text:
لاپ قدیم زامانلاردان بری هارادان گلدییمیزی و نه اوچون ایشیقلی دونیایا گؤز آچدیغیمیزی بیلمک ایسته میشیک. لاکین بونونلا یاناشی بیزی هر زامان اؤز حیاتیمیزدان داها چوخ پلانئتیمیزین گلهجک طالعی ناراحات ائدیب. هئچ نه یین ابدی اولمادیغی کیمی، دونیانین دا نه واختسا سونونون گلجه یینی دوشونوروک. نه واختسا یوخ، بیزه دقیق تاریخ دئیهن اوزاقگؤرهنلرین پروگنوزلارینا ایناناراق، اؤزوموزو منهن دونیانین سونونا حاضیرلاییریق. یقین کی، ۲۰۱۲-جی ایلده هر کسی قورخویا سالان دونیانین سونونون گلدیی خبرینی اونوتمامیسینیز. او قدر قورخموشدوق کی، ماغازا و دوکانلارداکی بوتون شاملاری آلیب ائوه ییغمیشدیق. لاکین هله کی، او شاملار بیر ایشه یاراماییب، باشقا سؤزله، دونیا یاشلانماقدا داوام ائدیر. بونا باخمایاراق کایناتین سونو بارهده بیر چوخ موقددهسین، علم آداملاری و اوزاقگؤرهنلرین پروگنوزلاری وار. دونیانین سونو بارهده اونلار فرقلی ایللره ایشاره ائدیرلر. اونلاردان بیری ایسه دونیانین سونونون داها یاخیندا - گلن ایل اولدوغونو دئییب.
آخار . آز پوبلیکا . آذ-آ ایستینادن ۲۰۱۷-جی ایلین دونیانین سونو اولاجاغینی پروگنوزلاشدیران مقدس ماترون حاقیندا معلوماتی تقدیم ائدیر:
ایلک اولاراق مقدس ماترونا قدر دونیانین سونوندان خبر وئرهن بیر نئچه اساس و ایناندیریجی پروگنوزلارا نظر سالاق.
دونیانین سونو حاقدا پروگنوزلار
۱. مایا خالقینین تقویمینه گؤره، بئشینجی گونشین اؤلومو ایله بیرلیکده یئر کورهسی و اونون جانلیلاری اؤلجک. کاهینلر حتی دونیانین سونونو دا تعیین ائدیبلر: ۲۱.۱۲.۲۰۱۲. اونلارین بو خبری اؤزونو دوغرولتمادی.
۲. مشهور فیزیک ایسااک نیوتونون دئدیینه گؤره، اینسانلارین الله این قانونلاریندان کنار چیخدیقلاری و اؤزلرینی یاخشی آپارمادیقلاری اوچون دونیانین آخیری ۲۰۶۰-جی ایلده گلهجک. او، بو فیکره آسترولوگییا ایله باغلی موشاهیدهلری و پیغمبرین کیتابلاریندان الده ائتدیی بیلگیلر نتیجهسینده گلیب.
۳. زردوشتلرین مقدس کیتابینداکی یازییا گؤره، دونیا هله ۲۰۰۰-جی ایلده محو اولمالی ایدی. داهی زردوشت دونیانین خاوسا قرق اولاجاغینی یازیردی. قئید ائدک کی، بو خبره پلانئتین بیر چوخ ساکینی جدی یاناشیردی. مطبوعات «دونیانین سونو گلیر» باشلیقلاری ایله پارلاییردی. اینسانلاری ایری قضالار،طییاره پارتلاییشلار و ائلئکتریک ائنئرژیسینین اولمایاجاغی ایله قورخودوردولار.
۴. مشهور وانگانین وئردیی پروقنوزا گؤره، آپوکالیپسیس بیزیم یئر کورهسینه آددیم آتاجاق. دقیق تاریخی موعیینلشیدیریله بیلمهسه ده، وانگا ۲۳۷۸-جی ایلده یئر کورهسینه نهنگ آستئرویدین دوشجه یینی و بونون نتیجهسینده دونیانی سو باساجاغینی دئییب. بو ایسه بوتون جانلیلارین سونونو گتیرهجک. گله جه یی گؤرهن قادینین دئدیکلرینه اینانماماق چتین ایشدیر. آخی او، ایندییه قدر ندن خبر وئریبسه هامیسی حیات کئچیب.
۵. نوستراداموس دونیانین سونونون یاخینلاشدیغینی بیر نئچه دفعه دئییب. اونون میراثی گلهجکله باغلی شعیرلردن عبارت پروگنوزلاردیر. اونلاری تفسیه ائتمک چتیندیر، اما یئنه ده بیر نئچهسینین شیفرهسینی آچماق اولوب. ان چوخ یاییلان وئریسییالارا گؤره، دونیا نووه محاربهسی نتیجهسینده ۲۲۵۰-جی ایلده قارانلیغا قرق اولاجاق. لاکین بو دؤیوشده هر کس اؤلمهیهجک. ساغ قالانلار ۳۷۹۷-جی ایله کیمی یاشایاجاق و دونیانین کوسمیک داشلا توققوشماسی نتیجهسینده جانلیلار بیردفعهلیک محو اولاجاق.
۶. ائدقار کئیسین پروگنوزلارینا اساساً ایسه، دونیانین سونو ۲۱۲۰-جی ایلده گلهجک. او، هله ۱۹۳۶-جی ایله اینسانلیغین زلزله نتیجهسینده محو اولاجاغی خبرینی وئریب. ائدقار کئیسین دوغرو دئیه بیله جه یینی سون زامانلار چوخالمیش زلزلهلر گؤستریر.
بس مقدس ماترون نه دئییب؟
مقدس ماترون اؤلومونه بیر نئچه گون قالمیش دئمک اولار کی، ۲۰۱۷-جی ایلده باش وئرهجک بوتون حادثهلری گؤروب. اونون «هر کس اؤله جک و بو، ۲۰۱۷-جی ایلده باش وئرهجک» سؤزلری آرتیق ایندیدن هر کسی قورخویا سالیب. ماترون هر کسی الله مراجعت ائدرک، دعا ائتمهیه چاغیراراق، چتین و آغریلی گونلرین اولاجاغینی ادعا ائدیردی.
او، حتی دونیانین سونونون تقریبی تاریخینی ده آچیقلاییب – ۲۰۱۷-جی ایلین فئورال آیی: «محاربهسیز هامی اؤله جک، قوربانلار چوخ اولاجاق، جانسیز بدهنلر کوچهلره سپهلنهجک. آخشام هر شئی یئرده اولاجاق، سحر آچیلاجاق و هر شئی یئرین دیبینه گئدهجک. محاربهسیز محاربه اولاجاق»
اولا بیلسین کی، ماترون ۲۰۱۷-جی ایلده اینسانلیغین اینسانی محو ائتمهسینی نظرده توتوردو. اگر حاضیردا باش وئرهن سیاسی و اقتصادی گرگین وضعیته نظر سالساق، پلانئتین محوه دوغرو گئتدیینی گؤره بیلریک. سون ایللرده باش وئرهن اؤلوم حادثهلری، گوناهسیز کؤرپهلرین قتللری بونون ثبوتودور.
اصلینده ماترون نه یی نظرده توتوردو؟
بورادا بیزیم کمکیمیزه عالیم-آسترونوملار یئتیشیر. اونلارین اوزون ایللردی موشاهیدهلری نتیجهسینده الده ائتدیکلری معلوماتلارا گؤره، ۲۰۱۷-جی ایل ۱۰ فئورالدا دونیانین سونو اونا یاخینلاشان کومئتا گتیره بیلر. کومئتانین دونیا ایله توققوشماسینین احتیمالی ایسه بؤیوکدور. گؤی جیسمینین یئر کورهسینه وئرجه یی زیان ایسه اؤلچوله بیلمهیهجک قدر چوخدور. دوغرودانمی مقدس ماترون ایکی گؤی جیسمینین توققوشماسینی نظرده توتوب؟ بونو دئمک چوخ چتیندیر.
مقدس ماترون کیمدیر و اونون سؤزلرینه اینانماق اولارمی؟
ماترون نیکونووا ۲۲ نویابر ۱۸۸۱-جی ایلده تولسک قوبئرنییاسیندا آنادان اولوب. ائوین دؤردونجو اوشاغی اولان ماترونو عائلهسی ایمکانی اولمادیغی اوچون یئتیم ائوینه وئرمک ایسته ییر. اما دوغوشا بیر گون قالمیش آناسی آنلاشیلمایان یوخو گؤرور. یوخودا هله دوغولمامیش کؤرپهسینی اینسان اوزلو آغ قوش اوبرازیندا، گؤزلری قاپالی شکیلده گؤرور. اوستوندن ۲۴ ساعت کئچهندن سونرا کؤرپه دونیایا گلیر، آنجاق قیزین گؤزلری کور اولور. کور دئیهنده، قیزین گؤزلری عمومیتله اولمور.
قیزی خاچ سویوندا چیمیزدیرمک ایستهیهنده داها ماراقلی بیر حادثه باش وئریر. حتی بونو معجزه ده آدلاندیرماق اولار. کاهین ماترونو علینده توتاراق کوپئله ائندیررکهن، قیزین اوستوندن خوش عطیرلی ایشیقلی بورج اوجالیر. روحانیلرین پراکتیکاسیندا ایلک دفعه بئله حادثه باش وئریردی و اونلار ماترونون مقدس اولدوغونو دئییرلر. کاهین سؤزلرینه بونو علاوه ائدیر: «بو قیز منیم اؤلوم گونومو دئیهجک و منیم یئریمه کئچهجک». ائله ده اولور. بیر گئجه قیز یوخودان اویاناراق، مقدس آتانین اؤلدویونو دئییر.
یئددی ایل سونرا ماترون آناسینا تویو اولاجاغینی دئییر. آناسی البته بو فیکیرلری جدییه آلمیر. سحری گون آناسی یانیلدیغینی آنلاییر. اونلارین هئیأتینه اینسان آخین ائتمهیه باشلاییر. هر کس ایسه بیر سوال وئریردی. «بیر توخونوشو ایله اینسانلاری ساغالدان قیز هارادادیر؟» بالاجا ماترونا قاچاراق قیشقیریر: «منی آختاریرلار». همین گونو آخشامی یاتارکهن آناسینا اوزونو چئویریب دئییر: «آنا من دئدیم تئزلیکله توی اولاجاق» و آناسی هر شئیی باشا دوشور. ائله همی گوندن ماترون اینسانلاری ساغالتماغا باشلاییر.
اون یئددی یاشیندا گزمک قابیلیتینی ایتیریر و حیاتینین سونونا کیمی اوتوراق وضعیتده کئچیردیر. قارداشلارینین کوممونیست اولدوغو و باجیلارینین بو ایشله مشغول اولدوغونو قبول ائتمه دیکلری اوچون ماترون ۱۹۲۵-جی ایلده آتا ائوینی ترک ائدرک موسکوایا کؤچور. عؤمرونون سونونا کیمی اورادا یاشایاراق اینسانلاری ساغالتماقدا داوام ائدیر. اؤز اؤلومونو اوچ گون اولجهدن دئییر. ۲ مای ۱۹۵۲-جی ایلده وفات ائدیر. ۱۹۹۸-جی ایلدهن ایسه مقدس ساییلماغا باشلاییر.


c: text/html

text:
تۆرکیه آمریکانی یازغاردی
تۆرکیه آمریکانینگ "ترورچیلیغا قۇلداو برمهگینی" یازغاردی
تۆرکیه آمریکانینگ "ترورچیلیغا قۇلداو برمهگینی" یازغاردی.
آمریکانینگ آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک نینگ سوریه دأکی بؤلهگی بۇلان پ. ی. د ترور قوراماسینا یاراغلی ساپاق برمهگینه دۇوام اتمهگی تۆرکیه تاراپیپدان برک یازغاریلدی.
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیرلیگینه چاغیریلان آمریکانینگ ایلچیحاناسی نینگ گنگه شچیسی فیلیپ کاسنت – ه واشنگتن دۇلانشیغی نینگ ترور قوراماسی نینگ "دمیرقازیق قشونی" دییپ تانادانی تۇسلاما قورلوشیغینا یاراغلی ساپاق بیلن بیله لیکده حاربی قۇلداو برمهگینه بینجالیق بیلدیریلدی.
آمریکانینگ یؤریته گۆیچلری تاراپیندان ساپاق آلیان بو تۇپارینگ ۷۰ گؤتریمی نینگ پ. ی. د/ پ. ک. ک نینگ آغضاسی بۇلان ترورچیلاردان عیبارات بۇلجاقدیغی حابار بریلیأر.
واشنگتن دۇلانشیغی، سوریأنینگ گۆن دۇغارینداقی رقه و دیرالزور حرکتلرینده ترور قوراماسی داعش- ی اولی گؤرنۆشده ینگِندن سۇنگ آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ی. د/ پ. ک. ک قۇلداوینا دۇوام اتجکدیگینی بیلدیردی.
آمریکانینگ مرکز گۆیچلر (سنتکام) ینگ باشلیغی ژنرال ژوزف وتل، داعش ینگ تأزه دن دؤرهییشینه پأسگل برمهک ماقصادی بیلن سوریه ده سرحت قۇراییجی گۆیچلری نینگ دؤرهدیلجکدیگینی بیلدیریپدی.
آمریکانینگ قۇرانماق وزیرلیگی، سیا و آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک نینگ قندیل بؤله گی، ۴۰۰ ترورچا برن ساپاقلارینی تاماملادیلار.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۲۰۱۶-جی ایلده ۱۴۰۰ معاصر حربی تئکنیکا روسییا مدافعه ناظیرلیینین جنوب حربی دایرهسینه وئریلیب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی جنوب حربی دایرهسینین مطبوعات خیدمتی یاییب. مطبوعات خیدمتی همچینین جنوب حربی دایرهسینین روسییادان کناردا اولان بازالارینا معاصر ت-۷۲ب۳ تانکلاری، پیادالارین دؤیوش ماشینی اولان پ.د.م-۳ و ب.ت.ر-۸۲ا زیرئهلی ترانسپورتیورونون وئریلدیینی بیلدیریب.
قئید ائدک کی، جنوب حربی دایرهسی ۲۰۱۰-جو ایلده فورمالاشدیریلیب. بو دایرهنین مقصدی روسییانین جنوب-غرب سرحدلرینی، خصوصیله، شیمالی قافقازی مدافعه ائتمکدیر. جنوب حربی دایرهسینین ترکیبینه شیمالی قافقازداکی بوتون نؤوع قوشون بیرلیکلری ایله یاناشی، خزر، قارا دنیز دونانمالاری، ائرمنیستان، قوندارما جنوبی اوسئتییا و آبخازییاداکی روسییا حربی بازالاری داخیلدیر. جنوب حربی دایرهسی ناتو-نون شرقه دوغرو گئنیشلهنمهسی ایله علاقه دار ۲۰۱۳-۲۰۱۶-جی ایللرده یئنی تئکنیکالارلا تجهیز ائدیلمهیه باشلانیلیب. اوستهلیک، بونونلا علاقه دار شیمالی قافقاز و ائرمنیستاندا ایسگندر-م راکئتلری یئرله شدیریلیب.


