text:
حضرت علی اکبرعه گؤره منزوی دن دؤرد نوحه
رحمهتلی اوستاد رحیم منزوینین حضرت علی اکبرعه گؤره چوْخ گؤزهل نوحهلر و مرثیهلری وار. اوْلار چوْخلۇ تۆرک مرثیه ادبییاتی ساحهسینده بدیعی و یئنی بیر یاپێت (اثر) دیرلار. اکبره باخ –اکبره باخ اؤزۆ تکینه بۇ قوْنۇ دا بیر تانێق دیر. بۇ اثرلرین چوْخۇن حاج سلیم مؤذن زاده و قالان بؤیۆک مداحلارێمێز ایفا ائدیبلهر. و دئمهک حضرت علی اکبر علیهالسلامین بیزیم آغێت گؤرکسؤزۆمۆزده چوْخ اینجه و اؤنهملی یئری وار. ایندی بۇ پوست دا اوستاد دان دؤرد نوحه قوْیۇرام. اۆمۆدۆم وار کی سیز سایێن اوْخۇجۇلار ایچین یارارلێ و فایدالی اوْلسۇن. آللاه بؤیۆک قوْشارێمێز - اهل بئیت وۇرغۇنۇ - رحیم منزوی اردبیلییه غنی-غنی رحمهت ائلهسین. اوْ مرحوم اۆچۆن بیر فاتحه اوْخۇیاق.
حضرت علی اکبر آناسێ لئیلا نه گؤزهل اوْخشایێر:
بۇ نوحه حاج سلیم مؤذننین "اکبره باخ-اکبره باخ" کاسئتیندهن یازێلێب و سوْنرا نوحهنین کیتابلاردا* اوْلان واریانتێ ایلا قارشێلاشێب. کیتابداکی واریانتی آلت یازێدا نوحه دن سوْنرا گؤستهرمیشهم.
ائی علی اکبریم، شبه-ی-پئیغهمبهریم
زیبـا مـارالـێــم، رعنــا غــزالیــم
اۇچماغا شهپهریم، گؤرمهگه گؤزلهریم
شأن-وْ-جلالیم، ائی مه جمالیم
غم گۆنۆ یاوهریم، ال دۇتان اللـهریم
سێندێ بال-وْ-پریم،
مجنوندی لئیلی، محزوندی خئیلی
وار بوسه مئیلی1
قوْیما گیلئیلی
لئیلییه قێل نظهر، ائیلهدین دربئدهر
عؤمرۆ اوْلدۇ هدهر
سن ایستییهنده، جان سسلییهندی
سن آغلایاندا، جان-جان دییهندی2
دۆشسه گر دیللـهره، نوْلدۇ بس اکبره
اوْخشارام ائللــهره
حمد اوْلسۇن حقّه، وئرمیشدی آلدێ
اکبر اۇجالدێ، لئیلا قوْجالدێ
قلبیمی داغلادۇن3، چارهمی باغلادۇن4
هئی باخێب آغلادۇن5
نوحون ده عؤمرۆ حتی آز ایمیش
بیجا چالێشدێم، هر نه یازێ ایمیش6
سن منی ائی پئسهر، ائیلهدین دربئدهر
قالدێم آخهر ملهر
صبریم تالاندێ، دونیا یالاندێ
شادلێق گئدهندی، غملهر قالاندێ
گۆل اکیب درمهدیم، خئیرینی گؤرمهدیم
توْی شالێ سرمهدیم
بیر شمع تک من، هئی یاندێم آخدێم
گتئدین الیمدهن، حسرهتله باخدێم7
گؤزلهدیم، کام آلام، توْی ائدهنده بالام
قێرمێزی شال سالام
حیجله بزهردیم، هئی قند اَزهردیم
تازه گلینلهن، با هم گزهردیم
کؤینهگون8 بیچمهدیم، ساق-سوْلا گئچمهدیم
شربتون ایچمهدیم
بیر ال اَتهکده، بیر ال اۆرهگده
بیر گؤز دالۇنجا، بیر گؤز فلهکده
گۆلسه گر دۆشمهنیم، وار نه چاره منیم
وئر نیشان مدفهنیم
قال باشێم اۆسته، گؤر درگوذهشتیم9
قبریم داشێندا، یاز سرگوذهشتیم10
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
* کیتاب: صد نوحه- لطفعی کریمی ترکی میانهای- انشتارات پیری- چاپ سوم زمستان 86 (آدرس مؤلف: تهران-نعمت آباد-خ طالقانی-کوچه میخک-پلاک 43-تلفن 55829884-موبایل 09124350758)
1- وار بوسه مئیلی عیبارهتین من کیتابدا گؤرمهدیم
2- کیتابدا بۇ مئصرهع بئلهدیر: سن آغلایاندا جان سسلییهندی
3- کیتابدا: داغلادان
4- کیتابدا: باغلادان
5- کیتابدا: آغلادان
6- بۇ بئیت کیتابدا بئلهدیر:
باخدێم دالۇنجا، آغلادێم اوْغلۇم
یاسۇندا سینه، داغلادێم اوْغلۇم
7- بۇ مئصرهع کیتابدا بئلهدیر:
گئتدین دالۇنجا، حسرهتله باخدێم
8- کؤینهگین، کؤینهیین
9- درگذشت
10- سرگذشت
حضرت علی اکبر باشێ اۆسته ایمام حۆسئنع بئله اوْخشایێر:
بۇ نوحهنی حاج "غلام ترابی" مرثیه فوْرموندا چوْخ اۆرهگ یاندێرێجێ اوْخۇیۇب.
قۇرۇ یئرده نقشهی-ی-قامهتون1
ائیلهییب قییامهت، اوْغۇل علی
ائویمی یێخێب، بئلیمی بۆکۆب
بئله سرو قامهت اوْغۇل علی
یئتیشیبدی فرقیوه بیر یارا
بزهییب جمالیوی تازه قان
دیریلیکدهن2 ال یۇمۇشام3 علی
باشیوا بۇ یاره4 دگهن زامان
منی اؤلدۆرهر سنین اؤلمهگۆن
نه لزومی اؤلدۆره کوفییان
بۇ باشۇندا5 کی یارا مرگیمه
چوْخ ائدهر کفایهت اوْغۇل علی
ائدهلهر شیکاف بۇ سینهمی
اوْ قدهر کی قلب اوْلا آشیکار
اۆرهگیمده اوْندا باخان گؤرهر
باشێوێن یاراسێنێن عکسی وار
گله باشه هر نه بلا بلی
اوونۇ ضبط ائدهر دل-ی-داغدار
اۆرهگیمده دی بدهنوندا6 وار
نه قدهر جراحهت اوْغۇل علی
سسیوه خییهمده7 وئرهنده سس
بیلیرهم بۇ سیرری بیلیب آنان8
صفحات-ی-دفتر-ی-عئیشیدهن
آدێنێ بکلّی سیلیب آنان
هله دور خییامه گئدهک گؤرهک
بۇ غموندا بلکه اؤلۆب آنان
چون اوْغۇل غمینده آنا چتین
ائدهر ایستیقامهت9 اوْغۇل علی
بۇ قوْشۇن شماتهت ائدیر منه
باشۇن اۆسته چوْخ اوْتۇرانمێرام10
گۆلۆشۆللــهر11 آغلایا بیلمیرهم
سئوینیلله باشه ویرانمۇرام12
قباقیمدا دۆشمهنیم ال چالێر
هله من ایاقه دۇرانمۇرام
نه بئلیمده تاب-ی-قییام وار
نه دیزیمده طاقت، اوْغۇل علی
منی نیمه جان ائلهییب غمون
بیلیسهن اؤزۆنده بۇ نوکتهنی
گؤرۆسن کی گلمیری دیزلهریم
نئجه خئیمهیه آپارێم سنی
دۇر آیاغا دۇت13 الیمی علی
سن اؤزۆن خییامه آپار منی
قوْجالێق زاماندێ ائله اؤزۆن
آتاوا حیمایهت اوْغۇل علی
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- قامهتین
2- حیات دان، یاشایێش دان، از زندگی
3- ال یۇمۇشام: منجه فارسجادان چئویرمه بیر دئییم اوْلا بیلهر. دست شستن – "از زنده بودن دست شستهام"
4- یاره، یارا: زخم، جراحت عمیق
5- باشۇن: باشێن، سر تو
6- بدهنینده، در بدن تو
7- خیم: جمع خیمه، اخیام
8- بۇ مئصرهعی بئله ده ائشیدمیشهم: دا یقین بۇ سیرری بیلیب آنان
9- استقامت
10- اوْتۇرابیلمیرهم، بۇ دا بیر چئشید ائیلهم دیر کی بیزیم دیلده چوْ یایقێن ایشلهنیر. گئدهنمهدیم، یاتانمادێم، و ... نئجه کی گؤرۆنۆر یالنێز منفی ائیلهم (فعل) دۆزهلدیر. بۇ ائیلهمین مصدری بئله دۆزهلیر: ائیلهم کؤکۆ + (-َنمهمک) یا (..انماماق)
11- گۆلۆشمهک: دسته جمعی خندیدن، باهم استهزا کردن و ریشخند زدن
12- وۇرانمۇرام/ وۇرانمێرام
13- تۇت، دۇت: یاپێش، بگیر
باجێ زینب گل بالامێن نعشین عباده گتدیم:
گل اکبریـم بـوْیاندێ، قانـه مینـاده زینب
بۇ پاره - پاره نعشین، گتدیم عباده زینب
نعشین قۇم اۆسته تاپدێم، فیکر ائت نه حاله قالدێم
دۆشدۆم یئره سۆرۆندۆم، باشێن دیز اۆسته آلدێم
هئی سسلهدیم اوْغۇل وای، ناله سیپئهره سالدێم
سس وئرمهدی سسیمه، مئیداندا باشه چالدێم
قوْیدۇ منی اوْغۇلسۇز، بۇ شاهزاده زینب
گؤردۆم عمامهسیندهن، شهلا گؤزه سۆزۆر قان
بیلدیم وۇرۇبلا یاره، باشدان بۇ قوم-ی-عدوان
باخدێم اوْ باشه؛ وۇردۇم، باشێمه ائتدیم افغان
گؤردۆم قێلێج یاراسێن، چێخدێ آتام یادێمدان
بۇ درده یاندێ قلبیم، اوْندان زییاده زینب
دَگمیشدی بسکی یاره، بۇ قامهت-ی-رسایه
اعضاسی پاره-پاره، دۆشمۆشدۆ بۇ مینایه
عیللهت اوْدۇر کی نعشین، بۆکدۆم بئله عبایه
توْف1 روزیگاره لعنهت، بۇ لشگهر-ی-جفایه
دۆشدۆم عجهب بلایه، بۇ کربلاده زینب
قانه دؤنۆب سریشگیم، قلبیم جراحهتیندهن
باجێ امان بۇ قومون، طعن-وْ-شماتهتیندهن
چکدوخجا2 اکبریمین، اوْخ سرو-ی-قامهتیمدهن
من آغلادێم بۇ لئشگهر، گۆلدۆ شقاوهتیندهن
هئچ اوْلمادێ مروّت، قوم-ی-جفاده زینب
باجێ اؤزۆن خبر وئر، لئیلای-ی-دیلفیکاره
کشف ائت بۇ ماجهرانی، رمزا" اوْ بیقراره
سن دۇت دیله دانێشدێر، لۆطفیله آل کناره
سالسێن رقیّه بیردهن، لئیلا باشێنا قاره
گلسین اوْغۇل غمینده، فریاد-وْ-داده زینب
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- تف، توف، آغێز سۇیۇ آتماق
2- چکدوخجا: چکدیکجه
دور ایاقه علی اکبر آناسێ:
دۇر ایاقه گلدی اکبر، ائی اوْغۇل آناسێ لئیلا
گؤر نه قان وئریر بدهنده، نئیزهلهر یاراسێ لئیلا
زۆلفلهرینده قطره – قطره، قانه دیر ائله نیظاره
جیسم-ی-نازهنینی اوْلمۇش، خنجهریله پاره-پاره
بینهوا باشۇن ساغ اوْلسۇن، باشێوه سال ایندی قاره
اکبرون گئییبدی قاندان، قێرمیزی لیباسی لئیلا
پرده-پرده قان دۇتۇبدور، اکبرین اوْ مه جمالین
زۆلفلهری اوْلۇب پریشان، گیزلهدیبدی خط-وْ-خالین
نعشی اۆسته باش یوْلارسان، گؤرسهن اکبرین اوْ حالین
ائیلهییب نهان چوْخ عضوین، شاه-ی-دین عباسی لئیلا
ائی وجودی اکبریله، اهل-ی-عالهمه عزیزه
دۇر ایاقه وئر ایجازه، ایندی چشم-ی-اشکریزه
جیسم-ی-اکبری سالێبدێ، گؤر نه حاله زخم-ی-زینب
قانیلهن خیضاب ائدیبدی، آی کیمی لیقاسی لئیلا
باشینه سالێبلا قاره، دۇردۇ ماحصل ایاقه
نعشه بیر گؤز آلتێ باخدێ، باشێنێ سالێب آشاقه
غشّ عارض اوْلدۇ بیردهن، چون اوْ غمکئش-ی-فراقه
وای اوْغۇل دئییب یێخێلدێ، غملهر آشیناسێ لئیلا
غشّدهن گؤز آچدێ لئیلا، گلدی حاله بیر زمانی
فضّهنین کؤمکلیگینی، قصد ائدیب اوْ مهلیقانی
بینهوا آنا مخاطیب، ائیلهدی جاوان بالانێ
آچ گؤزۆن جاوانێم اکبر، گؤزلهرین فداسی لئیلا
گرچه وار موجّه عوذرون، چۆنکی قانیوه باتێبسان
عمّهوین یانێندا امما، دۇر اوْتۇر نییه یاتێبسان
گؤزلهرین فداسی گؤزدهن، اوْلمایا منی آتێبسان
بیر گؤز آچماغا ائدیر بۇ، عجز-وْ-ایلتیماس لئیلا
مدتّی بۇ خانیماندا، زینب عمّهوه کنیزهم
کنز-ی-عیصمهتین کنیزی، اهل-ی-عالهمه عزیزهم
عیززهتیم گئدیب الیمدهن، نعشین اۆسته اشگریزهم
وار یئری یتیرسه عرشه، وای اوْغۇل صداسی لئیلا


