان آشیق موحیطلرینین ایستر تاریخی، ایسترسه ده چاغداش باخیمیندان
گئنیش شبکهلی مدنی-ائستئتیک دورومونو اؤیرنمک او قدر ده آسان دئییلدیر.
ایندیه کیمی گونئی موحیطلری ایله باغلی سیستئملی توپلاما و آراشدیرما
ایشلرینین آپاریلماماسی، اوزون موددت قوزئیله گونئی آراسیندا گئدیش-گلیشه
ایجازه وئریلمهمهسی، دمیرلولونون آرادان قالدیریلماسی ایدینین اؤزوندهده
آذربایجان عالیملرینین گونئیه آزادلیغلا اؤیرنمک ایمکانلاریندان محروم
اولماسی سببیندن گونئیدهکی آشیق موحیطلرینین دولغون عئلمی گؤرونتوسونو
یاراتماق چوخ چتیندیر.
بونونلا بئله، الده اولان توپلاما، نشر و تدقیق
ایشلری، سون ایللرده باکییا گلن گونئیلی آشیقلارین یاراتدیغی تصوورلره،
تاریخی-ادبی قایناقلارداکی بیلگیلره و 1995-جی ایلدن باشلایاراق چئشیدلی
زامانلاردا عئلمی سفرلریمدن الده ائتدیگیم بیلگیلره اساسلاناراق موعیین
مولاحیظهلر یوروتمک اولار.
سؤزسوز کی، گونئیدکی آشیق موحیطلرینین هر بیری
بارهده گئج-تئز ایریمیقیاسلی آراشدیرمالار آپاریلاجاق و تورک مدنیتینین
سون درجه قیمتلی اولان همین نؤقطهلری اؤز عئلمی-تاریخی دیرینی آلاجاقدیر.
ایندیلیک اورتایا چیخاریلان بیلیملرین زامان کئچدیکجه یئنی بیلگیلر
اساسیندا دقیقلشدیریلمهسی و گلیشدیرمهسی ضروریدیر.
تبریز-قاراداغ آشیق موحیطی
گونئیدکی
آشیق موحیطلرینین احاطه داییرهسی و مدنی-تاریخی زنگینلیک باخیمیندان داها
چوخ دیققت چکنی تبریز-قاراداغ آشیق موحیطیدیر. آدلیم ساوالان و سهند
داغلاری دؤورهسیندکی ماحاللاری احاطه ائلهین بو موحیط کئچمیشدن اولدوغو
کیمی چاغداش آنلامدا دا گونئی آشیقلیغینین مرکزی ساییلیر.
بورایا ساوالان
داغی اطرافینداکی اهر، کلئیبر، سراب، شبیستر ماحاللاری و سهند داغی
چئورهسیندکی ماراغا، سرسکند، مرند شهرلری داخیلدیر. تبریز ایسه
آرالیق-کئچید بؤلگهسی کیمی ساوالان و سهند چئورهلری آراسیندا
یئرلشمیشدیر. آدی چکیلن بؤلگهلرین آشیقلیغا داها سیخ باغلی اولانلاری
تبریز، اهر، کلئیبر، شبیستر، مئشکین و سرسکنددیر.
قاراداغ-تبریز آشیق
موحیطی تاریخن بو بؤلگهلردن چیخان ایستئعدادلی صنعتکارلارلا
شؤهرتلنمیشدیر. توفارقانلی عابباسین، خسته قاسیمین بوردا یئتیشمهسی،
قوربانینین ساری آشیغین اصلن قاراداغلی اولماسی، بیر چوخ کلاسیک خالق
داستانلارینین (خسته قاسیم، عابباس-گولگز، نجف-پریزاد، آشیق قریب و …)
یورد یئرینین قاراداغا باغلانماسی تبریز-قاراداغ آشیق موحیطینده ساز-سؤز
صنعتکارلیغینین تاریخ بویونداکی یوکسک سویهسیندن سوراق وئریر.
موحیطین
عَنعنهوی رئپئرتوارینی 45-50 داستان تشکیل ائدیر. دیگر موحیطلرده
گؤروننلره یاناشی، “قولام-کمتر”، “علیشاه”، “خودادات”، “گونئیلی نجیب
اوستا”، “موللا علینن رافی”، “کَلبی-سَلبی”، “حاتم شاه” کیمی بؤلگهسل
سجییهلی داستانلاردا مؤوجوددور. “اصلی-کرم”،”خسته قاسیم”،
“علیخان-پریخانیم”، “شاه ایسماییل” کیمی اولان چوخ داستانلارین بو موحیطده
اولدوقجا کامیل و توتوملو واریانتلاری واردیر.
تبریز-قاراداغ آشیقلاری
“عابباس-گولگز” داستانینین اوچ هفته بویو (هر آخشام اوچ ساعات اولماقلا)
سؤیلهنه بیلهجک توتومدا اولدوغونو بیلدیریرلر. موحیطین سؤز رئپئرتواریندا
“کوراوغلو” داستانینین اؤنملی بیر یئر توتماسی (بوردا کوراوغلونون
اوندؤرد قولو سؤیلهنیلیر) تبریز-قاراداغین اساس “کوراوغلو” اوجاقلاریندان
بیری اولدوغونو دا گؤرسدیر. خاطیرلاداق کی، 19-جی یوزایلده یازیا آلینمیش
کوراوغلو نوسخهلری (خودزکو و تیفلیس نوسخهلری) ده تبریز-قاراداغ آشیق
موحیطی ایله بیرباشا باغلیدیر.
سؤز رئپئرتوارینداکی الولنلیق و
زنگینلیک عئینی ایله موسیقی رئپئرتواریندا دا اؤز عکسینی تاپمیشدیر.
عَنعنهوی کلاسیک ساز هاوالاریندان علاوه بو موحیطه اؤزل قاراداغ
شیکستهسی، دوخابَییی، قوربتی، نارینجی، قایتارما، شقاییقی کیمی هاوالار
بورادا ساز بستهچیلیگینه اؤزل دیققت یئتیریلدیگینی تصدیقلییر. آشیق عزیز
شاهنازی بؤلگهسل سجییه داشییان تبریز-قاراداغ هاوالارینین ایگیرمیدن
یوخاری اولدوغونو سؤیلهییر (1995-جی ایل). ایفاچیلیق و بستهچیلیگین یوکسک
سویهده اولماسینی سجییهلندیرن علامتلردندیر کی، تبریز-قاراداغ تکجه
دیوانی هاوالارینین بئش نؤوعو ( شاه خطایی دیوانیسی، ساده دیوانی، قوجا
دیوانی، اورمانی دیوانی، عوثمانلی دیوانیسی) واردیر. عئینی چوخساییلیلیق و
رنگارنگلیک کوراوغلو هاوالاری، کرم هاوالاری، گؤزللمه سیلسیلهلری اوچون
ده واردیر.
ایگیرمینجی ایللرین اورتالاریندان ائعتیبارن
تبریز-قاراداغ آشیق موحیطینده باکی رادیوسوندان سسلندیریلمیش آشیق
هاوالارینین ائتگیسی اؤزونو گؤریدمیشدیر. آشیق شاکیر، آشیق اکبر، آشیق
کاماندار و عدالت نسیبوو ایفا طرزی تبریز-قاراداغ آشیقلاریندا نظره
چارپاجاق ایزلر بیراخمیشدیر. بونو یوخاریدا سؤزو گلن ساز هاوالارینین
سیاحیسیندان دا سئزمک مومکوندور. علی کافکاسیالی تبریز-قاراداغ آشیق
موحیطینده ایفا اولونان 142 ساز هاواسینین آدینی موعیینلشدیرمیشدیر.