text:
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 27.11.2017
خبرتورک: "لندنده، تورک سرمایهلی ایلک یاتیریم بانکی آچیلدی"
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 27.11.2017
صاباح: "پرزیدنت اردوغاندان کریتیک دانیشیقلار"
پرزیدنت رجب طیب اردوغان، قطر امیری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی و بولغاریستان باش ناظیری بویکو بوریسوف-لا تلفوندا گؤروشوب. پرزیدنت منبعلریندن وئریلن معلوماتا گؤره، اردوغان- آل ثانی گؤروشمهسینده ایکیطرفلی مسئلهلرله یاناشی، سوچی فونوندا سوریهدکی پروسهلر باشدا اولماق عذره بؤلگهسل مسئلهلر ده موذاکیره اولونوب. اردوغان- بوریسوف-لا گؤروشمهسینده ایسه ایکیطرفلی علاقهلرین یاناشی، بولقاریستانین آوروپا بیرلیگی صدرلیگی و تورکیهنین آوروپا بیرلیگی-نه عضولوک پروسهسینین سورعتلندیریلمهسی مسئلهلری موذاکیره اولونوب. ایکی لیدرین، بالاتدا دمیر کیلسهنین 7 ژانویه 2018 تاریخینده تکرار ایستیفادهیه وئریلمهسی موناسیبتیله کئچیریلهجک مراسیمه بیرلیکده ایشتیراک ائتمک مسئلهسینده راضی قالدیقلاری دا قید ائدیلیب.
خبرتورک: "لندنده، تورک کاپیتاللی ایلک یاتیریم بانکی آچیلدی"
باش ناظیر بینالی ییلدیریم، لندندکی ایلک تورک سرمایهلی "دوما قروپ" یاتیریم بانکینین آچیلیشیندا ایشتیراک ائدیب. ایلدیریم، "بو یاتیریم بانکی ایله کئچیریلهجک فعالیتلرده باشدا ایقتیصادتیمیز اولماق عذره بو ایشه وسایلی، واختیله، نقدی ایله قاتقی وئرن شفق هولدینق، فیبا هولدینگ و دیگر طرفداشلار لازیم اولان فایدا تامین ائدهجکلر. هم اؤزلری، هم ده ایقتیصادیمیز قازاناجاق. ایلک دفعه اولماسی موناسیبتیله دیگر سرمایهدارلارا نومونه تشکیل ائدهجک" دئدی.
ایستار: "عسگر گابار-ی پ.ک.ک-یا دار ائدیر"
شیرناکدا امنیت گوجلری، بؤلوچو ترور تشکیلاتی پ.ک.ک عضوو ترورچولاری ضررسیزلشدیرمک اوچون عملیاتلارینی فاصیلهسیز داوام ائتدیررکن، آراما داراما فعالیتلری چرچیوهسینده گابار داغیندا کئچیریلن عملیاتلار نفس کسدی. شیرناک بستلر-درهلر بؤلگهسینده، 11 گون داوام ائدن و آرالاریندا پ.ک.ک-نین اوست سویه رهبرلرینین ده اولدوغو چوخلو سایدا ترورچونون ضررسیزلشدیریلدیگی عملیاتلار حیاتا کئچیریلیب.
یئنی شفق: "تورکیه میصر اوچون یاسدا"
میصرده، ال راودا مسجیدینه ائدیلن ترور سالدیری سببیله تورکیهده بیر گونلوک میلی ماتم اعلان ائدیلیب. یورددا و خاریجی نمایندهلیکلرده بایراقلار بو گون یارییا چکیلهجک. میصرین سینا یاریماداسینا ایسرائیلین موداخیلهسی نتیجهلنهجک قانلی تخریبات نتیجهسینده 305 نفر اؤلموشدور، 128 نفر ده یارالانمیشدی. ترورچولار سینا-نین عریش شهرینده راودا مسجیدینه جمعه نامازی زامانی بومبا و سیلاحلارلا سالدیری ائدهرک قتلیام ائتمیشدی. جانیلرین وحشیلیگی سونراسی میصرده 3 گونلوک میلی ماتم اعلان ائدیلمیشدی.
وطن: "یئرلی اوتوموبیلله باغلی یئنی تکلیف
باشباخان "معاوینی فیکری ایشیق، آنتالیانین آلانیا شهرستانیندا کئچیریلن" موهندیسلیک گؤروشمهسی" تدبیرینه قاتیلیب. ایشیق، بورادا یئرلی اوتوموبیلله باغلی وئردیگی بیاناتدا اؤز تکلیفی اولان منزیلی اوزادیلمیش الکتریکلی واسطه (هیبرید واسطه) مسئلهسینی دیله گئتیردی.ایشیکین تکلیف واسطهده هم الکتریکلی موتور هم ده بنزینله ایشلهین بیر ژنراتور وار و بو ژنراتور باطری آزالدیقجا دؤورهیه گیریب یئنیدن دولدورویور. ایشیق، "گلهجک الکتریک اوتوموبیلده. او زامان بیزیم ماشینیمیز الکتریکلی اولمالیدیر. ایشلری باشلادیق آنجاق آلت یاپی معین بیر مدتده حاضیرلاشمادیغی اوچون، مسافهسی اوزادیلمیش الکتریکلی اوتوموبیل مودئلینی سئچدیک". دئدی


text:
شیمالی کورئیادا هر ایل تشکیل اولونان «گونشین گونو» آدلی مراسیمده ایلک دفعه اولاراق بالیستیک راکتلر نماییش اولونوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، شیمالی کورئیا لیدری کیم چئن این پارادی تلویزییا واسطهسیله جانلی ایزلهییب. پرزیدنتین یاخین کؤمکچیلریندن اولان چه رایه پاراددا «دؤیوشه دؤیوشله جاواب وئرمهیه همیشه حاضیریق»، - دئیه چیخیش ائدیب.
«گونشین گونو» آدلی مراسیم هر ایل آپرلین۱۵-ده اؤلکهنین قوروجو لیدری کیم ایل سونگون ایلدؤنومو مناسیبتی ایله تشکیل اولونور.
قید ائدک کی، آمریکا و شیمالی کورئیا حکومتلری بیر-بیرینی راکت ضربهلری ایله تهدید ائتمهیه باشلاییب. آمریکا "کارل ویلسون" طیارهداشییان گمیسینی و بیر راکت اسمینیسینی بؤلگهیه یئرلشدیریب.


text:
گهوراهنینگ فعالیتیگه بیر ییلدن آشدی. بو سایت نینگ اعضالری سعی وحرکتی بیلن هنوزگچه اون عنوان کتاب اوزبیک تیلیده تیارلهنیب گهوارهگه قوییلدی. بختگه موافق گهواره نینگ پشتو، فارسچه و اوزبیکچه تیارلهگن کتابلریدن هنوزگچه فقط ییتی عنوان کتاب اوزبیک تیلیده کتاب حالیده باسیلیب چقیدی. بو کتابلر یقین کونلرده کابلده محتشم ییغین اوتکزیلیشی بیلن عزیز خوانندهلریمیز آرقهلی بالهجانلرگه ییتکزیلهدی. ایشلریمیز آقیمیده بوگون «غرورلی کپهلک» ناملی کتابنی پیدیاف قیلیب سایتگه قوییلیش موفق بولدی. «غرورلی کپهلیک» ناملی کتابدهگی داستانده کپهلکلرنینگ حیاتی قالهویرسه غرورلی بیر کپهلیکنینگ حیاتی نظر تشلگن. سیزلر بو داستاننی اوقیسنگیز البته «غرورلی کپهلک» کبی حیات مغرور بولیش اوچون اوزینگیزگه ایزین بیرمهی سیز. فارسچهدن اوزبیکچهگه ترجمه قیلینگن کتابلریمیز اینیقسه منه حاضر سیزلرنی خذمتینگیزگه قویلگن «غرورلی کپه« نی اوقیب بو توغرده صمیمی فکرلرینگیزنی بلدیریشنی کوتهمیز.
۴۰ ایکّی مرته سقلب آلیش
بو کتابلرنینگ هر بیر جلدی اوچون امریکالیک 5 دالر صرفلنگن. سیز اوشبو مبلغ و بوندن آرتیق پولنی گهوارهگه مالی کۉمک اېتهآلهسیز. مذکور توگمهنی باسیش بیلن ایستهگن کتابینگیزنی تېکین گینه سقلب (دانلود) قیلیب آلیشینگیز ممکن. کتاب نرخینی تۉلَش اوچون گهوارهنی مالی حمایت قیلیش بۉلیمیگه بارینگ.


text:
شهریار
سید محمدحسین بهجت تبریزی (شهریار) (۱۲۸۵ - ۱۳۶۷), ایرانین آدلیم شاعیری، آذربایجان تورکجهسینده و فارس دیلینده بویوک اثرلر یارادیب. شهریار ۱۲۸۵ اینجی ایلده بوستان آوانین خشگناب(خوشگه نوو) کندینده آنادان اولدو و ۱۳۶۷ گونش ایلینده اؤلدو و اؤز وصیتینه گؤره تبریزین مقبرةالشعرا مزارلیقیندا قویلاندی. اونون اؤلوم گونو (شهریور آیینین ۲۷-سی) ایراندا میلّی شعر و ادب گونو آدلانیب.[۱]
ایچیندهکیلر
یاشاییش[دَییشدیر]
شهریار ۱۲۸۵ گونش ایلینده تبریزده آنادان اولارکن آتاسی حاج میر آقا خشگنابی تبریز ده وکالت ایشینه باخیردی. بۇ ایللرده، تبریز و باشقا آذربایجان یئرلری چتین بیر دورومدا یاشاییردیلار. آغیر دونیا موحاربهلری بیر طرفدن و آذربایجانین باشینا یاغان بلالار هر بیر طرفدن، او ایللرده مینلر آذربايجان تورکلری یوردونو ترک ائتمهیه مجبور ائدیردی. محمد حسین بهجت بئله بیر دورومدا عاییلهسیله تبریزدن خشگناب کندینه کؤچوب و اورادا اوشاقلیق گونلرین سووماغا مجبور قالیر. آنجاق بۇ گونلر اونون یارادیجیلیغینا لاپ بؤیوک تمل و اساس اولور و ایللر سونرا اونون ایزی شهریار آدلی بیر شاعیر اثرلرینده آیدینجا گؤرونور.
تهراندا یاشادیغی گونلرده ابوالحسن خان شیدا، شمس العلما، ملک الشعرا بهار، محمد علی ترقی، فرخی یزدی، عشقی، صادق هدایت، رضاخان هندی، درویش، نیما، سالار معتمد، کمالالملک، حبیب سماعی و اونلار باشقا بئله آدلیم صنعتکار صنعت کارلار جمعینده، بهجت شاعیر، شهریار شاعیره آد دئیشیر آنجاق دوغروسو هلهده بیر اؤزللیک و یئنیلیک یییهسی و مالیکی دئییل و آیری یازیچی و شاعیرلر کیمی نه تک گئییمده، داورانیشدا، سوژهلرده بئله، بیر گلیشه دولوسو فورمادا یاشاییر و گونو گوندن آتا بابادان قالدیغی آغیر وارلیق لاری ایتیرمک یولوندا داهادا ایتی گئدیر. آنجاق بۇ یول آزقینلیغی گئرچک حایاتیندا اولسادا، شاعیر یوخو و غیب عالملرده یئنهده ایتیردیی یولو دوشونور و دیله گلیر
بو آزقینلیق و یا دیگرگینلیک ۱۳۳۱ ایلینه کیمی داوام ائدیر. شهریارین آناسی بۇ ایلده وفات ائدیر. اونون وفاتی شهریارا آغیر بیر حوزون و غم یارادیر. آنجاق بۇ حوزون هامولار کیمی آنا اولوموندن دئییلمیش. شهریار اؤز کؤکونو دونیادان و یئر اوزوندن قیریلمیش و قورتولموش گورور. اونو بیر دهشت چولقاییر: (من کیمم؟) سوزونو دونه – دونه دیله گلیر. آنادان آیریلماغی، عینی وطندن – دیلدن – مدنیت و کولتوروندن – بیرجه سوزده (کوتوک دن) قیریلماق گورور. الی و آیاغی هر یئردن اوزولوب، اوزونو یئر ایله گوی آراسیندا آغیر بیر بوشلوقدا گورور. بئله بیر دوشونجهلر اونو اوزونه گئتیریر. نئچه ایل غفلت یوخوسوندان آیریلانلار کیمی بیر ایلدن آرتیق هئچ نه یازیب و دئمهییر. بیر ایلدن سونرا تهرانین پاییزلی بیر گئجهسینده آناسینی یوخودا گورور و اوندان حلاللیق ایستهییر. همین گئجه شهریار حیدربابایه سلام پوئماسینین ایلک بولومون اصیل بیر عاشیقلارین قوشما وزنینده و اصیل بیر تورک دیلینده یارادیر.
آذربایجان خالقینین بۇ پوئمایا گوستردیی ماراق و ایستک بیر او قدر یوخاری و غریبه دیرکی شهریار اوزوده اونا حیرت قالیر. ائل قوجاغینا دونموش بیر سورگون کیمی، شهریار بۇ ایللرده تبریزه دونور و اوزو دئمیشکن: یئنی بیر حیاتی ساعاتین ضربهلریله باشلاییر. (تبریزین بلدیه ساعاتی ضربهلری). آنجاق اوز وطنینده یازیب و یارادان شاعیر و یازیچی دا هئچ آز دئیلمیش! اونلار سهند کیمی باشینی بولوتلاردان آییرماییب و هر آن اوجا باش ایله و آچیق آنل ایله وطن قایغیسینا قالیب و اوز آنا دیللری کئشینده دایانمیشلار. شهریار بۇ سئرایا قوشولماقدا ایتیردیی کوکونو تاپیر و حیدر بابانین ایکینجی حیصه سینی تبریزده یازیر.
بو شاه اثر شهریاری دوغروسو ائلینه بیر شهریار ائدیر و آنا دیلینین معجزهسی بوردا گورونور. حیدربابااثری مینلر کس واسطهسیله ازبرلنیر، اوخونور، اونلار دیگر دیله چئوریلیر، نومایشه یازیلیر و آذربایجان تورکجهسینده بیر دونوم نوقطهسی کیمی یئر آلیر. بۇ تاریخ دن سونرا شهریارین یازدیغی تورکجه شعرلر بیری بیریندن گوزل و معنالیدیر. بو، شهریارین روحونون آلدیغی صیقلی گوستریر تا نهایت اونو دوغولدوغو گون کیمی اصیل بیر آذربایجانلی گوروروک.
گؤرکملی عالیم ایواز طاها "شعر وارلیغین ائویدیر" کیتابیندا شهریار بارهسینده یازیر:[۲][۳]
شهریاردان باشلایاراق عرصهیه گلمیش گونئی آذربایجان چاغداش شعری، ایکی یول آیریجیندا دایاندی: یا نوستالژیک یولا گئتمهلی، یا دا سیاسی مؤوضوعلارا توخونمالی ایدی. باشقا سئچیم، عروض گلهنهییندن گلمه شعری سوردورمک، یادا چاغداش دونیانین بهیهندییی «اینجهصنعت، اینجهصنعت اوچون» آدلانان ائستئتیک یولا گئتمک ایدی. آنجاق واختیله آذربایجان توپلوموندا بونون نه آنلامی وار ایدی، نه ده بونا گرهک. گؤزونون قاباغیندا قالاق قالاق درسلیک کیتابلاری یاندیریلمیش بیر خالق، تارلادا یون آیاققابیلارلا اویناقلایان دووشان¬لارلا ماراقلانا بیلمزدی. شهریار ازلی خاطیرهلردن اویانان نوستالگییایا قاپیلدی، بیرینجی یولا گئتدی. شهریارین آنلاتیم [بیان] طرزی تاریخیلیک باخیمیندان هئچ ده باشقالارینین سئچدییی سیاسی آنلاتیم طرزیندن اؤنمسیز دئییلدی. ائله بیر آنلاتیم، سیاسی گئدیشلرین یاراتدیغی دورومدان گئریده قالمیردی هئچ، بلکه آذربایجان دیلینین رونئسانسی باخیمیندان ایکی قات اؤنم داشیییردی. چونکی کوتلهنین تاریخی یادداشی ایله اویغون گلهرک شیفاهی تحکیه ادبییاتینین اؤرنکلری کیمی قولایلیقلا منیمسهنیله بیلیردی. تصادوفی دئییل کی، تکجه کوراوغلو داستانی کوتلویلیک باخیمیندان حئیدربابایا سالاملا یاریشا بیلردی. شهریارین شعری ائستئتیکادان قیراقدا اولان ائلئمئنتلردن گوج آلدیغینا گؤره ایندی آرتیق بایاغی گؤرونور. منجه شاعیر بونو بیلهرکدن ائتدی. شاعیر، اؤز زامانیندا گؤزهللیک دونیاسیندان ادراک و اخلاق دونیاسینا دؤنمکله، دیلیمیزی عومومی حوزهلره داشیماق ایستهدی. بو باخیمدان او، اؤز صنعتینین گؤزهللییینی قوربان وئرهرک، قوربان وئریلمیش دیلی اؤلومدن قورتاردی. بوتون بونلارا باخمایاراق، شهریار کوتلهنین سایغی بسلهدییی مؤوضوعلاردان سوء ایستیفاده ائدهرک ائستئتیکانی قورماق ایستهمهدی. بونونلا دا اونون شعری، بو گونلر تریبونالاردان سؤیلهنیلن و هئچ جیزگیسی ایچهریسینده فیرلانان چفنگیات سوییهسینه ائنمهدی. منجه شهریار اولماسایدی، دیلیمیزین آلینیازیسی ایندیکیندن داها فرقلی، داها آجیناجاقلی اولاجاقدی.
اثرلر[دَییشدیر]
- حیدربابایه سلام
- تورکجه دیوانی کلیاتی
- فارسجا اشعار کلیاتی
شهریارا گؤره باخیشلار[دَییشدیر]
باغچهبانین یازدیغی شعر[دَییشدیر]
جبار باغچهبان شهریارین حیدربابایا سالام شعری اساسیندا اونا بیر نئچه سؤز دئییر:
...
"فارس قيزلار آزديرميشدي عملين؟
کي فارسجايدي بوتون شعرين غزلين؟
حيدربابا يوردوندا بير گؤزلين
عشقينه بير قلم قويمازدين بئله
فارسيجا يازماقدان دويمازدين بئله
تهران گؤزللري يولونو کج ائتدي
کؤنلونو آپاريب سني گيج ائتدي
دي گؤروم يا فلک سنله لج ائتدي
دؤنگه وارميش دؤنوم وارميش بيلمه دين
آيريليق اؤلوم وارميش بيلمه دين
ايندي بيزي تازه گليب تاپيرسان
کؤنلوموزه کؤزلر قويوب ياخيرسان
حسرت ايله کئچنلره باخيرسان
گؤرورسن کي سولار آخيب گئديرميش
دوغولان قوجاليب اؤلوب ايتيرميش
چوخدا وئرمه، سيخينتي اؤز گؤنلونا
مهربان دير هر آتا اؤز اوغلونا
قاييتميسان ايندي کي سن يولونا
بويور گلين گؤز اوستونده يئرين وار
ائلين سني سئوينج ايله قارشيلار
سلام ائيلر بوتون ائليميز سنه
باغچاميز، باغيميز، گولوموز سنه
اوزون مدت سوسان ديليميز سنه
دي گؤرک دئمه لي داها نه يين وار؟
...
ايندي کي ديل آچدين سوسما، آغلا، گول
يامان سؤيله ياخشي سؤيله داغلا گول [۴]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ زندگینامه استاد شهریار
- ↑ آنا دیلینده اولان معجزه - زهره وفایی
- ↑ شعر وارلیغین ائویدیر
- ↑ جبار باغچه بان (عسكرزاده)، مشاهيرشهر تبريز، دائرةالمعارف شهر تبريز، گردآوری و تنظيم: مهدی موتلو


