text:
آزتکلر
آزتکلر، بوگونکو اورتا مکزیک بؤلگه سینده ۱۴. و ۱۶. یوز ایللر آراسیندا یاشامیش بیر اورتا آمریکا خالقیدیر. وارلی بیر میتولوژی و کولتورل میراثا صاحیب آزتکلرین مرکزی، گونوموزده مکزیکو'نون اولدوغو Texcoco گؤلو'نون اورتاسیندا یئر آلان Tenochtitlan شهری دی. آزتکلر، بویوک بیر تمدون قورموشلاردی. Hernan Cortes 'ین مکزیک'ی توپراغا قاتما سیراسیندا یاپیلان و Tenochtitlan محاصره سی اولاراق بیلینن ساواش سونوندا آزتکلر یانیلمیش و گوجلرینی ایتیرمیشلردیر. آیریجا دونیانین اان بویوک پیرامیدی مکزیک'ده Cholula de Rivadabia 'دا واردیر. آزتکلره عایید پیرامید ۱۸۲.۱۰۷ مئترمربع آلان اوزه رینه قورولموشدور و اوجالیغی۵۴ مئتردیر.
آزتک تمدونو[دَییشدیر]
۱۳ میلیونلوق بیر نفوسدان تشکیل تاپان چوخ بویوک و وارلی بیر ایمپراتورلوق اولان آزتئکلر گلیشمیش کشاورزی یؤنتئم لرینه، اوزلرینه مخصوص بیر دینه، تقویمه، الیفابایاه صاحیبدیلر. آزتئکلری کشف ائدنلر ایسپانیوللار اولدو. هئرنان کورتئس و اونون اوردوسو آزتئک پایتختی اولان تئنوچتیتلان´آ گئدرکن Popocateptel وولکانیک داغینین یانیندان کئچدیلر و ایلک دفعه بیر وولکان گؤرموش اولدولار. آداملاری و کورتئس پایتختده چاتدیقلاریندا آزتئک ایمپراتورو مونتئزوما اونلاری قارشیلاماق اۆچون گوزله ییردی. آزتئک ایمپراتورو گؤز قاماشدیریجی البسه لر گئیمیشدی. او، کورتئس و آداملارینین پایتخته گیرمه سینه اجازه وئردی. کورتئسین ساده جه ۶۰۰ سربازی واردی و آزتئک ایمپراتورو اونلاری راحاتجا یوخ ائتدیره بیلیردی. آنجاق آزتئک تقویمینه گؤره بو ایل چوخ خاص بیر ایل ایدی. اینانجلارینا گؤره بو ایلده Quetzalcoatl آدلی بیر تانری آزتئکلری یوخ ائده جک دی. بو تانرینین افسانه ده کی تعریف لری کورتئس-ه چوخ بنزه ییردی. بو اوزدن آزتئک ایمپراتورو، کورتئس'ین تانری اولدوغونا قرار وئردی. کورتئس پایتختده بیرنئچه گون گئچیردیک دن سونرا گوونده اولمادیغینی سئزدی. حایات دا قالمالارینی ساغلایان تک شئیین ایمپراتورون وارلیغی اولدوغونو دوشوندو. بو ندنله آزتئکلری دانئتیم آلتینا آلابیلمک اۆچون ایمپراتورو توتساق آلمایا قرار وئردیلر. کورتئس بیرنئچه آی داها شهرده قالدیقدان سونرا آیریلدی. او گئتدیک دن سونرا باشقا ایسپانیوللار آزتئک لره حمله ائتدیلر. کورتئس یئنی اوردوسویلا قاییتدیغیندا Cuitlahuac ایمپراتور اولموشدو. آنجاق بونو بیلمه ین کورتئس، آزتئکلری کونترول آلتینا آلماق اۆچون مونتئزوما'یی اسیر توتدو و خالقی ائتکیله مک اۆچون اونو شاهلیق سارایینین دامینا چیخاردی. آنجاق خالق اونلارا داش آتاراق تپکیسینی گؤستردی. آتیلان داشلاردان بیری مونتئزوما'نین اؤلومونه ندن اولدو. ۱۵۲۱'ده آزتئکلر تسلیم اولانا قدر ۴ آی ساواش اولدو .
Tenochtitlan شهری[دَییشدیر]
آزتئک ایمپراتورلوغو'نون پایتختی اولان شهر ۱۳۰۰ ایللرینده Texcoco گؤلو'نون اوزه رینده کی بیر دیزی آدایا آزتئک تانریلاریندان بیری اولان Huitzilopochtli 'نین تاپیناغی ( عبادتگاه ) اطرافینا قورولدو. شهرده بینالار Coatepantli آدیندا ۲،۵-۳ مئتره یوکسکلییینده کی دووارلارلا چئوریلیدی. بینالارا گیریشی ساغلایان ۴ قاپی بولونوردو. شهرین اورتاسیندا بویوک تاپیناق واردی. بو تاپیناق ایچینده ایکی عدد تاپیناق واریدی . بونلاردان بیری ساواش تانریسی Huitzilopochtli 'یه دیگری ده یاغمور تانریسی Tlaloc'آ عایدیدی . باشکند ۱۵۰۰'لره گلیندیگینده ۳۰۰.۰۰۰ کیشیلیک نوفوسا صاحیب اولدو.
آزتک یازیسی[دَییشدیر]
آزتئک یازیسی دا مایا یازیسی کیمی، ایدئوگراملارین و سسلری بلیردن فونئتیک سمبوللارین بیر قاریشیمیندان اولوشموشدور. یعنی بازی رسیم کاراکتئرلری نسنه لری و دوشونجه لری ایفاده ائدرکن، بعضی لری ده سسلری ایفاده ائدیردی . اؤرنه یین بیر مکزیک شهری اولان جواتلان ("ایلانلارین یئری") شهرینین آدی جواتل هئجه سینی دیله گتیرن ایلان رسمینین یعنی سیرا دیش ("تلان") ایشارتینین بلیردیلمه سیله یازیلیردی. عئینی شکیلده Coatepec ("ایلانلی تپه نین یئری") آدی یینه ایلان هئجهسینی دیله گتیرن ایلان رسمینین یعنی سیرا تپه ("tepec") ایشارتینین بلیردیلم سیله یازیلیردی . الده کی موجود آزتئک ال یازمالارینین ساییسی ۵۰۰ جیواریندادیر.


c: text/html

text:
ایلگرگی ایتیلگن گپرلر توغری کېلدی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: فرزاد
- منتشر شده در دوشنبه، 01 سرطان 1394
افغانستان نینگ گیرد تېگرگی دن کون سیین اوروش تیزلنیشی و خوفلی وضعیت دن باشقه گزارش بولمه ی طالب و داعش تروریسلیگیدن باشقه یخشی خبر اېشیتیلمه یدی. افغانستان نینگ برچه ایلات لری تینچسیزلیک و قان توکیلیش تولقینیدن اعتراض بیلدیره دی. بوگون ۱۳۹۴ نیچی ییل جوزا آیی نینگ ۱۳ نچیسی ۲۰۱۵ نچی ییل جون آیی نینگ ۳ نچیسیده افغانستان نینگ خبرلر رسانه سینی ایزلر اېدیم برچه افغانستان یمان وضعیتی بۉلگنیدن گپلر اېدی. اوشبو اۉلکه آلدینگیدن کۉره عدالت سیزلیک و فساد عملیگه باتیب و اوروش کۉپه یماقده دیر. عین حالده پوپنک لنگن حکومت باشلیغلری دالرلی چوکیلرنی اۉزنیکی قیلیشی اوچون دوکیشماقده، اۉشه آلدینگی اۉیله کن گپلر ایسه حاضرگی خبرلرده کۉرستیل ماقده. ملی وحشت حکومتی افغانستان نینگ کېینگه سورماقده.
«طلوع» و «تلویزیون ۱» نینگ باش خبری بوگونلیک خبرلری، خرواردن مشت اورنک
۱. «اۉلکه لرده قانون حاکم لیگی و تاثیرلی عدالتلی نظام بارلیگی و اولرنینگ عدالت اوچون قیسی اۉرینگه اېگه ایکن لیگی حقیده عدالت بارسیده گی دنیالیک پروژه سی تېکشیریب، ییللیک گزارشینی ترقتدی. اوشبو تېکشیروگه کۉره افغانستان اۉرنی قانون حاکمیتی ده اۉتگن ییلگه نسبتاً سقوط قیلگن دیر. اوشبو گزارشگه کۉره افغانستان دنیا نینگ اینگ فاسد لنگن اۉلکه دېب ناملنگن دیر.»
۲. «اداری فساد اوچون بیر مستقل قۉشمه کمیته نظارت و تېکشیریش نتیجه سیده ایش وزیرلیگیده بیر گروه مافیا موجود بۉلیب، ییلده میلیارد لرچه افغانینی معیوبلر حقیدن اوغیرلنیشینی کۉرستگن دیر. حاضرده اوشبو نهاد تشقی ایشلر وزارتیده تعیینات و مقررلیک لراوچون ینه بیر کزارش اساسیده ترقه تیب، اۉتگن و حاضرگی حکومتده تشقی ایشلر وزیزلیگیده کۉپینچه بستلر شخصی روابط لر اساسیده حکومت مقام لری بیلن زورمنلر و پارلمان وکیل لری اۉرته سیده توزیع بۉلگنی نی کۉرستگن دیر و اوشبو وزارت نینگ دیپلوماتیک بست لریگه یۉل تاپگن انچه کیشیلرنی بو چوکیلرگه شرایطی ماس بۉلمگن لیگینی ایتگن دیر.»
۳. «سنا مجلسیده گی شکایت لرگه اېتیش کمسیونی نینگ رییسی زلمی زابلینی اسناد ارائه قیلیشیگه کۉره ملی دفاع وزیرلیگیده آیده ۳۴۰ مینگ دالر نی ماین چیقارتگیچ لر امنیتی آتیگه آلیب، اۉز چونتیک لریگه اۉره دی. اوشبو پول بیر نیچته جنرال لرنی کیسه سیگه کېتیش نی او ادعا اېتدی.»
۴. «افغانستانده مخدره ماده لرنی تولیدی و اېکیلیشی کۉپه یماقده دیب مخدره ماده اوچون روس فدرال مبارزه اداره سی هشدار بېرگن دیر. اوندن سۉنگ ۲۰۰۱ ییلده دنیا بیرلشمه سی بیرلشمه ایالات رهبرلیگیده طالب لرنی یۉق قیلگنی دن سۉنگ اوشبو زهرلی ماده نی یوزده ییلیک فایز کۉپه یگن دیر.»
۵. «کابل اۉقیتووچیلری اعتصاب قیلگن دیر. اوشبو اعتصاب اوچ کون آلدین حبیبیه لیسه سیدن باشلندی و بوگون بو اعتصاب کابل نینگ باشقه مکتب لریگه هم ترقلدی.اوشبو اۉقیتووچیلر جمهور ریس نینگ اولرگه بیرگن وعده لری عملگه آشیریلمه گنی اوچون اعتراض بیلدیریب، اعتصاب قیلگن لر. اۉقیلیش ییل نینگ باشلنیشیده جمهور ریس اۉقووچیلرگه آلتی آی دوامیده باشقه امتیازلر دن آرتیق هربیر اۉقیتووچیگه بیر نمره ییرنی توزیع بۉلیشنی سۉز بېرگن ایدی. اوشبو وعده سی حاضرگچه عملگه آشیریلگن یوق.»
۶. «تحقیقی و بشر حق حقوقیدن دفاع قیلیش گروه نامیده گی بیر نهاد اۉلکه میزنینگ تورلی ولایتلریدن آلمشته ییربایلیگینی تحقیقات قیلیب اوشبو معدن لرنی هم مستند توزه تگن و تحقیقات نتیجه سیده مزدی آزلیگی، امنیتی کییم لرینی یۉقلیگی، خطر وقتیده خبر بیرووچی بویوم لرینی یۉقلیگی، نجات بېرووچی گروه سینی یۉق لیگی، صحی اوقات یۉقلیگی، منظم صورتده ترانسپورت یۉق لیگی، معادن ده حد دن آرتیق گرد غبارنی کۉپلیگی، زهرلنتیرووچی گاز بارلیگی، اکسیجن آزلیگی و ایش اېگه لرینی زورگوی لیگی یوقاریده برچه قیینچلیک لر معادن ده گی ایشلاووچیلر وضعیتی نی یمانلش تیرگنینی تاپگن.»
۷. «بلخ ولایتی نینگ زارع تومنلیگیده بیر خیریه نهاد نینگ توقوس کارمندی ناتانیش قوراللی لرتمانیدن اۉلتیریل گندن سۉنگ خلق ارا کېچیریم سازمانی بو اۉلتیریشنی قتیق قاره لب، افغانستان حکومتی یاردم بېرووچی نهادنی خوفسیزلیگی اوچون کۉپراق اعتبار بېریشینی تاکید له گن.»
۱۳۹۳ ییل ثور آیی نینگ ۱۲ نچیسیده: «افغانستان همبستگی حزبی» ثور آیی نینگ ۸ و ۷ سینی قاره لب بیر ییغین اۉتکزدی اوشبو ییغینده حزب اعضالری سۉزگه چیقیب اونینگ شعار لریدن بیری، «سیلاوو» نی نمایشی دېب، باسقینچ لر قۉلی آستیده جنایتچی لر حاکمیتی نی دوام بېریش دېب ایتدی.
بیراق عبدالله و غنی نی مردمگه قرشی تیمی نینگ اصلیتیگه اعتبار بېریب، آلدین دن اوشبو بوزوق وضعیت آچیق و آیدین بېلّی اېدی. ۱۳۹۳ ییلی ثور آیی نینگ ۲۱ نچسیده «افغانستان همبستگی حزبی»نینگ سایتیده بوگونگی حکومت اورته گه کېلیشی دن آلدین اۉشه کونلر نینگ ایکی تیم نی بیر گله مردارخوار مافیایی روشنفکر لری اولرنینگ ملتگه نجات فرشته لری دېب کۉرگزیشیگه اینتیلگن اېدی نتیجه گیرلیک قیلگن لری حقیقتگه اۉتدی.
«بیراق افغانستان نینگ آگاسیز مردمیگه هم عبدالله یاکی اشرف نی تختگه اۉلتیرسه هم ، امریکا وضعیتنی برچه مردم تیزلیکده "تینگریم آلدینگی کفن کشنی رحمت اېتسین" دېیشگه پروگرام توزه تگن اېدی. بولرنینگ هربیری هم برنده اعلان بۉلسه اېدی ملت نینگ بازنده لیگی حقیقتاً آچیق و آیدین اېدی. کرزی مافیایی رژیمی دن کۉره یمانراق فساد، بدبختلیک، قشاقلیک، یمان کون، عدالت سیزلیکنی دوام بېریشی کوتیله دی.»
اوشبو سایت ده، مافیالیک سیلاوو دن آلدین ینه بیر مقاله ده:
«بو مرته شاید کرزی نینگ تونی اشرف عنی نینگ اېلکه سیگه سالینیب، افغانستانده غرب سیاستینی آلغه آلیب باریش مسؤلیتی بیر باشدن ینه بیر باشگه تاپشیریلسه البته. بیراق حاکم دستگاه سیگه هیچ بیر اۉزگرش کېلیشنی کوتمه ی و مردم فساد، امنیت سیزلیک، قشاقلیک و جنایت تاشینی آستیگه اېزیلیشینی کوتسین. اوشبو سیاسی کۉرگزمه افغانستان مردمیگه کتّه درس بۉلیب، دموکراسی و "دالرکراسی" فرقینی تۉغری شکلده تشخیص قیلیشنی اۉرگته دی.»
عدالت سیزلیک و فساد نی کۉپه یشی مافیا حاکم دستگاه سینینگ منطقی نتیجه سیدیر. اۉتگنده علمی اوچرشوولری بۉلگنلر اوشبو ستمکار لرنینگ بیانیه سی و عوامفریبلیک بېرگن سۉزلری یوزه سیدن اېمس بلکیم اۉتگن ننگلی اعمال لری یۉزه سیدن قیاس قیلسه اېدی. هیچقچان الدمچلیککه دوچ کېلمه ی اۉرته گه کېلمسدن آلدین بوگون نی اۉیلب بیلر اېدی. ۱۳۹۳ ییل جوزا آیی نینگ ۲۲ نچیسیده «افغانستان همبستگی حزبی» نینگ سایت ده گی مقاله سیده کېلگن دیر:
«اساسی نکته هم شونده ی دیرکیم ایکله تیم اورته لریده هیچ بیر ینگی کیشی بۉلمگن. بولرنینگ برچه لری دنیا بۉییچه دولت نینگ اینگ فاسد پیچ و مهره لری اۉتگن اۉن اوچ ییل دوامیده بۉلگن دیر. شونگه کۉره اشرف غنی و عبدالله نی سیلاوو تیمی شاخلی یلغانلریگه قرشی کېله جک دولتینی حاضرگی دولت دن کۉره بیکاره راق بۉلیشیگه ایشانیب، اونده گی فساد شاه مهره لری همده اساسی رولنی اۉینشی کوتیله دی.»
نیچه آی دوامیده گی جنجللر اونینگ نتیجه سی باره سیده ، مسخره لیک انتصابلر، اولرنینگ جان کیریگه باش اېکیشی آخرده ملتگه قرشی شرالتان، فاسدلردن شکللنگن ناقص حکومت ملتیمیز اوچون درس بۉلیب، اونینگ بیلیش لری لازیم. تاسفگه کۉره مردملیک قدرتلی کوچ یۉقلیگی، کیشی لرنی تاریخی حافظه سی بدبخت لیک درگیر لرکوتاه بۉلیشی معمول دیر. اگر ملت اوشبو جریان لردن کېره کلی سبقلرینی آلمسه لر. کېله جکده ملی غدار لر و بیگانه نوکرلرینی الدمچلیک توزاخیگه قیته-قیته ینه هم توشیب، اولرنینگ قماغیده بۉلیشنی کوتسین.
اۉتمیش تاریخی حکایه لریدن اۉرگن مگن ملت، اونینگ هردائیم تکرار لنیشیگه مقصر بۉلیشنی کوتسین.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1- ایچی قیرمیزی ، ائشیگی قارا .
2- ایچی – ائشیگی داش ، گیر ایچینده هئی دولاش
3- ایری – ایری بوی آتا ، ساققالی یئره چاتا ، سالخیم – سالخیم ساللانا ، آلتیندا چوبان یاتا .
4- ایری – اویرو هارا گئدیرسن ؟ ، تپه سی ده لیک سن نه دئییرسن ؟
5- اییرمی ده لیک بو یوزده ، اییرمی ده لیک او یوزده
6- ایکی گؤزؤ وار ایکی دیشی ، یئمه ک دیر دایم ایشی .
7- ایکی دام آراسیندا ، بیر قیرمیزی کلیم وار ، نه قورویار نه دونار.
8- ایکی باجاناق – چال ها چال دا !!!
9- ایکی آیاغی وار بیر دیلی ، سندن من بیلمه ینی ، او یاخشی جا بیلی !!!
10- ایکی دابانلی ، آلتی قیچلی .
1- قالیش باشماق – آیاق قابی
2- میناره
3- سویود آغاجی
4- توستو و باجا – توستونون چیخان یولو
5- چاریق باشماقی . هر بیر طرفینده ایگیرمی ده لیک وار و اونلاردان چاریق باغلاری گئچر.
6- قیچی
7- دیل
8- ترازینین گوزلری
9- ترازی
10- ترازی


text:
اوریون کپسولو ایله یئنیدن ارتباط قورولدو
ناسا، ۴۷ دقیقهلیک ارتباط کسیلمهسینین آرادان قالدیریلدیغینی و بونون سببینین آراشدیریلاجاغینی بیلدیردی
آمریکا اولوسال هاواچیلیق و اوزای دایرهسی ناسا، ۱۶ نوامبردا "آرتئمیس" وظیفهسی ایله اوربیته آتیلان اوریون کپسولو ایله یئنیدن ارتباط قورولدوغونو آچیقلادی.
ناسا، اوزایدان یئره بیلگی گؤندرمک اوچون ایستیفاده ائدیلهن "درین اوزای شبکهسی" ایله اوریون کپسولو آراسیندا یئنیدنقورما پروسهسی سیراسیندا کپسوللا ارتباطین کسیلدیگینی آچیقلادی.
ناسا، ۴۷ دقیقهلیک ارتباط کسیلمهسینین آرادان قالدیریلدیغینی و بونون سببینین آراشدیریلاجاغینی بیلدیردی.
اوریونون ۲۱ نوامبردا ۱۲۸ کیلومترله آیین اوربیتینده سطحه ان یاخین قونوما چاتدیغی آچیقلانمیشدی.
اوریون کپسولونون آی اطرافیندا تخمیناً بیر هفته قالماسی، سونرا یئره قاییتما یولونا گیررک ۱۱ دسامبردا بؤیوک اوقیانوسونا ائنمهسی پلانلاشدیریلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهنین اتومبیلی ایستانبول هاوا لیمانیندا سرگیلهندی
"طبیعی کی ایچینه اوتوروب باخماق و تست سوروشو ائتمک لازیم. چوخ بگهندیم. آلماغی دوشونورهم"
اردوغان: تورکیه، یالان خبره ان چوخ معروض قالان اؤلکهلردن بیریدیر
"طرفسیز خبر وئرمه یئرینه تورکیه ایله حسابلاشماغی هدفلهیهن یاناشمالاردان ال چکیلمهسی لازیم اولدوغونو هر فورصتده و پلتفورمدا ایفاده ائدیریک"
ایکی آتاک هلیکوپتری داها فیلیپینه تحویل وئریلدی
فیلیپین حربی هاوا گوجلرینه ۶ هلیکوپتر تحویل وئرهجک اولان تورک هاواچیلیق صنایعی، اوچونجو و دؤردونجو هلیکوپترلری فیلیپینه گؤندردی


