text:
یود
یود اینگیلیسجه: Iodine سمبولو I و آتومساییسؽ ۵۳ اولان بیر هالوژن الئمنتدیر. یود، ان چوخ دنیز سویوندا چؤزولموش اولاراق موجوددور، آیرؽجا یعضی تورپاقلاردا،معدنلرده و بعضی دنیز محصوللاریندا دا تاپیلیر.
کیمیاسال اؤزللیکلری[دَییشدیر]
سویا قاریشماز، .بوتون هالوژن لردن آز قاریشاندی.ان چوخ الکترون وئرن هالوژندیر و جامیددیر.ساغلیقدا و فتوقرافیکده و بویاقدا ایشلنیر.
یود آدی iodes یونانجا یانی بنوشه بویاق.۱۸۱۱ده Barnard Courtois اونو کشف ائتدی.دوغال یودو سولفات پاخیر و یودید پوتاسیوم ماده لرینین قاریشماسیندان اله گتیرمک اولار.باشقا یوللاردان دا اونو اله گتیرمک اولار.
یود جامید بیر ماده اولاراق توتقونگؤی بویالیدیر سئویلمز قوخوسو وار .هالوژنلر قوروپوندا چوخ ساکین مادهدیر.کلوروفورم ماده سین ارغوانی ائدیر.
ایزوتوپ[دَییشدیر]
یود ۳۰ ایزوتوپی واردؽر.کی تکجه یود۱۲۷ ایزوتوپ قالارلیدؽر و باشقا ایزوتوپلارینین چکیردکلری رادیواکتیو و داغیلاندیر..یود۱۳۱ مصنوعی رادیوکتیو مادهدیر کی بتا ایشیقی اوندان چیخیر و یاریم یاشاماسی ۸ گۆندور..بو رادیواکتیو یود قواتر و تیروئید خستهلیگینده ایشلئنیر.یودید سودیوم ویودیدپوتاسیوم آدیلم یود مادهسیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
- ↑ Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.


c: text/html

text:
آنگلا مرکل: "سوریه-ده سیاسی دییشیکلیگه احتیاج وار"
آلمانیانین باش ناظیری آنگلا مرکل سوریه-ده سیاسی دییشیکلیگه احتیاج اولدوغونو سؤیلهییب.
آلمانیانین باش ناظیری آنگلا مرکل سوریه-ده سیاسی دییشیکلیگه احتیاج اولدوغونو سؤیلهییب.
مرکل بمت-نین باش کاتیبی آنتونیو گوترش ایله کئچیردیگی گؤروشدن اول تشکیل ائدیلن مطبوعات کنفرانسیندا سوریه آنایاسا کومیتهسینین ییغینجاقلارینا ایشاره ائدهرک، آلمانیانین بونا دستکینین اولماسینی ایستهدیگینی بیلدیریب.
"چونکی سوریه-ده سیاسی دییشیکلیگه احتیاجیمیز وار. یئنی آنایاسا موضوع سوندا فعالیتلره احتیاجیمیز وار" ایفادهسینی ایشلهدن مرکل، آنجاق او زامان اردن-دان، لبنان-دان، تورکیه-دن و حتی آلمانیا-دان قاچقینلارین بیر گون گئری قاییتماسینا ایمکان یاراداجاق شرطلرین سوریه-ده یارانا بیله جگینی وورغولاییب.
لیبی-ده باریش پروسهنین ده اهمیتلی اولدوغونو قئید ائدن مرکل بو بارهده برلین-ده کئچیریلن دانیشیقلارین لیبی-ده سیاسی ثابیتلیگین یارانماسینا تحفه سینین اولماسینا اومید ائتدیگینی دیله گتیریب.
بمت-نین باش کاتیبی گوترش ده سوریه-ده کی بحرانین اوزون مودتدیر داوام ائتدیگینی بیلدیرهرک، "سوریه-ده خالقین چکدیگی اضطراب اینسانی شوکا سالیر" دئییب.
گوترش سوریه آنایاسا کومیتهسینین یارادیلماسینین اهمیتلی اولدوغونو دیله گتیریب.
لیبی موضوع سوندا کئچیریلمهسی پلانلاشدیریلان ذیروه ییغینجاغینین حل یولو تاپیلماسینا دستکینین اولاجاغینی بیلدیرن گوترش لیبی-ده باریش شرایطینین حاکم اولماسینین ساحل بؤلگهسینده ثابیتلیگین حاکم اولماسی معناسینی داشیدیغینی قئید ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
سوداندا فؤوقالعاده وضعیت اعلان ائدیلدی
ژنرال عبدالفتاح البرهان، اگمنلیک شوراسی و حکومتی لغو ائدرک فؤوقالعاده وضعیت اعلان ائتدیگینی آچیقلادی
قوزئی کره ایله گونئی کره آراسیندا باریش دانیشیقلاری داوام ائدهجک
گونئی کره لیدئری، وظیفهسینده قالدیغی مدتده قوزئی کره ایله باریش و دیالوگون قورولماسی اوچون چالیشاجاغینی بیلدیردی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دوین یورت کومور ماغدانیندا بولان پارتلامادا اینگ آز ۳۵ ماغدانچی اولدی
۱۴ نجی ادریبهش (۴ مه) ایرانینگ آزادشهر شأهِرینده یرلشیان یورت ماغدانیندا پارتلاما بولدی. پارتلاما سبأپلی ماغدانینگ ۱۲۰۰ متر ایچینده ماغدان ایشچیلری قالدی.
برلیان سونقی خابارلارا لایقلقدا اینگ آزیندان ۳۵ ماغدانچی نینگ اولِندیگی آیدلیار. اولارین آراسیندا کومِک برمهک اوچین ماغدانا گیرن ایشچیلر بولاندیغی حابار بریلیأر.
شوواقتا چنلی ۲۲ ماغدانچی نینگ جسدی نینگ ماغداندان چیقاریلاندیغی آیدیلدی. ماغدانینگ ایچینده پارتلاما بولاندا آنیق یاغدایدا نأچه ایشچی نینگ ساقلانان دیغی انته ک بللی دال. کوپ سانلی یارالی ایشچی آزادشهر و کومت قاووزداقی کِسِلحانالاردا بجرگی آلیار. اولن و یارالی لارینگ اراسیندا تورکمن لرینگ بادریغی هم بللی دال.


text:
بالتیک دنیزی
بالتیک دنیزی — قوزئی اوروپادا یئرلشن دنیز. سطحی ساحهسی (آدالاری اوْلمادان) - ۴۱۵ km². سۇ حجمی - ۲۱،۵ مین km³. بالتیک دنیزی اطلس اوقیانوسو حؤوضهسینه عاییددیر.
تاریخیدَییشدیر
بالتیک دنیزینین سطحی سوْن بوزلاشما دؤورو زامانی تماماً بۇز باغلامیشدی. ۱۴ مین ایل بۇندان اوّل بوزلاقلار اریمهیه باشلادی. دنیز سویو تخمیناً ۱۰.۳۰۰ ایل بۇندان اوّل بوغاز واسطهسیله مرکزی سوئد رایوندا بوْشلوقلاری دولدورماغا باشلادی. یوکسلن دۆنیا اوقیانوسی سوییهسی (تخمیناً ۷-۷.۵ مین ایل بۇندان اوّل) چاغداش دانمارک بوغازیندان بیر کئچید یاراتدی. بئلهلیکله، بالتیک دنیزی تدریجاً ایندیکی فوْرماسینا گلیب دۆشدو.
فیزیکی-جوغرافی گؤستریجیلردَییشدیر
بالتیکا دنیزی آوروپانین قۇرو اراضیسینین درینلیینه داخیل اوْلور، روسیه ، ایستونی، لتونی، لیتوانی، لهیستان، آلمان، دانمارک، سوئد و فنلاندین ساحللرینی ایحاطه ائدیر.


text:
قویروقلو اولدوز
کویروکلو اوْلدوز' — کوسمیک فضادا تصادف ائدیلهن موختلیف اؤلچولو جیسیملر اوْلوب، توز و قازدان عبارت "قویروغا" مالیکدیرلر. چوْخ زامان گونش اطرافیندا فیرلانیرلار.
قورولوشو و حرکت سیستمیدَییشدیر
بوتون کویروکلو اوْلدوزلار عادتاً ایکی حیصّهدن عبارت اولور. بۇ چَتین ماددهلردن عبارت(گونشدن اوزاقلاشارکهن بوزلاشان ماددهلر) بوتؤو "باش" حیصّه و گونشه یاخینلاشدیقجا آرتان قاز-توز بولودوندان عبارت "قویروق" هیسسلدیر. گونش کولیی تأثیری آلتیندا کویروکلو اوْلدوزلارین "قویروق" حیصّه سی عادتاً گونشدن عکس ایستیقامته یؤنلیر. ائلیپتیک اوربیتله حرکت ائدن کویروکلو اوْلدوزلار، کۆتله چکیمی تأثیری آلتیندا یوکسک سۆرعتله گونش ایستیقامتینه دوغرو یؤنلیر و "باش" حیصّهنین ارییهرک "قویروق" بولودونا جئوئریلمهسی مۆشاهیده اوْلونور. عکس کۆتله چکیمی و انرسی قووسیله، گونش اطرافیندا دئور ائدن کویروکلو اوْلدوز، یئنیدن گونش سیستمینین سرحدلرینه دوگرو یونلدیلیر و بۇ زامان "قویروق" بولودونون دونوب کیچیلهرک "باش" حیسهده کونسنتراسییا اولماسی مۆشاهیده اوْلونور.[۱]
کویروکلو اولدوز خوفودَییشدیر
قدیم زامانلاردان "قویروقلو اولدوزون" قؤی اوزونده گؤرسهنمهسی اینسانلاردا میفولوژی قورخویا، خوفا سبب اوْلموشدور.
خاریجی کئچیدلردَییشدیر
- کویروکلو اولدوزلار حاقیندا صحبت Archived 2009-02-04 at the Wayback Machine.
- کویروکلو اولدوزلار حاقیندا پوپولیار مقالهلر (روس دیلینده) Archived 2008-01-20 at the Wayback Machine.
- کویروکلو اولدوزلار
- کومئتوقرافییا
- yکویروکلو اولدوز و آستئرویدلرین تهلوکهسی


text:
تورآتان
تؤرآتان یوخسا تؤرتیکن (اینگیلیسجه: Spider) سوموکسوز اتجیللردن. ایکی بؤلومده تنه سی وار. سگگیز ایاق قاناتسیز و دیشسیز حئیواندیر. تؤرآتانلار بؤلومونده. بو بؤلومده چوخلو قوت قوش اولور اولاردان عقرب یا سانجا و کنه و اولارا تای حئیوانلار واردی.تؤر توخوماق بو حئیواندا ارثی بیر استعداد اولور و توراتان بو ایشی اوز ژنلرینده ساخلایب و اوشاقلارینا وئریر. بیر جور تؤرآتان بؤوه آدلانیر کی چوخلو سمیلی و خطرلیدی. قره بؤوه نین سمی و سیدنی ده قئف تؤراتان بؤوه سملری چوخ خطرلی اولور.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Currently valid spider genera and species. World Spider Catalog. Natural History Museum Bern. یوْخلانیلیب2016-12-19.