اوچلوک
حالیندا – ساز، بالابان و قاوال بیرلیکده چالیب-اوخوما عنعنهسینه مالیک
اولان تبریز-قاراداغ آشیقلارینین هم گنجهباسار و گؤیچهنین، هم ده شیروان
و دربندین چالغی و اوخونوش طرزینه یاخینلیغی قاباریقدیر. ایفا زامانی رقص
و چئویک گزیشمهلره اوستونلوک وئریلیر. زیل و یویرک اوخونوش بیچیمی بو
چئورهنین آشیقلاری اوچون داها سجییهویدیر.
آشیقلیق پروفئسیونال
صنعت سجییهسی داشیدیغی اوچون اونون داییمی فعالیتینی تامین و تشکیل ائدن
مرکز رولونو تاریخن کاروانسارا و تیجاری مئیدانلارداکی چایچی-قهوهخانالار
اوینامیشدیر. سووئت دؤنمینده قافقازلاردا و اورتا آسیادا سیرادان
چیخاریلمیش همین عنعنه بیر قدر محدود شکیلده اولموش اولسادا ایران و
آنادولودا ایندی ده یاشاماقدادیر.
آشیقلارین پروفئسیونال سوییهلرینی
یوکسلتمک و یاخود نوماییش ائتدیرمک، ائلهجه ده توی-دوگونه گئتمک اوچون
موشتری جلب ائتمک، قازانج الده ائتمک مقصدی ایله توپلاشدیقلاری آشیقلار
قهوهسی(آشیقلار چایخاناسی) تبریز-قاراداغ موحیطی اوچون ده سجییهویدیر.
ایسلام اینقیلابینا قدر تکجه تبریزده دوققوز-اون آشیق قهوهسی چالیشماقدا
ایمیش. ایندی اونلارین سایی بئشدیر: آشیق ایسماییل چایچی-قهوهسی،
گولوستان چایچی-قهوهسی، حاجی رحیم چایچی-قهوهسی، گنجهلی چایچی-قهوهسی و
آیت قمبری چایچی-قهوهسی. بونلاردان باشقا اهر، مرند، ماراغا، سارابدا دا
آشیقلارین توپلاشدیغی چایچی-قهوهلر واردیر.
آشیق یئیهلنمه
اوستاد-شاگیرد عنعنهسینه سؤیکنیر. تبریز-قاراداغ، ائلهجه ده دیگر گونئی
موحیطلرینده آشیق صنعتینه کوتلوی ماراغین نتیجهسیدیر کی، ایری یاشاییش
شهرلرینده کؤنوللولردن عبارت ساز سینیفیلری قورولور و اورادا آشیق
شاگیردلره چالماق و اوخوماق قایدالارینی اؤیردیر. بو اوصول اوستاد-شاگیرد
عنعنهسی قدر ائتگیلی اولماسا دا سازین و آشیق ایفاچیلیغینین گئنیش
یاییلماسیندا، کوتلویلشمهسینده اؤنملی اهمیته مالیکدیر.
تککه
کؤکنلی آشیق موحیطی اولدوغو اوچون طریقت مظمونو داشییان شئعیری اؤرنکلر
تبریز-قاراداغ آشیقلارینین رئپئرتواریندا اساس قاتلاردان بیرینی تشکیل
ائدیر. قوزئی آذربایجانداکی آشیقلاریندان فرقلی اولاراق تبریز-قاراداغ
آشیقلاری نسیمی، خطایی، فضولی، نباتی و سئیید نیگارینین طریقت شئعیرلرینی
ده ایفا ائدیرلر.
آذربایجان آشیق صنعتینین اساس حاقق آشیقلارینی
یئتیشدیرمیش تبریز-قاراداغ موحیطی تشککولدن بری هم ایفاچی، هم ده یارادیجی
موحیط کیمی فعالیت گؤرسدمیشدیر. اؤتن چاغلاردا اولدوغو کیمی ایگیرمینجی
یوزایلده ده بو موحیطده قودرتلی صنعتکارلار اورتایا چیخمیشدیر.
شبیسترلی
آشیق قَشَم، آشیق علی تبریزلی، عزیز شاهناز، رسول قوربانی، مرندلی تاغی،
کَرکَرلی محمد، حسن ایسکندرلی، قافار ایبراهیمی، یدالله شکیبی، ایسماعیل
قمبری، ولی عبدی، ایمام دانش، یعقوب بینیسلی، آشیق پولاد، چنگیز مئهدیپور،
آشیق فرهاد تکجه منسوب اولدوقلاری تبریز-قاراداغ دئییل، گونئی آذربایجانین
بوتون ماحاللاریندا ساییلیب سئچیلمیشدیر.
سونرالار گنجهباسار (گورانبوی)
آشیق موحیطینده فعالیت گؤرسدسه ده آشیق حوسویین جاواندا بو موحیطین
یئتیرمهسی کیمی شؤهرتلنمیشدیر. ایگیرمینجی یوزایللیکده گونئیین ان قودرتلی
آشیغی ساییلان آشیق قشمین صنعت شجرهسی تبریز-قاراداغ آشیقلارینین آنا
آخاری کیمی قبول ائدیله بیلر کی، بو دا همین شجرهنین تیکمهداشلی خسته
قاسیما باغلانماسی ایله علاقهداردیر:
آشیق قشم گونئیلی (ایگیرمینجی یوزایللیک)
آشیق نجف بیسینلی (19-20-جی یوزایللیک)
آشیق محمد (19-جی یوزایللیک)
آشیق جعفر (19-جی یوزایللیک)
آشیق نئعمت (19-18-جی یوزایللیک)
آشیق *[1] (19-جی یوزایللیک)
خسته قاسیم (18-جی یوزایللیک)
سون زامانلارین تقریبی بیلگیسینه گؤره تبریز-قاراداغدا چالیب چاغیران آشیقلارین سایی بئش یوزاللی دن یوخاریدیر.
بو
موحیطه اؤزل آلتمیشا یاخین آشیق حاضیردا تئهران و کرجده صنعت فعالییتلرینی
داوام ائتدیریرلر. اونلارین منسوب اولدوقلاری آنا موحیط ایله داییمی
ایلگیلری واردیر. توی-دوگون آپارماق اوچون تئز-تئز تبریز و قاراداغا دعوت
اولونورلار. بو سببدن ده هلهلیک تئهران و کرج آیریجا آشیق موحیطی
ساییلماسی دوغرو دئییلدیر.
هم تئهراندا و هم کرجده آشیقلارین
چایچی-قهوهلری واردیر. بو چایچی-قهوهلرده سای چوخلوغونو تبریز-قاراداغ
آشیقلاری تشکیل ائتسهده اورمیه، رنجان آشیقلاری دا بوردا موعیین یئر
توتورلار. تئهران و کرجدن ساوایی اورمیه، زنجان اشیق موحیطلرینده فعالییت
گؤرسدن تبریز-قاراداغ آشیقلاری دا اورادا منسوب اولدوقلاری موحیطین
ایفاچیلیق عنعنهسینی یاشادیرلار.
