text:
میلّی شوعور: میلّی مدنیت و میلّی اخلاق
میلّی شوعور: میلّی مدنیت و میلّی اخلاق
فایق علی اکبر اوو (غضنفر اوغلو )
آمئا فلسفه، سوسیولوگییا و حوقوق اینستیتوتونون بؤیوک علمی ایشچیسی، فلسفه دوکتورو،
کؤچورن: عباس ائلچین
میلّی شوعور: تورکچولوک-ایسلامچیلیق، یوخسا مودئرنلشمه-وطنداش جمعیتی
حاضیردا آذربایجان خالقینین میلّی شوعورونا جیدی تاثیر گؤسترن فاکتورلار آراسیندا قلوباللاشما پروسئسی خوصوصی یئر توتور. بیر چوخلاری حساب ائدیرلر کی، قلوباللاشمانین اساس ایدئیالاری مودئرنلشمه، پوستمودئرنلشمه، دئموکراتییا، لیبئرالیزم و وطنداش جمعیتیدیر. فیکریمیزجه، بوتون بونلار آذربایجان وطنداشینین تفکّورونده یاخشی حالدا بئینالمیلل، پیس حالدا ایسه کوسموپولیت شوعور فورمالاشدارا بیلر. بو ایدئیالارین تطبیقی زامانی عیرقیندن، دینیندن آسیلی اولمایاراق بوتون اینسانلارین حوقوق و آزادلیقلاری اؤنه چکیلدیگی اوچون میلّیلیک آرخا پلانا کئچیریلیر. خوصوصیله، سون زامانلار وطنداش جمعیتی، چوخمدنیتلیلیک، اینفورماسییا جمعیتی، تولئرانتلیق آنلاییشلارینین قلوباللاشما پروسئسینین ترکیب حیصهسی کیمی تبلیغی چوخ دوشوندوروجودور. بیزه ائله گلیر کی، قلوباللاشما پروسئسی آنلامیندا آلدادیجی و ظاهیرن موثبت گؤرونن (مثلن، فردین آزادلیغی میلّتین و دؤولتین آزادلیغیندان اوستوندور) ایدئیالارین ایچینده شوعورلاریمیزا یئریدیلن، آنجاق میلّی و دینی معنویاتیمیزا اویغون اولمایان مسلهلرده سون درجه دیقتلی اولمالیییق.
اونا گؤره ده، آذربایجاندا قلوباللاشمانین گئنیش یاییلدیغی، مودئرن و وطنداش جمعیتینین قورولماسینا چاغیریشلار ائدیلدیگی بیر دؤورده، ایسلامچیلیق و تورکچولوگون ده نه قدر واجیبلیگی مسلهسینین خوصوصی ماراق دوغورماسی طبیعیدیر. عومومیتله، قلوباللاشما پروسئسینده «اوچلوگه» (تورکلشمک، ایسلاملاشماق و موعاصیرلشمک) موناسیبتده ایکی اساس باخیش وار:
1) غربیؤنلو وطنداش جمعیتی، مودئرنلشمه «اوچلوگ»ه نیسبتن داها واجیبدیر؛
2) غرب یؤنلو وطنداش جمعیتی قوروجولوغو، مودئرنلشمه نه قدر ضروری اولورسا-اولسون، «اوچلوک» اونون کؤلگه سینده قالمامالیدیر.
دئمهلی، بو گون ده میلّی شوعورون فورمالاشماسیندا ان آزی ایکی طرفلی موباریزه گئدیر. بو موباریزه دن هانسینین قالیب چیخماسی ایله میلّی شوعورون فورمالاشماسی پروسئسی یئنی بیر چالار داشییا بیلر. داها دوغروسو، اگر وطنداش جمعیتینین، مودئرنلشمهنین «اوچلوک»دن داها واجیب اولماسی قناعتینه گلینرسه، یاخود دا گلینیرسه بو زامان میلّی شوعورون اؤز ماهیتیندن خئیلی درجه ده کنارا چیخماسی باش وئره بیلر. چونکی وطنداش جمعیتی اوزرینده فورمالاشان شوعور داها چوخ بئینالمیلل، موعین معنادا کوسموپولیت شوعوردور. دیگر طرفدن، وطنداش جمعیتینین اؤزونه اولان موناسیبت و اونون تطبیقی فورماسی بیرمعنالی دئییلدیر. بئله کی، سؤزون حقیقی معناسیندا وطنداش جمعیتی مودئلی اویغولانارسا، موعین معنادا او، میلّی شوعورلا اوزلاشدیریلا بیلر. آنجاق بو فورمال شکیلده باش وئررسه مسله تامامیله باشقا رنگ آلار.
بو باخیمدان حاضیردا «اوچلوگو»ون کؤلگهده قالماسی دئییل، عکسینه اؤنه چکیلمهسی قبولائدیلن واریانت اولاردی. فیکریمیزجه، 20-جی عصرین اوللرینده قلوباللاشما نومونهسی اولان سوسیال-دئموکراتیزمله «اوچلوک» آراسیندا گئدن موباریزه ده سونونجونون قالیب چیخماسی بونون باریز نومونهسیدیر. دوغرودور، «اوچلوگ»ون «روس مارکسیزمی» اوزرینده غلبهسی چوخ چکمهدی، بیر آز سونرا روس و روسیؤنلو سوسیال-دئموکراتلار آذربایجاندا حؤکمران اولدولار. اونلار دا بئینالمیللچیلیک آدی آلتیندا «روس کومونیزمی»نی تبلیغ ائدیردیلر. آنجاق «اوچلوک»دن فرقلی اولاراق روس سوسیال-دئموکرتالارینین قالیبیتی زوراکیلیغا و ساختا بئینالمیللچیلیگه اساسلاندیغی اوچون اونون پئرسپئکتیوی یوخ ایدی. محض مارکسیزمین روس واریانتی اولان بولشئویزمین زوراکیلیغا آرخالانماسینین نتیجهسی ایدی کی، سونوندا محو اولدو. بونونلا دا، 20-جی عصرین سونلاریندا یئنیدن میلّی ایدئیالارا اوز توتولدو. میلّی ایدئیالار اولمادان بیر میلّتین وار اولا بیلمیهجگی قناتینه گلیندی.
سادهجه، بورادا یئنی پروبلئملر اورتایا چیخدی. بو دا اوندان عیبارت ایدی کی، میلّتین میلّی شوعورو فورمالاشمادان پوپولیست و منطیقدنکنار شوعارلارلا نییسه الده ائتمک چتیندیر. موستقیللیگیمیزین برپاسینین ایلک دؤورلرینده پوپولیست و منطیقدنکنار شوعارلاردان اوزاغا گئده، یعنی میلّی شوعورو فورمالاشدیراجاق «اوچلوگ»و دوغرو شکیلده جمعیته چاتدیرا بیلمهدیگیمیز اوچون، یئنیدن میلّی ایدئیالارین، یوخسا بئینالمیلل ایدئیالارین واجیبلیگی مسلهسی گوندمه گلدی. بو گونه قدر ده همین موباحیثهلر و دیسسکوسییالار داوام ائتمکده دیر.
بو گون بئینالمیللچیلیک اؤزونو آذربایجاندا غربین، یاخود دا آوروپانین دئموکراتیک ایدئیالاری شکلینده بوروزه وئریر. عئینی زاماندا بیزه قونشو دؤولتلر ده، بو و یا دیگر درجه ده بئینالمیللچیلیگین موختلیف واریانتلارینی الده بایراق ائدهرک میلّتین شوعورونا موعین معنادا تاثیری گؤستریرلر.
گونوموزده بعضی تدقیقاتچیلار، ایدئولوقلار حساب ائدیرلر کی، «اوچلوک»دن چیخیش ائتمک حاضیرکی شراییطده مومکون دئییلدیر. بونو، اؤتن عصرین اوللرینده عئینیله سوسیال-دئموکراتلار و ایتتیحادچیلار دئییردیلر. بو گون ایسه اؤزلرینی دئموکراتلار، لیبئراللار، بیر سؤزله وطنداش جمعیتی، مودئرنلشمه طرفدارلاری کیمی تقدیم ائدنلر همین مودعانی اؤنه چکیرلر. بو جور دوشوننلرین فیکرینجه، 20-جی عصرین اوللرینده ایسلاملاشماق و تورکلشمک لازیم و ضروری ایدی، ایندی ایسه آرتیق اونلارا بیر او قدر احتییاج یوخدور. ماراقلیدیر کی، همین دؤورده بو فیکری مودافیعه ائدنلر ان چوخ مارکسیستلر اولموشلار. اونلار حساب ائدیردیلر کی، سوسیالیزم قوروجولوغوندا میلّت و دینه یئر یوخدور. ایندی ده بعضی ایدئولوقلارا گؤره، وطنداش جمعیتی قوروجولوغوندا میلّته و دینه اهمیتلی پای دوشمور. چونکی وطنداش جمعیتینده دینی، میلّی، حتّی صینفی ایدئئولوگییالار دئییل، ساغلام دوشونجه، شوعورلو آزادلیق و مسئولیت اساسدیر. بیر سؤزله، وطنداش جمعیتینده ان عالی دگر میلّی کیملیک (میلّت)، دینی کیملیک (موسلمان، خریستیان)، سیاسی کیملیک (ساغچی، سولچو، مرکزچی) دئییل اینساندیر. بو معنادا، وطنداش جمعیتی مودئلی اصلینده لیبئرالیستلرین، مارکسیستلرین ایدئیالارینین یئنی بیر فورماسیندان باشقا بیر شئی دئییلدیر.
بیزجه، هر هانسی توپلومدا فردین آزادلیغی میلّت و دؤولتین آزادلیغیندان اوستون توتولارسا، همین جمعیتین میلّی و سیاسی وارلیغی گئج-تئز تهلوکه آلتینا دوشموش اولاجاقدیر. چونکی فرد اؤزونو داها چوخ آزاد حیس ائتدیکجه، منسوب اولدوغو میلّت و دؤولته باغلیلیغی آزالاجاقدیر. بو معنادا، اینسانین آزادلیغینین میلّت و دؤولتین آزادلیغی ایله موقاییسه ائدیلمهسی، اونلارین قارشی-قارشییا قویولماسی دوغرو دئییلدیر. فرد همیشه اؤزونو میلّتین و دؤولتین بیر عوضوو حساب ائتمهلی، موعین معنادا اؤز ماراقلاریندان میلّت و دؤولت اوچون گوزشته گئتمهیه حاضیر اولمالیدیر. یعنی بوتون حاللاردا میلّت و دؤولت نامینه گوزشته گئدن بیر طرف وارسا، او دا فرد اولمالیدیر. یالنیز بو حالدا همین میلّت و دؤولت میلّی و سیاسی وارلیغینی قورویوب یاشادا بیلر. چونکی میلّتین وارلیغی فردین وارلیغیندان داها دگرلیدیر. فرد اؤزونو میلّت و دؤولت نامینه قوربان وئرمهیه حاضیر اولمالیدیر. یالنیز بو شوعورا مالیک جمعیتلرده میلّت و دؤولت همیشه وار اولور. آنجاق هانسی جمعیتده آیری آیری فردلر اؤز ماراقلارینی میلّت و دؤولت ماراقلاریندان اوستون توتوب بونو سینیرسیز اینسان آزادلیغی ایله ایضاح ائدیرلرسه اونلارین گلهجک وارلیقلاری شوبهه آلتیندادیر.
بو باخیمدان وطنداش جمعیتینین مؤوجود اولدوغو بیر چوخ آروپا اؤلکهلرینده، او جومله دن آبش-دا میلّی و دینی دگرلرین یئنیدن دیرچلدیلمهسینه جهد باشا دوشولندیر. چونکی اونلار آنلاییرلار کی، اینسان نه قدر دگرلی اولورسا اولسون، فرد نه قدر آزادلیقلارا صاحیب اولورسا اولسون میلّی و دینی دگرلردن اوزاقلاشدیقجا اؤزگهلشیر. اؤزو ده بو اؤزگهلشمه، یعنی فردین میلّی منسوبیتدن و دینی دگرلردن اوزاقلاشماسی، اونون بئینالمیلل کوسموپولیت (دونیا وطنداشی) بیر شکیله گیرمهسیندن چوخ ان عادی اینسانی کئیفیتلردن مرحوم اولونماسی ایله نتیجهلهنیر. واختیله عئینی حادیثه لر اویدورما کومونیزم دؤورونده یاشاندی. روسلار کومونیزم مفکورهسی آدی آلتیندا غئیری-روسلاری، خوصوصیله تورک-موسلمان خالقلاری میلّی و دینی کیملیکلردن اوزاقلاشدیرماغا چالیشدیلار و موعین قدر ده بونو باجاردیلار. بونولا دا، تورک-موسلمان خالقلاری داها چوخ اؤزگهلشمگه معروض قالدیلار. بونا عکس رئاکسییانین نتیجهسی کیمی چینگیز آیتماتوو «گون وار عصره برابر»، اولژئس سولئیمونوو «از-یا»، بختییار واهابزاده «لاتین دیلی»، «گولوستان» اثرلرینی یازدیلار.
ایندی ده وطنداش جمعیتی آدی آلتیندا اینسان عامیلی میلّی و دینی دگرلردن اوستون توتولور. بیر سؤزله، فرد میلّت و دینه قارشی قویولور. گویا، فردین آزادلیغینین اساسیندا یالنیز حوقوق و آزادلیقلاری دایانیر. بو زامان میلّت و دینه موناسیبت سسری دؤورونده اولدوغو کیمی، آرخا پلانا کئچیلیر. بورادا اساس اوستونلوک شخصیتین حوقوق و آزادلیقلارینا وئریلیر، دؤولتین خاریجینده اینسانلارین ایجتیماعی موناسیبتلرین قورولماسینین اؤنملیلیگیندن بحث اولونور و س. یوخاریدا دا قئید ائتدیگیمیز کیمی، بو جور وطنداش جمعیتی مودئلی بیر طرفدن اینسان حوقوق و آزادلیقلارینین تامین اولونماسی باخیمیندان موثبت گؤرونسه ده، آنجاق عومومیلیکده عاییله دگرلرینین آرادان قالخماسینا، بونونلا دا دؤولتین اساسینی تشکیل ائدن سوسیال اینستیتوتلارین داغیلماسینا سبب اولور. بو ایسه، اصلینده گلهجکده دؤولتین اؤزونون وارلیغی اوچون تهلوکه منبعییدیر. بئله اولدوغو تقدیرده، میلّی و دینی دگرلردن اوزاق اولان اینسانین-فردین دونیا وطنداشینا چئوریلمه سی اؤز معناسینی ایتیریر. چونکی فرد اؤز ماهیتینی ایتیریر و غئیری-موعین وضعیته دوشور، باشقا سؤزله اؤزگهلشیر.
اونا گؤره ده، فردین اؤز میلّی کیملیگینین و دینی دگرلرینین اوستونده اینسانی کئیفیته مالیک اولماسی ایناندیریجی دئییلدیر. بو اؤزونو هئچ واخت دوغرولتمامیشدیر. بو معنادا، حاضیردا فردین آزادلیغینین اؤنملیلیگی آدی آلتیندا وطنداش جمعیتینین ضرورتیندن چیخیش ائدنلر موعین معنادا، 20-جی عصرین اوللرینده «اوچلوک» ایدئیاسینی تنقید ائدنلرله - مارکسیستلرله عئینی مؤوقئع نوماییش ائتدیریرلر. بو معنادا، ایندیکی دؤورون «مارکسیستلری» و «لیبئرالیستلری» 20-جی عصرین اوللرینده یئنی مؤوقئع توتانلاردان چوخ دا فرقلنمیرلر. بوتؤولوکده حاضیردا «اوچلوگو» جمعیتین اساس ایدئیالاری کیمی واجیب سایمایانلارلا، 20-جی عصرین مارکسیستلرینی و لیبئرالیستلرینی بیر آمال بیرلشدیریر: چاغداش روحلو ایسلاملیق و تورکلوگون کؤلگه ده ساخلانیلماسی، یاخود دا عومومیتله آرادان قالدیریلماسی. بونون عکسینی دوشوننلر ایسه، موعاصیر روحلو تورکچولوک و ایسلامچیلیغی مودافیعه ائدنلردیر.
یئری گلمیشکن، اؤتن عصرین اوللرینده «اوچلوگ»و مودافیعه ائدنلر بئینالمیلل-قلوبال ایدئیالارین میلّی ایدئیالارین اوزرینده تاثیرینی آزالتماق اوچون ایسلامچیلیق و تورکچولوکده کی موعاصیرلیک روحونو اؤنه چکیردیلر. بو معنادا، اونلار ایسلامچیلیق و تورکچولوگه موعاصیرلیگی ده علاوه ائتمیشدیلر. بو موعاصیرلیک ایلک باخیشدا، غرب مدنیتی ایله علاقهلندیریلسه ده، اساس مقصد تورکچولوک و ایسلامچیلیغین چاغداش روحونو قابارتماق ایدی. بو باخیمدان «اوچلوک»دن چیخیش ائدن آیدینلاریمیزین «اوروپا قییافهلی»، «غرب مدنیتیندنم» ایفادهلری موعاصیر روحلو تورکچولوک و ایسلامچیلیق مولاحیظهسی ایله سسلشدیریلیر، بونونلا دا بیر نؤوع قلوباللاشما ایدئیالارینی ضررسیزلشدیرمک مقصدی گودوردو. چونکی 20-جی عصرین اوللرینده حاضیردا اولدوغو کیمی، غربلشمک، لیبئرالیزم، سوسیال-دئموکراتیزم ایدئیالاری گئنیش یاییلمیشدی. بو بئینالمیلل ایدئیالارین بیر نؤوع «ضررسیزلشدیریلمهسی» اوچون میلّی ایدئولوقلاریمیز ایسلامچیلیق و تورکچولوگون جاغداشلیق روحونو قابارتماغا چالیشمیشلار. فیکریمیزجه، اونلار بونو، یعنی میلّی ایدئیالارلا بئینالمیلل ایدئیالاری بیرینجینین اوستونلوگو شکلینده اوزلاشدیرماق یولوندا چوخ اوغورلو ایشلر حیاتا کئچیرمیشلر. محض بو جور خطین توتولماسینین نتیجهسی اولاراق تورک-ایسلام دونیاسیندا ایلک میلّی دئموکراتیک دؤولت اولان آذربایجان جومهوریتی یارانمیشدیر.
حتّی، همین دؤورده وطنداش آنالاییشی دا یارانماغا باشلامیشدیر. " وطنداش " دئدیکده، آذربایجان جومهوریتی اراضیسینده یاشایان و اؤزونو بو اؤلکهنین بیر عوضوو سایان بوتون اینسانلار نظرده توتولوردو. بو بیر نؤوع آوروپا اؤلکه لرینده ده ایستیفاده اولونان " وطنداش " مفهومونا یاخین ایدی. بو معنادا غربسایاغی، آنجاق میلّی اؤزونهمخصوصلوغو دا قوروماقلا " وطنداش جمعیتی "نین ایلک نومونه لری آذربایجان جومهوریتی دؤورونده یارانمیشدیر.
یئنیجه فورمالاشماغا، شوعورلاردا اؤز یئرینین تاپماغا چالیشان " وطنداش " آنلاییشینا سسری دؤورونده " میلّی بورژوا " دامغاسی وورولدو. اونون یئرینی " یولداش " آنلاییشی توتدو. " یولداش " دئدیکده ایسه، اساسن فهله صینفی نظرده توتولوردو. کندلیلر ایسه فهلهلرین سویییهسینه چاتماغا سعی گؤسترن بیر طبقه کیمی قییمتلندیریلیردی. اساس مسله او ایدی کی، " وطنداش " آنلاییشی یاریمچیق قالدی.
بوتون بونلاری یازماقدا مقصدیمیز اودور کی، 20-جی عصرین اوللرینده اولدوغو کیمی، حاضیردا دا بئینالمیلل ایدئیالارا، قلوباللاشما پروسئسلرینه میلّی ایدئولوقلارین گئتدیگی یولدان یاناشماق، آنجاق زامانین طلبلرینه ده اویغون شکیلده حرکت ائتمک لازیمدیر. باشقا سؤزله، بئینالمیلل، قلوبال ایدئیالارین قارشیسیندا تسلیم اولماغی قلوباللاشما پروسئسی، وطنداش جمعیتینین ضروریلیگی کیمی باشا دوشولمک چوخ یانلیشدیر. چونکی میلّی ایدئیالار اولمادان ایستهنیلن بئینالمیلل، یاخود دا قلوبال ایدئیالارین هئچ بیر اهمیتی یوخدور. اوسته لیک، بئین المیلل ایدئیالارین ایدئیالارین آپاریجیلیغی و میلّی ایدئیالارین کؤلگه ده قالماسی ایستهنیلن میلّت اوچون چوخ تهلوکه لیدیر. بورادا بیر عامیلی حؤکمن نظره آلماق لازیمدیر کی، بئینالمیلل ایدئیالاردان عادتن، بیر میلّت دیگر میلّتلرین اوزرینده حاکیم اولماق مقصدی ایله ایستیفاده ائتمیشلر. مثلا، ایراندا شیعهلیک، عوثمانلیدا عوثمانلیلیق، روسییادا بولشئویزم و س. بونا باریز نومونهدیر. اونا گؤره ده بئینالمیللچیلیک، قلوباللاشما کیمی پروسئسلرین تاثیرینه داها چوخ دؤولتچیلیک عنعنهلری ضعیف، اوستهلیک موستقیللیک تجروبهسی آز اولان، میلّی شوعورو تام فورمالاشمایان میلّتلر قالیرلار.
شیمالی آذربایجان تورکلری کیفایت قدر دؤولتچیلیک عنعنهلرینه (خزر ایمپئرییاسی، ساجیلر، قاراقویونلولار، شیروانشاهلار، صفویلر و ب.) مالیک اولسالار دا، سون ایکی عصرین بؤیوک بیر دؤورونو چار روسییاسی ایمپئرییاسینین ترکیبینده یاشامالایرندان دولایی موستقیللیک تجروبهسی آزالمیشدیر. عئینی زاماندا گنج بیر دؤولتین اهالیسی آراسیندا میلّی شوعورون فورمالاشماسی پروسئسی باشا چاتمادیغینا گؤره، قلوبال ایدئیالارین تاثیرینه داها چوخ معروض قالان اؤلکه حالینا گلمیشدیر. بو باخیمدان میلّی ایدئیالارین، یوخسا بئینالمیلل ایدئیالاریین هانسینین واجیبلیگی مسلهسینده آذربایجان خالقینین سئچیم ائتمک مسلهسینده ایجتیماعی شوعور پروبلئمی واردیر. خوصوصیله، سووئت-موستملکه نسیل ایله یئنی-موستقیل نسیل آراسیندا واریثلیک پروبلئمینین بو گونه قدر حلّ اولونماماسی مسلهسی داها دا مورکبلشدیریر. سووئت نسلینین اکثریتی داها چوخ «ساختا بئینالمیللچیلیگه» اویغونلاشدیغی اوچون میلّی ایدئیالارا موناسیبتده «روس کومونیزمی» «خستهلیگی»ندن قورتولا بیلمیر. عوضینده سووئت نسیلینین اؤولادلاری اولان یئنی نسیلین اکثریتی میلّی ایدئیالاری تام درک ائده بیلمهدیگی اوچون بینالمیلل ایدئیالارا موناسیبتده «مودئرنلشمک» خستهلیگینه توتولور. بئله بیر شراییطده، سووئت نسلی ایله یئنی نسیل آراسیندا اوزلاشدیرما تاپماق هئچ ده آسان مسله دئییلدیر. بو معنادا، میلّی شوعورون فورمالاشماسی پروسئسی ده مورکّبلیگی ایله دیقتی جلب ائدیر. اونا گؤره ده، بعضی ساحه لرده جیدی آددیملار آتیلمادان میلّی شوعورون یوخ یئردن فورمالاشماسینی گؤزلهمک دوغرو اولمازدی.


