text:
آلچا شورباسی
علی اشرف درویشیان – چئویرن: سحر خیاوی
کوچهیه یئتیشرکن، ننه کی حیطده حوض قیراغیندا قاب یویوردو بیزیهایلادی:”هله هوله آلمایینها! قارنیز آغرییار. پولونوزا خورما آلین، یوخسا بیر شئی کی دویورا”.
یوخولو و یورغون یولا دوشدوک. گونش تزه اوجا داملارین قیراغینا و چینارلارین باشینا دوشموشدو. سئرچهلرهایهارای سالمیشدیلار. اوزاقداکی داملارین اوستوندن پشهبندلر گونش آلتیندا ایشیلداییب، گؤزلریمیزی قاماشدیریردیلار. اوچوموز ده اسنهییردیک. یای ایدی، امما هله ده سازاق تزه سو سپیلمیش کوچهلردن جانیمیاوشودوردی. اورهییم چیرپینیردی. تنبل ایدیم. قاییدیب، ائوده یاتماق ایستیردیم. اللریمیزنبه یارالامیشدی.
صاحیبخانامیز شهرین یوخاری باشیندا اؤزونه باشقا بیر ائو تیکیردی. من و اکبر و اصغر اونا ایشلهییردیک. تورپاق غربیللهییردیک؛ بنا الینه کرپیج و پالچیق یئتیریردیک؛ داش داشییردیق و زنبهیله اوتاقلارین کفین دولدوروردیق. صاحیبخانامیز سؤز وئرمیشدی ائوین ایشی قورتاراندا هرهمیزه بیر دست کت شالوار آلسین.
هر گون ننه ناهاریمیزین پولون وئریر و بیزی یولا سالیردی. بازارچادان کئچنده بامیه سینیلرین گؤررکن آیاقلاریمیز سوستالیردی. سینینین بؤیرونده اوتوروب پوللاریمیزینهامیسین بامیه یئییردیک و آخشاماجا آج و پولسوز قالیردیق.
ننه درزیلیکله ائوین خرجین چیخاردیردی. بالاجا باجیم عذرا دا اونا کؤمک ائدیردی. آتا باغ اجاره ائلهمیشدی. یایلار ایشی ائله بویودو.
عذرا آخشام اوشاقیانا و شیرین دیلیله بیزه دئییردی: “ناهار یئیهنده، ننه دئییر: آه…آی آللاه کئشگه ایکی قانادیم اولایدی الان اوچایدیم و بو قاتیق-خیاری آپارایدیم بالالاریما. آخ الان او داش تورپاق ایچینده نه یئییرلر؟ اللاه ائلهمهمیش ناخوش اولماسینلار”.
ننه بیلمیردی کی بیز همن صوبح تئزدن آزاجیق پولوموزو دا خرجلهییریک و آخشاماجا پول چیخارتماغا هر قاپییا ویریریق.
قازانج یوللاریمیزین بیری ده چؤرک خانایا خمیر تشتی آپارماق ایدی. بیر قادین واریدی اؤزو خمیر یاپیردی و آپاریردی چؤرکچی اونا مخصوص چؤرک پیشیرسین. اکبر خمیر تشتین باشینا آلیردی و چؤرکچییه آپاریردی؛ ایکی قیران آلیردی. اصغر ده آتیلمیش کاغیذلاری کوچهدن توپلاییب، باققال یوسف عمییه وئریب، ایکی قیران آلیردی.
بیر گون یوسف عمیکاغیذلاری واراقلایاندا آراسیندان یئکه بیر تویوق پوخو تاپدی. داها بیزدن کاغیذ آلمادی.
ناهار یورغون و آج اوتوروردیق. آزجا چؤرهگیمیزله باشیمیزی قاتیردیق. یدالله عمیکی فهلهیدی هر گون ناهارا طالبی آلیردی. بیر گون دؤرهسینده اوتورمیشدیق. طالبینی سیندیریب آچدی. طالبی قورتلامیشدی. ایچی قارالمیشدی. گولدوک. یدالله عمیعصبلندی و دئدی: “گلن دؤنهدن داها طالبی آلمارام. نه دن ایچی گؤروکمهین بیر شئی آلیم، هن؟ اوزوم آلارام. سیز ده آز گولون. مگر ایندییهجن قورتلامیش طالبی گؤرمهمیشدینیز؟”
سونرا طالبینی چؤله آتدی و بیز گیزلیجه اونو گؤتوروب یئدیک.
بیرگون ده چوخ آجیدیق. بیر اوغلانجیق بیر پاکات دولو خورمایلا کوچهدن کئچیردی. اوغلان گؤزل کت شلوار گئیمیشدی و اوزون ساچی واریدی. خورما بیزیم آج قارنیمیزی تحریک ائلهدی. اکبره دئدیم: “الیندن خورمانی قاپیب قاچیردا بیلرسن؟”
اکبر آغزینین سویون اوتدو و دئدی:” هه.هه داداش جان.الان”
اکبر قاباغا گئدیب سوروشدو: “آغای اجاقزاده نین ائویهارادی”؟
اوغلان اطرافا باخاندا، اکبر خورما پاکاتین قاپیب، قاچیرتدی. اوغلانهایهارایلا ائوه گئتدی. آناسی و نئچه نفر قوهوملاریندان گتیردی. قورخودان اسیردیم. اوغلان منه اوز چئویریب دئدی: “بیر قیرمیزی کؤینک اوغلانیدی. ائله بو ائوده ایشلهییردی.هارا گئتدی؟”
دئدیم: “بیلمیرم. اصلن اونو تانیمیرام”.
اکبر اوزاقلاردان دیوارین کناریندان باشین اوزادیب باخیردی. من اونو گؤروردوم.
اوغلان آناسیلا گئتدی؛ امما اکبر گون باتینجا اوزاقلاردا دورموشدو. بیزیم یانیمیزا گلمهیه اورهک ائلهمیردی.
اصغرین کیچیک بیر آغاج صاندیغی واریدی کی اوستا بنا آدینی “بدبختلیک صاندیغی” قویموشدو. نییه کی نئچه تیکه قورو چؤرک صاندیغین ایچینده یدی و همشه ده او صاندیغین اوستونده بیزیم آرامیزدا داوا- دالاش و چیرپیشما اولوردو.
صاندیغی ائودن بویات چؤرکله دولدوروب، ایش یئریمیزه آپاریردیق. بعضن ده اصغر پیسپیستا یا چکیرتگه توتوب بدبختلیک صاندیغینا آتیردی.
آخشام توز تورپاقلی و یورغون ائوه یئتیشیردیک. ایشتاهلا هر نه سوفرادا وار، یئییردیک. اصغرین تیکه بوغازیندان گئتمه میش، خورولتوسی اوجالیردی. ننه اونو اللری اوسته یئرینه آپاریردی و غملی اوخویوردی: “آی بالاجا چؤرک گتیرهنیم؛ آی تورپاغلی پیشیگیم. قابارلی و چاتلامیش اللرینین قوربانی اولوم بالا!”
آخشام یاتاندا دئییردیم کئشگه هئچ واخت اویانمایام. صوبح یئنه گرک زورلا اویانیب ایشه گئدهیدیک.
بیر گون ناهار چاغی یاریمچیق دیوارین کناریندا اوتورمیشدیق.هاوا بورکویدی. آغزیم تورپاق دادی وئریردی. اکبرین گؤزو قیزارمیشدی، آغریییردی. آهک قیریغی گؤزونه چیرتلامیشدی.
آج و حالسیزیدیق. بنا و فهلهلر تزه تاوانی دوزلمیش اوتاق دا اوتورمیشدیلار. ناهار یئییردیلر.
گونش گؤیون اورتاسیندایدی. بیر کیشی الینده بیر تیکه بوز روزنامه آراسینا قویموشدو، سورعتله سووشدو.
بیردن قارا چرشابلی بیر قادین گؤردوم. حیطه طرف گلیردی. اوزاقدان منه ایشاره ائلهدی. یاخینا گئتدیم. ننهیدی. پورتومیشدی و اوز گؤزوندن تر آخیری. او قدر یولو پیادا گلمیشدی!! نیگران اولدوم.
ننه چرشابین قیراغا ویردی. اونون آلتیندان باغلی بیر مندیل منه وئریب، دئدی: “بوگون آلچا شورباسی پیشیرمیشدیم. سیزسیز یئیه بیلمهدیک. عذرانی ائوده قویدوم. سیزین پایینیزی گتیردیم. ایستیکن یئیین. یاخشی شوربا اولوب. نوش اولسون جانیزا بالالاریم”.
ننهنین تانیش اییی ایستهملی شوربا ایییله قاریشیب، حالدان حالا چئویردی منی. دئدیم: “ننهجان اللرین آغریماسین”.
اکبر و اصغرده خبردار اولدولار، گلدیلر. ننه تورپاغلی اوزلرین اؤپدو و اکبرین قیزارمیش گؤزون گؤررکن، اوزونه سیللی ووردی. یاش گؤزلرینده دالغالاندی و گئتدی.
باغلی دستمالی آچدیق. اوستوندهکی ایچینده دؤیولمیش ات اولان بشقابی کنارا قویدوق. چورگی ات سویوندا تیلتا ائلهدیک. اصغر بیر تیکه دؤیولو اتدن یئدی. اکبر باشینا بیر قاپاز سالدی. دئدی: “اؤنجه گرک سویون یئیهک. نه دن الی اوزونلوق ائلهدین؟ مگر بیری اته ال وورموشدی سن ده ویردین؟”
اصغرین گؤزوندن آغزینداکی تیکهدن شیشمیش تورپاغلی اوزونه یاش آخدی. اوزولدوم و اکبرین سینهسینه یومروق ووردوم. اکبر تپیکله شوربا کاساسین حیطین اورتاسینا توللادی. قان گؤزلریمیآلدی. داها نه ائدهجهییمیبیلمهدیم. الیمیدؤیولموش اته سالیب، چنگهلهییب تورپاغلارا توللادیم. اوچوموز ده آغلادیق. اوستا بنا یدالله عمیدن سوروشدو: “نه اولوب بو اوشاقلارا؟ نه دن بو گون ایت پیشیک کیمیبوغوشورلار؟”
یدالله عمیجاواب وئردی: “نه بیلیم. بلکه ددهلرینین مئراثی اوستونده ساواشیرلار. بلکه ده بدبختلیک صاندیغین آچیبلار”.
گؤزلریمیکؤینهگیمین قولویلا سیلیب، غربیلی گؤتوروب، تورپاق جوماسینا طرف گئتدیم….


c: text/html

text:
آذربایجان عاشیق یارادیجیلیغی، شفاهی و سؤزلو ادبیاتیمیزین بؤیوک بیر قولو ساییلیر. عاشیقلار عمومیتله گئنیش خلق کوتلهسی ایچیندن چیخمیش ائل هنرمندلریدیرلر. هر بیر عاشیق خلقین ان سئویملی نغمهکاریدیر. خلقین تاریخ بویونجا مبارزهلرینی، هیجان و اضطرابلارینی، اورک چیرپینتیلارینی، سئوگیسینی و محبتینی ترنم ائدیر. آذربایجان کندلرینده ایندیده شادلیق مجلیسلر و تویلار عاشیقسیز کئچمیر.
تاریخ بویونجا بیزیم چوخ بیلگین و ساوادلی عاشیقلاریمیزدا اولموشلار. اونلار گرایلی، قوشما، تجنیس، اوستادنامه، دئییشمه، مخمس، وجودنامه و دیوانی کیمی شعر نوعلاری اختراع ائتمیشلر و بو قالیبلاردا ائل ثروتینه چئوریلن و معنوی دهیر داشییان سؤزلر قوشموشلار و داستانلار سؤیلهمیشلر.
عاشیق موسیقیسی ایسه متعالی، مقبول و حلال موسیقی آدلانیر. عاشیقلار، شاعرلیکله برابر، خوانندهلیکده ائدیرلر، ساز چالیرلار و حماسی رقصلرهده ال آتیرلار. همده داستان سؤیلهییرلر و شعرلرینین آهنگینی ده اوزلری ایجاد ائدیرلر.
آذربایجان عاشیق یارادیجیلیغی دونیا ملّتلری فولکلور و آراسیندا، تایسیز و مثلی تاپیلمایان بیر زنگین سؤز و ساز خزینهسی ساییلیر. عاشیق یارادیجیلیغینا دهیر وئرمه و اونون انکشافی اوچون چالیشما، هامیمیزا بیر بورج حساب اولور. من سیزی همین معنوی دهیرلریمیز اوچون بیر یئره ییغیشمانیزا بها وئریرم، سیزی تبریک ائدیرم و داهادا جدّی آددیملار آتماق اوچون سیزه آللاهدان توفیق آرزو ائدیرم.
دکتر حسین محمدزاده صدیق
1389

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تورکیه
"طرفلر، منبجده گوونلیک و ثابیتلیین تامین اولونماسی بارهده آپاراجاقلاری ایش بیرلیگی اوچون بیر یول خریطهسینین آنا خطلرینی معینلشدیرمیشدیر"
مقتدا الصدر، عراقدا تورکمنلر داخیل بوتون طبقهلرین حاقلارینین قوروناجاغینی ایفاده ائتدی
پایتاخت آنکارا خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلونون امریکایا ژوئنین 4-ده رئاللاشدیراجاغی سفر عرفه سینده بو اؤلکهدن گلن هئیتی قوناق ائدیر.
تورکیه خاریجی ایشلر ناظیرلیگی افریقا بیرلیگی و افریقا اؤلکهلرینی 25 می افریقا گونو موناسیبتیله تبریک ائتدی.
باش قرارگاه تروریزمله مباریزهده بیر هفتهلیک معلوماتلاری پایلاشدی
جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو ابراهیم کالین فرانسادا درج اولونان Le Point ژورنالینین جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانی هدف آلان ادعالارینا رئاکسیا گؤستردی.
تورک سیلاحلی گوجلری و ژاندارما گنل قوموتانلیغی والیق لیستهسینه 2015-جی ایلدن بو یانا 35 سالدیری هلیکوپتر تحویل وئریلیب و بو هلیکوترلر فعال شکیلده ترورلا موباریزه عملیاتلاریندا ایستیفاده ائدیلیر
وطنداشلار، ۶۰ اؤلکه و ۱۲۳ نمایندهلیکده قورولاجاق صاندیقلاردا ۱۹ ژوئنه قدر سس وئرهبیلهجک
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان و ونزوئلا پرزیدنتی نیکولاس مادورو آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.


text:
کنده دؤنموش دونیادا… رقیه کبیری کنده دؤنموش دونیادا کلاویهلری اوینادیرکن، دقیقه چکمیر بیر عصرین باشیندان گیریب، آیاغیندان چیخیریق. دهوه دریسی کارا گلمیر بو یاخینلاردا، شامان قاواللارینا بئله تلق چکهجکلر مانقورد ناغیلی ازبریمدیر آیری ناغیل سؤیله بو گون، اینسان آدینا سامسادان دانیش! ۹۴٫۸٫۲ سامسا: کافکانین مسخ کیتابینین کاراکتری.Read More »
دنیز، اینسانین یاساق آدیدیر/ رقیه کبیری
دنیز، اینسانین یاساق آدیدیر رقیه کبیری «دنیز، سرحدسیز بیر خیال دنیز، گئنیش اورهکلی اولار آرپایا تؤکسن، آت یئمز، سومویه وورسان، ایت یالاماز دنیزی بونونلا بئله، شعر، نازلاما، ناغیل جوشدورار، دنیز. دنیز وفاسیز، دنیز نامرد اولار، قوجاق آچار اوولایارسان اوزرسن، ایترسن، باتارسان، أل- آیاق چالیب، بوغولارسان. یئر وار، گونش دنیزده دوغولار یئر وار، گونش دنیزده باتار گون وار، گونش دنیزده اوینار ...Read More »
روزنی بر خانهی سیاه(گزارشی از آسایشگاه جذامیان بابا باغی)/ رقیه کبیری
روزنی بر خانهی سیاه(گزارشی از آسایشگاه جذامیان بابا باغی) رقیه کبیری خبر تلخ بود، اما حقیقت داشت. فرزانهای دیگر از دیار آذربایجان چشم بر جهان فرو بست. اکنون از پدر جذامیان ایران، تنها نامینیک، آثار علمی- ادبی ارزشمند و تندیسی سنگی برجای مانده است. در یادبود این استاد فرزانه و طبیب حاذق و دلسوز، مناسب دیدم مطلبی که در سال ...Read More »
«أنایین» و «حسرتقولو»نون کلمه کسدیسی (۲)خالقین شانسی دووشان ممهسیدیر
«أنایین» و «حسرتقولو»نون کلمه کسدیسی (۲)خالقین شانسی دووشان ممهسیدیر أنایین آغزی دولو کفنن آشپازخاندا سینکین باشیندا دایانمیشدی. دوداغینین بوُجاغیندان سوزن کفی هردن بیر ألییله سیلیردی. هر دؤنه دیش چؤرتکهسینی دیشلرینه چکنده اورهیینده ساییردی. هر نومرهنی سایدیقجا دهن دهنلهین تویوق کیمیباشینی دا بیر ترپهدیردی. ساناماق اییرمییه یئتیشجک دیش چؤرتکهسینی سول طرفدهکی دیشلرینه چکه- چکه گئنه ساناماغا باشلادی. حسرتقوُلو گؤزآلتی بیر أنایینا، ...Read More »
کتابفروشهای تبریز/ غلامرضا طباطبایی مجد
کتابفروشهای تبریز غلامرضا طباطبایی مجد بازار شیشهگر خانه تبریز تابلوی خاطرات نسل ماست. فضای تنگ و عطر آگیناین راسته کهن و خاطرهانگیز، که آن روزها مغازههایش نه محل عرضه شیشه و بلور و انواع گردسوز شیشهای، بلکه کتاب و دفتر و جزوههای درس بود، برای نسل ما، جوانهای دهه ۳۰ و۴۰ که همراه داریوش رفیعی عاشق زهره میشدیم، عزیز است ...Read More »
خوش گلیبسن، گول پنبه! / رقیه کبیری
خوش گلیبسن، گول پنبه! رقیه کبیری خوش گلیبسن، گول پنبه! بویور یوخاری باشدا أیلش ساچیمین خوابینا یات! منسه آینالانیم ایکیهاوالی قالیم گولومسهییم یوخسا کدرلهنیم؟! آغ سارماشیغیم، آینالاری بوراخیرام! سارینی، فیندیغینی، قارانی هئچ بیر بویانی سنه قییمیرام زامانین یورقونلوغونو یونگول- یونگول سَرهله، أیلن ساچیمین شوهلیینده چیچکلن سون باهاریندا خوش گلیبسن گول پنیه! مرداد ۱۳۹۴Read More »
من قالدیم، بیرده من… / رقیه کبیری
من قالدیم، بیرده من.. رقیه کبیری قیزیل ساچلی قیز دوغا بیلمهدیم اوغلانلاریمین ساچی گوموشدن دئییل، هئچ بیر شاه اوغلو منه وورولمادی نه سحر سلامیما فرحلهنیب، بیر قیزیل اونلوق وئردی نه ده قیزیل تویوق دالیجا گئدر- گلمزه یوللادی، بو قوش اورهکلی قومارباز روزگار! من قالدیم، بیرده من… بیرده اورتا حال بیر یاشام! ۹۴٫۶٫۱۸Read More »
«أنایین» و «حسرتقولو»نون کلمه کسدیسی(۱)
«أنایین» و «حسرتقولو»نون کلمه کسدیسی (۱)سیزیف-و بوراخ، هولاگونو یاخالا حسرتقولو: گئنه ندی میسیغیوی ساللامیسان؟ أنایین: ایکی داشین آراسیندا ازیلمیش کیمییم. یاز، پؤز، دانیش، بیر میل آتدان، بیر میل اوستدن، اوچ ایلمهیی بیر ائله، گول سال، سونرا بیر ایلمک میلدن قاچسین، هر شئی بوشا چیخسین… سؤزلری توخوهاااا… توخو، سؤکولمهیی بیر دیرناغین ایلیشمهسینه بنددی! سیزیف ناغیلیدی بیزلرین یاشاییشی. حسرتقولو اؤسگوردو. بوغازیندا قالمیش ...Read More »
من عنصر منفعلی نیستم / رقیه کبیری
من عنصر منفعلی نیستم رقیه کبیری تأویلی کوتاه بر پرفورمانس performance(1) ساعاتین سسی اثری از گروه موسیقی لاچین، با یاد و شعر عمران صلاحی پرفورمانسِ «ساعاتین سسی» با گامهای سنگینِ آهنگساز و پیانیست گروه، فراک بر تن و عینکی با فریم گرد بر چشم،آغاز میشود. عینک گرد مرا به یاد تصویر برتولت برشت میاندازد. آریا ترکانپور با طمأنینه از میان ...Read More »
دیلیمین گؤیلو /رقیه کبیری
دیلیمین گؤیلو رقیه کبیری کرهنئیخانا تیمچهسینه ساری گئدیرم. گؤزوم وار- گل ائدن اینسانلاردا قالسادا، اورهییمده نهلر آلاجاغیمیبیر به بیر اؤزومه ساییرام: « تَزه سَریمساخ- قَره بادیمجان- کاهی- دوغرانمیش کئشیر ، هه… قارنی یاریغا جعفری ده یادیمنان چیخماسین، بیر- ایکی دَنه ده دولمالیخ بیبر، داهی نمنه…» اینسانلارین الینده گؤی- گؤیرتیلره باخماقدان خوشلانیرام. هر کسین الینده گؤی- گؤیرتی وارسا: « هله اؤلمویوب، ...Read More »


