text:
دییرمان آرخینا یئتیشدی. ایللردن بری وریانی ییخیلان آرخین آخار سویو قوروسایدی دا، یاتاغی لؤهمهلی گؤلمهچهلرله دولویدو. آغزینا آلدیغی قوخولو سویو اودا بیلمهییب جینگلریندن سوزولوب اپریمیش چیملرین اوسته تؤکولدو.
دینجهلمهدن یولا دوشدو. آرخدان کئچنده برک دارتیندی. اؤز ایچریسینده باش وئرن دییشیکلییی دویدو. سببینی بیلمهدی، آنجاق دیزلرینین تیترهمهسینی گؤردو. پاپی اولماییب میلچکلردن قورتارسین دئیه باشینی سیلکهلهدی.
“هیملاوار”دا دایاندی. پیه دیوارینین کؤلگهسینده آج اولا – اولا، یئمهیه رغبت تاپمادی. یوکون آغیرلیغی داغلار کیمی کورهیینده آغیرلیق تؤرتمیشدی. کاش اولوردو یوکدن قورتارا، دیزه چؤکه، قول – قیچینی اوزادا. کاش اولوردو حیاتدان اوساناراق، اؤلوم دروازاسیندان سورغو – سؤالسیز کئچه بیلیردی. آرزویلا حقیقت آراسیندا سونسوز اوچوروم اولسایدی دا گؤزلرینی یومدو. یارانمیش قارانلیقدا حقیقت گولونو آرزو تئلینه تاخماق ایستهدی، لاکین کیپریکلرینین آراسیندان سوخولان میلچکلرین سانجدیغی تیکانلار اونا بیلدیردی کی آرزو قوشو ایللر بوندان اول چالاغانلار دیرناغیندا قاناد چالمادان بوغولوب. تکجه آجی حقیقت وارلیغینی بولاندیرا – بولاندیرا چوروتمکدهدیر.
آلت دوداغی اختیارسیز بوراخیلیب ساللاندی، اوزون ساری دیشلری گؤروندو. آغزیندان آخان شیرهجه سو دوداغیندان سوزولوب قیریلمادان یئره چاتیردی. گؤرکملی، یئلکنه اوخشار بوینو ایلدیریم وورموش پالید تک ییخیلیب قینیندان آسیلمیشدی. قیچلاری جانا گلدی. ایلک دفعه ساغ قیچی دؤزومدن دوشوب بوکولدو. شوملایان دیوار کیمی اؤزونو بوراخیب یئره سرهلندی. خامیت دایاندی خیرخیراسینا، ناراکی قویروغونو دا قاهاریب شاققیلتییلا ائندیردی. قارنینین آلتیجا سوروشدو. داشقانین سول قولو قابیرغاسینی قیردی. داراما دوران یوگن چال کئچیرتدن آیریلیب اوردونا زولاق سالدی. ایکی آغیر مرجی چووالی دا قابیرغاسینین آلتیندا اولان بوشلوغو دولدوردو.
داشقاچی صفر یوگوروب خامیتین باغلارینی کسدی. تلهسیک کندچیلره های باسیب داشقانین یوکونو بوشالتدیردی. داشقانین قولونو قابیرغاسیندان گؤتورولندن سونرا، مرجی تایلاری قیراغا قویولاندان سونرا، بیر یاریم نفس آلا بیلدی. تیترهین قیچلاریندان اؤلوم – اولوم محاربهسیندن قالخان کولک، اورهییندهکی سون کؤزلری آلیشدیریب، چاتلاییب پارتلایان قلبینین آلوولاریندان قوپان هنیرتینی بئینینه توپلادی.
بئلیندن گؤتورولن یوک، بوینوندان آچیلان خامیت، قیریلان یوگن، چیخان ناراکی، ها بئله حیات آدینا گور شلالهنین سون دامجیلاری اوندا خولیالار یاراتدی. خاطیرهلر دیله گلدی: ساوالان دؤشونده قورولان آلاچیقلار آراسیندا “باغیش بی”ین آلاچیغی داها هوندور، داها گؤرکملی اوجالمیشدی. “حمزه بی”ین اوغلونون سنت تویوندا دویون قارین ساج ایچی یئین باغیش بی، بو گون سحر چاغی چای – چؤرهیه ال گزدیرمکده ایدی کی ایلخیچی “زامان” ایچهری گیریب اللری دؤشونده قورودو.
بی گؤزلرینی قییا – قییا، باخیب امر ائلهدی: ـ «دیللن!»
زامان اودقونوب دئدی: ـ «بی ساغ اولسون! “کهرمایدان” دوغدو…»
باغیش بی نوخوددان ایری تیریهکی یاپیشدیریب سوموردو. جیزلیغینی چیخارداندان سونرا آغزیندان، بورنوندان توستونو پؤسکوره – پؤسکوره بوغونوق سسله دئدی: ـ «رد اول گلیرم!»
ساوالان اتهیینده “بوز بولاغی”نین دیکینده، دوغرودان دا کهر مایدان مخمل توکلو جئیران گؤزلو بیر قولان دوغموشدو. آنا یالاغیندان سونرا ایکینجی چالیشمادا سیترهیه – سیترهیه آیاقلاری اوسته دوران قولان، اینجه حرکتله سیلکهلهنیب اؤزونو آنانین نوازشینه تاپشیران قولان، دوداقلارا شیرین تبسم قوندورموشدو.
بییه یول آچدیلار. گؤرن کیمی راضیلاشیب دیل – دوداق آراسیندا دئدی: ـ «ایه پؤروز! تاپشیریرام سنه. بیر توکو اسکیک اولسا، اؤلنلریوی قاتارام قامچی قاباغینا!»
پؤروز باش ایهرک، سؤیلهدی: ـ «آی بی! قادان منه، آدی؟»
بی کهره باخدی، دایچایا باخدی، دایچانین گونش تئللرینده قیزاران، رنگی داغ دؤشونو بزهین لالهیه بنزهدییینه گؤره دئدی: ـ «آدینی قویورام قیزیل.»
پؤروز گولومسهییب دئدی: ـ «موبارکدیر! آدییجا اولسون!»
قیزیل آدییجا اولدو. چئوریلدی اولدو ایلخینین گؤزو. تپهدن دیرناغادک قیزاران قیزیل، دئمک اولار، تکلییینه دهیردی بیر ایلخییا. بئلهلیکله قیزیل قد آتدی، بویا میندی. تای – توشلاریندان داها هوندور، داها قیوراق اولدو. قارالتیدان شوبههلهنیب قولاقلارینی شکلهینده، گؤز ایستهمیردی اوندان آیریلا بئله. ایلخی قاباغیندا قاچاندا، یال – قویروغو یئللهنیب شیغییان قارتالا بنزهییردی.
بیین تاپشیریغینا گؤره، پؤروز قیزیلی ایلخیدان آییریب قوروقدا بوخولادی. بوینونو تومارلایا – تومارلایا، اوچ بوجاق مئشین جوت قیطانیندان آسیلی پتییی ده سالدی بوینونا. ایلیخدان آیریلماق چوخلو ناز و نعمت باغیشلاسایدی دا تای – توشو یئرینده قالان بوشلوغو دولدورا بیلمهدی. ازدیرن قیزیلین ایلک نیسگیلی ایلیخدان آیریلماق اولدو. بو نیسگیل، عؤمور بویو اورهیینده یووا سالان نیسگیللرین آناسی اولدو.
تکلیک باشلادی قیزیلی سیخماغا. سیخینتییا دؤزه بیلمهییب دارتیندی. کرن – کرن کیشنهدی، هارینلاشدی. دمیر، بوخؤولا گؤتورولن قیزیلین بیلهیینده ایز قویدو. پؤروزه ده باش ایمهدی. اونا چپچی دا ووردولار، قوروقدا هؤروکلهدیلر. لاکین اونو یوموشالدان بوخوو، چپچیدا، هؤروکلهمک یوخ، پؤروزون محبتی اولدو.
بییین الینده بوغولان آیاغیندا بوخو اولماسایدی، بوینوندا مین – مین اسارت زولاغی گؤرونوردو. گونلر، آیلار پؤروزون بار باسمیش دوداقلاریندان ماهنی یئرینه ماتم نوحهسییله شیکایت زمزمهسینی ائشیدن قیزیل، اؤز تکلییینی پؤروزون درد عمانیندا سامانجیق ساییردی. هله ده قولاغیندادیر پؤروزون یالواریجی سسی:
یئ قیزیلیم، ایچ قیزیلیم!
سو ایچمهسن، یئم یئمهسن، آریقلارسان!
سنی سولغون گؤرن باغیش آجیقلانار
منی آلار آت دؤشونه
قووار کؤوشندن کؤوشنه
سالار تیکانلیق ایچینه
یالار تیکانلار قیچیمی
بیچر قامچیلار بئلیمی
آغلارام، سیتقارام، آی بی!
قیزیلین بیر آزاد قوشدور
قفس یاراماز قیزیلا!
ـ «کس!» دئیر بی، آچار میندار آغزینی
اؤلو، دیری قالماز سؤیمهیه قودوز
آخشام، اؤلوم ـ ظولوم چاتارام ائوه
آرواد اوشاق گؤروب آغلاشار حزین
قارغیشلار باشلانار یانان اورکدن
گؤز یاشیندان مرهم وورار یاراما،
باغلایاندا طیفیل قیزیم یارامی.
یئه قیزیلیم! ایچ قیزیلیم!
منلیک اولسایدی بو ایشلر
دوغرایاردیم چپ چیدارینی
یئه جئیرانیم! ایچ مارالیم!
بالامین گؤزو یولدادیر
هئچ بیلیرسن شیکوهلهنیب
گؤیچک قیزیم آناسین
هیچقیرا – هیچقیرا دئییب
کاشکی من ده آت اولایدیم
آتام منی اوخشایایدی قیزیل قدهر
قیزیل چپچیدارا بویون قویدو. گئتگئده دادلی یئمک، سرین ایچکی، نارین قشوو، ناخیشلی چول اؤز ایشینی گؤردو؛ او یوگنه بویون ایدی. یادینا گلن، گونلرین بیر گونو همیشهکی کیمی پؤروز گلدی یانینا. آیاغیندان بوخووو آچیب اؤزویله آپاردی بییین حضورونا. بی، بیزادهلر آلاچیق قاباغیندا جومالاشیب قیزیلی گؤزلهییردیلر. پؤروز بوینونو تومارلایا – تومارلایا اوغانی یوگنی سالدی باشینا، دهنهنی کئچیرتدی آغزینا. دهنهنین دادی آغزینا خوش گلمهدی. توپورمک ایستهدی، لاکین دمیر آغزیندان آیریلمادی. عصبیلشدی. باشینی سیلکهلهدی، آنجاق دمیر ایکی انگینین آراسیندان ترپنمهدی. یوگن دهنه ایله چالیشان قیزیل، گیرهوه آختاران گنجه فورصت وئردی کی یههری باسسین بئلینه. قارنینین آلتینی برکیدنده، اؤزوندن چیخدی. دیرناغییلا یئری قازدی، غضب وجودونو بورودو. گؤزلری دولدو قانلا، وار قوهسییله ایکی آیاغی اوسته قالخدی. آغزی کؤپوکلندی، کیشنهدی. پؤروز یوگندن آسلانمیشدی. قیزیلین اللری یئره گلنده قیوراق بیر گنج قوندو یههرین قاشینا، آیاقلارینی کئچیرتدی اوزنگییه، یوگهنین اوجونو پؤروزدن قاپدی. قیزیلا ائله گلدی کی دونیادان اوزولور. سیلکهلندی، آیاقلاری اوسته قالخدی. اللری بوشلوقلاری گزیب یئره چاتاندا، گؤتورولدو. قیزیل دؤرد ال آیاق… یوخ دئمک اولار اوچوردو. “تهله” درهسیـندن “آغ مام”ـین یاخینلیغینا قدهر بیر باش یوگوردو. اوردا ایستر – ایستهمز، یوگهنینین ساغ یانا چکیلمهسینه گؤره گئنیش بیر ساحهده بورولوب آلاچیقلارا ساری یوللاندی. دایانمادان، اوخ کیمی آلاچیقلاری، بییی، بیزادهلری اؤتوب، “یئددی بؤلوک” یوققوشوندا یوگهنه آرتیق تمکین ائدیب قاییدیش باشی یورغالادی. آلاچیقلارا یاخین اوینایا – اوینایا، آددیملادی.
پؤروز یوگوروب یوگهنی گنجین الیندن آلیب قیزیلین بوینونو تومارلادی. یههری بئلیندن گؤتوردولر. چئر اولماسین دئیه باشلادیلار گزدیرمهیه. تری سویویاندان سونرا، بی اؤز الییله بزکلی یوم – یوموشاق چولو سالدی بئلینه. او گوندن قیزیل اولدو بییین سئوگیلیسی. اوبالاردان اوبالارا، یایلاقلاردان یایلاقلارا گئدن بییی، چیینیندهکی بالا بئرنو، بئلیندهکی جوت قاطار، الیندهکی صدفلی قامچی، ترکیندهکی قارا باغ خورجونو اونا آز – چوخ یاراشیق وئرسهیدی ده، آنجاق باغیش بیین اصیل یاراشیغی قیزیل ایدی.
اوولاردا قاباقچیلیغینا گؤره اونا “جئیرانباسان قیزیل” دا دئییردیلر. مرجلهشنلر آراسیندا قیزیل اوسته سککیز بیره ده باغلاشاردیلار.
گونلر کئچدی، آیلار اؤتدو. نئچه دفعه نوروز گولو چیچکلندیردی داغلاری. گونلرین بیر گونو، افتیخار زیروهسینده یاشایان قیزیل، اؤزونده نقصان دویدو. بو نقصان قیزیلین ساغ قیچیندا داوام تاپدی. اوللر پاپی اولماییب، فیکیرلشدی: اولمایا نالی دییشنده میخ مایایا ایشلهییب، یا دا کی نال آلتینا قوم گیریب، لاکین آغری توکنمهدی. بیر ایکی گون وقارینی پوزماییب دؤزدو. اولمادی. باشلادی آخساماغا.
پؤروز بونو گؤرجک، رنگی آتدی. تلهسیک قیزیلین قیچینی دیزی اوسته آلیب دقتله باخدی. اونون ایتی گؤزلری فاجعهنین درینلییینی بللندیردی. دیزلری اسیب قیزیلین قیچینی بوراخیب ایکی اللی ووردو باشینا. زاریلدادی، ـ «دده یاناسان! ائویم ییخیلدی!»
قیزیلین ساغ توپوغونداکی آزاجیق شیش، پؤروزه گؤستردی کی بیین سئوگیلیسینین ایشی بیتیبدیر. ائله کی بیه خبر وئردیلر قیزیلین ساغ توپوغوندا باغا وار، چرچیوهدن چیخدی. ایکی گون مانقال باشیندان دورمادی. اوچونجو گون پؤروزون باشینی قامچییا دولایاندان سونرا، دئدی: ـ «ساتین گئتسین!»
قیزیل ساتیلدی. جئیرانباسان قیزیل، چولاق قیزیل آدینا، چوخ دا اوجوز، دیهرین دیمزینه ساتیلدی. آلان، داشقاچی صفر ایدی.
موغان دؤشونده بئجرن، ساوالان اتهیینده گول ـ چیچک قوخوسوندا اوتلایان قیزیل، بوز ـ بولاقدان، آرازدان ایچن قیزیل، ایلک گئجه آخیرا تؤکولن ساماندان، قورو خشهدن، اییرهنیب یئیه بیلمهدی. وئدرهدهکی سودان دا ایچمهدی… هئچ زاد اونو ماراقلاندیرمادی. سحر تئزدن شبئه باشلاندی. قیزیلی دارتا – دارتا، کئچیرتدیلر داشقانین ایکی قولونون آراسینا. خامیتی بوینونا سالاندا، قیزیل قویمادی. اونا آغیر گلیردی بو تئزلیکله بوسبوتون شوکتینی الدن وئره. آغزینا لاواشا ووردولار، ییرتیق سییهزی سالدیلار باشینا، قارین آلتینی برکیتدیلر…
هیملاواردا پئیه دیوارینین کؤلگهسینده اوزانان قیزیلی، صفرین آمانسیز قامچیلاری دا اؤلوم قوجاغیندان آییرا بیلمهدی.


