text:
عاغیلسیز قورد
بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی، تاریدان سونرا هئچ کیم
یوخ ایدی. بیر قورد واریدی بیر آز آجمیش ایدی. چیخیر بیز زاد تاپماغا بیر قویونا
راست گلیر.
قورد دئییر: آ قویون! آجام سنی یئیه جم!
قویون دئییر: اولسون دا... آما من یاخشی اوینایارام. دئییرسن
قاباقجا سنه بیر آز اویناییم.
قورد دئییر: عئیبی یوخدور. اوینا!
قویون باشلاییر اویناماغا، یاواش-یاواش اوزاخلاشیب تو
دابا قووه ت، بیردن قویور قاچیر. سونرا قورد گلیر بیر قوزو گؤرور.
قورد دئییر: آ قوزو! آجام سنی یئیه جم!
قوزو دئییر: اوندا... من چوخ آریغام. اهتیمین
دادی-دوزو اولماز! قوی گئدیم بیر آز اوتلویوم، داد-دوز تاپیم، گلیم یئ!
ادامه مطلب


c: text/html

text:
غصّه لی دیوان
گؤرمیروخ گؤر نه زاماندیر گؤزه جانانیمیزی
ای کؤنول آلدیلار الده ن غَمه درمانیمیزی
سجده گاهیدی اونون تئلّری بیر عمر بیزه!
ایتیریب قبله نی گؤر نئینه دیغ ایمانیمیزی!
قالدیغ اول قاره گؤزون حسرتی دریاسینه بیز
هانسی صیّاد اوتوره ر توتدوغو جیرانیمیزی
ایندی یالنیز گؤروروخ گاه گله گلمز یوخودا...
هامی دنیا او مَلَک ساندیقی اینسانیمیزی
ائله بیر عهد ائله دیق اول گل نازین غمیله ن...
کی فلک سیندرا بیلمه ز داها پیمانیمیزی
آغلیریخ سئللره تای هر گئجه گوندوز اون اوچون
اودا بیلمیر بو گئچه ن حال ِ پریشانیمیزی
سارالیبدیر اوزوموز، یوخدور علاجین بیله نی
آیریلیق دیر بو تؤکه ن توپراغا پاک قانیمیزی
یئته کاش یاریمیزه بیر سحر آخیر سؤزوموز:
سنسیز اولمور یاشاماخ، گل قوتار آل جانیمیزی
آیرلیقدان هله لر یازمالی یخ یاریمیزه...
بَیه بیرگون اؤخویار غصّه لی دیوانیمیزی
حامد مرادی
عاشیقلر مذهبی
افسانه سانار هر کیم اول جانانه نی گؤرسه
کؤنلوم بوراخار حقّی اول افسانه نی گؤرسه
ایمان گتیرر مذهب عاشیقلره سؤزسوز!
هر کیمسه یانان شمعیده پروانه نی گؤرسه
عاقیل دؤنَراخ من تکی مستانه لیق ایله ر
بیر لحظه چونوب سَرسَری میخانه نی گؤرسه
روحیم دیریلیر تئلّره باخدیخجا اول گولده...
مِی شوقا گله ر ساقی نی پیمانه نی گؤرسه
دنیا هامی قارشیندا گلیب بنده لیق ایله ر
ماهیمده کی اول خصلت شاهانه نی گؤرسه
هر گون گتیریب غم توزون ای جان سپه جاقدیر...
سینَمدکی هر یئل گله ویرانه نی گؤرسه
من یاریمه مست اولموشام ای ساقی گتیرمه!
می مست اولاجاق من تکی مستانه نی گؤرسه
حامد مرادی
گئت بو شَهَردن
دوزدور یانیرام اود تکی هیجرینده کدَردن...
تانریم سنی کاش ساخلیا هر لحظه خطردن!
اطرافینه هر گون گؤزه لیم، گزدیر اوزه رریک!
حفظ ائیلیه اول زلف پریشانی نظردن
اولسون گؤزون اوستونده منیم نازیمین ای گول!
نازیک سن آخی - کار اُولا شیطانی - کمردن
بلبل تکی آوازیم اگر گلمه سه غمدن
سن سیز بُوغازیم بیلکی توتولموشدو قهَردن
سندن سُورا ای غنچه دوداق، ایمکانیم اولماز
سیمای ملک گؤرسه نه بیر باشقا بشردن
مندن گؤزه لیم خاطرین اولماز یقین اینجیح
الله دیر اکیب عشقی بو کؤنلومده بئجَردن
ایسترسن اگر گؤرمیه سن غیریله وامق!
یا گئت توت الیندن داها یا گئت بو شهَردن
حامد مرادی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اؤیرنجی سسی: محمد تقی خان پسیان نامی است که بیشتر به جهت اولین خلبان در ایران شناخته شده است اما وی را باید رهبر یک جنبش ضد فساد و در واقع با انگیزه ی سرنگون کردن دولت قوام السلطنه نامید. ...ادامه مطلب »
آرشیو دسته ی : اسکی یازینتیاشتراک در خبرنامه
ایوب خان بوداقوف’ون حایات حئکایه سی
اؤیرنجی سسی :ایوب شیرین اوغلو خان بوداقوف ۱۸۹۳-جو ایلده گنجه شهرینده دوغولوب. اونون بابالاری اوزون مدت قاراباغ’ین بورسونلو کندینده کوخالیق ائدیب. قایناقلاردا بو نسیلدن اولانلاردان بؤیوک بی خان بوداقوف’ون، رضاقولو سولطان بورسونلونون، بکیر بی بورسونلونون، یوسیف بی خان بوداقوفون آدلاری ...ادامه مطلب »
خالقیمیزین میللت سئور اوغلو، حسین جاوید…
اؤیرنجی سسی :افغانیستان’دا، عراق’دا، مصر’ده، سورییا’دا و … اؤلکهلرده هر گون قان آخیدیلیر. بیر سؤزله موستملکهچیلرین شرقده تؤرتدیگی قیرغینلار، فاجعهلر آرا وئرمیر. عنوانی برای متن زیر ؟این یک متن آزمایشی برای قرار دادن در پایان هر پست می باشد, جایی ...ادامه مطلب »
بؤیوک اَمه یی اولموش، عادیل خان زیادخانوف’ون عؤمور یولو…
اؤیرنجی سسی:عادیل خان ابولفتح خان اوغلو زیادخانوف ۱۸۷۲-جی ایل سئنتیابرین ۲۵-ده گنجه’ده آنادان اولموشدور. او، روس ایشغالجیلارینا قارشی قهرمانلیقلا دؤیوشهرک شهید اولان گنجه خانی جاواد خان زیاداوغلو قاجار’ین نتیجهسیدیر. آناسی آذر همایون ایسه عباس میرزا قاجار’ین نوهسی، شاهزاده بهن میرزا ...ادامه مطلب »
جان استوارت میل، آزادلیق حاققیندا- میرزا فتحعلی آخوندزاده
اؤیرنجی سسی: اینگیلیس فیلوسوفو جان استوارت میل آزادلیغی ایضاح ائتمک مقصدی ایله یازدیغی کیتابدا گؤستریر:جانلیلار عالمینده اینسان دایما ترققی طلب ائدن بیر نؤوعدور و فیکیر آزادلیغی اولمادان ترققی مومکون اولا بیلمز. ترققینین نتیجهسینی زمانهمیزده سیویلیزاسیون آدلاندیریرلار. عنوانی برای متن ...ادامه مطلب »
یاریمچیق عمرون حکایه سی؛ بکیر چوبانزاده- اوچونجو ( سونونجو ) بؤلوم
اؤیرنجی سسی:زلیخا معلمه ایدی. سیمفئروپولدا پئداقوژی مکتبی بیتیرمیش، سونرا دا کیریمدا عالی تحصیل آلمیشدی. ۱۹۳۳-جو ایلده اونو حتی قاراسوبازاردا درس دئدیگی مکتبدن قووورلار. چوخ چتینلیکله بیر کندده اؤزونه ایش تاپیر و همیشهلیک اورادا قالیب معلملیک ائدیر. قارداشی کیمی بو خانیمین دا ...ادامه مطلب »
ائلچی بی شخصیتی- شیروانی عدیللی
اؤیرنجی سسی:ابوالفضل ائلچی بی ائله بیر تاریخی شخصیت اولموشدور کی، اونون حاقیندا دار چرچیوهده مومکون دئییل. ائلچی بی شخصیتینین میللی آزادلیق حرکاتینین لیدئری، میللی ایدئولوق، سیاستچی، دؤولت خادیمی، تاریخچی عالیم، فیلوسوف، دئموکرات و س. کیمی اؤیرنیلمهسی بیر ضرورت کیمی قارشییا ...ادامه مطلب »
یاریمچیق عمرون حکایه سی؛ بکیر چوبانزاده- ایکینجی بؤلوم
اؤیرنجی سسی:۱۹۰۸-۱۹۱۸-جی ایللرده او، بورادا اوخویور. طلبهلیک ایللرینده ایلک شعرلرینی، “آنان هاردا؟” پوئماسینی یازیر. ایستانبول اونیوئرسیتئتی نزدینده اولان اوچیلیک عالی کورسدا عرب و فارس دیللرینی اؤیره نیر. تورکییهده “موستقیل تاتار کیریمی” ایدئیالاری ایله یاشایان طلبه جمعیتینین یارادیجیلاریندان و رهبرلریندن اولور. ...ادامه مطلب »


