text:
سن گۆناهکار دَڲیلسن، زئینب / سارا ایبراهېم (حیکایه)
اۏ گئجه سَحَرهجن یاغدې.
یاغېش یاغاندا کندیمیزین تۏرپاق یۏللارې کئچیلمز باتاقلېغې خاطېرلادېردې. اؤزللیک’له، مکتبه گئتدیڲیمیز شوملانمېش تاخېل ساحهسینی ایکی یئره بؤلن إنلی جېغېر’لا لؤهمهنی یارا-یارا آغېر چانتا’یلا گئتمک عذابلې’یدې.
گئییندیڲیمیز اوزون، رئزین چکمهلر ده ایشه یارامېردې. آیاغېنې جېغېرېن پالچېغې نیسبَتَن بَرک اۏلان یئرلرینه قۏیوب کئچمهڲه چالېشسان دا ساققېز کیمی پالچېق رئزین چکمهلریمیزی ده آز قالا چکیب آیاغېمېزدان چېخاردېردې. بئلیمیزدهکی آغېر چانتا’یلا لؤهمه’یله چارپېشاراق اؤزۆمۆزۆ ایلک دَرسه گۆج’له چاتدېرېردېق. بئله واختلاردا هر زامان کؤمهڲیمه مئهراج چاتېردې. آغېر چانتامې مندن آلېب بیر چیڲنینه اؤزۆنۆنکۆنۆ، اۏ بیرینه منیمکینی کئچیردیردی. بعضن پالچېغا باتېب اۏندان گئری قالېردېم. مئهراج گئری قایېدېب ألیمدن یاپېشاندا آیاغېم پالچېغېن أسارتیندن قورتارېردې.
مئهراج’لا اوشاقلېغېمېز بیر یئرده کئچمیشدی. آناسې فیروزه خالا مئهریبان، شیریندیل آدامې’یدې. مئهراجدان یاشدا چۏخ بؤیۆک بیر اۏغلو دا واردې. اۏ، مکتبی چۏخدان بیتیرمیشدی. باکې’دا عالی تحصیل آلېردې. فیروزه خالا منی مئهراج’لا بیر یئرده گؤرَنده هر زامان:
– مئهراج اؤزۆنه باجې تاپېب، زئینبدن یاخشې کیم اۏنا باجېلېق إدهجک؟ – دئییردی.
اۏ، بیزه گلنده آنام ایکیمیزه ده ایش تاپېب بیزی بویوروردو. دۏغرانمېش اۏدونلارې چارداغېن آلتېنا یېغېر، بولاقدان سو داشېتدېرېردې. یایدا بالاجا دۏلچالارې ألیمیزه وئریب بیزی بؤیۆرتکن یېغماغا گؤندَریردی. إویمیزین آرخاسېندان کئچن آرخلارېن یانېندا بیتَن بؤیۆرتکن کۏللارېنېن تیکانلارې أللریمیزی قاناتسا دا دۏلچالارېمیزی دۏلدورمامېش قایېتمېردېق.
مئهراج اۆزۆیۏلا اوشاق ایدی؛ بعضن بونو قوللانېردېم. تنبللیڲیم توتاندا کیتابلارېمې اۆزلهدیردیم، کیتابخانادان گؤتۆردۆڲۆم کیتابلارې قایتارماق واختې چاتاندا قۏلتوغونا وئریب اۏنون’لا گؤندَریردیم. ریاضییّاتدان تاپشېرېقلارې مندن کؤچۆردۆڲۆنه گؤره لاپ قۏلوباغلې قول کیمی قوللوغومدا دوروردو.
مئهراج باشقا فننلری یاخشې اۏخوسا دا، ریاضییّاتدان گئری قالېردې. إو تاپشېرېقلارېنې چۏخ واخت منیم’له بیر یئرده حاضېرلاماغا گلیردی. منیم حَلّ إتدیڲیم تاپشېرېقلارې سلیقه’یله دفترینه کؤچۆرۆردۆ. ریاضییّات اؤرگتمَنیمیزین قۏرخوسوندان کؤچۆرتدۆکلرینی اؤرگهنیب أزبرلهمهڲه چالېشېردې. چۏخ کۏبود، قابا خاصيَّتلی بیری اۏلان فرمان اؤرگتمَن إو تاپشېرېقلارېمېزې یۏخلایاندا کیمدن’سه کؤچۆرۆب-کؤچۆرمهدیڲیمیزی یۏخلاماق اۆچۆن سواللار وئریردی: “بونو نئجه حَلّ إتدین، بو فۏرمولو چېخ لؤوحهیه یاز گؤرۆم”
فرمان اؤرگتمندن هامېمېز قۏرخوردوق. ایری، تۆکلۆ آیې پنجهسینه اۏخشایان أللرینین صینفیمیزده قولاغېنا دَڲمهدیڲی اوشاق یۏخ ایدی. اۏ، لؤوحهنین قارشېسېنا دَرس دانېشماغا چاغېردېغې اوشاقدان ایستهدیڲی جاوابې آلا بیلمهینده اۆزۆ دؤنۆردۆ.
هۆندۆر بۏیلو، آرېق آدام ایدی. آغېر، سېغاللې ساچلارې آلنېنا تؤکۆلن فرمان اؤرگتمَن گۆلنده، دانېشاندا یانداکې ایکی قېزېل دیشی پارېلدایېردې. اۏنون ییرمی سککیز-اۏتوز یاشې آنجاق اۏلاردې. بیزیم مکتبه تعیینات’لا باشقا رایۏندان گلمیشدی. کۏبودلوغونا، بیر آز دا شیتلیڲینه گؤره کندده چۏخ آدامېن اۏندان خۏشو گلمیردی.
بیز آلتېنجې صینیفه کئچنده بیزیم صینیفی اۏنا وئردیلر. گؤزۆمۆزۆن اۏدونو إله ایلک گۆندن آلمېشدې. قولاغېمې ألینه وئرمهمک اۆچۆن اۏنون درسینی اۏ بیریلردن داها چۏخ اۏخویوردوم. بیر آز گۆجلۆ کۆلَک أسن کیمی کندده ایشېق سؤنۆردۆ. لامپامېز بیر دَنه’یدی دئیه هامې اۏنون باشېنا یېغېشېردې. إودهکیلر یاتاندان سۏنرا لامپا ایشېغېندا تاپشېرېقلارېمې حاضېرلامامېش یاتمېردېم.
فرمان اؤرگتمَن دَرسه حاضېرلېقسېز گلَن اوشاقلارې لؤوحهنین قارشېسېنا چاغېرېب سېرایا دۆزۆردۆ. بیر-بیر اۏنلارا یاخېنلاشېب قولاقلارېنې چکیردی. قولاق چکمهڲی ده اؤزۆنهمخصوص شکیلده إدیردی: “ سَنین قولاغېن چۏخ بَرکیییب، یومشالتماق لازېم دېر” دئییب ایلک اؤنجه ألینده یاواش-یاواش اۏووشدوروب گئتدیکجه ساغا-سۏلا مؤحکَم بوروردو. اۏ واختا قَدَر کی، قولاغې چکیلن سوچلونون یاناقلارېندان اۆزۆآشاغې یاش سۆزۆلۆردۆ.
اۏنون جزالاندېرماغې بونلار’لا بیتمیردی: ایکینجی” قایداسې”شاپالاغې’یدې. یئکه أللرینین ایزی سیلّهلهدیڲی اوشاغېن اۆزۆنده بیر-ایکی ساعات خجالت پردهسی کیمی قېزارېب دورودو.
مئهراج مکتبه گئدنده سَحَر تئزدن قاپېمېزې کسدیریردی. آنام اۏنو إوه چاغېرسا دا ایچهری کئچمیردی؛ قاپېنېن آغزېندا دایانېب منیم نه واخت یئمهڲیمی بیتیریب پالتارېمې دَڲیشیب إشیڲه چېخاجاغېمې گؤزلهییردی. مکتبه منسیز گئتمهیهجهڲینی بیلدیڲیمدن تلسمیردیم. اؤزۆم دارایېب یېغدېغېم ساچلارېم خۏشوما گلمهینده آناما آچدېرېب تزهدن سۆنبۆل هؤردۆرۆردۆم. هردن میدیلَنیب مئهراجې قاپېدا گؤزلهتمهڲیم آنامې حیرصلَندیریردی: قۏلومدان چیمدیک گؤتۆرۆب منی دانلایېردې:
– تۏسباغا کیمی ترپهنیرسن، بیر آز جلد اۏل دا، یازېق سۏیوقدا قاپېدا قالېب.
همین گۆن فرمان اؤرگتمَن مئهراج’لا ایکیمیزی ده عئینی واختدا لؤوحهیه چاغېردې. لؤوحهیه اۏنون دیکتهسی’یله شرطلرینی یازدېغېمېز مسألهنی حَلّ إتمهڲی تاپشېرېب ایکی جرگه دۆزۆلمۆش اۏتورقالارېن آخېرېنجېسېنېن یانېندا دایانېب یازېب قورتارماغېمېزې گؤزلهدی. گچی گؤتۆرۆب حَلّینی بیلدیڲیم مسألهنی یازماغا باشلادېم. مئهراج گؤزۆنۆ قارا رنگلی لؤوحهیه آغآپپاق گچ’له یازدېغې مسألهیه زیللهییب دورموشدو. نهایت، فیکیرلَشه-فیکیرلَشه، آغېر-آغېر یازماغا باشلادې. اؤزۆنه اینامسېز اۏلدوغو حیسّ اۏلونوردو. بیر آز دوروخوب فیکیرلَشیر، سۏنرا یازماغا داوام إدیردی.
فرمان اؤرگتمَن لؤوحهیه یاخېنلاشېب منیم یازېب بیتیردیڲیم تاپشېرېغا باخدې:
– آفَرین، زئینب، دۆز یازمېسان. کئچ اۏتور،”بئش” آلېرسان.
مئهراجېن یئنیجه یازېب قورتاردېغې مسألهیه باخېب اۆز-گؤزۆنۆ تورشوتدو. آلنېنا دۆشن ساچلارېنې گئری سېغاللایېب:
– زایسان، زای! بو بۏیدا بۏی-بوخونون وار، بیر میثقال عاغېلېن یۏخدو. آللاه سنه بو بۏیو، بو گؤرکَمی وئرینجه آزجا عاغېل وئرسه’یدی نه یاخشې اۏلاردې، – دئیه اۏنو دانلاماغا باشلادې. آما بو دفعه قولاغې’یلا ایشی اۏلمادې، نه ده وَل تایېنا اۏخشایان أللرینی هاوایا قالدېرمادې.
صینیف اۏتاغېنېن قاپېسې’یلا اؤرگتمَن ماساسېنېن آراسېندا وار-گل إدیب منیم اۏتوردوغوم اۏتورقایا یاخېنلاشدې.
– زئینب، دور آیاغا، گئت، مئهراجېن دا مسألهسینی حَلّ إت، – دئیه هئچ گؤزلهمهدیڲیم حالدا منه دؤندۆ. یئریمدن قالخېب یئنیدن لؤوحهنین قارشېسېنا کئچدیم. مئهراج پرت-پرت گؤزلرینی دؤشهمهڲه زیللهمیشدی. من گچی آلماق اۆچۆن ألیمی اۏنا اوزاداندا قېپ-قېرمېزې پؤرتدۆ. اۆزۆمه باخمازدان یازماق اۆچۆن قالان یئگانه گچی منه اوزاتدې. اینصافَن، مئهراجېن بختینه دۆشن تاپشېرېق منیمکینه نیسبَتَن داها مۆرَکَّب ایدی. اۏنا گؤره بو، ألبتّه چۏخ چتین ایدی؛ بوندان چۏخ آسان اۏلانلارې گۆج’له حَلّ إده بیلیردی. مئهراجېن تاپشېرېغېنې دا حَلّ إدیب اؤرگتمنین اۆزۆنه باخدېم. مئهراجا یازېغېم گلیردی: بو آندا اۏنون یئرینده اۏلماق ایستهمَزدیم. فرمان اؤرگتمَن اۏنو جزالاندېرمامېشدې، آما چۏخ پرت، پیسیکمیش گؤرۆنۆردۆ.
گؤزلهییردیم کی، فرمان اؤرگتمَن منی یئریمه گؤندَریب یئنه مئهراجې دانلایاجاق. آما بئله اۏلمادې. اۏ، أللرینی قۏینوندا چاتاقلایېب نهسه دۆشۆنۆردۆ: گاه منه، گاه دا مئهراجا باخېردې. بیردن قۏللارېنې سینهسیندن گؤتۆرۆب ساغ ألینی منه اوزادېب گؤزۆنۆ قېیدې. یئنی بیر شئی کشف إلهمیش آداملار کیمی نشه’یله:
– زئینب، بو گۆن مئهراجېن جزاسېنې من وئرمهیهجم: ایکی مسألهنی حَلّ إتدیڲینه گؤره اۏنو سن جزالاندېراجاقسان.
مئهراج’لا ایکیمیز ده تعجّۆب’له اۏنا باخدېق. صینیفدهکی ییریمی سککیز اوشاق نَفَسینی چکیب فرمان اؤرگتمَنه، لؤوحهنین قاباغېندا چاش-باش قالمېش مئهراج’لا منه باخېردې.
فرمان اؤرگتمَن شهادت بارماغېنې مئهراجا توشلادې:
– قېزېن اۏغلانې دؤڲمهیی آغېر دېر، بونو هئچ واخت یادېندان چېخارتمایاجاقسان. بلکه بوندان نتیجه چېخاردا بیلدین. منه طرف دؤندۆ، دئیهجهڲی سؤزلردن لَذَّت آلا-آلا:
– زئینب، مئهراجا اۆزۆنه یاغلې بیر سیلله چَک: إله وور کی، سَسی کۏریدۏرون اۏ بیری باشېنا کیمی گئدیب چاتسېن.
حئیرت’له اؤرگتمَنه باخدېم: بونو إشیدهجهڲیمی هئچ عاغلېما دا گتیرمزدیم. دوروخوب مئهراجا باخدېم: رنگی بایاق یازدېغې گچ کیمی آغارمېشدې. اۏنو وورماغې عاغلېمدان دا کئچیرتمیردیم. اؤرگتمنین هَنَک إتدیڲینی دۆشۆنۆب ایندیجه منه یئریمه کئچیب اۏتورماغا ایجازه وئرهجهڲینی گؤزلهییردیم. فرمان اؤرگتمَن آسانلېق’لا أل چکهنه اۏخشامېردې. منیم دوروخوب قالدېغېمې، قېزارېب-بۏزاردېغېمې گؤرَنده شیت-شیت ایریشیب منه یاخېنلاشدې. أللرینی بئلینه قۏیوب خۏروز دؤڲۆشدۆرَن آداملار کیمی ایکیمیزی ده سېنایېجې نظر’له سۆزدۆ. اۆزۆندهکی شیت گۆلۆشۆ جیدّی، زَهملی ایفاده عَوض إلهدی. حیسّ اۏلونوردو کی بونو قصدَن إدیر.
– هه، زئینب، نه دورموسان، باشلا گؤرَک، – گؤزلریمی دۏلاندېرېب مئهراجېن آوازېمېش بَنیزینه، سۏنرا تأکید’له منیم حرکته کئچمهڲیمی گؤزلهیَن اؤرگتمَنه باخدېم. اودقونوب یاواشدان:
– خئیر، اؤرگتمَن، اۏنو وورا بیلمهرَم، – دئدیم. فرمان اؤرگتمَن سَسینی اوجالتدې:
– نئجه یانې وورا بیلمهرَم، بونو سنه من دئییرَم. اؤزۆن بیل، مئهراجې جزالاندېرماقدان بۏیون قاچېرسان، اؤزۆن جزالاناجاقسان، – سوالإدیجی نظرلر’له آزقېنلاشمېش اؤرگتمَنه باخدېم، – سنه یازدېغېم بئشی ایکی’یله عَوض إدهجم.
راحات نفس آلدېم: جهنَّمه کی، اۏلسون. بیر دَنه ایکی’یله هئچ نه اۏلماز. اۏ، اۆرهڲیمدن کئچنلری حیسّ إدیرمیش کیمی:
– هم ده مئهراجا وورمادېغېن سیللهیه گؤره اۏ بالاجا قولاقلارېنې بیر آز یومشالتمالې اۏلاجاغام، – دئدی.
ایندی اۆز-گؤزۆندن زهریمار یاغان اؤرگتمَنه قۏرخاق بیر نظر سالدېم. یۏخ، اۏ هَنَک إدهنه اۏخشامېردې. قولاقلارېم میس کیمی قېزارېب یاندې، أن قۏرخدوغوم شئی بیر گۆن منیم ده قولاغېمېن اۏنون ألینه کئچمهسی’یدی. بو قَدَر اوشاقلارېن ایچینده قولاغېمېن چکیلمهسینی هئچ واخت اؤزۆمه سېغېشدېرمامېشدېم. هم ده قولاغې چکیلنلرین اۆزلرینین نئجه عذابلې ایفاده آلدېغېنې گؤرمۆشدۆم.
بۆتۆن صینیف نَفَسینی ایچینه چکیب ایشین سۏنونون نه’یله بیتهجهڲینی گؤزلهییردی.
مئهراجا طرف باخمېردېم، بایاقدان گؤزۆم اؤرگتمنده’یدی. مئهراجېن باشې لاپ سینهسینه أڲیلمیشدی. فرمان اؤرگتمَن باش بارماغې’یلا شهادت بارماغېنې بیر-بیرینه سۆرتهرَک منه یاخېنلاشېردې. ألینی یوخارې قالدېرېب قولاغېما اوزاداندا قفیل آچېلان سیلله سَسیندن اؤزۆم ده دیکسیندیم. کیمین کیمی ووردوغونو آنلایا بیلمیردیم. قولاقلارېم اوغولدایېر، باشېم گیجَللهنیردی. اۆزۆم اۏد توتوب یانېردې. مئهراجا باخدېم: اۆزۆنده بئش بارماغېن ایزی گؤرۆنۆردۆ. اۏنون گؤزلری یاش’لا دۏلموشدو، گؤزلرینده هئچ بیر سؤز’له تصویر اۏلونمایاجاق ایفاده واردې: خجالت، نیفرت، تأسّۆف دۏلو گؤزلری’یله منه باخېردې. بلکه ده بئله دَڲیلدی: اۏ دقیقهلرده منه بئله گلیردی. ساغ ألیمین ایچینین آغرېدېغېنې حیسّ إتدیم. اۏنو قۏرخودان یارانان اینستینکت’له نئجه ووردوغومدان هئچ خبریم اۏلمامېشدې. ألیمین گیزیلدهمهڲیندن اۏنو مؤحکَم ووردوغومو باشا دۆشدۆم.
اۏ گۆندن سۏنرا مئهراج’لا بیر-بیریمیزدن قاچماغا باشلادېق. داها بیزه گلمیردی. دَرسه هر زامان حاضېرلېقلې گلیردی. کیمدن کؤچۆردۆڲۆنۆ بیلمیردیم. اۏنا همین گۆن ووردوغوم سیلله مئهراج’لا بیزیم آرامېزا دووار چکمیشدی. بیز هئچ واخت اۏ دووارې کئچیب بیر ده اؤنجهکی کیمی دۏست اۏلا بیلمهدیک.
فرمان اؤرگتمَنی اۏ اۏلایدان هئچ آلتې آی کئچمهمیش ناقیص بیر حرکتینه گؤره مکتبدن قۏودولار.
اۏرتا مکتبی بیتیردیک. من شَهَره اۏخوماغا، مئهراج عسگرلیڲه گئتدی. سۏنرالار إشیتدیم کی، عسگرلیک سۆرهجی بیتَندن سۏنرا گئری قایېتمایېب: سرحَد رایۏنلارېنېن بیرینده خیدمتینی داوام إدیب تانکچې کیمی پیشمیشدی. اۏنون سۏراغې سۏنرالار دؤڲۆش بؤلگهلریندن گلمهڲه باشلادې. دؤڲۆشلرین بیرینده تانکې’یلا مینایا دۆشۆب آغېر یارالانمېشدې؛ تصادۆف سۏنوجوندا ساغ قالدېغېنې دئییردیلر.
مئهراج’لا ایللر سۏنرا کندده، منیم نیشانلاندېغېم عَرَفهده راستلاشدېق. حَیَط قاپېسېنېن قارشېسېندا اۏنون’لا اۆز – اۆزه گلدیک. چۏخ دَڲیشمیشدی: قۏلتوق آغاجېنا سؤیکنمیشدی، اۆزۆنۆن بیر طرفینده یانېق ایزلری گؤرۆنۆردۆ. اۆز- اۆزه گلهجهڲیمیزی هئچ بیریمیز گؤزلهمیردیک. ایکیمیز ده کارېخېب قالمېشدېق. اۏنون اۆزۆنه باخا بیلمیردیم. ایختییارسېز ألیمی پالتارېمېن جیبینده اۏندان گیزلهمهڲه چالېشدېم. مندن قاباق اۏ دیللَندی:
– خۏش گؤردۆک، زئینب.
منی دانېشدېردېغېنا سئوینیب اۆزۆنه باخدېم: گؤزلری کَدَرلی اۏلسا دا، گۆلۆمسهییردی.
– بیلیرسن…من اۏ واخت …ایستهمیردیم… – نهسه دئمهڲه چالېشدېم. اۏ، سؤزۆمۆ آخېراجان دئمهڲه ایمکان وئرمهدی:
– بیلیرم، کیم اۏلسایدې سَنین کیمی إدَردی. سن اؤزۆنۆ گۆناهکار حئساب إتمهلی دَڲیلسن، زئینب. هم ده باجېنېن قارداشې وورماغا ایختییارې چاتېر، – دئدی.
ایرهلی یئریییب بۏینونو قوجاقلادېم. دۏداقلارېمې بیر واخت ألیمین ایزی دۆشن، خجالتدن باخا بیلمهدیڲیم، ایندی یانېق یئری قالان اۆزۆنه تۏخاندېردېم. دۏداقلارېمدا دوزلو، تورش داد حیسّ إتدیم و بو شۏر، تورش دادې اوزون سۆرَج اونودا بیلمهدیم.


