text:
هاد (فیلم)
هاد (اینگیلیسجه: Hud, فارسجا: هاد) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی براندون دی وایلد، پاتریشا نیل، ملوین داقلاس، پل نیومن جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین المر برنستاین یارادیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The Numbers 2013.
- ^ Lamont, John (1990). "The John Ashley Filmography". Trash Compactor (Volume 2 No. 5 ed.). p. 26.
قارداش پروژهلرده هاد (فیلم) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فیلملر ۱۹۶۳ (میلادی)
- English-language films
- ۱۹۶۳-جو ایل فیلملری
- آمریکادا دوزلمیش آغ-قارا فیلملر
- آمریکا فیلملری
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر
- مارتین ریتین فیلملری
- ان یاخشی ایکینجی پلان نفر رولونا گؤره اوسکار اؤدولی غالیبلرینین چیخیش ائتدیکلری فیلملر
- ارامونت پیکچرز فیلملری
- آمریکانین آرشیو فیلملری


c: text/html

text:
روز
روز یوخسا ایتبورنو (اینگیلیسجه: Rose، فارسجا: رز، لاتین تورکجه: İtburnu، عربجه: ورد (نبات)، تورکیه تورکجهسی: Gül، فرانسهجه: Rosen، آلمانجا: Rosen) بیر نؤع بیتکی دیر.150 نوعودا قیزیل گوللر دسته سینه عاید بیر نوع گولدو.قیزیل گوللرین ایری یاپراقلی نوعودیر.چوخلوجا دیگر دسته لری وارو چوخلو بؤیاقدا و شکیلده گؤروشور.
رز یا ایت بورنودَییشدیر
دونیادا بوتون قوزئی یاریم کوره ده بیتر و گونئی یاریم کورده دوغال چیخماز.1979دا گولچولر روز گولون اوچ نوعودا بؤلوب .دوغال روز و اسکی باغ روزو و یئنی باغ روزو نوعودا بؤلونوب.
دونیادا 20,000 تیپ روز گولو آدلانیب و بئجریلیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rose»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده روز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تاسوفله بیزیم دوروموموزدان دولایی دیلیمیزده یئنی قاوراملاری قارشیلاماق باخیمیندان جیدی چتینلیکلرله اوز- اوزهییک. بیر طرفدن هر هانسی دیل قورومونون اولماماسی، باشقا طرفدن ده آرازین او تایینداکی دیل قورومونون بو مؤوضوعلا باغلی آددیملارین یوخ درجهده اولماسی، بیزیم چتینلیگیمیزی داها دا آرتیرمیش اولور. واختییلا “لاچین درگیسی”نین “دیل” (بیلیم دیلی، معیار دیل) اؤزل ساییسیندا، بیر سیرا یازارلارین او جوملهدن سید حیدر بیات، همت شهبازی، ابراهیم ساوالان، دکتر ایشیق سؤنمز، محمد صوبحدل، هادی قاراچای، اسدالله مردانی، حمید قرایی و بیر سیرا باشقا یازارلارین دیل و اؤزل اولاراق بیلیمدیلی ایله باغلی فیکیرلرینی یایینلامیشدیق. آذربایجانین فرقلی بؤلگهلریندن اولان بو یازارلارلا بیرگه قاشقای یازاری اسدالله مردانینین ده دوشونجهسینی اؤیرنمیش اولدوغوموز اؤزل سایی، بیلیم دیلی مسئلهسی ایله باغلی فرقلی و اورتاق دوشونجهلری اؤیرنمک باخیمیندان اؤنملی ایدی.
آذربایجان تورکجهسیندهکی بو چاتیشمازلیغی آرادان قالدیرماق اوچون آذربایجان تورکجهسینه داها یاخین اولان تورکیه تورکجهسینین تجروبهسینی اؤیرنمهییمیز اولدوقجا اؤنملیدیر. بو اوزدن ده بو یازیدا تورکیهدهکی تورک دیل قورومونون بیلیمدیلی و تئرمینلر حاقیندا ائتدیکلرینین اوزرینده دورماغی یارارلی حساب ائدیرم.
تورکیه تورکجهسیندن نئجه تئرمین آلا بیلهجهییمیز حاقیندا دوشوندوکلریمی اورتایا قویمادان اؤنجه، ایستر عوثمانلی دؤنمی، ایستر تورکیهنین جومهوریت دؤنمینده بیلیمدیلی ایله باغلی اولان گؤروشلرین تاریخی سورهجی و تئرمین تؤرتمک یوللارینی گؤزدن کئچیرمکده فایدا وار
تاریخی سورج
۱۵-نجی و ۱۶-نجی یوزایللیکلرده آوروپا بؤیوک دوشونسل دییشیمه اوغرادی. رونئسانس، آوروپادا بیلیم و صنعت ساحهلرینه عایید قاوراملارین تئرمینلشمهسی مسئلهسینی بیر سورون اولاراق اورتایا قویدوسا، تنظیمات دا عوثمانلینی عئینی سورونلا قارشیلاشدیردی. سورعتله دییشن بیلیم ساحهلری ایله بیرلیکده فن و سوسیالبیلیملر(علوم اجتماعی) ده دییشدییی اوچون، یئنی قاوراملارین آدلاندیریلماسی آرتیق بیر ساحه حالینا گلدی. “تئرمینولوژی” آدلاندیریلان بو ساحه، دییشیم سورعتی ایله آیاقلاشماقدان باشقا یولو یوخ ایدی. ۱۸۳۹-نجو ایلده تنظیمات فرمانی وئریلدی. تنظیمات فرمانینا قدر هر هانسی بیر یئنیلشمه حرکتی سارای و سارای اطرافینا قیسیتلی اولسا دا، تنظیماتدان سونرا بو حرکت گئنیشلندی. حؤکومت، اوردو و آیدینلار باتیلیلاشما یؤنلو اولدوقلاری اوچون یئنیلشمهیه اورتام داها حاضیر ایدی.
دییشیملر، عوثمانلینی آختاریش مجبوریتینده قویموشدو. تنظیماتدان سونرا فرانسا اؤرنهیی عوثمانلینین دیقت مرکزینده اولموش. ایستر قوروملار، ایستر بیلیم آلانلاریندا، ایستر اؤیرنجی گؤندرمک اوچون سئچیلهجک اؤلکه وارییدیسا، او اؤلکهنین آدی فرانسا ایدی. بیر سیرا آلانلاردا بعضن اینگیلتهره، آلمانیا کیمی اؤلکهلر اؤرنک آلینسا دا فرانسا اؤرنهیی باسقین بیر اؤرنک ایدی.
اساسن فرانسیجا آراجییلا یئنی قاوراملارلا تانیش اولان عوثمانلی آیدینلاری، بزک و اؤیمه ایفادهلری ایله دولو بیر دیلله یئنی قاوراملارین قارشیسیندا اولدوقجا عاجیز ایدیلر. قاوراملاری قارشیلایاجاق سؤزجوکلره اولان احتیاجی چوخ یاخشی آنلاماغا باشلادیلار. شیناسی، نامیق کامال، ضیا پاشا کیمی عوثمانلی فیکیر آداملاری ایله باشلایان بو دوشونجه سونرالار داها چوخ گلیشدی.
فرانسا بیلیم قوروملاری بیر اؤرنک آلیناراق بیر چوخ قوروملار یارانسا دا، او قوروملارین بیر چوخو اوزون عؤمورلو اولمامیش. فرانسا آکادئمیسی اؤرنک آلیناراق ۱۸۵۱-نجی ایلده یارانان “انجومن دانیش” بیلیم دونیاسییلا آیاقلاشا بیلمهدییی اوچون ۱۱ ایل سونرا قاپانمیشدیر. ۱۸۶۱-نجی ایلده قورولان “جمعیت علمیه عوثمانیه”نین ده عؤمرو چوخ سورمهمیشدیر. دؤرد جیلدی ایشیق اوزو گؤرن “مجموعه فنون” آدلی یایین اورقانی دا بیلیم ساحهسینه گیریشه بیلمهمیشدیر. بو اورقان، آخوندزادهنین لاتین الیفباسینا اساسلانان الیفبا اؤنریسینه منفی باخیش بیلدیرن اورقاندیر.
مسئله جیدیلشدیکجه چؤزوم یوللاری اؤنهرنلر دوشونجهلرینی اورتایا قویماغا باشلامیشلار. مسئلهنی حل ائتمک اوچون گؤستریلن یول، ایلک باشدا تورکجه سؤزجوکلر یاراتماق اؤنریسییله باشلامامیشدیر. اؤنری وارسا دا عوثمانلیجا تئرمین دوزلتمک اؤنریسیدیر. تنظیمات دؤنمینین دوشونرلریندن اولان علی سواوی(۱۸۷۰- ۱۹۳۳ Ali Suavi:) باتی کؤکنلی سؤزجوکلره عربجه قارشیلیق تاپماق یئرینه،اونلاری اولدوغو کیمی دیله گتیرمهیین طرفداری اولموش. باتی دیللرینده اورتاق اولان تئرمینلرین ده یئرینه عرب دیلینین ایمکانلاریندان یارارلانیب تئرمین دوزلتمهیه قارشی چیخانلاردان بیری ده دیلبیلیمچی(دیلچی)، سؤزلوکچو شمسالدین سامی اولموشدور.
عوثمانلیجا تئرمینلر، داها چوخ عربجه کؤکلردن عوثمانلیجانین قوراللارینا اویغون بیر شکیلده دوزلدیلمیشدیر. بو تئرمینلر سادهجه عوثمانلی بیلگینلری اوچون آنلام داشیماقدایمیش. تئرمینلرین کؤکلری عرب دیلیندن اولسا دا، بو تئرمینلر عربلر اوچون آنلامسیز گله بیلردیلر. اؤرنک اوچون “مشروطیت” تئرمینی عثمانلیجایا عاید بیر تئرمیندیر. سونرالار دا عوثمانلیجادان فارسجایا کئچن بو تئرمین کؤکو عربجه اولسا دا عوثمانلی تئرمینی ساییلماقدادیر. تئرمینلرین کؤکلرینین عربجه اولماسینا باخمایاراق، بو تئرمینلر، ایندیکی تورکیه تئرمینلرینین کئچمیشدهکی بیر آشاماسی اولاراق دوشونولور.
عوثمانلی مشروطیت دؤنمینده دوزلدیلن تئرمینلرده ده، عربجهچیلیک داها چوخ قاباریقدیر. اؤرنک اوچون ریضا توفیق-ین یازدیغی “مفصل قاموس فلسفه” ده عربجهیه اساسلانان تئرمینلرله دولودور.
۱۹-نجو یوزایللیگین سونو، ۲۰-نجی یوز ایللیگین باشلانیشیندا دا تئکنیک و سوسیال بیلیملرله ایلگیلی تؤرهدیلن بیر چوخ تئرمینی گؤرمکدهییک. بو تئرمینلردن اؤرنک اولاراق بونلاری سؤیلهیه بیلریک: “مبحث الحجیرات”(Fr. Cytologie، فارسجا: یاختهشناسی)، “مجموعه نباتات”(Fr. Flore،بیتکیلر)، “غایه خیال”-(ایدئال)، داها سونرا “غایه خیال” یئرینه “مفکوره”(Fr. ideal).
تنظیماتدان بو یانا عربجه و فارسجا کؤکلره دایانان تئرمینلرله بیر بیلیمدیلی قورمایا چالیشان عوثمانلی آیدینلارینین بو چالیشمالاری آراسیندا تورکجه کؤکلرله تئرمین دوزلتمک کیمی بیر چالیشما ایله قارشیلاشمیریق.
تورک بیلیم و دوشونجه حیاتینین دؤنوش نؤقطهسینده اؤنملی بیر یئری اولان ضیا گؤکالپ(۱۸۷۶- ۱۹۲۴)، تئرمین مؤوضوعسونداکی دوشونجهلرینی “تورکچولویون اساسلاری” آدلی کیتابیندا یازمیشدیر. “لیسانی تورکچولویون عومدهلری” باشلیغی آلتیندا سیرالادیغی ماددهلرین بئشینجی ماددهسی تئرمینلر حاقیندادیر. ضیا گؤکالپین دیل حاقیندا اؤنه سوردویو اساسلار، جومهوریت دؤنمیندهکی تئرمین اوزرینده چالیشمالارین تملینی قویموشدور.
تئرمینلرین تورکجهلشدیریلمهسی تورکجهچیلیکله بیر باشا ایلگیلیدیر. بو اوزدن بیلیمسل یاناشما بیرگه سیاسی گؤروش ده بللی درجهده تئرمینلرین تورکجهلشدیریلمهسینه تاثیر ائدن عامیللردن حسابلانمالیدیر. جومهوریت، دؤنهمی تئرمینلرین تورکجهلشدیریلمهسی باخیمیندان اولدوقجا اؤنملیدیر. ۱۹۳۲-نجی ایلده تورک دیل قورومو قورولدوقدان سونرا تورکجه کؤکلردن اولدوقجا چوخ تئرمینلر تؤرهدیلمیشدیر. تورک دیل قورومو، قورولدوقدان اون ایل سونرا، اولدوقجا گوجلو بیر تئرمین و سؤزلوک یایین مرکزینه چئوریلدی. بو یئنی تئرمینلری توپلوم و بیلیم اوجاقلاریندا یئرینده اوتورتماق اوچون ائییتیم باخانلیغینین(ائییتیم باخانلیغی: وزارت آموزش پرورش) امهیی بؤیوک اولموش.
تورک دیلینده تئرمین یاراتما دوشونجهسینی قبول ائتدیکدن سونرا تورک دیل قورومو، تورکجهنین سؤز وارلیغینا یؤنلیب، بو قایناقلاردان یارارلانمالی اولدو. بونون اوچون ده اوزمانلار، بیر سیرا ساحهلری آراشدیرمیش، تئرمین تؤرتمک اوچون بللی یؤنتملردن یارارلانمیشلار..