text:
ایران
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: İran
ایران ایسلام جمهوریتی (فارسجا: جمهوری اسلامی ایران) باتی-آسیادا دؤولت. .قوزئی ائرمنیستان (35 کم)، آزربایجان (611 کم) و تورکمنیستانلا (992 کم)،دوغودانافقانیستان (936 کم) و پاکیستانلا (909 کم)، باتی دان عیراق (1458 کم) و تورکیه (499 کم) ایله سرحددیر.
قوزئیدن خزر دنیزی ایله،گونئیدن(جنوب9کنگر کورفزی و عوممان کورفزی ایله ایحاطه اولونموشدور.
اراضی 31 اوستانا بؤلونموشدور. اوستانلارا رهبرلیگی داخیلی ایشلر ناظیری طرفیندن تعیین ائدیلن گئنئرال-قوبئرناتورلار ائدیر. اوستانلار اؤز نؤوبه لرینده شهریستانلارا بؤلونورلر. شهریستانلارین ترکیبینه شهرلر و دیگر اراضیلر داخیلدیرلر. شهریستانا رهبرلیک ائدن مأمورلار بعضن تعیین اولونور بعضن ده سئچیلیرلر.
عالی حاکیمیت دینی لیدئره و یا یجرائدیجی شورایا مخصوصدور. قانونوئریجی حاکیمیت مجلیس مخصوصدور. موعاصیر ایراندا جمهوری (پرئزیدئنت و پارلامئنتین سئچیلمه سی) و تئوکراتیک ایداره فورماسی نین جیزگیلرینی تاپماق اولار. 1979-جو ایل و اوندان سونرا قبول اولونموش اساس قانون گوره حیاتین بوتون طبقه لری نین اساسیندا ایسلام پرینسیپلری دورمالیدیر، بونا گؤره ده اؤلکه نی یالنیز دینه عاید اولان اینسانلار- عوللمالار ایداره ائده بیلرلر. عالی دینی حاکیم (عؤمورلوک سئچیلیر) اؤلکه ده غئیری-مهدود حاکیمیته مالیکدیر. دینی رهبر داخیلی و خاریجی مسئله لر اوزره ان عادیل حاکیم حساب اولونور. عالی دینی رهبر همچینین اوردویا رهبر تعیین ائتمه، موحاریبه و یا صولح ائلان ائتمه کیمی صلاحیتلره مالیکدیر.
Mündəricat
تاریخی[redaktə]
ایسلامدان اؤنجه کی دؤور[redaktə]
ایران اراضیسینی مسکونلاشماسی آلت پالئولیت دؤورونه عآید ائیدلیر. میلاددان 2200 ایل اوللرینده ایرانین جنوبی-قربینده ایلک صینیفلی جمعیتلر مئیدانا گلمیش، اولجه آیر-آیری شهر دؤولتلری یارانمیش، سونرالار ائلات و میلاددان 3 مینیللیک اول دورین یاریسیندا لوللوبیلرین (Lullubilərin) ائرکن قولدارلیق دؤولتلری مؤوجود اولموشدور. میلاددان اوول تقریبن 2200 ایلده کوتیلر (Kutilər )سومئر Sumer و آککادی) Akkad( مووققتی ضبط ائتمیش کاسسیلر (Kassilər) ایسه میلاددان اوول 18 نجی - میلاددان اوول 16 نجی عصیرلرده بابیلیستانی اله کئچیره رک میلاددان اوول 8 نجی عصرین سونونا کیمی بورادا حؤکمرانلیق ائتمیشلر.
میلاددان اوول 2 نجی مین ایللیک سونودان ایران اراضیسینه هیند-ایران دیللرینده دانیشان هیند-آوروپا طایفالاری نین ایران قروپوندان اولان آری طایفالاری گله رک قربی و مرکزی رایونلاردا مسکونلاشدیلار. ایندیکی ایرانین خوزیستان و لوریستان اراضیسینی احاطه ائدن ویلایتلرله یاناشی میلاددان اوول 7نجی عصره قدر ایرانین اساس اکینچیلیک رایونلاریندا صینیفلی جمعیتلر مئیدانا گلمیشدیر.
میلاددان اوول تقریبن 673- 672 جی ایلده آسسورییا (آششور) علئیه اینه باغلانمیش عوصیان نتیجه سینده ایران یایلاسی نین شیمال قربینده میدییا دؤولتی یاراندی. 616 605 جی ایللرده میدییا بابیلیستانلا ایتتیفاقدا آسسورییا، ماننا، اورارتونو و ایران یایلاسی نین چوخ حیصه سینی ایشغال ائتمیشدیر.
میدییانین تابئلیگینده اولان پارس (پارسا، پارس، موعاصیر فارس سؤزو بوراداندیر) پادشاهلیغی ایله موحاریبه (م.ا 553-550) نتیجه سینده حاکیمیت اهمه نیلر (هاخامانیشلر) سولاله سی نین الینه کئچدی. م.ا 7 نجی اسرین سونوندا ایکینجی کیر (کوش) و اونون واریثلری نین ایشغاللاری نتیجه سینده اهمه نیلر دؤولتی نین سرحدی هیند چاییندان ئگئی دنیزین و کیچیک قافقاز داغلاریندان نیل چایینا قدر گئنیشلندی. اهمه نیلر دؤولتی بیرینجی دارانین حاکیمیتی دؤورونده (م.ا 521-485) داها دا قوووتلندی. تیجارت یوللاری اوزرینده حؤکمرانلیق قرب ایله شرق آراسیندا گئدن موباریزه اهمه نیلر دؤولتینی یونانیستانلا اوزون سورن موحاریبه لره سؤوق ائتمیشدیر. م.ا 330-جو ایلده مقدونیه لی ایسگندر ایرانی ایشغال ائتدی.
م.ا 312-جی ایلده ایران سئلئوکیلر (Selevkilər) دؤولتی نین ترکیبینه قاتیلدی (ایسگندرین اؤلوموندن سونرا موستقیللیک قازانان آتروپاتئنا دؤولتی یالنیز م.ا 2 نجی اسرین 20-جی ایللری نین سونلاریندا سئلئوکی حؤکمداری ییی آنتیوخون حاکیمیتینی تانیمیشدیر) ائ.ه اییی اسرین اورتالاریندا ایندیکی ایران و تورکمه نیستان سرحددینده یارانمیش پارفییا پادشاهلیغی م.ا 2 نجی اسرین اورتالاریندا بوتون ایرانی حاکیمیت آلتینا آلمیشدیر. پارفییادان آسیلی اولان فارس حؤکمداری بیرینجی اردشیر 224-جو ایلده پارفییانین آخیرینجی پادشاهی ایکینجی آرتابانی مغلوب ائده رک ساسانیلر دؤولتی نین اساسینی قویموشدور. ساسانیلر ایراندا فئودال موناسیبتلر یارانماغا باشلادی. ساسانیلر ایراندا مؤحکملندیکدن سونرا جنوبی عربیستان، سورییا، فلستین، میسیر، آتروپاتئنا، آلبانییا (قافقاز)، ائرمنیستان و ایبئرییانی اله کئچیردی. ساسانی حؤکمدارلاری هله اهمه نیلر دؤورونده یئریدیلن خطی- دؤولت آپاراتیندا و اوردودا فارسلارا اوستونلوک وئریلمه سی، اونلارین وئرگیلردن آزاد ائدیلمه سی سییاستینی داها دا گوجلندیرمیش، زردوشتلوگو دؤولت دینی ائلان ائتمیشلر.
جنوبی-قافقاز (زاقافقازییا) خالقلاری نین ساسانی اسارتینه قارشی 450-451، 457، 481-484 ایللرده قودرتلی عوصیانلاری باش وئردی. ساسانیلر دؤولتینده صینیفی ضیدیتلرین کسکینلشمسی و فئودال سئپاراتیزمی نین گوجلنمه سی همچی نین بیزانسلا آپاریلمیش اوزون سورن موحاریبه لر 2نجی اسرده عربلرین ایرانی ایشغال ائتمه سینی آسانلاشدیردی؛ یسلام دینی و غرب دیلی یاییلماغا باشلادی.
ایسلامدان سونراکی دؤور[redaktə]
ایراندا عرب حؤکمرانلیغی 2نجی اسرین 80-جی ایللرینه کندلی عوصیانلارینا سبب اولدو. 747 مروده ابو-موسلیمین باشچیلیغی ایله اومویلر خیلافتینه قارشی خالق حرکاتی بوتون ایرانی بورودو. عابباسیلر حؤکمرانلیغی دؤورونده ماک سومباتین (755)، اوستاد سیسین (767) و آزربایجاندا بای بک ین باشچیلیغی ایله خالق عوصیانلاری باش وئردی. شووبیییه حرکاتی (شعوبیه) گئنیش ووسعت آلیردی. بوتون بونلار خیلافتین سوقوتونو سورعتلندیریردی. 4 نجی اسر تا 6 نجی اسر ایراندا یالنیز فورمال صورتده خیلافتدن آسیلی اولان امیرلیکلر وار ایدی.
900-جو ایلده خوراسان و ایرانین شرق حیصه سی سامانیلر دؤولتینی ترکیبینه داخیل اولدو (999-آ قدر). ایرانین قربینده و عیراقدا بووئیهیلر دؤولتی (935-1055)، آزربایجان اراضیسینده ایسه 4 نجی سونو – 6 نجی اسر ساجیلر، سلاریلر و رووادیلر دؤولتلری یاراندی.
10 نجی اسر ده شهرلرین و ترانزیت تیجارتی نین اینکیشافی عرب حؤکمرانلیغینا سون قویولماسی 10 نجی اسرده ایراندا ایقتیصادی و معنوی یوکسه لیشه شرایط یاراتدی. سامانیلر دؤولتی نین سوقوتوندان سونرا ایرانین شرقی- اورتا آسییانین بیر حیصه سی و ایندیکی افقانیستان اراضیسی قزنویلر (غزنویلر) دؤولتی نین ترکیبینه داخیل اولدو. 1040-جی ایلده سلجوق (اوغوز) تورکلری ایرانی و اونونلا همسرحد اؤلکه لری ایشغال ائده رک سلجوقیلر دؤولتینی یاراتدیلار. خیی اسرین اوللرینده سلجوقیلر دؤولتی آیر-آیری سولطانلیقلارا پارچالاندی؛ سولطانلیقلار ایچریسینده آتابیلرین حاکیمیتی یاراندی.
مرکزی ال-اموت قالاسی اولان ایسمایلیلر دؤولتی (1090-1256) هابئله ائلدگزلر دؤولتی (1136-1225) ایرانین خئیلی حیصه سینی اله کئچیرمیشدیر. 1220-56-جی ایللرده ایرانی مونقوللار ایشغال ائتدی. 8 نجی اسر ین اورتالاری 14 نجو اسرلرده ایران ائلخانیلر دؤولتی نین ترکیبینه داخیل ایدی، قازان خانین (1295-1304) کئچیردیگی ایصلاحاتلار ایرانین ایقتیصادی اینکیشافینا شرایط یاراتدی. ائلخانیلر دؤولتی نین سوقوتوندان سونرا ایران اراضیسی جلایریلر، موظففریلر (14 نجو اسرین 40-50-جی ایللریند) و فئودال دؤولتلری نین ترکیبینی داخیل اولدو. فئودال ظولمو و مونقول حؤکمرانلیغی خوراساندا سربدارلار عوصیانینا (14 نجو اسرین 30-80-جی ایللریند) مازانداران و گیلاندا سئییدلر حرکاتینا (1350) سبب اولموشدور.
1380-1393-جو ایللرده تئیمور ایرانی ایشغال ائتدی. اونون اؤلوموندن سونرا ایران تئیموریلر و قاراقویونلو دؤولتی آراسیندا بؤلوشدورولدو. 1468-جی ایلده (موش دؤیوشو) قاراقویونلو دؤولتینی آغقویونلو عوض ائتدی.
قیزیلباشلارا آرخالانان یسماییل صفوی خالق کوتله لری نین عومومی نارازیلیغیندان و داخیلی چکیشمه لریندن ایستیفاده ائده رک آزربایجاندا حاکیمیتینی مؤحکملندیردی و آغقویونلو دؤولتینه سون قویولدو. 1501-ده او تبریزه داخیل اولاراق اؤزونو شاه ای ایسماییل ائلان ائتدی. 1502-ده ایسه شیه لیگی دؤولت دینی ائلان ائتدی. 1510-آ قدر ایران صفویلرین حاکیمیتینه کئچدی. 1514-جو ایلده صفویلر عیراق، کوردوستان و جنوبی قافقاز اوغروندا عوثمانلی ایمپئرییاسی ایله اوزون سورن موحاریبه لر آپارمیشلار. 16نجی اسرین آخیرلایرنا قدر صفویلر دؤولتی خاراکتئر اعتیباریله آزربایجان دؤولتی ایدی. لاکین سونرالار تدریجن دؤولتین ایداره سینده اوستونلوک فارسلارا کئچدی. قیزیلباشلارین سیاسی مؤوقئیی محدودلاشدیریلدی.
1709-1722-جی ایللرده عوصیان ائتمیش افقان طایفالاری صفویلرین پایتاختی ایسفاهانی اله کئچیردیلر (1722). افقان خانلیقلاری نین قیسا مودتلی حؤکمرانلیغی علئیه اینه خالق حرکاتلاری باش وئردی. افقانلار علئیه اینه موباریزه یه و عوثمانلی تورکلرین اؤلکهدن قووولماسینا باشچیلیق ائدن نادیر شاه افشار بؤیوک فئودال ایمپئرییاسی یاراتدی (باخ-فشارلار). لاکین او اؤلدورولدوکدن سونرا (1747) بو دؤولت سوقوت ائتدی. کریم خان زندین حاکیمیت دؤورو (1760-1779) ایستینا اولماقلا ایرانین 18 نجی اسر تاریخی فاصیله سیز فئودال چکیشمه لری ایله خاراکتئریزه اولونور. زندیلرله قاجارلارین اوزون سورن موحاریبه سی قاجارلار سولاله سی نین (1796-1925) حاکیمیته گلمه سی ایله باشا چاتدی. 1795-1797-جی ایللرده آغا محممد شاه قاجارین باشچیلیغ ائتدیگی ایران اوردوسونون جنوبی قافقازا (و جومله دن قاراباغا) باسقینلار بؤیوک داغینتیلارا و قیرغینلارا سبب اولدو. 18 نجی اسرین آخیرلاری 19 نجی اسرین اوللری بؤیوک بریتانییا، روسییا و فرانسانین ایرانی اسارت آلتینا آلماق جهدلری اؤلکهده کاپوتیلیاسییا رئژیمی نین یارادیلماسی ایرانلا بیر سیرا آوروپا دؤولتلری آراسیندا غئیری-برابر موقاویله لر ایمضالانماسی ایله نتیجلندی.
اوللر ایرانین تابئچیلیگینده اولان جنوبی قافقاز تورپاقلاری روسییا-ایران موحاریبه لری نتیجه سینده روسییا ایمپئرییاسینا داخیل اولدو (گولوستان، تورکمنچای موقاویله سی). ایرانین آوروپا اؤلکهلری نین صنایع ماللاری اوچون ساتیش بازارینا چئوریلمه سی سوسیال ضیدیتلرین داها دا کسکینلشدیردی و آنتی-فئودال بابی عوصیانلارینا (1848-1852) سبب اولدو. فئودال مولکدار دایره لری بؤهراندان چیخیش رولونو مرکزی حاکیمیتی و دؤولتین موستقیللیگینی مؤحکملتمکده و بیر-سیرا ایصلاحاتلار کئچیریلمه سینده گؤروردولر. میرزه تاغی خانین (میر نیظام) ایصلاحاتلاری (19 نجی اسرین اورتالاریندا) نتیجه سینده ایقتیصادیات و مدنیت ساهه سینده موعین ایره لیلگیش اولدو. 19 نجی اسرین سونو-20 نجی اسرین اوللرینده ایران ایمپئریالیست دؤولتلرین (بؤیوک بریتانییا، روسییا) یاریم موستملکه (مستعمره) سینه چئوریلمیشدیر. 20 نجی اسرین سونوندان میللی شوور اینکیشاف ائدیر، بورژا-میلتچیلیک ایدئیالاری یاییلیر، (مولکوم خان، ه.تالیبوو، ریا زینالابدین ماراغایی (زینالعابدین مراغهای)، آغاخان کیرمانی و ب.) بورژوا طلبلری ایره لی سورن گیزلی جمعیتلر یارانیردی.
20 نجی اسرین سونلاریندان ایراندا باشلایان صنایئعلشمه و 1905-1911 ایران مشروطه اینقیلابی قاجارلاری داها دا ضعیفلتدی. 1919-جو ایلده بؤیوک بریتانییا ایراندا اؤز پروتئکتاراتینی قورماغا چالیشسادا آلینمادی، نتیجه ده 1921-جی ایلده مخصوص حربی سوواری بریقادانین رهبری رضا خان (سونرادان رضا شاه) اینگیلتره و دیگر آوروپا دؤولتلری نین دستگی ایله قاجارلاری دئویردی. 1925-جی ایلده مجلیس اونو یئنی سولاله-پهلویلرین ایلک حؤکمداری کیمی تانیدی. رضا شاهین دؤورونده ایفراط فارس میلیتلیک سیاستی آپاریلدی و گئنیش میقیاسلی یئنیلنمه لر آپاریلدی، صنایعئ اینکیشافی اؤلو نؤقطه دن ترپندی، یئنی دمیریوللاری چکیلدی، میللی تحصیل سیستئمی یالنیز فارس دیلینده تشککول تاپدی.
یکینجی دونیا موحاریبه سی زامانی ایران اؤز " نئیتراللیغینی " ائلان ائتسه ده اؤلکهده چوخ گوجلو فاشیست کشفیاتی واردی. بونو بیلن سووئتلر و اینگیلتره اؤز قوشونلارینی ایرانین اراضیسینه یئریتدیلر. شوروی قوشونلاری ایران آزربایجانینا گیردی. سسری ایرانین اراضیسینه گیرمه سینی 1922-جی ایلده ایران و شوروی آراسیندا اولان موقاویله ایله ایضاح ائتدی (همین موقاویله یه گؤره اگر بیر دؤولتین تهلوکه سیزلیگینه قارشی شرایت یارانارسا دیگر اونون اراضیسینه قوشون یئریده بیلر). اؤلکهده یارانمیش اولان وضعیت شاهی اؤز اوغلو محممد رضا پهلوی نین خئیرینه تاختدان ال چکدیردی. شوروی و بؤیوک بریتانییا قوشونلاری ایران اراضیسینده 1946-جی ایله کیمی قالدیلار. بو قوشونلارین عصاس مقصدی فارس کؤرفزی و خزر دنیزینی بیرلشدیرن نقلیات یوللارینی مودافیعه ائتمه لی ایدی. موحاریبه قورتاردیقدان سونرا سووئت (شوروی) قوشونلاری نین بیر حیصه سی، همچی نین قوشونلا بیرگه گئتمیش اولان آزربایجانلیلار ایران آزربایجانیندا مسکونلاشدیلار.
1951 جی ایلده دئموکراتیک میلتچی محممد موصدیق (محمد مصدق) ایراندا یارانمیش اولان وضعیته قارشی قالخدی و باش ناظیر سئچیلدی. باش نظیر کیمی او اؤلکه نین نئفت ثروتلرینه نظارتی اله کئچیرمه یه و آنقلو-ایران نئفت کومپانییاسینی (ایندیکی ب.پ) میللیلشدیرمه یه جهدی ، قربی ناراحات ائتمه یه باشلادی. م موصدیق بونونلادا ایرانین " نئیتراللیغینی " قوروماغا چالیشیردی. بونون جاوابیندا ایسه بریتانییا ایرانا ائمبارقو قویدو. تئزلیکله آمریکا-دا بریتانییایا قوشولدو. نتیجه ده اؤلکهده چئوریلیش اولدو- ناظیرلر کابینئتی قووولدو، موصدیق حبس ائدیلدی. شاه آمریکا و بؤیوک بریتانییانین دستگی ایله اؤلکهیه قاییتدی.
نئفتدن گلن گلیرلر شاها قیسا زامندا حربی گوجو آرتیرماغا و چوخ سایلی ایصلاحاتلار آپارماغا شرایط یاراتدی. یئنی یوللار تیکیلدی، لیمانلارین گئیشلندیریلدی، کندیلرین خئیرینه ایصلاحاتلار، قادینلارا سئچکی هوقوقو وئریلدی و ایره لیلیشلر باش وئردی.
شاه خاریجی سییاستده ایسه قربی ؤنوملو سییاست آپاریردی. 1960-جی ایللرین اورتالاریندان باشلایاراق شاهین موستقیل سییاست آپارماق ایستگی قربین هئچ خوشونا گلمه دی. تئزلیکله قربده اونون آوتوریتار ایدارئتمه ده، اینسان هاقلارینی پوزماقدا ایتتیهام ائتدیلر. 1977-جی ایلده ابش-دا حاکیمیته گلمیش اولان پرئزیدئنت کارتئر و اونون اهاته سی ایرانا قارشی ضید مؤوقئ توتماغا و ایرانا ضید قوووه لرله یاخینلاشماغا باشلادی. بو مودت عرضینده ایسه ایران داخیلینده روهوللاه موسوی خومئینی آرتیق اؤز اطرافیندا آنتیشاه قوووه لر توپلایا بیلمیشدی. خومئینی دیندار-شیه لرین دستگینه آرخالانیردی. خومئینی شاهین داخیلی و خاریجی سییاستینی همچی نین آقرار ایصلاحاتلاری، قادینلارا وئریلمیش سئچکی هوقوقونو تنقید ائدیردی. بو فالیتینه گؤره او 1963 و 1964-جو ایللرده حبس ائدیلمیش و اؤلکه خاریجینه چیخاردیلیمیشدیر. سونراکی فالیتینی یراقدا داعوام ائتدیرن خومئینی بورادا دا ایرانداخیلی قوووه لرله علاقه ساخلاییردی. 1978-جی ایله کیمی شاه رئژیمی اؤلکهداخیلی وضعیتی گیزلی پولیسین حسابینا قورویوب ساخلایا بیلیردی. بو واختا قدر اؤلکه اراضیسینی آنتیشاه نوماییشلری بورودو. بو آکتیولیک تکجه خومئینی و اونون طرفدارلاریندان گلمیردی. ایران موجاهیدلری و ایران فدایلری تشکیلاتلاری دا بو ایشده سسری، فلستین آزادلیق تشکیلاتی و رادیکال عرب رئژیملری نین دستگی ایله فال ایشتیراک ائدیردیلر. ایقتیصادیات سارسیلمیشدی. تئزلیکله نوماییشکارلارا قارشی قویولموش اوردو 1979-جو ایل فئورالین 11-د اؤز نئیتراللیغینی ائلان ائتدی، بونونلادا پهلویلرین طالعیی هلل ائدیلدی.
موعاصیر ایران[redaktə]
ایرانا قاییتمیش خومئینی دینی و سیاسی رهبر کیمی قارشیلاندی. مووققتی حؤکومتین لیدئری مئهدی بازارقان (مهدی بازرگان)ین ایشتیراکی ایله 15 نفردن عیبارت یسلام اینقیلابی شوراسی یارادیلدی. 1979-جو ایلین 1 آپرئلیند اؤلکه ایران ایسلام رئسپوبلیکاسی، داها سونرا ایسه خومئینی عؤمورلوک لیدئر ائلان ائدیلدی.
1980-جی ایلده مجلیسه کئچیریلمیش سئچکیلر نتیجه سینده ایسلام رئسپوبلیکاسی پارتییاسی (خومئینی و اونون طرفدارلاری) قالیب گلدی. تئزلیکله اؤلکه پرئزیدئنتی ابولهه سن بنیسدار و ایرپ آراسیندا آچیق موباریزه باشلادی. بندیسار و ایران موجاهیدلری تشکیلاتی اؤلکهنین کلئریکال (دین اؤلکه سییاستینه تاثیر) ایداره مئتودونون عکسینه چیخیردیلار. 1981-جی ایلین اییونوندا موجاهیدلر عوصیانا قالخدی، خومئینین گؤستریشی ایله مجلیس اؤلکه پرئزیدئنتینه ایمپیچمنئت ائلان ائتدی، پرئزیدئنت وظیفه سیندن گئتدی. یئنی پرئزیدئنت کئچمیش باش نازیر رجای اولدو، باش نازیر پوستونا مهممد جوار بهونار گلدی. ایلیاریمدان سونرا موجاهیدلرین عوصیانی یاتیریلدی. آوقوستدا رجای و بهونار بومبا پارتلاماسی نتیجه سینده هلاک اولدو. یئنی پرئزیدئنت سئیید الی خامئنئیی اولدو، باش نازیر پوستونا میر هوسئین موساوی سئچیلدی. 1984-جو ایلده مجلیسه کئچیریلن سئچکیلرده ایرپ یئنیدن قالیب گلدی. 1985-جی ایلده کئچیریلمیش سئچکیلرده خامئنئیی یئنیدن پرئزیدئنت سئچیلدی. اؤلکهده گئدن پروسئسلر یوزلرله زادگان عاییلهسینی خاریجه ائمیقراسییا ائتمه یه مجبور ائتدی.
ایراندا باش وئرن شیه اینقیلابی نین اؤلکه شیه لرینه تاثیرینی آزالتماق، همچی نین فارس کؤرفزینده یئگانه حاکیم اولماق ایستگی ایراقی 1980-جی ایل ایرانا قارشی موحاریبه باشلاماغا مجبور ائتدی. هر ایکی طرفین زیفله مه سینده منافع گودن قرب موختلیف واختلاردا ایرانی و ایراقی دستکله دی. عومومی ضیان 300 ملرد. دوللارا چاتدی. ایرانین جنوبداکی نئفت اینفراستروکتورونا حدسیز ضیان دیدی. 1988-جی ایلده ایران بمت- نین دستگی ایله کووئیت و سودیییه عربیستانی ایله دیپلوماتیک علاقه لره باشلادی. 8 ایل داعوام ائدن موحاریبه نتیجه سینده هئچ بیر طرف قالیب گلمه دی.
1980-جی ایللرین سونوندا ایراندا موحافیظ اکارلار و ایصلاحاتچیلار آراسیندا باش وئرن حاکیمیت داخیلی قارشیدورما ایرپ-نین بوراخیلماسی ایله نتیجلندی، یئنی سئچکیلرده ایصلاحاتچیلار قالیب گلدیلر. اؤلکهداخیلی و بین الخالق سییاستده رادیکال دینی سییاست مولاییملشدی.
خومئینی 1989-جو ایل اییونون 3-ده وفات ائتدی. کونستیتوسییایا دییشیکلیکلر ائدیلدی، عؤمورلوک لیدئر خامئنئیی سئچیلدی، باش نازیر پوستو لغو ائدیلدی. پرئزیدئنت مجلیسین سپیکئری الی اکبر هاشئمی-رفسنجانی سئچیلدی. یئنی هؤکومتین ترکیبینه ایصلاحاتچیلارلا یاناشی موحافیظ اکارلار دا داخیل اولدولار.
1990-جی ایلده ایراق کووئیته هوجومو ایله علاقه دار ایرانلا صولح باغلاییب، دیپلوماتیک علاقه لره باشلادی. بونا باخمایاراق ایران کووئیته هوجومو پیسله دی، بمت- نین سانکسییالارینا عمل ائتدی. قرب قوشونلاری نین کووئیتده اولماسینی آرزولامایان ایران اونلارین فارس کؤرفزیندن چیخاریلماسینی طلب ائدیردی. 1991-جی ایلده کووئیتدن ایراق قوشونلاری نین چیخاریلماسی ایله ایران-ایراق موناسیبتلری یئنیدن گرگینلشدی. بونونلا یاناشی رفسنجانی ایران نئفتی نین قربه ائکسپورتونو تمین ائتدی.
بونا باخمایاراق اؤلکهداخیلی گرگینلیک رفسنجانییه ایصلاحاتلار آپارماغا همچی نین آبش-این سییاستینی داها دا مولاییملشدیرمه یه مانعه اولدو. نتیجه ده اؤلکه ایقتیصادیاتی نین برپاسی اوچون لازیم اولان خاریجی اینوئستیسییا ایرانا گلمه دی. 1993-جو ایلده رفسنجانی یئنیدن پرئزیدئنت سئچیلسه ده بو پروبلئملری هلل ائده بیلمه دی. آرتیق دینی دایره لرده اونون سییاستی نین تنقید ائتمه یه باشلادی. نتیجه ده 1997-جی ایلده کئچیریلمیش سئچکیلرده سئیید مهممد خاته می قالیب گلدی، قربله موناسیبتلر یاخشیلاشدی.
1997-1998-جی ایلده دونیا بازارلایرندا نئفتین قییمتی نین آشاغی دوشمه سی ایران ایقتیصادیاتینا منفی تاثیر گؤستردی.
خاته می ایصلاحاتلارین و قربله یاخینلاشمانین طرفداری ایدی. بو دا ایصلاحاتچیلار و موحافیظ اکارلار آراسینداکی موناسیبتی کسکینلشدیردی. بو موناسیبت خامئنئیی و خاته می آراسیندا ضیدیته سبب اولدو. 1999-جو ایلین یاییندا طلبه نوماییشلری اولدو. 2000-جی ایلین ماییندا خاته می نین قارداشی - م.ر.خاته می نین رهبرلیک ائتدیگی ایصلاحاتچیلار سئچکینی قازاندیلار. قربله ایران آراسیندا ایستیلشمه موشاهیده اولوندو. 2001-جی ایلده کئچیریلن سئچکیلرده خاته می یئنیدن قالیب گلدی.
آمریکا دا کی " 11 سئنتیابر " حادیثه لریندن سونرا ایرانین نووه تئخنولوگییالارینی اینکیشاف ائتدیرمک نیتی اونو آبش-این دوشمنلری سیراسینا آید ائتدی. آبش-این " نزارتی آلتیندا " " فریدوم هووس " ، " سوروس فوندو " و دیگر تشکیلاتلار ایرانداکی سئپئراتچی قروپلاری مالییلشدیریر.
2003-جو ایلده یئرلی ایدارئتمه اورقانلارینا و 2004-جو ایلین فئورال-مای مجلیس سئچکیلرده موحافیظ اکارلار قالیب گلدیلر. ایران ایراقداکی آنتیناتو قوووه لرینه دستک وئرمه یه باشلادی. ایراندا داعوام ائدن موحافیظ اکار-ایصلاحاتچیلار موباریزه سینده کئچمیش پرئزیدئنت رفسنجانی نین رئیتینقی قالخدی. اونو ساغمرکزچی قوووه لر دستکله ییردیلر. 2005-جی ایل مجلیسه کئچیریلن سئچکیلرده موحافیظ اکارلار اکثر یئرلری توتدولار. ایراندا کئچیریلن سون 17 اییون 2005-جی ایل تاریخلی سئچکیلرین ایلکین مرحله سینده رفسنجانی قلبه چالسادا، ایکینجی توردا گؤزله نیلمه دن تئهرانین کئچمیش مئری، قاتی-موحافیظ اکار ماهمود احمدینئجاد 62% سسله قالیب گلدی. 6 آوقوست 2005-جی ایلده ایناوروقاسییا اولوندو. احمدینئجاد ایسلام اینقیلابی ایدئاللارینی برپا ائتمگی، حاکیمیتی روشوتخورلاردان تمیزله مگی، اؤلکهده ایسلام پرینسیپلرینه اویغون سوسیالیزم قورماغی سؤز وئریب. آبش و ایسرایل سئچکیلرین نتیجه لرینی تانیمادیقلارینی بیان ائتدیلر.
اهالیسی[redaktə]
اهالی نین اکثر حیصه سی شیمالی و قربی رایونلاردا یئرلشمیشدیر.
اهالی نین 51% شهر اهالیسیدیر. ان بؤیوک شهر تئهراندیر. تئهرانین اهالیسی 1926-1986-جی ایللرده 210 مین نفردن 6،5 میلیونا چاتمیشدیر. 1960-جی ایللرین اوللریندن باشلایاراق وربانیزاسییا پروسئسی داها دا سورعتلنمیشدیر. حال-حاضیردا تئهراندا 15 میلیون اهالی یاشاییر.
اکثر اهالی نین ائتنیک منشایی فارس (ایراندا مسکونلاشمیش اری طایفالاری نین نوماینده لریند) چاتیر. بونا باخمایاراق رب خیلافتینین بو رئگیونلاردان چکیلمه سیندن سونرا بو اراضیلره گلمیش تورک-مونقول طایفالاری مرکزی، قربی و بیر نئچه شیمالی رئگیونلاردا اهالی نین ائتنیک منشایینه تاثیر ائتمیشدیر. حال-حاضیردا بونا باخمایاراق بو اراضیلرده یاشایان اهالی نین نوماینده لریند: فارسلاردا، کوردلرد، لورلاردا، بختییاریلرد، مازاندارانلیلاردا و تالیشلاردا آری-ایران ائتنیک منشایی دومینیونلوق تشکیل ائدیر. شیمالدا یاشایان خالقلاردا (خزرساهیلی ایستیثنا اولماقلا) تورک جیزگیلری اؤزونو کسکین بیروز وئریر.
عومومیلیکده اؤلکه اراضیسینده 30-آ یاخین خالق وار. سای باخیمیندا بیرینجی اولان خالق فارسلار و یا پارسیلار(لور و بختیاریلر ایله) دیر-45%، ایکینجی یئرده آزربایجانلیلار(41%) دورور. فارسلارین سایی سینی دقیق دئمک مومکون دئییلدیر، لاکین رسمی فارسلار دایره لرینده بو رقم 51%-دیر. اهالی نین 10-12% قدیم میدییالیلارین بیرباشا واریثی حساب اولونان تالیشلار (خزربویو یئرلشمیشلر) تشکیل ائدیر. نؤوبتی یئرلرده کوردلر-7%، ربلر-3%، لورلار-2%، گیلان و مازاندارانلیلار-6%، تورکمنلر1%، 1،1%، ئرمه نیلر، خزریلر و شاهسئونلر- هر بیری 0،5%، چارامایکیلر و گورجولر- هر بیری 0،4%، اسسورلار- 0،3% تشکیل ائدیرلر. بوندان علاوه اؤلکه اراضیسینده یاشایان خالقلارا میثال چیقانلاری، قاجارلاری، یئزدیلری، تاجیکلری، قاراپاپاقلاری، کنگرلیلری، تئیمورتاشلاری، براهویلری، یهودیلری، قئربیلری (زردوشتلوی سیتاییش ائدیرلر) گؤسترمک اولار.
دینی منسوبیت، دیل[redaktə]
اؤلکه اهالیسی نین 98% موسلماندیر. اهالی نین 90%-ای شیه طریقتین مخصوصدور. شیه لردن 85% یمامیلردیر (یسنه اشرییی)، قالانلاری باشقا شیه طریقتلرینه منسوبدورلار- یسمایللیلر و لی-ایلاهی. اؤلکه اهالیسی نین 9%- سوننودور (کسرن کوردلر). خریستیانلاردان قریقوریان (ئرمه نیلر)، نئستوریان (اسسورلار)، روما-کاتولیک همچی نین ینگیلتر و باشقا پروتئستانت کیلسه لری نین نوماینده لری مؤوجوددور. اؤلکهده همچی نین بهایلیی، یودایزمه و زردوشتلوی منسوب اینسانلاردا مؤوجوددور.
ایران دیللری قروپونا آید دیللرده اهالی نین 55% دانیشیر. اهالی نین 43%-دن چوخو تورک دیللری عاییلهسینه منسوب دیللرده دانیشیر.
ایرانین ان بؤیوک شهرلری[redaktə]
(2005-جی ایل سییاهیسینا گؤر)
ایقتیصادیاتی[redaktə]
ایران نئفت سنایئسی یئکسک اینکیشاف ائتمیش آقرار-سنایئ اؤلکهسیدیر. اؤلکه اراضیسینده نئفت ائمالی و نئفت-کیمیا موسیسه لری فالیت گؤستریر. تبیی سروتلردن نئفت، قاز، کؤمور، میس، دمیر، مانقانلی و سینک-قورغوشون فیلیزلری ایستئهلاک ائدیلیر. اؤلکهده همچی نین ماشینقاییرما و مئتالیشله م، قیدا و تئکستیل سنایئسی اینکیشاف ائتمیشدیر. خالچالارین کوستار اوسوللا ایستحصالی گئنیش یاییلمیشدیر. بوغدا، ارپا، بوغدا، پاخلا، پامبیق، شکر چوغونودورو و شکر قامیشی، توتون، چای، فیندیق، پوست گئنیش بئجریلیر. اهالی قویون، کئچی، ایری بوینوزلو مال، دوه ساخلاییر.
عصاسن خام نئفت و نئفت محصوللاری، مئتال فیلیزلری، کند-تصروفاتی محصوللاری نین ایخراجی اوستونلوک تشکیل ائدیر.
اؤلکهیه خاریجدن آغیر ماشینقاییرما و کیمیا سنایئسی، ماشین، دمیر، پولاد، تئکستیل ماللاری، کاغیذ ایدخال اولونور.
عصاس تیجارت امکداشلارینا تورکیه، ب، المانییا، بؤیوک بریتانییا، یتالییا، یاپونییا داخیلدیر.
قاز[redaktə]
ایران بوتون دونیادا تبیی قاز احتیاطی نین 16%-نه مالیکدیر. عصاس قاز یاتاقلاری کؤرفز شئلفینده همچی نین اؤلکه نین شیمالی-شرقینده یئرلشیر.
2010-جو ایلدک قاز هاسیلاتی نین ایلده 290 م 3 -آ چاتاجاغی گؤزله نیلیر. بوندان سونرا قاز ایخراجی تام گوجویله فالیته باشلایاجاق. حال-حاضیردا قاز ایخراجی عصاسن تورکیهه یه-دیر، شیمالی-فارس آدلی قاز یاتاغیندان چیخان قازین قاز-سیخیجی زاوودلارا چاتماسی اوچون اؤتوروجو بورولار اینشا ائدیر.
نئفت[redaktə]
ایران کونستیتوتسییاسینا عصاسن میللی نئفت هاسیل ائدن موسسیسه آکسییالاری نین خاریجی کومپانییالارا ساتیلماسی و یا اونلارا نئفت هاسیل ائتمه یه ایجازه وئریلمه سی قاداغاندیر. نئفت یاتاقلاری نین کشفینی ایران میللی نئفت کومپانییاسی آپاریر (یمنک). 1990-جی ایللرین سونلاریندان باشلایاراق نئفت سئکتورونا خاریجی اینوئستورلار گلمیشدیر (فرانسا-توتال و ئلف آقویتاینئ، مالایزییا-پئتروناس، ایتالییا- ئنی همچی نین چین میللی نئفت کومپانییاسی). اونلار " کومپئنساسییا ائدیلمیش کونتراکتلار " عصاسیندا هاسیل ائدیلمیش نئفتین بیر حیصه سینی الده ائدیرلر، مودت بیتدیکدن سونرا ایسه یاتاقلاری ایمنک-نین نزارتینه وئریرلر.
جوغرافییاسی[redaktə]
منبع[redaktə]
.