text:
بختیار وهابزاده
بختیار وهابزاده آذربایجانین خالق شاعیریدیر.
حیاتی[دَییشدیر]
بختیار محمود اوْغلو وهابزاده(1925-2009) 1925-جی ایلده شکی شهرینده آنادان اولموشدور. آذربایجان ادبیاتی نین، بوتؤولوکده آذربایجان ادبی فیکری نین گؤرکملی نوماینده سی اوْلان خالق شاعیری بختیار وهابزاده نین آدی تکجه قوزئی آذربایجان جومهوریتینده دئییل، اونون حودودلاریندان چوخ-چوخ اوزاقلاردا تانینیر. بختیار وهابزاده شاعیر، دراماتورق، ایستعدادلی عالیم و پوبلیسیست اولماقلا یاناشی، غئیرتلی و جسارتلی ایجتیماعی خادیم، ساده و صمیمی اینسان کیمی ده تانینیر و سئویلیر. تصادوفی دئییل کی، اونون اثرلری - شعر کیتابلاری، دراملاری و پوبلیسیستیک یازیلاری دونیانین چوْخ دیللرینده، او جومله دن اینگیلیس، فرانسیز، آلمان، فارس، پولیاک، ایسپان، ماجار و کئچمیش سووئت بیرلیگی نین بیر چوْخ خالقلارین دیللرینه ترجومه ائدیلمیش و بۇ اثرلر چوْخ بؤیوک ماراق و سئوگی ایله قارشیلانمیشدیر. 1934-جو ایلده عاییله سی ایله برابر باکی'یا کؤچموشدور. 1942-جی ایلده اورتا مکتبی بیتیریب، باکی دؤولت اونیوئرسیتئ سی نین فیلولوگییا فاکولته سینه داخیل اولموش، 1947-جی ایلده همین فاکولته نی بیتیریب اونیوئرسیتئ نین نزدینده آسپیرانتورایا قبول اولونموشدور. 1951-جی ایلده " صمد وورغونون لیریکاسی " موضوعوندا نامزدلیک، 1964-جو ایلده ایسه " ص.وورغونون حیات و یارادیجیلیغی " موضوعوندا مونوقرافییاسینی مودافیعه ائدیب، فیلولوژی علملر دوکتورو عالیملیک درجه سینی آلمیشدیر. بختیار وهابزاده بدیعی یارادیجیلیغا ایکینجی جهان موحاریبه سی ایللرینده باشلامیش، 1945-جی ایلده یازیچیلار ایتتیفاقی نین عوضولوگونه قبول اولونموشدور. محصولدار بدیعی یارادیجیلیقلا یاناشی، ب.وهابزاده، 1940 ایلدن آرتیق اونیوئرسیته ده درس دئمیش، 1990-جی ایلدن تقاوده چیخمیشدیر. 1980-جی ایلده آذربایجان علملر آکادئمییاسی نین مخبر عوضوو سئچیلمیشدیر. ب.وهابزاده 70-دن آرتیق شعر کیتابی نین، 2 مونوقرافییانین، 11 علمی پوبلیسیست کیتابین و یوزلرله مقاله نین مؤلیفیدیر. باکی آکادمیک دؤولت درام تئاتری نین صحنه سینده اونون " ویجدان " ، " ایکینجی سس " ، " یاغیشدان سوْنرا " ، " یوللارا ایز دوشور " ، " فریاد " ، " هارا گئدیر بو دونیا ؟ " ، " اؤزوموزو کسن قیلینج " ، " جزاسیز گوناه " ، " دار آغاجی " پیئسلری تاماشایا قویولموشدور. او، تاریخی و موعاصیر موضوع دا 20-دن آرتیق ایری حجملی پوئمانین مؤلیفیدیر. او، 1974-جو ایلده امکدار اینجه صنعت خادیمی، 1975-جی ایلده رئسپوبلیکا، 1984-جو ایلده ایسه سسری دؤولت موکافاتی لاورئاتی آدلارینا لایق گؤرولموشدور. 1985-جی ایلده اونا " خالق شاعیری " آدی وئریلمیش، 1995-جی ایلده ایسه آذربایجان خالقی نین میلّی آزادلیق اوغروندا موباریزه سینده خصوصی خیدمتلرینه گؤره " ایتقلال " اوردئنی ایله تلطیف ائدیلمیشدیر. ب.واهابزادنین شعرلری اوبرازلارین کامیلّیگی و اوریژیناللیغی ایله سئچیلیر. اونون بوتون اثرلرینده دونیایا فلسفی باخیش اساس یئر تۇتور. سون 30-40 ایلده آذربایجان ادبیاتیندا ب.وهابزاده قدر عوموم خالق محبتی قازانمیش ایکینجی بیر شاعیرین آدینی چکمک چتیندیر. بدیعی، علمی، پوبلیسیستیک یارادیجیلیغینی ایجتیمای-سیاسی فعالیتله عوضوی صورتده علاقه لندیرن ب.وهابزاده 4 دفعه آذربایجان عالی سووئتی'ن(1980-1995)، 1 دفعه ایسه آذربایجان جومهوریتی میلّی مجلیسی'نه میلت وکیلی سئچیلمیشدیر (1995-2000). او، هله 60-جی ایللردن باشلایان میلّی آزادلیق حرکاتی نین اؤنجوللریندن بیری اولموشدور. 1959-جو ایلده یازدیغی " گولوستان " پوئماسی ایله ایکی یئره پارچالانمیش آذربایجانین تاریخی فاجیعه سینی دیله گتیرمیش، روس و فارس ایمپئرییاسی نین پنجه سی آلتیندا اینله ین آذربایجان خالقی نین آزادلیق و ایستیقلال اوغرونداکی عدالتلی موباریزه سینه قوشولموشدور. بو پوئمایا گؤره 1962-جی ایلده شاعیر " میللتچی " دامغاسی ایله آذربایجان دؤولت اونیوئرسیته سیندن چیخاریلمیش، یالنیز 2 ایلدن سوْنرا یئرینه قایتاریلمیشدیر. سووئت رئژیمینده میلّی وارلیغی تاپدانان، هر جور محرومیتلره معروض قالان میلتین دردلرینی رمزلر و موختلیف ادبی اوسوللارلا ایفاده ایتمیش، ایری حجملی پوئمالاری و پیئسلرینده حادیثه لری یا تاریخه، یا دا باشقا اؤلکه لره کئچیره رک اؤز میلتی نین دردلرینی دیله گتیرمیشدیر. بیرباشا سووئت دیکتاتوراسینی ایفشا ائدن اثرلرینی ایسه شاعیر، سوویئتلر ایتتیفاقی داغیلاندان سوْنرا " صاندیقدان سسلر " باشلیغی آلتیندا نشر ائتدیرمیشدیر. بو واختا قدر قودرتلی سؤز اوستاسی، کسکین پوبلیسیست، ادبی-بدیعی پروسسین تشکیلاچیسی کیمی تانینان ب.وهابزاده سون واختلار خالقی دوشوندورن بیر چوْخ مثله لرده، او جومله دن اویدورما قاراباغ پروبلئمی ایله علاقه دار مساله لرده آغساققال کیمی جیددی فعالیت گؤستریر. هابئله او، آنا دیلیمیزین صافلیغی، تمیزلیگی اوغروندا دایم، یورولمادان موباریزه آپاریر. ب.وهابزاده نین ائوی بیر نوع، میلتین اومید قاپیسینا دؤنموشدور. بئله کی، رئسپوبلیکانین موختلیف کند و رایونلاریندان هر گون اونلارلا مکتوب آلیر، نئچه-نئچه شیکایتچینی ائوینده قبول ائدیر، اونلاری دینله ییر و ایمکان داخیلینده هر بیری نین دردینه علاج ائتمه یه چالیشیر. جومهوریت عالی سووئتی نین سئسسییالاریندا، ایجتیماعی-سیاسی مجلیسلرده، کوتلوی اینفورماسییا واسیطه لرینده کی چیخیشلاریندا او، خالق منافعیی نین اصل مودافیعه چیسی، حاقیقی وطنپرور و ایجتیمای خادیم کیمی هامی نین درین حؤرمت و محبتینی قازانمیشدیر. یارادیجیلیغی بویو خالقین ایستک و آرزولارینی ترنم ائدن، بۇ آرزولارین حیاتا کئچمه سینه چالیشان وطنداش شاعیر اۆچون خالقین منافعی اونون شخصی منافعیینه چئوریلمیشدیر.
بختیار وهابزاده 2009جو ایلینین فئوریه آیینین 13ونده 84 یاشیندا دونیاسینی دییشدی و فخری خیابانیندا دفن اولدو.
مشهور شعرلری[دَییشدیر]
- حیات سن نه شیرینسن
- چؤرک - وطن
- تکلیک
- آغ ساچلار - قارا ساچلار
- یاشیدلاریم
- کیمدیر منیم دوشمنیم؟
- بیر اورکده دؤرد فصیل.
- باش
- قلم یولداشلاریما
- گولوستان
بیر شعر بختیار وهابزاده دن[دَییشدیر]
آللاه ایدراکدا یول آچمیش گئجه دن گوندوزه آللاه،
گولدورمه سه ن اؤز کؤنلونو، گولمز اوزه آللاه
دونیایا شفقلر کیمی تانریم سپلنمیش،
قلبین گؤزو یانماسا، گؤرونمز گؤزه آللاه.
آللاه! بیلیریک جیسم دئییل، بس ندیر آللاه؟
ان یوکسک اوْلان حاقدا، حقیقت ده یر آللاه.
دوندونسا تکامل و گؤزللیک قاباغیندا،
درک ائت بو، تعجوبده، بۇ حئیرتده دیر آللاه.
بیلدیک، بیلیریک، گیزلیدیر اینسان داکی قدرت،
هر کس اونو فهم ائتمه سه ، عاجیزدیر او، البت.
اینسانین ازل بورجودور اینسانلیغا حؤرمت،
اینسانلیغا حؤرمتده، لیاقتده دیر آللاه.
گئرچک ده بودور: گیزلیدیر هر ذره ده وحدت.
بیر ذره ایکن کله قوووشماق اولو نیت.
گؤردوکلریمیز ظاهیردیر، بطنه نفوذ ائت!
باطنده کی ، جؤوهرده کی فیطرتده دیر آللاه.
فیطرت ده یاتیر سؤزده، سؤزون اؤز یوکو فیکریم.
سئچمیش، سئچه جک دایما توکدن توکو فیکریم.
من بیر آغاجام، یارپاغی سؤزلر، کؤکو فیکریم،
سؤزلرده دئییل، سؤزده کی حیکمتده دیر آللاه.
اینسان! تپه دن دیرناغا سن آرزو، دیلکسن،
نفسینده دویومسوز، فقط عشقینده ملکسن.
ظولمون اوزونه حاق دئییلن شیلله نی چکسن،
شیللنده مؤهورلنمیش او غئیرتده دیر آللاه.
جاهیل ائنر آلچاقلیغا، اؤز قلبینه یئنمز،
ویجداندان اگر دؤنسه ده، خیریندن او دؤنمز.
ظولمتده، جهالتده، عداوتده گؤرونمز،
ایلقاردا، صداقتده، محبتده دیر آللاه.
1984
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ویکیپدیا:قایناقسیز مقالهلر
- بۆتون قایناقسیز مقالهلر
- آذربایجان تورکجهسینین ادبیاتی
- آذربایجانلی شاعیرلر
- آذربایجانلیلار
- تورک شاعیرلر
- شاعیرلر
- آذربایجانلی سیاستچیلر
- Azerbaijani-language poets
- ۱۹۲۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۰۹-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- Azerbaijani academics
- Azerbaijani nationalists
- People from Shaki, Azerbaijan
- Recipients of the Istiglal Order
- ۲۰. یوز ایلده شاعیرلر


text:
شابلون:غربی آذربایجان اوستانی
ایلکین گورونورلؤک: حال حاضیرده دیفالتی autocollapse
بو شابلونون ایلک گورونوشون تعیین ائتمک اؤچون,
|state= پارامترینن ایستیفاده ائدیله بیلینر:
- شابلونو باغلی گؤسترماق اؤچون
|state=collapsedشابلوندا بو حالت: {{غربی آذربایجان اوستانی|state=collapsed}}
- شابلونو آچیق گؤسترماق اؤچون
|state=expandedشابلوندا بو حالت: {{غربی آذربایجان اوستانی|state=expanded}}
|state=autocollapseشابلوندا بو حالت: {{غربی آذربایجان اوستانی|state=autocollapse}}
- {{navbar}}،{{sidebar}} و یا باشقا بیر جدول اولسا شابلونو باغلی گؤستریر
- صفحهده باشقا هئچ بیر ائلمنت اولماسا، شابلونو آچیق گوستریر
اگر
|state= پارامترینه هئچ بیر حالت تعیین اولماسا، شابلون ایلک گورونورلؤکون Collapsible option شابلونونون
|default= پارامترینن آلار. بو صفحهده کی شابلون، حال حاضیرده
autocollapse حالتینده دیر.


text:
بون بیلیمیوردو
بون بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of Bonn, فارسجا: دانشگاه بن ، عربجه: جامعة بون )آلمانین بون شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۳۲٬۱۵۴ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولردَییشدیر
مزونلاردَییشدیر
- یورقن آسچف
- اولریش فن ویلامویتس-ملندرف
- کارل وایرشتراس
- یاکوب بورکهارت
- فلیکس کلاین
- هرمان الکساندر دیلس
- یوهانس پتر مولر
- ماکسیم کانتسویچ
- کریستوف استینبک
- کریس آدامی
- راینهارد قنتزل
- پیتر فرانکنبرق
قارداش پروژهلرده بون بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
حامد ماکویی
میرعلی صادق موسوی یوخسا حامد ماکویی، (دوغوم: ۱۳۰۸ ماکی) آذربایجانلی شاعیردیر.
یاشاییش[دَییشدیر]
حمید اوْغلو میرعلی صادق موسوی 1308 گونش ایلینده ماکو شهرینده دونیایا گوز آچیب. هامی سطحیده تحصیلاتینی بۇ شهریده قورتاریب و دیپلم آلاندان بری اوز ایسته گیله اویرتمنلیک پئشه سینی سئچیب و 22 ایل ماکو و شوط دبیرستانیندا اویرتمنلیک ائدن دن ، سوْنرا ماکوده فرهنگ و هنر اداره سینین باشچی سی اوْلوب و 32 ایل اؤلکه سینه قوللوق ائده نلر سوْنرا 1358 جی ایلده بواداره ده امکلی(بازنشست) اوْلوبدور .[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
اوستاد حامید ماکوئیدن ایندی دک 4 دنه اثر چاپا یئتیریلیبدیر :
- خاطیره لر
- حامیدماکویئنین غزللری(بیرینجی جیلد)
- سلام به حیدر بابا(حیدر بابانین ترجمه سی)
- حامید ماکویئنین بیرینجی و ایکنجی جیلد غزللری.[۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ شاعر پیشکسوت اهل ماکو تجلیل شد (فارسجا). ایرنا (۱۳۹۷). یوخلانیلیب ۲۲ آوریل ۲۰۱۹.
- ↑ حامد ماکویی (فارسجا). علمنت. یوخلانیلیب ۲۲ آوریل ۲۰۱۹.


