text:
آنالیز پروقرامی: تراختور اویونوندا وئریلن کسین مئساژ
ایران مئدیاسینین اشغالچی ارمنستان له ینه تبلیغاتی
هفته نین آنالیزی اولوسلار آراسی تروریسم و اولوسلار آراسی مخدر مواد تجارتی نین باغلانتیسی
اورمو گولونون سون نفسلری و ساتقین نماینده لر
رحمتلیک مهندس امانی نین حیاتینی دگیشدیرمه سینین ایل دونومو ایله باغلی
هفته نین آنالیزی غربی آزربایجاندا استاندار سئچیمی مساله سی
هفته نین آنالیزی پروقرامی؛ اورمو گولو اوچون انسان زنجیری تجمعی
تهراندا ترور عملیاتلاری – هفته نین آنالیزی
اورمو شهر شوراسی سئچکیسی نین نتیجه سی – هفته نین آنالیزی


c: text/html

text:
طالبان افغانیستانین غزنه شهرینه هوجوما باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده معلوماتی «تولو نیوس» تلویزییاسی یاییب. تلویزییا حاضردا طالبان دستهلرینین شهره موختلیف ایستیقامتلردن گیرمهیه چالیشدیغینی بیلدیریب. حاضردا شهرده اوردو بؤلمهلرینین سایینین آز اولدوغو و ووروشان دستهلرین مرکزی حکومتدن دستک گؤزلدیی وورغولانیب.
قید ائدک کی، غزنه شهری ایستراتژی جهتدن اؤنملی یئر حساب ائدیلیر. بو شهر پایتخت کابیله گئدن یولون اوزرینده یئرلشیر. بعضی منبعلر آمریکانین افغانیستانی ایشغال ائتمهسیندن سونرا بو شهرده رادیولوکاسییا سیستمی یئرلشدیردیینی ادعا ائدیرلر.
غزنه اهالیسینین بؤیوک قیسمی تاجیکلردن عبارتدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بو گون مشهور تورک آکتیورو کمال سونالین آنیم گونودور.
کولت. آذ خاتیرلادیر کی، کمال سونال ۱۹۴۴-جو ایل نویابر آیینین ۱۱-ده ایستانبولدا آنادان اولوب. تورک فیلم صنعتینین بؤیوک کومدییا اوستاسی اولاراق قبول ائدیلن کمال سونال اوینادیغی روللارلا تورک فیلم صنعتینه یئنی بیر جانلانما گتیریب. او، اوینادیغی فیلملرده اساساً، صاف، شانسلی، تمیز قلبلی کاراکترلر جانلاندیریب.
عالی تحصیلینه مرمره اونیورسیتتی ژورنالیستیکا فاکولتهسینده باشلایان کمال سونال ۸۲ فیلمده رول آلیب. ایلک باش رولو ۱۹۷۴-جو ایلده چکیلن «سالاکو» فیلمینده اولوب. ۱۹۹۹-جو ایلده چکیلهن «تبلیغات» فیلمی ایسه آکتیورون چکیلدیی سون فیلمدیر.
کمال سونال ۱۹۷۷-جی ایلده «قاپیچیلار کرالی» فیلمیندهکی رولونا گؤره «قیزیل پورتاغال» مکافاتینا لاییق گؤرولوب.
سئویلن و اونودولماز آکتیورون حیات یولداشی گول سونال کمال سوناللا باغلی خاطرهلرینی بؤلوشرکن بونلاری دئییب:
«اؤولادلاریمیزا «اینک اوغلو» دئییب مزلهنیردیلر. ائویمیزین یانیندا مکتب واریدی، تئز-تئز کماللا گئدنده آرخامیزدان اوشاقلار «مؤ-مؤ» دئیه باغیریردی. کمال اینجیمزدی بوندان، اما اوشاقلار، گؤرونور، اؤزلرینی پیس حس ائدیرمیشلر. بیر گون علی مکتبدن گلدی، چانتاسینی یئره آتدی و دئدی کی، هامیسی سنین گناهیندیر. باشا دوشمدیم. دئدی کی، جونیت آرکینلا ائولنه بیلردین. اونا «باککال قاضی» دئییردی. او گوجلویدو دئیه، اونونلا ائولنمییمی ایستییردی».
قید ائدک کی، طیارهده اوچماقدان چوخ قورخان کمال سونال ۲۰۰۰-جی ایلین ۳ ایولوندا مجبورا میندیی طیارهده اورک توتماسیندان دونیاسینی دییشیب.


text:
تورکیهده یئنی بیر بؤجک نؤوعو تاپیلدی
قیرمیزی گؤزلو بؤجگه اوشاک شهرینه اتحافا "مئگاستیگموس اوشاکئنسیس" آدی وئریلدی
تورکیهنین اوشاک شهرینده، آراشدیرماسی یئریدن یوکسک زراعت مهندسی اردال زنگین، قوردوغو بؤجک توزاقلاریندا یئنی بیر بؤجک نؤوعو تاپدی.
توریمیدا فامیلیاسیندان ساری رنگلی، ۱.۸۸ میلیمتر بؤیوکلویوندهکی قیرمیزی گؤزلو بؤجگه اوشاک شهرینه اتحافا "مئگاستیگموس اوشاکئنسیس" آدی وئریلدی.
زنگین، بؤجگی قاریشیق میوه آغاجلارینین اولدوغو بیر باغچاداکی توزاقدا توتدو.
ایلک دفعه گؤردویو بؤجگین شکیللرینی چکهرک انتومولوژی ساحهسینده ۴۵ ایلدیر چالیشما یئریدن پروفسور دکتر مقداد دوغانلارا گؤندرن اردال زنگین، گؤرولن ایشلرین آردیندان یئنی بیر نؤوع معین ائتدیکلرینی آنلادیقلارینی سؤیلهدی.
حاضیرلادیقلاری مقالهنین انتومولوژی و زئوولوژی ساحهسینده تانینمیش مونیس انتومولوژی زئوولوژی درگیسینین ژانویه ساییسیندا یئر آلدیغینی و بؤجگین یئنی بیر نؤوع اولاراق ثبت ائدیلدیگینی سؤیلهیهن اردال زنگین، ایشلرین داوام ائدجگینی سؤیلهدی.
پروفسور دکتر مقداد دوغانلار ایسه بؤجکله باغلی داها چوخ معلومات الده ائتمک ایستهدیگینی سؤیلهیرک،
"بو آنا قدر یالنیز ۱ نومونهسی اله گئچیریلهن بؤجگین یارارلی بیر نؤوع مو یوخسا ضررلی بیر نؤوع اولدوغو آپاریلان علمی چالیشمالار نتیجهسینده اورتایا چیخاجاق. بسلنمه و چوخالما طرزی ایله باغلی الیمیزده بیلگی یوخدور. دونیادا یئنی بیر نؤوع اولدوغو کسین، بسلندیگی پارازیتلر وارسا توخوملار آراشدیریلمالی، گلن ایل بؤجگین تاپیلدیغی اراضیده چالیشما آپاریلماسی شرط" دئیه دانیشدی.


text:
مونتکوپیولو (ایتالیاجا: Montecopiolo) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۱۵۸ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۹۱۵ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و مارکه اوستانیندا یئرلشیب.
ایتالیا شهرلرین لیستی
- ↑ All demographics and other statistics: Italian statistical institute Istat.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Montecopiolo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده مونتکوپیولو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
کرکوکداقی هۆجۆمده ۳ آدام اؤلدی
عیراغینگ کرکوک شأهِرینده قورالان یاراغلی هۆجۆملرده ۳ آدام اؤلدی، ۳-ی پلیس بۇلان ۱۳ آدام یارالاندی
عیراغینگ کرکوک شأهِرینده قورالان یاراغلی هۆجۆملرده ۳ آدام اؤلدی، ۳-ی پلیس بۇلان ۱۳ آدام یارالاندی.
کرکوک شأهِری نینگ پلیس گۆیچلری نینگ مطبوغات گنگهشچیسی افراسیاو کمال برن ماغلوماتیندا "ترور قوراماسی داعش ینگ کرکوک ینگ گۆن باتارینداقی قارادپه اۇباسینداقی بیر پلیس مرکزینه هۆجۆم قوراندیغینی و شۇل هۆجۆمده ۲ آدامینگ اؤلِندیگینی آیتدی.
واقادا ۳ سانی پلیس باشدا بۇلماق بیلن ۱۳ آدام دا یارالاندی.
کمال، کرکوگینگ شأهِر مرکزیندأکی قشون مرکزی نینگ بۇلان محله سینده ده بیر آیدیمچی نینگ ادیلن هۆجۆمده اؤلِندیگینی بیلدیردی و هۆجۆمچی نینگ کیم بۇلاندیغی نینگ هنیز بِللی دألدیگینی آیتدی.
هۆجۆمچی نینگ توسساغ ادیلمهگی اۆچین بارلاغ باشلادیلدی.


text:
۱۶ دسامبر
۱۶ دسامبر:
- ۱۶۳۱ - وِزووی یانارداغینین پۆسکورمهسی نتیجهسینده ۴۰۰۰ نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۱۷۷۳ - بوْستوْن چاي قوْناقلیغی - آمریکا مۆستملکهچیلری چاي وئرگیسینه اعتراض علامتی اوْلاراق، اینگیلیس گمیلرینه هۆجوم ائدهرک ۳۰۰-دن چوْخ چاي قۇتوسونو دنیزه تؤکموشدور.
- ۱۸۹۹ - میلان فۇتبال کولوبو يارادیلمیشدیر.
- ۱۹۲۰ - ۸.۵ بال گۆجونده زلزله چینین قانسو ايالتینده ۱۸۰۰۰۰ اینسانین اؤلومونه سبب اوْلموشدور.
- ۱۹۴۸ - کامبوْج مۆستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۱۹۴۹ - احمد سۇکارنوْ اندوْنزینێن ایلک جومهورب باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۵۹ - بلژیک کوْنقوْيا مۆستقیللیک وئرمیشدیر.
- ۱۹۷۱ - هیندوستان اوْردوسو شرقی پاکیستانین باشکندی دککه شهرینی ایشغال ائتمیش، پاکیستان حربی قۆووهلری تسلیم اوْلدوقدان سوْنرا آتشبس اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۷۱ - بنقلادش مۆستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۱۹۷۸ - چین خالق جومهوریسی و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرولموشدور.
- ۱۹۹۰ - ژان-برتراند آریستید هایتینین دموْکراتیک يوْللا حاکمیته گلن ایلک جومهور باشقانی اوْلموشدور.
- ۱۹۹۱ - قازاقیستان مۆستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۹۳ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینسانین ژنتیک خریتهسی حاضیرلانمیشدیر.
- ۱۹۹۸ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و بؤيوک بریتانيا عراقدا "صحرا تۆلکوسو" آدلی حربی عملیات کئچیرهرک اؤلکهنین بعضی حربی مکانلارین هاوادان بوْمبالامیشلار.
- ۲۰۰۵ - تۆرک يازیچیسی اوْرخان پاموک "تۆرک شخصیتینی تحقیر ائتدیگینه گؤره" محکمهيه وئریلمیشدیر.