c: text/html

text:
کرزی: خارجیلر صلح جریانیگه اره لشماقچی بولسه لر، اولرنی رسوا ایته میز
افغانستان جمهورریسی حامدکرزی، صلح جریانیدن خارجیلر اوز منفتلرینی نظرده توتیش نیتیده بولگنینی اورغولب، اگرده اولر بوخصوصده ینه ده اره لشماقچی بولسه لر ، موضوع نی اهالی بیلن اورته گه قویب خارجیلرنی رسوا ایتیشی بیلن آگاه لنتیردی.
افغانستان جمهوررییسی حامدکرزی امریکا بیلن امنیتی پیمان امضالش خصوصیده افغانستان شرطلری نظرده توتیلمه سه پیمان بو مملکت منفعتیگه بولمه یشنی تاکیدله گن.
شونینگ دیک جمهوررییس، پیمان افغانستان منفعت لری نظرده توتیلمه سه، امریکا بیلن امضاله نیشی کوتیله یاتگن پیمان نتیجه سی گندمک ودیورند پیمانلردن کوره هم یمان بولیشی ممکن لیگی بیلن آگاه لنتیرگن.
قیشلاق لرنی رواجلنتریش کینگاش لری نینگ یوزلب وکیللری حضوریده افغانستان جمهورریسی حامدکرزی، امریکا بیلن اوزاق مدتلی استراتیژیک امنیتی پیمان امضاله نیشی باره سیده سوزیوریتدی. او بو پیماننی امضالش اوچون شاشیلمه یاتگنینی اورغوله دی. شونینگ دیک کرزی جنابلری، امریکا بیلن امنیتی پیمان امضالنگن حالده افغانستان شرط لری نظرده توتیلیشی کیره ک لیگینی تاکیدلب بوحقده شوندی دیدی:"اگر خارجیلر صلح برنامه لری خصوصیده بیزنینگ یولی میزگه کیتمه سلر ایستیمیز بیزنینگ یولی میزگه کیتسه لر، اوز منفعتلرینی هم نظرده توتسینلر، لیکن بیزنینگ منفتی میز هم نظرده توتیشلری شرط ، اگرده اولر بیزنینگ طلب لری میزنی نظرده توتمه ی، افغانستان خیریگه بولمه گن بیر یولنی تنلش گه حرکت قیلسه لر اوزمان اولرنی رسوا ایته میز."
صلح جریانی، امنیت نینگ تامین قیلیش و افغان حربیلرینی جهازلنتریش اوچون امریکا نینگ تولیق یاردم بیریشی الغه سوریلگن شرطلرنینگ اساسی قسمی بولگن. جمهورریس گه کوره خارجیلر صلح جریانیدن اوزمنفعت لری اوچون فایده لنماقچی.
باشقه تماندن کرزی جنابلری هرکونی یوزبیریب کیله یاتگن ناقرارلیک لرده ییگرمه اوتیز کیشی قربان بوله یاتگنینی تیلگه آلدی، اونگه کوره بو اوتگن اوچ یا ایککی ییلگه قره گنده تلفات لر نینگ کوپه ییب باره یاتگنینی کورسه ته دی.
عینی حالده جمهوررییس کرزی، قیشلاق لرنی رواجلنتریش شورا لر وکیللری نینگ فکر ملاحظه لرینی هم اورگندی . بیرقنچه خلق وکیللری اوز منطقه لریده قیته قوریش ایشلری یخشی شکلده عملی بولمه گنیدن شکایت قیلیب، حکومت نینگ بوخصوصده جدی اعتبار قره تیشینی طلب قیلدی.
افغانستان جمهورریسی حامدکرزی شورا لر وکیللری نینگ الغه سورگن تکلیف وتنقیدلری نظرده توتیلیش وعده سینی بیردی. افغانستان قیشلاق لرنی رواجلنتریش وزیرلیگی خلق تمانیدن سیلنگن شورالر، طلبی اساسیده، بیرقنچه کیچیک لایحه لرنی عملی قیلیب کیلماقده، هرچند بو برنامه ارقه عملی بولگن لایحه لردن خلق انچه راضی لیکن، ییریک پروژه لر عملی بولمه یاتگنی قیشلاق لرنی رواجلنتریش کینگاش وکیللری نینگ اساسی شکایت لریگه سبب بولگن.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بایرام
(تورکو ناغیل)
نوروز بایرامی گلمه میشدن گئتمیشدی. او قدر ائو سیلیب سوپورمکدن، او قدر ماراقلا یددی لؤوون آلیب آخیر چرشنبه نی گؤزله مکدن، شال ساللاماقدان، یومورتا دؤیوشدورمکدن، گؤروشه گدیب گلمکدن، بایراملیق آلیب وئرمکدن، دای خبر یوخدو. بایرام گونلری پیسدن-یاخشیدان یئل کیمی گلیب کئچمیشدی. مدرسه لر آچیلیب کیلاسلار قورولموشدو. اوشاقلار گلیب بیر-بیر اینشالارین اوخویوب یئرلرینده اوتوروردولار.
اینشانین قونوسو ((نوروز بایرامی نین خاطیره لری)) ایدی. هر کس گلیب، دوغرو-یالان، گئدیب یا گئتمه دییی سفرلردن آرد-آردا دوزدویو جومله لری اوخویوب؛ بیر نومره آلیردی. سیراکریمه چاتدی، کریم اوجا بویلو آریق و ساری اوزلو، قاش-قاباقلی اون دؤرد یاشیندا بیر اوشاغیدی. نورمالدا کیمسه ایله دانیشمازدی. دوغروسو کیمسه لراونونلا دانیشمازدیلار و ساناردیلار کی بیر اسکی یویان و فرش توخویانین اوغلو ایله دوستلوق ائتمک اونلارا باش آشاغیلیق گتیرر. کریم ویقارلی آددیملارلا کیلاسین اؤنونه کئچیب دفترینی آچیب اینشاسینی اوخوماغا باشلادی. کریمین سسی کیلاسی بورودو. اوشاقلار اونون سسینی سایمادان بیر-بیرلریله قونوشوب دئییب گولوردولر. آمما گئتدیکجه کریمین اوخودوغو جومله لر چکیش سسی تکین قولاقلاریندان کئچیب قافالاریندا اوتوروردو. دانیشیقلار بیر-بیر کسیلیب قافالار کریمه ساری دؤنوب؛ گؤزلر کریمین آغزینا تیکیلیردی. موعللیم ده کی کیلاسین پنجره سیندن حیطه ساری باخیردی؛ کریمه ساری دؤنوب کریمین آغزیندان چیخان کلمه لری قولاقلاریلا اودوردو. کیلاسی آغیر سوکوت توتموشدو. کریمین سسی کیلاسدا جینگیلدیردی…
((…گؤزل آنانم… او گوندن کی سن، منله باجیمی بوراخیب آتامین یانینا کؤچدون، بیز آغیر گونلر کئچیریریک. ایک گونلر قوهوم قونشو گلیب گئدیردیلر، آمما گون کئچدیکجه گلیب گئتمه لر آزالیب دای بو گونلر کیمسه بیزدن سوراق توتماییر. یالنیز هردن سکینه خالا گلیب یاردیم ائدیر. دوزدور سن گئدیب راحاتلاشدین آمما بیزی کیمه تاپشیردین؟! یاخشی بیلیرم کی خسته حالینا نه قدر چالیشیردین اونون-بونون پالتارلارین یویاسان. بوش ساعاتلاردا بیزیله برابر دزگاه باشیندا اوتوروب ایلمک دویونله ییردین کی قاباللار تئز-تئز بیتیب اربابدان پول آلیب دردلریمیزه وئره سن. یادیندادی آنا، بیر گون نازلی کیچیک باجیم تله سمکدن بارماغینی کسدی؛ آمما سن دونیانین زورلوغونون آجیسینی اوندان چیخارتدین و اونون بارماغی نین قانینا باخماییب؛ اینجه بدنینی پیچر قاجین آلتینا سالدین؟! باجیم آغلایا-آغلایا دئییردی: آنا سن دئییرسن تئز-تئز دوتله دا؛ من ده تله سه-تله سه دوتله ییردیم بیردن بارماغیم پیچاق آلتینا گئتدی. نئچه گون اونون بدنینده پیچر قاجین یئرلری زول-زول شیشمیشدی. باجی آجی آغلاییردی؛ من ده آغلادیم. یادیندادی ایلمک سالا-سالا، ایلمکلرین دیلیله اوخویاردین: یئنه صف باغلاییب باخیرسیز منه / قانلارین رنگیدیر بویویوب منه / اینچه بارماقلارلا مظلوم بالالار / گئجه لر یاتماییب توخویوب منی / سویوق زئرزمیده نازیک بیلکلر / هله ده قلبیمه دفه دؤیورلر / آلنیمداکی رنگیم، بارماق قانیدیر / ریه دئییب توخوجومو سئورلر / ایستیرسیز اؤزومو تانیدام سیزه؟ / گئدک کرخانای، دزگاه باشینا / اوشاقلار اوخوسون غملی سؤزلرین / آلاق دفترلرین باخاق یاشینا / دزگاهین باشیندا خیرداجا قیزلار / اؤزلرین چئویریب توخورلار منی / کیفسه میش هاوادا قانلی پیچاقلار / ایلمه یین ایچینده بوغورلار منی / آچیلین داغیلین قانلی دویونلر / سورمایین قانیمی ظالیم زلی لر / چورویون اویولون دار آغاجلاری / بوغمایین سسیمی، ظالیم قالیلار / باغلی پنجره یه پرده سالمایین / اویارام داملاری؛ باخارام گونه / اؤرتمه یین قاپلاری کور قوش دئییلم / آچارام؛ قاچارام؛ چاتارام گونه.(۱)
یادیندادی آنا! صوبح گون چیخمادان دزگاه باشیندا اوتوراردیق، مدرسه ساعاتی چاتینجا اوستوموزدن تویلیرن سوپورگه ایله سوپوروب تمیزلردین بیزده گولردیک کی مه یه بیز یئریک یا فرشیک کی سوپورورسن؟! بیلیردیم کی بیز گئدندن سونرا تشت باشیندا اوتوروب قونشولارین پالتارلارین یویاردین کی یئنه بیز مدرسه دن دونن زامان برابر دزگاه باشیندا اوتوراسان. نه سنین حؤصلن اولاردی بیزیم باشقا نیازلاریمیزا چاتاسان نه بیزیم بوش واختیمیز اولاردی کی آرتیقراق درسلریمیزه چالیشاق. پیس نومره آلاندا دا سئمینردیک ان آزی سنسن ساوادین یوخدور کی بیله سن، دفترلریمیزی آلیب ترسه توتوب گولوب یئنه بیزه گئری وئرردین. من چوخ زامانلار کیلاس مشقلرین یازانمازدیم نیه کی واختیم اولمازدی. آقا معلیم ایسته مه میش الیمی آچاردیم کی گونده لیک شویو وورسون. آغا معلیم سانیردی بس من اوزلو و دانقاز بیر اوشاغام، آمما بیلمیردی کی منیم نه واختیم وار، نه چوخ زامان آغ دفتریم. آمما شادیدیم کی بونلاری سن بیلمیرسن.
سن اؤلن گوندن نئچه گون سونرا، ارباب بیزه گوونمه ییب گلیب دزگاهی گئری آپاردی. قورخوردو بیز فرشی پوزوب ریه لی توخویاق. ایندی من مدرسه دن چیخان زامان بیر باشقا فرش کرخاناسینا قاچیب فرش توخویورام؛ آمما باجیمی قویمادیم کرخانایا گئتسین. آخی بیلیرسن آنا کرخانالاردا کیفیر سؤزلر دانیشیلیر و اورا بیر قیز اوچون اویقون یئر دئییلدی. گئجه لر گلیب هم اؤز درسلریمه، هم ده باجیمین درسلرینه چالیشیرام. سنه سؤز وئریرم سنسن ایسته یین کیمی درس اوخویوب بیر دیرلی اینسان اولاجاغیق. جوما گونلری سنین یانیوا گلیب سنینله دانیشیریق، بیلیریک کی بیزیم سسیمیزی ائشیدیرسن. البته سنین پوزقون قبرینی گؤرنده اوره ییم کدرلنیر. سنین قونشولارین قبری ایکی اوچ قات آینا کیمین قیرانیت داشلارداندی آمما سنین قبرین قارا سیمیتدندی…! نئچه گون اؤنجه بؤیوک آتاسی وفات ائدن بیر کیلاس یولداشیم؛ منه سینه توتموشدو کی آپاردیق بابامی دونبش یئرده قویلادیق! یانی منه ایستییردی دئیه کی من ائله یه بیلمه میشم سنه باهالی یئر آلام!
سانیرام سن خسته اولان زامانلار بو گونلری دوشونوردون کی دئییردین: گرکلیدیر آداملارین دوز عمل لریله قبیرلرینین ایچی آباد اولسون و ایللا قبرین ایچی جهنم، اوستو بهشت اواسا نه فایداسی وار؟! آمما آنا یئنه چالیشاجاغام تئزلیکده سنه بیر اویقون قبیر تیکدیرم. آنا سنسیز بایرام گونلری بیزه چوخ زور کئچدی. چالیشدیم بیر کیچیک سوفره آچام. باجیما قیرمیزی بالیقدا آلدیم . آنا بیز قوهوملارین گؤروشونه گئتدیک آمما دئیه سن بیز یوخوق، کیمسه بیزی گؤرمه یه گلمه دی!
بو گون مدرسه نین ایلک گونودور. اگر من له باجیم تازا پالتار گئیمه میشیک آمما پالتارلاریمیز تمیزدیلر. اگر یئمه ییمیز یاغلی دئییل، آج دا دئییلیک.اگر اوشاقلار گئتدیکلری سفرلردن، آلدیقلاری هدیه لردن یازیبلار من ده سنین قبریندن یازاجاغام. سنه وئردیییم سؤزلردن یازاجاغام کی قویمیاجاغام باجیم غوصه یئسین. چالیشاجاغیق یاخشی نومره لر آلیب روحووو شاد ائله یک. اگر آغا معلیم و صینیف یولداشلاریم منی سئومه سه لر ده بئله من اونلاری سئوه جه یم. روحون شاد اولسون آنا.
کریم اینشاسینی بیتیریب کیمسه نین اوزونه باخمادان یئرینه ساری یولا دوشدو. نیه کی ایسته میردی اوشاقلار اونون گؤزونده اولان یاش داملاسین گؤرسونلر. آمما بیلیردی کی اوشاقلار دا دینمز-سؤیله مز آغلاییردیلار و اوتانیدیلار کی نیه بو گونه قدر بو بؤیوک اینسانا یاخشی دیر وئرمه ییب و اونون دیرینی پالتارلاریلا اؤلچوبلر. آغا معلیم ده گؤزلویونو گؤتوروب یاش داملالارینی اوزوندن سیلدی.
کیمسه دن بیر سس چسخمیردی. آغا معلیم بو کیچیک یاشلی بؤیوک اینسانین آیاغینا قالخیب باش ایدی. کیلاس بیردن بیره بومبا کیمین آچیلیب آلقیشلاما سسی گؤیه یوکسلدی.
——————————————————————————————————————————————————————————-
1) آذربایجان فولکلوروندان نمونه لر، صفحه ۲۸۹، دکتر جاوید، نشر فرزانه ۱۳۵۸، تهران.
برداشت از:
«مجله آفتاب آذربایجان»، شماره۵۴، خردادماه ۹۰، بایرام، میر هدایت سید مرندی.


text:
تورک و هیندو (قیزیل دریلی) دیللرینین کؤک یاخینلیغی حاقدا بعضی قیدلر
آمریکان هیندولاری ایله تورکلرین کؤک بیرلیگی حاقدا زامان-زامان بیر-بیرینه یاخین و بیر-بیریندن فرقلی ملاحظهلر، هیپوتزلر ایرلی سورولوب. آمریکانین قیرمیزیدریلی یئرلی ساکینلرینین منشایی علمی و غیری-علمی فیکری اوزون ایللر مشغول ائدیب. بس خالقلارین بیر-بیری ایله دوغما و یاد موناسیبتلری هانسی موستویده چؤزولمهلیدیر. زیرا بو ایکی اتنوسون بیرباشا علاقه و وحدتینی تصدیق ائدن رسمی، توتارلی و علمی دلیللر یوخدور.
اما... اورتادا ماراقلی هیپوتزا و فیکیرلر ده یوخ دئییلدیر. حساب ائدیرهم کی، بو مسئلهده دیل فاکتورو اؤنملی رول اوینایا بیلر. آمریکان عالیملرینین میشیگان اونیورسیتتینده آپاردیغی تدقیقاتلارا گؤره معاصر هیندولار بو قیطعهیه «برینق کؤرپوسو» واسطهسیله گلیبلر. آدی چکیلن اراضی واختیله آمریکا و آسییا آراسیندا گنیش بیر دهلیز اولوب. ۱۲ مین ایل اول همین «کؤرپو» یوخ اولوب. حاضردا همین اراضیده برینق کؤرفزی یئرلشیر. بو میقراسییا اوزون بیر زامان عرضینده داوام ائدیب. تخمیناً ۲۰-۲۵ مین اول ایندیکی هیندولارین اولو بابالاری آلتایدان کؤچ ائدرک آمریکادا مسکونلاشیبلار.
اکثر عالیملر معاصر هیندولارین تورک کؤکنلی اولدوغونو ایرلی سورور. ائله هیندو طایفالارینین دیلیندهکی بیر چوخ تورک سؤزلری ده دئییلهنلره ایللوستراسییا اولا بیلر.
گلین، همین سؤزلری قارشیلیقلی شکیلده (هیندو و تورک دیللری اساسیندا) نظردن کئچیرک.
واکان - کاقان، خان
تانی - تانیمایچی-ایچمک
کاپسون - قاپماق، دیشلهمک
کان - قان
می - من
باها - بابا
ایکه - ایکی.
مؤوجود ساحهنین گؤرکملی تدقیقاتچیسی آوروپالی او. ریریگین و روس عالیمی کنوروزووون ملاحظهلری ایله تانیشلیق دا دقتی اؤزونه چکیر. گلین، یئنه مؤوجود لکسیملرله پارالئل شکیلده تانیش اولاق.
یاش - گنج
یاشئل - یاشیل، جاوان
ایچ - داخیل، ایچ
اوش (اوش) – اوچ
کوچ - گوج
کول - قول
چاب - چاپ، کس، دوغرا
آخ(چی) - اوو(چو)
کوش -قوش
آاک - آغ
چول - سو
تور - دور، دایان
ایمی - دؤش
ایمو - اممک (دؤش)
چالان - ایلان
اووچ - آش
با - بالیق
آکان - آغا
آل - اوغول.
شرق شناس عالیم ویکاودئر آلتای عائلهسینه منسوب اولان دیللرله ماییا هیندولارینین دیلی آراسیندا پارالئللر گؤرور. یئنه بعضی سؤزلری موقاییسهلی شکیلده نظردن کئچیرک.
بئت - بیتمک
بللیم - بیلیک
ووخ - بوش
قانلی - قانلی
یاکلئل - یاندیرماق
تاس - داشیماق
بویا - بویا، رنگ.
اوروگوای عالیمی B.Ferrario ماییا قروپونا داخیل اولان کئچوالارین دیلی ایله تورک دیلی آراسیندا اوخشارلیق اولدوغونو ایرلی سورمکله یاناشی، سؤز کؤکلرینین یاخینلیغینی دا قید ائدیر. بعضی لکسیملری نظردن کئچیرمک پیس اولمازدی.
کوک - گؤی، سما
واقه - دایی
تاتا - آتا
میسی - پیشیک
آری - آریق
قو - قووماق
کاسا - قاچ(آن).
فرانسالی شرق شناس دومئزئل ده هر ایکی دیل آراسیدا اوخشارلیغی قید ائدرک مقاییسهلر گتیریر. بویورون، تانیش اولاق:
جاقلا - ساققال
توقو - تؤکمک
تاوقا - داغ، داغ-داش
قاروین - مده، قارین
جونقا - سون(دا)، آخیر.
حساب ائدیرهم کی، گتیریلهن مثاللار هیندو و تورک دیلللرینین کؤک و منشأ یاخینلیغی بارهده دوشونمهیه، تدقیقاتلار، آختاریشلار آپارماغا ایمکان وئره بیلر.
فیروز مصطفی


text:
بو گول او تانینمیش بیتگی لردن دیر کی کریسمس واختیندا بزه ک اوچون اوندان فایدالانارلار و چون او چاغلاردا گول آچار بونا گؤره ده آدی کریسمس کاکتوسو تانینیبدیر.
گؤزه ل صورتی رنگ ده گوللری واردیر .
بو گوله گره کدیر گون دوز شاخمایا و آزجا گونه وره یاخین کؤلگه یئرده ساخلانیلا.
بو بیتگی نین گولدانین گول وئره ندن سونرا ده یشمه ک لازیم گؤرونور و بو ایشین یاخشی واختی یاز چاغی دیر.
بو بیتگینی گولدن دوشندن سونرا داللا یارلار کی بو ایش بیتگی نین جاوانلاشماسینا و یئنی قول تؤره تمه سینه سبب اولار.
تورپاغی گره کدیر گوجلو و سو ساخلامایان اولسون.
بو نوع گولو ائوده پنجره قاباغیندا ساخلایین. قبله یه ساری باخان پنجره لاپ یاخشی یئردیر. او بیری کاکتوس لارا تای سوسوزلوغا داواملی دیر. یئددی درجه یه دک سویوقا دؤزومو واردیر و گول وئره ندن سونرا هاواسی اون آلتی دان ییرمی دؤرد درجه یه دک قالخمالیدیر. بیر آزجا هاواسی شئهلی یئر بو گول اوچون فایدالی اولا بیله ر .
بو گولو ، یارپاقلارین که سیب قوم دا کؤتوکلندیرمه ک یولو ایله چوخالتماق اولار.
بو بیتگی چوخ خرج گؤتوره ندیر آمما ده یه رلی گول لر سیراسیندا قرار تاپیبدیر. آنجاق گره کدیر لازیم اولان قده ری سولو کودلاردان فایدالانماق.
یاخشی دیر هر اوچ ایلدن بیر بو گولون گولدانی ده ییشیلسین.
بو گولون یاخشی تورپاغی ، یارپاق تورپاغی و کمپوست اولا بیله ر و آزجا قوم قاتیلسا گولدانین هاواسی نین ده ییشیلمه سی و سویونون دولانماغی اوچون یاخشیدیر.
قایناق: اینترنت / نارگیل / اینترنت
/ جامع ترین ژورنال گل و گیاه ایران
چئویره ن : الف. عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتی آمئریکا اوچون چوخ واجیبدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا آمئریکانین بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتینداکی کئچمیش دایمی نمایندسی سامانتا پاوئر سؤیلهییب. او، بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتینین مؤوجودلوغونون بوتون دونیا اؤلکهلرینین ماراقلارینا خیدمت ائتدیینی بیلدیریب:
«بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتی آمئریکانین گئده بیلمدیی یئرلره گئدیب. بلی، بیز صولح مراملی عملیاتلار بودجهسینین بؤیوک حیصهسینی مالییه لشدیریریک، اما بو بودجهنین ۷۲%-نی باشقا اؤلکهلرین ده اؤددیینی اونوتمامالیییق. دونیا همیشه ترور تهدیدی اولاندا، هانسیسا بیر اؤلکه نووه سلاحی یایماق ایستهیهنده، بحران زامانیندا بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتینا مراجعت ائدجک. بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتی گرک افکتیو ایشلهسین. بو ایسه آمئریکاسیز مومکون اولمایاجاق».