text:
گؤرهسن بو قوطونون ایچینده نه وار ؟ بؤیوکآغا افندی هر گون سیننیم یو خاری گئدیردی. یاواش- یاواش اللینی رد ائلیردیم. ننه باجیمین هفته ده اوچ دؤنه ائلچی گئتمکلرینین هئچ ثمری یوخودو.هارا گئدیردیک منی گؤرجک بیری دئیردی: منیم قیزیم درس اوخویاجاق، هله اره گئتمک ایستهمیر. او بیری دئیردی: سن چوخ یاخچی اوغلانسان؛ دوزدو بیر آز سیننین یوخاریدی، اؤز آرامیزدی بیر آزدا ...Read More »
«کمپین» بازاری / افروز خانیم
«کمپین» بازاری افروز خانیم اصولن سانالین اؤزللیکله تلگرامین بیزه چوخ فایدالاری وار. تانیمادیغیمیز، بیلمهدیگیمیز آداملاری سانالدا تانییریق؛ ایلگی قوروروق؛ همفکرلیک ائلیریک؛ مشورت آپاریریق؛ دردلشیریک؛ آغلاییریق؛ گولوروک و...و…و یانی بو تلگرام چیخاردانین تانری یئددی نسیلدن دؤنمه جد و آبادینا کورور- کورور رحمت ائله سین. بیزلری بو تنهالیقدان قورتاریب. قول- قیچینی اوزالد، اوتور ائوینده، ائیییی یوزلر نفرله دانیش. سانکی همشه قوناقلیسان. اؤزوده ...Read More »
«قولام دایی»نین ماجرالاری (۶) / نریمان ناظیم
قولام دایینین ماجرالاری (۶): قولام دایینین بختی آچیلیر نریمان ناظیم قولام دایینین ائولنمهسی چوخ اوزون چکیر. دای ائو قالماییر کی او ائلچیلیگه گئتمهسین؛ داها قاپی قالماییر کی اونون دالینجا تاققیلتیلا باغلانماسین. او اؤزویله برابرهامینی آبیر- حیادان سالیر،هامینی یورور.هامیدان اوول خدیجه خالام، «آی باجی بوندان آرواد آلان چیخماز، والله بو بیزی بیلهیینه ساریییب اینانین!»- دئیه ائلچیلیک تیمیندن آیریلیر. سونرا او بیری ...Read More »
«افروز خانیم»دان ایکی شعر
«افروز خانیم»دان ایکی شعر (۱) بیزیم ادبی قوروپ بیزیم ادبی قوروپ غریب دونیادیر صوبحدن آخشاما قارپیز کسیلیر هردنسه بیر شاعیر بیزدن اینجیییر کؤورکلی اورهیی تئز- تئز کوسولور ائستیکر گوللردیر بوللو یاغیلیر اورهکلر، بؤیرهکلر کسیلیر قوربان صوبحدن آخشاما بیزیم قوروپدا ادبی بازاردا حراج اولور جان بیری اوستاد اولور، بیریسی شاگیرد نوشابه آچیرلار بیربیرلرینه چایلاقدا، بولاقدا، بیزیم قوروپدا نوشابه گازلانیر سویون یئرینه ...Read More »
نامزد نامزددیر، نه فرق ائدیر! / افروز خانیم
نامزد نامزددیر، نه فرق ائدیر! افروز خانیم قوناقلیق مجلسینده اوتورموشام بیرده گؤردوم نه جاندا بیری؛ قد قواره ؛ هئیکل ده منیم هئچ اولماسا اوچ برابریم قول قاناد آچمیش؛ منه ساری گلیر. مات- مات ائله باخیرام اونون لاخلایا- لاخلایا گلیشینه؛ بیردن سونامیکیمین بیر شئی بورودو جانیمی. گؤزونوزدن ایراق پرس اولموشام؛ نفسیم چیخمیر. بیر ایکی دیقادان سونرا چکیلدی؛ بوغولموش من؛ اورهکدن بیر ...Read More »
بایرام توزو / نیگار خیاوی
بایرام توزو نیگار خیاوی بوگون دیکدابان خانیم سحرین آلاتورانیندا، جین وورموشلار کیمییاتدیغی یئردن دیک آتیلیب دیکدابانینی یاغلاییب چکدی آیاغینا. اوجا سسله اؤزو اؤزونه: “بوتون قاپی- قونشوموز، ساغیمیز- سولوموز بایرام توزونو تؤکدو چیخدی یانا” دئدی ” هله بیزیم توزوموز تورپاغیمیز اوستوموزده باشیمیزدا قالیب کی قالیب. آی جانیم بو جان کی مندن چیخمالیدی، قوی ائله بوگون جانیمیآلیم دیشیمه، قاتلاشیم ایشیمیگؤروم داینا” و ...Read More »
«حمید آرش آزاد»ین بایرام تؤحفهلری
«حمید آرش آزاد»ین بایرام تؤحفهلری ۱- یئددیسین؟!.. ای صبا! تئزجه ایمئیل ایله خبر وئر او یارا شکر اولا آللاها، قیش چیخدی، یئیشدیک باهارا سوفرادا یوخدور اگر بیر نئچه “سین” غصهسی یوخ یئرینه، یئدیی “سین” ائوده اوتوربهاردان-هارا! سکینه، سامیه، سلطان باجی، سئودا، سریه قالیب ائوده، قوجالیبلار، داها سیمین له سارا ار تاپیلمیر بولارا، ایش ده کی یوخ جامعه ده ایشلری تکجه ...Read More »
یازیرام چون بئکارام / مهران اسکندرزاده
یازیرام چون بئکارام مهران اسکندرزاده پیکانام گرچی اؤزوم، من ولی نیسانه وارام یازیرام چون بئکارام. بیر یئریم یوخ اوزانام من، ولی هریانه وارام یازیرام چون بئکارام. دولانوب چرخ زمان کلّهمه بیر سؤز یئتیشیب فقط اللهدان اخی بیزلره بیر گؤز یئتیشیب یازمامیشدان بئله بیر دفتر و دیوانه وارام یازیرام چون بئکارام. گزیرم کوچهده گؤردوم دولانیر جارچی گینه ائله بیل باغرینا باسمیشدی ...Read More »
ایاق اوستو دیالوگلار / بؤیوکآغا افندی
ایاق اوستو دیالوگلار بؤیوکآغا افندی ۱- قاپی آغزیندا: – آغا بؤیوکآغا بویورون! – خواهیش ائلیرم حاجیآغا، سیز بویورون! – من اؤلوم! – حاجی جانی اولماز. – مئشه بؤیوک جانی گئچمرم. – سققال حسابیدی قارداش، بویوراجاقسیز. – سیز اولان یئرده من غلط ائلرم. – سن الله شرمنده ائلمه، بویورون! – آنام روحو گئچمرم. – سن باللاریوین جانی گوناها سالما منی! – ...Read More »
آچار – قیفیل / حبیب یزدانی
آچار – قیفیل حبیب یزدانی مشدی حسن ده بیزه فیلم اوینادی دؤرد ایلی قورتاردی آچار گلمهدی مطباخی قیفل ائیلهدی آشپز باشی اؤلدوک آجیندان دا ناهار گلمهدی من فاغیرا گلدی فیشار آی آقا سن رئییسه یوخسا فشار گلمهدی فصلی سویوشدو ولی کور ماحمودون ائولرینه نوبر انار گلمهدی قیرخ ایل اولار گؤزلریمیز یول چکیر اردبیله ریل قطار گلمهدی اؤزگه قیزی چیخدی «آیا»، ...Read More »


text:
عالم نیه بس اولمادی ویران، علی اکبر، اول گون کی، سنی سالدیلار آتدان، علی اکبر؟
ابوالحسن راجی
نقد اشک ایله بو گون جمع ائله بیر سرمایه
باخ فلک شامده بیر زومرۀ کافر یئرینه، کنج ویرانه ده هم آل پئیمبر یئرینه.
ابوالحسن راجی
یاز مدحینی، راجی، نه قدر اولسا میّسر
عشق اهلی بو آفاقدا روسوا گرک اولسون، مجنون کیمی سرگشتۀ صحرا گرک اولسون.
ابولحسن راجی
مجنوندا، نه فرهاد ایله صنعاندا تاپیلدی
حُب آیه سی، زاهد، سنه قرآندا تاپیلدی، میصداقی منه عارض جاناندا تاپیلدی.
راجی، گؤردوم ترگ جان دور اقتضای اتحاد
ییخدیلار عاشیق لرین قلبی کیمی میخانه نی، بیوفالار عهدی تک سیندیردیلار پیمانه نی.
راجی، یازدیم قالا مندن بو غزل نام و نشان
نه قدر سن کیمی بیر غنچه دهانیم یوخ ایدی، ای پریوش، بو قدر آه و فغانیم یوخ ایدی.
ابولحسن راجی
دئ بیر تورکی غزل، راجی، اوخوسون بو گؤزه ل، راجی
گؤتور ساقی، مئی گولفامی، دولدور جام زرینه، الیمدن دوت، آماندور، غرق اولدوم غصه بحرینه.


text:
یئر باغیریر… گؤی باغیریر حسن ایلدیریم گؤيده اوچور دمير قاناد بايقوشلار، بايقوشلاري ايزلهمکده قورخو دولو نیفرت دولو باخيشلار. دمير قاناد بایقوشلارين دیميديگيندن جايناقيندان راکت ياغير، بومبا ياغير، قومپارالار فيشيلدايير، يئر باغيرير گوي باغيرير باغير- باغير بومبا یاغير ياغير ياغير. بوغاناقدي آخار باخار بوغاناقدا کيرييیبدير گؤيرچينلر، قارانقوشلار؛ دوشور يئره دسته- دسته سالخيق قاناد بو باخيشلار؛ نه گليرسه گؤزلرينه قاچيشدادير، دوداقلاردان قيريق- ...Read More »
چؤرهک قاچیر، بیز قاچیریق / حسن ایلدیریم
چؤرهک قاچیر، بیز قاچیریق حسن ایلدیریم دینگ … دانگ دینگ … دانگ اویان! اویان! اویانیریق یوخولاردان: قارانلیقدیر او یان، بو یان. چیق … چیق چیق … چیق یوخو یاریمچیق، گئجه یاریمچیق. یولا چیخ! یولا چیخ! قارین یاریمچیق، تیکه یاریمچیق!؟ آت قاچ! آت قاچ! چؤرهک قاچدی سن ده قاچ! چؤرهک قاچدی سن ده قاچ! قاچیریق قاچیریق چؤرهک آتلی، بیز پیادا چؤرهک ...Read More »
يالقيزليق / حسن ایلدیریم
يالقيزليق حسن ایلدیریم باخديق باخديق يالقیزليغين ياري قارانليق پنجرهسيندن : گؤيلر توتقون هاوا زوققوم گؤرونوش آلاتورانليق . باغلاديق اوزوموزه ياري قارانليق پنجرهلري، اوچوب تؤكولدوك ايچيميزه خارابا داملار كيمي . آغنادي جانیميزا توزلو قارانليق اوچغونلارين آلتيندان توزلو خاطیرهلر قالخيب دولوخسوندولار؛ شيغييب چاخناشان قيسير بولوتلار ياغماز اولدولار. باخديق باخديق ايچيميزه : اورهكلر اپریميش ایستكلر قارتيميش گؤرونوش اؤلومه بنزهين قارانليق بوشلوق! باغيرديق باغيرديق ...Read More »
نیم نگاهی به زندگی و آثار مجید امین مؤید/ حسن ریاضی
نیم نگاهی به زندگی و آثار مجید امین مؤید حسن ریاضی شماری از فعالان عرصه مبارزات سیاسی و اجتماعی کشورمان با آثار فکری و قلمیخود در زمینه هنر و ادبیات نیز، تحول آفرین بوده اند. یکی از کوشندگان پرآوازه این راه مجید امین مؤید هست که جزو اولین شناسندگان آرتور میلر، برتولت برشت، آرنولدهاوزر، در ایران میباشد. او با ترجمة ...Read More »
آذربایجان دیلی،آنادیلیم / حسن ایلدیریم
آذربایجان دیلی،آنادیلیم حسن ایلدیریم (مقاله اختصارلانیبدیر) دیل اجتماعی بیر وارلیقدیر. انسانلار، دیل واسطهسی ایله بیر ـ بیرلرینی آنلایـیر، باشا دوشور. بو باخیمدان دیل، اونسیت واسطهسی، تفکّور قالیبی، هم ده دونیانی درک ائتمه آلتیدیر. باشقا بیر سؤزله دئسک، انسانلار دیل واسطهسی ایله دوشونور، فیکیرلرینی تجسّوم ائدیر و باشقالاری ایله اونسیتده اولور. دئمک، دیل انسان حیاتینـین، انسان جمعیتینین هم معناسی هم ده ...Read More »
فیکیرلردن فیکیرلره / حسن ایلدیریم
فیکیرلردن فیکیرلره حسن ایلدیریم (اوستاد حبیب فرشبافـین حیات و یارادیجیلیغی اؤتری باخیشدا) ۴۰- جی ایللرده اؤلکهمیزین سیاسی- اقتصادی ساحهلرینده باش وئرن دئیشیکلر نتیجهسینده؛ خلقیمیزین اجتماعی- مدنی حیاتیندا دا یئنی بیر دوًور آچیلدی. جامعهده یئنی قوّهلر تؤرندی. بو اجتماعی دئیشیکلرده انسانپرور و ضیالی معلملرین تأثیری داها اؤنملی اولدو. اونلار کندلی بالالارینین گؤزونو یئنی دونیایا آچماقلا برابر، کندلیلردن، کند حیاتیندان، مدنییتیندن اؤزلریده ...Read More »
گل! / حسن ایلدیریم
گل! حسن ایلدیریم دؤزهرم اورهك آغريسینا، باش آغریسینا بو آغریلارا دؤزمهگه نه واركي، سوفرهم اللريمدن كوسسون دؤزهرم، ايللريم طالعیمدن كوسسون دؤزهرم، سويوق گولوشلره قاخينجلي باخیشلارا دؤزه بیلمهرم . دويغوم ، دوشونجهم آغریيير بئینیم آغریيير فيكيرلر… فيكيرلر… فيكيرلر دیدیب، دئشیر بئینیمی بوم – بوش توختاقليقدان ساختا دوستلوقدان قورو آشناليقدان بئزمیشم. گل ! آغریلي دوشونجهلري جانیمدان سيل! گل! تيكانلي دويغولاري کؤنلومدن چیخارت! ...Read More »
يانماق وار يانماق / حسن ایلدیریم
يانماق وار يانماق حسن ایلدیریم چيرت چيرت يانار پيرپيز كوللاري يانيب سؤنر سئرچه يوخوسو كيمي كيمسهنين دوشوك دویغوسو كيمي. نه ايشيغینا گووهنن اولار نه ایستیسینه قيزینان. چيي كرمهلردن چاتيلان اوجاق كورون كورون كؤزهرر چيي چيي يانا- بانا كوله دؤنر. يارامازلارین اوموسوغو آيي دوستلوغو كيمي. كولاسي گؤزلري گؤينهدر سينهلري تنگيدر . یانار، پاليتدا یانار كؤز سالار قيپ – قيرميزي قيزيل گول ...Read More »
او / حسن ایلدیریم
او حسن ایلدیریم او ايللرين آرخاسيندان سوراغيمي آليب بير پاييز آخشامي گؤروشومه گلدی اللريمي سيخا – سيخا گؤزلريمه باخا – باخا توموب قالدي منی،منده ايتيرميش كيمي اوزومه باخدي تانيمادي باخيشلارينی گؤزلريمين ايچينه زيللهدي باخدي … باخدي گؤزلري قارالينجا باخشيلاريميز بير بيرينه ساريلديلار من اونون گؤزلرينين درینلیگينده اؤزومو گؤردوم : دوداقلاريمدا گولوش چيچكلري اوزومده آرزو شفقلري گؤزلريمده آرزو قارانقوشلاري نغمهلريمده سئوينجیم ...Read More »
سيماي معنوي پير برناي ادبيات آذربايجان استاد بهزاد بهزادي* / حسن رياضي(ايلديريم)
سيماي معنوي پير برناي ادبيات آذربايجان استاد بهزاد بهزادي* حسن رياضي(ايلديريم) من ذوق سوز عشق تو دانم نه مدعي از شمع پرس قصه، ز باد هوا مپرس (حافظ) استاد بهزاد بهزادي از دانشمندان صاحب نام ايران و از فرهيختگان پر تلاش و فرهنگ ساز آذربايجان است. اين انسان شريف و سخت کوش بيش از60 سال از عمر پر بارش ...Read More »


