text:
اوغوزتی وی:تورکیه سونار شیرکتی بازار ۲۴ ژوئن (یکشنبه ۳ تیر )تورکیهده رئیس جمهور سئچکیسیندن اؤنجه داها بیر سئچکی سورغوسو (آنکت و نظر خواهی) تشکیل ائدیلیب. سورغو تورکییهنین ۲۶ ویلایتینده باش توتوب.سورغونون نتیجهسینه اساساً، پرزیدنت سئچکیسینین غالیبی بیرینجی توردا بللی اولمایاجاق.
شیرکتین سورغوسونون نتیجهلرینه گؤره، ایلک توردا
AKP+MHP⭕ عدالت و قالخیلما پارتییاسینین +میلیتچی حرکت پارتیسینین اورتاق آدایی (نامزدی) اردوغان ۴۲%
CHP⭕ جمهوریت خلق پارتیسی CHP ج ح پ-نین نامیزدی محرم اینجه ۲۱،۹۱%
İYİ⭕ اییی پارتییاسینین نامیزدی خانم مارال آکشنر ۲۱%
HDP⭕ خالق دمکرات پارتیسی ( کرد پکک چیلا رباقلی) ح د پ-نین نامیزدی صلاحدین دمیرداش ۱۱،۰۱%
Səadət⭕ سعادت پارتییاسینین نامیزدی تمل قاراموللاوغلو ۲،۱%
VP⭕ وطن پارتییاسینین نامیزدی دوغو پرینچک ۱،۹۸% سس توپلایاجاق.
سونار بئله نتیجه الده ائدیلجیی تقدیرده سئچکینین ایکینجی تورا قالاجاغینی و ایکینجی تورون ۸ ایولدا باش توتاجاغینی ادعا ائدیب.
سئچيجيلره “پرئزيدئنت سئچکينين ايکينجي تورونا اردوغان ايله اينجه قالارسا سئچيمينيز نه اولار” ؟دئيه ده سوروشولوب.
جاوابلار بئله: اردوغان: ۴۱.۸ %، اينجه: ۴۱.۳%، قرارسيزلار: ۱۰.۲ %، سس يوخ: ۶.۷ %.
سئچيجيلره “پرئزيدئنت سئچکينين ايکينجي تورونا اردوغان ايله اينجه قالارسا سئچيمينيز نه اولار” ؟يئنه ده سوروشولوب.”
جاوابلار بئله: اردوغان:۴۰.۶ %، آکشئنر: ۴۳.۱%، قرارسيزلار: ۷.۲ %، سس يوخ: ۸.۸%
قید ائدک کی، سونار ۲۰۱۴-جو ایل پرزیدنت سئچکیسینین نتیجهلرینی بیلهن یگانه شیرکت اولموشدو. او، همین ایل اردوغانین ۵۳% سسله ایلک اولاجاغینی بیلدیرمیش، آردینجا اردوغان سئچکیده ۵۲% سس توپلایاراق بیرینجی یئره یوکسلمیشدی و اوزامان ميلييتچي حرکت پارتيسي اردوغانا موخاليفت ائديردي.
تورک سيياستچيلرين آناليزلرينه گؤره مارال آکشنر و پارتيياسي تورکيه سياسي دنگهلريني و توازون قدرتيني دييشييب.
بوتون آنکئتلر آکشنر حاقدا فرقلي نتيجهلر(۱۶%-۲۲%) وئرسهلرده آنجاق هاميسي آچيق گؤرسهدير کي مرال آکشئنر هم “م.ح.پ”دن MHP هم “آ.ک.پ”دن AKP چوخلو اوي چالماقدادير.


c: text/html

text:
عالیملر بیلدیریرلر کی، ۲۰۱۷-جی ایل یانوارین ۳-دن ۴-نه کئچن گئجه یئر کورهسی ساکینلری متوریت (شهاب سنگ) یاغیشینین شاهیدی اولاجاقلار. صحبت ساعتدا ۴۰-۲۰۰ متوریت گوجونده اولان کوادرانتید یاغیشیندان گئدیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، ۸۰ کیلومئتر هوندورلوکده بوتون کوسمیک اوبیئکتلر یانماغا باشلایاجاق. یئر کورهسی ساکینلری بو طبیعت حادثهسینی موشاهیده ائدجکلر. شیمال یاریم کورهسی ساکینلرینین بختی داها چوخ گتیرهجک. اونلارین قارشیسیندا "آخان اولدوزلاردان" عبارت گؤزل منظره آچیلاجاق.
متوریت یاغیشی ساعت ۲۳.۰۰-دا یاغماغا باشلایاجاق.
"دیوار کوادرانتی" دئییلن بورجون شرفینه "کوادرانتید" آدلاندیریلان متور یاغیشی حاقیندا ایلک معلومات ۵۰۰ ایلدن چوخ اوله عاییددیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اندونزی-ده زلزله و سونامی نتیجهسینده اؤلنلرین سایی آرتیر
اندونزی-نین سولاوسی آداسیندا باش وئرمیش زلزله و سونامی نتیجهسینده اؤلنلرین سایی 1944 نفره قدر آرتیب.
اندونزی-نین سولاوسی آداسیندا باش وئرمیش زلزله و سونامی نتیجهسینده اؤلنلرین سایی 1944 نفره قدر آرتیب.
بو بارهده معلومات یایان مرکزی سولاوئسی ایالتینین بیرگه عملیات قروپونون نمایندهسی موخ تخوخیرین خستهخانالاردا 2500-دن چوخ یارالی اولدوغونو، 67 مین ائو و 3 مینه یاخین مکتبه زیان دیدیگینی، 63 مینه یاخین اینسانین چادیرلاردا یاشادیغینی بیلدیریب.
سونامی و زلزله فلاکتینین ایندیدک 658 میلیون دولارلیق زیان ووردوغو آچیقلانیب.
پالو و دونگالادا آختاریش-قورتارما ایشلرینه 7 میندن آرتیق ایشچینین جلب اولوندوغو بیلدیریلیب.


text:
آدامزادئنگ تاریخئندا باهار بایرامچئلئغی حاقدا دوٚرلی روایاتلارا غابات گلیأریس.
اول حاقدا ایلکینجی یازغی ماغلوماتلاری «چوٚی» گؤرنیشده یازو دؤردن «سوٚمرلر» قومئنا دگیشلی بولوپ دوریار. سوٚمرشناسلارئنگ پیکیرینه گؤرأ، سوٚمرلر اورتا آسیادان، یاغنی توٚرکیستاندان بین النهرین /حأضیرکی عراق/ یورتلارئنا یایراپ، اول یرلرینگ ایلکینجی جمغئیّت چیلیک مدنیّتینی دؤردن، قوم بولوپ دئرلار. تاریخ علمئنگ چاقلاماسئنا گؤرأ، سوٚمر مدنیّتی توٚرکمن خالقی نئنگ قادئمی مدنیّتینه دگیشلی خاساپ ادیلیأر. اولارئنگ گپلشیک دیلی توٚرکی دیل لر توپارئنا گیریأر. شونئنگ اوٚچین باهار بایرامی دأبی نینگ ایلکینجی دؤرأن یری توٚرکیستاندا، توٚرکی دیل لی قوملاری نئنگ آراسئندا بولوپ دئر. دیمأگه تاقئق اساس دؤره یأر. سوٚمرلر «مانظار(منظر)» یاغنی پلانت آرا مدنیّتینگ اساسئندا، بللی دأپلری یؤردیپ دیرلر. اولار بو گوٚنی «آ – کی – تیل» دییپ، آتلاندئرئپ دئرلار. «تیل» سؤزی سوٚمر دیلینده «یاشایئش»، «تأزه دوغولوش» معنی نی آنگلادئپ دئر. «تیل /دیل/» سؤزی «یوٚرک» معنی سئندا هم گلیپ، یاشایئش، دیریلیگی آنگلادئش حأصیّتینده کلاسیکی /مختومقلی/ ادبیّاتئمئزدا-دا ایشله دیلیأر.
نوروز بایرامچئلئغی أهلی مسلمان ایلاتلاری نئنگ آراسئندا دنگ درجه ده أهمیّتلی بولوپ، اونونگ گلیپ چئقئشی حاقئندا آیدئلاندا ولین، اول توٚرکی خالقلاری نئنگ آراسئندان یایراندئغی بارادا تاریخی – علمی چشمه لر ثبوتناما بریأر. تاریخ و جمغئیّت چیلیک علئملارئندا نوروزئنگ گلیپ چئقئشئنی آدامزادئنگ ایلکینجی مدنیّتی نینگ باشلانغئچ لاری بولان سوٚمرلر بیلن دگیشلی دیگینی نئغتاپ گچیأرلر. سوٚمر مدنیّتی نینگ ایلاتی اؤرأن خوجالئقچی و اکرانچئلئق بیلن مشغول بولاندئقلاری سبأپلی، اکیش مؤوسیملری نینگ واقتئنی بلله مک اوٚچین یاغنی اکیش یتیشدیریش و حاصئل آلئش واقتلارئنی تاعین اتمک بیلن گوٚن ساناوئنی گؤرکزیجی کالیندارئنگ ضرورلئغی یوٚزه چئقئپ دئر. دوٚنیأنینگ ایلکینجی دؤرأن «اُوور (اور)» شأهرینینگ سوٚمر ایلاتی اؤزلرینه نیّتلأن «زیگورات» عبادتخانالارئندا آسترونومیا مرکزلرینی دؤردیپ دیرلر. اولار شول مرکزلرده واقت گؤرکزیجی «ساغات» دؤردیپ دیرلر. شول بیر واقتئنگ اؤزینده گیجه بیلن گوٚندیزینگ دنگ درجه ده گلیپ دوریان سنه لرینی هم تاپئپ دئرلار. بو آسترونومیا مرکزینده یدی سانی یئلدئزئنگ حرکت ده دیگینی آچئپ دئرلار.
شیله لیک بیلن اولار ایلکینجی گزک ایّام لاری هفته لره بؤلوٚپ شول یدی یئلدئزئنگ آدی بیلن هفتأنینگ یدی گوٚنینی آتلاندئرئپ دئرلار. شول آتلاندئرئش کأبیر قادئمی میلّت لرینگ دیلینده هنیزه چنلی غالئپ دئر. مئثال اوٚچین:
- «سان دی» سؤزی اگر- ده، «سان» سؤزی آسمانداقی گوٚنه دییلن بولسا، «دی» سؤزی آیلانئپ دوران «گوٚن (روز)» سنه سینی آنگلادئپ، بیرینجی گوٚن «یکشنبه» گوٚنینه دییلیپ دیر.
- «مان دی» یاغنی «آی گوٚن»،
- «مارس» گوٚنی
- «آتارد /عطارد/» گوٚنی (آتارد یئلدئزئنگ آدئنا بریلن)،
- «ژوپیتر» گوٚنی،
- «زؤهره» گوٚنی،
- «ساتور دی» ساتوران گوٚنی،
یئلدئز آتلاری بیلن آتلاندئرئلیان هفته گوٚنلری نینگ سوٚیشمگی، شول یئلدئز لارئنگ اؤز حاقئقی دوٚزگوٚنلری بویونچا ترتیپ لندیریلمأن دیر. اونونگ سبأبی شول بیر عاصئرئنگ اؤزینده موٚنتجم لیک /منجّم/ انجام لاری نئنگ باشلانغئجی دئغی هم خاساپلایئش علئملاری نئنگ انتأک پس درجه ده بولاندئغی بیلن دوٚشینیپ بولیار.
«سوٚمرلرده دؤرت سانی اساسی خدایی بولوپ دئر»، اولار:
- آسمان خدایی یا – دا «گؤک تانگری» (آتا خدای)،
- «یر تانگری» (انه خدای)،
- «هوا تانگری» (اول یوقارقی ایکی تانگری نئنگ پرزندلری) دییلیپ خاساپلانئپ دئر.
- ترینگ دنگیزلرینگ هم قول آستئنداقی سولاری نئنگ تانگرئسی،»[1]
شیله ائناملار بیلن هر هفتأنینگ آدئنی شولارئنگ بیری نینگ آدی بیلن آتلاندئرئپ دئرلار. شول دؤرت تانگری نئنگ آدی بیلن آتلاندئرئلان دؤرت هفته بیر آیی دؤردیپ دیر.
شیله لیک ده، اولار یئل مؤسوٚملرینی هم دؤرت بؤلوٚپ، دؤرت پاصئلی خأصیّت لندیریپ دیرلر.
«سوٚمرلر نوروز گوٚنی بایرامچئلئق ادیپ، شول گوٚن پادشاه «توموس /توموز/» لاقامی بیلن دؤرییشینگ اوٚلنگوٚسی حؤکمینده اورتا چئقئپ دئرلار. اول «اینگ نانا»[1]یا – دا «سؤیگی» عباداتخاناسئنداقی دیندار غئزی بیلن نیکألشیپ دیر.»[2]
شیله ائنام لارئنگ آنگئرئسئندا توپراق بیلن زنان ماشغالالاری نئنگ اؤندیریجی قوربی نئنگ گوٚیچلنمگینی نیّت ادیپ دیرلر.
مهر – و – مأحپبت /محبّت/ هم عدالت و دوغروچئلئق پریشته سی /فرشته سی/ تأزه یئلئنگ ایلکینجی گوٚنیندن جمغئّیتینگ یاغشی – یامان فئغئل لاری نئنگ خاساپلارئنا یتیشیکلیک ادیپ دیرلر. شیله خاساپ – حسیپ دوٚزگوٚن لرینی گچیریلنده فریشتأنینگ أری بیرنأچه شایادلاری بیلن اول یرده گوٚوأ گچیپ دیرلر.
اوبا – اولوسلارئنگ یاش اولی یاشایجی لاری هر تأزه یئلدا دوٚرلی سوغاتلاری بیلن اورتا آسیادان بین النهرین اوٚلکه لرینه چنلی یایرادئلان نوروز بایرامی، سونگلاردا اکدّی لره و اولارئنگ اوٚستی بیلن بابیل و آشوری ایلاتلاری نئنگ دؤورینه چنلی رواچ تاپئپ بلله نیلیپ دیر.
سوٚمرلردن آلئنئپ غایدئلان مدنیّت، سونگلاردا خوزیستان (اخواز) و پارس اوٚلکه لرینده – ده یاشایان عیلامی ایلاتلارئنا – دا تأثیر غالدئرئپ دئر. عیلامی لرینگ ایکی سانی اولی توی – بایرامچئلئغی بولوپ دئر.
- نوروز بایرامی بیلن غاباتلاشدئرئلئپ بلله نیلیأن «آرپا – بوغدای بایرامی».
بو بایرامچئلئق عادات بویونچا توٚرکمنلرینگ قادئمدان بلله نیلیپ غایدئلان «حاصئل تویی» یا – دا «بوغدای تویی» بیلن دأپدش بولوپ دوریار. حاصئل بریأن اؤسوٚملیک لر نیّت لنیلیپ توتولیان توی – بایرامچئلئقلار توٚرکمنلرده همیشه بلله نیلیپ دیر. حأضیرکی دؤورده غاراشسئز توٚرکمنستاندا «غاوون بایرامی» و «حاصئل بایرامی» یورت اؤز غاراشسئزلئغئنا ایه بولانی بأری یوقاری غالدئرئلئپ دابارا بیلن بلله نیلیأر. بو دأپ – دستورلارئنگ کؤکی خالقئمئزئنگ خاص قادئمقی تاریخئنا دگیشلی بولوپ دوریار. بو دأپ لر حأضیرکی دؤوره چنلی توٚرکمنلرده ساقلانئپ غالئپ دئر.
- «اوٚزوٚم» یا – دا «شراپ» بایرامچئلئغی «مهریگان» بایرامی بیلن آرالاشئپ دئر.
بو بایرامچئلئق لارئنگ ایکیسینده – ده گیجه بیلن گوٚندیزینگ دنگلشیأن واقتئنا غاباتلاش دئرئلئپ دئر. 1733-1796 – نجی یئل لاردا یاشاپ گچن شاعیر ایصفیخانی نئنگ مسمّط – موخامس اؤلچگینده دوٚزن قوشغوسئندا بو گوٚن حاقدا شیله سطیرلری بیان ادیأر:
«نوروز فراز آمد با اختر پيروز،
با اختر پيروز فراز آمد نوروز،
گشتند برفتار يک اندازه شب و روز،
شد مهر به بيت الاشرف ای ماه شب افروز،
وقت است که گيری ره بوستان و گلستان.»[3]
Transkripsiýasy:
Nousuz färaz amäd ba ähtär-e-piruz,
Ba ähtär-e-piruz färaz amäd nouruz,
Gäştänd beräftar ýek ändaze şäb-o-ruz,
Şod mehr be beýteläşraf eý mah-e şäb äfruz,
Wägt äst ke giri rähe bustan-o-golestan.
ترجیمه سی:
نوروز گلدی همراسی ینگیش یئلدئز،
ینگیش یئلدئز بیلن گلدی اول نوروز،
عاداتچا دنگشدیلر، گیجه و گوٚندیز،
بلند کعبأنگ اوٚستوٚنده گوٚن، ای عزیز،
گیتمک واقتی بولدی بو گوٚلیستانا.
عمومان سوٚمرلرینگ تأثیر ثفراسئندان[4] مدنیّت لشن شول بیر ایّامئنگ اؤزینده گوٚللأپ اؤسن گؤرنوٚکلی عیلام مدنیّتی آدامزادئنگ تاریخئندا اولی اورنا ایه بولوپ دئر. …
سلجوقلی توٚرکمن نسیلشالئغی نئنگ پادشاسی سولطان مألیکشانئنگ دؤورینه چنلی ایراندا نوروز بایرامچئلئغئنئنگ گوٚن ترتیبی بللی بیر سنأ دوٚشمأن دیر.
بایرامچئلئغئنگ بلله نیأن سنه سی هر یئلدا چالئشئپ یر – به – یر بولوپ حاتدا ساسانیتلرینگ سونگقی پادئشاسی نئنگ تأچ گییننن سنه سینی عاداتچا نوروز بایرامی بیلن غاباتلاش دئرئلئپ، اول «ایون /ژوئن/ آیئنئنگ 16 – سئنا دوٚشیپ دئر.
توٚرکمن پادشاسی جلال الدّین مألیکشا سلجوقلی نئنگ دؤورینده، «جلالی» آتلی کالینداری دوٚزدیلمک اوٚچین 8 عالئمدان عبارات «عالئم لار گنگشی» توپاری سچیلیپ دیر. اولارئنگ آراسئندا بللی شخصئیّت عمر خاییام اینگ یاش عالئمی بولوپ دئر. فروردین آیئنئنگ 18 – نجی گوٚنینه غاباتلاشیان نوروز بایرامچئلئغی نئنگ یئل دولانشئغی بویونچا گوٚن ترتیبی، بو علمی گنگشده اورتا آلئنئپ ماصلاحاتلاشئلیار. اولار یئل آیلانئشئغی نئنگ ماتمأتیکا /ریاضی/ ساناوی نئنگ تاقئق حاسابئنی چئقاریارلار. شیدیپ هم سنه – نامادا نوروز گوٚنی نینگ بللی سنه سی نینگ سوٚیشمزلیگی اوٚچین حاسابات چئقارئپ تاقئق لاشدئرئپ دئرلار. شول چئقارئلان قاراردان بیلأگ نوروز سنه سی هر یئل دا بللی بیر گوٚنه دوٚشیپ دیر.
توٚرکمن پادئشاسی سولطان مألیکشانئنگ دؤورینده «زیچ جلالی» آدی بیلن باشلانان سنه نامانئنگ علمی اؤورنیش ایشلری سونگلاردا مونغول خانلاری هلاکوخان، غازانخان دؤورلرینده – ده دووام ادیپ، اونونگ اینگ کأمیل گؤرنوٚشی «اولئغ بگ» آدی بیلن گؤرکزیلن «اولئغ بگ زیچ سنه – ناماسی» دییلیپ موٚدیملیک غالیار.
عمومان «جلالی: سنه ناماسی هر 350 یئلدان بیر گوٚن ائزا سوٚیشیأر. مسیحی کریستیانلی لارئنگ «گریگوری» سنه – ناماسی هر 225 یئلدا بیر گوٚن ائزا سوٚیشیأر. اما «اولئغ بگ» سنه – ناماسی بولسا هر 3000 یئلدان بیر گوٚن ائزا سوٚیشیأر. یاغنی اینگ کأمیل گؤرنوٚشی شول توٚرکمن پادشاسی اولئغ بگینگ آدئنا چئقان «سنه – ناما» بولوپ دوریار. …
یر شارئنئنگ اولی بؤلگینده یاشایان توٚرکی دیللی قوملاردا باهار بایرامچئلئغی خاص أهمیّتلی و دوٚرلی گؤرنوٚشده «اوغوز گوٚنی»، «ارگنه قون /ارگنه گوٚن/»، «چاغان»، «اولوسئنگ اولی گوٚنی /ایلینگ اولی گوٚنی/»، «بوزقورت»، «ژئل آسسیرو /جئل آسسرو/ /یئل آشئرما/»، «ایلک یاز»، «یانگی گوٚن /تأره گوٚن/» و «نوروز» یالی آتلار بیلن بللی دیر.
بو بایرامچئلئق حاقدا بیزه گلیپ یتن تاریخی چشمه لرده دوٚرلی ماغلوماتلار بریلیأر. مئثال اوٚچین، ختای /چین/ چشمه لرینده شیله یازغی لارا غابات گلیأریس: «بیزینگ ایّامئمئزدان موٚنگ یئللئق لاردا نوروز آیئنئنگ 21 – نجی گوٚنی «گون /هون/» توٚرکمن لری داغلارئنگ اتکلرینه چئقئپ، باهار بایرامچئلئغئنی بایرام ادیپ بللأپ دیرلر. بو دأپ – دستورلار سونگا باقا اویغورلاردا دووام اتدیریلیپ، اول شو گوٚنلره چنلی توٚرکی دیللی ایلاتئنگ آراسئندا ساقلانئپ غالئپ دئر.»
VIII عاصئردا خئتایلی عالئم تسی – ما – چئیان «سی – چی» آتلی کیتابی نئنگ «هون تذکره سی» بؤلوٚمینده ختایلی عالئم «تسی – ما – چئیان» «شی – چی» آتلی کیتابی نئنگ «هون تذکره سی» بؤلوٚمینده شیله ماغلوماتلاری بیان ادیپ دیر: «تأزه یئل خاساپلانیان نوروز آیئندا هون توٚرکمنلری نینگ أهلی یاشی اولولاری «چان – اون» آتلی میدانا یئغنانئشئپ، اؤز دأپ – دستورلاری بویونچا شاغالانگ ادیپ، دوٚرلی قوتلاغ، خایئر – سخاوت دوغالارئنی برجای ادیپ دیرلر. «شیله آلپ آرصلان (آوگوست) آیئندا، یاغنی، هون لارئنگ بأشینجی آیئندا «لونگ – چنگ» آتلی یرده یئغنانئشئپ، گؤک تانگرا، سووا و توپراغا، باغئشلانئپ اونونگ حورماتئنا قوربانلئق چالئپ دئرلار، دابارالی دأپ – دستورلاری برجای ادیپ دیرلر».
XI – نجی عاصئردا بللی عالئم ماخمئت قاشغارلی /محمود کاشغری/ «ادیوان لغات الّتورک» آتلی مشهور اثرینده شیله بللأپ دیر: «توٚرکی قوم لارئنئنگ «تأزه یئل»» سؤزی نینگ درگینه «ینی گوٚن»، یاغنی «تأزه گوٚن» سؤز جمله سینی اولانئپ دئرلار.
«نوروز» سؤزی توٚرکمنلرینگ ادبیّاتئندا علیشیر نوایی نئنگ اثرینده هم غابات گلیأریس.
XI عاصئردا بللی عالئم البیرونی «»نوروز» تأزه یئلئنگ باشلانغئجی» دییپ یاتلایار. اونونگ آیتماغئنا گؤرأ، تأزه یئل داباراسی توٚرکمنلرینگ و اورتا هم یاقئن آسیا قوم لاری نئنگ آراسئندا اؤرأن یؤرگوٚنلی بولوپ دئر. ینه – ده اورتا عاصئرئنگ بللی عالئمی هم – ده توٚرکمن دؤولتی نینگ گؤرنوٚکلی وزیری نظام الموٚلک اؤز مشهور «سیاساتناما» اثرینده تأزه یئل داباراسی نئنگ توٚرکی خالقلارئنگ آراسئندا یؤرگوٚنلی دیگینی بللأپ گچیأر. شولارئنگ آراسئندا اوغوز گوٚنی حاقداقی روایاتا اوٚنسینگیزی چکه سیمیز گلیأر. توٚرکمنلرینگ تاریخی روایات لارئندا، اوغوزخان توٚرکمنینگ غارشی داشلارئنی ینگن گوٚنی تأزه گوٚن حؤکمینده اقرار ادیپ دیرلر.
اوغوزخان توٚرکمن خاقئنداقی روایاتدا هم – ده «جامع الّتواریخ» کیتابی نئنگ 29 – نجی صاحئپاسئندا شیله روایاتا غابات گلیأریس:
«توٚکمن لر نوح پئغامبرینگ اوغلی «یافیث ینگ نسلیندن گلیپ چئقیار.» اولار گوٚندوغارا طاراپ گچیأرلر. شونونگ اوٚچین اولاری «آبولجا» دییپ هم آتلاندئرئپ دئرلار. اولار «اورتاق» و «کوٚرتک» یورتلاری یایلاق حؤکمینده سایلاپ، قورساق، قاقیان، غاراقوم، تالاس و غاراسئرئم یالی یورتلاردا بولسا، غئشلاق حوٚکمینده اوتورئپ دئرلار.». آبولجا خاندان «دیپ باقون» آتلی بیر پرزند دوٚنیأ ایینیأر. «دیپ» – تاغت معنی سئندا و «باقون» – «قومئنگ بیگی» معنی دا گلیأن دیر. اوندان دؤرت پرزند دوٚنیأ ایینیأر. شولارئنگ بیری «قاراخان» بولوپ، اوندان بیر پرزند دوٚنیأ ایینیپ، اونونگ آدئنا «اوغوز«[5] داقئپ دئرلار.
اوغوزخان دوٚنیأ گلنده، باغلار گوٚل آچئپ، داراغتلار/درخت/ و اؤسوٚملیکلر آل – یاشئل اؤوسوٚپ، طبیغات جانلانئپ، یاشئل بگرسه بوٚرنیأرلر. دوٚنیأ یوٚزینه قودراتلی شوقون یایرایار.
انچمه یئل لاردان سونگ ادیل شول مؤوسوٚمده اوغوزخان توٚرکمن، دوشمانلارئنی ینگیپ، تالاس شأهریندن بوخارا شأهرینه چنلی آرالئغی ایه له یأر.
شوندان سونگ شول ینگیشینگ حورماتئنا، هر یئل شول گوٚنی دابارالی بایرام ادیلیپ و یؤریته دأپ – دستورلار یرینه یتیریلیپ اونگا «اوغوز گوٚنی» دییپ آت بریأرلر. …
توٚرکمن لر ائسلام دینینی قابول ادنلریندن بیلأک مسلمانچئلئقدا اولانئلیان سنه – نامانی توٚرکمنلشدیریپ پیدالانئپ دئرلار. اول سنه – ناما محمد پئغامبرینگ مکغه شأهریندن مدینه شأهرینه گؤچن گوٚنیندن، یاغنی هیجرت ادن گوٚنیندن باشلانیار. شونونگ اوٚچین اول کالیندار «هیجری» یئل خاسابی دییلیپ دیر. هیجری یئل خاسابئنی بیر بادا آی شارئنئنگ گوٚنینگ داشئنا دولی آیلانماغی بیلن باغلی بولانسونگ، «قمری» سؤزینی هم آرتدئرئپ اونگا «هیجری – قمری» یئل خاسابی دییلیپ دیر. اما یر شارئنئنگ گوٚنینگ داشئنا دولی آیلانماغی بیلن اونگا «هیجری – شمسی«یئل خاسابی دییلیپ کسگیتلنیپ دیر.
قمری یئل خاسابی بولسا، هر یئل 10 گوٚن شمسی یئل خاسابئندان کم گلیأر. شونونگ اوٚچین قمری یئلی هر 30 یئل، شمسی یئلئندان بیر یئل ائزا سوٚیشیأر یاغنی کم گلیأر.
نوروز گوٚنی بولسا، شمسی یئل بویونچا اونونگ ایلکینجی آیی نئنگ بیرینجی گوٚنی بیلن تأزه یئلئنگ باشئنا دوغری گلیپ دیر.
البتّه، نوروزئنگ تأزه یئلا غابات گلیشی خاسابی نئنگ اوغوز ایّامئندان باشلاناندئغئنا تاقئق اساسلار بار. اول کسگیتلمه خاساپلار آیئنگ و یئلئنگ آتلاری اوغوز توٚرکمن لری نینگ دیلیندن آهامنیتلرینگ /هخامنشی لرینگ/ دؤورینده گوٚن اورتا ایرانا یاغنی فارس اوٚلکه لرینه چنلی یایراپ خاسابا گیریزیلیپ دیر.
اوغوزخانئنگ دؤوریندن بأری توٚرکمن خالقی نئنگ نسیلمه – نسیل آلئنئپ غایدئلان یئل ساناوئندا آیلارئنگ و هفتأنینگ گوٚنلری نینگ آتلاندئرئلئشئنا چنلی توٚرکمن دیلینده بلله نیلیپ دیر.
باهار بایرامی بارادا ینه – ده، «ایلک یاز بایرامی» یا – دا، «بوقو قاغان» و «یانگادان دوغولئش» روایاتئنا اویغور چشمه لرینده – ده غابات گلسه بولیار.
بو روایاتدا آیدئلئشئنا گؤرأ، اورحون دریاسئنئنگ «تویا» و «سلنکا» آتلی ایکی سانی شاخامچاسی نئنگ قوییان یرینه «قام – لاچوو» دییلیپ دیر. بو ایکی دریانئنگ آرالئغئندا قوراپ غالان ایکی سانی اولی داراختئنگ آراسئندا دؤرأن دررأنئنگ /درّه/ ایچیندن باغ کؤکلریندن اکلنیپ اوتوران بأش چاغانئنگ دوٚنیأ گلیشی حاقدا گوٚررینگ گیدیأر.
اول چاغالارا «سونقورت تکین»، «قوتورتکین»، «توٚک تکین»، «اورتکین» و «بوقوتکین» دییلیپ آت قویوپ دئرلار.
آلتای توٚرکمنلری نینگ دؤوریندن بیزه گلیپ یتن «آی – زیت» بایرامی حأضیرکی دؤورده یویولان گؤرنوٚشده «آی ترک – گوٚن ترک، بیزدن سیزه کیم گرک …» آتلی اویونئنگ دوٚپ گؤتر چشمه سی بولوپ دئر. بو بایرام باهار پاصلی نئنگ باشلانان گوٚنی بلله نیلیپ دیر. شامان لار آداملارئنگ آراسئندان 7 سانی یاش اوغلان بیلن 7 سانی یاش غئزی سایلاپ، ایکی طاراپدا خاطارلاشدئرئپ دوروزئپ دئرلار. بو اویوندا غئز اوغلانلار بیری – بیرینی سایلانلارئندان سونگ، شامان آتا اولاری اؤزی بیلن «آی – زیت» بوتخاناسئنا آلئپ بارئپ، شول یرده اولاری نیکألشدیریپ توی – توماشا قوراپ دئرلار.
عمومان «نوروز» بایرامچئلئغی باهار پاصلئنئنگ بیرینجی گوٚنی و تأزه یئل حؤکمینده X عاصئردان بأری سلجوقلی توٚرکمنلری نینگ آراسئندا گینگدن بلله نیلیپ غایدئلئپ، اول خوت توٚرکمن دؤولتینینگ طاراپئندان دوزیلیپ دئر.
بو بایرامچئلئق غاراشسئز توٚرکمنیستان دا، اؤزبگیستاندا، تأجیگیستاندا، اوغانئستاندا، ایراندا، توٚرکیه ده، حأضیربیجان /آذربایجان/ دا، تاتارئستاندا، قئرغئزئستاندا و بیله کی بیرنأچه یورتلاردا خاص دابارالی آلئنئپ بارئلیار. غوی، تأزه یئل هر بیر اؤیه شاتلئق و رئسغال گتیرسین.
توٚرکمنیستان رسپوبلئکاسی اؤز غاراشسئزلئغئنا ایه بولاندان سونگ، آی آتلارئنئنگ خالق آرا روسچاسی نئنگ آدئنی اوٚیتگدیپ بیر نأچه یئل شول کالیندار توٚرکمن آتلاری بویونچا یازغی لارا گچدی. آشاقدا میلادی آیلاری نئنگ غاباتلاشیان توٚرکمنچه آیلاری نئنگ آدئنی روسچا بریلیأر:
-
- ЯHBapb (Ýanwar) — «TypkMeHбaши» (Türkmenbaşy aý),
- ФeBpaлb (Fewral) — «бaйдak» (Baýdak aý, «Mecяц зHaMeHи»),
- MapT (Mart) — «HoBpyз» (Nowruz aý, B чecTb BocToчHoro HoBoro roдa),
- Aпpeлb (Aprel) — «rypбaHcoлTaH-эджe» (Gurbansoltan aý, B чecTb MaTepи пpeзидeHTa),
- Maй (Maý) — «MaxTyMkyли» (Magtymguly aý, B чecTb Beлиkoro Tюpkckoro пoэTa MaxTyMkyли, kлaccиka TypkMeHии),
- ИюHb (Iýun) — «oryз» (Oguzhan aý, B чecTb Oryз-xaHa — пpapoдиTeля BeTBи TюpkoB — oryзы, k koTopoй oTHocяTcя TypkMeHы),
- Июлb (Iýul) — «ropkyT-aTa» (Gorkut aý, repoй TypkMeHckoro эпoca),
- ABrycT (Awgust) — «aлbп apcлaH» (Alp Arslan aý, TypkMeHckий пoлkoBoдeц),
- CeHTябpb (Sentýabr) — «pyxHaMa» (Ruhnama aý, kHиra TypkMeHбaши),
- OkTябpb (Oktýabr) — «rapaшcыcлыk» (Garaşsyzlyk aý, «Mecяц HeзaBиcиMocTи»),
- Hoябpb (Noýabr) — «caHджap» (Sanjar aý, иcTopичeckий дeяTeлb TypkMeHии),
- Дekaбpb (Dekabr) — «БиTapaплыk» (Bitaraplyk aý, «Mecяц HeйTpaлиTeTa»).
Dr. Hangeldi OWNUK- Toronto
—————————
Çeşmeler:
- 1. Älvah-e Sowmeri, fäsl-e 12, säfhe=ýe 158
١. الواح سومری، فصل ١٢ ، صفحھ ١۵٨
- 2. «نأنه /اجه/» سؤزینینگ گلیپ چئقئشی!
- 3. Älvah-e Sowmeri, fäsl-e 23, säfhe-ýe 265
- الواح سومری، فصل ٢٣ ، صفحھ ٢۶۵
- 4. Färivär H., “Taryh-e ädäbiỳat-e Iran wä taryh-e şo,era ”, enteşarat-e “ Ämir-Käbir”, Tehran – 1958 m.M.Z., 1924
-
) فریور حسین، «تاریخ ادبیّات ایران و تاریخ شعراء»، انتشارات «امیرکبیر»، تھران – ١٩۵٨ /م. م. ز. ١٩٢۴
- 5. Cфepa: حوزه /سفه را/
- 6. اونونگ آدئنئنگ داقئلئشی نئنگ اؤز بیر یؤرریته روایاتی بار
-
[1] . «نأنه /اجه/» سؤزینینگ گلیپ چئقئشی!
[2]. Älvah-e Sowmeri, fäsl-e 23, säfhe-ỳe 265
[3] . Färivär H., “ Taryh-e ädäbiỳat-e Iran wä taryh-e şo,era ”, enteşarat-e “ Ämir-Käbir”, Tehran – 1958 m.M.Z., 1924
(فریور حسین، «تاریخ ادبیّات ایران و تاریخ شعراء»، انتشارات «امیرکبیر»، تھران – ١٩۵٨ /م. م. ز. ١٩٢۴)
[4] . cфepa: حوزه /ثفرا/
[5] . اونونگ آدئنئنگ داقئلئشئنئنگ اؤز بیر یؤرریته روایاتی بار!
[1]. Älvah-e Sowmeri, fäsl-e 12, säfhe-e 158