text:
اسلام کریموف نیبره سی: "بابام نی کیمدیر باشقره یپتی"
روسیه نینگ آر ای ان تی وی کانالیده نمایش قیلینگن کورستووده اوزبیکستان جمهور رییسی اسلام کریموف نینگ نیبره سی اسلام کریموف اوزی و آنه سی جمهور رییس نینگ عایله سیدن قنده ی چیتله نیب قوییلگنی و آنه سی یوز توته یاتگن معمالر حقیده سوزلب بیرگن.
بو اوزبیکستان جمهور رییسی نینگ تونغیچ نیبره سی ـ 22 یاشلی اسلام کریموف نینگ ایلک صحبتی دیر. آر ای ان تی وی باشلاوچیسیگه کوره، جمهور رییس نینگ نیبره سی اوزی اولرگه صحبت تکلیفی بیلن چیققن. بیراق نیمه اوچون اونینگ روسیه تلویزیونینی تنله گنی آچیقلنمه دی.
صحبت نی لندن ده اوتکزگن "نیدیلیه" دستوری باشلاوچیسی مرینه مقصومووه نینگ ایتیشیچه، یاش اسلام کریموف حاضرده"آکسفورتده گی یونیورسیتلریدن بیریده" تعلیم آلماقده و اوقیشگه تن قوریقچیلری بیلن قتنه یدی.
صحبت باشیده اسلام کریموف اوز آنه سی گلناره کریمووه نی جاری ییل نینگ جنوری آیی آخرلری و فیبروی آیی باشلریده کورگنینی ایته دی.
" او بیلن علاقم چیگره لنیب کیتگن. کوپ تفصیلاتلرنی بیلمه ی من. لیکن، انیق بیله من که، اونی و سینگلیم نی اویدن هم، مملکتدن هم چیقریشمه یپتی. سینگلیم حتی بو ییرده گی (بیریتانیاده گی) اوقیشیگه قیته آلمه دی" ، ـ دییدی او.
خبرلرگه کوره، گلناره کریمووه و اونینگ قیزی ایمان بیر نیچه آیدن بیری تاشکینتده گی او حبسیده سقلنماقده. کریمووه خانم نینگ اوزبیکستانده گی بیزنیس منفعتلریگه علاقه دار قطار شریکلری حبسگه آلینگن. بیراق، گلناره کریمووه گه قرشی عیبلاو اعلان قیلینمه گن.
یاش اسلام کریموف نینگ صحبت دوامیده بیلدیریشیچه، آنه سی و باباسی اوریشیب قالیشمه گن، و اونینگ فکریده، بو ایشلر "کوپراق او بیلمه گن حالده یوز بیره یپتی".
او کیم یا نیمه اوچون آنه سیگه قرشی تعقیبلرنی باشله یاتگنینی انیقله مه یدی. گلناره کریمووه اوزی گه قرشی تعقیبلر باشلنگنیده، قطار دولت رسمیلری و اوزبیکستان ملی خوفسیزلیک خذمتی رهبری رستم عنایتووف گه قرشی عیبلاولر بیلن چیقیشدن تشقری، اوز آنه سی تتینه اکبریووه و اوز سینگلیسی لاله کریمووه ـ تیله ووه گه قرشی جدی دعوالرنی قیلینگندی.
یاش اسلام کریموف صحبتده بو عایله وی نزاع گه آیدینلیک کیریتیشدن باش تارتدی.
یاش کریموف آنه سی و سینگلیشی اویدن و مملکتدن چیقه ریلمه ی یاتگنینی ایته دی.
"آنم بو آدملرگه نسبتآ نیمه لر حس قیله یاتگنینی مین شرح له ی آلمه ی من، لیکن، ایتیشیم ممکن که، علاقه لریمیز یخشی ایمس"، ـ دییدی او.
او آنه سی نینگ اوی حبسی و طبی معالجه سینی دوام ایتیریش امکانیتلری چیکله نیب قاله ویرر ایکن، قنده ی دیر تیرگاو اوتکزیلیشی و " بو ایشلر آرتیده کیم تورگنی" نی انیقلش لازم بولیشینی ایتدی.
لیکن، یاش اسلام کریموف نینگ ایتیشیچه، آنه سیگه قرشی تعقیبلر کیلگوسی ییل اوزبیکستانده بولیب اوتیشی مولجللنگن جمهور رییسلیک سیلاولری بیلن باغلیق.
" کیم یا نیمه بونی باشقره یاتگنی باره سیده بیز انیق بیر خلاصه قیله آلمه ی میز، لیکن ایتیش ممکن که، بو ادم مملکتده کته موقع گه ایگه. بو ایشلر ایته یلب، کیلگوسی ییل سیلاولری آلدیدن موازینت نی بوزیش اوچون قیلینماقه"، ـ دییدی او.
تعقیبلردن اول گلناره کریمووه اوزبیکستان جمهور رییسی نینگ احتمالی میراث خورلری دیب کوریلردی. کریمووه خانم نینگ اوزی هم جمهور رییسلیک کرسی سیگه دعوا قیلیشیگه اشاره قیلگن.
باباسی اوز قیزی و نیبره لری احوالیدن قنچه لر خبردار ایکنی سوره لگنده، یاش اسلام کریموف اوز باباسینی کیم دیر باشقره یاتگنینی ایتدی.
"کیمدیر آنم نی، و بابام نی چیتدن باشقرماقچی بوله یپتی. و اولرنی بیر ـ بیریگه قرشی قویماقچی بوله یپتی. بیزنینگ دشمنیمیز بیز حقیمیزده بابامگه ناتوغری معلومات ییتکزگن بولیشی ممکن. اگر مین او بیلن علاقه گه کیریشگه موفق بولسم، یاکه او بو کورستوونی اوزی کورسه، او اوزیگه یره شه خلاصه چیقه ریب، وضعیت نی اونگله یدی"، ـ دییدی او.
یاش کریموف اوز باباسینی کوپ وقتلردن بیری کورمه گنینی ایته دی.
یاش اسلام کریموف آنه سی بیلن بیرگه اوزی هم اوز جانیگه قیلینگن سوءقصد حرکتیدن آمان قالگنینی دعوا قیلدی.
"بو ایککی ییلچه اول صادر بولدی. آنم نی زورغه سقلب قالیشدی. مینی کمراق زهرلنیشگن ایکن، و مینینگ اورگانیزم یاش ایکنی حسابگه آلینسه، مینگه اونینگ تاثیری کمراق بولدی. لیکن، ایککیمیز هم معالجه دن اوتدیک، مین بیر یریم ییل، آنم ایسه هلی هم معالجه آله یپتی. اخرگی معلوماتلرگه کوره، آنم شو معالجه اوچون ضرور بولگن داری ـ درمانلرنی آلالمه یپتی"،ـ دییدی او.
جمهور رییس نینگ نیبره سیدن اونینگ دبدبه لی حیات کیچیریشی حقیده گی دعوالرگه مناسبتی سوره لگنده، او قتیق قول آنه تربیه سی بیلن اوسگنینی ایتدی.
"بیرینچیدن، مینده هیچ قنده ی موترلر کالیکس بولمه گن. ایککینچی دن، مینینگ آنم جوده قتیق قول آدم. اول بونی توشونمسدیم، لیکن حاضر اوندن جوده منتدارمن. مین هیچ قچان اوزیم نی "آلتین یاشلر" اولادی اعضاسی دیب حسابله مه گن من"، ـ دییدی او.
بیریتانیاده قنده ی کون کیچیره یاتگنی حقیده سوره لگنده ایسه، او مالیوی معمالرگه یوز توتمه یاتگنینی بیلدیردی.
"مالیوی جهتدن، آنم مینگه ساوغه قیلگن پول مقداری بار. اوقیش و یششدن تشقری مینده حاضر کتته خره جتلر یوق، شونده ی ایکن مینده مالیوی معمالر یوق"، ـ دییدی او.


text:
لرد آلفرد داقلاس
لرد آلفرد داقلاس (اینگیلیسجه: Lord Alfred Douglas) بریتانیالی شاعیر و یازیچی - .۲۲ اوْکتوبر ۱۸۷۰ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴ ایل عومر ائلهییب و ۲۰ مارس ۱۹۴۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lord Alfred Douglas»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لرد آلفرد داقلاس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
قیرخدوققوزونجو درس
مۆرکب صیفتلر (2)
ب) عرب و فارس دیلیندن آلینمیش مۆرکب صیفتلر:
معاصیر یازى و دانیشیق دیلیمیزده ائله سؤزلر وار کى، اونلار عرب و فارس دیللریندن آلینمیشلار. بو کلمهلرین ترکیب حیصهلرى قیسما ایلک معنالارینى ساخلاسالار دا، یئنى معنا ایفاده ائدیرلر:
فارس و عرب دیلیندن دیلیمیزه کئچمیش مۆرکب صیفتلر بونلاردیر:
1. بیر صیفت و بیر ایسیمدن دۆزهلنلر: خوشبخت اوشاق، خوشقدم گلین، بین الخالق حادیثه.
2 بیر ساى و بیر ایسیمدن دۆزهلنلر: یکرنگ حیات، یکنسق ایش.
3.بیر ایسیم و یا اصلى صیفت و بیر فعلى صیفتدن عمله گلنلر: قوشباز اوشاق، کندیرباز آدام، اویونباز اوغلان، میللت پرست اینسان.
بو نوع مۆرکب صیفتلر آشاغیداکى شکیلچیلرله دۆزهلر:
پرور: وطن پرور، دین پرور.
خواه: بدخواه، خئیرخواه.
شناس: شرق شناس، حق شناس.
بین: خوشبین، بدبین.
دار: مولکدار، ئالدار، ائودار.
بر: دیلبر، رهبر.
آزار: مردم آزار.
پسند: دلپسند، خودپسند.
کار: صنعتکار، گوناهکار.
گر: زرگر، میسگر.
ساز: رنگساز، ساعاتساز.
کش: جفاکش، زحمتکش.
دوز: پالاندوز، گۆلدوز.


text:
بئشینجی درس
تابعلیلیک ایلگیلرینین نؤعلرى
تابعلیلیک ایلگیسى هر یئرده عئینى خصوصیتده اولمور. بونا گؤره ده، ایلگى جریانیندا بیرلشن سؤزلر آلدیقلارى شکیل، توتدوقلارى یئرلرینه گؤره، بیرى-بیریندن فرقلهنیرلر. بو ندنلره گؤره ده تابعلیلیک ایلگیلرى چئشیدلى اولور.
تابعلیلیک ایلگیسینده اولان سؤزلرین دیل قایدالارى جهتدن، فورمالاشماسیندان آسیلى اولاراق سؤزلر آراسیندا اۆچ نوع تابعلیلیک ایلگیسى یارانیر:
1. اوزلاشما ایلگیسى، 2.ایداره ایلگیسى، 3.یاناشما ایلگیسى.
تابعلیلیگین موختلیف چئشیتلرینین هامیسیندا، ترکیبین بیر طرفى تابع ائدن، باشقا طرفى تابع اولور. دئییلن هر اۆچ نوع ایلگیده بیرلشمهنین بیر طرفى اوبیرى طرفینى ایضاح ائدیر، آچیقلاییر، تاماملاییر و یا معینلشدیریر. بو ایلگى نوعلرى ده مضمونلارینا گؤره دَییشیلیر و موختلیف دیللرده عئینى شکیلده اولمور. مثلا آذربایجان تۆرکجهسینده "من گلنده" فعلى باغلاما ترکیبى اولدوغو حالدا، فارسجاسى "هنگام آمدن من" مصدر ترکیبى اولور. دئمک بو بیرلشمهلرده کلمهلر هر دیلین اؤز قایدا-قانونلارى اساسیندا بیرلشیرلر.
1. اوزلاشما ایلگیسی
دونیا دیللرینین چوخوندا اوزلاشما ایلگیسی واردیر. بو ایلگی شخص، جینس و کمیت باخیمیندان اولور. یعنی تابع ائدن سؤز تابع اولان سؤزۆ اؤز شخصى، کمیتى و جینسینده اولماغا مجبور ائدیر. دیلیمیزده بو اۆچ عۆنصۆردن شخصه گؤره اوزلاشما نسبتا داها گئنیش و مؤحکمدیر. دونیا دیللرینین بعضیسینده بو اۆچ عۆنصۆر هامیسى واردیر. مثلا فرانسا، روس و عرب دیللرینده هر اۆچ عنصر واردیر. آنجاق بعضى دیللرده جینس عۆنصۆرۆ یوخدور. تۆرک دیللرینین بۆتۆنۆ، او جۆملهدن آنا دیلیمیز و فارس دیلى بونلارداندیر.
چوخ قدیم تۆرک دیلینده جینس محدود شکیلده واریمیش، آنجاق ایندى یوخدور. "خانیم" و "بگیم" سؤزلرى او جینسدن قالان یادیگاردیر.
اوزلاشما ایلگیسینده تابع اولان سؤز تابع ائدن سؤزۆن شخص و کمیت جهتدن قراماتیک علامتلرینى آلیر. مثلا "آغاج یارپاقلارین قولاغینا پیچیلداییر." جۆملهسینده "آغاج" کلمهسى "پیچیلداییر" فعلینى ایداره ائتدیگى اۆچۆن، فعل اۆچۆنجۆ شخص تک اولموشدور، یعنى اونلارین آراسیندا اوزلاشما ایلگیسى وار.


text:
آزربایجانین همریلیک گونو ایله باغلی گادپنین بیلدیریسی
- توضیحات
- منتشر شده در یکشنبه, 07 دی 1393 08:22
Azərbaycanın həmrəylik günü ilə bağlı GADPnın bildirisi
31 Dekabr Həmrəylik Günü qutlu olsun
31 Dekabr-Dünya Azərbaycanlıların Həmrəylik Günü 50 milyon Azərbaycan Türkünün milli bayramıdır. Bu bütöv Azərbaycanın varlığının göstərcəsi, Azərbsaycanın bütövlüyünün simgəsidir. Bu günü hər bir azərbaycanlı qeyd etməli, fikir baxımından daha da genişləndirməlidir.
Bu bayram vahid bir millət kimi formalaşmamızın ən önəmli araclarındandır . Sərhəd Hərəkatının 25 illiyi, Həmrəyliyimizi, birliyimizi və sonucda millətlər içində vahid bir millət kimi varlığımızı ortaya qoymaqdır.
Bugün Quzey Azərbaycan Cümhuriyyəti, bütöv Azərbaycan varlığının bir bölümünü beynanlxaq quruluşlarda təmsil etməkdədir . Quzey Azərbaycanın özəlliklə Bakinin gözəl inkişafı ilə yanaşı demokratiya, insan haqları qorunması və milli düşüncənin artması da milli məfkürəmizin formalaşmasında önəmli araclardandır.
Fars şovenizmin pəncələri altında əsir qalan Güney Azərbaycanımız Oyanış və özgürlük mücadiləsini günü gündən artıq canlandırır.
31 dekabra can verən və dərindən ruh verən olay, Güneyin qurtuluşudur .
Sərhəd Hərəkatının uğurlanması, beynimizdə süni şəkildə yaranan ayrılıq fikirlərinin silinməsindən keçir.
Dilimiz, kültürümüz, Tarıxımız və hissiyatımızı bölmək olmaz, biz bir millət bir toprağız.
Güneyin qurtuluşu üçün 50 milyon azərbaycanlı birlikdə olmalıdır.
Araz çayının həsrət şeirlərinə son qoyan 31 dkabra Eşq olsun
Bayramımız qutlu olsun
Güney Azərbaycan Demokrat Partyası (GADP)nın mərkəzi şurası
2014.12.26
31 دئکابر همریلیک گونو قوتلو اولسون 31 دئکابر-دونیا آذربایجانلیلارین همریلیک گونو 50 میلیون آذربایجان تورکونون میللی بایرامیدیر. بو بوتؤو آزربایجانین وارلیغینین گؤسترجهسی، آزربسایجانین بوتؤولوگونون سیمگهسیدیر. بو گونو هر بیر آذربایجانلی قئید ائتمهلی، فیکیر باخیمیندان داها دا گئنیشلندیرمهلیدیر. بو بایرام واهید بیر میللت کیمی فورمالاشمامیزین ان اؤنملی آراجلارینداندیر . سرحد حرکاتینین 25 ایللیگی، همریلیگیمیزی، بیرلیگیمیزی و سونوجدا میللتلر ایچینده واهید بیر میللت کیمی وارلیغیمیزی اورتایا قویماقدیر. بوگون قوزئی آذربایجان جومهوریتی، بوتؤو آذربایجان وارلیغینین بیر بؤلومونو بئینانلخاق قورولوشلاردا تمسیل ائتمکدهدیر . قوزئی آزربایجانین اؤزللیکله باکینین گؤزل اینکیشافی ایله یاناشی دئموکراتیا، اینسان حاقلاری قورونماسی و میللی دوشونجهنین آرتماسی دا میللی مفکورهمیزین فورمالاشماسیندا اؤنملی آراجلارداندیر. فارس شووئنیزمین پنجهلری آلتیندا اسیر قالان گونئی آذربایجانیمیز اویانیش و اؤزگورلوک موجادیلهسینی گونو گوندن آرتیق جانلاندیریر. 31 دئکابرا جان وئرن و دریندن روح وئرن اولای، گونئیین قورتولوشودور . سرحد حرکاتینین اوغورلانماسی، بئینیمیزده صونعی شکیلده یارانان آیریلیق فیکیرلرینین سیلینمهسیندن کئچیر. دیلیمیز، کولتوروموز، تاریخیمیز و هیسسیاتیمیزی بؤلمک اولماز، بیز بیر میللت بیر توپراغیز. گونئیین قورتولوشو اوچون 50 میلیون آذربایجانلی بیرلیکده اولمالیدیر. آراز چایینین هسرت شئیرلرینه سون قویان 31 دکابرا عشق اولسون بایرامیمیز قوتلو اولسون گونئی آذربایجان دئموکرات پارتیاسی (گادپ)نین مرکزی شوراسی 2014.12.26


text:
قوش دیلی یونسکونینگ مدنی میراث ساناویندا
گۆن دۇغار قارادنگیزینگ ایچینده، آداملار بیری بیری بیلن قوش یالی گۆرلهشیأر
تۆرکیأنینگ مدنی بایلیقلاریندان بیری یونسکو تاراپیندان بۆتین دۆنیأ مدنی میراث ساناوینا آلیندی.
تۆرکیأنینگ قارادنگیز بؤلگه سینده گپله شیلیأن قوش دیلی یونسکونینگ مدنی میراث ساناوینا گیردی.
گۆن دۇغار قارادنگیزینگ ایچینده، آداملار بیری بیری بیلن قوش یالی گۆرلهشیأر.
یۆزلرچه ییلدان بأری سیقیلیق بیلن گۆرلهشیلیأن بو دیل بیرلشن میللتلرینگ یونسکو قوراماسیندا قابول ادیلدی.
قوش دیلی ایلکینجی گِزِک یونسکو قوراماسینا ۲۰۱۶-نجی ییلدا هؤدۆرلهنیپدی.
یونسکونینگ گۆن اۇرتا کره دأکی ژه ژو شأهِریندأکی ماصلاحاتیندا قوش دیلی بۆتین دۆنیأ مدنی میراث ساناویندا قابول ادیلدی.


text:
اگر هر شئی ده ن خبرسیز اولان او گنج قاتل لری میدانا گؤنده ره ن دولتلر و دایره لر، یئنی یاشاما دوغرو گئده ن یولو بئله آلچاق عمللرله باغلایا بیلمه یه اینانیرلارسا، دئمک کی اونلار یانیلیرلار.
Jan 12, 2015
منده بیر «شارلی» یام
س. حاتملوی
یئنه ده آیدین انسانلار جهالته و قارانلیق دوشونجه لره قوربان گئتدیلر.
دین، زامانیندا قارانلیقلارین و جهالتین تؤره مه سی ایدیسه، ایندی فاناتیزمین یانان اودونو دیر.
اگر هر شئی ده ن خبرسیز اولان او گنج قاتل لری میدانا گؤنده ره ن دولتلر و دایره لر، یئنی یاشاما دوغرو گئده ن یولو بئله آلچاق عمللرله باغلایا بیلمه یه اینانیرلارسا، دئمک کی اونلار یانیلیرلار.
حیات بئله بیر شئی دیر: شرط لر نه قدر چتین اولورسا- اولسون؛ یئنی لیک اؤز یولونو آچاجاقدیر.
غافل لر!
بیر رسم اوچون 12 آیدین انسانی اؤلدورمک له، یئنی فیکیرلره دور دئمک اولارمی؟ ...


