text:
بوُرا هارا دیر؟!
بایرام آخشامی گونلری ایدی. ماشینیم خراب اوْلموشدو، ماشینسیز ایدیم. خیاوانلار، بایرام گونلری قاباقدا اوْلدوغو اوچون چوْخ- چوْخ شوُلوغ ایدیلر؛ ائله اوْنا گؤره اوْتوبوسلا اوْیان- بوُیانا گئتمک لاپ دا آدامی بئزیکدیریردی.
آخشام باشی اوْتوبوسلا ایشدن قاییدیردیم. اوْتوبوس زیمبهزیم جمعیتله دوْلو ایدی. آنجاق ان بیرینجی ایستگاهدا میندیگیم اوچون، آیاغ اوسته یوْخ، صندلیده ایدیم. هردن بیر مورگولهییب، یوُخلاییردیم دا. اوْتوبوس خیاوانلاری یارا-یارا، کریمخاندان ستارخانا چاتدی. بوْ منیم گوندهلیک یوْلوم دوُر؛ من هر گون بوُ بؤیوک خانلارین خیاوانلارین زیارت ائدیرم.
اوْتوبوس، ستارخان پارکینی دا آرخادا قوْیدو. پارکین قاباغیندا، ستارخانین یاریم بدن مجسمهسی گؤزه چارپیر. کئچن ایل بوُ مجسمه و بیر چوْخ تهرانین دیگر هئیکللرینین اوْغرولانماسی یادیما دوشور.هئیکل اوْغرولاری هئچبیر زامان تاپیلمادیلار و بیر نئچه مدت، روزنامهلرده بوُ اوْغرولوغون آردینجا اوْلان مخبرلرین الی، بوْش قالدی. گؤرهسن بوُ اؤلکهده هئیکل اوْغرولوغو دا سیاسی ایمیش؟
ستارخان پارکینا چاتینجا و پارکی آرخادا قوْیاراق، بیر چوْخ یئنی بینالاری، تابلولاری و تازا آچیلمیش دوکانلاری گؤرورم. نه یاخشیدیر اوْتوبوسلا مسافرت ائتمک! آدام اؤزو فرمان آرخاسیندا اوْلدوغو زامان، یاخشیجاسینا اوْیان-بوُیانا گؤز گزدیره بیلمیر. کاشکی ماشینیم تئز- تئز خراب اوْلسون یا دا کی اؤزومله بئله قرارا گلیمکی هردن بیر ماشینی ائوده قوْیوب، عمومی وسیلهلرله گل-گئت ائدیم.
اوْتوبوس، ستارخان خیاوانینین آخیرلرینه یئتیشیر و آلستوم برق کارخاناسینی کئچدیکدن سوْنرا، ایکی یوْل آیریمینا چاتیر. اؤزوم ماشینلا بوُرایا چاتدیغیم زامانلار، یوُخاری گئتمهلی ایدیم؛ آنجاق اوْتوبوسلار، یوُخاری یوْخ، آشاغی گئتمهلی دیرلر؛ بوُ یوْل اوْتوبوسلارین اؤزل یوْلو دور.
اوْتوبوس، آشاغی آخیر: جنوبی خسرو خیاوانی و طرشت محلهسینه ساری. بیرآندا بدنیم تیترهمگه باشلاییر؛ نه نامرد دیر فلک و بیز ایسه نامردلیکده اوْندان قالیجی! یئددی ایل بوُ خیاوان و بوُ محله منیم آددیملاریمین آلتیندا ایدی. یئددی ایل بوُ خیاواندا اوْلان پیشمیش کرپیچدن دوزهنیلن ائو، منیم اومید ائویم ایدی. یئددی ایل جمعه گونو سحرلر، من بوُرادا یاریملا گؤروشوب، دانیشیب، صفا ائدردیم.
بوُ دوُر: اوْتوبوس دوز ائوین قاباغینا چاتدیبدیر و عجبا کی بوُراسی اوْتوبوس ایستگاهیدیر و مسافرلر یئنیب- مینینجه فرصت تاپیب، ائوین بوتوو یان- یؤورهسینی و اوْیان- بویانینی آرایاجاغام. ائوین سوْل طرفینده کی بینا آرادان گئدیب، قنادی دوکانینا چئوریلیب. آنجاق ساع طرفی، هلهده بیرینجی دؤنه اوْتوز اوچ ایل بوُندان اوّل، عشقیمی گؤرمک اوچون ائولرینه گئتدیگیم واخت گؤردویوم کیمی، الدگمهمیش قالمیشدیر. اوْتوبوس یوْلا دوشنه کیمی، بیر داها دا ائودن قالان حیصهنی گؤزومدن کئچیریرم، تأسف کی دئمک هئچ نه قالمامیشدیر. ائوه باخیب، ایچریمده هؤنکورتو ووُروب، آغلاییرام. اوْتوبوس یوْلا دوشهرک، بیر زاد یادیما دوشور و بیرآز اؤزومه اورهک- دیرهک وئریرم.
نئچه ایلدیر دوز ائوین قاباغیندا، خیاوانین اوْتاییندا بیر بؤیوک قیز مدرسهسی یوْلا دوشموشدور. مدرسه، ایرانلیلار، اوْ جملهدن تورکلرین فخری اوْلان همدانلی عالیم بوعلیسینانین آدی ایله آدلاندیریلمیشدیر. بوعلیسینا، چوْخ آدلیم و اوُشاقلاری نائیلیتلره اوُغرایان بیر مدرسه دیر. دوْققوز یا اوْن ایل قاباق، بؤیوک قیزیم نیگارین آدینی اوْرایا یازدیردیق. نیگار، بوعلیسینادا درس اوْخویان ایللرده، من فرصت تاپدیم بعضی گونلر اوْنو مدرسهیه آپاردیغیم واختلار، همده مدرسه قاباغیندا اوْنو گؤزلهدیگیم زامانلاردا، هر بیر واخت سئودیگیم و اومید بسلهدیگیم ائوه دؤنه- دؤنه باخاراق، کئچمیش خوْش گونلری خاطیرلاییم. اوْ ایللرین، ان سوْن آیلاریندا نیگار، عکاسلیقلا ماراقلاندیغی اوچون، بیر حرفهای دوربین آلیب، چوْخ ذؤوق ایله سئودیگی هر بیر زاددان شکیل چکیردی. بیر گون نیگارا دئدیم: « بوُرادان منه شکیل چکهسن بیر؟»
نیگار سوْروشدو: « بوُرا هارادیر؟»
جاوابیندا دئدیم:« بو ائودن منیم چوْخلو خاطیرهلریم وار. بوُرا منیم محبوبومون ائوی ایدی! من یئددی ایل، جمعه گونلری بوُرایا گَلَردیم...»
نیگار دئدی: « بوُرا مامان گیلینکی ائولری دییلدی؟!»
دئدیم:«یوْخ! لطفاً سن شکیلینی چک. بوُ عکس منه یادگار قالمالی دیر.»
اؤزومه اورهک- دیرهک وئردیگیم زاد، همین عکس ایدی. اؤزومله بئله دوشونوردوم کی اوْتوبوس مقصده یئتیشینجه، تئزلیکله ائوه چاتیب، نیگار سالان شکیللره باخیب، ساعاتلارلا فیکره دالاجاغام.
اوْتوبوسدان آشاغی یئنیب، ائوه ساری یوْلا دوشدوم. ائویم، سئومهلی و محبتدن کؤورهلمیش اومید اوْجاغیم دیر. حیات یوْلداشیم و ایکی قیزیم، بوُ ائوه عطیر ساچان گول دستهلریدیرلر.
ائوده شامی یئییب- یئمهمیش، کامپیوتره ساری یؤنلدیم. حیات یوْلداشیم دینلندی: « بیرآز دینجل. سحردن آخشاما قدر یازیب، پوْزوب، چابالاییرسان. ائوه گلرکن، اؤزونه استراحت وئر...»
دئدیم:« یاخشی، ساغاوْل. بیر بالاجا ایشیم وار. ایندی دینجلهجگم...»
کامپیوترده عکس فایللارینی آرادیم و چوْخ چکمهدن، نیگار سالان شکیللری تاپدیم. شکیللرین بیرینی بؤیوتدوم و حسرتله اوْنا محو اوْلدوم.
نیگار، میزین اوستوندن شام قاب- قاشیقلارینی گؤتورمکده ایدی. اوْ منیم یانیمدان کئچهرک، عکسه گؤزو ساتاشدی. تئز الینده اوْلانلاری آشپزخانایا قوْیوب، منه طرف قاییدیب، تعجبله سوْرغو وئردی: «بابا! دوْغرودان بوُرا هارادیر؟» گؤزلریم یاشلا دوْلاراق، هؤنکورتو ووُرا- ووُرا دئدیم: «قیزیم، آنان بیلیر. اوْنا دئمیشم. بوُرا بؤیوک اوُستادیمیز، بوتون ائلیمیز و دیلیمیزین فخری اوْلان حبیب ساهیرین ایللر بوْیو تهرانداکی یاشاییش ائوی، من یئددی ایل هر جمعه گونلری اوْنلا گؤروشدویوم مکان و بوتون بینا خراب اوْلوب،دگیشیلندن سوْنرا، ائله شکیلده گؤرونن حیصه، اوستادین «عروج» نقطهسی دیر...»
سوْنرا ایسه، یئنهده عکسه دالدیم و عمران صلاحینین نئچهمدت قاباق «یارالی دوُرنا» آدی ایله چاپ اوْلان تورکجه اثرلرینی حاضیرلایان گونلرده چکدیگیم چتینلیکلرین بیری یادیما دوشدو.
عمرانین شعرلرینین بیریندن هئچنه دوشونموردوم. منجه شعرین معناسی یوْخ ایدی. اوْ بوُ شعرینی هئچ بیر یئرده چاپا وئرمهمیش و تکجه ایکی دفترینده یازمیشدیر. بالا- بالا بئله قرارلاشیردیمکی بوُ شعری حذف ائدیم. آنجاق دفترلرین بیرینده، عمران سوْل گوُشهده یازمیشدی: «بوُ شعری، آشاغیدان یوُخارییا اوْخویون.»
اوْخودوم. بیر داها دا اوْخودوم و نهایت بیلدیم کی عمران دا، اوُستاد ساهیرین عروج واختینی خاطیرلادیر. عمرانین استعارهسی، نیگارین عکسی، منیم اوُستاد ساهیرین یاشاییش و اوُچوش ائویندن خاطیرلریم، بیر داهادا بوْ گئجه منی چکیب کئچمیشلره آپاردی. نه یاخشی کی بوُ خاطیرهلری،الیمده اوْلان عکسلری گؤسترمک و عمران صلاحینین شعرینی گیترمکله، سوْنا چاتدیرام.
تهران- 15/12/1390
سحر، ساعات ایکیدن دؤرده قدر
آشاغیدان یوُخارییا!
چکیر!
یوُخاری
یوُخاری
یوُخاری
اؤزونو یئردن
ایپدن یاپیشیر
دوُرور آیاغا
قوْجا بیر شاعیر
***
گؤیلره چاتیر.
بوْی آتیر
بوْی آتیر
ناغیلدا گؤیرن لوْبیا کیمی
یاشیل بیر خیال
***
آیلار، اوُلدوزلار!
توْربادا نه وار؟
آشیر
داملاری
توْربا اَلینده
داما دیرماشیر
نردووانلاردان
کؤلگهلی گئجه
تهران 6/11/1364


c: text/html

text:
چهارشنبه چهارم بهمن 1391
تبریزین، ایلیک کافه کیتابی، یازارلار وصنعتچی لر توپلولوغو!(پاتوق)
کافه کیتابین، آچیلیشیندان 3آی کئچه رک ،آیرملی وفرقلی کیملیک داشیماقلا،ذوقلو اینسان لارین ، دیرین اؤزونه قازانیب.
کیتاب کافه سینه، گیره رکن،دینج بیر دویغو ایله قارشیلاناجاقسیز!گؤزل ایله آلیملی رنگ لر بو کافه نی ،تبریزین باشقا کافه لریندن آیریب!
یئنی و ورق یئمه میش کیتاب لار،۱۰۰۰ساییلا ؛هر کسین نظرین اؤزونه آلیر،کافه نین باشقا بوجاغیندا،گونون قزئته لری، سیزه ایشیق ساچیر،بوردا لپ تاپ ایله سورعتلی اینترنته قوللانا بیلرسینیز!
کافه نین یوخاری قاتیندا هونر ایله توستو بیرلیکده ایره لی سورونور!بو قاتدا سیگارچکیلینمز تابلوسیلا اوزبه اوز اول مایاجاقسینیز!
باهالی شوکولات و ایچیگی لر!
ایچیگی لر وشوکولات لارین دیرلری ، باشقا یئرلره گؤره باها دیر!۳ایله 7مین تومن آراسیندا اویناماقدا دیر!
کافه نین شیک ولوکس یئییمتی لرین قئیمتی،پاراسیزصنعت چی لرین جیبی له اویغون دئییل!
کافه کیتابدا،فرقلی سیگارلاردا عرضه اولونور!اکافه کیتابین ایشلیین لرین، حورمتلی ایله صمیمی داوارانیش لاری بو کافه نین، جذابییتین داها چوخ آرتیر!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بدون شرح
دل نوشته ها
آغ آتیم ، قول قاناتیم
آت قدمین یورتما یئری۱!
آش تپه لردن
سیلدیریم تک سره لر دن
سئله سینمیش دره لردن
بو نه طوفاندی گوزل گهلیگیمی ایستیر آییرسین فره لردن۲
غیرتیم جوشه گلیر غملی خبر دن
آغ آتیم قورخما خطر دن!
آغ آتیم ، قول قاناتیم
شیهه چک، قوی سسیوه
بلکه یاتالار دا اویانسین
یاتماغین واختی دگیل دورسون اوتانسین
یاتاغین عومرو تالانسین
تازا نعلین وار آتیم
چال بو داغین سینه سینه ، قوی پارالانسین
چال داغین سینه سی باتسین ، یارالانسین
داشی داشدان ، آرالانسین.
آغ آتیم ، قول قاناتیم
داش قایادان آشما چتیندی
قاباق اوز یوققوشادی ،قاشما چتیندی
داغا دیرماشما چتیندی
داشا، سوخاشما(۳) چتیندی
باخما یولاری چتین ،هیبتی چوخدور
آغ آتیم آت قدمین !
غیرتی یوخدور
هله اوز یوققوشلارا چوخدو قاباقدا
آشماق اولماز بو آیاقدا
آغ آتیم ، قول قاناتیم
بسدی ایاق ساخلاما ،گون باتدی قارالدی
گون گچیب داغ دالینا رنگی سارالدی
داغین اوستون دومان آلدی
آغ آتیم بس بو نه حالدی؟
بورا یارقاندی(۴) آتیم دورما آماندی ....
دورماغین قیمتی جاندی
آغ آتیم ، قول قاناتیم
آت قدمین آیدینلیغا ساری
هورکوشن(۵) اوولاریلان (۶)؛ چیخ سره یاللاری ۷یوخاری
قار قالان داغلارا سال بیر نفسین
قوی اریسین بوز کیمی چئگنینده کی قاری
قوریان گوللره سالدیر بو سولاری
سال بو ارخ ایچره سووارسین قورو قالمیش مومالاری
قوی بویوک گولده اوزوشسونله یاشیل باش سونالاری
آغ آتیم جهد ائله باری
سنی تاری!
آغ آتیم ، قول قاناتیم
طبعیمین دریاسی جوشقوندو
یئل اسدیر لپه لنسین
قوی چالیم صخره لره دالغامی۸ ، داغام سپه لنسین
قوی یاغیش تک قوریان
داغلارین اوستونده اله نسین
هرزه اوتلاری آپارسین
لالا بیتسن
هامی گوللر تزه لنسین
گولو بولبول یییه لنسین
آغ آتیم ، قول قاناتیم
شیهه چک قوی سسیوه
هاجرینی ترکینه چکسین نبی گلسین
قوی کوراغلو قیر آتین داغلارا سالسین
ائشیدیب شیهه نی گلسین
الده کسگین قیلیجیلا
بویاسین قانه کئچل حمزه نی گلسین
قوی کرم سازینی سالسسین دوشنه چوللره دوشسون
های سسی اوللره دوشسون
دئگیلن غملی کرم ایستیر اگر ، اصلینی گلیسین
آغ آتیم ، قول قاناتیم
بیز اگر قلعه ی سیمرغ دان آشساق بیزه آزدی
باخما یولار ناتارازدی
باخما بو قارلی دماوند ،بو قفقاز بو هرازدی
باخما داغدا هاوا دوتقوندو ـ آیازدی۹
باخما بو قیشدی بو یازدی
آغ آتیم آت قدمین دریا ،دایازدی۱۰
دریانی گیچسن اگر شهرِ نیازدی
اوردا هر قان کی توکولدو یئره ، آزادلیغی یازدی
بشر ازادلیغا بازدی!
آغ آتیم ، قول قاناتیم
اوردا دولبرچین اوتو دورت پر آچیبدی
اوردا دیللنمگه دیل تازه شیرین دیللر آچیبدی
اوردا باغلاردا بوتون گوللر آچیبدی
آغ آتیم
آت قدم
آیدینلیغا ساری!
آغ آتیم
آت قدم
آیدینلیغا ساری!
۱یورتما یئریمک ؛ آت یئریشی.
۲ فره ؛ کهلیک بالاسی
۳سوخاشما ؛ دیرماشماق
۴ یارقان ، یارغان ، اوچوروم
۵ هورکوشن ، اورکوشن ، قورخوب قاچان .
۶ اوو ؛ آو، وصید ، شکار ( عوام تصورنده  > فارسجا  > نون مخفف تلفظو دور و بو نه یالنیش دیر)
۷ سره یال : سره ، گدیک
۸ دالغا ، شپه، موج ، لپه
۹آیاز ؛ آیلیق و سویوق گئجه .
۱۰ـ دایاز ؛ کم عمق ، درین یوخ! ( دوزون سوزی  > اوچون فارسجادا دوزگون معادل تاپا بیلمه دیم).
آغ آتیم ، قول قاناتیم


text:
7. فلکلر یاندی آهیمدان [1]
216 صحیفهلیک بو کیتابین 40 صحیفهسی مقدمه و قالانینی شاعیرین مختلیف اثرلریندن سئچمهلر احتوا ائدیر. مقدمهنی کنگره نشرینی حاضیرلایان شخص یازمیشدیر. مقدمه، بیر سیرا نقل قوللار، بیر آز احساسی جملهلر و بیرده فضولینین اثرلرینین معرفیسینه شامیل اولور.
مقدمه یازانین شیوهسی ایله تانیش اولماق اوچون کیتابدان بیر پارچا نقل ائدیریک:
«بعضی شرقشناسلار، فضولینین کورد سویلو بایات ائلیندن اولدوغونو سؤیلهییرلر[2] ... حدیقة السّعدانین دیباچهسینده یازیر:
ای فیض رسان عرب و تورک و عجم!
قیلدین عربی افصح خلق عالم،
ائتدین فصحای عجمی عیسی دم،
من تورک زباندان التفات ائیلهمه کم.
بیرینجی مصراعدان اونون تورک سویلو اولدوغو چیخیرسا، سونونجو مصراعدان بئله «تورک دیللی» اولدوغو بیلینیر.»[3]
مؤلف کیتابین ایکینجی و اساس بؤلومونده شاعیریمیزین تورکجه دیوانی و باشقا اثرلریندن نمونهلر وئرمیش و مصراعلاردا گئدن فارسجا- عربجه لغت و اصطلاحلاری معنی و مصراعلاری شرح ائتمیشدیر. غزللرین شرحینده یئنهده خالوق ایپکتن ـین کیتابیندان یارارلانمیش ولاکین آدینا هئچ اشاره ائتمهمیشدیر.
8. آذربایجان ادبیاتی تاریخی [4]
ایراندا سون زامانلاردا نشر اولان قیمتلی ادبیات تاریخ مجموعهلریندن بیریسی همین اثردیر. بو کیتاب بیر ادبیات درسلیگی کیمی حاضیرلانمیشدیر.
