text:
سن سیز ای گول کونلومون بیر دم قراری یوخدو، یوخ
سن سیز ای گول کونلومون بیر دم قراری یوخدو، یوخ
سن دن اؤزگه، نئیله سین، بیر غمگساری یوخدی، یوخ
درد هیجرین چاره سی هرچند بیلدیم صبرایمیش
نئیله ییم، بالله بو دریانین کناری یوخدو، یوخ
لئیلی- لئیلی سؤیله ییب چوخلار دئییر کیم عاشیقم
لیک مجنون تک اونون بیر داغداری یوخدو، یوخ
گوللری، بولوللری، آب و هاواسی چوخ گؤزل
حئیف کیم بو گولشنین بیر گولعذاری یوخدو، یوخ
هئچ عیبین یوخ، گؤزلیک هامی سنده جمع دیر
نئیله ییم آمما کی، عهدین اعتباری یوخدو،یوخ
سن نه بسلرسن بو ترلانی نباتی، روز و شب
من بو داغی چوخ دولاندیم بیر شیکاری یوخدو، یوخ
"ابوالقاسم نباتی"
تیکمیشم گوز راهه بیر جلادی گوزلر گوزلریم
تیکمیشم گوز راهه بیر جلادی گوزلر گوزلریم
دامه دوشمیش صیدتک صیادی گوزلر گوزلریم
یوخسه دیرسیز زاهدم من اولموشام خلوتنشین
اول صنمدن اوتری بو بربادی گوزلر گوزلریم
بیستون داغین گیدوب گزمک دگل منظورمیز
نقش شیرین تک همان فرهادی گوزلر گوزلریم
تا ائدوب عکس جمالین سینهمی لوح خیال
ششدر حیرتده بیرنرّادی گوزلر گوزلریم
برق عشقین آتش سوزانه یاخمیش باغرمی
یاش توکنده دجلهی بغدادی گوزلر گوزلریم
مکتب عشق ایچره تا اتسون منی کامل عیار
اولموشام پا بسته بیراستادی گوزلر گوزلریم
قویمیم تا اوندان اوزگه کیمسه بو ویرانهده
روز و شب بو خاطر ناشادی گوزلر گوزلریم
پرتو مهر روخوندن تاکی بیلسون بیر نشان
هر طرف سیران ائدوب هریانی گوزلر گوزلریم
جمله ی قرآن کتابی ائیله مکدن الورق
اوزگه مطلب یوخ همین بیر آدی گوزلر گوزلریم
محمل لیلی نباتی گوزدن اولدو ناپدید
من نه مجنونم کی بو اوتادی گوزلر گوزلریم
چوخ کئچمیشم بو داغلاردان بوداغلاردان
چوخ کئچمیشم بو داغلاردان
دورنا گوزلی بولاقلاردان
ائشیتمیشم اوزاقلاردان
ساکیت آخان آرازلاری
سینامیشام دوستی یاری
ائل بیلیر کی سن منیم سن
یوردوم یووام مسکنیم سن
دئمه ک دوغما وطنیم سن
آیریلارمی کونول جاندان
آذربایجان، آذربایجان
من بیر اوشاق، سن بیر آنا
اودور کی باغلیام سانا
هانکی سمته، هانکی یانا
هی اوچسامدا یووام سن سن
ائلیم، گونوم، اوبام سن سن
فقط سندن گن دوشنده
آیریلیق مندن دوشنده
ساچلاریما دن دوشنده
بوغاز آیلار، ایللر منی
قیناماسین ائللر منی
داغلارینین باشی قاردیر
آغ اورپه گین بولوتلاردیر
بویوک بیر کئچمیشین واردیر
بیلینمه ییر یاشین سنین
نه لر چکمیش باشین سنین
دوشدون اوغورسوز دیللره
نحس آیلارا، نحس ایللره
نسللردن نسللره
کئچن بیر شهرتین واردیر
اوغلون قیزین بختیاردیر
هی باخیرام بو دوزلره
آلا گوزلی گوندوزلره
قارا خاللی آغ اوزلره
کونول ایستر شعر یازا
گنجله شیرم یازا یازا
بیر طرفین بحر خزر
یاشیل باش سونالار گزر
خیالیم دولانار، گزر
گاه موغانی، گاه ایلداری
منزل اوزاق، عمریم یاری
سیرا داغلار گن دره لر
اوره ک آچان منظره لر
جیران قاچار، جویور مه لر
نه چوخدور اویلاغین سنین
آرانین، یایلاغین سنین
کئچ بو داغدان بو آراندان
آستارادان لنکراندان
آفریقادان هندوستاندان
قوناق گلیر بیزه قوشلار
ظلم الیندن قورتولموشلار
بو یئرلرده لیمون ساری
اگیر، سالیر بو داقلاری
داغلارینتین دوم آغ قاری
یارانمیشدیر قارلی قیشدان
بیر سنگردیر یارانیشدان
لنکرانین گولی رنگ رنگ
یوردوموزون قیزلاری تک
دمله چایی، توک وئر گورک
آنامین دلبر گلینی
یادلارا آچما الینی
ساری سنبل بیزیم چورک
پامبیغیمیز چیچک- چیچک
هر اوزومدن بیر شیره چک
سحر- سحر آج قارینا
قوت اولسون قوللارینا
مین قازاخدا کوهلن آتا
یالمانینا یاتا- یاتا
آت قان تره باتا- باتا
گوی یایلاقلار بئلینه قالخ
کپه ز داغدان گوی گوله باخ
ای آزاد گون، آزاد انسان
دویونجا ایچ بو بهاردان
بیزیم خاللی خالچالاردان
سر چنار کولگه سینه
آلقیش گونش اولکه سینه
کونلوم گئچیر قارا باغدان
گاه بو داغدان گاه او داغدان
أخشام اوستی قوی اوزاقدان
هاوالانسین خانین سسی
قاراباغین شکسته سی
گوزل وطن معنان درین
بئشیگیسن گوزللرین
عاشق دییه ر، سرین- سرین
سن گونشین قوجاغیسان
شعر، صنعت اوجاقیسان
اولمز کونول ، اولمز اثر
نظامی لر، فضولی لر
الین قلم، سینه ن دفتر
دئه، گلسین هرنه یین واردیر
دئییلن سوز یادگاردیر
بیر دون بیزیم باکی یه باخ
ساحیللری چیراغ- چیراغ
بوروقلارین هایقیراراق
نعره چالیر بوز چوللره
ایشیقلانیر هر داغ دره
نازلادیقجا سرین کولک
ساخللره سینه گرک
بیزیم باکی، بیزیم اوره ک
ایشیقدادیر قوت سوزی
سحرلرین اولکر گوزی
گوزل وطن او گون کی سن
آل بایراقلی بیر سحردن
الهام آلدین، یاراندیم من
گولور توپراغ، گولور انسان
قوجا شرقین قاپو سو سان
نغمه لریم سرین – سرین
عاشقی یم بو گونلرین
آتامیز شانلی رهبرین
گنجلیگی سویله نیر بوردا
حیات وئرمیش بیزیم یوردا
دینله منی، گوزل وطن
بیر سوز گلیر اورگیمدن
خلقیمیزین عشقیله سن
گوله جکسن هر بیر زمان
آذربایجان، آذربایجان
صمد وورغون
صمدوورغون
هرباغین هرباغچانین بیر بولبولو شیداسی وار
هر دویان قلبین عزیزیم گیزلی بیر سئوداسی وار
روحو اوخشار قلبی اوخشار اینجه بیر جانان سسی
گاه گولر گاه آغلایار هردمده بیر معناسی وار
جان آلان هرنغمه نین معناسی یالنیز عشق دیر
گوءز گوءروب ال چاتمایان اولدوزلو بیر دونیاسی وار
دردی-هجران گونلریله عوءمرو اودالاردان کئچر
هرکونول بیر کاروان دیر کی بیر سوسوز صحراسی وار
بویله بیر سوءز وارکی وورغون ایندی بیر مجنون اولوب
شعروصنعت آدلانان نازنده بیر لیلاسی وار
صمدوورغون
سیدابوالقاسم نباتی
ایشیم، پئشم اود یا ندیرماق،
قریب آتش پرست اولدوم!
ایچدیم سودو، چکدیم بنگی،
عجایب شیری-مست اولدوم!
قوی الدن جامی-شرابی،
آت گئتسین چنگو روبابی،
تئز اول، چک شیشه کبابی،
من کی، مستی-الست اولدوم.
کئچدیم تامامی-عالمدن،
سولئیمان ایله ختا مدن،
گویا دئییلدیم آدم دن،
بیر حباب ایدیم، پست اولدوم.
مرهبا کمانا، شسته، بیر تیره،
دوققوز فلکلری تیکدیم بیر-بیره،
روستمی-دستانی ائتدیم بیر-بیره،
گؤر نئجه قریبه زبردست اولدوم.
شیکار ایستر ایکن، دامه دوشدوم من،
بیر سیاه مست اولوب جامه دوشدوم من،
نباتی، صوبح ایکن شامه دوشدوم من،
بیر افعی ایلانا پای بست اولدوم.
سیدابوالقاسم نباتی
میکائیل مشفق
میکائیل مشفق شاعر ترک زبان آذربایجانی در سال ۱۹۰۸ میلادی در باکو متولد شد. در سال ۱۹۳۱ از گروه زبان و ادبیات دانشگاه باکو فارغ التحصیل شده و کار حرفه ای خود را به عنوان معلم مدرسه آغاز کرد.
اولین شعر او بیر گون (یک روز) در روزنامه فهله در سال ۱۹۲۶ منتشر شد. همراه با صمد وورغون و رسول رضا به یکی از بنیانگذاران سبک جدید شعر در آذربایجان تبدیل شد. او از مشوقان تبدیل خط عربی به خط لاتین بود که در سال ۱۹۲۷ اجرا شد.
مقاومت او در مقابل قانون ممنوعیت تار آذربایجانی که در سال ۱۹۳۰ از طرف استالین اعمال شد با شعر بخوان تار، بخوان تار موجب دشمنی حکومت با او شد که در نهایت به دستگیری او به عنوان میهن پرست متعصب و شاعر بورژوا در سال ۱۹۳۷ انجامید که بدنبال آن در سال ۱۹۳۹ به جرم خیانت به کشور و دشمنی با حکومت در زندانی در باکو اعدام شد و جسدش را در خزر سر به نیست کردند.
" یاشا آذربایجان "
جـــانیمیـــزلا بـاغلئییــــق بـو تـوپــراغـــا بــو ائلــه
سـیرالانیـــب داغ کیمـــی گلیــن وئــره ک ال الـــه
گـل باجیم گل قارداشیـــم بیراولاق یومروق اولاق
سینه سی داغلانماسیـن بولونمه سین بو توپراق
یاشا یاشا یاشا منیم خالقیم
یاشا یاشا یاشا آذربایجــــان
اولســـه یــادا اییــلمـــز دوشســه دارا چتینـه
بــو وقــارلی خالقیمین قـوربـانـام غیرتینـــــه
تورکون قولو بوکولــمـز تورکون بئلی اییلمـــز
بیـــر کره قالخان بایراق بیـر داهــــا یئره انمـز
گـل باجیم گل قارداشیـــم بیراولاق یومروق اولاق
سینه سی داغلانماسیـن بولونمه سین بو توپراق
یاشا یاشا یاشا منیم خالقیم
یاشا یاشا یاشا آذربایجــــــــــــــــــــــــــــــــــان
آذربایجـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــان
آذربایجان سن سن منیم
علوییتیم شان شوهرتیم
آدین منیم اوز آدیم دیر
سنسیز منیم نه قیمتیم
آذربایجان آذربایجان
یاشا یاشا آذربایجان
نفسیمیز بابک لرین
صابرلرین گور نفسی
ماهنی لاردا یاشار بیزیم
بابا لارین آیاق سس
آذربایجان آذربایجان
یاشا یاشا آذربایجان
بیز تاریخه سیغیشماریق
دونن واردیق بوگون واریق
بیز دوستلوغا گووه نه ریک
گله جه یه آددیم لاریق
آذربایجان آذربایجان
یاشا یاشا آذربایجان
آذربایجان آذربایجان
یاشا یاشا آذربایجان
آذربایجـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــان
گوزل ماهنیلاریمیز
وفاسیزسان ماهنیسی:
آی منیم بلالیم،سنسیز نئجه یاشاییم (2)
قویما منی سنین اوچون،گئجه گوندوز آغلاییم (2)
وفاسیزسان،سن وفاسیز،سن وفاسیز،سن وفاسیز (2)
سن منیم حیاتیم،سنسیز نئجه یاشاییم (2)
سنی گوروب عاشیق اولدوم،درده دوشموشم یاریم (2)
وفاسیزسان،سن وفاسیز،سن وفاسیز،سن وفاسیز (2)
بیر باشینا دولانیم ماهنیسی:
سن منی سووئوردون بس نیه آتدین،بو سینیخ قلبیمی یاندیریب یاخدین (2)
حسرتینن گوزل سن منه باخدئن،منی ترک ائیلدین اوزگیه گاتدین
بیر باشیوا دولانیم،گوی گاداوی من آلیم،الله سنی ساخلاصین،ساینده من دولانیم (2)
فیکرینن گئجه لر یاتا بیلمیرم،بو فیکری باشیمنان آتا بیلمیرم (2)
نینییم کی سنه چاتا بیلمیرم،سنسیز بو دونیادا قالا بیلمییرم
بیر باشیوا دولانیم،گوی گاداوی من آلیم،الله سنی ساخلاصین،ساینده من دولانیم (2)
آغلیا آغلیا هارا گئدیرسن؟اورییئوون سوزون منه دئمیرسن (2)
آغلادیم سوگیلیم دونیادان دویدوم،من سنین عشقیندن دیوانه اولدوم
بیر باشیوا دولانیم،گوی گاداوی من آلیم،الله سنی ساخلاصین،ساینده من دولانیم (2)
خالق ماهنیسی :
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بودامادا ماشالله
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بوعروسا ماشالله
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بودامادا ماشالله
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بوعروسا ماشالله
آینا شمعدان گتیرین نظر دیمز اینشالله (2)
ال طایفا گلیبدیر آغا داماد طویونا
گورن حیران اولوب گامتینا بویونا
ال طایفا گلیبدیر آغا داماد طویونا
گورن حیران اولوب گامتینا بویونا
بئی آتاسی ایزین ور داماد گیرسین اویونا (2)
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بودامادا ماشالله
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بوعروسا ماشالله
آینا شمعدان گتیرین نظر دیمز اینشالله (2)
{گیزلار یئغیشیبدئرعروس خانیم باشینا
دامات حیران اولور هلال کیمی گاشینا} (2)
باجیلار گول سپیری عروس داماد باشینا (2)
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بودامادا ماشالله
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بوعروسا ماشالله
آینا شمعدان گتیرین نظر دیمز اینشالله (2)
{گلینین آناسی،گوزلوری قیناناسی
مجلیسی توتوبدور موسیقیچی صداصی} (2)
خییر دوعاسین ور نوعروسون باباسی (2)
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بودامادا ماشالله
آلله آلله آلله، آلله آلله آلله،بوعروسا ماشالله
آینا شمعدان گتیرین نظر دیمز اینشالله (2)
لاچینیم ماهنیسی محبت کاظیماودان:
2( قارتال اولوب گویلرینده اوچوم من
بولاغ اولوب توپراغیندا سورونم
یاغیش اولوب گوزلرینده چیلنم
یاخیب یاندیران لاچینیم منیم )2
لاچینیم، لاچینیم، لاچینیم منیم
لاچینیم، لاچینیم وطنیم منیم (3)
آی آمان چتینیمیش توپراخ حسرتی،اوجا داغ،سرین سو،یایلاخ حسرتی (2)
آغلایان چاغلایان هکر حسرتی سوینجیم کدریم لاچینیم منیم (2)
لاچینیم، لاچینیم وطنیم منیم (4)
(آلاهیم سولارسا بس ایله داها،اورک دوزمییر ناله یه آها
اوزوم گدممسم سسیم داغلاراحسرتیم کدریم لاچینیم منیم) 2
لاچینیم، لاچینیم، لاچینیم منیم
لاچینیم، لاچینیم وطنیم منیم (3)
آی آمان چتینیمیش توپراخ حسرتی،اوجا داغ،سرین سو،یایلاخ حسرتی (2)
آغلایان چاغلایان هکر حسرتی سوینجیم کدریم لاچینیم منیم (2)
لاچینیم، لاچینیم، لاچینیم منیم
لاچینیم، لاچینیم وطنیم منیم (3)
گیزیل گولومون،ماهنیسی (پیمان):
گیزیل گولوم،نه سولوبسان،بولوت کیمی سن دولوبسان،گورورم گوزلــــرین آغلیر نیه دونیادان دویوبسان
هئچ گورمدیم،بوزماندا،گولدرنردن محبت،نیه گوللردن آیردین ایئلدی آتی سنی بو جماعت جماعت
گیزیل گولومون رنگی نیه سارالدی،جوان آرزیلاریم،اوریئمده گالدی (2)
آغلییر گوللر،سنین حالیوه یانییر بولبوللری آلله بو احوالیوه
آغلاما سن آغلاما ائورئیمی داغلاما، آغلاما سن آغلاما ائورئیمی داغلاما
منده بیر یارالیام مونان آرتیغ آغلامــا
گیزیل گولومون رنگی نیه سارالدی،جوان آرزیلاریم،اوریئمده گالدی (2)
آغلییر گوللر،سنین حالیوه یانییر بولبوللری آلله بو احوالیوه
گولون عمری آزدئ،ناله سی آوازدی،گیزیل گولون سوزون،کیتابا کیم یازدی،کیتابا کیم یازدی (2)
منیم گولومون رنگی نیه سارالدی، ،جوان آرزیلاریم،اوریئمده گالدی
گیزیل گولومون رنگی نیه سارالدی،جوان آرزیلاریم،اوریئمده گالدی
آغلییر گوللر،سنین حالیوه یانییر بولبوللری آلله بو احوالیوه (3)
آپاردی سئللر سارامی
گئدین دئیین خان چوبانا
گلمه سین بو ایل موغانا
گلسه قالار ناحاق قانا
آپاردی سئللر سارامی
بیر اوجا بویلو بالامی
سارامیزی آییردیلار
بیزی غمله دویوردولار
هر یئتنی سویوردولار
آپاردی سئللر سارانی
بیر قارا ساچلی بالانی
آراز چایی آشدی ،داشدی
سئل سارامی آلدی قاشدی
سارا گؤزل قلم قاشدی
آپاردی سئللر سارامی
بیر قارا گؤزلو بالامی