text:
تراختور
تراختور کولتورل و ایدمان تاخیمی و یا تراختور تاخیمی (فارسجا: باشگاه فرهنگی ورزشی تراکتورسازی تبریز) سادهجه تراختور ، تیراختور و تیرختور تبریزین، ایران فوتبال سوپئرلیگینده(جام خلیج فارس) ایشتیراک ائدن فوتبال تاخیمیدیر. بۇ تاخیم ۱۹۷۰-جی میلادی ایلینده و ۱۳۴۹-جو شمسی ایلینده قورولموشدور. تاخیمین حامیسی ایراننین بؤیوک اؤرهتیم ائولریندن بیری اوْلان و تبریزده یئرلهشن تراختور تؤرهین اؤرهتیم ائویدیر. بۇ تاخیم ایران و دونیا فوتبالونا بؤیوک اویونچولار وئرمیشدیر.[۲]
تراختور تاخیمی ۱۳۸۰-۱۳۸۱ ایللرهجن ایرانین سوپئرلیگینده توپ اوْیناییردی، آنجاق او ایلدن آشاغا دستهیه دوشوب و ۷ ایل گؤزلمکدن سوْنرا ۱۳۸۸-جی ایلینده یئنیدن ایرانین سوپئرلیگینه قاییتدی.[۲] تراختور ۱۳۹۰-۱۳۹۱-جی ایلینده لیگده ایکینجی تاکیم(نائب قهرمان)چیخاراق آسیا قهرمانلار لیگینه یول تاپدی.[۳]
ایچیندهکیلر
- ۱ آد
- ۲ یانداشلار
- ۳ شوعارلار
- ۴ اورمو گؤلو
- ۵ مارشلار
- ۶ تراختور فوتبول کلوبونون فوتبول آکادئمیاسی
- ۷ اویونچولار
- ۸ مشقچیلر
- ۹ سونوجلار
- ۱۰ رسیمخانا
- ۱۱ ائشیگه باغلانتی
- ۱۲ قایناقلار
آد[دَییشدیر]
تاخیم اؤز آدینی اونون رسمی حامیسی تبریزین تراختور تؤرهین اؤرهتیم ائوی آدیندان گؤتورموشدور. (اینگیلیسجه: tractor) سؤزجوگون ایران تؤرکلری "تراختور" یا "تیرهختور" دئییرلر. بونا گؤره یانداشلار اؤز سئویملی تاخیملارینی یالنیز تۆرکجه آلقیشلاییرلار. یانداشلار تاخیمین آدین تراختور یازما ایستهییرلر و کؤینکلر و بایراقلارینا تراختور یازیرلار، آنجاق بیر سیرا واختلار خ یازیلی بایراقلار و کؤینکلریله استادیومون ایچینه گئتمهیه یول وئرمیرلر.[۴][۵]
ایران ایسلام اینقیلابیندان اؤنجه[دَییشدیر]
تراختور ۱۳۵۴-جی ایلینده جام-ی تخت-ی جمشیده صعود ائتدی. او ایل تراختور ۱۶ کوماندانين ایچینده ۱۶-اینجی اوْلوب سقوط ائتدی. اونلار بیرایلدن سوْنرا، ۱۹۷۸-اینجی(میلادی)ایلده (۱۳۵۷ ه.ش)، یئنی دن ایرانین سوپئرلیگینده ایشتیراک ائتدیلر و بئشینجی اوْلدولار. بۇ ایللرده تراختورون باش مشقچیسی حوسئین فیکری ایدی و اویونچولاردان پرویز مظلومی، عابباس کارگر، ایبراهیم کیان طهماسوبی و... بۇ کوماندادا اوْیناییردیلار [۶].تراختور ۱۹۷۹–اینجی ایلدهده (۱۳۵۷ه.ش) سوپئرلیگده حاضیرایدی و یاریشمالار دورمادان اونجه ۹-اونجوایدی. بۇ ایلده ایران ایسلام اینقیلابی باش توتدوغوندان یاریشمالار دوردورولدو [۷]. بۇ کوماندا ۱۹۷۸ – اینجی ایلده (۱۳۵۶ ه.ش) حذفی جام دا فینالا چاتدی آنجاق ملوان بندر انزلی کومانداسینین اونونده اوتوزوب و ایکینجی یئری توتدو[۶].
۱۳۶۰ ایللرینده[دَییشدیر]
۱۳۶۰-اینجی ایللرده ایران لار عیراق آراسیندا دویوش باشلاماقلا، ایرانین سوپئرلیگی تعطیل اوْلدو و تکجه اوستانی یاریشمالار کئچیریلیردی. او زامانلار تراختور تبریزین فوتبال لیقاسیندا اوْیناییردی. ۱۹۸۷-اینجی ایلده (۱۳۶۵ ه.ش)، تراختور و ماشین سازی فوتبال کلوبلارینین اویونچولاریندان تشکیل اوْلونان دوغو آذربایجان اوستانینین کومانداسی، اوستانی فوتبال اویونلاریندا فینالا چاتدی، اوتوزوب ایکینجی اوْلدو. او ایللرده احد شیخلاری، حوسئین قوی فکر، قولامریضا باغآبادی و امیرداداش ضیایی تراختورون آدلیم اویونچولاریندانایمیشلار. بۇ اویونچولار ایرانین میلّی فوتبال کومانداسیندادا اوْیناییردیلار. بۇ ایللرین سوْنوندا واسیلی قوجا، رومانیالی مشقچیسی تراختورا گلدی [۶]. ۱۹۹۰ (۱۳۷۰) ایللری و ۲۰۰۰ (۱۳۸۰) ایللرینین اولی واسیلی قوجا، تراختورون پایه کوماندالارین نظارت آلتینا آلدی و کلوبون اساس ایشلرینه خیدمت ائتدی. تراختور دهییشیلدی و اوغورلو ایللر کئچیرددی.[۶][۸]. اونلارین ایرانین سوپئرلیگینده بیرینجی قوروپدا ایستیقلال و کیشاورز کومانداسیندان اوسته بیرینجی اوْلدولار، آنجاق پلی آف اویونوندا پاس کومانداسینا اوتوزوب اوچونجو اوْلدولار[۹] . بۇ سونوج، تراختورون ان بویوک اوغورو ساییلماقدادیر. بۇ ایللرده کریم باقیری، سیروس دین موحممدی و حوسئین خطیبی تراختورون اویونچولاریایمیشلر[۶]. ایسماعیل حیلالی و علی باغمیشه بۇ کوماندادان ایرانین میلّی فوتبال کومانداسینا یول تاپدیلار. ۱۹۹۵-اینجی ایلده (۱۳۷۳)، تراختور جام حذفینین فینالینا ایکینجی دفعه اولاراق یول تاپدی، آنجاق بهمن کومانداسینین اونونده اوتوزوب ایکینجی اوْلدو. بۇ ایلدن سوْنرا کوماندانین کیلیدی اویونچولاری کوماندادان گئتدیلر و بئلهلیکله کوماندانین ضعیفلهمهسی باشلادی. موحممد حوسئین ضیایی، قوجانین یئرین تۇتدو و کوماندانین اویونچو-مشقچیسی اوْلدو. تراختور ۲۰۰۱– اینجی ایلده (۱۳۷۹)، لیگده سوْنونجو اوْلدو، بونا باخمایاراق ایرانین فوتبال فئدراسیونونون حوکموایله، سوپئرلیگده قالدی. تراختور ۲۰۰۳-۲۰۰۲(۸۱-۸۰) ایلینده ریضاوطنخواه و ماحمود یاوری نین مشقچیلیییله یئنیدن لیگده سوْنونجو اوْلدو و آشاغا دستهیه سقوط ائتدی [۶].
بیرینجی دستهده اولان ایللر: ۲۰۱۰-۲۰۰۳(۱۳۸۸-۱۳۸۱)[دَییشدیر]
تراختور یئددی مووسومو ایران فوتبالونون بیرنیجی دستهسینده کئچیرددی و ائلییه بیلمهدی سوپئرلیگده اویناسین. تراختور بۇ یئددی ایلده، تکجه بیر سئری پلیآفا چاتدی و شیرین فراز کیرمانشاه کومانداسینا اوتوزماقلا سوپئرلیگه قالخا بیلمهدی. بۇ ایللرده ائرنئست میدئندروپ، فرشاد پیوس و احد شیخلاری تراختورون باش مشقچیسیلریندن اوْلوبلار. سوندا فراز کمالوند ۲۰۱۰-۲۰۰۹ (۸۸-۱۳۸۷ ه.ش) مووسومونده تراختورو سوپئرلیگه قایتاردی [۶].
سوپئرلیگه قالخماق[دَییشدیر]
تراختور ۸۸ – ۸۷ مووسومو ایران فوتبالونون بیرنیجی دستهسینده اوینایان سوْنونجو اویونوندا ۱۵.۰۰۰ یانداشین حوضورویلا ائلیه بیلدی آلومینیوم-ی هورموزگان کومانداسین ۲ قوللا اوتا و ۵۴ خاللا موستقیم صورتده ایرانین سوپئرلیگینه قالخا. بۇ ایلده ناصیر شفق تراختورون پرئزیدئنتی و فراز کمالوند بۇ کوماندانین باش مشقچیسی ایدی. بۇ اویوندا تراختورون قوللارین امیر موحیببی و مسعود ابطحی وورموشدولار. او ایل شاهین بوشهر فوتبال کلوبو، تراختورون دالیجا قره به قره گلیردی و سون اویوندا 2 هئچه دئیهیم-ی اهوازی اوتسادا ائلیه بیلمدی تراختورو قاباقلاسین، و تکجه پلیآفا یئتیشدی.[۱۰]
سوپئرلیگه قالخاندان سوْنرا[دَییشدیر]
تراختور سوپئر لیگه قالخاندان سوْنرا اول ایلده (ایرانین سوپر لیگینین ۹-اونجو دوررو) یئددینجی [۱۱] و ایکینجی ایل (ایرانین سوپر لیگینین ۱۰-اونجو دوررو) بئشینجی روتبهنی قازاندی. همین ایل تراختور کومانداسی اخلاق ساریدان ان یاخشی کوماندا سئچیلدی [۱۲] .
یانداشلار[دَییشدیر]
تراختورون یانداشلاری ایران فوتبال کلوبلاری یانداشلاری آراسیندا ان چیلغینلاری ساییلیرلار. حاضیردا بۇ کلوب ایراندا یاشایان تورکلرین کیملیک موباریزهسینین سیمووللاریندان بیرینه چئوریلیبدیر. کلوبون یانداشلاری سئویملی تاخیملارینا حتتا گئدیش اویونلاریندادا، تراختورون قوناغی اوْلدوغو تاخیمین ایستادییونونا آخیشماقلا، بویوک یاردیمچی اولورلار؛ اوزللیکله تهرانین ایستیقلال و پیروزلیق(پرسپولیس) فوتبال تاخیملاریلا گئدیش اویونلاریندا، تهرانین ۱۰۰ مینلیک آزادلیق ایستادییونونا توپلاشان یانداشلارین ان آزی یاریسی تراختورو آلقیشلاییر.
ایراندا فوتبال ایستادیومونا تاماشاچی توپلاماق رئکوردودا تراختورا مخصوصدور. ایرانین یوکسک فوتبال لیقاسینین اویونلاری چرچیوهسینده تراختورون تبریزین دوغما سهند ایستادیوموندا شیرازین موقاویمت سیپاسی فوتبال کلوبونا قارشی کئچیردیگی اویوندا استادیومونون توتوموندان داها آرتیق یانداش گلیب و بعضی قایناقلارا گوره، سایی ۱۱۰میندن ۱۵۰مین آراسی اوْلان بۇ یانداشلار، اوز دوغما تاخیملارینی حتتا قیراغداکی تپهلرین اوستونه چیخاراق، آلقیشلاییبلار. تبریزین سهند ایستادیومونون (یادیگار ایمام) بۇ تاخیمین هر اویونونا تاماشا ائتمک اوچون، اورتام دورومدا ۶۰مین نفر یانداش توپلاشیر. رسمی آمارلار اساسیندا تراختور یانداشلاری ۱۳۸۷-۱۳۸۸و۱۳۸۹-۱۳۹۰ اینجی ایلده ایران تاخیملاری آراسیندا ان چوخ تماشاگرلی تاخیم تانیندی.[۱۳][۱۴][۱۵]
قادین یانداشلار[دَییشدیر]
ایراندا قادینلارا فوتبال اویونلارینا تاماشا ائتمک اوچون ایستادیوما گئتمک قاداغاندیر. بهانه کیمی ایستادییوملاردا کیشی فوتبال یانداشلارینین بعضن اخلاقدان کنار یامانلار سسلندیرمهسی گؤستهریلیر. آنجاق تراختور یانداشلارینین ایران فوتبال کلوبلاری یانداشلاری آراسیندا همده ان نظملی-اینتیظاملی یانداشلار ساییلیرلار. بونا گورهده کلوبون قادین یانداشلاری ایستادییوما گیرمک قاداغاسی اوْلدوغونا گوره، سئویملی تاخیملارینی اویونلارینا ایستادییون اطرافینداکی تپهلرین اوزرینه چیخاراق، تاماشا ائدیرلر. آمّا بۇ عنعنهنین باشقا شهرلردهده یاییلاجاغیندان تشویشه دوشن پولیس، سون واختلار بونا قارشی جیددی موباریزه آپاریر؛ حتتا تاخیمین بیر نئچه قادین یانداشی حبس ائدیلمیش و اونلاردان بیر داها فوتبال اویونلارینا تاماشا ائتمک اوچون اطراف تپهلره قالخمایاجاقلاری حاققیندا ایلتیزام آلیندیغدان سوْنرا، آزاد بوراخیلمیشلار.[۱۶][۱۷]
شوعارلار[دَییشدیر]
فوتبولدان اوستون شوعارلار[دَییشدیر]
تراختورون یانداشلارینی بعضن ایسپانییانین کاتالونییا اوستانینین بارسئلونا فوتبول کلوبونون یانداشلاریله موقاییسه ائدیریرلر. کاتالان دیلی ایسپانییادا قاداغان اوْلوندوقدان سوْنرا، بارسئلونانین یانداشلاری بۇ تاخیمین هر ائو اویونوندا دوغما نییوکامپ ایستادییونونا آخیشاراق، کاتالانجا میلّی شوعارلار سسلندیرمهیه باشلامیشلار. حاضیردا ایران تورکلریده هم تراختورون همده تبریزین باشقا فوتبال کلوبلاری —بلدییه و گوستریش پولاد اسپور فوتبال کلوبولاری-نین ائو اویونلاریندا ایستادییونلاردا میلّی شوعارلار سسلندیریرلر. تراختورون یانداشلارینین تئز-تئز سسلندیردیکلری بعضی شوعارلار بونلاردیر:
- یاشاسین آذربایجان.
- یئل یاتار، توفان یاتار، یاتماز تراختور بایراغی.
- آذربایجان وار اولسون، ایستهمهیهن خار اولسون.
- آذربایجان یوردوموز، تراختور بوزقوردوموز.
- تورک دیلینده مدرسه، اولمالیدیر هر کسه.
تهراندا کئچیریلن اویونلاردا بعضن تهران کلوبلارینین یانداشلارینین تورکلره قارشی سسلندیردیکلری ایریقچی شوعارلارا تراختور یانداشلارینین وئردیکلری جاوابین نتیجهسینده، تبریز تاخیمی جزالاندیریلیب و ائو اویونلارینین بیر نئچهسینی یانداش یاردیمی اولمادان، تاماشاچیسیز ایستادییوندا کئچیرمهلی اوْلوبدور.[۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]
فوتبولا جوشغو قاتان فرقلی شوعارلار[دَییشدیر]
- تیراختورون غلبه قازانماسیندان و یا مغلوب اولماسیندان آسیلی اولمایاراق، اونلار سئویملی تاخیملارینی آلقیشلاییرلار. حتتا تاخیم اوزو قول یئیهنده استادییوندا "عئیبی یوخ، عئیبی یوخ" سسلری ائشیدیلیر.
- جوشغو و هیجان قالخدیقجا ، و تیم سالدیریب قولا یاخینلاشاندا دئییرلر: "تیراختور حمله ائله، جیریخ یئرین تاپمیسان".
- تیراختورا داها جوش جوشغو وئرمک ایچین، "هئی هئی" دئییلیر.
- تیراختور یانداشلاری هر قونودا باشقا تاماشاچیلارلا فرقلی دیرلر. رقیب تاخیم اویونچولاری واخت کورلایاندا، یئره اوزانیب اؤزلرینی مصدومیته ووراندا، دئییرلر: "عئشقعلی تابوت گتیر، ائششک اؤلوب تئز گتیر".
اورمو گؤلو[دَییشدیر]
تراختورون یانداشلاری تکجه اوز دوغما تاخیملارینی آلقیشلاماقلا کیفایتلنمهییب، آذربایجانین بوتون توپلومسال سورونلارینا اوز موناسیبتلرینی بیلدیرمهیه، حاقسیزلیقلارا قارشی ائعتیراض سسلرینی اوجالتماغا چالیشیرلار. حاضیردا بئله سورونلاردان بیری، گونئی آذربایجانین سیمووللاریندان بیری ساییلان اورمو گؤلونون گئت-گئده قوروماسیدیر. تراختورون ۱۳۸۹اونجو ایلینده کئچیردیگی ائو اویونلاریندان بیرینده ایستادیومدا "اورمو گؤلو سسلهنیر، سوسوزام هارای هارای" شوعاری سسلهندی. بونون نتیجهسی اولاراق، ۱۳۹۰اینجی ایلین فروردین آیینین اوناوچونده تبریزدن، اورمودان و گونئی آذربایجانین دیگر بؤلگهلریندن اوْلان یوزلرله تراختور یانداشینین هر بیری اورمو گولونون اوستوندهکی کورپودن گوله بیر قاب سو توکدولر. بوندان سوْنرا اورمو گؤلونه گلن هر بیر آدام جیددی پولیس یوخلانیشیندان کئچیریلیر و بعضی معلوماتلارا گؤره بۇ گونهجن بۇ کامپانییایا قوشولماق ایستهیهن ۱۰۰دن آرتیق تراختور یانداشی مووققتی گؤز آلتینا آلینیبدیر.[۲۲]
مارشلار[دَییشدیر]
تراختور ایراندا اوزونه مخصوص مارش و ماهنیلاری اوْلان ایلک فوتبال کلوبلاریناندی. بۇ مارشلاردان "باریش کور قوروپو"نون یازیب ایفا ائتدیگی "یاشا، یاشا تراختور" ماهنیسی فوتبال کلوبۇ طرفیندن رسمی مارش کیمی قبول ائدیلمیشدیر
تراختور فوتبول کلوبونون فوتبول آکادئمیاسی[دَییشدیر]
موردادآیینین ایکینجی بولوموندن، فوتبال آکادئمیاسینین قورماغی اوچون پلانلار توکولوب و حاضیرلیقلار آپاریلیب و شهریور آیینین ۱ -یندن (۱۳۹۰گونشلی/۲۰۱۱میلادی) رسمی صورتده کیلاسلاردا آد یازماق باشلانیب. مئهرآیینین ۸-ایندن ۱۲۰ اویرنجیله آکادئمیانین باشلانیش تورهنی کئچیریلیب.
تراختور فوتبال کلوبونون فوتبال آکادئمیاسی ایراندا، آسیا فوتبال کونفئدراسیونون قانونلاری اساسیندا تشکیل تاپمیش ایلک آکادئمیادیر.[۲۳].
اویونچولار[دَییشدیر]
مشقچیلر[دَییشدیر]
سونوجلار[دَییشدیر]
تختجمشید جامی:
- تختجمشید جامی ۵۵ – ۵٤: روتبه ۱۶
- تختجمشید جامی ۵۷ – ۵٦: روتبه ۵
آزادیگان جامی:
- آزادیگان جامی ۷۱ – ۷۰: روتبه ۱۰
- آزادیگان جامی ۷۲ – ۷۱: روتبه ۶
- آزادیگان جامی ۷۳ – ۷۲: روتبه ۸
- آزادیگان جامی ۷٤ – ۷۳ : روتبه ۱۵
- آزادیگان جامی ۷٦ – ۷۵ : روتبه ۱۱
- آزادیگان جامی ۷۷ – ۷٦ : روتبه ۹
- آزادیگان جامی ۷۸ – ۷۷ : روتبه ۱۱
- آزادیگان جامی ۷۹ – ۷۸ : روتبه ۶
- آزادیگان جامی ۸۰ – ۷۹ : روتبه ۱۲
سوپئرلیگ:
- سوپئرلیگین بیرینجی دوورو ۸۱ – ۸۰: روتبه ۱۴
بیرینجی دستهنین لیگی:
- بیرینجی دستهنین لیگی ۸۲ – ۸۱: روتبه ۳
- بیرینجی دستهنین لیگی ۸۳ – ۸۲: روتبه ۸
- بیرینجی دستهنین لیگی ۸٤ – ۸۳: روتبه ۵
- بیرینجی دستهنین لیگی ۸۵ – ۸٤: روتبه ۲
- بیرینجی دستهنین لیگی ۸٦ – ۸۵: روتبه ۱
- بیرینجی دستهنین لیگی ۸۷ – ۸٦: روتبه ۴
- بیرینجی دستهنین لیگی ۸۸ – ۸۷: روتبه 1
سوپئرلیگ:
- سوپئرلیگین دوققوزونجو دوورو ۸۹– ۸۸: روتبه ۷
- سوپئرلیگین اونونجو دوورو ۹۰– ۸۹: روتبه ۵
حذفی جام:
- ۱۳۵۵: روتبه ۲
- ۱۳۷٤: روتبه ۲
رسیمخانا[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتی[دَییشدیر]
- اخبار باشگاه فرهنگی ورزشی تراکتورسازی
- Tiraxtur oyununda görüntü toplusu
- Video Toplusu – Tractor Sazi E Azerbaijan – The World's Most Popular Spectator Football Team (soccer)
- Rəsmi Sayt
- سایت هواداران تراکتورسازی تبریز
- سایت هواداران تراختور آذربایجان
- تراختورچیلار
- کلوب هواداران تراکتور سازی
- سایت هواداران تراکتور
- تراختورلینک – همه لینکهای تراختور
- Tiraxtur istiqlal Oyunu Tehran da, Jan 2010, Qol ve qol dan sonra ki Shadliq ve Mekzik Dalghasi
- یاشا، یاشا تراختور ماهنیسینا بیر کلیپ
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ http://www.tractor-club.com/news/n-4261/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%BA%D8%B1%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85:-%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%DB%8C%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ تراکتورسازی تبریز به لیگ برتر فوتبال ایران صعود کرد، خرداد ۱۳۸۸، خبرگزاری جمهوری اسلامی
- ↑ فارس نیوز (91/12/06). (فارسجا) تراکتورسازی چگونه آسیایی شد. فارس نیوز خبرگزاریسی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۳۱.
- ↑ تراختور کیست؟
- ↑ سرخابی هستید یا طرفدار تراختور؟
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ ۶٫۵ ۶٫۶ حدادپور، مهدی. "تراختور... شیرِ". روزنامه ورزشی گل. ۲۰ خرداد ۱۳۸۸.سال چهارم شماره ۹۶۲، صفحه ۵
- ↑ کتاب ۳۴ سال با پرسپولیس (از سال ۴۷ تا سال ۸۱)نویسنده: صداقت، فرهاد، چاپ اول، تبریز، شهریور ۱۳۸۱، صفحه ۹۱ تا ۹۴، شابک 964-06-1693-1
- ↑ گزارش ویژه درباره پدیده سالتراکتورسازی و هوادارانش ۲۹ اسفند ۱۳۸۸، رستمی، حمید
- ↑ کتاب: ۳۴ سال با پرسپولیس (از سال ۴۷ تا سال ۸۱) صداقت، فرهاد،چاپ اول، تبریز،شهریور ۱۳۸۱،ص ۱۰۸،شابک 964-06-1693-1
- ↑ تراکتور سازی تبریز به لیگ برتر صعود کرد
- ↑ لیگ برتر نهم از نگاه آمار
- ↑ تراکتور سازی بهترین تیم لیگ دهم
- ↑ تبریزیها رکورد حضور تماشاگر را شکستند، ۱۷ بهمن ۱۳۸۸، خبرگزاری فارس
- ↑ عزیزمحمدی: تراکتور رکوردار تماشاگران لیگ برتر است، ۲۸ فروردین ۱۳۸۹، فوتبال سه
- ↑ تراکتورسازی پرتماشاگرترین تیم لیگ برتر فوتبال شد، خبر گزاری مهر، مه۲۰۱۱
- ↑ زنان و کودکان تماشاگران ویژه تراکتورسازی و پرسپولیس، 27 فروردین 1389، خبرآنلاین
- ↑ حضور تعدادی از هواداران زن تراکتورسازی تبریز در بازی رفت روز جمعه، یارییول، تبریزسسی
- ↑ محرومیت تراکتور دلیل اصلی کاهش آمار تماشاگر در لیگ برتر
- ↑ جعفری :داخل فدراسیون جریانی است که نمیخواهد تماشاگران تراکتور بخشیده شوند
- ↑ محروميت تماشاگران تراکتورسازي بخشيده نشد
- ↑ نامه عباسی به کفاشیان برای بررسی رفع محرومیت تماشاگران تراکتور
- ↑ شعار زیبای هواداران تراکتور
- ↑ آکادمي فوتبال تراکتورسازي افتتاح شد، کد خبر : 52655 زمان ارسال : سهشنبه 12/07/1390 10:40
تراختور...شیرِ، نویسنده: حدادپور، مهدی، نشریه=روزنامه ورزشی گل، تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۸۸، سال چهارم، شماره ۹۶۲، صفحه5


text:
زولفونده نه لازیم ، گؤزلیم ، شانه دولانسین
قویما او حرمخانه نی بیگانه دولانسین
عیب ایله مه ، کویوندا دولانسام گئجه گوندوز
شمعین گرک اطرافینه پروانه دولانسین
ساقی دولانیم باشینا مئی جامینی گزدیر
سرمست اولوم ، باشیما میخانه دولانسین
اول زولفه کؤنول وئرمه ، دییرلر منه ال چک
اونسوز نئجه بس بو دل دیوانه دولانسین
مجنون نه برابر منه صحرالره قاچدی
عشق اهلی اودور عرصه ده مردانه دولانسین
اغیار ایله اؤز یارینی همدم گؤرن عاشیق
دوشسون او گره ک دشت و بیابانه دولانسین
سرخوش لیق ایله عؤمرونی صرف ائیله مه واحید
عارف اونا دییرلر کی ، حکیمانه دولانسین
.: Weblog Themes By Pichak :.