text:
بیر ساعاتدان آرتیق کئچمیش اولسایدی دا، یئنه تؤوشهییردیم. باشیما نه گلدییینی تخمین ائده بیلمیردیم. اورهییم سیخیلاندا دا ائشییه چیخا بیلمهجهیم دئیه، جانیما قورخو اوتوردو.
Feb 12, 2014
آغارتی
روح انگیز پورناصح
بیر ساعاتدان آرتیق کئچمیش اولسایدی دا، یئنه تؤوشهییردیم. باشیما نه گلدییینی تخمین ائده بیلمیردیم. اورهییم سیخیلاندا دا ائشییه چیخا بیلمهجهیم دئیه، جانیما قورخو اوتوردو.
پری دئیهردی ها گلهجکده هر شئی ترسینه اولاجاق، داغلار ییخیلیب، درهلر دولاجاق، ایتلر سوسوب، کوچوکلر هورهجک، آمما بونجا شورلوغونو اینانا بیلمزدیم. بلکه ده دوز بمباسی پارتلامیشدی بیر یئرده. بو فیکیرلر لاپ قورخودوردو منی.
اؤزومو چتینلیکله الیندن قورتاریب ائوه سالدیم. قاپینی ایشکیللهییب، قورخودان قیفیللادیم دا. آغیرـ آغیر نفس آلیردیم، بیر آز دینجلیم دئیه ایشکیللنمیش قاپییا دایاندیم. آغیرلاشمیشدیم. حالیم قاریشیقایدی. گؤودهمین هر یئری گؤینهییردی. اؤزومو هر یئره چیرپمیشدیم. گؤزلریمین آجیشماسیندان، اولجه قورخموشدوم کور اولماغیمدان. پالتارلاریم نئچه یئردن ایلیشیب، جیریلمیشدی.هله نه یاخشی کی یاخیندایدیم، یوخسا…
اؤزومو اله آلماقدا، الیمی دیوارا سورته ـ سورته یوخاری چیخدیم. ائو قارانلیقایدی. گون اورتا چاغینین قارانلیغیندان اورهییم سیخیلدی. چیراغی یاندیریب، کئچیب پنجرهنین اؤنونده دایاندیم. آغارتیدان هئچ نه گؤرسنمیردی، گؤرمزلیک رمانیندا اولان، هر یئری آغ گؤرنلر یادیما دوشوب، جانیمی سیخدی.
شیریق پارچالارلا پنجرهنین بوتون دلیک – دئشیکلرینی توتوب، بویالی اؤرتوکلرینی چکدیم. بوغازیمین گؤینرتیسیندن گؤزلریمین یاشی دورمادان، آخیردی. ال اوزومو یویوب، بیر لیوان دولوسو سوت ایچندن سونرا، پالتارلاریمی یوخلادیم، تاختا کیمیایدی. کفن بویاسینا چؤنموش گئییمیمده جیریقلار بیلینمیردی. اونلاری دییشرکن، یاشیل دؤشهنک آغاریردی.
صندلده اوتوردوم. آیاقلاریمی ماسانین اوستونه اوزاتدیم، باشیمی دایاناجاغا دایاییب اویدوم.
آز کئچدی، چوخ کئچدی، بیلمهدیم. قالخیب دیک اوتوردوم. لپتاپیمی آچیب شکیللرله، فیلیملرین فولدرین آچیب، هامیسینی سِلِکت ائلهدیم. آغاجلی، سولو، یاشیل منظرهلرین ایچینده گزمهیه باشلادیم. ان گؤزل یئرلرینده دوروب شکیل چکدیردیم.
بلکه بو یئرلره هی بیرده گلمهدیم …. ماهنیسینی میزیلدایا ـ میزیلدایا، ال تلفونومو اؤزومه ساری توتدوم. اوچ، ایکی، بیر، شکیلیم تار اولماسین دئیه ترپنمهدیم.


text:
تورکیه آلتی مینگدن آرتیق افغانستانلیک قاچقین نی دیپورت قیلگن
اوشبو مطلب نی تورکیه جمهوریتی مهاجرت اداره سی بیلدیردی
تورکیه جمهوریتی مهاجرت اداره سی, سونگگی ییل لرده ایراندن قاچاق یوللر بیلن کیلگن 6 مینگ 846 افغانستانلیک نینگ دیپورت قیلینگن لیگی نی معلوم قیلدی.
خوددی منه شوو اداره اوشبو قاچقین لرنینگ تورکیه نینگ فرقلی ولایت لری اینیقسه ارضروم ولایتیده اوشله نیب افغانستانگه یوباریلگن لیک لری نی بیلدیردی.
اوشبو قاچقین لرنینگ اداری و قانونی مراحلی نینگ تکمیل بولیشی آرتیدن 9 چارتر اوچیش بیلن تورکیه نینگ ارضروم, آغری و ازمیر شهر لریدن افغانستان گه جونه تیلگن لیک لری بیلدیریلدی.
عینی دمده کیله جکده هم ینه 4 چارتر اوچیش بیلن افغانستانلیک قاچقین لرنینگ اوز وطن لری گه جونه تیله لیک لری معلوم قیلیندی.


text:
روسییا حربی پلیسی بؤلگهده آتشکسی تعمین ائتمک و جیهادچی هجوملارینین قارشیسینی آلماق مقصدی ایله شاما (دمشقه) یئرلشدیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده روسییا کوماندیری آلکسی پولاتینسکی معلومات وئریب.
«تروریستلره قارشی مباریزه اوچون بورداییق. قارشی طرفین هجوملارینی دفع ائتمک اوچون قوهلریمیزی بیر آرایا توپلاییریق» – او بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، بیر مدت اؤنجه تورکییه، ایران و روسییا آراسیندا ایمضالانان تهلوکهسیز بؤلگهلر راضیلاشماسیندان سونرا سورییانین غربینده تهلوکهسیزلیگی حربی پلیسین تعمین ائتمهسی قرارا آلینمیشدی.
همچینین معلوماتدا قئید اولونوردو کی، بوندان سونرا سؤزوگئدن اراضیلرده نظامی اوردولار یئرلشدیریلمهیهجک.


text:
قیصار تومن حاکمی: اوروشلر باعث 400 عایله اوز اوی جایلرینی ترک ایتگن
فاریاب ولایتی گه قره شلی قیصار تومنی نینگ تگاب یوره ک قیشلاغیده افغان کوچلری و طالبان آره سیده توقنه شوولر یوزبیرگنی باعث قریب 400 عایله منطقه نی ترک ایتیشیگه مجبور بولگنی ایتیلماقده.
قیصار تومنی نینگ حاکمی سیدجمیل صدیقی بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده طالبان گروهی ایکی کون آلدین مذکور قیشلاق اوستیگه هجوم قیلگن لیک لرینی ایتیب، نتیجه ده تورت یوز عایله اوز اوی لرینی تشلب قیصار مرکزیگه کیلگن لردیدی.
حاکم حاضرهم منطقه ده اوروش بارلیگینی ایتیب، ملی اردو و ملی پولیس کوچلری قیشلاقلرنی قولگه آلگن لیگینی معلوم قیله دی. شونینگدیک قیصار حاکمی اوی لرینی تشلب چیققن کیشی لرگه کمک یتکیزیش اوچون چاره ـ تدبیر کوریب تورگن لیک لرینی معلوم قیلماقده.
صدیقی جنابلری دولت کوچلریگه هیچ قندی ضرریتمه گن لیگینی ایتیب، طالبان گروهیگه تلفات یتکیزیلگنی نی معلوم قیلدی. باشقه تماندن فاریاب پولیس سوزچیسی اهالی منطقه نی ترک ایتگن دیگن خبرنی رد ایتیب، لیکن منطقه ده بولگن اوروش نی تصدیق له دی. اونگه کوره، اوروش لرعاقبتیده اوچ طالب اولیب وباشقه تورت طالب هم یره لنگن.
طالبان گروهی هلی گچه هیچ نرسه دیمه گنلر. آنه شوحالده باشقه بیر خبرگه کوره فاریاب ولایتی نینگ دولت آباد تومنیده تینه ون کیچقورون مسافرتاشه یاتکن موترلردن بیری یول چیکه سیگه کومیلگن ماین بیلن دوچ کیلیب، نتیجه ده تورت کیشی اولیب یره لنگن. فاریاب امنیه وقومندانلیگی نینگ سوزچیسی سیدمسعود یعقوبی بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده تینه ون کیچقورون تینچ اهالی مینیلگن کرولاموتری دولت آباد تومنی نینگ توپ خانه قیشلاغیگه قره ب باره یاتکن زمانی ماین بیلن دوچ کیلگن لگینی ایته دی. یعقوبی جنابلریگه کوره، بوحادثه ده ایکی کیشی اولیب و باشقه ایکی کیشی هم یره لنگن.
محلی مسوللر حادثه مسولیتینی طالبان گروهی بوینیگه یوکله ماقده لر،اما طالبان گروهی بوحقده هیچ نرسه دیمه گن


text:
روسییا حکومتی آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری سانکسییالارینا جاواب اولاراق موسکوادا فعالیت گؤسترهن آنقلو-آمئریکا مکتبینی باغلاماق حاقیندا قرار وئریب.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی سی ان ان تئلئویزییاسی اؤزونون اعتبارلی منبعلرینه ایستینادن یاییب.
قئید ائدک کی، بو مکتبده آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری، کانادا و بریتانییا دیپلوماتلارینین اؤولادلاری تحصیل آلیرلار.
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری روسییایا قارشی یئنی سانکسییالار تطبیق ائدیب. سانکسییالار سیاهیسینا روسییانین باش کشفیات ایدارهسی و فئدئرال تهلوکهسیزلیک خیدمتی ده دوشوب. بوندان باشقا، واشینگتون روسییانین ۳۵ دیپلوماتینا آمئریکانی ترک ائتمهسی اوچون ۷۲ ساعت واخت وئریب.


text:
کلمبیانین فیلیسطین دؤولتینی تانیدیغی آچیقلاندی
فیلیسطین خاریجی ایشلر باخانلیغی معلوماتلارینا گؤره، فیلیسطینی ۱۳۹ دؤولت رسما تانیییر
فیلیسطین خاریجی ایشلر باخان کؤمکچیسی تیسیر جرادات، کلمبیانین فیلیسطین دؤولتینی تانیدیغینی آچیقلادی.
جرادات، اسکی کلمبیا پرزیدنتی خوان مانوئل سانتوسون وظیفه مدتی دولمادان قاباق فیلیسطین خاریجی ایشلر باخانی ریاض المالکیه وئردیگی مکتوبدا "فیلیسطین دؤولتینی تانیما قرارینی" آچیقلادیغینی سؤیلهدی.
تیسیر جرادات، مالیکینین سانتوسلا بیر آرایا گلدیگینی و تانیما قرارینین اؤزونه شخصاً بیلدیریلدیگینی دئدی.
کلمبیانین آلدیغی قراری اؤون جرادات، بونون فیلیسطین دیپلوماسیسینین نتیجهسی اولدوغونو وورغولادی.
تیسیر جرادات، مالیکینین بو آی اورتالاریندا پاراگوئهیه گئرچکلشدیرجگی سفرده ده بو اؤلکهنین فیلیسطینی تانیماسینی اومدوقلارینی سؤزلرینه علاوه ائتدی.
فیلیسطین خاریجی ایشلر باخانلیغی معلوماتلارینا گؤره، فیلیسطینی ۱۳۹ دؤولت رسما تانیییر.
وظیفهسی سونا چاتان اسکی پرزیدنت خوان مانوئل سانتوسون یئرینه گلن ایوان دوکه دونن آند ایچرک ایشه باشلامیشدی.


text:
قارتال قوش
قارتال ات جیللردن اوچان قوش (Accipitridae -بؤلومده قیرقی کیمینلردن : Falconiformes) قارتال قیرقی شاهین و چوخلو قوشلار بو بؤلومده دی.60 بؤلوک ات جیل قوش بو بؤلکده دی.11 جوره قیرقی کیمی قوش.چوخلو جوره سی اوراسیا و آفریقا قاره سینده یاشیر.بللی بیر سایاق قارتال و آیری قوشلار آراسیندا یوخدو و چوخلو ات جیلل قوشلار بیربیرنه اوخشار و شاهین قیرقی و آق بابا و نئچه جوره قوشلار بیر بؤلومده اولار بیلر.هابئله قارتال اوبیری قوشلاردان بؤیوک و هیکللی اولور.قارتال دیمدیکی اوجو بیز و اوراق کیمی و قاناتلاری اوزوندی.
قایناق[دَییشدیر]
فارسیجا ویکی پدیا [۱]


text:
دونیا اهالیسینین عمومی ریفاه گؤستریجیسی ۲۰۱۶-جی ایلین اورتالاریندان ۲۰۱۷-جی ایلین اورتالارینا قدر دؤنمده ۶،۴% آرتیب و ۲۸۰ تریلیون دوللارا چاتیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییا ایسوچرهنین «کردیت سویس» بانکینین ایللیک حساباتیندا یئر آلیب. حساباتا اساساً، آرتیم تمپی سون ۵ ایلده ماکسیمال هده چاتیب. بئله کی، ریفاه گؤستریجیسینین آرتیمی اهالی سایینین آرتیمیندان داها سرعتلی اولوب.
بانک حاضردا دونیا ثروتینین یاریسینین ۱% شخصین الینده جمعلشدیینی بیلدیریب. ۲۰۰۸-جی ایلده الده ائدیلن رکورد گؤستریجیدن (۴۲،۵%) فرقلی اولاراق، حاضردا دونیا ثروتینین ۵۰،۱%-لیک حیصهسی محض بو شخصلره مخصوصدور.
سون ۱ ایل عرضینده دونیادا ۲،۳ میلیون یئنی میلیونچو قیده آلینیب. دونیاداکی عمومی میلیونچولارین سایی ایسه ۳۶ میلیون نفر اولوب.
بانک همچینین ۲۰۲۲-جی ایلده دونیا اهالیسینین ریفاه گؤستریجیسینین ۳۴۱ تریلیون دوللارا چاتاجاغینی بیان ائدیب. میلیونچولارین سایی دا ۲۰% آرتاراق ۴۴ میلیون نفر چاتاجاق. یوخسول اهالینین سایی ایسه ۴% آزالاجاق.


text:
علیرضا بئی اردبیلی نین آمئريكا سسي ايله دانیشیغی
ديقت! بو یازی یوردنت طرفیندن عرب الیفباسینا کوچورولموشدور.
دینله مک اوچون بورایا تیخلایین
علی رضا اردبیلی ایراندا پانتورکیزم دوشونجەسینی تمثیل ائدن قروپلاشما یا حرکاتین مؤوجودلوغونو رد ائدیر. آمئریکانین سسینه موصاحیبه وئرەن تانینمیش یازار، ژورنالیست و سیاسی فعال حئساب ائدیر کی، ایران اینقیلاب محکمەلرینین گونئیلی ملی فعاللارا قارشی چیخاریدیغی حؤکملرده تئز-تئز ایشلەدیلن بو تئرمین توران دؤولتی قورماق ایستیەنلره دئییل، ملی وارلیغینی قورویان آداملارا شامیل اولونور.
“پانتورکیزم ایکی شئیدن عیبارتدیر. بیرینجیسی اؤتن عصرین ایلک ایللرینده تورک دونیاسی و موختلیف تورک خالقلاری آراسیندا سیاسی یاخینلاشما سیموولو اولوب. ایکینجیسی ایسه، بو گون گونئی آذربایجان و ایراندا یاشایان تورکلرین ملی حاقلاری اوغروندا موباریزەسینی سوسدورماق اوچون بیر باسقی بایراغیدیر. بئله کی گونئی آذربایجاندا آنا دیلینده تحصیل حوقوقو کیمی اساس حاقلارینی طلب ائدن تورکلری پانتورکیست آدلاندیراراق اونلاری سوسدورماق ایستییرلر،” دئیه ژورنالیست سؤیلییر.
گونئیلی یازار حاضیردا ملی فعاللارین هر زاماندان چوخ پانتورکیست ایتهامی ایله اوزلەشدیکلرینه توخوناراق بئله ایتیهاملارین زامان و دؤنەمین سیاسی شرطلرینه گؤره دییشدییینی وورغولاییر:
“بیر زامانلار آذربایجاندا ملی مساله ایله باغلی فعالییت ائدنلره کومونیست یا پیشە وریچی دئیردیلر. زامان و شرطلر دییشدیکجه، ایرانچی قروپلار ملی فعاللارا قارشی ایرەلی سوردوکلری ایتیهاملاری دا یئنیلییرلر.”
علی رضا اردبیلینین فیکرینجه یازار و شاعیر، هابئله ملی-مدنی فعاللارین باشقا تورک خالقلاری ایله تماس و یاخینلاشما تشببوثلرینی پانتورکیزم آدلاندیرماق دوزگون دئییل: “ایندیکی دونیادا بو نورمالدیر، قلوباللاشما میللتلری یاخینلاشدیریر. سادەجه تورکلرده دئییل، فارسلاردا، کوردلرده ده بئلەدیر. موختلیف اؤلکەلرده یاشایان تورکلر بیربیریندن تاثیر آلیر، دیللرینه یئنی سؤزلر قازانیرلار. بونا پانتورکیزم دئمک دوغرو اولماز.”
“گونئی آذربایجان فعاللاری تورکلویه اؤنم وئریرلر، چونکی ایندی ان چوخ سوال آلتیندا، ضربه آلتیندا اولان شئی تورکلویوموزدور. بو منطیقی بیر رئاکسییادیر. عربیستاندا قادینلارین ماشین سورمەسی قاداغادیر، بونا گؤره ده اورانین قادینلاری ماشین سورمک حاقینا چوخ اؤنم وئریرلر.” دئیه او، علاوه ائدیر.
گونئی آذربایجان فعاللاری تورکلویه اؤنم وئریرلر، چونکی ایندی ان چوخ سوال آلتیندا، ضربه آلتیندا اولان شئی تورکلویوموزدور. بو منطیقی بیر رئاکسییادیر.
گونئی آذربایجان ملی دئموکراتیک بیرلییی تشکیلاتینین سؤزجوسو همچینین آوقوستون 24-ده عیراق، ایران، تورکیه و سورییالی کورد تشکیلاتلارینین ایشتیراکی ایله عیراقین اربیل شهرینده کئچیریلەجک ملی کورد قورولتایی، ائلەجه ده ایران، افقانیستان و تاجیکیستان فارسلاری داخیل اولماقلا بوتون فارس دیللی خالقلار اوچون پروقرام یایان بئین الخالق مئدیا ایله باغلی گؤروشلرینی آمئریکانین سسی ایله پایلاشیب.
گونئیلی وکیللر ایران محکمەلرینین ملی فعاللارا قارشی ایرەلی سوردوکلری پانتورکیزم ایتیهامینین دؤولتین جزا قانونلاریندا عکس اولونمادیغینی دئییرلر.
امنئستی اینتئرناسیونال ایران آذربایجانی ایله باغلی یایدیغی بیاناتلاریندا پانتورکیزم گوناهلاندیرماسینی ”آنلاشیلماز شکیلده یازیلمیش” بیر ایتهام کیمی قییمتلندیریر.


text:
۱۹۲۸ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ آوریل - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی٬ لائیکلیگی یئریدهرک آنایاسانین ایکینجی مادّهسینی دییشدیردی. سؤز قوْنوسو مادّهدن٬ «تۆرکیه دؤولتینین دینی ایسلامدیر» بؤلومو چیخاریلدی.
- ۸ نوْوامبر - جومهورباشقانی مصطفی کمال میلّت مکتبلرینین گئنل باشباخانی و باشاؤیرتمنلیگینی قبول ائتدی.
- ۶ نوْوامبر - هِربِرت ل.هووِر آمریکا باشقانی سئچیلدی.
- ۲۴ نوْوامبر - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی غازی مصطفی کمالا «باش اؤیرتمن» درجهسی وئریب.
- ۲ دسامبر - جلال ساحیر ارزونون حاضیرلادیغی «ایملا لۆغاتی» یاییملاندی.
- ۱۹ سپتامبر - نیویورکدا میکی ماوس حاقیندا ایلک کارتونی فیلمینین نوماییشی اولموشدور.
- ۱۸ نوْوامبر - «والت دیسنی» و «میکی ماوس»ین تقدیمانی کئچیریلمیشدیر.
- ۱۷ آقوست - موسکودا «دینامو» فوتبال ایستادیومونون آچیلیشی اوْلموشدور.
- ۱۵ مارس - ۱۵ مارس حادیثهسی باشلادی. ژاپون ایمپیراتورلوغوندا چوْخ ساییدا کومونیست تۇتۇقلاما قراری چیخاریلدی.
- ۱۵ سپتامبر - اینگیلیس میکروبیولوژیست الکساندر فلمینگ دونیادا ایلک دفعه پینیسیلین الده ائتمیشدیر.
- ۱۰ ژانویه - شورویده٬ تروچکینین ده داخیل اوْلدو ۳۰ نفرلیک مۆخالیف لیدرلر دستهسی٬ آلماتییا سۆرولدو.
- ۱۰ آوریل - «تۆرکیه حؤکومتینین دینی ایسلامدیر» جۆملهسی٬ آنایاسا متنیندن چیخاریلدی. میلّتوکیللری و جۆمهۇرباشقانی٬ آند ایچَرکن «واللاهی» یئرینه «ناموسوم اۆزرینه سؤز وئریرم» دئیهجک.