c: text/html

text:
بیزه گؤره
سایین اوخوجولار!
بو سیته تورک دیلیله باغلی بیر کولتورل سیتهدیر . تورک دیلینین کؤکو و ائتیمولوژیسی قونوسوندا چالیشان بو سیته دیلیمیزین سؤزلری و اونلارین کؤکوندن و نئجه اولوشدوغوندان دانیشیر.
سؤزلرین ایلکین کؤکون، ایشلنن یئریندن آخدارمالیییق. اولسون کی ایش آراجی، یئری (قوشولو، شرایطی) دییشیر، اما سؤز ، دوغولدوغو قوشولدان آیریلاراق، دونوق(جامید) سؤز کیمی یاشاییب گلیشیر.
بو سیته یالنیز سؤزلرین آنلامی، کؤکو ایله باغلی اولان قوللاردان دانیشیر. باشقا سؤزلوک سیتهلریندن دییشیک اولاراق، بورادا چالیشیلیب سؤزلرین ایشله، ائیلمله (فئیل. فئل) باغلی آنلاملاری آچیقلانسین.
دئیه بیلریک تورک دیلینده ائیلمسیز (فئلسیز) سؤز گؤزه چاتمیر.
هئچ سؤز، ایشلنن یئری، جملهسی بللنمهدن، کؤکلنه بیلمز آنجاق سیزجه کؤکسوز قالان سؤزوموز وارسا، ایشلنن یئریندن بیر اؤرنکله بیزه یازین.
بورادا چالیشاجاغیق سؤز آنلامی، سؤز کؤکو ایله باغلی اولان سؤزلوکلری، کیتابلاری، یازیلاری سیزه چاتدیراق.
سؤزلرین آنلامینا، کؤکلرینه گؤره نه دوشوندوگوزو بیزیمله پایلاشین. آنلامی آچیلمایان، باشا دوشولمهین سؤزلر توشلارسانیز، بیزه گؤندرین، اولسون کی آچیقلاماسیندا یارداشلاشا بیلدیک.
ائل آغزیندا، گوندهلیک یاشاییشدا، یازیلارا کئچممیش بیر یئنی سؤز، دئییم تاپسانیز، بیزه چاتدیرین. الیمیزدن گلجیینه یاییملانماسینا یاردیمجینیز اولاریق.
سیتهمیز گونجل بیچیمده سیز سایین قوللانیجیلارا سؤزلوک خیدمتی وئریر آنجاق هلهلیک تورکجه-تورکجه اولان بو سؤزلوک گلهجکده بو سؤزلوگون تورکجه-فارسجا بؤلوموده آچیلاجاقدیر، و سیز دیرلی قوللانیجیلاریمیز گونجل شکیلده آرادیغینیز هر بیر سؤزون آنلامین سیتهمیزدن آلابیلجکسینیز.
سیتهمیزین آدینا گؤره
توروز آدینا گلینجه ، بو سؤز تبریزدن گئچن "مارکوپولو"نون یازقیلاریندان بلیرلنن آینالی داغلارین آدینا وئریلمیشدیر . توروز تورکجه بیر سؤزدور و آنلامینا گلینجه آلا بویاسینا ماییل اولان بیر بویا آدیدیر. بو اوزدن تبریزده یئرلشن بو داغلارین آدی گئچمیشده توروز دئمک اولار.
اوموروق کی بو سیته سیز دیرلی و سایین اوخوجولار یاردیمییلا دیلیمیزین و کولتوروموزون گلیشمهسی و یوکسلیشی یولوندا بیر آددیم گؤتوربیلسین.
توروز سیتهسی
حسن بیگ هادی
ایلیشگی:
h.beyhadi{at}gmail.com
Kitabımı dərc etdiyinizə görə Sizə və bu işdə zəhməti olanlara minnətdaram ! Allah Sizdən razı olsun !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
چیلله مراسیمی حقینده بیر پارا ملاحیظهلر
چیلله گئجهسی مراسیمینین منشائی
- آتالاریمیز "قورخ گئجه شریندن" دئمیشلر
- ایلین ان اوزون گئجهسی چیلله گئجهسیدیر، هم ده قیشین ایلك گئجهسی، قارانلیق، سویوق، اوزون بیر گئجه، عجبا بو مجمعالاشرارین كناریندان راحاتمی كئچمك اولار؟
قاباق قیشدیر. كیم نه بیلیر نه قدر مال-داوار پیهلرده قیریلاجاق، نئچه سود امر كؤرپه بلگینده دوناجاقمیش. قیشین ایلك گئجهسینین قره قئییدی هركسین جانینی آلدیقدا، بیر ایلنجهلی مراسیمله، بو گئجهنین شرینی بیر تهر باشدان آشیریب و قارا قیشین قارشیسینا گوجلو روحیه ایله چیخماق لازیمدیر. منجه چیلله گئجهسی مراسیمینین اساس فلسفهسی بودور. آمما بونا باشقا سببلر ده سایماق اولار، بو آرادا دكتر یاشار كالافاتین دوشونجهلری دقته لاییقدیر.
یاشار كالافات-آ گؤره چیلله مراسیمی تورك خالقلارینین ایناجلاریندا آللاهدان بركت و بوللوق تمناسی ایله علاقهداردیر، او یازیر:
«اوزون قیش مؤوسیمی، اینسانلارین و حیوانلارین یئیهجكلرینین، یاخاجاقلارینین توكندیگی جیدّی بیر امتحاندیر. عادتا تصوفدهكی "چیله" (چیلله) یاشانیلاراق نفس تربیهسیندن گئچمیشدیر. نئجه كی قیشین دؤنملری آراسیندا "بؤیوك چیلله" و "كیچیك چیلله" ده واردیر، چیللهدن چیخیش بیر قوتلاماغی و حمدی بایرامینی گتیریر، بو روزی یئتیرنه بیر شوكران یئنه ده داها بول وئرمهسی اوچون یالواریشدیر»(Ya?ar Kalafat, S.243).
بونا شاهید اولاراق، سالماسدا یاشایان كورهسوننولرین بیر عنعنهسینی قئید ائتمك اولار: سالماسلی كورهسوننولر چیلله گئجهسینده قووورغا قوووروب، دامین دؤرد بوجاغینا داغیدارلار، بركت رمزی اولان بوغدالاری داغیتماقلا دا اینانارلار كی گلن ایل بوللوق اولاجاق (فیروز سعیدی).
بو كیمی عادت و اینانجلار، چیلله مراسیمینین بركت موتیویله سیخ باغلیلیغینی گؤسترمكدهدیر.
ناردوقان، گوندوغان، یلدا
گوللو یولاوغلونون یازدیغینا گؤره، اسكی توركلر چیللهنین ایلك گونونو بایرام ائدردی. "نار دوقان" (یاخود گوندوغان) آدیلا مشهور اولان بو بایرامی هله ده تاتارلار، باشقوردلار، چوواشلار و... قئیده آلیرلار. "نار" مونقولجا گونش دئمكدیر. تاتارلار اونا "كویاش تووآ= گونش دوغان"، باشقوردلار ایسه "ناردوقان" یا دا " ماردوقان" ، چوواشلار "نارتاوان" یاخود دا "نارتوكن" دئیر و بو گونو بایرام ائدیرلر.
آذربایجاندا "گون دوغان" بایرامی تمامیله اونودولموشسا دا آنجاق بیر عادت اولاراق بوگون بیر-بیرینه راست گلنلر «اوزونه گون دوغسون»، «گونون آغ اولسون»-دئیه خئییر-دوعا وئررلر(Güllü Yolo?lu). ماراقلیدیر كی اسكی توركلرین بو مراسیمینین آدی، قدیم سوریانیلرده و آسوریلرده ده عینی معنانی وئرن بیر كلمهدیر: یلدا.
بیلدیگینیز كیمی تورك كلاسیك ادبیاتیندا بؤیوك چیللهنین ایلك گئجهسینه، "یلدا گئجهسی" ده دئییلمیشدیر. بو گون بعضی شهرلی آذربایجانلیلار یلدا گئجهسی ترمینینی ده چیلله گئجهسی ایله پارالل ایشلدرلر.
اصلینده سوریانیجه اولان "یلدا" سؤزونون آنلامی "دوغوش" دئمكدیر. آسورجادا ایسه عینی ایله "بت یلدا" سؤزو دوغوشدور. دئمك "یلدا" یاخود "گوندوغان"دان اعتیبارا گونلر بؤیومگه باشلار، بونا گؤره ده دوغوش معناسی وئرن بو آدلاری اونا یلرلشدیرمیشلار.
آرتیرمالییام بو اینانج دونیانین ایلك كریستیان خالقی اولان آسوریلرین طرفیندن سونرالار حضرت مسیحین دوغوشو (میلادی) ایله عوض ائدیلرك، مسیحیلرین ایچینده "كریسمس" اولاراق یاییلمیشدیر.
چیللهنین لغتده و خالق تقویمیندهكی آنلامی
قیرخ آنلامینا گلن تاتجا "چهل" یاخود "چل" كؤكوندن اولان "چیلله" سؤزونون آنلامی آذربایجان دیلینین ایضاحلی لغتینده بئله قئیده آلینمیشدیر:
1- دوغوشدان، تویدان و یا اؤلمكدن كئچن قیرخ گونلوك مدت
2- قیشین بؤیوك و كیچیك چیللهدن عیبارت ایلك ایكی آیی (ایضاحلی لغت، چیلله مادهسی)
فرهنگ معینده ایسه بونلاردان علاوه "درویشلرین بیر بوجاغا سیغیناراق قیرخگونلوك ریاضت ایچینده عیبادت ائتمهلری" آنلامی دا قید اولموشدور. (فرهنگ فارسی، چله مادهسی).
قید ائتمك لازیمدیر كی اؤزبكیستان و قاراچای توركلری ائلهجه ده ایران تاتلاری آراسیندا قیش چیللهلریندن علاوه، یای چیللهلری ده وار. یای چیللهسی تیر آیینین اولیندن باشلار. ایلین ان ایستی زامانینا فارسلارین "چلّهی تابستان" دئدیكلری ده ائله همین خالق تقویمینه عایید ترمیندیر.یای چیللهلری ده قیشینكی كیمی ایكی بؤیوك و كیچیك چیللهدن عیبارتدیر و جمی 60 گون سورر .
آذربایجان و توركیهده "چیلله" سؤزو باشقا بیر آنلام دا داشیماقدادیر، او دا چتینلیك و زحمت دئمكدیر. دئمهلی هله ده خلق ایچینده ایشلنمكده اولان "چیلله تؤكمك، چیلله كسدیرمك، چیللهسی چیخماق"، بیر گلینین، زاهینین، اوشاغین... هانسیسا بیر چتینلیك ویا زحمتدن قورتولماسینا عایید ایشلنن ترمینلردیر.
ناصر منظوریه گؤره چیلله سؤزو توركجهدیر معناسی ایسه سون درجه گئریلمه و چكیلمهدیر. چیللهگئجهسی ده قیش فصلینین ان سویوق و ان اوزون گئجهسی اولدوغوندان بو آد اونا وئریلمیشدیر. (منظوری ناصر)
آنجاق بونو دا دئمه لییم كی سایین ناصر منظورینین چیللهیه وئردیگی بو یئنی معنایه هئچ بیر سؤزلوكده راسلامادیم.
آذربایجان خالق تقویمینده اساس قیش یئتمیش گوندن عیبارتدیر:
40 گون بؤیوك چیلله: دی آیینین اولیندن (دسامبرین 22-سیندن) بهمنین دوققوزونا كیمی (یانوارین 29-ونا كیمی)
20 گون كیچیك چیلله: بهمنین اونوندان (یانوارین 30-وندان) بهمنین سونونا كیمی (فئورالین 19-ونا كیمی)
10 گون قاریننه چیللهسی: ایسفندین بیریندن (فئورالین 20-سیندن) اسفندین اونونا كیمی (فئورالین سونو مارتین بیرینه كیمی) (انجوی شیرازی ص 42)
خالق اینانجلارینا گؤره بؤیوك و كیچیك چیلله ایكی باجیدیر. بو اوچ شر قوهلرین (بؤیوك باجی، كیچیك باجی و قاری ننهنین) هر اوچونون ده مونث یاخود قادین اولماسی، اونا عایید اینانجلارین آنااركیللیك (مادرشاهلیق) دؤوروندن گلیب بیزه چاتدیغینی ثبوت ائتمكدهدیر.
ایكینجی بؤلوم: آذربایجاندا چیلله مراسیمی
چیلله قارپیزی
آذربایجاندا قیشا گیرمزدن اول قیش تداركو گؤرولر، بیر چوخ یئرلرده بوتون پاییز آیلاریندا قادینلارین اساس چالیشماسی قیش زومارینا صرف اولار. قوورما، تورشو، لاواشا، دن-دؤش، یئرآلما-سوغان، قوروگؤی، روب و ... بو كیمی یئمكلری حاضیرلاییب، قیش زوماری ائدرلر. بونلارین ایچینده بیر ده "چیلله قارپیزی" اولمالیدیر.
بؤیوك چیلله باشلانان گئجه هامی بیر-بیرینین ائوینه توپلانار، بیر چوخلو قورو یئمیشلر (سبزه، جویز و قاخ...)، قووورغا، اییده، بعضا ده نار )و بو كیمی یاش مئیوهلر(، پشمك، قوووت، حالوا قوناقلار اوچون گتیررلر، ان سوندا دا چیلله قارپیزینی دیلیم-دیلیم كسیب هامییا پایلارلار. چیلله قارپیزینی هامی یئمهلیدیر، بیریسی ائوده اولماسا دا پایینی ساخلارلار و بئله اینانارلار كی چیلله قارپیزینی یئسهلر اونلارا سویوق دیمییهجك.
سالماسدا یاشایان كورهسوننولرین بئله بیر قایداسی وار كی چیللهقارپیزینی مجلیسده اولان آغساققاللارین بیری كسیب «قادا- بالامیزی بو گئجه كسدیك»-دئیر و صاباحیسی گون چیلله قارپیزینین قابیقلارینی آخار سویا وئررلر (فیروز سعیدی).
چیللهلیك
چیلله گئجهسی اوغلان ائویندن آداخلی قیزا چیللهلیك گؤندریلر، دئمهلی چیلله گئجهسینه عایید یئمكلر او جملهدن: پشمك، قوووت، حالوا، قورو یئمیشلر، نار و ان واجیب اولان چیلله قارپیزینی (عموما بزهیرك)، بیر خونچادا توپلانیب، آخشام باشی قیز ائوینه گؤندریلر.
ائولندیكدن سونرا دا بیر نئچه ایل قیز گلینه چیللهلیك گئدر، آمما بو دؤنه خونچا اوغلان ائویندن دئییل، قیز ائویندن گؤندریلر. قیزین آتا-آناسینا گؤره بو هدیهلر اوغلان ائوی یانیندا قیزلارینین باش اوجالیغی ساییلیر.
چیلله گئجهسی اوخونان نغمهلر:
مراسیم و مؤسیم نغمهلرینین بیر پاراسی چیلله ایله علاقهداردیر. داش ماكیدا چیلله گئجهسی بو نغمهنی اوخویارلار:
آی چیلله-چیلله قارداش
آتین قمچیله قارداش
بیر گلدین دانیشمادین
قلبیم آچیلا قارداش (انجوی شیرازی، ص 47)
مشهور فولكلورشوناس عزیزه خانیم جعفرزاده ده اؤز آتاسیندان ائشیتدیگی بو نغمهنی بئله ثبت ائتمیشدیر:
قوووب، قیشی آیازی
كسدیك چیلله قارپیزی
آللاه یئتیرسین روزی
ائل قالماسین تامارزی (Güllü Yolo?lu)
كلاسیك ادبیاتیمیزدان، ماكیلی شاعیر "یلدا" نین دیللر ازبری اولان بو میصراعلاری، دا چیلله گئجهلری ییغینجاقلاریندا بیر تاپماجا كیمی اوخونار:
یلدا گئجهسی بیردی
ایلده بیر اولار یلدا
یا رب بو نئجه سیردی
بیر آیدا ایكی یلدا ؟؟
بورادا سئوگیلیسینین آی اوزونون ایكی طرفینده ساللانان هؤروكلرینی گؤرن شاعیر، اونو بیر آیا و ایكی قارا و اوزون یلدا گئجهسینه بنزدرك بو اسرارانگیز گؤزللیگین قارشیسیندا حیرته دالمیش و بو اینجه شعری یاراتمیشدیر.
فالا باخما
. چیلله گئجهسی فالا باخارلار، كندلرده و ائلات ایچینده یایغین فاللار بایاتی فالی و قولاقآسدیدیر. قئید ائتمك لازیمدیر كی بو فاللار چیلله گئجهسیندن علاوه آخیر چرشنبهده ده یاییغیندیر.
بایاتی فالی
چیلله گئجهسینده بیر قیز اوشاغینی بولاق باشیندان سو گتیرمگه گؤندررلر، او یول بویو كیمسه ایله دانیشمامالی، چاغیرسالار بئله جواب وئرمهمهلیدیر. قیز گتیردیگی سو كؤزهسینی ائوده آغ بیرچك بیر خانیما تاپشیرار، او دا سویو تؤكر بیر قابا اوستونه ده تمیز بیر پارچا چكر. سونرا قیز گلینلر و فالینا باخماق ایستهین خانیملار قابین اطرافینا توپلانار، هرهسی اؤزوندن بیر نیشان سو قابینین ایچینه آتار. مثلا مینجیق، اوزوك، سانجاق و ساییره، قیزلاردان بیری الینی سالار قابین تكینه و سویو دولاندیرا-دولاندیرا، مجلیسدهكیلر ده هرهسی ایستهدیكلری بایاتینین ایلك میصراعسینی اوخویارلار،
مثلا بیری دئیر:
- الینده بایدا گلین
او بیری ایسه:
- قاپیدان بیری گلدی
و.......
كیمین قابا آتدیغی نیشان قیزین الینه گلسه، اوخونان سون بایاتینی كامیللشدیرمهلیدیر و او بایاتی همین شخصین وصف-حالیدیر دئیرلر. مثلا:
- الینده بایدا گلین
دوروبدو چایدا گلین
تانری مورادین وئرسین
آچیلان آیدا گلین
(بونون معناسی بودور كی نیشان صاحیبی گلن آی اؤز مورادینا چاتاجاقدیر)
- قاپیدان بیری گلدی
گؤزومون نورو گلدی
بو آرخی كیم آریتدی
سو بئله دورو گلدی
(دئمك نیشان صاحیبینین یولدا مسافیری وارسا، او ساغ- سلامت گلیب، چاتاجاق، یا دا نیشان صاحیبینین گلن گونلری خئییرلی و ایشیقلی اولاجاق) ( یكانی زارع صص64-66).
.
. قولاق آسدی
كند ائولرینده بیر-بیرینین دامینا چیخیب، قولاق یاتیردارلار گؤرسونلر ائو اهلی ندن دانیشیر. سؤزلری هر بیر مؤوضوعدا اولسا، اؤز فیكیرلرینجه اونو بیر یئره یوزوب، اوركلرینده توتدوقلاری نیتین جوابینی آلارلار.
اونا گؤره ده بو گئجه هامی چالیشار خوش صؤحبتلر، یاخشی سؤزلر دانیشسین، آغیزینی خئیره آچسین، دئیرلر ائشیدن اولار قوی قولاغینا خئییرلی سؤزلر دَیسین، بلكه موشگولو آچیلسین!! (یكانی زارع ص 66).
چیللهلرین دئییشمهسی
خالق اینانجلارینا گؤره ، بؤیوك چیلله نیسبتا عاغیللی و انصافلیدیر، آمما كیچیك باجی عكسینه چوخ عصبی و منطیقسیزدیر. آجیغی توتاندا كیمسهیه آمان وئرمز. اردبیلده چیلله گئجهسی یئییب، ایچدیكدن سونرا جماعت چؤله چیخار و شاختایا اوز توتوب، دئیرلر:
- - بؤیوك چیلله! سن آللاه برك توتما
بونو دئیركن ده اینانیرلار كی دوغرودان دا بؤیوك باجی بونلارین سؤزونو ائشیدیر و بو قیشی برك توتمایاجاق.
بؤیوك چیلله و كیچیك چیلله آراسیندا خالقیمیزین دیلینده دولاشان بئله بیر میتولوژیك روایت وار:
"بیرگون بو ایكی باجی بؤیوك چیلله و كیچیك چیلله اییده آغاجی آلتیندا اوتوروب، دانیشیردیلار، كیچیك باجی ، بؤیوك باجیدان سوروشار:
- سن گئتدین نئیلهدین؟
دئیر :
- من گئتدیم هامینین اللرین تندیرین اوستونه سالدیم، دونداردیم، اوشوتدوم، ناخوشلاتدیم، گلدیم!
كیچیك باجی دئیر:
- بولار بیر ایش دئییل كی من گئتسم، قاریلاری كوركدن، لولئیینلری لولوكدن، گلینلری بیلكدن، كؤرپهلری بلكدن ائلرم!!
بؤیوك باجی دا دئیر كی:
سن ده بیر ایش گؤره بیلمزسن چونكو قاباغین یازدی، عؤمورون آزدی.
بو توفارقان واریانتی ایدی، خویدا دا بئله دئیرلر:
« بؤیوك چیلله دئیر:
من گئتدیم هامینین اللرین باغلادیم، تندیرین اوستونه سالدیم گلدیم.
كیچیك چیلله ده دئیر:
من سنین كیمین دئییلم، گئدیب، هامینی تندیردن قوووب، كوفلهدن چیخاراجاغام، اوشاقلارین اللرین بئشیكده، قوجالارین اللرین بوز سیندیراندا چاتلاداجاغام ، گلینلرین الینی بولاق باشیندا دوندوراجاغام».
كوسا گلین
ایكی چیللهنین آراسیندا بوتون قیش بویونجا چوخ اسكی زامانلاردان قالان كوساگلین، خیدیر نبی، سایاچی كیمی مراسیملر و بایراملار كئچیریلر.
بورادا میثال اوچون كوسا گلین مراسیمینه قیساجا ایشاره ائدهجگم:
كوسا گلین مراسیمی زیرنا، دوهول ایله مشایعت اولار، كوسا یئل قوواندان ساققال قویار، باشینا ایكی بوینوز تاخار، یانینا دا بیر گلین سالار، بیر ده اؤزویله چووال داشییان بیریسینی دولاندیرار. بونلار كند ایچینه گلیب، چالیب، اوخویوب، اوینایارلار. كوسا گلین شعرلریندن بیر نئچهسینی آشاغیدا وئریرم:
كوسا گلیر هاوادان
ساققالی یئل قووادان
كوسانین پایین گتیر
آی خانیم، ائوین آوادان
.
جانیم قاراباش قویون
قارلی داغلار آش قویون
اوچ گون، اوچ گئجه كئچر
كوسایا یولداش قویون
.
جانیم او قاتار كئچی
قایادا یاتار كئچی
قیش سویوغو گلنده
بالانی آتار كئچی
.
آی خالا خالا دور ایندی
یوك دیبینه سوز ایندی
چؤمچهنی دولدور ایندی
آللاه بالان ساخلاسین
دو بیزی یولا سال ایندی (انجوی شیرازی ص 95-98)
چیلله قوودو
قیشین باشلانقیجیندا چیللهلری قارشیلایان خالق، كیچیك چیللهنین سون گونو ده اونو قووالایاراق یولا سالار.
آذربایجاندا كیچیك چیللهنین سون گئجهسینه كورداوغلو بعضا ده صیاداوغلو دئیرلر. بو گئجه قیز-گلینلر داما چیخار و دامدا اود یاندیریب، قارلاری اونون اوستونه سوووراراق اوخورلار:
چیلله قوودو، چیلله قوودو
سحر مینجیق، سحر مینجیق (انجوی شیرازی ص48)
سحر مینجیق دئدیكده صاباحیسی گون مینجیق-مینجیق یاغیش یاغاجاغینا اینانارلار. سایین قالادا ایسه بو شعر اوخونار:
چیلله قاچدیها چیلله قاچدی
بالالارینی گؤتدو قاچدی
كورد اوغلو
چیلله نین سون گونو حاققیندا دا میتولوژیك بیر روایت وار:
«- دئییرلر كیچیك چیلله نین ایلك گونونده، لئیلك گلیب گؤلون دونوق سولارینا قونوب، بوزلاری اریدر. آمما بیر دفعه هاوا بتر كولك ائلیردی. یامان سویوق دوشموشدو، پیشیكلر میرنووا دوشوب، آج قورد آدام اتینه یئریكلهمیشدی. خالق نه قدر حاجی لئیلگین یولونو گؤزلهدیلرسه اوندان خبر اولمادی.
صیاد بابا دئدیكلری بیر تاری تانییان، آغزی دعالی یاخشی كیشی وار ایدی او جماعته توختاخلیق وئریب، دئییردی: «نییاران اولمایین حاجیلئیلك هریاندان اولسا گلیب، چیخار. بیر آز دا دؤزمهلییك».
آمما گؤزله گؤزون وار اولسون. لئیلكدن خبر اولمادی آخیردا جماعت یورولوب، كور- پئشمان ائولرینه دؤندولر. صیاد بابانین كورداوغلو آدیندا بیر اوغلو وار ایدی، ائوه گلیب، اوغلونا دئدی: «اوغلوم دور پار-پالتاریوی گئی! باخ گؤر بلكه حاجیلئیلك گلیب، گدیكده قالیب».
كورداوغلو چاریقلارینی گئییب، پاتاواسینی باغلادی، كوركونو ده چیگنینه سالیب، آلا چلپوو یاغا-یاغا داغ یوخاری یولا دوشدو. آخیردا گئدیب، یوخوشون باشینا چاتدی. باخیب گؤردو صیادبابا دئین كیمی لئیلك گلیب، قاردا قالیب. تئز اونو قوجاغینا آلیب، كنده ساری قاییتدی، بونو گؤرن كیچیك چیلله لاپ سالدی عینادینا ساغدان سولدان چارپاز قار یاغدیریب، كولك ائلهدی. كورداوغلو، لئیلك اوشومهسین دئیه اونو كوركونون ایچینه آلدی، آمما كیچیك چیلله قارلاری صیاداوغلونون اوز گؤزونه سوووروب، یولونو آزدیردی. كورداوغلو بیر داشین دالیندا گیزلنیب، اؤزونو كولكدن قورویوب، لئیلك ایله سحره كیمی اورادا قالدی.
آمما گل گؤر كی كورداوغلو گلمهیینجه آتا –آناسی برك نییاران قالدیلار، گئجهنی بیر نئچه ساعات یولا گؤز تیكدیلر، خبر اولمادی، كور- پئشمان باشلارینی آتیب، یاتدیلار.
آناسی یاتدیغی یئرده دؤشونو چیخاریب، یئره دایادی، سحره یاخین صیاد بابانی اویاتدی كی «موشتولوغومو وئر، اگر كورداوغلو ایندییهجن دیری قالسا داها بوندان سونرا اؤلمز»-دئدی.
دئدی: من دؤشومو یئره دایامیشدیم، سحره كیمی سویوقدان آز قالا دونوردو، آمما ایندی یئر قیزیشدی، دئمهلی یئر نفس چكیب، قیزیشماغا باشلامیشدیر!!
بیر آزدان گؤردولر كورداوغلو ساغ- سلامت گلیب، چیخدی.
او لئیلگی ده بیر باشا گؤل سولارینا آپارمیش، او دا بوزلاری اریتمگه باشلادی».
سونوج و سون سؤز
1- چیللهیه عایید اینانجلار، آنااركیللیك (مادرشاهلیق) دؤرونه قاییدیر.
2- چیلله مراسیملری، ایكی هدفی قصد ائدیر: بیرینجیسی بوللوق، آللاهدان بركت ایستهمه و ایكینجیسی اینسانلاری قیشین چتینلیكلرینه قاتلاشماق اوچون روحا حاضیرلاتماق .
3- آذربایجاندا بؤیوك چیللهدن كیچیك چیللهیه ایكی آی سورن مراسیم اصلینده چوخ مركب و بؤیوك بیر كمپلكسدیر. اورادا ایلنجه، ماهنی، رقص، اینانج، فال، میتولوژی، بیر چوخ عادت عنعنهدن بحث ائتمك اولار.
و سون سؤز: بو عادت –عنعنهلرین بیریسی ده چیلله گئجهسینده هامینین آغیزلارینین خئیره آچیلماسیدیر. قوی منیم ده سون سؤزوم خئییردوعا ایله بیتسین:
یایینیز یایلاق ، قیشینیز قیشلاق ایچینده اولسون!
یازینیز آیرانسیز، قیشینیز یورغانسیز اولماسین!
قارلی قیشینیز اولسون، كؤلگهلی یایینیز !
قارشی گلن قیش هاردا قیشلاسا دا، اوغول-اوشاغینیزین جانیندا قیشلاماسین!
. _________________________
.
قایناقلار:
1- Ya?ar Kalafat »Türk Halk ?nançlar?« (Bereket Motivi)
2- Güllü Yolo?lu »Milli deyerlerimizi ara?dirark?n« http://dgtp.org/news/46.html
3- ?f?ndiyef, pa?a(1992), Az?rbaycan ?ifahi xalq ?d?byat?, Bak?: m?'arf n??riyyat?.
4- فیروز سعیدی http://www.kuresunni.com
5- یكانی زارع، پرویز(1377)، آذربایجان شیفاهی ائل ادبیاتینا بیر باخیش،تهران: نشر اندیشه نو.
6- انجوی شیرازی، سید ابوالقاسم(1354)، جشنها و آداب و معتقدات زمستان جلد دوم استانهای آذربایجان و همدان، تهران: انتشارات امیركبیر.
7- اوروجوف، ع.ع.(1376)، آذربایجان دیلینین ایضاحلی لغتی، كؤچورن بهزاد بهزادی، تهران: انتشارات درسا.
8- معین، محمد(1353)، فرهنگ فارسی، تهران: انتشارات امیركبیر.
9- منظوری ناصر، دیلماج درگیسی سایی 34


text:
مسلم یارالی تشنه، ترک ایلدی دنیانی
قویدو الی قوینوندا، بیر جوت قوزو قربانی
مسلم یارالی تشنه، ترک ایلدی دنیانی
قویدو الی قوینوندا، بیر جوت قوزو قربانی
چون سیف بنی هاشم، چالدی ال آیاق قاندا
قالدی ایکی شهزاده، آواره بیاباندا
گه قالدیلا چوللرده، گه گوشه ی زنداندا
تا چیخدیلا زنداندان، بیر موقع بحراندا
آیا هارا گئتسینله؟ غربت یئری گون باتدی
آللاه ایکی شهزاده، بس هاردا گئدیب یاتدی
ظلمت بورویوب شهری، گئتسینله مکان یوخدو
یا اوردا اوتورسونلا، دشمنده امان یوخدو
یا چوللره قاچسینلا، قاشماقلیقا جان یوخدو
یاپراق کیمی تیتریللر، رخساریده قان یوخدو
قالساق دئدیلر بوردا، دشمن گورجک قارداش
صبّاح زیاد اوغلو، وای اولدورجک قارداش
یوز قویدولا صحرایه، قان یاش الئییر گوزلر
قورخوللا قارانلیقدا قاشدوقجا بدن تیترر
هر دم او کیچیک قارداش، آغلار اوجادان سسلر
گل غیرتیوه قربان، عبّاس وعلیاکبر
باغریم قارالیب بابا، رنگیم سارالیب بابا
گل دربهدر اطفالون، چوللرده قالیب بابا
دوردو یارالی قوش تک، دوشدو یولا یولاندی
آغلاردیلا گئتدیکجه، صبح اولدو ایشیقلاندی
بیر عورت او اثناده، گوردو اورگی یاندی
گتدی ائوه گوز یاشلی، باشلارینا تولاندی
سو وئردی غذا وئردی، تا گون دولانیب باتدی
بیر یئرده قوجاقلاشدی، یورقون بالالار یاتدی
یاتدی او بویوک قارداش، روح اوچدو قانادلاندی
رویاده گوروب ناگه فانوس خدا یاندی
پیغمبر خاتمدیر، شاهنشه مرداندی
آما اوجا قامتلی بیر شخص نمایاندی
دقتله نظر سالدی، یاندی اورگ اودلاندی
گوردو آتاسی مسلم، اوز قانینه غلطاندی
فورا یوخودان دوردو، آز قالدی چیخا جانی
اول خرداجا قربانه، کشف ایلدی رویانی
الان بابامی گوردوم، جیسمیندن آخیر قانی
بیز ترک ائدریک بیلدیم، صبّاح بو دنیانی
حارث یوخودان دوردو، نصف شب ظلمانی
گوردو او قارانلیقدا، آغلار ایکی قربانی
قانون محمّد ده واجیبدی مسلمانه
کافرده اگر اولسا رحم ایلیه مهمانه
بیر ظلم ائلدی بیدین، اول خیرداجا قربانه
بیردن دئدی وای بابا، لبلر بویانیب قانه
اسدی یارالی لبلر، تر آخدی جبینیندن
یالواردی امان ظالیم، اولدورمه یئتیمم من
اول قانلی دوداقلاردان، یاندیم سسی قوزاندی
صبح اولدو ایشیقلاندی، حارث قولو چیمراندی
بیر جوت بالاجا قارداش، وای قول قولا باغلاندی
گلدی او خانیم عورت، باشلارینا تولاندی
ابراهیم اوزون دوتدو، اول عورته یالواردی
گل آخر عمرومده، بیر کلمه سوزوم واردی
الان باتاریق قانه، بو آخر ساعتدیر
وئردیک سنه چوخ زحمت، بو آخر زحمتدیر
بیر کلمه سوزوم واردیر، چوخ غملی وصیّتدیر
بیر خیردا باجیم واردیر، گوزلر بیزی مدّتدیر
گوندر او قارا بخته، القانه باتان جامه
بیر جوت بالاجا کوینک، بیر جوت یاشیل عمّامه


