text:
تپه گؤز
تپه گؤز دده قورقود کیتابی اساسیندا دپه گؤز؛ سگگیزینجی بوْیون اصلی شخصیتلریندندیر. اوْرتا آسیا روایتلرینده اوْنون آدی «بیر گؤزلو دیو» و یا «یالنیز گؤزلو دیو» دیر.[۱]
تپه گؤز دده قورقود کیتابیندا[دَییشدیر]
تپه گؤزون آتا آناسی[دَییشدیر]
تپه گؤزون آتاسی اۇروزون چوْبانی، قوْنور قوْجا ساری چوْبان، آناسی پری قێزیدیر:[۲][۳][۴][۵][۶]
تپه گؤزون دۆنیایا گلمهسی[دَییشدیر]
داستاندا تپه گؤزون اوْبیری اینسانلار کیمی دوْغولدوغو یوْخ یۇمورتدایا بنزر بیر ات توْپلوسونون ایچیندن چیخماسی بللی اوْلور. چوْبان گلن ایل بولاغین باشینا گلدیگی زامان یئنهده قوْیون هۆرکور. چوْبان ایرهلی گئدیب بیر ات توْپلوسو گوْرور. پری گلیب دئییر امانتیندیر. چوْبان قوْرخوب ساپاندی ایله اوْنو وۇرور ولی ات توْپلوسو یئکهلیر چوْبان قوْرخوب قاچیر. اوْ زامان بایاندور خان ایگیدلری ایله بیرلیکده گزمهیه چیخمیشلار، اوْنو گؤرورلر، وۇردوقجا ات توْپلوسو بؤیویورموش نهایت کی:
تپه گؤزون داورانیشلاری[دَییشدیر]
تپه گؤز بؤیودوکجه اوْ بیری اۇشاقلارین بارماغین، بۇرنون و… یئمهگه باشلادی. نهایت اوْغوز ایچیندن قۇوالاندی، آناسی پری اوْنا بیر اۆزوک وئردی اۆزوک سایهسینده بدنینه اوْخ باتماسین قیلینج کسمهسین. نهایت تپه گؤز حرامی اوْلدو. اوْغوزدان آدام یئمهگه باشلادی. اوْغوز ییغیلیب اۆزهرینه گلدی. تپه گؤز گؤروب غضبلندی. بیر آغاجی یئریندن قوپارتدی، آتیب اللی-آتمیش آدام هلاک ائیلهدی. آلپلار باشی قازانا ضربه ووردو دۆنیا باشینا دار اوْلدو. قازانین قارداشی قارا گۆنه تپه گؤز الینده زبون اوْلدو و… و نهایتکی آروز اوْغلو باسات اوْنو مغلوب ائدرک اؤلدوردو.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Tofiq Hacıyev (۲۰۱۲). TƏPƏGÖZ, DƏPƏGÖZ (آذربایجان تورکجهسی (لاتین)). Öndər Nəşriyyat. یوخلانیلیب ۱۳ اوکتوبر ۲۰۱۵.
- ^ قورقود, دده (۱۶-جی عصر). کتاب دَدَم قورقود علی لسان طایفه اوغوزان (درسدن نوسخهسی) (تورکجه), ۲۱۴–۲۱۵.
- ^ فرزانه, محمدعلی (۱۳۸۵۸). دده قورقوت کیتابی -کتاب دده قورقوت- (بازنویسی از روی متن اصلی) (تورکجه-فارسجا). تهران: انتشارات فرزانه, ۱۵۸.
- ^ زارع شاهمرسی, پرویز (۱۳۹۲). کتاب دده قورقود (درسدن یازقیسی), اول. تهران: انتشارات تک درخت, ۱۰۹–۱۱۰.
- ^ اسماعیلزاده دوزال, رسول (۱۳۷۸–۱۹۹۹). دده قورقود داستانلاری اوشاقلار و جوانلار اۆچون مۆعاصیر آذربایجان دیلینده, اول (تورکجه). تهران: انتشارات بینالمللی المهدی, ۲۰۱–۲۰۲. آیاسبیان: ۷-۲۳۳-۴۷۲-۹۶۴.
- ^ محسنی, عزیز (۱۳۸۱). دده قورقود (تورکجه). انتشارات تابان, ۲۰۱.
- ^
- ^


c: text/html

text:
قارا دومان
سید ناصر ساجدی
داغین اتهییندهکی چرپلنگ هله یئریندن ترپنمهیه ماجال تاپمامیش، ائلهجه اونو ساکین گؤرن اوغلان باباسیندان سوروشدو:
-بابا، او ندیر؟ – سونرا بارماغین اوزاقلاردا سوزولن چرپلنگه نیشانلادی.
-او قارتالدی اوغول. – باباسی جاواب وئردی.
اوغلانی بو باباسی دئدییی چرپلنگ کیمی گؤی اوزرینده قالخ-دوش اولان قارتال قوشو سون درجه ماراغا گتیردی. “– بابا، بابا، نییه اورمییهده قارتال اولمور؟” – دئیه اولو آتاسیندان سوروشدو. سانکی باباسینین فیکری داغین اتهیینده گزن قارتالدا یوخ، اوندان چوخ اوزاقلاردا اولان خاطیرهلر اوزرینده ایدی.
-قارتال شهرده یاشاماز، اوغول. -باباسی دئیهرک گؤزون داغین زیروهسینه قییدی. اما قارا نقطهدن باشقا بیر شئی سئزمدی.
اوغلان سئوینه-سئوینه آتاسینین یانینا قاچیب باغیردی:
-آتا بیلیرسن او ندیر؟
– چرپلنگدی.
-یوخ! بابا دئییر قارتالدی او.
-بابان گؤزلری اوزاغی سئزمیر. -آناسی آتاسینا خیار سویا-سویا دئدی، – بو گون چرپلنگ موکافاتی اولاجاق بیرازدان چوخالارلار.
-من ده چرپلنگ اوچوردانلارا قاتیلماق ایستییرم.
اوغلانین بو سؤزون سانکی کیمسه دویمادی. آتاسی گؤز اوجو باباسینا باخیب “- بو یاز سحری لاپ او آتام دئدییی قارا دومانلی سحرلره بنزهییر، گؤرهسن بو ایل او گلهجک، او لعنته گلمیش دومان؟!” – دئییب گولومسوندو. آتاسی اوغلونون بو اله سالماسین دویوب اوزونه گتیرمدی. نوهسینی چاغیریب “- ایستییرسن قارا دومانین ناغیلین سنه تعریفلهییم؟” – دئدی.
-یوخ! – اوغلان دئدی.
-بیلیرسن قارا دومان اؤزو ایله منه نه گتیردی؟ بیر قارتال بالاسی. – باباسی دئییب یاز هاواسین کؤکسونه چکیب سانکی ائله اورداجا ساخلادی.
-بیر چرپلنگ کیمی قارتال بالاسی؟
-یوخ اوغول دوغرو بیریسین…
اوغلو آتاسینین سؤزون کسدی “- بوراسین دوز دئییر… سن یاشدا اولان زامان او قارتالین سؤزون آنام دا منه آنلاتمیشدی” – دئدی.
-اوندا بس او قارتال ایندی هاردا؟ – اوغلان سوروشدو.
-قارا دومان اونو نئجه گتیرمیشسه ائله ده آپاردی. – باباسی دئدی.
-اوندا بس قارا دومان داها نهلر گتیردی، ثابیت بابا؟ – اوغلان سوروشدو.
باباسی نفسین دریب سونرا هاچاندان بری کؤکسونه چکدییی هاوانی سیگارئت توستوسو ایله برابر چؤله وئریب دئدی:..
بئش ایلین هر گلدییی یاز کنده قارا دومان چؤکدو. ایلک دفعه گلن زامان منیم ۲۰ یاشیم واردی. بیر گئجهنین سحری داغدان کنده دؤننده دیک اوچورومدان او قارا دومانی گؤردوم. قوردلار اولاشدی، ایتلر هوردو، سورو هورکندی، قارا دومان بیر آن ایچینده کندی بورودو. یوخ، ایلک بیر غریبه سس گلدی سونرا قوردلار اولاشدی، ایتلر هوردو، سورو هورکندی، کند زیم بیر قارا دومان ایچینه دالدی. گوجله سورونو بیر یئره توپلاییب هئچ ده بیلمدیم بو قارا دومان هاچان یولون آلیب کندن چیخیب گئتمیشدی. یولو آشاغی یئننده کندین جیغیریندا بیر توکتپه قیزی اوست تپهیه قاچیر، گؤردوم. سونرا اوست تپهنین باشیندا قوردلار بولاشدی. سانکی قیز او قوردلاری گؤرمزدن اؤلوم قوجاغینا قاچیردی. من اولماسایدیم قوردلار قیزی یاریقلاییب دیری قویمازدی. ایتلری کوشکورتن کیمی اینسانین آغلینا سیغینمایان بیر شکیلده هاردانسا، نه بیلیم گؤزه گؤروشمز، اینسان یول آلا بیلمز بیر جیغیرلا ایتلر اوست تپهیه یئتیردی. قوردلار ایتلری گؤرن کیمی قویوب قاچدیلار. قیز دا ایتلری گؤروب گئری دؤنوب منه باخدی. بیر آن ایچینده ایتلرده اوست تپهدن یوخ اولدو. اوستلردن ائنیب باییرا چیخاندا قیزی بیر آنلیغا گؤزومدن ایتیردیم. دوشوندوم بو غریبه گئییملی قیز هانسی کندلینین ائویندن قاچمیش اولا بیلر؟ اگر قاچمیشسا نییه بئله چیلیم-چیلپاق؟! بو سواللاری اؤز-اؤزومله سوروشاراق قیزی قارشیمدا گؤردوم. دیکسینیب بسم الله دئییب اوز-گؤزومو یئره تیکدیم. آلتدان-آلتدان اوتانا-اوتانا اونون قورخودانمی، سویوقدانمی اسن چیلپاق قیشلارینا باخدیم. ال-آیاق آتیب قیش-قولوما دوشدو. اؤزوندن غریبه بیر سسلر چیخارتدی. ضنن ائلهدیم لال اولموش اولا؛ سونرا گؤردوم آغلاییر. اوزونه باخدیم، گؤزونه باخدیم، سسینه فیکیر وئردیم؛ ایناندیم بو قیز بیزیم کندین قیزلاریندان دئییل. منه ائله گلدی بو قیز گرک ائلات-عشاییر قیزلاریندان اولموش اولا. گؤزلری دهشتله باخان بو غریبه گؤزل قیزا داغدان گتیردیییم یومالی پالتار بوغچاسیندان بیر چییینلیک تاپیب اؤرتوکلدیم. کند اهالیسی گؤرمهسین دییه اوست یولو قاباغیما آلدیم. قیز دینمز-سؤیلمز منیمله یولا دوزولدو. بیر آن بو اؤزگه قیزین یانیما قوشوب ائوه آپارماغیما گؤره بئله آناما نلر دئیهجهییمی دوشوندوم. اگر بو قیز اوردان گلدییی یئره گئری دؤنمک ایستمهسه نئجه؟ ائل-اوباسیندان آرخاسینجا گلن اولسا! یا بونلارین هامیسیندان پیسی بو کی گلدییی یئرین بیابیرچیسی اولسا نئجه؟ یوخ، من اونون جانینی قورتاریب ایندی ایسه اونو آناما، کندین اهالیسینه بوراخمالییام. نه مصلحت بیلرلر یا بیلمزلر اونو ائدرلر؛ بونلاری دوشوندوم.
یولو ایرهلیلهییب اؤزومو ائویمیزین آرخاسینداکی آخیندا گؤردوم. قیزا بیر نظر سالیب هله ده اسیم-اسیم اسیر گؤردوم؛ گؤزلرینین قاراسی بیر یئرده دورماییردی ائلهجه اونلار دا اسیردی. سورو اؤزون سویا ووردو. قیزا ایشاره وئردیم آرخامجا گلسین. بویلانیب ائوین قیسا دیواریندان حیطه باخیب آنامی یاواشدان سسلدیم. بیر ایکی دفعه ده چاغیردیم اما سسیمه سس وئرن اولمادی. دیواردان دیرماشیب حیطه ائننده قیزا باخیشیملا دئدیم “من گلینجه قال بوردا”. آنام ائوده دئییلدی. کئچیب آنامین پالتار بوغچاسیندان بیر دست قادین گئییمی گؤتوروب قوناق اوتاغیندا گؤز قاباغینا قویدوم. حیطه دؤنوب قیسا دیواردان بویلانیب قیزی دوردوغو یئرده گؤردوم. کئچیب دوققازی آچیب کند محلهمیزده کیمسنی گؤردوممو، گؤرمدیم. چاشدیم اما قیزی گؤزدن اوزاق ائوه آپاراجاغیما سئویندیم ده. ایکی ائو او یاندا ائویمیزین آرخاسینا چیخان بیر دار کؤچهدن قیزی کئچیرتیب کیمسه گؤرمزدن ایچری سالدیم. بو اؤزگه قیزین قوناق اوتاغینا کئچیریب آنامین پالتارلارین اونا گؤرستدیم. پالتارلاری الیمه آلیب قیزا طرف توتدوم. باشین ترپتیب گئری چکیلیب باشینداکی چییینلییی یئره آتدی. پالتارلاری قایتاریب گؤتوردویوم یئره قویوب درحال اوتاقدان چیخیب قاپینی قیفیللادیم. قاپینی بیر نئچه دفعه دالدان ترپتیب آچماغا چالیشدی اما آچا بیلمهدی. دوققازدان چیخاندا آغلاماسینین سسینی ائشیتدیم. کندین کوچهلرینده اینسان اثر-علامتی بئله یوخ ایدی. یانلیز هردنبیر کند ائولرینین قاپیسیندان کئچنده ایویندن بیر قادین باشین اوزالدیپ سسلیردی:
-آی ثابیت، آی ثابیت، او دیو حیوانی گؤردونمو؟
-هانسی دیو حیوانی ننم-باجیم؟ یوخ گؤرمدیم، منیم آنام سیزده دئییل؟
-یوخ، مش قوربانین سورسو ده اؤزو ده بئله یوخ اولوب، کندین ایییدلری آرخاسینجا چیخیبلار، گئت احمدین قهوهسینه گنجلر اوردا دیو حیوانی ساخلاییبلار.
نه باش وئردییینی هله بئله باشا دوشمهمیشدیم. مش قوربانی اؤزوم دیکاوچورومدن ائننده باییرده گؤرموشدوم! بو دیو حیوان ایسه نه دئمک ایدی؟!
کندین اهالیسینین خئیلهیی احمدین قهوهخاناسینین قنشرینده هوندور بوی بیر حئیوانین دؤورونه دورموشدولار. بو عنتیقه بدن مووجود او عئیبجر صیفتی ایله ترپنمهدن اهالیدن هئچ هورکنمهمیشدی ده، ائلهجه کندین اوشاقلاری دؤورونه دولاشیب هاردا اولسا اونا توخونماغا جهد ائدیردیلر. احمد قهوهنین قاپیسینا دایانیب آلت دوداغینان سیبیلین گمیریردی. ال آتیب قولونا توخوناندا سانکی بیر درین فیکیر باشیندان اوچوب ندنسه اونو دیکسیندیردی.
-آی احمد منیم آنامی گؤرمهمیسن؟ – سوروشدوم.
-دیکسیندیم اوغول، نه دئییرسن؟ آنانمی، او دا یوخ اولوب؟ کندین معلیمی ده بئله، مش قورباندا دا بئله یوخ اولوب. اؤزوم قهوهنین پنجرهسیندن قوربانی دا سوروسون ده ساغ سالامات گؤردوم. سونرا دومان گلدی، هر شئی گؤروشمز اولوب گئدندن سونرا مش قوربان یوخ اولموش، یئرینه بو غریبه حیوان گلمیش. بیلیرسن بو ندیر؟ – دئییب یئنه آلت دوداغین سالدی سیبیللرینین اوستونه.
-یوخ، هئچ دوهیه ده بنزمیر! نئجه آنام دا یوخ اولوب؟ هارا گئده بیلر بو دول-کیمسهسیز آرواد؟ احمد گرککی ایندی بیزه گلهسن، سنه بیر شئی گؤسترمهلییم.
-غریبه بیر مووجود ائویزدن چیخیب؟
-یوخ، غریبه بیر اینسان چیخیب. بئله من هئچ دیلینده قانمیرام. بیر توکتپه اؤزگه قیزیدی. سانیرام ائلات-عشایر قیزی اولا. اونو قوناق اوتاغینا سالیب قاپینی باغلامیشام.
بونو احمد ائشیدن کیمی گؤزلری آز قالیب کللهسینه چیخا “- منی آپار او قیزی گؤروم.” – دئییب قهوهنین قاپیسین باغلادی.
یولدا هئچ بیریمیز دانیشماغا بئله ماجال تاپمادیق. احمد هیجانا گلمیشلر کیمی او پؤرتموش صیفتی منی ده هیجانلاندیریب گاه قاچماغا گاه برکدن یئریمهیه جهد ائدیردیک. قوناق اوتاغین قاپیسینا یئتیرنده احمد دئدی: “- ال ساخلا.” سونرا گئدیب تؤوله قیراغیندان زوپانی گؤتوروب منه ایشاره وئردی. زوپانی الیندن آلیب بیر قیراغا توللادیم “- بو ایش لازیم دئییل، او بیر سیسقا قیزدی.” دئییب قیسا دیواردان بویلانیب داوارلاری یئرینده گؤردوم. قاپینین قیفیلین آچیب ایچری گیرنده قیز بیزی گؤروب بیر قیراغا سیغیندی. گؤردومکی آنامین بوغجاسیندان تکلیف ائتدیییم گئییملری اهینینه تاخیب تومانین دا ترسه گئییب. احمد بو دورومو گؤروب “- بو قیز لاپ بئله بیزیم کندین قیزلارینا اوخشاییر، دئ گؤروم هانسی بختورین قیزین قاچیردیبسان؟” – گوله-گوله دئدی.
-آی کیشی آغلین باشیندان چاشماسین گؤرک! نه قیز قاچیرماسی فیلانی، بو گئییملری آنامین بوغچاسیندان اونا وئردیم. باشی-بوینو آچیق چیخارتماق اولاردیمی؟ قوی گؤروم قیز اؤز پالتارلارین هارا قویوب. دئیه آختاریب بوغچانین آلتیندان اونون بوکولموش قیسا دون و شلتهسین تاپیب احمده گؤستریب تئز یئرینه قویدوم.
احمد اوزون قیزا چؤندریب “- دئ، دئ گؤروم بیر آی قیز کیملردنسن؟ بورالاردا نه ایشین وار؟” – سوروشدو. قیز ائلهجه بیر آز لال-کار یئرینده قالیب احمده باخیب-باخیب بیر شئی دئمهدی. سونرا او غریبه سس-دیل ایله آزجا بیر شئیلر دئییب آنامین گئیدیغی گوللو تومانین قیریشلارین سیخا-سیخا آغلامایا باشلادی.
-هارادان چیخدی بو؟ – احمد پریشان-پریشان مندن سوروشدو.
-دیکاوچورومدان یئنئنده اوست تپهیه قاچیر گؤردوم. بیلمیرم نه باش وئرمیشدی، قوردلار اوست تپهیهجن ائنمیشدیلر، اولماسایدیم بونو دیدیب دیری قویمازدیلار.
-قوردلار! گؤرهسن اونلاری نه چکیب بورالارا …!
-ایندی نه ایش گؤرمهلییم؟ سوبای اوغلانین بیرییم بو قیز بوردا قالسا صاباح کندده سؤز چیخارارلار. احمد نه اولار بونو سن اؤزون آپار اهالییه گؤستریب هر نهیی آچیقلا…
هله سؤزوم سونا چاتمامیش یئنه او غریبه سس قولاغا دهیدی. بیر آن ایچینده دومان تین کیمی هر یئری بوروماغا باشلادی. گؤردوم قیز یئریندن قالخیب اؤزونو چوله ووردو. آرخاسینجا قاچیب قاپیدان چیخاندا قارا دومان ایچینده اونو بیر آنلیق اولسا دا گؤزومدن ایتیردیم. دوققازدان چیخیب، اوندان بیر اثر-علامت گؤردومو، یوخ بئله گؤرمدیم کی گؤرمدیم.
یاواش-یاواش هر شئی اوز دهییشدی. بو زیم توستو-دومانین ایچینده اینسان تینی کیمی بیر هئیکل کؤلگهلهنیب آناما چئویرلنیب منه ال اوزاتدی. دارتینیب الیندن یاپیشماغا چالیشدیم، آمما توخونا بیلمهدیم. آنام منی بو حالدا گؤروب نارین بیر گولوب مندن فاصیله آچدی. بیر دفعه ده قالخیب اونون آرخاسینجا قاچاندا آتامین سسین آرخامدان ائشیتدیم.
-ثابیت بالام گل، گل. – دئدی!
آنلادیم بونلارین هامیسی یالاندیر. بو فیکر باشیما قونماق همن هئیکللر یوخ اولدولار. گؤردوم قیز کوچهنین باشینداکی تایانین دیبینه سیغینیب، الینن نه ایسه هاوادا توتماق ایستهییر. گئدیب باشی اوسته دایاناندا، منی گؤروب تئز اللرین آشاغی سالیب گؤزلرین یئره دیکدی. قارا دومان هاچاندان بری یولون آلیب چیخیب گئتمیشدی هئچ بیلمهدیم ده. قیز ذکالی ایدی سانکی بئله؛ اوولجه من دؤننده ائوه تئز یئریندن قالخیب دالیمجا گلدی. احمد یوخا چیخمیشدی. یئرینه بیر قوجا کور عرب قولو اوسته بیر قارتال بالاسی بارداش قورموشدو.
اولجه هئچ بیلمهدیم او قارتال بالاسیدی، سونرالار کور قوجا اؤزو بونو آنلاتدی، یالنیز بونو یوخ، هر نه قارا دوماندان بیلجهییمیزی بئله. او، قارا دومان ایله یاشاییب دونیانین هر بوجاغین گزیب دولانیب بوتون دیللره بلد ایدی. ائلهجه او گون بیلدیم قریبه قیزین آدی سایاکادی، ژاپون آددا بیر اؤلکهدن بورا چیخمیش…
حکایه بورا چاتاندا اوغلان دئدی:
– قالانین اؤزوم بیلیرم، بابا.
– نئجه؟ – باباسی اوغلانا باخمادان سوروشدو.
– سنله سایاکا ننه ائولندیز! – اوغلان دئدی، سونرا تلسیک یئریندن قالخیب، “من کور عربم، من کور عربم ” دئیه-دئیه آرادان چیخدی.
– سن کور عرب دئییلسن، سن کور عربین نوهسیسن. باباسی آلتدان-آلتدان میزیلداندی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
لاچین رایونو
لاچین رایونو — آذربایجان جومهوریتیندا اینضیباطی – اراضی واحیدی. اینضیباطی مرکزی لاچین شهریدیر. لاچین رایونو ۱۸ مئی[۳] ۱۹۹۲ (میلادی)-جی ایلده ائرمنیستان جومهوریتی سیلاحلی قوهلری طرفیندن ایشغال اوْلونوب. رایوندا بیر شهر، بیر قصبه (قایغی قصبهسی)، ۱۲۵ کند اوْلموشدور.
آذربایجانین جنوب-غربینده، داغلیق اراضیده یئرلشیر. شیمالدان کلبجر، شرقدن خوجالی، شوشا و خوجاوند، جنوبدان قوبادلی رایونو ایله، غربدن ایسه ائرمنیستانلا همسرحددیر. رایون مرکزینین باکی شهری ایله شوسسه یوْللا آرا مسافهسی ۴۵۰ کیلومتر خانکندی دمیر یوْلو ایستگاهینی ایله آرا مسافهسی ایسه ۶۰ کیلومتردیر.
۱۸۲۸ (میلادی)-جی ایل روسیه-ایران ساواشلاریندان سوْنرا باغلانان تورکمنچای عهدنامهسینه اساساً، بؤلگه آذربایجان جومهوریتیین ترکیبینده روسیهیا قاتیلیب. روسیهنین حمایهسی آلتیندا گونئی قافقازا عثمانلی ایمپیراتورلوغوندان و ایراندان ائرمنیلرین کۆتلوی(توده) شکیلده کؤچورولوب مسکونلاشدیریلماسینا باشلاندی. آنجاق لاچین بؤلگهسینه ائرمنیلرین مسکونلاشدیریلماسی مۆمکون اوْلمادی.
آذربایجان جومهوریتیدا خانلیقلار لغو ائدیلدیکدن سوْنرا، لاچین بؤلگهسی ۱۸۲۹ (میلادی)-جو ایلدن یئنی یارادیلان قاراباغ ایالتینه قاتیلیب، ۱۹۰۵-۱۹۰۷ و ۱۹۱۴-۱۹۲۰-جی ایللرده لاچینین دا داخیل اوْلدوغو زنگزور بؤلگهسینده سیلاحلی ائرمنی دستهلرینین تؤرتدیی قیرغینلار نتیجهسینده تخمیناً یاریم میلیون موسلمان هلاک اوْلموشدور.
آذربایجان خالق جومهوریتی یارادیلدیقدان سوْنرا دا قاراباغی و زنگزورو منیمسمک اۆچون انرمنیلرین اراضی ایدعالاری نتیجهسینده کۆتلوی(توده) قیرغینلارلا داوام ائدیر. ائرمنی تاخیمی آندرونیک نه یوْللا اوْلورسا-اوْلسون اؤز سیلاحلی قوهلری ایله برابر گوریس، لاچین، شوشا ایستیقامتیندن قاراباغا داخیل اوْلماق، اوْرانین ائرمنی اهالیسینی آذربایجان جومهوریتی حکومتینه قارشی قالدیرماق، تخریباتلار تؤرتمک و بؤلگهده اطاعتسیزلیک یاراتماق ایستییردی. بۇ مقصدله آندرونیک بیر نئچه مینلیک اوْردو ایله زابوخ کندینی کئچهرک لاچین ایستیقامتینده ایرلیلمهیه باشلادی. بۇ مسئلهدن اوّلجهدن خبر توتان، بؤلگهنین نفوذ صاحیبلریندن بیری، قاراباغین ژنرال قوبرناتورو خوسروو بی سولطانووون قارداشی سلطان بی سولطانوو، اؤز پارتیزان دستهسی ایله لاچین-زابوخ یوْلونداکی بیر درهده پوسقو قوراراق آندرونیکین قوشونونو محاصرهیه سالدی. بۇرادا تقریباً بیر گونلوک چوْخ قانلی دؤیوشلر گئتدی. بۇ دؤیوشلر زامانی ژنرال آندرونیک دئمک اوْلار کی، بۆتون قوهسینی ایتیرهرک بیر نئچه نفرله گۆجله قاچماغا ایمکان تاپدی. دره بۇ دؤیوشدن سوْنرا خالق آراسیندا "قانلی دره" آدلاندیریلدی.
بۇ مغلوبیتدن سوْنرا دا ائرمنی سیلاحلیلاری تئز-تئز بؤلگهده قیرغینلار تؤرهدیر. آندرانیک آذربایجانین بۇ بؤلگهسینده دایم ثابتلییی پوزماق، زنگزور و قاراباغ توْرپاقلارینی ایشغال ائتمک اۆچون روسیه نین مالییه دستیی ایله یئنی-یئنی سیلاحلی قروپلار یارادیردی.
آذربایجان خالق جومهوریتی حکومتی اؤلکهنین اراضی بوتؤولویونو تامین ائتمک اۆچون زنگزورا قوشون حیصّه لرینی گؤندریر. داغ ایستیقامتینده آپاریلان دؤیوشلرده سلطان بی سولطانووون رهبرلییی ایله لاچین سیلاحلی دستللری ده ایشتیراک ائدیر. دؤیوشلر آذربایجان قوشون حیصّه لرینین اۇغورو ایله باشلاسا دا داغی الده ساخلاماق مۆمکون اوْلمادی. تئزلیکله بؤلگه قیزیل اوْردو حیصّه لری طرفیندن ایشغال اوْلوندو.
آذربایجان رایونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan.. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2010-11-14. یوْخلانیلیبSeptember 29, 2010.
- ^ Şəhərlərarası telefon kodları. Aztelekom İB. یوْخلانیلیب19 August 2015. (لاتین تورک دیلینده)
- ^ اینضیباطی-اراضی واحیدی اۆزره معلومات: لاچین. تاریخی حاقیندا قیسا معلومات. Archived 2017-02-02 at the Wayback Machine. "۱۹۹۲-جی ایلین مئیین ۱۸-ده لاچین رایونو خیانتین قوربانی اوْلدو و ائرمنی سیلاحلی قوهلری طرفیندن ایشغال ائدیلدی."