c: text/html

text:
ترور قوراماسی پ. ک. ک عفرین شهرینه ترورچیلیقلی هۆجۆم قورادی
هۆجۆمده، ماشینینگ ایچینده بیر آدام اؤلدی، 2 آدام یارالاندی
آیرالیقچی ترور قوراماسی ی. پ. پ/ پ. ک. ک سوریه نینگ عفرین شهرینه راکت بیلن هۆجۆم قورادی.
ترورچیلیقلی هۆجۆمده 1 دینچ رایات اؤلدی، 2 رایات دا یارالاندی.
ی. پ. گ/ پ. ک. ک نینگ تل رفعت دأکی هینلریندن زیتین شاحاسی حرکتینده ترورچیلیقدان صاپلانان عفرین ینگ گۆن باتارینداقی مریم بؤلگه سینه راکت بیلن هۆجۆم قورالدی.
هۆجۆمده، ماشینینگ ایچینده بیر آدام اؤلدی، 2 آدام یارالاندی.
ی. پ. گ/ پ. ک. ک ترور قوراماسی تل رفعت ده ترورچیلیقلی حرکتلرینه دوُوام اتدیریأر.
تۆرکیه، سوریأنینگ میللی قشونی نینگ قوُلداوی بیلن 2018-نجی ییلینگ 18-نجی مارتیندا عفرین شهرینی ترورچی ی. پ. گ/ پ. ک. ک دان آزات ادیپدی.
دِگیشلی حابارلار
آلمانیا: قوُرانماق صناغاتی اۆچین 70-80 میلیارد یورو مایا قوُیاریس
اولاف شولتس: "اؤنگۆمیزدأکی ییللاردا قوُرانماق صناغاتی اۆچین ییلدا اوُرتاچا 70- 80 میلیارد یورو پول حارجاریس"
ناتونینگ یوُلباشچیلاری نینگ ماصلاحاتی باشلادی
ماصلاحاتدان اوُزال آغضا یورتلارینگ یوُلباشچیلاری حاطیرا صورات چکدیردی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اویان نیوز: قازاقیستانین باشکندی آستانادا، اولوسلارآراسی آستانا آرکائو تورک دونیاسی گلنهکسل موسیقی فستیوالی تشکیل ائدیلدی.
اویان نیوزون TRT تورکی دن آلدیغی معلوماتا گؤره، قازاقیستاندا بو ایل آلتینجیسی تشکیل ائدیلن آستانا آرکائو موسیقی فستیوالیندا قوناقلار اوچ گون بویونجا، تورک دونیاسیندان ۱۳ اؤلکه و جمهوریتدن موسیقیچیلری دینلهییب چوخ چئشیدلی ازگیلرله تانیشما ایمکانی تاپدی.
فستیوالا ۱۳ اؤلکه و اؤزارک جمهوریتدن فرقلی موسیقی آلتلری ایستیفاده ائدن چوخ ساییدا صنعتچی قاتیلدی. بو ایل ۶.جیسی تشکیل ائدیلن فعالیتده قوناقلار اوچ گون بویونجا، تورک دونیاسیندان موسیقیچیلری دینلهییب چوخ چئشیدلی ازگیلرله تانیشما ایمکانی تاپدی. فستیوالا آرالاریندا تورکیه، آذربایجان، اؤزبکیستان، قیرقیزیستان، تورکمنیستان و روسیایا باغلی اؤزارک جمهوریتلردن صنعتچیلر و موسیقیچیلر قاتیلدی. فستیوالدا، اؤزبکیستاندان ناوو، تورکمنیستاندان سردار حیدروو، قیرقیزیستاندان ناظیرا توکووونا، روسیایا باغلی اؤزارک جمهوریت و بؤلگهلردن ایسه تووا جمهوریتیندن هوون هوون تو، شور داغلاریندان اوت ائنه موسیقی قروپلارینین یانیندا، یاقوتیستاندان وئرونیکا لیتکینا، باشقوردیستاندان رادیف بوهاربایئو صحنه آلدی. ائتکینلییه تاتاریستان، ساخا، آلتای، قاقاووزیا و خاکاسیالی موسیقیچیلر ده قاتیلدی. “آستانا آرکائو” فستیوالی، تورکیه و قازاق تورکجهسی ایله سونولودو.


text:
۱۹۴۹ (میلادی)
میلادی ۱۹۴۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخ دوْققوزونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ آقوست - بوتان موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۷ نوْوامبر - نفت داشلاریندا ایلک نفت چێخاریلدی.
- ۶ مارس - تۆرکیهده قادینلیغی قوْروما و سوْسیال یاردیم جمعیتی قۇرولدو. جمعیت٬ کیمسهسیز قیزلار و دۇل قادینلارا کؤمک ائتمه هدفینی منیمسهدی.
- ۵ آقوست - ائکوادوردا زلزله نتیجهسینده ۵۰ شهر داغیلمیش، ۶ میندن چوخ اینسان حیاتینی ایتیرمیشدیر.
- ۳۰ سپتامبر - ماو تسدون چینین دؤولت باشچیسی سئچیلمیشدیر.
- ۳ آقوست - آبش-دا میلتلرآراسی بسکیتبال آسسوسسییاسییاسی یارادیلمیشدیر.
- ۳ اوْکتوبر - آلمان دموکراتیک جومهوریتی یارادیلمیشدیر.
- ۲۸ فوریه - ایستانبولدا اؤزل قزئتچیلیک مدرسهسی آچیلدی.
- ۲۷ دسامبر - ۳۰۰ ایل سۆرن هولند ایستعماریندان سوْنرا٬ اندونزی باغیمسیزلیق قازاندی.
- ۲۷ دسامبر - تۆرکیه-آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا کۆلتور آنلاشماسی ایمضالاندی.
- ۲۵ مارس - شوروی حؤکومتینین قرارییلا لیتوانی٬ ایستونی و لتونیدن ۹۲٫۰۰۰ نفر سۆرگون ائدیلدی.
- ۲۲ ژانویه - چینده مائونون قوْشونلاری پکن شهرینی آلدی.
- ۱۹ نوْوامبر - ایستانبول رادیوسو نوْرمال یایینا باشلامیشدیر.
- ۱۸ مارس - ناتو قۇرولدو.
- ۱۶ دسامبر - احمد سۇکارنوْ اندوْنزینێن ایلک جومهورب باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۲ دسامبر - تۆرکیه پارلمانی اوروپا شوراسینا عۆضو اوْلماغا سس وئرمیشدیر.
- ۱۱ دسامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی فلسطین مۆهاجیرلرینین دوْغما توْرپاقلارینا قاییتما حۆقۇقونو تانیدی.


text:
`قیریم` نتیجهلر
خبرلر [73]
- قیریمین الحاقی سببی ایله روسیایا تطبیق ائدیلن تحریملرین مدتی اوزادیلدی
- "تورکیه، سویداشلارینین یانیندا اولماغا داوام ائدجک"
- ایستانبول گؤروشمهسی سونراسی هیئتلردن آچیقلاما گلدی
- چاووشاوغلو، قیریم تاتار مرکزینه گئتدی
- تورکیهدن قیریم آچیقلاماسی
- اردوغان: قیریمین ایشغالینا سسسیز قالانلار ایندی بیر شئیلر سؤیلهییرلر
- تاتار تورکلریندن اوکراینایا دستک
- جامالا تورکیهیه گلدی
- پوتین: اوکراینا قیریمین الحاقینی تانیسین
- جمهورباشقانی اردوغانین اوکراینا سفری
- اردوغان، تاتار لیدئر عبدالجمیل قیریماوغلو ایله گؤروشدو
- تورکیه-اوکراینا آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلرین قورولماسینین ایلدؤنومو
- اردوغان: آرتیق ساواشی سیاست تاریخیندن سیلمک لازیمدیر
- مصطفی شنتوپ روستم عمروو قبول ائدیب
- زلنسکی: اولوسلارآراسی ایلیشکیلرده بیر کورهسل ایستیلشمهیه احتیاج وار
- اوکراینا-دان روسیایا قارشی تحریم قراری
- اوکراینا، اردوغاندان دستک ایستهدی
- تورکیه، قیریمدا ائدیلن سئچیملری تانیمیر
- نریمان جلال ۴ نوامبر تاریخینه قدر حبسده قالاجاق
- چاووشاوغلو: قیریمین یاسادیشی ایشغالینی تانیمادیق و تانیمایاجاغیق


text:
سرقئی ایقناشویچ
سرقئی ایقناشویچ (اینگیلیسجه: Sergei Ignashevich) (دوْغوم:۱۴ ژوئیهٔ ۱۹۷۹ (۴۲ یاش) موسکو) بیر فوتبالیست. روسیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ 2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Russia (PDF). FIFA (17 June 2018). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2018-06-19. یوْخلانیلیب2019-02-17.
قارداش پروژهلرده سرقئی ایقناشویچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کریلیا سووتوف سامارا کولوبونون اویونچولاری
- لوکوموتیو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- زسکا موسکو کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
- زنامیا ترودا اورخوفو-زویفو کولوبونون اویونچولاری
- فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار


text:
آمریکا سایاغی گؤزللیک (فیلم، ۱۹۹۹)
آمریکا سایاغی گؤزللیک (اینگیلیسجه: American Beauty, تورکیه تورکجهسی: Amerikan Güzeli, فارسجا: زیبایی آمریکایی) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی کریس کوپر (اویونچو)، وس بنتلی، مینا سوواری، پیتر قلقر، آلیسون جانی، تورا برچ، آنت بنینق، کوین اسپیسی جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین توماس نیومن یارادیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ American Beauty. British Board of Film Classification. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on July 14, 2015. یوْخلانیلیبJuly 14, 2015.
قارداش پروژهلرده آمریکا سایاغی گؤزللیک (فیلم، ۱۹۹۹) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۲۴ مارس
۲۴ مارس:
- ۸۰۹ - هارون الرشید٬ ۵-جی عباسی خلیفهسی اؤلدو.
- ۱۳۹۴ - تئیمور شامی تۇتدو.
- ۱۸۸۲ - رابرت کوْچ٬ ورم ناخوشلوغونا سبب اوْلان باکترینی تاپدیغینی بیلدیردی. بۇنا گؤره ۱۹۰۵ ایلینده نوبل اؤدولونو قازاناجاقدیر.
- ۱۹۲۳ - یونان جۆمهۇریتی اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۲۶ - تۆرکیهده نفت آختارما و ایشلدیلمهسینین دؤولتجه ایداره ائدیلمهسینی اؤنگؤرن قانون مجلیسینده قبول ائدیلدی.
- ۱۹۷۶ - آرژانتین دؤولت باشقانی ایزابل پرون٬ قانسیز اینقیلابلا دئوریلدی. جوْرج رافائل ویدلا٬ امیلیو ادواردو ماسرا و اوْرلاندو رومان آقوستیدان تشکیل اوْلان هئیأت حؤکومته ال قوْیدو. یئددی ایللیک دیکتاتورلوقدا ۳۰٫۰۰۰ یاخین آدام اؤلدورولدو.
- ۱۹۹۹ - ناتو٬ کوْزوْووْداکی دؤیوشلر اۆزرینه٬ یوقوسلاوییه قارشی هاوا حرکتلری باشلاتدی.
- ۲۰۰۷ - تۆرکیه ۲۰۰۸ اوروپا فوتبال شامپیون الهمهلرینده یونان فوتبال تیمینی ۴-۱-ـه اۇتدو.


text:
تورکیهنین ماشین صادراتی آرتدی
ماشینقاییرما صنایعینین صادراتی ژانویه-می دؤنمینده سربست بؤلگهلر داخیل ائدیلدیگینده ۱۰،۱ میلیارد دلارا چاتدی
تورکیهنین ماشین صادراتی ایلین ایلک ۵ آییندا ۲۰۲۱.جی ایلین عینی دؤورو ایله مقایسهده یوزده ۸،۳ آرتاراق ۱۰،۱ میلیارد دلارا چاتدی.
ماشین صادراتچیلاری بیرلیگینین بیلگیلرینه گؤره، ماشینقاییرما صنایعینین صادراتی ژانویه-می دؤنمینده سربست بؤلگهلر داخیل ائدیلدیگینده ۱۰،۱ میلیارد دلارا چاتدی.
می آییندا، ان چوخ صادرات آلمانیایا ائدیلیرکن، بو اؤلکهنی ایتالیا و فرانسا ایزلهدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تۆرکیهنین صادراتی آرتدی
صادرات، می آییندا بیر اؤنجهکی ایلین عینی آیینا گؤره یوزده ۱۵،۳ آرتاراق ۱۸ میلیارد ۹۸۴ میلیون دلارا چاتدی
تورکیهنین ماشین صادراتی آرتدی
ماشینقاییرما صنایعینین صادراتی ژانویه-می دؤنمینده سربست بؤلگهلر داخیل ائدیلدیگینده ۱۰،۱ میلیارد دلارا چاتدی


text:
۱۴ مارس
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۴۸۹ - قیبریس شاهلیغی خاتونو کاترین کورنارو٬ آدانی ونیزه ساتدی.
- ۱۷۹۴ - الی ویتنی٬ پامبیق آیریشدیرما ماشینینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۲۷ - عوْثمانلیدا ایکینجی محمود دؤنمینده٬ مکتب-طیبّیّهی-شاهانه قۇرولدو.
- ۱۹۱۸ - تورکیه هینیس و کؤپروکؤیۆ آزاد ائتدی.
- ۱۹۱۹ - تۆرکیهده طیب بایرامی و مکتب-طیبیهی-شاهانهنین قۇرولوش ایلدؤنمی. حکمت بوْران باشچیلیغیندا٬ طیب جامیعهسینین ایستعمارچی گؤجلرین قارشیسینا رسماً چیخیشی سببی ایله بۇگۆن طیب بایرامی اوْلاراق قۇتلانماقدادیر.
- ۱۹۲۳ - گنجلر بیرلیگی ورزیش کلوبو آنکارادا قۇرولدو.
- ۱۹۳۹ - خاطای مجلیسی٬ تۆرک لیراسینی رسمی اوْلاراق قبول ائتدی.
- ۱۹۵۱ - کوره ساواشی: بیرلشمیش میلّتلر قوْشونلاری سئولو گئری آلدی.
- ۱۹۹۸ - ایراندا ۶/۹ ریشتر گۆجونده یئر تیترهدی.
- ۲۰۰۰ - نعیم سلیماناوْغلو٬ قوْپارمادا ۱۴۵ کیلو قالدیراراق دۆنیا رکوردونو قیردی.
- ۲۰۰۳ - تۆرکیه جۆمهۇریتینین ۵۹-جۇ دؤولتی٬ رجب طیب اردوْغان باشوزیرلیگینده قۇرولدو.


text:
۱۱ اوْکتوبر
۱۱ اوکتوبر: توماس ادیسون سسلری اوتوماتیک سایان ماشینا ایختیراع حاقی آلمیشدیر (۱۸۸۷)، قدیم رومدا یئنی اوزوم محصولونون ییغیمی بایرامی.
۱۷۸۳ — روسیه علملر آکادمیاسی تأسیس ائدیلدی.
۱۹۳۱ — شورویده فردی تیجارت کامیل لغو ائدیلدی.
۱۹۶۱ — سمیپالاتینسک پایگاهیندا دونیادا ایلک دفعه یئرآلتی هستهای تستی کئچیریلدی.
۱۹۷۴ — یوقوسلاویده قومی تمیزلهمهنین یئنی مرحلهسی باشلادی.
۱۹۹۲ — ادوارد شواردنادزئ گورجوستان مجلیسینین رهبری سئچیلدی.
۱۹۹۷ — آذربایجان اوروپا مدنیت قراردادینا قوشولدو.
۱۹۹۹ — آذربایجان-ارمنیستان سرحددینین سدهرک بخشی اراضیسینده رئیسجومهورلار حیدر علییو و روبرت کوچاریان آراسیندا گؤروش کئچیریلدی.
۲۰۰۷ — تیفلیسده جنوبی قافقاز ژورنالیستلرینین ۴-جو توپلانتیسی کئچیریلدی.