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آزربايجان اؤلکهسي
نه دوماندان قوْرخوم واردي، نه چَندن
نه دَنيزدن، نه دالغادان، نه سندن
سئويلهميشم بو کؤنلومه اوّلدن
بير گون گلن ، بير گون گئدر چيمَندن
آيرليغين باغرين ياريب گلميشم
سودانين غنچاسين دَريب گلميشم
دنيزين، دالغانين، دومانين، چهنين
ظاليم اورکلرين يوروب گلميشم
اوجا داغ باشيندا دومانام، چَنَم
کدَر ايله سوْلان ياشيْل چيمَنم
دوْنوبدور شاختادان اَللريم مَنيم
ائليندن ـ گونوندن آيريلان ، منم
بو دونيادا چوخ چتينليک گؤرموشم
دوْغرولوق يوْلوندا عؤمور سورموشم
شيرين ايستَکلره يئتيشمک ايچين،
مينلر آجي حسرته تئلين هؤرميشم
بولودلار باغلاييب گونَشين گؤزون
چاققاللار دانيْشيْر آسلانلار سؤزون
اورَکلرده قارانليْق يئر سالاندان
خوش گونلر گيزلهدير بيزلردن اوزون
آنا وطنيمين دؤرت ياني داغدي
گـلهجک گـونلري گـؤرونور ، آغدي
«فضولي»نين، «شهريار»ين ، «صابير»ين
اؤزلري گئتسهده، سؤزلري ساغدي
«آزربايجـان» اؤلکـهسينه تـاي اوْلـماز
ياز سوْنا چاتماسا ، داها ياي اوْلماز
اوْيانماساق بيز شيرين يوْخولاردان
غفلَتده ياتاندان بيزه هاي اوْلماز
غوربتده غريبين هاراسي واردي ؟
گؤزونون بير آغي ، قاراسي واردي
آختاريب تاپماسا اؤز ايستهديگين
گؤنلونده چوْخ دردي ، ياراسي واردي
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | آذربایجان,آذربایجان اولکه سی,آذربایجان اؤلکه سی,آذربایجان شعری,آزربایجان,آزربایجان اولکه سی,آزربایجان شعری,اشعار ترکی,تورکی شعر,تورکی شعرلر,تورکجه شعرلر,شعر ترکی,شعر ترکی اذربایجان


text:
کربلا ساوجێسێ حضرت زینب(س)ین شامیده یزید اگلهنجهسینده خوطبهسی
قوْشار: حاج عباسقلی یحیوی اردبیلی (تاجالشعراء)
بؤیۆک قوْشارێمێز حاج عباسقلی یحیویدن قاباقجا دانێشمێشێق و اوْنۇن کربلا اوْلایلارێن دۆزگۆن تصویر و قلهمه چکمهییندهن اوْخۇدۇق، ایندیسه بۇردا بۇ شاعیرین حضرت زینب (س)ین شامیده یزید اوْلان مجلیسدهکی خطبهسین اوْخۇیاق، من بۇ ترکیببندی اوْ بؤیۆگۆن «پرچم عزا» آدلێ کیتابێندان یازێرام:
"مجلئس-ی-یزید ده حضرت زینب(س) خطبهسی"-حاج سلیم-۴.١ مگ
اوْتۇز اۆچ سیننیده نااهل-وْ-زینازاده جاوان
بیادب دۆشمهن-ی-سرسخت-ی-خداوند-ی-جاهان
یوْخ ردیف-ی-نوْجهباده اوْنا بیر نام-وْ-نیشان
سالدێ ایسلامیده فرمان-ی-رییاسهت الینه
باغلادێ شامیده شمشیر-ی-خیلافهت بئلینه
اوْتۇز اۆچ سیننیده نااهل-وْ-زینازاده جاوان
اوْ یزیدی کی اسیر-ی-شههوات-وْ-همهکار
ائوده سگباز-وْ-بییابانیده مشغۇل-ی-شیکار
مست-وْ-سرگرم-ی-شراب-وْ-دف-وْ-طنبور-وْ-قومار
دوْختهران-ی-عرب-وْ-رومی-وْ-یۇنانی ایلهن
صوْبح ائدهردی گئجهسین عئشق-وْ-هوهسرانی ایلهن
[توصیفلره دیققت لازیمدیر:]
قصر-ی-خضرا کی اوْنا قالمێش ایدی ماوییهدهن
سقف-وْ-دیواری اوْنۇن کاشی-ی-الوان-ی-یمهن
ساختمانینده مؤههندئس یارادێب صنعهت-وْ-فن
اۇجا تالار ایدی دارای-ی-سوتون، دوْر-وْ-بری
آچێلێر سمت-ی-حرهمخانهسینه غورفهلری
قیطعه-قطعه دؤشهنیب فرش-ی-بهادار یئره
شمع-ی-کافوری وئریر جیلوه قێزێل لالهلره
آسێلێب پردهی-ی-زنبوری گۆذهرگاه-ی-دره
باش طرهفده قوْیۇلۇب کورسیی-ی-بیداد-وْ-جفا
ساغ سوْلێندا دۆزۆلۆب صندهلی-ی-سیم-وْ-طلا
ائدیب اشراف-ی-قبائیل صف-ی-اووهلده مکان
بیر طرهفده سُفَرای-ی-دول-ی-خارئجییان
عُلمای-ی-کُتب موسویان عیسویان
آخهرین صف ده نوازهنده شیاطین خدهمی
غورفهلردهن باخێر اوضاعه یزیدین حرهمی
یاشێل عممامه باشێندا اوْ جفاکار-وْ-کثیف
جُببهی-ی-تئرمه گئییب اگنینه قوْللابه ردیف
آسیمان رنگی عباسی، نخ-ی-پشمینه ظریف
کمهرینده گؤرۆنۆر خنجهر-ی-الماس نیگار
خئیزهران الده دۇتۇب، تخت-ی-مرصّع ده قرار
ایکی بد شئکل غولام-ی-حبهشی چئهره سییاه
راهراهی[1] گئیینیب جامه، قوْیۇب سوْرخ کولاه
الده شمشیر، عقهب-ی-تختیدهن ائیلهرله نیگاه
بیر قییافه دۇتۇب اشخاصه تکبُّرله یزید
بارگاهی بۆرۆیۆب واههمه-وْ-روْعب-ی-شدید
قاتئلان-ی-شُهدادهن ایکی بد جئنس بشهر
قوْیدۇلار تخت قباقینده یئره سینی-ی-زر
سینی اۆستۆنده ایپهک اؤرتۆک ائدهر جلب-ی-نظهر
خئیزهرانیله یزید آتدێ اوْنۇن پردهسینی
پرده دهن ظاهیر ائدیب فاطیمه پروهردهسینی
تیترهدیب طاق-ی-عئنادی، اوْ باشێن منظهرهسی
سینهلرده دایانێب، مجلئسییانین نفهسی
دفعهتهن قطع اوْلۇب آواز-وْ-نوازهنده سسی
اؤز یئرینده هامێنێ بوْهت آپارێب حئیرهتیلهن
خیره-خیره یزید اوْل باشه باخێر دیققهتیلهن
باخدێ باخدێ اوْنا چکدی نفهس-ی-طولانی
یادینه دۆشدۆ «اوْرئینهب» خانێمێن جریانی
کی اوْنۇن نقشهسینه وۇردۇ حۆسئن بوْطلانی
خئیزهرانیله هدهف ائتدی لب-وْ-دندانین
سێندێرێب مخزهن-ی-عقدین صدهف-وْ-مرجانین
اوْل سر-ی-اعظهمه اوْل ذاتی خبیث ائتدی خیطاب
حققیمیز وئردی سیزه گؤر نئجه دۆنیاده جاواب
آرامێزدا ائلهدی تصفییهی-ی-حقق-وْ-حئساب
منی محروم ائلهدین بیر زن-ی-خوْش سیما دن
سنی محروم ائلهدیم من همهی-ی-دۆنیا دن
منه دیلخواهیدی بیلدین کی «اوْرئینهب» خاتۇن
بۇ دوْداقلارێلا اؤز آدێوه عقدین اوْخۇدۇن
حئفظ ائدیب پردهی-ی-عئصمهت ده امانهت قوْیدۇن
شامیدهن کی الی بوْش گلدی اری اؤز یئرینه
تئز طلاقینی دئییب رد ائلهدین شؤههرینه
بیلییاقهت اوْ قدهر طعن-وْ-شماتهت ائلهدی
سئییئد-ی-اهل-ی-بئهئشته چوْخ ائهانهت ائلهی
موْستهبیدانه شه-ی-دینه جیسارهت ائلهدی
ناگههان آخهر تالاریده بانوی-ی-نجیب
آمیرانه سس ایله وۇردۇ اوْ بیدینه نهیب
ائی یزید! ائی ائوی برباد-وْ-رئیس-ی-ظلهمه!
بیحهیا! ساخلا الون طعنه دئمه فخر ائلهمه
وۇرما ظالیم اوْ موبارهک باشێ قانه بلهمه
اوْ باشێن قان آلانێ حشریده قههار اؤزۆ دور
اوْ دوْداقدان تؤکۆلهن کلمهلر آللاه سؤزۆ دور
دۇتدۇ جببار شهین سن کیمی سوْدا باشێنێ
کسدیریب تشت-ی-زره حضرهت-ی-«یحیا» باشێنێ
چکدی مینشاره آغاجدا «ذکریا» باشێنێ
سنده بیر نهی-ی-خلاف امرین آلێبسان نظهره
قوْیمۇسان زادهی-ی-«زهرا» باشێنێ تشت-ی-زره
نظم مأموریلهریندهن تؤکۆلۆب نئچچه نفهر
اوْ سسین صاحیبینی ساکیت ائدیب جلب ائدهلهر
دئدی خشمیله یزید: اوْل دانێشان کیمدی مگهر
ووسعهت-ی-قلبی قوی دیر متکبّیر دانێشێر
منه جۆرئتله ائدیر قهر-وْ-تغیّور دانێشێر
دئدیلهر «زینب»-ی-کُبرادێ کفیل-ی-اُسَرا
کوْنج-ی-تالاریدهن ائلهر سنی تهدید-ی-خطا
دئدی منع ائتمهیین عورهتدی گیریفتار-ی-عزا
قوْی دانێشسێن دانێشێقدێر اوْنا شمشیر-ی-جدهل
سؤزدهن آرتێق اوْلارا قالمایێب ایمکان-ی-عمهل
«زینب» اوْل سیّئدهی-ی- پُردل-ی-ابنات-ی-علی
دۆشمهنی ائیلهدی محکوم، بئحول-ی-ازهلی
باشلادێ لهجهی-ی-گیرائیله با صوت-ی-جلی
ایبتیدا حمد-وْ-سیتاییش بیر اوْلان آللاهه
سوْنرا صلوات-وْ-سلام اوْلسۇن حبیب-وْ-آللاهه
ائی عیدالهتدهن اۇزاق! کاذیب-وْ-ناپاک-وْ-شریر
بۇیۇروبدو اؤزۆ قۇرآن دا خداوند-ی-کبیر
دۆز دییهر دۆز دانێشار پاک زبان پاک ضمیر
بد ائدیب شخص کی آیاته ائدیب ایستیهزاء
قوْیاجاق عاقیبهتین اوْوجێنا حق روز-ی-جزا
ائیلهییب جانلارێن اوْل کسلهریکی حققه فدا
بئله فیکر ائیلهمه کی اؤلمۆش اوْ مردان-ی-خودا
هامێسێ زینده-وْ-جاویدیدی مشمول-ی-عطا
ربالارباب حضوریندهدیرلهر غرق-ی-نعیم
سنین امما یئرین آتشدی چوْ ائبلیس-ی-رجیم
من سنین پست-وْ-محقّر بیلیرهم فیطرهتیوی
چیز-ی-ناچیزیدهن اسکیک بیلیرهم قییمهتیوی
نئجه نادیده دۇتۇم سرزهنئش-وْ-تؤهمهتیوی
ایتیریبسهن گؤرۆرهم ریشته-ی-نظم-ی-سوْخهنی
من دانێشمازدێم اوْ سؤزلهردی دانێشدێردێ منی
پست زاده نییه گردهن چکیسهن نیخوهتیلهن
بۇرنۇوۇ یئللهدیسهن باد-ی-غرورییهتیلهن
چیگنیوی اوْینادێسان حال-ی-جنونییهتیلهن
«مکه» فتحینده سنین جددیوی یابنالطُلقا
قێلێج آلتدان بۇراخێب عفو ائلهدی خیر-وْ-ورا
شخص کی «مکه» ده بوْتخانهنی تسخیر ائلهدی
وحشییان-ی-عربیستانی جاهانگیر ائلهدی
اوْنۇن ایجلالی سنی صاحیب-ی-شمشیر ائلهدی
عوهض-ی-عرض-ی-تشهککور اوْ رسولآللاهه
چکدیریبسهن حرهمین مجلیس-ی-«فرعون» جاهه
ریزه داشلارێ سایێب خوْشدئل اوْلان پۇل یئرینه
سۇسماری پیشیرهن جوجهی-ی-مأکول یئرینه
شهرلرده ساتێلان وحشیلهری غۇل یئرینه
کیم دیر آیا اوْلارێ دعوهت-ی-قۇرآن ائلهدی
بدهوی غول-ی-بییابانلارێ اینسان ائلهدی
ائده شقّالقمر اسرارینی ظاهیر دئدیلهر
سنین اجدادین اوْ پئیغهمبهره ساحیر دئدیلهر
غلبه ائیلهدی حق، طیِّب-وْ-طاهیر دئدیلهر
چوْخ ابۇجهللر ائتدی اوْنێلان جهل-وْ-عیناد
سن کیمی اوْلدۇلا روسوای-ی-جاهان یابنَ فیساد
آنلامازدێ اوْ عربلهر کی نیظافهت نه ایمیش
ال آیاغێنێ یۇماق رفع-ی-کثافهت نه ایمیش
رسم-ی-تطهیر-ی-بدهن، غوسل-وْ-طهارهت نه ایمیش
دۇردۇ خیر-وْ-البشهر اوْل طاییفهنین زحمهتینه
وئردی درس-ی-مدهنی، سالدێ بشهر صورهتینه
ائتمهمیشدی نه قدهر صاحیب-ی-ایسلام ظوهور
شئیخ-وْ-اشراف-ی-عربده، یوْخۇدۇ فهم-وْ-شوعور
خێردا قێزلارێن ائدهردیلهر اوْلار زینده بئگور
بۇ حۆسئینین باباسێ تربییهت ائتدی عربی
بوْتپرهستان-ی-عرب، تاپدێ طریق-ی-ادهبی
وئردی بۇ نئعمهتی اعرابه حۆسئینین پئدهری
ضرب-ی-بازو ایله سێندێردێ بؤیۆک قلعهلهری
اوْلدۇ همواره سیزه غصب-ی-خیلافهت گوذهری
موفت-وْ-مججانی رییاسهت قلهمین آلدێن اله
اووهلین وهله حۆسئن قتلینه ائتدین عجهله
سن کی تنگ ائیلهدین ارض-ی-عربیستانی بیزه
کۆرئی-ی-خاکیده اقطار-وْ-زوایانی بیزه
سن کی تلخ ائیلهدین آساییش-ی-دۆنیانی بیزه
شهردهن شهره دوه اۆسته ائدیب خوار-وْ-حقیر
گزدیریب کوچه-وْ-بازارلهری مئثل-ی-اسیر
اوْ گۆنۆ کی آدێ ساعهتدی قییام-وْ-عرهصات
جددیمه وار نه جوابۇن سنین ائی بد حرهکات
اوْل موجازاتیوه حاضیر سنه یوْخ راه-ی-نجات
اتصالا" تؤکهجهک قارنۇوا سققای-ی-جهیم
آتهشین کاسهی-ی-نئیرانیده غسّاق-وْ-حمیم
آههنین حربه ایلهن جیسمیمیزی پارهلهدین
بیزه روْشهن گۆنۆ ظۆلمهت گئجه تک قارهلهدین
نور-ی-حققیله اوْلان قلبیمیزی یارهلهدین
بۇ گومانیله کی مقصودین اله گلدی سنین
بلکه اؤز حربهلرین پارهلهدی اؤز بدهنین
ائدهبیلدین سالاسان بۇ گۆنه احوالیمیزی
الیمیزدهن آلاسان دوْلهت-وْ-اموالیمیزی
ظاهیرهن محو ائلهدین شؤکهت-وْ-ایجلالیمیزی
جۆراَتین یوْخ آلاسان وحی-ی-نیشان تاجێمێزێ
قودرهتین یوْخ پوْزاسان سورهی-ی-مئعراجیمیزی
نئجه سنده گؤرۆم اینصاف-وْ-مُروّت اثَرین
کی آنان «هینده» سوْرۇب حمزه شهیدین جیگهرین
بسلهییب خون-ی-شهیدانیله فرزهندلرین
اوْدۇ کی «هینده» جیگهر خوارییه بنزهر روئشون
کسدیریب باش، تؤکهسن قان وئریلیب پروهرئشون
تئشنه اؤلدۆردۆن حۆسئینی بۇ مُروّت دی مگهر
وۇردۇن اوْد خئیمهلرینه بۇ دییانهت دی مگهر
حرهمین چؤللــهره سالدێن بۇ خیلافهت دی مگهر
سن دییانهت آدێن ایسلامیده بد نام ائلهدین
حؤکم-ی-ایسلامی پوْزۇب دعوی-ی-ایسلام ائلهدین
عصر وقتیدی حۆسئن خئیمهلری چکدی شرار
خێردا قێزلار یانار اوْددان قۇتارێب قێلدێ فرار
حجّتالله مریض ایدی آلوْ ائتدی حئصار
دامهن-ی-هیممهتی آچدێم اؤزۆمه چتر-ی-نجات
وئردیم آتهشده خلیل-ی-عطهشه آب-ی-حیات
کؤمهییم قالمایێب آللاه دی منیم دادرهسیم
نه قدهر اؤلمهمیشهم واردێ بدهنده نفهسیم
نه قدهر نای-ی-گلو دهن اۇجالێر ناله سسیم
هر مجالیسده عزا مجلیسی برپا ائدهرهم
کربلا واقیعهسین زینده-وْ-ائحیا ائدهرهم
ائیلهییبسهن بیزه راحهتلیغی مودّهتدیر حرام
یا اۇشاقلارێمێزه آز وئریلیر آب-وْ-طعام
بیزه رزّاق-وْ-نیگههدار دی خللاق-ی-انام
سوْفرهی-ی-مائیدهمیز واردیر آنام فاطیمهدن
ایستیفاده ائدهریک باطینهن اوْل مائیدهدن
ائندیرهن وقته قۇشۇن باشێمیزه قمچیلری
بیزه حامی دی نگههبان ملهک-وْ-جئنّ-وْ-پری
رد ائدهر ضربهنی بیزدهن اوْلارێن حربهلری
بیزه مأمور-وْ-موحافیظ دی گوروه-ی-جبهروت
بیزه تعظیم-ی-مقام ائیلهییر اهل-ی-ملهکوت
خاک-وْ-خونه بلهدین هاشیمین اوْغلانلارێنێ
آسیمان-ی-شرهفین کوکب-ی-رخشانلارێنێ
سن کئچیرتدین آتامێن شمع-ی-فروزانلارێنێ
قلبیمیز شمع کیمی شؤعله چکیب اوْدلاناجاق
سؤنمییهن اوْد دۇ بۇ اوْد محشهر اوْلۇنجاق یاناجاق
خئیزهران کی لب-وْ-دندان-ی-حۆسئینه وۇرۇسان
روْزهن-ی-بئیت-ی-خودا، شیشهسینی سێندێرێسان
وۇرۇسان اینجیدیسهن قلبیمیزی یاندێرێسان
بلکه تاپسێن مرضون سینهی-ی-نحسوندا شفا
باوهر ائتمه گؤرهسن باقی-ی-عؤمروندا صفا
هئند-وْ-چینین قره قێزلارێنێ با ائسمئ کنیز
دۇتمۇسان پرده دالێندا اؤز عیالون تک عزیز
فاطیمه قێزلارێنێ چادرهسیز مقنهعهسیز
ساخلایێبسان باش آچێق بزم-ی-جماعهتده یزید
کیم یازێبدێر بۇنۇ قانۇن-ی-عیدالهتده یزید
یوْخدۇ باشیمده اگهر چادر-وْ-روبند-وْ-نیقاب
بیزه بیگانه تماشا ائدهر ائی خانه خراب
ملهکان غضهب اوْل گؤزلهره چکمیشله نیقاب
صورهت-ی-اصلیمیز حاشا گؤرۆنه گؤزلهرینه
بیزی طاووس-ی-ملائیک بۆکۆب اؤز شهپهرینه
[هله بۇ فتح-وْ-ظفهر ننگ ائدیب آللاهی یزید
بۇ اسارهت بیز اۆچۆن آرتێراجاق جاه یزید
عرشه فخر ائیلهر حۆسئنین اۇجا درگاهی یزید
آز زاماندان اوْلاجاق زیر-وْ-زبهر بارگههون
آشیانه ائدهجه: جغدلر آرامگههون]
اۆستهکی بند کیتابدا یوْخدۇر، من اوْنۇ حاج سلیمین کاسئتینده یازدێم
هاتیف-ی-غئیبی قۇلاقلاردا نیدا ائیلییهجهک
زنگ-ی-تاریخ-ی-جاهان آتییه ده سسلهنهجهک
ایلبهایل صحنهی-ی-ظولم-وْ-سیتهمون گؤرسهنهجک
اهل-ی-ایّام ائدهجهک بیزلهری صلواتیله شاد
سنی امما ائدهجهک لعنهت-وْ-نئفرینیله یاد
من خانیم فاطیمهنین پاک-وْ-مطهّر قێزێیام
صاحیب-ی-فضل-وْ-ادب، ختم-ی-پئیهمبهر قێزێیام
حئیدرین عاقیل-وْ-فرزانه سخنور قێزێیام
تربییهت کردهی-ی-دست-ی-«اسدالله» منهم
زینبم خواههر-ی-کُبرای-ی-حۆسئین-وْ-«حَسَن»هم
دانێش آموختهی-ی-مکتهب-ی-زهرای-ی-بتول
پروهرئش یافتهی-ی- سینه-وْ-آغۇش-ی-رسول
حیکمهت اندوختهی-ی-محکمهی-ی-وحی-وْ-نزول
وحی-ی-حققی بیزه گؤگده گتیریب «روحالامین»
منه تعلیم اوْلۇنۇب معنی-ی-قۇرآن-ی-مبین
منهم عبباس-ی-جوانمهرد-وْ-توانا باجێسێ
صبری دریا، حسنین صبریده دریا باجێسێ
اکبرین عممهسییهم سروهر-ی-بطحا باجێسێ
من حۆسئن ماتهمینین اشگفیشان زینبییهم
انبیاء خاتهمینین حق دانێشان زینبییهم
دئمه گئتمیش آرادان عئدّهی-ی-مردان-ی-شریف
یوْخ سنین جنگیوه مئیدانیده بیر مرد-ی-حریف
بالا قێزلارێمێ بیچاره گؤرۆب سانما ضعیف
شامیدهن من گئدهرهم بۇردا روقیّهم قالاجاق
بالاجا پئنجهلریلهن سنی تختدهن سالاجاق[2]
بانوی-ی-با عظهمهت بیردهن ائدیب قطع-ی-بیان
مجلیس اهلینه گؤز آلتێ باخێب اوْل شیر-ی-زنان
گؤردۆ حضّاریده وار، حالهت-ی-شور-وْ-هیهجان
هر دوْداقدا گؤرۆنۆر نیمه صدا زمزهمهلر
هر نفهسدهن گلی دوْزدانه خفی همههمهلر
اوْ خانێم خاتیمه وئردی سؤزۆنه چکدی بیر آه
ائیلهدی سمت-ی-سماوات-وْ-حئجاباته نیگاه
حمدیمیز واردێ سنه عرض ائلهدی یا آللاه
آرتێرێبسان بۇ صلاحیت ایله شأنیمیزی
بۇ جفاکار-ی-دنی دن اؤزۆن آل قانێمێزێ
جاثَلیق آدلێ یهودی اؤزۆ دانهنده کئشیش
قۇش کیمی صندهلی اۆستهن قاباغا ائتدی پرئش
ائعتیراضیله یزیده دئدی ائی کینه روئش
جانئشین فرض ائدیسهن نفسیوی پئیغهمبهریوه
اوْغلۇنۇن قانێنێ امما یاخێسان اللــهریوه
رأس-ی-جالوت [ه] یهودی قوْجا دیندار کلیم
ناگههان قلبینه تابهنده اوْلۇب نور-ی-سلیم
خشمگین حالدا یزیده دئدی ائی مرد-ی-لئیم
گؤرمیشهم جدّی اؤپهنده حَسَنئینین دوْداغێن
ائی موسهلمان نییه اینجیتدین حۆسئینین دوْداغێن
ایلچی-ی-روم ایتالیا اۇجالێب صندهلی دن
گؤزۆن آچدێ اوْ کسیک باش دئدی گؤردۆم اوْنۇ من
باجێسێ زینبه باخدێ دئدی آهیسته سوْخهن
ائی قوْیان آدێنێ مملوکهی-ی-ایسلامه امیر
سنه هر سؤز دئدی ذیحقدی بۇ خاتون-ی-اسیر
بیر ظهیر آدلێ نمایئشگهر ایدی عبد-ی-شیکهم
بزهمیشدی اؤزۆنۆ بارگههه قوْیدۇ قدهم
اوْلدۇ بازیگهر-ی-مجلیس آلا دینار-وْ-دئرهم
گلدی پیش-ی-اُسراده دایانێب دۇتدۇ قرار
بیر الین ائتدی ایشاره اوْلارا مسخهره وار
تئز کنیزان-ی-حرهمدهن بیری هئی وۇردۇ اوْنا
مرد-ی-دلقهک ائله آللاه-وْ-پئیغهمبهردهن حیا
دین-ی-ایسلامیده سن گل، ائلهمه خبط-وْ-خطا
بۇ خانێملار فلهک-ی-عیصمهتین اۇلدۇزلارێدێر
عیترهت-ی-ختم-ی-رُسل، فاطیمهنین قێزلارێدێر
ائتدی تأثیر کنیزین سؤزۆ اوْل شیوهگهره
آنلادێ آل-ی-محمّد دی دۆشۆبلهر خطهره
گئیدیگی جامهی-ی-تفریحی سوْیۇب تؤکدۆ یئره
بزمیدهن قاچدێ چؤله چاره ائده موشکیلینه
خنجهریله سوْل الین کسدی وئریب ساغ الینه
مجلیسه گیردی یئرین فرشینی قانه بلهدی
ساخلایێب الده کسیلمیش الینی اشگ الهدی
سئییئد-ی-ساجید حضورینده دۇرۇب عجز ائلهدی
دئدی قۇربانۇوام ائی واریث-ی-اخلاق-ی-نبی
آند وئررهم آنوْوا عفو ائله بۇ بیادبی
تانێمادێم سیزی اووهل ائلهدیم بد حرَکهت
سؤزۆ ناپوْخته دانێشدێم من-ی-دیوانه صیفهت
کسمیشهم اؤز الیمی ائتدیگی تقصیره جههت
من طرهفدار-ی-رسولالثقلینم کرهم ائت
جان نیثار-ی-قدهم-ی-آل-ی-حۆسئینهم کرهم ائت
اوْنۇ بۇ حالدا گؤرهنده حرهم-ی-ختم-ی-رُسل
تسلیت وئرمهگیله توبهسین ائتدیله قبول
حضرت-ی-سئییئد-ی-سجّاد اوْ مولای-ی-ملول
اوْ کسیلمیش الی بازوسینه پئیوهند ائلهدی
ناییل-ی-صئحّهت اوْنۇ امر-ی-خوداوند ائلهدی
بئله منقول دی حضرت ائدیب اوْل شخصی دوعا
عاقیبهت خئیره یئتیشدی اوْ گۆنهه کار-ی-خودا
حققی گؤستهردی اوْنا آیینهی-ی-غئیب نما
ائوینی ترک ائلهدی وۇردۇن اؤزۆن داغا داشا
واحۆسئن وای دئدی چؤللـهرده یئتیب عؤمرو باشا
قصریدهن ائتدیله قوْل باغلێ اسیرانی کنار
آپارێب مسجید-ی-ویرانه ده وئرسینله قرار
در-ی-ویرانه ده قوْللارێن آچێب بوْشلادێلار
نئجه توْردان قۇتاران قۇش گلیر عئشق و هوهسه
چێخدێ توْردان بالالار گلدیله تازه نفهسه
بیر بؤلۆک قێز اۇشاغێ سیننیده اۆچ یا بئشیدی
هامێسێ شهریده، یوْللاردا مصیبت کئشیدی
ایستی وۇرمۇش چوْخۇ ناراحهتیدی ناخوْشیدی
قوْللارێندان کی آچئلدێ گیرئه بند-وْ-طناب
فوری گؤزلهر آخێنێب اوْلدۇ اوْلار ماییل-ی-خواب
اوْ یئرین فرشی الهنمیش یۇمۇشاق گرد-وْغۇبار
دوْلانێب کوچه-وْ-بازارێ چکیب زجر-وْ-فیشار
نه یئمهک دۆشدۆ نه یا ایچمهک یادا نه شام-وْ-ناهار
خسته-وْ-کوفته یان یانا یێخێلدێ بالالار
قوْللارێن باشلارێنێن آلتدا قوْیۇب یۇخلادێلار
هامێسێ یاتدێ ولی یاتمادێ بانوی-ی-حئجاز
قاپێدا مئثل-ی-نیگههبان دۇرۇب اوْل کوکب-ی-راز
قوْللارێن بالئش ائدهن قێزلارێنا باخدێ بیر آز
اوْ خانێم قێزلارێن احوالینی آلدێ نظهره
اللـهرین گؤزلهری اۆسته قوْیۇب اگلهشدی یئره
آغلادێ آغلادێ بیر قدری بوْشالتدێ اۆرهگین
بیر قێزێن آلدێ اله اؤپدۆ گؤیهرمیش بیلهگین
زۆلفۆنۆ سێلدێ یاواش اۆستۆنه چکدی لچهگین
آناسێ فاطیمه ده گلدی اوْ غم مجلیسینه
سسینی قوْشدۇ اوْ ویرانه ده زینب سسینه
ائی حۆسئین گۆلشهنینین بۆلبۆلۆ لای لای بالا یات
اصغرین خواههر-ی-شیرین دیلی لای لای بالا یات
یاندێران زینبی بۇ نیسگیلی لای لای بالا یات
راضییهم آغلامایێب سن یاتاسان من اوْتۇرام
توْزلۇ زۆلفۆمله باشێن اۆسته سنین خئیمه قۇرام
بار ائلاها بئحقّ-ی-شاه-ی-شهید-وْ-شهدا
یحیوی دن ائلهمه فضلیوی هیچ وقت جودا
ملکالموت الیندهن قێلێب آسۇده رها
رحمهتینله اوْنۇ راحهت ائله عُقبا گئجهسی
وحشهته قوْیما دۆشه قبریده تنها گئجهسی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
[1] راهراهی سؤزجۆیۆن دییهرلر حاجی یحیوی بیر نئچه مدت کی اوْنۇن یئرین بوْش قوْیمۇشدۇ و سؤزجۆگ تاپمێردێ، بیر گۆن نوهلرینین آغزێندان ائشیدیب یازدێ. بۇ گؤستهریر کی بۇ بؤیۆک شاعیر شئعرلرین چوْخ حساسیت ایله دئییرمیش.
[2] بۇ بئیت ایندیسه چوْخ دیللهرین ازبری دیر و بیر حماسی جومله کیمی حضرت زینب(س) دیلیجه یاس تؤرهنلرینده اوْخۇنار. و چوْخ مداحلاریمیز بۇ ترکیب بندی اوْخۇیۇبلار.