text:
تاریحچا
تۆرکیأنینگ رادیو و تلویزیون قوراماسی (ت. ر. ت) دؤولتینگ آدیندان رادیو و تلویزیون یایلیملاری برمهک ماقصادی بیلن ۱۹۶۴-نجی ییلینگ ۱-نجی مای ییندا یؤریته قانون بیلن اؤزباشداق حقوقی قوراما حؤکمۆنده دؤرهدیلدی. ت. ر. ت ۱۹۷۲-نجی ییلدا اساسی قانونا گیریزیلن اۆیتگِتمه بیلن تاراپسیز دؤولت ایقدیصادی قوراماسی حؤکمۆنده کِسگیتلهندی.
۱۹۸۲-نجی ییلدا قابول ادیلن اساسی قانونینگ حؤکۆملرینه لاییقلیقدا ۱۹۸۴-نجی ییلدا تۆرکیه رادیو و تلویزیون قانونی یانگاداندان چیقاریلدی. همرا آرقالی یایلیملارینگ ۱۹۸۶-نجی ییلدان سۇنگ، تۆرکیه ده یایلیم بریأن خصوصی تله یایلیملارینگ آچیلماغی ت. ر. ت نینگ ۱۹۹۰-نجی ییلا چنلی دۇوام ادن تله یایلیملارینداقی یکه تأکلیگی اۇرتادان آییردی.
۱۹۹۳-نجی ییلدا اساسی قانونینگ ۱۳۳-نجی مادداسی نینگ اۆیتگهدیلمهگی بیلن خصوصی رادیو و تلویزیونلارینا قۇیولان چأکلِندیرمه لر بس ادیلیپ، ت. ر. ت نینگ اؤزایغتیارلیلیغی یانگاداندان یۇلا قۇیولدی. ت. ر. ت شو گۆنکی گۆنده اؤزایغتیارلیعی و بی تاراپلیغی اساسی قانون تاراپیندان برکیدیلن، رادیو و تلویزیون بیلن أهلی مدیا سریشده لریندن یایلیم بریأن جمغیتچیلیک حیذماتی یایلیمچیسی حؤکمۆنده ایش آلیپ باریار.
تۆرکیه رادیو و تلویزیون قوراماسی دؤردیلمهزدن اۇزال ایلکینجی گِزیک "تۆرک تلسیز تلفن شرکتینه" باغلیلیقدا بریلن رادیو یایلیملاری ۱۹۶۴-نجی ییلدا ت. ر. ت نینگ چأگینده بیرله دیریلدی. ۱۹۲۷-نجی ییلینگ ۶-نجی ماییندا یایلیما باشلان ایستامبول رادیوسیندان سۇنگ، ۱۹۲۸-نجی ییلدا بریجیلری گۆیچلندیریلن آنکارا رادیوسی ۱۹۳۸-نجی ییلینگ ۸-نجی سنتیابریندا پ. ت. ت نینگ قاراماغینا دگیشلی ادیلیأر. پ. ت. ت نینگ قاراماغینا بریلمهگیندن سۇنگ بریجیلری گۆیچلندیریبت آنکارا رادیوسی ۱۹۳۸-نجی ییلینگ ۲۸-نجی اکتیابریندا رسمی تایدان آچیلیار. ۱۹۳۸-نجی ییلینگ اکتیابریندا یایلیملارینا آراکسمه برن ایستامبول رادیوسی ۱۹۴۹-نجی ییلینگ ۱۹-نجی نۇیابریندا یایلیما یانگاداندان باشلایار. ۲-نجی جاهان اورشونینگ تورماغیندان سۇنگ رادیولار تأزه دؤره دیلن عمومی مطبوغات مۆدیرلیگینه بیریکدیریلیأر. ۱۹۵۰-نجی ییلدا ایزمیرینگ شأهِر حأکیملیگینه تابینلیقدا یایلیما باشلان ایزمیر رادیوسی ۱۹۵۳-نجی ییلدان باشلاپ یایلیملارینی عمومی مطبوغات مۆدیرلیگینه تابینلیقدا آلیپ باردی.
۱۹۶۰-نجی ییلدان سۇنگ ۸ ولایاتدا رادیولار آچیلدی. رادیو یایلیملاری نینگ دۇلانشیغی نینگ اؤزایغتیارلی و بی تاراپ دؤولت ایقدیصادی قوراماسی حؤکمۆنده دؤره دیلمه گی باراداقی ۱۹۶۱-نجی ییلدا قابول ادیلن اساسی قانون لاییقلیقدا ۱۹۶۴-نجی ییلدا ۳۵۹ بِلگیلی قانون بیلن ت. ر. ت نینگ چأگینده دۇوام ادن رادیو یایلیملاری، بریجیلرینگ گۆیچلندیریلمه گی بیلن حاص گینگ حالق کؤپچۆلیگینه و گینگیشلیگینه یتیریلدی. ۱۹۷۴-نجی ییلدا ت. ر. ت نینگ مرکز و بؤلگه رادیولاری نینگ بیرله شدیریلمه گی بیلن ت. ر. ت ۱، ت. ر. ت ۲ و ت. ر. ت رادیو یایلیملاری آچیلدی.
تله یایلیملاری بۇلسا ۱۹۶۸-نجی ییلینگ ۳۱-نجی یانواریندا تۆرکیأنینگ ایلکینجی سیناغ تله یایلیمینی آنکارادا مدحت پاشا استودیوسیندا محمود تالی اؤنگؤرن ینگ آچیلیش چیقیشی بیلن باشلایار. هپده ده ۳ گۆن، ۳ ساغاتلیق یایلیملار بیلن باشلان سیناغ یایلیمی ۱ ییل سۇنگ هپده ده ۴ گۆنه چیقاریلدی. ۱۹۷۰-نجی ییلدا ایزمیر تلویزیونی، ۱۹۷۱-نجی ییلدا ایستامبول تلویزیونی آچیلدی.
۱۹۶۹-نجی ییلدا عألم عالیملاری نینگ آیا چیقیشی و زکی مورن ینگ آنکارادا برن کنسرتی تلویزیونلار آرقالی گؤرکِزیلدی. ۱۹۷۳-نجی ییلدا بۇلسا تۆرکیه جمهوریتی نینگ ایکینجی جمهورباشلیغی عصمت اینؤنۆنینگ جایلانیشی گؤنی یایلیم آرقالی گؤرکِزیلدی. ۱۹۷۴-نجی ییلینگ ۲۰-نجی ایول یندا باشلان قبرس پاراحاتچیلیق حرکتیندن بۆتین تۆرکیه و اوروپا ت. ر. ت نینگ یایلیملاری آرقالی حابارلی بۇلدی. تۆرکیه یوروویژن آیدیپ ساز یاریشینا ۱۹۷۵-نجی ییلدا ایلکینجی گِزِک ت. ر. ت نینگ قوراماغیندا قاتناشدی. ۱۹۷۸-نجی ییلدا ایلکینجی گِزِک سووآستی دوربین بیلن "چونگلوقداقی گچمیش" آدلی رنکلی مستند فیلم صوراتا آلیندی. ۱۹۷۹-نجی ییلدا ۵ یورتدان ۱۳۳ چاغانینگ و ۳۱ یۇلباشچی نینگ قاتناشماغیندا ایلکینجی ۲۳-نجی آپریل چاغالار فستیوالی گچیریلدی.
۱۹۷۴-نجی ییلدا تلویزیون یایلیملاری هپدأنینگ هر گۆنی بریلمأگه باشلان بۇلسا، یایلیما یوردونگ ایلاتی نینگ ۵۵ گؤتریمی تاراپیندان تۇماشا ادیلمأگه باشلاندی. تله یایلیمینگ تۆرکیه ده باشلاماغی نینگ ۱۰-نجی ییلیندا پ. ت. ت مرکزلرینده بِللیگه آلینان تلویزیون آلیجیلاری نینگ سانی ۲ میلیون ۲۵۰ مۆنگه یتدی. یوردونگ ایچیندن بریلن و داشاری یورتدان آلینان اوتغاشیقلاری، یایلیملاری، یازغیلاری و بیرلشدیریجی مونتاژ ایشلرینی عامالا آشیرما شرطلرینه ایه بۇلان یوروویژن آراقاتنالشیق مرکزی ۱۹۸۲-نجی ییلدا اولانماغا بریلیأر. بارها آرتان یایلیم ساغاتلاری بیلن بیرلیکده ۱۹۸۱-نجی ییلینگ ۳۱-نجی دکابریندا اکران رنگلِنمأگه باشلایار و ۱۹۸۴-نجی ییلدا دۇلی رنکلی یایلیما گچیریلیأر.
۱۹۸۶-نجی ییلدا تله یایلیمینگ ۲-نجی کانالی ت. ر. ت ۲ یایلیما باشلایار. ۱۹۸۷-نجی ییلدا انتل ست همراسیندان کیریه یینه، آلینان گچیریجیدن ت. ر. ت ۱ و ت. ر. ت ۲ تله یایلیملاری تۆرکیأنینگ دؤرت تاراپینا یتیریلدی. ت. ر. ت ۳ و گاپ تی وی ۱۹۸۹-نجی ییلدا یایلیما باشلایار و ت. ر. ت نینگ تله یایلیملاری نینگ سانی ۴-ه یتیریلیأر. ۱۹۹۰-نجی ییلدا بۇلسا اساسان بیلیم اۆچین حاصلانان ت. ر. ت ۴ بیلن اوروپادا یاشایان تۆرک ایشچیلری اۆچین ت. ر. ت اینت کانالی نینگ یایلیمی باشلایار. ۱۹۹۳-نجی ییلدا قفقاز و اۇرتا آسیا حاصلانان گپله شیکلر بریأن ت. ر. ت اوراسیا کانالی، ۱۹۹۵-نجی ییلدا بۇلسا تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ تلویزیون یایلیمی باشلایار.
۱۹۹۸-نجی ییلدا ایلکینجی داشاری یورت وکیلحانامیز ت. ر. ت آلمانیا- برلین وکیلحاناسی آچیلیار. شۇندان سۇنگ نۇباتی بیلن تۆرکمنیستان- آشغابات وکیلحاناسی، ۲۰۰۰-نجی ییلدا آذربایجان- باکو، مصر قاهره، بلژیک بروکسل وکیلحانالاری آچیلیار. ۲۰۰۲-نجی ییلدا داشاری یورتلارداقی ۶-نجی وکیلحانا آمریکادا واشنگتن دا، ۲۰۰۴-نجی ییلدا اؤزبگیستان داشکنت اداراسی آچیلیار.
۱۹۹۹-نجی ییلدا ت. ر. ت سایتک (اؤیجۆکلی یایلیم تکنولوژی مرکزی) دؤره دیلیپ، اینترنت صاحیپاسی www.trt.net.tr سالغیسی بیلن یایلیما باشلایار.
۲۰۰۳-نجی ییل هم قورامامیز هم ده بۆتین تۆرکیه اۆچین یاتدان چیقماجاق ییل بۇلدی. ت. ر. ت یوردومیزینگ آدیندان قاتناشان ۴۸-نجی یورویژن آیدیم ساز بأسله شیگینده سرتاپ ارتر ینگ یرینه یتیرن "Every That I can " آدلی آیدیمی بیلن بیرینجی یری ایه له دی.
داشاری یورتلاردا دا گۆیچلی یاغدایا گلن قورامامیز ۲۰۰۴-نجی ییلدا ابو (آسیا یوواش عوممان یایلیم بیله له شیگی) بیلن آسیاویژن شرطناماسینا قۇل چکیشدی.
۲۰۰۸.۱۱.۰۱ تاریحیندا تۆرکیأنینگ ایلکینجی و یکه تأک چاغالار کانالی بۇلان ت. ر. ت چۇجوق یایلیما باشلان بۇلسا، ۲۰۰۹-نجی ییلینگ باشیندا تاپاووتلی دیللرده و لهجه لرده یایلیم بریأن کانال بۇلان ت. ر. ت ۶ گۆرتچه آچیلیار. کانالینگ آدی ۲۰۱۵-نجی ییلدا ت. ر. ت کۆردی حؤکمۆنده اؤزگردیلدی.
۲۰۰۸.۱۱.۲۰-نجی آچیلان www.trtworld.com ۳۱ دیلده یایلیمی بیلن تأزه مدیا حیذمات گینگیشلیندأکی حابار بریش سریشده لری نینگ آراسیندا دۆنیأ بۇیونچا ۵-نجی اۇرونی ایه له دی. شو گۆنکی گۆنده یایلیم بریلیأن بؤلگه و بۆتین دۆیأ بیلن باغلی مؤهۆم واقالار هۆنأرمنلرینگ قاراییشلاری بیلن بیرلیکده گینگ گریملی، بی تاراپ و دۇغری ماضمون بیلن ۴۱ دیلده دۆنیأنینگ اۆنسۆنه یتیریلیأر.
بالکان دان اۇرتا آسیا، یاقین گۆن دۇغاردان قفقازا ۲۷ یورتدا و ۱۳ اؤزباشداق بؤلگه ده ۲۵۰ میلیونا قۇلای ایلاتلی بؤلگه اۆچین حاصلانیپ دؤرهدیلن ت. ر. ت آواز ۲۱.۰۳.۲۰۰۹ تاریحیندا یایلیما باشلاپ تۆرک، آذربایجان، قازاق، قیرغیز، اؤزبک و تۆرکمن دیللریندأکی گپله شیکلری بیلن دگیشلی بؤلگه دأکی یورتلارا اۇرون بریلیأن عمومی کانالا اؤورۆلدی.
ت. ر. ت تۆرک ۰۸.۰۵.۲۰۰۹-نجی ییلدا حالقارا درجه سینده تۆرکچه حابار و. مدنیت کانالی حؤکمۆنده یایلیما باشلان بۇلسا، شۇل ییل سیناغ یایلیملارینا باشلان ت. ر. ت آنادولی بۇلسا ت. ر. ت بیلن یرلی و بؤلگه له یین یایلیملار بیله له شیگی نینگ بیله لیکده یایلیم برجک کانالی حؤکمۆنده ایشله دیلدی. ت. ر. ت آناتولی ۲۰۱۲-نجی ییلینگ اۇرازا آییندا ۲۴ ساغادینگ دۇوامیندا اۆزنۆکسیز یایلیم بریأن ت. ر. ت دیانت کانالینا اؤورۆلدی. ۲۰۰۹-نجی ییلینگ ۱۶-نجی نۇیابریندا یایلیما باشلان ت. ر. ا موزیک، اساسان تۆرک آیدیم سازلاری بیلن بیرلیکده گچمیشدن بیزینگ گۆنلریمیزه یرلی و داشاری یورت آیدیم سازلی گپله شیکلری بیلن تۆرکیأنینگ و دۆنیأنینگ آیدیم سازلارینی ت. ر. ت تاپاوودی بیلن تۇماشاچیلارا هؤدۆرله یأر.
"شایاتلیغا طایارمی؟" شیغاری بیلن ۲۰۰۹-نجی ییلینگ ۱۷-نجی اکتبریندا یایلیملارینا باشلان ت. ر. ت مستند کانالی تۆرکیأنی انگلیسچه، آلمانچا، روس و تۆرک دیللرینده بۆتین دۆنیأ تانیشدیریار.
شیله ده ۲۰۰۹-نجی ییلدا رادیو ۶، ت. ر. ت نغمه، ت. ر. ت آنکارا کنت رادیوسی، ت. ر. ت تۆرکۆ بیلن ت. ر. ت اوروپا اف ام رادیولاری یایلیما باشلایار.
ت. ر. ت اوروپانینگ و دۆنیأنینگ بللی حابارلار یایلیمی یورونیوز بیلن حیذماتداشلیق شرطناماسینی باغلاشیپ، یورونیوزینگ اساسی حیذماتلاریندان بیرینه اؤورۆلدی و یورونیوز حابارلار کانالی ۲۰۱۰-نجی ییلینگ یانواریندا تۆرکچه یایلیملارینا باشلادی.
۲۰۱۰-نجی ییلینگ ییلینگ ۳۱-نجی مارتیندا ت. ر. ت حابار کانالی یایلیما باشلان بۇلسا، عاراپ دیلینده یایلیما بریلیأن ت. ر. ت الترکیه کانالی عاراپ یورتلاریندا تۇماشا ادیلیأن اساسی یایلیم بۇلماق ماقصادی بیلن ۲۰۱۰-نجی ییلینگ ۴-نجی آپریلیندا یایلیما باشلادی.
یایلیمینگ حیلینده یتیلن اینگ یۇقاری چأک بۇلان اچ دی یایلیم بریأن ت. ر. ت HD کانالی اساسان اسپورت گپله شیکلرینی، مستند فیلملری و چپر فیلملری افیره قۇیبریأر.
۲۰۱۰-نجی ییلینگ آگوست آییندا یایلیما باشلان ت. ر. ت اسپورت کانالی میللی و حالقارا أهلی اسپورت بأسله شیکلرینی هم ده چأره لرینی گؤنی افیردن یا دا یازغیدان حالق کؤپچۆلیگی نینگ اۆنسۆنه یتیریأر، یایلیم اسپورتینگ أهلی گؤرنۆشلرینده اولی أهمیت بریأر.
۲۰۱۱-نجی ییلینگ یانوار آییندا یایلیما باشلان ت. ر. ت اۇقول بۇلسا دۆرلی یاش تۇپارلاری اۆچین حاصلانان مدنی تربیه چیلیک أهنگلی گپله شیکلری تۇماشاچیلارینگ اۆنسۆنه یتیریأر.
ت. ر. ت ۱۴ تلویزیون کانالی، ۵ سانی میللی، ۵ سانی بؤلگه له یین، ۳ سانی حالقارا و ۳ سانی یرلی رادیوسی، trt.net.tr و ۴۱ دیلده طایارلانیان trtvotworld.com آدلی وب صاحیپالاری، تله تکست یایلیمی، تله ویزیون، ت. ر. ت چۇجوق، رادیو ویزیون آدلی ژرناللاری بیلن تۆرکیأ و بۆتین دۆنیأ یایلیم بریأر.


text:
اوپتیکا
اوپتیکا (یونانجا :اوپتیک "گؤرو انلر حاقیندا علم"، اوپتیکو "گؤرمه یه عاید"، اوپسیس "گؤرمک") فیزیکانین بیر ساحه سی اولوب، ایشیغن یارانماسی، خاصه لری، طبیعتی و همچینین اطراف موحیطده باش وئرن اوپتیک فئنومن لری (fenomenləri) اؤیره نیر. اوپتیکایا هم ده ایشیق حاقّیندا علم دئییلیر. ایشیق دئدیکده تکجه گؤزله گؤرونن ایشیق یوخ، هم ده اونا یاخین اولان بؤیوک اسپئکت (spekt) نظرده توتولور.
الکتروماقنیت اسپئکت رادیو دالغالارا، اینفراقیرمیزی، گؤرونن، اولترافیولئت (فارسجا: ماوراء بنفش)، رئنتگئن (تشعشع - اشعه) و گاما شعاع لارینا بؤلورلر. بۇ اسپئکتر ساحه لری تکجه طبیعت لری ایله دئییل، هم ده شعاعالانمانین یارانماسی و قبول ائتمک قابیلیتینه گؤره فرقله نیرلر. بونا گؤره ده ف ایشیق اسپئکترلری آراسیندا دقیق کئچید یوخدور، سرحدلر ایسه شرطی دیر.
دالغا و کوانت (kvant) قانوناً اویغونلوق لاری (qanunauyğunluqları) الکتروماقنیت شعاعلانمالارینین اسپئکترلری اۆچون عمومی ساییلیرلار. یالنیز دالغا اوزونلوغوندان آصیلی اولاراق موختلیف حادیثه لر، اصول لار و پراکتیکی (praktiki) تطبیق ساحه لری اؤن پلانا چیخیر. اونا گؤره ده، اوپتیکایا یالنیز آیریلیقدا گؤتورولموش بیر اسپئکتریک اؤیوره نیلمه سینی حیاتا کئچیرن قاپالی ساحه کیمی باخماق اولماز. بۇ و یا دیگر اسپئکتر ساحه سی اۆچون الده ائدیلمیش قانون اویغونلوق(qanunuyğunluq) باشقا اسپئکترلر اۆچون ده تطبیق اولونا بیلر.
اوپتیکانین مشغول اولدوغو ساحه لره آشاغیداکی لار عاید دیرلر.
- هندسی اوپتیکا
- دالغا اوپتیکاسی
- طبیعت ده دالغا اوپتیکاسی
- لازئر فیزیکاسی (لیزر فیزیکاسی)
- غیری-خطی اوپتیکا
- کوانت اوپتیکاسی
- گرادییئنت اوپتیکاسی
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
درباره من
۱۳۵۵/۱۲/۰۱ مییانادا خیام خیابانیندا ،سرچمی واحسانی کوچه لرینین کسیشمه سینده آنا بابام گیلده حاج نصرت الله کریمینین ائوینده آنادان اولموشام.
۱ یاشیمدان معلم شمالی خیام نبشینده اولوروق.ابتدایی تحصیلی نیمه شعبان و شهید میانجی، راهنمایی شهید مصطفی خمینی و اورتا مکتبی امام خمینی و امام صادق مدرسه لرینده بیتیرمیشم.
تبریز دانشگاهینین مهندسی کشاورزی(علوم دامی) دانشکده سیندن ۱۳۷۸ ده قورتایب ارتش ده عسکر اولموشام. ۰۱تهران، شیرازین مرکزآموزش پیاده و مییانا پادگانی.
موسیقی تحصیلین تبریزده ۱۳۷۵ ده رحمتلیک استاد محمود شاطریان گیلدن آذربایجان تاری ایله باشلامیشام. مییانادا موسیقی فرهنگی و اجتماعی(بشر حاقلاری) فعالییت ائله میشم. بیر نئچه ایل تویوق صنعتینه مشغول اولسام دا ۱۳۸۲ نجی ایلدن فقط موسیقی ده چالیشمیشام.
تار چالیرام ، موسیقی آلت لری حاضیرلاییرام و موسیقی درسی دئییرم. ۲۰۰۷ نجی ایلدن( ۱۳۸۸) باکی دا آذربایجان میللی کونسرواتوریاسیندا تار اوزره طلبه یم. استاد تارزن خالق آرتیستی پروفسورآغا سلیم عبدالله یف و امکدار آرتیست حمید وکیل اوف و باشقالاریندان آذربایجان موسیقی سی و موغام صنعتی اؤیره نیرم.