text:
یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو)
یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو) (اینگیلیسجه: York College, City University of New York)آمریکانین جامئیکا کووئین شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو) ۱۹۶۶ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- York College.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پژو
شابلون:شرکت بیلگی قوْتوْسوْ پژوْ کمپانیسی(فرانسهجه: Peugeot)، بوْ کمپانی ۱۸۱۰ -نجی ایلده فرانش-کنته شهرینده قهوْه دارتماق اوْچوْن بنا ائدیلمیشدیر وْ پژوْ عائیلهسی اوْنوْ قهوْه آلوْئری وْ قهوْه دییرمانی استحصال ائدن کمپانی اوْلاراق دوْزتدیلر. آمّا آرماند پژو °۱۸۸۲-نجی ایلده دوْچرخه دوْزتمهیه اوْز گتیردی وْ سوْندا موْتوْروْ اوْلان اوْچ تکرلی دوْزلتمهیه باشلادی. گوْتلیب دایلملر بوْ ایشده پژوْیا یاردیم ائتدی وْ بیرینجی اوْچ تکرلی ماشین دوْزلیب ۱۸۸۹-نجی ایلده بازارا گلدی.
ایندی بوْشیرکت پژوْسیتروْئین شیرکتینین بیرشرکتیدیر کی اوْروْپادا ایکینجی ان بؤیوْک ماشین دوْزلدن شیرکتدیر.
تاریخده[دَییشدیر]
بوْشیرکت قهوْه دییرمانی اوْلاراق ۱۸۱۰-نجی ایلده قوْروْلدوْ امّا ۱۸۳۰ ایلینده دوْچرخه دوْزتمهیه باشلادی و °۱۸۴۲-نجی ایلده قهوْه وْ ایسوْت دییرمانی دوْزتمهیه باشلادی وْ سوْشوْ شهرینده بوْ کمپانی قوْروْلدوْ. شرکت ۱۸۸۹-نجوْ ایلده گرندبای دوْچرخهلرین دوْزتدی وْ سوْندا کجه دوْرد اتوْمبیل بخارموْتوْروْنان دوْزتدی وْبازراوْئردی
۱۸۹۰اینجی ایلده بخارموْتوْری اتوْمبیلده قدغن اوْلدی وْاوْنوْن یرینه دایملریانیش موْتوْری ایشلندی وْدایملرشیرکیتی نهاردشیرکتینده بوْموْتوْرلاری دوْزلدیب وْپژوْشیرکتینه تحوْیل وْئردی. ۱۸۸۲اینجی ایلده ۲۹ اتوْموْبیل دوْزلیندی و °۱۸۸۴ اینجی ایلده۴۰ دانا و °۱۸۹۵ده ۷۲ دانا و °۱۸۹۸ده ۱۵۶ دانا و °۱۸۹۹دا ۳۰۰۰ دانا اتوْمبیل دوْزلیندی وْوْشیرکت بیرینجی شیرکتیدی کی لاستیک تکرلری ایشلتدی و °۱۸۹۵اینجی ایلده تکرلرینه توْیوْب قوْردی وْیل ایشلتدی ۱۸۹۶ اینجی ایلده گوْتلیب دایملردن اوْنجه موْتوْردوْزتدی وْایشه سالدی بیرینجی شیرکت اوْلدی کی موْتوْری کاپوْت آلتیناسالدی وْبوْگوْنکی اتوْمبیل دوْزلیندی.
۱۸۹۶ اینجی ایلده دایملرشرکتیندن اوْنجه اوْرتادا یانان پیستوْن بوْشیرکتده دوْزلیندی وْاهی دایملرشیرکتیندن آیریلدی وْبوْ موْتروْن کیلوْوْات گوْچوْ وْاریدی وْالی کاپوْتدا اوْزاوْسته قوْروْلوْردی وْپژو °۱۵ تیپ ده ایشه گلدی سوْندا رینک دوْزلیندی وْ موْتوْر دالی کاپوْتدان قاباخ کاپوْتا گلدی.
۱۹۰۱اینجی ایلده بیرسیلندر بیرموْتوْر آرماندپژوْالینن دوْزلیندی و °۵ بخارآتی قدرتی وْاریدی و °۶۵۲سی سی حجمی وْاوْایلده دنیانی بیرنجی موْتوْری اوْلدی
۱۹۰۳اینجی ایلده پژوْشرکتی مۆسابیقه ده ۱۹ اینجی اوْلدی وْبئله لیقدا موْتوْرسیکلت دوْزتماقا اوْزگتدی بوْ ایلده پژوْشرکتی فرانسه نین یاری اتوْمبیللرین دوْزلدیردی
۱۹۰۷ اینجی ایلده بیرینجی ۶ سیلندرموْتوْری دوْزتدی وْبوْایلده بیر خط بوْماشینلارا یوْلاسالدی بوْماشنلار توْنی هوْبرالینن دوْزلینیردی
۱۹۱۲اینجی ایلده پژوْشیرکتی مۆسابیقه لره قایتدی وْبوْدفعه بیردوْردسیلندر ماشین بوْگاتی آدینا گتدی وْبوْماشین ۴ سیلندر و °۸۵۰سی سی حجمی وْاریدی وْتوْره بوْگاتی اوْنی دوْزتمیشدی و °۳ شوْفرپژوْشیرکتینه آرابا سوْروْردوْلر.
۱۹۱۴دن ۱۹۱۸جاق پژوْشیرکتی ارتشی ماشین دوْزتدی وْدوْنیانین بیرینجی جنگینده فرانسه ارتشینی گوْجلندیردی.
۱۹۲۶اینجی ایلده پدال وْموْتروْقسمتی آیریلدی وْ موْتوْرسیکل شرکتی آیریلیب وْسایکل پژوْشیرکتی دوْزلیندی.
۱۹۲۸ده ۱۸۳ پژوْدوْزلیندی و °۱۹۲۹اینجی ایلده بیرینجی پژوْآدیندا ماشین ۲۰۰۱ پژوْبازاراگلدی کی اوْروْپادا ان اوْچوْزلی ماشین اوْلدیبوْمدلده پژوْبرندی بیرینجی دفعه قوْروْلدی وْبوْماشینین آدی پژو °۲۰۱ برندینن بازاردا آدلیم اوْلدی وْچوْخ دوْزلیندی امّا ۱۹۳۰ اینجی ایلده ایقتصادی رکوْداوْزوْئردی وْبوْتوْن شیرکتلر وْرشکست دوْشدوْلرامما پژوْشرکتی بوْطوْفاندان قوْتوْردی و °۱۹۳۳ اینجی ایلده پژو °۴۰۲ بازاراگلدی.
یکین جی دوْنیانین وْروْشماسیندا پژوْشیرکتی کامیوْن وْ وْن اتوْمبیلی دوْزتدی امّا جنگ ۱۹۴۸ اینجی ایلده باشا یتدی وْپژو °۲۰۳بازاراگلدی بوْ ایلده ایتالیائی طراحی شیرکتی پین فارینا پژو °۵۰۴ ی طراحی ائتدی.
۱۹۵۸ده ایتالیا بازارینا گلدی وْ وْلوْوْ وْ رنوْشرکتینن مشارکت ائتدی و °۱۹۷۴ده سیتروْئن شیرکتینین یوْزه ۳۰ اوْن آلدی و °۱۹۷۵ده بوْشیرکتی بوْتوْن آلدی. وْپژوْسیتروْئن اوْلدی.
۱۹۸۷اینجی ایلده وْرشکست دوْشن کرایسلرشیرکتی آلدی وْوْخلی ضرر قوْیدی امّا ۱۹۸۰ اینجی ایلده تالبوْت برندین قوْردی کی بوْشیرکتدن منفعت آپارسین امّا چوْخ ضرر قوْیدی وْایشلری دالی دوْشدی امّا ۱۹۸۳اینجی ایلده ۲۰۵اشین بوْشیرکتی نجات وْئردی وْبوْتوْن ضررلری آرادان آپاردی. ۱۹۹۰اینجی ایلدهجین مارتین فوْلرز بوْشیرکتین موْدوْری اوْلدی وْپِوْسیتروْئن بیرینجی دفعه ایکی شیرکتی بیرلش دی وْایشنده قاباخ اوْلدی.
۱۹۸۷دن۱۹۹۰ایلنچان داکارپاریس رالی سینده هر ایل برنده اوْلدی وْ آمریکادا ۴۰۵۵۰ ماشنلاری ساتیلدی و °۱۹۹۰ اینجی ایلده ۲٫۲۴۰دانا آمریکادا ماشین ساتدی.
پژو °۲۰۶بیرینجی دفعه۲۰۰۶ اینجی ایلده بازارا گلدی وْچوْخ گوْزل وْدیرلی ماشین اوْلدی بوْشیرکت ایستری ایلده ۴میلیوْن ماشین ساتماقدی امّا تکجه یاخشی ساتاندا ۲ میلیوْن ماشین ساتابیلیر وْرکوْددا گینه ده بوْشیرکتین ساتیشی آزالیب
بوْ شیرکت ایلده نئچه یئنی برند بازارا گتیریر و °۲۰۰۸اینجی ایلده ۴ میلیارد دوْلار چیخاری وْاریدی وْسرمایا دوْلانیشی ۵۴٫۴ یلیاردا یتیشیردی وْ شیرکت ۲۰۱۲ اینجی ایلده ۵۴میلیارد دوْلار ماشین ساتیب وْ وْلکس وْاگوْن دان سوْرا ایکینجی ساتیش شیرکتدی.
آد[دَییشدیر]
بوْشرکت برندلرین XOY سیتمینن آدوْئریر کی X مدلین آدی وْ Yایلی دی وْ ایش ۲۰۱ برندیندن بوْیانا باشلانیب.
لوْگوْ[دَییشدیر]
نظامی Franche-Comté پژوْنوْن بیرینجی دوْغی یری کی بوْ نشان بیراصلاندی کی دالی ایاقلاری اوْسته ایاقا دوْروْب وْبیر نظامی نشان فرانسه دا دی بوْ شیرکت بعضی ماشنلاردا پیکان نشانیدا قوْروْبدی امّا پژو °۲۰۳ دوْزلینندن بوْیانا بوْنشان پژوْلوْگوْسی اوْلدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- فارسجا وْیکی پئدیا


text:
داها 10 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
بو بارهده میللی ساوونما ناظیرلیگینین توییتر حسابیندا معلومات وئریلیب.
ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین داها 10 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
سوریه-نین قوزیی ینده بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-دن 10 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب.
بو بارهده میللی ساوونما ناظیرلیگینین توییتر حسابیندا معلومات وئریلیب.
"هوجوما حاضیرلاشان ترورچولاری آشکار ائدیلدیگی یئرده ضررسیزلشدیرمهیه داوام ائدیریک. "باریش چشمهسی و "فرات قالخانی" بؤلگهلرینه هوجوما حاضیرلاشان داها 10 پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچوسو تورکیه سلاحلی قوهلریمیز طرفیندن ضررسیزلشدیریلیب"،-دئیه معلوماتدا بیلدیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
افغانیستان زلزلهسینده اؤلنلرین ساییسی آرتدی
زلزله نتیجهسینده ۳ مینه یاخین ائو داغیلدی و یا جدی زیان گؤردو
۱۸ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
سوریهده سالدیرییا حاضیرلاشان ۱۸ پکاکا/یپگ تروریستینین باشاریلی عملیاتلارلا ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی
میت، سلیمانیهده بیر تروریستی داها ضررسیزلشدیردی
تروریست دئلال عزیزاوغلو، میللی استخبارات تشکیلاتینین عراقین قوزئییندهکی سلیمانیه شهرینده تشکیل ائتدیگی عملیاتلا ائتکیسیز حالا گتیریلدی


text:
فوسیل
فوسیل (لاتین دیلده: Fossilis) یانی قازینتیدان تاپیلان. ایندی کلاسیک بیلیمده فوسیل یا داشیت، اسکی دن قالمیش اثرلره دئییلیر. داش اولونموش یا داشلار آراسیندا و توپراق ایچیره تاپیلان اسکی حئیوانلار یا بیتگیلر. چوخلو اسکی ده اولان حئیوانلار یا بیتگیلر آرادان گئدر و چورویر و یئنی دن دوغال ماده اولار اما هردن اولارین نئچهسیندن بیلگیلر توپراق ایچره بیزیم اۆچون قالار.
فوسیل فیزیک بیلیمینده یئر تاریخین تانیماق اۆچون و یئرین هر چاغدا نجور اولماسین بیلیندیریر. و حئوانلار تانیماقدا و اولارین کامیل اولماسین و هر حئیوانین هانسی ایلده یاشامین بیلدیریر. فوسیللر گئچن میلیونلار هابئله میلاردلار ایللرده اولان ایشلری یئر اوزونده اولان حئیوانلاری و یئرین چونماقین و سولارین و توپراقین اولاریشین بیلیندیریر.
قایناقلار[دَییشدیر]
فارسیچا ویکی پدیا [۱]


text:
ویکیپدیا:ویکیپدیا آسیا آیی
قوراللار
- مقاله گرک ساعات ۰:۰۰ ایلآیگون ۱ نووامبر ۲۰۱۵ دن ساعات ۲۳:۵۹ ایلآیگون ۳۰ نووامبر ۲۰۱۵ قدر (ساعاتلار UTC) یارانسین.
- اولان مقالهلری ده زنگینلشدیرمک اولار. مقالهنین ایلک حجمی ۴٬۰۰۰ بایتدان آز اولمالیدیر و اونون حجمین ۵ قات ائتمک گرکدیر. زنگینلشدیریلمیش مقالهنین حجمی ۴٬۰۰۰ بایت دان چوخ و ۳۰۰ سؤزجوکدن آرتیق اولمالیدیر. اوستده گلدیک زماندا اولان دَییشیکلر ساییلاجاقدیر.
- مقالهنین حجمی ۳٬۵۰۰ بایتدان چوخ و تقریبا ۳۰۰ سؤزجوکلو اولمالیدیر(شابلونلار، بؤلمهلر، بیلگی قوتولاری و ... ۳۰۰ سؤزجوکدن ساییلماییر).
- مقاله ویکیپدیا باخیمیندان دَیرلی و اؤنملی اولمالیدیر.
- مقالهنین گئچرلی قایناقلاری اولمالیدیر؛ یئترلی قایناقلارلا تارتیشمالی و بحثلی اولان یئرلی یازین.
- مقاله بوتونلوکله ماشین ایله چئویرمهمهلیدیر ؛ اویقون و آخین یازمالیدیر.
- مقالهنین
{{ویکیلشدیرمک}}، {{قایناقسیز}} و اوخشار شابلونلاری اولمامالیدیر.
- مقاله لیست(سیاهه) اولمامالیدیر.
- مقاله آسیا اؤلکهلری و باشقا آسیا یئرلرینه باغلی اولمالیدیر.
- اویاری: یئرلی ویکی (بوردا تورکجه ویکیپئدیا) نین داورلری طرفیندن مقالهنین قوراللارا اویغون اولوب، اولماماغی بللی اولاجاقدیر.
داورلر
اویهلر
بو بیرگه ایشه قوشولماق اوچون، آشاغیداکی گؤی دوگمهنی باسین؛ داورلر، مقالهلرینیزی گؤزدن گئچیردهجکلر.
بو بیچیمده اویه اولون: {{ویکیپدیا آسیا آیی ایشلدنی|اؤرنک ۳}}: [[قوشولدوغونوزا گؤره مقاله]]
اولوسلارآراسی
قاتیلان ویکیپدیالار
- باشقیرجا ویکیپدیاسی
- بنگالجا ویکیپدیاسی
- اورتا بیکولجا ویکیپدیاسی
- چینجه ویکیپدیاسی
- ویکیپدیای گجراتی
- هیندجه ویکیپدیاسی
- اندونزیاجا ویکیپدیاسی
- ژاپونجا ویکیپدیاسی
- کاناراجا ویکیپدیاسی
- کورهجه ویکیپدیاسی
- لادینوجا ویکیپدیاسی
- مالایالمجا ویکیپدیای
- مئرآتیجه ویکیپدیاسی
- اوریهجه ویکیپدیاسی
- پنجابیجه ویکیپئدیاسی
- رینکونادا بیکولجا ویکیپدیاسی
- روسجا ویکیپدیاسی
- تاگالوگجا ویکیپدیاسی
- تامیلجه ویکیپدیاسی
- تایلندیجه ویکیپدیاسی
- اوکراینجا ویکیپدیاسی
- اوردوجا ویکیپدیاسی


text:
۱۹۰۱ (میلادی)
میلادی ۱۹۰۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۳۱ مارس - اوتریش-ماجاریستان باشکوْنسولو امیل جلینک٬ دؤرد سیلندرلی اوتوموبیلینی آلیب آدینا قیزی «مرسدس»ین آدینی وئردی.
- ۲۹ ژولای - آمریکادا سوسیاللارین حزبی یارانمیشدی.
- ۲۷ دسامبر - ژاپونلو کیمیاچی تاکامیکه و آمریکالی فیزیکچی آدل آدیرنالین هوْرمونونو تاپدیلار.
- ۲ دسامبر - کینق کامپ ژیلت٬ ژیلت ایختیراعینی یازدیردی.
- ۱۳ سپتامبر - فرانسهده اوتوموبیللره مجبوری صورتده نومره نیشانلاری وئریلمهیه باشلانمیشدیر.
- ۱۱ دسامبر - بیرلشمیش کراللیقدا تاریخده ایلک دفعه اوْلاراق پینگپونگ مۆسابیقهسی کئچیریلدی.
- ۱۰ دسامبر - ایلک دفعه نوبل جاییزهلری تقدیم ائدیلیب. آلفرد نوبئلین وصیّتینه گؤره٬ بۇ جاییزه علم آداملاریندان یالنیز ریاضیاتچیلارا وئریلمهییر.


