text:
Jan 1, 2015
مهدی قلی
دنیز ایشچی
"مهدی قلی" تازا استرالیا یا گلمیشدی. او کی مراغه شهرینده دوغولوب و بویویوب و بارا گلمیشدی، ایکی ایل ترکیه ده منتظر اولوب و بالاخره بیر طرفدن سیاسی پناهنده سی اولاراخ، او بیری طرفدن سیدنی ده کی فامیل لرینین حمایتی نتیجه سینده باجارمیشدی تا اوزون استرالیانین سیدنی شهرینه یئتیرسین. سیدنی شهرینه یئتیردیغی زمان، او اوز قاینی گلیلده قالیردی. اونلارین یاشلاری بیر بیره یاخین و البته ایکی باجی بیر بیرین یانیندا قیسا مدتی بیرلیخده قالماخدان لذت آپاریردیلار. او بیری طرفدن مهدیقلی اوز همشهری سی باریش ین تلفن شماره سین تاپیب و اونونلا تلفن تماسی توتوب و دانیشماغا باشلایر."باریش" اون بئش ایل اوندان قاباخ استرالیایا گلمیشدی، او استرالیایا گلمه میشدن قاباخ، ایکی ایل ترکیه ده گئچیرتمیشدی. باریش اوزو سیاسی پناهنده سی اولاراخ استرالیایا گلیب و بورادا تازا یونیورسیته سین قورتاریب و بیر یئرده تجربی اولاراخ چالیشیر و اوز خرجینی چیخارتماخ اوچون، گئجه لری پترول پمپ دوراغیندا چالیشیردی. باریش سیدنی ده یاشایان سولچو حرکت چالیشقانلاری طرفیندن تانینیردی، اما اوزو اونلارین ایچینده قاریشیب فعال اولمادیغینا خاطرفقط اونلاریلا یاخین سلام علیکی واریدی، اما اوزو چوخ فعال صورت ده چالیشقان دیلدی. باریش بیر مقدار قدیمی اولدوغونا خاطر و دانیشیخلاردا آغیر ترپیندیغینه خاطر، سولچولار جمعیتی نین ایچینده حرمتلی یئری واریدی. باریش ین باجاریسی بو نظردن کی سولچو سابقه سی اولاراخ، یاشی یونیورسیته تحصیلاتینا یوخاری اولاراخ، باجارمیشدی استرالیا دا یونیورسیته قورتارسین، بلکه بو حرومت قازانماسیندا نقشی اولایدی.باریش اوز دیرلری، ایستح لری و آرمانلارینا دایانان بیر اوغلان اولدوغو اوچون، هر زمان دوزگون آخلاقی دیرلره دایاناراخ، انسان ازادلیغی، اجتماعی عدالت و هر طورلو ظلم، تبعیض و ظلمون قاباغیندا دایانماغی اوز اورنکی قرار وئریب و بو نظرلردن اوز یولوندان چیخمامیشدی. باریش اوزون مدرن جامعه نین تازالیخلاریلا تازالایب و عین حالدا اصلی یولون ایتیرمه مه لی اولدغونا دایانیردی. باریش ین تجربی چالیشماسی بو امکانی یارادیردی تا اوز تای توشونون ترسه سینه کی هامیسی آشاغی درجه آغیر ایشلره باخیردیلار، باجارا بیلسین تا بیر حرفه ای ایش اوزونه قازانسین. اونون تسلطی انگلیسی دیلینه بو امکانی یارادیردی تا تازا و مدرن دنیانین اورنک لرین اونلاری کتابلاری و آیری اعلانات امکانلاریندان آلا بیلسین.
مهدیقلی اونونلا بو تلفن تماسیندا، باریش ماشین سوروردو و تلفنا جواب وئردغی آن دا، او زمان کی مهدی قلی اوزون تانیتدیریر، باریش اونون سسین تانیدی. اونون ماشینی اون ایللیخ تویوتا کریسیدا آلتی سیلندر بیر ماشینیدی کی بالاخره باریش باجارا بیلمیشدی او اندازه پول آرتیرسین تا بیر اون ایللیخ ماشینی یوخاری کیفیت ده و تمیز و پارلاخ بدنه سیله آلیب و سوره بیلسین. باریش ماشینین عشقیله سوردوغو حالدا "حسن زیرک" دن "نوروز" ماهنی سینا کردی دیلینده قولاخ وئریب و اوزو ده اونونلا بیرلیخده اوخوماغا باشلامیشدی.
"امروژی، سال تازه یه نوروژ حه ته آوا بو گونلر یئنه تازا ایلده نوروز بایرامی گلدی
جژنی کی، کونی کردان به خوشی بو هه ته وا، کرد لرین قدیم تاریخی جشن لری خوش گلدی
تا روژ هه لات، له برزنی بندی ولات آوا، تا کی گونش کندیمیزین کوچه دالانلاریندان گلدی
.......................................
......................................
تلفن زنگ وورور. باریش تلفنی آلیب و ماشینی سوردوغو حالدا جواب وئریر.
-الو، سلام، کیمدی؟ "باریش ضبط ین سسین آزالدیر"
- باریش سن سن، منم مهدی. کیفین.
- مهدی، سن سن، نئجه سن؟ منیم تلفونومو هاردان آلدین؟
- من ایندی سیدنی ده یم، تازا سیدنی ه گلمیشیخ. ایکی گون اولار بوردایخ، ایستیردیم سنی گورم.
- سیدنی ده؟ سن هارا بورا هارا؟ هاردا قالیرسان؟ آدرسین وئر تا من گلیم و سیزی گوروم.
- ایندی قینیم گیلده قالیرام. اونلاری کی تانیرسان؟ دکتر اصغری گیل.
- ها، ها، یاخجی تانیرام. اونلارنان سلام علیک یمیز واردی. اولسون، بو گون آخشام ساعت بئش یاریم آلتی دوره سینده گلیب و گوره رم سیزی. خانم اوشاخلارا سلام یئتیر.
دانیشخلار قورتاریر. باریش بونا فکر ایله یردی کی مهدی نین خانمی کیملردن دی؟ اونون حتما اوشاخلاری واردی و اوشاخلار بویویورلر. باریش قاریشیخ بیر احساس نان اوزون حاضرلایردی تا گئدیب و محرم گیلی گورسون. باریش اوزون زمان سیدنی ده یاشادیغی اوچون، اوز ایاغینین اوستونده دوروب و بیر کسه احتیاجی یوخویدو. اما ایندیه قدر ایرانلی جمعیتیندن یئدیغی ضربه لره خاطر، لاپ یاخین یولداشلارینی گورمغه ده احتیاط لا یاناشیردی. بونا خاطر مهدی گیلی گومخدن سئوینجح اولدوغو حالدا، ایسته میردی کی اندازه سیندن آرتیخ یاخینلاشیب و احتمالا آرتیخ ضربه ییب و عین حالدا سوء استفاده آلتیندا قرار تاپسین.
ساعت بئش یاریم آخشام باریش اوزون دکتر اصغری گیلین قاپیسینا یئتیریر. منصور اصغری ایکی ایل بوندان قاباخ استرالیایا گلیب و هنوز چالیشیردی تا بیر پارا داخلی امتحان لارین دا اشتراک ایله یب و اونلاری قازانیب و سونوندا استرالیا دا دکترلوخ مدرکیله چالیشماغا امکان تاپا بیلسین. او اقتصاد رشته سینده دکتراسین قازاناندان سونرا، باجارا بیله جخدیر تا یونیورسیته ده درس وئرسین. اونلار دا مجبور اوز خرج لرین چیخارتماخ اوچون، هم دولت کمک لیغی نه دایانیب و هم کیچیح تکه پارچه ایشلریله مشغولویدولار. دکتر اصغری نین خانمی بیر خانم لار آرایش مغازه سینده چالیشیردی. اوزو ده باجارمیشدی موقتی اولاراخ، بویوک زنجیره ای بازار دا گئجه لر قفسه لری دولدورماخ ایشی صوریتینده هفته نین نئچه گونو چالیشسین. اونلارین بیر اوغلانلاری واریدی کی بلکه اون بیر یاشیندا اولایدی. اونلار ایکی اطاقه بیر آپارتمان "کارلیگفورد" محله سینده کرایه ایله یب و اورادا یاشایردیلار. دکتر اصغری حدث ووروردو تا ایکی ایلین عرضینده باجارسین یونیورسیته لرین بیرینده تدریسه مشغول اولسون. اونلارین قوناخلاری گلندن سونرا، اونلارین هامیسی کی یددی نفر اولاردیلار، او ایکی یاتاخلی کرایه ائوده یاشایردیلار.
باریش قاپی نی چالدی. تاخ تاخ تاخ. قاپی آچیلدی. دکتر اصغری نین خانمی قاپینی آچدی.
- سلام سکینه خانم، حالیز یاخجی دیر؟
- سلام چوخ ساغ اولون. بویورون ایچریه. خواهش ایلیرم. سیزین ده حالیز یاخجی دیر؟
- گوزلریمیز آیدین.
باریش بو لحظه ایچریه گیریر. ایچرینه گیردیغی حالدا، آپارتمانین کیچیک هال یندا، یددی نفری گوردو کی مبل لارین اوستونده اوتوروب و هامیسی گوزلرین تلویزیونا تیکیب لر. او بو جمعیتین ایچیتده، مهدینی سئچیر. مهدی آیاغا قالخیب و قاباغا گلیر و اونونلا قوجاخلاشیب و کیف احوال ایله مغه باشلایرلار.
_ سلام کیشی، نئجه سن؟ سن هارا بورا هارا؟ ( اونلار قوجاخلاشیب و اوپوشوللر). خوش گوردوخ.
_ساغ اولاسان. اوزون نئجه سن. ( مهدی باشلایر بوغازین تمیزله مغه).
باریش جمعیتین ایچیندن مهدینین خانمی و اوغلو ینان قیزین سئچیب و اونلارلا خوش گلدینه باشلایر. اونون خانمی کی دکتر اصغرین نین خانمی نین باجیسی سایلیردی، مراغه شهریندن اولاراخ اونون همشهریسی سایلیردی. اونلارین قیزلاری و اوغلان لاری دا اون دورد نن سگیز یاشلاریندا اولا بیلردیلر. باریش اول باشلایر مهدینین خانمیلا ال وئریب و اونا خوش گلدین دئیر.
_ سلام، خوش گوردوخ. خوش گلیبسیز بیریم دیاره،
_ سلام آقا باریش. بیزده سیزی خوش گوردوخ. نه جورسوز؟
_یاخجی. یاخجی. بو گوزل خانم کیمدی؟ بو گول اوغلانین آدی نه دیر؟
_ بو خانم بیزیم قیز "نینا" دی و بیزیم جوان اوغلان دا "آیدین" دی. بویورون ایلشین.
آیدین سکّیز یاشیندان آرتیخ گورسنمیردی. نینا خانم دا اون دورد یاشیندا اولا بیلردی. اونلار بیر گولوش و ال وئرمخنن باریش لا آلقیشلاماخ دان سونرا، یئرلرینده ایلشیب و تلویزیونداکی فیلمه دقت له توجه لرین جلب ایله دیلر. آیدین اوز خالاسینین اوغویلا کی آرش آدیندا سسلنیردی و اوندان بیر یاش بویوک نظره گلیردی، بیر گوشه یه سیخینیب و اوز الکترونیکی سواش قیم اویونجاخلاری لا مشغول اولدولار. بو حال دا نینا تلویزیونا باخاراخ، باریش نان اوز آتا آناسینین دانیشیخ و گوروش لرین قیراخدان گوز آلتینا آلمیشدی.باریش چاینی ایسدی ایچردی. او آغزینا بیر حبه قند قویاندان سونرا باشلادی لیوانی دوداغینا دایاماخ حالیندا، آغزیلا پوف له سین تا چایین اوستو سرینله میش حالدا، اونو ایچسین. مهدی باشلادی دانیشماغا.
مهدی: سیز قاچیب گئدندن سونرا، شهرده چوخ آغیر بیر قارانلیخ جو حاکمیدی. هامی قورخوردو. اوشاخلارین چوخون اطلاعات طرفیندن چاغیریلیب و سوال جواب آلتینا چکدیلدیلر. بیزی نئچه دفعه بو اتهاما خاطر کی بیر "مطالعاتی حوزه" تشکیل وئرمیشدیخ، اوز آرامیزدا کتاب پایلاشیردیخ تهدید ایله دیلر. نه اندازه چالیشدیخ تا بو اتهام لاری داناخ، اونلار بیزه او حوزه لرده کیملرین اولماسی، بیزیم جلسه لرین کیمین ائولرینده تشکیل تاپماسین، هامیسین بیلیردیلر. فقط تنها سوز کی بیزه قالیردی دیخ بویودور کی " بیز، اکثریت فدائیلری خط امام نان امپریالیسمین قاباغیندا حمایت ایله یردیخ. بیز دولت نن ساواشیمیز یوخویدو، بلکه حمایت و انتقاد سیاستی قاباغا آپاریردیخ". نهایت ده اونلار بیزدن نئچه امضا آلیردیلار کی بیر ده دولتین علیه ینه بیر اقدامی ایله میخ. اوندان سونرا هر زمان دوباره بیزی ایسته سه لر گئنه اطلاعاتا گلخ، اونا مشابه سناریو تکرار اولوردو.
باریش، بوندان قاباخ کی مهدینین سوزونه بیر نظر وئرمیش اولسون، بونو بیلیردی کی بیر نئچه یوز نفرلیخ بیر سیاسی مخفی تشکیلاتین ایچینده، بیر کیچیک مطالعاتی حوزه، فقط نئچه نفر سمپاتین مطالعاتی حوزه سین تشکیل وئریر و اونون اوزو ده بیلیردی کی چوخ آغیر سیاسی و تشکیلاتی اونم و اهمیت داشامیردی. او هامیدان یاخجی بیلیردی کی او زمان دا مهدی فقط سیاسی مخفی تشکیلاتین فقط بیر سمپاتی حساب اولوردو. عین حالدا او گئنه بیر پارا مخفی کارلیخلاری رعایت ایله مخ طریقیله بو مساله یه یاناشمالیدی.
باریش: بیز گئدنده، بیز بیلیردیخ کی بیزه حمله اولوناجاخ و بوگون صاباح بیزلری، یعنی "شهرین مرکزی سیاسی کمیته سی" توتولاجاخلار. بونا خاطر بیزلر بیر قدم اونلاردان قاباغا توشوب و بیر گئجه جلسه قوروب و تصمیم توتدوخ، بیر گونون عرضینده هر بیریمیز ایرانین بیر گوشه سینه گئتدیب و تازا مخفی بیر یاشاماخ باشلایب و سونرا گورخ نه ایش گوره بیله جیخ. هیچ کس ده بیلمیردی او بیریسی هارا گئدیر. بیز بو ایش دن قاباخ، اوز یئریمیزه آیری بیر داها آرتیخ" مخفی شهرسیاسی کمیته سی تشکیلات اوچون" تشکیل وئردیخ تا بیزیم یئریمیزی توتسونلار. اونلارین هامیسی امتحان وئرمیش و اعتمادلی و چوخ باجاریلی یولداشلاردان تشکیل تاپیردیلار. باریش اوزون دوندریر مهدی نین طرفینه و بئله دئیر. مهدی، حکومت هر بیر یئرده بوتون سیاسی اپوزیسیون تشکیلات لاریناهجوم گئتیرمیشدی. قاباخکی شهر سیاسی کمیته سینین ده اوزون بیلیرسن کی قاچاندان سونرا دورد نفری توتولدولار و بیزیم فقط ایکیمیز دورد ایل قاچاخ یاشایاندان سونرا، باجاردیخ ایراندان چیخاخ.
بو طرفدن "سهیلا" مهدینین خانمی اوزون صحبته قاریشدیریر: باریش، مهدینین آدی عوض اولوب و هامی اونو "غلام" سسله یللر.
باریش: من بیلمیرم. من بونو قیرخ ایلدی مهدی سسله یرم، ایندی دوندریب آدین دیشیب و غلام سسله یه بیلمه رم.
سهیلا: دکتر؛ شیرنی لری بو طرفه توتا بیلرسن.آغا باریش؛ چایی بو شیرینی لرنن امتحان ایله ین. چوخ یملی دیلر. مهدی دوز دئیر؛ نئچه دفعه منی ده اونونلا بیرلیخده اطلاعاتا چاغیردیلار. سیز اصلا نه اوچون پروانه نی تشکیلاتین خانملار بولومونون مسئولی تعیین ایله میشدیز. مینم اصلا اوندان خوشوم گلمیردی. چوخ قورو بیر خانمیدی و فقط دستوری بیر صورت ده هر کسین مسئولیتین تعیین ایله یب و اونلاردان ایسته یردی کی فلان کتابلاری، یا مقاله لری اوخویوب و فلان تبلیغاتی قاباغا آپارسینلار. حتی اونون باجیسی دا کی بیزیم قسمت خانملار حوزه سینین مسئولویدو، اوزون او قدر توتوردو کی ائله بیله سن شاه قیزی دی. من هیچ بیلمیرم بیز تشکیلاتا وئردیغیمیز کمک لیخلری گئتیریب و تحویل وئریردیلر، یا یوخ؟
باریش: تشکیلاتین خانملار بولومونون مسئولو پروانه دیلدی. خانملار بولومو شهر کمیته سی نین جوانلار بولومو مسئولو طرفیندن هدایت اولونوردو. پروانه خانملار و جوانلار مشترک کمیته سینین ایچینده خانملار اصلی کمیته سینین ایچ مسئولو تانینیردی. اونلارین هامیسی اجرائی باخیمیندان شهر کمیته سینین تصمیم لرین اجرایا قویوردولار، او بیری طرفدن چوخ قابل شخص لر اولاراخ، اخلاقی بابت دن چوخ اعتمادلی شخص لریدیلر. سیزین کمک لریز، حتی نئچه مورد چوخ باهالی و قیمتلی هدیه لر و بئله کمک لریز ده تشکیلات اوچون گلیب، یئتیشدی و تشکیلاتین یوخاریسینا تحویل وئریلدی.
سهیلا: بیلیرسن کی بیزیم خانواده چوخ وارلی خانواده لردن سایلیردی. بیز اوزوموز چوخ دفعه لر اوز آتامیزدان یاخجی بایراملیخ لا آلیب و تشکیلاتا وئریردیخ. بیلمیرم اونلاری اونلار اوزلرینه گوتوروب، یا تشکیلاتا وئریردیلر؟
باریش: اونلارین هامیسی گلیردی و یئتیریردی. اونلار کی جانلارین خطره سالیردیلار، نئچه قوروش اوچون اوز وجدانلارین یاندیرمازدیلار. تازا، پروانه خانم گیل ده سیز کیمین ثروتلی خانواده لردن اولدوخلاری اوچون، بئله بیر ایش لره احتیاج لاری یوخویدو. باریش اوزون دوندردی مهدی طرفینه و سوروشدو.
دی گورخ، بارات، تقی، ارسلان، قربان و او بیری لر نئجه دیلر؟ ائولری، ایشلری اوز حال و احوال لاری نئجه دیر؟
مهدی: حسین ده کی منیم کیمین چوخ گرایشی اقلیت طرفینه یدی. او بیر باقال توکانی آچیب و همان توکان طریقیله یاشایر و اوز زندگانلیغینا ادامه وئریر. باراتین قیزی خسته دیر. او گئچن ایل سوئد ده اولان اوشاخلاردان کمک لیخ ایسته میشدی تا او باجارا بیلسین قیزینین خسته لیغینه مداوا ایله سین. او بیریلر ده هامی اوز ایشلرینده مشغول دولار. تقی قاچاخچیلیخ ایشینه باشلایب و عراق دان آغیر ماشین آلات گئتیریر و ایران داکی چالیشان شرکت لره ساتیر و ایندی میلیونر اولوب. بویوک ائوی ایشییی و باغا باغاتی وار. اونلار هر زمان بیر یئره یئغیشدیخلاری زمان ییب، ایچیب و قدیمکی گونلردن یاد ایله یللر. ایندی ده یئغیشیب و ایچندن سونرا، قربان قدیمکی ماهنی لاری اوخویور. اونلارین گئجه ایچیب و ساغلیخ وئریب و اوخوماخ ویدئولارین گئتیرمیشم. گوره سن قربان نه گوزل "مرا ببوس" ماهنی سینی اوخویور.