تئرمین تؤرتمک یوللاری و قایناقلاری
۱٫آنولوژی، آندیریش، اؤرنکسهمه و یا یاراشدیرما دئیه بیلهجهییمیز یؤنتمله سؤزجوک و تئرمین تؤرتمک: بیر چوخ دیللرده بو یؤنتمله سؤجوک تؤرهدیلمیشدیر. علی شیر نوایی محاکمهاللغتین کیتابیندا “بئیت” یئرینه “دئییت” یازماسی بو مئتودون بیر اؤرنهییدیر. باشقا اؤرنکده، “ایماژ”(Fr. image) سؤزجویونه باخیب تورکجهنین “ایم” آدیندان “ایمگه”نی دوزلتمهیی سؤیلهمک اولار. “تئرمین” یئرینه “تئریم”(درمک-دن دوزلدیلمیش) سؤزونو یاراشدیرماق دا بو یؤنتمله اولموشدور. فرانسیزجا اولان Patriarcal، matriarcal اوچون ارک(قووت، گوج)-دن یارارلاناراق “آتا + ارکیل” ،”آنا + ارکیل” ده بو یؤنتمدن یارارلانماغین نتیجهسینده اورتایا چیخمیشدیر.
۲٫سؤز دوزلدیجی شکیلچیلرله آد و کؤکلردن تئرمین تؤرتمک: بو یؤنتمدن داها چوخ یارارلانمیشلار. اؤرنک اوچون ائله “تؤرتمه” (تؤرت+مه)تئرمینی ۱۹۴۰-نجی ایللردن سونرا ایشتیقاق آنلامیندا دیلده یایقین اولماغا باشلامیشدیر. بو یؤنتمله آدلار، کؤکلر و اکلرین ایشلهوینه(ایشلهو: کارکرد) اویغون بیر شکیلده یئنی سؤزجوک و تئرمینلر تؤرهدیلیر.
۳٫سؤزجوک بیرلشدیرمه یولویلا تئرمین تؤرتمک: بیر سؤزجوکله قارشیلانماسی مومکون اولمادیغی حالدا بو یؤنتمدن یارارلانیلیر. بو یؤنتمده ایکی سؤزجویو بیرلشدیرمکله قاورام اوچون اویغون قارشیلیق تؤرتمهیه چالیشیلیر. بیلگیسایار، واراولوش کیمی اؤرنکلری سیرالاماق مومکوندور.
۴٫سؤزجوک تورلرینی(نؤوعلرینی) دییشدیرمه: بو یؤنتمده بیر سیرا قاوراملاری قارشیلاماق اوچون سؤزجوکلرین تورلری دییشدیریلیر. اؤرنک اوچون فعل اولان سؤزجوکدن صیفت اولاراق یارارلانیلیر. تورپاق بیر آددیر. “تورپاق دام” سؤزبیرلشمهسینده ایسه “تورپاق” آد دئییل، صیفت شکلینده ایشلهنیر. بونون ترسی ده باش وئره بیلر. یعنی صیفت اولان آد اولاراق ایشلهنه بیلر. بئلهجه دیلده یئنی سؤزجوک و تئرمینلر تؤرتمک ایمکانی گئنیشلنمیش اولور.
۵٫عومومی دیلده اولان سؤزجویو تئرمینلشدیرمک: بو یؤنتمده گئنل دیلدن قاوراما اویغون سؤزجوک آلینیب تئرمینلشدیریلیر. اؤرنک اوچون آغیزدا اولوب، آناتومییه عایید اولان “دیل” سؤزجویو، دیلبیلیمچیلیک(دیلچیلیک)ده آناتومیده اولان آنلامدا دئییل. “آیاق” سؤزجویونون تورکیه تورکجهسینده ۱۵-ه یاخین آنلامی وار. فرقلی آنلاملارینی گؤز اؤنونه آلاراق ادبیات، جوغرافیا، ریاضیات کیمی ساحهلرده بو سؤزجویو تئرمینلشدیرمیشلر. “بوغاز” ،”کؤک” و “گوج” کیمی سؤزجوکلری ده سیرالاماق مومکوندور.
۶٫خالق آغزیندا اولان سؤزجوکلردن سئچیب تئرمینلشدیرمک: تورکیهده جومهوریت دؤنمینده بو یؤنتمدن یارارلانمیشلار. تورکیه دیلبیلیمچیلرین یازدیغینا گؤره بو یؤنتمدن چوخ دا یارارلانا بیلمهمیشلر. یارارلانا بیلمهمهلرینین سببلری ایچینده ایسه بو ساحهنین چوخ گئنیش ساحه اولدوغو و آغیزلاردا اولان سؤزجوکلرین کؤکونو اؤیرنمهیین چتینلیگینی قئید ائتمیشلر. “کؤکن” سؤزجویو، خالق آغزیندان گؤتورولوب تئرمینلشدیریلن بیر سؤزجوکدور. کؤکن(Origin- کؤک) سؤزجویو، اورتا آنادولودا، خالق آغزیندا “قووون، قارپیز کیمی بیتکیلرین تورپاق اوستونده یایینلان بوداقلاری” آنلامیندادیر. کؤکن سؤزجویوندن “کؤکنبیلیمی”(ائتیمولوژی) تئرمینی ده تؤرهدیلمیشدیر. فلسفه تئرمینلرینده “جؤوهر” آنلامیندا اولان “تؤز” تئرمینی ده خالق آغزیندان آلینمیشدیر.
۷٫تاریخی تورکجه متنلردن سؤزجوک آلماق: تورک دیل قورومو قورولدوقدان سونرا “عومومی مرکز هئیتی”نین آلدیغی قرارا گؤره ۷۵ نفرلیک بیر قروپ تورکجه تاریخی متنلر اوزرینده چالیشماغا باشلامیش. بو چالیشما نتیجهسینده تخمینن ۱۵۰ اسکی سؤزلوک و یازیلی اثرلرده اولان سؤزجوکلری چیخاریب سیرالامیشلار. بو متنلر آراسیندا تاریخی دؤنملرده قلمه آلینمیش دیوان، سؤزلوک کیمی اثرلرله بیرگه دینی متنلر ده اولموشدور. ایستر باتی، ایستر دوغو تورکجهسینده اولان متنلر اوزرینده چالیشیلسا دا، تئرمین و سؤزجوک آلماق مسئلهسینده داها چوخ آنادولودا یازیلان متنلره اوستونلوک وئریلمیشدیر. اؤرنک اوچون سئچیم، کونوک(قوناق آنلامیندا)، یوزییل(عصر)، “شاهید” آنلامیندا اسکی متنلرده چوخ گؤزه چارپان و ایندیکی حوقوق تئرمینی حالینا گلن “تانیق” تئرمینینی ده سؤیلهمک اولار. بو سیرایا اوران(نسبت)، یانیت(جواب)، نسنه(شئی)، گؤرکم، بیلگه، ارک و اردم کیمی سؤزجوکلری ده آرتیرماق مومکوندور.
۸٫چاغداش تورک لهجهلریندن یارارلانماق: آذربایجان تورکجهسی ایله تورکیه تورکجهسینده تخمینن عئینی زاماندا تئرمین مسئلهسی اوزرینده چالیشیلمایا باشلانمیش. ۱۹۲۰-نجی ایللرده باشلانان بو چالیشمالارین نتیجهسینده اورتایا چیخان اثرلر، ۱۹۳۰-نجو ایللردن اعتیبارن یایینلانماغا باشلامیش. اؤرنک اوچون ۱۹۳۲-نجی ایلده باکیدا “فلسفه تئرمینلری” یایینلانمیش. اؤزبکلرده ایسه ۱۹۳۴-نجو ایلده یایینلانان تئرمین سؤزلویو واردیر.او دؤنملرده یایینلانان تئرمینلر آراسیندا تورکیه تورکجهسینده فرانسیزجا تئرمینلر چوخ قاباریق اولدوغو کیمی، آذربایجان تورکجهسی و سووئت ایچینده تورک دیللی جومهوریتلرده ایسه عربجه، فارسجا و قایناغی لاتینجا، یونانجا اولان سؤزجوکلرین فرانسیزجا، روسجا یولویلا آذربایجان تورکجهسینه کئچمیش بیر چوخ سؤزجوکله قارشیلاشیریق. ان آزی باتی تورکجهسینده تئرمینلری عئینیلشدیرمک مومکون گؤرونسه ده سیاسی سببلردن دولایی ایستر تورکیه، ایستر آذربایجان جومهوریتی طرفیندن بو آنا قدر هر هانسی بیر آددیم آتیلمامیشدیر. بو اوزدن ده باتی تورکجهسینده بئله، بعضن آذربایجان تورکجهسییله تورکیه تورکجهسی آراسیندا عئینی قاورامی قارشیلاماق اوچون فرقلی دوروملارلا قارشیلاشیریق. بعضن ایکی اؤلکهده بیر قاورام اوچون عئینی تئرمین، بعضن ایکی فرقلی تورک کؤکنلی تئرمین یازیلماقدادیر. اؤرنک اوچون ایختیصار آنلامیندا “قیسالتما” و “جریان” آنلامیندا اولان “آخیم” سؤزجوکلری آذربایجانلا تورکیهده عئینی شکیلده ایشلنسه ده، بیر سیرا قاوراملار اوچون فرقلی تئرمین و یا سؤزجوکلر واردیر. اؤرنک اوچون تورکیهده تورکجه کؤکنلی”آلقی” سؤزجویونون آذربایجان تورکجهسینده قارشیلیغی یئنه تورکجه کؤکنکی “قاوراییش”دیر. عربجه اولان “ایستینطاق” سؤزجویو اوچون ده آذربایجان و تورکیه تورکجهسینده ایکی تورکجه قارشیلیق وار؛ تورکیهده “سورقولاما”، آذربایجان تورکجهسینده ایسه “دیندیرمه” واردیر.
بیر سیرا تورکیه دیلبیلیمچیلرینین فیکرینه گؤره تورکیه تورکجهسی، اونا ان یاخین اولان آذربایجان تورکجهسیندن، بیر سیرا تورک کؤکنلی تئرمینلری آلمالیدیر. اونلارین دوشونجهسینه گؤره ده بو ایشین قارشیلیقلی اولماسیندا یارار وار.
دوشونجهلر، اؤنریلر
بو گون ایستر آذربایجان جومهوریتی، ایستر بو تای آذربایجاندا، تئرمین مسئلهسینی حل ائتمک یولونو، عربجه فارسجا و یا باتی دیللرینده اولان تئرمینلری قوللانماقلا حل ائتمک فیکرینده اولانلار دا وار. تورکیه تجروبهسی، بو یؤنتمین تجروبه ائدیلمیش و اوغورسوز بیر یؤنتم اولدوغونو آیدینلاشدیریر.
تئرمینلری تورکجهلشدیرمهیی میلتچیلیکله باغلاماق یانلیش بیر دوشونجهدیر. تئرمینلرین آنا دیلینده اولماسی بیلیمین داها راحات منیمسنمهسی ایله بیرگه بیر چوخ موثبت ائتکیسی وار. یازینین مؤوضوعسو فرقلی اولدوغونو اوچون بو حاقدا آرتیق یازماغی یئرلی گؤرمورم.
منجه، تورکیهدهکی تورک دیل قورومونون تجروبهسی بیزیم اوچون مومکون قایناقلاری آرتیرمیشدیر. ۱۹۲۰ و داها جیددی شکیلده ۱۹۳۰-نجو ایللرده تورکیهده بیلیمدیلی مسئلهسی ایله قارشی- قارشییا اولان بیلیم اینسانلارینین قایناقلاری، یوخاریدا سیرالانانلارا اساسلانیردیسا، بو گون آذربایجان بیلیم اینسانی اوچون بیرباشا بیلیمدیلی باغلی اولان داها بیر قایناق وار. بو قایناق، تورکیهده فرقلی بیلیم ساحهلری اوچون حاضیرلانمیش تئرمینلردیر. طبیعی، بو تئرمینلر اولدوقلاری کیمی آلماقلا دئییل، دقیق سئچیمین سونوجوندا بیزیم اوچون یارارلی اولا بیلر.
تورک دیل قورومو اوزمانلاری، تئرمینلر تؤرهدنده داها چوخ آنادولو بؤلگهسیندهکی تورکجهدن یارارلانماغا اوستونلوک وئرمیشلر. بونونلا بئله تورکیه تورکجهسی ایله آذربایجان تورکجهسی، باتی تورکجهسیندن اولدوغو اوچون بو تجروبهدن یارارلانماق بیزیم اوچون الوئریشلیدیر. شوبههسیز بو سؤز، هئچ بیر تئرمینی آراشدیرمادان دیلیمیزه گتیرمک آنلامیندا دئییل. ایستر فونئتیک اولاراق، ایستر آنلام اولاراق دیقتلی اولماق لازیمدیر. اؤزللیکله “یالانچی ائشدیر” سؤزجوکلردن تؤرهدیلمیش تئرمینلر، چاشدیریجی اولا بیلر. “یالانجی ائشدیر”،عئینی سؤزجوک اولدوقلاری حالدا، فرقلی آنلام داشییان سؤزجوکلره دئییلیر. بیزیم تورکجه ایله تورکیه تورکجهسی آراسیندا دا بو تیپ سؤزجوکلر واردیر. اؤرنک اوچون “شهرلشمه” آنلامیندا تورکیهده اولان “کنتلشمه” تئرمینینی دیلیمیزه داشیماق آماجیمیزا اویغون آددیم ساییلماز. چونکی تام عکس آنلامدادیر.
آذربایجان بؤلگهلرینده خالقین آغزیندا اولوب سؤزلوکلرده یازیلمایان سؤزجوکلری توپلاماق هم دیلیمیزی، هم ده دیلیمیزده تئرمین تؤرتمه ایمکانلاریمینی گئنیشلهدر. ایندیکی آندا و گلهجکده اورتایا چیخا بیلهجک یئنی قاوراملارین آدلاندیریلماسی باخیمیندان دا بو اولدوقجا اؤنملیدیر.