اورمیه آشیق موحیطی
سؤز
رئپرتواری تبریز-قاراداغ موحیطیندن او قدر سئچیلمهسه ده ایقاچیلیق
دوزولوشلری، دینلهییجی چئورهسی ایله ایلگی، چالیشما فورمتلری و موسیقی
یوکو باخیمیندان بیر سیرا قاباریق اؤزللیکلره مالیک اولان اورمیه آشیق
موحیطی گونئیین اساس آشیق اوجاقلاری آراسیندا یئر آلیر.
خوی، ماکی، سلماس،
سولدوز و اورمیهنین اؤزونو احاطه ائدن بو موحیط آذربایجان آشیق صنعتی ایله
آنادولو آشیق صنعتی آراسیندا کئچید کؤرپو رولو اویناییر. اورمیه موحیطی
تککه کؤکنلی آشیقلارلا آشیقلاشمیش اوزانلارین قووشوغا مالیک اودوغو صنعت
چئورهسیدیر.
موحیطین چاغداش ایفاچیلیق بیچیملرینده قووشوغون بو
نیسبت اوریجینال مدنی-تاریخی کئیفیت کیمی آیدین شکیلده گؤرونمکدهدیر. بئله
کی، اورمیهآشیقلارینین حرکتلی-رقصلی ایفاچیلیق ایله یاناشی بارداش قوراراق
چالیب اوخوماق وردیشینه صاحیب اولماسی سؤزو گئدن قووشوغون آیدین
نیشانهسیدیر.
تکساز ایفاچیلیغا اساسلانان بو موحیطین چالغی بیچیمی
آنادولو آشیقلارینین (اؤزلیک ایله ده قارس، آماسیا-چیلدار، سیواس، ارزروم و
ایقدیر چئورهسینین) چالقی بیچیمی ایله چوخ درجهده سسلهشیر. بونویلا
بئله، قئید ائتمک لازیمدیر کی، اورمیه موحیطینه اؤزل ساز هاوالارینین
آهنگینده آنادولو ساز هاوالارینا بنزر مئلودیک آخارین دویولماسی کناردان
گلن ائتگیدن داها چوخ، ایچریده موحیط داخیلینده باش وئرن، یعنی اورمیه
آشیقلیغینی مئیدانا چیخاران ایکی آخارین تککه کؤکنلی آشیقلیقلا آشیقلامیش
اوزانلیغین قووشاغی ایله باغلی بیر مسلهدیر.
اورمیه آشیقلارینین سس
تیپینده چاغداش تورکمن باخشیلارینین اوخونوش طرزینه بوغاز قایناتمالارینا
یاخینلیق، داها دقیق دئسک، اوخشارلیق موشاهیده اولونور کی، بو دا موحیطده
اسکی ایفاچیلیغین اوزان ایفاچیلیق عنعنهسینین چوخلو قورونوب ساخلاندیغینی
گؤرسدیر.
اورمیه آشیقلاری سازی بیر عیبادت واسیطهسی اولاراق دا
دَیرلَندیرمکدهدیرلر. بو باخیش هم ده تککه کؤکنینه صوفی-درویش سیستئمینه
دیگر موحیطلره نیسبتا داها موحافیظهکارلیقلا یاناشماغین علامتیدیر. یاخین
زامانلارا -20جی یوزایللیگین اورتالارینا قدر اورمیه آشیقلاری توی-دوگون
مجلیسلریندن علاوه ساز گؤتوروب خانگاها-تککه اوجاغینا گئدر و اورادا
ایلاهیلر اوخوبارمیشلار[2]. ماراقلیدیر کی، ایندینین اؤزونده ده بیر
قیسیم علوی-درویشلر اورمیهده مجلیس قوراراق تامبورا چالیر، حضرت علی
شانینه ماهنیلار اوخویور و رقص ائدیرلر.
زنگین سؤز و موسیقی
رئپئرتوارینا مالیک اولان اورمیه آشیق موحیطینده داستان ایفاچیلیغینا
آیریجا دیققت یئتیریلیر. بعضا بیر نئچه گون چکن تویلار و داستان گئجهلری
ایندی ده اورمیهنین بیر چوخ یئرلرینده، اؤزللیکله ده آشیقسئور کندلرینده
عنعنه اولاراق داوام ائتمکدهدیر.
موحیطین سؤز رئپئرتوارینداکی
داستانلارین سایی 40-45 آراسیندادیر. ان یوکسک رئپئرتوار گؤرسدیجیسی آشیق
دهقانا مخصوصدور (قیرخ بئش داستان، یئتمیشه یاخین سؤز هاواسی و مین بئش
یوزدن یوخاری آشیق شئعیری). کلاسیک داستانلارلا یاناشی بورادا “کمتر”،
“قولام-حئیدر”، “احمد-ایبراهیم”، “کلبی” کیمی بؤلگهسل سجیهلی داستانلار
دا سؤیلهنیر. اساس “کوراوغلو” اوجاقلاریندان ساییلان اورمیهده داستانین
اون قولو واردیر.
14 پردهلی، یئددی تئللی سازلارین اوستونلوک تشکیل
ائتدیگی اورمیه موحیطینده بستهچیلیگه گوجلو مئیل گؤرستدیگیندن بورادا چوخ
سایدا یئرلی ساز هاواسی موشاهیده ائدیلیر: “هیجرانی”، “حبیبی”، “شکریازی”،
“قوربتی”، خوی امراهیسی”، “اوچو گرایلیسی”، “تاجیری”، “رَوزه گرایلی”،
“سمایی”، “مؤحترمی”، “اورمانی دیوانیسی”، “شرقی”، “اورمیه گؤزللمهسی” و … .
بئله هاوالار زنگین ترکیبه مالیک صنعت اؤرنکلریدیر. بو هاوالارین اکثریتی
زیل کؤکه باغلیدیر و جوشغون اوخونوش طرزی طلب ائدیر.
گئنل ده، اورمیه
آشیقلاری دیگر موحیطلره مخصوص آشیقلارین ایفاچیلیغیندان داها چوخ یوکسک
سسلی ایتی اوخونوش بیچیمی ایله سئچیلیر. بو سببدن ده اونلارین
ایفاچیلیغیندا یاردیمچی مئلوپوئتیک () متنلراولدوقجا سئیرکدیر.
اورمیهده
تککه عنعنهسی داوامی کیمی آشیقلارین توی-دوگوندن علاوه قهوه-چایخانایا
ییغیشاراق مجلیس قورارلار، قهوه-چایخانایا توپلاشانلارین قارشیسیندا
چالیب-اوخومالاری بیر عنعنه اولاراق ایندی ده یاشاماقدادیر. مراسیمه
باشلایان آشیقلار نؤوبه ایله چالیب-اوخویور و گئت-گئده مجلیسی
قیزیشدیریرلار. موعیین مرحلهدن سونرا چایخانایا توپلاشانلار دا آشیقلارا
قوشولوب سیرا ایله اوخوماغا باشلاییرلار[3]. جوشغونلوق احوالیندا اولان
مجلیس ساعاتلارلا داوام ائدیر.