سهیلا: بیزیم قارداش، شاهین، خانواده نین تک اوغلو اولدوغونا خاطر، آتام یاشلانیب و ائوده یاتدیغی زمان، آتانین میلیونلار وار یوخون خرج ایله یب و باشینا سوورور. او آخرین سیستم ماشینلار ایاغینین آلتیندا، حاضر و یولا دوشموش آتامین کسبین بیراخیب، باشلادی بیر تولیدی فاکتوری یولا سالسین. بو قدر خرج ایلیندن سونرا، نه فقط ایران دولتیندن جواز آلا بیلمه دی، بلکه اقتصادی محاصره نتیجه سینده، آلمان داکی شرکت ده اونلاریلا ایش بیرلیغی ایله مه دن، بوتون سرمایه دایاندی و تقریبا دیمخ اولار کی باتدی گئتدی. نه قدر آتام دئدی اوغلان تجارتین نه عیبی وار کی سن فاکتوری ویرماغا باشلایرسان، قولاخ آسمادان آتانین وار یوخون دارماداغین ایله دی.
باریش: صحبتی دیشیب و حال حاضره دوندو. دولت اجتماعی سوسیال کمک لیخلر اداره سینه یازیلیبسیز؟ دولت دن کمک لیخ آلیرسیز؟ اوزوزه ائو ائشیح فکرینه دوشوبسوز؟ اوشاخلارین مدرسه لری نه جور؟ ائو وسایلی نه جور؟
مهدی کی مرتب الینده کی سیگاری بارماخلارینین آراسیندا سیغارلادیغی حالدا اوزون بالکون طرفینه چکیردی، بالکن قاپی سین آچیب و سیگار یاندیریب و پنجره دن ائشیه پوفله دیغی حالدا چالیشدی جواب وئرسین. اونون جواب وئرمه سینین اوزونا چکدیغی حالدا، بو طرفدن منصور باشلایر جواب وئرسین.
منصور: بوگون گئتدیخ و اجتماعی سوسیال کمک لیخ اداره سینه یازیلدیخ. اونلار یددی یوز دلار بوگون بونلارین حسابلارینا توکدولر. البته اولجه اونلارا بیر بانک حساب نمره سی آچدیخ. سونرا مهاجرت اداره سی طرفیندن معرفچیلیخ کاغذلارین وئرمه سینین کمک لیغیله، اوشاخلاری مدرسه لره یازدیردیخ. اونلار دا گلن هفته دن کلاس لارین باشلایا بیلرلر. ائو رابطه سینده هنوز بیر ایش گورمه میشیخ. اونا هنوز وقت چوخدو. تازا اوزون زماندان سونرا بیر بیریمیزی گوروروخ. تازا اوشاخلار بیربیرلریله تانیش لاشیلار. او مورد ده هیچ بیر تلسیح ایش یوخدور.
مهدی بورادا صحبته گیریشیر: دکتر گیله چوخ زحمت وئرمیشیخ. ائو کرایه سی رابطه سینده گویا دولت بیزه لازم کمک لیخ ایلیه جخدی. شاید وسایل آلماخ بیزه بیر مقدار آغیرلیخ گئتیرسین، اما ائو کرایه توتوب ایچریه گئدندن سونرا، یواش یواش اونلار دا تکمیل لشر.
باریش کی ایاغا قالخدی تا گئتسین، آخیردا بئله دئدی:
نگران اولماین، ائو ده تاپیب توتاریخ، وسایل ده تهیه اولونار. اجازه وئرسز من گئتمه لیم. صاباح یا بیریسی گونده گئنه گلیب و باش وورارام. اگر اداری ایشلریزده کمک احتیاج اولسا منه خبر وئرین. آقا منصور، بو شنبه گونو بونلاری آپار بیر ایکی "گاراژ ساتیشلاری" گورسونلر. بلکه نئچه شئی بیندیلر.
منصور: نگران اولماین. مینیم ازاد وقتیم چوخدو. هم اونلارنان چیخیب بازاری، منطقه نی، پارکی و ها بئله خیابان لاری دولانیب و عین زماندا اداری ایشلرین ده گوره ریخ.
باریش آیریلیب و اونلارین ائوین ترک ایله یر. سئوینیر کی بیر اوشاخلیخ دورانینین یولداشلاریندان سیدنی شهرینه گلیب دیر. او قورو داش کیمی یئرده اوشاخلیخ زمانی مهدی له بیرلیخده فوتبال اویناماخلاری یادینا دوشوردو. باریش مهدی له بیر مدرسه ده درس اوخوماسی و خرمن لیخده گوروشمه لری و بستان لاردا خیرچا یمخلری یادینا دوشوب، بیر داها اوشاخلیخ گونلرین یاشایردی. مهدی اونا بوتون او معصومیت گونلرینین ارزش لری و خاطره لرین دیریلدیردی. بئله بیر وارلیغی استرالیا کیمین یئرده تاپاندان سونرا، گرک ایکی اللی قدرین بیلسین.
ایکینجی پرده. اوچ هفته گئچندن سونرا. منصور گیلین ائولرینده.
باریش: گئدیب و شنبه گونو "گاراژ ساتیشلاری"ینا جماعتین اوز ائولرینده باش ووردوز؟ اونلارین بعضی سی ایولرین ساتیب و آیری شهره یا حتی آیری مملکته گئدیللر. اونلارین بوتون وسایللرین چوخ اوجوز قیمت له هامیسین بیر یئرده آلماخ اولار.
سهیلا: یوخ، من بو اوزونلوخدا یولو گلمه میشم کی جماعتین کهنه سینی ایشله دم. ائوین اصلی وسایلین قسطی آلدیخ و قراردی نئچه گوندن سونرا "اپینگ" محله سینده بیر آپارتمان توتموشوخ، اورایا داشیناخ.
مهدی: بیزیم سهیلا گیلین بیر تعداد قوهوملاری ملبورن شهرینده یاشایلار کی نئچه پترول پمپ دوراغینین صاحبی دیلر. اونلارین چوخلو ائو ائشیح لری وار. بلکه بیز از مدت ده گئدیب و اونلارا باش ووردوخ. بالاخره یاخین قوهوملارنان گوروش واجب دی. اونلار بلکه اون بئش یا ایگیرمی ایل اولار بوردادیلار. دکتر اصغری گیل آلتی یددی آی بوندان قاباخ، اونلارلا ملبورن دا گوروش ایله یبلر.
باریش: چوخ مبارک. نه جور راحت سیز دا. اگر ایکینجی ال وسایل نن راحت دیلسیز، او زمان بیرینجی ال وسایلی آلا بیلرسیز. اما ، بیرینجی ال وسایل باهالی اولور، خصوصا اگر اونلاری قسطی آلساز، گرک بیر مقدار دا اوستونده بهره وئره سیز. سیز اوچون چوخ آغیر اولار ائوین بوتون وسایلین بیرینجی ال آلاسیز.
مهدی: بیر مقدار وسایل اوزوموزنن ترکیه دن گئتیرمیشیخ، بیر مقدار دا بورادان قسطی آلیب و ائوی دوشویه ریخ. اسگیح لرین ده سورا یواش یواش دولدورارریخ.
باریش اوشاخلارین اوزونه باخاراخ: بو طریقیله اوز خرج و مخارجیزی چوخالدیرسیز. بیر مقدار اوشاخلارا چتین اولاجاخدی. الیزده آز پول اولدوغو زمان، اوشاخلارا آز یئتیشیه بیله جخسیز.
مهدی بیر سیگار یاندیریب و سیگار بهانه سینه باریش دان ایسته یر تا او دا بالکن دا اونا قاریشسین. اونلارین ایکیسی ده بالکنا گئدیب و هره سی بیر گوشه ده صندلی اوستونده ایلشیب و قاپی نی اورتوللر تا سیگار توسدوسو ایچریه گئتمه سین.
مهدی: بورادا "اکثریت" و "اقلیت" نشریه سینی نه جوره تهیه ایله مخ اولار؟ نه جوره اوشاخلارنان تماس توتماخ اولار. سنین اوزویون سیاسی فعالیت لرین نه صورت ده گئچیر؟ همان باریش قالیبسان، یا سنده دیشیلیب و بورانین جامعه سینین زرق و برقینده حل اولوب گئدیبسن؟
باریش: یوخ، من اوز اخلاقی و انسانی پرینسیپ لریمین اوستونده دایانمیشام و همان آدم وارام کی گورموشدون. اما سیاسی بابت دن، دوزونه باخاسان، بوراداکی سیاسی چالیشانلارنان من چالیشا بیلمه رم. بونلارین یاریسیندان چوخو نه فقط بیسواد آداملاردیلار، بلکه بوتون بو جامعه نین امکان لاریندان بیر شئی اویرنمغه ده اوزلرینه زحمت وئرمیللر. اونلار ایگیرمی ایل ایرانین بوندان قاباغیندا دونوب و منجمد اولوبلار. اونلار دا کی بیر مقدار بیلگی لری وار و زیرک دیلر، باشلایبلار تجارت و آلیش وئریشه. تاسف له بونلارا سیاست ده بیر نوع تجارت اولوب. من بو جماعت دن خارج، اوز حیثیتیمی ساخلاسام، بویوک بیر ایش گورموشم.
باریش احساس ایله دی کی جوابی مهدی نی قانع ایله میب. تازا مهدی اوز سوالی نین جوابیندایدی.
مهدی: بورادا تظاهرات ضد حکومتی، ایرانین کارگرلریندن حمایت ایله مغ اوچون، پناهنده لردن حمایت اوچون و غیره اولور؟
باریش: ایسته سن، سنین تلفن نومره ین ایکی نفر بوراداکی اوشاخلارا وئره رم. بیریسی کی "اقلیت" و "اشرف چیلر" طرفیندن بورادا چالیشقان بیر نفردی. او بیریسی ده گرک کی اکثریتین سیدنی ده کی نماینده سی اولسون. تازا اونلار بیر برنامه قویاندا، بورادا هم ایرانلی مغازه لرده اعلان لارین یاپیشدیریلار، هم هفته لیخ قازته لرده چاپ ایله تدیرلر. سنین تلفونویون اونلارا ویرندن سونرا، اونلار اوزلری بیللر نه جوره تماس توتسونلار.
مهدی: ها. ها بو ایشی گور. اونلارین گلن برنامه لریندن خبرین اولسا، منه خبرین وئرگیلن.
باریش: بیر حالدا کی ایاغا قالخمیشدی تا گئتسین، اونلاردان ایاغ اوسته دانیشا دانیشا خدا حافظ لیغه باشلادی. " داشیندیغیز زمان خبر وئرین منده گلیم کمک لیغه". اوزون اوشاخلارا دوندردی، " نینا خانم، آیدین، مدرسه لریز نه جور دی؟ اوزوزه یولداش زاد تاپیبسیز؟
اوشاخلار: ها بیزه مخصوص انگلیسی معلم تعیین ایله یبلر. نئچه آیری ایرانلی اوشاخ دا بیزیم کلاسیمیزدا واردیلار.
داها فقط ایکی نفر، یعنی باریش نان سهیلا اوندان سونرا مهدی نین اوز آدین، یعنی مهدی سسله یردیلر. البته سهیلا جمعین ایچینده، اونو "غلام" سسله یردی. داها استرالیا دا هر یئرده مهدینین آدین "غلام" سسله مغه باشلادیلار. بو مساله نین هیچ بیر امنیتی علتی یوخویدو، بلکه فقط بیر کتدی قدیم سایاخ آددان، گئچیش سایلیردی بیر تمیز و مدرن بیر آد اوچون. "غلام" ادینین بیر آغیر سنگین لیغی واریدی اگر "قلی" نن مقایسه اولونسایدی. مهدی ده او زمان کی آدین غلام سسله یردیلر، باشین بیر مقدار اوجا توتوردو.
اوچونجو پرده.
مهدی اوز فامیل لریله کی ملبوردن دادیلار تلفن آچیب و صحبت ائدیر. مهدی اکبر آقا گیلین ائولرین توتوب. تلفن زنگ وورور.
مهدی: الو، آقای مهندس حیرت گیلین ائولریدی؟ سیز سیران خانم سیز؟
سیران خانم: بلی، جنابیز کیمسیز؟
مهدی: من غلام ، جیران خانمین دامادی. آقای مهندس ائوده تشریف لری یوخدو؟ اونلاریلا بیر دانیشماخ ایستیردیم.
سیران خانم: بلی واردیلار. بیر لحظه ساخلاین تا سسله یم گلسینلر. جیران خانم گیلین حال لاری یاخجی دیر؟ سیزین خانم گیل نئجه دیلر؟ خانواده یه سلام یئتیرین.
مهدی: چوخ ساغ اولون هامی یاخجی دیلار. سلاملاری واردی.
اکبر حیرت: الو؟ جنابیز؟
مهدی: الو، سلام حالیز یاخجی دیر؟ من غلام جیران خانم گیلین دامادی. سیزین حالیز یاخجی دیر؟ بیز تازا استرالیایا گلمیشیخ و ایندی سیدنی ده یاشایریخ. بورادا بیر درویشی ائویمیز وار. اگر بو طرفلره تشریف گئتیرسز، چوخ سئوینه ریخ خدمتیزده اولاخ.
اکبر حیرت: چوخ ساغ اولون. جیران خانم گیل ، خانواده لری یاخجی دیلار. سیزین ائولنمه نیز بیزیم مهاجرت دن سونرا اوز وئردیغی اوچون، فقط ادیزی اوزاخدان ائشیتمیشیخ. چوخ سئویندیم کی ایندی اوز سسیزی ده ائشیدیرم. خانم اوشاخلار خانواده یاخجی دیلار؟ بو طرفلره گلسز، خدمتیزده اولاریخ.
سهیلا: تلفنی مهدی نین الیندن آلیر. سلام ببی اوغلو. نئجه بئله غریبه اولوبسوز کی بئله فامیل لری یاددان چیخاردیرسیز. داغ داغا دا چاتماسا، آدام آداما چاتار. بیز ده سیدین یه گلدیخ و تازا ساکن اولموشوخ. اوشاخلار دا مدرسه یه گئدیرلر. بیز ده ایکیمیز ده انگلیسی کلاسلارینا یازیلمیشیخ و هفته نین بئش گونو کلاسا گئدیریخ.
اکبر حیرت: دائی قیزی البته کی یاددان چیخارتمامیشیخ. خارج ده یاشاماغین اوزونه گوره گرفتارچیلیخ لاری واردی. بیز ده چوخ گرفتاریخ و باشیمیزی قاشی ماغا وقتیمیز یوخدو. بو طرفلره گله بیلسز، خدمتیزده واریخ. جیران خانم گیلنن دانیشدیغیز زمان بیزیم ده سلاممیزی یئتیرین.
سهیلا: حتما، بیزه وظیفه دی بویوک لریمیزه باش ووروب حالارین خبر آلاخ. گورورم کی سیران خانم سیزی سسله یر. اونلارا سلام یئتیرین. سونرا تلفن آچیب اونلارنان دا دانیشاریخ. آقا غلام طرفیندن ده سیزدن خداحافظ لیخ ایله یرم. فعلا خدا حافظ.
سیران خانم: سلام سهیلا خانم، حالیز یاخجی دی. عذر ایسیرم اکبری موبایل تلفن دا ایستیردیلر، گرک کی گئدیب و دانیشایدی. اونون باشی مشتریلر و بانک و دولت اداره لریله چوخ مشغول دو. دائما یا تلفن دا، یا قاچاقاچدادی. ایندی ده کی ائوده تاپیلیب، حیاط دا استخریمیزین سو یولوسو توتولوب و مخصوص لوله کش لر گلیبلر تا هم استخری تمیزله یب و هم توتوغون آچسینلار. بویوک ائوین ساخلاماغی دا بویوک مشکل اولوب دا، دائما گرک باغبان گلیب باغبانلیخ ایله سین، لوله کش گلیب استخری تمیزله سین و نظافتچی گلیب ائوی تمیزله سین و ها بئله. بونلارین اداره ایله مغی ده منیم تمام وقتیمی توتور. باغیشلاین اصلا سوروشمادیم. سیز نئجه سیز؟ یاخجی راحت گله بیلدیز؟ اوشاخلارین آدالاری نه دیر؟
سهیلا: ساغ اولاسیز. ایسته مه دیم مزاحم اولموش اولام. فقط دئدیم بیر سلام وئریب و حالیزی سوروشموش اولام. قیزیمین آدی "نینا" دی و اوغلوم "آیدین". چوخ وقتیزی آلمایم. چوخ خوشحال اولدوم. سیز الله بو طرفلره گلسز چوخ خوشحال اولاریخ تا خدمتیزده اولاخ. اوشاخلاریزین اوزلریندن اوپون.
سیران خانم: چوخ ساغ اولون. بیزیم سیدنی ده چوخ ایشیمیز یوخدو. البته ملبورن چوخ اروپایی دی تا سیدنی. بیز بورادا چوخ راحتیخ. حتما سیدنی شهرینه گلسخ، سیزنن تماس توتاریخ. سیزده فامیله سلام یئتیرین. باغیشلاین. گرک گئدیم گوروم نظافتچی کاشی لرین و کف لرین اوستونه پالیش ووروب یا یوخ. موفق اولاسیز. فعلا خدا حافظ.
دوردونجو پرده.
باریش نان مهدی آلتی آی اوندان سونرا اوز تجربه لریندن دانیشلار. مهدی سیدنی ده کی سولچو تشکیلات لارینین اجتماعی اعتراض لاریندا اشتراک ایله دیخدن سونرا، اونلارلا تانیش لیخ تجربه لرین باریش لا پایلاشیر. باریش بیر کتاب گوستریجی نمایش یئرینده "پاراماتا" محله سینین شهرداری سالونوندا اشتراک ایله یر. باریش اورادا مهدی نی گورور کی میز باشیندا ایلشیب و بیر نفر اداره ائدنلردن دیر.
باریش: سلام حیدر آقا حالیز یاخجی دیر؟ آقا جمشید سیز نئجه سیز؟ آقا خسرو، خوش گوردوخ. دئدیم بیر کتابلارا باخیم. باریش مهدی نی گوروب، اونون سمتینه گلیر. سلام آقا مهدی، یورولمویاسان. نه خبربر؟
مهدی: ساغلیخ، سلامتلیخ. اوشاخلارین چوخون تانیرسان؟ بونلارین ایچینده فکر ایله میرم "شیرعلی" نی تانیاسان. او لرستان اوشاخلاریندان دی. بونلارین هامیسیندان فداکار، صادق، قاطع و باسواد دی. او دا بیزیم کیمین تازا گلن لردن دی. مهدی اوزاخدان "شیرعلی" نی گورستدی. من سنین باره نده اونا چوخ دانیشمیشام. دئمیشم کی سنین کیمین تجربه لی سیاسی چالیشقان بو شهرده آز تاپیلار.
باریش دا دئدی: کی یوخ، اونونلا تانیش اولمامیشام. سونرا دئدی کی : لازم دگیل منی اندازه سیندن آرتیخ بویوده سن. زمانیندا اونونلا تانیش اولاریخ. تازا، امنیتی مساله لر همیشه جدی بیر مسائل دیلر. هر کس او اندازه کی لازم دی گرک بیلسین، نه اوندان آرتیخ.
مهدی دانیشان حال دا، شیرعلی ده اونلارین طرفینه گلیر: یوخ، سن بیلمیرسن. او هم چوخ قاچاق توشوب و هم بویوک ضربه لر ئئیب دی. هم جدی کادرلاردانیدی، هم چوخ تجربه لی دیر. سلام شیرعلی، نه خبرلر؟ بو یولداشیمیز باریش دی کی باره سینده دانیشمیشام.
باریش کی باشین دردسره سوخماخ ایسته میردی دونوب و دئدی کی: آقا مهدی منی یئرسیز بویودوب. من ساده جه گلدیم کتابلارا باخام، اگر بیر ایکی نفر تانیشلاردان دا گورسم، سلام و علیکی تازالیام.