c: text/html

text:
شابلون:Db-nonsense-notice
[[:{{{1}}}]] نین سورعتلی سیلینمه کاندیدلیقی
اگر بو سیزین ایلک مقالهنیزدیر، ایلک مقالهنیزی یازماق اوچون تعلیماتی اوخویا بیلرسیز.
مقالهلری یاراتماقیزا کومک ائتمک اوچون مقاله ویزاردیندان ایستیفاده ائده بیلرسیز.
ویکیپدیانین سورعتله سیلینمهسین طلب ائدن بیر اعلان [[:{{{1}}}]] -ه ایضافه اولونوب. بو، سورعتلی سیلینمه معیارلارینین جی۱ بؤلومونون اساسیندا ایضافه اولوندو، چونکی هئچ بیر معنالی مضمونو و یا تاریخیسیزلیقی گورونور و متن هئچ بیر شکلده اویغون گلمیر. اگر یاراتدیقینیز صفحه تست اوچون اولسا، داها آیری بیر تستلر اوچون قومقابیندان ایستیفاده ائدین.
اگر سیز بو دوشونجهدهسیز کی، بو سببدن، بو صفحه سیلینمهمهلی دیر، [[:{{{1}}}|صفحهنی زیارت ائدین]] و «سورعتلی سیلینمهیه اعتیراض ائدین» دویمهسین باسیب و کاندیدلیه اعتیراض ائده بیلرسیز و بو ایش، صفحهنین نیه سیلیمنمهمهسینه ایناندیغیزی توضیح وئرمک ایمکانین وئرجاق. همچنین یادان چیخاتمایین کی، بیر صفحه سورعتلی سیلینمه اوچون اعلانلاشدیراندان سونرا تاخیرسیز سیلینه بیلر. زحمت اولماسا اوزوز صفحهدن سورعتلی سیلینمه اعلانین گوتورمیین، اما ویکیپدیانین سیاستلری و تعلیماتلارینا اویغون اولان معلوماتی ایضافه ائتمکدن چکینمهیین.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
جعفرافشارنیا (کارشناس ارشد حقوق بین الملل ، وکیل دادگستری)
اویان نیوز : ۱۹۹۲اینجی ایلین ۲۵ینی ۲۶سینا باغلایان فئورال گئجه سی اینسانلیغین قارا صحیفه لریندن بیری اولاراق تاریخه کئچمیشدیر. ائرمنیستان سیلاحلی قوّه لری بو تاریخده آذربایجانین داغلیق قاراباغ بؤلگه سینده کی یئرلی ائرمنی سیلاحلی قوروپلاری و کئچمیش شوروی، یئنی BDT نین ۳۶۶٫جی موتوریزه آلایی نین تجهیزات و عسگرلری نین ایشتیراکی ایله، خوجالیدا تاریخده بنزری تراژیک حادیثه لری یاداسالاجاق شکیلده بوتون دؤیوش نورما و قایدالارینی هئچه سایاراق ۶۱۳ وطنداش اینسانی سوچسیز یئره قتل ائتمیشدیر. لیدیسا، اورادور، هاتیم، هولوکوست، بوسنییا، رواندا سویقیریمی و قیرغینلاری کیمی اینسانلیق تاریخینه قارا حرفلرله یازیلمیش خوجالی حادیثه سی، آذربایجان خالقی نین ۲۰٫جی عصرده قارشیلاشدیغی فاجیعه لردن بیری اولموشدور.
حادیثه نین اوزریندن ۲۰ ایل کئچمه سینه باخمایاراق، مؤوضویا باغلی اولاراق اوزرینه بؤیوک مسئولیتلر دوشن بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی نین و دیگر بین الخالق تشکیلاتلارین حادیثه یه لازیملی اهمیت و دیری داها وئرمه دیگی گؤرولمکده دیر.
پروبلئمین بوتونو و ماهیتی اساس آلیندیغیندا، بو وضعیت عومومیتله BMT تهلوکه سیزلیک شوراسی نین ۸۲۲، ۸۵۳، ۸۷۴ و ۸۸۴ سایلی و آوروپا شوراسی پارلامئنت مجلیسی نین ۲۵ یانوار ۲۰۰۵ تاریخلی و ۱۴۱۶ سایلی قرارلاریندا دا قئید اولوندوغو کیمی، ائرمنیستانین آذربایجان تورپاقلارینی هله ده ایشغالی آلتیندا توتماسینا شامیل ائدیله بیلر. بو گون حادیثه لره حقوقی دیر وئریلمه مه سی پروبلئمین حللسیز بیر شکیلده اورتادا دایانماسینا سبب اولماقدادیر. بو دا بؤلگه نین گله جگینی، صولحه اولان اعتیباری جیدی بیر شکیلده تاثیر ائتمکده دیر.
اگر یاخین دؤورده قاراباغ پروبلئمی حللینی تاپماز، خوجالی حادیثه لرینه حقوقی ده یر بیچیلمز و قیرغینین فاعللرینه لازیم اولان جزا وئریلمز ایسه، قافقاز بؤلگه سی نین ایستیقراریندان و اینکیشافیندان دانیشماق بیر آز چتین اولاجاق.
بین الخالق جینایت کاتئقورییالاری باغلامیندا خوجالی سویقیریمی
بین الخالق جینایتلر آنلاییشی، یازیلی حقوق ایلک اولاراق ۸ آوقوست ۱۹۴۵ تاریخینده لندن ده ایمضالانان سازیشین علاوه سی اولان نورنبئرگ بین الخالق عسگری محکمه سی اساسنامه سی ایله تشکیل ائدیلمیشدیر. اساسنامه و بین الخالق عسگری محکمه نین نتیجلندیردیگی محاکیمه ائتمه یه باغلی حؤکمو، ۱۹ نویابر ۱۹۴۵ تاریخینده BMT باش مجلیسی ده اتفاقلا تصدیق ائدیلمیشدیر. بو سندده، صولحه قارشی جینایتلر، موحاریبه جینایتلری و بشریته قارشی جینایتلرین تعریفی اولونوبدور.
بیر بین الخالق جینایتین بین الخالق جمعیتین تمل بیر ده یرینی و یا منفعتینی زدله ین بیر حرکتدن قایناقلاندیغی، بیر باشقا ایفاده ایله بین الخالق جمعیتین تمل بیر ده یرینی قورویان بین الخالق حقوقون تمل بیر نورمونو (jus cogens) پوزدوغو مشهور قبول ائدیلن بیر نظردیر. بو حرکتلر اینسانلیغین ویجدانیندا شوک یاراداجاق قدر ضید حرکتلر اولاراق دا تعیین اولونور. بین الخالق جمعیتین تمل بیر ده یرینی و یا منفعتینی پوزونتو، دؤولتلرین بین الخالق جمعیته قارشی عهده لیکلری نین پوزولماسی اولاراق دا آدلاندیریلا بیلینر.
بو بین الخالق جمعیته قارشی اولا بیله جگی کیمی، بیر دؤولته و یا دؤولتلره قارشی دا اولا بیلر. بین الخالق حقوقدا جینایت آنلاییشی نین بو سوسیولوژی خوصوصیتلری اؤزونو بین الخالق جینایت اولاراق قبول ائدیلن حرکتلرده آچیقجا گؤستریر. بو جینایتلر سویقیریم جینایتی، اینسانلیغا قارشی جینایتلر، موحاریبه جینایتلری و هوجوم (تجاوز)، یا بین الخالق جامعه سینین صولح و تهلوکه سیزلیگینه جیدی ضرر وئرن حرکتلری یا دا اینسان ویجدانینا شوک ائدیجی تاثیر یارادان حرکتلری احاطه ائدیر.
سویقیریم سوچو باخیمیندان
سویقیریم آنلاییشی نین حقوقی باخیمدان عمومی قبول گؤرن تعریفی، ۹ دئکابر ۱۹۴۸ تاریخینده ۲۶۰ A (3) سایلی قرارلا قبول ائدیلن و ۱۲ یانوار ۱۹۵۱ تاریخینده اجرایا گیرن بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی نین ژئنوسید (سویقیریم) جینایتلری نین موباریزه و جزالاندیریلماسینا باغلی موقاویله سی (UN Convention Preventation and Punishment The Crime Of Genocide) ایله تعیین اولونموشدور. کنوانسیونا گؤره سویقیریم، بیر میللی، ائتنیک، عیرقی و یا دینی قروپون، قروپ صفتی ایله، تامامیله یا دا قیسمن یوخ ائدیلمه سیدیر. سویقیریم بیر یوخ ائتمه سوچودور. فردی کاراکترلی سیرادان اینسان اؤلدورمه سوچیندان فرقلی اولاراق ایجتیماعی خوصوصیتلی بیر جینایت تیپیدیر. سویقیریما پلانلی، دؤولت سییاستی حالینا گلمیش حرکتلر سؤز مؤوضوسودور. سویقیریم جینایتی ایستر صولح زامانیندا، ایستر دؤیوش اثناسیندا رئاللاشدیریلمیش اولسون، بیر دؤولتلر حقوقو سوچودور.
بو حؤکم ایله اینسانلیغا قارشی جینایتلرین دؤولتلراراسی جینایت اولما ماهیتی قئید ائدیلمیش اولماقدادیر. باشقا سؤزله، سویقیریم جینایتی، دؤولتلر حقوقو جینایت اولاراق تانینیبدیر. خوجالیدا یاشانانلاری موقاویله تعریف و حؤکملرینی اساس آلاراق قییمتلندیرمه یه تابع توتدوغوموزدا، حادیثه لرین موقاویله نین ۲اینجی ماده سی نین ۵اینجی بندی نین ایلک ایکی:-A) قوروپا منسوب اولانلارین اؤلدورولمه سی و B) قوروپون منسوبلارینا جیدی شکیلده فیزیکی و ذهنی ضرر وئریلمه سی بندلری ایله بوتونو ایله اوست-اوسته دوشور. سویقیریم سوچو نون، حرکتین قصدن می، ینی شوورلو اولاراق می ائدیلدیگینی گؤسترن نیت عونصورو و بیر حرکتین نه اوچون، هانسی احتییاجدان و نه شکیلده ائدیلدیگینی احتیوا ائدن موتیو (انگیزه) عونصورونون سویقیریم حادیثه سینده احتیوا ائتمه سی لازیم اولان تمل ایفاده خوجالیداکی حادیثه ده گؤرونور.
اولجه، اؤلدورمه نیتی نین بیر قوروپا منسوب بیر و یا بیر نئچه شخصه دئییل، بیر قروپون بوتونو ایله ایمحاسینا ایستیقامتلی اولدوغو آچیقدیر. ینی تعیین اولونان هدف، اینسانلارین معین بیر قوروپا آید اولدوقلاری و بیر منسوبییتیندن داشیدیقلاری اوچون یوخ ائدیلمه لریدیر. ایکینجیسی، یاشانانلارین و حادیثه لرین جهدین بو قوروپون قیسمن و یا بوتونو ایله محوی مقصدینه ایستیقامتلی اولماسیدیر. دیگر طرفدن حرکتلرین اویقولانیشینا باخیلدیغیندا، حرکتلرین شعورلو و پلانلی اولما خوصوصیتی ده دقیق بیر شکیلده گؤرونور.
اینسانلیغا قارشی جینایتلر باخیمیندان
اینسانلیغا قارشی ایشلنن جینایتلر (Crimes Against Humanity)، جینایتین تؤره دیلدیگی اؤلکه حقوقونون پوزولماسی و یا ائدیلمه مه سینه آسیلی اولمایاراق؛ دؤیوشدن اول یا دا دؤیوش اثناسیندا اؤلدورمه، یوخ ائتمه، کؤللشدیرمه کؤچ و دیگر سیویل خالقا یؤنلن غیری حرکتلر و یا محکمه نین محاکیمه صلاحیتینه داخیل هر هانسی بیر جینایتین ایشلنمه سینده و یا بو جینایتله باغلی اولاراق سیاسی، عیرقی یا دا دینی تمله سؤیکنن ظولم اولاراق اؤزتلنه بیلر. BMT دارفور حادیثه لرینی تحقیق کومیسیونون ۲۵ یانوار ۲۰۰۵ تاریخلی گزارشی نین تعیین ائتمه سینه اساسلاناراق قیساجا دئسک، آدام و یا کسلرین غورورونو آلچالتمایا (جینایت، یوخ ائتمه، زورلا یئر دییشدیرمه، ایشگنجه، جینسی جینایتلر و…) ایستیقامتلی جینایتلر اینسانلیق سوچودور. خوجالی حادیثه لری نین، نورنبرگ محکمه سی قورولوش سنه دینده و محکمه قراریندان تانینان بین الخالق حقوق قانونلاری
متنی نین ۶اینجی اصلینین ایکینجی بندی نین ج. بندینده معین ائدیلمیش اینسانلیغا قارشی ایشلنن جینایتلر داخیلینده ده اله آلینماسی لازیمدیر. قیرغین اثناسیندا موراجیعت ائدیلن اصوللار و رفتارلار باخیمیندان خوجالی حادیثه لری اینسانلیغا قارشی جینایت معیارلاری نین هامیسینا یاخینینی احتیوا ائدیر.
ساواش اثناسیندا دؤیوش قانون و تمللری نین پوزولماسی دؤیوش سوچلارینی مئیدانا گتیرر. موحاریبه جینایتلری ایله اینسانلیق علیه اینه جینایتلر بعضی حاللاردا ایچ-ایچه، بیر یئرده اولونا بیلرلر. اساسن بو ایکی تیپ جینایتین رکن لری آراسیندا بعضی بنزرلیکلر واردیر. آنجاق، دؤیوش سوچلاری نین ماهیتلری ضرورتی دؤیوش اثناسیندا ایشلنه بیلمه سینه قارشیلیق، اینسانلیق علیه اینه جینایتین صولح زامانیندا دا ایشلنمه سی مومکوندور. دؤیوش سوچو نین ضرر چکنلر هم وطنداشلار، هم ده عسگرلر اولا بیله جگی حالدا، اینسانلیق علیه اینه جینایتلرین قوربانلاری وطنداشلاردیر. دؤیوش سوچلاری نین مال علیه اینه ایشلنن بعضی سوچلاردان مئیدانا گله بیلمه سی مومکون اولدوغو حالدا، اینسانلیق علیه اینه جینایتین مال علیه اینه ایشلنمه یی تصوور ائدیله بیلمز. بو تعریف چرچیوه سینده، دؤیوشلرده قاداغان قبول ائدیلن بیر چوخ حرکته بیرباشا و دولایی شکیلده خوجالی هوجوموندا آچیق و آغیر بیر شکیلده باش وورولدوغو گؤرونور. ایستر خوجالی شاهیدلری نین، ایسترسه ده ۱۹۸۸-۲۰۰۳ ایللری آراسیندا گیروو و اسیرلیکدن قورتاریلمیش ۱۳۳۵ آدامین ایفاده لری ده بونو ثبوت ائدیر.
دیگر جینایت کاتئقورییالاری و بین الخالق تمل سندلر باخیمیندان
بین الخالق حقوقون بیر دیگر کاتئقورییا اولان هوجوم (تجاوز)سوچو و یا باریشا قارشی جینایتلرین اساس خوصوصیتلری نین، بیر هوجوم دؤیوشو و یا بین الخالق موقاویله لره و یا تامیناتلارا ضید دؤیوشو پلانلاشدیرما، حاضیرلاما، باشلاماق و داوام ائتدیرمه، یا دا یوخاریداکیلاردان هر هانسی بیری نین رئاللاشماسی اوچون اورتاق پلانا و یا سوی-قصدده ایشتیراک ائتمک اولدوغو گؤز قارشیسیندا ساخلانیلدیغیندا، بو خوصوصیتلرین بیر چوخونون خوجالیداکی یاشانانلارا آیید ائدیله بیله جگی گؤرونور. خوجالی حادیثه لری، ۱۹۴۸ BMT اینسان حقوقلاری حاقیندا عمومی بیان نامه سی نین اینسانلارین دیل، دین، عیرق، میللیت منسوبیتی سببی ایله اساس حقوق و آزادلیقلاریندان محروم ائدیلمه مه سی، جان و مال توخونولمازلیغی، آلچالدیجی رفتارا معروض قالماماسی و… حؤکملری احتیوا ائدن ۲، ۳، ۵، ۹، ۱۷ اینجی ماده لرله ده ضیددیر. ۱۲ آوقوست ۱۹۴۹ تاریخلی دؤیوش واختی وطنداش خالقین مودافیعه سی حاقیندا ژنو کنوانسیونونون ۳اینجی ماده سی نین تعیین ائله دیگی اوچ قاداغان کاتئقورییاسی نین اوچو ده خوجالی هوجوموندا آچیق و آغیر بیر شکیلده پوزولموشدور.
ژنو کنوانسیونونون (و اونا ۱۹۷۷-جی ایلده علاوه اولونان بین الخالق و بین الخالق غیری-حربی قارشیدورمالاردا مودافیعه ائتمگی گوجلندیرن ۱ و ۲ اینجی پروتکل)، باریشا و اینسان تهلوکه سیزلیگینه قارشی ایشلنن جینایتلر قانونو، ۱۹۷۲ میکروبی (بیولوژی) و سمّی سیلاحلارین الده ائدیلمه سی، ایستحصالی نین و ایستیفادنین قاداغان اولونماسی و محوی دیر ، ۱۹۷۴ BMT سیلاحلی قارشیدورمالاردا و فوق العاده وضعیتلرده قادین و اوشاقلارین مودافیعه سی بیاننامه سی، وطنداشلیق و سیاسی حقوقلار موقاویله سی، ایقتیصادی، سوسیال و مدنی حقوقلار موقاویله سی، اوشاق حقوقلاری بیلدیرگه سی کیمی تمل بین الخالق سندلر و عهده لیکلری ده هئچه ساییلمیشدیر. بین الخالق سوچلارین جزا مؤوجود بین الخالق حقوقا گؤره، اؤلکه سینده سویقیریم، حربی جینایت و یا اینسانلیغا قارشی جینایت تؤره دیلن یا دا وطنداشلاری بو جینایتلرین قوربانی اولموش هر هانسی دؤولت فاعللری تعقیب ائدیب و جزالاندیرماغا قانوناَ صلاحیتلی و مجبوردور. بو صلاحیت هله اعتیبارلیدیر و اصلدیر. نئجه کی، جزادان آزاد (توخونولمازلیق) پروبلمینی اله آلان بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی نین، ۲۶ نویابر ۱۹۶۸ سوچکارلارین جینایت مسئولیتلرینی یئنیدن تعیین ائدن و بو جینایتلرده زامان آشیمینی قالدیران بیر قرار متنینی-اینسانلیغا قارشی ایشلنن دؤیوش سوچلاریندان زامان آشیمی نین اویقولانامازلیغی اوزرینه کنوانسیون قبول ائتمیشدیر. دیگر طرفدن، میللی محکمه لر جینایتلری ایستینطاق و محاکیمه ائتمه باره سینده هله ده کامل صلاحیته مالیکدیرلر. آنجاق، تاماملاییجیلیک اصلینه (principle of complementarity) گؤره میللی محکمه لرین دؤوره یه گیرمه یه نیتلی اولمادیقلاری یا دا دوغرودان دؤوره یه گیرمه ایمکانیندان محروم اولمالاری کیمی حاللاردا، – ۱۹۹۳ ده BMT تهلوکه سیزلیک شوراسی نین قراری ایله یوگسلاوی اوچون یارادیلمیش،اؤزل محکمه اساسلی بین الخالق جینایت محکمه سی نمونه سینده اولدوغو کیمی – بین الخالق جزا مکانیزملری حرکته گئچیریله بیله جکدیر.
حقوقی باخیمدان هر شئیدن اول خوجالی فاجیعه سی نین بین الخالق حقوق نورمالارینا اویغون بیر شکیلده سویقیریم اولاراق قبول ائدیلمه سی و مسئوللاری نین جزالاندیریلماسی اوچون BMT سویقیریم کنوانسیونون اساسلاناراق رسمی شکیلده اینسان حقوقلاری محکمه سینه موراجیعت ائدیلمه لیدیر. آذربایجان ۱۹۹۶دا، ائرمنیستان دا ۱۹۹۳ده موقاویله طرف اولدوقلاریندان بو یولون تعقیبی اوچون هر هانسی بیر حقوقی مانعه سؤز مؤوضوسو دئییل.
موراجیعت، لازیملی دلیللر تقدیم ائدیله رک ائرمنیستانین سابق پرزیدنتی روبئرت کوچاریان و مودافیعه ناظیری سئرژ سارکیسیان داخیل خوجالی قیرغینی نین حیاتا کئچیریلمه سینده رولو اولان بوتون سیاسی و حربی دایره لری نین جزالاندیریلماسی طلب ائدیلمه لیدیر. سابق یوگسلاوی جغرافیاسینداکی سویقیریم حرکتلریندن مسئول توتولان یوگسلاوی پرزیدنتی سلوبودان میلوشویج، بوسنیا-صرب رهبرلیگی لیدری رادووان کارادزیچ و بوسنیا-صرب رهبرلیگی سیلاحلی قووه لر کوماندیری رادکو میلادزیچین سابق یوگسلاوی جزا محکمه سینده دؤیوش سوچلوسو اولاراق یارقیلانمالاری بو وضعیت اوچون یئرینده بیر نمونه دیر.
خوجالی سویقیریمی مکزیک و مجارستان ملی مجلسی پاکستانین سناسی طرفیندن تانینیب و بیر قانون اولاراق تصویب اولونوبدور. بو تانیمالار سویقیریم سوچونو بین الخالق حقوقو باخیمدان داها آرتیق گوندمه گتیریر و بیر بین الخالق جزا محکمه سینه داشیماغا یول آچا بیلیر.
ایستر بولگه سل ایستر باشقا خوصوصیتلی اولسون، دؤیوشلر قاچینیلماز اولدوغو اؤلچوده سویقیریم لارین قاباغی آلینمایا بیلینیر. بو دوغرودورسا، گله جک سویقیریملاری ، موحاریبه لرین، خوصوصیله ده میللیتلر و آزلیقلارین سرنوشتینی خطره سالا بیلن دؤیوشلرین قارشیسینی آلماق اوزرینده تمرکز اولونمالی دیر. BMT عدلیه دیوانینین باش کاتیبی نین معاوینی هانس کورلین دئدیگی کیمی، بوندان اعتیبارن، بوتون دؤیوشچو لر بیلمه لیدیرلر کی، بین الخالق دؤیوش و هومانیتار حقوقو پوزونتو ائتدیکلری تقدیرده، بین الخالق بیر محکمه قارشیسیندا حساب وئره جکلر.
http://ovsharli.blogfa.com


text:
اولدوز
اۇلدۇز (اینگیلیسجه: Star , فارسجا: ستاره , آنادولو تورکجهسی: Yıldız) — بیر ایشیقلی و چوْخ ایستی توپا بنزر پلاسما کی اینسجامینی چکیم گؤجویله ساخلییر. یئره لاپ یاخین اوْلدوز گونش دیر. آیری اوْلدوزلار گئجه ده گؤرسنیرلر. بیر اوْلدوز ایشیقلی و چوْخ اوزاق اولماغا گؤره یئر اوزوندن قالارلی و ایشیقلی بیر نقطه گؤروشور. ان ایشیقلی اوْلدوزلاری اسکی چاغدان تانییبلار و اولاریندا گویده خیالی بیر شکیللر چکیبلر کی اولارا اولدوزلار شکیلی آد وئریلیب. بۇ شکیللر ایشقلی اوْلدوزلاری خیالی بیر چیزگینن یاپیشماسیندان اولور. بۇ شکیللردن آدلیملاری اؤلکر، کیچیک آیی، قیفاووس و… اولور. بۇ اوْلدوز شکیللری اوْلدوزلاری تانیماقدا چوْخ یاریدم اولور.
بیر اوْلدوز اوز یاشامیندا هیدروژن مادهسین هلیوم ماده سینه چوندرر و چکیردک یاپیشماسی گوجو اونی ایشیقلی و. ایستی ائدر. اولدوزون ایچریسینده چکیردک گوجو آچیلار و اونی قیزدیرار. بۇ گوج ایستی و ایشیق اوْلوب و اوْلدوزدان چیخار.
بیر اوْلدوزون ایشیغیندان و اونون ایشیقلارین آچمادان اوْلدوزون بؤیوک کیچیکلیقی و کوتلهسی و اوندا اوْلان ماده لری بیلماق اولار. اولدوزلار بؤیوک و یاخین اوْلدوقلارینا گوره ایشیقلاری چوْخالیب آزالار. بیریم یاخینلیقدا اوْلان اوْلدوزلار سامان یولو قالاکسی اوْلدوزلاری اولور.
بیر اوْلدوزون بوتون کوتله سی اونون یاشامین و اولماغین بؤیوک کیچیکلیغین و باتماسین و اولماسین گؤرسهدیر. اولدوزلارین ایشیقلاری آچیلمادا اوندا اوْلان ماده لر و یاشامین گؤرسئدیر.
بیر اوْلدوز باشدا قازلارین ییغیشماسیندان و بیر–بیرینه یاپیشمادان ایجاد اولور کی بیر قاز و قالاکسیده اوْلان مادهلر بیر-بیرین چکیب و یاپیشار و بیر بؤیوک اوْلدوز اولار. بۇ قاز چوْخلو هیدروژن و هلیوم اولور. بۇ قازلار ییغیشمادا آغیرلاشیب و چکیردکینده هیدروژن قیزیشیب و چکیردک گۆجۆن آچار و هلیوم اولار.[۱]
قایناقلاردَییشدیر
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«ستاره»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲ ۱ دئسامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- ^ Bahcall, John N. (June 29, 2000). "How the Sun Shines". Nobel Foundation. Retrieved 2006-08-30.


