text:
توركون دیلی تك سئوگلی احساسلی دیل اولماز*ئوزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز عزیز وطن داشلاریمیز ایندی كی اویانیب سیز ، ایندی كی گونولوزی قانیبسیزبو غریب دونیانین بیر قیراغیندا، دیز دیزه اوتوروب آنا دیلیمیزی بیر بیریمیزدن اویرنجییق.توركون دیلی تك سئوگلی احساسلی دیل اولماز*ئوزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز عزیز وطن داشلاریمیز ایندی كی اویانیب سیز ، ایندی كی گونولوزی قانیبسیزبو غریب دونیانین بیر قیراغیندا، دیز دیزه اوتوروب آنا دیلیمیزی بیر بیریمیزدن اویرنجییق.مشاهده کامل مشخصات
20 خرداد 1384
اوزگه دیللر پوزولاجاخ؛ فقط توركی یازاجاییخ.
اعضاء
99
1015
327
379
94
2
4
121
39
کامنت بنویسید...


c: text/html

text:
ناتو، گلوبال گوجلر، پارالئل دؤولت تورکییهنین تهلوکسیزلیینه اساس تهدیدلردیر.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلر اولتراساغچی روسییالی پولیتولوگ آلئکساندر دوقینین روسییا مطبوعاتیندا درج ائدیلهن مقالهسینده یئر آلیب. او، گلوبالیستلرین کورد سئپاراتیزمی، ایسلام فوندامئنتالیزمی و گولهن حرکاتینین آرخاسیندا دایاندیغینی بیلدیریب:
«بو گون تکجه سورییانین رادیکال ایسلامچی تئررورچولاردان آزاد ائدیلمهسی اوچون فعالیت آپارمامالیییق. بیز همچینین روسییا، تورکییه، ایران، آذربایجان، قازاخیستانین و اولا بیلسین کی، ائرمنیستانین دا داخیل اولدوغو یئنی آوراسییا ایستراتئژی آلیانسینین یارادیلماسی اوچون قطعیتلی آددیملار آتمالیییق. منه هردن ائله گلیر کی، اردوغان شانخای امکداشلیق تشکیلاتینی دَیرله ندیریر. بو، پیس دئییل، اوستهلیک او، ناتو-نون آلتئرناتیوی ده دئییل. بیز جسارتلی اولوب، خصوصی حربی-سیاسی بلوک یاراتمالیییق».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
طالبانین داوام ائدن معالیجهسی اوچون اینگیلترهدن بیر دکتر قروپون بغدادا گئدجیی بیلدیریلدی
اویان نیوز : بئیین قاناماسینا باغلی فلج گئچیرن عراق پرزیدنتی جلال طالبانینین ساغلیق دورومونون یاخشییا گئتدیگی آچیقلاندی.
باشکند بغدادداکی مدینه ساغلیق مرکزی حکیملری، طالبانینین اورک، بؤیرک و دامارلارینین اسکیسی کیمی چالیشدیغینی ایفاده ائتدی. طالبانینین قاناما گئچیرن دامارلارین اسکیسی کیمی چالیشدیغینی آچیقلایان حکیملر، اورک، بؤیرک و بئیین دامارلاریندا دا هر هانسی بیر پروبلئم اولمادیغینی قید ائتدی.
طالبانین داوام ائدن معالیجهسی اوچون اینگیلترهدن بیر دکتر قروپون بغدادا گئدجیی بیلدیریلدی. عراق جمهورباشقانلیغیندان وئریلن آچیقلامادا دا، طالبانینین دورومونون یاخشی اولدوغو دوغرولاندی.
ت.ر.ت. تورکی


text:
۱۹ آقوست
۱۹ آقوست: دونیادا ایلک گؤزللیک موسابیقهسی، افقانیستاندا موستقیللیک گونو
۱۵۶۱ — ۱۸ یاشلی ماریا ایستوارت ۱۳ ایل فرانسهدن قالدیقدان سونرا ایسکاتلنده گئری دؤنموشدور.
۱۸۸۸ — بلژیکده دونیادا ایلک دفعه گؤزللیک موسابیقهسی کئچیریلمیشدیر.
۱۹۱۹ — افغانیستان بؤیوک بریتانیادان موستقیللیک آلمیشدیر.
۱۹۵۳ — ایراندا محمد موصدیقین باشچیلیق ائتدیگی حوکومتی ایشدن دوشوب، محمدریضا پهلوی حاکیمیته گلمیشدیر.
۱۹۶۰ — دونیادا ایلک دفعه جانلی مخلوق فضایا گؤندریلمیش و ساغ-سلامت گئری قاییتمیشدیر. بلکا آدلی ایت شورویده "ایسپوتنیک-۵" راکتی ایله فضایا گؤندریلمیش و آقوستون ۲۰ سینده ساغ-سلامت گئری دؤنموشدور.
۱۹۹۵ — آذربایجان جومهوریتی اوقاندا ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۲۰۰۹ — عراقین بغداد شهری بومبالانمیش، نتیجهده ۱۰۱ اینسان حیاتینی ایتیرمیش، ۵۶۵ ایسه یارالانمیشدیر.


text:
ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو
(۱۹۷۹-۱۹۸۲-جی ایللر)
سلطانعلی میرزه زاده
2- هیسه
کومیسسیاسینین اساس وظیفه سی اسلام قایدا- قانونلاری اساسیندا تورپاق اصلاحاتی قانون لاییحه سی حاضرلاماق ایدی. همین اوچلر کومیسسیاسینین باشچیلیغی آلتیندا هازیرلانمیش لاییحه خمینینین نظرینه چاتدیریلدیقدان سونرا، ۱۹۸۰-جی ایل آپرئل آیینین ۹- دا (۱۴ فروردین ۱۳۵۹-جو ایل) انقلاب شوراسیندا تصدیق ائدیلدی.
قانون لاییحه سی اسلام شورا مجلسینین مذاکره سینه وئریلندک، ایلک نؤبه ده، تورپاقلار حاقیندا حسابلانما معلوماتلاری توپلاندی. (۱۵)
همین قانون لاییحه سی ۱۹۸۰- جی ایلین آوقوست آییندا (۱۳۶۰- جی ایلین شهریورینده) مجلسین مذاکره سیندن کئچه رک تورپاق اصلاحاتی قانونو آدی ایله قبول اولوندو و بو قانونون اصلاحات قانونو کیمی یرلرده حیاتا کچیریلمه سی قرارا آلیندی. بونونلا علاقدار اولاراق، یعنی تورپاق بؤلگوسو ایشیله مشغول اولماق اوچون ۷ نفرلیک کومیسسیا یارادیلدی. (۱۶) قانونا گؤره بو کمیسسیانین ترکیبی: ۱ نفر اسلام قوروجولوق تشکلاتیندان، ۲ نفر کند تصروفاتی نازیرئلییندن، ۱ نفر داخیلی ایشلر نازیرلییندن، ۱ نفر عالی روحانیت طرفیندن، ۲ نفر کندین باش موللاسی طرفیندن تعیین ائدیلمیش نماینده دن عبارت اولمالی ایدی. او زامان قانون طرفیندن بو کومیسیانین اؤحده سینه چوخ موهوم وظیفه لر قویولموشدور. کومیسیانین اساس وظیفه سی عمومی اؤلکه میقیاسیندا تورپاق ساحه لرینین مقدارینی، نؤوونو، آیری- آیری آداملارین الینده کی تورپاقلارین مقدارینی، تورپاقسیز و آز تورپاقلی کندلیلرین و اونلارین عائله عضولرینین سایینی، تورپاقلارین مونبیتلیینی و محسولدارلیق درجه سینی، سو منبه لرینی و اونون تقسیماتینی و سایره بو کیمی مسئله لری معین اتملیدی. بوتون بونلارین دقیق مویینلشدیریلمه سی پروسئسینده بؤیوک اهمیت کسب ائدیردی. چونکی ایلک نؤوبه ده، بو تدبیرلرین گؤرولمه سی اصلاحاتین دوزگون و عدالتلی آپاریلماسینا تعمینات اولا بیلردی. دئمک اولار کی، سادالانان بو تدبیرلر اصلاحاتین ایلک مرحله سینده یئرینه یئتیریلمیشدی. یعنی حصابلاما ایشلری باشا چاتدیریلمیش و اصلاحات کومیسیاسینا تقدیم اولونموشدو.
تورپاق اصلاحاتی قانونونا گؤره، اصلاحاتین ایلکین مرحله سینده تورپاق ساحه سی ۵۰۰ هئکتاردان چوخ اولان مولکه دار و فئوداللارین تورپاقلارینین آلینیب، کندلیلر آراسیندا اوضسیز اولاراق پایلانماسی نظرده توتولوردو. ۵۰۰ هئکتاردان آرتیق تورپاغی اولان شخصه عائله سینین تعمیناتی اوچون لازیم گلن مقداردان اوچ دفعه آرتیق تورپاق ساحه سی الده ساخلاماق ایختیاری وئریلیردی. اگر مولکه دارین الینده ساخلادیغی تورپاق ساحه سینی بیلاواسطه اؤزو و عائله عضولری اکیب بئجرمزسه، اوندا، همین تورپاق ساحه سی بیر دفعه ده آزادلیغی و یئنی ساحه استفاده سیز قالارسا، مصادره اولونوردو. تورپاقدا باشقا شخصین امیینی استسمار ائتمک و یا اونو کیمسه یه ایجاره یه وئرمک قانونلا قاداغان ائدیلیردی. قانوندا اصلاحاتین ایکینجی مرحله سی مقداری ۵۰۰ هئکتاردان آز اولان تورپاق ساحه لرینی احاطه ائدجک ایدی.
مجلسین تورپاق اصلاحاتی قانونونا اساساً، اؤلکه ده موجود اولان تورپاقلار کئیفیتینه، محسولدارلیغینا و ساحبکارلیق فورماسینا گؤره ۴ قروپا بؤلونوردو:
۱- آ. موات تورپاقلار – ایستیفادهسیز تورپاقلار.
۲- ب. موسادیره اولونموش تورپاقلار.
۳- ج. دینجه قویولموش و یا «بایئر» آدلانان تورپاقلار.
۴- د. حال-حاضردا اکیلهن و یا «دایئر» آدلانان تورپاقلار. (۱۷)
آ- بندینه داخیل اولان، یعنی «موات» تورپاقلار تاریخاً ایستیفادهسیز قالمیش «یارارسیز» تورپاق ساحهلریدیر کی، اونون اساس صاحبی دؤولت اولسا دا، بو تورپاقلار بیر چوخ حاللاردا مولکدار، مقام صاحبلری، تاجیرلر و شیرکتلر طرفیندن اؤزباشینا توتولموش و مختلف مقصدلر اوچون استفاده اولونموشدور.
اصلاحات قانونوندا گؤستریر کی، تورپاقلار یئرلرده تورپاقسیز و تورپاقلی کندلیلرین صرنجامینا قویولمالیدیر کی، اونلار دولتین یاردیمی ایله بو ساحه لری اکین اوچون یارارلی وضعیته سالا بیلسینلر «موات» تورپاقلارین کندلیلرین عمومی استفادسینه وئریلمه سی ایشین بیر جهتیدیرسه، ایکینجی باشلیجا جهتی بو تورپاقلاری کندلیلره دولت طرفیندن هرطرفلی مادی کؤمک، توخوم، کیمیوی کوبره لر، کند تصروفاتی ماشینلاری و سایره آقروتخنیکی یاردیمین تشکیلی مسئله سیدیر. «موات» حسابینا تورپاق آلمیش کندلیلره هرطرفلی دولت یاردیمی گؤستریلیردیسه، بو بیر طرفدن اکینه یارارلی تورپاق فوندونون آرتماسینا، دیگر طرفدن کند تصروفاتی محصوللاری بوللوغونون یارادیلماسینا کؤمک اولاردی.
تورپاق اصلاحاتی قانونون «ب» بندینه عائد اولان تورپاقلار شاها، سارایا یاخین آداملارا، همچینین خلقه خیانت ائتدیکلرینه گؤره خارجه قاچمیش ایری فیوداللار و مولکدارلارا، روتبه و مقام صاحبلرینه مخصوص اولان و عمومیتله، شاه رژیمی ایله امکداشلیق ائتمیش شخصلرین تورپاقلاریدیر کی، بونلار اسلام رئسپوبلیکاسی طرفیندن واختیله مصادره ائدیلمیشدیر.
تورپاق اصلاحاتی قانونونون حیاتا کئچیریلمه سینده ایری مولکدارلارین، فئوداللارین و روحانیتین مرتجع جیناهینین جدی مقاومت و غضبینه سبب اولان «ج» (و یا «بایئر»)، «د» (و یا «دایئر») بندلریدیر. بو بندلره عائید اولان تورپاقلارین بؤیوک اکثریتی ایری فئودال و مولکدارلارا مخصوصدور. «ج» بندینه شامیل اولان تورپاقلار، اساساً، موقتی استفاده سیز قالان، یعنی دینجه قویولان تورپاقلاردیسا، «د» بندینه نظرده توتولان ایسه حاضردا اکیلن ساحه لردیر. قانونون سون ایکی مادده سی، یعنی «ج» و «د» بندینه داخیل اولان تورپاقلارین صاحبلری، اساساً، ایری و وارلی مولکدار و فئوداللار، روحانیلر، طایفه باشچیلاری، بؤیوک سرمایئ صاحبلری، تاجیرلردیر. باشقا سؤزله، بو ایکی بندده صحبت ایری تورپاق صاحبلرینین علینده جملنمیش یارارلی، مونبیت و مهسولدار تورپاقلارین تقریباً دؤرده اوچ حیسهسینی تشکیل ائدیر.
اونا گؤره ده، دئمک اولار کی، تورپاق مسئلهسینده کومیسسییانین بوتون ایشی اؤز قایداسیندا داوام ائده بیلممیشدیر.
ایری تورپاق صاحبلری، اونلارا باغلی اولان مولکدار روحانیلر کومیسیانین ایشینه، عمومیتله، «ج» و «د» بندلرینین ایجراسیندا، خصوصیله مانع اولموشلار. آقرار اصلاحاتی حاقیندا قانونون قبول ائدیلمه سیندن کئچن مدت عرضینده اؤلکه نین ۳۲ منطقه سینده موات و مصادره اولونموش تورپاق فوندلاری حسابینا تورپاقسیز و آزتورپاقلی کندلیلره ۱، ۲۶۱ مین هئکتار تورپاق ساحه سی وئریلمیشدیر کی، بونون دا چوخ حیسهسینی موات تورپاقلار تشکیل ائتمیشدیر. هم ده بیر قایدا اولاراق سوواریلمایان، مونبیت اولمایان یاراسیز تورپاق ساحهلری اولان موات حسابینا تورپاق تورپاقسیز و آزتورپاقلی سیراوی کندلیلره، موسادیره اولونموش محسولدار تورپاقلار ایسه، اساساً، کندله علاقه سی اولان اسلام انقلاب کشیکچیلرینه، انقلاب کمیته عضولرینه و دولت مأمورلارینا وئریلمیشدیر کی، بو دا بیر نؤو خدمته گؤره وئریلن تورپاق ساحهسینین تیول فورماسینی خاتیرلادیر.
یئری گلمیشکن قید ائدک کی، «ج» و «د» بندلرینه عائید اولان کوللی مقدار تورپاق ساحهسی فئودال و مولکدارلار طرفیندن اونا گؤره اکیلمیش کی، اونون صاحبینین بو تورپاغین محصولونا نه اوندان الده ائدیلن گلیره احتیاجه یوخدور، هم ده محصول بوللوغو یارانماسینا راضی دئییلدیر. «د» بندینه داخیل اولان و «دایئر» آدلانان تورپاق ساحه لرینین اوزرینده صاحبکارلیق ظاهرأ حقوقی جهتدن قانونا اویغوندور. لاکن صاحبکار اونو اکدیریر، بیچدیریر، اؤزو و یا عائله عضولری هئچ بیر ایشده اشتراک ائتمه دیی حالدا، الده ائدیلمیش محصولون چوخ حیسه سینی منیمسه ییر کی، بو دا نه شریعت و نه ده حقوقی جهتدن قانونی دئییلدیر. گؤروندویو کیمی، «ج» و «د» بندلرینه داخل اولان تورپاق ساحه لری معاصر ایران کندینده حؤکم سوره ن ظلم، عدالتسیزلیین موهوم منبیینی تشکیل ائدیر. بو بندلره داخیل اولان تورپاقلارین فئودال و ایری مولکدارلارین الیندن آلینیب، یوخسول کندلیلره پایلانماسی تورپاق مسئله سینین رادیکال حلینده بؤیوک انقلابی اهمیته مالیکدیر. لاکن مسئله بوراسیندادیر کی، ایری تورپاق صاحبلری اسلام رئسپوبلیکاسینین دؤولت آپاراتیندا ایسلام آدی آلتیندا ماسکالانمیش ایرتیجا قوهلری ایله البیر اولوب آقرار اصلاحاتینا قارشی، خصوصیله اصلاحاتین فقره سوتونونو تشکیل ائدن «ج» و «د» بندلرینه قارشی جدی مقاومت گؤستره رک اونلارین حیاتا کچیریلمه سینه بوتون واسطه لرله مانع اولدولار. حتی بو ایکی بندین اصلاحات قانونوندان چیخاریلماسینی تکیدله طلب ائدرک بو طلبین یئرینه یئتیریلمهسی اوچون هر جور فیتنکارلیغا ال آتدیلار.
هالبو کی، تورپاق اصلاحاتی قانونونون مقام و اهمیتی بو ایکی بندده دیر. بو ایکی بند مولکدارلارین، ایری تورپاق صاحبلرینین زورلا اله کچیردیکلری تورپاقلار دئمکدیر. بو مسئله حل اولونمادان کندده فئوداللارین، اونلارین سؤیکندیی اقتصادی و سیاسی دایاقلارینی داغیتماق مومکون دئییل. بو ایکی بند ایجرا ائدیلمه دن کندلینین تأمیناتی حاقیندا دانیشماق ابسدیر. تصادفی دئییلدیر کی، متخصصلرین حسابلامالارینا گؤره، تخمیناً ۷ میلیون هئکتار تورپاق ایری مولکدارلارین الینده قالماقدادیر. (۱۸)