شیرعلی" سیزین تانیشدیغیزدان حالیم خوش اولدو. چوخراخ برنامه لریمیزده بیله یزی گورخ. مهدی؛ نه اوچون حسین او نشریه لری او میزین اوستونه آتیب جماعت نن انگ انگه وئریر؟ اونون مسئولیتی بودور کی گلن لرین هر بیریسینه بیر نشریه وئرسین. نشریه لری آتیب بیر گوشه یه و اوزو ده قوشولوب جماعته. بونلار هیچ بیر وظیفه شناس آدام اولا بیلمزلر. سونرا شیرعلی گئدیر تا حسین له دانشسین.
باریش کتابلارین ایچینده آختاراراخ، نهایت ده بیر کتاب "پلخانف" دان آلیر کی "اوچ تئز" آدیندایدی. باریش حسابین ایله یر. سونرا بیر به بیر تانیش لارنان خداحافظ لشیر و مهدی نن ده آخیردا خداحافظ لشیر و قول و قرارلاشیلار تا سونرا گوروشسونلر.
بئشینجی پرده
مارچ اینین سکیّزی، بیر ایل یاریم سونرا، اپینگ کتابخانا سیندا دنیا قدینلار گونو مناسبتینه مراسم قویولوب. سهیلا دا بو مراسمین تشکیل وئرن اداره ایله ین کمیته سینین عضوی اولوردو. البته بو کمیته نین بوتون عضولاری خانملاردان تشکیل تاپیردی. اونلار بیر تشکیلات یولا سالیبلار کی بیر سول فمنیتستی تشکیلات آدلاندیریلا بیلر. بو هفته کی مراسم ده هم خانملار و هم آقالار اشتراک ایله یبلر، اما مدیرلوغو و اجرا ایلینلری خانملاردیلار. تقریبا بئش خانم بو پروگرامین مدیرلوغونده واردیلار.
خانملار ایندیه قدر کولگه ده اولدوخلاری اوچون، بیر دفعه ده اوزلرین تک باشینا میداندا گوروب و بیر مقدار اوزلرین ایتیرمیشدیلر. بونا خاطر، اونلار مرتب بیر بیرلریله سوز وئریب سوز آلیردیلار. ایندی باشلایاخ، یا منتظر اولاخ بیر مقدار چوخ جمعیت گلسین؟ سکینه یه دیین قاپی دا دوروب و بلیط لری ساتسین، او طرف بو طرفه قاچماسین. موسیقی گروهو هامیسی گلیبلر؟ برنامه نی میترا باشلایاجاخ؟ یا لیلا؟ البته کی میترا باشلایاجاخ. اورتاداکی بریک اوچون یملخ لری آشپازخانا دا ساخلایب و فقط اورتا بریک اولاندا، ائشیه چیخارداخ. کاشکی یمخ لر آز گلمه سین. میترا؛ پس نه زمان باشلایاجاخسان؟ بالاخره وقتی یئتیشدی.
میترا: عزیز یولداشلار، لطفا ساکت اولون و ایلشین. من سیزلرین هامیسینا خوش گلدین دئیرم و اجازه وئرسز، بیر مقدار دنیا خانملار گونونون ایل دونومونون تاریخی باره سینده دانیشیم. مندن سونرا یولداشلارین ایرانداکی خانملارین مبارزه لری باره سینده دانیشیب و سونرا خانملارین برابرلیغی باره سینده و ستم مضاعفی کی آغالار طرفیندن خانواده لرده و اجتماع دا خانملارا اولور، دانیشاجاخلار. اجازه وئرسز من سگیّز مارچ دنیا خانملار گونونون تاریخچه سی باره ده بیر قیسا دانیشیم.
او زماندان کی سرمایه دارلیخ استثماری سیستمی زحمت چکن لرین قانلارین سورماغا باشلایب، خانملار و خصوصا زحمت چکن خانملار بو استثمارین موازاتیندا، مضاعف بیر استثمار و ستمه ده معروض قالمیشدیلار. اونلار نه فقط زحمت چکن عنوانیندا، بلکه خانم اولماخلارینا خاطر دا ایکی قات استثمار اولونوردولار. اونلارین ایش ساعت لری اوزون و گلیرلری کیشی لره نسبت آز اولوردو. بو بیر شرایط دیدی کی اونلار ائوده گرک خانه دارلیخ ایشین و اوشاخ ساخلایب بویوتمخ ایشین ده بویونلارینا آلسینلار.
خانملارین مستقل تظاهرات لاری و اعتصابلارینین تاریخ لری 1905 الی 1907 آمریکا دا نیویورک و شیکاگو شهرلرینه عاید اولور. ................ سونرا 1910 ایلینده کلارا تزتکین و رزا لوگزامبورگ توسطیله کپنهاگ شهرینده دنیا قادینلار گونونون تشکیل تاپماسی، سوسیالیستی خانملار طرفیندن مطرح اولونور.
میترانین صحبتی اوزونه چکیردی. او اصلا توجه ایله میردی کی اونون یاریم ساعت دانیشیغی قیرخ بئش دقیقه دن اوزونه چکیب و جماعت اونون صحبتیندن یورولماغا باشلایب و او هنوز صحبتینین دورد دن اوچون قورتارمایب. آخیردا میترا هیچ کسه توجه ایله مه دن، بیر ساعت کامل دانیشدی. او بیر حالدا کی اوزون رزا لوگزامبورک کیمین احساس ایله یردی، جمعیتین بیر طرفدن اسنه مه لری، او بیری طرفدن تشویق لریله میکروفون دان چکیلدی.
سودابه: ایکینجی دانیشان میکروفونون دالیسنا گلدی و ایراندا اسلام جمهورتی حکومتی خانملارنان نه جوره رفتار ایله مخلریندن صحبت ایله دی. سودابه کرد بیر خانم اولدوغو حالدا، کردستان دان توتولان خانملارین هامیسینین احتمال اعدام اولونماخلاریندان و اونلارین آنا آتالارینین نه چکمه لریندن دانیشدی. او حتی بو مساله یه ده اشاره ایله دی کی نه جوره جوان قیزلارا پاسدارلار طرفیندن اعدام دان قاباخ تجاوز ایله یردیلر، تا اونلار باکره اعدام اولونوب و اولمه سینلر. اونلارین باکره اولمخلری اونلاری معصوم ایله یب و امکانی واردی کی اونلار معصوم اولمخلرینه خاطر بهشته گئتسینلر. کردستان دا بیر مدرسه قیزی نین الینده بیر تکه نشریه، اعلامه یا بیر آیری سیاسی کاغذ تاپیلماسی کفایت اولوناردی اونلارین کردستان سیاسی تشکیلات لارینا وابسته اولونوب و اونلارا اعدام جزاسی وئریلمه سینه سبب اولسون. سودابه اوزون اولمه یب و ساغ قورتولانلاردان آدلاندیریردی کی اورمیه زندانیندا اونا دا تجاوز اولونوبدور. سودابه کی آرام، یواش، ساکت دانیشیردی، یاریم ساعت دانیشماسین، ایگیرمی دقیقه ده قورتاردی و اورتا بریکی اعلام ایله دی.
بریک دن سونرا، قراریدی تا سهیلا دانشسین و اوندان سونرا موسیقی برنامه سی اجرا اولونسون.
سهیلا: بیز بیلیریخ کی هنوز مضاعف ستم خانملارا نسبت شدتیله بیزیم جامعه میزده و بیزیم خانواده لریمیمزده و متاسفانه بیزیم اوز یولداشلاریمیزین ایچینده دوامی واردی. بیزیم یولداشلارین بعضی لری حاضر دیللر تا خانملاری ائشیح ده ایشله سین. اونلارین چوخو ائو ایشلرین خانملارین ایشی بیلیب و اوزلرین قیراغا چکیللر. آقا لار اگر آشپازلیخ ایله میللر، حد اقل قابلاری یوماخدا کمک لیخ ایله میللر. خانملاری صاباح دان آخشاما قدر اوشاخلاری ساخلایاندان سونرا، اونلار آخشام دا حاضر دیللر تا اوشاخلاری ساخلاسینلار تا خانملار بیر استراحت ایله سینلر. اونلار ایشدن گلندن سونرا، یولداشلاریلا ائشیح ده کلوپ و آیری یئرلره گئدیللر. آقا لار ائوین نظافتی سیلیب سوپورمه سینده ده خانملارا کمک لیخ ایله میللر. آقالار ائوده بیر دیکتاتورلوخ جوی حاکم ایله یللر کی خانملار حتی جرات ایله مه سینلر تا دانیشسینلار. وقتی خانملار اقتصادی بابت دن آقالارا باغلی اولدولار، او زمان ائو و خانواده مساله لرینده ده اونلارا تابع اولا بیللر.بو مساله لر بوتون سول یولداشلاریمیزین ایچینده و آغالاردا رایج دی کی گرک آرادان گوتورولسون. بیز خانملار داها اجازه وئرمه ریخ بیزلری هم جامعه استثمار ایله سین، هم اوز خانواده میزین ایچینده اوز کیشی لریمیز بیزی استثمار ایله سینلر. یاشاسین خانملارین آزادلیغی.
سهیلا نین دانیشیخلاری محکم ال چالمالاردان سونرا سونا چاتدی و موسیقی گروهو باشلادی چالماغا کی خانملارین اوزلریندن ایکیسی موسیقی نن برابر اوخوماغا باشلایب و "آفتاب کاران جنگل" و نئچه آیری فدائیلر اوخوماخلاریندان اوخودولار.
آلتینجی پرده
ایکی ایل سیدنی ده یاشایاندان سونرا، مهدی نن سهیلا تصمیم توتوللار تا ملبورن شهرینه کوچ ایله سینلر. اونلارین ائولرینده بیر کیچیح قوناخلیخ تدارک گورولوب تا اونلاری ملبورن شهرینه یولا سالسینلار. بو قوناخلیخدا، باریش، منصور اصغری نین خانواده سی و شیرعلی گیلین خانواده سی شرکت ایله یبلر. قوناخلیخ بازار گونو ناهار اوچون تدارک گورولموشدو. هامی ساعت اون ایکی دن اورادا یئغیشمیشدیلار.
بوتون آقالار مبل لارین اوستونده ایلشیبلر، سهیلا، سکینه و فریبا هر اوچو آشپازخانا دا مشغولدولار. باریش عادت اولاراخ، اوزون آشپازخانایا یاخینلاشیر تا باخسین و گورسون اونا امکان واردی تا ایشین بیر گوشه سیندن یاپیشسین. او آشپازخانا دا خبر آیر کی، " بیر کمک لیغه احتیاج واردی". سهیلا دئیر کی بویورون سیز آقالار ایلشین. سیزین آشپازخانا ایشینده ایشیز اولماسین. بو طرفدن سهیلا اوجا سسنن نینا نی سسله یر کی قوناخلارا، چای آپارسین، میزین اوستونه باخسین کی بیر شئی اسگیح اولماسین.نینا چایلاری قوناخلارین قاباغینا قویاندان سونرا، آناسی اونو سسله یر کی گل آشپازخانادا اوز خالا لاریان کمک لیخ ایله.
سکینه: آشپازخانا لیخ ایش یوخدو. سالاد حاضردی، آش حاضر اولوب، دویو پیشیب و خورشت ده حاضردی. نینا یا فقط دئ گینن تا میزین اوستون دوشه سین. غذانی اوزوموز چکمه لیخ. اوشاخلارین ایشی دگیل.
آیدین: گئدیر آشپازخانایا. مامان؛ من نه ایش گوروم؟
سهیلا: سن گئت اوتو بابان گیلین یانیندا. آشپازخانا اوغلان لارین ایشی دگیل. آجیخیبسان؟ گل بیر آز قازماخ توکوم آشین ایچینه وئریم یه گینن. بیر آز قارنین دویسون تا ناهاری چکخ. سهیلا اوجا سسنن نینا نی سسله یر. نینا پالتار یویان ماشین دا باباین پالتارلارین یوموشام. گئت اونلاری سر ائشیح ده تا آخشام من اونلارا اطو چکیم.
بو بیری طرفده مبل لارین اوستونده آقالار ایلشیبلر و اونلارین اراسیندا بیر پارا صحبت لر گئچیر.
باریش: آقا غلام؛ سیدنی نین نه مه نه سی اسگیح دی کی سیز تصمیم توتورسوز تا ملبورن شهرینه گئده سیز؟
شیر علی: بیر یاریمچیلیخ گولوش حالیندا صحبته قاریشیر. غلام گئدیر تا ملبورن داکی سولچولاری متحد ایله سین.
مهدی: بیزیم قوهوملاریمیز ملبورن دا چوخدولار. آقای مهندس اکبر حیرت نئچه دانا شرکتی ملبورن دا واردی دانیشیخلاریندا تمایل گورسدیردی کی من اونلارا کمک لیخ ایله یم. اوشاخلار دا اوز فامیل لریه تانیش اولوب و داریخمادان چیخالار. بیزیم ایرانداکی قوهوملایمیزین دا وضع مالی لری چوخ یاخجی یدی. آقای حیرت اوزو تک باشینا بو ایشلری یئر به یئر ایلیه بیلمیردی. سیران خانم اوزو دئیردی کی اونون سحر دن آخشاما تلفن لارا جواب وئرمغه مشغولدور.
منصور: سکینه گیلین اورادا بیر بی بی اوغلان لاری اولسا، نئچه بی بی قیزلاری دا واردی. اونلارین دا اوشاخلاری نین بعضی سی بویوک اولسا، بعضی لری ده آیدین نان نینا یاشلاریندادیلار.
مهدی: من مسعود نان چوخ یاخین یولداشلیغیم وار. او ایراندا کارمند اولدوغو زمان، هر یرده فدائی لردن دفاع ایله یردی. ایندی ده زحمتکش بیر آقا دی. سهیلانین بی بی قیزیسی نازنین خانمین اری دی. مسعود چوخ سالم بیر اوغلان دی. آقا مسعود چوخ اصرار ایله یر گلین ملبورنا. اونلار اورادا اولماسایدیلار، اصلا نه ملبورنا گئدیب و نه اورادا قالا بیلردیخ. ایران دا اولاندا، سهیلا نین دائی سی اوزو یوک داشیما شرکتی واریدی کی کامیون لاری بندر عباس دان تا تهرانا، تبریز دن تا مشهده و ایرانین بوتون نقطه لرینده دائما حرکت ده دیلر. اما بو آدام بیر کمونیست دن چوخ دوره سینده کی زحمتکش آداملارین فکرینده دی. بوتون تانیشلار فکر آلیش وئریشی ایله مخ اوچون اونون یانیا گلیردیلر. چوخ پوللو اولماغی بیر طرفه، امانت دار اولماسی و بوتون بازارین اعتمادی اونا اولماسی هر زاد دان مهم یدی.
سهیلا: دکتر؛ سیزین امتحان لاریز هارا چاتدی. بالاخره قورتولدو، یا یوخ؟
منصور: بله، بالاخره اوچ ایلدن سونرا، هم امتحانلار قورتاردیم، هم سیدنی تکنولوژیک یونیورسیته سینده قبول ایله یبلر کی گلن ایلدن اورادا درس وئرمغه باشلایام. اوچ ایل چکدی، ولی بالاخره قورتاردی.
سهیلا: جانیز ساغ اولسون، بالاخره بورادا دکترا مدرکیزی قبول ایله دی. داها بلاتکلیفی دن چیخارسیز. بیز ده مرتب سیدنی یه گلیب و سیزه باش ووراریخ. سهیلا سوزونون دوامیندا، هامینی ناهارا سفره باشینا دعوت ایله یر.
یددینجی پرده
مهدیقلی گیل ملبوردن دا "نارانبرن" محله سینده بیر آپارتمان کرایه ایله یب و سوسیال اجتماعی کمک لر اداره سینه یازیلدیلار تا هم ایشسزلیخ کمک لیغی، هم اوشاخلار کمک لیغی و هم ائوین اجاره کمک لیغیندن بهره آپارسینلار. اونلار ائو وسایل لرین دوشویوب و مدرسه لرین تازا باشلادیغی زمان، اوشاخلاری مدرسه لره یازدیلردیلار. هفته نین آخیری اولاراخ، اونلار هفته نین سونو ناهار اوچون بوتون فامیل لر آقای مهندس اکبر حیرتین، بیر باغین اورتاسیندا ایتالیالی رستوران دا قوناغیدیلار. رستوران بیر خلوت یئرده دریانین قیراغیندا بیر ایتالیائی رستورانیدی. معلوم اولدوغونا بئله نظره گلیردی کی رستوران چوخ باهالی اولسون. دریا گوروشو، طبیعی گوزللخلر و غذانین کیفیتی و خدمت و سرویس لر نشان وئریردی کی گرک چوخ تشریفاتی اولسون. قوهوملارین ایچینده، مهدی نن سهیلا، نازنین له مسعود آقای حیرت و سیران خانم لا بیر میزده ایلشمیشدیلر. میزین باشیندا صحبت هر بیر یئردن گئچیردی.
اکبر حیرت: بو رستوران چوخ گوزل و دینج بیر یئردی. غذاسی سرویسی دا یاخجی دیر. آقا مسعود؛ او یئرین معامله سی نه جور اولدو؟ قاباغا گئتدیز؟ قیمتی پیس دیلدی ها. غذا نه جوردو اوشاخلار؟
مسعود: یوخ معامله میز توتمادی. بیزیم نظریمیزه بیر مقدار باهایدی. طرف حاضر دیلدی بیز ایسته دیغیمیز قدر اشاغیا یئنسین. تازا، او شئی کی استرالیا دا چوخدو یئردی. هر زمان ایسته سن هر بیر یئرده یئر تاپا بیلرسن.
اکبر حیرت: او یئرین موقعیتی یاخجیدی. اونون دوره سینده تازا تجاری ساختمانلار یوخاریا قالخیردیلار. محله سی ده یاخجی تجاری میله یه تبدیل اولور. اورانین ترقی اوچون پتانسیلی چوخ یوخاریدی. قیمتی ده پیس دیلدی. سهیلا خانم، ملبوردن دان خوشوز گلدی. اوشاخلار آپارین "یارا ریور" یاخینلیغیندا گوزل موزه لر، رستوران لار و اوشاخلار اوچون اویناماخ یئرلری واردی. آقا غلام، لازم اولان زبان کلاس لارین گئچیردیبسیز؟ بورادا نه اندازه آدامین سرمایه سی ده اولسا، گئنه بزینیس ایله مخ راحت دیل، بلکه چوخلو ریسکلری واردی.
مهدی: بله آقای مهندس، بیز انگلیسی کلاسلاریمیزی قورتاردیخ. معلم لریمیز بیزیم پیشرفتیمیزدن چوخ راضی دیلار. بیزه "سرتیفیکیت" ده وئردیلر. بیز "سرتیفیکیت" لریمیزی ایش تاپان اداره سینه آپارمیشیخ. اونلارین بیزیم مدارک دن چوخ خوشلاری گلیب. بیزه دیبلر کی هر ایکی هفته دن بیر گرک ایش تاپما فورم لارین دولدوروب و اونلارا وئراخ. هر شئی یولوندا گئدیر. اوشاخلار دا درس لرینه مشغول دولار.
سیران: ایششسیزلیخ چوخ چتین بیر مساله دیر. بیلمیرم اونلار کی فقط دولتین کمک لیغینه دایانیلار، نه جوره یاشایا بیللیلر.
مسعود: سیران خانم، هر کس ایاغین یورقانی اندازه سینده اوزاتسا، باجارا بیلر بو مملکت ده متوسط بیر یاشاماغی اولسون. اگر سیزین ائوین هفته ده خرجی مین بئش یوز دلار اولسا، بیر نفر فقط سوسیال پولونا دایانسا، ایکی یوز دلار لیخ ائو کرایه ایله یر. سیزین ماشینینز یئتمیش مین دلار اولسا، سوسیال پولونا دایانان، یددی یوز دلارلیخ ماشین سوره بیلیر.