c: text/html

text:
گونئی آذربایجان چاغداش ادبیاتی نین معاصیر اوسلوبدا یازان گنج تورک شاعیری ائلمیرا کریمی 32 یاشیندا دونیاسینی دَییشیب.
آخار.آذ خبر وئریرکی, اونون اؤلومونه بیر مودتدیر موباریزه آپاردیغی خَرچنگ خسته لیگی سبب اولوب.
1984-جو ایلین 26 فئورالیندا ایرانین غربی آذربایجان ویلایَتی نین سَلماس شَهَرینده آنادان اولان کریمی همدان اونیوئرسیته تین کیتابخاناچیلیق فاکولته سینی بیتیریب. ائلمیرا آذربایجان تورکجه سینده شعیرلری ایله اَدبیات سئوَه رلرین دیققَتینی چکیب. یارادیجیلیغی نین اَساس موضوعلاری قادین حوقوقسوزلوغو و دونیا حادیثه لری ایله اینسان وارلیغی نین قارشیلاشدیریلماسی اولوب.
32 یاشیندا دونیاسینی دَییشه ن گنج شاعیره نین سون شعیری نی تَقدیم ائدیریک:
***
بیزدن سونرا دونیا نئجه اولاجاق؟
هئچ بیلمیرم گونش هر سَحر دوغاجاق یئنی دن؟
یاشاملا دولودور هر یئر
بیر تَک بیزیک قارانلیقلار ایچینده.
دَرین بیر یوخویا گؤمولوب
اونودولماغا تاپشیریلاجاغیق حَیاتین ایچینده.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
شیمالی کورئیانین نووه تهدیدینی یالنیز حربی یوللا، یئروستو حربی موداخیله ایله اورتادان قالدیرماق مومکوندور.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا آمریکا سلاحلی قوهلری باش قرارگاهینین رسمی نمایندهسی کونتر-آدمیرال مایکل دیومونت سؤیلهییب. اونون سؤزلرینه گؤره، بو اؤلکهیه موداخیله زامانی کئچیریلهجک عملیاتلاردا نه قدر ایتکینین اولاجاغینی معینلشدیرمک چوخ چتیندیر.
قید ائدک کی، دیومونت بونونلا آمریکالی کنگرسمن تد لیونون بیر مدت اؤنجه آمریکا باش قرارگاهینا گؤندردیی سورغویا جاواب وئرمیش اولوب. دیومونتون جاوابینا رئاکسییا وئرن لیو بونون چوخ تهلوکهلی اولدوغونو و شیمالی کورئیادا ساواشین تکجه باشلانغیجیندا یوز مینلرله اینسانین اؤلجیینی بیلدیریب.


text:
اویان نیوز : سون سککیز ایلده اکونومیسینی سککیز قات، قیری صافی میللی گلیرینی ۳۰۰ قات بؤیودن قافقازین پارلایان اولدوزو آذربایجان، پرفورمانسییلا شاشیردیر
آذربایجاندا ۲۰۱۲.جی ایله عاید اقتصادی وئریلر و ایستاتیستیکلر آچیقلاندی.
نفت گلیرلریندکی دوشوشه باخمایاراق دوست و قارداش اؤلکهنین اکونومیسی یوزده بیر نقطه ایکی اورانیندا بؤیودو. سون سککیز ایلده اکونومیسینی سککیز قات، قیری صافی میللی گلیرینی ۳۰۰ قات بؤیودن قافقازین پارلایان اولدوزو آذربایجان، پرفورمانسییلا شاشیردیر. شوبههسیز آذربایجان اکونومیسینین ان اؤنملی گلیر قایناغی نفت و دوغال گاز گلیرلری. اؤلکهده بو سکتوردا ۵۰ مین ایشچی چالیشیر. قارا قیزیل اولاراق ایفاده ائدیلن نفتدن آذربایجان ایللیک ۱۵ میلیارد دولار قازانیر.
۲۰۱۲.جی ایلده نفت گلیرلریندکی دوشوش بیر اؤنجهکی ایله گؤره یوزده ۶ نقطه ۵ اولدو. بونون سببی ایسه نفت اورتیمینین آزالماسی. آذربایجاندا ژانویه – نوامبر آیلاری آراسیندا نفت اورتیمی گئچن ایله گؤره یوزده ۶ نقطه ۸ اورانیندا آزالدی. آنجاق نفت گلیرلریندکی دوشوشه باخمایاراق آذربایجانلیلارین اوزو گولور. آذربایجاندا نفت دیشی بؤیومه اورانی یوزده ۹ نقطه ۷ اولاراق قیده آلیندی.
ایللیک انفلاسیونسا تخمینا ۷ قات دوشهرک یوزده ۱ نقطه ۲ اولدو. آذربایجان ماناتی ایل بولونجا آمریکا دوللاری قارشیسیندا دگرینی قورودو. یاخلاشیق اولاراق ایکی آذربایجان ماناتی اوچ آمریکا دولارینا دنک گلیر.
ت. ر.ت. تورکی


text:
رجب ابراهیمی
رجب ابراهیمی (فرهاد) آذربایجان شاعیرلریندن دیر. او 1314 ـ نجو ایلین آبان آییندا اردبیلین کورابازلی یا کورعباسلو کندینده دونیایا گلدی.[۱] اوستاد علی سلیمی ایله تانیشاندان سونرا، «آغلاما»، «آچیل سحر» و «آیریلیق» شعرلرینی یازدی. و استاد علی سلیمی بو شعرلره آهنگ قوشدو و خانم وارتوش(استاد سلیمی حیات یولداشی) تبریز رادیوسوندان بو آهنگلری سسلندیردی.
اثرلری[دَییشدیر]
- [آیریلیق]
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
آیریلیق
فیکریندن گئجه لر یاتا بیلمیرم
بو فیکری باشیمدان آتا بیلمیرم
دئییرم چون سنه چاتا بیلمیرم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
اوزوندور هیجرینده قارا گئجه لر
بیلمیرم من گئدیم هارا گئجه لر
ووروبدور قلبیمه یارا گئجه لر
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
یادیما دوشنده آلا گوزلرین
گویده اولدوزلاردان آلام خبرین
نئیله ییم کسیبدیر مندن نظرین
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق دردینی چکمه ین بیلمز
یاردان آیری دوشن گوز یاشین سیلمز
دئییرلر اینتظار خسته سی اؤلمز
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
نئجه کی ائلیمدن آیری دوشندن
سورار بیربیرینی گوروب بیلندن
حسرتله سیزلار یار داییم بو غمدن
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
ایل لردی اوزاقام آرخام ائلیم دن
بلبلم دوشموشم آیری گولوم دن
جور ایله آییریب شیرین دیلیم دن
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
اولوبدور بیگانه یاریم_ یولداشیم
غریبه ساییلیر سئوگیم – سیرداشیم
بوجاوان چاقیمدا آغاردیب باشیم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
منی آغلاداندان گولوش ایسته رم
آیری دوشنیمله گوروش ایسته رم
حصاری ییخماقا یوروش ایسته رم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
سئوگیلیک اولوبدور شانی فرهادین
سئوگی سی هاردادیر، هانی فرهادین
دییه ره ک چیخاجاق جانی فرهادین
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق


text:
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – ایکینجی بولوم
یازار: بابک و اومود ایلقارلی
ایکینجی بؤلوم: میللی آرملار، داورانیشلار
بیرینجی بؤلومده سیمگه، میللی سیمگه و اونون چئشیتلری و میللی مارشلار حاقیندا دانیشدیق. بو بؤلومده ایسه میللی آرملار، میللی دبلر و داورانیشلاردان دانیشاجاغیق.
میللی آرملار (نیشانلار) :
نیشانه و علامت آنلامیندا گلن «آرم» سؤزو، فیرانسیزجادیر.
میللی آرملار و نیشانلار دا بایراق کیمی شکیللردن و رنگلردن اولوشور و بیر میللتی یاخود دولتی تمثیل ائدیر. آنجاق بایراقلار معین چرچیوهده (بویو ائنینین بیر یاریم قاتی اولان مستطیل) و معین ماتریالدان (پارچادان) تیکیلیرسه، آرملار فرقلی چرچیوهلرده (مربع، داییره و…) و فرقلی ماتریاللارلا (قیزیل، گوموش، برونز، پلاستیک و….) هم ده یئرینه گؤره داها کیچیک اؤلچولرده قایریلیر، بو سیمگهلر میدال کیمی میللی قهرمانلارین دؤشونه تاخیلیر، لوگو کیمی رسمی مکتوبلارین، فرمانلارین باشلیغیندا چاپ اولور.
آرملار یا نیشانلار هم ده کئچمیش زامانلاردا شاهلارین تاجینا تاخیلیر، دامغاسینا حک اولوب، سکّهلرین اوزرینده باسیلیردی. میللی نیشانلارین دا بایراقلار کیمی هر میلتین تاریخ و اساطیرلری دونیا گؤروشو و اؤنم وئردیگی معنوی دَیَرلری ایله سیخ باغلیلیقلاری وار.
بیر چوخ زامانلار بو نیشانلار بایراقلارین اوزرینده ده اؤزونو گؤستریر.
دونیادا مشهور نیشانلاردان بیریسی «خاچ» یاخود«صلیب» نیشانیدیر. بو کریستیانلیغی تمثیل ائدن بو نیشان کلیسهلرده، کرستیان روحانیلرین پالتارلارینین بزکلرینده و حتی بیر چوخ کریستیان اؤلکهلرین بایراقلاریندا بئله اؤزونو گؤسترمکدهدیر.
باشقا مشهور نیشانلاردان بیری ده«اوراق-چکیش» نیشانیدیر، اوراق اکینچیلری، چکیش ایسه ایشچیلری تمثیل ائدرک، اوست اوسته کمونیسم ایدوئولوژیسینین آرمی کیمی ایشلنیلیر. زحمتکش بو نیشان کمونیست اؤلکهلر و پارتیالار طرفیندن استفاده اولموش و حالا دا اولماقدادیر.
مسلمان اؤلکهلرده «آیپارا» یاخود«هیلال» مسلمانلیق رمزی کیمی قبول اولموشدور. اکثر مسجیدلرین گونبذی و مینارهلرینده هیلال علامتین گؤرمک اولار. ائلهجه ده هیلال بیر چوخ مسلمان اؤلکهلرین دولت نیشانلاری و بایراقلاریندا یئر آلمیشدیر.
آزربایجانا گلدیکده واقتیله گؤی جیسملریندن گونش، آی و اولدوز و یئر اوزونده واقتیله توتم اولموش آسلان، قورد، دورنا موتیولری زامان-زامان بیر نیشان کیمی ایشلنمیشدیر. خصوصیله گونش و آسلان اوزون ایللردن بری تورک پادشاهلاری طرفیندن رسمی دولت سیمگهسی کیمی ایشلنمیشدیر.
مهران بهارییه گؤره آسلان و گونش سیمگهلری سلجوقیلر دؤنمیندن باشلایاراق سکّهلرین اوزرینده باسیلمیش او زاماندان اعتیبارا ده همین نیشان بایراقلارا داشینمیشدیر.(مهران بهاری- تاریخ فشردهی پرچم آزربایجان جنوبی )
آسلان نیشانینین بایراقلاردا اولماسی حتی مولانا جلالالدین رومینین شعرلرینده ده اؤز عکسینی تاپمیشدیر:
ما همه شیریم شیران علم
حملهمان از باد باشد دم به دم
(بیز هامیمیز آسلانیق آنجاق بایراقداکی آسلان
یوروش ائتمهمیز، هرزامان یئله باغلیدیر)
بیلیندیگی اوزره کئچمیش عصیرلرده تورک شاهلیق سلالهلری «آرخاسیندا گونش آسلان سیمگهسی» بیر نیشان کیمی قوللانمیشلار. سون دؤنملرده آسلانین الینه ده بیر قیلینج آرتیریلمیشدیر. گونش-قلینجلی آسلان قاجار شاهلارینین تاجیندا ائلهجه ده رسمی فرمانلارین باشلیغیندا و نهایت بایراقلارین تام اورتاسیندا یئرلشمیشدیر.[1]
پهلویلرین یاریم عصیرلیک قیسا بیر دؤنه قوللانیلماسینا رغما گونش-آسلان نیشانی تورک حاکیمیتی تمثیل ائدن بیر نیشان ساییلماقدادیر.
بیلیندیگی کیمی آسلان نیشانی هلهده بیر چوخ خالچا موتیولریمیزده، عزادارلیق دستهلرینین علملرینده، هابئله قدیم شهر قالاقاپیلاریندا ایشلنمیشدیر.[2]
آشاغیدا سلجوقیلردن قاجارلارا قدر سکهلر اوستونده گونش و آسلان نیشانی گؤستریلمیشدیر.
آزربایجاندا آی-اولدوز بیر میللی سیمگه کیمی میللی آرملاریمیز ایچینده اؤنملی بیر یئر توتماقدادیر. بو سیمگه سومر دؤنمیندن باشلایاراق گونوموزه گلیب چیخمیشدیر. آزربایجاندا بو نیشان اسکیدن بری قادین بزکلرینده، مزار داشلاریندا و ائلهجه ده مسجیدلرده ایشلنمیشدیر.
آشاغیدا بوزقورد و آی-اولدوز سیمگهسیندن بیر نئچه گؤرونتو وئریلمیشدیر:
میللی دب و داورانیش
میللی دب و داورانیشلاراگلدیکده ده بونلار بایراق و مارشلارین گؤردوگو ایشی باشقا ایفاده طرزی ایله (داورانیشلا) یئرینه یئتیریر. مثلا رسمی رژهلر، بایراقآچما مراسیمی و…..اکثر مستقیل مملکتلرده تمامیله یئرینه دوشموش و معین چرچیوه و قالیبلارلا ایفاده طرزی قالیبلاشمیش بیر داورانیشلاردیر.
تورکیهیه گئتسهنیز بیر نئچه رسمی داییرهلر، هم ده تاریخی دولت سارایلارین قاباغیندا سایغی دوروشوندا دایانان بیر عسگری گؤررسینیز. تمامیله حرکتسیز، عینی حالدا آییق-ساییق آیاقدا دوران بو عسگر الی سیلاحینین دستهسینده داییما وطن کئشیگینده اولماغی تمثیل ائدیر. بو میللی داورانیشین بیر نمومهسیدیر.
گونئی آزربایجاندا میللی دؤلتین قورولمادیغی شراییطده بیر باشا خالقین اؤز طرفیندن بعضی میللی داورانیشلار یارانمیشدیر. خالقیمیزین بو داورانیشلاریندا تمامیله میللی و سمبولیک آنلاملار آیدینجا گؤزه چارپیر. نئجه کی سون ایللرده تدریجا فورمالاشان بابک قالاسی و ستارخان مراسیمینه قاتیلماق هئچ ده عادی بیر مراسیمه قاتیلماق کیمی دئییل، میللی بیر داورانیش طرزی کیمی دَیَرلندیریلمهلیدیر، بورادا صیرف بابکین دوغوم گونونو یا ستارخانین شهادتینی دئییل، بلکه آزربایجان میللتینین وارلیغینی سیمگهلهمیش اولوردوق، ستارخان مزاری اوسته سایغی دوروشوموز، تکجه ستارخانا دئییل، هم ده آزربایجان و اونون تورک میللتینه سایغی دوروشو آنلامینا گلن بیر داورانیش طرزی ساییلماقدادیر.
هر بیر آزربایجانلینین حتی دینمز، سؤلهمز صیرفا آیاقدا یورویرک بابکین آد گونونده قالایا ساری آددیم آتماسی، عادی بیر گزی دئییل، سیمبولیک بیر یورویوش دئمکدیر. باخمایاراق کی سون نئچه ایلده بو مراسیم قاداغان اولموشدور، نه زامان بو مراسیملر بیر داها باش توتاجاق اولسا همین ادب ارکانلی داورانیشلارین بیر داها شاهیدی اولاجاغیق.
هابئله حتی بیر خصوصی توی مجلیسینده «یاشا، یاشا آزربایجان» مارشینی اوخونورکن هامینین آیاغا قالخیشی، میللی داورانیش طرزی سیراسیندا یئر آلماقدادیر.
بو چکدیگیم میثاللار یئنی دؤرده هله اؤز دولتینی قورمامیش بیر میللتین «میللی ادب-ارکانلار»ینین اساس عنصرلرینی تشکیل ائتمکدهدیر.
***
بو بؤلومون سونونو یئنی بیر پرسپکتیوین آچماسیله بیتیرمک ایستردیم:
سیمبولیک دبلر و داورانیشلار گلهجکده دائیما یاشادیلان و ابدیلشن میللی گلنکلریمیز و عنعنهلریمیزه چئوریلهجک. یوکسک و متعالی بیر هدفی قصد ائدن میللتیمیزین ایستر دوشونجهلرینده، ایسترسهده روحیهسینده بؤیوک بیر دَییشیکلیکلرین اوز وئردیگینی گؤرمک هئچ ده چتین بیر ایش دئییل. بونلارین یانی-سیرا دا میللی گلنکلر، گؤرنکلر، ادب-ارکانلار بوتون گلیشمیش میللتلرده اولدوغو کیمی گلهجکده میللتلشمهنین باشقا بیر شراییطینی ده بیزیم اوچون حاضیرالایاجاق.
«اورتاق حیسیات و اورتاق دَیَرلر دوزنی»[3] –نه صاحیب اولان بیر خالقا، میللت دئییلیرسه او حالدا آزربایجان تورک خالقینا میللت دئمهمیز ده دوغرو بیر تثبیت ساییلماقدادیر.
بعضی آراشدیرماچیلار بو اورتاق دَیَرلر سیستمی و اورتاق حیسیاتی اؤزلوگونده مدرن و سیویل دین اولاراق آدلاندیریرلار.
سیویل دین[4]الیس وست-ه گؤره: معنوی و یوکسک بیر حقیقتی قصدائدن بیر سیاسی توپلومون دوشونجه و باخیشلارینی، مراسیملر، میتلر و سیمگهلر دیلی ایله بیان ائدیر.
بوتون اؤلکهلرده اولدوغو کیمی بیزده ده بو سیویل دین یئتگینلشنه قدر بیر چوخ احتیراسلارا معروض قالار، سورکلی اؤزونو دَییشرک، نهایت اؤز نهایی فورمونو آلار.
بیر چوخ آراشدیرماچیلارا گؤره کئچمیش عصیرلرده گلنکسل (سنّتی) دین و مذهبین رولونو مدرن چاغدا همین سیویل دین اویناماقدایر.
(دایرهالمعارف ناسیونالیسم- جلد دوم – نمادهای ملی)
ایکینجی بؤلومون سونو
اوچونجو بؤلومده سوسیال حرکتلرین سیمگه رنگلریندن دانیشیلاجاق.
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – بیرینجی بولوم
[1] – پهلوی دؤنمی همین گونش-آسلان نیشانی داها چوخ سلطنت و درباری تمثیل ائدن بیر نیشان کیمی تانینیردی. همین نیشان ایسلام جمهوریتی دؤنمینده تمامیله یاساقلاناراق یئرینی باشقا نیشانلارا او جوملهدن آیپارا(هیلال) و لفظ جلاله «آلله» یاخود «لاالهالاالله» ایله دَییشمیشدیر.
[2] – تبریزین خیاوان قاپیسیندا حالا دا آسلان نیشانی دورماقدادیر.
[3] – فارسجا متنلرده بو ترمینلر بو عیبارتلرله قیده آلینیر : حس مشترک و نظام ارزشی مشترک
[4]– Civil Religion
هنوز دیدگاهی داده نشده است.