text:
بیلگیسایار
بیلگیسایار، یا کامپیوتر اؤزوموز وئردیگیمیز بیلگیلری یا وئریلری ساخلایا بیلن و دییشهبیلن و ایستدیگیمیزده اولاری گئری وئره بیلن وسیلهیه دئییلیر. ایلک الکتریک بیلگیسایارین آدی اِنیاک (اینگیلیسجه: ENIAC) دیر. بیلگیسایاری اولوشتوران دونانیم و یازیلیمدیر.
تاریخچه[دَییشدیر]
هر ماشین کی بیلگی اۆسته ایشلم(اینگیلیسجه: Process) الیه، بیلگیسایار سانیلیر. گچمیشده حتی چرتکهده بیر بیلگیسایار سانیلیردی و ایندیکی زاماندا حساب ماشینی ده بیلگیسایار سانیلیر.
بلز پاسکال ایلک کِز اۆچون بیر ماشین دۆزلتدی کی توپلاما (اینگیلیسجه: sum) عملین یئریده بیلیردی.
ساموئل مورلند انگلستانلی بیر ریاضیات بیلگینی دیر کی بیر بیلگیسایار الده ائتدی کی ۳ اصلی عملیاتی (توپلاما، چیخما، چارپما) اویقولایا بیلیردی.
۱۸-نجی میلادی یوز لۆگۆن ده، بۇ ساحهده چوْخ چالیشمالار واریدی کی چوْخو سونا چاتمادی. ۱۸۷۵ میلادی ایلده استیفن بالدوین ایلک ماشینی کی ۴ اصلی عملیاتی الده الیه اوز آدینا یازدیردی.
دونانیم[دَییشدیر]
دونانیم (اینگیلیسجه: Hardware) بیلگیسایارین توخونا بیلن و گؤزله گؤرۆکن هر پارچاسیدیر. ۱۹۴۱-ینجی ایلده ایلک بیلگی سایار دۆزلندن سونرا ایندیه قَدَر چوْخ دییشیلیب و یوکسلیب.
وون نیومن (اینگیلیسجه: von Neumann) بیر بیلگی سایاری ۴ یره بؤلوٌر:
- حساب و منطق بؤلوُموُ (ALU یا Arithmetic and Logic Unit)
- کنترل بؤلوُموُ
- بَللَک (اینگیلیسجه: Memory)
- گیریش-چیخیش (اینگیلیسجه: Input-Output) جیهازلاری
بؤلوُم لر ایچ تللر ایله (bus) بیربیرینه باغلی دیلار. ایندیکی زاماندا گلیشن بیلگیسایارلاردا حساب منطق و کنترل بؤلۆمۆ ایشلمجینین ایچینده یئرلشیر.
یازیلیم[دَییشدیر]
یازیلیم (اینگیلیسجه: Software) بیلگیسایارین توخونا بیلمهین و گؤزله گؤرۆکمهینیدیر. یازیلیملا بیلگیسایارین نئجه ایشلدیگی و چالیشماسی یازیلیر. یازیلیمسیز بیلگیسایار ایستهدیگیمیز کیمی ایشلهیه بیلمز. هر بیلگیسایار چالیشماق اۆچون بیر ایشلتیم سیستمینه احتیاجی واردیر. ایشلتیم سیستمی بیلگیسایارین تۆم دونانیملارین بیربیرینه ایلگیلندیرن و ایشلتن ایناسانا بیلگیسایارلا ایشلهمهاین ایمکانین وئرن یازیلیمدیر.
بیلگیسایارلار نئجه ایشلیر[دَییشدیر]
هر بیلگیسایار دا ایشلمجی یا مرکزی ایشلمجی(CPU)، بللک(Memory) و گیریش-چیخیش (Input-Output) جیحازلاری اولمالیدیر.
ایشلمجی:بیلگیسایارین بینی و اَن اؤنملی پارچاسی دیر. ایشلمجی یازیلیمدا کی دستورلاری (اینگلیسجه:instructions) ایشه گچیریر. ایشلمجی، بللکده کی یازیلیمی اوخویوب و لازیم اولان ایشلری یئریدیر. هر ایشلم ۵ اِورمده (فاز) یئریدیلیر. ۱. یئنی: یئنی بیر ایشلم چالیشماقدا ۲. چالیشماقدا: دستورلار یئریتمکده ۳. گۆزلمکده (بَکلَمَک): بیر باشقا اولایین بیتمهسین گؤزلمکده ۴. حاضیردا: بیر ایشلمین ایشلمجیه وئریلمک گؤزلمکده ۵. سونلاندیریلمیش: ایشلم سونلاندریلمیش.
بللک(Memory):بللک بیلگیسایارین وئریلری ساخلادیغی یئردیر. بللکده ساییلاری ساخلاماق اۆچون نچه بؤلؤک واریدیر کی هر بیرینین اؤزل آدرسی وار بۇ بؤلؤکلرین آدی بایتدیر. بیلگیسایار ساییلاری ساخلاماق اۆچون ایکیلی سایی سیستمین قوللانیر. بللک یا اصلی بللک هارد دیسکدن فرقلیدیر، بللک وئریلری قیسا زامان اۆچون ساخلاییر و الکتریک کسیلمهسیایله اۆچوندهکیلر سیلینیر اما هارد دیسک یا ایکینجی بللک وئریلری دائیم ساخلایان بیر پارچادیر، اۆستهلیک بللک یا اصلی بللک هارد دیسکدن داها سرعتلی چالیشیر.
گیریش-چیخیش (Input-Output): اینسانا بیلگیسایارلا ایشلمک ایمکانی وئرن جیهازلارا دئییلیر، بیلگیسایارین ائشیکدن وئری وئرن جیهازلارا دا گیریش-چیخش دمک اولار اؤرنک اۆچون چئشیتلی سنسورلار.


text:
هر زامان بئلهیدی یوخسا ایندی بئله اولوب، بیلمیرم. هردن، یوخ، همهشه، بیرلری قاباردیلیب، گؤزلره سوخدورولورلار. گؤزلره سوخدورولانلار گؤزلرده یئرلشدیکدن سونرا، باشقالاری گؤرونمورلر. باشقالاری اؤزلرینه بئله گؤرونمورلر. گؤرونسهلر ده، کؤتو گؤرنتولونورلر. بو دا، اونلارین پایلاری گؤرونمکده دیر دئمک.
گؤرونتولری ساغلایان کیمسهلر ایستهدیکلرینی گؤرونتولویورلر. یئره گئدهسن، گؤیه گئدهسن ائله اولور. بیردن ایستهمهدیکلری زور گتیریب، گؤرولمک ایستهینده، ائله گؤرونتولویرلر کی، گورنتولنمک ایستهینلر، گؤرونمکدن چکیلیرلر.
من دئدییم گؤرونتولمکلری، چوخ چئشیتلی قاتلاردا سیزلر گؤره بیلرسینیز. دونیالاشمیش دونیادا سرگیلننلهره باخا بیلرسیز. هارالار نئجه، گؤرونتولهنیرلر. باتی، دوغو، گونئی، قوزئی، موسلمان، خیریستییان ایستهدییینیز قدر اکلهیه بیلرسیز.
باتی-دوغو، موسلمان خیریستییاندان قورتولدوقدا، بؤلگهدهکیلر اورتایا گلیرلر. هیند-اوروپالی دیللیلر، عرب دیللیلر، تورکدیللیلر، هانسی باتیلیلارا یاخین اولسالار، هردن گؤرونتولهنیرلر. باشقالارینا یئتیردیکده، فرقلی گؤرونتولهنیرلر.
بیرداها زوملاشدیقدا، اؤلکهلرین ایچینده، گؤرونتولنمکلر دالیسی توتولور. هر نه قدر زوملاشیریق، بئله گؤرونتولنمکلری گؤروروک( گؤرونتو آچیلیملارینین فراکتالی قورولوشلاری واردیر دئمک!).
آذربایجانا گلدیکده، گؤرولموین یئرلرین سونو دیر دئمک. فراکتالی قورولوشلارین سونو دیر. هر یئردن باخیلیر دهییشمیر. بوتونلوکله گؤرولمور. گؤرولدوکده ده کسینلیکله چیرکین گؤرونتولهنیر. ساغدان باخیرسان باخ، سولدان باخیرسان باخ، یوخ اورتادان، ایچدن، دیشاریدان، هر یئردن باخیرسان باخ، چیرکین گؤروسن. آذربایجانا باخان گؤزلره، سوخدورولان گؤرونتولر هلم-هلم چیخمیر گؤزلردن.
آذربایجان نئجه ائلهسه آجی اولور کی اولور. مینایللر ده الینی باللی سوخسا بوغازلارا آجی اولاجاق، آجی. آذربایجاندا اولان هر نه آجی دیر دئمک.
ایندی بیر تیمی وارسا ، هر زامان کؤتو گؤرنتولهنهجک. تیراختور آذربایجانین اولدوغو اوچون، گؤرنتولمهلردن پایینا دوشن، گؤرونمهمزلیک، آرتیق باشی کؤتو سرگیلنمکدیر دئمک. باشقالاری دا اهورامزدا کیمی دیر، نه یامان دئیرلر(یامانلاری دا رحمت دیر دئمک)، نه توخونارلار.


text:
[align=center][size=medium]بیزه یار اولسون
هانی بیر یار وفا دار کی بیزه یار اولسون
دیلی مجروح یمیزه دیل وئریب زار اولسون
وئرمه نادانه کونول سیرینی آگاه ائتمه
دئمه عشق اهلی گئرک دهرده بی عار اولسون
آرزوم دو وطنیمده یاشییان هر بیر کس
قزله موسیقییه شعره هوس کار اولسون
الینه، عاقلینا هرنه گلیر اونو ایفا ائلییر
موسیقی ضای ائله سک بیزلر اوچون آر اولسون
ای جونلار سیزی تانری سیزه جانیم قوربان
قویمایین سیز بو موغاماتیمیزی خار اولسون
قزلر سادلشیب آزدی فضولی ائشیدن
منجه عشق اهلی گئرک اصلی خریدار اولسون
حاجی آز سوئیله دئرر لر بیزی تبلیغ ائلییر
چاره یوخ گئلسه علسگر یادا جبار اولسون
بو شعرده حاجی بابا حسین اوف داندیر. [/size][/align]


text:
منی آگورادا یاندیرین! ۱ رقیه کبیری برگهلری میزین اوستونه قویوب، دئدیم: «بویورون، بو دا ۲۷ برگ وصیتنامهنین ترجمهسی. لاپ بئله معتبر دارالترجمهده ترجمه ائلتدیرمیشم. آنجاق پورتاغال، مالت، بیر ده لوکزامبورگ دیلینه دیلمانج تاپمادیم. دئدیلر اینگلیس دیلی بینالمللی اولدوغو اوچون اونلار دا ائله بو دیلی قبول ائلیرلر. لطفاً بو دفه ویزا تقاضاسینی اوروپا بیرلییینین بوتون اؤلکهلرینه یوللایین!» باشینی قالدیریب، هویوخموش کیمیمنی ...Read More »
آیاق اوسته اؤلولر / اسماعیل خرمی
آیاق اوسته اؤلولر اسماعیل خرمی بیرگون بیر اؤلونون یوخوسونون اوجوندان توتوب اوجوزلوغا دوشموشدوم. نه قدر چالیشدیم اؤزومو باهالاندیرا بیلمهدیم. سانکی اؤزومو بیر مئیوه و یا ات کیمیبیر باققال توکانیندا گؤروردوم. الی جئبینه گیرن منی پاکئتلره دولدوروب ترهزییه آتمیشدیلار. عاییب اولماسیندییه پوللاریندا من ائله اؤزوم حسابلامیشدیم. چوخ اوجوزایدیم. بیرآز سئوینیردیم بو اوجوزلوقدان. اؤز اؤزومه دئییردیم: – نئینک، قوی یازیق و یوخسول ...Read More »
شوشه قانادلی کپنکلر / حسین خوجالی
شوشه قانادلی کپنکلر حسین خوجالی شوشه قانادلی کپنکلر پالچیقلی چیینیمده یوخلارکن، اورهییمین باشیندان بیر سانجی قوپوب دوز ویردی کورهییمین اورتاسینا. چیینیمده کی کپنکلر دیک آتیلیب اوچوشدولار.های قوپدو، هندهوریم دولدو. توزاناق قالخدی، خانا خبر وئردیلر. اسگیدن ده بو سانجیلار اورهییمده، کورهییمده اولموشدو؛ هندهوریم لاپ ایندییه تای دولوب بوشالمیشدی؛ قالماقال قورتولاندان سونراهامیداغیلیشیب، یئنه شوشه قانادلی کپنکلر دؤنموشدولر. سانجیم زامان-زامان آرتسادا کئچیجی اولاجاغینا ...Read More »
اوستومه داغ یئریدی…/ رحیم خیاوی
اوستومه داغ یئریدی… رحیم خیاوی خییو شهرلیسی و یاخود خییو شهرینه گلمیش اولسانیز، یقین کی دفهلرله آسیلی کؤرپونون اوستوندن اولماسادا، آلتیندان گؤز اوخشایان باغلاری، داغلاری گزیب، گؤروبسونوز. آسیلی کؤرپو، گیردولی داغینا، ائلهجهده اونون اوستونده ساوالانین اتکلرینده اولان باشقا داغلارا یول آچیر. من گیردولی داغینین اطرافینداکی داغلاری و اونون یان- یؤرهسیندهکی یایلاقلاری، بولاقلاری، ایستر یای، یاز، ایسترسه قیشین قارلی، قیرولی گونلرینده ...Read More »
گور با گور / مژگان صیامی
گور با گور مژگان صیامی قبرستانین بوتون ایشلری «میری»نین الینده ایدی؛ اؤلو یوماقدان، باسدیرماقدان، یاسین اوخویوب، مردهشیرخانانین دام – دووارینی تمیزلهییب، سیل – سوپورمه… هله بسدیک دئییلدی، ائله اوردا بیر بوجاق دا، دار – دودوک بیر یووا قوروب، عائلهسینی ده ییغمیشدی قانادی آلتینا! قادین جنازهسی گلدییی زمان «زیور» قوللارین چیرمالاییب، اینانیلماز بیر هیجانلا اؤلونون جانینا دوشوب، ایشه باشلاییردی. تر – ...Read More »
بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی / رقیه کبیری
بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی رقیه کبیری قاز چیراغینین نارینجی شیریندن آسلامیشام اونو. ائودههارا گئدیرم، نه ایش گؤرورمسه، قاز چیراغیندان آسیلمیش نوستالژیک بو یاشیل رنگ، بؤیوک بیر قیفیللی سانجاغا سانجاقلانمیش اوچبوجاقلی بیر دوعا باغلیسیدیر. آنباشی چیراق کیمیذهنیمده ایشیلداییر. اوشاقلیق چاغلاریمدا بئله بیر یاشیل رنگینه سیّدی یاشیل رنگی دئیردیک. باغلینین ایکی طرفی سلیقه ایله آشیرما تیکیلیب. اوچبوجاغین باشبوجاغیندا ایسه، ماوی بیر ...Read More »
قوشقو رنگینده چیلقینلیق / مژگان صیامی
قوشقو رنگینده چیلقینلیق مژگان صیامی قایقیلاری قورخو اوزوندن اولوب، سیماسین دا سئوینج ایتمیشدی. ساچلاری دنه بیر آغارمیشدی. ارینین قاش – قاباق ساللاییب، باغیریب چاغیرمالارینا آلیشمیشدی، آمما گئجه – گوندوز ایچی دوغرانیردی… اون دؤرد ایل سووشوردو، آللاهین هر گونو آینی سئویهده ایدی. هئچ بیر دئییشیکلیک اولمادان، جانی – روحو سیخیلمیشدی! اوشاق سسی، اونا درد و بیر بؤیوک نیسگیل اولاراق، یئرینده، ان ...Read More »
وطنلی، وطنسیز قادین/ قاسیم پناهی
وطنلی، وطنسیز قادین قاسیم پناهی گون باتانلار اومودونو ایتیرمیش پنجرهمین دوداقلاریندا گولوش دونار و من «غم پنجرهسی»ندن اؤنوموزده کی چوخ مرتبهلی بینانین نم نئچهنجی قاتیندا کی بالکونا زیللهنهرک ایگیرمینفرلیک سیقارئت کماندانلاریمدان بیرینی غملرین سالدیریسیندان قورونماق اوچون دوداغیما آلارام. اورتا یاشلی بیر قادین هر گون باتان اؤنوموزده کی هوندور بینانین نم نئچهنجی قاتینداکی بالکوندا بینهلرینی اوخشایاراق قیوریم (ساری) ساچلارینی بورار بارماقلارینین ...Read More »
گولرکن بئله / زکیه ذلفقاری
گولرکن بئله زکیه ذلفقاری بیز دؤرد قادینیق. بیر یئره ییغیشاندا ائلهیه بیلهریک گولک، غملی اولساق دا بئله. روژو اوزه یاخان پودورلاریمیزی بیر بیریمیزه تعاروف ائدهریک؛ الدن اله دولانان گوزگوده اؤزوموزه باخاریق. سؤزلریمیز اوشاقلاریمیزدان باشلار و کیشیلریمیزده بیتر. بونا گؤره سسیمیز اوولده یوماشاق و اینجه اولار و سونرا یاواش – یاواش گوبودلاشار. بیز چوخ لذتله خیانتلریمیزدن دانیشاریق. ایندی آرتیق بیربیریمیزی یاخشی ...Read More »
اؤلومله ال- اله / رحیم خیاوی
اؤلومله ال- اله رحیم خیاوی پاییز گئجهسیایدی.هاوالار چوخ سویوق کئچیردی. موحاریبه اولدوغونا گؤره شهرده گئجهلر چراغلار سونولو اولمالیایدی. بلکه ده چراغلار یاساق اولموشدو؟ بونا گؤره گئجهلر باییرا چیخاندا نظره چوخ دهشتلی گلیردی. قارانلیق اؤز چادرین ائله چکمیشیدی کی، گؤز گؤزو گؤرموردو. ساوالانین اطرافین قار توتسادا، هله آغ کؤینکی شهره گئیدیره بیلمهمیشدی. گئجه یارینی گئچمیشیدی. سحرین باغری یاریلیردی. شهر شیرین یوخودایدی. من ...Read More »