نازنین: من بیلمیرم بو ایتالیائی لر نه اوچون بو اندازه سوس لاری سولو دوزلدیللر. اونلار بو اندازه ماکارونی سرو ایله یب و بو اندازه پول آلیلار. بیزیم اوز ائو غذامیز بونلاردان مین مرتبه داها یاخجی دیر. بو خانم دا نه تئز تئز بیزیم میزه باش وورور. نه غذا وئریبسیز کی بئله تئز تئز باش وورورسوز؟
مهدی: آقای مهندس، سیزین کی باشیز بو اندازه مشغول دو، یاخجی دگیل اوز فامیل لردن ایش باشینا قویاسیز تا هم آرتیخ جان یاندیرسینلار، هم خارجی لرین اوغورلوخلارینین قاباغین آلسینلار و هم هر زات دان یاخجی مواظبت ایله یللر. مثلا سیز آقا مسعودا گئجه نین هر زمانی زنگ آچساز، گلیب و ایشیزی یولا سالار. اما بو ایشی سیز بیر استرالیایی نان گوره بیلمزسیز. مثلا سهیلا نین انگلیسی مدرکی نین نمره سی چوخ یوخاری دی. سهیلا مین مرتبه سیزین دفترین سکرتری سیندن یاخجی سیزه جان یاندیرا بیلر. او قوجا خانم کیمدی سیزین سکرتری کی انگلیسی دانیشاندا هیچ کس قانمیر نه دئیر.
اکبر حیرت: آقا مهدی سیز بیلمیرسیز. استرالیائی نین عهده سیندن فقط استرالیائی گلر. بونلارین دیللرین فقط اوزلری بیللر. بونا خاطر بورادا شرکت آچان، گرک فقط بورالیلاردان استخدام ایله سین. بیر ده فامیلی تانیشیخلار، دوستلوخلار اگر ایش و بزینس نن قاریشسا، بوتون اورتاداکی صمیمیت و دوز چورک و سلام علیک حرمتی خراب اولار.
سیران: ها، اکبر یادیان گلیر نئچه ایرانلیا ایش وئردین گئدیب دالینجا نه سوزلر چیخارتمیشدیلار؟ هامیسینین قارینلاری آج و گوزلری قورت لودور. پخیللیخلریندن بیلمیللر نه جور آداما ضربه وورسونلار.
مهدی: آقای مهندس، من فکر ایله یرم بیر آز کم لطف لوخ بویورورسوز. آقا مسعود کیمین شخص لر کی ایللر بورادادیلار، هم انگلیسی دیلینده کامل تسلط لاری وار و دانیشمادا استرالیالیلاردان هیچ فرقلری یوخدو، هم ده کی یوز مرتبه اونلاردان چوخ جان یاندیرالار. ممکن دی غریبه پخیلیخ ایله سین، اما بئله بیر فامیل لر استرالیا کیمین یئرده حکم کیمیا لاری واردی.
مسعود: قارداش منی مثال چکمه ین. منیم اوزومه ایشیم و گوجوم وار و او اندازه چیخاردیرام کی بیر آبرومند زندگانلیغیم اولسون. اوشاخلاریمین ایکیسی ده یونیورسیته ده چوخ عالی رشته لرده درس لرین اوخویوبلار و آز قالیب سونا یئتیرسینلر.
اکبر حیرتی: دوستلار شرمنده کی بیزه امکانی یوخدور کی ائویمیزده قوناخلیخ وئریب و خدمتیزده اولاخ. سیران ائوده تک باشینا بوتون ائو ایشلرین گرک یئر به یئر ایله سین. تازا هر ایکیمیزین ده باشیمیز چوخ مشغول اولدوغو اوچون، ترجیح وئردیخ تا بورادا خدمتیز ده اولاخ. تازه بو گوزللیخده غذا، بو گوزللیخده سرویس و بو گوزللیخده بهشت کیمین باغین ایچینده و هامیسیندان مهم بو گوزللیخده فامیل لرین جمعینین ایچینده بو فرصتین یارانماسی فقط نفره یوز دلارا باخیر. سورا تازا بو اندازه آشپازلیخ ایله مه سی، قابلاری یوماسی ائو تمیز ایله مه سی و او بیری دردسرلری یوخدو.
هامی قوناخلار یمخلری یئدیلر، مختلف مشروب لاری امتحان ایله دیلر. رستورانین حیاط یندا کی بیر بویوک باغین اورتاسیدی و اورادا سودان آشار داشار لار دوزلتمیشدیلر، دولانیب و لذت آپاردیلار. هامیسیندان گوزل، رستورانین دریایا باخیش نقطه سیدی. هر کی دریایا باخماغا زووم ایله ینده، بیر نقطه ده دونوب و مجسمه کیمین بوتون بو گوزللیخلرین ایچینده حیران قالیب و دونوردولار. آخیردا هامی سالانا سالانا اوز ماشینلاری طرفینه یوللاندیلار. هامی، آقای مهندس اکبر حیرت دن تشکر ایله یب، بیر بیرلریله خداحافظ لیخ ایله یب و ماشین لار بیر به بیر یولا دوشدولر.
یولدا سهیلا ینان مهدی دن بیر سس چیخمیردی. بلکه اون بئش دقیقه اونلار اوز ایچلرینده جوموب و بیر سینما پرده سی کیمین ناهارداکی دانیشیخلارین صحنه لرین گوزدن گئچیردیردیلر. فقط نینا ینان آیدین ماشینین دالیسیندا بعضا قیرتیلدایب گولوردولر، بعضا بیر بیرلرین سانجیردیلار.
بیر ربع یول گئدندن سونرا، سهیلا فقط آغزین آچیب و اوزون اسنه مخدن سونرا مهدی یه دئدی کی: غلام؛ بو نه ماشینی دی کی گئدیب آلدین. وام گوتورخ بیر آبرومند ماشین آلاخ. آدامین فامیل ایچینده اتی توکولور. البته مهدی اونون نظریله مخالفتی یوخویدو. مهدی بیر ذهنینده کیچیح حساب کتاب ایله دی و گوردو کی هفته دن اونلارا یوز اللی تا ایکی یوز دلارا باخار تا بو ایشی گوسونلر. او تئز متوجه اولوردو کی اگر بو ایشی گورسه لر، داها یمخلرینه هیچ پول قالماز. بونا باخمایاراخ، مهدی ده بو نتیجه یه یئتیشمیشدی کی اونلارین قوهوملار ایچینده آبرولارین حفظ ایله مخ، آج قالماخ قیمتینه ده باخسا، گئنه ده ارزشی واردی. ولی فعلا سکوت ایله مغی هر طورلو جوابا ترجیه وئریردی. بونا خاطر کی جواب وئمه مه میش اولماسین، اوزون اوشاخلارا توتدو و دئدی کی؛ بیر آز آز سس ایله ین دا، بلکه آدام ایستیر بیر کلمه سوز دانشسین.
سکیّزینجی پرده:
مهدی گیل بیر ایل ملبورن دا قالاندان سونرا، تصمیم لری دیشیلدی و تازاشدان سیدنی یه دوندولر. البته سیدنی یه گلندن سونرا، ملبورن داکی قوناخلیخلاردان گوزل خاطره لری ، دریا کنارا گئتمه لردن و او بیری تفریحات دان کی گئچیرتمیشدیلر، اونلار اوچون نئچه ایللیخ دوستلارا تعریف ایله مغه سوژه لر یارادمیشدی. بونلارین هامیسیندان مهم بویودور کی اونلار اوزلرین بئله بیر پوللو، وارلی، اعتبارلی و مهم قوهوملارین ایچینده گورمخدن، چوخ غرور احساس ایله یردیلر. اونلارین هر بیر جمع ده اوتوراندا، بیرینجی اصلی دانیشیخ موضوع لاریندان ، بلکه اونلارین باشلانیش صحبت لریندن بیریسی، مهندس اکبر آقا حیرت و اونلارین یاخین ملبوردن دا یاشایان، ایراندا یاشایان و او بیری فامیل لرینین ثروت لری، مقام و موقعیت لری و قدرت لری اولوردو.
اکبر اقا حیرت گیل بیر مقدار کم لطف اولاراخ، اوزلری هیچ زمان آقا غلام گیله قوناخ گلمه دیلر، اما اونلاری چوخلو دفعه لر ائشیخ ده رستورانلاردا قوناخلیغا دعوت ایله دیلر. اکبر اقا گیل اصلا سیدنی یه گلمیردیلر و اگر گلسه یدیلر دا، فقط ایش اوچون گلیب و هتل ده قالاردیلار. بونا خاطر، اونلارین تماس لاری فامیل مقیاسیندا تعارف و تشریفات اندازه سینده تلفن دانیشیخلارینا خلاصه اولوردو.سهیلا خانم دا تلفن دا اوز تماس لارین سیران خانما بونا خاطر کی اونلارین بیر مقدار سانجی لی دیللری واریدی، آزالتمیشدی. سیدنی یه گلندن سونرا، هم مهدی و هم سهیلا هر ایکیسی باجاردیلار تا زنجیره ای ساتیش بازارلارینین بیریسی " کی مارت" آدیندا ایش تاپیب و مشغول اولسونلار. سهیلا ساتیش قسمتینده و مهدی انبار دا مشغول اولموشدولار. اونلارین متوسط بیر یاشاماخلاری واریدی و داها ماشینین قسطی اونلارا چوخ فشار گئتیرمیردی.
بونلارین قیراغیندا، مهدی نن سهیلا چالیشیردیلار تا سهیلا نین دائی سینی استرالیا یا قوناخ دعوت ایله سینلر. اونلار بو مساله یه واقف اولاراخ کی سهیلانین دائی سی تبریز بازاریندا بیر میلیونردی، چالیشیردیلار تا اونون بورا دعوت ایله مخنن، بلکه بیر تجارت کانالی ایران لا استرالیا اراسیندا آچا بیلسینلر تا ممکن اولسا، دائی لاریلا تجارت ایش بیرلیغی آپاریب و اونلار دا بیر ثروته ال تاپا بیلسینلر. اونلار بیر طرفدن اوزلری توریستی دعوت نامه سی تهیه ایله یب و امضالانمیش صورت ده دائی لرینه و اونون خانمینا گوندرمیشدیلر. دائی دا بو تماس لارین نتیجه سینده، پیسی ده گلمیردی بیر کیچیح سفر استرالیایا ایله یب و بیر آز تنوع یارادیب و بازاری مطالعه ایله یب و بیر مقدار دا تفریح ایله سین.
مهدی گیلین تازا ائولری کی "پننت هیلز" منطقه سینده بیر "تاون هاوس" دا اولوردو کی بیر کیچیح دوره سی حصارلی دالی حیاطی واریدی. مهدی گیل بیر کباب قوناخلیغی تشکیل وئریبلر کی اوندا شیرعلی نن خانمی، منصور نان سکینه، باریش کی همچنان مجرد دی، و بیر ایکی آیری یولدشالاری خانم لاریلا اشتراک ایله یبلر. هاوا یاین هاواسی دی. بلکه هوانین درجه سی اوتوز دوره سینده اولسون. بو قوناخلیخدا، آقالار حیاط دا کومور اوجاغینین اوستونده کباب پیشیریب و هر بیریسی بیر آبجو اللرینده بیر گوشه ده اوتوروب و بیر طرفدن پیشیریب و او بیری طرفدن دانیشماغا مشغولویدولار. سهیلا ینان او بیری خانملار دا ایچری ده سالاد، پلو و او بیری میز اوستونون غذالارین حاضرلایرلار. بیر حالدا کی اوشاخلار دا ایچریده تلویزیون و اللرینده کی قیم اویونجاخلاریلا مشغولویدولار. خانملار نان آقالار، پنجره نین طریقیله بیر بیرلریله غذا پیشیرمغین نه جوره قاباغا گئتمه سین توتوشدورولار.
شیر علی: باخین، گئنه "اکثریت" بو جمهور باشی سچیم لرینده فرصت طلبانه و ایکی اوزلو موضع توتوب دور. اونلار بیر طرفدن ایران سیاسی حاکمیت ینده "تحول" ایسته یللر، او بیری طرفدن ضمنی صورت ده "روحانی" دان حمایت ایله یللر.
مجید: تحریف ایله مه شیرعلی. اونلار روحانی دن حمایت ایله میللر. اونلار دیللر کی بیز سئچیم لرده شرکت ایله مغی توصیه ایله میریخ. بیر ده دیللر کی بیز بو کاندیدلرین ایچینده هیچ بیریسیینه رای وئرمیریخ. بو بو مفهوما دیر کی اگر بیر کس روحانی یه رای وئرسه، اوز انتخابی دیر. اونون ضمنینده اونلار دیللر کی روحانی اصول گرالاردان دگیل، بونا خاطر اونونلا انتقادی اصلاحی رفتار ایله مخ اولار تا بیر آز دموکراتیک پنجره سی آچیلسا، اونون ایچینده دموکراتیک حرکت لر چیچک لنه بیلر.
شیرعلی: مجید، اوتوز ایل دی ملتین باشینا بو غیر سرمایه دارلیخ رشد یولویلا شیره سورتورسوز، بو نه سوزلردی. روحانی هم خامنه ای نین، هم هاشمی نین یاخین اعتمالی تانیشلیریندان دی. او، بوتون بو باسقی لار، توت ها توتلار و اولدورمه لر دورانیندا، مملکتین امنیتی مسئولاریندان اولوب و بوتون بو جنایت لرده الی وار، ایندی سیز هم نعله ووروب و هم میخه و اونونلا ایکی طرفلی برخورد ایله یرسیز. بو حکومتین هامیسی بیردی و سیز اونلاری اصلاح طلب و اصول گرایا بولمخ نن هم ملتی اوینادیب و او حکومته بو امکانی یارادیرسیز تا حکومتی اوز ایچینده او ال، بو ال ایله مخنن، اوز ننگین حاکمیتینه دوام وئرسین.
مهدی: آقا بو برخوردلار نه اندازه ده تئوریک پرده لر ایچینده بزنمیش اولونسالار، گئنه همان خیانت آمیز سیاستی قاباغا آپاریر کی خط امام نان حمایت آدینا، او بیری سازمان لارین چالیشقان لارین تانیب و امنیتی قوه لره معرفچیلیخ ایله مغه منجر اولدو.
باریش: آقا، توّاب، تواّب دیر. فرق ایله میر اگر "راه کارگر" اولسون، یا "مجاهد"، "اقلیت" اولور یا "اکثریت" و یا "توده ای". سیز گرک اشکنجه گر رژیمی محکوم ایلیه سیز کی سیاسی لری اشکنجه آلتیندا سیندیریب واونلاری تواّبا چئویریب. هیچ بیر سیاسی سازمان سیستماتیک حکومت له همکارلیخ ایله میب تا او بیری سازمان لارین سیاسی چالیشقانلارین تانیب و معرفچیلیخ ایله سین. بو پروپاگاندا اسلام جمهوریتی رژیمین توسطیله یولا سالینیب تا سیاسی سازمان لارین اعتبار لارین پوزسون و اپوزیسیون آراسیندا اعتمادسیزلیخ و نئچه دسته لیخ یولا سالسین. تازا آتمیش یّدی قتل عام یندا، و اوندان قاباخ نه اندازه "اکثریت" یلردن رژیمه یوخ دئیب و اعدام اولوندولار. بوجوره سوزلر چوخ غیرمسئولانه دیلر.
شیرعلی: هیچ کسین شکی یوخدو کی "اکثریت"ین بدنه سینده کیلر صادق اوشاخلاردانیدیلار. اما منیم نظریمه "فرخ نگهدار" و اونا تای آداملار گرک دادگاه مردمی ده محاکمه اولسونلار و مطرح اولان سورون لارا جواب وئرسینلر. بونلاری قیراغا قویساخ دا، اونلارین سیاستلری هیچ وقت شفاف اولمایب و بونا خاطر همیشه ملتی یولدان منحرف ایله یب.
باریش: من ده اونلارین سیاست لرین قبول ایله میرم. اونلار اگر "تحول" شعارین قبول ایله یلر، بو "تحول" کلمه سی فقط رژیمین دیشمه سی و عوض اولونماسیلا مقدور دو. گرک بو حکومت گئدیب و یئرینه بیر سکولار، مدرن و دموکراتیک بیر حکومت قویولسون. اونلار کلمه لرین مفهومون دیشیب و روحانی نین گلمه سین "تحول" یولوندا آدلاندیریلار کی ملتی یالّاتماخدی. بو سیاست ملتین حرکتین بیراهه یه چکیر.
سهیلا: "اکثریت" منیم نظریمه همان زماندان کی خط امام دان حمایت ایله دی و حزب توده نین دالینا دوشدو، انقلابا خیانت ایله دی.
مجید: بیر حال دا کی گولور؛ سهیلا خانم، پس من ده کی همان رژیمین الیندن قاچیب و بو مملکته پناهنده گلمیشم ، بیرخائنم؟
سهیلا: یوخ منیم منظوروم صادق اوشاخلاردیلار کی اکثریت ین بدنه سینده واریدلار دئیل. بلکه رهبریت و اصلی کادرلارینا شامل اولور. بیزیم شهرین تشکیلاتینین کروکی سین سپاهین اطلاعاتی کامل بیلیردی. بو کروکی ده اورمیه تشکیلاتی طرفیندن سپاها وئریلمیشدی.
سکینه: سیزین بو بحث لریز دا همیشه تکراری دی. ناهار حاضردی. کباب لاری گئتیرین و قویون میزین اوستونه. پلو دا چکیلیب، سالاد دا دوزولوب، بوش قابلار دا میز اوستونده دوزولوبلر.
هامی اوز صندلی لرینده ایلشیب و بوش قابلارین دولدورماغا باشلایبلار و ایچگی لرین لیوان لارینا دولدوروب و یئدیخلری حالدا، هنوز حیاط داکی بحثین ایچینده غرق اولموشدولار. خانملاردان سکینه خانم آیاغ اوسته هامیدان ایستیر تا اجازه وئرسینلر او اونلارین بوش قابلارین پلو لا دولدورسون. بو طرفدن سهیلا هامیدان ایستیر کی هر کیم آش ایستر، دئسین تا اونا بیر کاسا آش چکسین. آغالار هامیسی ایلشیب و بوش قابلارین و کاسالارین حاضرلایلار تا خانملارا وئرسینلر. اول منصور بوش قابین سکینه یه وئریر. سکینه نه فقط اونا پلو چکیر، بلکه بیر جوجه و ایکی دویمه کباب بیر قیرمیزی بادمجان اونون اوستونه قویوب منصورا وئریر. یادیندان چیخمامیشدان، اونا سماق وئریر تا ایسته دیغی قدر سماق توکسون. نئچه لحظه هامی یمغه مشغول اولدوخلاری حالدا، سهیلا صحبتین اوستون آچیر.
سهیلا: نادر دائی احتمالی چوخدو بو آلتی آیدان سونرا استرالیایا گلسین. بو گونلرده گرک ویزاسینین جوابی گلسین. اونونلا خانمی ایکیسی بیرلیخده گله جخلر. اونلارین اوچ آی ویزالاری اولاجاخ، اما فکر ایله میرم بیر ایدان چوخ قالا بیلسینلر.
مهدی: شیرعلی؛ آقا نادر، سهیلا نین دائی سیدی. چوخ بیر استثنائی بیر آدامدی. او تبریزین بازارینین میلیونرلریندن دی، اونون تبریزده نئچه شرکت آلمانی و فرانسوی نین نماینده لیغی واردی تا اونالرین جنس لرین وارد ایله یب و توزیع ایله سین. اما او اندازه متواضع بیر آدامدی کی گورسن دیرسن بو محله نین بقالی دیر. منیم اوز باجیم اری تبریزین بویوک فرش ساتانلارینداندیلار، اما آقا نادر، همان اندازه کی اونلاردان چوخ ثروتلی دیر، همان اندازه ده متواضع بیر شخص دیر. دکتر منصور دا اونو یاخجی تانیر.
منصور: بله ، آقا نادر گلسه لر حتما یئغیشاریخ و سیزلر هامی اونونلا تانیش اولارسیز. عین حال دا چوخ خوش صحبت و شوخ و تجربه لی و دنیا گورموش بیر آدم دیلر.