text:
سیاسی سواد سیزلیک، جامعه کسلیکلر عاملی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: فرزاد
- منتشر شده در یکشنبه، 07 جدی 1393
«اۉزنی سیاستدن اوزاق توتگن کیشیلر، احمق لر آرقه لی اداره بۉلینه دی.»
افلاطون
ظلمکار حاکم، برچه استبدادلیک و کېینگه قالگن جامعه ده الدمچیلیک و یلغان تبلیغاتی بیلن کیشی لرنی سیاستگه کیریشیدن قۉرقیزیب، اونینگ خطرلی و قۉرقینچ نرسه و اېلنی مخصوص گروپی گه تېگیشلی دېب کۉرکزیشگه اینتیله دی افغانستان اۉتگن حکومت لری، افغان لرنی کر و کۉر سقلب، اولرنینگ سوادسیز بۉلیش لریگه اینتیله دی اېکن. بیراق، حاضر ایسه کیشیلر سواد فایده سینی بیلیب، هرقنده ی قیینچیلیک بۉلسه هم سوادلی بۉلیش لرنی ایسته دی. عکسینچه، ملی قرشی دولت اینتیلیشیگه کۉره یاش لرنینگ بوتونله ی سوادسیزلیک سیاستیگه غرق قیلیش اوچون ایتیله دی، اولرنینگ مینگلرچه الدمچیلیک بیلن آچیق-آیدین و آگالنتیریش سیاستیگه آدیم قۉییشیدن قۉرقیزه دی. حتی، کرزی نیچه ییل آلدین، اۉز بیاناتیده (اۉلکه بیلیم یورتی لری نینگ یاش لریگه اېشیتّیریب، سیاسی بولمس لیگینی) ایتدی.
سیاسی بۉلمه گن کیشی، یاولری نینگ آسانلیکده قۉل اسبابی بۉلیب، اوندن اوروشلرده یمان فایده لنه دی. اېشیتیش و کۉرینیشیگه قره گنده چیرایلی شعارلر و ایستگ و آرزو لری انسان لرنی تویدیره دی. ملی قرشی کوچلری و عنصرلری نینگ شعارلری ، نظرلری و وعده لرینی ارقه سینی تحلیل قیله آلمگن و بیله آلمگن کیشیلر غارت قیلووچی طبقه لر منفعتی و هدفلرنی تاپه آلمه یلر و معامله گر و خاین سیاست چیلر الدمچی توزاغیگه توشه دی.
شوکونلر کورد شهری نینگ کوبانی اولتیرووچی لری کیشیلر اېرکین لیگیگه، اینیقسه اورش قیچ و باتور قیزلری قهرمانلیک مقاومتگه اۉزگریلگن دیر. کورد نینگ باتور قیزلری، داعش جهالت و جنایتچی کوچ لرنی اینگیش اوچون قورال قۉلیگه آلیب، تنیده جانلری باریچه اوروشه دی. بیراق اۉلکه لرینی غرب کوچ لرینی توزتگن وحشی و جنایتچی لریگه تاپشیرمه یدی. سیاستگه چوقور توشون گنلری و سیاستدن آگاه لیک لری، وجدانلی یاش لرنی غیرتلی و جان سیرلیککه اوزگرگن. اولر ایریم افغان خاین تحلیلچی لری کبی (امریکا باسقینچ لری اۉلکه میزدن دفاع قیلیشی کېره ک) دېگن گپنی هیچقچان ایستمه ی عکسینچه اوز کوچ و قوتی بیلن آنه وطنیدن دفاع قیله دی.
آلمانلیک متفکر برتولت برشت یازه دی:
«اینگ یمان سواد سیزلیک، سیاسی سوادسیزلیک دیر. بونده ی سوادسیز، هیچ نرسه نی اېشیتمه یدی، هیچ ذات نی کۉره آلمه یدی، سیاسی حیاتیده هیچ اولوش آله آلمه یدی. او حیاتده گی مصرفلر جمله دن لوبیا، اون، کرایه و دارولر بهاسی نینگ برچه لری سیاست تصمیمیگه باغلیق بۉلگن لیگینی بیله آلمه یدی. اونده ی کیشی حتی سیاسی نادانلیگیگه قووانه دی و سیاستدن خویشی کېلمه ی و نفرتلنیشی حقیده کۉکره گینی کۉتاریب اعلام قیله دی.»
جامعه نینگ زحمت چیکه دیگن و فقر طبقه لر سیاستی ، ملی قرشی، مرتجع زمامدارلر و منفعت طلب طبقه لرگه توگه یدی . زحمت کشلر بوشکلده صنفی حرکتی بیلن اۉز تقدر لرنی توزه تیشدن اوزاق قالیب، عملی شکلده سیاست توغریسیده شغال صفت ظالم لرگه باقی قاله دی. شو دلیل لرگه کۉره اۉغری دولت لر کیشی لر دقتتینی سیاسی مساله لرگه آگاه بۉلیشیدن منحرف قیلیش اوچون اینتیلیب، باشقه فرعی مساله لرگه و کونده لیک حیاتگه و شخصی واقعه لربیلن مصروف قیله دی. کیشلرنی تولسی، فاطمهگل، بعد پنجم، پولاد علمدار، مماتی باش... و باشقه تورلی سریاللر بیلن مصروف سقله گن. و میلیون لرچه یاشلر مخدره ماده لرگه معتاد بۉلگنیگه تفاوت سیز بۉلگنی اوشبو برچه خاینلیک روشیدن سو ایچه دی.
یاش لرنی ظاهرگه کۉره سیاسی بۉلمگن ایشلر مثال صورتده انجیولر و خیریه موسسه لرگه تشویق قیلیب، اولرنینگ سیاستدن اوزنی آگاه لنتیریشگه سرکوب قیله دی.اوز اۉلکه میزگه بونده ی بنیاد لرنینگ مینگلرچه سینی کۉریب، کوپ یاش لرنی مصروف سقلگن اولرگه هرمرته انجیوو ایشلریگه سیاستدن گپریش نی حراملیگینی اېشیتتیره دی و سیاستگه قۉل اوریش اینیقسه ستم کار حاکم لر سیاستیگه قول اوریشی بیزنی فند و پروژه دن کېسه دېب توشونه دی. مینگلرچه خیریه نهاد لرنی سمارق کبی توزه تیش یاشیرین عامل لرنی تاپیشینی اوشبو سیاسی بۉلمگن سازمان لرگه عملی شکلده باسقینچ لر و نوکرلرنی سیاستی اۉلکه میزگه آلدینی آله دی. یاش نسلیمیزنی منحرف قیلیش و یوللرینی یوقاتیشگه بوزیش نقشینی اوینه یدی.
اۉلکه ده گی سۉنگی کولگیلی سیلاو یمان هدی بیلن بوتون اۉلکه هوا سینی توتگن. جامعه نینگ سیاسی آگاه سیزلیگی اوچون جانلی مثال بۉله آله دی. باشقه هیچ بیر اۉلکه ده ساتیلگن و مرتجع گروه لر و عنصرلر آسانلیکده ملت تقدری و شعوریگه قادر بۉلیب، اۉلکه نینگ سیاسی حیاتینی بدمعاشلیک و یمان هیدلی تارتیشوولر بیلن قۉلگه آلیشگه قادر بۉله آلمه یدی.
مجید توکلی: بیر دیکتاتور حاکم نینگ خطر سېزیشی یلغوز غیرتلی کیشیلردن دیر. اولر امریدن باش تارته دی. «مجید توکلی ایرانلیک محصل بۉلگن، ۱۳۸۸ ییلی قوس آیی نینگ 16 سیده «امیر کبیر بیلیم یورتی» صحنیده ارتجاع لیک رژیم سیاستیگه جرئتلی و غیرتلی بیانیه سیده عتراض بیلدیرش اوچون وحشیلر تمانید اوشلندی. بوگون گچه قماقخانه ده حیات کېچیره دی. شو باعث عدالت ایستاووچی ایرانلیک لر «شرف جنبش دانشجویی» لقبینی بېردی.
افغانستان نینگ کولگیلی سیلاووینی، بیر مثال اوچون تورکیه گه قیاسله یمیز: تورکیه اۉتگن ییل تازه تورکیه نمادی بۉلگن استانبول ده گی گزی پارکینی بوزیب، اۉرنیگه سودا-ساتیق مرکزی قورماقچی بۉلگنده، تورکیه نینگ اوشبو تصمیمی عموم ملی قرشی سیگه یوزمه-یوز بۉلیب، بیر ملی حرکت گه ایلندی. دولت تمانیدن اوشبو برنامه عملگه آشیر مسلیگینی ایتیلدی بیراق شونده هم بوگونگچه نمایشچیلر یغینی بوتونله ی یاتگن ایمس. کشیلر حساسلی حرکتی، دولت نینگ ملی منفعت قرشیسیگه آلگن تصمیمی گه کۉره اېل نینگ سیاسی آگاه لیگیگه تېگیشلی بۉلگنینی کۉرسته دی. مردمگه نینگ اوشبو آگاه لیگی اوز تقدیری تۉغریسیده تفاوت سیز بۉلمسلگی گه سبب بۉلگن.
۱۳۱۲ ییلی عقرب آیی نینگ ۱۶ ده اۉز جانینی فدا قیلگن شهید عبدالخالق، نادرشاه غدار و سیه کار نینگ میه سیگه اۉق اۉلتیرغیزگن اۉلکه میزنینگ واقعی قهرمان لریدن بیری دیر. بیراق اۉلکه میزنینگ بیر یمان ظالم شاه لریدن نجات بېردی. اونینگ حرکتی مستبد دستگاه تۉغریسیده اونی چوقور سیاسی آگاه لیگی دیر.
شو دلیل لرگه کۉره مردم نی سیاسی سواد لری یوقاری بۉلگن اۉلکه لرگه دموکراتیک معین ارزشلری جامعه ده سقلنه دی. برچه مردم نی سیاست گه کۉره دلیلی شولدیرکیم اونینگ معادلینی ریا و الدمچی لیک دېب توشونیش دیر. معمولگه کۉره عوام فریب حاکملر کیشیلر گه یوقاری وعده لر بېره دی بیراق عملگه قره گنده غارت و چپاول لیکدن اۉزگه ملت گه خذمت قیلمه یدی. افغانستان سۉنگی سیلاوویگه شاهید بۉلگن میز عبدالله و اشرف غنی تیم لری ملت گه قیزیل-یشیل باغ لرنی کۉرستگن اېدی. اۉزلر هم بیله دی بېرگن وعده لرنی یوزده بېش فایزیگه هم وفا لیک قیله آلمه دی. بیراق چوکیگه اېتیش اوچون ملت باشیگه دوپّی قۉییب، اوشبو یلغان تبلیغات لرگه قۉل اۉرگن اېدی. اوشبو گول اوره دیگن سیاست لر سیاست اصطلاح سیگه «دماگوژی» یا عوام فریب لیک دېب ایتیله دی. دموکراتیک پروسه سیگه، کیشیلرنینگ عملی شکلده اعتمادسیز قیلگنی سبب بۉله دی کیشیلر اوشبو پروسه دن یوز اۉگیره دی. الدمچی سیاست چیلر بونده ی اۉیین لری بیلن سیاست و دموکراسی گه یمان خیانت قیله دی.
سیافیلر، عطایلر، اشرف غنیلر، عبدالله یلر، گلبدینی لر، ملا عمریلر، دوستمیلر و باشقه مرتجع و دولت مقاماتی مردمنی سیاست دن قۉرقیزیب، و فایده لی و الدمچی سیاستی دن باش تارتمه یدی. بولر همیشه ملت نماینده لیک تاشینی کۉکره گیگه اوره دی. ملت، تیل، مذهب و سمت لیک، آگاه سیز مردم نی قوملیک احساساتیدن یمان فایده لنیش اوچون کۉپ پول لرنی خرچ قیلیشیگه مجبور بۉلگن کوچ نمایش لرینی، یاکی کیشیلرنی سیلاو پیتیده سیاسی اۉیین نیگه اشتراک قیلیش لری اوچون قولاغینی آچه دی. بیراق کیشلرنی اینیقسه مترقی و اېرکینلیک ایستاووچی یاش نسللرنی سیاست دن آگاه بۉلیش لریدن وحشت قیله دی. شاعرنی ایتیشیچه «سری را گر کند اندیشه روشن/نه از توفان نه از دیوان هراسد». اولر اۉز اۉلیملرینی آگاهلی فکری بیلن قورال لنگن و ضد ارتجاع لیک و ضد استعمارلیککه توشونگن لرده دېب، بیله دی. شو دلیل لرگه کۉره برچه استبدادلیک اۉلکه لر قماقخانه لری سیاسی جریانات گه تېگیشلی سیاسی بندی لر، عدالت ایستاووچی ظلم گه قرشی حرکت قیلگن لر بیلن تۉله دیر.
جامعه ده گی ایریم اۉقیمیشلی و هنرمندلر ارسیده سیاست دن قاچه دېگن لرهم کۉرینه دی.اۉتگن 13ییلیک ساسیغن و رسوا بۉلگن پروسه لریده «سیلاو» «لویه جرگه لر» «طالبلر بیلن صلح قیلیش» «ملی یره شیش» و باشقه لر حقیده بیلیب یاکی بیلمسدن شعرلر و قۉشیق لر کۉیله گن. بیراق اۉز ایش لرینی «سیاسی ایمس» دېب استدلال قیله دی. ایتیشگه کۉره «میهنی» ایش بجرگن بۉلسه لر! واقعیتگه کۉره اوشبو گروه لر توشونمه یدی و عمومی نرسه دېب بیله دی بیراق اۉزلرنی بیلمسلیککه تشلب، عملی شکلده ملی خاینلر و اۉزگه چاکرلری و نوکرلرینی خذمتیده بۉلگن. ادوارد سعید ایتیشیگه کۉره «سیاست همه جایده باربۉلیب، هنر و ناب آنگ لر قلمرویده یاشینیب، اوندن قاچه آلمه دی». بیراق بو سیاست کیشیلر خذمتیده می یاکی کیشیلر یاوونی خذمتیده بۉلگن. اوچینچی شط وجودی بۉلمگن.
معمولگه کوره، سیاسی شخصیتلر و سیاست ایلغارلری بیلیم یورتی لردن باش کوترگن. ایرانده «پلی تکنیک بیلیم یورتی» کمپیوتر بۉلیمی نینگ طلبه سی و «فریاد» نشریه سی نینگ باش مدیری یوسف رشیدی، احمدی نژاد بیاناتی نینگ جریانیده کاغذ نی یوقاری قیلیب، یوزیگه بونده ی دېب یازگن «فاشیست جمهور رییس! پلی تکنیک سینی جاینگ ایمس». او اوشلنیب، آزار-اذیت کۉریب، قماقخانه گه تشلندی. بیراق یاشلر ارسیده توریب، اۉز غیرتی و شهامتینی کۉرستدی.
اجتماعی و طبقاتی قرشیلیک دن توله بۉلگن بیر جامعه ده حیات کېچیرسک، سیاست دن اوزاق توریش ممکین سیزدیر. برچه میز آگاهلی و آگاهسیز شکلده سیاستگه کیرگن میز. بیرملت کیشیلیک سیاستی و اېرکینلیک ایستاووچی سیاستیدن قۉل کوترگن حالتده، عملی شکلده ارتجاع لیک ملی قرشیلیک سیاست لرگه اۉرین بۉشته دی. اینگ آخر تحلیل گه کۉره ملت یاولری کوچلی راق بۉلیب، کیشیلر نینگ پسند بۉلمگن سیاست میدانیگه تارته دی. سیاست دموکراسی، عدالت، بشر حقلری، سیلاو و باشقه کبی مقوله لر دن رذیلیک شکلده یمان فایده لنیله دی. بیلیم و هنر و ادب جامعه ده بیر اجتماعی طبقات لر خذمتیده بۉلگن دېک یا بخت قاره مردم مقابلیگه ایش آلینسه لر سیاست هم اوشبو قاعده دن اۉزاق ایمس.
انچه کیشلر استدلالی گه کۉره اۉتگن تۉرت دهه بدبختلیک دلیل لری تورلی گروه لرنی فرقلی فکرلر بیلن سیاست اویینتگنی بۉله دی. سیاست علمی باشقه علملردېک انسان لرگه ارزشلی دستاورد بارلیگینی ایتیش لازم. اونینگ اجابی یاکی صلبی تمانگه فایده لنیب بۉله آله دی. همده علم نی اتوم بمی و باشقه اینگ مهم بۉلگن قورال لرنی توزه تیش دلیل لریگه کۉره اعتبارسیز قره ب اوزاق تشله آلمه یمیز. سیاست نی هم ملی غدارلرنی شیطانلیک اۉروش تیریش علتیگه قره ب بوتونله ی اوزاق تشلب، یلغان، ریا و چل و فریب گه قیاس لب بیلیشی میز لازم ایمس.
مترقی و آلغه باریش جریان لر نینگ مهم وظیفه لریدن بیری شولدیر کیم، کیشیلر آگاهلیک لرینی یوقار قیلیش اوچون اینتیلسه لر. یاشلرنی آگاه لنتیریش کتاب لرنی مطالعه قیلیشی، اۉلکه تاریخینی اۉقیشی، دنیا و اۉلکه وضعیت لریدن آگاه بۉلیشی، فقر اۉلکه لرنی باسقینچ لیک ماهیتی و فعالیت یۉریق لرینی بیلیشی، عموم سیاست مقوله لرنی توشینیشی و بشقه لرنی درک قیلیشی کېره ک همده یوقاریده گی مسأله لر اوچون یاش لریمیزنی ترغیب و قیزیق تیریشی لازیم.
اولر نینگ سیاسی بیلیم لرینی یوقاری قیلیش کیره ک. اجتماعی مناسب حرکت لر اوچون مردم نی آگاه لنتیریش لازم. حاضرگی الدمچیلیک اولرنینگ سیاسی آگاه لیک میزانیگه باغلیک لیگی بار. سیاست نینگ دردکه تېکمه یدیگن حتی ضررلی مقوله دېب توشونیش لرنی بیخیدن وپیریشیمیز لازیم اوشبو ناتۉغری و عامیانه توشونیش لری حقیده یخشی بیلدیریشی میز لازم.
«سیاست باشلنه وقتی، انسانلر برچه ارزشلر قلمرویده ارتقا تاپه دی. سیاست قلمرویگه کیریش هیچ نرسه ایمس مگر انفرادلیک موقعیت نی قۉیباریب، کۉپلیک تمان ارتقا قیلیش کېره ک.»
شیلی لیک ۲۶ یاشلی خاتین کامیلا باییخو، حاضر اوشبو اۉلکه نینگ پارلمان عضو بۉلگن. ۲۰۱۱ ییلیده «شیلی محصل لرینی کنفدراسیون لیگی» نی سۉزچی سی بۉلگن پیتده، اوشبو جنبش نینگ ایریم باشلیغ لری تحصل تیزیمیگه بیرینچی سهولت لیک لر اوچون مبارزه چیلر جمله سیدن سنلر اېدی. او اۉلدیریش اوچون تهدید آستیگه آلینگن اېدی ینه هم شوق ذوق بیلن اۉز یۉلیگه دوام بېردی حتی «گاردین» نشریه سینی نظرسنجی گه کۉره «ییل انسانی» لقبینی آلدی.


text:
Ali Pormehr-Gel Gel 2019
Ali Pormehr Gel Gel Şarkı Sözleri
آی قاشی گوزلری قارا گوزلیم گل گل,
قویما منی اینتیظارا گوزلیم گل گل,
سنسیز حیاتیم زای اولار گوزلیم گل گل,
حسرت اولار آخ وای اولار گوزلیم گل گل,
یورما منی آز ناز ائله گوزلیم گل گل,
عاشقیوه ائتمه بئله گوزلیم گل گل,
حیات سئوگیسیز یالاندیر گوزلیم گل گل,
تکجه محبت قالاندیر گوزلیم گل گل گل گل,
هر نه ائدیرسن یاراشیر یاشینا,
گل قوزی کسیم او قلم قاشینا,
قوی کی دویونجا دولانیم باشینا,
ساچلارین تکین منی وئرمه یئله,
گوز یاشیمی چئویرمه غمنن سئله,
سالما شهرده منی دیلدن دیله دیلدن دیله...بازدید: ۷۸۹


text:
آذربایجان هیئتی تورکیهده
"گؤروشمه سیراسیندا ۲۰۲۲.جی ایلین «شوشا ایلی» اعلان ائدیلمهسی، بو موناسیبت ایله آذربایجان و تورکیه آراسیندا امکداشلیغین گوجلندیریلمهسی، ایکی اؤلکهنین مدنی قورولوشلارینین اورتاق بیر ایش پلانی اولوشدورماسی قونولاریندا مشورت ائتدیک"
جمهورباشقانی ایلهتیشیم باشقانی فخرالدین آلتون، آذربایجان جمهوریتی مدنی قورولوشولارینا دؤولت دستگی آژانسی باشقانی یاردیمچیسی وصال قولییئو و یانینداکی هئیت ایله گؤروشدو.
آلتون سوسیال مئدیا حسابیندان پایلاشدیغی مئساژدا، ایلهتیشیم باشقانلیغیندا گؤروشدوگونو بیلدیرهن قولییئوه و یانینداکی هئیته تشکر ائتدی.
پایلاشیمیندا گؤروشمهنی دگرلندیرن آلتون:
"گؤروشمه سیراسیندا ۲۰۲۲.جی ایلین «شوشا ایلی» اعلان ائدیلمهسی، بو موناسیبت ایله آذربایجان و تورکیه آراسیندا امکداشلیغین گوجلندیریلمهسی، ایکی اؤلکهنین مدنی قورولوشلارینین اورتاق بیر ایش پلانی اولوشدورماسی قونولاریندا مشورت ائتدیک" ایفادهلرینی ایشلتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
شنتوپ: دونیانین، تۆرک دؤولتلرینین سسینه احتیاجی وار
"اولوسلارآراسی دوغو-باتی اورتا دالانی و خزر گئچیشلی آذربایجان-ناخچیوان باغلانتیسیسی کیمی آددیملارلا بیربیریمیزه داها سیخ باغلانمالیییق"
علییئو لاوروو قبول ائتدی
"باریش آنلاشماسی تکلیفیمیز جاوابسیز قالدی آنجاق یئنه ده بو تکلیفین قبول ائدیلهجگینی اومود ائدیریک"
قوزیی قیبریس روم طرفینین سیلاحلانما فعالیتلرینه رئاکسیا گؤستریب
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی گونئی قیبریس روم ایدارهسینین سیلاحلانما فعالیتلرینه رئاکسیا وئریب.


text:
تورکیه، آمریکاداکی شوبههلی اؤلوملردن قایغیلی
"آمریکانین آلبوکرکی شهرینده، اوچو سون بیر هفتهده اولماق اوزره نوامبر آییندان بری ۴ مسلمان شخصین شوبههلی شکیلده آرخا آرخایا اؤلدورولمهسیندن درین قایغی دویوروق"
تورکیه، آمریکانین آلبوکرکی شهرینده ۴ مسلمانین شوبههلی شکیلده اؤلدورولمهسیندن قایغیلی اولدوغونو بیلدیررک، آمریکا مقاملاریندان حادثهیه ان قیسا زاماندا آیدینلیق گتیرمهسینین گؤزلنیلدیگینی بیلدیردی.
خاریجی ایشلر باخانلیغیندان وئریلهن یازیلی آچیقلامادا،
"آمریکانین آلبوکرکی شهرینده، اوچو سون بیر هفتهده اولماق اوزره نوامبر آییندان بری ۴ مسلمان شخصین شوبههلی شکیلده آرخا آرخایا اؤلدورولمهسیندن درین قایغی دویوروق. پلیس طرفیندن بیر بیری ایله باغلانتیلی اولابیلهجگی ایفاده ائدیلن و نفرت سوچو اولماسی احتیمالی اولان بو سری جنایتلرین فاعللرینین تئرلیکله تاپیلاراق عدالت قارشیسینا چیخاردیلمالارینی ایستهییر، آمریکا مقاملاریندان حادثهنین بوتون یؤنلری ایله ان قیسا زاماندا آیدینلادیلماسی اوچون هر جور آراشدیرما و سوروشدورمانی دقتله ائتمهسینی گؤزلهییریک" دئییلدی.
آچیقلامادا حیاتینی ایتیرهنلره اللهدان رحمت، عائلهلرینه و یاخینلارینا باشساغلیغی آرزو ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان: اسیر دییشیمینده ۲۰۰ نفر قوناغیمیزدیر
اردوغان، ایستانبولدا روسیا ایله اوکراینا آراسیندا اسیر دییشیمی ایله باغلی دانیشدی
بیرلشمیش میللتلردن تۆرکیهیه تشکر
آنتونیو گوترش، روسیا ایله اوکراینا آراسیندا ۲۰۰دن چوخ ساواش اسیرینین دییشیمیندهکی رولو ندنی ایله تۆرکیهیه تشکر ائتدی
پکاکا عضوو ۱۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ عضوو ۱۴ تروریستین ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی


text:
كيتورولاك
كيتورولاك (آیوپاک آدی: (±)-5-benzoyl-2,3-dihydro-1H-pyrrolizine-1-carboxylic acid, اینگیلیسجه: Ketorolac, عربجه: كيتورولاك، روسجا: KeTopoлak) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۵۵٫۲۷ دیر. متابولیسمی قاراجییرده باش وئریر. كيتورولاك آغری کسیجی یا ضد درد اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
- دواء شیرکتلرین لیستی
- بیوفارماسی
- دواء کیرلیلیغی
- اؤن دواء
- فارماکولوژی
- کپسول (دواء)
- آنتیبیوتیک
- آنتی سایکوتیک یا ضد روان پریشی
- آغری کسیجی یا ضد درد
- آنتیدپرسان یا ضد افسردگی
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده كيتورولاك گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چوواش تورکجهسی
چوواش تورکجهسی یا چوواشچا (چوواشچا: ЧӑBaшлa / چاواشلا؛ ЧăBaш чĕлxи/ چاواش چلخی)، روسیا فدراسیونو’نون اورتا کسیمینده، اورال داغلاری’نین باتیسیندا دانیشیلان چاغداش دؤنم تورک یازی دیللریندن بیریدیر. تورک دیللرینین اوغور-بولغار قروپو گؤبگیندن وارلیغینی قوروموش تک دیلدیر. چوواشچا، چوواشلارین آنادیلی و چوواشیستان’ین رسمی دیلیدیر. یاخلاشیق ایکی میلیون کیشی طرفیندن دانیشیلیر. ۲۰۰۲ وئریلرینه گؤره چوواشیستان’دا بو دیلی دانیشان نوفوسون ۹۲% ائتنیک اولاراق چوواش، ۸%’ی ایسه باشقا ائتنیک کؤکنلیدیر.
چوواشچا، مدرسهلرده اگیتیم دیلی اولماسینا و مئدیادا قوللانیلماسینا قارشین، روسجانین یایقین ایشلَنمهسینه گؤره تهلوکه آلتیندا اولان بیر دیلدیر.
وولقا دیرسگیندهکی قازان'دا، ایلریده -تاتارلار و باشقیرلار آراسیندا داغیلمیش اولاراق- وولقا و اورال آراسینداکی بؤلگهده، نیسبتاً آز اولان ساییلارینا باخمایاراق (۱۹۵۹ ساییمینا گؤره ۱.۴۷۰.۰۰۰) دیل بیلیم و اتنولوژی آچیسیندان ان ایلگی چکیجی و ان اؤنملی تورک ائللریندن بیری اولان چوواشلار (چاواش) یاشار. آیریملی اتنیک اؤزللیکلری، هابئله آغیز اؤزللیکلرینه گؤره چوواشلار ایکی آنا قوروپا آیریلیرلار: قوزمودم'ژانسک، چبوقساری، ژادرین و قورمیش قصبهلرینده یوخاری چوواشلار (ویریال < *وز ائل " یوخاری مملکت، یوخاری خالق " ) و آشاغی چوواشلار (اناتری < *ئنت ôئگی ؟ 'اشاغیدا [وولقا و دوامیندا] اولانلار')، آیریجا، اؤزللیکله وولقا قیییسی داغلاری بویونجا جیویل'سک'دن، تِتیوشی اۆزریندن اولیانوفسک (اسکی سیمبیرسک، ستپ چوواشلارینین مرکزی) بؤلگهسینه کیمی اولان یئردهکی ستپ چوواشلاری اؤنمل قایدهدیلمهلیدیر.
قایناق[دَییشدیر]
- تورکیه تورکجهسی ویکی پدیاسی.
- ^ Chuvash at Ethnologue - 18th ed., 2015


text:
تکنولوژی
تکنولوژی یا اۇیغولاییم بیلیمی - یونان سؤزو اوْلوب، "تکنو" (باجاریق) و "لوژی" (اؤیرنمه) سؤزلریندن یارانمیشدیر. محصولون حاضیرلانماسی باجاریغی، اۆرتیم (تولید) پروسسلرینین یئرینه یئتیریلمهسی اۆچون اۆصول و واسطهلر حاقیندا بیلیکلر توْپلوسو.
قایناقلاردَییشدیر
تکنولوژیانین اینسان حیاتینداکی رولو بو گون سرحدلری آشدی ، بونا گوره تکنولوژی اعتیادی ان واجیب پرابلئم لردند بیریدی. تکنولوژی گوران و اونو گونوگوندن گئنیشلندیرن اوزوموزوک. حیاتی اوزوموز اوچون آسانلاشدیرماق اوچون تکنولوژیا تقدیم اتدیک. تکنولوژی حقسیزلیق ائتمییب و هر ثانیه حیاتیمیزی بیر مدل ده تاثیر قویوب. ایندی روباتلار کی بیز اولاری یاراتمیشیق انسان نما اولوبلار و داها تاثیر قویولار انسانین حیاتینا. تکنولوژی سایه سینده ایندی ربات لار انسان لارین یرین توتوبدیر. بیر گون اولاجاق چی روبات لار انسانلارین ایشلرین گوره جاخلار . تکنولوژی بوگونده انسان لاری آراسینا گون به گون نفوذ ائتمیشلر. و فیرمالار ایندی انسان یرینه روبات لاری ایشلدیرلر و بو انسان جامیعه سینه ضررلی اولاجاخ. [۱] ائنکشاف ائدن تکنولوژیانین بلکه ده ان بویوک فایدالاریندان بیری اینسان ساغلاملیغی نین دیر.طبیب و یا حکیم لر ایندی تکنولوژی سایه سینده چوخ خستلیک لره داوا درمان اولور تاپیپلار.اینی زاماندا بیر چوخ اولومجول خستلیک و پوزقونلوقون آلماقا کمک ادن بیر چوخه درمان و معالیجه تاپدی. سکس قایلدلری اوخواق ایندی داها آساندیر و طیبی ادلیقالار قریبه بیر شکلیده انینکیشاف ائتمیشدیر. نتیجه میلیونلار اینسان خلاص اولدو. [۲]


text:
- کؤتۆ سؤز دە، تۇپراقتان سؤکۆلمۆش، چۆرۆک بیر آغاجا بنزەر. هیچبیر یردە ثابیت قالاماز.
- آللاە، اینانئپ گۆونمیش کیمسەلری هم دۆنیا حایاتئندا، هم دە آحیرتتە ثابیت سؤزلە ساغلاملاشتئرئر. یانلئش یاپانلارئ دا ساپئق سایار. آللاە یاپتئغئنئ قوردوغو دۆزنە گؤرە یاپار.
- آللاهئن نیعمتینی کافیرلیکلە دگیشتیرن وە تۇپلومونو ماحوەدیجی یوردا سۆرۆکلەینلری گؤرمەدین می؟
- جهننمە… آیرئلامایاجاقلارئ یرە. نە کؤتۆ قۇناقلاما یریدیر اۇ!
- آللاهئن یۇلوندان ساپتئرماق ایچین آللاها بنزەر نیتەلیکلر یاقئشتئردئقلارئ وارلئقلار اویدوردولار. دە کی: “کەیفینیزە باقئن آما گیدیشینیز کسینلیکلە آتشە دۇغرودور.”
- اینانئپ گۆونن قوللارئما دە کی: “نامازلارئنئ دۆزگۆن وە سۆرکلی قئلسئنلار. کندیلرینە رئزئق اۇلاراق وردیکلریمیزدن گیزلی، آچئق اینفاق أتسینلر (حایرا حارجاسئنلار)! بونو؛ آلئشوریشین وە دؤستلوغون اۇلمایاجاغئ بیر گۆن گلمەدن اؤنجە یاپسئنلار!”
- آللاە، گؤکلری وە یری یاراتان، گؤکتن سو ایندیریپ سیزە رئزئق اۇلسون دییە اۇنونلا یردن اۆرۆنلر چئقاران، قۇیدوغو قانونا گؤرە دنیزدە یۆزۆپ گیتمەسی ایچین گمیلری حیذمتینیزە ورندیر. ائرماقلارئ دا حیذمتینیزە ورمیشتیر.
- یؤرۆنگەلریندە آقئپ گیدن گۆنشی وە آیئ حیذمتینیزە ورمیشتیر. گجەیی وە گۆندۆزۆ دە حیذمتینیزە ورمیشتیر.
- سیزە ایستەیەبیلەجگینیز هر شەیدن ورمیشتیر. آللاهئن نیعمتلرینی سایمایا قالقسانئز بیتیرەمزسینیز. اینسان گرچکتن یانلئشئ چۇق یاپار، چۇق نانکؤردۆر.
- بیر گۆن ایبراهیم شؤیلە دەدی: “راببیم! بو شهری گۆونلی قئل! بنی وە أولادئمئ پوتلارا تاپماقتان اوزاق أیلە!
- راببیم! اۇ پوتلار، اینسانلارئن بیرچۇغونو یۇلدان چئقاردئلار. بانا اویان بندندیر. بانا قارشئ چئقان اۇلورسا، شۆبهەسیز سن چۇق باغئشلایان، ایکرامئ بۇل اۇلانسئن.
- راببیمیز! بن سۇیومدان بیر قئسمئنئ سنین دۇقونولمازلئغئ اۇلان بەیتینین یانئندا، چۇراق بیر وادییە یرلشتیردیم. راببیمیز! بونو نامازئ دۆزگۆن وە سۆرکلی قئلسئنلار دییە یاپتئم. اینسانلاردان کیمینین گؤنلۆنۆ اۇنلارا مەیلەدەجک حالە گتیر! بیر دە اۇنلارئ بیرتاقئم اۆرۆنلرلە رئزئقلاندئر، بلکی گؤرەولرینی یرینە گتیریرلر!
- راببیمیز! بیز نەیی گیزلەسک وە نەیی آچئغا وورساق سن بیلیرسین. یردە وە گؤکتە هیچبیر شەی آللاها گیزلی قالماز.
- هر شەیی مۆکممل یاپماق، یاشلئ اۇلماما راغمن بانا ایسماعیل ایلە ایسحاقئ لۆطفەدن آللاها اؤزگۆدۆر. راببیم دوعالارئ ألبتتە ایشیتیر.
- راببیم! بنی نامازئ دۆزگۆن وە سۆرکلی قئلانلاردان أیلە! سۇیومدان گلنلری دە. راببیمیز! دوعامئ قابول أیلە!
- راببیمیز! حساب گؤرۆلەجگی گۆن بنی، آنامئ، بابامئ وە سانا گۆونن هرکسی باغئشلا!”
- ساقئن آللاهئ، یانلئشلار ایچیندە اۇلانلارئن یاپتئقلارئندان حابرسیز سانما! اۇ سادەجە، اۇنلارا گؤزلرین یووالارئندان فئرلایاجاغئ بیر گۆنە قادار سۆرە ورمکتەدیر.
- اۇ گۆن، باشلارئنئ دیکمیش، تک بیر یؤنە اۇداقلانمئش حالدە قۇشارلار. گؤزلری فال تاشئ گیبی، ایچلری بۇمبۇشتور.
- اینسانلارئ، باشلارئنا عاذابئن گلەجگی گۆنلە ایلگیلی اۇلاراق اویار! یانلئش یاپمئش کیمسەلر شؤیلە دەرلر: “راببیمیز! بیزە قئسا بیر سۆرە ور دە، چاغرئنا اۇلوملو قارشئلئق ورەلیم وە ألچیلرینە اویالئم!” (اۇنلارا دەنیر کی:) “داحا اؤنەدن یمین أتمەمیش مییدینیز، حانی سیزین سۇنونوز گلمەیەجکتی!
- کندیلرینی یانلئشلار ایچینە سۇقانلارئن یرلرینە یرلشمیشتینیز. اۇنلارا ناسئل داوراندئغئمئز دا سیزین ایچین عایان بەیان اۇرتایا چئقمئشتئ. سیزە نیجە اؤرنکلر دە ورمیشتیک.”
- اۇنلار پلانلارئنئ قوردولار آما پلانلارئ آللاهئن گؤزلمی آلتئندادئر. قوردوقلارئ پلانلار ایستەرسە داغلارئن یریندن اۇیناماسئ ایچین اۇلسون.
- ساقئن آللاهئن، ألچیلرینە وردیگی سؤزدن جایاجاغئنئ سانما! آللاە دائیما اۆستۆندۆر، حاق أدیلدیگی قادار جزا وریر.
- (اۇ جزا) یرین فارقلئ بیر یرە، گؤکلرین دە فارقلئ گؤکلرە دؤنۆشتۆرۆلەجگی هرکسین تک وە هر شەیی أمری آلتئنا آلمئش اۇلان آللاهئن حوضورونا چئقاجاغئ گۆن وریلەجکتیر.
- اۇ گۆن سوچلولارئ، زینجیرلرە وورولموش اۇلاراق گؤرەجکسین.
- ألبیسەلری قاطراندان اۇلاجاق، یۆزلرینی دە آتش بۆرۆیەجکتیر.
- بو، آللاهئن هرکسە قازانجئنئن قارشئلئغئنئ ورمەسی ایچیندیر. آللاە حسابئ چابوق گؤرۆر.
- بو قورئان اینسانلار ایچین بیر تبلیغ /بیلدیریدیر. اۇنونلا اویارئلسئنلار، آللاهئن تک بیر ایلاە اۇلدوغونو بیلسینلر وە ساغلام دوروشلو اۇلانلار دۇغرو بیلگیلرینی قوللانسئنلار (دییە ایندیریلمیشتیر).


text:
اورتا آسیا
اورتا آسیا، آسیانین بیر بؤلگهسی دیر. تورکمنیستان، تاجیکیستان، قازاخیستان، اؤزبکیستان، قیرقیزیستان و افغانیستان اؤلکهلریندن تشکیل تاپیر. یاخین گئچمیشهجه بو توپراقلارا تورکوستان دییهردیلر آمّا روسلارین بو توپراقلارا حاکیملیغیندان سونرا اورتا آسیا تورکوستان آدینین یئرین توتوبدور.
اورتا آسیا اؤلکهلریدَییشدیر
اورتا آسیا بئش اؤلکهنی بۈتۈنلۈکجه باغرینا آلیر :
- تورکمنیستان : رسمی دیل تورکمنجه : جمعیت 5110000
- قازاقیستان : رسمی دیل قازاقجا : جمعیت 16004800
- اؤزبکیستان : رسمی دیل اوزبکجه : جمعیت 27606000
- قیرقیزیستان : رسمی دیل قرقیزجا : جمعیت 5482000
- تاجیکیستان : رسمی دیل تاجیکجه : جمعیت 7349145
اورتا آسیا تاریخیدَییشدیر
اورتا آسیا تورک دیللی خالقلارین آنا یورتو دور . تورکلر گئچمیشدن بو توپراقلاردا یاشیییپ بؤیوک ایمپراطورلوقلار یارادیپلار . اورتا آسیانین ایلک تورک ایمپراطورلوغی بویوک هون خانلیغی دیر . اورتا آسیانین بالاجا یئرلری بیر قیسا چاغدا دا آریالیق خالقلارین حاکمیتی آلتیندا اولوپدور . چوخلو تاریخچیلر بونو اینانیرلار کی سومرلرین آنا یورتو اورتا آسیا دیر .


text:
کئچدی باهار- ی عؤمروموز، ایت کورهدن کئچن کیمین
گئن کورهدن هاساند اولار، دار کورهدن کئچن کیمین
بئل بوکولوب، قوُلاق باتیب، گؤز ده دوشوبدو چوُققورا
کوند اوراغیله خستهجان، گونده بیچین بیچن کیمین
دیشی دوشن قاری- قوجا، انگیده توُتموری غذا
سنکی حالین بیلنمهسن، دیشلی یئییب، ایچن کیمین
ایپ قیریلیب، نهجان چیخیر، جان ییغیشیب بوغازینا
داس- ی اجل ده کسمیری، دوغرور دوگون آچان کیمین
بال و پرین یولوب فلک، یوخدو توان- ی پروازی
نه دوشورو دوشن کیمی، نه اوُچورو اوُچان کیمین
بیر بئله دردلی کیمسهنین دردینی هاممی آنلاماز
دار دیبینه دوشن بیلر، بندی آچیب، قاچان کیمین
جوخه تیره باغلانان، یاخشی قانار تیرین دادین
قلبینه گوللـهلر دگیب، قیرمیزی گول ساچان کیمین
جامده زهر شوکران، راه نجات باغلانیب
واخت قوُتاریب، چاتیب زامان، مجبور اولوب ایچن کیمین
یوک- یاپی باغلا کاروان، ایندیجه سسلنر جرس
یئیلاقی ترک ائدیب کؤچک، ائل اوبادان کؤچن کیمین
ای کی بوُ نازلی دونیادا، نعمت ایچینده اوینوسان
سئچمگه مایل اولما چوخ، سئچملینی سئچن کیمین


text:
چاغیریش!
دیرلی وطنداشلار، عزیز ادبیات سئورلر!
اؤلکهمیزین بؤیوک شاعری تورکجه-فارسجا یئنی شعرین بانیلریندن بیری، معاصر آذربایجان شعرینین امکانلارینی داها یوکسک سویهیه قالدیران اوستاد «حبیب ساهر»ین عایلهسی، شاگیردلری و بیر سیرا ادبی انجمنلر، «ایشیق» ادبیات و اینجه صنعت سایتی، «یاشماق کیتاب ائوی» و «آذری» مجلهسینین امکداشلیغی ایله «ساهر آدینا شعر جایزهسی»نین موقتی آپاریجی هیئت قورولموشدور.
«ساهر آدینا شعر جایزهسی»نین موقتی آپاریجی هیئتی، بو چاغریش واسطهسی ایله بوتون وطنداشلارا، ادبیاتچیلارا، مدنی ساحهلرده چالیشانلارا و عمومیتله بو جایزهنین یاخشی کئچیریلمه سی اوچون بیزه یاردیم ائتمک ایستهینلرین یاردیملارینا گووهنرک، اونلاری «ساهر آدینا شعر جایزهسی»نین دائمی آپاریجی هیئتینی قورماغا دعوت ائدیر.
نظرلرینیزی، تکلیفلرینیزی و بو موضوعلا باغلی هر هانسی بیر گؤروشونوزو بیزدن اسیرگمهیین!
ساهر آدینا شعر جایزهسینین موقتی آپاریجی هیئتی
بیزیمله آشاغیداکی آدرسلرله و تئلفون نومرهلریله علاقه ساخلایا بیلرسینیز :
ایمیل آدرسی: saherjayezeh@gmail.com
تهران، میدان انقلاب، خیابان آزادی، بعد از جمالزاده، پلاک ۶۱ واحد ۴۳
تلفن همراه: ۰۹۱۲۱۰۹۶۵۱۳


text:
ایکی قونشو کند واریدی. یـوخاری چاخماق بولاق، آشاغی چاخماق بولاق. نئچه ایل قاباق دولو یاغیب بوتون اکینی آرادان آپاردی. بئله اولاندا هر ایکی کندین آداملاری شهره کؤچوب، کندی بوراخدیلار. کندلر بوش قالدی. ایکی قارداش داغداکی ماغارادان آشاغی ائنیب، کنده گلدیلر. قارا آیی یوخاری کندده، ساری آییدا آشاغی کندده ساکین اولدولار. آییلار- بئکار قالمایاق- دئـیه، زمیلری شوخوملایـیب بوغدا اکیردیلر. آییلارین ایشلمهسی بولودلارین خوشونا گلیردی؛ بونون اوچون اونلارین زمیلرینی بیر آن سوسوز قویموردولار..
بو ایل ده گؤم- گؤی زمیلر یـئل اسدیکجه، دنیز کیمی دالغالانیردی. گونش زمیلری گؤروب وجده گلدی. او، قیزیل شفقلریله بوغدالاری برکیدیب، ساپ- ساری رنگه بویادی. بیر گون قارا آیی یـئتیشمیش سونبوللری یـیغیب، خرمنه گتیردی. سونرا سونبوللری دؤیوب، سامانینی آیـیردی. ساپ -ساری تمیز بوغدالاری تلیسلره دولدوروب، بیر- بیر آنبارینا داشیدی. ائرتهسی گون آنبارا گیریب، بوغدا تلیسلرینی سایماغا باشلادی. او، سول الینین بارماقلارینی بیر- بیر ساغ الیله بوکوب، تلیسلری سایدی. تلیسلرین سایی، اونون سول الینین بارماقلارییلا دوز برابر ایدی. قارا آیی سئوینجیندن اوجادان بؤیـوردو، آخی بو ایل اونون محصولو اؤتن ایلدن ایکی تلیس چوخ اولموشدو. قارا آیی بو قرارا گلدی کی، تلیسلرین بیرینی قارداشینا پای وئرسین. قارا آیی فیکیرلشدی کی، بو ایشی گیزلیجه گؤرسه، داها آرتـیق قارداشینین سئوینجینه سبب اولار. بئله اولاندا گئجه یاری یـوخودان دوروب، تلیسلرین بیرینی دالینا آلیب یـولا دوشدو. او، تلیسی آپاریب، قارداشینین آنبارینا قویـوب، سسسیز- سمیرسیز اؤز کندینه قاییتدی. او گئجه سحرهدک بال کیمی یوخویا گئتدی. صاباحی گون آنبارا گیرنده، قارا آیی گؤزلرینه اینانمادی! اونون تلیسلری یئنه ده بئش دنه اولموشدو. او، دؤنه- دؤنه سول الینین بارماقلارینی بیر- بیر قاتدایـیب، تلیسلری سانادی. تلیسلر دوز بـئش دنه ایدی. بو ایش یقین جین- شیطانین ایشیدیر- دئـییب، قارا آیی فیکره گئتدی. ایندی کی، بئلهدیر، هر گون بیر تلیس قارداشیما آپارارام، قوی جینلرده هر گئجه بیر تلیس منه گتیرسینلر- دئدی. یـئنه گئجه یاریسی بیر تلیسی دالـینا آلیـب، سسسیزجه آپاریب قارداشینین آنبارینا قویوب، قاییتدی. قارا آیی گون چیخارکن آنبارینا باش ووردو. یئـنه ده جین- شیطانلار بیر تلیس بوغدا اونون آنبارینا گتیرمیشدیلر. اونا داها یـقین اولدو کی، بو ایش بیزدن یـئییلرین ایشیدیر. اوچونجو گئجه، یـئنه قارا آیی بیر تلیسی سئوینجک دالینا آلیب یـولا دوشدو. هله کنددن چوخ اوزاقلاشمامیـشدی کی، یـولون اورتاسیندا بیر قارالتی گؤزونه ساتاشدی. – یـقین جینلردیر- دئـییب، بیر داشین دالیندا گیزلندی. قارالتی گئت به گئت اونا یاخیـنلاشدی. بیردن اؤز قارداشی ساری آیـینی گؤروب، ائشییه توللاندی. ساری آیینین دا، بیر بوغدا تلیسی دالیندایدی. ایکی قارداش یـولون اورتاسیندا بیر- بیرینی باغرینا باسدیلار.