text:
سید عبدالحکیم شرعی جوزجانی، یوریدیک فنلر دوکتوری، پروفیسور، ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ توران فنلر اکادمیسی اکادیمیسینی
گلوبالیزم دوریده
اسلامنی توشونیش معمالری
21 عصرده گلوبالیزم، کینگ کولملی بیر تاریخی جریان صفتیده انسانی جمعیت حیاتی نینگ برچه ساحه لری، اقتصاد و سیاستدن توتیب، تکنالوگیه، کمونیکیشن و برچه مادی و معنوی قرره لریگه چه اوز تأثیرینی اوتکزیب کیلماقده.
گلوبالیزم توشونچه سی اوزی نیمه؟ سیاست شناس و جمعیت شناس عالملر تعبیریچه بو گون گلوبالیزم توشونچه سی دنیا مقیاسیده برچه نورمه لرنی جهانی لشیشگه یونلتیره دیگن بیر سیاسی ایدیولوگیه دن عبارت.
بوگون گلوبالیزم یعنی جهانی بولیش غایه سیدن، جامعه نی حاضرگی شرایطدن چیقریب، بیرنوع جهانی توس بیریشگه قره تیلگن بیر قتاراجتماعی جریانلرنظرده توتیله دی.
ساحه متخصصلری تأکیدلشلریچه، گلوبالیزم نینگ بیر قتار مشترک تامانلری بار و قوییده گیلردن عبارت:
ـــ گلوبالیزم عملده یوزبیرماقده؛ ـــ گلوبالیزم اوزاق مدتلی تاریخی جریانلرنی قمرب آله دی و کوپ مدت دوامیده اوزیگه خاص باسقیچلرنی باسیب اوته دی؛ ـــ گلوبالیزم نیچه قرره لی اجتماعی جریانلردن عبارت بولیب، فقط گینه تکنالوگیک، یا که اقتصادی ساحه لرنی ایمس، بلکه سیاسی، اجتماعی و ایدئولوژیک ساحه لرنی هم اوز ایچیگه آله دی.
گلوبالیزم نینگ اوزیگه خاص تامانلری:
ساحه متخصصلری فکریچه اونینگ خصوصیتلری:
- اجتماعی شبکه لرنی ایجاد قیلیب کوپیتیره دی. بو کبی اجتماعی شبکه لرنینگ فعالیتلری، عنعنوی جغر افی، اقتصادی و سیاسی چیگره لرنی بوزه دی. مثال صورتده نیچه ملتلیک بویوک کمپانیه لرنینگ یوزه گه کیلیشی و اولرنینگ تورلی مملکتلرده ترقلیشی، جفرافی حدودلردن اوتیب، ایشلب چیقریش و مصرف نینگ ینگی تورلرینی یوزه گه کیلتیرماقده؛
- 2- اجتماعی علاقه لرکینگه ییب، اولرنینگ قوشمه فعالیتلری بیر بیریگه باغلنگن حالده توسعه تاپیشی؛
بوگونگی کونده مالیوی بازارلر جهان مقیاسیده ترقلگن بولیب، نتیجه ده الکترونیک تجارت بیر ساعتدن کمراق مدت ایچیده چیکسیز ماللر و سرمایه لرنی، ایستلگن جایده جایلشتیره دی، برچه قطعه لرده گی سوپر مارکیتلر، جهان مقیاسیده ایشلب چیقریلگن متاعلرنی ساتیشگه تییار. شونینگدیک اجتماعی شبکه لر (ترماقلر)نینگ کینگه ییشی قانونگه خلاف علاقه لرنی هم کوچه ییشیگه زمین یره تیب بیرگن. مثال صورتده القاعده کبی ایریم تروریست گروهلر اوز فعالیتلرینی اوزاق نقطه لرده عملگه اشیریش امکانیگه ایگه بولگنلر. بو ساحه نینگ ایجابی تامانلریدن یونسکو وخلق ارا ولوته تشکیلاتی نی حسابلش ممکن؛
- اجتماعی علاقه لرنینگ کوچه ییشی؛
انترنیت بوتون دنیا مقیاسیده بیرثانیه دن کمراق مدتده چیکسیز معلوماتلرنی جایلشتیره دی. صنعی یولداشلر(صنعی قمرلر)و تلویزیون، تیریک تصویرلرنی اوزاته دی. بونینگ قیسقه چه معنیسی شوکه گلوبالیزم حادثه لرنینگ یوز بیریشینی تیزلشتیره دی. (البته بوتکنولوژیک انقلاب نینگ محصولی)؛
4 – اجتماعی علاقه لرنینگ ایجادی و کینگه ییشی، فقط اوبژکتیف یعنی مادی و عینی ساحه لرنی ایمس، بلکه سوبٰکتیف یعنی ذهنی و معنوی ساحه لرنی هم قمرب آله دی.
خلاصه قیلیب ایته دیگن بولسک گلوبالیزم بیر کینگ قمراولی نهضت یا رنسانسدن عبارت بولیب، جهانی بولیش حادثه سینی کینگیتیره دی، او بیر گلوبل دنیا قرش، گلوبل سیاست و جهانی – لشیشدن عبارت.
البته گلوبالیزم انسانیت اوچون کینگ قمراولی قولیلیکلر یره تیشی بیلن بیرگه کوپ مملکتلر، اینیقسه مسلمان مملکتلری اوچون بیرقتار معمالرنینگ کیلیب چیقیشیگه هم سبب بوله دی. واشینگتن ده اسلامی تدقیقات استادی، اصلی کینیالیک بولگن سیاست شناس و یازووچی پروفیسور دکتورعلی مزروعی بو موضوع بوییچه توخته لیب اوته دی. اونینگ تاکیدلشیچه اسلام دنیاسیده گلوبلله شیش بوییچه 9 ــ 14 عصرلرده بیرینچی قدملر قوییلگن ایدی. اجتماعی و طبیعی فنلر بوییچه یونان عالملری اثرلری نینگ عرب تیلیگه ترجمه سی واولرنی شرح و تعلیق بیلن اسپانیه آرقه لی غرب مملکتلریگه یوباریلیب، لاتین تیلیگه ترجمه قیلینیشی، فن وادبیاتنی جهان مقیاسیده کینگ قمراولی ترقلیشی اوچون زمین یره تیب بیردی.
بو ساحه ده وطنداشلریمیز تورکستان وخوارزم عالملری الفارابی، الخوارزمی، الفرغانی، ابن سینا و ابوریحان بیرونی نینگ توتگن اورینلری دقتگه سزاواردر.
دوکتور مزروعی فکریچه اسلام دنیاسی 21 عصرده غالبا گلوبالیزم قوتلری بیلن توقنه شیش اورینلریدن بیری بولیشی ممکن. اونینگ تأکیدلشیچه بو گون مذهبلرنینگ جفرافی حدودی دنیا مقیاسیده اوزگرماقده، بو نینگ سببی هم شو که گلوبالیسم نینگ رواجلنیشی دنیاده اوزی بیلن مذهبی سیالیت (مایللیک، آقووچنلیک) و قومی سیالیتنی آلیب کیلگن. گلوبالیزم مدنیتلر ارا تاغدیک توسیق بولیب تورگن مانعلرنی یوقاتیب، خلق ارا رقابت گردابیگه تشلیدی. اوشبو گردابده فقط اوزینی اوزگرتیریب تورگن و جهان بیلن هماهنگ قیلیشگه اورینگن و اوز هویتینی یوقاتمسلیک اوچون بشریت نینگ ینگی یوتوقلرینی قبول قیلگنلر، اوزهویتلرینی هم قولدن بیرمسلیکلری ممکن.
گلوبالیزم شرایطیده اونینگ کوچلی جریانی و صلابتلی تولقینلری توغریسیده اسلام سویلیزتسیه سی و قدریتلرینی سقلش یوللری بارمی؟ اگر بولسه اولر نیمه لردن عبارت؟
شو موضوع گه تیگیشلی بیر واقعه نی ایسلتماقچیمن:
2020 ییل اورته لریده اندونیزیا دولتی الهیات فاکولته سیدن، 4- 5 کیشیلیک بیرعالملرهیئتی اوزبیکستان خلق ارا اسلام اکادیمیه سیگه مهمان بولیب کیلگن ایدی. اولرنینگ التماسیگه کوره، (آیسیسکو) کفدره سیده اونینگ مدیری دوران بیک مقصودوف تامانیدن سیمینار سیمان مختصر بیرجلسه تشکیل ایتیلدی. جلسه ده کفدره اعضالری و ایریم استاذلردن تشقری رحمتلی پروفیسورعبیدالله اوه توف بیلن مین هم اشتراک ایتگن ایدیک. مهمانلر اکادیمیه اوقوو ساحه لری و اوزبیکستانده قانونچیلیک سیستیمه سی بوییچه اوز سواللریگه ییترلی جواب آلگندن سونگ، مین اولردن سوره دیم:
بیز بیله میز، اندونیزیا اینگ بویوک اسلام مملکتی. شافعیلیک سیزلرده اساسی مذهب حسابلنه دی. سیزلردن الهیات فاکولتیتی استاذلری صفتیده بیر سوالیم بار و او شوندن عبارت که اندونیزیا قانونچیلیگیده اسلامی حدود لر یعنی قصاص، رجم (تاشباران قیلیب اولدیریش)، قولنی کیسیش و درره بیلن اوریش جزالری تطبیق ایتیله دیمی؟
هیئت اعضالریدن ساحه متخصصی بیرعالم، یوق عملگه آشیریلمیدی دیب جواب بیردی.
ینه سوره دیم: اوشبو جزالر قرآن کریم آیتلریده ذکر ایتیلیب، عملگه آشیریلیشی تأکیدلنگن و عصرلردوامیده تطبیق ایتیب کیلینگن بولسه، نیگه اولکنگیزدیک بویوک مسلمان دولتی اولرنی عملگه آشیرمیدی؟
اولرنینگ جوابی شو ایدی که اندونیزیا برچه دنیا مملکتلریدیک بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ اعضاسی، اونینگ دستور و قاعده لری برچه اعضا مملکتلر اوچون مجبوری بولگنی سببلی، بیز اوچون هم بو جزالرنی تطبیق ایتیش امکانی یوق. شونینگدیک خلق ارا انسان حقوقلری دکلارتسیه سی (اعلامیه سی)بونگه رخصت بیرمیدی. بیزلرهم باشقه دولتلر کبی خلق ارا قانونلرملی قانونلردن اوستون توریشی پرینسیپینی قبول قیلیب قول قویگنمیز.
مین سواللریمگه دوام بیریب دیدیم: گپینگیز توغری. بوگون هیچ بیر اسلام مملکتی بو جزالرنی تطبیق ایتیشگه قادر ایمس. ایریم مملکتلر بعضا اولرنی عملگه آشیرگن بولسه لرهم، خلق ارا قتتیق اعتراضلر باسیمی سببلی اوندن واز کیچگنلر.
قوشیمچه قیلیب دیدیم: ایندی سوالیم شوکه، خی نیمه قیلیش کیرک؟ قرآننی فقط اوقیب، تاقچه گه قوییش کیرکمی؟ یا که جزالربوییچه ریفورمه قیلیب، اولرنی زمان طلبی بیلن هماهنگ قیلیش ضرورمی؟ چونکه قرآندن اساسی مقصد، اونینگ احکامینی عملگه آشیریشدر.
اولر، گپیزتوغری، لیکن بیزلرحاضرگه چه بو معمانی حل قیلیش یولینی اویلب کورمگنمیز، دیدیلر.
مین قوشیمچه قیلیب ایضاحله دیم: بوگونگی کونده بو کبی مسئله لرمثلا بانکلرده ربا شکلیده گی فایزلرمعماسی، اسلام دنیاسی عالم و متفکرلری نینگ دقتینی اوزیگه تارتیب کیلماقده. زمان طلبیدن کیلیب چیقیب، اسلام حقوقی بوییچه ریفورمه نی عملگه آشیریش طرفدارلریدن مصرده محمد سعید العشماوی، سودان ده عبدالله احمد النعیم، الجزایرده محمد ارکون نی ایسله تیش ممکن. عبدالله احمد النعیم «نحوتطویر التشریع الاسلامی» (اسلام قانونچیلیگینی تکامللشتیریش یولیده) ناملی کتابیده تأکیدلشیچه پیغمبریمیز وفاتیدن کیین ایککینچی خلیفه حضرت عمر فاروق، مکه شهری تصرف قیلینگندن سونگ، مسلمان دولتیگه بیعت قیلیب، لیکن اسلامنی قبول قیلمگن قریش کتته قبیله لری باشلیقلریگه، قرآن حکمیگه بناان، دولت خزینه سیدن بیریله دیگن کتته اولوشنی، اوز اجتهادی اساسیده بیکارقیلدی.
اولوشی کیسیلگن قبیله رئیسلری حضرت عمرگه اعتراض بیلدیریب ایته دیلر: جناب! بیزلرگه قرآن آیتی بو حقنی بیرگن و پیغمبربیلن بیرینچی خلیفه ابوبکر صدیق اونی عملکه آشیریب کیلگن، سیز نیمه اوچون بیرمیسیز؟ حضرت عمر: کیچه سیزلر کوچلی و بیزلر ضعیف ایدیک. اوشنده سیزلرگه ضرورتیمیز بار ایدی، ایندی بیزلر کوچلیمیز و سیزلر ضعیف سیزلر. ایندی سیزلرگه ضرورت یوق دیب جواب بیره دی. قرآن آیتی«انما الصدقات للفقراء والمساکین وابن السبیل والعاملین علیها و المؤلفة قلوبهم». توبه سوره سی، 60 آیت.
شونینگدیک حضرت عمرشام و عراق دیاریده قولگه کیریتیلگن ییرلرنی، ضرورت قاعده سیگه کوره، قرآنده توصیه ایتیلگن بولسه هم، اوروش قتنشچیلریگه بولیبب بیریشدن باش تارتتی. زمانویلشتیزیش طرفداری بولگن مصرلیک مشهورعالم محمد سعید العشماوی برچه عرب مملکتلری رهبرلریگه قره ته ایتگن ایدی: نیگه شریعتده تعیینلنگن حدود جزالرینی تطبیق ایتمیسیزلر؟ اولرنی عملگه آشیریش قرآنده قطعی شکلده بویوریلگن کو؟ سیزلر بو ایشنی قیلالمیسیزلر، نیگه که بیرلشگن ملتلر تتشکلاتی و خلق ارا قبول قیلینگن قانونلر بونگه رخصت بیرمیدی. مادامی که شوندای ایکن، اوشبو معمالرنی اجتهاد و اجماع آرقه لی حل قیلیش، زمان طلبیگه کوره بیر ضرورت صفتیده قرشینگیزده توریبدی!
مین اندونیزیالیک مهمانلرگه قوشیمچه قیلیب دیدیم: معمالرنی اجتهاد آرقه لی ییچیشدن تشقری، «تاریخ الفقه الاسلامی» کتابی مؤلفی دوکتور محمد یوسف موسی تآکیدلشیچه بو کبی معمالرنی اجماع آرقه لی حل قیلیش هم ممکن. اونینگ توصیه سیگه کوره برچه مسلمان مملکتلری اوزلری نینگ اینگ صلاحیتلی عالم و فقیه لریدن بیرایککی نماینده تنلسینلر. بو نماینده لر بیرمرکزگه ییغیلیشیب، خلق ارا مقیاسده بیر «اجماع امت» شکلیده، بانکلر معماسی کبی ییچیمینی تاپیش ضرور بولگن مسئله لربوییچه فکر المشتیریب، اولرنی حل قیلسه لر بوله دی.
اوشبو نظریه لرنی انذونیزیالیک عالملرتوغری دیب تصدیقله دیلر.
اوشبو واقعه نی ایسله تیشدن مقصدیم شو ایدی که بوگونگی کونده وهابیلیک، داعش و القاعده کبی رادیکال آقیملر، اسلام نامیدن فایده لنیب، اوزلری نینگ تروریستیک حرکتلری بیلن دهشت و وحشت یره تیب اولرنی مقدس اسلام دینیگه نسبت بیره دیلر، تکفیری گروهلر مسلمانلرنی کفرگه چیقریب، اولرنی اولدیریش واجبلیگینی تلقین قیلماقده لر. اولرجاهلانه طرزده مسلمانلرگه قرشی جهاد فرض دیب، انتحار و مینه لر پارتله تیش بیلن نمازخوانلردن توله مسجدلر ومکتبلرنی پارتله تیش آرقه لی مینگلب گناهسیز انسانلرنینگ حیاتیگه ضامن بولماقده لر. اولر اسلام نینگ تینچلیک سیورلیک، عدالتپرورلیک و مدنیتگه حامیلیک غایه لرینی تحریف قیلیب، اونی وحشت و قورقوو منبعی صفتیده کورسه تیشگه حرکت قیله دیلر. البته بو حرکتلر، آرتدن توریب اولرنی حمایه قیلووچی اسلام دشمنلری نینگ ریجه لری اساسیده عملگه آشیریله دی. اوشبو تروریستیک فعالیتلردن فایده لنیب، بو گون غربده «اسلام فوبیا» یعنی اسلام قورقووسی دیگن اتمه قوللنماقده.
مذکور بوزغونچیلیک حرکتلرینی آلدینی آلیش اوچون، حقیقی اسلام یعنی انصاف، عدالت و تینچلیک سیورلیک معیارلریگه اساسلنگن، علم و فن، سیویلیزاتسیه و ترقیات حامیسی بولگن اسلام نینگ حقیقی سیماسی یعنی رادیکالیزمگه قرشی اسلامی تعلیمات، اسلامی قدریتلر و اسلام سیویلیزتسیه سینی منبعلرگه اساسلنیب اورگنیش، تلقین قیلیش و خلققه ییتکزیش، کون ساین کینگه ییب باره یاتگن گلوبالیزمگه هم اهنگ رواجلنیش اوچون دور طلبی حسابلنه دی.
اوزبیکستان ریسپوبلیکه سی پریزیدنتی شوکت میرضیایف تام معناده اوشبو حساس و حیاتی مسئله نینگ توب ماهیتیگه ییتیب بارگنی اوچون، هردایم اوز معروضه لریده، گلوبالیزم شرایطی بیلن هماهنگ حرکت قیلیب، اوچنچی رنسانس باسقیچیگه کیریب باریش، ینگی اوزبیکستان اوچون ضرورلیگینی، برچه گه، اینیقسه ینگی نسل – یاش اولادلرگه توصیه قیلیب کیلماقده.
معتدل اسلام یعنی حقیقی اسلام تعلیماتی و قدریتلرینی توشونیش و توشونتیریش مقصدیده پریزیدنت ابتکاری و تشبثی بیلن قوییده گی علمی مؤسسه لرتشکیل ایتیلیب، اولرده صلاحیتلی عالملر آرقه لی فعالیت آلیب باریلماقده:
- سمرقندده امام بخاری علمی تدقیقات مرکزی؛
- ترمذ ده ابو عیسی الترمذی علمی تدقیقات مرکزی؛
- اوزبیکستان خلق ارا اسلام اکادیمیسی و اونینگ یانیده ابومنصور ماتریدی علمی تدقیقات مرکزی؛
- تاشکینت شهریده خلق ارا اسلام سیویلیزتسیه سی بویوک مرکزی؛
- ابو موسی الخوارزمی زمانوی علمی مکتبی؛
- سمرقند ده امام بخاری زمانوی حدیث مکتبی و باشقه کوپ علمی مرکزلر.
شبهه سیزاوشبو علمی مرکزلر، اسلام مقدس دینی نینگ عصر و زمان طلبلریگه هم اهنگ شکلده، انسانپرورلیک و مدنیت سیورلیک تامانلرینی آچیب بیریب، گلوبالیزم شرایطیده اسلامی قدریتلرنی سقلش و رادیکالیزمگه قرشی غایه لرینی عملگه آشیریش یوللرینی انیقلب بیریشگه مهم عامل بولیب خدمت قیله دی.