text:
آجلار - تاغی شهبازی سیمورغ
آجلار
تاغی شهبازی سیمورغ
آلچاق و پنجرهسیز بیر اودادا قاپینین ساغ طرفینده یاتمیش اولان بیر چوجوغون باشی اوستونده آناسی اَیلشیب، گؤزلرینی بیر نؤقطهیه دیکهرک، درین فیکیرلره غرق اولموشدو. هاوا سویوق اولدوغوندان اودانین یئگانه قاپیسی اؤرتولموشدو. اودا قارانلیق ایدی. آنجاق قاپینین تاختالاری آراسیندان گلن ایشیق اودانین بیر قیسمینی، باجادان دوشن ایشیق ایسه ایکینجی قیسمینی ایشیقلاندیرماقدا ایدی.
اودادا چوجوغون اوزانمیش اولدوغو یاتاجاقدان و یئره دؤشنمیش جیریق-جیرتیق پارچا پالازلاردان باشقا آرتیق بیر شئی گؤزه چارپمیردی: اودا تامام بوش ایدی.
نهایت، اویویان اوشاق ترپهنیب گؤزلرینی آچدی. اوزو سارالمیش، گؤزلرینین آلتی گؤیرمیش، دوداقلارینین رنگی قاچمیش اولان چوجوق دیری بیر اؤلو کیمی گؤرونوردو. چوجوق اویانان کیمی آناسینین اوزونه باخدی. آیاغا دورماق دئییل، اللرینی بئله قالدیرماغا طاقتی قالمامیشدی. سئویملی اؤولادینین آییلماسینی گؤرونجه:
– جلیل، اویاندینمی؟ – دئیه آناسی سوردو.
– آنا… آنا…
آردینی اوخو/ Ardını oxu


text:
هذا ما خطر عاجلا بالبال، وقد أوكلنا تحقیق هذا المقام
بونلار تلهسیك حالدا ذهنیمه گلنلردیر. منیم آلچاق ذهنیمین چاتمادیغی یئرلرین تدقیقینی بصیرتلی، عالیم و مهارتلی اوخویانین نظرینی وكیل ائدیرم. آللاه اؤزو تَزَلزولدن و سوروشولن یئرلردن قوروسون.
شهید ثانی «الروضه» كیتابیندا شهید اوّلین حواشیسیندن نقل اولانا تابع اولاراق دئییب: «تاخیل ییغیمینین بئیعینین حؤكملری اون عدددیر. چونكی:
یا اونون میقداری معلومدور و یا نامعلومدور.
1. میقداری بللی اولورسا هامیسینی بیر یئرده ساتماقدا جاییزدیر (مثلاً بیلیریك اون خالواردیر و دئییریك هامیسینی وئردیم مین دیرهمه!) و 2. اوندان معلوم بیر موشاعین ساتماسیدا جاییزدیر. (مثلاً جمعاً اون خالواردیر و بئشدن بیرینی ساتیریق.) و 3. بیر چؤمچه كیمی بیر میقدارینی ساتماقدا جاییزدیر. (هامیسی یوز چؤمچهدیر بیر چؤمچهسینی ساتیریق.) و 4. جاییزدیر بئله دئییله: «هامیسینی سنه ساتدیم چؤمچهسی فیلان قیمته». 5. آما میقدارینی بللی ائتمهدن بئله دئییلسه جاییز دئییل: «هر چؤمچهسینی فیلان قیمته سنه ساتدیم». (چونكی بوندا میقدار بللی اولمادی.)
تاخیل ییغیمینین میقداری نامعلوم اولورسا اوچونجو صورتدن سونرا ساییر بئیعلری باطیلدیر. اوچونجو صورت بئله ایدی: تاخیل ییغیمینین اونا شامیل اولدوغو بللی بیر میقدار. (مثلاً بیلیریك كی بو تاخیل ییغیمی 100 چؤمچهدیر و دئییریك: «بو ییغیمدان 90 چؤمچه هر چؤمچهسی فیلان قیمتدن سنه ساتدیم!»)
هذا ما خطر عاجلا بالبال، وقد أوكلنا تحقیق هذا المقام - الذی لم یبلغ إلیه ذهنی القاصر - إلى نظر الناظر البصیر الخبیر الماهر، عفى الله عن الزلل فی المعاثر.
قال فی الروضة - تبعا للمحكی عن حواشی الشهید -: إن
أقسام بیع الصبرة
عشرة، لأنها إما أن تكون معلومة المقدار أو مجهولته، فإن كانت معلومة صح بیعها أجمع، وبیع جزء منها معلوم مشاع، وبیع مقدار كقفیز تشتمل علیه، وبیعها كل قفیز بكذا، لا بیع كل قفیز منها بكذا.
والمجهولة كلها باطلة إلا الثالث ، وهو بیع مقدار معلوم یشتمل الصبرة علیه.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
ولسی جرگه مجلسی کونی کیچه ملی بیرلیک حکومتی نینگ اکثریت وزیرلرینی استیضاح قیلینیشی باره سیده قرار قبول قیلیب، بیر هفته ایچیده قطار وزیرلرنی استیضاح مجلسینی تشکیل ایتدی. استیضاح نینگ بیرینچی کونیده تشقی ایشلر وزیری صلاح الدین ربانی، فواید عامه وزیری انجنیر محمود بلیغ و ایش و اجتماعی ایشلر بوییچه وزیری داکتر نسرین اوریا خیل ولسی جرگه نینگ عمومی ییغینیده قتنهشیب مذکور مجلس اعضالری سواللریگه جواب قیتردیلر. اما مجلس اعضالری اوشبو وزیرلر نینگ استیضاح ایتیلیشلری بارهسیده قرار قبول قیلیب اولرنی اوز مقام لریده قالیب و یا قالمس لیکلری اوچون رای بیردیلر.
ولسی جرگه استیضاح مجلسی نینگ بیرینچی کونیده اوچ وزیر نینگ صلاحیتینی رد ایتیلیشی حکومت رهبرلرینی قتیق چوچیتیب قویدی. جمهور رییس محمد اشرف غنی ولسی جرگه نینگ اوشبو عملی گه عکس العمل بیلدیریب، کابینه نینگ قالگن وزیرلرینی استیضاح مجلسیگه بارمس لیکلری بارهسیده بویروغ بیردی. اما ولسی جرگه اعضالری وزیرلر غیابیده اولرنی استیضاح قیلیشگه دوام ایتدیردیلر. استیضاح نینگ ایکینچی کونیده هم اوچ وزیردن ایکی نفری نینگ اوز لوازملریده قالیش لری رد ایتیلدی.
جمهور رییس وزیرلر کینگشی نینگ فوق العاده ییغینیده ولسی جرگه نینگ استیضاح مجلسلری خصوصیده اوز ملاحظهلرینی اظهار ایتیب بو توغریده عالی محکمهنی افغانستان اساسی قانونی نینگ وزیرلرنی استیضاح قیلینیشی بارهسیده گی مادهلرینی تفسیر قیلیب تیز ده اوز قرارینی اعلان ایتیشینی سورهدی.
اما هلی گچه عالی محکمه بو توغریده اوز فکرینی بیلدیرمه گن. مذکور محکمه نینگ قراری نیمه بولیشیدن قطع نظر، افغانستانده هیچ بیر زمان اکثریت وزیر لر بیر وقتده ولسی جرگه تامانیدن استیضاح ایتیلمه گنلر. ولسی جرگه اعضالری بو مرته ملی بیرلیک حکومتی وزیرلرینی ییل لیک انکشافی بودجهلرینی اوز وقتیده صرفلهی آلمه گن لیکلری اوچون استیضاح قیلگن.
استیضاح مجلسلریده وکیللر تامانیدن وزیرلرنی اوز انکشافی بودجهلرینی صرفلهی آلمهگن لیکلری خصوصیده افغانستانده حکم سوره دیگن نا تینچ وضعیت همده وزیرلیکلر نینگ ایریم ساحهلر ده معین مشکللر بیلن مقابل ایکن لیکلری کم دن کم نظرده توتیلدی. بو مسئله ولسی جرگه نینگ استیضاح مجلسلریده وزیر لر نی اوز صلاحیتلریده قالیب قالمس لیکلری بارهسیده حقانی قرارلر قبول قیلینمهگنی معلوم.
سونگی استیضاح مجلسلری افغانستان دولتی نینگ قوا لری اینیقسه حکومت و ملی مجلسنی بیر بیریگه قرشی توریشلریگه آلیب کیلدی. اوشبو وضعیت مملکت نینگ بحرانلی شرایطیده افغانستان دولتچیلیگی قاله بیرسه اهالی حیاتی گه سلبی تاثیر اوتکزهدی. ملی مجلس اینیقسه ولسی جرگه نینگ ایریم حاللرده حکومت برابریده توته دیگن موقعی مذکور مجلس اعضالری نینگ اوز وظیفهلرینی افغانستان ملی منفعتلرینی نظرده توتیب عمل قیلمه یاتگن لیکلرینی نمایان ایتماقده.
بو مسئله گه بیر قطار وکیللر نینگ علمی سویهلری ضعیف لیگی همده ملی منفعتلر اورنیگه اوز شخصی منفعتلریگه کته اهمیت بیره یاتگن لیکلری سبب بولماقده. مملکت پارلمانی افغانستان دولتی و ملتی یوز مه یوز بولیب تورگن مشکللرنی برطرف ایتیش اوچون مهم رول اوینش امکانلری و صلاحیتلریگه ایگه. اوشبو مجلس خلق نینگ سویهلی و صلاحیتلی وکیللریدن تشکیل ایتیلگنده گینه افغانستان نینگ سیاسی و اجتماعی حیاتیده اوته مهم و ایجابی رول اوینهیدی. افسوسکه افغانستان ملی مجلسلری بیز نظرده توتگن معیارلر، سویه و صلاحیت گه ایگه بولگن نمایندهلردن تشکیل ایتیلمهدی. مجلس اعضالری آرهسیده علمی و بیلیملی انسانلر بارلیگینی رد ایتمه یمیز، اما اولر ملی مجلس اعضالری آرهسیده سناقلی شخصلرنی تشکیل ایته دیلر.
مملکت نینگ سیاسی رهبرلری افغانستاننی تیز آره ده موجود بحرانلردن قوتقزیش اوچون کته مسوولیت گه ایگه لر. اولر اوشبو مسوولیتلرنی یخشی بیر شکلده حس ایتیب، نوبتده گی سیلاولرده اهالی تامانیدن صادق، سویهلی، مسوولیت حس ایته دیگن صلاحیتلی وکیللرنی سیلشلری اوچون سیاسی فعالیتلرینی تیزلشتیریشلری ضرور.
عین حالده دولتده گی وطن سیور انسانلر و حکومت ارگانلرینی هم بو باره ده جدی بیر شکلده اوزلری نینگ وطن و خلق برابریدهگی انسانی مسوولیتلرینی ادا ایتیب، کیلهجکده زمانوی معیارلر اساسیده ینگی پارلمان و حکومت تشکیل ایتیشده فعالیت آلیب باریشلریگه احتیاج سیزیلهدی.
حاضرگی کونده ملی بیرلیک حکومتی نوبتده گی ملی مجلس سیلاولرینی تیز آره ده اوتکزیش بارهسیده ضروری چارهلر کوریب، کیله جکده افغانستان سیاسی حیاتی سلامتینی سقلشده اوز بورچینی بجریشی لازم. عکس حالده مملکتده حکم سوره دیگن موجود مشکللر کون سهیین کینگ توس آلیب، دولت و خلقنی ینگی بحرانلر بیلن دوچ کیلیشی ممکن.


text:
آمئریکانین ویسکونسین اونیورسیتتینین عالیملری اوزرینده یئریدیکده انرژی ایستحصال ائدن دؤشهمه اؤرتویو یارادیبلار.
کولت. آز خبر وئریر کی، عالیملرین فیکرینجه، کیمیوی اعمال ائدیلمیش سلولوز لیفلری الکتریک انرژیسینی ایستحصال ائتمهیه ایمکان وئریر. خصوصی تخنولوگییا واسطهسی ایله حاضیرلانمیش یونقار قالینلیغی بیر میللیمتردن آرتیق اولماماق شرطی ایله فونکسیونال المنتلر شکلینده دؤشهمهیه دوزولور.
تدقیقاتچیلار تیجارت مرکزلری و ایستادیونلاردا یونقار دؤشهمهلرینین قوراشدیریلماسی نتیجهسینده شهرین علاوه انرژی منبعی ایله تجهیز ائدیلجیینه امیندیرلر.
آپاریلمیش تدقیقاتلار بو اؤرتویون عادی دؤشهمهلره نیسبتا داها داواملی اولاجاغینی گؤستریر.


text:
فاریابده 5عصیانچی اولیب یاره لنگن
فاریاب رسمی لری گه کوره، بوحادثه سه شنبه کونی کیچقرونی قیصار تومنی نینگ خواجه کینتی منطقه سیده جایلشگن بیراویده یوزبیرگن.
اولیب یاره لنگن لرطالب لرایسه ماین پارتله شی سبب هلاک بولگن لری ایتیله دی.
بو ولایت نینگ رسمی لری اولیب یاره لنگن 5قوراللی دن ایکیته سی هلاک ایتیلیب وقالگن اوچته سی هم یره لنگنی نی ایتماقده لر.
فاریاب ولایتی نینگ پولیسی قوماندانی سوزچیسی سید مسعو یعقوبی گه کوره، یوزبیرگن پارتلشده، هلاک ایتیلگن لردن بیری ملاسنگین ناملی شخص بولیب یول یانیده جایلشتیره دیگن ماین لرنی تیارلش قابلیتی گه ایگه بولگن.
یعقوبی جنابلری گه کوره، دولت کوچلری تمانیدن بوندن بیرنیچه کون آلدین طالب لرتصرفیگه اوتگن خواجه کینتی منطقه سی نینگ قیته آلیش اوچون چاره کوریلگن.
معلومات لرگه کوره، بوندن ایکی کون آلدین خواجه کینتی منطقه سی نینگ بیرقسمی طالب لرنظارتی گه اوتیب بیرنیچه محلی پولیس هم بو گروه قولیگه توشگن ایدی.
بومنطقه ده، اونلب قوراللی لرتمانیدن هجوم آستیده قالگن محلی پولیس لر، اوزقرارگاه لریده، توختب اوروش قیلیش گه تاب کیلتیره آلمی، کیینگه قیتیشلری بیلن بو منطقه ایسه طالب لرقولیگه توشگنی ایتیله دی.
خواجه کینتی منطقه سی بوندن بیرنیچه هفته آلدین هم طالب لرتصرفیگه اوتیب، عصیانچی لربیلن دولت کوچلری آره سیده یوزبیرگن توقنه شووعاقبتیده ایکی تاماندن اونلب کیشی اولیب یاره له نیب بیرقنچه محلی پولیس ایسه قوراللی لرتمانیدن توتقونگه آلینگن ایدی.
عین حالده یوزلب عایله لراوروش آره سیده قالگن لری سبب اوز اوی جایلریدن هم ایریلگن ایدیلر.
دولت کوچلری یولگه قویگن تازه لش حربی عملیات لری دن کیین اوشبومنطقه ایسه قیته دولت اختیاریگه اوتیب قوراللی لرایسه منطقه نی ترک ایتیشگه مجبوربولگن ایدیلر.
بوندن بیرنیچه کون آلدین هم طالب لرتمانیدن عملگه آشیریلگن هجوم عاقبتیده بو ولایت نینگ گرزیوان تومنی گه تیگیشلی پولیس قرارگاه لریدن بیری طالب لرتمانیدن باسیب آلینگن ایدی.
سونگی پیت لرده مملکت نینگ بیر قطار حدودلریده طالب لرنینگ گروهی هجوم لری کوپراق عملگه آشیب بیرقنچه قیشلاق لرنی اوز نظارت لریگه آلیب فعال بولیش لری، اهالی نی تشویش لرینی آشیریب و میلادی 2014 ییلده خارجی لر چیقیش لری بیلن مملکتده وضعیت یمانلشه دی دیگن تخمین لرنی کوچیتیرماقده.


text:
نظرات
|
چیلله گئجه سی ، سیز عزیزلر و عائله موتلو اولسون ...
بو ایلده و بیر اوزون گئجه ده خوش اولاسیز و قارپیزلار و انارلار و پشمه لری یاخجی و شیرینجه ییئرسیز !
بو ایل چیلله و سونرا دا تازا میلادی ایل بیزه اؤنملی دیر چون تبریز و آذربایجان 2018 توریزم گؤره حاضیرلانیر
در هرحال چیلله ز موبارک ...
چیلله گلیر قارینان , قارپیزینان , نارینان
شنلیک اولسون بو گئجه کامانچاینان , تارینان
هامی چالیب اویناسین یولداشینان , یارینان