text:
سامسونگ گالاکسی S4-ی پارچالارا آییردیق؛ باخین اورتایا نئجه ماراقلی دئتایللار چیخدی …
دیش گؤرونوشونه باخیلدیغیندا سرینین دیگر مودئللریندن چوخ دا فرقلی گؤرونمهیهن گالاکسی S4-ی آلیب پارچالارا آییران iFixit سایتی، تئلئفونون پارچالارینی دگیشدیرمهنین چوخ آسان اولدوغونو تعیین ائتدی.
قوللانیلان وسایل و تاساریمی ندنیله چوخ آسان بیر شکیلده پارچالارا آیریلا بیلئن تئلئفون بنزر مودئللردن آیریلیر. مثلاً تئلئفونون آرخا قاپاغینی و باتری سینی چیخاردیقدان سونرا تئلئفونون دیگر حیصهلرینی اورتایا چیخارماق اوچون ۱۱ دنه ۰ نؤمره فیلیپس مودئلیندن اولان ویندی آچمانیز یئترلیدی.
مودولیار بیر دیزاینا صاحب اولان تئلئفونون هر پارچاسینین یئرینه یئنیسینی یئرلشدیرمک مومکوندور. آنجاق اؤنجه پارچالاری بیر-بیرینه یاپیشدیرماق اوچون ایستیفاده ائدیلمیش اولان یاپیشدیریجی سؤکون ، آمما تئلئفونون ائکرانینا و کاساسینا یاپیشدیریلمیش اولان قورویوجو شوشه پانلی قیرماماق اوچون دقت گؤسترمگینیز لازیمدیر.


text:
سالماسلیلار
Salmas yalnız(fagat) Turkləryn Töprağydy-سلماس سرزمین ترکها
اورمو گؤلو اول آللاه آد اولسون
کؤنلوموزده دائیم آللاه یاد اولسون
آذربایجان میللتیمیز شاد اولسون
خوش دوشونک ،خوش چالیشاق ،خوش بیلک
بیر ـ بیر ایله خوش دانیشاق خوش گولک
اورمو گؤلو باهارلارین ، یازلارین گؤل
گؤللرینده،اوردک،سونا ،قازلارین
تورکو آشیقلارین تورکو سازلارین
چالیب اوخوسونلار داغیلسین غم لر
آرامیزدان گئتسین کدر سیتم لر
اورمو گؤلو من باغلی یام ائللره
آذربایجانا هم تورکو دیل لره
نیسان یاغمورونا آخان سئل لره
یاغمو وورسون پاسلاریمیز سیلینسین
چیرکین لیک،گؤزل لیک او وقت بیلینسین
اورمو گؤلو تورک اوغلویوق تورکوک بیز
یوردوموزون قوروقچوسو تورکوک بیز
باشماق اولمامیشیق هر واخت برؤکوک بیز
تاریخ بویو اوجالمیشیق اوجا ییق
دوشمن لر سانماسین دوشگون قوجاییق
اورمو گؤلو " دده کاتب " هله وار
زامان چرخی باشین قاتیب هله وار
اویانماییر بختی یاتیب هله وار
بیر گون اولا یاتمیش بختی اویانا
غیرت آتی مینیب چاپار میدانا


text:
میر علی سیدنیا خوراسان توركلرینده موتداویل اولان بایاتی فالینی بئله ایضاح ائدیر :
دَرَگزده بایراما یاخین سمنی پیشیررلر .سمنی پیشیرن ائوده قیزلار ییغیلار باشی گن بیر
كوزه نی سویلا دولدورار،اونون ایچینه نیشان اولاراق ،كیمی اوزوك كیمی تئل سانجاغی
كیمی مینجیق، كیمی س ّ كه سالارلار . بیر قیز اوشاغی كوزه نین باشیندا ایلشر،دونیا گورموش قادینلاردان بیری باشلار بایاتی اوخوماغا، هر بایاتی اوخوناندا قیز نیشانلاردان بیرین چیخارار، او نیشان كیمین اولورسا بایاتی اونون وصف حالیدیر.میثال اوچون:
قرنفیل اویوم-اویوم
دریم قوینووا قویوم
یاغیش یاغار، یئر دویماز
من سندن نئجه دویوم.
معناسی بودور كی ایكی سئون عاشیق بیر-بیریندن آیریلانماز.
قیزیل گولو دررلر،
مخمل اوسته سررلر.
خوش اوقیزین حالینا،
سئودیگینه وئررلر.
معناسی بودور كی اوًز مورادینا یئته جكسن
قرنفیل قوتودادی،
خومار گوًز یوخودادی.
غم یئمه غمخار گوًیلوم،
مطلب وئرن خودادی.
معناسی بودور كی آللاهین عئینایتینه اوموت باغلامالییق.
همین بایاتی فالی آذربایجاندا دا واردیر .
اوتورموشدوم سكیده،
اورگیم سك-سكیده .
اوچ قیزیل آلما گلدی،
بیر گوموش نلبكیده.
معناسی بودور كی خوش خبر گله جك.
آناسی یانار آغلار،
حریفی قانار آغلار.
آنادئیر گوًرچین
تابوتا قونار آغلار.
معناسی بودور كی قیزین آداخلیسینا یامان حادیثه اوز وئره جك.
عزیزیم وطن یاخشی،
كوًینگی كتان یاخشی.
غوربت یئر جنت اولسا،
یئنه ده وطن یاخشی.
معناسی بودور كی سفره گئدن قاییداجاق.
جان قارداش،جانیم قارداش،
آغلادیر جانیم قارداش.
باش قویوم دیزین اوسته،
قوی چیخسین جانیم قارداش.
معناسی بودور كی اوًرگینده كی نیتی یئرینه یئتیرمك چوخ چتیندیر.
آپاردی تاتار منی،
قول ائیلر ساتار منی.
وفالی یاریم اولسا
آختاریب،تاپار منی.
معناسی بودور كی غوربته دوشه جكسن.


text:
تزیم خیطابهسی
نه گؤزل گونشسن، تا اوزاقلاردان
ائدیرسن بیزیمچین هر شئیی عیان.
ایشیق جینسیندندیر هرچند کی، چیراق،
ایشیقسیز چیراق دا گؤرونمز آنجاق.
اصیل تاجیدارلیق، دوشون، یاخشی بیل،
یوزلرجه تاج ییغیب ساخلاماق دئییل.
حؤکمودار اودور کی، هر باشا مودام
مرحمت گؤستریب، تاج ائده انام.
اینسانی آزدیران خیاللاری سن
باشلاردان قیلینجلا رد ائلهمیسن.
اوجالسا بیر شاهین فیکری، بایراغی،
شاد اولار اوردوسو، یوردو، تورپاغی.
سنین بایراغینا بزکدیر ظفر،
گوجونله یوخ اولدو دردلر، سیتملر.
کیانلار کؤچوبلر ایندی دونیادان،
یئرلری بوش دئییل، سنسن حؤکموران.
اؤلکهده بو خالقا رهبر اولدون سن،
فطرتین گؤزلدیر سنین ازلدن.
ایندی بو دونیادا سنسن تاجیدار،
الینله تاج قویار باشینا شاهلار.
چاتماز عدالتده سنه پیشداد،
کئیخوسروو، کئیکاووس، نه ده کئیقوباد!
یئددی فیروزهلی بو قصرده سن
حاقا، عدالته ووسعت وئرمیسن74.
بیر قدح مئی وئریر سنه نظامی،
گرک نوش ائدهسن کئیکاووس کیمی.
بو توسی قدحله محمودا بیلدیر
"شاهنامه"نین قدری-قیمتی نه دیر!75
ایکی خزینهنین واریثی، حؤکمن،
سخاوتده سنسن، سؤز دئمکده من76.
بورج اگر واختیندا اؤدهنیلمسه،
قایدادیر: واریثدن چاتار واریثه77.
من ائله سؤز دئدیم - دئمهمیش هئچ کس،
بیر ایش گؤر - اولماسین اونا هئچ عوض.
منه عقلیم چاتیب بو ایشده دادا،
مووفّق اولاسان سن اوخوماقدا.
یار ائتسک بو ایکی گؤزل نیّتی،
بیره اون آرتاجاق سؤزون قیمتی!
باغیمدا ریحاندیر منیم بو اثر،
سنین ائیوانینی قندیلتک بزر.
مجلیس قور، بو مئیله دولدور کاسانی،
شؤلهسی، نشهسی دورولتسون قانی.
سن مئی ایچ، گتیرمه هئچ بیر بهانه،
آغزیم مؤهورلودور اوز وورما منه.
داماغین چاغ اولسون، بختین ده جاوان،
جاهاندا اولاسان جاهان پهلوان.
بو دونیا، بو دؤوران سنه یار اولسون،
روزگارین همیشه خوش روزگار اولسون!
گؤیلر عولویّتدن دوشمز هئچ زامان،
سن ده گؤیلر کیمی اوجا اولاسان.
قیلینجین کسکیندیر گون شؤلهسیندن،
گؤیو ده یئر کیمی سن رام ائدیبسن.
پارلاق قیلینجیندان مهو اولسون یاغی،
سندن قودرت آلسین کیان بایراغی.
بؤیوک بیر ایش اوچون، بیل، ائی حؤکمودار،
گؤندردیم، دوغرودور، من بیر یادیگار،
سن اؤزون ابدی بیر یادیگار قال،
دئدیگیم بو سؤزو دایم یادا سال!
داغلار مارالا قالدی،
اوتو سارالا قالدی.
سرین چشمه، گؤی یایلاق
یئنه مارالا قالدی.
******
عزیزیم سؤزه قالدی،
بیر شیرین سؤزه قالدی.
یاد قووولدو داغلاردان،
ائل-اوبا بیزه قالدی.
******
داغلاردا تالام قالدی،
بیچمهدیم، لالام قالدی.
داغیلسین قوربت اؤلکه،
اوردا بیر بالام قالدی.
******
باغچادا باریم قالدی،
درمهدیم، ناریم قالدی.
اؤزوم یاد ائله دوشدوم،
وطنده یاریم قالدی.
******
آرازدا آخار قالدی،
ترلان اوچدو، سار قالدی.
ائلیمدن آیری دوشدوم،
گؤزلریم باخار قالدی.
******
گئتدی آرخا دولاندی،
سولار چارخا دولاندی.
دوشمن ائلین گوجوندن
قورخا-قورخا دولاندی.
******
داش داش اوسته قالمازدی
دئییرلر کی، موللانین آنادان اولدوغو کند چوخ گؤزل ایمیش. چوخ گؤزل
هاواسی، جوربهجور سولاری، قشنگ باغلاری، باغچالاری وار ایمیش.
ایستی یای گونلرینین بیرینده موللا ائشیدیر کی، شهرین حاکمی واخت کئچیرمک
اوچون هامان کنده گزمهیه گئدیب. قالیر کندین قئیدینه کی،
گؤرهسن حاکمین بو واخت کئچیرمیی کنده نَیه باشا گلهجک؟
بیر هفته کئچیر. موللا ائشیدیر کی، حاکم قاییدیب گلیب. دوروب حاکمین
یانینا گئدیر. باخیر کی، حاکمین کئیفی چوخ سازدی.
سلام-کلامدان سونرا موللا حاکمدن سوروشور:
- یاخشی، حاکم آغا نئجه کئچدی؟ راضی قالدینمی؟
حاکم دئییر:
- بیلیرسن نئجه یاخشی کئچدی... هئچ بیلمهدیم کی، بیر هفته نئجه گلدی،
نئجه کئچدی؟ بیر ده باخدیم کی، قورتاریب. باخ، بیرینجی گون کندده بؤیوک
بیر یانغین اولدو، کندین تامام یاریسی یاندی. جاماعت ائله قیشقیریب
قاچیردی کی، آدامین گولمکدن قارنی جیریلیردی. حتی بیر نئچه آدام دا
یاندی.ایکینجی گون بیر قودورموش ایت اون-اون بئش نفرهجن آدام قاپدی.
اؤزون فیکیرلش گؤر نه قیامت اولار دا... لذّت وئردی. صاباحیسی بیر سئل
گلدی، بیر سئل گلدی، داها نه دئییم... تزه بیچیلمیش بوغدالار سویون
ایچینده اوزوردو، اونلارین دالینجا آداملار اؤزلری ده اوزوردولر. چوخلو
آدام دا آپاردی. دؤردونجو گون بیر کندلی دلی اولدو، بئش-آلتی آدام اؤلدوردو.
بئشینجی گون بیر دام اوچدو، بوتون کولفت قالدی آلتیندا. اؤلن، قولو
سینان، باشی ازیلن. آلتینجی گون بیر آرواد اؤزونو بوغوب اؤلدوردو... آخیر کی،
دئمینن باشا گلن دئییل. باشقا جور کئیف چکدیک. من عومرومده بئله
کئیف گؤرمهمیشدیم.
موللا حاکمین سؤزلرینه قولاق آسیب دئییر:
- یاخشی کی، بیر هفتهیه گلیبسن. بیر آز دا قالسایدین کندده داش
داش اوستده قالمازدی.
قالیندی
آیری دوشدوم وطنیمدن، ائلیمدن،
باشی چنلی، قارلی داغلار، قال ایندی!
ایچن اؤلمز درده درمان سویوندان،
آخار سولار، تر بولاقلار، قال ایندی!
بئیوفاسان، من گؤرمهدیم وفانی،
چوخ چکمیشم سنین جؤورو جفانی،
مندن سونرا رقیب سورر صفانی،
فرش دؤشهلی آغ اوتاقلار، قال ایندی!
ایلقارسیزسان، وفان یوخدو دونیادا،
دوستونون سیرّینی وئریرسن یادا،
شامامانی دردیریرسن خوریادا،
سبزه بوستان، ساری تاغلار، قال ایندی!
قوربانییم، یقین اولدو سؤزلریم،
عشق الیندن کاباب ایستر گؤزلریم،
قان تؤکورسن قوربت ائلده، گؤزلریم،
آغلا، جانان دئییب آغلا، قال ایندی!
سنینله، ائی بوتی-مهروی، مِهریبان من ایدیم،
انیسو-مونیس ایدیم، یاری-مِهریبان من ایدیم.
جمالینین گولونه نیشی-خار تاپمادی ال
کی، حوسن باغینا پئیوسته باغبان من ایدیم.
سریری نازده سن خابی-ناز ائدن گئجهلر،
صباههدک سری-گویینده پاسیبان من ایدیم.
سبب نه اولدو منی هیجره موبتلا قیلدین؟
نثار ائدن سری-گویینده جیسمو جان من ایدیم.
روادی بونجا چکیم دردی-فیرقتین، آخیر،
ویصال گونلری، ائی دوست، کامران من ایدیم.
بلا خدنکینه، نئیلیم، منی نیشان قیلدین،
رقیب تنهسینه خاطیری-نیشان من ایدیم.
سلامت اهلی نه بیلسین نه دیر ملامتی-عشق؟
ائل ایچره شؤهرتی-عشق ایله داستان من ایدیم.
دریغ، یانمادی یار، گؤرمهدی فراق اودونو،
نئچون گومان ائلهمز عشقده یانان من ایدیم.
همیشه وصلین ایله شادو خورم اولموشدوم،
بو هیجر اودونا یانان زارو ناتوان من ایدیم.