text:
Nov 20, 2016
پائیز
س. حاتملوی
آذربایجان تورپاق لاریندا هر فصل ین اؤزونه یاراشان گؤزللیک لری وار.
قیش فصلینده وطنیمین هوندور داغلارینین قارلی زیروه لرینه باخاندا، بو عظمتین قارشی سیندا، انسانین اوره یینده، یالنیز حؤرمت و سایقی حس لری اویانیر.
بیزیم اورالاردا یاز گلنده، هاوادا غریبه بیر نفس دالغالانیر. بئله بو گونده ن صاباحا، باهارین گلدییینی بیلمک اولور.
یای فصلینه گلدیکده، گوندوزلرین ایسی سینده ن سونرا، آخشاملارین سرین هاواسی، انسانین روحونو نوازش ائدیر و اسن سرین یئل ده، بئله انسانین چیممه یی گلیر.
آمما پائیز... آمما پائیز. ... بو فصل ده حسنوو و آستارا- خالخال مئشه لرینه یولو دوشن، آذربایجان تورپاقلاریندا پائیزین نه قدر گؤزل و نه قدر الوان اولدوغونو باشا دوشه بیلر.
و سونرا پائیزین جلوه لری بیزیم سهنداوادا. ...
اورالاردا کی پائیزین گؤزللیک لری باشقا جور اولور.
گؤزلریمی یوموب و خیالیمدا ایللر بویو اوزاق قالماغا مجبور اولدوغوموم تورپاقلاردا، پائیزین گؤزللیک لری جانلاندیرماغا چالیشیرام.
*****
آمما بو گون سیزلره یاشادیغیم اؤلکه ده، یانی فئدرال آلماندا پائیزین نه قدر گؤزل اولدوغونو آنلاتماغا چالیشاجاغام. ائله بیر گؤزل لیک لر کی، اونلاری جانلاندیرماق، یالنیز ماهر رساملارین الینده ن گلیر.
بو اؤلکه نین طبیعتی اینانیلماز قدر گؤزل و طراوتلی دی. بو اؤلکه ده یاشاماغا باشلادیغیم ایلک ایللرده، بیزیم آذربایجاندا راستلاشمادیغیم، غریبه بیر شئی نظریمی جلب ائتدی: بو تورپاقلاردا، طبیعت ین هر دورت فصلینده و هر فصله اویغون چیچک لر بیتیر.
بورالاردا یاز فصل ینده مئشه لرده آنا طبیعتین سخاوتلی اللری سحر ائدیجی الوان منظره لر یارادیر. گؤز ایشله دیکجه یاشیل لیق و بیتمک بیلمه ین مئشه لرده، گزمه یین لذتی اونودولماز دی.
لاکن یاز فصلی نین وورقونو اولان من، پائیزین نه اولدوغونو و نه قدر گؤزل اولدوغونو، دوغرودان بورالاردا و بو تورپاق لاردا ده رینن حس ائتدیم و بئله لیکه بو اؤلکه ده حیاتیمدا بیرینجی دفعه، پائیز فصلینی، باهاردان داها چوخ سئومه یه باشلادیم.
بورالاردا باشقا اؤلکه لرده اولدوغو کیمی، پائیز فصلی عین زاماندا محصولو ییغیشدیریب، داشیماق فصلی دیر. باشقا ملت لرده اولدوغو کیمی، آلمانلاردا دا، بو فصله عاید شنلیک لر وار. بونلارین ان گؤزه لی، اوزومو ده ریب و شراب سالماق شنلیگی دی.
بوتون اروپالیلاردا اولدوغو کیمی آلمان لاردا دا، شراب ین باشقا بیر یئری وار. بیلدیییمیز کیمی، خریستیان دینینه عاید اولان آئین لرده، آزاجیق شراب ایچیلیر. عین زاماندا یئمک سوفرالاریندا دا، بیر قدح شراب ایچمک چوخ معمول دی.
منجه بو اولکه ده، پائیز فصلی طبیعیتین هر دورت فصلینی بیرلشدیریر. الوان رنگ لر بیر- بیرینه قاریشیر و آنا طبیعت ین رسام اللری بیر- بیرینه قاریشان بو رنگ لرده ن، معجزه لر یارادیر. «قیزیل اوکتوبر» آدلانان پائیز گونلرینده، هاوادا قیش فصلی نین گلمه سینی حس ائتدییین حالدا، باهارین یوموشاق نفسی، یای فصلی نین گونشی ایله قوجاقلاشیر و انسان دا اینانیلماز شن احوال- روحیه یارادیر.
پاییز دیر
گونشین رنگی بیر آز قاچیب
بیلر- بیلمز هاوا بیر آز سویوب
مئشه لرده رنگ لرین چیغیرتیسی
گؤز باتیریر
ماوی، قیرمیزیا ساتاشیر
ساری، یاشیل لا قووالاشیر
قارا، آغلا قوجاقلاشیر
و
قارا دان
کوسن قهوه ای
بوز لا باریشیر
پاییزدیر
هاوا بیر آز پاییزلاشیب
گئجه لر گئت- گئده
اوزانیرپاییز گلیر .............


text:
ماتریکس (فیلم)
ماتریکس (فیلم) ۱۹۹۹ ایلینده دوزلیب یاییملانمیش بیر اکشن و علمی تخیلی ژانریندا فیلمدیر. واچووسکی قارداشلاری یؤنتمیش ماتریکس فیلمینده کی اهمیتلی روللاردا کیانوْ ریوئز، لارئنس فیشبیرن، کری-آن ماس، هوْقوْ وئوینق، جو پانتولیانو اوْیناییبلار. بو فیلم، ماتریکس آدلی دوغرولانمیش بیر اوخشارلیق یارادان(simulator) واسطهسیله ایندیکی اینسانلارا حیس اولا بیلن، بیر آنتی اوتوپیا گلهجگی (دیسوپتیا، قارانلیق و ایستَنیلمز گلجک، فاضله مدینه نین ترسی) توصیف ائدیر. ماتریکسی، دویغولو ماشینلار(sentient machines) اینسان ایجتماعینی بوْیون اَیدیرمک و باسقی آلتیندا ساخلاییب اونلارین بدنلرینین ایستیسی و الکتریسیتهسین انرژی قایناغی ائتمک اۆچون، دوزلدیبلر. نئو آدلی بیلگی سایار پروقرامئری (یازیلیمچی) بو حقیقتی اؤیرنیر و ماشینلار قارشیسیندا دوران عصیان ائدنلر و اویموش دونیادان(Dream World) آزاد اولان اینسانلارا قوشولور.
ماتریکس فیلمی بیرینجی آددیمدا آمریکا دا ۱۹۹۹ مارس آیینین ۳۱-نده اکران اولدو و دونیادا ۴۶۳.۵ میلیون دوْلاردان چوخ گلیر الده ائتدی. فیلم مونتقدلرین موثبت تنقیدلری ایله اوز-اوزه اولدو و ۴ اوسکار اؤدولو آلیب و بفتا و ساتورن جایزهلرینی ده قازاندی. سس وئرنلر، ماتریکسین یارادیجی و خلاقیتلی گؤرونوم ائتکیلر (ویژوال افکت) ، یوخاری کئیفیتلی عکس چکیمی و اَیلنجهلی اولماقدا تحسین ائتدیلر.
ماتریکس فیلمی ان یاخشی بیلیم-قورغو فیلملر آراسیندا یئر آلیب و ۲۰۱۲-ده آمریکانین ثبت اولونموش میلّی فیلملر آراسینا گیردی. فیلمین باشاری سی واچووسکی قارداشلارینی فیلمین ایکینجی(یئنیدن یوکلَنَن ماتریکس) و اوچونجو بؤلومونو (ماتریکس دئوریمی) دوزلتمگه آلقیشلادی. ماتریکس فرانشیزی (سس حقوقو) سونرادان چیزگی روْمانمشق(comic book)، ویدئو اویونلار، چیزگی فیلملر (کارتون) و قیسا فیلملرین یارانماغیندا، واچووسکی قارداشلارینی آغیرلیقلا مشغول ائتدی.[۱]


text:
روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین بودجه کودکسینه دییشیکلیکلری تصدیقلهییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، یئنی دییشیکلیکلره اساساً، روسییا میللی ریفاه فوندو و احتیاط فوندونون واسطهلری میللی ریفاه فوندونون ترکیبینده بیرلشدیریلجک.
قید ائدک کی، بوندان اؤنجه اکسپرتلر روسییانین احتیاط فوندونون یوخ اولاجاغی ایله باغلی آچیقلامالار وئرسهلر ده، مسکوا بونو تکزیب ائدیردی. بئله کی، ۲۰۱۴-جو ایلدن مسکوایا قارشی تطبیق ائدیلن سانکسییالار و نفت قیمتلرینین کسکین اوجوزلاشماسی روسییانین بو فوندونون کیچیلمهسینه سبب اولموشدو. حاضردا روسییا احتیاط فوندوندا ۱۶،۷۱ میلیارد دوللار وسایت قالیب. کئچن ایلدن ایندییه قدر بو رقم ۳،۷۵ دفعه آزالیب.
میللی ریفاه فوندونون گلیرلری ایسه ۷۴،۲۲ میلیارد دوللاردیر. کئچن ایلدهن ایندییه قدر اوندا آزالما میقداری ۱۶،۶% اولوب.