text:
روسییانین دؤولت باشچیسی ولادیمیر پوتین ۷۵ ایللیک یوبیلئیی موناسیبتیله آذربایجانین خالق آرتیستی، روسییانین امکدار اینجه صنعت خادیمی، مشهور رژیسسور یولی قوسمانا تبریک تلگرامی گؤندریب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، پوتین تلگرامدا سخاوتلی، چوخطرفلی ایستعدادا مالیک یولی قوسمانین اوغورلو فعالیت گؤستردیینی، ماراقلی، پارلاق لاییحهلرده ایشتیراک ائتدیینی و اجتماعی فعالیتله مشغول اولدوغونو وورغولاییب، رژیسسورا جانساغلیغی و اوغورلار آرزولاییب.
بوندان اول روسییانین باش ناظری دمیتری مدودیئو ده قوسمانی تبریک ائتمیشدی.
خاطیرلاداق کی، آذربایجان پرزیدنتی ایلهام الیئو ۲۰۱۸-جی ایل ایل ۱ آوقوست تاریخلی سرانجامی ایله آذربایجان-روسییا آراسیندا مدهنی علاقهلرین اینکیشافیندا اوزون مدتلی ثمرهلی فعالیتینه گؤره یولی سولومونوویچ قوسمانی «دوستلوق» اوردئنی ایله تلطیف ائدیب.


text:
قاضی محمد افشار قولونجو
موللا بوزقورت آدیلا تانینان قاضی محمد افشار قولونجو ـ آذربایجلی سیاستآدامی شاعیر.
ایچیندهکیلر
یاشامی[دَییشدیر]
قاضی محمد افشار قولونجو (موللا بوزقورت) 1886 نجی ایلینده اورمونون قولونجو کندینده دونیایا گؤز آچدی. بیر ینجی دونیا ساواشیندا غربی آذربایجان هر طرفدن یاغیلر؛ جردهلر، چئتهلرین هجومونا معروض قالدیغی زامان قاضی محمد او بؤلگهنین گنجلرینی و ساواشچیلارینی توپلاییب و یئر-یوردلارینی مودافعه ائتمهیه قالخیر. بیر چوخ موحاریبه دن سونرا یاغی گوجلره (سیمیتقو و جیلولارا) غلبه چالیر . غربی آذربایجان بۇ چئتهلردن تمیزلندیریر.
زامان قاضی محمد تورکیه یه کؤچور و وان شهرینده ساکین اولور .اوآجیلی – شیرینلی بیر یاشام سوردوکده ،نهایت 1948 ایلده حکاری شهرینده حیاتا گؤز یومور. قاضی محمدین بیر چوخ تورکجه شعری واردیر.
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
فلک
فلک سنه نئیله میشدیم
باغریم باشین قان ائیله دین
بیر یاندان ائویم داغیتدین
بیر یاندان یاردان ائیله دین
سینه مه چکمیشسین داغی
بولبولسوز نئینیره م باغی
عؤمروموزون بۇ سون چاغی
گؤز یاشیم عوممان ائله دین
داغیتدین مولکو مالیمی
غربته سالدین یولومو
قوجاتدین بوکدون بئلیمی
حقسیز بیر دیوان ائیله دین
داغیتدین مالی دؤولتی
ایسکانیم قیلدین غربتی
چکمه دیم سندن میننتی
قتلیمه فرمان ائیله دین
گاه قاندیریب ایناندیریسین
دوست دوشمانا گولدوروسون
زیندانلارا سالدیریسین
یوسوفو کنعان ائیله دین
شوکور اولسون سنه تانریم
آتدیم کیریغ گلدی زاریم
قاپیمداکی خیدمتکاریم
باشیمدا سولطان ائیله دین
قاضی ده آغلاییر قان
فلک یئنه اولدو دوشمان
کئشکه دؤنسه یدیم بۇ زامان
مؤحتاجی بیر نان ائله دین
قایناقلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
هیندیستانین باش ناظری مودی ایله گؤروشده اونا ایولون ۱۵-ده اؤلکهمیزه قصد ائدن فئتؤ ترور تشکیلاتی حاقدا معلومات وئردیم.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان دئییب.
«دوستوموز هیندیستان دؤولتینین فئتؤ-نو اؤز اؤلکهسیندن تمامیله سیلجیینه اینانیرام. تورکییه ترورلا مباریزهده هیندیستانین یانیندادیر. ترورچولاری اؤز قانلاریندا بوغاجاغیق»، - اردوغان وورغولاییب.
تورکییه لیدری آوروپاداکی ایرقچیلیکدن ده دانیشیب:
«آوروپادا ایرقچیلیک زهرلی سارماشیق کیمی جمعیتی بورویور. بونونلا دا مباریزه آپارمالیییق».