text:
۱٫
او گونلری هئچ زامان اونودا بیلمهدی. حیاتینا سونو گؤرونمز دهشتلی بیر قارا کؤلگه چؤکموشدو. بعضا زیل قارالاشان، بعضا ایسه بوزاران بیر دهشت. نومرهسیز آغ رنگلی «پیکان»ین ایچینده قارا گئییملی دؤرد کیشینین آج گؤزلری بیر آن دا اولسون اونو بوراخمیردی. شیکارینی اووسونا سالماق ایستهین بوسقودا یاتمیش شیکارچی کیمیگئجه، گوندوز گؤزلرینی اوندان گؤتورموردولر. بعضا بیر آن اولموش اولسادا قانشارا چیخیب، قاباغیندان مرموز باخیشلاری ایله کئچیب، بعضا ده یوخ اولموش کیمیگؤرونوردولر. آنجاق قارا کؤلگهلرینین آغیرلیغی اونون بوتون وارلیغیندا حیس اولونوردو. او بو آغیرلیقدان قورتارماق ایستهسه ده، قورتارا بیلمیردی. آناسینین: -«اوغول، به نییه پالتارنان یاتیرسان؟» سوالینا دفعهلرله دولانباج جوابلار وئرسه ده، بیر گون دوز جوابدان قاچا بیلمهمیشدی:
– آناجان، آیلاردیر دالیمجادیرلار. بیر آن دا اولسون گؤزدن قویمورلار. فیکیرلرینین نه اولدوغو آیدیندیر. تئز گئج اوز- اوزه گلهجکلر. او گونو حاضیرلیقلا قارشیلاماق ایستهییرم. من بو قارا کؤلگهلی شیطانلاری ناکام قویمالییام.
آناسی دریندن آه چکیب، قورخو چؤکموش گؤزلرینی هله گنجایکن ساچلارینا دن دوشن اوغلوندان آییرماق ایستهمیردی. سانکی چوخورا دوشموش گؤزلرینین درینلیگینده اوغلونو گیزلتمک ایستهییردی.
آیلار بئله کئچدی. پاییزین ایلک گونلری ایدی. بیر هفتهیه یاخین بیر دوزومه یاغیش یاغیردی. هئچ کسمک ده بیلمیردی. آناسی دئییردی: «بو سیسقا یاغیشدیر، هله- هله کسمییهجک.»…
۲٫
او، هر گئجهکی کیمییاتاغیندا پالتارلی اوزانمیشدی.هاوادا شاختا وار ایدی؛ گئجهیه دومان چؤکموشدو. ایشیقلار سؤنموشدو؛ دوشمانینهاوا هجومو قورخوسوندان شهر اهالیسی ایشیق یاندیرمیردی. موحاریبه آج قورد کیمیجبههلرده جولان ائتمکدن دویمور، جاماعاتین دینج حیاتینی دا تهلکه آلتینا آلمیشدی. شهرین اورهگی سسسیزلیکده ذؤیونوردو. بیردن قاپی ائله چیرپیلدی، سانکی ائوده بومبا پارتلادی. دیک، یئریندن قالخیب، یاتاغیندا اوتورو وضعیتده شاشقین- شاشقین هندهورینه دونوخدو. آناسی تلسیک اوتاغا گیریب: -«اوغول دور! گلدیلر. تئز دوهاردان آش عمونگیلین حیطینه! بولاردا رحم آثاری یوخدو. سنی اؤلدورسهلر من باشیما نه داش سالارام؟!»- دئدی.
بیر آن اؤزونو ایتیرمیش کیمیهارا قاچاجاغینی و نه ائدهجهیینی بیلمهدی. سانکی بئینی قیفیللانمیشدی.
– آنا منهارا قاچیم آخی؟هارا قاچسام گلیب تاپاجاقلار.
– گئت تهرانا قارداشون گیله! آرا سایخیلاشاندان سورا گلرسن.
آنا- بالا دانیشارکن اوتاغا دولدولار. اونون آناسی بیر ایل ایدی کی اورهک خستهلیگی تاپمیشدی. -«سیز کیمسیز؟ بیزدن نه ایستهییرسیز؟» دئدیکده، اوتاغا گیرنلرین بیری سینهسیندن ووروب، -« چکیل دالا گؤروم!» دئدی. یوگوردو اونون اوستونه. یاخاسیندان توتوب چکدی. ایکینجی آدام دا کؤمگینه گلدی. چکه- چکه حیطه چیخارتدیلار. آداملارین بیریسی بئش اون دقیقه ائوده الینه گلن هر شوبههلی کیتابی توپلاییب، بیر تلیسه دولدوروب، آتدی اونون چیگنینه؛ حیطدن چیخدیلار. کوچهنین قارانلیغیندا قونشولارین هئچ بیری بو منظرهنی گؤرموردو. یالنیز اونلارین دالیسینجا ایاق یالین قاچان و اورکدن ناله قوپاران آناسی بو حالا شاهید ایدی.
کوچه باشیندا نومرهسیز آغ رنگلی «پیکان» اؤز سوروجوسو ایله انتظاردایدی. اونو ماشینین آرخا صندلینده آرالاریندا اوتوردوب، کوبودلوقلا بوینوندان باسیب، کاپشئنینی باشینا چکدیلر. ماشین یولا دوشدو…
۳٫
هارا گئتدیکلرینی و نه زامان یولدا اولدوقلارینی بئینینه سیغیشدیرا بیلمیردی. دمیر بیر صندل اوستونده اوتورموشدو. اولدوغو یئرین داریسقال اولدوغونو و اطرافیندا اولان گل- گئدی حیس ائدیردی. باشینا چکیلمیش کاپشئنی بوینوندا آغیر بیر آغری یاراتمیشدی. کوبود بیر سس -«ائله بیل باشین بدنووه آغیرلیق ائدیر؟ چوخ اؤزوندن چیخمیسان.»- دئیهرک، اوندان جواب ایستهدی. او ایسه، – «من بیلمیرم سیز نه دئییرسیز؟ سیز کیمسیز؟ بوراهارادی؟» جواب وئرهرک، فیکرینی توپارلاماق ایستهییردی. کوبود سس: -«ایندی سنی اؤزووه گتیرریک. ائله بیل سن آدام دیلی بیلمیرسن؟» دئییب، اونو دؤیمهگه باشلادی. بو آن باشقا بیر سس یولداشینین سؤزونو داواملادی:
– او اعلانلاری سن یازیرسان؟ کیملر اولاری گئجه قارانلیغیندا ائولره آتیر؟
– بیلمیرم. من یازمیرام. بیر دفعه حیطیمیزدن تاپیب اوخوموشام.
ایکینجی آدام اونون اللریندن مؤحکم یاپیشیب، او بیریسی هر ایکی الیندن باش بارماقلارینی ایتی بیر شئیله کسدی. او آغریدان بارماقلارینین نه واخت کسیلمهگینی بیلمهدن، هوشدان گئتدی.
– داها بو بارماقلار هئچ بیر شئی یازیب، یارادا بیلمز.
ایکینجی آدام دئدی:
– دئییرم دیلین ده کسک؛ چوخ دانیشیر؟
– یوخ، بونون بارماقلاری دیلیندن بتر ایشلهییر. دیلی اونسوز دا کسیلهجک. ایندی بارماقلارینی آییرمالیییق. بو بارماقلارلا چوخ ایشلر گؤرمک اولار.
هر ایکی نفر اوتاقدان چیخیب، گئتدیلر. او آغری ایچینده یواش- یواش آییلیردی. الی ایله کاپشئنینی باشیندان آتماق ایستهدی. اللرینین قیزیل قان اولدوغونو گؤروب، بارماقلارینین کسیلدیگینی خاطیرلادی. اطرافینا باخدی. داریسقال بیر اوتاقدایدی. چوخ فیکیرلشمک فرصتی تاپمادی. ایکی آدام یئنیدن اوتاغا گیردیلر. اسکی بیر پارچا ایله بارماقلارینی باغلادیلار. گئجه یاریسی نومرهسیز آغ رنگلی «پیکان»ا میندیریب، شهردن کنار بیر چایین قیراغینا آتدیلار. بوتون فیکری بارماقلارینین یانیندایدی. دوشونوردو کی، «گؤرهسن بارماقلاریمیهارا آتیبلار؟ من مطلق اونلاری تاپمالییام. من اونلارسیز یاشایا بیلمهرم. اونلار منیم حیاتیما معنا وئریر.»
بو حادثهدن سونرا او داها هئچ بیر شئیدن قورخموردو. سانکی بارماقلارینی تاپماق هدفی اونو یاشاییشا یئنیدن قایتارمیشدی. ایندی داها آرتیق بارماقلارینا احتیاج دویوردو. -«بارماقلاریمیتاپسام، بو دفعه بیلهرم اونلاردان نئجه ایش چکیم. ایکی قیچیمین کسیلمهگینه اینجیمزدیم کی بارماقلاریما اوزولورم. اونلار یازیب، یارادیب، منه حیات وئریبلر.»- دئییردی.
بیر گون کوچهدن کئچیردی. محله اوشاقلاری اویناماغا مشغول ایدیلر. کسیلمیش بارماقلارینی اوشاقلارین اویونلارینا باخار حالدا گؤردو. اونلارا ساری آیاق گؤتورمک ایستهدی. بارماقلار دویدولار؛ سورعتله اوندان اوزاقلاشماق ایستهدیلر. بارماقلارین بیریسی دئدی:
– سنین الیندن یامان راحات اولموشوق. داها گئجهلر آرخایین یاتیریق. صوبحه قدر کیتاب واراقلاییب، یازمیریق! هئچ بیز سنی تانیمیریق.
ایکینجی بارماق دا دیله گلیب دئدی:
– ایندی بیزیم ان آغیر ایشیمیز نئچه ایلدن بیر جؤهرلهنیب، کاغاذا باسیلماقدی. بو وضعیتیمیز اولا- اولا سنی نییه گرک تانییاق؟!
تعجبدن یئرینده دونوب قالمیشدی. اؤز- اؤزونه دئییردی: -« آمان آلله بو نه؟ یوخسا قارا باسیر منی؟ بلکه آغلیمیالدن وئرمیشم؟ بو بارماقلارا نه اولوب؟ بونلاری کیم بو حالا سالیب؟ نییه داها منی تانیماق ایستهمیرلر؟ اونلار اوزون ایللر منیم سیرداشیم اولوبلار؛ هر بیر اذیته تابلاشیبلار. بس ایندی نییه جؤهرلنمکلرینی منیم باشیما وورورلار؟ اونلار کی منیم جانیمدان، قانیمدان ایدیلار. یوخ بو اولا بیلمز. بوردا بیر اویون وار. گرک باش تاپام»
چوخ گرگین بیر وضعیت کئچیریردی. بارماقلار ایسه ایکیلیکده کوچهنین قورتاراجاغینا ساری قاچدیلار. هئچ دؤنوب داللارینا دا باخمادیلار…
۴٫
هر بیر شئی اوز آخاریندا گئتمهگینه رغمن، او ایچریدن داغیلمیشدی. بوتون وارلیغینی قوماردا اودوزان آداملار کیمیایدی. بو فیکیرلرله خییاواندا اومودسوز دولانیردی. نومرهسیز آغ رنگلی بیر «پیکان»ین ایچینده قارا گئییملی دؤرد کیشی اونو ایزلهییردیلر. اونلاری گؤرن کیمیسورعتله اؤزونو ائوه یئتیردی. او بو دفعهده یاخالانماغینا اینانیردی. ائوه یئتیشن کیمیهله جیبیندهکی یازیلاری گیزلهدر- گیزلتمز، قاپی مؤحکم دؤیولدو. یئنیدن یاخالانیب، نومرهسیز آغ «پیکان»ا میندیریلدی. اوتوران کیمیگؤزلرینی باغلادیلار. بوینوندان باسمادان، اؤزو عادت اوزره باشینی آشاغی سالدی. داریسقال بیر اوطاقدا یئنیدن صوبحه کیمیگؤزو باغلی سورغو سووالا چکیلدی:
– سنین بارماقلارینی کسدیک، دینج اوتوراسان، آمما راپورتلار ائله معلوم ائدیر کی هله ده باشین بدنیوه آغیرلیق ائدیر. سنی بیردفعهلیک راحات ائتمهلیییک. بو باشی کسیب، اونا بنزر، آنجاق یونگول و سؤزه باخان بیر باش یئرینه قویمالیییق.
قوللارینی اوتوردوغو صندله باغلاییب، بیر دستمال بورنونا توتوب، ایشه باشلادیلار. او ایسه داها هئچ بیر شئی حیس ائتمیردی. صاباح ایکیندی چاغی آییلدی؛ تزه باشی اونا چوخ غریبه گلیردی؛ یونگول بیر باش ایدی؛ داها بدنینه آغیرلیق ائتمیردی؛ بوتون دانیشیقلاری اورهگینی سیخیردی؛ غریبه و اونا تانیش اولمایان بیر حیس کئچیریردی. یئنیدن اونو نومرهسیز آغ رنگلی «پیکان»ا میندیریب، شهرین گیرهجگینده بیر خییاوانین کنارینا آتدیلار. اؤزونه گلدیکده، اوجا سسله چیغیردی: -«آی جاماعات! بو باش منیم باشیم دئییل. من اونو تانیمیرام!» آنجاق سسینههای وئرهن یوخ ایدی.
او گوندن قارا گئییملی آداملارین دئدیکلرینه باخیردی. هرهانکی بیر ییغینجاق و مراسیملرینده جدی صورتده اشتراک ائدیردی. اونلاردان بیر آن دا اولسون یان گئتمیردی؛ آنجاق قدیمکی یولداشلارینی گؤرنده اورهگی سیخیلیردی؛ جانی قیزیشیردی. اوغورلوق ائدن بیریسی کیمیاوتانیردی.
۵٫
یازین ایلک گونلری ایدی. گونشین قیزیل شوعالاری پنجرهدن ائوین ایچرسینه یاییلمیشدی. اورهگی سیخیلیر، داریخیردی . اونون ایندی اختیاریندا اولان تکجه اورهگی ایدی. باییرا چیخدی. هئچ بیر مقصدی اولمادان، شهری هدفسیز دولانماغا باشلادی. سانکی ایتیردیگینی آختاریردی. بیر آن نومرهسیز آغ رنگلی «پیکان» قارشیسینا چیخدی. ایچینده قارا گئییملی دؤرد کیشی اونو بیر-بیرلرینه گؤسترهرک، قهقهه چکیب گولوشوردولر. اونلارلا برابر بارماقلاری و باشیدا همن ماشیندایدی؛ آنجاق اونا بیر آن دا اولسون، باخمادیلار. اونون ایللر بویو یازیب یارادان بارماقلاری، دوشونن باشی ایندی اونا یابانجی اولموشدولار.
وارلیغی تالان اولموش کیمیخییاوانین کناریندا اوتوروب، باشینی اللری آراسینا آلدی؛ گؤزلرینی یومدو؛ باشینا گلنلری بیر داها دوشونمک ایستهدی؛ مومکون اولمادی. ال- آیاغی اسیردی، بئینی گیزیلدهییردی؛ بیر شئیلری خاطیرلاماق ایستهییردی، آییرد ائده بیلمیردی؛ یالنیز بیر شئیلری ایتیردیگینی اورهگی ایله حیس ائدیردی.
قانشاردان قدیم یولداشلارینین گلمهگینی گؤردو. آرالاریندا ان سئودیگی دوستو «حبیب» ده وار ایدی. اونو گؤرن کیمیخییاوانین او تایینا آتدادیلار. یئریندن قالخیب یولداشلارینا قووشماغا جان آتدی؛ اونلار اوزاقلاشمیشدیلار. بیر آن دوستو «حبیب» آرخایا دؤنوب، اونو نیفرتله سوزدو.
چیغیرماق ایستهییردی. -«من، من دئییلم!» دئمک ایستهییردی؛ آنجاق سسی بوغاریندا بوغولموشدو…
۶٫
گئجه، قارا چادیرین اوزونه چکمیشدی؛ او ایسه یاتاغیندا اوزوقویلو دوشوب، یاستیغینی باشینا سیخیردی. باشی آغیرلاشیبمی، یوخسا یاستیق داشا دؤنوبمی، بیلمیردی. آرخاسی اوستونه چؤندو؛ گؤزلرینی تاوانا تیکدی. بئینی قیزیشیب، سانکی یانیردی. یاستیغینی یئنیدن او بیری اوزونه چئویریب، یوخلاماق ایستهدی. گؤزلریندن یوخو چکیلمیشدی.
سحره یاخین یئریندن قالخیب، پنجرهنین قاباغیندا دایانیب، گؤزلرینی گئجهنین آلاتورانلیغینا تیکدی.هاوا آیازلاییر، شهر ایسه سسیزجهسینه شیرین یوخودان اویانیردی. سحیرلی سسسیزلیک ائوی دولدورموشدو؛ سانکی ائوده کیمسه نفس آلمیردی. اوزاقلاردان قورخونج باغیرتی سسی گلیردی؛ یاواش- یاواش یاخینلاشیب، قارما- قاریشیق سسلره چئوریلیر، اونون دامارلارینا جوموردی.
یاتاغینا قاییدیب، اوتوردو. قاپی شیددتله دؤیولوردو. آناسی دوروب، چیگنینه آرخالیق آتیب، حیطه چیخدی. قاپی آچیلان کیمینئچه سیلاحلی قارا گئییملی آدام اوتاغا دولدولار. آناسی آغلار گؤزلرله اونلارین قاباغینی کسیب،-«رحم ائلهیین بالاما!» دئیه، یالواریردی، آمما کیمسه قولاغ آسمیردی. سیلاحلیلار قوللاریندان توتوب، اوتاقدان باییرا چیخارتدیلار. کوچهنین باشیندا نومرهسیز آغ رنگلی «پیکان» دایانمیشدی. او بو دفعه اورهگینین چیخاریلماسینا و اؤلدورولمهسینه امینایدی…
۷٫
درین بیر قویودان گلن سس کیمیآناسینین سسینی ائشیدیردی:
– آی بالا دور آیاغا! بایاقدان بری چاغیریرام. نه یامان سایاقلاییرسان؟
قورخا- قورخا گؤزلرینی آچدی. آناسینی باشی اوستونده گؤردو. تیترک سسله -«آنا، بو دفعه آپاریرلار اورهگیمیچیخارسینلار.»
– آی بالا کیم آپاریر اورهگینی چیخارسین؟ نئچه آیدی گئجهلر سایاقلاییرسان. آخی بئله ده قاراباسما اولار؟ رنگین ساپ ساری اولوب. اؤزون ده بیر دری-بیر سوموگ اولوبسان…
۸٫
هر گون شهرین کوچه، خییاوانلاریندا اؤزو ایله دانیشان بیر گنج، آشاغی- یوخاری گئدیر. او بعضا اللرینی یوخاری قالدیریب، آنلاشیلماز قیریق- قیریق سؤزلر دئییر، بعضا ده اؤزونو دالدا- بوجاقدا گیزلهدیر، قورخونج باخیشلاری ایله او یان بو یانا باخیر؛ خییاواندان کئچن هر آغ رنگلی ماشینا ال اوزادیب «منیم بارقلاریمیوئرین! منیم باشیمیوئرین!» دئییر. اونو گؤرهن هر بیر کیمسه -«یازیغین باشیناهاوا گلیب» دئیه، حئییفسهنیر…
«سون»


text:
بو گون سحر ساعت ۰۸ رادهلرینده باکی شهریندن ۱۵ کیلومتر جنوب-شرق ایستیقامتینده، خزر دنیزینین ساحلینده، نفت-معدن ساحهسینده یئرلشن لوکباتان پالچیق وولکانیندا پوسکورمه باش وئریب.
اکولوگییا و طبیعی ثروتلر ناظیرلییندن آخار. آذ-آ وئریلن معلوماتا گؤره، حاضردا وولکان آکتیولیگی باش وئرمیش اراضیده قوروق امکداشلاریندان تشکیل ائدیلمیش اوپراتیو قروپ طرفیندن مشاهیدهلر آپاریلیر.
سؤزوگئدن پالچیق وولکانی باکی و آبشرون یاریماداسینین پالچیق وولکانلاری قروپو دؤولت طبیعت قوروغونا عایید دییل.
خاطیرلاداق کی، ۱۸۱۰-جو ایلده قیده آلینمیش لؤکباتان پالچیق وولکانی دونیانین ان آکتیو ۵ وولکانیندان بیری اولماقلا پوسکورمهسینه گؤره دونیا رکوردچوسودور و وولکانین حاضیرکی پوسکورمهسی سایجا ۲۵-جیدیر.


text:
تراختور آزربایجانا لازیمدیر.
2016-02-24 مقاله لر و باخیشلار
آزربایجان تراختور میلی تاخیم 2016-02-24
اوغوز تی وی:”تراختورا” یالنیز فوتبال آچبسیندان باخماق دوغرو دئییل. چونکی تراختور یالنیز بیر فوتبال تاغیمی دئییل، تراختور آزربایجان تورکونون میلی کیملیک و میلی حقوق اساسیندا آپاردیغی موباریزه نین بروزه چیخمیش گؤسته رگه لریندن بیری دیر. تراختور بوتون تورک آزربایجان میلتینه و یوردونا اولان حاقسیزلیقلارا عصیان بایراغی و اعتراض مئیدانی دیر. کیملر بو تاغیمی یؤنله ندیریر، کیملر بو تاغیمین مالیک لری دیرلر، کیملر بو تاغیمدا اویناییرلار البته کی اؤنملی دیر، آما بونلاردان اؤنملی اولان، تراختور تاغیمینین میلتیمیزه و اونون میلی حقوق مجادله سینده بوراخدیغی تاثیر و اوینادیغی رولدور . تراختور بیر آرایا گلیب آزربایجان دوشمنلرینه بیر یئرده مئیدان اوخوماق سیمگه سی اولدوغونو اونوتماق، هامیدان چوخ میلتیمیزه و وطنیمیزه ضربه وورا بیلر. ائله بوناگؤره ده تراختور اویونلارینی تماشاچی لاری طرفیندن بایکوت ائتمک یا بایکوتا چاغیرماق ان بؤیوک و باغیشلانیلماز یالنیش حساب اولونا بیلر.
تراختور عینی حالدا بیزیم بیر آرایا گلیب و بیرلیکده سسلندیردیییمیز ایستک و شعارلارین مرکزی دیر ده. باشقا سؤزله دئسه ک تراختور بیر مئدیا واسیطه سی دیر. (رسانه دیر). بو واسیطه دن داها تاثیرلی و فایدالی، یارارلانماق اوچون پروقراملار حاضیرلاماق بیزلرین گؤره وی حساب اولونار. تراختورا صیرف ایدمان (ورزش) و فوتبال گؤزو ایله باخماق الیمیزده کی موباریزه آراجینی ایکی اللی، باشقالارینا تسلیم ائتمک دیر. بو گون نه گرکچه ایله اولورسا اولسون تراختور اویونونو تحریم ائتمه یه چاغیرانلار و بونا چالیشانلار ایللر سونرا بو باغیشلانماز، یالنیش و خطالاریندان هئچ بیر شکیلده دفاع ائده بیلمه یه جکلر. بونا گؤره ده تراختوردان کوسمک و یا تحریم ائتمک یئرینه اونا داها آرتیق ده ستک اولماغیمیز بؤیوک اؤنم داشیماقدادیر.


text:
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
انگلستان رویترز خبر آژانسی: "تورکیه اقتصاددن مسؤل باش وزیر اورینباسری محمد شیمشک، خلق ارا سرمایه گذارلرنینگ پول سیاستی بیلن علاقه لی قیغولری نینگ لندنده بولیب اوتگن اوچره شوولری نینگ آرتیدن برطرف بولیشی بیلن خارجی سرمایه نینگ کیلیب باشله گنینی ایتدی.
روسیه ریئانووستی خبر آژانسی: باش وزیر بن علی ییلدیریم، روسیه باش وزیری دیمیتری مدوداوف بیلن تیلفون آرقه لی آق قویو نوکلر انرژی سنترالی و تورک آقیمی نینگ ساختمانینی کوریشدی.
امریکا قوشمه ایالتلری تورکیش امریکان ویب سایتی: تورکیه نینگ انسانسیز قوروقلیک واسطه سی ریموت کنترول آرقه لی فیر قیلیش جین بکسی تیار.
ایران مهر خبر آژانسی: جمهور باشلیغی سوزلاوچیسی ابراهیم قلین، امریکا قوشمه ایالتلری نینگ فلسطیننی حمایه قیلیش قرارنی رد ایتیشی بیزگه شاشیلینچ کیلمه دی، دیدی.
انگلستان رویترز خبر آژانسی: تورکیه بیلن امریکا قوشمه ایالتلری منبج توغریسیده گی یول نقشه سینی تصدیقله دی.
امریکا قوشمه ایالتلری تورکیش امریکان ویب سایتی: باش وزیر اورینباسری و حکومت سوزلاوچیسی بکر بوزداغ، تورکیه گه قره ته تهدید بولگنده او جاینی تورکیه نشان آله دی.
روسیه اسپوتینگ انترنیت سایتی: خلق ارا مارک تیکشیروو موسسه سی Brand Finance تامانیدن "تورکیه نینگ اینگ بهالی 100 شرکتلری ایچیده تورک هوا یول شرکتی 1 – اوریننی ایگله دی.
امریکا قوشمه ایالتلری تورکیش امریکان ویب سایتی: امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزلاوچیسی هدر ناور، امریکا قوشمه ایالتلری و تورکیه نینگ منبج موضوعسی بیلن تیگیشلی آلگن قرارلری نینگ منطقه گه استقرارنی تامین ایته جگینی ایتدی.
قیریم QHAخبر آژانسی: اوکراین و تورکیه اورته سیده پاسپورتسیز سیاحت توریست سانینی کوپه یتیردی.
قیریم QHAخبر آژانسی: تورکیه یونان نینگ 15 جولای قانلی تونتروو تشبثی گه قول اورگنلرنی آزاد ایتیشی گه ناراضی لیک بیلدیردی.


text:
روسییا ارمنیستان باش ناظری نیکول پاشینیانا قارشی پاییزدا بؤیوک اعتراضلار تشکیل ائدجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «نووایا قازئتا» قزئتینه موصاحیبهسینده گورجوستانین اکس-پرزیدنتی میخایل سااکاشویلی دئییب:
«قافقاز سرعتله دییشیر. ارمنیستانا باخین. تام نظارت یوخدور. تکجه حربی نظارت و روسییا تبلیغاتی خالقین ایرادهسینی دایاندیرماق گوجونده دئییل. پوتین ارمنیستانی راحت بوراخان دئییل. منجه پاییزدا پاشینیانا قارشی اعتراض دالغاسی قالدیریلاجاق. پاشینیان هر واسطه ایله چالیشیر کی، پوتینی راضی سالسین. پوتینی ایسه هئچ جور راضی سالماق مومکون دئییل. پوتین گؤرمدی کی، آیاغا قالخان غرب یؤنلو، اینگیلیس دیللی گنجلردیر. اوستهلیک حاضردا ارمنیستاندا روس اوردوسو ایله باغلی بؤیوک قیجیقلانمالار دا مؤوجوددور. بو اوردو ارمنیستاندا اؤزونو ایشغالچی کیمی آپاریر و بو دا اینسانلاری قیجیقلاندیریر».
سااکاشویلینین سؤزلرینه گؤره، پاشینیان همچینین ک ت م ت رهبری خاچاتوروو، «گازپروم»اون ارمنیستانداکی رهبری کؤچریانا قارشی گئدیر:
«بونلار روسییانین ارمنیستانداکی دایاقلاریدیر. من پاشینیانین موسکوادا نه دئدیینی بیلمیرم، اما پوتین بئله شئیلری هزم ائتمیر. ایندی ایستنیلن حالدا پاشینیانی دئویرمهیه چالیشاجاقلار. بو منده هئچ بیر شوبهه یاراتمیر. پاشینیانین بؤیوک پروبلملری باشلایاجاق، آکسییالار ایستارت گؤتورهجک. موسکواداکی اولیقارخلار پاشینیانا قارشی بؤیوک پوللار وئرهجکلر کی، ارمنیستانین داخیلینده متشکیل جینایتکارلیغی گوجلندیرسینلر. اونون چوخ آز واختی قالیب و منجه او، الینده ریچاقلاری اولدوغو زامان اطرافینا یئنی آداملاری بوشونا توپلاماییب. پروبلئم اودور کی، پاشینیان حقوق-محافظه سیستمینی داغیتمادان کؤچریانی حبس ائتمک ایستییر. لاکین کهنه حقوق-محافظه سیستمی اونون قرارلارینی سابوتاژ ائتمهیه چالیشاجاق. پاشینیان هر شئیی دوغرو ائدیر، اما سیستمی دییشمیر. بو کهنه سیستم زامانی گلنده اونون امرلرینی ایجرا ائتمکدن ایمتینا ائدیب، اؤزونه قارشی ایشلهیهجک»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
چوواش تورکجهسی
چوواش تورکجهسی یا چوواشچا (چوواشچا: ЧӑBaшлa / چاواشلا؛ ЧăBaш чĕлxи/ چاواش چلخی)، روسیا فدراسیونو’نون اورتا کئسیمینده، اورال داغلاری’نین باتیسیندا دانیشیلان چاغداش دؤنم تورک یازی دیللریندن بیریدیر. تورک دیللرینین اوگور-بولگار گروبو اؤبگیندن وارلیغینی قوروموش تک دیلیدیر. چوواشچا، چوواشلارین آنادیلی و چوواشیستان’ین رسمی دیلیدیر. یاخلاشیق ایکی میلیون کیشی طرفیندن دانیشیلیر. 2002 وئریلرینه گؤره چوواشیستان’دا بو دیلی دانیشان نوفوسون 92% ائتنیک اولاراق چوواش، ۸%’ی ایسه باشقا ائتنیک کؤکنلیدیر.
چوواشچا، مدرسهلرده ائییتیم دیلی اولماسینا و مئدیادا قوللانیلماسینا قارشین، روسجانین یایقین ایشلهنیلمهسینه گؤره تهلوکه آلتیندا اولان بیر دیلدیر.
وولگا دیرسگیندهکی قازان'دا، ایلریده -تاتارلار و باشقیرلار آراسیندا داغیلمیش اولاراق- وولگا و اورال آراسینداکی بؤلگهده، نیسبتن آز اولان ساییلارینا راغمن (1959 ساییمینا گؤره 1.470.000) دیل بیلیم و اتنولوژی آچیسیندان ان ایلگی چکیجی و ان اؤنملی تورک خالقلاریندان بیری اولان چوواشلار (چاواش) یاشار. هم فرقلی اتنیک خوصوصیتلری هم ده آغیز خوصوصیتلرینه گؤره چوواشلار ایکی آنا قوروپا آیریلیرلار: قوزمودم'ژانسک، چبوقساری، ژادرین و قورمیش قصبهلرینده یوخاری چوواشلار (ویریال < *وز ائل " یوخاری مملکت، یوخاری خالق " ) و آشاغی چوواشلار (اناتری < *ئنت ôئگی ؟ 'اشاغیدا [وولگا و دوامیندا] اولانلار')، آیریجا، اؤزللیکله وولگا قیییسی داغلاری بویونجا جیویل'سک'دن، تِتیوشی اۆزریندن اولیانوفسک (اسکی سیمبیرسک، ستپ چوواشلارینین مرکزی) بؤلگهسینه قدر اولان یئردهکی ستپ چوواشلاری اؤنمل قایدهدیلمهلیدیر.
قایناق[دَییشدیر]
- تورکیه تورکجهسی ویکی پدیاسی.