text:
خیطابه
بو گون ارسلان صبح ساعات آلتیدا سو ایچمهیه اویاندی. صحبتیمیز شیرین گلیب یوخوسو قاچدی. بیر زامان گؤردوم صندل اوزرینده اوتوروب، سسینی یوکسلدیب، اللرینی اؤلچور. دئمک عائیلهوی خطابه ائتمک گلهنهیی اونون دا قانینا اوخوبدور. نه قدر دئدیم ارسلان یاواش! باخمادی.
اؤنجه سئویندیم.سونرا خیطابهنین ماهیتینه فیکیرلشدیکلریم یادیما دوشدو. دونن اینترنتده بئله بیر جومله گؤرموشدوم: حقیقتله اوزلشمکدن قاچماق اوچون ان یاخشی ایکی یول موزیک ایله یوخودور. منجه خیطابه ده عینن ائلهدیر. خیطابهده اینسان اؤز سسینه قاپیلیر. سسینی یوکسلدیر و هر شئی سسه (صوتا) دؤنور. آنلاملار بزهنیر، ریتمه دوزولور، موزیکال اولور و ایتیر.
انقلابلار خیطابه ایله باشلانار. سونرا خیطابهچیلرین باشینی بیر بیر یئمهیه باشلار. سونرا توپلومو یئییب چورودوب بوشا چیخارار. ان گؤزل خیطابهچیلر لاتین آمریکانین پارتییا باشقانلاری و لیدئرلری اولموش. هوگو چاوز کانسئر توتاندان سونرا بیله بئش ساعات خیطابه ائتمکدن چکینمیردی.
اونوتمایاق کی فلسفهنین ایلک گلیشیملری خیطابه ایله اوز اوزه چیخماقدان باشلاندی. سوفسطاییلر هر شئیی گؤزل بیانلا یئرینه اوتورتماق اولار و آرادا گرچک آدلی بیر شئی یوخدور دئییردیلر. سقراط آیاغا قالخمیشدی او زامان.
فقط بو آرادا: بو گونلر ارسلانلا بیر آز آشیری بیچیمده "سلبی" اولاراق دانیشمیشام. بیلمیرم خیطابهنین ده زییانلارینی اونا دئییم می؟
-
- 15/06/16


text:
فیلیسطینده اینسان حاقلاری مرکزلری ایسرایلین ۱۰ ایلدهن چوخدور غزایا تطبیق ائتدیی امبارقونون هومانیتار و اکولوژی شرطلری آغیرلاشدیردیغینی آچیقلاییبلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، «فیلیسطین» و «میزان» اینسان حاقلاری مرکزلری ایله غیری-حکومت تشکیلاتلاری شبکهسی طرفیندن یاییملانان یازیلی آچیقلامادا غزاداکی آجیناجاقلی وضعیت بارهده خبردارلیق ائدیلیب.
اینسان حاقلاری مرکزلری ایسرایلین غزایا الکتریک انرژیسینین وئریلمهسینی محدودلاشدیرماسینین آردیندان غزاداکی خسته خانالاردا خستهلرین حیاتلارینین تهلوکهده اولدوغونو ایفاده ائدرک، بوتون دونیایا مراجعت ائدیبلر.
قید ائدک کی، ایسرایل غزانین یگانه انرژی قایناغیدیر.


text:
تبریزین مرکزی زیندانیندا اوزون مدتدیر غیری-معین وضعیتده ساخلانیلان حبیب ساسانیان آجلیق آکسییاسینین ۳۲-جی گونونده خسته خانالیق اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، وضعیتی پیسلشن فعال زیندانین پولیکلینیکاسینا آپاریلیب. مسئوللار فعالین آجلیق آکسییاسینی دایاندیرماسینا چالیشیبلار، وضعیتینین داها دا پیسلشمهسینین قارشیسینی آلماق اوچون اونا سیستم کؤچورمک ایستهییبلر، لاکین ساسانیان آجلیق آکسییاسینی داوام ائتدیرمهیه ایسرار ائدیب.
آذربایجانلی فعالا تلفن واسطهسی ایله ائتدیی سون مراجعتیندن سونرا اونا تضییقلر آرتیب.
او، اطلاعات (ایران کشفیات ناظرلیگی) ایدارهسینین محکمه پروسسینه مداخیلهسی و اوزون مدتدیر غیری-معین وضعیتده ساخلاندیغینا اعتراض اولاراق ایونون ۱۲-دن آجلیق آکسییاسی کئچیریر.
ساسانیان ۲۰۱۶-جی ایل مایین ۱۵-ده اردبیلده یاخالانیب. او، یاخالاندیغی گوندن بری موقتی اولاراق حبسخانادا ساخلانیلیر و «اؤلکه تهلوکسیزلیینی پوزماق مقصدی ایله قانونسوز قروپ یاراتماق» اتهامی ایله موهاکیمه اولونور، لاکین ایرلی سورولن اتهامی قطعیتله رد ائدیر.


text:
زاب چاییندان اورمو گؤلونه سویون آخیشی ایله باغلی نظرده توتولان لاییحه هله ده ایجرا اولونماییب. اورمو گؤلونون جانلاندیریلماسینی ایستییریکسه، او زامان زاب چایی لاییحهسی ایجرا اولونمالیدیر. بیز بو لاییحهنین ایجرا ائدیلمهسینه دایر اؤلکه پرزیدنتیندن ده گؤستریش گؤزلییریک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری گونی آذربایجانین بیناب شهرینین ایران پارلامنتیندهکی میلت وکیلی ضیاءالله اعزازی اورمو گؤلونون جانلاندیریلماسی ایله باغلی کئچیریلن کنفرانسدا دئییب.
«کنفرانس کئچیرمک و چیخیش ائتمکله اورمو گؤلونو جانلاندیرماق ممکون دئییل. منجه، گؤلو قورتارماق اوچون ان اؤنملی مسئلهلردن بیری سودان ایستیفاده ایله باغلی لازیمی مدنیتی یاراتماقدیر. بو گون بینابین بوتون کندلرینده ایچملی سو پروبلمی یاشانیر. سودان ایستیفاده اصولو یالنیز بانرلر اوزرینده دئییل، حیاتدا اؤز عکسینی تاپمالیدیر»، - دئیه میلت وکیلی بیلدیریب.


text:
"عبدالصبور روحی کسللیک طفیلی فرانسه لیک عسکرلرنی اولدیرگن"
بیش فرانسه لیک عسکرنی کاپیساده آتیب اولدیرگنی اوچون اولیم جزاسیگه محکوم ایتیلگن افغان عسکری عبدالصبور نینگ عاییله سی، اونی روحی کسللیککه دچار ایکنینی ایتگن. عبدالصبور نینگ ایناغه سی محمد آصف بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده افغانستان حکومتیدن اونینگ جزاسینی اولیمدن قماق جزاسیگه اوزگرتریشینی طلب قیلگن. عینی حالده او، اوز ایناغه سی نینگ روحی کسللیککه دچار بولگنی باره سیده حجت لر موجودبولگن حالده هم اونی شوندی جزاگه محکمه تمانیدن محکوم ایتیلگنینی قتیغ قاره لب چیققن. عبدالصبور نینگ حربی محکمه تمانیدن اولیم جزاسیگه محکوم ایتیلگنیدن بیرهفته اوترایکن بی بی سی خبرنگاری ، اونینگ باره سده تولیق معلومات قولگه کیرتیش اوچون عایله سی یانیده بارگن. محمد آصف عبدالصبور نینگ اکه سی. اونگه کوره عبدالصبور روحی کسللیککه گرفتار ایکن. بو باره ده شوندی حکایه قیلدی:"اوکم بیرکیچه اون بجه اوریندن توریب مینی مشت بیلن اوردی تیپتی، مین الدیدن قاچیب قوتیلدیم، قوشنی لرنی ایشک لرینی بیرمه بیرمه اوردی، اویلردن مردم چیقیب اونی اوشلب ایاق قولینی زنجیر بیلن باغلب کابلگه آلیب کیلدیک." عینی حالده آصف جنابلری اعدام جزاسیگه محکوم بولگن اوز ایناغه سینی نیچه مرته دوالش اوچون شفاکارلریانیده آلیب بارگنینی ایتیب ، فرانسه لیک عسکرلرگه هجوم قیلگنیدن کیین اونی دواله گن شفاکارلرگه مراجعه قیلگنینی ایتدی:"ایناغمنی دواله گن شفاکارلرگه مراجعه قیلدیم اوی یخشی بولگن ایدی می دیب سوره دیم لیکن اولرمینگه ایناغنگ هرقندی یمان بیرحادثه نی کورسه مناسبت بیلدیریشی ممکن دیدی ، خلاصه او یخشی بولمه گن دیب ایتدیلر." آصف جنابلری نینگ ایتیشچه ، عایله سی بیرینچی اول راق صبورنینگ ملی اردو صفیگه کیریشدن خبردار بولمه گن. ایندی لیکده آصف جنابلری، اوز ایناغه سی نی اعدام جزاسیدن عمربویچه قماق جزاسیگه توشریشینی حکومت دن طلب قیلماقده"حکومت دن اسیتمیز کی اگر واقعا افغانستان مردمی اوچون ایشلیدی بو فیصله سینی آلسین، مردم گه ضرر یتکزمه سین،قانونی یول بولسه عمر بویچه حبس بولسین پرواسی یوق لیکن اعدام یخشی قرار ایمس ." عبدالصبور نی محکمه تمانیدن اعدام جزاسیگه محکوم ایتیلیشی نهای قرار بولمه گن، قانون گه ماس او ، چیقاریلگن جزاینی قبول ایتمی استیناف یعنی ایککینچی محکمه گه باش اوریش حقی گه ایگه دیر. افغانستان مدافعه وزیرلیگی هم محکمه حکمی صادیر ایتلگنی پیتی اعدام جزاسیگه محکوم ایتیلگن شخص استیناف محکمه سیگه باریب اوز دعواسینی ایلگری سوریشی ممکن لیگینی ایتگندی. عبدالصبور عایله سی نینگ اظهاراتی اساسیده مدافعه وزیرلیگی نینگ فکرینی اورگه نیشگه حرکت قیلدیک لیکن، موفق بولمه دیک. عبدالصبور نی اعدام جزاسیگه محکوم ایتلگنی ایچکی و تشقی مناسبت لر بیلن بیرگه بولدی، فرانسه دولتی افغان دولتی نینگ بوخصوصده گی قراریگه حرمت بارلیگینی ایتگن انسان حقلریدن مدافعه ایتوچی خلق ارا تشکیلات لر حربی محکمه تمانیدن عبدالصبور گه قوییلگن جزانی قیته کوریب چیقیلیشینی طلب قیلگن.


text:
شمرۆن حضرهته ابوالفضله امان نامه گتیرمهسی
شمرۆن حضرهته ابوالفضله امان نامه گتیرمهسی
شمرۆن سسیکی تللیدهن اخیامه گلیبدیر
بیلـدی هامـێ عبـاسـه امـان نامـه گلیبـدیر
هئی باشلێر امان نامه سؤزین باشدان اوْ ظالێم
شرمـهنده ائدیر، قارداشێ قارداشـدان اوْ ظالێـم
*********************
سسلیر باجێم اوْغلانلارێنێن ارشهدی هاردا
عبـاس-ی-قمهر طلعـهت-وْ-رعنا قدی هـاردا
سرویکی اوْنۇ اۇمم-ی-بنین بسلهدی هـاردا
ال چکسیـن حۆسئنـدهن یئتیـرهم جـاه-وْ-مقامـه
سرلشگهر اوْلۇب امر ائلهسین لشگهر-ی-شامه
شمرۆن سسی عباسه یئتیب غملی چاغێندا
رنـگـی سـارالێـب تیتـرهدی یاپـراق سایـاغێنـدا
باشێـن آشـاغـا سـالـدێ حۆسئینیـن قاباغێنـدا
قلبی سێخێلێب آتش-ی-غئیرهتدهن آلێشدێ
خیجـلهت تری آلنێندا نه دیندی، نه دانێشـدێ
ماهـێ دۇتـۇلان حالدا گؤرۆب شمس-ی-امامـهت
فرماییش ائدیب کئی خلهف-ی-شاه-ی-ویلایـهت
گؤر کیـم چـاغێـرێـر چێــخ قابـاغـا ائیلـه ایـجابـهت
ناچار اوْلۇب ایجرا ائلـهسین امـر-ی-ایمامـێ
تلله طرهف عزم ائتدی اوْ سردار-ی-گیرامی
اهــریمـهنیلـهن گلــدی مـۇلاقــاتــه سـولئیمــان
تــل اۆستـه مـوقابێـل دایانێـب کفـریلـهن ایمــان
شمر آچدێ سؤزۆ عرض ائلهدی ای مه-ی-تابان
واردێـر آرامێـزدا سیـزیلـهن حـق-ی-قرابـهت
گلدیم ایئلییهم محضهریوه نئچچه نصیح-هت
یوْخ مثل-وْ-موقابێل سنه شجعان-ی-عرهبده
مومتازسـن البهتـده شـوجـاعـهتـده، ادهبـده
وار نیسبـهتیمیـز سنلـه قـرابهتـده نسـهبـده
من پیر-ی-کوْههنسال –وْ- جاهان دیدهیهم عباس
سالمـا بۇ ووجـودیـن خطـهره موقــع-ی-حســاس
دریاده حۆسئین ایندی سێنێق کشتییه بنزهر
عاقێـل بئلـه موقـعده خطـهردهن حـذهر ائیلــهر
منــدهن بــۇ سـؤزۆ ائیلـه قبـول اوْلمـا مۆکــدهر
آخێر بۇ حۆسئینین سنه لایێق ایشی یوْخدۇر
یئتمیش نفهره شاه اوْلاسان ارزیشی یوْخدۇر
یازدێردێم امان نامـهوی مـن ابـن-ی-زییـاده
حاضیردی وئـره خلعـهت-وْ-انعـام-ی-زییـاده
لذذهتله گئچین بئش گۆنـۆ بـۇ دار-ی-فنـاده
آلـلام سنـه بیر کـوْرسی-ی-زررین-ی-امارهت
سیم-وْ-زر-وْْ-قصر-وْ-خدهم-وْ-میز-ی-رییاسهت
عباسه تکان وئردی بۇ سؤز اوْلدۇ مؤثر
غئیظیله گلیب نوْطقه اوْ سـردار-مدبـر
لال اوْل دئدی ای نابئخرد پیـر-ی-مـزور
ایبلیسه گلهن لعنهت عبیداللاها آزدێ
زهرا بالاسێ قالدێ امانی منه یازدێ
آغزۇن اوْدیلان دوْلسۇن ایا کافهر-ی-شدداد
آخهر بۇ نه سؤزدیر دانێشێرسان ائوی برباد
دونیادهن اؤتۆر قارداشێمـا ائتمئییـم ایمـداد
جان بسلهمیشهم فاطیمه نان-وْ-نمهکیندهن
حاشا چکهم ال ایندی حۆسئینین اتهگیندهن
مکـریلــه گینــه وۇرســوْز اگـهر نئیـزهیه قـۇرآن
حاشـا تاپـا ایمانێمـا ال سن کیمـی شئیطـان
تئز گئت دالێ باخسان اوْلۇسان قانۇوا غلطان
مــن عبــدهم علـی اوْغـلـۇنـا سـن ابـن-ی-زییــاده
سن مست-ی-رئی-وْ-من روئش-ی-صدق-وْ-وفاده
بـهبــه اوْلا رحمـــهت آنـاســێ اۇمــم-ی-بنیـنـه
چۆن دۆز سۆد امهن حامێ اوْلار دیـن-ی-مؤبینه
خیجلهتله گینه گلـدی حوضـور-ی-شـه-ی-دینـه
کشف ائتدی امان نامـه سؤزۆن کهف-ی-امانـه
اغیـــار ســــؤزۆن بیلــدی گلیـــب یــار بیــانـــه
[بۇ پارچا منیم الیمده اوْلان کیتابدا یوْخدۇر اوْنۇ حاج تمدن کاسئتیندهن یازێرام:
ابوالفضل حرمه قایێدێنجاق زینب (س) امان نامه سؤزۆن بیلیب قارداشێ ایمام حۆسئینه بئله دئییر:
عبــاسیمــه گلیبــدی امـــان نامــه غـــم یئمـــه
گئدسه گئدیبدی روحیوه یۆز وئرمهسین موْحـهن
بـــۇ آز سیـپـــاهــی ده ائلــه آزاد قــالمـاسێــــن
سرلئشـگهرین گـر اوْلماسا سربازی نئیـلیسـن
اوْلمـــارام راضـی سنیـــن مـاه جمـالێــن پــوْزۇلا
حۆسئن ایذن وئر زینبیوه قارداش علمدارین اوْلا
حضرهت ابوالفضل گلیب ایمام قاباغێندا باشێ آشاغا دایانێب، ایمام حۆسئین قارداشێنا دئییر:
ائی لئشگهریمین سروهر-وْ-سرلئشگهری قارداش
بئیعــــهت ... الـــده چــکـــهن خنـجـهری قــارداش
یوْخ دررس؟ اؤزۆن قارداشێنێ تـرک ائدیسـهن ائــد
دۆشمـهندهن امـان نـام-ه گلیبـدیر گئـدیسـهن گئـد
عبـاس تـۇفان-ی-بــلا بۇ گئجـهنین وار سحـهرینــده
رئیحــــانـهی-ی-زهـــرا ســــوْلاجـاقـدێــر اثـهرینــده
اؤلمـــهک ولــی آســانـدێـر حــۆسئینیــن نظهرینده
گؤیلــۆم سحــهرین فئیضینــه پر شوْق-وْ-هوهسدی
گئدسین هامی تک سۆد امهر اوْغلۇم منـه بسـدی
لطفا ترجمه فارسي ان را بنويسيد


text:
عالیملر ثبوت ائدیب کی، اینسانین ساغلاملیغی اونون قبول ائتدیی قیدادان بیرباشا آسیلیدیر. دوزگون و ساغلام قیدالانما اینسانین ساغلاملیغینی قورویور، حیاتینی اوزادیر.
عالیملر اینسان ساغلاملیغینی کورلایان و نتیجهده اؤمرونو قسالدان ۴ محصولون آدینی آچیقلاییبلار.
ساگلامولون. آز-این معلوماتینا گؤره، سؤزوگئدن محصوللار بونلاردیر:
- قیرمیزی ات
متخصصلر قیرمیزی اتین ایستئهلاکینی هفتهده ۱ دفعهیه قدر آزالتماغی توصیه ائدیر. بونون اوزینه قیدالانمادا قوش و بالیق اتینین میقدارینی آرتیرماق اولار. بو ات نؤولری داها فایدالی ساییلیر.
- شکر
اوللر بئله حساب اولونوردو کی، آتئروسکلئروزون اساس ریسک فاکورو یاغلی قیدالارین چوخلو میقداردا قبولودور. لاکین سون آراشدیرمالار گؤستریب کی، اصلینده آتئروسکلئروزون و دامار پروبلئملرینین اساس سببی پیلر دئییل، شکردیر. آتئروسکلئروز بوتون دونیادا اورک-دامار سیستئمی خستهلیکلرینین و بو خستهلیکلردن اؤلومون ایلک سببی ساییلیر.
اومومدونیا سهییه تشکیلاتی گون عرضینده ۲۵ قر-دان آرتیق شکری (تخمیناً ۶ چای قاشیغی) ایستئهلاک ائتمیی توصیه ائتمیر. لاکین گیزلی شکر ده (کولباسا-سوسیس ممولاتلارینین، شیرین قازلی ایچکیلر و س. محصوللارین ترکیبینده) نظرده توتولمالیدیر.
- ائمال اولونموش ات
متخصصلر کولباسا-سوسیس ممولاتلارینی اینسان ساغلاملیغی اوچون اولدوقجا زیانلی حساب ائدیر و بو کیمی محصوللاریندان تام ایمتینا ائتمیی و یا یالنیز نادیر حاللاردا (بایراملاردا، اؤزل گونلرده) ایستئهلاک ائتمیی توصیه ائدیرلر.
- دوز
اومومدونیا سهییه تشکیلاتینین یئنی دوز ایستئهلاکینین نورماسی بئلهدیر: گون عرضینده ۲ قر دوز. اوللر بو نورما داها یوکسک ایدی. لاکین معاصر اینسانلارین آز حرکت ائتمیینی و فیزیکی ایشله آز مشغول اولدوغونو نظره لاراق اوست متخصصلری نورمانی آزالدیبلار.
بورادا دا گیزلی دوز نظره آلینمالیدیر. بئله دوز چؤرکده، ات محصوللاریندا، حتی شیرنیاتلاردا وار. بو سببدن موتخسسیلر یئمکلری دوزسوز بیشیرمیی و یا اونلارا آز میقداردا دوز علاوه ائتمیی توصیه ائدیرلر.