text:
توند ماوی روحانگیز پورناصح باخدیقجا قانیم قایناییردی. گؤزومو اوزوندن هئچ بیر آندا یاییندیرا بیلمیردیم. اودا ترپنمهدن دوز باشیمین اوستونده دایانمیشدی. بیر آزدان آستا- آستا آشاغییا ائندی. یئتیشدیکده بوتونلوکله منی بورویوب، باشلادی فیرلانماغا. سرعتی چوخالدیقدا آیاقلاریم یئردن اوزولدو. هر یئری یالنیز جیزگی گؤروردوم، هر بویادا جیزگی. اؤزومو تاپشیرمیشدیم اونا، قورخوسوز. منیهارایا آپاراجاغینی بیلمیردیم. یانلیش یئرلره آپارماماغینا اینانیردیم آمما. نه قدر زمان ...Read More »
یازیلمایان روْمانلار- بیرینجی بؤلوم-/ مرتضی مجدفر
یازیلمایان روْمانلار (روْمان)– بیرینجی بؤلوم- مرتضی مجدفر ایضاح: «یازیلمایان روْمانلار» معاصر یازیچیمیز «دکتر مرتضی مجدفر»ین، یئنی اثری دیر. بو روْمان هله کیتاب صورتینده چاپا وئریلمهمیشدن قاباق، آردیجیل صورتده “ایشیق” سایتیندا نشر ائدیلهجکدیر. بیز سیز حؤرمتلی اوخوجولاریمیزا سؤز وئریریک کی بو روْمانین یئنی بؤلوملرین هئچ اوْلماسا هر اون بئش گوندن بیر ایشیقدا درج ائدهک. بونو دا دئمهلییک کی روْمانین سوْن حیصهلری ...Read More »
گوندن قورخان احمد/ سعید فیوضات
گوندن قورخان احمد سعید فیوضات لاپ بئله آناسینی بئزدیرمیشدی. گوندن قورخماق دا هئچ آساد بیر ایش دئییل ایمیش. ائودن ائشیگه چیخا بیلمهین احمدین هر ایشینی آناسی گؤروردو. آخی بویا- باشا چاتیب ایگید بیر اوغلان اولدوغونا باخمایاراق بیزیم احمدین دردی غلیظ مسئله ایدی. او گوندن قورخوردو. پاهو….ایشه باخ! آدام دا گوندن قورخا بیلر؟! آما اولور دا. اینسان قورخاندا قورخور. کیمسه اؤز ...Read More »
آيدين/ ائلیار پولاد
آيدين ائلیار پولاد تزهجه اون بئش ياشينا دولوردو. عادي بير سويوخ ديمهدن سونرا تامام سسي دیيشميشدي. عايلهسي و دوست تانيشلار “سويوخلاييب، کئچيب گئدهر” – دئيه اونا اورهک توختاخليغي وئريرديلر. آنجاق آيدين اؤزو بو وضیعتي چتينليکله قبول ائدهرهک فيکيرلشيردي: نولسون، سسيم بير آز باتيب، کئچيب گئدهر، يئنه اوولکي وضيعته قايیدارام. آمما اونون سسي گوندن- گونه بمله شيردي. آناسي اسمر خانيم چوخ ...Read More »
بيز ايتيگي ايتن آداملار/ کيان خياو
بيز ايتيگي ايتن آداملار کيان خياو ايکيندي چاغي نين ساعات آلتيسيدير. سسسيز-سميرسيز اوتورموشام اوتاقدا. کامپييوتئر ماساسي نين قاباغيندا باشيمي داياييب صندلييه، اللريمي ده قويموشام شالواريمين جيبينه. ناهار چاغي ايکي ياريمدا ائوه گيرسم ده نه بير تيکه چؤرک يئمشم، نه ده پالتاريمي سويونموشام. نئچه گوندور ائله بيل ايتيگيم ايتيب. هئچ نه يه حال- هؤوسلم يوخدور. باشيمدا بير سن وارسان، بير ده ...Read More »
دئو/ ناصر داوران
دئو ناصر داوران یئیینلهمهییمه جاواب اولاراق، او دا یئیینلهییردی. وار گوجومله قاچیردیم، فایدا وئرمیردی. دایاندیقدا دایانیردی. گؤزونو بیر آن مندن یاییندیرمیردی؛ گئندن باخان دئیهردی بس منی قوروماغا چالیشیر، حال بو کی طالعیمه دوشن ایشکنجهلری شعلهلندیریب، عزرائیلی یامسیلاماق ایستهییردی. گئتدیکجه ده بؤیویوردو، شیشیردی. ائله بیل درهنینهاواسین تمامیله اودوب، قارنیندا ساخلاییردی. آغزی کؤپوکلو سولار درهنی قاتمیشدی قاباغینا. قیزمیش دهوه کیمیاؤزون قایالارا چارپاراق ...Read More »
جددینه قوربان اولدوغوم میر گولاب/ سارای محمدرضایی
جددینه قوربان اولدوغوم میر گولاب سارای محمدرضایی سحر چاغی خوروز بانلامامیشدان اؤنجه، آنامین اورهیه یاتان گؤزل قیشقیریقلاری ایله یوخودان دیک آتیلدیم. هله یوخومون کال آلمالارین درمهمیشدیم، گؤزلریمیاووا اووا زهر بارداغی اولوب، بال کیمیزهر سوزدوردوم. آنجاق آنامین دویونلو قاشقاباغین گؤردوکده، حالیم یئرینه گلیب عاغلیمیباشیما توپ ائلهدیم. یقین یئنه بو آروادی بیری سانجیب کی ال آیاغینی ایتیریب، حیرصیندن چوغوندور کیمیقیپ- قیرمیزی قیزاریب. ...Read More »
خودونون توتهيي/ ع. م. آغداشلي
خودونون توتهيي ع. م. آغداشلي گونش چيخار ـ چيخماز اولاغي تؤيلةدن چيخارتدي. آروادلا ياغي، پئنديري و يومورتاني چاتا ـ چاتا شهردن نه آلاجاغيني بير داها يادداشينين سياهيسيندا قيد ائتدي: چاي، قند، كيشميش، بير آز دا اوشاقلارا آيين ـ اويون. آرواد خصوصيله تاپشيرميشدي كي، قند ياديندان چيخماسين. چونكي، كؤرپه آديگؤزةلين قارني اينك سودونو گؤتورموردو. سلمي خالا دئميشدي كي، گون آشيرا قندداغ ...Read More »
آغ چادیر- قارا چادیر/سعید فیوضات
آغ چادیر- قارا چادیر سعید فیوضات میرزه منصور فیوضات, ثبت احوال ایدارهسینین وئردیگی تاپشریقلارینا گؤره مرندین هندهورینده کی کندلره گئدیب خالقا یئنی واجیب اولموش سیجیل آدیندا کیملیک بلگهلرینی حاضیرلاییرمیش. گوندوزلری, آخشاما قدر بو کنددن او کنده گئدیب مامور اولدوغو ایشلری گؤرندن سونرا, آخشاملارهانسی کند اولورسا اولسون بیر ائوه یئرلشیب دینجلرینی آلیب یئنهده ائرتهسی گون ایشه باشلاییرمیشلار. گئجهلر , هر کندهده ...Read More »
تئللی ممی/ صدیار وظیفه(ائل اوغلو)
تئللی ممی(روماندان بیر پارچا) صدیار وظیفه(ائل اوغلو) “او تای زمی،بو تای زمی اونو اکن، تئللی ممی”(حورزاد خانیم) * گولـله سسی قامیشلیقلارا یاییلان کیمیتوراج دستهلری شام یئرلرینده کوللانمیش مورغوزلوقلاردان قالخیب، دوز یئرلرینده آدام بویدا قالخان بوغا زمیلرینه تؤکولوشدو. ساری بوغدا زمیسینده دیکدسته ووران آلیجی چنگهسیندهکی سونبوللری کؤکسونه سیخیب اوزونو شاققیلتینین قوپدوغو یئره چئویردی. هئچ نه سئزمهییب بافاسینی ورین اوّلینده سردیگی بندهمین ...Read More »


text:
Saturday, August 13, 2011
قتل عام تورکمنهای خیوه
هجوم وحشیانه و قتل عام تورکمنهای
غزاوات در لشکرکشی روس ها
گؤگدپه اورشونا غاتناشان روس گنرالی گرودوکوف :
"تـۆرکمنلر یر شاری نینگ غارا تگمیلیدیر(لکه سیدیر)، انسانیته ایسناتدیر
(بی آبرایلیقدیر)، آدامزادینگ بو اوتانجا چیداپ گلشینه دییسنه"
(گنرال- لیتـِنانت م.ن. ترنتوف-ینگ "اورتا آسیانینگ باسیلیپ آلینیشی نینگ تاریخی"
آتلی کیتابی نینگ ۲-نجی جلدی نینگ ۲۸۰- نجی صاحیپاسیندان آلنان سؤز)
۱۹۲۷-نجی ییلدا اؤنگکی "اورسیت ایمپریاسی نینگ" پاتیشالیق و بورژواز حأکیمییتی نینگ ییقیلیپ دارغاماغینا۱۰ ییل دولدی. اورسیت ایمپریاسی نینگ چاغشاماغی بیلن حاقیقاتدا پاتیشا کولونییاسی بولان تـۆرکمن ایلی، پاتیشانینگ دیکمه لری نینگ "مدنییتلی" واغشیچیلیقیندان آزات بولدی و اؤز دورموشینی دۆزمأگه گیریشدی.
تأزه یتیشن نسیلینگ کؤپۆسینینگ گچمیشینگ پاجیغالی واقعالاریندان حاباری- دا یوق. کؤپلر اول دؤوری گؤرمـِدیک، دینگه آز-آوولاق اشدیـپدیرلر. شونونگ اۆچین هم گچمیش بارادا دوغری دۆشۆنجـِلری پاتیشا زامانی نینگ وجرالیغی نینگ توخمینی، میکروبینی تانیپ آنگیپ، اولاری یوق اتمأگه یاغدایلاری یوق.
شول سبأپلی- ده بیزده هیچ زادی گلیشدیرمأن، هیچ زادی یاشیرمان گچمیشی بولوشی -بولوشی یالی بیان اتملیدیریس. بو گچمیشی بیلیأن و شونگا داخیللی ماتریاللاری اؤزۆنده ساقلایان هر بیر آدامینگ بورجودیر.
Posted by Arne Goli (A.Gürgenli) at 12:37 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
۱۳۹۳ فروردین ۳, یکشنبه
سورگون ده گونئی آزربایجان پارلمانی
مارتین 15ده بیر سیرا میللی فعال ،دانیمارکانین کوپنهاک شهرین ده توپلاناراق گونئی آزربایجان پارلمانینین تمه لین آتدیلار خبری بیر آن دا بوتون میللی فعال لار وحرکتیمیزین تعقیب چیلرین گونده مینه دوشدو.
گوناز تی وی ده بیرینجی کز وریلن خبرده پارلمانین تشکیل اولونماسی اعلان اولدو کی نظره گلیر موناسیب کلمه اولماسین زیرا 35 میلیون لوق بیر اولوسون نماینده لری بو قدر آز و محدود طیف لردن تشکیل اولونماسی دوغرو دئیل.
بیرینجی اولاراق هر سوزدن اونجه بیان اتمه لیه م بو قرار منیم فیکریمجه یرینده و چوخ دوغرو بیر قراردیر. حتی بیز بو مجلیسی قورماق دا گئج قالمیشیق و گره ک داها اونجه بو ایشی گورردیک ، آنجاق بله بیر بویوک میسیونو عوهده لنمه ک و قاباقا آپاراماق ساغلام زمینده و گرچک طرح و برنامه ایله مومکون دور یوخسا وردیگی خسارت قورخارام کی الده اتدییمیزدن داها چوخ اولا بیله ر.
سورگون ده گونئی آزربایجان پارلمانین تشکیل ائدن هیئت میللی حرکتین اونده گدن سیاسی قورولوشلار و تانینمیش اینسانلارینیین بیر تعدادین دان تشکیل اولوب و بعید گورورم بوندان اونجه کی تجربه لردن او جومله دن داک ، باب ، میللی شورا ، گونئی آزربایجان کنگره سی و گونئی آزربایجان کونسه یی نین تجربه لرین دن بی خبر اولالار زیرا اشاقی یوخاری بو تشکیلات لاردا عضو اولوب لار و یا چوخ یاخیندان ایلگیله نیب لر. آمما نظره گلیر گره که ن تجربه لر آلینماییب و یا شرایط ایجازه ورمه ییب کی دوغرو چرچوه ده ایش قاباقا گتسین .
من معتقیدم کشکی دیه رلی دوسلاریمیز داها گنیش قابسام دا پروژه نی تعریف ائدیب داها چوخ طیف لر و تشکیلات لار دان ایستیفاده اتسه یدیلر. منه اله گلیر دوغرو دوروست دیالوق زمین لری تشکیلات لاریمیز آراسیندا یارانمایینجا هئج نوع بیرلیک هله پارلمان کیمین بویوک بیر میسیون یارانماز. بوگون جیدی مناقشه لر تشکیلات لار آراسیندا موجود دور. احمد بی اوبالی و تمثیل اتدیی تشکیلات جیدی صورت ده ایستیقلال پارتیاسی و عاریف کسگین و اونا یاخین طیف لر له مناقیشه لیدی. گاموح و چهرگانی بی بیر چوخ اینشعاب لارا شاهید اولوب لار و گاموح دان چیخان طیف لر هله اوز آرا لاریندا مشترک دیالوقا گچه بیلیب اختلاف لارین رسمیته تانییب مشترک زمین یارادماییب لار. آدی گچن پارلمان دا دیرنیش تشکیلاتی ، گادپ ، بیرلیک کیمین بیر قورولوش لارغاییب دیلرگرچه دعوت اولونوب لار . بعضی تشکیلات لار دان هئچ دعوت اولماییب . غاییب لر ساده جه تشکیلات لار منحصیر دئییل بویوک بئی رسول اوغلو ،ماشاللاه رزمی و سول طیفین دن اوردا کیمسه یوخ دور. فئدرال چیلاردان مثلاً ضیا صدرالاشرافی دا یوخدور. میثال چکمه یه دوام اتمه ک ایسته میرم زیرا بو قونودا تارتیشمایا لزوم یوخدور ، هر حال دا آد گتیرمه ک دن منظوروم دقیق اولاراق مسئله نین اوستون آچماق دیریوخسا تارتیشمالالاری کورک له مه ک دئیل.
بیر جومله ده سوزومو یکون لاشدیرماق ایسته سم دمه لیم آدی گچه ن طیف لر ، تشکیلات لار و فعال لار جیدی اولاراق تارتیشما ، دیالوق و موفاهیمه یه گچمه یینجه بیراخین پارلمانی بیر جیبهه بله قورولماز.
من دن سورولسایدی ، دیه ردیم اروپا دا اولان دوسلار ، آمریکا و کانادا دا اولان دوسلار ؛ تورکیه ده و قوزی آزربایجان دا اولان لار آیری آیری توپلانیب گرکسه بعضاً حضوری گرکسه بعضاً قیر حضوری توپلانیب مشترک نوقطه لره گلمه لی دیلر. اختلاف لار آزالان دان سونرا و مشترک نوقطه لر چوخلاشدیق دان سونرا موختلیف کار گروه یا پلانلانما گروپ لاری تشکیل اولوب پارلمانین هانگی زمین ده ، نجه و نه شرایط ده قورولماسینا مشترک نظره یتیشدیک دن سونرا عضولرین هانگی شرایط لره حائیز اولدوقلارین و کیملر پارلمانا سچیله بیلرلر و بونون مکانیزماسی نئجه اولدوقو بللی اولدوق دان سونرا و عمومی توپلانتیلار بیر نچه دفعه تشکیل اولدوق دان سونرا قطعی اولاراق اعلان اولونمالیدی . مدیایا وریله ن خبر و خبرین جومله لری بله دیقت له تنطیم اولماییب دیر و تاسف له ایشین جیدییه تین یانسیتماییر.
شخصاً بو هیئتیت بو میسیونو اوسته له نیب انجاما یتیرمه سین چوخ ایستیرم آنجاق قورخورام کی بو میسیونو یرینه چاتدیرا بیلمه سینلر. ایش اساساً چوخ گوزل و موقدس ایشدیر آنجاق ترتله سیک اولوب و دوغرو بیچیم ده ساغلام زمین ده اولوشمادیقینا گوره ایشین یرینه گتمه سیندن ، چوخ تاسف لا شوبهلیه م .
آرتیرمالیام ایش لری سامانا یتیرمه ک اوچون چوخ دوشونوب موختلیف جنبه لر ی مثلا بو ایشین مالی قایناق تامینی چوزول مه یینجه هر بیر تشبثی مدیالارا سورمه ک حرکته جیدی درجه ده ضربه ووروب و اولومسوموزاتگیله دیین دن امینم . بونون کیمی موهوم تشبث لر یرینه گتمه سه میللی حرکتی قاباغا آپاران عونصورلردن خالق سویویوب و اعتماد سیزلیق جوی تقویت اولار.
حرکتین لوبی چیلیک ضعف لرین درمان اتمه دن بو بویدا بویوک ایشی بیر ایکی گون ده حل اتمه ک دوشونجه سین من شخصاً سیندیره بیلمیرم و قانع اولا بیلمیرم کی پارلمان کیمین بویوک بیر میسیون یرینه چاتا .
و ان سون نوقطه بودور کی ، بو بویوک لوک ده ایشه سویونان بیر هیئت هر طرف لی دوشونمه لیدیر و بو هیئتین ایچینده هئچ بیر شائبه لی فرد اولمامالیدیر. تاسف لر اعضالارین بیری گونئی آزربایجان اویرنجی لرینین حاقلارینین تاپدالانماسی و اونلارین حاق لارین موختلیف سبب لر له فارس لارا وریلمه سیله و تورکیه ده کی اویرنجی لرین بورس لارینین کسیلمه سیله اتهام لانیر .شخصا دوشونورم اولوسوموزون طالعین تایین ائدن هر بیر قورولوش سون درجه تمیز ، انظباط لی ، دقیق و فداکار اولمالیدیر یوخسا ایش یرینه چاتمازو یا چاتسا بله اولوسوموزو بیر چالادان چیخاردیب بیر قویویا سالار.
ایسته رم کی بو تشبوثا جسارت ائدیب قایه گوسته رن عزیز لریمیز بو فیکره دوشمه سینلر کی من بو حرکته قارشی اولاراق بو سطوری یازیرام بلکه عکسینه توم صمیمیتیمله ایستیرم ضعف لری گوروب برطرف ائدیب و بو مقدس یولا دوام ائدک ، جهدیم بودور طرف توتمادان بیر ناظیرکیمین عاقلیما گله ن نوقطه لری بیان ائدم زیرا هرکس مسئول دور الینده اولدوقو قدر بو ایشین انجامینا یاردیم اتسین .
تایماز اورمولو 22 مارت - واشینقتون


text:
عراق، نوکلئر پروگرامینی جانلاندیریر
فواد معصومون، اتم انرژیسی قورومونون یئنیدن جانلاندیریلماسینا دایر قانونو اونایلادیغی ایفاده ائدیلدی
عراق، باریشجیل آماجلی نوکلئر پروگرامینی یئنیدن جانلاندیریر.
جومهورباشقانلیغیندان وئریلن یازیلی آچیقلامایا گؤره، پرزیدنت فواد معصومون، اتم انرژیسینین دینج مقصدلر ایله صنایع، تاریم و ساغلیق ساحهلرینده ایستیفاده ائدیلمهسی؛ الکتریک انرژیسی اورهتیمی، سو قایناقلارینین ایداره ائدیلمهسی و تکنیکلرینین تطبیقی ایله نوکلئر تکنولوژیلری و علمی گلیشمهلرین یاخیندان ایزلنیلمهسی اوچون اؤزل بیر هیات قورولاراق اتم انرژیسی قورومونون یئنیدن جانلاندیریلماسینا دایر قانونو اونایلادیغی ایفاده ائدیلدی.
اؤته یاندان، عراق اتم انرژیسی یوکسک اولوسال کمیتهسینین باشقانی فواد الموسوی، آنادولو آژانسینا، اتم انرژیسی قورومونون قورولماسینین عراق اوچون اؤنملی آددیم اولدوغونو قید ائدهرک، قانونون اونایلانماسینین آردیندان قورومون بوتون بیریملریله قورولاجاغینی سؤیلهدی.