text:
بارسلونا فوتبال کولوبو
بارسلونا فوتبال کولوبو یوخسا بارسا کاتالانجا: Futbol Club Barcelona یا Barça، ایسپانیا کاتالونیا خودموختار ایالتی نین پایتختی بارسلونادا یئرلشن بیر حرفهای فوتبال کولوبودور.
بۇ کولوب، ۱۸۹۹ م ایلینده خوان گمپر باشچیلیغی ایله بیر تعداد سوئیسلی و اینگیلیسلی فوتبالچی الی ایله قۇرولدو. بارسلونا بیر کولوبدان یۇخاری "Més que un club" اینگیلیسجه: "More than a club" لقبینی آلیب، کاتالونیا ایله کاتالانیسم سمبولونا چئویریلیبدیر. چوخلو آیری فوتبال کولوبلاری ترسینه، طرفدارلار بارسلونانین یییهلیگی ایله ایدارهسینه اللرینه آلیبلار. بۇ کولوب ۳.۵۶ میلیارد دلارلا دۆنیانین ایکینجی دیرلی ایدمان تیمی و ۵۶۰.۸ میلیون یورو گلیرله دونیانین ایکینجی وارلی فوتبال کولوبودور.[۲][۳] بارسلونانین رسمی مارشینین آدی Cant del Barça دیر و خائوم پیکاس ایله جوزپ ماریا اسپیراس الی ایله یازیلیبدیر.[۴]
بۇ کولوب ۲۴ دفعه لالیگادا، ۲۸ دفعه کوپا دل ریده، ۱۲ دفعه ایسپانیا سوپرکاپیندا، ۳ سری کوپا ائوا دیورتهده ، ۲ سری کوپا دئ لالیگادا، ۴ سری اوروپا کاپلار کاپیندا، ۵ دفعه اوروپا سوپرکاپیندا، ۵ سری اوروپا قهرمانلار لیگینده، ۳ دفعه اینتر-سیتیز فیرز کاپدا و ۳ دفعه دونیا فوتبال کولوبلاری کاپیندا قهرمان اوْلوبدور. بۇ کولوب 1997, 2009, 2011, 2012 و 2015-جی ایللرده دونیانین بیرینجی فوتبال کولوبو سئچیلیبدیر[۵][۶] و گۆنوموزده ۳-جو روتبهده یئرلشیبدیر.[۷] بۇ کولوبون اصلی رقیبی رئال مادریددیر. ایکی تیمین آراسینداکی اوْیونلار ال کلاسیکو آدلانیر.
بارسلونا، دونیانین ان چوخ طرفدارلی ایدمان تیملریندن و اجتماعی مدیالاردا ایدمان تیملرینین آراسیندا ان چوخ ایزلهنن ساییلیر.[۸][۹] بارسلونا اوْیونجولاری ۱۱ دفعه اوروپا قیزیل توپونو قازانیب، ۷ دفعه ایلین دونیا فوتبال اویونجوسو سئچیلیبلر.
بارسلونا کولوبو، اتلتیک بیلبائو و رئال مادریدله بیرلیکده تکجه ۳ سقوط ائتمهین لالیگا قوروجو کولوبلاردان بیریدیر.۲۰۰۹-جو ایلده بارسلونا ایسپانیا کولوبلاری آراسیندا اول دفعه اۆچون لالیگا، کوپا دل ری و اوروپا قهرمانلار لیگینه شامیل اوْلان اوچلوکو اله گتیردی و ایسپانیا فوتبالی سوپرکاپی، اوروپا سوپرکاپی و دونیا فوتبال کولوبلاری کاپینی اوتماقلا بیر ایلده ۶ کاپ قازانان بیرینجی اسپانیالی کولوب اولدو.[۱۰] پپ قواردیولا الی ایله ۴ ایل ایچینده ۱۴ کاپ قازانان بارسلونا بعضی ایدمانچیلار طرفیندن تاریخ بویو ان بؤیوک تیم ساییلیبدبر.[۱۱][۱۲][۱۳]
گئچمیش[دَییشدیر]
بارسلونا تاسیسی (۱۸۹۹–۱۹۲۲)[دَییشدیر]
۲۲ اوکتوبر ۱۸۹۹-جو میلادی ایلده خوان گمپر بیر تیم یاراتما ایستگینی لوس دپرتوس دا یایدی. موثبت جوابلار نوامبرین ۲۹-دا ژیمناسیو سوله گوروشونه باعیث اولدو. اوْنبیر اویونچو جذب اولدولار ـ والتر ویلد ( کولوبون بیرینجی مودیری)، لوییس دئ اوسو، بارتمیو تیراداس، اوتو کونزله، اوتو مایر، انریک دوکال، پره کابوت، کارلس پوژل، جوزپ لیوبت، جان پارسونز و ویلیام پارسونز ـ و بارسلونا فوتبال کولوبو دوْغولدو.
کولوب کاتالونیا فوتبال قهرمانلیغی و کوپا دل ریده حضور تاپیب، منطقه و ملی کاپلاردا موفق باشلانیشی اولدو. ۱۹۰۲-جی ایلده، کوپا ماسایا ایله بیرینجی قهرمانلیق کاپینی قازاندی و بیرینجی دفعه کوپا دل ریده حضور تاپیب، فینالدا اتلتیکو بیلبائوا ۲-۱ -ه اۇتوزدو.[۱۴] کولوب ۱۹۰۵-جی ایلدن هئچ بیر کاپ قازانمادیغی اۆچون و بارسلونانی قوْرویوب، دیری ساخلاماق اۆچون ۱۹۰۸-جی ایلده خوان گمپر کولوبون باشچیسی اوْلدو. اوْ بیر گؤروشده بئله دئدی: "بارسلونا دیری قالمالیدیر. هئچ کیمسه ده اوْلمازسا، من ایندیدن کولوبو دوْلاندیرما مسئولیتینی بوْیونوما آلیرام"[۱۵]. گمپر ۲۵ ایل کولوب باشچیسی اوْلدو و اوْنون چاغیندا بارسلونا بیر اختصاصی ایستادیوم و ثابیت گلیره ال تاپدی.[۱۶]
۱۹۰۹-جو میلادی ایلین مارس آیینین ۱۴-ونده، تیم ۸۰۰۰ ظرفیتلی اینداستریا ایستادیومونا داشیندی. اوْ ایل کولوب لوقوسو اۆچون بیر موسابقه قۇرولدو. بۇ موسابقهده کارلوس کومامالا طرحی سئچیلدی و اوْنون طرحی نئچه کیچیک دییشدیرمهدن سوْنرا گونوموزه قدر تیمین لوقوسو اوْلدو.[۱۷]
یئنی ایستادیوملا، مارکا هیسپانیکایا باغلی اوْلان لانگداک، میدی، آکیتن (جنوبی فرانسه)، باسک و کاتالونیا منطقهلرینین ان یاخشی تیملریندن تشکیل تاپان پیرنه کاپینین آچیلیش دورهسینده حضور تاپدی. اوْ چاغدا بو موسابقهلر چوخ معتبر ساییلیردی.[۱۸] ۱۹۱۰-دان ۱۹۱۳-ه قدر بارسلونا بو کاپی ۴ سری قازاندی. کارلوس کومامالانین بو قهرمانلیقلاردا بویوک نقشی اولوب، آموچازرا و جک قرینولله بیرلیکده تیمی ایداره ائتدی. اوْ سوْنرالار و ۱۹۱۷-جی ایلده تیمین بیرینجی تمام وقت موربیسی اوْلدو.[۱۹] بۇ کاپین سونونجو دورهسی ۱۹۱۴-جی ایلده بارسلونا شهرینده قۇرولدو و کولوبون یئرلی رقیبی، ایسپانیول قازاندی.[۲۰]
ائله بۇ چاغدا کولوب رسمی دیلینی ایسپانیولجادان کاتالانجایا دییشدیریب، کاتالان کیملیگینین اهمیتلی سمبولونا چئویریلدی. ۱۹۱۷-جی میلادی ایلین فوریه آیینین ۴-و ۱۹۱۳-۱۹۲۸ ایللری آراسیندا کولوبدا اوْینایان رامون تورالبا ایفتخارینا کولوبون بیرینجی ایفتخاری اویون ترراسسا آدلی یئرلی تیم قاباغیندا قۇرولوب، بارسلونانین ۵-۲ یه غلبهسی ایله سونا چاتدی.[۲۱]
گمپر کولوبون طرفدارلارین آرتیرماق اۆچون چالیشیب، ۱۹۲۲-ده ۲۰۰۰۰ نفر یئنی ایستادیوم اۆچون مالی کومک ائتدیلر. کولوب اوْ ایلده یارادیلمیش لس کورتس ایستادیومونا داشیندی.[۲۲] بۇ ایستادیومون ظرفیتی ۳۰۰۰۰ نفر ایدی و سوْنرا 1944-ده ۶۰۰۰۰ نفره چوْخالدی.[۲۳][۲۴]
گمپر، جک قرینولی بارسلونا تاریخینده بیرینجی تمام وقت موربی عونوانیندا ایستخدام ائتدی. گمپر چاغیندا بارسلونا 11 دفعه کاتالونیا قهرمانلیق کاپی، ۶ دفعه کوپا دل رئ و ۴ دفعه پیرنه کاپینی قازانیب، بیرینجی پارلاق دورهسینی گئچیردی.[۲۵][۲۶]
ریورا، جومهوریت و ایچ ساواش (۱۹۵۷–۱۹۲۳)[دَییشدیر]
۱۹۲۵-جی ایلین ژوئن آیینین ۱۴-و بیر اوْیوندا طرفدارلار میگوئل پریمو ده ریورا دیکتاتورلوغونا اعتراض عونوانیندا میلی مارشا ایهانت ائتدیلر. بۇ حرکتدن سوْنرا حکومت ۶ آی ایستادیومو باغلاییب، گمپری ایستعفایا مجبور ائتدی.[۲۷] بۇ چاغدا حرفهای فوتبالا گئچیش باشلاندی و ۱۹۲۶-دا بارسلونا مودیری، عمومی حالتده بیرینجی دفعه اۆچون بیر حرفهای فوتبال کولوبو کیمی چالیشماسینی بیلیندیردی.[۲۸] ۱۹۲۷-جی میلادی ایلینین جولای آیینین ۳-ونده پائولینو آلکانترانین ایکینجی تست اویونو ایسپانیا میلّی فوتبال تیمی قاباغیندا قورولدو. اویونون باشلاماق اۆچون یئرلی خلبان و ژورنالیست جوزپ کانوداس طیارهدن توپو میدانا آتدی.[۲۹] ۱۹۲۸-جی ایلده تیم ایسپانیا کاپینی اوتماسی موناسبتی ایله و بارسلونا قولری فرانز پلاتکو وصفینده ۲۷ نسلی گروهونون عوضوو اولان رافایل آلبرتی شاعیرین اودا اِ پلاکتو آدلی ماهنیسی اوخوندو.[۳۰] ۱۹۲۹-جو ایلین ژوئن آیینین ۲۳-ونده بارسلونا لا لیگانین بیرینجی دورهسینی قازاندی. بیر ایل سونرا جولایین ۳۰-وندا قمپر بیر مودت روحی مریضلیک و اقتصادی موشکوللردن سونرا اؤزونو اؤلدوردو.[۱۶]
بارسلونا جوزپ اسکولا کیمی آدلیم فوتبالچیلارلا اؤز ایشینه ایدامه وئردی، آنجاق ایدمان عرصهسینه اثر قویان سیاسی چیرپیشمالار اۆچون نزول ائتدی.[۳۱] بارسلونا اهالیسی سیاسی موردلره مشغول اولوب، توتولدوقلارینا گؤره اویونلاردا هوادار ساییسی آزالدی.[۳۲] کولوب ۱۹۳۰، ۱۹۳۱، ۱۹۳۲، ۱۹۳۴، ۱۹۳۶ و ۱۹۳۸ ایللرینده کاتالونیا کاپینی قازاندی[۱۴] آنجاق میلی سطحده ۱۹۳۷ جنجاللی قهرمانلیقدان سوای هئچ بیر موفقیته ال چاتمادی.
۱۹۳۶-جی ایلده ایسپانیا ایچ ساواشینین باشلانیشیندان بیر آی سونرا بارسلونا و اتلتیک بیلبائو اویونچولاریندان نیظامی ساواشچیلار قاباغیندا عسگرلیک خیدمتی اۆچون داوطلب اولدولار.[۳۳]
ایفتیخارلار[دَییشدیر]
- اعداد پر رنگ در ستون عناوین ، رکورد محسوب می شوند.
- † رکورد مشترک با باشگاه دیگر
اوْیونچولار[دَییشدیر]
ایندیکی ترکیب[دَییشدیر]
- یوخلاما تاریخی: ۳ سپتامبر ۲۰۱۷[۴۴]
بوْرج وئریلن اوْیونچولار[دَییشدیر]
ایستفاده اوْلونمیش بایراقلار فیفا طرفیندن تایید اوْلوب و مومکوندور بعضی اویونچولارین ایکی وطنداشلیقلاری اوْلموش اولا.
پرسنل[دَییشدیر]
ایندیکی فنی کادر[دَییشدیر]
ادو پونس
فرانسسک کوس
پاکو سیرولو
خسوس کاساس
جوردی ملرو
جومه توراس
خوانخو براو
ژاوی لوپز
ژاوی لینده
ریکارد پرونا
دنیل مدینا
Last updated: 11 July 2015
Source: [۴۵]
ایداره[دَییشدیر]
هیئت مدیره عوضولری[دَییشدیر]
Last updated: 23 January 2014
Source: FC Barcelona
نوْتلار[دَییشدیر]
- ^ The Copa Eva Duarte was only recognised and organised with that name by the RFEF from 1947 until 1953, and therefore Barcelona's "Copa de Oro Argentina" win of 1945 is not included in this count.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Camp Nou – FC Barcelona Official Page
- ^ "The 20 Most Valuable Soccer Teams Of 2016, Visualized" (اینگیلیسجه). فوربس (11 May 2016). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۱ مارس ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۱ مارس ۲۰۱۷.
- ^ "Deloitte Football Money League 2016" (اینگیلیسجه). Deloitte UK (21 January 2016). یوخلانیلیب ۱ مارس ۲۰۱۷.
- ^ Els himnes (کاتالانجا). بارسلونا رسمی سایتی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۳ مارس ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۳ مارس ۲۰۱۷.
- ^ FORMER RESULTS. IFFHS. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2018-06-15. یوْخلانیلیب16 December 2014.
- ^ Club World Ranking 2015. IFFHS. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2019-08-11. یوْخلانیلیب7 January 2015.
- ^ UEFA Club Rankings 2016. UEFA. یوْخلانیلیب5 June 2016.
- ^ "Barça, the most loved club in the world". Marca. Retrieved 15 December 2014
- ^ "Barcelona wins Social Star Award for 'Most Popular Sports Team'". Straits Times. Archived from the original on 3 November 2013.
{{cite news}}: Unknown parameter
|deadurl=ignored (
|url-status=suggested) (help)
- ^ FC Barcelona Records (اینگیلیسجه). FC Barcelona (12 ژانویه 2012). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷.
- ^ Is this Barcelona team the best of all time?. سی ان ان (23 December 2011). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۷.
- ^ The great European Cup teams: Barcelona 2009-2011. قاردین (25 October 2015). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۷.
- ^ IS BARCELONA THE GREATEST SOCCER TEAM EVER?. نیوزویک (25 October 2015). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۷.
- ^ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Spain – List of Cup Finals. RSSSF (21 May 2010). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷.
- ^ Joan Gamper. FC Barcelona. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۱ اوْکتوبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۱ اوْکتوبر ۲۰۱۷.
- ^ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ History part I. FC Barcelona. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۱ اوْکتوبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۱ اوْکتوبر ۲۰۱۷.
- ^ The crest (اینگیلیسجه). fcbarcelona. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷.
- ^ Murray, Bill. p. 30
- ^ Closa et al. p. 62–63
- ^ Ferrer, Carles Lozano (19 June 2001). "Coupe des Pyrenées – Copa de los Pirineos" (اینگیلیسجه). RSSSF. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲ نوْوامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲ نوْوامبر ۲۰۱۷.
- ^ Partidos de homenaje a jugadores (Catalan) (PDF). Center for Documentation, FC Barcelona. یوْخلانیلیب24 August 2010.
- ^ Arnaud, Pierre; Riordan, James. p. 103
- ^ Barcelona – Camp de Les Corts (اینگیلیسجه). ایسپانیا ایستادیوملاری سایتی (April 3 2011). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۴ نوْوامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۴ نوْوامبر ۲۰۱۷.
- ^ From Les Corts to Camp Nou (اینگیلیسجه). بارسلونا رسمی سایتی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۴ نوْوامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۴ نوْوامبر ۲۰۱۷.
- ^ Spain - List of Cup Finals (اینگیلیسجه). فوتبال آمار تشکیلاتی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۶ نوْوامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۶ نوْوامبر ۲۰۱۷.
- ^ History (اینگیلیسجه). بارسلونا رسمی سایتی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن ۲۶ نوْوامبر ۲۰۱۷ ده. یوخلانیلیب ۲۶ نوْوامبر ۲۰۱۷.
- ^ Shubert, Adrian. p. 200
- ^ Joan Gamper (1908-1909 / / 1910-1913 / / 1917-1919 / / 1921-1923 / / 1924-1925) (اینگیلیسجه). بارسلونا رسمی سایتی. یوخلانیلیب ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۸.
- ^ Partidos de homenaje a jugadores (کاتالانجا). بارسلونا رسمی سایتی.
- ^ Roy, Joaquín (۲۰۰۱). "Football, European integration, national identity: The case of F. C. Barcelona" (اینگیلیسجه). European Community Studies Association.
- ^ Burns, Jimmy. pp. 111–112.
- ^ Burns, Jimmy. pp. 111–112
- ^ Arnaud, Pierre; Riordan, James. p. 104
- ^ Evolution 1929–10. Liga de Fútbol Profesional. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 20 July 2011. یوْخلانیلیب6 August 2010.
- ^ Copa del Rey – Palmarés (Spanish). یوْخلانیلیب11 May 2017.
- ^ Spain – List of Super Cup Finals. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (25 August 2016). یوْخلانیلیب11 May 2017.
- ^ List of Super Cup Finals. RSSF. یوْخلانیلیب18 March 2011.
- ^ Torre, Raúl (29 January 2009). Spain – List of League Cup Finals. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF). یوْخلانیلیب22 June 2010.
- ^ Champions League history. Union of European Football Associations (UEFA). یوْخلانیلیب22 June 2010.
- ^ UEFA Super Cup. UEFA. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 20 August 2010. یوْخلانیلیب22 June 2010.
- ^ UEFA Cup Winners' Cup. UEFA. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 1 May 2010. یوْخلانیلیب22 June 2010.
- ^ FIFA.com. FC Barcelona. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-04-09. یوْخلانیلیب15 September 2015.
- ^ Tournaments. FIFA. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 16 May 2010. یوْخلانیلیب22 June 2010.
- ^ First team. FC Barcelona. یوْخلانیلیب14 June 2016.
- ^ Composition of the new Board of Directors and Sporting Area. fcbarcelona.com. یوْخلانیلیب20 July 2015.
ائشیک باغلانتیلاری[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بارسلونا فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- CS1 errors: unsupported parameter
- فوتبول کولوبلاری
- بارسلونا فوتبال کولوبو
- La Liga clubs
- Football clubs in Barcelona
- Football clubs in Catalonia
- Copa del Rey winners
- G-14 clubs
- Catalan symbols
- Unrelegated association football clubs
- Association football clubs established in 1899
- ۱۸۹۹ - جو ایلینده ایسپانیا اؤلکهسینده یارانانلار
- UEFA Champions League winning clubs