440 صحیفهلیک بو کیتابین 70 صحیفهسی «محمد فضولی» آدلانیر و درسلیگین اساس بحثی کیمی گئدیر. بو مقالهده شاعیرین حیاتی، یارادیجیلیغی، غزل تحلیلی، قطعه تحلیلی، دیل و اسلوب، لیلی و مجنون مثنویسینین تحلیلی و بدیعی خصوصیتلری، نثر اثرلری، آذربایجان ادبیاتیندا فضولی ذیروهسی، فضولی و دونیا ادبیاتی باشلیقلی بؤلوملر یئر آلیر. آراشدیریجیلار اونون تورکجه دیوانی حاققیندا بحث ائتدیکدن سونرا، دئییرلر:
« ... بو اثرده، محبت و گؤزهللیگین وصفی، ظولم و شرّین، غیر انسانی دویغو و دوشونجهلرین انکاری خصوصی یئر توتور. فضولی شعری، باشدان باشا عاغیل، حکمت و مُدرلیک رمزیدیر. اوبرازلی تفکّر و بدیعی منطیق نمونهسیدیر. »[5]
برچسبها: ملا محمد فضولی, پژوهشهای استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون ملا, دکتر صدیق, حسین دوزگون, آذربایجان شاعیرلری, شناختنامه ملا محمد فضولی, فضولی بغدادی, محمد فضولی
ادامه مطلب...
مولانا حکیم ملا محمد فضولی حاققیندا دونیادا یوزلر کیتاب، مقاله، لیسانس، دوقتورا و دوچنتلیک تئزلری، آنتالوژیلر، آنسیکلوپدیک اثرلر و ... یازیلمیشدیر. بونلاری یالنیز سایماق اؤزو بیر کیتاب اولارکی بیر نئچه نفر او جملهدن «مژگان جونبور» همین موضوعدا علمی اثر نشر ائتمیشدیر.[1] بیز بورادا بئله اثرلر آراسیندان، اؤلکهمیز ایراندا نشر اولان کیتابلاری و ادبیات تاریخلرینده گئدن یازیلاری، هابئله دونیادا بیرینجی دوقتورا تئزی و ایلک مقالهلر توپلوسو و ایلک درسلیک کیتابینی معرفی ائدیریک.
1. ایلک دوقتورا تئزی[2]
فضولی حاققیندا ایلک دوقتورا تئزینی عبدالقادر قازاخان حاضیرلامیشدیر. اونون کیتابیندا مقدمهدن سونرا «قایناقلارین تنقیدی» (47-44) بحثی گلیر. سونرا بیرینجی بؤلومده (138-61) مؤلف عراق بؤلگهسینین جغرافیاسی، تاریخی، اجتماعی- اقتصادی و مدنی حیاتی حاققیندا بحث آچیر. ایکینجی بؤلومده (216-139) فضولینین حیاتی و اجتماعی محیطی، شاعیرین عثمانلی دؤولت آداملاری ایله مناسبتی حاققیندا سؤز گئدیر. اوچونجو بؤلومون باشلیغی «فضولینین شخصیتی» دیر (360-217). بورادا اونون ملّیتی، مذهبی و روحیاتی موضوعو تدقیق اولونور و نتیجه (396-361)دن سونرا سون بؤلومده (425-367) وثیقهلر باشلیغی آلتیندا استفاده ائتدیگی قایناقلاردان سندلر گتیریلیر.عبدالقادر قاراخانین بو اثری اونون دوقتورا رسالهسی اولاراق، مدافیعه ائدیلمیشدیر. ولاکین تدقیق اوصولو نقطهی نظریندن، بیزیم نظریمیزجه بیر پارا جدّی نقصانلاری واردیر. اوّل بو کی او، جغرافی محیطی و عراق بؤلگهسینین اقلیمی دورومونو تدقیق ائدرکن. فضولی شخصیتی و یارادیجیلیغی ایله هئچ علاقهدار اولمایان یوروجو و لزومسوز بحثلر گتیریر. گرچه اؤزو تصدیق ائدیرکی «فضولینی فضولی ائدن بیر طرفدن عیرقی، بنیوی خصوصیتلر، دیگر طرفدن جغرافی اقلیم و تاریخی زنگینلیک» ایدی. و لاکین او، اساس دقّتینی بیتگیلر، حئیوانلار، سرحدلر، درهلر و تپهلرین ایضاحاتینا صرف ائدیر.
باشقا طرفدن او، فضولینین روحیات و پسیكولوژیاسینی شرح ائتمك اوچون «ارنست كرشمر» Kretschmer آدلی بیر آلمانلینین «بدن قورولوشو و سجیه» عنوانلی نظریهسینه استناد ائدیب اثبات ائتمهگه چالیشیر كی فضولی بدن جهتیندن چیركین اولدوغو و جنسی محرومیت چكدیگی اوچون شعرلرینده، درد، حسرت، عشق و بو كیمی مضمونلار ایشلتمیشدیر! او دئییر:
برچسبها: ملا محمد فضولی, پژوهشهای استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون ملا, دکتر صدیق, حسین دوزگون, آذربایجان شاعیرلری, شناختنامه ملا محمد فضولی, فضولی بغدادی, محمد فضولی
ادامه مطلب...


text:
داداش يادیندا بیز هردن قدرین (روزگارین) دیلمانج ائلیگیرم بولمیين آرکاداشلار بولسون ها يوخسا منیم اوستادیم سنسن
هن قئيیداخ سؤزه يادیندا نم نیيه ها بیز هردن قدرین راست گلمه سینن نم نه اولاردی آيری دوشردوخ و بیر بیریزیمی گؤرنمزدوخ سورا بیردن اوروشلوخ راست گلردی بیز گئجه دن سحرجان يازیلاشاردوخ ؟ بلي او گؤن لر بتر گؤنلريدي - زامان دئ دا سو ووشور
بیریده آذر تیمین سايتیندا نه گونلریدی ؟ بلي آللاه باعيثين نن كئچمه سين دي:
منی اوردا مودور ائله میشدین اوندا سون نفس لريدي ايغراق سئز اورا ايل يارئمئ دئ مرگ مغزي اولموشودي اورانئ من نن كئرال شؤشه ده، ديري ساخلادئخ
آمما بتر دیسیپلینین واریدی هئش من مدرسه ده يا پادیگاندا اؤجور شرح وظايیفیمه عمل ائله مزدیم کی اوردا سنین قورخونان گونده گلردیم دئدیغین کیمین خبر قوياردیم گئدردیم
( اوجور اولماسا باش ساخلاماخ اولماز كي هره بير هاوا چالار
)
آمما منی چوخ اینجیتمیسن ها دئمه يوخ نیيه اینجیدیردین ؟
( بيرينه گؤنده ياخچئلئخ ائله سن بالا بالا ديه ربه وظيفه ندي بير ايل اينجيده سن بير سري ياخچئلئخ ائليه سن ائله كِف ائله ر
)
البتده بولورم ها ایستمیيه ایستمیيه اولوپ يانی هئش اؤزون بولمه میسن حتما كي اوجوردي - گينه ايه هركسي ايسته ر - ايسته مه ز اينجيتميشم بغيشله سين
ها دیيردیم بابا چیخ گل نیيه سؤزه باخمازدین ؟ نرود ميخ آهنين در سنگ دي:
دیيردیم چیخ گل هر کیم سنه سؤز دیگیپ ... يیگیپ چیخ گل نیيه گلمزدین ؟ منه اصلاً سؤز مهم ده يير - من هر وقت يورولسام بير يئردن باهانا اليمده اولار داوا سالارام گئده رم ،اسگوك لوخ دي ولي چاره يوخ دي دي: - ائله يئرلرده باش ساخلامئشام كي هاممئ قاچئب من قالمئشام - هردم اولاندا، اولماغئوئن فايداسئ وار هردم اولماياندا، اولماماغئوئن - هردم اولاندا اولماغئن بيلينر هردم اولموياندا اولماماغئن-وقتينده گئره ان دوز تصميمي توتاسان
خوشون گلردی منی يالوارداسان ؟ هن ایندی قیزاردیم بیلوی ؟ يوخ بابا - منه بو ايش لر چوخ گليب قاباغا دي: -
يا گلردیم اوبیری سايتلارا بیری مثلا ایراز تورک یا دانلودینا یا باشگاه و و و دیيردیم نیيه بوردا سارپ آدینن ديَیسن دیيردین چوخ اوستون وورما دیيردیم بابابیر آدینان اولدا نیيه به جوره به جوره آد آچیسان دلی ائلردین بیلمی اصولا ايمضام مشخص دي -ايمضام نان تانيه رسن دي:
قبول ائلیگیسن ايه هاممیسیندا سارپ آدینن اولسئيدین ایندی سارپ آدی بیر دانا برند جهانی اولموشدی؟ ( - نه دييم والله )
داداش بونی(
) سویسن یا بونی(
)؟ ايكي سين ده بير اندازه دي :
هله اولار هئش آشیخ پکره نه اولدی ؟
بو يادیوا گلر ؟ ائله بيل گلمير دا سايتا البته ايشينه دوام ائدير - تازا يازئلارئن گؤرسه تسه م بيله وه كه ف ائلرسن در حد فينال دي دي :
Bir elin istəki,səndə gizlənibگلر، آمما شوعار بوننان چوخ ياخچئ تر دي - داغلار هوي هاواسئنداكئن دييرم - او نمنه دي دييرسيز ايستاديوم دا! اصلا معني سي يوخدي
! Yaşayır sevgində bir el,Tıraxtor
Bu sınıq köksənin yaralarını
!Bir mən bilirəm,bir yel,Tıraxtor
Şərəfin alıbsan ilham,baybəkdən
Sana bağlıdır böyükdən,bəbəkdən
Bu sevgi bəllidir yaşlı bəbəkdən
!Calanır Bağrıma sel-sel,Tıraxtor
İndi elimizin bayrağı sənsən
Ərşə tək ucalan,Al-dağı sənsən
Savalan-Səhəndin dayağı sənsən
!El sənə sən elə ver bel,Tıraxtor
Ölkənin olmusan Ayi-Ulduzu
Hayatın nəfəsi, dadısan-duzu
Dilimin dağına sərin səp buzu
!Olmuşam havanda tel-tel,Tıraxtor
AŞIQ PƏKƏR


text:
ساوالان قارتالی (من دئیرم اردبیل شهریاری)
http://gurtal.blogfa.com/
اوز طبیعت گوزللیک لری معدن و ایستی سولاری ایله بوتون دنیادا مشهور اولان سرعین منطقه سی عصر بویو اوز قوینوندا بیر چوخ شاعیر لر یئتیر میشدیر .بونلاردان بیریده ایللر بویو سیز سمیر سیز قلم چالان 1334 ده سرعینده دونیا دونیا گوز آچان رحیم اسد اللهی " درویش " جنابلاریدیر.
اونون بو گونه کیمی تورکجه فارسجا مختلیف ساحه لر ده اثر لری ایشیق اوزو گوره رک اوخوجولارین رغبتینی قازانیبدیر . اونون آذربایجان خصوصی ایله سرعین بولگه سی ایله باغلی فولکولور توپلاماسی نین آیری یئری واردیر . اومید ائدریک گله جک ده بو احساسلس ادیبین باشقا اثرلرینین ایشیق اوزونون گورمه سی نین شاهدی اولاق . (( بر گرفته از مقدمه ی کتاب " قیزیل غزللر " بقلم استاد بهروز ایمانی ))
اسامی کتابهای چاپ شده:1- نوید وصال ، ترکی وفارسی2-تاریخ، سرعین درآینة قلم ، تارخچة شهرستان سرعین3- منظومة عقل وعشق4- منظومة شمس ولایت5- مشارکت وخلاقیت درآموزش وپرورش 6- قیزیل غزللر، نمونه ازغزلهلی درویش قارتال7- ساوالان قارتالی نین اسکی غزللری، نمونه غزلهای تُرکی سالهای قدیم
استاد اسداللهی :این خلاقیّت درعالم شعروادب همه گی ازتشویقات استادشهریاربوده ایشان قدم به قدم غزلیات تُرکی وفارسی بنده راچون معلم دلسوزهمیاری وهمکاری میکردند . سالهای سال اودرسرعین وبنده در تبریزیارهمدیگربوده ازچشمه سرشارعلم وادب اوسیراب نمیگشتم ایشان استاد فلسفه وعرفان بوده ازمکتب مولانا جام معرفت ومحبّت نوشیده غرق درافکارلسان الغیب حافظ شیرازی بودند .
درهرنگاه حافظی را در رفرف ملکوت مشاهده نموده ودرپشت سرمولای روم بنمازمی ایستادم شهریار مولای روم وحافظ عصرمن بنظرآمده درحلقه مکتب شهریارهمه وهمه دلباختة او وغرق درافکاراومی شدیم .
:: برچسبها:
ساوالان,
اسداللهی,
شاعر,
سرعین
استاد رحیم اسداللهی (درویش )-سرعین
زیارته نایل اولان زوّارلار ائولرینده ناهار و شیرینی قویوب، کندین چاووشونو چاغیراردیلار. ائل - طایفاسی دؤورهسینه توپلانیب اونو یولا سالماق اوچون سلام تپهسینه کیمی گئدردیلر. هر کندین شهر یولونون آغزیندا اولان تپهسینه «سلام تپهسی» دئیردیلر. کند اهلی او تپهدن زوارلاری امام قوللوغونا یولا سالاردی، زوّارلار دا زیارتدن قاییدان زمان یئنه ده او سلام تپهسینده دایانیب، کند اهلی اونون قاباغینا گلردیلر و چاووش سسلنه - سسلنه زوّارلاری کنده آپاراردیلار. زیارته گئدنین بوینونا یاشیل پارچا دولاردیلار. هامی خوراسانا گئدنین کیم اولدوغونو بیلردی.
زوّارلاری یولا سالانلار اونون الیندن، اوزوندن اوپوب، التماس دعا ائلهییب «منی اونودمایین» دئیردیلر. کند اهلی زوّارین جیبلرینه پول قویوب، آغلایا - آغلایا یولا سالاردیلار. زوّار ایسه جیبینه توپلانان پوللاری امامین حرمینه آتیب، اونلاری دوعا ائلردی. چاووش سسلننده کندین دَللَگی (سلمانیسی) یئره دستمال سریب، چاووشا پول ییغاردی. بو قانونلار وارلییا یوخسولا شامل ایدی. زوّار خوراساندان قاییداندا دا یئنه جماعت کنددن تؤکولوب سلام تپهسینه چاووشون سسی ایله قاباغا گئدردیلر.
زوّار زیارت گونلرینده مشهددن لازیمی قدهر نخود – کیشمیش آلیب، اؤزو ایله آپاردیغی قورو چؤرهیی اوغوب اونلارا قاتیب تبرک اولسون دئییه بیر توربانین ایچینده امامین حرمینه سورتوب، قاییدان باش اونو کنده گتیریب، زیارته یوللانان زامان بوینونا سالیندیغی یاشیل پارچانی تیکه-تیکه بؤلوب، آراسینا تبرک ائتدیگی سوغاتدان باغلاییب، ایستهدیگی آداملارینا وئرردی. بیرده مشهدین گؤزل سوغاتلاری امامین تورپاغیندان دؤزلَن موهور-تسبیحی ایدی. زوّارلار کند اهلینه سوغات گتیرردیلر، کند اهلی ده بیر کلّه قند ایله اونلارین گؤروشونه گلَردیلر. بیر هفتهدن سونرا زوّارین بوخچاسی آچیلیب او تبرُک اولان سوغاتلار پایلاناردی.
منبع: بولتن ائل بیلیمی
:: برچسبها:
رحیم اسداللهی,
سرعین,
زیارت,
ائل بیلیمی


text:
اویان نیوز: اؤنه گلن یازی آذربایجان ملی حکومتینین اعلامیه سینین عینی متنی دیر :
آذربایجان ملی حکومتینین اعلامیه سی
” آذربایجان مجلس ملیسینین انتخاب ائتدیگی آذربایجان ملی دولتی ایرانین استقلال و تمامیتینی حفظ ئتمکله برابر، ایشه شروع ئتدیگینی بو واسطه ایله بوتون خلقه اعلام ئدیر.
بو اعلامیه منتشر اولان گوندن اعتبارا مالکیت خصوصی محفوظ اولماق شرطیله بوتون آذربایجاندا اولان دولت اداره لری تا زا حکومتین تحت اختیارینه کئچدیگیندن، عموم دولت مامورلارینا ئوز وظیفه لرینی دوزگونلوک و صداقتله انجام وئرمه لری تاپشیریلیر٠
تا زا دولتین امرلرینه اطاعت ائدیب، اونون دستوریله رفتار ئده ن کارمندلر ایچون مناسب ایش شرایطی وجوده گتیریله جک، ایشله مکدن امتناع ئده نلر ایسه کمال احترام ایله ایسته دیکلری یئره گؤندریله جکلر٠
آذربایجان ملی حکومتی خلقین سعادت و خوشبخت لیگیندن ئوتری قورولدوغو ایچون عموم خلقی فعالیته، دوزلوگه، آسایش و امنیتی حفظ ئتمگه، بیربیریله قـارداشواری یاشـاماغا دعـوت ئدیر٠
امینتی اخلال ئده ن و خلقین مال، جان، ناموس و حیثیتینه تجاوز ئله ینلر؛ همچنین دولت مالینا خیانت الی اوزادیب دولت اداره لریندن سوء استفاده ئده نلر و یا دولت اداره لرینده خرابکارلیق، مسامحه و ئوز وظیفه سینده کوتاهلیق ئتمک کیمی خائنانه تشبثلر بروزه وئرنلر ایسه خلقین دشمنی حساب اولونوب، ملت و دولت یانیندا نفرت و انزجار قازانماقدان علاوه، قانونی محکمه واسطه سیله مجازات ئدیله جکلر٠
هامیدان خلقه و ئولکه یه خدمت و آذربایجانین گلجگی یولوندا جدیت گؤزله نیر؛ دولت ایسه اونون شرایطینی وجوده گتیرمگه چالیشاجاقدیر٠
آذربایجان ملی وزیرلر هیئتی عین زاماندا آذربایجاندا ماموریتلری اولان خارجی دولتلرین دیپلوماسی نماینده لرینه اطلاع وئریر که، کما فی السابق اونلارین بین الملل قانونلار شرایطینده اولان حق و اختیارلاری کمال دقت و احترام ایله مراعات اولوناجاقدیر. همچنین دموکراتیک دولتلرین اتباعینین آسایش و امنیتینی حفظ ئتمک یولوندا ملی دولت هئچ بیر فداکارلیقدان خوددارلیق ئتمیه جکدیر. بوگوندن اعتبارا دولته متعلق اولان منقول، غیر منقول اموال، همچنین نقد و جنس و اعتبار ملی، دولت اختیارینا کئچدیگیندن اونلارین ساخلاماغینا موظف اولان دولت مامورلاری، کئچمیشده وئردیکلری تعهد و قبول ئتدیکلری مسئولیت اوزره، اونلاری حفظ و حراست ئتمگه مجبوردورلار. بو اموالی حیف و میل ئده نلر آغیر جزالارلا مجازات گؤره جکلر٠
آرتیق آذربایجان ملی حکومتی تحقق تاپمیش، خلقین اراده سیله داخلی ملی دولتیمیز وجوده گلیب، رسمی صورتده خلقیمیزین آرزو و آمالینی اجرا ئتمگه باشلامیشدیر. خالق ایسه ئوز ملی حکومتینه وار قوه سیله مساعدت گؤستریب اونون فعالیتی ایچون مناسب شرایط وجوده گتیرمه لیدیر٠
یوخاریدا قید ئدیلدیگی کیمی دولت وار قوه سیله امنیتی حفظ ئتمگه چالیشیر. اونا گؤره خلق ایچون نگران اولماغا هئچ بیر دلیل یوخدور. هر کس ئوز ایشینه مشغول اولمالی، ئوز ایسته دیگی کیمی یاشامالیدیر. بازار باغلاماق، مدرسه لری تعطیل ئدیب، وحشت و اضطراب یاراتماغین معناسی یوخدور. حکومت ئوز برنامه سینی خلقین احتیاجاتی اوزرینده قورموشدور. اونا گؤره خلقی ناراحت ئده ن حادثه لره یول وئرمییه جکدیر. تصادفی حادثه لره ایسه چوخ تئز بیر زاماندا خاتمه وئریله جک. ماجراجولار، آسایشی اخلال ئده نلر صالح محکمه طرفیندن محاکمه و شدید بیر صورتده مجازات اولوناجاقلار. هئچ بیر پیس اتفاق دوشمیه جک. هئچ کسین حقوقونا تعرض اولمیاجاقدیر. ملی حکومت نظمییه اداره سینی تا زا قوه لر، وسیع اختیارات ایله گوجلندیرمیشدیر. هرج و مرج و نا امنلیگه آرتیق میدان وئریلمییه جکدیر. مخصوصا مدرسه لریمیز همان سابق پروگرام لارینی تعقیب ئتمه لی محصللریمیز وار قوه لریله امتحانلارا حاضرلاشمالیدیرلار٠
کندلرده و شهرستانلاردا ایسه جدی صورتده ایشه باشلانیب عادی حال وجوده گلجک و دولت مامورلاری، فدائیلرین و یا غیر مسئول اشخاصین دخالتی اولمادان ئوز وظیفه لرینی انجام وئرمگه قادر اولاجاقلار. فدائی دسته لری انتظام آلتینا آلینیب معین مرکزه تابع اولاجاق، بو واسطه ایله هر بیر سوء حادثه احتمالینین قاباغی آلیناجاقدیر٠
گئدین چالیشین، آسوده اولون ملتیمیزین گلجگی و سعادتینی تامین ئتمک ایچون قبول ئتدیگیمیز وظیفه نی صداقت و ایمانلا انجام وئرین. دولت عموم هموطنلردن بونو طلب ئدیر. “


text:
اویان نیوز:
یازان: دوقتور حسین محمدخانی (گونئیلی)
سونان: مهدی نعیمی
دونیایا هر گلن گئدر آنجــــاق وطـــن یاشار میلّییتین، ائلیـن و دییـارین سئون یاشـار
یوردون، ائلین یاشارسا، گولوم سن ده زیندهسن خلقین سئویب، اوجالدان آدام دائیمَن یاشار
پروفئسور دوکتور زهتابی
اونودولماز، دونیا شؤهرتلی بؤیوک عالیملردن بیری ده، آدلیم یازیچی و شاعیر، پروفئسور دوکتور محمدتقی زهتابیدیرکی، بوتون آزربایجانلی و ایران تورکلری و حتی تورک دیللی دونیا خلقلری ایچینده بؤیوک حؤرمته مالیکدیر. او، صفالی میشوو داغینین اتگینده یئرلشن، شئیخ محمود شبسترینین، دوْغما یوردو اوْلان شهرده آذر آیینین ۲۲ سینده، هیجری شمسی۱۳۰۲- جی ایلده آنادان اوْلدو. ۱۳۰۹-جو ایلده شبسترده یئنی آچیلمیش دؤولتی مدرسهده، ایلک تحصیلینی باشلادی، ۱۳۲۰-جی ایلده شهریور آیینین اوچونده قیزیل اوْردو ایرانا گلن زامان تبریزده، دانیشسرایا داخیل اوْلوب، ۱۳۲۲-جی ایلده فیردوسی آدینا اوْرتا مکتبده ۱۲-جی کلاسی فارس دیلی- ادبییاتی اوزره بیتیردیکدن سوْنرا، «روشدییّه» و «ادب» اوْرتا مکتبلرینده موعلّیملیک ائتمهیه باشلادی.