text:
دانلود آهنگ ترکی دردیم وار داغلار کیمی آغلارام آغلار کیمی با صدای خواننده زن باکو همراه با متن آهنگ آغلارام آغلار کیمی و ویدئو کلیپ آهنگ آغلارام آغلار کیمی دردیم وار داغلار کیمی، سارالپ من سولارام ،ویرانه باغلار کیمی..
دانلود آهنگ ترکی آغلارام آغلار کیمی دردیم وار داغلار با لینک مستقیم و متن آهنگ
Downloaded
متن آهنگ ترکی آغلارام آغلار کیمی دردیم وار داغلار کیمی
گوز یاشیمین اخپ گدن گیلسی
اورییمنن گوپوپ گدیر آغلارام
ویرانه اغلارام غمین الینن
قلبمی آلپلار گدیر آغلارام
آغلارام آغلار کیمی دردیم وار داغلار کیمی ..
سارالپ من سولارام ،ویرانه باغلار کیمی..


text:
تورکیهنین کۆلکدن الکتریک اۆرهتیمینده رکورد
تورکیهده کۆلک انرژیسیندن اۆرهتیلن الکتریک انرژیسی ۲۰۴ مین ۳۷۵ مگاوات-ساعاتلا بوتون زامانلارین ان یوکسک سویهسینه چاتدی
تورکیهنین کۆلک انرژیسیندن الکتریک اۆرهتیمی ۲۰۴ مین ۳۷۵ مگاوات-ساعاتلا بوتون زامانلارین ان یوکسک سویهسینه چاتارکهن، کولگین توپلام الکتریک اۆرهتیمینده پایی یوزده ۲۵ اولدو.
تورکیه الکتریک شیرکتی بیلگیلرینه گؤره، دونن تورکیهده ۸۱۷ مین ۲۹۶ مگاوات-ساعات الکتریک انرژیسی اۆرهتیلدی.
اۆرهتیمده یۆزده ۲۵ پایلا کۆلک انرژیسی مرکزلری بیرینجی سیرادا یئرد آلدی. کۆلک انرژیسی مرکزلرینی یۆرده ۲۴،۷ ایله وارد ائدیلن کؤمور و یۆزده ۱۴،۹ ایله لینییت مرکزلری ایزلهدی.
بئلهلیکله، تورکیهده کۆلک انرژیسیندن اۆرهتیلن الکتریک انرژیسی ۲۰۴ مین ۳۷۵ مگاوات-ساعاتلا بوتون زامانلارین ان یوکسک سویهسینه چاتدی.
کۆلکدن الکتریک انرژیسی اۆرهتیمینده سون رکورد ۲ آوریلده ۲۰۳،۶ مگاوات-ساعات اولاراق ثبت ائدیلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایکی آتاک هلیکوپتری داها فیلیپینه تحویل وئریلدی
فیلیپین حربی هاوا گوجلرینه ۶ هلیکوپتر تحویل وئرهجک اولان تورک هاواچیلیق صنایعی، اوچونجو و دؤردونجو هلیکوپترلری فیلیپینه گؤندردی
اوریون کپسولو ایله یئنیدن ارتباط قورولدو
ناسا، ۴۷ دقیقهلیک ارتباط کسیلمهسینین آرادان قالدیریلدیغینی و بونون سببینین آراشدیریلاجاغینی بیلدیردی
ناسا، گۆنشین یئنی فوتوگرافینی پایلاشدی
"گئچهن آیکی گۆلون اۆزدن سونرا گۆنشین روح حالی...عصبی گؤرونور"


text:
آذربایجان: فرانسا سناسیندا قبول ائدیلن قراری شدتله رد ائدیریک
فرانسا سناسینین قبول ائتدیگی قرارین آچیق تخریبات اولماقلا آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا ایلیشکیلرین نورماللاشماسی پروسهسینی بالتالاماغا خیدمت ائتدیگی وورغولاندی
آذربایجان خاریجی ایشلر باخانلیغی فرانسا سناسینین "تحریم تکلیفی"نی قبول ائتمه قرارینی شدتله رد ائدرک، بو قرارین "آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا ایلیشکیلرین نورماللاشماسی پروسهسینی بالتالاماغا خیدمت ائتدیگینی" بیلدیردی.
باخانلیقدان وئریلهن آچیقلامادا، فرانسا سناسینین قبول ائتدیگی و حقوقی باغلاییجیلیغی اولمایان قرارین، باریش پروسهسینه قاتقی وئرمک نیتینی بیان ائتمیش بیر اؤلکه اولاراق فرانسانین تک طرفلی سیاسی دوروشونو آچیقجا اورتایا قویدوغونا ایشاره ائدیلدی.
آچیقلامادا، فرانسا سناسینین قبول ائتدیگی قرارین "حقیقتدن اوزاق، یالانیش و بؤهتان اؤزللیگینده حؤکوملر عکس ائتدیردیگی، آچیق تخریبات اولماقلا آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا ایلیشکیلرین نورماللاشماسی پروسهسینی بالتالاماغا خیدمت ائتدیگی" وورغولاندی.
قراردا شیشیردیلمیش ادعالارین اولدوغو و اونو حاضرلایانلارین بؤلگهدهکی تاریخی گئرچکلردن و مؤوجود وضعیتدن خبرسیز اولدوغو وورغولانان آچیقلامادا بو ایفادهلر یئر آلدی:
"فرانسا پارلمانینین اوست مجلیسینین قبول ائتدیگی قراردا ۳۰ ایله یاخین مدتده آذربایجان تورپاقلارینین ارمنیستان طرفیندن ایشغالیندان، دینج اهالییه قارشی قیرغینلاردان، شهر و کندلرین تالان ائدیلمهسیندن، ظولملردن بیر کز بئله بحث ائدیلمهمهسینی کدرله وورغولاییریق".
"فرانسا سناسینین قبول ائتدیگی قراری شدتله رد ائدیریک" ایفادهلرینه یئر وئریلن آچیقلامادا، سناسین بو قرارلا ارمنیستانداکی انتیقامچی قوهلری جسارتلندیردیگی، بؤلگهده باریشا، ثابتلیگه و ایرلیلهمهیه قاتقی وئرمهدیگی و قرارین آدیندا بحث ائدیلن "داوام ائتدیریلهبیلیر باریشین تشویقیندن اوزاق اولدوغو" وورغولاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
آذربایجاندان فرانسایا تپکی
"فرانسا اولوسال مجلیسینده آذربایجانا قارشی قبول ائتدیلن یالان و بؤهتان اولان قرار، بیر مدت اؤنجه سنادا قبول ائدیلن قرار کیمی، فرانسانین آذربایجانا قارشی یئنی بیر تخریباتیدیر"
ناخچیوانین گؤمروک کمیتهسی لغو ائدیلدی
ناخچیوان اؤزارک جمهوریتی میللی مجلیس باشقانینا باغلی اولان گؤمروک کمیتهسی، بیرباشا باکیداکی مرکزی یؤنهتیمه باغلانمیش اولدو
قیرقیز آغ ساققاللار شوراسیندان حکومته تکلیف
جمهورباشقانی سادیر چاپاروو، ۲۵-۲۶ نوامبردا باشکند بیشکئکده گئچیریلهن ۱.جی خالق قورولتایینین آغ ساققاللار شوراسینین عضولرینی قبول ائتدی


text:
هاوثورن (فلوریدا)
هاوثورن (فلوریدا) (اینگیلیسجه: Hawthorne, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۸٫۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۴۱۷ نفر و اهالی سیخلیغی ۸۶٫۹۷ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۴۵ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده هاوثورن (فلوریدا) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hawthorne, Florida»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
دۆنیانېن أن بؤیۆک اوشاغې / قېزبستی سولطان
عادَتَن ناغېللار بو سؤز’له باشلایېر. آمّا ایندی اؤتن گۆنه باخاندا گؤرۆرسن کی، اوشاقلېغېمېزېن أن گؤزَل آنلارېنېن باشلانقېجې ایدی بو سؤزلر-“بیری واردې، بیری یۏخ”. أصلینده اؤزۆمۆز ده بیلمَزدن بو سؤزلر’له بؤیۆمۆشۆک. چۆنکی اوشاق اۏلاندا “وارېمېز” داها چۏخ ایدی. اۆزۆمۆزده تمَنّاسېز گۆلۆشۆمۆز، قایغېسېزلېغېمېز، هامې طرفیندن دؤزۆم’له قبول إدیلن دَجَللیڲیمیز واردې. “یۏخ”لارېمېز دا یئتَرینجه ایدی. گؤزلریمیزین کدردن دۏلان نَمی، درددن یاشاران یاشې یۏخ ایدی. اۏلسا دا نهیی ایسه ألده إتمک اۆچۆن “سیلاح” کیمی قوللاندېغېمېز گؤز یاشېمېز واردې.
یاشامېمېزېن گؤڲ بۏیدا أڲلنجهلری، دۏستلار’لا، قۏنشو اوشاقلارې ایله اۏیناماغېمېز، دالاشېب-بارېشماغېمېز واردې. آمّا ایندیکی کیمی حاضېر گلینجیکلر، چئشیدلی اؤلکهلرین ناغېللارېنېن، خالق قهرمانلارېنېن اۏخشارې اۏلان بیزیم اوشاقلارا “سېرېنان” اؤزگه اۏیونجاقلارېمېز یۏخ ایدی. اۏنلارېن چۏخونو دا اؤزۆمۆز دۆزَلدَردیک، ألیمیزده اۏلان’لا. کؤهنه جۏراب، رنگبهرنگ پارچا تیکهلریندن نهلر “یاراتمېردېق”. ایش بوراسېدېر کی، هامېسې دا بیر-بیرینه اۏخشایېردې. إله لاپ اؤزۆمۆز کیمی.
أن أساسې خۏشبختلیڲیمیز واردې، ناغېللار’لا بزهدیڲیمیز، قهرمانلارېنا اۏخشاماق ایستهدیڲیمیز و بو آرزېلارې اؤزۆنده گزدیرَن صاف اۆرهڲیمیز واردې، اۏ اۆرَکده هئچ کیمه کین، نیفرت یۏخ ایدی. اۏ زامان دیلیمیزدن هئچ کسین خَطرینه دَڲمهڲن سؤزلر یاغاردې، بؤیۆیَندن سۏنرا نهدنسه داها تئز آلېشدېغېمېز، عادت إتدیڲیمیز اۆرَکقېران سؤزلر یۏخ ایدی. ألیمیزدن صاباحدان-آخشاماجان بوراخمادېغېمېز بئشداش، پارچادان گلینجیکلریمیز، اۏغلانلارېن مفتیلدن دۆزلتدیڲی “تاپانچالار” واردې، ایندیکی کیمی اۆزهریمیزده گزدیردیڲیمیز، بیر-بیریندن باهالې “S5-لریمیز”، ایسمارتفۏن، پلانشئتلریمیز یۏخ ایدی.
هر شئیی باجارېردېق اۏندا- ایش، دَرس، اۏیون. هر شئیه واختېمېز وار ایدی.. ایندی ایسه واختا قناعَت إدن بو قدر تئکنۏلۏژی، واسیطه اۏلسا دا، زامانېمېز یۏخدور. اۏندا تئز-تئز رنگلی کیتابلار ژورناللار اۏخوماق آرزېمېز وار ایدی. أل-أل، کیتابخانالاردا آختارېردېق. بعضیلرینی ایسه ورقلهییب، شکیللرینه باخا-باخا دفعهلر’له اۏخوموشدوق. ایندی یۆزلر’له چئشیدلی کیتابلار اۏلسا دا اۏنلارې آجگؤزلۆک’له اۏخوماغېمېز یۏخدور.
نه ایسه.. بؤیۆدۆک، إله بیل دَڲیشدی زامان، دَڲیشدی هر شئی. یان-یؤورهمیزدهکې شهرلر، کندلر بؤیۆدۆکجه، چاغداشلېقلاشدېقجا، اینکیشاف إتدیکجه اوشاقلېق ایللریندهکی خاطیرهلری اؤز قوجاغېندا ایتیریب آپاردې. سادهجه تَسَلّی قالدې کی، بیر واختلار اؤزۆمۆزه اؤزل ایچ دۆنیامېز واردې. بو دۆنیا ایندیکی ایله مۆقاییسهده کیچیک-اوشاق دۆنیاسې ایدی. آمّا ایندی، دۆشۆندۆکجه گؤرۆرسن کی، اۏ دۆنیا، إله اوشاق دۆنیاسېنداکې آرزېلارېمېز بؤیۆیَندن سۏنرا بیزیم اۆچۆن یۏل گؤرسهدن أن یاخشې بَلَدچی ایمیش. اۏنلار دا بیزیم’له برابر بؤیۆدۆ. بؤیۆیَنده ایسه “وار”لا “یۏخ”ــون آراسېنداکې فرقی و دَڲری حیسّ إتدیک. بو زامانېن و یا زمانهنین طلبیدیر. آمّا یئنه ده بیر تَسَلّی وار- أڲر کیمسه اؤز ایچهریسیندهکی بالاجا اوشاغې هله ده قۏرویوب ساخلایېب’سا اۏ، دۆنیانېن أن بؤیۆک اوشاغېدېر.
قېزبستی سولطان
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
تۆرکمنیستان، بۆتین دۆنیأ چاروادارلار یاریشینا قاتناشار
تۆرکمنیستان تۆرکیأنینگ بورسا شهرینده گچیریلجک بو یاریشلارا 30 تۆرگِن بیلن قاتناشار
تۆرکمنیستان شو ییل تۆرکیه ده گچیریلجک چاروادارلارینگ بۆتین دۆنیأ اویونلارینا قاتناشار.
تۆرکمنیستان تۆرکیأنینگ بورسا شهرینده گچیریلجک بو یاریشلارا 30 تۆرگِن بیلن قاتناشار.
42 آداملیق تۆرکمنیستان کرونی یاریشلاردا تۆرکیه ده بوُلار.
تۆرکمن تۆرگِنلر شو گۆن تۆرکیأ گلیأر.
چاروادارلارینگ بۆتین دۆنیأ یاریشی شو ییل 29-نجی سپتامبردا بورسا ولایاتی نینگ ایزنیک شهرینده باشلایار.
بو یاریشلار 2-نجی اکتبر گۆنۆنه چنلی دوُوام ادر.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکمن کِشدِهچیلیک صونغاتی یونسکو تاراپیندان تاصصیقلاندی
تۆرکمنیستان بیلن ایران اوُرتاق بوُلوپ بو صونغاتی یونسکونینگ مادّی بوُلمادیق مدنی میراث ساناوینا آلدی
"یۆپک قورچوغی و یۆپک اؤندۆریجیلیگی" یونسکودا تاصصیقلاندی
بو پوداق تۆرکیه، تۆرکمنیستان، آذربایجان، اؤزبگیستان، اوُوغانیستان و ایران تاراپیندان یونسکو قوراماسینا هؤدۆرلنیپدی
اؤزبگیستان دا آبای گۆنلری گچیرلر
تانیمال قازاق شاهیر و دؤرهدیجیلیگی اؤزبگیستان داقی دابارالار بیلن یاتلانار


text:
پروتو تورکجه
پروتو تورکجه یا آنا تورکجه و یا اؤن تورکجه تورک دیللری عاییلهسینین اوغوز و اوغور قوللارینا پارچالانماسیندان اوّلکی دؤورلره عایید هیپوتتیک بیر آنا دیلدیر. دیگر پروتو (آنا) دیللر کیمی، بو دا کئچمیشده کی دانیشیق دیلی ایله تام اولاراق عئینی اولمایا بیلر.[۱] اساسیندا قورولموش پروقنوزلاشدیریجی دیلدیر. پروتو سؤزونون " ایلک " و " ان قدیم " معناسینی وئردیگی اوچون اونو ایلک تورکجه کیمی گؤرمک اولار.[۲]
احاطه دایرهسی[دَییشدیر]
تورکجهنین مؤوجود اولان ان قدیم یازیلی قئیدی؛ 682-691-جی ایللرده یازیلمیش چوْیر کیتابهسیدیر.[۳] آنجاق بو کیتابه اورخون یازیلاری قدر حرکتلیلیک و جانلیلیق گؤسترمهدیگی اوچون اورخون یازیلاری عومومیتله تورکجهنین ایلک یازیلی قایناغی کیمی قبول ائدیلیر. اورخون کیتابهلری تورک دیللرینین شرق قولونون اؤزللیکلرینی گؤستریر. کئچمیشده پروتوتورکجهنین یارادیلماسی ایله باغلی آراشدیرمالار داها چوخ اسکی شرق تورکجهسی و اوغوز دیللری اساسیندا آپاریلدیغی حالدا، بو گون یاشایان بوتون یازیلی و دانیشیق تورک دیللرینین هرطرفلی تدقیقینه باشلانیلمیشدیر.[۴] اسکی شرق تورکجهسینین رونیک، اویغور و مانی بلگهلری یئنیدن قورولماسیندا اساس رول اویناسا دا، چوواش و خزر دیللری کیمی اسکی غرب دیللرینه دایر یازیلی قایناقلار کیفایت قدر دئییلدیر.[۴]
زامان آرالیغی[دَییشدیر]
دونیاداکی بوتون پروتودیللرین بیر اوست زامان حدّی، یعنی تخمینی باشلانغیج نؤقطهسی وار و بو آرالیق عومومیتده مزولیت دؤورونون سونو و یا نئولیت دؤورونون باشلانغیجیدیر.[۵]نئولیت اینقیلابی آدلانان دؤورده یارانان سوسیال-لینقویستیک شرطلر بو گون بیلدیگیمیز دیللرین مئیدانا چیخماسی ایله نتیجهلندی.[۵] پروتوتورک دیلی پروتوتورکلرین دانیشدیقلاری تورک دیللرینین اورتاق اجداد دیلیدیر.پروتوتورک دیلی اوغور (غرب) و اورتاق (common) تورک (شرق) قوللارینا بؤلونوردو. پروتوتورکجهنین ایلک دفعه 2500 ایل اول شرقی آسیادا دانیشیلدیغی دوشونولور.[۶]
سؤز بیلگیسی[دَییشدیر]
آدلار[دَییشدیر]
ساییلار[دَییشدیر]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ The Turkic Languages Lars Johanson. s 67. 1998. ISBN 0-415-08200-5
- ^ "proto-." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
- ^ Ölmez, Mehmet. "Türkçenin ve Türk dillerinin yaşı konusu" (PDF).http://turkoloji.cu.edu.tr/. Çukurova Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Merkezi. 31 Ocak 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2016.
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ The Turkic Languages Lars Johanson. s 69. 1998. ISBN 0-415-08200-5
- ^ ۵٫۰ ۵٫۱ The Turkic Languages Lars Johanson. s 68. 1998. ISBN 0-415-08200-5
- ^ Janhunen, Juha (2013). "Personal pronouns in Core Altaic". In Martine Irma Robbeets; Hubert Cuyckens (eds.). Shared Grammaticalization: With special focus on the Transeurasian languages. p. 223. ISBN 9789027272140