text:
«مدرنیسم در شعر ترک» یالچین ارمغان- ترجمهی: ناصر داوران توضیح: «مدرنیسم در شعر ترک» عنوان کتابیست از «یالچین ارمغان» که در سال ۲۰۱۱ از طرف انتشارات iletişim در ترکیه منتشر شده است. «ناصر داوران» ترجمهی فارسی این کتاب را در دست انجام دارد و در آیندهای نزدیک در ایران منتشر خواهد شد. «یالچین ارمغان» در سال ۱۹۷۷ در کایسری ترکیه ...Read More »
صداقت / چارلز باکستئر- چئویرن: دوقتور فیروز رفاهی
هرنقدر کی، اونو سئویرم، بیر او قدر ده آستیریدی دانلاییرام. آستیرید آروادیمین – کورینین بئینینه یئریتدی کی، شادلیغی ألده ائتمهیین یئگانه یولو منی ترک ائتمکدیر. چوخ ساده گؤرونوردو. “او آدامیبوراخ، او قاپیدان چیخ گئت، شادلیغی ألده ائدرسن، اوندا سربست اولارسان.” شادلیغی ألده ائت. ایندی، بو بیر سؤز بیرلشمهسیدیر. فورد ماشینی ایچینده آمئریکا یوللاریندا، آزادلیغا دوغرو، او زامانلاردا- بیر نسخه کیمیسؤنولوردو. ...Read More »
اؤلو آدام / خورخه لوئیس بورخس- چئویرن: روشن نوروزی
اؤلو آدام / خورخه لوئیس بورخس چئویرن: روشن نوروزی («علی خدادادی»یا ایتحاف) ایلک باخیشدا، خاصیتی تکجه قوچاغلیغا وورغونلوغو اولان محزون بیر خولوقانین «بوئنوس آیرس»ین اطرافیندان گلیب، برازیلیا سرحدی بویو ایلخیچیلار دوزنلیگینه گیریب، قاچاقچی دستهسینین لیدری اولماسی غیرعادی گؤرونور. بؤیله دوشوننلر اوچون، اؤلدوردویو کیمیده بیر گولـله ایله اؤلن، «بالوانئرا» محلهسینده قونشولاریدا خاطیرلامایان «بنیامین اوتالارا»نین طالعینین حئکایهسینی دئمک ایستهییرم. اونون ماجراسینی تام ...Read More »
شعرلر(۱۱) / سوسن امینی- چئویرن: گولناز
شعرلر(۱۱) سوسن امینی- چئویرن: گولناز (۱) زاماندا آددیملاییرام، آنلاری یاشاییرام بیر بیرینین آردینجا. سنی گؤرمک هوسی- ائله اوینادیر آنلاری ایچیمده سانکی ایللردیر اود گلینییم ! (۲) یالقیزلیغیمی شکیلینده واراقلاییرام. ائویمین سسسیزلیگی گولوشونده پوزولور! (۳) کؤلگن- گونش کیمیشاخیر اوستومه؛ کئچیرم گونشدن آنجاق سن کئچمه مندن سئوگیلیم! (۴) بو گئجه نه گؤزلدیر رؤیالاریم آتش بؤجهییله یولداشدیر؛ بلکه آزاد ائده آوارا روحومو؛ بیلدیرهرم ...Read More »
شعر اوچون تاپشیریقلار / ازرا پاوند – چئویرن: احد فرهمندی
شعر اوچون تاپشیریقلار ازرا پاوند چئویرن: احد فرهمندی بو گون نظر صاحیبلرینی یوران فیکیر صاباح خالقی کدرلندیرجک. فیکر ائیلهمهیین شاعیرلیک صنعتی موسیقیدن آساندیر، یا شعر صنعتینی اؤیرنمکده بیر معمولی پیانو اؤیرتمنی قدهر زحمته قاتلاشمادان فن اهلینی راضی ائدهبیلهسیز. هر نه قدهر ائلییه بیلهسیز اؤزونوزو صنعتکارلارین تاثیرینده قرار وئرین یا او اؤلچوده ادبیز اولسون کی اونلارین حاقین آیدینلادین. قویمایین بو تاثیر ...Read More »
یای گئجهسینین یوخوسو / گری گوری ریکلین – چئویرن: علی آغگونئیلی
یای گئجهسینین یوخوسو گری گوری ریکلین – چئویرن: علی آغگونئیلی قاباق کی گون ائشیتمیشدیم کی اؤلکهنین درمان قاییرما انیستوتونون تدقیقاتچیلاریندان بیر گوروپو «کاغیذبازلیق»ین ضیدینه اولاراق بیر درمان دوزلدیبلر.بئله قرارا گلدیم کی بو درمانی آپاریب «کاغیذ بازلیق»آ آلیشمیش ایشچیلرین بیرینین اوزهرینده سیناییم.بونا بینان انیستوتا گئتدیم.اونلار، تام احتیراملا همان درماندان اوچ حب منیم ایختییاریمدا قویدولار.انیستوتدان چیخیب بیر باشا بیر ادارهیه گئتدیم.چون کی ...Read More »
فارس شعریندن ترجمهلر(۵) / مجتبی نهانی
فارس شعریندن ترجمهلر(۵) مجتبی نهانی (۱) فریبا مرتضایی موغایات اول مندن سئوگیلیم من بیر ساچ تئلینه باغلانمیشام الیمیگزدیردیییم زامان- او بوللوق قارانلیقلارا آرپایا مایل! باشینا دولانیم کیم ایدی دئدی؛ جاوانلیق، یاواش-یاواش گئدیر باخ؛ قولتوق آلتیمدا صوبحه قده ر اکدییین بوغدالیغا (۲) عباس صفاری اؤیرنمیشم یالقیزلیغیمی اوستالیقلا بیر قزئت دالیسندا گیزلدم، آما چییینلرینین قوخوسون وئرن- آی ایشیغیندان هئچ بیر شئییی گیزلتمک ...Read More »
باشقا بیر دوغوش (تولدی دیگر) / فروغ فرخزاد- چئویرن: سوسن نواده رضی
باشقا بیر دوغوش (تولدی دیگر) فروغ فرخزاد چئویرن: سوسن نواده رضی بوتون واراولوشوم، سنی اؤزونده یئنهلهیهرک سونسوز جوجَرمهلرله گؤیرمهلری سحر چاغینا گوتورن قارانلیق آییتاسیدیر من بو آییتادا سنی آه چکدیم، آه من بو آییتادا سنی آغاجا، سویا و اودا جالاقلادیم *** یاشام بلکه ألینده سَلَه اولان بیر قادینین هر گون کئچدییی اوزون بیر خیاباندیر یاشام بلکه بیر کیشینین اوزونو بوداقدان ...Read More »
در باره تاریخ اوغوزهای آسیای مرکزی و قزاقستان/ سرگی گریگورویچ آغاجانف۱- ترجمه: رحیم کاکایی
در باره تاریخ اوغوزهای آسیای مرکزی و قزاقستان سرگی گریگورویچ آغاجانف۱- ترجمه: رحیم کاکایی قبایل اوغوز، در کنار دیگر کوچنشینان اورآسیا، نقش مهمیدر تاریخ قرون وسطی آسیای غربی و اروپای شرقی بازی کردند. ورود اوغوزها به عرصه تاریخ جهانی در دورهای پر از رویدادهای متلاطم و شدید رخ داد. این امر مصادف بود با دوران نابودی دولت سامانیان و آل ...Read More »
خیال پردهسی/ محمدعلی ضیایی – چئویرن: حسین واحدی
خیال پردهسی محمدعلی ضیایی چئویرن: حسین واحدی … قادین قیشیردی (بلکه ده من بئله گومان ائتمیشدیم) : - دئدیم دا! سنه احتیاجیم یوخدو. مهیه من ائلییه بیلمهرم بو ایشی تکباشیما گؤرهم؟ تلهسیردیم، آما ماراقدان، آددیملاریم سارسیلدی. قادین، اوتوز قارلی فصیلی گؤرندن داها چوخ گنج ایدی. بوندان داها تئز یئنی چادیرا ایله دهییشه بیلهجهیی کؤهنه چادیراسینی، فرنگی قونداغین اوستونه چکمیشدی. سورتولموش ...Read More »


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین قودس قراری ایسرایلی یئنی محاربهنین ایچینه آتاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری وکونتاکت صحیفهسینده چچنیستان لیدری رامضان کادیروو پایلاشیب.
«امینلیکله دئیه بیلرهم کی، ترامپ غیری برابر قراری ایله ایسرایل دؤولتینی قانلی قارشیدورمانین ایچینه ایتلییر. بو اؤلکهنی ایندی یئنی، گوجلو اینتیفاضه، داها دقیق دئسک، گئنیش میقیاسلی ساواش گؤزلییر. بو بیانات سون ایللر یاخین شرقدهکی وضعیتی دوزلتمهیه چالیشان اؤلکهلرین فعالیتینه ضربهدیر. آمریکا پرزیدنتینین سیاستینی نئجه آنلاماق اولار؟ چوخ ساده. ایندی عراق و سورییادا اؤزونون دونیا نیظامینی قورماق اوچون تروریزم بولگه سی یاراتماق ایستهیهنین کیملیگی بارهده سونونجو شوبههلر ده یوخ اولدو»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
تر آرخاسیندان هئچ زاد بللی دئییل رضا کاظمی شاعر یولداشینین اؤلوم خبرینی بیر ده اوخودو. اووجو ترلهمیش، سیقاری دا قورتارمیشدی داها موبایلینی یئره قویوب پئنجهیینی گئیدی. آیری بیر اس. ام. اس گلدیکده، ائودن ائشییه چیخدی. خیاباندا یاغیش چیلهییردی. کوچه آغزینداکی دوکاندان بیر پاکات سیقار آلیب بیرینی آلیشدیردی. پولونون قالانینی آلمادی. یولداشی ایندی خیابان اورتاسیندا اوزانمیش، قان آخیردی اوندان. اونون آچیق ...Read More »
آغ پاپاق، قارا پاپاق / رضا کاظمی
آغ پاپاق، قارا پاپاق رضا کاظمی کاناپه اوستونده شئللنمیش، تلویزیون کاناللارینی دالبادال دَییشیردیم. ائلمیرا یویولموش پالتارلاری ائیواندان ییغیب گتیردیییندن سونرا، ائله او جور، بیر قوجاق رنگ به رنگ لیباسلا قاباغیمدا دایانیب دئدی: ـ «گینه او کیشی اوردادی!» نهیه باخدیغیم یادیمدا دئییل. دئدیم: ـ «مریضدی دا!» قاباغیمدان چکیلمهدی. کنترولو قیچینین بؤیروندن تلویزیونا ساری توتوب تزهدن کانالی دَییشدیم. کیمسه قاوال چالیردی. بیر ...Read More »


text:
دونندن بو گونه یعقوب نامی دایانمادان، گون به گون آزالیر تلفونومون نومرهلرینین سایی دونندن بو گونه سوزالیر،آزالیر،سوزالیر،آزالیر مجید، ممدحسین،علی، حسن، مسعود، عابباس بئله گئتسه بیر من قالاجاغام بیرده تلفونوم یاداکی بیر گون بیر آلا تورانلیقدا باهارسیز بیر پاییز آخشامیندا منیم ده نومرهم یولونو توتوب گئدهجک تک باشینا سوزالا سوزالا آزالانا قدهر گؤرهسنهاچان بیر تلفونون یوکو یونگوللشهجک منسیز؟ دونندن گتیردیکلریم یول ...Read More »
اوچ شعر / یعقوب نامی
اوچ شعر یعقوب نامی (۱) اینانمیردیم سئچگیلره بویون ایهسن آمما اولدو… من اؤزومه گووندیم…سن ده اونا آرادا قالان بیر من اولدوم، بیرده یئتیم بیر سئوگی تکی اوندان گؤز اول من گئدرگی بیریسییم سانکی. (۲) نه یاز، نه یای، نه پاییز تکی قیش گئتسین بلکه شههر سنین نفسینله جانلانا بلکه تبریزین اطلسیلری عطرینی سندن آلا گؤزو یولدا قالیب کوچهلر آددیمینا جان ...Read More »
شعرلر / یعقوب نامی
شعرلر یعقوب نامی (۱) ال بیر اولدولار کئچمیشیمله صاباحیم آنی لاریله آلداتدی دوننیم وعدهلرینده یوخلاتدی، گلهجک گؤزومو آچاندا بو گونوم ده کئچمیشدی… (۲) یوللارینی گؤزلهدیم یوخونون گلمهدی. فورتارماقچین الده قاییریلمیش ساختا یوخولاردان منه بیر ایچیم یوخو لازیم بوراخماقچین هر نه کی وار آرخادا منه بیر ایچیم یوخو لازیم سئومیرم داها ایندیلرین حسرتینی داشیماغا صاباحا سونو بللی اولمایان بیر گلهجهیه. بیر ...Read More »
ایکی شعر / یعقوب نامی
ایکی شعر یعقوب نامی (۱): اؤتور زامان اتک آچمیر سوسوزلارینا بولود آغاج اسیرگهییر گونشی اتهییندهکیلره دیرچهلمهدن تاپدالانیر چمن گول غضبله غونچهلنیر و اؤزونو دخ-دووارا سانجماغلا گؤزه سوخور طبیعت دهییشیر دونون اوخومادان قورقوشوملو بئیینلری یئنه ده اؤتمهده زامان ساکیت… آغیر… دورغون…! (۲): قیسقانیرام اولسون کی سنین باخیشین قارانلیقلارین سونونو گؤره بیلسین بلکه منه ائله گلیر بلکه ده هئچ یوخ وارلیغی قارانلیغین…! ...Read More »
ایکی شعر / یعقوب نامی
ایکی شعر یعقوب نامی (1) ماهنیلاندیم گؤزلرینده بیچیلدی بوغازیم؛ او گوندن بیردوست دئمیشکن اؤز الیمه گوجوم چاتدی اؤزوم اوچون ساللاماغا. قارا باسیب یوللاریمی هارداسان دلی اورک؟!! (2) آجیغا دوشوب پاییز گلمک ایستهمیر بئله گئتسه آچیلمایاجاق شعریمین دونو بو یای نه سویوق گئدیر اوشوتمهلر اسدیریر منی گؤزلری یولدا قالیب دوشونجهلرینRead More »
منی داریخدیران / یعقوب نامی
منی داریخدیران یعقوب نامی منی داریخدیران هیجران دئییل کی اؤزومو اؤزومسوز حیسس ائلهمکدیر بئلهجه نفهسین گلیب گئتمهسی حیاتسیز دیریلیک یالنیز دئمکدیر داها اؤزومهده جاواب تاپمیرام اوزانیب اللریم قیسالیب دیلیم بئلهجه فیرلانسا دونیا باشیما گؤزلریم آخاجاقهارا نه بیلیم منی سارسیدانماز هئچ نه دئینده اؤزومون اؤزومه گولماغیم گلیر سونرادا اؤزومه گولومسهیهرک بولود تک یاغیشا دولماغیم گلیر ایندی سارسیدیجی اؤزوم اولموشام قارانلیق گئجهده،چیراغسیز ...Read More »
باشی بلالی تبریز / یعقوب نامی
باشی بلالی تبریز یعقوب نامی سوورولدو زامانين ساماني بئله بلالي باشينا بلالي تبريز! كيمسه تاپيلمادي آغلايا سنه آناسيزياشايان خالالي تبريز! زامانلار، طوفانلار، بورانلار، قارلار هاميسين سینديريب گوبود دووارلار اسديرير باشيني قوجا چينارلار اللري ديزينده قالالي تبريز! بير زامان داغلارين عرشه اوجالميش گونشدن باج آلميش، آي دان باج آلميش نهدن گنجليگینده بئله قوجالميش آي بنيز، لاچينلي، سونالي تبريز. ايناملا ياشيرام گلهجهيي ...Read More »
سنلی اؤزوم / یعقوب نامی
سنلی اؤزوم یعقوب نامی گؤره- گؤره یوخلوغونو سسلنمهده قولاقلاریم بورونهرک گول، چیچهیه سنلی اؤزوم یئنه سسسیز دولانمادا اؤز باشینا. . . .یوخلوغونا سیغینیرام سیخیشیرام… نئیلیم آخی بیر کرهده اولمادین کی منله بیرگه دوغولمایان یاشاملارا یاس توتاسان.Read More »
وورغونام/ یعقوب نامی
وورغونام یعقوب نامی هر باهارين بير پاييزي سونون دا پاييزينا, باهارينا وورغونام. يايلي, قيشلي طوفانلار دا قوپسادا ياشاييشين آخارينا وورغونام. *** طبيعتين گوللري وار نشئهلي هر بوجاغي ياشيل الوان مئشهلي كروانيميز يايلاغيندا دوشهلي سحر مئهلي خمارينا وورغونامي *** من پاييزي بير ياز كيمي ياشيرام هجران اودون آراز كيمي ياشيرام سينهلرده بير ساز كيمي ياشيرام وطن آدلي ديارينا وورغونام. *** حيات ...Read More »
اینانمادیلار…/ یعقوب نامی
اینانمادیلار… یعقوب نامی یاشينين اؤتمه ييني… عومرونون كئچمه ييني اینانمادیلار اوزونه باخيب دوشونمهديلر خزان يئلينين ايزلريني بئله جه … داها تلسميرسن اؤنونه گؤز تيكمهيه اؤزون ده حبس اولوب سايماغا آرديجيل داوام ائديرسن و… اؤز قولاغينا پيچيلداييرسان اونودولموش ايستهيينی…Read More »


text:
سورفکتانت
'سورفَکتانت (سطح ده چالیشان مادّه)[دَییشدیر]
سورفَکتانت لار ((اینگیلیسجه: Surfactant))، بیر «سو سئور» باشیٛ و بیرده «سودان قاچار» قویروغو اۇلان، اُرگانیک (آلی) مولکول لارا دئییلیر. بو مولکول لار سو مۇحیطینده اۇلدوقلاریٛندا، اوّلجه سویون اۆزۆنه کؤچۆب اۇنو تام اؤرتمه یه چالیٛشیٛرلار، داها سۇنرا سویون ایچینده قویروقلاریٛن بیربیرینه یاپیٛشدیٛراراق «مایسئل» دئییله ن یوماقلار یارادیٛرلار. بئله لیکله، «سودان قاچار» قویروقلاریٛنیٛ سودان اوزاق توتاراق، سیستئمین ائنئرژیسینی آزالتماغا چالیٛشیٛرلار. [۱]
سورفکتانت لار سویون اۆزۆنده جذب اوْلدوقلاریٛندا٬ سویون «اۆز گئریلیمینی» (surface tension) آزالدیٛرلار و اوْنون راحاتلیٛقلا گَرنه شیب٬ منبسط اوْلماسینا کؤمک اوْلورلار. بیر باشقا یاندانسا٬ «سودان قاچار» قویروقلاریٛنیٛن یاغ مولکول لاریٛنیٛ سئودیکلری نتیجه سینده٬ مایسئل لر اؤز مرکزلرینده یاغلار اۆچۆن چوْخ مۆساعید بیر موْحیط یارادیٛرلار. بو مئکانیزمایلا، هم سویو کؤپۆردۆب و هم یاغلاری مایسئل لرین ایچینه چکیرلر و بئله لیکله٬ طبیعی شرط لرده بیر بیریله قاریٛشمایان «سو» و «یاغیٛ»٬ باریٛشدیٛریٛرلار. ائله بونون اۆچۆنده، بو مادّه لر بیر چۇخ صنعت ده ایستیفاده اۇلونورلار؛ میثال اۆچۆن: گؤزللیک و اؤزباخیٛم صنعتی (صابون، شامپو و اَل-اۆز کئرئملری کیمی)، نفت صنعتی، اَکینچیلیک صنعتی (آفت اؤلدۆرۆجۆلر کیمی)، داوا فورمولاسیونلاری و ساغلیٛق صنعتی، توْخوماچیٛلیٛق (نسّاجی) صنعتی٬ بۇیاق (رنگ) صنعتی٬ یوما - آغارتما صنعتی (دیئتئرجئنت لر کیمی) و داها نئجه لری.
سورفکتانت چئشیدلری[دَییشدیر]
سورفکتانت لاریٛن باش بؤلۆمۆنۆن، ائلئکتریک یۆکلۆ اۇلوب اۇلماماسی اساسیٛندا٬ اونلاریٛ دؤرد فرقلی دسته یه بؤلمه ک اۇلور:
- یۆکسۆزلر (غیر یونی)٬
- منفی یۆکلۆلر (آنیونی)٬
- مۆثبت یۆکلۆلر (کاتیونی)،
- منفی - مۆثبت یۆکلۆلر (آمفوتِریک).


text:
مقدمة الأدب
مقدمة الأدب ۵۳۲-جی هیجری ایلده عرب اولمایان موسلمانلارا عربجهنی اؤرگتمک اۆچون یازیلان عربجه-تورکجه، فارسجا و خوارزمجه سؤزلوکدور. بۇ سؤزلوگون یازیچیسی محمود زمخشری دیر و یازیلیشی قورتولاندان سوْنرا سولطان آتسیز خوارزمشاها ایتحاف اولونوبدور. دیوان لغات الترکدن سوْنرا بئش ایله آلتینجی هیجری یوز ایللرین تورکجه سؤیلمین تانیماقدا دگرلی کیتابلاردان دیر.[۱] کیتابین یازیسی عربجهدیر و عربجه یازیلان سطرلرین آلتیندا تورکجه، فارسجا و خوارزمجه اوْلان قارشیلیقلاری یئرلشیبدیر. کیتابدا اوْرن آلان تورکجه سؤزجوکلرین چوخو اوغوز، قیپچاق و قانیقلی تورکجهسیندن دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ تاریخ زبان و لهجههای ترکی، جواد هیئت، نشر پیکان


text:
ایبراهیم کالینین مقالهسی/ شیمیایی یا دا دئییل، سوریه اؤلور
سالدیری 2013-جی ایلین آوقوست آینین 21ینده گلدی؛ شام یاخینلارینداکی گهووتایی هدف آلان سالدیری قادین و اوشاق اولماقلار بیرلیکده ان آز 1.500 آدامی اؤلدوردو
پرزیدنت سؤزچوسو ایبراهیم کالینین اینگیلیزجه یایین ائدن "دیلی صاباح" قزئتینین 11 آوریل 2017-جی ایل تاریخلی ساییندا چیخان مقالهسینین.
شیمیایی یا دا دئییل، سوریه اؤلور
دؤورون آمریکا پرزیدنتی باراک اوباما، 2012-جی ایلین دسامبر آیینین دؤردونده واشینگتوندا میللی ساوونما اونیورسیتهسینده ائتدیگی بیر دانیشمادا بئله دئمیشدی، "اسد و امری آلتیندا اولانلارا بونو دقیق بیر شکیلده ایفاده ائتمک ایستریم- دونیا سیزی تطبیق ائدیر." بو، اسد رژیمی طرفیندن شیمیایی سیلاح ایستیفاده ائدیلمهسی احتیمالینا قارشی ائدیلمیش بیر اخطاردی. سالدیری 2013-جی ایلین آوقوست آینین 21ینده گلدی؛ شام یاخینلارینداکی گهووتایی هدف آلان سالدیری قادین و اوشاق اولماقلار بیرلیکده ان آز 1.500 آدامی اؤلدوردو. بئش ایل سونرا ایسه، اسد یاخین تاریخدکی هر هانسی بیر گوناهکاردان چوخ داها چوخ اینسان اؤلدورموش وضعیتده. اسد، بونو هم شیمیایی هم ده شرطی سیلاحلار ایستیفاده ائدهرک "دونیا اولان بیتنی سئیر ائدرکن" ائتدی.
خان شیخونا 2017-جی ایلین آوریلین 4ونده تشکیل ائدیلن شیمیایی سالدیری ایسه اسد رژیمینین آپاردیغی سویقیریم سیاستی یالنیز سون پولیتیکالارینین. بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) سوریهده ساحهدکی اؤلولری سایماغی، چیخان رقملرین دوغرولانماسی ائدیلهمدیغی اوچون بوراخدی. گئرچکده اولانسا بودور: بمت، عینیله بین الخالق جمعیتین و دونیانین ان گوجلو میللتلرینین اولدوغو کیمی، 21. یوز ایلین ان قانلی ساواشینی دایاندیرماقدا بیر-بیرینین آردینا باشاریسیزلیکلر یاشامیشدیر.
22 فوریه 2017-جی ایل تاریخلی Amnesty International راپورونا گؤره "2016 سونو اعتباریله (سوریهدکی) چاتیشما 300.000دن چوخ اینسانین اؤلومونه یول آچمیشدیر." آنجاق اسد رژیمی گوجلری و امری آلتینداکی میلیتانلار طرفیندن اؤلدورولنلرین حقیقی ساییسی بوندان چوخ داها یوکسکدیر، احتیماللا 600.000دن چوخ . نه ژنو نه ده آستانا سورهجی سوریهدکی رئژیمی اؤز اینسانلارینا قارشی شیمیایی و آنلاشمالی سیلاحلار ایستیفاده ائتمکدن عالی قویامامیشدیر. دونیانی اؤز قیرغینینا "تاماشاچی" قالارکن و گویا داعشه قارشی موباریزه ائتدیگی قورخوسونو قبول ائدرکن گؤرن رژیمین بو آنکی باربار یولونو گئتمهیه داوام ائدجگی چوخ بیلر.
شیمیایی سیلاحلارا، بوشکا بومبالارینا و هاوان گوللهلریندن معروض قالیب دا حیاتدا قالابیلنلرسه میلیونلار حالیندا قاچقین و اؤز اؤلکهسینده یئریندن ائدیلمیش شخصلره چئوریلدیلر. عینی Amnesty International راپورو "بمت مهاجیرلر یوکسک کومیسارلیغینا گؤره 2011 و 2016 سونو آراسینداکی دؤورده 4،8 میلیون نفرین سوریهدن قاچدیغینی، یالنیز 2016-جی ایلده ایسه 200.000 نفرین قاچقین حالینا گلدیگینی" سؤیلهییر و علاوه ائدیر، "بمت اینسانی کؤمک کووردیناسیون بوروسونا گؤره عینی آلتی-ایللیک دؤور ایچینده یاریسی اوشاقلاردان عبارت اولان تخمینن 6،6 میلیون نفر ایسه سوریه ایچینده یئرلریندن ائدیلمیشدیر. "