text:
آذربایجان خالق تقویمینده ایلین قیش فصلی اوچ حیصهیه بؤلونور: بؤیوک چیلله، کیچیک چیلله، آلاچالپوو (بوز چیلله). قیشین ان اوزون سورن بیرینجی حیصهسینه بؤیوک چیلله دئییلیر. بو مدت دی آیینین بیریندن – ایلین ان اوزون گئجهسیندن باشلایاراق بهمن آیینین اونونا قدر قیرخ گون داوام ائدیر.ائل-اوبادا بؤیوک چیللهنین قارلی-توفانلی، دوندوران، سوموک اوشودن گونلرینه قاراقیش دئییرلر. بو مدّتده چوخ واخت قیش آغیر و سورونه – سورونه کئچیر، قار قاریشیق کولکلر اوغولداییر. قیشین قیشلیغی چَنیندن بللی اولور. چونکی قیشین چَنی قار گتیرر، دئییرلر.خالق تقویمینده بهمن آیینین اون بیریندن سونونا قدر داوام ائدن مدته ایسه کیچیک چیلله دئییلیر. کیچیک چیللهنین اؤمرو، گؤروندویو کیمی او قدر ده چوخ دئییل. اما کیچیک چیلله ده کیچیک چیللهدی ها. قیش فصلینین اَن سویوق، چووغونلو چاغی، دوندوروجو چاغی ساییلیر.کیچیک چیللهده قیش چوخ حیرسلی گلر. بیر اَلینده قیلینج کیمی شاختا، بیر اَلینده چووغون، بوران، دیو نعرهلی کولک. “کیچیک قارداش هوولو اولار” مثلی ده چوخ گومان کی، کیچیک چیلله اوچون دئییلیب. چوخ سویوق، شاختالی کئچمهسینه گؤره بو مدته “قیشین اوغلان چاغی”، “گیروهلی قیش” دا دئییرلر: “کیچیک چیللهنین سویوغو، تندیره تپر تویوغو”.
خالق تقویمینه گؤره، قیش فصلینین آخیرینجی آیی بوز آی (آلاچالپوو) آدلانیر. اسفند آیینین بیریندن نووروزا قده ر داوام ائدیر و هرهسی بیر هفته چکمکله دؤرد چیللهیه بؤلونور. ائل-اوبادا بو مدت بوز چیلله، آلا چیلله، آغلار-گولر آدلاری ایله ده تانینیر. بابالاریمیز معیینلشدیرمیشلر کی، قیش فصلینده گئجهلر آیاز، گوندوزلر دومانلی کئچرسه، بو، قیشین سویوق، شاختالی اولاجاغینا ایشارهدیر. یعنی، بو مدتده هاوالار سویوق کئچر، تورپاق سویویار، محصول آز اولار. قیشدا گوندوزلر آیاز، گئجهلر دومانلی اولاندا ایسه عکسینه، هاوالار نیسبتن ایستی کئچر، تورپاق داها ایستی اولار، بیتکیلر تئز و یاخشی اینکیشاف ائدر، محصول بول اولار. بو سیناما خالق شعرینده ده عکسینی تاپمیشدیر:
گئجه آیاز، گوندوز دومان، ایلین
کورودور-کورو
گوندوز آیاز، گئجه دومان، ایلین
گولودور-گولو
قیش دومانی هم ده هاوانین دییشه جیینی گؤسترن علامتلردن بیری حساب اولونور. “قیش دومانی قار گتیرر”، – دئییرلر. موشاهیده ائدیلمیشدیر کی، قارغالار قیشدا قار یاغمامیشدان قاباق هاوادا فیرلاناراق یئره اوتورسالار، هاوا قیزاجاق. یوخ اگر ائولرین اوستونه، آغاجلارین باشینا قونسالار، چووغون، شاختا اولاجاق، بوداقلارینا قونسالار، کولک قالخاجاقدیر. قارقوشو جیویلدییرسه – قیش تئز گلهجک.
قیش گونو اوفوق گونش دوغارکن حدیندن آرتیق قیزاراردیسا، همین گون هاوانین دییشجیی، کولک اسه جیی، حتی یاغیش و یا قار یاغاجاغی، عکسینه، قوروب چاغی قیزاراردیسا، سونراسی گونون گونشلی اولاجاغی گؤزلنیلیردی. خالق ایفادهسی ایله دئسک:
سحرین قیزارتیسی آخشاما وایدیر
آخشامین قیزارتیسی سحــره یایدیر
موشاهیدهلره گؤره پاییزین اورتالاریندان سونرا شدتلی کولک اَسیب یاغیش یاغارسا، قیش چوخ سویوق، عکس حالدا ایسه یومشاق کئچر. قیشین سویوق کئچه جیینی چینارین یارپاقلارینین آشاغیدان تؤکولمهسی ایله ده بیلمک اولار. سئرچهلر قیشدا مهربان جیویلدشیرلرسه، دئمهلی، هاوا ایستیلشهجک. شاختالی هاوادا هند تویوغو قیشقیریرسا، دئمهلی، ایستی کولک اسهجک. بوتون بونلاری اولولار سیناقدان چیخاردیبلار. بابالار دئییبلر کی، قیشدا قار چوخ یاغارسا، محصول بول اولار. بئله یاغینتییا برکت گتیرن، بوللوق گتیرن قار دئیرلر. ائله اونا گؤره ده “یاز برکتی قیشدان آلار”، – سؤیلهییب اولولاریمیز.
چوخ قدیم زامانلاردا قیشین باشلاماسی موناسیبتیله ائل-اوبامیز ایلین ان اوزون گئجهسینده (بونا چیلله گئجهسی دئییلیر) خصوصی مراسیم کئچیرردیلر. بو کوتلوی خالق بایرامیندا سایسیز-حسابسیز تونقاللار یاندیریلاردی، عائله عضولری اونلارین اطرافیندا توپلاشیب شادلیق ائدر، اوستوندن توللاناردیلار. هر یئرده آتشفشانلیق باشلاناردی، شنلیک ائتمک اوچون آداملار بیر یئره ییغیشار، ماراقلی اویونلار، تاماشالار ایفا ائدیلردی، قوربان کسردیلر، چالیب اوینایاردیلار.چیللهنین گیردیگی گون موختلیف آددا، موختلیف داددا لزیز یئمکلر اولان سوفرهلر آچیلاردی. هامی سوفره باشینا ییغیشار، اورتالیغا یاشیللیق، بوللوق رمزی اولاراق قارپیز گتیریلردی. “چیلله قارپیزی”نین آدینا سؤز ده قوشوبلار:
بو قارپیز، چیله قارپیز
دوشوبدو دیله قارپیـز
ییغیلیب خورجونلارا
گلیب یارگیله قارپیــز
چیلله گئجهسینده جانا ایستیلیک گتیرن دادلی-لذتلی خؤرکلر حاضرلایاردیلار. یوز جور ادویات دا بو خؤرکلرین، یئمکلرین تامینی آرتیراردی. ارمغان عطریری ائوی باشینا گؤتورردی. ایستوتلو، دارچینلی، میخکلی، زنجفیللی سمنی حالواسی بیشیرردیلر.ایلین قیش فصلینده تورپاغین قار اؤرپیی ایله اؤرتولمهسی چوخ خئییرلیدیر. سانکی تورپاق دینجلیب یورغونلوغونو آلیر، راحتلانیر. تورپاغا لوغماندیر بو قار، – دئیرلر. بونونلا علاقهدار اکینچیلر تجروبهدن چیخارمیشلار کی، قیشدا دینجهلن، یازدا یولا چیخان تورپاق پاییزدا باری-بهری ایله قاییدار.
قیشین قاری تورپاغین برکتیدی. قیشدا تورپاغین “آغ کؤینک” گئیمهسی، اکینلرین شاختادان قورونماسی، یازدا بول سو ایله تامین ائدیلمهسی دئمکدیر. بو فایدالی جهتلر “قار اولماسا بار اولماز”، “قیشین قاری، یازین واری”، “قار ایلی، وار ایلی” کیمی ائل سؤزلرینده ده اؤز عکسینی تاپمیشدیر. طبیعتین معجزهلریندن اولان قار دنهلری فورماسینا گؤره موختلیف اولور. قیشین اوغلان چاغیندا، یعنی شدتلی واختیندا موتلق بیر کره ده اولسا گؤیدن یئره دوگورجکلی قار النیر. بو قارلا باغلی ائل-اوبادا بیر تاپماجا دا یاییلمیشدیر:
باییردا ساغــــــدی
پامبیقدان آغــــدی
ائوه گلر، سویا دؤنر
بئله قار یومرو، قورو و دویو کیمی آغاپپاق اولدوغوندان ائل آراسیندا “دویو قار” آدلاندیریلمیشدیر. بئله هاوالاردا سویوق ایلییه ایشلییردی. خیرداجا قوم دنهلرینه بنزهین قار چووغونونو کولک آدامین اوست-باشینا دولدورور. بو جور قار یاغاندا ننهلریمیز خالچا-پالازی اونون آلتینا سالیب تمیزلردیلر.کیچیک چیللهنین آخیرینا یاخین نارین-نارین قار یاغیر. بو قارا دا کپک قار دئیرلر. ائله بئلهجه گونلرین بیرینده، گؤیدن قار الندیی بیر واختدا آغبیرچک ننهلریمیز بیر تاپماجا سؤیلردیلر:
گؤیدن گلیر درویشلر
کورکون یئره سرمیـشلر
او قدر اوینامیـــــــشلار
خورد-خشیل اولموشلار
حاضرجاوابلار دا تئز دئیردیلر کی، بس بو، قوشباشی قاردیر. بئله قار ملاییم شاختادا ایری پارچالار شکلینده یاغیر، یئرده چوخ قالماییر، تئز خورد-خشیل اولوب ارییر.الچیم قار دا ایری پارچالار شکلینده یاغیر. “الچیم” دئمکله خالق بو قارین اَل ایچی بویدا اولدوغونا ایشاره ائتمیشدیر.ایری یاغان قاری لوپا قار آدلاندیریرلار. ائله اونا گؤره ده دئییرلر قار لوپا-لوپا یاغیرسا، بو اونون چوخ یوکسکدن، اوزاقدان گلدیینی گؤستریر.یازا یاخین ساکیت هاوادا یاغیب یئره اوچا-اوچا دوشن قارا قانادلی قار دئییرلر. نووروزقاباغی یاغان قار ایسه نووروز قاری آدلاندیریلیب.بیر ده گؤرورسن، هئیوا آغاجی گول آچان زامان بیر قار دؤشهدی، گل گؤرهسن. آغاجلارین گول-چیچیینی تؤکن بو قارا هئیواگولو قار دئییرلر.
داغلارین قیشی داها سویوقدیر، اورا یالنیز قار یاغیر، دولو دوشور، بعضن قار اوچقونلاری اولور. داغلارین باشی دوماغ قارلا اؤرتولور، سینهسینده دومان سورونور.داغلاردا یاغینتیلارین، دومانین، قارین بول اولماسی ایله باغلی خالق آراسیندا چوخلو کلام یاییلمیشدیر. “داغ باشیندا قار اولار”، “داغ باشینا قیش، ایگید باشینا ایش”، “داغ یئری-دومان یئری، یورد یئری-چمن یئری”،”یایلاغین داغی ساغ اولسون، قارلی دا اولار، قارسیز دا”.بعضن شدتلی کولک اسیب یئرده قار بورولغانی یارادیر، اطرافی قار دومانی بورویور، چووغون باشلاییر. بو جور بورانا ائل-اوبادا قیش فیرتیناسی دئییلیر. ان تهلوکهلی فیرتینا داغلاردا اولور. اونا گؤره ده اوجا داغلارین زیروهسینده بوتون ایل بویو قار گؤرونور.
ائله کی، شاختا باشلادی، سویوق باشلادی اؤمرونو-گونونو تورپاغا باغلایان باغبانلار تورپاغی باهارا حاضرلاییر، شوخوملاناجاق تورپاغی قیش آخریناچان شوخوملارلار. آرخلاری، کاناللاری تمیزلهییب قایدایا سالیرلار. بئله واختلاردا اوشاقلار دا کومهیه گلر، هامی بیر-بیرینه اَل توتار. آغاجلارین دیبینی یوموشالتماق داوام ائتدیریلیر. “قیشدا ایشینی بیلن یازدا-یایدا زیان چکمز”، – دئییب اولولار. مودریک باغبانلار آغاجلارین، تنکلرین بودانماسینی نووروزا قدر قورتاراردیلار. دئییرلر کی، بوندان سونرا ال گزدیرمک اولماز اونلارا؛ آغلایاجاقلار، نه قیدا ییغیبلارسا، گؤز یاشی کیمی تؤکولهجک. اوندا دا آغاجلار کؤکوندن قورویا بیلر. تجروبهلی باغبانلارین فیکرینجه، بوداما ایشی شیره چوبوقلارا آخماغا باشلانانا قدر باشا چاتمالیدیر. عکس حالدا، کسدیگین چوبوقلارین اوجوندان سو آخسا، اونلاردان زوغ چیخماز، بار وئرمز اونلار.
قیش فصلینین بؤیوک چیلله آدلانان قیرخ گونونده اکینچیلر باغ-باغاتی، بوستان-ترهووز(صیفی) یئرلرینی، اوزوم باغلارین سووارارلار. ائل آراسیندا “چیلله سویو”و یا “دوندارما سویو “ آدلانان بو سووارما تورپاغین نملیگینین ساخلانماسینا کؤمک ائدیر، زیان وئریجیلری قیریر، تورپاغین شورانلاشماسینین، هابئله آغاجلارین واختیندان اول چیچکلنمهسینین قارشیسینی آلیر. ایلین بو چاغیندا باغلارا وئریلن سو گئجهلر دونور، بو دونما آغاجلارا دا تأثیر ائدیر. آغاجلار قیش یوخوسوندان گئج اویانیر، بو دا اونلارین باری-بهرینین چوخ اولماسینا تأثیر گؤستریر.بؤیوک طبیعتشوناس عالیم حسن بی زردابینین فیکرینجه، چیلله سویونو ایمکان داخیلینده قیشین اولینده، یعنی، بؤیوک چیلله دؤورونده وئرمک مصلحتدیر. بونونلا باغلی حسن بی زردابی خالقین تجروبهده سیناقدان چیخمیش بئله بیر ضرب المثلینی مثال گتیریر: “بؤیوک چیللهده سوواران چوخ، کیچیک چیللهده سوواران ایسه آز محصول گؤتورر”.بو خالق جوغرافی آدلاری، بو تجروبهلر، سینامالار ائل-اوبادا بو گون ده یاشاییر. بوتون بونلار تصادفی یوخ، داواملی، ائمپیریک موشاهیدهنین، دفعهلرله اؤلچوب-بیچمهنین یئکونودور. دیرینی هئچ واخت ایتیرمهین بو بیلیکلر ضروری حیات نعمتلرینه قایغی و محببتدن، گوزارانین یاخشیلاشدیریلماسی آرزوسوندان دوغوب.
حاضیرلایان : محمدرضا اسماعیل زاده
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
قارپیز بیر میوهدی کی گرح یاخجی چیخا اونا گؤره قارپیز سئچماخ اؤزو بیر هونردی، بیر فلسفهدی!
قارپیز سئچماخ اؤزو بیر فلسفهدی. تاریخ بویوندا بو ایشین عالملری، فیلسوفلاری ایکی دستهیه بؤلونوبلر: سمعیون، بصریون! سمعیون بونا قاییلدیلر کی یاخجی بیر قارپیز سسیندن بیلینر و گرح قارپیزی دؤوهسن، سسینه قولاخ آساسان. ائله بو اولوب کی قارپیز دونیانین لاپ چوخ دؤوولن میوهسی اولوب. سمعیون قارپیزی آلارلار اللرینه، بیر الینن ساخلارلار اوبیری الینن ده قارپیزا بیر نئچه شاپالاخ چکرلر. قارپیز دئسه: تیخ تیخ تیخ، کالدی؛ دئسه: گومب گومب گومب، ایچی گئچیب؛ آما دئسه: دوپ دوپ دوپ، بو یاخجی قارپیزدی.
بصریون بولارین هئش بیرین قبول ائلهمیر. بصریون بونا قاییلدیلر کی یاخجی بیر قارپیز قیافهسیندن بللی اولار. بولار دییرلر قارپیز آلاندا ایکی یئرینه باخیب آلاجاخسان: بیر چؤپو، ایکی گؤتو! قارپیزین چؤپو یا ساپی گرح نازیح اولا. بیرده قارپیزین گؤتو کی چؤپو اولان طرفی یوخ اوبیری طرفی دی، اوردا دا بیر گیرده اولار، اودا نه قدر کیچیح اولسا اوبئله قارپیز یاخجی چیخار، یانی گرح قارپیزین کالیبری اشاغا اولا. البتده بیر دسته ده «به شرط چاقو» وار کی بولار قارپیز سئچماخ باشارمیرلار و تقلب ائلیرلر.
سئچیلن قارپیزی جمع ایچینده کسنده، ایچی قیپ قیرمیزی، دادی بال کیمی چیخسا ائوین خانیمی اننهنه اننهنه دییهر: «بیزیم کیشی قارپیز سئچنده بوجورون سئچر، خانیم سئچنده ده منی سئچیب» خانیم دا کی اؤزو کسیلمهمیش قارپیزدی! اوردادی کی کیشیده قارپیزی قاشلیاندا، قارپیزین لاپ اورتاسیندان، توخومسوز یئریندن، قارپیزین گولون آییرار پیچاخ اوجوندا اوزالدار خانیما طرف. تورک کیشیلرین لاپ رومانتیک ایشی بو ایشدی!


text:
چیغ نبیت قیمماتلادی
برنت نبیتی نینگ باهاسی ۶۷ دلاردان گچدی
ایران داقی واقالار سبأپلی نبیتینگ باهاسی قیمماتلادی.
برنت نبیتی نینگ هر چلگی ۶۷ دلاردان یۇقاری بۇلدی.
آننا گۆنی هر چلگی ۶۶.۱۴ دلار بیلن باشلان و اینگ باهالاندا ۶۶.۹۵ دلارا یتن برنت نبیتی نینگ باهاسی شو گۆن ایلکی بیلن ۶۶.۶۶ دلار بۇلدی.
برنت ۰.۶۶ گؤتریم یۇقارلاپ ۶۷.۱۰ دلارا یتندن سۇنگ ۶۷ دلارینگ اۆستۆنه چیقدی.
گۆن باتار تکزاس نبیتی ده ۶۰.۶۲ دلار بۇلدی.
بجرمنلر ایران داقی واقالار و اوپک بیلن روسیانینگ باش توتانلیغیندا نبیتینگ موقداری نینگ آزالدیلماغینی بو اؤنۆمینگ باهاسی نینگ یۇقارلاتماغینا سبأپ بۇلاندیغینی بیلدیریأر.
بیله کی تاراپدان حیتای دان بیت أتیأجینی یۇقارلاتدی.


text:
روسییا جنوب حربی دایرهسینین هاوا هجوموندان مدافعه، اوردو و قیریجی آویاسییا بؤلمهلری ارمنیستاندا دیسلوکاسییا اولونموش حربی بازادا تعلیملره باشلاییبلار.
رپورت خبر وئریر کی، بو بارهده حربی دایرهنین مطبوعات خیدمتینین رهبری وادیم آستافیئو معلومات وئریب.
او، بیلدیریب کی، تعلیمده ۵۰۰-ا یاخین حربچی و ۱۰۰-دن چوخ خصوصی حربی تکنیکا، او جملهدن بوک-م۱-۲، ج-۳۰۰و زنیت-راکت کومپلکسلری، "میگ-۲۹ قیریجیلاری، ایربونی حربی بازاسینین می-۲۴پ و می-۸ ام تی وئرتولیوتلاری ایشتیراک ائدیر.
تعلیم ایشتیراکچیلاری حربی اوبیکتلری دایمی دیسلوکاسییا منطقهلرینده ساخلایاجاق، مرکب هاوا و یئر اوستو محیط شرایطینده هاوا هدفلرینی یاخالایاجاقلار. کامخود و آلاگؤز یوکسک داغلیق اراضیلریندکی پولیگونلاردا حربچیلری زنیت راکت کومپلکسلرینین قارشیلیقلی حسابلاشمالاری ایله مشق ائدجکلر. زنیتچیلر همچینین هدفلره گؤره ده الکترون ایشلهمهلری یئرینه یئتیرهجکلر.