بیر سیرالارینین دوشونجهسینه گؤره، تورکیه تورکجهسینده اولان تئرمینلردن دیلیمیزه گتیرمک، آذربایجان تورکجهسینین کیملیگینی اریتمهیه سبب اولاجاقدیر. منجه، بو دوغرو دوشونجه دئییل. اساس ایتکی، آذربایجان تورکجهسی بیلیم دیلینه صاحیب اولمادیغیندا باش وئره بیلر. هر هانسی بیر یانسیلاماغا یول وئرمهدن، بللی قوراللار و پرینسیپلرله دیلیمیزی گلیشمیش و تورکجهلشمیش بیلیم دیلینه صاحیب بیر دیله چئویره بیلهریک.
قایناقلار:
- GÖKBERK, Mecit, Değişen Dünya, Değişen Dil, Yapı Kredi Yayınları, stanbul, 2010
- GÖKALP, Ziya, Türkçülüğün Esasları, Alter Yayınları, Ankara, 2010
- ZÜLFİKAR, Hamza,Terim Sorunları ve Terim Yapma Yolları, T. D. K. Yayınları, Ankara, 2011
- DİREKCİ, Bekir, GÜLMEZ, Mevlüt,(2012) Güney Azerbaycan Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki Yalancı Eş Değerler, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı ۳۲, ۱۳۴-۱۵۴


text:
معمالی اؤلومله باشا چاتان حیات
صمد بایرامزاده
تبریزین “امامیه” قبریستانلیغیندا اویویان صمد بهرنگینین مزاری اوستونده یازیلیب: “اوشاقلارین الدن گئتمیش دوستو”. .. اؤلوم تاریخی: ۳۰.۰۸.۱۹۶۸. بو تاریخ اونون آراز چایینین سولاریندا معمالی شکیلده بوغولماسی گونوایله عینیدیر.
صمد بهرنگینین اوشاقلیغی آذربایجان میللی حؤکومتینین سقوطوندان سونراکی ایللره تصادف ائدیر. بو، او ایللر ایدی کی، آذربایجاندا میللی حؤکومت زامانی کند و شهرلرده یارادیلمیش ۲۵۰۰-ه یاخین ابتدایی و ۳۸۰۰-ه قدهر اورتا مکتب، ساوادسیزلیغی لغو ائتمه کورسلاری، تبریز اونیوئرسیتهسی، اونلارین آذربایجان دیلینده تدریس فعالیتی دایاندیریلدی، آنا دیلینده نشر ائدیلمیش درسلیک و کیتابلار تونقاللاردا یاندیریلدی. آذربایجان مدنیتینین اینکیشافی اوچون میللی حؤکومت طرفیندن آیریلمیش بؤیوک مقدار وسایط (۶۴مین تومنلیک بودجهنین ۶/۱۵ فایزی) ایران مرکزی حؤکومتی طرفیندن منیمسهنیلدی و گؤیه سوورولدو، تار-مار ائدیلدی. بوتون دؤولت، تدریس، تعلیم-تربیه موسسهلرینده آذربایجان دیلی یئنیدن یاساق ائدیلدی. مکتب یاشلی صمد بو آغری و آجی اولایلارلا اوزلشیر. بو اولایلار صمدین شعوروندا ائله ایزلر بوراخیر کی، اونلار میللیلیگه، آذربایجانچیلیغا کؤکلنمیش اولور. صمد بهرنگی اورتا و عالی تحصیلینی دوغولوب بویا-باشا چاتدیغی تبریز شهرینده آلمیشدی.
صمد بهرنگینین تبریز اونیوئرسیتهسینده تحصیل آلدیغی ایللر ده چوخ حساس و شاه رئژیمی طرفیندن آذربایجان دیلین، مدنیتین، اونون قاباقجیل ضیالی نمایندهلرینه بؤیوک باسقیلار اولدوغو ایللر ایدی. او، محض بو آغیر ایللرده تحصیل آلدی، پوختهلشدی، طلبه ایکن میللی مجاهیدلیک زیروهسینه دوغرو ایرهلیلهدی.
۱۹۶۱-جی ایلده صمد بهرنگی تبریز اونیوئرسیتهسینده تحصیلینی باشا ووردو و بئله بیر دوشونجه ایله یاشادی: “اؤلوم ایندی چوخ آسانلیقلا منی تاپا بیلر، آما نه قدهر کی، یاشاماق ایمکانیم وار، گرک اؤلومله اوزلشمهیه تلسمهییم. البته، بیر واخت اؤلومله اوزلشمک مجبوریتینده قالاجاغام و قالمالییام دا، اوندا اؤلمک اؤنملی دئییل. اؤنملی بودور کی، منیم حیاتیم و اؤلوموم باشقالارینین حیاتیندا نه ایز قویاجاقدیر…”
او، آذربایجان مدنیتینده و سیاسی موحیطده بو ایزی قویوب گئتمیشدی. او، بوتون وارلیغینی و فعالیتینی آذربایجان دیلینین، مدنیتینین یاییلماسینا و اینکیشافینا حصر ائتدی. صمد بهرنگی ۱۰ ایله یاخین تبریز و توفارقان شهرلری آراسیندا یئرلشن ممقان، گوگان و آخیرجان کیمی کندلرده آذربایجانلی اوشاقلارا آنا دیلینده درس دئمیشدیر. صمد بهرنگینین آذربایجان میللی وارلیغینین و مدنیتینین قورونماسی و اینکیشافیندا گؤستردیگی خیدمتلر اونون میللی روحا کؤکلنمیش معلیملیک فعالیتی و اوندان بیزه میراث قالمیش مقالهلری و کیتابلاریدیر.
اونون یازیلاری سیراسیندا “بالاجا قارا بالیق” کیتابی پئداگوژی، علمی و سیاسی باخیمدان اؤنجول اثردیر. تصادوفی دئییل کی، بو کیتاب ۱۹۶۹-جو ایلده ایتالیادا بینالخالق اوشاق ادبیاتی سرگیسینده بیرینجی دیپلوما و قیزیل نیشانا، ائله همین ایلده ده چکسلواکییانین براتیسلاوا شهرینده بینالخالق سرگینین “بینال” موکافاتینا لاییق گؤرولموشدور.
صمدین پئداگوژی، ائلجه ده آنا دیلی و پوبلیسیستیکا ساحهسیندهکی فعالیتینده میللی موباریزهیه چاغیریش روحو شاه رئژیمینی جیدی ناراحات ائدهن جهتلردن ایدی. بونا گؤرهده صمدی سوسدورماق، اونو آرادان گؤتورمک شاه خفیهسینین گوندهمینده اولان جنایت ایشلریندن ایدی. بو جنایت ۱۹۶۸-جی ایل آوگوستون ۳۰-دا ۲۹ یاشلی صمدین آراز چایینین سولاریندا معمالی بوغولماسی ایله باشا چاتمیش اولدو.”


text:
“شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابی ندن دانیشیر؟
2006-جي ايلده نشر ائديلميش “شعر وارلیغین ائویدیر” باشليقلي كيتاب آذربايجان فيكير تاريخينده بير حاديثهدير. شعرين (اؤزهلليكله آذربايجان شعرينين) گؤزهلليك فلسفهسيندن سؤز آچان كيتاب اوچونجو دفعه ايشيق اوزو گؤرموشدور. بيرينجي باسقيدا كتابين حجمي 180 صحيفه ايدي، آمما بو باسقيدا حجم 400 صحيفهيه قدهر آرتميشدير. اوستهليك بيرينجي باسقيدا گئدهن ماتئرياللارين دا اوچده ايكي حيصصهسي دييشديريلميشدير.
کيتابین نبضینی ایکینجی باسقییا یازیلمیش اؤنسؤزده توتماق اولار: «بيليريک دئکارتدان نيچهيهدک بشر اؤزونو “آنلام” و “حقيقت” قايناغي ساندي. ..آمما نيچه بو بوش آنلاييشي داغيتدي،.. بيزي سون آنلامين اولماديغي و “يوزوم” مسئلهسي ايله قارشيلاشديردي: سون حقیقت ساييلان هر بير جاواب و يا سونوج، باشقا بوجاقدان دَييشيک بيچيمده يوزولا بيلر.» اوندؤرد فصلده یازیلمیش کیتاب بو جوملهلرین گئنیش ایضاحیدیر دئسک یانیلماریق. کیتابین اوز قابیغینا “ایکینجی باسقی” یازیلسا دا، بیرینجی باسقیدان او قدهر ده ایز قالماییب. یازار بیرینجی باسقیدا یازدیغی ماتئریاللارین چوخونو یا بو باسقیدا حذف ائدیب، یا دا اتکیازییا کؤچوروب. مقصد ایسه داها جیددی، داها درین مؤوضوعلارا یئر وئرمک ایمیش. بونون اوچون بیر قابیق ایچینده چاپدان چیخمیش بیرینجی و ایکینجی جیلدین هر ایکیسینی یئنیدن اوخوماق گرهکیر. چونکی بونلار یئنی بیر کیتابدیر.
“شعر وارلیغین ائویدیر” ندن دانیشیر؟ کیتاب اون دؤرد بؤلومدن اولوشور. بؤلوملرین هر بیریسی ایسه، شعرین باشینا فیرلانیرکن بیر چوخ فلسفی قونولارا دا توخونور. بوردا توم بؤلوملرین باشلیقلارینی قئید ائدیر، بعضی قونولاری آچیقلاماق ایستهییریک:
بیرینجی بؤلوم: سؤزجوک اولمایان یئرده هئچ نه یوخدور
بیزده شعر نثره اوستون اولماسایدی دئمک اولار “شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابی یازیلمازدی. ایواز طاها شعریمیزین نثره اوستونلویونو آراشدیراراق بو فئنومئنه دیلیمیزین قورونماسی باخیمیندان مثبت باخیر. اونون نظرینجه، گونئیده شعر اولماسایدی دیلیمیز اؤلردی: «گونئيده ديليميزين آلينيازيسي هله ده شعرين اليندهدير. نثره گلينجه شعر چوخ يئرلري هامارلاياجاق. آنجاق بئله سايماياق کي، شعر تکجه يئني سؤزجوک قوندارماقلا بو گؤرهوي اؤز اوزهرينه گؤتورهجک. شعر سؤزجوکلرين آنلاميني گئنيشلنديرمکله بو ايشي گؤرهجک».
آمما تاریخی باخیمدان او بو اوستونلویو گئریلیییمیزین نیشانهسی سانیر: «بيز هله ده شعر دؤنميني ياشاييريقسا گئريده قالميشيق. من هانسي آنلامدا نثرين يوخلوغونو تاريخي دورغونلوغوموزا باغلاييرام؟ بو سونوجا، سبب کيمي ده باخا بيلهريک: بيزدهکي ايجتيماعي گئريليک، آنجاق شعره مئيدان وئرير، نثره يوخ».
ایکینجی بؤلوم: شعر، شعارچیلیق و ایدئولوگییا
«ايدئولوگييا اولدوقجا بوروشوق بير قاورامدير. اخلاق گؤزويله باخاندا ايجتيماعي چاليشقانليغين دورتوسودور, آمما گئنيش بوجاقدان باخاندا فلاکتدير ». یازار بو جوملهلرله “ایدئولوگییا” کیمی اؤنملی قاوراما نئجه یاناشاجاغینی بلیرلندیریر. و آذربایجان تورکجهسینده ایلک دفعهاولاراق بو قاورامی حانا آرئنت، کارل پوپئر، رولان بارت، اسلاووی ژیژئک، ژورژ گورویچ کیمی بیلگینلر و دوشونرلرین باخیشلاریندان ایلهام آلاراق آنالیز ائدیر. آمما بئله سانماق اولماز کی، ایدئولوگییاسیز ایدراک مومکوندور. «ايدئولوگيياسيز متن آبسورددور. رولان بارت حتتا متنين خميرينده اونون بير آز اولماسينا متنين داديـ دوزو کيمي باخير».
بوندان سونرا گلن بؤلموده قویولموش سورولارین جاوبینین بیر قیسمی بوردا وئریلیر. شاعیر توپلومسال عؤهدهلیکلره قاتلاشمالیدیرمی؟ قاتلاشینجا بو آلاندا اولان قونولارلا نئجه قارشیلاشمالیدیر؟ یازار بئله سورغولاری جاوابلارکن، بو قونولاردا بؤیوک ایزی اولان ایدئولوگییانی، اونون نه اولدوغونو، و اینسانلار یاشاییشیندا بوراخدیغی ائتکیلری، دیلین آغزیندا چئینهییر، تؤکور اوخوجونون بوغازینا: «ایدئولوگییا:
ـ عالم و آدمده ایستهنیلن دئییشیکلری یاراتماق اوچون اینسانی هوسلندیریر…
ـ دهیرلری معینلشدیریر و اونلاری گئرچکلشدیرمک اوچون (داها دوغروسو دیگر اینسانلارا سیریماق اوچون) بیزی آیاغا قالدیریر…».
بو سؤزلرله ایدئولوگییانی باشینا آلیرسا دا، چوخ آرا وئرمهدن ائله اونو یئره وورور کی، داها دورولماز سانیلیر! :
«…ایدئولوگلار هر شئیی بیلدیکلرینی گومان ائدیرلر… ایدئولوگییا کوتلهنی قیزیشدیرماق آماجیلا گئرچکلیکلری… سادهلشدیریر. …[او] بیر ایجتیماعی گروپون دورومو و منفعتی ایله ایلگیلیدیر… ایدئولوگ کیمسه، دونیانی اولدوغو کیمی دئییل ایستهدییی کیمی گؤرور… ایدئولوگییا تجروبهدن قاچیر، تجروبهنی آلچالدیر… سونوج جهننمدیر… ایدئولوگییا رئاللیغی دوزگون عکس ائتدیره بیلمیر و یالان بیلگییه چئویریر.» توم بونلارین دخلی شعره بودور: «شعر شعارچیلیغا قاپیلاراق ایدئولوگییانین یوکونو چینینده داشیییرسا چورویور. او، متنه سیزیرسا، متنین آنلام قاتلارینی چورودور». بو او دئمکدیر کی: «صنعت آراج دئییل، آماجدیر. گؤزهللیکدن باشقا هر هانسی بیر دوشونجهده اولان صنعتکار بیزجه صنعتچی دئییل.» بو ایسه نؤوبتی بؤلومون دارتیشما قونوسودور.