text:
بو ناغیل ایتحاف اولور صمد عمی نین بیوک روح و روانینا. او اؤز خیردا قارا بالیقی نان بیزه یول گؤستردی و دنیزه قوشولدو.
بیر گؤل؛ ایکی بالیق
بیری واریدی بیری یوخدو، بیوک دنیانین آلتیندا بیر گؤل واریدی. گؤلون ایچینده چوخ بالیق یاشاییردیلار. اونلارین یاریسی قیرمیزدی، یاریسیدا قارا. قارا بالیق لارنان قیرمیزی بالیق لارین آراسیندا همیشه دعوا واریدی.
قیرمیزی بالیق لار قارا بالیق لارا دئردیلر: سیز قارا سیز؛ گره گ بیزنن کی گؤیچک و قیرمیزی یک گزمه یه سیز.
قارا بالیقلار دئردیلر: سیز قیرمیزی سیز؛ سیزی بالیق اوتانلار گؤیدن گؤرللر بیزی ده توتوپ یییه لر.
قارا بالیق لارنان قیرمیزی بالیق لار اوقدر دعوا ائدیلر کی آخیردا بالیق لارین آق ساقال لاری ییغشدیلار و گؤلی ایکی یئره بولدولر. گؤلون یاریسی چاتدی قیرمیزی بالیق لارا یاریسی دا قارا بالیق لارا. قیرمیزی بالیق لار قارا بالیق لارین سیره سینه کئچمیشدیلر، قارا بالیق لار قیرمزی بالیق لارین سیره سینه.
نئچه دانا بالیق اوتاندا گؤلون اوستونده دایانمیشدیلار؛ ائله کی بالیق لارین بیرین گؤروردیلرقاچیب بالیقی توتوب یئیردیلر. بیر نئچه ساعات بالیق لار ناراحات اولوردولار؛ سونرادان یادلاریندان چیخیردی و یئنه اوز ایشینین دالینجا گئدیردیلر.
بیر خیردا قیرمیزی بالیق واریدی کی فیکر ائدی کی نه زاماناجان بو گؤلده یاشییاجاق لار؟ او یاتمامیشدان قاباغ اؤز اؤزنه دئدی گره گ بو گؤلدن قویوب قاچا. او اؤزوندن سوروشوردو: نه زاماناجان قارا بالیق لارین و قیرمیزی بالیق لارین دعواسین گؤره جییم؟ من گره گ بیر ایش گؤرم کی ایکی دسته لیک بالیق لارین آراسیندان گؤتوروله.
بیر گون خیردا قیرمیزی بالیق گؤلده اوزوردو کی بیر شیر-شیر سسی ائشیددی. او طرفه گئدنده گؤردو گؤلون سؤیو بیر بالاجا آرخ آچیب اؤز یولونا گئدر. او آرخا طرف گئدی. آرخ یاواش-یاواش حرکت ائدییردی. قیرمزی بالیق تزه باشلامیشدی آرخا طرف گئده کی بیردن بیر سس اونو دایاندیردی: دایان گؤرم بوردا نه ائدیر سن؟خیردا بیر قارا بالیق اونون طرفینه گلیردی: سن بیلمیر سن کی بورا بیزیم طرفدی و سنین حاقون یوخدو بو طرفه گله سن؟
قیرمیزی بالیق گولدو: هئچ بیلرسن من نه ایسته رم ائدم؟
قارا بالیق دئدی: یوخ.
قیرمیزی بالیق دئدی: بو آرخا باخ.
قارا بالیق آرخا طرف یوخون لاشدی سؤ اوخویا- اوخویا یولا دوشموشدو و یول گئدیردی. قارا بالیق دئدی: نه اولسون؟ من گونده بو آرخی گؤرورم.
قیرمیزی بالیق گولدو: هئچ فیکره دوشوب سن کی بو گؤلدن گره گ قویاق قاچاق؟
قارا بالیق قورخا- قورخا دئدی: قویاق قاچاق؟ هارا قاچاق؟
قیرمیزی بالیق دئدی: من بیوک ننه م نن ائشیدمیشم بیر خیردا قارا بالیق بیر گون ایسته دی گئده دنیزه چاتا؛ او گئتدی داها هئچ زامان قایتمادی. بیزده گره گ اونون یولون گئدک بلکه بیزده چاتدوق دنیزه.
قارا بالیق فیکره گئتدی: بورانین نه ایرادی وار؟ یئیریک، ایچیریک، گزیریک. نیه بورانی بوشلییاق گئدک دنیزه؟
قیرمیزی بالیق دئدی: هرگون بو فیکرنن یوخودان آیلیریک کی گؤره سن بیزی بالیق اوتان یییه جک؟ بو نه یاشایشدی کی هر دقیقه قورخودا اولاجییک؟ قوی بیر دونه چالیشاق بلکه یئتشدیک دنیزه و بیر عؤمور دنیزده یاشییاق نه گؤلده.
قارا بالیق بو دونهدرین فیکره گئتدی او دوز دئدی نه زاماناجان قارا قورخینان یاشایش ائده جکدیلر؛ قوی ایش بیر دونه اولسون بلکه بیر عؤمور دؤز زندگانلیق ائله دیلر: نه ایش گؤرک منده سندنم.
قیرمیزی بالیق دئدی: گئده ک ده ده ننه لریمیزنن دانیشاق صاباح گؤرک نه اولور.
او گئجه هم قیرمیزی بالیق لارین و همیده قارا بالیق لارین سیره سینده هئچ بیر کیمسه یاتمادی. قوجالار قولاق آسیر دیلار جوان لار دانشیردیلار. جوان لار ایسته ایردیلر هامی یولا دوشه لر و آرخ دان حرکت ائده لر. قوجالار دئدیلر گره ک بیر آز آماده اولاق سونرا یولا دوشلر بیردن-بیره کی حرکت اولماز.
صاباح تزه گون چیخمیشدی کی بوتون بالیق لار آرخا طرف یولا دوشدولر. آرخ شیریلدایا-شیریلدایا یولانا گئدیردی. بوتون بالیق لار آرخا باخیردیلار. بیر نئچه چومچه بالیق اونلارا یوخون دوشدولر. اونلارین بیری بالیقن بیرینه دئدی: خیر اولا سیز قدیم دعوازو بوشلایب و بیرلشیب سیز؟
خیردا قیرمیزی بالیق دئدی: دعوا دان بیر شی چیخماز. بیز بیرلشمیشیک کی گئدک دنیزه.
چومچه بالیق لار بیر آز حئیران قالدیلار سونرا باشلادیلار گولمگه: دنیزه؟ بیلیرسیز کی دنیز بوردان نه قدر اوزاق دیر؟ هامیزی بیر-بیر بالیق اوتان لار یولدا یییه لر.
قیرمیزی بالیق دئدی: ائله بوردادا قالسوق بیزی یییه جکلر قوی گئده گئده یئسینلر. اوندا دیه ریک بیز حرکت ائدیک دنیز یولوندا اؤلدوک ایندی بو چاغدابیزی یئسه لر گؤلده اؤله جییک.
چومچه بالیقی یئنه گولدو: ایندی بو چاغدایئنه بو گؤل وار یئیر سیز، ایچیر سیز، بونداندااولارسیز.
قیرمیزی بالیق دئدی: سیز قالین بو گؤلده بیز ایسته ایریک گئده ک دنیزه چاتاق.
قارا بالیق لارین آق ساقالی یوخون لاشدی دئدی: گره گ چومچه بالیقن دا سؤزون چوخ اونوتمایاق. او دوز دئیر؛ گره گ اؤزوموزده هئچه اؤلمییک . بالیق اوتانلار گئجه لر یاتیر لار قوی قارانلیق اولسون سونرا هامیمیز یولا دوشه ریک یا هامیمیز اؤله ریک یا یئتیشه ریک دنیزه.
بوتون بالیق لار قویروق لارین ترپتدیلر. آق ساقال بالیق دوز دئیر گره گ گئجه یولا دوشه لر. چومچه بالیق لار اونلارا حئیران-حئیران باخیردیلار. بالیق لار هامسی دلی اولموشدولار و نئچه ایلیک دعوالارین قویموشدولار قیراغا.
گئجه گؤلده قیامه تیدی. گؤل هر گئجه کی گؤل دئییلدی. بالیق لاردان هئچ بیر کیمسه یاتمامیشدی. آی گؤیده یاواش یاوش سؤزولوردو و اونلارین یولون ایشقلاندیریردی.
خیرداقیرمیزی بالیق دئدی: من قاباغدا گئدیرم.
خیرداقارا بالیق دئدی: منده سنین دالینجا گلیرم.
خیرداقیرمزی بالیق سؤنان آرخا گیردی. آرخ چوخ خیردایدی . قیرمزی بالیق قورخا- قورخا اؤز اؤزنه دئدی: اولمیا گئده ک دنیزه یئتشمییک؟ سونرا گولدو: اؤلومده بیر دونه آغلاماق دا بیر دونه. گونده نئچه دونه اؤلجییک؛ قوی بیر دونه اؤلک.
خیردا قارا بالیق اونون دالینجا گلیردی و قالان بالیق لار اولارین دالینجا. آرخ بالا بالا گئنلدی و اونلار سئوینه-سئوینه اوزوردولر. بالیق لار هامسی بیر اولموشدولار . نه قارالاری لری بللیدی نه قیرمیزی لاری. آی دا گؤیدن اونلارا باخیردی و یولارینا ایشیق ساچیردی.
بیردن-بیره یول قورتاردی و اولار بیر دوآرا یئتشدیلر. بوردا بیر گؤلیدی عینن اؤز گؤل لری تکین. هامسی دوآرن دالیندا قالدیلار.
بالیق لایرن بیری دئدی: به بئله زحمت میز نه اولدو؟.
بوتون بالیق لار ناراحات دایاندیلار. خیردا قارا بالیق دئدی: دایانماق دان هیچ بیر زاد اولماز گره گ بیر ایش گؤره ک.
خیردا قیرمیزی بالیق دئدی: گره گ بیر ایش گؤره ک..نه ایش؟ بیر قرمیزی بالیق سوروشدو. آق ساقال بالیق دئدی: بو دوآر دئییل؛ بو چیمدیر. بونو اکینچی قویوب سوؤ دایانا، سونرا او یئری سوآرا. گره ک بو چیمدن بیر یول آچاق.
او دوآرا یوخونلاشدی و بیر خیردا دوآردان آغیزینان گؤتدو. بوتون بالیق لار اونون دالینجا دوآرا یوخون لاشدیلار و دوآرادن بیر آز گؤتوردولر. دوآرادن بالا-بالا یول آچیلیدی و بالیق لار سئوینه-سئوینه دوآردان گؤتوروردولر. سؤ شیریلدیا-شیریلدایا دوآری ییخدی و اونلاری سؤ یودو سالدی چایا. اولار بیر یئکه چایایئتیشمیشدیلر.
بالیق لار قویروق لارین بولایا-بولایا یولا دوشدولر. گؤلدن یئتیشمیشدیلر آرخا ایندی بو چاغدادا دا چایدایدیلار. یاواش-یاواش بیلیردیلر کی هر نه وار حرکت و بیرلیک ده دیر.
بایقوش آغاجین اوستونده چایا باخیردی بیردن-بیرهبیر چوخ بالیق گؤردو. او هئچ واخت بئله بالیق بیر یئرده گؤرمه میشدی. بایقوش ائله بیلدی کی گؤزوجاییبدیر. اوچا-اوچا چایا طرف یوخون لاشدی، یوخ گؤزو دوز گؤروردوبیر چوخ بالیق چایدایدی
بالیق لار بیردن-بیره بیر قوشون کؤلگه سین اؤز باشلارینین اوستونده گؤردیلر؛ بوتون بالیق لار قورخدیلارو ال آیاق لارین ایتیردیلر. خیردا قیرمیزی بالیق دا قورخدو: وای بو نه قوش دیر کی گئجه یاریسی دا اویاق دیر؟
آغ ساقال بالیق دئدی:قورخمایین سؤیولیله دین قوی بیزی گؤرمه سین.
او، اؤزون وردو چایا دوارنا. بالیق لاردا اونون دالینجااوزدولرو ووردولار چایین دوارنا. چایین سؤیو لیلندی و گؤز گؤزو گورمه دی. بایقوش نه قدر چایین اوستونده فیرلاندی هئچ زاد گؤموردو. یورولدو چیخدی گئتدی اؤز ایشینین دالینجا.
بالیق لار اوره کدن سئویندیلر. اونلار بیریدیلر اونا خاطیر هر نه موشکولو قویاردیلار دالا.
چای گئنلشیر دی و اولار چوخ یول گئتمیشدیلر. بیردن قاباغ دان بیر گورولتو سسی ائشیدیلر. خیردا قارا بالیق قورخا قورخا دئدی: وای؛ بو نه سس دیر؟
آق ساقال بالیق دئدی: قورخمایین بو شلاله سسی دیر. اوزه اوزه گئدین دوشه جکسیز بیر یئکه سؤآ.
آق ساقال بالیق دوز دئمیشدی قاباغ لاریندا بیر یئکه شلاله واریدی. اونلار قورخا قورخا شلاله یه یوخونلاشدیلار؛ سونرادان کی شلاله دن یئره دوشدولر سئوین دیلر؛ سس سسه ویردیلار آلتلانیب دوشه دوشه اوخوردولار.
آق ساقال بالیق دئدی: داها دنیزه آز قالیریک من دنیزین ایسین بیلیرم.من ده ده بابالاریمدان ائشیدمیشم دنیزین ایسی چوخ ماراقلی و گؤزل دیر..
خیرداقیرمیزی بالیق دئدی: یولداشلار من سیزدن بیر شئی ایسته ایرم.
بوتون بالیق لار دایاندیلار و قیرمزی بالایقا باخدیلار. خیردا قیرمیزی بالیق دئدی: بیزیم یولداشیمیز بیر خیردا قارا بالیق بیزدن قاباغ یولا دوشموشدو دنیزه چاتا. بیز بیلیریک او دنیزه چاتدی. بیز اونون یادین ساخلاماق اوچون بیر دقیقه سکوت ائده ک سونرا گئدک دنیزه ساری.
بوتون بالیقلار سکوتائدیلر. اونلاردان قاباق بیر خیرداقارا بالیق یولا دوشموشدو و اونلارا یول گوسترمیشدی. او خیردابیر قارا بالیقیدی.
سؤ اونلاری اؤزونن دنیزه ساری آپاریردی. دنیز شپه له نیردی و اونلاری اؤز قوجاغینا چاغیریردی
برچسبها: صمد بهرنگی ماهی سیاه کوچولو


text:
AYDIN SÖZLER
گئتمه گؤزلیم آماندی گئتمه باخ حالیم یاماندی گئتمه نه گؤزل زاماندی گئتمه سن منی درده سالیبسان اوره گیم ألدن آلیبسان اوره گیم،تک دورمور داهی عشق بیناسین گورمور داهی اولدوزوم گؤز وورمور داهی سن گئدیرسن نئجه قالیم؟ سنسیز پریشاندی حالیم عؤمور گولوم سنسیز سؤلدو اوره گیم، غم ایله دؤلدو سن گئدن یؤل نئجه یؤلدو؟ تئز گل قاییت ناز دیلبریم سنسیز دونوبدور أللریم گؤرورسن نئجه آغلیرام؟ اوره گیم نئجه داغلیرام؟ گؤزوم یؤللارا باغلیرام سن گله سن بیر گون یئنه (آیدین) یؤل گؤزله ییر سنه اصغر رستم نژاد(آیدین)
گئتمه
گؤزلیم آماندی گئتمه
باخ حالیم یاماندی گئتمه
نه گؤزل زاماندی گئتمه
سن منی درده سالیبسان اوره گیم ألدن آلیبسان
اوره گیم،تک دورمور داهی
عشق بیناسین گورمور داهی
اولدوزوم گؤز وورمور داهی
سن گئدیرسن نئجه قالیم؟ سنسیز پریشاندی حالیم
عؤمور گولوم سنسیز سؤلدو
اوره گیم، غم ایله دؤلدو
سن گئدن یؤل نئجه یؤلدو؟
تئز گل قاییت ناز دیلبریم سنسیز دونوبدور أللریم
گؤرورسن نئجه آغلیرام؟
اوره گیم نئجه داغلیرام؟
گؤزوم یؤللارا باغلیرام
سن گله سن بیر گون یئنه (آیدین) یؤل گؤزله ییر سنه
اصغر رستم نژاد(آیدین)


text:
آندروید جئب تئلئفونلاری اوچون حاضیرلانان Tiraxtor اویغولاماسینین یئنی وئرژنی یایلدی بو اویغولامایا بیر سیرا یئنی ایمکانلار ایضافهلنیبدیر او جوملهدن : - بوتون اوینجولارین آدلاری و شکیللری - فنی کادرین آدلاری و شکیللری - جانلی اولاراق اویونلارین سونوجو - ایران لیگینین جدولی - اویونلارین بیلطلرینین اینترنتدن ساتیشی - کئچمیشدکی اویونلارین سونوجو - تیراختور تاخیمینین قدیم شکیللری دوامی نی اوخو »
ائتیکت آرشیوی: شکیل
گونون یازیلیمی: PhotoStitcher 1.2
PhotoStitcher فوتوشکیللرینیزی اوست اوسته گتیررک موکممل بیر فوتوشکیلی میدانا گتیرمهنیزه یاردیمجی اولور، یالنیز بیر نئچه دفعه یان-یانا فوتوشکیل چکیب “Stich” دویمهسینی باسمانیز کافی. PhotoStitcher تامامیله اوتوماتیک اولاراق چالیشماقدادیر. دوامی نی اوخو »


text:
فارس ایالتی
بو ایالتین مرکزی شیراز شهری دير. قاشقای تورك لری نين چوخوسو بو ایالت ده كوچري و مسكون لاشميش صورتده ياشاييرلار[1]. تخت جمشيد بو اسکی تاريخی اثر بو اوستان دا دير
اينظيباطي بولوم لر[redaktə]
قاشقاي تورك لري شیراز | آباده | اقلید | فسا | فیروز آباد | كازرون | لامرد | ممسنی | صفاشهر بولگه لرينده ياشاييرلار [2][3].
استهبان ، بوانات ، جهرومداراب ، رامجرد ، زاهيدشهر ، سئپیدان ، سعادت شهر ، سرويستان ، مئهر ، خرامه ، گراش ، لار ، مرودشت ، خنج ، نئیریز ، روستم بو ایالتین آيري بولگه لري ديرلر. [4]
قايناق لار[redaktə]
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: Fars ostanı


text:
ناغل (داستان)
ناله ائدرکن دئدی: آی بوز، سن نه گؤجلی سن!
بوز دئدی: گوجلی اولسئیدیم گون منی اریتمه زیدی..
قاری اوز گؤنده ردی گونه دئدی: آی گون، سن نه گوجلی سن!
گون دئدی: گوجلی اولسئیدیم بولوتلار قاباقیمی آلمازیدیلار..
قاری دئیدی: آی بولوتلار، سیز نه گوجلی سوز!
بولوتلار دئدیلر: بیز گوجلی اولسئیدیق یاغیش بیزده ن یاغمازیدی..
دئدی: آی یاغیش، سن نه گوجلی سن!
یاغیش دئدی: بیز گوجلی اولسئیدیق کی اوت بیزده ن گوگرمه زدی..
قاری دئدی آی اوت! سن نه گوجلیسن!
اوت دئدی: من گوجلی اولسئیدیم بیرینی فیرتیقلی قویونلار منی یئمه زیدیلر..
دئدی آی بیرینی فیرتیقلی قویونلار! سیز نه گوجلیسوز!
دئدیلر بیز گوجلی اولسئیدیق قصاب باشیمیزی کسه بیلمه زدی..
دئدی آی قصاب! سن نه گوجلی سن !
قصاب دئدی من گوجلی اولسئیدیم سیچانلار توکانیمی داغیدمازیدیلارً
دئدی آی سیچانلار! سیز نه گوجلیسوز!!
سیچانلار دئدیلر بیز گوجلی اولسئیدیق کی پیشیک بیزی توتمازدی...
دئدی آی پیشیک سن نه گوجلی سن!
پیشیک دئدی:
گوجلی ام آی گوجلی ام!
دمیر داراق دیشلیه م!
کورسی آلتی قیشلاقیمدی
یوک اوستی یایلاقیمدی
طاباقدا قارا فطیر
او دا منیم ناهاریمدی
برچسبها: ناغل