text:
هفتهلرله اونلارین قازانیندا ات خورهگی قاینامیردی. کیشینین اورهگی هر ات خورهکلری ایستدیکجه آروادی ساتاشیر، قیناییردی ارینی: »ایندی هاردان آلیم قونشوموز اشرف معلمی کی، بیر قوزو جمدگینین پارا شقّهسینی بؤلوب وئرسین بیزه، گونلرله کئفه باخاق؟ هاردان آلیم او شوریا حکومتینی کی، سن ده اوتوروب - دوروب اشرف معلمدن امضاسیز مکتوبلاری یازیب گؤندرهسن یوخاریلارا؟ آخی الله وار گؤیده. هر شئیی گؤرور. اوّل - آخر بیزی چوخ شئیه حسرت قویمالی ایدی، سنین او حقسیز عمللریوه گؤره. ایندی قالمیشیق بئش - اون ماناتلیق تقاعدون امیدینه«.
آردین بوردا اوخویون شکی پیتی سی


text:
آمریکا عکس-کشفیاتی روسییاداکی فوتبول اوزره دونیا چمپیوناتینا گئدن آمریکالیلارا اؤزلری ایله الکترون آلتلر گؤتورمهمکله باغلی چاغیریش ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده معلوماتی آمریکا عکس-کشفیات میللی ایدارهسینین رهبری اویلیام ائوانینا یاییب. اونون سؤزلرینه گؤره، الکترون آوادانلیقلارین روسییا هاکرلر و حکومت نمایندهلری طرفیندن سیندیریلماسی احتیمالی بؤیوکدور. او، خصوصی تهدیدین یوکسک وظیفهلی بیزنسمنلر و دؤولت مأمورلارینا قارشی اولدوغونو دئییب.
قید ائدک کی، بوندان اؤنجه آنالوژی بیاناتی بریتانییا کشفیاتی دا یاییب.


text:
ويم وندرسین ”برلین اوزهرینده جننت“ فیلمیندن ایلهام آلاراق
هر دَييشيکليک بير آدديم بيزي اؤلومه ياخينلاشديرير. اؤلمزليک آنجاق دَييشمز عالَملره، دويولماز [غيرمحسوس] وارليقلارا خاصدير. اؤلمزليک ايستهييرسنسه، دورغونلوق، ائتکيسيزليک، و گوجسوزلويو ده قبول ائتمهلیسن. بشر بونو ايستهمير. بشر باجارديقجا گوٍجلو اوْلماغا جان آتیر. مَلَک بئشتومنلیک سیککهنی يئردن قالديرا بيلمير، چونکي أبديدير. آمما بشر گوٍجلودور، چونکي اؤلهزيدير، محسوس عالمده دييشهرک ياشايير. اؤلوم اوْلماسايدي أبدیيت داريخديريجي دوزنلییه چئوریلهجکدی. عرب يئني شعرينين آناسي ساييلان نازک الملائکهنين غريبه بير ميصراعسي وار: في صمْت الأبدِ القاسي حيثُ الموتُ دواءْ [أبدیيتين داشاورهک سوسغونلوغوندا اؤلوم درماندير].
بشر دئوریملره، ايرهليلهييشه، دييشيملره دوْغما [ذاتي] وورغوندور. آيزاک آسيمووون بير روْماني وار “ايکي يوز ايلليک اينسان” آديندا. بير روْبوت دييشيم و اؤلوم عشقينده، اؤز داخيلي قورولوشونا أل آپارير. تئللرینی [سیملريني]، سينير [عصب] و عضله شبکهلرینی دَييشير. بير چوْخ بؤلمهجيکلريني أته قانا گتيرير. روْبوت اؤلومدن محرومدور، اؤلومو اؤزلهییر. اؤلومله ماراقلانان روْبوت، اينسان اؤزهلليکلري قازانماق اوچون اؤزونو دَييشديريب، گليشديرمهيه چاليشير. سوْنرا اينسان کيمي اؤلور.
تکجه أبدي ياشاميش بير وارليق، أبدي ياشاماقدان بئزيکهرک، اؤلومون جذبهسيني آنلايا بيلر. تکجه نئچه مين ايل دورغون دورومدا ياشاميش توْپلوم، گؤز قاماشديريجي اينکشافين لذتيني دادا بيلر. تکجه يوز ايللر بوْيو يازيچي حؤکمرانليغيني تکآنلاملي متنلرين اوٍزهرينده حيس ائتميش اوْخوجو، يازيچينين اؤلومونو توْيبايراملا قارشيلايا بيلر.
ويم وندرسين بیر فیلمی وار «بئرلين اوزهرينده جننت»* آدیندا. فيلم، اينسانين پستمدرن دورومو سيناقدان کئچيرمه هوسيني آيدينجا آچيقلايير. دوْغرودور وئندئرس اوْ فيلمي باشقا آماج اوچون چکميشدير، آمما سؤيلهديييم سوْنوجو دا اوْندان چيخارماق اولار. مايکئل بيشوْف فيلم حاققيندا دئيير: «بيرگون مَلَکلرين بيري گؤزلهنيلمزجهسينه ملک اوْلماقدان واز کچیر. بو اؤزلويونده اينسانين مئتافيزيک فلسفهسيندن اوز دؤندهرمهسينه بنزهيير. آدي چکيلن مَلَکين زاواللي [فناپذير] عالمه سوْخولماسي ايله، اؤلمز مابعدالطبيعه دونياسي قاپانير. ملک جننتدن قوپاراق، بيزيم قالاباليق ياشاييشيميزا آياق باسير. اوْ اؤز آبسترکت [انتزاعي] وارليغيني بوراخير، مادي دونيانين سوْيوق قيشيندا بير فينجان قهوهني ألينه آلماغين لذتيني دادير». ديري اوْلماغين لذتي اؤلمزليکده دئييل، اؤلمهيين قاچيلمازليغيندادير. ملکلرله موقاييسهده، مادي و محسوس عالمده ياشاماق تجروبهسي اينسانا اؤزگودور. بو تجروبه ألبته اؤدهنيشسيز دئييل. بئله بير گؤزهل تجروبهنين قارشیلیغی اؤلومدور.
بشر هميشه أبدیيتين حسرتينده ياشاييب، ظلمات اؤلکهسينده ديريليک سويونو آختاريب. بشر هميشه «أبديیت»ين «دييشکنليک»دن يوخاري مرتبهده اوْتوردوغونو گومان ائديب. آمما کؤکونه باخاندا بونون عکسي داها ماراقليدير: دييشکنلييين أبدیيتدن داها اوستون اوْلماسي. أبدیيت اؤزونو گؤسترمک اوچون زامانا سيغينير.
هميشه گومان ائديليردي زامان أبديیته باغليدير. أبديیت زاماندان اوجاليقلاردا دايانيردي. چونکي أبدیيتده دييشمزليک، اؤلمزليک واريدي، زاماندا ايسه دييشکنليک، اؤلهزيليک. آمما دانیمارکالی غملی فیلوسوف سورئن کیئرکئگوْر بونون عکسيني کشف ائدير. أبديیت اؤزونو گؤسترمک اوچون زاماندان آسیلیدير. شئللينگـه گؤره ده تانرینین عيسا ووجودوندا تجسد تاپماسي، اينسانا وئريلن نعمت دئييلدي. تانري اينسان طرفيندن تانينماسايدي اؤز گوجلريني قوهدن فعله چاتديرا بيلمهيهجکدي. ايسلامدا دا بونا اوْخشار بير آنلاييش وار: خَلَقتُ الانسانَ لِکَي تُعرَف [اؤزومو تانيتماق اوچون ياراتديم اينساني].
_____
* 1987-جی ایلده چکیلمیش فیلمین اصل آدی «برلین اوزهرینده جننتلر»دیر، ایستانبول تورکجهسینده ایسته Berlin Üzerinde Gökyüzü. فیلمدن فارسجادا ”زیر آسمان برلین“ و ”پرواز فرشتگان بر فراز برلین“ کیمی آد چکیلیر. ویم وندرسین Wim Wenders فیلمینین اینگیلیسجه ائکرانی ”جوشقونون قانادلاری“ Wings of Desire باشلیغینی داشیییر.
هالیوود دوخسان سککینجی ایلده فیلمی یئنیدن چکهرک، همیشهکی کیمی، اوْنون فلسفی مضمونونو هئچه ائندیردی.
قایناق: ایواز طاها، ”شعر وارلیغین ائویدیر“ کیتابی.


text:
مادلین لانقل
مادلین لانقل (اینگیلیسجه: Madeleine L'Engle) آمریکالی یازیچی - .۲۹ نوْوامبر ۱۹۱۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸ ایل عومر ائلهییب و ۶ سپتامبر ۲۰۰۷ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Madeleine L'Engle»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده مادلین لانقل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
صاندیقلاری یاندیرانلار توتوقلاندی
بایراقدار، سئچیم نتیجهلری ایله اویناماق ایستهیهنلره ان آغیر جزانی وئرهجکلرینی وورغولادی
uراقدا سئچیم صاندیقلارینین اولدوغو آنباردا چیخان یانغین سوروشدورماسی چرچیوهسینده ۴ نفر توتوقلاندی.
عراق یوکسک یارغی یؤنتیمی سؤزچوسو عبدالستار بایراقدار وئردیگی یازیلی آچیقلامادا،
"یوکسک سئچیم کمیسرلیگینه باغلی سئچیم صاندیقلارینین یئرلشدیگی آنباردا چیخان یانغین سوروشدورماسی چرچیوهسینده اوچو پلیس بیری ده کمیسرلیکده چالیشان مأمور اولماق اوزره ۴ نفر توتوقلاندی" دئدی.
بایراقدار، سئچیم نتیجهلری ایله اویناماق ایستهیهنلره ان آغیر جزانی وئرهجکلرینی وورغولادی.


text:
تبریزلی مشهور آتلت سجاد هاشمی اونا دستک وئریلمهمهسیندن شیکایتلنیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بیر مدت اول تورکییه یاریشماسیندا بورونج مئدال قازانان سجاد هاشمی «تهران و اصفهاندا آیاغیمین آلتینا قیرمیزی خالچا سریرلر، اما اورایا گئتمیرم. تبریزده ایسه کیمسه هارادا مشق ائتدییمی بیلمیر. من تبریز و آذربایجان اوچون چالیشیرام. اصلینده، آلدیغیم زدهیه گؤره یاریشلارا قاتیلمامالی ایدیم، لاکین آذربایجان و تبریز نامینه بونو ائتدیم»، - دئییب.
آذربایجانلی آتلت (قاچیش/دونده - مترجم) تبریزین یئنی شهر شوراسینین ایدمانا دستک وئرجیینه ایناندیغینی بیلدیریب:
«سون بیر ایلده بیر ریال بئله آلمامیشام. اومید ائدیرهم کی، تبریزین یئنی شهر شوراسی ایدمان ساحهسینه داها چوخ دقت یئتیرهجک. اگر دوغما شهریمده منه دستک وئریلمهسه، خاریجی کلوبلارا اوز توتاجاغام. بؤیوک یاریشا حاضیرلاشیرام، اونا گؤره ده اوغور قازانماق اوچون وار گوجومله چالیشاجاغام».


text:
مغننی سیبل جان اؤولادلارینا داها بیر قاداغا قویوب.
آخشام. آذ-این معلوماتینا گؤره، او، بؤیوک اوغلو انگینجانین فیلمه چکیلمهسینه ایجازه وئرمهییب.
اؤولادلارینین آکتیور و یا آکتریسا کیمی اؤزونو سیناماسینی ایستهمهیهن صنعتچی بوندان اول ده قویدوغو قاداغالاری ایله گوندهمه گلمیشدی.
بئله کی، او، قیزی ملیسانین سیگارت چکمیینه، اوغلو امیرین ایسه اینستاگرامدا سئوگیلیلری ایله چکدیردیی فوتولاری پایلاشماغینا قارشی چیخیب. بونا گؤره، ملیسا سیقارت چکمیی ترگیدیب، امیر ایسه قیزلارلا اولان شکیللرینی سوسیال شبکهدن سیلیب.
قید ائدک کی، سیبل جان تئز-تئز اؤولادلارینا باهالی هدییه آلماقلا گوندهمه گلیر.


text:
قارا باسدی / ح . م
گؤزلریمی آچا بیلمیرم، سانکی قارا لچهکلی "خالاسیآغزیپوخلو"
کیرپیکلریمین اوستونده باغداشین قوروب. گؤزلریم آچیلماسین دئیه یئتهری قدهر
گؤزلریمی اووچالاییب آغیرلیغین سالیر ائلهبیل. اؤزومو اؤلومله دیریلیگین
اؤرتاسیندا حیس ائدیرم. هئچ بیلیمرم یوخودایام یوخسا اویاغام. دونیا باشیما
فیرلانیر؛ باشیمین اوستونو قارا بولوتلار چولغالاییرلار. کوللوکده چؤنبهلمیش
یئتیم اوشاغی کیمی اؤزومو بیر اوجا بویلو دووارین اؤنونده دویورام.
بیرآن صحنه دهییشیلیر. قارا بولوتلاردان آغ-آپباغ قار یاغماغا باشلاییر. یئنه منده گووهن یارانیب اومودلهنیرم. گؤزلریمین اوزیندن او چیرکینین گئتمهسینی حیس ائدیرم. گؤزلری آچماغا چالیشیرام؛ سول گؤزومو مورگولهیهن بیریسی تک یاریمچیلیق اولموش اولسادا آچماق ایستهییرم.
بیرآن آشپازخانادان سومورجونون (هود) ایشهدوشمهک سسیله اؤزومو یئنه قاراباسمیشلار کیمی قارانلیغینین سونو بللی اولمایان بیر صحرادا دویورام. دؤرد دؤورهمده هوندور فیرتینالارین منه ساری گلدیکلرینی گؤرورم ! قاچماغا باشلییرام ؛ اؤزومو فیرتینانین آغزیندان قورتاریم دئیه تام قارانلیغین اورتاسینا تپلیرم. گؤزلریمین یومولو اولدوغونا باخمیاراق سوموروجونون سسی، هؤویشنه وئریجی بیر متن موسیقیسی کیمی هله ده کی وار قولاقلاریمدادیرلار.
بیرآن آنام سوموروجونو سؤندورور؛ یئنه دئیهسن اؤز الیمده اولمایاراق سول گؤزومو آچیب آچمامیش کیمی اولورام . ساغ قولوم آلتیمدا قالدیغینا گؤره کئریدیغینی دریندن دویورام ، اونون کئریمهسینه انگل اولوم دئیه قیچلاریمی اوزادیب دابانلاریمی سؤنوب-سؤنمهمیش کیمی اولان پونجا دایاییب الیمی زوران-گوجهن آلتیمدان چیخاردیب سول بؤیروم اوستده چؤنوب یئنه گؤزلریمی یومورام.
لیم-لیم یانماقدا اولان پونجون سیجاقلیغینی(ایستیسینی) حیس ائدیرم، یاغی اریهن بیریسی کیمی دابانلاریمی داها سیخ اولاراق پونجا داییریرام. ایچیمدن بو دویغونو چوخ سئویرم. سیجاقلیق چوخالدیقجا اؤزومو فیرتینانین آغزیندان قؤپموش بیر یانارداغین (ولقان؛ آتشفشان) پوسکورتوسونون اؤزهرینده دویورام.
هر یئر قارالیر؛ دابانلاریمین یاندیقلاری سانکی سوموکلریمه بیر چوالدوز سوخورلار، ایکی قیچیمیدا آنیندا پونجون اوزهریندن اوزورهم.
یاریم اویاق- دابانلاریمین سیزیلتیسینی دوشونهرک " مئساژین وار" سسیایله ایکی گؤزلریمیده آچیب؛ هوزمویلن (توولو) جئبتئلئفونوما ساری چؤنورم. الیم موبایلیما ساری گئدهرک، اؤز اؤزومه دئییرم، به پیسلیک توتمیاسان هارداسان به ، آخ منی قارا باسدی سنسیزلیکدن.
مئساژی اوخوماغا باشلییرام:
" سئوگی گؤزومدن دوشدو ؛ سن گؤزومدن دوشهن زامان"
ایستر ایستهمز, سانکی هئچ اؤز الیمده دئییل، تئز گؤزلریمی یومورام ؛
قاراباسدیم یوخوسون گؤرمهک ایستیرم ؛ آنجاق هر یئر داها ، سادجه قارانلیقدیر ،
سینیرسیز بیر قارانلیق !
خزل آیینین26-سی 1393


text:
آلمان مجلسی 2 جون ده گی ارمنی سوی قیریش رای گیرلیگی بیلن همه ایشیک لرنی بیرکیته دی
آلمان فدرال مجلسی ده 2 جون ده ترتیب تاپه دیگن ارمنی سوی قیریش رای گیرلیگی بیلن همه ایشیکللر بیرکیتیله دی...
آلمان حکومتی نینگ کوچ و ماسله شیش دن مسئول بولگن وزیر آیدان اور اوغوز، آلمان فدرال مجلسی ده 2 جون ده ترتیب تاپه دیگن ارمنی سوی قیریش رای گیرلیگی بیلن همه ایشیک لر نینگ بیرکیتیلیشی نی بیان ایتتی.
آلمان نینگ بیرینچی کانالی دن گپله شگن اوز اوغوز، آلمان فدرال مجلسی ده گی 2. جون ده ترتیب تاپه دیگن ارمنی سوی قیریش رای گیرلیگی نی تنقید آستیگه آلدی.
آیدان اوز اوغوز، "اوشبو رای گیرلیک بیلن ایشکلر تماما بیرکیتیله دی و حتی ترکیه بیلن ارمنستان اره سیده بو موضوع ده گی تاریخی فعالیت لرنینگ همه سی توسیقلنه دی" دیدی.
اوز اوغوز نینگ بو تنقیدی گه راغما عیسوی لیک بیرلیک حزبی، سوسیال دیموکراتیک حزب و یشیللر، اوزاورتاق مسوده قرار نامه لری نی تائید ایته دیلر دیب قید ایتتی.
"چونکه ترکیه ده اوتمیش نی نیمه یوز بیرگنی توغریسیده تصمیم الماقده میز. همده بو توغریده هیچ قنده بیر منطق لی تحقیق و تیکشیرو بولمه گن ایکن" دیدی.


text:
سالوادور دالی (تام آدی سالوادور فلیپه ژاسینتو دالی دومنک(کاتالانجا:Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, Marqués de Dalí de Púbol), (
سالوادور دالی
۱۱ مئی
۱۹۰۴-جو ایلده
۱۹۲۱-جی ایلده آتاسی اوْنو
۱۹۲۶-جی ایلده معلملره قارشی سایمازیانا موناسیبته گؤره اوْ، اینجه صنعت آکادمیسیندان خاریج اوْلونور. اله همین ایل
۱۹۲۹-جی ایلده لویس بونیولین چکدیی " اندلوس کؤپه یی" ("اۇن جهین آندالوو") فیلمینین سناریسینی یازیر. تخمیناً همین دؤورده اؤز گلهجک حیات یوْلداشی و همین دؤورده فرانسه شاعری پول الوارین خانیمی اوْلان قالا ایله تانیش اوْلور.
۱۹۲۹-جو ایلده اوْ، آندره برتون طرفیندن تشکیل اوْلونموش سوررالیستلر دستهسینه قوْشولور.
۱۹۳۴-جو ایلده دالی
قالا ایله غئیری-رسمی نیگاه باغلاییر (یالنیز
۱۹۵۸-جی ایلده اوْنلار رسمی نیگاها داخیل اوْلورلار). اله همین ایل دالی
۱۹۳۶-جی ایلده فرانسیسکو فرانکونون باشلاتدیغی و تئزلیکله ایسپانیا وطنداش ساواشینه چوریلن ساواش مۆناقیشه سالوادور دالی ایله اوْنون اساساً سوْلچو دۆشونجهلره مالیک اوْلان سوررالیست یوْلداشلاری آراسیندا فیکیر آیریلیغینا سبب اوْلور. دالی بۇ دستهدن خاریج ائدیلیر، بۇنا جواب اوْلاراق اوْ، "سوررالیزم منم" فیکرینی سؤیلییر.
۱۹۴۰-جی ایلده دالی حیات یوْلداشی قالا ایله بیرلیکده
۱۹۴۹-جو ایلدن دالی چوْخ سودیی
۱۹۸۱-جی ایلدن دالیده پارکینسون خستهلییینین علامتلری اؤزونو گؤسترمهیه باشلاییر. ۱۰ ژۇئن ۱۹۸۲-جی ایلده قالا وفات ائدیر. بۇ دالییه چوْخ آغیر ائتکی گؤستریر و اوْنون حیاتا باغلیلیغینی آزالدیر. همین دؤورده دالی فیقراسدان کؤچهرک قالا اۆچون آلدیغی پوبول قصرینده یاشاماغا باشلاییر. ۱۹۸۴-جو ایلده اوْنون یاتاق اوْتاغیندا موممالی شکیلده یانغین باش وئریر. بعضیلری بۇنو دالینین اینتیحار جهدی کیمی قیمتلندیریرلر. لاکین خیدمتچیلری اوْنو خلاص ائده بیلیرلر.
بۇندان سوْنرا اوْ، یئنیدن فیقراسا قاییدیر و عؤمرونون قالان حیصّه سینی اؤز آدینی داشییان تئاتر-موزه ییده یاشاییر. ۱۹۸۸-جی ایلین نوْامبریندا دالی اینفارکت(سکته) کئچیریر و خسته خانایا یئرلهشدیریلیر. [[۵ دسامبر |دسامبر ین ۵-ده]] کرال هوان کارلوس اوْنو زیارت ائدیر. سالوادور دالی ۲۳ ژانویه ۱۹۸۹-جو ایلده اؤز تئاتر-موزه ییینده چوْخ سودیی "تریستان و ایزولدا" اوْپراسینی ( ریخارد واقنر) دینلیرکن اۆرک چاتیشمازلیغیندان وفات ائتمیشدیر.
دالی حیاتی بوْیونجا ۱۵۰۰-دن چوْخ رسم اثری چکمیش، اوْنلارلا هیکلله برابر، داش اۆزرینده مۆختلیف سبک لی اثرلر یاراتمیش، کیتاب رسیملری، تئاتر دکورلاری و گئییملارین مؤلفی اوْلموشدور.
۱۹۹۴-جو ایلده