اوچونجو بولوم: شعر آراجمیدیر؟ آماجمیدیر؟
شعر وسیلهدیر، یوخسا هدف؟ شعر لذذت یاراتمالیدیر، یوخسا فایدا یئتیرمهلی؟ شعر بیزی نهيهسهباغلامالیدیر، یوخسا ندنسه آزاد ائتمهلی؟ بو بؤلوم بوتونلوکله بو اؤنملی سورغولارین اوزهرینده قورولور. افلاتون و پارناسلاردان توتموش سوسیالیزم گیرچیچیلییه قدهر چئشیدلی فیکیر آداملاری و آیریآیری ادبیـ بدیعی مکتبلرین باخیشبوجاغی آنالیز ائدیلیر. بو بؤلومده اخلاق بیلگینلری و عرفانی دونیا گؤروشلو عالیملرین ده نظرییهلری اونودولمور، سوندا ان دورو شعره یاخین اولان «لیرکا»نین آنلامی گئنیش آنالیز اولونور.
یازارین گلدییی قناعته گؤره، «اؤتن بئشيوز ايلده، بشر تاريخي اورهکله عاغيلين آرديجيل دارتيشماسيندان ايرهليلهييب. رنسانس باشلايان گوندن، معاريفچيلر عاغيلي قابارديقدا، رومانتيزم باشلادي دويغو و اورهيين رولونو شيشيرتمهيه…منجه تاريخ بويو “صنعت، صنعت اوچون”قاورامينا، هئچ بير آخيم پارناسلار قدهر اؤنم وئرمهميشدير. پارناسلارين فيکرينجه “ياشاييش” چئشيدلي چتينليکلرله، اينجيکلرله دولودور. بشرين آلينيازيسي آيدين دئييلدير. بيزي اوووندورا بيلهسي تکجه بير شئي وار، او دا گؤزهلليکدير…گؤزهلليکدن باشقا هر هانسي بير دوشونجهده اولان ياراديجی، بيزجه ياراديجی دئييل».
سوسیالیزم رئالیزمینه گلدیکده ایلک اؤنجه “رئالیزم”ین نه اولدوغونو فلسفه آچیسیندان ایضاح ائدیر، سونرا روس تنقیدچیسی چئرنیشئوسکینین نظرییهسی اوزهرینده قورولموش “سوسیالیزم رئالیزمی”نین چاتیشمازلیقلارینا توخونور. یازارین دئدییی اساس گؤتورولورسه، «بو رئاليزمين رئالليقلا ايشي يوخدور، بونون آماجي، جوشقونلوقلا سيياسي اؤندهرلرين وعده وئردييي گلهجهيي چاغلاماق، وعد وئريلميش ايتکين آباد اؤلکهني گئجه گوندوز خالقين گؤزونه سوخماقدير…بو مکتبين سانکي، بيچيمله ايشي يوخدور، اينجهصنعتي اونون مضمونونا داياناراق دَيرلنديرير».
دوردونجو بؤلوم: شعر، فایدا، ایلنجه، و گئرچکلیک؛
هورکهایمئر، آدورنو، یوخسا گادامئر
تئودور آدورنو، ماکس هورکهایمئر و هانس گادامئرین بدیعی باخیشلارینین آنالیزینه حصر ائدیلمیش بو بؤلومده اؤنملی بیر سورغو جاوابلانیر: «اينجهصنعت اؤزوندن خاريج بير آماجا يؤنلميرسه، يازيچي قونومسوز قالير. و اگر صنعت، اينسانلاري ايجتيماعي عمله قالديران ايدئولوگييانين اؤرتويو آلتيندا قاليرسا، صنعت سوييهسينه قالخمير. بس يئرده نه قالير؟ يئرده “اَيلنجه” [سرگرمي] قالير!»
سونرا یازار “ایلنجه” و “گولوش” بارهده دهشتلی یانیتلار آتشینه توتور بیزی: «يالانچي توپلومدا، گولوش موتلولوغون گؤودهسيندهکي خستهليکدير. و اونو توپلومون دَيرسيز بوتؤولويونون قارنينا سومورور. بو گوٍلراوزلو آداملار، اينسانليغي مضحکه دوْنوندا يامسيلاييرلار. ايلنجهنين سؤز وئردييي قورتولوش، انکارائديجي دوشونجهدن يايينماقدير. اگر دوشونجهني تام ازيب، داغيتماق مومکون دئييلسه، آخماقليغين اينکيشافي، ذکانين اينکيشافيندان گئري قالماماليدير».
یازارین اؤزو دئمیشکن بو بؤلومو ديوانا [کاناپايا] سرهلهنهرک اوخويا بيلمزسينيز. چونکی آدورنون نظرلرینی اوخويارکن آدامين ديلي توتولور، افعي ايلانين نفسي ايله ايفليج اولموش اؤزکوز کيمي اولور. فصلین سونلاریندا گادامئرین باخیشلاری ایله هر شئیی یوموشالسا دا، حقیقت ایتیب باتیر. چينليلرين “دائو دئ جينگ”کيتابيندا دئييلير: «سون حقيقتي کيمسه معينلشديره بيلرمي؟ ياخود اساسن سون حقيقت وارمي؟ چوخواخت آيدين اولور، حقيقت غئيرحقيقتدير، ياخشي ايسه يامان. چوخداندير کي، بو آجي گئرچکليک خالقي اوسانديرير.»
“شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابینین اتکیازیلاری دا اونودولاسی دئییل. همین بؤلومون اتکیازیلارینین بیرینده دئییلیر: « منجه هر بير ساحهده سون سؤزو دئمک اولسايدي، يعني حقيقت اؤز اؤرپهييني اوٍزوندن تام آتسايدي اينسانين “اينکيشاف شهوتي”ـنه داها هئچ بير سبب قالمازدي. بوتون شهوتلر اؤرتوکلرده، چاتلاردا، ايکي دويمهنين بيربيرينه قوووشدوغو يئرلرده يزبانه چکیر. اينسان، حقيقتين ياريآنلاشيلمازليغي دوٍرتوسو ايله ايرهلي شوتويور؛ داها دوغروسونو دئسک، ياريچيلپاقليغي دوٍرتوسو ايله».
بئشینجی بؤلوم: داغداش رئالیزمی و آیدینلانما ایشیغیندا رومانتیزم
“شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابیندا رومانتیزمین یاخشیجا قاورانیلماسی اوچون آوروپاین 18ـجی یوزایللییینده مئیدانا گلمیش آیدنیلانما [روشنگری] جریانی دقیق اینجهلهنیر. یازارا گؤره، آیدینلانما غربین “حقیقت” یئرینه “گوج” آختارماق ماراغینین داوامی ایدی: «هر بيليک “گوج” ايله سونوجلانماليدير، گوج ايسه بيليييميزي آرتيرماليدير… يالنيز گئرچکلييين لذذتيني آختاران بيليک، ساراي کنيزيندن باشقا بير شئي دئييل. کنيز نسيل آرتيمينا ياراماز، لذذت يئتيرمهيه يارايار… (البته بوردا بیر کیشینین گیزلی گیزلی بیر خانمیا ایکی باشلی یاناشماسی آدین اولور! کیشی خانیما یاناشیر اوندان گوج آلماقذ اوچون نسیل آرتیمی ـ کیشی خانیما یاناشیر اوندان لذت آلماق اوچون.) يئني دؤنمين باشليجا غايهسي، حقيقت آدلانان لذذتي الده ائتمک دئييل، بيليمين گوج بولاغينا وارماقدير». بو یؤنهلیش اورهکلرینین سیزیلتیسی ائتکیسی ایله شعرلرینی یازان رومانتیکلری دیکسیندیردی، «“حقيقت”ي بئله بير “عملي سونوج” سويهسينه آلچالتماق، رومانتيستلرين گؤزونده فاجيعه کيمي گؤروندو. اونلارين گؤزويله باخارکن، آيدينلانما، اينسانين باشينا بؤيوک اويون آچميشدي».
بونلارا باخمایاراق، یازار بو ایکی آخیمی بیربیرینین داوامیندا گؤرور: «رومانتيزمين اؤزو ده، آيدينلانما ايله برابر، رنسانين سونوجو ايدي… اوستهليک، مدرنيزم رومانتيزمين متنينده باش وئرير، پستمدرنيزم ايسه چاغداش اويغارليغين رومانتيزمدن اوزاقلاشماسي ايله گئرچکلهشير…بيز رومانتيزمين گوٍجلو و گيزلي گؤرونتوسونو [شبحيني] مدرنيست آخيملاردا گؤروروک. کوبيزم، دادايزم، فوتوريزم و سوررئاليزم کيمي آخيملار رومانتيزمين آدي گلنده بويونلارينين داليني قاشيسالار دا، اونلارين اينقيلابچي دويغوسالليغيندا گوجلو رومانتيکا گؤروروک».
یازار سوندا آذربایجان رومانتیک شاعیرلرینی ده اونوتمور، محمد حسین شهریارا تام بیر بؤلوم آییریر، حسین جاوید حاققیندا گلهجکده ده گئنیش دانیشاجاغینا سؤز وئریر، و محمد هادینی ده قیساجا ائله بو بؤلومده آنالیز ائدیر.
آلتینجی بؤلوم: گلهنک، کلم دولماسی و گوج قورولوشلاری
آلتینجی بؤلومده “گلهنک” و ”گوج” سؤز قونوسودور. «گلهنکسيز ادبييات اولا بيلر، يوخسا يوخ؟ اولا بيلمزسه بس بو آوانگارد اثرلر و مؤوجود گلهنکلره ديرهنن ياراديجيلارين آلينيازيسي نئجه اولور؟ باشقا سؤزله، آوانگاديزم هاردان گلير؟» بو سواللارا یازار غریبه بیر يانيت وئریر: «گلهنک باجاسيندان باخاندا بونلاري گؤروروک: باکي، يونگوللوکدن گؤيه ميللَنميش چرپلنگه [بادبادکه] اوخشايير، تبريز ايسه آغيرليقدان پاليچيغا اوتورموش گمييه».
ساده جوملهلرله باشلانمیش بو بؤلوم گئتدیکجه غلیظلهشیر: «اینجهصنعت جزئي حيسلردن يارانميش اويناقجيل دويغولاردان اولوشورسا، اونون روحو مطلقلرين تکآنلاملي و آميرانه دانيشيق طرزي ايله باريشا بيلمز. ايندي صنعت پارچالانميش «من”لردن دانيشير، مطلقين کوٍرسوسونده اوتورانلار ايسه دَيهنک گوجونه عئينيلشديريلميش “کيم”ليکلردن. بئلهليکله توققوشما باش وئرير. بو توققوشما “ياساقلار” مئيدانيندا باش وئرير. هئچ کيمين هر يئرده هر سؤزو دئمهيه حاققي چاتمير. کيمسه آغزينا گلهني، کئفي چکني دئيه بيلمز. بو ياساقليق سيياست و سئکس بؤلگهسينه گليب چاتديقدا داها دا غليظلهشير. ميشئل فوکونون سؤزويله دئسک، سانکي “دانيشيق” شفاف و خاصييتسيز بير چئوره دئييل؛ جنسي مسئلهلرين ترک سيلاح اولوندوغو، يا دا سيياستين باريش و توخاقليق تاپديغی چئوره. دانيشيق ائله بير ساحهدير کي، اورادا هم سيياست, هم ده سئکس سئچکين اوسلوبدا اؤزلرينين بعضي ان دهشتلي اؤزهلليکلريندن فايدالانيرلار. دانيشيق، بوش يئره چاليشير اؤزونو اؤنمسيز گؤسترسين. چونکي دانيشيغا قويولان قاداغالار اونونلا گوج آراسيندا هانسي ايلگيلرين اولدوغونو آچيقجا گؤستهرير».
یازارین گلدییی سونوجا گؤره،عیماددالدین نسیمی بو چارپیشمانین قوربانی اولور. «شعر سبیاسته یئنیلیر».
یئددینجی بؤلوم: شهریارین نیسگیلی، نوستالگییانین تحلیلی
بو بؤلومده شهریار یارادیجیلیغینا یئپیئنی بیر آچیدان باخیلیر. دئیه بیلهریک حتتا فارسجادا بوللوجا یازیلمیش مقالهلر و کیتابلاردا دا اونون اثرلرینه بو آچیدان دیققت یئتیرن اولمامیشدیر:
«اينديكي زاماندا اؤزوٍنو مومييالانميش آدام سانان شاعير، سانکي مزاردان قالخميش اؤلوٍدور. اوُزون سوٍره خلوته چکيلديکدن سوْنرا يازيلميش «موميالانميش آدام» شعري، شهريارين احوالروحيهسينده باش وئرهن درين دييشيكليكدن خبر وئرير: مومييالانميش آدام چوخورا دوٍشموش گؤزلرييله سوْيوق و سايماز چؤهرهلر آراسيندا يوْل گئدير. آنجاق ايلكين خاطيرهلرييله خاريجي گئرچليك آراسيندا هئچ بير ياخينليق قالماديغي اوٍچون اوْ، سرگردان حالدا يوْلونو آزير… مومييالانميش آدام، اؤز مزارينا قاييتمازدان اؤنجه، نه قدهر چاليشسا دا بو يئني دوٍنياني قاورايا بيلمير… سوْندا، اوْنون چاشقينليغي دوٍنيانين وفاسيزليغي و آلچاقليغي بارهده فيكيرلره قاريشير. شهريارين اؤز آلينيازيسينا لاغلاغالي و غملي باخيشي بوردان باشلانير.»
شهریارین آذربایجان ادبیاتیندا یئری بو بؤلومون مقدمهسینده بللی اولور. یازارا گؤره، «شهريارين شعري ائستئتيکادان قيراقدا اولان ائلئمئنتلردن گوج آلديغينا گؤره ايندي آرتيق باياغي گؤرونور. منجه شاعير بونو بيلهرکدن ائتدي. شاعير، اؤز زامانيندا گؤزهلليک دونياسيندان ادراک و اخلاق دونياسينا دؤنمکله، ديليميزي عمومي عرصهلره داشيماق ايستهدي. بو باخيمدان او، اؤز صنعتينين گؤزهلليييني قوربان وئرهرک، قوربان وئريلميش ديلي اؤلومدن قورتاردي… منجه شهريار اولماسايدي، ديليميزين آلينيازيسي اينديکيندن داها فرقلي، داها آجیناجاقلی اولاجاقدي».