text:
تبریز اولایلاری و دیل مهندیسلیگینین گرکلیگی. (1)
ناصر مرقاتی
1 بؤلوم
ناصر مرقاتی
- تبریز اولایلاری و دیل مهندیسلیگینین گرکلیگی.
I. قونونون یؤنو و اؤنمی
II. دیل اریتمه سینی ساغلایان یؤنلر:
. A دیل اریتمه باسقی لاری:
1) دیل باسغینی.
2) توپلوم ترکیبینین دییشیمی. (دئموقرافی دییشیمی)
• تبریز دَییشیلیر.
3) آل- وئرین رولو.
4) رئکلامین رولو.
5) ماراقلاندیرمالار و چکیملر.
6) اؤیونمه لر و آشاغیلامالار.
. B دیلده چاتیشمامازلیقلاریمیز:
1/ سویوت (معنی) سؤزلر یوخسوللوغو.
2/ دیل دورغونلوغو.
III. سونوج:
IV. اتک یازیلار.
قونونون یؤنو و اؤنمی.
ایندی گونئی آذربایجاندا عملده و اؤزللیکله گنجلر ایچینده بیر هیبیرید و عئیبَجر دیل اولوشماقدا دیر. گرچی جمله قورولوشونون کؤکو هله چوخدا پوزولمامیش، و اورنکچون هله ده صیفتلر آد دان اؤنجه گلیرلر و..، آنجاق دانیشیقلاردا داها تکجه سویوت آنلاملارین یاد قـنشری (اوز به اوز و معادیلی) یوخ، بلکه سوموت سؤزلرینده فارسجا، عربجه و لاتینجه سی آیاق توتوب گئتمکده دیر. کامپیوتئرین یاییغینلیغی دا بودورمو داها گرگینلشدیریر. چیخیلماز و قورخونج بیر گله جک گؤز اؤنونده دیر. چوخلاری بونو، یالنیز ائیتیمین یاد دیلده اولدوغوندان سانیرلار. بئله دوشونجه نین بیریؤنو دوغرو اولسادا، اصلینده هامیسی دوز دئییل، اورنکچون: بو دوشونجه بئله بیر سورغویا اؤتکم (قانع ائدیجی، موحکم، نافیذ) جاواب وئره بیلمزکی: ساوئتلر چاغیندا، قوزئی آذربایجان گنجلری تورک دیلینده ائیتیم آلاماغا یئترلی ایمکانلار تاپیردیلارسا، اوندا نه دن او زامان دیللری گئت- گئده بیر هیبرید دیله دؤنوشمکده، روس مکتبلرینه گئتمک آرزیسیندایدیلار؟ و یا عکسینه، ازلدن ائیتیمین یالنیز فارسجا اولدوغو یئرده، نَدن 1350 لره دک گونئی آذربایجانین چوخ یئرینده فارسجانین گئنیش یاییلیشی گؤرونموردو؟
1346 دا (1967)، قاراداغ بؤلگه سینه گئتدیگیم بیر آیلیق بیر سفرده، کند معللیملریندن سووای، فارسجانی بیلیب و چوخدا آغیرلیق چکمَدن قونوشان و حتتا اوخویان چوخ کیمسه گؤرمَدیم. بؤلگه ده اولان کیچیک شهرلرده ده دوروم بیرآز بوندان فرقلی یدی. ائله او چاغدا، آذربایجان مرکزی اولان تبریز شهرینده ده دیلیمیزه گیرن فارس سؤزلری، کسینلیکله ایندیکی یایغینلیغینین ایرمی دن بیری قدر دئییلدی و اصلینده آرتیق سویوت آنلارملاردا خولاصه اولوردو. هله «پوسَر»، «دؤییوم» و «سئییوم» کیمی سؤزلر بیرپارا قدیم ساوادلی، فارسجانی زورلا اوخویان و دانیشانلارین دیلینده قالیردی. حال بوکی، اورومیه ده آرتیق و ماراغا و یا عجب شئرده بیر آز آزاراق باشقا بیر دوروم واریدی. و بیز سورا بو قونویا یئنه ده دؤنمه لیییک. تبریزده یئنی نَسیللرین فارسجا ائیتیم آلماسی بیرآز اولاری فرقلندیریردیسه، آنجاق عمومیتله کوتله ایچینده فارسجا قونوشماقدان چکینمه، گوجلویدو. آما سونکو اولایلار آیری بیر یؤنده آخدی و بیز بو مقاله ده گرکدیی قدر بو یؤنلری آچیقلایاراق، راسیزمین گئنیش و اطرافلی و نئچه یؤنلو سیاستینه توخوناجاییق.
بو سون ایللرده، فارس رژیملرینین گونئی آذربایجان دا سکسان ایللیک دیل اریتمه سیاستلرینی آییردیب و قینییان بیر چوخ مقاله لر یازیلمیشدی. فارس دیلینده ائیتیم آلما باسقیسی، بو مقاله لرین چوخونون آناقونوسو و اوست- اوسته تکجه قونوسو اولموشدو. یازیلارین بیر پاراسی حتتا عئلمی ایستاتئستیکلردن یارارلاناراق گؤرسه دیرلر کی آیری بیر دیلده ائیتیم، اوشاغلارین دوشونوش قابلییتلرینی دؤنـه لرجه آزالدیب، اولارین عئلمی آنلایشلاریندا بؤیوک انگللر تؤره دیر. بو مقاله لرین بیر پاراسی، راسیزمین اؤزونو اوستون کولتورلو گؤرستمه و یا محکوم میللیتلرین، اؤزونو گئری قالمیش سانما کومپلئکسلریندن ده آزما- چوخ قونوشموشدولار. آنجاق بولارین بیر چوخوندا، یا دیل اریمه نَدنلریندن ان اؤنملی بیری اولان ایقتصادی عامیله اؤنم وئریلمه میشدی، و یا ایقتصادی عامیلی یالنیز دیل دیشیندا و تکجه آسیمیلاسیونون ایقتیصادی یؤنو کیمی گؤرستمیشدیلر. و آرتیسی، بو مقاله لرده، دیلین اؤزونده اولان، آنجاق دوزگون بیر سیاستنن چؤزوله بیله سی چاتیشمامازلیقلارینا، ایشاره اولونمامیشدی. من بو یازیدا بیر سیرا فاکتلار گتیرمکله چالیشمیشام، ایقتیصاد عامیلینین دیل اریتمه سیاستلرینده اولان بیرباشا و چوخ اؤنملی رولونو گؤرسَـدَیب و چاتیشمامازلیقلاریمیزا بارماق قویاراق، دیل اریتمه سالدیریسنا قارشی، دیل مهندیسلیگینین گرک اولدوغونو آیدینلادام.
باشلامادان اؤنجه وورغولامالییام کی، بو یازیدا، دیل اریتمه فاکتورو هردن آسیمیلاسیونلا بیر آنلامدا ایشله نیب و آنجاق یئری گلرکن آیریلیب. بو اوندان اؤتورودور کی، ایراندا دیل اریتمه قونوسو آسیمیلاسیونون ان اؤنملی فاکتورو کیمی سانیلاراق، ایستر- ایستمز «اوزده» بیرینجی آماجا چئوریلیب. آیدین دیر کی بو ایکی آنلام گرک اوزره هر زامان و هر بیر اؤلکه ده اوست- اوسته دوشه سی آنلاملار اولابیلمز، اؤرنکچون: بوگون اوروپانین بیرپارا اؤلکه لرینده کیچیک توپلوملارین دیللرینه بئله، اؤنمسیز یاناشیلمیر، بونونلا بئله آسیمیلاسیون سیاستی ده اؤز ایشین گؤرمکده دیر. حتتا بیر پارا اؤلکه لرده چالیشیبلار، آسیمیلاسیونو بیر جوره اینتگراسیون کیمی تانیتدیرسینلار.
I. دیل اریتمه سینی ساغلایان یؤنلر.
دیل اریتمه سینی، تکجه یاد دیلده ائتیم آلما چالیشیقلاری ساغلامیر. بو، یالنیز ایشین چوخ دانیشیلان و اوزده گؤرونن یؤنو و بوز داغینین یالنیز سو اوسته گؤرونن پارچاسی دیر. چئشدلی و داها بؤیوک عامیللر بونون ساغلاماسیندا اؤنملی روللاری وار. اورنکچون: ایقتیصادی باسقی نین ائتگیلری یالنیز خالقین باشقا یئرلره کؤچوب آسیمیله اولدوقلاریندا بیتمیر، ایقتیصادی عامیلین بیرباشا دیلین دَییشیلمه سینده رولو دانیلمازدیر. و یا، محکوم دیللرین اؤز چاتیشمامازلیقلاریدا تام آیری بیر عامیل ساییلا بیلر اونا گؤرده ایلک اؤنجه راسیزمین سیاستلرینه و اؤز چاتیشمامازلیقلاریمیزا بیرده باخمالییق.
.A دیل اریتمه باسقی لاری.
.B چاتیشمامازلیقلاریمیز.
.A دیل اریتمه باسقی لاری:
1) یاد دیلینده ائیتیم.
دیل قونوسو و یاد دیلینده ائیتیم چوخ قونوشولموش سؤزلردن دیلر. بیر پارا یئنی فلسفه چیلر و اؤزللیکله هئرمئنوتیکچیلر و همده بیر پارا یئنی دیلچیلر اینسانین ائتدیگی، دوشوندویو، اوزلشدیگی هر بیر اولای و یا هر بیر نسنه و حتتا ذهنینده یاراتدیغی هر بیر ایماژی، اونون دانیشدیغی دیلدن باشقا بیر شئی اولمادیغینا اینانیرلار. بو او آنلامدادیر کی هر اینسانین ذئهنینده یارانمیش بوتون گرچکلر و یا اولایلار (حقیقتلر و واقعیت لر)، یالنیز او دیلده یارانمیش ایماژلاردان باشقا بیر شئی اولمادیقدا، دیل دیشیندا یارانان بیر شئی اولابیلمز، یعنی بولارین یالنیز دیلده «مابه ازاء» سی وار و باشقا جوره دوغرولماز. اؤز زامان و مکانیلا سارینان اینسانلارین باخیش آچیلاری اونون اؤز دیلینده اؤز گرچه یین و اؤز واقعییتین تؤره دیر. یعنی هر کیم یالنیز اؤز دیلینده دونیانی گؤرور. یاد دیلینده ائیتیم، ائله بری باشدان بو دوشونوشلری، و یارادیلمیش هر بیر نسنه و اولایی یاد و اؤزگه لشدیریر. یاد دیلده ائیتیم آلانلار، بئله بیر یادلیقنان یئنی دن گرچک و واقعیت یاراتماق و قورماق اوچون اوغراشمالی دیلار، آنجاق کئچمیش و آنادیلینده اولان واقعییتلر و اولایلار، یئنی و باشقا بیر زمان و مکان و گؤروش آچیسیلا سونولان واقعیت و اولایلارلا توتاسی دئییل. بوردا گرچکلرین و واقعییتلرین سسلری و سیمالاری دَییشیلیر. اونا گؤره ده بیر چوخ اوشاغین دوشونجه سینده گئنیش یارغان و چوپورلوق یارانیر. فارس راسیزمی، بوتون کلاسیک راسیستلر کیمی ازلدن بئله بیر آلتئرناتیودن گئنیش آلاندا یارارلانیب و اوشاغین ذئهنینده گرچکلر و واقعییتلرین یازی فورماسیلا داها عینی لشن بیر واختیندا، یعنی مکتبلرین ایلک کلاسیندان، اونون گرچکلری و واقعییتلرینین سسی، سیماسی و ایماژینین دَییشمه سینه قالخیب. بونون گئنیش ائتگیلری گؤز اؤنونده دیر. دوغرودور کی باشقا دیلده ائیتیم آلما هامی دا و هر زامان بیرگه و اورتاق سونوجلارا چاتاسی دئییل، و اورنکچون؛ فارس و یا باتی دیللرینده ائیتیم بیزیم اوشاقلار اوچون هر زامان بیرجوره و بیر اؤلچوده فاجعه لی اولماییب، آنجاق بولارین باسقی آلتیندا اولان فورمونون یوزده چوخو گرگینلیکلرله سونوجلانیر، اؤزللیکله بری باشدان آنادیلینین یاساق اولماسی بو گرگینلیکلری داها کوجلندیریر. بو ایسه کؤنوللو بیر ائیتیمله فرقلنیر.
بو قونونو آچیقلاماق اوچون چوخ یازیلار یازیلدیغینا گؤره من آرتیق بونون ائتگیلریندن دانیشماق ایستمیرم، اؤنجه دن دانیشلیب و یازیلیب.
2) توپلوم ترکیبینین دییشیمی. (دئموقرافی دییشیمی)
اسکی چاغلاردان بری دؤیوشلر، یولوخوجو خسته لیکلر، دوغا اولایلاری، قوپولار و یا ایشسیزلیک و ایقتصادی ماراقلار نَدنیله کؤچمک و یا کؤچورتمک و یا توپلوم ترکیبینین دییشلمه سی (دئموقرافیک دَییشیم)، چوخ گؤرونن بیرزادلاردیلار. ائکونومیک جغرا فیانین اؤنملی قونولاریندان بیری توپلوملار آخینینا گؤره دیر. ایرمینجی یوزرین اوللرینده باکی نئفتینین تاپیلماسیلا بوتون روسییه و ائرمنیستان و گورجوستاندان بؤیوک ایشچی بؤلوکلری و سرمایا صاحیبلری باکییا آخیشیب و گئنیش چاپدا بو شهرین توپلوم ترکیبینین دییشیلمه سینه ندن اولدو. تبریز کوتله سی اوچون هله، اوتوز نئچه ایل اؤنجه کوردوستان و سورا ایرانلا عراق دؤیوشونده، چوخلو کورد و یا عربین تبریزه سیغینمالاری اونودولاسی دئییل. بولارین بیر سیراسی هله ده دورور. بئله بیر کؤچ لری، اوست- اوسته، بیرجوره دوغال و یا دینج کؤچ و یا توپلوم ترکیبینین دَییشیلمه سی کیمی سایماق اولار. آنجاق بوندان باشقا، قوندارما کؤچورتمه لر و یا توپلوم ترکیبینین دییشدیریلمه سی ده وار. بو ایسه، چوخ زامان سیاستچیلر و حیکومتلرین اؤنملی سیاستلرینین بیر بؤلومونه چئوریلمیشدی. چئشیدلی اؤلکه لرین تاریخینده بئله بیر سیاسال داورنیشلارا چوخ راست گلمک اولار. بو کؤچورتمه و توپلوم ترکیبنین دَییشدیریلمه سی چئشیدلی فورمدا و چئشیدلی آماجلار اوزره اولا بیلر. اورنکلر داها چوخدور: 18، 19 و حتتا 20 نجی عصرین اوللرینه دک و حتتا دئمک اولار لاپ ایندییه دک ایستعمارچیلار، جوره به جوره میللتلر و اؤلکه لر یاراتماق و یا ایقتیصادی و سیاسی آماجیلا، مینلرجه بؤیوک و کیچیک کؤچورتمه و توپلوم ترکیبینین دَییشدیریلمه سینی اولوشدوروبلار. 18 ینجی و 19 نجو یوزرلرده، یهودیلرین ایسپانیا و گونئی ایتالیادان کؤچورتمه لری تاریخ کیتابلاریندا دینسل بیر ندن داشییرسا، اصلینده بوتون بیر سیاسال ندنیله اولوب. ایران جوغرافیاسیندا دا بونون چئشیدلی اورنکلرین گؤرمک اولار.
گونئی ده، دئموکراتلیق دؤورونده آذربایجان فیرقه سینین یاردیمیلا کوردلرین سووق بولاغدا حیکومت قورمالاری بونون سیاسال آنجاق (او زامان) دینج اورنه یی کیمی ساییلابیلر. آنجاق بو هر زامان دینجلیک و دوغاللیق اؤزللیگی داشیمیر. ایراندا کی توپلوم ترکیبینین دییشیلمه سینین بیرپاراسی یالنیز ایقتصاد فاکتورو اوزره آرایا گلسه ده چوخو سیاست یؤنلو و ایکی باشلی کؤچورتمه لر اولموشدو. ریضاشاهین باشلانیشیندان بری، آسیمیلاسیون استراتئژی سیله ایرانین چئشیدلی یئرلرینده توپلوم ترکیبین دییشدیرمه سی، اونون و آرخاسیندان گلن حیکومتلرین گونده لیک و بیر آن بئله اونودولمویاسی تاکتیکلرینه چئوریلمیشدی. ایستعمار گوجویله بیر میللیت لی، بیرگه دیللی، بیرگه دینلی و بیرگه تاریخلی بیر اؤلکه یاراتما، ریضاشاهین آلدیغی گؤروی و البتته کی آرزیسی دی. بو گؤرو و آرزیا چاتماق اوچون قارشیدا ایلک اؤنجه تورکلر (و سورا عربلر)دن باشقا بیر اؤنملی بوکت (سد، مانع) گؤرونموردو. هرنه دن اؤنجه تورکلر آسیمیله اولمالی دیلار و بولارین آسیمیله اولماسیلا بوتون ایرانین آسیمیله اولماسینی دوشونوردو. آنجاق اونون گؤتوردویو تاکتیکلر چوخ داریسقال و قیسیتلی دی و یالنیز:
1) دؤولت ایشچیلری و اوردو آداملارینین اویان-بویانا کؤچورتمه سیله ایرانچیلیق کولتورو دئیه اورتاق کولتوره چاتماقدا،
2) فارس دیلینین مکتبلرده اوخودولماسیلا اورتاق دیله اریشمکده،
3) تورکلری و عربلری موهوم فارس کیملیگینین بیر بوتاغی کیمی تثبیت ائتمکده،
4) کوتله لرین هامیسین یوخ، یالنیز اوشاقلاری، ائلیتی و آیدینلاری کؤنللندیرمه و چکمکده،
خولاصه اولوندوقدا باشلیجا ایشلردن ساییلیردی. محمود افشارلار و اونون شاگیردلری و هابئله احمدکسروی و... بو سیاستلری سورنلردنیدیلر. آنجاق دئدییم کیمی بولارین چالیشیق و ائتگی آلانلاری چوخ داریسقال و یالنیز تاریخسل تثبیتلر و بیر پارا چوخدا ائتگیسی اولمویان ایداره لرین ایشچیلرینین کؤچورتمه سیله بیتیردی(1).
ریضاشاه، ایستعماردان اؤیرنمیش، اؤز گؤرولرین بوتونلوکله یئرینه یئتیره بیلمه دی، 1320 ده سورگون اولدو و اوغلو محمد ریضا شاه هامان گؤرولرله ایش باشینا گلدی. دونیا چاپیندا ایکینجی دونیاساواشی و ایران چاپیندا نیسبی بیر آزادلیق دؤرورو محمد رضاشاهین بیر دیکتاتور کیمی چیخیشینی آردالادی. دونیا ساواشیندان سورا سیاسی اولایلار، سولچولوغون و توده حیزبینین گوجلنمه سی و ان اؤنملی اولان آذربایجان موختاریت دویونو و اینگلیس و آمئریکانین بو موختاریتی داغیتماقدا نخشه سی و یاردیمی، شاهین گئجیشمیش گؤرولرینی گوندمه گتیردی.
دئموکرات فیرقه سینی داغیتدیقدان سورا، شاه رژیمی اؤز اوردو گوجلرینی بؤیوک بیر چاپدا آذربایجان شهرلرینده و اؤزللیکله تبریزده، اورمیه ده، ماراغادا و عجب شئرده یئرلشدیردی. «تبریز لشگری»، «ریضایه لشگری»، «عجب شئر(تیپی) پادیگانی» و «ماراغا لشگری» و بونا تایلار یاراندی. اوزده بو اوردولارین وارلیغی او دؤنمده یالنیز «اؤلکه نی سوونماق» کیمی آدلاندیریلیردی، آنجاق بولشگرلرین بو شهرلرده قویان ائتگیلری بیزیم بحثیم اوچون اؤنملی دیر.
ریضاشاه و اونون دؤوروندن بو یانا و حتتا بو یاخینلارا قدر، دؤولت ایداره لری و اؤزللیکله اوردونون قورولوشونا گؤره، هر بیر قورومون چالیشانلاری، اؤز آنلاشمالاری و گؤرولری اوزره دؤولتین هر بیر قصد ائتدیگی یئره گئتمه لی دیلر. منیم آتام «ثبت اسناد» چالیشانی اولدوقدا، تبریزده، سنندج ده، بلکه ده قزوین ده، خیوودا، ماکی دا، خوی دا، ساققیزدا، قوشاچای دا، یئنه تبریزده چالیشمیش دی. بئله بیر یئر دَییشمه لر اوردو ایچینده آرتیقجاسینا گؤزه دَییر. بو اوزدن هر بیر ایداره و یا اوردونون، هر یئرده چئشیدلی میللیتلی و چئشیدلی ائتینکلی ایشچیلری اولوردو. ایداره ایشچیلرینین و اوردو کیمی بیر چوخ سایلی قورومون چالیشانلارینین چوخو، باشقا- باشقا یئرلردن گلمیشدیلر، آنجاق بولارین هامیسی، قاچینیلماز، فارسجا قونوشوب و ایلگی قورا بیلیردیلر. یعنی فارسجا تکجه اولان آنلاشما دیلیدی. بئله بیر قوروملارین ائتگیلری بؤیوک و کیچیک شهرلرده آز دئییلدی، قیز وئریب- قیزآلما، آلیش وئریش و گئدیب- گلمه بو ائتگیلری داها آرتیریردی (2).
«ریضایه لشگری» نین قیرخینجی ایللردن قاباق اورمیه شهرینده اولماسی، او شهرین توپلوم ترکیبی و کولتورل داورانیشلاریندا چوخ اؤنملی و کسگین ائتگیلر بوراخیردی. "رضائیه پاریس ایران است (ریضایه ایرانین پاریسی دیر." سؤزو گئت-گئده دیللره دوشوردو. 40 نجی ایللرده منیم عمیم اورمیه عدلییه سینده چالیشاردی و من اورا چوخ گئدیردیم؛ فارس کولتورنو یانسیلاما، اورمیه گنجلری ایچینده یایغین بیر شئی ایدی، اوردو ایشچیلرینه قیز وئریب و یا اولاردان قیزآلما، گئنیش و اؤنملی و حتتا گاهدان غورور دویدوروجویدو. گنج توپلوملاریندا آرتیق فارسجا دانیشیلیردی، هئچ بیر یاد دیللی اولمایان یئرده بئله (3). بو ائتگینین اورمیه دن آزی ماراغادا و اورادان آزی عجب شئرده ده واریدی. (4). تبریزده ایسه، چوخدا گؤزه چارپان بیر شئی گؤرونموردو. تبریزین اؤزل توپلوم ترکیبی، هم باشقا کولتورلو و باشقا دیللی ایداره ایشچیلرینی، و همده هامیسی فارسجا قونوشماغا مجبور اولان اردو ایشچیلرینی اؤزایچینده گؤمدوروردو. آیدین دیر؛ باشقا ایداره لرین ده آزما- چوخ بئله بیر ائتگیلری اولابیلردی، آنجاق اوردونون ائتگیسی داها زورلو و آرتیق ساییلاسی دیر.
دوغرودور کی پهلوی رژیمی ائله آسیمیلاسیون آماجیلا بو ایشی چوخدان و دئدییم کیمی ریضا شاه دؤوروندن باشلاییب و زنجان، همدان، و قزوینده چوخ، و اورمیه کیمی تورک شهرلرینده نیسبی بیر هیبرید دیل و بعضن کولتورتؤرتمگه بیر قدر باشاریلی اولموشدو، آنجاق تبریز و آذربایجانین قوزئیینه ساری اولان بؤلگه لر و بیر پارا آیری یئرلرده، ایسته دیگی کسگین و یئترلی سونوجلارا چاتمامیشدی (5). بو ایسه شاه رژیمینین گؤزوندن یایینمامیشدی.
قرخینجی ایللرین باشلانیشیندا، محمدریضا شاه، «شاه و خالق دئوریمی» (انقلاب شاه و مردم) آدلی آلتی بندلی (6) و نئچه باشلی، چالیشیقلارا باشلاتدی (7). بو اینانیلمازدیر کی هله ده فئوداللارین اوستونلوک و اوتوریته سی آلتیندا یؤنـَلینن شاه رژیمی، بیردن بیره سی، «ضیدی فئودال اولوب» اکیـنه جک یئرلرین بؤلونمه سینه (8)، اؤلکه نین صنعتسل اولماسینا، قادینلار آزادلیغینا (9) و «سپاه دانیش» دئیه بیلگی اردوسو یاراتماغا و داها ایکی آیری رئفورمساماغا باشلاسین. من هله، بو «دئوریم»ین ماهییتنه و آنا آماجینا گؤره دانیشماق ایستمیرم، آیریجا بیر مقاله ده بو دئوریمین ایچ آماجینی گؤرستمک اولار، آنجاق بونون بیر بؤلومو یعنی صنعت رئفورمسانماسی،ایندیکی دانیشیغیمیز اوچون اؤنملی دیر.
هر نَدنله اولور اولسون، آغیر صنعت دئییلن دمیراریتمه کارخاناسی ایصفاهان دا قورولارکن، تبریزی ده بیر صنعت شهرینه چئوریمک، محمد ریضا شاهین آغ دئوریم آدلی گؤردویو ان اؤنملی ایشلریندن بیری ایدیر. بیر سیرا اؤنملی یاریم آغیر صنعته عایید اولان و اصلینده مونتاژ کارخانالاری تبریزده قورولماغا باشلادی. شاه روسلاری یاییندیرماق و ایناندیرماق اوچون، دمیراریتمه کارخاناسینی روسلاردان و تبریزده قویولان کارخانالارین چوخونو دوغو اوروپانین سوسیالیست اؤلکه لریندن آلدی، و بو ایلگیده بو اؤلکه لردن بیر سیرا مهندیس و ایش بیلنلر گتیردی. اوزده، تبریزین بئله بیر مرکزه چئوریلمه سی عاغیلسال بیر سئچیم اولابیلردی، چونکو تبریز، ایکی اؤنملی گؤمروک و یا تیجارت سینیرینین چاتاغیندایدی و تورکییه و یا روس آراجیلا اوروپادان گلن هرنه، بو شهردن گئچیردی، و آیریجا، تبریز کارخانالاریندا اولوشان و اصلینده مونتاژ اولان شئی لر-گویا- داها تئزراق باشقا اؤلکه لره یوللانیلا بیلردی. بو ایشین دیش اوزویدو، آنجاق بونون بیر ایچ اوزوده واریدی، تبریز توپلومونون ترکیبینی دَییشمه اوزو. و بو، اؤنملی گیزلی و هله ده آچیلمامیش آماج، بیزیم اوچون چوخ آغیر باشاگلدی. سونکو اولایلار، ایشین ایچ اوزونو گؤرستمده دیر، و بو ایدعا اوچون، سونکو اولایلاردان باشقا هئچ بیر سنده گرک یوخودور.
تبریز اسگیدن بری بیر تیجارت و گئنیش آل- وئر مرکزی اولموشدور. تبریز بازاری ایرانین و بلکه ده چئوره اؤلکه لرین ان بؤیوک و اؤنملی بازاریدی. تبریز تاجیرلری مشروطیتدن قاباق، تفلیس، باکی و عوثمانلی آراجیلا روسدان و اوروپادان گلن ماللاری ایران چاپیندا ساتیب و ایراندا دوزَلینن خالچا و بو کیمی ماللاری، یاد اؤلکه لره یوللاماقلا اوغراشیردیلار. اونا گؤره ده تبریزین هئژمونیک توپلوم ترکیبی (دئموقرافیسی)، تیجارت و آلیش-وئریش اوزره قورولموشدو، بازارایسه شهرین اورتاسیندا دوروردو. تبریزین شهر نخشه سی هله ده بونو دئییر؛ بازار شهرین اورتاسیندا و یوللار و خیاوانلارین هامیسی، بازارا و اونون چئوره سینده یاپیلان دین مرکزلرینه ساری آخمادایدی، هابئله ائولرده، بازار اورتادا اولماقلا، گیرده و دالغا حالیندا بازار چئوره سیندَیدیلر. و ائولرین سایی آرتدیقجا، سویا دوشن داشدان یارانان دالغالار کیمی، بازارین چئوره سینده دوزلیب و گئتدیکجه ائو دالغالاری کئنیش و بؤیومکدَیدی. همده تبریز اوروپا و روس یوللارینین آیریجیندا اولماسینا گؤره، دوشونجه، عئلم و کولتور ییغینجاغی و قایناغی ایدیر. باکی، تفلیس، روسیه و ایستانبولا گئدیب قالیب و چالیشان و اورالارین او گونکو یئنی دوشونجه و کولتورنو گتیرن چوخلو تبریزلی و هابئله آذربایجانلی واریدی (10). گونئی اوچون، بیر سیرا تورک دیللی و حتتا ایران اوچون، فارس دیللی کیتابلار و قازئتلر و ژورناللارین ایستانبولدا باسیلیب و حتی یاییلماسی بونا اؤرنک دیر. بئله بیر کولتورون اؤزللیکلریندن ان اؤنملیسی بازارلا سیخ ایلگیده اولماغی دیر. سبب سیز دئییل کی هر ایلکین بیر زاد ایلک اؤنجه تبریزده و الببته کی آدلیم تاجیرلر و بازار آداملارینین یاردیمیلا قورولوب و یا یاپیلیردی. ایلک مدرسه، ایلک چاپخانا، ایلک کولتورل مرکزلر و اونلارجا ایلکین قوروملار تبریز بازارینین هئژمونیسینه اؤرنَک دیر. اؤلکه دیشیندان گتیریلن ماللارین تبریزدن باشقا یئرلره یاییلماسی، او زامان، آزاجیق اولسادا بیر پارا تورکجه کلمه لری فارس و آیری کوتله لرین آراسیندا یایمادایدی. ظننیمجه قاب، قاشیق، قابلاما، بو دؤوردن ایرانین آیری یئرلرینه گئتمیش. و بیر سؤزله ایران تورکچولویو تبریزدن گئچیردی. بئله بیراؤزل دورم و بئله بیر کئچمیش و کولتورله، 1340لاردا صنعتین تبریزده قویولماسی، و تبریزی بیر تیجارت ترکیبیندن بیر صنتعتسل ترکیبه چئویرمه سی، تبریزین موستقیل و اؤزل توپلوم ترکیبینی پلان اوزره دَییشمَسیندن آرتیق، هئچ نه اولا بیلمز. بونونلا، یاریم آغیر بیر صنعت تبریزده یئرلشدیریلیب و کارخانالار تیکیلدی.
- تبریز دَییشیلیر.
صنعتین گلمه سیله:
1) ایرانین هر یئریندن، بئله بیر صنعتله ایلگیلی تخصصوصو اولان هر کیمسه تبریزه کؤچدو. مهندیسلر و یوکسک درجه اوخوموش آداملار، تئکنیسینلر و حتتا اوخومامیش مهارتلی آداملار و بولارا تایلار، بو سیرادانیدیلار.
2) تخصوصسوز ایشچیلر ایش تاپیم دئییه ایرانین هر یئریندن و اؤزللیکله آذربایجان کندلریندن تبریزه آخیشدیلار(11). بولارین کندلردن گلنی شهرین کاسیب یئرلرینده و شهر کؤشَنینده و یاد یئرلردن گلن ایشچیلرین چوخو، ایشچیلر اوچون اؤنجه دن و یا گئتدیکجه یاپیلان ایشچی ائولرینده و یا یوخسوللار محلله لرینده یئرلشدیلر. (آیدیندیر کی هم تخصوصو اولان کیمسه لر و هم تخصصوص سوز ایشچیلر فارسجا قونوشماغا گرکلی دیلر، ان آزی، ایلگی قورماق اوچون بولار بیر دیلی و البتته فارسجانی قوللانمالیدیلار.
3) تبریزین تیجارت ترکیبیندن چیخیب و ایشچی بیر شهره دؤنمه سی، تیجارتین، اؤنجه دن ماراقلار و چکیملر یارادیلمیش، تهرانا و باشقا ایران شهرلرینه قاچماسینا سبب اولدو. اوروپادان گلن ماللار، بوندان سورا، بیر باشا تهرانا و یا «حق العملکارلار» آراجیلا جولفا و بازیرگان و یا تبریز گؤمورکلریندن چیخاریلیب، تهرانا و یا باشقا شهرلره یوللانیردی و داها حتتا (آزاجیق) تورکجه آد قویولان ماللار و یا ماللارین تیکه لری بئله، لاتین و یا فارسجا آدلارلا یئنی دن تبریز و آذربایجانا قاییدیردی و بئله لیکله تبریز بازارینین تورک دیلینین قورونماسیندا اولان نیسبی موثبت رولو و هابئله کولتور باخمیندان دانیلماز ائتگیسی دَییشیلمه یه باشلادی. البتته کی تبریز داها هامان تبریز دئییلدی. بونونلا، تبریز اؤز اؤزللیگین الدن وئردی و «داها تبریز قالمالی دئییل!» دئییلدی(12).
4) تبریزه آخین، تکجه اونون ایقتیصادی ترکیبینی دییشدیرمه سینه یوخ، ائله کولتورل ترکبینین ده دییشدیرمه سینه باشلادی. تبریز آیدین و ائلیت و هونر اهلی گئت –گئده تهرانا و باشقا شهرلره آخینا باشلادیلار. تهراندا یارادیلمیش چکیملر و قوروشدورولموش ماراقلار و بو ساحه ده یارانمیش گئنیش ایش بازاری اولاری داها آرتیق اؤزونه ساری چکمَدیدی (13)، و تبریز کولتورو داغیلماقدایدی، و سورا یالنیز اوندان بیر قورو آد قالدی و بیر دونیا قورو اؤیونمه.
5) فارس رژیمینین اریتمه قونوسوندا اولان باشقا سیاستلریندن بیری ده تبریز یونیورسیته سینده یاد دیللی اؤیرنجیلرین قبوللوق پایینی چوخالتماق ایدی. 1340 لارین سونلارینا قدر، تبریز یونیورسیته سی اسکی بینالاردا و شهر آرا، داغیناق بیر حالدا اولدوقدا، آرتیق اؤزونه مخصوص و بؤلگه سل بیر یونیوئرسیته کیمی چالیشیردی، اؤزگه میللیتلردن اوردا اوخویونلار واریدسا، پایی چوخ آز بیر فاییزدایدی. 1346- 1347 ایللرینده یئنی، مودئرن و توپلو حالدا اولان بینالار سالیندی و گئت- گئده یاد دیللی لرین پایی قبوللوق اوچون چوخالدی. آیدین دیر کی یاد دیللی لرنن تبریز کوتله سینین اورتاق دیلی یالنیز فارسجا اولابیلردی. گرچی بولارین چوخو اؤیرنجی یاتاقخانالاریندا قالیردیلار، آنجاق هم بو یاتاقخانالارین چوخو شهرین ایچیندَیدیلر و همده اؤیرنجیلرین بیر پاراسی چئشیدلی محلله لرده اؤزلرینه ائو کرایه ائدیردیلر، و بو اوزدن کوتله یله فارسجا قونوشما و ایلگی قورما، فارسجانی داهادا گئنیشلندیریردی.
6) بیر یاندان یاد اؤلکه لردن گلن موتخصص ، بیریاندان ایسه باشقا میللیتلی و ائتنیکلی ایرانلیلارین تبریزده ییغیشماسی، تبریزین کؤهنه توخونوشونون دییشیلمه سینده اؤنملی رول اوینادی. قیرخینجی ایللرین سونلاریندا «کوی ولیعهد» دئیه، ائلیتلر و وارلیلار و یوکسک موتخصصلر اوچون بیر شَهرچه نین تبریزین قوزئی دوغوسوندا دوزلمه سی، و هابئله اداره و اوردو ایشچیلری اوچون منظریه آدلی بیر محلله و یا قره ملیک ایشچی ائولرینین یارانماسی سبب سیز دئییلدی. شهر گئت گئده صنعتسل شهرلر کیمی پولاریزه اولوردو. (14)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) بو دؤورده ریضا شاهین آسیمیلاسیون سیاستی اوزره، جمعییتلری کؤچورتمه و هابئله چئشیدلی میللتلر و ائتنیکلردن اولوشدورلان ایداره لر و یا اوردو ایشچیلرینی اؤزل شهرلر و توپلوملارین ایچینه یوللاماق تاکتیکی داها گئنیش آراشدیریلمالی و آچیقلانمالی دیر. بئله دوشونورم بو قونو هم پهلویلر طرفیندن و همده ایرانچی لیغی دوشوننلر طرفیندن گیزلی ساخلانیب، سولچولار ایسه یا بو قونویا وارماییبلار و یا بیلدیکده سوسوبلار.
(2) بیر زامان تبریزلیلرین چوخو یاد ائللی لره و یاد یئرلرده یاشایا آذربایجانلیلارا بئله، قیز وئرمزدیلر. اولار دئییردیلر :"اوزاغا قیز وئرمه ریک" بونون بیر یؤنو اوزاقلیق اولسایدی دا، چوخ یؤنو یادا قیز وئرمه مک ایدی. اونا گؤره ده، چوخ سئویب و ائولنمه یه ایصرار ائدنلرین چوخو تبریزده قالمالی اولوردولار.
(3) قیرخینجی ایللرده یادیما گلن اورمیه نین پهلوی خیاوانیندا «آنزلی» آدیندا بیر کیتاب ساتان واریدی. هر اورمیه یه گئتدییمده، بو کیتابچییا باش ووروب و هر دن نسه آلاردیم. بیر گون هانسیسا بیر کیتابی سوروشدوم، کیتاب ساتان مندن سوروشدو: "تبریزلیسیز؟" دئدیم: "بلی". دئدی: "اوغلوم بورانین گنجلری و حتتا یاشلیلاری، بئله بیر کیتابلاری اوخومازلار و لاپ دوغروسو هئچ کیتاب اوخومازلار، آزاجیق اوخویانلار وارسا یا گئدیب تبریزدن آلارلار و یا ایکی اوچ دانا بیر کیتابدان گلدیگینده تئز آلیب بیتیررلر. بیزده بونو گؤررک بیر کیتابدان ایکی- اوچ دانادان آرتیق گتیرمه ریک، ساتیلماز قالار الیمیزده". بیلیگیمه گؤره ایندی داها اورمیه دَییشیلمیش و بام- باشقا اولموش.
(4) مارغا و عجب شئرده، اورمیه نین عکسینه، فارس کولتورونو یانسیلاما و یا گنجلرین فارسجا قونوشماسی یاییغین دئییلدی، آنجاق تبریزین عکسینه قیزلارین یادائللیره اره وئرمه سی گوندَمدَیدی.
(5) جولفادا اؤزل بیر دورومون اولدوغونا گؤره، توپلوم ترکیبینین دَییشگنلیگینه گؤره دییشگن بیر دیل و حتتا کولتور واریدی. بو دییشگنلیک، گونوزدن آخشاما و حتتا هفته ایچیندن هفته سونونا دک دییشیلمه دیدی. جولفا بیر اؤنملی سینر اولاراق، چوخ ساییلی گؤمورک و دمیریول، اوردو، شیرکتلر ایشچیلری، «حق العمل کار»لار، توکانچیلار و باشقا ایداره لرین ایشچیلریندن اولوشموشدو. گؤمروک و دمیریولو و اوردونون ایداره بؤلومونده کی ایشچیلر و هابئله «حق العمل کار»لارین چوخو، یاد دیللی دیلر، آنجاق بولارین آشاغی سوویه لی ایشچیلری، شوجاع، شاهمار، علمدار، گرگر و قاراچای و باشقا یؤوره ده کی شهرلر و کندلردن اولشموشدولار. بو آشاغی سوییه لی ایشچیلر سحر تئزدن گلیب و گون اورتادان سورا اؤز یئرلرینه دؤنردیلر. آنجاق بونا باخمییاراق گونوزلر ایداره لرده فارس دیلی تورکجه دن آرتیق و «منطقه» لرده گؤمرویون آشاغی سوییه لی ایشچیلری آراسیندا تورک دیلی فارسجادان آرتیق ائیشیدیلمه دیدی. گون اورتادان سورا فارس دیللیلرین چوخو چئوره یئرلره و یا تبریزه گئدردیلر و شهرلرده قالانلار ایسه یئرلی آداملار، توکانچیلار و آزما چوخ یاد دیللی، آما فارسجا قونوشان آداملار اولاردی، آنجاق هرحالدا آخشاملار تورک دیلینین اوستونلویو واریدی. هفته سونلاری دا بئله یدی.
(6) اؤنجه لر قولاغیما دَییلدیگینه گؤره آتاتورکون ده آلتی بندلی بیر اؤنریسی واریدی، یاخشی اولار بو ایکی قونونون فرقلری و آیرینتیلاری آراشدیریلسین.
( (7 1357 دن سورا بیرپارا یازیلار و یا درگیلرده بو چالیشیقلاری هانسی سا، آمئریکالی و یا اینگلیسلی کیمسه و یا قورومون وریندن شاها اؤنردیکلرین یازمیشدیلار. منجه بو ریضاشاه زامانیندان ریضاهین و سورا اوغلو محمد ریضا شاهین ایران آدلی بیر اؤلکه یاراتما گؤرولریندن ایدی، ریضاشاه کؤهنه و وئریمسز تاکتیکلره دایانارق بو گؤروی بوتونلوکله یئرینه یئتیره بیلمه دی و یالنیز ایستعمارین گوجویله یالانچیق بیر تاریخ یادابیلدی و آسیمیلاسیون باخمیندان دا یالنیزگوچون درس و ائیتیم آلانینداکی اوشاقلار و گنجلر اوستونده توپلاشدیردی، محمد ریضاشاه یئنی تاکتیکلره و اؤزللیکله ایقتصاد و رئکلام و توپلوم ترکیبینین کؤکلو دییشدیریلمه سی و هابئله ماراق یاراتما و چکیم تؤرتمه و همده آتاسی کیمی یالانچیق اؤزونه اؤیونمه و آیری میللیتلری آشاغیلاماغا دایاناراق آسیمیلاسیون و دیل اریتمه نی، تکجه اوشاقلار و گنجلرین ایچینه یوخ، بلکه توپلومون ایچینه آپاردی.
(8) بوتون بو ایشلره ریضا شاه دا گؤرولی ایدیر، آنجاق ایکی اؤنملی نَدنه گؤره بو قونو بری باشدان سؤنوک و سوموت قالدی: اول بوکی ریضاشاه ایش باشینا گلدیکدن سورا اؤزو بیر بؤیوک فئودالا چئوریلمیشدی. ایکینجیسی ایسه، اوزامان ایراندا صنعتین- تقریبن - اولمادیغی و حتتا دوغو اؤلکه لرینه هله گلمه دیگینه گؤره، ریضاشاهین اؤزونون و باشقا فئوداللارین سرمایاسینی صنعته ساری یؤنتمه عاغیلا چاتاسی بلکه ده گووَنیله سی بیر شئی گؤرونموردو.
(9) گؤرونور کی، ریضاشاهین «کشف حجاب» دئییه زورلا قادینلارین چادرالارینی گؤتورمه باسقی لاری، اؤزللیکله دینچیلیگین او گرگین شراییطینده بویوروق اوزره، و اونون چوخدا سئومه دیگی گؤرولرینین بیری ساییلیردی. آنجاق توپلومون گئنیش فاناتیک اولدوغو و ماللالارین یوکسک بیر گوجه مالیک اولدوقلاری و ریضاشاهین بو ایشده باشاریقسیز اولدوغو اوزوندن، باشلامادان یئنیلمه یه اوغرادی.
(10) عوثمانلییا گئدن آذربایجانلیلار ایچینده، شبیستر و اونون چئوره کندلریندن گئدنلرین ساییی هامیدان چوخودور. میرزعلی موعجیزده بولاردان بیری دیر. نظره گلن قدیمدن بری شبیستر و چئوره سیندکیلرین آیری یئرلره گؤره آرتیق ساوادلی اولدوقلارینین بیر یؤنو ده ائله بو اوزدن اولوب.
(11) بو قونو بئله بیر سورغونو اورتایا سوره بیلر کی ندن یئر بؤلومه سیاستی اولدوغو حالدا و کندلی لرین یئر صاحیبی اولدوغو بیر دورومدا، کندلی لر ایش تاپماق اوچون شهرلره و اولاردان بیری اولان تبریزه ساری آخینا باشلادیلار؟ دوغروسو بودور کی،شاهین یئر بؤلمه سیاستی ده ائله بو اوزدن اولموشدو. اؤنجه یالنیز نئچه فاییز «مالیکانه بهره» وئرن خیردا کندلیلر، ایندی کیچیک بیر یئره صاحیب اولدوقدا، هم اکینه گرک اولان خرجلری و همده ساتیلمیش یئرلرین قیسطلارین وئره بیلمیردیلر، اوناگؤره ده یا یئری ساتیب (و یا آزاجیق اولسادا ائله سی قویوب) شهرلره ایشلَمه یه گئدیردیلر. بیر طرفدن ده شاه بو ایشیله صنعتلشدیریرم دئیه، اکین- بیچینی بؤیوک بیر مکانیزه صنعته چئویرمک ایستیردی. بو ایسه خیردا یئر صاحابلارینین الیندن گلن ایش دئییلدی.
(12) سانیرام قدیم تبریزده یاشایانلار، «داها تبریز قالمالی دئییل» جومله سینن تانیشدیلار. تبریز کارخانالارینین چوخالماسیلا و چئشیدلی کولتورلو ایشچیلرین آرتماسیلا، بو سؤز و «کارخانا شاییرد» سؤزو یاییلمیش سؤزلردن اولدو. هله ده چوخلاری اونوتماییب کی پنجشنبه لر ناهاردان سورا و جمعه گونلری و حتتا سیرا گونلر، بیرپارا عائله و آرواد اوشاق، پهلوی خیاوانینین قوزای طرفیندن گئچمزدیلر. اولارجا او طرف کارخاناشاییردلارین گزدَگی (گزَن یئری، دولانان یئری و پارکی) ایدیر.
(13) بونا اؤرنک، من قیرخینجی ایللرده یالنیز اونلارجا رسسامین تهرانا گئتمسین گؤردوم، بولارین چوخو یالنیز و یالنیز تهراندا اولان «دانشکدۀ هنرهای زیبا» گؤزل هونرلر فاکولته سین بیتیرمک و سئودیگی ایشی تاپماق و اؤز اثرلرین تهراندا یاخشی ساتابیلمک آماجیلا تهرانا گئتدیلر.
(14) 1340 لارین سونلاریندا کوی ولیعصرین تبریزده یارانماسی، یالنیز احتیاجلار اوزره اولمادی، بوشهرچه نین ائله بیر زاماندا دوزلمه سی، هارادان مالییه لشمه سی و اورتاقلارینین کیم اولدوسو، و نَدن یارانماسی آرتیق آراشدیریلمالی قونولاردان بیری دیر.