text:
Aşiq ƏLƏSGƏR - آشیق علعسگر
Babaların tarlasından,
Nənələrin qorxuluğu almaq üçün
Çəftə suyu içirdiyi kasasından
Səni içdim udum-udum
Ana yurdum, ana yurdum!
Bağ gülündə, dağ qarında,
Sel-suların axarında,
Palıdların vüqarında
Səni gördüm,
Ana yurdum!
Tarixin uğuldayan dağ mehində,
Quşlarının cəh-cəhində
Yurddaşların kədərində, fərəhində
Səni duydum, ana yurdum!
Füzulinin “ah” səsində,
Üzeyirin nəğməsində,
Ələsgərin nəfəsində
Səni andım, ana yurdum.
Mənim andım - ana yurdum!
اساس مشغولیتی اکینچیلیک اولان آل ممدین الیندن دوگلرلیک ده گلیرمیش . ساز چالماقی باجارماسادا، الهاملی شاعر کیمی تانیارمیش.
آل ممدین شعرلرینین اکثریتنی اونودولموشدور. یاددا قالان اوچ – دورد قوشماسی ایسه عاشیقلار طرفیندن بو گونده اوستاد یادگارلری تک اوخونماقدادیر :
بو دونیا دئدییین فانی دیر فانی اول نوح گلمیش دی قالماییب هانی
عمومیت له العسگرین اصل علم بیلیک منبعی جانلی آذربایجان دیلی خلق حیاتی معیشتی اولموش ، او چوخ گزمیش چوخ گوروب گوتورموش ، گنجه قازاخ ، شمکیر ، شینیق بوچرلی ایروان نخجوان درهلز ثرور کلبجر قاراباغ و باشقا ئیرلرده سای سیز حساب سیز مجلس لر آپارمیش دیر.
مختلف طبقه لردن اولان آدام لارلا انسیته گیرن دورونون ان قاباقجیل ضیالی لاری ایله دوستلوق علاقه لری ساخلایان صنعتکار ائشیدیب – گوردوکلرینه اعتناسیز یاناشمامیش جانلی انسیت واسطه سیله آلدیغی علمی – مدنی معلوماتی الهامیندا ، تخیولونده قانادلاندیرمیش همین بیلیک لرده گلدیکجه بدیعی یارادیجیلیغیندا گئنیش استفاده ائتمیش دیر.
عاشیق العسگر یوکسک ایفاچیلیق مدنیتینه مالک ایمیش . او ، ایفا زمانی ئوزونو چوخ تمکین له آپارا، یونگول حرکت لره ، آرتیق – اسکیک سوز – صحبته یول وئرمز سازی ساخلایا چالارمیش .
عاشیق العسگرین اسلام دینینه دونمز و محکم اعتقادی واریمیش. ائلیمیزین سئویملی نغمه کاری 1926 اینجی ایل مارت آیینین 7 سینده دونیاسینی ئله جه دییشدی. عاشیق العسگر ین آق کیلسه کندینین غربینده کی کهنه قبرستانلیقدا دفن ائدیلمیش دیر.
1821ـده آذربایجان گؤیجه بؤلگه سینین آغکیلسا[1] کؤیونده آنادان اولان آشیق علعسگر، آذربایجان ادبیاتینین، خصوصیله عاشیق ادبیاتینین ان تانینان و شعیرلری خالق آراسیندا ان چوخ یاییلان شاعیرلردن بیریسیدیر. تیفلیسده روسجا یاییلان «قاوقاز[2]» قزئتی اوندان، اولاغان اوستو سسی، ساز چالما مهارتی و سؤز قوْشما قابلیتی اولان بیر صنعتکار اولاراق سؤز آچار. سئوگیلیسی «شهین بانو»ـدان زوراکی آیری دوشندن سونرا، عاشیق علعسگر 40 یاشینا قدر ائولنمه ییر. بو شاعیر 1926ـدا آغ کیلسادا توپراغا تاپیْشیریلیر. بیز بو یازیدا تحکیه باخیمیندان عاشیق علسگرین شعرینی آراشدیرماغا چالیشاجاغیق. دئمه لیییک کی عاشیغـین شعیرینین گئج مکتوب اولماسینا گؤره نوسخه لرده چوخلو دییشیک لیکلر گؤرونور. بیز بو آراشدیرمانی اسلام عسگرزاده (عاشیغین نوه سی) توپلادیغی کیتابا اساسلاندیریریق[3].
فرانسالی[4] ژئرار ژئنئت، فیقور آدلی کیتابیندا ایلک دفعه تحکیه ائتمه (آنلاتما) متینلری آچیقلایاراق، حیکایه (اولموش یا اولا بیلجک اولایلارین بوتونو)، آنلاتی (حیکایه نین متنی، یعنی اوخوجو طرفیندن اوْخونان متین) و تحکیه نی آییریر. اؤته یاندان ایتالیالی آمبئرتو ائکو[5]، آنلاتی نین دوغرولماسینا زامانـیـن گئچمه سی و بیر سیرا اولایلارین دالبادال اوز وئرمه سینی گرکلی بیلیر. بو دالباداللیق او قدر اهمیت تاپیر کی ژان میشئل آدام[6]ـین دئدییینه گوره “اولایلارین دالباداللیغی اولماسا آنلاتی تشکیل ائدیلمه یه جکدیر.”
علعسگر از مشهورترین عاشیقهای همه ادوار است و شاید درست باشد که او را به تنهایی بتوان یک مکتب در صنعت عاشیقی نامید. در سال 1821 قرهباغ (که اکنون در اشغال ارمنستان است) متولد شدهاست. این عاشیق هنرمند، همه آهنگهای 72 گانه ثبت شده را هنرمندانه اجرا کرده واشعاری از وی در اوج بلاغت شعری باقی است
تربیت عاشیقها که از آداب رایج در بین اساتید عاشیق بودهاست در شیوه عاشیق علعسگر به بهترین وجه با تربیت 12 عاشیق نمودار است
عاشیق علعسگر" یکی از استادان هنرعاشیقی، عاشیق را چنین معرفی می کند:
عاشیق اولوب ترک وطن اولانین
(آنکه عاشیق شده و وطنش را ترک می کند)
ازل باشدان پرکمالی گره کدیر
(از ازل باید اهل کمال باشد)
اوتوروب دورماقدا ادبین بیله
(در نشست و برخاست آداب دان)
معرفت علمیندن دولو گره کدیر
(و به علم معرفت و شناخت آشنا باشد)
هرعاشیقی ساز خود را هماهنگ با تن صدای خود کوک می کند، به این صورت که اگر صدایش "زیر" باشد آن را زیل و اگر "بم" باشد آن را بم کوک می کند. لازم به ذکر است که بم نواختن و زیر خواندن و یا برعکس زیل نواختن و بم خواندن در میان عاشیق ها مردود شمرده می شود .
آهنگ های موسیقی عاشیقی به سه گروه تقسیم می شود که هر گروه ویژگی های خاص خود را دارد :
1- اورتا هاوالار (آهنگ های بالا). این آهنگ ها از پرده ی چهارم به بالا نواخته می شوند. اینها نوازنده را خسته نمی کند.
2- اورتار هاوالار (آهنگ های میانه). این آهنگ ها مابین شاه پرده ی بالا (پرده ی چهارم) و شاه پرده*ی میانی (پرده ی نهم) نواخته می شود.
3- آشاغی هاوالار (آهنگ های پایین). این آهنگ ها در پرده های پایین تراز شاه پرده ی میانی نواخته می شوند. اینها به علت زیل بودن باعث خستگی نوازنده می شوند.
اسامی آهنگ های موسیقی عاشیقی به تفکیک سه گروه بالا به ترتیب زیر است:
آهنگ های بالا ( یوخاری هاوالار):
کسمه دیوانی _ شاه خطائی دیوانی _ تره کمه گؤزه ل لمه سی _ قهرمانی _ تاجری_ همدان گرایلی سی_شاهسون _ زه وزه گرایلی سی_ قارص هاواصی _ اوردوباد گؤزه ل لمه سی _ روحانی _ اکبری _ کسمه کرم _ غربتی _ یانیق کرم _ دستان _ حبیبی _ جیفالی تجنیس _ معمولی تجنیس _ دیک دابانی _ تورکیه گرایلی سی _ نارنجی _ کرم گؤزه ل لمه سی _ وطن امراهی سی _ اورمیه امراهی سی _ شاغی _ نمدی_ دیلغمی _ حیدری _ قوجا قارتال .
آهنگ های میانه ( اورتا هاوالار):
مانی _ محترمی (کوراوغلو کنگی سی) _ صور اسرافیل _ قره عینی _ قیزلار گؤزه ل لمه سی _ آراز باسدی ( شرور گؤزه ل لمه سی) مصری ( شفق) _ گؤزه ل لمه _ حلبی _ عسگری _ دوراخانی _ آغاخانی _ ساللاما دوبیت _ معمولی دو بیت _ جمشیدی _ دول هیجران _ پاشام کؤچدی _ بنایی هجران _ شکریازی _ زیل امراهی _ قره باغ شکسته سی _ سلماس پناهی سی _ کلبعلی خان _ آذربایجان هاواسی _ گؤیچه گؤزه ل لمه سی _ ماهور _ ساری کؤینک _ اوچوبیر _ موغا جیران _ هشتری _ اورتاشور ماهنی سی_ تورکو کوراوغلو
آهنگ های پایین (آشاغی هاوالار):
سماعی _ بهمنی _ ائرمنی کشیش اوغلوسو _ نصرالله قره باغی سی _ خاچا خالدار _ کسمه هجرانی _ ائل کوچدی _ شیروانی (زیل شکسته) _ سولدوزی (ساللاما بهمنی) _ پناهی (سگیگز یارپاق) _ شرقی _ اوغلان- اوغلان _ کوراوغلو جهلمه سی


text:
«هاشیم ترلان»ین ایتگیسینین اوچونجو ایل دؤنومو(اؤزهل سسلی صحیفه) آبان آیینین ۲۵ ادبی جمعیتیمیزده میللی و موباریز شاعر سیماسیلا تانینان و حیاتی بویو بؤیوک حؤرمت قازانان اونودولماز صنعتکاریمیز اوستادهاشیم ترلانین آغیر ایتگیسیندن اوچ ایل کئچیر. هاشیم ترلان، آذربایجانین بؤیوک شاعری صمد ورغونون خئیر دوعاسی ایله شعر دونیاسینا قدم قویدو و ۸۰ ایله یاخین آنادیللی شعرمیزین سئویملی سیماسی کیمیقلم چالدی؛ خالقمیزین ائنیشلی-یوخوشلو ...Read More »
چنگیزیم! / هاشم ترلان
چنگیزیم! هاشم ترلان (اوستاد عاشیق چنگیزه اتحاف) سن دونیایا قوشا گلدین سازینلا، دووران سنی اوخشامادی نازینلا، ایندی هنر میدانیندا یازینلا، “برج میلاد” اووجوندادیر چنگیزیم، سنین خالقا بورجوندادیر چنگیزیم! یوردوموزون درهسینده، دوزونده، نورلو گونش پاریلداسین گؤزونده، هر اؤلکهیه قدم قویسان ایزینده آنا دیلیم لایلا دئسین چنگیزیم، سئوینجیمیپایلا دئسین چنگیزیم! سن چالاندا ناله قوپور دریندن، اورکلری اوینادیرسان یئریندن، گویده اوچان دورنالاردا پریندن ...Read More »
گوموشو پئنجک(ایکینجی جیلد) ۱ / هاشیم ترلان (اختصارلا)
گوموشو پئنجک(ایکینجی جیلد) ۱ (اختصارلا) هاشیم ترلان ایضاح: گؤرکملی آذربایجان شاعری «هاشیم ترلان»ین آجیلی شیرینلی خاطیرهلرینین بیرینجی جیلدی، «گوموشو پئنجک» آدیندا ۱۳۸۶ینجی ایل “فیروزان” نشریاتی طرفیندن یاییلدی. ۵۵۰ صحیفهلیک بو کیتاباهاشیم ترلانین ۱۳۲۶ینجی ایلین سونونادک خاطیرهلری داخیل ائدیلمیشدیر. خاطیرهلرین ایکینجی جیلدیایسه گؤرکملی شاعریمیزین ال یازمالاری اساسیندا سون ایللر حاضیرلانیردی. آنجاق تاسفله شاعریمیزین قوجالیق و یادداشت پرابلئملریله باغلی سونا قدهر داوام تاپمادی ...Read More »
دیلیمی قایتارین منه / هاشیم ترلان(۱۳۹۳-۱۳۰۲)
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** غربت ائلده غریبسهدیم ائلیمیقایتارین منه! درهلریم کؤز باغلاییب سئلیمیقایتارین منه! آختاریرام حزین- حزین ایتیردیگیم گولون ایزین دونیادا هر نه وار سیزین گولومو قایتارین منه! دیل دئییرم… منی آنمیر سسلهییرم، او ...Read More »
«آذردن آذره» خاطیرهلریم / هاشیم ترلان
(۱)…. … آذر آیینین اون آلتیسیندا وطن یولوندا قزئتیندن مکتوب آلدیم. اونلار منى ایشه دعوت ائدیردیلر. من او گوندن تبریزه قایتماق فیکرینه دوشدوم. لازم اولان تدارکلرى گؤروردوم. آذر آیینین اییرمیبیرینده تبریزده قیام گونو باشلانمیشدى. تبریز پادگانى تسلیم اولوب سیلاحلارى یئره قویموشدولار. ملى مجلس تشکیل تاپمیشدى. بو مجلسده فرقه رهبرى آغاى پیشهورى ملى دؤلتین باش وزیرلیگینه سئچیلدى. اوردا دؤلت عضولرینى مجلسه ...Read More »
اوخو شعریم! / «هاشم ترلان»ین اؤز سسیله
اوخو شعریم! / «هاشم ترلان»ین اؤز سسیله دینلهیین http://ishiq.net/wp-content/uploads/hashim-tarlan.mp3.mp3Read More »
“سومالی قاسیمخان”ین قهرمانلیق داستانی / هاشیم ترلان
“سومالی قاسیمخان”ین قهرمانلیق داستانی هاشیم ترلان ایضاح: آذربایجان کند حرکاتی تاریخینده، خلقین ایچیندن باش قالدیریب ظولم و زوراکیلیق علیهینه عصیان ائدهن قهرمانلار چوخ اولوبدور. مختلف دؤرلرده ایستر شمالی آذربایجاندا، ایسترسهده آرازین بوتاییندا خانلارین، بیلرین و ژاندارملارین ائتدیگی زوراکلیغا قارشی عصیانا قالخان کندلیلر، معاصر اجتماعی، سیاسی مبارزه تاریخیمیزده اؤز پوزولماز قهرمانلیق ایزلرینی بوراخمیشلار. قاچاق نبی، قاچاق کرم، سومالی قاسیم و بیر ...Read More »
چنگیزیم! / هاشم ترلان
چنگیزیم! هاشم ترلان اوستاد عاشیق، چنگیز مهدیپورا اتحاف سن دونیایا قوشا گلدین سازینلا، دؤوران سنی اوخشامادی نازینلا، ایندی ھنر میدانیندا یازینلا، تهران سنین اووجوندادیر چنگیزیم، سنین خالقا بورجوندادیر چنگیزیم! یوردوموزون درهسینده، دوزونده، نورلو گونش پاریلداسین گؤزونده، ھر اؤلکهیه قدم قویسان ایزینده آنا دیلیم لایلا دئسین چنگیزیم، سئوینجیمیپایلا دئسین چنگیزیم! سن چالاندا ناله قوپور دریندن، اورهکلری اوینادیرسان یئریندن، گؤیده اوچان دورنالاردا ...Read More »
آجيلي- شیرينلي خاطیرهلریم(1) / هاشیم ترلان
آجيلي- شیرينلي خاطیرهلریم(1) هاشیم ترلان ایضاح: گؤرکملی آذربایجان شاعری “هاشیم ترلان”ین آجیلی شیرینلی خاطیرهلرینین بیرینجی جیلدی، “گوموشو پئنجک” آدیندا 1386ینجی ایل “فیروزان” نشریاتی طرفیندن یاییلدی. 550 صحیفهلیک بو کیتاباهاشیم ترلانین 1326ینجی ایلین سونونادک خاطیرهلری داخیل ائدیلمیشدیر. خاطیرهلرین ایکینجی جیلدیایسه گؤرکملی شاعریمیزین ال یازمالاری اساسیندا سون ایللر حاضیرلانیردی. آنجاق تاسفله شاعریمیزین قوجالیق و یادداشت پرابلئملریله باغلی سونا قدهر داوام تاپمادی و ...Read More »
گوموشو پئنجک / هاشم ترلان
عنوان: گوموشو پئنجک – آجیلی شیرینلی خاطرهلر مؤلف:هاشم ترلان ناشر: فروزان دیل: آذربایجانجا رسمالخط: عرب الفباسی تاریخ: ۱۳۸۶ فرمت: PDF حجم: ۲٫۱۴ مگابایت – ۵۵۱ صفحهRead More »


text:
خوشا سنیله هم آواز اولدوغوم گونلر، همیشه همدم و همراز اولدوغوم گونلر.
محمد تاغی صدقی ٠١- غزللر
دئییر فغانلا گلزار هجرده صدقی
خوشا او گون کی، منیم غم گونومده یاریم ایدین، انیس و مونس و غمخوار و غمگوساریم ایدین.
چوخلار یازیبدی شعر دیلبازی، اینانمارام
بیر بزم اولا کی، بیر من اولام، بیرده یار اولا، گلزار اولا، چمن اولا، فصل باهار اولا.
دئمه یین، صدقی نیچون یازمادی کیفیت حال
طوطیا ائیله میشم چشمیمه خاک درینی، گؤزوم انصاف ائله سین، تؤکمه سین اشک ترینی.
محمد تاغی صدقی
١٣-جو عصرین ایکینجی یاریسیندا یاشاییب یاراتمیش محمد تاغی صدقی ١٢٣٣ –جو ایلده اوردوباد شهرینده دوغولموش، ایلک تحصیلینی موللا مکتبینده آلمیشدیر. گنجلیک ایللرینده جنوبی آذربایجانا گئده رک، اورادا تیجارتله مشغول اولموشدور.


text:
دونیادا آنا دیلی گونو
" بیرینجی سؤزون دئدیگی آنا دیلی و فردی فیكیر ایفاده ائتدیگی ، هر آدامین تاریخی و مدنیتی اوچون اساسدیر ... "
دیللر قارشیلیقلی باشادوشمه نین و دؤزومون ( تولئرانتلیغین ) ان یاخشی نقلیت واسطه لریدیر. بوتون دیللر اوچون حؤرمت ، صلح ایله بیر یئرده یاشامایا ضمانت وئرمك ( تأمین ائتمك ) اوچون ، استثناسیز آپاریجی فاكتوردور ، جمعیت لردن و اونلارین عضولریندن "
صاباح 1999 نویابردا بیرلشمیش میللت لر تشكیلاتی معاریفلندیریجی ( آموزش )، علمی و مدنی تشكیلاتینین (UNESCO) عمومی كونفرانسی ایله ائدیلن بئین الخلق آنا دیلی گونودور.
بئین الخلق آنا دیلی گونو كولتور مختلف لیگین و نئچه دیل لی معلوماتلانماسینی ایره لی چكمك وچون بوتون دونیادا 21-جی یوز ایلیك فئورالدا كئچیریلن رعایت ائتمه دیر. اونون رعایت ائتمه سی همچینین دیللرین بئین الخلق ایلی كیمی 2008-ای قوران اونون قراریندا ( حللینده ) بیرلشمیش میللتلر تشكیلاتی باش مجلس ایله فورمال اولاراق تانیندی ( اعتراف ائدیلدی ) .
بئین الخلق آنا دیلی گونو 1952 – دن بری بنقلادئش ده قئید ائدیلمیش دیل حركتی گونو بئین الخلق تانینماسی كیمی چیخدی ، طلبه لرینین بیر نئچه بئنگال بیلیم یوردونون دیل حركتی اعتراض لار عرضینده داكا دا پاكیستان پولیسی و اوردو ایله طرفیندن اؤلدورولنده 21 مارت ، محمد علی جینناح پاكیستانین باشقانی ، اعلان ائتدی كی « اوردو » دیلی هر ایكی باتی و دوغو پاكیستان اوچون تك رسمی دیل اولاجاق. اساس دیلین بنقلا اولدوغو دوغو پاكیستان ( ایندی بنگلادئش ) آداملاری بونا قارشی اعتراض ائتمه یه باشلادی. 21 فئورال 1952 – ده داكا موجود اولان گون پایتختینده طلبه لر ایالت ضربه سینده ( تعطیله ) چاقیردی ( طلب ائتدی ). حكومت بونون قاباغینی آلماق اوچون محدود كومئندانت ساعتینی چاغیردی و اعتراض لار آشاغی اهلیلشدیریلدی ، كومئندانت ساعاتیی پوزولدو ( سیندیریلدی ). پاكیستان پولیسی بو صلح اعتراض لارا باخمایاراق طلبه لره آتش آچدی و بیر نئچه طلبه اؤلدورولدو و اونلار دانیشانین بوغازیندا آتش گوله سی بوراخدیلار .
« جوزئف پث » دئییر: دونیادا ان وارلی آداملار ، 3 دیله دانیشا بیلن آداملاردیلار. بیز گرك آنا دیلیمیز ، قونشوموزون دیلی و بئین الخلق دیل لرین اؤیره ناق. او همچینین دئییر : بیر اؤلكه نین دیلین اؤیرنماق او اؤلكه نین مدرسه برنامه لرینده اولماسا ، او دیل اؤلمه لی دیر .
بیرلشمیش میللت لر تشكیلاتی " دونیانین خلق لری طرفیندن استفاده ائدیلن بوتون دیل لرین ساخلانماسی و مودافیه سینین ایره لی چكمك " عضو دولت لرینی چاغیردی. عینی قرار ایله ، بو تشكیلات 2008 ایلین ، بئین الخلق دیل ایلی آدلاندیردی .
البته بیزیم اؤلكه میزین یاساسینا موافق اولاراق ، 15 – جی حقوقی اصل ده ، اؤلكه میزده نئچه دیل اولاراق ، یئرلی درگی لرده و یئرلی تیلویزیون لاردا و مكتب لرده یئرلی دیل لردن استفاده ائتمك آزاد دیر.
بئله لیك له بیز یاشاماق اوچون ، اونو داوام ائتمك اوچون بیزیم یئرلی ، اسكی و یوكسك دیلیمیزی اؤیرنمه گه جهد ائتمه لیییك .
احمد