text:
مرتضیقلی ظفر اردبیلی
ظفر تخلص ائدن، مرتضی قلی متولی اردبیلی (11 یوزایل) آذربایجانلی شاعیر.
یاشاییش[دَییشدیر]
مرتضی قلی متولی اردبیلی بیرینجی شاه عباس زامانی، اردبیل شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر و هیجری 1035 ایلینه تخته جلوس ائدن شاه صفی دؤورونده ائشیك آقاسی باشی مقامینا یئتیشمیشدیر. بیر زاماندا كرمان ولایتی والیسی اولموش و قوروجو باشیلیق روتبهسینهده یئتیشمیشدیر. او، بوتون صفوی حاكیملری كیمی، همده علم و عرفان اهلی ایدی. اؤزونون دئدیگی كیمی یوز مینلرجه فارسجا بئیت احتوا ائدن دیوان یاراتمیشدیر، فارس دیلینده مرتضی و مرتضیقلی تخلص ائتمیشدیر. اؤز خطی ایله استنساخ ائتدیگی توركجه دیوانینین مقدمهسیندن آنلاشیلیر كی ایللر بویو اردبیل شهرینده متولی و وزیر سیمتی ایله یاشامیش.[۱]
دوغومو[دَییشدیر]
نصرآبادیدن آلدیغیمیز بیلگییه گؤره، مرتضی قلیخان متولی اردبیلی، بیرینجی شاه عباس زامانی، دونیایا گؤز آچمیشدیر. اونون دوغوم تاریخینی تخمینی اولاراق معینلشدیرهجهییک. هر حالدا دئیه بیلهریک کی اون بیرینجی عصرین ایلک ایللرینده دوغولماسی تخمین ائدیلیر.
ائشیک آقاسی باشی[دَییشدیر]
یئنه آلدیغیمیز بیلگیلره گؤره، او شاه صفی (1038- 1052 هـ./ 1629- 1642 م.) زامانیندا ائشیک آقاسی باشی مقامینا یئتیشمیشدیر. نصر آبادینین وئردیگی بیلگییه گؤره، اونون بۇ مقاما چاتماغینین بیر سببی، «ایرهوان» ساواشیندا گؤستردیگی ایگیدلیک ایدی. شاه صفی 1021 هـ. ایلینده دونیایا گلمیشدیر. اونون اصل آدی «سام میرزا» و بیرینجی شاه عباسین اوْغلو ایدی. 1038 هـ. ایلینده شاهلیق تختینه جلوس ائتدیکدن سوْنرا آدینی «شاه صفی» ائتمیشدیر.[۲]
قوروجو باشی[دَییشدیر]
نصرآبادی دئییر کی ایکینجی شاه عباس (1052- 1077 هـ. / 1642- 1666 م.) دؤورونده «جانی بیگ» اؤلدوکدن سوْنرا، شاه عباس اونو «قوروجو باشی» مقامینا یوکسلتدی. ایکینجی شاه عباس، شاه صفینین اوْغلو ایدی، 1042 هـ. ایلینده دونیایا گلمیش و آتاسی اؤلدوکدن سوْنرا 1052 هـ. ده شاهلیق مقامینا یئتیشمیشدیر.
قزوین ساواشی[دَییشدیر]
نصرآبادینین دئدیگینه گؤره، باش وئرهن قزوین ساواشیندا، گویا دوشمنلر مرتضی قلی خان ظفره یئرسیز حرکتلر انتساب ائتمیشلر. بونا گؤرهده ایشیندن عزل ائدیلمیشدیر و بیر زامان انزوادا یاشامیشدیر. ظفر اؤزونو وورولان افترادان مبرّا ائدهرک، بیر ترکیب بند مسبّع یازمیشدیر. اورادا دئییر:
بنم، کی جوملهی عشاق آرا بوگون علمم،
مقیم درگه سولطان صفییِّ پُر کرمم.
اگرچه مفلسم اما فقیرِ محترمم،
یولوندا وئرمگه جان، دئمه کیمسهدن کی کمم.
الیمده یوخ ایسه جان نقدی ایله محتشمم،
گؤزوم یاشی تؤکولن یئرده دور و مرجاندیر،
فقیر هدیهسی سولطانا تحفه جاندیر.
اردبیل والیلیگی[دَییشدیر]
صفوی شاهلاری، اردبیل، مشهد و قم شهرلرینده «وقفی» مولکلره متولی تعیین ائدیردیلر. متولی، اصلینده «مباشر» ساییلیردی و اونلارین «حق التّولیه»لری موقوفه گلیرینین یوزده اونو ایدی.
ظفر، انزوا دؤورانینی کئچیردیکدن سوْنرا، ایکینجی شاه عباس امری ایله اردبیل ولایتینه «متولی» اولاراق، تعیین ائدیلمیشدیر.
دیوانینین مقدمهسینده افتخار ائدیر کی «فضولی»نین کربلادا امام حسین (ع) ین توربهسینین جواریندا قالدیغی کیمی، او دا اردبیلده شیخ صفی الدینین توربهسی جواریندا قالمیشدیر.
ظفر گنجلیک و اورتا یاشلاریندا مۆختلیف یئرلرده حؤکومت ائتمیش و یاشلاندیقدان سوْنرا، اردبیلده عرفان دونیاسینا قدم قویموشدور. دیوانینین بیر چوْخ یئرینده بۇ مسألهیه اشارهلر تاپماق اولار:
حؤکومت ائیلهدیم چوخ، بۇ جهان مولکوندن اوساندیم،
بنا کونج قناعت منزلین دار ائیلهمه یارب.
و یا:
جهاندا چوْخ حؤکومت ائیلهدیم، گؤردوم وفاسی یوخ،
چکیلدیم کونجه، لوطفون کسمهگیل تا منتها، یارب!
اؤلومو[دَییشدیر]
ظفر، تورکجه دیوانینی ترتیب ائدهنده 74 یاشیندا ایدی:
یئتیشدی عؤمر یئتمیش دؤرده، گلدی موسم پیری،
جهاندا گؤرمهدیم هئچ کیمسهدن بوی وفا، یارب!
او، ایکینجی شاه عباسدان سوْنرادا یاشامیشدیر. اؤزو حاضیر کی الیازمانین استنساخینی، اؤز خطی ایله 1080 هـ. ایلی رمضان آییندا قورتارماسینا اشاره ائدهرک دئییر:
رمضان آییندا بۇ نوسخه سرانجام اولدو،
الف و فا گئچمیش ایدی هجریدن اتمام اولدو.
بئلهلیکله حدس وورماق اولار کی او ایکینجی شاه عباسین اؤلوموندن (1078 هـ. ) بیر نئچه ایل سوْنرادا یاشامیشدیر و بۇ ایللری انزوادا و عورفان دونیاسینا مئیل ائدهرک اردبیلده باشا وئرمیشدیر. بئلهلیکله حدس وورماق اولار کی ظفر تخلص ائدهن مرتضی قلی خان متولی اردبیلی هیجری 11- نجی یوز ایللیگین بیرینجی اون ایللیگینده یعنی 1000- 1010 ایللری آراسیندا دونیایا گلمیش و چوْخ احتمال کی سگگیزینجی اون ایللیک، یعنی (1070- 1080) ایللری آراسیندا اردبیلده وفات ائتمیشدیر.[۳]
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
اونون تورکجه دیوانینی نشر ائدن دکتر حسین محمدزاده صدیق یارادیجیلیغی حاقّیندا دئییر:
«ظفر، تورکجه دیوانینی، شعر شیوهسینی اساس توتاراق فضولییه بنزهتمیشدیر. اوندان تبعیت ائدهن بیر شاگیرد کیمی، هم دیلده و همده مضموندا فضولیانه حرکت ائتمیشدیر. فضولینین بیر چوخ غزللریندن استقبال ائتمیش و اونلارا نظیرهلر یازمیشدیر. میثال اۆچون:
اولمادیم دؤور فلکده بیر نفس آزارسیز،
جؤورونه قاتلانماق اولور، اولماق اولماز یارسیز. . .
و یا:
یار وصلیندن جدا، پامالِ دؤورانم هنوز،
یانارام عئشق اودونا، بیمار هیجرانم هنوز. . .
و یا:
کؤنلوم آچیلیر سرو خورامانینی گؤرکج،
خوشحال اولورام پوستهی خندانینی گؤرکج. . .
و یا:
یارب! مدام عنایتین ائت پیشوا بنا،
ذؤوق وصالین ائیلهگیلن آشنا بنا. . .
بو غزلده حتی تصورلر و تصویرلر فضولیانهدیر:
جان نقدینی فدا ره جانانا قیلمیشام،
کؤنلوم ائوینی عئشقیله ویرانه قیلمیشام. . .
و یا:
ای ظفر! دوتگیل قولاق بیر دم فضولی شعرینه،
اوندان اؤزگه هیچ شاعر شعر دئمز بو نمط. . .
و یا:
جانی جانان دیلهمیش لا دئمهدیم جان گئتدی،
لا دئمک کفر ایدی اول جانیله ایمان گئتدی.» [۴]
غزللریندن[دَییشدیر]
جان نقدینی فدا ره جانانا قیلمیشام
کؤنلوم ائوینی عئشقیله ویرانه قیلمیشام.
مجنوندان آرتی، شهرت عئشقم بۇ خلق آرا،
فرزانهام کی اؤزومو دیوانه قیلمیشام.
عئشق اودو دوشدو باشیما بیر شمع بزمدن،
اول شمع بزمه، جانیمی پروانه قیلمیشام.
معنیده بوتپرست اولور صورت ایستهین،
بن ترک صورت و بوت و بوتخانه قیلمیشمام.
فرهاد وئردی جان، ره عئشق مجازده،
بن خاطری مجاز ایله پئیکانه قیلمیشام.
تا دوشدو باشا نشئهيه جام شراب عئشق،
گؤز ساغرین بۇ نشئهیه پیمانه قیلمیشام.
اظهار ائتمه حال دلین خلقه، ای ظفر!
چون جومله عرض حالینی سولطانا قیلمیشام.[۵]
قایناقلار[دَییشدیر]
- یوخاریداکی یازیلاری دکتر حسین محمدزاده صدیق ین کیتابا یازدیغی اؤن سؤزدن نقل ائتدیک.


text:
دریای کابل چایی
دریای کابل چایی (اینگیلیسجه: Kabul River، فارسجا: دریای کابل ، آلمانجا: Kabul (Fluss) ، ایتالیاجا: Kaboul (rivière) ، عربجه: نهر كابل ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kâbil Nehri ، روسجا: Kaбyл (peka)) افغانیستان و پاکیستان اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۷۰۰ کیلومتر دیر. و سند (رود)نا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دریای کابل چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kabul River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
۷ سپتامبر
۷ سپتامبر: برزیلده موستقیللیک گونو، موزامبیکده پیروزلوق گونو
۱۸۱۲ — موسکویا حمله ائدن ناپلئون روسلاری شهرین ۷۰ مایل غربیندهکی بورودینودا اوتوراق ائتدی.
۱۸۸۲ — نیویورکدا بیر محله الکتریکله تجهیز اولونور.
۱۹۴۳ — ایکینجی دونیا مۆحاریبهسی: ایتالیا موتفیقلره تسلیم اولدو.
۱۹۵۳ — خروششوو شوروی رهبری اولور.
۱۹۵۶ — بیرلشمیش میلتلر سازمانی بردهلیگی و برده تیجارتینی قاداغان ائدن قطعنامه قبول ائدیر.
۱۹۸۶ — شیلیده پینوچت سویقصده معروض قالدی، ۵ موحافیظی اؤلدو.
۱۹۹۲ — آذربایجان جومهوریتی ژاپن ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.