text:
فرات
فَرات یا دا فورات (عربجه: الفُرات، تورکیه تورکجهسی: Fırat) غربی آسیادا ان بؤیوک چای دیر. باشلانغیجینی تورکیه اراضیسینده، موراد چایی و قاراسو چاییندان گؤتورور و عراقین بصره شهری یاخینلیغیندا دیجله ایله قوووشاراق، شط العرب چایینی عمله گتیریر. تورکیه، سوریه و عراق اراضیسیندن کئچیر . اوزونلوغو موراد چایینین منصبیندن 3065 کیلومتر، موراد و قاراسو چایلارینین قوووشماسیندان 2780 کیلومتر دیر.
قایناقلاردَییشدیر
تورکجه (لاتین الیفباسی) ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fərat»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (025 آقوست 2016 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
قاراداغ ان تنبل وطنداشینی سئچدی
"ان تنبل وطنداش" عنوانینی قازانان یاریشماجی ۱۱۷ ساعات یاتان دودا آلکسیج اولدو
قاراداغدا، بو ایل سککیز قاتیلیمچییلا ۲۰ آگوست جمعه گونو باشلایان یاریشمادا، "ان تنبل وطنداش" عنوانینی قازانان یاریشماجی ۱۱۷ ساعات یاتان دودا آلکسیج اولدو.
هئچ بیر شئی ائتمهیهرک تخمیناً ۳ مین تورک لیراسی (۳۰۰ یورو) دگریندهکی اؤدولون صاحبی اولان آلکسیج، آوروپادا بنزری اولمایان یاریشمادا ۱۱۷ ساعات یاتاراق یئنی رکورد قیردی.
یاریشمانین قوراللارینا گؤره، یاتاراق یاریشان یاریشماچیلارین یاتمالارینا، یئمه-ایچمه احتیاجلارینی قارشیلامالارینا، کیتاب اوخومالارینا و تلفنا باخمالارینا ایجازه وئریلرکن، آیاغا قالخمالاری قورال پوزونتوسو ساییلیر.
یاریشمادا، بو ایل، اؤنجهکیلردن فرقلی اولاراق یاریشماچیلارین، سککیز ساعاتدا بیر توالته گئتمهلرینه ایجازه وئریلدی.
یاریشمادا ان اوزون یاتما رکوردو ۵۲ ساعات اولاراق ثبت ائدیلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
سومالیده بومبا یوکلو ماشینلارلا اینتحار سالدیریسی
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.


text:
جومهورباشقانی رجب طیب اردوغان، ناتو توپلانتیسینین آردیندان آزربایجان’ین فضولی شهرینه گئتدی. اردوغان، بورادا آزربایجان جومهورباشقانی ایلهام علیئو ایله بیر آرایا گلدی. جومهورباشقانی اردوغان، بروکسئل’دهکی ناتو توپلانتیسینین آردیندان آزربایجان’آ گئچدی. اردوغان،...
پولونیا (لهستان) ساوونما باخانی بلاچزک، تورکیه’دن اینسانسیز هاوا آراجلاری ساتین آلاجاقلارینی آچیقلادی. پولونیا رسمی خبر آژانسینین (پاپ) خبرینه گؤره، پولونیا ساوونما باخانی ماریوسز بلاچزک، اولکهسینین تورکیه’دن ۲۴ عدد بایراقدار (TB2)...
آمئریکا بیرلشمیش دؤولتلر خزر پولیتیکالاری مرکزی هئیئتینین ائرمنی ایشغالیندان قورتاریلان آغدام شهرینه زیارتی داوام ائدیر. هئیئتین، آغدام شهرینه ۱۰ کیلومئتر اوزاقلیقدا، شاهبولاق کندی یاخینلاریندا بولونان شاهبولاق قالاسینی زیارت ائتدیگی بیلدیریلدی....
بیرلشمیش میللتلر گنهل سئکرتئری آنتونیو گوترش، ب.م گوونلیک کونسئیی’نین عاجیل توپلانتیسیندا غزه ایله ایسراییل آراسینداکی “آنلامسیز قان دؤکمه، تئرور و ییخیم دؤنگوسو”نون سونلاندیریلماسی چاغریسیندا بولوندو. بازار گونو سانال اورتامدا دوزهنلهنن...
فضولی، خوجاوند، خوجالی و شوشا ایلچهلریندن گئچهن یئنی فضولی-شوشا قارایولونون یاپیمینین تاماملانما تاریخی آچیقلاندی. آزربایجان دوؤلت آسفالت یوللار ایدارهسی سؤزچوسو آنار نجفلی حاجیقبول-بهرمتپه-مینجیوان-ائرمنیستان دؤولت سینیر اوتویولوندان باشلایاجاق اولان فضولی-شوشا قارایولونون...
تورکیه جومهورباشقانلیغی ساوونما صنایعی باشقانی ایسماعیل دمیر، توئیتر حسابیندان یاپدیغی پایلاشیمدا «آلتای تانکی» اوچون گلیشدیریلن «باتو- BATU» تانک موتوروندا گلینهن سون آشامایا ایلیشکین بیلگی وئردی. دمیر، پایلاشیمیندا، “ساوونما صنایعیمیز موتور...
تورکیه میللی ساوونما باخانلیغی عسکری فابریکا و تئرسانه ایشلتمه آنونیم شیرکتی (ASFAT) طرفیندن اورهتیلهن ۵ اوزاقدان کوماندالی مایین تمیزلمه آراجی MEMATT داها آزربایجان’ا تسلیم ائدیلدی. باخانلیقدان یاپیلان آچیقلامایا گؤره، باخانلیق...
ماحمود بیلگین گونئی آزربایجان دموکرات پارتی’سینین باشقانی و آزربایجان سیاسی قورولوشلارینین امکداشلیق پلاتفورمو’نون عضوو آزگلوبال اینترنتی تلویزیونو مودورو ژورنالیست بابک آزاد ایله قاراباغ دورومونو، قوزئی آزربایجان و ارمنستان ایلیشکیلرینی دانیشدی....


text:
سپتامبر آییندا آلتین قوُزا فیلم فستیوالی گچیریلر
بو فیلم فستیوالی نینگ 28-نجیسی 13-19 سپتامبر آرالیغیندا گچیریلر
آدانا شهری حالقارا آلتین قوُزا (هوُزا) فیلم فستیوالینا یر ایه چیلیگینی ادر.
بو فیلم فستیوالی نینگ 28-نجیسی 13-19 سپتامبر آرالیغیندا گچیریلر.
فستیوالدا حالقارا اوزین متراژلی فیلم یاریشی، قیسغا متراژلی فیلم یاریشی، میللی اوُقووچی فیلم یاریشی و آدانا قیسغا فیلم یاریشی گچیریلر.
مونونگ یانیندا فیلم گؤرکِزیلیشی، آتلیه لر و سِرگیلر ده گچیریلر.
یاریشا قاتناشجاقلار www.altinkozaff.org.tr اینترنت آدرسیندن ماغلومات آلیپ بیلر.
دِگیشلی حابارلار
یوفانینگ میللتلر لیگی: یاریم فینالدا یاریشجاق توُپارلار بِللی بوُلدی
یاریم فینالدا یاریشجاق توُپارلار کرواسی، ایتالیا، اسپانیا و هلند
گوگل تۆرکیأنینگ بیرینجی قادیم تاریحچی زناناسینی اونوتمادی
گوگل تۆرکیأنینگ ایلکینجی قادیم تاریحچی زناناسی پروفسور دکتر ژاله اینان-ی یاتلادی
میللتلر لیگی: فارو آدالاری 2- تۆرکیه 1
تۆرکیه بو لیگینگ C گروهیندا 6 اوُیوندان 13 بال بیلن بیرینجی بوُلدی