سکيزینجی بؤلوم: آتلار،تانکلار و سالخیم سؤیود
بو بؤلومده ناظیم حئکمتین “سالخیم سویود” شعرینین اوخونوشو ایله باشباشا قالیریق. یازارا گؤره،«ناظيم حئکمتين “سالخيم سؤيود” شعري مضمون و فورما باخيميندان ماراقليدير. ناظيم بو شعرده ذهنينين تجريد داخماسيندان باشيني چيخارير، يارالي بير آتلينين يئره قاپانماسي سيماسيندا اونون آلينيازيسيني گؤزدن کئچيرير. آمما شعرين ماراقلي اولماسينين ندهني ناظيمين باخيش نؤقطهسيندهدير. چونکي شعرين سونوندا بللي اولور شعري ناظيم سؤيلهمير، آتيندان يئره يووارلانميش آتلي سؤيلهيير. بونو آنلاديقدا شعرين بوراخديغي ائستئتيک لذذت داها دا آرتير، بيز شاعيردن داها آرتيق يارالي آتلي ايله ياخينليق دويوروق. بو قدهر بنزهرليکدن اينساني قورخو بورويور: سانکي او ييخيلان آتلي بيزيک».
یازار اولده شعری گؤیه قالدیریر، سونرا اؤزو دئمیشکن اونون “ضعیف داماری”نا قیییق سانجیر: «بو شعرين ان بؤيوک گؤزهللييي (بلکه ده ان بؤيوک چيرکينلييي) بودور: هر شئي گؤزهل گؤرونور، آتلينين يئره قاپانماسي دا بيزده بير آز نيسگيل،بير آز دا ائستئتيک ذؤوق اويادير. بوردا دايمي خستهليک ماهييتي قازانميش “کئچميش”ين پئرسپئکتيوي قاپانمير…. شعرده چوٍروک خاطيرهلر اولماسا دا، کئچميشه آليشقانليق بيزي اثرين يورغونلوغونا، يوموشاقليغينا قايناديب قاريشديرير. بونون اؤزو “قايناق و باشلانغيج” اؤزلميندن گلير».
دوققوزونجو بؤلوم: شعر، قادین شاعیر و فئمینیزم
بو ماراقلی بؤلومده یازاریمیز بیر فئمئنیست کیمی چیخیش ائدیر: «قادینلار سایجا توپلومون یاریسی اولاراق؛ اونون قیراغیندا یاشاییر، سایینا اویغون شکیلده گوج قورولوشلاریندان پای گؤتورمورلر». یوخ! بونا دا قانع اولمور، قادینلار سسی ایله داها ماراقلی دانیشیر: «کیشیلر بلی! بیز [قادینلار] گوج آختاریریق! ندن آختارمایاق کی؟ گوجون گؤبهیینی سیزین آدینیزا کسمهییبلر کی!»
«بير چوخ ميللتلر کيمي، بيزيم تاريخيميز ده کيشيلرين اويلاغيدير» جوملهسی ایله باشلانان بو بؤلومده قادین مسئلهسی کسکین بیر دیلله و قارامسار بیر لحنله اله آلینیر: «بيليريک قادين… توپلومداکي آپاريجي ايشلکلري [فونکسيالاري] يئرينه يئتيرمير؛ ائوده مطبخ کونجونه سيخناشديريلير». بو یئنی بیر فئنومئن دئییل، تاريخه جنسييت گؤزويله باخاندا بوتون دؤنملرده بونو آيدين گؤروروک:«قادين، کيشيلرين گؤزونده طبيعتين سيمگهسينه چئوريلير. اينسان، طبيعتي جايناغينا آلير، کيشي ايسه قاديني. بونون اوزون کئچميشي وار. قادين، نئجه دئيهرلر، اؤزونون دوغال کيملييي ايله تاريخين يئتيرمهسيدير؛ قادين وارليغينا گؤز يومولموش کيشيلرين تاريخي». بو دمیر دایرهنی سیندیرماغا یازار بیر یول گؤسترمهسه ده، کیچیک ایشارهلردن یان کئچمیر: «قادين، آنجاق کيشي قوللوغوندا دايانميش اينديکي قورولوشلاري داغيتماقلا، بيليم، اينجهصنعت، و دوشونجه آلانلاريندا سسيني اوجالتماقلا، بو چيخيلمازليغي پوزا بيلر». البتته یازار اؤزو ده بو چیخیش یولوندان راضی دئییل، «بو گؤستريش، اخلاقي اؤيودلر کيمي آلينير و معجز شبسترلي اونو مندن داها ياخشي سؤيلهيير: “قازانچاني يوز اللي دفعه سويا باسماقدانسا” پئشه اؤيرنمک گرهکدير. بئله آنلاردا سورغو اؤز ايشيني گؤرور: “سن قلم آلسان اله کيم طبخ ائدهر شورباني قيز/ کيم تيکر ييرتيق ياماغي، دولدورار قلياني قيز؟”» بؤلوم آندرئی برئتونون بو سؤزو ایله سون بولور: «کيشي دوشونجهسي سيخينتي و عذابدان باشقا هانسي تؤحفهني اويغارليغيميزا ارمغان ائتميشدير. اؤندهرلييي قادينلارا تاپشيرمانين واختي گليب چاتميشدير».
بوردا شعره گرکلی و اؤنملی مؤوضوع، یعنی “من” ده آچیقلانیر: «من دئیهنده نهیی نظرده توتورام: لیریک شعرده هم تانیش، هم ده آنلاشیلماز بیر من سسلهنیر. یاخینلاشینجا اوزاقلاشان بیر من… شاعیر اؤز شعرینی اؤزو سسلندیرمیر». آما نه یازیق کی بو سس هله بیزیم توپلومون قادینلارینین بوغازیندان اوجالماییب، باشقا یئرلردن دویولور. ائله بوندان سونرادیر کی یازاریمیز قادینلاریمیزدان گیلئیلنمهیه باشلاییر: «قادین سسینین توپلو شکیلده اوجالدیغینی هلهلیک آیدینجا ائشیده بیلمیریک». آمما کیشیلریمیز سئوینمهسینلر قادینلارین سسسیزلیییندن! چونکو: «کیشیلیـ قادینلی آذربایجان شعرینده “من” قیتلیغی وار»!منجه آذربایجان شعری حاققیندا ان یئرلی و گرکلی تنقیدلرین باشیندا دورور بو “من” قیتلیغی.
یازار بیر فئمئنیست کیمی چیخیش ائتدیسه ده، سونوجدا کیشی اولدوغونو وورغولاماق ایستهدی: «قادینلار… تاریخدن سیلینمه اوچورومونون قیراغیندا یورویهرک یاشاییرلار… بو کیشییه گرکلیدیر. کیشی هئچواخت بو تاریخی یئنیلگییه سون قویمایاجاق. من بیر کیشی اولاراق بونو یاخشی بیلیرم».
اونونجو بؤلوم: شعر و دوشونجه:
هولدئرلین، والئری، افلاتون، هایدگئر
بو بؤلومده، شعرله دوشونجهنین ایلگیسیندن، بعضن ده ایلگیسیزلیییندن سؤز گئدیر. شعردن زهلهسی گئدن افلاتون دا دانیشیر، شعره وورغون هایدگئر ده. شاعیرلری ده ائشیدیریک: «بو هولدئرلینـنین سؤزودور: شاعیر ایلک اؤنجه بیلهرکدن اؤزونو سؤزجوکلرین قئیدیندن و اونلارین عادی آلیشدیغیمیز و داها ایشلهک ایستیفادهلردن آزاد ائدیر»، فیلسوفلاری دا: «هایدگئر دوشونرلر و شاعیرلری دیلین اصیل قوروقچولاری آدلاندیریر: اینسان دیلین یوردوندا ساکیندیر. دوشونرلر و شاعیرلر بو یوردون قوروقچولاریدیرلار. بو قووروقچولارین ایلکین وظیفهسی ایسه وارلیغین افشا اولونما دیلهیینی سون منزله چاتدیرماقدیر».
هاچان فلسفهنین آدی چکیلیر مورهککب، چتین و سارسیلماز دوشونجه هئیکلی قاباغیمییزدا دورور، شعرین آدی چکیلنده ایسه خیال، کؤیرک دویغولار و یوموشاق اینسان وارلیغی آنیلیر. آمما هایدگئر بئله خام تصووورو آلتاوست ائدیر. یازارین دئییشی ایله دئسک «هايدگئر… شعره گؤزلهنيلمز درجهده اؤنم وئرير. فلسفهدن، بيليمدن داها يوخاريلاردا اَيلشديرير. اونون نظرينجه، شعر، وارليغين تَملدن آدلانديريلماسي و هر نهيين اؤزهييدير. شعرين باشلاديغي نسنهلري، ديل داها سونرا ايرهلي سورور. شعر هر بير ايشاره و هر سسدن اؤنجه، اينسان اوغلونون دونيادا ياشامينين تَمل دوزهنليييدير. منزل بولماق، ساکين اولماق، هميشهليک اؤيرهنمک، و وارليغين سيررينه وارماقدير. شعر هر نهيي اونون ايلکين قايناغينا قايتارير. سانکي بيرينجي کز گؤرونورلر. شعر، نسنهلرله دونيانين آراسينداکي اوچورومو آرادان قالديرماقدير. يئر کورهسي وطنه چئوريلمهيينجه، شعرين و هر بير بديعي اثرين سيرري آچيلمير. بديعي اثرين يارانيش بئشييي ساييلان يئر، ائوه چئوريلمهليدير؛ وطنه دؤنمهليدير. مصيبتيميز بودور: ائويميز، وطنيميز يوخدور، شعرين بيزيم بيرجه وطنيميز اولدوغونو اونودوروق».
هایدگئرین باخیش بوجاغیندان شعره باخمازدان اؤنجه یازار، آلمان شاعیر هؤلدئرلین و فرانسیز شاعیر والئرینین شعره باخیشینی قیساجا آچیقلاییر، سونرا شعرین بؤیوک دوشمنی افلاتونا توخونور: «افلاتون يونانين اوتوپيياسيندا شاعيرلره لاييقلي يئر آييرمير. شعر جاوانلارين اخلاقيني پوزوب، روح دوشکونلويو گتيره بيلر. افلاتونون دونيا گؤروشونده کسکين مسئله اونون ايدئيا [مُثُل] آنلاييشيدير. بو آنلاييشا گؤره، بيزيم گؤرونن و دويولان دونياميز، غيب عالمينين دَييشمز وارليقلارينين کؤلگهسيدير، يامسيلاماسيدير. شعره گلديکده، ايکي قات تقليدله قارشيلاشيريق. گؤرونن دونيا غيب دونياسيني يامسيلايير، شعر ده گؤرونن دونياني. بئلهليکله شعر کؤلگهنين کؤلگهسيدير. شعرين بئله بير “وهم”ـه سؤيکندييي اوچون، دوشونجه ايله ايلگيسي يوخدور. او، عاغيلدان داها آلچاقلاردا دايانان خيالا سؤيکهنير».
اون بیرینجی بؤلوم: نیچهدن هئچه
نيچهدن گئنیش بحث اولونان بو بؤلومده آجی ایله لذذتی بیر یئرده دویوروق. نیچهنین ایشاره ائتدییی “نیهیلیزم” و ژان پل سارترین “ایضطیراب” مسئلهسی بیزی داریخدیرسا دا کیتابین طنزی بو بولومده اؤز زیروهسینه چاتیر. طنزه بولاشمیش ساده جوملهلرله “ائگزیستانسیالیزم” مکتبی بئله آچیقلانیر: «سارتر، فرانسا موقاويمت حرکاتينين باشچيلاريندان ايدي. بونا گؤره، “اورهک بولانديريجي، آللاهسيز و چوروک” بير دونيادا ياشاماغيميزي آيدينلاشديرماقدا اؤزونو حاقلي بيليردي… ايييرمينجي يوز ايللييين 50ـجي ايللرينده ائله بير يئنييئتمه ضيالي تاپيلمازدي کي، وارليغين عبث اولدوغونو وورغولاماسين. بيز هر حالدا سئچمهيه محکوموق. آياقيولونا گيرديکده، قادين شکلي و يا کيشي شکلي آسيلميش قاپينين بيريني سئچمهلييک. گئري قاييدا بيلمهريک، يوخسا سانجيدان اؤلهريک. سارترين فلسفهسينين بوتون آنلامي بوندادير. سونلوقدا، بيزيم نه اولدوغوموزدان باشيميز چيخماز، جورابيميزين آغيني، يوخسا قاراسيني گئيهجهييميز حاقدا بيله، آيدين قرارا گله بيلمهريک.»
یازار ائگزیستانسیالیزمین باشقا پئیغمبری اولان آلبر کامونو دا یاددان چیخارتمیر. هردن «گؤروردون آلبر کامو مريدلري ايله آوتوبوسون آرخا اوتوراجاقلاريندا اوتوروب، «سيزيف» ميفي اوزهرينده دانيشيرلار. اؤيرهنجيلر اؤنجه گومان ائديرديلر بو سيزيف دئييلن نسنه، جنسي سايريليقدير [خستهليکدير]. آمما سونرا داشلاري يوخوشا آپارماغا محکوم اولموش بيريسي کيمي تانيديقدا اونو، گونده تانريدان مين دؤنه اؤلوم ايستهديلر. البته اگر بئيينلرده آرپا بويدا قاناجاق اولسايدي، آنلايارديلار کي، کامونون “اؤزگه” کيمي قوپقورو کيتابينين سطيرلري آلتيندا اينجه بير شعر ياتير، گئرچک اينسان سئوگيسي. کيتابلارينين بعضيسيني قوراشديرما اوسلوبو ايله يارادان جناب پائولو کوئيلونون سؤيلهدييينه گؤره، کامو بير گون سيرتيق بير مخبرين اليندن ياخاسيني قورتارا بيلمهييب بو سورغونو ائشيتمهلي اولدو: توپلوم بارهسينده بير کيتاب يازماغي سيزدن ايستهسهلر، قبول ائدهرسينيز،يوخسا بويون قاچيرارسينيز؟ کامو جاوابيندا دئدي:البته کي، قبول ائدهرم. بو کيتاب يوز صحيفهدن اولوشار، اونون 99 صحيفهسي هئچنه يازيلمادان آغ قالار. آنجاق يوزونجو صحيفهنين سونوندا يازارام: اينسانين تکجه گؤرهوي سئومکدير.»