text:
یونان ایچ ساواشی
یونان ایچ ساواشی (اینگیلیسجه: Greek Civil War) ایکینجی دونیا ساواشینین بیر قیسمیدیر. یونان یئرینده اوز وئرمیشدیر
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Greek Civil War»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده یونان ایچ ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- DSE fighters Mortar training .jpg
- ساواشلار
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- LNB شناسهسیله مقالهلر
- یونان ایچ ساواشی
- یونانین ساواشلاری
- آلبانینین ساواشلاری
- بولغاریستانین ساواشلاری
- بؤیوک بریتانیانین ساواشلاری
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ساواشلاری
- ۱۹۴۶-جی ایلده یونان
- ۱۹۴۷-جی ایلده یونان
- ۱۹۴۸-جی ایلده یونان
- ۱۹۴۹-جو ایلده یونان


text:
مارالیم، قوی دولانیم باشینا پروانه کیمین
بو قدهر ناز ائلهمه دلبر فتانه کیمین!
منی گر یاندیراسان شعلهی عشقینده مدام
یانارام، آخ دئمهرم اوددا یانان دانه کیمین.
ائدهسن شوق وصالیندا منی سرگردان
دوشهرم چؤللره بیر عاشیق دیوانه کیمین.
دؤزهرم هرنه بلا گلسه سنین هیجریندن
او قدهر تا یئتیشم وصلینه مستانه کیمین.
ایستهسن جانیمی، آل! شوقیله تقدیم ائدهرم
گلمهیک بلکه داها گؤز- گؤزه بیگانه کیمین.
سن ده “محسن” غمینی جان ائوینه مهمان ائله
سال بو عشقین سؤزونو عالمه افسانه کیمین.
مارالیم، قوی دولانیم باشینا پروانه کیمین


text:
داریو فو
اوْیون یازاری داریو فو — اویون یازاری، اوْیونجو، یؤنئتمن.
حیاتی[دَییشدیر]
داریو فو ۱۹۲۶-جی ایل، مارسین ۲۴-ده ایتالیانین بالاجا بیر شهری اوْلان جیانودا کاسیب عائلهده آنادان اوْلموشدور. آتاسی دمیریولو مرکزسینین مودیری ایدی.
۱۹۴۰-جی ایلده گنج داریو برئرا بدیعی آکادمیاسیندا اوْخوماق اۆچون میلانا گئتمیشدیر. ایکینجی دۆنیا ساواشی بیتندن سوْنرا ایسه اوْ، پوْلی تکنیک عالی مکتبونا قبول اوْلونسا دا، دیپلوم آلماق اۆچون لازیم اوْلان بیر نئچه ایمتاحانی وئرمدییندن تحصیلینی تام بیتیره بیلمیر.
بۇ ارفهده اوْنو صحنه دیزاینی و تئاتر دئکوراسیلارینین یارادیلماسی جلب ائدیر. ۱۹۵۰-جی ایلده بؤیوک فرانکو پارنتی ممنونیتله داریونو اؤز تئاتر کومپانیسینا قبول ائدیر.
بیر مدت ایسه اوْ حتی معمار کؤمکچیسی ایشینده بئله چالیشیر، لاکین تیکینتیده کورروپسیانین باش آلیب گئتمهسیندن پریشان اوْلاراق بۇ ایشی آتیر.
۱۹۵۱-۱۹۵۲-جی ایللرده داریو فو "کؤرپهجه" سریاسیندان اوْلان مونولوقلاری ایله اوْلدوقجا اۇغورلو آلینان دئبوت ائدیر. بۇ سریا ایتالیا میلّی رادیوسوندا شخصی شوویا، فو ایسه مشهور سیمایا چئوریلیر.
۱۹۵۴-جو ایل، ژۇئنون ۲۴-ده اوْ، اوْیونجو فرانکه رامه ایله ائولنیر. اوْ واختدان دا اوْیونجو اۇزون ایللر بوْیو فو – رامه تئاتر کومپانیسینین آیریلماز حیصّه سینه، داریو فونون ایسه همکارینا و کؤمکچیسینه چئوریلیر.
داریو فو هم ده اوْیون مؤلفی کیمی تانینیردی (ان مشهور اوْیونی "آنارخیستین تصادوفی اؤلومو"دور)، اوْ، هم ده یؤنئتمن ایدی، صحنه و گئییملار اۆزره رسّام کیمی ایشلییردی، هردن ایسه اؤز تاماشالاری اۆچون موسیقی ده بستلییردی.
۱۹۵۵-جی ایلدن داریو فو اۇغورلو کینماتوقرافچیلیغا باشلاییر، سکارپئللی، سکولا، پینئللی و پونتی ایله بیرلیکده صحنهلر حاضیرلاییر
. ۱۹۵۷-جی، ۱۹۵۸-جی ایللرده فو – رامه تئاتر کومپانیاسی میلانین پیککولو تئاتروسونداکی دئبوتوندن سوْنرا بیر ایللیک تورنئ ایله بۆتون ایتالیانی دولاشیر. ۱۹۶۱-جی ایلده ایسه آرتیق ایستوکهولمدا، سوْنرا لهیستاندا ایلک چخشلارینی ائدیرلر. داریو فونون تئاتری دۆنیانین ۷۳ اؤلکهسینده اوْلموشدور.
۱۹۶۸–۱۹۶۹-جو ایللرده فو و رامئ ۳۰-آدک گنج اوْیونجو و صحنه ایشچیسیندن عبارت "نیووا ایستسنا" یئنی، موستقیل تئاتر کومپانیاسی یاراتدیرلار.
۱۹۷۶-۱۹۷۷-جی ایللرده فو "رای ۲"-نین دوتیله تلویزیونیادا ایلک ایشینه باشلاییر. ۱۹۸۱-جی ایلده کوپنهاگ بیلیم یوردو داریو فونو سوننینق اؤدولی ایله تلتیف ائدیر و فو بۇ اؤدولی فرانکیه هدیّه ائدیر. ۱۹۹۰-۱۹۹۱-جی ایللرده داریو فو یئنی مونولوقلاری ایله صحنهیه قاییدیر.
۱۹۹۷–جی ایلده "اوْرتا عصرلر تلخکلری کیمی حاکمیّتی و آوتوریتئتی تنقید، ازیلمیشلرین لیاقتینی مۆدافیه ائتدیینه گؤره" داریو فویا نوبل اؤدولی تقدیم ائدیلیر. داریو فو و فرانکئ رامئ بۆتون یارادیجی حیاتلاری بوْیونجا هردن حتی سیاسی موواریزهیه چئوریلن فعّال اجتماعی حیات دا یاشاییبلار. فونون بیر چوْخ ساتیریک کومدیلاریندا، اوْ جملهدن "آنارخیستین تصادوفی اؤلومو" اوْیونینده سوسیال قروتسک کاریکاتورا درجهسینه چاتمیشدیر. ۱۹۸۶-جی ایله قدر داریو فو حاضیردا دۆنیانین ۴۸ اؤلکهسینده صحنه لشدیریلمکده اوْلان قیرخ اوْیون یازمیشدیر.


text:
۲۹ بهمن؛ تبریز نغمهلی سطیرلر
ائلدار موغانلی
آذربایجان خالقینین ایران تاریخینده قویدوغو قهرمانلیق ایزلری خالقلارین یادداشیندان پوزولماز ایزلر اولوبدور. آذربایجانین کئچمیش یوزایللیک ایران سیاسی، اجتماعی تاریخینده اونودولماز رولو اولوب و بیر سیرا تاریخی حادثهلرده اوینادیغی رول اعتباریله بوتون شرق اؤلکهلرینه اؤرنک کیمی اؤزون تانیتدیریبدیر.
معاصر تاریخیمیزده شرف گونشی کیمی پارلایان بؤیوک اجتماعی و سیاسی دگیشیکلیکلر، آذربایجان خالقینین و ائلهجهده قهرمان تبریزین آدیلا باغلیدیر. مشروطه حرکاتی، شیخ محمد خیابانی نهضتی، ۲۱ آذرده یارانان ملی- دموکراتیک قورولوش، ۲۹ بهمن حماسهسی و ۲۲ بهمن انقلابی کیمی اجتماعی سیاسی حرکتلرین اوزهرینده قویودوغو تعیین ائدیجی ایزلر اوچون، آذربایجان خالقی و قهرمان تبریز، ابدیلیک ملی غرور حیسی کئچیره بیلر.
۱۳۵۶نجی ایل بهمن آیینین ۲۹نجی گونو آذربایجانلیلارین ظولم و شاهلیق استبدادی علیهینه گؤستردیکلری قهرمانلیق یئنی بیر حماسهنین یارانماسینا سبب اولدو. بو حماسه ایران سویهسینده آزادلیق و باغیمسیزلیق شعارلاری آلتیندا یارانان خالق حرکاتینین ان قووه وئریجی عامیلینه چئوریلدی.
تبریز اهالیسی شاه مامورلارینین قم شهرینده اعتراض سسی قالدیران جاماعاتین علیهینه تؤرتدیکلری تضییقلره اعتراض اولاراق، شهرین مسجیدینه توپلاشماق ایستهییر، آنجاق شاهلیق قورولوشونون کئشیکچیلری یول وئرمهیهرک، بیر گنجی اؤلدورورلر. انقلابچی گنجین شهید اولماسی تبریز خالقینین عصیانینا سبب اولور. خیابانلاردا باشلانان نئچه مینلیک اعتراض نمایشی شاه رژیمی علیهینه اوجالان دئوریلمه شعارلاریلا داوام تاپیر. مامورلارین ائتدیگی جنایتلر ملتی قورخوتماییر، عکسینه خالق، انقلابین درینلشمهسی اوغروندا آپاراجاغی مبارزهنین داوامینا داهادا ایناملا یؤنهلیر.
۲۹ بهمن حرکاتینین ان اؤنملی تاثیری، ایران سویهسینده گئدهن مبارزهنین دوز استقامته یؤنلمهسینه یول گؤسترمهسی اولور. شاه رژیمینین دئوریلمهسی و پهلوی خاندانینین آرادان قالدیریلماسی، اساس انقلابی مقصده چئوریلیر. شاهین سوسقون آداسینا ولوله دوشور؛ بیر یانداندا بو انقلابی حرکت، ایرانین باشقا شهرلرینده گئدهن مبارزه آخیمینین گوجلنمهسینه سبب اولور. ساواک، شهربانی و دیگر استبداد قوهلرینین ”شکست ناپذیر“لیک افسانهسینه بیر یوللوق سون قویولور.
تبریز حرکاتینین تاثیری آلتیندا ایستر انقلاب گونلری ایسترسهده اوندان سونراکی گونلرده خالقین دیلینه یاخین اولان یئنی مضمونلو ادبیات یارانیر. مختلف ادبی ژانرلاردا اؤز عکس صداسینی تاپان مبارزه روحلو، آزادلیق ایستکلی صنعت اثرلری، خالقین دیلینده ازبر اولور. دؤیوشچولرین سنگرلرینده هیمنلره و بیر سیرا یارانان نظم اثرلری خالقین اؤز آرتیرمالاریلا، نمایش شعارلارینا چئوریلیر. نئجه کی، شاه رژیمی طرفیندن ۲۹ بهمن حرکاتینین آذربایجانلیلارا یوخ، اجنبی قوهلره منسوب ائدیلمهسی، شاعر “ذولفقار کمالی”نین قلم محصولونا آرتیریلان خالق سؤزلریله، بئله جوابلانیر:
شنبه گونو سحرچاغی
ائل اله آلدی چوماغی،
تیترهدی قورخودان یاغی،
گؤرنتک برهلدی گؤزو،
بهمنین ییرمی دوققوزو.
دئدیلر یالاندی یالان،
خارجهلی دئییل اینان
تبریزلیایدی قویدو جان
وطنین اوغروندا اؤزو،
بهمنین ییرمی دوققوزو.
جام سیندیران غلامعلی،
اروجعلیایله پنجعلی
هاردان اولدو خارجهلی؟
تبریزلی اؤزویدو، اؤزو
بهمنین ییرمی دوققوزو.
۲۹ بهمن حرکاتی تاثیری آلتیندا یارانان ادبیاتدا، خصوصیله شعر نمونهلرینده، هر بیر اجتماعی- سیاسی حرکتین قیزغین اتموسفرینده یارانان ادبی اثرلر کیمی، داها آرتیق رئال حادثهلرین صنعت دیلیایله اوخوجویا چاتدیریلماسی اساس گؤتورولوبدور. باخمایاراق کی، بو ادبی اثرلرین یارادانلارینین بیر چوخو ادبی جمعیتده سؤز اوستالاری سویهسینه یوکسلن و باشقا بیر زامان مؤوقعینده چوخ پوئتیک اثرلر یارادان صنعتکارلار اولموشلار.
۲۹ بهمن حرکاتی تاثیری آلتیندا همن گونلرده آذربایجان شاعرلریندن: سهند، شیدا، عباس صابری، هاشم ترلان، مظفر درفشی، آلاو، حبیب فرشباف، مجدفر، عباس بارز، کریم باریش، رضا ایتگین، سلیمان ثالث، قافلانتی، مفتون امینی، ناصر داوران، کریم گولاندام، شامی، شهرک، تورک اوغلو، آغ چایلی و بیر چوخلاری طرفیندن یارانان صنعت نمونهلری اجتماعی- سیاسی شعریمیزین دقته لاییق نمونهلری سیراسیندادیرلار. بلکهده بو شعر نمونهلرینین بیر گون بیر یئره توپلانیب نشر ائدیلمهسی، معاصر ادبی تاریخیمیزله ماراقلانان ادبیاتشناسلاریمیزین دقتینی خصوصی اولاراق جلب ائده بیلسین.
***
ایضاح: بو یازی «تبریز نغمهلی سطیرلر» عنوانلی شعر توپلوسونون اؤن سؤزودور.


text:
میانمار-داکی چئوریلیشه اولوسلار آراسی توپلومون رئاکسیاسی
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) باش کاتیبی آنتونیو گوتوش میانمار-دا اوردونون حاکمیتی اله کئچیرمهسینی و سیویل حکومت رسمیلرینین حبس اولونماسینی سرت دیلله قیناییب.
میانمار-دا اوردونون حاکمیتی اله کئچیرمهسی و سیویل حکومت رسمیلرینین حبسی دونیادا رئاکسیالارا سبب اولدو.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) باش کاتیبی آنتونیو گوتوش میانمار-دا اوردونون حاکمیتی اله کئچیرمهسینی و سیویل حکومت رسمیلرینین حبس اولونماسینی سرت دیلله قیناییب.
بمت باش کاتیبی سؤزچوسو استفان دوجاریک واسیطهسیله یایدیغی بیاناتدا میانمار-دا اوردونون بوتون قانون وئریجی، ایجرا ائدیجی و محکمه صلاحیتلرینی اله کئچیرمهسیندن درین ناراحاتلیغینی دیله گتیریب.
بو حادثهلرین میانمار-داکی دموکراتیک اصلاحاتلارا جدی ضربه ووردوغونو سؤیلهین گوترش پرزیدنت وین مینت و دؤولت شوراسینین صدری و خاریجی ایشلر ناظیری آنگ سان سوچینین حربیچیلر طرفیندن حبس اولونماسینی کسکین شکیلده قیناییب.
میانمار اوردوسونو 8 نوامبر 2020-جی ایل تاریخینده کئچیریلمیش سئچکیلرین نتیجهلرینه و دموکراتیک نورمالارا حؤرمتله یاناشماغا چاغیران گوترش فیکیر آیریلیقلارینین زوراکیلیقدان ایمتینا ائدهرک و اینسان حقوقلارینا و اساس آزادلیقلارینا حؤرمت چرچیوهسینده حل ائدیلمهلی اولدوغونو وورغولاییب.
امریکا-دا آغ ائوین سؤزچوسو جن ساکی "امریکا میانمار اوردوسونون دؤولت شوراسینین صدری و خاریجی ایشلر ناظیری آنگ سان سوچی و دیگر سیویل مامورلارین توتولماسی دا داخیل اولماقلا، اؤلکهدکی دموکراتیک کئچید پروسه سینی پوزماق اوچون آتدیغی آدیملاردان ناراحاتدیر" ایفادهلریندن ایستیفاده ائدیب.
ساکی امریکا پرزیدنتی جو بایدنین میانمارداکی چئوریلیشله علاقهدار میللی تهلوکهسیزلیک موشاویری جیک سولیواندان معلومات آلدیغینی بیلدیرن ساکی "بیز میانمارین دموکراتیک قوروملارینی دستکلمهیه داوام ائدیریک و بولگه سل طرفداشلاریمیزلا کووردیناسیون ایچری سینده اوردو و دیگر طرف لره دموکراتیک نورمالارا و قانونون عالی لیگینه رعایت ائتمهیه و بو گون حبس اولونانلاری سربست بوراخماغا چاغیریریق" دئییب.
امریکانین میانمار-داکی سئچکی نتیجهلرینی دییشدیرمک و یا اؤلکهنین دموکراتیک کئچید پروسهسینین قارشیسینی آلماق جهدلرینه قارشی اولدوغونو قئید ائدن ساکی "بو آدیملار گئری آتیلماسا امریکا مسئول لارا قارشی تدبیر گؤرهجک" خبردارلیغینی ائدیب.
آوسترالیانین خاریجی ایشلر ناظیری ماریس پاین پرزیدنت وین مینت و دؤولت شوراسینین صدری و خاریجی ایشلر ناظیری آنگ سان سوچینین حبسیندن ناراحات اولدوقلارینی سؤیلهییب.
پاین ناظیرلیگین رسمی صحیفهسیندکی یازیلی بیاناتیندا میانمار اوردوسونون اؤلکهنین حاکمیتینی بیر داها اله کئچیرمهیه چالیشدیغینی بیلدیریب و توتولانلارین درحال سربست بوراخیلماسینی ایستهییب.
ژاپونیا-دا ناظیرلر کابینهسینین باش کاتیبی کاتو کاتسونوبو میانماردا اؤلکه رهبرلرینین توتولماسینا رئاکسیا گؤستریب و اؤلکهده "دموکراسی" قاییدیلماغا چاغیریب.
بو آرادا، میانماردا اوردونون حاکمیتی اله کئچیرمهسی و سیویل حکومت رسمیلرینی حبس ائتمهسیندن سونرا حاکم پارتی خالقی چئوریلیشه قارشی چیخماغا و حربی دیکتاتورا ایجازه وئرمهمهیه چاغیریب.
آنگ سان سوچینین صدرلیک ائتدیگی میللی دموکراتیک بیرلیگین "فیسبوک" صحیفهسینده یاییملانان بیاناتدا اوردونون آنایاسایا و خالقین ایرادهسینه محل قویمایان حرکتینین قانونسوز اولدوغونو بیلدیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپا پارلمانینا سایبری سالدیری
"آوروپا پارلمانی، چوخ گلیشمیش بیر سایبری سالدdری آلتیندا. کرملین یؤنوملو بیر قروپ سالدیرینین مسئولیتی اۆستلندی"
امریکا تورکیه-نین حیاتا کئچیردیگی عملیاتا موناسیبت بیلدیریب
جان کربی زووم واسیطهسیله کئچیردیگی بریفینقده آغ ائو موخبیرلرینین سواللارینی جاوابلاندیریب.
آمریکادا مودور ۱۰ ایشچینی اؤلدوردو
بیر ماغازالار زینجیری مودورونون ایشچیلره آتیش ائتمهسی نتیجهسینده ان آز ۱۰ نفرین اؤلدوگو آچیقلاندی