text:
لاسوقاس
لاسوقاس اینگیلیسجه: Las Vegas آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین نوادا ایالتینده بیر شهر. بۇ شهرین آدی ایسپانیا دیلینده یاشیل مرتعلر معناسی وئریر و بعضاً تکجه وقاسدا آدلانیر. آما آدینین خلافیندا نوادا صحراسیندا واقع اولماسینا گؤره بیر قورو و سوسوز ایقلیمه مالیکدیر. لاسوقاس دونیانین ان بؤیوک باشقاتما مرکزلریندن بیری سایاگلیر. بو شهرین جمعیتی ۵۸۳٬۷۵۶ نفردیر کی بو رقم شهرین حومهسینین احتساب ایله ۱٬۹۵۱٬۲۶۹ نفره چاتیر.
تاریخ[دَییشدیر]
لاسوقاس ۱۹۱۱-نجی میلادی ایلده رسمی صورتده تأسیس اولوندو و آمریکادا ایییرمینجی قرنده تأسیس اولان ان بؤیوک شهردیر. بو شهرین ایلک یاشایانلاری (۱۸۵۴ ایلینده) مورمون فیرقهسی مسیحیلر ایدیرلر کی اوچ ایل ایقامتدن سونرا بونرانی ترک ائتدیلر. ۱۸۶۰-نجی ایلدن بو منطقه آمریکانین فورت بیکر اینگیلیسجه: Fort Baker نیظامی پایگاهینا چئوریلمیشدی.
۱۹۰۳-نجی ایلده بو منطقهنین بیر بؤیوک بخشی که بیر بیوه خانیما (هلن استوارت) تعلوقو وار ایدی، ۵۵٬۰۰۰ دولارلا راهآهن شیرکتینه ساتیلدی. بو شیرکت ایکی ایلدن سونرا (۱۹۰۵ده) بوتون یئرلری سو و یاغیشین آزلیغی اۆچون ۲۶۵٬۰۰۰ دولارلا حراج طریق ایله ساتدی و نتیجتاً ایلک بینالار و مسکونی تأسیسات، آلیجیلار و مالیکلرین ال ایله لاسوقاسدا احداث اولوندو.
۱۹۳۱ تا ۱۹۳۵-نجی ایللرده منطقهنین بیرینجی سدی (هوور سدی) تیکیلدی. بو ایللرده باشقاتما مرکزلری و کازینولارین تأسیس ایجازهسی رسمی حالتده بو شهر اۆچون صادیر اولوندو. بیرینجی کازینونون موؤسیسی بیر یهودیالاصل فرد باگزی سیگل آدیندادیر کی ۱۹۴۱-نجی ایلده نوادایا داخیل اوْلموشدو. تدریجله ایلک کازینویا موجهز اوْلان هوتللر سیگل توسوط ایله لاسوقاسدا احداث اوْلوندو.
۵۰-نجی اونایللیکده آتوم بومبونون بۇ منطقهنین یاخینلیغیندا تستینه گؤره، بیر بؤیوک جماعت آمریکانین موختلیف قیسمتلریندن بۇ منطقهیه گلدیلر تا آتوم بومبونو گؤرهلر. یاواش یاواش شهرین کونترولو حرفهای مافیالارین الینه دوشدو و بۇ زمینهده چوخلو جینایی و پولیسی فیلملر جورلهنیب و پرده اوستونه گئتدی؛ مخصوصاً جناب سیگلین یاشاییشینین باشلانیشی و قورتولوشو فیلم شکلینده پرده اوستونه گئدیبدیر.
لاسوقاسدا قومار چوخدو و قوراغلیق نتیجهسینده اونون سویونون چوخو قورویوب و هر یئر کازینو و رستوراندان دولودور. بۇ شهرین خالقی اویونلارا موعتاد اوْلوبلار و اونون لقبی «گوناه شهری»دیر. لاسوقاس دونیانین تکجه شهریدیر کی اونون فوروشگاهلارینین هامیسی گئجه-گوندوز آچیقدیرلار.
تفریحی مرکزلر[دَییشدیر]
لاسوقاس دونیانین ان بؤیوک کازینولارینی اؤزونده یئرلشدیریبدیر و هر ایل ۴۰ میلیون نفر توریست اوندان گؤروش ائدیرلر. بو شهرین ان بؤیوک کازینولاری و یاشلیلارا مخصوص اولان تفریحی مرکزلری لاسوقاس بولواری ایندا جمع اوْلوبدور. بۇ شهرین گلیرینین دؤرددن بیری کازینولارین مالیاتلاریندان و دؤرددن اوچوده شوولار، رستورانلار و ساتیشلاردان تأمین اوْلونور. ایندیلیغدا حودوداً ۳۶ هوتل و کازینو بۇ شهرده ایشه مشغولدورلار.
قالری[دَییشدیر]
ونیز شهری لاسوقاسدا
ایفل بورجو لاسوقاسدا
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Merriam Webster's Geographical Dictionary (3rd ed.). Merriam-Webster. 1997. p. 633. ISBN 9780877795469.
- ↑ "Words and Their Stories: Nicknames for New Orleans and Las Vegas". VOA News. March 13, 2010. Retrieved January 29, 2012. CS1 maint: discouraged parameter (link)
- ↑ Lovitt, Rob (December 15, 2009). Will the real Las Vegas please stand up?. MSNBC. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2012-11-20. یوْخلانیلیبFebruary 4, 2012.
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Las Vegas»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Chung, Su Kim. Las Vegas Then and Now. Thunder Bay Press. San Diego, California: 2005. p. 36
- www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2008-04-32.csv
قارداش پروژهلرده لاسوقاس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خدآفرین درگیسی اولاراق 10- ایلدیر یاییملانماقداییق. بودرگی اونجه لیکله آذربایجان تورک کولتورونه ، اونون تانیتلماسی و آراشدیریلماسی هم ده بومدنیتین اولاناقلارینین آلقیلانماسینا و اونون یایقینلاشما و درینلشمه سینه قوللوق ائدیر. آیریجا بودرگی آنادیلی و آنادیللی تورکجه یازار و اوخورلارین گوونج و اینام قایناغی دیر. 30 میلیون دان چوخ ترک لرین ایران دا بارماقلا سایلاسی قدر مطبوعات ارگانی اولدوقدا اونلارین بیرچوخو فارسی هفته لیک لرین آرا صحیفه لرینده و بیرده وارلیق درگیسی واردیرکی ، اودا اوچ آید دا بیر نشراولونور. بونو نظره آلاراق بیز 10 ایل دیرکی هرآیی قوجاق دولوسالاملار و داغارجیق دولو فولکلور ، علم ، بیلیم ، ادبیات ، سوسیال پرابئلم لر ، ادبی یارادیجیلیقلار دیل بیلیمی ، دیل اویرتیمی ایله دیرلی اوخوجولارین قاپیسینی دویوروک. .
خدآفرین آدی حقینده : خدآفرین آذربایجانین آن گوزل بولگه لریندن بیرینین آدی دیر. بوبولگه قاراداغین آن گوزل مدنیت مرکزلریندن دیر. اهالی تورک دور. بوردا خالق اوزانلاری سایقین دیر. تاریخی آبیده لرله دولودور. ایکی آذربایجانی بیرلشدیرن کورپو بورادا یئرله شیر، آرازچایی اوزه ینده قورولان بوکورپولر قدیم ایپک یولونون ان اونملی اثرلریندندیر. خدآفرین بیرچوخ تاریخی قلعه لره ائوصاحبلیی ائدیر و اونون آن بویوک دایاغی بابک قالاسی دیر.
خداآفرین تاریخی زنگینلیک له یاناشی طبیعی و دوغال گوزللیه ده مالیک دیر. هوندور داغلاری ، سیخ مئشه لری ، سرین دره لری ، بول سولو چشمه لری ، همیشه آخار چایلاری گوزاوخشایاندیر. بونا گوره ده او اولوسلارآراسی قوروق ساییلیر. توپراغی وئریملی ، اینسانلاری قوناقجیل و مهرباندیر. بوردا علم و ادیبیات هرزامان دیرلی حساب ائدیلمیشدیر. ادبییاتیمیزین بویوک لریندن بیری ابوالقاسم نباتی بورالی دیر. مین لر ایل محتشم تاریخه صاحب اولان خدآفرین اونلارلا ده تاریخی شخصیته ائو اولموشدور.
خدآفرین قارشیسندا قان آغلایان قاراباغی هرگون حوزون و دردله آناراق عمله ده خاچ یوروشلرینین ارمنی لر طرفیندن آرازین اوتایندا یانیق توپراق سیاستینین یورتمه سینین شاهیدی دیر. قارشی دا یانان مسلمان ائولری قاچقین دوشن مینلرله مسلمان تورک بیزه خاچ پرست لرین وئردیی گوزداغی دیر. خدآفرین آجی آیریلیغین قدیم تانیقی دیر. یئراوزریندن بولونسه ده وطن چایی اوزریندن آتالاریمیزین یاپدیغی کورپولر اوزریندن بیرله شیر و قوجاقلاشیر. بیزده فیزیکی کورپونو معنوی کورپویه چئویره -رک قلم لریمیزله تفکورموزله عقلی کورپونویاراتماغا جهد ائتدیک.
خدآفرین درگیسی ئین یارانماسی :
17 – ایل اونجه یعنی 1996 -جی ایلده بیرایده اولاراق منیم طرفیمدن اورتایا آتیلدی اویرنجی اولدوغوم اوایللرده بوایشی حیاتا کئچیرمک اوچون اسلامی ارشاد اداره سینه باش ووردوم. اوراد فورملاری دولدو- راراق ایذین آلماغی بکله دیم. بوگون – صاباح دوزیئددی ایل چکدی و من آرزوما قووشدوم. اولکه میزده تورک دیللی نشرلرین اولماماسی بوایشین نه قدرچتین اولدوغونو گوزاونونه گتیریردی. بونونلا یاناشی تورک سئوگیسی وارکن تورکجه سئودالیلاری اولدوقدا کئچمیش رژیمین یاراتدیغی آنتی تورک اتمسفری حالا دوشونجه لرده قالماقدا ایدی. باخمایاراق بودیلی دانیشانلارین سایی اون میلیونلارلادیر. آنجاق آنادیللی مکتب و اوخوللارین اولماماسی بودیلین آلت یاپیلی اولوشومونا جدی ضربه لر وورموشدو. بوتون بونلاری گوز اونونه آلاراق، یوردوموزا ، آنامیزا ، آناوطنیمیزه اونون شیرین دیلینه زنگین مدنیتینه وورغونلوغوموز و سرگیله مه یه باشلادیق.
7- ایل بکله یشدن سونرا ایندی سوزدن – عمله کئچدیک 2004- جوایلین پاییزینین ایلک آییندان خدآفرین درگیس نشر اولونماغا باشلادی. ایلک آنادیللی آیلیق درگی اولاراق تهراندا باسیلدیق و بوتون آذربایجانا اوجومله دن تهرانا یاییلدیق. بیرینجی ساییمیز اون مین تیراژلا باشلادی. اوخوجولاردان و خالقیمیزدان چوخ اولوملو تپکیلر آلدیق. باخمایاراق رقابت دونیاسیندا بیزی سئومه ینلرده آزدئیلدی. کیمیسی بیزه خور باخدی ، کیمیسی بیزی سئوه رک اوره ک لرینه باسدی. بعضی لرده درگینی قورخا – قورخا اوخوماغا باشلادی.
درگینین دیلی وآماجی : درگیمیزی ایکی دیللی اولدوغوندان ( تورکجه – فارسی ) بیز بوایکی دیلده یازماغا باشلادیق ، مطبوعات تجروبه میزین البته آنا دیلده اولمادیغیندان چوخ زحمت لره قاتلاشدیق. آنجاق هرآی ، هرایل گئری قالدیقدا هم اوخوجولاریمیز چوخالدی ، هم ده گئنیش جوغرافی آلاندا تانینمانما باشلادیق. بونونلا یاناشی اولکه ده اولان تورکه فوبینی ده یاواش – یاواش آرادان قالدیرماغا باشلادیق. ایلک ایللرده بعضی فرد و یازارلار طرفیندن دیشلانساقدا دوولت طرفیندن اوگئی آلقیلانساقدا یورولمادان بیخمادان دیک دوراراق ، گرچک یولدا اولدوغوموزا ایناناراق بوتون مادی و معنوی چتین لیک لره سینه گره رک یولا داوام ائتدیک. دیلمیز تورکجه، آنلایشمیز تورکجه، سئودامیز تورکجه اولدوغوندان بوشمعین باشینا مینلرله پروانه توپلاشدی. درگی مسلکی بیرعملدن سئودا و عشق مجراسینا یونلدی. گنج یازارلارین، آنادیللی سئودالیلارین یوواسینا چئویریلدیک. اونلارین قلملرینین سیناق میدانینا چئویریلدیک. تورکجه نی دانیشیب یازانما یانلارا اورنک اولدوق، اولکه ده خدآفرین مکتبی اولاراق دیلمیزین اوزللینی، گوزللینی ساغلاماغا باشلادیق. دیرلی اوستاد وحوجالاریمیزدن اویود و نصیحت لر آلدیق. کئچمیش دن گلجه یه بیرچیراق توتدوق. قورقود ددنین دیلی ایله یازدیق، فضولینی، نسیمی نی، شهریاری ، یونس امره نی، علی شیرنوایی نی، نباتی نی، ادیب احمد یوکناکینی، یوسف بالاساغونلونو ، ماحمود کاشغرلی نی ، و اونلارلا بیلیم، کولتور و ادبیات اینسانیمیزی آراشدیردیق ، اویرندیک و اویرتدیک. دیلمیز تورکجه میز دیر، تورکجه میز وارلیغیمیز شعارینا دون گیئندیردیک. سیزده یوردوموزو ، دیلمیزی و ائلیمیزی سئومه یه دعوت ائدیریک.
خدآفرین درگیسی نین یولو : مدنیت واویغارلیغیمیزی تانیتماق، دونیا ادبیاتیندان اوز ادبیاتیمیزا ترجومه یولو ایله قازاندیرماق، فولکلور و شیفاهی خالق ادبییاتی و زنگینلیک لریمیزی آراشدیرماق، دوزگون و دوغرو دیلده یازیب اوخوماق. ادبی فورما اولوشدورماق و بوادبییاتی اولکه ده پایلاشاراق یایقینلاشدیر ماق. اولکه ده کولتورلر آراسی قایناشمادا بیزده اوز وارلیغیمیزی اورتایا قویاراق ازیلمک دن، اونودولماقدان قوروماق و اونواینکیشاف ائتدیرمک. علمی، ادبی – اجتماعی یونوملو مقاله لری آذربایجان سورونلاری چرچیوسینده نشرائدیرمک و اونلارین حللینه تشبوث ائتمک. مکتبی اولمایان اوخوجولاریمیزا آنادیل اوخول وظیفه سینی یئرینه یئتیرمک.یازیچی وشاعیرلریمیزین اثرلرینین چاپ اولونماسینا قاتقیدا بولونماق.اولکه ده قارداشلیق دیرلرینی ترویج ائتمک.بیرلیمیزی بوتولویوموزو ساغلاماق وبرابر حقوقلو وطنداشلیق حاقینا سوزده یوخ عملده ییلنمک.یوردوموزا اولکه میزه دیلیمیزه ودینیمیزه خمت ائتمک.
بیزیم له علاقه ، ارتباط واولاشیم یوللاری:
آدرس : تهران خ انقلاب اسلامی ، خیابان وصال شیرازی پ 7 طبقه 3 واحد 5
تلفن : 09192281916
ایمیل : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
جی میل : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
دیقت: قایناغی گوسترمه شرطی ایله، خدآفرین درگسنیدن قایناق کیمی استفاده ائتمک اولار.
دیل – ادبییات، تاریخ ، ادبییات تاریخی – اجتماعی مسئله لر ، تورکولوژی ، فولکلور – شعر گوندرمه ینیزی رجا ائدیریک. عرب الفباسی ایله تورکجه یا زیلان مقاله لر ترجیح ائدیلیر.
سیزنیله
دکتر حسین شرقی درچک سوی تورک
باش یازار و تاسیس چی


text:
توردی
توردی (اصل آدی و تخلوصو؛ فارس-تاجیک شعیرلریندهکی تخلوصو ایسه فراغی) (17.عصر، بوخارا- تخمیناً 1699/1700، خوجند) – اؤزبک شاعیر.
یاشاییشی[دَییشدیر]
بوخارا مدرسهلرینده تعلیم آلمیش عبدالعزیزخان دؤنمینده سارای مأمورلاریندان، یوز قبیلهسینین گؤرکملی سیاسی خادیملریندن ایدی. سبحانقولوخان تاختا چیخینجا، سارایدان اوزاقلاشدیریلمیش 1685-86.جی ایللرده اشترخانیلره قارشی خالق عوصیانیندا فعال ایشتراک ائتمیشدی. عوصیان باسدیریلدیقدا توردی جیززاخ سونرا خوجند شهرینه گئدیب اورادا یوخسوللوق وسورکلی روحی سیخینتیلار ایچینده یاشامیشدی.
توردی اؤزبک و فارس دیللرینی یاخشی بیلیب، "در مذمت سپاهیگری" شعیرینده اؤزونون اساس قوللوغو سپاهیلیک (عسگرلیک) اولدوغونو، اوزون ایللر بو پئشهده پادشاهلارا خیدمت ائتدیگینی آنجاق سونوندا اومدوغو هئچ نهیه چاتا بیلمهدیگینی اوزونتو ایله بیلدیریر. آنجاق عسگرلیکله یاناشی توردی گئنیش بیر یاشام و توپلوم آنلاییشینا صاحیب، شرق ادبیاتینی یاخشی بیلن، چاغینین ان ساوادلی شخصیتلریندن بیری ایدی. اونون توپلومداکی مؤوقعی ایسه اطرافینداکی اولایلاردا فعّال ایشتیراک ائتمهسینی طلب ائدیردی. توردینین ادبیات ایرثی 18شعیردن عیبارتدیر، اونلاردان اون ایکیسی غزل، بئشی موخمّس و بیری ایسه فرد ژانرینا عاییددیر. 434 میصراع حجمیندهکی بو ایرثین 165 میصراعسی سبحانقولوخان حاقّینداکی مشهور هجویه تشکیل ائدیر. ("سبحانقولوخان حاقّیندا هجویه"،1691)
توردی اؤز یارادیجیلیغینا باشقا شاعیرلر کیمی عنعنهوی عشق مؤوضوسو ایله باشلادی. اونون:
تورکانه خیرام أیلهدی اول شاهی دیلروبا/ دیل مولکینی بیر گوشهیی چشم أیلهدی یغما
مطلعی ایله باشلانمیش عشقی غزلی لیریکانین یاخشی اؤرنکلریندن ساییلا بیلر.
توردینین لیریک غزللرینی باشقا شاعیرلرین شعیرلریندن فرقلندیرن اونون شعیرلرینین حددن آرتیق ییغجاملیغی، یعنی3-4-5 بئیتدن عبارت اولماسیدیر. اونون فلسفی شعیرلری ده چوخ گؤزل و درین فلسفی معنا ایله زنگیندیر.("... عیبرت ایله باق، گؤزونگ توفراققا تولماسدان بورون").
توردی غزللرینین چوخو هله هئچ کیم قلمه آلمامیش ، کسکین ایجتیماعی-سیاسی و فلسفی-اخلاقی مؤوضولارا حصر ائدیلمیشدیر.
اؤزللیکله، شاعیرین :
" تار کؤنگوللیک بکلر، من من دئمهنگ، گئنگلیک قیلینگ، توْقصان ایککی باولی اؤزبک یوُرتیدوُر، تنگلیک قیلینگ..."
-مطلعی ایله باشلانان غزلینده اؤلکهنی ایداره ائدن ببگلره خیطاب ائدهرک اونلاری آچیق فیکیرلی اولماغا، موتفیق اولماغا، قبیلهچیلیک ائتمهمگه چاغیریشی، اونون اؤز دؤنمیندهکی یوکسک فیکرلی، وطنسئور و حقیقی اینسانسئور بیر شخصیت اولدوغونون گؤسترگهسیدیر.
سبحانقولوخان حاقّینداکی هجوی موخمّسی توردینین شاهاثر ساییلیر. اثرده سبحانقولوخان دؤولت باشینا گلدیکده، اؤلکهدهکی دورومون دَییشدیگی باریشین یئرینی قارغاشا، عدالتین یئرینی ایسه فیتنه آلدیغی اؤز عکسینی تاپیر. شاهین گوناهی بودورکی تاختا چیخان کیمی، تجروبهلی، ایشبیلن مأمورلاری قوووب اونلارین یئرینه دؤولت ایداره ائتمه ایشیندن تام خبرسیز، فیکیرلری دایاز و اخلاقسیز آداملاری توپلاییر. توردی بو اثرینده سبحانقولوخان اوبرازیندا جاهیل شاه سمبولونو یارادیر. بئلهلیکله توردی بو ساتیرا اثری ایله اؤزبک ساتیریک ادبیاتیندا علیشیر نواییدن سونرا یئنی بیر آشاما آچیر.
توردی یارادیجیلیغی یاشام گئرچکلیکلرینین زنگینلیگی، درین دوشونجهلری و اوسلوبونون رئال کاراکتری ایله اؤزبک ادبیاتینین یاییلماسینا ثمرهلی تأثیر گؤسترمیشدیر. مخمور، گولخانی کیمی ساتیریک شاعیرلر یارادیجیلیغینین فورمالاشماسیندا اؤنملی بیر آشاما ایدی. آ.مجیدی طرفیندن تاپیلان و 1924-25.جی ایللرده نشر اولونان شعیرلرین الیازماسی ابوریجان بیرونی آدینداکی اؤزبکسیتان علملر آکادمیسی شرقشوناسلیق اینستیتونون فوندوندا ساخلانیلیر. (نؤمره: 1407).
قایناق[دَییشدیر]
- Yoqubov H., Turdi ijodiyoti, T., 1941;Abdullayev V., Oʻzbek adabiyoti tarixi [2kitob|, T., 1967; Antologiya uzbekskoy poezii, M., 1950; Maʼnaviyat yulduzlari, T., 2001.