text:
عصیزیمیزده مئدیالارین بوتون جامعهلرده بؤیوک نقش لره صاحیب اولدوغو دانیلمازدیر. آنجاق استعماری و غربی اؤلکه لرین مئدیالاری بو امکاناتدان نه هدفلر اوچون یارارلانیرلار؟! بو مئدیالاردا باشقا میللتلرین فرهنگلری, دوشونجه لری و اعتقادلاری نه قونوما (جایگاها) صاحیبدیر. بیر قیسا باخیش و آزاجیق دوشونمکله ماراقلی نتیجه لره شاهید اولوروق. بو مئدیالارین هدفی میللتلری بیلگیلهندیرمک دئییل؛ دوشونجهلرله فرهنگلرین گلیشمهسینه چالیشماق دئییل. باشقا میللتلره حاکیم اولماق اوچون مئدیالاری ابزار اولاراق قوللانیرلار.
مئدیالارین واسیطهسی ایله اقتصادی, سیاسی, فرهنگی سلطهلرینی بوتون دونیایا یایماق ایستهییرلر.
آشاغیدا بو مئدیالارین هدفلریندن ذئهنیمه گلن نئچه نمونه سیرالاییرام:
1- موخاطبلرینده کاذب احتیاجلار یارالتماق.
2- موخاطبلرینی مصرفچیلیییه (مصرف گرایی-یه) و اونلار ایسته دییی اجناسی (غربی اجناسی) الده ائتمهیه چالیشماق.
3- باشقا اؤلکهلرده بؤیوک مصرف بازاری یارالتماق.
4-موخاطبلری آلداتماق.
5- اؤزلرینی مودئل و الگو اولاراق تانیتماق.
6- اؤز فرهنگلرینی و اعتقادلارینی باشقا میللتلره انتقال وئرمک.
7- باشقا میللتلری و فرهنگلری تحقیر ائدیب اونلارا اهانت ائتمک.
8- غرب فرهنگینی باشقا فرهنگلره اوستون گؤستهرمک و...
یالنیز او مئدیالارین بعضی کیچیک خصوصیتلریدیر.
غربی و باشقا استعماری مئدیالار دونیاسیندا موخاطبلرین نه قدر بیلگیسیزلییی بیر اوقدر فایدالی! او مئدیالاردا موخاطبلرین بیلیگلهنمهسی اونلارین سلطهلرینی تهلوکهیه سالماق دئمکدیر! آگاهلاندیران مئدیالار، اونلارین پول-پارا ایله، یالانچیلیق ایله قورولموش قوندارما ایمپئراتورلوقلارینین داواملی اولماسی اوچون سوسدورولمالیدیر!


text:
شرح عکس: دوکتور «ائرکان توپوز»Erkan Topuz سرطان اوزمانی( متخصصی)
قادین ساغلیغی: دوکتور توپوز
دؤش سرطانی دئمک اولار، هر 30 یاشدان یوخاری خانیملارین قارشی-قارشییا قالا بیلهجهیی بیر ریسکدیر. گونوموزده کئچمیشله توتوشدورمادا هر کئچن گون داها چوخ سینه سرطانی تشخیصی ایله اوزبهاوز اولوروق. بونون سببی بللی مقداردا ژئنئتیک فاکتورلار و ایستیفاده ائتدییمیز بَزَکلی ساغلیق محصوللار ایچینده اولان شیمیایی مادهلر، یئدیییمیز ارزاقلارداکی سرطانا یول آچان یئمکلر اولور. یئدیییمیز ایله ایستیفاده ائتدییمیز محصوللارین ترکیبیندکی ماده لره دیقّت ائدهرک سینه سرطانینین توتولما ریسکینی آزالدا بیلریک. بونا گؤره ده بو قونودا گئنیش آختاریش ائدیب هانسی یئمهیی یئییب-یئمهیهجهییمیزی اؤیرنمک لازمدیر. پروفسور دوکتور«ائرکان توپوز»ون خانیملارا مصلحت گؤردویو قیدالارلا سیزی تانیش ائتمک ایستهییریک.
لیمون و نارینگی قابیغی
لیمون و نارینگی قابیغیندا شیشی أریده بیلن و چوخالماسینین قارشیسینی آلان مادهلر واردیر. بونا گؤره ده بو قابیقلارین آتیلماماسی، سیرکهلی سودا یویولاراق یئییلمهسی مصلحت گؤرولور.
نار
نار سویو، دنهسی و قابیغینین دا سرطانین قارشیسینی آلما گوجو واردیر. هر مئیوهنی فصلینده یئمهیه دقت ائدهرک ناری دا قابیغی ایله بیرلیکده یئیه بیلرسینیز.
گؤبهلک
گؤبهلهیین ساغلاملیغا فایداسی هر کسه معلومدور. آنجاق چالیشین اسمر( رنگی تیره) گؤبلکلردن ایستیفاده ائدین. آغ گؤبهلکلر سرطان عمله گتیرن مادهلرله آغاردیلمیشدیر.
قیرمیزی مئیوهلر
روزمارین
روزمارین دئمک اولار، بوتون خستهلیکلر اوچون چوخ فایدالی بیتکیدیر. حتی ائوده گولداندا یئتیشدیره بیلهجهیینیز بیر بیتکیدیر. شیشلری أریتمکده تأثیرلیدیر. روزمارینله یاناشی قوزو قولاغی، زنجیر اوتو دا چوخ فایدالی بیتکیلردیر.
یئرکؤکوده A ویتامینین چوخ اولماسی، دری، بؤیرک و دؤش سرطانی ایله دؤیوشمکده کؤمهییمیزه چاتیر.
قیرمیزی بادیمجان
پومیدورو مؤوسومونده ایستیفاده ائتمک چوخ واجیبدیر. هم ده قیرمیزی بادیمجاندان سالچا(روب) دوزلدیب ایستیفاده ائده بیلرسینیز.
E ویتامینی
ائ ویتامینی اوچون سلنیوم باخیمیندان زنگین آناناس، قاتیق، بروکولی، انگینار(کنگر فرنگی)، قیرمیزی و آغ کلم و پرپتؤیون (پرپرن) چوخ یئیین.
یاشیل چای
یاشیل چای سلول بؤلونمهسینی یاواشلادیر. چایی آچیق و قندسیز ایچمهیه دقت ائدین. هر گون ایکی فینجان چوبانیاستیغی و زنجفیل چایی ایچین.
چوبانیاستیغی (بابونه) بیتکیسی* و چیچهیی: یول قیراقلاریندا و بوش اراضیلرده اؤز-اؤزونه یئتیشن خوش قوخولو ساری-آغ بویادا چیچکلر آچان بیر بیتکیدیر. چوبانیاستیغینین فایدالاری: ایشتاهی آچیر. سینیرلری دینجَلدیر، ائلهجه ده باش و بئل آغریسینا خصوصی ایله مثبت تأثیر گؤستریر، آغریلاری ساکیتلشدیریر. دیش آغریسینا دا فایدالیدیر. بدنه راحاتلیق وئریر. ادرار آرتیریجی سیدیر.
بیتکی=گیاه
کلم
دونیادا ان اوجوز و شافالی بیتکی اولان کلمی هفتهده ان آزی بیر دفعه یئمکده فایدا واردیر. باغیرساق و قاراجییرلردکی زهرین قارشیسینی آلیر و شیشلرین چوخالماسینا مانع اولور.
دَریمیزه ایشیق توخوندوقدا ندن قاشینیریق؟
بیر بؤجک دَرینیزه قوندوغوندا، سیزی دؤزولمز بیر دورومدا قاشیندیریر. بو مکانیکی بیر قاشینتی اولاراق تانینیر. شیمیایی قاشینتیلار اوزهرینده ایسه چوخ آز آراشدیرمالار اولوب.
بعضیلریمیز داواملی اولاراق قاشینتی چتینلییی یاشاییریق، نه قدر قاشینساق دا قورتاراجاغیمیز اولمور. نورمال دورومدا آنتیهیستامین درمانلاری ایله قاشینمانین قاباغینی آلماق اولار آنجاق داواملی و آغیر قاشینتیلار اوچون بو یارارلی دئییل. بو دوروم، بیلیم اینسانلارینی، داواملی و شیددتلی قاشینتیلاری آرادان آپارماق اوچون، چئشیدلی یول-یولاقلار آختارماق فیکرینه سالدی.
بیلیم ژورنالیندا نشر اولونان آراشدیرمادا، بیر گروه ایلک اولاراق مکانیکی قاشینتینین نَدنلرینی آراشدیردی و ائن پی وای (NPY) آدلی بیر پروتئین کشف ائتدیلر. بو پروتئینین، قاشینتیلاردا ائتگیلی اولدوغونو تاپمیش اولسالار دا بئله، هله آراشدیرمالار تام یئتَرلی دئییلدیر.
(NPY)-ین قورویوجو اولدوغونو دوشونَن آراشدیریجی گروهو، سیچانلاردان بو پروتئینی اوزاقلاشدیردیقلاریندا، اونلارین ایشیق قاباغیندا دؤزولمز بیر شکیلده قاشیندیقلارینی گؤردولر! بورادان یولا چیخان علم اینسانلاری، مکانیکی و شیمیایی قاشینتیلارین فرقلی ندنلرینین اولدوغونا چاتدیلار.
آراشدیرمانین داوامیندا ایسه، ژنتیکی دئییشیکلیکلرله بؤیوموش سیچانلاردا ایسه(ائن پی وای پروتئینینین چوخ اولدوغوندان دولایی) ایشیقدان یارانان قاشینتیلار داها آز گؤروندو.
بئلهلیکله ایشیقدان تؤرهنن قاشینتیلارین ندنی، بدنده NPY آدلی پروتئینین آزلیغیدیر.
*****
قارانقوشون گؤزوندن
مذهب داعواسی: کؤهنه قاپی، کؤهنه دابان
بعضی دَییشیکلیکلرله، آرشیودن سئچیلمیشدیر.
ایران و سعودی عربیستانین آراسینداکی داعوالار دونن سیراغاگونون حیکایتی دئییل. ایسلامدان قاباق عربلر همیشه گوجلو قونشولاری اولان ایراندان قورخوب اوزاق گزرمیشلر و البته هر واخت ایرانین وضعی قاریشاندا اونون سرحد بؤلگهلرینه حمله ائیلرمیشلر. ایران شاهلاری عرب یاریمآداسی (شبه جزیرهسی) و اونون قومساللیقلارینی فتح ائتمهیه چوخ هوسلی گؤرونمهمیش اولسالار دا، همیشه بینالنهرین بؤلگهسینی و یا فارس کؤرفزینین گونئییندهکی (جنوبونداکی) استراتژیک اهمیته مالیک اولان تورپاقلار اوسته عربیستانداکی عربلرله توققوشمالاری اولارمیش و بو منطقهلرین حاکیمیّتینی اؤز اللرینه کئچیرمهیه چوخ مئیللری وار ایمیش. اونودمامالیییق کی ایسلام اوردوسو ایرانا حمله ائتدییینده ساسانیلرین پایتاختی و زامانیندا دونیانین ان بؤیوک شهرلریندن ساییلان تیسفون شهری بوگونکو باغداد شهرینین لاپ یاخینلیغیندا یئرلشمیش ایمیش. ایران ایمپاراتورلوغو بیر زامان دا اؤز سرحدلرینی یاریمآداداکی عربلرین حملهلریندن قورویوب دینج ساخلاماق هدفی ایله، ایران حؤکومتینه باغلی اولان "حیره" پادیشاهلیغینین قورولماسینا کؤمک ائدیب و بو ایشله اؤزونه بوگونکو ایصطیلاحلا بیر "حائیل بؤلگه" یارادمیشدی. بعضاً ده سرحدلره ال اوزادان عرب طایفالارینی بو گونکو یمن اؤلکهسینه قدر قووالارمیش. بو قووالامالارین بیر دفعهسینده ایران شاهی ایکینجی شاپورون امری ایله, عربلره گؤز داغی اولسون دییه، یاخالانان عربلرین چییینلری دلینیر. ائله اونا گؤره ده ایکینجی شاپور تاریخده "ذوالاکتاف" (چییینلرین صاحیبی) آدی ایله ده تانینیر.
آنجاق ایسلامین اورتایا چیخماسی، ائله دوز ایران ایمپاراتورلوغونون سارسیلمیش دُؤرونه راست گلیر و بوتون دَنگهلری و قاباقکی دوزَنلری آلتاوست ائدیر. منطقهنین یئنی گوجو، یعنی یئنی موسلمان عربلر، آرتیق دین صاحیبی اولان و اونلارا چوخ زامان آشاغی گؤزله باخیب و اونلارین مدنیّتدن اوزاق قالمیش اولدوقلاری اوچون اونلاری تحقیر ائدیب سایمایان رقیبلرینه قارشی ساواشماغا باشلاییب و ائله باشدا ایران ایمپاراتورلوغونو دیزه چؤکدوردولر. ایش بونا محدود قالمادی و یئنی دین ایرانین کؤکلو زردوشتی دینینین یئرینی آلدی. اوندان اؤنجهسینه قدر فارسلارین تحقیرینه معروض قالان عربلر، دای آرتیق اؤزلرینی فارسلاردان و عمومیتله فتح ائتدیکلری یئرلرین اهالیسیندن اوستون بیلیب و یایدیقلاری ایسلامین اساس اؤیرتدیکلرینه ترس اولان بیر شکیلده اونلار ایله ایکینجی درجهلی وطنداش موعاملهسی ائدیردیلر. آرتیق قوجامان بیر پادیشاهلیق اللرینه دوشموشدو. لاکین، ایرانلیلار دا الیقولو باغلی اوتوروب باشلارینا گلنی تاماشا ائتمهیه راضی اولمادیلار و یئنی دینین آداملاری یاواشیاواش و قدیم زردوشتیلییین عونصورلاریندان ایستیفاده ائدهرک همین ایسلامیتدن و موسلمان عربلرین آرالارینداکی ایختیلافلاردان بهرهلنیب شیعهلییی اورتایا چیخارتماق ایله یئدیکلری ضربهدن بیر جوره قورتولماغا جان آتدیلار. سؤزون قیساسی، ایسلامیتدن قاباقکی داعوالار بالا بالا مذهب قیلیفیندا اؤزون گؤسترمهیه باشلادی.
بئلهلیکله، شیعه و سؤنّی داعواسینین بینؤرهسی قویولموش اولدو و عرب ایستیلاسینا قارشی چیخان ایرانلیلار خورّمیلیک و زردوشتیلیک آدینا باشلانان حرکتلرین آرتیق بیر یئره یئتیشمهیهجهیینی باشا دوشدوکدن سونرا، اؤز موستقیللیک حرکتلرینی شیعهلیک بایراغی آلتیندا یئریتدیلر. سونرالار، عوثمانلی ایمپاراتورلوغو اؤزونو سونّی خلافت واریثی، و صفویلر اؤزلرینی شیعهلییین واریثی اولاراق گؤرمهلری، یاخین شرقین بو ایکی بؤیوک دؤولتینی ایللرجه بیر بیرینین جانینا سالدی و البتهکی بو آرادا ان بؤیوک زیانی تورک دونیاسی گؤردو و او زیانلارین اثرلری هله ده دوام ائدیر.
ایندی بوگونوموزده، بیر چوخ اهمیتلی دؤورهیه شاهیدیک. نفت پولو، آتم پروژهسی و بؤیوک بیر جمعیّت گوجونه آرخالانان ایران، اؤزونون ایسلامدان اؤنجهکی ایقتیداری و ساسانی ایمپاراتولوغونون سرحدلرینین یئنیدن برپا ائدیلمهسینین خیالینی بسلهییر. بو آرتیق گیزلی بیر مؤوضوع دا دئییل. کئچن ایل ایران جومهور رئیسینین موشاویر و یاردیمجیسی (یونسی) آچیقجا دئدی کی عراق ایرانین بیر پارچاسی دیر و اونا گؤره ده یا گرک ایرانا قُوووشسون یا دا گرک ایکی اؤلکهنین آراسیندا ساواش چیخسین. او همین ایدّعانی دیلدوداق آراسیندا ایندی موستقیل دؤولتلر اولان لاکین قدیم ایراندان ساییلان اؤلکهلر حاقّیندا دا دئدی.
عربیستان دا ائله نفت پولونون وئردییی جسارتله قدیم خلافتی دیریلتمهیه جان آتیر و منطقهده گؤتوردویو هر آددیم بونو ایثباتلاییر.
مین دؤردیؤز ایلدن سونرا، عربیستان و ایرانین ساواش مئیدانلاری گئنهده بینالنهرین (عراق)، یمن و شامدیر (سوریه). قدیم دین و سُوی (نژاد) داعواسیایدی؛ ایندی ایسه مذهب و سُوی داعواسیدیر. بو آرادا، ایکی اؤلکهنین عاغیللیلاری، یعنی آیدینفیکیرلیلری، بلکی بو ایکی اؤلکهنین یاخینلاشماسینا کؤمک ائیلهیه بیلردیلر، لاکین نه حئییف کی عربیستان طرفینده آیدینفیکیرلیلرین ساییسی یوخ دئیه بیلهجک قدر آزدیر، و ایران طرفینده ایسه آیدینفیکیرلیلر یازدیقلاری و سؤیلهدیکلری ایله بو مذهب و عیرق داعواسینا سو یئرینه اوُدون داشیییرلار. گؤرونن او کی، کؤهنه قاپی و کؤهنه دابان یئریندهدیر و ساواش طبیللرینه دؤوَنلرین سسی باریش یالواران سسلری بوغور و بو آرادا اولان سوریهده، عراقدا و یمندهکی طالعسیز خالقا اولور.
گلن گؤرؤشهدک!
کؤچری
عزیز اوخوجولاریمیز اشیق عاباسین سوگی داستانینی بیر نئچه مودت دن سونرا ایدامه وئرجه ییز.