مهدی: مهندس اکبر حیرت دوزدو ملبورنون بویوک بساز بفروش لاریندان سایلیر، اما بئش دانا مهنس حیرت دا یئغیشسا، گئنه ثروت لری نادر دائی قدر اولماز. نادر دائی "بوش" کیمین آلمانی شرکتین نماینده سی دیر. هر یئرده بیر ایشچی بیر بوش دستگاهین ایلنه آلسا، گرک اونو نادر دائی وارد ایله میش اولسون. اونلارین شخصیت لری ده چوخ متفاوت دی. منیم باجیم اری نین ثروتی مهندس حیرت دن چوخ اولار، اما آز اولماز. اما، نادر دائی بیر سوسیالیست میلیونر دی. او فقیر فقرا یا دا چوخ کمک لیخ ایلر.
سهیلا: دکتر، سن ترشی چکمه دین. بویور بو بیر قاشق ترشی نی غذانین اوستوندن یه تا کبابین یاغین حل ایله سین.
سکینه: منصور ترشی نی سئومز. هامی آقا غلام کیمین دگیل کی هیچ نوع غذایا یوخ دئمه سین.
مهدی: هن، بیر مقدار ترشی منیم بوش قابیما توک. اولمویا ایستیرسن منیم کولسترولوم یوخاریا قالخسین تا سکته ایله یم؟
سهیلا: سنین جانی بونلاردان چوخ برک دی. حالا حالا سن سکته ایلین دیلسن. هارا اولورسن، سنین له بیزیم چوخ ایشیمیز وار.
سکینه: دونن گئجه نادر دائی تلفن آچمیشدی و منصور نن چوخلو صحبتلر آپاردیلار. اونلار استرالیا نین و بو منطقه نین اقتصادی، آلیم ساتیم، شرکت لری، و چوخلو بونا تای مساله لرین باره سینده صحبت لر آپاردیلار کی من اصلا باش چیخارتمیرام. بیز نه بیلریخ استرالیا دان نه مه نه ایرانا صادر ایله مخ اولار و یا ترسه سینه. البته آزیندان هفته ده بیر دفعه مهندس حیرت تلفن آچیب و منصور نان بونا مشابه مساله لرین باره سینده دانیشّلار. بیلمیرم کیشی لر نه اوچون اوتوردوخلار زمان فقط بازار، آلیم، ساتیم، و بئله بئله شئی لردن دانیشیلار.
ناهار قورتاراندان سونرا، سهیلا و سکینه هر ایکیسی آغالاردان ایسته یللر کی ناهار سفره سی میزینین دوره سیندن چیکیلیب و هامیسی یا گئدیب مبل لارین اوستونده ایلش سینلر، یا گئدیب و حیاط دا اوتوروب دانیشسینلار. آغالار چون قارینلاری دولموشدور، مبل لارین اوستونده اوتورماغی ترجیح وئریردیلر. بو حالدا کی خانملار تئز تئز میزین اوستون تمیزله یب و بیر طرفدن آشپازخانا دا قابلاری یویوب، او بیری طرفدن قابلارین بیر تعدادین قاب یویان ماشینین ایچینه دولدوروردولار، همان زمان دا، چایین بساطی حاضرلایب و نینا ینان یولداشی شیرعلی نین قیزینا اویردیلر کی نه جوره ناهار یا شام نان سونرا تئز چای حاضرلایب و سرویس ایه سینلر. آغالار دا ایلشیب و بیر فوتبال مسابقه سینه تماشا ایله یردیلر. اونلار چایی قورتاریب و فوتبال مسابقه سینین وسط لرینده اولاندا گوردولر کی خانم لار آشپازخانا ایشین قورتاریب و اونلارا قوشولدولار. سهیلا بیر قیراخدا اطو میزین گئتیریب و بیر شله مهدی نین کت شلوار و کوینح لرین کی یویوب و قاباخدان قوروتموشدو، بیر به بیر اطو له مه غه باشلادی. مهدی بو حال دا بیر سیگار هوس ایله میشدی کی گئدیب و حیاط دا چکسین. باریش اوزون ساخلایا بیلمیردی. او بیر بهانه آختاریردی تا آغزین آچیب و اورگینده کی سوزلری دئسین. باریش ایسته دی آغزین آچا کی سکینه باشلادی دانیشماغا.
سکینه: گلن هفته دورد گون دال با دال تعطیلات واردی. بیز بو دورود گونو ملبورنا گئده جیخ. مهنس حیرت دعوت ایله یب. اونلار ایسته یللر کی ایکی اوچ گونو بیرلیخده گئچیرده بیلخ. بیز چوخداندی ملبورنا گئتمه میشیخ. بیر فرصت اولور تا او بیری فامیل لری دا گورخ. دوزدو کی ایکی گون یولدا اولاجایخ، اما ایکی گون ملبوردن دا فامیلی گورمخ اوزونه گوره بیر نعمت دیر.
باریش: انگار کی سکینه خانم هیچ بیر سوز دانیشمایب. باریش اوزون توتور سهیلا یا و دانیشماغا باشلایر. سهیلا خانم، سن نه اوچون مهدی نین پالتارلارین اطو ایله یرسن؟ مگر اونون اوزونون الی یوخدو؟ نه اوچون آغالاری آشپازخانا یا یول وئرمیرسیز تا یئر یئغیش و قاب یوماخلاردا کمک ایله سینلر؟ نه اوچون اوغلانلار یوخ، بلکه قیز اوشاخلاری گرک چای حاضرلایب و سرویس ایله سینلر؟ بس او تشکیلات زنان، دنیا خانملار گونونون دانیشیخلاری هارا گئتدی؟ مگر مهدی نین الین پیشیح ییب کی سن گرک اونون پالتارلارین یویوب، قورودوب و سونرا بیر به بیر اطو چکه سن؟ سیز اوزویوز بو ستمی مضاعفی خانملارین علیه ینه نهادینه ایله یرسیز. اصلا سیز اصلی نیرو سایلیرسیز کی مانع اولورسوز بو عمل لریزنن بو ستم آرادان گوتورولسون. اصلا سیزلر بو ایشه مانع اولماغیزنان فقط ایستیرسیز نه فقط اوز خانم اولماغیزی اثباته یئتیره سیز، بلکه بو طریقیله نه اندازه اوز آغا لاریزا یاخجی بیر خانم اولاغیزی اثباته یئتیرمغه چالیشیرسیز.
سهیلا: یوخ آغا باریش، غلامین اصلا بو ائو ایشلرینده سلیقه سی یوخدو. نئچه دفعه ایسته یب کوینح اطوله سین، کوینح لرین یاخاسینی یاندیریب. او ائوی سوپورسه، گرک من تازاشدان دوباره اونون اوستوندن بوتون ائوی سوپورم.
باریش: بونلارین هامیسی توجیح دیلر. من ایللر دی مجرد یاشایرام، نه فقط اوز ائویمی تمیزله یب، اوز آشپازلیغیمی ایله یرم، قابلاری یویورام، اوز پالتارلاریمی یویوب و قورولایب و اوطوله یرم، بلکه بوتون ائشیح ایشلرین عین زماندا ائو ایشلرین ده گورورم. بو ایش تقسیم ایله مخ کی سیز ائوده یارادیبسیز، کیشی لرین حاکمیتین تحکیم ایله یر. اصلا سیز سوزلریزده افراطی فمنیست و یا افراطی سولچو موضعیندن دانیشیرسیز، اما عملا و اوز زندگانلیغیزدا، بوتون تفکر و فرهنگیز بیر اشرافیت آریستوکراسی اساسلارینا دایانیر.
سهیلا: غلام، آریستوکراسی نه مه نه دیر؟ گرک کی بیر کاپیتالیستی بیر کلمه اولسون.
مهدی: به به، هامی نین یولداشی وار، بیزیم ده دوستوموز وار. آی باریش؛ اگر بیر مقدار ائوده بیزیم کیشی لیغیمیز واریدی، اونو سن داها قویمادین قالسین. کیشی نین سوزونون ائوده بیز ذّره کسری اولماسا، او ائو نه جوره کنترل و اداره اولونار. صاباح بو اوشاخلار دا منیم باشیما دیرماشالّار.
باریش: آی قارداش، سن بیر طرفدن بیز تند افراطی سولچئ سان کی چوخلارین سازشکار آدلاندیریرسان. او بیری طرفدن نه فقط سنین لاپ یاخین اورنک لرین، سرمایه دار قوهوملارین دی. سن اوزویون اونلار لا تعریف ایله یب، تانیتدیریب و معرفچیلیخ ایله یرسن. سنین اوزویون هدفین بودور کی امکانی اولسا اونلارین دوره سینه دولانماخنان، اوزون ده بیر سرمایه دارا تبدیل اولا بیله سن. سن اونلارا باخیب و اونلار کیمی و اونلاریلا یاشاماخ ایسته یرسن. سرمایه دارلارین دستمال کشی اولوب و اونلاری سوسیالیست آدالاندیران و اوزون ده افراطی بیر سولچو تانیتدیران، بیر بیرینین توتماز. سرمایه چی فکری سیستمی و منتالیتی سی نان یاشایب و سول سوسیالیستی دوشونجه نماینده لیخ ایله مخ بیر بیرینن توتماز.
آقا؛ اصلا نادر دائی اگر حکومتی لرنن ال بیر اولماسا، نه جوره باجارا بیلر کی بئله بویوک و اهمیت لی امتیازلاری دولت طرفیندن واردات رابطه سینده اله گئتیرسین. حتما حکومتی لرنن الی وار و اونلارین سهمینی اولده اونلارا وئریر.
شیرعلی: آقا بحثی شخصی ایله مه ین. اگر سیاسی بحث ایله یر سیز، گرک سیاسی مواضع و شخصی سیاسی عملکردلرینه دایاناسیز. شخصی بحث لر تخریبی اولا بیلر. بیر کسی کی بیز تانیمیریخ دالیسیندا قضاوت ایله مخ غیر منصفانه اتهام لارا سبب اولا بیلر. بیز هامیمیز سیاسی پناهنده لریخ کی بورا گلمیشیخ. البته دکتر منصور بو مساله دن خارج دی. دکتر منصور دان سونرا، بیزیم هامی میز سیاسی پناهنده لریخ. بیز هامیمیز بو حکومتین طرفیندن سرکوب اولونموشوخ. شخصی اتهام لا بیزیم رابطه لریمیزی خدشه لی ایله یر. بیزیم آرامیزداکی صمیمیتی یارالایار. بو اصلا بیزیم سالم مناسباتیمیزه یاخجی دئیل.
باریش: بیر حالدا کی فکر ایله یردی داها سوزلرین دئیب، لازم بیلمیردی اونلار اونون سوزلرین قبول ایله سینلر. فقط امیدی واریدی کی بیر طرفدن اونلارین بین لرین تاقیلداتسین، او بیری طرفدن جماعته گوسترسین کی اونو بو سوزلرنن پخمه سایماسینلار. او داها سکوت اختیار ایله دی تا ائو صاحبی نین حرمتی آرتیخراخ سینماسین، بلکه بیر اضافه چایی ایچمخدن سونرا، اونلاردان تشکر ایله یب و خداحافظ لشسین. بلکه اونلاری بیر مقدار فکر ایله مغه سالمیش اولسون. باریش آخیز چایین ایچندن سونرا، ایاغا قالخیر و خدا حافظ لشیر.
باریش: اللریز آغریماسین. چوخ گوزل قوناخلیغیدی. هر شئی عالی و چوخ یملی. بیر گون ده گرک من شوربا پیشیریب و سیزلی قوناخ ایله یم. امیدوارم بیر بیریمیزدن انتقادی سوزلریمیزی اورگیزه آلمایب و شخصی تلقی ایله میه سیز. بیز اگر اوزوموز بیر بیریمیزنن آچیخ اولوب و اوستو آچیخ انتقاد ایله مسخ، بیر بیریمیزه صادق دیلیخ. هدف بو انتقادلاردان سازنده و ساغلام نیت دی. هدف بودور کی اوزوموزو اصلاح ایله یخ. هر حالدا امیدوارام اورگیزه آلمیاسیز.
مهدی: آقا خوش گلدیز. اصلا قابلی یوخدور، هر زمان گلسز اوز ائویزدی.
سهیلا: آقا باریش اصلا تعارف ایله مین سیزی الله ها. اوز ائویزدی.
باریش خداحافظ لیخدن سونرا، خیاباندا اوز ماشینی طرفه یولا دوشور. اوز فکرینده اوزونه دئیردی کی بالاخره احتراملی تعارفاتی دا آخیردا یئرینه گئتیریب و قیمادیخ آراداکی پرده یئرتیلسین. فقط آرزو سی بویودو کی سوزلری بیر مقدار تاثیر بیراخمیش اولسون. اوزو اوزونه دئیردی کی فکر ایله میر سهیلا اصلا بو تئزلیخلرده اوز رفتارین ائوده دیشسین. او اوزونه دئیردی کی سهیلا اوزونو بئله تعریف ایله مخنن، ائوین خانمی و حاکمی بیلیر و اوزون بیر یاخجی خانم اولاراخ اوز خانوادگی مناسباتیندا سنتی مفهوم دا تعریف ایله یر.
بو بیری طرفدن باریش بیلمیردی اونلارین آریستوکراتیک اشرافیت اجتماعی موقعیت دالیسیندا گئزمخلری و بونا تای آداملارین دالیسیندا قویروخ تولاماخلاری نه جوره اونلارین افراطی سولچو و فمنیستی چالیشمالاریلا توتوشدورولاجاخدیر.اما بونو بیلیردی کی چوخ اوزون یول قاباخدا واری. اونلار بو ایکی قارپیزی بیر الده ساخلایا بیلمه یه جخلر.
دنیز ایشچی 28-12-2014


c: text/html

text:
پرینستون بیلیمیوردو
پرینستون بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Princeton University)، آمریکا نین نیوجرسی ایالتی نین پرینستون شهرینده 1746 -جی ایلده آچیلمیش، مخصوص بیر بیلیمیورد آدیدیر. بۇ بيليم يورد دونيانين ان آدليم و اعتبارلي آراشديرما تشکیلاتلارینداندير. ایللیک ییغدیغی اعانه و بودجه 22.7 ميليارد دولار اولاراق، هر اؤیرنجی پایلاشیم بودجه سی اورانی باخیمیندان دونیانین بیرینجی بیلیم یوردودور. بۇ بیلیم یورد دونیانین ان تانینمیش اوستادلاری و آراشدیریجیلارینی ییغماقدا تانینمیشدیر. میثال اۆچون آلبرت آینشتاین بۇ بیلی یوردون اوستادلاریندان ایمیش. بۇ بیلیم یورد اویرنجیلرین چوخو، میلتلرآراسی ان هوشلو اؤيرنجيلري، آمریکانین ان دؤولتلی آداملارین بالالاری و آدلیم سیاسی عاییله لرین اوشاقلاری سايييليرلار.
جمعی 8088 اؤیرنجیسی واردیر. لیسانس اؤیرنجیلر سایی سی 5391 و لیسانسدان یوخاری اؤیرنجیلر سایی سی دا 2697 دیر.
بو بيليم يورد آراشديريجيلاري 2015 -جي ايله قدر، 41 نوبئل اؤدولو (جايزه سي) آليبلار. بۇ بیلیمیوردو اؤز اوزمانلیق درجه لرینی آشاغیدا آدلاری چکیلمیش امدرسهلرله اعطا ائدیر. بیلیم یوردون مساحتی 2 کیلومترمربع دیر. پرینستونون کیتاب ائویسی 11 میلیون کیتاب و آراشدیرما باشلیقی واردیر.
کالجلر (فاکولته لر)
- اینسان تانیماق بیلیملری
- توپلومسال بیلیملر (علوم اجتماعی)
- دوغال بیلیملر (علوم طبیعی)
- مۆهندیسچیلیک و ایشلَتملی بیلیملر
- وودرو ویلسون اولوسلارآراسی و عۇمومی (گئنل) ایلیشکیلر اوخولو
- بئندیم مالی مرکزی
- معمارلیق اوخولو
پرینستون بیلیمیوردوندا تانینمیش اوستادلار و اؤیرتیم آلانلار
- Thomas Mann with Albert Einstein, Princeton 1938.jpg
آلبرت آینشتاین نوبئل آلان فیزیک بیلیم آدامی، و ادبیات نوبئلی آلان آنتی نازیسم یازار توماس مان
جان نش، اویونلار تئوریسینین یارادانی، ریاضی بیلیم آدامی، و ایقتیصاد نوبئل اؤدولو قازانان
پاول کروگمن، ایقتیصاد نوبئل اؤدولونو قازانان
میشله اوباما، باراک اوبامانین آروادی
سونیا سونومایور، آمریکانین یوکسک محکمه باشچی سی
مزونلار
- قلن دی. پیج
- جان مککارتی (بیلگیسایار اوزمانی)
- دان بونه
- میکائیل استونبراکر
- ویلیام جورقنسن
- تئودور ویلبر اندرسون
- فرانسیس آرنولد
- دایوید ام لودلوم
- ویلیام قلدمن (ریاضیاتچی)
- رابین روم
- کاترین فریز
- ریچارد ولفندن
- هارولد هتلینق
- استیو قوبسر
- پیتر جی فرید
- تئودور زولی
- جان دابیری
- کانیرز هرینق
- لوید شپلی
- آلونزو چرچ
- شارلوت مور سیتیلی
- آبراهام هاسکل تاب
- پیر ساموئل
- ویلیام اچ. فیلپس جونیور
- پاتریک بلیقزلیلی
- جان بارکلی راسر
- هنری نوریس راسل
- استنفورد جی شا
- ادوین توماس جینز
- دیتون میلر
- یاکوب بکنشتاین
- پول سیقلر
- ادوارد ویلیام بارانکین
- ویلیام بوئن (ریاضیاتچی)
- ریچارد بلمن
- دبورا اس جین
- هاینتز پاقلز
- هارولد ابلسن
- ویلیام هاپر
- ویلیام بکنر (ریاضیاتچی)
- میشل بالینسکی
- مایکل فریدمن (ریاضیاتچی)
- مارتین دیویس
- کارل اچ. برانس
- فیلیپ ببتیت
- فرد دانر
- شینیچی موچیزوکی
- شارون همس-شیففر
- سونترا قوپتا
- ژوان اس. والنتین
- ریچارد کنیون
- ریچارد روسچیک
- ریچارد تیلور (ریاضیاتچی)
- ریچارد پلیز
- ریچارد استیرنز
- رابین هارتشورن
- رابرت قریفیتس (فیزیکچی)
- رابرت فرنولزز
- رابرت جی. یان
- دیوید پاینس
- دنیس سالیوان
- دمتریوس کریستودولو
- دانیل بارینققر (ژئولوژیست)
- جوآن ترونتو
- جان میلنور
- جان پرسکیل
- جان آر کلائودر
- پیرماریا اودوان
- پیتر شرودر
- پیتر اوزوث
- آنتونی زی
- اسکات تریماین
- استیون استروقاتز
- اسپنسر مک کلوم
- اریک لندر

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
چئخ قاضی
چئخ ارثی اولان قاز جینسی
چئخ قازلارینین جینسیتینی نئجه مویینلشدیرمک
قازلارین جینسیتینی خاریجی قؤرونوشلرینه گؤره مویینلشدیرمک چوخ دا دوزگون ساییلمیر.
ارکک و دیشی قازلار صرف آغ رنگده اولور حتی چکییه ده هر زامان اساسلانماق اولماز.
قازلارین جینسیتینی 100% دقیقلیکله مویینلشدیرمک
قازلارین دیقر اؤردکلر و دوقوشولار فاسیلهسینه عاید قوشلارین کیمی پئنیسی وار. باشقا قوشلاردا بو اورگان یوخدور. قازلارین جینسیتینی 100% دقیقلیکله مویین ائتمیین تک یولو قازین پئنیسینین کلواکدا اولوب اولماماسینی یوخلاماقدیر. بونون اوچون ان یاخشیسی اوتوراجاق وضعیتده قازین باشینی آیاقلارینیزین آراسینا کئچیرین و قیچلارینیزلا قازین قانادلارینی ساخلاییر. یاخشی اولاردی کی ایکینجی آدام قازین آیاقلارینی ساخلاماقدا کمک ائتسین. قازین قویروغونو آرخاسینا چکین کی، کلواک گؤرونسون. بارماقلارینیزلا یاواش-یاواش کلواکی آرالایین. کیشی جینسیتی اولدوغو حالدا قازین پئنیسی چیخاجاق. حتی یئنی یومورتادان چیخمیش قاز بالالارینیندا جینسیتینی بو یوللا مویین ائتمک مومکوندور، آنجاق دقتلی اولون کی، اونلاری یارالامایاسینیز.قاز بالالاسینین پئنیسی چوخ کیچیکدیر (تام یئتیشممیشدیر) اونا گؤره اونو آسانلیقلا کلواکدا اولان هانسی بیر دیلیملر ایله سهف سالماق اولار.