text:
آللاها توکّول ائتمگین فایداسی
آللاها توکّول ائتمگین فایداسی
مادّه عالمینده مقصده چاتماغا بیر سئری طبیعی دلیللر و بیر سئری روحانی و نفسانی دلیللر احتیاجدیر.
قورآن کریم موختلیف یئرلرده آللاها توکّول ائتمگی ایمانلی اینسانلارین خصوصیّتلریندن ساییر و بویورور: « وعلی الله فتوکلوا ان کنتم مؤمنین» ایمانیز اولسا آللاها توکّول ائدین. (مائده سورهسی آیه 23)
علامه طباطبایی توکّولون تعریفینده بئله یازیب:
مادّه عالمینده ایرادهنین نفوذونا و مقصده چاتماغا، بیر سئری طبیعی دلیللر و بیر سئری روحانی و نفسانی دلیللره احتیاج وار. اینسان، عمل میدانینا گیرنده و بوتون طبیعی عامیللر حاضیر اولان زمان، اونونلا مقصد آراسیندا فاصیله یارادان ایراده سوستلوغو، قورخو و آیری روحی عامیللردیلر.
بو وضعیّتده اینسان آللاها توکّول ائدیرسه، ایرادهسی گوجلو و عزمی ثابیت اولوب روحی مانعلر و موزاحیملر اونون موقابیلینده خونثا اولاجاق. چونکی توکّول مقامیندا اینسان سببلر سببی ایله بیرلشهجک و بو بیرلشمکله نیگرانچیلیغا یئر قالمایاجاق.
امیرالمؤمنین علی (ع) توکّول بارهسینده بویوروب: « من توکل علی الله ذلت له الصحاب و تسهلت علیه الاسباب و تبوء الخفض و الکرامه» هر کیم آللاها توکّول ائلیه چتینلیگلر اونا یوموشانار و وسیلهلر اونا فراهم اولار و راحالیقدا و ووسعتده و کرامتده یئر آلار.
توکّول اینسانین بوتون ایجتیماعی و شخصی ایشلرینه اثر قویار او جوملهدن تصمیم توتماغا. توکّول باعیث اولار اینسان تصمیمینده قاطع و قرارلی اولسون. بو بارهده قورآندا چوخلو آیه وار.
توکّولون ایکینجی ثمرهسی شوجاعتدیر. اینسان آللاها توکّول ائدیب میدانا گیرنده هئچ زاددان و هئچ کسدن قورخوسو اولماز.
توکّلون اوچونجو فایداسی گوناهدان و شیطان سولطهسیندن اوزاق اولماقدیر. قورآن بو بارهده بویورور:
« فقالوا علی الله توکلنا ربنا لاتجعلنا فتنه للقوم الظالمین» دئدیلر آللاه بیز سنه توکّول ائدیریک ! بیزی ظالیم قوومون فیتنهسی آلتیندا قویما!»
توکّولون اثرینه ریوایتلرده ده ایشاره اولوب. پیغمبر (ص) بویوروب: « من احب ان یکون اقوی الناس فلیتوکل علی الله» هر کیم جماعتین اَن گوجلوسو اولماق ایستیر، آللاها توکّول ائلهسین.
ریوایتلرده توکّولون اثرلریندن یوخاری هیمّتهده ایشاره اولوب. ریوایتلرده وار پیغمبر (ص) بیر عیدّهنی گؤرور اوتوروبلار و اکینچیلیک دالیسیجان گئتمیرلر. بویورو: «نه ایش گؤرورسوز؟» دئییرلر: «بیز توکّول ائدنلریک. آللاها توکّول ائلهمیشیک». حضرت بویورور: «سیز توکّول ائدنلر دئییلسیز بلکه جماعته یوکسوز».
ایمام سجّادین (ع) دوعاسینا اساساً مؤمین اینسان اؤز ایشلرینی آللاها تاپیشیرار و یاشاییش مرحلهلرینده اونو اؤزونه دایاق بیلر. حضرت بویورور: «ائی آللاه! تکجه سنه یالواریرام و سنه اومودوم وار و تکجه سنی چاغیرب سنه پناه گتیریرم و تکجه سنه اینانیرام و سنی اؤزومه دایاق بیلیرم و سنه ایمان گتیریرم و تکجه سنه توکّول ائدیرم».