text:
الکساندر کوباکوو:"تاخیل کوریدورو ثمرهلی ایشلییر"
الکساندر کوباکوو جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین حمایهسی ایله ایستانبول-دا ایمضالانان تاخیل دهلیزی سازیشی سایهسینده تاخیل کوریدورونون ثمرهلی ایشلهدیگینی بیلدیریب.
اوکراینانین آلت یاپی ناظیری الکساندر کوباکوو جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین حمایهسی ایله ایستانبول-دا ایمضالانان تاخیل دهلیزی سازیشی سایهسینده تاخیل کوریدورونون ثمرهلی ایشلهدیگینی بیلدیریب.
کوباکوو توییتر حسابیندا ائتدیگی پایلاشیمدا بو گون اودسا لیمانیندا بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) باش کاتیبی آنتونیو گوترشی قوناق ائتدیکلرینی دیله گتیریب.
کوباکوو بیلدیریب کی، او، گوترش ایله گمیلره تاخیل یوکلمه پروسهسینی تدقیق ائدیب:
"امینلیکله دئیه بیلریک کی، قارا دنیز تاخیل تشببوسو سایهسینده تاخیل دهلیزی ثمرهلی فعالیت گؤستریر".
خاطیرلاداق کی، قارا دنیزدن تهلوکهسیز ارزاق نقلیاتینین رئاللاشماسی اوچون جولایین 22-ده ایستانبول دولماباخچا سارایینداکی پرزیدنت اوفیسینده جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان و بمت-نین باش کاتیبی آنتونیو گوترشین ایشتیراکی ایله اوکراینا و روسیا ایله "ایستانبول تاخیل سازیشی" ایمضالانیب.
قارا دنیزدن تاخیل محصوللارینین تهلوکهسیز داشینماسی اوچون یارادیلان بیرگه کووردیناسیون مرکزی جولای 27-ده ایستانبولدا میللی ساوونما اونیورسیتهسینین کامپوسوندا فعالیته باشلاییب.
ایلگیلیلی خبرلر
میت-دن عملیات: قولدورباشی ضررسیزلشدیریلدی
یونانیستان ساحللرینده قاییق قضاسی نتیجهسینده آزی 15 کوچمن حیاتینی ایتیریب
یونانیستانین میدیللی آداسی یاخینلیغیندا مهاجیرلری داشییان قاییغین قضایا اوغراماسی نتیجهسینده ان آزی 15 نفر هلاک اولوب.
ایران-دا اعتراض آکسیالاری داوام ائدیر
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان نوماییشلر 19-جو گونونده داوام ائدرکن اعتراض لارا لیسه(دبیرستان) شاگیردلری قاتیلماسی دقت چکیر.


text:
سیمونه پهپه
سیمونه پهپه (اینگیلیسجه: Simone Pepe) (دوْغوم:۳۰ اوت ۱۹۸۳ (۳۹ یاش) البانو لازیال) بیر فوتبالیست. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ FIFA World Cup South Africa 2010 – List of players (PDF). FIFA.com. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2010-06-16. یوْخلانیلیب5 June 2013.
قارداش پروژهلرده سیمونه پهپه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- البانو لازیال دوغوملولار
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- ا.اس. رم کولوبونون اویونچولاری
- پیاچنزا کولوبونون اویونچولاری
- اودینزه کولوبونون اویونچولاری
- کالیاری کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- کیهوو ورونا کولوبونون اویونچولاری
- دلفینو پسکارا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
قالیا
قالیا یا دا قائول (اینگیلیسجه: Gaul) (لاتینجه: Gallia)[۱] باتی اروپا دا بیر بولگه میش ایلک رومالی لار بو آدی ایشدتمیشلر.
بو بولگه نین یئرلی لری سلت لر میش لر گاول ایندی کی فرانسه بلژیک لوکزامبورق سوئیسین چوخی و قوزی ایتالیا هلند و آلمان(راینون باتی ساحیلینده ).گاول لارین بیر کیچیک قیسمی ده ایندی کی تورکیه یه گتمیش دی لر و تورکیه ده گالاتیا بولگه سین ده پنتوس لارین یانیندا اولورموش لار.
ژولیوس سزار ددیغی گاول اوچ بولوم موش ۱- گالیا سلتیکا ۲-بلجیکا ۳-آکویتانیا.
بیرینجی و ایکینجی یوز ایل میلاددان قاباخ گاول روم ایمپراتورلوغون الینه کچدی و بو ایمپراطورلوغون بیر پارچاسی اولدو.
قایناقلار[دَییشدیر]
http://en.m.wikipedia.org/Gaul[دائمی اولو باغلانتیلی] بو صفحه دن چوریلمیش.


text:
ایران-دا گون عرضینده کوروناویروسدان 62 نفر اؤلوب
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
ایران-دا اؤتن گون عرضینده 4 مین 527 نفر کوروناویروسا (کووید-19) یولوخوب، 62 نفر اؤلوب.
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
بونونلا دا ایران-دا بو ویروسدان اؤلنلرین سایی 143 مین 222 نفره، یولوخانلارین سایی ایسه 7،49 میلیون نفره چاتیب. ویروس داشیییجیلاریندان 1411 نفرین وضعیتی آغیر قیمتلندیریلیر.
ایران-دا ایندییهدک 7،21 میلیون نفر کوروناویروسدان ساغالیب، 53،5 میلیوندان چوخ تشخیص تستی حیاتا کئچیریلیب.
عمومیلیکده، ایران-دا 153 میلیوندان چوخ واکسن وورولوب. بیرینجی مرحله ده واکسیناسیون اولونانلارین عمومی سایی 64،8 میلیون، ایکینجی مرحله ده واکسیناسیون اولونانلارین سایی 58،2 میلیون، اوچونجو مرحله ده ایسه واکسیناسیون اولونانلارین سایی 30،3 میلیون تشکیل ائدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
روسیادا اوخولا سلاحلی سالدیری
سالدیریدا آرالاریندا اوشاقلارین دا اولدوغو ۱۳ نفر حیاتینی ایتیردی، ۲۱ نفر یارالاندی
پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"قهرمان تورک سلاحلی گوجلریمیز سوریهنین قوزئیینده تروریستلره قارشی موباریزهنی ائتکیلی و قرارلی شکیلده داوام ائتدیریر"
ایرانداکی گؤستریلرده۲۰ یاشلی حدیث نجفی اؤلدورولدو
گۆونلیک گوجلرینین ائتدیگی آتیش نتیجهسینه بدنینین موختلیف یئرلریندن یارالانان ۲۰ یاشلی حدیث نجفی خستهخانایا آپاریلدیقدان سونرا یاشامینی ایتیردی


text:
ارمنیستان
موختصات: 40°N 45°E / 40°N 45°E
ائرمنیستان (ارمنیجه: Հայաստան, romanized: Hayastan) و یا رسمی آدی ایله ائرمنیستان جۇمهۇریَّتی (ارمنیجه: Հայաստանի Հանրապետություն, romanized: Hayastani Hanrapetut’yun) — گۆنئی قافقازدا بیر اؤلکه و دؤولتدیر. تورکیه، گورجوستان، آذربایجان و ایران ایله سینیرلانیر. باشکندی ایروان شهریدیر.
گئچمیش[دَییشدیر]
1828_جی ایلده روسیه ایله ایران آراسیندا ایمضالانان تورکمنچای موقاویلهسینه اساساً قوزئی آذربایجانین ناخچیوان خانلیغی و ایروان خانلیغی اراضیسینده ائرمنی ویلایتی تشکیل ائدیلمیشدیر. جمعیسی 25 مین ائرمنینین یاشادیغی همین اراضیلره قاجار ایران و عثمانلی ایمپئریاسیندان کوتلوی صورتده ائرمنیلر کؤچورولموشدور کی، ویلایتین ائتنیک ترکیبی روسلارین داها لویال قبول ائتدیگی خریستیانلارین سای اوستونلوگو ایله نتیجهلنسین و بونونلا دا ائرمنی ویلایتینین اینظیباتی-اراضی بؤلگوسو مؤحکملندیریلسین.
ائرمنیلرین ایران و تورکیه دن ایندیکی ائرمنیستان اراضیسینه کوتلوی صورتده کؤچورولمهسی ایله پارالل اولاراق ائرمنی ویلایتینه داخیل ائدیلن ایروان اوستانینین قیرخبولاق، زنگیباسار، کؤرپوباسار، وئدیباسار، شرور، سورمهلی، درهکند-پارچانیس، سعدلی (Səədli)، تالین، سئییدلی-آغساققاللی، سردارآباد، گرنیباسار، آباران، درهچیچک، گؤیچه (بیر حیصصهسی) ماحاللارینین، ناخچیوان اوستانینین الینجهچای، موازیخاتون، خوک (Xok)، ناخچیوان، درهلهیهز ماحاللارینین، اوردوباد دایرهسینین اوردوباد، اهیلیس، دسته، بیلهو و چننپ ماحاللاری تورکلرینین اکثریتی اساساً تورکیه و ایرانا کؤچمهیه مجبور اوْلموشلار.
1918-نجی ایلده مایین 26-دا زاقافقازیا سئیمی بوراخیلدیقدان سوْنرا اولجه گورجوستان، مایین 28-ده ایسه آذربایجان و ائرمنیستان اؤز موستقیللیگینی اعلان ائدیر. ژوئنون 4-ده تورکیه ایله ائرمنیستان آراسیندا باتومدا صولح موقاویلهسی ایمضالانیر. بۇ موقاویلهیه اساساً ائرمنیستان جومهوریتینین اراضیسی تقریباً 9 مین کو.کم، اهالیسی ایسه 321 مین نفر (او جملهدن 230 مین ائرمنی، 80 مین موسلمان، 5 مین یئزیدی کوردلری، 6 مین دیگر میللتلر) تشکیل ائدیردی. بۇ جمهوریتین اراضیسینه یئنی-بهیازید قضاسی، ایروان قضاسینین بئشده اوچو، ائچمیهدزین قضاسینین دؤردده بیری، آلئکساندروپول قضاسینین دؤردده بیری داخیل ایدی.[۲۱]
آلمان دیپلوماتی بئرنسدورف بۇ منظرهنی بئله تصویر ائتمیشدی: "تورکیه ائرمنیلره آنجاق سئوان (گؤیچه-مؤلف) گؤلونو ساخلاییب، هانسی کی، چیمه بیلرلر، آنجاق چیخماغا و اؤزلرینی قوروتماغا یئر قالماییب. باتوم موقاویلهسینه اساساً ائرمنیستان جومهوریتینین اراضیسی بیرینجی دونیا موحاریبهسینه قدر ائرمنیلرین ایروان قوبئرنیاسیندا کومپاکت یاشادیقلاری اراضیلره محدودلاشیردی.
1918-نجی ایللرده ارمنی تجاووزو[دَییشدیر]
1918-نجی ایلده شرقی آنادولودا قیرغینلار تؤرتدیکدن سوْنرا تورک قوْشونلارینین اؤنوندن قاچان ارمنی سیلاحلی قوهلری ژنرال آندرانیکین کوماندانلیغی آلتیندا گومرودن قاراکیلسهیه، اورادان دیلیجان درهسینه و گؤیچهیه، سوْنرا ناخچیوانا، اورادان دا زنگهزورا آدلایاراق، همین اراضیلرده کی موسلمان کندلرینی ویران قویموشدو. ائرمنی سیلاحلی قووهلرینین زنگزوردان قاراباغی تهدید ائتمهسی آذربایجان حؤکومتینی جدی ناراحات ائدیردی.
1918-نجی ایلین یاییندا ائرمنی سیلاحلی قووهلری گؤیچهنی دارماداغین ائتدیکدن سوْنرا ناخچیوانی ایشغال ائتمیش اورادان دا زنگهزور قضاسینا داخیل اوْلموش، گوروس ناحییهسینی و شوشا یولونو اله کئچیرمیشدیلر. بونونلا علاقهدار آذربایجان حؤکومتی آوقوستون 15-ده ائرمنیستان حؤکومتینه اعتیراض نوتاسی گؤندرمیش، ائرمنی سیلاحلی قووهلرینین بۇ آددیمینی تجاووز کیمی قیمتلندیرهرک، اگر ائرمنی قوْشونلارینین آذربایجان اراضیسیندن چیخاریلماسینا قارشی تدبیر گؤرولمزسه، حادیثهلرین سوْنراکی اینکیشافی اۆچون مسولییتین ائرمنیستان حؤکومتینین اوزرینه دوشهجهیینی کسکینلیکله بیلدیرمیشدی. لاکین ائرمنیستان حؤکومتی حیله ایشلدیب آندرانیکین سیلاحلی قووهلرینین ائرمنیستان حؤکومتینه تابع اولمادیغینی بهانه ائدهرک، آوقوستون 1-ده بیلدیرمیشدی کی، ژئنئرال آندرانیک و اونون دستهسی بوتونلوکله ائرمنیستان اوردوسوْنون ترکیبیندن سیلینمیشدیر. بونا سبب ایسه آندرانیک و اونون دستهسینین ائرمنیستان داشناک حؤکومتینی تانیمادیقلارینی بیان ائتمهلری اوْلموشودو. ائله بونا گؤره ده ائرمنیستان حکومتی آندرانیکین و اونون دستهسینین عمللرینه جاوابدئه اولمادیغینی بیلدیرمیشدی[۲۲].
1921-نجی ایلده سووئت عسگرلری ائرمنیستانا داخیل اوْلوب، موستقیللیگی لغو ائدیب سسرینین ترکیبینده ائرمنیستان سووئت سوسیالیست جومهوریتینی یاراتدیلار. 1922-1936-نجی ایللرده زاقافقازیا سووئت فدراتیو سوسیالیست جومهوریتینه داخیل ایدی. 1988-نجی ایلده آذربایجانلا داغلیق قاراباغ موختار ویلایتینین ایستاتوسو اوستونده موناقیشهیه جلب اوْلونموشدو. بۇ سببه گؤره 1988-1991-نجی ایللرده 186 مین آذربایجان تورکو، 18 مینه یاخین کورد و 4 مین نفر روس اؤلکهدن چیخاریلمیشدیر.[۲۳] موناقیشه ایندییهدک داوام ائدیر. 1991-نجی ایلدن ائرمنیستان جومهوریتی موستقیل اؤلکهدیر.
اهالی[دَییشدیر]
ارمنیستان اهالیسینین 98%-ی ائرمنیلر, قالانلاری روسلار, یونانلیلار, اوکراینلیلار و س. ائتنیک قوروپلاردیر. ائرمنی اورتودوکسیلیغی ان اوستون دیندیر.
اینضیباطی بولونموش[دَییشدیر]
اؤلکه 11 ویلایته (مارزا) بولونور: آراقاتسوتن(آشتاراک)، آرارات(آرتاشات)، آرماویر(آرماویر)، گئغارکونیک(قاوار)، کوتایک(رازدان)، لوری(وانادزور)، شیراک(قیومری)، سیونیک(کافان)، تاووش(ایژئوان)، وایوتسدزور(ائخئقنادزور)، ایروان.
ارمنیستان ویلایتلرینین تاریخی آدلاری[دَییشدیر]
شهرلر[دَییشدیر]
رایونلار[دَییشدیر]
قصبهلر[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The Constitution of the Republic of Armenia (with amendments). Constitutional Court of the Republic of Armenia (5 July 1995). یوْخلانیلیب14 October 2012.
- ^ Campbell, George L.; King, Gareth (2013). Compendium of the World's Languages (3rd ed.). New York: Routledge. p. 115. ISBN 978-1-136-25846-6.
...Eastern Armenian is the written and spoken language of the Republic of Armenia.
- ^ Dalby, Andrew (1998). Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. New York: Columbia University Press. p. 36. ISBN 978-0-231-11568-1.
...Eastern Armenian of the Present Republic of Armenia...
- ^ Asatryan, Garnik; Arakelova, Victoria (Yerevan 2002). The Ethnic Minorities in Armenia. Part of the OSCE. at WebCite (16 April 2010).
- ^ Ministry of Culture of Armenia [mincult.am/datas/media/azg.poqr.%20ev%20xorhurd%20mshak.nax.%20(1).doc The ethnic minorities in Armenia. Brief information]. As per the most recent census in 2011. [۱]
- ^ Armenian Census 2011 (Armenian). یوْخلانیلیب25 October 2015.
- ^ National Assembly of the Republic of Armenia – Official Web Site – parliament.am.
- ^ Lang, David Marshall. Armenia: Cradle of Civilization. London: Allen and Unwin, 1970, p. 114. ISBN 0-04-956007-7.
- ^ Redgate, Anna Elizabeth. The Armenians. Cornwall: Blackwell, 1998, pp. 16–19, 23, 25, 26 (map), 30–32, 38, 43 ISBN 0-631-22037-2.
- ^ Redgate, A. E. (2000). The Armenians (Reprint ed.). Oxford: Blackwell. p. 5. ISBN 0-631-22037-2.
However, the most easily identifiable ancestors of the later Armenian nation are the Urartians.
- ^ Encyclopedia Americana: Ankara to Azusa. Scholastic Library Publishing. 2005. p. 393.
It was named for Artaxias, a general of Antiochus the Great, who founded the kingdom of Armenia about 190 B.C.
- ^ de Laet, Sigfried J.; Herrmann, Joachim, eds. (1996). History of Humanity: From the seventh century B.C. to the seventh century A.D. (1st ed.). London: Routledge. p. 128. ISBN 9789231028120.
The ruler of the part known as Greater Armenia, Artaxias (Artashes), the founder of a new dynasty, managed to unite the country...
- ^ The World Fact Book – Armenia. Central Intelligence Agency. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 19 July 2010. یوْخلانیلیب17 July 2010.
- ^ The population of Armenia as of 1 December 2016 according to UN, p. 100.
- ^ Statistical Service of Armenia. Armstat. یوْخلانیلیب20 February 2014.
- ^ "Armenia Population". countrymeters.info.
- ^ ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۳ Report for Selected Countries and Subjects. World Economic Outlook Database, October 2016. اولوسلارآراسی پول صندوقو (4 October 2016). یوْخلانیلیب26 October 2016.
- ^ Gini index. World Bank. یوْخلانیلیب12 May 2016.
- ^ Human Development Report 2015. United Nations (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
- ^ Dum-Tragut, Jasmine (2009). Armenian: Modern Eastern Armenian. Amsterdam: John Benjamins Publishing. p. 12. ISBN 9789027238146.
The orthography used in Armenia nowadays goes back to the Soviet orthography reform of 1922 and its revision of 1940.
- ^ Kazım Karabekirin Kaleminden, Doğunun Kurtuluşu, Ərzurum, 1990, səh. 371.
- ^ Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi, f.970, siy. 1, iş 11, v. 193
- ^ Organiztion of Liberation of Garabagh : Statistics of Losses in Armenian-Azerbaijan Wor In Azerbaijan in 1988 before Garabagh conflict 390 thousand Armenians lived (approximately 6% of Republic's population). Of these 180 thousand lived in Baku and 145 thousand lived in Dag-lyg Garabagh Autonomic Region (DGAR). According to population census in 1989 in Armenia 85 thousand Azerbaijani lived (about 3 % of population). In fact, the figure was higher because in January of 1990 in Azerbaijan 208 thousand former Armenian citizens fled to Azerbaijan were recorded: 186 thousand of Azerbaijani, 18 thousand of Kurds and about 4 thousand Russians.
- ائرمنیستان
- ارمنیستان
- گونئی قافقاز
- دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکهلر
- جومهوریتلر
- Armenia
- شرقی اوروپا اؤلکهلری
- غربی آسیا اؤلکهلری
- Member states of the Commonwealth of Independent States
- اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر
- ۱۹۱۸ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- States and territories disestablished in 1920
- 1918 establishments in Asia
- 1918 establishments in Europe
- 1920 disestablishments in Asia
- 1920 disestablishments in Europe
- ۱۹۹۱ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- 1991 establishments in Asia
- 1991 establishments in Europe
- ارمنیجه دانیشان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- روسجا دانیشان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- آسیا اؤلکهلری
- اوروپادا اؤلکهلر