text:
ناتو قوراماسی نینگ فرست لیدیلری
ناتو قوراماسی نینگ فرست لیدیلری | ناتو قوراماسینا آغضا یورتلارینگ یۇلباشچیلاری نینگ ماصلاحاتی بروکسل ده گچیریلدی. بلژیک ینگ پایتاغتینداقی ماصلاحاتا یۇلباشچیلارینگ عایاللاری دا قاتناشدی. عایاللارینگ آراسیندا گوتیه دستونه آدینداقی ارکک آدامینگ بۇلماغی گنگ قالدیردی. دستونه لوکزامبورگ ینگ باش وزیری نینگ عایالی حؤکمۆنده بو صوراتا دۆشدی!
ناتو قوراماسینا آغضا یورتلارینگ یۇلباشچیلاری نینگ ماصلاحاتی بروکسل ده گچیریلدی. بلژیک ینگ پایتاغتینداقی ماصلاحاتا یۇلباشچیلارینگ عایاللاری دا قاتناشدی. عایاللارینگ آراسیندا گوتیه دستونه آدینداقی ارکک آدامینگ بۇلماغی گنگ قالدیردی. دستونه لوکزامبورگ ینگ باش وزیری نینگ عایالی حؤکمۆنده بو صوراتا دۆشدی!
اتیکتلر: گوتیه دستونه , ناتو


text:
۷ مسلمان اؤلکهسی ایله باغلی تطبیق ائدیلن سفر قاداغاسی «گرین کارد» (یاشیل کارت) صاحبی اولانلارا شامیل ائدیلمیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین مشاویری رینس پریباس دئییب.
"یاشیل کارت صاحبلرینه گلینجه، بو قاداغا گلهجکده اونلارا تأثیر ائتمهیهجک"، - آبش رسمیسی بیلدیریب.
قید ائدک کی، ترامپین ایمضالادیغی سندده سورییا، عراق، لیوییا، ایران، سودان، سومالی و یمندن آمئریکایا گئتمک ایستهیهنلره ۹۰ گون ویزا وئریلمیجیی و سورییادان ایکینجی تعلیماتا قدر هئچ بیر میقرانتین آلینماماسی قید اولونور.


text:
صنعاداکی چاتیشمالاردا سون 4 گون عرضینده 234 کیشی اؤلدو
یمندکی بین الخالق قیزیل خاچ کومیتهسی ICRC سؤزچوسو آدنان حازیم، حادثهلرده 400دن چوخ نفرین ده یارالاندیغی معلوماتینی وئریب
یمنین باشکندی صنعادا، حوثیلرله، دونن اؤلدورولن کئچمیش پرزیدنتی علی عبدالله صالح طرفداری گوجلر آراسینداکی چاتیشمالاردا سون 4 گون عرضینده 234 کیشی اؤلدو.
یمندکی بین الخالق قیزیل خاچ کومیتهسی ICRC سؤزچوسو آدنان حازیم، حادثهلرده 400دن چوخ نفرین ده یارالاندیغی معلوماتینی وئریب.
سؤزچو، باشکندده موناقیشهلرین اولدوغو بؤلگهلرده حاضیردا گرگین بیر سسسیزلیگین حاکم اولدوغونو بلیرتهرک،طرفلره سیویللری قوروماق و اونلاری موناقیشهلرین کناردا ساخلاماق چاغیریشی ائتدی.
حوثیلرین صالح طرفداری گوجلرین کونترولوندا اولان صالح مسجیدینی اله کئچیرمهیه چالیشماسی اوزرینه گومان ائدهنین جنوبونداکی محلهلرده ایکی طرف آراسیندا توققوشمالار باش وئرمیش و حوثیلر مسجیدی اله کئچیرمیشدی.
صالح ده شنبه گونو اؤزونه صادق گوجلره و یمن خالقینا حوثیلره قارشی عصیان قالدیرمالاری دعوت ائتمیشدی.


text:
پایتاخت باکیدا مرکزی کوچهلری، ماگیسترال یوللاری زیبیللهمک اوچون جریمه نظرده توتولسا دا، چوخ واخت سوروجولر بونا عمل ائتمیر. سوسیال شبکهده بیر ایستیفادچینین یایدیغی گؤرونتو ده بونو تصدیق ائدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، یاییلان ویدئودا مرکزی کوچهلردن بیری ایله حرکت ائدن آوتومبیلین یول بویو کوچهنی زیبیللدیینین شاهیدی اولوروق. حادثه آرخادان حرکت ائدن آوتومبیلین کامئراسینا دوشوب.
اولای نویابر آیینین ۱۹-دا یاسامال رایونو اراضیسینده باش وئریب. «آزسمند» مارکالی آوتومبیلده اولان سوروجو و سرنیشین سانکی بیر-بیرینین بهسینه گیریبلر: جمعی بیر نئچه دقیقه عرضینده ماشیندان کوچهیه ۳ زیبیل آتیرلار.
قید ائدک کی، ماگیسترال یوللاری زیبیللهیهن سوروجولر اینضیباطی خطالار مجللهسینه اساساً ۴۰ مانات، سرنیشینلر ایسه ۳۰ مانات جریمه ائدیلیر.


text:
بیر نفر اون و بال آلیب،مئشه یه ساری گئدیردی.
سوروشدولاركی:"اوردا نه ایشین وار؟"
دئدی كی: " من اووچویام".
سوروشدولاركی:" نییه بال آپاریرسان؟"
دئدی: " آیی نین،بالدان خوشوگلیر.بیر آز بال قویاجاغام
آغاجین اوستونه،بیر آزدا یاخاجاغام آغاجین گؤوده سینه."
سوروشدولار:"یاخشی،نه اولسون؟منظورون ندیر؟"
دئدی:"آیی بال یئمك اوچون،آغاجادیرماشاجاق.ائله كی
بالی یئدی،كئفلی – كئفلی آغاجدان ائنه جك،اوندا بال بدنینه سوواشاجاق."
سوروشدولاركی:"پس او اونو نه اوچون آپاریرسان؟"
دئدی:"اونودا تؤكه جه ییم آغاجین دیبینه.آیی ائله كی
آغاجدان ائندی دوشه جك اونون اوستونه،باشدان آیاغا اون اولاجاق.سونرا دوروب گئده
جك اوینه. من ده دالیسیجا.یئكه زیرپی آیی ائوه گیرنده سونرا گئده جك آینانین
قاباغیندا دایاناجاق اؤزونه باخاجاق، گؤره جك باشدان آیاغا آغ-آپاغ اؤلوب.ائله
بیله جك كی قوطب آیی سیدبر.دئیه جك:"من كی قوطب آیی سییام ،بس بوردا نه ایشیم
وار".یوكون چاتاجاق گئده جك قوطبه ساری. من ده دالیسیجا. ائله كی یئتیشدی
قوطبه،بدنی دوناجاق داها حركت ائله یه بیلمه یه جك،اوندا من ده یتیشیب اؤنو شیكار
ائده جگم."
ایندی من بیلمیرم بو كیمین حئكایه سیدیر. اگر سیز
بیلیرسیزبیزی ده جریاندا قویون.
بؤلوم لر:
حئكایه لر
،


text:
جی-7 ایجلاسی باشا چاتدی
ایجلاسا، آمریکانین پرزیدنتی دونالد ترامپین کانادا باش ناظیری جاستین ترودویا اعتراضی دامغا ووردو
جی-7 کیمی تانینان دونیانین ان بؤیوک ایقتیصادینا صاحیب اینکیشاف ائتمیش یئددی اؤلکهنین لیدرلرینین کانادادا کئچیریلن ایجلاسی باشا چاتدی.
ایجلاسا، آمریکانین پرزیدنتی دونالد ترامپین کانادا باش ناظیری جاستین ترودویا اعتراضی دامغا ووردو.
کاناداداکی جی-7 ایجلاسسی، آمریکا، آوروپا بیرلیگی اؤلکهلری، کانادا و مکزیکدن ایدخال ائدیلن پولاد و آلومینیوم گؤمروک وئرگیسی ایجرا ائتمک قراری سببیله گرگین کئچدی.
جی-7 ایجلاسینین سون بیاننامهسینی کانادا باش ناظیری ترودو اوخودو.
ترودو، ترامپا آغیر ایرادلار یؤنلتدی.
ترودوا، ترامپین، تیجارت حاقینداکی پروسسلره دایر موضعسینه باخمایاراق، ایکی گونلوک ایجلاسین سونوندا بؤیوک بیر اوغور توتدوقلارینی ایفاده ائتدی.
آچیقلامادا، هر کسی ایچهرن بؤیومهیه یاتیریم قویولماسینین منیمسندیگی، گلهجکده تأثیرلی اولاجاق ایش و پئشه ساحهلرینه حاضیرلیق آپاریلاجاغی، جینسیت برابرلیگینین اینکیشاف ائتدیریلمهسینه تکان وئریلهجیی بیلدیریلیب.
سینگاپوردا، قوزئی کوره لیدری کیم یونگون ایله کئچیرجگی ایجلاسا گؤره کانادادان ارکن آیریلان ترامپ، ترودونون اونون حاقینداکی تنقیدلرینه توئیترمساژی جواب وئردی.
ترامپ، کانادا باش ناظیرینین آچیقلامالارینی آغیر بیر دیلله تنقید ائتدی و جی-7 سون بیاننامهسینی ایمضالامایاجاغینی بیلدیریب.
جاستین ترودویو ایکی اوزلو و ضعیف اولماقلا گوناهلاندیران ترامپ، یئنی گؤمروک وئرگیلرینی کانادانین آمریکان سود محصوللارینا قارشی یوزده 270 سویهسینده گؤمروک وئرگیسینه جواب اولاراق تطبیق ائتدیگینی ساووندو.
ترودونون اوفیسیندن ائدیلن آچیقلامادا ایسه مطبوعات کونفرانسیندا ایفاده ائدیلنلرین داها اوّل ترامپا قارشی، هم توپلوما آچیق، هم ده شخصی گؤروشمهلرده سسلنن مقاملار اولدوغو قئید ائدیلیب.


text:
یاپونییا خاریجی ایشلر ناظرلیگی اؤتن گون تورکییهده باش وئرهن تئراکتلا باغلی بیانات وئریب.
آخار. آز خبر وئریر کی، یاپونییا حکومتی ایستانبولدا گئجه کلوبوندا اونلارلا اینسانین اؤلومونه سبب اولموش تئررور آکتینی کسکین پیسلهییب.
یاپونییا حکومتی یانوارین ۱-ده گئجه کلوبوندا ناملوم شخسین آچدیغی آتش نتیجهسینده هلاک اولانلارین عائلهلرینه باشساغلیغی وئریب، یارالانانلارا ایسه شفا دیلهییب.
بیاناتدا قئید ائدیلیر کی، تئررورا هئچ نه ایله حاق قازاندیرماق اولماز. یاپونییا بو تئررور آکتینی کسکین پیسلییر، تورکییه حکومتی و خالقی ایله تام همری اولدوغونو ایفاده ائدیر.


text:
امریکا-دا افطار یئمگی تشکیل اولوندو
نیوجرسی-ده یاشایان مسلمانلار برگن دیانت مسجیدی و مدنیت مرکزی طرفیندن تشکیل ائدیلن افطار یئمگینده گؤروشدولر.
امریکانین نیوجرسی ایالتینین Cliffside Park شهرینده آچیق هاوادا افطار یئمگی تشکیل اولوندو.
نیوجرسی-ده یاشایان مسلمانلار برگن دیانت مسجیدی و مدنیت مرکزی طرفیندن تشکیل ائدیلن افطار یئمگینده گؤروشدولر.
اذان سسینین اوجادان اوخونماسینا ایجازه وئریلمهین نیوجرسی-ده افطار موناسیبتیله جانلی اذان اوخونماسینا ایجازه وئریلدی.
تدبیرده Cliffside Park-ین بلدیه صدری توماس کالابرسه، دیانت مسجیدینین قارشیسیندا اولان کاتولیک کیلسهسینین کشیشی، نیویورک دین ایشلری عذره آتشهسی سینان ده ده لر ایله بؤلگهده یاشایان تورک و مسلمان جمعیت لرینین دعوت اولونموش نمایندهلری ایشتیراک ائتدیلر.
توماس کالابرسه افطار یئمگینده ایشتیراک ائتدیگی اوچون شاد اولدوغونو بیلدیردی، شهرده یاشایان تورکلرین امریکادا دیگر ایجمالاردان داها سرعتله آداپتاسیا اولدوقلارینی و ایش قوردوقلارینی بیلدیردی، تورک ایجماسیندان سون درجه راضی اولدوقلارینی سؤیلهدی.


text:
تورکیه، طالبان گروهی بیلن افغانستان حکومتی اورته سیده عملی بولگن آتش کیس پروسه سینی یخشی کوتیب آلدی
خوددی شو آتش کیس نینگ بیر تامانلمه اوله راق اوزه یتیریلگن لیگینی حمایه قیله میز
تورکیه نینگ، طالبان گروهی بیلن افغانستان حکومتی اورته سیده آتش کیس نینگ ایککی تامانلمه عملی قیلینگن لیگینی یخشی کوتیب آلگن لیگی بیلدیریلدی.
تورکیه تشقی ایشلر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن یازمه بیاناتده،
"افغانستانده طالبان گروهی بیلن حکومت اورته سیده رمضان بیره می مناسبتی بیلن آلیب باریلگن آتش کیس نی ممنونیت بیلن کوتیب آلدیک. افغانستان جمهور باشلیغی اشرف غنی نینگ خوددی شو آتش کیسنی بیر تامانلمه اوله راق اوزه یتیرگن لیگینی حمایه قیله میز" دیب ایتیلگن.
عین دمده "افغانستان حکومتی تامانیدن آتیلگن بو آدیم گه طالبان نینگ هم مثبت معناده جواب بیریشینی و افغانستانده تینچ لیک نینگ برقرار بولیشینی تمنی قیله میز. تورکیه، دوست و قرینداش افغانستان گه تینچ لیک، امنیت و استقرارنینگ برقرار بولیشی اوچون آلیب باریلگن فعالیت لرنی حمایه قیلیش گه دوام ایته دی" دیب افاده ایتیلگن.


text:
آذربایجانین ارمنیستانین دا یئر آلدیغی آوراسییا اتفاقینا قوجاق آچماسی غیری-مومکوندور.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ آچیقلاماسیندا پولیتولوگ، میللت وکیلی راسیم موسابیوو دئییب. میلت وکیلی آذربایجانین آوراسییا اتفاقینا قوشولماسی ایله باغلی سسلنن فیکیرلرین غیری-رسمی کاراکتر داشیدیغینی قید ائدیب:
«بو مسئله هله روسییا طرفیندن رسمی سوییهده گوندهمه گتیریلمهییب. اوستهلیک، آذربایجان بیرمعنالی اولاراق اؤز مؤوقعیینی ایفاده ائدیب. آوراسییا اقتصادی بیرلیینه قارشی هر هانسی آللرگییامیز یوخدور، سادهجه، ماراغیمیز دا اولماییب. آذربایجان هانسی ماراقلار اساسیندا اتفاقا داخیل اولمالیدیر؟ بو بیرلیک اقتصادی جهتدن اؤلکهمیزه ثمره وعد ائتمیر. دیگر طرفدن، آذربایجانین ارمنیستانین دا یئر آلدیغی آوراسییا اتفاقینا قوجاق آچماسی غیری-مومکوندور».
میللت وکیلی بیلدیریب کی، آنجاق سیاسی ضرورت یارانارسا، یعنی اتفاقا داخیل اولان اؤلکهلر، او جملهدن روسییا ارمنیلرین آغلینی باشینا گتیررسه و ارمنیستان مانعهسی آرادان قالدیریلارسا، باکی بو مسئلهیه موثبت یاناشا بیلر.


text:
امریکا جمعه کونی ایران بیلن علاقه لی تصمیم آله دی
اوشبو مطلب نی امریکا تشقی ایش لر وزیرلیگی مستشاری بیلدیردی
امریکا قوشمه ایالت لری, ایران بیلن امضالنگن هستوی کیلیشوو نی دوام ایتتیره دیگن لیگی یاکه ایتتیرمَیدیگن لیگی خصوصیده جمعه کونی تصمیم آله دی.
اوشبو موضوع بیلن علاقه لی بیریلگن سئوال لر گه جواب قیترگن امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایش لر وزیرلیگی مستشار لریدن بیری بولگن ستیف گولدشتاین, "جمعه کونی خودی منه شوو خصوصده تصمیم آلینیشی کوتیلماقده. موضوع گه تیگیشلی صحبت لر دوام ایتماقده" دییه قید ایتدی.
گولدشتاین, امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ, تشقی ایش لر وزیری رکس تیلرسن و مدافعه وزیری جیم ماتیس نینگ جاری هفته ده بیر ییغیلیش اوتکزه دیگن لیک لری نی معلوم قیلدی.
تیلرسن, آلدین اسوشتید پریس بیلن قیلگن مصاحبه سیده, "کیلیشوو نی یا توزه ته میز یاکه بوتونلی بیکار قیله میز" دییه قید ایتگن ایدی.


text:
روم سای سیستمی —
بۇ سیستمده رقملری مووافیق حرفلرله اوز ائدیرلر. روم رقملری اساساً نؤمررلنمیش سیاهیلاردا، سیفربلاتلاردا، تاریخلرین یازیلماسیندا ایستیفاده اولونور.
روما رقملرینین یازیلیشیندا ۷ سمبولدان ایستیفاده اولونور
بۇ سمبوللار تکرارالانما اوصولو ایله عرب رقملرینین یازیلماسیندا ایستیفاده اولونور. لاکین بعضی حاللاردا قیسالاشدیرماق اوچون یئردییشمدن ده ایستیفاده ایستیفاده اولونور. مثلاً ۴ رقمی قیسا اولماسی اوچون اونو IIII یوخ IV-جو کیمی یازیرلار؛ ۴۰ رقمی ده همچینین XXXX یوخ، XL کیمی یازیلیر. ۵ میلیوندان یوخاری رقملرین یازیلیشی موختلیف جور اولور.