text:
بادمجانی رنگلی مزدا
رقیه کبیری
هیچقیرا- هیچقیرا پیللهلردن ائنیب، اورتا قاپیدان پارکینگه دوغرو گئدیر. ماشینا یئتیشمهمیش سیویچین دویمهسینی باسیر. تیققیلتی سسی گلمیر. بیر داها بارماغین دویمهسینه باسیر.
ایچینی چکیر. پالتوسونون جیبینی آختاریر. اپریمیش کیرلی کاغذ دسمالی جیبیندن چیخاریر. دسمال الینده پرن-پرن اولور. یئره تؤکولن دسمال قیرینتیلارینی آیاغییلا ماشینین آلتینا اؤتورور. پالتوسونون یئنگیسی ایله بورنونو سیلیر. قارا ماهوتی پالتوسونون اوستونده آغ بیر ایز بوراخیر. قولونا باخیب کیرلنمیش یئنگینی بؤیرونه سورتور. بورنونو چکه-چکه ماشینین قاپیسینی آچیب فرمان آرخاسیندا اوتورور. اؤز-اؤزویله دانیشیر.
«اؤلهسن رویا، اؤلهسن! بو نه زندگانلیقدی آخی! ائله دوز دئییبلرهاا، چوخ محبّتدن مرض حاصل اولار. بیلیرم. آرپاسی آرتیق دوشوب. یازیق عمهم. اری ایله ساواشاندا، یونجاسی آرتیق دوشوب دئیردی، هامیمیز گولردیک. ایندی بیلیرم نه چکیب؛ یازیق عمه خانیم! آرپایلا یونجانین بیر او قدر ده فرقی یوخدور کی! …ائله عمهمین ارییله، احمدین ده اینک ایله آت قدر فرقی وار. ایکیسی ده بیر بئزین قیراغیدیرلار.
آمما من اؤزوم ده آرپا چؤرهیینی، هم ده یونجانی چوخ سئویرم. قارنیم سانجیلانمایاناجان دسترخاندان قیراغا چکیلمرم. احمد یونجانین اوزونه ده باخماز. آخی نئجه دئییم یونجاسی آرتیق دوشوب. دئیه بیلمیرم کی! دئمهمیشم ائله بئله اولوبداا. هله یازدا یونجانی دوزلویوب یئینده منه گولر. هئچ اینک ده سنین کیمی شیرین-شیرین یونجا یئیه بیلمز – دئیر.
احمدین آرپاسی آرتیق دوشمهسهیدی ده، آت کیمی کیشنهییردی. دلی اولموشدو ائلهبیل. من نه دئدیم کی!
فقط دئدیم هامینین اوزونه گولورسن کی، مینیرلرداا سنی!
پیس دئدیم؟! مینمهسهلر، گونده او مامیلی-ماتان خانیم منیم ماشینیمدا نه پوخ یئییر؟ ماشینا وام گؤتورن من؛ آلان من؛ سن ده گونده خانیمی قاپیلاریندا ائندیر. من ده هر گون مجبور اولورام کمالینین ماشینییلا ائوه گلیم. هله نه یاخشی دئمهدیمها کمالی منی ماشینییلا ائوه چاتدیریر. یوخسا فیش-فیشا کیمی فیشیلداردی. اونون آجیغی توتسا دا توتسون. لاپ یاخشی ائلیییرم، گلیرم. کمالی قونشوموزدودااااا. یول اوسته منی ده گؤتوروب، یئتیریر قاپیمیزا؛ نه اولسون کی!»
باشینی صندله سؤیکهییر. گؤزلرینی یومور.
قوی بیر آز اؤزومو تاپیم، جهنّم اولوب گئدهرم. گؤروم صاباحدان هانسی ماشینلا خانیمی قاپیلاریندا ائندیرهجک؟
بیر داها او ائوه دؤنمهیهجهیم. قوی نه قدر تک باشینا های-کوی سالیر سالسین. هوشو چاتمیر کی! دوشونمور بو ساعاتدا قیشقیر-باغیر سالمازلار؛ قونشولار یاتیب. اؤزو ده بئله قوزو کیمی قونشولار، بیریسینین ده جینقیری چیخماز.
سحر فریبا خانیم سوروشسا نه های-کوی سالمیشدیز، نه دئییم؟! هئی اوزومو دیرناقلادیم. هئی دیزیمه چالدیم، پیس ایشدی، یواش دئدیم. مگر قولاق آسدی! قوی تک قالسین، باشی داشا دیسین.
باشینی فرمانا سؤیکهییر. آلنی اوشویور. گؤز یاشلاری دیزلرینه دامیر. بورونونو ائله چکیر کی، بیر آن نفسی قاپانیر. چرقدینین اوجویلا گؤزونو سیلیر.
«عمهم دئیردیهاا کیشینین وفاسی اولماز. هئچ بیر دئمهدی گئجهنین بو ساعاتیندا هارا گئدیرسن؟ “گئتمه!” دئسهیدی، ائودن چیخمازدیم. بو سویوقدا بوردا نه غلط ائلیرم آخی. ها آددیملاریمی آستا آتدیم، ها باشماق یئرینده قوردالاندیم، بلکه او بیری دفعهکی کیمی “گئتمه!” دئسین؛ نامرد اوغلو آغزینی بئله آچمادی.»
بورونونون سویو آخیر. باشینی فرماندان قالدیریب، سینهدهکی دسمال قوطوسونو گؤتورور. قوطو، بوم-بوش. حیرصیندن قوطونو آرخایا آتاندا دالی شوشهنین قاباغینداکی ایته دییب، صندلین اوستونه دوشور. ایت قولچاغین باشی، گورا تیترهین باش کیمی ترپهنیر.
چرقدینین اوجویلا بورنونو سیلیر. بورنونون سویو چرقدین اوجوندا آغ لکه بوراخیر. چرقدین لکهلی اوجونو پالتوسونون آلتینا ییغیر. سیویچی سالیب ماشینی ایشلتمهیه چالیشیر. ماشینین موتورو تیر-تیر تیریلداییب، سونرا سسی کسیلیر. فرمانین آلتینداکی میلچک بویدا ایشیق وار؛ ایشیغا باخیر. یاشیل ایشیق یانیر.
«هله اون ایلدیر تصدیقیم وار دئییر. هوشو چاتمیر کی، ماشین گاز ایله ایشلهینده موتورو سؤندورمزلر. بو دا اونایللیک شوفر!»
یاشیل ایشیغی سؤندورور. قیرمیزی ایشیق یانیر. یئنیدن ماشینین موتورونو ایشلتمهیه چالیشیر. موتور کهلیک کیمی قیققیلداییر. او ایسه استهزایلا گولومسهییر.
«بیلیرمدااااا،… ایندی پنجره قاباغیندا دوروب گودور. دئییر بس عاجزم، گئده بیلمرم. بس بو تصدیقی نهدن اؤترو آلمیشام؟ کیفیمده ساخلاییب، چوروتمیهجهیم کی! تصدیق؟… هله قوی یوخلاییم گؤروم کیفیمده؟»
موتورو سؤندورور. کیفینی یوخلاییر، قوردالاییر. ایچیندهکیلری بیربهبیر صندلین اوزرینه تؤکور. سونوندا کیفی ترسینه چئویریب قوجاغینا سیلکهلهییر. بیر-ایکی سکّه، جولو بارماق بویدا گؤز مدادی، قاپاقسیز بیر ماتیک آیاغینین آلتینا دوشور. یئنه اؤز-اؤزویله دانیشیر.
«گیجسن، قوشبئیین خانم، گیج! بس دئمهدین تصدیقسیز سیویچ نه درده دَیر؟ هوشون باشیندان چیخمیشدی؟ ائله شیشدین، ائله سیویچه ال آتیب،گئدیرم دئدین، ایندی بویور گئت! گؤرهک نئجه گئدهجکسن؟ اولماسا بیر آز گودوم یاتسین. آستاجا قاپینی آچیب ائوه گیریب، تصدیقیمی گؤتوررم. او یاتاندا، مین ایلین اؤلوسودور ائلهبیل. داش کیمی دوشور یاتیر. ائوه قاییتدیغیمی بیلمز. آمما بیلمیرم کی، تصدیقیمی هارایا قویموشام. گرهک بیربهبیر کمدلاری آختاریم».
صندلین اوستوندهکی قیویر-زیویرلاری کیفینه قایتاریر. آیاغی آلتینداکی سکّهلری گؤتوروب، باشینا دولاندیریر. سونرا دندهنین یانینداکی تصدّق قوطوسونا سالیر. سکّهلر، ماشینین سسسیزلییینده جینگیلدهییر.گؤز مدادینی دیزینه سورتوب قاپاقسیز ماتیکی بورور. لوله، بوش-بوشونا بورولور. لولهنین ایچینی پوفلهییب، بیر ده ترسینه بورور. ایکیسینی ده کیفین کیچیک زیپلی یئرینه قویور. ماشینین آیناسینی اؤز اوتوروشو و بویونا اویغون دهتلهییر. قاشلارین یوخاری قالدیریر. گؤزگوده گؤزلرینه باخیر. الینی قاشلارینا، گؤز قییقلارینا چکیر.
«گؤزلریمین آلتی شیشیب. سحر ایشه گئدنده آغلادیغیمی هامی بیلهجک. هئچ کیمین اوزونه باخمییاجاغام. سوروشسالار نه دئییم؟ آچیب آغارتمالی دئییل کی. دئسم ده اینانمازلار. آنام دا اینانماز. هئی تعریفلهسین، دئسین احمد نجیب اوغلاندی. ائلچیلیک گونو تلفوندا، عمه خانیما بیر ساعات اونون نجیبلیییندن دانیشدی. او قدر دئدی کی، آخیردا یورولوب دئدیم: او قدر «نجیب- نجیب» دئییرسن کی، من اونو گؤررکن باغلار باغیندا بوینوندا تورباسی اولان آتلار یادیما دوشور. آنام حیرصلندی. دیلینی دیشله – دئدی. بویون-صاباح او سنین ارین اولاجاق آخی! هر شئیه ظارافاتلا یاناشما – دئدی.
بیر دفعه من ده او آتلارا میندیم. اؤلدوم اریدیم. آبیر-حیادان دوشدوم. آت ایکی آددیم آتمامیشدان دایانیب هامینین قاباغیندا شیر-هاشیر ایشهدی. قوملارین اوستوندن ائله پیس قوخو قالخدی کی، اورهییم بولاندی. هله اورهکبولانما بیر یانا، منه باخان جماعتین یانیندا یئره گیرسهیدیم آت اوستونده اوتورماقدان مین قات یاخشی اولاردی. ائلهبیل او آداملارین گؤزونون اؤنونده اتهییمی قاوزامیشدیم. آت شاهه قالخیب منی یئره چالسایدی، بو قدر قانیم قارالمازدی.
احمد دوغرودان دوغروسو بو گئجه آز قالمیشدی منی گؤتوروب یئره چیرپسین. هله نه یاخشی اوتانقاجدی. اؤزگهلرین یانیندا حؤرمت ساخلار. حیرصیندن دیرناقلارینی چئینر. بارماقلاریندا دیرناق قالماییب کی! دیرناقلارینین آلتینداکی قیپ-قیرمیزی ات ائشییه پیرتلاییب. ایندی بیلرم نییه دلی اولدو… گؤرهسن نه ائلیییر؟ یاتیب؟ یوخسا گئنه ده تلویزیونا باخا-باخا دیرناقلارینی چئینهییر؟»
آینانی بیر آزجا آشاغی ائندیریر، بیر ده اؤزونه باخیر.
«رویا خانیم! آخی سنین عیبینی هئی باشینا قاخینج، اوزونه توخونج ائلهسهلر، خوشونا گئدر؟ ایندی ائوه دؤنمهیه هئچ اوزون اولاجاق؟ نه ائیلهدی کی! قولوندان توتوب کاناپهیه ساری چکدی داااا… نییه ائله دئدین آخی؟ سنه دئسهلر کی، دیرناقلاریندان چیمچهشیرم، منه الینی اوزالتما، خوشونا گلر؟ اگر ائوه دؤنسم دیرناقلارینا هئچ فکر وئرمهیهجهیم».
آینایا باخیر. آرخا شوشهنین اتهییندهکی ایت، باشینی تیترهده-تیترهدیر، سانکی اونو حاقلاییر.
ماشیندان یئره دوشور. پارکینگین قاپیسینی آچیب ائشییه گؤز گزدیریر. ایشیق دیرهیینین لامپاسینین بالونو یئکه بیر دوزداندیر سانکی. دوزو یئره سپهلهییر. یئر هله آغارماییب.
«قار آغیر یاغسا، گئده بیلمرم. قوی یوخاری قالخیم؛ قاپییا قولاق یاتیردیم؛ بلکه یاتیب!»
قاپینی ایشگیللهییب، آستا-آستا یوخاری قالخیر. ایکینجی قاتدا بوتون ائولرین ایشیقلاری سؤنوکدور. اوچونجو قاتدا اورتانجیل قونشونون ایشیغی، قاپینین باشینداکی شوشهدن پیللهلره دوشور. دؤردونجو قاتا چاتدیقدا گؤیرچین کیمی بارماقلارینین اوجوندا یئریییر. قولاغینی قاپییا دایاییر. تلویزیون سسی گلیر.
«هله یاتماییب. ائله آللاهیندان ایمیش من ائودن چیخیم. آغزیمی آچاندا دئییر، دینمه! اعصابیم خرابدی، دانیشما! بانک حسابلاریمی قاتمیشام. حساباتیم یئرسیز چیخیر، نه قدر سالیب-چیخیرام یئنه ده آز گتیریرم! هه، هامینین یانیندا آز گتیریر، بیر ائله منه آرتیق گلمهیی باجاریر. آنام هاردادی گلیب گؤرسون، همین نجیب اوغلان نئجه ده تکباشینا موسیقی ییغیناجاغی قوروب، چالدیریر!… باخ گؤر نئجه ده سس گلیر!
دلی شیطان دئییر قاپینی آچ، ایچری گیر؛ گئت گؤر نهیی ایزلهییر بئله؟ یقین پورنو فیلمیدیهااا. آشپزخانادان یامان بویلانیردی، رکلامینا باخاندا گؤردوم. دئینه قیچین سینسین رویا!… ائودن نییه چیخیردین کی! سن خاراباندا اوتورسان، او دا اؤز بیلدییینی ائلهمزداا».
پوسقودا دایانان پیشیک کیمی، بیر ده قاپییا قولاق یاتیردیر. ایچریدن گلن سسی یاخشی ائشیتمیر. آشاغیدان، پیللهلردن سس اوجالیر. دئیهسن یوخاری قالخان وار.
«سس ائلهمه! پیس ایشدی. ساخلا ائوه، قونشولار یاتیب.»
«دییهسن بو سس فریبا خانیمین سسیدیر. ایندی نه ائلهییم؟ منی بوردا گؤرسه، نه دئیر؟»
بیر قاپییا باخیر، بیر ده اییلیب نردهدن یوخاری قالخانلارا باخیر. نه ائیلهسین، بیلمیر. باشماقلارین چیخاریب الینه آلیر. پیللهلرین اوجونو توتوب، اوغرون-اوغرون دام یولونا قاچیر. آشاغیدان گلن سس گئت-گئده اوجالیر، یاخینلاشیر. اونون ایسه آیاقلاری اوشویور.
«کؤپه… قیزی! بیر-ایکی عاغیللی-باشلی آدام گؤرنده، اؤزوندن چیخیر. سنه کیم دئدی دور اوینا؟ ائله بیرجه کیشیلرین قاباغیندا قیرجانماغین قالمیشدی؟ ها دئییرم دینمیییم، اولمور کی، اولمور.»
«سن آلـلاه دینمه. قونشولار یاتیب. قوی ائوه یئتیشک، نه قدر دانلایاجاقسان دانلا دا…»
«گئنه ائوه یئتیشیریک، خانیم تویوق کیمی میسیر. دیل تؤکور، یالوار-یاخار ائلهییر، باااخ! آخشامدان اؤزگهلرین یانیندا شئر اولموشدون آخی؟!»
«دینمه. سن آلـلاه دینمه. قونشولار ائشیدر.»
دام یولوندا دیوار دیبینه سیخیشیب. ائشیتدیکلرینه اینانا بیلمیر. فریبانی، آپارتمانین ان خوشبخت خانیمی ساناردی. فریبا همیشه یاراشیقلی، گولر اوزلویدو. بیر دئییب مین گولردی.
پیللهلردهکی سس کسیلدی. باشماقلاری الینده پیللهلری ائندی. یئنه قولاغین قاپییا دایادی. تلویزیون سسی کسیلمیشدی. کور-پئشمان پیللهلری آشاغی ائندی. اوچونجو قاتدا باشماقلارینی گئیدی. آیاقلاری سویوقدان دونموشدو. پارکینگه چاتدی، قاپینی آچیب دیوارا دایادی.
«ائله تصدیقسیز گئدهجهیم. گئجهنین بو ساعاتیندا پلیس- ملیس هاردایدی؟»
قار، پارکینگین آچیق قاپیسیندان ایچری سپهلهنیر. ماشیندا اوتوروب موتورو ایشلهدیر.
«آخ ائئئی! ایشلهدی دئیهسن. گل ایندی بو دوه اؤلوسونو قاپیدان ائشییه چیخارت. بیر آز دقّتلی اولسام، بیر-ایکی فرمانا چیخاردارام. نهدیر کی؟ گؤرموشم، احمد ماشینی پارکینگدن نئجه چیخاردیر. دالی دندهیه آتیب، اوچ فرمان ساغا، ایکی فرمان سولا، سونرا دوم-دوز ائشییه چیخارام. قوی آینادان باخیم. اااااه! کئشگه او ایتی یئریندن گؤتورردیم. آرخایا باخاندا، باشینین تیترهمهسی فکریمی جایدیریر. آهان! بو بیر فرمان، بو ایکی…»
تاققیلتی سسی گلدی. آیاغینی ترمزا باسدی. ال ترمزونو قالدیردی.
«آاااا… نه اولدو؟ بو سس نه ایدی؟ اولمایا فریبا خانیمگیلین ماشینینا توققوشدوردوم؟ یوخهااا! اآللاه ائلهمهسین.»
قاپینی آچیب یئره ائندی. ماشینین آرخا گیلگیری، فریبا خانمگیلین بادمجانی مزدا-۳ لرینه دایانمیشدی.
«اؤلهسن رویا! اؤلهسن! ایندی نه دئیهجکسن؟ گونده یوز دفعه بو ماشینا داروگر فیسیلدادیرلار. سیله-سیله، پوفلهیه-پوفلهیه ساخلاییرلار. اوووف! گؤر نئجه ده جیزیق سالیب. ایندی نه ائلیییم؟»
اوشویور. جانی گیزیلدهییر. گیزیلتی کورهکلریندن آیاقلارینا قدر یاییلیر. پارکینگین قاپیسیندان قار شوتویور. سویو سوزولموش کیمی گئدیب پارکینگین قاپیسینی باغلاییر. قار اوستونده، آیاقلارینین ایزی قالیر. ماشینا یاخینلاشدیقجا، یاش باشماقلارینین ایزی یئر اوزرینده گئت-گئده کیچیلیر. ماشینین ایچینده اوتورور.
«گؤر سورمهمیشدین! هاچان هوش-باشینی بیر یئره ییغاجاقسان قیز آخی! هله منه تصدیقسیز ماشین سورور. آدام کیمی پارکینگدن چیخارتماغی اؤیرهن، سونرا احمده بوی دئ!… دوغرودان احمده نه دئیهجهیم؟ احمد جهنّم، فریبا خانیمگیله نه دئییم؟ اولماسا گئدیم احمدی چاغیریم. یووو. اونا یالوارمایاجام. دئسم، آجیق آچدین – دئیر. گئجهنین بو ساعاتیندا قیشقیر-باغیرا حوصلهم یوخدو. قوی ائله ماشینی یئرینه قایتاریم، سحر فریبا خانیمین ارینه دئیرم».
آیاغینی گازا باسیر. موتورون سسی پارکینگه دولور. ایندی ایسه فرمانی، عکس طرفه – سولا قایتاریر. داااااانق! آیاغینی ترمزا باسیر. ایکیاللی باشینا چالیر. ماشیندا اوتورارکن، قاپینی باغلاماغی اونودوب، ماشینین قاپیسی مزدانین شوفر قاپیسینا دایانیب. اؤزونو یامانلاییر.
«عغیلسیزین بیری عغیلسیز! بو نه ایشدی؟ گلدین قاشین آلاسان، گؤزونو چیخارتدین؟»
فرمانی بیر آزجا ساغا قایتاریر. ماشینین قاپیسی، مزدانین ازیلیب-جیزیلمیش قاپیسندان آرالانیر. بادمجانی رنگین اوستونده، آغ پرایدین ایزی قالیب. ماشینین موتورن سؤندوروب اوتورور.
«آخی بوآداما دئین یوخ کی، یئر قورتولموشدو بو آت النگهسینی گتیریب بیزیم ماشینین بؤیرونه سوخموسان؟ ایندی باشیما نه داش سالیم؟»
اوشویور. گؤزونون یاشی قورویوب، آغلایا دا بیلمیر. دالی صاندیقدان پتو گؤتوروب، ماشینین ایچینه قاییدیر. پالتوسونون جیبیندن موبایلینی چیخاریب بیر مئساژ یازیب احمدین نومرهسینه گؤندهریر.
«من تصادف ائلهمیشم!»
باشینی صندله سؤیکهییر، پتونو بورنونا قدر چکیر. ایستی نفسی بورنونون اوجونو قیزدیریر.
«قوش بئیین خانیم، رویا خانیم! بو دفعه دوغرودان دا اوتاناجاقسان. بو دفعه جماعت، آتین ایشهمهیینه دئییل، یول پلیسلریایله بیرلیکده سنه گولهجکلرهاا. دئدیقودولار باشلایاجاق. قونشولارین دیلیندن دوشمیهجکسن».
گؤزلرینی یومور. پلیس ماشینینین قیرمیزی ایشیغی گؤزلرینده یانیر، سؤنور. یانیر، سؤنور.