۱۳۲۰-۱۳۲۴-جو ایللرده تبریزده «حاج یوسف شعار»ین کلاسلاریندا عرب دیلینی، همین شهرده کاتولیکلرین کلیساسیندا «میسیو ژوْزِف» آدلی اؤیرتمندن فرانسه دیلینی اؤیرنیر.
۱۳۲۴- جو ایلده ساوئتلر بیرلییی(اتحاد جماهیر شوروی) دؤلتی باکی بیلیم یوردوندا اوْخوتماق اوچون ایراندان ۴۰۰ طلبه قبول ائدهجگینی، تورکییه دؤولتیایسه ایستانبولدا اوْخوتماغا ۴۰۰ طلبه قبول ائدهجهیینی، فرانسه دؤولتی بیروت بیلیم یوردوندا اوْخوتماغا ۷ نفر طلبه قبول ائدهجهیینی بیلدیریر.
عئلمینی درینلتمک ایستهین زهتابی بو بیلدیریلره گؤره سئوینیر، بو بیلیم یوردلاریندا اوْخوماغا عریضهلر یازیر؛ آمما تبریزین «مدنیت و معاریف ایدارهسی»:- سن دانیشسرانی دؤولت خرجیایله اوْخوموشسان، بورادا قالیب درس وئرمکله خیدمت ائتمهلیسن،- دئیه، اوْنا ائشیکده تحصیل آلماق ایجازهسی وئرمیر. بئلهلیکله اوْنیوئرسیتهده اوْخوماق و بیلگین عالیم اوْلماق بیر درین آرزو کیمی اوْنون اورَیینده قالیر.
یاخین قوهوملارینین دئدیگینه گؤره، زهتابینین اوشاقلیق دؤورانیندا دا، کیتاب الیندن دوشمزدی. ۱۳ یاشی وارکن، شئعر دئمهیه باشلاییر، ایلک شئعرلری فارسجا اوْلور، سوْنرالار، تورک شاعیرلرینین شئعرلرینی اوْخودوقجا، خوصوصن میرزاعلی مؤعجوزون شئعرلری اوْندا چوْخ تأثیر قوْیور، او مرحوم اؤزو بئله یازیر:
«اوشاقلیقدا میرزاعلی مؤعجوزون شبستر حیاتینین سون ۶-۵ ایلینده هفته ده اوچ- دؤرد دفعه اوْنو بازاردا، کوچهده گؤروب و مشهور شاعیر کیمی ائحتیرام گؤزو ایله اوْنو سئیر ائدر، شئعرلریندن الده ائدهرک خوصوصی دفتریمه کؤچورردیم، بو ایللرده موشاهیدهلریم نتیجهسینده میرزا علی مؤعجوزدن بیر نئچه خاطیرهم واردیرکی، قئیده آلمیشام. مؤعجوزله علاقهدار بو مسئلهلر شئعر هوسیمین ایلک تمَل داشلارینی قوْیموشدور.
ایبتیدایی دؤولتی مدرسهده اوْخویارکن، آنا دیلینده اوْخوماغی اونوتدوم، چونکی مدرسهده یالنیز فارس دیلینده اوْخویوب- یازماق تبلیغ اوْلونوردو. ۱۳۲۰- جی ایل حاجی میرزا علی شبستری تبریزده آنا دیلینده، آزربایجان قزئتینی بوراخدی و ۴۸ شوماره یایینلادی، بو قزئت واسیطهسیله ایکینجی دفعه آنا دیلیمی اوْخوماغی اؤیرندیم و بیر نئچه شئعریمی اوْندا چاپ ائتدیردیم.»
۱۳۲۲-۱۳۲۴- جو ایللرده «فریاد» و «خاور نو» نشریهلری حسینعلی کاتبی و محمود ترابینین هیمتیایله یاییلیر. گنج شاعیر و یازیچی زهتابینین بیر سیرا شئعرلری و فرانسهدن ترجومهلری بو نشریهلرده یاییلیر. ۱۳۲۴- جو ایلده فیرقه جوانلارینین نشرییهسی ساییلان «جوانلار» نشریهسینده بیر سیرا شئعرلری و مقالهلری چاپ ائدیلیر.
او، ۲۳- یاشیندا تبریزده موعلّیم ایشلهدیگی زماندا آذربایجان دئموقرات فرقهسینه قوْشولور، فرقهنین جوانلار تشکیلاتیندا وار گوجویله چالیشیر، حتی همین تشکیلاتا باشجی سئچیلیر.
آزربایجان دئموکرات فیرقهسینین قوُردوغو دؤولتین تبریزده تیکمیش دانیشگاهینین ایلک دؤوره طلبهلریندن اوْلدوغو حالدا، آزربایجانین بیر سیرا شهرلر، قصبهلر و کندلرینده حاضیر اوْلور، اوْدلو چیخیشلاریلا شاه رژیمینین یاراماز و لیاقتسیز اوْلدوغونو هامییا آچیقلاییردی. بونو، ایندی ده گونئی منطقهسینده یاشایان قوْجالارین چوْخلاری اونوتمامیشلار.
۱۳۲۵- جی ایلین آذر آیینین ۲۱- ینده آمئریکا طرفیندن دستکلهنن محمد رضا شاهین قوشون چکمهسیایله فرقهنین حاکیمییّتی پوْزولور. پهلوی رئژیمی موزدورلاری طرفیندن دیلیمیزه، مدنیتیمیزه و کیملیییمیزه گئنیش باسقی باشلانیر. بیر چوْخ آداملاری توتماقلا برابر، تورکجه کیتابلار دا توْپلانیب یاندیریلیر.
اوستاد، برکتلی عؤمرونون سون گونلرینه کیمی، او گونلرین آجی خاطیرهلریندن دانیشارکن بئله دئیردی:
- «من آذر آیینین سوْن گونلرینده تبریزده ساعات قاباغینا گلدیم. بیر چوْخ تورکجه درسلیک کیتابلارینی گتیریب اوْرادا اوْدلاییردیلار. من بو آجی و دؤزولمز حادیثهنی گؤرنده داها آرتیق کؤورهلدیم، آمما اؤزومو ایتیرمهدیم و ائله او حالدا بو مصرعلری قلمه آلدیم»:
«سـوُ» دئییبدیـر منـه اوّلده آنام، آب کی، یــوْخ «یوُخو» اؤیرَتدی اوُشاقلیقدا منه، خواب کی، یوْخ
ایلک دفعهکی،«چؤرک» وئردی منه نان دئمهدی ازَلینــــدن منـه «دوُزدانــه» ، نمکدان دئمهدی
آنام، اَختر دئمهییبدیر منـه،«اوُلـدوز» دئییـب او سوُ دوْناندا، دئمهییب یخدی بالا، «بوُز» دئییب او
قار دئییب، برف دئمهییب، دست دئمهییب، ال دئییب او منه هئچواخت بیا سؤیلهمهییب، «گل» دئییب او
یاخشی خاطیرلاییرام، یاز گـونو آخشام چاغیلار باغچانین گون باتانینـــدا کی، ایلیق گون یاییلار
گل:- دئیردی،- داراییم باشیـوی ای نازلـی بالام! گلمــهسن گر، باجیوین آستاجا زولفــون دارارام
اوْ دئمـزدی کـی،- بیـا شـانـه زنـم بـر سـر تـو گـــر نیــایـــی بـزنـم شـانـه سـر خــواهـر تو
بلی،داش یاغسادا گؤیدن،سن اوْسان،منده بوُیام! وار سنیـن باشقـا آنـان، واردی منیم باشقــا آنام
اؤزومه مخصوص اوْلان باشقا ائلیـم واردی منیـم ائلیمه مخصوص اوْلان باشقا دیلیــم واردی منیم
ایستهسن قارداشاوْلاق،بیر یاشایاق،بیرلیک ائدک وئریبن قوْل- قوْلا، بوندان سوْرا بیر یوْلـدا گئدک
اوّلاّ ، اؤزگــه کـولـکلــرله گـرَک آخمایـاسـان ثـانیـاّ ، وارلیغیمـا، خالقیمـا خـوْر باخمـایاسـان
یوْخسا گر زوْر دئیهسن، میلّتیمی خــوار ائدهسن گونگَلر، صفحه چؤنر،مجبور اوْلارسان گئدهسن!
بو شئعر بیر ایکی گونون ایچینده دیللره، آغیزلارا دوشور. گیزلیجه آرتیریلیر؛ حتی بعضی تجارت ماللارینین ایچینده گیزلهدیلهرک اوزاق – اوزاق شهرلره، کندلره گؤندریلیر. مغازالارین متاعلارینین ایچینده، پاکتلرینده چوخلو ائولره یئریدیلیر.
پروفئسور زهتابی دیلیمیز و ادبیاتیمیزی تبریز دانشگاهیندا عئلمی شکلده اؤیرنمهیه باشلامیشدیرسا، بو ایمکان آز زماندان سوْنرا اوْنون الیندن آلینیر. او، توتدوغو یوْلو باشا وئریم، – دئیه، ۱۳۲۷- جی ایلده اوْ زامانکی اتحاد جماهیر شوروییه گئدیر. آمما اوْرادا بیلیم یوردلارینا گیرمک یئرینه بورادان قاباقجا اوْرایا گئدنلردن اوْلان بیر نئچه ساتقینین گؤستریشیایله یاخالانیر، اوچ ایل زیندانا محکوم اوْلور، سیبرییه گؤندریلیر.
ایشه باخ گؤر کیم- کیمی زیندانا سالیر، کیملر- کیمهلره رهبرلیک ائدیرمیشلر. اوْ بیر شئعرینده اورادان بئله یازیر:
من!
جان وئرمهیه حاضیر وطن اوغروندا بیر عسگر
گر دوْغرودو سؤزلر و صمیمیدی بو سسلر-
بس سؤیله بو زنجیر و بو زیندان نه دئمکدیر؟!
یوْخ- یوْخ حرکت واردی دئمک بوردا عبثدیر
هر شئی داش اوْلوب بوردا بلی، وارسا قالان گر،
بیر، هر یئره حاکیم کسیلن، اینجه او سسدیر،
بیر ده بو قفسدیر!!!
جوان زهتابی یوزلرجه گوناهسیز جوانلار کیمی، گنج یاشلاریندا، اوچ ایل سیبری دوستاقخانالاریندا قالیر. آزادلیق اؤلکهسی آدلانان سئویتلر اؤلکهسینده چوْخلو سیرّلری باشا دوشور، نهلر واریمیش و نهلره گنجلر اینانارمیشلار؟! بو حادیثهلری و گؤردوکلرینی سوْنرالار اؤز شاه اثرلریندن اوْلان” شاهین زنجیرده” منظومهسینده بئله قلمه آلمیشدیر:
آزاد دوْغولان اینسانا قاندال نه گرکدیر؟
قانداللاری قیرمیشلارا زیندان نه دئمکدیر؟
دونیا، نهلرین وار؟!
افسانهلرین وار!
بیچاره بشر، اؤلچویه گلمز کدرین وار
قانلار تؤکهرک قاندالی قیردین آیاغیندان
قانداللاری ییغدین و قاییردین یئکه زیندان
دائیم باشین اوستونده گزیر قَم و فلاکت
بیر گون سنی زنجیرلهدی سلطان
بیر گون ده ” آزادلیق” و “عدالت”!!!
اوچ ایلدن سوْنرا اوْ «بوُزلو جهنّم»دن جان قورتاریر و باکیدا اوْخوماغا قاییتماق ایستهدیکده اوْنا دئییرلر:
- روس دیلی دیپلومو اولمایان کیمسه بیلیم یوردونا داخیل اولابیلمز. بوتون تحصیل مدرکلرینی اؤز یوردوندا قویوب گئتمیش زهتابی مجبور اولاراق دوشنبه شهرینه گئدیر. اورادا اوخویور، ایمتحان وئریر و نهایتده باکییا گلیب بیلیم یوردونا کئچهبیلیر. بو شهرده دیلیمیزی اوْخوماغا باشلاییر.
بئش ایل- گئجه- گوندوزو بیر- بیرینه قاتیب، آنا دیلیمیز اوزره تحصیل آلدیقدان سوْنرا، اوْخودوغو بیلیم یوردوندا عرب دیلینده درس وئرمهیه چاغیریلیر. نئچه ایل تدریس و تدقیقدن سوْنرا عرب دیلی- ادبیاتیندا و عرب شاعیری «ابو نَواس»-ین یاشاییش و یارادیجیلیغی اوزره دوکتورا درجهسی آلابیلیر. نئچه ایل سونرا دوچئنتلیک درجهسینه نائیل اوْلور.
۱۹۷۱- (۱۳۵۰ شمسی) ده باکی شهریندن اوْلان حیات یوْلداشی و فیکیرداشی خانیم دوکتور«خاور اسلان قیزی»ایله او اؤلکهدن ده عراق اؤلکهسینه و باغدادا قاچماغا موفّق اولور. البته سؤزون اوُزانماسیندان چکیندیییمیز اوچون نئجه قاچدیغینی سؤیلهمکدن واز کئچیریک. او سکگیز ایل باغداد بیلیم یوردلاریندا تدریس ائتدیکدن سوْنرا باغداد بیلیم یوردونون عئلمی شوراسی طرفیندن پروفئسورلوق درجهسی الده ائدهبیلیر.
همین ایللرده بعضاّ تورکیه و آلمانیایا ائتگیلی موسافیرتلری اوْلور. اوستادین گؤستریشلریایله آلمانیادا درس اوخوماقدا اوْلان آزربایجانلی اؤیرنجیلر «ارک» مجلهسینی آزربایجان تورکجهسینده چیخارماغا باشلاییرلار. بئش سایی بوراخیلان بو مجلّهده اوستادین چوْخلو یازیلاری باسیلیر. ۲۵- ۱۳۲۴- جی ایللرده آزربایجان دئموکرات فیرقهسی و میلی حؤکومتین ایشه باشلاماسی و گؤردویو ایشلری بیلدیرن «شهریورین اونایکیسی» عونوانلی کیتاب بیر داها دا اوستادین ایمضاسیز اولان اؤنسؤزو و رهبرلیییایله آلمانیادا یاییلیر.
او، ساوئتلر اؤلکهسینده هئچ بیر شئعر و مقالهسینی چاپ ائتدیره بیلمهمیشدیسه، باغداددا اولدوغو سکگیز ایلده بیر سیرا اثرلری باسیلیب یاییلیر.
باغداددا یاییلان اثرلری:
۱- تورکجه، فارسجا، عربجه، کوردجه و بلوچجا مقالهلری ایچینه آلان «اتحاد یولو» آدلی آیلیق بیر نشریه. ۲- پروانهنین سرگذشتی. ۳- بختی یاتمیش. ۴- چیریک افسانهسی. ۵- باغبان ائل اوغلو. ۶- بذ قالاسیندا. ۷- هستی نسیم(فارسجا شعرلر توْپلوسو). ۸ – جانایات ۲۵۰۰ ساله شاهان ایران(بو اثری یازماقدا باشقا دوستلارینین دا یاردیمی اولموشدو). ۹- آیا زبان فارسی به زبانهای ملل دیگر ایران برتری دارد؟ ۱۰- قواعدالفارسیه(فارس دیلینین عربجه یازیلمیش قرامئری).
***
وطنیمیزده شاهلیق رئژیمی دئوریلندن سونرا اوستاد، اسلامی اینقیلاب دؤلتینین باش وزیری مهندس مهدی بازرگانا مکتوب یازاراق اؤزونو تانیتدیریر، وطنه قاییتماقلا، عئلمی- مدنی خیدمت ائلهمک آرزوسوندا اوْلدوغونو بیلدیریر. بازرگان دؤولتینین دعوتیایله ۱۳۵۸- جی ایلین تیر آیینین اوچونده یعنی۳۱- ۳۲ ایلدن سوْنرا بیر داها وطنه قاییدیر. و آتا- بابا یوُردو اوْلان شبسترده «چای کوچهسی»-نده ساکن اوْلور. همان ایلین بهمن آییندان تبریز بیلیم یوردوندا عرب دیلینی درس وئررکن، کؤنوللو اؤیرنجیلره تورکجهمیزی ده درس وئرمهیه باشلاییر. ایکی ایل تدریسدن سوْنرا اؤزونون دئدییینه گؤره توده حیزبینین دوْسییا(پرونده)دوزَلتمهسی نتیجهسینده ائتمهدییی گوناها گؤره یاخالانیب دؤرد ایل دوستاق ائدیلیر. دؤرد ایلدن سوْنرا بوراخیلسا دا هئچ بیر بیلیم یوردوندا تدریس ایجازهسی الده ائدهبیلمیر. اؤز ائوینده یاشایاراق عئلمی ایشلر و تحقیقله مشغول اولور. آنجاق نئچه ایللره کیمی هئچ بیر کیتابینی چاپ ائتدیره بیلمیر، یالنیز بعضی شئعر و مقالهلرینی مطبوعاتدا نشر ائلهتدیریر.