text:
محمد بی ریا- هر آددیم دا مزاریم وار- شعر ترکی
طالعسيز شاعر (بيوگرافي)/
فهرست
فاجعهلر ياشامي/
هر آرديمدا مزاريم وار/
غدير بايرامي/
شيخ الاسلام/
آذربايجان سرودو/30
آذربايجان ائلمارشي/32
عزيز وطنيم آذربايجانا/35
من آغلارام، گولر او/37
وار/39
يارانميشام/41
من کيمم؟/43
آلوولو، اودلو شاعرم/45
اورمو/47
آچيق مکتوب/50
وطن/52
گؤرونو/53
شهيد آناسي/55
تزه حيات ایستَرم/57
آزادليق- اسارت/60
آچيلدي سحر/62
وطن سربازلارينا/64
آل گونش/66
گلهجهييميز پارلاقدير/68
گئتمهسين/70
آي وطنداشلاريميز/73
عصيان/74
لعنت/77
وطنه خطاب/79
گونش/81
وطن اوغلو/83
قهرمان/85
سعادت مژدهسي/88
جلادلارا باش ايَمهريک/91
وار اولسون/93
وطنيم/95
آزاد قادين/98
شاعر دوستوما/101
بايرام اوچون/103
ممکلتيميزين ناموسلو قيزلارينا/105
مشروطه بايرامي/109
حق/113
فاشيست/115
دؤشومه بير اولدوز تاخارسان/120
بيرليک/122
عفو ائدين/125
آذريستان اوردوسو/127
من نه دئييرم؟/129
خزر/131
کارگره/134
بشر/136
انتقام/138
آنامين ايتگين مزارينا/140
دوغما يوردوم اولان گؤزل تبريزه/142
سئوگيلي دوستوم/145
هيتلره/148
حقيقت/151
ملّت منه وکالت وئرسه/154
خيانت/157
ارک قالاسينا/160
حورمتلي دوستوم اردشيره/162
گئتدي/164
اؤلومه/165
عالم باخديقجا/167
آتانين دؤيوشچويه نصيحتي/169
گئتمه/172
آغلارام/174
قالاجاق/176
بير دوستوما/178
دلبر/179
ائدر/181
دوستوم/182
رسمدير بولبول گرک/184
بولبول باهاردا کئچسه/186
اولسون/188
آغلار/190
سئوگيلي دوستوم/193
يوردوم/196
اوچ ايل قاباق/198
قطعه/201
گؤزل اوردو/202
ظلم و اسارته/204
وطن يولوندا/206
بير شَهَر وار/208
تاريخ/210
مظلوم/212
عزيز وطنيم آذرستانا /213
اؤلوم شرفليدير/217
اسير يارانميش انسان/219
مشروطه قهرمانلارينا خطاب/221
قيزيل باکي/224
گلميشم/228
اقراء باسم ربک الذي خلق/230
هجوم/233
يا ايها المسلمين/235
بؤيوک اؤنجول/237
قوشون/239
يئتيشمز/242
سلام/244
گؤزل دريا/246
کؤنلوم/250
وحدته دعوت/251
حضرت عيسي قارشيسيندا/254
مني/256
اولماز/257
اؤلوم/260
سعادتلي ياشاييش/262
اؤز عکسيمه/264
قوققولوقوو/265
ديلنچي بير قادينا/267
گلسين/269
کارگر/272
گتيردي/273
اؤلکهميزين غيرتلي اکينچيلرينه/275
تهران/278
ائلهين/282
من نهجور گليم؟/284
وطن/286
وطن حسرتي/288
يئري/291
باجي سوراغيندا/294
شيروان گؤزهلي/296
اله دوشمز/298
قوربان بايرامي/299
رمضان هديهسي/302
گلميشم/306
وطنيميزين کشيشلري/309
سلام اولسون/ 312
يازيم/314
منم/319
من کيمم؟/320
شاه قاچير آاا !!!!/324
حسن نزيهه اوچون جواب/327
ساعده خطاب/331
«مرد امروز» روزنامه سينه/334
لعنت سنه سيد ضياء/337
هيتلرين سون فريادي/342
خانهسيني خراب ائديب/346
لهستان مرتجعي «وئرنـئر»ه خطاب/349
بؤرکو يئنه دَييشميسن/351
يالانچي/354
فينليلرين/357
جير قاپي تک/360
ياندي قلبيم/363
آخيرده لاپ پشمانلاديم/366
غلط ائتديم/368
تبعيض/371
بير ايشسيزين ديليندن/374
باشلاگيلن، وخت کئچيرآاا/377
غم و درده دچار اولدوم/380
لعنت، آ کيشي/383
رؤيانين تعبيري/386
بالاجا فئلييون/389
الامان/392
ملّت ده راضي گئتدي، تيمسار دا راضي قالدي/395
شاطير تاغي/397
اره/400
مجلس عيش/402
قوماش شرکتي/404
دي آلان، آذر آلان/406
ملّت آييلدانلارا باخ!/409
قويما چيغيرسين/412
هيتلرين بيتدن شکايتي/415
«براوچوخ» دَدهمي يانديريب عالمده منيم/418
قويما قاچير/422
چوبوق/425
يازماگيلن ده!/427
آذربايجان قهرماني/434
نمايشنامه/461
جاهد يالچين و سيد ضيا /473
آتا و اوغول/476
آچيقلامالار/480
منابع، توضيحات اساسي و اختلاف نسخ/481
طالعسيز شاعر (بيوگرافي)/
XX عصر آذربایجان ادبیاتیندا اؤزونه خاص یئری اولان، لاکین چوخ تأسفلر اولسون کی، توتالیتار سووئت قورولوشو و پهلوی رژیمینین سرت قاداغالاری اوزوندن اؤیرنیلمهسینه، اثرلرینین چاپینا قاداغالار قویولان، دؤرد جیلدلیک گونئی ادبیاتی آنتولوژيسینه آدی بئله سالینمایان باشی بلالی، تپهدن دیرناغاجان ملی-مذهبي روحلو شاعـر و آزادلیق تشنهسی اولان محمد بیریا آذربایجاندا 1930-1940-جی ایللرده گئنیشلنمکده اولان مجادلهنین تأثیری ایله یئتیشن قدرتلی قلم صاحبلریندندیر.
آذربایجاندا 1979-جو ایل ایران اسلام انقلابینا قدر آدینین چکیلمهسی ده یاساق اولونان، سووئتلر اتفاقیندا ایسه 1947-جی ایلدن بو یانا عمرونون ایگیرمی ایلدن چوخونو حبسخانالاردا کئچیرن محمد بیریانین بیوقرافیسی بارهده ایلک و بیر قدر گئنیش معلوماتا «شاعـرلر مجلسی» مجموعهسینین 1945-جی ایلده چیخان 3-4-جو نمرهلرینده راست گلیریک. مجموعه بو بوراخیلیشیندا محمد بیریانین اون اوچ شعرینی چاپ ائتمکله یاناشی، بیوقرافیسینه ده یئر آییرمیش، شاعـرین 1945-جی ایله قدرکی حیات یولو و اثرلری بارهده مختصر معلومات وئرمیشدیر. مجموعهدکی معلوماتدا اوخویوروق: «معاصر آذربایجان ادبیاتیندا مبارز شاعـر کیمی تانینمیش حاجی غلام اوغلو محمد بیریا 1918-جی ایلده تبریز شهرینده دونیایا گلمیشدیر». بو معلومات، یعنی غلام ممدلینین گؤستردیگی تاریخ محمد بیریا ایله باغلی سندلرین هئچ بیرینده تصدیقلنمیر و بلکه ده بو تاریخ بیر مطبعه خطاسی دا اولا بیلر. «شاعـرلر مجموعهسی»ندهکی تاریخ استثنا اولماقلا، بیزه معلوم اولان سند و ماتئریاللارین هامیسیندا بیریانین دوغوم تاریخی 1914-جو ایل کیمی گؤستریلمیشدیر. معلوم سندلرین هامیسینی بیر طرفه قویساق، هئچ شوبههسیز کی، بیریانین اؤز قلمی ایله یازدیغی عریضهده گؤستردیگی دوغوم تاریخینه اینانماماغا حاققیمیز یوخدور. 1954-جو ایلین 14 یولوندا SSRİ -نین او واختکی رهبرلریندن بیری اولان گ. م. مالئنکووا عنوانلانمیش عریضهدن اوخویوروق: «من 1914-جو ایلده تبریزده آنادان اولموشام». بیریانین 1944-جو ایلده باکیدا چاپ اولونموش «اورک سؤزو» کـتابینا اؤن سؤز یازان محمد سعيد اوردوبادی شاعـرین دوغوم تاریخی بارهده بیر سؤز دئمهسه ده، نه واخت یارادیجیلیغا باشلاماسی بارهده آشاغیداکیلاری قـید ائتمیشدیر: «بیریا 1930-جو ایلدن یازماغا باشلامیشدیر. اوللرده اونون آذربایجان و فارس دیلینده اولان شعرلری ان چوخ غزللردن و مضمونو معیشتدن آلینمیش خیردا هجولردن عبارت ایدی»
بیز بیریانین 1914-جو ایلده تبریزده آنادان اولدوغونو قبول ائدیریک. بس اونون اوشاقلیق و گنجلیک ایللری هارادا کئچمیش، او، هارادا تحصیل آلمیش و جاوانلیغیندا هانسی ایشلرله مشغول اولموشدور؟ الده اولان فاکتلار و یازیلانلار ضدیتلیدیر. 12 آوقوست 1948-جی ایلده یازیلمیش بیر استنتاق پروندهسينده محمد بیریانین ایستینتاق شعبهسینین مدیری پادارووا وئردیگی جوابدان اوخویوروق: «ایلک دفعه سووئت اتفاقینا اوشاقکن آتام، آنام و حاضردا تبریزده یاشایان قارداشیم مهدی ایله 1920-جی ایلده گلمیشم. بیر ایل سونرا عائلهلیکله خراسانا (ایرانا) قاییتدیق و 1923-جو ایلهدک اورادا قالدیق. سونرا آنامین خستهلیگی ایله علاقهدار عائلهمیز یئنیدن 1923-جو ایلده باکییا قاییتدی و بورادا مسکونلاشدی. 1929-جو ایلده من باکیداکی 37 ن-لی 7-ایللیک مکتبی بیتیردیم. ایل یاریم نفت ماشین قاییرما تکنیک بوروسوندا اوخودوم. 1931-جی ایلده آنامین وفاتی و عائله وضعیتیمیزین چتینلشمهسی ایله علاقهدار اولاراق تبریزه قاییتدیق… تبریزده من تحصیلیمی داوام ائتدیریردیم، عینی زاماندا آتاما کمک ائدیردیم. ایکی ایلدن سونرا تحصیلیمی باشا ووروب تبریزده نشر اولونان «شاهین» قزئتی يازارلار هئيتي کیمی ایشه گؤتورولدوم».
1934–جو ایلده تبریزده بلدیه ادارهسینده خدمته گیرن بیریا بورادا ایشلرکن راست گلدیگی حقسیزلیكلره قارشی چیخیر، حق سؤزو دئمکدن چکینمزمیش. بیر دفعه او اداره رئیسی جهانگیرییه شعرله مراجعت ائدرک یازمیشدی:
روحوموز روز ازلده مطلقاً آزاد ایکن،
باغلانیب زنجیر ظلمه دایما فریاد ائدر.
حبس اولونموشدور جمله استبداد ایچره جانیمیز،
گؤزلهییر گؤرسون نه واخت خالِـق اونو آزاد ائدر.
ائتسه قانون بشر پامال اگر افکاریمی،
قیدی یوخ اصلا، حقیقت حقّه استمداد ائدر.
محمد بیریا 1939-جو ایله كيمي -ایران اوردوسوندا حربی خـدمته چاغیریلانا قدر- تبریز بلدیهسینده قیدیاتچی وظیفهسینده چالیشیر. اوردودا خـدمت ائتدیگی واختلاردا ضابیطلرین عسگرلرله قابا داورانیشینی گؤرن محمد بیریا:
شاللاغا بیر باخ، من اؤلوم، شاللاغا،
حاضر اولوبلار بیزی اؤلدورمهیه،
مصراعلاری ایله باشلایان بیر شعر یازیر. بو شعر عسگرلر آراسیندا ماهنی کیمی اوخوناراق دیللر ازبری اولور. فرماندهلر شاعـرین عسگرلر آراسیندا قالماسینی زیانلی حساب ائدهرک اونون یئرینی حربی حیصهدکی کئچید منطقهسینه دَییشیرلر کی، بیریا ایله عسگرلرین بیرباشا اونسیّتی اولماسین. لاکین عسگرلر یئنه ده آختاریب بیریانی تاپیر، یازدیغی شعر و ماهنیلاری آلاراق سئوه-سئوه اوخویورلار.
تبریزدکی 27-جی آلایین 3-جو بؤلمهسينده سیراوی عسگر کیمی خـدمت ائدن محمد بیریا اوردودان ترخیص اولوندوقدان سونرا تبریزدکی سو ادارهسینده کاتیب وظیفهسینده امک فعالیتینی داوام ائتدیریر. بیر مدتدن سونرا او، ایش یئرینی دَییشهرک تبریز-تهران دمیر یولوندا حسابلاییجی وظیفهسینده چالیشیر.
1941-جی ایلین اوکتیابریندا قوزئیدن سووئت اوردوسو سیرالاریندا تبریزه گئدن ضیالیلار «وطن یولوندا» قزئتینی نشر ائتمهیه باشلادیقدا، محمد بیریا دا اؤز آلوولو شعرلری ایله قزئتین ایشینده فعال اشتراک ائدیر. همین ایللرده او، اثرلرینی عینی زاماندا تهراندا چیخان «مردم»، «ظفر»، «دماوند»، «شعلهور»، رشتده چاپ اولونان «سپیدرود»، تبریزده نشره باشلایان «آذربایجان» و «خاور نو» قزئتلرینده ده نشر ائتدیریر.
شاعـر 40-جی ایللرده گئنیشلنمکده اولان آزادلیق حرکاتینا قوشولور، اونون آزادلیغی و ملی بیرلیگی تبلیغ ائدن شعرلری کوچه و میدانلاردا گئنیش کوتلهلر طرفیندن نغمه کیمی اوخونور. 1941-جی ایلین سونلاریندا سووئت حکومتینین دعوتی ایله بیر قروپ ضیالی ایله بیرگه باکییا گلن و اون بئش گون باکیدا اولان محمد بیریا ایرانا قاییداندان سونرا تعقیبلرله قارشیلاشیر و اؤزونون یازدیغی کیمی آذربایجان SSRداخـلی ایشلر ناظرینین معاوینی آتاکیشیيئوین یاردیمی ایله باکییا قاچماغا موفق اولور. او، 1943-جو ایلین یانوارینا قدر باکیدا یاشاییر، بو مدتده آذربایجان یازیچیلار اتفاقیندا و آذربایجان رادیو کمیتهسینده ایشلهییر. سیاسی سیغیناجاق ایستهیی ایله باکییا گلن محمد بیریا 1943-جو ایلین یانواریندا تبریزه قاییتماغا مجبور اولور و قاییدیشینین سببینی بئله آچیقلاییر: «بیر دفعه منی آذربایجان SSR DIN-ه چاغیریب دین خطی ایله چالیشماغی تکلیف ائتدیلر. من راضیلیق وئرمهدیم. لاکین زور ایشلتمکله مندن راضیلیق بارهده التزام آلدیلار. ائرتهسی گون من ایران کونسوللوغونا گئدیب وطنه دؤنمکده منه کمک ائتمهلرینی خاهیش ائتدیم. کونسوللوغون کمکی ایله یئنیدن ایرانا کئچمهیه نایل اولدوم.»
تبریزه قاییتدیقدان سونرا، اوردا گئنیشلنمکده اولان آنتیفاشیت و آنتیامپریالیست حرکاتینین رهبرلریندن بیرینه چئوریلیر. 1943-جو ایلدن 1945-جی ایله قدر فعالیت گؤسترن «ادبیات صحیفهسی» آدلی قزئت چیخارماغا باشلاییر. محمد بیریا همین ایللرده «چتیربازلار»، «روزنامه ادارهسینده»، «استالینگراد»، «ارباب و اکینچی» کیمی کیچیک پیئسلر یازاراق تاماشایا قویدورور.
محمد بیریا 1943-جو ایلده ایران آذربایجانی همکارلار اتفاقینین صدری وظیفهسینه سئچیلیر و 1945-جی ایلده پاریسده کئچیریلمیش عمومدونیا همکارلار اتفافی کنگرهسینده ائلچی کیمی اشتراک ائدیر. او، 1945-جی ایلین اوکتیابریندا کئچیریلن آذربایجان دموکرات فرقهسینین بیرینجی قورولتاییندا ملي كميتهنين اصلي و بوروسونون عضوو سئچیلیر. 1945-جی ایلین دکابریندا آذربایجان ملی مجلسینین تبریز سئچکی دایرهسی اوزره وكيلي سئچیلن محمد بیریا حکومت دؤورونده معارف ناظری کیمی حکومتین ترکیبینه داخـل ائدیلیر. 1946-جی ایلین دکابریندا محمد رضا شاهین خارجدهکی هاوادارلارینین کمکی ایله قان ایچینده بوغدوردوغو حکومتین باسیلدیغیندان سونرا حزبين بیر چوخ رهبرلری سووئتلر بيرليگينه کؤچور، محمد بیریا ایسه ملي كميتهنين قراری ایله آذربایجان دموکرات پارتیاسینین 1-نجی کاتیبی کیمی تبریزده قالیب فعالیتینی داوام ائتدیریر.
1947-جی ایلین مارتیندا دموکراتیک حرکاتین داغیلماسیندان سونرا تبریزده قالیب گیزلی شکیلده فعالیت گؤسترن بیر چوخ سلاحداشلاری کیمی محمد بیریا دا SSRی کونسوللوغو امکداشلارینین کمکی ایله باکییا قاچیریلیر. 1947-جی ایلده باکیدا ADF-نین مرکزی کمیتهسی برپا اولونور و بیریا MK -نین عضوو و تبلیغات شعبهسینین مدیری سئچیلیر. 1947-جی ایلین سونلاریندا بیریا تزهدن ایران پاسپورتو آلماق، تبریزه، عایلهسینین یانینا قاییتماق قرارینا گلیر. دکابرین 9-وندا او، بو بارهده MK-نین ایکی عضوونه- پادگانا و غلام یحیيیا فـکرینی بیلدیریر. اونلار اونو فـکریندن داشیندیرماق ایستهییر، لاکین بیریانین فـکریندن دؤنمهیهجهیینی قت ائتدیکدن سونرا بو بارهده آذربایجان دولت تهلوکهسیزلیک کمیتهسینه معلومات وئریرلر. بیر نئچه گونلوک ایزلمهدن سونرا او زامانلار آذربایجان SSR KP MK -نین بیرینجی کاتیبی وظیفهسینده چالیشان م.ج. باغیرووون گؤستریشی ایله دکابرین 28-ده بیریا گیزلیجه آرادان گؤتورولور.
بیریا اوچون جنایت ایشی آچیلیر و او، 10 آوقوست 1948-جی ایلده آذربایجان SSR جنایت مجلهسینین 68-جی ماددهسینین 1 حصهسینده گؤستریلمیش جنایت عملینی تؤرتمکده شوبههلی بیلینهرک حبس اولونور. 27 نویابر 1948-جی ایلده جنایت مجلهسینین 61-1 و 156-جی مادهلریله تقصیرکار حساب اولونان شاعـر 10 ایل مدتینه آزادلیقدان محروم ائدیلیر، جزاسینی چکمک اوچون SSRİ DİN -این 4 ن-لی خصوصی دوشرگهسینه گؤندریلیر. 13 آوقوست 1954-جو ایل تاریخدن ایسه او، کاراقاندا شهر 415 ن-لی اصلاح امک دوشرگهسینده جزا چکمهلی اولور.
9 ایل روسیانین بوزلو-شاختالی حبس دوشرگهلرینده ساخلاندیقدان سونرا 30 آوقوست 1956-جی ایلده بیریا برائت قازانیر و اونون حاقققیندا بئله بیر قرار قبول ائدیلیر: «باقرزاده، بیریا محمد غلام اوغلو بارهدهDTN – SSRی یانیندا خصوصی ییغینجاغین 27 نویابر 1948-جی ایل قراری لغو ائدیلسین، ترکیبینده جنایت ترکیبی اولمادیغینا گؤره ایشه ختام وئریلسین و دوستاق آزاد ائدیلسین».
1956-جی ایلده بیریا باکییا قاییدا بیلیر، زندان حیاتی، اونا ناحاققدان وئریلن اشكنجهلر بارهده آجی-آجی گیلئیلنیر. چوخ کئچمیر کی، گویا، حکومت علیهینه تبلیغات آپاردیغی اوچون یئنیدن حبس اولونور و عمرونون 10 ایلینی ده مختلف شهرلرین حبسخانالاریندا چوروتمهلی اولور. 10 ایللیک تورمه حیاتیندان سونرا باکییا قاییدان بیریا تبریزه –تک اوغلو فاییق و حیات یولداشی حمیده خانیمین یانینا گئتمک ایستهییر. باکیدا ویزا آلماق ممکون اولمور. ویزا آلماق اومیدیله موسکووا یوللانیر و بورادا «سوئت پولیسینی تحقیر ائتدیگینه گؤره 2 ایل مدتینه آزادلیقدان مهروم اولوناراق تامبوو ویلایتینه گؤندریلیر.» تهلوکهسیزلیک اورقانلاری حبس مدتی بیتدیکدن سونرا آذربایجانا قاییدان محمد بیریانین باکیدا یاشاماغینا اجازه وئرمیر و او، شاماخییا سورگون ائدیلیر. اوچ ایلدن سونرا باکییا قاییدا بیلن شاعـر، انقلابچی، ناظـر و ان باشلیجاسی وطنینی و ملتینی جانیندان آرتیق سئون بیر ضیالی باکی قبریستانلیقلاریندا موللالیق ائتمکله گون کئچیریر. مغرور و داوطلب بیر شخص اولدوغوندان او، هئچ کسین یاردیمینی قبول ائتمیر و تبریزه قاییتماق آرزوسو ایله یاشاییر.
ایران اسلام انقلابی (1979) شاعـرین وطنه قاییدیشی اوچون امکان یارادیر. بیریا 33 ایللیک آغیر عزابلاردان سونرا 1980-جی ایل سئنتیابرین 29-دا تبریزه قاییدا بیلیر، لاکین حسرتینده اولدوغو حیات یولداشی و یگانه اوغلو ایله گؤروشمک اونا قسمت اولمور. او، حیاتدان الی اوزولموش حالدا تمامیله سارسیلیر، سووئتلر اتفاقیندا اوزلشدیکلری آزمیش کیمی، وطنینده بونلاردان دا بئتریله اوزلشمهلی اولور. شاهچيلار شاعـری محو ائتمک قرارینا گلیرلر. «شاه حکومتي علیهینه شعرلر یازیر، سؤز دانیشیر،»- دئیه بهانه ایله حبس اولونور و 1985-جی ایلده حبسخانادا اؤلور. بئلهجه، اوغورسوز طالعلی شاعـرین عؤمرو سونا چاتیر.
آزاد قادین
کئچمیشده سن اسیر ایدین، ای دلربا قادین،
هر آن گلیردی باشینا مین ماجرا، قادین!
دؤرد دیوارین ایچینده سارالمیشدی گول اوزون،
سایسیز بلایا اولموش ایدین مبتلا، قادین!
محکوم ایدین، دانیشماغا حقّین یوخ ایدی هئچ،
تسلیم اولوب قضایا وئرردین رضا، قادین!
بیچاره، عصرلر بویو ائولرده آغلادین،
سؤیلهدیلر تمیز آدینا افترا، قادین!
بیلمزدین علم و فضل و کمال ادب نهدیر،
نوروندان اولماییردی منّـور فضا، قادین!
بیردن-بیره دَییشدی زمان، دؤندو روزگار،
خاینلره وئریلدی جهاندا جزا، قادین!
چیخدین او ظلمدن، اؤزونو ائیلهدین خلاص،
نفرتله کئچمیشه باخیب اولدون جدا، قادین!
آفاقی پارلادیر بو گون او چهرهن، ای ملک،
سانکی گونش آلیر یئر اوزوندن ضیا، قادین!
آزاد اوخو، چالیش، دولان، عالمده شاد یاشا،
ایندی سنیندی حکمت و فکر و دوها، قادین!
دونیادا علم و تئکنیکادیر مبدأ حیات،
هر درده معرفت اولاجاقدیر شفا، قادین!
بوندان قاباق اؤلموش آنالار دیریلسهلر،
من ثابت ائیلهرم کی، دئییل بیوفا قادین.
گل پاک اورکله جبههده دوشمنله چارپیشاق،
صاف قلبینه، عقیدهنه جانیم فدا، قادین!
قاچ-قاچ فنالیغی دوغوران مکر و حیلهدن،
شفاف بولور کیمی فقط اول بیریا، قادین!