text:
`مولکی وطنداش` نتیجهلر
خبرلر [68]
- کؤچمنلرین وطنداش اولماسینین یولو آچیلدی
- قاراباغدا پاتلایان مینلر سببی ایله اونلارجا وطنداش یاشامینی ایتیردی
- گئچن ایل 3 میندن چوخ دینج وطنداش اؤلدو
- بمت: داغلیق قاراباغدا مولکی وطنداشلارا ائدیلن هوجوملار حربی جینایت اولا بیلر
- یمن-ده 6 میلیوندان چوخ اوشاق وطنداش محاربهسیندن بیرباشا اذیت چکیر
- ۳ وطنداش حیاتینی ایتیردی
- ان آز ۳۰ وطنداش اؤلدو
- سوریهده، چوبانبئی سالدیریسندا 12 وطنداش اؤلدو
- تورکیه وطنداش لارین قورتاریلاسی اوچون عملیات باشلادیلدی
- ۴ وطنداش یارالاندی
- ۵ وطنداش اؤلدو
- ۱۶ وطنداش حیاتینی ایتیردی
- ۳۸ وطنداش اؤلدورولدو
- ۱۶ وطنداش اؤلدو
- آتاتورکون وفاتینین 80ینجی ایلی موناسیبتیله آنیت قبیری چوخ سایدا وطنداش زیارت ائدیب
- گونئی سودان دا ان آزی 232 سیویل وطنداش قتله یئتیریلیب
- پکاکانین ان بؤیوک وطنداش قتلعامی
- افغانیستاندا ۲۳ میندن چوخ وطنداش اؤلدو
- ۶ وطنداش ایله بیرعسگر اؤلدو
- عراق تورکمنلری: مولکی اطاعتسیزلیگه باشلایاجاییق


text:
آت گئتسین
خیرالله حق بیگی – ساپلاق
(۱۳۲۲-۱۳۸۸)
اؤتور پروانهنی، شمعی گول خندانی آت گئتسین
بوراخ زولف چلیپانی رخ جانانی آت گئتسین
او قدری یازدیلار آخر یورولدو سوسن و سونبول
باشارسان یاز ائلین دردین گولو ریحانی آت گئتسین
گؤرورسن بیعدالتلیک توتوب دونیانی سرتاسر
گؤتور ال آی جانیم دای بولبول شیدانی آت گئتسین
کامان قاشدان قارا گؤزدن بیر عؤمرو یازدی شاعرلر
لبی غنچه بئلی اینجه گؤزل جیرانی آت گئتسین
اؤتور وصف گولوستانی یاز آج انسانلارین دردین
یادا گؤز یوم حقیقتدن بوتون انسانی آت گئتسین
قلم قیمتلیدیر گؤزله سنی چاشدیرماسین ناحق
اگر چی وئرسهلر دونیانی اول دونیانی آت گئتسین
اگر کئچسن حقیقتدن سنه جنت اولور دونیا
اؤزون آت اودلارا اول روضهی رضوانی آت گئتسین
بهانه ائیلهییب زیبانی زشتی چیخما عفتدن
چؤله آت اؤیله بیر زشنی او جور زیبانی آت گئتسین
بوراخ زولفو آچیق یاز سؤزلری خلقی گیجللتمه
سؤزو یورغانه بوکمه پردهنی یورغانی آت گئتسین
اگر میزان سؤزه ترصیع و تقطیع و ملمعدیر
وبالی بوینوما قورخما او جور میزانی آت گئتسین
کلامی دولماپیچ ائتمه دئمه توشیح و تضمیندیر
قوناق گلسه سنه حوری او جور مهمانی آت گئتسین
پاس آتمیش توپلار آغزیندان قوپور یانغین قوپور توفان
یاز ایندی جبههلردن اؤزگه بیر عنوانی آت گئتسین
اونودسان جبههنین دردین قاراباغ دردینی آتسان
بوراخ تبریزی زنجانی آذربایجانی آت گئتسین
یازاندا بعضی مطلبلر گئدیر ذووقوم قاچیر ذهلم
دلی شیطان دئییر دور دفتری دیوانی آت گئتسین.
(۱): ساپلاق ۱۳۲۲نجی گونش ایلینده آذربایجانین هریس ماحالیندا اکینچی بیر عائلهده دونیا گؤز آچمیشدیر. بیر چوخ آذربایجانلی عائلهلر کیمی هله یئنییئتمه یاشلاریندان عائلهسیایله بیرلیکده تهرانا کؤچمک مجبوریتینده قالیر. بو شهرده دیپلم آلیر و ارتشده استخدام اولور. آنجاق بیر مدتدن سونرا بو ایشدن آزاد ائدیلیر. ساپلاق بیر خالق سئور و آزادلیق اوغروندا دؤیوشن آذربایجان شاعری کیمی اسلامی انقلابادک چوخلی ساتیریک شعرلر مولفیاولور. اونون شعرلرینین اکثریتینی فاناتیزم علیهینه اولان اثرلر تشکیل ائدیر. انقلابدان سونرا “هریسدن بیر سس” (۱۳۵۸) و “من گونش وورغونویام” (۱۳۶۹) آدلی غیر ساتیریک اثرلری چاپ اولور. آنجاق اونون صنعتکار کیملیگی اولان ساتیریک اثرلرینین اکثریتی هئچ وقت ایشیق اوزو گؤرمور. ساپلاق انقلابدان سونرا کرج شهرینده بیر سیرا دوستلارینین اشتراکیلا “فرخی یزدی” آدینا ادبی انجمنین قوروجولاریندان اولور و ایللر بویو بو ادبی انجمنینن اداره هیاتینده چالیشیر.
تانینمیش ساتیریک شاعریمیز، اؤز کسگین اثرلریایله شعریمیزین یئنی “صابر”ی آدلانان خیرالله حقبیگی (ساپلاق)، ۱۳۸۸ینجی اوزون خستهلیکدن سونرا، کرج شهرینده وفات ائتدی. آذربایجانیمیزین شاعیر اوغلونون خاطرهسینی عزیز ساخلاماق مقصدی ایله بیر اثرینی عزیز اوخوجولارا تقدیم ائتدیک.


text:
21 آذر حرکاتینین کیچیکجه اینجه له مه سی- سیامک میرزائی
- توضیحات
- منتشر شده در جمعه, 21 آذر 1393 00:44
کوله لیک ایللرین باغریندان باغیران
اوزگور ایلیم
اوکسوز ایلیم
آچان دیلیم
دونموش آنیم
اونودولموش اوز ایلقاریم
قانلی قاریم
ایتگین دوشن 21 آذریم
گونئی آذربایجان چاغداش دونمده کولتورل و سیاسال وارلیغینی اورتایا قویماق اوچون چئشیدلی مجادله لره گیریشمیش دیر.مشروطه دونمی موختار ایالت بیریمینی آزادیستان قالخیمیندا بیراز گئرچکلشدیره بیلسه ده 21 آذر حرکاتیندا
یئته رینجه میللی وارلیغینین یاپی سینی اورتایا قویا بیلمیش دیر.
بیز بو بالاجا یازیدا چالیشاجاغیق میللی حکومتین چوکوشونون اونملی فاکتورونو آچیقلایاق،اینانیریق ایستر-ایسته مز بو چوکوش چئشیدلی ندن لرله باش توتسایدی بیله ان آزی آچیقلایاجاغیمیز او اونملی فاکتور اوزوندن آذربایجان میللتی سونرالار او شانلی تاریخینه بو قدر یاد یاناشمازدی و او اوزگور دونم، تاریخسل حافیظه سینده قورونوب ساخلانیلاردی و بودا گله جک حرکات اوچون اونملی تمل نوقطه سی اولا بیلردی.
گیریش:
باتی دا گئرچکله شن مدرنیته ،دوشونجه و عمل آلانلاریندا بویوک ده ییشمه لره ندن اولموش دور.
تجارت و آل-وئر حجمینین بویومه سی،بیلیم انکشافی و تکنولوژی اوزوندن صنایع لشمه نین باش توتماسی ایله آز بیر زاماندا ایریله شن شهر لرده
گونو-گوندن بویوین مدرن توپلومسال قووه لر(تاجیر لر-آیدینلار- صنایع فابریکالارین ییه لری-بورژووالار) مطلقه دولتین حیمایه سینه آرخالاناراق بیر سیرا کویلولری(کندلی لری) سفربر ائدیب فئودال لارین مولکدارلارین نفوذونو آزالتماغا گوره مجادله یه گیرمیشلر.
شهر لرین ایری حجمده بویومه سی و چوخلو ایش یئرلرینین یارانماسیلا، کویلردن شهر لره آخیشان کویلو کوتله سی و فئودال لارین، مولک دارلارین گوج لرینین نفوذلارینین آزالماسی، یوز ایللر بویو سورن فئودال قورولوشون یاشامینا سون قویموش دور.
بئله لیکله ده فئودال-رعیت اوره تیمی و توپلومسال ایلیشکینی، زامان
ایچه ریسینده گلیشن توپلومسال ،سیاسال ده ییشمه لر بیتیرمیشدیر.آرتیق ایلیشکیلر استثماردان و دیکئیلیک دن قورتولاراق یاتای لاشماغا دوغرو یورویوردو. کویلرده کویلولرین باشلاری اوستده اولان فئودال لار و اوست-آلت ایلیشکی باغلیلیغی،شهرلرده آرادان گئتمکده یدی و اینسانلار برابر حقوقلارا مالیک اولاراق آزادلیق برابرلیک و قارداشلیق شعارلاری آلتیندا میللی اراده لرینی حاکیمییه ته چئویریر دیلر.
ائییتیم، اویره تیم و بیلینجلشمه اولکه اینسانلارینی گلیشدیریردی ذهن بویویوردو و مدرن دوشونجه اینسانلارین ایچ دونیاسینا هوپوب و ذهن قورولوشلاریندا یئر آلیردی.
مدرنیته نین دوغویا آخماسیندا بویوک رول اوینایان آذربایجان مدرن دوشونجه لرین،سویلم لرین و امکانلارینین اولکه یه آخیدیب یایماسیندا، اونده گئدن بیر نهنگ یولچو اولموش دور.
مشروطه انقلابینین ساواشچیلاری، آیدینلار،تاجیرلر، شهرلی لرو بیر سیرا دین خادیم لری و بویوک یئرچیلر بیرله شه رک ایلک دونه ایران چئوره سینده یاسا یارادیب پارلمان قورماقلا میللتین اختیاراتینی یوکسلدیب ،حاکیمییتین مشروعیتینی گویدن دئییل میللتدن گلمه سینه و شاهین اختیاراتینی مشروط ائده رک آزالتماغی باشارا بیلمیشلر.
آنجاق مدرن دوشونجه نین ذهنیت لرده یئته رینجه قوروملاشمادیغی اوزوندن، بیرله شن قووه لرین هربیریسینین اوز چیخارلاری آرخاسینجا گئتمه سیندن، ائتلاف قووه لرینین واحد و عینی آماج لارینین اولماماسیندان،گله نکسل توپلوم قووه لرینین اوزللیکله ده دین خادیم لرینین چیخارلار داییره سینین آرادان گئتمه تهلوکه سینی دویوبدا مداخله ائتمه سیندن و قارقاشانین بویومه سیندن، گووه نلیگین ایتمه سیندن و سونوندا امپریال دولتین چئوریلیشی اوزوندن، مشروطه انقلابینین گلیشمه لرینه سون قویولموش دور.
ایراندا گلیشمه لری سونوجسوز گورن خیابانی سیاسال توپلومسال گلیشمه لری آذربایجان بولگه سینده گئرچکلشدیرمه یه گیریشیم یاپمیش دیر.6 آیدان چوخ سورن آزادیستان حکومتینین باشچیلاری آز بیر زاماندا بویوک اصلاحاتا امضا آتسالاردا بو قالخیمدا اوز قانیندا بوغدورولموش دور.
روسیادا دوغرولان سول دئوریمی اوزوندن قووه له رینین ایراندان گئری چکیلمه سی ایله، انگلستان دولتینین تک بیر امپریال قووه کیمی ایران چئوره سینده مداخله ائتمه یه و نفوذ داییره سینی گئنیشلتمه یه سووق ائتمیش دیر.
انگلستان الیله قورولان پهلوی دولتی یاریم مدرن دولت اولاراق ایراندا بیر سیرا اصلاحاتا ال آتدی.بوروکراتیا، مدرن اوردو، یارقیتای اصلاحاتی و صنایع لشمه توپلومون مدرن-گله نک سل چاتینی داهادا درینلتمیش دیر.
اولوس-دولت سیستمین گئرچکلشدیرمه سینی اورتایا قویان دولت، فارس دیلینی دولت دیلی و فارس کیملیگینی- میللییه تینی ده فارس کیملیگی میللییه تی اعلان ائده رک باشقا میللت لره میدان اوخوماغا باشلامیش دیر.
سانترالیزمی دوغرولدان یاریم مدرن دولت هر شئیی مرکزده توپلادیقجا قیراق بولگه له رین اوزللیکله ده آذربایجانین نفوذونو، گوجونو و بوتوو وارلیغینی تهلوکه آلتیندا بوراخمیش دیر.
بوتون مخالف قووه لری سوسدوروب بوغان مستبد دیکتاتور مدرنیته نین دوشونجه و ذهنیت آلانی،آزادلیغی، برابرلیگی، قارداشلیغی و دموکراتییا ایلکه لرینی آیاقلاری آلتینا آلیب یالنیز مدرن امکانلارین یارادیلماسینا و قورولماسینا گیریشیم گوسترمیش دیر.
ایکینجی دونیا ساواش سوره سینده دونیا متفیق قووه لر طرفیندن اشغال اولونان ایران رضاخانین 20 ایللیک دیکتاتورلوغونا سون قویموش دور.
ایللرجه خکومت الیله سیخیلان قووه لر، آزاد اولماغا باشلامیشلار.مطبوعات،پارتییا لار و توپلانتیلار یئنیدن ایشیق اوزو گورمه یه باشلامیش لار.
آذربایجان بو یارانان اورتامدان یارارلانماغی بیر آنلیق بیله الدن بوراخماق ایسته مه دی و یئنه آزادلیغین ایلک سنگرینه دونوشدو.
میللی و یئرل ایستکلرینی اورتایا سرگیله ین آذربایجان الیتی کوتله طرفیندن بویوک سئوینجله دستکلنمیش دیر.
12 شهریورده یانسییان آذربایجان ایستکلری کوتله آراسیندا جوشقویلا سئوینجله قارشیلانمیش دیر.
قورولتایلارا قاتیلان خالق،اوز میللی ایراده سینی گوسترمه یه یاخشی بیر فورصتین الده اولدوغونو و بو تاریخی فورصتدن یاخشیجا یارارلانماغی
دوشونه رک اوزونو اداره ائتمه یه و اوز مقدراتینی بلیرلتمه یه آتدیم آتمیش دیر.
آزادلیغینی مرکزین ژاندارما قووه لر ،فئودال لار - خانلار و مرکزه باغلی اولان قووه لر طرفیندن الدن وئرن آذربایجان میللتی ایللر بویو تاپدالانمیش غرورونو یئنیدن قازانیردی، ایتیریلمیش اوزگووه نجینی یئنیدن بولوردو، آیاقلانمیش آشاغیلانمیش وارلیغینی یئنیدن دیرچلدیردی و الدن وئرمیش گوجونو یئنیدن توپلاییردی، و آلنینی دیک توتاراق ایری آتدیم لارلا آزادلیق یوللاریندا یورومه یه باشلامیش دیر.
بیر ایل ایچینده بویوک حجمده اصلاحاتا و گلیشمه لره امضا آتان میللی حکومتین اونملی ایشلریندن آنا دیلده ائییتیم اویره تیمی،بیلیم یوردونون آچیلیشی، کویلولرآراسیندا توپراق بولوشدورولمه سی،قادینلارین ایلک دونه ارکک لرله بیرگه سیاسی آلانا قاتیلیب اوی حاققینا مالیک اولماسی،ایش یاساسینین یارادیلماسی،مطبوعات وتیاترو موسیقی و رادیو وئرلیش لرینین آنا دیلده یاییم لانماسی وساییرا سایماق اولار.
آنجاق بوتون بو گلیشمه لره قاتیلان آذربایجان کوتله سی نییه ایسته نیلن قده ر میللی حکومتین چوکوشونون اونونو کسمه یه گیریشه مه دی؟
بیلدیگیمیز قده ر او دونم آذربایجان 5 میلیونا یاخین نفوسا مالیک ایمیش و دئییلن لره گوره بو نفوسون ان آزی 4 میلیونونو کویلولر اولوشدورورموش.
جان فورانین یازدیقلارینا گوره 1320 ده ایران چئوره سینده 7% کوچه به (ائلات و عشایر)، 70% کویلو،13% خیردا بازار و 10% شهر ده کیلر یاشاییرمیشلار. بیز بونو نظرده آلمالیییق رضاخانین سیاستلرینده کوچه به لیلری زورلا مسکونلاشدیرماق و کویلولری شهرلشدیرمک ده وار ایدی آنجاق اونو تاختدان ائندیردیکدن سونرا چوخلو سایدا مسکونلاشان کوچه به لیلر و شهرلشدیریلن کویلولر یئنه ده یورت یووالارینا گئری دونه رک اسکی طرزده کی یاشاملارینی یئنیدن سورمه یه باشلامیشلار.
بونلاری وورغولاماقلا دوشونوروک 21 آذر دونمی ان آزی بیر 700 مین آذربایجانلی کوچه به یاشامدا اولموشلار. 1 میلیون شهر لیدن ده دئییلن لره گوره آزی 400 مین اکینچیلیکله یاشام سورورموش لر.
بئله بیر دورومدا کویلولره یونه لیک سیاستلرین اوزللیکله ده تورپاق بولوشومو ویئر اصلاحاتینین گئرچکلشدیریلمه سینین اونمی تام بللی اولور.جمعیتین بویوک چوخلوغونو اولوشدوران کویلولر ایللر بویو یاریم فئودال قورولوشا مالیک بیر جوغرافیادا فئودال لارین ، خانلارین ،مولکدار لارین و مرکزه باغلی اولان
قووه لرین باسقیلاری آلتیندا استثمار ائدیلیب ،آغیر دورومدا یاشام سوروردولر.
ذولفقاریلر، اسکندری لر، ملک قاسمی لر،امیر افشار لار و حتم امیر اصلان بیلر کوتله نین قانینی شیشه یه چکیبده وارلیغینی سوموروردولار.
هر بیر حرکتی اونون یانداشلاری و مخالف لریله بلیرلتمک اولار سوزونه دایانیرساق دموکرات فیرقه تمثیلچیلرینین 75 مین اویه سیندن 56 مین کویلو،6 مین آیدین و ضیالی،3 مین شهر پیشه ور و توکانچیلاری،2 مین تاجیر، 500 نفر یئرچی مولکدار و 100 نفر دین خادیمینی بهمن آییندا یایملانان آذربایجان قزئتی قئید ائتمکده دیر.
حرکتین مخالف قووه لری، مرکزه باغلی اولان قووه لر،فئودال لار،خانلار ، بی لر و دین خادیملری و بیر سیرا تجارتی باش توتمایان تاجیرلری سایماق اولار.
میللی حکومت قورولان زامان یورودولن سیاستلر آردی سوره یاریم فئودال قورولوش آرادان قالدیریلماقدا اولدو.خان-رعیت آراسینداکی ظالیمانه ایلیشگی یئرینی برابر حقوقلو اینسان توپلوسو ده ییشمک ده یدی.
کویلولرین ایلک دونه تانینیب، حقوقلارینین الده ائدیلمه سی و مولک- یئر ییه سینه دونوشمه لرینین سئوینجله قارشیلامالاری دوغال بیر اولای کیمی آلینیردی.
آنجاق اونوتمامالییق باتیدا بو سورج 100 ایللر بویونجا زامانلا تدریجا باش وئرسه و آیدینلاما، یئنیدن دوغوش اولایلاریلا چییین-چییینه ذهنا و عینا گلیشسه، دوغودا عینی گلیشمه لرله ذهنی گلیشمه لر چییین-چییینه باش توتمامیش دیر.
بیر کولتورل گئجیکمه باش توتموشدور،مدرنیته نین اولاناقلاری تکنولوژیسی و امکانلاری بولگه یه یورودولسه ده دوشونجه آلانینین و ذهنی اورتامیین تام یئرینه اوتوروبدا اینسانلارین قافالاریندا قوروملاشمادیغیندان اوزده اولان بیر ده ییشیم کیمی آلینماقدایدی.
کویلولر تورپاق صاحیبینه چئوریلدیلر آنجاق نسیل-نسیل اونلارا هئگئمون اولان باشلاری اوستونده یئرله شن خانلاری ذهن دونیالاریندان و ایچلریندن آتا بیلمه میش دیلر.
اینجه ممدین ناغیلیندادا اولدوغو کیمی ممد کویون خانینی گوجدن سالیب کویلولره یئر و تورپاق سیزیندیر اکین - بیچین دئیه رکن کویلولر او زامان بیز کیمه ایشله یه جه ییک بیزیم اربابیمیز کیمدیرله یانیتلامیشلار.
ایللرجه قوروملاشان او ایکیلی ظالیم ایلیشکی قورولوشو ذهنیت لرین او ایلیشکی چرچیوه سیندن قیراغا اوتوروبدا تام اوزگور و برابر یاتای ایلیشکی ذهنیتیله
ده ییشمه سی بیر ایل ایچینده باش توتا بیلمزدی.
آذر حرکاتیندا مدرنیته نین عینیتی ذهنیتله برابرجه یورویه مه دی یانی بونا زامان وئریلمه دی.
ائله او اوزدن دیر،سیاسال و توپلومسال و اکونومیکال ده ییشمه لری بویوک سئوینجله قارشیلاییب ایلک دونه حقوقلارا ییه له نن کویلو، میللی حکومت گوجدن ائندیگی زامان اوز چیخارلارینی بیله قورویوب ساوونماق اوچون او قده ر ده دیره نمه یه جان آتماییب مجادله یه گیریشمه دیلر.
بونا بنزه ر اولای ایران اسلام انقلابی زامانیندادا باش توتاجاقدی. 10 ایلدن آرتیق سورن تورپاق بولوشومو و یئر اصلاحاتینی حیاتا کئچیرن شاه، دئوریم زامانی کویلولرین دسته یینی قازانا بیلمه میش دیر.
باخمایاراق میللی حکومت اولوسلار آراسی سیاستینین ایلک قوربانینا چئوریلدی ،مرکز حکومت آنلاشمالاری پوزوب بربرجه سینه مثلی گورونمه میش جینایت لر ائتدی و میللی حکومتین ان اونملی قوروجوسو، موجادیله مئیدانیندان آپاریلدی،آنجاق ان آزی ذهنی ده ییشیمین باش توتماسینا امکان وئریلسه یدی، میللی حکومت ییخیلسایدی بیله خالق یادداشیندان بو قده ر سیلینمزدی، میللت او شانلی ایله بو قده ر لاقئید یاناشمازدی، و بومیللی حافیظه، میللی ذهنیت، سونراکی حرکاتا تمل نوقطه سی اولا بیلردی.
قایناقلار:
1- شهریورین اون ایکیسی
2- جنوبی آذربایجاندا میللی دموکراتیک حرکات اکرم رحیملی
3-حکومت ملی آذربایجان حسین علیزاده
4-پیشه وری خاطیره لری
5-مقاومت شکننده جان فوران
6-اقتصاد سیاسی محمد علی همایون کاتوزیان
7- آموزش ستمدیده گان پائولو فریره
8-آذربایجان قزئتی


