text:
قوروماز کسیلن دیللرین قانی سؤز: معصوم جبارپور/ سس: بیتا دباغیRead More »
قوروماز کسیلن دیللرین قانی/ معصوم جبارپور
قوروماز کسیلن دیللرین قانی معصوم جبارپور چارمیخا چکیلن آغریلاریم تک قابارلی سؤزلریم کیتابلاریمدا. ایللردیر یانیری بیر اووج اورهک، گؤز یاشی بویلانیر قابارلاریمدا. قلملر، آسیلی بیر شهید کیمی اوخشاییر، سیزلاییر آغ واراقلاری. کؤرپه اوشاقلارین اورکک خیالی اویادیر ایچیمده اؤتن چاغلاری. کوهنه یارالاریم آذر آییندا سیخیر اورهییمییئنی درد اولور. ۱۳۲۴ اولایلاریندا بیری نامرد اولور، بیری مرد اولور. هله ده گؤزومده یانان کیتابدا ...Read More »
من آجیلار قیزییام !/ معصوم جبارپور
من آجیلار قیزییام ! معصوم جبارپور چیلغینجاسینا قوی داغیلیم سینیم تؤکولوم بیتسین بو تامارزی حسرت قوی یئنیدن یارالدیم بوینو بوکوک سئوینی بیلیرسن می؟ بیزیم آرامیزدا اؤز تیکدیغیمیز دووارلاردان ساوایی هئچ نه یوخ قوجاقلا منی سنی هر تانریدان چوخ سجده ائتمیشم قوی سیغینیم سنه منیم هئچ ازلدن اؤلکم اولماییب لیلیت کؤلگهسییم اؤلومدن یاییلماقدان اؤترو گولومسهییرم کئشکه اؤلوم باشا چکسه بوتولویومو آجی ...Read More »
کیم سوسما حاقین آلیر دوداقلارین جان چکیشمهسیندن؟ / معصوم جبارپور
کیم سوسما حاقین آلیر دوداقلارین جان چکیشمهسیندن؟ معصوم جبارپور کیریمیشم آی داراشلیق دونیا کیم دئییر دونیا فیرلانیر ؟ ایللردی تانرینین قاشقاباغی – جیزیلیب یاشام تابلوسیندا بوراخمایین منی اؤزگورلویومه وجودومون شهریندن قوغا سسی گلیر ایچیمده کی اوتوز نئچه ایللیک حسرت بیر دئپرمه قارشی داغیلیر گؤزلریم جومور گؤزلرینین مئیخاناسینا سوچ مو؟ بوللو “سئویرم” سؤیلهییشینله سوسما حاققی آلمیشسان- گؤزلریمدن سئوگی تمللریمیز یئنیدن دوغولور ...Read More »
قادین قیلیغینا گیرمیش…/ معصوم جبارپور
قادین قیلیغینا گیرمیش… معصوم جبارپور قادین قیلیغینا گیرمیش بیر اؤلویم هر گون آینا قارشیسیندا گؤزلریم رئمللنیر دوداقلاریم رژ تامسینیر ساچلاریم گاهدان داغینیق گاهدان سویلو بیر قادینام دوزن وئرهرم داغینیق ساچلارا امما گون به گون آینا ، بزکلی گؤزل قادینین کیچیک گولومسهمهسینه حسرت قالیر بیلیرسینیز می؟ گونلرین بیرینده گوللهلندی دوشونجهلری کیشی آدلی بیریسی ایله او گون، آتام تسبیح دنهلریله دانیشیردى تانرییلا ...Read More »
بلکه من آغلادیم اورمو گؤلو داشدی!!! / معصوم جبارپور
بلکه من آغلادیم اورمو گؤلو داشدی!!! معصوم جبارپور بو گئجه ایچیمدهکیکؤرپه جیکلر دیل آچیب واقتسیز زامانسیز سئوگیمیزین آن به آن دتایلاری بیز_ بیریسی وار بیریسی یوخ سئوگیلیلریایدیک ۸۰ اینجی ایلده ایاقلاریمیزین آلتینا قیب_قیرمیزی خالچا سریلمیشدی_ سربست قیرمیزی بالیقلارین دریسیندن، تانرینین سیاحت گونلری ساچلاریمیزدا تاماملانیردی ایستهییمیز ایکی اورهک اولدو بیر آووجوق اورهک کوچهنیزین قوواق آغاجینین آلتیندا پای وئردیم امما ندن داها ...Read More »
ایلک چیلله / معصوم جبارپور
ایلک چیلله معصوم جبارپور ایلک چیلله قار یاغیردی اؤپوجوکلرین زوو گئدیردی یاناقلاریمدا قایدی خافاخافدان دوداقلاریما بوخاغیمین اریلیگینده ظفر تاپدی! ایلک چیلله ایلک دفه دوداقلاریم قایدی اللریم آیاقلاریم اورهییم بئله داها سول بولومونو قاپساماییر! بیلیرسن می؟ یوخلوغوندا کوچهنین قار آدامیاینتیحار ائتدی! بوتون آنیلاریم سنین پایین یالنیز بیر پارچا کورسولو گئجهمیزدن کَس تیکیم دوشلریمه کیم قارقیدی بیزی؟! او قارلی گونده دونموش قارانلیق ...Read More »
دئمک آستانا دهییشیلیر … / معصوم جبارپور
دئمک آستانا دهییشیلیر … معصوم جبارپور کیشی اوتوراجاغین اوستونده یئر به یئر اولوب ساققالینی سیغاللاییب سونرا ایکی الین اوزونه قویوب دیرسکلرینی ماسانین اوستونه دایاییب، اؤنونده اوتوران قیزین گولوشلرین خاطیرلاییب، گؤزلوگون اوستوندن یئنیدن قیزا باخدی؛ سانکی دونیانین بوتون قایغیلاری قیزجیغازین گؤزلرینه چؤکموشدو؛ بیر کیچیک دینقیلدی گؤزلهییردی گؤزلری قان پیناری اولسون… باخیشینی سول یانا چئویریب، قیزین کناریندا اوتوراجاقداکی اوغلانا باخدی؛ گؤزلویون اورتا ...Read More »
سونای گونو / معصوم جبارپور
سونای گونو معصوم جبارپور یای ایله پاییز اؤپوشمهسینده ترلهییر قیرمیزی ترلییی پاییز آیینین قیرمیزی سیچراییر یاناقلارینا سئویشمک ایستهییر گونش بیر آنلیق سئوگی، تای کئشیک گئییر باشماقلارینی گونش قاشلاریما بنزهین بیر آی آراییر… بیر آن تاپینجا_ دوداقلار اؤپوجوک اکیللر پاییز باغیندا… *** قارانلیق آییریر گونش ایله آیی تامارزی قالیرلار دوداقلار بیر اؤپوشمهیه تانری گؤزلرین یومور سوسور دینمهییر بلکه ده دؤزنمیر بو ...Read More »
آلین یازیسی / معصوم جبارپور
آلین یازیسی معصوم جبارپور آلین یازیمیچوخداندیر بو شعرین قاپیسیندان آسمیشلار! بلکه گونلرین بیریسی بیر زامانلار سئوگی منده بؤلونوب من اوندا او ایسه منده یاشامیشیق! ایندیسه هئییی تانینماز سئویسی،یوخسان! بیریسی اولسایدی بو قیزجیغازین،هانسی پنجره_ آردیندا اولدوغونو بیلسهیدی؟ بو گونلریم آبامین قانلی اؤکسورمهلرینه بنزهر بیر آغیر آغری دوشونجهلریمییاخالاییر! ساییقلاییرام بلکه بوگونلر بیر گولوجوک فورمتیله بیر اولای اولدو _ بیر اؤلونمز ایلقار بلکه ...Read More »


c: text/html

text:
من سنی اونودا بیلمیرم ، آخی ،
اونوتسام نه لری اونودام گره ک ،
گؤیلره باخمیشیق آیلی گئجه ده
اونوتسام ، گؤیلری اونودام گره ک .
.
دنیزی اونودوم ، یا دالغالاری ،…؟
خاطیرن یادیمدان چیخایدی، باری ،
پاییزدا خزانی ، قیشداسا قاری ،
باهاردا گوللری اونودام گره ک .
.
دئه ، نئجه اونودوم من سنی نئجه ،؟
سئوگی دورنا دئییل پاییزدا کؤچه ،
یوخوما گلیرسن منیم هر گئجه ،
آیلاری ، ایللری اونودام گره ک .
.
سنین خیالیندیر حسرتله باخان ،
آدیندیر هر ساعات قارشیما چیخان ،
قاریشیب شکلینه گؤزومدن آخان ،
یاغیشی ، سئللری اونودام گره ک .
.
سینه مده پئشیمان اوره ییم قالدی ،
اوچدون ، اللریمده له له یین قالدی ،
نه لری ایتیردیم ، باخ نه ییم قالدی ،
نه لری ، نه لری اونودوم گره ک
نصرت کسمنلی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بوگون رادیو کونلری ایتیب نشانلنماقده
میلادی 2018 – ییلی 13 فبروری دنیا رادیو کونلری اوله راق نشانلنماقده
میلادی 2018 – ییلی 13 فبروری دنیا رادیو کونلری اوله راق نشانلنماقده
میلادی 1946 – ییلی 13 فبروریده قوریلگن بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی رادیوسی نینگ قاوریلیش ییل لیگی کیینراق یونسکو تامانیدن دنیا رادیو کونی اوله راق نشانلنیش گه دوام ایتیلدی. تاریخ بوییچه اینگ قوی، آسان و رابطه برقرار قیلیش بوگون هم یخشی راق بولیب بارماقده. بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ علاقه سینی اوزیگه جلب قیلگن دنیا مقیاسیده گی توقنه شوو، ایچکی اوروش و اوروش نقطه لری مهاجرلر اوچون اینگ یخشی شکلده خبر آلیش واسطه سی بیر بالتی بیلن ایش الینه دیگن رادیو بولگن. یونسکو دنیانینگ تورلی جاییدن ایشیتووچیلرگه کیفیتلی و خوفسیز بیر شکلده معلومات انتقال بیریش اوچون بوگون نشانلنماقده و تشویق ایتماقده. رادیونینگ انسانی یاردم مقصدی بیلن استفاده قیلیش اوچون بیرلشگن ملتلرنینگ “radio-in-a-box” خذمتی کوچلی بیر شکلده استفاده قیلینماقده دیر.


text:
1- جرم تيراختور: قائل نشدن حق آب و گل براي پيروزي و ستقلال!
2- افسون كرار، توسط دراكولاها
3- كرار چه برود و چه بماند، ما برندهايم
4- کرار گئتسه ده، قالسا دا، قازانان بیزیک
5- بيزي كيم آلا بيلر؟
6- ناصر حجازي و تورك ديلي
من دئییردیم لیگ سونا چاتسا، بیز ده بیر آز دینجهلیب و استراحت ائدهریک. آما بو گونلر او قدر تیراختور، و دئمک آزربایجان ایدمانی حاشیهسینده اولایلار باش وئریر کی آدام گرک یاتمایا و گئجه گوندوز تایپ ائده! قونو چوخ دور، یالان چوخدور، گرچک چوخدور، یوروم چوخدور، یازی چوخدور؛ آنجاق بونلارین هامیسیندان بیر دوزگون سونوج چیخارتماق چتیندیر. بو دا دوغال(طبیعی) دیر!
ی.س:
گونون گؤروتو: تيراختور اويونچولارينين آزربايجان رقصي


text:
ائلیاس کانئتتی
ائلیاس کانئتتی (بولقاریسانجا: Eлиac KaHeTи) (دوغوم. ۲۵ ژوئیه ۱۹۰۵ - اؤلوم. ۱۴ اوت ۱۹۹۴)، مودئرنیست رومانچی، اویون یازاری، آنی (خاطیره) و قوندارما اولمایان دوزیازی یازاری. اثرلرینی آلمانجا یازان کانئتتی، "گئنیش بیر باخیش آچیسی، فیکیر زنگینلییی و صنعتسل (هنری) گوج ایله ایشارتلهنمیش یازیلاری اۆچون ۱۹۸۱ ایلینده نوبئل ادبیات اؤدولونو قازاندی.
حیاتی[دَییشدیر]
یهودی اصیللی آلمان یازیچیسی و دراماتورق ائلیاس کانئتتی 1492-جی ایلده ایسپانیادان کؤچ ائدن سئفارد یهودیلرینین نسلیندن ایدی. کئچمیش عثمانلی ایمپئراتورلوغو اراضیسینده – ایندیکی بولقاریستانین روشوک شهریند، زنگین تاجیر عاییلهسینده دوغولموشدور. ماراقلیدیر کی، 1952-جی ایلده بؤیوک بریتانییا وطنداشلیغینی قبول ائدنه قدر اؤزونو عثمانلی تبعهسی سایمیشدی. اثرلرینی آلمان دیلینده یازمیشدیر. اصلینده عاییلهلرینین معیشت دیلی لادینو ساییلیردی. بو ایسپان دیلینین سئفارد یهودیلری آراسیندا تحریفه اوغرامیش دیالئکتلریندن بیری ایدی. لاکین ائلیاس کانئتتینین آتا-آناسی ویانادا تحصیل آلدیقلاریندان یالنیز آلمان دیلینده دانیشیردیلار و اوشاقلارینا دا آنا دیلی کیمی، ایلک نؤوبهده آلمانجانی اؤیرتمیشدیلر.
ائلیاس کانئتتی تحصیل حیاتینا بریتانییا مکتبینده باشلامیشدی. چونکی او، مکتب یاشینا چاتاندا عاییلهلری مانچئسترده یاشاییردی. ژاک کانئتتی هر واسیطه ایله اوغلونون ادبیاتلا مشغول اولماسینی تشویق ائدیردی. آما آتاسینین قفیل اؤلومو هر شئیی دییشدیردی. آناسی اوچ اؤولادی ایله بیرلیکده ویانایا کؤچدو. بورادا ائلیاس یئنیدن آلمان دیلی موحیطینه قاییتدی. سونرالار اؤزو یازیردی کی، اگر آناسی و آلمان دیلی اولماسایدی، حیات اونون نظرینده معناسیز، درک ائدیلمز بیر شئیه چئوریلردی.
زوریخده تحصیلینی داوام ائتدیردیگی 1916-1921-جی ایللری ائلیاس کانئتتی "گنجلیگینین قیزیل دؤورو" ساییردی. بدیعی یارادیجیلیغا دا ایسوئچرهده باشلامیش و "یولیوس بروت" آدلی منظوم پیئس یازمیشدی. آناسینین تأکیدی ایله ویانایا قاییتدیقدان سوْنرا ایستهیینه رغمن ویانا اونیوئرسیتهسینین کیمیا (شیمی) فاکولتهسینده اوخوموشدو. آما بۇ ساحهده بیر گون ده چالیشمامیش، ادبیاتی سئچمیشدی.
1928جی ایلده کانئتتی بئرلینده آلمان ادبیاتینین بئرتولد برئشت، ایساک بابئل و گئورگ گروس کیمی نومایندهلری ایله تانیش اوْلموشدو. بۇ تانیشلیق و اونلاردان ائشیتدییی عیبرتآمیز حادیثهلر گنج یازیچیدا اینسان عاغیلسیزلیقلاری حاقیندا سیلسیله رومانلار یاراتماق آرزوسو دوغورموشدو. 1935-جی ایلده همین سئرییانین ایلک و سون نومونهسی – "کورلوق" چاپ ائدیلمیشدی. فرانس کافکا عنعنهلرینی داوام ائتدیرن مؤلیف اثرینده دونیانین آبسوردلوغو و جفنگلییی مؤوضوسونو دیقته چکمیشدی. توماس ماننین و دیگر مشهور یازیچیلارین یوکسک قییمت وئردیکلری بۇ رومان دؤورو قاباقلایان، فاشیزم تهلوکهسینی بوتون چیلپاقلیغی ایله گؤسترن اثرلردن ساییلیردی. چاپیندان بیر نئچه ایل سوْنرا رومانین آلمانییادا قاداغان ائدیلمهسی اونون هدفه دیدییینی گؤستریردی. اینگیلیس یازیچیسی آیریس مئردوک "کورلوق" رومانینی ییرمینجی عصرین سایی او قدر ده چوخ اولمایان "بؤیوک کیتابلاریندان" بیری آدلاندیرمیشدی.
ائلیاس کانئتتی "توی" (1932) و "آخماقلیق" کومئدییاسی (1934) پیئسلری ایله آبسورد تئاترینا اؤز تؤهفهسینی وئرمیشدی. داها سوْنراکی دؤورون محصولو اوْلان "محدود زامان دایرهسینده" پیئسینده (1956) ده مؤلیف هر کسین اؤز اؤلومونون دقیق تاریخینی بیلدیگی بیر جمعیتین تصویری ایله دونیانین آبسوردلوغو مؤوضوسونو داوام ائتدیرمیشدی.
آلمانییادا فاشیزمین برقرار اولماسی و آمانسیز یهودی تعقیبلری ائلیاس کانئتتینی بئرلیندن ویانایا قاییتماغا مجبور ائتمیشدی. هیتلئر آنشلیوس پلانینی حیاتا کئچیرندن سوْنرا ایسه او، لوندوندا سیغیناجاق تاپمیشدی. مهم اثرلریندن ساییلان "حاکیمیت و کوتله" کیتابیندا (1960) مؤلیف تاریخی، میفولوژی، ادبی منبعلر اساسیندا کوتله پسیخوزونو و سییاستچیلرین بۇ پسیخوزدان یارارلانما مهارتینی تصویر ائتمیشدی. اثرین اساسیندا کانئتتینین گنجلیک ایللرینده شاهیدی اوْلدوغو حادیثه– حاقسیزلیق و عدالتسیزلیکله اوزلشن فهلهلرین ویاناداکی عدالت سارایینی یاندیرمالاری و نتیجهده 80 نفردن چوخ دینج شهر ساکینینین هلاک اولماسی ایله موشاییعت ائدیلن 15 اییول 1927-جی ایل اولایی دایانیردی.
"کافکانین داها بیر پروسئسی: فلیتسایا مکتوبلار" (1962) کیتابیندا ائلیاس کانئتتی سئویملی یازیچیسینین شخصی حیات فاکتلاری ایله اثرلری آراسینداکی باغلیلیقلاری اوزه چیخارماغا چالیشمیشدی. اونون "اونودولموش دیل" (1980) و "قولاقدا مشعل" (1982) کیتابلاری ایسه آوتوبیوقرافیک سجیییه داشیییردی. یازیچینین موتمادی یئردگیشمهلرل، حادیثهوه شخصیتلرله زنگین عؤمور یولو بورادا عکس اوْلونموشدو.
ائلیاس کانئتتی 1981-جی ایلده "دونیاگؤروشون گئنیشلیگی، ایدئیالارین زنگینلیگی و بدیعی گوجو ایله سجیییوی اولان اثرلرینه گؤره" ادبیات ساحه سینده نؤوبتی نوبئل لاورئاتی اوْلموشدو. ایسوئچ آکادئمییاسینین عوضوو یوهاننئس ائدفئلد تقدیمات نیطقینده بیر سیرا اثرلرینین، ایلک نؤوبهده ایسه "کورلوق" رومانینین فانتاسماقوریک و دئمونیک چالارلارلا زنگینلیگی باخیمیندان کانئتتینی روس ادبیاتینین قوقول و دوستویئوسکی کیمی قودرتلی سیمالاری ایله موقاییسه ائتمیشدی. کانئتتی تقدیمات مراسیمینده ایشتیراک ائتسه د، نوبئل موهازیرهسیندن بویون قاچیرمیشدی.
بعضی منبعلرده دوغوم یئرینه اساسلاناراق ائلیاس کانئتتینی بولقاریستانین ایلک نوبئل لاورئاتی کیمی تقدیم ائتمهیه چالیشیرلار. حیاتینین سون ایییرمی ایلینی زوریخده یاشایان ائلیاس کانئتتی ایسه اؤزونو کونکرئت اؤلکهنین یوخ، دونیانین وطنداشی ساییردی. یازیچینین "یهودی اولسام دا، اینتئللئکتیمین دیلی آلمان دیلیدیر، لاکین من اؤزومده بوتون خالقلارین ایرسینی داشیییرام" - سؤزلری ده بۇ فیکرین تصدیقیدیر.
اثرلری[دَییشدیر]
توی 1932
کورلوق 1935 (کورلاشما آدی ایله تورکیهده احمد جمال طرفیندن تۆرکجهبه چئویریلمیشدیر، فارسجادا ایسه کیفر آتش آدی ایله سروش حبیبی طرفیندن ترجمه اوْلوب)
شؤهرتپرستلییین کومئدیاسی 1950
کوتله و حاکمیت 1962
محدود زامان دایرهسینده 1964
کاراکتئرلر 1974
خیلاص ائدیلمیش دیل 1977
قولاقدا مشعل 1980