اون ایکینجی بؤلوم: عاغیلا قارشی چایخانا عوصیانی؛
فوتوریزمدن سوررئالیزمه
“شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابینین 12ـجی بؤلومونون باشلانغیجیندا دئییلیر: «اون دوققوزونجو… يؤزايللييين ايکينجی ياريسيندا بشري عاغلين اوزهرينده قورولموش دوٍنيوی دؤولتين گتيردييي رفاه، گئنيش ايختيراعلار سونجوندا باش وئرميش صنايع دئوريمی، و توپلومدا ياييلميش نيسبی امنآمانليق عاغيلدان چيييرينمهيه الوئريشلی شرايط يارتميشدير. البته فيکير ساحهسينده نيچهنی اونوتماق اولماز. بونون اوچون دئمک اولار بير چوخ عوصيانچی ادبیـ بديعی مکتبلرين تملداشي 1900ـدن 1914ـدک قويولدو. او دا هاردا، چايخانالاردا».
21ـجی یوزایللییین باشلانماسی ایله آذربایجاندا باش وئرهن “شعر انقلابینی” آچیقلاماق اوچون یازارين ديققتي بو بؤلومده 20ـ یوزایللییین باشلانغیجینداکی شعر انقلابینا چكيلير، فوتوریزم، دادایزم، و سوررئالیزم کیمی مکتبلري گؤزدن كئچيرير. آمما ندنسه «رومانتیزمین دوشمنی اولان بو آخیملاردا رومانتيک روح» گؤرور. «بونلارين هاميسيندا رومانتيزمين گوجلو چالاري وار. آوروپانين آوانگارد آخيملاري، آلمان ائکسپرئسيونيزمي کيمي ان آلچاق کؤنولوسوندن توتموش، ايتاليان و روس فوتوريزمي کيمي اَن چيلغين روحلوسوناجان، قاتي رومانتيک بويالارينا بولاشميشديلار… سؤيلهنيلن آخيملارين بعضيسينين کوبيزم کيمي آشيري فورماليزمي ده بو ادّعاني باطيل ائده بيلمز. کوبيزمين رومانتيزمه قارشي اولدوغونو و اونا تپکي کيمي يارانديغي سؤيلهنيلير. بو دوغرودور. آمما کوبيزم آوانگارد آخيملار تاريخينده عاغيل آنيدير؛ سرسم عاغيل، اوچوروم اوزرينده آشيريم حالدا قالميش عاغيل».
اون اوچونجو بؤلوم: قورولوشچولوق:
سن یازینی یازمیرسان، یازی سنی یازیر
چوخ سئودیییمیز بو بؤلومده، دونیا ادبیاتیندا چوخ ائتکیسی اولان “قورولوشچولوق” [ساختارگرایی] آخیمینداندیر سؤز. یازار، اؤنجه “اثر”ین آنالیز یوللارینی آچیقلاییر، سونرا ایسه فرانسادا یارانمیش بو آخیمی آچیقلاییر: «بو مکتبین قوروجولارینا گؤره… هر بیر توپلومو اونون تاریخینی ایزلهمکله دئییل؛ چئشیدلی بؤلوملرین بیربیرلریله ایلگیسینی آراشدیرماقلا تانیماق اولار».
بؤلومده یازار قورولوشچولوق [ساختارگرایی] مکتبینه داها گئینش بوجاقدان ایشیق سالیر: «قورولوشچولوق نظرييهسي ايرهلي سورولمهميشدن اؤنجه، ادبي اثرين آناليزينده بير چوخ عاميللره يئر وئريليردي: اثرين تاريخي زمينهسي، يازيچينين نييتي، و اثره عايد تاريخيـ ايجتيماعي دوروم. دئمک اولار اثرين اؤزو اونودولور، تکجه اونون ياراديجيسي بارهده دانيشيليردي. آمما قورولوشچولوق بونلارين هاميسينا، اؤزهلليکله اثرين يارانما تاريخينه و يازيچييا گؤز يومور، تکجه اثرين اؤزونو ديققت مرکزينده ساخلايير… بو مکتبين قوروجولارينا گؤره، بير فئنومئنين يالنيز تاريخيني ايزلهمکله اونون نئجه ايشلهمهسيني قاورايا بيلمهريک… اؤرنهيين ديلين باشليجا ايشلهيي اينسانلارين قارشيليقلي ايلگي قورماسينا شرايط ياراتماقدير. بو فئنومئنين ماهييتيني تکجه اونون تاريخيني آختارماقلا اؤيرنمک اولماز. هابئله، ديل ساحهسينده فردي داورانيشلارين يارديمي ايله، ديلي تانيماق اولماز. بيز آنجاق ديلي بير بوتؤولوک کيمي نظره آلديقدا بو مقصده يئتيشه بيلهريک. دئمک، ديل يا هر هانسي متنين منطيقي قورولوشو اولماليدير».
قورولوشچولارین آتاسی ساییلان فردینان دوسؤسورـون، دیل و دیلچیلیک حاققیندا وئردییی نظریهسی، قورولوشچولارین ایلهام قایناغی اولدوغو اوچون آچیقلانیر: «سؤسورا گؤره، دیل قارشیلیقلی ایلگیده اولان دهیرلرله اولوشان فورمال سیستئمدیر. بوردا اوتوماتیک بیر سیستئمین بؤلوملری قارشیلیقلی ایشلهیهرک متشکل و یؤندملی بیر بوتؤولوک یارادیرلار». سوسؤردان سونرا، گئتگئده “دیل” بوتون اینسانی بیلیملرده اساس بیر مؤوضوعا چئوریلدی، بیر چوخ ساحهلری ائتکیلندیردی: «اینسان دانیشمیر، دیلین اوزهرینده دوران قورولوشلار اونلاری دانیشدیریر». یازار البته قورولوشچولوغون نؤقصانلارینی دا اونوتمور. نؤقصانلارین بیری بودور: «قورولوشچولار ادعا ائديرلر: هانسي دورومدا اولورسا اولسون هر بير نسنهنين کيمليييني، اونون يئرلشدييي قورولوشون عوٍنصوٍرلريیله قوردوغو ايلگيلري آراشديرماقلا تانيماق اولار. بو منطيقه داياناراق، بيز سون و ابدي قورولوشـا گئديب چاتماغا چاليشماليييق. بو دا اينسان بئنينين فونکسيياسينين سون قورولوشونو تانيماقدان باشقا بير شئي دئييلدير. لئوي استروس دا بونو دئيير. اينسان ياراديجيليغينين باشليجا قورولوش اؤلچولريني تانيماقلا، بئينينين ايشلهييني قاوراماق اولار. بونا گؤره ده ايلکين قورولوشچولارين آماجي، سون قورولوشو تانيماق ايدي. قورولوشچولارين مصيبتي بوردان باشلاندي. چونکي سون قورولوشو تانيماقلا، هله ده بديعي اثرين سيرري آچيلمير».
یازار، فرانسیز قورولوشچولارینین فورمایا وورغونلوقلارینی دئدیکده، روس فورمالیستلرینی اونوتماق اولمور: «اونلارین نظرینجه فورمالار و قورولوشلار ادبی اثرین نه اولدوغونو یارادیرلار. ادبی آراشدیرما ایسه بو فورمالار و قورولوشلارین آنالیزیندن باشقا بیر شئی دئییلدیر».
اون دؤردونجو بؤلوم: یازیچینین اؤلومو، اوخوجونون دؤنمی
«کلاسيک ادبيياتدا، اوخوجويا يالنيز توٍکهديجي [مصرفکننده] کيمي باخيليردي. متن يازيچينين بئينيندن بيرباشا اوخوجونون بئينينه داشينيردي. متنين بيرجه آنلامي واريدي، او دا يازيچينين ذهنييتينده يارانيردي. يازيچي توتاليتئر حؤکومتلر کيمي متنه و متنين اساسلانديغي آنلاما حؤکم سوٍروردو. اوخوجو، متنه تابع اولان ساده بير توٍکهديجي ايدي. بونون فلسفي کؤکلري واريدي. ائله بير فلسفي باخيشا داياناراق، اينسان بئيني بئله تانينيردي: عمل و آنلام قايناغي. مطلق گئرچکليک بو ذهنييتدن جوشوردو. ياراديجي ذهنييتينين اؤنمينين کؤکلري آلمان ايدئآليزمينده يئرلهشير. آلمان ايدئآليزمينده هر بير بديعي اثر ائله بير گوزگودور کي، بيز اوندا ياراديجينين روحونو گؤروروک». بو باخیش نه قدهر دوزگون اولا بیلر؟
بیزجه بو بؤلوم کئچن بؤلومون آردی ساییلا بیلر. قورولوشچولوق آخیمیندان ائتکیلنمیش بیر چوخ نظریهلر یاراندی، یاییلدی. بو نظریهلرین ان اؤنملیسی ده، رولان بارتـدان گلن، “یازیچینین اؤلومو” نظریهسی ایدی: «بارتین البته یازیچیلارلا شخصی دوشمنچیلییی یوخ ایدی کی… بارت بونو اوخوجولارین اؤلوک حاقلارینی دیریلتمک اوچون ایرهلی سورموشدو».
یازارین اؤلوموندن سونرا باخیشلار متنه زیللندی، متنین دیلی و متنین چوخ سسلیلییی کیمی مؤوضوعلار قابارماغا باشلادی: «یازارین اؤلومونه باغلانماق قیرخیاماق کیملییه اوز گتیرمکدیر… بو پولیفونونیکلیک [چوخسسلیلیک]دیر… چوخ سسلیلیک دئیهنده اون آغیزدان بیر سؤز دئمهیی نظرده توتمورام؛ هر آغیزدان بیر سؤز یا بیر آغیزدان اون سؤزو سسلندیرمهیی گؤز اؤنونه آلیرام. اون آغیزدان بیر سؤز دئمک دؤولتین یاراتدیغی یئددی سککیز تلویزیون کاناللارینا بنزهییر».
بو چوخ سسلیلیک مسئلهسی، بیزیم هم شعرلریمیز، هم ده نثرلریمیزده چوخ آز گؤرونور. بو اوزدن بو مسئلهنین بیزیم یازارو تنقیدچیلر طرفیندن وورغولانماغی منجه چؤرهکدن بیله واجیبدیر.
“شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابی بیرینجی دفعه آذربایجان دیلینده بیر چوخ گؤزهللیک مسئلهلرینه آیدینلیق و یا یوزوم گتیردیکدن سونرا گلیب “یازارین اؤلومو” بؤلومونه چخیر، بوردا ایسه سون بولور. یازارین بو بؤلومه یازدیغی کیچیک گیریشدن یازینین ایستیقامتی آیدین اولور: «بير يئره توپلانميش ثروتين مرکزيني سوسياليزم داغيتدي، دئموکراتيا ايسه اوستاوست قالانميش قودرتين مرکزيني… بيز مارکسدان بويانا اؤيرنميشيک کي، اينسانين ذهني، يا دا اونون ایقتیصادي/سيياسي/فلسفي “من”ي، تاريخين مرکزي دئييل… آيدينلانما فيلوسوفلارينين و هئگلين عکسينه اولاراق، بونو باشا دوشموشوک کي، تاريخين مرکزي يوخدور. تاريخ ائله بير قورولوشدور کي، يانليش ايدئولوگييايا بولاشمیش بيليک اولمايان يئرده، اونون مرکزي چؤکور». دئمک یازارین اؤلومو قاچیلماز بلکه ده واجیبدیر. چونکی محض بو اؤلومون واسیطهسی ایله بیز حقیقی آرادلیغا قوووشوروق «بيزيم لوْوغا، اؤز باشينا و طلبکار “من”يميز اؤلدوکده، و يا سؤنوکدوکده ادبييات عالمينده گئرچک دئموکراتيا برپا اولونور. بو منين سؤنوکمهسي ايله، هم اوخوجو بيزيم يازديغيميز متندن دولايي اؤز ايچيندهکي آيريآيري منلري دينديره بيلير، هم ده يازيچينين آلتبيلينجينده گيزلنميش غريبهغريبه شخصلر دانيشماغا باشلاييرلار. گؤرورسونوز داستايئوسکينين رومانلاريندا شخصييتلر هرهسي بير هاوا وورور، و اونون تاپيشيريقلاريندان بويون قاچيريرلار.»
یازار بو بؤلومده بیلدیینی ائلهییر، رولان بارتین نظرییهسیندن باشلاییر اینتئرنئتده قورتاریر. اوندان سوروشدوق بو بؤلومده نه دئمک ایستهییرسینیز، دئدی: «ایلک اؤنجه یازارین اؤلمهسی، اوخوجونون اؤلوک حاقلارینین دیریلمهسی، سونرا اؤزنهنین، یعنی دونیانی تانییان فاعیلین یئنیدن دیرچلمهسی، پستمدرنیزمین آرخادا قویولماسی. پستمدرنیستلرین باشلیجا غایهسی اؤزنهنین اؤلومو ایدی، رولان بارت “یازارین اؤلومو”نو ایرهلی سوردوکده بونو وورغولاییردی. آمما ایندی اؤزنهیه یئنی قاییدیش وار، موللیفی یئنیدن دیریلتمهیه. سن دئمه اؤزنهده ایت جانی واریمیش»!


text:
"آنادولو قارتالی – 2021" اولوسلار آراسی تاکتیکی-اوچوش تعلیملری اوغورلا داوام ائدیر
کونیا شهرینده موختلیف اؤلکهلردن اولان اوچوش هئیتلرینین ایشتیراکی ایله کئچیریلن "آنادولو قارتالی – 2021" اولوسلار آراسی تاکتیکی-اوچوش تعلیمی اوغورلا داوام ائدیر.