بورادا تککهده کئچیریلن “سما” مجلیسلرینین
علامتلری آیدینجاسینا گؤزه چیرپیر: مجلیسدهکیلر مجلیسسن تاثیر و تشویقی
ایله اونا قوشولور، جوشغون حالا گلیر، اوخویور. بوندان باشقا اوخونوش
متنلرینده طریقت مظمونلو اؤرنکلر ده کیفایت قدر یئر آلیر کی، بودا
قهوه-چایخانا تککه عنعنهسینین داوام ائتدیگینی، داها دوغروسو، اونون گئنیش
کوتله آراسینا چیخاریلدیغینی گؤرسدیر.
اورمیه شهرینده “آشیقلار
قهوهسی” آدی آلتیندا اوچ چایچی فعالیت گؤرسدیر. خوی، سالماس و میانداب
(قوشاچای) شهرلرینده ده آشیقلارین ییغیشدیغی آشیق قهوهلری واردیر. بورایا
گلن ساز-سؤز سئونلر چای ایچه-ایچه و یا سولو قلیان چکه-چکه آشیقلاری
دینلهیر و ذؤرقلرینین اوخشانماسینا جاواب اولاراق آشیغا نَمَر وئررلر.
سازا
و سؤزه جیددی طلبکارلیقلا یاناشیلان اورمیه موحیطینده دوللو موصطافا،
بالوولو میسکین، دوللو محمد، آشیق فرهاد، آشیق روستم، روزه چایلی، آشیق
عبدالرحیم، آشیق لوطفعلی، آشیق علی قیرمیزی باش، آشیق آسلان خویلو، آشیق
درویش، آشیق دهقان کیمی قودرتلی صنعتکارلار یئتیشمیشدیر. بونلارین
ایچریسینده دوللو موصطافا (18-19جو یوزایللیک) و بالوولو میسکین (19جو
یوزایللیک) یارادیجی صنعتکارلاردیر.
هر ایکی آشیغین کامیل شئعیری
اؤرنکلریندن عیبارت زنگین بدیعی ایرثی چاغداش اورمیه آشیقلارینین
رئپئرتواریندا قورونوب ساخلانیلیر. موحیطین چاغداش اوستادی آشیق دهقانین
صنعت شجرهسی آذربایجان آشیقلیغیندا آپاریجی آخارلاردان بیرینی یاراتمیش
دوللو موصطافایا باغلانیر:
آشیق دهقان (20جی یوزایللیک)
آشیق فرهاد (19-20جی یوزایللیک)
آشیق جاواد (19جو یوزایللیک)
دوللو محمد (18-19جو یوزایللیک)
دوللو موصطافا (18-19جو یوزایللیک)
…….؟[4]
بؤیوک
صنعت تنهسینه و زنگین ایفاچیلیق تجروبهسینه مالیک اولان اورمیه
آشیقلیغینین چاغداش قاینار یاشامیندا آشیق دهقان، آشیق مناف، آشیق
جاوانمرد، آشیق محبوب، آشیق علی قاراغاجی، آشیق بولود، آشیق زولفعلی، آشیق
ایسمیعلی، آشیق ندیم، آشیق قنبر و باشقا یئتنکلی ساز-سؤز اوستالاری اؤنملی
رول اویناییر. بو آشیقلارین بیر قیسمی آشیق درویش، بیر قیسمی ایسه آشیق
دهقان ایفاچیلیق مکتبینه منسوبدیرلار. حاضیردا دهقان آشیق مکتبینین
آردیجیللاری داها چوخدور.
ماحالین بالوو، دول دیزهسی، آشناباد،
ایقدیر، انگنه کندلری اساس “آشیق اوجاقلاری” ساییلیر. بو کندلرین
یاخینلیغیندا “ایمامزاده”، “قریب حسن”، “خلیفه محمد”، “علی پنجهسی” کیمی
سینیقلی پیر زیارتگاهلارین مؤوجودلوغو اورتا یوزایللیکلرده همین
نؤقطهلرده گوجلو صوفی-درویش اوجاقلارینین فعالیت گؤرستمهسی ایله
باغلادیرکی، داها سونرا اورادا آشیق مسکنلرینین یارانماسی دا بو تاریخی
پروسهنین قانونا اویغون نتیجهسیدیر.
یوخاریدا آدلاری چکیلن
کندلرین آراسیندا “دول دیزیسی” کندینی آیریجا وورغولاماق لازیمدیر. آشیق
صنعتینین یارادیلیشندان بری ایندیه قدر بو کندده ایکی یوزدن یوخاری آشیغین
یاشاییب چالیشماسی سؤیلهنیلیر. آذربایجان آشیقلیغیندا قودرتلی اوستادلار
کیمی خاطیرلانان دوللو موصطافا، دوللو محمد، دوللو ابوذر بو اوجاغین
یئتیرمهلریدیرلر.
دوللو موصطافایا شاگیردلیک ائدن دوللو ابوذرین سونرالار
بورچالی آشیق موحیطینده آپاریجی ایفاچیلیق آخارلاریندان بیرینی یاراتماسی
دا بو باخیمدان تصادوفی دئییلدیر. قافقازین دیگر آشیق موحیطلرینده موشاهیده
ائدیلمهین “دول هیجرانی” ساز هاواسی دا چوخ گومان کی، دوللو آشیقلارا
اؤزل بستهدیر و بورچالییا دوللو ابوذر طرفیندن گتیریلمیشدیر. بو هاوا
اورمیه آشیق موحیطینده سادهجه اولاراق “هیجرانی” آدی ایله تانینیر.
بورچالیدا گئنیش یاییلمیش “بهرامی”، “قوربتی” (قوربتی کرم)، “مانصیری”
هاوالاری دا عئینی خطله اورمیه موحیطیندن گتیرمهدیر.
اورمیه آشیق
موحیطینین ساز-سؤز ایقلیمی دیگر آذربایجان ماحاللارینا یاییلماقلا یاناشی
بو اراضیده، یاخود بو اراضییه یاخین بؤلگهلرده مسکون اولان یابانچی
خالقلار (کورد، ائرمنی و آسوریلرین) آراسیندا نفوذ ائده بیلمیشدیر. کئچن
یوزایللیکلرده آذربایجان تورکجهسینده چالیب-چاغیران چوخ ساییلی ائرمنی
آشیقلارینین ایچینده 18جی یوزایللیک ده یاشامیش سالماسلی “قول ارتون”
اوستادنامهلری ایله چوخ مشهوردور.
بو موحیط داخیلینده آسوریلره
مخصوص اولان صنعتکارلاردا یئتیشمیشدیر. حاضیردا اورمیه شهرینده یاشایان
قوجامان صنعتکار آشیق یوسیف آسوری آشیقلارینین اورداکی سون نومایندهسیدیر.
او، آشیق صنعتینین درین بیلیجیلریندن بیری ساییلیر.
اورمیهنین
گونئی زولاغی بویوندا سولدوز ماحالیندا “قاراپاپاق آشیقلاری” آدی ایله
تانینان ائل آشیقلارینین ایفاچیلیغی آنا آخارلا اورمیه آشیقلیغینا
باغلانمیش اولسادا بیر سیرا اؤزللیکلره ده مالیکدیر. سولدوز قاراپاپاقلاری
قازاخ-بورچالی ماحالینداکی ترکمه-قاراپاپاقلارلا بیر طایفادیرلار.