text:
قیسا حیکایه یازمادا نئچه تمل سؤز/حیکایه بارهده
قیسا حیکایه یازمادا نئچه تمل سؤز
یازار: حسین پاینده
چئویرن: حسین واحدی
گیریش
حسین پاینده، یازیچی، ادبیاتشوناس، فیلم تنقیدچیسی و علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا نظریه و ادبیاتشوناسلیق اوستادیدی. او تئهراندا آنادان اولوب، اورتا ائیتیمینی[تحصیلاتینی] اینگیلیسده اوخویوب انقلابدان بیر ایل سونرا ایرانا قاییدیبدیر. او 1368ده علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا اینگیلیسجه ادبیاتی لیسانسینی آلیب، 1370 ده ایسه تئهران بیلیمیوردوندان اینگیلیسجه ادبیاتینین یوکسک لیسانسینی الده ائتمهیی باجاریبدیر. پاینده 1375جی ایلده تحصیلاتینین داوامی اوچون اینگیلیسه گئدیب، 1380دا نظریه و ادبیاتشوناسلیق دوکتوراسینی آلاندان سونرا اؤلکهیه دؤنوب، علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا تدریسه مشغول اولدو.
ایندییه کیمی، حسین پایندهدن، 100دن چوخ مقاله اؤلکهمیزین مختلف نشریاتیندا یاییلیبدیر. بونون یانیندا 8 جیلید کیتاب یازیب و 7 جیلید ایسه ترجمه ائدیبدیر. او همچنین سککیز کیتابین رئداکتورو[ائدیتورو] اولوبدور. پاینده ایندییه کیمی اؤلکه ایچینده 5 اؤدول و خاریجهده ایسه بیر اؤدول قازانا بیلیبدیر.
او ادبیاتشوناسلیقدا [ادبی تنقیدده] یئترلی قدر تجروبهلی اوزمانلاردان[صاحبنظرلریندن] ساییلیر. پاینده بو ساحهده حاشیهلردن اوزاق اولاراق سادهجه بیلیمسل[علمی] چالیشمالاری ایله ادبیاتا خیدمت ائتمکدهدیر. بونو دا آچیقجا سؤزلری ایله درسلرینده گؤرمک اولور.
بو قیسا یازیدا حسین پایندهنین قیسا حیکایه قونوسوندا اولان یازیسینی سیز عزیز اوخوجولارا تقدیم ائدیرم.
1. یاخشی بیر قیسا حیکایهنین بعضی اؤنملی[مهم] اؤزللیکلریندن[خصوصیتلریندن] بونلاری دئمک اولار:
گؤزهگلن بیر باشلانیش، گؤستریشلی کاراکتئرلر[دلالتلی شخصیتلر] (ان چوخ 3-4 نفر)، حیکایهنین حادثهلری و یا پیلوتون یارانماسی اوچون نهدن گتیرن[توجیه ائدن] دیالوقلار، ماراقلی[جالب] پیلوت[پیرنگ]، اویغون[مناسب] بیرگرگینلیک[تنش] له چاتیشما[کشمکش]، چاتیشما ایله اویغون اولان بیر یوکسهلیش[اوج]، ایناندیریجی سونا چاتما، اویغون بیر دویغوسال اورتام یاراتما[فضاسازی]، اویغون بیر گؤروش آچیسی[زاویهی دید]، اویغون بیر زامان لا مکاندان یارارلانماق، دیلدن دوزگون استفاده ائتمک، کولتورل بیر آنا فیکیر[تئم/درونمایه] (کولتورل قاریشما).
2. بو اؤزللیکلری نهتهر الده ائتمک اولار؟ باشقا سؤز له یاخشی بیر حیکایهنی نئجه یازماق اولار؟
بیرینجی: یئنی حیکایه یازانلار اوچون ان واجیب ایش، قیسا حیکایهنین ان یاخشی اؤرنکلری[نمونهلری] له شاهاثرلرینین اوخوماسیدیر. البته فقط قیسا حیکایه یوخ بلکه بوتون آنلاتی[پووئست/روایتی] نثرلری اوخوماق لازیمدیر. بونا گؤره، ادبیاتین کلاسیک شعرسل آنلاتیلاریندان[روایتلریندن] باشلاییب، سونرا قیسا حیکایهنین، چئخوو، موپاسان، جئیمز جویس و... کیمی بؤیوک اوستادلارینا یئتیشیلسین. دئمهلییم، ایندیکی یازیچیلارین کیتابلاری ایله یاناشی کلاسیک حیکایه کیتابلارینی دا اوخومالیدیرلار. حیکایه یازمایا یئنی باشلایانلار یاخشیدیر اؤنجه باجاردیقجا خاریجی یازارلارین اثرلرینی اوخوسونلار. هرنه ده اولسا قیسا حیکایه باتیدان آلینما بیر ژانردیر. هله ده گوجلو اثرلری باتی ادبیاتیندا آختارمالیییق.
ایکینجی: چالیشین بیر حیکایهنین اساس و یا مرکزی فیکیرینی [اصلی و محوری ایدهسینی] تاپاسینیز. عمومیتده بو فیکیر، باشلانغیجدا، بیر خام و گئدهری بیر فیکیر کیمی بیردن عاغیلا گهلر. اؤرنک اوچون: "بیر اوشاغی یول اوسته قویماق". بو خام فیکیری، بیر قیسا حیکایهیه دهییشمک اوچون، حیکایه یازان چالیشمالیدی بو بوتونسل[کلی] ایدهنی، معین حادثهلر له اؤهزل[خاص] کاراکتئرلر فورمتینده[قالبینده] گهلیشدیرسین. سونرا بو ایدهنین، اؤنملی اؤلچوسو[بُعد مهم/مهم بُویوتو] و یا سیمگهلنمهلری[نماد پردازی/دلالتداری] تاپیلسین. میثال اوچون، طبیعی حسلریندن فرقلی اولاراق، اوشاغینی یول اوستونه قویان بیر آنانین شخصیتی سئچیلسین. بیر قیسا حیکایه یازماق اوچون بو یاخشی بیر باشلانغیج نقطهسی اولابیلر.
اوچونجو: یازیچی بو حیکایهنین روایتی اوچون ان اویغون گؤروش آچیسینی[زاویهدید] سئچمهلیدیر. بو حیکایهنی هم بیر بلدیه مامورو کوچهنی سوپوررکن، یول اوستونه قویولان اوشاغی گؤروب سؤیلهیه بیلر، همده بیر عادی یولدان کئچنده او اوشاغی تاپماق لا، اونو یوخسوللوقدان دا قورتارا بیلر. آما نئجهدی حیکایهنین روایتینی، کؤنلو ایستهمهسه ده اوشاغینی یول اوسته قویان آنایا تاپشیراق؟ یازیچی حیکایهنین روایتی اوچون یاخشی بیر گؤروش آچیسی تاپا بیلمهییرسه، یاخشیدی حیکایه اوچون باشقا بیر ایدهنین دالیجا گئتسین.
3. اویغون[مناسب] بیر خام فیکیر[ایده] ایله گؤروش آچیسینی سئچمهدن سونرا، حیکایه حادثهلرینین بوتونسل پلانی [طرح کلی] بهللی اولونمالیدیر. اگر بیر قیسا حیکایهنین نورمال[متعارف] اوزونلوغونو 15 الی 20 صحیفه بیلسک، بو حالدا، ان آزی اوچ-دؤرد مهم صحنهیه احتیاج وار. یول اوستونه قویولان اوشاغین حیکایهسینین اساس اوچ صحنهسینی بئله نظره آلماق اولار: 1- اصلی شخصیتین[اریندن بوشانمیش] ایکینجی اری ایله دانیشیغی و ایکینجی ارین اوشاغی یول اوستونه قویماغا اصرار ائتمهسی؛ 2- آنانین بیر باسیریقلی[ازدحاملی] مئیدانا گئتمهسی و اوچ یاشیندا اولان اوشاغینی اورادا بیراخماسی؛ 3- اوشاغینی یول اوستونه بیراخاندان سونرا، آنانین فایداسیز پئشمانلیغی.
4. اصلی شخصیتدن علاوه، بیر نئچه یانال[فرعی/ایکینجیل] شخصیت ده، نظرده توتمالییق. بو ایکینجیل شخصیتلرین ساییسی، قیسا حیکایهنین قیسیتلیغی[قیسیت=محدود] ایله اویغون سئچیلمهلیدیر، ائله اولسون حیکایهنین حادثهلری راحاتجا اؤنه گئتسینلر.
5. بو مرحلهده، یعنی بیر خام فیکیری، پیلوتون بوتونسل پیلانی و کاراکتئرلری تاپاندان سونرا، حیکایهنی یازماغا باشلاماق لازیمدیر. یازماق راحات بیر ایش دئییل، آما حیکایه یازان اولماق ایستهین بیر کیمسه، یازماق لذتینه آلیشمالیدیر.
6. حیکایهنی نئچه دفه یازماق لازیمدیر، آنجاق ائدیت ائتمهیی داها اؤنملیدیر. حتی پئشهکار یازیچیلارین دا یازیلارینی نئچه دفه یئنیدن باخیب دوزنلمهیه [ائدیت ائتمهیه] احتیاجلاری واردیر. البته ائدیت ائتمهیین، سیلیب یئنیدن یازمانین دا بیر حدودو واردیر، سونسوزا کیمی[ابد-ه کیمی] داوام ائدیلمهیینه گرک یوخدور. غریزی بیر حس یازیچییا اؤیرهدیر اوستونده ایشلهدییی حیکایه اوزره چالیشماسینی دایاندیریب باشقا بیر حیکایهنین یازماسینی باشلاسین.
7. آما گنج یازیچیلار اوچون ان اؤنملی توصیه، یازماقدا، تمرین ائتمکدن سونرا، هئچزاد اولا بیلمز.
------
آچیقلاما:
یازی فارسجا "درنگ" سایتیندان گؤتورولوب تورکجهیه چئویریلیبدیر.


text:
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (18)
تورکیه جمهوریتینین پرزیدنتی اردوغان باشدا اولماقلا تورکیهلی ایدارهچیلر اوزون زاماندیر ترور تشکیلاتی پ.ک.ک-نین عراق و سوریهدکی وارلیغینا ایجازه وئرمهیهجکلرینی وورغولاییر
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (18)
-------
فیرات قالخانی عملیاتی سونراسیندا تورکیه ترورلا موباریزهده مرز اؤتهسی عملیاتلارینی داوام ائتدیرهجهیم ایشارهلرینی وئردی. کئچدیگیمیز گونلرده تورکیه، عراق و سوریهده عینی واختدا بیر عملیات تشکیل ائتدی. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا تورکیهنین بو عملیاتینی و بؤلگهیه تأثیرلرینی آنالیز ائدجگیک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرما جمیل دوغاچ ایپکین موضوعویلا ایلیشکی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک ...
--------
تورکیه جمهوریتینین پرزیدنتی اردوغان باشدا اولماقلا تورکیهلی ایدارهچیلر اوزون زاماندیر ترور تشکیلاتی پ.ک.ک-نین عراق و سوریهدکی وارلیغینا ایجازه وئرمهیهجکلرینی وورغولاییر. ترور تشکیلاتینین عراقداکی فعالیت ساحهسینی سینجار بؤلگهسینه گئنیشلتمهسی تورکیهنین قیرمیزی خطلریندن بیری. بو سببله تورکیه، 24 آوریلی 25 آوریله باغلایان گئجه 02.00 'عینی واختلی اولاراق عراق و سوریهده ترور تشکیلاتینا قارشی هاوا حرکاتی ائتدی.
تورکیه بو هاوا حرکاتیندا عراقین شمالینداکی سینجار داغیندا 40-دان چوخ تروریستی، سوریهنین شمال-شرقیندکی کاراچوک داغیندا ایسه 4-و اوست سویه اولماقلا 49 تروریستی یوخ ائتدی. کاراچوکدا ایچلرینده اوست سویه بیر چوخ تروریستین ده اولدوغو 90دان چوخ تروریست یارالانیب. بونونلا بیرلیکده؛ عملیات هفتهسی عرضینده ترورلا موباریزهده 112 تروریست اؤلدورولدو. 2 تاپانچا، 53 مختلیف پیاده توفنگی، 2 ماشینلی توفنگ، 6 ر.پ.گ. موشک آتار، 4 نیشانجی توفنگی، بیر عدد 60لیک هاوان، بیر عدد س.ا-18 کونترول اولونان اوچاق سوار موشک مهماتی و 78 ال بومباسی تروریستلردن اله کئچیریلدی. آیریجا عینی هفته ایچینده 109 ال اورهتیمی پارتلاییجی اؤلدورولدو. یئنه تروریستلردن اله کئچیریلن 7.440 کیلو گرم آمونیوم نیترات یوخ ائدیلدی.
کاراچوک، تورکیه مرزینه چوخ یاخین. سینجار ایسه عراقدا و سوریه مرزینه چوخ یاخین. تورکیهنین بو بؤلگهیه نیظامی عملیات ائتمه سببی، پ.ک.ک-نین تورکیهیه ایستیقامتلی سالدیریلارینی بورالارداکی ییغیناقلاری سایهسینده رئاللاشدیرماسی. بو عملیات ایله تورکیه بیر طرفدن سالدیری مرکزلرینی سیلینمه ائدرکن دیگر طرفدن اولا بیلهجک بیر پلان دییشیکلیگینی ده مانع تؤرهدیر.
تورکیه، عراق و سوریهده پ.ک.ک-نین گوجلنمهسیندن جیدی بیر تهدید قبول ائدیر. بو مزموندا هاوا عملیاتینی تورکیهنین اؤز تورپاقلاری ایچینده ایجرا ائتدیگی ترورلا موباریزه عملیاتلارینین مرز کنارینا دوغرو گئنیشلنمهسی اولاراق قیمتلندیره بیلریک. تورکیه اؤلکه ایچینده اوزون زاماندیر داوام ائتدیردیگی ترورلا موباریزه عملیاتلاریندا تام مناسییلا باشارییا چاتدی. تورک امنیت گوجلری، پاییز و قیش آیلاریندا پ.ک.ک-یا قارشی یالنیز شهر مرکزلرینده دئییل چؤل ساحهلرده ده بؤیوک بیر تمپو و اؤلچوده عملیاتلار ائتدی. بو عملیاتلار ترور تشکیلاتینا بؤیوک بیر ضربه ووردو. تورکیه تکنولوژینین ده دستگی ایله پ.ک.ک اوزرینده بؤیوک تضییق قوردو. بو نقطهده، قطعی نتیجه و داها تأثیرلی بیر ضربه وورولابیلمسی اوچون مرز سونراسی حرکاتلار دا طلب اولونور.
پ.ک.ک-نین شمالی عراق و شمالی سوریهدکی ترور فعالیتلری و بؤلگهدکی یئرلی گوجلرین پ.ک.ک-یا قارشی موباریزهده غیری-کافی قالمالاری تورکیهنین عراق تورپاقلارینداکی نیظامی وارلیغینی و مرز سونراسی عملیاتلارینی ضروری حالا گتیردی. تورکیه عینی واختدا بو عملیاتلاری ایله ایستر عراقدا ایسترسه سوریهده اولسون، تورکیهنین امنتینه قارشی سالدیریلاردا اولان ترور تشکیلاتی پ.ک.ک-نی هر یئرده وورا بیلهجگینی گؤستردی. تورکیهنین پ.ک.ک-ده قبول ائتدیگی عراق و سوریه قایناقلی گوجلو تهدیدین، ناتو موتتفیقی و ایستراتژی طرفداشی آمریکانین نزدینده ده آرتیق سؤزدن کنارا بیر جواب تاپماسی لازیمدیر. چونکی؛ پ.ک.ک، بوتون قوللاری و اوزادیلمالارییلا بیرلیکده بیر ترور تشکیلاتیدیر و هر یئرده تورکیهنین هدفیدیر. سون عملیاتلاری ایله تورکیه، خبردارلیقلارینی، سؤزلرینی، قایغیلارینی نظره آلمایان اؤلکهلره قارشی جیدی بیر مساژ دا وئرمیش اولور.
تورکیه جمهوریتی، خصوصیله، عراق و سوریه سینیرلارینداکی امنیت تهدیدلرینی یالنیز دیپلوماسی ایله حل ائده بیلمیهجگینی فیرات قالخانی عملیاتینا قدر اولان مدتده آجی بیر شکیلده گؤردو. بو جوغرافیادا ترورلا موباریزهده آغیر گوج ایستیفاده ائتمک هم سوریه، هم ده عراق معادلهسینده گوجلو قالا بیلمک اوچون قاچینیلماز بیر وضعیت. بو عملیات ایله تورکیه سینیرلارینداکی پ.ک.ک تهدیدی ایله موباریزهدن، تک باشینا دا قالسا، ایمتیناع ائتمیهجگینی گؤستریر.
موضوعویلا ایلیشکی اولاراق تورکیه جمهوریتینین پریزیدنتی رجب طیب اردوغان تومسیاددا ائتدیگی دانیشمادا بو وورغونو ائتدی: "سوریهده ترور تشکیلاتلارینا وئردیکلری دستکله اؤلکهمیزه قارشی دوشمنچیلیکلرینی آچیقجا اعلان ائتمکدن چکینمینلر بونو بیلسینلر، تورکیه، نه باهاسینا اولورسا اولسون، مرزلرینین یعنی باشیندا بیر ترور تشکیلاتینا و یا بیر ترور میدانا گلمهسینه هئچ واخت ایجازه وئرمهیهجک. بؤلگهده پوللو عسگر کیمی ایستیفاده ائتدیکلری ترورچولارلا تورکیهنی دیزه گتیره بیلهجکلرینی ظن ائدنلر یانیلدیقلارینی چوخ یاخیندا گؤرهجکلر. فیرات قالخانی بیزیم سون دئییل، ایلک اوپراسیونوموزدور. بیر گئجه غفلتن گله بیلریک. "پرزیدنت اردوغانین بو سؤزلریندن تورکیهنین ترورلا موباریزهسینین قطعیتله داوام ائدجگی معناسینی چیخارا بیلریک. بو سببدن فیرات قالخانی تورکیهنین بو جوغرافیاداکی سون سؤزو دئییل اؤن سؤزو اولموشدور.
------
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرما جمیل دوغاچ ایپکین موضوعویلا ایلیشکی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک


text:
بلکه بو یئرلره بیرده گلمهدیم سؤز: ممد آراز- سس: حسرت زنگانلیRead More »
تولوق اوخشامالارى(۱) / بهزاد بیات فرد(حسرت زنگانلى)
تولوق اوخشامالارى(۱) / بهزاد بیات فرد(حسرت زنگانلى) آذربایجانین مدنی ـ فیکری تاریخی ان اسکی عصرلردن باشلامیش بو گونه قدهر یاشاییشینا داوام وئریب. تاریخ بویونجا آذربایجاندا یاشایان تورکلرین دوغال احساس، آیدین دوشونجه و کوتلهوی حیات تجربهلری بوردا جانلاناراق اؤز قاینار باجاریقلاریندان باش توتوب سنهلری آرخادا قویوب بیزیم الیمیزه چاتان مدنی- فیکری بؤلوملردن بیریده تولوق اوخشامالاری اولموشدور. فولکلور فضالاریمیزا بیر باخیش سالاراق، ...Read More »
شاعیرینیز / بهزادبیات فرد(حسرت زنگانلى)
شاعیرینیز بهزادبیات فرد(حسرت زنگانلى) و… دالغا _ دالغالی وولکان باغیردى شاعیرینیز و…یعنی گؤیلو بو داغدان آغیردى شاعیرینیز! بیری… یولاقلاری یاغماقدا گوزلرین یالادی بیری… اؤلوم چیغیریب دا، چاغیردى شاعیرینیز! گئجه دؤشونده قارانلیق چؤکنده گؤزلرینه گلین کؤچوردو گونش، قیز یاغیردی شاعیرینیز! او یالقیزین یالی_یالنیزلاریندا تانریسیدی یئتیمدی شاعیرینیز آخ ساغیردى شاعیرینیز! گیلئیلی گؤزلری قانلی چاناقدی زنگانیما بولوددو اوندا اسیردی، فاغیردى شاعیرینیز! یابانجىلارهامیسى چیخدى ...Read More »
شعیرلریمده… / بهزاد بیاتفرد(حسرت زنگانلى)
شعیرلریمده… بهزاد بیاتفرد(حسرت زنگانلى) شعیــرلریمده آغیـر دردلى عیصـیانیم دیـلهنیر بو یاسلى شهره یاغیش لاختالیقدا قان الهنیر! .. و فـیرتینا، دلیسـوولوق قانیمدا قانلارکن باشیمدا اینتیقام آدلی قیصاصدی پوهرهلهنیر منم بو من آدیمی، وولکان آندیمیمداکی قیز ساواش اؤلومهاواسیندا…کؤز آلتی کول پولهنیر بیر ایت کؤپوکلوهاوارلاردا هئی قاپیر اؤزونو..! بیر ایت باشین ییهرک! دؤنگهلرده هئیى سولهنیر گؤزونده گؤزله سن آللاه منـی بو شـعریم ایچین ...Read More »
ایشیقلار داریخیر / بهزاد بیات فرد(حسرت زنگانلى)
ایشیقلار داریخیر بهزاد بیات فرد(حسرت زنگانلى) قاپ-قارانلیقدى شەهر یایغین ایشیقلار داریخیر اوستونو غم بوروموش گؤى یاراشیقلار داریخیر و ساواشدیرسا قیلینج کیمسه کىهاى-کوى سالیبان بو بوزومتول دؤیوشه آل باریشیقلار داریخیر بوردا ساز تـوزلو قاوال چانتادا چالمیر بالابان پینتى غملر بورویوب شهرى آشیقلار داریخیر خیـاوانلار باغــیریـر دردلى شـەهر آغلایاراق کوچهلر، دام یولولار، دار -دولاشیقلار داریخیر مور بویاق مورگو باخیش غمله بولانمیش بیرینه ...Read More »
خاطیرهلر / بهزاد بیاتفرد(حسرت زنگانلی)
خاطیرهلر بهزاد بیاتفرد(حسرت زنگانلی) بو دؤنر_دؤنگه منى یوردو داها گئتمهلىیم خوش قالین باغلی قالان قاپ_باجامیز، پنجرهلر! گؤز دولاندیقجا منی آیری بیر احواله سالیر کندیمین داش- قایاسی زیروهسی یوخوش سرهلر لندیلر،قیچدا بالیش، یات بالا لاى- لاى حایاتیم بیر امیک آرزیلاما لایلا دئین حنجرهلر! آنامین ال فتیرى، کؤرپهجهلیک دادلى چاغى قاتیغى، آیرانى آ…خ جانلى تولوقدا کرهلر تامسینیر بوردا دیلیم یاى چاغى ییغدیق ...Read More »
شههریزدن / بهزاد بیاتفرد (حسرت زنگانلی)
شههریزدن بهزاد بیاتفرد (حسرت زنگانلی) کوسدوم گئدیرم ایندى قاریشمیش شههریزدن شنلیکدن اوزاق، غمله باریشمیش شههریزدن تَر باسدى باخین آنلیما، سؤزلر چوخ آغیردیر تؤهمتلى باخیش، کیندن آلیشمیش شههریزدن سئودا توکهنن یئرده اورهکلر داشا بنزهر داشلیق سئویلن عشقه آتیشمیش شههریزدن سؤیلردى آتام ائیرى اوتورساندا دانیش دوز! داى ال چکیرم اهیرى دانیشمیش شههریزدن بوردا قوناغین حؤرمتی یوخ، اینجیمیشم من یالتاقلارا بیهوده چالیشمیش شههریزدن ...Read More »