text:
حاجی قبول رایونو
حاجی قبول رایونو — آذربایجان جومهوریتیندا اینضیباطی – اراضی واحیدی. ۱۹۹۰-جی ایلده یارادیلان یئنی اراضی-اینضیباطی واحیدلردن بیریدیر.
شهر و ایری قصبهلرین آدلاریدَییشدیر
رایوندا ۳۱ یاشاییش منطقهسی وار. بۇنلاردان ۱ شهر، ۱ شهر تیپلی قصبه، ۴ قصبه و ۲۵ کنددیر. رایوندا ۱۵ اینضیباطی اراضی واحیدی، ۵ طیب موسّسهسی، ۵۵ مدنیت اوْجاغی وار.
سرحد رایونلارین آدلاریدَییشدیر
آبشرون، قوبوستان، شاماخی، آغسو، کوردمیر، صابیرآباد، سالیان رایونلاری، شیروان شهری.
تاریخیدَییشدیر
حاجی قبول رایونو کور–آراز اوْوالیغینین جنوب–شرقینده یئرلشیر. رایونون مرکزی حاجی قبول شهرینین تاریخی ۹-جو عصردن باشلانیر. "حاجی قبول" سؤزونون معناسی "الله سنین حج زیارتین قبول ائتسین" دئمکدیر. بۇ سؤزون یارانماسی اوْنونلا علاقه دار کی، بۇ شهر موسلمانلارین مقدس زیارتگاهلاری اوْلان مکه و مدینهیه گئدن یوْلون اۆزرینده یئرلشیردی. زووارلار بۇ قدر اۇزون یوْلو دایانمادان قَت ائده بیلمزدیلر. بورانین شرایطی دوشرگه سالماق اۆچون چوْخ موناسیب ایدی.
آذربایجان رایونلاریدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ "Şəhərlərarası telefon kodları". Aztelekom MMC. Aztelekom İB. Retrieved 19 August 2015. (لاتین تورک دیلینده)


text:
«۵۰-نجی و ۶۰- نجی ایللرین آرمانخواه و یئنی قورولوش آرایان گنجلرینه اتحاف! آرمانلارینین بوتون گوجلری و آخساقلیقلارینی دوشونرکن.»
Jan 7, 2014
آرزومان دایی
رقیه کبیری
«۵۰-نجی و ۶۰- نجی ایللرین آرمانخواه و یئنی قورولوش آرایان گنجلرینه اتحاف! آرمانلارینین بوتون گوجلری و آخساقلیقلارینی دوشونرکن.»
«۵۰-نجی و ۶۰- نجی ایللرین آرمانخواه و یئنی قورولوش آرایان گنجلرینه اتحاف! آرمانلارینین بوتون گوجلری و آخساقلیقلارینی دوشونرکن.»
تاق… تاق… تاق…
اَلینین آیناسیایلا شوشهنی دؤیدو. قاپینی آچان اولمادی. دستگیرهدن یاپیشیب، قاپینی آچماغا چالیشدی. قیفیللی ایدی. یئنه شوشهنی دؤیدو. آلنینی شوشهیه دایاییب، قارانلیق دوکانین ایچینه باخدی.
یان یؤؤرهسینه باخمادان، باشی قینیندا، بیر باشا، داش ماغازالاردان بارناوایا دؤنوب، عاغلیندا قارالادیغی توکانین قاباغیندا دایانمیشدی. یاتاق یئری اولماسایدی دا، آرا- سیرا هردن گلیب، اوتوروب، سیغناجاق یئری ایدی.
هاوا بتردن شاختایدی. تو دئییردین توپورجهیین هاوا دا دونوردو. آغآپباغ قار بوتون خیابانلاری، کوچهلری بوروموشدو. بورنونون اوجو بوز کسمیشدی. قول ساعاتینا باخدی. خیابانلاردا سرگردان وورنوخدوغوندا، ساعات هئچ ده وئجینه دئییلدی. زامانین عیاری الیندن چیخمیشدی. سحر تئزدن دانیشگاه آدینا ائودن چیخیب، گوناورتا اولمامیش، آیاقلاری اونو بارناوایا گتیریب، چاتدیرمیشدی.
الجکسیز اللرینی هوولادی. پالتونون جیبینی قوردالاییب، گوموش بیر بئش قیرانلیق چیخاردیب، یئنیدن شوشهنی تیققیلداتدی. تیق تیق تیق…
توکانین اوروسوسونون آسیلی قیفیلینا باخمایاراق، بیر داها شوشهدن قارانلیق توکانین ایچینه باخدی. تاختا میز- صندللر قارالتی کیمی گؤرونوردو. بیر- ایکی آددیم دالییا آتیب، ایکینجی مرتبهنین پنجرهسینه باخیب، سسلهدی: «آرزومان دایی… آرزومان دایی…»
آرزومان دایینین یئرینه «مامان» شوشهدن باخدی. هئرهنین ایچینه دوزولموش، قیرمیزی شمعدانی گوللرینین دالیسیندا، گوموشو ساچلارییلا دورموش «مامان»ی گؤرنده، اونا ائله گلدی کی، «باجالانلو»نون تابلولارینین بیریسینه باخیر. «مامان» آرزومان دایینین ائوده اولمادیغینی باشینین ایشارهسی ایله اونا بیلدیردی. اویسا اشارهنی سایمادان «آرزومان دایینان ایشیم وار» دئدی. «مامان» پنجرهنین بیر تایین آچیب، ائشییه ساری اَییلدی. چینینه سالدیغی ساری ائشارپینین قوتازلاری پنجرهدن ساللاندی: «آرزومان ائوده دگیل» دئیب، پنجرهنین تایینی باغلاییب، گؤزدن ایتدی. ستار کوچهنین اورتاسیندا دوروب، ترپنمهدن، گؤزونون گؤرونتوسوندهکی تابلودا قیرمیزی شمعدانیلارا باخدی. «مامان»نین گؤرونتوسو، یئنیدن شمعدانیلارین دالیسیندا گؤیردی. بیر داها پنجرهنین تایینی آچیب: «ساتتار افندی! آرزومان بلکه یوباندی. مامئت گوناورتادان قاباق دا آچیق اولور.»
ستار «یووووخ! آرزومان دایینی گؤزلَهرم» دئدی.
«مامان» چیینلرینی آتیب، «آنجاق هاوا شاختادی، گئنه اؤزون بیلرسن افندیم!» دئیب، پنجرهنی باغلادی.
ستار توکانین قاباغیندا چؤمبهلیب، یان یؤورهسینه باخدی. بو حال- هاواسییلا مامئتین یئرینه گئتمهیه گؤیلو یوخ ایدی. گؤزلردن اوزاق، یار- یولداشدان آیری، دینج بیر یئر آختاریردی. کوچهنین اورتاسی شوشه کیمی بوز باغلامیشدی. کوچهده گلدی- گئدردن خبر یوخ ایدی. قو دئییردین، قولاق توتولوردو. جیبیندن فیلترلی، نازیک هما سیگارینین پاکاتینی چیخاردیب، بیر سیگار آلیشدیردی. ائله دریندن کؤکسونه چکدی کی، دئیهسن ایللر ایدی توستو عطشی ایدی. دونن گئجه اوخودوغو کیتابین بیر پاراگرافی یادینا دوشدو: «اؤپوش اولمایان یئرده، سیگار گرکلیدیر». هؤوشنهلی، دالبادال سیگارا قولاب ووردو.
«اؤپوش ایستهین کیمدی؟ اؤپوشو وئردیخ “فروید”ون اؤزونه. منی دوشونن، اورکبیر آدام آختاریرام. تکجه منیمله اوتوروب، گؤز- گؤزه تیکیب، دئییب- دانیشسین. آمما حاییفلار اولسون کی، اورکبیر آدامیم دؤورهسینه ییغینتی ییغاندا، آنجاق سیگارنان آرزومان دایییا پناه گتیرمک اولور» دئیه، دوشوندو. سیگاری سؤندورمهمیش کؤتویونو کوچهنین اورتاسینا تولازلادی. کؤتوک شوشه کیمی بوز اوستونده توستولهدی.
دیزلرین قوجاقلاییب، باشینی دیزلری اوسته قویدو. عاغلینا گلن یامان- یوووزو اؤزونه سؤیلهدی: «سارساق! سَفئه! عاغیلسیز! عشقدن عقیدهیه نه دخلی؟» ایچیندن بیر سس قالخدی: «سَفئهلهمه… عشق هانسی ایتدی سنی قودورتسون؟ عاغلیوی ایتیریبسن؟ خالقین اوشاقلاری گئدییب زیندان چکیر، سن ده دوروسان… دئمزلر بو هایا- های دا، هئچ اوتانمادین عاشیق اولدون؟» گؤزلری یاشاردی… « گؤزدن ایراخ، گؤیولدن ایراخ دئمیشلر. تَزه- تَزه یادیمنان چیخیردی هااااا. آخی بیردن بیره، گئنه هانسی اراده منی چکیب آپاردی اونون کیلاسینا؟ کاش گئتدیییم یئرده قیچیم سیناردی… دئنه سنه نه دخلی کیمنن دانیشیر، کیمنن دانیشمیر؟ سن اونون نهییسن؟ نهچیسیسن؟ دللَحسن یوخسا گودوکچوسو؟ دئییرسن بس هر کس ایکی کلمه سننن سیاستدن، ادبییاتدان دانیشسا، سنه آغزی آخییب؟… نه اولسون کی؟ کیم دئییر سنی سئویر؟ کافه تریا دا اوتوروب، ایکی کلمه ساعدیدن، اوش کلمه هدایتدن، بئئش کلمه سیاستدن دانیشدیسا یانی سنه ویریلیب دااا؟. بئچارا، گؤر هِش او سنی ساییر؟ سن اونو گؤرنده ال- آیاخدان گئدیسن… دیزلرین تیترهییر… یاشیل گؤزلرینه باخاندا آز قالیسان هوشون باشیننان اوشسون… گؤر هئش او سنی وئجینه آلیر؟…»
آیاق سسی ائشیتدیدیکده باشینی قووزادی. آرزومان دایی آیاق اوسته، اونون اؤنونده دایانمیشدی. ستار الینین دالیسییلا گؤزلرینین یاشینی سیلیب آیاغا قالخدی. آرزومان اؤزونو گؤرمهمزلییه ووردو: « هاااا ساتتار افندی! نه وار گون اورتا اولمامیش، دانیشگاه یئرینه آرزومانین دامچاسینا یول آزیبسان؟» دئییب، اوروسونون یاری تایینی آچیب، ایچری کئچدی. الینی ایشیق کلیدینه ساری اوزالتدی. میز- صندل قارالتیلاری ایشیغا چیخدی. ستار دیوارین دیبینده، پیلله آلتینداکی میزین آرخاسیندا اوتوروب- اوتورمامیش: « قادان آلیم آرزومان دایی، یاریمدانا او داوادان منه وئر! » دئدی.
آرزومان دایی شوبههلی، اینانمازجاسینا دؤنوب ستارا باخدی: «آخی سحر- سحر چاخیر ایچمزلر ساتتار افندی!»
ستار «آرزومان دایی! سن آلـاه سؤزو اوزالتما… » دئییب، میزین اوستونده دیرسکلندی. آرزومان «چاخیر هر دردین چاراسی دئییل اوغولوم» دئییب، پئشخوانین دالیسینداکی رفلرده سیرایلا دوزولموش شوشهلره ساری دؤندو. ستار یالوارا- یاولوارا: « سن آلـلاه هئش نه سوروشما دایی. فقط یوباتما» دئدی.
آرزومان بیر بشقابدا ایکی شور خیارلا بیر پیالا قاتیق میزین اوستونه قویدو: «ساتتار افندی، هر ایشین قایداسی وار. داوانین دا قایداسی ایکیندیدن سورادی»
ستار اوتانقاجلیقلا باخیشینی آرزومانین گؤزلوک دالیسیندان باخان یاشیل گؤزلریندن قاچیرتدی. اویسا «سن بیلرسن کی من جاوانلارا چاخیر ساتمارام، هله قالسین او دا گونون گون اورتاسیندا… آمما سنین خاطیر- حؤرمتین باشقادی»
ستار، اللرین بوینونون دالیسینا آپاریب، بارماقلارینی پئیسرینده بیر- بیرنه قیفیللایب، صندلین دایاناجاغینا دایاندی. آرزومان توکانینین دیوارلارینی شاه-ین شکیللری یئرینه، خیابان قیراغیندا ساتیلان پوسترلرله بزهمیشدی. خاچا چکیلمیش عیسی، باشی چینینده اوزگون- اوزگون، اوز به اوزوندهکی دیواردا، چرچووهسیز پوستردن ستارا باخیردی. عیسی خاچا چکیلیب، باشی بیر یانا آخیب، اؤلوم حالیندا اولسا دا، رسام قول- قیچینین عضلهلرین بیر ایدمانچی عضلهسی کیمی رسم ائلهمیشدی. عیسینین رسمیندن بیر آز کناردا مقدس آنا، عیسینین اوشاقلیغین قوجاغینا آلییب، پئشخوانین دالیسینداکی رفلره باخیردی. آرزومان بیر شوشه کولا، یاریم دانا «مخصوص» و بیر استکانی میز اوستونه قویوب: «اؤلچونو آرتیریبسان ساتتار افندی» دئدی. ستار گؤزونو دیوارداکی عیسییلا مریمدن آییریب، دوداغینی قاچیرتدی: «سورشما دایی، ایندی ۵۵ ده منه کار کسمز» دئییب، چاخیری شوشهدن استکانا سوزوب، کولاسیز، بیر نفسه باشینا چکدی. چاخیر دیل- بوغازینی یاندیریب، یاخا- یاخا آشاغی آخدی. غیر ارادی اولاراق، گؤزلرینی قییب، باشینی تیترهتدی. بارماغینی قاتیغا باتیریب، یالادی. گئنه نیگارین حوزونلو باخیشی، ملاحتلی گولوشو گؤزونون اؤنونده جانلاندی. نیگار دانیشکدهنین ضیالی قیزلارینین ایچینده اؤنجول ساییلسایدی دا، ستارا ائله گلیردی کی، او اینجه، نازیک شوشه کیمی بیر قیزدی. اَل دَیمهمیش سینا بیلر.
آرزومان «هاااااای… هاااای. هاااای روزگار» دئیه- دئیه ستارین میزینین باشیندان اوزاقلاشدی. ستار شور خیارا بیر دیش وورب، بشقابین ایچینه آتدی. پئشخوانا دوغرو گئدن اورتا بویلو آرزومانین دوشوک چیینلرینه، چیینلریندن بوغدایی ساچلارینا باخدی. آرزومان کئچیب، پئشخوانین دالیسیندا اوتوراناجان گؤزونو اوندان آییرمادی. یار- یولداشلاری ایلا چاخیر ایچمک اوچون عادت اوزره «مامئت»ه یا دا «ارزان»نین زئرزمیسینه گئدردیلر. اورالاردا «بالزام» دان توتدو، «سلطانیه» «مراغا» حتی «۵۵» ده تاپیلاردی. اوستهلیک، مامئتین خؤرکلری نین ایچینده دادلی- دوزلو زینگ و کوفته ده اولوردو. اؤز- اؤزویله خلوت ائدیب، اؤزونو چاخیرین هاواسینا بوراخماغا احتیاج دویدوغوندا، آرزومان دایینین صفالی آمما محقر یئرینه گَلَردی. هردن بیر ده، گلیب، ایکی- اوچ یاشا دولموش دوستویلا اوتورب، صحبتلهشیب، بیر آز میرزه علیاکبر صابر، بیر آز میرزه علی معجز یا علیآغا واحدی چاخیرلارینا مزه ائدردیلر. آرزومانین یئری، ستارین لاپ اورهیه یاتیم یئریایدی. اوردا خلوتینی خارابلایان هئچ بیر نه اولمازدی. ستار آرزومان دایینین اول- آخیر جاوان مشتریسیایدی.
ایکینجی، اوچونجو ایستکانی دالبادال باشینا چکدی. آرزومان گؤزآلتی ستاری سوزودو. «ساتتار افندی، مامان هله قارتوپیلاری پیشیرمهییب. چاخیر آج قارینی خارابلار اوغلوم!» دئدی.
باشی قیزیشمیش ستار، یاستی- یاستی: « دایی، منیم دردیم قارین دردی دییل کی…» دئییب، سوسدو. گئنه ادبیات دانیشکدهسینده کریدورون دیبیندهکی کیلاس گؤزونون اؤنونه تیکیلدی. نیگار، الینده «ارک» آغآپباغ گؤزل سیر- صیفتی ایله، نفتی سوبانین دیبینده اوتورموشدو. هر زامانکی کیمی ساچلاری هؤروکلو دئییلدی. خورمایی ساچلاری، یاشیل پالتوسونون خز یاخاسینا شلالهلنمیش، ژورناللارداکی خاریجی مانکنلره بنزهییردی. ادبیات دانیشگاهینین عاغیللی- باشلی، ضیالی تایسیز قیزینین یازدیغی مقالهلری دانشجولارین، اوستادلارین الینده، ال به ال دولانیردی. بئش- آلتی اوغلان، آری کیمی نیگاری دؤورهلهمیشدیلر. اویسا، اوغلانلاری اونون دؤورهسینده گؤردوکده، قیسقانجلیق جانینی، عاغلینی بورودو. نیگار «ارک» درگیسیندن بیر یازی سئچیب، اوخوماقدایدی. ستاری قاپینین چرچیوهسینده گؤردوکده، حوزنلو، ووقارلی باخیشییلا اونا باخیب، خوش کؤنوللوجه «ارک-ین تازا نومرهسی چیخیب، بیزده باشمقالهنی اوخویوروق» دئدی. ستار: «سیز ایشیزده اولون. من یولداشلارین بیرینی آختاریرام… دئدیم بس بوردادی» دئییب، کیلاسدان چیخدی. نئچه آددیم گئتمهمیش کوریدورون اورتاسیندا دایاندی. بوتون گوجویله دیواری تپیکلهدی. یوموروغونو دیوارا چیرپاندا، بارماقلاری گؤینهدی…
یئنه چاخیری شوشهدن استکانا سوزدو. آرزومان «هاااای هاااای هاااای» دئدییب، پئشخوانا دیرسکلندی. ستار استکانی برکدن میز اوسته چیرپاندا، آرزومان باشینی توولادی. ستار بیر قاشیق قاتیق یئیب، سسینی اوجالتدی:«پنبهی داغ جنون ایچره نهاندیر بدنیم… دیری اولدوقجا لباسیم بودور، اؤلسم کفنیم…». گؤز یاشلاری یاناقلاریندان آخیب، بوغلاریندان دوداغینا سیزدی. گؤز یاشینی دادیزدی. ندنسه قفیلدن اوشاقلیق چاغلاری یادینا دوشدو. اوشاقلیغینا دؤنمهیی، باشینی آناسینین دؤشونه دایاییب، دویونجا آغلاماغی اؤزلهدی. اوشاقلیقدا بورنون سویو آخاندا دیلیایله یالاییب، شور دادیندان خوشلاناردی. بیر داها دیلینی دوداغینا سورتدو. گؤز یاشینین شور طعمی، بو دفه دادسیز ایدی.
آرزومان « هاااای هااااای شاهرییار… پیدر عشق بسوزد که در آمد پیدرم» دئییب، رفدن یاریمچیق بیر یئکه شوشهنی گؤتوروب، ایستکانا سوزودو. تامسینا- تامسینا گیلاناری رنگده ایچکینی ایچمهیه باشلادی. ستارسا شوشهنی گؤتوروب ایستکانا سوزمک یئرینه بیر قورتوم شوشهدن ایچیب، بیر دیش شور خیاردان یئییب، یاستی- یاستی « آرزومان دایی… آرزومان دایی…» دئدی. ائله یاستی- یاستی دانیشیردی کی، آز قالا سسی اسلوموشنه دؤنسون. گئنه اوجا سسله اوخوماغا باشلادی: «عاشیق صادیق منم! مجنونون آنجاق آدی وار… منده مجنوندان فزون عاشیقلیک استعدادی وار…»، باشینی میز اوسته قویوب سسسیز- سسسیز آغلادی.
«مامان» قولاب توخونماسی الینده، پیللهلردن آشاغی ائندی. ستارین باشینی میز اوسته گؤردوکده «اولماسین آزار ساتتار افندی» دئدی. ستار باشینی میزدن قالخیزدی. پالتوسونون یئنگیسی ایله گؤزلرینین یاشینی سیلدی. «مامان»نا باخدیقدا، دئیهسن ایچیینده بیر یارانین کؤزمهیینی قوپارتدیلار. اونودماغا چالیشدیغی نیگار یئنه یادینا دوشدو. «مامان»ین دا گؤزلری نیگارین گؤزلری کیمی یاشیل رنگده ایدی. یاستی- یاستی«مامان افندی!» دئدی. «گاهدان یئر اوزونده نؤقطه بویوندا اولان بیر اینسان گؤزونده ائله یئکهلیر، ائله یئکهلیر، اوندان باشقا هئچ کیمی گؤره بیلمیسن. حالبوکی او سنه قاداغان دی… سن هارا، او هارا… ایکی آدا کیمی… ایکی اوقیانوس کیمی…»
شوشهدهکی چاخیرین سون قطرهلرینی باشینا چکدی. مامان آرزومانا باخیب، باشینی بولادی. قیرمیزی صندللرینی یئرده سوروتلهیه- سوروتلهیه کئچیب پئشخوانین دالیندا اوتوردو. عمامه ساپینی پئشخوانین اوستونه قویوب، قلاب توخونماسین توخوماغا باشلادی. ستار بوش شوشهنی آرزومانا ساری توتوب «قادان آلیم دایی، بیر چَتوَل ده وئر» دئدی. مامان ایسه باشییلا آرزومانا آپارماماغینی آنلاتدی. ستار «مامان»نین قاش- گؤز اویناتماسینی گؤروب: «مامان افندی، بیلیسن مئییین داشقینلیغی، نئییین آتشی ندندی؟». مامان آرزومانا باخیب، گولومسهدی: «کئفلیدن آییغی اولماز» دئدی. ستار «بیر چَتوَل ده گتی دایی! قوی بیر گون ده من دولوب داشیم داااا» دئدی. آرزومان پئشخوانین دالیندان قالخییب، الینده شوشه، ستارین اوتوردوغو میزه ساری گئتدی. ستار شوشهنی آلیب باشینا چکدی. سونرا دیش وورموش شور خیاری گؤتورب، یئریندن قالخدی. یاستی- یاستی « دایی، سن دئییرسن بَه من تورپنان ایسپید ایچن علی بئداوامجان یوخام؟»
آرزومان اوزونتولو- اوزونتولو ستارین قولوندان یاپیشیب «اوغول، اَیلش هوش- باشین یئرینه گلسین سونرا گئت» دئدی. ستار ساغ الینی شالوار جیبینه آپاریب، بیر قیرمیزی اونلوق اسکناس چیخارتدی. سونرا سول الینی جیبینه سالیب بیر ده بیر گوموش بیر تومنلیک چیخاردیب، پوللاری پئشخوانین اوستونه قویوب، قاپییا ساری یوللاندی.
الینده دیش وورولموش یاریمچیلیق شور خیار، سندلیه- سندلیه داش ماغازالارادان شهناز مئیدانیا ساری دؤندو. خیابانین باشیندا دایاندی. ادبیات دانیشگاهینا گئتمهلییدی؛ آمما آددیمینی آددیمیندان گؤتوره بیلمیردی. آرخین قیراغییندا اوتوروب آیاقلارینی قارنان دولو آرخین ایچینه قویدو. نیگارا باخدی. نیگار کیلاسدا سوبانین دیبینده زیل سسیایله اونو دؤورهلهین اوغلانلارا مقاله اوخویوردو. بیر آزدان تپهسی اوسته آرخین ایچینه ییخیلیب، باشی قارا قویلاندی. دیش وورلموش شور خیار آرخین قیراغیندا قار اوستونه دوشموشدو…
۹۲٫۱۰٫۶
***
اوروسو: لای- لای تاختا قاپیلار اولوردو – هله ده تکه- توک قدیمی محلهلرده گؤزه دَییر- قاپینی آچدیقدا پارچا کیمی لایبهلای بیر- بیرینین اوستونه ییغیلیب، باغلادیقدا لایبهلای ایکی (ساغ- سول) طرفدن آچیلیب، گلیب بیر- بیرینی توشلاییر. سونرا هر ایکی تای دان بیر اوزون دمیر کمربند کیمی اوزانیب، قیفیل یئرینده بیر- بیری اوسته اوتورار. سونرا اونلارین اوستوندن قیفیل ویریلار.
ایسپیت: الکل.
قایناق: ایشیق سیته سی