وطنه قاییداندان سوْنرا ایسه اؤزو ساغایکن آشاغیدا عونوانلاری وئریلن کیتابلاری باسیلیب یاییلمیشلار:
۱- زبان ادبی آزربایجانی معاصر(آواشناسی و قواعد نگارش). ۲- زبان ادبی آزری(سس- صرف) . ۳ علمالمعانی(لئکسیکوْلوْژی). ۴- قوْی اولسون اوْن. ۵- معاصر ادبی- آزری دیلینین نحوی(این اثر در زوزنامة فجر آذربایجان در هر شماره یک ستون چاپ می شد.) ۶- باغبان ائل اوغلو(دوزَلیشلر و آرتیرمالاری ایله). ۷- ایران تورکلرینین اسکی تاریخی بیرینجی جیلد اسلاما قدر. ۸- قشقایی یایلاغا کؤچور و بیر سیرا مقالهلر و شئعرلری کی، مطبوعاتدا چاپ ائدیلمیشدیر.
دونیاسینی دَییشدیکدن سونرا «پروفئسور زهتابی اثرلرینین یاییم ستادی» طرفیندن نشر ائدیلن اثرلری:
۱- ایران تورکلری اسکی تاریخی ایکینجی جیلد (اسکندردن اسلاما قدر). ۲- شاهین زنجیرده(شئعر توْپلوسو).۳- دوستوم علی آغا واحیدین غزیز خاطیرهسینه. ۴- تیلیم خانین یاشاییش و یارادیجیلیغی. ۵ – علی آغا واحدین شئعرلری. ۶- دیل و ادبیات اسلاما قدر. ۷- شیخ محمد خیابانی منظومهسی، ۸ سارا و محمد داستانی. ۹- آزربایجان تورکجهسینین نحوی و …
بو گونه کیمی (۱۳۹۱- جی ایلین دی آیینا کیمی) چاپ اولمامیش اثرلری:
۱- گؤز یاشیندا قهقههلر(منظومه). ۲- قرآن کریم و اقوام. ۳- بیر جوت گؤز(منظومه).. ۴- گنجلر چلنگی. ۵ بیر اوخدا نئچه نیشان. ۶- تورک فولکلوروندا عروضون کؤکلری. ۷ – وطن اونودولمور(غربتده یازدیغی شئعرلر توپلوسو). ۸- وطنده ده غربت حیسّی(وطنه قاییتدیقدان سونرا یازدیغی شئعرلر توپلوسو). ۹- قوهوم- اقربابا حصر ائتدییی شئعرلر توْپلوسو. ۱۰ – تنقیدی شئعرلر توپلوسو. ۱۱- مؤعجوزله باغلی خاطیرهلر. ۱۲- عباس واثقی شانجانین شئعرلری و بیر سیرا باشقا شاعیرلرین اثرلری و یاشاییشلاری اوزره الیازمالار. بونلاردان علاوه سؤزسوز کی قلمدن دوشموش باشقا اثرلری ده واردیر کی، آللاه قوْیسا اونلار دا تانیناراق نشر اولمامیش اثرلریایله نشر ائدیلهجکدیر.
پروفئسور تورک، فارس، عرب، فرانسه و روس دیللرینه عئلمی و آکادئمیک سوییّهده مسلط اوْلدوغو اوچون، هابئله میخی، اوْرخون، یئنی سئی خطلرینی اوْخویابیلدییی و چالیشقانلیغینین اوُجوندان تاریخمیزی ده اوْلدوغو کیمی یازدی و اؤیرتدی. دئیهبیلریک: ایران تاریخینی اؤیرنمک ایستهینلر پروفئسور زهتابینین یازدیغی ایکی جیلدلیک «ایران تورکلرینین اسکی تاریخی» عونوانلی زنگین اثری اوْخوماقلا ایران و اوْرتا شرقین کئچمیشینی داها یاخشی و دوْغرو اؤیرَنه بیلرلر. هر کیم سؤزو گئدین اثرین قایناقلارینی گؤزدن کئچیرمکله، اوْنون نه قدر درین و عئلمی اوْلدوغونو باشا دوشر و حتی قبول ائدر کی، پروفئسور محمدتقی زهتابی ایران تاریخی و حتی اوْرتا شرقین تاریخینین آتاسیدیر.
آرخادا قویدوغوموز صحیفهلرده گؤردویونوز کیمی او، اوشاقلیقدان شئعر سؤیلهمهیه باشلامیشدیر. شئعرلرینده اوّللر داها چوخ «گولشن» تخلّوص ائدرمیش، آنجاق سونرالار هم شئعرلرینده، هم ده نثر یازیلاریندا «م. ت. زهتابی»، «م. ت. شبسترلی»، «م. ت. میشوولو»، «م. شبسترلی»، «م. ت. کیریشجی» و … ایمضالارینی داها چوخ گؤرمک اولور.
زهتابی خاطیراتیندا بئله تعریف ائدیردی کی، سووئتلر اؤلکهسینده ان یاخشی گونلریم، باکی دانیشگاهیندا آزربایجان تورکجهسی دیل و ادبییات شؤعبهسینده اوْخودوغوم گونلر ایدی. چونکی اوشاقلیقدان بو دیلی اوْخویوب- یازماغینی آرزولاردیم.
***
اوستادین سیبری خاطیرهلریندن بیرینی اؤز دیلیندن اوخویوروق:
- سیبری وضعییتی اوْلدوقجا آغیر و یوروجو ایدی.۱۰ ساعاتدان آرتیق ایجباری ایشه مشغول اوْلاردیق، آزربایجانلی دوْستلار ایله چوْخ واخت دوستاقدا برابر اوْلاردیق، البته دوستاقدا باشقا آوروپالیلار دا، اوْ جوملهدن آلمانلی، لئهیستانلی، اوتریشلیلردن ده چوْخ واریدی. بو آوروپالیلار هر زامان اؤزلریایله اوْلوب و بیزلره هئچ بیر زامان قوْووشمازدیلار. همیشه بیز شرقلیلره، خوْر گؤز ایله باخیب، بیزلری مدنییتسیز بیلردیلر.
دوستاق اوْلان یئرده هفته شنبه صاباحی گونو بیر فیلم ده گؤسترردیلر. دوستاقدا اوْلانلار، بو فیلملری سئیر ائدیب، بعضن اوْنون بارهسینده، ساعاتلار بحث اوْلاردی. گونلرین بیر گونونده «گلن هفتهنین فیلمی» یازیلمیش بیر ائعلان، بیزلری برک سئویندیردی. او فیلم “آرشین مال آلان” فیلمیایدی. هفتهنی بوتون بیز آزربایجانلیلار اوْلدوقجا سئوینیردیک. گون گلیب شنبه صاباحی اوْلدو. هامی بیر سالونا، فیلم گؤسترن یئره توْپلاشدیق. بوتون آزربایجانلی و تورک دیللی خالقلاردان اوْلان دوستاقلار هامیسی گلمیشدیلر. باهار گونلری آخشام ساعات ۷ دهایدی کی، فیلم باشلاندی. البتّه فیلم اورژینال تورک دیلینده گئدیردی، اتک یازیلاری روسجا وئریلمیشدی. او گون بیزلرده آرتیق سئوینج دویوْلوردو. لاکین آوروپالیلار، ایستر- ایستهمز یاواش- یاواش گلیردیلر، و چوْخ دا ماراق گؤسترمیردیلر. فیلمده اوْلان موسیقی او قدهر اورهیه یاتانایدی کی، تاماشا ائدنلردن هئچ بیر سس چیخمیردی، آوروپالیلار بیزلردن آرتیق ماراقایله بو فیلمی سئیر ائدیردیلر. فیلم قورتاراندان سوْنرا، هامی داغیلیب، هرکس اؤز اوْداسینا گئتمک ایستردی. آوروپالیلار اوْ گونه دک آزربایجانلیلاردان اوزاق گزیب و اوْنلارا یاخین اوْلمازدیلار. بو فیلمین تأثیری او قدهر گوجلو اوْلموشدور کی، بیزلره یاخینلاشیب، فیلمین بارهسینده خوصوصن بو اثری یارادان «اوزئییر حاجیبهیوفون» حاقّیندا چوْخلو بیلمک ایستیردیلر. بیز آزربایجانلیلار، روس دیلینه تزهجه آلیشمیشدیق. اؤز تاریخ، عنعنه و فوْلکلورموز بارهسینده اوْرادا اوْلان آوروپالیلارا معلومات وئریردیک. بو تاریخدن بری آوروپالیلارین دوشونجهلری بیزلره گؤره، یوزه- یوز دَییشیلدی. اوْنلار بیزلریله اوْلان زامان بئله سؤیلردیلر:
“سیزین اؤزونوزون ده بو درین وارلیغینیزدان خبرینیز یوْخدور. بو بیر اثر بیزیم اوچون- چوْخ بؤیوک درسایدی. بیزلر، سیز آزربایجانلیلارین حاقّیندا چوْخ سهو ائدیب و ترسینه باشا دوشموشدوک. بیزی باغیشلاین”.
***
اوستادین ایکی پارچا شئعرینی سایین اوخوجولارا سونوروق:
عینادلی یاهی
وئریب سعادتیمی، آلمیشـــــام فلاکتــی مــن بوتون جهانه دَییشمم اینـــــان بو حالتـی من
سئوینمه دردیمه، قــوْودوم چیخاندا یوُردومدان قاپیمدانایت تک اؤزوم،عیشی،ایستیراحتی من
اوُشاقدا سانمـــــــا منـی، آنلیرام الیفبــــانی بو قدر بیل، قانیرام هر کیچیک ایشـــارتی من
باجارسا دوشمن الی، قوْی سینهمده اوْد قالاسین بوتون جهانی گزیب، سسلــــرم عدالتــی من
گؤزوم ائلیمدهدی دوشمن سئوینمهسین بو قـدر سهند داغـــــلاری تک گــؤزلورم نهایتی من
وطن پرستلیگیمده عینادلی بیر یاهـــــــییام کی بیر دقیقه دَییشمــــم یوُوامـلا جنّتی من
سنیندی مئیدان، آتین چاپ نه قدر وار قـوُوّهن تضرّع اوُمما کی ایرث آلمیشــــام مناعتی من
همیشه لایلالارینـدان یادیمـــــدادیر آنامیــن کی ساتمــــایام قیـــزیلا، خلقله، شرافتی من
اجلـــــدن اوْلسا آمــان سؤیلرم یقین بیر گون وفالــــی خلقیمه آخــــرده بـو حئکایتی من.
باکـی- ۱۹۵۸/۲/۲۸
۱۳۳۷/۱۲/۹
شرفلی حیات آختارانلار!
وئرمیش خدا بو قلبی کـــــی، دیلـداره تاپشیرام، منصور تک گرک بو باشی داره تاپشیــــرام.
اؤیرتمهمیش آنام منـه ساتقینلیـــــق علمینــی، حاشا کی، من وطن گولونو خاره تاپشیـــرام.
قیش صف چکیب گول اوستونه،سوُس،سوُس دئییرسه،من مومکونمودور کی، گولشنی اشراره تاپشیرام؟
منصور تک اؤلوب یاشارام، لئیـک اوْلان دئییـــل، جلاّد الیله اؤز ائلیمـــــی داره تاپشیــــرام.
من بابک و ختایـی و ستّارخـــــــان اوْغلـــویام مومکونمودورکی، خلقیمی اغیاره تاپشیرام؟!
بیز، میلّته شرفلی حیــــــات آختــــارانـلاریق، حاشاکی ایختیـــــاری مئی و یاره تاپشیرام.
من اؤلمــــــرم جهانــــدا، ائلیم اوْلسـا گر آزاد، بیر نوقطهیم گرک اوْنو پرگاره تاپشیـــــرام.
ائل گولشنیم چیچکلنه گر، من ده بیر گولم.
گر سوْلسا، منده شئعری گرک ناره تاپشیرام.
تبریز- ۱۳۵۹/۷/۲
پروفئسور زهتابیدن خاطیرهلر
۱. پروفئسور زهتابی – آد- سان اهلی دئییلدی، آدینین دئییلمهیینی و بوْیونون اوْخشانماسینی سئومزدی. بوناگؤره ده ۱۳۷۴- نجو ایلده اوْروجلوق بایرامی گونونده اؤزونون خبری اوْلمادان، اوْنون اوچون تبریزده حاضیرلانمیش عزیزلهمه تؤرهنینده نه تکجه اشتراک ائتمهییر، بلکه دوستلار اصرار ائدهرک اوْرایا آپارماسینلار دئیه، او گون تبریزده ده قالماییر و شبستره قاییتماغی اوُیغون بیلیر.
۲. او، من عالیمم، آکادئمیک تحصیلاتیم وار دئیه، بعضی مدرک خستهلیگینه دوشنلر کیمی دئییلدی. هامیایله گؤروشور، هامییا تئلفون آچیر و تهران، تبریز و باشقا یئرلره گئدنده، هله بیزلر کیمی کیچیک اؤیرهنجیلرینه تئلفون آچیب، گؤروش قراری قوْیوردو. بونلاردان علاوه اوُشاق ایله اوُشاق، بؤیوک ایله بؤیوکایدی. یادیمدادیر کی ۱۳۷۷- نجی ایل اردیبهشت آییندا یعنی اؤلوموندن یئدی- سکگیز آی قاباق بیرلیکده و بیر سیرا باشقا دوستلار و قوهوملار ایله بیرگه میشوْو سیرا داغلاریندا «کؤسه بابا» ذیروهسینه گئتدیکده گؤردوم کی، بیزایله گلن اکینچی اوْلان آتام و عمیم ایله ده بیر اکینچی کیمی و بیر اکینچی دیلیله دانیشیر، ایگیرمی بئش ایل سیبیرده، دوشنبهده باکیدا اوْلدوغو دؤورده بعضاّ ده اجباری ایشلهدیگی اکینچیلیک ساحهسینده اوْ جوملهدن پامبیق درمه، و آغاج اکمه باره ده گؤروب- گؤتوردوکلرینی اوْنلارا آچیقلاییردی.
۳. پروفئسور زهتابی دئیردی:
- بیزیم (ادبیاتچیلار و مدنیتچیلرین ایشلری اوْندا دوزهلهجکدیر کی، بوتون «من» لر و «منم» لر ییغیشیب «بیز» و «بیزلره» چئوریلهلر. هر نه وار بیرلیکده دیر.
۴. اوْنون یانیندا بیری یوْرغونلوقدان و خستهلیکدن دانیشسایدی، اومودسوزلوقدان دانیشماق اوْلمازدی. او دئیردی: یوْرغونلوق، خستهلیک، اومودسوزلوق بیزه یاراشماز.
۵. شبسترده اوْلاندا یای اوْلا، قیش اوْلا، سحر چاغی یئریندن تئز دورار، ایت – قورد قاباغینا چیخماسین،- دئیه، ال آغاجیسی الینده شهردن یوخارییا یوْلا دوشر، نئچه کیلومتر گئدیب- قاییدار، یازماق اوْخوماغینا باشلایار، ساعت دوققوزدا سحر یئمهیی یئیردی. اؤز ایختیارینا اوْلدوقدا آخشام چاغی ساعت بئش- آلتیدا بیر یئمک ده یئییب، گئجه ساعت دوْققوز- اوْندا یاتاردی. بوناگؤره ده گئجه ساعت دوْققوزدان سوْنرا کیمسهیه تئلفون آچماز، سحر ده آلتی- یئددیدن سوْنرا هامینی اوْیاق سانیب، ایستهسهیدی اوْنا زنگ ائدردی. تهرانا گلدیکده هر ساعت باجیسی اوْغلو مهندس «عباس رستمزادهنین» ائوینه چاتسایدی هر نهدن اوْل منه تئلفون آچیب، – من تهراندایام، گل بیر گؤروم دئیردی. دؤنه- دؤنه سحر چاغی ساعت آلتیدا منه تئلفون آچمیشدی. بوناگؤره ده همین ساعتلرده بیزیم ائوده تئلفونون سسی قووزانان کیمی هامیمیز بیلردیک کی، اوستاد تهرانا گلیبلر. بئله بیر واختدا منیم سسیمدن یوخولو اوْلدوغومو آنلاسایدی دئیردی:- بالام نه یاتماقدیر، ساعات آلتیدیر، ساعات . . . دیر، دورون آیاغا ایشیمیز وار. . .
۶. بو سؤزو نئچه دؤنه پروفئسور زهتابیدان ائشیتمیشدیم کی:
- باشقا خالقلار میلیونلارجا پوُللار خرج ائدیب، زحمتلره قاتلاشاراق اؤز دیللرینی ساخلاییرلارسا، بیزیم دیلمیز هئچ بیر خرج گؤتورمهدن، اؤزونو قوْرویوب ساخلامیش و حتی بیزی ده قوْرویوب ساخلایییر.
۷. او دئیردی: بیلگینین گوجوندن دم ووُرانین باشیندا (بئینینده) بیر شئی اوْلماز و بئینی گوجلو اوْلان هئچ واخت قوُل گوجوندن دم ووُرماز.
۸. بیر گون اوْنون ائوینده بویان- اویاندان سؤز گئدیردی، او اوْغلانلاریندان سؤز آچدی، و بؤیوک اوْغلو آذرین انگلیس دیلی اوْخویاراق، تاریخیمیزه آرتیق ماراق گؤستردیگیندن دانیشدی. (بو او واختایدی کی، (اوْ زامان) ۱۸- ایل سورهسنده ییرمی آلتی یاشلی بؤیوک اوْغلو آزَری بیر دؤنه سرحدلردن ائشیکده گؤرموشدوسه، ییرمی دؤرد یاشلی کیچیک اوْغلو بابکی همین مودتده بیر یوْل دا گؤرمهمیشدی.) سؤز آراسی من اوْندان سوْروشدوم:
- اوستاد، اوْنلار اوچون داریخماییرسانمی؟
او بئله بیر جواب وئردی:
- نییه داریخیم؟ ایندی دانیشگاهلاریمیزدا یوزلرجه اوْغلوم- قیزیم واردیر. هله ایکیسیده اوُزاقدا اوْلسون، نه اوْلار؟
۹- دوْغرودان دا او گنجلری، خصوصیله ده اؤیرهنجیلری اؤز اوُشاقلاری قدر سئویردی. الیندن گلن قدر اوْنلارین سوْرغولارینا جواب وئرمهیی، اوْنلارایله اوْتور- دوُر ائلهمهیی اؤزونه بوْرج بیلیردی و نئچه دؤنه منه و بعضی دوستلارا دئمیشدی کی اون- اون بئش نفر موعیّن گونلرده و موعیّن بیر یئره توْپلاشا بیلسهلر، من حاضیرام بو یئددی یوز کیلومتر یولو (شبستر- تهران یولونو) گلیب، تمنّاسیز اوْلاراق اوْنلارا دیلیمیزدن و تاریخیمیزدن دانیشام (درس وئرم).
۱۰. بیر گون شبستر ده اوْنون ائویندهایدیک؛ بیر یاشلی و آغساققال کیشی قاپینی دؤیوب ایچری گلدی و خوش- بئشدن سوْنرا یئنی قوْشدوغو شعری اوستاد اوْخویوب دئدی:
آقای دوْکتور، بو شعری منیم اوچون دوزهلت، هاردا ایشکالی وار، ایصلاح ائله!
اوستاد شعری بیر بیر دؤنه گؤزدن کئچیریب و بیر نئچه ایرادا ایشاره ائدیب او کیشییه قایتاردی. او کیشی گئدندن سوْنرا، من ده کی شعری گؤرموشدوم اوُستادا دئدیم:
- اوستاد، شعر اوندان آرتیق دوزهلیش طلب ائتمهییردی؟
اوستاد بویوردو:
نییه، آنجاق نه بو اؤیرهنندیر، نه ده بیزیم بوُندان آرتیق واختیمیز واردیر.
بیز سرمایانی گنجلره ایشلتمهلییک، ایندیلیکده بوتون گوجوموزو گنجلره صرف ائتمهلییک، اوْنلار هم تئز اؤیرَنیرلر، هم ده گلهجکده اؤیرَتمهلیدیرلر.
۱۱- بیرگون ساوئتلر بیرلیگیندن(شمسی ۱۳۴۹- جو ایلده) عیراقا قاچماسی باره ده دانیشدیقدا دئدی:- اوْرادان قاچماقدا منه آرتیق یاردیمجی اولان و منی موْسکووادا عیراق سفیرلیگینه تانیتدیران «الجزایر تورکلری»-ندن اولان بیر شاعیر ایدی.
بو تعجوب دوغوران سؤزه گؤره اوستادا بئله بیر سورغو وئردیم.