text:
گؤرهسن شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک؟
دوکتور جئری
بایرام گونو، شهرین تئرمینالیندا قلئیچی مورتوضا توش گلدیم. قاباغینا یئکه بیر زنبیل قویوب تاکسی یولو گؤزلهییردی. زنبیلین ایچینده، بیر چالخام کره، بیر دببه بال، بیر قاپلاما قاتیق، بیر توربا بادام-جویز، بیر قوطو کؤینگی، بیر جوت ده جوراب وار ایدی. اؤپوش-گؤروشدن سونرا ال آتیب زنبیلی یئردن اوزهرک دئدیم:
- ماشینی تئرمینالین ائشیگینده ساخلامیشام، دور گئدک!
زنبیلی الیمدن دارتاراق دئدی:
- دوکتور! بوگون ددهلیگیمین بایرام گؤروشونه گئدیرم، اینشاالله صاباح- بیری گون سیزه ده گلهجگم!
گؤزومو زنبیلدن آییرمایاراق دئدیم:
- بابا نه فرق ائدر بو گون گل گئدک بیزه، صاباح شیخ آغاگیله گئدرسن دااا!!
"یوخ" دئیه باشینی گؤیه آتدی:
- بیلیرسن دوکتور! من یئنی ایلین سوفتهسینی ددهلیگیم الیندن آلماسام اولماز، بونا گؤره ایلک اؤنجه اونون گؤروشنه گئمهلییم!
- حتمن شیخ آغانین بایراملیغی چوخ یاغلیدیر بو قدر گئتمهیه تلهسیرسن؟
گولومسوندو:
- گئچن ایللرده ددهلیگم بایراملیق پول وئرردی آنجاق بیلدیر قولتوق جیبیندن کیچیک بیر قوطو چیخاردیب اوزرینه اوفلهیهرک منه اوزاتدی. الینی اؤپوب قیزیل سیککه قوطوسو ساندیغیم قوطونو آلاندا ددهلیگیم آچیقلادی: اوغلوم مورتوض! الیمین دالی اولدوغونا گؤره، بو ایل پول یئرینه آللاهین دگرلی برکتینی سنه تؤحفه وئریرم. آپار ائوین دؤرد بوجاغینا سپ. آللاه باشیندان تؤکهجک.
قلئیچینین سؤزونو کسدیم:
- نئجه اولدو آللاه باشیندان تؤکدو؟!
باشی ایله اونایلادی:
- هه!.. اورمو گؤلونون قورودوغوندان بیر ایلدیر یئردن-گؤیدن باشیمیزا برکت یاغیر!
تاکسی قارشیمیزدا دایاندی. قلئیچی مورتوض ساغ اوللاشیب ماشینا میننده اؤز-اؤزومه دئدیم:
- گؤرهسن قلئیچی مورتوضا شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک ؟
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
فولکلوریک ناغیل:
سیاسی خوروز
دوکتور جئری
بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. بیر قاری ننه وار ایدی. قارینین گؤزل-گؤیجک، اوجا بویلو، گور سسلی، قیرمیزی بیر خوروزو وار ایدی. خوروز دانلی-دانیندا بانلایاندا قاری نامازینی قیلیب قورو چؤرهگینی سویا باتیریب یئیهرک تانرییا شوکور ائدردی.
گونلرین بیر گونو، خوروز کولکوکده ائشهلهننده قیزیل بیر پول تاپدی. جلد پولو گؤتورب ائوه قاچدی. قاری قیزیل پولو گؤرجک سئوینجیندن اویناماغا باشلادی. خوروز دا دامین اوستونه چیخیب بانلادی:
- آلتین پارا تاپمیشام قوققولوقو... آلتین پارا تاپمیشام قوققولوقو...
شهرین گؤز-قولاقلاری خوروزو جاسولادیلار. چوخ چکمهدی، حاکیمین وریندن ایکی گزمه گلیب قیزیلی قاریدان آلدیلار. خوروز بونو گؤرونجه آغاجین بوداغینا چیخیب بانلادی:
- وار-یوخوموز تالاندی قوققولوقو.. وار-یوخوموز تالاندی قوققولوقو...
حاکیم دورومو بئله گؤرونجه، تئز قیزیل پولو قایتاردی. بو کز خوروز دیوارین اوستونه قوندو:
- حاکیمی قورخوتموشوق قوققولوقو... حاکیمی قورخوتموشوق قوققولوقو...
حاکیم ال-آیاغا دوشوب خوروزون آغزینی باغلاماق اوچون بیر توربا قیزیل قارییا گؤندردی آنجاق خوروز بانلاماقدان ال چکمهدی:
- حاکیم بیزه روشوت وئریر قوققولوقو... حاکیم بیزه روشوت وئریر قوققولوقو...
حاکیمین بویروغو ایله گزمهلر توکولوشوب خوروزو دوستاغا آپاردیلار. خوروز دوستاقخانین دامینا چیخیب بانلادی:
- حاق دئیهنی توتورلار قوققولوقو... حاق دئیهنی توتورلار قوققولوقو...
آردی کسلمهین بانلاییشلاردان اؤفکهلهنن حاکیم، علاجسیز قالاراق خوروزون اعدام بویوروغونو وئردی. خوروزو اؤلومه گؤتورنده یئنه بانلاییردی:
- دوغرو دانیشانی آسیرلار قوققولوقو... دریسینه سامان باسیرلار قوققولوقو...
ایکی گون سونرا حاکیم بؤیوک بیر قوناقلیق وئردی. سوفرهلر آچیلدی. قیزاردیلمیش خوروزو گتیریب حاکیم قاباغینا قویدولار. خوروز گؤزونون قیراغی ایله دؤرد یانا گؤز گزدیردی. شهرین تانینمیش قیرخ اوغروسونو سفرهنین باشیندا اگلمیش گؤرورنجه بیردن پیلاو تپسیسینین باشینا چیخیب بانلاماغا باشلادی:
- اوغروباشی حاکیمه باخ قوققولوقو... اوغروباشی حاکیمه باخ قوققولوقو...
حاکیم قیزغین-قیزغین ایکی الی ایله خوروزو قارمالاییب آغزینا باسدی. خوروز دیرنمک ایستهسه ده حاکیمین بوغازی چوخ گئن ایدی. خوروز گورولتو ایله حاکیمین قارنینا یووارلاندی. خوروز اؤزونه گلینجه گؤردو: دوهچینین اوغورلانمیش دوهسی، ناخیرچینین ایتمیش اینگی، چوبانین قاچمیش قوچو هرهسی بیر بوجاغا قیسیلیب. خوروز بانلایا-بانلایا دوه، اینک، قوچ ایله قول-قولا وئرهرک یاللی گئتمهیه باشلادی:
- حاکیم یئین حارامدیر قوققولوقو... حاکیم یئین حارامدیر قوققولوقو...
حئیوانلار اوچ گون اوچ گئجه حاکیمین قارنیندا یاللی گئتدیلر. حاکیم نه قدر زور وئریردی خوروز قارنیندان چیخمیردی کی چیخمیردی!
سونودا حاکیمی حکیمخانایا آپاردیلار. اوچ ساعات عملیاتدان سونرا خوروز حکیمخانانین دامینا چیخیب بانلاماغا باشلادی:
- حاکیمین یانی جیریلدی قوققولوقو... منیم جانیم قورتولدو قوققولوقو...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
خبریز یوخدور!
دوکتور جئری
قهوهچی تئیمور آغانین شاگیردی چایلاری شاققاشاقلا میزین اوستونه دوزنده ائشیگده شیدیرغی یاغیش یاغیردی.
ماعاشلاردان دانیشیردیق؛ اوستاد دفتری دئییردی:
- من یازیق ایکی میلیون آیلیقلا نه ائدیم؟! ائوی گئچیندیریم؟! قیسطلاریمی وئریم؟! قیزیما جئهیز آلیم؟!
اوستاد فرهیخته اوزونتو ایله باشینی ترپهدهرک اوستاد دفترینین سؤزلرینی کسدی:
- رحمتلیگین اوغلو! من بئش میلیون آیلیقلا ائوین خرجینده قالمیشام. سن هله ایستهییرسن ایکی میلیونلا، قیسطلارینی وئریب قیز دا اره وئرهسن؟!
پروفئسور نصرالدین صؤحبته قاریشدی:
- منجه بو گون اون میلیون ماعاشلا بیر ائوی آنجاق ایداره ائتمک اولار.
من دانیشماق ایستهینده، تئیمور آغانین شاگیردی آیاق یالین صؤحبتین ایچینه قاچدی:
- آغالار باغیشلایین ها!..من فیکر ائلهییرم سیز موؤضونو بیرآز شیشیردیرسیز! نئجه یعنی ایکی میلیونلا، بئش میلیونلا، اون میلیونلا ائو گئچیندیرمک اولماز؟ من تئیمور آغادان آلان دوققوز یوز مین تومنله دؤرد باش عاییلهمی گئچیندیریرم...
اوستاد دفتری آجییا-آجییا اوزونو تئیمور آغانین شاگیردینه توتدو:
- اوغلوم اصلان! سیز اؤلموشسوز، خبریز یوخدور!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سیزین گوناهینیز نمنهدیر؟
دوکتور جئری
قیام-قیامت اولموشدو. اینسانلار دؤرد-دؤرد گلیب سورغولانیردیلار. نؤوبت دوکتور جئری، قلئیچی مورتوض، شیئخ آغا و کئفلی ایسکندره گلینجه سورغو ملگی دئدی:
- اؤز دیلیزله دونیادا ایشلهدیگیز ان بؤیوک گوناهی سؤیلهسهز، گوناهیز باخیشلانیب جننته گئدهجکسیز.
دوکتور جئری باشینی آشاغی سالدی:
- من بیر کره عمل ائلهینده اونوتدوم قایچی خستهنین قارنیندا قالدی.
سورغو ملگی بارماغی ایله یان طرفدهکی بیر تشت سویو گؤسترهرک:
- گئت، کؤوثر سویوندا اللرینی یو گوناهین تمیزلنسین- دئدی.
دوکتور جئری اللرینی سودا یویاندا جنتین قاپیسی اوزونه آچیلدی.
سیرا قلئیچی مورتوضا گلدی. قیزارا-قیزارا دئدی:
- من دیوارین چاتیندان قونشونون آروادینا باخاردیم!
سورغو ملگی گولومسهدی:
- گئت کؤوثر سویوندا گؤزلرینی یو، گوناهدان آرین.
قئلیچی مورتوض گؤزلرینی تشتده یویاندا، کئفلی ایسکندر ایله شئیخ آغا پیچیلداشاراق سیرادا یئرلرینی دگیشدیردیلر. بو سورغو ملگینین گؤزوندن یایینمادی. قیزغین-قیزغین:
- سیز نییه یئرلریزی دگیشدیز؟- دئیه قیشقیردی.
کئفلی ایسکندر اوتانا-اوتانا فیسیلدادی:
- منیم گوناهیم چاخیر ایچمکدیر. ایجازه وئرسهنیز من اوّل آغزیمی یویوم گئچیم، آخی شئیخ آغانین گوناهی مملکتین ایچیه سیچماقدیر!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آنادیلی گونونون تاثیریندن دیر!
دوکتور جئری
دونن اوستاد دفتری مطبه گلمیشدی. چوخ پوزغون گؤرونوردو. قیساجیق بیر کئف-احوالدان سونرا دردی دئشیلدی:
- دوکتور! نئچه گوندور قولاغیمین دیبی گیجیشیر، باشیم-بدنیم قاشانیر، دریمین آلتیندا ائلهبیل یوزلرجه جوجو یئریییر.. برک داریخیرام..
گولومسهیهرک:
- بیر شئیین دئییل اوستاد، بیر، ایکی گون سونرا توختایاجاقسان!- دئدیم.
پرت اولدو:
- آخی سن موعایینه ائلهدین، دئییرسن بیر شئیین دئییل؟!
باشیمی قاشایا-قاشایا مسئلهنی آچیقلاماق ایستهدیم:
- بئش آلتی گوندور، یوزلرجه آدام سنین کیمی گلیب بو دردن شیکایتلهنیرلر...
تدیرگین-تدیرگین سؤزومو کسدی:
- اولمایا بو بیر سالقیندیر؟!
- یووو... سالقین دئییل! بیر-ایکی گون سونرا 21 فئورال، دونیالیق آنادیلی گونودور. بو آنادیلی گونونون تاثیریندن دیر!
شاشیردی:
-آنادیلی گونونون تاثیریندندیر ؟!!
وورغوسونو باشیملا دوغرولایاراق دئدیم :
- ایللر بویو، آنادیلی گونونو، باتون آلتیندا قوتلادیغیمیزدان اؤیرنجکلی اولموشوق؛ بو گون یاخینلاشینجا کؤتک یئرلری گیجیشمگه، قاشینماغا باشلایار.....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
هانری ماتیس (Henri Émile Benoît Matisse) (دو. 31 دسامبر 1869 – اؤ. 3 نوامبر 1954) 20.جی یوز ایلین أن اهمیتلی نقاشلارینداندیر. رنگلری بؤیوک بیر اوستالیقلا ایشلتمکده ،
ماتیس 1869 ایلینین سون گونونده شومال فرانسه"ده دونیایا گلدی. 1887 -1888"ده پاریسده حقوق ائییتیمی آلان ماتیس ،ائرتسی ایل سنت کوئینده بیر وکیلین یانیندا آسیستانلیق ائتمه یه باشلادی. عینی زاماندا،سحر تئز ساعاتلاردا کوئینتین اوخولو (École Quentin)"ده رساملیق کورسلارینا دوام ائتدی. آنجاق 1890 ایلیندهگئچیردیگی آپاندیس عملیاتینین آردیندان بؤیوک اؤلچوده یاتاقدا گئچن بیر دؤنم یاشادی و بو آرادا ترسیم ایستکلری گئدرک بیر توتقو(شور و اشتیاق) حالینا دؤنوشدو
بئلجه،1891 ایلینده حقوق آلانینداکی (حقوق حوزه سی) موقعیتینه سون وئررک تمامن ترسیمه یؤنلدی و پاریسه گیدرک ژولیان آکادئمیسینده ویلیام بورگئرونون کیلاسینا یازیلدی. عینی زاماندا قیستابیر سوره سونرا،École des Arts Décoratifs’ه یازیلدی ،1895 ایلینده سیناوی قازاناراق رسماً مورئونون اؤیرنجیسی اولدو.
ماتیس بو دؤنمده ،اؤزو کیمی رسام اولان قونشوسو ائمیل وئری ایله بیرلیکده فرانسانین بروتانیا بؤلگه سینی زیارت ائتدی. داها اؤنجه پول قوگین کیمی قاباقجیل صنعتچیلره أسین(الهام) قایناغی اولان بروتانیا دان دؤنوشونده ماتیس ، صاف پریزماتیک(منشوری) رنگلره ایلگی حیس ائتمه یه باشلادی. 1897 ایلینده، لوکزامبورگ موزه سینده
1900-1904 ایللری آراسینداکی دؤورده، پول سئزانین ماتیس اوستونده کسین بیر ائتکیسی واردیر. ماتیس ،بو سیرادا سرگیلره ده قاتیلماقدایدی،1903ده Salon d’Automne (گۆز سالونو)نا رسیم وئردیکدن سونرا 1904 ایلینده وولاردین ایلک کیشیسل سرگیسینی گرچکلشدیردی.
ماتیس 1905 ایلی یایی"نی درئین و ولامیک"له بیرلیکده آقدنیز آداسیندا بیر بالیقچی کند اولان کولییوردا (Collioure) گئچیتدی. آقدنیز،حیاتی بویونجا ماتیس اوچون صنعتینه گوج وئرن بیر چکیم مرکزی اولدو. درئین و ولامیک و مارکو ایله بیرلیکده ،1905 پاریس- گۆز-سالونو سرگیسینه قاتیلدی. بو صنعتجی-گروهونون گؤستریلن چالیشمالاری،شیدتلی بیر خلق تپکیسینین (واکنش) ایجادینا ندن اولدو و نقاد اولان لوئیس واکسلئس بیر یازیسیندا اونلاری قورخوسوز رنگ سئچیملری ندنیله، وحشیلر (Fauves) آدلاندیردی. بو تانیمی قبول ائدرک اؤزلرینی فوویست ( Fovist) دییه ن صنعتجیلر ،رسیملرینده رنگی تمل عنصر اولاراق قوللانیرلار و صاف رنگین ایفاده گوجوندن یارارلانمایی آماجلاییردی. ائلئشتیریلرین هدفینده ماتیس و اؤزللیکله ده اونون "بؤرکلو قادین" آدلی رسیمی یئر آلدی.بو رسیم دؤنمی آوانقارد صنعتینه ایلگی گؤرسدن اشتاینلار طرفیندن ساتین آلیندی.
ماتیسین لاب صبیرلی مودئلی اولان قادینی ،اونون بیر آیری باش یاپیتیندا (شاه اثرینه) دخیلیدی.1905 ایلینده تاماملانان خانیم ماتیس:یاشیل چیزگی صاف ساده رنگلی دوزلملرله صنعتجینین اسلوب تمایلون اورتایا قویموشدور.بو رسیمدن قیسا بیر سوره سونرا "یاشاماق سئوینجی" آدلی بؤیوک بویوتلو یاغلی بویا چالیشمایی گرچکلشدیردی.بو رسیمده بلیرگین(بارز،صریح واضح) منحنیلرله سینیرلانمیش نسنه و فیقورلار،صاف رنگلرله تانیملانمیشدیر(to define ).


text:
آذربایجان میللی کومانداسینین باش مشقچیسی روبرت پروسینئچکی سان-مارینو ییغماسینا قارشی کئچیریلهجک ۲۰۱۸-جی ایل دونیا چئمپیوناتینین سئچمه گروپ ماتچیندان اول تشکیل ائدیلهن مطبوعات کنفرانسینا قاتیلیب.
آخار. آذ ایسپورتنئت. آذ-آ ایستینادلا ۴۸ یاشلی خورواتییالی موتخصصسین سنتیابرین ۴-ده کئچیریلهجک اویونلا باغلی فیکیرلرینی تقدیم ائدیر:
- سان مارینو ایله صاباح کئچیریلهجک اویون بارهده نه دئیه بیلرسینیز؟
- اوچ گونده ایکی اویون کئچیرجییک. نروژدن دونن گلمیشیک. سان-مارینو ایله ماتچدا هدف اوچ خالدیر. واخت آز ایدی. رقیبی آنالیز ائتمیشیک.
- آففا-نین "فیسبووک" صحیفهسینده سان-مارینو ایله اویونونون ایستارت هئیتی ایله باغلی سس وئرمه کئچیریلیر. اکثریت رامیل شیدایئوله روسلان آبیشووو "۱۱-لیک"ده گؤرمک ایستییر. اونلارین ایستیینی یئرینه یئتیرهجکینیز؟
- بو، خوش حالدیر. هر کسین اؤز فیکری وار. بونون منیم دوشونجهمه تأثیر ائدیب-ائتمیجیینی صاباح گؤرجکسینیز.
- نوروئچله اویوندا کوماندادا روح دوشکونلویو حس اولونوردو. کولکتیوی پسیخولوژی باخیمدان سان- مارینو ایله ماتچا حاضرلایا بیلمیسینیز؟
- دمزدیم کی، نروژله اویوندا عزمکار اوینامادیق. سادهجه اولاراق، رقیب بیزدن گوجلو ایدی. صاباهکی اویونا موتیواسییامیز یاخشیدیر. قالیب گلیب، ایلک دفعه ۱۰ خال توپلامیش اولاجاغیق. بونو باجاراجاغیمیزا اینانیرام.
- حدیندن آرتیق قلبه گؤزلنتیسی کوماندانین اویونونا منفی تأثیر گؤسترمهیهجک کی؟
- هامیمیز بیلیریک کی، سان-مارینو خال قازانماییب، جمعی بیر قول ووروب. آزارکئشکرین بیزدن یالنیز قلبه گؤزلهمهسی نورمالدیر. هدف اودور کی، تئز قول ووراق، آردی گلهجک.
- پروسینئچکینین اؤزونون موتیواسییاسینین اولماماسی ایله باغلی فیکیر فورمالاشیب. بو، دوغوردان بئلهدیر، یوخسا بیز یانیلیریق؟
- سیزده نیه بئله فیکیر یاراندیغینی بیلمیرم. فوتبول دونیانین ان گؤزل پئشهسیدیر. موتیواسییام اولماسا، ایشلمزدیم، گئدردیم. بو باخیمدان هئچ بیر پروبلئم یوخدور. سادهجه اولاراق، نوروئچله ماتچ آغیر آلیندی، سهولریمیز اولدو.
- عادتا مطبوعات کنفرانسینا گتیردیینیز فوتبولچولارا ایستارت هئیتده یئر وئریرسینیز. رامیل شیدایئو و ترلان قولیئو ده "۱۱-لیک"ده اولاجاق؟
- کنفرانسا گلن اویونچولاری بونا گؤره سئچمیریک. هر دفعه فرقلی اویونچولارلا گلمک ایستییریک. بو، سادهجه تصادفدور. هر بیر رقیبه حؤرمتله یاناشیرام. هئچ کیمین خترینه دیمک ایستهمیرم. اما ساباهکی اویوندا هوجوم فوتبولو اوینایاجاغیق. نوروئچله موقاییسهده بو گؤروشده ۷ مؤقعده دییشیکلیک ائدجهیهم. بیز سان-مارینو ایله سفر ماتچیندا دا فاووریت ایدیک.
- هوجوم خطیندهکی پروبلئملر رنات داداشووون دبوت ائتمهسینه شرایط یاراداجاق؟
- اومید ائدیرهم کی، اویونون گئدیشی بونا ایمکان وئرهجک. اونا بیر نئچه دقیقه اویناماغا ایمکان یاراداجاغیق.
- آذربایجان فوتبولو او وضعیتدهدیر کی، بیز ۱۰ خالی بایرام ائتملیگیک؟
- راضییام، بیز بوندان داها یاخشی اوینایا بیلریک. سون آیلاردا کوماندانین اویونوندا ایرلیلییش وار. سئچمه مرحلهیه باشلامازدان اول ۲-جی یئر توتماغا اومید ائدیردیک. آلینمادی. لاکین گلهجک اوچون چالیشمالییق. باش مشقچی وظیفهسینده منیم قالیب-قالمایاجاغیمدان آسیلی اولامایاراق، بو ایستیقامتده فعالیت گؤسترملیگیک.