text:
بو یازی توركیه قزتلرینده یاییلیبدیر
اوخویانین قانی قایناماسین و اونون یئرینه یوموشاق سؤزون گوجون آنلاسین
گونیلی سویداشلار لوبیچیلیی اؤیرنمه لیدیرلر
ائرمئني آسيللي آمریكالی شوو ييلديزي کيم قارداشیان، تایم درگيسي ايچين 1915 اولايلاريني حاققیندا بير مقاله قلمه آلدی.
آتالاري نين ائرمئنيستان’دان لوس آنجلسه كؤچ ائتديگيني قید ائدن کيم قارداشیان، " اگر اونلار قاچماسالاردي بورادا اولمازديق" دييه يازدی.
کيم قارداشیان وئست ايمضاسي ايله چيخان يازي، اوباما'يي دا يوموشاک اوسلوبو ندنييله ائلئشتيریر.
آنکارا'يا چاغری
''بير سويقيريمي خاطيرلامانين آماجي نين، بير داها ياشانماماسيني ساغلاماق اولدوغونو'' بیلدیرن قارداشیان، "بير بوچوک ميليون کيشي قتل ائديلدی و بير اولکه بو دورومو هيچ ياشانماميش كیمي داورانييور. بونون دوغرو اولدوغونو دوشونممیرم" دئدی.
آمریكا باشقاني باراک اوباما’نين بو ایلده 24 نيسان آچيخلاماسيندا ‘سويقيريم’ کلمه سيني قوللانماماسيندان خیال قیریقلیغی دويدوغونو قيد ائدن قارداشیان، "تورکييه’ نين سويقيريمي قبول ائتمه سي نين زاماني گلدي. بو گون اورادا کي اينسانلارين سوچو دگيل، 100 ایل اؤنجه ياشاندي. تورکلر بو دورومو قبول ائدرسه هرکسين حیاتينا دوام ائده بيلجگينی اینانیرام. گئچميشله يوزلشمه مک سايقيسيزليق" دييه دوام ائتدي.
(Kaynaq: NTV)


text:
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
خبر تورک گزیتهسی: ایردوغان: دیجتال زیربناسینی بوندن هم کوچلی قیلیش گه قرارلی میز سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان تورکسات نینگ انقره ده جایلشگن گولباشی مرکزیده تورکسات آ5 ماهواره سینی خذمت گه توشیریش مراسمیده گپیردی. جمهور باشلیغی ایردوغان دیجتال چاغ نینگ امکانیتلرینی ملتیمیزنینگ امریگه انچه رواجلنگن اولکه دن آلدینراق بیریش نی بجردیک. اینیقسه صنایعدن تجارتگه تعلیم و ساغلیک نی سقلش سکتوریگچه دیجتال زیربنانی بوندن هم ارتیق کوچه یتیریش گه قرارلی میز" دیدی.
حریت گزیتهسی: تورکیه اقتصاد ساحه سیده دنیا مقیاسیده پارلاق یولدوز بولیشی ممکن سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
تورکیه نینگ 2010 ییللرگچه دنیانینگ پرلاق یولدوزی صفتی گه سزوار دیب تاپیلگن بیر اقتصادی ظرفیت کورستگن لیگینی ایتگن ایجزاجی باشی هولدینگ شرکتی باشلیغی بلند ایجزاجی باشی تورکیه اقتصادی نینگ ینه خوددی شونده ی کوچینی کورستیش ظرفیت گه ایگه ایکن لیگینی ایتدی.
وطن گزیتهسی: روسیه دن بودروم گه 83 میلیون دالرلیک سرمایه کیریتیش سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
روسیه دن بودروم گه 83 میلیون دالرلیک سرمایه کیریتیش کیلدی. روسیه – تورکیه تجارت کینگشی باشلیغی احمد پالانکویف روس سرمایه کیریتووچیلر تامانیدن موغلانینگ توریزم مرکزی بودروم تومنیده 83 میلیون دالر سرمایه بیلن سپورت و تفریح مجتمعی قوریلیشینی ایتدی.
یینی شفق گزیتهسی: ازمیرده گی زراعت فستیوالی گه 80 اولکه دن 774 ته مارک قتنشدی سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
اروپانینگ تورت ته زراعت کورگزمه سیدن بیرته سی بولمیش ازمیرده گی ایکسپو خلق ارا زراعت و حیوانچیلیک کورگزمه سیده (23-27 جون) تورک رکتلری 900 میلیوندن آرتیق کیلیشوولرگه قول قویدی. 80 اولکه دن 100 دن آرتیق خارجی شرکت بولیب 774 ته مارک قتنشگن کورگزمه گه فرانسه، روسیه، هندوستان و قطردن علاقه کورستیلدی.
ستار گزیتهسی: استانبول قونلغه سی 3 کونده ریکارد اورنه تدی سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
آیلب اروپاده اینگ کوپ اوچیش گه میزبانلیک قیلگن استابول قونلغه سی 25-26-27 جون تاریخلریده 100 مینگدن آرتیق یولاوچی گه میزبانلیک قیلیب ینگی تور کروناویروس (کوید-19) کسل لیگی باسقیچیده اینگ گاوجوم کونلرنی اوتکزدی.


text:
برهانالدین ربانی
برهانالدین ربانی — افغانیستان پرزیدنتی (۱۹۹۲ (میلادی)-۲۰۰۱ (میلادی))
برهانالدین ربانی ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱ (میلادی)-جی ایلده اؤلدورولموشدور.
حیاتی[دَییشدیر]
افغانیستانین سابیق پرزیدنتی، تاجیک اَصیللی برهانالدین ربانی۱۹۴۰-جی ایلده افغانیستانین شمال-شرقیندهکی فایزاباد شهرینده آنادان اوْلوب .
۱۹۶۳-جو ایلدن کابول بیلیم یوردودا ایسلام حوقوقوندان درس دئییب. داها سوْنرا ۱۹۶۸-جی ایلده میصرین الازهر بیلیمیوردوده ایسلام فلسفهسی ایختیصاصی اوزره تحصیل آلیب.همین ایل جامیعه-ی ایسلام حیزبینی رهبری اوْلوب.
۱۹۷۳ (میلادی)-جو ایلده شاهزاده داوودون دئوریلمهسیندن سوْنرا پاکیستانین پیشاور شهرینه کؤچوب.
۱۹۷۹ (میلادی)-۱۹۸۹ (میلادی)-جو ایللرده افغانیستاندا روس اوْردوسونا قارشی آپاریلان دؤیوشلرده اشتراک ائدن ربانی اَفغان مۆجاهیدلرینه باشچیلیق ائدیب. تابعچیلیینده ۲۰ مینه یاخین دؤیوشچو واردی.
۱۹۹۲-جی ایلده افغانیستانا قاییداراق، ۲۸- ژانویه ده افغانیستان ایسلام دؤولتینین موقتی پرزیدنتی اوْلوب.
۲۲ دسامبر ۲۰۰۱ (میلادی)-جی ایلده ربانی رسماً پرزیدنتلیکدن ایستفاء ائدیب.
افغانیستاندا “طالبان”لا مۆذاکیرهلره اداره ائدن عالی باریش شوراسینین باشچیسی ربانی پایتخت کابولداکی ائوینده ۲۰ سنتیابر ۲۰۱۱-جی ایلده تررو نتیجهسینده قتله یئتیریلیب.


text:
سالت استیئی. ماری، میشیقان
سالت استیئی. ماری، میشیقان (اینگیلیسجه: Sault Ste. Marie, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۵۲٫۲۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۴۱۴۴ نفر دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سالت استیئی. ماری، میشیقان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sault Ste. Marie, Michigan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
هیجا
هیجا ـ کلمهلر پارچا پارچا دئییلیر، هر پارچا بیر هیجا دیر و هر هیجادا بیر سسلی وار. سؤزلرده نهقدر سسلی اوْلسا، اوْ قدر ده هیجا اوْلار.[۱]
هیجالارین نوْعلاری[دَییشدیر]
آیری دیللردن آلینمیش کلمهلری نظرده آلماساق، تۆرکجهده بئش جۆره هیجا واردیر:
تام آچیق هیجا[دَییشدیر]
کلمهنین اوّلینده گلن و تکجه بیر سسلیدن قوُرولان هیجالار: آچیق، اوُزون، ایـراق، ...
آچیق هیجا[دَییشدیر]
ترتیبله بیر سسسیز و بیر سسلیدن قوُرولان هیجالار. بوُ هیجالار سؤزون هر یئرینده گله بیلر: دیـله، باجی، آدا، ...
قاپالی هیجا[دَییشدیر]
ترتیبله بیر سسلی و بیر سسسیزدن قوُرولان هیجالار. بوُ هیجالار سؤزون هر یئرینده گله بیلر: آل، اوْد، ایش، اۆچ، ...
تام قاپالی هیجا[دَییشدیر]
ایکی سسسیزین آراسیندا بیر سسلیدن قوُرولان هیجالار. بوُ هیجالار سؤزون هر یئرینده گله بیلر: باغ، یوْل، گؤل، ...
ایکینجی تام قاپالی هیجا[دَییشدیر]
اۆچ سسسیز و ایلک سسسیزدن سوْنرا گلن بیر سسلیدن قوُرولان هیجالار: دؤرد، قوُرد، تۆرک، ...
- سوْنوندا ایکی سسسیز اوْلان هیجالارین بعضیسینین اوّلینده سسسیز اوْلمور: آلت، اؤرت، اۆست، ...
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ «معاصیر ادبی آذری دیلی»، پروفسور دوْکتور محمدتقی زهتابی، آشینا اینتیشاراتی، ۱۳۷۹، ص ۳۷-۳۸


text:
فروغ درگیسی باکیرهلیک و هیژیئنیک پئدحاقیندا یازیلار درج ائتدیگی اوچون قاداغان ائدیلدی
«فروغ»، صنعتی شریف بیلیمیوردونون «ایسلامی اؤیرنجیلر بیرلیگی»نین قادین حوقوقلاری آراشدیرماسی درگیسی «اویغونسوز ماتئریال یاییملادیغی» اوچون اوچ آی مدتینه قاداغان ائدیلدی.
درگی، «بو بیر هیژیئنیک پئددیر» باشلیغی ایله قارا بیر پلاستیک چانتانین گرافیک گؤرونتوسونون و «باکیرهلیک، ديَر و یا اینام» آدلی مقاله یاییملانماسی سببییله قاداغان ائدیلدی.
درگینین 14 اینجی ساییسی 1399-جی ایلین اردیبهشت آیندا یعنی تام دا آوریل آیینا تصادوف ائدن، قادینلارا ائدیلن تجاووز و «قادین ساغلاملیغی» بارهده دونیا بیلگیلندیرمه گونو اولاراق بیلینن بیر آیدا بو مؤوضولاری اله آلدی.
صنعتی شریف بیلیمیوردونون ایسلامی اؤیرنجیلر بیرلیگینین وئردیگی معلوماتا گؤره، فروغ درگیسی یاییملاندیقدان اوچ گون سونرا، اردیبهشتین 11-ده شیکایت عریضهسینی آراشدیرماق اوچون بیلیمیوردوندان11 نفر مسوول گؤروشلرینی بیلدیرمک اوچون توپلاندیلار. بو توپلانتیدا ایشتیراک ائدن استادلارین هامیسی ارککدی و هئچ بیریسینین قادین چالیشمالاری اوزرینده بیر کئچمیشی اولمامیشدیر و حتی بو شخصلرین سؤزلرینه گؤره تام اولاراق درگینی اوخوماق ایمکانلاری دا اولمامیشدیر.
صنعتی شریف بیلیمیوردونون ایسلامی اؤیرنجیلر بیرلیگی بیر مرداد دا بیلیمیوردوندا «فروغ» درگیسینین باغلانماسینی قینایان و «ظولم» علامتی اولاراق دئدیگی بیر بیانات یایدی.
بیر نوسخهسی ویرگولون تلگرام صحیفهسینده یاییملانان بیاناتدا، درگینین مسووللارینین 6 خرداددا بیلیم ناظرلیگینین نشرلر نظارت شوراسینا شیکایت ائتدیکلری، لاکین اعتراضلارینین اوغورسوز اولدوغو بیلدیریلیب.
بیلیم ناظرلیگینین فعالیتینی تنقید ائدن بو بیاناتدا بو سؤزلر یئر آلیب: فروغ درگیسی، «اؤلو کولک منه قارشیدیر» ابژکتیو تجسومو ایله باغلی قرارا اعتراض اولاراق علم ناظرلیگینه شیکایت ائتدی، آما بو قورومون «اؤیرنجی و اؤیرنجی فعاللارینی مودافیه ائتمک یئرینه اؤزباشینالیقلارلا ال اله آیدینلانمانین ایشیغی سؤندورمهیه چالیشیر» اولدوغونو گؤردوک.
بیاناتدا اؤیرنجینین هر هانسی بیر حوقوقی قوروما اولان اینامینی «آجی هجو» آدلاندیریب: «دئییلنلردن داها آجی، اؤیرنجی تمثیلجیلرینین بو ایجلاسلاردا ایشتیراک ائتمهسی ادعاسیدیر. آزادلیق و عدالتین اوستون اولدوغو بیر چوخ قاورامین آنلامینی ایتیرمهسی یئنی بیر حادثه دئییل؛ آنجاق تهلوکهسیزلیک اورقانلارینین پئشیندن گئدن بو ایکی شخص بیلیمیوردو و اؤیرنجی فعالیتینین مستقلیگینی مسخرهیه قویانلارین تمثیلجیلیگی، تمثیلچیلیک قاورامینین تالان اولدوغونو گؤستریر.»
صنعتی شریف بیلیمیوردونون «ایسلامی اؤیرنجیلر بیرلیگی»نین آچیقلاماسینین سونوندا: «چوخ ایستردیک کی، بیر لامپانین ایشیغینی اؤلدورمکله مینلرله شم و دیگر ایشیقلار چیخسین کی، اونلارین ایشیغی بیر گونشه چئوریلسین و داها دا کور گؤزلری گؤرمهیه مجبور ائتسین» دئییلدی.


text:
صایینقالا
صایؽنقالا (لاتین تورکجه: Sayın qala، فارسجا: صایینقلعه) ایرانین زنجان اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهرین نوفوسو ۲۰١۶_جی ایلده ۱۲،۹۸۹ نفر ایمیش. اهالیسی تۆرکدور وآذربایجان تورکجه سی ایله دانیشیرلار.[۱]
محصوللار[دَییشدیر]
اوزوم بو شهرین اصلی محصولی دیر.اوزوم دن آیری آلما ، هولو ، آلو ، قوز ، بادام ، آرمود ، گیلاس ، آلبالی و ایده بورانین باشقا محصول لاری دیر. ایللیک اولاراق بو شهرین باغلاریندا ۳۰ نوع اوزوم عمله گلیر.
گزملی و گؤرمه لی یئرلر[دَییشدیر]
علی یورد تپه سی ، ایمامزادا یحیانین اسکی تپه سی ، گاودره نین اسکی حؤضو ، طالیب ایوانی محوطه سی ، ینگه ایمام(سارا و قاسیم)، ایمام زادا عبدالله ، خراسانلو شلاله سی و چرگر کندینین سدی صائین قلعه نین گؤرمه لی یئرلریندن ساییلیرلار.
صائین قلعه نین کندلری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "ایرانین آمار مرکزی". Archived from the original on 2016-06-18. Retrieved 2021-02-06.


text:
۲۶ آقوست
۲۶ آقوست ایلک ترانزیستورلو رادیو؛ لیبريادا موستقیللیک گونو؛ مهریبان علییوانین ۵۰ ایللیک ایلدؤنومو.
۸۳۷ — خورمیلرین سیغیناجاغی اولان بذ قالاسی سوقوط ائتمیشدیر.
۱۰۷۱ — سلجوق حؤکمداری آلپ ارسلانین باشچیلیق ائتدیگی اوردو، بیزانس اوردوسونو مغلوب ائدهرک، مالازگیرد دؤيوشونده غلبه قازانمیشدیر.
۱۷۸۹ — فرانسه پارلمانی «اینسان و وطنداش حاقلاری بَياننامهسی»نی قبول ائتمیشدیر.
۱۸۴۷ — لیبريا موستقیللیگی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۲۰ — آمریکادا خانیملارا سئچکیلرده ایشتیراک ائتمک حوقوقو وئرن آنایاسا دوزهلیشی قووهيه مینمیشدیر.
۱۹۳۶ — بؤيوک بریتانیا سوئز کانالینی اؤز نظارتینده ساخلاماقلا میصره موستقیللیک وئرمیشدیر.
۱۹۵۷ — ایلک ترانزیستورلو رادیو ساتیشا چیخاریلمیشدیر.
۱۹۷۸ — بیرینجی ایوانن پاول روم اؤلکهسینین پاپاسی سئچیلمیشدیر.