text:
دَیدی ساچ لاریما باهار کولگی
نازنده سوگیلیم یادیما دوشدو
هَره نین باختینا بیر گوزل دوشر
سنده تکجه منیم آدیما دوشدون
نازنده سوگیلیم یادیما دوشدون
سن سیز داغ دوشونه چخدیم بو سحر
اوتدی قومرو کیمی کورشه لاله لر
ده نیه یالقیز سان سوردو لاله لر
غور ایتدین نیسکیلیم یادیما دوشدون
نازنده سوگیلیم یادیما دوشدون
گوزلریم یول دا دیر قولاغیم سس ده
سنی اونوتمارام من سون نفس ده
ای جیران باخیش لی ای بویو بسته
ای تازه تر گولوم یادیما دوشدون
نازنده سوگیلیم یادیما دوشدون
Filed under: آذربایجان ادبیاتی Azərbaycan ədəbiyati Etiketlənmiş: | ماهنی,یادیما دوشدو,سئوگی,سئوگیلیم


text:
تۆرکیأنینگ گؤره شی
تۆرکیه ترور قوراماسی پ.ک.ک قارشی گؤره شینی دۇوام اتدیرر- ابراهیم قالین
تۆرکیه رایاتلاری بیلن بیرلیکده أهلی رایاتلارینی قۇراماق اۆچین ترور قوراماسی پ. ک. ک قارشی گؤره شینی دۇوام اتدیرر.
تۆرکیه ترور قوراماسی داعش-ه قارشی حیذماتداشلیغینگ اساسی آغضالاریندان بیری بۇلماغا دۇوام ادر.
۱۳-نجی مارت دا آنکارادا ینه ده ترورچیلیقلی هۆجۆم قورالدی.
تۆرکیه بیر تاراپدان داعش-ه بیله کی تاراپدان هم پ.ک.ک قارشی توتان یرلی گؤره ش آلیپ باریاندیغی اۆچین حالقارا ترورچیلیغینگ نیشانی یاغدایینا گلدی. شونگا منگزش هۆجۆملر سبأپلی عمله گلن چیرچیریشلیق و ترورا قارامازدان تۆرکیه ترورا قارشی آلیپ باریان سیاساتیندان آصلا یۆز اؤوۆرمه ز.
ترور قوراماسی داعش و پ.ک.ک تاراپیندان قورالیان شونگا منگزِش هۆجۆملر ۵ ییلینی دۇلدوران سوریه دأکی ایچرکی اورشونگ نتیجه لریدیر.
تۆرکیه- سوریه سرحدینده حیذماتداش گۆیچلری تاراپیندان داعش-ه قارشی هۆجۆملر سبأپلی داعش تۆرکیأ باسیش اتمه ک اۆچین تۆرک شأهِردیر اتراپلارینا هۆجۆم قورایار.
داعش تۆرکیأنینگ آچیق- آیدینگ یاغداتیدا اؤزۆنینگ دوشمانی و تأزه نیشاناسی حؤکمۆنده ایغلان اتدی. حتی قورامانینگ اینترنت سایتیندا تۆرکیأنی و جمهورباشلیق رجب طیب أردۇغانی اسلام دینی نینگ دوشمانی حؤکمۆنده حأصیه تلِندیردی.
پ. ک. ک هم شنگا منگزش تاکتیک آلیپ باریار.
پ.ک.ک دیاربکر، حکاری، شیرناق، ماردین یالی تۆرکیأنینگ گۆن اۇرتا گۆن دۇغار ولایاتلاریندا چیقغینسیز یاغدایا گلِندیگی اۆچین آنکارا یالی اولی شأهِرلرده هۆجۆم قورایار.شیله لیکده حالقینگ قۇرقماغینی، دۇولا دۆشمه گینی و حؤکۆمِتینگ پ.ک.ک قارشی آلیپ باریان سیاساتیندان یۆز اؤوۆرمه گینی ایسله یأر.
اِمما تۆرکیه نه داعش نه ده پ.ک.ک تاراپیندان آبانیان حۇوپا بۇیون اِگِه ر.
گۆن باتار دۆنیأسی داعش و پ.ک.ک-نینگ سوریه دأکی بؤلۆمی PYD-نینگ یاراغلی تۇپاری YPG-نی بیری بیریلرینه قارشی ساواشیان یالی گؤرکِزیأن بۇلسا دا آصلیندا هممه سی بیرلیکده تۆرکیأ قارشی حرکت ادیأر.
ترور قورامالاری نینگ ایکیسی هم تۆرکیأنینگ بۇیون اگمه گی اۆچین بیری بیرینه منگزش تاکتیک اولانیار. ایکیسی هم کؤپ سانلی آدامی اؤلدۆرمه ک بیلن اؤز طالاپلارینی قابول اتدیرمه ک اۆچین سیاسی اتمسفرینگ اۆیتگِجِکدیگینه اینانیار.
بیز اؤلنلریمیزینگ یاسینی توتوپ، هۆجۆمده یارالانانلار و قارینداشلاری بیلن قیزیقلانیارقاق، سوریه ده دۇوام ادیأن ایچرکی اورشی و پ.ک.ک-نینگ مونی اؤز بأحبیدینه اۆچین اولانیاندیغینی گؤرمه لیدیریس. آنکارا بیرنأچه واغتدان بأری دینگه اؤزی اۆچین دأل، ایسه م یاقین گۆن دۇغار یورتلاری و اوروپا اۆچین هم سوریه دأکی ایچرکی ساواشینگ حۇوپلیدیغی بارادا دویدوریش بریأردی.
حالقارا جمغیتچیلیگی نینگ سوریأنینگ حالقینی قۇراماقدا و سوریه ده آقیان قانی دوردورماقدا یترلیک درجه ده نتیجه آلیپ بیلمأندیگی گؤز اؤنگۆنده توتولان حالاتیندا ترور قوراماسی داغش ینگ بلژیک، فرانسیا و تونس ده هۆجۆم قوراماغی قوتولغیسیز یاغدایا گلدی.
سوریه سبأپلی یۆزه چیقان بۇسغون دارتغینلیغی اوروپادا اولی قینچیلیغا اؤورۆلدی. بۇسغون آقیمی نینگ هاچان و نأحیللی یاغدایدا قوتارجاقدیغی تۆرکیه، یونان، بروکسل و اوروپانینگ قالان بؤله گی اۆچین جۇغاپ بریلمه قین سۇراغ حؤکمۆنده گۆن ترتیبینده اساسی اۇرون ایه له مأگه دۇوام ادیأر.
تۆرکیأنینگ باش وزیری احمد داووداۇغلی اوروپالی یۇلباشچیلار بیلن گچیرن گپله شیکلری اوروپانینگ دؤرت کۆنجه گینده بۇسغون آقیمی نینگ گؤنۆکدیریلمه گی اۆچین اولی مۆمکینچیلیک دؤره تدی.
اِمما اساسی مسئله، تۆرکیه یادا یونان آدالاری، ایسه م سوریه...
آنکارانینگ پ.ک.ک حاقینداقی آلادالاری ینه بیر گِزِک ثبوت ادیلدی. گۆن باتارلی آنالیستلار سوریه دأکی ایچرکی ساواشی پ.ک.ک نینگ اؤز بأحبیدی اۆچین اولانماق ایسله یأندیگینی گؤرمه ک ایسله مه یأر و مونی داعش-ه قارشی گؤره ش آدی بیلن عامالا آشیریار.
اِمما پ. ک. ک نینگ تۆرکیه دأکی چؤزگۆت اتابینی بؤکدأندیگی حاقیقاتدیر و (بو ترور قوراماسی) سوریه دأکی ساواشدان یرلیکلی پیدالانماق ایسله دی.
پ.ک.ک-لی لیدرلرینگ گچن ییل ایزی گیدرلی یاغدایدا بیان ادیشلری یالی، سوریه ده ایچرکی ساواش دۇوام ادن حالاتیندا پ.ک.ک هم یاراغینی تاشلاماز.
بو یرده نأمه تۆچین؟ دییله ن سۇراغ یۆزه چیقیار. چۆنکی سوریه دأکی ایچرکی اورش تۆرک دؤولتینه قارشی بۇلان یاراغلی گؤره شی اۆچین حالاص ادیچی باهانا حؤکمۆنده اولانیارلار.
پ.ک.ک و اۇونونگ سوریه دأکی بؤلۆمی، داعش- ه قارشی گؤره ش باهاناسی بیلن ترورچیلیقلی هۆجۆملرینی گۆیچله ندیرمه ک بیلن دۇوام اتدیریأر.
تۆرکیه ده حرکتلرینی دۇوام اتدیریأن پ.ک.ک- لی ترورچیلارینگ PYD- نینگ گؤزه گچیلیگی آستینداقی یرلردن حاربی انجام کؤمِگینی آلیاندیغینی هممه لر دیه ن یالی بیلیأر.
کأبیر تۇپارلار تۆرکیأنینگ سوریه دأکی ایچرکی ساواشی داعش-ه قارشی گؤره شینگ چأگینده پ.ک.ک مسئله سینی گۆن ترتیبینه گتیرمه گینی تانقیت ادیأر.
حتی تۆرکیأنی اۆنسلری داعش-ه قارشی گؤره شدن پ.ک.ک-آ گؤنۆکدیرمأگه سینانشماق بیلن گۆنأکأرله یأر.
۱۷-نجی فِورال دا و ۱۳-نجی مارت دا قورالان هۆجۆملر بیلن بیله کی هۆجۆملر تۆرکیه ده پ.ک.ک-نینگ نأحیللی حۇوپلودیغینی گؤرکِزیأر. تۆرکیه اۆچین حۇوپلی بۇلان پ.ک.ک مسئله سینی گۆن ترتیبینه گتیرمه ک داعش-ه قارشی گؤره شده اۆنسلری باشغا تاراپا گؤنۆکدیرمه ک تاغاللاسی مانیسینی آنگلاتمایار.
ترسینه، تۆرکیه پ.ک.ک نینگ و داعش ینگ حۇوپلی ترور قورامالاریدینیغا اۆنسی چکیأر. کأبیر تۇپارلارینگ شۇلیؤنه کی حاقیقاتی گؤرمِزلیگی بۇلسا اوتاندیریجی...
۱۹۸۰ و ۱۹۹۰-ینجی ییللاردا دۆنیأ درجه سینده القاعده یالی ترور قورامالاری بار ماحالی بیک بریتانیانینگ حؤکۆمِتی نینگ ایرلند جمهوریتی نینگ یاراغلی گۆیچلری ایرا ترورینا گؤنۆکمه گسنه هیج کیک قارشی چیقمادی.
پ.ک.ک و داعش مسئله سینده تۆرکیأنینگ توتومی هم شۇندان تاپاووتلی دأل.
پ.ک.ک نینگ پگ گۆن باتارلی یورتلاردا دأل ایسه م دینگه تۆرکیه ده هۆجۆم قوراماسی اۇنی حۇوپسوز ترور قوراماسی یاغدایینا گتیرمه یأر.
تۆرکیه کۆرت رایاتلاری بیلن بیرلیکده أهلی رایاتلارینی قۇراماراماق اۆچجین پ.ک.ک قارشی گؤره شینی دۇوام اتدیرر.
تۆرکیه، ترور قوراماسی داعش- قارشی حیذماتداشلیغی نینگ اساسی آغضالاریندان بیری بۇلماغا دۇوام ادر


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آرشین مال آلان فیلمینین موزیک لری
Arşin Malalan Film Müzikləri
1- مقدمه müqəddimə
2- عسگرین آریاسی əsgərin aryası
3-جاهانین ماهنی سی و رقص cahanın mahnısı və rəqs
۴- سلیمانین ماهنیسی süleymanin mahnısı
5- ماهنی و رقصلر mahnı və rəqslər
۶- گول چهره نین آریاسی gülçohrənin aryası
۷- تئللی نین نغمه سی tellinin nəğməsi
۸- عسگرین نغمه سی əsgərin nəğməsi
9- قیزلارین خؤرو qızların xoru
۱۰- عسگرین و گولچهره نین دوئتی – بند اولدوم
əsgərin və gülçohrənin dueti – bənd oldum
11- گولچهره نین آریاسی – عاشیق اولدوم
gülçohrənin aryası – aşiq oldum
۱۲- آسیه و تئللینین دوئتی asya və tellinin dueti
13- عسگرین نغمه سی əsgərin nəğməsi
۱۴ – سولطان بیین ماهنی سی sultan bəyin mahnısı
15 – آسیانین نغمه سی asyanın nəğməsi
16- رقص rəqs
17 – ولی ایله تئللی نین دوئتی vəli ilə tellinin düeti
18 – گول چهره نین اعترافی gülçohrənin etirafi
19 – آسیا نئللی گولچهره asya ; telli ; gülçehrə
20- آسیانین نغمه سی asyanin nəğməsi
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | arşın mal alan,arşın malalan,arşınmalalan,film müzikleri,film müzikləri,müzik,mp3,mp3 Azeri,فیلم آرشین مال آلان,آرشین مال آلان,دانلود موسیقی های فیلم آرشین مال آلان,دانلود آهنگ های فیلم آرشین مال آلان


text:
دیار تاریخی کوریجان
(اقتصاد مقاومتی ، اقدام و عمل)
دعای روز ششم
نویسنده: مصطفی نوروزی - دوشنبه ٢٤ تیر ۱۳٩٢
آلتینجی گونون دوعاسی
اللهمّ لا تَخْذِلْنی فیهِ لِتَعَرّضِ مَعْصِیتِکَ ولا تَضْرِبْنی بِسیاطِ نَقْمَتِکَ وزَحْزحْنی فیهِ من موجِباتِ سَخَطِکَ بِمَنّکَ وأیادیکَ یا مُنْتهى رَغْبـةَ الرّاغبینَ.
آللاهیم! بو گون منی یالنیز بوراخما، سنه قارشی ایشلهدیگیم سوچلاردان اؤترو! و سایمامازلیق قامچیسیلا بیلهمی وورما ! اینجیدیگینه سبب اولان شئیلردن اوزاقلاشدیر منی! سونسوز لوطفون و نعمتلرینین حاققینا، ای دیلهینلرین ان اوستون دیلَگی!
ترجمه :سید حیدر بیات