text:
ای گویول فریاده گل دوشدو علمدارین قولو
ظولمولا اولدو قلم ،غئیرتلی سردارین قولو
چون یزید – بی حیا ظولمونده طوغیان ائیله دی
توکمگه قانین حسینین عهد و پیمان ائیله دی
گوردو قارداشین کومکسیز ،عزم – مئیدان ائیله دی
جیسمدن آیریلدی عباس – وفادارین قولو
خئیمه لرده مونتظیر دورموش حسین – بی نوا
ناگهان بیر سس اوجالدی : هاردا قالدین یا اخا ؟
چون ائشیتدی بو سسی بیچاره شاه – کربلا
رنگی سولدو ،دوشدو قوووتدن او بی یارین قولو
چون علم یاتدی ،حسین آت چاپدی اشرار اوستونه
تاپدی عباسی ،اوزون سالدی علمدار اوستونه
ذولفیقارین برقی دوشدو چرخ – دووار اوستونه
قول لارین آچدی نه گوردو ،یوخ سپهدارین قولو
گوردو چون لشگر ،حسینی بی پناه و ناامید
نه علی اکبر ، نه قاسیم وار نه سردار – رشید
قووم – بی رحم ائیله دی آخر او مظلومو شهید
خیمه لر تالان اولوب ،باغلاندی بیمارین قولو
برچسبها: علمدار , عباس , مایان ,


text:
ندن ائیله دایانیرسان آغاجلارا سئوگیلی؟
سن کی شعیره دؤنورسن چییینلریم اوستونده هر گئجه سوساراق !
تانرینی ال له مه یه چاغیریرام قوشلارین قفسینده دی گل داینا ظالیم !!!
بیر آزدا بزه میش لر دیری اولسون دئیه او قورو اقبالين
و دیشلامیشلار بزکسیز لری - معتبر دَییلمیش سانکی -
نه ده آغلامالی گلیر اوشاقلیقدا اوشاقجا بیلدیییم شئی لر!
سو - ی – ایستيمال ائدیر انسانلار خسته لیییمدن
و سئوگیلیم فقط بیر شعریمی آنلایینجا کانفلئکته دوشورم
بئل باغلییا بیلمیرم بئلی باغلی حافیظه مه
آرخایینام اونوتماماغین دا کافی دَییل گیلَم
عجیبه ظالیم و ایستیثمارچییق
نه ده گولمه لی گلیر بؤیوکلوکده بؤیوکجه بیلدیییم شئی لر
اوشودوم آی اوشودوم
یولدان آلما داشیدیم
آلمالاریم اوچ آرشین
طبیل چالیر باشیمدا
و قولاقلاریمی جینگیلده دیر اؤز سسیم
بو خطا کار دیلیمه غضب له نیرم
اییرَنیرم الیمين اوزوندن
آغیز آتیرام چییینلریمه
تؤکورم جاوانلیغیمی یارین صورتینده
سادجه آدامام آدام
تعطیل لری صاباحا قدر یووارلاناراق یورقونام هفته اووللری
و بو قورخودور سئوگیلیمی
ثابیت تابعی دَییلم دونیانین آخی
چوخ باهایا دوشونجه ایجبار
اوغلومون آدینی آزاد قویورام
نه ده عیان دیر حالیم
اؤلونجه سوسور بوتون شعرلریم گؤز اؤنونده
آدرنالین دانیلیرجاسینا یوخ اولور
نه ده تئز قورتولور یاخجی شئی لرین لیستی
دیکتاتورلاشیر اطرافیم
سیلیرم بوتون برنامه لریمی
هر زادا بیر آندا فیکیرلشیرم
هر زادا بیر آندا
اینان
برچسبها: سوء استيمال, آزاد, اجبار, آدرنالین, دیکتاتور


text:
طنـز حقیقت
بیر حقیقت یازیرام طنزیله، چوخ گولملیدی آنلایان شخص قانار فلسفنی ، بیلملیدی
گون به گون سایه سالیر ظلم، عدالت یئرینه یئر اوزوندن گورسن ،کیم بودبی سیلملیدی
ای قلم واقعه نی رشتۀ تحریره گتیر اوخویانلار دئمه سینلر، شعرالر دلیدی
پست آداملار گوروسن دائمی تقدیر اولونور ونکی مافوقونا هی بعلی دئیر، عرضه لیدی
بیلر عالم بونی، بو عصریده قانون یانی پول گئده کیم کندی چاپا، کدخودانی گورمه لیدی
ماویه ایله علی , گر گئده لر محکمیه علی گر قاضیه پول ویرمیه محکوم علیدی
بیر نظر سال او حقوق بشرین ترکیبینه یا بوشون عاملیدی، یا کی سیانین الیدی
بوردادا بعضیلری اجنبی زرناسی چالیر ال آپارسان دیبینه، نطفه سی بیگانه لیدی
اوزلری آیدا آلیر بش میلیوندان یوخاری اولار یاخشی گئچینسین، فقرا اؤلملیدی
من بیر ایلده آلاندی، چوخلاری بیر گونده آلیر عاید نفتی بولار اوزلرینه بولملیدی
فقرانین پولونی خشلیری بی هوده یئره خبر آلسان دئیر آمریکا عجب گزمه لیدی
اگر اجرا اولا بو عصریده احکام خدا بولارین باشلاری بیر بیر هاموسی ازمه لیدی
حق سوزون جوهرینی رهبر فرزانه دئدی نجسی نجس سیلمز، بو کلام ولیدی
من یازخ عمریده بیر گون اشیگه چیخمامیشام تا بیلم شهرین آدی آستارا یا انزه لیدی
دئدی آرواد منه گئت آی کیشی بیر آزدوگی آل دئدیم آرواد دوگودن یارما گنه صرفه لیدی
پشیریر هر گون آشی قیمه فسنجان یرینه همی چوخ طبخی گوزلدی همی چوخ سلقه لیدی
او قدر میوه اوزی گورمیب ائوده بالالار تانمیر هئچ بیری بو شفتلیدی یا شلیدی
دوز دیللربونی آجدان توخون اولماز خبری صاحب الامر گلینجه، فقرا دوزمه لیدی
شهدا نین قانی خائنلری رسوا ائدجک تانیماز شیعه دی یا شافعی یا حنبلیدی
چوخ آدام واردی مؤذن ، گئجه کارتوندا یاتیر
سن گئنه ائوده یاتیرسان ، هله شکر ائتمه لیدی
6 / 6 / 1384
طبقه بندی :اشعار استاد


text:
نه عنادام
نه جدی
نه ده دیری باش
اونودورام دوغوم گونونو مدام ، مثلا
و دیرماشا بیلمیرم آی ایشیغین آهسته
" سویخا گؤیول ظالیمه بئل باغلاما
سئودییین دوست دونیالارا دَیمه لی"
اینانماسان قاندالینی سال بوینوما
دوزلار قوسدورور منی
چورویورم
ائللر کوسدورور منی ائی ویجدان
و داریخدیریر آخشام قیزیللاری غروبومو
سوروشورام گؤره سن نئچه یه آلدی کهلیکلری ساتان تاجیر اساسینی؟
تئلئفون کابلی اولماقدان بئزیکمیشم اصلینده
کؤینه ییمه قان دامیب ائی جان
اوره ییم، ائی واخ اوره ییم
"گؤزلرین بیر یولچودو داغلاردا گزر
بیر گؤیول باغلامیشام سنه عزیزیم لاله دن گؤزل "
فقط آغلاما من اؤلسم لطفا
آری لارا دا مانع اولما اوستومه قونسالار
گؤر نئجه ایام گئچه جک اؤز مداریندا !!!
سنی من آینالاردان آختارسام دا اولماز
سنی من سولاردا بویلاسامدا اولماز
سنی من گونشده یوخلاسام دا اولماز
داها ضعیفله میشم بالام
نه عنادام
نه جدی
نه ده دیری باش
تورباغینی رنگله یه بیلمیر اللریم
رومانتیک ده دانیشا بیلمیرم قولاقلارینا
و بیرآزدا ایته له سن چیخیب گئده جیم جواریندان
آغلامادان
قامچی لا کورییمی قامچی لا
یارغیلا اورییمی یارغیلا
عزیز داها چوخ اریمیشم
بیرآزدا انصاف ایله سورغولا گئچمیشیمی
یاراندیم بیر بوغدا زمی سینده
تؤرندیم بیر انسان مئشه سینده
درتؤولو = باجاباش کندینده دردلی آدامین اؤز اؤزونه دانیشماسی، ورزیغانین ( فارسجا ورزقان) اطراف کندلرینده بو سؤز یایغیندیر


text:
باتی آذربایجاندا" ترور اکن لر "اینسان حاققی" بیچه بیلمزلر- مهسا مئهدیلی
باتی آذربایجاندا" ترور اکن لر "اینسان حاققی" بیچه بیلمزلر- مهسا مئهدیلی
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی دیکتاتورلوغا و عئینی حالدا شوونیست بیر رژیمه قارشی ؛ایلکل انسان حاقلارینا؛ ساغ دویو و مدنی موباریزه یه دایالی؛ اجتماعی لشمک ده دیر.عئینی حالدا بوتون بو اینسانی و اوزگورلوکچو حاقلار اوچون اجتماعی بیر دابان(بستر)اولوشماسی دا شرط دیر.
آیریجا گونئی آذربایجاندا یاشایان تورک اولمایان آزینلیق لارین حاقلارینی دا تمثیل ائده بیله جک ظرفیتی واردیر.
باتی آذربایجاندا یئرلشن و گئت گئده چوخالان آزینلیق لارین وارلیغی بیر گرچک دیر. بولگه ده ترور اسدیرن قروپلار بو نفوسون چوخالماسینا دایاناراق ؛ باتی آذربایجانین آدینی دییشمه و توپراق ایددیعالاری و بو بولگه
نین ماددی معنوی دیرلرینه مسلط اولماق یونونده حرکت ائدیرلر.
دونیادا رسمی تروریست لیسته لرینده قئیده گئچمیش (پ ک ک ) و (پژاک ) کیمی ترور گروپلارینین عملیات بولگه لرینین بویوک بیر بولومو ده باتی آذربایجان توپراقلاری دیر. بو اوزلرینین آچیق آچیق اعلان ائتدیگی و اعلانیندان داچکینمدیکلری بیر گرچک دیر.
حاق و اوزگورلوک اوچون دئولته قارشی سیلاحلی ساواش؛ اوستوندن دانیشماق ایسته میرم کی بو بیر حاق دا اولا بیلیر آما دئولته قارشی کوردلرین حاقلارینی آلماق اوچون ساواشماق ایدیعاسیندا اولان بو ترور قروپ لارینین هدفی نین بویوک بیر پارچاسی دا سیلاح سیز دیفاع سیز باتی آذربایجانلی لاردیر.
باتی آذربایجان دا ترور و وحشت اسدیررک آیریجا نفوس چوخالتما سیاستیندن ایستیفاده ائدرک هم تورک لرین اوز یوردوندا امنیت سیزلیک و کوردلره قارشی بیر نفرته سبب اولورلار هم ده اوز خالقلارینی فلاکته سوروک له ییرلر جان اوستوندن جان بازارلاماسیلا بیر وحشی ساواشدیر بو...
آنا دیل حاققی و دموکراتیک حاقلار اوستوندن ایشغالچیلیق و توپراق ایددیعالاری و سیلاح و ترورا دایاناراق زوربالیق ائتمگه بیرده تر تمیز اینسان حاقلاری قیلیفی گئیدیرمک ده بیر قانلی ساواشین خبرچیسی دیر.
ترور قروپلاری توپراق ایددیعالاریندان و باتی آذربایجانی استراتژیک بولگه لری اولاراق اعلان ائتمه لرینین یانیجا اونلارین اوزانتیسی اولان خبر آژانسلاری اوزللیک له بعضی اینسان حاقلاری قوروملاری دا بیلگی کیرلیلیگی یاراداراق
عئینی چیزگیده حرکت ائدیرلر.
آیریجا جمهوری اسلامی دن تایید آلیب مجلسه گئتمیش بعضی کورد نوماینده لرین ده عئینی چیزگیده حرکت ائلمه لری دیققت چکیجی دیر.
نییه دئییریک ترور قروپلاری اوزانتی سی؟
بعضی اورنک لر وئررک دیققتینیزی چکمک ایسترم.
بونودا آچیقلاماقدا فایدا وار کی جمهوری اسلامی نین تاییدین آلمیش نوماینده لری؛ اولور اولسون؛ یوخسا داغدا چیگنینه سیلاح گوتورن تروریست اولسون ؛یوخسا مدنی فعال آدینی داشییان لاری اولور اولسون؛ غالیب بیر اورتاق هدف وار او دا باتی آذربایجانی کوردوستان گوستریب، یئری گلدیگینده دئموکراتیک اورتاملارا؛ یئری گلدیگینده اینسان حاقلارینا؛ یئری گلدیگینده اینسان اولدورمه گه سیغینماقدیر.
بوردان بئله بیر نتیجه چیخیر؛ سیلاحلی سی،سیلاحسیزی، رژیمه باغلی اولانی و اولمویانی نین بو چیزگیسی دییشمیر: باتی آذربایجاندا توپراق ایددیعالاری و بو ایددیعا اوستونده اورقانیزه اولماق.
اورنکلر و او دییشمه ین چیزگی:
-1325-1324آذربایجان میللی حکومتی ایله چیگین چیگینه گورونن مهاباد دا قاضی محمد باشچیلیغیندا قورولان حکومتین؛ بویوک قایغی سی باتی آذربایجانین قوزئی شهرلریندن ان آز یاری ایداره حاققی قازانماق و آذربایجان میللی حکومتینین بو بولگه ده گوجونو آزالتماقدیر. بو حالدا کی او زامان کورد لرین ساییسی بو بولگه ده یوخ دئییله جک قدر آزایدی.
اورنک اوچون قاضی محمد، قوام السلطنه یه بئله بیر اونری گوتورور و حاضیر اولور قارشیلیغیندا آذربایجان مییلی حکومتینین علیهینه قوام اسلطنه ایله بیرلشه شرطی بودور:آذربایجان میللی حکومتی آذربایجان دا سقوط ائدن دن سونرا، اورمونون حکومتی پستلارینین، یاریسی کوردلره وئریلسین.
-ایران انقلابیندان سونرا کوردوستان دموکرات حیزبینین (قاسملو باشقانلیغیندا)چلیشگیلی داوراندیغی و منفعتینی باتی آذربایجان ا مسلط اولما یونونده چیزدیگی آچیق و آشگار دیر
بو حیزب 32 ایل گیزلی چالیشمادان سونرا جمهوری اسلامی نین قورولماسیلا بیرلیکده کوردوستان.(اوزه رک)خودمختار بولگه سینین طرحین وئریر و بو حکومتی هاردا قورماق ایستدیگینی بئله آچیقلاییر:
"ک.دئموکرات حیزبینین اورتایا قویدوغو اوزه رک کوردوستانین سینیرلاری، ایرانین کوردوستان یوردونون هامیسینی ایچریر(شامیل اولور)کوردوستان سینیر لاری تاریخی جغرافیایی و اقتصادی شرطلره گوره و چوخونلوغون ایستکلرینه گوره بلیرلنیر" .
ک.دئموکرات حیزبینین باشچیلارینین خمئینی یه آچیق مکتوبو (آیندگان(1358 /5/15):
"جناب آیت الله بیزیم حیزبیمیز کورد خالقینین ایستکلرینی انقلابدان سونرا اورتایا قویوبدور سیز اوزوز یاخین گوروشوموزده بیزه بویوردوز جمهوری اسلامی ده آیری سئچگی لیک(تبعیض)یوخدور .ندن سالماسین و اورمونون یوز مینلرجه کوردونون بیر نفر ده نوماینده سی شورالاردا یوخدور"
بو حیزبین سولدوزون مئیدانیندا مسلحانه میتینگ اصراری و سولدوز ساواشی و بوتون بوردا وئردیگیم اورنکلردن آنجاق بو سونوج چیخا بیلر کی یئری گلنده باریشجیل(مسالمت آمیز) قیلیف گئین تئروریست قروپلار ؛باتی آذربایجان دا بیر چوخونلوق یاراتماق و چوخونلوق کیمی گورونمک اوچون اللریندن گلن هر ایشه متوسل اولورلار. ایکی مسئله نیده آرتیریم کی هر هانچی بیر خالقین خودموختارلیق ایسته مه سی اونون حاققی دیر آما بو خودموختارلیغی قونشو خالقلارینین توپراقلاریندا و بوردا بیزیم توپراقلار اوستونده قورماق ایسته می آنجاق بیر متجاویز و اشغالچی ذهنیت و سیستمدن قایناقلانیر.
ایکینجی مسئله چوخونلوغا ایصرار لاریندا؛ ایشلدیلن حیله لردیر کی 30 ایل بوندان اونجه بئله ؛سلماسین یوز مین نفر نوفوسو یوخویموش کی اوردا یئرلشن آزینلیق یوز مین اولسون...
1358 رادیو بی بی سی:سولدوز کوردوستانین قاپی سیدیر
چمران سولدوز میتینقی حاققیندا بئله دئییر:
«تعجب ائلملی دیر کی یوزده 12 کورد نفوسو اولان بیر شهر نییه میتینق مرکزی اولاراق سئچیلیر»
-اوجالان آ. ک. پ حکومتی ایله باریش سورجینی باشلاتدیق دان سونرا وئردیگی یئنی ایل(نوروز) مساژیندا اوز خالقینی خیطاب ائدرک "زاگرس دان آغرییا قدر ساکن اولان کوردلرین آزادلیق ساواشیندا اولدوقلارینی بلیرتدی".(باتی آذربایجان دا بو چیزگی ده دیر)
-هله ده کوردوستان دئموکرات حزبی شعار وئرنده فدرالیسم و ایراندا سیتم آلتیندا اولان خالقلارین حاقلاریندان و حتی ایش بیرلیگیندن دانیشیر؛ تامام بورا قدر سورون دییل ؛آما گوتوردوگو سیاست ده "آذربایجان غربی"اوستانی نین آدینی"اورمیه "اوستانی اولاراق بلیرلیر.آذربایجان آدینین اینکارینین ندنی ندیر؟؟؟آیریجا وئردیگی بیلدیریلرینده اورمو و آذربایجان شهرلرینی کوردوستان کیمی گوسترمه گه جهد ائدیر؛بو ایل یئنی ایل مساژلارینین بیر بولومونو اورنک اوچون گتیریرم:
(شما مردم شجاع ...از ایلام قصر شیرین-سرپل ذهاب-پاوه-کرمانشاه-تا مرگه ور و ارومیه از سنندج و مریوان در تمامی شهرهای کوردوستان...)
-خدیجه منصوری اورمو شهر شوراسینین اویه سی اولاراق ؛ ساغ دویو ایلا اونا اوی وئرن اورمو خالقینین جوابین بوجور وئردی
او سنندجین "هاوار"قزئته سیله دانیشیغیندا(19 آبان 1386) اورمیه دن ماکی یا دک قوزئی کوردوستان اولدوغونو ایددیعا ائتدی .ایلگینج اولان دا بودور کی بو قزئته آتدیغی باشلیقدا اورمونون شورا اویه سی سئچیلن منصوری نی "دختری از خطه کوردوستان" اولاراق تانینتدی.بونو دئمک ده ده فایدا وار کی بو قزئته نین سوروملو مودور (مدیر مسئول)و باش یازاری سنندجین اوستانداری سینین مسئول و ارشد مودورلریندن ایدی.(سید هاشم هدایتی :مدیر کل صنایع استان ... و مشاور استاندار...)(محمد علی توفیقی:مدیر ارشد استانداری ...)
-بهاءالدین ادب سنندجین نوماینده سی ایران مجلسینده اورمونو بویوک ک.و.ر.د.س.ت.ا.ن.ی.ن قلبی اولاراق آدلاندیردی.
-خاتمینین زامانینداکی یاردیمجیسی(معاونی)رمضان زاده تبریز بیلیم یوردونداکی بیر دانیشیغیندا اورمو و سولوزو ک/و.ر.د.س.ت.ا.ن.ن آیریلماز پارچالاری اولاراق بیلدیردی.
-عابد فتاحی اورمونون نوماینده سی پ ک ک طرفدارلارینین تورکیه ده گئچیردیگی آجلیق آکسیاسیندان حیمایت ائدرک اونلاری ساووندو.
-اوجالانین توتوقلانماسی سیراسیندا سنندج نوماینده لری مجلسدن سسله نیب تورکیه کالالارینین تحریم ائدیلمه سینی ایسته دی.
-روحانی نین ائتنیک حاقلار اوستونده آچیقلادیغی طرح دن سونرا روحانییه یازیلان ایلک طلب لردن بیری کوردلردن گلدی و بو ایستک باتی آذربایجان اوستونده اولدو.60 سیاسی و مدنی فعال ایمضا سیلا یازیلان بو مکتوب دا ؛ باتی آذربایجانین تاریخی توپراقلاری؛کوردوستان اولاراق بلیرله نیر. ندنسه هر دییشیم ده و هر فورصت ده ترور اوزانتیلاری هرشی دن اونجه باتی آذربایجان دا ایستکلرینی اورتایا قویورلار.
-گئچن آیلاردا کورد اوستاندار همتی نین باتی آذربایجانا اوستاندار اولاراق آدای گوسترمه چاباسیندا؛ تورکیه دکی کوردچولر له ایران داکی حکومته یاخین کوردلرین ؛عئینی چیزگیده حرکت ائتمه سیده دیققت چکیجی ایدی.
باتی آذربایجاندا خالقینین تاریخی حافیظه سینده بوراخیلان یارالار ساغالمادان بو پروژه تزه دن بو قایغی نی یاراتدی:" اوتوردوغوموز یووامیزدا باشیمیز یئنه می؛ بورا قوناق گلیب گئتمیین لر الیله کسیله جک..."
-ایلگینج دیر تورکیه ده کوردچو بیر قزئته باتی آذربایجانا کورد نوماینده سئچیلمه سینی بئله دویوردو
طرف قزئته سی:
"ایران دا قیسا سوره اونجه جمهور باشقانلیغینا سئچیلن روحانی کوردلرین یوغون اولاراق یاشادیغی اورمیه شهرینده کورد کوکن لی بیر والی آتادی(منصوب ائلدی)
ایران دا کوردلرین یوغون اولاراق یاشادیغی بولگه لر کور.دوستان اولاراق تانیملانیر"
قزئته بئله دوام ائدیر:"
کورد والی (اوستاندار)همتی نین پ ک ک ایلا ایلیشگیسی یاخشی ایدی.کورد کوکنلی اولان همتی 1992-1998 پ ک ک نین اوست دوزئی یونتیجیلری ایله دوغرودان (مستقیم) ایلیشکیلری اولان اونم لی بیر سیاستچیدیر.
عثمان اوجالانین اورمیه ده یاشاماسی اوچون ایذین آلا بیلمه سینی ده همتی ساغلامیشدی"
من اورمونو تانیمایان بیری اولوب بو خبری اوخوسام بیلمره م بو همتی بی رسمی آدی "باتی آذربایجان" اولان بیر اوستانا والی سئچیلیراورمیه نین کوردوستان اولدوغونو آنلارام.
و
عثمان اوجالانا ان گوه نیلیر یئر ین سنندج دییل اورمو اولاراق تانینماسی دا دیقت چکیر
و...
هله تکجه بو اورنک لر دییل بوتون خبر آژانسلاری و اینسان حاقلاری قوروملارینا گوز آتینجادا اوردا اوزللیک له باتی آذربایجان شهرلری او جومله دن ماکی ؛خوی سالماس اورمو سایین قالا تیکان تپه سولدوز ...کوردوستان کیمی گورسدیلیر یعنی فیکیر همن فیکیردیر قیلیفی فرق ائدیر.
ان اونملی خبر و انسان حاقلاری اورقانلاریندان اولان کورد پا و موکریاندا گئچن بعضی تیترلره دیققت :
تخریب آثار باستانی کوردستان در منطقه سلماس
اعدام زندانیان در مناطق کورد نشین...اورمیه
آثار دیدنی کوردستان ...ماکو سلماس سولدوز سایین قالا
کشته شدن پیشمرگان ...در ماکو
آژانس کورد پا: کوردستان در نقشه جهان قرار گرفت(بو خریطه ده باتی آذربایجانین بوتونو یئرلشیب دیر)
تورکیه دکی ترورا دایالی حرکت ائدن کوردچولر له؛ ایران داکی ایستر دئولت آدامی ایستر موخالیف؛ ایستر داغا چیخان تروریستی؛ هامیسی هم دئموکراتیک اورتام لاردا بیلگی کیرلیلیگی و گرچکلری منحرف ائدرک ؛ ده باتی آذربایجانا تسلط استراتژیلری یونونده گئدیشلری گورونور..
سون اولایلاردا باتی آذربایجانین توپراقلاریندا کوردوستان اوستانی قورولماسی ایددیعاسیندادا همن اوزو گوردوک ؛کی هر دفعه گوروردوک. هله اوزل لیک له سنندج نوماینده سینین سفسطه لری بو دییشیلمه ین متجاویز و تجاووز یولو ایله تسلط چیزگیسینی داها دا بلیرتدی.
بوتون آزینلیق و چوخونلوقلارین اینسانی حاقلاری اوغروندا ساواشماسی سایقی دویولمالیدیر آیریجا میللی حرکتین ماهیتی مدنی و بوتون خالقلارین حاقلارینا سایقیلی دیر. آما هر هانچی بیر دئولته قارشی ایستک لری اوچون ساواشان هئچ بیر قروپ هر آد آلتیندا اولورسا اولسون آذربایجانین مظلوم خالقینین توپراقلاریندا ترور و وحشت اسدیررک بو خالقین روانی و فیزیکی امنیتینی هده له یه بیلمز.
دوغرودان یا دولایی لی یوللارلا ؛بو چیزگیده گئدن قروپلار و فردلر داغدا؛ مجلس ده ؛یا دا دموکراتیک قوروملار آلتیندا آنجاق و آنجاق اینسانلیق وآذربایجانلی دوشمانی دیرلار.
باتی آذربایجان بولگه سینده تورک لره قارشی تبلیغات آپارماق
باتی آذربایجانی کوردوستان کیمی گورستمک
شورالار و شهر سئچگی لرینده تورک شهرلریندن کورد کاندیدالارا رای قازاندیریب او بولگه ده اکثریت کیمی گورونمک و بئله لیک له آذربایجان تورکلرینه روانی فیشار
بینالمللی و دمکراتیک اورقانلارلا ایرتیباطا گئچرک اینسان حاقلاری قوروم و قورولوشلارینی آلدادیب کورد آزینلیغی بهانه ائدیب باتی آذربایجانی کوردوستان اولاراق تانیتماق
ترور و وحشت اسدیررک باتی آذربایجانلیلارین آراسیندا قورخو و امنیت سیزلیک یارادیب موهاجیرتلرینه سبب اولماق
پ ک ک نین باتی آذربایجان دالی پژاکین هدف و پروقرامیلاریدیر
ایندی جلالزاده ده همن چیزگیده گئدیر اوز خالقینین حاقلارینی ساوونماق طبیعی و اصلینده سایقی دویولماسی گرکن بیر داورانیشدیر؛ آما آذربایجانین مظلوم خالقینین علیهینه تبلیغات آپارماق؛" آذربایجانا کوردوستان دئییلمز" دئیینلره پان تورک دئمک؛ بئلنچی سفسطه لر آنجاق بونون اثباتی دیر:
حاق دا،حقوق دا بهانه دیر. هدف باتی آذربایجان اوستونده کوردوستان قورماق هدف خیالی کوردوستانین بو پارچاسینی تاماملاماقدیر. آیریجا ایران دا کوردلرین حاقلارینین مرکزیتی سنندج و کرمانشاه دیر اورمو دییل دیر. کوردلرین آلاجاق حاققی وارسادا مرکزی فارس حاکمیت دیر .وئریلجک حساب وارسادا باتی آذربایجان خالقینی قتل ائدن جیلولار و سولدوزدا قانلی ساواشلار باشلادانلار دی....
آما بونو دا اونوتمایاق باتی آذربایجان توپراقلاری اوستونده کوردوستان سویلمینی یارادا بیلمک ایشغالچیلارین گئچیجی باشاریسیدیر ... هم ده یوخولاریندان اویانمانین زامانینین گلدیگینین خبرچیسیدیر...
2014- ژانویه- مهسا مئهدیلی