text:
دلار قوخوسو یوخسا پرسپولیس سئوداسی
اصلینده ساواش و مبارزه ایکی اساس تاکتیک ایله ایره لی گئتمه لی دیر: حریفی اولدوقجا ضعیفلندیرمه و اوزونو گوجلندیرمه. بئله نظره گلیر زنوزی فوتبال ساحه سینده بونو دوزگون منیمسه یه بیلیب. بئله کی او تراختورو حدسیز -حساب سیز گوجلندیرمه دن علاوه رقیبلری ده ضعیفلندیرمه یه چالیشمیشدیر.
زنوزی آلیش وئریش فصلینده استقلالا – علی کریمی نی اخلاقسیزلیق لا تراختورون الیندن چیخارماسینا – جاواب اولاراق جباروف لا دانیشقلار آپاریب و اونا بیر نئچه ایللیک مقاوله (قرارداد) نین باغلانماسینی تکلیف ائتدی، نهایتده اونو آلماییب، تکجه دَیه ری (قیمتی) نی قالخیزماق لا استقلالین الیندن چیخارتدی.
قلعه نوعی؛ تراختور کاپیتانلاری نین آیاغی نین آلتینی دئشیب، اولاری اخلاق سیزلیقلا سپاهانا آپاردی، آنجاق زنوزی اؤنجه دن اولچولوب – بیچیلمیش بیر پلان ایله حاج صفی نی تراختورا گتیرمیش و بئله لیکله بو پاتکه گوجلو شکلیده جاواب وئردی.
او تراختورون اوچونجو و ان سیرتیق رقیبی نی تضییقه (فشار) سالماق مقصد ایله جدی شکلیده ترابی نین پرونده سینی ایزله مه کده دیر. بئله کی حال حاضیردا اونون پرونده سی آچیق اولدوغو اوچون یئری گلدیکده پرسپولیسی معین قدر تضییق لره سالا بیلر.
زنوزی بو ایشده تکجه ترابی ایله کیفایتلنمه ییب، رامین رضائیان لا دا دانیشیقلار آپاردی. تراختور، رضائیانا ۳ ایللیک موقاوله (قرارداد) نین باغلانماسینی تکلیف ائتدی، آنجاق رضائیان یئنی دن پرسپولیسه قاییتماق آرزو سی ایله تکجه بیر ایللیک مقاوله نین باغلانماسینا راضیلیق وئردی.
نهایتده رضائیان چوخ ناز ائتدیگی اوچون زنوزی اوندان واز کئچیب، اوستونه جیزیق چکدی. آنجاق نتیجه ده رضائیان هم تراختورو و سونرا پرسپولیسی ده الدن وئررک، اوسته لیک ایران ملی تیمینی ده الدن وئرمه لی اولدو. بئله لیکله رامین ایستر _ایسته مز اسپانیا قارشی سیندا ایرانا ووردوغو گولدان گوجلوسونو اوز طالعینه ووردو.
نتیجه: تراختورون ییه سی (مالکی)، رقیبلری نین نئجه ناک اوت ائتمه یوللارینی کیفایت قدر بیلیر. او داها دوغروسو حاج صفی ایله سپاهانا، جباروف لا استقلالا، رضائیان و ترابی ایله ده پرسپولیسه «کیش» وئریب، اونلاری «مات» ائده بیله جه گینی ده فصلین سونو بللی ائده جک. هر حالدا بیز تراختورچو لار تیمیمیزین مصلحت لری و منفعت لرینی قوروماق اوچون مهندس زنوزی نین تدبیرلرینه دستک وئرمه لی و دوزوملو، حوصله لی اولماقلا ایشلری قاباغا آپارمالی ییق.
فرهاد آذربایجان


text:
تبریز امروز:
اﺅزاخ و ال چاتمایان بیر یئرده ، بیرجه بیر گول واریدی. اوردا اوچ بالیق یاشاییردی. بالیقلاردان ایکی سی آییق و تجربه لیدی، اوچونجو سو ایسه خام و تجربه سیز ایدی.
بیر گﺆون ایکی اووچو اوردان کچیردی. اونلار گولده کی بالیقلاری گوروپ هر اوچونو توتماخ قرارینا گلدیلر.
بالیقلار بو صحبتی اشیتدیلر. آییخ بالیق ایشین نه یئرده اولدوغونو باشا دوشدو و سو گلن طرفدن کنارا چیخدی.
اووچولار گولون سویونون گلدیغی و چیخدیغی هر ایکی یولو باغلادیلار.
ایکینجی بالیق وضعییتی گوروپ ئوز ئوزونه دئدی:
-من فورصتی الدن وئردیم. ایندی منی یالنیز تدبیر و حیله خیلاص اده بیلر.
بونودئیب او اوزونو اولولویه ووروپ، سویون اوزونه گالخدی. اووچولار اونو اولموش بیلیپ قیراغا آتدیلار. بالیق سورونه سورونه ئوزونو چایا سالدی و جانینی بو یوللا خیلاص ائتدی.
عاجیز و خام بالیق اوزونو ایتیرمیش حالدا چیرپینا چیرپینا گاه ساغا ، گاه سولا ئوزدو، گاه سویون آلتی نا باتدی، گاه دا اوزه چیخدی. آخیرده اووچونون تورونا دوشدو.
کلیله و دمنه اثریندن