text:
دونیا سندن کیملر کئچدی
»ادبیات سئونلر گروهو«
تاسسوفلهلرله عزیز دوستوموز آذربایجان خالقینین موباریز اوغلو یازیچی، مترجم اوستاد ولی رحیمزاده بیزدن آیریلدی.
ولی رحیمزاده ۱۳۱۰نجو ایلده اهرده موباریز بیر عاییلهده دونیایا گؤز آچدی. اوستادین گنج یاشلاری آذربایجان خالقینین طالعینده پارلاق بیر اولدوز کیمیپارلایان ۲۱ آذر نهضتی ایله اوست اوسته دوشدو. ۱۶ یاشیندان بو نهضته قوشولدو و بو سببدن ۱۳۲۵نجی ایلدن ۱۳۲۷نجی ایله قدهر خرم آبادین بدرآبادینا سورگون ائدیلیر.
اوستاد ولی رحیم زاده بوتون عؤمرونو یورولمادان اوز خالقینین سعادتی اوغروندا صرف ائلدی. ۱۳۴۹نجی ایلدن وطندن کؤچمک مجبوریتینده قالدی. ۲۴ ایل غوربتده یاشایان ولی رحیمزاده ۱۳۷۴نجی ایلده وطنه قاییدیر و ادبی مدنی ایشلرله مشغول اولور.
خالقیمیزین سئویملی اوغلوندان بیزه یادیگار قالان اثرلر:
چاپ اولموشلار:
۱- ایکی جیلدلیک آذربایجان عاشیقلاری وائل شاعیرلری – اهلیمان آخوندوفون اثرینین کؤچورمهسی- نشر دنیای نو – ۱۳۹۰
چاپا حاضیرلانانلار:
۱- شیخ محمد خیابانینین تاریخی رومانی – عباس پناهی ماکوئینین اثرینین فاسجایا ترجومهسی
۲- ستارخان ۳ جیلدلیک تاریخی رومانی – عباس پناهی ماکویینین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۳- اؤلولر- جلیل محمدقلیزادنین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۴- آتالار سؤزی- ابولقاسم حسینزادهنین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۵- تاریخ تئاتر تبریز- الهام رحیملینین اثرینین فارسجایا ترجومهسی
۶- بایاتیلار توپلوسو
۷- سالهای بیم و امید (یادماندههای تبعید) – خاطرات شخصی
ادبیات سئونلر گروهو بو آجی ایتگینی رحیمزاده عاییلهلرینه، اوستادین یولداشلارینا، قلمداشلارینا، قوهوم -اقرباسی خصوصی ایله حیات یولداشی مهری خانیما باش ساغلیغی وئریر.
»ادبیات سئونلر گروهو«
۱۳۹۶/۱۱/۲۰


text:
آردینی اوخو
آخشام چاغی پارکینگ طرفیندن شاه گؤلو پارکینین اصلی آلانینا گئتمک ایسته ینده، تعججوبله اورانی عادی گونلردن داها قالابالیق گؤردوم. گؤره سن بوگون نه باش وئریب دئیه، ماراقلاناراق ایرلیله دیم. ایچینده بیر بؤیوک گؤل یئرلشن دؤرد بوجاقلی آلانین پارکینگه یاخین بوجاغیندا، گنج اوغلان-قیزلار شمع یاندیرماغا مشغول اولاراق موبایللاریلا ایشلریندن فیلم چکمکده ایدیلر. ییغینجاغا یاخینلاشیب قیراقداکیلارین بیریندن قونونو سوروشدوقدا، آدی اوندایاجان قولاغیما دیمه میش "مورتضا پاشایی" نین دونیادان گئتدییینی آنلادیم. دئمک، گنجلر اونون حؤرمتینه توپلاشمیشدیلار. اورادان سوووشاراق، دوز گئدرکن حاصارلی گؤلون بویونو سئچیب بیر ساعاتجان چکن گوندم وردیشیمی باشلادیم. گوندم وردیشیم ایسه بئش دفعه گؤل چئوره سینه دولانماق ایدی. مورتضا پاشایینین کیم اولا بیله جه یینی دوشونه رک او یان-بو یانا گئدنلر ایچینده یئریدیم. گؤلون اورتاسیندا تیکیلمیش تاریخی بینانین توشونا نئچه آتدیم قالیردیم کی، بیر دسته الی باتوملی مامورون قارشیدان گلمکلرینی گؤروب، ییغینجاغی هدفله مه لرینی ظن ائدیب بیر آز هؤووشنه یه دوشدوم. قرارا گلدیم کی، منه تای گؤل دؤوره سینه دولانان آداملارین بیریندن پاشایی باره سینده یوبانمادان بیلگی توپلاییم. بئله جه، ایلک اویغون فورصتی آرادیم. لونا پارکا چاتیب، ساغا دؤندم. گؤلون ائنینین اورتالاریندا، تک باشینا قدم ووران بیر قیوریق توکلی اورتا یاش کیشی منیم دیققتیمی چکدی. آرخادان اونا یئتیشیب سلاملاشدیقدا دئدیم: "چوخ-چوخ باغیشلایین موزاحیم اولدوم، بیر سئوالیم وار ایدی! سیز بیلیرسیز مورتضا پاشایی کیمدی؟!" قیوریق توکلی کیشی هیزینی آزالداراق باشینی دؤندریب دیققتله منیم اوزومه باخادی، سونرادا، "خواننده دی!" دئدی. سوروشدوم: "آشیقدی یوخسا تورکجه اوخویاندی؟" آجی گولومسه ییب، "یوخ بابا موطوروفدو!!" دئدی. کیشی نئچه لحظه دینمه ییب الی ایله ییغینجاغا ایشاره ائله ییب سؤیله دی: "بعضی تورکلری گؤرورسن دا، اؤزلرینه شمع یاندیرمازلار، آنجاق فارسلارا یاندیرارلار!! بونلار فارسلاری اؤزلریندن آرتیق بیلیب، اونلارا بئله اؤزلرینی گؤستررلر!! بونلار دئیرلر سیز بیزی آدام بیلمه سزده، بیز سیزدن اؤترو اؤلوروک!!" ... گؤلون باشقا بویونا چؤننده، اوراداکی پیلله لرله خییاوانا دوشوب گئتمک ایسته ین قیوریق توکلی کیشیدن تشککور ائدیب ساغ اوللاشدیم. سونرا، بیر آز هیزیمی آرتیردیم. فیکیرلی-فیکیرلی گلیب گؤلون باشقا ائنینه گئچدیم و قارقالار بوللو یووالار سالمیش اوجا آغاجلارین آلتیندان سوووشوب یئنیدن گنجلر ییغینجاغینا چاتدیم.
آردینی اوخو
بایراما ایکی-اوچ آی قالاندان تبریزه جار دوشموشدو، یئنی ایلده ماشین باهالاشاجاقدی. اونا گؤره چوخلاری ایل دؤنمه میش آرابا ده ییشمه یه گیریشیب، ایکی ماشین دوزلدن کرخانین بیرینده آرابا یازدیرماغا چابا گؤستریردیلر. باجاناغیم کؤهنه پرایدینی ساتیب، صندوقلو پئژو 206 یازدیرمیشدی. باجاناق 20 میلیون تومن یازیلما پولو تؤکوب، دؤرد دانادا آلتی میلیون یاریملیق آلتی آیدان-آلتی آیا چک وئرمیشدی. بئله جه او 40 میلیونلوق آرابا اوچون 46 میلیون اؤده یه جک ایدی. قایناتام، 18میلیون وئریب رئنو- ائل 90 یازدیرمیشدی. قایناتا ایکی آی سونرا سوردویو سمندینی ساتاجاق ایدی و گونون قییمتییله پولون قالانینی اؤده دیکده تازا آراباسینی آلاجاق ایدی. اونلاردان باشقا ایش ریمده ده آرابا یازدیرانلارین سایی آز دئییلدی. باجاناق، قایناتا و امکداشلار ایشلنه رک یاوالانمیش ماشینلارین گوونلییینین آز اولماسیندان دئییب اونلاری بو چاغدا ده ییشمه نین لاپ یاخشی بیر قرار اولدوغونو سؤیله ییردیلر. من، قایناتاگیلین یازیلدیغینی خانیمدان ائشیدنده اوولجه بیر آز نیگران اولدوم! نییه کی دئدیم بس، اونلار بیزدنده بورج ایسته یه جکلر و منده بیر گون ائحتییاجیمیز اولار دئیه گئچن ایل عرضینده یئییب-گئیمه میزدن کسیب بالا-بالا حئسابیمدا یاتیردیغیم 5 میلیون تومنی بانکدان چیخاردیب اونلارا بورج وئره جگم. آخی من، آپارتومان، فرش و هر یاندا اسکیک گتیرنده قایناتامگیلدن بورج آلمیشدیم و اؤزومو اونلارا بورجلو بیلیردیم. آنجاق ایللر ایدی الیمه ائله ده پول گلمیردی. خانیمدان جریانی سوروشدوقدا آیدینلاتدی، هله لیک قایناتاگیلین اؤزلرینین پوللاری وار، آمما بیردن بایرامدان سونرا ماشین چوخ باهالاشسا، اوندا اونلارا یاردیم ائتمه لی ییک. هر حالدا، باجاناق ایله قایناتانین آرابا یازدیرماقلاری بیزیم ائوده اعتیراضلارا ندن اولدو! عاییله اون ایلدن بری سوردویوم آغ پرایددان دوغرودان یورولموشدولار. بالا قیزیم ایله اوغلوم او یان-بو یانیمدان گئچنده، بابا سنده 206 آل دئییردیلر. بؤیوک قیزیم، قوهوملار یازدیران ماشینلارین هئچ بیرینی بینمه ییب شاسیسی اوجا آرابالاری سئویردی! آنجاق بیزیم آلتی مرتبه-آلتی عاییله یاشایان بینانین تانییانلار بیلیردیلر کی، باشقا بئش پارکینگ دولو اولورسا ابدا شاسیسی اوجا ماشین، بیزیم (دؤردونجو مرتبه نین) آپارتومانین پارک یئرینه گیریب چیخماز!! خانیمین نظری بئله ایدی، پرایدی ساتاق بیر آز یوخاری مودئل تیبا آلاق. او دئییردی مین موصیبتله تازا آرابا آلا بیلسکده حاییفدی، چونکو سن تئزلیکله اونو او یان-بو یانا چیرپاراق یاری قییمت ائده جکسن!! تیبا آراباسینی منده بینیردیم، چونکو بیر یول اونونلا چیرپیشاندا پرایددان چوخ-چوخ مؤحکم اولدوغونو قاورامیشدیم! ... او زامانلار من کنکاش ائتدیییم هر کیمسه، پرایدین ان گوونمه مه لی آرابا اولدوغونا وورغو یاپیرکن، اسکی پرایدی یوبانمادان ده ییشمه نی منه لاپ دوغرو بیلیردیلر. دئییردیلر، ایللردیر جادده چارپیشمالاریندا ان چوخ صدمه گؤرن آرابا همیشه پراید و اؤلنلرین چوخودا ائله پرایداکیلار اولور. هابئله اونلار اوزوله رک قئید ائدیردیلر، پراید دوزلدنلره خالقین جانینین هئچ اؤنمی یوخدو و آغالارا تکجه پارا اؤنملیدی! ماشیندان بیر آز چوخ باش چیخاردانلار ایسه دئییردیلر، تیبا پرایددان فقط بیر آز یاخشیدی و بابت ماشین آلماق اوچون سن گره ک آزی 40 میلیون توپلایا بیله سن!
آردینی اوخو
سحر ساعات 7 حودودوندا تهراندان چیخمیش موسافیرلر، 6 ساعات سونرا پاریس ائشیگینده تیکیلمیش شارل دوقول هاوا لیمانیندا اوچاقدان ائندیلر. آغ کؤینک، اوخشار قارا خوت-شالوار گئیمیش ایکی کیشی، مودئرن و شولوق هاوا لیمانیندا بیرگه ایره لی گلیب، کیفلرینی دیغیرلادا-دیغیرلادا یوللارینی باشقا موسافیرلردن آییردیلار. قیسسا بوغلو، اورتا بوی، اورتا یاش کیشی ایله بوغسوز-ساققالسیز، اوجا بوی، قاباریق کوکسولو جوان اورادان بیر تاکسی توتوب، شهر مرکزینده اولان، باستیل مئیدانی یاخینلاریندا یئرلشن، مقصدلرینه دوغرو یولا دوشدولر. قارشیدا، یاشیللیقلارلار دولو اولان گؤرکملی پاریس گؤرسنیردی. قاباقدا اوتورموش قیسسا بوغلو آرخا صندلده کی جوانا دئییردی، پاریس دونیانین تایسیز شهری اولاراق دونیانین هر طرفیندن ایلده اورا 30 میلیوندان چوخ توریست گلیر. او دئییردی، شهرین یایی یازینا تایدی و گئجه لری گوندوز کیمی ایشیقلی اولور. قیسسا بوغلو، تانیش مکانلاری دالیداکینا آیدینلادیردی، تانیمادیقلارینی ایسه فرانساجا شوفئردن سوروشوب تورکجه سینی سفرداشینا سؤیله ییردی.
آردینی اوخو
یئللی شهرده ندنسه داها یئل اسمیردی. شهر هاواسی گونلر چیرکلی اولوب ماوی بویالی گؤی گؤرولموردو. او چاغلار، حالیم یامان توتولوردو، اوره ییم برک-برک چیرپینیردی. دئییردیم بس تبریز بوغولور ایندیجه دی منده هوشدن گئدیب بوغولاجاغام. کدرلی وضعیت هی تیکرار اولدوقدا، اؤلمه میشدن قاباق وصییت نامه می حاضیرلاماق فیکیرینه دوشدوم. هابئله، اؤلندن سونرا لازیم اولاجاق بیلگیلری عاییله مله اورتادا قویدوم.
آردینی اوخو
پاییزین سون آیینین اورتا گونلرینین بیری ایدی. بئش مرتبه لی ایداره نین ایکینجی طبقه سینین اوتاقلارینین بیرینده، ایشچی سحر باشیندان ماساسی آرخاسیندا اوتوروب، گونده کیمی اؤنونده کی بیلگی سایاردا دوموک ایدی. حسن، کامپیوترین ساعاتی 11-ی سوووشدوقدا، گئچن گونلر کیمی اینترنت اکسپلورری ایجرا ائدیب، قولانیجی آدیلا رمزینی ووروب اینترنتی آچدی. مرکزدن یؤنتیلن، ارز مظننه سی یایان سایتلارین بعضیسینه باش چکه رک، دولارین یئنیلنمیش قیمتیندن خبر تاپدی. آردینجا، قارشیندا اوتوران اوتاقداشینی خیطاب ائدیب، کدرلی-کدرلی یابانجی پارالارین باهالاشماسیندان گیلئیلندی. حسنه تای کامپیوترینده مشغول اولان قاراشین تیمور، باشینی قووزاییب ایناملا سؤیله دی: "بئله گئتسه بیزیم آیلیقلاریمیز لاپ هئچ اولاجاقلار!! هر بیر شئی دولارلا باهالاشیر، آنجاق بیزیم آیلیغیمیز یوخ! بیزیمده کی گلیریمیز فقط آیلیغیمیزدی! بیز گونو-گوندن کاسیبلاییریق، فیشارلارادا بیز دوشه جه ییک! حسن منیم نظریمه بو چاغدا هر کیمین پولو اولسا گره ک تئزلیکله دولارا یادا قیزیلا چئویره!" حسن تیمورو حاقلایاراق سول الیله گؤزلوگونو دوزلدیب، یئنیدن گؤزلرینی مانیتورداکی قیمتلره زیلله دی. اونلارین باشقا ایکی اوتاقداشلاریدا وار ایدی، بیری حسنین ساغ طرفینده، بیریسیده تیمورون سول طرفینده اوتوروردو. آنجاق او چاغدا هئچ بیری یئرلرینده گؤرونموردولر. بیرده قئید ائتمک لازیمدیر کی، بو بؤیوک ایداره اون بئش آی قاباغاجان مرکزی دؤولته باغلی ایدی، آمما او زامانلاردان مرکزین بیر اؤزه ل شیرکتینه باغلانیرکن اؤزللشمیشدی. حسن اینترنتده گزه-گزه دئدی: "تیمور هم اوتاقلاریمیز چوخداندی اوتاقدان چیخیبلارها! گؤره سن هاردا قالیبلار؟!" تیمور گولومسه یرک جواب وئردی: "حتما ایندی ایداره نین هانسی اوتاغیندا دولاردان دانیشیرلار!! ایداره یوخ، تبریز یوخ، بلکه بیر اؤلکه بو گونلر دولارلا ماراقلی اولوب!" حسن بو سفر یاهومئیلینی یوخلاماغا باشلادی. نئچه تازا ایمئیل گؤزه چارپیردیلار. ایمئیللرین چوخودا دولارلا قیزیل آل-وئرینده چالیشان سایتلار طرفیندن گلمیشدیلر. آمما، حسنه بوگون چوخ غریبه بیر ایمئیلده یئتیشمیشدی! یوکسک لیسانسی اولاراق اورتا سویه ده انگیلیرجه بیلن حسن، بیلگی سایارداکی سؤزلوکدن فایدالاناراق، دیققتله ییغجام ایمئیلی اوخوماغا باشلاییب، قونوسوندان باش چیخارتماغا چالیشدی. یازیلمیشدی، بو ایمئیلین یییه سی بوروکسئلده گئچیرلن 1000000 دولارلیق لاتارینین اودوجوسو اولوبدور! اؤدولو الده ائتمک اوچونده، بانکلارین بیرینده حئساب آچمالی و اونون شوماره سی ایله مبلغینی، هابئله سیرالانمیش تانیتیم بلگه لری ایمئیلله گؤندرمه لیدیر. بوتون مدرکلری گؤندرمک اوچون ایکی هفته فورصتی وار، یوخسا اؤدول الدن چیخاجاقدیر. مکتوبون آخیرینادا لاتارینین سوروملوسو جورج تیلور قول قویموشدو. حسن، ایمئیلی ساکیت-ساکیت دؤنه-دؤنه اوخودو. سونرا یئریندن دوروب یاواش-یاواش ساغ طرفه ساری گئتدی. پنجره دن اوزاقلارا باخاراق بیر-ایکی دقیقه فیکیرلشدی. قاپییا ساری دؤنوب، اللرینی دالیسینا قویاراق، پنجره ایله قاپی آراسینداکی آلاندا قدم وورا-وورا مسئله نی سالیب چیخدی. دیبده، قونونو تیمورلا اورتایا قویماق ایسته دی. آنجاق باشقا اوتاقداشلاری قاپیدان گلیب، اودا یئرینده ایله شیرکن هله لیک تلسمه مه یینی دوشوندو. حسن نه قدر فیکیرلشیردی، ائله بیر لاتاریدا شیرکت ائله مه سی یادینا گلمیردی. او آرا-سیرا یابانجی سایتلارا باش چکیردی، آمما دئییلن لاتارینی هئچ خاطیرلامیردی. اؤزونو سورغولاییردی: "بس منیم ایمئیل آدرسیمی نه جور اله گتیریبلر اونلار!؟ بلکه من ائله شیرکت ائتدیگیمی اونوتموشام ائله!؟" حسن آرخایین اولسون دئیه، ائله او ساعات تیلور جنابلارینا دؤرد-بئش سطرلیک ساده بیر جواب یازیب، سوروملودان قونونو دوغرولاماسینی دیله دی. سوندادا مکتوبون "گؤندر" دوگمه سینی کلیک ائتدی. اؤنملی مکتوب حتما یئتیشسین دئیه، اونو بیر دفعه ده همن آداما گؤندردی. بئله گؤزلنیلمز یازیشمانین آردیندان، حسن یاریم ساعاتدان یاریم ساعاتا اینترنته باش ووروب، مئیلینده تیلورون یانیت مئساژینی یوخلادی. ساعات 15-ه جن، ایداره تعطیل اولان زامانا یاخین، یانیت آختارمانی دوام ائله دی، آنجاق گؤزله دیگینی گؤرمه دی.
آردینی اوخو
یایین جوما گونونون آخشامی ساعات دؤرد یاریمدا، ارسلان آتاسینین کؤهنه پئیکانینی ایشله دیب، سوروب اهر شهرینی چیخدی. سونرا، تبریزه دوغرو یولا دوشدو. اهر-تبریز مسافتی 120 کیلومئتیردن آزدی و جادده ده بیر اولای باش وئرمه سه، بو یولو ایکی ساعاتا یاخین گئتمک اولار. یوخسا، ساعاتلار آرتیق اوزونا چکه بیلر! اون ایله یاخین دیر، سوروملولار تبریز-اهر اوتویولونون حاضیرلانماسینا سؤز وئریبلر، آنجاق بورا کیمی سؤزلرینه عمل ائتمه ییبلر! ایلده یوزلر موسافیر بو خطرلی و ایستاندارد اولمویان جادده ده جانلارینی الدن وئریرلر، آمما اوتویولون قورتولماسیندان هله ده دوزگون بیر خبر یوخدور! بؤلگه نین گل-گئتلی جادده لریندن بیری اولان بو جادده، هر تعطیل گونو آخشامی کیمی او گونده شولوق ایدی. نییه کی، بؤیوک تبریز شهری طرفلریندن، کلیبر، اهر و باشقا یئرلره گزمگه گئدنلر ائولرینه او یولدان قاییتماقدایدیلار. تبریز طرفینه گئدنلره قوشولموش، اهرلی ارسلان قارشیداکی گؤیجه بئل گدیگینه ساری سوردو و ساعات بئش اولمامیش، او اوجا گدیگین باشینا چاتدی. بو گدیگی اون ایللردی سهمانلاناغا چالیشیرلار، آنجاق هاچان گلنده یول دوزلدن بؤیوک ماشینلاری اورالاردا گؤرمک اولور! ایرمی یاشلی جوان سوروجو، اوجا گدیگی آرام-آرام آشدی. آردیندان آرانداکی دوز جادده ده سورمگه باشلادی. بوغونو-ساققالینی اوتموش، تئللرینی یاغلاییب دارامیش، آغ پالتار گئیمیش، قاراشین اوغلان، ساعات یئددیده باشلاناجاق یولداشینین توی مجلیسینه یئتیشمگی هدفله ییردی. ماشین سوره-سوره ده تورکیه خواننده لری اثرلریندن اولوشان بیر ناوارا دویغولاناراق قولاق آسماقدایدی.
آردینی اوخو
دونن گئجه بیر دئپرمین باش وئردیگینی حیسس ائدیب یوخودان آییلدیق، هم من، همده حیات یولداشیم! آنجاق سحر باشی ایداره یه گلنده، هر هانسی امکداشیمدان، "دونن گئجه کی زلزله نی بیلدیز؟!" دئیه سوروشدوم. جوابیمدا تعججوبله،"یوخ!" دئدی. بونونلا بئله، ایشه باشلار-باشلاماز ایداره ده یاییلدی، دونن گئجه 4.9 ریشتئر بؤیوکلوگونده شربیاندا (یعنی تبریزین 70 کیلومترلیگینده) زلزله اولوب! منده تله سیک اوتاغیمدان ائومیزه زنگ آچیب، خبریمی حیات یولداشیملا پایلاشماق ایسته دیم. خبری دئدیکده خانیم گیلئله نرک سؤیله دی: "زلزله نی سن بیلمه دین، من بیلدیم! سنی منی یوخودان آییلتدیم!! سن یوخولو-یوخولو دئدین، زلزله اولوب اولسون، یوخلا!! سونرادا اؤزون یوخلادین، آنجاق من سحره جن یاتانمادیم! ..." هر حالدا، گوله-گوله ساغ اوللاشدیم. آردینداندا خانیمین سؤیله دیکلرینی هیجانلی-هیجانلی اوتاقداشلاریما تعریفله دیم. اونلاردا هامیسی گولدولر! بیری دئدی: "آقای ابوالحسنی سندن یاخچی بوحران مودورو چیخارها، هؤووشنویه دوشمه میسن بئله واختدا!؟" بیر آندا منیمده دیلیمه گلدی: "مملکتین بوحران مودورلرینین بعضیسی ائله منه تایدیلار!! بوحرانلاری حیسس ائدیرلر، آنجاق اؤزلرینی بیلمه مزلیگه ووروب سسله رینی چیخارتمیرلار!!" اوتاقداشلاریم گولومسه نیب داها ایشلرینه مشغول اولدولار. منیم گؤزومون اؤنونده ایسه، گئچمیشده کی دئپرملرین بیری جانلاندی. دئپرم اولموشدو، تبریز اهلی خییاوانلارا تؤکولموشدو. آمما او چاغدا من، 2012 لندن اولمپیکیندن جانلی یایینلانان، فینالدا گئچیریلن بیر گولشی هیجانلا ایزله مکده ایدیم! توغرول عسگروفلا بسیک کودوخوف گوله شیردیلر.
البتده بونودا دئییم کی، من قورخماز آدام دئییلم! آمما بیلمیرم نییه زلزله دن باشقالاری کیمی قورخمورام!؟
ایضاحلار:
توغرول عسگروف: آذربایجان جومهوریتی تیمینین گولشجیسی.
بسیک کودوخوف: روسیه تیمینین گولشجیسی.
نعمت جانان زاده نین تک اوشاغی اولان یوسوفو، تهران یولوندا اؤلدورموشدولر. پولیس پالتاری گئیمیش ایکی کیشی مییانا طرفلرینده، یوسوفون آراباسینی ساخلادیب، پئژوسوندان اندیریب کلله سیندن ووراراق قارنینی پیچاقلامیشدیلار. آردینجادا یوبانمادان ماشینی گؤتوروب، سوروب آرادان چیخمیشدیلار. اورتا یاشا نعمت ائله او گونده تبریزین پولیس ایداره سینه گئدیب، آغلایاراق جریانلاری باشدان آیاغا ایضاحلامیشدی. هابئله، گره کن بلگه لری گتیریب، گؤستریلن کاغاذلارا قول قویموشدو. او خبرلشمک اوچونده، ائو تیلفونلاریلا موبایل نومره لرینی پولیسه وئرمیشدی. اوره گی یارالی آتا، اوندان سونرا ائولرینه دؤنوب، هر آن یوسوفون قاتیللرینین یاخالانماسینی گؤزله میشدی.
آردینی اوخو
آردینی اوخو
بخته ورلر اؤلکه سی یئنه جومهور باشقانی سئچکیلرینه یاخینلاشیردی. بو اؤلکه ده نئچه ذادا چوخ-چوخ گوونیب اؤنم وئریردیلر، بیریده ائله بو دؤرد ایلدن بیر گئچیریلن سئچیملری ایدی. اورادا، سئچیملرینی دونیانین ان دئموکراتیک سئچکیلری بیلیردیلر. دئموکراسیلاریندان باشقا، اوجا یئرلره سانجیلمیش اوزون-اوزون بایراقلاریندان و اینسانلارینین هوشلو-باشلی اولدوقلارینداندا باشاردیقجا تعریفلر ائدیردیلر. اؤیونه-اؤیونه مئدیالاردان یاییردیلار، بوتون دونیا بیزیم اؤلکه ایله اینسانلاریمیزین حسرتینی چکیر! بیزده خئیلک بخته وریک کی بو تایسیز اؤلکه ده یاشاییریق!
آردینی اوخو
بیلدیر آلدیغیم آیاق قابیلارین دابانلاری گئتمیشدیلر. اؤزومه بیر جوت تازا باشماق آلیم و باشقا ایشلریم گؤروم دئیه، صوبحانه دن سونرا خانیملا ساغ اوللاشیب ائودن ائشیگه چیخدیم. خییاوان قیراغینا یئریییب، قارشیدان گلن ایلک تاکسییا، "بازار" دئدیم. ساری سمند دایانارکن، قاپینی آچیب قاباق صندلده اوتوردوم. تاکسیچی ایسه، موسافیر گؤتوره-گؤتوره یاغچیان شهرجیگیندن بازارا ساری گئتدی. آرابا، راهنمایی و آبرسانی سوووشوب، 40 دقیقه سونرا همیشه شولوق اولان بازارا چاتدی.
آردینی اوخو
آینا قاباغیندا ال-اوزومو یوماق ایسته ییردیم کی، بیردن، بدنیمه یامان اوشوتمه دوشدو. تیر-تیر تیتره دیم. آیاق اوستونده دورا بیلمه ییب، قصد ائله دیم، گئدم یاتاغیما گیرم. او حینده، گوزگویه باخیب وضعیتیمیده یوخلاماق ایسته دیم. آنجاق، اورادا باشقا بیریسینیده یانیمدا گؤردوم!! سولوما چؤنوب، هویوخ-هویوخ یانیمداکینا باخدیم. شککسیز، عزراییل جنابلاری ایدی! جان آلان، آرخایین-آرخایین ایشنی گؤرمک ایسته ییردی.
من جینقریمی چیخاردانماییب، حیات یولداشیمی سسله یه بیلمه دیم. بونونلا بئله، عزراییلا باخا-باخا بالاجا بالالاریم ذهنیمدن گئچدی و اوره گیمده، "من اؤلمک ایسته میرم!" دئدیم. ائله بیل او آندا، جان آلان منیم قلبیندن گئچنی ائشیدیب ایشیندن دایاندی. سونرادا منی بوشلاییب یوخ اولوب اورادان گئتدی. منده عزراییلین یاخشیلیغینا فیکیرلشه رک، آددیم-آددیم یاتاق اوتاغینا ساری یئریدیم.
نئچه ایلدی کی، هر گون بو جریانی خاطیرلاییب، "یاشاسین عزراییل!" دئییرم. اؤلنه جن ده دئیه جگم! بلکه، بئله جه عزراییلین یاخشیلیغیندان چیخا بیلم!
- [ 1 ]