text:
اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتیراضلار، قازانجلار و پلانلار
(سون هفته ده کی اعتیراضلارین قازانجلاری و گله جه یی)
سون هفته لرده آذربایجان میللی حرکتی نین گونده م قونوسو اورمو گؤلو و اونون قوروماغینی پروتستو ائدن آذربایجان میللتی دیر. کئچن نئچه ایلین ایچینده اورمو گؤلونون قوروماسی و قوروما سونوجو اوز وئرن توپلومسال و چئوره سل فاجعه نین ابعادی و گئنیشلیگینی هر کسه گؤسترمک اوچون محیط زیست فعاللارین یانیندا آذربایجان-ین هر دردینه مرهم آختاران میللی فعاللارلار دا همایش، سرگی و یازیلارلا چابا گؤسترمیشدیلر. میللی فعاللار درگیلر، سیته لر، اؤیرنجیسل گزیلر و میللی حرکتین باشقا تریبونلاردان فایدالانیب آذربایجان میللتی نین بو فاجعه ایله اوز-اوزه گلمک قورخوسونو قولاقلارا چاتدیرماغا چالیشدیلار. بو چابالار 89 و 90 ایللری نین طبیعت گونونده تبریز و اورمودا اولان اعتیراض حرکتلرینه سبب اولدو. نئچه میللی فعال توتقلانیب و حاقسیزجا جزالاندیریلدیلار. بو آرتیریلان اعتیراضلار سونوجوندا آددا آذربایجان شهرلرینین مجلیس نمایندهلری بو قونویو مجلیسده مطرح ائلهمهیه قرار وئریرلر. البته نمایندهلرین بو ایشینده یئنی مجلیس سئچکیلری و رئکلام آماجلی اولماسینین نه قدر تاثیری اولدوغو بو نمایندهلرین ویجدانینا بیراخیلیر. اورمو گؤلونه سو چکدیرمه طرحی نین ایکی فوریتی 66 نمایندهنین ایمضاسی ایله علنی جلسهده بررسی اولماق اوچون مجلیسین برنامه سینده یئر آلیر آنجاق بو طرحین ایکی فوریتی قبول اولونمور. طرحین قبول اولنماماسی بیر طرفدن و بجنورد و فارسان نمایندهلری کیمی نمایندهلرین آنتی تورکچولوکدن قایناقلانان ایهانتلی سؤزلری آیری طرفدن، آذربایجانلیلاری راحاتسیز ائلییب جان اوستو اولان گؤلونو قورتارماغا اؤزلرینین مئیدانا گلمهسینه راضیلاشدیردی. اولانلارا اعتیراض اولاراق میللی فعاللار طرفیندن تیراختور-شهرداری فوتبال اوینلاریندا و اوندان سونرا شهریور آیی نین 5-ده اورمو و تبریزده گؤستری دوزنلهمهیه قرار وئریلدی. بو قراری میللته ده چاتدیرماق اوچون سون ایللرده تایی آز گؤرونن بیر چابا صرف اولوندو و البته بیر تعداد فعاللاردان دا بو چالیشمالار اثنایندا توتوقلاندی. آمما چابلار بوشا گئتمهییب و شنبه، شهریورین 5-ده اولان اعتیراض اورمودا تمامی ایله باشاریلی شکیلده قورولدو. آمما تبریز-ین چیخیشی گؤزلهنیلندن داها آشاغی سوییهده ایدی. اورمونون چیخیشییندا جانینی میللی منافع یولوندا وئرن شهیدلر، قانی توکولن یارالیلار، حاکمیتین قدار آداملاری الی ایله وحشیجه دؤیولنلرین خبری تبریز-ین قانینی جوشدوردو. اورمو شهیدلرینین یئددی سینده بیر داها اورمو آیاغا قالخدی و البته بو دفعه تبریز بوتون امنیتی آتمسفره و باسقیلی دورومونا باخمایاراق اؤز قارداشینی تک بیراخمادی و هر ایکی شهرده میللتین و میللی فعاللارین گوجو حاکمیتین دمیر یومروغونا غلبه ائلهدی. بو اعتیراضلار سونوجوندا حاکمیت ال-آیاغا دوشوب و دولت اؤز موضعیندن دالا چکیلمهیه مجبور اولوب و یالاندان دا اولسا 900 میلیاردلیق یاردیم پروژهسینی تصویب ائلهدی. اورمو گؤلونون قوروماسینا کئچن نئچه هفته ده دوزنلهنن اعتیراض گوستریلرینین بیر سیرا نواقصی یانیندا بؤیوک قازانجلاری دا اولموشدو. بو قازانجلاری بئله سیرالاماق اولار:
- دورغونلوق فضاسینی سیندیرماق: 85 قیاملارینین آردیندان میللی حرکت اوستونده اولان باسقیلار داها دا آرتدی. آرتان باسقیلار ندنی ایله میللی حرکت اوچون یئنی دوروم و یئنی قوشوللار یاراندی. چالیشما قوشوللارینین دگیشیلمهسی، باسقیلارین آرتیریلماسی و 85 قیاملاریندان سونرا یارانان آتمسفر میللی حرکتی دورغونلوغا سوروکلهمیشدیر. 88 ایلینین جمهور باشقانلیغی سئچکیلرینده دورغونلوق فضاسی یئرینی چالیشمایا وئرسه ده بو چالیشمالار میللی فعاللارین سوکوت یؤنتمینی سئچدیکلری اوچون بلکه توپلومو دریندن ائتکیلهمک ایمکانی تاپمامیشدیر. آمما اورمو گؤلونون قورماسینا اعتیراض اوچون دوزنلهنن گؤستریلرده آذربایجان میللتینین هامیسینین ایشتیراک ائتمه سی کئچن ایللرده یارانان دورغونلوغو کوکدن سیلیب و بوتون آذربایجان توپلومونو حرکته گتیردی.
- مرکزیتچی اپوزوسیونون بایکوت-ون سیندیرماق: کئچن ایللرده مرکزیتچی اپوزوسیون، آذربایجان میللی حرکتینه مربوط اولان خبرلری بایکوت ائدیب میللی حرکتین وارلیغینی یوخ سایماغا چالیشیردی. بو موضوع 85 قیاملاریندا چوخ گؤزه ووروردو. 85 قیاملاریندان سونرا آذربایجان میللی فعاللاری و میللتینه، مرکزیتچی حرکتلرین وئردیگی دموکراسی، سؤز آزادلیغی و بشر حاقلارینین رعایت اولماسی کیمی شعارلارینا نه قدر اینامسیز اولدوقلاری و سؤزلرینه نه قدر صداقتسیزلیکلری داها دا آیدینلاشدی. ایران جمهور باشقانلیغی سئچکیلری سونوجونا اولان اعتیراضلارین میللی حرکت طرفیندن سوکوت ایله قارشیلانماسی بو بایکوتو داها دا شیددتلندیریمیش دیر. آمما آذربایجان-دا فضانین امنیتی اولماسینا و باسقیلارین شیددتلی اولماغینا راغمن سون اعتیراضلارین گئنیش و باشاریلی اولماسی اپوزوسیون تریبونلارینین سوسقونلوغونو پوزدوردو و آکسیالارین خبرلری اونلارین سیتهلرینده یانسیدی. خبرلرین یانسیماسی نه قدر ایجباری ده اولسا بیر باشاری ساییلیر. البته اعتیراضلارین قونوسو دا بو بایکوتو سیندیرماقدا ائتکیلی ایدی.
- میللی حرکتین گوجونو سرگیله مک: گونئی آذربایجان میللی حرکتینی ایزلیین هرکس بیلیر 1385 قیاملاری میللی حرکتین تاریخینده بیر زیروه دیر. بو قیاملاردان سونرا میللی حرکتین نه قدر پتانسیللی اولدوغو ثابیت اولوندو. البته اونلا بئله اینتیظارلار میللی حرکتدن چوخالدی. دئمک اولار ایران تحولاتینی ایزلیین دونیا گوجلری ده ایران-دا و گونئی آذربایجان-دا بؤیوک دگیشیم پتانسیلینه صاحیب اولان میللی حرکتیمیزین وارلیغین گؤرودولر. 85 دن سونرا آذربایجان میللی حرکتی قابیق سالدی و بو دگیشیم حرکتین تاکتیکلرینه ده یانسیدی. بعضن یئنی یؤنتملردن فایدالانماق چوخ ملموس اولمادیغی و آز اولدوغو اوچون دورغون آتمسفرده چوخ گؤزه گلمیردی. 88 سئچکیلرینده آذربایجان-ین سوکوت تاکتیکی ده بعضن میللی حرکتین گوجونو ایتیریب و گوجسوزلهشمهسی اولاراق تعبیر اولوردو و بو حرکتین ضعیفلهشمه شوبههسینی یارادیردی. بو ذهنیتین یارانماسیندا مرکزیتچی اپوزوسیونون بؤیوک رولو واریدی. بلکه 88 سوکوتونون اؤجو آلینیردی. آنجاق سون گونلرده کی اعتیراضلار میللی حرکتین داها دا گوجلو اولدوغونو گؤسترمکله برابر گونئی آذربایجان-ین مرکز گوجلریندن مستقل اولاراق تصمیم آلدیغی و آلدیغی تصمیملرین عملی ائلهمه گوجونه صاحیب اولدوغو آیدینجا گؤستریلدی. بو حرکت ایران-ین باشقا میللتلرینه ده اؤزنک اولابیلر.
- دونیا خبر آژانسلاریندا یانسیماق: دونیا خبر آژانسلاریندا گونئی آذربایجان خبرلرینین یاییلماسی یاخین کئچمیشده فعاللارین بیر چوخونون حسرتینه چئویریلمیشدی. میللی حرکتین خبر آژانسلاریلا سیستماتیک رابطهسینین اولماماسی اوچون گونئی آذربایجان خبرلرینی دونیایا چاتدیرماقدا چتینلیگی واردیر. بو مسئله هله ده آرادان قالدیریلماییب آنجاق سون اعتیراضلار، دونیانین چوخ اعتیبارلی خبر آژانسلاری و قزئته لرینده یئر آلماغی باشاردی. گونئی آذربایجان، آذربایجان-ین تورک کیملیگی، میللی حرکتین وارلیغی و ماهیتی و گونئی آذربایجان تورکلرینین معروض قالدیغی حاقسیزلیقلارا بو خبرلرده ایشاره اولونماسا دا کئچن هفتهلرده کی اعتیراضلارین خبرلری بو آژانسلار طرفیندن یاییلما شانسی تاپماغینا گلهجهیه بیر یاتیریم کیمی گؤرملی و سیستماتیک ایلگیلر قورماغا یاتاق حاضیرلاماق کیمی دگرلهندیریلمهلییک. بلکه گلهجکده معتبر خبر آژانسلاریندا میللی حرکتیمیزین خبرلرینی یایماق بوگونکو کیمی چتین اولمویا.
- بیرلیک و برابرلیکده چالیشماق: میللی حرکت ایچینده اولان انشقاقلار و بؤلونمهلر و میللتچیلرین آراسیندا یارانان آرالار سون ایللرین ان چوخ دانیشیلان قونولاریندان بیری ساییلیر. هامی بو فاصلهلرین آزالماسینی ایستهدیگی حالدا و بیرلشمه یه یؤنهلیک بیر سیرا چالیشمالارا رغمن تاسوفله پراتیک باشاری الده ائدیلمهمیشدیر. اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتیراض اوچون چالیشمالاردا فرقلی دوشونجهلردن و چئشیدلی طیفلردن اولان میللی فعاللاریمیزی بیر یئرده و برابرلیکده گؤرمک چوخ سئویندیریجی ایدی. بلکه دئمک اولا سون اعتیراضلارین ان بؤیوک قازانجی همن بیرلیکده چالیشمالار دیر. یاخین کئچمیشده بیرلیکده چالیشمالار عمومن سیاسی فعالیتلر و هر طیفین منافعینی حفظ ائتمک آماجی ایله اولموشدور آنجاق بو دفعه تمام طیفلر هزینهلری عهدهلهنیب پایلاشماق هدفی ایله و داشی یئردن قالدیرماق اوچون وار گوجلرینی بیرلشتیرمک اوچون ایشبیرلیک ائلییردیلر. شخصلر، طیفلر، گروهلار و تشکیلاتلار بیر-بیرلرینه گووهنیب بیر-بیرنه آرخا دورماغی بیر داها تمرین ائلهدیلر. بونو سون اولانلارین ان بویوک قازانجی اولاراق دگرلندیرمهلییک.
اوست سطیلرده یازیلانلار نئچه هفته اؤنجه دن باشلایان اعتیراض حرکتلرینین قازانجلاری ایدی. آمما بوگون بونو دوشونمک لازیم دیر کی یاخین گلهجکده نهلر ائتمهلییک؛ آکسایالاری هانسی طرفه یؤنلندیمک لازیم دیر. اؤنوموزده نئچه سئچه نک وار:
1- اعتیراضلار بوتونلوکله دورسون: اورمو گؤلونون قوروماسی آذربایجان-ین دردی دیر. بو گؤلون قوروماسی آذربایجان-ین آرادان گئتمهسی و آذربایجان میللتینین معنوی و فیزیکی اؤلومو آنلامیندا دیر. بونلارا باخاراق اورمو گؤلونو قورتارماق آذربایجان-ین میللی مسئله سینه دؤنوشوب دور. اونون قوروماسینا اعتیراضی سوسدورماق هئچ دوغرو یانی یوخدور و هر آذربایجانلی بوگون گرک الیندن گلدیغی قدر اورمو گؤلونو قورتارماقدا چالیشا.
2- بوگونکو اعتیراضلار دوام ائدسین: بعضن خیابانی اعتیراضلارین دوام ائتمهسی حالدا آذربایجان میللتینین موجود تبعیضلر و ظولوملردن بیر یوللوق قورتورولماسی دوشونولوب دئییلیر. بو سونوجا او زامان چاتماق اولار کی یا ایران-ین مرکزیتچی اپوزوسیونو هابئله باشقا میللی حرکتلری آذربایجانلا بیرلیکده آیاقلانالار و یا آذربایجان تک باشینا حاکیمیتی یئنیب اؤز ایستکلرینین عملی اولماسینی باشارا. ایران-ین و ایران-دا کی سیاسی آخینلارین موجود دورومونا باخدیغیمیز زامان عرب باهاریندان اولگو آلینان یؤنتم ایمکانسیز گؤرونور نیه کی مرکزیتچی جریانلار عمومن منطقهای حرکتلرین وارلیغینی دانیرلار و یا اونلاری اؤز نفعلرینه قوللانماق و یا موصادیره ائلهمهیه چالیشیرلار. آیریجا ایران ایچینده اولان حرکتلرین مشترک نقطهلری چوخ آزدیر و بعضی حرکتلرین کف ایستکلری باشقا حرکتین سقف ایستکلرین آشیر. بونلارا باخاراق حتی تاکتیکی بیرلیگین ده یارانماسی ایمکانسیز گؤرونور. ایکینجی یونتمده ایسه آذربایجان تک باشینا بو قدار رژیمله ساواشیب اونو یئنمهلیدیر. بو یول سئچیلیرسه وئریلن شعارلاردا دگیشیکلیک یارانمالی و محوریت اورمو گؤلوندن میللی حرکتین بوتون ایستکلرینه یؤنلندیریلمهلیدیر.شعارلار و اعتیراضلارین محورینی دگیشمک نه قدر باشاریلی اولاربیلر سوروسونا جواب وئرمک چوخ چتین دیر و بویوک بیر سورو ایشارتی یارانیر. بونا علاوه بو باخیش ایندیکی دورومدا میللی حرکته آغیر هزینه لر تحمیل ائلییب و بلکه ایللر بویو ساغلانماز ضربهلر وورا. میللی فعالیمیزین توتولماسی مئیدانی حرکتلرده ده بیزی ضعیفلهدهبیلر و باشاریلی سونوجا چاتما احتمالیمیز چوخ دوشوک اولور. بونا علاوه هدفه چاتمادیغیمیز حالدا آذربایجان میللتی و میللی حرکت استهلاکی حالتده ضعیفلهنیب سارسیلیر و اونا گؤره خیابانی اعتیراضلارین گلهجکده تکرار ائدیلمهسی داها دا چتینلهشیر. باشاریلی اولدوغوموز حالدا دا اولن آذربایجان میللتینی سعادته طرف آپارابیلهجهییک می یوخسا یوخ سوروسو یارانیر و ثانیا معاصیر تاریخی بیر داها تکرار ائدیب ایران-ین بوتونلوگونون یوکونو یئنه آذربایجان-ا تحمیل ائتمیش اولوروق. بونلارا باخاراق بوگوندن سونرا خیابانی حرکتلرین دوامیندان، چوخ شئی الده ائدهبیلنمیهجهییک.
3- اعتیراض بیچیمی نین دگیشیلمهسی: اوستده گلن یازیلارا باخاراق هرنهدن اؤنجه خیابانی اعتیراضلاردا قازاندیقلاریمیزی قوروماق لازیمدیر. اورمو گؤلونون قوروماسینا قارشی دورماق آذربایجان-ین حیاتی اوچون ساواشماق دئمکدیر. اورمو گؤلونه اولان اعتیراضلاری یئنی بیچیمده دوام وئرمک و اعتیراضلارین فورمونو دگیشمک لازیم گؤرونور. ایندیکی دورومدا آذربایجان جامعهسینی هزینهلردن اولدوقجا اوزاق توتماق لازیمدیر. خیابانلاردا اولان اعتیراضلارین(اورمو گؤلو مسئله سینده) یئرینه، ایندیکی دوروم و قوشوللارا باخاراق، باشقا یول-یؤنتملری دوشونمک لازیمدیر. اؤرنک اوچون دولت تصویب ائتدیگی بودجه نین آذربایجان-دا تئزلیکله خرجلهنمهسینه چالیشماق و یا بین المللی مرجعلره موراجعت ائتمکله اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتیراضیمیزی گوندمده ساخلاماق و س. بعضیلرینه گؤره بیلیم یوردلارین آچیلماسی ایله برابر بو اعتیراضلاری بیلیم یوردلارا داشیماق و اؤیرنجیسل تجمعلار قورماقلا اونا دوام وئرمک لازیم دیر. آمما بو یؤنتم اعتیراضلارین فورمونو دگیشمک دئییل بلکه یئرینی دگیشمک دیر و خیابانی اعتیراضلارین هزینهسی باشقا شکیلده اؤیرنجیلریمیزه تحمیل اولوب اؤیرنجی حرکتیمیزه ضربه ووراجاق دیر.
سون اعتیراضلار میللی حرکته یئنی تجروبه لر قازاندیردی. اومود اولونور بوندان سونرا کی حرکتلرده داها پیلانلی آددیملایاق کی داها آز هزینه لرله داها آرتیق باشاریللار الده ائدک. بوگون البته کی کئچن هفته لرده توتولانلاری اونودماماق و اونلارین آزادلیغینا چالیشماق هامیمیزین ایلک گؤره وی دیر. بوتون آذربایجان اوغروندا چالیشیب توتولانلارین آزادلیغینی اومود ائدیریک.
گونئی آذربایجان
الف-تبریزلی