text:
دولما بیبه ری ، او یئمه لی لردن دیر کی بدنی آغیر ناخوشلوقلار قاباغیندا داواملی ائده ر .
بو یئمه لی اگر کال ده ریلسه رنگی یاشیل اولار آمما چوخ یئرده قالسا ، یئتیشدیکجه رنگی ساری یا و قیرمیزی یا چالار.
قیرمیزی رنگ ده اولان دولما بیبه ری نین ویتامینی لاپ چوخدور .
دولما بیه ری نین چوخلو معدنی موادلاری واردیرکی بدنین ساغ قالماغی اوچون لازیمدیر. .
دولما بیبه ری نین ده یه رلی خاصیت لری بونلاردان عبارتدیر:
– بدنین نیازی اولان ضروری ویتامین لری تأمین ائتمکده یاردیمدیر.
– سرطان ناخوشلوغونون قاباغین آلماقدا یاردیمدیر.
– آریقلاماق اوچون ( رژیم دوتماقا ) یاخشی دیر کی بو میوه دن یئییلسین. چون معده نی تئز دولدورار و دویماقی تئز یئتیره ر .
– قلبه فایدادیر.
– « یبوست » ناخوشلوغونا فایدادیر.
– قورخونو و دیسگینمه گی آدامدا آرادان آپارار.
– بویلو قادین لار اوچون فایدالی دیر.
– قانین چوخالماسینا یاردیمدیر.
– آغیر توختایان ناخوشلوقلارین قاباغین آلار.
– سویوق ده یمه نین قاباغین آلار.
– گؤزون ایشیغین چوخالدار.
– قانین قولای یاغی نین چوخالماسی نین قاباغین آلار.
– سوموگو برکیده ر .
– اعصاب اوچون فایدادیر.
آییق اولون:
دولما بیبه ری یئمه لی لر قاباغیندا ده ریسی حسّاسیت وئره ن آداملارا یاخشی دئییل. اگر بیری نین ده ریسی بیبه ری ییه ندن سونرا حسّاسیت وئرسه ، اونو یئمه کدن چکینسین.
قایناق: اینترنت/
چئویره ن: الف. عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
ای کؤنول، اویما گئل، اول طورۀ طرارلره، بنده لیک ائتمه مسیحی کیمی زنّارلره.
سیّد میرحمزه افندی نگاری ٠١- غزللر
غافله گؤز وئرمزم، آگاهی گؤزلر گؤزلریم
دیده بانام رهگذار شاهی گؤزلر گؤزلریم، باغمازام غیری یولا، شهراهی گؤزلر گؤزلریم.
شوکور، ای میری نگاری کی، خرابات ایچره
نه غمیم وار جاهان ایچره بنیم، یار بنیم، نییم اکسیکدی بنیم، یار بنیم، وار بنیم.
کامیم بانا یوز آچدی، کرمکاره یئتیشدیم
بختیم بانا اوز وئردی، شرابداره یئتیشدیم، اؤپدوم آیاغین، کاسۀ سرشاره یئتیشدیم.
آلیب دیر جانیمی غمزه، دوشوبدور کؤنلومه لرزه،
جاهان باغیندا، ای بولبول، نگاری کیمی یار اولماز، منیم تک سینه سی گول-گول بولونماز، داغیدار اولماز.
سید میرحمزه افندی نگاری
١٣-جو عصرین آذربایجان ادبیاتیندا «سید نگاری» تخلوصو ایله تانینان حاجی میرحمزه افندی طریقت شعرینین گؤرکملی نماینده لریندن بیریدیر.


text:
تورک کنهشی اقتصاد باخانلاری توپلاندی
"قارداشلار اؤز آرالاریندا سیاحت ائدرکن ویزا اولمامالیدیر"
اقتصاد باخانی نیهات زیبکجی، تورک دونیاسینین تیجاری ایلیشکیلرله داها گوجلو اولاجاغینی سؤیلهدی.
تورک کنهشی/شوراسی اقتصاد باخانلاری ۷.جی توپلانتیسی ایستانبولدا گئچیریلدی.
توپلانتیدا کنهش عضوو تورکیه، آذربایجان، قازاقیستان و قیرقیزیستانین یئتکیلیلرینین یانی سیرا رسمی عضو اولمایان اؤزبکیستاندان دا بیر باخان یاردیمچیسی قاتیلدی.
توپلانتینین آردیندان مطبوعات کنفرانسیندا دانیشان زیبکجی، آذربایجان ایله تورکیه آراسیندا ترجیحلی تیجارت آنلاشماسی مسئلهسینده چوخ سرعتلی ایرلیلییش اولدوغونو، ایلین سونوندا سونلاندیرجاقلارینی بیلدیردی.
زیبکجی، اوغورلو گئچن بو گؤروشمهده اقتصادی-تیجاری امکداشلیغین گلیشدیریلمهسی، اورتاق یاتیریملارین آرتیریلماسی و قارشیلاشیلان پروبلئملرین حل ائدیلمهسی کیمی مسئلهلرین دانیشیلدیغینی آنلاتدی.
زیبکجی، اقتصاد باخانلیقلارینین فعالیتلرینی و تیجارتین آرتیریلماسینی چوخ اؤنمسهدیکلرینی قید ائدرک، دونیا اقتصادینین چوخ سرعتلی دییشدیگی بیر شرایطده تورک دؤولتلری اولاراق بو دییشیمه بیرلیکده آیاق اویدوروجاقلارینی بیلدیردی.
۴ اؤلکهنین اؤز آراسیندا اولان تیجارت حجمینین تخمیناً ۵،۵ میلیارد دلار اولدوغونو دیله گتیرهن زیبکجی، بو رقمی ایلک فورصتده ۱۰ میلیارد دلارا چیخارماغی اماجلادیقلارینی سؤیلهدی.
تورک دونیاسینین نقلیات و لجستیک ساحهسینده الینده جدی ایمکانلار اولدوغونو دیله گتیرهن زیبکجی، بو پروژهلردهکی امکداشلیق ائتمهلری مسئلهسینده همفیکیر اولدوقلارینی وورغولادی.
زیبکجی، گؤروشمهلرده، تورک دونیاسی اورتاق آلتیاپی فوندونون اولوشدورولماسی ایله باغلی گؤروش آلیش وئریشی آپاریلدیغینی دئدی.
زیبکجی، گؤروشمهلرده، ایکیلی تیجارت و یاتیریم آنلاشمالارینین یئنیلنمهسی مسئلهسینین دانیشیلدیغینی بیلدیرهرک، قیسا مدت اؤنجه اؤزبکیستان ایله ایمضالادیقلاری یاتیریملارین قارشیلیقلی تشویقی و قورونماسی موقاویلهسینین قیسا مدتده عضو اؤلکهلر آراسیندا یئنیلنمهسی لازیم اولدوغونو، بونون تیجارت مانعلری قالدیراجاغینی سؤیلهدی.
اورتاق بازار مسئلهسینده آذربایجانا باغلی اؤزارک ناخجیوان جمهوریتی ایله چوخ گؤزل بیر ایش بیرلیگی ایچریسینده اولدوقلارینی دیله گتیرهن زیبکجی، ناخجیواندا اورتیلن بوتون محصوللارین محدودیت اولمادان تورکیهیه گیرمهسینین قارشیسینی آچدیقلارینی، موبادیلهلرده تورک لیراسینین ایستیفاده ائدیلمهسینی توصیه ائتدیکلرینی بیلدیردی.
اؤلکهلر آراسی تیجارتده میلی پول بیریملرینین ایستیفاده ائدیلمهسینین اؤنمینه توخونان زیبکجی، اؤزبکیستان ایله ده اقتصادی ایلیشکیلرده سون دؤورده سرعتلی ایرلیلییش اولدوغونو، بو اؤلکهده یاتیریملاری دستکلدیکلرینی وورغولادی.
زیبکجی، اولکهلرآراسی ویزالارین قالدیریلماسینا دا توخوناراق،
"قارداشلار اؤز آرالاریندا سیاحت ائدرکن ویزا اولمامالیدیر. بو ویزالار قالدیریلاندا توریزمین داها دا جانلاندیغینی گؤرجکسینیز. آرخایینام کی، میلیونلارجا تورکیه وطنداشی آتا یوردلارینا گئدهجک. بو توریزمده بؤیوک حرکتلیلیک، تیجارت و سرمایه دئمکدیر. بو مسئلهده کیچیک اما داواملی آددیملار آتاجاییق" دئدی.


text:
اوغوز تیوی: قوزئی آزربایجانین لریک منطقه سینده جنوب آزربایجان همسرحد بؤلگهده” زوواند” محلی یئرلشیر. داغلارینین اتیینده، قیز یوردو و کؤمورگؤی زیروهلرینین احاطهسینده اولان بو دیار چوخ گؤزل طبیعته مالیکدیر. دونیانین ان قدیم و کؤکو کسیلمکده اولان بیتکی و حیوانات عالمی بورادا اؤزونو قوروماغی باجارمیشدیر. شاه ایسماعیل صفوی و بابک کیمی مشهور تاریخی قهرمانلارین دا مسکنی حساب اولونور.شاه ایسماعیل ختایی ده اردبیلین کلخوران کندینده، صفوی خانهدانیندا دونیایا گؤز آچمیشدیر و احتیمال اولونور کی، اردبیله قاییدارکن زوواند داغلاریندا وفات ائتمیشدیر.
زوواندین کلخان، کلوز، گؤیدره،آنبوردره، میستان و دیگر بیرنئچه کندی ایران ایشغالیندا اولان گونئی آزربایجان سرحد بؤلگهده یئرلشیر. و بورالاردان نمین شهرینه ۱۵، اردبیل شهرینه ده ۳۰-۴۰ کیلومتر مسافه وار زوواند محلی همیشه ساوالاندان اسن سرین مهین توماری ایله جیلولنمیشدیر. ساوالان توپونیمینین معناسی دا ائله زیرودن اسن سرین مه دئمکدیر.
This slideshow requires JavaScript.
بو یئرلرین بولاقلاری، سرین کهریزلری سویونو ساوالان داغیندان آلیر. ایکی یوز ایله یاخین مدت عرضینده آیریآیری دؤولتلرین اراضیسینده یاشاسالار دا بو محلین اینسانلاری بیر خالقا مخصوص بو زیرونین سویوندان ایچیر ، هاواسی ایله نفس آلیر، عینی طبیعی نعمتلریندن قیدالانیرلار. ساوالان همیشه زوواندلیلارین گؤزو قاباغیندا اولموشدور. نئجه دئیرلر، «گؤز قاباغیندا اولان یارا همیشه گؤیندر».
بو تورپاقلارین هر بیر زیروهسیندن گؤرونن ساوالانی کلخان کندینین «قالا»سیندان داها عظمتلی گؤرمک اولار. بو داغ اونا گؤره «قالا» آدلانیر کی، حقیقتا قالایا بنزییر. طبیعتمی؟ تاریخمی؟
اونو مصر اهراملاری کیمی اینشا ائتمیشدیر. جنوبی و شیمالی آذربایجانین تن اورتاسیندا حسرت زیروسی ده دئمک اولار بو قالایا… ساوالان داغی و خزر دنیزی بورادان چوخ گؤزل گؤرونور و قریبه حسلر، اسرارنگیز دویغولار یاشادیر…
«قالا» اوریژینال معمارلیق اصلوبونا مالیکدیر. طبیعت عابدهسی اولسا دا اینسان امکینین محصولونا بنزییر. اونو دا قید ائدک کی، همین اراضی «زوواند دؤولت یاساقلیغی» کیمی دؤولت طرفیندن قورونور.
«قالا» و ساوالان – زیرودن زیرویه آخان محبت، نیسگیللی حسرت و اسن سرین مه آذربایجان خالقینین اورتاق غرورو، گؤز قاباغیندا اولان یاراسیدیر…
موکافات یاقوبوو


text:
داوود اوغلی: تۆرکمنیستان اورتا آسیانینگ محوریدیر
داوود اوغلی: تۆرکمنیستان اورتا آسیانینگ محوریدیر
بیتاراپلیغینگ ۱۵-نجی ییللیغینی قوتلاماق اۆچین آشغابادا باران تۆرکیأنینگ داشاری ایشلری وزیری احمد داوود اوغلی تۆرکمنیستانی بؤلگأنینگ (منطقأنینگ)محوری دییپ تاناددی و اورتا آسیانینگ آوروپا- آتلانتیک بؤلگهسی اۆچین ایستراتژیک بیر یری بولاندیغینی نیغتادی.
روحیت کؤشگۆنده "پاراحاتچیلیغینگ، حوپسوزلیغینگ و گۆللأپ اؤسۆشینگ حاطیراسینا حیذماتداشلیق" کنفرانسیندا چیقیش ادن داوود اوغلی "تۆرکمنیستانینگ همیشهلیک تاراپسیزلیغی یوردونگ داشاری سیاساتینینگ دگیرمن داشیدیر" دیدی.
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلری وزیری ایکی دوغانلیق یوردونگ آراقاتناشیقلارینینگ بۆتینلهیین اؤسهندیگینی یاتلاتدی و بو اؤسۆشینگ ده دووام ادیأندیگینی نیغتادی.
داوود اوغلی بیاناتینی تۆرکمنچه تاماملادی و تۆرکمن حالقی و دؤولتینه بؤلگه و دۆنیأده آلیپ باریان آلادالاری اۆچین میننتدارلیق بیلدیردی.
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلری وزیری یکشنبه گۆنی تۆرکمنیستانینگ باشتوتانی قوربانقولی بردی محمدوف بیلن دوشوشیار و اوندان سونگرا ایکی دؤولتینگ داشاری ایشلری وزیرلری ۲۰۱۱-۲۰۱۲ ییللارینینگ حرکت پلانینا قول چکشیلرلر.
afrasiab
- Asteğmen
- عدد الرسائل : 480
العمر : 32
الموقع : دمشق - الحجر الأسود
العائلة التركمانية : oğuz Salur
تاريخ التسجيل : 12/03/2008
-


text:
چیچک اوچون ربیقه ناظیم قیزی(آذربایجان حمهوریسی) اللرینله دهییشمهیه گلدیم، چیچک! ساچلاریمیکس، بویا، بو دفعه دوست اولما! قادین-قادینا، اینسانا- اینسانا دانیشمایاق، او گئجه قولونا گیردیییم آدامیسوروشما! ایلان نفسی قاریشدی چمن قوخوسونا, قاچدیم. “کئچهجک” سویو سوووز بادهیه، هامیدا تاپیلان تسللی حبی ایله وئر ایچیم. جیبیمدهکی “بیلمیرم” یایلیغینی آغزیمدان چیخان آغرییا توت، سیل آت! شوشهلره توخونوب چیلیکلنن عؤمورلردن دانیش، “ایچیب اؤلمک ایستهییرم” دئینلرین ...Read More »
قارانلیقداکی پیشیک/ ربیقه ناظیمقیزی – کؤچورن: ائلیار پولاد
قارانلیقداکی پیشیک ربیقه ناظیمقیزی کؤچورن: ائلیار پولاد -باخ، اوردادی، او کونجده. یاواشجا یاخینلاش. هورکوتمه. آیاققابیلارینی چیخاریر. آستا آددیملارلا ایرهلیلهییر. اییلیب الینی کونجه طرف اوزادیر. پیشیگین یومشاق توکلرینه توخونور. قارانلیقدا گؤزلرینین تعجوبدن نئجه بؤیودویونو حیس ائدیرم. یوز فایز، گولومسهییرده. -غریبه آدامسان ائ. -نییه؟ -پیشیگین یئرینی تاپان منم، آما سن سئوینیرسن. اجلاف خاصیتیم وار، بیلیرم… جاواب اؤزونو گؤزلتمیر: -نه اولسون، نه ...Read More »


text:
تورک شوراسی
تورک شوراسی، (آذربایجانجا: Türk Şurası، قازاخجا: Tүpik keңeci، قیرقیزجا: Tүpk keңeш، تورکمنجه: Türk Konseyi) یادا بوتون آدی ایله تورک دانیشان اوستانلرین امکداشلیق شوراسی، تورک اؤلکهلردن تشکیل تاپان بیر اولوسلارآراسی تشکیلاتدیر. بو تشکیلات، ۲۰۰۹ ایلین ۳ اوکتوبروندا ناخچیواندا یارانیبدیر. عمومی مودوریتی تورکیهده ایستانبولدادیر. عوضولری آذربایجان، قازاخیستان، قیرقیزیستان و تورکیهدیر. قالان ایکی تورک اؤلکه، تورکمنیستان و اؤزبکیستان، یانسیز وضعلرینه گؤره، رسمی عوضو دئییللر، البته گلهجک اولاناقلی عوضولردیلر. بو تشکیلاتین یارانماسینین ایلک فیکیری، قازاخیستانین پرزیدنتی نورسولطان نظربایئفدن ایدی و ۲۰۰۶ ایلینده وئریلدی.
ایچیندهکیلر
تاریخ[دَییشدیر]
۱۹۹۲-جی ایلدن بویانا، تورک دیلی دانیشان اؤلکهلرین جلسهسی، تورک اؤلکهلرین آراسیندا تشکیل اولونوردو. ۲۰۰۹-جی ایلین ۳ اوکتوبروندا، بو اؤلکهلرین دؤردو، ناخچیوان قراردادینی ایمضالادیلار.
تورک شوراسینین اوچ مودیریتی واردیر: عمومی مودیریت، تورکیهده ایستانبولدا، تورک آکادئمیسی، قازاخیستاندا آستانادا (البته بو ۱۹۹۲-جی ایلده قازاخیستانین قاباقکی باشکندی آلماآتیده یارانمیشدی و ۱۹۹۷-جی ایلده یئنی پایتاخت آستانایا گتیریلمیشدی) و تورک اؤلکهلرین مجلیسی آذربایجاندا باکیدا کی ۱۹۹۸-جی ایلده قورولموشدور. بو ایکی تشکیلات تورک شوراسینین ایچینه گلیبلر.
عوضولر[دَییشدیر]
گلهجکده اولاناقلی عوضولر[دَییشدیر]
آلتیاپیلار[دَییشدیر]
تورک شوراسی بو آلتیاپیلاردان تشکیل تاپیر:
- عمومی مودیریت (ایستانبول)
- پرزیدنت شوراسی (ایستانبول)
- ائشیک باخان شوراسی (ایستانبول)
- باش بوروکراتلار شوراسی (ایستانبول)
- عاغیللی کیشیلر کومیسیونو (ایستانبول)
- مجلیس ییغیشماسی (تورکپا، باکی)
- تورک شوراسی آکادئمیسی (آستانا)
- تورک کولتورونون اولوسلارآراسی تشکیلاتی (تورکسؤی، آستانا)
پرزیدنتلر، ایلده ایکی دفعه قاباقجادان بیلیندیریلمیش تورک شهرینده گؤروشرلر. بوروکراتلار و عاغیللی کیشیلر مونظم اساسدا گؤروشمکلری اولار.