سولدوزدان قازاخ-بورچالییا، اورادان ایسه قارس و ارزروما، داها سونرا ایسه
یئنیدن سولدوزا تاریخی ترکمه کؤچلری بارهده قایناقلاردا بیلگیلر
واردیر. سولدوز جاماعاتی آراسیندا دا بو بارهده چوخلو صؤحبتلر گزیر.
سولدوز ماحالینین بؤیوک بیر دوزنلیک حیسسهسینین “بوزچلو (Buzçəlü)”
آدلانماسی دا هئچ شوبههسیز کی، بورچالی-بوزچالی ایله تاریخی باغلیلیقدان
ایرلی گلیر.
ساز، دوزله (ایکی یانلی توتک)، دومبک اوچلوگونه
اساسلانان قاراپاپاق ایفاچیلیغینین اوخونوش بیچیمی زیل کؤکه باغلی ائل
نغمهچیلیگی طرزیندهدیر. قاراپاپاق آشیقلارینین اوخو و چالقی بیچیمی همین
چئورهدهکی کورد ائلاتلارینا گوجلو تاثیر گؤرستدیگیندن کورد ساز-سؤز
صنعتچیلری ده عئینی اونلار کیمی چالیب چاغیریرلار.
بو باخیم دان قاراپاپاق
آشیقلارینین موعیین بیر ایفاچیلیق مکتبی کیمی سئچمک مومکوندور. اونلارین
آیریجا بیر آشیق موحیطی یاراتدیغینی سؤیلهمک اوچون ایسه بیر قدر داها
گئنیش آراشدیرمالار لازیمدیر.
قاراپاپاق آشیقلاری آراسیندان آشیق
ماحمودی، آشیق ریضا، آشیق اکبر، سؤلت قاسیمی، قولام چیانه کیمی یئتنکلی
ایفاچیلار چیخمیشدیر. ایفاچیلیقداکی اؤزللیگه باخمایاراق قاراپاپاق
آشیقلارینین سؤز و موسیقی یوکو اورمیه آشیقلارینین رئپئرتواریندان دئمک
اولار کی، فرقلنیر. “سولدوزو”، “سولدوز گؤزللمسی”، “یئل-یئل” کیمی بؤلگهسل
سجیهلی هاوالاری دا واردیر.
حاضیردا قاراپاپاق آشیقلارینین سایی اون بئشه
یاخیندیر. بوتؤولیکده چاغداش اورمیه موحیطیندهکی آشیقلارین سایی
یوزاللی-یوزآلتمیش آراسیندادیر. تاریخی عنعنهنین موحافیظهکارلیقلا
قورونماسی باخیمیندان بو موحیطین یئرینه یئتیردیگی گؤرهو عوضسیزدیر.
زنجان آشیق موحیطی
گونئیدهکی
آشیق موحیطلرینین ان قاینار نؤقطهلریندن بیریده زنجان و اونون
چئورهسیندهکی ابهر، خوررمدره، سولطانیه، قئیدار و نیدَج بؤلگهلرینده
قرارلاشمیشدیر. اساس قووهلری خوررمدره و ابهرده ییغیشان زنجان آشیق
موحیطینین ایفاچیلیغی ساز، بالابان و قاوال اوچلوگو اوزرینده قورولموشدور.
زنجان
آشیق موحیطینین دیققت چکیجی اؤزللیکلریندن بیری بالابانچی و قاوالچینین
دا مراسیمین اویغون یئرینده آشیقلا برابر اوخوماسیدیر. بو موحیطده فعالیت
گؤرسدن بالابانچی و قاوالچیلارین اکثریتی گؤزل سسه مالیکدیر. اونلار
داستانلارین و آشیق شئعیرلرینین ده یاخشی بیلیجیلری کیمی تانینیرلار. بعضی
بالابانچی و قاوالچیلار ائل-جاماعاتین و صنعت آداملارینین تحریکی ایله
سونرادان آشیقلیق بئله ائدیرلر.
ایفاچیلیق بیچیمی و رئپئرتوار یوکو
بوراداکی آشیقلیغین تککه کؤکنینه سریکندیگینی گؤرسدیر. موحیطدهکی چاغداش
آشیقلارین سایی قاوال و بالابانچیلارلا بیرلیکده ایکی یوز اللیدن چوخدور.
تکجه خوررمدرهنین عمیلر کندینده اوتوزدان چوخ آشیق یاشاییر.
زنجان
آشیقلیغینین تشککولونده بارهلرینده داستان قورولموش آشیق شیرین و آشیق
یوسیف جامال آدلی اورتا چاغ آشیقلارینین اؤنملی خیدمتی اولموشدور. زنجان
موحیطینین اساس آشیق اوجاقلاریندان ساییلان خوررمدرهدن چیخمیش آشیق شیرین
حاققینداکی “شیرین و بیرچک خانیم” داستانی اورتا چاغ داستانچیلیغینا مخصوص
اولان کلاسیک استانداردلارا تام جاواب وئریر.
“یوسیف جامال” داستانی دا
اؤز شئعیرسل موکمللیگی ایله سئچیلیر. آشیق شیرین و یوسیف جامالین
عنعنهسینین داوامچیلاری اولاراق زنجان و اونون چئورهسینده آشیق نجفعلی،
آشیق خانمراد، آشیق لوطفعلی، آشیق ایبراهیم شاهسئون، آشیق فتحالله ریضایی،
آشیق طییب، آشیق قولام ریضا داوودی و باشقا اونلارلا گؤرکملی صنعتکارلار
ائل آراسیندا بؤیوک شؤهرت قازانمیشدیر. بو گون همین عنعنهنی گولابعلی
داوودی، طیب سلیمان، آشیق اکبر زنجانی، آشیق امرولله، آشیق ایلتیفات،
میرزاآقا سلیمانی، رسول اسدی، پرویز سلیمانی کیمی ساز-سؤز اوستالاری
لیاقتله داوام ائتدیرمکدهدیرلر.
زنجان آشیقلارینین رئپئرتواریندا
قیرخا یاخین داستان واردیر. رئپئرتوارداکی ان ایشلک داستانلار
آشاغیداکیلاردیر: “زنجانلی قوربانی”، “خسته قاسیم”، اصلی کرم”، “عابباس
گولگز”، “شیرین و بیرچک خانیم”، قریب شاهصنم”، “طاهیر زؤهره” و … . بو
موحیطده “کوراوغلو”نون دوققوز قولونا راست گلینیر. رئپئرتوارداکی اللیه
یاخین ساز هاواسینین آز قالا یاریسی بؤلگهسلدیر: “آغابیی”، “فرزایی”،
“فارنگ اوغلو”، “کَللاهی”، “خالخال شیکستهسی”، “ولیجانی” و … .
زنجان
آشیق موحیطی آذربایجان آشیق موحیطینین کلاسیک سؤز و موسیقی رئپئرتوارینی
موحافیظه ائتمکله یاناشی یئرلی خصوصیتلری عکس ائتدیرن اؤزللیکلره گوجلو
مئیل ائتمهسی ایله سئچیلیر. یارادیجینین گوجلو اولماسینداندیر کی،
“قوربانی” داستانینین عنعنوی سوژهسی بو موحیطه مخصوص صنعتکارلار طرفیندن
کؤکلو شکیلده دگیشدیریلمیش و نتیجهده داستانی یئنی بیر وئرژئنی “زنجانلی
قوربانی” اورتایا چیخمیشدیر. “خسته قاسیم” داستانینین زنجان آشیقلارینین
رئپئرتواریندا یئر آلان وئرژئن ده ایندیه قدر بیلینن سوژهدن هابئله خسته
قاسیمین شئعیرلریندن چوخ فرقلیدیر.