text:
خوجالی سویقیریمی: بشریتین ان قانلی فاجعهسی
آذربایجان میللی علملر آکادئمیاسی شرقشوناسلیق اینستیتوتونون آپاریجی علمی ایشچیسی،
تاریخ اوزره فلسفه دوکتورو، دوسئنت سبحان علی اکبر اوغلو طالیبلی
داغلیق قاراباغ تاریخاً آذربایجان تورپاغی اولموشدور. 1918-جی ایلده رئگیونال گوجلرین دسته یی ایله تاریخی آذربایجان تورپاقلاریندا یارادیلان ائرمنیستان 1905، 1918، 1920، 1988-جی ایللردن دفعهلرله تورک-موسلمان خالقلارینا قارشی سویقیریم و ائتنیک تمیزلمه سیاستی حیاتا کئچیرمیش، آذربایجان تورپاقلاریندا رئگیونال گوجلرین الی ایله مسکونکاشدیرما سیاستی حیاتا کئچیرمیشدر
1992-جی ایل فئورالین 25-دن 26-نا کئچن گئجه ائرمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن روسیانین 366-جی موتوآتیجی آلایینین ایشتیراکی ایله خوجالی شهرینی ایشغال ائدهرک آذربایجانلیلارا قارشی سویقیریم ائتمیشدیر. خوجالی سویقیریمی نتیجهسینده 63-و اوشاق، 106-سی قادین، 70-ی قوجا و قاری اولماقلا، 613 خوجالی ساکینی قتله یئتیریلیب، 8 عائله تمامیله محو ائدیلیب، 25 اوشاق هر ایکی والیدئینینی، 130 اوشاق والیدئینلریندن بیرینی ایتیریب. فاجعهده 76-سی اوشاق اولماقلا، 487 نفر یارالانمیش، 1275 نفر ایسه اسیر گؤتورولموشدور. اسیر گؤتورولنلردن 150 نفرینین، او جملهدن 68 قادین و 26 اوشاغین طالعیی بو گونه دک معلوم دئییل.
خوجالی 1991-جی ایلین اوکتیابریندان بلوکادادا ایدی. اوکتیابرین 30-دا اوتوموبیل علاقهسی کسیلمیش و یئگانه نقلیات واسطهسی اولاراق وئرتالیوت علاقهسی قالمیشدی. شوشا شهرینین سماسیندا مولکی وئرتالیوتون وورولماسی نتیجهسینده 41 نفرین فاجعهلی صورتده هلاک اولماسیندان سونرا بو علاقه تمامیله کسیلمیش، یانوارین 2-دن ایسه شهره الکتریک انرژیسی وئریلمیردی.
1992-جی ایلین فئورالیندا آذربایجان کندلریندن مالی بَیلی، قاراداغلی و آغدابان ائرمنیلر طرفیندن ایشغال ائدیله رک، اونلارین اهالیسی کؤچورولموش و نتیجهده 140 یارالی و 99 نفر هلاک اولموشدو. ائرمنیلرین خوجالییا اوچ ایستیقامتدن هوجوم آپاریلدیغیندان اهالی قارقار چایی ایستیقامتینده مئشهلره دوغرو قاچماغا مجبور اولموشدو. قارلی آشیریملاردا و مئشهلرده ضعیفله میش، طاقتدن دوشموش اینسانلارین چوخ حیسهسی ائرمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن بورادا دا خصوصی قدّارلیقلا محو ائدیلمیشدیر.
خوجالییا هوجومون ایشتیراکچیلارینین ائرمنیلرین “آرتساخین میللی آزادلیق اوردوسو (آماو)” و ائرمنیلرین “قوندارما داغلیق قاراباغ رئسپوبلیکاسی”نین عالی سووئتینین پلئنومونون قراری ایله تعیین اولونان باش کوماندان و قرارگاه رئیسینه تابع اولان اراضی کوماندانلیقلارینین تابعلیگینده اولان دستهلردن (بؤلوکلردن) عبارت اولماسی قئید اولونور.
آللاهوئردی باغیرووون خوجالی سویقیریمی زامانی هلاک اولانلارین مئییتلرینین دؤیوش مئیدانیندان چیخاریلماسیندا و آذربایجانلی اسیرلرین ائرمنی ایشغالچی عسگرلرین مئییتلری و اسیرلری ایله دگیشدیریلهرک آزاد ائدیلمهسینده بؤیوک خیدمتی اولوب. او، ائرمنی پولکوونیک ویتالی بالاسیان واسطهسیله اوچ گون عرضینده 1003 خوجالی اسیرینی ائرمنیلرین الیندن خلاص ائتمیشدیر. آللاهوئردی باغیروو ائرمنی اسیرلری اوتوبوسلا گتیریب، صاحبلرینه تحویل وئردی. او، جسدلری آغدام مسجیدینده، کفنه توتدوروب تورپاغا تاپشیریردی، آغدامین قاراغاجی قبیریستانلیغیندا آذربایجان اسیرلری تحویل آلدی. محض آللاهوئردی باغیرووون ویتالی بالاسانیانلا آپاردیغی دانیشیقلار نتیجهسینده حربی اوپئراتور سئییدآغا مؤوسوملو و چینگیز موصطفی یئوین خوجالی حادثهلرینین گؤرونتولرینی لئنته آلماسی مومکون اولموشدو.
باغیرووون دؤیوشچولری همین گون 85 شهیدین چیخاریلماسیندا ایشتیراک ائتمیشدیلر، سونرادان میللی قهرمان آدی آلان الیف حاجییئو و آقیل قولیئوین مئییتلری ده اونلارین آراسیندا ایدی. همین مئییتلری آرتیق آخشام آغدام یاخینلیغیندا ایکی یوک ماشینیندان بوشالدان زامان اورادا اولان رویتئرزین فوتو موخبیری فرئدئریکا لانگئن ده چکمیشدی.. ف.لانگئن اؤزونون “دئ نییویورک تایمز” قزئتینه وئردیگی موصاحیبهسینده گؤردوکلرینی بو جور تصویر ائدیردی: بیرینجی یوک ماشینیندا من 35 جسد سایدیم، و گؤروندوگو کیمی ایکینجیسینده ده تخمیناً او قدر وار ایدی. بعضیلرینین باشی کسیلمیش، چوخوسو یاندیریلمیش حالدا ایدی. اونلارین هامیسی کیشی ایدی و بعضیلرینین اگنینده حربی رنگده فورما وار ایدی.
عمومیلیکده، باغیرووون دؤیوشچولری کتوک، ناخچیوانیک، عسگران و خوجالیدان 180-ه یاخین جسد توپلاییب آغدام مسجیدینه گتیردیلر. خئیلی جسد تانینماز حالا دوشموشدو.. مارتین 2-سی چینگیز موصطفی یئو بیر قروپ خاریجی ژورنالیستلر ایله حادثه یئرینه چاتاندا ایسه جسدلرین چوخوسو داها دا عئیبه جر حالا سالینمیشدی. موصطفی یئوین “ایزوئستیا” قزئتینه دئدیکلرینه گؤره، اونلاری بیر نئچه گون عئیبه جر حالا سالیرمیشلار. “قارا باغ” کیتابینین مؤلفی توماس دئ والین فیکرینجه، فاجعه نتیجهسینده 485 اینسان (دونما نتیجهسینده هلاک اولموشلار دا داخیل اولماقلا) هلاک اولموشدو.
عمومیتله، بشریتین بو قانلی فاجعهسیندن سونرا خوجالی رایونوندان اولان 14577 نفر مجبوری کؤچکون آذربایجانین 52 موختلیف شهر و رایونلاریندا موقّتی مسکونلاشمیشدیر.
خوجالی دؤیوشونده ایشتیراک ائتمیش آذربایجانین میللی قهرمانلاری
خصوصیله ائرمنیلر اؤزلری خوجالیدا تؤرتدیکلری قتل عاملار و وحشیلیکلر حاقیندا دئمیشلر. زوری بالایان اؤز کیتابینی قارداشی و تئررورچو مونتئ مئلکونیانا حصر ائتمیش مارکار مئلکونیان آدلی ائرمنی مؤلفینین سؤزلرینه اساساً شهر “استراتئژی مقصد ایدی، لاکین بو هم ده قیصاص آکتی اولموشدور”. مؤلف “آرابو” و “آرامو” آدلی ایکی ائرمنی دستهسینین سلاحلیلارینین رولونو خصوصیله وورغولاییر و اونلارین خوجالینین دینج ساکینلرینی نه جور قدّارجاسینا اؤلدوردوکلرینی تفرّوعالی تصویر ائدیر. بئله کی، اونون سؤزلرینه اساساً شهرین بعضی ساکینلری “[ائرمنی] عسگرلری اونلاری تعقیب ائدنه دک” تخمیناً آلتی میل مصافه قطع ائتدیکدن سونرا دئمک اولار کی تهلوکه نی آرخادا قویموشلار. آردینجا بیلدیریر کی، “عسگرلر اوزون مدت اومبالاریندا گزدیردیکلری بیچاقلارینی چیخاردی و [اونلاری] بیچاقلاماغا باشلادیلار”.
دیگر ائرمنی یازیچی-ژورنالیست داوید خئردیان خوجالیدا ائرمنیلرین آذربایجانلیلارین باشینا گتیردیکلری موصیبتلری “خاچ اوغروندا” کیتابیندا فخرله خاطیرلاییر. “خاچ اوغروندا” کیتابینین 19-76-جی صحیفهلرینده خوجالی سویقیریمیندان یازیر: سحرین سویوغوندا بیز داشبولاق یاخینلیغینداکی باتاقلیقدان کئچمک اوچون اؤلولردن کؤرپو دوزلتمهلی اولدوق. من اؤلولرین اوستونه گئتمک ایسته مه دیم. بونو گؤرن پودپولکوونیک اوهانیان منه ایشاره ائتدی کی، قورخمایین. من آیاغیمی 9-11 یاشلی قیز مئییدینین سینهسینه باسیب آددیملاماغا باشلادیم. منیم آیاقلاریم و شالواریم قان ایچینده ایدی. و من بئلهجه 1200 مئییدین اوستوندن کئچدیم. مارتین 2-ده “قافلان” ائرمنی قروپو (مئییتلری یاندیرماقلا مشغول اولوردو) 2000-ه یاخین آلچاق مونقولون (تورکلرین) جسدلرینی توپلاییب آیری-آیری حیسهلرله خوجالینین 1 کیلومترلیگینده یاندیردی. آخیرینجی یوک ماشینیندا من باشیندان و قوللاریندان یارالانمیش تخمیناً 10 یاشلی بیر قیز اوشاغینی گؤردوم. دقتله باخاندا گؤردوم کی، او یاواش-یاواش نفس آلیر. سویوق، آجلیق و آغیر یارالانماسینا باخمایاراق، او هله ده ساغ ایدی. اؤلومله موباریزه آپاران بو اوشاغین گؤزلرینی من هئچ واخت یاددان چیخارمایاجام. سونرا تیقرانیان فامیلیالی بیر عسگر اونون قولاقلاریندان توتوب آرتیق اوزرینه مازوت تؤکولموش جسدلرین ایچریسینه آتدی. داها سونرا اونلاری یاندیردیلار. تونقالدان آغلاماق و ایمداد سسلری گلیردی.
ائرمنی یازیچی-شاعر زوری بالایان “روحوموزون دیرچلیشی” آدلی کیتابیندا 1992-جی ایلین 26 فئورالیندا خوجالیدا تؤرتدیکلری سویقیریم حاقیندا یازیر: بیز خاچاتورلا خوجالیدا اله کئچیردیگیمیز ائوه گیررکن عسگرلریمیز 13 یاشلی بیر تورک اوشاغینی پنجرهیه میسمارلامیشدیلار. تورک اوشاغی چوخ سس-کوی سالماسین دئیه، خاچاتور اوشاغین آناسینین کسیلمیش دؤشونو اونون آغزینا سوخدو. داها سونرا 13 یاشینداکی تورکون باشیندان، سینهسیندن و قارنیندان دریسینی سویدوم. ساعتا باخدیم، تورک اوشاغی 7 دقیقه سونرا قان ایتیرهرک دونیاسینی دییشدی. روحوم سئوینجدن غرورلاندی. خاچاتور داها سونرا اؤلموش تورک اوشاغینین جسدینی حیسه-حیسه دوغرادی و بو تورکله عینی کؤکدن اولان ایتلره آتدی. آخشام عینی شئیی داها 3 تورک اوشاغینا ائتدیک. من بیر ائرمنی کیمی اؤز وظیفه می یئرینه یئتیردیم. بیلیردیم کی، هر بیر ائرمنی حرکتلریمیزله فخر دویاجاق.
خوجالی حادثهلری باغلی ژورنالیستین مینلرله آدامین اؤلمهسیندن تأسف کئچیردیب-کئچیرمه دیگی بارهده سوالینا ائرمنیستانینین پرئزیدئنتی سئرژ سارکیسیا دئمیشدیر: خوجالیدان اول آذربایجانلیلار فیکیرلشیردیلر کی، اونلار بیزیمله ظارافات ائدیرلر، اونلار فیکیرلشیردیلر کی، ائرمنیلر مولکی اهالییه قارشی ال قالدیرا بیلمز. بیز بو [ایستئرئوتیپی] قیرا بیلدیک. و بودور باش وئرنلر. ..من هئچ بیر تأسف کئچیرمیرم…حتی مینلرله اهالی اؤلرسه بو جور سرت گئدیشلر ضروریدیر.
قئید ائدک کی، ائرمنیستاندا خوجالیدا سویقیریمی تؤرتمهسی فاکتینی آزسایلی ائرمنیلردن حقوق مدافعهچیسی میکائل دانیئلیانی و ژورنالیست واهئ آوئتیانی تانیمیشلار.
خوجالی فاجعهسی تورکیه ایجتیماعیتینه چاتدیریلماسی ایلک دفعه اولاراق، ائرمنی سلاحلیلارینین تؤرتدیگی قیرغین بارهده فوتولارلا بیرگه رهبر بشیر اوغلو “میللییت” قزئتینده، آمریکانین “واشنگتن پوست”، “دئ نییویورک تایمز”، “بوستون گلوبئ”، ” وال ایسترئیت ژورنال”، “ساندئی تایمز”، “شیکاگو تریبون” قزئتلری، “آسویشتئد پرئس” و “تایم” اینفورماسیا آگئنتلیکلرینده، بؤیوک بریتانیادا، رویتئرز آگئنتلیگی، “دئ تایمز” قزئتی، “ساندئی تایمز” قزئتی، “دئ گواردیان” قزئتی، بی بی سی کانالیندا، 1992-جی ایل 14 مارتیندا فرانسا مئدیاسیندا اؤزونه مخصوص یئری اولان “لئ موند” قزئتینده، روسیانین “کومسومولسکایا پراودا”، “ترود”، “پراودا” قزئتلری و موسکوانین “پاسپورت” ژورنالیندا، ایرلاندیانین “دئ ایریش تایمز”، آوسترالیانین “دئ ائیج” قزئتلرینده، و خاریجی اؤلکهلرین کوتله وی انفورماسیا واسطه ارینده خوجالیدا تؤره دیلمیش سویقیریم حاقیندا مقالهلر یازیلمیشدیر.
1993-جو ایلده آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی حیدر علییئوین تشببوثو ایله فئورالین 26-سی تاریخی خوجالی سویقیریمی گونو کیمی قبول اولوندو. حیدر علییئوین 25 فئورال 1997-جی ایل وئردیگی 498 نمره لی قرار نتیجهسینده، هر ایل فئورال آیینین 26-سی ساعت 17.00-دا آذربایجان رئسپوبلیکاسینین اراضیسینده خوجالی سویقیریمی قوربانلارینین خاطرهسینه احتیرام علامتی اولاراق سوکوت دقیقهسی اعلان اولونور. ح. علییئو خوجالی سویقیریمینین اونونجو ایلدؤنومو ایله علاقهدار آذربایجان خالقینا 2002-جی ایل 25 فئورال تاریخلی مراجعتینده قئید ائدیردی: خوجالی شهیدلرینین روحو قارشیسیندا بیزیم وطنداشلیق و اینسانلیق بورجوموزدور. دیگر طرفدن، فاجعهنین اصل بئین الخالق حقوقی-سیاسی قیمت آلماسی، اونون ایدئولوقلارینین، تشکیلاتچیلارینین و ایجراچیلارینین لاییقینجه جزالاندیریلماسی بوتؤولوکده اینسانلیغا قارشی یؤنلمیش بئله قدّار آکتلارین گلهجکده تکرارلانماماسی اوچون موهوم شرطدیر.
2014-جو ایلده آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی ایلهام علییئو خوجالی سویقیریمی حاقیندا قئید ائتمیشدیر کی: خوجالی فاجعهسی ایکی یوز ایله یاخین بیر مدت عرضینده ائرمنی میللتچیلرینین و اونلارین هاوادارلارینین خالقیمیزا قارشی آپاردیغی ائتنیک تمیزلمه و سویقیریمی سیاستینین داوامی و قانلی صحیفهسی ایدی.
حاضردا خوجالی سویقیریمینین تانینماسی آذربایجانین خاریجی سیاستینین اساس ایستیقامتلریندن بیری کیمی معیینلشدیریلمیشدیر. آذربایجاندان باشقا، خوجالینی تام سویهده قتل عام کیمی پاکستان و سودان تانیمیشدیر. 20 نویابر 2012-جی ایل تاریخینده جیبوتیده کئچیریلمیش ایسلام امکداشلیق تشکیلاتینین خاریجی ایشلر ناظرلری شوراسینین 39-جو سئسیاسیندا خوجالیدا تؤردیلمیش جینایتلری سویقیریم کیمی تانییان قطعنامه قبول ائدیلمیشدیر. 2012-جی ایلینده پاکستان سئناتینین خاریجی علاقهلر کومیتهسی خوجالی شهرینده مولکی اهالییه قارشی تؤردیلمیش سویقیریمی پیسلهین قطعنامه قبول ائدیلمیشدیر.
فاجعه نی پارلامئنت سویهسینده قتل عام کیمی مکزیکا 2 فئورال 2012-جی ایلده، کولومبیا 2012-جی ایل 24 آپرئلده، چئخیا 2013-جو ایلین 19 فئورالدا، بوسنیا و هئرزئقووینا 2013-جو ایل 26 فئورالدا، پاناما 2013-جو ایل 7 آوقوستدا، پئرو 2013-جو ایل 14 اییوندا، هوندوراس 2014-جو ایل 17 یانواردا، 2016-جی ایلده ایوردانیا، 2017-جی ایلده جیبوتی رئسپوبلیکاسی، شوتلاندیا 2017-جی ایل 22 فئورال تاریخلرینده تانیمیش، ائلهجه ده آمریکانین 22 ایشتاتی خوجالی ایله باغلی سند قبول ائتمیشدیر.
خوجالی سویقیریمینین 27-جی ایلدؤنومو ایله علاقهدار خطایی رایونونداکی “آنا هارایی” عابدهسینه عموم خالق یوروشو حیدر علییئو فوندونون ویتسه-پرئزیدئنتی لئیلا علییئوانین تشببوثو ایله 2008-جی ایل مایین 8-دن باشلایان “خوجالییا عدالت” بئین الخالق کامپانیاسی چرچیوهسینده دؤولت قوروملاری، گنجلر تشکیلاتلاری و عالی تحصیل موسیسهلرینده خوجالی سویقیریمینا حصر اولونان تقدیماتلار تشکیل ائدیلیر. کامپانیا قلوبال سویهده فعالیت گؤسترمک و اؤز مراجعتلرینی چاتدیرماق اوچون موختلیف کومونیکاسیا واسطهلری و رئسورسلاریندان، او جملهدن مئدیا، اینتئرنئت و جانلی تدبیرلردن فعال شکیلده ایستیفاده ائدیر.
26 فئورال 2012-جی ایلده ایستانبولدا قالاتاسارای لیسئیینین اؤنوندن باشلایان و تاکسیم مئیدانینا دوغرو داوام ائدن، تخمینن 200.000 ایشتیراکچی ساعتلارلا داوام ائدن آکسیالاردا “هامیمیز خوجالیلیییق” (تورکجه هپیمیز حوجالیلیییز، اینگیلسجه (We are all from Khojaly) شعارلاری سسلندیریلمیش، 2012-جی ایلده آذربایجان آمئریکا آلیانسینین خوجالی سویقیریمی ایله باغلی کئچیردیگی کامپانیا نتیجهسینده، نیویورک شهرینین ان بؤیوک دمیریولو واغزالی اولان “پئنّ ایستاسیون”-دا، واغزالین گیریش و چیخیش قاپیلاری و موختلیف کؤشهلرینده، او جملهدن مئترو ایستانسیالاریندا خصوصی پوستئرلر یئرلشدیریلمیش، اوتوبوس دایاناجاقلاریندا و اوتوبوسلارین اوزرینده باننئرلر یاپیشدیریلمیش، واشینقتون شهرینده 400-دن چوخ مئترو قاتارلاریندا، او جملهدن 95 مئترو ایستانسیاسیندا، “کاپیتول حیل”-ه گئدن اوتوبوسلاردا پوستئرلر یئرلشدیریلمیشدیر.
2019-جی ایل فئورالین 23-ده دونیانین 20-دن چوخ اؤلکهسینده فعالیت گؤسترن آذربایجان دیاسپور تشکیلاتلاری بروکسئلین لوکسئمبورق مئیدانیندا “خوجالییا عدالت”، “دیلقم و شاهبازا آزادلیق” و سایر شعارلارلا عموم آوروپا قاراباغ میتینقی کئچیریب.2019-جو ایل فئورالین 26-دا باکی شهرینده خوجالی سویقیریمینین 27-جی ایلدؤنومو ایله علاقهدار خطایی رایونونداکی “آنا هارایی” عابدهسینه عموم خالق یوروشونده 55 مین اینسان ایشتیراک ائتمیشدیر.
2003-جو ایل 15 فئورالدا خوجالی قاچقینلارینین بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی، آوروپا شوراسی، آوروپا تهلوکهسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینا مراجعتی اولدو. مراجعتین اساس مقصدی دونیانین نفوذلو بئین الخالق تشکیلاتلاری اولان بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی، آوروپا شوراسی و آوروپا تهلوکهسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینا 1992-جی ایلین فئورالیندا آذربایجانین داغلیق قاراباغ بؤلگهسینده ائرمنیلر طرفیندن تؤردیلمیش خوجالی سویقیریمی حاقیندا حقیقتلری دونیا ایجتیماعیتینین دقتینه چاتدیرماق و بو قانلی جینایته حقوقی-سیاسی قیمت وئریلمهسینه نایل اولماقدان عبارت ایدی. آوروپا اینسان حاقلاری محکمهسی 22 آپرئل 2010-جو ایل تاریخلی قراریندا خوجالینین آذربایجانلیلاردان عبارت مولکی اهالیسینین قیریلماسینی “محاربه جینایتلری و یا اینسانلیغا قارشی جینایتلر کیمی قیمتلندیریله بیلن خصوصیله آغیر عمللر” کیمی معیین ائتمیشدیر.