text:
شهابالدین مرجانی
شهاب الدین مرجانی، (شهاب الدین هارون بن بهاء الدین بن سبحان بن عبد الکریم مرجانی قازانی (م. 1306هـ/1889م) ـ تاتار عالیمی، فیلوسوفو، تاریخچیسی، ائتنوقرافی، معاریفچیسی و نقشبندیه طریقتینین شیخی.
یاشامی[دَییشدیر]
بهاء الدین اوغلو شهاب الدین مرجانی 1818 نجی ایلده تاتارستانین یابانجی کندینده دونیایا گؤز آچدی. اونبیر یاشینا کیمی آتاسی یانیندا تعلیم آلدی. 20 یاشا چاتدیغی زامان درس آلماق اۆچون بخارایا گئتدی. و حسین کرمانی و نظام الدین الهامی کیمی اوستادلارین ائتگیسیندن دولایی، تاریخی و طبیعی علملره ماراقلاندی. بئش ایل بخارادا قالدیقدان سونرا، سمرقنده گئدیب شیردار مدرسهسینده درس آلدی. سونرا بخارایا گئری دؤنوب اونلو میر عرب مدرسهسینده اوخودو. او 1849 نجی ایلده قازانا گئری دؤنوب شهرین جامع مسجدینده امام و مدرس کیمی چالیشدی.[۱]
تورک دیلینده اثرلری[دَییشدیر]
- مستفاد الاخبار فی احوال قازان و بلغار ١-٢ جلدلر
- رحلة المرجانی = حجنامه
- نوادر القلیوبی ترجمهسی
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- مرجانی، شهابالدین Archived 2016-08-08 at the Wayback Machine.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ میثم الجنابی، اعلام المسلمین فی روسیا: شهاب الدین المرجانی، الحوار المتمدن-العدد: 3855-2012/9/19-10:08
- الأعلام (زرکلی): ج3، ص178 و ج8، ص59؛
- معجم المؤلّفین (کحاله): ج13، ص128.


text:
دانلود آهنگ ترکی قلبیمیز بیرگه اولسا نه اولار سنجه دونیا داقیلارمی یار از نورلان اوردوبادلی
نورلان اوردوبادلی – قلبیمیز بیرگه اولسا نه اولار سنجه دونیا داقیلارمی یار
دانلود آهنگ جدید نورلان اوردوبادلی به نام قلبیمیز بیرگه اولسا نه اولار سنجه دونیا داقیلارمی یار
Nurlan Ordubadli – Donmerem
متن آهنگ قلبیمیز بیرگه اولسا نه اولار سنجه دونیا داقیلارمی یار
جانیم یانیر
هی اودلانیر بونو گورمورسن آظالیم
داها بسدی سون نفسدی نیه گلمیرسن آظالیم
بیزی آییریر مسافلر
ایندی مننَن چوخ اوزاقاسان
قاه کوسورسن باروشورسان
اله بیل کورپه اوشاقسان
بو قدر اولما منه قدار سنده هر دردیمه درمانوار
قلبیمیز بیرگه اولسا نه اولار سنجه دونیا داقیلارمی یار
ینه بیرلیکله اولار نه اولار سنده هر دردیمه درمان وار
قلبیمیز بیرگه اولسا نه اولار سنجه دونیا داقیلارمی یار
منی دینله کی سنینله منه جننتدی بو دونیا من سئورم سوز وررم اولرم دونمرم اسل
.:( مشاهده تمامی آهنگ های نورلان اوردوبادلی ):.
برای دیدن جدیدترین آهنگ ها و کلیپ های رقص ترکی و آذری پیج مارو فالو کنید


text:
سوفوکلس
سوفوکلس و یا سوفوکل (تقریباً میلاددان اؤنجه. 496[۱]، کولون[د][۲][۳] – میلاددان اؤنجه. 406[۱]، آتن) — يونان دراماتورقودور. او، اوچ بؤيوک يونان درام يازيچيلاريندان بيريدير. ديگرلري اِسخیلوس، فِسپيل اولموشدور. سوفوکل میلاددان اؤنجه. 596-جي ايلده آتن ياخينليغيندا کولوندا آنادان اولموشدور. وارلي بير عاييلهدن اولدوغو اوچون ياخشي تحصيل آلميش و او دؤنم اوچون موهوم اولان موسيقي صنعتينه ده يييهلنميشدير. سوفوکل دراماتورژی ساحهسينه يئنيليکلر گتيرميش: کورو ايختيصار ائتميش؛ اویونچولارين اؤنمینی آرتيرميش؛ موکمّل بديعي کومپوزیسیون ياراتميشدير. اونون 123 اثري اولدوغونو دئييرلر. بونلردان دؤوروموزه تام شکيلده 7 پيئس چاتميشدير: تيران اِديپ، اديپ کولوندا، آنتيقونا، اِلِکترا، آژاکس، فيلوکتت، تراخيس قادينلاري. سونرالار ايز ايزلهينلر و پروقونا آدلي اثرلردن پارچالار تاپيلميشدير.
قیسا سؤزلریندن[دَییشدیر]
- شوبهه اينساني يورور.
- دونياني او قدر چهرايي گؤرن گؤزلرين،چوخ کئچمه دن،قارانليقدان باشقا بير شئي گؤره بيلمهيهجک.
- بيلميرم.بيلمهديگيم مؤوضولاردا سوسماغي اوستون توتورام.
- ان فلاکتلي حاديثهلردن اوغورلو نتيجهلر دوغا بيلر.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ Bibliothèque nationale de France Record #11925151n // BnF catalogue général (fr.). Paris: BnF.
- ^ L. C. Sophocles (ing.). // Encyclopædia Britannica:a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm 11 New York, Cambridge, England: University Press, 1911.Vol. 25. P. 424–429.
- ^ Archivio Storico Ricordi. 1808.


text:
`قارادنیز` نتیجهلر
خبرلر [28]
- فاتح سونداژ گمیسی چایجوما قویوسونا چاتدی
- تکنوفست قاردانیز بؤیوک ماراق گؤرور
- 'تکنوفست قارادنیز' داوام ائدیر
- اردوغان: هئچ کیمدن ایجازه آلماغا احتیاجیمیز یوخدور
- ایران: قاتقی وئرمهیه حاضریق
- دوجاریک: تورکیه ایله یاخین تماسداییق
- قارادنیز گازی، ۲۰۲۳ده ائولرده اولاجاق
- لاوروو تورکیهیه گلدی
- فاتح گمیسی قارادنیزده سونداژا باشلادی
- روسیا ساواش گمیلری مانور اوچون قارا دنیزده
- "بو ایشی ۲۰۲۳ ایلینه یئتیشدیرهجییک"
- تورکیه، یئنی بیر طبیعی گاز کشفینه حاضیرلاشیر
- قانونی گمیسی، قارادنیزده ایلک قویو تستلرینی تاماملادی
- روس جتلری، آمریکا اوچاقلارینی اوزاقلاشدیردی
- تورکیهده سئل سببی ایله یاشامینی ایتیرنلرین ساییسی آرتدی
- تورکیهنین کشف ائتدیگی گاز انرژییه دؤنوشدو
- قارادنیزده ۱۳۵ میلیارد مکعب متر گاز کشف ائدیلدی
- چین خالق جمهویتینه 9مین 574 تون فیندیق صادر ائدیلدی
- آنا وطنی احاطه ائدن اوچ دنیزده مانور
- قارادنیزده سولار قیزیشیر


text:
بادام (سویوقبولاق)
بادام مهاباد بؤلگهسینین مرکزی بؤلوموندهکی شرقی مکریان قصبهسینه تابع اوْلان کنددیر. بۇ کند قوشاچایون یاخینلیغیندا یئرلشیب دیر.
اهالی[دَییشدیر]
بو کندین ۱۳۸۵-نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲۴۱ نفر (۵۰ عائیله) اهالیسی واردیر.[۱]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالینین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار. بۇ کند ده تؤیوق ساخلاماق واحیدلری ده چالیشیرلار.
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو کندین تخمیناً ۶۰٪ تورک دورلار و شیعه مذهبینه اینانجلاری وار. هابئله کندین ۴۰٪ کورد دورلار و سوننو مذهبینه اینانجلاری وار.
کندین ایمکانات لاری[دَییشدیر]
بو کند ده ایکی دانا مسجید واردیر کی بیری شیعه لر و بیری ده سنی لرین دیر. بادام دا قهوه خانا واردیر و هر هفته دوزگونونده (دوشنبه) بۇ کند ده بازار قورارلار.
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادیها بر حسب سواد» (فارسی). مرکز آمار ایران، 1۳۸۵. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در 1۵ نوْوامبر 2۰12.
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی Archived 2011-02-26 at the Wayback Machine.


text:
«قافلانتی»نین شعرلری آذربایجان جمهوریسینده نشر ائدیلدی
گؤرکملی آذربایجان شاعری «مرادعلی قریشی(م. قافلانتی)نین شعرلریندن عبارت بیر مجموعه آذربایجان جمهوریسینده نشر ائدیلدی.
آذربایجان ملی علملر آکادمیاسینین نظامی گنجوی آدینا ادبیات اینستیتوتونون علمی شوراسینین ۳۰ نویابر ۲۰۱۹نجو ایل تاریخلی قرار ایله نشره حاضیرلانان بو شعر مجموعهسی، باکی شهرینده «علم و تحصیل» نشریاتی طرفیندن یاییلیبدیر.
ادبیاتشناسلار، متخصصلر، طلبهلر و گئنیش اوخوجو کوتلهسی اوچون نظرده توتولان «اولو چینار» عنوانلی بو شعر مجموعهسی آذربایجان ملی علملر آکادمیاسینین تدقیقاتچیسی، فیلولوگیا اوزره فلسفه دوقتورو «قنداب علی یئوا»نین مولفلیگی ایله ۲۵۲ صحیفهده ترتیب و نشر ائدیلیبدیر. کیتابا ائل شاعریمیزین مختلف ایللرده نشر ائتدیردیگی شعرلری ایله برابر چاپ اولونمامیش اثرلری ده داخیلدیر.
آذربایجان ملی علملر آکادمیاسینین نظامی گنجوی آدینا ادبیات اینستیتوتونون علمی شوراسینین قراری ایله «مرادعلی قریشی(م. قافلانتی)نین حیات و یارادیجیلیغیندان عبارت مونوگرافیا دا حاضیرلانماقدادیر.


text:
قابور کرالی
قابور کرالی (اینگیلیسجه: Gábor Király) (دوْغوم:۱ آوریل ۱۹۷۶ (۴۶ یاش) Szombathely) بیر فوتبالیست. ماجاریستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قابور کرالی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- CS1 errors: generic name
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فوتبال قولرلری
- هرتابرلین کولوبونون اویونچولاری
- کریستال پالاس کولوبونون اویونچولاری
- وستهام یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- ایستون ویلا کولوبونون اویونچولاری
- برنلی کولوبونون اویونچولاری
- بایر ۰۴ لورکوزن کولوبونون اویونچولاری
- مونیخ ۱۸۶۰ کولوبونون اویونچولاری
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری


text:
اف-16-لار لهستان-دا ایلک آلارم رئاکسیون میسیونونو یئرینه یئتیردی
تورکیه-یه مخصوص اف-16-لار لهستان-دا ایلک آلارم رئاکسیون میسیونونو یئرینه یئتیردی.
تورکیه-نین اف-16-لاری ناتو-داکی وظیفهسی چرچیوهسینده لهستان-دا ایلک آلارم رئاکسیون میسیونونو حیاتا کئچیریب.
ناتو-نون گئنیشلندیریلمیش هاوا پولیسی میسیونو اوچون لهستان-داکی هاوا قوهلری قوموتانلیغینا عایید ایکی اف-16 طیارهسینین بالتیک دنیزی بؤلگهسینده ایلک آلارم رئاکسیون میسیونونو یئرینه یئتیردیگی آچیقلانیب.
تورکیه میللی ساوونما ناظیرلیگینین بونونلا باغلی بیاناتیندا "ناتو-نون گئنیشلندیریلمیش هاوا پولیسی میسیونو اوچون لهستان-داکی مالبورک هاوا بازاسیندا یئرلشن ایکی اف-16 طیارهمیز بالتیک دنیزی بؤلگهسیندهکی ایلک ایلک آلارم رئاکسیون میسیونونو اعتبارلی بیر شکیلده یئرینه یئتیردی. طیارهلریمیز هر زامان وظیفهلره حاضیردیر" ایفادهلری یئر آلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکایا قارشی عملیات
ترور هؤرگوتو پکاکانی اؤلکه گوندمیندن چیخارماق و بؤلگهده اولدوغو دگرلندیریلن تروریستلرین ضررسیزلشدیریلمهسی اوچون سییرتده یئنی بیر عملیات باشلادیلدی
جمهور باشقانی اردوغان: تورکیه عصری اوچون داها چوخ گنجلره آرخالانیریق
شانلی اورفانین حلیلیه قصبهسینده کئچیریلن "گنجلیک گؤروشلری" پروقرامینین آچیلیشیندا چیخیش ائدن جمهور باشقانی اردوغان بیلدیریب.
جمهورباشقانلیغی سؤزچوسو قالین الجزیرهیه دانیشدی
"سوریهنین قوزئیینده، دوغوسوندا، باتیسیندا و یا تۆرکیه سرحدینه یاخین بؤلگهلردهکی تروریست عنصورلار، نقطهلر، آنکارا اوچون مشروع هدفدیر"


text:
`آلتین کانی` نتیجه لر
ینگی لیکلر [36]
- ایرانده کومیر کانیده کوچکی یوز بیردی
- بورکینا فاسوده کانادالیکلردن عبارت بیر قطارگه قره ته هجوم اویوشتیریلدی
- چادده یوز بیرگن توقنه شوو عاقبتیده یوزلب کیشی جان بیردی
- اندونزیا ده معدن قوله دی؛ کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
- اتیوپیاده بیر کان نینگ چوکیب کیتیشی عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیردی
- قزاقستانده 40 میلیون تن گه یقین ذخیره گه ایگه پطرول کانلری تاپیلدی
- سودان ده کانده یوز بیرگن کوچکی حادثه سیده تلفات سانی آرتیب کیتدی
- تورکیه تامانیدن سودانده یوز بیرگن کان کوچکیسی حادثه سی اوچون قیغوداشلیک بیلدیریلدی
- سودانده بیر آلتین کانیده کوچکی حادثه سی یوز بیردی
- تورک سپورتچی مراد فرات آلتین مدال نی قولگه کیریتدی
- آلتین معدنی گه قوراللی هجوم اویوشتیریلدی؛ 22 کیشی اولدی
- افغانستانده بیر کانده چوکیش یوز بیریشی عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتینی یوقاتدی
- بولرنی بیله سیز می؟
- پاکستانده مرمر کانی نینگ چوکیب کیتیشی عاقبتیده اونلب کیشی حیاتینی یوقاتدی
- امریکا قوشمه ایالتلری ده یشیاتگن بیر تورک آلتین مدال کسب ایتدی
- تی آر تی عمومی رئیسی ابراهیم اره ن آلتین مدال کسب ایتیش گه موفق بولدی
- بدخشانده بیر آلتین کانیده چوکیش یوز بیردی
- چینده بیر کومیر کانیده کوچکی یوز بیرگن
- هندوستان ده بیر بُقه قیرق گرام لیک آلتین تقینچاق نی ییب قویدی
- تورکیه لیک سپورتچی یونانده گی بیلله شوولرده آلتین میدال قولگه کیریتدی


text:
راکتیار و شریک جرملرنینگ تاریخ و مردم هیچ قچان اونوت مه یدی!
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- منتشر شده در چهارشنبه، 07 میزان 1395
امریکا باسقینچ دولتی و نوکرلری گلبدین لاشه سینی «صلح» آتی بیلن ینه بیر مرتبه دردلی مظلوم ملتگه اونینگ ظلمینی قبول قیلدیریش اوچون اینتیلماقده. کوپینچه گلبدینلر اوشبو دولت نینگ اینگ دالزرب مهره لریدن بولگن ینه هم باسقینچلر ایچکی ساتیلگن لر بیلن بیرگه اوشبو نفرتلنگن میتیدن فایده لنیب زوال یولینی آلگن نی صفتلب جنایت عمللری اوچون خذمتگه آله دی.
ع و غ دولتی نقد پول، بنالر، دولتی اداره لر، قضایی امانلیک و باشقه امتیازلرنی گلبدین جنایتکارگه بغیشله گن. همده بیرلشکن ملتلر نینگ قاره لستیدن اۉچیریش اوچون اینتیلماقده. راکتیار نینگ هم فکرلریدن شکللنگن دولتدن بودن آرتیق امیدوار بۉلیش لازیم ایمس. خلقی، پرچمی و تنظیمی جنایتکارلری نیچه ییل آلدین معافیت سندنی پارلمان گه تصویب ایتیب میلیونلرچه قربانلیک لر قانینی بیر-بیراویگه بغیشله دی. ایندی ینه بیر جانی بو گروه گه اضافه بۉلگنیده قیسی بیر قیینچیلیک کۉرمه یدی. قضایی امانلیک بېریش گلبدین و یمان آت چیقارگن حزبیگه کته خیانت سنله دی. بولر باره سیده محاکمه قیلیش حقی و تصمیم آلیش فقط گینه مظلم کیشیلرنی حقی دیر. بیرلشگن ملتلر و باسقینچلر اینگ آلوده و تاش یورک قاتللرینی قاره لستی دن یۉق قیلسه لر. بیراق گلبدین، قطب الدین هلال، غیرت بهیر، قدیرکریاب، هارون زرغون، کریم امین آدمخوار اسلام حزبی نینگ باشقه آدمکش لری نینگ هیچ بیر کوچ تاپیلمس تاریخ ایسده لیگیدن یۉق قیلسه لر. بیرکون کېلیب، گلبدین تنظیمی و طالبی گناه کار شریک لری بیلن بیرگه بنگله دیشلیک همجنسلری کبی کیشلر محکمه سیگه جزالش اوچون محکوم بۉلسه لر.
استعمارچی دولتلر اینیقسه امریکا و برتانیا همپیمانلری عرب، پاکستانلیک و ایرانلیک لرنی بنیادگرا و آدمکش حزبلر نینگ اچیق تاریخی بیلی قیلگن دست نشانده عنصرلرینی مده لنگن غده کبی اسرب کیره ک بۉلگنده نقشلری و هدفلرینی ادا ایتیش اوچون فرمان صادر ایته دی. بوگون باسقینچ دولتلر «تینچلیک پروسه سیگه قوشیلیش» آتیده گی پروسه گه گلبدین کته ترتیریب ملتگه تحمیل قیلیشنی ایسته یدی. لیکن نیمه بیر شبه قالگن یوق که امریکا نینگ یلغان «اوریش» اوشبو مزدور نازدانه لری مینم «صلح» ادعا قیلیشی رزیلیک الدش دیر بونی ارقه سیده خونریزلیکدن باشقه ارمغانی بولمگنیگه هیچ بیر شبه قالگن ایمس. همده بیزنینگ دردلی مظلوم مردمی میزنینگ بوندن آرتیق اوشبو ملی خاینلردن شکلنگن دولتنی کوتمه یدی. خلیلی، سیاف، دوستم، عطا، عبدالله و باشقه کابل جنایتچیلر مصون بولیب حکمران لیق قیله دی. راکیت یار ایناغه لری و جرم شریکلری اوشبو دربارگه اوزنی حقلی بیله دی.
«افغانستان همبستگی حزبی» دردلی مردملرنی همیشه تاووشی بولگن. اولکه نینگ برچه دردلی و پیشرو کوچلرگه سېس چیقاریب، ملی خاینلر جمله دن گلبدین و جرم شریک لریگه قرشی تورمسک! افغانسان قان توکیلیش، قیرشاولیک و دهشت وحشتدن قویی بیریلمه یدی. بیزنینگ جیملیگیمیز، ظالم لر راکتیار کبی لرنی هارتر قیلیب، بیزدن سونگی نسللر هم ظالم لر ظلمینی و اسراتینی کوتریشی کوتیله دی.
افغانستان همبستگی حزبی
1395میزان آیی نینگ بیرینچی کونی – میلادی سپتامبر آیی