زنجان آشیق موحیطینده ده
آشیقلاری چایچی-قهوهده دینلمک عنعنهسی یاشاماقدادیر. زنجان، ابهر،
خوررمدره و قئیداردا “آشیقلار قهوهسی” فعالیت گؤرسدیرلر. تکجه زنجان
شهرینده آلتی آشیق قهوهسی واردیر. بو قهوهلرین چوخو آشیقلارین اؤزونه
مخصوصدور.
ساوه آشیق موحیطی
ایرانین ساوه-همدان-قوم بؤلگهلرینی
چئورهلین ساوه آشیق موحیطی باشدا خلج (خالاج) طایفاسی اولماقلا (یئرلی
خالقین بو یوردون بؤیوک بیر قیسمینه خلجیستان دئییرلر) اساسا
ترکمه-تورکمانلارین یئرلشدیکلری گئنیش بیر جوغرافیادا قرارلاشمیشدیر. ترکمه
یاشامینین علامتی اولاراق بو موحیطه اؤزل آشیقلاردا چایچی-قهوهلرده چالیب
اوخوماق عنعنهسی یوخدور. آشیقلار اساسا توی-دوگون، شادلیق یاغناقلاریندا،
رسمی توپلانتیلاردا، مدنی-کوتلوی تدبیرلرده چالیب چاغیریرلار.
آشیغین
موسیقی آلتی بو موحیطده “چؤگور” (çögür/çöğür) آدییلا تانینیر. دوققوز
تئللی، دوققوز آشیقلی، دوققوز قابیرغالی بو موسیقی آلتی تبریز-قاراداغ،
زنجان سازلار ایله دئمک اولار کی بیردیر. پرده دوزومونده فرقلیلیک واردیر.
چؤگور اورتا چاغلاردا تورکمان ائللرینده سازا وئریلمیش فونئتیک
واریانلاردان بیریدیر. “چوکور”، “چوقور (çoqur)”، چوکور (çukur) “،”چاقور
(çaqur)” و “چاغیر” و باشقا سسلنمه واریانتلاری دا واردیر.
ساوه-قوم
آشیقلاری، عادتن، اوچلوک حالینداکی ایفاچیلیغا اوستونلوک وئریرلر.
آشیق-چؤگورچو، بالابانچی و قاوالچی. قاوالا داییره، قاوالچیا ایسه
داییرهچی دئییلیر. ساز و بالابان ایکیلی ایفاچیلیغینادا مئییل واردیر بو
موحیطده. تک ساز ایفاچیلیغی آزاراق گؤزه چیرپیر. زنجان آشیق موحیطینده
اولدوغو کیمی بورادا دا ایفا آراسیندا قاوالچی آشیغا قوشولاراق اوخوما
عنعنهسی گئنیش یاییلمیشدیر.
کئچمیشده اوستاد-شاگیرد عنعنهسی ایله
اؤیرهدیلن آشیقلیق، حاضیردا چؤگور اؤزل مکتبلرینده تدریس اولونور. آشیق
حوسئینعلی حوسئینینین قوردوغو “چؤگور ائوی” بو باخیمدان چوخ اؤنملی ایشلر
گؤرور. بو مرکزده ایلده ایگیرمیه یاخین چؤگورچو-آشیق حاضیرلانیر.
ساوه-قوم
آشیق موحیطینده “کوراغلو” داستانینین اون قولو داخیل اولماقلا قیرخا یاخین
داستانا راست گلینیر. بونلاردان “تیلیم خان”، “اسد نیظام”، “خوندابلی
محجور”، “خان عسگر”، قرهگلی محمد”، “بهرام خان”، “قوربان خان” کیمی سیرف
یئرلی موحیطین محصولو اولان اؤرنکلری آیریجا آد آپارماق لازیمدیر.
گوجلو
بستهچیلیک کئیفییتلره مالیک اولان بو آشیق موحیطینده کی ساز هاوالاری دا
اؤز اوریجیناللیغی ایله سئچیلیر: “ساوهگولو”، “همدان گرایلیسی”، همدان
دوبئیتیسی”، “زرگری”، “رودباری”، “تورکمانی”، “مئهترخانی” و … . بو موحیطه
مخصوص ایفاچیلیق عنعنهسینده “کلکلیلر” (“یورغون کلکلی”، “کلله کلکلی “،
“کوسالار کلکلی “، “کؤچ کلکلی “، “قون کلکلی ” و “دوهزنگی کلکلی”)،
لئیلانالار (“بیر آیاق”،”ایکی آیاق”،”اوچ آیاق”،”دؤرد آیاق”،”بئش آیاق” و
…) آدلانان اؤزونهمخصوص سیلسیله هاوالار دا اوریجینال محللی سجییهنین
اساس گؤرسهدیجیلریندندیر[5].
18-جی یوزایللیگین گؤرکملی ائل
صنعتکاری تیلیم خان دا بو موحیطین ساز-سؤز زمینی اؤزرینده یئتیشمیشدیر.
تیلیم خان شئعیرلری و آدینا باغلی اولان داستان بو موحیطین صنعت باخیمیندان
کیملیک بَلگهسیدیر. تصادوفی دئییلدیر کی، ساوه-قوم آشیقلارینین
مجلیسلرینده بؤیوک اکثرییت ایله تلیم خان سؤزلری اوخونور. تیلیم خان
شئعیرلری، شئعیر توتومو و فلسفی-عرفانی درینلیگی ایله دیققت چکیر. ایسلامی
دیرلرین و صوفی-درویش سیستئمینین موکممل بیلیجیسی بو بؤیوک سؤز اوستاسینین
بؤیوک منظومهسی (تقریبا ایگیرمی مین میصراعدیر) مرحوم فولکلورچو علی
کمالی توپلانیلسادا هلهلیک چاپ ائدیلممیشدیر.
ساوه-قوم آشیق
موحیطینده چالیشان محمدعلی صوفولار، محمدحسن سنگکلی، یوسوف وئرقانلی، آشیق
عزیز خان، صیدقعلی ریضایی کیمی گؤرکملی ساز-سؤز اوستادلارینین صنعت یولونو
حاضیردا احمد رحمتی، حوسئینعلی حوسئینی، بالاخان بایات، قیاس جباری، علی
رمضانی، تاکی موحید، محمد باقیری، افشار محمدی، صفر دانکی و باشقالاری
اوغورلا داوام ائتدیریرلر.
بالابانچی، قاوالچی، نئیچی و زورناچی
(ساوهلیلر زورنایا ساز دئییرلر) دا داخیل اولماقلا ساوه-قوم آشیق
موحیطینده اوچیوزدن چوخ صنعتکار چالیشیرلار. بونلارین بؤیوک اکثریتی گنج و
اورتا یاشلاردادیرلار. ساوه، قوم و همدان چئورهسیندن علاوه مشهد، کرج و
تئهران شهرلرینهده توی-دوگون مجلیسلرینه دعوت اولونورلار. تویلارا دسته
حالیندا (آشیق اوچلوگودن علاوه زورناچی و دفچی ایله) گئدیرلر. ریتمیک
هاوالارا کئچیلرکن زورناچی و دفچی اؤن پلانا چیخیرلار.