text:
بو گونه قده ر، هئچ زامان اولمامیشکی
بوتون یئر کوره سی زورلا بیر فلسفه یه، بیر نوع دونیا
گوروشونه، و یا بیر دینه اینانا، گله جکده ده، هئچ واخت
اولان بیر شئی دئیل. نیه کی اینسان وارلیغینی بیر بیچیلمیش
و حاضیر قالیبلاردا دوشونمه یه مجبور ائتمک اولماز. نه
یازیقکی، او باخیشکی، دئیشیکلیک لری و فرقلیلیک لری اینکار
ائتمه یه قالخیر و اونلاری ساده جه بیر مدلده گورمک ایسته
ییر. اینسانلیقی قارا و آغ، یاخشی و پیس، اینانانلارا و
اینانمایانلارا، دوستا - دوشمنه و... بولمه یه چالیشیر؛ هر
زامان اولموشدور.
بیر نئچه مدت دیر گونئی آذربایجان میللی
حرکتی ایچینده کیملیک مسئله سی آدی آلتیندا گئدن
تارتیشمالاردا بو حالین شاهیدییک. فرقی یوخدور، ائله ایکی
طرفده بیر بیرلرینی مختلف اتهاملارلا گوهنلاندیرییرلار.
آذربایجانچی کیمی اوزلرینی تقدیم ائدن طرف قارشی طرفی
آذربایجان دوشمنچیلیینده، ایرانچیلیقدا، ایران رژیمینین
آدامی، ایرقچی، بیلگیسیز، آخماق، گئری قالمیش و .... کیمی
صفت لرله تقدیم ائدیر. اونلارین قارشی طرفی ایسه اوز
مخالیف لرینی یئنه ایرقچیلیقدا، آذربایجان دوشمنچیلیینده،
پان ایرانیسمده، استالینیسمده، میللی غرورسوزلیقدا، آنتی
تورکلیکده و...ده گوناهلاندیرییر.
گوروندوغو کیمی، بو دوروم هئچده اوره ک
آچان دئییل. همن همن بو مسئله ایله باغلی فیکیر و یا موقع
بیلدیرن بیر کیمسه ایکی گروپدان بیرینین اوسته کی یازدیغیم
اتهاملارینین بیرینه توش گله بیلر. یعنی یا جمهوری ایسلامی
آدامی و یا ایستالینیست دوشونجه یه صاحیب اولان بیری کیمی
تانینا بیلر. ائله بو سوچلایجی و تحقیر ائدیجی
دورومدادیرکی بیر چوخ اینسانلار بو تحقیرلرین و قارا
یاخمالارین قوربانی اولماسین دئیه بو حاقدا فیکیر بیلدیرمک
دن چکینیر. اصلینده بو دورومون سونوجو گونئی آذربایجان
میللی حرکتینده سوز آزادلیغینا، دوشونجه یه و اینسان
حورمتینه قارشی بیر سونوجدور. بو ادبیات، حرکتده تحقیر و
تهدیدلردن اوزاق آچیق فیکیر آلیش وئریشینه قارشی گئدن بیر
سوره جدیر.
ایه ر آزاد، دموکراتیک، اینسان حاقلاری ده
یه ر لرینین حاکیم اولدوغو بیر توپلوم ایسته ییریکسک اونو
تمرین ائتمه لییک، اونو سوزلریمیزده یوخ بلکه عمل
لریمیزده گوستر مه لییک.سوزده فرقلی فیکیرلرین آچیق شکیلده
تارتیشماسینی دئیب ده، اونلارین سسلندیریلمه سینین اونمین
وورغولاییبدا او فرقلی فیکیرلری سسلندیره نلری آذربایجان
دوشمنی، تورک دوشمنی و ...لرده تئز متهم ائتمه یک. بئله
اولورسا، گورونور میللی حرکتین ایچینده اولانلارین یاریسی
جمهوری ایسلامی آدامی و یاریسی ایسه استالینیست دیرلر!!
یاریسی آذربایجان دوشمنی و یاریسی ایسه تورک دوشمنیدیر!!
گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین اساس
پیرینسیب لریندن بیریده اونون دموکراتیک ده یه رلرینین
قورونوب و ساخلانیلماسیدیر. ایه ر اوزوموزو بو حرکتین
ایچینده گورورکسئک گره کدیرکی او دموکراتیک دیه رلری
آیاقلامایاق. اونلارا حورمت له یاناشاق. نیه کی او دیه
رلرین قورونماسی بیر باشا بیزیم اینسانلاریمیزن
حوقوقلارینین قورونماسی و تاپدالانماسی ایسه اونلارین
حقوقلارینین تاپدالانماسیدیر. او دیه رلر، بیزیم تورپاق،
دیل و باشقا وارلیغلاریمیز قده ر بیزیم اوچون اونملیدیر.
نیه کی بیر توپلوم داکی اینسانلارین فیکیرلری و
دئییشیکلیگینه حورمت اولونمادی و عکسینه اونلار تاپدالاندی
و بوغولدو ائله بیر دورومدا یاشام اوز آنلامینی ایتیرمک ده
دیر.گونوموزون اورنه یی ایران و یا سوریه اورتادادیر. آمما
نه یازیق کی، اوسته یازدیغیم تارتیشما اوصولی هئچده
بوگونکی باغلی و دیکتاتور کیمی تانیدیغیمیز ایرانین
ایچینده کی دوروملا چوخدا فرقلی دئییل. قونولارین فرقلی
اولماسینا باخمایاراق ائله ایراندا دا بوگون فرقلی فیکیر
بیلدیره نلری ایران دوشمنی؛ دین دشمنی، خاریجی دولت لرین
آدامی؛ خائن و ... اتهاملارلا سوچلاییر و کیهان قازئته
سینده، ایران تلئویزیالاریندا او اینسانلار سوزده
"افشا"اولونورلار. اونلار "وطن خائن لری" دئیه
جزالانیرلار.
بو گون، ایه ر آذربایجان میللتینه آزاد و
دموکراتیک توپلوم وعد ائدیریکسئک، اونو عمل لریمیزده
دوغروتمالییق کی اینسانلار بیزه گووه نسین و اینانسین.
بئله بیر حالدا ایکی طرفده گره ک، داها مسئولیت له و
آذربایجان میللی حرکتی نین ایچینده بوراخدیقلاری ایزین
فرقینده اولاراق داورانمالیدیرلار. داورانیشلاری ایسه
دموکراتیک و اینسان لیاقتی نین موباحیثه لر زمانی
پوزونولمازلیغی اوستونده اولمالیدیر. کیمسه حرکتین ایچینده
فرقلی فیکیرلرین تارتیشماسینا قارشی دئییل، عکسینه بو
تارتیشمالار ساغلام بیر محیطده؛ یعنی افشا، تهدید و تحقیر
جویندن کنار و فرقلیلیک لره دوزوملولوک له اولورسا چوخدا
یارارلی و گره کلیدیر. او شئیکی بیزی آزاد ائده جک
آزادلیغا اولان اینانجیمیز اولاجاقدیر. آماجلاریمیزا
چاتماق ایستئییریکسئک، آزادلیغا، برابرلیگه و عدالته اولان
اینانجلاریمیزادا صادق اولمالییق.


text:
ای نئشی قالان یئرده، کئچن باشی جیدایه، دور رحم ائله بو السیز-ایاقسیز اوسرایه.
آغاداداش ثریا
آغاداداش ثریا
آغاداداش ثریا ١٢٢٩-جو ایلده باکیدا دوغولموشدور. تحصیلینی موللا مکتبینده آلمیشدیر.
بو قدر ائتمه، ثریا، فغان و ناله و آه
کؤنول، جاهاندا غم هجر یاره صبر ائیله، نه قدر وورسا سنه یار یاره، صبر ائیله.
توتسا عیدین اگر، ای اشک، او سروین اتیین
ائتدی دوللاک یوزون دون خط تردن خالی، اولدو آیینۀ دو ژنگ کدردن خالی.
خیال چرخده باج ایسترم ثریادان
فراقی قسمت ائدیب چرخ کجمدار منه، محالدیر اولا ممکن وصال یار منه.
ای ثریا، مرغ دیل مئیل لب یار ائیله میش
جان ایلن جانان، دئییل لر، جان تمناسیندادیر، باش وئرم، بیلسم ایر، جانان تمناسیندادیر.
ای ثریا، دوشه نی عشقینه اول ماه وشین
بیلمه ییب بو گئجه بیر فکر محال ائیله میشم، آرزوی حرم بزم وصال ائیله میشم.
ای ثریا، آتشین رخسار ایلن گؤردوکده خالق
قویمادی راحت اولوم بیر دم دیل شیدا منی، ائدی آخر فضای عشقده روسوا منی.


text:
اوریانا فالاچی
اوْریانا فالاچی، (29 ژون 1929 - 15 سئپتامبر 2006)، ایسلام علئیهدارلیغییلا تانینان ایتالیالی فئمینیست قادین یازار، ژۇرنالیست و سییاسی مۆشاهیدهچی.
ایچیندهکیلر
گنجلیگی[دَییشدیر]
اوْریانا فالاچی، 29 ژون 1929 تاریخینده فلوْرئنسدا آنادان اوْلوب. آتاسی، موسولینی علئیهداری مۆباریزهده لیدئرلیک ائتمیش و فلوْرانسانی نازیلر طرفیندن ایشغالی اثناسیندا قاچیریلاراق ایشگنجه گؤرموش بیر آکتیویست.[۱] حیاتی دایم حرکت حالیندا اوْلماقلا کئچن فاللاچی 9 یاش قێسا حئکایهلر یازماغا باشلادی. هله 14 یاشیندایکن مقاومته باشلادی. بۇ دؤورده ایتالیاداکی Giustizia e Libertà آدلی فاشیزم علئیهداری بیر تشکیلاتا قاتیلدی. فالاچی، دؤیوش اثناسیندا ائتدیگی ایشلر سببییله ایتالیادا مۆتتفیق قۆووهلر کوْماندیری طرفیندن مۆکافاتلاندیریلدی.[۲]
پئشه حیاتی[دَییشدیر]
هله 17 یاشیندایکن ژۇرنالیستلیک پئشهسینه آددیم آتان فالاچی، آرالاریندا رئپوْرتاژی اثناسیندا اۆزریندهکی چارشابی چێخاریب اۆزرینه آتدیغی آیتالله خمینی اوْلماق اۆزره هئنری کیسسینگئر، معمر قذافی، گوْلدا مئیر، آریئل شارون، ایندیرا گاندی، ذولفقار علی بۇتتوْ، شاه رضا پهلوی کیمی بیر چوْخ مشهور لیدئرله ائتدیگی تعجبلو رئپوْرتاژلارا دقتلری اۆزرینه یێغاراق آدینی ائشیتدیردی. 1967-جی ایلدن اعتباراً دؤیوش مۇخبیرلیغی وظیفهسی اۆستهلندی. باشدا 7 ایلینی کئچیرمیش اوْلدوغو ویئتنام اوْلماق اۆزره جنوبی آسیا، اوْرتا شرق، جنوبی آفریقا، اوْرتا و جنوب آمئریکادا ایستی قارشیدورمالارین یاشاندیغی دؤیوش ساحهلرینده ژۇرنالیستلیک ائتدی. 11 سپتامبر 2001 تاریخینده نیویوْرکدا اکیز قۆللهلره هۆجوموندان سوْنرا مۆسلمانلارا قارشی یازیلار یازدی. بۇ اثرلردن بیری اوْلان و مۆسلمانلارین هدف آلان "حیرص و قۆرور / حرص و غرور" آدلی اثری ایتالیادا 1 میلیوْندان چوْخ ساتدی. ایتالیان قزئتی Corriere della Sera دا بیر دؤور ایدارهچیلیک ائتدی [۳]. فالاچی، مۆختلیف بیوْقرافییا و روْمانلار یازدی. فالاچیعنین اهمیتلی کیتابلاری آراسیندا، "دوْغمامیش بیر اۇشاغا مکتوب" و "اینشاللاه" ایشتیراک ائدیر.[۳] Corriere della Sera قزئتینده یاییملانان "ایسلام ان بؤیوک تهلوکهدیر" باشلیقلی مقالهسی رئاکسییایلا قارشیلاندی.
اؤلومدن دؤنوش[دَییشدیر]
2 اوْکتوبر 1968-جی ایلده مکزیک اوْلمپیادالاری اثناسیندا پوْلیسله نۆماییشچیلر آراسیندا چێخان قارشیدورما اثناسیندا کۆرَگیندن و دیزینه وۇرولاراق آغیر یارالاندی. فالاچینین اؤلدویونون سانیلماسی اۆزرینه مئییتخانایا قالدیریلدی. آنجاق مئییتخانادا وظیفهلی بیر راهیبین نفس آلدیغینی گؤرمهسییله یاشادیغی آیدین اوْلدو و تکرار حیاتا دؤندو.[۲]
بئلهلیکله فالاچی، اۆچ یۆز آدامین اؤلومو ایله نتیجهلنن [۴] مکزیک دهکی Tlatelolcoقێرغینیندا حیاتدا قالان ایکی آدامدان بیری اوْلاراق قالدی.
رپورتاژلار[دَییشدیر]
- فالاچی، سۇاللاری سێخیشتیردیغی خمینینین آغزیندان آلدیغی ایسلامی پالتارلاری سئومیرسینیزسه گئیمک مجبوریتینده دئییلسینیز سؤزو اۆزرینه ایمام، چوْخ نازیکسینیز. مادام ائله دئدینیز، بۇ آخماق، اوْرتا عصرلردن قالما بئز پارچاسیندان درحال خلاص دئیهرک اؤرتوسونو چێخاریب آتدی.
- هئنری کیسسینگئر ایله ائتدیگی بیر رئپوْرتاژدا سوْروشدوغو سۇاللارلا سێخیشتیردیغی کیسسینگئرا مئدیاتیکلیغی (رسانهای اولماغی) سئودیگینی اعتراف ائتدیرمهیی باجاراراق کیسسینگئری چتین بیر وضعیته سالدی. کیسسینگئر داها سوْنرا بۇ رئپوْرتاژ اۆچون حیاتیم بوْیونجا بیر مطبوعات منسوبویلا ائتدیگیم ان فلاکت دانیشیق اوْلدو دئدی.
- مۆسلمان شخصیتینی اؤن پلاندا تۇتان محمّد علیله (Cassius Marcellus Clay Jr) ائتدیگی رئپوْرتاژی یاریم کسدی.
- رؤپوْرتاژی اثناسیندا فدریجوْ فلینیدن هئچ خوْشلانمادیغینی ایفاده ائتمهسی اۆزرینه فلینی ده اوْنا پیس یالانچی، کیچیک آرسیز قالتاق دئیهرک تحقیر ائتدی.
شخصی حیاتی[دَییشدیر]
ایسلام علئیهدارلیغییلا بیلینن فالاچی عینی زاماندا تۆرکیهنین آوروْپا بیرلیگینه عضولویونه قارشی رادیکال بیر شکیلده رفتار ائتدی. ایسلامین آوروْپانی ضبط ائدهجهیینی و یاخین بیر گلهجکده قیطعهده آوروْپالی قالمایاجاغینی قارشییا قوْیدو. بیر آتئیست و کاتوْلیک کیلسهسینه قارشی اوْلماسینا قارشی فالاچی هم تۆرکیه مؤوضوسوندا هم ده آوروْپا ایله بۆتونلشملرینی 'کابوس' اوْلاراق کاراکتئریزه ائتدیگی مۆسلمانلارلا ایله علاقه دار اوْلاراق پاپا 16. بندیکت ایله گیزلیجه بیر گؤروش نیظاملاماغا باجاردی.
بۇشون ایسلام صلح دینیدیر دئمهسی اۆزرینه بۇشو تنقید ائتدی.
آیریجا دوْغولدوغو شهر اوْلان فلوْرئنسدا اینشاسی پلانلاشدیریلان مسجید اۆچون اوْریانا فالاچی:
لئوْناردوْ دا وینجیلرین، راففائللوْلارین، گیوْتتوْلارین صنعت شهری فلوْرانسدا مسجید تیکیلسه اؤز اللریمله هاوایا اۇچوروروم دئیهرک حیاتینین سوْن دؤورلرینی خۆصوصیله آوروْپاداکی ان بؤیوک تهلوکه اوْلاراق گؤردویو ایسلام دینی اۆزرینه ایفادهلری ائدهرک کئچیردی.
اؤلومو[دَییشدیر]
فالاچی بیر چوْخ دفعه اؤلوم تهدیدی ائتدی. حیاتینین سوْن دؤورلرینی نیویوْرکدا کئچیرن اوْریانا فالاچی، 15 سپتامبر 2006 تاریخینده خرچنگ (سرطان) مۆعالیجهسی گؤردویو فلوْرانسدا (76 یاش) اؤلدو.[۵]
اؤدوللر[دَییشدیر]
- St. Vincent ژۇرنالیستلیک اؤدولو (ایکی دفعه)
- 1991 Bancerella اؤدولو
- Hemingwa ادبیات اؤدولو
اثرلری[دَییشدیر]
- پئنئ لوپئ ساواشدا, (Penelope alla guerra, 1962)
- گونش باتارسا, (Se il sole muore, 1965)
- هئچ بیر شئی, (Niente e così sia, 1969)
- بوراخ اؤیله قالسین
- تاریخله سؤیلهشیلر, (Intervista con la storia, 1974)
- دوغولمامیش بیر اوشاغا مکتوب, (Lettera a un bambino mai nato), 1975, ISBN 975-510-743-6
- بیرکیشی, (Un uomo 1979)
- اینشااللاه, (Insciallah), 1990, ISBN 975-510-593-X


text:
نئچه ساعات یوخولامالییام
اینسانلارین یوخوسو آز اولورسا اؤزلرینه یوخوسوزلوق تام بللی اولور ؛اما یوخوسوزلوق ویا آز یاتماق نه دئمکدیر!، اؤلچوسومو نه قدر دیر!یاش گورهولارین یوخویا احتیجاجلاری فرقیلیدیر.گنجلر ،اورتا یاشلی اینسانلار اورتالاما۷ ایله ۹ ساعات یوخولامالیدیرلار.برنامهسیزلیک، الکل ،قهوه،گونش ایشیغی و..اینسانین بیولوژیک ساعاتینی قاریشدیرا بیلر.
آمریکا اولوسال(میللی) یوخو مرکزین وئردیگی بیلگیلره گؤره،اینسانلارین یوخو احتیجاجلاری اونلارین یاشاملارین طرزینه باغلیدیر.اما بو مرکز آشاغیدا گؤرونهن عدد لری اؤنهریبدیر:
کؤرپه(۳ آیلیغا دک):هر گئجه گوندوزده ۱۴ایله۱۷ ساعات یوخو گرکلیدیر؛ اما۱۱ایله ۱۳ ساعاتدا اولورسا یئترلیدیر(کافی). دئمهلیدیر،کؤربه(نوزاد) اوشاغین یوخوسو هر ۲۴ساعاتدا ۱۹ ساعاتدان چوخ اولمامالیدیر.
کؤرپه(۴ایله۱۱ آیلیق):۱۲ ایله ۱۵ ساعات یوخو تؤوصیه اولونوبدور؛اوچ آیلیقدان سونرا کؤرپهنین یوخوسو ۱۸ساعات اولمامالیدیر.
ایکی یاشلی اوشاق:اؤنهریلمیش اؤلچو ۱۱ایله ۱۴ ساعات یوخودور.دئمهلیدیر؛۹ایله۱۶ ساعات یوخو نورمالدیر.
اوچ ایله بئش یاشلی اوشاق:اوزمانلار(متخصص)،۱۱ ایله ۱۳ ساعات یوخونو بو یاش گوروهونا گرکلی بیلرلر.۸ساعاتدان آز و ۱۴ ساعاتدان چوخ یوخو یاخشی و نورمال دئییل.
اوخول اوشاغی(۶ایله۱۳ یاشلی):آمریکا اولوسال یوخو مرکزی،۹ایله۱۱ ساعات یوخونو بو یاش گوروهونا نورمال بیلیر.
۱۴ایله ۱۷ یاشلیلار:یئترلی یوخو بو یاش گوروهونا۸ ایله۱۰ ساعاتدیر.۷ساعات یوخودان آز و۱۱ساعاتدان چوخ یوخو تؤوصیه اولمور.
گنجلر(۱۸ ایله۲۵ یاش):۷ ایله ۹ ساعات یوخو یئترلیدیر؛۶دان آز و ۱۱ ساعاتدان چوخ اولماماسی داها یاخشیدیر.
۲۶ ایله ۶۴ یاشلیلار:گنجلره اؤنهریلمیش یوخو ساعاتی بو یاش گوروهونادا گرکلیدیر.
امکلیلر(۶۴ دن یوخاری):هر گئجه گوندوزده ۷ ایله۸ ساعات یوخو نورمالدیر. دئمهلیدیر:بو یاشدا یوخو ۵دن آز و ۹ساعاتدان چوخ اولمامالیدیر.