text:
پرزیدنت علییئو، لاچین و کلبجره گئتدی
لاچین اولوسلارآراسی هاوا لیمانینین تملینی ده قویان علییئو، کلبجر شهرینین مرکزینده آذربایجان بایراغینی قالدیردی
آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علییئو ارمنیستانین ایشغالیندان آزاد ائدیلمیش لاچین و کلبجر ویلایتلرینه گئتدی.
علییئوین حیات یولداشی مهریبان علییئوانین اینستاگرام حسابیندان پایلاشدیغی گؤرونتولرده پرزیدنت علییئوین بؤلگهیه شخصی اتومبیلی ایله گلدیگی گؤرولدو.
یول بویو ییخیلمیش دورموداکی یاشاییش یئرلرینی گؤسترهن علییئو، بوتون کندلرین ارمنی گوجلری طرفیندن داغیدیلدیغینی سؤیلهدی.
علییئو، کلبجر و لاچینین داغلاری، درهلری و مئشهلری ایله چوخ گؤزل طبیعته صاحب اولدوغونو بیلدیردی.
پرزیدنت علییئو، سفر چرچیوهسینده توغانالی-کلبجر یولو اوستونده مورووداغدا و کلبجر-لاچین یولوندا تیکیلهجک تونللرین تملینی قویدو.
لاچین اولوسلارآراسی هاوا لیمانینین تملینی ده قویان علییئو، کلبجر شهرینین مرکزینده آذربایجان بایراغینی قالدیردی.
علییئو کلبجردهکی ایستیسو قایناغینا دا باش چکدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آذربایجاندان فرانسایا تپکی
"فرانسا اولوسال مجلیسینده آذربایجانا قارشی قبول ائتدیلن یالان و بؤهتان اولان قرار، بیر مدت اؤنجه سنادا قبول ائدیلن قرار کیمی، فرانسانین آذربایجانا قارشی یئنی بیر تخریباتیدیر"
ناخچیوانین گؤمروک کمیتهسی لغو ائدیلدی
ناخچیوان اؤزارک جمهوریتی میللی مجلیس باشقانینا باغلی اولان گؤمروک کمیتهسی، بیرباشا باکیداکی مرکزی یؤنهتیمه باغلانمیش اولدو
قیرقیز آغ ساققاللار شوراسیندان حکومته تکلیف
جمهورباشقانی سادیر چاپاروو، ۲۵-۲۶ نوامبردا باشکند بیشکئکده گئچیریلهن ۱.جی خالق قورولتایینین آغ ساققاللار شوراسینین عضولرینی قبول ائتدی


text:
اویان نیوز: کرزای، بو گون چیخاراجاغی بیر فرمان ایله افقان گوونلیک قوجلرینین، مسکونلاشما بؤلگهلرینده ناتودان هاوا دستگی ایستمهسینی یاساقلایاجاغینی آچیقلادی
افقانیستاندا ناتو-نون کئچن هفته تشکیل ائتدیگی بومباردماندا سون اولاراق ۱۰ وطنداشی اؤلدورمهسی اوزرینه، دولت باشقانی حامد کرزای، افقان قوجلرینین ان اهمیتلی سیلاحلاریندان بیرینی اللریندن آلدی.
کرزای، بو گون چیخاراجاغی بیر فرمان ایله افقان گوونلیک قوجلرینین، مسکونلاشما بؤلگهلرینده ناتودان هاوا دستگی ایستمهسینی یاساقلایاجاغینی آچیقلادی.
ناتو-نون ۱۳ فوریهده افقانیستانین کونار بؤلگهسینده طالبانا قارشی تشکیل ائتدیگی هاوا عملیاتیندا، ۴ میلیتانین یانیندا، ۱۰ قادین و اوشاق اؤلموشدو.
افقانیستان دولت باشقانی کرزای، ناتودان هاوا دستگی ایستگینین، یئردکی افقان گوجلریندن گلدیگی معلوماتینا چاتمیشدی.
سون حادثه اوزرینه “بو معلومات دوغرودورسا چوخ اوتانج وئریجی. خاریجیلردن نئجه اؤز ائولریمیزی بومبالامالارینی ایستهیهبیلریک” دئین کرزای، بوندان بئله افقان بیرلیکلرینین، مسکونلاشما بؤلگهلرینده ناتودان هاوا دستگی طلب ائده بیلمهیهجکلرینی بیلدیریب.
“بو اؤلکهنین صاحبی بیزیک” دئین کرزای، دونیایا اؤز اؤلکهلرینی قورویابیلهجک گوجده اولدوقلارینی گؤسترهجکلرینی سؤیلهدی.
افقانیستاندا ناتو-نون تشکیل ائتدیگی هاوا عملیاتلاریندا حیاتینی ایتیرن وطنداشلارین سایسی، هر کئچن ایل بیر اوّلکی ایله گؤره آرتیم گؤستریر. بیرلشمیش میللتلرده حاضیرلانان بیر راپورا گؤره، ناتو هاوا سالدیریلاریندا اؤلکهده یوزلرله اوشاق حیاتینی ایتیردی.
گلهجک ایل سونونا قدر بو اؤلکهدن آیریلماغی پلانلاشدیران ناتو، افقانیستاندا ایجرا ائدیلن عملیاتلارین یوزده ۹۰ینی افقان گوجلرینه بوراخمیش وضعیتده ….
بونونلا بیرلیکده، افقان هاوا قوجلرینین ۲۰۱۴-جی ایلین سونونا قدر حاضیر اولا بیلمهیهجگینی یازان متخصصلر، افقان کندلرینین ۲۰۱۴ سونراسیندا بیر هاوا قوروماسیندان محروم قالاجاغینا دقت چکیر.
ت ر ت


text:
آرخادا قالان ایللر
صدیار وظیفه(ائلاوغلو)
اونودولماز ایللرینده، اونودولماز حادثهلری، اونودولماز گونلری اولورموش. هئچ ده بئله بلمزدیم کی، اؤتن گونلردن اوزاقلاشدیقجا، او گونلرین سئوینجینه ده – کدرینه ده، یالنیز و یالنیز آغلایا بیلرسن.
دونیاسینی دگیشدیکده، سندن آیریلان بیر دوستون بئله قوش اولوب گئتمهسی، اورییندن گئتمهین سیزی بیر گؤینرتی کیمی، دامارلاریندا دولان با دولان گزیشر، سیزی بیر حسرت کیمی، سنینله عؤمور بویو یاشایار. چوخ – چوخ سئودیگین بیر کیمسه دونیاسینی دگیشسهده ،عؤمور بویو سنینله یاشایان بیر عزیز و دگیشیلمز وارلیقدیر.
شعیر دونیامیزا گلدیگیمدن بری ،بیر چوخ اونودولماز شاعیر و یازارلاریمیزلا یاخیندان دوستلوق ائدیب ، ادبی محفیللریمیزده اونلارلا اونودولماز آنلار و گونلر یاشامیشام. ائله جه ده، یاشاییشیمدا اونلارلا باغلی هئچ واخت ایزی ایتمهین خاطیرهلریم و گونلریم اولوبدور .
ایندی اللی یاشیما واردیقدا، ” آرخادا قالان ایللر ” آدلی کیتابیمین واراقلاریندا، او زامانلار تئز- تئز گؤروشوب یارارلاندیغیم و بیر دگرلی دوست کیمی دونیالارینی اؤیرندیگیم او اینسانلارین آدلارینی قلمه آلسام، محبتیمیزدن اوزاقلاشمیش اولارام دئیه، لیستهلرینی خاطیرلاماقدان واز کئچمهلی اولورام، بونا گؤره کی، اونلارین آدلارینا سون واراقلاردا گلن یازیلاردا تئز- تئز توش گلجهییک.
آمما، عؤمورومده بیر کره ده اولورسا اولسون ،اوزونو گؤرمهدیگیم دوستلاریمین آراسیندا بیر شاعیر دوستوم دا اولوب کی ،او منیم حیاتیمی شعیرله اوج- اوجا دویونلویه بیلمیش و صنعت یولاریندا ایلک بلدچیلریمدن داهادا اؤتگمی اولموشدور.
حاییف کی ،هئچ واخت اونون اؤزونو یاخیندان گؤره بیلمهدیم. آمما، چوخ واختلار اونون کؤیرک و شاعیرانه دویغولاریله یاشادیم. دئیه بیلرم کی، مزاریما آپاراجاغیم داهادا آغیر نیسگیللریمین بیری ده ائله گؤروشونه حسرت قالدیغیم او مؤحتشم دوستومون اؤلومودور.
بیز اوزون ایللر بویو دوستلوق ائتدیک، آمما بیر- بیریمیزین یالنیز شکیللریله تانیش اولدوق، بو دا، یاشاییشیمدا نادر دوستلوقلاریمین بیری ایدی.
بو آجی طالعین بیر دائمی شیرینلیگی ده وار ایدی.اینانیرام کی،حتّا اؤلوم ده بیزی بیر- بیریمیزدن آییرا بیلمز. بونا گؤره کی، بیز شاعیرانه مراجعتلریمیزله بیری-بیریمیزین دویغولارینی یاشاماغی باجاردیق. سؤزون داها دوغروسونو دئسهم ، بیز، بیری – بیریمیزی گؤرمهدن، بیر- بیریله اوست- اوسته دوشن ایپک دویغولارین و هله ده منی یاشادان دالغین دوشونجهلرین قلم دوستلاری اولدوق.
من او واختلارین بیر گنج و چیلغین شاعیری اولسامدا، او مئهریبان دوست، منیم معنوی آتام اولماقلا برابر، حقیقی آتام “حاج اسماعیل” دان دا ایکی ایل بؤیوک ایدی . من چوخ گنج ایکن اونون “من صولحه سس وئریرم ” آدلی شعرینی ازبردن اوخویاردیم.( اونون من صولحه سس وئریرم شعری، ایکینجی دونیا ساواشیندان سونرا دونیانین بیر چوخ دیللرینه ترجومه اولونموشدو ،دونیا صولح جمعییتلری طرفیندن گئنیش صورتده قارشیلانمیش و سئویلن شعرلردن اولموشدور.) او، اؤلکهدن اؤلکهیه مکتوبلاشدیغیم و بعضن ده تئلفونلا قونوشا بیلدیگیم،شاعیر، چوخدان دونیاسینی دگیشن اؤلمز شاعیریمیز خسین حسینزاده ( حسین عارف ) ایدی.
بوتون ادبیات عالیملرینین دئدیکلرینه گؤره، او تپهدن – دیرناغا قدهر بیر شاعیر ایدی. یارادیجیلیق ایللرینده اونا آذربایجانین دیری” صمد وورغون”و دئیهن عالیملر، حسین عارفین سئحیرلی صنعت دونیاسینی آراشدیردیقدا ، اونو آذربایجانین تایسیز شاعیرلریندن بیری بیلمیشلر.
اؤتن اون ایللیکلرده حسین عارفله بیرگه آرامیزدا اولان ادبی علاقهلری ائشیدیب– بیلن تانیشلار، بو خصوصدا اولان خاطیرهلریمی یازیب درج ائتمگی مندن دؤنه- دؤنه ایستهمیشلر. من ایسه، دوستلاریمین بو یئرلی دیلکلرینی باشقا آرخایینلیقلارا تاپشیریب، بو خصوصدا هلهده اؤنملی بیر یازی حاضیرلامامیشدیم. او دونیاسینی دگیشیبسهده، من اونو اورگینده یاشادان میلیونلاردان بیری تک، اونون شاعیرانه دویغولاریله یاشاییر و چوخ جهتلردن حیاتی اؤزوم اوچون معنالاندیریرام.
عزیز دوستومون خاطرهسینی عزیزلهیرک، منی حسین عارف یارادیجیلیغینا وورغون ائدن “تبریزیم” آدلی شعیرینی، سیزهده تقدیم ائدیرم. بو شعیر ۱۳۵۶ – نجی گونش ایلی بهمن آیینین ۲۹دا باشلانان تبریز قیامی موناسیبتینه ایشارهلرله، آزادلیق بئشیگی اولان تبریزه و اوندا اوز وئرن تاریخی قهرمانلیقلاری شعیر دیلیله وورغولایاراق، یازیلمیشدی:
تبریزیم
نه موددتدیر گئنیش سینهن
دولوب تلاشلا تبریزیم
بوغما یاریدا سسینی
باشلادین باشلا تبریزیم
×××
هاوایا باخ دان سؤکولور
گؤیدن یئره نور تؤکولور
یاز بویلانیر، گونش گولور
اویناما قیشلا، تبریزیم.
×××
آچ قولونو، قانادینی ،
باتیرما حاققین آدینی،
اؤز خیلاصکار ائولادینی،
اؤزون آلقیشلا، تبریزیم.
×××
یانما اودا دیری- دیری،
شرقین قوجا جنگاوری
پارچالا پاسلی زنجیری
دهبیلقه، داشلا، تبریزیم.
×××
دولا اوفوقو قولونا،
شفق چیلنسین یولونا،
میلیون قیزینا، اوغلونا،
سئوینج باغیشلا ، تبریزیم.
×××
ساوالانی چیسگین آلیب،
قارتال قایادا مات قالیب
جاوان حسین قوجالیب
یاش اؤتور یاشلا، تبریزیم.
×××
آنالارین آلنیندا تر
آیریلیق اؤلومدن بتر
ال وئریب گؤروشمک ایستر
قارداش- قارداشلا تبریزیم
×××
آپار اورهیین عارفی
آرخان دیرهیین عارفی
چاغیر حسین عارفی
گلر جان باشلا ، تبریزیم.


text:
ایویکا واستیچ
ایویکا واستیچ (اینگیلیسجه: Ivica Vastić) (دوْغوم:۲۹ سپتامبر ۱۹۶۹ (۵۳ یاش) Split) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اوتریش میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایویکا واستیچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- یاشایان اینسانلار
- ۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- ادمیرا واکر مودلینق کولوبونون اویونچولاری
- اماسوی دویسبورق کولوبونون اویونچولاری
- اشتورم قراتس کولوبونون اویونچولاری
- ناقویا قرامپوس کولوبونون اویونچولاری
- ایستریا وین کولوبونون اویونچولاری


text:
اویان نیوز: ۳۳ درسدن عبارت اولان بو پروقرامین مقصدی گونئی آذربایجانلی بالالارا الیفبانی اؤیرتمکدیر. اوشاقلاریمیز بو پروقرامین کمکی ایله اوخوماق و یازماغی آسانلیقلا اؤز آنا دیللرینده اؤیرهنهجکلر.
پروقرامین شن و جلبئدیجی اولماسینا چالیشیلیب. بو مقصدله، اؤیرهنمه پروسئسینه چئشیدلی اویونلار دا داخیل ائدیلیب.
پروقرامدا همچینین اوشاق شئیرلرینه ده یئر وئریلمیشدیر.
«الیفبا» پروقرامینی الده ائتمک ایستهیهنلر تبریزده ارک نشریاتینا ( «تربیت» خیابانی ایله اوزبه اوز)، تهراندا «اندیشیه نو» نشریاتینا («اینقیلاب میدانی») مراجعت ائده و یا omidniayesh@yahoo.com الکترون اونوانی ایله علاقه ساخلایا بیلرلر.
اومید ائدیریک کی، بو پروقرام واسطهسیله اؤلکهلرینین اونلاردان اسیرگدیی آنا دیلینده تحصیلی اولمایان گونئی آذربایجانلی بالالارین غیری-رسمی تحصیلینده یئنی اوفوقلر آچیلاجاق.
امید نیایش فیسبوک صحیفسی