text:
تورکییه آستانا دانیشیقلاری ایله سورییا رئژیمینین حاکمیتینی قبول ائتمیش اولدو.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ایرانین عالی دینی لیدئری علی خامئنئینین موشاویری علی اکبر ویلایتی بیلدیریب.
عیراقلی میللت وکیلی ایله گؤروشونده ویلایتی آستانا گؤروشونو دیرلندیریب: "آستانا دانیشیقلاری تورکییه و اونا باغلی گروپلارین سورییا رئژیمینین لئگیتیملیینی قبول ائتدیینی گؤسترمیش اولدو. دوروما حاضیر اولمایان بعضی اؤلکهلر ده بیرباشا و یا دولاییسی یوللا سورییا حکومتینین لئگیتیملیینه بویون ایمیش اولدو".
قئید ائدک کی، یانوارین ۲۳-۲۴-او کئچیریلهن آستانا گؤروشونده سون ۶ ایلده ایلک دفعه اولاراق سورییا اقتداری ایله موخالیفتی بیر ماسا آرخاسینا ایلشیب. گؤروشلرین یئکونو اولاراق سلاحلی آتیشمالارین دایاندیریلماسی اوچون روسییا، ایران و تورکییهنین ایشتیراکی ایله اوچ طرفلی مئخانیزم یارادیلماسی بارهده راضیلیغا گلینیب.


text:
بیرینجی الیزابت (بریتانیا)
خاتون بیرینجی الیزابت (اینگیلیس دیلی: I Elizabeth ) دوغوم:7 سپتمابر 1533 -اؤلوم:24 مارس 1603) تودور قونشوسونون سون حاکیمی بریتانیا(اینگلیس و ایرلند) خاتونی و حاکیمی اولدو.17 نوامبر 1558ده تخت اوسته چیخدی و آتاسی سگگیزینجی هنری اولوردو.الیزابت آناسی آن بولین اعدام اولدو و الیزابت ایکی یاش یاریمدا آناسیز قالدی و نامشروع تانیندی.اونون قارداشلیقی آلتینجی ادوارد حاکمیتی لیدی جین گری اوچون وئردی و ایکی باجی سی الیزابت و مری حاکمیتدن قالدیلار.هابئله الیزابت و مری کاتولیک مسلکده اولوردولار.اونون قارداشی بو ایشده اولارین حققین ایاق آلتیندا قویدو.اوچونجو حاکمیت قانونو اولاری حاکیم تانیردی.اینگلیس پارلمانی 1543ده بو قانونی گئچمیشدی.ادوارد وصیتی باطل اولدو و مری و الیزابت حؤکومت اوچون رسمیتلی تانیندیلار.1553ده لیدی جین گری اعدام اولدو و مری خاتون و حاکیم اولدو.1558ده مری دونیادن گوز یومدی و الیزابت اوز باجیسی یئرینه تخت اوسته اوتوردو.مری اوز حاکمیت چاغیندا الیزابتی پروتستان مسلکده اولماقینا گوره حبس ائتمیشدی.
الیزابت پروتستان کلیساسین بنا ائتدی و اوز حاکمیتنیده چوخلو یوموشاق اولدو.


text:
هئچ کیم، اؤز گؤیلونا حایاتا آیاق قویمویوب. هرکس باشقالارینین ایستهایله دوغولوب. حایاتدا اولانلار ایسه، اؤز ایستهدیکلریایله حایاتدان آیریلماق ایستهمیرلر. بو آیریلیق ایستهمهدن اولور. اینسانلارین هاردا دوغولدوقلاریندان آسیلی اولاراق، یاشام طرزلری اولور. توپلوم، قات، یئر، آغ-قارالیق، جینسللیک، بویون اوجالیغی، پای وئریلیر.
اینسانا قالان، نئجه یاشماق دیر. نئجه یاشاماق ایسه، دوروموندان آسیلی اولور. هر نه دورومدا اولور اولسون، یئنه، بیر بالاجا نئجه یاشاماق سئچیمی اونا قالیر. یاشاماغی سئچدییی سورج عؤمروندن سوووشور. عؤمرونون بیر قیسمینی، حالسیزلیقلا اوغراشانلارا، یاشام طرزی سئچیمی قالمیر. ایستهمهدیـیی واقت، یاشام طرزینین سئچیمی سونوجلانمادان حایات بیتیر. گئرییه قالان سئچیمی اولمایان بیرلرینین خاطیرهلری قالیر دئمک ایستیردیم کی قالمیر. تکجه سئچیملرینی بللندیرنلرین خاطیرهلری قالیر. دوغولماقلاریلا اؤلمکلرینی بللندیرنمهسهلر ده، نئجه یاشادیقلارینی بللندیریرلر، نئچه ایل یاشادیقلارینا باخمایاراق!


text:
آمودریا چایی
آمودریا چایی و یا جیحون (اینگیلیسجه: Amu Darya، (فارسجا:آمودریا)، (آلمانجا:Amudarja)، (ایتالیاجا:Amou-Daria)، (عربجه:جيحون (نهر))، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Ceyhun)، (روسجا:AMyдapbя)) افغانیستان اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۶۲۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن آمودریا چاییندان ثانییهده ۲۵۲۵ متر مکعب سۇ آخیر. و آرال گؤلونا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آمودریا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Amu Darya»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آیسلین تکیه کلامی(آوا!!!!!!)
بو گونلر آوا کلمه سین چوخ ایشلدیسن....آخی مامانیم سنی دیندیرنده آوا کلمه سین چوخ ایشلدر.....مثلن مامانیسی گل آوا گلمیری....پیشان گل آوا...یا عروسکیوی باشینا قویار دییر دوشمه هاااا بیردن دوشسن هااا...دوشننن سورا دیییر آوا دوشدی....سنده غش غش گولسن دونن گئجه کابینتی آچیب آبلیمو قابیننان بالا پیالاوا یالاننان سو توکوب باشیوا چکیردون(مثلن سو ایچیردون)....بو تخیللی ایشین خوشوما گلدی فیلمه چکدیم ....بیردن پیالا سیندی....سنده ددون آوا بویون دمپاین تیراسدا ایاغیننان چیخدی ددون آوا...یا مثلن دیینده باخ توپون بوردادی دیییسن آوا بو آوا دماغین منه چوخ خوش گلیر البیر بویوح آدام اولوب تعجبیوی گورسدیسن.... چوخ شیرینسن بیردانام &nbs...
نویسنده : مامان آیسل
15:54
26 بهمن 1391
668 1 5 ادامه مطلب


text:
کرکوگینگ قۇنالغاسی یۇلاغچی اوچوشلارینا آچیلدی
کرکوک داقی حالقارا قۇنالغا اوزاق واغتدان بأری آمریکان عسگرلری تاراپیندان اولانیلیاردی
عیراغینگ کرکوک شأهِرینده ۲۰۰۳-نجی ییلدان بأری عسگری اوچارلار اۆچین یؤریتهلهشدیریلن کرکوک داقی قۇنالغا یۇلاغچی اوچارلارینا دا آچیلدی.
۱۵ ییل آرادان سۇنگرا ایلکینجی یۇلاغچی اوچاری عیراغینگ قاتناو وزیری کاظم فینجان الحمامی نی کرکوگا گتیردی.
الحمامی کرکوک- بغدات، کرکوک- بصره و کرکوک- نجف یالی اوچوشلارینگ باشلاجاقدیغینی آیتدی.
داشاری یورت قۇنالغالارینا دا اینگ قیسغا واغتدا اوچوشلارینگ باشلادیلجاقدیغینی آیدان الحمامی مونونگ کرکوگینگ ایقدیصادیهتینه پیدالی بۇلجاقدیغینی بیلدیردی.
کرکوک داقی حالقارا قۇنالغا اوزاق واغتدان بأری آمریکان عسگرلری تاراپیندان اولانیلیاردی.


text:
کرایسلر
کرایسلر آنونیم شیرکتی 1925- ده آمریکادا قورولان داها سونراکی ایللرده ده داج مارکاسینی ساتین آلاراق 1930 ایللرده آمریکانین ان گئنیش خیدمت شبکه سینه صاحیب مارکاسی حالینا گلن اوتوموبیل فیرماسی.
1980- جی ایللرده میتسوبیشی مارکاسی ایله اورتاق ایستحصال لار ائتمیش و ایفلاسین () ائشیییندن ویجر- گراند ویجر مدلی ایله دؤنموشدور. کرایسلر ، داج ، پیلیموس و چئپ مارکا لاری آدی آلتیندا ایستحصال ائتمیشدیر. داج ، چئپ و کرایسلر ، 2000 جولایوندا دایملر- بئزین ساتین آلماسیی لا دایملر کریسلر اوتوموبیل قروپونون پارچاسی حالینا گلمیشلر . بو اورتاقلیغین ایلک محصولو دا 2002 – جی ایلده 3 میلیون کیلومتر تست ائدیله ره ک بازارا چیخاردیلان ، آمریکادا کی آدیلا لیبرتی (adıyla Liberty) آوروپادا کی آدیلا چیرکی (adıyla Cherokeedir) دیر . شیرکت 2007 – جی ایلده ضرر ائتدییی اوچون یوزده 1/80 حیسسه سی 41/7 میلیارد دولارا سربراوس (Cerberus) شیرکتینه ساتیلمیش دیر.
مدللر[دَییشدیر]
- کرایسلر 300 سی سدان (300C Sedan)
- پی تی کرویزر سدان (PT Cruiser Sedan)
- پی تی کرویزر کابریو (PT Cruiser Cabrio)
- گراند ویجر/ ویجر (Grand Voyager / Voyager)
- کراس فایر کوپه (Crossfire Coupe)
- کراس فایر روادستر (Crossfire Roadster)
- ینی سبرینگ سدان (Yeni Sebring Sedan)
- ینی سبرینگ کابریو (Yeni Sebring Cabrio)[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ویکی پدیا


text:
ایران روسییا ایله ویزا رئژیمینین تام آرادان قالدیریلماسینا حاضردیر، لاکین روسییا طرفی، تلسمه میی و اولجه یالنیز توریستلر اوچون ویزالارین لغوینی تکلیف ائدیر.
ترئند-این وئردیی معلوماتا گؤره، بونو ایرانین موسکواداکی سفیری مهدی سنایی بیلدیریب.
"ویزا رئژیمینین تام لغوی بارهده بیز هله دانیشیقلار آپارمامیشیق. گؤزلنیلیر کی، توریستلر اوچون ویزالارین لغوی حیاتا کئچیریلدیکدن سونرا، بو پروسئس اوزره ایش باشلایاجاق. یئری گلمیشکهن، ایران طرفی بونا حاضردیر، چونکی ایران بیر چوخ اؤلکهلرله ویزا رئژیمینی لغو ائتمیی پلانلاشدیریر. لاکین روسییالی همکارلاریمیز تکلیف ائتدی کی، بو پروسئسی مرحله-مرحله حیاتا کئچیرک"، - سفیر دئییب.


text:
چاربورجلو آشیق داریوش سلطانی ایله مصاحبه!
اوجاق: سلام داریوش بَی یورولمییاسان، کئفین نئجهدی؟
چوخ ساغ اولون. آللاهین درگاهینا مین شوکور یاخجیام سیز نئجه سیز؟
اوجاق: بیز ده واریق، دوستلار ساغ اولسون. داریوش بی بیزه بیراز اؤزوندن دانیش و نَجور اولدو ساز چالماغا باشلادین؟
واللاه علاقهم واریدی کی ساز چالماغا باشلادیم. ساز چالماق منه آرامش وئریر و هر زامان داریخاندا ساز چالماق داریخماغیمی داغیدیر.
اوجاق: داریوش بی بو چالدیغین سازین آدی نهدیر؟ قیلیقدان باغلامایا اوخشاییر آما سسی قوپوز سسیدیر؟
بو باغلامادیر! آما سیملرین دئییشیب قوپوز (آشیق سازی) سیمی سالمیشام!
اوجاق: بو ایشی ندن گؤرموسن بلکه تزه بیر موسیقی سبکی آختاریرسان؟
یوخ بابام! سسی اورهییمه یاخجی یاتمیردی. حتی بو سازین پردهلرین ده سؤکوب اؤزومدن قاتما (ایپ) ایله آیری پرده قوشموشام!
اوجاق: تانری یامان گؤزدن ساخلاسین! بیر باشا اوستاسان ماشاللاه
خواهیش ائلیرم. منیم بوجور ایشیم چوخدور. چوخ زامان سو ماتورون (موتورون) سایپا وانتین موتورونون یئرینه قوشوب سورموشم! بئله بیر ایشلره علاقهم وار و ایستیرم اؤزومدن بیر ایش یارادام.
اوجاق: ایشدن دئدیز، دوغوردان نه ایش گؤرَرسیز و اقتصادی چالیشماغیز نئجهدیر؟
ایندی کندلرده پای-پالتار و قاب-قازان ساتیرام، قاباقجالار شابانلیدا بیر مکانیکی توکانیم دا واریدی آما خوشوم گلمهدی، ییغیشدیردیم.
اوجاق: داریوش بی شخصی یاشاییشین نه دورومدادیر، ائولیسیز یا سوبای؟
من ائولییم و بونو دئمهلیم کی منیم ایکی آروادیم و بیر دنه ده قیزیم وار کی آدی سارادیر.
اوجاق: آللاه یامانلیق وئرمهسین. قیزیوین نه گؤزل ده آدی وار. نه سببدن سارای آدین قیزیوا قویدون؟
واللاه بیر گون بیر هندی فیلمه باخیردیم، اوردا بیر غیرتلی قیز واریدی کی اَرینه گؤره جانین وئردی. او قیزین آدی سارا ایدی و اونون غیرتلی ایشیندن چوخ خوشوم گلدی و آدین قیزیمین آدینا قویدوم.
اوجاق: من فیکر ائلهدیم خان چوبانین ساراسینا گؤره بو آدی سئچمیسن! آما نئینک فرقی یوخدور. بیزه دئیه بیلرسن دونیادا لاب سئودییین شئی نمنهدیر؟
دونیادا لاب سئودیییم شئی بیر دنه باهالی باغلاما و بیردنه ده باهالی ویولوندور! قیمتلرین ده اؤرگشمیشم اون میلیون تومندیر. کئفیم ساز اولسا اینشاالله اونلاری آلاجییام.
اوجاق: اینشاالله. دونیادا نهدن چوخ آجیغین گلر؟
بیراز پول قازانیب اؤزونو قورو توتماقدان! پول و مال-دولت چوخ پیس بیر شئیدیر. اگر باعیث اولا اؤزونو آیری اینسانلاردان فرقلی گؤرهسن. اینسان یارانیب بیر-بیری ایله برابر ارتباط قویسون آما چوخ زامان پول باعیث اولور بو ارتباط قورولماسین و بیر طرف اؤزون چوخ یوخاریدا گؤرسون. هله آیری آدامینان ایشیم یوخ. منیم اؤزومون بیر زامان اوچ تهیرلی موتوروم (سه چرخه) واریدی. اوندا ایندیدن آلچاق کؤنول (متواضع) بیر آدام ایدیم و ارتباطیم دا جماعتینن چوخ یاخجی ایدی، ایندیدن کی پیکان وانت آلمیشام.
اوجاق: دوغوردان گؤزل بیر دوشونجهن وار. داریوش بی. دئییرلر سنین چوخ شیرین و گولمهلی خاطیرهلرین وار، اونلاردان بیرین بیزه و اوجاق سایتینین اوخویانلارینا تعریفلییه بیلرسن؟
منیم باشیم اوسته. بیرگون کلیبر’ین کندلرینده آل-وئر ائلییردیم. بیردن بیر قیرمیزی ایلان قاباغیما چیخدی. من تئز ماشیندان توشوب ایلانی توتدوم و اؤزومونن منزیله آپاردیم. منزیلده بیر کلبَتین گؤتوروب ایلانین دیشلرینی چکدیم! آغزین پانسمان ائلهییب ایلانی اؤزومه بیر یولداش کیمی ساخلادیم. بیر گون ایلانی جیبیمه قویوب ماشینیملا یولدا گلیردیم. بیردن بیر پلیس ماشینی منی ساخلاتدیردی و ایچیندن بیر افسر دوشوب مندن مدارک ایستهدی. من ده الیمی جیبیمه سالدیم مدارکلری چیخاردام قاریخیب ایلانی چیخاتدیم! یازیق افسر ایلانی گؤرَن همین الینده نهیی وار یئره آتیب قاچماغا باشلادی…
اوجاق: داریوش بی ایندی بو گولملی خاطیرهنین دالی بیر آغیز چالیب اوخوماق چوخ یاپیشار. بیزه بیرین اوخویا بیلرسیز؟
دوزون دئسم من یاخجی آواز اوخویا بیلمیرم. فقط سازی چالیب شعر اوخویارام. سیزه ده اؤزوم قوشدوغوم بیر شعر حاضیرلامیشام کی تقدیم ائلییرم
**داریوش بی بو شعری اوخومامیشدان قاباق بیزه دئدی کی نه سبب اولدو بو شعری یازدیم. او دئییردی کی بیر گون جلال جابری ایله بیراز دانیشدیم و اونون غملی کئچمیشی و خاطرهلری باعث اولدو اورکدن جوشام و بو شعری یازام و بو شعری دوستوم جلال جابری یه تقدیم ائلییرم.**
من ده عاشیقلر ایچینده سارالیب قددیم اَییلدی
چؤووب آغلیم دا باشیمدان، منه دیوانه دئییرلر
او قدَر بختیم اؤلوبدور منه یاردان دئمییرلر
من اؤزوم خیردا قیزیدبم آنا دونیادان گئدنده
آنا گئتدی اوزو توپراغه یئتیشدی
من ده قالدیم… کندده (کَدده) اوتاقلار بوجاغیندا
ساوالان کندینین “گولچه” اوجاغیندا
ددهدن هم ننهدن، منه وار قالمیشیدی تکجه تویوق!
او دا جان وئردی آجیندان قوجاغیمدا
یئتیشیب قاره گئییندیم ددهمین گول اوجاغیندا
آخیر بیر من ده قوجالدیم نئجه کندلر بوجاغیندا…
بوشعری یازا یازا بیر دن قفیل یئل کیمی، باجاناقیم ایچری تَپیلدی و من مجبور اولدوم کاغاذ قلمی ییغیشدیرام و شعریم یاریمچیلیق قالدی…
اوجاق: یامان حئییف اولوب. دئییردیلر باجاناقدان قوهوم چیخماز بیز اینانمیردیق. یوخسا بو شعرین دالی اولسایدی ادبیاتیمیزدا بؤیوک بیر انقلاب یاراداجاغیدی. هر حالدا داریوش بی وقتیزی اوجاق سایتینا قویدوغوزا گؤره سیزدن چوخ تشکَور ائلییرم. گون او گون اولسون کی بیر بؤیوک ویولون و باغلاما چالان اولاسان.
ساغ اولون. منده سیزدن تشکّور ائلییرم. گَنه منه باش وورون.