ساوه-قوم آشیقلارینین زنجان موحیطی ایله سیخ صنعت ایلگیلری مؤوجوددور.
خوراسان آشیق موحیطی
قدیم
تورک مدنیتینین اساس بئشیکلریندن اولان خوراسان ماحالیندا دا زنگین
کئچمیشه مالیک آشیق موحیطی مؤوجوددور. آورتا آسیا ایله ایران و افقانیستان
تورکلوگو آراسیندا اساس کؤرپو-باغ رولونو اوینایان خوراسان ماحالی تاریخن
اؤز صوفی شئیخلری، تککه اوجاقلاری ایله آد چیخارتمیش بیر بؤلگه اولدوغوندان
اورادا بلکه ده بوتون بؤلگهدن داها اؤنجه تککه کؤکنلی آشیقلیغین
یاییلماسی اوچون موساعید زمینه یارانمیشدیر.
اورتا چاغ محببت داستانلاریندا
حاق آشیقلارینین یوخودا ایکن “خوراسان ارنلری”ندن درس آلمالاری، یاخود دا
خوراسانارنلریندن باده آلیب ایچمهلری هئچ ده تصادفا خصوصی بیر شکیلده
وورغولانمیر. آشیقلیغین معنوی-عیرفانی دورومونون حاضیرلانماسیندا خوراسان
اوجاغینا مخصوص صوفی شئیخلرینین اؤنملی رول اویناماسی یوخاریداکی
عیرفانی-میفولوژی قالیبین بیچیملنمهسینه و داستان قورولوشوندا ثابیت یئر
قازانماسینا سبب اولموشدور.
خوراسان آشیق موحیطی دیگر آشیق
موحیطلریندن فرقلی اولاراق صیرف آشیقلیق عنعنهسینه سؤیکنیر. بوراداکی
ساز-سؤز صنعتی داها چوخ باخشی ایفاچیلیغینا باغلیدیر.
چاغداش تورکمن
باخشیلارینین سرز و موسیقی رئپئرتواری ایله خوراسان باخشیلارینین
رئپئرتواری و ایفاچیلیق طرزلری دئمک اولار کی، اوست-اوسته دوشور.
لاکین
خوراسان موحیطی اوزون بیر زاماندیر کی، ایران تورکلرینه مخصوص آشیق
قارشیلیقلی صنعت ایلگیلری دوروموندا یاشادیغیندان، اورادا گونئی
آشیقلیغینین ائتگیسی یئترینجه گوجلودور. خوراسان باخشیلارینین
رئپئرتواریندا مختوم قولو، یونوس ایمره، قاراجااوغلان شئعیرلرینین بیرگه
یئر آلماسی، “اصلی کرم”، “آشیق قریب”، “طاهیر زؤهره”، کیمی صیرف آشیق
داستانلارینا اکتیو شکیلده موراجیعت ائدیلمهسی، ایفاچیلیقدا “شاه خطایی”،
“تجنیس”، “موخممس”، کیمی آشیق منشالی هاوالارا خصوصی اؤنم وئریلمهسی بو
موحیطین ده شرطلی آنلامدا “آشیق موحیطی” آدلاندیرماسینا ایمکان آچیر.
خوراسان
باخشیلارینین موسیقی آلتلری ایکی تئللی دوتاردیر. باخشینی کیژاکچی
(kıjakçı، کامانچی) و دیللی دودوک (بالابانین اوزون فورماسی) چالان ایکیلی
موشاییعت ائدیر. باخشی اوچلوگو بارداش قوراراق چالیب اوخویور. اونلاردا
چایچی-قهوهده چالیب اوخوماق عنعنهسی یوخدور.
خوراسان آشیقلیغی
آشیق صنعتینین تورکوستانا یئریمهسینه گوجلو معنوی تکانلار وئرمیشدیر. کؤکو
خوراسان ارنلرینه باغلی اولان آشیق آیدین اوجاغینین تورکوستاندا قرار
توتاراق مؤحکملنمهسی، تورکمن باخشیلاری اونو اؤزلرینه پیر-اوستاد حئساب
ائلملری بو معنوی تکانلارین نتیجهسیدیر. تورکوستانلا سیخ صنعت باغلاری
یاراتدیقلاریندان تورکمن و خارزم (خوارزم) باخشیلارینین ایفاچیلیغینا اشیق
مئلوپوئتیک عنصرلاری داخیل اولدوغو کیمی خوراسان ایفاچیلیغینین اوخونوش و
چاغی طرزینه ده تورکمن باخشیلارینین ائتگیسی آتلانمیشدیر.
گؤرونور ائله بو
سببدندیر کی، خوراسان و چئورهسیندهکی بعضی کسیملرینده “آشیق” و “باخشی”
آدلاری یاناشی ایشلهنیر. بو بیر باشقا باخیمدان دا خوراسان آشیق
موحیطینین آذربایجان آشیق صنعتی ایله تورکمن باخشی صنعتی آراسیندا کؤرپو
رولو اوینادیغینی گؤرسدیر.
اوزان-آشیق-باخشی اوچلوگونون ترکیبی کیمی
بیچیملهنن خوراسان موحیطینین چاغداش یاشامینی قولامحوسئین جعفری، قوربان
غفارگلدی نژاد، محمد حوسئینی، کیلیج عنبری، محمدحوسئین یئگانه، جومهقولو
قوربانی و باشقالاری لیاقتله تمثیل ائدیرلر. بیر سیرا باخشیلار، هم تورکجه،
هم کوردجه و ده فارسجا یا افقانجا اوخوماغی باجاریرلار. بو بؤلگهدهکی
ائتنیک ترکیبینی نتیجهسینده اورتایا چیخمیشدیر.
آشیقلیغین
معنوی-عیرفانی دورومونون حاضیرلانماسیندا ارنملی رول اوینایان خوراسان
موحیطی صنعت دورومونا کئچیددن سونرا ایلکین مرحلهدکی سجیهده گوجلو یئره
صاحیب اولا بیلممیشدیر. بونون باشلیجا سببی اورتا چاغلارین سونرالارینا
دوغرو خوراساندا تورک ایقلیمینین سنگیمهیه باشلاماسی و خوراسانداکی تککه
اوجاقلارینین (ارزللیکله حاجی بکتاش ولیه باغلی اولان بکتاشی اوجاغینین)
حرکت ائدرک قافقاز و آنادولویا یئرلشمسیدیر.
قاشقای آشیق موحیطی
گونئی
موحیطلری آراسیندا آشیقلیغین تککه کؤکنیندن داها چوخ آشیقلاشمیش اوزانلار
قانادینا باغلی اولان بیر موحیط مؤوجوددور: قاشقای آشیق موحیطی. بو
موحیطیده آشیقلار بیر یئرده دایاناراق (چوخ زامان بارداش قوراراق) چالیب
اوخویورلار. آشیغین موشیقی آلتی سئتاردیر. کئچمیش آشیقلار “چاقور”
چالارمیش. آشیغی نئی و دومبک چالان موشاییعت ائدیر.