text:
یئنی تلفون دلدوزلوغو حالی اورتایا چیخیب. حتی ناغد آلدیغینیز تلفون بئله کرئدیت بورجونا گؤره بلوکا دوشه بیلر. بئله کی، بعضی دلدوزلار کرئدیتله تلفون آلیب اونو اوجوز قیمته باشقا ماغازایا ساتیرلار. بو ایسه اونو آلان ایکینجی مشتری اوچون پروبلئم یارادیر. ماراقلیسی بودور کی، آرتیق بئله فاکتلارین سایی خیلی چوخالیب.
خزر خبر-این معلوماتینا گؤره، ماغازادان نقد اؤدنیشله تزه تلفن آلان اورخان مممدلینین تلفنو بیر مدت سونرا بلوکا سالینیب. تلفونو ایشلهده بیلمهیهن صاحبی بونونلا باغلی تلفونو آلدیغی ماغازایا مراجعت ائتدیکده ایسه معلوم اولوب کی، همین تلفون باشقا بیریسی طرفیندن کردیتله آلیب. و عمومیتله، ایشلنممیش حالدا یقین کی، اوجوز قیمته باشقا بیر ماغازایا ساتیلیب. ایندی ایسه تلفونون اوولکی صاحبینین بورجونا گؤره باغلانیب. اورخان ممدلی دئییر کی، ایندی ماغازادان نه پولونو آلا بیلیر، نه ده اوزینه باشقا پروبلئمسیز تلفون.
اورخان مممدلی ماغازایا گئدنده حتی اونو هده لدیکلرینی ده دئییر.
مثلاًی دقیقلشدیرمک اوچون همین ماغازایا اوز توتدوق. اونلار نینکی فاکتی تصدیقلهدیلر، حتی عینی پروبلئمله بیر نئچه مشترینین اوزلشدیینی ده اعتراف ائتدیلر.
ساتیجیلارین دئدیینه گؤره، تلفونون کرئدیتده اولوب-اولمادیغینی هر هانسیسا سیستم واسطهسی ایله تعیین ائتمک مومکون اولمادیغیندان سونرادان بئله حاللار چوخ اولور و ان چوخ زیان دا اونلارا دئییر.
حقوقشوناس خیال بشیرلی ایسه ساتیجینین همین تلفونون کرئدیتده اولدوغونو بیلیب-بیلمهمهسیندن آسیلی اولمایاراق، مسولیت داشیدیغینی دئییر. اونون سؤزلرینه گؤره، بوردا موشتری آلدادیلیب و حاقلی اولاراق تلفونون دیرینده پول مبلغینی، یا دا عینی تلفونو ماغازادان طلب ائده بیلر.


text:
قوولوق
بالاجا بیر اوغلان قوولوق ساتان بیر كیشینین یانیندا
دایانیب اَلوانلی قوولوقلارا حسرتله باخیردی.قوولوقلار ایسه قوش كیمی هاوایا
دارتینیردی.اوغلان اوزونو ساتیجیا توتوب یاواشجا دیللندی.
- عمی،منیم بیر دنه ده قوولوقوم یوخدور!
- پولون نئجه،وارمی؟- دئیه قوولوق ساتان سوروشدو.
- یوووو...
- پولون اولاندا گلرسن،- دئیه ساتیجی اوزونو یانا چئویردی.
بیردن نئجه اولدوسا،كولك بیر نئچه قوولوقو هاوایا
قالدیردی.قوولوق لار یاخینلیقداكی آغاجین بوداغینا ایلیشدی.قوولوق ساتان
چاشدی.آغاجداكی قوولوقلارا باخیب اوغلانا دئدی:
- او قوولوقلاری دوشوره بیلسن،بیرینی سنه وئره رم.
اوغلان آیاق قابلارینی و كؤینه یینی چیخاریب بیر طرفه
توللادی.پیشیك كیمی آغاجا دیرماشدی.قوولوقلارین بوداغا ایلیشن ساپلارینی آچدی و
اونلاری دوشوردو.آمما قوولوقلاردان اَن گؤزلی بوداغین ائله یئرینه ایلیشمیشدی كی،اونا
الی چاتمادی.ساتیجی دئدی:
- ساغ اول سن قوچاق اوغلانسان.
- آمما بیرینی منه وئرمه لی دینیز...!
- هه،دئیه كیشی اوسكوردو.- او آغاجدا قالان قوولوق
وارها،باخ او سنیندیر.دوشوره بیلیرسنسه گؤتور آپار.
اوغلان یولون قیراغیندا اوتوردو.اوزاقلاشان قوولوق ساتانین
آرخاسینجا باخیب اؤز-اؤزونه دئدی:- عیبی یوخدور،قوی بئله اولسون.آغاجا ایلیشسه
ده،بیلیرم كی منیم ده بیر قوولوقوم وار...
سون
سیدرضا حسینی


text:
شام آغاجی محمد خلیلی آدینی مئشهیه دئدیم، باشین ایدی حزین-حزین خزل شعرین اوخشادی. آدینی دنیزه دئدیم، چالخالاندی جانی یاندی گؤز دولوسو آغلادی. آدینی ذیروهیه دئدیم، هارای… چکدی دالین غمه سؤیکهدی غم یاراسین اورهگینده ساخلادی. آدینی گونشه دئدیم، آلوو توتدو غضبلندی سمالاری اوخلادی. آدینی تاریخه یازدیم، هئجالاری شعله چکدی واراقلاری اودلادی. قانلی کؤینک قانلی بایراق قهرمان! آدینی کؤنوله یازدیم، گؤزل آدین ...Read More »
یارپاقلار سؤندو/ محمد خلیلی
یارپاقلار سؤندو محمد خلیلی گوندوزلری گئتدی گئجهلری گئتدی گلمهدی! دئیهسن ایتیردی یوللاری بارپاقلار سؤندو زامان سؤندو من سؤندوم. گلمهدی! ایستهییردیم دئییم کی – آخی دنیزلرین قاپیسینی آچ. 12/4/79Read More »


text:
آوشارلار (2)
(آوشار بوْیو: اؤیگو، اؤیود، اوْنقوْن، دامغا و آتریبوتلاری)
انور چینگیز اوغلو
کؤچورن: عباس ائلچین
2.2. آوشار اؤیگوسو
آوشار ائلی مئیدانا گئدنده باش، مطبخه گئدنده آش گتیرن بیر قوروم اولوب. اوغوز بویلاری ایچینده آدییلا، منزیله واراندا آتییلا تانینیب. آوشارلار «داد» دئییلنده صف باغلایار، «مدد» دئییلنده ال ساخلاییردیلار. یولدان گلنه چؤرک، ائلدن گلنه کؤمک، بئلدن گلنه دستک وئرردیلر. قول اوجویلا، قیلینج گوجویله اؤزلرینه آد، سوفرهلرینه داد قازاناردیلار. ووردوغونو ییخار، وئردیگینی دویوراردیلار. سولطانا وئرمهدیگینی مئهمانا وئرردی آوشارلار. تاریخین هر دؤنمینده آوشارلار یاغیدان اؤج، یولچودان باج آلیبلار. اونلارلا حسابلاشمایان ساروان کاروان اوستونده، کاروان یول اوستونده گؤرونمزدی. چم-خملی ساروان شالیندان، کاروان مالیندان اولاردی. آوشار اوغلو چای چئویریب، داغ دئویرردی. حیرصی توتاندا سؤزوندن دؤنمز، دئدیگینی ائتمهیینجه سؤنمزدی. قیلینجی الینده، آتینین بئلینده عؤمور سورردی. یاتاغا یان، یاغییا جان وئرمزدی. گئجه باشینین آلتینا نذیر قویاردی کی، صاباح داعوا اولسون. سوپورولموش یئردن داعوا کاغیذی گزردی. هوجومونا سنگر، حملهسینه سیپر دایانمازدی. آوشار اوغلوندان سوروشموشلار:-«جانینی سئویرسن، خانینی؟»- جانیمی؟-دئمیش. اونا جان اعتیبار ائتمیشلر ببگی کیمی قوروموش. باشی کولاهلی، الی سیلاحلی آوشار اوغلو همیشه ائل-اوبا، یورد-یووا غئیرتی چکیب. سرحددینه دوشمن گلنده پئشمان قاییدیب. اوغوز آنالاری او زامان راحاتلاناردیلار کی، آوشار اوغوللاری سرحدده دیرلر. اونلار بیلیردیلر کی، ائللرینه یاغی، دیللرینه آغی گلمهیهجک. ائولری یاسلی، گؤزلری یاشلی قالمایاجاق. آوشار آتالاری قیزلارینی اوتاقلییا یوخ، پاپاقلییا وئریبلر. بیلیبلر کی، ار ارسه کول دیبینده آرواد ساخلایاجاق. آوشار آنالاری قیزلارینی دوهلی دلییه وئرمهییبلر. دویوبلار کی، دوهسی گئدهجک، دلیسی قالاجاق. آوشار ائلینده وارلی-حاللی، پولو-ماللی آداملار یوخ، اللی-قوللو آداملار سئچیبلر. ائل آداملاری چؤلدن گلهنه آغا یوخ، قاغا دئییبلر. آوشار اوغوللاری قوردلا یاتیب، قوشلا اویانیبلار. بیر گئجه ده یئددی آبادان، یئددی خارابا گزیبلر. قیلینجلاری قین، خوروزلاری هین تانیماییب. قنیمته گئدنده یاتماییبلار. یوخونو «کیچیک اؤلوم» ساییبلار. آوشار اوغلوللاری چایی دهنهدن، پایی تهنه دن گؤتوروبلر. بوللوق، بوستانلیق گؤردوکلریندن جؤمرد خیصلتلی ایدیلر. های دئینه هاوار، پای دئینه داوار وئرردیلر. سخاوتی عیبادتدن اوستون بیلردیلر. دوغالیدان دؤولتلی، اولالیدان سخاوتلییردیلر. آوشار اوغلوللاری ساواش گونو یاغی اوستونه گئدنده باغلی قاپیلار آچاردیلار، قالالارا، قولله لره بایراقلار سانجاردیلار. آتلینی آتدان سالاردیلار، سنگرلر آلاردیلار. آوشار اوغلو هئچ زامان کؤکونو سؤیمهییب، دوشمنینی اؤیمهییب. دوشمنه دم وئریب، دوستا سیتم ائتمهییب. آوشار اوغلو حالاللیق سئویب. اونا گؤره ده قوزوسو قویروق، قیزی یویروک باغلاییب. آج دویوروب، یالاواج دونادیب. دولون چپرینی چکیب، کیمسه سیزین داخماسینی تیکیب. قیریم گونو اؤنده دورار، بیرینجی ووراردی آوشار اوغلو. قاچماغی عار، قنیمتی کار بیلردی. ددهم اؤلسون، دؤولتی قالسین-دئمزدی. ددهمه آللاه عؤمور وئرسین، دیهمه پناه دورسون،-دئیردی. اؤزو قازانیب، قارداشینا پای آپاراردی. چوماغینی داشا یاواش، باشا برک ووراردی آوشار اوغلو. قونشوسونا بلگهمی باسما، باشین یاریلماسین، قولون قیریلماسین - دئیردی. آتاسینی سؤیهنین گوناهیندان کئچیردی، ایتینی دؤیهنین سوچونو باغیشلامازدی. قاپیسینی دوغرولوقلا گلهنین کؤلهسی، اَیریلیکله گلهنین بلاسی اولاردی. آتینا قارداش دئیردی. یولچونو یولدا قویمازدی. چایا گلنه چای، پایا گلنه ده پای وئرردی. آوشار-داغ آشار،-دئییبلر. سسی یوکسکدن گلردی. اوجا یئرده یایلار، دوزن یئرده قیشلایاردی. آوشار اوغلو هئچ زامان دایییا آرخالانماییب. گوونجی گؤیده تانری، یئرده اؤزو اولوب. کورگینی ائلینه سؤیکهییب، بیلگینه گووه نیب. …اورگین قورورلو، گؤزون نورلو اولسون، آوشار اوغلو!
2.3. آوشار اؤیودو ( آوشار مارشی)
هایدی، یوروش واختی گلدی،
دور، یولا چیخ، آوشار اوغلو!
بیر مثل وار ائلدن قالما
دؤیوش گونو ائلدن قالما.
هایدی، یورو، یولدان قالما،
یولون آچیق، آوشار اوغلو.
سن دوغولدون آت اوستونده،
عؤمور سوردون اود اوستونده،
قوردون یاشیل اوت اوستونده،
آغ آلاچیق، آوشار اوغلو!
دوشنده دوشمن آردینا،
بنزرسن صحرا قوردونا
قلبه چال، دؤن یوردونا.
آلنی آچیق، آوشار اوغلو.
هایدی، یوروش واختی گلدی،
دور، یولا چیخ، آوشار اوغلو!


text:
اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی آمریکا ساپار قورار
آق تامینگ مطبوغات گنگه شچیسی سارا سندرز میرضیایف ینگ بو ساپاری باراسیندا ماغلومات بردی
آمریکانینگ یۇلباشچیسی دونالد ترامپ اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی شوکت میرضیایف بیلن چهارشنبه گۆنی ۱۶-نجی مای آق تام دا دوشوشار.
آق تامینگ مطبوغات گنگه شچیسی سارا سندرز میرضیایف ینگ بو ساپاری باراسیندا ماغلومات بردی.
سندرز "دونالد ترامپ اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی بیلن اۇرتاق پیدالارینگ دۇام اتمهگی و مسئله لره چؤزگۆت گتیرمه ک اۆچین دوشوشار و آمریکا- اؤزبگیستان اؤزآرا استراتژیک قاتناشیغی تأزه له نر" دیدی.
ایکی یۇلباشچی نینگ اؤزبگیستان داقی رفرم، اؤزآرا سؤودا قاتناشیقلاری، مایاقۇیوم مۆمکینچیلیکلری و اۇغانیستان باشدا بۇلماق بیلن بؤلگه مسئله لری حاقیندا پیکیر آلیشماغینا قاراشیلیار.
اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی ۲۰۱۶-نجی ییلدا ایش باشینا گلندن بأری ایلکینجی گِزِک آق تام دا میهمان بۇلار.


text:
مدنی میراث لار تشکیلاتینین معاونی مختلف اسلامی اولکه لردن 10 توریسم وزیرینین (ناظرینین) تبریز 2018 باشلانیش مراسمینه، قاتیلماسیندان خبر آچدی.
سعید اوحدی تهرانین اون بیرینجی توریسم سرگیسینده آچیلان تبریز2018 غرفه سیندن گوروش ائدرکن آرتیردی: عمان اولکه سینده کئچیریلن ایکینجی مدنیت توریسم و انکشاف اجلاسیندا، دونیا توریزم تشکیلاتینین باشچی سی ایله گوروشده و 10 اسلامی اولکه نین تورییزم ناظری تبریزه قوناق گلمک اوچون حاضیر اولدوقلارینی آچیقلادیلار.
او دئدی: تبریز 2018 حادثه سی بوتون اولکه اوچون اهمیت لی بر مسئله دیر و مدنی میراث تشکیلاتینین سرمایه یاتیرما معاونتی تبریز ده سرمایه یاتیران لاردان حمایت ائدیر.