کونیا شهرینده موختلیف اؤلکهلردن اولان اوچوش هئیتلرینین ایشتیراکی ایله کئچیریلن "آنادولو قارتالی – 2021" اولوسلار آراسی تاکتیکی-اوچوش تعلیمی اوغورلا داوام ائدیر.
تعلیملرین مقصدی تورکیه و خاریجی هاوا قوهلری بیرلیکلرینین اورتاق حرکت ائتمک ایمکان و قابیلیتلرینی اینکیشاف ائتدیرمک، بیرلیکلر آراسیندا قارشیلیقلی دستکین آرتیریلماسی، یئنی تکنیکا و تاکتیکالارین اؤیرنیلمهسیدیر.
بو گون (30 ژوئن) تعلیملرین کئچیریلدیگی مکاندا ژورنالیستلر اوچون بریفینگین تشکیل اولونماسی نظرده توتولور.
خاطیرلاداق کی، ژوئنین 21-ده ایستارت گؤتورن تاکتیکی-اوچوش تعلیملرینده تورکیه حربی هاوا قوهلری و تورکیه حربی دنیز قوهلرینین پیلوتلاری، آذربایجان، پاکیستان، قطر و ناتو دا ایشتیراک ائدیرلر.
تعلیملره ژوئیهنین 2-ده یئکون وورولاجاق.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغاندان باتییا سرت تپکی
"دونیانین باشقا بیر یئرینده ترور هؤرگوتو اؤیرتمنلری و اوشاقلاری بئله آلچاقجا قتله یئتیرمیش اولسایدی، گونلرجه، هفتهلرجه، آیلارجا گوندمده اولار، تپکیلرین آردی آرخاسی کسیلمزدی"
اردوغان: بؤیوک و گوجلو تورکیهنی انشا ائدنه قدر موباریزه داوام ائدهجک
"نه ترورون نه ده ترور هؤرگوتونون جیلووونو اللرینده توتان امپریالیست چتهلرین بیزی یولوموزدان ائتمهسینه ایجازه وئرمهیهجییک"
آکار: ۳۲۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"هر یئرده کیشیلیکلی و کیملیکلی سیاستلرله اؤلکهمیزین و میللتیمیزین حاق و حقوقونو ساوونوروق"


text:
Nahian ایشلدن چالیشمالاری
۱۲ جولای ۲۰۲۰
- ۱۶:۳۴۱۲ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۳۴ فرق گئچمیش +۶۹ ی دانیشیق:سامانتا روت پرابو Nahian، دانیشیق:سامانتا روت پرابو صفحهسینی دانیشیق:سامانتا أكينيني-ه آپاردی: check "enwiki" ایندیکی اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
- ۱۶:۳۴۱۲ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۳۴ فرق گئچمیش ۰ ک دانیشیق:سامانتا أكينيني Nahian، دانیشیق:سامانتا روت پرابو صفحهسینی دانیشیق:سامانتا أكينيني-ه آپاردی: check "enwiki" ایندیکی
- ۱۶:۳۴۱۲ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۳۴ فرق گئچمیش +۵۴ ی سامانتا روت پرابو Nahian، سامانتا روت پرابو صفحهسینی سامانتا أكينيني-ه آپاردی: check "enwiki" ایندیکی اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
- ۱۶:۳۴۱۲ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۳۴ فرق گئچمیش ۰ ک سامانتا أكينيني Nahian، سامانتا روت پرابو صفحهسینی سامانتا أكينيني-ه آپاردی: check "enwiki" ایندیکی


text:
پئسکوو: روسیایا قارشی سالدیرقانلیق اولاراق قبول ائدیلهجک
"اوکراینا طرفی، دانیشیقلاری داوام ائتدیرمک ایستهمهدیگینی دفعهلرله بیان ائتدی. بو شرایطده اؤزل حربی عملیاتین داوام ائتدیریلمهسی دۆشونولور"
روسیا دؤولت باشقانلیغی سارایینین سؤزچوسو دمیتری پئسکوو، یئنی تورپاقلارا سالدیریلارین "روسیایا قارشی سالدیرقانلیق" قبول ائدیلهجگینی سؤیلهدی.
دمیتری پئسکوو، باشکند موسکوادا گوندمله باغلی آچیقلامالار وئردی.
اوکرایناداکی روسیا یانلیسی آیریلیقچیلارین کنترلونداکی سؤزده دونتسک و لوهانسک خالق جمهوریتلرین ایله روس اوردوسونون اله گئچیردیگی خرسون و زاپوریژیا بؤلگهلرینده روسیایا قوشولماسینا دایر بو گون مراسیم گئچیریلهجگینی دئین پئسکوو، مراسیمده ۴ آنلاشما ایمضالاناجاغینی بیلدیردی.
قوندارما دونتسک و لوهانسک خالق جمهوریتلرینین ۲۰۱۴.جو ایلدهکی سرحدلرینده روسیا طرفیندن تانیندیغینی خاطیرلادان پئسکوو، خرسون و زاپوریژیا بؤلگهلرینین سرحدلرینین دقیقلشدیریلهجگینی سؤیلهدی.
بیر ژورنالیستین، "اوکراینا اوردوسونون بو بؤلگهلره سالدیریلاری روسیایا قارشی سالدیری کیمی قبول ائدیلهجک می؟" سوالینا پئسکوو،
"باشقا بیر شئی اولابیلمز" جاوابینی وئردی.
دمیتری پئسکوو، اوکراینا طرفینین روسیا ایله دانیشیقلاردان تامامیله چکیلدیگینه ده دقت چکرک،
"اوکراینا طرفی، دانیشیقلاری داوام ائتدیرمک ایستهمهدیگینی دفعهلرله بیان ائتدی. بو شرایطده اؤزل حربی عملیاتین داوام ائتدیریلمهسی دۆشونولور" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایراندا گؤستریلر داوام ائدیر
تهرانین ستارخان بؤلگهسینده گؤستریچیلر یوللاردا اود یاندیریب اطرافداکیلاری اعتراضلارا قوشولماغا چاغیردی
"ایران هئچ بیر شکیلده نۆوه سلاحی الده ائتمهمهلیدیر"
جیمز کلورلی: ایچریده اؤز خالقینا ظلم ائدن بیر رژیم، مطلقا دیشاریداکی دوست و متفیقلریمیزی تهدید ائدجکدیر


text:
آرشیو:آذربایجان دمکراسی اوجاغی نین دکتر صدیقه عدالتی ایله دانیشیغی; 2010
ایراندا تورک قادینین دورومو و آذربایجاندا قادین حرکتی
دکتر صدیقه عدالتی
توپلومون یاریسینی تشکیل ائدن قادینلار ، آتابی لیک قوراللاری اساسیندا تاریخ بویو ایکینجی درجه لی انسانلار کیمی آغیر شرایطده یاشامیشلار معاصر دوورده ایسه ایرقچی و آنتی تورک رژیملرین کولگه سینده ایراندا یاشان تورک قادینی نئچه قات علاوه ظلم و تبعیضه معروض قالمیش و اوز میللی کیملییندن اوزاقلاشمیش دورومدادیر ، آنجاق میللی – دموکراتیک حرکتین گوجلنمه سی قادینلارین ائشیت و برابر یاشایاجاغینا بویوک اومود یاراتمیشدیر . مصاحبه لریمیزین ۷-اینجی بولومونده تانینمیش سوسیولوگ و آذربایجان فدرال-دموکرات حرکاتی ایجرائیه هیئتی نین عوضوی سایین دکتر صدیقه عدالتی ایله ” ایراندا تورک قادینین دورومو و آذربایجاندا قادین حرکتی ” قونوسونو چئشیدلی بویوتلاردان اله آلدیق. سایین دکتر عدالتی چوخ دیرلی و آکادمیک تثبیت لر ایله میللی حرکتده قادینلارین داها آرتیق رول آلماسی اوچون اونملی آدیملارین آتیلماسینی وورغولاییب دیر ….
1-کئچمیشه باخاندا ، ایراندا فارس ناسیونالیسمی بیزی ییخماغا تاریخی قوللانمیشدیر، آذربایجان حرکتی ایسه اونون جوابیندا تاریخه سیغیندی و اؤزونو اثبات ائتمک اوچون مدرن دونیا و حقوق نورملارین یئرینه کئچمیشه دایاندی و بیر جور تاریخچی لیک حرکته حاکیم اولوب بو تاریخ حکمرانلیغی بعضأ حرکتی یاراماز نقطه لره گؤتوروب و حتی اونو بو گونون سورونلارینا دوشونمکدن اوزاق ساخلاییب ، سیزجه بو تاریخ سویلمی نه قدر یارارلی دیر یوخسا اونو بیر طرفه بوراخماق زمانی گلیب می؟
ایلک شکیللنمه مرحله لرینده بوتون سیاسی- ایجتماعی حرکتلر انسانلاری بیر آرایا گتیرمک، اورتاق بیر مسیرده حرکت ائتمک و حرکتی دوزگون بیر شکیله سالماق اوچون فرقلی هدفلری وسیله اولاراق استفاده ائدرلر. آذربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی نین ایلک شکیللنمه آشاماسیندا دا خالقیمیزین تاریخه سیغینماسی بیر طرفدن فارسلارین اورتایا آتدیغی تئزی چوروتمک ده و اوبیری طرفدن ده خلقیمیزی اورتاق بیر هدف اوچون بیر آرایا گتیرمکده اؤنملی ایدی. البته بو دا حرکتین ایلک مرحله لرینده گرکلی ایدی و یاخشی سونوجلاری دا اولدو. بیر طرفدن بو مسئله باعث اولدو ، خلقیمیز اؤز تاریخی نی اؤیرنمک اوچون فرقلی دیللرده قایناقلارا باش ووردو، آراشدیرمالارا یؤنلدی و بو قونودا دا اؤنملی آراشدیرمالار اورتایا چیخدی. او بیری طرفدن ایسه تاریخه سیغینماق بیر وسیله کیمین خلقیمیزین بیر آرایا گلمه سینده، بیرلشمه سینده و بو وسیله ایله جمعی هویت ین شکیللنمه سی و گوجلنمه سینده اؤنملی رول اوینادی . بونون ان جانلی اؤرنه یی اوچون 1385 ایلینین خورداد قیامینی قئید ائده بیله ریک ، میللتیمیز بیلینجلی بیر شکیلده ” هارای هارای من تورکم ” شعاری ایله اؤز وارلیغینی و میللی کیملیگینی منیمسه دییینی اثبات ائتدی.
ایندی آذربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی بو مرحله نی کئچیردیب، خالقیمیز نه ایسته دیگینی تام آنلامی ایلا بیلیر و میللی کیملیک یئرینده اوتورموش . ایندی چاغیمیزا و مدرن حقوق نورملارا اویماق اوچون بیزی هدفه یئتیرن، یولوموزو آیدینلاتان گلیشمیش تئوری لرله، انسان حاقلارینا اویغون معیارلارلا ، تمامأ دمکراتیک و مدرن ایستک لره دایاناراق ایلرله مه لی ییک.
2-آذربایجاندا بیر قادین حرکتی وار می؟ ایندیکی دورومو نه دیر و ایرانین گئنلینده اولان قادین حرکتی ایله نه فرقلری وار؟
آذربایجاندا ایرانین هر یئرینده اولدوغو کیمین قادین حرکتی واردیر . ان جانلی اؤرنک لری نی ده 8 مارت دونیا قادینلار گونونده کی قادینلاریمیزین فرقلی تشبثلرینده گؤره بیلیریک و عینی شکیلده وورغولاییم کی بیر میلیون امضا کامپانیاسی نین اؤنده گئدنلری و بو کامپانیانی قاباغا آپارانلارین بیر چوخو آذربایجانلی خانیملاردیر.
اما بودا بیر گرچکدیر کی حاکیم رژیم، ایدئولوژی و توپلوم طرفیندن اویقولانان محدودیتلر آذربایجاندا قادین حرکتلری نین تام اورتایا چیخماسینا و اؤز وار اولان پتانسیلی ایله ایلرله مه سینه مانع اولور .
توپلومون ائو و مدرسه ، تعلیم-تربیت سیستمینه حاکیم اولان گئری قالمیش دوشونجه لر سیاسی ، ایجتماعی و عمومی شکیلده جیدی مسئله لری کیشی ایشی اولاراق دیرلندیریر ، قادینلارین ایجتماعی و سیاسی فعالیتلرینی بویوک اولچوده ائتکی له ییر . بئلنچی گئری قالمیش دوشونجه لر حاکیم ایدئولوژی طرفیندن ده اؤزللیکله گوجلندیریلیر . البته بوگون آذربایجان قادینلاری بو ذهنیتله ساواشماقدالار. اونوتمایاق کی اونلارین وئردییی ساواش ایکی ساحه ده گئدیر ، بیرینجی سی توپلومون بوتون ساحه لرینه کؤک سالمیش بو گئری قالمیش ذهنیتله ساواشماق ، ایکینجی سی یاشادیقلاری توپلومدا دموکراتیک و میللی حقلری قازانماق اوچون آپاریلان مبارزه ده . ان آجی گرچک ده بودورکی عمل ده گؤرونوب کی میللی مسئله ایله مشغول اولان بعضی بئی لر طرفیندن ده قادینلاریمیزین فعالیتی باسدیریلیب و حتی گئری قالمیش دوشونجه لرین تأثیرینده قالاراق اونلارین فعالیتلری بویوک اؤلچوده اؤنله نیلیب.
اونوتمامالی ییق کی توپلومون یاریسینی قادینلار تشکیل ائدیر و بو قادینلار توپلومون ایکینجی یاریسینی دا یئتیشدیرن و اونلارا یول گؤسترن رولا صاحیب دیلر ، یعنی اگر آذربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی نین گئرچک و قالیجی بیر باشاری یا یئتیشمه سینی ایسترسک قادینلاریمیزین بو حرکته قاتیلیم لارینداکی انگللری اورتادان قالدیرمالیییق .