ارکک چئخ قاضی
دیشی چئخ قاضی
چئخ قاضی > قازلار جینسیتینین مویینلشدیریلمهسی
Copyright © چئخ قاضی, 2006-2021. بوتون حقوقلار قورونور. سون یئنیلنمه 11. اوکتیابر 2019


text:
فریدریش دورنمات
فریدریش دورنمات (اینگیلیسجه: Friedrich Dürrenmatt) رومانچی و یازیچی - ۵ ژانویه ۱۹۲۱ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۹ ایل عومر ائلهییب و ۱۴ دسامبر ۱۹۹۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی آلمان دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Friedrich Dürrenmatt»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فریدریش دورنمات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چؤمچه خاتون (اویون)
چؤمچهخاتون — آذربايجاندا ان چوخ ياغيش ياغماياندا،بایرام قاباغی گونلرده، ائلجه ده ديگر واختلاردا اساساً اوشاق وگنجلر آراسيندا، گئنيش شکيلده اوينانيلان قديم اويونلاريندان بيريدير.
عومومي معلومات[دَییشدیر]
ياغيش چاغيرماق آرزوسو ايله کئچيريلن "چؤمچهخاتون" مراسيم-اويونو آذربايجانين ديگر بؤلگهلرينده، خوصوصن ناخچيوان و لنکران اکينچيلري طرفيندن "چؤمچهخاتون گزديرمک" آدي ايله ايجرا اولوناردي. حتّي ناخچيوانين اوردوباد بؤلگهسينده ياغيش چاغيرماق اۆچون عئيني مراسيمه عمل ائديلردي. لاکين چؤمچهني ياشلي قادينلاردان بيري گزديرردي. قادين خمير يوغورار، اليني يوماميش چؤمچهني گؤتوروب قاپيلارا گئدردي. سوروشارديلار: "چؤمچهخانيم نه ايستر؟" دئيردي: باخين، خمير يوغورموشام، اليمي يوماغا سو تاپميرام:
چؤمچه خانيم نه ايستر؟
آللاهدان ياغيش ايستر.
تاخيللاري بول ايستر.
باغلارا بال ايستر.
اليني يوماغا
سو ايستر".
ايناما گؤره اويون قورتارديقدان بير آز سونرا ياغيش ياغاردي.
اويونون قايدالاري[دَییشدیر]
ياز فصلينين اوّللرينده ياغيش ياغماياندا، قوراقليق اولاندا اويونو کئچيرمک اۆچون اوشاقلار و يا گنجلر بير يئره جمع اولورلار. اويونچولار ساناما، پوشک يولو ايله و ياخود دا اويونچولارين ايچريسينده شخصي کئيفيتلري ايله سئچيلن بير نفر "چؤمچه گزديرن" (موللا) سئچيرلر.
داها سونرا بير چؤمچه گؤتوروب اوستونه قارا پارچا سالار، چؤمچهني بزهييرلر. چؤمچهگزديرن (موللا) چؤمچهني گؤتورور، يئرده قالان اويونچولار ايسه اونونلا بيرليکده قاپي-قاپي گزيب ماهني اوخويارديلار:
چؤمجهخاتون اود ايستر،
چمنلرده اوت ايستر.
آغاجلاردا بول محصول،
مئيوهسين دولو ايستر.
آنام-باجيم گؤتور گل!
چؤمجهيه پاي گتير گل!
ياغيش گتير، بيزه گل!
چؤمجهيه پاي گتير گل.
چؤمجهخاتون نه ايستر؟
تانريدان ياغيش ايستر.
چؤمجهخاتون گول ايستر،
چايلار دولو سئل ايستر.
زميلري ساچاخلي،
محصولونو بول ايستر.
هر ائوده اونلارا پاي وئررديلر، چؤمچهيه ايسه بير آز سو تؤکرديلر. بوتون ائولري گزديکدن سونرا اوشاقلار توپلاديقلاري پايي اؤزلرينه گؤتورر، چؤمچهدهکي سويو بير آغاجين ديبينه تؤکر، چؤمچهني ده همين آغاجدان آسارديلار.
قایناق[دَییشدیر]
آذربايجان ائتنوقرافياسي، باکي-2007، "شرق-غرب" نشرياتي. اوچ جيلدده. 3. جيلد. ص. 483.


text:
عیبری الیفباسی
عیبری الیفباسی یا عیبرانی الیفباسی — سامی دیل قروپونا باغلی اوْلان و ایسراییلین رسمی دیلی عیبرانیجهنین یازماسیندا ایشلهنن الیفبا. سامی دیل قروپونا باغلی اوْلان دیللر کیمی عیبرانی الیفباسی دا ساغدان سوْلا یازیلیر و ۲۲ سَسسیز تَمل حرفدن تشکیل اوْلور. بۇ الیفبادا حرفلر بیربیریندن آیری یازیلیر و حرفین شکیلی کلمهنین سوْنوندا دَییشیلیر.
قایناق[دَییشدیر]
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«İbrani alfabesi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
تیتوس تونلی گؤرنلری حیران بوراخیر
اسیرلرین چالیشدیریلاراق تیکدیریلدیگی تونل، گؤرهنلری زاماندا یولچولوغا آپاریر
روما دؤورونده حاتایین سامانداغ ائلچهسینده اینشا ائدیلهن تیتوس تونلینی ۸ آیدا تورکیهدن و یورددیشیندان ۲۸ میندن چوخ انسان گزدی.
داغلاردان گلن سولارین داشیدیغی قوم و چینقیللارین لیمانا دولماماسی اوچون میلاددان سونرا ۶۹.جو ایلده روما امپراتورو وسپاسیانوسون امری ایله تیکیلمهیه باشلانان و اوغلو تیتوس درنمینده میلاددان سونرا ۸۱.جی ایلیده تاماملانان وسپاسیانوس-تیتوس تونلی، شهره گلنلرین گؤرمهدن گئتمهدیگی یئرلردن بیریدیر.
اسیرلرین چالیشدیریلاراق تیکدیریلدیگی تونل، گؤرهنلری زاماندا یولچولوغا آپاریر.
معمارلیغی ایله یوردایچی و یوردیشیندان گلن قوناقلاری حیران ائدن تونل، ۱۳۸۰ متر اوزونلوغوندا، ۷ متر یوکسکلیگینده و ۶ متر ائنینده.
تیتوس تونلی اوچون گلنلر یاخینلیقداکی بئشیکلی ماغارانی دا گزیرلر.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده، ۱۲ مین ایللیک معبد اورتایا چیخاریلدی
بؤلگه، تاریخ بویونجا سومر، آکاد، بابل، هیتیت، آسور، اورارتو، روما، عباسی، سلجوقلو و عثمانلینین دا آرالاریندا اولدوغو ۲۵ مدنیته ائو صاحبلیگی ائتدی
بیژن مرتضوی تورکیهده کنسرت وئرهجک
مرتضوی، بستهلهدیگی دؤرد یئنی اثری ده ایلک دفعه بو کونسرتده جانلی اولاراق اجرا ائدهجک
ماهر زین ایستانبول-دا کنسرت پروقرامیندا چیخیش ائدیب
لوبنان اصیللی سوئد-لی موغننی ماهر زین ایستانبول-دا حیرانلاری ایله بیر آرایا گلیب.


text:
بیرینجی ایتالیا-حبشه ساواشی
بیرینجی ایتالیا-حبشه ساواشی (اینگیلیسجه: First Italo-Ethiopian War) اریتره و اتیوپی یئرینده اوز وئرمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«First Italo-Ethiopian War»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بیرینجی ایتالیا-حبشه ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «nb» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد یا
بسته یافت نشد.


text:
اوکراین
اوکراین (اوکراینجه: ykpaïHa, romanized: Ukraïna)، شرقی اوروپادا یئرلشن بیر اؤلکه دیر. پایتختی کیئف شهریدیر. شیمالدان بلاروس، غربدن لهیستان و ماجاریستانلا همسرحددیر.
اهالی[دَییشدیر]
۲۰۱۰-جو ایل اوکتوبرین ۱-ا اوکرایننین اهالیسی ۴۵ ۸۲۲ ۲۱۴ نفر ایدی.
اوندان شهر اهالیسی — ۳۱ ۴۴۴ ۱۲۲ نفر و یا ۶۸،۶%، کند اهالیسی — ۱۴ ۳۷۸ ۰۹۲ نفر و یا ۳۱،۴% تشکیل ائدیر.
۱ فوریه ۲۰۱۳-جو ایل تاریخینه اوْلان رسمی معلوماتا اساساً اوکراین اهالیسی ۴۵۵۳۹.۱ مین نفردیر.[۱۱]
مدنیتی[دَییشدیر]
اوکرایندا ایدمان سۆرعتله اینکیشاف ائدیر، ان اینکیشاف ائتمیش نؤعلریندن بیری ده فۇتبولدور. میلّی کوماندانین ۲۰۰۶-جی ایلده دونیا چئمپیوناتیندا فینالا قدر ایرلیلهمهسیدیر. کلوب فوتبولو دا هئچ ده ضعیف دئییل، دونتسک شهرینین شاختیور دونتسک کلوبو ۲۰۰۹-جو ایل یوفا کوبوکونون غالیبیدیر. اوکراین فۇتبولونون دونیایا بخش ائتدیی ان بؤیوک اوْلدوز آندره شوچنکودور. آوروپانین تانینمیش کلوبلاریندا اوینامیش شوچنکو بیر چوْخ تیتوللارین صاحبیدیر. حاضیردا او وطنینده، کی یفین دینامو تاخیمسیندا کاریئراسینی داوام ائتدیریر.
۲۰۰۴-جو ایل آوروویزییا ماهنی موسابیقهسینده اوکرایننی "Wild دانجئس" ماهنیسی ایله روسلانا تمثیل ائتمیش و ۲۸۰ خاللا غالیب اوْلموشدو.
ادبیاتی[دَییشدیر]
۱۸-جی عصرین سونلاریندا ایوان کوتلیاروسکینین "Eneida" شعرلری اوکراین ادبی دیلینین و ادبیاتینین باشلانغیجی حساب اوْلونور. ۱۹-جو عصرین اورتالاریندا پارلایان تاراس شوچنکو یارادیجیلیغی ایله اوکراین ادبیاتیندا بؤیوک بیر مرحله اوْلدو و شعر ایله برابر نثر و درامین دا اینکیشافینا تکان وئردی. ۲۰-جی عصرین اوّللرینده اوکراین ادبیاتی آوروپا مودرنیزمینین تأثیرینه معروض قالیر. بۇ دؤورون پارلاق نمایندهسی لسیا اوکراینکا یارادیجیلیغا دونیا ادبیاتینین تصاویرینی گتیردی.
بوتؤولوکده کئچمیش شوروی-ده اوْلدوغو کیمی، اوکرایندا دا اوکتوبر اینقیلابیندان سوْنرا ادبی پروسس خصوصی دراماتیزمی و مورکّبلیگی ایله یاددا قالدی. سوسیالیزم رئالیزمی ژانری یازیچیلاری سرت چرچیوهیه سالماسینا باخمایاراق، اوکراین یازیچیلاری بۇ گون ده آکتواللیغینی ایتیرمهیهن اثرلر یاراتدیلار. پاولو تیچینا، ماکسیم ریلسکی، ولادیمیر سوسیورا، آلکساندر دووژئنکو و اولئس قونچارین اثرلری بئلهلریندندیر.
"آلتمیشینجیلار" کیمی تانینان واسیلی ایستوس، لینا کوستنکو، واسیلی سیموننکو، قریقوری تیوتیوننیک، دمیتری پاولیچکو، ایوان دراچ و باشقالاری یئنی یارادیجیلیق فوْرمالاری آختاریر، اوریژینال اثرلر یارادیردیلار.
مۆعاصیر اوکراین ادبیاتی دئیهنده ایسه ایلک نؤوبهده یئنی دوشونجه نمایندهلری اوْلان یوری آندروخوویچ، آلکساندر ایروانس، اوکسانا زابوژکو، نیکولای ریابچوک، سرگی ژادان، واسیلی ایشکلیار و باشقالاری یادا دوشور.
تحصیل[دَییشدیر]
بوتؤولوکده مۆعاصیر اوکرایننین تحصیلی سووت دؤوروندهکی تحصیلدن چوْخ فرقلنیر. سووت سیستمینده باغچا، اوْرتا مکتب، تکنیکوم و عالی مکتب اوْلدوغو حالدا اوکرایندا دییشیکلیک ائدیلهرک، مکتبقدر تحصیل، اوْرتا مکتب و عالی مکتب اوْلان یئنی سیستم یارادیلدی. بونونلا دا اوکراین تحصیلی آوروپا تحصیلینه بیر قدر ده یاخینلاشدی. تحصیلین اینکیشاف ائتمهسینین اساس سببلریندن بیری اؤزل مکتبلرین یارادیلماسیدیر. بئله مکتبلرین یارادیلماسی اؤلکهنین گلجیینین گۆجلو بونؤورهسی اوْلدو.
اوکراین اوبلاست لاری (اوستانلاری)[دَییشدیر]
اراضی[دَییشدیر]
اوکراین قارا و آزوو دنیزلرین ساحلینده یئرلشیر. او، شیمال-شرقده روسیه، شیمالدا بلاروس، غربده لهیستان، ایسلوواکی و ماجاریستان، جنوب-غربده رومانی، مولداوییا و تانینمامیش دنستریانی ایله سرحدلری وار. اراضیسینده کریم موختار جومهوریتی، ۲۴ ویلایت و ۲ خصوصی ایستاتوسلو شهر یئرلشیر.
شهرلری[دَییشدیر]
تاریخی[دَییشدیر]
اوکراین آدی اسکی ایسلاو دیلینده "سرحد اؤلکهسی" معناسینی وئریر. باشکند شهری اوْلان کی یف ۹-جو یوز ایللیه قدر خزر خاقانلیغینین بیر پارچاسی ایدی. ۱۶-جی عصرین اورتالاریندا زاپاروژییا بؤلگهسینده یاشایان بعضی قروپلار بیرلیک یاراتمیشدیلار. اؤزلرینه قزاق آدینی وئرهن بۇ دؤیوشچو اینسانلار ۱۶۴۸-جی ایلده بودان خملنیتسکینین رهبرلیگی ایله لهیستانیا قارشی بؤیوک عصیانا قالخدیلار و نتیجهده اوکراین دؤولتی اوْلان قزاق آتامانلیغینی قوردولار. ۱-جی دونیا محاربهسیندن سوْنرا ۱۹۱۹-جو ایلده اوکراین سووت سوسیالیست جومهوریتی قۇرولدو. ۸ دسامبر ۱۹۹۱-جی ایلده بلاروس، روسیه و اوکراین شوروی-نین موستقیل دؤولتلره پارچالانماسی بارهده قرار وئردیلر و بونونلا دا اوکراین موستقیل دؤولت اوْلدو.
مۆعاصیر اوکراین[دَییشدیر]
اوکراین – مرکزی-شرقی آوروپادا یئرلشهن آقرار-صنایع اؤلکهسیدیر. سرحدلرینین اوزونلوغو ۷۵۹۰ کیلومتر ، اراضیسی ۶۰۳،۷ مین کوادرات کیلومتر ، اهالیسی ایسه ۲۰۰۱-جی ایل حسابلامالارینا گؤره تخمیناً ۵۰ میلیون نفردیر. باشکندی کی یف شهری، دؤولت دیلی اوکراینجا، میلّی پولسی قریونادیر. ۲۰۱۴-جو ایلده اوکراینیا عایید اوْلان کریم موختار جومهوریتی روسیه فدراسییاسی طرفیندن آننکسییایا اوغرایاراق روسیه نین ترکیب کریم جومهوریتی چئوریلمیشدیر. اؤلکهنین جنوب-شرقینده رسوییا طرفینده دستکلنهن سپاراتچی و قوندارما دونتسک خالق جومهوریتی و لوقانسک خالق جومهوریتی اوکراین جومهوریتیسینا قارشی تررور-وطنداش ساواشی آپاریرلار.
اقتصادیاتی[دَییشدیر]
چیفتلیک (مزرعه) مورکّب ساحه و اراضی قورولوشونا مالیکدیر. یاناجاق-انرژی کومپلکسی کؤمور، یئرلی نفت-قاز و ان چوْخ کناردان آلدیغی نفت-قاز یاناجاغینا اساسلانیر. دونباس ایری داش کؤمور رایونودور. چوخلو ایستیلیک الکتیریک مرکزلاری و بیر نئچه آئس-لری واردیر. چرنوبیل آئس-ده باش وئرهن قزا اؤلکه اقتصادیاتهنا چوْخ بؤیوک ضرر وۇرموشدور. متالوژی کومپلکسی یئرلی دمیر فیلیزلری و کؤمور اساسیندا اینکیشاف ائدیر. ایری مرکزلری دونباس (کؤمور هاسیلاتی)، آزوو ساحلی (نقلیاتا یاخینلیق) و دنپریانی (فیلیز مرکزی). ماشینقاییرما دمیر توتوملو و ایش توتوملو ساحهلرله تمثیل اوْلونوب. آغیر ماشینقاییرما دونباسدا، خارکوفدا، دقیق ماشینقاییرما اوکرایننین غرب و جنوب مرکزلرینده، شکر چوغوندورو ییغان ماشینلار تئرنوپولدا، تراکتورلار خارکوفدا، آوتوموبیللر لووودا، زاپوروژیئده، لوتسکدا یئرلشیر. گمیقاییرما خرسون و نیکولایودهدیر. کیمیا صنایعسی اینکیشاف ائتمیشدیر. گۆجلو یئیینتی صنایعسینه مالیکدیر، یئرلی ک/ت محصوللارینی ائمال ائدن-اونویوتمه، شکر، بیتکی یاغی، ات-سود و مئیوه کونسئرولری و س. اۆرتیم (تولید) اوْلونور. بۇ موسسیسهلر ک/ت رایونلاریندا یئرلشیرلر. تیکینتی ماده لری صنایعسی یوکسک سوییهده اینکیشاف ائتدیریلیر، زنگین خاما اساسلانیر.
کند چیفتلیک (مزرعه) هم بیتکیچیلیک و هم ده حئیواندارلیق ساحهلری یاخشی اینکیشاف ائتدیریلمیشدیر. اکین یئرلرینین یاریسیندان چوخونو دنلی بیتکیلر تۇتور. بوغدا اکینلری گئنیش یاییلیب. ۲۰۰۶-جی ایلده اؤلکهده ۳۲ ملن تون تاخیل اۆرتیم (تولید) اوْلونموشدور. شکر چوغوندورو بئجریلمهسینه و شکر توزو اۆرتیم (تولید)ینا گؤره دونیادا قاباقجیل یئرلرده دورور-۲۲ ملن. ت. شکر چوغوندورو، ۲،۶ ملن.ت. شکر توزو اۆرتیم (تولید) ائدیر (۲۰۰۶-جی ایل). اساس اکینلری مئشه-چؤل و قیسمهن ده چؤل زونالاریندا یئرلشیر. حئیواندارلیق اساساً سودلوک-اتلیک ایستیقامتده و دونوزچولوق، قوشچولوق، قویونچولوق و ب. اینکیشاف ائتدیریلیر. زاکارپاتیئ و جنوب رایونلاری مئیوچلیک و اوزومچولوک یئرلشیر. نقلیاتین بوتون ساحهلری اینکیشاف ائتمیشدیر. اودسا، خئرسون، ماریوپول کیمی لیمانلاری واردیر.