text:
نروژده اوُق بیلن ادیلن هۆجۆمده اینگ آز 5 آدام اؤلدی
نروژینگ باش وزیر ارنا سولبرگ آرادان چیقانلارینگ ماشغالالارینا دویغوداشلیق بیلدیردی
نروژینگ کونگزبرگ شهرینده بیر دۆکأنینگ قوُلاییندا اوُق بیلن قورالان هۆجۆمده 5 آدام اؤلدی 2 آدام یارالاندی.
کونگزبرگ پلیسی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی اویویند آس یارالانانلاردان بیری نینگ پلیس بوُلاندیغینی آیتدی.
آس یارالیلارینگ یاغدایی نینگ قوُوی بوُلاندیغینی بیلدیردی.
آس "واقانینگ ترورچیلیق هۆجۆمی بوُلاندیغی بارادا سؤز سؤزلِهمک اۆچین ایر. توسساغ ادیلن هۆجۆمچی سوُراغا چکیلیأر" دیدی.
نروژینگ باش وزیر ارنا سولبرگ آرادان چیقانلارینگ ماشغالالارینا دویغوداشلیق بیلدیردی.
تۆرکیأنینگ اسلوداقی ایلچیسی فضلی چوُرمان شهرده بیرنأچه تۆرک ماشغالانینگ یاشایاندیغینی آیتدی و اوُلار بیلن حابارلاشماغا سینانشیاندیقلارینی بیلدیردی.
چوُرمان نروژی حالقینا دویغوداشلیق بیلدیردی.
دِگیشلی حابارلار
نیجریادا زنداندان قاچان 446 آدام توسساغ ادیلدی
نیجریانینگ اویو ایالتینده تۆرمه دن قاچان یۆزلرچه سانی آدامدان 446-سی توسساغ ادیلدی
امیرعبداللهیان: ایران بیلن آذربایجان آراسینداقی قاتناشیقلارا ایکی تاراپلایین حوُرمات اساسیندا دوُوام
ایران بیلن آذربایجان ینگ داشاری ایشلر وزیرلری تلفن آرقالی دوشوشدی


text:
لورا لینی (اینگیلیسجه: Laura Linney) آمریکالی اوْیونچو ۵ فئوریه ۱۹۶۴ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۹۰–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Laura Linney»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده لورا لینی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.


text:
بلومینقتن، مینهسوتا
|footnotes = }} خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 522: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/United States" does not exist. بلومینقتن، مینهسوتا (اینگیلیسجه: Bloomington, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 2.46 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 82893 نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- مینسوتا ایالتی
- مینسوتا ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری
قایناقلار[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- Star Tribune|accessdate=3 October 2015|date=29 March 2008|quote=Bloomington Mayor Gene Winstead is a Republican}}


text:
قلیدستون (فوتبالیست)
قلیدستون (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Gladstone (footballer)) (دوْغوم:۲۹ ژانویهٔ ۱۹۸۵ (۳۶ یاش) Vila Velha) بیر فوتبالیست. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قلیدستون (فوتبالیست) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- Wikipedia articles with WorldCat-VIAF identifiers
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- پالمیراس کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- هلاس ورونا کولوبونون اویونچولاری
- اسپورتینق پرتغال کولوبونون اویونچولاری
- ژیل ویسنته کولوبونون اویونچولاری


text:
فردوسی
فیردوسی (د. ۹۳۵–۱۰۲۰، تام آدی: ابولقاسیم حسن ابن علی توسی، فارس دیلی: حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی) - ایران ادبیاتینین گؤرکملی سیمالاریندا بیری.
فیردوسی سولطان محمود غزنوینین زامانیندا یاشامیشدیر. او اثرلرینده عرب دیلی سؤزلریندن یایینماغا جهد ائتمیش ایلک ایران شاعرلریندن بیریدیر. دونیا شؤهرتلی شاهنامه اثری اوزرینده ۳۰ ایل زحمت چکمیش و دونیا ادبیاتینین ان گؤزل اینجیلریندن بیرینی یاراتمیشدیر.
فیردوسی فارس دیلیندن علاوه، عرب دیلی و پهلوی دیلی دیللرینی ده کامیل بیلمیشدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ferdowsi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فردوسی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- ایرانلی شاعیرلر
- فردوسی
- Medieval Persian poets
- Medieval Persian writers
- ۹۴۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۰۲۰-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- Ghaznavid-period poets
- Samanid-period poets
- Epic poets
- Mythopoeic writers
- Dehqans
- Iranian folklore
- Iranian Shia Muslims
- خوراسانلیلار
- People from Tus, Iran
- Shahnameh
- 10th-century Iranian people
- 11th-century Iranian people
- 10th-century Persian poets
- 11th-century Persian poets
- 10th-century Persian writers
- 11th-century Persian writers


text:
ويم وندرسین ”برلین اوزهرینده جننت“ فیلمیندن ایلهام آلاراق
هر دَييشيکليک بير آدديم بيزي اؤلومه ياخينلاشديرير. اؤلمزليک آنجاق دَييشمز عالَملره، دويولماز [غيرمحسوس] وارليقلارا خاصدير. اؤلمزليک ايستهييرسنسه، دورغونلوق، ائتکيسيزليک، و گوجسوزلويو ده قبول ائتمهلیسن. بشر بونو ايستهمير. بشر باجارديقجا گوٍجلو اوْلماغا جان آتیر. مَلَک بئشتومنلیک سیککهنی يئردن قالديرا بيلمير، چونکي أبديدير. آمما بشر گوٍجلودور، چونکي اؤلهزيدير، محسوس عالمده دييشهرک ياشايير. اؤلوم اوْلماسايدي أبدیيت داريخديريجي دوزنلییه چئوریلهجکدی. عرب يئني شعرينين آناسي ساييلان نازک الملائکهنين غريبه بير ميصراعسي وار: في صمْت الأبدِ القاسي حيثُ الموتُ دواءْ [أبدیيتين داشاورهک سوسغونلوغوندا اؤلوم درماندير].
بشر دئوریملره، ايرهليلهييشه، دييشيملره دوْغما [ذاتي] وورغوندور. آيزاک آسيمووون بير روْماني وار “ايکي يوز ايلليک اينسان” آديندا. بير روْبوت دييشيم و اؤلوم عشقينده، اؤز داخيلي قورولوشونا أل آپارير. تئللرینی [سیملريني]، سينير [عصب] و عضله شبکهلرینی دَييشير. بير چوْخ بؤلمهجيکلريني أته قانا گتيرير. روْبوت اؤلومدن محرومدور، اؤلومو اؤزلهییر. اؤلومله ماراقلانان روْبوت، اينسان اؤزهلليکلري قازانماق اوچون اؤزونو دَييشديريب، گليشديرمهيه چاليشير. سوْنرا اينسان کيمي اؤلور.
تکجه أبدي ياشاميش بير وارليق، أبدي ياشاماقدان بئزيکهرک، اؤلومون جذبهسيني آنلايا بيلر. تکجه نئچه مين ايل دورغون دورومدا ياشاميش توْپلوم، گؤز قاماشديريجي اينکشافين لذتيني دادا بيلر. تکجه يوز ايللر بوْيو يازيچي حؤکمرانليغيني تکآنلاملي متنلرين اوٍزهرينده حيس ائتميش اوْخوجو، يازيچينين اؤلومونو توْيبايراملا قارشيلايا بيلر.
ويم وندرسين بیر فیلمی وار «بئرلين اوزهرينده جننت»* آدیندا. فيلم، اينسانين پستمدرن دورومو سيناقدان کئچيرمه هوسيني آيدينجا آچيقلايير. دوْغرودور وئندئرس اوْ فيلمي باشقا آماج اوچون چکميشدير، آمما سؤيلهديييم سوْنوجو دا اوْندان چيخارماق اولار. مايکئل بيشوْف فيلم حاققيندا دئيير: «بيرگون مَلَکلرين بيري گؤزلهنيلمزجهسينه ملک اوْلماقدان واز کچیر. بو اؤزلويونده اينسانين مئتافيزيک فلسفهسيندن اوز دؤندهرمهسينه بنزهيير. آدي چکيلن مَلَکين زاواللي [فناپذير] عالمه سوْخولماسي ايله، اؤلمز مابعدالطبيعه دونياسي قاپانير. ملک جننتدن قوپاراق، بيزيم قالاباليق ياشاييشيميزا آياق باسير. اوْ اؤز آبسترکت [انتزاعي] وارليغيني بوراخير، مادي دونيانين سوْيوق قيشيندا بير فينجان قهوهني ألينه آلماغين لذتيني دادير». ديري اوْلماغين لذتي اؤلمزليکده دئييل، اؤلمهيين قاچيلمازليغيندادير. ملکلرله موقاييسهده، مادي و محسوس عالمده ياشاماق تجروبهسي اينسانا اؤزگودور. بو تجروبه ألبته اؤدهنيشسيز دئييل. بئله بير گؤزهل تجروبهنين قارشیلیغی اؤلومدور.
بشر هميشه أبدیيتين حسرتينده ياشاييب، ظلمات اؤلکهسينده ديريليک سويونو آختاريب. بشر هميشه «أبديیت»ين «دييشکنليک»دن يوخاري مرتبهده اوْتوردوغونو گومان ائديب. آمما کؤکونه باخاندا بونون عکسي داها ماراقليدير: دييشکنلييين أبدیيتدن داها اوستون اوْلماسي. أبدیيت اؤزونو گؤسترمک اوچون زامانا سيغينير.
هميشه گومان ائديليردي زامان أبديیته باغليدير. أبديیت زاماندان اوجاليقلاردا دايانيردي. چونکي أبدیيتده دييشمزليک، اؤلمزليک واريدي، زاماندا ايسه دييشکنليک، اؤلهزيليک. آمما دانیمارکالی غملی فیلوسوف سورئن کیئرکئگوْر بونون عکسيني کشف ائدير. أبديیت اؤزونو گؤسترمک اوچون زاماندان آسیلیدير. شئللينگـه گؤره ده تانرینین عيسا ووجودوندا تجسد تاپماسي، اينسانا وئريلن نعمت دئييلدي. تانري اينسان طرفيندن تانينماسايدي اؤز گوجلريني قوهدن فعله چاتديرا بيلمهيهجکدي. ايسلامدا دا بونا اوْخشار بير آنلاييش وار: خَلَقتُ الانسانَ لِکَي تُعرَف [اؤزومو تانيتماق اوچون ياراتديم اينساني].
_____
* 1987-جی ایلده چکیلمیش فیلمین اصل آدی «برلین اوزهرینده جننتلر»دیر، ایستانبول تورکجهسینده ایسته Berlin Üzerinde Gökyüzü. فیلمدن فارسجادا ”زیر آسمان برلین“ و ”پرواز فرشتگان بر فراز برلین“ کیمی آد چکیلیر. ویم وندرسین Wim Wenders فیلمینین اینگیلیسجه ائکرانی ”جوشقونون قانادلاری“ Wings of Desire باشلیغینی داشیییر.
هالیوود دوخسان سککینجی ایلده فیلمی یئنیدن چکهرک، همیشهکی کیمی، اوْنون فلسفی مضمونونو هئچه ائندیردی.
قایناق: ایواز طاها، ”شعر وارلیغین ائویدیر“ کیتابی.