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
مایکل امپریولی (اینگیلیسجه: Michael Imperioli) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. ۲۶ مارس ۱۹۶۶ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1989–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Michael Imperioli»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده مایکل امپریولی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
کاکالار (اورمو)
کاکالار کندی اورمیه بؤلگهسینین، مرکزی بؤلومو و گونئی نازلی قصبهسینده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی موقئعیت[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ایلین نوۆفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۸۲ نفر اهالیسی و ۲۴ عائیلهسی واریمیش.[۲]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
کندین ایقتصادی اکین و مال ساخلاماغیلا دولانیر چوخلو آداملار جامیش و اینک ساخلییر و چوخلو کند اهالیسی اکینچیلیکله مشغول دورلار، مثال بادمجان گونهباخان و بوغدا اکیرلر.
گزملی و گورمهلی یئرلر[دَییشدیر]
بۇ کندین ، گزمهلی یئرلریندن بیریسی ، بۇغا تپهسی و زری تپهسی آدلی ایکی گؤزل تپهدیر ، بۇ کنده باش وۇردوغونوز زامان ، بۇغا تپهسینه گئتمهیی اۇنوتمایین.
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی Archived 2011-02-26 at the Wayback Machine.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی". Archived from the original on 2011-02-26. Retrieved 2012-09-23.
- ^ ایرانین آمار مركزی؛ ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس ساییسی


text:
یئددی قاپې ألینجه / هدیه شفاقت (أدبی مقاله)
…بلکه ده مسأله سادهجه حیکایهده دیر. داها دۏغروسو حیکایه اۏلماقدا. اۏلانې وار إدن اۏنون حیکایهسینی یاراتماقدان و یاشاماقدان کئچیر… حیکایهیه چئوریلمهڲَن هئچ نه سَنین اۆچۆن، منیم اۆچۆن یۏخدور، عزیز دۏست… ایستهییر بیر اۏت اۏلسون، ایستهییر بیر اۏووج تۏرپاق، ایستهییر بیر اینسان اۏلسون، ایستهییر تانرې- سَنین، منیم، اۏنون حیکایهسی قَدَر دیر…
*
من ألینجهده اۆچ دفعه اۏلموشام…
اۆچ حیکایه… اۆچ یاشام… اۆچ قات… اۆچ قاپې…
یۏخ-یۏخ، ایندی تۏرپاغېن باغرېندان أللرینی گؤڲلره اوزادان بو ألچاتماز سېلدېرېمېن داشېنې، چېنقېلېنې، اۆستۆنه دۆشن گۆنَشینی، اۆزۆمۆزۆ-گؤزۆمۆزۆ یالایان کۆلهڲینی جانېمېزدا حیسّ إتمک اۆچۆن هئچ بیر قاپې قارشېسېندا قالمېرېق… ایندی ألینجهنی نه اۏن دؤرد ایل مۆحاصیرهده ساخلاماق طلب اۏلونور بیزدن، نه دۆشۆنۆب-داشېنېب تدبیر قورماق. اوجادېر، حاقلېسېنېز، جېغېرلارې دیکینهدیر، تؤوشهدر سیزی، بلکه یۏرولارسېنېز… آما آرتېق بو سیزه قالمېش – ایندی خزینه قالاسېنېن یۏلو دۆنیانېن أن هامار، أن آسان یۏللارېندان، جېغېرلارې أن ایشېقلې جېغېرلارېندان بیری دیر، حتتا گئجهنین یارېسې دا…
*
مسأله حیکایهده دیر…
سیز حیکایهنیزی ألینجهیه دانېشماق ایستهییرسینیزمی؟ یا ألینجهنی حیکایهنیزه چئویرمک؟
ألینجه…
سیز سیز اۏلون، ألینجه مۆطلَق حیکایهنیز اۏلسون… ألینجه’یله مۆطلَق حیکایهنیز اۏلسون…
*
ألینجهنین اۆچ قاپېسېندان کئچدیم… اۆچ آدېنا زامان دئییلن زامانسېزلېغېن ایچینده اۆچ حیکایه…
اۆچ قاپې. اۏنلارېن هر بیریندن سۏنرا نهسه باشقا جۆر اۏلوب. داغلارېن روحو بلکه ده هر یئرده عئینیدیر، یا بیزیم روحوموز، بیلمیرَم…
من روحَن چؤل آدامېیام، منه چؤل گؤرسَت، سینه دۏلوسو نفس آلېم، اوجسوز-بوجاقسېز یاشېللاشان، سارالان، لاپ إله قورویوب تۏرپاغې جادارلاشان چؤل… گئنیشلیک و حئیرَت… هئچ نه منی اوجسوز-بوجاقسېز چؤللر قدر هیجانلاندېرا بیلمیر…
“آما دوعا واختې دېر…”
اینسان همیشه حیسّینین، گؤڲلۆنۆن بیر “تېک” یئرینده اوجالېغا جان آتېر… اینسان داغ باشېندا روحونون قانادلارېنې گئنیش آچېب اوچوب گئتمهسینه سئوگی’یله باخمالې، اؤزۆنه یوخارېدان قوش گؤزۆ بیر نظر سالمالېدېر… داغلارېن کؤکسۆنده نئجه ایڲنه اوجو بۏیدا قالېب، سۏنرا یۏخ اۏلدوغونو، ذرّه کیمی گؤرۆنمزلیڲینی اؤز گؤزلری’یله گؤرمهلیدیر…
سۏنرا قایېتمالېدېر…
اینسان اوجالېقدا چۏخ قالا بیلمز، اینسان مۆطلَق آشاغې دۆشمهلی، یۏلونا داوام إتمهلیدیر.
قایېتمالې و داغلارېن اۏنا بخش إتدیڲی دویقونو، اؤتۆردۆڲۆ مئساژلارې اؤزۆ’یله آپارمالېدېر…
داغلار هئچ بیر ناتمیزلیڲی باغېشلامېر، هئچ بیر گؤزَل دوعانې ایسه جاوابسېز قۏیمور. بونا اینانماق لازېمدېر- داغېلارېن سئوگییه ایناندېغې کیمی…
*
ألینجهده ایلک دفعه گئجه قارانلېغېندا اۏلموشام… ایلک دفعه ألینجهنین زیروهسینده یاشاماغا سؤز وئرمیشَم… و اۏردا داها بیر سؤزۆم اۏلوب- نه زامانسا گۆنَشی ألینجهده قارشېلاماق…
…بیر گۆن سؤزۆمه عمل إتمک اۆچۆن اۏنا قایېتدېم… ألینجه گۆنَشی منه گؤرسَتمهدی… ألینجه آنقاپپاق اۏن دؤرد گۆنلۆک آیلې گئجهسینی گؤرسَتدی منه، گۆنَشی گؤرسَتمهدی… گؤڲ اۆزۆنۆ بولود توتدو، کۆلک قالخدې، گؤزۆمۆ زیللهدیڲیم اۆفۆقدن بولود قالخدې، گۆنَش قالخمادې…
کدرلنمهدیم، گۆلۆمسهدیم…
داغلارې آلداتماق مۆمکۆن دَڲیل…
باشېمې آشاغې سالدېم اۏ زامان، ساپ-سارې گؤزَللیڲیندن بیر اودوم قۏپارېب قلبیمین گیزلی یئرینده گیزلَتدیم، اؤزۆم’له ساپ-سارې بیر ألینجه آپاردېم گئتدیم…
سۏنرا اۆچۆنجۆ سفر… بو، اۆچۆنجۆ قاپې دېر…
*
نهیه نئجه باخېرسېنېز’سا –ۏ-دور… نهیه نئجه گئدیرسینیز’سه، نهیه کیم کیمی گئدیرسینیز’سه…
ألینجه اۏنو گؤرمک اۆچۆن گلَن یۏلچوسونو دا تانېیېر. اۏندان اوماجاغې اۏلانېنې دا، اۏنا اوجالماق ایستهیهنینی ده… ألینجه اۏندان نهسه قۏپارېب آپارماق ایستهین یۏلچوسونون قارشېسېندا دا عئینی گؤرۆنۆر، روحونو اۏنون روحونا قاتماق، قارېشدېرماق، سۏنرا اۏندان بیر دامجې گؤتۆرۆب قایېتماق ایستهیهنینین ده…. قلبیمیزین ایچینی گؤرۆر ألینجه، بیز نه قدر گیزلَتسَک ده… ألینجه، اۏنا نيَّتلهنن پېچېلتېمېزې بیزدن قاباق إشیدیر… یۏخ’سا شۆشه کیمی قایاسېندا ألینیز توتوندوغوموز یئردن قۏپوب اۆزۆآشاغې گئتدیڲیمیز یئرده هئچ بیر أل اوزانېب بیزی ساخلاماز…
داغلار اؤزۆنۆ بللی إدیر… داغلار عینادې سئویر- هله اۏلا ألینجه، سینهسینین آلتېندا دۆنیا-عالَمین گؤز دیکدیڲی خزینه دؤڲۆنن ألینجه…
دئییرلر اۏنون خزینهسینی اۏغورلایېب آپارېبلار… اینانمایېن…
*
“آما دوعا زامانې دېر…”
بو دفعه نه گئجه یارېسې’یدې، نه دان سؤکۆلن…
تک باشېما یۏلو توتوب گئتدیم…
گؤڲلۆمه چیچکلی چؤلۆمه اوچوروم درینلیڲیندن گلَن غریبه بیر تیترهییشی جانېمدا حیسّ إتمک دۆشمۆشدۆ –لینجه اۏنو منه وئردی…
کؤنلۆمه عکس –صدا دۆشمۆشدۆ- اۆزۆمۆ قایالارا توتوب…
-هئئییی….- دئیه چاغېردېم…
ألینجه سَسیمه سَس وئردی… راحاتلادېم، یاش-یاشېل اۏتلارېنېن عطرینی دویا-دویا گؤز دۏلدوران اوزاقلارا باخماق ایستهمیشدیم، باخدېم، چؤللرین سینهسینده گؤڲلری گۆزگۆ کیمی عکس إتدیرَن ماوی میرواریسینی گؤرسَتدی منه… ألینجه سخاوتینی اۏنا سئوگی’یله گلَن هئچ بیر یۏلچوسوندان گیزلَتمهییب… ألینجه منه چۏخ آز آدامېن خبردار اۏلدوغو قاپېسېنې گؤرسَتدی… من اۏ قدیم، یادداشېندا نهلری – نهلری گیزلَدیب ساخلایان داشلارا تۏخانېب، اۏنلاردان اۏ اۆزه چېخدېم… ألینجه منی کؤینهڲیندن کئچیردی، من آدېنې اۆچۆنجۆ قاپې قۏیدوم…
*
آما…
ألینجه سیرّینی یئددی قاپې آرخاسېندا گیزلَدیر… اۏنون روحونون تانرېیا یاخېنلېغېنې قات-قات، قاپې-قاپې کئچمهلیسن، عزیز دۏست…
ایچیندن بیر سَس: “آما دوعا زامانې دېر” – دئدیمی، دایانما، گؤزلهمه، دۆشۆنمه، سنی سَسلهین بیلیر نهیه سَسلهییر….
گئت…
بیر گۆن گۆنَشی اۏردا قارشېلایاجاقسان – بلکه إله یئددینجی قاپېدان سۏنرا…


text:
اویان نیوز : سوننیلرین چوخلوق تشکیل ائتدیگی ایراقین قرب بؤلگهسینده اون مینلرله اینسان شیه هؤکومتینه قارشی اعتیراض مقصدی ایله کوچهلره چیخیب. بو گون باغدادین قربیندهکیانبار ویلایتینده اللرینده پلاکاتلار اولان نوماییشچیلر باش نازیر نوری ال-مالیکی هؤکومتینه قارشیشوعارلار سسلندیریب. بیر چوخلاری هؤکومتی شیهلرین چوخلوق تشکیل ائتدیگی اؤلکهده سوننیلرین حوقوقلارینین پوزولدوغونا گؤره گوناهلاندیریر.
نوماییشلرین اساسن سوننیلرین یاشادیغی تیکریت، موسول و سامارا شهرلرینده ده کئچیریلدیگی بیلدیریلیر.
اوزون مودتدیر دوشمنچیلیک شراییطینده یاشایان بو ایکی قروپ آراسیندا وضعیت یوکسک سویییهلی سوننی رسمیسی اولان مالیییه نازیری رافیا ال-ایسساوینین ۱۰ نفر جانگودنله بیرلیکده حبس ائدیمهسیندن سونرا داها دا گرگینلشیب.
آرتیق بیر نئچه گوندور نوماییشچیلر انبار ویلایتینده اساس یوللاری باغلایاراق، هؤکومتدن تئررورچو آدی ایله حبس ائدیلن سوننیلرین آزاد ائدیلمهسی ده داخیل ائدیلمکل،طلبلری قارشیلانمایاندک ساکیتلشمیهجکلرینی دئییرلر.
قافقاز اینفو


text:
بوزلاق
بۇزلاق — داغ یاماجی و یا دره اۆزره آغیرلیق قوهسینین ائتکیسی آلتیندا یاواش-یاواش حرکت ائدن بۇز کۆتلهسی. بوزلاق برک یاغینتیدان (قاردان) اوْ ساحهلرده عمله گلیر کی، ایل مدتینده اوْنون قالینلیغی ارین و بوخارلانان سۇدان چوْخ چوْخ اوْلور، داها دۇغروسو بوزلاق ایقلیم قار سرحدیندن یۇخاریدا، قارین توپلانماسی اۆچون یئر فوْرمالارینین الوریشلی اوْلدوغو یئرده عمله گلیر.
عادتاً هر بوزلاق قار سرحدی ایله ایکی حیصّه یه بؤلونور: بۇ سرحددن یۇخاریدا بوزلاغین قیدالانما ساحهسی یئرلشیر، بۇرادا قار ییغیلیر و اوْ، بۇزا چئوریلیر. قار سرحدیندن آشاغیدا ایسه آبلیاسی ساحهسی، یعنی بوزلاقلارین اریدیی و بوخارلاندیغی ساحه یئرلشیر.
قایناق[دَییشدیر]


text:
امریکا قوشمه ایالتلریده یوز بیرگن اورمان یانغینلری باعث یوزلب اوی – جای تهدید آستیگه قالگن وضعیتده
یانغین کینگ ساحه گه ییره ب کیتگن
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ کالفورنیا ایالتی نینگ شمالیده یوز بیرگن اورمان یانغینلری باعث یوزلب اوی – جای و بنا تهدید آستی گه قالگن وضعیتده.
ییتکچیلرگه کوره نیوادا منطقه سیده جایلشگن یوبا دریاسی نینگ یقینیده توناون کونی یوز بیرگن یانغین قیسقه مدت جریانیده 202 هکتاردن آرتیق ساحه گه ییره ب کیتگن.
خوددی شو یانغین نینگ یانگن بیر بنادن ییره ب کیتگن لیگی شونده ی بولیب سئیرا نیوادا تاغلری نینگ چیکه حدودلری بیلن بیر قطارده نیوادا چیگره سیگه یقین ساحه لرگه ییره ب بارگن لیگی قید ایتیلدی.
الکتریک تیزیملری، سوو ترماقلری و ایالت پارکینی تهدید آستیگه آلگن یانغین باعث 350 ته اوی – جای بیلن بیر قطارده ایریم بنالر بیلن تیگیشلی تخلیه قراری آلینگن لیگی افاده ایتیلدی.
بو یانغین نینگ هوا ایسّیب بارگن شمالی کالفورنیاده گی بیرنیچه یانغین حادثه سیدن بیرته سی ایکن لیگی بیلدیریلدی.
یانغینلرگه هوادن و ییردن مداخله قیلینگن لیگی معلوم قیلیندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
بروکسلده تورکیه نینگ تشبثی بیلن بیر ییغیلیش بولیب اوتدی
اوشبو ییغیلیشده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ کمچیلیک لری توغریسیده سوز یوریتیلدی