text:
بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی رقیه کبیری قاز چیراغینین نارینجی شیریندن آسلامیشام اونو. ائودههارا گئدیرم، نه ایش گؤرورمسه، قاز چیراغیندان آسیلمیش نوستالژیک بو یاشیل رنگ، بؤیوک بیر قیفیللی سانجاغا سانجاقلانمیش اوچبوجاقلی بیر دوعا باغلیسیدیر. آنباشی چیراق کیمیذهنیمده ایشیلداییر. اوشاقلیق چاغلاریمدا بئله بیر یاشیل رنگینه سیّدی یاشیل رنگی دئیردیک. باغلینین ایکی طرفی سلیقه ایله آشیرما تیکیلیب. اوچبوجاغین باشبوجاغیندا ایسه، ماوی بیر ...Read More »
تیرمه هارا، پوتدوق هارا؟! / سس و سؤز: رقیه کبیری
تیرمههارا، پوتدوقهارا؟! سس و سؤز: رقیه کبیریRead More »
آنا یئر قوردو / رقیه کبیری
آنا یئر قوردو رقیه کبیری «قادین گولرسه، دونیا گولر!» دئمیشلر قادین آغلارسا نئجه؟ قادین ییخیلیرسا قادین یئنیلیرسه نئجه؟ قادین اینسانلیغین آرخا پلانیندا قالیرسا نئجه؟ دونیانین گؤزونو دوشونورم دونیانین ألینی، آیاغینی دونیانین دار بوغازینی دونیانین دوداغینی بو گون دونیانین قوجاغیندا سولموش میموزا گوللرینی بئله دوشونورم گیلئلی دئیلم بیزلرده هئچ بیر قادینا میموزا تقدیم ائتمزلر، نئجه کی دونیا کلارا زتگین ایله، رزا ...Read More »
یوز / رقیه کبیری («ایشیق» سایتینا یازدیغیم ۱۰۰-نجو یازی)
یوز رقیه کبیری («ایشیق» سایتینا یازدیغیم ۱۰۰-نجو یازی) عددلرین سیمبوللاری ایله خیالبازلیق ائتمک، سئودییم ایشلردن بیری ساییلیر. بیر، باشلانیش عددی اولدوغونا باخمایاراق،تک تانریلی دینلره گؤره، ابدی و متعالی بیر یارادیجینین سیمبولودور، خریستیانلارا گؤره آتا- تانرینین سیمبوولو و چینلیلره گؤره وارلیغین گؤزهسی و بیرلیک نیشانهسیدیر. قیزیلدریلیلر ایسه اود سیمبولو، یاشاییش قیغیلجیمیو گونشین دهدهسی ساییرلار بیر عددینی. منیم اؤزل سیمبوللاریما گؤره ...Read More »
زبان رسمی و معضل زبانهای غیررسمی در ایران / رقیه کبیری
زبان رسمیو معضل زبانهای غیررسمیدر ایران رقیه کبیری زبان نظامیانتزاعی، ذهنی و جمعی است. نظامیاز نشانهها که به واسطهی گفتار و نوشتار تحقق مادی مییابد. هر جمعیّت زبانی، قواعدی برای این نشانهها دارد. از همنشینی و جانشینی واجها و واژهها زنجیرهی گفتار پدید میآید و زبان دستکم یکی از کاربردهایش را که ابزاری برای ایجاد ارتباط وتحقق اندیشهی بشری است ...Read More »
ارغوان / هوشنگ ابتهاج سایه/ چئویرن: رقیه کبیری
ارغوان هوشنگ ابتهاج سایه چئویرن: رقیه کبیری بوداغی اوزاق دوشموش قانداشیم ارغوان بویون گؤیونهانسی رنگه چالیر؟ هاوا گونشدیر؟ یوخسا توتقوندور هله؟ من دونیادان قیراق بیر بوجاقدا نه گونش باشیما ساچیر نه باهاردان خبریم وار گؤردویوم، دیواردیر آه بو قارا قاتی ائله یاخیندیرکی سینهمدن نفس آلدیغیمدا گئری قایتاریر نفسیمی یول ائله قاپالیدیر کی قانادلانان باخیشیم بیر آددیملیغیمدا قالیر دردلی بیر چیراغین ...Read More »
گئجهنین بئشینده / رقیه کبیری
گئجهنین بئشینده رقیه کبیری یوخو، قاپ قارا بیر کپنکدیر گئجهنین بئشینده باشیمدان گئری اوچور بهمنین شاختا- سازاغی قیشین توفه- توفوو تبریزین توتسوز، یارپاقسیز فصیلی کؤرپولرین آلتیندا یاتانلاری گُور ایچینده ائو قورانلاری دئمیرم ایپک قوردو بئله، قابیغینا دؤنمهیی گلیر… ایچیمده بیر خیالباز قادین بو قیروولانمیش قارانلیقدا آریلارین بال دامیزدیران دؤشلرینی قاریشقالارین دؤشلرینده تاخیل آنبارلارینی و میغمیغالارین قانا دولموش دؤشلرینی دوشونور. قورخمایین! ...Read More »
اوتوز ایللیک یوخو… / رقیه کبیری
اوتوز ایللیک یوخو… رقیه کبیری یالنیر کهف کؤهولونون یوخودا قالمیشلارینین قارا پوللاری دئییل، قارا پول، هر زامان قارادیر دؤوران ناخیشلارینی دهییشدیریر آنجاق! دؤوردن دوشموش قارا پوللاری چال کؤهولون داشلارینا یئددی رنگ یئترلیدیر غوصّهلریمه قویما یئددی یوز رنگه چالسین… اینان! اوچ یوز ایل دوزهمّهرم اوتوز ایلدن سونرا آییل یوخلاریمین کهف کؤهولونده قوناغیم اول گل دیز- دیزه اوتوروب، فروید- ون گؤزوندن ایراق ...Read More »
بادمجانی رنگلی مزدا / رقیه کبیری
بادمجانی رنگلی مزدا رقیه کبیری هیچقیرا- هیچقیرا پیللهلردن ائنیب، اورتا قاپیدان پارکینگه دوغرو گئدیر. ماشینا یئتیشمهمیش سیویچین دویمهسینی باسیر. تیققیلتی سسی گلمیر. بیر داها بارماغین دویمهسینه باسیر. ایچینی چکیر. پالتوسونون جیبینی آختاریر. اپریمیش کیرلی کاغذ دسمالی جیبیندن چیخاریر. دسمال الینده پرن-پرن اولور. یئره تؤکولن دسمال قیرینتیلارینی آیاغییلا ماشینین آلتینا اؤتورور. پالتوسونون یئنگیسی ایله بورنونو سیلیر. قارا ماهوتی پالتوسونون اوستونده آغ ...Read More »
آلما فلسفهسی / رقیه کبیری
آلما فلسفهسی رقیه کبیری دئدیم: «قوی حئسابلاییم. صرف ائلهسه گئداخ»، مات مات اوزومه باخدی. نم نهعجب همیشهکی کیمی«آژ توْیوخ یوُخدا داری گؤرر»، دئمهدی. باشا دوشدوم کی گئنه گؤزو منده، ذهنی اوزاقلاردا سئیر ائدیر. بللی دئییلدی گئنه ذهنینده نه فلسفهسی توْخویور. اونون ذهنی سئیرانگاهی وئجیمه دئییلدی. اؤز فیکریمده قالمیشدیم. ایستهمیردیم پوخ یئدیمه دوشوم. آتاما بوْی دئمیشدیم. «سن وئردییین آیلیغی من ایکی ...Read More »


text:
خاطیرهلی شکیل: اوستاد حبیب ساهر- سعید قافلان ۱۳۵۹– تهران میانالی شاعر «سعید قافلان» و اوستاد «حبیب ساهر»ین ادبی گؤروشو شکیل، سعید قافلانین شخصی آرشیویندندیر و ایشیق سایتی واسیطهسی ایله یاییلیر. عزیز و حؤرمتلی اوخوجولار! ادبیات و اینجهصنعتیمیزله علاقهدار هرهانکی بیر خاطیرهلی شکیل و یاخود سندینیز وارسا، «ایشیق» سایتی اونلاری اؤز آدینیزا یایماغا حاضیردیر. لطفا گؤندرهجهیینیز خاطیرهلی شکیل و سندلره ...Read More »
یئنهده آذرلر گؤیهرجک! / سعید قافلان
یئنهده آذرلر گؤیهرجک! سعید قافلان آنا وطنیم آذربایجان! یئنه آذرلر گؤیهرجکسن- گوللو، چیچکلی؛ آذرلر گؤیهرجکسن- پاک، صاف اورهکلی؛ آذرلر گؤیهرجکسن- یایلی، باهارلی؛ آذرلر گؤیهرجکسن- آیدین، دورو سو آخارلی… دؤیدولر آسدیلار کسدیلر اؤلدوردولر، آمما، اؤلمهدی دیریلیگیمیز، مردلیگیمیز، بیرلیگیمیز! آنا وطنیم آذربایجان! یئنه آییقدیر- مرد اوغوللارین، قیزلارین؛ آل شفقله بورونهجک یاماجلارین، داغلارین؛ باغچاندا باردان اییلهجک بوداقلارین. بودورکی گؤیده گونش، تورپاق اوزهرینده چیچک ...Read More »
قار چیچگی/ سعید قافلان
قار چیچگی سعید قافلان قیش گئتمهدن ایلک باهارین جانلانیری بیر دیلگی. آغ کفنین اورهییندن باش قالدیریر قار چیچگی. یاشیل اوت هئچ گؤرمهدن او بو دونیادان کؤچوب، گئدیر. مین چیچگین گلیشینه اؤز عؤمرونو قوربان ائدیر. منجه بیلیر بنؤوشهده قار چیچگین ماجراسین. بیر هفتهلیک عؤمرون سانیر تکجه اونا یاس ساخلاسین.Read More »
منیم دونیام / سعید قافلان
منیم دونیام سعید قافلان منیم دونیام ارزولارین دونیاسیدیر؛ قاناد چالیب، یورقون گزَن یاورولارین دونیاسیدیر. منیم دونیام شیرین، او٘رکک خیاللارین دونیاسیدیر؛ اوردا منجه زاوال یوخدور! کاماللارین دویاسیدیر! منیم دونیام، یوکلنیبدیر شیرین -شیرین، آجی-آجی! منیم دونیام، گؤزو یولدا یول گؤزلهین حسرتلرین دونیاسیدیر! اینجه، ایپک گول بوداغین اَزَنلره، دوشمنلره، یاغیلره نیفرتلرین دونیاسیدیر. منیم دونیام گئنیش دونیا، اچیق سرگی، گؤزهل رؤیا. منیم دونیام، قارانلیقدان ...Read More »
آذر نیشانلی وطن/ سعید قافلان
آذر نیشانلی وطن سعید قافلان آنا وطنیم، آذربایجان! یئنه آذرلر گؤیرهجکسن. گوللو، چیچکلی آذرلر گؤیرهجکسن؛ پاک، صاف اورهکلی آذرلر گؤیرهجکسن. آذرلر گؤیرهجکسن یایلی، باهارلی آذرلر گؤیرهجکسن دورو سو آخارلی… دؤیدولر، آسدیلار، کسدیلر، اؤلدوردولر؛ آمما، اؤلمهدی دیریلیگیمیز، مردلیگیمیز، بیرلیگیمیز. آنا وطنیم آذربایجان! یئنه آییقدیر مرد اوغوللارین، قیزلارین؛ آل شفقله بورونهجک یاماجلارین، داغلارین؛ باغچاندا،باردان اییلهجک بوداقلارین. بودورکی، گؤیده گونش تورپاق اوزهرینده چیچک ...Read More »
وطنده اؤلهسییم / سعید قافلان
وطنده اؤلهسییم سعید قافلان ایتی قانادلی بیر قوش اولوب، گزسَم بو دونیانی دیار- دیار؛ دولاشیب اوبالاردا، ائللرده یورد سالسام؛ قیش، باهار یئنه وطنه قاییدیب وطنده قالاسییام. قارا بولوت گلیب قارا پردهسینی چکسه اوستومه، شیمشک کیمیچاخیب، نور ساچاسییام؛ یئنه وطنه قاییدیب وطنده قالاسییام. اوشاقلیقیمدا، گنجلیگیمده، ساچلاریما دن دوشوب وطنیمله وداعلاشان گونومده منه دوغما اولان، باشی گؤیلره اوجالان- «بابک»لر قالاسیندا قالاسییام؛ من ...Read More »


text:
آرالیق دنیزی
آرالیق دنیزی یا دا مدیترانه دنیزی، بیر دنیز دیر کی اطلس اوقیانوسونا وصل دیر و آفریقا قاره سینین شومالی و اوروپا قاره سینین جونوبوندا یئر لشیر.[۱] آرالیق دنیزی — شرقدن آسیا، شومالدان اوروپا، گونئیدان آفریقا قیطعهسی ایله احاطه اوْلونموش دنیز. آرالیق دنیزی غربدن جبل الطارق بوغازی و اطلس اوقیانوسو ایله، گونئی-شرقدن ایسه میصردهکی سوئز کانالی و قیزیل دنیزله بیرلشیر.
آرالیق دنیزی تخمیناً ۴ میلیون km²-لیک بیر اراضینی احاطه ائدیر. کئچمیشدهکی بؤیوک آنتیک مدنییتلار اوْنون حؤوضهسینده فوْرمالاشمیشدیر.
ایچیندهکیلر
اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشتیرما بیلیم)[دَییشدیر]
- آنادولو تورکجهسینده - آک دنیز؛
- اینگیلیس دیلینده - مدیتررانانه. بۇ دا لاتین دیلیندهکی مدیتررانوستان (مدی: اوْرتا + تررا: توْرپاق، یئر) معناسینا گلیر.
- یونان دیلینده - مسوگیوس.
- عرب دیلینده - قارشیلیغی البحر المتوسط «اوْرتادا اوْلان دنیز» مناسیندادیر.
- فارس دیلینده - آرالیق دنیزی اۆچون ایستیفاده ائدیلن بحر سفید آدی عثمانلی ایمپیراتورلوغو دؤورو خریطهلرینده ده گؤرونمکدهدیر.
- روم ایمپیراتورلوغودا - ماره نوستروم دییرلر کی، بۇ دا بیزیم دنیز معناسینا گلیر.
- تورک دیللی خالقلاردان بۇ دنیزه تورکمنلر اورتایئر دنیزی، اویغورلار یئر اوتتورا دنیزی، قیرقیزلار یئر اوتتورلوق دنیز، اؤزبکلر اورتا دنیز، چوواشلار ویتتاشئر دینئزی، قیریمتاتارلاری آق دنیز، باشقورتلار اورتا دینگز، قازاقلار دا ژئراورتا دئنیزی دئییرلر.
آرالیق دنیزینه ساحلی اوْلان اؤلکهلر[دَییشدیر]
- اوروپادا (غربدن شرقه): ایسپانیا، فرانسه، موناکو، ایتالیا، مالت، ایسلوونی، کروواسی، بوسنی و هرزقووین، مونتینیقرو، آلبانی، یونان، تورکیه.
- آسیادا (قوزئیدان جنوبا): تورکیه، سوریه، قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی، قیبریس جومهوریتی، لوبنان، ایسرائیل، میصر (آسیا حیصّه سی).
- آفریقادا (شرقدن غربه): میصر، لیبی، تونیس، الجزاییر، مراکش، ایسپانیا (سوتا و ملیلیا).
آرالیق دنیزیندهکی بؤیوک آدالار[دَییشدیر]
- آرالیق دنیزینین شرق حیصّه سینده قیبریس جومهوریتی، کرت،


text:
+0 به يه ن
بسله نیر قلبیمده سونسوز حورمت، آذربایجانا
ایسته رم دونیاده من حوریت آذربایجانا
سانمایین اوز یوردومون اسرارینا بیگانه یم
من اونون سودای عشقیندن بوجور دیوانه یم
شمعه بنزر، دوره سینده فیرلانان پروانه یم
قویمارام اصلا قویولسون منت آذربایجانا
شاعیرم بیر بولبولم من، آشیانه مدیر وطن
سئیرگاهیم دیر افقلر، خوابگاهیم دیر چمن
چولده بیتمیش لاله لر، داغلاردا آچمیش یاسمن
هر بیری وئرمیش یئنه بیر زینت آذربایجانا
بیر گوزلدیر سئودیگیم کی، حسنونون حیرانیام
من اونا تعریف یازان شاعیرلرین قوربانییام
بیلمیرم صوفی پرستم، عارفم، روحانییام
قائلم معناده من، بیر قیمت آذربایجانا
من خیانت ائتمه دیم مرحوم اولان اجدادیما
ارث تک وئردیم بو یوردو، قهرمان اولادیما
حفظ ائدیب بو اولکه نی، باش اگمه سین جلادیما
اونلارین آوازی وئرسین، شهرت آذربایجانا
پایدار اولسون گوروم اودلو آلاولار تورپاغی
دالغالانسین شانلی بورجوندا عدالت بایراغی
قصردن خوشدور منه هر داخماسی، هر چارداغی
بسله نیر قلبیمده سونسوز حرمت آذربایجانا
محمد بی ریا


text:
قورامسال (نظری) دیل بیلیم
دیل بیلیمین دیلی سویوت بیر سیستم کیمی اله آلاراق اینجلهین و دیل اوزرینه گنل قوراملار (نظریهلر)اولوشدورمایا چالیشان قولونا قورامسال دیل بیلیم دئییلیر. قورامسال دیل بیلیمه "گنل دیل بیلیم" و "عمومی دیلچیلیک" ده دئییلیر. قورامسال دیل بیلیمین ان غالیب و یایقین مکتبی اۆرتکن دیل بیلیمدیر.
اۆرتکن (ürətgən)دیل بیلیم[دَییشدیر]
چاغداش دیل بیلیمین ان غالیب و یایقین مکتبی اولان اۆرتکن دیل بیلیم (اینگیلیسجه: Generative grammer) بیر سیرا دیل بیلیمسل قوراملاردان اولوشماقدادیر. بو قوراملارین هامیسی ایکی دیل بیلیمسل فطری و فلسفی اینانجا دایانماقدادیر: الف) دیلین بعضی اؤزللیکلری دوغال و بیولوژیک اولدوغو اوچون، اوشاقلار دوغولدوغو آندان اعتبارن بو اؤزللیکلره صاحبدیرلر. ب) دیلین ان بلیرگین یونو (جنبه سی) اونون بیچیمسل (صوری) و ماتئمتیکسل اولماسیدیر.