text:
امریکا قوشمه ایالتلری ترکیه نینگ باسیم لری گه چیدیه آلمه دی
شونده ی قیلیب امریکا ترورچی لر دن تشکیل تاپگن اردو قوریش پلانیدن واز کیچدی
امریکا قوشمه ایالت لری مدافعه وزیرلیگی (پنتاگون), سوریه ده سوریه دموکراتیک کوچلری آتیدن فایده لَنیاتگن ترور تشکیلاتی پی وای دی/پی کا کا دن فایده له نیب, "چیگره خوفسیزلیک کوچی" قوریش پلانی نینگ بولمه گن لیگی نی بیلدیردی.
پنتاگون سوزلاوچی لریدن بیری بولگن ایریک پاهون, "امریکا, سوریه ده محللی خوفسیزلیک کوچ لری نینگ ملکه سی نی آشیریش نی دوام ایتتیره دی. اوشبو پلان نینگ اساسی مقصدی اوی لری نی ترک ایتگن کوچمنچی لرنینگ اوز یورت لری گه قیتیب باریش لری اوچون خوفسیزلیک نی تامین ایتیش دن عبارت. عینی دمده موجود بوشلیق لرنینگ داعش تامانیدن تولدیریلمس لیگی اوچون اوشبو پلان گه احتیاج تویلماقده. اوشبو مطلب ینگی بیر اردو معنی سی گه کیلمَیدی" دییه قید ایتدی.
پاهون, اوشبو کوچ نینگ بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی ایتکچی لیگی ده گی ژنیو پروسه سی گه حصه قوشه دیگن لیگی نی معلوم قیلدی.
ترکیه نینگ خوفسیزلیک بوییچه خواطر لری نی درک ایتیاتگن لیک لری نی معلوم قیلگن پاهون, "ترکیه حقلی بیر شکلده خوفسیزلیک بوییچه خواطر بیلدیرماقده. داعش نی مغلوبیت گه اوچره تیش اوچون سوریه ده گی فعالیت لری میز بوییچه ترکیه گه قرشی شفاف بیر سیاست آلیب باره میز. تروریزم گه قرشی کوره ش بوییچه ناتو متفق لری میز بیلن بیر یقه دن باش چیقاره میز" دییه قید ایتدی.
امریکا قوشمه ایالتلری ایتکچی لیگی ده گی داعش گه قرشی کوره ش ائتلافی نینگ سوزلاوچیسی ریان دیللون, یکشنبه کونی بیرگن بیاناتیده, ترورچی لر دن تشکیل تاپگن 30 مینگ کیشی لیک, "چیگره خوفسیزلیک کوچی" نینگ قوریله دیگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
بیراق پنتاگون ایندی بونده ی بیر اردو نینگ قوریلمَیدیگن لیگی نی بیلدیردی.


text:
نویسنده: اسماعیل حکمتی منامن - ۱۳٩۱/۱٢/٢۸
تقدیم به کسانی که دوستشان دارم.
جیران بالاسی نرگس شهلاسی گوزه لدی / آهو یئریشی قامت رعناسی گوزه لدی
چوخ عشوه لی دی ،نازلی دی بو شوخ دل آرا / داغ بولبولو تک نغمه وآواسی گوزه لدی
مجنون دلی اولموشدو دوشه چوللره ؟عاقل/یوخ بلکه اونون سئو گیلی لیلاسی گوزه لدی
فرهاد، نئیچون تیشه الینده داغی قازدی ؟/ شیریندی اونون ماه دل آراسی گوزه لدی
زیبادی نظرلرده اگریوسف کنعان / حتماًکی کنارینده زلیخاسی گوزه لدی
هرکس کی اونایاراولا لیلا وزلیخا / آبادیدی دنیااِوی،عقباسی گوزه لدی
پروانه کیمی شمعی طواف ایلیه ن عاشق / قطعاًیوخودویانماغاپرواسی،گوزه لدی
گولشنده دولانسام آلارام عطرنگاری / یارقرمیزی گول تک رخ وسیماسی گوزه لدی
آرزوم بودویارسایه سینه دالدالانام من / شمشاد چمن دورقدوبالاسی گوزه لدی


text:
دنیزلرین او تاییندا حسن صفورا سن اللریمدن بالیق تک زوودون، نهنگ دریالاردا یوخ اولدون؛ من ساحیلده گونشین باتماسینی اومدوم. ایندیسه نه گونش باتدی نه سن گلدین بو ساحیللره؛ قوشلار گونشه رقص ائدیرلر نهنگلر دالغالارلا چیرپینیرلار اورییم یئریندن اویناییر سنین خاطیرهلرینده. منه ده باخماسان هئچ اولماسا گونشه باخ! گونش سنسیز باتاجاق دنیزلرین او تاییندا.Read More »
داشلار/ حسن صفورا
داشلار حسن صفورا داشلار آسلانیب آغاجلاردان هرهسینین بیر آدی وار سایا گلمز داشلار سایا گلمز آغاجلار. بئشینی بیزیم شهرده آسدیلار یوزونو سیزین درهده کی باغدا مینینی ماراغادا اون مینینی اردبیلده اوتوز مینینی تبریزده، هله قالسین زنجان – میانا درهلری یاخود آرازین ساحیلینده بوغولانلارین سایی. هر آغاجین بیر آدی یوخ مین آدی وار، هر آدین بیر داشی یوخ مین آدامیوار، بیر ...Read More »
قوجالمیش قوچاقلیق / حسن صفورا
قوجالمیش قوچاقلیق حسن صفورا ” آراز فنی” اوچون. دئییر: -سن دئه من دئییم- یامان قوجالیب منیم قوچاق دوستوم؛ سؤز آغزیندان قاچیر اویان- بویانا، دیشلری اؤز یئرینده دایانمیر؛ بالیق کیمی چوخ اوزاقدان گلیر سسی…! سورگون دوشنده آتلار یورغونویدو منیم یئرلیم، ایندیسه دونیانی تربهدن اوغلان ترپهننمیر اؤز باشماقلاریندا…! دئییرلر وطنسیز انسان تئز قوجالیر، تئز دوشور ایاقدان؛ دئییرم بلکه یوللار آچیلدی یئنه جاوان ...Read More »
سنلی شعرلر / حسن صفورا
سنلی شعرلر حسن صفورا (1) گئجهنین نفسلری آلوو چکیر داغیلمیش بیر اولدوز تک تکی سن باخیشلاریندا یاغیرسان بیر جانلی نسیم تک یانمیش اورکلره دونیا بیابان اولار سن باخماسان بو آلوولو یئرلره دولان بورالاردا، باهار گلسه قاییتماسین بیزیم یئرلردن. (2) سن بیر ساری کوینک من ده بیر یاشیل آغاج هر گون یارپاقلاریمیترپهدیرم سن گلیب بوداقلاریمدا قاناد چالاسان بلکه ده هردن سئودین ...Read More »
قیسا شعرلر / حسن صفورا
قیسا شعرلر حسن صفورا (1) من هله قوجالمامیشام اورهییمده بیر جوت سئرچه جوککولدهییر، بیر جوت گؤورچین بغولداییر، بیر جوت کپنک دونیانین ان گؤزل رنگلرینده رقص ائدیر؛ من هله قوجالمامیشام رویالاریمدا سن دولانیرسان. (2) ساچلاریندان یاغیش یاغیر سن گولنده من ده یاغمور اولماق ایستهییرم. (3) حسرتلریم داغلاردا قالدی چن گلدی بولادی منی، یورولمادان قانادلارینا باخیرام. (4) بیر جوت قومرو ...Read More »
شعرلر/ حسن صفورا
شعرلر حسن صفورا (1) سنی گؤزلریمه تپدیم ایندی اورهییمده بیر آغاج اولوبسان؛ گولورم آغلیرام اؤپورم یازیرام؛ هئچ قورتارمیرسان… (2) یئنیدن گل بالکوندا بیر چای ایچک دیمدیکلهشک گئدهک یارپاقلار نور سپهلهسین دوداقلاریمیزا… (3) حیف اولسون- باختی یئنیدن توخوماق اولماز یوخسا گول – چیچکلی ناخیش سالاردیم گؤزلرینه رؤیادا آنلادیغیم بیر سئوگی تک… (4) گؤزلریم سنه ایلیشدی سن ده کی، منسیز منی ...Read More »
بئش دوداق سئوگی/ حسن صفورا
بئش دوداق سئوگی حسن صفورا 1. گؤزلریندن آخان ماویلیک اورهییمین اورتاسیندا یئر سالیب ایندی سن رنگلرله برابر قلبیمدهسن! 2. اؤزوم اؤزومله دانیشیرام بلکه سن و آدین هئچ زامان یادیمدان گئتمهسین! 3. سن بیر معجزهسن اللرینی چکسن باشیما بیرده، بو داغلاری آشارام! 4. اریک دنهلرینه داریخمیشام، مؤحکم سیلکهله تؤکولوم اتکلرینه! 5. گل باهار یاغیشی اولما یا یاغ بیتؤو باهار اولوم، یا ...Read More »
بعضا/ حسن صفورا
بعضا حسن صفورا بعضا حیسلریم اوچورلار بوردانهارالارا بیر آز اوشاقلیق کوچهلرینه بیر آزدا سنین گؤزلریندن آخان چیچکلره هردن دوشونورم کی گیزلی بیر نور منی چاغیریر قاچیرام جیران بالاسی، اوچورام شاهین سئوداسی سنده کی او قدهر اوزاقسان؛ ایاقلاریم، قانادلاریم هله ده یول گلیر بیر آزدا سن گل، بلکه یاری یوللاردا ایکی باهار کولهیی تک قول- بویون اولدوق.Read More »
یانیما گل!/ حسن صفورا
یانیما گل! حسن صفورا قاراداغ زلزله سیندن قالان اوشاقلار مین دفه سنی سندن سوروشدوم دئمهدین نهدن دوزَلمیسن نه قدهر سنی اؤلچوم نه قدهر اؤزومو بیچیم هئچ اولماسا بیر دفه دوداقلارینی آچ عطرینی آلیم بوخسا حسرتین اؤلدورر منی. هئچ اولماسا یوخوما گل اوزانمیشام اؤلورم، گل آغزینی آچ آنا دیلیمده دوداقلاریندان اؤپوم اوشاقلیق اؤپوشلرینین حسرتی اؤلدوردو منی.Read More »


text:
مهندس ایرج شهین باهر تبریز بلدیه رئیسی، دکتر مجید خدابخش، شرقی آذربایجان والیسینین اهالی ایله عمومی گوروشونده اشتراک ائده رک شهر حوزه سینده مسئله لری اولان همشهری لرین ایشلریتی حل ائتمه یه چالیشدی.
شهرچیلیک (شهرسازی) شهری خدمت لر و n.g.o لاردان حمایت ائتمک ایستک لری شرقی آذربایجان والیسینین حؤکمو ایله تبریز بلدیه رئیسینه تاپیشیریلدی و مهندس شهین باهر ایسه هر موضوعا لازم اولان فرمان لارا قول چکدی.
تبریز بلدیه رئیسی، بو جلسه نین سونوندا شرقی آذربایجان والی سینین بیر سیرا معاون لری و اجرایی مدیرلری ایله گوروشوب بیرگه شهر اداره سی حاقیندا دانیشدیلار.


text:
کابلده گی حمله نتیجه سیده جان بیرگن و یره لنگن لرنینگ سانی اونلب نفر گه کوتریلیب کیتدی
اوشبو تروریستیک هجوم نینگ مسئولیتی نی ایسه داعش اوز بوینی گه آلدی
افغانستان پایتختی کابلده خصوصی تلویزیون لردن بیری بولگن شمشاد تلویزیونی گه قره ته اویوشتیریلگن ترورچیلیک هجومی عاقبتیده جان بیرگن و یره لنگن کیشی لرنینگ سانی کمیده 22 نفر گه کوتریلیب کیتدی.
اوشبو حادثه عاقبتیده کمیده ایککی کیشی جان بیررایکن, 20 نفر ایسه یره لندی.
خودی منه شوو تروریستیک هجوم نینگ مسئولیتی نی ایسه داعش اوز بوینی گه آلدی.
یوز بیرگن انفجار آرتیدن تروریست لر تلویزیون بنا سی نینگ ایچی گه کیریب آلگن ایدی.
شونده ی قیلیب توقنه شوو لر باشلب کیترایکن, نتیجه ده افغانستان خوف سیزلیک کوچ لری نینگ مداخله سی بیلن تروریست لر تاثیر سیز وضعیت گه کیلتیریلدی و توقنه شوو لر اداققه ییتدی.


text:
ایکینجی درجهده دنکلملر
ایکینجی درجهده دنکلملر (ایکینجی درجهده معادلهلر)[دَییشدیر]
ایکینجی درجهده دنکلملر (ایکینجی درجهده معادلهلر)، درجهسی 2 اولان نچهجملهلیکلرین اولوشتوردوغو دنکلمدیر (دنکلم=معادله). بو دنکلملرین گِنِل فورمو آشاغیداکی کیمیدیر:
x دییشکندیر (متغییر) و a ، b قاتسایلار (ضریبلر)، c ایسه ثابیت ساییدیر.
چؤزۆم[دَییشدیر]
چارپانلاری آییرما چؤزۆمۆ
استاندارد دوروما گتیرمک اۆچون، اؤنجه دنکلمین ایکی طرفی 3 اَ بؤلۆنملیدیر.
- دنکلمینده چارپیملاری 12، توپلاملاری 8- اولان ساییلار موجوددور. آشاغیداکی کیمی ینیدن یازیلیر:
بوردان x=6 و x=2 حاصیل اولور.
گِنِل چؤزۆم
آشاغیداکی کیمی:
اؤرنک اۆچون


text:
داشینیرام بو گئجه گؤزلریندن بولود مرادی داشینیرام بو گئجه گؤزلریندن بوشدور پنجره ماویلیینی اؤدهیه بیلمم آی باشیندا سئوگیلیم! حوزونلریمه یئری یوخ و قورخولاریما داراشلیقدیر بو کؤرپه سؤزجویون اورهیی توتولور آخی! آچیق بیر حیاتدا اویناماق ایستهییر قاداسی! باشی سویوق گَلینجیکلرله یویورام یویورام گونَشلرینی پارلامیر قارانلیق اوتوروب بالکوندا پیپ چکیر فیت چالیر داشینیرام قونشولارلا یولا گئتمهییر کؤپهییم آینادا چیلپاق گزیر خیال و ...Read More »
گؤزلرین / سس و سؤز: بولود مرادی
گؤزلرین سس و سؤز: بولود مرادیRead More »
قادینین گؤزللیکدن تاریخی پایی! / بولود مورادی
قادینین گؤزللیکدن تاریخی پایی! بولود مورادی گؤزللیگین آلین یازیسی: « گؤزللیک»، فلسفه و ادبیاتین اورتاق چیزگیلریندن ساییلیر، سون یوز ایللیکلرده فلسفهدن قوپوب باغیمسیز بیر علم کیمیحیاتا کئچسه ده؛ ائستاتیکا منجه قادیندیر. بو قاورام بیولوژیک و پئسیکولوژیک باخیمدان قادینی خاطیرلادیر منه: گؤزللیک، اینسان بئینی و عصب باخیمیندان قادین جئندئرین بیولوگیاسیلا داها اویغونلوق گؤستریر. بئینین سول حیصهسی صنعت و گؤزللیگین مرکزیدیر، بوراسی ...Read More »
آینادان آغاجلارا… / بولود مرادی
آینادان آغاجلارا… بولود مرادی آینادان آغاجلارا اورهک وئریرم سن قوشلارین آدینی عوضلهینده گؤیو بیر بالیغین گؤزلرینده بوتون چایلاری اوتاغیما گتیردین اللرین کلفچهده ایدی- ایتهلهدیم آتدیم سویا من بو یئر کورهسینی ال وئردیم یاغیشلارین آدینی سوروشدوم سنین عوضینه بوتون آغریلاری چکدیم من اَینینه اؤلچدویوم شعرلریمده- بو رنگسیز نقاشیلرده!- آیاقلارین یوللارا باغلی- یئریدیم گئجهنین بوتاییندان اوتایینا سنین سلامینی آپاردیم آتلارا، چیچکلره شهری ...Read More »
ائله شعرسیزلهمیشم… بئله!/ بولود مرادی
ائله شعرسیزلهمیشم… بئله! بولود مرادی اوچ بالیق یادیمدا قالیر دونیانین ماساسی اوستونده نه بیر سس بیر سوس! یاستی گؤیون یارپاقلاریندان ائنیر اوزسوز قادین السیز، ساچسیز، گؤودهسیز یئتیم گوللرین اَلینده قالیر اوتوبوس قاطار یولام ارخاداش! بو شهرین دَجل اوشاقلاری آرخامدا داش! آتیرلار ملکلر ایشیق، سود و دیل قیرمیزی بیر بالیق کیمی قارا داش قارداش! هارداسان اوردا اؤلوم؟ من اؤلوم! اوچسون بالیق ...Read More »
بودا ادبی نثر- شعر کیمی بیر شئی../ بولود مرادی
بودا ادبی نثر- شعر کیمیبیر شئی.. بولود مرادی اوشاق کیمیدنیزه ایناندیق قوجالار کیمیاؤلومونه! نقطه دن باشلانیر دونیا، بیر نقطه دن دونیام! دیوارلاریندان اعلامیّه قوپماز نقطه لردن بیرلشن یول بیزیمکی دئییل یولوق بیز هرکس بیزی کئچیب گئدیر بیر یوللوق گئدیر بیر- بیریمیزی گئتدیک … سس سیزلیک شئعر اولماز سسیمیقایتار بیرلیکده باخاق دونیانین ایشینه او گونو قایتار من سوروشماییم، سن ده هئچ ...Read More »
چاغداش آذربایجاندا یئرلی ادبیات سوسیولوژیسی نئجه اولمالی دیر؟/ بولود مرادی
چاغداش آذربایجاندا یئرلی ادبیات سوسیولوژیسی نئجه اولمالی دیر؟ بولود مرادی هر بیچیمده اولورسا اولسون، ادبیاتیمیزین تاریخینده آنجاق کی سوسیولوژیک مولاحیظهلرین منیمسنیلدییی و یا یوخلوغونو آراشدیرمالییق. طبیعی کی چاغداش ادبیاتیمیزین سوسیولوژی بیلیمینه تاریخی اؤرنکلر عمومیبیر اولگولر، یؤنتملر و داها گئنیش آتموسفئرده متنلر آراسیلیق باغلامینین بیر اوجونو گئرچکلشدیره جکدیر. یوخاریداکی سؤالا جاواب وئرمک اوچون، بیر یاندان ادبیاتیمیزین تاریخی تنقید گئدیشینه باخمالیییق؛ ...Read More »
پیرامون ادبیات، زبان و زبان ادبی/ بولود مرادی
پیرامون ادبیات، زبان و زبان ادبی(بخش نخست: زبان مادری ادبی در آذربایجان) بولود مرادی بحثی به گستردگی زبان به معنای اعمّ، و زبان ادبیات به معنای اخصّ، در حوزه جغرافیایی و فرهنگی ویژهی اذربایجان معاصر، بی شک کنکاشی بسیار حسّاس و دامنه دار خواهد بود. چرا که جز زبان و زبان ادبی به طور عمومی، ناظر بر موقعیت خاصّ منطقهی ...Read More »


text:
قزاقستان کابلده اویوشتیریلگن هجومنی قتتیق قاره له دی
افغانستان پایتختی کابلده انترکانتینینتال هوتلی گه قره ته ترورچیلیک هجومی اویوشتیریلگن ایدی
قزاقستان افغانستانده تروریزم معما سی نینگ ییچیلیشی اوچون جدی تدبیر لر آلینیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیردی.
آستانه رهبریتی, کوپ سانلی تینچ اهالی, جمله دن چیت ایل لیک لرنینگ اولیمی گه سبب بولگن کابل ده گی انترکانتینینتال هوتلی گه قره تیلگن ترورچیلیک هجومی نی قتتیق قاره له دی.
قزاقستان افغانستان نینگ برچه سیاسی کوچلری نی ملی یره شوو بوییچه مذاکره لر نی باشلشگه چقیردی.
عینی دمده, قزاقستان بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی خوفسیزلیک کینگشی رئیسی صفتیده افغانستانده تروریزم معما سی نینگ حل ایتیلیشی و اولکه نینگ قیته تیکله نیشی اوچون هر تامانلمه همکارلیک ایتیش گه تیار ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
کابلده گی هوتل گه قره تیلگن اوشبو هجوم عاقبتیده میلادی 1978 نچی ییلیده توغیلگن قزاقستان لیک بیر کیشی نینگ هم هلاک بولگن لیگی بیلدیریلگن ایدی.