text:
– سن منی داها سئومیرسن. . .
– ائله دئییل. -سامیرین یوخوسو قاچماغا باشلادی.
– یوخ. ائلهدی. من بیلیرم. سئومیرسن. -جمیلهنین آغزیندان کسیک-کسیک چیخان سس پارچالارینی حزین بیر اینیلتی بیر-بیرینه گوجله یاپیشدیردی.
یاتاقدا قورجوخا-قورجوخا قالمیشدیلار. نفسلری آز قالا بیر-بیرینه قاریشیردی. سامیر باشا دوشدو کی، صحبت بو دفعه ده اوزاناجاق. آمما نسه ده اولسا دئمهلییدی:
– من. . . سئویرم -دئدی، آمما بو، ایناندیریجی چیخدیمی؟!
جمیله اونون سسیندهکی آچیق-آشکار ترددودو قولاقآردینا ووردو و آرتیق هجوما باشقا موستویدن کئچدی:
– کیمی؟ -جمیله قاندوندوران فاجعهوی بیر پیچیلتیایلا سوروشدو.
– سنی. . . اؤزومو. . .
– اؤزونو -هه! منی ایسه. . . سئومیرسن. سئومیرسن. . . سئومیرسن. . . سئومیرسن. . . سئو. . .
سامیر دریندن بیر «آه» چکدی. سئویملی عومور-گون یولداشینی یئنه ده عادی حقیقته -اونو چوخ، لاپ چوخ، دنیالار قدر سئودیینه ایناندیرماق لازیم گلهجکدی. بو، آرتیق مشقته دؤنوردو. هر دفعه یئنیدن، هر دفعه یئنیدن! جمیلهنین اؤزو لاپ چوخ عذاب چکیردی، صاباح تئزدن گئجهکی صحبت اوچون اوزولوردو، گنج گلینلر کیمیاوتانیب قیزاریردی، گؤزونو اوندان قاچیردیقجا قاچیریردی. بس سامیر؟ سامیر اوزولموردومو؟ سامیر ده عیناً اونون قدر اوزولوردو. چیخیش یولو، ائله بیل، یوخ ایدی.
بئلهلیکله، سامیر دریندن بیر «آه» چکیب همیشهکی دلیللرینی (اونون عالمینده بو دلیللر چوخ ایناندیریجی ایدی) صبر و حوصله ایله آرتیق نئچهنجی گئجه اورتایا قویماغا باشلادی:
– بیلیرسن، منیم بالام، سن و من آخی بیر بوتؤوون ایچیندهییک. من ایکیمیزی بیر یئرده سئویرم، سنی و اؤزومو، باشا دوشورسن بونو؟!
– باشا دوشمورم. باشا دوشمک ایستهمیرم. سن، سنسن، من ده منم. بیز بیر-بیریمیزین ایچینده دئییلیک. باخ، بونو من باشا دوشورم.
– واللاه و بیلاه کی، یوخ. یوخ، یوخ و بیر ده یوخ. . . تکجه بیز بیر-بیریمیزین ایچینده دئییلیک. دنیادا نه وارسا،هامیسی بیر-بیرینین ایچیندهدی. بیر بوتؤودو. آنلا بونو نهایت. آنلاسان او زامان ایناناجاقسان، منیم سنی سئومهمهییم امکانسیزدیر.
سامیر بونلاری دئییب غفلتاً ایچینده غریبه بیر یورغونلوق حس ائلهدی. اصلینده بو، بیر یونگوللوک اولمالییدی، آمما یورغونلوق اولدو. عمللی-باشلی یورغونلوق. اونا گؤره بو یورغونلوق غریبه ایدی کی، آغیر بیر ایشله مشغول اولمامیشدی، یوک داشیمامیشدی، ایدمان زالیندا اؤزونه «ال» قاتمامیشدی. یورغونلوغون فیزیکی اساسی یوخ ایدی. سادهجه، حس ائلهدی کی، بیردن سوستالدی. بوتون داخلی تاریمسیزلیغا بوروندو، عضلهلری بوشالدی. وجودونون ایچینده اعضالارینی آیری-آیریلیقدا حس ائلهدی. حس ائلهدی کی، اورهیی سیخیلماغا باشلادی. نفسی آغیرلاشدی،هاواسی چاتمادی.
– اورهییم سیخیلدی. . . -دئییب بو اوزوجو صحبتی بورادا کسمک، نهایت، یوخویا گئتمک ایستهدی. صاباح تئزدن دوراسیایدی. «قادین اولماغا نه وار کی. . . ایش آدلی بیر آنلاییشلاری یوخدو. ایشلسهلر ده، ایشلهمهسهلر ده، فرق ائلهمز، ایش آنلاییشلاری یوخدو. »
سامیر یاتاقدا او بیری بؤیرو اوستونه چئوریلدی. ایندیجه دوشوندویونو، یعنی، قادینلارین ایش آنلاییشلارینین اولماماسی فیکرینی دیلینه گتیرمک ایستهدی و گتیردی، آمما اونو سؤزلره چئویرمهدی، ائلهجه، او فیکیر خفیف تبسومه دؤنوب دوداقلارینا قوندو. دوداقلارینداکی او تبسومله ده یوخویا گئتدی.
جمیله آرخاسینی اونا چئویرن ارینه نیفرتله (اما بو نیفرت او قدر بؤیوک ایدی کی، اؤز ایچینه ساده بیر سئوگی سئلینی ده ییغا بیلمیشدی) باخیب او دا هیکّه ایله آرخاسینی سامیره چئویردی. «کیشیلره نه وار کی. هر شئیی زارافاتا چؤندره بیلیرلر. آمما داریخما، سامیر معلم، بو صحبتیمیز بورادا بیتمهدی، هئچ بیتمهدی. »
سامیر یوخو گؤروردو. یوخودا هر شئی بیر-بیرینه قاریشمیشدی. . . رنگلر، چالارلار. . . اؤزونهمخصوصلوقلار لازیمسیز تفروعات کیمیایتیب اریمیشدی. گؤیله یئر، داغلا دنیز، آغاجلا چای، انسانلار -قادینلار، کیشیلر، بالاجا اوشاقلار، کؤرپهلر، قوجالار، قاریلار، ائولر، بینالار، یوللار، تارلالار، مئشهلر، بولاقلار، ایتلر، پیشیکلر، آتلار، قویونلار، اؤکوزلر جامیشلار. . . هر شئی بیر-بیرینین ایچینده ایدی، هر شئی سانکی بیرنفسه دئییلمیش محتشم بیر سؤزه چئوریلمیشدی. بو سؤز اولدن وار ایدی، اولین ده اولینده وار ایدی، سادهجه، اونو گؤرمک، دویماق، هنیرتیسینی، ائشیتمکهامییا هر زامان قسمت اولموردو. او سؤز آنلاشیلمازدان تدریجاً آنلاشیلانا چئوریلن موسیقی کیمیدوغولوردو. او وار ایدی، اونو هئچ کیم ائشیتمیردی.
سامیر غریبلی یوخونو حیات کیمییاشاییردی. اونون ایندییه قدر گؤزلری سانکی قاپالی ایدی، ایندی-ایندی گؤرمهیه باشلامیشدی و گؤردوکلرینی اؤزوندن باشقا دا کیمسه گؤسترمک ایستهییردی. «باخ، دقتله باخ، بودور سنه دئمک ایستهدیکلریم، گؤرورسن او بوتؤو یوخ دئییل، وار. سن بونو گؤرورسن؟ بس دئییردین سئومیرم سنی؟! ایندی ایناندین؟!»
یوخودا گؤردوکلری اول گؤردوکلریندن چوخ فرقلی ایدی. اما فرق نده ایدی -بونو درک ائده بیلمیردی. بونو سؤزه گتیرمک، سؤیلهمک آسان دئییلدی. بلکه هئچ ممکن دئییلدی.هارداسا بئینینین درینلیینده او حس ائدیردی کی، ایندی گؤردوکلرینین رنگی یوخدور. رنگ آنجاق بیردن چوخ اولان ندسه موجود اولا بیلر. ایکینجی اولماسا رنگلر مختلفلشمز، باشقا اولان نَیینسه اوستونو اؤرته بیلمز. یوخودا دا ایکینجی یوخ ایدی، هر شئی بیرین، واحدین ایچینده ایدی. ایکینجیسیز دنیا وارمیش. وارمیش. اولمایا بیلمزدی. اما بونا اینانانلار یوخدو.
جمیله ده یوخو گؤروردو. او، یوخوسوندا گؤروردو کی، عؤمور-گون یولداشی سامیر فضادا فیرلانا-فیرلانا اوندان اوزاقلاشیر، ایکیلشیر، حتی اوچلشیر، دؤردلشیر. . . «بو قدر سامیر منیم نَییمه گرکدیر؟! منه بیری بسدیر. بونلارین آخی بیری منیم سامیریمدیر، او بیریلر منیمکی دئییل.هانسیدی او؟!هانسیدی منیم سامیریم؟! منی سئون، منی دنیالار قدر سئون سامیریمهانسیدیر؟» بو سواللارین آراسیندا جمیله عمللی-باشلی چاشیب قالمیشدی.
یوخولار ائله اونا گؤره یوخودور کی، سحریسی گون اونودولماغا محکومدولار. گئجه گلدی و یئنه ده همن «سئویرم-سئومیرم» صحبتی یاتاقدا باشلامادیمی، باشلادی.
اوجسوز-بوجاقسیز فضادا ایسه بیر-بیرینین ایچینده ان مختلف ماهیتلر اوچور، بیرلشیر، آیریلیر، یئنه بیرلشیر، بیر محتشم واحد عمله گتیریردیلر. البته کی، سامیرلرینهامیسی بو اوچان واحدین ایچینده ایدیلر. بیریندن باشقا. بو سامیر اؤز ائوینین مطبخینده اوتوروب سحر یئمهیینی یئییردی و جمیلهنین دملهدیی چایی گؤزلهیه-گؤزلهیه گئجه گؤردویو یوخونی جدی-جهدله یادینا سالماغا چالیشیردی.
۱٫ بو حئکایهنی امکداشیمیز «ائلیار پولاد» عرب الیفباسینا کؤچوروبدور


text:
(بو
قیسا حیکایه بی اف جی فیلمیندن آلینمیش)
عطا
ح.ح. (اونونجو کیلاس- شاهید لیسهسی-
تبریز)
یوخودان اویانیرام. گئجه ساعات 3-دور،
یامان سوسوزلامیشام. سو ایچمک اوچون، سسسیزجه آیاقلاریمی دره- دره اوتاغین او بیری گوشهسینه گئدیرم. 3-4 لیوان سو
ایچندن سونرا بیردن- بیره و اؤز- اؤزومه پنجرهیه ساری یاخینلاشدیم. سانکی گوجلو بیر انرژی منی
پنجره طرفینه چکیردی.
پردهنی آچدیم. انسان شکلینده بیر دئوی گؤردوم. دئو منه سلام وئریب، منه یاخینلاشدی.
چوخ قورخوردوم. آما دئیهسن اونون سسی اورهییمی ساکینلشدیریردی. دئو منه دئدی:
-سنی اینجینمک ایستهمیرم! سن تکجه اوشاقسان کی، منیم چاغریشیما جواب وئریب، یوخودان اویاندین. منه
یاردیم ائله بیرلیکده بورداکی اوشاقلارین رویالارینی گؤزللشدیرک!
من دئدیم:
-بو ایشی نئجه ایستیرسن گؤرهسن؟ بیز هئچ زامان باشقالارینین رویالارینی دییشدیره بیلمهریک.
دئو گولومسونوب، دئدی:
-منیمله گل، سنه گؤستریم!
دئوین الینین اوستونده اوتوروب، اونونلا گئتمهیه حاضیرلاندیم. بیردن- بیره دئو گؤیه آتیلدی. او
قدر یوکسلدی کی، آیین گؤزل اوزونو لاپ یاخیندان آیدین- آشکار گؤره بیلدیم. شبههسیز بو، یاشامیمین ان گؤزل آنیلاریندان بیری
ایدی.
دئوین آیاقلاری یئره دَیدیکده بؤیوک بیر سارای گؤردوم. بو سارای منه گؤره چوخ
چوخ بؤیوک اولسا دا، دئوه گؤره چوخ چوخ کیچیک ایدی. دئو الینی ائوینین پنجرهسیندن اوزادیب، میزین اوستوندن
ایچی یاشیل کپنکله دولو بیر شوشه قاب گؤتوردو. اوزونو منه توتوب دئدی:
-اووجومدا اوتور، سنین یاشادیغین یئره قاییدیریق!
من دئوین الینده اوتوردوم، دئو یئنه سیچرادی، بیرلیکده یاشادیغیم بهزیستینین پنجرهسینین اؤنونده دایاندیق. من پنجرهدن ایچری گیریب، سسسیزجه یاتاغیما ساری گئتدیم.
دئو شوشه قابی آچدی، اونداکی یاشل کپنکلری بیر به بیر بهزیسیتی اوتاغینین ایچریسینه اؤتوردو. کپنکلر اوشاقلارین
اوستونه قوندو. من اوشاقلارین اوزوندهکی گولومسهییشی گؤردوم.
کپنکلرین بیری منیم اوستومه قوندو. او آن، کناریمدا تانیش بیر سس ائشیتدیم. بو
سس آنامین سسی ایدی. اونو قوجاقلاییب، سئوینجیمدن آغلاماغا باشلادیم. یوخودان
اویاندیم.....
نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


text:
میللت وکیلی قنیره پاشایئوا جنوبی آفریقا، کئنیا و سئنئقالین تانینمیش تشکیلات رهبرلری ایله گؤروشوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، میللت وکیلی گؤروشده آذربایجانین بوتون ایستیقامتلرده جنوبی آفریقا، کئنیا و سنگاللا امکداشلیغین اینکیشافیندا ماراقلی اولدوغونو بیلدیریب.
ق. پاشایئوا موذاکیرهلر زامانی آذربایجاندا قادینلارین جمعیتده رولونون آرتیریلماسی ایستیقامتینده گؤرولهن ایشلر و خصوصیله آذربایجان حقیقتلری ایله باغلی معلوماتلار وئریب.
«ارمنیستانین ایشغالی نتیجهسینده اؤز یورد-یووالاریندان قاچقین و مجبوری کؤچکون دوشهن ۱ میلیون آذربایجانلینین، یوز مینلرله آذربایجانلی قادینین فوندامنتال اینسان حاقلاری بو گون ده ارمنیستان طرفیندن پوزولماقدا داوام ائدیر. دونیانین هاراسیندا یاشاماسیندان آسیلی اولمایاراق، بین الخالق عالمده نفوذلو قادینلار ارمنیستانین تؤره تدیی بو کیمی واندالیزم آکتلارینا، کؤرپه اوشاقلاری قتله یئتیرمهسینه سئیرجی قالمامالی، اؤز اعتراض سسینی اوجالتمالیدیر»، - پاشایئوا دئییب.
میللت وکیلی تشکیلات رهبرلرینه آذربایجانین تاریخی، مدنیتی، داغلیق قاراباغ موناقیشهسی و ارمنیستانین ایشغال ائتدیی آذربایجان تورپاقلاریندا تؤره تدیی واندالیزم آکتلارینی، آذربایجانلیلارا مخصوص تاریخی-مدنی، دینی عابده و قبیریستانلیقلارین ارمنی لر طرفیندن محو ائدیلمهسینی اؤزونده عکس ائتدیرن ماتئریاللار و «آذربایجان حقیقتلری» آدلی فیلملر کاتالوگونو تقدیم ائدیب.