text:
ایچکی ایشلر و مدافعه وزیرلری استیضاح بوله دی
افغانستان ایچکی ایشلر ومدافعه وزیرلری کنر ولایتیده دوام تارتیب کیله یاتگن راکتی هجوم و سمنگانده یوزبیرگن انتحاری هجوم سببلی استیضاح بوله دی.
افغانستان اولوسی جرگه سی بوکونگی عمومی یغینده بو قرارنی اعلان قیلدی.
هرچند بوکونگی یغینده افغانستان ملی استخبارات رییسی و تشقی ایشلر وزیری هم چقیریلگن ایدی بیراق، مدافعه وایچکی ایشلر وزیرلری جواب گرلیککه تارتیلمی اولرنینگ استیضاح بولیشیگه قرار آلیندی.
افغانستان اولوسی جرگه سی نینگ رییسی عبدالروف ابراهیمی بو قرارگه کیم موافق وکیم مخالف دیه فکر بیلدیرگنده اکثریت موافق ایکنی اعلان قیلیندی. شو قرارگه ماس افغانستان ایچکی ایشلر ومدافعه وزیرلری کیله سی شنبه کونی استیضاح بولماقچی.
تشقی ایشلر وزیری و ملی استخبارات اداره رییسی هم راکتی هجوملر دوام تارتیب کیله یاتگنی خصوصیده جواب بیریش اوچون عمومی یغینده چقریلگن ایدی.ملی استخبارات رییسی رحمت الله نبیل راکتی هجوملرباره سیده شوندی فکر بیلدیردی:"حاضرگه قره گنده پاکستان حربیلری تورت، تور حرکت نینگ یولگه قوییب کیلماقده لر، بیرینچیسی راکتی هجوملرایککینچیسی خوف سیزلیک پوسته لرینی ایلگری آلیب کیلگن، اوچینچی موضوع پاکستان حربیلری چیگره ده حیات اوتکزیب کیله یاتگن افغانلرنی بو منطقه دن کوچیب چیقینگلر یاکی پاکستان کیملیک حجتینی آلینگنلر دیب تهدیدقیلگن."
اما بوندن الدین پاکستان باش وزیری بوکبی ادعالرنی رد ایتگن ایدی.
عینی حالده تشقی ایشلر وزیری زلمی رسول، راکتی هجوملرنی آلدینی الییش اوچون دیپلماتیک حرکت لر یولگه قویلگنینی اورغوله دی. بو ایککی مقام ایسه شوندی جواب لری بیلن ملت وکیللری نینگ قناعتینی کسب ایتدیلر.
کنر ولایتی نینگ ایریم حدودلری قریب بیرییلدن بیری، شونینگ دیک نورستان ولایتی نینگ چیگره منطقه لری پاکستان توپراغی ارقه لی سونگی پیتلرده راکت اوقلری بیلن هجومگه توتیلیب کیلینه یاتگنی افغانستان پارلمان نینگ جدی غضب لنتیرگن.
اوتگن کون افغانستان سنا مجلیسی ایچکی ایشلر ومدافعه وزیرلرینی هم عینی موضوع اوچون عمومی یغینده جوابگرلیککه چقیرگن ایدی.


text:
گونئی کالیفورنیا بیلیمیوردو
گونئی کالیفورنیا بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of Southern California, (فارسجا:دانشگاه کالیفرنیای جنوبی)، (عربجه:جامعة كاليفورنيا الجنوبية))آمریکانین لوسآنجلس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر؛ و ۳۵٬۸۳۳ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. خوصوصی و اؤزل اؤیرهتیم قۇرومودیر.
مزونلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده گونئی کالیفورنیا بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
[[File:USC-Bovard-1921.jpg|


text:
ساتین آلنان عاقیل
ساتین آلنان عاقیل
بیر بار إکن، بیر یوْق إکن، قادیم زاماندا بیر غاریپ أر-عایال بار إکن. بۇلار گیجه-گۆندیز هارس اۇرۇپ ایشلهسهلر-ده ایکی چاغاسینی إکلأپ بیلمأن، قاراگۆنه قالیپ یؤرنمیشلر. گۆنلرینگ بیرینده أری عایالینا:
– من بیلهکی اوْبالارا آیلانیپ گؤرهیین، مۇنیمیزدان دۆشهوۆنتلیرأک ایش تاپسام، گؤچۆپ گیدهلی – دیین.
عایالی:
– گیتسنگ گیت. آیلانیپ گؤر، بلکی، قوْوی إکلنچ تاپارسینگ – دیییپدیر.
غاریپ قوْنگشۇلاریندان اۆچ تنگگه قارض آلیپ، یوْلا دۆشۆپدیر. بیرنأچه اوْبانی آیلانیپ، ایلینگ نأهیلی إکلنچ إدیأنینی گؤرۆپدیر. یؤنه هیچ یرده-ده بوْلهلینلیک یوْقدۇغینا گؤز یتیریپ، اؤز ایلینه دوْلانیپدیر. اوْل یوْلدا بیر آقساقغال آداما دۇشۇپ، حال-آحوال سوْراشیپدیر. اؤزۆنینگ إکلنچ گؤزلأپ چیقاندیغینی آیدیپدیر. آقساقغال اوْنگا:
– عاقیل ساتیان، اوْغلۇم، إکلنچدن قالدیم – دیین.
– عاقیلی نأچهدن بریأنگ؟
– بیری بیر تنگگه.
غاریپ اوْنگا بیر تنگگه بریپدیر ولین، آقساقغال:
– گۆنۆنگ یاشان یرینده یات – دیین.
– باریمی شۇ؟
– هاوا، بیر تنگگه دۆشیأنی شوْل.
غاریپ ینه بیر تنگگه بریپدیر ولی، قوْجا:
– میهمان بوْلان یرینگده یاریگیجهدن سوْنگ یات – دیین.
غاریپ بارجا پۇلۇنی حارچلاپ، قوْجا بیلن ساغبوْللاشیپدیر-دا، یوْلۇنی دوْوام إدیپدیر. اوْل گۆن یاشاندا بیر اوْبانینگ چتیندن باریپ، بیر کمپیرینگکیده میهمان بوْلۇپدیر. قوْجانینگ برن عاقیلینی یاتلاپ، غاریپ یاریگیجأ چنلی یاتماندیر. گیجه یاریما یِتیبرنده، داشاردا حیشی-ویشی سس إشیدیپدیر. غاریپ یۇواشلیق بیلن تۇرۇپ، پنجیرهدن سِرإتسه، ایکی آدام بأش دۆیه یۆپک پارچانی گتیریپ، کمپیرینگ آغیلینینگ داشیندا اۆیشۆپ دۇران درسینگ آشاغینا سۆسدۆریپدیرلر-ده، اۆستۆنه چؤپ-چالام تاشلاشدیریپ گیدیپدیر. غاریپ مۇنی کمپیره-ده آیتمان، یرینه گچیپ یاتیپدیر. إرتیر حانینگ یاساوۇللاری:
– کیمینگ میهمانی بار بوْلسا، کیم دِل آدام گؤرسه، کؤشگه آلیپ بارسین – دیییپ، اوْباما-اوْبا آیلانیپ باشلاپدیرلار. دِل آدام بوْلسا، کؤشگه إلتیلیپدیر. کمپیرم غاریبی آلیپ باریپدیر.
حان:
– پیلان یۇرتدان گلن آبرایلی سؤوداگأرینگ بأش دۆیه یۆپک پارچاسی اوْغۇرلانیپدیر. هایسینگیز آلان بوْلسانگیز آیدینگ. بوْلماسا، هامینگیزی کۆله سِردیررین – دیییپ، ییغنانان آداملارا هایبات آتیپدیر. هیچ کیمدن سس چیقمانسوْنگ، غاریپ:
– اوْنی اؤزۆم-أ آلاموْق. آلانی–دا تۇتۇپ بریپ بیلهجک دأل. یؤنه حاریتلاری تاپیپ برگین – دیییپدیر-ده، اوْنۇنگ بۇقۇلان یرینی گؤرکزیپدیر. حان اوْنگا بیر ییل گۆزران گؤرر یالی آلتین بریپدیر. غاریپ اوْنی آلیپ:
– سؤودا جۆپۆنه دۆشدی – دیین.
حان غاریبینگ بۇ سؤزۆنه گنگیرگهنیپ:
– اوْ نأهیلی سؤودا؟ – دیییپ، مۆنگکۆرلیک بیلن إنگیپدیر. غاریپ اوْنگا عاقیل سؤوداسی بارادا گۆررۆنگ بریپدیر ولی، حان گۆلۆپ، هزیل إدینیپدیر. اوْنگا ینه بیر قیسیم آلتین بریپدیر.
بوْش جۆبی آلتیندان دوْلانسوْنگ، غاریبینگ گؤونی گؤتریلیپ، بازارا ایلغاپدیر. دیلی سۆیجأن غاریپ، نار ساتیپ اوْتۇران بیرینینگ یانینا باریپ:
– ایشسیزلیکدن إلیم گیجأپ دۇر، یاشۇلی! ایش بار بوْلسا، مۇغت إدیپ برگین – دیییپدیر. بۇ شادییان کیشی نار ساتیان قوْجا دییسنگ یاراپدیر-دا:
– حاقینگی اۆستۆنینگ ساغبوْلی بیلن بررین. گچ، هانی، ترِزینگ باشینا. من بیر یاپلانیپ چای ایچهیین – دیین.
غاریپ قوْجانینگ نارینی ساتیپ بریپدیر. اینگ سوْنگۇنا گزک گلنده، قوْجا "بۇ چاغالارینگا" دیییپ، اوْنگا إصلیجه نار بریپدیر.
اوْل ییلدان – بۇ ییلا نار دادیپ گؤرمهیأن چاغالاری غاریبینگ گؤزۆنینگ اؤنگۆنه گلیپ، بگِنجینه اؤکجهسی یره دگمأن، ینگیل قوْپۇپ، بازارا آیلانیپدیر. بۇ یردن آلیبیلن زادینی آلیپ، قۇش بوْلۇپ اۇچۇپ، غاریپجا چاتماسینا یتیپدیر. هنیز اللرینه آلتین پۇل دۆشۆپ گؤرمهدیک أر-عایال اؤرأن بگهنیپدیر و چاغاجیقلارینی ناهارلاپدیر.
شیلهلیکده، بۇ أر-عایال چاغاجیقلاری بیلن آقساقغال قوْجادان ساتین آلان عاقیلینینگ آرقاسیندان حوْر-زار بوْلمان، باغتلی یاشاپدیرلار.
کؤچۆرن: عباس ائلچین
[A:آ،ا - Ä: أ - E:إ، ه - U: ۇ - O: وْ- Ü: ۆ - Ö: ؤ - I:ی - Y:ی]


text:
نوورا، یئنی گونئی ولز
نوورا (اینگیلیسجه: Nowra)اوسترالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین گونئی ساحل بؤلگهسینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۲۱۰/۲ کم مساحت ایله ۳۴,۴۷۹ نفر جمعیتی واردیر.
ایچیندهکیلر
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ اوسترالیا بؤلگهسل جمعیت بؤیومهسی : ۲۰۰۹ - ۲۰۱۰ (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics (31 March 2011). یوخلانیلیب 23 August 2011.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nowra,_New_South_Wales»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۴ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده نوورا، یئنی گونئی ولز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دیل تفکور ایفادهسی اولماقلا برابر، هر بیر اینسانین کیملیک و وارلیغینین تجسومودور. بو سببدن اینسان ایلک نؤوبهده اؤزونون کیم اولدوغونو، میللی منصوبیتینی تانیمالی و اؤزونو ایفاده ائتمیی باجارمالیدیر.
گا.آخار.آذ سایتی آذربایجان ادبی دیلینده خبر یایماقلا، مین ایللره دایانان بو بؤیوک دیلین حاضردا بوتون دونیاداکی سویداشلاریمیز آراسیندا دوزگون ایستیفاده ائدیلمهسینه دستک اولماغا چالیشیر. سایتیمیز دونیا آذربایجانلیلارین مدنی اوجاغی کیمی فعالیت گؤسترمیی پلانلاشدیریر. دونیانین هاراسیندا یاشاماسیندان آسیلی اولمایاراق، آذربایجان تورکلرینین بدیعی و تحلیلی اثرلرینین لاتین و عرب الیفبالاریندا درج ائدیلمهسینی اؤزوموزه بورج بیلیریک.
یازیلارینیزی، مقاله، حکایه و شعرلرینیزی بیزه گؤندرین. همین یازیلار سایتیمیزین امکداشلاری طرفیندن ادبی دیل نورمالارینا اویغونلاشدیریلاراق درج ائدیلهجک. بئلهلیکله، هم دیلیمیزین قایدالارینی اؤیرنه بیلجکسینیز، هم ده سیزین فیکیر و دوشونجهلرینیز دیگرلرینه چاتدیریلاجاق.


text:
شیمالی کورئیا آمئریکانین آرزو ائتدیی هر نؤع دؤیوشه حاضردیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلر شیمالی کورئیانین خاریجی ایشلر ناظیرلییندن آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین کورئیا سولارینا گؤندردیی «کارل وینسون» طیارهداشییان گمیسینین رهبرلیینه وئردیی حربی حاضرلیق امرینه جاواب اولاراق دئییلیب:
«آمئریکانین اؤلچوسوز و تلسیک حرکتلری اوزوندن باش وئرهجک ایستهنیلهن حادثهیه گؤره قارشی طرف مسئولیت داشیییر. کورئیا دموکراتیک خالق رئسپوبلیکاسی آمئریکانین آرزو ائتدیی هر نؤو دؤیوشه حاضردیر».
خاطیرلاداق کی، ترامپین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری اوزره مشاویری هارموند ماکماستر آچیقلاماسیندا ترامپین بو آددیمی تهلوکسیزلیک ایشلرینین محکملندیریلمهسی اوچون آتدیغینی دئییب.


text:
ونزوئلا اهالیسی اؤلکهنی کوتلوی شکیلده ترک ائدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی آلمانییا مطبوعاتی یاییب. مطبوعات اؤلکه اهالیسینین داها چوخ کلمبییایا، اورادان ایسه باشقا اؤلکهلره یوللاندیغینی بیلدیریب:
«سرحدلرده قونشو اؤلکهلره کئچمک اوچون اون مینلرله اینسان نؤوبه گؤزلییر. اؤلکهدن قاچانلارین سایی گوندهلیک ۲۵-۳۰ مین نفره چاتیر. اینسانلار دوشونور کی، کلمبییادا اؤزلرینی ان آزیندان درمان و ائوله تعمین ائده بیلرلر، اما ونزوئلادا آرتیق بونلار ممکون دئییل. ونزوئلا اهالیسینین اکثریتی اکوادور، پرو و شیلییه گئتمیی آرزولاییرلار. بونلار اولمادیقدا ایسه کلمبییادا قالماغا راضیلاشیرلار».


text:
بو گونلرده فرانسانین پایتاختی پاریس شهرینده «فاسهیون week» کئچیریلیر.
آخشام. آذ-این معلوماتینا گؤره، مودا هفتهسینده دونیانین ان مشهور مودلیئرلرینین ال ایشلری نوماییش اولونور.
«دیور»، «گوو پئی»، «ژئان پاول گاولتیئر»، «ائلی سااب» کیمی دونیانین ان مشهور برئندلرینین یئر آلدیغی گئجهده آذربایجانلی مودلیئر، مرکزی بانکین صدری ائلمان روستمووون قیزی گونلین «گیونل» مارکاسینین دا مودا نوماییشی باش توتوب. گئجهده «گیونل»این یئنی کوللکسییاسی تقدیم اولونوب. مودلیئرین یاز و یای مودا کوللکسییاسی قوناقلار طرفیندن ماراقلا قارشیلانیب.
پاریسین ان مشهور اوتئللریندن اولان «ریتز اوتل»ده کئچیریلن دفیلهدن گؤرونتولر سوسیال شبکهده پایلاشیلیب. گئجهده «نارگیس» نشریات ائوینین رهبری اولوییه ماحمودووا دا ایشتیراک ائدیب.
تقدیم اولونان ال ایشلری آندرسونون حکایهسی اساسیندا یارادیلیب. دفیلهنی ایزلهیهنلر آراسیندا مشهور مودلیئرلر، مودللر ده یئر آلیبلار.
قئید ائدک کی، گ.روستمووانین بوندان اول ده بیر نئچه دفعه پاریسده مودا هفتهسینده دفیلهسی کئچیریلیب. اونون «گیونل جووتورئ» آدلانان مودا ائوی لوندوندا یئرلشیر.


text:
2016-جی ایلده قلوبال پلانشئت تداروکونون هجمی 12 فاییز آزالاراق 182.3 میلیون تشکیل ائده جک. یالنیز 2018-جی ایلده چیخاریلیب تاخیلان کلاوییاتورا مالیک هیبرید مودئل لر سایه سینده مثبت دینامیکایا قاییدیش گؤزله نیلیر.
آخار.آذ خبر وئریر کی, "آی دی سی" شیرکتی نین آنالیتیکلری بو قناعتده دیرلر.شیرکتین باش آنالیتیکی جیتئش اوربانی بیلدیریب کی,باها قیمته ساتیلان هیبرید قورغولارینین آرتان پوپولیارلیغی ایتئحصالچیلار اوچون صرفه لیدیر. پلانشئت ساحه سینده کی وضعیتی جوغرافی باخیمیندان تحلیل ائدن موتخصیصلر قئید ائدیبلر کی, اینکیشاف ائتمیش بازارلاردا (آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری, کانادا, غربی آوروُپا, یاپونییا) آرتیم تئمپینه کئچید داها سورعتلی باش وئره جک. 2016 و 2017-جی ایللرده بو رئگییونلاردا پلانشئتلرین تداروک هجمی 97 میلیون سوییه سینده گؤزله نیلیر. 2018-جی ایلده بو گؤستر جی 101 میلیونا دک آرتاجاق. 2020-جی ایله اینکیشاف ائتمیش بازارلارا پلانشئتلرین تداروک هجمی 111 میلویونا یاخینلاشاجاق.
2016-جی ایلده اینکیشاف ائتمه کده اولان یازارلارا (آسییا- ساکیت اوکییان رئگییونو (یاپونییادا ایستثنا اولماقلا), لاتین آمئریکاسی, مرکزی و شرقی آوروُپا, یاخین شرق و آفریکا) 85 میلیون پلانشئت تداروک ائدیله جک. 2017-جی ایلده بو گؤستریجی 77 میلیونا, 2018-جی ایلده ایسه 75 میلیونا دک آزالاجاق.
"ای دی سی" نین قیمتلندیریلمه سینه گؤره, 2020-جی ایلده اینکیشاف ائتمه کده اولان رئگییونلارا پلانشئتلرین تداروکو 74 میلیون اولاجاق.


text:
۲۰۱۸-جی ایلده ارمنیستان دؤولت بودجهسیندهکی کسر ۱۵۶،۹ میلیارد درام اولاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو، کئچن ایلین دؤولت بودجهسی اوچون نظرده توتولان کسردن ۳،۸% چوخدور. گلن ایل دؤولت بودجهسینین عمومی گلیری ۱،۳۰۷ تریلیون درام، خرجلری ایسه ۱،۴۶۴ تریلیون درام تشکیل ائدجک. بو ایسه کئچن ایلین گؤستریجیلریندن ۷،۷% آرتیقدیر.
۲۰۱۸-جی ایلده ارمنیستانین دؤولت بورجو ۷ میلیارد دوللارا چاتاجاق. بو گؤستریجی رئاللاشاجاغی حالدا اؤلکهنین عمومی داخیلی محصولونون ۶۰%-نی تشکیل ائدجک.
قید ائدک کی، بو ایلین یانوار-سنتیابر آیلاری عرضینده ارمنیستانین دؤولت بودجهسینده کسر ۹۲،۸ میلیارد درام اولوب. ایلک ۹ آی عرضینده اؤلکه بودجهسینین گلیرلری ۸۸۸،۴ میلیارد درام، خرجلری ایسه ۹۸۱،۲ میلیارد درام تشکیل ائدیب.
اوستهلیک، ارمنیستانین عمومی بورجو یانوار-سنتیابر آیلاری عرضینده ۶،۸% آرتاراق، ۶،۳ میلیارد دوللارا چاتیب. اؤلکهنین داخیلی بورجو ۹% آرتاراق ۱،۲ میلیاردی کئچیب. خاریجی بورج ایسه ۱۱،۶% آرتاراق ۵ میلیارد دوللاری اؤتوب.


text:
شارلوت پرکینز قیلمن
شارلوت پرکینز قیلمن (اینگیلیسجه: Charlotte Perkins Gilman) یازیچی - ۳ ژولای ۱۸۶۰ |birth_place=Hartford, Connecticut تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۵ ایل عومر ائلهییب و ۱۷ اوت ۱۹۳۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charlotte Perkins Gilman»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده شارلوت پرکینز قیلمن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تاناپ تاسلاماسی آچیلیار
تاناپ پروژهسینینگ آچیلیش داباراسینا رجب طیب أردۇغان قاتناشار
آذربایجان ینگ طبیغی گازینی تۆرکیه اۆستی بیلن اوروپا آلیپ بارجاق ترانس آناتولی طبیغی گاز گچیریجی توربانینگ آچیلیش داباراسی شو گۆن اسکی شهیرده تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب اردوغان ینگ قۇلداوی بیلن آچیلار.
شو گۆن أردۇغان ینگ قاتناشماغیندا گچیریلجک دابارا دۇست و دۇغانلیق یورتلارینگ دؤولت و حؤکۆمت باشلیقلاری و انرژی وزیرلری قاتناشار.
سۇنگقی ییللاردا حازار دنگیزی نینگ دۆنیأ بیلن بیرلهشمهگی نینگ ایزیندا بۇلان تۆرکیه، آذربایجان و گۆرجیستان بیلن بؤلگه آرا حیذماتداشلیق اتمهک اۆچین تاغاللا ادیأر.
تاناپ تاسلاماسی؛ باکو- تفلیس- جیحان و باکو- تفلیس- ارضروم نبیت گچیریجی تورباسی و باکو- تفلیس- قارص دمیریۇلونینگ اینگ أهمیتلی بؤلهگی بۇلان تاناپ تۆرکیأنینگ تاغاللالارینا اینگ اولی شایاتدیر.