text:
حیران خانیم
حیران خانیم ۱۸ –جی عصرین سونلاریندا دونبولی کنگرلی خانلاری عائله سینده دوغولموش دور. ناخچیواندا تحصیل آلمیش، عرب و فارس دیل لرینی، کلاسسیک آذربایجان و فارس ادبیاتینی اؤیرنمیش دیر. ۱۹ –جی عصرین اول لرینده روسیا-ایران توقوشمالاری دؤورونده چوخ لو خوی لو ناخچیوان لی لار ایله بیرلیکده اونون دا عائله سی ناخچیوان دان ایرانا کؤچورولموش دور۱۹ –جی عصرین ۶۰-جی ایللرینده وفات ائتمیش دیر. فضولی ادبی مکتبی نین داوامچیلاریندان، کلاسسیک آذربایجان پوئزیاسی نین تانینمیش نماینده لریندن دیر.
آذربایجان و فارس دیل لرینده، اساساً، عاشیقانه شعرلر یازمیشدیر. رودکی، ایزددین حسن اوغلو، سعدی شیرازی، حافیظ شیرازی، عمادالدین نسیمی، علی شیر نوائی، محمد فضولی، قؤوسی تبریزی و باشقا شاعرلره نظیره لری وار. اروزون هئجا وزنینه یاخین بهرلرینده، ساده خالق دیلینده یازمیش دیر. بعضی شعرلری شیفاهی خالق ادبیاتی نومون هلرینه یاخی ندیر. اثرلرینین ۳ ال یازماسی (باکی، تئهران و تبیلسی نوسخه لری) معلوم دور؛ بون لاردان ان موکملی شاعر هنین سیفاریشی ایله یازیلمیش باکی نوسخه سی دیر. همین نوسخه آذربایجان رئسپوبلیکاسی ال یازمالار اینستیتوتوندا ساخلانیلیر.
دوغما یوردون دان و یاخین آداملاریندان آیری دوشن حئیران خانیمین حیاتی کدرلی کئچمیش دیر. او، همیشه زمانه دن، آدام لارین وفاسیزلیغین دان، اؤزونون غربتده تک- تنها قالماسین دان گیلئیلنمیش، یاشادیغی تبریز شهرینی “گوشۀ زیندان” آدلاندیرمیش دیر. عؤمرو ایضطراب لار ایچینده کئچن شاعره نین گنج لیک طراوتی و گؤزل لیگی تئز سولموش، ظاهرناً تامام قوجالمیش دیر. شعرلری نین بیرینده او، اؤز وضعیتینی تصویر ائد هرک یازیر:
بئلیم بوکولدو، قارا ساچ لاریم آغاردی منیم،
قوجالمیشام بو جفاکار چرخ الیندن، آمان.
شاعره نین عؤمرونون سون لاری داها کدرلی کئچمیش دیر. عائله ایختیلاف لاری و نارازی لیقلاری اونون ایضطراب لارینی داها دا چوخالتمیش، درد- غمینی آرتیرمیش دیر. طبیعی کی، بون لار اونا آغیر تأثیر گؤسترمیش، گئتدیکجه صحتی پیسلشمیش دیر. حئیران خانیم ۱۸۴۸-جی ایلده تبریزده وفات ائتمیش و اورادا دفن اولونموش دور.
یارادیجیللیغیندا کلاسسیک پوئزیا اوسلوبونو داوام ائتدیرن حئیران خانیم اثرلرینی عماد الدین نسیمی، محمد فضولی، علیجان قؤوسی کیمی کلاسسیک آذربایجان شاعرلری نین ادبی تأثیری ایله یازمیشدیر.
تمیز، اینسانی محبتین ترننومو، آیری لیق دردی، هیجران عالمی، ووصال آرزوسو اونون شعرلری نین اساس مؤوضوسودور. بؤیوک سلف لری نین یارادیجیللیق یولونو داوام ائتدیرن حئیران خانیم معاصرلرینی منوی-اخلاقی تمیزلییه چاغیریر. گؤزللیگین بیرینجی معیاری عقل دیر. جامالی گؤزل اولا نلارین عاغلی، کمالی دا گؤزل اولمالی دیر. شاعره مثنوی لری نین بیرینده یازیر:
نئچه شرط ایله اؤلچولرسه جامال،
شرط-اول دیر حوسنه عقل و کمال.
هر جاواندا کی، وار جامال یقین،
اولمالی اوندا هم کمال یقین.
حئیران خانیمین اجتماعی شعرلرینده زمانه دن شیکایت، جمعیت دکی سوسیال برابرسیزلییه، قادین حقوق سوزلوغونا قارشی اعتراض نیدالاری گوج لودور. شعرلری نین او، لیریک قهرامانین دیلی ایله جمعیت دکی عدالت سیزلیکدن نارازی لیغینی بیل دیره رک یازیر:
هارای، گلدی- گئدر بو فانی جاهان،
ائتمیش دیر قلبیمی قان لی بیر عمان.
“تبریزده زلزه له حاقیندا” شعرینده حئیران خانیم یاشادیغی شهرده باش وئرن طبیعی فلاکت نتیجه سینده عمله گلمیش فاجعه لی حادثه لردن، “سینه سی داغ لی، گؤزلری گیریان” قالمیش آنالارین کدرین دن، اونلارین گؤیلره قالخان افقانین دان بحث ائدیر. حجم جه کیچیک اولماسینا باخمایاراق، بو شعر کدرلی بیر لؤوحه کیمی یاددا قالیر:
اولدو، یا رب، هلاک اینسان لار،
سوواریب تورپاغی قیزیل قان لار.
اولدو چؤللر جاوان لارا مدفن،
چوخ لارینا نه غسل وار، نه کفن.
سینه سینه داغ لی، گؤزلری گیریان،
مین لر ایله آنا ائدر افغان.
بالا دردیله جمله سی آغلار،
نه بیر احسان، نه بیر ختمی-قرآن وار.
باخاسان، هر طرف جسدله دولو،
باغلانیب خالق اوچون نجات یولو.
ایستعدادلی شاعره نین اثرلری ژانر، اوسلوب، بدیعی صنعتکارلیق کئیفیت لری باخیمین دان زنگین دیر. او، کلاسسیک پوئزیانین غزل، مخمس، موستزاد، روباعی، ترجیع بند ژانرلاریندا، مسنوی فورماسیندا اثرلر یاراتمیش، لیریک قهرمانین داخی لی عالمینی، سئوینج و کدرینی درین دن آچماق اوچون تشبئه، ایستیاره، تزاد، تکریر، موبالیغه کیمی بدیی تصویر و ایفاده واسطه لری ایشلتمیش، ادبیاتیمیزی یئنی کئیفیت لرله زنگینلشدیرمیشدیر.
***
سئیر ائدین، گردنی مینایا باخین،
سریمی سالدی نه سئودایا باخین.
زولفو میشکینی سالیب عارضینه،
گون کوسوف ائیله ییب، اول آیه باخین.
جان آلار قاشی، تؤکر کیپریگی قان،
مرحبا، اول اوخا، اول یایه باخین.
غمزهسی قان لار ایچیب مست اولوب
جان آلان نرگیزی-شهلایه باخین.
عکسی-مئی چؤهر هسینی آل قیلیب
آچیلیب اول گولی-همرایه باخین.
گؤر، بنؤوشه آچیلیب، یا کی، سالیب
خط گول عارضینه سایه، باخین.
بوکوبن قامتیمی دال ائله ییب
سرو تک اول قدی-رعنایه باخین.
هیجری اول ماه روخون حئیرانی
سالدی مجنون کیمی صحرایه، باخین.


text:
لیگ قورتولدو
دونن آخشام ایران اوستون فوتبال لیگی باشا چاتدی. بو لیگ ده 34 اویوندان سونرا، اصفهانین سپاهان تیمی هامیدان اوسته دوردی و آذربایجانین تیراختور تیمی ده ایكینجی اودیلار. تیراختور تیمی 66 امتیاز آلماق ایله، آسیانین شامپیونلار لیگینه یئتیشدی و گلن ایل بو یاریشمالار دا چالیشاجاق. تبریزین شهرداری تیمی ده ایرانین دسته 1 رقابتلرینه توشدی و گلن ایل تبریزین ماشین سازی و گسترش فولاد تیملری و بینابین گسترش فولاد سهند تیملری ایله دسته 1 ده اوینایاجاق.
من ده اؤز طرفمیدن بوتون تیراختورچیلارا بونی قوتلاییرام و اونلارا گونی گوندن آرتیق اوغورلار آرزیلاییرام. بو عكسی ده هامیلارا تقدیم ائدیرم. بونی اؤزوم بو لیگین سون اویونوندا سالمیشام. بتر یاپیشدی بو ایلین اویونلاری !


text:
گئنل سئوگی احمد شاملو (ا.بامداد) چئویرن: احد فرهمندی گؤزیاشی بیر سیرّدیر گولوش بیر سیرّدیر سئوگی بیر سیرّدیر سئوگیمین گولوشو ایدی، او گئجهنین گؤزیاشی ناغیل دئییلم سؤیلهیهسن ماهنی دئییلم اوخویاسان سس دئییلم ائشیدهسن گؤرمهلی بیر زاد دئییلم گؤرهسن بیلمهلی بیر زاد دئییلم بیلهسن من اورتاق دردم باغیر منی آغاج اورمانلا دانیشیر اوت چؤله ایله اولدوز کهکشانلا من ایسه سنله دانیشیرام سؤیله ...Read More »
آذربایجاندا ایلین سون چرشنبهسینده کئچیرلن مراسیملر / احد فرهمندی
آذربایجاندا ایلین سون چرشنبهسینده کئچیرلن مراسیملر احد فرهمندی انسان یاشاییشیندا اؤنملی یئری اولان دؤرد عنصر«سو، اود، یئل، تورپاق» تورکلرین ایچینده وارلیق سیمگهسی کیمیقوتساللاشیب دَیرلنمیشدیر. اولو آتا- بابالاریمیز قیش فصلینین سون دؤرد چرشنبهسینین هر بیرینه آد آپاردیغیمیز دؤرد عنصرین آدینی قویوب ایل سونا چاتاندا او چرشنبهلری طنطنهلی مراسیملرله کئچیرمیشلر. طبیعته یئنیدن جان وئرن حیات سیمگهسی اولان «سو» آدی ایله ایلک هفتهنی ...Read More »
شعر اوچون تاپشیریقلار / ازرا پاوند – چئویرن: احد فرهمندی
شعر اوچون تاپشیریقلار ازرا پاوند چئویرن: احد فرهمندی بو گون نظر صاحیبلرینی یوران فیکیر صاباح خالقی کدرلندیرجک. فیکر ائیلهمهیین شاعیرلیک صنعتی موسیقیدن آساندیر، یا شعر صنعتینی اؤیرنمکده بیر معمولی پیانو اؤیرتمنی قدهر زحمته قاتلاشمادان فن اهلینی راضی ائدهبیلهسیز. هر نه قدهر ائلییه بیلهسیز اؤزونوزو صنعتکارلارین تاثیرینده قرار وئرین یا او اؤلچوده ادبیز اولسون کی اونلارین حاقین آیدینلادین. قویمایین بو تاثیر ...Read More »
قارا، داغ / احد فرهمندی
قارا، داغ احد فرهمندی (عایلهسینی قاراداغ زلزلهسینده ایتیرمیش بیر قیزین دیلیندن) بیر آندا بوتون دونیا ایچیمه شوملادی هر نهییم قورخولو قارانلیقلار ایچینده ایتدی ساریلماز، ساغالماز، درین یارالار وورولدو اورهییمه شن دونیام آشیلماز داغلارین آلتیندا قالدی دالیندان قیریلمیش بیر یاپراق کیمی قاسیرقالار دوستاغی اولدوم. قانی دورماز یارام هر آن سیزلاییر. دمپرم اوغورلایان، آنام وارکن اورهیینین سسینی هر آن دینلردیم آغلاسایدی گولمزدیم ...Read More »
چوخ بیلن آدام / احد فرهمندی
چوخ بیلن آدام احد فرهمندی بیریسینی تانیرام اؤزونوهامیدان چوخبیلن سانار. بو قارداش هر کسه اؤیود وئرمگی بیر گؤرو سانیب، خالقی نصیحت ائتمکده اؤزونو حاقلی بیلر. اونون سؤزلریندن بوللوجا اؤگود آشیب ـ داشار. هر قونودا بحث اولونسا دانیشماغا مطلق بیر سؤزو اولار. بیر عادتی وار، هر کیمسه ایله ایلک دؤنه تانیش اولسا عالی تحصیلاتلی اولماسینی اونا بیلدیرر، سؤزو بیر تور بیلیمیوردا ...Read More »


text:
شاققا-شاق دیر اؤلکه میزده ، گۆللـه لر شاققیلتی سی
گۆللـه لر شاققیلتی سی و بوْمبالار پاققیلتی سی
بوْش بئیینلر ، بوش فیکیرلر اؤلکه نی پارتلاتدیلار
هر سؤز آتدیق ، بوْش لار ایچره چیخمادی تاققیلتی سی
سؤز قابین ایشکیللهیرکن دۆشدو سؤزلر دۇستاغا
لال دوْداقدان چیخمادی بیر یوْل فیکیر چیققیلتی سی
هر گئجه یوْرقان-دؤشک ایچره وطن نیققیلداییر
چاتماییر هئچ کیمسهیه خسته وطن نیققیلتی سی
آنلاماز دۆنیا ندن قانمیر کی بیز شاد میللتیک
آج قارینلا مللتین قالخیب گؤیه قاققیلتی سی
جننت اهلی یوْخسول اینسانلاردی ، پول ال چیرکی دیر
شهره سالمیش قشقیریق بوْش جیبلرین شیققیلتی سی
دۆن گئجه بیر سؤز دئدی فخرایله جومهور باشچی میز:
شۆکر ائدین چایدانلاریز قاینیر گلیر پیققیلتی سی
کؤنلومون «درویش» وطن دردی قوْپاردیر کؤزمه سین
قهوهچی چای وئر کی اؤلدوردو باشیم زوْققولتوسو
(میم.درویش تبریزلی)
بؤلگویه دوشدو وطن باخ کی نلر قالدی بیزه
خیاوانلار دا ساتیلدی کوچه لر قالدی بیزه
اؤگی اولدوق بو دوغار-دوغما وطن ده نییه بیز
باخ وطن داشلیغیمیزدان دا نفر قالدی بیزه
قارا میلچک لر اوتوردو بالین اوستون بورودو
آریلار تک بیز اولورساق دا زهر قالدی بیزه
وطن عشقینده گزیردیک اوجالیقلاردا ، آما
ییخدیلار زیروه دن آخیر دره لر قالدی بیزه
ایشکیله دوشدی دوداق ، سؤز توکانین باغلادیلار
بو بازاردان داها بوش کیرکیره لر قالدی بیزه
سالدیلار دوستاقا بیر بیر او اصیل کلمه لری
قیشقیریق سالماقا بوش حنجره لر قالدی بیزه
بوغدولار سس لری ، اؤلدوردولر اندیشه لری
بوغازی قانلا بوغولموش بو شههر قالدی بیزه
گئجه نی شهری اویاق ساخلادی مشروطه چی لر
یییه لیک دورماقیمیز شهره سحر قالدی بیزه
قاپیلار دوزدو دوشوبدور قیفیلا «درویش» ، آما
گون آتیبدیر اوتاقا پنجره لر قالدی بیزه
(میم.درویش تبریزلی)
Bölgüyə düşdü vətən bax kı nlələr qaldı bizə
Xiyavanlar da satıldı , küçələr qaldı bizə
Ögey olduq bu doğar-doğma vətəndə niyə buz
Bax vətəndaşlığımızdan da nəfər qaldı bizə
Qara milçəklər oturdu balın üstün bürüdü
Arılar tək biz olursaq da zəhər qaldı bizə
Vətən eşqində gəzirdik ucalıqlarda , ama
Yıxdılar zirvədən atır dərələr qaldı bizə
İşkilə düşdü dodaq , söz tukanın bağladılar
Bu bazardan daha boş kirkirələr qaldı bizə
Saldılar dusdaqa bir bir o əsil kəlmələri
Qışqırıq salmaqa boş həncərələr qaldı bizə
Boğdular səsləri , öldürdülər əndişələri
Boğazı qanla boğulmuş bu şəhər qaldı bizə
Gecəni şəhri oyaq saxladı məşrutəçilər
Yiyəlik durmaqımız şəhrə səhər qaldı bizə
Qapılar düzdü düşübdür qıfıla ” dərviş ” , ama
Gün atıbdır otaqa pəncərələr qaldı bizə