text:
بینق کرازبی
بینق کرازبی (اینگیلیسجه: Bing Crosby) آمریکالی موغنی و اوْیونچو. ۳ مئی ۱۹۰۳ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴ ایل عؤمر ائلهییب و ۱۴ اوکتبر ۱۹۷۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1926–1977 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bing Crosby»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بینق کرازبی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Bing Crosby-Marjorie Reynolds in Holiday Inn trailer.jpg


text:
آمریکا قاره سینده یئنی فیرتینا
نیت آدی وئریلن تروپیک فیرتینا مرکزی آمریکادا 22 اینسانین اؤلومونه سبب اولدو.
فیرتینا یئنه ده آمریکا قاره سینی ائتکیسی آلتینا آلدی.
نیت آدی وئریلن تروپیک فیرتینا مرکزی آمریکادا 22 اینسانین اؤلومونه سبب اولدو.
نیکاراگوا، کوستاریکا و هندوراس-دا فیرتینا نتیجهسینده 11 نفر اؤلدو، 7-سی ایتکین دوشدو.
کوستاریکاداکی لئیسان یاغیشدا دا آرالاریندا 2 اوشاغین اولدوغو 8 اینسان هلاک اولدو. 17 نفر ایسه ایتکین دوشدو.
9 میندن چوخ اینسان ائوینی ترک ائتدی، اؤلکهده فوق العاده حال اعلان ائدیلدی.
مکتبلر، دؤولت قوروملاری و بانکلار باغلاندی.
هندوراس-دا 2، السالوادوردا 1 نفر اؤلدو.
مکزیک کؤرفزینه دوغرو ایرهلیلهین فیرتینانین گوجلنهرک قاسیرغایا چئوریلهجگی تخمین ائدیلیر.
آمریکادا هاروی و ایرما قاسیرغالارینین یارالارینی ساریماغا چالیشان ایالتلر یئنه ده تهلوکهلیدیر.
فلوریدادان تگزاسا قدر اوزانان بؤلگهده خالقا حاضیرلیقلی اولماق بارهسینده چاغیریش ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
۶۵ ساغلیق چالیشانی قرنطینهیه آلیندی
ساغلیق چالیشانلارینین ۲۱ گون بویونجا ائوده قرنطینهیه آلیندیغی و وضعیتین کنترل آلتیندا اولدوغو بیلدیریلدی
فلوریدادا قاسیرغا بؤیوک ییخیما سبب اولدو
ایان قاسیرغاسی بیر چوخ یئری سو آلتیندا قویدو و ایکی میلیوندان چوخ ائو و ایش یئرینین الکتریکلرینین کسیلمهسینه ندن اولدو


text:
۱ آقوست
۱ آقوست: بئنینده موستقیللیک، آبش-دا ۳۸-جی ایشتات
۱۴۷۳ — اوغورلو محمدین رهبرلیک ائتدیی آغقویونلو اوردوسو موراد پاشانین رهبرلیک ائتدیی عثمانلی اوردوسونو مالاتیا دؤیوشونده مغلوب ائتمیشدیر.
۱۵۷۱ — تورکلرین قیبریسی فتح ائتمهسی باشا چاتمیشدیر.
۱۸۷۶ — کولورادو آبش-این ۳۸-جی ایشتاتی کیمی قبول ائدیلمیشدیر.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا محاربهسی باشلانمیشدیر.
۱۹۴۱ — ایلک ژئئپ آوتوموبیلی ایستئحصال اولونوب.
۱۹۶۰ — بئنین فرانسادان موستقیللیینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۷۵ — هئلسینکیده صولح و امکداشلیق موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.


text: آزاده دارایی ۱ وطنسئور شاعیرهمیزین آجی اؤلوم خبری بو سطیرلرین یازماسینا سبب اولدو. ائشیتدیگیمیز خبره گؤره آزاده دارائی ایکی گون اؤنجه دونیاسینی ده¬ییشمیشدیر. شاعیره¬میزین یئرینی بوش گؤروب، حؤرمتلی عائیله¬سینه توختاقلیق دیله¬ییب و آدربایجان ادبسئور خالقیمیزا “باشین ساغ اولسون” دئییرم. . . . زنگان چوخ قدیم زامانلاردان شعر و مدنیت اوجاغی اولاراق، گؤرکملی شاعرلرین مسکنی اولموش و بو شاعرلرین شعر دیوانلاری بو گون اورهییمیزی دؤیونتویه سالیر. بونلاردا دالغالانان وطن سئوگیسی، ائل قایغیسی، و انسان¬سئوهرلیک هر موضوعدان…بیشتر بخوانید


text:
تاق، تاق، تاق…
– کیمدیر؟
تاق، تاق، تاق…
– آیدین، بالا گؤر کیمدیر؟ – آنا اوتاقدان چاغیردی.
آیدین ائیواندا، تزهجه قاییردیغی اوچورتماسینا, قویروق دوٍزلدیردی. شیریق- شیریق کسدییی کاغیذلاری حالقالایارکن زینجیر حالقالاری کیمی بیر- بیرینه کئچیردی. آیدین اوچورتماسینین قویروغونو زینجیرلتمک ایستهییردی. آیدین آناسینین سسینی ائشیدرکن گئدیب قاپینی آچدی، هئچ کیمی گؤرمهدی. تزهدن ائیوانا قاییتدی. اوتوروب- اوتورمامیش تزهدن قاپینی دؤیدوٍلر: تاق, تاق, تاق…
عصبیلیکله یئنه ده قاپییا ساری گئتدی. بو دونه ده کیمسهنی گؤرمهدی. اؤز- اؤزوٍنه بئله دوٍشوٍندوٍ کی، بلکه بیر دجل اوشاق اونو ساریییب اینجیتمک ایستهییر. قاپینی آچیق قویدو، ایر اورا یاخینلاشان اولسا اونو گؤره بیلسین.
تاق- تاق- تاق…
بو دؤنه قاپیدان چوخ اوزاقلاشمامیشدی و بیردهکی قاپئ آچیقایدی، آنجاق یئنه کیمسه گؤروٍنمهدی.
حئیرته دالاراق تعجّوٍبلوٍ- تعجّوٍبلوٍ حیطین اورتاسیندا دایانمیشدی.
آناسی اوتاقدان چاغیردی:
– قاپی دؤین کیمدیر؟
آیدین باشینی قالدیردی, آناسینا جاواب وئرسین کی، بیردن گؤزلری حیطین قیراغینداکی یاشلی بؤیوٍک آغاجا دوٍشدوٍ. آغاجین گؤودهسینده اوتورموشدو و اوتوردوغو گؤودهیی سوٍرعتله دیمدیکلهییردی. تاق- تاق سسی چیخاریردی. آیدین ائهمالجا قوشو آناسینا گؤسترهرک دئدی:
– قاپینی دؤین باخ بو قوشدور.
آنا پنجرهدن ائشییه باخاراق گوٍله- گوٍله دئدی:
– بو قوشون آدی آغاج دلندیر، دوٍزدوٍر بو تاپدالایان آغاج دلینمیش.
– آناجان نه اوٍچوٍن بو آغاجدلن بئله بیزیم آغاجیمیزی یارالاییر- دئیه آیدین آناسیندان سوروشدو؟ من ایندیجه گئدیب اونو داشلا وورارام بلکه، بیزیم آغاجیمیزی یارالاماسین.
– یوخ آیدین جان، بو ایشی گؤرمه, آغاجدلنلر هئچ واخت آغاجلارا زییان یئتیرمیرلر، بلکه اونلارین بو ایشی آغاجلار اوٍچوٍن چوخ دا فایداسی واردیر. آغاجدلنلر برک و اوزون دیمدیکلریایله آغاجلارین قابیقلارینی دئشیب اونلارین آلتیندا گیزلهنن زییانکار قورد- قوشلاری اوجوب یئیرلر. بئلهلیکله اونلار آغاجلاری زییانکار قورد- قوشلارین زییانیندان قورتارارلار. من ایسه چوخ سئوینیرم کی، بو آغاجدلن بیزیم ائودهکی آغاجی تاپیب و اونون ساغلاملیغینا یاردیم ائلهییر.
آیدین دئدی: ایندی آنلادیم نه اوٍچوٍن آغاجدلنلر آغاجلاری تاق- تاق تاققیلدادیرلار.
– قریبه گوزهل لطیفهدیر- آنا دئدی: دئیه بیلیرسن آغاجدلنلر نه اوٍچوٍن آغاجلاری دؤیوٍرلر.
– آغاجدلنلر قاپینی دؤیوٍرلر کی، قورد- قوشلار ائشییه چیخان کیمی اونلاری دوشوٍروٍب یئییرلر.


text:
دمیرقازیق عیراق دا ایکی ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
میللی قوُرانماق وزیرلیگی پنچه کیلیت حرکتینده ایکی ترورچی نینگ تأثیرسیز یاغدایا گتیرلندیگینی حابار بردی
عیراغینگ دمیرقازیغیندا آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک نینگ 2 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی.
میللی قوُرانماق وزیرلیگی پنچه کیلیت حرکتینده ایکی ترورچی نینگ تأثیرسیز یاغدایا گتیرلندیگینی حابار بردی.
ترورچیلیق بیلن گؤرهشینگ، ترورچیلارینگ هممه سی نینگ تأثیرسیز یاغدایا گتیریلینچأ دوُوام اتجکدیگینه اۆنس چکیلدی.
دِگیشلی حابارلار
دمیرقازیق عیراق دا 4 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ قشونی نینگ دوُوام اتدیریأن پنچه- کیلیت حرکتینده پ. ک. ک ترور قوراماسی نینگ 4 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
ایکی آیدا غاللا کریدوریندان 5.4 میلیون تن غاللا گچیریلدی
غاللا کریدوری تۆرکیأنینگ دیپلماتیک تاغاللاسی بیلن یوُلا قوُیولیپدی
خلوصی آقار: اژه دنگیزینده پاراحاتچیلیق چؤزگۆت ایسلهیأریس
تۆرکیأنینگ قوُرانماق وزیری: اژه دنگیزینده پاراحاتچیلیق چؤزگۆت ایسلهیأریس


text:
خندق
خندق اؤزللیکه قالا، بینا و یا کندی چئورهلهین گئنیش، درین و گئنللیکله سویلا دولو تحکیماتدیر. بعضی اؤرنکلرده سو انگلی اولاراق دا داها قارماشیق یاپای گؤللره ائوریلدیغی گؤرولموشدور. مودرن دؤنملرده خندق و یا سو انگللری آرتیق اؤنلیجی ائتکیلری قایب اولدوغوندان گؤرسل اولاراق ترجیح ائدیلمهیه باشلانمیشدیر.
خندق بیر سولو و یا سوسوز چایا دئییلیر کی اینسان الیله دوزلمیش اولا، اسکی زامانلاردا خندقی شهر و یا پادیقانلارین دورهسینده قازیردیلار کی دوشمنلرین گیرمهسیندن مانع اولالار و یا سیل قاباغین آلالار.
خندقین داخیلی قیسمتینده (شهر و یا پادیقانا ساری) خندق یانیندا معمولاً بیر حیصار چکیلیردی کی بو حیصارین بورج و تحکیماتی واریمیش.


text:
آذربایجانین مدنی ـ فیکری تاریخی ان اسکی عصرلردن باشلامیش بو گونه قدهر یاشاییشینا داوام وئریب. تاریخ بویونجا آذربایجاندا یاشایان تورکلرین دوغال احساس، آیدین دوشونجه و کوتلهوی حیات تجربهلری بوردا جانلاناراق اؤز قاینار باجاریقلاریندان باش توتوب سنهلری آرخادا قویوب بیزیم الیمیزه چاتان مدنی- فیکری بؤلوملردن بیریده تولوق اوخشامالاری اولموشدور.
فولکلور فضالاریمیزا بیر باخیش سالاراق، آذربایجان آغیز ادبیاتیندا دولانان تولوق اوخشامالارى اسکى زامانلاردان دیل به دیل _ سینه به سینه دولانمیشسا ایندیسه اونلارین یئرى بیزیم ادبیاتیمیزین باغریندا بوشدور.
دئمه لى بو یئرین بوش اولماسى منه آغیر گلهرک، نییتیم بو اولدو کى بو اوخشامالارى بیر یئره توپلایام.
خاتینلارین و قوجا ننه و گلینلرین تولوق اوخشاماسیندان آماجلارى دئمک ده تولوغون آیرانی و کرهسىنین برکتلى اولماغى ایمیش.
اشاغى دا گلن تولوق اوخشامالارى زنگان ماحالیندا ٩٣ کند دن ٩آى ١٣ گونده ١٢٧ ساى دا توپلانیب.
ایندیسه نئچه ساى بو اوخشامالاردان باخیشلارینیزا اتحاف ائدیرم.
زنگان امام کندیندن توپلانان اوخشامالار: (صفیه ننهنین دیلیندن آلینمیش)
تولوغوم چالخان یاغ اولسون
کــرهسى قــایمــاغ اولســون
اؤزگــه یـئــســه درد یئـســین
یولداش یئــسه چـاغ اولسون
تولوغــوم جانیــن درى دیـر
ســنى چالخــایان پــرى دیر
قاپـــى ســـســى گــلـــیــرى
قــاپــى دالـیــنــدا ارى دیــر
تولوغوم ایچین توخ گومان
سنه تاى تولوق یوخ گومان
بیــر ائــل قونـاق گـلمــهلى
آیــران کــرهن چوخ گومان
زنگان اشاغى ورمزیار کندیندن توپلانان اوخشامالار: (گولو خالانین دیلیندن آلینمیش)
تولوغـوم ائللردن گلیر
دورنـا گؤللـردن گلـیر
سنى چالخایان قـیزگلین
سسى ائــولـردن گــلیــر
تولوغوم چالخان گرکدن
سالــما منى چــؤرکدن
ال دستامــازلى ایــندى
آسیرام سـنــى دیـرکدن
سلطانیه شکورآباد کندیندن توپلانان اوخشامالار: (فاطمه خانیمین دیلیندن آلینمیش)
بو داغین سرهسى دادلى
آشىنین ترهسى دادلى
تولوغون ایچینده آیران
یئمهیه کرهسى دادلى
کؤووسوم دو یایماق اولماز
برکــتدى سـایماق اولـماز
بئله تامـلىدیــر کرهسى
یئمهیى ایله دویماق اولماز
ماهنشان مادآباد کندیندن توپلانان اوخشامالار: (گولگز خانیمین دیلیندن آلینمیش)
سود دیبی تولوق دیبی
قوربانین اولسون بی بی
سود یالا قایماق یالا
قوربانین اولسون خالا
تولوق سنی آسایدیم
یاغلى تاسا باسایدیم
اوغلوم بؤیوک اولاندا
قیلپى قازان آسایدیم
خدابنده امیرلو کندیندن توپلانان اوخشامالار: (رغیبه ننهنین دیلیندن آلینمیش)
حرده حرده تولوغوم
ایپک پرده تولوغوم
هرکیم سنی ایستهمهسه
دوشسون درده تولوغوم
تولوغــوم گـــلیر ائــللردن
باشینا سانجــیب گـوللردن
تولوغومو حاق ساخلاسین
یامان گوز یامان دیللردن
ابهر چرکر کندیندن توپلانان اوخشامالار: (زیورخالانین دیلیندن آلینمیش)
هشتی هوشتی تولوغوم
اوبا کؤشدو تولوغوم
بئىلر بیزه قوناقدیر
دولدور تشتی تولوغوم


text:
اویان نیوز : اؤلکهده محرومیتله اوزلشن دیللردن بیری آذربایجان تورکجهسیدیر
ایراندا ۲۱ فئورال بئینلخالق آنا دیلی گونو موناسیبتیله ۶۰۰ نفره یاخین آذربایجانلی فعال اؤلکهنین بیر سیرا قزئت-ژورناللارینا آچیق مکتوب یازیب.
«مئدیا فوروم» سایتینین معلوماتینا گؤره، «شرق»، «اعتماد»، «باهار» و «آرمان» قزئتلرینین، «نسیم بیداری»، «آسمان»، «مهرنامه» و «اندیشیه پویا» ژورناللارینین باش رئداکتورلارینا اونوانلانان آچیق مکتوبدا دئییلیر:
«۱۴ ایل اول یونئسکو تشکیلاتی الله ین اینسانلارا بخش ائتدیی آنا دیلینین اهمیتینی نظره آلاراق فئورالین ۲۱-نی بئینلخالق آنا دیلی گونو اعلان ائتدی. سیز ژورنالیستلر یاخشی بیلیرسینیز کی، بیزیم اؤلکهده زنگین مدهنی و تاریخی اولان موختلیف دیللر مؤوجوددور. میلیونلارلا اینسان بو دیللرده دانیشیر، فیکیرلشیر، اؤز حیسسیاتلارینی ایفاده ائدیرلر.
بشریتین مدنی خزینهسینین بیر حیسهسینی تشکیل ائدن همین دیللرده دانیشان اینسانلارا قارشی اؤلکهده قویولان محدودیتلر و قاداغالار سونسوزدور و سیز بوتون بونلاردان خبردارسینیز. سیز مئدیا منسوبلاری خالقین و اوخوجولارینیزین سسیسینیز. دئموکراتییانین اساس شرطلریندن بیری ده سیزین خالق دیلینده دانیشمانیزدیر. اؤلکهده محرومیتله اوزلشن دیللردن بیری آذربایجان تورکجهسیدیر. میلیونلارلا اینسان بو دیلده دانیشیر، دوشونور، بوتون محدودیت و محرومیتلره باخمایاراق بو دیلده یازیب یارادیر، شئیر سؤیلییرلر.
بو مدنی و سیاسی قاداغانی آرادان گؤتورمک اوچون اؤلکهنین رسمی دایرهلری گوجلو ایراده گؤسترمدیینه گؤره اوزوموزو سیویل جمعیتین ان فعال تمثیلچیلری اولان سیزه توتوب طلبیمیزی ایرلی سوروروک. اؤز صحیفهلرینیزده ایسلام دونیاسینین ایکینجی دیلی اولان تورکدیللی آذربایجانلیلارین آنا دیلینه یئر آییرین. صحیفهلرینیزین بیر حیسهسینی، ان آزی بیر صحیفهسینی میلیونلارلا هموطنینیزین دیلیندهکی ماتئریاللارا حصر ائدیب بو دیلده یازیلار درج ائدین. سیز یالنیز بو یوللا اون ایللردیر ایراندا آذربایجانلیلارین دیلینه و مدنیتینه گؤستریلهن تضییقه، آیری-سئچکیلییه و عدالتسیزلییه سون قویا، عدالته و اینسانی دیرلره قاییتماغا یاردیم گؤستره بیلرسینیز».
آمریکا سسی


text:
گیزلن قاچ (اویون)
گیزلن قاچ - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر مؤوسوملرده اساساً اوشاق وگنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویون.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
بو اویون قدیم اوشاق اویونلاریندان بیریدر.
بو اویون بعضی بؤلگهلرده "گیزدیلیم پاچ" ،"گیزلن پاچ" ،"گیلدیریم پارچ" ،آذربایجانین جنوب بؤلگهلرینده، اساساً ده جنوبی آذربایجاندا "گیزدیلیم پالانج" آدلاندیریلسادا آذربایجانین بیر چوخ اراضیلرینده اساساً "گیزلن قاچ" آدلاندیریلیر.[۱]
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
بیر دسته اوشاق ییغیشیب اویونا باشلاییرلار. اویونا باشلامازدان اونلار دایره شکیلی آلیر، یاواشجا هامیدان یاشجا بؤیوک اولان اویونچو اوشاقلاری بیر-بیر ساغدان-سولا و یا سولدان-ساغا بارماقلا گؤسترهرک آشاغیداکی سؤزلری دئییر.
اکدیم نوخود،
چیخدی شویود.
یارپاغیدیر
شا-با-لید.
بورادا "لید" هجاسی هانسی اویونچویا دوشرسه، او، پوشکون شرطلرینه گؤره موعین اولونموش یئرده (مته) گؤزلرینی یومور، قالان اویونچولار ایسه اطرافا سپهلهنیب موختلیف یئرلرده گیزلهنیرلر. هامی گیزلنندن سونرا، گؤزونو یومان اویونچو گؤزلرینی آچیب گیزلنن اویونچولاری آختارماغا باشلایار. اگر گیزلنن اویونچولاردان هانسی بیری آختارانین نظرینی یاییندیریب جلد موعین اولونان یئره (متهیه) الینی وورارسا، او، گؤز یومماق ایشیندن آزاد اولور. سونرا او، قالان اویونچولارا کؤمکلیک مقصدی ایله شرطی ایشاره ایله یولداشلارینا آشاغیداکی اوصوللا کؤمک ائده بیلر:
- "آلما" دئسم گل، "آرمود" دئسم قال.
بونونلا دا او، آختاران اویونچو دوردوغو یئردن اوزاقلاشاندا، "آلما!" – دئییب یولداشلارینی پوسقودان چیخماغا تلسدیریر.
بو قایدا ایله اونلار بیر-بیر گلیب همین موعین اولونموش یئره (متهیه) اللرینی توخوندورورلار. اگر هامی بونا نایل اولارسا، آختاران اویونچو یئنیدن گؤزونو یومور. اگر بئله اولمازسا، اوندا گیزلننلردن کیمسه ان آخیردا تاپیلارسا، او گؤزلرینی یوممالی اولور. اویون بئلهجه داوام ائدیر.
قایناق[دَییشدیر]
• نوروز بایرامی انسکلوپدیاسی. باکی-2008 (شرق-غرب). ص.88.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 485.