- اوستاد، الجزایر تورکلری نه دئمکدیر، هانسی شاعیردن دانیشیرسینیز؟
اوستاد بئله جواب وئردی:- اونونلا موْسکووادا بیر شئعر مجلیسینده تانیش اولدوم، او الجزایرین سوْلچو و ناراضی شاعیرلریندنایمیش کی، اؤز اؤلکهسیندن قاچیب ساوئتلر بیرلییینه سیغینمیشدی. اونون تورکجه شئعر اوخوماسی منی اونونلا دانیشماغا، بو آزربایجان تورکجهسینه چوخ یاخین اولان تورکجهنی هارادان اؤیرندیگینی سوروشماغا ماراقلاندیردی. فورصت ال وئردیکده اونونلا دانیشیغا کئچدیم. او، اؤزونو الجزایر تورکلریندن اولدوغونو سؤیلهدی و علاوه ائلهدی ایندی(شمسی تاریخله ۱۳۴۹- جو ایل) بیزیم ساییمیز الجزایرده بئش یوز مین نفر حودودوندادیر[۱]. . .
سونرا اوستاد علاوه ائلهدی:- من ساوئتلر بیرلیگینده چیخاندان نئچه ایللر سونرا سیاسی چالیشمالارینا گؤره اعدام ائدیلن «بوُمودییَن[۲]» اونلارین اؤندریایدی.
حسین محمدخانی «گونئیلی»
[۱] – همین سؤزه اساساٌّ ایندی اونلارین سایلاری بیر میلیوندان آرتیق اولمالیدیر.«ح. م. گوٍنئیلی»
[۲] – منه بئله گلیر کی، الجزایر توٍرکلریندن الیمیزده اولان ان اؤنملی سند « بومودییَن»-ین آدیدیر؛ بو کلمه توٍرکجه اولاراق « بو: یاخینا ایشاره عوضلییی، مو: سورغو عیبارتی، دییَن: سؤیلهین اولمالیدیر. نتیجهده بو+ مو+ دئیَن= آیا بودورسؤیلهین ، سؤیلهین بودورمو؟ و . . . «ح. م. گوٍنئیلی»
بو مقاله، آنکارادا کئچیرییلن “۲۰۱۳ پروفسور دوقتور زهتابی ایلی” کونفرانسیندا سونولموشدور.
بو یازیدا پایلاشیلان شکیل، دوقتور انور اوزون جنابلارینین آرشیویندندیر.


text: ایراندا بو گونه قدر دوام ائدن تاپان مرکزی حکومتین تملچیسی بؤیوک حکمدار شاه اسماعیل ختایینین رسمی اعلان ائتدیگی تورک دیلی و شیعه مذهبی او زاماندان بری آذربایجان تورپاقلاریندا بیری – بیریندن آیریلمایان ایکی بؤیوک گئرچک (واقعیت) اولوبلار آذربایجان ادبیاتیندا بیرینجی مرثیه یازان شاعر ایسه شاه اسماعیلین معاصری اولان مولانا محمد فضولی اولموشدور و اوندان بری بؤیوک و نهنگ نوحهچی شاعرلر ایله اوزلشیریک و دئیه بیلریک ادبیاتیمیزدا مرثیه و نوحه یازمایان شاعرلریمیز چوخ آز اولوبلار حتی صرفاً ساتیریک شعرلری ایله تانیلان و شرق دونیاسیندا ساتیریک شعرین تملچیسی اولان میرزه علی اکبر صابر کیمی بیر شاعرین ده اثرلرینده نوحه و مرثیه گؤرمک ممکندیر آنجاق بو آرادا بیر تعداد شاعرلریمیز ده اولوبلار کی اؤز یارادیجیلیقلارین تمامیله مرثیه شعرینه و عاشورا حادثهسینه حصر ائدیبلر بو سیرا شاعرلردن دخیل مراغهای، قمری دربندی، دلریش و باشقالارین آدین چکمک اولار حاج رضا صراف و راجی تبریزی کیمی بیر شاعرلرین دیوانلارینین یاریسین نوحه و مرثیه شعرلری تشکیل ائدیر. . . .


text:
اورمو گؤلو
اورمو گؤلو نه لر گلیب باشینا ؟
قورودورلار نییه بو آز یاشینا ؟
قوربان اولوم او دوزلو گؤز یاشینا
نییه سنین گؤزون یاشین سیلن یوخ ؟
آخی ندن سنی درمان ائدن یوخ ؟
اورمو گؤلوم ندیر سنین گوناهین ؟
یوخدور سنین بیزدن سونرا پناهین
آلمامیسان هئچ بیر اینسانین آهین
سنین سودا کی بیر نفر اؤلن یوخ
آخی ندن سنی درمان ائدن یوخ ؟
بیر زامانلار چیمردیک قوجاغیندا
قویلاناردیق شفالی تورپاغیندا
سوسوز قالیب دیر دیلین ، دوداغیندا
نییه چایلار باغلانیب دیر گلن یوخ ؟
آخی ندن سنی درمان ائدن یوخ ؟
اورمو گؤلوم اولدون بیزه سن آنا
اینصاف دئیل قویاق اوره یین یانا
اولماز ائولاد کی اؤز آناسین دانا
دوزلو دنیز سندن کیمسه کوسن یوخ
آخی ندن سنی درمان ائدن یوخ ؟
آذربایجان قلبی سنده دؤیونور
سن اولماسان یوردوم اؤلو گؤرونور
میللت سنسیز باشقا یئره کؤچونور (کؤچونور=>کوچانده می شوند)
نییه سنین دردینی هئچ بیلن یوخ ؟
ندن آخی سنی درمان ائدن یوخ ؟
دوز یئتدی گون یاتدیم اورمو گؤلونده
آلدیم سندن " دوزلو اوغلان " سؤزونده
اوخویورام سنین آغلار گؤزونده
آذربایجان گلینینی سئون یوخ ؟
آخی ندن منی درمان ائدن یوخ ؟
شاعیر : وحید شکرزاده


text:
بؤیوک احتیماللا سیز ده ویندوز قوللانیرسینیز. ائله ایسه بو ایپ اوجلارینی بیلمهنیزده فایدا وار!
ویندوزدا آیارلایا بیلهجهیینیز بیر چوخ آلان وار. ایشده ویندوز قوللانیجیلارین سیناماغی لازیم اولان اَن چوخ ایشلهنن، ایپ اوجولاری.
بیلگی سایارینیزی ویندوز۸ ـه یوکسلدین
ویندوز ۸، بو قدر نیفرت ائدیلمیی حاق ائتمیر. باشلات منوسو گئتمیش اولا بیلر، آنجاق اونو فرقلی اویغولامالارلا بیر نئچه دقیقهده گئری گتیره بیلرسینیز. ویندوز ۸ عمومی اینانیشین عکسینه ماسا اوستو قوللانیجیلاری اوچون ده داها یاخشی پرفورمانس و داها یوکسک گووهنلیک ساغلاییر.
گیزلی خصوصیتلری کشف ائدین
ویندوز ۷ و ویندوز ۸، ایلک باخیشدا گؤرونمهیهن بیر چوخ گیزلی خصوصیت تقدیم ائدیرلر. آنجاق بیر میقدار یاردیم آلمادان اونلاری تاپمانیز او قدر ده مومکون دئییل. گلن یازیلاردا ویندوز ۸ین بعضی گیزلی آیارلارینی سیزلر اوچون پایلاشاجایق.
بیلگی سایارینیزی تمیزلیین و سرعتلهندیرین
ویندورآ یوکلدیینیز پروقراملار مؤوضوع سوندا سئچیجی اولدوغونوز مدتجه اونون یاواشلاماسی کیمی بیر پروبلئمله قارشیلاشمایاجاقسینیز. آنجاق ایش ایشدهن کئچدیسه، ویندوزو تمیزلهمه ایشینه گیریشمهنیز لازیمدیر.
HDD دیسکینیزی SSD دیسکینه چئویرین
SSD دیسکی قوللاناراق بیلگی سایارینیزین سرعتین اؤنملی درجهده چوخالدین.
قیسایوللاری اؤیرهنین
ویندوزدا معین ایشلری داها سرعتلی ائده بیلمهنین یولو، کیبرد دا قیسایوللارینی اؤیرهنمکدن کئچیر.
سیستئمینیزی ان یاخشی پروقراملارلا دوناتین
Adobe Reader و Nero و Power DVD کیمی کلاسیکلهنمیش آغیر پروقراملاردان خلاص اولون و داها آز یئر توتان و داها یوکسک سرعتلی پروقراملاری قوللانین.


text:
ایکی باخیش
(1)
......چورهک دوکانینین قانشاریندا تزه بیشمیش چورهیین عطری اونون یادینا سالیرکی، گوناورتا چاغی اولدوغونا باخمایاراق ، هله سحر یئمهیی یئمهییب . صبح آچیلار-آچیلماز اوشاغی خستهخانایا گتیرمیشدیلر. ایندیده درمان آلماقچون درمان دوکانینا گئدیردی. اوچ قدم چورهک دوکانینا طرف یولاندی. تزه چورهیین عطری اونو لاپ آجدیریردی. بیردن دایاندی، ساغ الینی شالوارینین ساغ جیبینه سالیب ، چیخارتدی. الیندهکی پولا باخاراق : پولوم آزدیر، بلکه هئچ درمان حاقین اودهمهدیر. سول الینی کوینهیینین یئگانه سول جیبینه سالاراق کیملیک کارتینی یوخلادی و کارت الینه توخوناندا اورهیینده بیر سرینلیک دویدو. درمانلارین بو گونلر باهالاشماسیندان کیملیک کارتینی یئنهده گرو قویاجاغینی دوشوندو....
(2)
.... گویدلهنین اییرمینجی قاتیندا حووضدان چیخدی. پرتقال شیرهسینی ایچرهک بانکین والیوتا شوعبهسینه زنگ آچدی: الو... سالام ، نهقدر والیوتا آمریکان بانکاسینا کوچورمک اولار؟....هه اولدو سیز منیم حسابیمدان ....دولار کوچورون ، منده گلیرهم . دوغیندا یارانان تبسوم شوعبه مودیریندن راضی اولدوغونو بروزه وئردی.
یئنی دن نمرهلری ییغدی: الو ... سالام، ایکی نفرلیک هاوایی ایالتینه بیلئت رزرو اولسون ائله صاباح اوچون ......


text:
"يگان ويژه" اورمو گؤلونون يارديمينا قوشدو...
يازان : دوكتور جئري
آذربايجان ميللتي ، اورمو گؤلونون قورتماسينا اعتراض لاريني بيلديرمك اوچون شهرلرده ، "گلين گئده ك آغلاياق ، اورمو گؤلون دولدوراق " دئيه خيابانلارا تؤكولدولر. بو گؤستريلردن احساسات آتينا مينن يگان ويژه قووه لري ، گؤستريجي لرين آراسينا گؤز ياشارديجي بومبالار آتماقلا خالقين آغلاماسينا سرعت باغيشلاديلار. وئريلن راپورت لار گؤره، بو آغلامالار سونوجوندا ، اورمو گؤلون سويو چوخاليب دؤولتين توپوغونا چيخماقدادير....
گلن راپورت لارادك : آغلايا ، آغلايا
بؤلوم لر: ساتيريك يازيلار
بوگونون گؤروشو : نفر
دونه نین گؤروشو : نفر
بوتون گؤروش لر : نفر
بو آیین گؤروشو : نفر
باخیش لار :
یازی لار :
یئنیله مه چاغی :


text:
آشیق علی خداداد مددلو ایله دانیشیق
دانیشیقی آپاران: محمدرضا شوکتی الوارعلیا
موسیقی اینسانین پاک حیس لرینین ترننومودور.
اؤن سؤز:
بو گونکو دونیامیزین بحرانلارینین کؤکونو فرهنگی استبداد وهجمه لرده آختارمالی ییق . بیر اجتماعین قورولوش و مؤحکم بیناسی اؤزگه لرین چوروموش و ارزیش سیز کؤلتورونون هجمه سی ایله اوچوب آرادان گئدر.
استثمارچیلار بو ایشی بیر اصل ساناراق اؤنجه بیر اؤلکه نین موسیقی سینه ال آپاریب، اونو آراشدیریب و اونو اؤزلری سئودییی کیمی ده ییشیب، اونون معنوی لییینی آرادان گؤتوروب جوربه جور اویدوروجو بویالارو آدلارلا ائله او اؤلکه نین جاوانلارینا تقدیم ائده رلر. بیر آیری معنادا دئسک اؤز فرهنگیمیزی یئنی بوخچالارلااؤزوموزه ساتارلارکی تأسسوفله بیزده به به ، چه چه له آلیب اونلاردان آرتیق لذت آپارریق .
موسیقی دونیاسی چوخ گئنیش بیر دونیا اولاراق هر طرفدن هجوملارا معروض قالمیشدیر، کی بیریده استعمار چیلار طرفی دیرکی زامان ده ییشدیکجه ، اینسانلار تمدونه ،علمه و تکنولوژییا ال تاپدیقجا بئله استعمار و استثماریندا میدانی گئنیش لنیب و مشتری سی چوخالیر.
آشیق علی خداداد مددلو بئله استعمارو استثمارچیلارلا مبارزه آپاران بیرآشیقدیر. فرهنگی هجمه نین قارشیندا دوران و اؤز کولتور، منلیک،علم، مدنیت و وارلیغینی سئویب و اوندان حیمایه ائده ن بیر کیمسه دیر.
حؤرمتلی اوخوجولاریمیز! ملی وارلیغیمیزین قوروقچوسو آشیق علی خداداد مددلوایله آز چوخ تانیش لیغینیزواردیر. سازلی سؤزلوبیرآشیقدیر،25 ایلدن آرتیق ساز-سؤزدونیاسینا قدم قویان آشیق علی1348 – اینجی گونش ایلینده دونیایا گلیبدیر. موغانین مددلو ائلیندن اولان ،محمود اوغلو علی خداداد مددلو، آشیق رسول قربانی دان الهام آلیب، آشیق صداقت گنجه ای دن ساز اؤیره نیب و بیرینجی دفعه اولاراق «قوپوزون ایلکین مکتبی» آدلی ساز هاوالارینا بیرنوت کیتابی دا یازیبدیر.
آشیق علی ایله سؤزصؤحبتیمیزموسیقی نین استثمارچیلارالینده بیر اویونچاق کیمی اولدوغوندان وبیر سیرا موسیقی چیلر اونلارین الچی و نوماینده لری کیمی رول اویناماقلاریندان ایدی کی ائله بوساحه ده بیزیم بیر نئچه سورغوموزا جاواب وئریبدیر.
س: بیرینجی سوالی بئله سوروشوم کی : موسیقی استعمارچیلارین الینده، میللتلری اؤزلوکلریندن و هویت لرینده ن چیخارماق اوچون بیر آلت وبیر حربه اولوبدور.بئله کی ایشی اؤز سؤیدوکلری کیمی قاباغا آپاریرلار. سیزجه اونلار آذربایجان موسیقی سی حاققیندا نه ایش گؤروبلر؟
ج: اؤنجه سیزی و حؤرمتلی اوخوجولارینیزی سلاملاییرام ، سورغونوزون جاوابیندا بئله دئمه لییم کی، موسیقی آدینا غیراخلاقی و عاغلا سیغماز ایشلری ایندیکی تبلیغاتی وسیله لرله جاوانلارین فیکرینده اوتوردوب و اونلارین عاغیل وهوش باشلارین آلیبلاراللرینه ، ائله کی جاوانلارین چوخ عیدده سی اؤز موسیقی لریندن نیفرت ائدیرلر.حتی موسیقی چیلریمیزده مستقیم یا غیرمستقیم استعمار اولوبلار. اونلارفیکرائدیرلرکی غیراخلاقی حرکتلرله مترقی بیر موسیقی چی کیمی جیلوه لنرلر.میثال اولاراق: ایرانیمیزدا خصوصی ایله تبریزده پاپ ویا جاز آدیله موسیقی واردیر.«جاز» لغت ده مزخرف معناسینا دیر.بوکلمه نین معناسینی بیلمه دن بیرسیرا موسیقیچیلرافتخارائدیرلرکی جاز ایشله ییرلر. یا پاپ موسیقی سی آدینا بیرزاد واردیرکی بیرسیرا خواننده لریمیزاونا گووه نیرلر. پاپ باشقا بیردینده روحانی بیرروتبه دیر،بوموسیقی نین کلیسا موسیقی سینه ربطی یوخدور.کلیسادا مبتذل موسیقی اولا بیلمز مبتذلی معنوی قالیبده بیزه وئریرلر،ویا پاپولیارکی بو موسیقی نین آدی حتماً کی بو کلمه دن آلینیب «مشهور اولماق» و موسیقی ده «مردمی» آنلامدادیر. دئمه لییم کی موسیقی لرین هامیسی مردمی دیر . اما اونلارین مردمی لییی باشقا بیر معنا داشیییر. اودا یالان شهرت و اؤزایستکلرینه چاتماقدان باشقا بیرزاد دئییل . بیرسیرا موسیقی چیلرکی بئله – بئله یالان شهرتلرو آدلارا اویوبلار، استعمارچیلارین قوللاری و الچی لریدیرلر.تکجه ایراندا یوخ بلکه دونیا سوییه سینده اینسانلارین معنویت، فرهنگ وتاریخلرین تحریف ائتمک دالیجادیرلار.آنجاق بو موسیقی چیلرین بیلربیلمزبو تحریفلرده روللاری واردیر. میثال اولاراق:
آمریکالی جنیفرلوپزتورکیه ده کنسرت قورموشدو. اونون 150 –نفر اکیبی وارایدی کی ایکی شخصی طیاره ایله تورکیه یه گلمیشدیلر.هراوچ نفره بیرسوئیت توتموشدولار.هرسوئیت 3600 یورو ایدی. بونلارین یئییب ایچمک خرجلرینی ده گلسک اوستونه ،بؤیوک بیرپول اولار. بونلارایکی یا اوچ گون کنسرت وئردیلر. ایندی سوروشمالی ییق کی، بو ائکیپین بوتون خرجلرینی او اوچ گونده ساتیلان بلیط لر تأمین ائده بیلر؟ البته کی یوخ! پس بونلار هاردان تأمین اولورلار؟ جاوابی آیدیندیر.همن استعمارچیلارین الی ایله. اونلار الچی دیرلر.پول دالیجا دئییللر. بونلار میللتلرین وارلیقلارین تالاماق اوچون، اونلارین فرهنگ، مدنیت،معنویت ووارلیقلارینی اللریندن آلماقدان اؤترو دولانیرلار.اونلارایستیرلرایسته دیکلری میللته غلبه چالیب واونلاری اللرینده ساخلاسینلار.بو باره ده یورو ویژئنیده میثال چکمک اولار.
س: بیزیمده شهریمیزده موسیقینین اوستونده استعمارالی واریایوخ؟
ج: بلی کی وار. بیرسیرا موسیقی چیلر «مزخرف» سؤزلری کئچیردیرلرریتم و موسیقی چرچیوه سینه وئریرلر خلقه و تأسسوفله جاوانلاریمیزدا بونلارا اویوب ، رسانه لرده بو مبتذل موسیقی نی ایفا ائده نلری تبلیغ ائدیرلر.
س: ادبیاتچیلارلا موسیقی چیلربوایشلرین قاباغیندا نه ائتمه لیدیرلر؟ واونوندا داوامیندا بئله سوروشوم کی استعمارچیلارنجور اولور بیزیم جاوانلاریمیزی اللرینه آلیرلار؟
ج: تأسسوفله بیز استعمارا توولانان واونلارین ایشلرینه اویان جاوانلاردان قاچیریق.اصلینده بئله اولمامالیدیر. بیز نه قده ر اونلاردان اوزاق گزسک استعمارچیلار موفق اولوب باسقین گله جکلر. بو جاوانلار بیزیم دیرلر، بیزاونلارا یاخینلاشمالی ییق. موسیقی ، ادبیات، فرهنگ و مدنیتیمیزی دوزگون و دوز یوللارلا اونلارا دوشوندورمه لی ییک. ایش عالی کیفیت ده و ده یرلی اولارسا جاوانلار قبول ائده جک .بیر سؤزو ده قبول ائده ک کی فرهنگ ایله مدنیتی ساخلاماغا اینساندا قایغی کش لیک و غیرتین ده گره یی واردیر.آغ یئل مه یئل اولمامالی ییق.