text:
مولف: ملا عبدالله زنوزی - تورکجهیه چئویرن: دکتر حسین محمدزاده صدیق.
سگگیزینجی باشلیق
وارلیغین وار اولماسی نئجه لیگی
اولاسی وارلیق، ئوز دهیرلندیرن و علّتیندن واجیب اولمازسا، وار اولابیلمز. بو معنا، قاباقکی وارلیغا تعبیر اولونور و دئییلیر:
«الشیئی مالم یجب لم یوجد:»
آچیقلانماسی بودور: وارلیق یانیندا اولان ائشیک دهیرلندیرندن مقصد، اودورکی وارلیغی اولوش ایله تخصیص و معیّن ائتسین . یعنی گرککی، اونون ترجیحی وجوب حدّینه چاتا، بئلهکی باشقا طرف اولاسی اولسون. یوخساکی وارلیق شرطی ایله، باشقا طرفینده دهیرلنمه مفروضو جایز اولار. اوندا، ایلک طرف اولوشا متعیّن اولانماز و بلکه هر ایکی یان، مفروض دهیرلندیرن ئوزهگینه گؤره، جواز و اولاسیلیق حدّینده اولاجاقلار. باشقا دهیرلندیرن گرهکه جکدیر و فرض خیلافی لازم گلر، و بودا، ماحال دیر. بئله اولاندا، سؤزو ایکینجی دهیرلندیرنه نقل ائدیرم و بو ایسه زنجیرلمهیه سبب اولور و یا ائلهبیر دهیرلندیرن ایله قورتاریرکی بیر یانی اولاسیزی و باشقا یانی واجیب اولسون. بیرینجیسی ماحال و ایکینجیسی عین مدعی دیر.
باشقا برهان بودورکی اگر دیش دهیرلندیرن سببی ایله وارلیق دهیرلنیرسه، سؤز یوخ کی یوخلوق دا دهیرلنمیش اولاجاقدیر. چونکی وارلیق و یوخلوق بیر یئرده توپلانمازلار. اودورکی گرک اولاسیز اولسون، یوخسا دهیرلهنهنه، دهیرلنمیش دهیرلنمهسی لازم گلر و اونو ایبطال ائتمه، متساوی اولان ایکینین بیری ایبطالیندان داها آیدیندیر.
دوققوزونجو باشلیق
علت و معلول بیانیندادیر
علت اودورکی اونا باشقا بیر زاد محتاج اولسون و معلول اودورکی باشقا بیر زادا محتاج اولسون.
بو معنادا، علّت دؤرد دور: بئله کی بیر زادین علّتی ئوزهگین دایانیشیندا یا اونون ایچیندهدیر و یا ائشینگیندهدیر. بیرینجیسی، ایکی بؤلمهدیر. یعنی او ایچده اولان، ائله بیر زاددیرکی اونون وارلیغی ایله او زادگوجوملودور. و یا ائله بیر زاددیرکی اونون وارلیغی ایله ائدیملیدیر.
باشقا سؤزله، یا زادین جزؤنده بیر گوج واردیر و آلینمیش چیخاریق، و یا ایشلکلیک و تحصل اعتبارلی دیر. بیرینجی سینه «مادّیه علت» و ایکینجی سینه «صوریّه علّت» دئییلیر و بو ایکی علّتهده ئوزهک علّتی دئییلیر. چونکی ئوزهگین تقوّم و التیامی ئوزنفسی حدّینده او ایکی علّت ایلهدیر. اگر چه خاریجیه اجزاءدان اولدوقلاری ایچون، معلول وارلیغیندادا مدخلیتلری واردیر.
اونلار ایچون علّیتدن ایکی جورهسی ثابتدیر:
بیرینجی سی ئوزهگین قاباقجیللیق وایچهریکلیگی و باشقاسی اونون وارلیغینا نسبت، و مادی جزئی، ماده نین صوری جزئونه نسبت، و صوری جزئی ایسه مادی جزئه گؤره «صورت» آدلاندیریرلار. ماده ئوز وارلیغیندا صورته محتاجدیر و صورت ایسه ئوزگؤرونوشمهسی ایچون مادهیه محتاجدیر.
بعضی واخت ایسه، ماده، اعمّ معنا سیندا ایشلهنیر و او ایسه، صورتلر و هئیئتلر قابیلی دیر. بوراداندیرکی موضوعو عرضه کؤره، ماده آدلاندیریرلار.
تعلیم و تحقیق
بیلگیل علّت، یا «تامّه» دیر و یا «ناقصه» دیر. بیرینجی اودورکی معلول اوندان سونرا، باشقا بیرزادا محتاج اولماسین ایستر مرکب اولا، ایتر بسیط.
ایکینجی او زامان متحقق اولارکی معلول، ماده و صورتدن مرکب اولسون. و فاعیل ایله غایت، حسب ذاتینا گؤره متحد اولسونلار. ئورنگ: ایلک صادره نسبت یوکسک باشلانغیج، نئجهکی بوندان سونرا آچیقلایا جاغیق.
ناقیصه علّتده اودورکی، معلول اوندان باشقا بیرزادا محتاج اولسون. یالنیز ماده و یالنیز صورت کیمی.
و اما خارج، اودا یکی بؤلمهدیر. چونکی یا بیر زاددیرکی اوندان معلول صادر اولور، و اونون سببی ایله گئرچکلهشیر. و یا بیر زاددیرکی فعل ئوز فاعیلیندن اوندان ساری صادر اولور.
بیرینجی سی فاعیل و «فاعیلی علّت» آدلانیر و ایکینجی سی ایسه غایت و «غائی علّت» آدلانیر و بو ایکی علته ایسه وارلیق علّتی دئییلیر. چونکه معلول ئوز وارلیغیندا اونلارا محتاجدیر. معلول ایچون ئورنک: تخت، فاعیل ایچون: نجّار، غائی علّت ایچون: سلطانین جلوس ائتمهسی، مادّیه علّت ایچون: تاختا پارچالاری، و صوری علّت ایچون: تختین فورماسینی سایماق اولار.
اونونجو باشلیق
بودورکی معلول تامّه علّتدن تخلّف ائده بیلمز. بو معنایاکی تامه علّت گئرچکلشمهسی یانیندا، معلولون گئرچکلشمهسی واجیب و یوخلوغو اولاسیزدیر. ایستر فاعیل موجب اولسون و ایستر مختار. چونکی مختار فاعیل ارادهسیده تامّه علّتین اجزاسیندادیر.
بونون برهانی اودورکی اگر تامه علّت گئرچکلشه و معلول گئرچکلشمهیه، فرض خیلافی لازم گلر و یا دهیرلندیرنسیز اولاراق متساوین اونلارین بیری نین باشقاسینا دهیرلنمهسی و یا دهیرلهنهنین دهیرلندیرنه دهیرلنمهسی ثابت اولار و هر أوچوده ماحالدیر. پس ملزوم دا ماحال اولاجاقدیر.
ملازمه بیانی اودورکی بو تخلّف، بعضی واخت اوناگؤرهدیرکی معلول ایچون،« باشقا ایشه ده احتیاج ثابت اولو. و بو زامان، فرض خیلافی لازم گلیر. چونکه مفروض بودورکی علّت، تامه علّت دیر و معلول ایچون ده گؤزلنمه دورومو یوخدور و اگر باشقا بیرزادا محتاج اولمازسا، ایکینجی زاماندا متحقق اولور و یا یوخ. بیرینجی حالدا، دهیرلندیر نسیزدهیرلندیرمه گرهکیر، چونکی تامه علّت نسبتی هر ایکی زاماندا مساوی دیر. یوخسا لازم گلرکی ایکینجی زامان، تامه علّتین اجزاسیندان اولسون و تامه علّت فرض ائتدیگیمیز ایسه، تامه علّت اولماسین.
و ایکینجی حالدا، دهیرلهنهنین دهیرلنمهسی دهیرلندیرنه ثابت اولور. چونکی مفروض بودورکی اقتضا و دهیرلنمه، تامه علّت طرفیندن ثابت دیر. پس معلولون وارلیغی دهیرلهنن، و یوخلوغو دهیرلندیرندیر. و بئله لیکله، دهیرلهنهنین دهیرلنمهسی دهیرلندیرنه ثابت اولور. و بلکه دوزگون دوشونمهدن سونرا، آیدین اولورکی بیرینجی حالدادا، دهیرلهنهنین دهیرلنمهسی دهیرلندیرنه گرهکیر. چونکی تامه علّتدن دهیرلنمه و اقتضادا بیرینجی زاماندا ثابت دیر. یوخسا لازم گلرکی ایکینجی زامان ایچون، تامه علّتدهمدخلیت اولسون. بو معنا فرض خیلافی دیر. پس، بیرینجی زاماندا لامحاله، وارلیق دهیرهلهین و یوخلوق دهیرلنن اولور و دهیرلهنهنین دهیرلنمهسی دهیرلندیرنه اولماز اولار.
اشعریه طائفه سیندن عجبدیرکی اونلار دهیرلنهنین دهیرلنمهسین دهیرلندیرنه محال بیلدیکلری بوتون حالدا، بو ایلاهی لطیف قانوندا، بوتون حکیملر و متکلملر، بلکه بوتون بیلیم آدملاری ایله مخالیفت ائدیب دئمیشلرکی معلولون تامه علّتدن تخلّفی جایزدیر.
داها عجب بوراسی کی دهیرلندیرنسیز دهیرلنمهنی تجویز ائتمیشلر و بوندان غفلت ائتمیشلرکی دهیرلندیرنسیز دهیرلندیرمه گرهکمکدهدیر.
اون بیرینجی باشلیق
دؤنگونون بطلانی بیانیندادیر.
دؤنگو (دَور)، بیر زادین باشقازادا محتاج اولماسی واسطهلی و یا واسطهسیز و یا واسطهلر ایله و اونون دا یئنه همان زادا محتاج اولماسی دیر.
بیرینجی ئورنک: «آ» محتاج اولسون «با» یا، «با» ایسه محتاج اولسون «آ» یا. بئله حالدا دؤنگو یا، مصرحهدیر و اوندا زادین نفسه تقدّمی ایکی مرتبه ایلهدیر. چونکی«آ»، «با» دان قاباقدیر و «با» ایسه قاباقلانمیشدیر. و چون فرض ائتدیک کی «با» دا «آ» نین علّتی دیر، پس «با» ئوزوندن قاباق اولان «آ» دان قاباقدیر. وایکی مرتبه ایله ئوز نفسینه قاباقلانار.
ایکینجی ئورنک: «آ»، «با» یا محتاج اولسون و «با» دا«جا» یا محتاج اولسون و «جا» دا «آ» یا محتاج اولسون.
ایکینجی ئورنک بیر مرتبه ایله گیزلی دؤنگودور و زاد ئوز نفسینه أوچ مرتبه ایله قاباقلانار. و أوچونجو ئورنکده، دؤنگو، ایکی مرتبه ایله گیزلی دیر و زاد ئوز نفسینه دؤرد مرتبه ایله قاباقلانار. باشقا مرتبهلرده بئله قیاس اولونور.
دؤنگو تصویریندن، اونون بطلانی آیدین اولدو. چونکی زادین نفسه قاباقلانماسی و زادین نفسدن سونلانماسی گرهکیر. و هر ایکیسی ده فطری الاستحاله و بدیهی البطلان دیرلار.
اون ایکینجی باشلیق
زنجیرلمه بطلانی بیانیندادیر. اودا قورتارماز ایشلرین دالبادال گلمهسیدیر. بئله بیر زاد، باشقا بیر زادین معلولو اولسون، ایکینجی ده، أوچونجونون، أوچونجوایسه دؤردونجونون وهابئله هر بیری باشقا بیریسینین قورتارمازاکیمی. یعنی سلسلهنین باشینا قاییتماسین و اونون ایچون ده بیر علّت اولماسین عقلیه دلیللر بونون ایچون چوخدور و من، اون یئددی سینی «لمعات الهیه» ده گتیرمیشم و بورادا بیرینی نقل ائدیرم کی اودا «تطبیق برهانیه» دیر بیانی بئله دیرکی بوتون شکلر و وهملر بیرلیگی اندفاعینا متضمن اولسون و بونا ایسه ایکی باشلیق گرهکیر:
بیرینجی باشلیق: بودورکی قورتاران و قورتارماز آراسیندا فرق یوخدورکی، هر ایکیسی تفاوت و مساواتا موصوفدورلار بئله کی هر ایکی قورتاران یا برابردیرلر و یا بیریسی زائددیر و باشقاسی ناقیصدیر.
بیرینجی ئورنک: علتلر و معلوللاردان ایکی قورتارماز سلسله و یا ایکی قورتارماز خط کی باشلانغیجلاری بیر اولسون ایکینجی ئورنک ایکی یؤندن قورتارماز اولان سلسله، کسیلرسه، ایکی قور تارماز سلسله یارانار و هر بیری بیر یؤندن قورتارماز اولار.
آیدیندیرکی بیرینجی حالدا، هر ایکیسی برابردیرلر و و ایکینجی حالدا بیریسی زاید و باشقاسی ناقیصدیر. چونکی ایکی یؤنلو قورتارماز، کل و بیر یؤنلو قورتارماز جزءدیر.
ایکینجی باشلیق: بودورکی تطبیق برهان، تحقیق اقتضا سینجا جاری اولار، مگر بیر لشن دالبادال وارلیقلاردا، یعنی علّیت و معلولیتلرینه گؤره اورتالاریندا و دالباداللیق اولان ایشلرده. نئجهکی بیزده وار و یا بویوتلاردا اولدوغو کیمی وضع وترتیبلرینه گؤره.
بئله لیکله، بویوتلار تطبیق برهانی ایله ثابت اولور و اگر قورتارماز ایشلروار اولمازسا، و یا وار اولارسالار، ولاکین دالبادال اولمازلارسا، و یا دالبادال اولارسالار، و لاکین بیرلیکده اولمازلارسا، تطبیق برهانی جاری اولماز و بوتون متکلملر اونو قورتارماز مطلقوار ایچون جاری ائدرلر. ایستر بیرلیکده اولسون یا داغینیق، دالبادال اولسون و یا دالبادال اولماسین.
بوایکی باشلیقدان سونرا دئییرم اگر زنجیرلمه جایز اولارسا، فرض ائدک علتلر و معلوللاردان ایکی قورتارماز سلسله، بیریسی سون معلولدان قورتارمازا کیمی و باشقاسی آلتینجی معلولدان قورتارمازا کیمی. آیدیندیرکی بو فرضده ایکینجی سلسله، بیرینجی سلسلهیه باغلیدیر، چونکی بیرینجی سلسلهدن بئش کره آزدیر.
اوندان سونرا ایکینجی سلسلهنی بیرینجی سلسلهیه تطبیق ائدیریک. بئلهکی حکم ائدیریک بوناکی ایکینجی سلسلهنین باشلانغیجی، بیرینجی سلسلهنین باشلانغیجینا گؤرهدیر، ایکینجی سیده اونون ایکینجیسینه گؤره و هابئله قورتارمازاکیمی.
پس بیرینجی سلسلهنین هر جزئونده، ایکینجی سلسلهنین بیر جزئی واقع اولسا، جزء و کل برابر لیگی گرهلر و آیدیندیرکی بودا باطیلدیر.
بئله اولمازایسه، بیرینجی سلسلهده، سؤزیوخ کی ایکینجی سلسلهدن اولمایان جزء و یا اجزاء متحقق اولار. چونکی مفروض بودور قوتارمادا اویغون دورلار. بئلهلیکله، ایکینجی سلسله قورتارماز یؤنونده، او جزءلر سایینجا، بیرینجی سلسلهدن آز اولمالیدیر. اودورکی، ایکینجی سلسله قیریلمیش و قورتارار اولور و بیرینجی سلسله یالنیز بئش سای قدهر اوناساری زایددیر.
آیدیندیرکی قوراتارار زائد اولان، ئوزوده قورتارار دیر و هر ایکی سلسله ایچون قورتارماگرهکر. بو ایسه، فرض خیلافینادیر و اودا ماحال و اولاسیزدیر و بو اولاسیزلیق ایسه زنجیرلمه فرضیندن گلیر، اودورکی زنجیرلمه ماحال و اولاسیز دیر. چونکی اولاسیزلیغا گرهکن، اولاسیزلیقدیر.
بو باشلیقلاردان سونرا، دئییرم کی واجیب وارلیغین، جلّاسمه، ئوزوللو اثباتی ایچون آیدین دلیللر چوخدور و بو ایسه ان بؤیوک مقصد لردندیر و حکیملر و متکلم لر چوخلو آیدین دلیللر گتیرمیشلرکی سایسیز حسابسیز بلکه اولاسی دونیادا هر بیر زاد، اونون ئوزوللو و ئوزهکلی وارلیغینا شاهید و دلیل دیر و باشقازادلار اونون سببی ایله وار اولموشلار. نئجهکی دئییلیر:
یاشیل آغاجلارین هر بیر یا پراغی
تانری تانیما چین بیر صحیفهدیر!
و سید کونین وفخر عالمین ابی عبدالله الحسین ـ صلوات الله علیه فیالدارین ـ عرفه دوعاسیندا معجزه قورولو کلام ایله اشاره بویورموشلار:
تعرفة الی فی کل شئی فرایتک ظاهراً فی کل شئی
یعنی: ئوزونو منه هر زاددا تانیندیر میشسان، و سنی هر زاددا گؤرموشم. آیدیندیر کی «ئوزونو هر زاددا تانیتدیرماق»دان مقصد، زادلاردیرکی هر بیری اونون ذاتیه کمالاتی و حقیقیه صیفتلری ایچون بیر مظهر دیر و اونون ربوبیت و عظمتینه شاهیددیرلر.
شاهلار شاهلیغینا مظهر دیر اونون
عارفلر گوزگوسو آییقلیغینین
گؤرمکدن مقصد، گؤز ایله یوخ، بصیرت ایله گؤرمکدیر. بو دگیلدیرکی اقدس ئوزهگین ایحهریگینه بصیرت ایله ادراک تاپاسان. هیهات! هیهات! کی بو مقامدا، یئتگین عاغیللار و قدسیه ئوزکلر ئوز باجاریقسیزلیقلارینا اعتراف ائتمیشلر و کسگین عاغیل برهانلاری و پارلایان ناغیل دلیللری، اقدس ئوزگین ایچهریگی اولاسیزلیغینا ئوزوندن غئیر ایچون قائم دیر. نئجه کی خاتم انبیا بویورموشدور: «ماعرفناک حق معرفتک»، یعنی: سنی تانیما حققی قدهر تانیمامیشیق.
معرفتدن مقصد ایسه، اقدس ئورهگین ایچهریگینین معرفتی دیر. یوخسا، او جناب، عارفلرین اکمل وافضلی ایدی و بوتون نبیلر، ولیلر، عارفلر و حکیملرین عرفان سلسلهسی او ختمی مآب ایله سونا چاتیردی.
اونو بوتون زادلاردا ظاهیر گؤرمه، بوتون زادلارین اونون وارلیغینین واجیبلیگینه دلیل اولماسی دیر و اونون ربوبیّت و عظمتینه برهان و تبیان دیر و اونون یئتگین صیفتلری ایچون مظهر و مجلّی دیر و گؤزللیک ایشیقلاری ایچون گوزگو و گؤرگودور.
شعر
سنین معنا گؤزون یوخدور، درین باخسان تیکان ایچره
گولون داستانینی داستان ایچینده سئیره قالخارسان
آیه
سنریهم آیاتنا فیالافاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انّه الحق
شعر
یئردن بیتن هر بیتگی
«الله تکدیر!» سؤیله ییر.
واراولان آنلامی ایچون، بیر معنا گئرچکله شیبدیر. وار اولان آنلامیندا، اولاسی دیرکی واجیب وارلیق ئوزوللو اولسون و یا اولاسی وارلیق ئوزوللو اولسون. چونکی وارلیغین اورتاقلیغی معنوی دیر، بو معنا ایسه آیدیندیر و «واجیب وارلیقدا وارلیغین گؤرونوش اثباتیندا» بحثینده دانیشاجاغام.
ایندی دئییرم کی او واراولان آنلامی، اگر ئوزوللو واجیب وارلیق ایسه، ایسته دیگیمیزه چاتمیشیق، یوخسا سؤز یوخ کی اولاسی وارلیق اولاجاقدیر، چونکی وار اولان، واجیب وارلیق و اولاسی وارلیقدیر و اولاسیز وارلیق دگیلدیر. باشقا جورهده اولا بیلمز. هر اولاسی ایسه ئوز وارلیغیندا، ایجاد ائدن و دهیرلندیرن ایچون محتاج دیرکی یا واجیبدیر و یا اولاسی دیر. بیرینجی حالدا ایسته دیگیمیزه چاتمیش اولوروق و ایکینجس حالدا، باشقا ایجاد ائدن آختارماق گرهکیر. بو ایسه، سونسوزا دک گئدرسه، زنجیرلمه اولار و بیر دؤنمدن قاییدارسا، دؤنگو اولار و هر ایکیسی اولاسیزدیر. گرک علتلرسلسلهسی ئوزوللو واجیب وارلیغیا قاووشا، تا دؤنگو و زنجیرلمه (= دور و تسلسل) لازم گلمهسین. بو ایسه، فرض خیلافی و ادعا اساسی دیر.


text:
۱۱ دسامبر
۱۱ دسامبر:
- ۱۹۰۱ - بیرلشمیش کراللیقدا تاریخده ایلک دفعه اوْلاراق پینگپونگ مۆسابیقهسی کئچیریلدی.
- ۱۹۲۳ - آتاتۆرکون تایمز قزئتینده٬ «میلّی حاکیمیّت اساسینا دایانان و بالاخص جۆمهوریت ایدارهسینه مالیک تاپیلان مملکتلرده سیاسی حزبلرین مؤوجودیتی واجیبدیر. تۆرکیه جۆمهوریتینده ده بیربیرینه نظارت ائدن حزبلرین دوْغاجاغینا شۆبهه یوْخدور» شکلینده سؤزو یاییملاندی.
- ۱۹۴۱ - آمریکا بیرلشمیش اوستانلری آلمان و ایتالیایا قارشی ساواش اعلان ائتدی
- ۱۹۴۶ - یونیسف قۇرولدو.
- ۱۹۴۹ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی فلسطین مۆهاجیرلرینین دوْغما توْرپاقلارینا قاییتما حۆقۇقونو تانیدی.
- ۱۹۷۷ - تۆرکیهده یئرل سئچیملر ائدیلدی. جۆمهۇریت خالق حزبی سئچیملردن بیرینجی حزب اوْلاراق چیخدی.
- ۱۹۹۴ - روس قوْشونو چئچئنیستانا گیردی. بیرینجی چئچئنیستان ساواشی باشلاندی.
- ۱۹۹۷ - آتموسفره بۇراخیلان گازلارینین آزالدیلماسینا داییر کیوتو پروتکولو ایمضالاندی.
- ۲۰۰۱ - چین رسمی اوْلاراق عۆمۇمدۆنیا تیجارت تشکیلاتینا قاتیلدی.