text:
آنا دیلیم ترک آذر بایجان اوغلویام
آ ی وفاسیز منه وعده وئرمشدین ... تازا لباسیمی گئیب سنه خاطر گلمیشدیم امان یالان چیخدین گلدیم قاپینی باغلامشدین یوزومه آرزوم نيتيم بودور آي ائللر دونيانين اوره يي قانا دؤنمه سين زمي ده سنبل لر ، باغچادا گل لر بشرين چؤره يي قانا دؤنمه سين قانا بولانماسين يئرين مرازي هر عصرين هر ايلين نور سپن يازي شاعرين شعري ، عاشيقين سازي آرزوسو ديله يي قانا دؤنمه سين قانا بولانماسين صبحون گولوشو گؤرمويك دهشتلي ماتم گؤروشو آتانين ساققالي ، آنانين كؤكسو ياخاسي ، كؤينه يي قانا دؤنمه سين قانا بولانماسين انسان ثروتي حياتين وارليغي سؤزون قدرتي مين مين جاوانلارين صاف محبتي بويلوغو كؤينه يي قانا دؤنمه سين آداخلي مين اولسون عدالتلي مين داغيلسين تالانسين ائوي پيسليغين هئچ كيمسه نين هئچ كيمين عمرو گله جه يي قانا دؤنمه سين چيراغلاري يانديرين عرشه قالخسين توسكوسو هر اوبادا هربیر ائوده قاناد آچسين صلح سؤزو من آنايام بو سسيمده يئرين گؤيون دردي وار صولحه گلين آی انسانلار يوخسا دونيا محو اولار سهیل دالغا آذربايجــــــــــــــــــــــــــــــــــــــانيم نچه استان شهرتينن تانينار الينده اولان صنعتيينن تانينار نجه شمال دگويوسونن تانينار نجه تبريز قالي سينن تانينار قوربان اولوم اوز آنامين سوتونه آذربايجان غيرتينن تانينار معنیسی بودور کی : سنیله وارام تا سون(آخرین ) نفسیم . بیزلرده بونلاردان اورگه ناخ سوینج عالمینی قیش فصلی پاییز فصلی یاز فصلی یای فصلی پاییز فصلی هله ده او کوچه لر ده بیر اووج اوشاقلیق خاطره سی یاد لانیر بقول استاد شهریار : آغاج مینیب آت گزدیرن گونلریم گئجه آی چیخمیشیدی منیدیم بیرده او کئچمیش کوچه لر بیرده تامام خاطیره لر منله برابر گینه غملر اوره ییمده قالانیردی گینه سنلن او کئچه ن خاطیره لر یادا دوشوردو او گؤزل خاطیره لر آیدینا گلدیکجه گؤزومده آلیشیب اوددا یانیردیم... دانیشیردیم آییلا ، اولدوزایله ، چایلا ، چمنله آی او گونلر کی گزیردیک بو داریش کوچه ده سنله آیاقیم کوچه یه چاتدیخجا اوره ک دردینی دئشدی اوتوروب سئیر ائله دیم خاطیره لر ده گؤز یاشیم خاطیره لر تابلوسینا باخدی تؤکولدو سئل کیمی آخدی تؤکولدو او گؤزل گونلریمیز یادیما دوشدو سنی آختاردی گؤزوم پنجره لرده سونرا ایتگین ایتیرنلر کیمی قاشدی او زامان سن دولانان یئرله ره باخدی آمما بوش یئرله ره باخدیخجا ساتاشدی یئنه غم کاسه سی کؤنلومده جالاندی یئنه کؤنلوم یارالاندی نه گؤزل گونلریمیز سنله واریدی او صفالی کوچه ده حئیف او سئودا ، او محبت بئله نیسگیللی قورتولدو نئجه تئز ائشقیمیزین یاسی دوتولدو نئجه تئز خوش گونون اؤمرو سونا گلدی نه بیلیردیک که بوتون آرزیلار ایمکان اولا بیلمه ز نه بیلیردیک یانان اودلار سؤنه جکمیش حئیف اولدو ، او گؤزل خاطیره لر دوندو غم اولدو نه گؤزل فیکرو خییالیله یاشاردیق گله جک گونلریمیزده ن سؤز آچاندا بوروشوردوک گولیله ، چیلا ، چمنله آرزولارلا قاریشاردیق ، ساواشاردیق ، باریشاردیق نه گؤزل دیر بیرینین کؤنلونو آلماق قولونو سئوگیلینین بوینونا سالملق سارماشیقلار کیمی شوقیله ساریشماق نه گؤزل دیر حرده ن حرده ن اوتوروب فیکره دولاندا او عزیز خاطیره لر یاده دوشرلر گؤزو یاشلی یاغاجاق بارلی بولودلار کیمی دوللام دئیه ره م حئچ گؤره سن بیر دوشه ره م یادینا منده؟؟ گول آچار سنله کئچه ن گونلریمین یادی سینمده شوقیده ن گوللریم ایستر کی آچیلسین آچمامیشدان ولی سوللام نه دئییم کی منه گول وئرمه لرین یاده دوشنده دلی اوللام اوتوروب آغلاشارام خاطیره لرله نئیله مک سن بئله سئودین منده سنسیز یاشارام خاطیره لرله من دئییردیم کی محبت گولونون رنگی سولانماز نه بیلیردیم کی سولارمیش نه بیلیردیم کی فلک بئیله قویارمیش منی سن سیز سنی من سیز خسته کؤنلوم گینه سن سیز ندجه حسرتلی سیزیلدلر کاش بیله ردین بو سینیق سازدا نه لر وار آمما سن حاردان بیله رسن بیر مثل واردی دئیه رلر کی اوره ک یانسا گؤز آغلار سنین آمما اورگین وارسادا داشداندی ، دمیرده ن دی نه داشدان کیم گؤروب گول گؤیه ره سولموش آغاجدان؟؟ بسله میشدیم سنه بیر شانلی محبت کؤنلومون آیناسی آمما داشا گلدی شوشه تک پول پول اولوب دوشدو داغیلدی باشلادی سولماغا گول لر بختیمین ترلانی دا اوچدو باغیمدان کؤچه ری قوشلاریله گؤتدی قوتولدو بیلمه دیم حاردا دوتولدو ائله بیر اینجه کؤنول صاحیبی آنجاق کی من ایدیم ائله بیر قاینار اوره ک کی اؤزو سیندی سنی سیندیرماق ایچین اولمادی مئیلی سنده سئودین قالا یالیز قالا حسرتلی ، گیلئی لی نه بیلیردیم بئله سئومک ده اولارمیش نه بیلیردیم کی محبت گولونون رنگی سولارمیش نه بیلیردیم نه بیلیردیم سؤزلوک : عبدالعلی آیرملو - وفا تقدیم ائدیرم وبلاگ سئو گی سوزلرینه فاطمه خانیم حضورونا
کتاب عشقه باخسیدون منه لطفون کم اولمازدی
مریض عشقیوم جانا منه چوخ پیسدی رفتارون
گلرسن بیر گون آی گول ، گوررسن یوخ اثر مندن
دئیه للر دای قئییت چیخ گئت ، الوبدور اول وفادارون
گوزیاشلاری آخماقدا سئل اولماقدادی،دای گل!
هجران توری دونیانی قفس تک بورویوبدور
دنیاکیمی ،باغریمدا دارالماقدادی،دای گل!
سال داغلارا های،گؤیده بولودلار دیله گلسین
یاپراق کیمی وارلیق بویو سولماقدادی،دای گل!
هجرینده گئچن لحظه لری یانقلی سازتک
غم پنجه سی،آه زخمه سی،چالماقدادی،دای گل!
سنسیزلیگه دؤزمک نه سایاق ممکن اولارمیش
دؤزودوم،دؤزوموم جانیمی آلماقدادی،دای گل!
گل قوی گؤنشین بایداسی دنیایه جالانسین
باغریمدا قارانلیق ایزی قالماقدادی،دای گل!
آ ی وفاسیز منه وعده وئرمشدین ...
تازا لباسیمی گئیب سنه خاطر گلمیشدیم
امان یالان چیخدین گلدیم قاپینی
باغلامشدین یوزومه
آرزوم نيتيم بودور آي ائللر
دونيانين اوره يي قانا دؤنمه سين
زمي ده سنبل لر ، باغچادا گل لر
بشرين چؤره يي قانا دؤنمه سين
قانا بولانماسين يئرين مرازي
هر عصرين هر ايلين نور سپن يازي
شاعرين شعري ، عاشيقين سازي
آرزوسو ديله يي قانا دؤنمه سين
قانا بولانماسين صبحون گولوشو
گؤرمويك دهشتلي ماتم گؤروشو
آتانين ساققالي ، آنانين كؤكسو
ياخاسي ، كؤينه يي قانا دؤنمه سين
قانا بولانماسين انسان ثروتي
حياتين وارليغي سؤزون قدرتي
مين مين جاوانلارين صاف محبتي
بويلوغو كؤينه يي قانا دؤنمه سين
آداخلي مين اولسون عدالتلي مين
داغيلسين تالانسين ائوي پيسليغين
هئچ كيمسه نين هئچ كيمين
عمرو گله جه يي قانا دؤنمه سين
چيراغلاري يانديرين
عرشه قالخسين توسكوسو
هر اوبادا هربیر ائوده
قاناد آچسين صلح سؤزو
من آنايام بو سسيمده
يئرين گؤيون دردي وار
صولحه گلين آی انسانلار
يوخسا دونيا محو اولار
سهیل دالغا
آذربايجــــــــــــــــــــــــــــــــــــــانيم
نچه استان شهرتينن تانينار
الينده اولان صنعتيينن تانينار
نجه شمال دگويوسونن تانينار
نجه تبريز قالي سينن تانينار
قوربان اولوم اوز آنامين سوتونه
آذربايجان غيرتينن تانينار
معنیسی بودور کی :
سنیله وارام تا سون(آخرین ) نفسیم .
بیزلرده بونلاردان اورگه ناخ سوینج عالمینی
قیش فصلی
پاییز فصلی
یاز فصلی
یای فصلی
پاییز فصلی
هله ده او کوچه لر ده بیر اووج اوشاقلیق خاطره سی یاد لانیر
بقول استاد شهریار : آغاج مینیب آت گزدیرن گونلریم
گئجه آی چیخمیشیدی
منیدیم بیرده او کئچمیش کوچه لر
بیرده تامام خاطیره لر منله برابر
گینه غملر اوره ییمده قالانیردی
گینه سنلن او کئچه ن خاطیره لر یادا دوشوردو
او گؤزل خاطیره لر آیدینا گلدیکجه گؤزومده
آلیشیب اوددا یانیردیم...
دانیشیردیم آییلا ، اولدوزایله ، چایلا ، چمنله
آی او گونلر کی گزیردیک بو داریش کوچه ده سنله
آیاقیم کوچه یه چاتدیخجا اوره ک دردینی دئشدی
اوتوروب سئیر ائله دیم خاطیره لر ده
گؤز یاشیم خاطیره لر تابلوسینا باخدی تؤکولدو
سئل کیمی آخدی تؤکولدو
او گؤزل گونلریمیز یادیما دوشدو
سنی آختاردی گؤزوم پنجره لرده
سونرا ایتگین ایتیرنلر کیمی قاشدی
او زامان سن دولانان یئرله ره باخدی
آمما بوش یئرله ره باخدیخجا ساتاشدی
یئنه غم کاسه سی کؤنلومده جالاندی
یئنه کؤنلوم یارالاندی
نه گؤزل گونلریمیز سنله واریدی او صفالی کوچه ده
حئیف او سئودا ، او محبت بئله نیسگیللی قورتولدو
نئجه تئز ائشقیمیزین یاسی دوتولدو
نئجه تئز خوش گونون اؤمرو سونا گلدی
نه بیلیردیک که بوتون آرزیلار ایمکان اولا بیلمه ز
نه بیلیردیک یانان اودلار سؤنه جکمیش
حئیف اولدو ، او گؤزل خاطیره لر دوندو غم اولدو
نه گؤزل فیکرو خییالیله یاشاردیق
گله جک گونلریمیزده ن سؤز آچاندا
بوروشوردوک گولیله ، چیلا ، چمنله
آرزولارلا قاریشاردیق ، ساواشاردیق ، باریشاردیق
نه گؤزل دیر بیرینین کؤنلونو آلماق
قولونو سئوگیلینین بوینونا سالملق
سارماشیقلار کیمی شوقیله ساریشماق نه گؤزل دیر
حرده ن حرده ن اوتوروب فیکره دولاندا
او عزیز خاطیره لر یاده دوشرلر
گؤزو یاشلی یاغاجاق بارلی بولودلار کیمی دوللام
دئیه ره م حئچ گؤره سن بیر دوشه ره م یادینا منده؟؟
گول آچار سنله کئچه ن گونلریمین یادی سینمده
شوقیده ن گوللریم ایستر کی آچیلسین
آچمامیشدان ولی سوللام
نه دئییم کی منه گول وئرمه لرین
یاده دوشنده دلی اوللام
اوتوروب آغلاشارام خاطیره لرله
نئیله مک سن بئله سئودین
منده سنسیز یاشارام خاطیره لرله
من دئییردیم کی محبت گولونون رنگی سولانماز
نه بیلیردیم کی سولارمیش
نه بیلیردیم کی فلک بئیله قویارمیش
منی سن سیز سنی من سیز
خسته کؤنلوم گینه سن سیز ندجه حسرتلی سیزیلدلر
کاش بیله ردین بو سینیق سازدا نه لر وار
آمما سن حاردان بیله رسن
بیر مثل واردی دئیه رلر کی اوره ک یانسا گؤز آغلار
سنین آمما اورگین وارسادا داشداندی ، دمیرده ن دی نه داشدان
کیم گؤروب گول گؤیه ره سولموش آغاجدان؟؟
بسله میشدیم سنه بیر شانلی محبت
کؤنلومون آیناسی آمما داشا گلدی
شوشه تک پول پول اولوب دوشدو داغیلدی
باشلادی سولماغا گول لر
بختیمین ترلانی دا اوچدو باغیمدان
کؤچه ری قوشلاریله گؤتدی قوتولدو
بیلمه دیم حاردا دوتولدو
ائله بیر اینجه کؤنول صاحیبی آنجاق کی من ایدیم
ائله بیر قاینار اوره ک کی اؤزو سیندی
سنی سیندیرماق ایچین اولمادی مئیلی
سنده سئودین قالا یالیز
قالا حسرتلی ، گیلئی لی
نه بیلیردیم بئله سئومک ده اولارمیش
نه بیلیردیم کی محبت گولونون رنگی سولارمیش
نه بیلیردیم
نه بیلیردیم
سؤزلوک : عبدالعلی آیرملو - وفا
تقدیم ائدیرم وبلاگ سئو گی سوزلرینه فاطمه خانیم حضورونا