بیزیم موسیقی میز گؤزه لدیر.اما ایفا و ارائه سینده آخسامیشیق، مشکل له اوزبه اوزوق. جاوانلارلا ارتباط قورا بیلمه میشیک .بیر جاوان من به ینمه ین لیباس گیرجک من اوندان قاچمیشام ونتیجه ده استعمارچی گلیب میدانا اونا صاحاب چیخیب.
س: بیرسیرا موسیقی گروپلاریندا جوربه جور موسیقی آلتلری ایشه آپاریلیر و بیر سیرا سیندادا موسیقی آلتی چوخ آزاولور،میثال اوچون بیرتار اولوربیر کامانچا.یا آشیقدا تکجه ساز اولورویا....سیزجه بونلارین نه فرقی واردیر؟
ج: بیرسیراموسیقی چیلر سازلارین ترکیبی نی بیلمه دن گتیریب موسیقی آلتلرینی ایکی ایکی ییغیرلارمیدانا کی من مترقی وعلمی بیرموسیقی چییم . اما فیکیرلشمیرکی اوخودوغوماهنی دا بوآلتلرین یئری واریا یوخ. شایدده بونلارین او ماهنی نین معنا ومفهوموندان دا خبرلری یوخدور. بیرنفر چیخا ( بیر متخصص) بو ارکسترین رهبرینه دئیه کی هانسی علمی اساسلارلا بو آلتلری بیربیری نین یانینا دوزوبسن؟ یقیناً کی جاوابی اولمایاجاقدیر.نه یه؟ چونکی بوبیلمیرهر میللتین اؤزونون سسینه اویغون سازی وار. سازین قورولوشو ایله سیمی نئجه دیر؟
باخین ! بیرخلقین سسلری اوستونده تحقیق اولوب سونرا اونون سازی دوزه لیب . ساز اینسانین بوغازینا گؤره جورلنیب ، بوغاز سازا جورلنمه ییب دیر. بو سیرا آداملاربیلربیلمزاستعماراولونوبلار.چوخلاری غیرمستقیم وبیلمه یه بیلمه یه استعمارچیلارا یاردیم ائدیرلر،و بیرسیرا دا بیله بیله اونلارین قوللوقچوسودورلار. اونلارا الچی دیرلر، مزدوردولار، بونلاراؤز فرهنگینه ، اؤزمدنیتینه خیانتچی دیرلر.
بئلنچی گروپلاردا ایشله نیلن موسیقی آلتلرینین چوخو غربی آلتلردیرکی آزجانا علمی باخساق گؤره ریک کی نه اونلارین سسی بیزیم سازیمیزین اوستونده اوتورا بیلر، نه بیزیم سازیمیز اونلارین سسینده. نئجه کی دانیشیقلاریمیز فرقلی دیر.سسلریمیزده فرقلی دیر.موسیقی ده ده بوفرق واردیر.سازلارین قورولوشوفرقلی دیر. پس گؤروروک کی آرادا مرز وار. اما استعمارچیلاربیزه بئله اؤیره دیبلرکی مرز یوخدور.من دئییرم ایتالیادان بیرارکستر گتیرسینلرکی ویولوندان باشقابیر آیری سازدان بهره لنیرلر. پس مرز وار.
هر میللت ایسته ییرکی اؤزلویون دونیادا تانیتدیرسین، کی تکجه یولو موسیقی دیر.موسیقی ایله بیر میللت هرزادین تانیتدیرابیلر.
س: سیز بیر آشیق اولاراق قوپوزداندا دانیشین .
ج: بیزیم قوپوزوموزون تاریخ بویوعؤمرو واردیر. بوباره ده سندلر وار.آشیق سازی بوتون سازلارین آناسیدیر. جرأتله دئیه بیلره م کی دونیانین بوتون سازلارینین آناسیدیر.موسیقی نی بیز دونیایا چاتدیرمیشیق. اما تأسسوفله بیز اونلارا باش اییریک . ابراهیم زاهیدی نین بوحاقدا بیرشعری واردیرکی دئییر:
من نه یه سوسمالییام حاققیمی بیگانه یئیه
من واریمدان دئمیره م چوخلاری یوخدان دانیشیر
اونلار یوخلوقلاری ایله بیزه صاحاب چیخیرلار.بیز وارلیقیمیزلا اؤز کولتوروموزه صاحاب چیخا بیلمیریک.نه یه؟ ائله دئدیییمیز کیمی استعمار الی واردیر.بیرسیرا خایین ساتقین آداملاروالچیلر باعیث دیرلر.
س: ماهواره ای کاناللارین نه نقشی واردیر؟
ج: دوزون آختارساق بیز یوخلامیشیق. تکنولوژینی چوخ کیچیک ساییریق .بوتکنولوژینی همن استعمارگر جورله ییب و اؤز ایشینی ده گؤرور.اما بیزیم رسانه لریمیز بونلارین قاباغیندا ساکیت دیرلر.اونلارین فرهنگی ایشلری بیزیم ائولریمیزین ایچینده دیر.اما قاباغیندا دایانان یوخدور. بونلار مبتذل موسیقی لری بیزیم جاوانلاریمیزا یئدیردیرلر.بیزده گره ک سرمایا قویوب همان ماهواره ایله اؤز موسیقی میزی دونیایا چاتدیراق.اوچالیشیر پیس ایسته یین دونیایا چاتدیرسین.بیزدوروب باخیریق.دوران اؤکوزله یاتان اؤکوزون مثلی دیر. بیرایش کی گؤموروک هئچ اؤنملی بوراسیدیرکی اونلاردان استقبالدا ائدیریک. بیرسیرا آداملار دئییر : آقا سئویریک . اونلاردان سوروشان یوخدورکی سئومک نه یه دئیر؟ حتماً کی بونا جاوابلاری اولمایاجاقدیر.نه یه کی بواوّلده اؤزونه فیکر ائتمک اجازه سی وئرمه ییبدیر.بونا دئیرلر فرمایشی میللت شریعتی بونلارا «الینه» اولونموش آداملار دئییر.
س: هر بیر صینف ده اولان بیر کیمسه نین ساوادی اولمالی دیر. موسیقی ده ساوادلی کیمه دئییلیر؟
ج: چوخ گؤزل بیر سوال سوروشدوز نه یه کی موسیقی چیلریمیزین ساوادسیزلیغیندان بیزه مزخرف موسیقی وئریلیر. ساوادلی، مکتب یا دانشگاهی مدرکی اولانا دئمیریک. هر میللت ده نئچه ساواد وار : میللی ساواد، اقتصادی ساواد، تاریخی ساواد، جغرافی ومعنوی ساواد.بوبئش ساواد هربیر میللت ده اولارسا اونون وارلیغی قورونار. آکادئمیک ساوادلابرابربوساوادلاریندا اولماسی گره کلی دیر.اما تأسسوفله بیزیم جامعه ده مدرک وار،ساواد یوخدور. هامیمیزین دؤکتور- مهندیس لیک ادعامیز وار،اما دانیشماق باجارمیریق.اؤزکولتوروموزدن اوزاغیق. اودورکی یاشاییش بیزه چتین اولور.فرمایشی میللت یانی بو.استعمارگر بو میللته تئز چاپار.
س: استعمارچیلار ندن موسیقی یه هرزاددان آرتیق اؤنم وئریرلر؟
ج: استعمارچیلارین جوربه جور ابزارلاری واردیر.میللتلرینده یاشاییشیندا موسیقی نین چوخ اؤنمی واردیر.بئله کی اونلار همه شه موسیقی ایله مشغول دورلار.اودور کی استعمارچیدا بونا چوخ اؤنم وئریب ، اونون محوینده چالیشیر.
چون موسیقی اینسانین پاک حیس لرینین ترننومودور، استعمارچیدا چالیشیرکی بو پاکلیغی آپارا، همده موسیقی نی ابتذالا چکه. ائله اونا گؤره دیرکی بیر موسیقی گروپوندا بیر سیرا خانیملاری پالتارسیزصحنه یه چیخاردیرلار. موسیقی نین محبوبیتیندن فایدالانیب،حتی محبوب موسیقی چیلره ده رحم ائتمه ییبلر.اونلارین شُهره تیندن فایدالانیب ، اونلارین معنویتین اللریندن آلیب مختلیف یوللارلا اونلاریدا ابتذالا چکیرلر.دونیا سوییه سینده بو ایشلردن چوخ گؤروبلر.نمونه اولاراق ژانویه جشنلرینده باکی تیلویزییاسیندا بئلنچی صحنه لره شاهید ایدیک.
س: بوایشلرین قاباغیندا سیز ائدیبسینیز؟
ج: بئکار اوتورمامیشام. بیرآلبوم چیخارماق فیکرینده یم. بونون اوستونه عالی کیفیت ده کلیپ چکه جاغیق.هله لیک سسلری ضبط اولور. بو آلبوم جاوان نسلیمیزه مخصوص دورکی باجاردیغیمیزجا اونلاری اؤز موسیقی میزه یاخینلاداق . بوآلبومون آهنگلری ایله شعرلری اورجینال دیر.
س: مسئوللاردان نه ایسته ییز وار؟
ج: خواهیش ائدیریک مسئوللار بیزه یاردیم ائتسینلر.اللریندن گلرسه میللی رسانه لرده دوزوبه یه نیلمیش موسیقی میزی یایسینلار.کنسرت لریمیزه مجوز وئرسینلر.موسیقی چیلریمیزین اختیارلاریندا سالون قویسونلارتا متعهد بیر موسیقی چی فرهنگی هجمه نین اؤنونده قد آچیب ،صاف ،خالیص ،متین ومعنوی بیرموسیقی
ارائه ائتسین. نه یه کی هر زاد اؤزجینسی ایله قورونمالی دیر.متعهد موسیقی چی نین وظیفه سیدیرمبتذل موسیقی ایله مباریزه آپارسین. موسیقی اینسانین یاشاییشیندان هئچ زامان سیلینمه ییب ، سیلینمه یه جکدیر.اوسسلرکی اونلاردا ریتم وار،نظم واراونلارموسیقی دیر.دونیادا هئچ زاد موسیقی سیزدئییل.حتی کایناتدا نظم وار،ریتم وار،موسیقی وار.
قوشلارین صداسی، سو شیریلتی سی ، آغاجلار،یئللرو......هامیسی موسیقی یارادیرلار.معنویت میزله موسیقی میز قاریشیق دیر.معنوی موسیقی میز وار بیزیم . ابتذالی، موسیقی چرچیوه سینه کئچیردیب اونون حرام اولماسینا باعیث اولورلار.ائله استعمارگرین ایسته یی بودورکی منی حراما سالیب معنویاتیمی آرادان آپارسین.
س: سون سؤزونوز؟
ج: هر اینسانین آز بیلمه یی اونون اؤز اؤزوندن قورخماسینا سبب اولار.اؤز اؤزونو ایفاده ائده بیلمه ین آدام اؤزونو اؤزگه کیمی خلقه تانیتدیرار.موسیقی میزده ده اوجوره دیر.بیر سیرا موسیقی چیلریمیزکی دونیا سوییه سینده ایش گؤروبلر،اؤزلری اؤزلرین سئودیکلری کیمی ایفاده ائده بیلمه ییبلر.اؤزگه نین کؤلگه سی آلتیندا و اؤزگه سسی ایله بؤیویوبلر.اؤزلریندن اوقدربیلیکلری یوخدور.اؤزکیملیکلرینی تانیماییرلار.بو تانیماماقدیرکی اونلاری قورخودور.
خواهیشیم بودورکی اؤزلویوموزو آختاراق ، اؤزوموزو یاخشی تانییاق.یاخشی دوشونک. اؤزوموزو،اؤزوموز کیمی دونیا سوییه سینده تانیتدیراق.
نهایت سیزه واوخوجولاریزا جان ساغلیقی آرزیلاییب، حیات یولداشیم «فاطمه خانیم عبدی» نین کی شعرده (کؤنول) تخلص ائدیر،بیرغزلین سیزه تقدیم ائدیرم .
فریادیما بیلمم نه یه بس هئچ کیم اویانمیر
باتمیش قولاغی یا کی فلک یاخشی دویانمیر
گئتمیش یوخویا یوخدوداها بیراویاق اینسان
بو عالمی میز بیر یوخودور کیمسه اینانمیر
سس سیز گئجه دیر، آیداکی یاتمیش نه زاماندیر
اولموش ائله ظولمت کی بیر اولدوزدا دولانمیر
باتمیش غمه عالم یئنه یاسلی ائوه اوخشور
واردیرسببی کیمسه بوعالمده قالانمیر
اؤلموش هامی دفن اولماغینا واخت ساییلار
منده یاری جان، سانکی اجل جانیم آلانمیر
بخت اولدوزومو غم یوخوسوندان اویادان یوخبیچاره (کؤنول) بختی کیمی یاتمیش اویانمیر.
برچسبها: مصاحبه, آشیق علی خداداد مددلو, موسیقی و استعمارگران
شاعیر و ژورنالیست روستم مهدی یئف له مصاحیبه
دانیشیغی آپاران : محمد رضا شوکتی الوارعلیا
اؤن سؤز:
ناپلئون دئییر:" قلم منه مین نئیزه دن قورخمالی دیر." هیتلر ، استالین، موسولینی و رضا شاه بیر ایکی روزنامه دن سونرا تامام روزنامه لری تعطیل ائتدیلر.و...
دیکتاتورلار تاریخ بویو مطبوعاتدان قورخوب ، اوندا اولان فیکیرلردن چکینیبلر ، اونلار مطبوعاتدان به به – چه چه دن سونرا آیری بیر زاد گؤزله مه ییبلر. آخی اینتیقاد ، دانلاماق و قورخمامازلیقلا خلقین دردین حکومتین قولاغینا چاتدیرماق بیر ژورنال ویا درگی نین دانیلماز وظیفه لریندن دیر.
...و بیر روزنامه نگار آرتیق جسارته مالیک اولان بیر کیمسه دیر.ائله بو گوجلو ژورنالیستلردن بیریسی آذربایجان جمهوروسونون قوجامان ژورنالیست لریندن اولان روستم مهدی یئف دیر. بو عالی تحصیلات صاحیبی قوجامان ژورنالیست له بیر قیسسا دانیشیق آپارمیشیق کی قوللوقلارینیزا تقدیم ائدیریک.
س: اؤزونوزو بیزه هابئله اوخوجولاریمیزا تانیتدیرین لطفاً.
ج: مهدی یئف روستم ، 1938- اینجی ایلده جبراییل رایونونون مارالیان کندینده آنادان اولموشام . آتام حسین داداش اوغلودور . آشیق پری نین کندین ده نیک.
عالی زمینه ده فیزیکا- ریاضیات فاکولته سینی وژورنالیستی گنجه دؤولت پداگوژی یونیوئرسیته سینده ، همچنین ایکی ایللیک باکی دؤولت یونیوئرسیته سینین ژورنالیستیکا فاکولته سینی بیتیرمیشم.
اؤزوم ده " قیزیل قلم مکافاتی لاواریانتی یام. بو بیر اؤدول دور ، بیر جایزه دیر. بو بیر مکافات دیر کی منه دؤولت طرفینده ن وئریلیب دیر.
س: قلم دونیاسینداگؤردویونوز ایشلرده ن بویوروب ودئیین کی هانسی ژورنالدا چالیشیرسینیز؟
ج: 8 کیتابیم وار. سونونجو کیتابیم " طبیعت اولفته چاغیریر منی " دیر کی اوشاق پیئسی دیر کی صحنه لشدیریلیب.
عالی تحصیلاتیمی قورتاراندان سونرا ، دئمک 30- ایلدیر کی قلمله یولداشام . درگی لر و ژورناللاردا یازیرام. قاباقجالاردا " گؤزگو" و " بهلول داننده" آدلی ساتیریک غزئته لرینده اولموشام و ایندیسه " اینسان و جمعیت " قزئته سینده تنقیدی و ساتیریک یازیلار یازیرام.
س: ساتیرا یا بیزیم دیل طنز آدینی گتیردیز،تبریزین ساتیراسی ایله تانیشسینیزمی؟
ج: آز چوخ ماراغالی کریمی ایله تانیشلیغیم واردیر . بیر دؤنه ماراغادا کیتابخاناسینا گئدمیشم. کیتابلاریمدان " اوغلوما قیز آختاریرام " ساتیریک شعر توپلوسونو کریمی یه تقدیم ائتمیشم.کریمی گوجلو بیر شاعیر دیر. اونون ساتیراسی ، اجتماعی فیکیرلره اساسلانیر.تعلیم و تربیه ایله دولودور.
س: نئچه دؤنه ایرانا گلیبسینیز؟
ج: چوخ گلمیشم. ایرانین اون شهرینده اولموشام.تبریز، اورمیه، مشهد، اردبیل، جولفا، آستارا و.....
س: تبریزه گؤره باخیشینیز نه دیر؟
ج: جنّت دئییلن یئر کی خیاللاردا وار او تبریز اؤزودور. او طرفده عمومی آنلاییش بئله دیر. تبریز جنّتی خاطیرلادیر. ایشی ، گوجو، اینسانلاری، سؤزلری و ایسلاما اینامی خوش تأثّراتدان خبر وئریر. آذربایجان جمهوروسوندان بورایا گلنلر بیرده گلمک ایسته ییرلر.
س: روستم معللیم ایندی لیک او تایین مطبوعاتی نه حالدادیر؟
ج: اورادا بیر سیرا قزئته لر وار کی اصلا بیر درده ده ین سؤز و یا بیر تنقیدی مقاله یازماغا قورخور. [ خود سانسورلوق وار.] تام معنا دا بئله بیر سؤزلر یازماق بیر ژورنالین ، بیر قزئته نین وظیفه سیدیر. اما قزئته لرده وار کی آیدینجاسینا دؤولتی تنقید ائدیرو اونلاردان ایش و سؤز ایسته ییر. دئمک ایکی قیسم دیر.....!
اورادا دؤلت مأمورلاری قزئته لرده ن چوخ قورخورلار. احتیاط ائدیرلر. چونکی قزئتلر اونلارین ضررلی اولان علامت لرینی ، ایشلرینی آچیق آیدین و آشکار دئیه بیلیرلر.
س: ادبیات چیلیغا و ژورنالیست چیلییه مادی باخیمدان نئجه باخیرسیز؟
ج: بو تای دا ادبیاتا خصوصی فیکیر وئریلیر. هم ملت طره فینده ن ، هم دؤولت طره فینده ن. منجه بئله دیر. دؤولت طره فینده ن ادبیاتچیلارا مادی کؤمک لیک وئریلیر. بونو من تبریزین ادبی انجمن لرینین بیرینده گؤدوم.
اما آذربایجان جمهوروسوندا تکجه قزئتلرده یازیلان یازیلارا پول وئریلیر. او تایدا شعر مسابقه لری اولور. مسابقه ده غالیب چیخانلارا پول مکافاتی وئریلیر، هدیه وئریلیر. بیرده دؤولت قازئت چیلری آیلیق آلیر. اونلار وئره ن پیس دئییل یاشاییشی دولاندیریر.
من ایندی معللیم چیلیک ده ن تقایید اولموشام ، 200 مانات آیلیق آلیرام. قازئته چیلیک ده نده 120 مانات. یاخشی دا دئمک اولمور، پیس ده.
س: اوست اوسته اوتایین درگی لر یا قزئته لرینین تیراژلاری نه قده ردیر؟
ج: "آذربایجان معللیمی " آدلی بیر قزئته وار ، چونکی معللیم لر موظف دیرلر بو قزئته یه آبونه اولسونلار، یوخاری تیراژدا چیخیردی. اما ایندی لیک آبونه حاققین باهالاندیریبلار، مشتری آزالیبدیر.
دئمک 500 ده ن 1500 تیراژا قده ر تیراژلار واردیر.
س: سون سؤزونوز؟
ج: بیر شعر تقدیم ائدیره م تبریز و تبریزلیلره ، سیزه و اوخوجولاریزادا جان ساغلیغی و اوزون عؤمور آرزیلاییرام.