text:
ایسرائیل کراللیغی (بیرلشیک مونارشی)
ایسرائیل کراللیغی (بیرلشیک مونارشی) (اینگیلیسجه: Kingdom of Israel (united monarchy)، فارسجا: پادشاهی اسرائیل (پادشاهی متحد)، عربجه: مملكة إسرائيل الموحدة، فرانسهجه: Monarchie unifiée d'Israël et Juda، آلمانجا: Königreich Israel، ایتالیاجا: Regno di Giuda e Israele، روسجا: Изpaилbckoe цapcTBo) آسیادا بیر اسکی دؤولت. ایسرائیل کراللیغی (بیرلشیک مونارشی) 1050 میلاددان اؤنجه قۇرولدو و 930 میلاددان اؤنجه داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
بالکان اؤلکه لرینده کووید-19-ا یولوخانلارین سایی آرتیب
صربیستان ساغلیق ناظیرلیگینین یایدیغی بیاناتدا گون عرضینده 7 مین 61 یئنی یولوخما فاکتینین قئیده آلیندیغی، 14 نفرین ده اؤلدوگو بیلدیریلیب.
صربیستان، سلوونیا، کرواسی، مونته نگرو و بوسنیا و هرزگوینا داخیل اولماقلا بالکان اؤلکهلرینده یئنی نوع کوروناویروسا (کووید-19) یولوخما و اؤلوم حاللاریندا آرتیم موشاهیده اولونوب.
صربیستان ساغلیق ناظیرلیگینین یایدیغی بیاناتدا گون عرضینده 7 مین 61 یئنی یولوخما فاکتینین قئیده آلیندیغی، 14 نفرین ده اؤلدوگو بیلدیریلیب.
سلوونیا-دا گون عرضینده 1614 یئنی یولوخما فاکتینین قئیده آلیندیغی و 6 نفرین اؤلدوگو آچیقلانیب.
اومیکرون واریانتی ایله موباریزه آپاران و گون عرضینده 15 نفرین اؤلدوگو کرواسی-ده 1583 کوروناویروسا یولوخما فاکتینین قئیده آلیندیغی بیلدیریلیب.
توریزم مؤوسومونون تأثیری ایله کووید-19-ا یولوخانلارین ساییندا آرتیمین موشاهیده اولوندوغو مونته نگرو-دا ایسه گون عرضینده داها 789 نفرین ویروسا یولوخدوغو قئید اولونوب.
بوسنیا و هرزگوینا-دا ایسه گون عرضینده ویروسا یولوخانلارین سایی 555-ا، اؤلنلرین سایی ایسه 6-یا چاتیب.
ایلگیلیلی خبرلر
فلوریدادا قاسیرغا بؤیوک ییخیما سبب اولدو
ایان قاسیرغاسی بیر چوخ یئری سو آلتیندا قویدو و ایکی میلیوندان چوخ ائو و ایش یئرینین الکتریکلرینین کسیلمهسینه ندن اولدو
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی


text:
تورکییه جومهورباشقانی اردوغان، تورک دیل بایرامی’نی قوتلادیغی مئساژیندا، “یاشایان بیر وارلیق اولان دیلیمیزی بسلهمک، قوروماق و گلیشدیرمک اوچون تورکجهمیزین قوللانیمینا اؤزهن گؤستئرمهیی سوردورمهلیگیک” دئدی. رجب طیب اردوغان، ۲۶ سپتامبر تورک...
تورکییه و آزربایجان سلاحلی قووتلری، ناخچیوان اؤزارک جومهوریتی’نده اورتاق عسگری تطبیقات باشلاتدی. آزربایجان ساوونما باخانلیغیندان یاپیلان آچیقلامادا، “سارسیلماز قارداشلیق ۲۰۲۱” آدی وئریلهن تطبیقاتا قاتیلاجاق تورکیهلی عسگرلردن بیر قیسمینین ناخچیوان’آ گلدیگی...
تورکیه جومهورباشقانی رجب طیب اردوغان’ین بیرلشمیش میللتلر گنهل قورولو’نا قاتیلماق اوزهره نیویورک’ا یاپدیغی زیارتدن اؤنجه دوزهنلهدیگی باسین توپلانتیسیندا زنگهزور کوریدورونون آچیلماسییلا آزربایجان ایله ائرمنیستان آراسینداکی سورونون سونا چاتاجاغینی اومدوغونو سویلهدی....
تورکییه ایچایشلری باخانی سولیمان سویلو، تورکییه’دهکی تئروریست ساییسینین ۱۹۷’یه دوشدوگونو خاطیرلاداراق، “تک تک هامیسینی تعقیب ائدیریک. نفس آلدیرمایاجاغیق” دئدی. ایچایشلری باخانی سولیمان سویلو، ۱۹ ائیلول غازیلر گونو دولاییسییلا سیواس’دا بیر...
تورکییه’نین اوتومبیلی توگگ تاسیسی’نده ۱۸ جولای ۲۰۲۰’ده باشلایان اینشائات چالیشمالاری پلان داخیلینده ایرهلیلهییر. تاسیسین گلهجک ایل سونوندا اورهتیمه حاضیر حالا گلمهسی بکلهنیر. تورکیهنین اتومبیلی گیریشیم قروپو، رسمی توئیتر حسابیندان یاییملادیغی...
جومهورباشقانی رجب طیب اردوغان، ناتو توپلانتیسینین آردیندان آزربایجان’ین فضولی شهرینه گئتدی. اردوغان، بورادا آزربایجان جومهورباشقانی ایلهام علیئو ایله بیر آرایا گلدی. جومهورباشقانی اردوغان، بروکسئل’دهکی ناتو توپلانتیسینین آردیندان آزربایجان’آ گئچدی. اردوغان،...


text:
شاعیرینیز
بهزادبیات فرد(حسرت زنگانلى)
و… دالغا _ دالغالی وولکان باغیردى شاعیرینیز
و…یعنی گؤیلو بو داغدان آغیردى شاعیرینیز!
بیری… یولاقلاری یاغماقدا گوزلرین یالادی
بیری… اؤلوم چیغیریب دا، چاغیردى شاعیرینیز!
گئجه دؤشونده قارانلیق چؤکنده گؤزلرینه
گلین کؤچوردو گونش، قیز یاغیردی شاعیرینیز!
او یالقیزین یالی_یالنیزلاریندا تانریسیدی
یئتیمدی شاعیرینیز آخ ساغیردى شاعیرینیز!
گیلئیلی گؤزلری قانلی چاناقدی زنگانیما
بولوددو اوندا اسیردی، فاغیردى شاعیرینیز!
یابانجىلار هامیسى چیخدى بیر گونه بورادا
سؤزون بوغازدا کسیب آه بوغوردو شاعیرینیز!
یئریکلهییر گؤیولو بیر واراقجا بویلو قالیب!
سمیرجه آغرى چکیب شعر دوغوردو شاعیرینیز!


text:
بیر ساعاتدان آرتیق کئچمیش اولسایدی دا، یئنه تؤوشهییردیم. باشیما نه گلدییینی تخمین ائده بیلمیردیم. اورهییم سیخیلاندا دا ائشییه چیخا بیلمهجهیم دئیه، جانیما قورخو اوتوردو.
پری دئیهردی ها گلهجکده هر شئی ترسینه اولاجاق، داغلار ییخیلیب، درهلر دولاجاق، ایتلر سوسوب، کوچوکلر هورهجک، آمما بونجا شورلوغونو اینانا بیلمزدیم. بلکه ده دوز بمباسی پارتلامیشدی بیر یئرده. بو فیکیرلر لاپ قورخودوردو منی.
اؤزومو چتینلیکله الیندن قورتاریب ائوه سالدیم. قاپینی ایشکیللهییب، قورخودان قیفیللادیم دا. آغیرـ آغیر نفس آلیردیم، بیر آز دینجلیم دئیه ایشکیللنمیش قاپییا دایاندیم. آغیرلاشمیشدیم. حالیم قاریشیقایدی. گؤودهمین هر یئری گؤینهییردی. اؤزومو هر یئره چیرپمیشدیم. گؤزلریمین آجیشماسیندان، اولجه قورخموشدوم کور اولماغیمدان. پالتارلاریم نئچه یئردن ایلیشیب، جیریلمیشدی. هله نه یاخشی کی یاخیندایدیم، یوخسا…
اؤزومو اله آلماقدا، الیمی دیوارا سورته ـ سورته یوخاری چیخدیم. ائو قارانلیقایدی. گون اورتا چاغینین قارانلیغیندان اورهییم سیخیلدی. چیراغی یاندیریب، کئچیب پنجرهنین اؤنونده دایاندیم. آغارتیدان هئچ نه گؤرسنمیردی، گؤرمزلیک رمانیندا اولان، هر یئری آغ گؤرنلر یادیما دوشوب، جانیمی سیخدی.
شیریق پارچالارلا پنجرهنین بوتون دلیک – دئشیکلرینی توتوب، بویالی اؤرتوکلرینی چکدیم. بوغازیمین گؤینرتیسیندن گؤزلریمین یاشی دورمادان، آخیردی. ال اوزومو یویوب، بیر لیوان دولوسو سوت ایچندن سونرا، پالتارلاریمی یوخلادیم، تاختا کیمیایدی. کفن بویاسینا چؤنموش گئییمیمده جیریقلار بیلینمیردی. اونلاری دییشرکن، یاشیل دؤشهنک آغاریردی.
صندلده اوتوردوم. آیاقلاریمی ماسانین اوستونه اوزاتدیم، باشیمی دایاناجاغا دایاییب اویدوم.
آز کئچدی، چوخ کئچدی، بیلمهدیم. قالخیب دیک اوتوردوم. لپتاپیمی آچیب شکیللرله، فیلیملرین فولدرین آچیب، هامیسینی سِلِکت ائلهدیم. آغاجلی، سولو، یاشیل منظرهلرین ایچینده گزمهیه باشلادیم. ان گؤزل یئرلرینده دوروب شکیل چکدیردیم.
بلکه بو یئرلره هی بیرده گلمهدیم …. ماهنیسینی میزیلدایا ـ میزیلدایا، ال تلفونومو اؤزومه ساری توتدوم. اوچ، ایکی، بیر، شکیلیم تار اولماسین دئیه ترپنمهدیم.


text:
گئورق ویلهلم فریدریش هگل
هگل ۱۸۳۱
گئورق ویلیهلم فردریش هگل
اینگیلیسجه Georg Wilhelm Friedrich Hegel
- (۱۷۷۰ آقوْست ۲۷_۱۸۳۱ نوْوامبر ۱۴)آلمانلی بیر فیلسوف دیر. هگل آلمانین ان اؤنملی ایده آلیسم فیقوْرلاریندان سایئلئر و باتی تاریخینین ان اؤنملی فیلسوف لاریندان دیر .و اوْنون موعاصیر فلسفه سوْرونلاریندا گنیشلنن اتکیسی اسفتیک لردن آنتوْلوْژیا و سیاسته جک. کی ایکی سی ده آنالیتیک و کانتیننتال گلنکسل یوْخسا آداب_رسومی. هگلین اصلی اله گتیردیغی ایده آلیسمین اؤزلیکله نه جور تانیتدیرماسی دیر؟ بعضاً بوْ ترمی مۆطلق ایده آلیسم یوخسا کسین ایده آلیسم دییلیر. کی بوندا دوْئل یوخسا تقابوْل و یوخسا قارشیلاشماق اولوْر اؤرنک اینتلکتوال و دوغاللیق آراسیندا دوْئل اولوْر و سوْژه و شئ آراسیندا کی سوْژه و اینتلکتوال یوخسا بیینده گچن یوخسا ذهنی اینتلکتوْال قازانان طرف اولوْر.ایمانوئل کانتنان قیاس ادرکن کانت بله اینانیردی کی شئ منطقی قیاسی تحمیل ادیر آنامالی خالیص مفهوْم لارنان شهوْدوْن حیسی بیلگی لرین اۆستۆنده.آما هگل بله اینانیر دی کی خالیص مفهوْم لار اله اؤزؤ اؤزۆنه گرچک لیکته اوتوروْپ.خالیص آنلام لار یوخسا مفهوْم لار حیسی آنلاما گلن اولارخ قبوْل ادیلمییپ لر.آما آنلام لارینا داها آز شئ لر واردیرلار. بیرلشمیش آنلام و گرچئک لیک اؤزۆنه بیر ایده دیر. بو ایده اؤزۆنه داینامیک، فعال، اؤز باشینا،اؤز حرکتینن و فایدالی دیر. بوْ ایده نین وارلیقی یاشام کیمین دیر یاشام دا بدنین بیر نچه بؤلؤمؤ بیرلشیر سون سببه یاشام اورقانیزمین عملی المگه[۱]. اورقانیمزم اولمییان دوغاللیق دا آنلام دا یئرلشیر. آما تک گیزلی دیر و بۆتۆنلوق به اؤز-باشینا دیئر.روح ان یوخاری یاشام فورموْ و ایده دیر.
یاشایش[دَییشدیر]
هگل ۱۷۷۰مینجی ایلین آقوست آینون ۲۷ ده اشتوتقارت شهرینده دوغولموش، اوده و یولداشلارین آراسیندا فریدریش آدینان چاغیریلمیش آتاسی گئورق لودویک بیر ایداره نین سکرتریمیش ارل اوگن محکمه سینده وتنبورقون دوکی هگل آناسی ماریا ماقدانلا لوئیسا بیر وکیلین قزیمیش هگل اون اوچ یاشیندا اولاندا آناسی خسته لیگ دن اؤلدو.
فلسفه ایشلری[دَییشدیر]
آلمان ایده آلیسم دؤنمینده بوتون ایستاندارد منطق ایشلری اوچ بؤلوم دن دیر آنلام یوخسا مفهوم دکتورینی ،قضاوت و ایستینبات یوخسا باشا دوشمه دوکترینی میش.
دقیقین دسک منطق ۱۹ مینجی یوز ایلده اوروپا فلسفه سینده متافیزیک دن بیلیم تئوریسینه دک کسین معریفت بیلیمین دن ایلک فلسفه یه جک و منطقین خیصلتینین قونولاریندان قونوشما لار رقابت نن کانتین گییشینین یرین آلدی.
هگلین منطق بیلیمی گؤزتوتان یاییلماسی دیر فلسفه آراشدیرمالارینا متافیزیک کاتاقوری یوخسا فهرست لرینه هگل او پروژه لری اوستونده ایشلدی و تمام لادی کی کانت دمیشدی آما اوزی گورممیشدیر.
شئ لر اؤز ایچلرنده
هگل و کانتین ایکیسنه ده بیز بیر آنلاما یوخسا مفهوما یتیشیریق کی شئ اؤز ایچینده آرادان گدیر یوخسا کیچیلیر بوتون شئ لر ده بیزیم تجروبه میزنن یوخسا دنییمیزنن کی بیز اوندا آییق اولا بیلیریق.
یاشاییش
کارن یازمیش کی بیر اورتالیق وار بدیعی بیر یاپیم ایستییر کی هگل دفعه لرجه دؤنور اونا بوتون اؤز فلسفی سیستمینده .
آزادلیق یوخسا اؤزگورلوق
هگلین دوشونجه لری بله آنلاما گلیر کی بیر گنیشلنمیش تیکینتی دیر شیلینگ ،فیش،ارسطو و ایمانوئل کانتین سونت لرینن. هگل آزادلیقی بله دوشونور کی دوغرو آزادلیق بوجور اله گلیر کی بوتون دییشیک اؤزونه یاسالاماق لار هنجاری موضوع لار.آزادلیق بیر ایلیشکی دیر اؤز و باشقالارین آراسیندا.
و بو دوروم کی اؤز ایشلریمیزه اؤزوموز اولاراق باخیروق.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ اینگیلیسجه ویکیپدیا


text:
قاهیره
قاهیره (عربجه: القاهِرَة، قَهَرَ ریشهسیندن، غلبه ائدمیش معناسیندا) میصرین پایتختی و عرب دونیاسی و خاورمیانهنین ان بؤیوک شهریدیر. بۇ شهر میصرین شومال شرق قیسمتینده و نیل چایی دلتاسینین یاخینلیغیندا یئرلشیب و نیل چایی اونون آراسیندان گئچیر و مدیترانه دنیزی اونون ۱۶۵ کیلومتر شوماللیغیندادیر. قاهیره ۱۴٬۴۵۰٬۰۰۰ نفر جمعیت و ۸۶٬۳۶۹ کیلومتر موربع مساحتله دونیانین اون آلتینجی بؤیوک شهریدیر.
قاهیره ۹۶۹-نجی میلادی ایلینده تأسیس اوْلوندو. تاریخ بویو میصرین بؤیوک خاندانلارینین پایتختی اوْلوب و آرا قرنلرده ایسلامی تمدونون ان موهیم مرکزلریندن بیریمیش و اونونجو میلادی قرنده نیشابور و بغداددان سوْنرا آیری رقیبی یوخوموش. ائله بونا گؤره ایندیلیغدا بۇ شهر تاریخی مسجیدلر (مین مینار شهرینه مشهور اوْلوب)، کؤهنه میصر و ایسلام تاریخی موزهلری، کیتابخانالار و اینتیشاراتلاردان دولودور و ایسلامی و عربی گئنیشلنمه مرکزیدیر. بۇ شهر همده عرب دونیاسینین ان قدیمی و بؤیوک فیلم و موسیقی صنعتینه مالیکدیر. الازهر دانیشگاهی سببینه کی ۹۷۰-نجی میلادی ایلینده تأسیس اوْلونوب، قاهیره دونیانین ایکینجی قدیمی اؤیرنج مرکزیدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ محافظ القاهرة يرفض تطوير المستثمرين الحدائق.. ويؤكد: "هيسحلوا الغلابة". یوْخلانیلیب14 September 2016.
- ^ UNESCO World Heritage Centre. Historic Cairo – UNESCO World Heritage Centre. Whc.unesco.org. یوْخلانیلیب2017-09-20.


text:
`سویدن` نتیجه لر
ینگی لیکلر [44]
- تورکیه: سویدن بیلن فنلاند وعده سی گه وفا قیلمه دی
- سویدن, بیر مجرم نی تورکیه گه تاپشیریش گه قرار قیلدی
- سویدن باش وزیری تورکیه بیلن بولیب اوتگن کیلیشوو نی رعایه قیلیشلرینی تیلگه آلدی
- سویدن باش وزیری تورکیه بیلن بولیب اوتگن کیلیشوونی یوز فایز قوللب – قوتله گن لیکلرینی ایتدی
- استولتنبرگ: سویدن و فنلاند نینگ تورکیه نینگ خواطر لری گه اهمیت بیریشی کیره ک
- سویدن باش وزیری تورکیه بیلن مذاکره لرگه دوام ایتیلیشینی صبرسیزلیک بیلن کوتیب تورماقده میز
- سویدن باش وزیری تورکیه بیلن مذاکره لرگه دوام ایته جکلرینی تیلگه آلدی
- دنمارک بیلن سویدن نینگ اوکراین گه یاردم ییتکیزیب بیریشیدن خبر بیریلدی
- فنلاند و سویدن هیئت لری تورکیه گه کیلدی
- سویدن و فنلاند هیئت لری تورکیه گه کیله دی
- تورکیه علاقه باشقرووی رئیسی سویدن تشقی ایشلر وزیری نینگ ترور تشکیلاتلری بوییچه بیاناتینی تنقید ایتدی
- ایردوغان فینلند و سویدن نینگ ناتوگه مراجعه قیلیشی بیلن تیگیشلی فکر بیلدیردی
- فینلند و سویدن ناتوگه مراجعه قیلدی
- سویدن تورکیه بیلن همکارلیک نی آرتیرماقچی
- سویدن روسیه گه عکس العمل کورستدی
- سویدن ده بیر مکتب گه قوراللی هجوم اویوشتیریلدی
- سویدن ده پارتلش یوز بیردی
- سویدن ده اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده کوپلب کیشی یره لندی
- سویدن دولت تلویزیونی تیک تاک دن فایده له نیش نی ممنوع قیلدی
- سرطان کسللیگی گه چلینگن تورک تداوی اوچون سویدن دن تورکیه گه کیلتیریلدی
- سویدنده افغان مهاجر لر گه حمله قیلیندی.
- تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیری سویدن لیک وزیر گه عکس العمل کورستدی
- سویدن کوچمن عایله لرنینگ قولیدن باله لرینی آلماقده