text:
باق چایی
باق چایی (اینگیلیسجه: Bug River، (فارسجا:رود باگ)، (آلمانجا:Bug (Fluss))، (ایتالیاجا:Boug (rivière))، (عربجه:نهر بوك)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Bug Nehri)، (روسجا:ЗaпaдHый Бyr)) لهیستان اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۷۷۲ کیلومتر دیر.
ایچیندهکیلر
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده باق چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bug River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
می توکوب می ایچمه گی مستانه دن اورنمیشیک
ساقی تک سققالیغی میخانه دن اورنمبشیک
هیجرانین کوز اودلاری یاندردی جانی قهریله
شمع ایله جان یانماغی پروانه دن اورنمیشیک
نظمیله سوز آچمیشوق دیلداردن هر بیر زامان
بو گوزل شن سوزلری فرزانه دن اورنمیشیک
گاه اولوب یولدان چاشیب اوز قویموشوق صحرالره
آزیقین اولماق شیوه سین دیوانه دن اورنمیشیک
یئرسیز هردن کوسموشوق بو دهردن بی جا یئره
بیله بیر خام ایشلری بیگانه دن اورنمیشیک
سن " کیان " دارتیلماسان بو دهرده
بیگانیه
سویله بو توخداغلیقی مردانه دن اورنمیشیک
حسن کیانور – کیان تبریزی
بهمن ماه 96


text:
اینسانلیغین حیاتدا قالماسی اوچون آی و مارسی مستملکهمیزه چئویرمک لازیمدیر.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بونو نوروژده کئچیریلن علم و صنعت اوزره بین الخالق فستیوالدا چیخیشی زامانی بریتانییالی آستروفیزیک ایستیون هوکینق سؤیلهییب.
«من اینسانلارین یئری ترک ائتمهسی گرکدیینه امینم. پلانتده بیزیم اوچون یئر داها دا آزالیر. رئسورسلار سرعتله یوخا چیخیر. اینسانلیق یاخین ۳۰ ایلده آیدا بازا یاراتمالی، مارسی مستملکهیه چئویرملیدیر. اؤزوموزله بوتون بیتکی و حیوانلاری گؤتورملیگیک. بوندان سونرا اینسانلار گونش سیستمیندن کنارا چیخاجاقلار. ایستهنیلن حالدا سیویلیزاسییانین محوی آستروید دوشهسی، ایقلیم کاتاکلیزملری و یا اینسان سیخلیغینین آرتماسیندان اولا بیلر. بو، سادهجه آن مسئلهسیدیر»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
افغانستان باله لر سرکسی ایتالیا ده
باله لر اوچون افغانستان کیزمه کیچکینه سرکسی (اه ام ام سی سی ) اسمی جسمیگه مانند اعضالری سانی جهتیدن هم اوزون بیر تشکیلات
بو ایسه باله لر تمانیدن باله لر اوچون مخصوص سرکس. اوشبو سرکس ده کی اینگ کیچیک اجراچی 6 یاشیده و اینگ بویوکی 18 یاشیده دیر.
اوشبو سرکس 2002 نچی ییلده افغانستان ده تشکیل ایتیلگنیدن بویان کوپ شهرت قازانگن.
اوشبو سرکس افغانستان نینگ تینچ بولگن حدود لریده نمایشلر اجرا ایتگن. اما اولر ننیگ شهرتلری فقط ممکلت ایچیده قالمه دی. زودلیک بیلن دنیا گه دانگ ترقتیلرو ایتالیا و جاپان کبی مملکت لر اولر حقیده ایشتیب ، اولر نی نمایش اجرا ایتیشگه چقیرگن .
اولر ایتالیا نینگ کیچکینه بنگچوالو شهرچه سیده کی تماشا بیندن توله سالونلرده نمایش اجرا ایتدیلر.
افغانستان باله لر اوچون کیچکینه کیزمه سرکسیدن ایتالیا ده کی "تینچیلیک اوچون سرکس" فستیوالیده قتنه شیشلری سورلگن ایدی.
افغانستان باله لر اوچون کینکینه کیزمه سرکسی نینگ رهبری حمید روحان نینگ ائیتیشیچه " تماشا بین لر جوده قیزغین بیز نی قرشی الدیلر اولر عالی درجه ده ایدیلر .اولر بیز لر نینگ اجرا لریمیز نی یخشی توشونیب ایتدیلر " دیدی او
اوشبو افغانستان لیک باله لر سرکسی نینگ غایه سی اوته عیان : انسانلر نی کولدیریش. و قه ییرگه بارمه سین لر افغانستان خلقی دن عادتی اوروش تصوریدن فرقلی بیر توشنچه نی یره تیشدیر. هر کیچه ، بیر ساعت دوامیده ، تماشا بین لر ، شعبده بازلیک ، داربازلیک و کمیدی و مسخره بازلیکلر دن عبارت بولگن نمایشگه شاهد بولدیلر .
برچه نمایشلر افغانستان لیک باله لر تمانیدن اجرا ایتیلر ایدی.
"انسانلرحلقه سی"
افغانستان باله لر سرکسی نینگ اعضا لری ملی کییم کیه دیلر . حمید روحان و باشقه همکارلری صحنه آرقه سیده اولرنی موسیقی بیلن یولداشلیک قیله دی .
صحنه ده بیرنچی اوچ ته ، شعبده باز قیزلر کیلیب ، تیاغچه لری نی کوز قاویشتیروچی تیزلیک بیلن هوا گه آتیب شعبده اوینلرینی کورسته دیلر . کیین ، آلتی نفر باله انسان دن هرم یا اوچ بورچ لر توزته دیلر و کیین ، معلق اوریش، داربازلیک و دار باز لیک باشلنه دی. قیز و اوغیل باله لر حلقه باز لیک قیلیب ، قوتیچه لر نینگ ایچیدن شعبده باز قیز لر چیقیب کیله دی . خلص صحنه ده تماشا .
سالون ایچیده تماشا بینلر نینگ قرسک لری باعث موسیقی نی زورغه ایشیتیش ممکن.
"عجایب"دیب ائیته دی ایتالیا لیک تماشا بین باله لر دن بیری
بوندی بیر کیچه دن کیین ، برچه تماشابینلر کولگو و تبسم بیلن سالون نی ترک ایتماقده . کولگو تیلی نینگ ترجمان و تیلماچگه احتیاجی یوق. چیگره لرنی اشگن و انسان کونگلینی تسخیر ایتوچی عامل.
افغانستان باله لر اوچون کیچکینه کیزمه سرکسی طالبان رزیمی قوله ییشیدن اوتر-اوتمس تشکیل ایتیلدی.
بو ایسه افغانستان ده کی تیم و اوروشدن عذاب کورگن باله لر گه یاردم بیروچی منفعت المیدیگن بیر تشکلات دیر. اوشبو سرکس ننیگ مرکزی پایتخت کابلده جایلشگن و حاضرد ه 120 نفر باله اوشبو سرکس ده تیارگرلیکدن اوته دیلر .
اوشبو سرکس قوریلیشیدن اساسی مقصد افغانستان ده کی باله لر ده کی یره توچیلیک و کولدیریش و کمیدیگه بولگ ملکه و قابلیتیلری نی آچیش در. بو باله لر نینگ اجراسینی کورگنده ، بو ایککی ساحه ده سیره هم کمچیلیکلری یوقلیگیگه ایشانه سیز.
"قشلاق اهالی سی "
اوشبو سرکس اعضالریدن بولگن 14 یاشلی فیض "بیز بو ایشنی جوده جدی آله میز" دیب ائیته دی . ایریمباله لر اوشبو تماشا لرنی قشلاق حدودلرده هم نمایش بیریش اوچون افغانستان نینگ خوفسیز بولگن حدود لریگه سفر قیله دیلر .
11 یاشلی نادیه "مین دایما مشق قیله مین" دیدی
سرکس رهبری حمید روحان نینگ ائیتیشیچه شعبده بازلر نینگ تیاغچه لرینی بو سرعت بیلن اوینه تیشلری اوچون ایککی ییل تیارگرلیکلردن اوتیشلری کیرک بولدی.
اوشبو سرکس اعضالریدن 50 نفرینی قیز باله لر تشکیل بیره دی .
"مین باشقه لرنی خورسند قیلیش نی و کونیللرینی آچیشنی جوده سیوه من" دیدی نادیه . "مین بو ایشنی باله چه لر نی کویلدیریشاوچون قیله من " فیض ایسه" مین اوروش حقیده اویلشنی ایسته میمن، مین فقط یخشی بیر نمایش اجرا ایتیشیمنی ایولیمن" دیدی
افغانستان ده سرکس اعضالری باشقه باله لر اوچون هم مشق و سباق ورکشاپلری اوتکزه دیلر.
بو اوچون ایریم پیتلرده سرکس اعضالری ممکلت ننیگ باشقه حدودلریگه هم سفر قیله دیلر.
افغانستان باله لر اوچون کیچکینه کیزمه سرکسی نینگ معلوم قیلشیچه ، حاضر گه چه 500000 اوقوچی و اقتوچیلر و باله لر اوشبو ورکشاپ لر و نمایشلر ده قتنشگن لر . و اوشبو نمایشلر و برنامه لر نی تا باره کینگیتیریش نیتی بار . حاضر ده ناگران و معیوب باله لر اوچون سرکس کورسلری، رساملیک و تیاتر ساحه سیده سباق لر یولگه قوییلماقده .
حمید روحان نینگ ائیتیشیچه ، " بیز نینگ اساسی غایه میز باله لر ذهنلریده کی ایسکی تصورنی ارتیش و او ننیگ اورنیگه اوتمیشگه ایمس بلکه کیله جککه عاید بولگن ینگی بیر تصور نی یره تیش دیر ".
هر چند افغانستان باله لر سرکسیده ، شیرلر و یا که مسخره بازلر و یا ایپ استیده یوره دیگن داربازلر یوق. اما حاضر کی حالتیده هم بیگمان سرکس در. یعنی اوروشده بولگن ویا تینچ بولگن بولگه لرده یشه یاتکن اهالینی بیر خیل کولدیریش قابلیتیگه ایگه بولگنو انسانلر نی یقینلشتیروچی بیر عامل.


text:
غلله اییش لیگ نینگ انسان گه بوله دیگان فایده سی
ایرتنگ چای نینگ ایچیش یانیده بیرینچی آدیم ده تخم اییش لیگ باشقه ایمک نرسه لردن کوره فایده سی کوپراغ دیرواونده شوندی موادلری باردورکه انسان نینگ تورلیگ تورلیگ کسل لیگ لردن قوتیلتره دی. غله اییش لیگ نینگ مهم فایده لری:
1 ـ عصبی کسل لیگ لری اوچون کوپ بیرکیره ک لیک نرسه دیرغله ده کولین (cholinc )بیرتورلیگ موادی باردیرکه اعصاب سیستم لرنی آماده قیلیش یولیده مهم ایش بجره دی تخم اعصاب نی ساغلیک لیگی نی اسرش یولیده کوپ یخشی یاردم ایته دی غله نی سریغیده فولت (folate) آتیگه بیر تور لیگ موادی باردیرکه اعصاب حجرات لرنی فعال اسرب و اونی بیلن تینگ اعصاب فعالیت قیلیش لیگ لرنی آلدین دن کوره کوپیتره دی غله ده کی بارویتامین بی 12 سی اعصاب اوچون دفاعی سیستم توزه ته دی .
2 ـ سیوک لرنینگ کوچلیک ایته دی : غله ده ویتامین ( دی ) بارلیگی سبب لری اوچون هم یخشی منبع دیرکه بدن ده کی کلسیم نینگ جذب قیلیش اوچون کوپ بیبرکیره ک لیک نرسه دیروبولردنه باشقه غله ده کی بارکلسیمی وفاسفوری بدن دن اوستیوپروس آتیده گی موادنی اورته دن آلیب کیتب وسیوک نینگ کوچلیک وقتیق ایته دی .
3 ـ بدن وزنینی بیرحالت ده اسریدی: غله ده کوپ بیرقنچه پروتینی بارلیگی سبب لری اوچون اوکیشی لریکه ایسته گن بولسه لرکوچلیک عضلات لری بولسه یخشی نرسه دیرغله نینگ کوپ اییش لیگ بدن آغرلیگی کوپلیش لیگ لریگه سبب بوله دی،
4 ـ غله اییش لیگ ترناغ وساچ اوچون کوپ فایده لیگ دیر، غلله ده سلفروامینیو ایسدی بارلیگی سبب لری اوچون ترناغ نینگ آماده قیلیش لیگ لردن باشقه ساچ نی چیرایلیک بولیش یولیگه آماده ایته دی غلله ده کی بارمنرال لردن باشقه شوندی سیلنیم ، تیمیر، وزینک ساچ لروترناغ لرساغلیگی اوچون کوپ بیرکیره لیک نرسه دور.
غلله ده کی بارلیوتین وز باگزانتین بارموادلری انسان لرنینگ کوزی نی کوریش یول لریگه یاردم ایتیب و کوزنی تورلیگ تورلیگ کسل لیگ لرشوندی گل توشیش دن آلدینی آله دی.
6 ـ ایمچک نی سرطان کسل لیگ لربیلن دوچ بولیب قالیش لیگی نی آلدینی آله دی ، غلله اییش لیگ 44 فایزسرطان کسل لیگ لرخطری آزلیش لیگ لرگه یاردم ایته دی .


text:
تورک ساوونما سیستمی سیناندی
"حصار" پروژهلری چرچیوهسینده اوچوشلو و آتیشلی تستلر ائدیلدی
هاوا ساوونما سیستمی "حصار"ین تست آتیشلاری اوغورلو اولدو.
تورکیهنین هاوا ساوونماسیندا آلچاق و اورتا یوکسکلیک احتیاجلارینین میلی ایمکانلارلا ساوونماسی آماجی ایله یئریدیلن حصار پروژهلرینین تستلریندن اوغورلو نتیجهلر آلیندی.
قورو گوجلرینین آلچاق و اورتا یوکسکلیک هاوا ساوونما احتیاجلارینی قارشیلاماق اوچون میلی ایمکانلار ایله گلیشدیریلن آلچاق ارتفاع هاوا ساوونما موشک سیستمی (حصار-آ) و اورتا یوکسکلیک هاوا ساوونما موشک سیستمی (حصار-او) پروژهلرینه یؤنهلیک چالیشمالار داوام ائدیر.
حصار-آ و حصار-او، ثابت و دؤنر قانادلی هاوا آراجلارینین، موشکلرین، اینسانسیز هاوا آراجلاری و هاوادان قورویا آتیلان موشکلرین یوخ ائدیلمهسینی تامین ائدیر.
سؤزوگئدن تهدیدلری حصار-آ ۱۵ کیلومتر، حصار-او ۲۵ کیلومتر منزیله قدر ائتکیسیز حالا گتیرهبیلیر.
پروژهلر چرچیوهسینده آلت سیستم تست فعالیتلری تاماملاناراق سیستم سوییهسی گلیشدیرمه و تست پروسهسینه باشلاندی.
حصار سیستملرینین تستلری، ساوونما صنایعی مستشارلیغی و تورک سلاحلی گوجلری نمایندهلرینین قاتیلیمی ایله آسئلسان و روکتسان طرفیندن آکسارایدا حیاتا گئچیریلدی.
بو چرچیوهده، حصار پروژهلرینده سیستملردن ایلک دفعه دیک آتیش ائدیلدی و ۳۶۰ درجه قوروما اؤزلییگی باشاری ایله تست ائدیلدی.
حصار پروژهلری چرچیوهسینده اوچوشلو (هدف اوچاق) و آتیشلی تستلر ائدیلدی.
یوکسک مانور ائدن حصار موشکلرینین کنترل و گودوم یئتهنکلرینین گؤزلنتیلری قارشیلادیغی کامپانییادا، ایلک دفعه حصار سیستملرینین رادار، کنترل و آتیش کنترل، الکترو-اوپتیک و خبرلشمه فاکتورلاری دا یئر آلدی.


text:
"بئشیکتاش" جئنک توسونون "ائوئرتون"آ ترانسفری ایله باغلی رسمی آچیقلاما یاییب.
قاینارینفو خبر وئریر کی، ایستانبول کلوبو فوتبولچونون ترانسفریندن قازاندیغی مبلغی آچیقلاییب.
آنلاشمایا اساساً "ائوئرتون" "بئشیکتاش"آ ۲۲ میلیون آورو ترانسفر حاقی اؤدیهجک. بوندان باشقا اینگیلتره کلوبو ۱ میلیون ۱۵۷ مین ۸۹۵ آورو همرایلییه دستک پایی کیمی اؤدیهجک.
"ائوئرتون" آوروپا لیگاسینا وثیقه قازانسا ۵۰۰، چئمپیونلار لیگاسینا وثیقه قازاناجاغی حالدا علاوه ۷۵۰ مین آورو اؤدمهلی اولاجاق. جئنک توسون پرئمیئر لیقادا ان آزی ۲۵ اویوندا ایلک "۱۱-لیک"ده یئر آلسا، "بئشیکتاش" ۵۰۰ مین آورو قازاناجاق (۲۰۱۷/۱۸ مؤوسومونده ان آزی ۱۰ اویون). گؤستریلهن بونوسلارین مبلغی ۲ میلیون آورونو کئچمهیهجک.
جئنک توسون موقاویلهسی مدتینده هر مؤوسوم پرئمیئر لیگادا ۱۵ قول وورسا، "بئشیکتاش" ۵۰۰ مین، ۲۵ قول وورارسا، ۱ میلیون آورو قازاناجاق.
تورک فوتبولچو گلهجکده باشقا بیر کلوبا ترانسفئر اولونسا، "ائوئرتون"اون همین واختادک "بئشیکتاش"آ اؤده دیی مبلغدن آرتیق قالان وسایتین ۷،۵ فایزی تورک کلوبونا اؤدنیلهجک.


text:
نوروز بیره می بوگون پایتخت کابل ده ایریم محفل لر یولگه قوییش بیلن نشانلندی
کابل نینگ کارته سخی منطقه سی نوروز کونی نینگ نشانلش اوچون اینگ مهم موقیعیت لردن بیری حسابلنه دی. شو اوچون هم مینگ لب کابل لیک لر قتنه شیش لری بیلن مذکور منطقه ده جهنده بالا مراسمی یولگه قوییلدی. کابل شهری نینگ خوف سیزلیگی، ملی پولیس، امنیت و اردو کوچلری تمانیدن جدی شکلیده تامین لنگن. شو نینگ دیک جهنده بالا مراسمی ده قتنه شگن لر خوف سیزلیک کوچلری تمانیدن آلینگن تیارگرلیک لردن خرسند لیک بیلدیردی لر. "مینی آتیم عنایت الله رسولی، بوگون نوروزکونی بولگنی اوچون، سخی جان گه کیلدیم، خوشلیک و مبارک کون دیر. سخی جهنده سی، یخشی شکلده و خوف سیزلیگی تامین بولگن بیر حالده کوتاریلدی. مین بو کون نی یعنی نوروز بیره می نی برچه جهان ده گی انسان لرگه مخصوصاً افغانستان خلقی گه چین یورک دن مبارک بولسین دیمن. بو ییل انشا الله که خوش لیک ییل بولیشی گه امید بیلدیریب، ظلم، استبداد، و اوریشلر افغانستان و اسلام دنیا سیدن یوقالیشی نی امید قیله من." کابل شهری نینگ سرک لریده مردم گوجوم لیک بیلن نوروز ایامی نی تجلیل قیلیب یوریدیلر. شو نینگ کارته سخی منطقه سیدن تشقری مردم، باشقه ییر لرده جمله دن بابر باغی، باغ بالا، عیال لر اوچون توزه تیلگن شهر آرا باغی و شهدای صالحین کبی ییرلرده هم یغیلیب نوروز کونی نینگ خوشحال لیک بیلن اوتکزه دیلر.