تبریز
تاریخلرده ن سوراغیم وار
یاشا سنی یاشا تبریز
آزادلیغا گئده ن یولون
توخونماسین داشا تبریز
خیابانلار گول چیچک دیر
اینسانلاری نه گؤیچک دیر
ساوالان ، قوشقار آهنگ دیر
وئریب دی باش – باشا تبریز
بوش ودلره ائتمه گومان
یاد ائللره وئرمه آمان
گونئی قوزئی اولوب بیر جان
زرین دوشوب قوشا تبریز
وار اولان، یوخ اولان دئییل
دئمه " روستم " یالان دئییر
محبتی سولان دئییل
محل قویماز یاشا تبریز
برچسبها: مصاحبه با یک روزنامه نگار, رستم, محمد رضا شوکتی و روستم مهدی یئف
آشیق اصغر بایرامی ایله گؤروشوموز
یازاری: محمد رضا شوکتی الوارعلیا
آشیقلار سازیندا قوچ کور اوغلونون
کرمله اصلی نین گور گلیر سسی
نبی نین پاپا غین دئشیری گول له
قیر آتین دور آتین گلیرنفسی
آشیقلار سازیندا من ساوالانین
آنلینین قیریشین ، یاشین گؤروره م
فضولی نین ناتوانین صابرین
نسیمی نین قبیر داشین گؤروره م
میللی وارلیغیمیزین ان بیرینجی قوروقچولاری آشیقلاردیرلار، بو ساز- سؤزعالمی نین مرد ایگیدلری ،گؤزه للیکلری سئیر ائدیب تانرینین یاراتدیغی گؤزه ل و فلسفه لی طبیعتی درینده ن دویوب ،بولبول کیمی اونلارین اوستونده نغمه کارلیغا باشلاییب ،وارلیغی سازدان اوجالان حئیران ائدیجی سسلرله معنا ائدیرلر.
شیفاهی خالق ادبیاتی یا بئله دئییم میللی وارلیغیمیزین جارچیسی و قوروقچولاری آشیقلار تاریخین، نه بیلیم بلکه ده بیرینجی اینسانین یارانیش دؤورونه قایتارماق اولار. آخی بونلار طبیعت و اینسانلا یاشیددیرلار. اونا گؤره ده اونلاردان سؤز آچیب دانیشماق ان چتین ایشلرده ن دیر. بونلار هنر، ادبیات و اینجه صنعت دونیاسینین پارلاق اولدوزلاری دیرلارکی میننت سیز ایشیق ساچیب غمده ن دولان کؤنوللری سئویندیریب شاد ائدیرلر. آشیق ائلین غمین دویوب، دردین چکیب، دیلین بیلیب، غمینده آغلاییب، شادلیغیندا گولن بیر کیمسه دیر. آشیق ائلین دیر، ائل آشیقیندیر.
آشیقلیق عشقی ایله اوره یی چیرپینان ،آشیق روحلو،دده قورقود یادگاری آشیق اصغر بایرامی بوگون قوناغیمیزدیر. اوخوجولارلا تانیشلیغینی ایستیره م، اؤزونو بئله تانیتدیریر:
علی اوغلو اصغر بایرامی صوفیانا تابع اولان ورکش کندینده 1357- اینجی گونش ایلی آنادان اولموشام.بیرینجی دفعه اولاراق اوستاد آشیق عزیز شهنازی نین بو شعری ایله موسیقی دونیاسینا آیاق قویوب اؤزومو ادبیات و هنردونیاسینین داشقین سئلینه وئردیم:
حؤکمران اولسایدیم ائل آراسیندا
منده اوره ییمی ائله وئره ردیم
ییغاردیم یالتاغی، وطن خایینین
یازدا داشقین گلن سئله وئره ردیم
1388- اینجی ایلده تبریز شهرینه کؤچوب، اوستاد آشیق حسین ساعی نین خیدمتینده بیر شاگیرد کیمی داستانلاروشعرلر اؤیره ندیم کی بو یولدا او اوستادا منت دارام . اوستاد تانیشلیق زامانی منه بیر شعر وئردی کی دوغرودان دوغروسو منه ایلهام قایناغی دیر:
کاش دونیایا گلن جانلار
هئچ بیر زامان قوجالماسین
مرد ایگیدلر گزه ن یئرده
نامرد گلیب اوجالماسین
ال اوزمه یین بیر آللاهدان
قورخون مظلوم چکن آهدان
عدالتی اولان شاهدان
فانی دونیا تاج آلماسین
کئچن ایللرده کریم عاطفی جنابلارینین «فانی دونیا» آدلی سینمایی فیلمینده ایشتیراک ائدیب ساز ایفاچیسی اولموشام.
******
آشیق اصغر بایرامی ایله بیرگه سس ده ن و سازین یارانیشیندان سؤز آچدیق کی او«قوپوز»ون حضرت موسی زامانی توت آغاجیندان دوزه لمیشینی عنوان ائتدی..لاپ دوزو چوخ احتیماللارو بحث لر بو ساحه ده واردیر کی بیری ده ائله بو.
کیمیسی دئییر،بیر آدام کلله سینین ایچینده آری ویزیلتیسی سازین دوزه لینمه سینه باعیث اولوب، کیمیسی دئییر اولوبابا لاریمیزیاشایان کؤهوللرین دووارلاریندا ساز و موسیقی آلتلری شکیلی چکیلیبدیر و..........بئله- بئله سؤزلر کی ...ائله اونا گؤره ده من بویازینین اؤن سؤزونده عنوان ائتدیم کی ائله ساز سؤز تاریخی اینسان تاریخی ایله یاشیددیر، بو هاوالاردیرکی زامان اؤتدوکجه ده ییشیلیب،آزالیب، چوخالیب.
آشیق اصغر دئییراصلینده 72 هاوا واردیر.اما اوستادلار ایکی یوزه یاخین هاوا قوشوب اونا آرتیریبلار.
ماهیر صنعتکارلار او جومله ده ن : آشیق حسین ساعی، گنجه ای، چنگیز مهدی پور، بالا عدالت دلی داغلی دان و..... سؤز آچیب و اونلاری آرتیق متانت و ادبله اؤزونه اوستاد سانیرو اونلاری ساز سؤز عالمی نین ان گوجلوقوللاری بیلیر.
آشیق اصغر بایرامی، عابباس توفارقانلی دان، خسته قاسیمدان، آشیق زینال امندلی ده ن سؤز آچیب، گارایلی ، قوشما، دؤردلوک و دیوانی دان دانیشیب، معلومات وئریر بیزه .
اؤزو صوفیان یا بئله دئییم گونئی ماحالینا باغلی اولدوغونا گؤره او منطقه نین آشیقلارینا آرتیق حؤرمت بسله ییر. ائله بو باغلیلیق بو حؤرمت 7- ایلدیر کی اونو ساز-سؤز عالمی نین وورغونلاریندان بیرینه چئویریبدیر، 7- ایلدیرهوسله ائل ادبیاتی ، شیفاهی خالق ادبیاتی ساحه سینه قدم قویان آشیق اصغر بایرامی بوگون قوپوزون قدرتینی باشقا موسیقی لرده ن اوستون و گوجلو بیلیب اونا گؤره ده ارشاد اسلامی نین محترم مسئوللاریندان خواهیش ائدیر بو عظمتلی یولدا قدم قویان هوسکارلاردان داهادا آرتیق حیمایه ائتسینلر. بو اینجه صنعت خادیملری بیر زامان ائل آغ ساققالی کیمی بیرائلجه بیلن کیمی ظهور ائدیب، خالقا دینی، اخلاقی درسلر وئریبلر، بیر مجلیسده اولاراق او مجلیس معراج نامه، اوستادنامه، وجودنامه و طریقت نامه ده ن دولو اولوبدور...
آشیق اصغر بایرامی ایله دانیشیغیمیز سونا چاتیر،بیزی آشیق حسین ساعی نین قوجالیق حاققیندا بیر شعرینه قوناق ائدیر:
ساچلاریم آغاردی گؤزوم قارالدی
آغارتدی باشیمی زامان قوجالیق
باهاریم گلمه میش خزان یئتیشدی
گوللریمی ائتدی تالان قوجالیق
گؤزومو آچینجا منی قوجاتدی
درمانی قورتاردی، دردی چوخاتدی
دونیا جیفه سینده باشیمی قاتدی
ایندی گلیب دئییر اویان قوجالیق
کئچن زامانلارین یئدیم کده رین
هر واخت منه وئردی قارا سحرین
«ساعی» دئیر بوتون سؤزون قه هه رین
ایندی منه ائتدی بیان قوجالیق
برچسبها: آشیقهای آذربایجان, آشیق اصغر بایرامی
طنازوساتیریک شاعیراوستاد
نجار اوغلو ایله مصاحبه
دانیشیغی آپاران : محمدرضا شوکتی
اؤن سؤز:
عبید زاکانی،میرزه فتحعلی،میرزه جلیل،میرزه علی اکبر صابر و معجز کیمی بؤیوک شخصیت لرین داوامچیسی و رحمتلیک آرش آزاد،یالقیز و ساپلاغین معاصیری، قلمداشی و یولداشی اولان استعدادلی و قدرتلی قلم صاحیبی «نجار اوغلو» تخللوصو ایله یازیب یارادان ساتیراچی شاعیر اوستاد حاج علی عطائیه نین قوللوغونا گئتمک ایستیره م . شعرلریله اونسییتیم وار، تهرانین بهمن فرهنگسراسیندا صابر ادبی انجمنی «رحمتلیک ساپلاغا»عزیزله مه مراسیمی «شب شعر طنز» آدیله قوران زامان اونونلا همسفر اولدوم. اوستاد شهرک، نجار اوغلو ومن (محمد رضا شوکتی)بیر گئجه طنز ایله سحر ائتدیک. نجار اوغلو ایله بیر صندل ده ایدیم، قوجالیغینا باخمایاراق دانیشدیریب سؤزلرینده ن بهره لنیردیم و....بئله فیکره دوشدوم کی بیر گون اونونلا قونوشوب، دانیشیب وماحصلی بیر مصاحیبه کیمی(امید تبریزنشریه سینین) اوجاق صحیفه سینده چاپ ائدیم. او گون یئتیشدی. نجار اوغلونون نجار توکانین آختاریب تاپیب اونونلا گؤروشر کن خاطیره لری یادیما دوشدو. آرتیق حؤرمت، متانت و شخصیت صاحابی دیر، قوجامان، طنز شعری نین داوامچیسی«نجار اوغلو» مریض احوالدیر. اما منیم سؤزلریمه حوصله ایله جاواب وئردی منده حالین دوشونه ره ک آرتیق سورغو سوالا چکمه دیم . «نجار اوغلو»نون اوغلودا نجاردیر. اوندان خواهیش ائتدیم بیزده ن بیر شکیل چکسین و.....
.....و نهایت بو سیز بودا نجار اوغلو ایله آپاردیغیم مصاحبه:
- اوستاد اؤزونوزو بیزه هابئله اوخوجولاریمیزا تانیتدیرین.
ج: من اوستاد خلیل نجارین نوه سی ، حاج تقی نجارین اوغلو، حاج علی عطائیه حؤکم آوارین باغلار باشیندا آنادان اولموشام. دوغوم ایلیم 1311- اینجی گونش ایلی دیر. اوزامان بئش کیلاسا ده ک گونوزلر درس اوخوموشام. سونرالار بیر سیرا چتینلیکلره گؤره گئجه لر تحصیله داوام وئریب سعدی نین گولوستانین تامام اؤیره نمیشم. اینقیلابدان بری شعر یازماغا باشلامیشام .
آتا بابا صنعتیمیز نجار لیقدیر. اونا گؤره ده (نجار اوغلو) تخللوصونو سئچمیشم. شعر لرله حیکایه لریم طنزدیر،
من آرتیق طنز یازار بیر شاعیر کیمی تانینمیشام. یازیلاریم ده ده قورقود، جوالدوز، فروغ آزادی، آذربایجان، فجر آذربایجان و دئمک محللی نشریاتدا چاپ اولوبدور.
- اوستاد طنز نه دئمکدیر؟
ج: حکومت طرفینده ن آغیزلار باغلاناندا و قلم سیناندا، طنز شعر ویا خود طنز دیلی مئیدانا گلیر. طنز حقیقتلری
گو لمه لی کلمه لر، جومله لر و شعرلر ایله خالقا چاتدیرماقدیر. طنز فکاهی دئییل. بونلار فرقلی دیرلر.
- اثرلرینیزده ن بویورون لوطفا.
ج: بئش جیلد نجار اوغلو آدیله چیخارتدیغیم اثرلردیر کی چوخ زامان بوندان قاباق دان ال آیاغی چکیلیب. قات قاریشیق آدلی طنز شعرلریم ، شعرلر کیتابیم و حؤکم آوار کیتابیم داکی نثر دیلی ایله مصور بیر کیتابدیر. ایندی ده ایکی کیتابیم وار دیر کی چاپ ائتمک ایمکانیم یوخدور.
- اوستاد شعرده هانسی شاعیر لرده ن تاثیر آلیرسینیز؟
ج: اصل اوستادیم رحمتلیک اوستاد شیدادیر. اوندان اینسانلیق درسی آلمیشام. سیاسی ، اجتماعی و ساییره موضولاردا اولان شعرلری اوندان اؤیره نمیشم معجزده ن کریمی ده ن ایلهام آلمیشام . آرتیق چالیشمیشام معجزین یولون گئده م ، چون او حقیقت لری پرده سیز و طنز دیلی ایله عالی سوییه ده یازیب ، یارادیب ، جهل ایله و خرافات ایله مبارزه آپاریب .
- بیر خاطیره بویورون.
ج: تربیت کیتابخاناسیندا دؤولت ایجازه سیله انجمن قورموشدوق کی بیر عیدده زیندانی لاردان بیر آز مدت بیزی تعقیب ائتدیلر ، سونرا بیر گون گلیب اورادا بیزی دویونجاق کتک لدیلر . یحیی شیدانین قابیرقاسی سینمیشدی، دؤکتور «مبین»ین گؤزو شیشمیشدی و .....
هئچ بیر یاندان دادیمیزا دوران اولمادی. 1360- اینجی ایلین آخیرینجی جلسه سی او اتفاق اوز وئردی.
- ایندی لیک شهریمیزده «طنز شعر» یا طنز شعر یازان شاعیرلر نه حالدادیر؟
ج: شهریمیزده طنز شعرین دوز گون رونقی یوخدور. قدرتلی شاعیرلری الده ن وئردیک . آللاه یالقیزا، آرشه، ساپلاغا رحمت ائله سین . بیر سیرا شعر یازانلاردا واردیرکی طنز شعر آدیله بیر زادلار یازیرلار....!؟
- هانسی شاعیرلرله ارتباطینیز واردیر؟
ج: قاباق زامانلار آرش ، یالقیز و ساپلاغلا دوستلوغوم وار ایدی . ایندی لیک «سلیمان ثالث» ایله ارتباط دایام اودا طنز پرداز دئییل.
- ادبی انجمنلره گئده رسینیز؟
ج: قوجالمیشام.....مریض اولاندان بویانا گئتمه ره م . اوچ ایل نا خوش اولاندان سونرا «ادبی انجمن» ده کی شاعیر دوستلاریم گؤروشومه گلمه دیلر. اونلار قلم دوستلاریم ایدی، اونلاردان آرتیق انتظاریم وار ایدی ، اما منی یاددان چیخارتدیلار . 30- ایل تبریزین ادبی انجمنینه گئده نده ن سونرا حؤرمتلی شاعیر دوستلاریم 30- ایللیک دوستلوغون ارزیشین بیلمه دیلر.
بیر گون انجمن ادبی ده میکروفون دالیندا دئدیم کی ، او کس لر کی اندییه ده ک گلیب منی گؤروب ، حالیمدان خبر دوتوبلار ، منی یوخلاییبلار اونلاردان یئرده ن گؤیه کیمی تشکر ائدیره م ، بیریئرده ایکی استکان عرق ایچن ایکی یولداش هئچ زامان بیربیر لرین یاددان چیخارتمیر . اما سیز 30- ایللیک قلم یولداشیزی مریض اولان زامان گلیب کؤرمه دیز . اونا گؤره سیزده ن تشکر ائدیره م . سونرا بو بایاتی نی اوخویوب ، سؤزومو قورتاریب اوتوز ایللیک انجمنی ترک ائتدیم.
اولو تانرییا قسم کیم اینانار دوز دئسم
زامان بئله گؤسته ریر سیز یاخشی سیز من پیسم
- جشنواره لرده ایشتیراک ائتدییینیزده ن آلدیغینیز تقدیرنامه لرده ن بویورون ؟
ج: بستان آباد سپاهی نین جشنواره سینده تقدیر آلمیشام . زنجفیل آدلی طنز شعر جشنواره سینده تقدیر و جاییزه آلمیشام . شهرداری نین جشنواره سینده و83-اونجو ایلده حوزه هنری نین جشنواره استانی شعر طنز ینده تقدیر آلمیشام.
- سون سؤزونوز؟
ج: سیزه واوخوجولارینیزا جان ساغلیغی وخوش و طنز ایله دولو گونلر آرزیلاییرام و بیرشعر تقدیم ائدیرم:
زینال ایله اوغلو بیر گون سحری
گزیردیلر نجار اوغلو شه هه ری
گؤردولر کی قوپدو عجب قیامت
بیراؤلونو آپاریری جماعت
اوغول دوتوب آتاسینین الینی
دئدی هارا آپاریرلار اؤلونی
زینال گؤردو بالاسی فیکر ائدیری
دئدی اؤلو سون ائوینه گئدیری
او بیر ائودیر نه فرشی وار نه منقل
نه چیراغی نه گازی وار نه صندل
نه رادیو نه ضبطی وار نه تلفون
نه لیباسشو نه ویدیو وار نه آیفون
نه گیرده کان نه پوسته وار نه خورما
نه پور تاغال نه موز واردیر نه آلما
نه بال کره نه موراببا نه قایماق
نه دولما وار نه کوفته وار نه قویماق
نه چال چاغیر نه اوینا ماق نه پئشه
نه ایچمه یه اوزوم سویو بیر شوشه
نه پیلووار نه بوز باشی نه آشی
نه یئمه یه ساری بوغدا لاواشی
نه یون یورقان نه توک بالیش نه پتو
نه سئشوار وار نه پنکه وار نه اوتو
اوغول دئدی بابا طول وئرمه سؤزه
بیرکلمه دئ اؤلو گئدیری بیزه
برچسبها: نجار اوغلو, علی عطائیه, شعرای طنز نویس, مصاحبه نجار اوغلو
محمدرضاشوکتی ایله دانیشیق
دانیشیغی آپاران :رضا عالی
اؤن سؤز
رحمتلیک اوستاد شیدانین دیلی ایله دئسک«....آرتیق محرومیت چکن جوان شاعیر محمد رضا شوکتی ...ایندییه ده ک اوندان دورلو شعر و نثر، محلی نشریات طرفینده ن اوخویوب گؤرموشوک ».
۱۳۶۹اونجو ایلین سونلاریندان مطبوعات دونلاسینا آیاق قویان، طنزپرداز یا ساتیراچی شاعیر،محمد رضا شوکتی اؤنجه طنز شعرلریله تانینیب سونرا بیرروزنامه نگارکیمی...اونون «گوله-گوله» آدلی طنز شعرلرکیتابی آز زامان چکمه ده ن داها تاپیلمادی. مختلیف ادبی انجمنلرده «جسور بیرشاعیر»آدیله تانیناردی ....
عصر آزادی گونده لیینده «کیم کیمه دیر»،«هانی به یالانچی»،«نه بیلیم آتام،ایشلره ماتام»و....عنوانلی مقاله لرینی«آلوارلی رضا»آدیله یازیب «کئچل آغا»ایله دئییشمه لری مطبوعات دونیاسیندا اؤزونه مخصوص بیرشهرت قازانیب بیر سیرا یئرلرده سس سالیب، غوغا یاراتدی کی ائله بو سیزا مقاله لرین چیراغین پوفله دی و داشین آتدی قارانلیق دره یه، یانی نه؟! یانی آللاه کئچل آغایا انصاف وئرسین ...!
- سؤزو اونون اؤز دیلینده ن ائشیده ک :
یعقوب اوغلو محمد رضا شوکتی یم.1351-اینجی گونش ایلی تبریزین یاخینلیغیندا یئرلشن «یوخاری الوار»کندینده اکینچی بیرعاییله ده آنادان اولموشام . شاید روزگارین آجی خاطیره لری و باشیما گلن لرین بیرسیرادا یاخشی پیس تاثیراتی آلتینداطنز یازار بیر شاعیره چئوریلدیم.