text:
قوم - ساوه عاشیق موحیطي (1)
و کیتاب تانیتیمی
دوکتور علی قافقازیالی
کؤچورندن:
کئچه ن اون ایلده گئجه گوندوز اؤزونون و عائیله سینین و اؤیره نجیلرینین امه یینی ایران تورک ادبییاتی و کولتورونه صرف ائده ن دوکتور علی قافقازیالینین نئچه آی بوندان اؤنجه “ایران تورک عاشیق موحیطلری” آدلی کیتابی تورکییه ده یاییملاندی. دوکتور قافقازیالی بابالاریمیز، زمخشری و کاشغارلی ماحمودون عرب و تورک اؤلکه لرین قاریش قاریش گزدیکلری کیمی، ایران تورک شهه ر، کندلرین قاریش قاریش گزیب، عاشیقلارلار(aşıqlarla) یاخیندان گؤروشوب دانیشارکن بو کیتابی توپلاییبدیر. دئمه لی ایندی ایران یازارلارینین ایچینده “قوم ـ ساوه” ماحالینین یئرلی تورک توپلومو بیر “تانینمامیش آدا” کیمی اولاراق، دوکتور قاقفازیالی بو آدانی کشف ائدیبدیر. البت ایکی یازاریمیز، رحمتلی علی کمالی و مهران بهارینین امکلرین ده اونوتمامالیییق.
من اؤزوم دوکتور به یین چابالارینا بو ساحه ده یاخیندان تانیق اولوب، و اونا اؤره کدن ساغ اول دئمیشه م. او گونلر دوکتور به ی بیر هفته یه یاخین قومدا “تورک ادبییات اوتاغی”نا قوناق اولوب، و اوتاقدا اویه اولان نئچه گنج اونو دستکله ییردیلر. آمما دوغروسو دوکتور به یین سارسیلماز و هر گون 18 -19 ساعاتا قده ر چالیشدیغی هامینی یوروب نهایت اؤز آرامیزدا بؤلوشوب و هر کیمسه معین ساعاتلاردا دوکتور به یین خیدمتینده اولماق قرارینا گلمیشدیک. و اؤِز ایچیمیزده اونا “دمیر حوجا” لقبی وئرمیشدیک.
سونرالار دوکتور به یین اوغلو یاووز سلیم به یله گؤروشدوکده بو ماجرانی اونا نقل ائتدیم، یاووز به ی “آتام ائله بوردا دا بئله دیر، گئجه گؤندوز تانیماز” دئدی.
دوکتور قافقازیالی، تکجه گونئی یوخ، بلکه قوزئی عاشیق موحیطلرینی تانیتدیرماقدا، و حتی اورتا آسیادا اولان اوزان صنعتی اوزره چوخلو زحمت چکیب و بو ساحه ده دئمه لی ان زنگین و تایسیز معلوماتا مالیک اولان بیر اینساندیر.
دوکتور قافقازیالینین اثرلریندن:
ایران تورک ادبییاتی آنتولوژیسی 6 ج” (دؤرد مین صحیفه یه یاخین بیر دائره المعارف)
میکائیل آزافلینین دیوانی
قیرخ ایللیک قارا گونلر (نمایشنامه)
ائرمنی مظالمی
و… آد آپارماق اولار.
“ایران تورکلری عاشیق موحیطلری” آدلی کیتاب بو ایل (2006) 313 صحیفه ده ارزروم شهه رینین افسئت اثر یاییم ائوینده یاییملانیدیر.
بو کیتاب 8 بؤلومدن عیبارتدیر:
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطی
اورمو عاشیق موحیطی
سولدوز قاراپاپاق عاشیق موحیطی
زنجان (زنگان) عاشیق موحیطی
قوم- ساوه عاشیق موحیطی
خوراسان – تورکمنصحرا عاشیق موحیطی
قاشقای عاشیق موحیطی
عاشیق موحیطلرینین موقاییسهسی
هر بؤلومده بحثلر بئله دوام تاپیر، اؤرنه ک اولاراق تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینده باشلیقلار بئله دیر:
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینین دئموگرافیک یاپیسی
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینه منسوب قدیم عاشیقلار
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینده قوللانیلان چالغی آلتلری و آؤزه للیکلری
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینده بولونان عاشیق – اوزان ادبییات اوجاقلار
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطی خالق حیکایه لری و دستانلاری
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطی عاشیق هاوالار
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینی بسله یه ن قایناقلار
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینه منسوب چاغداش عاشیقلار
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینه منسوب بالابانچیلار
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینه منسوب قاوالچیلار
تبریز قاراداغ عاشیق موحیطینین قدیم اوستاد عاشیقلاریندان بعضیلری
کیتابدا هر موحیطین چالغی آلتلری، و عاشیق بالابانچیلار و ها بئله عاشیق ادبییاتین آراشدیران یازیجلارین شکیللری ده بول بول گتیریلمیشدیر.
کیتابین تصحیحینده یازارین ایکی اؤیره نجیسی: دوکتور بهادر گوجو یئته ر، و حمزه قولو قیسا دا یاردیمچی اولوبلار.
طبیعیدیر کی ایندی یه کیمی تبریز، اورمو و زنگان عاشیقلارینین اوزه رینده گونئی درگیلرینده آز چوخ آراشدیرمالار و یازی، مقاله و کیتابلار یاییلیبدیر. آمما قوم، قاشقای و خوراسان تورک عاشیق موحیطلری حاقدا بیلگیلریمیز یوخ کیمیایمیش. اونا گؤره ده چالیشاجاییق، کیتابین اوچ سون بؤلومونو، یانی قوم – ساوه، قاشقای، و خوراسان ـ تورکمنصحرا عاشیق موحیطلری بؤلوملرینی کؤچوروب، اینترنیت صحیفه لرینده اوخوجولاریمیزین قوللوغونا چاتدیراق. اومورام بو یازیلارا تنقیدی یا باشقا بیر باخیشی و آچیقلاماسی اولان اوخوجولار آشاغیدا گله ن ایمیل آدرسینه مکتوب یازیب، اؤز گؤروشلری بیلدیرسینلر. طبیعیدیر کی بو گؤروشلر کیتابین گله جک یاییملاریندا یاردیمجی اولا بیله ر.
[1] akafkasyali@ho…
[2] heydarbayat@ya…
درین سایقیلارلا
قوم – سید حیدر بیات
قوم ساوه عاشیق موحیطی (1)
1. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نين دئموگرافيک ياپيسي:
تورک عاشیقلیق گله نه یی نين چوخ جانلي اولاراق ياشاديغي موحیطلردن بيريسي ده قوم-ساوه عاشیق موحیطيدير. بو موحیطي، کرج، قزوین، ابهر، قیدار، بيجار، اسداباد، نهاوند، عراق، کاشان، قوم و تهران شهه رلري احاطه ائتمکده دير. قوم-ساوه عاشیق موحیطي داخیلينده بو اؤنمهلي يئرله شيم يئرلري بولونماقدادیر: آبگرم، آوج، باهار، بويون زهرا، جعفرآباد، ابهر، عراق، فراهان، اسداباد، اشتهارد، قاراقان، همدان، هشتگرد، کازيران، قزوین، کبودر آهنگ، کرج، قیدار، کومیجان، قوم، ملاير، مزليقان، مرداباد، نهاوند، نووبران، رباط کریم، رزن، رودبار، تفرش، ساوه، ساوج بولاغ، شهریار، تهران، تويسرکان، اورودرگزين، ورامين، زرند.1
قوم-ساوه عاشیق موحیطينين عاشیقلاري زنجان، شیراز، فيروزاباد، مشهد كيمي چوخ اوزاق تورک موحیطلرینه ده دعوت ائديلمکده ديرلر.
“قوم-ساوه عاشیق موحیطينده مسکون بولونان تورک بويلاري (طایفالاری) نين باشليجالاري بونلاردير: آجيرلو، آفشار، امله، باهارلي، بايات، بیگدلی، جلاللي، دئللر، گئلباغی، خلج، حاللاچ، خدابنده لو، قاجار، قارا-گؤزلو، قاراپاپاق، کلون، کنگرلو، کؤسه لر، کورد-بئگلو، لک، محمدلي، موغانلي، موسولو، سولدوز، شاه سئون، تورکاشوئد، تورکمن، يارجانلي، زه غل، زرگر، ذوالقدر.
بو بؤلگه ده ياشايان تورکلرين بير قیسمي هله يايلا حاياتيني داوام ائتتيرمکده دير. حئیوان سورولري ایله بيرلیکده يازلاري یایلاقلارا گئتمکده ديرلر. بير چوخ تورک بويو كيمي بونلار دا ياز مئوسمینه ” ياي ” دئیه رلر. بونون ايچين ده يازين بارينديقلاري و قوناقلاديقلاري يئرلره “یایلاق” و یا ” يايلا” آدي وئريلير. قیشين قوناقلاديقلاري يئرلره ايسه ” قیشلاق ” دئییلير. همدان ايله قیدار آراسينداکي قاراقان داغلاري یایلاقلاريدير. ساوه، قوم و تهران اوچگئنينده قالان بؤلگه ايسه قیشلاقلاريدير. بو موحیطه شاهسئون حوزه سی ده دئییلیر.
قدیم تورک يوردو اولان بو بؤلگه ده، چوخ اونلو تورک عالیملری يئتيشمیشدیر. اوستاد شاعير تئلیم خان، اوستاد شاعير خوندابلي مهجور، رشیدالدين فضلالله، عین القضات همدانی، شاعير بستهکار ابولقاسیم عاريف، شاعير تورکمن ماحمود (تئلیمخانين تورونو)، فيلوسوف قيرچي قايخان خلجلي، شاعير رضاعلی، همدانلي غیب علی، بويوک تورک دوشونورو جمال الدين آفغانی اسدآبادی، آراشديرماجي يازار علی کمالی بونلارداندير.
5.2. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نه منسوب اوستاد عاشیقلار:
بو بؤلگه خالقينين یاخین زامانا قده ر کؤچه به حاليندا ياشامالاري و عاشیقلارين دا اونلارلا بيرلیکده داغلاردا، يايلالاردا ثابت اولمايان مکانلاردا صنتلريني ايجرا ائتمه لري، اثرلرينين قئیده گئچمه سينه ايمکان وئرمه میشدیر. سون يوز ييل بويونجا قاشقای تورکلري ایله بيرلیکده بونلارين دا سوره کلي حکومت گوچلري طرفيندن تعقیب و تادیب ائديلمه لري ده عاشیقلارين اثرلرينين توپلانماسيني انگلله یه ن بير دیگر گوچ اولموشدور.
ایندیليک بو بؤلگه ده سون يوز ایلده ياشاميش بير میقدار عاشیقين وارليغيني تثبیت ائده بيلديک. اومود ائدیریک کي آراشديرمالاريميزي سوردوردویوموزده باشقا عاشیقلارين و اونلارين اثرلرينين ايزينه راستلاياجاییق.
“قوم-ساوه عاشیق موحیطينده حتی زنجان، سولدوز، خوراسان كيمي دیگر ايران تورک عاشیق موحیطلرینده اوستاد تئلیمخان3 آدلي تورک اوزاني عاشیقلارين پيري، اوستادي قبول ائديلمکده دير. بوتون عاشیقلار اونون شئعرلریني ازبر بيليرلر. اوستاد تئلیم خانين (تئليم خان، 1742 - 1829) ايکي شئعري:
محمد
ازل حاق نوروندان قدرت قلمین
یازدی عرش- موعللایا محمد
کوفرون گونو يانديريردي عالمی
شوکور آللاه سالدي سايه محمد.
منع ائديب باطيلي حاققی بويوران،
حلالی حرامدان سئچيب آييران،
بوتلاري سينيديريب منبر قئييران،
قدم باسان موصللایا محمد.
بو تخته بو تاجا تبارک اللاه،
ايبراهيم ده سالدي کعبه بئيت اللاه،
موسا تور’دا، کيليسادا روح الله،
ميندي گئتدي او سمايا محمد.
عرشدين بوئيانيندا کلام-ي رواج
ملکلر باشیندا نور دورور تاج
دؤردونجو آسماندا گئتدي وئردي باج،
انگشترین یدواللاها محمد.
عاريف بيله ر بو کلامي بو ديني،
اوخورلار حق کيتابيندا ياسيني،
يارب اولور باخا قييامت گونو،
تئليم کيمي بینوايا محمد.
شئیخ صنعان
شئیخ ـ ی صنعان کيمي ترسا سئوميشه م،
راستا يوللاريمي کئج ائیله میشه م.
بير ناخلف کسه دوچار اولموشام،
باشیمنان عاقليمي نئجه ائیلهمیشه م.
ضرر اولوب، ائلهديیيم ائتديیيم،
کاساد اولوب بازارلاردا ساتدیغیم،
الدن چيخيب تور آتديغيم توتدوغوم،
قوودوغوم جئيراني نئجه ائیلهمیشه م.
بير وفا گؤرمهديم سولطاندان خاندان،
بير تيکان چيخاردان اولمادي جاندان،
قونشولاريم کؤچوب اويان باياندان،
آراليق ائويمي اوج ائیله میشم.
آللاه بيلير نه قده ر پاکام آرييام،
نئجه بخت -ی قارا شوم سيتاره یه م،
محنت املاکينين دروگرییه م،
دريب غم خرمنين دج ائیله میشه م.
اله نمیشه م يوز مين يوز مين الکدن،
چيخميشام من نئچه شطط-ی کلکدن
خبر آلسان مني چرخ-ي فلکدن،
دئيه ر تئليم’ينه ن لج ائیله میشه م.
“قوم-ساوه عاشیق موحیطينده عاشیقلار طرفيندن اوستاد قبول ائديله ن و شئعرلري اوخونان بير دیگر اوستاد شاعير ده خوندابلي مهجور’دور. حاياتي حاققیندا چوخ شئي بيلينمير. خوندابلي مهجور’دان بير شئعر:
نادان اولما
دلی کؤنول نادان اولما،
ائل چکمه آشینالاردان،
مئيلين غوربت ائله سالما،
نه گؤردون بیگانه لردئن.
باد صبا کيمين اسمه،
بولبول تک گولشندن کوسمه،
هامي يئره قدم باسما،
عیبرت آل نابينالاردان.
عشقین سبوسوندان ايچمه،
هر چاتانا گؤيلون آچما.
گنج ايچون چؤللره قاچما،
گئت آختار ويرانه لردئن.
مئيلين سالماگينان يادا،
غم چکمه فاني دونيادا،
دوست اوچون اؤزون سال اود’ا
کم اولما پروانه لردن.
نئيليره م دونيانين مالين،
گؤيلوم ايستير يار جامالين،
خونداپلي مهجور’ون حالين،
گئت سوروش ديوانه لردن.
5.3. سون يوزایلده ياشاميش اوستاد عاشیقلار:
عاشیق محمد علی کرفسلی (همدان کرفس اؤلوم.1966)،
عاشیق عزیز خان (گازيران-اؤلوم. 1976)،
عاشیق يوسوف يئرقانلي (اليشار-قاراقان-ساوه اؤلوم. 1977)،
عاشیق محمد علی صوفولار (انجیلاوند-ساوه، اؤلوم. 1985)،
عاشیق جوز علی (همدان اؤلوم. 1966)،
عاشیق محمد حسن سنگکلی (مه ره غئي-سنگکلی 1986)،
عاشیق صیدق علی ریضایی (همدان اؤلوم. 1991)،
عاشیق يوسوف ایسماعیلی (بندي چايير ساوه اؤلوم. 1996)،
عاشیق ایسماعیل رشیدی (ساوه اؤلوم. 1996)،
عاشیق محرم سلمانی (ساوه زرند اؤلوم.1996)،
عاشیق ایسماعیل شاهمرادی (قیلیچ کندی قاراقانی-ساوه اؤلوم. 1996)،
عاشیق قاسیم تمدن (همدان اؤلوم. 2001)،
عاشیق عزیز خان هم چؤگور (ساز) هم ده ساز (زورنا) چالارميش. بو اوستاد عاشیقلاردان هيچ بيرينين ائلده موجود اثري یوخدور.


text:
۲۰ دسامبر
۲۰ دسامبر:
- ۱۶۹۹ - بیرینجی پتر روسیهده یئنی ایلین ۱ سپتامبردا دئییل٬ ۱ ژانویهده قئید ائدیلمهسی بارهده فرمان وئرمیشدیر.
- ۱۸۰۳ - آمریکا بیرلشمیش اوستانلری لوئیزیانا اوستانینی فرانسهدن آلمیشدیر.
- ۱۸۷۹ - توماس ادیسون نئون لامپاسینی تقدیم ائتمیشدیر.
- ۱۹۱۲ - لندنده تۆرکیه و بالکان دؤولتلری آراسیندا باریش کونفرانسی کئچیریلمیشدیر.
- ۱۹۱۵ - سوْن آنزاک و اینگیلیس بیرلیکلری ده چاناققالادان گئری چکیلمیشدیرلر.
- ۱۹۱۵ - مصطفی کمال پاشانین باشچیلیق ائتدیگی عثمانلی اوْردوسو آریبۇرنو ظفرینی قازانمیشدیر.
- ۱۹۱۷ - روسیه و آلمان آراسیندا باریش دانیشیقلاری باشلامیشدیر.
- ۱۹۲۲ - شوروی سوسیالیست جومهوریتی ایتّیفاقی آدی آلتیندا ۱۴ دؤولت بیرلشمیشدیر.
- ۱۹۲۴ - هیتلر حبسدن قۇرتولموشدور.
- ۱۹۵۵ - سۇدان باغیمسیزلیق اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۵۷ - اوروپا اتومی انرژی آژانسی قۇرولموشدور.
- ۱۹۶۳ - برلین دیوارینداکی بۇراخیلیش منطقهلری ۱ گۆنلوگه آچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۰ - شوروی خاریجی ایشلر ناظیری گؤزلنیلمهدن استعفا وئرمیشدیر.
- ۱۹۹۵ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی بوسنی-هرزقوییندا وضعیّته نظارتی ناتویا تاپیشیرمیشدیر.


text:
افغانستان خوفسیزلیگی واقتصادی آلدین کیتیشی اوچون چین اولکه سی نینگ بیرگن وعده لرینی باشله نیش لیگینی ایستیمیز
افغانستان گه چین ولسی جمهوریتی جمهوررئیسی نی اورین باسری لی یون چوپه باشلیغی ده اواولکه نینگ بیریوقاری رتبه لی هیئتی نی رسمی ودوست لیگ سفری جریانی ده ایکله اولکه لراورته سیده کی همکارلیگ قیلیش لیگ اوچ مهم حجت لرگه قول باسدی لر.
اونده کی بیریلگن وعده لرویازیلگن ماده لرباشله نیش لیگ نتیجه سیده نه یلغوزاولکه ده کی تینچ لیک لرواقتصادآماده بولیش لیگی یول لریگه یاردم ایته دی.شونده ی ایکله اولکه لرینی آلتمیش ییل لیگ دوست لیگ ارتباط لری باشقه هم مستحکم وآماده بوله دی .افغانستان جمهور رئیسی محمداشرف غنی وچین جمهوریت رئیسی نینگ اورین باسری بیلن اوچره شیب گپیرگنده بوحجت نی اهمیت لی لیگی باره سیگه معلومات بیریب ایتدی :بومهم حجت لرباشله نیش لیگی یاردم لری بیلن بیرتمان دن کابل شهری نینگ تورت تمانی ایشیک لریده کی موترلراوستیگه یوک لنگن پارتیلیکان موادلروباشقه اولدیریکان موادلرینی تاپیش اوچون کمپیوتروعکس الیکان کمره لرقوریلیش لیگی وباشقه بیرتمان دن اویی یوق ومستحق کیشی لراوچون اون مینگ گچه تیریک چیلیک قیلکان اپارتمان لرتوزه تیش وشونده ی افغانستان خلق لری نینگ بیرکتته ایستک لری حیثیده اولکه نینگ همه منطقه لری ده تینچ لیک تامین بولیش لیگی اوچون کوشش قیلیش لیگ لرگه سازمان بیریش لیگ واونی یوزیدن افغانستان وچین قوشمه لیگی ده منطقه وهمه دنیا خلق لریگه بیرکتته قوشمه یاوحیثیده تروریست لرقرشی سیگه مبارزه قیلیش لیگ لرینی یوتیق لیگ لرگه یتوشتریش وبو اوچ حجت لرینی افغانستان نینگ مالیه وزیری اکلیل حکیمی ، افغانستان اسلامی جمهوریت جمهوررئیسی محمداشرف غنی وچین ولسی جمهوریت جمهور رئیسی نی اورین باسری لی یون چو په یانیده چین سوداگری وزارتی نینگ اورین باسری خانم گاویانگ بیلن قول باسدی لر.بواوچ حجت لرفزیکی خوفسیز لیگ لر، جامعه خوفسیز لیگی ومعارف بولم لریده کی اونی یوزیدن کابل نی ایشیکیده سکن ماشینلرینی قوریلیش لیگی واون مینگ اپارتمان توزه تیش اوچون توقسان یتتی ملیون دالر یاردم بیریش ، معارف و عالی اوقیش وزارت لریگه تحصیلی بورس لربیریش لیگ شامل دیر. چین جمهوررئیسی نینگ اورین باسری افغانستان بیلن اوزینی اقتصادی وخوفسیز لیگ یاردم لرینی دوام بیریش اوستیگه تاکیدقیلیب ایتدی: چین اولکه سی افغانستان نینگ لوگرولایتی نی عینک مس کانینی خوفسیزلیگ قیین چیلیک لربارلیگی اوچون یخشی شکل ده بجرمه گن لیگی وشونده ی افغانستان نینگ باشقه فایده لیک پروژه لریگه سرمایه قویلمه گن باره سیگه کوپ زیان لرکورگن .وشونده ی فایده لیک ایش لربجریلسه ایدی ، افغانستان بوکون منطقه ودنیابوییده اوزایاغنی اوستیده توختب بیرآلدین کیتگن اولکه گه اوزگرسه کیره ک ایدی.
دنیانینگ بیرکتته آلدین کیتگن اولکه سی حیثیده چین اولکه سی اوزینی کوپ یاووغ دوست اولکه سی پاکستان اوستیگه اوزینی نفوذوفشاری دن ایش آلسه وایته آلسه کی پاکستان اولکه سی نی مونگه مجبورقیلسه کی اواولکه ده حقانی شبکه سی ، طیبه لشکری ، اسلام لشکری واویغورقوشمه لیگی ده کی ترویست لرینی اورته دن یوقاتسه .واولر نینگ توتیب قماقخانه لرگه تشله سه ویابولمه سه افغانستان وامریکادیک دنیانینگ باشقه اولکه لریگه تاپشیرسه اوزلرینی بجرگن اسلام قرشی سی وانسان قرشی سی وآلدین کیتیش عمل لرینی جزالریگه یتوشسه لر. شوشکل ده افغانستان ، چین امریکا، هندوپاکستان خلق لری تروریست لرگروه سینی شریدن قوتیلسه لر افغانستان قوشمه لیگی ده منطقه اولکه لرینی اقتصادی ، خوفسیز لیگ لری سیاسی تینچ لیک لریگه کتته تهدیددور.اولردن آرقه داشلیک قیلیکان اولکه لرینی شوم توطئه لری وناجایزپلان لری بیلن قوشیب توپراق گه کومسه لر.
سنجر


text:
آذربایجانین مدافعه ناظیری، گئنئرال-پولکوونیک ذاکیر حسنوو تورکییهنین کایسئری شهرینده حربی قوللوقچولاری داشییان آوتوبوسون پارتلادیلماسی نتیجهسینده هلاک اولان و یارالانانلارلا باغلی تورکییهلی همکاری فیکری ایشیکا و همین اؤلکهنین باش قرارگاه رئیسی اوردو گئنئرالی هولوسی آکارا باش ساغلیغی عونوانلاییب.
مودافیعه ناظیرلیینین مطبوعات خیدمتیندن آخار . آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، باش ساغلیغیندا بیلدیریلیر:
"قارداش تورکییه رئسپوبلیکاسینین کایسئری شهرینده باش وئرمیش خائین تئررور آکتی نتیجهسینده حربی قوللوقچولارین و مولکی شخصلرین هلاک اولماسی و خسارت آلماسی حاقیندا خبر منی دریندن کدرلندیردی. بیز بو دهشتلی حادثهدن چوخ هیددتلنیر، تئرروریزمی قطعییَتله پیسله ییریک.
تئررورا قارشی آپاریلان کسکین موباریزهده دائیما قارداش تورکییه سلاحلی قوهلرینین یانینداییق و وار گوجوموزله دستکله ییریک.
هلاک اولانلارا رحمت دیله ییر، اونلارین یاخینلارینین دردلرینه شریک اولور، عائیلهلرینه درین حوزنله باش ساغلیغی وئریرم. بوتون یارالیلارا تانریدان شفا دیله ییرم.
الله رحمت ائله سین».