Çillə gəlir qarinan ,qarpiznan ,narinan
Hammi çalib oynasın yöldaşnan yarinan
کرسی و کنار هم بودن خانواده ها در شب چله
چیلله گئجهسی — یئر کورهسینین قوزئی یاریمکورهسینده، ایلین
365 گونونون ان اوزون گئجهسیدیر. بۇ گئجه، شمسی ایلینین، دئی آیین
باشلانقیج گئجهسی، آذر آیینین سونونجو گئجهسی و 3 آی نووروز بایرامینا
قالمیش بیر گئجهدیر.
میلاد تاریخی ایله دئکابرین 21-دن 22-ا کئچن گئجهدیر. بۇ گئجه اساساً جمهوری آذربایجاندا ، تورکییهده و ایراندا قئید ائدیلیر.
بو گئجهده قار یاغماسی چوخلو سئوینجه سبب اولور. همین گئجه عائله
عضولری، قوهوم، دوست، تانیش صمیمییتله بیر یئره ییغیشیر و ایلین ان اوزون
گئجهسینی مئیوه و چوخلو شیرنیات یئمکله قئید ائدیرلر.
بو گئجهنین ان اهمیتلی آتریبوتلاریندان بیری قارپیزدیر. اهالی
قارپیز یئییر کی، سویوغا یوخ دئسین. بئله کی، هر عاییله همین گئجه موتلق
بیر قارپیز آلمالیدیر. اگر یئنی ائولننلر وارسا اونلارا دا والیدئینلری
طرفیندن قارپیز هدیه وئریلیر.
بو گئجه آذربایجانین ان دوغما، قدیمی و یئگانه گئجه بایرامیدیر. جویز
(قوز) هالواسی، هویج (کؤک) هالواسی، پاخلاوا (باقلوا)، توخوم
(سئمیچکا)(توم) و مئیوهلر و دیگر شیرنیاتلار دا بۇ گئجهده سوفرهده
اولمالیدیر.
محبت یاشا باخماز
آغارمیش باشا باخماز
گول نه قدر گوزل اولسا
گوزل یولداشا چاتماز
چیلله گلیر قاری نان
قارپیزی نان نارینان
مبارک دی بو چیلله
یولداشینان یارینان
چیلله ز مبارک اولسون
چیلله گئجهسینین عادت عنعنهلری
آذربایجان
كندلرینده و شهرلرینده بۇ گئجهاوچون چئشیدلی عادت – عنعنهلر موجوددور.
كورسو دوورونو ییغیلیماق، فامیلین بویوگلرینین ائولری گئتمك، گئجهلر
"تاپماجالار" و "بایاتیلا" سویلهمك بۇ گئجهنین
عادت-عنعنهلریندندیرلر. هر حالدا "چیلله قارپیزی" یئمك بۇ گئجهنین تمل
عادتیدیر.
چیلله قارپیزی
قیش
فصلینین ان اوزون سورن بؤیوک چیللهسی اؤز قار توفانینا، سویوق و
دوندوروجو شاختاسینا گؤره ائل آراسیندا قاراقیش دا آدلانیر. بؤیوک
چیللهنین باشلاندیغی گونو، یعنی 22 دئکابری بزن چیلله بایرامی دا
آدلاندیرمیشلار. همین گونون گئجهسی ایلین ان اوزون گئجهسی اولدوغوندان
بونا چیلله گئجهسی ده دئییلمیشدیر.
چیلله گئجهسینین آخشامی آداملار
قیشدان قورخمادیقلارینی نوماییش ائتدیرمک اوچون تونقاللار یاندیریر،
اودون اوستوندن هوپپانیر، تونقالین اطرافیندا رقص ائدیر، اهیلنجهلی
اویونلار، تاماشالار گؤستریرلر. بؤیوک چیللهنین شرفینه هر ائوده آچیلمیش
سوفرهیه جانا ایستیلیک گتیرن دادلی-لذتلی یئمکلر قویولور. بؤیوک چیلله
سوفرهسینین ان ساییلیب-سئچیلن، یایدان محض بۇ گون اوچون ساخلانیلان
چیلله قارپیزیدیر. خالق بۇ قارپیزین شانینه سؤز ده قوشوب:
قارپیز ائله، قارپیزی،
قالیب ایله قارپیزی.
بؤیوک چیلله آدییلا
دوشوب دیله قارپیزی.
عزیزیم، چیلله قارپیز،
دوشوبدو دیله قارپیز.
ییغیلیب خورجونلارا،
گئدیر یازگیله قارپیز.
چیلله قارپیزینی عادتن ائوین بؤیوگو کسیر. او اولجه قارپیزین زوغو
اوْلان طرفینی دایروی کسیب قابیغی دؤرد حیسهیه بؤلور. اؤزو و دیگر عاییله
عضولری اورکلرینده نیت توتورلار. او همین قابیقلاری یئره آتیر.
قابیقلارین نئجه دوشمهسینی هر کس اوریینده توتدوغو نیتی ایله یوزور.
قارپیزی کسن اونو دیلیملهییر. عائلهنین هر بیر عضوو بۇ قارپیزدان یئییر.
قونشولارا دا پای گؤندریلیر. چیلله قارپیزینین توملاری ییغیلیب
ساخلانیلیر. ایناما گؤره، چیلله قارپیزینین توملاری آتیلارسا، اوندا
قارشیداکی ایلده محصول بوللوغو اولماز.
بؤیوک چیللهنین ان مشهور آیینی،
سؤزسوز کی، سمنی گؤیرتمک و اوندان حالوا بیشیرمکدیر. بو، بیر واخت
دوغرودان-دوغرویا سمنی بایرامی آدلانان بایرامین چوخسایلی مراسیم
آیینلریندن بیریدیر. باهاری چاغیرماق، بونونلا دا طبیعتی یاشیل گؤرمک،
اؤز اکدیگی تاخیلین گؤیرمهسی آرزوسونون صونعی رمزینی یاراتماق تشببوسوندن
ایرهلی گلن سمنی گؤیرتمهیین تاریخی اجدادلاریمیزین ایلکین امک، تصرروفات
حیاتی ایله باغلیدیر.
یاشاییشینی، دولاناجاغینی تصرروفات ایلینین –
باهارین، یازین باشلانماسیندا گؤرن اولو اجدادلاریمیز تاخیلی صونعی شکیلده،
یعنی ائو شرایطینده گؤیرتمکله تئز گلمهسینی، بونونلا تورپاغین
اویانماسینی، محصولون جوجریب بؤیومهسی آرزوسونو ایفاده ائتمیشلر.
سؤزسوز
کی، بورادا تقلیدی سئحر آکتی آپاریجیلیق تشکیل ائدیر. بۇ تقلیدی سئحرین
باشا دوشولن معناسی بئلهدیر: "محصولوم، سنی ائوده گؤیرتدیگیم کیمی، اکین
ساحمده، تورپاغیمدا دا بئلهجه گؤیر، بؤیو"
سویودوجو اولمایان زامانلار بوستانلاری اولانلار، بیر-ایكی یاخچی
قارپیزی طاغینین اوستونده ساخلاییب، اوزونه هالاخ و جیویر توكردیلر تا
سویوق و حئیوانلاردان اماندا قالسین. بونلاری چیللهگئجهسی اوچون
گوتورردیلر. بوگونكو گونده آذربایجان خالقی، قارپیزلارین میناب، دزفول و
اهواز شهرلریندن الده ائدیرلر.
مراسم جشن شب چله در مدرسه ای در تبریز
خونچا
خونچانی
بهی (داماد)ین عاییلهسی پای اولاراق گلینین ائوینه آپاریر. خونچانین
ایچینده قارپیزدان علاوه حریر و باهالی پارچالار، میوهلر، آجیل و
شیرینیلر گورمك آپاریلیر. عادت اولاراق خونچانین قارپیزی گوزل صورتده
بزهنمهلیدیر.
چیلله گئجهسی اوچون بایاتی
چیله چیخار بایراما بیر آی قالار
پینتی آرواد قوورمانی قـــورتارار
گئدر باخار گودول ده یارماسینا
باخ فلكین گردش و غوغاسینا
داش ماكیدا چیلله گئجه سی بۇ نغمه نی اوخویارلار:
آی چیلله ، چیلله قارداش
آتین قامچیلا قارداش.
بیر گلدین دانیشمادیق،
قلبیم آچیلا قارداش قوشا چایدا میاندابدا چیلله آخشامی گون باتاركن اود یاندیریب، اوٍستوندن آتیلارلار . سوْنرادا
شعر ترکی زیبای برنامه گئجه لر درباره شبهای برفی و چله
[http://www.aparat.com/v/5FRD0]
اوْدو قاریشدیریب ، داغیدیب، بئله اوْخویالار :
چیلله قوْودو ،چیلله قوْودو
سحر مینجیق ، سحر مینجیق.
سحر مینجیق دئدیكده ساباهیسی گون مینجیق – مینجیق یاغیش یاغماسینی آرزیلارلار
لینک پست شب چله 95
لینک پست شب چله 94
لینک پست شب چله 93
مرتبط با :
آذربایجان
* تورک سئسه لینک
برچسب ها : شب یلدا
-بلندترین شب سال
-آداب رسوم آذربایجان
-هندوانه شب یلدا
-چیلله
-قارپیز
-


text:
جهان مطبوعاتیدن خلاصه لر 19.07.1396
جهان مطبوعاتیدن خلاصه لر 19.07.1396
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ نشراتی اورگانی دن عبارت اسوشتید پریس, ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب اردوغان نینگ امریکا نینگ استانبولده گی قونسلگرلیگیده اوشلنگن کیشی نینگ جاسوس ایکن لیگی نی بیلدیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.
خبرده, اردوغان نینگ, اوشلنگن اوشبو کیشی نینگ جاسوس ایکن لیگی نی بیلدیررایکن, ترکیه نینگ بونده ی "ایچکی تهدید لر" گه قرشی کیره ک لیک برچه تدبیر لر نی آلیش حقی گه ایگه ایکن لیگی نی معلوم قیلگن لیگی بیلدیریلدی.
اسوشتید پریس اردوغان نینگ, صربستان پایتختی بلگراد ده گی مطبوعاتی کنفرانسی جریانیده بیرگن بیانات لریده, "اوشبو جاسوس لر قنده ی قیلیب امریکا نینگ باش قونسلگرلیگی گه جایله شیب آلدی؟ جایله شیب آلگن بولمه سه, کیم لر بولر نی بو ییر گه جایلشتیردی؟" دییه قید ایتگن لیگی گه دقت قره تدی.
روسیه نینگ نشراتی اورگانی دن عبارت ریا نووستی, ترکیه جمهوریتی باش وزیری بنعلی ییلدیریم نینگ, ترکیه قوراللی کوچ لری نینگ سوریه نینگ ادلب شهریده آتش بس نینگ تطبیق ایتیلیتگن لیگی یاکه ایتیلمیتگن لیگی نینگ کنترول ایتیلیشی اوچون اکتوبر آیی نینگ 8 نچی کونیدن بیری اوز فعالیت لرینی دوام ایتتیریتگن لیگی نی بیلدیرگن لیگی نی ایسلتماقده.
عینی دمده خبرده, باش وزیر ییلدیریم نینگ, انقره بیلن واشنگتن آره سیده باشلب کیتگن دیپلماتیک بحران آرتیدن ترک تبعه لری گه ویزه بیریلیشی نینگ توخته تیلگن لیگی نی بیلدیرگن امریکا قوشمه ایالت لری نینگ اوشبو حرکتی نینگ ایککی اولکه آر سیده گی ستراتیژیک همکارلیک سیاستی گه اویغون ایمس لیگی نی بیلدیرگن لیگی معلوم قیلینماقده.
ایران نینگ نشراتی اورگانیدن عبارت فارس نیوز, "ترکیه تشقی ایش لر وزیرلیگی, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ گستاخ سفیری نینگ ملاقات طلبی نی رد ایتدی" عنوانی بیلن بیر خبر ترقتدی.
خبرده, ترکیه جمهوریتی عدلیه وزیری عبدالحمید گل نینگ, ترکیه حقیده گستاخانه بیانات لر بیرگن امریکا نینگ انقره ایلچی سی جان باس نینگ ملاقات طلبی نی قبول قیلمه گن لیگی بیلدیریلماقده.
خبرده, ترکیه نینگ اوشبو قتتیق سیاستی نینگ امریکا قوشمه ایالتلری نی حیرت گه سالیب قویگن لیگی گه دقت قره تیلماقده.
آلمان نینگ نشراتی اورگانی دن عبارت دوچه ویله, خلق ارا پول فوندی آی ایم ایف نینگ, ترکیه نینگ جاری ییل ده گی اقتصادی کوچی آرتیشی میزانی نی 5,1 و میلادی 2018 نچی ییلی اوچون ایسه اوشبو رقم نی 3,5 فایز اوله راق آرتیرگن لیگی نی معلوم قیلماقده.


text:
آذربایجان ملی علملر آکادئمیاسینین نسیمی آدینا دیلچیلیک اینستیتوتونون دیرئکتورو آکادئمیک توفیق اسماعیل اوغلو حاجییئو بو گون گؤزلهنیلمز قضا نتیجهسینده وفات ائتمیشدیر.
آذربایجان جومهوریسینین ATV تلویزیا کانالینین یایدیغی خبر اساسیندا پروفسور توفیق حاجییئو ۲۷ نویابر ۲۰۱۵-جی ایلده سحر ساعاتلاریندا یاشادیغی ائوین حامامیندا دم گازیندان زهرلنهرک حیاتینی ایتیرمیشدیر.
توفیق حاجییئو ۱ مای ۱۹۳۶-جی ایلده جبراییل رایونونون سولطانلی کندینده آنادان اولوب.
سولطانلی کند اورتا مکتبینی بیتیریب. ۱۹۵۳-جو ایلده آذربایجان دولت اونیوئرسیتهسینی فیلولوگییا فاکولتهسینه قبول اولونوب، ۱۹۵۸-جی ایلده اورانی فرقلنمه دیپلومو ایله بیتیریب و دیلچیلیک اختصاصی اوزره آسپیرانتورایا قبول ائدیلیب. ۱۹۶۲-جی ایلین مارتیندا “آذربایجان دیلینین جبراییل شیوهسی” موضوعسوندا نامزدلیک، ۱۹۶۹-جو ایلده “ییرمی عصرین اوللرینده آذربایجان ادبی دیلی” موضوعسوندا دوکتورلوق تئزلرینی مودافیعه ائدیب.
پروفسور توفیق حاجییئوین اساس اثرلری و ترجومهلریندن آشاغیداکیلارینی آد آپارماق اولار:
۱۹۷۵، ساتیرا دیلی
۱۹۷۶، آذربایجان ادبی دیلی تاریخی
۱۹۷۷، ییرمی عصرین اوللرینده آذربایجان ادبی دیلی
۱۹۷۹، یازیچی دیلی و ایدهیا-بدیعی تحلیل
۱۹۸۰، صابر: قایناقلار و سلفلر
۱۹۸۳، آذربایجان دیلی تاریخی
۱۹۸۳، «ملانصرالدین»ین دیلی و اوسلوبو
۱۹۸۷، آذربایجان ادبی دیلی تاریخی، ۲-جی حیصه
۱۹۹۰، شعریمیز، نثریمیز، ادبی دیلیمیز
۱۹۹۲، آذربایجان دیلی
۱۹۹۴، فوضولی: دیل صنعتکارلیغی
۱۹۹۷، قیپچاق چؤلونون یووشانی
۱۹۹۹، دده قورقود: دیلیمیز، دوشونجهمیز
۲۰۰۲، تورک دیللرینین مقایسهلی تاریخی گرامماتیکاسی
۲۰۰۴، آذربایجان ادبیاتی تاریخی (۶ جیلدده)
۲۰۰۵، آذربایجان دیلی. ۱۰- جی صینیف درسلیگی
۲۰۰۵، آذربایجان دیلی. ۱۱- جی صینیف درسلیگی
۲۰۰۵، میکاییل باشتونون «شان قیزی داستانی» و پوئتیکاسی
۲۰۰۵، تورکلر و دونیا: گیزلی تاریخ (روسجادان ترجومه)
۲۰۰۸، سید احمد جمالالدین ابن محنا
اونون علمی یارادیجیلیغیندا “کتاب دده قورقود”لا باغلی تدقیقاتلار مهم یئر توتور. توفیق حاجییئوین کامل ولییئوله ۱۹۷۵-جی و ۱۹۷۶-جی ایللرده آذربایجان دولت اونیوئرسیتهسینده اؤلکه سویهسینده تشکیل ائتدیکلری “دده قورقود” سمیناری آذربایجان قورقودشوناسلیغیندا بیر دیرچهلیش یاراتدی. “آذربایجان ادبی دیلی تاریخی” (۱۹۷۶) کیتابیندا “کتاب دده قورقود”داکی حادثهلرین، اوبرازلارین تاریخی، آبیدهنین دیلی، پوئتیکاسی، ائتنوگرافیک خصوصیتلری حاقیندا گئنیش تحلیل وئریب
http://ishiq.net/?p=13909


text:
آنا
حیاتین دولاشیق لحظه لرینده،
عؤمرومه داغ کیمی دایاقسان آنا !
ظولمت لر اؤنومده آت چاپان زامان،
یولوما نور ساچان چیراقسان آنا .
لقمان شفالیدیر قیزغین نفسین،
سیغماز بو دونیایا عشقین، هوه سین .
دردیمه درماندیر آنالیق سسین
سن منه مقدس اوجاقسان آنا .
هر داملا دیله یین بیر بؤیوک ده نیز،
محبتین تمیز، ایسته یین تمیز،
سن منه عزیزسن، من سنه عزیز
دیلک سماسیندا شافاقسان آنا .
آلقیش کؤنلونده کی پاک نیتینه،
سؤز – صحبت یئتیشمز علویتینه،
کائنات مات قالمیش محبتینه
حیاتی ایسیده ن قوجاقسان آنا .
آنالی گونلریم چیچکلی باهار،
آناسیز گونلریم کدرلی غبار،
دنیادا آنادان مقدس نه وار؟ !
جسمیمه جان وئره ن نووراقسان آنا .
ایستک ده نیزیدیر جوشقون اوره یین،
ائولاد سعادتی آرزو – دیله یین .
سن تک مقامی وار هانسی مله یین؟ !
کیم دئییر ملک دن اوفاقسان آنا .
سن منی باغرینا باسدین جان کیمی،
آخدین اوره ییمه ایستی قانکیمی .
غرق اولسام غملره بیر یئلکان کیمی
منه یول گؤسته ره ن مایاقسان آنا .
بیلمیره م، قلبیمده آخان قان میسان؟
سن منه جسمیسن، یوخسا جان میسان؟
سؤیله ملک میسن یا انسان میسان؟
یوز بئله سؤزلردن قاباقسان، آنا !
من سویوق ده ی مه دن دوشنده خسته
دردین منه گلسین ! – دئدین، آهسته .
هر زامان گؤز آچدیم، باشیمین اوسته
گؤردوم نیگرانسان، اویاقسان آنا
خیرالله حق بیگی « ساپاق »
Filed under: تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: گوزل آنام,آنا,آنا شعری,آنالار,آنالار گونو,آنالار گونو موبارک,آنالار شعرلری,تورکی شعر |


text:
تورکی نوحه لر دانلود اوچون
موذن زاده
تشنه گوربانیم بالا (موذن زاده)
شیرین دیل سون گولوم (موذن زاده)
ریز خوار خانه کرامت (موذن زاده)
حیدری
اصغریم ای منیم ایستک لی بالام (حیدیری)
ایمان نژاد
آی منیم بخت اولدوزیم(ایمان نزاد)
علیزاده
رسولی
گنه یاران گاشدی بحر بلا(رسولی)
ای سو فیکرین باشدان آتان (رسولی)
زنجانی
بیر گون ترک الدی حجازی (زنجانی)
حسادت یزیده گورون نی ندی (زنجانی)
تمدن
مجلس کامل
سینه زنی از سید محمد عاملی
Filed under: تورکجه نوحه لر oxşamalar | Tagged: mp3 تورکی نوحه دانلود,قارا کوینک اینیمده گلمیشم,قره کوینک,لبیک حسین,محرم یئنه گلدی,مداح علیزاده تورکی نوحه لر,نوحه های ترکی,ییخیلیب عباسیم نهر فرات اوسته,ییخیلدین سن بئلیم سیندی,یاندی بالام,کربلا کربلا تورکی نوحه,کربلا تورکی نوحه,کربلاده بو گئجه غوغا اولوب,آذری نوحلر,آذری نوحه لر دانلود,آذربایجانی نوحه + دانلود,اوخلادیلار,اوخشامالار,ای سو فیکرین باشدان آتان,اخلادیلار,اصغریم آذری نوحه لری,بالام ای وای,تمدن تورکجه نوحه لر,تورک دیلینده نوحه,تورکی مداحی لر,تورکی نوحه لر + دانلود,تورکی نوحه لر دانلود زنجانی,تورکی نوحه منصوری,تورکجه نوحه لر oxşamalar,حضرت زینب نوحه سی,دانلود + نوحه + تورکی,دانلود نوحه های آذری,دانلود نوحه آذری,دانلود نوحه ترکی,دانلود نوحه ترکی آذربایجانی,دانلود نوحه ترکی علیزاده مداحی لر,دانلود تورکی نوحه لر,داونلود نوحه ترکی,رسولی تورکی مداح,زینبه خاطیر سس وئر آی بابا,زینبیم گل,سلیم موذن زاده,سید محمد عاملی تورکی نوحه,شهریار تورکی نوحه,عاملی دانلود نوحه ترکی |


text:
اوغوز تی وی:تورکییه باش قرارگاهی بؤلگهده پارالل اولاراق ترورچولارا قارشی عملیاتلارین دا آپاریلاجاغینی آچیقلاییب.
سؤزوگئدن تعلیم و عملیاتلارین شیمالی عراق کورد موختاریتینین موستقیللیگی ایله باغلی کئچیریلمهسی نظرده توتولان رفرندوم موذاکیرهلری ایله عینی واختا دوشمهسی «بارزانییه مئساژ» اولاراق قیمتلندیریلیب.
قید ائدک کی، تورکییهنین کئچمیش پرزیدنتی عبدالله گولون کئچمیش موشاویری ارشاد هؤرموزلونون سؤزلرینه گؤره، کوردلر موستقیللیک قازانسا، عراق ۱۹۲۶-جی ایل آنکارا آنلاشماسینا عمل ائتممیش اولاجاق. یعنی اگر عراقین شیمالیندا هانسیسا دؤولت قورولسا، راضیلاشما لغو ائدیلهجک و موصوللا کرکوک داخیل اولماقلا، عراقین شیمالی آنکارانین ایدارهسینه کئچهجک.