حکومتی[دَییشدیر]
اوکراین اونیتار مجلیس-باشکان جومهوریتیدیر.
اساس حاکمیّت اورقانلاری: باشکان: پیوتر پوروشئنکو مجلیسین ایسپیکئری: آندری پاروبی حکومت: اوکراین نازیرلر کابینئتی، عالی قانونوئریجی اورقان: اوکراین عالی راداسی ۲۰۰۸-جی ایلده عالی رادایا داخیل اوْلان پارتییالار:یولییا تیموشئنکو بلوکو، بیزیم اوکراین، رئقیونلار پارتییاسی، اوکراین کومونیست پارتییاسی، لیتوین بلوکو.
دؤولت طرفیندن تصدیق اولونموش رسمی بایراملار[دَییشدیر]
- ۱ ژانویه — یئنی ایل.
- ۷ ژانویه — عیسی پیغمبرین دوغوم گونو.
- ۲۲ ژانویه — اوکراین گونو.
- ۸ مارس — بئینلخالق قادینلار گونو.
- ۱،۲ مای — همریلیک گونو.
- ۸ مای — باریشیق گونو.
- ۹ مای — ایکینجی دونیا ساواشینده غلبه گونو.
- ۲۸ ایون — اوکرایننین آنا یاسا گونو.
- ۲۴ آوقوست — موستقیللیک گونو.
- ۱۴ اوکتوبر — اوکرایننین مدافعهسی گونو.
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
https://az.wikipedia.org https://en.wikipedia.org
- ^ ЗakoH ykpaïHи, Пpo зacaди дepжaBHoï MoBHoï пoлiTиkи (BiдoMocTi BepxoBHoï Paди (BBP), 2013, № 23, cT.218). Verkhovna Rada of Ukraine (1 February 2014).
- ^ List of declarations made with respect to treaty No. 148 (Status as of: 21/9/2011). Council of Europe.
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Ethnic composition of the population of Ukraine, 2001 Censusوارد نشدهاست
- ^ OcoблиBocTi PeлiriйHoro I ЦepkoBHo-PeлiriйHoro CaMoBизHaчeHHя ykpaïHcbkиx ГpoMaдяH: TeHдeHцiï 2010-2018 [Features of Religious and Church - Religious Self-Determination of Ukrainian Citizens: Trends 2010-2018] (PDF) (in اوکراینی), Kyiv: Razumkov Center in collaboration with the All-Ukrainian Council of Churches, 22 April 2018, pp. 12, 13, 16, 31, archived (PDF) from the original on 26 April 2018
Sample of 2,018 respondents aged 18 years and over, interviewed 23–28 March 2018 in all regions of Ukraine except Crimea and the occupied territories of the Donetsk and Lugansk regions.
- ^ Пpo ЗaяBy BepxoBHoï Paди ykpaïHи y зB'язky з cboMoю piчHицeю пoчaTky ЄBpoMaйдaHy Ta пoдiй PeBoлюцiï ГiдHocTi.
- ^ Population (by estimate) as of 1 January 2022..
- ^ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ WORLD ECONOMIC OUTLOOK (OCTOBER 2021). اولوسلارآراسی پول صندوقو.
- ^ GINI index (World Bank estimate) - Ukraine. دونیا بانکی.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Retrieved 16 December 2020.
- ^ Error on call to Şablon:cite web: Parameters url and title must be specified (uk). korrespondent.net (18 October 2011).
- ^ ДepжaBHий koMiTeT cTaTиcTиkи ykpaïHи: ДeMorpaфiчHa cиTyaцiя B ykpaïHi y ciчHi ۲۰۱۳ poky[دائمی اولو باغلانتیلی]
- اوروپا اؤلکهلری
- اوکراین
- ۱۹۹۱ - جی ایلینده اوکراین اؤلکهسینده یارانانلار
- اوکراینجا دانیشان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- اوروپادا اؤلکهلر
- شرقی اوروپا اؤلکهلری
- Kievan Rus'
- اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر
- جومهوریتلر
- ایسلاو اؤلکهلر و اراضیلر
- ۱۹۹۱ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- CS1 uses اوکراینی-language script (uk)
- CS1 اوکراینی-دیلینده منبعلر (uk)
- اولو خاریجی باغلانتیلی مقالهلر from August 2021


text:
روبرت میلیکن
روبرت میلیکن - تمل الکتریک یوکو و فوتو الکتریکین تأثیری اوزریندهکی ایشلرینه گؤره ۱۹۲۳-جو ایلده فیزیک اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموش آمریکا بیرلشمیش ایالتلری فیزیکدیر.
میلیکن اوبرلین بلیم یوردو دان ۱۸۹۱-جی ایلده مزون اولدو و ۱۸۹۵-جی ایلده کولومبیا بیلیم یوردونده دوکتورلوق ائتدی. ۱۸۹۶-جی ایلده شیکاقو بیلیم یوردونده آسیستنت اولدو. بوندان ۱۴ ایل سونرا عئینی بیلیم یوردوده پروْفسور اولدو.۱۹۰۹-جو ایلده میلیکن تک الکترون داشییان الکتریک یوکلری اۆزرینده ایشه باشلادی. یوکلنهن سو داملاجیقلارینین الکتریک ساحهسینده گئتدیی یولو مۆشاهیده ائتمهیه باشلادی.میلیکن ۱۹۱۰-جو ایلده عئینی تجروبهنی سویون یئرینه یاغ ایستیفاده ائدرک حیاتا کئچیردی و داها تمینئدیجی نتیجهلر الده ائتدی. (سو یاغا گؤره داها چوخ سۆرعتلی بوخارلانیردی.) ۱۹۱۶-جی ایلده میلیکن آلبرت اینشتینین ۱۹۰۵-جی ایلده اورتایا آتدیغی فوتو الکتریک اثرینی آچیقلاماق اۆچون عئینی تجروبی یولدان ایستیفاده ائتدی.
اوخشار آراشدیرمانی پلانک ثابتینین دوغرو دَیَرینی الده ائتمک اۆچون ایستیفاده ائتمیشدیر. میلیکن ۱۹۲۱-جی ایلده شیکاقو بیلیم یوردوندن آیریلدی و کالیفورنیا تکنولوژی بیلیم یوردونون نورمان بریدگئ لاباراتورییاسینین ایدارهچیسی اولدو. اورادا ویکتور هسین کشف ائتدیی اوزای رادیاسییاسی حاقیندا بؤیوک ایشلر حیاتا کئچیردی. رادیاسییانین اوزایدان گلدیینی ثبوت ائتدی و اونلاری "کوسمیک شوالار" اولاراق آدلاندیردی. کالتئکسین ایداره هئیتی باشچیسی اولاراق میلیکن ۱۹۲۱-جی ایلدهن تقاوده چیخدیغی ۱۹۴۵-جی ایلینه کیمی مکتبینین بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین قاباقجیل آراشدیرما تشکیلاتلاریندان بیری اولماسینی تامین ائتدی.
- ^ Comstock Prize in Physics. National Academy of Sciences. یوْخلانیلیبFebruary 13, 2011.
- ^ "Millikan, son, aide get medals of merit". New York Times. March 22, 1949. Retrieved October 27, 2014.
- ^ Physics Tree profile Robert A Millikan
- ^
Bates, Charles C.; Fuller, John F. (July 1, 1986). "Chapter 2: The Rebirth of Military Meteorology". America's Weather Warriors, 1814–1985. Texas A&M University Press. pp. 17–20. ISBN 978-0890962404.
{{cite book}}: Unknown parameter
|lastauthoramp=ignored (
|name-list-style=suggested) (help)
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Millikan 1929وارد نشدهاست


text:
مونتسکیو
شارل لوئی دو مونتسکیو (فر. Charles-Louis de Secondat, Baron de La Brède et de Montesquieu)؛ 18 ژانویه 1689 — 10 فوریه 1755) — فرانسهلی یازیچی، معاریفچی فیلوسوف، سیاسی موتفکّیر، سوسیولوق و تاریخچی.
یاشاییشی[دَییشدیر]
18. عصر فرانسه فیلوسوفو، معاریفچی، یازیچی، تاریخچی، ایقتیصادچی و حوقوقشوناس اولان شارل دو مونتسکیو 18 ژانویه 1689-جو ایلده، بؤیوک فرانسه بورژوا اینقیلابیندان 100 ایل اول، فرانسهنین بوردو شهری یاخینلیغیندا آتالارینین مالیکانهسی اولان بوردو قالاسیندا اورتا سویهلی حربچی آریستوکرات عاییلهسینده دونیایا گلمیشدیر. او، کالوینیست-پروتستانت کیلیساسی راهیبلری مکتبینده اوخوموش، لاتین و یونان دیللرینی اؤیرنمیشدیر. مونتسکیو طیب و حوقوق علملرینی دریندن اؤیرنمیش، فلسفه و ایلاهیات ایله ده مشغول اولموشدور. او، 1714-جو ایلده، هله 25 یاشی اولارکن، بوردو عالی محکمهسینه عوضو تعیین ائدیلمیش، 1716-جی ایلده ایسه عمیسینین اؤلوموندن سونرا اونون یئرینه همین محکمهنین ریاستینه گتیریلمیشدیر. مونتسکیو 12 ایل فاصیلهسیز اولاراق اؤز دوغما بوردو شهرینده " پارلامنت "ه-یئرلی شورایا و محکمهیه رهبرلیک ائتمیشدیر. اونون سیاسی علملره ماراغی محض بو ایللرده یارانمیشدیر. مونتسکیو 1712-جی ایلده یارادیلان بوردو آکادمیسینین عوضوو اولموشدور. موتفکّیر موختلیف ایللرده " تفکّور سیستمی " (1716)، " دوها فرقلری " (1717) و " ایران مکتوبلاری " (1721) اثرلرینی نشر ائتدیرمیشدیر. " ایران مکتوبلاری " اثری هولندین آمستردام شهرینده نشر ائدیلمیشدیر. اثرین ایلک نشرینده مؤلیفین آدی گیزلی ساخلانیلمیشدیر. چونکی بئله جسارتله یازیلمیش تنقیدی بیر اثر غدار 14. لودوویقین (1638-1715) اؤلوموندن 6 ایل سونرا یئنه ده داوام ائدن دهشتلی ایستیبداد دؤورونده چاپ اولونموشدور. آیری-آیری شخصلر آراسیندا مکتوبلاشما فورماسیندا رومان ژانریندا یازیلمیش بو اثرده فرانسهنین 14. لودوویق دؤورو، او زامانکی ایران دؤولتینین وضعیتی کسکین، ایفشاتئدیجی تنقید آتشینه توتولموشدور. مونتسکیو بو اثرده شرق دسپوتیزمی و اوروپا موطلق مونارشیسینه منفی موناسیبتینی بیلدیرمیش، بوندان علاوه ، فیلوسوف، اثرده او دؤورون اوروپا سیاستی، ایسلام و مسحیت دینی، موختلیف دونیا اؤلکهلرینده اهالینین آرتما و آزالما سببلری، مونارشی و جومهوریت ایدارهچیلیک فورمالاری و اونلارین تاریخی حاقیندا، ائلجه ده فلسفه و حوقوق علمینه دایر ماراقلی و دَیرلی فیکیرلر ایرهلی سورموشدور. 161 مکتوبدان عیبارت اولان ایکی جیلدلیک " ایران مکتوبلاری " اثری مونتسکیونو مشهورلاشدیردی و اونا بؤیوک شؤهرت گتیردی. مؤلیف بو اثرینین ایکینجی نشرینی یئنه 1721-جی ایلده، اوچونجو نشرینی ایسه اؤلوموندن بیر ایل اوّل، یعنی 1754-جو ایلده بعضی علاوه لرله نشر ائتدیردی. وفاتیندان سونرا ایسه اثر دفعهلرله 1758، 1897، 1929 و 1954-جو ایللرده یئنیدن نشر ائدیلمیشدیر. حیاتینین پاریس دؤورونهدک " ایران مکتوبلاری "-ندان سونرا مونتسکیو آشاغیداکی اثرلری یازمیشدیر: Dialoque de Sylla et d’Eucrate (1722)، De La Politique (1723)، Reflexions Sur La Monarchie Universelle (1724). 1726-جی ایلده مونتسکیو پاریسه کؤچموش و ایکی ایلدن سونرا فرانسا آکادمیسینه عوضو سئچیلمیشدیر. 1729-جو ایلده اینگیلیسه گئدهرک لورد چسترفیلد دین ایکی ایل قوناغی اولموشدور. مونتسکیو اینگیسده اولارکن لندن کرال جمعیتی عوضولوگونه قبول اولونموشدور. 1731-جی ایلده تکرار فرانسهيه دؤنهرک بوردو آکادمیسینده بیر چوخ موحاضیرهلر اوخوموشدور. 1734-جو ایلده " روملولارین یوکسلیش و سوقوطونون سببلرینه دایر دوشونجهلر" آدلی مشهور اثرینی نشر ائتدیرمیشدیر. او، بو اثرینده دسپوتیزمین یارانما سببلرینی ایضاح ائدهرک رومانین تاریخی نومونهسینده ثوبوت ائتمگه چالیشیردی کی، هارادا وطنداشلار آزاددیرلارسا، عدالتلی قایدا-قانونلار حؤکم سورورسه، اورادا نورمال جمعیت اولار. مونتسکیو اوروپا اؤلکهلرینه بیر چوخ سیاحتلر ائتمیش، موختلیف اؤلکهلرین دؤولت حاکیمیتی قورولوشونون فرقلی فورمالارینی (جومهوریت و مونارشی) موقاییسه ائده رک تحلیللر آپارمیش و بئله نتیجه یه گلمیشدیر کی، دیگر دؤولت ایداره فورمالاری ایله موقاییسهده جومهوریت ایدارهچیلیک فورماسی اهالینین بؤیوک اکثریتی اوچون آزادلیق و حوقوق برابرلیگینی داها دا چوخ تأمین ائدیر. مونتسکیو تاریخده ایلک دفعه اولاراق سیاسی پروسهلرین اینکیشافی قانونااویغونلوقلاری ایله باغلی عومومیلشدیریلمیش نتیجهلر چیخارماق اوچون موختلیف اؤلکه حوقوقلارینین موقاییسهلی اؤیرنیلمهسیندن شوعورلو و سیستملی شکیلده ایستیفاده ائتمیشدیر. او، حساب ائدیردی کی، دؤولت ایدارهچی لیک فورمالاری دؤولت اراضیسینین ساحهسی ایله علاقه داردیر. بئله کی، اراضیسی کیچیک اولان دؤولت جومهوریت، اورتا اؤلچولو اراضیسی اولان دؤولت مونارشی، گئنیش اراضییه مالیک اولان دؤولت ایسه دسپوتیا اولمالیدیر. بونا باخمایاراق، او، گئنیش اراضییه مالیک اولان دؤولتلرده ده جومهوریت یاراتماغین مومکونلوگونو اینکار ائتمیردی، یالنیز او حالدا کی، بو جومهوریت فدراتیو شکیلده قورولموش اولسون. مونتسکیونون 1748-جی ایلده ژنوده مشهور ایکی جیلدلیک شاه اثری- " قانونلارین روحو " چاپ ائدیلمیشدیر. مؤلیف بو اثر اوزرینده 20 ایل ایشلهمیشدیر. او، اثرده لاکین عنعنه لرینی داوام ائتدیره رک لیبرال دموکراتیک قورولوشون پرینسیپلرینی موعینلشدیرمیشدیر. مونتسکیو اوروپادا موطلق مونارشیلری موشاهیده ائدیب تحلیللر آپاراراق کرال حاکیمیتینین وطنداشلارا قارشی اؤزباشینالیغینی آرادان قالدیرماق اوچون الوئریشلی یوللار آختاریردی. بو مقصدله او، " قانونلارین روحو " اثرینده حوقوقی دؤولت و حاکیمیتین بؤلگو پرینسیپی کونسپسیاسینی ایرهلی سورموشدور. مونتسکیو حساب ائدیردی کی، وطنداش جمعیتینده سیاسی آزادلیق حوقوقی دؤولتین قورولماسیندا اساس رول اویناییر. او، کونکرت اولاراق سیاسی آزادلیق حاقیندا ایکی نؤوع قانون اولدوغونو گؤستریردی: 1) دؤولت قورولوشونا موناسیبتده سیاسی آزادلیق یارادان قانونلار؛ 2) وطنداشا موناسیبتده سیاسی آزادلیق یارادان قانونلار. مونتسکیونون سیاسی آزادلیق ایدئیاسی وطنداش آزادلیغی ایدئیاسی ایله علاقهدار ایدی کی، بونون دا اساسینی اؤلکه وطنداشلارینین تهلوکهسیزلیگی تشکیل ائدیردی. او یازیردی: "آزادلیق اودور کی، قانونلارلا ایجازه وئریلن شئیی ائده بیلهسن. اگر وطنداش بو قانونلارلا قاداغان اولونموش شئیی ائده بیلرسه، اوندا اونون آزادلیغی اولمازدی، بئله کی، همین شئیی دیگر وطنداشلار دا ائده بیلر " . مونتسکیو سیاسی آزادلیق دئیرکن، قانونچولوغون و تهلوکهسیزلیگین برقرار اولماسینی نظرده توتوردو. بونا نایل اولماق اوچون ایسه او، حاکیمیتین بؤلگو پرینسیپی کونسپسیاسینی ایشلهییب حاضیرلامیشدیر. بو کونسپسیایا گؤره دؤولت حاکیمیتی موختلیف اورقانلاردا جمعلشن و بیر-بیرینی قارشیلیقلی صورتده محدودلاشدیران و تارازلاشدیران قانونوئریجیلیک، ایجرا و محکمه حاکیمیتینه بؤلونور و بونلار ایچریسینده قانون-وئریجیلیک حاکیمیتی آپاریجی و موعینائدیجی مؤوقعیه مالیکدیر. مونتسکیونون بو کونسپسیاسی سونرالار دؤولت حوقوقو نظریهسینده بؤیوک عکس-صدا دوغوردو. اؤنجه بؤیوک بریتانیادا آنایاسا اینکیشافا تاثیر ائدن، هابئله آمریکا بیرلشمیش دؤولتلر آنایاساسیندا اؤز عکسینی تاپان بو کونسپسیا، سونرالار موعاصیر دونیانین بوتون دموکراتیک دؤولتلرینین آنایاساسیندا تثبیت ائدیلمیشدیر. مونتسکیو " قانونلارین روحو " اثرینده گؤستریردی کی، طبیعتین و جمعیتین وحدتی فاکتیندان بئله نتیجهیه گلمک اولار کی، طبیعت حادیثهلری کیمی ایجتیماعی حادیثهلر ده دایمی فعالیت گؤسترن قانونلارا تابعدیر. او، حساب ائدیردی کی، محض قانون بو یا دیگر موناسیبتلری شرطلندیرن، موعینلشدیرن، جانلاندیران عقلی باشلانغیجدیر، باشقا سؤزله، بو موناسیبتلر ده اینسان عاغلینین و شوعورونون بیرباشا ایشتیراک ائتمهسیدیر. مونتسکیونون فیکرینجه، قانونون عومومی آنلاییشی، بوتون قانونلاری-یعنی، هم دونیادا مؤوجود اولان دَییشمز طبیعی قانونلاری، هم ده شوعورلو وارلیق دونیاسیندا فعالیت گؤسترن دَییشکن قانونلاری احتیوا ائدیر. او، گؤستریردی کی، هر بیر قانونون مؤوجود اولماسینین سببی واردیر. چونکی هر بیر قانون فیزیکی، معنوی و سوسیال گئرچکلیگین بیر المنتی ایله علاقهداردیر. او، قانونو " اشیانین طبیعتیندن دوغان ضروری علاقهلر" آدلاندیریردی. مونتسکیو اورتا عصر دسپوتیک قانون