text:
دیرهنیش ادبیاتی و فلسطینین دیرهنیش شعرینه بیر باخیش
قاسیم پناهی
۱٫ دیرهنیش ادبیاتی نهدیر؟
انسانلارین طبیعتی پیسلیکلری قبول ائتمیر؛ بونا گؤره ده عدالتسیزلیک و حاقسیزلیقلارین قارشیسیندا اؤز اویغونسوزلوغونو چئشیتلی حرکتلرله او جوملهدن اعتراض، آزارلاماق و اوز ـ اوزه دایانیب ساواشماقلا گؤستریر؛ آنجاق او زامان کی پیسلیکلرله ساواشماق روحو سؤزجوکلرین گؤودهسینه پولهنیر، اوندا دیرهنیش ادبیاتی یارانیر. دیرهنیش ادبیاتی پیسلیکلرله ساواشماق اوچون سؤزجوک سیلاحی ایلا گلیر و انسانلار بو سیلاحدان یارارلاناراق اسکیدن ایندیهدک طنز ، هجو، پیئس،رومان و اعتراضی تورکولر شکلینده چوخلو اوغورلار قازانیبلار .
دیرهنیش ادبیاتی او اثرلره دئییلیر کی بعضی اؤزل شرایطلرده او جوملهدن داخلی رئپرئسسیا و ظولم (بوغونتولو فضا و داخلی ظولم)، فردی و سوسیال آزادلیقلارین اولماماسی، یاسالارین پوزولماسی، میللی و مدنی حوقوقلارین قالدیریلماسی، وطنین و تورپاغین آرادان گئتدیگی زامان یارانیر. بونا گؤره ده بو اثرلرین جان شیرهسی داخلی ظولم و خارجی باسقینلیقلارین قارشیسیندا، آزادلیقلا ضیدییتده اولان بوتون آخینلارین قارشیسیندا دایانماقدیر .
دیرهنیش ادبیاتینی باشقا ادبی آخینلاردان آییران اؤزللیکلرین ان اؤنملیسی اونون آلت قاتیندا یاتمیش قاورام، گلجک و غلبهیه اومید، ظولم و غددارلیق قارشیسیندا ساواشماق و دیرهنیشه دعوت، آزادلیغا بویون ایمک، وطنه دهیر وئرمک و وطن یولوندا جاندان کئچن شهیدلره سایغی گؤسترمکدیر.
دیرهنیش ادبیاتیندا چالیشان یازارلار و شاعیرلرین داغداغالاریندان بیریسی کیملیکلریندن اؤزگهلنمیش بیر نسل ده یارانان غربت راحاتلیغیدیر کی اونلاری اؤز خالقلارینین آغری و آجیلاریندان غافل ائدیب. بونا گؤره ده چالیشیرلار میللی، تاریخی و اسطورهوی سیمگهلری ایشلتمکله خالق آراسیندا یوردو و تورپاغی قوروماق اوچون وطن سئورلیک و قارداشلیق حیسسی یارادیب و ایدهآل وضعیته چاتماق اوچون چالیشسینلار.
«فیدل اوچون بیر ماهنی»
سن دئدین گونش چیخاجاق
بس آددیم آتمالیییق
خریطهلرین تانینمامیش یوللارینا
و آزاد ائتمهلییک سئودیگین یاشیل آلیگاتورو¹
ایلک گوللـهنین آچیلیشیندا
جانلی حئیرتله اویاناجاق مئشه
ایناملی اینسانلار
اورادان قوشولاجاقلار سنه
و او زامان ماهنیلارین
دؤرد یئره بؤلهجک دؤرد یئردن اسن یئللری
و بیز سنله بیرلیکده اوخویاجاییق
تورپاق اصلاحاتی، عدالت، چؤرهک و آزادلیق
و بؤیوک دیکتاتورون علئیهینه آمانسیز ساواشدان سونرا
گونون سونوندا
سونونجو هجوم اوچون
غرور پالتارینی سویونموش اورهکلریمیزله سنین یانیندا اولاجاییق
او زامان کی کوبا جیدا¹سینین
یاراسینی یالاییر وحشی حئیوانلار
سنی ساتمایاجاییق
چیچکلرله بزنمیش میداللار و حربی پاقونلارا
و اونلاردان هئچ بیر تؤحفه قبول ائتمهیهجهییک
توفنگ، گولـله و ال چاتماز قالالاریندان باشقا
و یولوموزدا اؤلومه راستلاریقسا
کوبالیلارین گؤز یاشیندان کفن گئیهجهییک
کوماندولارین سوموکلرینی اؤرتمک اوچون
بو اؤلومسوز یولدا
آمئریکانین تاریخینه قوشولماق اوچون
ارنئستو چئگووارا
۲٫ فلسطینین دیرهنیش ادبیاتینا، خصوصیله شعرینه بیر باخیش
ادبیات هر میللتین دوشونجه، دویغو، ایستک و ایدهآل هدفلرینین گوزگوسودور کی مملکتلرین یاخشیلیقلار و پیسلیکلرینی گؤستریر.
تاریخ او زامان قالارقی اولور کی، اؤزونو ادبیاتین قوجاغینا آتیر و هنرمند اؤز روحوندان اونا پولهییب و جان باغیشلاییر. دیرهنیش ادبیاتینین کؤکو چوخ اسکیلره قاییدیر و دئمک اولار اونون تاریخی همن دونیا ادبیاتینین تاریخیدیر؛ نییه کی متعهد یازارلار و شاعیرلر ایلکدن عدالت سوراغیندا اولان موباریز میللتلرین یانیندا اولماقلا هم یازدیقلاری شعرلر و تورکولرله اونلاری دیرهنیشه و حاق یولوندا جاندان کئچمهگه دعوت ائدیبلر، هم ده اثرلرینده حاق و ساواش یوللارینی گؤستریبلر.
دیرهنیش ادبیاتی دئییمینی کئچمیشده کیمسه قوللانمامیشدیر و ایلک اولاراق فلسطینلی چاغداش یازار «عنان کنفانی» فلسطین چاغداش ادبیاتیندا یازیلمیش بیر شعر و حیکایه توپلوسونو «فلسطین دیرهنیش ادبیاتی» آدلاندیردی و اوندان سونرا دیرهنیش ادبیاتی دئییمی عمومیلشدی .
۲۰اینجی عصرین اوّللرینه قدر فلسطین مدنییت و کولتور باخمیندان باشقا عرب اؤلکهلریندن او جوملهدن میصیر و لوبلاندان چوخ گئری قالمیشدیر. ۱۹نجو عصرین سونوندا بیر نئچه ادبی درنکلر او جوملهدن «جمیعتالادب» اؤز موجودییتلرینی بیلدیردیلر و اونیوئرسیته مزونلارینین (فارغ التحصیلان دانشگاهی) سایی آرتدی، آنجاق ۱۹نجو عصرین ایکینجی یاریسینین شاعیرلری چوخ آز ایدی و اونلاریندا چوخو مدح و مرثیه یازیردیلار.
۱۹۰۸ – ۱۹۰۹تورکییه اولایلاریندان سونرا عرب شاعیرلرینین دیققتی بو اؤلکهنین سیاسی اولایلارینا چکیلدی و دیرهنیش ادبیاتینین ایلک تومورجوقلاری چیچکلنمهگه باشلادی.
۱۹۱۷ -۱۹۴۸ دک اوزده ده اولسا اینگیلترهنین فلسطینی دستکلمهسی ایله قدرت ساواشلارینین پیلتهسی آشاغی چکیلدی و فلسطینلیلرله یهودیلرین موناقیشهسی فلسطین شعرلرینین قونوسونا چئوریلدی و بعضی شاعیرلر او جوملهدن «ابراهیم توقان»، «عبدالرحیم» و «ابوسلمه» فلسطین آجیلارینی گؤزلجهسینه شعرلرینده قالارقی ائتدیلر. ۱۹۴۸ ساواشلاریندان سونرا اسرائیل دئولتینین یارانماسی ایله «تراژدی» فلسطین شعرینین قونوسونا چئوریلدی و بوتون سورگونده اولان و فلسطینده یاشایان شاعیرلر و یازارلار بو قونودا یازماغا باشلادیلار. اسرائییل دئولتینین یارانماسی و فلسطینلیلری اؤز تورپاقلاریندان سورگون ائتمهسی بو میللتین ادبی اثرلرینین یارانماسینین سایینی آزالتمادی هئچ، بلکه اونلاردا بیر دهییشیکلیکده یاراتدی و اونلارین شعرلرینی سیلکهلهییب کیلاسیک فورمادان چیخاردی.
سورگون ائدیلمیش شاعیرلر و یازارلار کیلاسیک قالیبلردن چیخارکن شعرلرینده بیر التهاب و اویانیشدان سؤز آپاردیلار کی میللتلرینین ویجدانی ایله بیرگه یولا چیخمیشدی، البتته ادبیات تکجه میللتین ویجدانیندان ائتگیلنمهدی، بلکه عرب اؤلکهلرینده یارانمیش ادبی آخینلاردان دا ائتگیلندی و بو ایکی باشلی ائتگیلنمه دیرهنیش ادبیاتینین هم فورماسیندا هم ده مضمونوندا دهییشکلیک یاراتدی و یئنی آخینلار یارادیجیقلارینی ادبی تئکنیکلره دایاییب، خالقین ویجدانینا کئچن دؤنمی شعرلرینین مضمونوندا گؤستردیلر. بو اوزدن ده ۵۰اینجی سنهنین ایلکلرینده یازیلمیش تام تاراققالی حماسی شعرلردن سونرا شاعیرلر التهاب و درین کدردن یازماغا اوز گتیردیلر.
عرب ادبیاتی فلسطینده آیدین فیکیرلی اینسانلارین سورگون ائدیلمهسیندن سونرا اؤزونو دیری ساخلایا بیلمهییب و زوالا چکیلدی؛ نییه کی سورگوندن سونرا فلسطین خالقیندان کندلی’لردن باشقا (کی اونلاردا بیر سیاسی مدنی دووارین آراسیندا دوستاق اولموشدولار) کیمسه قالمامیشدی.
مدنی دووار دئییمی ایسته گیمی آیدینجا گؤسترمهیهجک، مگر او دؤنمین اولایلارینی ایضاح ائتمکله:
۱- باسقین یئمیش مملکتده قالان عربلر – سوسییال دوروملارینا گؤره – او یئرده دئییلدیلر کی اونلاردان شاعیر و هنرمند دوغولسون.
۲- عرب ادبیاتینا قارشی چکیلمیش بایکوت دووارلاری باسقین یئمیش تورپاقلارین باشقا عرب اؤلکهلریندن ائتگیلنمهسینی قارشیسینی آلدی و یئنی آخینلار دایاندیریلدی.
۳- نشر و انتشار وساییلارینین اولماماسی بیر طرفدن و اسرائییل دئولتینین سانسورونا بویون ایمک بیر طرفدن (نییه کی یالنیز او اثرلرین چاپ اولماسینا یاردیم ائدیردیلر کی اوندا دیرهنیشدن سؤز گئتمهیه).
۴- باسقین یئمیش تورپاقلاردا یاشایان عربلرین باشقا دیللرین هجومونون قارشیسیندا گوجسوز اولدوقلاری و …
بئلنچیک بیر دورومدا یئنیدن کیلاسیک شعرلر دیرهنیش ساولارینی چاتدیرماق اؤندرلری اولدولار؛ نییه کی بو شعرلر چاپ اولمادان یاییلیردیلار و خالقین اورهکلرینه یول تاپیردیلار و اونلارین سینهلرینده ال چاتماز دیرهنیش قالالارینا چئوریلیردیلر .
فلسطین ادبیاتینین دیرهنیش قولوندا چالیشان شاعیرلر باسقین یئمیش مملکتلرینده خالقی دیرهنیشه دعوت ائدیب و اونلارین اورکلرینده گلهجهیه اومود یاراتماق اوچون یئنی استایللاردان یارارلاندیلار، بو استایللاری عمومیتله ایکی اؤزل قونودا آراشدیرماق اولار:
الف). سیمگه
بیر شئی حاقیندا اؤزل بیر سؤیلهییش و آچیقلاما طرزیدیر (سیمگه سؤزو، اؤز اؤزل آنلامیندان باشقا بیر آنلامدا ایشلتمکدیر) کی بنزرلیک و قارشیلاشدیرما ایله یوخ، بلکه آنلاملاندیرما و رئفرئنسله اله گلیر.
سمبلیزمدن( سیمگهدن) یارارلانماقلا اوزده تکرار و عادی نظره چارپان بیر اینانجی، یئنی و جانلی بیر یوروما چئویرمک اولار .
سیمگه ده کولتورل دهیرلر وار و شاعیر اوندان یارارلانماقلا ائلیه بیلر اؤز ایستکلرینی داها یاخشی بیان ائتسین.
بیر چوخ عرب یازار و تنقیدچیلری بونا اینانیرلار کی (افسانه و سیمگه) اونلارین ادبیاتیندا اینگیلتره ادبیاتینین اؤزللیکله ده «تی اس الیوت»ون ائتگیسی آلتیندا یارانیب. هر زامان کی «الیوت»ون عرب شاعرلرینین سربست یازارلارینا (کی ۴۰نجی سنهنین سونلاریندان اورتالغا چیخدیلار) بوراخدیغی ائتگیدن صحبت گئدیر، تنقیدچیلر چوخلو اونون ‘The Waste Land’ شعرینه اشاره ائدیرلر.
یئنی عرب شعرلرینده سیمگه ایشلتمی گئنیش بیر قونودور؛ نییه کی عرب ادبیاتی سمبلیک و اسطوروی افادهلرله دولودور بو اوزدن ده فلسطین شعرلرینده ایشلنن سیمگهلری تعیین ائتمک چوخدا قولای دئییل، بئله کی فلسطین دیرهنیش ادبیاتیندا ایشلنن سیمگهلر اوچ یئره بؤلونور:
۱- او سیمگهلر کی شعرده فلسطینین یئرینه گیرلرلر و اونو باسقین یئمیش بیر مملکت کیمی ایفاده ائدیرلر.
۲- او سیمگهلر کی فلسطین عربلرینین دیدرگینلیگینی گؤستریرلر.
۳- او سیمگهلر کی باسقینچیلارین یئرینده اوتورورلار و اونلاری ایرقچی تانیتدیریرلار.
ب) افسانه
فلسطین شاعرلری اؤز مضلومیتلرینی دونیایا چاتدیرماق و بوتون اؤزگورلوک سئونلری دیرهنیشه دعوت ائتمک اوچون باشقا بیر یولدان دا یارارلانیرلار کی او همان اسطوره دیر.
اسطوره بیر زامان تاریخدن اولسادا، بو گون بیر ناغیل کیمی آلینیر و سؤیلهمه بیلیمینین باخیشیندان اسطوره بیر مشبهبه دیر کی اونون سیلینمیش مشبه’ی خیال ، تاریخسل قایناقلار و سوسییولوژی’دن آلینمالیدیر .
فلسطین دیرهنیش ادبیاتیندا ایکی حرکت چیگین ـ چیگینه ایره لی لنمکدهدیر: «سالدیریلارا قارشی دیرنمک» ـ عدالته گؤره ساواشیب غلبهیه اینانما» …. آردی وار
***
۱ ـ تمساحا اوخشار بیر حئیوان آمئریکا و چینین ایستی سولاریندا اولور
۲ ـ نیزه


text:
بیرینجی گؤیتورک-ساسانی ساواشی
بیرینجی گؤیتۆرک-ساسانی ساواشی (۵۸۹) — ساسانیلر ایله باتی گؤیتۆرک خاقانلیغی آراسیندا باش وئرن بیر ساواش.
گؤیتۆرکلرین یانیندا باشدا آغهۇنلار اوْلماق اۆزَره واساللاری دا یئر آلمیشدیر. ایکی دؤولت آراسینداکی چاتیشمالار گؤیتۆرکلر ایران اؤلکهسینی ایستیلا ائدهرک باشلامیشدیر. پئچهنک (اوْغوز تۆرک بوْیلاریندان)-ساسانی ایشبیرلیگی نتیجهسینده گؤیتۆرک ایستیلالاری دایاندیریلمیشدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Birinci Göktürk-Sasani Savaşı»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
نیشابور
نیشابور، اسکی خوراسانین اسکی باشکندی، و ایندیکی رضوی خوراسانین بؤیوک شهرلریندن بیریدیر. بو شهرین نوفوسو، ۲۰۰۶-جی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا ۲۷۶،۰۸۹ نفر ایمیش. نیشابوردا بایات و گوکلنگ تورکلره یاشاییلان و سلجوقلی تورک امپراطورلوغونگ ایلکینجی باشکنده شو نیشابور ایمیش. نیشابور تورک لهجسه اینگ چوخ تورکمن دیلینه منگزیر. نیشابورینگ اردوغش کندینده ده آذربایجانلی تورکلر یاشاییلان. اوزبکلر ده شوروی دونمینده سمرقند و بخار گوچوپلن خراسانا اوزلنن شو نیشابوردا ارمز، تاراش، آسیایی و... فامیللره اصالتاً اوزبکدیلن. داغا چوخ ده آوشار تورکلره، جرایلی لر و قشقاییلر ده بولگده یاشاییلان. قشقاییلره نادرشاه گوچدورپ بلیگه. شو هامال ده نیشابورینگ یوزده قیرق بشی تقریباً تورکدیلن و مذهبلره اینگ چوخ اونایکی اماملیگ شیعهسهده همده یددی اماملیلرده درخت سنجد و داغی و یوقاری دیزباددا یاشاییلان.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ DARYOUSH KARGAR (۲۰۰۶). دانشنامه ایرانیکا (برخط) (انگلیسی). یوخلانیلیب ۲۲ مه ۲۰۱۱ میلادی.