text:
قاضی اوغلو
ائل اوبا – بو اولایلاردان صونرا امام حسین علیه السلام بیر آسلان گیبی باباسی علینین ، عمیلری حمزه و جعفر طیارین قانلاری داماریندا قه ینییب جوشتوغدا سعد اوغلونون اوردوسونون اورتاسینا هجوم ایتدی. قارشیسینا گله نی جهنمه گونده ریردی.
دوشمان عسکرلری چیویرکه گیبی امامین قارشیسندا داغیلیردی.
راوی دییری :
« اللها آند اولسون حسین گیبی مصیبته اوغرایان بیر کیمسه نی گورمه دیم. اوغوللاری ، دوستلاری گوزلری ئوگونده ئولدورولدوغو حالدا ، قاهرامانجا صاواشیردی و هیچ بیر کیمسه قارشیسینا چیخه بیلمیردی».
داها صونرا امام علیه السلام گوره رکه ن دوشمان اوردوسوندان بیر تاخیم عسکر ، آج صوصوز و سلاحسیز ارواد اوشاغلارین چادیرینا هجوم ایتمه غ ایستیردی .
یوکسه ک بیر سه سله چاغیردی :
« لاحول و لا قوه الا بالله علی العظیم ، وای اولسون سیزهای سفیان جماعته ی اگر دینینیز یوخ ایسه میعادتان دا قورخمیرسانیز دنیانیزدا آزیندان حر اولون ، اگر عربسه نیز اینانجینیزدا بونادیر اصلینیزا دنون. من سیزینله صاواشیرام سیزده منیمله ، آرواد اوشاغلارین نه صوچو وار .
حیات دا اولدوغومجا ایچینیزده کی ظالملارا منیم آرواد اوشاغیما هجوم ایتمه له رینه اذن ویرمه یین ».
آییرد سیز انسان سه لینین اورتا سنیدا یاپا – یالنیز قالان قاهرامان ، صاواشتیغجا سانکی بویله سویلیردی :
ییگیدلرین هر زامان آغ ، نازلی بایراغییم
حریت ده نیزینین قوروماز بولاغییم
ییگیدلر قوجاغیندا بسله ندیم هیچ قورخماریم
بابام صاواش آسلانی من اونون دایاغییم
قیلیجلر گوممه ز منی ئولولر دیاریندا
بیلیمده حق یوکونون ایشیغ چاغلار داغییم
انسانلیغا هر زامان ییشیل روحلر ویره ریم
یوره گلرده بولوتوم یارینین چاناغییم
یارینین اته گینی بو آل قانیم یه شه ردیر
بو قومو داغلار چولده تاریخین چیراغییم
آلاجاغدیر قانیمدان هر صولغون گول ره نگینی
هر گوزون هر یوره گین یاراسییم داغییم
قانیمسیز ایشیغلانماز نه شفق نه ده یارین
هر صباحین مومویم هر حقین چاخماغییم
من ییشیلیم ، ییشیل ده قالاجاغدیر دیله گیم
اجلارین چیپلاغلارین یاز قیش ته چارداغییم
قانیمین هر داملاسی بین قاهرامان توره دیر
قیلیجیم صو دامجیلار یارینین بایراغییم
بو صیرادا تاریخین ئولمه ز قاهرامانی آغیر و سیجاغ بیر صاواشا یاپایالنیز گیریشمیشتی. ایلک که ره مظلوملارین و حرلرین باش تاجی امام حسین علیه السلام ئوزونه بیر ایچیم صو ایسته دی. آمما دوشمان اوردوسوندان بیری دیدی :
« ای حسین واللاهی سنی صوصوز ئولدوره جه غیغ ، و فرات چاییندان دا بیر داملا صو داتمایاجاغسان ».
او حالدا امامین بدنینه ، اوخلار ، صاپا دوزولموش مونجوغ گیبی دوزولموشتو ، و قیلیجلر ده امامین بدنینده بیرصاغ ییر قویمامیشتی.
بو صیرادا امامین باشینا دوشمان عسکرنین بیرسی بیر داش ووردو داها صونرا اوچ پرره لی بیر اوخ یوره گینین باشیندا اوتوردو ، امام حسین علیه السلام چاغیردی :
«بسم الله و بالله و علی مله رسول الله».
صونرا باشینی گوگه قالدیریب بویوردو :
ای اللهیم سن بیلیرسه ن بولارین ئولدوردوغلری کیمسه دن باشقا ییر یوزونده پیغمبرینین قیزینین اوغلو یوختور. الینی اوزادیب یوره گینده کی اوخو بیلینده ن چیقارتدی ، صو گیبی قان آخمایا باشلادی ، امام حسین روح و حیات دولو قانیلا الینی دولدوردو ، اونو گوگه سه پیپ بویوردو :
« ای اللهیم ئولومو قولای ائت منه و پیغمبرینله بو حالدا گوروشمه غ استیره م». قانین آخماسیلا امام گوجونده ن دوشتو ، بو صیرادا بیریسی اماما چیرکین سوزلر دیدیغجه امامین باشینا قیلیج ووردو. امام ییره دوشونجه ، عسکرلر اونون اطرافینی ساردیلار.
مبارک قانی صو گیبی آختیغجا سانکی بویله سویلیردی :
ئورتون ای توز طوپراغلار یارامی ییل گوره رسه
ییتیره یر مدینه یه بو آجی خبریمی
گیجه نین ئورتوسونده گیزله ن ای باشسیز بدن
گورمه سین آنام زهرا یارالی جیگه ریمی
قلبیمه چوکه ن اوخلار جانیمی سه ره ند ایتدی
قویمادی صاغ ییر قالسین ، گیزلییم آزاریمی
دونون ای صوصوز قوشلار بابامین دیارینا
آرخامدا هر حر انسان په رره لر دفتریمی
باشیمی یاران قیلیج انه ر که ن داماریما
خنه له دی ظفرین ره نگیله هر ییریمی
قایناق : کربلا اولایلاری – یازان : قاضی اوغلو – عربجه مقرم مقتلینده ن سه چمه لر


text:
تورکییهنی ترک ائدن ایسرایل سفیری اوجوز سیاسته ال آتیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییهنین خاریجی ایشلر ناظری مؤولود چاووشوغلو دئییب.
«ایسرایلین سفیری پولونو اؤدییب ویپ کئچیددن کئچه بیلردی. ایسرایلده بیزیم سفیرلیک امکداشلاری و یا بیز اؤزوموز پولوموزو اؤدیرک کئچیریک. سفیر ویپ کئچیددن دئییل، نورمال کئچیددن گئتدیی زامان البته کی، بو پروسدورلارا عمل ائتمهلیدیر. هر کس عمل ائدیر. اگر بونلارا عمل ائتمک ایستمیرسنسه، او زامان پولونو وئریب کئچمهلیسن»، - چاووشوغلو بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، ایسرایل سفیرینین تورکییهنی ترک ائدرکن هاوا لیمانیندا چکیلمیش گؤرونتولری یاییلیب. رسمی تل-اویو بونا کسکین رئاکسییا وئریب.


text:
«قولام دایی»نین ماجرالاری
نریمان ناظیم
اگر دئسم منیم دیلیم «قولام دایی» سؤزویله آچیلیب- سیزی آللاه اینانین! اینانین، چونکو من اؤزومو تانییاندان بری هر سؤزدن چوخ «قولام دایی» سؤزون ائشیتمیشم. آنام منی اوخشایان زامان، منه آجییان واخلار، هر یئرده, هر زاماندا «قولام دایی» سؤزو حیی و حاضیرایدی:
– گؤز دهیمهسین بالاما! بوی – بوخونو عینی «قولام دایی»سیدی!
– قاش گؤزه باخ سنی آللاه! اویانا چکیل دئمهییبها، لاپ «قولام»ین اؤزودور!
– جانی ساغ اولموش بو دا «قولام دایی»سی کیمیعیناددیر!
– ماشاللاه مئهرباندیر، «قولام دایی»سینا چکیب!
-…
-…
بئله – بئله سؤزلرله «قولام دایی» همیشه دیلیمین ازبری، قولاغیمین قوناغی اولوبدور. چوخ اوزون زامان او منیم ذهنیمین ان گئنیش حیصهسینی یئیهلیکلهمیشدی. من اونا گووهنردیم؛ اونون قانادیلا اوچاردیم. او هرهانسی زامان بیزه گلنده، کامیونون سسیله آنامین سسی بیرگه ائشیدیلردی: “قاداسی اورهگیمه، گلدی «قولام دایی»ون! ” او بو جوملهنی ائله بیر لحن ایله ادا ائدردی کی آدام اونا موشتلوق وئرمهنی اؤزونه تکلیف ساناردی.
«قولام دایی» ماشینی دربندین آغیزیندا ساخلاردی؛ ایپک دسمال بوینوندا ماشیندان یئنردی؛ دؤره بورکون گؤتوروب یانقیلیجی باشینا قویاردی؛ سونرا بیر ایکی دانا قوهون قارپیز، یوخسا بیر پاکات تنققولات قولتوغوندا یایخانا – یایخانا ائوه ساری یئرییردی. آنام ایسه بیر الینده حوله، او یبری الینده آفتابا، قویونون باشیندا دایانیب گؤزون قاپییا زیللردی. «قولام دایی» ال- اوزون یویوب، اوتاغا کئچردی. در حال سماور دزگاهی قورولاردی؛ بیر تاییندا آنام، او بیری تاییندا قولام داییم ایلهشردی؛ آنام چای سوزردی؛ قولام داییم ایچردی. «قولام دایی» مطلق چاییا یوخ دئمزدی؛ آنام ایسه آغاداداشینا چای سوزمهدن هئچ زامان یورولمازدی؛ بو آرادا زاواللی سماورین پیققیلتیسی آخیر- آخیردا یورقونلوغدان زاریلتییا چئوریلردی.
«قولام دایی»نین رح به رح ماجرالاری وار. اونون توپراغا تاپشیریلماسیندان ایللرجه گئچمیشسه ده، بو ماجرالار هلهده منیم ذهنیمین یوخاری باشیندا ایلشیبلر. نئجه اولار سیز ده منیم ذهنیمه قوناق گلهسینیز؛ بیرلیکده اونلارین بیر نئچهسینین تاماشاسینا ایلهشک؛ اولارمی؟
***
(۱): «قولام دایی»نین جیدیرا چیخماسی
بیزیم بالاجا شهریمیزین ایلکین شوفری “هنریک” آدلی بیر ائرمنی ایمش؛ ایکینجیسی ایسه منیم قولام داییم ایدی. قالمیش شوفرلرینهامیسی بونلارین شاییردی اولمودوشلار. البته منیم قولام داییم، گؤز دیمهسین، همیشه سواره ایدی؛ چونکو او ماشیندان یئنجک، آتینی یهرلردی. اونون آتی کؤهلن بیر آت ایدی. «قولام دایی» اونو وول – وول آدیلا چاغیراردی.
بیر عنعنه اولاراق، ایلین آخیر چرشنبهسی جاماعات چای باشینا گئدیب قاییداندان سونرا آتلیلار شهره یاخین بیر دوزده یاریشا چیخاردیلار. طبیعی کی «قولام دایی» اؤز وول-وول ایلا بو یاریشین اؤن سیراسیندا گئدنلردن اولاردی. او ایل ده هر ایل کی کیمی«قولام دایی» سحر ائرکن وول-وولو آرپا یونجایا توتوب، بئل – بوخونون قاشوولادی، یال – قویروغون اوخشاییب ائودن چیخارتدی. من اوندا اون ایکی-اون اوچ یاشیندایدیم؛ او آت ایلا، من ایسه قاچا- قاچا اونون آردینجا اؤزومو یاریش مئیدانینا یئتیردیم.
ییرمینئچه آتلی سیرا دایانمیشدیلار. «قولام دایی»ایسه دری پاپاغی باشدا، ایپک دسمال بوغازیندا، شال قورشاق بئلینه ساریلمیش حالدا، اوجا بویوایلا کؤکسون قاباردیب دیم-دیک آتا اوتوروب نسه اوفوقده بیر شئیی آختاریرمیش کیمی، گؤزلرین دوم – دوز قاباغا دیکمیشدی. آنجاق سیرا تکمیللشدی؛ آدلیم آت دلالی پاشاخانین توفنگینین سسلنمهسیله آتلار یئرلریندن سیچراییب، قیساجیق زاماندا توز- تورپاغا قاریشیب گؤزلردن ایتدیلر.
لحظهلر آغیر- آغیر اؤتوشوردو. منیم اورهگیم سینه قفسینده چیرپینیردی. هله آتلاردان خبر یوخ ایدی. اوفوقده سئیرک دوماندان باشقا بیر شئی گؤرونموردو. بیردن بیره اوزاقدان سرعتله یاخینلاشان توز- توزاناق توپاسی گؤزه چارپدی. هیجان، ییغیناقدان قایناییب داشلاندی.های – کوی چؤل – باییری بورودو. بیر ایکی آتلی جیزیغا چاتیب، سوووشدولار. اوچونجوسو، دؤردونجوسو؛ آمما «قولام دایی»دان خبر چیخمادی. توز- تورپاغین قاتیلیغیندان یئتیشن آتلیلارین تانینماسی چتینه چیخمیشدی. آتلیلار آتدان دوشوب، آتلارینی دولاندیریردیلار. هله ده من قولام داییمیآختاریردیم. بیردن پاشاخانین سسی اوجالدی:
– اده قولام، آتی دولاندیر! چرلر هآا..، دولاندیر اونو!
پاشاخان سؤزونو ایکی – اوچ دؤنه تکرار ائلهدی.هاچاندان –هاچانا «قولام دایی» دیله گلدی:
– جهنمه چرلر، گورا چرلر.
«قولام دایی»نین بوغوناق سسینه طرف یونلدیم. آتین جیلووندان توتوب دایانمیشدی. توز- تورپاغا بویانمیش صیفتیندن دوغوردان زههر دامیردی. قورخومدان دال – دالی چکیلیب، یاواشجا سوزولوب، ائوه ساری یوللاندیم.
اوچ گون «قولام دایی»نین ائوینین هندهورینه دولانمادیم؛ دؤردونجو گون “فهی” زندایی بیزه گلدی. بللی اولدو کی همان گون «قولام دایی» وول-وولو یالدان قویروغا ازیب؛ سونرا اونو سالیب طؤلویه؛ قاپیسینادا بیر یئکهجه قیفیل وروب، باغلاییب. دیلسیز- آغیزسیز حئیوانی تکجه آرپا یونجایا یوخ، حتتا سویا سامانا دا حسرت قویوبدور. آتین کیشنرتیسیندن قاپ-باجا دیله گلیب. «قولام دایی»نین اؤزوده یورغان-دؤشهیه دوشوب، او گوندن ایشه گئتمهییبدیر.
تکی منیم آتام- آنام دئییل، قوهوم- قونشودان دا کیمیسی قورخوسوندان ایشه قاریشمیردی. بیر ایکی گون ده سوووشدو، سؤز یاییلدی، نهایت آتین لاپ دیلدن دوشن زامانی پاشاخان بیر نئچه آق ساققال ایله برابر «قولام دایی»نین یاتاغین دؤرلهدیلر. هره بیر بند دئدی؛ آنجاق پاشاخان سؤزو آلدی:
– قولام، اشی سن ده بیر دانیش آخی، دی دئ گؤرک بو دیلسیز حئیوانین باشیناهانسی داشی سالمالییق؟
قوناقلار دانیشیغا باشلایان لحظهدن باشین یئره دیکن «قولام دایی» نهایت باشینی قالدیریب، تکی بیر جومله دئدی:
– پاشاخان سن فقط بیر ایش گؤرهجکسن؛ بو قورومساغین بئینینه بیرجهدنه گولله بوشالداجاغسان؛ والسلام!
پاشاخان سؤزو آلیر؛ درحال، دوروب دوشونمهدن دئیییر:
– آی سنون او دیلیوه قوربان قولام، واالله سؤزون لاپ جؤهرین دئدین؛ دوغرودانکی بو بئقئیرتین قانی حلالدیر!
سونرا باشین قاپییا ساری اوزادیب، سسلهییر:
– فهیمه باجی گتیر، گتیر او آچاری! من اؤزوم بیللم اونون باشینا نه اویون گتیرمهلییم.
بیر ایکی هفتهدن سونرا پاشاخان آتین پولونو قاپییا گتیریر. فهی زندایییا وئریر. پول ایکی آی تاخچادا قالیر. «قولام دایی» هر گون فهی زندایینین آغیزینی گودور کی پولا گؤره اونا بیر سؤز دئیه بلکه، آمما فهی زندایی قورخوسوندان لا کلام دانیشماییر. نهایت «قولام دایی» تاخچاداکی پولون قاش گؤز آتماسینا دؤزه بیلمهییب گونلرین بیر گونو سسسیز- سمیرسیز ال آتیر پولو گؤتوروب جیبینه قویور… “سون”


text:
تورکییه سورییا ایله سرحده علاوه قوه ییغیب. اؤتن شنبه تورکییه پرئزیدئنتی رجب طایییب اردوغان سورییادا ووروشان تورک عسگرلرینین ایرلیلهمکده اولدوغونو، تئزلیکله راککا شهرینه دوغرو حرکته کئچهجکلرینی دئییب.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده «بلومبئرگ»ده درج اولونان مقالهده قئید اولونوب.
یازیدا تورکییهنین سورییا ایله سرحدده گئنیش میقیاسلی حربی عملیاتا باشلایاجاغی پروقنوزلاشدیریلیب. بونا سبب کیمی ایسه کوردلرین سورییانین شیمالیندا مؤحکملندییی، اونلارین دؤولت قورماق خیاللارینین کیفایت قدر رئال اولدوغو گؤستریلیب:
«دئکابرین ۲۵-ده علاوه تورک اوردوسو و تانکلاری سورییا ایله سرحده دوغرو حرکت ائدیب. سرحد شهرلرینده – اوغوزائلی و قارقامیشدا یئنی آرتیللئرییا قوهلری توپلانیب.
حاضردا بیرلشمیش شتاتلار دا کورد دؤیوشچولرله بیرلیکده راککانین ایشید-دن آلینماسی اوچون عملیاتی داوام ائتدیریر. اردوغان یئنی سئچیلمیش آمئریکا پرئزیدئنتی دونالد ترامپی کوردلری عملیاتلاردان اوزاقلاشدیرماغا، آنکارا ایله امکداشلیغا سسلهییب. بئله اولارسا، تورکییهنین سورییاداکی جیهادچیلارا قارشی عملیاتلاری گئنیشلندیرجیینه سؤز وئریب.
تورکییهنی ناراحات ائدن کوردلرین سورییادا علاوه اراضیلره ییهلهنمهسی، دؤولت یاراتماسی جهدلریدیر. کوردلر سورییاداکی موناقیشهدن یارارلاناراق سون ۵ ایلده خئیلی اراضی توتوب، اوستهلیک، ایشید-له موباریزهده آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارین یارارلی موتتفیقینه چئوریلیب. بونون قارشیسینی آلماغا چالیشان آنکارا آوقوستدان سورییادا گئنیش میقیاسلی عملیاتلارا باشلاییب.
ایندی تورک عسگرلری سورییانین الباب شهری اطرافیندا ایشید-له ووروشور. اردوغان الباب مسئلهسینین بیتمک اوزره اولدوغونو، سونرا مئنبیج شهرینی توتاجاقلارینی دئییب. مئنبیج ایندی کوردلردهدیر، اونلار شهری ایشید-دن یئنیجه آزاد ائدیبلر.
اردوغان آدی چکیلن شهرلردن سونرا تورکلرین راککایا اوز توتاجاقلارینا سؤز وئریب. «امئریکا ایله بیرلشه بیلسک، بیز سورییانین شیمالینی تئرروردان تمیزلنمیش تهلوکهسیز زونا اعلان ائدجییک»، - دئییب.
آمئریکا ایسه تورکییهنین چاغیریشینا، هله کی، کونکرئت جاواب وئرمهییب. «واشینگتون پوست» یازیر کی،آمئریکانین عیراق و سورییاداکی رسمیسی، گئنئرال ایستئفان توونسئند بو گونلرده تورک همکارلارییلا راککا مسئلهسینی موذاکیره ائدجیینی دئییب.
پئنتاگون سؤزچوسو پیتئر کوک کئچهن هفته تورکلرله آمئریکالیلارین راککا مسئلهسینده سیخ امکداشلیغا طرفدار اولدوغونو بیلدیرسه ده، دئتاللارا وارماییب».


text:
تاجیک لر بیلن قیرغزلر اورته سیده توقنه شوو یوز بیردی
تاجیکستانلیک چیگره چیلر اده شیب قیرغزستانگه اوتیب کیتگن
می آیی نینگ 12 نچی کونیده تاجیکستان نینگ 4 نفر چیگره چیسی اده شیب موتری بیلن قیرغزستان نینگ لَیلَک اولسواللیگی سعد قشلاغیگه اوتیب کیتدی.
کیین چه لیک ایسه اوشبو تاجیکستان چیگره چیلری قوشنی قیرغزستان وطنداش لری نینگ اسنادی نی تیکشیره باشله گن.
اوشبو وضعیت نینگ اوزی قشلاق اهالیسی بیلن خوددی منه شوو تاجیکستانلیک حربی لر اورته سیده جنجال پیدا بولیشی گه سبب بولگن. کیین ایسه, خوددی منه شوو وضعیت نینگ اوزی قشلاق اهالیسی بیلن تاجیکستان لیک حربی لر اورته سیده کیچیک بیر توقنه شوو یوز بیریشی گه سبب بولدی.
قشلاق یشاوچی لری تاجیکستان لیک حربی لر نینگ موتری نی قوللریدن آلیب قویگن. قیرغزستان چیگره خوفسیزلیک کوچلری نینگ حادثه محللی گه ییتیب کیلیشی بیلن جنجال اداققه ییتگن.
تاجیکستان تامانی ایسه اوشبو حادثه سببلی رسماً کیچیریم سوررایکن, تاجیکستان لیک چیگره چیلری نینگ تجربه سیزلیک لری سببلی بونده ی بیر حادثه نینگ یوز بیرگن لیگی نی بیلدیردی.