text:
پرفسور زهتابی اورییمیزده دیر !
پرفسور زهتابی اورییمیزده دیر !
پرفسور زهتابینین وفاتینین ایل دؤنومو موناسبتیایله
حسن راشدی : ۱/ دی / ۱۳۹۱
پروفسور زهتابی ۱۳۰۲ جی هجری شمسی ایلی شبسترده « كیریشچی » آدی ایله تانینمیش آیدین فیكیرلی عائلهده دونیایا گؤز آچدی و 1309 جو ایلده شبسترده مكتبه گئتدی .
ابتدایی مكتبی شبسترده و اورتا مكتبی تبریزده بیتیرندن سونرا 1320 جی ایل « تربیت معلم » دانشسراسیندا تحصیلینه داوام ائتدیریب ۱۳۲۲-۱۳۲۳ جو تحصیل ایلیندن تبریزده ابتدای مكتبینده درس وئرمهیه باشلادی و ۱۳۲۵ –جی ایل دموكرات فرقه سینین آچدیغی « آذربایجان اونیورسیتهسی » ینین ادبیات فاكولتهسینده عالی تحصیله باشلادی ، آمما بو بیلیم یوردو تهران طرفیندن وحشیجهسینه آذربایجانا هجوما كئچن شاه مامورلاری طرفیندن باغلانیب و آذر آیینین ۲۶ – سیندا آنادیلیمیزده چاپ اولان بوتون كیتابلار یاندیریلیب و ۲۱ آذر ۱۳۲۴ نهضتی سوسدورولاندان سونرا ۱۳۲۷ جی ایل و چوخلو فشارلار و تضییقلر آلتیندا قالدیغیندان ، چوخ آغیر شرایطله شوروییه كئچمهیه مجبور قالمیش و بو اؤلكهدهده توده حزبیندن بؤیوك ضربهلر گؤروب زیندانا دوشموشدور ‘ نهایت شمالی آذربایجانین باكی شهرینده عالی تحصیل قازانیب ، دوكتورلوق و پروفسورلوق مقامینا چاتیب انقلابدان سونرا و ۱۳۵۸ جی ایل دوغما وطنه گؤنئی آذربایجانا و شبستره دؤنموشدور .
دی آیینین بیرینجی گونو (۱۳۷۷جی ایل ) آذربایجان سئوگیسیایله یاشاییب و بو سئوگینی سون نفسینه قَدَر اؤزو ایله داشییان پروفسور محمد تقی زهتابینین بو دونیادان كؤچمهسی و ابدی بیر یاشاما آیاق قویماسی گونودور . بؤیوك اوستادیمیزین خاطرهسینی عزیزلهیهرك بیر ایل وفاتیندان سونرا و ۱۳۷۸ جی ایل وفاتینین ایل دؤنومو مناسبتی ایله یازدیغیم مقالهنی سایین اوخوجولارا تقدیم ائدیرم .
پروفسور زهتابی چیچیكلر برنامه سینده – تهران ۱۳۷۴
پروفسور زهتابی اورَییمیزدهدیر
۱۳/۱۰/۱۳۷۸
بیر ایل قاباق، یعنی ۱۳۷۷- جی هجری گونش ایلی آذربایجان میلّـتینین هویت و وارلیغی ایله چیرپینان بیر اورَك ، دی آیینین بیرینجی گونو دایاندی و دی آیینین اوچونجو گونو شبسترده تورپاغا تاپشیریلدی ! شبستَر اهالیسی و آذربایجانین مختلیف شهرلریندن گلن ادیب ، شاعیر ، یازیچی و اؤیرنجیلر ، ۷۵ ایل عؤمور سوروب آذربایجان عشقی ایله یاشاییب، آذربایجان میلّـتینین آلین یازیسی، هویت و وارلیغی یولوندا اؤز وارلیغیندان كئچن بیر غیرتلی ائولادینی تورپاغا تاپشیردی!
معجُز شَهَریندن باش قالدیریب میلّـتینین دانیلمیش هویت و تاپدالانمیش شخصیتینی اونلارا قایتارماق اوچون ایناملا فعالیت آپاران بیر اینسان دیلیمیز، ادبیّاتیمیز و مدنیّتیمیز یولوندا چالیشانلاری درین ماتمه باتیردی. اوگون آذربایجان آنا، محمد تقی زهتابی آدیله تانینمیش ایناملی و ایمانلی ایگید بیر اوغلونو باغرینا باسدی !
پروفسور زهتابی عؤمور بویو و اَن گنج یاشلاریندان میلّـتینین آلین یازیسینا لاقید قالماغا اؤزونو راضی ائده بیلمهییب استالین دیكتاتورلوغو زامانیندان توتاراق عؤمرونون سون دقیقهسینه قَدَر خلقینین معنوی حقلری یولوندا مبارزهدن بیر اَن بئله دایانمادی، ائله بو یئنیلمَز ارادهسینه گؤره اوزون ایللر آغیر سورگون و زیندانلارا معروض قالدی.
بؤیوك عالیم، حتّا سورگون دوشوب زینداندا قالدیغی ایللردهده بئله، بوتون فشار و تضییقلره دوزهرَك میلّـتینه چؤرَك یئمَكدن واجیب ساندیغی آذربایجان دیل و ادبیّاتینین قورونوب ساخلانیلماسی یولوندا سارسیلمادان چالیشدی.
پروفسور زهتابی بؤیوك اینسانی سجیهلره مالیك اولاراق میثلی آز اولان مُـختلیف تخصصلی عالیم ایدی. او، آذربایجان توركجهسینین و قدیم توركدیللرینین متخصصی اولاراق قدرتلی شاعیر و قلمی گوجلو یازیچی و تدقیقاتچی ایدی؛ عین حالدا آدلاری چكیلن تخصصلردن علاوه عؤمرونون سون ایللرینده دیلیمیزین دوزگون و یوكسك سویّهده تاریخینی یازماقلا گؤستردی كی، مهارتلی تاریخ متخصصی ایمیش.
پروفسور زهتابی "ایران توركلرینین اسكی تاریخی" كتابینی یازماقلا توركلرین، خصوصیله ایراندا یاشایان توركلرین دیل تاریخی حقّینده یئنی بیر ایز بوراخدی. او، شرق و غرب عالیملرینیندیل تاریخی حقّینده یازدیقلاری اثرلرینی گئنیش سویّهده و دریندن مطالعه ائدیب دونیا مدنیّتینین تَمَل داشینی قویان سومئرلریندیلی ایله دیلیمیزین بیركؤك و بیر اؤلچوده اولدوغوندان و هله آریاییلرین ایران اراضیسینه كؤچدوكلریندن نئچه مین ایل قاباق تورك كؤكلو خلقلرین آذربایجاندا یاشادیقلاریندان نئچه طرفلی و گوجلو سندلر ارائه ائتدی.
دوكتور زهتابینین اوتوز جیلددن چوخ شعر، حیكایه ودیلیمیزین قرامئری حقّینده یازدیغی قیمتلی كتابلاریندان علاوه اونون یالنیز "ایران توركلرینین اسكی تاریخی" كتابینی مطالعه ائدَن هر بیر كس دریندن اینانیركی، بو بؤیوك عالیم آذربایجان میلّـتی یانیندا و تورك دونیاسیندا ابدی یاشایاجاقدیر.
ابدی یاشاییشا مالیك اولا بیلن اینسانلار عمومیتله عادی اینسانلار كیمی یاشاماغا قناعت ائتمَزلر، پروفسور زهتابینیندا خصوصی یاشاییشی بئله اولموشدور.
او خصوصی یاشاییشی اوچون یوخ، آذربایجان میلّـتینین حقلریندن مدافعه ائتدیی اوچون اوزون ایللر سورگون دوشموش، زیندان بوجاقلاریندا آغیر ایللر- آیلار و گونلر كئچیرمیشدیر، لاكین بونلارین هیچ بیریسی بؤیوك عالیمین توتدوغو یولدا ارادهسینی سارسیلدا بیلمهمیشدیر.
پروفسور زهتابی و ایران توركلری نین اسكی تاریخی كیتابی
پروفسور زهتابی عؤمرونون سون ۱۹ ایلینده عائلهسیایله بیرلیكده یاشاماقداندا ال چكیب آذربایجان بویدا عائلهسی ایچینده یاشاماغی اؤزونه معنالی یاشاییش سئچمیشدیر. او انقلاب غلبه چالان گوندن گونئی آذربایجانا دؤنمهیه چالیشدی لاكین عائلهسیز گله بیلدی!
او اللی آلتی یاشیندان عؤمرونون سون دقیقهسینه قَدَر اؤز حیات یولداشی و ایكی ائولادیندان مینلر كیلومتر اوزاق، تك و یالقیز یاشادی؛ چونكو او اؤزونو یالنیز اؤز عائلهسینه یوخ، دیلی، مدنیّتی و وارلیغی تاپدالانمیش بیر میلّـته باغلی گؤرور و او میلّـتین یولوندا چالیشماغی عائلهسیله یاشاماقدان اوستون توتوردو.
بؤیوك عالیم دوغما وطنه گَلَن گوندن مـیلّتیمیزین دوغما دیل و مدنیّتی اؤزهرینده فعالیته باشلادی، تبریز بیلیم یوردوندان باشلاماق هر یئردن داها لازیم و گرَكلی ایدی. تبریز دانشگاهیندا آذربایجان توركجهسی و عربدیلینی تدریس ائتمهیی وظیفه گؤتوردو ، هر ایكیدیله احاطهسی وارایدی، بودیللرده دوكتورلوق و پروفسورلوق درجهسی آلمیشدی، سكگیز ایلدن چوخدا عراقدا درس دئمیشدی، آمما بودا چوخ سورمهدی!
«فرهنگی انقلاب» باشلاندیقدا، بیلیم یوردلاردا باغلاندی. دئمه دوكتور زهتابینین آلین یازیسی دا باشقا جور یازیلمیشمیش! یئنهده زیندان، یئنه ده میلّـتدن آیری دوشمك دوغما وطندهده دؤرد ایل سوردو. دؤرد ایل كی بیر زاد دئییل، دوكتور زهتابی مـیلّتینین هدفی یولوندا اوزون ایللر سیبری سویوغوندا سورگونه دؤزوب آمما سارسیلمامیشدی، دؤرد ایلده دؤزدو، یئنه ده میلّـتینه قووشدو یئنهده چالیشدی ریاسیز، بویاسیز و ایناملا!
مظلوم میلّـتینین مظلومدیلینی ائولرده درس دئدی. جاوانلارا ایناندی، اوشاقلارین دیلینده دانیشدی، بؤیوكلره حُـؤرمت بسلهدی و یالنیز یاشادی. محرومیّت چكدی آمما هئچ واخت چكدیگی محرومیّتدن دانیشمادی، لاكین میلّـتینین محرومیّتیندن اورهیی آجیدی، خصوصی ایله میلّـتینین اَن ایلكین اینسانی حقّی اولان مدنی- فرهنگی محرومیّت اونو هر بیر محرومیّتدن آرتیق اینجیدیردی.
او «ایران توركلرینین اسكی تاریخی» كتابینی یازماقلا هویت بُـحرانینا دوچار اولانلاری بو بُـحراندان چیخارتدی. شوونیستلرین و پهلویچیلرین قوندارما تاریخینه اینانان آذربایجانلیلار و توركلره : «گؤرهسن بیز مین ایلدیر، یئددی یوز ایلدیر، یوخسا صفوی دؤوروندن بو طرفه توركلَشمیشیك » دییَنلرین شُبههسینه سون قویاراق دیلیمیزین ایراندا ۷۰۰۰ ایللیك تاریخینی اوزه چیخاردیب تاریخلری هخامنش شاهلاریندان باشلایان و ۲۵۰۰ ایللیك تاریخه فخر ائدَنلرین آلتین رؤیالارینا سون قویدو!
علمینین درینلیگینه و یاشینین چوخلوغونا باخمایاراق یئنی نسیل ایله اوتوروب- دورماغی، اونلارین چیینلرینده اولان آغیر مـیلّی وظیفهلر اؤزهرینده مباحثهلره گیریشمهیی ضروری گؤردو؛ وار قوهسی ایله چالیشدی بیر میلّـتین وارلیغی و هویتی اوچون و عؤمرونون سون دقیقهسینه قَدَرده چالیشمادان دایانمادی.
اونون دونیا مالیندان هئچ زادی یوخودو دئسَك هئچده یانیلمامیشیق؛ یاشاییشی عادی بیر ایشچی یاشایشینداندا ساده ایدی. یالنیز و تك یاشادیغی ساده ائوینده آلتی متر مربعلیك بیر خالچاسیدا بئله یوخودو.
شبسترده آتا- بابادان قالان یئنیجه تیكدیردیگی آلتمیش – آلتمیش بئش متر مربع بینا و ۲۰- ۳۰ مترمربع حدودو حَیَطی اولان یاشادیغی ائوین یاشام اوتاغینین یئرینی «نَمَدی» آدلاندیردیغیمیز موكت اؤرتموشدو. بیر آغ- قارا تلویزیوندا یوخودو بو ائوده. رنگی آتمیش بیر ماسا (میز) آرخاسیندا، عؤمرونون نه قَدَر اوزون اولدوغونو تخمین ائتمك چتین اولان بیر صندلده وار ایدی.
آغاجدان دوزلمیش، اوتوراجاق و دایاناجاق یئری گیرده اولان بئله بیر صندلی من سون ایللرده آنجاق دوغوم یئریم گئرمیده اسكی بیر قهوه خانادا گؤردوكده اوشاقلیق خاطرهلریمی گؤز اونونده جانلاندیرمیشدیم. یئنی تئكنولوژی جهازلاریندان ایكی نشانه وارادی بو ائوده؛ بیر تئلفون، ایكینجیسیده گاز پینجی (بوخاریسی).
پروفسور زهتابی نین پرتوره سی ( رسام خانیم زرین نعمت )
گاز پینجی آرخاسینداكی طاقچادا آذربایجان انسیكلوپئدیاسینین بوتون جیلدلری، ائودن دام اوستونه چیخان پیلله یولوندا ایسه مُـختلیف نشریه نمونهلری، خصوصی ایله «امید زنجان» نشریهسی داها چوخ گؤزه چارپیردی. یازیچیسینین آدینی ابدیته قَدَر تاریخمیزین قیزیل صحیفهلرینده ثبت ائدیب ساخلایان، دیلیمیزین نئچه مین ایللیك تاریخینی نامردجهسینه تحریف ائدَنلره و وارلیغیمیز دوشمنلرینه سارسیدجی جاواب ساییلان و ۱۳۷۷ جی ایلین پاییزیندا چاپدان بوراخیلاركن ساتیلیب قورتاران «ایران توركلرینین اسكی تاریخی» كیتابی یئتیم و باشسیز قالمیش بیر معصوم اوشاق كیمی رنگی آتمیش میز اوستونده سانكی یوخویا گئتمیشدی!
بختی قارا بیر میلّـتین آلین یازیسینا ایللر بویو آرخاسیندان تأثّر و تأسّفله باخدیغی گؤزلوك ایسه ماسانین اوزهرینده آرخاسی اوسته دوشموشدو، سانكی اودا دونیانی وداع ائتمیشدی! بونلارین هامیسی بیر آنلامی بیلدیرمك ایستهییردیلر :
«مظلوم بیر میلّـتین عشقی ایله چیرپینان و وطن سئوداسیندا یانان بیر اورَك ابدی اولاراق دایاندی! »
بو حُزونلو گؤرونتوسو اولان و ساده ائوده پروفسور زهتابی كیمی بؤیوك بیر اینسان یاشاییردی. بؤیوك اینسانلار بؤیوك و طمطراقلی ائولرده یوخ، بؤیوك فیكیرلرله یاشاییرلار؛ اصلینده بؤیوك اینسانلار اؤزلرینه یوخ میلّـتینه یاشاییرلار، اونلارین هر بیر حركت و چالیشمالاری بئله اؤزلری اوچون دئییل میلّـتلری اوچوندور. میلّـتینین دیل، مدنیّت و تاریخی یولوندا سارسیلماز اراده و ایمانلا چالیشان پروفسور زهتابی ۱۳۵۸- جی ایلدن، وفات ائتدیگی گونه قَدَر تك و یالنیز یاشادی.
بیر گون ادبیّاتچیلارین بیری: « اوستاد اوزون ایللردیر عائلهنیزدن اوزاق و تك یاشاییرسینیز، ایكی ائولادینیزا گؤره داریخماییرسینیزمی؟- سوروشدوقدا :
« من ایكی ائولادیمین یانیندا اولماقدانسا میلیونلار ائولادیمین یانیندا اولماغی اوستون توتورام، نئچه میلیون ائولادیم یانیمدادیر قوی ایكیسیندنده اوزاق یاشاییم» – دئمیشدی !
قوزئی و گونئی آذربایجاندا یاشاییشینین اَن آجیلی و آغیرلی گونلرینده وطن عشقی و میلّـتینین سئوگیسی ایله یاشامیشدی بو بؤیوك اینسان. شمالی آذربایجاندا باكی اونیوئرسیتهسینه عالی نومره ایله قبول اولدوغو زامان، آذربایجان دیل و ادبیّاتینی اؤز اختصاصی بؤلومو سئچمیشدی، اونیوئرسیتهنین كیمیا معلّملریندن بیری بئله بیر موضوعونو گؤردوكده استعدادلی گنج محمد تقینی یانینا چاغیراراق: « سن یوكسك استعدادا مالیك بیر گنجسن،آذربایجان دیل و ادبیّاتی یئرینه كیمیا رشتهسینی اوخوماغا گؤتور، اینانیرام سن بو اختصاصدا بؤیوك بیر متخصص اولا بیلرسن» دئدیكده؛
«سیزین مَحبّتینیزه حُؤرمت بسلهییرم لاكین منیم میلّـتیمین بوگون كیمیادان آرتیق اؤز دیل و ادبیّاتینی اؤیرنمهیه احتیاجی وار »- دئمیشدی!
پروفسور زهتابی میلّـتینین قارا آلین یازیسینی دگیشدیرمهیه بیر اَن بئله چالیشمادان دایانمادی، او درین مطالعه و تدقیقلرله مشغول اولدوغو حالدا تبریزده اؤزل ائولرده اؤیرنجیلره دیلیمیزی یوكسك علمی سویّهده اؤیرهدیر و آردی- آراسی كسیلمهدن مقالهلر یازیر توركدیللی نشریهلرده چاپ ائتدیریردی. ایلك دفعه و ۱۳۷۷- جی ایل تیر آییندا و ۶۴ نفر تانینمیش یازیچی، شاعیر و ادبیّاتچیلارین امضاسی ایله جمهور رئیس خاتمییه یازیلان آچیق مكتوب و اساس قانونون ۱۵- جی مادهسینین اجراسینی ایستهمك طلباتی اونون فیكری، چالیشماسی و جسارتی ایله حاضیرلاندی. عین حالدا او، ۱۳۷۷- جی ایلین اوللرینده آذربایجانلیلار بیر «قوم = قبیله » دئییل بیر «میلّـت»دیر مباحثهسینی آرایا آتدی.
اولو اینسان دوكتور زهتابی، آذربایجان میلّـتینی "قوم " آدلاندیرماغی ایران چرچیوهسینده یاشایان ۳۰ میلیون توركدیللی اینسانلارا حُـؤرمتسیزلیك آدلاندیریردی. زنگیندیل، ادبیّات، مدنیّت، فولكلور و اؤنملی تاریخه مالیك اولان بیر میلّـتی «قوم» آدلاندیرماق اولا بیلرمی دئیهردی؟
و نهایت تاریخیمیزده بیر دؤنوش نقطهسی ساییلان «ایران توركلرینین اسكی تاریخی» كیتابی، دیلیمیزین تاریخینی ۷۰۰۰ ایله آپاریب چیخاران، دیل و مدنیّت دوشمنلریمیزه سارسیدجی و سَندلی جاواب اولان كیتاب، اونون جسارت و تلاشی ایله میلّـتیمیزه تاریخی بیر هدیه اولدو.
پروفسور زهتابی تربیه ائتدیی اؤیرنجیلر و یازدیغی- یاراتدیغی اثرلرله آذربایجان تاریخینده ابدی یاشاییشا مالیك اولدو.
آذربایجان میلّـتی بو بؤیوك اینسانین آدیله فخر ائدیر، آذربایجان تاریخیایسه اؤز شانلی صحیفهلرینده اونون آدینی قیزیل قلمله یازاجاق و تورك دونیاسی اونا فخر ائدهجكدیر!
▀
دوكتور زهتابی حاقدا ۱۳۸۳-جو ایلده یازیلان باشقا بیر مقاله نی بو آدرس ده اوخویا بیلرسینیز:
http://yurddash.org/?p=213#more-213


text:
جولان تورکمن لری :
رضا همراز
سون گونلر تبریزده نشر اولان ، تانینمیش یازیچی علی شاملین بو اثرین محبوبه هریسچیان حاضیرلاییب ، اتک یازیلارین ایسه حسن اومود اوغلو یازمیشدیر . بو 142 صحیفه لیک کیتابی تبریزین دنیزچین نشری 1395 ینجی ایل نشره بوراخمیشدیر . کیتابین زحمت چکیب حاضیرلایانلارینا ال - قولونوز آغری ماسین دئیه ، کیتابین اوخوماغین تاریخیمیزله ماراقلانانلارا ، هابئله سوریه ماجرالاری ایله علاقه مند لره اونر وئریلیر .
وبلاگ «جولان تورکمن لری» به صورت خودکار از وبلاگهای معتبر فارسی دریافت و با ذکر منبع نمایش داده شده است همچنین مسولیت مطالب آن بر عهده نگارنده آن میباشد و وبلاگ 98 هیچ گونه مسولیتی در قبال محتوای مطلب «sizin hamraz» ندارد.