text:
ایراندا نارکوتیک ماددهلرین قاچاقمالچیلیغیندا و قتلده گوناهلاندیریلان داها ۷ نفر اعدام ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، حقوق مدافعهچیلرینین یایدیغی معلوماتا اساساً، نارکوتیک ماده قاچاقمالچیلیغیندا گوناهلاندیریلان اورمییا شهر ساکینی، متهیم صلاحالدین یار و قوچان شهر ساکینلری جعفر سدانلو، اونون آدی مئدیایا آچیقلانمایان حیات یولداشی ایولون ۱-i سوبه ساعتلاریندا رشت شهرینین مرکزی زیندانیندا (لاکان) دار آغاجیندان آسیلیب.
همچینین قتلده گوناهلاندیریلان ۵۰ یاشلی متهیم حسین ریگی ایولون ۳-او سوبح ساعتلاریندا ایرانین زاهدان شهرینین مرکزی زیندانیندا اعدام ائدیلیب. او، اعدامیندان اول ۷ ایل حبسده ساخلانیلیب.
نارکوتیک قاچاقمالچیلیغی اتهامی ایله اصفهانین مرکزی حبسخاناسیندا ساخلانیلان داها ۳ نفر - اومید محمدزاده، رضا محمدی و سید رضا سوبح ساعتلاریندا زیندانین حیطینده دار آغاجیندان آسیلیب. اونلارین محکمه پروسسی بارهده هر هانسی بیر معلومات یاییلماییب.


text:
داغینیق سکلئروز سینیر سیستئمینین ایلتیهابی خستهلیگیدیر. باش و اونورغا بئینینده سینیر هوجئیرهلرینین اؤرتوک قیشاسینین زدهلهنمهسی ایله اؤزونو بوروزه وئریر. بو زدهلهنمه سینیر سیستئمی حیسهلری آراسیندا علاقهنی پوزور، نتیجهده بیر سیرا سیمپتوم و سیندروملار یارانیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، خرونیکی، واختاشیری کسکینلشمه ایله کئچهن داغینیق سکلئروز سوندا پاسیئنتلرین موختلیف درجهده الیللیینه گتیریب چیخاریر. خستلیین باشلانماسیندان ۲۰ ایل سونرا پاسیئنتلرین ۶۰%-i سربست حرکت ائده بیلمیر.
داغینیق سکلئروز چوخفاکتورلو خستهلیک حساب اولونور. خستلیین یارانماسی خاریجی موحیط عامللری (ویروسلار، ائکولوژی و جوغرافی عامللر) و ارثی مئییللیلیین قارشیلیقلی تأثیری ایله الاقلندیریلیر. بو واختا قدر خستلیین یارانماسینین ایلکین سببی کیمی هر هانسی بیر ویروس آشکارلانماییب.
داغینیق سکلئروزون پاتوگئنئزینده ایممون سیستئمینین رولو بؤیوکدور. بو خستهلیک زامانی ایستهنیلهن نئورولوژی علامت موشاهیده اولونا بیلر کی، بونلاردان هرکی، هیسسی، گؤرمه پروبلئملری داها چوخ یاییلمیشدیر. ایسپئسیفیک سیمپتوملار (هیسسی پوزولمالار، کسکین و خرونیکی آغریلار، ازله ضعیفلیگی و ایسپازملاری، کووردیناسییا پوزولمالاری، نیطق پوزولماسی، گؤرمه پروبلئملری، یورغونلوق هیسسی و س. ) زدهلهنمه اوجاغینین مرکزی سینیر سیستئمینده یئرلشدیی یئردن آسیلیدیر. ان چوخ راست گلینهن پیرامید تراکتین زدهلهنمهسیدیر کی، بو دا خستهلرین الیللیینین اساس سببیدیر.
هیسسیاتین پوزولماسینا خستهلرین ۸۵-۹۰%-ده راست گلینیر. بئیینجیک منشألی پوزولمالارین اساساً بدهنین مووازینتینین ایتمهسی، یئریشین پوزولماسی و دینامیک آتاکسییا ایله خاراکتئریزه اولونور. آتاکسییا خستهلرین داواملی الیللیینین اساس سببلریندندیر. خستهلرین ۶۰%-ده موختلیف مرحلهلرده گؤرمه پوزولمالارینا تصادف ائدیلیر. بو، اکثر حاللاردا کسکین اوپتیک نئوریتین، نادیر حاللاردا ایسه پروقرئسسیولشهن بیر و یا ایکیترفلی گؤرمه پوزولمالارینین اینکیشافی ایله خاراکتئریزه اولونور.
چاناق اورقانلارینین فونکسییالارینین پوزولماسینا داغینیق سکلئروزون موختلیف مرحلهلرینده خستهلرین ۸۰%-ده راست گلینیر. بو پاتولوگییالار اؤزونو سیدیک ایفرازینین پوزولماسی (سیدیک ساخلایا بیلمهمک، سیدیک ایفرازینین لنگیمهسی) و یا دئفئکاسییانین پوزولماسی (قبیزلیک، نادیر حاللاردا نجیسی ساخلایا بیلمهمک)، جینسی فونکسییانین پوزولماسی و دیسفونکسییا ایله بوروزه وئریر.
آغری بئله خستهلرده تئز-تئز راستلانان (۵۰%) شیکایتلردندیر. اطرافلاردا آغریلار، سیدیک کیسهسینین بوشالماسینین پوزولماسی نتیجهسینده قاسیق و قاسیقوستو ناهییهده آغری، اطرافلارین ازلهلرینده آغریلی ایسپازملار، دامار منشألی خرونیکی باش آغریلاری اولا بیلر. خستهلرین ۹۰%-ده نئیروپسیخولوژی پوزولمالار، سیندروملار و پسیخی پوزولمالار آشکار ائدیلیر.
آرتیق بیولوژی تنزیملییجی تئراپییانین کمکیله بو خستهلیکده رئمیسسییا الده ائتمک ایمکانی آرتیر. بیولوژی تبابت اورقانیزمه واهید سیستئم کیمی یاناشدیغیندان خستلیین موالیجهسینه دئییل، اونو یارادان عامللری آرادان گؤتورمهیه ایستیقامتلندیریلیب. سبب آرادان قاخدیقدا موالیجه داها ائففئکتلی اولور، بو خستلیین یاراتدیغی فسادلارین قارشیسی داها تئز آلینیر. بیولوژی تنزیملییجی تئراپییادا آلمان متخصصلرینین موالیجه مئتودونا اوستونلوک وئریلهن بیولوژی تبابت کلینیکاسیندا اونلارلا خسته بو پروبلئمدن خلاص اولاراق آکتیو حیات طرزینه قاییدیب. کلینیکانین هکیملری دفعهلرله آلمانییا، ایسوئشره، ایتالییا، کولومبییا، روسییا و باشقا اؤلکهلرده بیولوژی تبابت موتخسسیلرینین سئمینار و پراکتیک موایینهلرینده ایشتیراک ائدرک بو ساحهدهکی بیلیک و تجروبهلرینی داها دا تکمیللشدیریبلر. درئناژ تئراپییا (اورقانیزمین توکسینلردن تمیزلهنمهسی)، ایممونومودولیاسییا (پوزولموش ایممون سیستئمی بالانسینین تارازلاشدیریلماسی) و ۳-جو اورقانلارین دستکلهنمهسی و برپاسی مرحلهسینه اساسلانان بیولوژی تنزیملییجی تئراپییا ایله نینکی داغینیق سکلئروز، دیگر خرونیکی-دئگئنئراتیو خستهلیکلرین موالیجهسینده اوغورلو نتیجهیه نایل اولماق مومکوندور.


text:
تورک و ایتالیان آرخئولوقلاردان عبارت قروپ اوزرینده گولن اینسان اوزونون ان قدیم گرافیک تصویری اولان ساخسی قاب آشکار ائدیب.
ترند-این معلوماتینا گؤره، بو بارهده قروپون رهبری، بولونیا اونیورسیتتینین پروفسورو نیکولو مارکتی دئییب.
او قید ائدیب کی، بو مؤسومون ان ماراقلی تاپینتیسی تورکییهنین قاضی آنتپ ویلایتینین کارکامیش شهرینده آپاریلان آرخئولوژی قازینتیلار زامانی اوزرینده "اسمایلیک" عکس اولونان سو قابینین آشکار ائدیلمهسی اولدو: "قابین ائرامیزدان اول ۱۷۰۰-جو ایله عایید ائدیلیر. دئملی، بیز دونیادا ان قدیم "اسمایلیک"ی تاپمیشیق. اوستانین بونو هانسی مقصدله قابین اوزرینه چکدیینی دئیه بیلمیریک".
ساخسی قاب قاضیانتئپ آرخئولوگییا موزه یینه تحویل وئریلهجک.
قید ائدک کی، سورییا ایله سرحدده یئرلشن کارکامیش شهرینین ۵ مین ایلدن چوخ یاشی وار.


text:
روسیا: آمریکا، سوریهده ترور تشکیلاتی داعشین اوزرینی گیزله ییر
ناظیرلیگین آچیکلاماسیندا، روسیانین داها اوّل ترور تشکیلاتی داعشین الیندکی البو کمال قارشی هاوا سالدیریلارینین آمریکا طرفیندن مانع اولماغا چالیشدیغی ایرهلی سورولوب
روسیا ساوونما ناظیرلیگی، آمریکانین، سوریهده ترور تشکیلاتی داعشین اوزرینی عملی بیر شکیلده گیزلهدیگینی ادعا ائدیب.
ناظیرلیگین آچیکلاماسیندا، روسیانین داها اوّل ترور تشکیلاتی داعشین الیندکی البو کمال قارشی هاوا سالدیریلارینین آمریکا طرفیندن مانع اولماغا چالیشدیغی ایرهلی سورولوب.
آچیقلامادا، "سون پروسسلرین آمریکانین اورتا شرقده تروریزمله ساواش آپارماق اوزینه ساواشیرمیش کیمی گؤرونمهیه چالیشدیغینی اورتایا قویدوغو" بیلدیریلیب.
بی.بی.سینین خصوصی آراشدیرماسی، داعش منسوب 250 ترورچو ایله عائلهلرینین، آمریکا دستکلی بؤلوچو ترور تشکیلاتی پ.ک.ک/پ.ی.د/ی.پ.گ-نین بیرگه عملیاتی، رقّهدن اعتبارلی بیر شکیلده تخلیه ائدیلدیگینی اورتایا قویموشدو.
روسیانین سوریهدکی قوشونلارینین قوماندانی، اوردو ژنرالی سئرگئی سوروویکین ده، ترور تشکیلاتی پ.ک.ک/ی.پ.گ-نین داعشین چاتیشمادان رقّهدن چکیلمهسی اوچون تشکیلات رهبرلری ایله راضیلاشدیغینی و دونیا توپلومونون چاشدیریلماسی اوچون شیدتلی چاتیشمالار چیخدیغی یؤنونده خبرلر وئریلدیغینی بیلدیرمیشدی.


text:
سیزه بئله مراجعت ائتمهيیم – سؤز نامینه سؤز دئيیل. منیم دوشمنیم يوخدور. عومرومون سون 33 ایلی منیم آماجیم سویوندان، دریسینین رنگیندن، دینیندن آسیلی اولماياراق بوتون اینسانلارین دوستلوغونو قازانماق اولوب.
بیرینجی مکتوب
واردخا 23 ایيول 1939
جناب هیتلئره، بئرلین، آلمانیيا
عزیز دوست،
دوستلار منی دیله توتورلار کی، بوتون بشریتین خلاصی نامینه سیزه مراجعت ائدیم. آمما من اوزون مدت اونلارا قولاق آسمیردیم. چونکی دوشونوردوم کی، سیزه يازماقلا بؤيوک تربیيهسیزلیک ائتمیش اولاردیم. لاکین ایندی من حیسس ائدیرم کی، نتیجهسینی دوشونمهدن و نه باهاسینا اولورسا، اولسون سیزه مراجعت ائتمهلیيم. ایندی اینسان اؤولادینی وحشیلیک هددینه چاتدیراجاق محاربهنین قارشیسینی آلماق يالنیز سیزین الینیزدهدیر. بیر دوشونون، مگر نئجه اهمیتلی گؤرونمهسیندن آسیلی اولماياراق، هر هانسیسا مقصد نامینه بو قیيمتی اؤدهمهيه ديَرمی؟ اومید ائدیرم سیز شعورلو شکیلده زورو رد ائتمیش، آمما بونونلا بئله اؤز ایشینده اهمیتلی اوغورلار قازانمیش بیر اینسانین سؤزونو يئره سالماياجاقسینیز. ایستهنیلن حالدا اگر بو مکتوبو يازماقدا سهو ائتمیشمسه، سیزدن عذر ایستهيیرم. حؤرمتله، م. ک. قاندی
ایکینجی مکتوب
24 دئکابر 1940
عزیز دوستوم، سیزه بئله مراجعت ائتمهيیم – سؤز نامینه سؤز دئيیل. منیم دوشمنیم يوخدور. عومرومون سون 33 ایلی منیم قايم ایرقیندن، دریسینین رنگیندن، دینیندن آسیلی اولماياراق بوتون اینسانلارین دوستلوغونو قازانماق اولوب. بیز سیزین شوجايتینیزه و وطنه صداقتینیزه شوبهه ائتمیریک. بیز همچینین رقیبلرینیز سیزی ظالم و ایيرنج بیری کیمی تقدیم ائتدیکده اونلارا دا اینانمیریق. بونونلا بئله سیزین و طرفدارلارینیزین يازدیقلارینیز و دئدیلکلرینیز بیر چوخ عمللرینیزین هئچ شوبههسیز ایيرنج و قئيری-اینسانی اولدوغونا دلالت ائدیر. اودور کی، بیز سیزین سلاحینیزا اوغور آرزولامیریق. بیز بریتانیيا ایمپئریالیزمینه قارشی تپکیمیز هئچ ده ناسیزمه اولان تپکیمیزدن آز دئيیل. لاکین بونونلا بئله بیزیم مقاومتیمیز اینگیلیس خالقینا ضرر يئتیرمهيه يؤنلمهيیب. بیزیم موباریزمیز اونلاری ایناندیرماغا يؤنهلیب، داها محاربه مئيدانیندا قلبه چالماغا يوخ. قئيری-زوراکی موباریزه دونيانین ان گوجلو و آمانسیز قوووهلرینین بیرلیگینه قالیب گلمهيه قادیردیر. سیزه ایسه بریتانیيا دا اولماسا هئچ شوبههسیز کی، باشقا بیر اؤلکه ائله اؤز سلاحینیزلا قالیب گلهجک. سیز اؤز خالقینیزا گلهجکده سیزینله فخر ائتدیرهجک ارث قويماياجاقسینیز.
م. ک. قاندی
Anlam.Biz


text:
ایران، ۵ نفری گؤزآلتینا آلدی
گؤزآلتینا آلینان شخصلرین تابعیتلری حاقیندا معلومات وئریلمهدی
ایران، بصره کؤرفزینده سو سینیرلارینی پوزادوقلاری سببیله، خاریجی بیر بالیقچی گمیسیندهکی ۵ نفری گؤزآلتینا آلدی.
خوزیستان سرحدچیلر باشچیسی عبدالله نظرپور، دونن بصره کؤرفزینین قوزئی باتیسیندان ایران سولارینا گیرن خارجی گمیدهکی ۵ بالیقچینین گؤزآلتینا آلیندیغینی بیلدیردی.
ایرانین یاری رسمی تسنیم آژانسینا دانیشان نظرپور، ساخلانیلان گمینین خوزیستانداکی لیمانا چکیلدیگینی، گؤزآلتینا آلینان بالیقچیلارین دا عدلی مقاملارا سؤوق ائدیلدیگینی بیلدیردی.
گؤزآلتینا آلینان شخصلرین تابعیتلری حاقیندا معلومات وئریلمزکن، چیخاردیلدقلاری محکمه طرفیندن جریمه و تعهد آلیندیقدان سونرا سربست بوراخیلدیقلاری ایفاده ائدیلدی.


text:
ائلیار پولاد ۱۹۶۰-جی ایلده گونئی آذربایجانین خیاو شهرینین بیجه کندینده آنادان اولوب. ایندی موغان شهرینده یاشاییر. کیچیک حکایهلری «خودافرین» و «آذری" درگیلرینده چاپ ائدیلیب. ایراندا نشر اولوانان کیتابلاردان عاقیل عابباسین «دولو»، همید محمدزادنین «فوتبولچو» اثرلرینی اسکی الیفبایا ائلیار پولاد چئویریب.
شاعر-یازیچی ائلیار پولادین آخار. آز-آ موصاحیبهسینی تقدیم ائدیریک:
- ائلیار بی، سون زامانلار یارادیجیلیغینیز نه یئردهدیر؟
- اؤزومو پروفسیونال یازیچی حساب ائتمیرم. سادهجه، ماراقلانیرام. حکایه و کیچیک سربست شعرلر یازیرام.
- اوخوجولارینیزلا علاقه ساخلاییرسینیز؟
- اوخوجولار دئیهنده کی، ویرتوال دونیامیزلا علاقهده اولدوغوم اینسانلار وار. تهران شهرینده بوراخیلان «آذری» درگیسی و «ایشیق» سایتی ایله یازیلاریم اوخوجولارین ایختیارینا وئریلیر.
- گونیلی اوخوجولار اورادا یارانان ادبیاتا نه درجهده ماراق گؤستریرلر؟
- تأسفله دئمهلییهم کی، ویرتوال دونیامیزین اوخوجو کوتلهسینین کیتابدان اوزاقلاشماسیندا بؤیوک رولو وار. کیتابا ماراق آزالیب. گنجلریمیز واختینین چوخونو تلگرام و سایره سوسیال شبکهلرده کئچیردییندن کیتاب اوخوماغا واختلاری چاتمیر. بو دا اونلارین اینکیشاف ائتمهسینه انگل تؤرهدیر.
- آذربایجاندا گونئی ادبیاتینا ماراق وار و بونا بوتؤو ادبیاتیمیزین ترکیب حیسهسی کیمی باخیلیر. بس گونئیلیلر بیزیم ادبیاتا نئجه مناسیبت بسلییر؟
- منجه، گونئی ادبیاتی آذربایجان ادبیاتیندان تأثیرلنیر. اؤزوم اورادا چاپ ائدیلن کیتابلاری یئرلی الیفبایا چئویریب بورادا نشره وئریرم. ایندییه قدر بیر سیرا سانباللی رومانلار بورادا نشر ائدیلیب. ایسماییل شیخلینین «دلی کور»، «اؤلن دونیام»، «اؤلولری قبیریستاندا باسدیرین»، قوربان سعیدین «علی و نینو»، فرمان کریمزادنین «خودآفرین کؤرپوسو»، آنارین «دانتئنین یوبیلئیی»، عاقیل عبباسین «دولو»، اکرم ایلیسلینین « تنها نارین ناغیلی»، حمید محمدزادنین «فوتبولچو»، مؤولود سلیمانلینین «کؤچ»، آفاق مسعودون «سو ایتی»، عیسی حسینووون «دوغما و یاد آداملار»، کمال عبدالله ین «سحربازلار درهسی» و س. اثرلر موختلیف کؤچورمهلر طرفیندن یاییملانیب. منجه، آذربایجان ادبیاتی گونئی ادبیاتینین اینکیشاف ائتمهسینده بؤیوک رول اویناییر. بورداکی یازارلار اورادا گئدن ادبی پروسئسلری ماراقلا ایزلییر و ادبی یارادیجیلیقلاریندا اونلاردان فایدالانیرلار.