text:
چئخ قاضی
چئخ ارثی اولان قاز جینسی
چئخ قاضی
چئخ قاضی یئقانه اصلن چئخیادان اولان قاز جینسیدیر. بو جینس چئخیادا بیر نئچه فسیللر قورونماقدادیر.
باشقا قاز جینسلریله موقاییسهده چئخ قاضی نیسبتن کیچیکدیر آنجاق دؤزوملودور، هاوایا داواملیدیر، یئملمه و یئتیشدیریلمهیه طلبسیزدیر. بو قازلار یومورتالارینی کورت یاتماق و بالالارینی بؤیوتمک اوچون چوخ یاخشی آنالیق اینستینکتینه مالیکدیرلر.
چئخ قازلارینین للکلری یوکسک کئیفیتلیدیر و دیقر للک نؤولری ایله موقاییسهده ترکیبینده نیسبتن چوخ توک وار. عصرلر بویو قاز توکو یاستیغلارین دولدورولماسی اوچون ایستیفاده اولونان ان دیرلی ماتئریال اولوب.
چوخ یاخشی اوتلاما سایهسینه قؤره چئخ قازلاری کیچیک گئنیشلنن اکینچیلیک اوچون ائلهجه ده هوسکار فئرمئرلر اوچون الا یئتیشدیرمه جینسیدیر.کیچیک اؤلچو سببیندن اومیمی ات ایستئهسالی بیر قدر آشاغی اولور. بو سببدن چئخ قاضی بویوک هیبرید اولونموش برویلئر قازلارییلا رقابت آپارا بیلمز. آنجاق اونون اوستونلویو بؤیوک خلیس اتین چیخیش فایزیندا و اتینین یوکسک کئیفیتینده اولماقدادیر، هانسی، کی داها زریف و دادلیدیر.
آغیر چکیلی قاز جینسلری ایله و برویلئر قازلاری ایله موقاییسهده چئخ قازلاری داها آشاغی یئملمه طلب ائدیرلر بو اوزدن اونلاری یئتیشدیرمک آز خرج آپاریر.
چئخ قاضی بیر زامان چئخیانین کندلرینده قئنیش یاییلمیشدیر. اساساً جنوبی و قربی بوهئمیادا قاز یئتیشدیریمهسی کیچیک فئرمئرلر اوچون اساس پول قلیری ساییلیردیر. 19-جو عصرین اورتاسینا کیمی هر ایل 50.000-دن چوخ قاز باواریا (آلمانیا) شهرینه، 1000 توندان چوخ قاز توکو آلمانیایا، فرانسایا، ایسوئچرهیه و نئدئرلاندلارا، 100 تون قاز یومورتاسی ایسه آلمانیایا،بئلچیکایا و حتی اینگیلترهیه ایخراج اولونوردو.
جینسین تصویری
چئخ قاضی
چکیسی
ائرکک قاز 5,5-6,6 kg
دیشی قاز 3,5-5,6 kg
یومورتا وئرمه 10-20 یومورتا
یومورتانین چکیسی 120 g
یومورتانین رنگی آغ
فایدالانما اتی, للک, (یومورتا)
هالقانین اؤلچوسو
ائرکک قاز 24 mm
دیشی قاز 24 mm
Copyright © چئخ قاضی, 2006-2018. بوتون حقوقلار قورونور. سون یئنیلنمه 02. دئکابر 2017


text:
سیلاولر آلدی ترغیبات کمپاینی نینگ اینگ قیزیق کونلریده زلمی رسول نینگ اورین باسری احمدضیاء مسعود خبری بیر ییغین اوتکزیب محمد اشرف غنی سیلاو تکتیدن حمایتینی اعلان قیلدی. بو قوشیلیش جدی عکسالعمللردن یراق قالمهدی. دستلب احمدضیاءگه یقین شخصلر اونینگ بو قوشیلیشیدن غضبلگنلر سانی هم آز بولمهدی. اما، ملی بیرلیک حکومتی نینگ عمریدن ایکّی یریم ییل اوتگندن کیین یامان کونلرگه دادیگه ییتگن متحدینی جمهور رییس غنی 29 سوزلیک فرمانی بیلن ایشدن آلدی.
ساحه نینگ متخصصلری، جمهور رییس نیچه کونلیک منفعتلر اوچون ائتلافلر تشکیل قیلیشگه قول اوردی و زمان اوتیشی بیلن متفیقلرینی چیکهگه چیقارهدی باشلهدی دیدیلر. اولرنینگ تعبیریچه، جمهور رییس غنی نینگ سیلاولر آلدی ترغیبات کمپاین جریانیده سیاسی سیمالر بیلن کیلیشیشی مجبوریت یوزهسیدن قیسقه مدتلی منفعتلر اوچون بولگن و شرطنامهنینگ حقوقی اساسی یوق.
سیاسی تحلیلچی نصیر احمد ترهکی، سیلاولر آلدی ترغیبات کمپاین جریانیده اشرفغنی احمدزی بیلن قوشیلگن سیمالر سیاسی مجبوریت اساسیده همده قیسقه مدت اوچون سیلاولر تکیتلرینی تشکیل ایتیش مقصدیده اورگه کیلگن دیدیلر.
جناب ترهکی، اوشبو سیاسی شرطنامهلر اصلیده اخلاقی بیر تعهد دیر و بو تعهدلرنی آیاق آستی قیلیش سیاسی سیمالر اورتهسیده کوپراق ایشانچ سیزلیککه باعث بولهدی دیگن.
باشقه بیر تحلیلچی احمدسعیدی، افغانستانلیک سیاستچلرنینگ قیلمیشی اوازق مدتلی ایمس، بل فصلی و تاکتیکی دیگن. اونینگ سوزلریگه کوره، جمهور رییس غنی سیاسی شریکلری اوستیدن منفعتی تامین بولگونچه بولر بیلن بار، منفعتی تامین بولمهگن حالده شریکلرینی چیکهگه چیقارهدی.
محمدامین فرهنگ، سیاسی سیمالرنی جمهور رییس تامانیدن ایشدن آلینیشی اونینگ اجتماعی نفوذینی کمهیترهدی دییه تاکید قیلگن.
«غنیگه قوشیلگن باشقه سیاسی سیمالرهم احمدضیاء مسعودنینگ تقدیریگه روپه ره بولیشی امکاندن اوزاق» ایمس دیدی جناب فرهنگ.
مذکور سیاسی تحلیلچیلرنینگ فکریگه کوره، جمهور رییس نینگ ذهنی شخصیت پرستلیک وتکروی دیر. شونینگ اوچون کیلهجکده عطامحمد نور و امرالله صالح هم احمدضیاء مسعودنینگ تقدیریگه دوچار بولیشی نا ممکن ایمس.
سیاسی شریکلریگه بیرگن وعدهلر توغریسیده جمهور رییس نینگ کوز یومیب اوتیشی سلبی تاثیر قالدیریب حتی سیاسیت و امنیت ساحهسیده هم زیان ییتکزیشی ممکن دیدی ساحه نینگ تحلیلچیلری.


text:
210 قاچاقچی حبس جزا سیگه محکوم بولگن
مخدره ماده لر بیلن قرشی کوره شوچی عدلی و قضایی مرکزی گه کوره، مخدره ماده لر قاچاقیگه قولی بولگن لر نینگ محکمه بولیشی اوتگن ییل دن کوره، کوپه یگن.
اوشبو مرکز نینگ معلوم قیلیشیچه، اوتگن اوچ آی جریانیده، 210 کیشی دن آرتیق مخدره ماده لر نینگ قاچاق قیلگن لری اوچون تا 20 ییل گه قدر آزاد لیک دن محروم ایتیلگن لر.
حبس گه محکوم بولگن لر نینگ کوپراقی، هلمند، قندهار، نیمروز و پایتخت کابلدن دیر.
جزا گه محکوم بولگن لر آره سیده بیر قنچه ، دولتی مسوول لر و خوف سیز لیک مأمور لری موجود لیگی هم معلوم بولگن.
مخدره ماده لر قاچاقیگه دولتی یوقاری مرتبه لی خادم لر نینگ قول لری بارلیگی ادعا بولسه ده بیراق، مخدره ماده لر بیلن قرشی کوره شوچی مخصوص مرکز نینگ قاره لاوچیلیک باشلیغی یار محمد حسین خیل ایسه، حاضر گه قدر یوقاری مرتبه لی دولتی خادملر مذکور محکمه گه تانیشتیریلمه گنلیگی دن سوز یوریتگن.
" یوقاری مرتبه لی دولتی خادم لر مذکور مرکز ده محکمه ایتیلیشی خصوصیده حاضرگه چه، کشفی ارگان لرتمانیدن، اوشله ب آلینمه گن و بیزگه هم تانیشتیریلمه گن. اوشبو مرکز ده حاضر گه قدر هیچ قنده ی بیر ارگان و یوقاری مرتبه لی شخص و یا شخص لر، بیزنینگ ایشیمیز ده اره لشیب ویا واسطه قیلگن یوق." دیب ایتدی یار محمد حسین خیل
مخدره ماده لر بیلن قرشی کوره شوچی عدلی و قضایی مخصوص مرکزی تمانیدن ترقه تیلگن حسابات گه کوره، اوتگن اوچ آی جریانیده، اونلب ، تٌن تورلی مخدره ماده لر خوف سیزلیک و کشفی کوچلر تمانیدن، ضبط بولگن. عین زمانده، هلمند، قندهار، نیمروز و پایتخت کابل، مخدره ماده لر قاچاقی اوچون مملکت ده کتته اورین نی اوزیگه ایگله گن لر.


text:
ایریم مدنی جمعیت قوریلمه اعضالری شونینگ دیک عالی اقوودرگاهی نینگ ربانی آتیگه مسمی بولگنیگه قرشی چیققن استادلر، قرشیلیکلر حل بولمه گنیدن خواطر اظهارایتدیلر.
تعلیم تربیه عالی اوقوو درگاهی نینگ ربانی آتیگه مسمی بولگنی باعث یوزگه چیققن جنجل دن قریب اوچ هفته اوتماقده، لیکن کورنیشیچه بومسله هلی هم حل بولمه گن.
بوگون کابلده قوشمه مطبوعات انجمنی اوتکزگن کابل عالی اقوویورتللری نینگ ایریم استاذلری همده اوزلرینی مدنی جمعیت قوریلمه اعضالریر دیب تانتشتیرگن شخصلر قرش لیک لر اوزجایگه تورگنینی ایتدیلر. عینی حالده اولر بومشکلنی حلی اوچون جمهورریس کرزی نینگ جدی سعی قیلیشی کیره ک لیگیینی اوروغوله دیلر.
تعلیم تربیه عالی اوقوویورتی نینگ ربانی اتیگه مسمی بولگنیگه قرشی چیققن استاذلر وکیلی دیب تانشتریگن استاد محمود صافی ، ربانی آتیگه مسمی بولگن یونورسیته اولگی آتیگه قیته اوزگرتیریلمه سه بو فرمان گه قرشی استادلرنینگ درسی اعتصابگه چیقیشی بیلن اگاه لنتیردی"تعلیم تربیه پوهنتونی، کابل طبیات وپلتخنیک پوهنتونی نینگ استادلری تعلیم تربیه پوهنتونی نینگ برهان الدین ربانی اتیگه مسمی بولگنیگه قرشی، ناراضلیک نمایش همده طلبه لر اره سیده پیدا بولگن نفاققه نقطه قویش اوچون پوهنتون اولگی اتیگه اوزگرتیلسین ،اگر حکومت بیزنینگ طلبیمیزگه بها بیرمه سه برچه استادلر درسی اعتصابگه چیقیب ویاهم استعفا بیریش قرارینی آلیش لری ممکن."
مدنی جمعیت قوریلمه لری نینگ هماهنگلشتروچی مرکزی سوزچیسی حیات الله حیات ، افغانستان سیاستی گه مطرح بولیب کیلگن شخصلر اوستیدن مستقل انسان حقلری تمانیدن جدی تیکشرو اوتکزیلمه گونگه قدر، اولر اتیگه پوهنتون یا باشقه بیر مکاننی مسمی قیلیش ناتوغری ایکنینی ایتدی:"بیزنینگ فکرمیزگه کوره ثور ایی نینگ یتتینچیسیده یوزبیرگن قوزغلان دن کیین افغانستان سیاستیگه اره له شیب کیله یاتگن شخصلر اوستیدن تیکشرو اوتکزیلیب کیم پاک کیم ناپاک بولگنی انیق لنسن، کیم انسان حقلرینی ایاغ استی ایتگن کیم ایتمه گن. اصلی هدفیم اوتیش عدالت دوری نینگ عملی بولیشی دیر. اگر بومسله اچیقلنمه سه هربیر مکان قندی دیر شخصیت اتیگه مسمی قیلینسه ، شوندی قینچلیک لربیلن یوزمه یوزبوله میز."
اما برهان الدین ربانی طرفدارلری اونینگ ملی بیرشخصیت اتب، تعلیم تربیه عالی اوقوو یورتی نینگ اونی اتیگه مسمی بولیشینی بجا بیله دیلر.
تعلیم تربیه عالی اوقوو یورتی نینگ برهان الدین ربانی اتیگه مسمی بولگنیدن سونگ اوشبو یونورسیته نینگ بیرقنچه طلبه لری بونگه قرشی چیقیدی. آنه شو قرشی لیک وناراضلیک نمایشلر قریب اوچ هفته دوام تارتدی. اینگ سونگ ناراضلیک نمایشده، موافق و مخالف طلبه لرآره سیده قرشی لیک اوز اوجیگه ایتیشیب زوروانلیککه هم ایلندی. نهایت ده بومسله نی حلی اوچون افغانستان جمهورریسی ناراض طلبه لر وکیللری بیلن هم اوچره شدی لیکن کورنیشچه هلی هم بومعما حل بولمه گن.


text:
هرات ده پارتله ش یوز بیرگنی عاقبتیده 7 کیشی هلاک بولگن
هرات ولایتی شیندند ولسوال لیگی ده یول چکه سیده اورنتلگن ماین پارتلشی 7 کشی دن جان آلگن.
محلی ملازملرگه کوره یاش باله و عیال لرداخل قربان بولگن لر برجه سی عادی اهالی دیر.
شیندند ولسوال لیگی پولیس باشلیغی غلام سخی گه کوره بوکون ارته لب ساعت 7 و30 دقیقه اطرافیده بیرعایله اعضای سی نینگ نقلیه واسطه سی شیندند ولسوال لیگی زیر کوه منطقه سیدن شهر مرکزی تمان کله یاتکان پیت ده علی اباد منطقه سی یقینی ده یول چکه سیده اورنتلگن ماین بیلن قرشیلشکن .
اونگه کوره حادثه عاقبتیده اکثری بیر عایله اعضاسی بولگن 7 کشی قربان و اوچ کشی هم جراحت کورگن.
حادثه ده قربان بولگن لر زیرکوه منطقه سی گه تگیش لی کوهک ناحیه سی نینگ کوچمن یشوچیلری ایکنی نی بو محلی ملازم تاکیدلشکن.
پولیس باشلیغی جراحت کورگن لر شیندند شفاخانه سیده کلترلگنی نی ایتیب اولردن ایککی کشی نینگ وضعیت اغیر ایکنی نی بلدیرگن.
حاضرگه قدر بو واقعه مسولیتی نی هیچ کیم اوزبوینگه المگن اما شیندند پولیس باشلیغی بو ماین یقین لیکده افغانستان خلقی دشمن لری تمانیدن اورنتلگن دیدی.
هرات جنوبیده جایلشکن شیندند ولسوال لیگی بو ولایت نینگ اینگ ناقرار منطقه لری جمله سیدن دیر. بو ولسوال لیک نی بیر قطار چکه وتاغ لیک حدود لریده شو حاضر هم افغانستان دولتی مخالف کوچ لری فعالیت قلیب کله یاتکانی نی محلی ملازم لر تاکیدلگن.


text:
آوروپا شوراسی پارلامنت آسامبلیاسینین (آشپا) یای سسییاسینین ایونون ۲۸-دکی پلنار اجلاسی قورومون میقراسییا، قاچقینلار و مجبوری کؤچکونلر اوزره کمیتهسینین معروضهلری دینلنیلدیکدن سونرا دباتلار باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، قنیره پاشایئوا دباتلاردا چیخیش ائدرک آذربایجان علیهینه یالانلارلا چیخیش ائدن ارمنیستان هئیتینین عضوونه سرت جاواب وئریب.
ارمنی نمایندهسینه «سیز اؤز ایشغالچی اؤلکهنیزدن دانیشین» دئین میللی مجلیسین نمایندسی ق. پاشایئوا بیلدیریب کی، آوروپادا قاچقینلارا قارشی هجوملارین آرتماسی، هر کسی جدی ناراحات ائتمهلیدیر. فیزیکی زوراکیلیقلا مشایعت اولونان هجوملار، امکین ایستیثماری، اینسان آلوئری، جینسی ایستیثمار و تجاوزلر، ایرقچی شعارلارین و نیفرتین آلوولاندیریلماسی کیمی دوروملار بوتون پارلامنتاریلری جدی ناراحات ائتمهلیدیر کی، اینسانلیغا ضد اولان بو کیمی حاللارا قارشی جدی آددیملار آتیلسین.
«آوروپاداکی بعضی پوپولیست پارتییالار و مئدیا اورقانلارینین قاچقین و مجبوری کؤچکونلره قارشی گئتدیکجه آرتان ایرقچی مناسیبتلرینه سون وئریلمهسی اوچون اونلاری یئکدیللیکله قینامالی و بونون قارشیسینین آلینماسی اوچون داها جدی آددیملار آتمالیییق. آذربایجان دونیادا ان چوخ قاچقین قبول ائدن اؤلکهلردن بیریدیر. بیلیرسینیز کی، ارمنیستانین آذربایجان تورپاقلارینین ۲۰ فایزینی ایشغال ائتمهسی نتیجهسینده ۱ میلیوندان چوخ آذربایجانلی دوغما یوردوندان دیدرگین دوشوب. ایشغالچی ارمنیستان بو گون بو کؤچکونلرین اؤز وطنلرینه، ائولرینه دؤنمهسینه مانع اولور. ۲۵ ایل اول اؤلکهمیزین چوخ آغیر دورومدا اولماغینا باخمایاراق، اون مینلرله آخیسکا تورکونو ده قبول ائتدیک. آذربایجان دؤولتی و خالقی اونلارا قوجاق آچدی. بو گون ده مختلیف بؤلگهلردن و اؤلکهلردن گلرک اؤلکهمیزه سیغینمیش اینسانلارا دقت و سایغی ایله یاناشیریق. او اینسانلارین هانسی آجیلار ایچریسینده بیزه پناه گتیردیکلرینی اونوتمامالی، اونلارا دستک اولمالیییق. بو باخیمدان ۳ میلیون کؤچکونه قوجاق آچاراق اونلارا دستک اولان و ان چوخ کؤچکونون یاشادیغی تورکییهیه بورادان تشکور ائتمک ایستییرم»، -دئیه ق. پاشایئوا بیلدیریب.


text:
تورکییهده ۲۰۱۶-جی ایلین ۱۵ ایولوندا دؤولت چئوریلیشینه جهد زامانی هلاک اولانلارین خاطرهسی ابدیلشدیریلیب.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، ۱۵ ایولدا هلاک اولانلارین خاطرهسینه پایتاخت آنکارادا عابده اوجالدیلیب.
بو گون سحر عابیدنین آچیلیشی اولوب. آچیلیش مراسیمینده پرزیدنت رجب طایییب اردوغان، دؤولت و حکومت رسمیلری، میلت وکیللری، سیراوی وطنداشلار ایشتیراک ائدیبلر.
مراسیمده چیخیش ائدن اردوغان بیلدیریب کی، بو عابده گلهجک نسیللره تورک خالقینین قهرمانلاریندان بحث ائدجک.
«اونلارین الینده اینامدان باشقا هئچ نه اولماییب. آنجاق اونلار طیاره و تانکلاری دایاندیرماغی باجاردیلار. بیز شهیدلریمیزی تورپاغا تاپشیرساق دا، قلبیمیزده دایم یاشایاجاقلار. چئوریلیشین تشکیلاتچیلاری ایسه تکرار-تکرار اؤله-اؤله، حبسخانا دیوارلاری آراسیندا چورویهجکلر»، - دئیه تورکییه پرزیدنتی قید ائدیب.
قئید ائدک کی، عابده آنکارادا پرئزیدئنت سارایینین یاخینلیغیندا اوجالدیلیب. آبیدنین قویولدوغو یئرده ۲۰۱۶-جی ایلین ۱۵ ایولوندا قیامچیلارین آویازربهلری نتیجهسینده ۳۰ نفر هلاک اولوب.
دؤولت چئوریلیشینه جهدین ایلدؤنومو ایله باغلی بیر نئچه گوندور کی، تورکییهنین بوتون اراضیسینده کوتلوی آکسییالار کئچیریلیر.


text:
زوروانلیک لرده باله لر تلفاتی کوپیگن
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی تمانیدن چیقاریلگن ینگی بیر حساباتده افغانستان بویلب یوزبیریب کیله یاتگن زوروانلیک لرده باله لر تلفاتی کوپیگنی ایتیلگن.
باله لر تلفاتینی کوپراغیده طالبان وعصیانچی گروه لر مسوول دیه کورسه تیلگن اوشبو حساباتده.
حسابات 2008 میلادی ییل نینگ سیپتمبر آیدن باشلب یعنی ایککی ییل جریانیده یوزبیرگن زوروانلیک لرده باله لر تلفاتینی اوزایچیده آلگن.
شونینگ دیک گزارشده انتحاری وراکتی هجوملر، ماین اورنه تیش همده حربی عملیات لر باله لر تلفاتینی کوپیشگه سبب بولگنی معلوم قیلینگن.
عینی حالده عصیانچی گروه لر انتحاری هجوم اویشتریش مقصدی بیلن باله لردن سوی استعمال قیلیشه گه اشاره ایتیلگن.
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ باش کاتبی بانکی مون یوزبیریب کیله یاتگن ناقرارلیک لرده باله لر تلفاتینی کمیتریش اوچون جدی چاره تدبیرلر کوریلیشینی سوره گن.
اوتگن ییلی، قریب بیرمینگ و تورت یوز عادی اهالی یوزبیرگن ناقرارلیک لرده قربان بولگنی خبریلیب، اولرنینگ اکثریتی یول چیککه سیده اورنه تیلگن ماین پارتلش وانتحاری هجوملرده هلاک بولگنی ایتیلگندی.
عکسینچه بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ اوشبو حساباتیده، حکومت طرفدارلری تمانیدن یولگه قویلگن حربی عملیات لرده عادی اهالی تلفاتی اوتمیش لرگه کوره بیراز کمیگنی معلوم قیلینگن.
حساباتده یازیلیشچه ، اوتگن ایککی ییل ده قریب بیرمینگ و سککیز یوز باله زوروانلیک لرنتیجه سیده هلاک و یره لنگن.
لیکن بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ باش کاتبی باله لر تلفاتی بوندن کوره هم کوپ بولیشی ممکن لیگینی ایتگن، اونگه کوره ناقرار منطقه لرده تلفات لر خصوصیده انیق حسابات چیقاریش قیند.
شونینگ دیک بانکی مون باله لرنی جاسوس لیک ویا خارجی لرگه همکارلیک قیلیش عیبلاو بیلن عصیانچی لر تمانیدن اولدریلیشدن جدی خواطر اظهار ایتگن.
میلادی 2010 ییل نینگ جون اییده طالبان عصیانچیلری یتتی یاشیده بولگن بیرباله نی چیت ایللیک کوچلریگه جاسوس لیک قیلیش عیبی بیلن مردم حضوریده اعدام قیلگنی هم بیرلشگن ملت لر حساباتیده ذکر ایتیلگن.
گزارشده اوشبو اعدام قوشیمچه کمیده توقیز باله نی خارجی کوچلرگه جاسوس لیک قیلیش عیبلاوی بیلن طالبان تمانیدن اولدریلگنی خبربیریلگنی ایتیلگن.