text:
`یئنی باش ناظیر` نتیجهلر
خبرلر [1007]
- اولاف شولتز و ولودیمیر زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- اوکراینا آوروپا بیرلیگینه گاز وئرهجک
- شولز:" آوروپا بیرلیگی داها اگمن و باشقالاریندان داها آز آسیلی اولمالیدیر"
- ادی راما: "تورکیه پرزیدنتی اولماسایدی، آشی لاریمیز اولمازدی"
- ایتالیا:"روسیا گازیندان آسیلیلیغی تامامیله آرادان قالدیراجاغیق"
- اوکراینا باش قرارگاهی روسیانین ایتکیلرینی آچیقلاییب
- اوکراینا:" روسیا اوردوسونون دونتسک ویلایتینده هوجوملارینین قارشیسی آلینیب"
- ماگدالنا اندرسون: "تورکیه ایله ایمضالانان اوچلو سندین شرطلرینه عمل ائدجییک"
- گوترش:"اوکرایناداکی محاربه ارزاق، انرژی و مالیه ایمکانلارینا جدی تأثیر گؤستریر"
- ینس استولتنبرگ تورکیه-یه تشککور ائدیب
- دوجاریک: "آنتونیو گوترش ایلک تیجارت گمیسینین یولا دوشمهسینی آلقیشلاییب"
- تۆرکیه، موصول باش کونسوللوغونا ائدیلهن سالدیرینی قینادی
- سانا مارین: "پروبلئمین ناتو ساممیتینه قدر حل اولوناجاغینا اینانیرام"
- جمهورباشقانی اردوغان ایله کاجا کالاس آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- مولود چاووش اوغلو ایله ینس استولتنبرگ آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- استولتنبرگ: "هئچ بیر ناتو متفیقی تورکیه قدر ترور هوجوملاریندان ضررر گؤرمهییب"
- بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین یئنی غیری-دایمی عضولرینین آدلاری آچیقلانیب
- خاریجی ایشلر ناظیرلیگی پاکیستانا باش ساغلیغی وئریب
- تورکیه ایرانا باش ساغلیغی وئریب
- "تورکیه" آدینین ایشلهدیلمهسی ایله باغلی ناتو-یا معلومات وئریلدی
- باش ناظیر بینالی ییلدیریم گونئی کره-یه سفر ائدیب
- نیوزیلندده قتل عام
- آلمان ناظیر انتحار ائتدی
- گونون سون خبرلری 4 فوریه 2019
- ایستانبول یئنی هاوا لیمانی آچیلیر
- تورکیه-نین یئنی اقتصادی تدبیرلری
- یئنی یاساما ایلی باشلادی
- ائرمنیستان یئنی آتشکس رژیمینی یئنه کوبود صورتده پوزوب
- تورک دونیاسیندا بایرام شنلیکلری باشلادی
- تورکیه و امریکا سلاحلی قوهلرینین باش قرارگاه رئیس لری گؤروشهجکلر
- بؤیوک ایستانبول-یئنی کاپی دموکراسی و شهیدلر میتینگی باشلادی-07.08.2016
- یونانلی باش اسقفون اسلام قارشیدی سؤزلری اؤفکه اویاندیردی
- لبنان باش ناظیری سعد حریری تورکیه-ده
- دونیا لیدرلری لوبنان خالفینا باش ساغلیغی وئریب
- تورکیه رادیو تلویزیون قورومو باش مودورو شئنول گؤکان، مقدونیهده
- دونیادا یئنی ایل
- یئنی زئلاندادا ایکی مسجیده اولونان ترور سالدیرسیندان فوتولار
- باش قرارگاه آرشیولرینده مصطفی کمال آتاتورک و بؤیوک سالدیری


text:
ماشین تبریز فوتبال کولوبو
ماشین آذربایجان فوتبال کولوبو یا دا ماشین تبریز فوتبال کولوبو و یا قیساجا ماشین فوتبال کولوبو (آنادولو تورکجهسی: Maşin Tebriz Futbol kulübü، فارسجا: باشگاه فوتبال ماشینسازی تبریز، اینگیلیسجه: Machine Tabriz Football Club) — تبریز شهریندن ایران سوپر لیگیینده ایشتیراک ائدن بیر فوتبال کولوبو'دور. ماشین فوتبال کولوبو، ایرانین اسکی فوتبال تاخیملاریندان بیری، و آذربایجانین ان اسکی فوتبول تاخیمی ساییلیر.[۲] بۇ کلوب ۱۳۴۷-جی گونش ایلینده تأسیس اوْلونوبدور. بو تاخیم اؤز طرفدارلارینین آراسیندا ماشینچی و یاشیل ماشین آدلاریایله ده تانینیر.
تاریخچهسی[دَییشدیر]
قورولوشو[دَییشدیر]
۱۳۴۷-جی گونش ایلینده تبریزین بیر نئچه فوتبولچو'سونون کؤمهیی ایله ماشین کولوبو تأسیس اوْلوندو.[۳]
بو کولوبون تاریخی تبریز ماشینقاییرما فابریکاسینین تأسیس اولماقیندان قاباغا یئتیشیر. ۱۳۴۷-اینجی گونش ایلینین آخیرلرینده، تبریز شهری نین اویونچولاریندان بیر قوُروپ تشکیل وئریب و بیر فوتبال تاخیمی قوردولار کی اؤز شهرلرینده فوتبال اویناسینلار و اؤز شهرلرینده فوتبال اویناماغا دوام وئرسینلر. بو تاخیمین آدی بونا گؤره کی اویونچولارینین چوخونلوغو ماشینقاییرما فابریکاسینین ایشچیلریایدیلر، بو آدا معروف اولدو. ائله بو ایلده ده ماشینقاییرما فابریکاسی تبریزین قراملک محللهسینده، چکسلواکی اؤلکهسینین کؤمکلیگیایله دوزلیردی. بو ایکی ایلده کی فابریکا دوزَلمهکدهایدی، تاخیمین خرجلری و هزینهلرینین چوخو، اویونچولارین اؤز طرفیندن تأمین اولوردو و تاخیم اؤز فعالیّتینه دوام وئریردی.[۴]
۴۰-اینجی اونایلینین سون ایللرینده تبریزین ماشینقاییرما فابریکاسی، تأسیس اولدو و تبریزین ماشینقاییرما صنعتی قوُروبو گنچلرین ساغلام و سلامت اولماقلارینا اۆچون و جاوانلارین روحیهسی تقویت اولماغا گؤره و شور و نشاط و شادلیق یاراتماق ایشچیلرینه خاطیر، ۱۳۴۸-اونجو گونشلی ایلینده رسماً «تبریز ماشینقاییرما کولتورل و ایدمان کولوبو» نو تأسیس ائلهدی. بو ایلدن سونرا ماشینقاییرما فوتبال تاخیمی اؤز فعالیّتینی ماشینقاییرما فابریکاسی نین تحت نظرینده باشلادی و اؤز یاشامینا دئوام وئردی و بو فابریکا ماشینقاییرما فوتبال تاخیمینی یاریمحیرفهلی صورتیایله ایداره ائتدی و بو تاخیمین حامیسی و آرخاچیسی عونوانایله اؤزون تانیتدیردی. بو تاخیم تأسیس اولماقیندان آز بیر زاماندان سونرا ائلیه بیلدی کی تبریزین او بیریسی تاخیملاریندان کی غالیباً محلاتی صبغهسینه صاحیبایدیلر، قاباغا گئچسین. بو تاخیم اؤز آدین دیللره سالدی و معروف بیر تاخیمه تبدیل اولدی و او چاغین آدلیم اویونچولارینین چوخو بو تاخیما قوشولدولار. بو شرایطده کی بعضی بؤیوک اویونچولار ائلیه بیلمهمیشدیلر کی ماشین تاخیمینه قوشولالار، بیر ایلدن سونرا یانی ۱۳۴۹-اونجو گونش ایلینده چالیشدیلار کی بیر موستقیل تاخیم اؤزلرینه قورالار و چوخ دانیشمالار و چالیشمالار ائتدیلر تیراختورقاییرما فابریکاسینین مودیرلر و ایدارهچیلرایله دانیشدیلار و اونلاری قانع ائتدیلر کی یئنی بیر تاخیم قورالار تیراختور آدیله، و نهایتده بو ایشی یاپا بیلدیلر و مووفّق اولدولار کی تیراختور تبریز فوتبال کولوبونو قورالار و تبریزین ماشین تیمینه جیدّی بیر رقیبه هم ایدمان نظریندن هم ایقتیصادیات نظریندن تبدیل اولدولار.
اویونچولار[دَییشدیر]
باشمشقچیلری[دَییشدیر]
- محمد رنجبر
- علی هاشمی
- گارنیگ مهرابیان
- حسین فکری
- بیوک صباغ
- علی شیردل
- حسام گلزار
- جواد صدقی
- سابو آدریان
- حسن روشن
- امیر داداش ضیایی
- رحیم مه نمای اقدم
- عباس اسدزاده
- ناصر حجازی
- حمید ندیمیان
- مجید جهانپور
- ناصر ابراهیمی
- غلامحسین کریمپور
- احد شیخ لاری
- غلامرضا باغآبادی
- علی نیکبخت
- واقف صادقاف
- بیوک حاجیاف
- زوران اسمیلسکی
- اصغر اعتباری
- میر جواد موسوی
- آصف نمازاف
- ناصر ابراهیمی
- علیرضا اکبرپور
- اصغر اعتباری
- سید رضا سادات
- ایوب ذوالفقاری
- رسول خطیبی
- حسین خطیبی
- غلامرضا باغ آبادی
- نادر دست نشان
- رسول خطیبی
- فرهاد کاظمی
مووسوملری[دَییشدیر]
اوستون لیگه گلمهسی[دَییشدیر]
ماشین فوتبال کلوبو 95-جی گونش ایلینین گولن (اردیبهشت) آیینین 21-ده بیرینجی لیگده، رفسنجانین میس فوتبال تیمینی 3-0 مغلوب ائدهرک، ایییرمی ایل انتظاردان سوْنرا ایرانین اوستون لیگینه یوکسهلدی.[۲]
ایستادیومو[دَییشدیر]
بو تیم اویونلارینی بیرینجی فوتبال لیگینده باغ شومال ایستادیوموندا اویناییردی.
لوقوسو[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ نصرنیوز. یاشیل ماشین ترمز صدرنشین را کشید. یوخلانیلیب ۱۱ مه ۲۰۱۶.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ تبریزمن سایتی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-06-12. یوْخلانیلیب2019-06-29.
- ^ ماشین کلوبونون رسمی سایتی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2019-06-30. یوْخلانیلیب2019-06-29.
- ^ http://tabriz.irib.ir/tolidat/video/mostanad-va-gozaresh/17844-1392-10-14-10-39-59


text:
`پوتین` نتیجهلر
حابارلار [218]
- پوتین بیلن أردوُغان تلفن آرقالی دوشوشیار
- روس یوُلباشچی بؤلهکلِهیین عمومی طایارلیق ایغلان اتدی
- سمرقند: أردوُغان پوتین بیلن دوشوشدی
- پوتین اؤزبگیستانا گلدی
- أردوُغان: غاللا باراسیندا پوتین ینگ حاقلی بوُلان مسئلهلری بار
- أردوُغان: غاللا کریدوری بۆتین دۆنیأده انسانلیق اۆچین اولی أدیمدیر
- أردوُغان سوچی دا پوتین بیلن دوشوشدی
- أردوُغان سوچی شهرینده
- أردوُغان روسیا گیدیأر
- تۆرکیأنینگ یوُلباشچیسی روسیا گۆنۆبیرلیک ساپار قورار
- پوتین أردوُغانا ساغ بوُلسون آیتدی
- أردوُغان ایران ینگ یوُلباشچیلاری بیلن دوشوشدی
- أردوُغان ایراندا ساپاردا بوُلیار
- ولادیمیر پوتین آشغابادا گلیأر
- پوتین گۆن باتار یورتلارینا دویدوریش بردی
- زلنسکی: "روسیانینگ یوُلباشچیسی پوتین دیکتاتوردیر"
- پوتین اوکراینانینگ اتمی یاراغا ایه بوُلاق ایسلهیأندیگینی اؤنگه سۆردی
- پوتین: اوکراینادا ادیلمهلی زادی اتدیک
- پوتین باشغالارینگ روسیا- اوکراینا آراسینداقی ساواشا قاریشماغی باراسیندا دویدوریش بردی
- پوتین باشغالارینگ روسیا- اوکراینا آراسینداقی ساواشا قاریشماغی باراسیندا دویدوریش بردی
- أردۇغان تلفن آرقالی پوتین بیلن دوشوشدی
- بالیقچی پوتین
- ولادیمیر پوتین شو آغشام تۆرکیأ گلیأر
- ویدئو: أردۇغان پوتین بیلن دوشوشدی
- أردۇغان مسکودا اوچارلاری بارلادی
- تۆرک آقیمی تاسلاماسی تاماملاندی
- أردۇغان پوتین بیلن دوشوشدی
- تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی روسیا ساپار قورادی


text:
اۆچونجو کارتاژ ساواشی
اۆچونجو کارتاژ ساواشی (اینگیلیسجه: Third Punic War) قدیم کارتاژ و روم جومهوریتی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.تونیس یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو روم جومهوریتی غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
scullyوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Third Punic War»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اۆچونجو کارتاژ ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شوبهه سیزدیر کی گنجه لی نظامی بیر غیرتلی تورک شاعیر اولاراق، تامام اثرلرینده تورک خالقینا، اؤز وطنی آذربایجانا، گؤزل دیلینه حؤرمتله یاناشیب، دیوانیندا و تام اثرلرینده، یاخشی لیق، ایگیدلیک و بوتون گؤزللیک لره مالیک اولان انسانلارا تورک دئمیشدیر. نظامی حتی اسلام پیغمبری نی “تُرکی که میرِ هفت خیل است” عنوانیلا مدح ائدیر و او حضرتین معراجا گئتمه یینی را “ترکتازی” کیمی تعریفله ییر. آنجاق اؤز ایچیمیزدن اولان بیر سیرا ادیب لر، نظامی نین تورک و تورک سؤیلر شاعیر اولدوغونا اینانمایانلار دا واردیرلار. تأسوفله بونلار اؤز وارلیقلاری و کیملیک لرینی ایتیریب، دوشمانچیلیقلاری بیر ننگ لکه سی کیمی آذربایجان تاریخینه، ادبیاتینا دوشور.
تازالیقدا گنجه لی نظامی نین تورکجه دیوانی – الیازامالار اساسیندا چاپ اولاراق، بو سیرادا اولان آداملارین سسی ائشیدیلیر و گاهدان ائله گولونج سؤزلر دئییرلر کی هر بیر کتاب اوخوموش و ادبی نقدیله تانیش اولانلارین الی اوزونه یاپیشیر. آخی بونلار هله کتاب پایلانمامیشدان، کتابی گؤرمزدن اونو داهاییرلار و دقت بویورمورلار بو کتاب هانسی اساس اوزوندن و هانسی الیازمایا دایاناراق یازییا آلینمیشدیر!؟ بو یازیچیلار اؤزلرینی ایرانشهری بیله رک، اؤزلرینی انتحار ائتمه یه جان آتیرلار و گونو-گوندن اولمایان آبیرلارینی دا آپاریرلار. چوخ ساده بیر مثال وورورام: بونلاردان بیری – هله کتابی گؤرمه میشدن و اوندا یازیلان و اثبات ائتدیرن سؤزلری اوخومادان، بو دیواندا اولان شعرلری گنجه لی نظامیدن یوخ، بلکه قارامانلی نظامی یه باغلاییب و بیر سیرا یامان – یوغوز دا یازمیشلار. بو آداملار اؤز کؤکلرینی قازیرلار و فارسلا دئمیشکن: اؤز ریشه لرینه تئشه وورورلار. مثلا بیری بئله یازیب: نظامی نین خمسه دن علاوه هئچ بیر شعر نه فارسیجا و نه تورکجه یوخودور(؟!). بو آقا اؤزونه نئجه اجازه وئریر نظامی حاققیندا نظر وئرسین؟ آخی بیلیریک سعید نفسی نظامی نین “کلیات قصاید و غزلیات نظامی گنجوی” نی یازمیش و اورادا ۳۸ الیازما نسخه سیندن بهره آلمیشدیر. نفیسی دن علاوه باشقا ادیب لر – هامیسی دا فارس دیللی اولاراق نظامی نین فارسیجا دیوانینی تصحیح ائدیب و یاییملامیشلار. تهران اونیوئرسیته سی بو دیوانلارین نئچه سی نین ناشری اولموش. اؤزلرینی یازیچی – منتقد و ادیب سایان بئله بئله ایرانشهرلی لره نه دئمک اولار؟ بو آداملار – ادیب، روزنامه نگار و یازیچیلار – گنجه لی نظامی نی کؤکدن تانیمامیشلار، چونکی اونون خمسه سینه اؤته ری بیر نظر سالسایدیلار بونو بیلردیلر کی نظامی ۴۰ یاشینا قدر تکجه غزل و قصیده و باشقا ژانرلاردا شعرلر قوشموش و ۴۰ یاشیندان سونرا مثنوی یازماغا اوز گتیرمیشدیر. بو مساله نی دوشونمه ین کیمسه یه نئجه یازیچی دئمک اولار؟. هامی بیلیر و تامام دونیا ادیب لری – تکجه ایران و آذربایجان یوخ – دونیا ادیبلری، نظامی تانییانلار بیلیرلر کی نظامی بیشمیش بیر شاعیر اولدوقدان سونرا، داستانلاری اوچون طرح تؤکموش و بیر مانیفست یازمیش و سونرا خمسه یازماغا ال اوزاتمیشدیر. مخزن الاسرار اونون مانیفستی اولموش و بو مانیفستده اعلان ائتدیگی هدفینی قالان اثرلرینده داوام ائتدیرمیشدیر و نهایت اسکندرنامه ایله، سونوجا چاتاراق اؤز درین فلسفی باخیشلارینی قلمه آلمیشدیر و بو آرادا تکجه لیلی و مجنون اثری دیر کی اؤز یازدیغی مانیفستندن اوزاق دوشموشدور. آنجاق بونو یازمادا دا چالیشمیشدیر اعلان ائتدیگی مانیفستین باشقا بیر یؤنونو آچیقلاسین و بو ایشده باجاری گؤسترمیشدیر.
آنجاق بو ایرانشهری لرین بئله – بئله ساوادسیزجاسینا نظر وئرمه لری، اونلارین چیرکین و یانلیش یول توتدوقلارینی آیدین-آشکار صورتده آچیقلاییر.
عزیز دوستلار، یوزایلدیر بیزیم خالقیمیزی اؤز تاریخینی، ادبیاتینی و دیلینی اونوتماق اوچون، تحقیر ائتمیشلر، تاریخیمیزی تحریف ائتمیشلر؛ نهایت بوگون بیر سیرا آداملار – اؤز ایچیمیزدن اؤز وارلیقلارینا، منلیکلرینه مخالف اولموش و اؤز شخصیت لرینی دانیرلار. بئله آسیمیله اولان انسانلار، بیر قوت کیمی آذربایجانین قوجامان آغاجینی ایچه ریدن یئمه یه باشلامیشلار. آنجاق بونلار قاییدیب اؤز وارلیقلارینی تاپیب، اونا ایناناجاقلار؟ منجه تکجه بیر یول واردیر: بو انسانلار بیر بالاجا عقله گلیب، اؤزلرینه انسان کیمی باخیب، اؤز شخصیت لرینه ده یر وئرمکله اولابیلر. آرزی ائدیریک بو یئنی ایلده بئله انسانلار دا دوزگون یولو تاپیب، اؤز وارلیقلارینا قاییتسینلار. ایشاللاه!