text:
آمئریکا بیرلشمیش ایشتاتلارینین قودس قراریندان سونرا آفریکا اؤلکهلری ده بو شهری ایسرایلین پایتاختی کیمی تانییا بیلرلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو فیلیسطینین لیوانداکی سفیرلیینین سؤزچوسو حسن شاشنییا سؤیلهییب.
"ترامپین آتدیغی آددیمین ان تهلوکهلی طرفی اونون قودسله باغلی قطعنامهلره ضد اولماسیدیر. ترامپین بو قراری چوخ جدی ائسکالاسییا یاراداجاق. بیز بیر سیرا اؤلکهلرین بونا بنزر قرار وئره جه ییندن چکینیریک. بو سیرادا خصوصیله ایسرایلین تأثیرینین بؤیوک اولدوغو آفریکا اؤلکهلری یئر آلا بیلر»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
بو مساله یالنیز راست موغامیندا دگیل بلکه ده بعضی عالیم لر طرفیندن بیر چوخ موغام لارین آدی فارس و عرب سؤزجوک لری کیمی قئید اولونموشدو. بو عالیملرین فیکریجه راست موغامی هله ده اؤز راستلیغیندا (دوزلوگونده) قالیر. حال بو کی راست موغامی و اونون آدی نین یارانماسی بو موغامین بیر پارا دگیشیکلیک لره معروض قالماسی/قالماماسیندان چوخ اؤنجه یه عاییدیر. باشقا سؤزله دئسک ایلک دفعه اولاراق راست موغامی نین اؤزو و آدی یارانمیش و سونرالار اونون شؤعبه لری و گوشه لرینده دگیشیک لیکلر اوز وئرمیشدیر. بئله لیکله بو موغام بو دگیشیکلیک لرین اوز وئردیگینه گوره راست آدلانمامیشدیر.
Aug 24, 2014
آذربایجان موغاملاری / اوچونجو بؤلوم : «راست موغامی (1)»
فرهاد جعفری
راست(Rast) موغامی: آذربایجان موسیقی سینده اساس موغام لارین سایی یئتدی دیر : راست ، چاهارگاه ، شور ، بایاتی شیراز، زابول - سئگاه ، شوشتر ، هومایون. بونلارین بیرینجی سی ، ان قدیمکی سی و ها بئله بوتون موغام لارین کؤکو ساییلان ، راست موغامی دیر. بو موغام بوندان اؤنجه ایشاره اولوندوغو کیمی قدیم شرقین 12 کلاسیک موغام لاریندان بیری سی و داها دوغروسو ان اؤنملی سی اولموشدور. بونون ان قدیم آدی «راسین»(Rasin) اولموش و آنلامی دا بوگونه دک بللی اولمامیشدیر. آنجاق بیر چوخ موسیقی عالیم لری بو سؤزو فارس منشالی اولان «راست (دوز ، دوغرو)» آنلامی ایله عئینی لشدیرمیشلر.
بو مساله یالنیز راست موغامیندا دگیل بلکه ده بعضی عالیم لر طرفیندن بیر چوخ موغام لارین آدی فارس و عرب سؤزجوک لری کیمی قئید اولونموشدو. بو عالیملرین فیکریجه راست موغامی هله ده اؤز راستلیغیندا (دوزلوگونده) قالیر. حال بو کی راست موغامی و اونون آدی نین یارانماسی بو موغامین بیر پارا دگیشیکلیک لره معروض قالماسی/قالماماسیندان چوخ اؤنجه یه عاییدیر. باشقا سؤزله دئسک ایلک دفعه اولاراق راست موغامی نین اؤزو و آدی یارانمیش و سونرالار اونون شؤعبه لری و گوشه لرینده دگیشیک لیکلر اوز وئرمیشدیر. بئله لیکله بو موغام بو دگیشیکلیک لرین اوز وئردیگینه گوره راست آدلانمامیشدیر.
قدیم موسیقی قایناقلارینا نظر یئتیردیکده راست موغامی نین ایکی اساس شؤعبه سی ایله راستلاشیریق. ایلک دفعه اولاراق شرق دونیاسی نین بؤیوک موسیقی شوناسی ماراغالی عبدالقادیرین اثرلرینده[1] بو ایکی شؤعبه مُبَرقَع(موبرّیغه) و پنجگاه کیمی قئیده آلینمیشدیر. بو شؤعبه لرین هر بیریندن ایکی گوشه ایستخراج اولونوردو. بو گوشه لر «روح الارواح ، بحر نازیک ، رهبر و حصارک مَدَن » دن عبارت اولموشدور . بو گون بو شؤعبه لر و گوشه لردن موبریقه نین سئگاه لادیندا اولماسینا باخمایاراق ، موبریقه ؛ راست موغامیندا دا شیکسته فارس شؤعبه سیندن سونرا ایفا اولونور. پنجگاه ؛ دا بو گون راستین زیل شؤعبه لریندن اولموش و عیراق شؤعبه سیندن سونرا یئرلشمیشدی. روح الارواح ؛ ایسه راست موغامی عاییله سینه منسوب اولان بایاتی قاجار و دوگاه موغام لاریندا ایفا اولونماقدادیر. باشقا گوشه لر ده تاریخ بویو سیرادان چیخمیش و اونلارین یئرینه راست موغامی نین ترکیبینه موختلیف شؤعبه لر و گوشه لر داخیل اولموشدو. بئله کی م 19 – ینجی عصیرده آذربایجانین گؤرکملی موسیقی شوناسی ، میر محسن نوّابین «وضوح الارقام» آدلی اثرینده راست موغامی بو شؤعبه لر و گوشه لر له قئیده آلینمیشدی : راست ، پنجگاه ، ويلايتي، منصوريه، زمين خارا ، راك هيندي ، آذربايجان ، عیراق ، باياتي تورك، باياتي قاجار ، ماوراءالنهر ، بال كبوتر ، حيجاز ، شاهناز ، عشيران ، زنگ شتر، كركوكي ، راست. راست موغامی ؛ 19 – ینجی عصیرده شمالی آذربایجانین موختلیف موغام مکتبلرینده آشاغیدا کی جدولده گؤروندوگو کیمی ایفا اولونورموش :
19 –ینجی عصیرده آذربایجاندا راست موغامی نین ایفا اولونان شؤعبه لر و گوشه لری
19 – ینجی عصیرین باشقا بیر موسیقی شوناسی ، تارچی میرزه فرجین موسیقی جدولینده راست موغامی نین شؤعبه لر و گوشه لری ، شیروان موغام جدول ایله اوست اوسته دوشور. بو ایفاچیلیق فرقلرینه (ایستر راست موغامی و ایسترسه ده باشقا موغاملار ) سون قویما مقصدی ایله م 1925 – ینجی ایلده بیر نئچه او عصیرین بؤیوک موغام ایفاچیلاری و موسیقی شوناسلاری او جومله دن : میرزه مختار ، جبار قار یاغدی اوغلو ، تارچی میرزه فرج رضا اوغلو ، میرزه منصور منصوروو ، قوربان پیریموو ، شیرین آخوندوو و باشقالاری نین ایشتیراک ایله ، عوزئییر حاجی بیگلی نین رهبرلیگی آلتیندا کئچیریلن موسیقی توپلانتیسیندا راست موغامی نین ترکیبی بئله موعینلشدیریلدی : راست ، عوشاق ، حسینی ، ویلایتی ، مسیحی ، دهری ، خوجسته ، خاوران ، عیراق ، پنجگاه ، راک خراسانی ، قرایی ، راست.
بوتون بونلارا باخمایاراق راست موغامی بو تاریخدن بری ده بیر پارا دگیشیکلره معروض قالمیشدی. او جومله دن احمد خان باکیخانو - ون تدریس پروقرامیندا بو موغامین شؤعبه لری و گوشه لری بئله قبول اولونموشدو : برداشت ، مايه، عوشاق ، حسيني، ويلايتي ، شيكسته فارس ، عیراق ، پنجگاه ، قرايي ، راستا اياق. سونرالار بو موغاما دیلکش ، کوردو و راک شؤعبه لری علاوه اولوناراق نهایتده بو گون بو شؤعبه لر و گوشه لر ایله ایفا اولونور : برداشت ، مایه ، عوشاق ، حسینی ، ویلایتی ، دیلکش ، کوردو ، شیکسته فارس ، موبرّیقه ، خاوران ، عیراق ، پنجگاه ، راک ، قرایی ، راستا ایاق. بو پروقراما نظر یئتیردیکده گؤروروک کی راست موغامی هم قدیم 12 موغام لار و شؤعبه لردن بیر نئچه سینی اؤزونده شؤعبه و گوشه کیمی جمعلشدیریب هم ده بوگون ایفا اولونان 7 اساس موغام لارین شؤعبه لر و گوشه لریندن بیر نئچه سی او جومله دن ویلایتی ، دیلکش شؤعبه لری و کوردو گوشه سی شور موغامیندان ، شیکسته فارس شؤعبه سی ، سئگاهدان بو موغاما داخیل ائدیلمیشدیر.
برداشت(گیریشGiriş =) : راست موغامی دا آذربایجانین باشقا موغام لاری کیمی برداشت(گیریش) ایله باشلاییر. آنجاق بو شؤعبه دن اؤنجه درآمد چالینا بیلر یا تصنیف ده اوخونا بیلر.گیریش شؤعبه سی بوندان اؤنجه ایشاره اولوندوغو کیمی موغاملارین زیل پرده سینه اساسلانمالی دیر. بورادا دا گیریش(برداشت) بو موغامی نین زیل پرده لریندن بیری سی اولان عیراق شؤعبه سی اوزرینده قورولور. بونا گؤره ده بو ایکی شؤعبه نین مئلودیلری عئینی دیر. راستدا گیریش(برداشت) قیسا صورتده ایفا اولونمالی دیرسا ، عیراق شؤعبه سی گئنیش بیر شؤعبه اولموش و باشدان باشا زیلده ایفا اولونمالی دیر. حال بو کی گیریش(برداشت) شؤعبه سی نین زیلدن باشلانماسینا باخمایاراق ، اونون موسیقی آخینی گئتدیکجه بم پرده لره دوغرو گئدیر. بئله کی بوندان سونرا کی شؤعبه – تمل (مایه) – گیریشین(برداشت) سونا چاتدیغی یئردن یعنی بمدن باشلاییر. گیریش(برداشت) حجمجه کیچیک اولدوغونا گؤره گاهدان گوشه ده آدلانیر. بعضی موغام لارین گیریشی (برداشت) نین خصوصی آدی اولور. راست موغامیندا دا گیریش (برداشت) «نووروز رونده» آدلانیر.
مایه(تَمَل Təməl =) : ایفاچی راستین گیریشینی(برداشت) ایفا ائتدیکدن سونرا اونا ایاق ائدرک بو موغامین تمل شؤعبه سینه دوشمه لی دیر. بو ایش «آواز ناقیص» آدلی بیر گوشه نین ایفا سی واسیطه سی ایله اولور. راستین ایکینجی شؤعبه سی و عین حالدا ان بؤیوک شوعبه سی تمل (مایه) دیر. تمل(مایه) گیریش شؤعبه سی نین عکسینه اولاراق بمدن باشلامیش و زیل پرده لره دوغرو گئدیر. دئمک اولار باشلانیشدا (درآمد) اولان بیر خاصیت یعنی باشلانیشین چالینماسیندا ، ایفا اولونان موغامین بوتون شؤعبه لرینی گزرک ، اونلاری تمثیل ائتمه ، تمله(مایه) ده عایید اولور. بئله کی تملین آدیندان بللی اولودوغو کیمی تمل(مایه) هر بیر موغامین اساسی و جؤوهری ساییلیر. اولا بیلر بیر موغامی دستگاه شکلینده ایفا اولونماسیندا گیریش یا باشلانیش ایفا اولونماسین آنجاق تمل هم اینسترومئنتال هم ده ووکال – اینسترومئنتال ایفاچیلیقدا ایفا اولونمالی دیر. بئله لیکله اونون هر زمان موغاملاردا ایفا اولونماسی ، موغاملاردا ان بؤیوک و مرکزی شؤعبه ساییلماسی ، تملین موقعیتینی موغاملاردا او یئره چاتدیرمیش کی قطعیت له دئمک اولار هر موغامین تملی (مایه) او موغامین بوتون اؤزللیک لرینی سجیه لندیرن و ها بئله او موغامین تمثیلچی سی دیر. راستین تملی کیچیک اوکتاوانین سول پرده سینده ایفا اولونور ، اونون ایفا اولونوندوغو پرده راست موغامی نین باشلانغیج پرده سی دئمک دیر. بو قایدا بوتون موغام لاردا حیاتا کئچیریلیر.
عوشاق (Üşşaq) : راست موغامی نین تملدن (مایه) سونرا ایفا اولونان نؤوبتی شؤعبه سی عوشاق دیر. بعضی موسیقی عالیم لری گاهدان بونو گوشه ده آدلاندیریرلار. عوشاق ؛ شرق خالقلاری نین قدیم 12 کلاسیک موغامیندان بیری اولموشدور و موسیقی قایناق لاریندا راستدان سونرا هر زمان عوشاقین آدی چکیلمیشدی. بئله کی 19 –ینجی عصیرده وضوح الارقام اثرینده ده ایکینجی یئری توتموشدور. حال بو کی عوشاق بو عصیرده یاشایان تارچی میرزه فرجین موغاملار جدولینده و هم ده شیروان و باکی موغام ایفاچیلیغی مکتبلرینه عایید اولان موسیقی جدوللرینده راست موغامی ترکیبینده قئیده آلینمیشدیر و او تاریخدن بری بیر شؤعبه کیمی راست موغامی داخیلینده ایفا اولونماقدادیر.
عوشاق سؤزونون آنلامی حاققیندا بعضی باشقا موغاملار دا دا اولودوغو کیمی ایندی یه قدر اورتاق بیر فیکیر سؤیله نیلمه میشدیر. عوشاق سؤزو موختلیف آنلاملار داشیییر ، او جومله دن : عربجه عاشیقلر دئمکدیر و عاشیق سؤزجوگونون جمعی دیر ، بو فیکیر بو حاقدا ان چوخ سؤیلنیلن فیکیردیر ، بوندان علاوه بو تئرمین ایله عرب دیلینده گول - چیچک ، شک - شوبهه ، باغیشلاما ، شریکلیک ، شوکور ائتمک آنلاملاری دا ایفاده اولونور. عوشاق سؤزو صوفی لیکده(تصوف) ده صوفیلرین سیر و سولوک پروسئس لریندن بیری نین آدی اولموشدور. عوشاق راستدا ایکی حیصه ده ایفا اولونور : بیرینجی سی سربست بحر ده ایفا اولونان موغام پارچاسی اولموش ، ایکینجی حیصه ایسه بو شؤعبه نین ریتمیک یئری دیر. سونونجوحیصه نین ان مهارتلی ایفاچیلاریندان بیری سی حاجی بابا حسینوو اولموشدور. اونون ریتمیک عوشاقدا ان چوخ اوخودوغو غزل لردن بیری سی بودور :
اول پری وش کیم ملاحت مولکونون سلطانی دیر – حوکم اونون حوکمو دورور ، فرمان اونو فرمانی دیر
سوردو مجنون نؤوبتین ، ایندی منم روسوای عشق – دوغرو دئرلر هر زمان بیر عاشیقین دؤورانی دیر.
حسینی(Hüseyni) : عوشاقین ریتمیک یئریندن سونرا گلن گوشه حسینی دیر. بو گوشه واخت ایله قدیم 12 موستقیل موغامدان بیری سی اولموشدور. اونون م 19 - ینجی عصیرده وضوح الارقام اثرینده موغاملار سیاهه سینده گتیریلمه گینه باخمایاراق ، بو عصرین موسیقی جدول لرینده (باکی و شیروان موغام مکتب لرینه عایید جدول لرده) راست موغامیندا بیرگوشه کیمی قیده آلینمیشدیر. حسینی بو تاریخدن بری بو گونه قدر راست موغامی ترکیبینده ایفا اولونماقدادیر.
حسینی تاریخده موسیقی ایله باغلی بیر شخصین آدی اولموش یا دا عرب سؤزو اولان «حسین» ایله ایلگیده اولموش ، گؤزل - گؤزللیک و یاخشیلیق آنلامی داشیییر.
حسینی یه ایاق ائتدیکدن سونرا عوشاق تصنیفی یا راست تصنیفی اوخونمالی یا دا رنگ چالینمالی دیر. بورادا راستین بیرینجی میکرو سیلسیله سی باشا چاتیر و ایکینجی میکرو سیلسیله ویلایتی شؤعبه سی نین ایفاسی ایله باشلانیر. میکرو سیلسیله موغام لارین ایچینده ایفا اولونان شؤعبه لر ، گوشه لر ، تصنیف و رنگینبیر مجموعه کیمی ایفا اولونماسیندان عیبارتدیر.
ویلایتی(Vilayəti) : حسینی دن سونرا ویلایتی شؤعبه سی ایفا اولونمالی دیر . بو شؤعبه راستین ایری حجملی شؤعبه لریندن بیری سی اولموش و شور موغامینا منسوبدور. ویلایتی سؤزونه قدیم(16-14 – ینجی عصیرلرده) موسیقی کیتابلاریندا راست گلمیریک . آنجاق م 19 – ینجی عصیرده بیر نئچه یئرده او جومله دن میر محسن نوابین «کشف الحقایق مثنوی» اثرینده اونون آدی چکیلمیشدیر. ویلایتی بو شخصین باشقا اثری اولان وضوح الارقامدا و ها بئله بو دؤورون بوتون موسیقی جدول لرینده(قاراباغ ، شیروان و باکی موسیقی مجلس لرینه عایید اولان جدول لرده) راست موغامی نین بیر شؤعبه سی کیمی قئیده اولونموشدو.
ویلایتی ؛ «ویلایت» سؤزو ایله ؛ عربجه منسوبیت شکیلچی سی اولان «ی» ایله بیرلشمه دن ووجودا گلمیشدیر. ویلایت سؤز ایله عرب دیلینده موختلیف ایفاده لر اولونور : دوستلوق - یولداشلیق ، یئر – بؤلگه – حوکومت دایره سی و ... . آنجاق هله لیک ویلایتی سؤزونون موغام لا علاقه دار ، سیرری بو گونه قدر آچیلمامیش قالیر.
خواننده ولایتی نین اوخوماسینا باشلایاندا آوازلاردان یارارلانمالی دیر میثال : آمان ، آمان ، آمان ، آمان ، ای. سونرا ایسه موغامی غزل ایله داوام ائتدیرمه لیدیر. گنج خواننده لر ویلایتی نین ایفاسیندا کیفایت قدر دیقتلی اولمالی و اونون لا شور موغامینا منسوب اولان «شور شاهناز» شؤعبه سی آراسیندا مئلودیک باخیمیندان یاخینلیق اولودوغونا گؤره بونلاری بیری بیرینه قاریشدیرمامالی دیرلار. موغاملاریمیزین سینه دن سینه یه کئچمه سی و بئله سی قورونماسینا گؤره بئله گؤرونور کی بو سهولره یول وئرمه مک اوچون یگانه یول موغام شؤعبه لری و گوشه لری نی تکجه اوستاد خواننده لرین سس خزینه سیندن فایدالاناراق ، دوزگون دینله مک و نهایتا دیقتله بو موغام لاری ایفا ائتمکدیر. یوخسا خواننده ؛ موغاملاری اؤلچو – بیلچیدن چیخارماق و اونلارین اؤلچوسونو بیر بالاجا اوزالدیب یا قیسالتما ایله و یا یاد موسیقیلری دینله مک له راحاتجاناسینا موغاملارین سهو صورتده ایفا اولونماسینا و یا بیگانه موسیقی لره یول وئرمیش اولور.آردی وار ...
[1] - ماراغالی عبدالقادرین (837-754 ه.ق) اثرلریندن بونلارا ایشاره ائتمک اولار : رساله فی الموسیقی(تورکجه)،رساله فی النغم و الایقاع (تورکجه)، ذکر اسامی قوالان عصر سلطان حسین بایقرا(تورکجه) ، شرح الادوار اورموی یا روح پرور رساله سی(تورکجه) مقاصد الالحان (فارسجا)، کنزالتحف(فارسجا)، جامع الالحان ، مجالس و... .


text:
آذربایجاندا یئنی اینترنت تلویزییاسی یاییما باشلاییر.
باکیپوست. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده مشهور تلژورنالیست قولو مهرملی معلومات وئریب.
بیلدیریب کی، آینا.آذ سایتیندا یئنی آینا تی وی یاییما باشلایاجاق:
»تلویزییا هلهلیک هفتهده بیر دفعه تخمیناً ۲۵-۳۰ دقیقهلیک موذاکیره پرورامی ایله افیره چیخاجاق.
هم سایتداکی مقالهلر، هم ده گونون مهوم حادثهلری بو موذاکیرهلرین اساس موضوع سو اولاجاق.
آرتیق تلویزییانین ایلک وریلیشی افیره گئدیب. وئریلیشده "آینا"نین مؤلفلری اؤتن ایلی سجییهلهندیرمهیه چالیشیبلار».
"آینا»نین دیگر مؤلفی ائلچین شیخلی ایسه سایتیمیزا آچیقلاماسیندا دئییب کی، گلهجکده تلویزییانین ایمکانلارینی گئنیشلندیرمیی دوشونمور: "هلهلیک بونو ائتمک اوچون ایمکانلار یوخدور. یعنی بو وئریلیش صحبت شکلینده اولاجاق. هله کی، بیزیم گوجوموز بونا چاتیر».
معلومات اوچون بیلدیرک کی، "آینا»نین مؤلفلری ائلچین شیخلی، ایبراهیم نبی اوغلو، قولو مهرملی، رائوف میرقدیروو و عاریفعلیئودیر.


text:
مصر قدس و الاقصی اطرافیندا ایسراعیل عسگرلری ایله فیلیسطینلیلر آرسیندا باش ورن قارشیدورمانی قیناماییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، مصر خاریجی ایشلر ناظرلیگی یایدیغی بیاناتدا طرفلری سادهجه دانیشیقلارا سسلهمکله کیفایتلنیب.
«ایسرایل حکومتی بؤلگهدهکی وضعیتین عدالتلی حله چاتماسی اوچون صولح موذاکیرلرینی یئنیدن باشلاتمالیدیر»، – بیاناتدا بیلدیریلیب.
قید ائدک کی، بوندان اؤنجه قودسده باش وئرهن قارشیدورمالار نتیجهسینده ۳ فیلیسطینلی اؤلوب، ۲۰۰-دن چوخ اینسان ایسه یارالانمیشدی. حادثه زامانی یارالانان ۲ ایسرایل پلیسی ایسه خسته خانادا اؤلموشدو.