text:
افغانستان خلق وکیللری مجلسی اوزی نینگ اوچینچی ییل ایلک ایش باشلش کونی ده اوشبو مجلس نینگ اداری هیات اعضالرینی سیلشده قادر بوله آلمه گن.
اوشبو مجلس نینگ اداری هیاتی نینگ تورت لوازمیده اون بیر کیشی اوزینی نامزد قیلگنلر.
اما نامزدلردن بیری ایلیک دن آرتیق آواز نی قولگه کیریتیشگه موفق بوله آلمه ی، سیلاو ایکینچی دور کیچیکتریلگن. بیرینچی اورین باسرلیک همده مجلس نینگ بیرینچی منشی لیگی لوازملریده گی ینگی نامزدلر اوز ارا رقابتگه توشیشی ممکن.
ایکینچی معاونلیک و منشی لیک لوازملریده گی ایسه، نامزدلر یوقاری آوازلرنی اوزلریگه قره تگنلر.
افغانستان اولوسی جرگه مجلسی نینگ اداری هیاتی اعضالرینی سیلش، هرییلی جنجلی بولیب، وکیللر بوحقده اوز ارا کیلیشه آلمه یدیلر.
بوییل هم اوتگن ییلر سینگری اوچینچی ییل نینگ ایلک کونیده، ملت وکیللری اداری هیات نی سیلشگه حرکت قیلگنلر. مجلس نینگ بیرینچی اورین باسرلیک لوازمیده میرویس یاسسینی و عبدالقدیر ظاهر اوزلرینی نامزد قیلگن ایدیلر.
اولر آواز بیریش جریانی باشلنمسدن، مجلس نینگ آبروسی سقله نیشی اوچون سعی و حرکت قیلیشلری ممکنلیگی نی وعده قیلدیلر:"اگر سیزلر مینگه آواز بیرسه لرینگ، مجلس نینگ و افغانستان خلقی نینگ آبروسی سیگه نه فقط اعتبار قره ته من، بلکه اونی اوزیمگه بیر فرض دیب حسابلشیم کیره ک".
لیکن آواز لرسنلگندن سونگ، اولوسی جرگه رییسی عبدالروف ابراهیمی، اوشبو ایکی نامزد دن هیچ بیری ملت وکیللری نینگ 221 آوازی جمع دن 50 فایزنی قولگه کیریته آلال مه گنی اعلان قیلدی. اونگه کوره، مذکور نامزدلر ایرته ده بولیب اوتیشی کوتیلگن سیلا نینگ ایکینچی دوریده اوزلرینی قیته دن نامزد قیله آلمسلیکلرینی ایتدی:"بیرینچی اورینگه نامزد حاجی قدیر ومیرویس یاسینلر 50 فایزدن آرتیق آواز نی کسب ایته آلمه دیلر. بولردن هیچ بیری اولوسی جرگه نینگ بیرینچی اورین باسری صفتیده سیله نالمه یدیلر".
ایکینچی معاونلیک لوازمیده تورت کیشی امان الله پیمان، نعمت الله غفاری، اسدالله سعادتی، و احمد شاه رمضان اوزلرینی نامزد قیلگن ایدیلر. اولر دن هیچ بیری ایسه ییترلی آواز نی کسب ایتیشگه موفق بولمه ی، اینگ یوقاری آواز نی اوزیگه قره تگن نامزد لر ارا سیلاو، ایکینچی دور گه کشللندی:"اوشبو تورت نامزد لردن هیچ بیری 50 دن آرتیق اواز نی کسب ایته آلمه یدیلر. ایکینچی اورین باسرلیک لوازمیده سیلنمه دیلر. سیلاو ایکینچی دور گه اوته دی. بو دور ده اینگ یوقاری آواز نی کسب ایتگن امان الله پیمان و نعمت الله غفاری جنابلری ارا سیلاوعملگه آشیریله دی".
اولوسی جرگه نینگ بیرینچی منشی لیک لوازمیده هم ایکی کیشی عبدالستار خواصی و عبدالقادر قلاتوال اوز لرینی نامزد قیلیب قویگن ایدیلر. اما اولر هم ییترلی درجه لی آواز نی کسب ایتیشگه قادر بوله آلمه دیلر.
سیلاو ایسه ینگی نامزدلر بیلن قیته دن باشلنه دی.
شونینگ دیک، ایکنیچی منشی لیک لوازمیده فرهاد عظیمی، نیلوفر ابراهیمی و فوزیه ذکی اوزلرینی نامزد قیلیب، غلبه قازانالمه دیلر.
تحلیلچیلر، مجلس اعضالری ایچکی اداری ایشلری نی حل قیله آلمه یاتگنی گه، اوشبو مجلس ده گی گروه لر ارا کیلیشماوچیلیکلر نی سبب قیلیب کورستماقده لر.
اما اولوسی جرگه رییسی، ایرته ده اداری هیات اعضالرینی سیلشده سعی و حرکت آلیب باریشی نی تاکیدله دی.


text:
آذربایجان ایسلام حربی آلیانسینا داخیل اولماق بارهده قرار قبول ائدیب.
آپا-نین وئردیی معلوماتا گؤره، آذربایجان، تاجیکیستان و ایندونزییانین آلیانسا داخیل اولماق بارهده قراریندان سونرا قورومون عضولرینین سایی ۴۲-یه چاتیب.
ایسلام حربی آلیانسینین یارادیلماسی تکلیفی ایلک دفعه ۲۰۰۵-جی ایلده مالایزییانین او واختکی باش ناظری ماهاتیر محمد طرفیندن تکلیف اولونوب. لاکین سونرالار یاخین شرقده وضعیت و ایشید-این فعالیتی ایله علاقدار سعودیه عربستانی بو تکلیفی پراکتیک موستوییه چیخاریب.
بیلدیریلیر کی، ایسلام حربی آلیانسینین ناتو کوالیسییاسینا اوخشار تشکیلات اولماسی نظرده توتولور.


text:
یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو)
یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو) (اینگیلیسجه: York College, City University of New York)آمریکانین جامئیکا کووئین شهرینده یئرلهشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو) ۱۹۶۶ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
مزونلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«York College, City University of New York»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( ۳ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده یورک کالجی (سیتی نیویورک بیلیمیوردو) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کولت. آذ دونیا شؤهرتلی آمئریکان یازیچی او. هئرینین حکایهسینی تقدیم ائدیر:
آوستینین شیمالیندا بیر واختلار ناموسلو بیر سمودئرس عائلهسی یاشاییردی. جون سمودئرسین عائلهسی آروادیندان، بئش یاشینداکی بالاجا قیزیندان و اونون والیدینلریندن عبارت ایدی. کندین رسمی سیاهییا آلماسیندا عائله آلتی نفردن عبارت اولسا دا اصلینده ایسه اونلار اوچ نفر ایدیلر.
بیر آخشام شام یئمه ییندن سونرا بالاجا قیز شدتلی بیر معده سانجیسییلا قیورانماغا باشلادی. جون سمودئرس تئز واخت ایتیرمهدن ائودهن چیخیب کنده درمان آلماغا گئتدی. اما او، بیر ده هئچ واخت گئری قاییتمادی.
بالاجا قیز بیر مدت کئچهندن سونرا ساغالدی، سونرا دا بویویوب گؤزل بیر گنج قادین اولدو.
آنا ایللرله یوخا چیخان اری اوچون چوخلو گؤز یاشی تؤکدو. اما اوچ آی اول ائولنیب سان-آنتونیو کندینده یئرلشدی.
بیر مدت سونرا بالاجا قیز دا ائولهندی و آرادان ایللر کئچدیکدن سونرا بالاجا قیزین دا قیزی گلیب بئش یاشینا چاتدی.
گنج قادین ایسه هله ده آتاسینین اونلاری ترک ائدیب و بیر ده هئچ واخت گئری قاییتمادیغی ائوده یاشاییردی.
بیر گئجه غریبه بیر حادثه باش وئردی. بیر نئچه ایل بوندان اول جون سمودئرسین یوخا چیخدیغی گئجه گنج قادینین بالاجا قیزی مده سانجیلارییلا قیورانماغا باشلادی. اگر جون سمودئرس یاشاییردیسا دئمهلی او، نوه صاحبی ده اولموشدو.
جون اسمیت (گنج قادینین اری) آروادینا «موطلق کنده گئدیب بالاجا قیزیما درمان آلمالییام» دئدی.
آروادی «یوخ، یوخ، جون گئتمه. بلکه سن ده ائوه قاییتماغی اونودوب ابدییهن یوخا چیخارسان» دئیه ارینین گئتمه یینه اعتراض ائله دی.
بئلهجه جون اسمیت بالاجا قیزی اوچون درمان آلماغا گئتمهدی. او، آروادییلا بیرلیکده گلیب بالاجا پئنزینین (بالاجا قیزین آدی پئنزیدی) باشی اوستونده دایاندیلار.
بیر مدت سونرا پئنزینین حالی لاپ پیسلشدی. جون اسمیت تکرار بالاجا قیزی اوچون درمان آلماغا گئتمک ایستهدی اما آروادی یئنه ده اونا مانع اولدو.
ائله بو واخت بیردن بیره ائوین قاپیسی آچیلدی و هاردانسا گلمیش اوزون و آغ ساچ-ساققاللی، دونقار یاشلی بیر قوجا کیشی بئلی بوکولموش وضعیتده ایچرییه گیردی.
پئنزی قوجایا کیشینی «خوش گؤردوک بابا» دئیه سلاملادی. بالاجا قیز یاشلی آدامی او بیریلریندن اول تانیمیشدی.
قوجا کیشی جیبیندن تئز درمان شوشهسینی چیخارداراق پئنزییه بیر قاشیق سیروپ ایچیرتدی. بالاجا قیزین حالی همن دقیقه ده یاخشیلاشدی و او ساغالدی.
سونرا جون سمودئرس «تراموایی گؤزلدییم اوچون بیر آز گئجیکدیم» دئدی.


text:
بویله مستم
بویله مستم بیلمه زم کی می ندیر مینا ندیر
گل ندیر بلبل ندیر سنبل ندیر صحرا ندیر
اود دوتوب جانیم سراسر یاندی آمما بیلمدیم
دیل ندیر دلبر ندیر باشیم ده بو سودا ندیر
بیلمدیم عمرومده هرگزکفروایمان هانسی دیر
احمد ومحمود کیم دیرعیسی وموسی ندیر
طره هاتی قوی کناره رقصه گل دیوانه وار
گل خرابات ایچره گوربوشورش وغوغا ندیر
درد صافی گوزله مک وقتی دگیل ساقی آمان
شیشه وئر پیمانه وئر ساغر ندیر صهبا ندیر
دور گوزون قوربانیم مستانه گل رندانه وئر
چوخ دئمه جمشید دن اسکندر و دارا ندیر
یئتدی عمرون آخره سن بیر نباتی بیلمه دین
کیمدی بو گوزدن باخان یا دیلده بو گویا ندیر
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: مستم,آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,شعرلر |


text:
قورخورام
قورخورام؛ قورخورام؛ قورخورام
♤■♤■♤■♤■♤■♤■؛
نئچه گون اؤنجه دوستوملا بیرلیکده آددیملاییردیق، اوزاقدان ایکی نفرین یاخالاشماسی، اؤتهیاندان بیریسینینین ساققالا سؤیوش دئمهسی ایلگیمیزی چکدی. آنجاق اوْ'گون بیز قیراقدان سوْوشاراق "گوندهکی آتیشمالارا تای بیر شئیدیر دئیه یانلاریندان سایمازجاسینا کئچدیک. اوْنلار آیریلمیشدیلار، آنجاق بیریسی اوْبیریسینین ساققالینی سؤیوشه باغلامیشدی. اوْ بیریسی ایسه الدن قورتولوب قاچماق ایستهییردی.
آداما بئلهگلیردی سؤیوشدئیهنین یانیندا اوْلان خانیمینا بیر سؤزمو دئییب؛ ساققاللی اوْلدوغوندان دوْلایی بو دا اوْنون ساققالینی سؤیور.
آنجاق دونن، آخشام بازاری، اؤزوم بیر ایلگینج اوْلایی تجروبه ائتدیم. ایلگینج یانی بوراسیندایدی، همین اوْ گون سؤیوش ائشیدن آدام منه ساری بیر کاغاذ تیکهسی توتدو. من آلماق همن، اوْ قاچدی. بیرآن الیمدهکی کاغاذا نظر سالدیم. همین شکیلده اولان یازی ایدی. آرخاسیجا باخدیم ائله گئدیردی سانکی بیلهسین قوْوالاییردیلار. سانیرام اورهیینده سئوینیردی ده. ائله بیل بیر اؤنملی پیلانی یئرینه یئتیرمیشدی. ایشی بیتیرمیش سرمست ساواشچیلار کیمی گؤزدن ایتدی. بیرآن بئینیمده اینفیجاری دوزاق دوزنلهمیش ترورچولار جانلاندی. بوْمبالاری پاتلارکن "اللهواکبر" سوْلوقانلارینی سسلندیرن داعش و القاعده ترورچولارینا بنزتدیم بیلهسین. سانیرام اؤزونو بو یوْلون ساوچیسی بیلن همین آدام دا، اوزاقلاشاراق اورهیینده همین شوعاری سسلندیریردی. نه بیلیم.
ایش یئریمده بیر امکداشیم وار. شهید بالاسیدیر. آتاسی ایران عراق ساواشیندا شهید اوْلماییبدیر. "جنگ"دن سوْنرا عایله اوْلاراق پارکدا اوْتورمایا گئتمیشایمیشلر. آنجاق بو کاغاذی وئرن اینسانین دوشونجه تؤرهسیندن اوْلانلار، "بیز چکهبیلمهریک اینسانلار عاییلهلری ایله بیرلیکده پارکدا دئییب گولهلر" دئیه اوْنون عاییلهسیگیل اوْتوران یئره بیر نارنجک آتیب قاچیرلار. سوْنوجدا آتاسی اؤلوب بالاجا باجیسی یارالانیر و...
بلکی اوْ دؤنه بو کاغیذی وئرسهیدیلر عادی گلردی بیلهمه. آنجاق دوغروسو دونن دوْنوب قالدیم بیر یئرده. منجه بئلنچی بالقوه آشیریلارین، داعش، بوکوحرام و القاعده کیمی بالفعل اوْلموش آشیریلار ایله هئچ فرقی یوْخدور. اؤزلرینی اینسانلارین اوْ دونیاسینا قیوم سانانلار. اینسانلاری زوْر گوجویله اوْلموش اوْلسا بیله جننته آپارماق فیکرینده اوْلانلار، هامیدان چوْخ اینسانلارین اؤزل و شخصی حریملری اوْلان دین آنلاییشلارینا ضربه وورورلار.
بیلمیرم بلکی بیر سیرالاری بونون آدینی "امر به معروف و نهی از منکر" قوْیالار، آنجاق من بونو خصوصی حریمه تجاوز کیمی آلقیلاییرام.
اولو شاعیریمیز میرزه علی اکبر صابیر دئمیشکن: هاردا موسلمان گؤرورم قوْرخورام...
-
- ۹۴/۱۲/۲۳


text:
خاریجی والیوتا ایله بوُرجلانماغی دایاندیرمالییق. میللی والیوتانی دؤورییه یه بوراخمالییق.
آخار.آذ خبر وئریر کی, بو سؤزلری تورکییه لیدئری رَجب طیّب اَردوغان ایقتیصادی فوُروملارین بیرینده چیخیشی زامانی دئییب. "قیزیلی بازارا چیخارمالییق. خاریجی والیوتا ایله بورجلانماغی دایاندیرمالییق. یئری گلرسه, مسئله ایله باغلی یئنی قایدالار تطبیق ائدیله بیلر. بازارلاری والیوتانین تاثیریندن چیخارمالییق. بو پراسئسی بیرلیکده کئچیرمه لیییک. بو وطن, بو تورپاقلار بیزیمدیر", -اَردوغان بیلدیریب.
قید ائدک کی سون بیر نئچه گونده تورک لیره سی دولارا نیسبت دیر ایتیریب.


text:
تورکیه مطبوعات اؤزتلری
تورک موهندیسلر، دونیادا ایلک دفعه اولاراق آلتینماتیک اینکیشاف ائتدیردی
خاریجی سیاستده میللی ماراقلاری ایستیقامتینده حرکت ائدیب هر جور سیاسی و ایقتیصادی سالدیری باخمایاراق ایقتیصادی آرتیم سرعتینی آرتیران تورکیه، بیر داها هدف تاختاسینا قویدو
"دایره ترور تشکیلاتی اوچون چنبر دارالیر. تورکیه عفرین سرحدینده نیظامی پایگاهین یارادیلماسی اوچون تدبیر گؤردو "
بؤلوچو ترور تشکیلاتی پ.ک.ک عضوو 7 ترورچونون ساغ اولاراق اله کئچیریلدیگی موغلادا بو دفعه 5 ترورچو اؤلدورولوب
بوتون دونیادا ایش گؤرن تورکلرین وارلیغی تکستیل اوره تیچیلری اوچون یئنی بیر اوفوق آچدی
باش ناظیر بینالی ییلدیریم، عراق و سوریهده یئنی بیر دولت قورولماسینا تورکیهنین هئچ واخت ایمکان وئرمیهجگینی دئییب
"تورک هاوا یوللاری (تهی) هاوا یولو شیرکتلری ایفلاس ائدرکن یوکسلیر" هاوایوللاری آراسیندا گئدن آغیر رقابت ده هاواجیلیق صنایعسینده عکس اولونوب
خزانه موشاویرلیگینین طرفیندن وطنداشین الینده اولان قیزیللارین ایقتیصادا قازاندیریلماسی ایستیقامتینده ایلک آددیم آتیلیر
انرژی و طبیعی قایناقلار باخانلیغی، تورکیهنین دوغال گاز عرض گووئنلیغینی ساغلاماق ایچین اؤنملی بیر پروژهنی حاحیاتا گئچیرمگه حاضیرلانیر
صاباح: اردوغاندان بارزانییه آغیر اعتراض: "یئددی دووئل-له ده موباریزه ائدیریک".
"پرزیدنتی رجب طیب اردوغاندان چوخ آغیر مساژ: "بیر گئجه غفلتن گلهبیلیریک"
خبر تورک: "3. چئیرکده بؤیومه %6نی کئچهرک دونیادا بیر نؤمره اولابیلریک


text:
افغانستان ده اچ آی وی مثبت حالت لری اون فایز کوپیگن
افغانستان ساغلیق نی سقلش وزیرلیگی نینگ ایتیشیچه،رویخط گه آلینگن اچ آی وی مثبت حالتلری 1694 گه ییتگن. اما بوکسللیککه چلینگن شخصلر سانی بوندن کوره هم کوپلیگی ایتیلماقده.
خلق ارا ایدز کونی مناسبتی بیلن بو وزیرلیک تمانیدن نشر ایتیلگن خبرنامه ده یازیلیشیچه، بو مملکت ده حاضرچه اچ آی وی ویروسیگه مبتلا بولگن 4500 کیشی بارلیگی هم تخمین بولگن.
افغانستان ساغلیق نی سقلش وزیرلیگی سرپرستی احمدجان نعیمی نینگ ایتیشیچه افغانستان ده رویخط ده الینگن حساب اونچه لیک کوپ ایمس و بو ویروس نینگ یوقیش حالت لری هم افغانستان جمعیتی سانی گه قرگنده خواطرلری ایمس.
افغان رسمیلرگه کوره؛ اوتیز ییل لیک اوروش ، مخدره ماده لر ایکیمی ، قشاق لیک ، سواد سیز لیک و مهاجرت بو کسل لیک نی ترقه لیشیگه زمینه یرتگن.
رسمیلر عین دمدمه نیچه بنگی ، مخدره ماده نی بیر ایگینه ارقلی اوتکزیشی بو کسل لیک نی تاباره کینگیب باریشگه سبب بولگنی اورغولگن .
افغانستان ده حاضرگه قدر کمیده بیرمیلیون معتاد بار لیگی معلوم .البته بولردن قریب ایککی یوز مینگی مخدره مادهلر نی ایگینه ارقلی اوزلریگه اوتکزه دی .
افغانستان ساغلیق نی سقلش وزیرلیگی نینگ معلوماتیگه کوزه حاضرقدر بو ممکلت ده اچ آی وی گه قرشی کوره ش اوچون اون آلدینی الیش، اون مصلحت بیریش مرکزی ، و ایککی دوالنیش ودرمان مرکزی فعالیت قیلماقده.
بو ییل ایدز خلق ارا کونی "اچ آی وی نی کنترول قلینگ ، دواملی دوالنیش ، حیات محافظتی " شعاری بیلن نشان لندی .
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ ایدزگه قرشی کوره ش اداره سی معلومتی گه کوره، دنیا بویلب 35.3 میلیون کیشی ایدز ویروسیگه چلینگن . بولردن یرمی عیال لر بولگن.
افغانستان ده برینچی بار اچ ای وی ویروسی 1989نچی ییل مرکزی قان بانکیده انیق لندی .
میلادی2003 - ییل گه قدر فقط 28 کیشی بو ویروسگه چلینگنی معلوم بولگندی،اما افغانستان عامه ساغلیک وزیرلیگی بوکون ایدز خلق ارا کونی مناسبتی بیلن اوتزگن یغینده حاضرچه افغانستان ده بو ویروس گه چلینگن و رویخط ده الینگن کیشی لر سانی 1694 کیشی ایکن لیگینی اعلان قلیب لیکن بوتون مملکت ده 4500 کیشی ایدز کسل لیگی گه مبتلا بولگنی نی تخمین قیلگن.