text:
دوشونجه کیمی دیل ده یاخشی یاشام طرزینه گرهکلی اولان آچار عنصرلردن بیریدیر. موتلو، دویارلی و بیلینجلی بیر یاشام اوچون چئشیدلی ائتکنلر [عامیللر] گرهکدیر. بو عامیللره آیری آیری دئییل، بیر یئرده باخیلمالیدیر: عدالت، اؤزگورلوک، رادیکال دموکراتیا، أخلاق، أدبیات، اینجهصعنت، أیلنجه، دوشونجه. عدالتدن مقصد ثروت و قدرت قایناقلارینین ائشیت پایلانماسیدیر، اؤزگورلوکدن مقصد ایسه اینانج، سؤز، دین و دیل آزادلیغی. دیل بونلارین عرضینده یئرلمشیر، بللی آنلامدا بونلارین یاتاغیدیر. دیلسیز دورومدا، اینسان یالنیز ذهنسل باجاریغینی ایتیرمیر، نسنل [اوبیئکتیو] حرکت ریسکینی و اینکیشاف آلانینی دا ایتیریر. بئله بیر دورومدا نه عدالته یاخینلاشماق اولار، نه ده اؤزگورلویه. اوستهلیک، بئله بیر دورومدا هر بیر فردین قارشیلاشدیغی کیملیک گرگینلییی، اونون دۆنیاگؤروشونه و دهیرلر سیستئمینه کؤلگه سالا بیلر. چونکو دیل، سؤیلمین بئشییی اولاراق، کیملیکچی سیاستلرله درین ایلیشگیدهدیر.
۲. بعضن بئله بیر سؤز سسلهنیر: اؤنجه دیلی اینکیشاف ائتدیرمهلی، سونرا دوشونمهیه باشلامالیییق. بو اؤنسانیم [پیشفرض] یانلیشدیر. دیلی دوشونجهدن اؤنجه گلیشدیرمک ماراغی، دیله بایاغی باخیشدان ایرهلی گلیر. دیلین یالنیز دوشونجه آراجی اولماسی تصوووروندن. حالبوکی دیلله دوشونجه دیالئکتیک ایلگیدهدیرلر. اونلاری عین زاماندا بیربیرینین ایشیغیندا، بیربیرینین یاردیمی ایله گلیشدیرمک اولار. مشق آپاراراق، یوخلاما-یانیلما سورهجینده اونلاری ایرهلی گؤتورمک اولار. زامان گئدیشینده اونلارین اینجهلیکلرینه وارا- وارا دیل-دوشونجهنی چیچکلندیرمک اولار. تکرار ائدیرم، بو ایکی اؤزهرک فئنومئن، یعنی دیل و دوشونجه، یالنیز آیاقلاشاراق بللی ایدئالا دوغرو آددیملایا بیلرلر. دیل دوشونجهنی اورهتهرک گلیشیر؛ دیلی دوشونجهدن اؤنجه گلیشدیرمک ماراغی یانیلسامادیر [توهمدور].
۳. اینسانین دوشونجهسی دیلده باش وئریر. هابئله، اینسانین وارلیغی دیلده گئرچکلشدییی زاماندان او، باشقا جانلیلاردان سئچیملهیه باشلاییر. أرسطو اینسانین حئیوانلارا اوستونلویونون باشلیجا سببینی «نیطق»ده گؤردوکده، یانیلمیر. اینسان دانیشان حئیواندیر. چونکو بیر آز اوزاقلارا گئتسهک، دیل نه اینکی اونون دوشونجهسینین، بلکه وارلیغینین دا ائویدیر. مسئلهنین بئله قویولوشو، یعنی «دیل وارلیغین ائویدیر» فیکرینی ایرهلی سورمک، هئچ ده غریبه سسلنمهمهلیدیر. مارتین هایدگره گؤره، «دیل دازاین[۱] وارلیغینین واسیطهسی، و یا اینساندان آسیلی اولان بیر آراج دئییل. او، انسانین اؤزونو آشکار ائتمه دوزهنلیییدیر. دیل اینساندان آسیلی دئییل، اینسان دیله باغلیدیر. [باشقا سؤزله] دوشونمک، هر تورلو فیکیر یوروتمک، دانیشیق یوردونون بیر بؤلگهسیدیر.» موریس کوروئزین فیکرینجه، دیل اولمادان نسنهلر [اشیاء] هئچ واخت ایندیکی کیمی وار اولمایاجاقدیلار. چونکو دیل نسنهلری ایستهنیلن بیچیمده یارادیر، بیزه ده اونلاری یاراتماق گوجونو باغیشلاییر.
۴. توتالیم دیل دوشونجهنین، فورماسی، ساغاناغی و یا ظرفیدیر. بئله اولدوقدا بیله، بو بیچیم یا صورتین اؤنمی هئچ ده او مضموندان آز دئییل. آنتیک فلسفهنین دیلی ایله دئسک، نسنهلرین ذاتی اونون بیچیمیندهدیر. بونو دا گؤز اؤنونه آلاندا کی، سوبستانسیا [جوهر] ماده ایله دئییل، گئرچکدن صورتله باغلیدیر، شاشیردیجی بیر سونوجا واریریق. باشقا سؤزله، نسنهلرین جوهری أن آرین بیچیمده یئرلشیر. باخمایاراق کی، أن آرین بیچیملر یالنیز بیرینجی مُحرّکده و “ائتکن اوس”دا بولونور.[۲] سؤزون قیساسی، دیل دوشونجهنین آنلاتیم اورتامی، بیچیمی، ظرفی کیمی نظرده توتولسا بیله، اینسان وارلیغینین آنلامی دوشونجهدن دئییل، اوندان آسیلیدیر.
۵. دیل دیش عالمله دوشونجه آراسیندا یئرلشمیش آیدین، دورو و کسکین بیر مئدیوم دئییل. یوخسا بو قدهر مئتافوریک [استعاری] و آللئگوریک [تمثیلی] دانیشیق طرزی ایله لیللنمزدی. دوغرودور، دیش عالمدن سینیرلریمیزه قونان دۆرتو[تکانه]لردندیر کی، بئینیزمده ایمگهلر یارانیر. نیچهیه گؤره، بیز سینیر دۆرتولریندن بئینیمیزدهکی ایمگهلره توللانیریق. سونرا بئییندهکی مضموندان هانسیسا بیر “آد”ا دوغرو گئری دؤنوروک. باشقا سؤزله بئییندهکی مضمونا آد قویروق. قاورام بودور. بو آد ألبته نسنهلرین ذاتینا عاید دئییل، اینسانلار آراسیندا بیر اوزلاشمادیر. چونکو اؤزنه ایله نسنه آراسینداکی اوچوروم دولدورولمازدیر. بو ایکی آلان آراسیندا سببیت ایلگسی یوخدور، ائستئیک ایلیشکیلر وار. بئله بیر قارماقاریشیق، خائوسواری دورومون ایچیندن بو سونوج چیخیر: ذهن گئرچکلییی اولدوغو کیمی یانسیدا بیلمیر، دل ده اونو ایستلهنیلن بیچیمده آنلاتمیر، یا دا آنلادا بیلمیر.
أوت، «ذهن گئرچکلییی اولدوغو کیمی یانسیدا بیلمیر.» بو جوملهده دیلله دوشونجه سینیرلاری [مرزلری] اورتادان قالخیر. بیلمیرسین سؤز دیلدن گئدیر، یوخسا دوشونجهدن. تکجه شاعیرلر دئییل، بیلیم آداملاری دا همیشه مئتافوریک دیلده دانیشماقدان یاخا قورتارا بیلیمیرلر. باخمایاراق کی، آچیق توپلوملارا نیسبت قاپالی توپلوملاردا مئتافور داها گوجلودور. بئله کی، بو توپلوملارین دانیشیق طرزینده مئتافورون نفسکسن بیر ائگهمنلییی وار.[۳] نیچهیه گؤره، گئرچکلییی مئتافوریک دیلله آنلاتماق ایستهدیکده، قولسوز بیر رسّامدان دا گئری قالیریق. بئله آندا اؤز ذهنی ایمگهلرینی ماهنی ایله ایفاده ائتمک ایستهین او رسامین ایشی بیزدن داها اوغورلو آلینیر. سؤزون قیساسی، دیل هئچواخت دئمک ایستهدیکلریمیزی سؤیلهمیر. دوشونجهلر آیدین آنلاملارلا ذهن دوزهلییینده اوتورمامیشلار کی، اونلاری دیل آراجیلیغی ایله نسنهلره سوخوشدوراق. بیز مفاهمه گئدیشینده دوشونجهنی یارادیریق، دیشیدیریرک، لیللهدیریک، دورولدوروق، آزالدیریق، چوخالدیریق، تحریف ائدیریک. بونلاری بیلهرکدن ائتمیریک، ایستنجیمیزدن/ارادهمیزدن آسیلی اولمایاراق آنلاییشیمیزین ماهیتی بئلهدیر.
۶. دیل دئیهنده بیز بوردا ایکی آیریآیری سیناقلا قارشیلاشیریق: آنا دیلیمیز و اؤیرندیییمیز باشقا دیللر. جی مئهتانین سؤیلهدیکلری أساس توتولورسا، آنادیلی ایله اؤزگه دیللر آراسیندا، ماهیت باخیمیندان، درین اوچوروم اورتایا چیخیر. آنا دیلینده جانلانان وارلیق حاققینداکی تجروبهلریمیز بیرباشا[مستقیم]دیر. بیز او تجروبهلری ایچیمیزده یاشاییریق. دیل ده وارلیغیمیزی هئچ بیر ضدیت دویمادان آنلاملاندیریر. بیر سؤزله، وارلیغیمیز “دوغما دیلده” دوغور. آمما باشقا دیلده دانیشاندا سانکی بیز آلینما [اکتسابی] بیلیک آراجیلیغی ایله تجروبهلری آنلادیریق. بیز آنا دیلینده، آکتیو و موداخیلهچی مؤوقع توتاراق دونیانی ــدَییشیک گؤرکمده اولسا بیلهــ دیل قلیبینده جانلاندیریریق. آمما اؤزگه دیللرده بیز آنجاق طرفسیز و ائدیلگن [منفعل] گؤزله چئورهنی سیناییر، وارلیق بارهسیندهکی تجروبهلری منیمسهییریک.
۷. داخیل ده داخیل اولماقلا اینسانین وئریلی [داده شده] فئنومئنلره اؤیونمهسی [فخر ائتمهسی] منطقیسیزلیکدیر. اونون هاردا آنادان اولماسی، هانسی قبیله و یا اولوسا باغلی اولماسی، هانسی دینه قوللوق ائتمهسی اوندان آسیلی دئییل، ایستهمهدن اونا وئریلمیشدیر. اخلاقی باخیمدان، بونلاری اوستونلوک، اؤیوش و آیریسئچکیلیک اؤلچوسونه چئویرمهیین آنلامی یوخدور. چونکو اونلارین قازانیلماسیندا اینسانین أمهیی یوخدور. آنجاق فلسفی باخیمدان، بو وئریلی فئنومئنلرین ایچینده دیلین غریبه قونومو وار. اینسان سسدن دیله کئچمکله “اینسان” آدی قازانیر. سؤز آنا دیلیندن گئدیر. ایچینده دوغولدوغوموز دیل، یعنی آنا دیلی، بیزیمله دانیشیر. دیل گودوکچودور. او، اؤزونون گیزلی قاتلاریندا تانریلارلا، دوشونجهلرله و اینسان داورانیشلاریلا گیزلی بیر باغلیلیغی قورویوب ساخلاییر. یاشامین چیرپیندیغی هر یئرده، دیلین ائتکیسی، ایزی گؤزه چارپیر. هابیل علییئو، هاینریش هاینهدن ایلهام آلاراق، «دیل سوساندا موسیقی دیل آچیر» سؤیلهمیشدی[۴]. بو شاعیرانه یوزوما باخمایاراق، قارغی دلیکلریندن باییرا چیخماغا وورنوخان موسیقی نوتلاریندا بیله، دیل اؤز روحونو اوفورور.
یارپاق ۱۳۸۳
رئداکته، یانوار ۲۰۱۵
_______________________[۱] هایدگر دازاین Docsein دئییمینی دیققت مرکزینده ساخلاییر. دازاین ائله بیر وارلیقدیر کی، وارلیق بارهسینده سوروشور. دئمک انسان، کایناتین تکجه مؤوجودودور کی، وجود حاققیندا سوروشماغی باجاریر. [۲] مئتافیزیک، یئددینجی کیتاب، زئتا. [۳] بو حاقدا بیر گئنیش بیر مقالهم وار، اونو اویغون بیر فورصتده تقدیم ائدهجهیم. [۴] هابیل علییئو بو ایفادهنی “یول” درگی اوچون اونونلا آپاردیغیمیز بیر موصاحیبهده سؤیلهمیشدی.


text:
ونزوئلا-دا موخالیفلرین توخونولمازلیغی لغو ائدیلدی
پارلامنتده کلمبیادا یاشایان بورگئس و هله ده حبسده اولان رکوئسنسین توخونولمازلیغینین لغوینه یئکدیللیکله سس وئریلدی.
ونزوئلا پارلامنتی پرزیدنت نیکولاس مادورویا سوء قصد جهدینده شوبههلی بیلینن پارلامئنتین سابیق صدری و موخالیفت لیدری پولیو بورخسین و موخالیفت میللت وکیلی خوآن رکوئسنسین توخونولمازلیغینی لغو ائتدی.
پارلامنتده کلمبیادا یاشایان بورگئس و هله ده حبسده اولان رکوئسنسین توخونولمازلیغینین لغوینه یئکدیللیکله سس وئریلدی.
پارلامنتین صدری بورخس و خوآن رکوئسنسین سوء قصد جهدی ایله علاقهسیندن بحث ائدهرک: "بو ایکی شخصین سوء قصد جهدینده الی اولدوغو دوشونولور. عدالت برقرار اولاجاق" دئدی.
ساووجی تاریک ویلیام ساب دا حادثه ایله 19 نفرین علاقهدار اولدوغونون معین ائدیلدیگینی آچیقلادی.


text:
یالانچی چوبان
چوپان دروغگو -که اصل این داستان توسط شاعر بزرگ ترک، میرزا علی اکبرصابر به زبان ترکی سروده شده و به چندین زبان ترجمه شده از جمله به زبانهای روسی و فارسی. متاسفانه بعضی از شاعران در شعرهای فارسی خود بدون آوردن نام میرزا علی اکبر صابر این شعر را به اسم خود نوشته اند.
بیر چوبان بیر گون ائتدی داغدا هارای:
«جاناوار وار، -دئدی -گلین، ای وای!»
اهل قریه یوگوردو داغ طرفه،
گئتمه سین تا قویون -قوزو تلفه
بونلاری مظطرب گؤرونجه چوبان
گولمیه باشلادی دئدی: «یاران!
سیز بونو سانمایین حقیقتدیر،
داماغیم گلدی، بیر ظارافاتدیر!»
بینوالار قاییتدی، لیک چوبان
یئنه بیر گون داغ اوزره قیلدی فغان
جاناوار وار! -دییه باغیردی یئنه.
قریه اهلین کؤمک چاغیذدی یئنه،
کندچیلر ائتدیلردوباره هوجوم
یئنه اولدو یالانلیغی معلوم
دوغوردان بیر زامان بعزم شکار
قویونا گلدی بیر نئچه جاناوار
هر چه داد ائیله دی چوبان: -یا هو!
ائشیدنلر دئدی: یالاندی بو!
بو سبب دن هارایه گئتمه دیلر
اونا هئچ اعتناده ائتمه دیلر
جاناوارلار بوتون یئدی قویونو
ایشته اوغلوم! یالانچیلیق اویونو!!!
باخ! یالانچی تانیلدی، چونکو چوبان
دوغرو دییر کن، سؤزو گؤروندو یالان
هرگز اوغلوم! یالان دئمه کی خدا
دوست دوتماز یالانچینی ابدا
هم ده خلق ایچره حؤرمتین اولماز
عزتین، قدر و قیمتین اولماز
ائوی یاندی یالانچینین دییرلر
اونا بیر کیمسه ائتمدی باور
(میرزا علی اکبر صابر)


text:
آمریکا- چین گؤمروک وئرگیسی ساواشیندا ایکینجی آشامادا
ترامپ ین " تکنولوژی اوغورلوغو ایله عدالتسیز تیجارت ائتمهلری" سببیندن چین کؤکنلی تکنولوژی محصوللارینا ایجرا ائتمک قراری آلدیغی گؤمروک وئرگیسینین ایکینجی بؤلومونه یؤنهلیک آیرنتیلار دقیقلشیب
آمریکا حکومتی، چین گؤکنلی 50 میلیارد دولارلیق محصولا یؤنهلیک گؤمروک وئرگیسی تطبیقینین 16 میلیارد دولارلیق ایکینجی حیسهنین 23 آوقوستدا ایجرایه قویولاجاغینی آچیقلاییب.
باشقان دونالد ترامپ ین " تکنولوژی اوغورلوغو ایله عدالتسیز تیجارت ائتمهلری" سببیندن چین کؤکنلی تکنولوژی محصوللارینا ایجرا ائتمک قراری آلدیغی گؤمروک وئرگیسینین ایکینجی بؤلومونه یؤنهلیک آیرنتیلار دقیقلشیب.
آمریکا تیجارت نمایندهلیگی (USTR)، 23 آوقوستدان اعتباراً یوزده 25 وئرگی تطبیق اولوناجاق 16 میلیارد دولارلیق ایکینجی محصول سیاهیسینی یاییب.
بو سیاهیدا موتور یاغی، اتیلن، وینیل کلورور، آکریلک پولیمر و یاریم کچیریجیلری ایچه رن279 ماددهیه یئر وئریلیب.
چین ین ساوونما، هاواجیلیق و اوره تیمی سکتورلارینی هدفه آلان گؤمروک وئرگیسینین 7 ژوئیه ده حیاتا کئچیرمهیه گیرن ایلک بؤلومونده ایسه نوکلئر راکتورلار، گاز توربینلری، هاوا و گاز سیویلاشدیریجی ماشینلار، فیرینلار و تیجاری قاب قاشیق ماشینلاری کیمی 34 میلیارد دولار دگرینده 818 محصول ایدی.