text:
خانیم یانا قیزیم
آخشام گئتمیشوخ امامزادیه....اوشاخلارین الینده بستنی گوروب منن ایستیسن سنه ده آلام...قیزیم آخی همیشه بستنی آلمازلار..بورانین بستنی لری قشح دییر...هاممیسین قوتارانماسان....سنده دیسن مامان حیاطدا هاممیسین قوتاراجاغام...قیفی بستنینی آلیب سکیده اوتوروسان و سلقه لی هاممیسین قوتاریسان...قهوه ای ستیوی گیمیسن...بیر زرشکی زرلی شال اوتموسن...گون باتا باتدادی...امامزاده نین معنوی فضاسی و سنین خانیم یانا بستنی یماغین هامینین توجهین جلب الیییب.... اویناماغین...عشوه لی دانیشماغین...گوزل باخیشین سنی فقط بیر اوشاق اولماخدان فرقیلندیریب....سن بویوح آدام اولماغی چوخ سویوسن...مثلن سن مامان اولاسان و من سنین قیزین...قیزیم اورا خیاباندی الیوی ور منه ....آفرین ...
نویسنده : مامان آیسل
11:8
22 مرداد 1393
306 6 9 ادامه مطلب


text:
اویغور تورکلری
یوکسک مدنیته صاحب اولان اویغور تورکلری هون تورکلرینین "تؤلَس" قولونا منسوبدورلار. بعضی تدقیقاتچیلارا گؤره، "اویغور" سؤزونون معناسی "موتتفیق، اویوشان" دئمکدیر. دوققوز اوروقدان مئیدانا گلن اویغور تورکلری بیرلشیب بیر بَیلیک قوردوقلاری اوچون اؤزلرینه بو آدی وئرمیشلر. اوغوزلاردان دوققوز اوروق (دوققوز اوغوزلار) دا بونلارا قوشولونجا بوی سایی اونا چاتمیش و بئلجه "اون اویغور" (اون موتتفیق) دئیه آنیلمیشلار. (سئچمهلر بیزیمدیر - آ.م. باخ: رافیک اؤزدک، تورکون قیزیل کیتابی. باکی. ۱۹۹۲. ص. ۱۳۶).
هر باخیمدان یوکسک مدنیت یارادان اویغور تورکلری علم، صنعت و ایدارهچیلیک باخیمیندان بوتون آسییا خالقلارینا تأثیر ائتمیش، عربلره و قربلیلره بیر چوخ ساحهده اؤرنک اولموش، بشر مدنیتینه اؤز قیمتلی تؤهفهلرینی بخش ائتمیشلر.
سون گؤی تورک خاقانینین اؤلدورولمهسیندن سونرا اویغور باشبوغو قوتلوغ کول بیلگه خان خاقان اعلان ائدیلمیش و اؤتوکنده یئنی بیر اویغور تورک دؤولتی یارانمیشدیر. "اورخون کتیبهلری"نده ایلک دفعه ۷۱۷-جی ایلده ذکر ائدیلن اویغورلار چین منبعلرینده چوخ قدیم زامانلاردان باشلایاراق موختلیف آدلارلا قئید ائدیلمیشدیر. چین قایناقلاریندا "شاهین سرعتی ایله حرکت ائدن"، "ایزلهیهن" معنالاریندا ایشلهدیلن ho-ei-ho, Vei-ho, Hu-ho اویغورلارا چینلیلر طرفیندن وئریلن آدلاردیر. بعضی تاریخی منبعلر اویغورلارین م.اؤ.III-عصردن سونرا تاریخ صحنهسینه چیخدیقلارینی بیلدیرمکدهدیرلر.
هر باخیمدانسون درجه قابیلیتلی اولان اویغور تورکلری سایهسینده چینلیلر طرفیندن زامان-زامان بوشالدیلان دوغو تورکوستاندا تورکلر قیسا زاماندا چوخالمیش، بو گون ده بؤلگهنین اساس ائتنوسو ساییلماقدادیرلار.
گؤی تورکلردن سونرا اویغورلار دا محض میللت دؤورونو یاشامیشلار. اونلار قدیم تورک مدنیتی ایله یاناشی، بوتون آسییا و آوروپا مدنیتلرینین چیچکلهنمهسینده اؤنملی رول اوینامیشلار. اویغور تورکجهسی ایله یازیلمیش مانی، بوددا و خریستیان دینلرینه عایید مقدس کیتابلار، یونان، سیریانی، چین و سانسکریت دینلریندن اویغور تورکجهسینه ترجومه ائدیلمیش اثرلر، هئیکللر مانی مینیاتور صنعتی، اویغور مانیخئییزمی و بوددیزمینی عکس ائتدیرن ادبی و صنعت اثرلری تورک ادبی-بدیعی و مئمارلیق صنعتی ایله یاناشی، دونیا مدنیتینین ده شاه اثرلریدیر. اویغورلار همچینین او دؤورده اینجیلی، ماهابهاراتانی و هئللئنیستیک "آئسوپوس-یوسیپاس" اثرینی ده اویغور تورکجهسینه چئویرمکله مدنیتلرین چولغالاشماسیندا دا بیرینجیلیک قازانمیشلار. اویغور تورکلرینین بشریته بخش ائتدیکلری معمارلیق، رساملیق، دینی و ادبی اثرلرینده تورکلرین گؤی تانری و شامانیزمی ایله بوددیزم، مانیخئییزم، خریستیانلیق و داها سونرا ایسلام دینلری بیر-بیری ایله چولغاشمیش، بیر وحدت تشکیل ائتمیشدیر. بوتون بو دینلرین اویغور صنعتینده عکس ائتدیریلمهسینه باخمایاراق، اویغور تورکلری هر زامان تک تانرییا اینانمیش، هر شئیی تک تانرییا باغلایان دوشونجهیه صاحب اولموشلار. اویغور خاقانی مئنگو حضوروندا بولونان موختلیف دینلرین نمایندهلرینین موناقیشهلرینی دینلدیکدن سونرا: "بیز تک بیر تانرییا، اونون امری ایله یاشادیغیمیزا و اؤلدویوموزه ایناریریق" دئمکله بوددیست، مانیخئییست و خریستیانلارین معبودلاریندان داها یوکسک صیفتلره مالیک بیر تانرییا تاپیندیقلارینی سؤیلمیشدی. (باخ: و.روبروک. ص. ۲۳۵-۲۳۶).
موغوللارین اویغورلاری حربی جهتدن مغلوب ائتملرینه باخمایاراق اونلار دا بیر چوخ آسییا خالقلاری کیمی مدهنی جهتدن اویغور تورکلرینین تأثیری آلتیندا تامامیله تورکلشمیشدیلر. اویغورلار چینگیز خان ایمپئراتورلوغو داخیلینده اؤز سیاسی باغیمسیزلیقلارینی ایتیرسهلر ده، موغوللاری اویقارلاشدیرمیش، چینگیز خان ایمپئراتورلوغونون بیر تورک-موغول ایمپئراتورلوغونا چئوریلمهسینده اساسلی رول اوینامیشلار.
توپلولوقدان میللته چئوریلن اویغور تورکلری ۹۳۴-جو ایلده ایسلام دینینی قبول ائتمیش و بو دینین چینده ده یاییلماسیندا اؤنملی رول اوینامیشلار. آیری-آیری دؤورلرده ایتیردیکلری موستقیللیکلرینی نظره آلماساق، اویغور تورکلری تقریباً ۵۵۰ ایللیک بیر دؤولتچیلیک تاریخینه مالیک اولموشلار.
مشهور عرب تاریخچیسی جاهیز گؤسترمیشدی کی: "اویغورلار مانی دینینی قبول ائتدیکدن سونرا ساواشچی قابیلیتلرینی ایتیرمیشدیرلر". (باخ: عثمان توران. گؤستریلن اثری، ص. ۸). اصلینده، جاهیزین اویغورلار حاقینداکی بو فیکری بیر آز موبالیغهلیدیر. بئله کی، ۱۰-جو عصر ایسلام قایناقلاریندا گؤستریلیر کی، اویغورلار داها کیچیک بیر دؤولت اولدوقلاری حالدا اؤز دینداشلاری مانیخئییستلری حمایه ائتمک مقصدی ایله سامانیلری و چینلیلری تهدید ائتمیشلر. دینلرین قوملر اوزرینده تأثیری اولدوغو کیمی قوملرین ده دینلر اوزریندهکی تأثیرلری تاریخی بیر حقیقتدیر و سوسیولوژی قانونلارا اویغوندور.
قدیم دؤورلرده هون، گؤی تورک، اویغور و باشقا دؤولتلرین مرکزلری اورخون اطرافیندا بولوندوغو اوچون مونقولوستان بئله تورکلرین آنایوردو ساییلیردی.
اویغورلار ایلک دؤورلرده شامان دینینده ایکن اورخون الیفباسینی ایشلتمیش، مانی، بوددا و خریستیان دینلرینی قبول ائتدیکدن سونرا بو دینلرله بیرلیکده یاخین شرقدن گلن و آرامی منشألی اولان سوقدی یازیسیندان و اوندان تؤرهیهن اویغور الیفباسیندان ایستیفاده ائتمیشلر. عرب عالیمی ایبن ندیم گؤستریر کی: "سمرقند بوخارا بؤلگهسینده خالق سَنَوییه-دوالیست و خریستیان دینلرینه منسوبدورلار. بورادا هم سوقدی الیفباسی، هم ده مانی یازیسیندان ایستیفاده ائدیلیردی". فخرالدین موبارکشاه (۱۱۴۸-۱۲۱۵) دا تورکلرین یازیلاری و کیتابلاری اولدوغونو، بونلاری چوجوقلارینا اؤیرتدیکلرینی، الیفبالاریندان بیرینین ۲۵ حرفلی سوقدی، دیگرینین ده ساغدان سولا یازیلان و ۳۸ حرفی بولونان دوققوز اوغوزجا (دوققوز اویغورجا) اولدوغونو و بیتیشیک یازیلمادیغینی بیلدیرمیشدی. ایبن ندیم مانی الیفباسی ایله اویغورجانی، موبارکشاه ایسه دوققوز اوغوز (اویغور) الیفباسی ایله اورخون الیفباسینی نظرده توتموشدو. چونکی اویغورلار مانی دینینه عایید "ایرک بیتیق" آدلی فال کیتابینی اورخون الیفباسی ایله یازدیقلاریندان و ایسلام عالمینین تورک رونیک یازیسی حاقیندا باشقا بیر معلومات اولمادیغیندان تدقیقاتچیلار بئله بیر فیکیر ایرلی سورموشلر کی، تورکلر داها اوزون مدت میللی الیفبالاریندان ایستیفاده ائتمیشلر. (سئچملر بیزیمدیر - آ.م. باخ: عثمان توران، گؤستریلهن اثری، ص. ۴۵-۴۶).
چین منبعلری اویغورلارین تاریخ و ادبیاتا عایید زنگین اثرلری اولدوغونو، موغوللارین چینده اویغور دیلی و یازیسینی ایشلتدیکلرینی، اویغور عالیم و مأمورلارینین چینجهدن اویغورجایا اثرلر ترجومه ائتدیکلرینی یازمیشلار. (باخ: بهاالدین اوگئل، Sino-Turcica, Taipei ۱۹۶۴. ص. ۴۷، ۵۳، ۹۳، ۱۰۲).
مشهور تاریخچی جووئینی ۱۳-جو عصرده اویغورلارین قدیم و او دؤوردهکی ائللری اولان مونقولوستان و شرقی تورکوستانی گزمیش، اونلارین کیتابلاریندان معلوماتلار توپلامیش، تاریخلری، دینلری حاقیندا معلوماتلاری اؤز اثرینده قئید ائتمیشدیر. جووئینی اویغورلار آراسیندا بوددا، مانی، خریستیان و ایسلام دینلرینین یاییلدیغینی، اورخون بؤلگهسیندن بئشبالیغا کؤچدوکلرینی، اورخون چایی اطرافیندا، اوردوبالیقدا اویغورلارا عایید یازیلی داشلارین بولوندویونو، لاکین اونلاری کیمسهنین آنلامادیغینی، بو مقصدله چینده یاشایان و بو یازیلاری اوخویا بیلن اینسانلاری (ساری اویغورلاری-آ.م.) گتیرهرک متنلری اوخوتدوقلارینی یازمیشدیر.
اورتا آسییادا، داها سونرا ایسه قیزیل اوردادا اویغور تورک دیلی رسمی دؤولت دیلی اولاراق او درجهده یوکسلمیشدیر کی، بو دیل اوزون مدت دؤولتلراراسی موناسیبتلرده ده دیپلوماتیک دیل کیمی ایشلدیلمیشدیر. بؤیوک عالیم محمود کاشغارلی ده قدیم زامانلاردان اؤز دؤورونه قدر کاشغاردان یوخاری چینه قدر بوتون تورکلرین، خاقان و سلطانلارین اویغورجانی ایشلتدیکلرینی، چینلی و دیگر قوملرین ده مکتوبلارینی بو یازی ایله تورکلره یازدیقلارینی و اورالاردا شهرلیلرین تورکجه بیلدیینی یازماقلا اویغور دیلینین نئجه گئنیش یاییلدیغینی بیلدیرمیشدی. (باخ: م.کاشغارلی. دیوان-اول-لوغت-تورک. ۱-جی جیلد. سه. ۱۰، ۲۹، ۳۰). خارزمشاهلار دا شرق تورکلری ایله اویغورجا یازیلارلا خبرلشیردیلر. بو وضعیت اویغور دیلینده قالان بیر چوخ اثر و وسیقهلرین مئیدانا چیخماسی، قاراخانلیلارا عایید ایلک اثرلرین ده اویغور دیلینده یازیلماسی سببلرینی گؤستریر.
موغوللار زامانیندا ایسه اویغور دیلی ایسلام دونیاسیندا دا چوخ گئنیش یاییلمیشدی. (سئچملر بیزیمدیر - آ.م. باخ: عثمان توران، گؤستریلن اثری، ص. ۴۶، ۴۷).
بعضی مؤلفلره گؤره، اویغورلاردا سئحر علمینی بیلهنلره قام دئییرلر.
قاملار شئیتانلارا حؤکم ائتدیکلرینی ادعا ائدیردیلر. شاهزادهلر اونلارین سؤز و دعالارینا چوخ اعتیماد ائدر و فیکیرلرینی آلمادان بیر ایشه تشببوس ائتمزلر. خستهلری ده قاملار معالیجه ائدردیلر. (سئچملر بیزیمدیر - آ.م. باخ: اوسمان توران، گؤستریلن اثری، ص. ۵۴).
مانی دینینین اویغورلار آراسیندا یاییلماسی داها اؤنملی تاریخی و مدهنی نتیجهلر دوغورموشدور. مانی دینینی اویغور خاقانی بوغو خان (۷۵۹-۷۸۰) رسمی دؤولت دینی اعلان ائتدیکدن سونرا ایسلام و خریستیانلیق قارشیسیندا چؤکمهیه باشلایان بو دینه یئنیدن حیات وئریلدی. اویغورلاردان قالان زنگین مانی اثرلری سایهسینده ده بو دیل گئنیش یاییلمیشدی. چونکی مانی دینی اینسانلاری صلح ایچینده یاشاماغا دعوت ائدیردی، پیسلییه قارشی یاخشیلیغی تؤوصییه ائدیردی، روحلارین بیریندن دیگرینه کئچمسینه اینانماغی امر ائدیردی. بئللیکله، اویغورلار مانیخئییزمی قبول ائتمکله اؤز مدنیت و حیاتلارینی دا اونا اویغونلاشدیرماغا چالیشمیش، بو دینین تأثیری ایله گؤزل ادبی-بدیعی و صنعت اثرلری یاراتمیشلار. اویغور خاقانی مانی دینینی رسمی دؤولت دینی اعلان ائتمکله باشقا دینلرین ده سربست فعالیتینه ایجازه وئرمیشدی. بونو نظره آلان اورتا عصر سییاح و تاریخچیلری اویغوروستاندا مانی، بوددا، خریستیان، ایسلام و شامانی تورکلرین بیر آرادا، امین-آمانلیق ایچریسینده یاشادیقلارینی یازمیشلار. (باخ: روبروجک، مارجو پولو، قاردیزی، جووئینی و ب.).
ایسلام قایناقلاری اویغور، قاراخانلی و سلجوقلو خاندانلارینین افراسیابا (آلپ ار تونقا - اوغوز خاقان - آ.م.) منسوب اولدوقلارینی بیلدیرمکله اونلاری تاریخی و میللی عنعنهیه اویغون اولاراق اوغوز خاقان ایله بیرلشدیرمیشلر. اویغور خانلاری دا دیگر تورکلر کیمی سماوی بیر ایشیقدان تؤرهدیکلرینه ایناندیقلاری کیمی حاکمیتلرینین ده ایلاهی منشأدن قایناقلاندیغینا دایر بیر چوخ اثرلر ده یاراتمیشلار. حتی اویغورلارین ضعیف دؤورو اولان ۱۱-جی عصرده بیر اویغور حؤکمدارینین قزنهلی سلطان محمودا گؤندردیی مکتوبونداکی "گؤیلرین صاحبی (تانری)، یئر اوزو اؤلکهلرینین و بیر چوخ قوملرین حاکمیتینی بیزه وئردی" جملهسی ایله تامامن تورک سیاسی آنلاییشی و اینانیشینی تکرار ائتمکله دیپلوماتیک اصوللارا صادق قالدیغینی نماییش ائتدیرمیش، موسلمان تورک سلطانینا دوستلوق و اتفاق آنلامینا گلن "یای ایله اوخ" گؤندرمیشدی.
اویغور تورکلری دؤورونده اورتا آسییانین چای وادیلرینده و اوزاق-یاخین شرق بؤیوک کاروان یولو بویو تورک آدلاری ایله تانینان خئیلی شهر و قصبهلر سالینمیش، ایلک ایسلام دؤورونده اونلارین سایهسینده بیر سیرا بؤیوک ریاضیاتچی، حقوقچو و فیلوسوف یئتیشمیشدی. بوتون بونلار، شوبههسیز، یئرلی خالقلارین دئییل، تشکیلاتچی و ساواشچی تورک اویغور کؤچریلرینین اثرلری ایدی.
اویغورلار دا گؤی تورکلر کیمی قادینین اجتماعی و سیاسی حیاتدا فعالیتینی تام تامین ائتمیشدیلر. بئله کی، اویغورلار ۷-جی عصرده هله دؤولتلرینی قورمادان اؤنجه بو ائلین باشچیسی ساواشلاردا اولدوغو اوچون آناسی اولوغ خاتون "ایختیلافلارا و داوالارا باخیر، قانونلاری پوزانلاری شدتلی، لاکین عدالتله جزالاندیریردی. اولوغ خاتونون سایهسینده اویغورلار آراسیندا نیظام-اینتیظام یارادیلیردی". (باخ: نرشاهی، تاریخی بوخارا، تئهران ه. ۱۳۱۷. ص. ۸). اویغورلاردا "سیلیق تئرکئن" "عصمتلی قادین" آنلامیندا ایشلهنیردی.
اویغورلار دؤنهمینده شرقی تورکوستان یوکسک بیر تورک مدنیتی مرکزی ساییلیردی. متبعچیلیین اساسینی اویغور تورکلری قویموش، تورک-موغوللار واسطهسیله آوروپایا گتیریلمیش، ۱۴۴۰-جی ایلدن باشلایاراق قربده یاییلماغا باشلامیش، علم و مدنیتین اینکیشافیندا اؤنملی رول اوینامیشدی. اویغورلار مدنیت باخیمیندان بیر چوخ خالقلارین اوستادی اولموشلار. شرق، قرب و جنوب مدنیت جریانلاری اویغورلاردا اولدوغو قدر هئچ بیر یئرده بو قدر بیر-بیرینه قاریشمامیشدیر. اویغورلار چیندن مادی-مدنیت و حقوقو، ایدارهچیلیکله باغلی عنصورلری هیند بوددیزمیندن، قدیم سوقدی و توخارلاردان هئللئنیستیک صنعتی، آذربایجاندان مانیلیگی، سیریانی راهیبلری واسطهسیله خریستیانلیغی و هئللئنیستیک ادبیاتی آلمیش، بوتون بونلارا دا اؤزلرینین تورک مدنیتینی قاتاراق سؤزون حقیقی آنلامیندا بیر بشری مدنیت یاراتمیشلار. اونلار داها سونرالار ایسلام دینینی ده قبول ائدرک بو دینی چینه ده آپارمیشلار. چینلیلر ایلک اوللر موسلمانلارا هوی-هو، یعنی اویغور دئمیشلر. چینلیلره گؤره، موسلمان و اویغور ائکیز مفهوم اولموشدور.
بعضی تاریخی منبعلرده م.اؤ.۳-جو عصردن باشلایاراق تاریخ صحنهسینه چیخان اویغور تورکلرینین چوخ کئشمکئشلی بیر تاریخی اولموشدور. بئله کی ایلک زامانلاردا بوگونکو ساری ایرماک چایینین قوزئیینده اولان قانسو، چینگئی و شئنسی بؤلگهلریندن باشلایاراق تاریم چایینین قوزئی بؤلگهلرینه قدر اولان گئنیش بیر اراضیده یاشایان اویغور تورکلری چینلیلرین سورکلی هوجوملاری نتیجهسینده م.اؤ.۳-جو یوزایلده مونقولوستانین سئلئنگه بؤلگهسینه چکیلمیش، داها سونرا بؤیوک هون ایمپئراتورلوغونون ترکیبینده بیر فئدئرال دؤولت اولاراق فعالیت گؤسترمیشلر. بؤیوک هون ایمپئراتورلوغونون پارچالانماسیندان سونرا حاکمیته گلن تورک تابقاچ دؤولتینین، داها سونرا تابقاچلاری دا اؤز حاکمیتی آلتینا آلان گؤیتورک خاقانلیغینین ترکیبینده سؤز صاحبی اولان اویغورلار نهایت گؤیتورک ایمپئراتورلوغونون دا چؤکمهسیله ۷۴۵-جی ایلده اؤز موستقیل دؤولتلرینی قورموش، عرب خیلافتی ایله چین تانق سولالهسی آراسیندا گئدن محاربهده ضعیف دوروما دوشن چین ایمپئراتورلوغونون دؤولتی اوزرینه اویغور خاقانی مویئنجو و سونرا بؤگو خاقانین چینه گیریشلری تورک مدنیت تاریخی باخیمیندان بؤیوک نتیجهلر دوغوردو. بئله کی خاقانین طلبی اوزرینه چین ایمپئراتورو اویغورلارا ایللیک وئرگی، ایکی یوز تون ایپک وئرمیه، اویغور تاجیرلرینین چینده سربست تیجارت ائتمهلرینه راضیلیق وئردی. چینده او دؤورده گئنیش ووسعت آلان مانیچیلیک دینی دونیاگؤروشو خاقانین دقتینی جلب ائتمیش و قاییدارکن اؤزو ایله دؤرد مانی راهیبینی اویغور اؤلکهسینه گتیرمیشدی. آذربایجان تورکو مانی همدانینین (۲۱۵-۲۷۶) III -جو عصرده یاراتمیش اولدوغو بو دینی-فلسفی تَلیم-تعلیم اونون داوامچیلاری طرفیندن هم شرقده، هم ده قربده گئنیش یاییلمیشدی کی، اؤزوندن بئش یوز ایل سونرا بیر تورک خالقی اولان اویغورلار طرفیندن خاقانین چیندن گتیردیی او دؤرد راهیب سایهسینده بوددا دینی یئرینه رسمی دؤولت دینی اولاراق مانیچیلیک قبول ائدیلمیشدی. بونون اساس معنوی سببی مانی دینینین "دوغرو دوشونجه، دوغرو سؤز، دوغرو ایش، دوغرو داورانیش، دوغرو دانیشیق و دوغرو یول" ایدئیالاری ایدیسه، سیاسی سببی تورکلرین دین باخیمیندان چینلیلردن آیریلماسی و پاسسیو بوددا دینینین تورکلرین موباریزلیک روحونو ضعیفلتمهسی ایدی. مانیخئیییزم اویغور تورکلرینی هم ده مینیاتور صنعتینین اَن یوکسک زیروهسینه یوکسلتمیشدی. چونکی بو دینین یارادیجیسی مانی همدانی اَن بؤیوک رسام ایدی. چوخ تأسفلر اولسون کی، جمعی یوز ایل داوام ائدن بو بیرینجی اویغور تورک دؤولتی باشقا بیر تورک خالقینین-قیرغیزلارین هوجومو نتیجهسینده ییخیلدی و اویغورلار آسییا قیتهسینین موختلیف یئرلرینه داغیلدیلار. بونلاردان بیر قیسمی کانسو، دیگر بیر قیسمی ده تورفان بؤلگهسینه کؤچ ائتمیش و هر بیری آیریلیقدا او بؤلگهلرده یاشایان سویداشلاری ایله بیرگه بیر اویغور تورک دؤولتی قورموش، لاکین حاکمیتلرینی گئنیشلتمک دوشونجهسینده اولمامیش، بؤیوک سیاسی چاتیشمالارا قوشولمامیش، باشدا چین اولماقلا قونشولاری ایله دوستلوق و تیجارت موناسیبتلرینده اولماغا اوستونلوک وئرمیش، اویغور پرئنسلری چین ایمپئراتور قیزلاری ایله ائولنهرک قوهوملوق موناسیبتلری یاراتمیشلار.
کانسو اویغورلاری چینده تانق خاندانینین چؤکوسو و حاکمیتین بئش سولاله طرفیندن ایداره اولوندوغو دؤنمده بو بئش سولالهدن اوچونون شاتو تورکلریندن عبارت اولدوغونو نظره آلاراق اؤزلرینین تام موستقیللیینی اعلان ائتمیش، لاکین بو موستقیللیک ده اوزون سورممیش و اویغورلار اولجه کیتانلارین، سونرا تانقوتلارین، داها سونرا ایسه چینگیز خان ایمپئراتورلوغونون ترکیبینده یاشاماغا مجبور اولموشلار. کانسو اویغورلاری بو گون ده ساری اویغور آدی آلتیندا بو بؤلگهده یاشاماقدادیرلار.
تورفان بؤلگهسینه کؤچ ائدن اویغورلار ایسه ۸۵۶-جی ایلده منگلینی اؤزلرینه خاقان سئچرک دوغو تورکوستان ایندیکی قوزئی چینده اؤز اویغور دؤولتلرینی قورموش، ساواشدان داها چوخ تیجارت و اقتصادیات، مدنیت و صنعتله مشغول اولموش، اؤنملی صنعت اثرلری مئیدانا گتیرمیشلر. قدیم تورک مدنیتی ایله یاناشی آسییا و آوروپا مدنیتلرینین ده چیچکلهنمهسینده بو دوغو تورکوستان تورکلرینین، یعنی اویغورلارین قوردوغو دؤولتین چوخ بؤیوک رولو اولموشدور.
اویغور تورکجهسی تورکجهنین اورتا چاغ تورکجهسی اولان "خاقانییه" تورکجهسینه عایید اولوب بو دیلده یارادیلان اثرلر اؤنجه اورخان الیفباسی (گؤیتورک یازیسی - آ.م.)، سونرا عرب الیفباسی کیمی ساغدان سولا یازیلمیش اویغور الیفباسی ایله داها سونرا ایسه عرب الیفباسی ایله یازیلمیشدی کی، بونلاردان اَن مشهورو یوسیف خاص هاجیبَی-ین "قوداتقو بیلیک"، محمود کاشغارلینین "دیوان-ی-لوغت-تورک"، احمد یوکنکینین "اتابت الحقاییق" اثرلریدیر. اویغور الیفباسی ایله یازیلمیش بیر چوخ بوددیست متنلر بو گون ده آراشدیریلماقدادیر. اویغور یازیسی او دؤورده بوتون تورک بویلاری، همچینین موغوللار و ائلخانیلر زامانیندا دا ایشلدیلمیشدیر. موغوللارین اویغورلاری حربی جهتدن مغلوب ائتمهلرینه باخمایاراق مدنی جهتدن اونلارین تأثیری آلتیندا قالمیش و حتی ایمپئراتورلوغون ترکیبینده اولان موغوللار اویغورلارین تأثیری ایله تامامیله تورکلشمیشلر. حتی آلتین اوردو یارلیقلاری، امیر تئیمور "توزویو"ده اویغور یازیسی ایله یازیلمیش و بو یازیدان ۱۵-جی عصرین سونونا قدر رسمی و دؤولتلر آراسی یازیشمالاردا و دؤولتلرین پوللاری اوزرینده ایستیفاده ائدیلمیش، مانجورلارین دا بو الیفبانی قبولوندان سونرا اویغور الیفباسی بوتون آسییایا یاییلمیشدی. موغوللارین دیپلوماتلاری دا اویغور تورکلریندن اولموش، اویغورلاردان ائلچیلر رومادا، والیلر چینده و باغداددا، معلم تربییهچیلر چینگیز خان عائلهسی ایچینده، عالیملر تبریزدهکی ائلخانی ساراییندا، موهندیسلر موغول اوردولاریندا و س. وظیفهلرده چالیشمیشلار. اویغور مینیاتور صنعتیندن، اویغور کاغیذ ایستئهسالیندان، اویغور کیتاب چاپیندان بوتون آسییا و آوروپا خالقلاری یارارلانمیشلار. اویغورلار چینگیز خان ایمپئراتورلوغو داخیلینده اؤز سیاسی باغیمسیزلیقلارینی ایتیرسهلر ده موغوللاری اویقارلاشدیرمیش، بو ایمپئراتولوغون اوزون مدت یاشاماسینا سبب اولموش و چینگیز خان ایمپئراتورلوغونو بیر تورک-موغول ایمپئراتورلوغونا چئویرمیشلر. اویغورلار سایهسینده دوغو تورکوستاندا بئشبالیق، قاراهوچو، قارابالقاسون، قاراشار، خوتان، یارکند، تورفان، کومول، قولچا، اورومچو، آکسو، سوچا، کانچو، چئرچئن کیمی بؤیوک تورک شهرلری سالینمیش و اینکیشاف ائتدیریلمیش، کاشغار شهری تکجه اویغور تورکلرینین دئییل، بوتون ایسلام دونیاسینین اَن اؤنملی مدنیت مرکزینه چئوریلمیشدی.
مانیخئییست و بوددا معبدلری، هئیکل و رسم اثرلری ایله تورک صنعت تاریخینی زنگینلشدیرن اویغورلار ۹۳۴-جو ایلده ایسلام دینینی قبول ائتمیش و بو دینی چینده یایمیشلار. ایسلام قایناقلاریندا "دوققوز اوغوز" آدی ایله آنیلان بو دوغو تورکوستان تورکلرینین مدنی تأثیرلری عصرلرجه آسییا قیتهسینین بوتون دوغو و باتیسیندا حیسس ائدیلمیشدیر. موغوللاردان سونرا تئیمور اوغوللارینین دؤنهمینده یالنیز خانلیق و سلطانلیق سوییهسینده فعالیت گؤسترن اویغور تورکلری نهایت دوغودان چینین، قوزئیدن روسییانین، گونئیدن اینگیلترهنین تحدیدی نتیجهسینده ۱۸۷۷-جی ایلده چین طرفیندن ایشغال ائدیلدی. ایشغالدان سونرا اویغورلارا ائدیلن ظلم و باسقیلار دایانیلماز حده چاتدی. بو ظلمه قارشی اویغور خالقی بیر نئچه دفعه موباریزه آپارمیش، میللی-آزادلیق حرکاتینا باشلامیشلار. بو میللی-آزادلیق حرکاتینین اَن بؤیویو ۱۸۲۵-۱۸۲۷-جی ایللرده جاهانگیر خوجانین باشچیلیغی ایله کاشغاردا اولموش و باشلانغیجدا بعضی قلبهلر اَلده ائدیلسه ده چینلیلر کاشغارا تکرار حاکم اولموش، خالقدان آجیماسیزجاسینا قیساس آلمیش، کیشیلری قتله یئتیرمیش، قادین و اوشاقلاری ایسه ایلی وادیسینه سورگون ائتمیشلر. فقط چینلیلرین بو آجیماسیز جزالاری اویغور خالقینین ایرادهسینی قیرا بیلممیش، اویغور خالقی اؤز ایستیقلال موجادیلهسینی داوام ائتدیرمیشلر. بو موجادیلهلر نتیجهسینده بیر چوخ اویغور قهرهمانی مئیدانا چیخمیشدی کی، بو قهرهمانلاردان بیری ده ۱۸۲۷-جی ایل موجادیلهسینه قوشولان نازورقوم خانیمدیر. نازورقوم خانیمین قهرهمانلیغی اویغور خالقینین میللی تاریخینده اونودولماز ایز بوراخمیش، شانینه شعیرلر قوشولموش، اویغور خالقینین قلبینده ابدی یاشارلیق قازانمیشدی.
۱۸۶۴-جو ایلده مانچو-چین ایستیلاچیلارینا قارشی میللی حرکاتلار اورومچو، کوچار، گولجه و کاشغار شهرلرینده باشلاییب بوتون مملکتی بوروموش، لاکین حرکاتین بیر مرکزدن ایداره اولونماماسیندان ایستیفاده ائدن یعقوب بَی تشببوسو اَله آلاراق حرکاتی اؤز خئیرینه یؤنلتمیش، کاشغاردا حاکمیتی اَله کئچیرمیشدی. خالقدان دستک بولمایان یعقوب بَی حکومتی ۱۸۷۸-جی ایلده چینلیلره مغلوب اولموشسا دا اویغور خالقینینن آزادلیق موباریزهسی داوام ائتمیشدی.
اویغور خالقینین آزادلیق موباریزهسینی اؤز اثرلرینده عکس ائتدیرن بیلال ناظیم، موللا شاکیر، سئیید محمد کاشی، آرزو محمد، اومیدی، محمد عالم، قاسیم بَی، محمد صالح یارکندی، شئیخ قریب، قوربان صوفی سفربای، موللا موسا سایرامی، عبدولخالیق اویغور، لوطفوللاه موتللیب، نیم شهید، احمد ضیای، اَنور ناصر، قوتلوغ شؤوقی، عیسی یوسیف آلپتکین، محمد اَمین بوغرا، مسوت صبری، عبدالرحیم اؤتکور، عبدوالعزیز چینگیز خان دام الله، پولاد قدیری تورپانی، حاجی یعقوب، ستتار مقبول چوبان، فتح الددین معصوم، قوربان کودای و س. کیمی شاعر، ادیب، دراماتورق، ژورنالیست و تاریخچیلر ۱۹-جو-۲۰-جی عصر اویغور خالقینین آزادلیق سالنامهسینی یاراتمیش، اویغور خالقینین آزادلیق داواسینا اؤندرلیک ائتمیشلر. اونلار اویغور تورکجهسینده ادبی اثرلر، اویغور تورکلرینین تاریخی، مدنیتی حاقیندا تدقیقات اثرلری یازیب نشر ائتدیرمیش، "آلتای نشریاتی" آدلی بیر یایین ائوی قوراراق "یورد"، "آلتای"، "تیانشان" آدلی ژورناللار، "اَرک" آدلی قزئت چاپ ائتدیرهرک تورکچولوک ایدئولوگییاسینین خالق آراسیندا یاییلماسینا نایل اولموشلار.
بو اویغور ضیالیلارینین بیر قیسمی چین کوممونیست ظلمونه دؤزه بیلمهیهرک تورکوستانی ترک ائتمک مجبوریتینده قالمیش، اؤلکهده قالان مسعود صبری، قوربان کودای، عبدالعزیز چینگیز خان دام الله و فتحالددین مهسوم ایسه ۱۹۴۹-جو ایلین سونلاریندا دوغو تورکوستانا صاحب اولان کوممونیست چینلیلر طرفیندن ایشکهنجهیه معروض قالمیش، سوندا چین کوممونیست رئژیمی طرفیندن شهید ائدیلمیشلر. چین کوممونیست رئژیمی طرفیندن اویغور مکتبلری باغلادیلمیش، اویغورجا قزئت، ژورنال و ادبی-بدیعی اثرلر بوراخیلماسی، سیاسی تشکیلاتلار یارادیلماسی یاساقلانمیشسا دا اویغور تورکلرینین آزادلیق موباریزهسی بو گون ده داوام ائتمکدهدیر.
چین خالق جومهوریتینین قوزئیینده یئرلشن و ۱۹۵۵-جی ایلده موختاریت اَلده ائدن دوغو تورکوستان - سینجان اویغور موختار ویلایتی بو گون ده اؤز سیاسی وارلیغینی زور شرطلر آلتیندا اولسا دا داوام ائتدیرمکدهدیر. پایتاختی اورومچو شهریدیر. چین خالق جومهوریتی اراضیسینین آلتیدا بیرینی (۱.۷۱۰۰۰۰ kv.km) تشکیل ائدن بو بؤلگهده چینین بوتون آسسیمیلیاسییا سیاستینه باخمایاراق بو گون ایگیرمی بئش میلیون تورک یاشاماقدادیر کی، بونلارین ایگیرمی اوچ میلیونو اویغور تورکودور. بوندان باشقا اویغور تورکلری چینین موختلیف بؤلگهلرینده، افقانیستاندا، قازاخیستاندا، اؤزبکیستاندا، قیرغیزیستاندا و س. اؤلکهلرده یاشاماقدادیرلار.
سون اولاراق بونو دونیا ایجتیمایتینین نظرینه چاتدیرماغی اؤزوموزه بورج بیلیریک کی، بشریتین اینکیشافیندا، آوروپا و آسییا مدنیتینین چیچکلهنمهسینده بو قدر اّمهیی اولان بیر خالقین-اویغور تورکلرینین بو گون موستقیل یاشاماق حقوقو واردیر. موترققی بشریت بئله بیر خالقین چین فاشیزمینین قوربانی اولماسینا، تاریخ صحنهسیندن سیلینمهسینه یول وئرممهلی، اویغور تورکلرینی هر وجهله قورومالی، اونلارین حاق داواسینا یاردیمچی اولمالیدیرلار. تانری اؤز اوردوسو اولان تورکو قوروسون.