text:
گؤيرتي لر يازآيــــــينداَ آياز- آياز بـــــوغولور
و بير باليق دنيز ايــچره آراز- آراز بوغولور
سارايــــلا آيـــــــديني آيدينليــــــغيمدا آختارمام
نجابت آرپا چاييـندا پالاز- پالاز بــــــوغولور …
شعر ، تانریلاردان سو ایچیر ، قات – قات گؤیلرین بولودسیزلیقیندان ، ایلغیم لاری لپه لنمدن ، یاغیشلانیر باییرلار
، هاچان عطشلیک سولاری کامینا چکنده شعیر یارانیر و …..
بورادا اصلن قصدیم بو دئییل شعری تعریف ائدیم ، شعر تعارفسیز بیر دونیا اولاراق تعریفیده دیله گلمیر ،
اولونمور، بیرتانینماز و بللی دنیز یوخ بلکه تالایسیز بیر تالایدی! و هر کیمسه اؤزو قدر ، چنته سی قدر ، بو
تالایدان (اوقیانوسدان) یارارلانیر
قارداشیم صابرجهانگیر ینی ایل لردیر تانیرام لاپ بئله یئنی یئتمه چاغلاریمیزدان و …
ادبییاتدان قانلی قادالی یوللاردان یول آلمیش بو چاغا گلمیشدیر چوخ ادب لی و عینی حالدا سئوگیلی بیر شاعیر
اولاراق اؤزوده اثرلری سایاق ایستکلی و شیرین دیر ….
سوسقون ، ایندیکی چاغداش ادبیات ایله اویغون و تانیش اولاراق موختلیف شعر قالیب لرینده قلم سیناغا چکمیشدیر
لاپ ایلک چاغلارینی متن و شعرایله باشلامیش و دویغولارینی کلاسیک شعرلرینده او جومله دن “” گیرایلی ،
قوشما – قوشا یارپاق – هیجا – بئشلیک – غزل و ….کاغیذ اوستونه گتیرمیش دیر .
“قالمیشام یالنیزجا تنهالیغیمدا
در-دئشیک، دام -دووار اوستومه گلیر
خبرسیز گئدیشین سینسیدیر منی
هیس ووران قارغالار توستومه گلیر
هارداسان؟ بورداسان منیم ایچیمده
بیر آدام اولارمی؟ هم ایکی یئرده
بیربدن بیر اوره ک باشقا بیچیمده
بیر چاناق دولارمی؟ هم ایکی یئرده
سن منیم جانیمسان چیخیبسان چوءله
گوءزومون اوءنونده جانلی گزیرسن
بدندن جان گئدسه ، تن گرک اوءله
دویغوسال سونسوزا سن بنزه ییرسن”
شاعیریمیز سوسقونا قلم ساحه سینده بیر یولداش اولاراق آغیر بیر تاپیشیریق تاپشیرمیشام و بیر قارداش کیمی
دئمیشم : اوخوماسان یازما ، ۱۰ کیتاب او خو بیر شعر یارات ، شعرین بارلی و ساوادلی اولسون و …) البتده بو
دئدییمی مندن بؤیوکلر منه ده بویورموشلار . یالنیز اؤیرند یکلیمی سوسقون قارداشیما سؤیله میشم .
بو اساسا باخاراق سوسقون قارداشیم ایندیکی چاغداش شعر و ادبییات ایله تانیش دیر و اگر بئش ایل اؤنجه کی
شعر لره نظر سالساق ایندیکی اثر لرینی گؤزلجه سینه دویا بیلرک کی نه قدر موتفاویت دیر . و چئشیدلی
موؤضوعلار عزیز سوسقونون شعر لرینده جان تاپیر او اوزدن وطن پرورلیک ، ایجتیماعی (توپلومسال) و دیگر
ناستالوژیکا یئتیم وایلیق لارا راست گلیریگ .
” گوءزومو آچیرام دوشونورم سنی
سن ایسه یئدی قات یوخودا
گولومسه ییرسن
سنده هئچ بیر سوچ یوخ
سنده هئچ پروبلم یوخ
بو منم کی گوءزلرینده میدان اوخویورام
بو منم کی چیلغینجاسینا سنی اوخشاییرام
ال لرینه قاریشیق قورآن یازیرام
دوداغینا حسرت
او-آتن- فلسفه سی ایله شوکران ایچیرم
موتسارتی- دویورام
و -شوپنهاوره -دوققوز- چیخاردیرام
کئچمه ییب سنین خایالسیز لیغیندان
یات
یات
یات قاداسی ”
شاعیری اگر ” ناطیق ” حسابا گتیره بیلسک ، بوتون عصیر لر بویو دویغو و خایال لارینی اؤزلویونده بسله یرکن،
شعرلری ایسه بیر باغیمسیزلیغا ال تاپمیشدیر . خایال و ایمگه لیک یالنیز ” باش قاریشدیرمالیق ” دئییل و بو
شاعیر دیرکی واقعییت ” رئاللیق ” ایله تخییول لو (ایمگه) بیر بیریندن باشقالاشدیراراق ،اؤزل بیر دونیا یارادیر.
منجه سایین سوسقون بعضی اثرلرینده یئنی بیرادبی نوعا و رولا ال تاپمیشدیر . بو رولا فانتزی دییرکن کلاسیک
شعرلرینی آرخادا قویاراق اوستون بیر دئشیکلیگه اوستون گلیر . یعنی خیال و ایمگه سینی اوستون و گؤزل
باخیمدا ایشه آپارارکن یاشیل جاسینا اثر یارا دیجیلیغینا یاردیم گؤستریر .
فانتزی ، پارادوکسیکال و تناقض ادبییاتی دیر ، واقعییتدن گئری واریانتلاری کشف ائدیر . ایناملی بیر کشفدیرکی اینانیلماز لارین قلبیندن باش وئریر.
شاشقینلیق وحیرت ، فانتزی ادبییاتین اؤنملی واریانتلارینداندیر.
” بو- گؤی داغین -داشلاریدا منی تانیر
هله کهلیک لری ، گوَنلری هیٔچ
هر- تیک آفیمدا -سنی اوچورام
سنی قاچیرام
گل گؤر- آیقاردا -نه ییٔل لر اسیر
ریج سورینگیم، سنین قوجاغیندیر
وچال سیرا داشلارین باتی قولتوغوندا ”
و یا …
“گئجه بیر تئرن کیمی
فیشقیراغینی گوءتورور جمده ییمده
منی بیلمیرم هانکی دلی نین روحو توتوب
دیسکینیرم
او منده گوءیرن تام اینسانلارین
هیکه لینه دالیرام”
آرتیق دئمک لازیمدیر هر پئشکار شاعیر بوتون پنجره لردن باخماقی گره کیر ، باغلی زاوییه لری آچماغا
چالیشیر . اگر چالیشاجاغی مدرن و آوانقارد جاسینا اولسا بوتون شعر لریده مودئرن دن سو ایچه جکدیر .
اگر گؤزل عیبارتله دییه بیلسم ، شاعیر بوتون گوجوندن یارد یملاناراق بیر گوجلو و مدرئرن سل اثریاراتمالیدیر.
بوتون کؤهنه لیگی آیاقلامالیدیر و بوندان ازل یوللاری داها گئتمه مه لیدیر . تکراردان و حاشییه لیکدن چکینمه لی
اولاجاقدیر . شعر لرینده بیر باغیمسیزلیغا ” ایستیقلالا ” چاتاراق بوتون شعرلری آلتیندا یالنیز اؤز ایمضاسی
اولاراق . مودئرن بایراغینی هر حالدا علم ائتمه لی اولاجاقدیر چیخیلماز زیروه لره .
بلی منجه سوسقون قارداشیم تقلیددن و تکرار چیلیقدان چکینمه لی بیرضرورت دیر . چون سوسقوندا بیر یئنی دیل
اؤزونو ایمضالاتماقدادیر . و کاش بو شاعیر یمیز بو قلم ایستیقلالینا چاتا بیلسین و چاتماقدادیر .
” گئدیرم آیولداش! یالنیز یاشییام
بو کئفلی وورغونو گوءردین؟ گوءرمه دین
نانا تک وای اولام، یارپیز یاشییام
وطن سیز دولغونو، گؤردون؟ گؤرمه دین
گئدیرم یالنیزجا تک لیگه چاتام
هر شئین داشینی بیر دیبلیک آتام
اوخ اولام نیسگیلین باغرینا باتام
بو خسته، یورغونو گؤردون؟ گؤرمه دین
کئفلنم بال توءکم تیکان کولیندا
توش گله م اوءزومه دومان یولیندا
پوءسکورم سود یولون دویغو خولیندا
سوزالمیش سولغونو گؤردون؟ گؤرمه دین
های سالام یئر-گوءیه سئوگی الیندن
کار اولسون بو وارلیق کور نیسگیلیندن
کاروانلار قوی قالسین اوزاق ائلیندن
بو شاشقین دورغونو گؤردون؟ گؤرمه دین
چاپدیرام وارلیغی قاچقین یاغی تک
دولاشام اوءزومه، اوزوم تاغی تک
توخونام گوءیلرده گوءی قورشاغی تک
قاتلانمیش دوزگونو گؤردون؟ گؤرمه دین
هئچ اولام، یوخ اولام اوجسوز_
بوجاقسیز
اوینایام دلی تک تاختا _ تاباق سیز
سیزمنیم دالیمجا هئی باخاجاقسیز
هارایلی سوسقونو، گؤردون؟ گؤرمه دین ”
سوسقونون شعر دیلی عومییت له ، ساده، صمیمی ، ایستیعاره لی ، کینایه لی ، و چوخدا روح باغیشلاییجی دیر
شعرلرینین موضوع سو و مضمونو ، عاطیفه ، سئوگی ، حیماسه ،وطن پرورلیک، لیریکالیق لاردیرکی
اوخوجونو لاپ سونا کیمی اؤزو ایله آپاریر .
شاعیر بعضی روایی شعرلرینده غملی دیر ،ائلی ایله ،مملکتی ایله ، حتی قوشلارلا دردلی دیر . دانیشیر قوشلارلا
آغلاشیر ایمگه لری ایله.
شاعیر هاچان دردلشدی اؤزونده بوتون یارالیقلاری گول آچمیش گؤردو گؤیسونده و کلمه لر هاچان بیربیریندن سیبقت ایسته دی و بنزین قوخوسو گلدی شاعیر آغزیندان، اوندادیرکی شعر یارانیر و شعير اؤزونو حوضورا گتیریر ظهوروندا و…
” پؤسکورورم، دوستاقدا هاي- هارايلاري
و پاريسده، بيچيلن دونلارين قایچی سسيني
آ…….ه
سؤيود آغاجي بار وئرير
بولاق دنيزه آخمير
و قورباغالار قارني ييرتيق اوچورلار
هله منيم ساهاتيم دالي ايشله يير
اوغلوم دا قوجالير، من اوشاقلانيرام
بينيمده آغيل يوخ، قلبيمده دامار
تويوقلار اوچاندا، دورنالار اوچمور
نه فايدا دوغولماق، نه فايدا بيلمك
چيراغلار دا، يانمير،
اوره كلر، تيتره میر
باتيدان دوغولان بير گونشم من
سويون آواندينا اوزه ن بیر بالیق ”
بلی سوسقونون آخیجی دیلی وار کلاسیک شعر لرینده ده بعضن او قدر سئوگینی دانیشیر ، سئوگی بیر عشق اولور
ایتگین دوشور شعرینده و ساده جه ائله شعیر بونو ایسته ییر شاعیردن و سانکی کلمه لری بیر ایپکلی ساپلا
توخوموشدور بیربیری ایله بو اوءزلیگی سوسقوندان سونرا دیگر بؤیوک شاعیر لردده گؤرمک اولار او جومله
دن ، اوستاد نادیر الهی و رامیز روشن و …..
سوسقونون دیگر اؤزل باشقالیقی غزل لرینده ، وزن وقافییه نی یوموشاق ، مولاییم وروان حالدا ایشه آپارما قلیق
دیر. بو اؤزل لیک ، سوسقونو دیگر شاعیر لردن باشقالاشدیرماقا معروض قالیر.
” پاییز یاغیر ساری یارپاق لاریندان آی یولداش
کیم آلدی باغلاری تورپاقلاریندان آی یولداش ؟
گؤزون گؤیرچینه گؤستردی اوچماغین یولونو
یؤن آلدی قاچقــیدا بارماقـلاریندان آی یولداش
قیسیر بولودلاری ساغدیقجا کئفلی دوزلاق لار
گونش گؤیرمــدی یایلاقلاریندان آی یولداش
گل آی سوینجه اوتانقاج قالان سینیق سالخاق
کیم آسلا نار قورو_قورشاقلاریندان آی یولداش
دولوخسانیر قاراچاغلاردا گؤزلرین زینه_سی
دنـیز آخیــر سولــو چایلاقلاریندان آی یولداش
باش ایمه دین بیلیرم بوردا داش اوره کلره سن
قانین سوزولسه ده دیرناقلا ریندان آی یولداش
منیم کوزه مدکی بیردامجی لیل سوگؤزیاشیدیر
گئـتیرایچک دورو قایـناقلا ریندان آی یولداش
تامارزییام نئجه تامسینماسین اوره ک آریسی
زهیرلی بال لاری بارداقلاریندان آی یولداش
بو سوسقونون یاراسین باغلاماز آغیر یوخولار
گئـتیراؤپوم قــارا قاسناقلاریندان آی یولداش ”
آمما آرتیلمالییام کی شاعیرگره کدیر اولدوغو کیمی گؤرونسون هر شاعیرین ” اؤز اولماغی ” ادبییاتدا ان باشقا
رول اویناییر وبو ” اؤز” دیرکی بوتون مراحیل لرده شاعیر ایچون منلیک و هووییت باغیشلاییر.سوسقون بعضن
اولورکی ” سپید ” و آغ شعرلرینده باشقا شاعیر لردن تقلید و تاثیر ه دوچار اولاراق کؤنول وئرمیشدیر. آنجاق دئمه
لییم تقلیدی ادبییاتدا دانماق اولماز آمما شاعیر او زامان شاعیر اولورکی باشقالاریندان تاثیری ، تقلیدی آلسین و
آنجاق اونلاردا قالماسین بلکه اونلاری ا ؤتوب وقادالی یوللاری شعرلرینده هامارلاسین . منجه شاعیر او زامان
موفق اولور، تقلید و تاثیری هر کیمسه دن آلیرسا آلدیغی ایزی شعر لرینده ایتیره بیلسین . یعنی معلوم اولماسین
شاعیر بو تاثیری کیمدن آلمیشدیر. اگر بو هونری گوجلوجه_سینه عمل ائتسه ، باشقالیغی هر زامان بویو
اؤزو ایله سورویه جکدیر . عمومی حالدا دئمه لییم کی مینلر حاییفلار و افسوس لار اولسونکی ایندی چاغداش
تورک آزربایجان ادبیاتی بو ( تقلیده ، تیکرارا ، حاشییه لیگه ، گئدیلمیش یول لاری گئتمه یه ) دوچار اولموش و
مظلوم قالیبدیر. بو دئدییم قارا بیر وارلیق دیر کی بورا یئری دئییل دانیشیم .
البتده سوسقوندا بیر نوع چاغداشلیق حیسسی وارکن چوخ سئویر دیلینی داها چاغداشلاندیرسین ، بونو شعیر لری
باغیریر، شعر لرینده ( یئنی ترکیبلر ، هنجارلاری سیندیرماقلار ، یئنی تیکینتی قورماقلار ، کولاژلار، ایستعاره
لر و هامیسیندان اؤنملیسی ایهام ایله ابهام و مخاطبینی شککه سالماقلار دیر کی سوسقونو متفاویت گؤستریر.
“گؤزلرین مسکو گئجه لرینین نقره بویاسی دیر
قارا دنیزین گون اورتا چاغی
هندوستانین ایکیندیسی
استانبولون کئفلی سوکاک لاری
گوءزلرینده خالق ماهنیسی اوخونور
..سنین او آلا گوءزلرین…
زابل سئگاهی
شور تصنیفی
کامانچا سیزیلتیسی
کسمه شیکسته قالمیشام گوءزلرینه
قارا باغدی کیپریک لرین
بایقوت قانا لارینا اوخشاری وار
قوشا چایدا قوشالانیر گوءزلرین
بیری جیغتای
بیری تتائو
گوءزلریندن پاریس عطیر چکیر
لندن چیراغلانیر
تایلند اودلانیر
( کامیل دئمیشکن
ایکی قارا آتدی گوءزلرین
ایکی اینتیحار
ایکی کودتا )
ایکی فیرتینا
ایکی قارتال
گوءزلرینه تیمور اوخویور
کوءنول توتورسرطان
عالیم هاوالانیر
یوسوف خایال لاشیر
گوءزلرینه باخدیقجا تندیرله شیرم
فطیرله شیرم
قافقازلاشیرام
اووووف مور داغلاری آشیرام
آخی نئیله ییم سوسقونلاشیرام گوءزلرینده ”
هرشاعیر لازیمدی ذهن و روح موسیقیسینی اؤزونده منیمله سین و بو روحدور شعری قالار قیلیغا یول وئریر
موسیقی سیز شعر عقیم و قیسیر بیر آغاجا بنزرکی حتی کؤلگه سیده یوخدور . منجه اگر موسیقی بوتون میللتین
ایشتیراک دیلی اولسا شعیر کسکین و ایلدیریم دیلی حسابا گلیر .
واج آرایی اولان شعر لردن اؤرنک ….
بورا قدر سوسقون قارداشیمین شعیر لری کیتابا چئوریلمه یر کن ایشیق اوزو گؤرمه ییبدیر اومید گئدیر یاخین
گله جکده بو اومیدیمیز گئرچکلنه بیلسین .
اوست – اوسته عزیز شاعیریمیز چالیشیر شعیر دیلینی منیم له یرک بیر نوع باغیمسیز لیغا چاتسین و منجه بو
حتمی بیراساسدیر و چاتمالیدیر .
بیرباخیمدا سوسقون بئی چالیشقان شاعیر اولاراق چالیشاجاغی بودورکی دیلینده باغیمسیزلیقدان آرتیق چاغداشلیغی
شعرلرینده ظهورا گتیررک تورک ادبییاتیمیزدا ایز قویان شاعیر کیمی تانینا بیلسین .
بو قیساجیق مقاله یالنیز عزیزیم ( صابر جهانگیری – سوسقون ) ون ، چاپ اوزو گؤرمه میش شعیر لرینه
بیر یاریمچیق باخیشدیر . اینشاء الله گلن گون لرده شعیر توپلوسو ایشیق اوزو گؤردوکدن سونرا بیر گئنیش
باخیمدا مقاله بورجوم اولسون .
سوندا بؤیوک تانریدان سوسقونوموزا جان ساغلیغی و باشاریلار آرزومدور .
کامیل قهرمان اوغلو


text:
مارنئولیده میلاد بایرامینا حصر ائدیلهن و "آلیلو" آدلاندیریلان نؤوبتی یوروش کئچیریلیب.
آپا خبر وئریر کی، یوروش مارنئولیدهکی کیلسهدن ایستارت گؤتوروب. تدبیر اؤنجه پروواسلاو خریستیانلارین کیلسهده شام یاندیرماسی و دعالارین اوخونماسی، همچینین دینی آیینلرین یئرینه یئتیریلمهسی ایله باشلاییب. داها سونرا روستوئللی کوچهسی بویونجا حرکت ائدن یوروش ایشتیراکچیلاری قارشیلارینا چیخان هر بیر کسی میلاد بایرامی موناسیبتیله تبریک ائدیب.
میلاد بایرامی مارنئولی ایجرا حاکمیتینین اینضیباطی بیناسینین قارشیسیندا داوام ائدیب. تدبیره مارنئولیده یاشایان آذربایجانلی لار دا قاتیلیبلار. عنعنهیه گؤره، بوردا اوشاق باغچالارینا و کیمسهسیز اوشاقلارا، ایمکانسیز عائلهلره پایلانماق اوچون توپلانان هدییهلر، شیرنیات و یئمک لر توپلانیب.
آرتیق اوچونجو دفعه مارنئولیده کئچیریلهن میلاد بایرامینا رایون رهبرلیگی و گورجوستان پارلامئنتینین دئپوتاتلاری، همچینین مارنئولیده یاشایان آذربایجانلی لار دا قاتیلیبلار.
یوروشدن سونرا مارنئولی مدنیت ائوینده گورجو و آذربایجانلی رققاصلاردان عبارت "اینگوری"، "ایبئریا" و "خوجوبا" رقص و ماهنی آنسامبللاری رنگارنگ موسیقی نؤمرهلرینی ایفا ائدیبلر.
کونسئرتین سونوندا یئرلی گورجو دین خادیمی گئورگی آتا، مارنئولی رایون ایجرا حاکمیتینین باشچیسی مئراب توپچیشویلی، بلدییه صدری نبی آبدوللایئو، گورجوستان پارلامئنتینین دئپوتاتی تاماز ناوئریانی و باشقالاری میلاد بایرامینی بیرلیک، دوستلوق بایرامی آدلاندیراراق "آلیلو" بایرامینین ایشتیراکچی لارینی تبریک ائدیب، گورجوستان-آذربایجان دوستلوغونون داها دا اینکیشاف ائتمهسینی آرزولاییبلار.
"آلیلو" بایرامینین قئید ائدیلمهسی ۵-جی-۶-جی عصرلره عاییددیر و آرتیق بیر نئچه ایلدیر بو عادت-عنعنه گورجوستاندا یئنیدن برپا اولونوب.


text:
آمئریکا پرئزیدئنتی دونالد ترامپ میگرانتلارین اؤلکهیه گیریشینی انگللهمک اوچون ویزا قایدالارینین سرتلشدیریلمهسینه موناسیبت بیلدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، «فوکس نیوز»آ موصاحیبه وئرهن پرئزیدئنت بو ایشی شانسا بوراخمایاجاغینی دئییب:
«آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-این میگرانتلارا تطبیق ائتدیی ویزا رئژیمی تهلوکهسیزلیکله باغلیدیر. اؤلکهیه گلن میگرانتلارین بؤیوک بیر قیسمی پیس نیتلی اولمایا بیلر، اما بو ایشی شانسا بوراخماق اولماز».
قئید ائدک کی، ترامپین صاباح ایمضالایاجاغی سند سورییا، عیراق، لیوییا، ایران، سودان، سومالی و یمندن آمئریکایا گئتمک ایستهیهنلره ۳۰ گون ویزا وئریلمه یه جه یینی و سورییادان ایکینجی تعلیماتا قدر هئچ بیر میگرانتین آلینماماسینی نظرده توتور.


text:
1
24 هزیران، 1927. کیسلووودسک.
عزیز و سئوگیلی میشکیناز! ایندییه قدهر دؤردـ بئش آچیق مکتوب یازمیشام. ارتوغرولون اوتکریتکاسیندان باشقا بیر مکتوب آلمامیشام. بیلمیرم، جاواب یازماییرسان، یاخود پوستخانامی وئرمیر؟ هرحالدا، بو قدهر تنبللیک یاراماز.
دئسم کی، وانناللار و ائلئکتریک منده حال قویمامیش، نهاینکی اوزون مکتوب یازماق، حتی قیساسینا دا ارینیرم. داها دوغروسو، مشهدی عیباد کیمی آدیمی دا اؤزگهدن سوروشورام. واننالار بوتونـبوتونه اعصابی و حافیظهنی برباد ائدیر. آز قالمیش کی، تداوی پروگرامیمی یاریلاییم، بوگونـیارین قوللوغونوزدایام. چوجوقلاردان موغایات اوْل! ارتوغرولا سؤیله کی، گؤزو تورانجیغین اوزهرینده اولسون، ساواشماسینلار، یوخسا آجیق ائدیب بیر یوللوق مَردهکانا گلمهرم. چوجوقلاری منیم طرفیمدن اؤپرسن…
حسین جاوید
2
30 یون، 1927. کیسلووودسک.
میشکیناز! بو گون اوچونجو مکتوبونوزو آلدیم کی، ارتوغرول ایله برابر یازمیشدینیز. چوخ ممنون اولدوم. کئچن گون دوکتورون یانیندا ایدیم. اوچونجو دفعه موعایینه ائتدی. یئنه نارزان و ائلئکتریک و دیگر عیلاجلار یازدی. دوکتورون فیکرینجه، اییولون ایییرمیسینه قدهر تداوی بیتر، سربست اولارام. من بیر ده دوکتورا گئدهجهیم. پروگراما بیر شئی علاوه ائتمهسه، آیین ایییرمیسینده چیخاجاغام، چونکی غریبسمهیه باشلادیم، تانیش دا چوخ آز… پناه بَی ده دونن یوخ، سراغاگون گلدی. کیسلووودسکین یاغمورلاری دادـبیداد ائلهییر. دیشاری چیخماق مومکون دئییل. یئنه بئشـآلتی گیرونگه کؤکلدیم. پروفئسسور، قطعیین یاراماز — دئیه، آج بوراخیر. گوندوز یاتماغا هئچ قویماییر. گلن دفعه آیریجا ارتوغرولا شکیللی اوتکریتکا یازاجاغام، بو دفعه باغیشلاسین. چوجوقلاری اؤپورم. ارتوغرول حلیمهنین ده درسلرینه باخسین…
سنی اؤپورم.
جاوید
کؤچورن: ایواز طاها
anlam.biz


text:
پکاکا سالدیری حاضیرلیغیندا
آمریکا طرفیندن تعلیم وئریلن 2 مین تروریستی حاضرلایان پ.ی.د، بؤلگهیه تجهیزات گؤندریر
یؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکانین سوریهدهکی قولو پ.ی.د، آمریکانین وئردیگی سلاح و مهمات ایله، اعزاز و مارعه سالدیری پلانلاری حاضیرلاییر.
آمریکا طرفیندن تعلیم وئریلن 2 مین تروریستی حاضرلایان پ.ی.د، بؤلگهیه تجهیزات گؤندریر.
تروریست هؤرگوته یاخین قایناقلار، آمریکالی متخصصلر طرفیندن داعش قارشیدی ساواش سببی ایله تعلیم وئریلن تروریست ساییسینین 14 مینی گئچدیگی معلوماتینی وئریر.
2016.جی ایلین سونوندا آفرینده بنزر بیر اویقولاما ایله سؤزده "ی.پ.گ آساییش تیمی تعلیمی" وئرن آمریکالی متخصصلر تروریستلرین سلاح، آراج و بوتون تجهیزاتینی دا اوستلندی. آمریکالی متخصصلر، میدانکی و کفر جنه کمپلرینده هله ده 800 تروریستین تعلیمینه داوام ائدیر.
داعش بهانهسی ایله پ.ی.د ترور هؤرگوتونه تسلیم ائدیلن سلاحلارین آفرین-تل رفعت خطینه داشینماسی داوام ائدیر. عین العرب- منبیج- شیخ مقصود- نوببول یولو ایله آفرینه چاتان سلاح و سورسات بورادان چاتیشما یئرلرینه آپاریلیر.


text:
روسییا مخالیفتچیسی میخایل خودورکووسکی آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپی روسییالی همکاری ولادیمیر پوتینله دانیشیقلار آپارماغا چاغیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، خودورکووسکی ترامپین روسییانی لازیمسیز مناقیشهلردن چکدیندیره بیلجیینی بیلدیریب.
"ترامپین پوتینله ایش گذار دیالوگا باشلاماق ایمکانی وار. داها چوخ اهمیت کسب ائدن پروبلملر گوندهمه گتیریله بیلر. روسییانی داخیلده لازیمسیز م ناقیشهلردن چکیندیرمک اولار. پوتین کریمین فتحینی، اوکراینا و دیگر اؤلکهلردهکی نئیترال ایستاتوسو روسییانین قانونی تأثیر ساحهسی حساب ائدیر"، - خودورکووسکی قئید ائدیب.


text:
اویان نیوز:
قوزئی عراق بولگهسل رهبرلیگی، جیحاندا توپلانان ایکی میلیون بوشکا نفت اوچون مناقصه گئچیریلهجک.
قوزئی عراق بولگهسل رهبرلیگی مسئولاری، عراق مرکزی حکومتینین اعتراضینا باخمایاراق ژانویه آیینین اولیندن اعتباراً نفتین جیحان شهرینه پمپالاندیغینی بیلدیریبلر.
بولگهسل رهبرلیگین طبیعی ثرولر ناظیرلیگی جیحاندا توپلانان ۲ میلیون بشکا نفت اوچون مناقصه گئچیریلهجکلرینی بیلدیریب.
بو مقدارین فوریه آیندا ۴ میلیون، مارت آییندا ۶ میلیون و دسامبردا آییندا ایسه ۱۲ میلیون بشکایا چیخاریلماسی گؤزلنیلیر.
ت ر ت تورکی


text:
روسییا حربی کوسمیک قوهلرینین طیارهلری کئچن هفته عرضینده آلتی دفعه هیجان سیگنالی ایله هاوایا قالخیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییا روسییا مدافعه ناظیرلیینین «قیرمیزی اولدوز» قزئتینده یئر آلیب. هاوایا قالخان طیارهلرین هانسی طیارهلری یاخالادیغی بیلدیریلمیر.
قزئت همچینین کئچن هفته عرضینده خاریجی طیارهلرین روسییا سرحدلری یاخینلیغیندا ۱۵ کشفیات اوچوشو حیاتا کئچیردیینی وورغولاییب. بونلاردان ۸-ی آمریکا، ۳-او ایسوچین پایینا دوشوب. بوندان باشقا نوروژ و یاپونییا دا هر بیری روسییا سرحدلرینه ایکی تییاره گؤندریبلر.