text:
اویان نیوز: گؤستریچیلر، اونیورسیته شاگیردینین کوتلوی تجاووزه اوغراماسینین اوزریندن ۳ هفته کئچمهسینه باخمایاراق، حکومتی وعدلریندن آیری بیر آددیم آتماماقلا گوناهلاندیریر
هیندیستاندا بیر اونیورسیته شاگیردینین کئچن آی کوتلوی تجاووزه اوغرایاراق اؤلدورولمهسینین یول آچدیغی ماراق بؤیویور.
قادینلارین داها یاخشی قورونماسی و جینسی سالدیریدا اولانلارا یؤنلیک جزالارین آغیرلاشدیریلماسی طلبیله ائدیلن گؤستریلر داوام ائدرکن، حکومتی اعتراض اوچون آجلیق اعتصابلاری ۲.جی هفتهسینی دولدوردو.
حادثهلرین فیتیلینی اودلایان تجاووز شوبههلیلرین بو گون محکمه اؤنونه چیخاجاق.
گؤستریلرین ان بؤیویو یئنی دهلیده تشکیل ائدیلدی.
گؤستریچیلر، اونیورسیته شاگیردینین کوتلوی تجاووزه اوغراماسینین اوزریندن ۳ هفته کئچمهسینه باخمایاراق، حکومتی وعدلریندن آیری بیر آددیم آتماماقلا گوناهلاندیریر.
مخالیفت پارتیلری ده، حکومتی جینسی سالدیری گوناهی ائدنلر یئرینه، اعتراض گؤستریلری تشکیل اوزرینه گئتمکله، گؤستریچیلری سوسدورماغا چالیشماقلا، اؤلکهده اعلان ائدیلممیش بیر فوق العلاده وضعیت ایجرا ائتمکله اتهام ائدیر.
گؤستریین تشکیل میداندا ۲ هفتهدیر آجلیق آکسیاسی ائدن ۲ نفردن بیرینین وضعیتینین پیسلشدیگی خبر وئریلیر.
آکتیویستلر، جینسی سالدیری شوپههلیلرینین اعدام ائدیلمهسینی ایستییر.
۶ شوپههلیدان ۵ی بو گون ایلک دفعه محکمه اؤنونه چیخاجاق. شوپههلیلردن ۱۷ یاش اولانین ادعاسی ایسه اوشاق محکمهسینده گؤرولهجک.
شوبههلیلردن بیرینین ائوینه مولوتوف کوکتئیلی آتیلدیغی، بونا گؤره محکمهنین آغیرگوونلیک تدبیرلری آراسیندا ائدیلهجگی بیلدیریلیر.
یئنی دهلی، دونیادا جینسی سالدیری گوناهلارینین ان چوخ ایشلندیگی شهرلرین باشیندا گلیر. شوپههلیلر نادیر اولاراق توتولور و محکمه اؤنونه چیخاریلیر.
ت.ر.ت. تورکی


text:
اویان نیوز دان آچیقلاما: ۲۹ آبان (چایان) فریدون ابراهیمی آذربایجان ملی حکومتینین دادستانینین دوغوم گونودور.
اؤنه گلن یازی «آزادلیق یولوندا مبارزه» آدلی کیتابین “فریدون ابراهیمی” بولومونون عینی متنی آدی گلمیش کیتایدان حاضیرلانمیشدیر.
فریدون ابراهیمی
فریدون ابراهیمی ۱۲۹۷- نجی شمسی ایلده آستارا شهرینده روشنفکر بیر عائله ده آنادان اولموشدور. او، ابتدائی تحصیلینی آستارادا آلمیشدیر.فریدونون آتاسی میرزا غنی ۱۳۰۸- نجی ایلده سیاسی اتهاملا حبسه آلینمیش و بیر نئچه ایل زنداندا قالدیقدان سونرا نهاونده تبعید اولونموشدور. فریدون آتاسینین حمایه سی آلتیندا آستارادا ۹- نجی کلاسی قورتاردیقدان سونرا انزلییه گئدیر و ۱۰ – نجی کلاسی اوردا قورتاریر. بوندان سونرا او ،تبریزه گلیر،۱۲-نجی کلاسی دا فردوسی مکتبینده بیتیریر. عالی تحصیل آلماق مقصدیله فریدون تهرانا گیدیر.
او، تهراندا حقوق فاکولته سینده تحصیل آلدیغی زمان خصوصی تدریس، روزنامه لرده مقاله یازماق واسیطه سیله ئوزونون گونده لیک یاشایشینی تامین ایدیردی. ایکینجی جهان محاربه سی ایللرینده ایراندا آزادلیق حرکاتی جانلانماغا باشلادیغی دورده فریدون حزب توده ایرانین فعال عضولریندن بیری اولور. او ، تهراندا حزب طرفیندن نشر اولونان روزنامه لرین و همچنین دموکراتیک مطبوعاتین بیر نچه سینده اشتراک ایتمیش ، « رهبر» ، « آژیر»، «مردم» و باشقا مهم روزنامه لرده بیر چوخ کسرلی سیاسی مقاله لر یازمیشدیر.
۱۳۲۴-نجی ایلده فریدون ایراهیمی آذربایجانا گلیر. بو زمان آذربایجاندا خلق ارتجاعا قارشی قیزغین مبارزه آپاریردی. فریدون ابراهیمی ده آزادلیق اوغروندا آپاریلان بو مبارزه یه قوشولدی و ئوز آتشین قلمیله اونا گور کملی خدمتلر ایتدی. حزب تتوده ایرانین ایالتی کمیته سینین نظارتی آلتیندا نشر اولونان«خاور نو» («ینی شرق») روزنامه سینده فریدون ابراهیمی نین همین دورده یازدیغی مقاله لر ارتجاعین افشا ایدیلمه سینده مهم رول اوینامیشدیر.
آذربایجان دموکرات فرقه سی تشکیل اولدوقدان و حزب توده ایرانین آذربایجان ایالتی تشکیلاتی فرقه ایله بیرلشدیکدن سونرا فریدون ایراهیمی ده اونون سیرالارینا قوشولدی.
وقتیله فریدون «آذربایجان» و «خاور نو» روزنامه لرینده یازدیغی مقاله لر اللرده گزیردی . اونون «آذربایجان دانیشیر» آدلی سلسله مقاله لری تاریخی کچمیشیمیزی بیر داها خاطرلاداراق، خلقی آزادلیق اوغروندا دویوشلرده روحلاندیریردی. مولف ئوز اثرینده نه کیمی بیر مقصد قارشیسینا قویدوغونی قید ایده رک یازیردی: «منیم مقصدیم بودور… ئوز حقیقی مقامی و موقعیتینی الده ایتمک ایچون بو گون قیام ایدن آذربایجان ملتینی آزاد دنیایا تانیتدیرماق استه ییرم. بشریتین مدنیت تاریخینده آذربایجانین نه کیمی بیر مقاما مالک اولدوغونی گوسترمک ایسته ییرم…» ف. ابراهیمی بو مقاله لرده ئوز خلقینین پارلاق تاریخینی خاطرلاداراق سونسوز بیر افتخار حسیله قید ایدیردی:
« آذربایجان مقدس ابدی اودلار ئولکه سیدیر. بو عزیز تورپاغین هر بیر قاریشیندا افتخارلی بابا لاریمیزین اونودولماز یادگاری قالیر . اونون کچمیشده کی عظمتلی قلعه لرینین قالیقلاری و مقدس آتشلرین اثرلری بیزیم بویوک آتالاریمیزین پاک روحی و سارسیلماز ایمانینی گوستریر…»
بو زمان مرتجع و ساتقین جیزما – قاراچیلار آذربایجان خلقی نین تاریخی کچمیشینی تحریف ایدن بیر سیرا اویدورما و بهتانچی مقالرله نشر ایدیردیلر. فریدونون یوخاریدا قید اولونان مقاله لری همین مرتجعلره قارشی دیش سیندیریجی و منطقی جواب اولماقلا برابر خلقیمیزین ملی آزادلیق حرکاتینین حقلی و عدالتی اولدوغوندا گوستریردی. فریدون ابراهیمی مارکسیست بیر پوبلیست کیمی حادثه لری علمی نقطه نظردن تجزیه و تحلیل ایدیردی. او ، آذربایجان دموکرات فرقه سینین مرکزی کمیته سینین اورقانی اولان «آذربایجان» روزنامه سینین تحریریه هیئتیله یاخیندان امکداشلیق ایدیر، روزنامه نین صحیفه لرینده سیاسی جهتدن کسگین، مضمون جهتدن دولغون مقاله لرله آردیجیل صورتده ایله ییردی.
۱۳۲۵- نجی ایلده فریدون ابراهیمی پاریسده تشکیل اولونموش صلح کنفرانسینا آذربایجان مطبوعاتینین نماینده سی صفتیله گوندریلدی. اوردان قاییتدیقدان سونرا ابراهیمی همین کنفرانس باره سینده «آذربایجان» روزنامه سینده بیر سیرا مقاله لر نشر ایتدی. همین سلسله مقاله لر «ایران ما » روزنامه سی طرفیندن ترجمه اولونوب تهراندادا اوخوجی کتله لرینه چاتدیریلدی . فریدون ابراهیمی دموکراتیک مطبوعاتیمیزین گور کملی خادمی کیمی ئوز قلمی ، بیلیک و باجاریغی ایله خلق حرکاتین-۲۱ آذر نهضتینین غلبه سی اوغروندا چالیشمیشدیر.
۲۱ آذر نهضتینین غلبه سیندن سونرا، آذربایجان دموکرات فرقه سینین و ملی حکومتین درین اعتمادینی قازانمیش اولان فریدون ابراهیمی آذربایجانین باش مدعی العمومی تعیین ایدیلدی.
او ، بو وظیفه نی یرینه یتیره رکن ملی نهضتین نایلیتلرینین، ملی حکومتین قانون و قایدالارینین ، آذربایجان خلقینین آسایشینین کشیگده دایانمیشدی. آذربایجان دموکرات فرقه سینین بیرینجی قورولتاییندان مرکزی کمیته عضولیگینه سچیلمیش ف. ابراهیمینین نهضتده اشتراکی ، خلق ایشینه صداقتی ، یوکسک دولت خدمتی آذربایجان گنجلیگی ایچون ئورگره نیلمه سی لازم اولان بویوک سرمشقدیر.
نهایت، ۱۳۲۵-نجی ایلین آذر آییندا شاهنشاه قوشونلاری خائنجه سینه آذربایجانا سوخولدوقدان سونرا ابراهیمی ده حبسه آلینیر. او ، زنداندا اولدوغی زمان دا ئوز خلقینین منافعی و گله جگینی مردلیکله قورویور، دربار نوکرلرینین بوتون توطئه لرینه و تضییقلرینه باخمایاراق دشمن قارشی سیندا دیزه چوکمور.
فریدون محاکمه ایدیلدیگی زمان آذربایجان خلقینین حقوقونی شهامتله مدافعه ایدیر، نهایت ، بیر نچه آی حبسده ساخلانیلدیقدان سونرا جلادلار فریدون ابراهیمینی جمعه گونی ، ۱۳۲۶ – نجی ایل خرداد آیینن ۱- ده ، تبریز شهرینده دارا چکیرلر.
خلقین قهرمان اوغلی فریدون ابراهیمی فرقه عضولرینین، زحمتکشلرین ، ایران روشنفکرلری و زحمتکشلرینین سون درجه محبت بسله دیکلری و صمیم قلبدن سئودیکلری بیر مبارز ایدی.
اونون اعدام ایدیلدیگی گون تبریز اهالیسینین ماتم گونونه چویریلمیشدی.
شاعر و یازیچیلارین بیر چوخونون فریدون ابراهیمییه بویوک اثرلر ، شعرلر ، پوئه مالار و حکایه لر حصر ایتمه لری هئچ ده تصادفی دگیلدیر. ملی نهضتیمیزین ، دموکراتیک ادبیاتیمیزین گورکملی خادمی اولان فریدون ابراهیمی آزادلیقلا اسارت آراسیندا گیدن دویوشون گورکملی قهرمانلاریندان و ینی نسلین مبارز صورتلریندن بیری اولموشدور.
ائله بونا گوره ده اونون خاطره سی ابدیلشدیریلیر و ابدی لشدیریله جکدیر.


text:
نه ائتمهلیام؟
من ایستیرهم اوزومو آغلایام نه ائتمهلیام؟
اولن دیلکلره یاس ساخلایام نه ائتمهلیام؟
من ایستیرهم کوزه ریب اودکیمین کول اولسامدا
قارانلیقین اورهگین داغلایام نه ائتمهلیام
چوخ ایستیرهم قوناقیم اولسا شعریمین پریسی
قیزیل غزل قولونا باغلایام نه ائتمهلیام
من ایستیرهم سویو چاتدیرماغا یارین باغینا
جوشوب شلاله کیمین چاغلایام نه ائتمهلیام
منیم ده اوخشاماغا محتشم دیاریم وار
صفالی باغچالییام باغلییام نه ائتمهلیام
اوزومده یاسلی گوزومده سوزومده شعریمده
آچیق دئیم ساوالان داغلییام نه ائتمهلیام
... و ایستیرهم نه عطا اولسا عاصمه ائل دهن
سیزهده بیر نئچه پای ساخلایام نه ائتمهلیام؟
عاصم اردبیلی


text:
ایکینجی بهلول
گئجه نی صوبح ائیله ییب دیر , چیخیب ائودن ,
آلاتوردان , یازیق اینسان , چوخ هراسان , گینه بو شهریمیزین بهلولی یارب,
باشینی تیکمیش اشاقه, قوتین سالمیش ایاقه, کورکی چیگنینده, همان کورکی کی,
گوندوزلرینین پالتاری, آمما گئجه لر یورقانی اولموش, سانکی شیرین جانی
اولموش, گئدیر آنجاق هایانا, کیم نه بیلیر هئچ دئمگ اولماز, او کی هر کسله
دانیشماز, او اگر کوسسه باریشماز, مال دونیایه ساریشماز, اونا دونیاده
یانان یوخ, اورگینده قالانان دردی قانان یوخ, بیر نفر یاده سالان یوخ,
هاینیا بیر ده قالان یوخ.
او بیر اینسان دی پوزولموش آدی اینسانلار ایچیندن, دیری دیر آمما اولوبدور, همی آجدیر, همی توخدور, باخیشی زهرلی اوخدور, همی واردیر همی یوخدور, دئیی سن واردیر, هانی دفتر آماریده آدی, هانی قندیله نباتی, هانی یاغی, هانی یانماغه چراغی, هانی بس ایستی اوتاقی, هانی آروادی اوشاقی, نییه بس کوردی اوجاقی!
وارسانیرسان, دءگوروم ایستیه کوچ ائیلیه بیر گون بو جهاندان او جهانه, باشی نین اوستده او گون آغلیاجاقسان؟اونا یاس ساخلیاجاقسان؟باجی وار باشینی یولسون؟دوستی وار گوزلری دولسون, بالا وار گول کیمی سولسون؟آتا واردیر اره ییب شام کیمی هجرینده سو اولسون؟او بیر اینساندی بئزیکمیش هامی اینسانلار الیندن, بیر نفر اینجی یه, حاشا نه الیندن نه دیلیندن, گئری توشموش اوز ائلیندن, آتالاردان, بابالاردان, بیز اوچون یاخشی نشاندیر, اوزو بهلول زماندیر, سوزلریندنده عیاندیر, ده لی دیر پالتاری جیرماز, ده لی دیر باشه چیغیرماز, ده لی دیر بیر کسی وورماز, دهلی دیر آمما تاری لان توخونان رشته نی قیرماز, آمما گاهدان تاریا شیلتاق ائدر خیردا اوشاق تک, پنیرین قارقا آپارسا, یا اوشاقلار داشا باسسا, اوزو بیگلر اله سالسا, اوندادیر ترسه باخار ماوی سمایه, ترپه نیر دیل دوداقی آمما سسی آشکارا چیخماز.
نئجه کی بیر دونه آخشام چاغی من ناظر بیر صحنه سی اولدوم, آز قالیردی که بیزیم انقلابین شانلی آغاجی بارا دولسون, گونش آچسین, ایشیقین عالمه ساچسین, آغ گویرچین قفسین سیندیراراق قول قاناد آچسین, کی بیر افسر بئله بیر دردلی بیر اینسانی غضب سیلی سینه بیر گئجه مهمان ائله دی, بلی دونیا بئله دی, بئله بیر قورقو کی ایللر بویو ائیلردی بیزلره شاهلار نظامیندا, زورلی زورسیز آیامیندا, باج آلانلار اینامیندا, حقه باطل دئیوبن باطلی حق جلوه وئرنلر, اوزو قورد آمما قویون پالتاری خلق ایچره گیه نلر, قونشوسی آج یاتوبن اوزلری بئش وعده ییه نلر, مرده نامرد دییه نلر, بئله بیر قورقونو ائتمیشدیله بو ملته حاکم, نه عدالت!نه محاکم! اونا بیر سیلی ووروب قهریله بیچاره ییخیلدی, اوره گیم یاندی سیخیلدی, دوردو یئردن آیاغا کورکونو اوز چیگنینه سالدی, اونا بیر سوز دیوبن هامی نین آرامینی آۀدی, دردی درد اوسته قالاندی, دای سکوت ائیله مییب نوطقه گلیب صبری تالاندی, دئدی یئر گویده یالاندی؟
سیل گوزون باخ گیله دیقتله گویه, گور نه گورورسن, باخ گور اولدوزلاری خلق ائیله ین آللاه نه نه سئویر, سن نه سئویرسن؟او قارانلیق گئجه ده نور ساچاندی, باغلی یوللاری آچاندی, گونشین آۀ یاناقی پارلیر اوفوقلرده آچاندی, داها ظولمات دا قاچاندی, اوقدر اولدوزا صاحب منی دوگمور, ایکی اولدوزلا دوگورسن؟بونه ایشلردی گورورسن, بو نه دونیا دی سئویر سن, نه چوره کدیر کی یئییرسن, بونو سن بیلمه لی سن هر الین اوستونده بیر ال وار, هامی معلوله علل وار, هر عمارت کی اونو ظلم الی تیکدی, اونا آخر ده خلل وار, دوز یولوندان سن آزیب سان, اوزووه گور قازیبسان, نه قدر قدرتون اولسا, گینه مندنده یازیق سان, یازیق اینسان!اولدوزون سهل دی باشوندا مرصع تاجون اولسا, میللتی سویماقا مینلر باج آلان لیلاجون اولسا, زور دئییب وورماقا سینسیتمگه من تک آجون اولسا, قالانان نفرتیمیز سینه ده فریاد اولاندا, سسی دونیایه دولاندا, دوشمانین دا من دیوانه کیمین رنگی سولاندا, آییلارسان نه آییلماق, او آییلماق هئچه دگمز.
سوزومو قیسساتمالیام اوستونو چیرپیب یولا دوشدو, آمما لاپدان دایانیب توتدو اوزون افسره ساری, بیر گوزل شعریله آلدی هامی نین صبر و قراری, سانکی بیر قارتالیدی چیگنینه چالمیشدی شکاری دئدی :
« تقدیر و قضا قوت بازوئیله دونمز / بلی, بیر شمع کی حقدن یانا هئچ بادیله سونمز »
منده سوز دفترینی باغلایاراق گئتمه لی اولدوم, سیزه فاش ائتمه لی اولدوم, کی منیم شعریمین انگیزه سی شیخ ممدیمیز, بهلول ثانی, او وداع ائتدی جهانی, آختاریب تاپدی بقانی, عومرونون سون چاغی چیگنینده اولان کورک جیریلدی, اونو دلبسته ائدن وارلیقا تک رشته قیریلدی, حق دانیشدی اودو بو شهریده دیوانه ساییلدی, خیردا بیر داخما اونا خانه و کاشانه ساییلدی , اوزو اینسان, ولی اینسانلیغا بیگانه ساییلدی, اغنیا پول گوجونه دهریده فرزانه ساییلدی, باده ی حق دن ایچن لایق میخانه ساییلدی, عارفین عرفی خطا, عالم عرفانه ساییلدی, زاهدین صدق دیلی ریبیله هم خانه ساییلدی, شاعرین شعری خلاف ائتدیگی پیمانه ساییلدی, فاسقین فسقی نه دن همت مردانه ساییلدی؟یوخ تعجب یئری « عاصم » کی طبیعت قوروشوندا, گنج پنهانه مکان گوشه ویرانه ساییلدی.