text:
رقیه کبیری دوشرگه رومانین قادینچیلیق بویاسی ایله بویاییب. اوخوجو بو رنگی سؤز باشلاناندان رومانین هر یانیندا گؤره بیلر. رومان بیرینجی شخص دیلی ایله قاچقین اینسانلارین آسیلی قالدیقلاری آنلاری روایت ائدیر. قاچیب-قورتولماق ایستهینلر یوکلرینی بئللرینه چاتیب گلیشمیش اؤلکهلره یوللانیرلار. دوشرگه رومانین قاچقینلاری قاچقیندان چوخ کؤچَری( مهاجر)دیرلر. اونلار، اوچاغا مینیب اؤزلرینی مقصده چاتدیرا بیلدیکلرینه گؤره، أللری آغیزلارینا چاتان اورتا قات اینسانلاردیرلار. اورتا قات مهاجرلرین، کؤچمه سببلری بیر-بیرلریندن فرقلی اولسا دا، سببلری اؤلوم-قالیم مسئلهسی دئییل. اجتماعی-سیاسی و یا هر هانسی بیر باشقا آغیر دوروموندان اؤترو، سوروملولوقدان قاچماق مسئلهسیدیر. البته دوشرگهده اولان سوریهلیلرین دورومو اولا بیلسین باشقالاری ایله فرقلی اولسون.
رومانین دیلی آخیجیدیر. دوشرگه سؤزجویو، رومانین کئچدییی یئر اولدوغو اوچون آدینی رومانا وئریب. یازیچی رومانا ایکینجی آد سئچمک ایستهسه ایدی، «هؤووشنه» آدینی سئچمهلی ایدی. راوی هر ترپَنیشینده هؤووشنهیه دوشور. اوشاقلیقدان جانلانان بیر هؤووشنه روماندا راوی ایله دولانیر. بو هؤووشنه اورتادوغولو اینسانین دانیلماز اؤزللیگیدیر.
دوشرگهده، شیرین راوی اولاراق، کیشیلردن قاپساملی بیر شخصیت جانلاندیرا بیلمیر. اونون تانیش اولدوغو کیشیلرین هامیسی اوندا بیر بوشلوق یارادیبلار. شهید آتاسینین دوورا آسیلمیش عکسی آتاسیزلیغین یئرین دولدورانماییب. اوستهلیک آناسی، آتاسینین کؤلگهسیندن قورتولانمادیغی اوچون، قیزا آنالیق دا ائدَنمیر. شیرین آتا بوشلوغونو (اصلینده کیشی بوشلوغونو) بیر ائرکک جینسلی قولچاق ایله دولدورماق ایستهسه ده، آناسی شهید دوشن آتاسینین قوتسال اینانجینی قوروماق اوچون، قولچاغی یاساقلاییب، او دا قولچاغی شوشه دالیندان گؤرمهلی اولور. گیزلینجه گؤتوروب سویوندورماق ایستهیَنده آناسی یوخودان اویانیب، قولچاغی قیزین ألیندن آلیب، دومویو دوشن قولچاق آغلاماغا باشلاییبدیر. آتاسیز بؤیویَن شیرین، باشقا کیشیلر ایله ایلگیلَنمهدیگی اوچون یئتیشگین چاغینا چاتاندا، اونو دیلبازلیق ایله دانیشدیریب-دیندیرن ایلک کیشییه وورلور. وورولدوغو کیشی (فرهاد، تانینمیش شیرین-فرهاد حئکایهسینده اولان فرهادین تَرسینه) تام قیسیر کیشی چیخیر، آتامان ادبیات ایله دانیشساق، کیشی دئییل. اسپرم یولونو باغلاییب اؤزونو قیسیرلادان، شیرینی تورا سالاراق، اونو چیخیلماز بیر قارانلیغا سوروکلویور. فرهاد تکجه سویونو داواملاندیران لولهلرین باغلامیر، شیرین ایله ایلگی یولون دا اونون باشینا بؤرک قویاراق باغلاییر. گوناهسیز شیرین، دوستاغا دوشور، توپلومدان قوپور، دوستاقداکی دوزَن ایله باریشانمیر. دوستاقدا اونو پول قارشیلیغیندا قورویان بیری، حایاتین بوروشوقلارینی اونا گؤرسهدیر. روایتلر زامان باخیمیندان گل-گئتدهدیرلر. دوشرگه یاشامی اونو قاچماغا چالیشدیغی کئچمیشی ایله اوزلَشدیریر. روماندا بیر کیملیک ساواشی سرگیلهنیر. قادین-کیشی، دینچی-دینسیز، دوغو-باتی، مودئرن-کؤهنه ساواشی راوینین دیلیندن اوخوجویا چاتدیریلیر. ساغ-سول ایدئولوژیسینین بَلیرگین تمثیلچیلری (ایستالین ایله هیتلر) توتوشدورولور. آلمانلیلار هیتلری قینایان آبیدهلرین تیکدیریرلر، فاشیستی دوشونجهلرینی اؤنلهمهیه چالیشیرلار. ایستالینین گوناهین کیمسه بوینونا آلمیر، سول دوشونجهنی ساوونانلارین چوخو ایستالینین جینایتلرین اؤرت-باس ائلهییرلر، اونو ساوونانلار بئله اولور. بو توتوشدورمالار رومانین سونونا دوغرو روایته قوشولور. برلیندهکی یاندیریلمیش کیتابلارین آبیدهسی، دوشونجهلرین اودا چکیلمهسینه ایشارتدیر. سوی قیریملار یاندیریلان کیتابلار ایله باشلاییب آلوولانیرلار. برلینده، کیتابلارین یاندیریلماسینین قینانماسی اوچون آبیده قورولاندا، ۱۳۲۵ جی ایلده تبریزین ساعات قاباغیندا کیتابلاری یاندیرانلاری ساوونان دوشونجه، سیاسی حاکیملرین دَییشیلمهسینه باخمایاراق، بو گون ده ایراندا (بیر شرق اؤلکهسینین تمثیلچیسی اولاراق) حاکیمدیر.
باتی تمدونو کئچمیشیندن درس آلاراق گلهجهیی قورور. دوغو ایسه کئچمیشیندن قورتولانمیر. کئچمیشده آچیلان یارالارین قاناماسی کَسیلمیر. باتیلیلار کئچمیشده اؤلکهلری آلیب، سؤمورگهمهیه چالیشسالار دا، ایندیکی دونیادا مسیحیلَشمهنی بیر قاچیش یولو اولاراق سؤمورگهچیلیگین یئنی واریانتینا چئویریبلر. کاپیتالیسمین یولونو هامارلایان پروتستان اینانجینین پیمانکارلاری اورتادوغو ایله دوغو آدلانان اؤلکهلرده اؤنجهدن یئرلَشیدیریلیبلر. یاردیمسئوَرلیک چتری آلتیندا اؤلکهلره گیریب، آداملارینی یئتیشدیریب، دوشونجهلری یؤنَلدیب؛ آدام، کولتور، دین آلیش-وئریشینی یولا سالماغی باشاریبلار. خاچ ساواشلاری ایستانبولون فتحی ایله سونوجلانسا دا، خاچلیلار یاراتدیقلاری یئنی دونیا گؤروشلری ایله دونیانی سولطهلری آلتینا آلماغی باشاردیلار. مسیحیلَشمه یئنی سولطهنین آراجی، ایکی باشلی سوی قیریم یولا سالیر. بیر باشدا، بَللی بیر دین-کولتوره باغلی اینسانی، اؤز دین-کولتوروندن قوپاریب، او بیری باشدا، باتینین دین-کولتورونه باغلاییر. کلیسادا تاوفه مراسیمی ایله خاچلاناراق موسلمانچیلیقلارین سونلاندیریب، گؤیوللو اولاراق خیریستانلیغا کئچیرلر. کؤکوندن آیری دوشنلر بیرینجی نسلده اولماسا دا، ایکینجی-اوچونجو نسلده کؤکلریندن قوپوب یئنی دین-کولتورده أریمهیه محکوم اولورلار و یا اؤدوللهنیرلر.
راوی برلینده تبریزلی یاشلی کیشی ایله تانیش اولاندان سونرا، آرالاریندا اولان اورتاقلیقلاری تبریز ایله تبریزدن گلن چای ایچمه هوهسی اولور. چای ایله قولچاق، راوینین تبریزدن یانینا آلدیغی ایکی آیریلماز شئیلردیر. قولچاغی دوشرگهده مَروهنین دوغدوغو اوشاغا وئرهرک، قولچاق ایله یاراتدیغی آنلاردان قورتولوماغا چالیشیر. چای ایسه بیر آیریلماز اؤزللیک کیمی راوییه یاپیشیر قالیر. یاشلی کیشی قاچماق مجبوریتینده اولدوغو اوچون، اؤزو ایله عاییلهسینین جانینی گؤتوروب آرازدان قاچیر. نه قدر تبریزه دوشگون اولوب تربیزی خاطیرهلرینده یاشاسا بئله، تربیزی دَییشیب یاخشیلاشدیرماق ایستهمیر. تبریزی تَرک ائتدییی کیمی یانی تَربیز کیمی گؤرمک ایستهییر. تبربزی یاشاتماق اوچون هئچ بیر برنامهسی یوخدور. تربیزی سادهجه خاطیرهسینده یاشاییب-یاشاتماق ایستهییر.
نظره گلیر راوی سورونلاردان قاچماغی عمومیلَمیش بیر سئچهنک کیمی یایقین گؤرور. مهاجرلر بللی بیردیرلرین اوستونده موجادیله ائدیب، کؤچمک مجبوریتینه دوشنده، باتی کولتورونه آلینماق اوچون، هماندیرلری آیاق آلتینا آلا بیلیرلر. راوی دنیزلری توتوشدوراراق، دنیزلرین گؤروندوکلری کیمی اولمادیقلارینی وورغولاماق ایله توپلوملارین دا گؤروندوکلری کیمی اولمادیقلارینا ایشاره ائدیر. ایستانبول بیر مئتروپول شهری کیمی بوتون هویتلری اؤز ایچینده یاشادان شرقین تکجه شهریدیر. بو شهر اورتا دوغو ایله دوغودان قاچانلارین بیرلَشدیکلری بیرینجی و سونونجو شهردیر. اورتا قاتلی اورتادوغولو اینسانلار اؤلکهلرینین سوسیال-سیاسال دوروموندان باتینین دموکوراسی یاییلمیش اورتامینا قاتیلماق اوچون قاچسالار بئله، باشقا اؤلکهلردن و یا ائتنیکلردن اولان اورتا دوغولولار ایله قایناشانمیرلار. باتی کولتورونده أریمهیه جان آتان دوغولولار، باشقا دوغولولارلا قایناشماغا بئله حاضیر اولمورلار. عربلر اؤز جرگهلرین قورورلار. مَروه، تکجه بیر تورک قادینین یانیندا اؤزونو راحات حیس ائدیر. فارسلار اؤز ایچلرینده بئله بیرلَشهنمهدیکلرینه باخمایاراق، باشقالارینا (اؤزللیکله عربلر ایله تورکلره) نیفرت بسلمکده بیرلَشیرلر. موسی بیر سوریهلی عرب اولاراق، شیرینین ماراغینی قازانا-قازانا، شیرینین ذئهنینده کیشیلره قارشی یارانان گووَنسیزلیکدن اؤترو یاریم گونلوک دیلخوشلوغا شیرینی راضی سالانمیر.
راوینین خوشلاندیغی اوچ قونو واردیر؛ بیرینجیسی یونان اوسطورهلری ایله فلسفه، ایکینجیسی باتینین عمومی کولتورو، اوچونجوسو تبریزین خاطیرهسیدیر. تبریزین خاطیرهسینده دام-داش، توکان-بازار، محلهلر ایله عابیدهلر خوش خاطیره اولاراق قالماغی باشارا بیلیرلر. سانکی تبریز، کیملیک ساواشیندا دیلسیز-آغیزسیز أل-قولو باغلانمیش، جانی بوغازا یئتیشمیش بیر وارلیق کیمی اؤزوندن دؤرد أللی صاحاب چیخماغا چالیشیر. باتی کولتورو؛ دیلخوشلوق، یاشاییش داشییان کولتور، اورتادوغو کولتورو اؤلوم ایله کدر یارادان کولتور تانیتدیریلیر. شیرین، تربیزلی یاشلی کیشینین ائتگیسی آلتیندا مسیحیلر جرگهسینه گیرمکدن قورتولوشو ایله بیرگه، باتی کولتورون یاراتدیغی توختاقلیق کؤلگهسینده یاشاماغا ایمکان تاپماق اوچون او دوشرگهدن داشینیب باشقا دوشرگهیه یوللانیلیر. سونو بللی اولمایان، کیملیگی بللی اولمایان بیر گلهجک اونو گؤزلهییر. تهران ۳۰/۳/۱۴۰۱
رقیه کبیری دوشرگه رومانین قادینچیلیق بویاسی ایله بویاییب. اوخوجو بو رنگی سؤز باشلاناندان رومانین هر یانیندا گؤره بیلر. رومان بیرینجی شخص دیلی ایله قاچقین اینسانلارین آسیلی قالدیقلاری آنلاری روایت ائدیر. قاچیب-قورتولماق ایستهینلر یوکلرینی بئللرینه چاتیب گلیشمیش اؤلکهلره یوللانیرلار. دوشرگه رومانین قاچقینلاری قاچقیندان چوخ کؤچَری( مهاجر)دیرلر. اونلار، اوچاغا مینیب اؤزلرینی مقصده چاتدیرا بیلدیکلرینه گؤره، أللری آغیزلارینا چاتان اورتا قات اینسانلاردیرلار. اورتا قات مهاجرلرین، کؤچمه سببلری بیر-بیرلریندن فرقلی اولسا دا، سببلری اؤلوم-قالیم مسئلهسی دئییل. اجتماعی-سیاسی و یا هر هانسی بیر باشقا آغیر دوروموندان اؤترو، سوروملولوقدان قاچماق مسئلهسیدیر. البته دوشرگهده اولان سوریهلیلرین دورومو اولا بیلسین باشقالاری ایله فرقلی اولسون.


text:
ماریو بلاتی
ماریو بلاتی (اینگیلیسجه: Mario Bolatti) (دوْغوم:۱۷ فوریهٔ ۱۹۸۵ (۳۷ یاش) La Para) بیر فوتبالیست. آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Mario Áriel Bolatti". Soccerway. Global Sports Media. Retrieved 7 February 2013.
قارداش پروژهلرده ماریو بلاتی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کوردوبا ایالتینده (آرژانتین) دوغوملولار
- آتلتیکو بلقرانو کولوبونون اویونچولاری
- پورتو کولوبونون اویونچولاری
- فیورنتینا کولوبونون اویونچولاری
- اینترناسیونال کولوبونون اویونچولاری
- راسینق کلاب کولوبونون اویونچولاری
- بوتافوقو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
جوزپه برگومی
جوزپه برگومی (ایتالیاجا: Giuseppe Bergomi) ایتالیا فۇتبولچو. ۱۹۸۲ ایلده ایتالیا میلّی فوتبول تاخیمیسینین اۆیه سی اوْلوب. اوْ۸۱ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۹۸ جی ایلده اوْلوب؛ و بۇ ایل لرده ۶ میلّی گوْل وۇروب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Giuseppe Bergomi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۱ مارس ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
اوْیونلاری[دَییشدیر]
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- ۱۹۶۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۸۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۸۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۸ اویونچولاری


text:
ترت فیلملری اوسکار یاریشیندا
ترت یاپیمی و ترتنین دستگی ایله چکیلهن فیلملر دونیا سینماسینا دامغا وورماماغا داوام ائدیر
تورکیه رادیو تلویزیون قورومونون (ترت) یاپیمی و ترتنین دستگی ایله چکیلهن فیلملر دونیا سینماسینا دامغا وورماماغا داوام ائدیر.
دونیانین ان پرستیزلی اؤدوللریندن بیری اولان ۹۵.جی آکادمی اؤدوللرینین "ان یاخشی اولوسلارآراسی فیلم" کتگوریسینده یاریشاجاق اولان نامیزد فیلملر آچیقلاندی. اؤلکهلر طرفیندن نامزد گؤستریلهن فیلملر آراسیندا ترتنین اورتاق یاپیمی و ترتنین دستکلدیگی ۴ فیلم ده وار.
ترتنین اورتاق یاپیمی "کلوندیک" اوکراینانین؛ ترت دستکلی "آ پیس اوف سکای" سوئیسین، ترت دستکلی "آ بالاد" بوسنی و هرزگوینین، ترت دستکلی "ویکتیم" ایسه اسلواکینین "ان یاخشی اولوسلارآراسی فیلم" کتگوریسیندهکی آدایی اولدو. کن فیلم فستیوالیندا "قیزیل نخل" اؤدولونو قازانان ترتنین اورتاق یاپیمی "تریانگل اوف سدنس" فیلمی ده اوسکار یاریشیندا سئویلهن فیلملر آراسیندا یئر آلدی.
۹۵.جی آکادمی اؤدوللری، ۱۲ مارس ۲۰۲۳.جو ایلده آمریکانین لوس آنجلس شهرینده وئریلهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان: تورکیه، بوتون گؤزللیکلری اؤزونده توپلامیش بیر خزانهیه صاحب
"مقصدیمیز، اؤلکهمیزی یئنیدن شکیللهنن کۆرهسل، سیاسی و اقتصادی معمارینین مرکزینه یئرلشدیرمکله ایمکانلارین الیمیزدن چیخماسینا مانع اولماقدیر"
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر
ترت فیلملری اوسکار یاریشیندا
ترت یاپیمی و ترتنین دستگی ایله چکیلهن فیلملر دونیا سینماسینا دامغا وورماماغا داوام ائدیر


text:
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
چین شینهوا خبر آژانسی: تورکیه استاتستیک اداره سی تامانیدن 10 دسامبرده نشر قیلینگن راپورلر، جاری ییل نینگ ایک اوچونچی چهاریک آیلریده تورک اقتصادی نینگ اوتگن ییل نینگ خوددی شو دوریگه کوره 1،6 فایز توسعه قیلگنینی کورستدی.
اسپانیا اروپا پرس خبر آژانسی: جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان 10 دسامبر دوشنبه کونی انسان حقلری عمومی بیان نامه سی نینگ قبول ایتیلیشی نینگ 70 – ییل لیگی مناسبتی بیلن قیلگن صحبتیده دموکراسی، انسان حقلری و ایرکین لیک توغریسیده مملکتی گه هیچ کیم نینگ درس بیرالمس لیگینی اورغوله دی.
آلمان دوچ ویله میدیا خبر سایتی: تورکیه محیط کیرلیگی لیگی گه قرشی کوره ش بوییچه پلاستیک خریطه استفاده قیلیشنی کمه یتیریش اوچون حجرتلی خریطه فصلی گه اوتدی.
انگلستان رویترز خبر آژانسی: تشقی ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلی، سعودی ژورنالیست جمال قاشیقچی جنایتی بیلن تیگیشلی تیکشیروو توغریسیده تورکیه نینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی بیلن کوریشیب چیققن لیگینی ایتدی.
آذربایجان ترند خبر آژانسی: تورکیه جمهور رئیس لیگیدن ترندگه بیریلگن بیاناتده، ارمنستان نینگ تورکیه بیلن مناسبتی نینگ نورماللشتیریش اوچون آذربایجان نینگ اشغال آستیده گی توپراقلرینی ترک ایتیشی کیره ک لیگینی بیلدیردی.
ایران مهر خبر آژانسی: تورکیه جمهور رئیس اورینباسری فواد اوکتای امریکا قوشمه ایالتلری نینگ انقره نینگ ترورچیلیک که قرشی کوره ش بوییچه فعالیتلری په حرمت قیلیشینی خواهلب بونینگ ایککی مملکت اورته سیده گی متفق لیک نینگ دوام ایتیشی اوچون ضرور ایکن لیگینی ایتدی.
روسیه ریئانووستی خبر آژانسی: روس میترولوگلر تورک همکسبلریگه وقتنی انیق قیلیب حسابلاوچی اتوم ساعتی ایشلب چیقریش توغریسیده همکار بوله دی. پروژه روسیه تخنیک فزیک روس میترولوژی انستیتوتی و رادیو انجنیرلیگی اداره سی تامانیدن تورکیه نینگ ملی میترولوژی انستیتوتی اوچون (TÜBİTAK UME) آلیب باریله دی.
آذربایجان آذرتاج خبر آژانسی: آذربایجان جمهور باشلیغی الهام علی یف، تورکیه ایکین چیلیک و اورمان وزیری بکر پاک دیمیرلی باشچیلیگیده گی حیئتنی قبول قیلیب کوتیب آلدی. مذکور اوچره شووده زراعت ساحه سیده ایشله یه دیگن آذربایجان و تورک تجارلر تامانیدن 11 دسامبرده باکوده مشترک تجاری ییغین اوتکزیلیشی و بونینگ همکارلیک جهتیدن مهم بوله جگی اورغولندی.
ایتالیا انسا خبر آژانسی: تورکیه جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان، بیر نیچه کون جریانیده سوریه ده فرات دریاسی نینگ شرقیده ینگی بیر عسکری عملیات باشلنیشیدن خبر بیردی.


text:
اوزای آراشدیرمالاری
اۇزای آراشدیرمالاری، اۇزای تکنوژیسی ایستیفاده اوزایین کشفی و آراشدیریلماسیدیر. اۇزای فیزیکی کشفی هم اینسانلی اۇزای واسطهلری ایله هم ده اۇزاقدان ایداره اوْلونان روبوت اۇزای گمیلریله ائدیلمکدهدیر.
۲۰. عصرده اینکیشاف ائتدیریلن راکت و فضا شاتلی سایهسینده اۇزای فیزیکی اوْلاراق آراشدیریلماسی مۆمکون حالا گلمیشدیر. اؤلکهلرین اۇزای آراشدیرمالاری یاپمالارینداکی اوْرتاق سببلری: علمی آراشدیرمالاردا ایرلیلییش ساخلاماق، فرقلی خالقلاری بیرلشدیرمک، اینسانلیغین گلهجکده حیاتدا قالما موباریزهسینی زمانته آلماق و دیگر اؤلکهلره قارشی ساواش و ایستراتژی اۆستونلوک تامین ائتمکدیر. اۇزای آراشدیرمالارییلا علاقه دار زامانلا مۆختلیف تنقیدلر ده ائدیله گلمیشدیر.


text:
اسکی اویغور تورکجهسی
اسکی اویغور تورکجهسی و یا اسکی اویغورجا ، 9. عصر ایله 14. عصر آرالیغیندا چئشیدلی دؤولتلرده دانیشیلمیش و یازیلمیش اولان، تورکو دیللر عاییلهسینین سیبیری قولونا منسوب بیر دیل. اسکی تورکجهنین گؤکتورکجهدن سونراکی ایکینجی قیسیمینی مئیدانا گتیرمیشدیر.
دیل، آد بنزرلیگینه باخمایاراق، ایندیکی تورکو دیللرین چاغاتای قروپونا عایید چاغداش اویغورجانین آتاسی اولماماقدادیر و بو چاغداش دیلین قاراخانلیلارین دانیشدیغی دیلدن تؤرهدیگی دوشونولمکدهدیر. [۱] آنجاق کانسودا دانیشیلان باتی یوغورجانین اسکی اویغورجادان تؤرهدیگینه اینانیلماقدادیر.
تاریخ[دَییشدیر]
بو دؤنمده تورکو میلّتلر بیر چوخ مدنیت ایله قارشیلیقلی تاثیر ایچینه گیرمیشلر. بو وضعیت دیلین قورولوشوندا دا اؤزونو گؤسترمیشدیر. یئنه بو دؤنمده، دییشیک مدنیتلرله قارشیلیقلی تاثیرله بیرلیکده، دیلده ایلک دفعه خاریجی قایناقلی سؤزلر گیرمهیه باشلامیشدیر. سانسکریتجه، سوغدجا، توخارجا، چینجه سؤزلر بونلاردان بعضیلریدیر. [۲]
دیل اؤزللیکلری[دَییشدیر]
اویغورلاردان قالان اثرلر دؤرد قروپا آیریلاراق آراشدیریلا بیلر: [۳]
مانیچی چئورهیه عایید متنلر.
بورخانچی (بودیست) چئورهیه عایید متنلر.
مسیحیت چئورهیه عایید متنلر (اینجیل ترجومهلری).[۴] [۵]
موسلمان چئورهیه عایید متنلر.
اسکی تورکجهنین دیل بیلگیسینی یازمیش اولان آننهماری فوْن قاباین، اویغور متنلرینی "y" و "n" آغیزی اولماق اوزره ایکی آنا آغیز قروپونا آییرار. گؤکتورکجهدهکی "ń"سسینی "n"-ه چئویرن متنلر "n" آغیزینی، "y"ه چئویرن متنلر "y" آغیزینی مئیدانا گتیررلر. اسکی اویغور تورکجهسی دؤنمی، یازی دیلی اولاراق گؤکتورکجهنی دایانان، اونون داوامی اولان بیر دؤنمدیر. باشقا بیر دئییشله گؤکتورکجه ایله اویغورجا عئینی یازی دیلینین ایکی قولودور. اسکی اویغور تورکجهسینده گؤرولن آز ساییداکی سس و فورما فرقلیلیکلریندن بیر قیسیمی آغیز فرقیندن، بیر قیسیمی ده زامان فرقیندن قایناقلانماقدادیر. گؤکتورکجه و اویغورجا آراسینداکی اصل اؤنملی فرق، سؤز وارلیغیندا اورتایا چیخار. گؤکتورکجهنین سؤز وارلیغیندا تورکجه منشالی سؤزلر حاکیمدیر؛ چینجه و یا سوغدجادان گیرمیش اولان آلینما سؤزلر چوخ آزدیر. گؤکتورک متنلرینده چؤل یاشاییشی، دؤیوشچولوک و دؤولت نیظامییلا علاقه دار سؤزلر آغیرلیقدادیر. اویغور متنلرینده ایسه مانیزم و بورخانچیلیقلا علاقهدار سؤزلر حاکیمدیر. بونلار دا سانسکریتجه، چینجه و سوغدجادان آلینمیشدیر. چوخ واخت دا آنلاییشلارا تورکجه قارشیلیقلار تاپیلمیشدیر. تمل سؤز وارلیغی ایسه هر ایکی دؤنم متنلرینده عئینیدیر. [۳]
کؤکتورکجهده یالنیز آدام، کوْنچوُی کیمی اینسانلا علاقهدار سؤزلرده ایستیفاده ائدیلن +لار چوخلوق شکیلچیسی، اسکی اویغورجادا هر جور آد، عوضلیک و صیفتده ایستیفاده ائدیله بیلن، عومومی چوخلوق شکیلچیسی، حالینا گلمیشدیر و چوخلوق شکیلچیسی اویوما طبیعیدیر. [۶]
سؤز وارلیغی[دَییشدیر]
مورریس سوادئشین 100 تمل سؤزونون اویغورجاداکی قارشیلیقلاریندان بعضیلری بئلهدیر: [۳]
- آد: آد/ات
- آغاج: ایغاچ/سؤگوت
- بالیق: بالیق
- دیش: تیش
- کیشی: ار/کیشی
- وئرمک: بیرمک
اردم کونور-ون، اسکی اویغور تورکجهسییله علاقهدار قلمه آلدیغی مقالهده[۲] ،گونوموز تورکجه قارشیلیقلارینی دا وئردیگی بعضی سؤزلر بونلاردیر:
- تؤپو: تپه
- تیل: دیل
- یاسدیق: یاستیق
- کؤل : گؤل
- بیلیگ : بیلگی[۲]
اسکی اویغور الیفباسی[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Arik, Kagan (2008). Austin, Peter (Ed.). One Thousand Languages: Living, Endangered, and Lost (illustrated bas.). University of California Press. s. 145. ISBN 0520255607. Erişim tarihi: 10 March2014.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Erdem,KONUR,"ESKİ UYGUR TÜRKÇESİNDEKİ BAZI EKLER VE BU EKLERİN ÖZELLİKLERİ",Çukurova Üniversitesi Türkoloji Merkez
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ Ahmet Bican Ercilasun, Başlangıçtan Günümüze Türk Dili Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara 2010, s. 226, 272-283. ISBN 978-975-338-589-3
- ^ Witek, John. “Christianity in China: Universal Teaching from the West.” In China and Christianity: Burdened Past, Hopeful Future, ed. Stephen Uhalley, Jr. and Xiaoxin Wu, 2001, p. 16.
- ^ Sutin, Lawrence. All is change: the two-thousand-year journey of buddhism to the west, 2006, pp. 56-7.
- ^ Erdem KONUR,"ESKİ UYGUR TÜRKÇESİNDEKİ BAZI EKLER VE BU EKLERİN ÖZELLİKLERİ",Çukurova Üniversitesi Türkoloji Merkez