وئریجیلیگینین آمانسیزلیغینی و غدارلیغینی، اونون خالقا ضید کاراکترینی کسکین ایفشا ائدیردی. بو باخیمدان او یازیردی کی، دسپوتیک دؤولتده قانون اولا بیلمز. مونتسکیو یا گؤره قانونون غدار اولماسی اونون حیاتا کئچمهسینه مانعچیلیک تؤرهدیر. او، یازیردی: " قانونچولوغون کؤلگهسینده و عدالت بایراغی آلتیندا چیخیش ائدن ایستیبداد داها غداردیر" . مونتسکیو، " قانونلار خالقین روحونا اویغون گلمهلیدیر " فیکرینی ایرهلی سوروردو. بو موناسیبتله او، یازیردی کی، قانون حاضیرلانارکن و قبول اولونارکن خالقین ایدراک سویهسی، اونو خالقین قبول ائتمگه حاضیر اولما وضعیتی موطلق نظره آلینمالیدیر. فیلوسوفون فیکرینجه، قانونلار یارادیلارکن اونون داها تاثیرلی اولماسی اوچون خالقین عادت و عنعنهلری ده نظره آلینمالیدیر. مونتسکیو یازیردی کی، قانون خالقین شوعور سویهسیندن چوخ ایرهلی گئتمهملیدیر، عکس تقدیرده، اونون حیاتدان تجرید اولونماسی تهلوکهسی یارانار. مونتسکیو بو فیکیرلرینده حاقلی ایدی. حقیقتاً ده تاریخی تجروبه گؤستریر کی، قانونلارین دوزگون باشا دوشولمهمهسیندن اؤلکهده اؤزباشینالیقلار یارانا بیلر. مونتسکیویا گؤره خالقلار آراسینداکی علاقهلر دؤولت حوقوقو ایله، ایداره ائدنلرله ایداره اولونانلار آراسینداکی موناسیبتلر ایسه مدنی حوقوق واسیطهسی ایله نیظاما سالینیر. او، قئید ائدیردی کی، قانون گئنیش آنلامدا اینسان عاغلینین محصولودور، هر جمعیتین، خالقین سیاسی و مدنی قانونلاری عاغلین گئرچکلشمهسیدیر. بو قانونلار ایچریسینده یاراندیغی جمعیتین، خالقین روحونا اویغون اولمالیدیر. مونتسکیو اینسانلارین طبیعی ماهیتیندن دوغان طبیعی قانونلارین قانونوئریجیلر طرفیندن حاضیرلانان " پوزیتیو " (موثبت) قانونلاردان فرقلندیریردی و پوزیتیو قانونلارین اؤزلرینی ده اوچ نؤوعه-بینالخالق قانونلار، ایجتیماعی-سیاسی قانونلار و وطنداشلیق قانونلارینا بؤلوردو. مونتسکیو، طبیعی موحیطین و ایقلیمین ایجتیماعی اینکیشافا تاثیرینی موطلقلشدیریردی. بئله کی، اونون فیکرینجه، موحیطین فیزیکی خاصهسی هم " قانونون روحو "نو، هم ده حاکیمیتین فورمالارینی موعین ائدیر. مونتسکیونون طبیعی موحیطین و ایقلیمین موختلیف نؤوع ایجتیماعی موناسیبتلره تاثیری فیکری، اونون دیگر گؤروشلرینده، خوصوصاً آشاغیدا شرح ائدیلهجک جینایت و جینایتکارلیغین سببلرینه دایر گؤروشلرینده ده اؤز تاثیرینی گؤسترمیشدیر. مونتسکیو " قانونلارین روحو " اثرینده جینایت، جزا و جینایت پروسهسی مسلهلرینه ده توخونموش، بو باره ده دیرلی فیکیرلر ایرهلی سورموشدور. مونتسکیونون بو اثرینده اونون جینایت-حوقوقی پروقرامینی عکس ائتدیرن فصیللر (جزانین گوجو حاقیندا، ژاپون قانونلارینین گوجسوزلوگو، رومان قانونوئریجیلیگین ده جزا حاقین دا، جینایت و جزا آراسیندا دقیق موتناسیبلیک حاقیندا، روحی و جیسمانی جزالار حاقیندا) واردیر. او، جینایت حساب ائدیلن عمللر دایرهسینین (خوصوصیله ده دین ساحهسینه و مونارشین تحقیر ائدیلمهسی ایله باغلی اولان جینایت عمللری دایرهسینین) خئیلی محدودلاشدیریلماسینین قیزغین طرفداری اولموشدور. مونتسکیویا گؤره حرکتلرله موشایعت ائدیلمهین سؤزلره و فیکیرلره گؤره شخصی جینایت مسئولیتینه جلب ائتمک اولماز. اونون فیکرینجه، جینایت حساب ائدیلن هر بیر عمل قانوندا دقیق موعین اولونمالیدیر کی، حاکیم قانوندان کنارا چیخا بیلمهسین. مونتسکیو جینایت جزاسینین شخصین تؤرتدیگی جینایته اویغونلوغو پرینسیپینی ده ایشلهییب حاضیرلامیشدیر. بو پرینسیپین پوزولماسینین هانسی نتیجهلره سبب اولدوغو نو او، چینین (مثلاً، چینده قولدورلاری شاققالاییرلار، اوغرولاری ایسه یوخ. بو فرقین نتیجهسینده اورادا آدام اؤلدورمور، یالنیز اوغورلوق ائدیرلر) و موسکو دؤولتینین (مثلاً، موسکو دؤولتینده اوغرولاری و قولدورلاری عئینی بیر جزا ایله جزالاندیردیقلاریندان، اورادا سویغونچولوق همیشه آدام اؤلدورمه ایله موشاییعت اولونور) نومونهسینده گؤسترمیشدیر. عئینی زاماندا، مونتسکیو، جزالارین عوموماً یونگوللشدیریلمهسینین طرفداری اولموش و اؤلوم جزاسینین تطبیق دایرهسینین محدودلاشدیریلماسی ضرورتینی خوصوصیله قئید ائتمیشدیر. مونتسکیو جینایت حوقوقو ایله باغلی آشاغیداکی پرینسیپلری تکلیف ائدیردی: - جینایتکارلیقلا موباریزهیه قانونون سرتلیگی دئییل، مسئولیتین لابودلوگو کؤمک ائده بیلر؛ - جینایت و جزا وظیفهلی شخصلرین مولاحیظهلرینه گؤره دئییل، خالقا بللی اولان مؤوجود قانونوئریجیلیکله تثبیت ائدیلمهلیدیر؛ - باخیشلارا، ایناملارا و سؤزلره گؤره شخص جینایت مسئولیتینه جلب ائدیلمهملیدیر و شخصه جزا یالنیز ظاهیری عالمده تظاهور ائدن حرکتلره گؤره وئریلمهلیدیر. مونتسکیو جینایتکارلیغین سببلری پروبلمینه دایر اؤزونون متودولوژی کونسپسیاسینی دا حاضیرلامیشدیر. بو کونسپسیادا او، جنایتلرین باش وئرمه سببلرینی ایقلیمین تاثیریندن آسیلی اولدوغونو ثوبوت ائتمگه چالیشیردی. اونون فیکرینجه، شیمالدان جنوبا حرکت ائتدیکجه احتیراسلار و جنایتلر ده آرتیر. مونتسکیو جینایت حوقوقونون اساس وظیفهسینی جزالاندیرماقدان داها چوخ جینایتکارلیغین قارشیسینی آلماغین ضروریلیگینده گؤروردو. " قانونلارین روحو " سیویل دونیا اؤلکهلرینده دؤولت حاکیمیتینین دموکراتیک سیستمینین اینکیشافینا بؤیوک تاثیر ائتمیشدیر. بو اثرین مونتسکیونو داها دا مشهورلاشدیرماسینا باخمایاراق، اثر کاتولیک کیلیساسی طرفیندن ناراضیلیقلا قارشیلاندی. 1749-جو ایلده " قانونلارین روحو " کیلیسا طرفیندن، بعضی دینی احکاملاری ردّ ائدن اثر کیمی ایتیهام ائدیلهرک هوجوملارا معروض قالدی. بو ایتّیهاملارا قارشی 1750-جی ایلده مونتسکیو " قانونلارین روحونو مودافیعه" آدلی اثرینی یازدی. بونا باخمایاراق، 1751-جی ایلده " قانونلارین روحو " اثری کیلیسا طرفیندن قاداغان ائدیلدی. فیلوسوف عؤمرونون سون ایللرینی آتالارینین مالیکانهسی اولان بوردو قالاسیندا یاشاییردی، لاکین او، ایلین بیر نئچه آیینی پاریسده کئچیرمگه وردیش ائتمیشدی. یئنه بئله بیر سفرده ایکن مونتسکیو، 10 فوریه 1755-جی ایلده، 66 یاشی اولارکن دونیاسینی دَییشدی. بو بؤیوک اینسان دونیا ایشیغینا گؤزلرینی یومارکن تاریخده ایز بوراخان دیگر مشهور شخصیتلردن بکاریا 17، هولباخ 18، روسو 42، دیدرو 42، وولتر ایسه 61 یاشیندا ایدی. بو داهی شخصیتین ایجتیماعی، سیاسی، حوقوقی و ایقتیصادی گؤروشلری بو گون ده اؤز اهمیتینی و تاثیرینی ایتیرمهمیشدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- يونس خليلوف. " مونتسکيونون حياتی و حوقوقی گؤروشلری " . " قانون " ايجتيماعي-سياسي، علمي حوقوق ژورنالي، № 08 (112)، باکي. 2003. ص. 39-40
- يئنی تاريخ 9. 2. فصيل فرانسه بورژوا اينقيلابی. § 4. معاريفچیليک و اونون گؤرکملی نومايندهلری.
- حکمت حاجیزاده- " دئموکراتيا - گئديلهسی اوزون بير يول "
- يوسف رستموف- " سوسيال-سياسی و حوقوقی تعليملر تاريخي "


text:
ایسلامشهر بؤلگهسی
اسلامشهر (İslamşəhər) شهریستانی؛ تهران اوستانینین باتیسیندا یئرلشیب. بو بؤلگهسینین مرکزی اسلامشهر شهریدیر.
اسلامشهر تاریخده[دَییشدیر]
تاریخ قایناقلاری اساسیندا، بو بؤلگه بیر زامان رئی ولایتینین و آذربایجان اوستانینین بیر بؤلگهسی اولوبدور.
تاریخی اثرلری[دَییشدیر]
اسلامشهرده اله گلن یئر آلتی، کۆلتۆرل و تاریخی اثرلر، یئدی مین ایللیک اثرلردن عبارت اوْلان: قرهتپه شهریار، چاخماقتپه روباطکریم، اسماعیلیه ساووجبولاغ، سیلک تپهلری کاشان، چشمهلیداغی رئی و قزوین دشتینین باستانی محوطهلریندن اله گلمیش اثرلر ایله ایلگیلنیر. همچنین واوان تپهسینده باستانچیلار الی ایله تاپیلان اشیاءلار، گؤرسدیر کی بو بؤلگه، سلجوق تورکلری و آلبویه دؤنمینده، نظامی قالا کیمی فایدالانینیردیر. بو بؤلگهدن اولان امامزادهلرده بورانین تاریخی اثرلریندن ساییلیر کی صفویه و قاجار دؤنمینده تیکیلیبدیلر.
سوی و دیل[دَییشدیر]
اسلامشهر جاماعاتی سوی و دیل باخیمیندان غالباً اوغوز تورکلریندندیرلار ؛ آما بو شهریستاندا ائتنیک اقلیتلریده ساکین اولماغینا گؤره، فارسیدری دیلی ده رابط دیلی کیمی دانیشیلیر.
صنعتی مرکزلری[دَییشدیر]
- اسلامشهر-چاردونگه صنعتی شهرکی
- آغ کرپیج ایشچیلیغی
- روب آلاله ایشچیلیغی
- پاندا میهن آغارانتی ایشچیلیغی
- دومینو آغارانتی ایشچیلیغی
- میهن آغارانتی ایشچیلیغی
- ...


text:
`بیل کلینتون` نتیجهلر
خبرلر [39]
- سیآیای مودورو برنز: روسیا اوکراینا ساواشیندا ۱۵ مین عسگر ایتیردی
- "بیل گیتس، تورکیهده بؤیوک بیر جوتلوک قوراجاق"
- بیل گیتس تورکیهیه گلدی
- بیل گیتس بوشانیب
- تروریست قادینلارین سریالینی چکهجکلر
- بیل گیتس، آمریکانین ان بؤیوک تورپاق صاحبی اولدو
- اوباما، بوش و کلینتون کامئرا قارشیسیندا واکسن اولوناجاقلار
- هیلاری کلینتون:"پرزیدنت سئچکیلرینه قاتیلمایاجاغام"
- ترامپ پاکیستانا یاردیمی دایاندیردی
- آمریکالیلار ان یاخشی باشقانلارینی سئچدی
- فدرر آفریقا اوچون اوینادی
- امریکادا یانغین:12 نفر اولدو
- یئنی زئلاند باش ناظیری: اؤلکهدکی آغیر گوناهکار گنجلر نیظامی دوشرگهیه گؤندریلهجک
- نیویورکدا، سیچانلارلا موباریزه اوچون 32 میلیون دولارلیق بودجه آیریلدی
- دونالد ترامپین اوغلو بیر روس وکیل ایله گیزلیجه گؤروشدوگو ادعا ائدیلدی
- هیلاری کلینتون، یئنیلمهسینده روسیا و اف. بی. آی-ین تأثیری اولدوغونو ادعا ائتدی
- "تروریستلر بیولوژیک سلاحلارلا میلیونلارجا انسانی اؤلدورهبیلهجک"
- "آمریکا استخباراتی ترامپی دئویرهجک"
- سیا، گیزلیلیگی قالدیریلان سندلری اینترنت صحیفهسی اوزریندن یایینلادی
- آمریکالی اینترنت قزئتی پولیتیکو: دونالد ترامپ و کلینتون اوکرایندان پول آلیب


text:
کینتانا د لا سرنا
کینتانا د لا سرنا (ایسپانجا: Quintana de la Serena) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و باداخس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۱۵ کیلومتر موربّع دیر. ۴۹۵ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۵۳۴۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Quintana de la Serena»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کینتانا د لا سرنا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دیلچیلیک
دیلچیلیک (اینگیلیسجه: Linguistics)، دیلی یوخلاییب، آراشدیران بیر علمدیر.
نظری دیچیلیک شرطی اولاراق اومومی و خوصوصی دیلچیلیکلره بولونور.
دیلچیلیک دیلین مئتودیک اورَنیلمَسیایله مَشغول اولان بیر علمدیر. اصلینده دیلچیلیک "اساسی دیل نَدیر؟"، "دیل نئجه ایشلَنیر و اونو تشکیل ائدنلَر نَدیر؟"، "اینسانلار نئجه بیر-بیری ایله نئجه علاقه قورور؟" کیمی اساس سواللارا جاواب آختاریر.
تاریخدَییشدیر
پانینی، ایلک دفعه سانکریت اوچون چوخ اینکیشاف ائتمیش بیر گراماتیک یازدی. لکین موعاصیر منبع-ده دیلچیلیک "فئردیناد سوسورئنین" عمومی دیلچیلیک کیتابی ایله باشلاندی.


text:
ایونی آدلار اوستانی
ایونی آدلار اوستانی (اینگیلیسجه: Ionian Islands (region)) یوناندا یئر آلان بیر اوستاندیر. و ۲۳۰۶٫۹۴ کیلومتر موربّع ساحهسی وار. ان سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۰۷۸۵۵ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ionian Islands (region)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایونی آدلار اوستانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`سومالی` نتیجهلر
حابارلار [66]
- سومالی دا پلیس یوُلباشچیسی اؤلدۆریلدی
- أردوُغان تلفن آرقالی حسن شیخ محمود بیلن گۆررۆنگدِش بوُلدی
- آمریکا سومالی نینگ جوبا بؤلگهسینه هوُوا هۆجۆمینی قورادی
- دۆنیأ بانکی سومالیا 143 میلیون دلار قوُلداو بردی
- سومالی داقی هۆجۆمده اۆچ آدام اؤلدی
- سومالی دا بمبالی هۆجۆمده 7 آدام اؤلدی
- سومالی دا الشباب ترور قوراماسی نینگ کؤپ سانلی آغضاسی اؤلدۆریلدی
- سومالی دا الشباب توُپاری نینگ 9 آغضاسی اؤلدۆریلدی
- تۆرکیه بیلن سومالی نینگ یاقین قاتناشیقلاریندان 10 ییل گچدی
- سومالی دا الشباب ینگ 100-دن کؤپ آغضاسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
- سومالی داقی هۆجۆمده 6 آدام اؤلدی
- سومالی داقی هۆجۆمده 5 عسگر اؤلدی
- موگادیشوداقی هۆجۆمده 3 آدام اؤلدی
- سومالی داقی بمبالی هۆجۆمده 2 آدام اؤلدی
- تۆرکیأنینگ قیزیل آی قوراماسی سومالی حالقینا قوُلداو برمأگه دوُوام ادیأر
- سومالی دا الشباب 6 سانی عسگری اؤلدۆردی
- سومالی داقی بمبالی هۆجۆمده 7 آدام اؤلدی
- أردوُغان سومالی نینگ عادالات وزیرینی قابول اتدی
- تۆرکیه ده اوُقان اوُقووچی سومالی دا عادالات وزیری بوُلدی
- سومالی دا ترورچیلیقلی هۆجۆمده 17 آدام اؤلدی


text:
بیر خاطره دکتر ترابی جنابلاری «حلاج اوغلو»دان
داود مثمر «ماراغالی عاصی»
گونلرین بیر گونونده عزیز و محترم شاعر دوستوموز نهاوندی «مغان» تخلصلی جنابلاری ماراغادا بیزدن ۶۰ینجی شمسی ایلینده وعده آلدی کی فلان هفته تبریزده قوناغیم وار کی استاد یحیی شیدا جنابلاری دا شرف حضورو اولاجاقدی. بیزده چوخ مشتاق زامانیندا ۴نفر حیدر عباسی «باریشماز»، مرحوم نادر فرید فتحی «آیدین» و کتابفروش دوستیمیز فرهاد طاهری و بنده تبریز دئیه یولا دوشدوک. ماراغادان چیخا چیخا بیر قوشما باشلادیق اوچ شاعر معلم تبریزه یئتیشنده قورتاردیق. گؤزل صفت و مهربان «مغان» بیزی حیاط قاپیسیندا قارشیلاییب گوروش ائدرکن بیزی ایچری آپاریب گؤردوک رحمتلی استاد یحیی شیدا جنابلاریدا ایکی یا اوچ نفریلن ایلشیبلر. اوز دبیمیلن شیدا بیزی دوستلارینا و اونلاری بیزه تانیتدیردیلار. چای گلدی معرفی و مقدمات سونرا ،خوش – بئش باشلاندی. او گونو مغانین ائوی چئوریلدی بیر فرهنگ و تورک دیلی درنگینه. شفاهی خلق ادبیاتیندان توتدو تا ایللر بویو قفسده جاندان دوشموش آنا دیلیمیزین یازی قایدالارینادک سسلرین یازی قایدالارین و حروفین همآهنگ اولماسی و اینجه- قالین نهدیر؟ شیرین بحثلر آچیلدی. وارلیق مجلهسی و اورانین یازیچیلاریندان مرحوم دکتر جواد هئیت، مرحوم دکتر نطقی، دکتر بیدلی و منظوری خامنهای و باشقالاریندان یاد اولدو.
سونرا هره بیر شعر اوخودو .سایین حیدر عباسی جنابلاری دا بیر قورباغالار عنوانیندا شعر باشلادی. یئتیشدی او یئره کی، قورباغا پوخو کلمهسی واریدی. دکتر ترابی جنابلاری ایستی باخیشلا کی شعرلره دقتیله قولاغ آسیردی تعریض ائلهدی. عباسی ده باشقا بیر کلمهنی اونر وئردی. هامی دوردو باخدی! بیردن منیم قافامدا تاپیلدی کی سولدوزدا دا اوکلمهیه «جاماخ» دئییرلر و حوویضین دیبینده او جلبکلره قورباغا جاماغی دئییلیر. دکتر ترابی بیر ایستی باخیشلا کی اونون محبتیندن نشات آلیردی تشکرلرین بنده دن بیلدیردی، من ده جنابلاریندان تشکریمی تواضع ایله جوابلادیم. یئری جنت اولسون!