text:
صفوی ساراییندا تورک دیلی [ایکینجی بؤلوم]
صفوی ساراییندا تورک دیلی [ایکینجی بؤلوم]
2. صفوی شاهلاری هانسی دیلده یازیشیردیلار؟
اوّلکی مقالهده صفوی ساراییندا شیفاهی دانیشیق دیلی کیمی تورک دیلیندن گئنیش و حتّی بئله دئمک مومکونسه، موطلق شکیلده ایستیفاده اولوندوغو بارهده تاریخی منبعلره ایستینادن معلومات وئریلدی .
مقالهنین بو بؤلومونده ایسه صفوی سارایینین دیپلوماتیک یازیشمالاریندا تورک دیلینین رولو بارهده ایضاح وئریلهجک، بو پروبلئم او دؤورون عومومی منظرهسی کونتئکستینده و یاخین شرق دؤولتلری ایله موقاییسهلی شکیلده آراشدیریلاجاق.
صفوی ساراییندا تورک دیلینین کیفایت قدر یاییلمیش اولدوغونو ایلک نؤوبهده شاهلارین خاریجی اؤلکه حؤکمدارلارینا گؤندردیکلری مکتوبلار تصدیق ائدیر. صفوی شاهلاری نَینکی اون آلتی، حتّی اون یئددینجی عصرده ده دیپلوماتیک یازیشمالار زامانی تورک دیلیندن ایستیفاده ائدیردیلر. بو گون دونیا موزهلرینی و آرخیولری بزهین بعضی مکتوب و سندلر بونو عیانی شکیلده ثوبوتا یئتیریر. صفوی شاهلاری اؤز آنا دیللرینی او قدر چوخ سئویردیلر کی، یالنیز اونلارین دیلینی باشا دوشن حؤکمدارلارا دئییل، آوروپا کراللارینا دا تورک دیلینده مکتوب یازیردیلار. بو، اونلارین اؤز دوغما دیللرینه نه قدر سئوگی و دَیرله یاناشدیقلارینی ایثبات ائدیر.
شاه 1. صفینین 1628-29-جو ایللرده آوسترییا ائرسهئرسوْقوُ 2. فئردیناندا عونوانلادیغی تورکجه مکتوب آوسترییانین پایتاختی ویانا شهرینده قورونور. فاکتیکی اولاراق سونونجو موستقیل صفوی شاهی ساییلان سولطان حسینین 1695-96-جی ایللرده ساکسوْنییا کوٌرفوٌرستی (گلهجک کرالی) و وارشاوا هئرسوْقوُ 1. فریدریخ آوقوُستا یازدیغی مکتوب ایسه آلمانییانین درئزدئن شهر آرخیوینده مؤوجوددور. هر ایکی مکتوب او زامانکی سارای ائتیکئتینه اویغون اولاراق دبدبهلی، شاهانه ایفادهلرله زنگیندیر. البتّه، بو مکتوبلارین دیلینی تمیز دانیشیق تورکجهسی کیمی قبول ائتمک اولماز، اونلارین ایچینده عرب و فارس منشألی سؤزلر چوخدور. هر ایکی مکتوب حاقیندا دکتور فئکئتئ لایوْش ایستانبول اونیوئرسیتئتینین تورکیات مجموعهسینین 1936-جی ایل تاریخلی 5-جی جیلدینده 9 صحیفه لیک مقاله ایله چیخیش ائتمیش، مکتوبلارین فوتو صورتینی ده مقالهنین سونوندا وئرمیشدیر.
صفویلر دؤورونه عایید آشکار اولونموش باشقا رسمی مکتوبلار اون آلتی-اون یئددینجی عصرلرده اؤلکه داخیلی و بین الخالق یازیشمالاردا تورک دیلیندن ده ایستیفاده ائدیلدیگینی گؤستریر. مؤوضو ایله باغلی منبعلرده بیر نئچه سندین آدی چکیلیر. مثلاً:
شاه اسماعیلین موُسا دوُرغوُت اوغلو آدلی امیره یازدیغی تورکجه مکتوب؛
زین العابدین علی عبدی بَیین "تکمیلات ال-اخبار" اثرینین یازیلماسی حاقدا 1. تهماسیبین فرمانی؛
صفوی شاهی 2. عبّاسین شیروان بَیلربَیی حاجی منوچهر خانا مکتوبو (آذربایجان تاریخی اوزره قایناقلار (ترتیب ائدن س.الییارلی)، باکی، 2007، ص. 170-175)؛
صفوی شاهی 1.تهماسیبین عوثمانلی شاهزادهسی 2. سلیمه مکتوبو (توفیق حاجییئو. آذربایجان ادبی دیلینین تاریخی، باکی، 2012، ص. 264)؛
صفوی شاهی 1. صفینین روس چاری میخایل رومانووا مکتوبو (yux. منبع، ص. 490).
بونلاردان علاوه ده صفویلر دؤورونه عایید تورک دیلینده یازیلمیش بیر نئچه رسمی سند آذربایجان عالیملری طرفیندن آشکارا چیخاریلمیشدیر.
صفویلر دؤورونه عایید رسمی یازیشمالاردان دانیشارکن، عوثمانلی سارایینین یازیشما تجروبهسی ایله موقاییسهلر آپارماق یئرینه دوشر. بو معنادا "مجموعه-یی مونشآت فریدون بئی" آدلی اون آلتینجی عصر منبعسینه نظر سالماق فایدالیدیر. (ایستانبول، تقویمخانه-یی آمیره، هیجری 1265-74-جو، میلادی 1848-58-جی ایللر). " مجموعه-یی مونشآت فریدون بئی " و یا داها مشهور آدی ایله دئسک، "مونشآت-اس- سلاطین " اورتا عصرلرده عوثمانلی سولطانلارینین داخیلی و خاریجی یازیشمالارینی احاطه ائدن سندلرین توپلوسودور. بورادا عوثمانلی سولطانلارینین قونشو حؤکمدارلارا مکتوبلاری، اونلارا گؤندریلن نامهلر، سولطانلارین اؤز ولیعهدلری و تبعهلری ایله یازیشمالاری اؤز عکسینی تاپیب. نامهلرین (بعضی ایستیثنالارلا) اوریژینال متنلری وئریلیر.
آدی چکیلن منبعنی ورقلهیرکن، ذئهینلرده دولاشان بعضی سواللارا جاواب تاپماق مومکون اولور. بو گون بیر چوخلاری صفوی دؤولتینده رسمی یازیشمالارین داها چوخ فارس دیلینده آپاریلماسینی ایراد توتورلار. یوخاریدا قئید ائتدیگیمیز کیمی، صفویلر ساراییندا دانیشیق دیلی کیمی تورک دیلی اینکار اولونماز اوستونلوگه مالیک ایدی. لاکین یازیشمالاردا (اساسن، اؤلکه خاریجینه عونوانلانان رسمی مکتوبلاردا) فارس دیلیندن داها چوخ ایستیفاده ائدیلیردی.
بونون سببلریندن بیری، شوبههسیز کی، صفویلر دؤولتینین چوخمیلّتلی و چوخدیللی بیر ایمپئرییا اولماسی ایدی. اونوتماق اولماز کی، یالنیز تورکلر (آذربایجانلیلار) دئییل، بؤیوک سای چکیسینه مالیک اولان فارسلار، ائلجه ده، کوردلر، عربلر، لورلار، افقانلار، میلّی آزلیقلار، غئیری-موسلمان میلّتلر بو ایمپئرییانین تبعهسی ایدیلر. اؤلکهنین پایتاختی شاه عبّاسین زامانیندان باشلایاراق فارسلارین یاشادیغی بؤلگهیه عایید اولان ایصفاهاندا یئرلشیردی. ایصفاهان هم جوغرافی جهتدن ایمپئرییانین مرکزی ساییلا بیلهجک بیر مؤوقئعیه مالیک ایدی، هم ده بورادان صفویلر دؤولتینین "قاینار نؤقطهلرینی" - عوثمانلیلارلا و اؤزبکلرله دؤیوش جبههسینی، ائلجه ده، اوکئانا چیخیش اولاراق بؤیوک اهمییت داشییان و بونا گؤره ده آوروپا ایشغالچیلارینین، خوصوصیله، پورتوقاللارین هوجومونا معروض قالان فارس کؤرفزینی نظارت آلتیندا ساخلاماق داها راحات ایدی.
سارای یازیشمالارینین داها چوخ فارس دیلینده آپاریلماسینین ایکینجی سببینی ایسه او دؤورون ایجتیماعی-سیاسی، ائتیک-مدنی منظرهسینده آختارماق لازیمدیر. یوخاریدا خاطیرلاتدیغیمیز "مونشآت -اس -سلاطین"ای ورقلهدیکجه آیدین اولور کی، اون دؤرد-اون بئشنجی عصرلرده موسلمان دؤولتلرینین بین الخالق یازیشمالاریندا فارس دیلیندن کیفایت قدر چوخ ایستیفاده ائدیلمیشدیر. حتّی عوثمانلی سولطانلاری اورخان قازی، سولطان 1. مراد، ایلدیریم بایزید، 1. محمت، ایکی مراد، 2. محمت فاتح، 2. بایزید زامانلاریندا (اون دؤرد-اون بئشنجی عصرلر) سارای دفترخاناسیندا فارس دیلی اوستون مؤوقئع توتموشدور. تورک دیلی اؤلکه داخیلی یازیشمالاردا (شاهزادهلر، بؤلگه امیرلرینه عونوانلانمیش مکتوبلاردا) داها چوخ تطبیق ائدیلیردی. اون آلتینجی عصرین ایلک اون ایللیکلرینه کیمی عوثمانلی سولطانلاری اؤلکه خاریجینه گؤندردیکلری مکتوبلاردا فارس دیلینه، اؤلکه داخیلی یازیشمالاردا ایسه تورک دیلینه اوستونلوک وئریردیلر. لاکین سولطان سلیمان قانونینین حاکیمییته گلیشیندن سونرا (1520-جی ایل) عوثمانلی سولطانلارینین بین الخالق یازیشمالاریندا دا تورک دیلینین تاثیری جیدی صورتده آرتیر.
"مونشات -اس -سلاطین"دهکی یوزلرله مکتوبدان آیدین اولور کی، اون دؤرد-اون بئشنجی عصرلرده ایسلام دونیاسینین بؤیوک بیر حیصهسینده دؤولت سویییهسینده یازیشما دیلی محض فارس دیلی ساییلیردی. حتّی هیندیستان حؤکمدارلاری، جلایریلر و تئیموریلر ده عوثمانلی سولطانلارینا مکتوبو فارس دیلینده یازیردیلار. تئیمورون ایلدیریم بایزیده 5 مکتوبوندان 4-او فارس، بیری عرب دیلیندهدیر. اونون خلفلری شاهرخ میرزه، اولوغبَی و باشقالاری دا عوثمانلی سارایینا فارس دیلینده موراجیعت ائدیردیلر. آنادولونون بؤیوک بیر حیصه سینده حؤکم سورن قارامان اوغوللاری منشا اعتیباریله تورک اولسالار دا، عوثمانلی سارایینا فارس دیلینده مکتوب یازیردیلار. ان ماراقلیسی ایسه بودور کی، آذربایجان تورپاقلاریندا حاکیمیت سورن قاراقویونلو و آغقویونلو حؤکمدارلاری، شیروانشاهلار دا عوثمانلی سولطانلارینا مکتوبو فارس دیلینده یازیر و اونلاردان بو دیلده جاواب آلیردیلار. بوتون بونلاری نظره آلاراق دئیه بیلریک کی، صفوی شاهلارینین بینالخالق یازیشمالاردا فارس دیلیندن ایستیفاده ائتمهلری او دؤورون رئاللیغیندان دوغان بیر حادیثه ایدی.
بورادا شاه اسماعیل و سولطان سلیمین تورکجه یازدیقلاری ایکی مکتوب میثالیندا صفوی و عوثمانلی ساراییندا ایشلهدیلن تورکجهنین اوسلوب موقاییسهسینی وئرمک ایستردیک. بو موقاییسه نتیجهسینده صفویلرینمی یوخسا عوثمانلیلارینمی داها سلیس و تمیز، فارس-عرب عیبارهلریندن اوزاق تورک دیلینده یازیشما باجاریغینا مالیک اولدوغونو آیدینلاشدیرا بیلریک. موقاییسه اوچون شاه اسماعیلین هیجری 7 ربیع الاوّل 918-جی ایلده (میلادی 23 مای 1512) موسا بی دورغوت اوغلونا گؤندردیگی نامهنی و سولطان سلیم یاووزون هیجری 920-جی ایل جمادی الاوّل آیینین آخیرلاریندا (میلادی 1514-جو ایل اییول آیینین آخیرلاری) شاه اسماعیلا گؤندردیگی اوچونجو مکتوبو سئچدیک.
شاه اسماعیلین مکتوبوندا دئییلیر:
"بسم الله الرحمان الرحیم.
ابوالمظفر اسماعیل باهادور
سؤزوموز
امیرِ اعظمِ اکرم موسیٰ دورغوت اوغلی عینایت و شفقتیمیزه اومیدوار اوْلندن سونرا شؤیله بیلسون کیم، افتخار العظیم والعیان احمد آغا قرامانلو اوْل طرفه گؤندردوک و اول یئرین ایختییارلیغین کندویه شفقت ائتدوک. گرک کیم مشارالیه سؤزوندن و مصلحتیندن چیخمهسون و موتابیعت و یاردیم اونا قیلسون کیم، انشاالله تعالی ، هر نه کیم ائتمک مورادی و ایستگی اولسون، حاصیلدور. گوندن-گونه هر ایش واقع بوُلسا، احمد آغا ایتتیفاقی ایله درگاهِ معلیمیزه بیلدورسونلر کیم، هر نوع بویوروغیمیز اوْلسه، عمل ائتسون، گؤنلوموزو خوش توتوب، مرحمتیمیزه اومیدوار اولسون.
تحریراً 7 ربیع الاوّل، سنه 918".
سولطان سلیمین شاه اسماعیلا اوچونجو مکتوبو ایسه بو جور باشلاییر:
"اسماعیل باهادور، اصلح آللاه ـو شأن ـهو. میثالی-لازیم_ول ـامسال واصیل اولیجق معلوم اوْله کی، هتکی-پردهیی-ایسلام و حَدَمی-شریعتی-سئید ـول-أنعام ائتمگه (علیه الصلات و والسلام) قییامی-تام گؤستردیگین حدّی-تواتوره یئتیشوب نؤقطهیی-طینتی-مضرّات-نیهادینی کی مرکزی-دایرهیی-فیتنه ـ وو فساددیر، صفههیی-خیطّهیی-روزیگاردن ازفاری-خنجرو تیغی-آبدارله حک ائیلهمک کافّهیی-موسلیمینه عوموماً و سلاطینی-اولول-امر و خواقینی-ذولقدره خوصوصاً جوملهیی-واجیباتدن اییدوگونه ائمه و عولَما کثّر اللاه-و امثالیهیم ایلا یؤومیل-جزا بی-ایسریهیم فتوا وئروب، آنا بیناً محضن ائحیایی-مراسیمی-دینی-محمّدی و ایقامتی-ناموسی-شرایئعی-احمدی ایجلا ایچون لشکری-بیشوماری-خصم-شیکار ایله سنین قصدینه بیلادی-شرقه توجّؤهی-هومایون گؤستروب، مضمونی-شریفینده شاهلیق جهتیندن تحتی-تصرّوفونده اولان نواحی و اراضی سعادتی-ذوللی-ذلیلی-رعیتی-فتح-آیاتیمله موستعسد اولیجق، ار ایسن مئیدانه گلهسن..."
گؤروندوگو کیمی، تخمینن عئینی دؤورون محصولو اولمالارینا باخمایاراق، شاه اسماعیلین مکتوبو داها آنلاشیقلی، سلیس و تمیز تورکجهده قلمه آلینمیشدیر. (شاه اسماعیلین شعئیرلری ده بو جور صاف دیله مالیکدیر). لاکین سولطان سلیمین مکتوبوندا عرب-فارس عیبارهلری قات-قات چوخدور، مکتوبون دیلی آغیر، جوملهلری اوزوندور. بو یازی اوسلوبو سونرالار (اون آلتینجی عصرین ایکینجی یاریسیندان باشلایاراق) دیپلوماتیک یازیشمالاردا راست گلینهجک ائتیکئت قایدالارینا داها چوخ یاخیندیر.
قایناق: ISLAM.AZ
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
ایندی اوخویا بیلمهیهنلر، اوخویا بیلهنلردن داها یاخشی دولانیرلار.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری مغننی تیمور عمراه "چیچکلی دقیقهلر" وئریلیشینده قیری-پئشکار مغننیلر حاقدا دانیشارکن دئییب. او، همین اینسانلارین چوخ بؤیوک پوللار قازاندیغینی بیلدیریب:
"واللاه ایندی اوخویا بیلمهیهنلر اوخویانلاردان داها یاخشی یاشاییر و قازانیر. منیم هئچ ساماکاتیم دا یوخدور. اما اونلار باهالی ماشینلار سورورلر. بیلیرسینیز، من هئچ او آداملارا دا قارشی دئییلهم. هوسلری وار، اوخوسونلار. اونسوز دا دینلییجی ماهنینی دینلینده اصل صنعتکاری آنلاییر".


text:
اویان نیوز : ۲۸ می دوغونون ایلک جمهوریتینین، آذربایجان دموکراتیک جمهوریتینین استیقلال گونودور. بوگون ۲۸ می ۱۹۱۸.جی ایلده محمد امین رسولزادهنین اؤندرلیگینده فتحعلی خان خویسکینین، خسرو بی سلطانووون، نصیب بی یوسیفبیلینین، محمد حسن حاجینسکینین، خداداد بی ملیکآسلانووون، اکبر آغا شیخالسلامووون، خلیل بی خاصمحمدووون، محمد یوسیف جعفرووون، جمو بی حسنووون و داها نئچه نئچه آذربایجان آیدینینین قوردوغو جمهوریتین ۹۵ یاشی تامام اولور.
رسولزاده “آذربایجان، آذربایجان، ….” دئیهرک ابدیته قوووشدو
۱۹۱۷.جی ایلین نوامبریندا تیفلیسده زاقافقازیاداکی سیاسی تشکیلاتلارین توپلانتیسی گئچیریلدی و زاقافقازیا کمیسرلیگی یارادیلدی. نوامبرین ۱۴-ده یارادیلمیش یئنی حکومتین ترکیبی اعلان ائدیلدی. ۱۹۱۸.جی ایلین فوریه آییندان – زاقافقازیا قورولوشونون ایلک ایجلاسیندان سونرا آذربایجان سیاستچیلرینین زاقافقازیا استیقلالی اوغرونداکی مباریزهسینین یئنی مرحلهسی باشلادی.
فوریهنین ۲۳-ده تیفلیسده زاقافقازیانین قانونوئریجی اورقانینین زاقافقازیا تشکیلاتینین آچیلیشی اولدو. تشکیلاتداکی آذربایجان “مساوات”، “اتحاد”، “همت” پارتیلریندن و “مسلمان سوسیالیست بلوکو”ندان اولان ۴۴ میللت وکیلی ایله تمثیل اولوندو.
۱۹۱۸.جی ایلین مارس آییندا یاشانان حادثهلر – ارمنیلرین و روسلارین آذربایجان تورکلرینین توپلوقیییمینا باشلاماسی تشکیلاتدا وضعیتی گرگینلشدیردی. بو اولایلار آذربایجان دؤولتینین قورولماسی اوغرونداکی مباریزهده حل ائدیجی مرحلهلردن بیری اولدو. ۱۰ مینه یاخین تورکون قتله یئتیریلدیگی مارس حادثهلری ایله باغلی معلومات آوریلین ۲-ده تشکیلاتا تقدیم ائدیلدی. لاکین تشکیلاتین گورجو و ارمنی تمثیلچیلری بونا اعتناسیز یاناشدیلار. نتیجهده زاقافقازیا تشکیلاتینداکی آذربایجانلی میللت وکیللری بیرلشهرک، قوروم داخیلینده بیرگه مباریزهیه باشلادیلار.
آوریلین ۱۹-دا تشکیلاتا داخیل اولان آذربایجان تمثیلچیلری زاقافقازیانین مستقیللیگینی طلب ائتدیبلر و عکس حالدا آذربایجانین مستقیللیگی ایستیقامتینده حرکت ائدهجکلرینی بیلدیردیبلر.
۱۹۱۸.جی ایل آوریلین ۲۲-ده زاقافقازیانین مستقیللیگی اعلان ائدیلدی. اما بو دا تشکیلات داخیلیندکی گرگینلیگی آزالتمادی. ۱۹۱۸.جی ایل میین ۲۵-ده گورجولر تشکیلاتی بوراخماق و گورجوستانین مستقیللیگینی اعلان ائتمک قرارینا گلدیلر. ۱۹۱۸.جی ایل میین ۲۶-دا تشکیلاتین سونونجو ایجلاسی گئچیریلدی و قورومون فعالیتی دوردورولدو. همین گون گورجوستان مستقیللیگینی اعلان ائتدی.
۱۹۱۸.جی ایل میین ۲۷-ده زاقافقازیا تشکیلاتینین بوراخیلماسی ایله باغلی آذربایجان نمایندهلرینین فؤوق العاده ایجلاسی گئچیریلدی و آذربایجانین ایداره اولونماسی وظیفهسینی اؤز اوزرینه گؤتورن موقتی میللی شورا یارادیلدی. مساوات پارتیسینین نامیزدی محمد امین رسولزادهنین نامیزدلیگی “اتحاد” پارتیسینین نمایندهلری استثنا اولماقلا، هر کس طرفیندن دستکلندی. رسولزاده میللی شورانین باشقانی سئچیلدی. میللی شورانین ۹ نفردن عبارت ایجرا اورقانینا باشقانلیق ایسه فتحعلی خان خویسکییه وئریلدی.
میین ۲۸-ده میللی شورا ۲۴ نفرلیک ترکیبده توپلاندی و بو توپلانتیدا آذربایجانین استیقلال بیاننامهسی قبول ائدیلدی. ۶ مادهدن عبارت اولان بیاننامه ایله آذربایجان دؤولتینین یارادیلماسی، اونون ایداره اوصولونون خالق جمهوریتی اولماسی، میللتیندن، مذهبیندن، صینفیندن، مسلگیندن و جینسیندن آسیلی اولمایاراق بوتون وطنداشلارینین سیاسی و وطنداشلیق حاقلارینین تامین اولوناجاغی، اؤلکه داخیلینده یاشایان بوتون میللتلرین حاقلارینین تانیندیغی دونیایا بیان ائدیلدی.
استیقلال بیاننامهسینین اعلان اولدوغو ایجلاسدا جمهوریتین قوروجوسو محمد امین رسولزاده ایشتیراک ائتمهدی. چونکو او، همین عرفهده باتومدا عثمانلی تمثیلچیلری ایله دانیشیقلار آپاریردی. بو دانیشیقلاردا رسولزاده نصیب بی یوسیفبیلینین عثمانلی دؤولتیندن یاردیم ایستمک بارهده تکلیفینی ده دقته چاتدیردی.
آذربایجان خالق جمهوریتی توپلام ۲۳ آی یاشادی. ۱۹۲۰.جی ایل آوریلین ۲۸-ده سووئت قوشونلاری آذربایجانی ایشغال ائتدی. جمهوریت قوروجولاری مهاجرت ائتمک مجبوریتینده قالدیلار. آنجاق اونلار مستقیللیک مباریزهسینی مهاجرتده ده داوام ائتدیردیلر. آذربایجان جمهوریتینین قوروجوسو محمد امین رسولزاده ۱۹۵۵.جی ایل مارسین ۶-دا آنکارادا وفات ائتدی. رسولزاده “آذربایجان، آذربایجان، آذربایجان….” دئیهرک ابدیته قوووشدو. آذربایجانین قوروجوسو آنکاراداکی عصری مزارلیغیندا دفن اولوندو.
۱۹۹۱.جی ایل اکتبرین ۱۸-ده آذربایجان ایکینجی دفعه مستقیللیگینه قوووشدو. ۲ آوریل ۱۹۹۲.جی ایلده ایسه آذربایجان میللی شوراسی ۲۸ میین ایستیقلال گونو کیمی قوتلانماسی حاقدا قرار قبول ائتدی. همین ایلدن اعتباراً ۲۸ می آذربایجانین استیقلال گونو اولاراق قوتلانیر.
ت.ر.ت تورکی