text:
آوشارلار(4)
آوشارلار(4)
آوشار ائلینین اونلو نومایندهلری
انور چینگیز اوغلو
کؤچورن: عباس ائلچین
آوشار ائلینین نومایندهلری آذربایجان و شرق اؤلکهلرینده قورولان دؤولتلرین ایجتیماعی-سیاسی حیاتیندا موهیم رول اوینامیشلار. بیز اساسن آذربایجان دؤولتلرین ایداره اولونماسیندا و باشقا دؤولت ایشلرینده ایشتیراک ائدن آوشار اوغوللاریندان صؤحبت آچاجاغیق.
قاراقویونلو دؤولتینه خیدمت ائدن طایفا باشچیلاری آراسیندا آوشار امیرلری ده واردی. اونلاردان بیری جمشید آغادیر. جمشید آغا قارا ایسکندر بی بارانلی-قاراقویونلویا قوللوق ائتمیشدی. ساواشدا اؤلدورولموش آغقویونلو تاواچیسی احمد بیین باشینی عوثمانلی سارایینا آپارمیشدی. آغقویونلو دؤولتینه قوللوق ائدن آوشار امیرلری ده واردی. اونلاردان بیری ده منصور بیدیر. فاروق سومئر اونون حاقیندا یازیر: «منصور بی اوزون حسن بیین هله آغقویونلولارین باشچیسی اولمازدان اول اونون یاخین نؤکرلری (یولداش) آراسیندا ایدی. قوووتلی بیر احتیمالا گؤره، منصور بی سورییا آوشارلارین منسوب ایدی. حسن بَیه صداقتله خیدمت ائتدیکدن سونرا ایران فتح اولوناندا تابئعلیگینده کی آوشارلارلا بو اؤلکهیه گلمیش و کوهگیلویه والیسی تعیین اولموشدو. اوزون حسن بیین اوغلو فارس والیسی خلیل میرزهنین 1467-جی ایلده تشکیل ائتدیگی رسمی کئچیدده (یاسالدا) منصور بی ده اؤز عسگری بیرلیگی ایله ایشتیراک ائلهمیشدی. منصور بیین اوتلوقبئلی (پایتاخت) موحاریبهسینده ایشتیراکینا دایر روملو حسن بیین سؤزلرینه اینانماق موشکولدور. 1497-جی ایلده آغقویونلو تاختینا اله کئچیرمک اوچون حرکته کئچن محمدی میرزه شیرازی پؤرنک قاسیم بیین الیندن آلاراق منصور بیه وئرمیشدی. پؤرنک قاسیم بی آذربایجان حاکیمی آغقویونلو الوند و اونون بیلربییسی ایبه سولطان طرفیندن فارسا گؤندریلسه ده، آوشارلار اونو مغلوب ائتمیش، حتّی قاسیم بیی اسیر آلمیشدیلار. محمدی میرزهنین پیری بی آدلی آوشار بیی واردی کی، او، محمدی میرزه ایله سولطان موراد بی آراسیندا باش وئرن بیر دؤیوشده اؤلموشدور. منصور بیی سونرا ایراقی-عجمه و فارسا حاکیم اولان آغقویونلو سولطان موراد بیین، 907-جی ایلده ایسه فارسی ایداره ائدن آغقویونلو ابولفتح بی بایاندورون خیدمتینده اولدوغونو گؤروروک. آز سونرا شاه ایسماییل قیزیلباش تورک اویماقلارینین باشیندا آغقویونلو حاکیمیتینه سون قویاراق صفوی دؤولتینین قورموشدور. منصور بی ده بیر چوخ دیگر آغقویونلو بیلری کیمی گنج قیزیلباش حؤکمدارینا ایطاعت ائتدیگینی بیلدیرمیش و 911-جی ایلده (1505) فارس والیسی تعیین اولونموشدور. لاکین منصور بیین والیلیگی چوخ آز مودت داوام ائتمیش، اونون توتدوغو وظیفه خلیل سولطان تیتولو ایله زولقدر(دولقدیر) ائلیندن ساریشئیخلی اویماغینین ریسی احمد بیه وئریلمیشدیر». صفویلر دؤولتینی قوران، سرحدلرینی گئنیشلندیرن، ایداره ائدن آوشار امیرلری چوخ ایدی. بونلاردان بیری شاه ایسماییلین خوراسان سفیرینده (916-1510/1511) ایشتیراک ائدن دانا محمد بی ایدی. احمد سولطان آدلی دیگر بیر آوشار امیری ده 1. شاه ایسماییل طرفیندن فرح حاکیملیگینه تعیین ائدیلمیشدی. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده سولطانعلی میرزه دیر. 1514-جو ایلده چالدیراندا عوثمانلی اوردوسونا قارشی ساواشان قیزیلباش اوردوسونون جیناهینا سولطانعلی میرزه آوشار باشچیلیق ائدیردی. 1. شاه ایسماییلی اسیر گؤتورمک ایستهین عوثمانلیلارا «شاه ایسماییل منم» دئمیشدی. عوثمانلیلار اونو اسیر آلمیشدیلار. اوزدن 1. شاه ایسماییلا اوخشاییردی. آوشار ائلینین سسلی امیرلریندن بیری ده سولطانشاه بیدیر. 1. شاه ایسماییلا خیدمت ائتمیشدی. تزه قورولان دؤولتین سوتونلاریندان (ارکانی-دؤولت) ایدی. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده پیری بی ایدی. 1. شاه ایسماییلا خیدمت ائتمیشدی. پروانهچی ایدی. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده محمد بیدیر. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. شاه اونو قارداشی القاسیب (القاس) میرزهنین خیدمتینه گؤندرمیشدی. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده همزه بیدیر. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. همزه بی آذربایجاندا اولوردو. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده شاهقولو سولطان ساریشئیخلیدیر. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. شاهقولو سولطان آذربایجاندا اولوردو. فاروق سومئر یازیر: «953-جو ایلده (1546) تبریزده آوشار و زولقدرلر (دولقدیر) آراسینا دوشن بیر ایختیلاف سیلاحلی چارپیشمایا قدر بؤیوموشدو.بو حادیثه زامانی آوشارلارین باشیندا سئویندیک بی، شاهقولو سولطان و ماحمود خان دوروردو». آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده سئویندیک بیدیر. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی.سویندیک بی سارایدا اولوردو. اوزون ایللر شاهین قورچوباشیسی اولموشدو. فاروق سومئر یازیر: «اونلاردان قورچوباشی سئویندیک بی 969-جو ایلده (1561-1562) اؤلرکن یاشی 90-ای کئچمیشدی. اوغلو حوسئین بی .1 شاه تهماسیبین و اونون خلفی 2. شاه ایسماییلین دؤورونده خوراساندا، موختلیف سانجاقلاردا والی اولموش، سولطان محمد خودابنده زامانیندا ایسه والی اولدوغو سبزواردا عوصیان ائتدیگی اوچون یاخالانیب اؤلدورولموشدو». بعضی آوشار امیرلری حاقیندا فاروق سومئر یازیر: «977-جی ایلده (1569-1570) کیرمان والیسی اولان یعقوب سولطان و قارداشی یوسیفقولو سولطان، کوراوغلو خوسروو سولطان و دانا (محمد) بی اوغلو آللاهقولو بی ده تهماسیب دؤورونون آوشار امیرلریندن ایدی. شاه سولطان محمد زامانیندا فرح حاکیمی حوسئین سولطان و قارداشی علیخان سولطان هانسی اوبادان اولدوقلاری بیلینمهین آوشار بیلریندندیر.اونلار فرح ویلایتینده اورتایا چیخان یالانچی ایسماییللاردان بیری ایله ووروشاراق اؤلموشدولر.اونلارین قوهومو یئین سولطان فرحه و ایسفیزاره والی تعیین اولونموشدو.997-جی ایلده (1588-1589) قورچوباشی آوشار بدیر خان ایدی. او، همین ایل آستاراباد والیسی تعیین اولوندو، قورچوباشیلیق آوشار بویوندان کیرمان حاکیمی ولی خانا، کیرمان والیلیگی ایسه ولی خانین اوغلو بکتاش خانا وئریلدی.997-جی ایلده آوشار چوبان اوغلو مئهدیقولو خانین خوراسان صفرینده ایشتیراک ائتمهسی امر اولونموشدو». آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده سنجر سولطاندیر. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. سنجر سولطان 1550-جی ایلده اؤزبکلره قارشی ووروشموشدو. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده خیزیر سولطان گؤزوبؤیوکلودور. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. سرکرده ایدی. 1554-جو ایلده تاختی-سولئیماندا عوثمانلیلارا قارشی ووروشموشدو. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده ایبراهیمقولو سولطاندیر. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. سرکرده ایدی. 1554-جو ایلده تاختی-سولئیماندا عوثمانلیلارا قارشی ووروشموشدو. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده ابولفتح سولطان گوندوزلودور. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. 1554-جو ایلده تاختی-سولئیماندا عوثمانلیلارا قارشی ووروشموشدو. آوشار ائلینین تانینمیش امیرلریندن بیری ده ملیکاسلان بیدیر. 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. شاهزاده لردن بیرینین لهلهسی ایدی. 1566-جی ایلده اؤزبکلره قارشی یوروشده ایشتیراک ائتمیشدی. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده شاهوئردی بیدیر. شاهوئردی بی 1. شاه تهماسیبه خیدمت ائتمیشدی. او، 1566-جی ایلده اؤزبکلره قارشی ووروشموشدو. آوشار ائلینین باشچیلاریندان بیری ده ندیر خاندیر. 1. شاه عابباسین حاکیمیتی دؤنمینده آستارابادین حاکیمی تعیین ائدیلدی. اؤنجه آللاهقولو خان قورچوباشینی عوض ائدیردی. آوشار ائلینین مشهور امیرلریندن بیری ده بیسوتون بیدیر. نادیرقولو خان بیسوتون بیی 1730-جو ایلده آذربایجان حاکیمی تعیین ائتمیشدی. لئواشووون و بارون شافیرووون 1732-جی ایل 20 مارت راپورتوندان تبریزین ایکینجی دفعه عوثمانلیلار طرفیندن توتولماسی حاقیندا معلوم اولور کی، 2. شاه تهماسیب شهری مودافیعه سیز قویموش، اونون ایداره ائدیلمهسینی اولجه خالخاللی محمدقولو خانا، سونرا ایسه بیسوتون خانا حواله ائتمیش ایمیش. محمدقولو خان اؤزونون وظیفهدن گؤتورولدویونو بیلهرک کاروانسارانی و وارلی ائولری تالاییب، خالخالا گئتمیشدی. بیسوتون خان دا تبریزده چوخ داوام گتیرمهدی. علی پاشانین چوخسایلی قوشونلارلا یاخینلاشدیغینی ائشیدن کیمی، اؤز اوغلونو 1500 دؤیوشچو ایله اوردا قویاراق شهری ترک ائتدی. ساکینلرین اکثریتی ده شهری ترک ائتدی، یالنیز ایکی مینه یاخین ان یوخسولو قالدی. عوثمانلی قوشونلاری تبریزه یاخینلاشاندا بیسوتون خانین اوغلو دا دؤیوشچولری ایله شهری ترک ائتدی. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده قدیرقولو بیدیر. قدیرقولو بی نادیر شاه آوشارا خیدمت ائتمیشدی. شاهین هیندیستان یوروشونده ایشتیراک ائتمیشدی. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده حاجی محمد بیدیر. حاجی محمد بی نادیر شاه آوشارا خیدمت ائتمیشدی. شاهین هیندیستان یوروشونده ایشتیراک ائتمیشدی. آوشار ائلینین تانینمیش سیمالاریندان بیری ده بیوئردی بی آوشاردیر. نادیر شاهین حاکیمیتی دؤنمینده سولدوز و ساووجبولاق ماحاللاریندا ائلبگی، اولوس وکیلی وظیفه سینده چالیشمیشدی. ائل و ماحال جاماعاتی ایله مودارایلا دولانمادیغاندان چارخچیباشی فتعلی خان آراشلی نادیر شاها اوندان شیکایت ائتدی. نادیر شاه امر وئردی کی، فتعلی خان اؤزو اونو جزالاندیرسین. فتعلی خان اورمییانین 1 آغاجلیغینداکی گؤیتپه منزیلینده بیوئردی بیی یانینا چاغیرتدیریب، بوغازینا ایپ آتدی. آوشار ائلینین آدیبللی ایگیدلریندن بیری ده دیوانقولو بیدیر. دیوانقولو بی نادیر شاهین اوردوسوندا خیدمت ائتمیشدی. 1738-جی ایلده تونئل قازان آلتلرله بسته گئتمیشدی. قالانی آلیب بدیر خان افقانی اسیر توتموشدو. آوشار ائلینین آدلی امیرلریندن بیری ده صفییار بیدیر. نادیر شاه قندهارین آلینماسی موژدهسینی صفییار بیله قارداشی، آذربایجان حاکیمی ایبراهیم خان ظهیرالدؤولهیه بیلدیرمیشدی. آوشار ائلینین تانینمیش سیمالاریندان بیری ده علیموراد خاندیر. علیموراد خان اندههود حاکیمی تعیین ائدیلمیشدی. ایطاعتدن بویون قاچیردیغی اوچون نادیر شاه اوغلو ریضاقولو میرزهیه امر ائتمیشدی کی، سرخس یاخینلیغینداکی اندههودا گئدیب علیموراد خانا قولاقبورماسی وئرسین. ریضاقولو میرزه بیر ایل قوشون ترتیبی ایله مشغول اولدو. سونرا اندههودا هوجوما کئچدی. علیموراد خانین یانیندا اولان آوشار باشچیلارینین بیر دستهسی اوندان اوز دؤندریب شاهزاده یه طرف کئچدیلر. علیموراد خان 6 هفته عینادلا ووروشسا دا، بیر ایش گؤره بیلمهییب، تسلیم اولدو. اونو هئراتا گؤندریب، اوردا اعدام ائتدیلر.


text:
افغان رسمیلری: بیرنیچه چیت ایللیک عصیانچیلر توتیلدی
افغانستان ملی امنیت اداره سی ، ایریم تروریستی گروه لرگه دارعلاقه دار بولگن بیرنیچه کیشینی کابل شهری قوشیمچه بیر قطار ولایت لردن توتیلگنینی خبربیرگن.
مذکور اداره مسوول لریگه کوره ، اوزبیکستان اسلامی حرکتی گه علاقه دار بولگن ایککی اوکراین لیک بیلن ایککی افغان عصیانچی کابل شهریدن و بیر قیرغیزیستان لیک نی و خوست ولایتیدن اوشلنگن.
ملی امنیت اداره سی سوزچی سی لطف الله مشعل ، ینه بیر تروریست نینگ کاپیسا ولایتی دن شو نینگ دیک انتحاری هجومچیلرنینگ پاکستاندن کابل شهریده کیلتیروچی بیر افغان کیشی نینگ اوشله ب آلینگنی دن هم خبر بیردی.
طاهر یولداش ترماغی بیلن علاقه لری بولگن ایککی اوکراینی لیک حیرتان بندری ارقه لی افغانستان ده کیلیب ، پاکستان نینگ میرامشاه منطقه سیده بارماقچی ایکن لر ، ایککی افغان اورتاق لری بیلن کابل شهری ده توتیلگن لر.
ملی امنیت اداره سی نینگ سوزچی سی لطف الله مشعل گه کوره ، مذکور کیشی لر اعتراف لریده ایتگن لر کیم اولر نینگ مسوولری ایتگن ایکن لر اگرده خوف سیز لیک کوچلری تمانیدن اوشله ب آلینسه لر ، اوز لری نینگ آذوق آوقت و مه ییز تاجری دیب تنیشتیرسین ل.
"بولر نینگ تورته سی طاهر یولداش ترماغی گه باغلیق اوزبیکستان اسلامی حرکتی نینگ اعضالریدن دیر.
طاهر یولداش ، سراج الدین حقانی ، حکیم الله مسعود ، و القاعده ترماغی نینگ افغانستانده گی نماینده سی اللیبی ، بولر داکتر ایمن الظواهری بیلن هماهنگ بولیب ، عصیانچیلیک و انتحاری هجوم لرنینگ کوپگینه سی نی افغانستان و پاکستانده ریجه لنتیره دیلر. بولر طالبان گروهی نینگ اینگ رادیکال و اینگ افراطی کیشی لریدن دیلر" دیب ایتدی ملی امنیت سوزچی سی لطف الله مشعل.
عین زمانده ، مشعل جنابلری ، ایران توپراغیدن افغانستانده کیلیب بو ییردن شمالی وزیرستانده کیته یاتگن بیر پیتده پکتیکا ولایتیدن قیرغیزیستان لیک بیر کیشی نینگ اوشلب آلینگنی دن هم خبر بیردی.
ملی امنیت اداره سی گه کوره ، اوشبو قیرغیزستان لیک خواه لریکن خوست ولایتی طریقی دن شمالی وزیرستانده باریب ، ایککی اککه لری بیلن عصیان چیلیک فعالیت لرنی باشلسه
هرچند افغان مقام لری ، امنیت نینگ تأمین قیلیشی و عصیانچیلیک فعالیت لر نینگ افغانستان ایریم حدود لری اینیقسه شمالی منطقه لرده آلدینی آلیشی نینگ ادعا قیله دیلر لیکن ، اوتگن بیر آی دومیده ممکلت شمالی حدود لری اینیقسه ، قندوز ولایتی طالبان گروهی نینگ ایریم عصیانچلیک فعالیت لری و خود کش هجوم لرگه گواه بولدی.
شو نینگ طالبان گروهی ، ینگی هجری شمسی ییلی باشلنیشی بیلن ، افغانستان نینگ ایریم منطقه لریده ، خارجی و افغان کوچلیگه قرشی هجوم لری نینگ کوپه یتیریشی نی ایتگن بولسه هم بیراق ، خوف سیز لیک رسمیلری ، حاضر گی پیتده ، طالبان گروهی نینگ رهبریت سطحیده قره مه قرشیلیک ایجاد ایتیلگنی نی ایتیب ، ملی اردو ، پولیس و استخبارات اداره سی نینگ هرقنده ی فعالیت لری نینگ آلدینی آلیشی گه قادر بولگنینی ادعاقیله دیلر