text:
گؤزلویونو ایتیریب دونیا اؤز ایشینده دئییل
سوخولور بؤیرومه بورنویلا بوینوزویلا
آراق چکیرم باشیما یورغانی چکیرم سو کیمی
دوداغیما گولوشو ساتین آلماغا دوکان هانی؟
گؤزلویونو ایتیریب دونیا اؤز ایشینده دئییل
سوخولور بؤیرومه بورنویلا بوینوزویلا
آراق چکیرم باشیما یورغانی چکیرم سو کیمی
دوداغیما گولوشو ساتین آلماغا دوکان هانی؟
بول تاماتلی ماکارنا دمله دیم تئلویزیونا زیللهنن گؤزسوز اوشاغیما
قونداغینا توفنگ دویومله دیم
فداکار آنایام چونکو
آمان چکیرم، بو میکروبفونلار الیندن آمان!
هانسی سنگرین نئچه نجی سونگوسوندن
هانسی ایلین نئچه نجی چووغونوندان توشلانیب آغزیما بیلمه م
یوخ اولماییر یوخولاریمدان، اولمایاجاق دیلیمین آچیلیشی
نییه بیله بیلمه ییر بو یوبانمیش آلقیشی دئسم اؤلمه م
بونجا کی، گؤبه ییم آتیلیر خزره گئدن گمیلره
بونجا کی، جنازه م باتیر شاهگؤلونون حیران لیغینا
و نامازی هئی چاره قیلیر میگرنلی آخشاما آغلایان قادینلیغینا
سیقارلارین کؤزو بیر-بیریندن کوچه ده قبیر آدرئسی سوروشور
و قولاغیم وورهای مئییت نامازی قیلیر
هله باخین یئددی کفن چوروتموش آتاما
کامیونلا بئل-کولونگ داشییر تلسه-تلسه
من بیلمیرم کیمدن کوسه-کوسه:
“بولدئزر کیرالامیشیق آتاجان!” دئیه، ایچقیریرام
آنام تک جانینا باغلی-باغاتلی بیر پنجره دی
اوره یین آچیلار اونو گزیب دولانسان
اوره یین توتولار دیندیریب دانیشدیرسان:
“نه افسرلر، نه افسرلر… اؤلوم ننه لریندی، ننه ن قوربان سنه، ننه لرین…!”
هله ده بو سؤیودون، او کؤه رهنین کؤلگه سینده
قاراسو آخیر آنامین گؤزلرینده
بوداقداکی جنازه لرین دیزیندن یوخاری
باخمیر باخانمیر آنام
یازان: نیگار خیاوی
منبع:http://www.anlam.biz
طبقه بندی:
شعرترکی
،


text:
اینسان بئینی و تکنولوژی
اورتالاما{متوسط} بیر اینسان بئینی ۱۴۰۰ گرم اولور. (آما آغیرلیق تک باشینا چوخدا اؤنملی دئییلدیر. اؤرنهیین «انیشتین»ین بئینی ۱۲۳۰ گرم ایدی. یانی اورتالامادان داها بالاجا).
بئینیمیزین اوچده ایکیسی سودان اولوشور{تشکیل تاپیر}. (سویون اؤنَمینی اونوتمایاق. سو اولمازسا اینسانا جانلی دئمک اولماز!).
ایلک اؤنجه اینسان بئینی ایله ایلگیلی بیلگیلریمیزی گؤزدن کئچیردَک:
اورتالاما{متوسط} بیر اینسان بئینی ۱۴۰۰ گرم اولور. (آما آغیرلیق تک باشینا چوخدا اؤنملی دئییلدیر. اؤرنهیین «انیشتین»ین بئینی ۱۲۳۰ گرم ایدی. یانی اورتالامادان داها بالاجا).
بئینیمیزین اوچده ایکیسی سودان اولوشور{تشکیل تاپیر}. (سویون اؤنَمینی اونوتمایاق. سو اولمازسا اینسانا جانلی دئمک اولماز!).
بدَنیمیزدهکی توپلام{Total} قانین ۱۵ فاییزینی تک باشینا بئینیمیز قوللانیر {استفاده ائدیر، بهره آپاریر}.
جییارلاریمیزین توپلادیغی «اکسیژن»ین دؤرتده بیرینی تک باشینا قورتاریر.
توپلام بدن انرژیمیزین ۲۰ فاییزینی تک باشینا ایشلهدیر.
بیر اینسان بئینیندهکی سینیر حوجرهلرینین {سلول های عصبی، نورون} توپلام ساییسی ۱۰۰ میلیارددیر. (ایندیکی دونیادا یاشایان اینسان ساییسینین ۱۵ قاتی. سامانیولونداکی{کهکشان راه شیری} توپلام اولدوز ساییسینا برابر.)
هر بیر سینیر حوجرهسی ۱۰۰۰ باشقا سینیر حوجرهسییله باغلانتی قورار. بو باغلانتیلارا سیناپس دئییلیر و ساییلاری ۱۰۰ تریلیون-ا یاخیندیر.
اورتالاما بیر اینسان بئینینده ۱۰۰ میلیارددان داها چوخ قورویوجو{محافظ} گلیال حوجره{سلول گلیال} تاپیلیر. بو حوجرهلر ده اؤز آرالاریندا باغلانتی قورار.
بیر سینیر حوجرهسی ثانیهده ۲۰۰ الکتریکسل{الکتریکی} آتیم{موج، سفارش} گؤندهره بیلیر.
سینیرسل{سلولی} آتیملارین سرعتی، ثانیهده ۳۶۰ کیلومتره قدردیر.
سینیر حوجرهلری بیر-بیرینه یاپیشدیغیندا ۷۸۰ مین کیلومترلیک اوزونلوغا چاتیر.
بیر سیرا سینیر حوجرهلری ۲ متردن داها اوزوندور. بیر سیراسی ایسه تکجه بیر میلیمتردیر.
اینسان بئینیندهکی قان دامارلارینین توپلام اوزونلوغو ۱۸۰ مین کیلومتره قدر اولا بیلر.
گَبهلییین{بارداری زامانی، حاملهلیک زامانی} باشلانغیج دؤنَملرینده سینیر حوجرهلرینین چوخالما سرعتی دقیقهده ۲۵۰ مین-ه چاتار.
بئیین حوجرهلرینین تکجه ۱۰ فاییزینین قوللانیلدیغی تئزی{پایان نامه} بیر شهر افسانهسیدیر. بوتون حوجرهلر ایشلوسلدیر{تخصصیدیر، اؤزل ایش گؤرورلر}. حتی بئیین، بیر اولای سونوجوندا ایشلوسیز{حرکتسیز، بدون عملکرد} حالا گلن حوجرهلره اوآن باشقا گؤرَولر{وظیفهلر} وئریر. دوغرو اولان، بئینیمیزین توتومونو{ظرفیت} یئتهرینجه دَیرلندیره بیلمهدییمیزدیر.
بیر چوخ اینسان، بیلگی سایارلارین اینسان بئینیندن داها یاخشی چالیشدیغینی دوشونور. بیر سیرا آچیلاردان بو دَیرلندیرمه دوغرودور دا. اؤرنهیین گونوموزون بیلگیسایارلاری، ساییسال{شمارشی} ایشلملری{فعالیتلری} اینسان بئینی ایله قیاس ائدیله بیلمهیهجک قدر سرعتلی گئرچکلشدیریرلر. آنجاق بیر اینسان بئینینین نئچه میلیثانیهده تانیدیغی بیر اوزو{چهره} تانیماایشلهوینی{عملکردِ شناسایی}، گونوموزون سوپر بیلگیسایارلاری دا هله دوز-آغیللی یئرینه یئتیره بیلمیر.چونکو اینسان بئینی یاواش ایشلهییر آما، بیر آندا مینلرجه ایشلهمی بیردن گؤرَر. تک بیر ایشلَم، مینلرجه باغلانتی ایچهریر{شامل اولور}. بیر حالدا کی گونوموز بیلگیسایارلاری، هله ایکیلی دؤشهمهیه{پوشش وئرمهیه} گؤره چالیشیرلار. ۶۴ بیتلیک سیستملر ده یئتهرینجه یایغینلاشا بیلمهدی. آنجاق بو دوروم، هله دَنَیسل{تجربی} آشاماداکی{مرحلهدهکی} کوانتوم بیلگیسایارلارین داها ائتگین{تأثیرلی} شکیلده قوللانیلماغا باشلانماسییلا دَییشه بیلر. آیریجا، اینسان بئینینین داها ائتگین{تأثیرلی} قوللانیلا بیلمهسی قونوسوندا، ژنتیک اوزمانلارینین دا بوش دوردوقلارینی دوشونمورم. اینسان بئینی ایله بیلیشیم{هوشمند} سیستملرینین رقابتی اوزون بیر سوره داوام ائدهجک کیمی گؤرونور.
باخاق سونوندا کیم قازاناجاق؟ اینسان بئینی می؟ بیلگیسایارلار می؟ یوخسا سایبورگلار{cyborglar} می؟


text:
شاعیر
کارئل چاپئک
عادی بیر حادیثه : سحر ساعات دؤردده ژیتنی کوچه سینده سرخوش بیر قادینی آوتوموبیل وورموش، سونرا دا یوکسک سورعتله آرادان چیخمیشدیر. گنج پولیس مأمورو مئیزلیکین قارشیسیندا بو آوتوموبیلی تاپماق دوروردو. معلوم اولدوغو کیمی گنج پولیس مأمورلاری ایشلرینه چوخ جیدی یاناشیرلار.
- هیمم… دئمه لی، سیز اؤزونوزدن اوچ یوز مئتر مسافه ده سورعتله اوزاقلاشان آوتوموبیلی و یئره سریلمیش آدامی گؤردونوز. هر شئیدن اول سیز نه ائتدینیز؟ - دئیه مئیزلیک 141 نؤمره لی پولیس نفریندن سوروشدو.
- هر شئیدن اول ضررچکمیشین یانینا قاچدیم کی، اونا ایلک طیببی یاردیم گؤستریم، - پولیس سؤزه باشلادی.
- اولجه ماشینین نؤمره سینه دیقت یئتیرمک لازیم ایدی، - مئیزلیک دئییندی، - سونرا دا بو آروادینان مشغول اولماق. اصلینده ائله من ده بو جور حرکت ائدردیم،- دئیه علاوه ائتدی و الینده کی کارانداشلا باشینی قاشیدی. - دئمک، ماشینین نؤمره سینه دیقت یئتیرمه دینیز. بس، باشقا علامتلر؟
- منه ائله گلیر کی، - 141 نؤمره لی پولیس اینامسیز حالدا جاواب وئردی، - ماشین توند رنگلی ایدی، یا ماوی ایدی، یا دا توند قیرمیزی. سس بوغانیندان گور توستو چیخیردی، هئچ نه گؤرمک اولموردو.
- آی آللاه! - مئیزلیک دیلخور اولدو. - بس بیز ایندی بو ماشینی نئجه تاپاق؟ سوروجودن سوروجویه قاچیب سوروشاق کی: " بو قادینی ووروب اوستوندن کئچن سیز دئییلسینیز کی؟ " ایندی دئیین گؤروم، عزیزیم، نئجه اولسون؟
پولیس نزاکتله و لاقئیدلیکله چیگینلرینی چکدی.
- عرض ائتمه یه جسارت ائدیرم کی، من بیر شاهیدی ده قئیده آلمیشام. آما او دا بیر شئی بیلمیر. او قونشو اوتاقدا گؤزله ییر.
- چاغییرین گلسین، - دئیه سامان چؤپوندن ده یاپیشماغا چالیشان مئیزلیک قاشقاباقلی حالدا دیللندی و بو یاریتماز پروتوکولدان نه ایسه بیر توتام یئری تاپماغا چالیشدی. سونرا دا باشینی قالدیرمادان مئخانیکی اولاراق ایچرییه گیرن شاهیددن سوروشدو:
- فامیلیانیزی و یاشادیغینیز یئری سؤیله یین؟
- کرالیک یان، مئخانیکا فاکولته سی نین طلبه سی، - دئیه شاهید آیدین سسله جاواب وئردی.
- بو گون سحر ساعات دؤردده ناملوم ماشین بوژئن ماخاچکووانی ووراندا سیز اونون شاهیدی اولموشدونوزمو؟
- بلی. من عرض ائتمه لی یم کی، سوروجو گوناهکار ایدی. اؤزونوز دوشونون، کوچه تامامیله بومبوش ایدی، اگر او یول کسیشن یئرده ماشینین سورعتینی آزالتسایدی…
- سیز حادیثه باش وئرن یئردن نه قدر مسافه ده ایدینیز؟ - مئیزلیک اونون سؤزونو کسدی.
- اون آددیملیغیندا. من تانیشیمی یولا سالیردیم… کافئدن چیخانادا. بیز ژیتنی کوچه سیندن کئچرکن…
- بس سیزین تانیشینیز کیمدیر؟ او بوردا قئید اولونماییب. - مئیزلیک یئنه شاهیدین سؤزونو کسه رک الینده کی پروتوکولا ایشاره ائتدی.
- شاعیر یاروسلاو نئراد، - شاهیدین سسینده غورور دویولوردو… - آنجاق اوندان بیر شئی خبر آلا بیلمیه جکسینیز.
- او نییه ائله؟ - دئیه سامان چؤپوندن ده یاپیشیماغا حاضیر اولان مئیزلیک سوروشدو.
- چونکی او… اونون… پوئتیک ناتوراسی وار. همین بدبخت حادیثه باش وئرنده او اوشاق کیمی آغلادی و او ساعات دا ائوه قاچدی… دئمک، بیز ژیتنی کوچه سی ایله گئدیردیک؛ بیردن هاردانسا آرخا طرفدن چوخ برک سورعتله حرکت ائدن بیر ماشین چیخدی…
- ماشی نین نؤمره سی؟
- باغیشلایین، من دیقت یئتیره بیلمه دیم. من یالنیز اونون دلی کیمی سوردویو ماشینین سورعتینه فیکیر وئردیم و اؤز-اؤزومه دئدیم کی، باخ…
- ماشین هانسی تیپده ایدی؟- مئیزلیک یئنه اونون سؤزونو کسدی.
- دؤردتاکتلی داخیلی یانما موحرریکلی،- دئیه طلبه-مئخانیک ایشگوزاراجاسینا جاواب وئردی.- مارکاسی حاقیندا آیدیندیر کی، منیم باشیم چیخمیر.
- ماشینین کوزووو هانسی رنگده ایدی؟ ماشینی کیم سوروردو؟ اوستو آچیق ماشین ایدی، یا لیموزین ایدی؟
- بیلمیرم، - دئیه شاهید شاشقینلیقلا جاواب وئردی.- رنگی دئیه سن، قارا ایدی. آما، اصلینده اونو خاطیرلایا بیلمیرم، چونکی بدبخت حادیثه باش وئرنده من تانیشیما طرف چؤندوم و دئدیم: " اجلافا باخ ائ، آدامی ووردو، هله هئچ ماشینی دا ساخلامادی. "
- هیم…- مئیزلیک ناراضی لیقلا میزیلداندی. - بو البتته طبیعی رئاکسییادیر، آما من ایستردیم کی، سیز ماشینین نؤمره سینه دیقت ائتمیش اولایدینیز. چوخ تعجوبلودور، آداملار نه درجه ده دیقتسیزدیلر. سیزه آیدیندیر کی، سوروجو گوناهکاردیر، سیز دوغرو دئییرسینیز، او آدام اجلافین بیریدیر، آما ماشینین نؤمره سینه دیقتینیز صیفیردی. موحاکیمه یوروتمه یه هامی قوچاقدیر، آما ایشگوزارجاسینا اطرافی موشاهیده ائتمه یه گلینجه… تشککور ائدیرم جناب کرالیک، گئده بیلرسینیز، داها سیزی ساخلامیرام.
بیر ساعاتدان سونرا 141 نؤمره لی پولیس یاروسلاو نئرادانین قاپیسی نین زنگینی باسدی.
- ائوده دی،- ائو صاحیبه سی جاواب وئردی.- یاتیب.
یوخودان آییلان شاعیر گؤزلرینی پولیسه طرف برلده رک: " گؤره سن من نئیله میشم کی؟ " - دئیه فیکیرلشدی…
نهایت پولیس ایشچیسی نئرادا اونو نه اوچون پولیس ایداره سینه چاغریلدیغینی بیرتهر ایضاح ائتدی.
- اورا گئتمک مجبوریدی؟ - شاعیر شوبهه لی شکیلده سوروشدو. - آخی من اونسوز دا ایندی هئچ نه خاطیرلامیرام. گئجه نی من بیر آز…
- وورموشدونوز، - پولیس ایشچیسی اونو باشا دوشه رک علاوه ائتدی. - منیم بیر چوخ شاعیرلردن خبریم وار. خواهیش ائدیرم گئیینین. من گؤزله ییرم.
اونلار یول اوستو یئمکخانالاردان، حیاتدان، گؤیلرده گؤرونن علامتلردن و باشقا شئیلردن صؤحبت ائده-ائده گلیردیلر؛ تکجه سییاستدن باشقا، هر ایکیسی سییاسته بیگانه ایدی. بئلجه دوستیانا، عاغیللی صؤحبتلرله گلیب پولیس ایداره سینه چاتدیلار.
- شاعیر یاروسلاو نئراد سیزسینیز؟ - مئیزلیک سوروشدو. - سیز گؤزونوزله گؤرموسونوز کی، نامعلوم آوتوموبیل بوژئن ماخاچکووو نئجه ووردو؟
- هه، - شاعیر دریندن کؤکسونو اؤتوردو.
- سیز دئیه بیلرسینیزمی کی، او نه جور ماشین ایدی، اوستو آچیقمی، اوستو اؤرتولومو، رنگی، سرنیشینلری نین سایی، نؤمره سی؟
شاعیر برک فیکیرلشمه یه باشلادی.
- بیلمیرم. من اونلارا فیکیر وئرمه دیم.
- نه ایسه بیر خیردا شئی ده اولسا، تفصیلاتینی یادینیزا سالین، - مئیزلیک تاکید ائتدی.
- سیز نه دانیشیرسینیز! - نئراد حقیقتن تعجوبلندی. - من هئچ زامان تفصیلاتا دیقت یئتیرمیرم.
- زحمت اولماسا دئیین گؤرک، سیز اوندا نه یه دیقت یئتیردینیز؟- مئیزلیک کینایه ایله سوروشدو.
- دئمک بئله، عومومی احوالی، اووقات دا دئمک اولار. - شاعیر دقیق اولمایان بیر جاواب وئردی. - بیلیرسینیز، بو آدامسیز کوچه… اوزون کوچه… دان اوزونون کوچه سی… و یئرده قادین فیقورو… دایانین! - بیردن شاعیر یئریندن سیچرادی. - آخی من ائوه گلنده بو حاقدا شعئیر یازمیشام.
او جیبلرینی ائشله مه یه باشلادی. اوردان چئکلر، کونوئرتلر، ازیک کاغیذ پارچالاری چیخاردی.
- بو دئییل، بو دا دئییل… آها، دئیه سن باخ بودور. - او، کونوئرتین ترس اوزونه یازیلمیش یازینی اوخوماغا گیریشدی.
- وئرین من باخیم، - مئیزلیک اونا تکلیف ائتدی.
- دوغروسو، بو منیم ان یاخشی شعئیرلریمدن دئییل، آما ایسته سنیز اوخویا بیلرم. - شاعیر تواضع کارلیق ائتدی.
سونرا گؤزلرینی تاوانا طرف برلده رک ازبردن دئکلاماسییا ائتمه یه باشلادی:
ائولر تورانلیقدا دوزولموشدو دال-دالا،
آلاتوران دیلله نیردی ماندولیندا.
قیز قیزاریردی.
اوزاق سینقاپورا
سیز گئدیردینیز یاریش ماشینیندا.
قیریلمیش زانباق توزا باتدی،
ائهتیراسلار سوسدو. ایراده سیزلیک… اونودولمالار.
ائی قو قوشونون بوغازی!
ائی سینه!
ائی طبیل و قوشا چوبوقلار -
فاجیعه لرین علامتی وار!
- وسسالام!، - دئیه رک شاعیر سؤزونو بیتیردی.
- باغیشلایین، بوتون بونلار نه دئمکدیر؟ - مئیزلیک سوروشدو. - بوردا اصلینده، ندن صؤحبت گئدیر؟
- نئجه یعنی ندن؟ ماشینلا باش وئرن حادیثه دن. مگر آیدین دئییل؟ - شاعیر تعجوبلندی.
- هئچ ده یوخ، - مئیزلیک اونا تنقیدی یاناشدی. - من هئچ جوره بوردان چیخارا بیلمیرم کی: "اییول آیی نین اون بئشینده، سحر ساعات دؤردده، ژیتنی کوچه سینده آتمیش یاشی اولان سرخوش قادین بوژئنا ماخاچکووا آوتوموبیلله وورولموشدور. ضرردیده شهر خستخاناسینا گؤندریلمیشدیر و وضعیتی آغیردیر. " بوتون بو فاکتلار حاقیندا سیزین شعئیرینیزده من باشا دوشودویومه گؤره بیر کلمه ده یوخدور. به-لی!
- بوتون بونلار ظاهیری فاکتلاردیر، چیی گئرچکلیکدیر، - دئیه رک شاعیر بورنونو قوردالادی و سونرا علاوه ائتدی. - آنجاق پوئزییا - بو داخیلی رئاللیقدیر. پوئزییا - شاعیرین شعورونون آلت قاتلاریندا یارانمیش سربست سوررئالیستیک اوبرازلاردیر، باشا دوشورسونوز؟ بو همین او گؤرمه و ائشیتمه آسسوساسییالاریدیر کی، اوخوجو اونا نوفوذ ائتسین. او زامان او باشا دوشه جک، - شاعیر نئراد طعنه لی شکیلده سؤزونو بیتیردی.
- لوطفا سؤیله یین! - مئیزلیک قیشقیردی. -یاخشی، بو اثرینیزی منه وئرین گؤروم. تشککور. سونوجو، بوردا نه دئییلیر؟ هیم… " ائولر تورانلیقدا دوزولموشدو دال-دالا… " نه اوچون دال-دالا دوزولموشدو، بونوسا دا ایضاح ائدین.
- ژیتنایا کوچه سینده ائولر ایکی جرگه دیلر، باشا دوشورسونوز؟ - شاعیر ساکیتجه ایضاح ائتمه یه باشلادی.
- بس نییه بو میللی پروسپئکت کیمی باشا دوشولمور؟ - مئیزلیک اینامسیزلیقلا سوروشدو.
- اونا گؤره کی، میللی پروسپئکت بئله بو جوره دوز اوزانیب گئتمیر. - شاعیر ایناملا جاواب وئردی.
-یاخشی، داوامی. " آلاتوران دیلله نیردی ماندولینادا " . توتاق کی، بئله دیر. " قیز قیزاریردی " . عوذر ایسته ییرم، بو قیز هاردان چیخدی بوردا؟
- دان یئری نین شفقلری، - شاعیر قیساجا ایضاحات وئردی.
- عوزر ایسه ییرم، آه باغیشلایین. " اوزاق سینقاپورا سیز گئدیردینیز یاریش ماشینیندا.؟ "
- گؤرونور او آوتومیوبیلی تخییولومده من ائله قاورامیشام، - شاعیر ایضاحات وئردی.
- او یاریش آوتوموبیلی ایدی؟
- بیلمیرم. بو او دئمکدیر کی، او دلی کیمی قیزغین سورعتله گئدیردی. ائله بیل کی، دونیانین سونونا چاتماق ایسته ییردی.
- آها، بئله. مثلا سینقاپورا؟ یاخشی، ایلاهی، بس نییه محض سینقاپورا؟
شاعیر چیگینلرینی چکدی.
- بیلمیرم، اولا بیلسین اوردا مالایزییالیلار یاشاییر، اونا گؤره.
شاعیر چاشدی. سونرا اؤزونو اله آلدی:
- اولا بیلسین، ماشین قهوه یی رنگده ایدی، اونا گؤره، - دوشونه رک علاوه ائتدی، - نه ایسه اوردا قهوه یی یه چالان بیر شئی واردی. یوخسا سینقاپور هاردان گلیب اورا دوشه بیلردی؟
- دئمک، بئله. باشقا شاهیدلر دئییرلر کی، آوتوموبیل ماوی ایدی، توند-قیرمیزی ایدی، قارا ایدی، کیمه ایناناق؟
- منه. من دئین رنگ گؤز اوخشاییر.
- " قیریلمیش زانباق توزا باتدی " ، بو سرخوش دیلنچی نین نظرده توتولماسیدیر؟
- من اونون حاقیندا سیز دئین کیمی یازا بیلمزدیم! - شاعیر پرت اولدو. - او قادین ایدی، وسسالام. آیدیندیر؟
- آها! بس بو ندی: " ائی قو قوشونون بوغازی! ائی سینه! ائی طبیل! " بونلار سربست آسسوساسییالاردیر؟
- وئرین باخیم، - شاعیر شئیر یازیلمیش کونوئرتین اوستونه طرف اَییلدی، - هیمم… " ائی قو قوشونون بوغازی! ائی سینه! ائی طبیل و قوشا چوبوقلار… " بونلارین معناسی گؤره سن ندیر؟
- باخ ائله من ده اونو بیلمک ایسته ییرم، - پولیس مأمورو کینایه ایله علاوه ائتدی.
- دایانین، - نئراد دوشونجه یه غرق اولدو، - آخی بو اوبرازلاری نه ایسه منه دیقته ائتمیشدیر… دئیین گؤروم، ایکی رقمی قو قوشونون بوغازینا بنزمیرمی؟ باخین!
او کارانداشلا کاغیذا " 2″ یازدی.
- آها! - مئیزلیک آرتیق گئرچکدن ماراقلاندی. - بس، بو " سینه " ؟
- بو کی " 3″ رقمیدیر، آخی او ایکی یاریمچئوره دن عیبارتدیر کی، او دا سینه ده کی دؤشلردیر.
- قالیر طبیل و چوبوقلار! - پولیس مأمورو هیجانلا قیشقیردی.
- طبیل و چوبوقلار… - نئراد فیکره گئتدی.- طبیل و چوبوقلار. یقین کی، بو بئش رقمیدیر، هه؟ باخین. - او کاغیذا " 5″ رقمینی یازدی. - آلتداکی دایره وی حیصه سی طبیله اوخشاییر، اوستونده ده ایکی چوبوق وار.
- دئمک بئله، - دئیه رک مئیزلیک 235 رقمینی کاغیذا یازدی. - سیز امینسینیزمی آوتوموبیلین نؤمره سی ایکی یوز اوتوزبئش ایدی؟
- نؤمره؟ منیم هئچ بیر نؤمره یادیمدا قالماییب، - نئراد قطعیتله اعتیراض ائتدی. - آنجاق اوردا نه ایسه بئله بیر شئی اولماسا، من بئله یازا بیلمزدیم. ظنیمجه بو شئعیرین ان اوغورلو یئریدیر، سیز نئجه دوشونورسونوز؟
ایکی گوندن سونرا مئیزلیک نئرادین یانینا گلدی. بو دفعه شاعیر یاتمامیشدی. اونون یانیندا گنج بیر قیز دا وار ایدی. او ال-آیاغا دوشسه ده پولیس مأمورونا تکلیف ائتمه یه بیر استول دا تاپا بیلمه دی.
- من بیر دقیقه لییه گلمیشم، - مئیزلیک اونون ناراحاتلیغینی سوووشدوردو. - گلدیم سیزه دئیم کی، او دوغرودان دا ایکی یوز اوتوزبئش نؤمره لی ماشین ایمیش!
- هانسی آوتوموبیل؟ - شاعیر تعجوبلندی.
- " ائی قو قوشونون بوغازی! ائی سینه! ائی طبیل و بو چوبوقلار! " - مئیزلیک بیرنفسه سؤیله دی. - سینقاپور باره سینده ده دوغرو چیخدی. آوتوموبیلین رنگی قهوه یی ایمیش.
- آها! - ندن صؤحبت گئتدیگی شاعیرین ایندی یادینا دوشدو. - باخ گؤرورسونوزمو، داخیلی رئاللیق نه دئمکدیر. ایسته ییرسینیزسه، سیزه ایکی-اوچ شعئیریمی اوخویوم؟ سیز ایندی اونلاری باشا دوشه بیلرسینیز
- باشقا بیر واختدا! - پولیس مأمورو تئزجنک جاواب وئردی. - منیم باشیما بیر ده بئله حادیثه گلسه، یاخشیمی؟
چئویرن : سولطان مرزیلی،
کؤچورن : عباس ائلچین