text:
قضا و قدر
مرتضی مجدفر
اوتوز بئش ایل بیر عؤموردور. اوتوز بئش ایل بیر عصرین اوچدن بیریدیر. اوتوز بئش ایل بوندان قاباق، اوشاقایدیم؛ ابتدایی دؤورهسینده درس اوخویان بیر جیبیلدیز اوشاق. هر گون مدرسهدن ائوه دؤندوکده، سامان مئیدانینا قالمیش، بالا حامام ایله دوهچی بازارچاسینین آراسیندا دوشن امامزادایا باش وورور،اورادا اوز وئرهن هر بیر زاددان خبردار اولماغی اؤزومه وظیفه بیلیردیم. «سید ابراهیم» امامزاداسینین قبرستانلیغیندا یاتان سیدین هانسی اماما باغلی اولدوغوندان، ائله بیر چوخ خبریم یوخایدی. آنجاق امامزادانین حیهطی، هم ده اونون قیراغیندا دوشن خارابالیق، بیز مدرسه اوشاقلاری اوچون،گؤزل بیر فوتبال مئیدانی ایدی. مدرسهدن ائوه قاییتدیغیمیز زامان، اورادا فوتبال اویناماغی اؤزوموزه بورج بیلردیک و بورجوموزو اؤدهمهمیش ائوه دؤنمزدیک. هم ده هردن بیر امامزادانین ایچریسینه باش ووروب، اورادا احسان ائدیلن پنیر چؤرهک ایله حالوا بللهلرینی، اورایا گلن آروادلاردان آلیب، جانیمیزا قوّت ائدردیک.
امامزادانین ایچریسی چوخ دینج وایلنمه¬لی بیر یئر ایدی. بونو، فوتبالدان یورغون-آرغین دوشوب، قان¬ترینین ایچینده، اؤزوموزو ایچری سالاندا، هم ده باشماقلاریمیزی،کیف-کیتابلاریمیزلا برابر، قیراغیمیزا قویوب، دادلی- دوزلو احسانلاری، نذر پایلایان خانیملاردان آلیب، یئدییمیز، ایلندییمیز زامان آنلامیشدیم.
آنجاق امامزادانین آیری صفالی زادلاری دا وار ایدی. دیلنچیلر، فالچیلار، هم ده امامزادانین هندهورینده یئره دوشن مکتوبلار و یا کاغیذ پارچالاری.
بیرینجی دؤنه یئردن گؤتوروب، چوخ چتینلیکله اوخودوغوم بو کاغیذلارین بیریندن هئچ نه آنلامادیم. اوندا سکگیز یاشیم وار ایدی. مکتوبدا بئله بیر سؤزلر یازیلمیشدی: «فلان کسی یوخودا گؤردوم. دئدی: هر کس بو کاغیذی سید ابراهیمدا تاپدیقدان سونرا، اونون اوستوندن یئددی دؤنه یازیب، باشقالارینین آراسیندا پایلاماسا، یئددی گون قورتولمادان، درمانی بیلینمهین بیر بلایا اوغراییب، دونیادان کؤچر. قورخون و بو مکتوبو یئددی دؤنه یازین و پایلایین.»
سونرالار و یوخاری کیلاسلارا گئتدیکجه، باشقا مکتوبلار دا تاپیب، اوخودوم. مکتوبلارین هامیسینین مضمونلاری بیر ایدی. آنجاق یوخویا گلنلر، اوستوندن یازیلان کاغیدلارین سایی، یایماغین کیفیتی، بلانین نؤوعو، دونیادان کؤچمهنین یا بلانین نه جور تعیین اولونماسی و مکتوبون قیسا یا اوزون اولدوغو فرقلی ایدیلر.
اوچونجو کیلاسدا ایدیم. بیر گونو یاز ایدی. مدرسه، آخشام ساعات دؤرد یاریمدا باغلانمیشدی،گون باتانا قدهر، اویناماغا واختیمیز وار ایدی. خارابالیقدا قیزغین بیر فوتبال اویونو باشلانمیشدی. کیفلریمیز ایله دروازا دوزلدهرک، ایکی قاتلی بیر توپون دالیسینجا اویان- بویانا قاچیردیق. صوراتلاریمیز قیپ- قیرمیزی و لب- لبی کیمی اولموشدور… لاپ کئفین جؤوهرین چکیردیک.
هاوا قارانلیقلاشماغا باشلامیشدی، بیز ایسه یورولماغا؛ بوندان علاوه آجالمیشدیق دا. مدرسهدن گلدییمیز زامان، اللرینده ایچرییه احسان آپاران خانیملاری گؤرموشدوک… ائله اونا گؤره فوتبالا سون قویدوق و امامزادانین ایچریسینه گئتدیک.
یئنه ده امامزادانین ایچریسینده اولان سرین هاوا، ایلیق و اورهیه یاتان ایدی. بو سرینلییی، بیر خانیمین پایلادیغی سرین هئیوا شربتی، داها دا آرتیردی. بیر باشقا خانیم دا پنیر چؤرهک تیکهسی احسان ائتدی: هم ایچدیم، هم ده یئدیم… سونرا ایسه باشماقلاریمی،کیفیم ایله برابر، باشیمین آلتینا قویوب، دووارین قیراغیندا اوزاندیم…
بیر آز سونرا،یاری آییق، یاری یاتمیش حالیندا، یئنه ده دووار قیراغینا دوشن بیر کاغیذ تاپدیم. ائله اوجور اوزاناقلی، اونو اوخودوم. آز- چوخ اوخوماقدا باجاریق تاپمیشدیم و داها یاخشی اوخویا بیلیردیم: «امامزادا یاتماق یئری دئییل. بونو بیلین، آنلایین و هامییا دئیین. هر کس بو مکتوبو اوخویا و اوزوندن یوز دفعه یازیب، باشقالارینین آراسیندا پایلاماسا، یئددی گون قورتولمادان، درمانی بیلینمهین بیر بلایا اوغراییب، دونیادان کؤچر یا دا کی اونا آغیر بیر ضربه دهیر. قورخون و بو مکتوبو یوز دؤنه یازین و پایلایین. بو سؤزلری، فلان کس ده، اونو یوخودا گؤردویوم زامان، تأیید ائتمیشدی… بو سیزین قضا و قدرینیزدیر.»
اوزاندیغیم یئردن دیک دوردوم و اوتوردوم… امامزادا دا یاتمیشدیم. باشماقلاریملا-کیتابیمی گؤتوردوم و امامزادانین حیهطینه چیخدیم.
هاوا قارانلیقلاشمیشدی و اذان واختی چاتمیشدیر. کاغیذ هلهده الیمده ایدی. «یوز دفعه اوستوندن یازمالییام»؛ اؤز-اؤزومله دوشوندوم و قورخو جانیما دوشدو:«یازماسام، یئددی گون قورتولمادان…»؛ داها دا آرتیق، قورخو جانیمی بورودو.
«بو منیم قضا و قدریمدیر»؛ داها بونو آنلامادیم. بیر داها کاغیذی آچیب، اوستوندن اوخودوم؛ دوز ایدی: «بو سیزین قضا و قدرینیزدیر…»
مدرسهنین سون زنگینین چالینماسیندان و امامزادایا گلدییم زاماندان، بیر ساعاتدان آرتیق کئچمیشدیر. گئجیکمیشدیم و یقین کی ائوده منی گؤزلهینلر، خصوصیله آنام، نیگرانچیلیقدا ایدیلر. ائله اونا گؤره قاچماغا باشلادیم. مدرسهم آتامین دوکانینا یاخین اولماسینا باخمایاراق، ائویمیزله فاصیلهلیایدی. سید ابراهیمدان، راستهکوچهیه گئتمهلی و بو آرادا چایقیراغی و کؤرپو اوستوندن ده کئچمهلیایدیم. سید ابراهیمدان، دوهچی بازارچاسینا، اورادان چای قیراغینا و سونرا کؤرپونون اوستونه چاتماغیمی، هئچ نه آنلامادیم و بیر آندا اؤزومو دوز کؤرپونون اورتاسیندا گؤردوم. قضا و قدر کاغیذی هلهده الیمده ایدی.
بیر داها کاغیذی آچیب، یازییا باخدیم: «بو سیزین قضا وقدرینیزدیر…». اووجومون ایچینده قالمیش و تر ایله ایسلانمیش کاغیذی آتدیم چایین اورتاسینا و باهار یاغیشلاریندان دوزهنیلن آخار چایین سویو، اونو گؤتوردو، اؤزو ایله آپاردی…
بیر نئچه دقیقه سونرا، ائودهایدیم. گئجه یاتانا قدر، قضا و قدر کاغیذی، منی بوراخمیردی. یئددی گون سونرا، آخشام باشی امامزادایا باش وورمادان، بیرباشا مدرسهدن ائوه دؤندوکده، یئنه کؤرپونون اوستونده دایاندیم و آخار سویا گؤز تیکدیم. ائله بیل سو ایله دانیشیردیم. قضا وقدر کاغیذی و یئددی گونو خاطیرلادیردیم و اؤز- اؤزومله گولومسهنیردیم.
بیردن- بیره گؤزوم قارالدی و الیمده اولان مدرسه کیفیم،کؤرپونون اوستوندن تولازلاندی و دوز سویون اورتاسینا دوشدو. چایین سویو، سرعتله گئتمکده ایدی. کؤرپونون قیراغیندا بیر داش پیللهکان وار ایدی. قاچا- قاچا اؤزومو اورایا چاتدیردیم و بیر گؤز قیرپیمیندا، چایین ایچینه گیردیم. کیفیم سویون ایچینده اوزه- اوزه گئتمکدهایدی؛ من ایسه سویون قیراغیندا،کیفیمی گؤزوم ایله ایزلهیهرک، قاچماقدا. سو آخیردی،کیف گئدیردی، من قاچیردیم.
سو چایین اورتاسیندان گئدیردی، اویان- بویانی ایسه داشلی- تورپاقلی بیر یولایدی. من ده سولداکی یولدان گونشه ساری قاچیردیم… بیر آندا آیاغیم بودرهدی و یئره ییخیلدیم. بیر داها قالخدیم، آنجاق یئنه ده ییخیلدیم. نئچه نفر مدرسه اوشاغی، هم ده بؤیوکلو- کیچیکلی، آداملار، منیم آرخامجا قاچیردیلار. ائله بیل اونلار،کیفیمی توتماق اوچون، منیم قاچماغیمی گؤرموش، چایین ایچینه دوشموشدولر… گلیب منه چاتدیلار،آنجاق منی دیندیرمهدن،گئتدیلر… دئمک، اونلار منیم کیفیمی سودان توتماق ایستهییردیلر.
اونلار گلیب، مندن اوزاقلاشدیقدان سونرا، داها هوشدان گئتدیم…
***
بیر- ایکی ساعات سونرا ائوده ایدیم. آتامین دوستلاری منی تانیمیش، چایین ایچیندن چیخارتمیش، ائوه گتیرمیشدیلر. دئمهلی هوشدان گئتمهمیشدیم و تکجه یورغون اولدوغوم اوچون، حالدان گئتمیشدیم. کیفیمی ده کؤرپودن بیر آز قاباقلیق، مدرسه اوشاقلاری سودان توتموش، ائویمیزه گتیرمیشدیلر.
آنام منه یئر سالمیشدی. یورغان- دؤشکده، خانلار کیمی یاتمیشدیم. باهار اولدوغونا گؤره، منه سویوق دیمهمیشدی. تکجه یورولوب، قورخموشدوم.
داها یاواش- یاواش دینجلمکدهایدیم و آنام، دفتر-کیتابلاریمی، کیفین ایچیندن چیخاردیب، قوروتماقدا ایدی. اؤز- اؤزو ایله ده دانیشیردی و منی، شولوق اولدوغوما گؤره دانلاییردی. دفترله کیتابلاری بیر- بیر کیفدن چیخاردیر، الی ایله صافلاییر و فرشین آلتینا قویوردو. آنام، آز – چوخ اوخوماق باجاراردی، ائله اونا گؤره کیتابلارین و دفترلرین اوستونه یازیلان آدلارینی اوخویا بیلیردی. داها من یئریمین ایچینده اوزانمیشدیم و تکجه آنامین سسینی ائشیدیردیم.
بیر آز سونرا، آنام دئدی: «بو نمنهدی؟!» سونرا ایسه، قیریق- قیریق و کلمهلری بیر-بیرلرینه یاپیشدیرا- یاپیشدیرا، اوخوماغا باشلادی: «امامزادا یاتماق یئری دئییل…»
ائله بیل یوخو گؤروردوم. آنام اوخویوردو. من ایسه گؤزلریمی یوماراق، یئریمین ایچینده قویلانماقدا ایدیم. داها آنام یازینین سون جملهلرینه چاتمیشدی: «… بو سیزین قضا و قدرینیزدیر…»
قضا و قدر سؤزونو ائشیدهرک، اؤزومو یورغان- دؤشکده گؤرهرک، اوتاغین تاوانیندا گؤیلره اوچوردوم… گؤیلره.
بهمن ۱۳۸۵- تهران


text:
Jun 5, 2017
اوجادان دوشونورکن (2) - شاعیر مفتون امینی
س. سیداوالی
اوجادان دوشونورکن
اؤزوم- اؤزومه یاخالاندیم
...
دواملی اولاراق نشره وئرمه یه چالیشدیغیم بو یازیلار, کئچن اوچ- دورت ایلین عرضینده مجازی دونیادا گؤردوکلریم, ائشیتدیکلریم و اوخودوقلاریمین معین تاثراتی کیمی قلمه آلینمیشدیلار.
یازیلارین چوخونلوغو, آنا دیلیمیز آذربایجان تورکجه سینده یازیلمیشدیلار. لاکن استثنا اولاراق و وضعیتده ن آسیلی, بعضا فارس دیلینده ده یازماق مجبوریتینده قالمیشام.
یازیلارین بیر چوخو, اوجادان دوشونر کیمی, اؤزوم- اؤزومه و یا یاخین بیر دوستا یازیلدیقلاری اوچون, اوخوجولارا تقدیم ائتدیکده, اونلاردا کیچیک دئییشیکلر آپارمیشام.
(2)
شاعیر مفتون امینی
نووامبر 2015
ش... خانیم ین گؤنده ردییی " یئللی تبریز" (ویدئو) مجموعه سی, نیسگیللی شهریمیزین سؤنوک خاطره لرینی, گینه منیم خیالیمدا جانلاندیردی.
یدالله مفتون امینی نین شعرلرینده ن عبارت اولان مجموعه نین آدینی به یئنمه دیم. چونکی شاعر مفتون امینی, تبریز حاقیندا یازدیغی و قوشدوغو شعرلرده, " کولک" (کولاک) ده ن سؤز ائده ر. حالبوکی "کولک" له "یئل" ین آراسینداکی فرق، عشق ایله سئودا قدر وار.
مثلا شاعیرین فارسجا نشر ائتدییی "اکنون های دور" شعر مجموعه سینده, تبریزلی لرین "29 بهمن" قیامینا حصر ائتدییی آذربایجان تورکجه سینده یازدیغی بیر شعری وار:
آلاولو تبریز
ایکی گون قالاندا بؤیوک چلهدن،
آغ گونش چیخاندا قارلی قلهدن.
قیزارتدی عینالی اؤز یان- یؤورهسین،
اونون شؤوقو آلدی ارکین دؤورهسین.
اوجا بیر سس دوشدو ساعات زنگینه،
قیزیل شفق چؤکدو شهرین رنگینه.
تبریزین قلبینه ایشیق ساچیلدی،
آغیر بیر یوخودان گؤزو آچیلدی.
مینلر سماوارتک خلقین سینهسی
قاینادی، قاینادی داشدی کینهسی.
دورولدو رنگلری توتغون اومیدلر،
قول- قاناد آتدیلار یورغون ایگیدلر.
....
بو شعرده شاعیر تبریز ده ن دانیشاندا, حقلی اولاراق "آلوو" دان دانیشیر.
و یا "دریاچه" شعر مجموعه سینده, بویویوب- بویا باشا چاتدیغیمیز مظلوم شهریمیزده ن دانیشاندا, "آلوولو – ایلدیریملی" تبریز ده ن سؤز ائدیر:
غمـيـن قـوربـانـی تـبـريز، ائللی تبريز
آلاولو ـ ايـلديـريـملی, سئللی تـبـريز
نه قانلار قايناييب سندن، اولوب داش
بـئـلـئـيكيم ائـينالـينـدان بـلـلی تـبـريز.
***
بوتون دونيالارين درديـن قـانـار داغ،
سؤال ائتسن سكوت ايـلـه دانـار داغ،
سهندين اوستی قاردير، آلتی قـاندير،
مفتون امینی نین شعرلری نین چوخونلوغو فارسجا اولسادا، اونون آذربایجان تورکجه سینده ده, گؤزل شعرلری وار.
شاعیرین کولک (کولاک) شعر مجموعه سینده یئر آلان چوخ آدلیم شعری:
باخ گؤر نه گؤزل سؤزدی حسين بن علی دن،
دونـيـاده دين يز اولماسـا، حریت يز اولـسـون.
ظالیم لـرين اوغروندا اگر الده گـوجـوز يـوخ،
كـؤنـلوز ده اولاردان باری بير نفرت يز اولسـون
منه و هابئله مینلر مبارز آذربایجانلی اوچون, عمور بویو بیر شعار و حیات فلسفه سینه چئوریلمیشدی.
شاعیرین "آشیقلی کروان" آدلی شعر مجموعه سینین نشری, اوستاد شعریارین "حیدربابایه سلام" پوئماسی نین نشری کیمی, بو گونکی کیمی او زامانلاردا فارس شوونیزمی نین قاپازی آلتیندا اینله ین آنا دیلیمیزین یاشاییب و انکشافی اوچون, بیر "حادثه" ساییلیردی. شاعیر بویوک اوستالیقلا زنگین فولکولور و شفاهی ادبیاتیمیزدان یارارلاناراق بو گؤزل مجموعه نی یاراتمیشدی:
عجب حالدير، اوره ك قئينير، غم اوينور
سازين قوربانی، قـالخيـن آی آشـيـقـلار !
مفتمون امینی نین "آشیقلی کروان" کیمی, آذربایجان تورکجه سینده نشر ائتدییی شعر مجموعه لرینده ن باشقا, فارس دیلینده چاپا وئردیگی شعر مجموعه لرینده ده, چوخ زامان شاعیرین آنا دیلینده یازدیغی شعرلره راست گلیریک*. مثال اوچون اونون "فصل پنهان" آدلی مجموعه سینده, اینام و امیدله دولو آشاغیدا کی شعرینه راستلاشیریق:
حق، چای كيمی دريايه آخيب يول تاپاجاقدير
داش آتـمـاقـيلار كـيمسه اونو چـؤنـدوره بـيلمز.
دونــيـادا قـارانـلـيـقـلار اگــر جمع اولا با هـم
بـيـر ذره جه شمـعين ايشيغين سؤندوره بـيـلمز.
و یا "اکنون های دور" مجموعه سینده ن, قهرمان تبریزه هدیه اولموش بو شعری:
قوی بو گونو دئسین قوجا آشیقلار
ائل ایچینده باشی اوجا آشیقلار.
ضیالی قارداشلار، آییق گئتسینلر
بابک اولادینا لاییق گئتسینلر.
ساخلاسینلار ارکین اوجا حؤرمتین
شهیدلرین، ایگیدلرین شهرتین.
ظفرلر قازانسین هر زمان تبریز،
اؤلمه سین، اؤلمه سین قهرمان تبریز!
ائله اونا گؤره مفتون امینی بو عرصه ده رضا براهنی ده ن داها اوستون یئر توتور. براهنی نین فارس دیلینده یازدیغی شعرلر ایله مقایسه ده, آنا دیلینده یازدیغی شعرلری – بیر ایکی استثا ایله - " چنگی به دل نمی زنند".
مثال اوچون, براهنی نین فارسجا یازدیغی "دف" آدلی شعرینی, اونون آذربایجانجا یازدیغی شعرلر ایله مقایسه ائدین. دف شعرینین موسیقی سی و سؤز قورولوشوغو او قدر یوکسک سویه ده دیر کی, دوغرودان باش گیجه لدیر.
البته بونو دا, بیر چوخ ایتگی لرین نزدینده, ایراندا حاکیم اولان, فارس شوونیزمینه "بورجلویوق". براهنی کیمی اوستاد یازیچی و شاعیرلریمیز, اثرلرینی گنیش اوخوجو دایره سینین اللرینه چاتدیرماق اوچون, هم شاه دؤورونده, همده ائله بو گون, فارس دیلینده یازماق مجبورییتینده قالمیشدیلار. دوغرودور کی رضا براهنی فارسجا یازسادا, یازیلاریندا هر زامان خالقیمیزین مظلومیتینه و دیلینین یاساقلانماسینا اعتراض ائدیب و حتی بو عرصه ده یدالله مفتون امینی ده ن داهادا ایره لیجی اولوبدور؛ لاکن بو گون ملت یمیزین طالعی ایله ایلگیله نن بیر چوخ آذربایجانلی اوچون, بئله " معذرت" لر قبول اولونمور. اونلار دئییللر کی, هر نه اولورسا- اولسون, و هر بیر چتین شرط لر آلتیندا, بیر یازیچی اؤز آنا دیلینده یازماغا مسئولیت داشیییر.
مفتون امینی نین آذربایجان تورکجه سینده یازدیغی شعرلرینی و او جمله ده ن " آشیقلی کروان" منظومه سینی, انترنت ده ن تاپماق اولار.
مفتون امینی عمرونون بویوک حصه سینی تهراندا یاشاسادا، ائلینه و آنا دیلینه چوخ باغلی بیر آذربایجانلی دیر.
ویدئو دا، امینی جنابلاری, شاعیرین بعضی شعرلرینی دیکلمه ائدیر. ایللر کئچسه ده، بو شعرلر هله ده منیم ازبریمده دیلر:
بوتون دونیالارین دردین قانار داغ
سئوال ائتسن, سکوت ایلن دانار داغ
سهندین اوستو قاردیر، آلتی قان دیر
بو جوشقون درد ده ن بیر گون یانار داغ
زامانیندا شاعرین بعضی فارسجا شعرلری ده, ازبریم ایدی، تاسفله بو گون اونلاردان, یالنیز بعضی مصراعلار یادیمدا قالیبدی. گنج چاغلاریمیزدا حیات یولداشیم ایله من، شاعرین " انسان و بازپرس" شعرینی ازبرله میشدیک. حیات یولداشیم " انسان" رولوندا, من ایسه – رولومو به ینمه دیییم حالدا؟؟!!...- "بازپرس" رولونا کئچیب, بو شعری بیر تئاتر صحنه سینده اولدوغو کیمی, دیکلمه ائده ردیک:
بازپرس:
ای مرد سر بلند شتابنده کیستی؟
انسان:
انسان، خدای خاک.
بازپرس:
هان! بیشتر بگو، پدر و مادر تو کیست؟
انسان:
مادر نسیم صبح و پدر آفتاب ظهر.
بازپرس:
جای تولد خود و تاریخ آن بگوی.
انسان:
نوروز سال حادثه در شهر انتظار.
بازپرس:
آیا شناسنامه و یا خود شماره اش.
انسان:
انسان شناسنامه ندارد, شماره نیز
شکل قیام او سرپا یک معرفی است.
بازپرس:
بر گوی نام دولت متبوع خویش را.
انسان:
جز سرنوشت خویش مرا دولتی نبود.
بازپرس:
اینک بگو محل سکونت و کار خویش!
انسان:
من مسکنم جزیره ی شب در خلیج اشک
کارم تلاش جستن راهی به شهر صبح.
البته شعرین دوامی وار؛ لاکن حافظه م بو قدر مدد ائله دی و نقل ائله دیییم مصراعلاردا اسگیکلر اولسادا, حافظه مین کاسالماسینا قاییدیر.
ماراخلی سی بو دور کی, بو گون دوخسان یاشینی دولدورموش اولان مفتون امینی, ایش حیاتینا دادگستری ده باشلامیش و ایللر بویو " قاضی" اولاراق چالیشمیشدی.
مفتون امینی نین بیر " آته ایستی" شعریده وار کی، اونون اوخوماغینی، خصوصیله ح... دوستوما توصیه ائده ره م:
خدای را بازگو دروازه بان
آنجا در آن سوی چیست؟
نمی دانم.
تو می دانی، نمی گوئی
و س. ...
تاسفله شعرین قالانی یادیمدا دئییل و بو مصراعلاری دا تمامیله دوزگون وئردیییمده ن امین دئییلم.
مفتون امینی نین هم یاخشی بیر انسان و همده گوجلو شاعیر اولماسینی, سانیرام کی بیر چوخلاری قبول ائدیرلر. او "اینسانلیغی" هر شئی ده ن اوستون توتان شاعیرلرده ن بیری دی:
چوخ اللشدين سنه اصلان دئسينلر،
قوچ اوغلان يا ايگيد ترلان دئسينلر،
عزيزيم جهدائله بونلاردان آرتيق،
سنه اينسان، فقط اينسان دئـسـينـلر!
یازینی بیتیرمه ده ن اونون - چوخ سئودیییم- شعرلرینده ن بیرینی ده وئرمک ایسته ییره م:
خـيـالـون بـيـر مـلامـت گـؤزلو قيز ديـر
كه هر مجـليـسـده منلـه ديـز به ديـز ديـر
نه يازميشدين بهـارين خوش! عزيـزيـم؟
بو يئرده سـن گئده ن گـونـدن پايـيزديـر!
شعرلرینین بیر چوخونو فارس دیلینده یازماسینا رغما, ملتیمیزین بویوک شاعیرلرینده ن بیری اولان مفتنون امینی یه, داهادا اوزون عمور آرزو ائدیره م.
دوستلارا, اونون شعرلرینی و بعضا چوخ انترسانت اولان مصاحبه لرینی ( خصوصیله دوستو اوستاد شهریار حاقدا) اوخوماغی توصیه ائده ره م.
________________________________________________
*ائشیتدیییمه گؤره مفتون امینی نین آنا دیلیمیزده یازدیغی و فارسی دیلینده نشر ائتدییی شعر مجموعه لرینده داغینیق حالدا گئده ن شعرلری, " عاشیقلی کروان" مجموعه سی ایله بیرلیکده, انقلابدان سونرا, " آجی چای" آدلی بیر مجموعه ده نشر اولونموشدور.
بیرینجی بولومو بورادا اوخویون:


text:
بنتسویل، گونئی کارولینا
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 522: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/United States" does not exist. بنتسویل، گونئی کارولینا (اینگیلیسجه: Bennettsville, South Carolina) آمریکانین گونئی کارولینا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بنتسویل، گونئی کارولینا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bennettsville, South Carolina»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اتلتیک بیلبائو فوتبال کولوبو
اتلتیک بیلبائو فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Athletic Bilbao) بیر فوتبال کولوبودور. لا لیگا دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۵۳٬۲۸۹ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ About the club. Athletic Bilbao. یوْخلانیلیب29 November 2018.
- ↑ UEFA EURO 2020 Evaluation Report (PDF). یوْخلانیلیب2017-01-23.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Athletic Bilbao»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اتلتیک بیلبائو فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوسترشوندس فوتبال کولوبو
اوسترشوندس فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Östersunds FK) بیر فوتبال کولوبودور. Allsvenskan دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۸٬۶۴۴ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Evenemangsarena: Jämtkraft Arena. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2019-04-11. یوْخلانیلیب17 December 2017.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Östersunds FK»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اوسترشوندس فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
Dec 22, 2013
“شاعرلر مجلسی”ندن یادگار ایکی قوجامان شاعریمیز
ائلدار موغانلی
1. اؤن سؤز
آذربایجان ادبیاتینین انکشاف پروسسینده علامتدار حادثه کیمی اؤز اهمیتینی بوگونده ساخلایان، ۲۴-۲۵ینجی ایللرده ۲۱ آذر نهضتی آدیلا تانینان تاریخی حادثه اولموشدور. بو حادثه تکجه ادبیاتیمیزین چیچکلنمهسینده یوخ، معارف و مدنیتین بوتون ساحهلرینه قویدوغو تعیین ائدیجی تاثیری باخیمیندان، معاصر ادبیات، اینجه صنعت و عمومیتله مدنیت تاریخیمیزین پوزولماز قیزیل ایزلرینه چئوریلیبدیر.
جنسیت و ضد انقلاب درمصر
مروت ف. حاتم
Gender and Counterrevolution in Egypt
by Mervat Hatem
published in MER268
ترجمه: هدایت سلطانزاده
هیجده روز انقلاب که از ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ آغازگردید ،مصری ها را با هم متحد کرد.طیف های مختلفی از شهروندان از زن ومرد، با حجاب و بی حجاب، پیر و جوان ، از طبقه متوسط گرفته تا طبقه کارگر ، به قصد پایان دادن به حکومت ۳۰ ساله حسنی مبارک و ممانعت از جانشینی طراحی شده برای او ،کنارهم ایستادند. لیکن وضعیت دشوار سکولار هائی که خود را لیبرال میدانستند،اما در واقع از ارتش در برابر اسلام گرایان حمایت می کردند، خود به بازگشت گفتمان عصر مبارک کمک کرد. اکنون هیچکدام از این طرفین ، بهیچوجه مایل نیستند که موضوع جنسیت ، در خدمت برنامه عمل وسیعتر آنان قرارگرفته باشد.
گلین باجی
رقیه کبیری
هله نوبهمیزه قالیر. میز آرخاسیندا اوتوران نومره وئرهن؛ قارا بوغدایی ساچلی، اورتا یاشلی کیشییه باخماقدان اوتانیرام. یقین او دا بیلیر بیز نییه گلمیشیک. گؤزوم دووارداکی، آغ اؤرپکلی، گؤیچک اوشاغین سوس دئیه، بارماغینی دوداغیندا ساخلایان شکیلده قالیب.
آشپازخانانین سکیسینه سؤیکهنیب، دئدیم: “گئتمیهجهیم!”
گلین باجی آغ یایلیغینی بوخاغینین آلتیندا سانجاقلادی. قار چرچیوهلی گیرده گؤزلویونون اوستوندن منه باخدی: ” آنان بیر شئی بیلیر دا، دئییر گئت…!”
مزارسیز شهیدلر
ع. یالچین
ایاق اوسته اؤلدولر
اؤلرکن دوغولدولار
بیر ابدی یولدولار
بو مزارسیز شهیدلر
*
ایاق اوسته اؤلدولر
اؤلرکن دوغولدولار
بیر ابدی یولدولار
بو مزارسیز شهیدلر
*
کیم آناجاق فریدونی؟
Dec 17, 2013
21 آذر نهضتی و ادبیاتیمیز
احد واحدی
آذربایجان ادبیاتی، مشروطه انقلابی ایله یاناشی بیر تکامل پروسه سی گئچیرمیشدیر؛ بو پروسه نین بیرجهتی، ملی عنعنه لریمیزی یاشاتماق، دیگر طرفی، خلقیمیزین دموکراتیک ایستکلرینی مطالبه ائتمکدن عبارتدیر! یعنی آذربایجان ادبیاتی اؤز بدیعی افاده سیله، جامعه نین ملی خصوصیتلرینی داشییاراق، دموکراتیک ایستکلرینی ترنم ائتمیشدیر. دیل آزادلیغی، فرهنگ آزادلیغی، وطن پرورلیکله برابر، دموکراتیک طلبلر ، بیزیم ادبیاتین باش موضوعلارینی تشکیل ائتمیشدیر؛ بو ادبیات، مستبد و مرتجع قوه لری افشاء ائتمه کدن بئله بیرآن غفلت ائتمه میشدیر.
مشروطه انقلابینین طبیعی دوامی، خیابانی حرکتینه چاتسادا، بو حرکت آذربایجاندا، بیر ملی لشمه پروسه سینی جدی شکلده باشلانیشینی احتواء ائدیر؛ یعنی بیرینجی دفعه اولاراق سراسری ایستکلردن باشقا، آذربایجانا دایر ایستکلر ده، بیر عنصر کیمی بو حرکتده اؤزرنو گؤستریر.
رضاشاه حاکمیتینین قارا ایللرینده، آذربایجان دیلی و ادبیاتی، اؤلوم یاتاغینا دوشور. نظامی لر، خاقانی لر، نسیمی لر و فضولی لر یئتیره ن بو زنگین دیلده، شعر، نثر، تئاتر حتی نوحه
Dec 9, 2013
زمینه های اقتصادی جنبش 21 آذر در آذربایجان
دکتر محمد حسین یحیایی
آذربایجان با تاریخ کهن ، کوهستانی و سرد، با دشت ها و جلگه های حاصلخیز در برخی مناطق و با منابع سرشار زیرزمینی و گاهی دست نخورده و بکر و با مردمان سخت کوش و بردبار شهرت دارد. این منطقه که در مسیر راه ابریشم و کالا از هند و چین به غرب قرار داشته، همچنان سال های طولانی با افت و خیزهای فراوانی در سیاست و اقتصاد نقش بزرگی در منطقه داشته است. آذربایجان محل برخورد اندیشه ها، گاهی در اوج قدرت سیاسی و اقتصادی، مرکز تجارت، محل اقامت تجار، بازرگانان، پیشه وران و دیپلومات های خارجی بوده و گاهی هم در مرکز تاخت و تاز ها، کینه ورزی ها، تصفیه حساب های سیاسی خاندان قرار گرفته، متحمل رنج ها و آسیب های فراوان شده است. از سال های دور تا دوران قاجار، شهر تبریز مرکز سکونت و آموزش سیاسی شاهزادگانی بود که بعد از پدر به سلطنت می رسیدند، از آن رو آذربایجان بویژه تبریز از جایگاه ویژه ای در نزد ایرانیان و دیپلومات خارجی برخوردار بوده و در تحول های اجتماعی و سیاسی نقش برجسته ای داشته است
Dec 8, 2013
اکبر گنجی و توجیه کشتارهای دهه ۶۰
۱ـ اکبر گنجی در پاسخ به نوشته آقای علیرضا نیکفر در مورد کشتارهای دهه ۶۰ ، تحت عنوان «حقیقت و مرگ ، بیاد اعدامشدگان دهه ۶۰» ، که در آن نوشته از جمهوری اسلامی بنام یک رژيم کشتار نام برده است ، به اعتراض پرداخته و بشیوه مرسوم خود، بطرز سفسطه آمیزی ، این کشتار ها را مورد تایید ضمنی قرار می دهد. گنجی قبلا نیز در یکی از نوشته های خود ، اعدام های دهه ۶۰ را به فضای عمومی خشونت در دوره انقلاب نسبت داده بود.شیوه ای که کسان دیگری مثل عطاء الله مهاجرانی، وزیر ارشاد دوره رفسنجانی، به آن متوسل شده اند. این بار گنجی گامی فراتر می نهد و انگشت اتهام را بطرف قربانیان جنایت نشانه میرود. در نوشته اخیر ، گنجی با مصادره به مطلوب، یعنی با شروع از موضوعاتی که موضوع بحث در نوشته آقای نیکفر نبوده است، در عمل بار مسئولیت این جنایات را از
Dec 4, 2013
Rasizm Təlxəkliyinin Zirvəsi
Elşən Böyükvənd
Rasizm gözlüyü böyük və kiçik yazar tanımır. Dostoyevskinin Türklər və Tatarlara baxdığı açıdan, Ezra Pound Amerikalılar və Böyük Britaniyalılara baxırdı. Panslavist Dostoyevski öz romanında Tatar soyundan olan şəxsiyyəti böyük və qorxunc bir Böyüyə bənzədirdi. Karamazov Qardaşları əsərində isə Türklərin etdikləri cinayətlərdən söz açarkən onları ürək bulandırıcı şəkil də təsvir etmişdi. Ezra Pound, daha aydın və açıq forma da Rasizmlə uğraşırdı. Onun fikrincə, Böyük Britaniyalıların dişlərini vurub sındırmaq lazımdır. Amerika isə ayaqdan başa çılğınların dəlixanasıdır,
Nov 30, 2013
تویوق آزاد اولاجاق
کند اوشاغی
- تویوق، یومورتا آزاد اولاجاقدیر.گوندهلیکده یازیلمیش بو خبری، آدیگؤزل سئوینجک منه گؤرسدیب، دئییر:
- بودو، گل اؤزون اوخو، اول صحیفهده ایری خط ایله یازیلیبدیر: «چوخ احتیمالی واردی تئزلیکده تویوق- یومورتا بول- بول آزاد شکیلده یاییلا.» الله قویسا ساوادین واردی، گالا، اوخو! سنه کی هئچ نهیی ایناندیرماق اولمور، دئسک قاتیق آغدیر، دئییرسن قوی گؤرک آخیردا نه اولور! بودو اول صحیفهده یازیبدیر، بو یئکهلیکده کی، یالان اولماز.
مارش
پئسیان تبریزی
کولئنئل محمدتاغی پئسیان تبریزی 1309-جو ه. ق. (1891 م.) ایلینده تبریزده آنادان اولموشدور. 1317-23- جو ه. ق. (1899-1905 م.) ایللر آراسیندا اولجه ائوده خصوصی شکیلده، سونرا مکتبده، داها سونرا ایلک تبریز مدرسهسی «لقمانيه»ده تحصیل آلمیشدیر. فارس، عرب دیللرینی، آوروپا دیللریندن بیرینی موکمل اؤیرنمیشدیر. 1324-جو ه. ق. (1906 م.) ایلده تحصیلینی تکمیلشدیرمک اوچون تئهرانا گئدیر، 1329 ه. ق. (1911-جی ایل) حربی خیدمته داخیل اولور .
Nov 26, 2013
جنسیت و انقلابات
by Norma Claire Moruzzi
published in MER268
نقد منقطع شده
جنسیت چه رابطه ای با انقلابات دارد؟پیوند بین «جنسیت» وزن چیست ؟ چرا رابطه بین جنسیت وزن و مرد مهم است؟ اگر جنسیت کلا بعنوان ساختاریابی اجتماعی تمایز جنسی فهمیده می شود ، چه چیزی هویت های جنسیت یافته در بین فرهنگ ها و درطی زمان را توضیح می دهد؟و در اندیشیدن درمورد جنسیت، چگونه یک مشاهده گر می تواند از طبیعی جلوه دادن ویا اهریمن نمائی مناسبات جنسیتی که عجیب و بیگانه بنظر می آید ، احتراز کند؟
Nov 20, 2013
سنسیزلیک
Nov 12, 2013
فيريدون کؤچرلى نین حیاتی
فيريدون بيگ احمد بيگ اوغلو کؤچرلى
حياتى
حياتى
فيريدون بيگ کؤچرلي (کؤچرلينسکي) 1863-جو ايل يانوارين 26-دا شوشادا دونيايا گلميشدير.
حاجی میرزا حسن رشديه
ح. مجیدزاده (ساوالان)
آذربایجانین حؤرمته لاییق بؤیول شخصیتلریندن بیری حاجی میرزا حسن رشديه دیر. او یوز ایله یاخین عؤمرونده اؤز خالقینین و بوتون ایرانین ماعاریف و آزادلیغی اوغروندا چالیشمیشدیر (۱۸۵۰- ۹۴۴).
H. Məcidzadə (Savalan)
Hacı Mirza Həsən RüşdiyyəAzərbaycanın hörmətə layıq böyül şəxsiyyətlərindən biri Hacı Mirza Həsən Rüşdiyyə dir. O yüz ilə yaxın ömründə öz xalqının və bütün iranın maarif və azadlığı uğrunda çalışmışdır (1850- 944).
حمید نطقی آیتان- (نئچه شعر)
Nov 4, 2013
بدیعی اثرین دیلی - قیسادیلمیش
میر جلال
بدیعی دیل بدیعی اثرلرین دیلیدیر. حیاتی، وارلیغی شاعيرانه، بدیعی بیر شکیلده، لؤوحهلر واسيطهسی ایله عکس ائتديرن صنعت اثرلرینین دیلی بدیعی دیلدیر. بو دیل، البته کی، عومومخالق دیلیندن کنار، علیحدده بیر دیل دئییلدیر.
بدیعی دیل بدیعی اثرلرین دیلیدیر. حیاتی، وارلیغی شاعيرانه، بدیعی بیر شکیلده، لؤوحهلر واسيطهسی ایله عکس ائتديرن صنعت اثرلرینین دیلی بدیعی دیلدیر. بو دیل، البته کی، عومومخالق دیلیندن کنار، علیحدده بیر دیل دئییلدیر.
Mir Cəlal
BƏDİİ ƏSƏRİN DILI
(qisadılmış)
Bədii dil bədii əsərlərin dilidir. Həyatı, varlığı şairanə, bədii bir şəkildə, lövhələr vasitəsi ilə əks etdirən sənət əsərlərinin dili bədii dildir. Bu dil, əlbəttə ki, ümumxalq dilindən kənar, əlahiddə bir dil deyildir.
BƏDİİ ƏSƏRİN DILI
(qisadılmış)
Bədii dil bədii əsərlərin dilidir. Həyatı, varlığı şairanə, bədii bir şəkildə, lövhələr vasitəsi ilə əks etdirən sənət əsərlərinin dili bədii dildir. Bu dil, əlbəttə ki, ümumxalq dilindən kənar, əlahiddə bir dil deyildir.
Oct 18, 2013
You, Me, Him and the Telephone
A Short Story by:
Anar Rizayev
Telephone numbers aren’t all alike.
But there are human voices at the end of all of them…
Bad days aren’t all alike,
Sometimes it is you who remains silent;
Sometimes, the telephone.
—Vagif Samadoghlu
Oct 7, 2013
قیسا شعر
درویش اوغلو
گونئی آذربایجان یازیچیلار انجمنینین ایکینجی قورولتایی مناسبتی ایله
Sep 21, 2013
مدرسه لرین آچیلیشی موناسیبتی ایله بیانیه
گونوموزده ایراندا یاشایان اوشاقلارین یوزده یئتمیشی اؤز آنا دیللریندن باشقا بیر دیلده تحصیل آلماغا مجبور اولونورلار. بئله لیکله هر ایل درسلرین باشلاماسیلا بیرگه، دیل و کولتور استعماری داها یئنی بیر نسیل آذربایجانلی یا تحمیل اولونور.
اؤز آنا دیللرینده تعلیم تربیه دن محروم اولان اوشاقلار، مدرسه ده آنا دیللری یاساق اولان یئنی یئتمه لر ساوادلانماق اوچون اؤنجه دیللرینی و سونرا دا کیملیک و کولتورلری نین بؤیوک پارچاسینی بوراخیب دَییشدیرمه یه مجبور قالیرلار. بو سببدن آسیلی، غیر فارس میللت لرین آراسیندا تحصیللی لرین ساییسی گئتدیکجه آزالیر. بونونلا بیرگه ایراندا وار اولان سیاسی - ایجتماعی - ایقتصادی برابرسیزلیک داهادا درینله شیر. بو آیری سئچگی لیک نتیجه سینده غیر فارس میللتلر گونو- گوندن داها آرتیق حاشیه یه سورولوب، مارژیناللاشیرلار.
اؤز آنا دیللرینده تعلیم تربیه دن محروم اولان اوشاقلار، مدرسه ده آنا دیللری یاساق اولان یئنی یئتمه لر ساوادلانماق اوچون اؤنجه دیللرینی و سونرا دا کیملیک و کولتورلری نین بؤیوک پارچاسینی بوراخیب دَییشدیرمه یه مجبور قالیرلار. بو سببدن آسیلی، غیر فارس میللت لرین آراسیندا تحصیللی لرین ساییسی گئتدیکجه آزالیر. بونونلا بیرگه ایراندا وار اولان سیاسی - ایجتماعی - ایقتصادی برابرسیزلیک داهادا درینله شیر. بو آیری سئچگی لیک نتیجه سینده غیر فارس میللتلر گونو- گوندن داها آرتیق حاشیه یه سورولوب، مارژیناللاشیرلار.
بیلدیریش: قلم انجومنینین ایکینجی قورولتایی کئچیریلدی
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنینین ایکینجی قورولتایی 31 اوگوست و 1 سئپتامبر گونلری پالتاکدا کئچیریلدی. ایکی گون دوام ائدن قورولتایدا، دبیرلرهئیاتینین ایکی ایللیک فعالیت گوزاریشیندن سونرا، بیر چوخ موضوعلار، او جمله دن: انجومنین آدی و عونوانی، عوضویت حقلری نین بلیرلنمهسی، دبیلر هئیاتینین ترکیبی و قورولتایلارین کئچیریلمه زامانلاری بارهده اوزون بحثلر اولدو و تصمیملر توتولدو.
ایکینجی قورولتای، یئنی دبیرلر هئیاتینین سئچیلمهسی ایله سونا گلدی. خانیم آیدا امیر هاشمی، صمد بی پورموسوی، و علی بی قره جه لو ایکینجی قورولتایدا دبیر اولاراق سئچیلدیلر. قورولتای بو اوچ دبیره مأموریت وئردی کی دبیرلر هئیاتینی تکمیل ائتمگه چالیشسینلار.
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی
سئپتامبر 2013
ایکینجی قورولتای، یئنی دبیرلر هئیاتینین سئچیلمهسی ایله سونا گلدی. خانیم آیدا امیر هاشمی، صمد بی پورموسوی، و علی بی قره جه لو ایکینجی قورولتایدا دبیر اولاراق سئچیلدیلر. قورولتای بو اوچ دبیره مأموریت وئردی کی دبیرلر هئیاتینی تکمیل ائتمگه چالیشسینلار.
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی
سئپتامبر 2013
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنینین ایکینجی قورولتایینین گوزاریشی
قورولتای، مرکزی آوروپا واقتیلا شنبه گونو اوگوست آیی نین 31 ینده ساعات 18 ده تاخیرله باشلادی و 1 سئپتامبر گونو آخشاما قده ر دوام ائتدی. شیوا فرهمند بی قورولتایین گئدیشاتی حقده بیلگی وئردیلر و سونرا صدیقه خانیم عدالتی دوکتور رضا براهنی نین (قلم انجومنی نین فخری صدری) ایکینجی قورولتایا گؤندردیکلری پیامی اوخودولار. قورولتای ایلک باشدا خانم آیدا امیر هاشمی و علی بی قره جه لونو قورولتای ایداره رئیسی اولاراق سئچدیلر و آردیندان بیرینجی دبیرلرهئیتی عوضولری گوزاریشلرینی آیری آیری قورولتایا تقدیم ائتدیلر. ایلک گوزاریش دبیرلر هئیتی نین صدری صدیقه خانیم عدالتی طرفیندن آشاغیداکی شکیلده اوخوندو و آردیندان علیرضا بی اصغر زاده، سودابه خانیم اردوان، لیلا خانیم مجتهدی و شیوا بی فرهمند اؤز گوزاریشلرینی قیساجا تقدیم ائله دیلر.