text:
تورکیهده وورولان بیرینجی دوز واکسن ساییسی ۳۰ میلیونو گئچدی
اؤلکهده ۲۵ یاش و اوزریندهکی وطنداشلارا آشی وورولدوغو پروگرام، یاریندان اعتباراً ۱۸ یاش اوزریندهکیلرله داوام ائدجک
تورکیهده یئنی نسیل کوروناویروس (کووید-۱۹) ایله مبارزهده بیرینجی دوز آشی ساییسی ۳۰ میلیونو آشدی.
ساغلیق باخانلیغینین "covid19asi.saglik.gov.tr" آدرسینده یئر آلان آنلیق بیلگیلره گؤره، ۲۴ ژوئن تورکیه ساعاتی ایله ۰۸.۳۷ اعتیارییلا وورولان بیرینجی دوز آشی ساییسی ۳۰ میلیون مین ۹۶۳، ایکینجی دوز آشی ۱۴ م...
-
-
30.09.2022
-
-
-
30.09.2022


text:
مولوی نین غزللر دیوانی، شمس تبریزی آدینا یازیلمیشدیر. شمس تبریزی او قده ر مولانا جلال الدین مولوی شخصیتی نین یوکسه لیشینده ائتکی بوراخمیشدیر کی مولوی اونون قانادیلا گؤیلره اوچوب ذوق آلمیشدیر و شخصیتی نین یوکسه لیشینی اونا باغلامیشدیر. فارسیجا یازدیغی دیوانی دا شمس تبریزی آدینا یازمیشدیر. شمس تبریزی دیوانیندا بوگون تبریز مکتبی نین اوصوللارینی اوخوماق اولور.
شمس تبریزی دیوانی بؤیوک حجملی بیر دیوان دیر کی غزللری نین ساییسی یوزلردن داها آرتیقدیر؛ آما ادیبلر تکجه ۵۰۰ – ۶۰۰ غزلی مولوی نین اؤزوندن بیلیب، قالانلاری دیوانا آرتیریلمیش باشقا شاعیرلردن سایمیشلار. سئویندیریجی بودور کی دؤکتور صدیق جنابلاری بو دیواندان ۵۰۰ دن بیر آز آرتیق غزلی سئچیب، تورکجه یه چئویرمیش و تورک ادبیاتینا هدیه وئرمیشدیر. حؤرمتلی اوستاد بو چئویرمه لرده چالیشیب ساده و شاعیرانه بیر دیل ایله بو ایشی باشا چاتدیرسین و بو ایشده باشاری گؤسترمیشدیر. بو کتابی تکدرخت انتشاراتی تهراندا چاپ ائدیب یایمیشدیر. ایندی بو کتابدان بیر اؤرنک اولاراق بیر غزلی اوخویوب، کتابین اوخوماسینی عزیز اوخوجولارا توصیه ائدیریک:
گوزگو اولوب جانیما آی کیمی آیدین اوزون،
هر ایکیمیز بیر ایدیک جان ایله جانان سیزین
کؤنلومه گیر، لانه ائت، آی تکی نازنده گئت،
عقلی هارا آتمیسان، سؤیله سؤزون بیر دوزون.
روحِ ازلدن سنین عشقین ایله مست اولوب،
بوردا قالیبدیر سنین روز ازلدن ایزین
قیصر روم دور گلیب باسقین ائدیب زنگی یه،
روحونو شا ائیله دی، قالمادی اوردا گؤزون.
آی تکی اوزون گؤ رجه گین آغلاییرام گاه – گاه،
عشقی حجتب ائیله دین عاشقینه سن اؤزون.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای
۱ جولای ایلین ۱۸۲ گونو ۲۰۲۱ - قوراپیشیرن آیین(تیر)۱۰ سوگونی (پنجشنبه)۱۴۰۰
رویدادلار
۶۹ مینجی ایل تیبریوس جولیوس الکساندر اوز امرینده اولان روم لژیونلاردان ایستدیکی وسپاسینون ایمپراتورلوغون قبول ادرک اونا وفالی اولماغا آندیشسونلر.
۱۰۹۷ صلیبی لر بوهموند تارانتونون پرنسینون باشچیلیغینان دوریلایوم دوویشینده تورک سلجوق اردوسون بیرینجی قیلینج ارسلان باشلغینانا قارشی قازاندی.
۱۸۷۰ آمریکا عدالت باخانلیغی قورولدو.
۱۸۸۱ تاریخین ایلک یورد دیشی تلفون قونوشماسی کانادا و آمریکا آراسیندا .
دوغوم لار
۱۹۰۶ استی لاودر آمریکالی آل ورچی استی لاودر شیرکتلرین قوروجوسو
۱۹۰۷ نورمن پری ایسکاتلندلی-اینگیلیسلی بیوکیمیاچی و ویرولوژیست.
۱۹۲۶ رابرت فوگل آمریکالی ایقتیصادچی و آکادمیسین نوبل اودولو آلمیش.
۱۹۴۰ جاهیت ظریف اوغلو تورکیه لی یازار و شاعیر.
اولوملر
۱۸۳۹ ایکینجی محمود عثمانلی سولطانی.
۱۹۷۱ ویلیام لارنس برق آمریکالی فیزیک بیلیم اینسانی نوبل اودولو آلمیش
۱۹۷۴ خوان پرون ژنرال و سیاستچی آرژانتینون جومهورباشقانی.
۲۰۰۱ نیکولای باسوف روس فیزیک بیلیم اینسانی نوبل اودولو آلمیش. باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۳ باخ – دانیش – دییشدیر
۴ جولای: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۴/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ جولای/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ تیر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ ذیالحجّه/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ تیر/رویدادلار
- ۱۱۸۷ - حطّین دؤیوشو: صلاحالدین ایّوبی خاچلیلاری حطّینده کسین بیر بوْزغونا سالدی.
- ۱۷۷۶ - آمریکا باغیمسیزلیق گۆنو؛ آمریکا کونقرهسی بریتانیادان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۱۰ - فرانسه٬ آمستردامی ایشغال ائتدی.
- ۱۸۲۷ - نیویورکدا کؤلهلیک قاداغان اوْلدو.
- ۱۸۶۵ - لوئیس کارولون آلیس عجاییب یۇردوندا آدلی روْمانی یاییملاندی.
- ۱۹۱۸ - عوْثمانلی سولطانی آلتینجی محمد تاختا چیخدی.
- ۱۹۱۸ - روسیهده بولشویکلر روس تزاری ایکینجی نیکولایلا عائیلهسینی اؤلدوردولر.
- ۱۹۲۱ - تۆرکیه قارامۆرسل شهرینی آزاد ائتدی.
- ۱۹۲۴ - تۆرکیه آنتالیانی دۆشمن الیندن قۇرتاردی.
- ۱۹۳۲ - آمریکالی گنگستر آل کاپونـا ۱۱ ایل حبس کسیلدی.
- ۱۹۳۴ - ماجار فیزیکچی لئو زیلارد٬ داها سوْنرا اتوم بوْمباسیندا ایشلنهجک اوْلان «زنجیرلهمه عکسالعمل» مودلینی ثبت ائتدی.
- ۱۹۴۶ - آنکارا بیلیمیۇردو قۇرولدو.
- ۱۹۴۸ - تۆرکیه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایقتیصادی ایشبیرلیگی آنلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۹۵۹ - آلاسکا ۴۹-جۇ ایالت اوْلاراق آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه قاتیلماسیندان سوْنرا آمریکانین ۴۹ اۇلدوزلو رسمی یئنی بایراغی فیلادلفیا٬ پنسیلوانیادا یۇردداشلارا تانیدیلدی.
- ۱۹۶۰ - هاوایینین ۵۰-جی ایالت اوْلاراق آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه قاتیلماسیندان سوْنرا آمریکانین بۇگۆنکو ۵۰ اۇلدوزلو بایراغی تانیدیلدی.
- ۱۹۸۲ - لۆبناندا دؤرد ایرانلی دیپلومات قاچیریلدی.
- ۱۹۹۷ - ناسانین گؤندردیگی آراشدیرما روباتی مریخده ائندی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ ذیالحجّه/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ تیر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ جولای/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ ذیالحجّه/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ تیر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ جولای/اولوملر
۵ جولای: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۵/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ جولای/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ تیر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ ذیالحجّه/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ تیر/رویدادلار
- ۱۷۷۰ - روسیه - عوْثمانلی آراسیندا چشمه ساواشی باش وئردی.
- ۱۸۱۱ - ونزوئلا٬ ایسپانیادان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۳۰ - فرانسه٬ الجزاییری ایشغال ائتدی.
- ۱۸۸۴ - کامرون٬ آلمانین مۆستعمرهسی اوْلدو.
- ۱۹۲۱ - ایتالیا قوْشونلاری بۆتونلوکله آنتالیادان چکیلدی.
- ۱۹۲۴ - ۴۲ اؤلکهنین قاتیلدیغی اولمپیک اوْیونلاری پاریسده باشلادی. آلمان اوْیونلارا قاتیلمادی.
- ۱۹۳۲ - پورتوقالدا فاشیست رژیمینین باشقانلیغینا آنتونیو سالازار گتیریلدی.
- ۱۹۵۰ - کوره ساواشی: آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و قۇزئی کوره بیرلیکلری آراسینداکی ایلک چارپیشمالار باش وئردی.
- ۱۹۶۲ - الجزاییر٬ فرانسهدن باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۷۰ - کانادا هاوایوْللارینا عایید بیر مۆسافیر اۇچاغی تورونتودا دۆشدو: ۱۰۸ نفر اؤلدو.
- ۱۹۷۱ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده٬ رأی وئرمه یاشی ۲۱-دن ۱۸-ـه دۆشورولدو.
- ۱۹۷۷ - پاکیستاندا کودیتا نتیجهسینده ذوالفقار علی بوتو تۇتوقلاندی.
- ۱۹۸۹ - ایران-کونترا ماجراسی: اولیور نورت ۳ ایل حبس٬ ۲ ایل گؤزدیم٬ ۱۵۰٫۰۰۰ دوْلار پۇل جزاسی و ۱۲۰۰ ساعات ایش ایله جزالاندی.
- ۱۹۹۳ - تۆرکیهده پ.ک.کیه نیسبت وئریلن تروریستی بیر حادیثه نتیجهسینده ۳۳ نفر ارزینجانین باشباغلار کندینده اؤلدورولدو.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ ذیالحجّه/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ تیر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ جولای/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ ذیالحجّه/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ تیر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ جولای/اولوملر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۶ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۷ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۸ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۹ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۰ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۱ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۲ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۳ باخ – دانیش – دییشدیر
۱۴ جولای: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۴/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/رویدادلار
- ۱۲۲۳ - فرانسه شاهی ایکینجی فیلیپین اؤلومویله سککیزینجی لوئیس تاختا چیخدی.
- ۱۶۸۳ - عوْثمانلی اوْردوسو مرزیفونلو قارا مصطفی پاشا باشچیلیغیندا ایکینجی وین مۆحاصیرهسینی باشلاتدی.
- ۱۷۰۰ - عوْثمانلی دؤولتی روسیه ایله ایستانبول آنلاشماسینی ایمضالادی.
- ۱۷۸۹ - فرانسهلیلر شاهلیغا قارشی آیاغا قالخدیلار. خالق پاریسین باستیل قالاسینا هۆجۇم ائدهرک سیاسی تۇتوقلولاری قۇرتاردیلار.
- ۱۸۸۴ - کامرون٬ آلمانین مۆستعمیرهسی اوْلدو.
- ۱۹۳۶ - تۆرکیه اوْلمپیکده ایلک قیزیل میدالینی آلدی. یاشار ارکان٬ برلین اوْلمپیکینده٬ گۆلشده ۶۱ کیلودا بیرینجی چیخدی.
- ۱۹۵۸ - عیراقدا کودیتا: شاه ایکینجی فیصل و باشوزیر نوری سعید پاشا اؤلدورولدو.
- ۱۹۵۹ - کرکوکده٬ اۆچ گۆن اۆچ گئجه سۆرهجک تۆرکمان سوْیقیریمی باشلادی.
- ۱۹۶۹ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده بئش یۆز٬ بئش مین و اوْن مین دوْلارلیق کاغیذ پۇللاری رسماً آلیشوئریشدن چکیلدی.
- ۲۰۱۵ - نیوهاریزون آدلی فضا آراجی پولوتونا چاتدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ جولای/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ جولای/اولوملر
2006- توویتئر یاراندیر. باخ – دانیش – دییشدیر
۱۶ جولای: ال–بکیرین استعفاسی، سیجیلیادا هلیکوپتر قضاسی
شابلون:*mp622 — İslam təqviminin başlanğıc günüdür. شابلون:*mp919 — Ərdəbil yaxınlığında döyüş olmuşdur. شابلون:*mp1377 — İngiltərə kralı II Riçardın tacqoyma mərasimi keçirilmişdir. شابلون:*mp1826 — İkinci Rusiya-İran müharibəsi başlanmışdır. شابلون:*mp1931 — İlk Efiopiya konstitusiyası imzalanmışdır. شابلون:*mp1979 — İraq prezidenti Həssən əl-Bəkir istefa vermişdir. Onun yerinə Səddam Hüseyin keçmişdir. شابلون:*mp1983 — Siciliyada helikopter qəzası baş vermişdir. Bədbəxt hadisədə 20 nəfər həyatını itirmişdir.
شابلون:TarixdəbugünAşağı باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۷ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۸ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۹ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۰ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۱ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۲ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۳ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۴ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۵ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۶ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۷ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۸ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۲۹ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۳۰ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۳۱ باخ – دانیش – دییشدیر


text:
چوخ زاماندیر اوره گیم ائیلئییر افغان گئجه لر
درد الیندن منه یوخ قاچماقا امکان گئجه لر
یوخونون داشینی گور باشدان آتیبدیر بئله کیم
یوخلایان بخته اولا یاخجی نگهبان گئجه لر
نه گونشدن منه پای چاتدی نه اولدوزدان هارای
نه منیم همدمیم اولموش مه تابان گئجه لر
باخورام گویلره اولدوزدا سمادن آزالیب
گوره سن کیمدی وئریب اوغرییا میدان گئجه لر
یئدیگیم اولدی صداقت کتکی عمر بویی
ایچدیگیم شهد اولا زهر ائیله دی دوران گئجه لر
کیمه عمروم بویی جان جان دئمیشم هر سؤزونه
دئدیگیم هر جانا مین یول دئدی قان قان گئجه لر
اوقدر ساخلامیشام غصه لرین حورمتینی
غمدی دائم یئتیشیر بزمیمه مهمان گئجه لر
تکجه شعریمدی منی باغلایان آیدین سحره
یوخسا یوردومدی منه قورخولی زندان گئجه لر
دوزه رم ظلمته چنگیمده امیدین اتگی
قویمارام سالسین ایاخدان منی هجران گئجه لر
ای منیم روحیمی ایللر بویو تسخیر ائله ین
یوخ خیالین کیمی جان دردینه درمان گئجه لر
تاپمادی “عاصمی” شیرین یوخو عمرونده بیرآن
نئجه یومسون گوزونو دردلی انسان گئجه لر
29
کتاب : یارالی دورنا – اثر: عاصم اردبیلی – انتشارات آذرکهن


text:
آنتونی گادی
آنتونی گاودی کورنت (اینگیلیسجه: Antoni Gaudí i cornet)، (۱۸۵۲ ژوئن ۲۵-۱۰ژوئن ۱۹۲۶) بیر کاتالونیالی معمار ایدی.بیر آدلی کاتالانلی آرشیتکت میش اعلی کاتالان مدرنیست اوس یا پایه دیمیش.گاودی یاشلری چوخ بیریسل دیر گنل سویی ایستایل دا . چو خ بارسلونا یارادیلمیش ان اونملی ایشی ساگرادا فامیلییا کیلساسی دا بارسلونا دا .
گاودینین اشیلری چوخ اوز یاشامی توتکوسینان تاثیر آلمیش: آرشیتکت دوغال و اینانجی یا مذهبینن .
گاودی بوتون یارادیخ لاریندا و بیرلشدیخلرینده یا تلفیقاتینده اوز آرشیتکتینده ائل صنعت لرینده : سرامیک لر ویترای یا رنگ لن میش شیشه دمیر دومه یا دمیرچیلیک صنعتی و خاچالاردا اوز دوشونجه لرینی یریتمیش.
گاودی اوزونن ینی تکنیک لر یاردمیش اورنک:trencadís بویوک سرامیک قطعه لرنیده دوزلدیلیر.
ینی گوتیک صنعتینین تاثیرینن و اورینتال یوخسا دوغوش تکنیک لرنن گاودی مدرنیست حرکتین بیر پارچاسی اولموش بو حرکت ۱۹ مینجی یوز ایلین سونونا و ۲۰ مینجی یوز ایلین ایلکینه جک گلمیش.
گاودینین ایشلری دونیا خالق لارینین خوشونا گلمیش و دیگر آرشیتکت لرین تحسینین و آراشتیرما لارینان یاد ادیر لر.
آنتونی گاودینین ان اونملی اثری ساگرادا فامیلیا ایسپانیا دا ان چوخ توریست لر باش وران بینا دیر گاودینین ۷ اثری یونسکو دا کاییتلانیپ.
آنتونی گاودی رومن کاتولیک اولدوغو ایچین اثرلرینده بو مذهب دن تاثیر آلمیش.
قایناقلار[دَییشدیر]
http://en.m.wikipedia.org/AntoniGaudicornet[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ Massó 1974, pp. 17–18.
- ^ Biography at Gaudí and Barcelona Club, page 1.


text:
بیر داغین اتهیینده بیر گول وار ایدی. او گول چوخ یالقیز ایدی. یانیندا بیر گول یوخ ایدی. آنجاق اورهیینی سئویندیرن بیر یولداشی وار ایدی. یولداشینین آدی گونش ایدی.
آخشام اولدو … گونش چوخ تلهسیک گئتدی. اونون یادیندان چیخمیشدی کی یولداشینا دئسین من گئدیرم، آمما صاباح یئنه دوغولاجاغام.
گونش گئتدی … آخشام اولدو … هاوا قارالدی … آی گلدی. گول، گونشین گئتمهسینه گؤره اوزولدو و آغلاییردی. گول آو قدهر آغلادی کی یانیندا بیر بولاق جورلانمیشدی. آی بیلمهدی کی او گونشه گؤره آغلاییر! گول ده سولوب، یئره اوزانمیشدی.
سحر گونش سئوینجایله گلدی یولداشینی گؤرسون. آنجاق بیر بولاقدان، بیر ده سولموش گولدن سونرا هئچ بیر شئی گؤرمهدی…


text:
پ. ک. ک نینگ ترورچیسی رزان جاوید اؤلدۆریلدی
پ. ک. ک نینگ ترورچیسی سوریأنینگ قامیشلی شهرینده اؤلدۆریلدی
تۆرکیأنینگ میللی حابار آلما تشکیلاتی (میت) 6-نجی آگوست دا سوریأنینگ قامیشلی شهرینده آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک/ ی. پ. گ نینگ توُسلاما عموده- دربسیه ایالتی نینگ جوُغاپکأری ایران آصیللی ترورچی یوسف محمود ربانی نی (رزان جاوید) تأثیرسیز یاغدایا گتیردی.
میت آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک نینگ توُسلاما هفتانین ایالتی نینگ جوُغاپکأری بوُلان واغتی تۆرک قشونینا قارشی هۆجۆم ادیلمه گینی ایسلأن ترورچی ربانی نینگ سوریه ده بوُلاندیغینی ثبوت اتدی.
میت بارلاغلاردان سوُنگرا ترورچی ربانی بیلن بیله لیکده روحاز عموده کد آدی بیلن بیلینیأن مظلوم اسد-ی ده تأثیرسیز یاغدایا گتیردی.
دِگیشلی حابارلار
سوریه و عیراغینگ دمیرقازیغیندا 19 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ میللی قوُرانماق وزیرلیگی ترورچیلارینگ تأثیرسیز یاغدایا گتیرلندیگینی تاصصیقلادی
أردوُغان: آمریکانینگ کؤمِکلری یونان-ی حالاص اتمهز
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، یونان ینگ چِنیندن آشان سؤزلرینه جوُغاپ بردی