بیر سیرا چاغداش
ایفاچیلار ویولوندان دا ایستسفاده ائدیر. قاشقای سئتارلاری فارس
سئتارلاریندان فرقلی اولاراق زیل کؤکلنیر و میضرابلا چالینیر.
اونلارین
رئپئرتواریندا فلسفی-عیرفانی سجییه داشییان سؤز و موسیقی یوکو جوزی یئر
توتور. بو موحیطده خالق ماهنیلاری طرزینده اولان اویناق ائل نغمهچیلیگی
رئپئرتوارین آپاریجی آخارینی تشکیل ائدیر. ایندی ده آتلی یاشام طرزی کئچیرن
قاشقای طایفالارینین یئرلشدیگی قاشقای-شیراز (بورادا 4 میلیونا یاخین
قاشقای تورکو یاشاییر) بؤلگهده آشیق صنعتینین ساز بستهسی اوزرینده ائل
نغمهچیلیگی اولماسی ائتنیک-معنوی یاشام بیچیمیندن ایرلی گلن طبیعی-تاریخی
قانونا اویغونلوقدور. قاشقای آشیقلارینین ایفاچیلیق باخیمیندان خوراسان
آشیقلارینا و تورکمن باخشیلارینا بنزرلیگی چوخدور.
قاشقای
آشیقلارینین رئپئرتواریندا “کوراوغلو” داستانی و “کوراوغلو” هاوالاری خصوصی
یئر توتور. ترکمه-ائلات یاشامی کئچیرن، جسورلوغو، باهادیرلیغی ایله مشهور
اولان قاشقایلارین روحوندا کوراوغلولوغون اولماسی اوراداکی آشیقلیغا دا
طبیعی شکیلده سیرایت ائتمیشدیر.
ساوه آشیقلیغینین عرصهیه گتیردیگی
“تیلیم خان و شاهصنم” محببت داستانی باشدا اولماقلا “اصلی کرم”، “قریب
صنم”، “طاهیر زؤهره”، “شاه ایسماییل گولزار” داستانلاری دا قاشقای آشیق
رئپئرتوارینن اساس یوکودور. قاشقای آشیقلیغی داوود نکیسه آییله اوجاغیندان
اولان نئچه-نئچه اوستاد آشیقلا شؤهرتلنمیشدیر. اونلاردان علاوه محمدحوسئین
کیانی، حبیب گورگینپور، موصطافا گورگینپور، محمد بهمنی، آلله قولو
گورگینپور و باشقا ساز-سؤز اوستالاری سؤزو گئدن موحیطده صنعت عنعنهسینی
یاشاتماقدادیر.
[1] بو بیلگیلری آشیق قشمه شاگیردلیک ائلهمیش
آشیق یعقوب بیسینلی بیزه وئررکن خسته قاسیمدان سونرا گلن شجرهنین
نومایندهسین خاطیرلامادی (17 مئی 1995 تبریز)
[2] بو بیلگینی اورمیه بیلیم یوردونون موعلیمی جاواد آیروملو بیزه وئرمیشدیر.
[3]
قئید ائتمک یئرینه دوشر کی، بو عنعنهیه بورچالی آشیق موحیطینده ده راست
گلینیر. گؤرونور کی، سؤزو گئدن مجلیس عنعنهسی بورچالییا اورمیه
آشیقلیغیندان (دوللو ابوذر خططی ایله) آدلانمیشدیر.
[4] صنعت
شجرهسی بارهده بیلگینی آشیق دهقان اؤزو وئرمیشدیر. او، دوللو موصطافادان
اؤنجکی اوستادین آدینی خاطیرلایا بیلمدی (21 مای 1995جی ایل، اورمیه شهری)
[5] علی کافکاسیالی، ایران آشیق موحیطلری، ارزروم 2006.
یازان : محرم قاسیملی
کؤچورن: ایلقار خیاولی


text:
قایناق : زبان و ادبیات خراسان
خوراسان توركلرينين ائللري
خوراسان توركلرين ايكي بويوك يئره بولمك اولار: يئرلي توركلر كي قوچاني، درگزي، بوجنوردي توركلري آديلا تانينيرلار و نئچه عصردير كي بورالاردا ياشاييرلار. آزربايجانلي توركلر كي كي سون يوز ايلده خوراساندا ساكين اولوبلار.
خوراسان توركلرينين تشكيلينده بو ائللرين بؤيوك رولو اولموشدور: گرايلي، تئمورتاش، جيغاتاي، جلايير، قارشي قوزئي، افشار، بايات، اوستاجلو، اجيرلي، كنگرلي، قاراگؤزلو و ساييره.
افشارلار خوراسانین دره گز بؤلگه سینده، بایات و بگ دیلی و شاه سئونلر بام صفی آباد بؤلگه سینده یئرله شیبلر و بو بؤلگه لرین ده چوخو قارااؤیلو دیلر.
بغایئرلی، قارشی قیزی، تیمورلو و ...دا قارااؤیلو لرین آلت کروپلاریدیلار.
قاجارلاردا کؤکن خوراسان تورکو و بوگونکو گرگان بؤلگه سیندن خوراسان و آزه ربایجان تورکلر آراسیندا ائرییبدیلر.


text:
جمعه بیست و هفتم اردیبهشت 1392
خاوران،اؤلکهنین ان مودرن یئرلهشیم شهرجییی
خاوران،اؤلکهنین ان مودرن یئرلهشیم شهرجییی
خاورانشهرجییی،بیرمودرنیئرلشیم شهرجییی اولاراق، تبریزین دوغوسوندا تیکیلمک دؤنهسیندهدیر .خاوران شهرجییی قرار دی، تیکیلمکدن سونرا، اؤلکهنین ان مودرن یئرلهشیم شهر جییی آدلانا.
خاوران شهر جییی،1389 دا رسمی اولاراق تیکلمهیین استارت یئدی؛بو یئرلشیم شهر جییینه، 160 مین کیشی، نفوس ساییسی، گؤزلهنیب ،بو یئنی یئرلشیم شهرجییین، 810هکتار یئره صاحیبدیر، تبریز - تهران بؤیوک یولو، خاوران شهرجییین جیواریندان کئچیر.
خاوران،ایلنجه دینجلمه ایدمان مرکزی
بو مودرن ایلنجه دینجلمه ایدمان مرکزی،خاوران شهر جییین گیریش یولوندا، دمیر ایسکلت، دونهسینده دیر.
خاوران،ایلنجه دینجلمه ایدمان مرکزی، اوچ بولوم و8 بولوکدان تؤرهنیب:
1-مدنیت ائوی،اوچ بولوکدا:
-بولوکA:قرائت خانا و قوناق خانا، ایکی قات یاریم،آلت یاپی:1910مئتر موربع
-بولوکB:آمفی تئاتر،بیر قات، آلت یاپی:380 مئتر موربع
-بولوکC:ایکی قات یاریم ،کیتابخانا و تاسیسات
2- نئچه آماجلی ایدمان سالونو:
-بولوکD:فوتسال سالونو
-بولوکE:ایدارای سالونو
3-اوزمک حوضو و بادی بیلدینگ سالونو
- بولوکH:اوزمک حووضو
-بولوکG:بادی بیلدینگ سالونو+ تاسیسات
و...