ایش سیزلیکلرو آرتیق محرومیت چکدییم ایللرین ثمره سی دیر بو طنزقلم. اما آتامدا ذاتی بیر شوخ طبعلیک ده واردیرکی اودا منده تاثیرسیز دئییل.
1369-اونجو ایلده ن «فروغ آزادی»روزنامه سی واسیطه سیله و رحمتلیک اوستاد شیدانین یول گؤستریشلریله و رحمتلیک آرش آزاد جنابلاری نین آلقیشلاری و حؤرمتلی شاعیر«علی نایل پور»ون قلمی نین تاثیراتی آلتیندامطبوعات دونیاسیله تانیش اولوب«مهد آزادی»«پیام نو»«شمس تبریز»«عصرآزادی»«کوشا»«تجارت وتوسعه»و«امیدتبریز»نشریه لرینده مختلیف شعرلرو مقاله لرله بو گونه قده رنفس چکیره م .
اما آذربایجانین شیفاهی خالق ادبیاتی منده اؤز ایشین گؤروب، کند محیطی وکند یاشایشی دا اونا اوسته لیک. سونرالار«چاغداش»«سهند درنه یی»«پیام نور دانیشگاهی نین ادبی انجمنی»«آزاد دانیشگاهیندا اوستاد دادبرین انجمنی»و ان ماراقلیسی«عصر آزادی» گونده لیینده تانیش اولدوغوم ان سئویملی شاعیرو اوجاق صحیفه سینین آتاسی و طنز دونیاسینین معجزی رحمتلیک اوستادیالقیزهله ده وار یاشاییر،چیغیرباغیروچال ها چال یارادیر کؤنلومده، جیغان ویغان سالیردفتریمین واراقلاریندا.
اوایللر دئمک83-اونجوایلده ن سونرااوستاد ذوالفقارکمالیوجنابینیزلا(رضاعالی)بیرلیکده اوجاق صحیفه سینی عصرین«ملانصرالدین»اینه چئویرمیشدیک. او صحیفه قاپاندی،بیزله لک لندیک ویالقیز...!(گؤزلری یاشلا دولور...)
82-اینجی ایلده «گوله گوله»آدلی طنزشعرلرکیتابیم احرار انتشاراتی طرفینده ن یاییلدی.
1384-اونجوایلده زنجانین شمالغرب مطبوعاتی جشنواره سینده ادبی مقاله ده بیرینجی مقامی وطنزو اجتماعی مقاله لرده اوچونجومقامی اله گتیردیم.
- سیزجه ادبیات یا بئله دئیک طنز نه دئمکدیر؟
بیرخالقین آراسیندا اولان عادت،کولتور،شعر،یازی،افسانه و ناغیللارین توپلوسونا ادبیات دئییریک. ادبیات هربیر خالقین یازیلان دئییلن دیلی، دردلرینی تصویره چکن ژانری دیر وطنز،گولمه لی سؤزلر، شعرلرهابئله شکیللره کی ائشیده ن و گؤره نین دوداقلاریندا گولوش یارادا بیله طنزدیر اما آذربایجانین ادبیات تاریخینده صابیری گؤروروک، معجزی گؤروروک،کی طنزدیلی ایله آغلادیر. طنز مبارزه مکتبی دیر. بو مکتب آرتیق قورخمامازلیق ایسته ییر. بو مکتبه جسارت لازیمدیر. عادی بیر کیمسه جامعه ده اولان چتینلیک و سیخینتیلاری، بیررییسین خطالارینی دئیه بیلمزسه،بیرطنز یازان شاعیریا یازیچی دئیه بیلر.
حق سیزلیک، ظولم، جینایت،محرومیت طنازشاعیرین ایلهام قایناقلاری دیرلار. طنزیازان شاعیرین سیاسی باخیشی اولمالیدیر.
ایندیکی طنزیازان شاعیرلریمیزحؤرمتلی حسین شهرک و کریمی جنابلاری بو سیرا شخصیت لردندیرلر.آللاه یالقیزا،سخامهره، ساپلاغا و...رحمت ائله سین . بؤیوک اینسانلاری الده ن وئردیک.
- ادبیات تاریخینده ن بیزه معلومات وئرین؟
بیزه دئییرلر تاریخیزده ن نیشانه وئرین. ان آزی 1000-ایل قاباقدان نم نیشان گتیرین. بئله آداملارا تکجه بیرجاوابیم وار اودا بوکی:
«تینقیر الک تینقیرساج--- الیم خمیر قارنیم آج»
بو مثلین 7000-ایل تاریخی وار. گئدین صحیفه لری،ایللری، ادبیاتی آراشدیرین بو سومئرده ن بیزه یادگار قالان بیر مثلدیرکی عینا دئییلیر. سومئردیلین آراشدیران گؤره رکی 300- ده ن آرتیق کلمه وادیرکی اوزامان دان ایندییه قده ر هله ده وار ایشله نیر، بیریسیده بو...! ادبیات تاریخی بوندان آیدین؟!
- یاراتدیغینیز اثرلرده ن دئیین؟
دئدیییم کیمی بیر«گوله گوله» آدلی طنز شعرلر توپلومو دور. آذربایجانین طنز یازار شاعیرلری آدلی مقاله لرینبیریئره توپلاماق قصدینده یم. طنز شعرلریمین ایکینجی جیلدی ده حاضیر اولالی چاپایئتیره جه یم و مختلیف کؤچورمه لریم واردیرکی چوخ ده یرلی وفایدالی دیلار، مادی وضعییتیم دوزه لرسه دئمک دؤرد کیتاب حاضیرلایاجاغام.
- بیرخوش خاطیره ....؟
دوخسان اینجی ایلین شهریور آیی نین 20- سینده اوستاد شهرکین دعوتی ایله تهرانین بهمن فرهنگسراسینا گئتدیک. اورادا اوستاد ساپلاغین خاطیره سین عزیزله مه مراسیمی کئچیردی،قوجامان طنز یازار شاعیر اوستاد نجار اوغلو،من و اوستاد شهرک اورادا چیخیش ائتدیک. ایکی گئجه اوستاد نجار اوغلونون خیدمتینده اولماق منه بؤیوک بیر شانس و گؤزه ل بیر خاطیره دیر. ماراقلی اوراسیدیر کی او گون اوستاد نجار اوغلونون قارداشی گیله قوناق ایدیک.
- سون سؤزوز؟
اوخوجولارا جان ساغلیغی وطنز بیر شعر:
لاب دونمادادیر قیشدا کاسیب جان آراسیندا
تیر-تیرتیتیریر،تور کیمی یورقان آراسیندا
هئی یالواریر اؤزتانریسینا یایی گتیرسین،
قیزسین جانی خرداد ایله آبان آراسیندا
چوخ ال له شیر آمالینا چاتسین چاتا بیلمیر
دونموش قیچی گلمیر بئله بحران آراسیندا
چیخمیریایا تاهای سالاداغلاردا«نفس کش»
چون قیشدا قالیر قارایله بوران آراسیندا
ایستیر دؤشه سین سینه سینه حاققینی آلسین
بیرده ن شیشیر اما دیلی دندان آراسیندا
بیت المالا قداره چکن چوخدورآ دوسلار
باخ فرقه سن اینسان ایله اینسان آراسیندا
یوخ فرقی بو دؤوراندا گولوم حق ایله فتقین
هر کس یئییر آرتیست اولور ایران آراسیندا
اونبئش یول اؤلورموفته کفنده ن اؤتورافسوس
ساخلیر پولو آمما اتیلن قان آراسیندا
ای عدل ایلن اینصافی یادیندان چیخادان کس
گل فاصیله سال عقل ایله شیطان آراسیندا
بوش وعده لری حب کیمی قویدوم دیلیم آلتدا
سوردوم شیره سین آه ایله افغان آراسیندا
حقه دیله ایمانیله وجدانه باخین سیز!
بیرچؤپدو فیریلدیر یئکه طوفان آراسیندا
ملت اؤلور ای تانری یئتیش داده آماندیر
آز فاصیله سال دردایله درمان آراسیندا
چوخ آزتاپیلارشهرده رشوت یئمه ین کس
دلال دولانار قندایله قندان آراسیندا
بیر تصدیقی ایتمیش شوفئره بنزیری حالیم
هئی رشوه وئریر سائیله میدان آراسیندا
سن قارقایا باخ هر نه پاریلدیر اونو خوشلور
بیلمیر ندی اما بئله عنوان آراسیندا
بهلول ایله رؤیاده قوناقلیقدا ایدیم من
یئنگیم یه دئییب سفره مستان آراسیندا
گؤزلرده دیرعقل ای عمی جان سؤیله دی بهلول
یازسن بونو قالسین هله دیوان آراسیندا
ای«شوکتی» شعرین ماشینین هر یئره سوردون
سرسم دئمیسن چرخ ایله فرمان آراسیندا
قایناق:
آفتاب آذربایجان آیلیق درگیسی،نومره 60 - بئشینجی ایل-دی ماه ۹۰ صحیفه۳۴- ۳۵
برچسبها: مصاحبه, رضا عالی و محمد رضا شوکتی, روزنامه عصر آزادی, اوجاق, شعر طنز
كندوان كيرانلارينين معماري «ناصرسلیمانی»ايله دانيشيق
دانيشيقي آپاران: محمدرضا شوكتي
اؤن سؤز:
كندوان آذربايجانين ان گؤزهل و گؤرملي يئرلر و سئيرانگا هلاريندان دير.كندوانين ائولري كؤهولده ياشايان آتا بابالاري، تاريخده ايتيب گئدهن اينسانلاري بيزه خاطيرلادير. كندوان تاريخين ياديگاريدير. كندوان او كيرانلار و كله قنديلريايله توريستي جاذيبه لردهن و گزمهلي دولانمالي و گؤرمهلي يئرلردهن دير كي طبيعتين قوينوندا آغ بيرچك و اوز گؤزو قيريشميش بير آنا كيمي جيلوه لنير. طبيعت گؤزه لدير، كندوانين طبيعتي اوندان دا گؤزهل.
كندوان اوسكو شهريستانينين 15- كيلومتيرلييندهدير. طبيعي و شفا باغيشلايان سولاري، عطيرلي گول چيچهيي و هرزاددان باشقا حئيران ائديجي معمارليغي، هر ايل مينلر نفر ايرانلي و خاريجهلي توريستي اؤزونه قوناق چاغيرير.
همه شه اؤز اؤزومه فيكيرلشرديم كي گؤرهسن او ائولري قازيبلار يا ازهلدهن ائلئيميشلر؟ امّا سونرالار دوشوندوم كي بشر هرنه ايستهسه ائلييه بيلر «داغي داغ اوسته» ده قويابيلر. هله قالسين داغين ايچين اويا!
«ميراث فرهنگي و گردشگري» سازمانينين سالونوندا «ناصر سليماني» آدلي بير نفرله تانيشاولدوم. دئييردي من اورانين هتلينين معمارييام. اؤز ايچهريمده دئييرديم كي، گؤرهرسن بو آدام تاريخدهن گليب؟ بو كيمدير كي آتا باباسينين هنريني قورويوب ساخلاييب. اونونلا بير دانيشيق آپارماغا ماراقلانديم.
دانيشيق قراري قويوب، ياخشي بير فورصتده خيدمتينده اولدوم. اؤنملي معلومات وئردي. امّا بير آغير غم كدهرهده ماليك ايدي. او غم كده ر كي بو زامانين جاوانلاري اونونلا اوز به اوزدورلر. او دئييردي: كوزهچي سينيق كوزهده سو ايچر. منده معمارام امّا اؤزومه بير ائو جورلهيه بيلمهميشم، رييس جمهورا نامه يازيب درديمي دئديم. مثبت جاواب وئرديلر. امّا تأسوفله ميراث فرهنگي سازمانينين مسئوللاري منه كله قنديلرده ائو جورلهمه ايذني وئرمهديلر، «ايگنه هاميني بزهر اؤزو لوت گزه ر». سيز حؤرمتلي اوخوجولاري بو دانيشيغا قوناق ائديريك.
س: خواهيش ائديريك اؤزونوزو اوخوجولاريميزا تانيتديرين.
ج: آديم ناصر، سويآديم سليماني كندجاني دير. 1351 – اينجي گونش ايلي كندوان دا آنادان اولموشام.
س: كندوان هارادير لوطفاً اورانين تاريخيندهن بيزه بويورون!
ج: اوسكونون 15 كيلومترليينده و اوسكو شهريستانينا تابع دير.
كندوان گؤزهل و گؤرمهلي و عجيبه طبيعتي ايله آدليم دير. منجه اورا 1500- ايل بوندان اؤنجه مسكونلاشيب. امّا دئييلنلره گؤره اورا ان قديم و بيرينجي اينسانلارين يورد – يوواسي ايميش. كيرانلار يا «كله قندي»لرين تاريخي بئله دئيير.
كندوانين اهاليسي قاباق زامانلار چايين اوتاييندايديلار، امّا سويوق، ساختمان مصالحينين اولماماغي و امن آمانسيزليق باعيث اولوب كي بوتايا گليب، كيرانلاري قازيب و اؤزلرينه آوادانليق جورلهسينلر. اونلارين ياشاييشينا لازيم اولانلارين هاميسي كيرانلارين ايچهريسينده ايدي. مال داوارين طويله سي، اوت، يونجا آنباري، چؤرهك بيشيرهن اوتاق يا ميطباخ دا كيرانلاردا قازيلميشدي. كيرانلارين ايچهريسي قيشدا ايستي و يايدا سرين اولار.سهند داغلاريندا «كندوان داغي» آديندا بير يئر واردير كي روايته گؤره حضرت «آدمله حوانين» توپراغين اوردان گؤتوروبلر.
«اسامه بن فرقه» آدلي بير امامزادانين دا قبيري اورادادير. دوشمانلار او زامان اونو قوووب اورادا شهادته يئتيريبلر. اؤزلريده آللاهين ايذنيايله داش اولوبلار. «گووور قيزي» آدلي بير داش هئيكل ده اورادا واردير كي دئيرلر دوشمنلرين باشچيسي ايميش.
كندوانليلار هر ايل پاييزدا قويونلارين او امامزادايا زيارته آپارارلار، هانسي قويون اورادا ياتسا اونو قوربان كسرلر.
س: «ارشد چيمني» هارادير؟
ج: كندوانين ان گؤزهل و گؤرمهلي سئيرانگاهلاريندان دير كي گؤزهل طبيعي واردير. اورانين شفا وئرهن سويو (كي بؤيرهك داشينا فايدادير)، داوا – درمان خاصيت لي گؤي گؤيهرهنتيلر و يئرلي، يئمهلي – دادلي پنيري و طبيعي بالي ان آدليم دير.
س: آقاي سليماني سيز كندوانين لاله آدلي كيراندا قازيلان هتلينين معماري سيز بو بارهده بيزه معلومات وئرين.
ج: او يئر 77 – اينجي ايلده مهنديس تقيزادهنين (او زامان ميراث فرهنگي سازمانينين مديري) دستوروايله موزئي و چايخانا آدي ايله دوزه لدي. بيرده كندوانليلارين ائولريندهن بير نمونه قرار ايدي دوزهلسينكي خاريجي و داخيلي توريست لر اونلاردان گؤروش ائتسينلر. داها يئرلي آداملارين ياشاييش يئرلري گؤروشه گلنلرين آياغي آلتدا قالماسين. امّا تأسسوفله مهنديس تقي زاده جنابلاري سازماندان گئدهندهن سونرا بو موزه و چايخانا، هتله چئوريلدي، اورادا هتله برق وئرمك اوچون بير موتورخانادا قوشدولار. ميراث فرهنگي سازماني آرتيق اينصافسيزليقلا ان آشاغي موزدلا بيزدهن ايش چكدي و...
س: سيز نه جورهسي بورانين قازماغين قبول ائتديز؟
ج: منله قوربانعلي خدايي كي دهده بابادان معمارديرلار ميراث فرهنگينين نمايندهسي آقاي خيالي ايله گؤروشوب، دانيشاندان سونرا و او زامانين مديرينين سؤزو ايله ايشه باشلاديق، كي بو ايش 9 – ايل چكدي. بورا اون سوئيت دير. هر سوئيت 120 متير مكعب. بورانين رستوراني 600 متير مكعب دير، كي هاميسيدا قاپي – پنجره ليديرلر. اوچ بؤيوك پنجره، ايكي بالا پنجره و ايكي قاپيسي واردير.
س: معمارليق هنرين هاردان يا كيمدهن اؤيرهنيب سن؟
ج: بو ايش له آز چوخ تانيشليغيم وار ايدي. سونرالار قوربانعلي خداييدان اؤيرهنديم. او هتلي من، قوربانعلي خدايي، قوربانعلي فكري و منصور بهادري قازميشيق.
س: بورانين توپراغي نه جينسدهن دير؟
ج: وولقان ارگينلريندهن دير كي يئرلي ديلده «كيران» دئييريك. چوخ برك دير، كولونگدهن سونرا هئچ زادلا قازماق اولماز. ديناميت ده پارتلاتماز.
س: بو بؤلگهده ائله تكجه كندوان بئلهدير؟
ج: بو ياخينليقدا «بيله ور» آدلي بير كندده واردير كي، ايلخانلار دؤورونون زامانيندان قالمادير. اينديليك بوشدور، هئچ كيمسه اورادا اوتورمور. اونون دا قازينتيلاري «يئر آلتي» دير. يئرين آلتيندان 80 – ائو چيخارديب و يئني دهن تعمير ائديبلر. اورانين دا پروژه مهنديسي، مهنديس كرميدير.
س: كندوانليلار نه ايش گؤرهرلر؟
ج: مال حئيوان ساخلاييب و اكينچيليك ائدهرلر.
س: مسئوللارا نه سؤزون واردير؟
ج: سؤزوم چوخدور امّا...! بيز او زامان او يئري (ايندي كي هتلي) 9 – ايلده قورتارديق. امّا تأسسوفله مسئوللار رييس جمهورون معاوينينه 6 – آي دئديلر!؟ و بير تهرانلي شيركتي پيمانكار معرفي ائتديلر. بو تهران شيركتي تكجه موتورخاناني قاييرميشدي. اودا بير ميليارد ديلسيز آغيزسيز پول ايله كي معلوم دئييل بو بير ميلياردي اورانين هاراسيندا قويلاييبلار.
س: اورانين سويو هاردان گلر؟
ج: «سولطان بولاغيندان» لولهايله گلر.
س: كندوانليلارين هتلين بارهسينده نه نظرلري واردير؟
ج: بو هتل كندين «طرح هادي» سينين ايچهريسيندهدير. اوندا كي موزه آدي ايله دوزه ليردي اهالي بير سؤز دئمهديلر. امّا ايندي كي هتل آديايله سسلهنيب هامينين اعتيراضي واردير. اونلار دئييرلر هتلين صاحابي اؤزو يئر آليب اؤزونه ايش گؤرسون، ميللتين ماليندان و ميللي سرمايادان موفتهسينه بهرهلنمهسين. كندواندا ائله آدام واردير كي ائوي يوخ، ايجاره اوتورور، اونلارا ائو وئرميرلر، بير سرمايادارا موفته هتل باغيشلاييرلار.
س: ميللت توريستلرله نئجه ياناشيرلار؟
ج: چوخ ياخشي. امّا چون كيرانلارين هاميسي شخصي ائولرديرلر. توريست لر گيريب ائولره باخاراق خالقين ياشاييشي آياق آلتدا قالير. بير يئر جورلهيهلر كي تكجه توريستلرين باخماغي اوچون اولا، موزهكيمي يا نمايشگاه كيمي اولا چوخ ياخشي اولار.
س: كندوانين شورا و دهياري سي نه ايش گؤروبلر؟
ج: چوخ زحمت چكيبلر. بهداشت قويوبلار، تيلفون چكيبلر، سو چكيبلر، يولو آسفالت ائديبلر، امّا گازيميز يوخدور.
س: سون سؤزونوز؟
ج: سيزه و حؤرمتلي امكداشلاريزا جان ساغليغي آرزيلاييرام. چوخ تشكور ائديرهم كي منيم اورهك سؤزلريمي يازديز.
برچسبها: ناصر سلیمانی, کندوان, معماری کندوان, مصاحبه