text:
فریدون ایبراهیمی : "منیم عزیزلریم، هموطنلیلریم، صبر ائدین، قوی قان تؤکولمسین! چوخ کئچمز کی، آذربایجان خالقی غلبه چالاجاق و یئنیدن آذربایجاندا میللی حکومت قورولاجاق. یاشاسین آذربایجان خالقی! یاشاسین دوغما آنا وطنیمیز آذربایجان!" جللادلار قورخولاریندان ایبراهیمینی درحال اعدام ائتدیلر."
کولت. آذ خبر وئریر کی، جنوبی آذربایجاندا میللی دموکراتیک حرکاتین رهبرلریندن بیری اولان ایبراهیمی فریدون غنی اوغلو ۱۹۱۹-جو ایلده نویابر آیینین ۲۰-ده جنوبی آذربایجانین آستارا شهرینده آنادان اولوب.۱۹۴۳-جو ایلدهن ایران خالق پارتییاسینا قوشولان فیرودین ایبراهیمی ۱۹۴۵-جی ایلده تهران اونیورسیتتینین حقوق فاکولتهسینی بیتیریر و تبریز شهرینده نشر اولونان ایران خالق پارتییاسینین اورگانی اولان "تزه خبر" قزتینین رداکتورو اولور.
۱۹۴۵-جی ایلین اوکتیابر آییندا آذربایجان دموکراتیک فیرقهسینین قورولتاییندا فریدون ایبراهیمی میللی مجلیسه نماینده سئچیلیب، داها سونرا ۱۹۴۵-جی ایلین دکابر آیینین ۱۲-ده آذربایجان میللی حکومتینین باش پروکورورو تعیین اولونور. فریدوین ایبراهیمی ۱۹۴۶-جی ایلده پاریسده صولح کنفرانسیندا ایشتیراک ائدیب. او، عکس اینقیلابچی قوهلره قارشی موباریزه آپاران "بابک" آدلی کؤنوللو دستهلرین تشکیلاتچیلاریندان بیری ایدی. "اطلاعات"، "آژیر"، "رهبر"، "مردم"، "ظفر"، "سیاست"، "آذربایجان" و سایر قزئتلرده فریدون ابراهیمی دؤورون چاتیشمامازلیقلارینی ایفشا ائدن پوبلیسیستیک مقالهلر یازیب.
۱۹۴۶-جی ایلین دکابر آییندا جنوبی آذربایجاندا میللی حکومت قان ایچریسینده بوغولدوقدان سونرا ابراهیمینی حبس ائدیلیر. ابراهیمینی ۱۹۴۷-جی ایلین مای آیینین ۲۲-ده تبریز شهرینین "گلستان" باغیندا دار آغاجیندان آسیلیر.


text:
امینلیکله دئیه بیلریک کی، حاضردا قیزلاریمیز رایونا اره گئتمک، کند حیاتینی یاشاماق ایستمیر، سونراکی گونلرینی دوشونمهدن تورکییهیه جانلا-باشلا گئتمهیه راضی اولورلار.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ عائله مسئلهلری اوزره اکسپرت توکل علیئو اجنبیلرله عائله قوران قیزلاریمیز حاقدا دانیشارکن دئییب.
«عمومیتله، آذربایجانلی قیزلارین اجنبی وطنداشلارلا عائله قورماسی آذربایجان پسیخولوگییاسیندا بینیلمیر. بو، مین ایللرین عنعنهسیدیر. لاکین سون ۱۰-۱۵ ایل عرضیندهکی موشاهیدهلر گؤستریر کی، آذربایجانلی قیزلاردا اجنبی گنجلر، خصوصیله تورکییهلیلرله عائله قورماغا مئییللر یارانیب.
بونون بیرینجی سبب اودور کی، تورکلرین و آذربایجانلیلارین عادت-عنعنهلری، دیلی، دینی، متبخی عینیدیر. ایکینجی طرفدن، قیزلاریمیز بیر قدر فیراوان، راحت حیات آختاریشیندادیرلار. امینلیکله دئیه بیلریک کی، حاضردا قیزلاریمیز رایونا اره گئتمک، کند حیاتینی یاشاماق ایستهمیرلر. اوچونجو سبب ایسه قیزلاریمیزین شان-شؤهرت ایستییدیر. یعنی تورکییهلییه اره گئتمکله اونلار تورکییهنی گزمک ایستکلرینی، سئریاللارداکی دبدبهلی حیاتی یاشاماق اومیدلرینی گئرچکلشدیرمک ایستییرلر«، – دئیه او بیلدیریب.
ائکسپئرتین سؤزلرینه گؤره، تورکییهلییه اره گئدن قیزلاریمیز آراسیندا بوشانمیش قادینلار اوستونلوک تشکیل ائدیر. بونون سببی ایسه آذربایجاندا بوشانمیش قادینلارین یئنیدن عائله حیاتی قورماغینین بیرمهنالی قارشیلانماماسیدیر:
«بیر آز محافیزکار دوشونجهلی اینسان اولماغیما باخمایاراق، قیزلاریمیزین تورکییهلیلره اره گئدمهسینه چوخ کسکین مؤقع بیلدیرمیرم. آنجاق قیزلاریمیز اره گئدرکهن ماددیاتی داها چوخ گؤز اؤنونه گتیریرلرسه، او زامان خوشبختلیکدن داها چوخ بدبختلیگی گؤز آلتینا آلسینلار. طبیعی کی، اینسان اؤز حیاتینی قورماق اوچون معین مادی ایمکانا مالیک اولمالیدیر. لاکین بو یالنیز مادی ماراق اولدوقدا، قارشیلیقلی هیسسلر آرخا پلانا کئچدیکده آرتیق عائلهدن صحبت گئده بیلمز. آنجاق بو گون دونیانین موختلیف اؤلکهلرینه اینتئقراسییا ائتدییمیز دؤورده بئینلمیلل عائلهلرین یارانماسی آرتیق ضرورتدیر.
عمومیتله، بعضی تورکسویلو خالقلاردا بوشانمیش قادینلارین عائله قورماغینا او قدر ده پیس باخیلمیر. مثلاً، اورتا آسییا تورک خالقلاریندا سوبای قیزلاردان داها چوخ بوشانمیش قادینلارلا عائله قورماغا اوستونلوک وئریلیر. چونکی بوشانمیش قادینلار ائو ایشلرینده داها سریشتهلی اولورلار. آنجاق آذربایجاندا بوشانمیش قادینلا عائله حیاتی قورماغا پسیخولوژی-مئنتال مانعهلر وار. نه عائلهلر آراسیندا بونا یاخشی باخیلیر، نه ده سوبای گنجلر آراسیندا. بونا گؤره ده بوشانمیش قیزلار معین قدر چارهسیزلیکدن اجنبیلرله عائله قورماغا اوستونلوک وئریرلر«.


text:
اگر سورییانی ایتیرسک، عرب دونیاسی ساغ قولونو ایتیرهجک.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده عرب یازاری باریا الاموددینین مقالهسینده بیلدیریلیب.
"ایران، روسییا و تورکییهنین موسکوادا ائلجه اوتوراراق، عینی سکایس-پیکوتتا اولدوغو کیمی، سورییانی پارچالاماسینا ایجازه وئره بیلمریک. خصوصیله ده ایراق و لیوانین دئمک اولار کی، عرب دونیاسیندان آلیندیغی بیر واختدا. بو گون آپاریلان دانیشیقلاری بیر واختلار فرانسیز و اینگیلیس رسمیلرینین دومانلی بیر اوتاقدا اوتوروب، جدولله عرب دونیاسینین سرحدلرینی چکدیکلری سکایس-پیکوت موقاویلهسینین یئنیدن تظاهرو کیمی سجیلندیرسک، یانیلماریق. بو اوزدهن باشقالاری بیزیم اوزیمیزه بونو ائتممیشدن اؤنجه قومون اوستونه ختتیمیزی چکملیگیک"،- مقالهده قئید ائدیلیر.


text:
مسکوا و واشینگتن آراسیندا بؤیوک راضیلاشما قاچیلمازدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو روسییا مطبوعاتینا آچیقلاماسیندا روسییالی پولیتولوگ آندری پیونتکووسکی سؤیلهییب.
«آمریکا الیتاسینین بونا مناسیبتینین نئجه اولاجاغینی سؤیلهمک چتیندیر. بو راضیلاشما اوتانجوریجی مولوتوو-ریببنتروپ پاکتینا بنزهیهجک. هم آوروپادا، هم ده آمریکادا بو رازضیلاشمادان مین دفعه پشمان اولاجاقلار. مسکوانی بو راضیلاشما او درجهده گوجلندیرهجک کی، بیز بیرقطبلو دونیانین بیتمهسیندن و بوتون شرقی آوروپا دموکراتییالاری اوچون بدبختلییندن دانیشاجاغیق.
روسییاسیز آمریکا سورییادا دا قالیب گله بیلمهیهجک. آمریکالیلار شعیراتی بمباردمان ائدیرلر، سورییا طیارهسینی وورورلار، اما هئچ بیر تاکتیکی هدفلرینی رئاللاشدیرا بیلمیرلر» – دئیه او بیلدیریب.


text:
تۆرکیأنینگ پیندیق ساتووی ۲۷۶ مۆنگ تن دان گچدی
تۆرکیه داشاری یورتلارا پیندیق ساتوویندان ۱۱ آیدا ۱ میلیارد ۷۲۰ میلیون دلار قازاندی
تۆرکیه داشاری یورتلارا پیندیق ساتووینا دۇوام ادیأر.
قارادنگیز پیندیق و اؤنۆملری نینگ داشاساتووچیلاری نینگ بیله له شیگی نینگ باشلیغی ادیپ سوینچ ۲۰۱۷-نجی ییلینگ ۱-نجی سنتیابریندان باشلان ۲۰۱۷-۲۰۱۸-نجی ییلینگ پیندیق ساتووی مؤوسۆمی نینگ ۳۱-نجی آگوست دا قوتارجاقدیغینی آیتدی.
تۆرکیأنینگ داشاری یورتلارا پیندیق ساتووی ۱۱ آیدا ۲۷۶ مۆنگ ۸۰ تن بۇلدی.
تۆرکیه پیندیق ساتوویندان ۱۱ آیدا ۱ میلیارد ۷۲۰ میلیون دلار قازاندی.
ادیپ سوینچ تۆرکیأنینگ داشاری یورتلارا پیندیق ساتووی نینگ ۲۹۰ مۆنگ تن بیلن بارابار بۇلجاقدیغینی بیلدیردی.


text:
مجموعه شعر «حقیقت دونیاسی» سرودهی حسین نجفی (شادی) در 224 صفحه به قطع رقعی با مقدمهی دکتر ح. م. صدیق منتشر شد. مقدمهی ایشان را در زیر میخوانیم:
بیر دنیز معنا
الینیزده اولان کتاب، حال حاضردا تبریزده یاشایان و اجتماعی فعالیتلرینه گؤره، جمعیت آراسیندا حرمت قازانان، قضاوت و وکالت ایشلری ایله مشغول اولان شعرده «شادی» تخلص ائدن آقای حسین نجفینین یاخین اللی ایل ایچره یازدیغی تورکجه شعرلر آراسیندان سئچیلمیش بیر مجموعهدیر.
مجموعهیه، داغینیق اولاراق چئشیدلی اؤلچو و بؤلگولرده شاعرین یازدیغی شعرلر داخل ائدیلمیشدیر. شعرلرین قالب و فورمالاری، نه اولور اولسون، مضمون و محتوا، تمامیله قاباقجیل، مترقی و انسانی دویغولار و دوشونجهلر ایله دولودور:
بئلهکی درین معنالارا یئر وئرن شاعر، ایلک اؤنجه بوتون انسانلیغی بیرلیگه و وحدته چاغیریر، ساواشلاری یالنیز انسانلارین بیری- بیرینین اورهک دیللرینی باشا دوشممهلرینده بیلیر. اونون نظرینده هامی دیل بیر، ال بیر و اورهک بیر اولارلارسا، بوتون اختلافلار ییغیشار، مدنیتلر و فرهنگلر بیرلشر و هر یانی صلح و باریش بورویر و انسان رفعت تاپار:
بیرلیکدهدیر یاشاییشین لذتی،
بیرلیکدهدیر انسانلیغین زینتی،
بیر گون بشر چوخ زادلاردا بیرلشر،
اوندا تاپار «شادی» انسان، رفعتی.[1]
شاعر ادعا ائدیر کی «بیر دنیز معنا» یا صاحبدیر و بو معنانی بیان ائتمگه و کاغذ اوستونه گتیرمگه «دوز عبارت» تاپا بیلمیر. چون کی اونون یاشادیغی دؤوراندا، «آنلاغین رنگی سولموش، جهلین خیالی سولمامیشدیر»
ساغ- سولا وئردی باشین، اینجه دوشونجه اولدو محو،
سولدو رنگی آنلاغین، جهلین خیالی سولمادی.
دوز عبارت تاپمادیق کؤنلون سؤزون ظاهر ائدک،
بیر دنیز معنایا فکریم خیردا بیر قاب بولمادی.[2]
شاعرین دنیا گؤروشونده (تفلسف» انسان دوشونجهلرینی آلت – اوست ائدیب، انسانلاری، حیواندان دا آشاغی بیر سویّهیه یئندیرمیش و انسانی انسانا دوشمن ائتمیشدیر. چوخ اینجه بیر مضمون ایله «پتاگور» و «هراکلیت»دن سؤز ائدرک، دئییرکی:
«شادی»! بو اندیشهلرله انسان اولدو پایمال،
حیوانین خوش حالینا بیلمز اودور، یا این کی بو![3]
شاعر، اؤزونو حقیقته مجاز قاتانلار آراسیندا «غریب» حس ائدیر و اؤز دیارینی بیر غربت کیمی ساییر. او «تکبّرلی ادبیات»ین حقیقته پرده چکمهسیندن سؤز ائدنده، اؤزونون کوچهلرده، خیاوانلاردا آوارا- آوارا گزیب، شور سولارا، سرابلارا توش گلمهسیندن دانیشیر.
اورکلرین دگیشیلمهسیندن، دوشوننلرین خرافاتا گیریشمهلریندن، آنلایانلارین مغرور اولمالاریندان و نهایت «گیزلی اللر طریقی ایله خرافاتین گلین کیمی بزهنمهسین»دن فریاد ائدیر، اؤزونو شهریار ایله توتوشدوراراق دئییر:
شادی! غریب شهریار تک
دوغما دیار بیزیم اوچون
بیر غربتدیر.[4]
او انسانلیغین آزادجاسینا یئر اوزونده چیچکلنمهسین آرزو ائدن بیر شاعردیر. شادی، هر قاباقجیل شاعر کیمی، انسانلارین خوش یاشامالارینی، دنیانین سئوملی جنت اولماسینی، جهلین، بیلیکسیزلیگین آرادان قالدیریلماسینی و انسانلارین محبت الی ایله جهانی بهشت ائتمهلرینی ایستهییر و دئییر:
دوشونجه دنیانی آلاردی اله،
جهلدن جان آلمیش عنوان قویسایدی،
بنده قربان اولاردی اؤز آللاهینا،
الله! الله! دئین شیطان قویسایدی.[5]
حسین نجفینین شعر مجموعهلرینده، هئچ بیر مدح، تعریف، ستایش و اونو- بونو اؤیمگه راستلاماق اولماز، اما اؤز یارادیجیلیق، مهارت و قابلیتلرینی خلقین سعادتی و گئرچکلری دیله گتیرمه یولوندا صرف ائدن سئچگین انسانلاریمیزی تعریف ائتمکدن هئچ چکینمیرکی هئچ- بلکه پناهسیز بئله فخر یارادان قاباقجیل شاعر و صنعتکارلاریمیزی دؤنه- دؤنه و غرورلا مدح ائدیر، یعنی بورادا «مدح» اصطلاحینیندا کلاسیک معناسینی دگیشیر، قدرت و پول صاحبلرین یوخ، استبداد، استعمار، اؤز باشینالیق، یالتاقلیق و خرافهچیلیک علیهینه شعر دیلی ایله مبارزه ائدنلری تعریفلهییر. مثال اوچون چاغداش شعریمیزین طنز قهرمانلاریندان اولان «شهرک» تخلص ائدن «میرزا حسین طهماسبپور»ون وصفینده 11 بیتلیک بیر غزل اختصاص وئریب دئییر:
تجلیله یوخدو نیازی، کی بؤیوک انساندیر،
شادی! طنزین سؤزونه اوستاد اوبولدور «شهرک».[6]
و یا یئنه چاغداش طنز شعری اوستادلاریمیزدان اولان مرحوم «حمید آرشآزاد»ی حقلی اولاراق مدح ائدیر:
وار یئری قالخا گؤیه فریادیمیز،
گئتدی الدن آرش آزادیمیز.
آلدی تورپاق قوینونا بو اوستادی،
کاش خراب اولسون خراب آبادیمیز![7]
حقیقتین مجاز ایچره جان وئرمهسیندن عذاب چکن شاعر آغیزدا بوغولموش سؤزه و گؤزده حبس اولموش یاشا آند ایچر کی ادعاسی دوغرودور:
حقیقت جان وئریر مجاز الینده،
درینلر بوغولور دایاز ایچینده.[8]
شاعر بو آجی تنقیدلر یانیندا عشقه اینانماغا توصیه ائدیر. «عشقه اینان!» عنوانلی شعرینده دئییر:
گولشن عشقده یوخلار «بلی»یه تبدیل اولار،
اوردا یئر- گؤی هامییا ایمن اولار، عشقه اینان![9]
او، آرزو ائدیر کی انسان هویّتی عشق ایله بیر اولسون، حتی عشقه صاحب چیخماق اوچون، بوتون دُنیانی دا آتیب ترک ائتمک نیّتینده اولان شاعر ادعا ائدیرکی:
عشقین اورهگینده اؤزومه یئر سالا بیلسم،
میدانِ عملده باخیشیم نور ساچاجاقدیر،
هر مشکلی، «شادی» بو باخیشلا آچاجاقدیر.[10]
آقای حسین نجفی حقوق علملری اوزمانی و فلسفه اوخویان بیر بیلگیندیر. اونون تخصص و بیلیگی، شعرلرینهده کؤلگه سالمیشدیر، مثال اوچون «لاهوت عشق» عنوانلی شعرینده، قضا، قدر، جبروت، دهر، واجب، ممکن، جوهر فرد و بو کیمی اصطلاحلاری ایشلتمکده، شعرینی اؤزل بیر سویّهیه چاتدیرا بیلمیشدیر:
جوهر فرددیر دوداق، دیل دوداغا چاتانماییر،
گؤزلریوین طرحی ائدیب قافلهی نظر منی![11]
اونون دُنیا گؤروشونده، وحیانی آیهلره دایاناراق، انسانا دگر وئرن بیر نظریه وار. اودا بودورکی: انسان یئر اوزونده خلیفة اللّه دیر. و اللّه:
انسانی جانشین ائتدی اؤزونه،
یاراتسین اؤزو تک یئنی موجودات،
انساندا تکلیفه عمل ائیلهدی
ال ویردی گون به گون خلقت ایشینه.
صانعلیک خصلتین وئردی بروزا،
ذاتیندان گیریشدی صنعت ایشینه.[12]
شادی، اجتماعی مسألهلریمیزه ده دگر وئرن و باش وئرن حادثهلره دغدغه گؤسترن بیر شاعر کیمی ظهور ائتمیشدیر. اونون «تراختور» عنوانلی شعرین بونا بیر شاهد اولاراق، ذکر ائده بیلهریک:
وار تماشاچیسی هشتاد مینه یئتمیش قدهری،
«شادی» آذر ائلینه بیر گؤزل عنواندی تراختور![13]
اونون دغدغهلری انسانلارین سعادتلی یاشامالاری آرزوسو ایله دیله گلیر. او، انسان سعادتی اوچون آزادلیغی و سربستلیگی ان واجب مسأله حساب ائدیر:
«شادی»! آزادلیق کیمی یوخ، نعمت عظمی اودور،
جان وئریب حلاج تک، دار و طنابی اؤپگیلن.[14]
آقای «حسین نجفی» اجتماعیّتیمیزده ادبی- مدنی فعالیتلرهده گیریشن بیر شخصدیر. تبریزده قیرخ ایل بوندان قاباق قورولان «فضولی- حافظ» ادبی درنهگینین تأثیر ائدیجی بیر یوکسک سویّهلی عضوی کیمی فعالیت گؤستریر. هر هفته بو محفلده فضولی غزللرینی شرح ائتمه مسئولیتینی بوینوندا داشییان و عضولر ایچینده اؤزونه حرمت قازانان بو شاعر، همین مجلس حاققیندا دئییر:
شهر تبریزده بئله بیر ادبی مجلس یوخ،
بورا تزویر و ریادان بوشالیب، چیلپاقدیر.[15]
گرچه «شادی»نین شعرلری آراسیندا، هئچ سیاسی مضمونلو شعره راست گلمک اولمور، لاکین گاهدان بعضی اؤنملی حادثهلره گؤز یوما بیلمیر و طنز دیلی ایله سیاسی اویونلاری شعر نکتهلری کیمی کاغذ اوسته گتیریر. مثال اوچون او، «کمیسیون حقوق بشر» عنوانلی شعرینده قاباقکی جمهور رئیسینین بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتیندا «آی منیم باشیم اوسته هالهلنمیشدیر» ادعاسینی طنز دیلی ایله شعره چکیب، دئییر:
آی اونا هاله وئریر، گؤر نه گؤزلدیر بو رئیس،
ظلمتی گؤرموش ایشیق، باخ بئله نور بصره![16]
«شادی»، حیاتین گئرچکلیکلرین درک ائدن، انسانلاری ایشه، علمه و فنه چاغیران بیر اجتماعی خادم و شاعر- معلم کیمی چیخیش ائدیر:
گؤز تیکیبدیر ایش سنه، ایشدن بو عالمدیر دیری،
اللش ایش گؤر دالبادال، کارِ صوابی اؤپگیلن.
علملن اول قول- بویون، دویما دمی اؤیرنمهدن،
بیر گؤزل معشوقه تک دایم کتابی اؤپگیلن.[17]
شاعرین خطاب ائتدیگی انسانلار آراسیندا، گنجلر و جوانلار مهم یئر توتورلار. او، دفعهلر گنجلریمیزی، اخلاق، ادب، علم، همت، چالیشماق و ایشلهمگه دعوت ائدیر، اونلاری هر دویونو و چتینلیگی آچماغا چاغیریر، اونلارا توصیه ائدیرکی هئچ یورولماسینلار و مشکلاتدان اوسانماسینلار. چون کی:
انسانلیغین اوجالیغی چتینلیگه چاتماقدادیر،
گئجه- گوندوز چالیشارکن، چتینلیگی آتماقدادیر.
دمیرلری، ای جوانلار! بیر موم ائدین اؤز الیزده،
قلم ویرین «شادی» کیمی، باشاردیقجا اؤز دیلیزه.[18]
فارس دیلیندن تورکجهمیزه چئویرنده ده، «شادی» مهارت گؤسترن بیر شاعردیر. مثال اوچون «خواجه نجمالدین زرکوب تبریزی»[19] (و. 713 هـ)دن تاپیلار عنوانلی شعری فارس دیلیندن چئویردیگینی گؤرونجه ترجمهنین شعردن داها گؤیچک اولدوغونو حسّ ائدیریک:
تورکجه چئویری
دلبریمده جفا اولدوقدا وفا دا تاپیلار،
او بوتون درد دئگیل اوندا دوا دا تاپیلار.
نظر ائیله من مسكینه گؤزل یوخ عیبی،
شاه اولان یئرده عزیزیم كی گدا دا تاپیلار.
وئر زكات بال دةداغیندان بو گدایا گهگاه،
یاخشیلار دا گؤزهلیم لطف و عطا دا تاپیلار.
عاشق اولسا سنه یولچو اونو پیس بیلمهگیلن،
كؤكسوده اولسا اورك، اوندا هوا دا تاپیلار.
گؤزهلین عشقی بو دنیاده منه خاص دئگیل،
منده ده، سنده ده هر بُكم و عَمیٰ ده تاپیلار.
گؤزومون یاشی سویوق بو نفسیم عمرومدور،
اینجینیب، خوش یاشاماق آب و هوا دا تاپیلار.
یوخ گناه سنده منه جور اولونور عشقیویلن،
اولدوزومدا یازی دا دور سما دا تاپیلار.
«زركوبون» شعرینی «شادی» چئویریب توركی دیله،
بیر كدورتسیز آدامدا بو صفا دا تاپیلار.[20]
شعرین فارسجا اصلی
دلبران را نه همه جور، صفا نیز بود،
نه همه درد نمایند، دوا نیز بود.
التفاتی بکن از بهر خدا سوی رهی،
پادشه را نظری سوی گدا نیز بود.
گر زکاتی بدهی زان لب شیرین چه زیان،
نیکوان را ز سر لطف عطا نیز بود.
گر رهی عاشق بالای تو شد، عیبی نیست،
این متاعی است که در شهر شما نیز بود.
عشق خوبان نه غریبی است که خاص است به من،
همه را نیز و مرا نیز و شما نیز بود.
زآب چشم و نفس سرد من است این همه عمر،
رنج و راحت همه از آب و هوا نیز بود.
جور عشقت همه آن نیست که از جانب توست،
بعضی از بخت بد و طالع ما نیز بود.
با دل خستهی «زرکوب» صفایی پیش آر،
آدمی را نه کدورت که صفا نیز بود.
من، یاخین ایللرده معاصر شاعرلریمیزین شعر مجموعهلری آراسیندان، بیر چوخ کتابلارا اؤن سؤز و مقدمهلر یازمیشام، سؤز اوستادلاریندان توت گل تا یئنی الینه قلم آلان، هئچ شعر تجربهلری اولمایان گنجلرهدک، سؤز اوستادلاری قارشیسیندا، اونلارین اثرلرینی شعر اجتماعیّتیمیزه تقدیم ائتمکدن اؤزومو موتلو سایمیشام، گنجلرین ایسه ترغیب و تشویقی اوچون آتدیقلادی آددیملاری مثبت قارشیلامیشام. بو ترغیبلر نتیجهسینده بیر چوخ گنجلر سونرالار اؤزلرینین شعرلرینی سؤز اوستادلارینین اثرلرینین پایهسینه چاتدیرمیش و اون قازانمیشلار. حاضیرکی مجموعهیه یازدیغیم بو اؤن سؤز ایله سئوینیرم کی ایندییه کیمی یئترینجه تانینمایان بیر شعر و دوشونجه بیلگینینین داها یاخشی تانینماسی اوچون قلم الیمه آلمیشام. اومید ائدیرم گنجلریمیز، آقای حسین نجفی کیمی شاعرلرین شعرلرینده دالغالانان بیر دنیز معنایا جومسونلار و یاراداجاقلاری اثرلرده، خلقین و وطنین یارارلارینی نظره آلسینلار، ایستر مدرن و ایستر کلاسیک فورما و شیوه ایله یازان هر شاعر، ایلک اؤنجه اؤزونو ائللرینه خدمتچی اولماغی دوشونمکدهدیر.
دکتر ح. م. صدیق
تهران – اسفند 1395
[1] بو کتاب، ص 189.
[2]. بو کتاب، ص 51.
[3] بو کتاب، ص 63.
[4]. بو کتاب، ص 45 .
[6] بو کتاب، ص 66.
[7] بو کتاب، ص 119.
[8] بو کتاب، ص 85.
[9] بو کتاب، ص 149.
[10] بو کتاب، ص 194.
[11]. بو کتاب، ص 64.
[12] بو کتاب، ص 152.
[13] بو کتاب، ص 84.
[14] بو کتاب، ص 22.
[15] بو کتاب، ص 174.
[16] بو کتاب، ص 29.
[17] بو کتاب، ص 22.
[18] بو کتاب، ص 193.
[19] تبریزین عارف شاعرلریندن اولوب. سلطان محمد خدابنده (اولجایتو) زمانی وفات ائتمیشدیر. اونون مزاری تبریزین گجیل مزارلیغیندا یئرلشن مقبرة العرفادا ایمیش. دیواندان علاوه اونون فتوت نامه آدلی کتابی واردیر.
[20] بو کتاب، ص 83.