text:
`قوزئی قیبریس تورک جمهوریتی` نتیجهلر
خبرلر [1634]
- اردوغان، تورک شوراسی توپلانتیسینا ویدئو مئساژلا قاتیلدی
- تورک شوراسی ایستانبولدا: 'کؤکلو گئچمیش، گوجلو گلهجک'
- ناسانین اوزای آراجیندا اورحان پاموکدان آلینتی و تورک آتالار سؤزو
- آذربایجان جمهوریتینین مستقیللیگینی برپا ائتمهسیندن ۳۰ ایل اؤتور
- تورکیه روسیایا باش ساغلیغی وئریب
- بیر تورک عسگری سوریهده شهید اولدو
- ارسین تاتار: "ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدام زیارت ائدیب"
- واشینگتندا تورک فستیوالی
- آمرهیئو: تورک دونیاسی اوچون مظفر بیر دؤنم اولدو
- پکاکایا قندیلده نقطه عملیاتی
- ارطغرول اوغلو: "فیبریس پروبلئمینین حلینده بمت-دن چوخ شئی گؤزلهمیریک"
- ایران، آذربایجان جمهوریتی سرحدینده مانورا حاضرلانیر
- مولود چاووش اوغلو: "قاراباغین آرتیق باریش و اینکیشافلا خاطیرلانماسینی ایستییریک"
- قوزئی کره بالیستیک موشک سینادی
- مولود چاووش اوغلو: "تورک دونیاسی افغانیستانداکی وضعیتین تأثیرینی داها چوخ حیس ائدیر"
- آذربایجان جمهوریتینده قاراباغ شهیدلرینی آنما یوروشو
- آذربایجان خاریجی ایشلر باخانیندان قاراباغ مئساژی
- عزیز سانجار، تورک شوراسینین خاریجی ایشلر باخانلاری فخری قوناغی اولدو
- تورک شوراسی، افغانیستان اوچون توپلانیر
- اردوغان: چوخ خیره علامت دئییل
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده قاپالی اولان ماراش-ین بیر حیسهسی ایستیفادهیه وئریلیب
- "تورک اولدوزلاری نین قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی سمالاریندا اوچوشو
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینین قورولوشونون 36-جی ایلدؤنومو
- قیبریس تورکلرینین وار اولما موباریزهسی
- تورک آخینی گاز کمری
- تورک اولدوزلاریندان اولاغان اوستو گؤرونتولر
- سولو تورک چاناققالادا
- تورک دونیاسی پارلامنت بیرلیگی توپلانتی سی
- تورک عسگری و سوریهلی اوشاق
- 39 ایل اول ارمنی تئررورچولارینین اؤلدوردوگو تورک دیپلومات
- تورک اولدوزلاری
- "تورک، اسارت قبول ائتمهیهن بیر میللتدیر"
- قیبریس باریش حرکاتی
- آوروپاداکی تورکلر اوی وئرمهیه باشلادی
- ترور طرفدارلاری آوروپا-دا یاشان تورک لره هوجوم ائتدیلر
- تورک ملی تیمیندن محتشم غلبه
- تورک عسگری عفرینده
- تورک منشألی آلمانیا وطنداشی بو اؤلکهده پولیس زوراکیلیغینا معروض قالیب
- ائلیارین فارس دیلی ایله امتحانی
- تورک بایراغی آوروپانین ذیروسینده
- قیبریس باریش حرکاتی
- تورک یئمکلری
- تورک گولشچیلر تاریخ یازدی
- تورک کنهشی
- آذربایجانا سلام اولسون!
- تورک روبات "آدا"
- آمریکادا "تورک ائوی"
- تورک قیزیلآیی تل ابیضده
- تورک خالقی رفرندومون نتیجهلرینی بؤیوک سئوینجله قارشیلادیلار
- انرژیده ایستراتژیک اورتاقلیغین بؤیوک پروژه'سی: تورک آخیم