text:
یوخو ایچینده یوخو آیلین الفت بیردن اؤزومو عجیب بیر دونیادا گؤردوم. اورادا دوغرودان وار اولان وامپیرلر، زومبیلر، قورد آداملار وار ایدی. چوخ قورخموشدوم. بؤیوک آنامین ائوینی گؤروب، قاپیسينی چالیب، ایچرییه کئچدیم. بؤیوک آنام منی گؤردویونده چوخ سئویندی. منه بیر جادی اولدوغونو دئییب، منی یاخشی بیر جادی اولماغیم اوچون حاضیرلادی. سونرا بیر قابلامادا بعضی وسایللر تؤکوب، سیحیرلی سؤزلری سؤیلهییب، بیرکورهنین ایچینه ...Read More »
آیلین اولفت (12 یاشیندا)/ دالغا ايله قيز
آیلین اولفت(12 یاشیندا) دالغا ايله قيز بيرگون بير قيز آنا- آتا سي ايله ساحيله گئتديلر. او قيز سويا ياخينلاشاندا دالغانين اونا ساري گلديييني گؤردو. او دالغانين اونو قوودوغونو ساندي اونا گؤره قاچدي. آمما سونرا داياندي و دالغانين اوستونه باغيردي. او زامان دالغا آرخايا دوغرو گئديب، قيز دا اونون سسيندن قورخدوغونو ساندي. قوملارا اوتوروب حيرسله دنيزه باخدي او آندا دالغا اونا ...Read More »


text:
شبسترلیلریم اکبر صالحی (قاداش) یئنه کؤنلوم داریخیر بوردا شبسترلیلریم! ایستیرم بیرده دؤنم یوردا شبسترلیلریم! باخمایین چوخلاری ایستیردی منی غئیب ائده یا- آپاریب چؤلده وئره قوردا شبسترلیلریم! چونکی آرخامدا دایاندیز تورا من دوشمهدیم هئچ قالمادیم هئچ وده ده داردا شبسترلیلریم! «مؤعجوز»ون آدی گلنده، بیزه عیّزت گتیریر چینده، آوروپادا یاهاردا شبسترلیلریم! چوخ چتیندیر تاپیلا بیزلره تای دؤولتلی مدنی وارلیغیمیز، واردا شبسترلیلریم! بیز ...Read More »
یازیمسان منیم! / اکبر صالحی قاداش
یازیمسان منیم! اکبر صالحی قاداش نه گؤزل یاشیرسان شیرشیرالاردا باهاریمسان منیم، یازیمسان منیم! آری اورهیینده چیچک سئوگیسی گؤی اوتا داراشان قوزومسان منیم! بوداقلاردا گزهن خاللی کپهنک چیچک دوداغیندا آل-الوان لچک چیملری دارایان اسین، یئل، کولک روحومو اوخشایان سازیمسان منیم! قویونون دؤشوندن سوزولن سود سن بولوددا آلیشان اودسان، گوگورد سن قوشدان جوجهسینه، جوک- جوک اؤیود سن داغلاردان دنیزه ایزیمسن منیم! سن ...Read More »
شبسترده فولکلور خزینهمیزدن: کئش کافتار
شبسترده فولکلور خزینهمیزدن کئش کافتار یازییا آلان: اکبر صالحی” قاداش” سؤیلهین: رحمتلیک زینالعابدین حضرتقلیزاده(قبیر قازان زئلّابدین) هن داداش، دئیهرلر قدیم زامانلار شبسترده بیر کئش کافتار تاپیلمیشدی. اونون الیندن قبریستان دیدیک- دیدیک اولموشدو. بوگون جاماعات اؤلونو قویلاییردیلار، صاباح گئدیردیلر قبیر اوسته کی، گؤزوز یامان گؤرمهسین! گؤروردولر قبیر دئشیلیب، اؤلو چیخاردیلیب؛ قبیرده کی، بوم- بوشدور! هنده وری آختاریردیلار، آزاراق قالان ایز- توز ...Read More »
کؤکوم دور تبریزیم!/ اکبر صالحی “قاداش”
کؤکوم دور تبریزیم! اکبر صالحی “قاداش” دولانباج باغ کوچهلری؛ یولچولارا پای وئرمک ایستهین- مؤهره دیوارلاردان کوچهیه ساللانان- اوزوم سالخیملاری؛ باغلارین گؤزللییینه- منه باش أیدیرن- آلچاق- آچیق قاپیلار؛ دیوار چاتلاقلاریندا- قارغانین دیمدیییندن منه پای قالان- قوز، بادام؛ آرخین چیملرینی اؤپه- اؤپه- آخان سویون شیریلتیسی؛ اوشاقلیغیم، یئنی یئتمهلیییم شیبلی گدیییندن کئچنده، اتوبوسون پنجرهسیندن الیمدن، درهیه توللاندی. ایللر بویو- گدیکدن کئچنده، اونلارین ایز- ...Read More »
عاشیق قشم؛ اولو آذربایجان عاشیقی / اکبرصالحی(قاداش)
عاشیق قشم؛ اولو آذربایجان عاشیقی اکبرصالحی(قاداش) “عاشیق علعسگر”دئییر: عاشیق اولوب دییار- دییار گزهنین ازل باشدا پور کمالی گرکدیر. اوتوروب دورماقدا ادبین بیله معریفت علمیندن دولو گرکدیر. دده علعسگرین، باخیمیایله، بیرینی عاشیق تانیماق ایستهییریکسه، عاشیق قشم بوتون اولو عاشیقدیر. چونکی عاشیق، اؤنجه بیر باشا ائلین بؤیوک باشیدیر. اوبا- اوبا کند- کند دولاناندیر. حکیم، اؤیود وئرن، شعر قوشوب، ساز چالیب، ...Read More »
«عاشیق» و «قوپوز» سؤزلرینه دایر / اکبرصالحی(قاداش)
«عاشیق» و «قوپوز» سؤزلرینه دایر اکبرصالحی(قاداش) عاشیق، باخشی، یانشاق و …: تورک دونیاسیندا یئددی یوز ایله یاخین بوندان اؤنجه، عاشیق پاشا، یونوس امره و آذربایجاندا ایسه آغ قویونلو- قارا قویونلو و آردینجا شاه ایسماییل ختایی دان بو اله عاشیق آدی ایله تانینمیش اینسانلاری نئجه دوشونوروک؟ بونلاری یالنیز چالیب- اوخویان، لیریک و حیماسی حئکایهلر سؤیلهین میتانیریق؟ اونلارین سؤزلرینده گئدن اخلاق، پئسیکولوژیک، ...Read More »
شعرلر / اکبر صالحی(قاداش)
شعرلر اکبر صالحی(قاداش) (1): تورپاق ياشادار سئوديگي تورپاقدا قويلاندي عؤمور بويو تورپاغي قوجاقلادي؛ تورپاقدا اونو بير آنا کيمي باغرينا باسدي، تورپاقلا ياشادي. تورپاق ياشادارميش اؤز ايستهديکلريني، او دا عؤمور بويو- تورپاغين توزونو سيلميشدي، اونو پاريلداتميشدي، آغييلا، قاراسييلا، چئشيدلي بوياسييلا؛ هه! پاريلداتميشدي- اؤزونون ايچ بويالاري کيمي. (2): قيزديرما قيزديرمام اوددان اوٍستوندور، نهدن آليشميرام، نهدن توٍستولورم؟ هاني بير قيويلجيم؟ هاني منيم آلووومو ...Read More »
بير گون اؤزلويومده اؤزومه گليب/ اکبر صالحی (قاداش)
بير گون اؤزلويومده اؤزومه گليب اکبر صالحی (قاداش) بير گون اؤزلويومده اؤزومه گليب کئچميشه بير جيغير آچماق ايستهديم بئش قاريش توز باسميش يول اوزهريندن بير جوت قاناد ايله اوچماق ايستهديم × دوروشدو دوردوغوم چاغيما گئتديم ايلک آدديم آتماغيم ياديما گلدي پيشيک جيرماغيله ديدنده مني آنام، “پيشده”سيله داديما گلدي × آتام ائششکايله چؤله گئديردي خورجونون گؤزونه باسيردي مني او تايا بير ...Read More »
آغ گونلريم/ اكبر صالحي(قاداش)
آغ گونلريم اكبر صالحي(قاداش) بير قلم دير، بير كاغيذدير، بير منم سؤز گزيرم، سؤز آردينا ايليشه. گاه حسرتي جالايـيرام كاغيذا گاه سؤزلريم چيچكلنير گولوشه. ××× اللي ايلي، بير ديقهده ياشيرام بير لحظهده يوز ياشيمدان آشيرام گاه سوسورام، گاه قاينايـيب داشيرام قلم حئيران، كاغيذ ماتدير بو ايشه. ××× حسرت آخـير، پندام اولور دايانـير ياديرغانان آجي كئچميش اويانـير بيردن وارلـيق اوميد ايله ...Read More »
نرگیز خاتین/ اکبر صالحی (قاداش)
نرگیز خاتین اکبر صالحی (قاداش) آخشام اوستو، کؤلگهليکلر، گونهوري، ذيروهلرين ان باشيندا، حبس ائتديکجن، يورغون اللر، چييينلردن آسلاناقلي قوللار ايله، حرکتسيز ساللاناراق، گوجون ساتميش- يئر اوستونده، سوروتلهنن، قيچلار ايله، آغير- آغير ييرغالانير. گلر- گلمز قيچلار چکير، هليت تکي قاليشلاري، يئر اوستونده. سحر تئزدن آخشاما دک، داشا کولونگ دؤيه- دؤيه، بويون ايهن بئش چؤرهيه، ائوه ساري يول سورورو. يوز طرفدن- يورغون ...Read More »


text:
شعر ترکی
اینجیمیشم
درد الیننن من ایچون یوخدی امان اینجیمیشم
نا چارام سرری ائدم ، فاش و عیان اینجیمیشم
آخر ایندی جان اولوب ، خسته سیز آللاه گتیرؤن
بیر طبیبی کی ائدیم ، دردی بیان اینجیمیشم
من خطا اهلی دییردیم نئجه گور دوندی قضا
باهالیق سالدی منی ، بورجا یامان اینجیمیشم
منی دردلر آپاریر مرهم جانان نئج اولوب
اینجییب خسته قالان جسمیده جان اینجیمیشم
وارریلار میدان آلیب ظلم هارایین قوزادیلار
یوخسؤلین باتدی سسی شاه جهان اینجیمیشم
دریا تک دالغا وئریر خلقی بوغان ظلم و ستم
منی چک ساحله ای نوح زمان اینجیمیشم
دردیمیز یوزده بیری اولسا جانیم عیب ائله مز
آخی یوز درده دوا ، کیمدی تاپان اینجیمیشم
دیل خوشیدیم گورونور نور عدالت ولی حیف
بو عدالت سوزیده ، اولدی یالان اینجیمیشم
مهر آیی گلدی خدایا آچیلیب مدرسه لر
اولمؤشام شهریه دن ، چوخ نگران اینجیمیشم
قورتاریب وقتی ائوین ، صابخانا اخطاری وئریب
گزیرم بیر اوجؤزین ، یاخجی یامان اینجیمیشم
خانیمین سانجیسیدی ، آز قالا دوغسین بو گئجه
ولی پولسیز جیبیمه ، اومما گؤمان اینجیمیشم
گور نه تبعیض اولونور خلقین ایچینده داد امان
بیر ی کئیف اهلی بیری ناشتا یاتان اینجیمیشم
بیری هشتر خان اتین سوپ با توکیر ملحم ایچون
بیری تویغون گوتینه حسرت اینان اینجیمیشم
دئدیم ای کاش ناهارا املت اولا ایستی چورک
دئدی آت فکرین اوغول یوخدی سوغان اینجیمیشم
لوبیا، مرجی ،نخود، ائودن اوزولدی هله لیک
آشا دَن یوخدی توکم، آغلا قازان اینجیمیشم
لاواشین کونده سی، یون گولدی ولی نرخی آغیر
بئش لاواشنان قارینی ، یوخدی دویان اینجیمیشم
پول قاچیر من قاچیرام ، سالدی نفسدن اوزؤمی
اونا لطفیله دئیون ،گئتمه دایان اینجیمیشم
چالیشیب چوخ ولی توخ قارنینا بیر ات یئمه دیم
ویتامین سیز گوزومی آلدی دومان اینجیمیشم
زاهدم گرچه بو خلقین سوزونی طنزه دئدیم
آمما قلبیمده دولوب لخته لی قان اینجیمیشم
بیست و پنجم اردیبهشت یک هزار و سیصد و نود و دو


text:
تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (16)
اولوسلارآراسی دؤنوشوملر، سوریه بحرانی و تورکیه
اولوسلارآراسی ایلیشکیلرده زامانین سرعتله آخدیغی بیر دؤورو یاشاییریق. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا اولوسلارآراسی دییشیکلیکلری و بو دییشیکلیکلرین سوریه بحرانی ایله تورکیهیه یانسیمالارینی تحلیل ائدجییک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجاسی دکتر جمیل دوغاچ ایپگین قونو ایله باغلی دگرلندیرمهسینی سونوروق.
...
دونیادان بیر بوتون ایمیش کیمی دانیشماق بو گون آرتیق گئتدیکجه چتینلشیر. قلوبال چرچیوهلر یاراتماق چابالاری اوغورسوزلوغا اوغراییر. قوروماچیلیق یوکسلیشده؛ قلوبال تیجارت دانیشیقلارینین سون تورو نتیجه وئرمهدی. سایبری عالمینین ایستیفادهسینی دوزنلهین چوخ آز قورال وار. اؤزونه مخصوص بؤلگهسل دوزنلرین و یا دوزنسیزلیکلرین اورتایا چیخیشینا شاهد اولوروق. بو وضعیته ان یاخشی اؤرنک ایسه بو گون اورتادوغو و سوریهده باش وئرهنلر.
قیسا بیر مدت اول اینگیلتره و آمریکانین رهبرلیگی آلتیندا ۲۰دن چوخ دؤولت اؤلکهلریندن روس دیپلوماتلاری چیخاردی. روسیا دا مثلی ایله مقابله ائدرک ۶۰ خاریجی دیپلوماتی درحال چیخاردی. بو گلیشمهدن قیسا بیر مدت سونرا اسد رژیمی یئنه شیمیایی سلاح ایستیفاده ائتدی. بوندان بیر ایل اؤنجه، ترامپ حکومتی عینی سببله رژیم مرکزلرینی ۵۹ تام هاوک موشکی ایله وورموشدو. بیر ایل سونرا یئنه آمریکا رهبرلییندهکی اتفاق اسد رژیمینه هاوا عملیاتی ائتدی. بئلهلیکله، گؤزلر یئنه سوریهیه چئوریلدی و بو سوال وئریلیر: "گؤرهسن دونیا ایکینجی بیر سویوق ساواشین آستاناسیندا می؟".
بو گون دونیا، ۱۹۳۹-۱۹۹۱ دؤورونون ایدئولوژیک قطبلاشما ایچریسیندهکی دونیاسینا بنزمیر. بیرینجی دونیا ساواشینین اؤنجهسیندهکی اون ایللره داها چوخ بنزییر. حاضردا قلوبال و بؤلگهسل گوجلرین یوکسلیب-دوشدوگو بیر دؤورده میلی گوج ساواشلارینا شاهد اولوروق. دونیانین عمومی وضعیتینه باخاندا ۱۹۴۵-۱۹۸۹ آراسیندا اولدوغو کیمی بؤیوک بیر ایدئولوژیک مباریزه قاپیدا دئییل. اورتادا یئنی بیر دمیر پرده ده یوخ. باشات/باسقین بیر دونیا گوجونون یانی سیرا، (آمریکانین حاکمیتینین آزالدیلماسینی ایستهین و آنجاق بو وظیفهنی حیاتا گئچیرهجک قدر ده هله گوجلنمهمیش) یوکسهلن و گئریلهین گوجلر وار. بو دوروم مسئله ایله مشغول اولان متخصصلرده بعضی آنلاشمازلیقلارا یول آچیر. بعضی اوزمانلاردا مؤوجود وضعیتی معنالی قیلماق اوچون سویوق ساواش نوستالژیسینه مراجعت ائتمه میلی وار. اما بو دوغرو بیر بنزتمه دئییل. مؤوجود وضعیت داها چوخ ۱۹.جو عصرین ایکینجی یاریسینا بنزییر.
بو دؤور، یئنی اورتایا چیخان بؤیوک گوجلرین رقابت چاغی ایدی، دؤولتلر آراسینداکی ایلیشکیلرین ایدئولوژیک حاقلیلیقلارا دئییل، میلی ماراقلارا دایالی اولدوغو بیر چاغ ایدی. بونا گؤره ده بونو راحتلیقلا دئیه بیلریک: ایکینجی سویوق ساواشین آستاناسیندا دئییلیک.
بو گون اورتادوغودا آمریکانین خاریجی سیاستی اساساً ایدئولوژیک اوستونلوکلره دئییل، گوج سیاستینه گؤره یؤنتیلیر. مثلاً، عربیستان. هم دموکراتیک دئییل، هم ده آنلاییش باخیمدان باتی اوچون رادیکال اما نفتی وار و آمریکا قوروماسی قارشیلیغیندا نفتی یالنیز دلار جینسیندن ساتماغا ماراقلی. دیگر طرفدن، مصر، حربی بیر دیکتاتورلوقلا ایداره ائدیلیر؛ آمریکا ماراقلاری ایله اویغون اولدوغو و ایسراییل اوچون تهلوکه یاراتمادیغی اوچون آمریکانین دستگینی آلیر.
ایران، داعش ایله مباریزهنی بهانه کیمی ایستیفاده ائدرک عراقداکی کنترلونو قوروم ساللاشدیردی و سوریه تورپاقلارینی ایران قورو گوجلری و حربی مرکزلری دولدوروب اسد حکومتینی ایران وکیل گوجونه چئویردی. بو، البته، آمریکا اوچون پیس بیر وضعیت. آمریکا (دایما دونیانین ان بؤیوک دؤولت ترورو دستکچیسی کیمی دگرلندیردیگی) ایرانین آغ دنیزه چاتدیغینی طبیعی کی، گؤرمک ایستمیر. حاضردا بوتون گؤستریجیلر ترامپین ایرانلا نوکلئر آندلاشمادان یاخیندا چکیلهجگی یولوندا. واشینگتون تهرانلا آچیق خصومته گئچیشین آستاناسیندا.
آمریکانین حاضردا اورتادوغودا ان چوخ احتیاج دویدوغو شئی ثابت بیر گوج دنگهسی. خاریجی سیاست قرارلاریندا گئتدیکجه آمریکادان باغیمسیزلاشان تورکیه ده پتانسیل بیر بؤلگهسل اگمنلیک حالینا گلمکده. بئلهلیکله، آمریکا تورکیهنی ده دنگهلمک ایستهییر. آمریکا بورادا بونو دا دوشونمهلی؛ تورکیه و ایرانی سینیرلاماق، هر ایکی اؤلکهنی روسیایا داها دا یاخینلاشدیراجاق. نوکلئر آندلاشمانی جیریب آتماق و ایرانا قارشی یئنی تحریملر قویماغا چالیشماق، آوروپابیرلیگینی ایراندان نفت صادراتینی داوردورماغا راضی ائتمک دئمکدیر کی بو دا آوروپابیرلیگینین روسیایا اولان باغیملیلیغینی داها چوخ آرتیرماق آنلامینا گلهجکدیر.
دیگر طرفدن، سوریه بو گون بؤلگهسل، حتی کورهسل زلزله خطلرینی فعاللاشدیراجاق قونومدا. سوریه هاوا ساحهسینده هر آن، بیلهرک و یا بیلمهدن، کنترلدان چیخاجاق بیر چاتیشمانین کوللری کؤزرهبیلر. آنجاق اونو دا وورغولامالیییق کی، سوریهنین یاخین گلهجیینده ان اؤنملی و جدی چاتیشما، پکاکا/ی.پ.گنین ساحهدن سیلینمهسی/سیلینمهمهسی اوزرینده اولاجاق. چونکو، پکاکا/ی.پ.گنین وضعیتی یالنیز بو ترور هؤرگوتونون سوریهدهکی گوجو و وارلیغی دئییل، عینی زاماندا باتینین سوریهدهکی فعالیتینین آزالدیلماسی ایله ایلیشکیلی بیر اولگو حالینا گلدی. بو سببدن تورکیه-روسیا-ایران آراسیندا سوریهده امکداشلیق آرتدیقجا دیگر طرفدن آمریکا-فرانسا-اینگیلتره کیمی اؤلکهلر پکاکا/ی.پ.گنین کنترل ائتدیگی ساحهلرده داها چوخ بوی گؤستریر.
آنکاراداکی تورکیه-روسییا-ایران اوچلو ذیروه گؤروشوندن سوریهنین تورپاق بوتؤولویو قرارینین چیخماسی آمریکانین پکاکا/ی.پ.گ ایله اولان ایلیشکیسینه و فراتین دوغوسونداکی وارلیغینا قارشی آچیق بیر اویاری. تورکیه اوچون بو پروبلئم اؤز گوونلیگینه یؤنهلیک بیر ایستراتژیک تهدید. ایران بو بؤلگهنین اؤزونه قارشی آپاریلاجاق آمریکا فعالیتلرینین مرکزسی اولاجاغینا اینانیر. روسیا ایسه اوزون وعدهده بو بؤلگهنین سوریهدهکی آمریکا تأثیرینین اساس آراجی اولاجاغینی دوشونور.
بو سببله، اؤنوموزدهکی پروسهده منبج و فراتین دوغوسو قونوسونداکی باسقی داها دا آرتاجاق. منبج مسئلهسی بو سببله اوچلو ذیروه گؤروشونون نتیجهسیندن ان چوخ تأثیرلنهجک مسئلهلردن بیری. تورکیهنین اول تلرفعتی کنترل آلتینا آلماسی، داها سونرا منبج اوزرینده باسقی یاراداراق، آمریکا و پکاکا/ی.پ.گنی فراتین دوغوسونا چکیلهجک بیر پروسهنی باشلاماسی بؤلگهدهکی گوج دنگهسینی و سوریهنین گلهجیینی ائتکیلهیهجک بیر ایستراتژیک حمله اولاجاق.
...
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجاسی دکتر جمیل دوغاچ ایپگین قونو ایله باغلی دگرلندیرمهسینی سوندوق.


text:
ایرانلی توریستلرین ایلک ترجیحی تورکیه
ایرانلی توریستلرین خاریجی تعطیللرینده ان چوخ اوستونلوک وئردیگی اؤلکهلر سیرالاماسیندا تورکیه ایلک سیرادا یئر آلدی
تورکیه هتلچیلر بیرلیگی ۲۰۱۷.جی ایلده ۲،۵ میلیون ایرانلی توریستی آغیرلایان تورکیهنین، ایراندا ۱ نؤمرهلی توریزم بازاری حالینا گلدیگینی آچیقلادی.
مدنیت و توریزم باخانلیغینین وئریلرینه گؤره، ۲۰۱۶.جی ایلده تورکیهیه سفر ائدن ایرانلی ساییسی ۱ میلیون ۶۶۵ ایکن، ۲۰۱۷ده یوزده ۵۰،۲ کیمی چوخ یوکسک بیر نیسبتده آرتیش گؤسترهرک ۲ میلیون ۵۰۱ مینه چاتدی.
ایرانلی توریستلرین خاریجی تعطیللرینده ان چوخ اوستونلوک وئردیگی اؤلکهلر سیرالاماسیندا تورکیه ایلک سیرادا یئر آلدی.
ایرانلی توریست ساییسیندا بو ایل ده آرتیش گؤزلنرکن، بو آرتیشین اؤزللیکله مارس آیینداکی یئنی ایل بایرامی دؤورونده اولاجاغی اؤن گؤرولور.
بیرلیک، قیسا بیر مدت اول دوزنلنن ایران اولوسلارآراسی توریزم سرگیسی سونرا راپور حاضرلایاراق ایران بازارینی اینجهلمه آلتینا آلدی.
تورکیهنین ایران اوچون اؤلنجه لیکلی هدفلر آراسیندا یئر آلدیغینا ایشاره ائدیلن راپوردا، اؤزللیکله ایستانبول، وان و آنتالیانین چوخ ترجیح ائدیلدیگی، آلیش وئریش، ایش و تعطیلده اؤنه چیخدیغی بیلدیریلدی.