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
Axtarıram
Bir dənə yar axtarıram cismimə can axtarıram
Nə gözəl olsun nə maral eşqi qanan axtarıram
Nazlı nıgar eşqə duçar sevməli yar məst o xumar
Bir mənə tay daş ürəyi dərdə salan axtarıram
Məzhəbi islam özü pak olqusu zəhraye əli
Qəlbi dəniz gözləri ox qaşı kaman axtarıram
Qəddi yüz atmışdan uca labda uca yox balaca
Böylə müşəxxəsatda bir qünçə dahan axtarıram
eynəki yox vəzni ariq həmdə ki bir bollu şuluq
Təcrübəsi dağca vəli yaşda cavan axtariram
Duzlu şirin çox vəfali TÜRK qızı da olmalıdı
Qoy ki deyim sadəsini dürri zaman axtarıram
Şair : Vəhid şükürzadə
آختاریرام
بیر دنه یار آختاریرام جیسمیمه جان آختاریرام
نه گوزل اولسون نه مارال عشقی قانان آختاریرام
نازلی نیگار،عشقه دچار،سئوملی یار،مست و خمار
بیر منه تای داش ئورگی عشقه سالان آختاریرام
مذهبی اسلام اُوزو پاک الگوسو زهرای علی
قلبی دنیز گؤزلری اُخ قاشی کامان آختاریرام
قدّی یوز آتمیش دان اوجا،لاب دا اوجا یوخ بالاجا
بویله موشخصات دا بیر غنچه دهان آختاریرام
عینکی یوخ وزنی آریخ همده کی بیر بوللی شولوخ
تجروبه سی داغجا ولی یاشدا جاوان آختاریرام
دوزلو شیرین چوخ وفالی تورک قیزی دا اولمالی دی
قوی کی دییم ساده سینی دورّ زمان آختاریرام
شاعیر : وحید شکرزاده
Filed under: وحید شکرزاده نین شعرلری Vəhid Şükürzadə'nin şeirləri,باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | axtarıram,Azərbaycan qızı,duzlu oğlan,duzluoghlan,duzluoğlan,nazlı yar,qız,sevgi,Türk qızı,قیز,مارال,مست و خومار,نازلی نیگار,وحید شکرزاده,وحید شکرزاده معروف به دوزلو اوغلان,وحید شکرزاده نین شعرلری,وحید شکرزاده نین شعری,وحید شکرزاده آختاریرام,یار,یار آختاریرام,گولملی شعر,گولمه لی شعر,گوزل,گوزل قیز,گزل,vəhid şükürzadə,آختاریرام,آذربایجان قیزی,بیردنه یار آختاریرام,تورک قیزی,تورکی قیزی سئویرم,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,دوزلو,دوزلو اوغلان,دوزلو اوغلان شعرلری,دوزلو شعرلر,دوزلی شعر,دیلبر,دختر آذربایجان,دختر آذربایجانی,سئوملی یار,سئوگی,سئوگی شعری,شعر,عشق


text:
یاددا ساخلا
سلام لار
نئجه وقت بلاگیما یئنی یازی آرتیرا بیلمه دیم، تزهلیكده اوخوجولارین بیری بیر یازی یوللادی بیلهمه كی ایسته دیم اونو بورادا یازام! بو یازیا گؤره باخیشلاری گؤزلورم.
الهام خانیم نان دا بو یازی نی یوللاماق اوچون تشكر ائلیرم!
گلین یاددا ساخلییاق كی گؤزل یاشییاق و گؤزل یاشاتدیراق!
گلین اورهگیمیزی بؤیوك و صبریمیزی آرتیراق ; نیه كی بؤیوك اینسانلار تئز باغیشلاییب و گئج داشارلار!
گلین یاخجی فیكریمیز اولسون، نه یاخجی گؤروشوموز!
گلین یاددا ساخلییاق كی بویونكی گون دونهنین ساباغی، پس گونلریمیزی ساباق دئماقدان هئچه وئرمییاق!
گلین یاددا ساخلییاق كی گولومسهماق گولدورماقدان اؤنملیدی!
و گلین بولاقكی تانرینین یاراتدیقی هر یئر بیزه آیید دی , بیر بالاجا نایلون كیفیمیزده چوخلی یئر توتماز آمما
چوخلی ائشیگه توكدوغوموز مواددی توتوپ و چوخلی آلوده لیغین قاباغین آلار!


text:
آتالار سؤزونون كؤكو - 1
آتا- بابا سؤزلرینین كؤكو منیم چوخ سئودیگیم مسئله لردن بیری دیر. اونا گؤره ده چالیشارام بو سؤزلرین كؤكون اؤرگه نیب و اونلاری گونده لیك حیاتیمدا ایشله دم. بورادا دا نئچه آتا بابا سؤزونون كؤكون سیزلری اوچون "بهروز ایمانی" جنابلارینین "آتالار سؤزونون كؤكو و منشأیی" كیتابیندان یازمیشام. اومارام سئورسیز.
بونا دا شوكور
(سودا بوغولان سامان چؤپوندن یاپیشار)
بیرگون بیریسی چایدان كئچنده، سئل اونو ووروی آپاریر، چایین درنلیینه، كیشی باتیر سویا، سونرا الینی آتیر بیر قورو چؤپدن یاپیشیر و آغاج قارشیق باتیر سویا. كیشی هر سویا باتیب، چیخاندا دئییر: «بونا دا شوكور»، «بونا دا شوكور». بیر آیری آدام چایین قیراغیندا یاخینلاشیب، گوله – گوله اوندان خبر آلیر: آی قارداش سنكی، باتیسان سویا، بوغولورسان بو نه شوكور نامه دیر كی، سن اوخویورسان. بو سؤزدن سونرا، كیشی گؤرور، بوغولاجاق، اؤگه دن اونا های چیخمایاجاقدیر، اونا گؤره اؤزونه دایاق وئریب، چیخیر قیراغا و او مسخره ائله ین كیشی یه دئییر: بونا دئییردیم ها «شوكور».
ایندی گؤردون، بیرده آتالار دئییب، سودا بوغولان سامان چؤپوندن ده یاپیشار.
آرديني اوخو


text:
تورکیهنین کولتور خزانهسی (50)
مولانا، 13. یوز ایلین بؤیوک فیلوسوف، موتفککیر، دین آدامی و شاعیرلریندندیر. دونیادا آنادولودان ان چوخ بیلینن آداملارداندیر
تورکیهنین کولتور خزانهسی (50)
گل، گل، نه اولورسان اول یئنه گل،
ایستر کافیر، ایستر مجوسی،
ایستر بوتا تاپینان کئچمک یئنه گل،
بیزیم درگاهیمیز، اومیدسیزلیک درگاهی دئییل،
یوز دفعه توبهنی پوزموش اولسان دا یئنه گل ...
بو تورپاغا سئوگیدن باشقا بیر توخوم اکمئییک،
بو ترتهمیز تارلایا سئوگیدن باشقا بیر توخوم اکمئییک بیز ...
بری گل، بری! داها دا بری! نیجه بو یول ووروجولوق؟
مادام کی سن منسین، من ده سنم، نیجه بو سنلیک منلیک ...
اؤلوموموزدن سونرا مزاریمیزی یئرده آرامایینیز!
بیزیم مزاریمیز عاریفلرین گؤنوللریندهدیر.
مولانا جلال الدین رومی
------
تورکیهنین کولتور خزانهلرینی بو هفته سیزلره آنادولونون مدنیت ذیروهلریندن مولانا جلال الدین رومینین کونیادا اولان توربه موزهسینی تانیداجاغیق. مولانا، 13. یوز ایلین بؤیوک فیلوسوف، موتفککیر، دین آدامی و شاعیرلریندندیر. دونیادا آنادولودان ان چوخ بیلینن آداملارداندیر. 1207ده اورتا آسیادا بلخ شهرینده دوغولوب 1273-جی ایلده کونیادا وفات ائتمیشدیر. 17 دسامبر تاریخی اونون اؤلوم تاریخیدیر. وصیتی اوزرینه بو تاریخ بیر اؤلوم ایلدؤنومو اولاراق دئییل سئوگیلی اولاراق تعیین اللها قوووشما گونو، شب عروس اولاراق قید اولونار. بو گئجه دونیانین دؤرد بیر طرفیندن هر دیندن، هر دیلدن مینلرله اینسان کونیایا گلهرک بورادا تشکیل ائدیلن شب عروس مراسیملرینه قاتیلیر.
-------
مولانانین آتاسی "عالیملرین سلطانی محمد ولد-دی. اونونلا بیرلیکده آنادولویا گلدی. اونون درگاهیندا تحصیلینی تاماملایاراق آتاسینین اؤلوموندن سونرا آنادولو سلجوقلو سلطانینین امری و آتاسینین وصیتی یؤنونده درگاهین باشینا کئچدی. اینسان سئوگیسینی اوجالددیغی مثنوی آدلی اثریله دونیا سویهسینده تانیندی و سئویلدی.
--------
مولانانین یاشادیغی دؤور آنادولو سلجوقلارینین مونقول باسقیسی آلتیندا یوخ اولماغا باشلادیغی بیر دؤور اولدو. گوجونو، زنگینلیگینی و سیاسی گلهجگینی ایتیرمکده اولان بیر دولت قورولوشو ایچینده یاشادی. آنادولو اینسانینی معنوی یؤندن دریندن تأثیر ائتدی، زامانین دینی اؤندرلری ایله یاخین ایلیشکیلر و دوستلوقلار قوردو. سلجوقلو سلطانلارینین سارایینین یانی باشیندا اولان سارایین اهمیتلی بیر بؤلومو اولان گول باغچاسی مولانانین آتاسینا درگاه اولاراق ایستیفاده ائتمسی اوچون هدیه ائدیلمیشدی. مولانا 1273-جی ایلده بو اسکی گول باغچاسینین ایچینه تیکیلن توربهیه باسدیریلدی. سلجوقلو دؤورو توربه فورماسیندا اولان بو قورولوش یاشیل توربه اولاراق دا خاطیرلانار. توربه مولوی درگاهینین اورتاسیندا یئر آلیر. دؤرد بؤیوک آیاق اوزرینه تیکیلن توربه ایچریدن قوببهیه مالیکدیر . چؤلدن دیلیملی بیر چوخ بوجاقلی گؤرونوشونه صاحب توربهنین خاریجی دیوارلاری یاشیل رنگلی سلجوقلو چینیلریله اؤرتولودور. قوببهنین اوستو خاریجدن بؤیوک بیر کولاهلا اؤرتولموشدور. بورایا زامانلا مولوی طریقتینین مشهورلاری و مولانانین یاخینلاری دا باسدیریلمیشدیر. هر توربهده اولدوغو کیمی ایندیکی واختدا گزیلن بؤلومده توربهنین مسجید اولاراق تعیین اولونان بؤلومونده چوخ بؤیوک صاندیقالاری و مولویلیغه عایید اثرلر، بؤیوک یازیلار سرگیلنمکدهدیر. عثمانلی پادیشاهلاریندان بیر چوخونون مولوی اولماسیندان اؤتورو توربه و اطرافیندا علاوهلر سورهرک. گونوموزدکی گئنیش حالینی آلمیشدیر. یانی باشیندا عثمانلی دؤوروندن بیر مسجید یئر آلیر موزهیه علاوه بینالاردا مولوی طریقتینین پالتارلاری، ایستیفاده ائدیلن آلتلری مولانانین مثنویسینده بؤلوملر تاماشاچیلارین بینمهسینه تقدیم ائدیلیر.
--------
تورکیهنین توپقاپی ساراییندان سونرا ان چوخ زیارت ائدیلن موزهسی اولان کونیا مولانا موزهسی پولسوز اولاراق خیدمت وئریر. ایستانبول و آنکارادان یوکسک سرعتلی قاتار سرویسی ایله قیسا سورن بیر سفرله کونیایا اولاشیلابیلیر. تورکیه زیارتینیزه مدنیتیمیزین اهمیتلی ائلمنتلریندن مولانا موزهسینی و کونیادا اولان آنادولو سلچوقلولارینا عایید بیر چوخ مدرسه، توربه، مسجیدی یئرینده گؤرمهنیز دیلییله.


text:
سندن سونرا
آنادولو توركجهسیندن اویغونلاشدیران: بولاق
بیلیرسنمی، آرتیق شعر یازماق گلمیر ایچیمدن. سانكی قورتاردی سؤزلریم، نه واخت آغزیمی آچسام جملهلر پارا-پارا تؤكولور دیلیمدن.
بوراخدیم
آرتیق سنی یازماغی سویا، آتشه. سن هئچ دئییلمهمیش بیر سؤزایدین بلكه ده.
ایشین اصلی، بو آیریلیغی دا سیغدیرا بیلمیرم هئچ بیر شعره.
اوستومه
سیخینتی قوسور زامان. بو گونلرده مجبور اولمایینجا چؤله چیخمیرام. اؤزومو
كئچمیشیمده بوراخا بیلسئیدیم كاش كی. هارا گئتسهم اؤزومه توتولورام. سندن
سونرا بیر آز داغیلدیم یقین، ائوین داغینیقلیغی دا اوندان.
Bu öykücükün latincəsinidə mətləbin ardında oxuya bilərsiniz
آردي
+0 بهین


text:
استاد رحیم اسداللهی (درویش )-سرعین
زیارته نایل اولان زوّارلار ائولرینده ناهار و شیرینی قویوب، کندین چاووشونو چاغیراردیلار. ائل - طایفاسی دؤورهسینه توپلانیب اونو یولا سالماق اوچون سلام تپهسینه کیمی گئدردیلر. هر کندین شهر یولونون آغزیندا اولان تپهسینه «سلام تپهسی» دئیردیلر. کند اهلی او تپهدن زوارلاری امام قوللوغونا یولا سالاردی، زوّارلار دا زیارتدن قاییدان زمان یئنه ده او سلام تپهسینده دایانیب، کند اهلی اونون قاباغینا گلردیلر و چاووش سسلنه - سسلنه زوّارلاری کنده آپاراردیلار. زیارته گئدنین بوینونا یاشیل پارچا دولاردیلار. هامی خوراسانا گئدنین کیم اولدوغونو بیلردی.
زوّارلاری یولا سالانلار اونون الیندن، اوزوندن اوپوب، التماس دعا ائلهییب «منی اونودمایین» دئیردیلر. کند اهلی زوّارین جیبلرینه پول قویوب، آغلایا - آغلایا یولا سالاردیلار. زوّار ایسه جیبینه توپلانان پوللاری امامین حرمینه آتیب، اونلاری دوعا ائلردی. چاووش سسلننده کندین دَللَگی (سلمانیسی) یئره دستمال سریب، چاووشا پول ییغاردی. بو قانونلار وارلییا یوخسولا شامل ایدی. زوّار خوراساندان قاییداندا دا یئنه جماعت کنددن تؤکولوب سلام تپهسینه چاووشون سسی ایله قاباغا گئدردیلر.
زوّار زیارت گونلرینده مشهددن لازیمی قدهر نخود – کیشمیش آلیب، اؤزو ایله آپاردیغی قورو چؤرهیی اوغوب اونلارا قاتیب تبرک اولسون دئییه بیر توربانین ایچینده امامین حرمینه سورتوب، قاییدان باش اونو کنده گتیریب، زیارته یوللانان زامان بوینونا سالیندیغی یاشیل پارچانی تیکه-تیکه بؤلوب، آراسینا تبرک ائتدیگی سوغاتدان باغلاییب، ایستهدیگی آداملارینا وئرردی. بیرده مشهدین گؤزل سوغاتلاری امامین تورپاغیندان دؤزلَن موهور-تسبیحی ایدی. زوّارلار کند اهلینه سوغات گتیرردیلر، کند اهلی ده بیر کلّه قند ایله اونلارین گؤروشونه گلَردیلر. بیر هفتهدن سونرا زوّارین بوخچاسی آچیلیب او تبرُک اولان سوغاتلار پایلاناردی.
منبع: بولتن ائل بیلیمی
:: برچسبها:
رحیم اسداللهی,
سرعین,
زیارت,
ائل بیلیمی


text:
سایین اوخوجولار!
توروز سیته سی بیر کولتورل اوجاق اولاراق دیلچیلیکله باغلی قونولاردان دانیشیر. بو سیته دیلچیلیکله باغلی دیرلی بیلگیلر وئرمکدهدیر. دیلیمیزین تاریخی و ائتیمولوژیسی ساحهسینده چالیشان بو سیته، سؤزلرین کؤکو و ائتیمولوژیسی حاقیندا، باشقا سیتهلردن دییشیک اولاراق، ائیلمله(فعل) باغلی آنلاملارین آچیقلاییر.
سیتهمیزده دیلچیلیکله باغلی بیر چوخ کیتاب، سؤزلوک، یازیلار الده ائدیب اوخویابیلرسینیز. اوموروق کی بو سیته، سیز دیرلی، سایین اوخوجولار یاردیمییلا، دیلچیلیک قوللارینین گلیشمهسی، یوکسلیشی یولوندا بیر آددیم گؤتوربیلسین.
بئی هادی (h.beyhadi@gmail.com)
تبریز
Copyright © 2008-2017 Arın Turkic Etimology Dictionary - All rights reserved by Turuz.
Powered by Sapdal.Com © Developed by Sapdal.Com


text:
«راد» تئاتر گروهونون حاضیرلادیغی «آغلاما اورمیا!» نمایشی آذربایجان تورکجهسینده اورمو شهرینده صحنهلشدی. موضوع اعتباریله فولکلوردان منشالهنن بو نمایش اورمو گؤلونون طالعیایله باغلی یئنی بیر افسانه کیمی قلمه آلینمیشدیر. اثرین موللیفی «علی صابر رضایی»، دیرئکتوریایسه «پدرام ...Read More »
-
ساری
ساری ایلقار موذن زاده باجاسیز بالاجا بیر اوتاقدیر. خیردا یوزلوک بیر ساری لامپ یانسادا، اوتاغین قارانلیغی توز باسمیش لامپین جانسیز ایشیغینا زور گلیر. اوزانیب قارایا چالان ساری دیوارا گؤز تیکیرم. باخیشلاریم دیواری دیرماشیب سقفله دوورا ...Read More »
-
فهله
-
دیالوق
-
بوتولینوم زَهَری (حیکایه)
-
ایلیاس
-
آغ گؤیرچین کیتابینی فقط اوشاقلار یوخ، هامی اوخومالیدیر
دیلمان.نت – بعضی واختلار، آتا-آنالار، اوشاقلارینا کیتاب آلاندا، اونون ایچینده نهلر یازدیغینی و فایدالی-فایداسیز اولدوغونو بیلمهییرلر. بونون یانیندا، بو کیتابلارین چوخو دا بیزیم کولتوروموز [فرهنگیمیز]، دوشونجهمیز و ایناملاریمیزلا [اعتقادلاریمیزلا] هئچ بیر ایلگیسی [ارتباطی] یوخدور. بو ...Read More »