text:
مَرقُس 1
1-نجی باب
یحیی تَعمید بِریَنچینینگ واغظی
مَتّیٰ 3:1-12؛ لوقا 3:1-18؛ یوحنا 1:19-28
1بو خودایینگ اُغلی عیسی مسیح حاقدَکی اینجیلینگ باشلانیان یِریدیر.
2- اِشعیا پیغامبارینگ کیتابیندا شِیله یازیلان:
«اُووندِن یُل تاییارلار یالی،
اینه، مِن اُز رِسولیمی ایبِریَرین.
3- بیاباندا قیغیریانینگ سِسی:
”خودایینگ یُلونی تاییارلانگ!
اُنونگ یُلّارینی دُغرولانگ!“ دیییَر.»
4شونلوقدا، بیاباندا یحیی تَعمید بِریَنچی گُروندی. اُل آداملارا گونَهلِرینینگ باغیشلانماغی اوچین توبا اِدیپ، تَعمید آلماقلارینی واغیظ اِدیَردی. 5یهودیهنینگ هِمّه خالقی و اورشلیمینگ ایلاتی اُنونگ یانینا باریاردیلار. اُلار گونَهلِرینی بُیون آلیاردیلار، یحیی هِم اُلاری اُردُن آرناسیندا تَعمید بِریَردی. 6یحیانینگ دویه یونگوندِن لِباسلاری، بیلینده قاییشدان قوشاغی باردی. اُنونگ اییمیتی چِکیرتگه بیلِن بیابانینگ بالیدی. 7اُل: «مِندِن سُنگرا گِلجِک مِندِن-ده خاص گویچلیدیر. مِن اِنگیلیپ، اُنونگ کُووشینینگ باغینی چُزمَگه-ده میناسیپ دَلدیرین. 8مِن سیزی سووا تَعمید بِریَرین، اِمّا اُل سیزی مُقادِّس روحا تَعمید بِرِر» دیییپ واغیظ اِدیَردی.
عیسی واغیظ اِتمَگه باشلایار
مَتّیٰ 3:13—4:11؛ لوقا 3:21-22؛ 4:1-13
9شُل گونلِرده عیسی جلیلَهنینگ ناصِره شَهریندِن یحیانینگ یانینا گِلدی. یحیی اُنی اُردُن آرناسیندا تَعمید بِریپ چیقاردی. 10عیسی سودان چیقیپ گِلیَرکَه، آسمانینگ آچیلانینی و مُقادِّس روحونگ کِپدِره مِنگزِش اُز اوستونه اینیپ گِلیَنینی گُردی. 11شُل واقت آسماندان: «سِن مِنینگ عزیز اُغلومسینگ، مِن سِندِن کَن راضیدیرین» دییِن سِس گِلدی.
12مُقادِّس روح عیسانی دِرِّو بیابانا یُلّادی. 13عیسی بیاباندا قیرق گون بُلدی و شِیطان طارافیندان ایمتِحانا سالیندی. عیسی واحشی حایوانلارینگ آراسیندا یاشادی و پِریشدهلِر اُنگا خیدمات اِتدیلِر.
عیسی اَوَّلکی شَگیرتلِرینی چاغیریار
مَتّیٰ 4:12-22؛ لوقا 4:14-15؛ 5:1-11
14یحیی زیندان اِدیلِندِن سُنگرا، عیسی جلیلَه گِلیپ، خودایینگ خوش خابارینی واغیظ اِتدی. 15اُل: «واقت دُلدی، خودایینگ پاتیشاهلیغی قُلایلادی. توبا اِدینگ، خوش خابارا اینانینگ!» دیییَردی.
16عیسی جلیله دِریانینگ کِناریندان گِچیپ باریارقا، شمعون بیلِن اُنونگ دُغانی آندرِیاس دِریایا تُر زینگیپ دورانلارینی گُردی. اُلار بالیقچیدیلار. 17عیسی اُلارا: «مِنینگ ایزیما دوشونگ، مِن سیزی اینسان توتیان بالیقچیلار یالی اِدِرین» دییدی. 18اُلار هِم شُل واقتینگ اُزونده تُرلارینی قُییپ، اُنونگ ایزینا دوشدولِر.
19بیرآز یُرییِنلِریندِن سُنگ، عیسی زِبِدینینگ اُغولّاری یعقوب بیلِن یوحنانی گُردی. اُلار قاییقینگ ایچینده تُرلارینی بِجِریپ اُتیردیلار. 20عیسی دِرِّو اُلاری چاغیریپ، اُلار هِم آتالاری زِبِدی بیلِن گونلوکچیلِری قاییقدا قالدیریپ، عیسانینگ ایزینا دوشدولِر.
عیسی آرخو-جینلاری کُویار، مِریضلِری شِفا بِریَر
لوقا 4:31-42؛ مَتّیٰ 8:14-17
21اُلار کَفَرناحوما گِلدیلِر. سَبَّت گونی عیسی کِنیسه باریپ، اُورِتمَگه باشلادی. 22اُنونگ تاغلیماتینا حایران قالدیلار، سِبَبی عیسی آداملارا دین عُلَمالار یالی دَل-ده، گویچلی و ایختییارلی بیری یالی اُورِدیَردی. 23شُل واقت اُلارینگ کِنیسهسینده آرخو-جین اِیِلَن بیر آدام باردی. اُل: 24«اِی، ناصِرهلی عیسی! بیزینگ بیلِن نَمه ایشینگ بار؟ بیزی هِلَک اِتمَگه گِلدینگمی؟ مِن سِنینگ کیمدیگینگی بیلیَرین، سِن خودایینگ مُقادِّسیسینگ» دیییپ قیغیردی. 25عیسی آرخو-جینا کَیَپ: «سِسّیز بُل، بو آدامدان چیق!» دییدی. 26آرخو-جین هِم اُل آدامی تیتِرِدیپ-دا، قیغیریب اُندان چیقدی. 27هِمّهلِر حایران قالیپ، بیری-بیرلِرینه: «بو نَمه بُلدیغی؟ بو بیر تَزه تاغلیمات! اُل آرخو-جینلارا گویچ و ایختییار بیلِن دِستور بِریَر، اُلار-دا اُنگا موطیع بُلیارلار!» دیییشدیلِر. 28شِیلهلیکده، عیسی حاقدَکی گورّونگلِر جلیلَهنینگ هِمّه اِطرافینا تیز یایرادی.
عیسی کَن آداملارا شِفا بِریَر
29کِنیسهدِن چیقان واقتلاریندا، اُلار شمعون و آندرِیاسینگ اُیونه گیتدیلِر، یعقوب بیلِن یوحنا هِم اُلار بیلِندی. 30شمعونینگ قایین اِنهسینی قیزدیرما توتوپ یاتاندیغینی عیسی خابار بِردیلِر. 31شُندا عیسی مِریضینگ یانینا باردی-دا، اُنی اِلیندِن توتوپ قالدیردی. شو واقتدا آیالینگ قیزدیرماسی آیریلدی، اُل میهمانلارا خیدمات اِتمَگه باشلادی.
32گون باتیپ، آغشام دوشِنده، هِمّه مِریضلِری، دیوانالاری اُنونگ یانینا گِتیردیلِر. 33شَهرینگ هِمّه خالقی قاپینینگ آغزینا ییغنانیشیپدی. 34عیسی اِنچِمه هِر هیلی مِریضچیلیگَه دوچار بُلانلاری شِفا بِردی، اِنچِمه جینلاری کُووپ چیقاردی. اُل جینلارا کِپلِمَگه اِجازا بِرمِدی، سِبَبی اُلار اُنونگ کیمدیگینی بیلیَردیلِر.
35ایر سَحِر بیلِن هِنیز دانگ آتمانقا، عیسی توروپ، داشاری چیقدی. بیر بُش یِره باریپ، خودایا دُغا اِتدی. 36شمعون بیلِن یانینداقیلار اُنی گُزلِمَگه گیتدیلِر. 37اُنی تاپانلاریندا: «هِمّهلِر سِنی گُزلَپ یُر» دییدیلِر. 38عیسی اُلارا: «یُرینگ، باشغا یِره، قُلایداقی اُبالارا گیدِلینگ، مِن اُل یِرلِرده-ده واغیظ اِتجِک، مِن شُنونگ اوچین هِم گِلدیم» دییدی. 39شِیلهلیکده، عیسی اُلارینگ کِنیسهلِرینده واغیظ اِدیپ، جینلاری کُووپ چیقاریپ، تامام جلیلَهنینگ ایچینه آیلاندی.
عیسی جُزامینی شِفا بِریَر
مَتّیٰ 8:1-4؛ لوقا 5:12-16
40عیسانینگ یانینا جُزامی بیر آدام گِلدی. اُل دیزینا چُکوپ، اُنگا: «اِگِر ایسلِسِنگ، مِنی جُزامدان پَک اِدیپ بیلِرسینگ» دیییپ یالباردی. 41عیسی اُل آداما یورِگی آویدی. اِلینی اوزادیپ، اُنگا دِگیردی-ده: «بُلیار، پَک بُل!» دییدی. 42بو آدام شو واقتدا جُزامیندان پَکلِنیپ، دِرِّو شِفا تاپدی. 43-44عیسی اُنی اوغراداندا، اُنگا: «مونی هیچ کیمه آیتماغین. یُنه گیت-ده، اُزونگی کاهینا گُرکِز و پَکلِنِندیگینگی هِمّهلِره بِلّی بُلار یالی، موسانینگ تابشیران قربانلیغینی بِر» دیییپ، قاتی تابشیردی. 45اِمّا اُل آدام گیدیپ، بُلان زاتلاری یِتیشیپبیلدیگینه گُرَه گورّونگ بِرمَگه و یایراتماغا باشلادی. شُنونگ اوچین عیسی ایندی هیچ بیر شَهره آرقایین گیریپ بیلمَن، اُلاردان داشدا، بُش یِرلِرده بُلیاردی. اِمّا هِمّه یِردِن اُنونگ یانینا آداملار گِلیَردیلِر.


text:
اهواز سالدیریسیندا سون دوروم
سپاه سؤزچوسو، سالدیرقانلارین الاهوازیه قروپونا باغلی اولدوغونو ادعا ائتدی
اهوازدا رژه مراسمی سیراسیندا باش وئرن سالدیری ایله ایلگیلی خبرلر گلمهیه داوام ائدیر.
ایسنادا یئر آلان خبره گؤره، سالدیریدا ان آز 8 نفر حیاتینی ایتیردی، 20دن چوخ یارالی وار.
ایسنایا دانیشان سپاه سؤزچوسو، سالدیرقانلارین الاهوازیه قروپونا باغلی اولدوغونو ادعا ائتدی. سؤزچو، سالدیرقانلارین 4 نفر اولدوغونو، ایکیسینین اؤلدورولدوگو، بیرینین یارالاندیغینی بیرینین ده یاخالاندیغینی دیله گتیردی.
تسنیم آژانسی ایسه سالدیرقانلارین قاچدیغینی و امنیت گوجلری طرفیندن تعقیب ائدیلدیگینی یازدی.


text:
لسلی هاوارد (اویونچو)
لسلی هاوارد (اویونچو) (اینگیلیسجه: Leslie Howard (actor)) بریتانیالی فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۳ آوریل ۱۸۹۳ ایلینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۰ ایل عؤمر ائلهییب و ۱ ژوئن ۱۹۴۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1914–1942 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Leslie Howard (actor)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لسلی هاوارد (اویونچو) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۲۰۱۱-جی ایلده قتله یئتیریلهن لیوییانین سابیق لیدری معمر قدافینین اؤلوموندن سونرا ۱۶۸ میلیارد دوللار واریداتی قالدیغی ادعا ائدیلیر. حتی آمئریکانین عایدیاتی اورگانلاری گویا همین پوللاری لیوییا خالقینا قایتارماق مقصدیله اوزونموددتلی آراشدیرمالار آپاریبلار. بمت-نین قانونلارینا گؤره، قتله یئتیریلهن دیکتاتورلارا عایید ثروت اوندان سونراکی حاکمیته تحویل وئریلمهلیدیر. اودور کی، ۲۰۱۱-جی ایلده قذافی رئژیمینین سقوطوندان سونرا لیوییادا قورولان کئچید حکومتی باشدا آمئریکا و اینگیلتره اولماقلا بیر چوخ اؤلکهلره بونونلا باغلی سورغو گؤندریب.
آخار. آذ مودراتور. آذ-آ ایستینادا خبر وئریر کی، حکومتین احتیماللارینا گؤره، قذافینین بو مبلغدهکی میلیاردلاری آشاغیداکی خاریجی اؤلکهلره داشینیب:
آمئریکا- ۳۱ میلیارد دوللار؛
فرانسا -۱۷ میلیارد دوللار؛
اینگیلتره - ۱۳ میلیارد دوللار؛
ایسوئچره - ۱۲ میلیارد دوللار؛
ایتالییا - ۱۱ میلیارد دوللار؛
هوللاندییا و کانادا - هر ایکیسینده ۸ میلیارد دوللار؛
آلمانییا -۷ میلیارد دوللار؛
آوسترالییا و دوبای – هر ایکیسینده ۵ میلیارد دوللار.
قید ائدک کی، لیوییانین یئنی حکومتی آشکار ائدیلن و دوندورولان وسایتلردن هئچ بیرینی بو واختا قدر گئری آلا بیلمهییب.


text:
زنجاندا بیر قروپ آوتوبوس و میکرواوتوبوس سوروجوسو والیلیک بیناسینین قارشیسیندا اعتراض آکسییاسی کئچیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، سوروجولر نفت شیرکتینین آوتوبوسلارا یاناجاق وئرمهسینده تطبیق ائدیلن دییشیکلییه اعتراض ائدرک بونون قبول ائدیلمز اولدوغونو وورغولاییبلار.
بو بارهده اعتراضچیلاردان بیری «فارس» خبر آگئنتلیینه آچیقلاماسیندا دئییب:
«بورایا توپلاشماغیمیزین ایکی اساس سببی وار. بیری نفت شیرکتینین آوتوبوسلارا وئردیی یاناجاقلا باغلی یئنی قایدالار تطبیق ائتمهسی، دیگری آوتوبوسلارین تاکسی سرویس شیرکتینین نظارتی آلتینا وئریلمهسیدیر. نفت شیرکتی تبریز، اورمییا و تهراندا اولکی قایدادا ایشلییر، لاکین زنجاندا یئنی قایدا تطبیق اولونور. آرتیق زنجاندا بیر نئچه نفرین یاناجاق کارتی دا لغو ائدیلیب.
نفت شیرکتی قطع اولونان مسافهیه اویغون اولاراق یاناجاق وئرمک ایستییر، لاکین بیز دئییریک کی، یاناجاق کارتیمیز وار و نه قدر یاناجاق صرف ائتدییمیز ده بللیدیر. بیز آرتیق یاناجاق آلمیریق، اگر کیمسه یاناجاق قاچاقمالچیلیغی ایله مشغول اولورسا، اونا قارشی تدبیر گؤرولسون».


text:
چین حکومتی اقتصادی آرتیم تمپینین سرعتینی یئنی بورجلارلا کمونیست پارتییاسینین گؤستریجیلرینه چاتدیرماغا جهد ائدیر.
آخار. آز «فینانس.رو»یا ایستینادا خبر وئریر کی، چینده بو ایلین ایلک روبعونده اقتصادی آرتیمین ۶،۹% اولماسی پکینین رکورد حجمده بورجلانماسی حسابینا ممکون اولوب. تکجه بو ایلین بیرینجی روبعونده چین اقتصادیاتیندا عمومی بورج یوکونون هجمی ۱ تریلیون دوللار آرتیب.
بورج داخیل اولمالارینین حجمی اوچ آی عرضینده مکزیکانین عمومی داخیلی محصولونون حجمیندن چوخ اولوب. بو ایسه اؤلکه تاریخینده ایلک بئله حالدیر.


text:
أردۇغان: تۆرکیه قبرسدا چؤزگۆت ایسلهیأر
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی: همیشه قبرسلی تۆرکلرینگ یانیندادیرس
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان تۆرکیأنینگ قببرس ینگ تۆرک حالقی نینگ چؤزگۆتسیزلیکدن یاراماز تأثیر گؤرمهگینه روغصات برمهجکدیگینی بیلدیردی.
أردۇغان قبرس پاراحاتچیلیق حرکتی نینگ ۴۴-نجی ییللیغی سبأپلی یازماچا بیانات بردی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب اردوغان ینگ بیاناتیندا شیله دییلیأر:
"قبرس ینگ یونان تاراپی نینگ توتومی سبأپلی دوشوشیقلاردان ایسلهندیک نتیجه لر آلینمادی. قبرس دا چؤزگۆده قۇوشماق گۆن دۇغار آق دنگیزینگ دورنوقلیلیغینا اولی قۇشانت قۇشار. تۆرکیه شو واغتا چنلی بۇلشی یالی، موندان بیلأک ده همیشه قبرسلی تۆرک دۇغانلاری نینگ یانیندا دورماغا دۇوام ادر"


text:
محرمچیلیک
محرم آیی:
منیم باخیش آچیمدان محرم آییندان باشقا، چیچکلنمهگه آلان تاپا بیلمهین بیرئی (فرد) اوچون بو آیدا اولان بیر سیرا اؤزللیکلر:
محرم آیینین، اؤزللیکله ایلک اون گونو دینی و مذهبسل آچیلارینین دیشیندا اینسانلاریمیزین آراسیندا بیر سیرا باشقا ایشلهولرینه ده اییهدیر منجه.
توپلومساللاشماق، بیرگه و بیرلیکده جمعی ایشلره قاتیلماق،
اینسانلارین ایچ قاتلاریندا یاس و حوزون آیلارینین ایچینده اولدوقلارینا باخمیاراق
توپلومسال سئوینجلرین گؤزه چارپماسی ، سئوگی و سایقیلارین سایسل و کالیتهسل یوکسهلتیسی،
ایلگیلنمهک، ائنئرژی بوشالتیمی، نئچه گونلوک اولموش اولسادا گئنیش شکیلده بیر سیرالارینا
محدود بیچیمده ایش یارانیشی، باریش دویغوسونون یوکسهلیشی، یئنی یاشاملارین پیلانلانماسی
، یئنی دهییشیکلر، یئنی ایلیشگیلر و یئنی یاشاماق اوچون سئچهنک لر، بیر سیرالارینین
یئتهنکلرینین دوغونتوسونا یئتکیلی شکیلده آلان اولماقلیق، درین دوشونمهک اوچون آلان
حاضیرلانماق ، بیر چوخونون اونوتدوغو دردلرینین یئنیدن جانلانماسی، توپلومسال قاتمانلارین
اینسانلارینین آراسیندا قاباریق شکیلده چهلیشکیلرین اولدوغونون اوزه چیخماسی، توپلومسال
و مذهبسل ایکی اوزلولوغون و فخر ساتماقلارین چوخالماسی، مالی -کولتورهل- توپلومسال
و سیاسال وارلیقلار و ایلیشکیلره مالیک اولان چئشیتلی اینسانلار بیر بیریسینه فخرساتیب،
چارپیشیب، بیر سیخ چکیش برکیشین تؤرنمهسی؛ آدلارین دیللره دوشمهسی، تام دا دئمک اولماسا
ارکهک جینسییتین داها اکتیو اولوب قاندینلارین ایسه بیر قولاقدا اوتوروب بیر سئیر
ائدیجی کیمی ایزلهمهکلری و ...
29 اکتبر 2014
-
- ۹۳/۰۸/۰۷


text:
تورکییه سو بحرانی سببی ایله ایرانلا محاربهیه سوروکلنه بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری ایران اطراف محیطی محافظه تشکیلاتینین رسمیسی محمد درویش دئییب.
درویش تورکییهنین سو آنبارینین تیکینتیسینی دایاندیرماسی اوچون آپاریلاجاق دیپلماتیک دانیشیقلارین نتیجه وئرمیجیی تقدیرده، محاربهنین قاچیلماز اولاجاغینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، ایران پرزیدنتی حسن روحانی تورکییهیه چاغیریش ائدرک بو اؤلکهنین فرات و دجله چایی اوزرینده اینشا ائدجیی سو آنبارینین تیکینتیسینی دایاندیرماغی طلب ائدیب.
خاطیرلاداق کی، تورکییه سؤزوگئدن لاییحهیه ۱۹۸۰-جی ایلده باشلاییب. دؤورون گوجلو و قودرتلی لیدرلری اولان صدام حسین و حافیظ اسد تورکییهنی تهدید ائدرک بونون رئاللاشماسینا ایمکان وئرمهیهجکلرینی بیان ائتمیشدی.