text:
اریک استولتس
اریک استولتس (اینگیلیسجه: Eric Stoltz) آمریکالی اوْیونچو. ۳۰ سپتامبر ۱۹۶۱ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1978–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
He has directed many shows on The Learning Channel, TLC Network.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eric Stoltz»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اریک استولتس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویرجینیا ایالتینده 10 آدام یاراغلی هۆجۆمده اؤلدی
ایکی هِپده موندان اوُزال دا ویرجینیا بیلیم یوردوندا یاراغلی هۆجۆم بوُلوپدی
آمریکانینگ ویرجینیا ایالتینده بیر آلوو- ساتوومرکزی نینگ مۆدیری ایشچیلره اوُد آچدی.
واقادا اینگ آزیندان 10 آدام اؤلدی.
مۆدیرینگ دینچ آلیش مرکزینه گلیپ ایشلهیأنلره اوُد آچاندیغی حابار بریلدی.
چاقنیشیغینگ آمریکانینگ واغتی بیلن ساغات 22.00-دا بوُلاندیغی بیلدیریلدی.
ایکی هِپده موندان اوُزال دا ویرجینیا بیلیم یوردوندا یاراغلی هۆجۆم بوُلوپدی.
کریستوفر دارنل جونز آدلی بیر اوُقووچی فوتبال توُپاری نینگ اتوبوسینا اوُد آچیپدی.
شوُل واقادا دا اۆچ اوُقووچی اؤلۆپدی.
دِگیشلی حابارلار
مسکودا بیر سؤودا مرکزینده بوُلان یانغیندا 1 آدام اؤلدی
یانغین سؤندۆریجیلرینگ یانغینی کنترل آستینا آلیپ سؤندۆرِندیگی حابار بریلدی
ایسرائیلینگ جنین شهریندأکی هۆجۆمینده 3 فلسطینلی آرادان چیقدی
آمریکا: تۆرکیأنینگ قوُراغ صناغاتینداقی أتیأچلرینی اۆپجۆن اتمهک ایسله یأریس
ند پرایس تۆرکیأنینگ آمریکا اۆچین أهمیتلی بیر حیذماتداش بوُلاندیغینی آیتدی


text:
اویان نیوز:
ابراهیم رشیدی (ساوالان)
تپه گؤز باساتدان، کیملردن اولدوغونو سوروشدوقدا باسات بئله جاواب وئریر:
آنام آدین سورار اولسان، قابا آغاج
آتام آدین دئییرسن، قاغان آسلان
منیم آدیم سورارسان، آروز اوغلو باسات دیر
ندن آروز اوغلو باسات، قابا آغاجی اؤز آناسی کیمی تقدیم ائدیر؟
کیتاب-ی دده قورقودون ایکینجی بویوندا، آروز بی آسیلاجاغی آغاجلا دانیشیر. هله ده بیزلرده آغاجلا دانیشما عنعنهسی وار. آغاج جانلیدیر. ائشیدیر، دویور. بار وئرمهین آغاجی قورخودوب هدهلهمک عنعنهسی وار.
بایرام آخشامی، یاسلی آغاجین بوداقلارینی خینالاییب یاسدان چیخارتما عنعنهسی وار. آخی بیزده تزه ایلی یاسلی قارشیلایان آغاج قورویار.
اصلی-کرم داستانیندا، کرم سئوگیسینی سرو آغاجیندان خبر آلیر:
دور، سرو، دور سندن خبر سوراییم
سرو آغاجی سنین مارالین هانی؟
گؤزومدن آخیتما قانلی یاشلاری
سرو آغاجی سنین مارالین هانی؟
آلچاقلی-اوجالی قارشیدا داغلار
کؤنلوم انتظاردا، گؤزوم قان آغلار
خستهنین حالیندان نه بیلیر ساغلار؟
سرو آغاجی سنین مارالین هانی؟
دوغرو سؤیلهمهسن قددین اَییلسین
قارغارام مؤولادان، بئلین بوکولسون
بیر آه چکیم یارپاقلارین تؤکولسون
سرو آغاجی سنین مارالین هانی؟
فارسجا سرو دئییلن، آردیج آغاجینی، محمود کاشغرلی آرتوچ یازمیش. یاشیللیغی همهشهلیک و داغلارین چوخ دؤزوملو و دایاناتلی سیرداشیدیر.
«حکیم نباتی» مزارینین یان-یؤرهسینده نئچه آردیج آغاجی وار. بو آغاجلارین یاشلاری نئچه یوز ایلدن آرتیقدیر. اوچ یوز ایل اؤنجه، او آردیج آغاجلارینا «پیر» دئییب؛ اونلاری مقدس ساییرمیشلار. ائله محض بونا گؤره، حکیم نباتی اونلارین آیاغینی اؤزونه مزار سئچمیش. بیرحالدا کی او آغاجلار کنددن آرالی و اوجا بیر تپهده یئرلشیبلر. کند اهلی آردیجلارا ضرر یئتیرمهیی گوناه سانیب دئییرلر:
«بیز گؤزوموزو آچاندان بو آغاجلاری بئله گؤرموشوک.»
او آردیجلارین بیر چوخ بوداقلاریندان نذیر مقصدییله باغلانمیش قیرمیزی و یاشیل پارچالار آسلانیر.
بو اینامین میفیک قایناغینی اؤیرنمک اوچون میرعلی سیدوفدان ائشیتمهلیییک. سیدوفا گؤره: آغاجا- دونیا آغاجینا اینام، بوتون تورک دیللی خلقلرده وارمیش و بو اینامین اؤزو یادا ایزلری بو و یا باشقا شکیلده سون وقتلره قدر یاشامیشدی.
سیداوف، بو اینام ندنلرینی بئله آچیقلاییر: اسکی تورکلر آغاجا تاپینارمیشلار، علم عالمینده تاپینیلان آغاجلارا «دونیا آغاجی»- «ابدیت آغاجی» دئیرلر.
آغاجا تاپینما، طبیعته اینام و اونون آیریلماز حیصهسی آغاجا اینام، ایلکیندیر. چونکو آغاج، ائلهجه ده یاشیللیق انسان اوچون اوزون زامان اساس قیدا منبعی اولموشدور. اسکی انسان ایلکین معیشتی ایله سیخ باغلی اولان، احاطهسیندهکی طبیعتی و اونداکی بو و یا باشقا شئیلری آنیمسیتلشدیرمیش، اونلارا تاپینمیشدیر. آغاج- یاشیللیق اسکی انسانین یاشاییشی اوچون ایلکین ارزاق منبعی اولدوغوندان اونو داها الهیلشدیرمیشدیر. ائله بونا گؤره ده اسکی تورک دیللی انسان آغاجا داغ کیمی، اولو اجداد- اولو آنا کیمی باخمیشدیر.
میرعلی سیدوف-ون سون جملهسینی اوخویاندا، باساتین قابا آغاجی اؤز آناسی کیمی تقدیم ائتمه سیرری آیدینلاشیر. او آغاجا یارادیب-یاشادان بیر ایلاهه کیمی- آنا کیمی باخیرمیش. هله اونونجو عصر، عرب سَیاح عالیمی ابن فضلان، آغاج پارچاسینی، بویونلاریندان آسمیش باشقیردلاردان، قیپچاقلاردان، بونون سببینی سوروشدوقدا بئله جاواب آلیر: من آغاجدان دوغولموشام. من آغاجدان باشقا اؤزگه یارادان یارادیجی تانیمیرام.
«مورات اوراز»ین یازدیقلارینا گؤره آلتایلیلاردا یئنی اؤلموش شخصین ائوینی پیس روحلاردان آریتماق اوچون اونون قیرخیندا شامان گلیب او ائوده آردیج توستوسو دوزلدَردی. بو حادثه آردیج آغاجینی، قورویوجو ایلاهه کیمی آنلادیر. بو اینام بو گونکو یاشاما باشقا شکیلده گلیب چاتمیش. بیر چوخ وحشیدنلی بیتگیلرین توستوسو، او جملهدن اوزرلیک توستوسو انسانی پیس روحلاردان آریدیب قورویور.
«تووین»لر «بؤیوک آیی» بورجونه تؤرن کئچیررکن، قوربانلیق قویونو اوبانین یانینا گتیریب؛ بولاغین سویوندان آغزینا تؤکوب، آردیج آغاجینین توستوسونه وئریب، سونرا دا قیلدان هؤرولموش بویونباغینا رنگلی پارچا باغلاییب حیوانی یئنیدن سورویه بوراخیردیلار. هله ۱۸٫جی عصرده، اوزَن قالا و اونون اطرافیندا یاشایان آذربایجانلیلار آغاجا تاپینیرمیشلار. اونلار آراز چایینین ساحیلینده تاپیندیقلاری آغاجین اطرافیندا قوربانلار کسیب بایرام ائدیرمیشلر.
آغاجا، دونیا آغاجینا، آردیج آغاجینا اینامی بو گون گؤردویوموزده، بو اینامین نه قدر گوجلو اولدوغونو دوشونهرک دیندن دینه گیرمیش تورک خلقلری، بونو ایلکین و تمل اینام کیمی ساخلاماسی یئرسیز دئییل. نئجه کی “مورات اوراز” بونو وورغولاییب یازیر:
ایسلامییت گیرهنه کیمی اوغوز اؤلکهلرینده ده شامانیزم یایقین ایدی. بونونلا یاناشی سونراکی یوز ایللرده بئله، ایسلامیتین گوجلو کولتورو قارشیسیندا شامانلیغین ایزلری سیلینمهمیش؛ دینی گلهنکلر آراسیندا گیزلهنیب؛ قالمیشدیر.
اوشتوبین کندینده، آردیج آغاجینا تاپینیب نذیر باغلایان انسانلار، “مورات اوراز”ین سؤزلرینه جانلی شاهیدلردیرلر. هله ده قیرقیزیستانین مختلیف سکونت واحدلرینده، هر ایل اجرا ائدیلن بیر تؤرن گونونده، خلقین کئچهجهیی یول اوزهرینده، اویغون بیر یئرده اود یاندیریلیر. تؤرهنه گلنلر اوددان آتلاناراق تؤرن یئرینه گلیر. اوددان کئچدیکدن سونرا آردیج آغاجینین خوللاریندان سیمگهسل بیر کؤرپو قورولور. بو کؤرپونون آلتیندان کئچنلرین اوزهرینه آردیج آغاجینین خوللاری سویا باتیریلاراق، سو سَپیلیر.
سون وقتلره قدر، آذربایجانین بعضی یئرلرینده اوشاقلاری، حتتا قوزولاری شر روحدان قوروماق اوچون بویونلاریندان داغداغان آغاجینین پارچاسینی آساردیلار.


text:
برنارد گنگینی
برنارد گنگینی (فرانسهجه: Bernard Genghini) فرانسه فۇتبولچو و مۆدافیهچی . او °۱۹۸۰ ایلدن فرانسه میلّی فوتبول تاخیمیسینین اۆیه سیدیر (عضو ایدی). او °۲۷ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۱۹۸۶ جی ایلده اوْلوب؛ و بۇ ایل لرده ۶ میلّی گوْل وۇروب.
قایناقلار[دَییشدیر]
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_France_international_footballers
- فوتبال اویونچولاری
- فرانسهلی فوتبولچیلار
- ۱۹۵۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- سوشو کولوبونون اویونچولاری
- سن-اتین کولوبونون اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- سروت ۱۸۹۰ کولوبونون اویونچولاری
- اولمپیک مارسی کولوبونون اویونچولاری
- بوردو کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۸۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۴ اویونچولاری
- ۱۹۸۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
قم شهرینده یئرلشن مشهور ” آیت الله گلپایگانی ” کیتابخاناسیندا اون ¬ایکی¬مین اَسگی الیازما کیتاب ساخلانیلیر. بو نادیر گنجینهنین اوزون ایللر بویو سیستیملی ساخلانیلماسینا توکنمز ماراق گؤسترن اوستاد ابوالفضل عربزاده جنابلاری، الیازمالارا علمی مئتودلار اساسیندا بیر اؤنملی کاتولوق ( فهرست) حاضیرلامیشدیر. ۱۳۷۸- جی گونش ایلی چاپدان بوراخیلان بو ۸۵۰ صحیفه لیک کاتالوقدا ، کلاسیک تورک ادبیاتینا عایید بیر چوخ الیازمالاردا اوزه چیخاریلمیشدیر. اورادا تانیتدیریلان الیازمالار آراسیندا « دیوان نظامی تبریزی» آدلی تورک دیلینده قئید اولونور.
«دیوان نظامی تبریزی»؟ ایفادهسینی دوشنمهیه و اثری یاخیندان گؤرمیه قم شهرینه گئدیب، نوسخهنین اورژینالینی آلیب آراشدیردیم…………
مقالهنی PDFفورمتینده اوخویون….


text:
آتابابا سوزلری
حیله یینن دوزه لن ائو بیر باهانییا بنددی
حیله ینن تیکیلن ائو بیر ماهناینان ییخیلار
حالوا – حالوا دئمک نن آغیز شیرین اولماز
حرام چؤه یین برکتی اولماز
حیالی قیزارار حیاسیز بوزارار
حیوانی بودوندان داغلارلار ، اینسانی اوره گیندن
کئچل باشا تاختا داراق؟
کئچل قیز باجی سینین ساچینان اوینار
کئچل داوا بیلسه اول اؤز باشینا یاخار
کئچلین دیرناغی اولسا اؤز باشینی قاشییار
تک آغاجدان باغ اولماز
تک الینن دویون آچیلماز
تک دولانان دانانی قورد یئیر
تک لیک آللاهدان اؤتوردو
تک صبیر گلیب ال ساخلا
تک الدن سس چیخماز
مین آجی نی اودارلار بیر شیرین خاطیرینه
مین آتلی نین عهده سیندن گلن دی
مین بیلن اولساندا ، بیر یلن دن خبر آل
مین بیر دردین ، مین بیر داواسی وار
مین یولداش آزدی ، بیر دشمن چوخدو
مین قاپینین دوزون دادان ، بیر قاپی دا دایانماز
هر حئیوانین بالاسی آنا دالیسیجا گئده ر ، ائششکین بالاسی قاباقدا گئده ر
هیرس گلر گؤز قارالار ، هیرس گئده ر اوز قارالار
هر نه ییمیزی ایت یئییر ، بوغازیمیزی بیت یئییر
هئچ کیمین چؤره یی هئچ کیمین بوغازیندا قالمییب
هئچ توی گؤرمه سک ده باجاسیندان باخمیشیق
هله سفره سی نامرد اوزو گؤرمویوب
هله یارالاریم ساغالمییب
ایت دمیرچی توکانیندان نه آپارابیلر؟
ایت ده گئتدی ، ایپ ده گئتدی
ایت پیشیک نن یولا گئتمز
ایت ، کؤلگه سندن قورخار
ایت ایتین قویروغون آیاخلاماز
ایتدن اولان ایت اولار
ایت ده اؤز یئدیغینی قوسار
سوز
سؤزو آت یئره صاحابی گؤتوره ر
سؤزون دوزو داش دان گئچر
سؤزون بیلمه ین آغیز ، باشینا داش سالار
سؤزون ایشین له بیر اولسون
سؤز قوشا بنزه ر ، بوراخسان اوچار گئده ر
ایت
ایت ایتینن بوغوشدو ، یولچو الینه گیره وه دوشدو
ایت ایتنن ساواشسا ، قورد کؤرپونو آشیب گئچر
ایت ایته بویورار ایت ده قویروغونا
ایت ایتین قویروغون آیاخلاماز
ایت ایتلیغین ترگیده ر ، سومسونمه غین ترگینمه ز
ایت هورویه ر کاروان گئچر
ایته ده بیر چؤره ک بورجو وار
قلیان
حسن ده قلیان چه کر
حسین ده قلیان چه کر
تنباکو چوخ اولاندا
سیچان دا قلیان چه کر
آت
آت ویردی قاتیر ویردی ، آرادا ائششک ازیلدی
آت کیشنییه ن یئرده ، ائششک اورتادا آنقیرماز
آتین واردی یول تانی ، آتان واردی ائل تانی
آت آلاسان آتلی دان ، قیز آلاسان وارلی دان
آتیم اؤلر نال قالار ، آتام اؤلر وار قالار
آتیم اؤلر نال قالار ، آدام اولر آدی قالار
آتینان آت ساواشار ، آرادا ائششک اؤلر
ایلان
ایلان هایانادا ایری گئتسه ، اؤز یوواسینا دوز گئدر
ایلان دئیر من آدامی سانجاندا ائله سانجارام کی ، ائششک بوینوزوندا ، سئرچه سودو درمان اولا
ایلنی گؤرنه لعنت ، گؤروب اؤلدورمویه نه لعنت ، اؤلدوروب باسدیرمییانا لعنت
ایلان ووران ، آلاچاتیدان قورخار
ایلانین زهله سی یارپیزدان گئدر ، اودا یوواسینین قاباغیندا بیتر
ایلانا بالاسی غنیم اولسون
ایلانین قویروغون ایاقلامازلار
ایلانی یووادان چیخاردان دیلی وار
ایلانین ایاغینی ، قاریشقانین گؤزونو ، موللانین چؤره یینی ، هئچ کیم گؤره بیلمز
آدام
آداما آداملیق قالار
آدام گئده ر آدی قالار
آدام وار رحمت آپارار ، آدامدا وار لعنت آپارار
آدام تایین تاپماسا ، گونو آخ واینان گئچر
آدام گرک دشمنیندن ده بیر عاغیل اؤرگنه
آداما سؤزو بیر دؤنه دئیرلر
آدامی آدام ائیلین پولدو
آدامین آدی پیس چیخینجا جانی چیخایدی
آدامین اوریین ده کینی اوخوماق اولماز
آدام وار کی اوزو گولور ایچه ریسی آغلیر
آدامنان آدامین چوخ فرقی وار
آدامین اؤلومو میرده شیرنن موللایا تویدو
زور
زورنان گؤزللیک اولماز
زورنان پهلوانلیق اولسا ، ائششکین گوجو هامی دان چوخدو
زورو دا وار ، زری ده
زور سؤزون آخیری اولماز
زورا داغلار دایانماز
زورنان یئریین ایت ، سورویه فایداسی اولماز
زور قاپی دان گیرنده ، آغیز دادی باجادان قاچار
قوناق
قوناغین آغزینا باخارلار ، آتینا یئم وئره رلر
قوناغا گؤره سوفره نی اچارلار
قوناق حیاسیز اولسا ، ائو ییه سینی ائودن قووار
قوناق سیز ، اوغورسوز ائو
قوناق سقز ائو سوسوز ده ییرمان
قوناق قوناغی ایسته مز ، ائو ییه سی هئچ بیرین
قوناغین روزوسو اؤزوندن قاباق گلر
قازان
قازانین قاراسی گئدر ، اوزون قاراسی گئتمز
قازان دیبی یالییانین ، نیشانلی سی گؤیچک اولار
قازان قاپاق سیز اولماز ایگیت پاپاق سیز
قازانا گؤره ، آش قاینات
قازان اولسون ، دولو اولسون ، یئیه نی تاپیلا