text:
اکو قوریلمه سی نینگ خطاطلیک نمایشی
اکو اقتصادی همکارلیک قوریلمه سی ایککنچی جشنواره سی پایتخت کابلده باشلنگن. اوشبو نماییشده اونلب افغانستان ایرا ن همده تاجکستان خطاط لری نینگ اثر لری نمایش گه قوییلگن
ایکو مدنی قوریلمه سی نینگ مسول لری گه کوره بوندی نمایش لر نینگ یولگه قوییلیشی ایکو اعضا سی بولگن یورت لر گه تانیش تیریش بیلن بیر قطارده اوشبو اولکه مدنیتی همده هنرینی دنیا گه کورسه تیش دیر.
اوشبو کورگزمه نی یولگه قویگن کیشی لر گه کوره افغانستان ایران همده اوشبو منطقه د ه گی بعضی بیر دولت لرده چیرایلیک یازیش صنعتی یا کی هنری دنیا گه کیلگن. بو یورت ایسه منه شو هنر نی تیریک سقلش بیلن بیر قطارده اونی ینه ده رواج لنیشیگه حرکت قیلیشی کیرک .
اکو اقتصادی همکارلیک قوریلمه سی ایککنچی کورگزمه سی افغانستان ، ایران ، تاجکستان همده بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ فرهنگی نماینده لری اشتراکی بیلن پایتخت کابلده گی بابر شاه باغیده یولگه قوییلگن.
اوشبو جشنواره ده افغانستان ، ایران همده تاجکستان خطاط لری نینگ اونلبچه اثر لری نماییشگه قوییلگن.
افغانستان مدنیت وزیری سید مخدوم رهین گه کوره خطاط لیک صنعتی قوشیمچه بیر قطار هنر لر افغانستان همده ایران دولت لریده رواج لنگن. شو بیلن بیرگه بو ایککی اولکه نینگ هنر مند لری اسلام مدنیتی رواجلنیشیده هم کتته حصه قوشگن لر.
شوندی بیر حالتده ایسه ، اکو قوریلمه سی نینگ مدنیت بولیمی مسول لری گه کوره اوشبو قوریلمه گه اعضا بولگن مملکت لر نینگ هنرینی جهان گه تانیشتیریش بو قوریلمه نینگ بیرینچی مسولیت لریدن دیر.
اکو قوریلمه سی نینگ مدنیت رییسی حجت الله ایوبی اوشبو قوریلمه گه اعضا بولگن مملکت لر اقتصادی همده سیاسی جهت دن یخشی اورینگه ایگه بولمسه ده ، بیراق مدنیت ساحه سیده جدی قدم لرنی قوییش بیلن دنیا ده اوز اورنی نی تاپیشی ممکن.
خطاط لیک صنعتی باشقه صنعت لر کبی افغانستان ده گی اوریش لر دوامیده تورلی سطح ده بولگن.
خطاط لیک ساحه سیده گی بعضی بیر ایش بیلر مان لر گه کوره ، اگر اکو قوریلمه سی گه اعضا مملکت لر، هنرمند لر دن حمایت قیلمه سه، باره – باره قالگن هنری اثر لر هم اورته دن کیته دی .
افغانستان خطاط لیک انجمنی نینگ مسولی سلمان علی اورزگانی گه کوره افغانستانده خطاط لیک صنعتی هر تمان لمه جوده یمان وضیعتده دیر.
ایران ، ترکیه همده پاکستان دولت لری میلادی 1962 ییلی اقتصادی همکارلیک قوریلمه سی یعنی اکو نی تاسیس قیلگن ایدی لر.
شوروی جمهوریت لری بیرلشمه سی قوله گنی دن سونگ ، آذربایجان، قزاقستان، قرغیزستان، ترکمنستان ، ازبکستان ، تاجکستان همده افغانستان دولت لری هم بو قوریلمه گه اعضا بولدی لر.


text:
ترامپ: اؤرأن قوُوی اوردوق
ترامپ سوریه رژِیمینه قارشی قورالان هۆجۆم باراسیندا ماغلومات بردی
آمریکانینگ جمهورباشلیغی دونالد ترامپ سوریه رژیمینه قارشی هوُوا حرکتی بیلن باغلانشیقلی توییتر حاسابیندان ماغلومات بردی.
ترامپ "دۆین گیجه اؤرأن قووی اوردوق. فرانسیا و بریتانیا عاقیل پایحاس و گۆیچلری سبأپلی مینّتدارلیق بیلدیریأرین. موندان قووی بیر نتیجه آلینیپ بیلینمهزدی. وظیپه تاماملاناندیر" دییپ یازدی.
آمریکانینگ قوُرانماق وزیرلیگی پنتاگون دا سوریه رژیمینه 100-دان قوُوراق راکت بیلن هوُوا هۆجۆمی نینگ قورالاندیغینی بیلدیردی.
پنتاگون، "بۆتین اورولجاق یرلری باشارجانگ بیر گؤرنۆشده اوردوق" دییپ ایغلان اتدی.


text:
آمریکا رهبرلیگی ونزوئلانین نفت سکتورونا ممکن سانکسییالار تطبیق ائده بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو حاقدا آغ ائوین آدی گیزلی ساخلانیلان رسمیسی معلومات وئریب.
معلوماتدا بیلدیریلیر کی، سانکسییالار تطبیق ائدیلسه. ونزوئلادان نفت ایدخالی و پدوسا شیرکتینین آمریکادا فعالیتی تمامیله قاداغان ائدیلهجک:
"بونون اوچون ترامپین کمکچیلرینه تکلیفلر حاقدا تاپشیریقلار وئریلیب. همچینین آمریکا حکومتی ونزوئلانین بیر سیرا یوکسک صلاحیتلی رسمیلرینه کورروپسییا، قانونسوز نارکوتیک دؤورییهسی و سیاسی رپرسییالار سببیندن سانکسییالار تطبیق ائده بیلر".
قید ائدک کی، حاضردا ونزوئلا جدی اقتصادی و سیاسی بحران یاشاییر. آرتیق نئچه آیدیر اؤلکهده مادورا حاکمیتینه قارشی کوتلوی نماییشلر کئچیریلیر.


text:
اونیئددینجى درس
فعللرله ایداره
فعللر ایسیم و یا باشقا سؤزلرى ایداره ائده بیلرلر. بو خصوصیت هامان تأثیر مفهومودور کى، فعللرین بۆتۆن نوع و شکیللرینده وار و بونونلادا، ایستیثناسیز اولاراق، بۆتۆن فعللر، باشقا سؤزلرى ایداره ائده بیلرلر. تکجه فعللرین اؤزلرى دئییل، حتى فعللردن دۆزهلیب آرتیق باشقا نیطق حیصهلرى سیراسینا کئچمیش سؤزلر بئله، تأثیر آنلاییشینى اؤزلرینده ساخلادیقلارى صورتده، فعل کیمى، باشقا سؤزلرى ایداره ائده بیلیرلر.
فعللرین ایداره ائتمهسینى، اونلارین چئشیدلى شکیللرى اساسیندا، آشاغیداکى دستهلره بؤلمک اولار:
1. صرف اولونموش فعللرله ایداره
2. فعلى باغلامالارلا ایداره
3. مصدرلرله ایداره
4. فعلى صیفتلرله ایداره
فعللرین بو ایداره ائتمه نؤعلرینى تک-تک ایضاح ائتمهدن، ایسیملرى ایداره ائتمه جهتدن، فعللر نئچه دستهیه بؤلونور:
معلومدور کى، بۆتۆن فعللر ایسیملرى هر بیر حالدا اولارکن قبول ائتمیر، اونلارلا ایلگى ساخلاییب ایداره ائده بیلمیرلر. هر بیر فعل اؤزۆنۆن معنا و مضمونونا گؤره، ایلک نوبهده ایسمى معین حالدا طلب ائدیر، حال بو کى باشقا بیر فعل، ایلک اولاراق، ایسمى او حالدا دئییل، اؤز معنا و مضمونونون ایستهیینه اساسا، آیرى بیر حالدا طلب ائدیر. مثلا "وورماق" فعلى، تأثیرلیک حالدا اولان بیر ایسیم, "باخماق" فعلى "یؤنلۆک" حالدا اولان بیر ایسیم طلب ائدیر.
بو او دئمک دئییلدیرکى، بیر فعل یالنیز بیر حالدا اولان ایسمى طلب و ایداره ائدیر و بیر نئچه حالدا اولان ایسیملرله ایشلنه بیلمز. مثلا "آلماق" فعلى بیرینجى نوبهده تأثیرلیک حالدا اولان ایسیم طلب ائتمکله برابر، هم ده یؤنلۆک حالدا، یئرلیک حالدا و چیخیشلیق حالدا اولان ایسیملرى ده ایستهییب ایداره ائده بیلر. (بو کیتابی، کیتاب ساتاندان یولداشیما آلدیم)
بو جهتدن فعللرى ایکى بؤیۆک دستهیه آییرماق اولار:
1. ایسمى تأثیرلیک حالدا ایداره ائده بیلنلرکى، اساسا تأثیرلى فعللردیرلر.
2. ایسمى تأثیرلیک حالدا ایداره ائده بیلمهینلرکى، اساسا تأثیرسیز فعللردیرلر.


text:
روسییا وطنداشلاری عوموم وطنداشلیق پاسپورتلاری ایله ده ائرمنیستانا سفر ائده بیلهجکلر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بونو روسییا باش ناظیری دمیتری مئدوئدیئو دئییب.
«بیز وطنداشلاریمیزین داخیلی عوموم وطنداشلیق پاسپورتلاری ایله ائرمنیستانا سفر ائده بیله جه یی ایله باغلی راضیلیق الده ائتدیک. بونونلا باغلی سند ایمضالاندی»، - مئدوئدیئو ائرمنی همکاری کارئن کاراپئتیانلا کئچیردیی گؤروشون نتیجهلری حاقیندا دانیشارکهن بیلدیریب.
مئهدیئو بو آددیمین ایکی اؤلکه آراسیندا هومانیتار ساحهده امکداشلیغین داها دا مؤحکهملهنمهسینه ایمکان وئره جه یینی دئییب.


text:
بوریس جانسون
الکساندر بوریس د پیفل جانسون (اینگیلیسجه. Alexander Boris de Pfeffel Johnson) یا دا قیسا آدی ایله بوریس جانسون (دوغوم گونو. 19 ژوئن 1964، دوغوم یئری. نیویورک مانهاتان محله سی، آمریکا)، بریتانیالی مۆحافیظه کار سیاسیتچی، و ژورنالیست، و 2016 جولای آییندان بریتانیانین ائشیک ایشلر وزیری اولوب. 2008 دن 2016 مئی آیینا قدر لندن بلدیه رئیسی اولان جانسون، داها قاباق هنلی بؤلگه سی نین میلّت وکیلی ایدی. آیریجا ایسپکتاتور درگیسینده ادیتور اولاراق چالیشدی.
آکسفورد بیلیم یوردوندان ماذون اولدوقدان سونرا تایمز درگی سینده باشاری یولونو باشلادی. داها سونرا ادیتور کؤمکچیسی اولدوغو دیلی تلگرافا گئچدی. 1999دا ایسپکتاتور درگیسینده ادیتور اولدو. 2001 عمومی سئچیملرینده خالق ائوینه (عوام مجلیسی) سئچیلدی و اؤلکه نین ان یوخاری پروفیله صاحیب سیاستچیلری آراسیندا یئرینی آلدی. بوریس جانسون اینگیلیس کانسرواتیو حزبین هنلی میلّت وکیلی ایکن، گیردیگی یئرَلی سئچیملئرده، 2008 مئی آیی نین بیرینجی گونونده لندن بلدیه رئیسی سئچیلمیش، و 2016 یئرلی سئچیملرینه قدر بو وظیفه نی دوام وئرمیشدیر. بریتانیانین اوروپا بیرلیگیندن چیخما هن-یوخ سئچیمینین سونونا گؤره دیوید کامرون استعفاسی سونراسی ترزا می بریتانیانین باش وزیری اولاندان سونرا، 13 جولای 2016 تاریخینده، بریتانیانین ائشیک ایشلر بوزیری اولدو.
بوریس جانسونون کؤکنی[دَییشدیر]
بوریس جانسون چَرکَس - تورک کؤکنلی دیر، و عوثمانلیحکومتی نین سون دؤنمینده، ایچ ایشلری ویزارتی ائتمیش، و قورتولوش ساواشیندان سونرا، میلّی موجادله ایله موخالیفت ائتمک گوناهینا گؤره اعدام اولونموش علی کمالین نَوَه سی ایستانلی جانسوننون اوغلودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آنادولو تورکجه سی ویکی پدیا صفحه سی