text:
ولایت کینگش سیلاونتیجه لری اعلان ایتیلیشی کیچیکتیریلدی
افغانستان ولایت کینگش سیلاوی نینگ دستلبکی نتیجه لری کمیسیون تمانیدن قیته کوریب چیقیلیشی اوچون بوگون اعلان ایتیلمه گن.
افغانستان سیلاولر مستقل کمیسیونی گه کوره ولایت کینگش سیلاونتیجه لری ایشی بیتیب نیچه کونده اعلان ایتیلیشی ممکن.
عین حالده بو کمیسیون ایکینچی دورجمهور رئیس لیک سیلاوی بولیب اوتیشی اوچون کیره کلی اوسکونه اسباب نی ولایت لرگه جونیش جریانی باشلنگی نی معلوم قیلدی.
سیلاوقانونی نظرده توتیلگنده ولایت کینگش سیلاوی نینگ دستلبکی نتیجه لری بوگون اعلان ایتیلیشی کوتیلردی.بیراق بوگون اعلان ایتیلمه دی.
افغانستان سیلاولر مستقل کمیسیونی مملکت بویلب ولایت کینگش سیلاونتیجه لریگه عاید ایشلرتوگه گنی نی معلوم قیلدی.
اما ولایت کینگش سیلاونتیجه لری نینگ اعلان ایتیش مساله سی آرتگه قالیشیگه هیچ بیرنامزدحقوقی کویمسلیگی اوچون بوکمیسیون تمانیدن سیلاونتیجه لری قیته کوزدن کیچیریش لری نی سبب قیلیب کورستدی .بوحقده بو کمیسیون سوزچیسی نورمحمد نور"ایشلر بیتگن، بوگون کمیسیون اعلان ایتیشی کوتیلردی، بو مساله ینه هم قیته کوریب چیقیلیشی لازم، هیچ کیم حق کویمسلیگی اوچون کمیسیون نینگ برچه اعضالرینی قاندیریش لازم، نهایتده بیرنیچه کونده یا تیز آره ده اعلان ایتییلشی ممکن" دییدی نورجنابلری
شونینگ دیک افغانستان سیلاولر مستقل کمیسیونی 34ولایت نینگ ولایت گینگش سیلاو نتیجه لری نی مطبوعات انجمنی آرقه لی بیرمه- بیرمه اعلان ایتیلمسلیگی نی معلوم قیلدی. بونینگ نتیجه لری قیسقه موضوع قیلینیب ومطبوعات انجمنی آرقه لی اعلان ایتیله دی وقالگنی ایسه کمیسیون ویبساتیده نشر ایتیلیشی ممکن لیگی باره سیده بیلدیردی.
بوندن آلدین جمهور رئیسلیک وولایت کینگش سیلاویده یوزلب قلابلیک یوزبیرگنی باره سیده شکایت قیلینگن ایدی. بوشکایت لردن کوپراغی ولایت کینگشی گه قره تیلگن ایدی.
عین حالده سیلاولر مستقل کمیسیونی سوزچیسی نورمحمد نورسیلاوگه عایداوسکونه اسباب لر نی ولایت لرگه ییتکزیش بیریش جریانی باشلگنی دن خبر بیردی."بیزنینگ هیچ قنده ی قیین چیلیگیمیزیوق، کمیسیون تاماندن ایکینچی دوراوچون کیره ک بوله دیگن برچه اوسکونه اسباب لر مهیا ایتیلگن، کمیسیون جدولی گه قره ب ایشلرنی آلغه آلیب باره میز" دییدی سیلاولر مستقل کمیسیونی سوزچیسی نورمحمد نور
بوکمیسیون سوزچیسی امنیتی مساله لرسبب بواوسکونه اسباب لردن قیسی ولایت لرگه ییتیب بارگن و قنچه سی جونه تیلگنی باره سیده معلومات بیریشدن باش تارتدی.
بولیب اوتگن سیلاوده مملکت بویلب قریب 17000آوازبیریش محل آچیلگن ایدی. بیراق بوگل کمیسیون تمانیدن قریب 24000محل گه کوپه یتیریلیشی خصوصیده قراری آلینگن.
شونینگ دیک سیلاولر مستقل کمیسیونی گه کوره ایکینچی دورجمهور رئیسلیک سیلاوی 18میلیون دالر اطرافیده خرجت کوتریب وشونگه قوشیمچه بوگل اوچون قریب 15میلیون آواز ورقی هم چاپ ایتیلگن.
بولیب اوتگن سیلاوده آواز ورقلری سیلاومرکزلریگه آز یوباریلگنی سبب کوپلب شکایت بیلن بیرگه بولگندی.
جمهور رئیس لیک سیلاوآلدی ترغیبات ایشلری بیرینچی جوزا دن ییگیرمه بیرینچی جوزا آیی گچه دوام ایته دی.
ایکینچی دور جمهورسیلاوی ییگیرمه تورتینچی جوزا ده عبدالله عبداالله واشرف غنی احمدزی لر اورته سیده بولیب اوته دی.
16حمل بولیب اوتگن جمهور رئیسلیک سیلاویده 8کیشی و ولایت کینگش سیلاویده هم 3000کیشی اطرافیده اوزینی نامزدقیلگن ایدی. بوندن 458کیشی بوکینگش گه اعضابولیشی ممکن،96اعضاسی نی هم عیاللرقتلمی تشکیل بیره دی.


text:
گؤزل اورمو
اورمو دئینده یام- یاشیل باغلار گؤز اؤنونده سیرالانیرلار، گؤزللیك لر گؤسته ریشه چیخیرلار، اورمو آدی گلنده دوزلو اورمو گؤلو آنی لارا گلیر، گونشین دوغماسی و یایدا اوزمك. اورمودان سؤز آچاندا آذربایجان یئنی بیر جان تاپیر، چون كاظیم خان لار اونون آرخاسیندا دایانیب لار، حئیدرخان لار ایسه دؤرد نال آت چاپیرلار، یاغی لار اوتانیب قاچیرلار، اورمو آدی دیلده سسلننده باكری لر اؤنه چیخیرلار، دوشمن لر ایسه باجادان یوخ اولورلار، اورمو آدی، صفی الدین اورموی نی یوخلاییر و آشیق فرهادلار سازلاری ایله گؤزل ماهنی لار چالیب اوخویورلار، اوخومالاریندا كور اوغلولاری چنلی بئلده آذربایجان اوغروندا دوشمن اؤنونده ساواشا چاغیریرلار، اورمو بو اولو آدی خاطیرلایاندا، بوتون آذربایجان دینجه لیر، هامی اورمویا گؤوه نیر، اورمو آدی شیرین تورك دیلینی و او دیلده دئییلن لای- لای لاری قولاق لارا اوخودور و اورمو هله یاشاییر، یاشادیر و آذربایجانا جان وئریر...
حسین واحدی
برچسب ها: اورمو، اورمیه، ارومیه، آذربایجان غربی، حسین واحدی،


text:
مارقوش تورکمن صحرا- ترکمنستان: عادات بولشی یالی هر ییلینگ مای آیینینگ ۱۸نه ترکمنستانینگ اهلی کونجکلرینده یوردینگ قانون اساسی و مختومقلی فراغینینگ شیغریت گونی مناسبتلی بایرامچیلیق دابارلاری گچیرمکلیگه اولی دان اولی تاییارلیق گؤرلیأر.تورکمن دولتینینگ و روخی اؤسیشینینگ بیتهولیگینینگ بیانی بولان بو ایکی بایرامینگ بییک تورکمن شاهیری مختومقلی فراغینینگ قوشغیلاریندا اؤز بیانینی تاپدی.بو بایرامچیلیق تورکمن خلقینینگ بیر بیتهوی قوواتلی و کوللأپ اؤسیأن دولت حاقیندا حاصل بولان کؤپ عصرلیق آرزوونینگ دابارالانماغی بولوپ دوریار. تازه تاریخی دوورده سیاسی تورکمن دولتینینگ اؤچمز-ییتمز یؤرلگهلرینی غاراشسیزلیغی و بی طاراپلیغینی ،پاراخاتچیلیغینی همده رایات ایلالاشیغینی قانونلارینگ ایلری توتولماغینی اؤزینده جعملأپ جعمیت اوچین دورموش اقتصادی اؤسیش یؤرلگهلرینی کسگیتلدی. بایرامچیلیق مناسبتلی مختومقلی فراغینینگ یادگأرلیگینه گول قویماق ملّیلشدیریپ آیدیم-ساز شیغریت دابارالی و کُنسرتلر دینگه ترکمنستانینگ اهلی ولایتلرینینگ مرکزلرینینگ باش میدانچالاریندا دألده ایسم داشاری یورتلرینگ کؤپیسینده گچیرمکلیک اوچین تاییارلیق گؤریلیأر.چونکی مختومقلینینگ آدی بو گون بوتین دنیأده تانالیار، اونینگ اؤچمز-ییتمز قوشغیلاری بولسا دنیأنینگ دورلی دیللرینده نشر ادیلیأر. شاهیرینگ اثرلری دنیا مدنیتینینگ آلیتین خزیناسینی دوزیأن گچمیشینگ شاهیرلارینینگ و عقلدارلارینینگ ادبی ایشلرینینگ حاطاریندا اؤز مناسیپ اورنونی ایهلدی. تورکمن خلقی هر ییل بییک سؤز اوستادینینگ شیغیریتینه باغیشلانان بایرامچیلیغی گینگدن بللهمک بیلن اونینگ حاطیراسینی بلند توتیار. حاضرکی وقتدا انچه عصرلار آشسادا مختومقلینینگ بلند یؤرلگهلری، وطانا بولان سؤیگیسینینگ آصیللی دویغیلاری دورلی دولتلرده یاشایان همّه خوش نییتلی آداملارا یاقیندیر. و دوشنیکلیدیر چونکی هر بیر حقیقی ذهیننینگ چأگی بولمایار همده اول وقتا و گینگیشلیگه غارامان انسان یورکلرینی بند اتمأگه اوقیپلیدیر.
البته بو بایرامچیلیق مناسبتلی باغشی-سازاندالارینگ انچمهسی اؤز چیقیشلارینی تورکمن شیغریتینینگ بییک اوستادا مختومقلا باغیشلار اونینگ دؤرهدیجیلیک میراثی و ترکمنستانینگ کُنسرتی خلقینگ بیر بیتهوی قیمّاتلیقلارینی بیان اتیأر.
ایران خطینا گچیرن آماندوردی نساری ۹۵/۰۲/۲۷ هـ ش


text:
چوخوموز لعنته اینانمیریق. بونونلا بئله، تاریخی مکانلاردان، دونیاجا مشهور اولان لعل-جواهیرات نومونهلرینه قدر اشیا و یئرلرله باغلی باش وئرهن سیرلی اولایلاردان سونرا اونلاری «لعنتلنمیش» سؤزوندن باشقا نئجهسه قیمتلهندیرمک هاراداسا مومکونسوزدور.
آخار. آذ بو تیپ یئرلردن و اشیالاردان بیر نئچهسی ایله ایلگیلی باش وئرمیش قورخولو اولایلاری تقدیم ائدیر:
توتانخامونون مزاری
یقین کی، هر کسین توتانخامونون لعنتلهنمهسی حاقدا معلوماتی وار.
۱۹۲۳-جو ایلده آرخئولوقلار ایچی نؤع به نؤع خزینه ایله دولو اولان، ال دیمه میش بیر فیرعون مزاری تاپدیلار. اوستهلیک ده سونرادان اورتایا چیخاجاق لعنتله بیرلیکده. آرخئولوقلارین سیرلی شکیلده دهشتلی خستهلیکلره توتولماسی، بیر-بیرینین آردینجا اؤلمهلری هر کسی حیرته گتیردی.
پورشه لعنتی
۱۹۵۵-جی ایلده آکتیور جیمس دئان «پورشه ۵۵۰ ایسپیدئر»ایله یول گئدرکن بؤیوک قضایا دوشهرک حیاتدان گئتدی.
تیکه-تیکه اولموش ماشینین پارچالاری ساتیشا چیخاریلدی و بو ایشده ماراقلی اولانلار موختلیف حیصهلری ساتین آلدی. ایلک اولاراق تعمیرچی اوستانین یاریمجان اولماسیندان سونرا باش وئرهن قورخولو حادثهلر «پورشه»نین لعنتلی اولدوغونو دئمکدن باشقا یول قویمادی.
باسانو وازی
۱۵-جی عصره عایید باسانو وازی ایتالیان بیر گلینه هدییه ائدیلمک اوچون دوزلدیلمیشدی. هدییهنی آلدیغینین ائرتهسی گونو قادینین مئییتی الینده واز توتموش حالدا تاپیلدی.
بو حادثهدن سونرا وازی آلان شخصلر ده نسیللری بویونجا جوربجور سیرلی اؤلوملرله قارشیلاشمالی اولدو.
۱۹۸۸-جی ایلده آوکسیوندا وازی آلان بیر نفر ایسه جمعی ۳ آی سونرا دونیاسینی دییشدی.
بوز آدام
۱۹۹۱-جی ایلده آرخئولوقلار آلپ داغلاریندا آراشدیرما آپارارکهن بیر بوز کوتلهسینین ایچینده قورونوب ساخلانمیش مومییا تاپدیلار.
مومییایا «بوز آدام» آدی وئریب، آراشدیرمالارا باشلادیلار.
آنجاق بئله گؤردولردو کی، بو تاپینتی دا عینن توتانخامونون مومییاسی کیمی اؤز لعنتی ایله بیرلیکده گلیب.
بوز آداملا یاخیندان ایلگیسی اولان ۷ نفر حیاتینی ایتیردی، اؤلوملردن دؤردونون سببی فاجیوی قضالار ایدی.
داها اطرافلی تقدیم ائتدییمیز ویدئودا:


text:
حکومت: طالبان تکتیک لریگه قرشی ینگی چاره لر کورینماقده
افغانستان حکومتی طالبان افغان کوچلری نینگ صفی گه کیریب، ایچکی و تشقی کوچلرنینگ هلاک ایتیشی نی بو گروه مهم تکتیک لریدن حساب لب بونگه قرشی ینگی چاره لر کوریشی نی معلوم قیلگن. افغانستان نینگ برچه خوف سیزلیک اداره لری بیلن قوشیمچه ناتو مقاملری بیر جلسه یولگه قوییب، طالبان تکتیک لریگه قرشی ینگی چاره چیقریش اوستیده بحث آلیب بارگن. لیکن حکومت نینگ طالبانگه قرشی قنده ی چاره تدبیر کوریشی حاضر گه قدر انیقلنمه گن. " دشمن، افغانستان خوف سیزلیک کوچلری نینگ قطاریده کیریشگه سعی قیله دی. سیزلر سونگی پیت لریده نیچه ناگوار حادثه لرده گواه بولگن سیزلر. بولر "طالبان" نیچه مرته پولیس و اردو کوچلری گه قرته اوق آچگن لر. همده ناتو کوچلری نی اولدیریش اوچون هجوم قیلگن لر. شک سیز میز کی دشمن بو تکتیک لری بیلن خواه له یدیلر کی خوف سیزلیک کوچلریمیز ایچیده نفوذ قیلسه لر. " باشقه تماندن حربی تحلیل چی اسدالله ولوالجی ایسه، طالبان هر دایم هجوم قیلیش بیر حالتده بولیب، لیکن حکومت مدافعه بیر حالت نی اوزیگه توتگنی نی معلوم قیله دی. ولوالجی جنابلری حکومت مردم بیلن یقین علاقه ده بولیب، سونگی استخبارات تخنیک لریدن فایده لنیشی بیلن طالبان نینگ بو فعالیت لری نی کمه یتیریش یا توخته تیشگه قادر بولیشی ممکن بوله آلیشی نی هم معلوم قیلدی. طالبان اوتگن اون ییل ایچیده، دولت و خارجی کوچلرگه قرشی کوره شیشیده اصول لری نی اوزگرتیریب فعالیت قیلگن. یول چیکه سیده ماین اورنه تیش، خود کش لیک هجوم لر، همده مردم نی زهرلش مسئله سی، شو نینگ دیک اخیر گی پیت لرده بلند مقاملی کیشی لرنینگ ترور قیلیشی مذکور گروه نینگ مهم تکتیک لریدن حسابلنیب کیلگن. شونده ی بیر حالده افغانستان دولتی طالبان تکتیک لریگه قره ب، ینگی چاره تدبیر کوریشی نی معلوم قیلسه ده بیراق ینه هم طالبان نینگ مذکور تکتیک لریدن بیر نیچه قدم آرقه گه قالگنی ایتیله دی.


text:
یاخین شرقده حاضیرکی دؤنمده باش وئرن حادثه لر، اصلینده، یاخین گلهجکده باش وئره بیلهجک داها کسکین موناقیشهلرین خبرچیسیدیر.
بو سؤزلری آخار.آذ-آ آنالیتیک ووقار زیفر اوغلو دئییب. آنالیتیکین سؤزلرینه گؤره، قربین یئنی ایستیقامتدن جبهه آچاجاغینی استثنا ائتمک اولماز:
«اگر یمندن حوثیلر ریاضی راکت هدفینه چئویریرلرسه، بوندان قیسا بیر زامان سونرا تل-اویودن ده غزه هدف اولاراق گؤتورولورسه و بوتون بونلار آمئریکا-ایران مناسیبتلرینین گرگینلشمهسی فونوندا باش وئریرسه، دئمهلی، بؤلگه یئنی و داها کسکین حادثه لرین آستاناسیندادیر. حاضردا لیوان، عراق و سورییادا مؤقعلری کیفایت قدر گوجلو اولان ایرانین حوثیلرین واسطهسیله یمنده عرب کوالیسییاسی ایله دولاییسی محاربه آپاردیغی بیر دؤورده، نظره آلساق کی، راککا اوزرینه هوجومدان ایمتینا ائدیلیب، بو زامان واشینگتونون سورییانین شیمالیندا تورکییهنین داها آکتیو مؤقعیه گلمهسینده ماراقلی اولدوغونو سؤیلهمک اولار».
ووقار زیفر اوغلو وورغولاییب کی، ایندیکی دؤنمده تورکییه ایله ایرانی اوز-اوزه گتیرمک جهدلری بوشا چیخاجاق:
«یاخین شرق سیاستینده جدی رقیب اولمالارینا، ماراقلارینین نینکی فرقلی، حتی بیر چوخ اونملی مقاملاردا توققوشماسینا باخمایاراق، تورکییه ایله ایرانی اوز-اوزه گتیرمک جهدلری باش توتمایاجاق. سورییادا هر ایکی اؤلکهنین ماراق دایرلری آرتیق جیزیلیب و طرفلر هلهلیک بو سرحدلری کئچمیرلر. باشقا طرفدن، اورتادا روسییا فاکتورو وار کی، بئله بیر زاماندا موسکوا بو ایکی اؤلکهنین قارشی-قارشییا گلمهمهسینده ان ماراقلی طرف، عینی زاماندا، واسطهچی کیمی چیخیش ائتمکدهدیر. سورییا پروبلمی ایله باغلی آستانادا کئچیریلن فوروم بونون ان باریز نمونهسیدیر».


text:
حئیوانلار قالاسی
حئیوانلار قالاسی (اینگیلیسجه: Animal Farm) جورج اورولون یازدیغی رومان. بو رومان ایلک دفعه 1945-جی ایلده اینگیلیستاندا یاییلیبدیر. رومان شورویده اولان 1917-جی ایلین اینقیلابی و ایستالین زامانیندا اولان عدالتسیزلیک و شوعارلا عمللرین فرقلرینه اعتیراض کیمی یازیلیبدیر. [۱]
موضوع[دَییشدیر]
بو رومان جونزون اوتلاغیندا یاشایان حئیوانلارین قیامی بارهسیندهدیر. حئیوانلار قیام ائدرک جونزو اوتلاقلیقدان قاچماغا مجبور ائدیرلر و دونقوزلار لیدرلیک ایشلرین اله آلیرلار. ایلک اونجه هر شئی یازیلی شوعارلار اساسیندا ایرهلیلهییر. زامان کئچدیکجه لیدرلر شوعارلاری اوز نفعلرینه تحریف ائدیرلر و جونزون ائتدیگی عمللری اوزلری تکرارلاییرلار. بیر خاریجی دوشمان و هر شئیی اونون بوینونا آتماق حربهسیده بو روماندا ماراقلی صورتده اؤنه چکیلیر.
آذربایجان تورکجهسینه چئویرمه[دَییشدیر]
بو کیتاب هم نثر صورتینده و هم نظم صورتینده آذربایجان تورکجهسینه چئوریلیبدیر. کیتابین نثر صورتی اصلینده لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمهدن گوتورولوبدور. لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمه ویلایت قلییئو الیله و "حئیوانیستان Heyvanistan" آدیلا یاییلیبدیر. اکبر رحیمزادفرجی اونو "حیوانلار قالاسی" آدیلا 1389-جو ایلده لاتین الیفباسیندان عرب الیفباسینا کوچوروبدور.[۲][۳]
بو کیتاب 1385-جی ایلده، محمد اشراقی طرفیندن نظم صورتینده آذربایجان تورکجهسینه چئوریلیبدیر. کیتاب "سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران" طرفیندن یاییلیبدیر.[۴]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ BBC. (اینگیلیسجه) BBC Learning Zone, Animal Farm. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ↑ کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. (فارسجا) کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ↑ خبرگزاری کتاب ایران (27 ارديبهشت 1389 ساعت 10:43). (فارسجا) «قلعه حیوانات» به ترکی منتشر میشود. خبرگزاری کتاب ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ↑ کنسرسیوم محتوای ملی (1390/5/24). (فارسجا) حيوانلار قالاسي: توركجه منظومه. کنسرسیوم محتوای ملی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.


text:
فرانسانین «لا رئووئ» ژورنالیندا آذربایجان حاقیندا مقاله درج اولونوب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، مقالهده قئید ائدیلیر: خزرین قوینوندا یئرلشهن آذربایجان پایتاختینین کوچهلرینده گزرکن اؤزونو سانکی آوروپادا حیس ائدیرسن.
باکینین قدیم و معاصر دؤور معمارلیق نومونهلریندن بحث ائدیلهن مقالهده شهرده موختلیف دینلرین نمایندهلرینین مهریبان شرایطده یاشادیقلاری دقته چاتدیریلیر. آذربایجانین تولرانتلیق بئشیی اولدوغو، بو اؤلکهده قادینلارا هله ۱۹۱۸-جی ایلده سس وئرمه حقوقو وئریلدیی وورغولانیر.
مقالهده آذربایجانین بالانسلاشدیریلمیش خاریجی سیاستیندن ده سؤز آچیلیر.
آذربایجان اراضیلرینین ارمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن ایشغال اولوندوغونو قئید ائدن مؤلف غرب مطبوعاتینین بو مسئلهده سوسماسینی غرضلی مؤقع آدلاندیریر. بیلدیریلیر کی، باشقالارینا درس وئرهن، اؤزونو خیلاصکار کیمی قلمه وئرهن غرب اؤلکهلری ۲۵ ایلدیر آذربایجان تورپاقلارینین ارمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن ایشغالینا گؤز یومور.