text:
یانواردا یئنی مئترو ایستانسییاسینین تیکینتیسینه ایستارت وئریلهجک. شرطی آدی «ی-۱۵» ایستانسییاسیندان - نئفت اعمالی زاوودونون قارشیسیندان «ختایی» مئترو ایستانسییاسی ایستیقامتینه دوغرو تونئلین قازینتیسینا باشلانیلاجاق.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو بارهده باکی مئتروپولیتئنی ق.س.ج-نین مطبوعات خیدمتینین رهبری نسیمی پاشایئو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا دئییب.
او بیلدیریب کی، باکینین نوبئل پروسپئکتی بویونجا شرطی آدلار آلتیندا ۳ یئنی مئترو ایستانسییاسینین تیکینتیسی نظرده توتولور. بونلاردان بیری «آغ شهر» اراضیسینده، دیگرلری ایسه نئفت ائمالی زاوودونون قارشیسیندا اولاجاق.
شایئو قئید ائدیب کی، شرطی آدی «ی-۱۵» اولان ایستانسییادا حاضرلیق ایشلری گؤرولور. تونئل-قازینتی ایشلرینین آپاریلماسی اوچون ایستارت کامئرانین تیکینتیسی تام باشا چاتیب. تونئل قازما ماشینین قوراشدیریلماسی ایله باغلی ایشلر تام بیتمک اوزرهدیر. ایشلر قایداسیندا گئدرسه، یانوار آییندان «ی-۱۵»، یعنی نئفت اعمالی زاوودونون قارشیسیندان «ختای» مئترو ایستانسییاسی ایستیقامتینه تونئلین قازینتیسینا باشلانیلاجاق. نؤوبتی مرحلهده ایسه «ی-۱۵» ایستانسییاسیندان تیکیلمکده اولان «حزی آسلانوو-۲» ایستانسییاسینا دوغرو تونئللرین قازینتیسینا باشلانیلاجاق. گلهجکده «ختایی» ایستانسییاسیندان «حزی آسلانوو-۲» ایستانسییاسینا دوغرو ۳ ایستانسییا فعالیت گؤسترهجک.


text:
موصول آزاد ائدیلدیکدن سونرا اینشاللاه تورکییه-عراق آراسیندا نفت بورو کمری چکیلهجک.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری عراق باش ناظری حیدر عبادی تورکییهلی همکاری بینعلی ییلدیریملا گؤروشوندن سونرا مطبوعاتا آچیقلاماسیندا دئییب.
عراق رسمیسینین چیخیشیندا تورکییهنی دوست و قونشو اؤلکه آدلاندیرماسی دا دقتلردن یایینماییب:
«جناب بینعلی ییلدیریم ناظیرلرله اؤلکهمیزه تشریف بویوروب. اقتصادی تهلوکهسیزلیک، تحصیل و کشفیات ساحهلرینده امکداشلیغیمیز اولاجاق».
قید ائدک کی، بیر مدت اول حیدر عبادی باشیکاداکی تورک عسگرلرینه گؤره تورکییهیه قارشی چیخیشلاری ایله گوندهمه گلمیشدی.


text:
یاغما یاغیش ع.ن. چاپار یاغما یاغیش بیر قاریش! قوی یول اولسون – پالچیغین ایچیندن یول کئچمهیه! یاغما یاغیش بیرداها! قوی آیدین اولسونهاوا، گؤزلرده قودرت اولسون آددیم یئرین سئچمهیه! یاغما یاغیش، ائتمه یاریش! سن تیققا – تیق تؤکرسن، من دئهها دئه دئیهرم. سنی- کؤکو گؤزلهسه بیر یالقیزجا آغاجین؛ منیم ده حیاتیمین کؤکو گؤزلهییر ایندی – یالقیزجا بیر یول اوسته. محبت چلنگینی ...Read More »
اوچوش سانکی یادیرغانیب / ع. ن. چاپار
اوچوش سانکی یادیرغانیب ع. ن. چاپار بوم- بوز بوزارمیش بیر پرده سالینمیش گؤزوم اؤنوندن؛ قار یاغیر، گؤیدن هرنه وار یاغیر؛ آغیر – آغیر الهنیر گؤزومده منیم!…. باخیرام گؤزوم ایشلهدیکجه بوم – بوز پردهیه. ایچیمده کی سئرچهلریم گؤزومده کی پردهلرده – آسیناقلی قالمیش هله بیر قندیل کیمی؛ باشلارینی قینلاریندا سانجمیش اونلار قرنفیل کیمی!… بیلنمیره – یاتیبلار می، دونوبلار می؟! اوچوش، سانکی ...Read More »
من سنم، سن ده من !… / ع.ن. چاپار
من سنم، سن ده من !… ع.ن. چاپار گؤزوم گؤردو، اورهییم چیرپیندی، سئویندی، گولدو … گؤزوم گؤردو، اورهییم چیرپیندی، کؤورلدی؛ خیسین – خیسین آغلادی؛ اینانا بیلمهدیم بو منم وارام !.. حضورومدان منه بعضاً – کیمیسی گولدو؛ کیمی– آغلادی؛ کیمیدوداق بوزدو؛ کیمی– بیلمیرم نه دَن!- ظنّیمجه اورهکدن – اورهک باغلادی؛ اینانا بیلمهدیم بو منم وارام !.. نسه، گونلر گلدی، ایللر ده ...Read More »
قادین / ع. ن. چاپار
قادین ع. ن. چاپار منی شهوت اوچون آمان پول وئریب، پولا آلمایین! زولفومو زنجیر دئییبن ائوده زنجیره سارمایین. تاریخی بیر واراقلایین “زئوس”۱ قادینی یام”هِرا”۲. آدیمدان یارانیر منیم اوره کده عشقه مین سرا. “ائریس”۳ آدیم، زئوس قیزی گؤیلره قورشاغام باخین! چلنگ کیمیساچلاریمی باشیزا تاج ائدین تاخین! “آتنا”۴ منم ، عاغلیزا روح، هوشوزا قدرتم اؤزوم. تاریخیزی یازیر زرین باشدا محبتله سؤزوم. “دیمیتئر”م۵ ...Read More »
من بیر میللتین … / ع.ن. چاپار
من بیر میللتین … ع.ن. چاپار من، بیر میللتین چییینلرینده یوکلنمیش آرزولارین باتیسی ؟!.. من، بوتون اؤلکه کؤرپهلریمیزین چاتلاق دوداقلاریندا چوروموش- ایلک تبسسومون آغیر قاتیسی؟!.. من، شههر جوجوقلارینین گنج رؤیالی ساعاتلاریندا تیک – تیک قوللارینین بیر – بیره قوشا چاتیسی ؟!.. من، گنجلر دوهالی ایش – گوج بیلیکلی زحمت اوردولو ان اسکی بیر خالقین گیزلی پارتیسی ؟!.. یوخسا … تکی ...Read More »
کیتابلاریم/ع.ن. چاپار
کیتابلاریم ع.ن. چاپار کیتابلاریم قوجالمیرلار من قوجالیرام!.. صفحهلری آغارمیر هئچ ساچلاریم آغاریر آنجاق صفحه – صفحه اوخودوقجا من اونلاری هر زامان، هر چاغ !…. کیتابلاریم زمانهنین وارلیغیلا یول سالدیریر اورهییمدن. کیتابلاریم قوجالمیرلار من قوجالیرام هر گئچدیکجه بو یوللاردان زامان – زامان. کیتابلاریم گاه گولدورور، گاه آغلادیر. کیتابلاریم آغیر – آغیر یوک قالاییر کورهییمده. کیتابلاریم آینادیرلار کیتابلاریم بولاقدیرلار من اونلاردا عکس ...Read More »
بیر دیقه ایچینده / ع.ن. چاپار
بیر دیقه ایچینده ع.ن. چاپار بیر دیقه گؤزومو آچاجاغام. بیر دیقه باخاجاغام سنه. بیر دیقه ایچینده دانیشاجاغیق. سن دردلریندن دئیه جکسن و من قولاقلاریمدا آغلایاجاغام؛ گؤزلریم گؤره – گؤره… نه الیم سنه چاتاجاق، نه سؤزوم !. بیر دیقه سوندا، سن یورقون – یورقون، باشینی یئره دیکهجکسن. داها دانیشمایاجاغیق. هئیکلین سوکوت ایچینده قیشقیراجاق. محیطیمیز دیکسینهجک، و من سنین درد هئیکلینی، قولاقلاریمدا ...Read More »
شعرلر / ع.ن. چاپار
شعرلر ع.ن. چاپار ۱- داغلار کیمی داغلار بیزی اؤز قوینوندا ساخلامادی اوجالاردان باخدی بیزه؛ درهلرده یاشادیق بیز درهلرده، ذیروهلره فیکیرلشدیک! ذیروهلردن، یوکسکلرههاوالاندیق فیکریمیزده باسیلماز بیر قالا کیمی– قالالاندیق فیکریمیزده! بیز داغ اولدوق – داغلار کیمین !… ۲- دوشونجه ! من دنیزی دوشوندوم دنیز ایچیمه دولدو! دنیز – منده بوغولدو! بالیقلاری دوشوندوم بالیق، وارلیغیم اولدو! یئنی دنیز. . . یئنی بالیق ...Read More »
داملالار / ع.ن. چاپار
داملالار ع.ن. چاپار یاغیش یاغیر. . . بیزیم یوواق داملارین – آخیر جانی، ناوداندان . پئنجرهدن آنام باخیر دیشارا. گؤزونده یاش – داملاجان! لئهلی سو.. . او، آنامین گؤزونده، بیر داملایلا تندیمی؟ یاریش دا داملا، انا گؤزوندن- گؤرهن، هئچ بیر ائندیمی؟۱٫٫ ائندیمی؟؟ یا، اؤزونو ساخلادی- آیری نسله ایرث دئیه؟! بلکه ده – جئهیز پایی وئرهجک!!!… قیزلارینا هدییه !!!!… * آی ...Read More »
چوخ سؤزوم وار دئیهم! / ع.ن. چاپار
چوخ سؤزوم وار دئیهم! ع.ن. چاپار گؤزلریمین ببهیینده قوناق گلدیلر- بوم – بوز بولوتلار … هانسی اورهکلرین آهیدیر اونلار؟!! منه- بیرچوخلارین خاطیرلاتدیلار. بیر چوخلارین کی – ایندی ده بوزاریب آها دؤنورلر. تولامادان دوشن _ دار بیر بوجاغدا _ خیردا بیر کؤز کیمی، یانیب سؤنورلر، کول اولورلار، بوز کول !… منیم چوخ سؤزوم وار- دئیهم ، یازام دا . . . ...Read More »


text:
پلاتین
پلاتین بیر کیمیائی ماده و دمیرکیمی اتومی سایی 87 نیشانی Pt گئچیک متال قوروسوندا کی قیزیل کیمی باهالی ماده اولور پلاتین یا آغ قیزیل دا آد وئریلیب جوهیر دوزتماقدا ایشلنر.آغ توتقون بویاسی وار.ایریلین و الکتریکی یوک آپاران اولور.ایسپانیائی دیلده پلاتینا یانی چیچیک گوموش.
دمیرکیمی ماده لرده ان قاریشمیان و شیمیائی ایشلری آز اولان ماده اولور.ایستی و داغلاشاندا قالماسی اوبیری ماده لردن چوخدو.پلاتین چوخلو کاتالیزور اولور کاتالیست چوروجولر بو ماده دن اولور.الکترود و ساغلیقا باغلی اولان ال آلتیلار وجواهیر و بدنده سوموک یئرینه اوتوران ماده وموشکلرین اورتوسو و جت موتوردا یانیشلار بو مده دن اولور و چوخلو ایشلری واردی.یئر قابیغیندا آز اولان ماده لردن دی کی اونون چوخلوقو میلیارددا 5دی .پلاتین دوغال معدن ده اولار و معدنده پالادیم، روتنیم، رودیم، ایریدیم و اسمیم ماده لرینن قاریشیق اولار کی هامیسی بیر کیمیائی ایشلری واردی و باهالی ماده اولور.
اسکی ده[دَییشدیر]
آمریکا اسکی یاشیانلاری بو ماده نی اکوادور اؤلکه سینده تانیردیلار و ایشلتدیلر.اونی چایلارین قوملاریندا آیردیلار و قیزیلینان قاریشیق اوندان جواهیر دوزتدیلر. ژولیوس سزار اسکالیگر اسپانیائی اؤلکه لری گئزن اونی گوردی و اولماقین یازدی ودئدی کی اسپانیاده هئچ اوت بو ماده نی اریده بیلمئز و بیز بو فلزی اریتماقی وایشلتماقی بیلمیریق.اریماق نقطه سی 1768 سانتیگراد و قایناماسی 3825 سانتیگراد اولور.


text:
نظامی گنجوی کنگره سی شرقی آذربایجان تعلیم و تربیه اداره سینین واسیطه سی ایله بو بویوک شاعرین عزیزله مه سی اوچون تبریز شهرینده کئچیریله جک دیر.
نظامی گنجوی آدیله مشهور اولان ، اولکه نین بویوک شاعرلردن بیریسی دیر. بو دونیا شهرتلی متفکر و شاعر تام آدی 'جمالالدّین ایلیاس ابن یوسیف نیظامی گنجوی منشأجه آذربایجانین گنجه شهریندن اولان شاعیر و موتفکیر، فارس دیللی ایران ادبیاتینین گؤرکملی تمثیلچیسیدیر .
شاعیر آذربایجانین گنجه شهرینده دونیایا گلمیشدیر. فارس دیللرینده یازان شاعرین ادبی ارثی مثنوی ژانریندا یازیلمیش و فارس دیلینده شئعرلرین توپلاندیغی ۲۰.۰۰۰ بئیتلیک "دیوان"دان عیبارتدیر.


text:
عؤمور یولو سیدجلیل حسینی آددیم-آددیم انسان اوغلو آددیملاییر عؤمور یولون… عؤمور نه دیر؟ عؤمور دئمک ایپک قاناد بیر دویغودور خیاللارین قوجاغیندا، آددیملانیر عؤمور یولو. عؤمور واردیر بیر آددیمی مین-مین آددیم دالغالیدیر عؤمور واردیر مین آددیمی نه ایزلیدیر، نه توزلودور… عؤمور نه دیر؟ عؤمور دئمک بیر مورگودور کاییناتین گؤزلرینین بَبهگینده ایلک محبت لای لاسی تک، سون باخیشین دالغاسی تک… عؤمور نه ...Read More »
گیزلی ساخلا سئوگیمیزی / میرجلیل حسینی(سید)
گیزلی ساخلا سئوگیمیزی میرجلیل حسینی(سید) آیریلیغین غم یوخوسو باسیب یئنه گؤزلریمی؛ دوشونجهلر مورگولهییر خیال – خیال اوشاقلیغین بیر آنی تک؛ بئله قالسین قوی سئوگیمیز، قوی دوشونک بیر خیالدا قوی دؤیونک بیر اورهکده قوی بیر دؤنک خیاللارین دوداغیندا، افسانهوی گولوشلره! گیزلی ساخلا سئوگیمیزی اوشاقلیغین بیر آنی تک، اوشاقلیغین بیر آنی تک!Read More »
پنجره / سیدجلیل حسینی
پنجره سیدجلیل حسینی اوز – اوزه آچیلان بیر جوت پنجره گؤز – گؤزه باغلادی ایکی اورهگی. چکیلدی هر گؤزده مین بیر منظره، پاییزدا آچیلدی باهار چیچگی؛ لال دینمز دانیشدی اورهکلر خیلی، بیری آجیقلیدی، بیری گیلئیلی. اورهکلر تیترهدی، اسدی یارپاق تک مین سیرری آچدیلار بیرجه باخیشدا. آخدیقجا گؤز یاشی محبت دئمک گؤرسندی گؤزلره مین بیر ناخیشدا؛ لال دینمز دانیشدی اورهکلر خیلی، ...Read More »
غزل / سیدجلیل حسینی
غزل سیدجلیل حسینی اپریمیش کؤهنه فیکیر،گؤر نه ماراقلانمیشیمیش بیرکؤزرتی اولالی،گؤزده چیراقلانمیشیمیش اؤزونو بنزهدرک، بیرجان آلان جئیرانا او نه یامان منله اونون،باغری باداقلانمیشیمیش قاشا وسمه، گؤزونه سورمه چکیب، اسکی قاری اوزه انلیک، کیریشان، تئلده بویاقلانمیشیمیش نئچه یوز ایلدی باخیرسان بو سایاقدیر، بو سایاق تورا سالمیش مین ایلی، خالقا آداقلانمیشیمیش جینقیرین چکسهایمیش خالق آرا بیرشانلی قوچاق گؤزونه کول آتیلیب، دیلده قاداقلانمیشیمیش دوشونن ...Read More »


text:
کدرلی، سیسلی بیر آقشامدی، آغلییوردو سما؛
بۆتون اۆفوقلری سارمیشدی مؤحتریز، محجوب
بولوتلار... ایشته او ماتمنیثار دمده بانا،
اوزاتدی دست-قضا پک آجیقلی بیر مکتوب.
او بیر کیتابهی-مقبردی، ائیلهیینجه نظر،
گؤزوم قاراردی، تأثّورله مۆنفعیل، مبهوت.
دۆشوندوم، آغلادیم آرتیق او شب صاباحه قدر،
گؤزومده دالغالانیب دوردو سۆسلو بیر تابوت.
سنین او نور-تبسّوم ساچان دوداقلارینی،
او نازلی چؤهرهنی آندیقجا تیره اولدو خیال.
اینانماق ایستهمیوردوم کی، گۆل یاناقلارینی
اجل خزان کیبی چؤکسون ده ائیلهسین پامال.
یازیق!.. او یاشدا کیم اۆمید ائدر کی، بؤیله، سنین
باهار-حۆسنون اولور زیب حیجلهگاه-عدم؟
دوقوز یاشیندا اومولماز بیر ایفتیراق-حزین!
عجب شۆکوفهی-سئودامیسین؟ نهسین؟ بیلمم...
نیچین، نیچین سولو وئردین، زاواللی معصومهم؟
یاراشمییور او کفن دوش-نازنینینده!
نهدیر او چین-مؤبّد، قوزوم، جبینینده؟
بو کایناته نهدن کۆسدون، ای ملک، بیلمم!؟
نهدن حیاته گۆجندین؟ بیلینمیور سببی؛
خودامی گؤردو سزاوار قۆرب رحمتینه؟
کیتاب-حۆسنونو بیر شعر ناشینیده کیبی،
اوقور-اوقور، دویامازدیم اونون صباحتینه.
آنار او دملری بن شیمدی مۆضطریب، دۆشکون،
کمال-یأسله طیفلانه آه و زار ائدریم.
سنینله، باق، سنین آلام-حسرتینله بو گۆن،
انین-ماتمه بنزر بۆتون نشیدهلریم.
گؤزومده شیمدی جیهان بیر سراب-گیریهنومود...
بۆتون طبیعتی سارماقدا بیر ملال و کدر؛
سئویملی، تازه چیچکلر اولوب خزانآلود
او حۆسن-نایم-جاویده سانکی ماتم ائدر.
یارین سنین کیبی اونلار دا هپ سؤنوب بیتهجک،
بو گۆندن ایشته او سولغون، ورملی چؤهرهلری،
یارینکی لئوحهی-ماتمگوزینی عرض ائدهرک،
دئییر کی، هر فرحین وار سونوندا بیر کدری.
اوت، گؤزل ملکیم! هر صفا الَمله بیتر؛
بو بیر لطیفهی-قۆدرت، بو بیر حقیقتدیر.
فقط باهار-شبابیندا بیر شۆکوفهی-تر،
آچیلمادان سارالیب سولسا، مۆطلقا آجینیر.
بو نۆکته، ایشته، بودور روحومو مۆعذّیب ائدن،
دۆشوندورن بنی آنجاق بو... یوقسا اینلهیهرک،
سؤنن حیات-بشر ساده بیر تحوّولدن،
بیر اینقیلاب-حزیندن عیبارت اولسا گرک...