text:
یازېچې / آنتۏن پاولۏویچ چئخۏف (حیکایه)
تاجیر یئرشاکۏوون چای دۆکانېنا بیتیشیک اۏلان اۏتاقدا، هۆندۆر یازې ماساسېنېن آرخاسېندا إله یئرشاکۏوون اؤزۆ أڲلَشمیشدی. اۏ، جاوان، دَب’له، لاکین أزیک-اۆزۆک گئیینمیش و اؤز دؤورۆنده خئیلَک جۏشقون، گۆرۆلتۆلۆ عؤمۆر یاشامېشدې. سلیقهسیز خطی، غئیری-عادی ساچ کسیمی اۏنون اوروپا مدنیيَّتینه تانېش اۏلمادېغېندان خبر وئریردی. لاکین دۆکاندان اۏرا گیرن اۏغلانېن معلوماتېندان سۏنرا اۏنون ایچ مدنیيَّتی داها چۏخ اۆزه ووردو.
– یازېچې گلدی!
– آا!.. چاغېر اۏنو بورا. دئ کی، قالېشلارېنې دۆکاندا قۏیوب گلسین. بیر دقیقهدن سۏنرا اۏتاغا ساکیتجه کؤهنه نارېنجې رنگلی پالتۏدا، قېرمېزې، دۏن وورموش، گۆجسۆز و اؤزۆنه اینامسېز بَنیزی اۏلان سئیرَک آغ ساچلې قۏجا ایچهری کئچدی. بو جۆر آداملار عادَتَن آز دا اۏلسا، هر گۆن ایچکی ایچن آداملاردېلار.
– بویورون… – یئرشاکۏو هئچ بو آدامېن اۆزۆنه باخمازدان سؤیلهدی: – جناب حئینیم، تزه نه خبر وار؟
– سیفاریشینیزی گتیرمیشَم، – حئینیم جاواب وئردی. – حاضېر دېر آرتېق…
– بئله تئز؟
– زاخار سئمیۏنېچ، اۆچ گۆنه نه اینکی رئکلام، حتتا رۏمان دا یازماق اۏلار. رئکلام اۆچۆن بیر ساعات دا یئترلی دیر.
– هه… آما قیمَت دانېشاندا سانکی بیر ایللیک ایش گؤتۆرۆرسنمیش کیمی دانېشېرسان. گؤرسهدین گؤرۆم نه یازمېسېز.
حئینیم جیبیندن بیر نئچه أزیک، قلم’له یازېب دۏلدورولموش وَرَق چېخاردېب یازې مازاسېنا یاخېنلاشدې.
– من سیزین اۆچۆن اۏخویوم. سیز دیققت’له دینلهیین، مغزینه فیکیر وئرین.
سهو توتساز دئیین. سهو إتمک بیلگهلیک دَڲیل، زاخار سئمیۏنېچ…
سیز اینانېرسېز؟ اۆچ دۆکانا بیردن رئکلام یازمېشام. شئکسپیر ده اۏلسا باشې گیجللهنَردی. حئینیم گؤزلۆڲۆنۆ تاخدې، قاشلارېنې یوخارې قالدېراراق کَدَرلی و بیر آز دا تنتنهلی سَس’له اۏخوماغا باشلادې:
“86-1885″-نجې ایل مؤوسۆمۆ. اوروپا روسیهسې و آسیا روسیهسېنېن بۆتۆن شَهَرلرینه چین چایلارې’یلا تجهیز إدَن ز.س.یئرشاکۏو. فیرما 1804-نجۆ ایلدن چالېشما گؤرسهدیر”. بو گیریش اۏرنامئنتلر، باشا دۆشدۆڲۆنۆز کیمی آرملارېن اۏرتاسېندا اۏلاجاق. من بیر تاجیر اۆچۆن رئکلام یازمېشدېم اۏ، رئکلام اۆچۆن آیرې-آیرې ایکی شَهَرین آرمېنې گؤتۆرمۆشدۆ. سیز ده بئله إده بیلرسیز. من سیزین اۆچۆن بو جۆر اۏرنامئنت فیکیرلَشمیشَم: آغزېندا لیرا اۏلان شیر. هه، سۏنرا: “آلېجېلارېمېزا ایکی کلمه: حؤرمَتلی جنابلار! نه سۏن دؤورلرین سیاسی اۏلایلارې، نه لاقئیدسیزلیک، نه ده سۏن گۆنلره قَدَر أن یاخشې مطبوعات نۆمایندهلرینین ده ایشېقلاندېردېغې وۏلقانېن دایازلاشماغې خبری بیزی چکیندیرمیر. فیرمامېزېن اوزون ایللر چالېشما گؤرسَتمهسی و بیزیم قازاندېغېمېز رغبت بیزه أساس وئریر کی، بیز اؤز یئریمیزده مؤحکَم اۏلاق، چای تارلالارېنېن صاحابلارې’یلا ایشیمیزده صادیق قالدېغېمېز کیمی، سیفاریشلرین ده ویجدان’لا، واختېندا یئرینه یئتیریلمهسی ده قورولموش سیستئمه خلف چېخمازدان إدَک. بیزیم سۏلقانېمېز چۏخ مشهور دېر. اۏ، آز لاکین چۏخ درین آنلامې اۏلان سؤزلر’له ایفاده اۏلونوب: ویجدانلې، اوجوز و تئز!!!”
– یاخشې! لاپ یاخشې! – یئرشاکۏو اۏتورقادا یئللنهرَک یازېچېنېن سؤزۆنۆ کَسدی.
– دۆزۆ، بو قَدَر یاخشې یازاجاغېنېزې گؤزلهمیردیم. عزیز یۏلداشېم، بیلیرسیز، گَرَک بوردا نهسه بیر کؤلگه یاراتماق، نهسه بیر فۏکوس إتمک لازېمدې. إعلان إدیریک کی، فیرما 1885-نجی ایلین ایلک یېغېم، تزه یاز چایې ألده إدیب…إلهمی؟ لسکین بونون’لا یاناشې بیز بیلیدرمهلیییک کی، بو ایندیجه ألده إتدیڲیمیز چای آرتېق اۆچ ایل دیر کی، بیزیم آنبارېمېزدا دېر و إلهبیل کی، بیز اۏنو چیندَن هله اؤتن هفته آلمېشېق.
– باشا دۆشدۆم… جماعت هئچ سؤزلرین بیر-بیرینه ضیدّ اۏلدوغونو آنلامایاجاق دا… إعلانېن أوّلینده بیز یازاجاغېق کی، چای ایندیجه آلېنېب، سۏنوندا ایسه بئله دئیهجهییک: “اؤدهنیشی اؤنجهکی رۆسوم’لا اۏلان بؤیۆک حجمده إحتیاط چایېمېز وار. بیز اؤز منافئعیمیزه زیانلېق إتمَزدن ماللارې کؤهنه قیمَت سییاهیسېنا اویقون ساتا بیلهریک… و س. ” اۏ بیری صفحهده ایسه ماللارېن قییمَت سییاهیسې اۏلاجاق. بوردا یئنه ده آرم و اۏرنامئنتلر اؤز عکسینی تاپاجاق… اۏنون آلتېندا ایسه بؤیۆک شریفلیکلر’له یازېلاجاق: “سئچمه، ایلک یېغېم، یئنیجه ألده إدیلمیش تارلالاردان آلېنمېش یاز چایلارېندان عطیرلی، فوچان، کیاختین، مخمری کیمی چئشیدلرین قییمَت سییاهیسې”… سۏنرا: “أصل هَوَسکارلارېن دیققتینه لیانسین چایلارېنې یئتیریریک. گۆل چایلارېندان قییمَتی 2 روبل اۏلان “بۏقدیخان قېزېلگۆلۆ”نۆ و یا 1،80 روبل اۏلان “چینلی قېزېن گؤزلری”نی مصلحَت گؤرۆرۆک. آردېنجا قییمَت إندیرهڲی و مۆکافات بارهسینده یازېرېق: “بیزیم بیر چۏخ رقیبلریمیز اؤزلرینه مۆشتری جلب إتمک اۆچۆن یالاندان مۆکافات سؤز وئریرلر. هر کیم بیزدن 50 روبللوق محصول آلسا، بو بئش أشیادان بیرینی هديه آلا بیلَر: بریتانییا مئتالېندان حاضېرلانمېش چایدان، یۆز ویزیت کارتې، مۏسکۏ شَهَرینین پلانې، چینلی قېز فۏرماسېندا اۏلان چایتؤکن و “بَڲ تعجّۆبلَنیب و یا تکنه آلتېندا گلین” کیتابې”.
اۏخویوب بیتیردیکدن سۏنرا حئینیم رئکلامې سلیقهلی بیر کاغېذا کؤشۆرۆب یئرشاکۏوا وئردی. بوندان سۏنرا ساکیتلیک چؤکدۆ… سانکی هر ایکیسی ده بیر پیس ایش توتموش کیمی اؤزۆنۆ ناراحات حیسّ إلهدی.
– ایشیمین عَوَضینده پولومو ایندی آلماغېما أمر وئرهجکسینیز، یۏخ’سا سۏنرایا قالسېن؟ – گئینیم قطعیَّتسیز شکیلده سۏرغو إتدی.
– نه واخت ایستهسهنیز، لاپ ایستهسَز ایندی… – یئرشاکۏو سایمازیانا جاواب وئردی. -گئت دۆکاندان 5 أللی قپیکلیک دَڲَرینده نه ایستهسن گؤتۆر.
– زاخار سئمیۏنېچ، منه اؤدهنیشی پول’لا إتسهنیز یاخشې اۏلار.
– منده پول’لا اؤدنیش إتمک دَبی یۏخ دېر. هامېیا اؤدهنیشی یا چای’لا، یا دا شکر’له إدیرم: سیزه ده، باشچېلارې اۏلدوغوم اۏخویانلارا دا، سۆپۆرگهچیلره ده. آز ایچمک لازېمدې.
– زاخار سئمیۏنېچ، مَڲَر منیم ایشیم کۆچه سۆپۆرَنلر، اۏخویانلار’لا عئینی دیر؟ منیم ایشیم عقلی زحمت دیر.
– نه زحمت! اۏتوروب یازمېسان، والسّلام. یازې ایشینی یئمک اۏلمور، ایچمک اۏلمور… اؤنمسیز بیر ایش دیر! بیر روبلا دا دَڲمیر!
– هم… سیز یازې بارهسینده نئجه ده پیس دۆشۆنۆرسۆنۆز… – حئینیم اینجیدی.
– یئمزسن، ایچمزسن سیزی آنلامېرسېنېز کی، بونو یازاندا منیم روحوم عذاب چکیب. یازېرسان و آنلایېرسان کی، بۆتۆن روسیهنې آلدادېرسان. پول وئرین، زاخار سئمیۏنېچ!
– آی قارداش، زهلهمی تؤکدۆن. آدام بو جۆر یاغېشماق، أل چکمهمک یاخشې ایش دَڲیل.
– یاخشې، اۏلسون. اۏندا من پولومون عَوَضینی شکر تۏزو ایله گؤتۆرهجهڲم.
إله سیزین قۏچاقلار اۏنو مندن بیر فونتونو سککیز قپیکدن آلاجاقلار. بو ایشده اوزاق باشې قپیک اودوزارام. نئینک. باشقا علاجېم یۏخ دېر. سلامت قالېن!
حئینیم قاپېدان چېخارکن دؤنۆب آه چَکدی و غۆصّهلی بیر سَس’له دئدی:
-روسیهنې آلدادېرام! بۆتۆن روسیهنې! آنا وطنیمی بیر پارچا چؤرکدن اؤترۆ آلدادېرام! إح! چېخدې اۏتاقدان. یئرشاکۏو هاواننا چَکدی. و اۏتاغې داها چۏخ مدنیيَّت عطری بۆرۆدۆ.


text:
«او اولماسین، بو اولسون» (مشدی عباد) آدی ایله مشهور اولان دؤرد حصهدن عبارت اوپئرا ۱۹۱۰نجی ایلده یازیلمیشدیر. آذربایجانین او ایللرینین اجتماعی- معیشت مناسبتلرینی عکس ائتدیرن بو کومئدیا دا اوزئیر حاجی بئیلینین دیگر اثرلری کیمی، ملی کلاسیکامیزین اینجیلری سیراسیندادیر. بو اوپئرا ایلک دفعه ۱۹۱۹نجی ایلده ائکرانلاشدیریلمیشدیر. ایکینجی دفعه ۱۹۵۶نجی ایلده باکی کینو استودیاسیندا لئنته آلینمیشدیر. «ثابت رحمان»ین سناریسی اساسیندا چکیلمیش بو فیلمین رئژیسورو «حسین سیدزاده» اولموشدور.
حادثهلر ییرمینجی عصرین اوللرینده باکیدا جریان ائدیر. مفلس «رستم بئی»ین قیزینی ۵۰ یاشلی تاجر «مشدی عباد» آلماق ایستهییر. رستم بئییین قیزی «گولناز» ایسه گنج یوخسول بیر طلبهیه عاشیقدیر. او دؤرون قانونلارینا گؤره قیز آتاسینین سؤزوندن چیخا بیلمزدی. مسالهنی طلبه اؤز دوستلاری ایله بیرلیکده حل ائدیر. نتیجهده مشدی عباد قوللوقچو «صنم»له ائولنیر.
یوز ایله یاخیندیر کی، مشدی عبادین آدی، سؤزو-صؤحبتی، عبرتلی ضربالمثللری، جانلی بنزتمهلری، هئچ واخت یئرسیز و کؤهنلمیش گؤرونمهین کلاملاری دیلیمیزین ازبریدیر. اوزئیر بئی مشدی عبادی اویدورماییب، قوراشدیرماییب، دوهاسینین نادر فیرچاسی، موسیقیسینین نادر اعجازی ایله حیاتدان آلدیغی مشدی عبادی بیر شکیلده، ائله بیر نفسده، ائله بیر الوانلیقدا حیاتین اؤزونه قایتاریب، قوووشدوروب کی، بیلمیرسن مشدی عباد حیاتدان اثره گلیب، یوخسا اثردن حیاتا؟ اثرین باشقا قهرمانلارینین اوبرازلاری دا او ایللرده آذربایجانین اجتماعی حیاتیندا حؤکم سورن حادثهلری آینا کیمی عکس ائتدیریر.
اثرین بوتون روحوندا خالقا، اونون عادت و عنعنهلرینه، ذوق- صفاسینا هم بؤیوک و هم ده اینجه بیر احترام وار. اوخوجولارا تقدیم ائدهجهییم نمونه ائپیزودلاردان، ایکی کادری وورغولاییرام:
بیرینجی کادر: مشدی عباد گولناز خانیمی ایلک دفعه گؤرمهیه گلیب، گولناز اونو گؤرن کیمی یانینداکی صنمه دئییر:-«من بو کیشیدن قورخورام.» صنم آغزینی بوزمکله، قاش-گؤزونو اویناتماقلا، ایکی اللی «کول باشینا» دئمکله مشدی عبادی اله سالیر و هر ایکیسی اوخویور:
«قوجا کافتار سنه اون بئش یاشی اولان قیز نه گرک،
قورخماییرسان، آخیردا گله باشا کلک؟!»
و بو زامان کی، بیردن مشهور حنا صؤحبتی باشلاییر و مشدی عباد دئییر: «ائله کی، حنانین واختی کئچردی، منیم رحمتلیک آنامین باشی آغرییاردی.» «رحمتلیک آنام» سؤزونو ائشیدن کیمی مشدی عبادا گولن خانیملار عادی، احترام علامتی اولاراق آیاغا قالخیب، «آللاه رحمت ائلهسین» دئییرلر. بو چوخ کؤورک بیر صحنهدیر.
ایکینجی کادر: رستم بئییین ائوینده، مشدی عبادین شرفینه ضیافت تشکیل ائدیلیب. دئمهلی، مجلیسین شیرین یئریدیر؛ هامی یئییب-ایچیر، کئف اوستوندهدیر. مشدی عباد دا کناردا اَیلشیب چای ایچیر. بیردن موسیقی دیللهنیر، خواننده اوخوماغا باشلاییر. هامی الینی سوفرهدن چکیب موسیقییه قولاق آسیر، خیالا دالیر. تکجه «قوچو عسگر»ین نوچهسی «بالاوغلان» اؤز ایشیندهدیر، یعنی قارنینین هاییندادیر. ایری بیر تویوق بودونو قاپیب دیشینه چکن یئرده قوچو عسگر دؤزمور، نصیحتآمیز بیر سرتلیکله بودو بالاوغلانین الیندن دارتیب آتیر و اونو دومسوکلهییب موسیقیچیلری گؤستریر و سؤزسوز دئییر کی، موسیقی چالیناندا تیخمازلار. موسیقینین احترامین ساخلامالیسان.
نمونه گتیردیگیمیز بو ایکی کادردا آذربایجان مدنیتینده «آنا»یا مقدس بیر وارلیق کیمی باخیش و «صنعتکار»ا، «موسیقی»یه حؤرمت آچیق- آیدین اؤزونو گؤستریر. گؤرونور کی، آذربایجان خالقینین معنوی دونیاسیندا بؤیوک حؤرمتله دیرلندیریلن «آنا» و «صنعتکار» وارلیقلاری گوندهلیک داورانیشلاریندان داها یوکسک مقامدا یئرلشیر؛ و ائله بو دیرلردیر کی، آذربایجان معنویاتینی زنگینلشدیریر و اونو اوزون عؤمورلو ائدیر.
بونونلا یاناشی، هله مشدی عباد دؤرونون گئریچیلیک علامتی اولان بعضی دیرلریده یاشاماقدادیر. بو اوندان ایرهلی گلیر کی، مشدی عباد و رستم بئیلرین دونیا گؤروشو و حیات فلسفهسی هله ده یاشاماقدادیر؛ او دؤورون تیپیک نمونهلرینه بو گون ده شاهیدیک و بو گون ده او دؤوره مخصوص بیر چوخ مسالهلرله قارشی قارشییا دورموشوق. هله ده بیر چوخلاری یالنیز اؤز پوللاری و ماللاری اعتباری ایله ایستکلرینی حیاتا کئچیرمگه جان آتیرلار؛ هله ده پول و اونون اؤز صاحبینه بخش ائتدیگی قدرت بیر دیر ساییلیر؛ هله ده گنج قیزلارین ائولنمک و اونلارین اؤز ارادهلری ایله سئوگیلی سئچیب حیات قورما حاقلاری سؤز قونوسودور؛ هله ده بیر چوخ حاللاردا اوشاقلیق ایللرینی نورمال باشا وورمایان قیزلار واختیندان تئز و اوشاق ایکن ائولنمک مجبوریتینده قالیرلار؛ هله ده فاناتیزمه دایاناراق رستم بئیین «قیز منیمدیر اؤزوم بیلرم قوجایا وئرم یا جاوانا» سؤزو بیر چوخلارینین دوشونجهسینه حاکم کسیلیبدیر.
دوشونورم، گؤرهسن نه واخت «سرور» و «گولناز» حیاتی بوتون گنجلرین سئوگی دونیاسینی تام معنادا بزهیهجکدیر!
قایناق:
Məşədi İbad mənfi surətdirmi?!
Məşədi İbadın dilimizə düşən məsəlləri
http://modern.az


text:
اردبیل خانلیغی
اردبیل خانلیغی — جنوبی آذربایجان اراضیسینده (ایندیکی ایران دؤولتی اراضیسی)، بدیرخان توسوط ایله اردبیل شهرینده قورولموش بیر خانلیقایمیش. بو خانلیغین اراضیسی خالخال، تالیش، قاراداغ، گیلان و سراب خانلیقلاری ایله حدودلانیردی. بو خانلیغین مرکزیّتی اردبیل شهریایمیش.
خانلاری[دَییشدیر]
- بدر خان شاهسون (۱۷۴۷-۱۷۶۴)
- نظرعلی خان شاهسون (۱۷۶۳-۱۷۹۳)
- نصیر خان شاهسون (۱۷۹۳-۱۸۰۸)
خانلیغین بانیسی شاهسئونلی بدیر خان ایدی. او، خانلیغی سیاسی جهتدن مؤحکملندیرمهیه نایل اوْلدو. اونون اوْغلو نظرعلی خانین دؤورونده خانلیق اوغروندا موباریزه کسکینلشدی. زندیه، قاجارلار و شاهسئونلر آراسیندا موناسیبتلر گرگینلشدی. قوبالی فتحعلی خان ۱۷۸۴-جو ایلین ماییندا اردبیلی و مئشکینی توتدو. نظرعلی خان قاراباغلی ایبراهیم خانین یانینا قاچدی. فتحعلی خانا قارشی اردبیل، قاراباغ و خوی خانلیغینین اتفاقی یاراندیغیندان او، اردبیلی ترک ائتمهلی اوْلدو. نظرعلی خان اردبیله قاییتدی و قاراباغ خانلیغیندان آسیلیلیغی قبول ائتدی. نصیر خانین زامانیندا اردبیل خانلیغی مرکزی حاکمیتدن آسیلی حالا دوشدو. نصیر خانین اؤلوموندن سوْنرا خانلیغین قاجار دؤولتینه بیرلشدیریلمهسیله شاهسئون طایفه بیرلیگی داغیلدی.


text:
آذربایجان ادبی- مدنی درنکلرینین زلزله فاجعهسی مناسبتیله وئردیگی همدردلیک بیاننامهسی
آذربایجان، باشین ساغ اولسون!
یئنهده، دوغما تورپاغیمیزین باغرینی، یئر ترپنمهسی یاردی؛ پالچیق داملار اوچولدو؛ یوخسول ائولر ییخیلدی؛ یورد- یووالار داغیلدی؛ کندلردن بیر چوخو تورپاغا قاریشدی؛ اوچقونلارین آلتینداکی باغیریشلار, اینیلتییه چئوریلدی و سوسدو. یئر- گؤی حشیر چکدی؛ کند – شهرلریمیزی قورخو بورودو؛ اورهکلر سارسیلدی؛ گؤز یاشلاری آل قان اولدو؛ سؤزلر یاندی؛ آذربایجان یاسا باتدی:
اود یوردو یاندی، قوورولدو
کولو دونیایا سوورولدو
یوردوموزا اولان اولدو
وطن داغلاندی- داغلاندی
بو میللی فاجعهنی دویانلار دا اولدو، دویمایانلار دا؛ دویوب اوست- باستیر ائتمهگه چالیشانلار دا؛ خبری ائشیدیب، قولاق آردینا وورانلاردا. گئجه سحره جن اوچقونلار آلتیندا اؤلولری، یارالیلاری چیخاردانلاردا اولدو. بو بیزی جاندان اوساندیردی:
گؤیدن آخدی او اولدوزلار
گئجهیه دؤندو گوندوزلر
قانا باتدی چؤللر – دوزلر
وطن داغلاندی – داغلاندی
بیز، آذربایجان ادبی- مدنی درنکلری انسان سئور، وطن سئور، ائل سئور انسانلارا اوز توتاراق، اونلاری یاردیما چاغیریریق و اینانیریق کی شرفلی انسانلار بو فاجعهدن ضرر چکن وطنداشلاریمیزا، اؤز مادی و معنوی یاردیملارینی اسیرگهمهیهجکلر.
ائللر بیزه درمان وئرین
اومید یوخسا گومان وئرین
کؤنول سسلی کمان وئرین
وطن داغلاندی- داغلاندی
بیز، بو آجیناجاقلی فاجعهنی اؤز فاجعهمیز سانیریق؛ دردلیلرین دردینه اورتاق اولوروق؛ عزیزلرینی ایتیرنلره باش ساغلیغی وئریریک؛ یارالیلارا ساغلاملیق، یورد- یوواسی داغیلمیشلارا دؤزوم و بؤیوک خالقیمیزا اؤلمزلیک دیلهییریک و آدربایجان، باشین ساغ اولسون! دئییریک.
×××
- آذربایجان ادبیات اوجاغی – تهران
- ایشیق سایتی(آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی) – تهران
- یئنی تبریز ادبی انجومنی – تبریز
- چنلی تئل ادبی انجومنی – میانا
- قاراداغ ادبی انجومنی – تهران
- شیدا ادبی انجومنی – شهریار
- صابر ادبی انجومنی – تهران
- ساهر ادبی- مدنی درنهیی- تهران
یئنی امضالار:
- نباتی ادبی انجومنی – شهریار
- دده قوربانی ادبی انجومنی – تهران
- انجمن ادبی صبا – مشهد


text:
هالند ده دولت اداره سی بنا سی گه تورک بیراغی آسیلدی
تورک بیراغی روترام شهردارلیگی بنا سی گه آسیلگن
هالند ده, استانبول ده گی پارتلش عاقبتیده حیاتی نی یوقاتگن کیشی لر اوچون روتردام شهردارلیگی بنا سی گه تورک بیراغی آسیلدی.
روتردام شهردارلیگی نینگ اجتماعی ترماغی آرقه لی بیریلگن بیاناتده, یکشنبه کونی استانبول نینگ بی اوغلی تومنی ده یوز بیرگن پارتلش سببلی تورکیه بیلن همکارلیک اظهار ایتیش اوچون شهردارلیک بنا سی گه تورک بیراغی نینگ یریم قیلیب کوتریلگن لیگی معلوم قیلیندی.
بیاناتده, "روتردام شهردارلیگی بنا سی گه آسیلگن تورک بیراغی یریم کوتریلدی. یوره گی میز استانبولده حیاتی نی یوقاتگن لر و عایله لری بیلن بیرگه" دییه قید ایتیلدی.
استانبول شهری نینگ استقلال جاده سیده یوز بیرگن پارتلش عاقبتیده 6 کیشی حیاتی نی یوقاترایکن, 81 کیشی ایسه یره لندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اوکراین دولت باشلیغی زلنسکی تورکیه جمهور باشلیغی ایردوغان گه منتدارچیلیک بیلدیردی
اوکراین – روسیه اورته سیده گی اسیر المه شوویده یاردمچی بولگن لیگی اوچون منتدارچیلیک بیلدیردی
آلمان باش وزیری اولکه سیده گی کودتا پلانی توغریسیده گپیردی
صربستان جمهوررئیسی: تورکیه غربی بالکان لرده تینچلیک نینگ تامین ایتیلیشی گه سبب بولماقده
صربستان جمهوررئیسی اوشبو توغریده اجتماعی ترماق آرقه لی بیانات بیردی