text:
پرزیدنت شؤوکت میرزیویئو بینالی ییلدیریمی قبول ائدیب
اؤزبکیستان پرزیدنتی میرزیویئو، راضیلیقلارین حیاتا کئچیریلمهسینه یاناشی، بیرگه پروقراملارین و امکداشلیق پروژهلرینین دستکلنمهسینه یؤنهلیک پارلامنتلرین فعال دستگینین اهمیتلی اولدوغونو دا دیله گتیردی
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسی باشقانی بینالی ییلدیریم، اؤزبکیستانداکی رسمی گؤروشمهلری چرچیوهسینده پرزیدنت شؤوکت میرزیویئو طرفیندن قبول ائدیلیب.
پرزیدنت میرزیویئو، قبولدا چیخیشیندا، سیاسی ایراده و بیرگه تلاشلار سایهسینده، عنعنوی اولاراق یاخین و دوست اولان اؤزبک-تورک موناسیبتلرینین ایستراتژیک طرفداشلیق سویهسینه چاتدیغینی وورغولایاراق، تورکیه ایله اؤزبکیستان آراسیندا موختلیف ساحهلرده ایمضالانان آنلاشمالارین، بو جور سفرلرله داها گوجلو تمللره اوتوراراق، اولوملو ایش بیرلیگینه چئوریلدیگینی سؤیلهدی.
اؤزبکیستان پرزیدنتی میرزیویئو، راضیلیقلارین حیاتا کئچیریلمهسینه یاناشی، بیرگه پروقراملارین و امکداشلیق پروژهلرینین دستکلنمهسینه یؤنهلیک پارلامنتلرین فعال دستگینین اهمیتلی اولدوغونو دا دیله گتیردی.
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین باشقانی ییلدیریم دا سفرده، سون دؤورده اؤزبکیستاندا حیاتا کئچیریلن بؤیوک میقیاسلی اصلاحاتلاری تقدیرله قارشیلادیقلارینی بیلدیرهرک، تورکیهنین، اؤزبکیستان ایقتیصادینی و سوسیال سکتورونو گلیشدیرمهیه یؤنهلیک پروژهلره هر جور دستک وئرمهیه حاضیر اولدوغونو ایفاده ائدیب.
گؤروشمه'ده طرفلر، عنعنوی دوستلوق و اوزون مدّتلی ایستراتژیک طرفداشلیق موناسیبتلرینین داها دا گوجلنمهسینه یؤنهلیک فیکیرلرینی تکرارلادی.
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین باشقانی ییلدیریم داها سونرا اؤزبکیستان باش ناظیری عبدالله آریپوو ایله گؤروشهرک، ایکیطرفلی موناسیبتلری موذاکیره ائدیب.
ییلدیریم، همچینین باشکند داشکندده، موستقیللیک و هومانیزم عابدهسینی زیارت ائدهرک، بورایا چلنگ قویوب.