مدرن، دموکراتیک و مدنی بیر توپلوما صاحیب اولماغین ان تمل شرطلریندن بیری قادینلارین هر ساحه ده کی اکتیو قاتیلیمی دیر، آنجاق قادینلارین هر یؤنلو قاتیلیمی ایله میللی-دموکراتیک ایستکلریمیزه یئتیشه بیله ریک.
سورونون ایکینجی بؤلومونه گلینجه، آذربایجان و ایران گئنلینده کی قادین حرکتلری نین فرقلی لیکلری بیر چوخ عامیله دایانیر .
بورادا مقایسه لی بیر سورو سورورکن آماجیمیز تهران و آذربایجان شهرلرینی مقایسه ائتمک ایسه بونو گؤز اؤنونده توتمالیییق کی تهران بیر مئتروپولیتن دیر و البته کی مئتروپولیتن لرین اؤزلرینه گؤره اؤزللیکلری واردیر ، مثال اولاراق بو شهیرلر داها چوخ جمعیته صاحیب اولدوقلاریندان ، وشهرلشمه مکانیزماسی نین داها یئرلشمیش اولدوغوندان دولایی ، اورادا قاباغا آپاریلان مبارزه لرین داها چوخ اورگانیزه اولما امکانلاری واردیر .غیر دولتی قورولوشلارین داها راحات حرکت ائتمه لری ، کنترل مکانیزمینین داها ضعیف اولدوغو اوچون اعتراض حرکتلری نین شکیللنمه سی داها چوخ مومکوندور .کوچوک شهرلرده بونلارین هامی سی داها محدود بیر چرچیوه ده گئدیر . عینی شکیلده مذهب و عنعنه لرین ده رولو کوچوک شهرلرده داها گوجلودور ، بیلیریک بو ایکی عامل هر زامان قادین حرکاتی نی اولومسوز شکیلده ائتکی له میشدیر.
بونا گؤره قادین حرکاتی تهراندا داها آیدین و گوجلو بیر شکیلده دوام ائدیر. بونودا وورغولاماق ایستیرم کی تهران دا قادین حرکتینه قاتیلانلارین ایچینده آذربایجانلی لارین سایی سی ، فارس لاردان چوخ اولماسا ، آزدا دئییل. بونونلا برابر هئچ کیمسه ده ادعا ائده مز کی مثلأ تبریزده اؤز ائشیت سیاسی و ایجتماعی حقلری نی اله گتیرمک اوچون مبارزه ائدن قادینلارین سایی باشقا بویوک شهرلردن مثال اولاراق مشهد و اصفهان دان داها آزدیر .حال بو کی آذربایجان دا و اؤزللیکله تبریزده ایجتماعی و سیاسی حرکتلرین باستیریلماسی و بونلارا اویغولانان فشار چوخ یوخاری درجه دیر .
3- سئچیم سونراسی اعتراضلاردا تهراندا قادینلارین اؤنده اولدوقلاری و گوجلو حضورلاری اثبات اولدو ، بونون ندن لری نه دیر؟
گئنل لیکله اؤلکه ده بوتون سیاسی ایجتماعی حرکتلرده قادینلار هر زامان اؤز قاتیلیم لارینی گؤسترمیشلر . ایران توپلوموندا اؤزللیکله جمهوری اسلامی نین قورولوشوندان بویانا ، قادینلار ان چوخ شیددته معروض قالانلارداندیلار . گئنل اولاراق جينسى آپارتايد و قادينلارين تحقير ائديلمه سى ایران اسلام جومهوریيتی نین دونيا گؤروشونون تملی دیر و بو اساسدا ایران اسلام جومهورییتینین آنا یاساسی آچیقجاسینا جینسی آپارتایدا رسمیت و قانونیت وئریب دیر.
توپلومون بوتون ساحه لرینده قادینلار ایکینجی درجه لی وطنداش حساب اولورلار. اؤزللیکله اسلام جومهوریتی نین مدنی و قضایی قانونلاریندا قادینلار بویوک اؤلچوده حقسیزلیکلره و ائشیت سیزلیکلره معروض قالمیشلار . بونا گؤره اؤلکه ده قادینلار هر فرصتده ، حاکیم رژیمه و بو جینسی آپارتایدا قارشی اؤز اعتراضلارینی بیلدیرمک اوچون حرکتلره قاتیلمیشلار . اؤزللیکله سئچیم سونراسی حرکتینده قادینلارین قاتیلیم لاری هم داخیلده و هم خاریجده بویوک بیر ائتکی یاراتمیش و اؤلکه نین ایماژینی بویوک اؤلچوده دئییشدیرمیشدیر . عینی زماندا بو جینسی آپارتایدا و توپلومداکی قادین علئیهینه اولان قانونلارا قارشی اؤلکه ده ایلرله مکده اولان ” بیر میلیون امضا کامپانیاسی ” نین دا قادینلارین بو حرکتده کی گئنیش قاتیلیم لاریندا بویوک رولو واردیر . بو کامپانیانین سایه سینده ، مختلف طبقه لرده اولان قادینلار مدنی و قضایی قانونلارینداکی حاقسیرلیق لاری و ائشیت سیزلیکلری اؤیرنیب و آکتیو بیر شکیلده بو تبعیضلری آرادان قالدیرماغا چالیشیرلار .باشقا شکیلده اؤزومو ایفاده ائدرسم ” بیر میلیون امضا کامپانیاسی ” قادینلاری بیلینجلی بیر شکیلده حرکته گتیردی . بوکامپانیا سبب اولدو ، بیر چوخ یئرده تابو شکلینده اولان قادین مسئله سی ، آچیق و آیدین بیر شکیلده قونوشولسون و سوز قونوسو اولسون . ” بیر میلیون امضا کامپانیاسی ” بیر چوخ باغلی قاپینی آچیب ، ایچری گیریب و قادین مسئله سینی بیر سیر اولماقدان چیخاردیب توپلومون هر بیر یئرینه یایدی.
سون حرکتده کی قادینلارین قاتیلیمیندان بویوک موتلولوق و فخر دویدوغومو بلیرتمکله برابر بونودا سؤیله مه لی یم کی بورادا قادینلار اؤز قادین ایستکلری و قادین هویتلری ایله یوخ بلکی گئنل اعتراضی ایستکلرله و جمعی هویت ایله حرکته قاتیلمیشلار کی منجه دیققتلری بو مسئله یه و اکسیکلیکه چکمه میز گره کیر .
4- نه دن آذربایجاندا و میللی حرکتده قادینلارین اونملی یئری یوخ و بیزیم حرکت چوخلو کیشی لردن اولوشور؟
تاسفله میللی حرکت بیر چوخ اؤلکه ده کی میللی حرکتلر کیمین بیزده ده آغیرلیغی کیشی لره دیر و بیر کیشی حرکتی کیمین گئدیر . البته بیزیم خانیملاریمیزین دا بو حرکتده قاتیلیملاری گؤرونور اما بو اولماسی گره کن بیر شکیلده و تام پتانسیلی ایله دئییل . بونون بویوک بیر ندنی توپلومدا یئرلشمیش اولان پاتریالکال ( آتا-بی لی لیک یا پدرسالار ) دوشونجه لردیر کی حاکیم گوج و ایدئولوژی ده اویغولادیغی آپارتاید سیاستی ایله بو دوشونجه لری داها دا گوجلندیریر. بو دوشونجه لره گؤره کی عصیرلردیر بو توپلوما حاکیم اولوب و بو توپلومون بوتون دوشونجه لری نی مسموم ائدیر قادینلارین عمومی شکیلده سیاسته و جیددی مسئله لرله مشقول اولمالاری رد ائدیلیر. تأسفله بو توپلوما حاکیم گئری قالمیش دوشونجه لرین میللی حرکتده کی ائتکی سینی ده گؤروروک و بو قونو اؤزللیکله ده خانیملارین میللی مسئله یه قاتیلیم لارینی بویوک اؤلچوده آزالدیر . باشقا طرفدن ده قادینلارین یاشادیقلاری آجی تجربه لردن آلدیقلاری درسلر ، یعنی اؤنجه کی حرکتلرده هدفه یئتیشمک اوچون بیر وسیله اولاراق قوللانیلمالاری و هیچ بیر زامان اونلارین قادین ایستک و حاقلارینا اؤنم وئریلمه میشدیر، بو مسئله قادینلاریمیزین بو حرکته بویوک اؤلچوده دستک وئرمه لرینی اؤنله ییر . یعنی اگر مسئله یه درین بیر شکیلده باخساق گؤروروک کی قادین مسئله سی هله بیزیم توپلوموموزدا یئرینی آلمامیش و قادینلارین میللی حرکت ده کی قاتیلیملاریندان بحث اولونجا اونلارین ساده جه سایی اولاراق بو حرکتده وار اولمالاری و گؤرونمه لری بکله نیلیر. یعنی بو مسئله نین آنلامی و اؤنمی هله توپلوم طرفیندن آنلاشیلمامیش . بونا گؤره بئله دوشونورم کی بیز هر شئی دن اؤنجه بو مسئله نی تام آنلامی ایلا آیدینلاتمامیز و بو قونودا چوخ آراشدیرمالارا و دارتیشمالارا یئر وئرمه میز گره کیر. باشقا بیر مسئله ده بودور کی گونئی آذربایجاندا قادینلاریمیز هله اؤز تشکیلاتلارینی قورامامیشلار، کی بودا توپلومون اویغولادیغی او قیسیتلامالارین و بو مسئله نین اؤنمی نین داها تام آیدینلانماماسی نین نتیجه سیدیر .
قادین فعالیتلرینده کی ان گلیشمیش حرکت بودور کی قادینلاریمیز ایلک اؤنجه اؤز مستقیل تشکیلاتلارینی قورسونلار و سونرادا باشقا تشکیلاتلارلا ایلگیلرینی قوروب ، اونلارلا رابطه ده چالیشسینلار و اونلارا دستک وئرسینلر. بونو اونوتمامالیییق کی قادینلارین میللی حرکتده هر یؤنلو و هر ساحه ده کی قاتیلیملاری اولمازسا آذربایجان میللی-دموکراتیک حرکتی تمامأ کیشی حاکیم بیر حرکت اولوب ، دموکراتیک حرکت اولما اؤزل لییینه صاحیب اولمایاجاق. بونو تأکیدأ سویله مک ایستیرم کی قادینلار آنجاق آذربایجان میللی حرکتی نده اؤزلرینین ، ایستکلرینین و حقلرینین مدافعه اولدوغونو گؤردوکلرینده بو حرکته تام پتانسیل ایله قاتیلابیلیرلر.
5- بیلیرسیز کی بیزی آسیمیله ائتمک اوچون دیلیمیزی دئییشمک ان اونملی تاکتیک و استراتژی دیر- آسیمیله یه معروض قالان بولگه لریمیزده مطالعه ائتسک خانیملارین و قیزلارین بو اسیمیلاسیون قارشی سیندا قات- قات چوخ آسیمیله اولدوقلاری چوخ آچیق گورولور. بونون ندنلری سیزجه ندیر؟
بو گئرچه یی گؤز اؤنونده توتمالیییق کی اؤلکه نین گئنلینده قادینلار ایکینجی درجه لی وطنداش حسابا گلیرلر و ایراندا غیر فارس میللتلر ، فارسلارا گؤره داها آشاغی بیر استاتوسا صاحیبلر . بونا باخینجا ایران توپلومونون هیرارشیک سیستمینده فارس کیشی لر بیرینجی درجه لی، فارس قادینلار ایکینجی درجه لی، غیر فارس کیشیلر اوچونجو درجه لی و غیر فارس قادینلار دؤردونجو درجه وطنداش حسابا گلیرلر. بودا بو دئمکدیر کی دوغوشدان اعتبارأ جینسیتینه گؤره ایکینجی درجه لی وطنداش استاتوسوندا اولان قادینلاریمیز اؤز میللی هویتلری نی قبول ائتدیکلرینده دؤردونجو درجه وطنداش استاتوسونا دوشه جکلرینه اینانیب ، اؤز جینسی کیملیک لرینی اینکار ائده مه دیکلریندن میللی هویتلری نی اینکار ائتمکله داها آشاغی بیر استاتوسا دوشمه یی اؤنلمه یه چالیشیرلار.
بیر طرفدن ده پهلوی رژیمی گلیشدیردییی آسیمیلاسیون سیاستینی روانی باخیمدان باشاریلی قیلماق و تورکلری اؤزلرینه یابانجی ائتمک ، اؤز گوونلرینی و بو وسیله ایله ده، میللی هویتلرینی یوخ ائتدیرمک اوچون گنیش ضد تورک پروپاگاندالارا باش ووردو. بونلاردان ان اؤنملی سی تورکلرین ایماژلارینی توپلومون بوتون ساحه لرینده خارابلاماق ایدی. بونو ان گئنیش شکیلده انعکاس وئرن و تبلیغ ائدن ده فارس مئدیاسیدیر کی تورکلری چوخ آشاغی یئرلرده و رول لاردا گؤستریر. اؤزللیکله مئدیادا تورک قادینی یازیق، بیلینج سیز و ساوادسیز گؤسته ریلیر و البته کی بو تورکلرین علئیهینه اولان روانی تئرورون اثری توپلومدا چوخ درین اولموشدور.
بیزیم قادینلاریمیزدان بعضی لری اؤز میللی کیملیک لرینی اینکار ائدرک استاتوس لارینی قوروماق و بو قارالامالاردان اوزاقلاشماق ایسته ییرلر. بیر گئری قالمیش دوشونجه ده بیزیم قادینلاریمیزین ایچینده اولابیلیر کی فارسلاشما، مودرنلشمه آنلامیندا دوشونولور ، البته بو اؤزوده فارس مئدیاسینین ائتکیسینین سونوجودور. چوخ حاللاردا فارسلاردان منظور باش کند ” تهران ” نظرده توتولور . تهراندا قادینلارین نسبی آزادلیقی و ایجتماعی رابیطه لرین باشقا شهرلرله فرقلی اولماسی و چئشیتلی N.G.O و جمعیت لرین وار اولماسی ، او شهرین فارس اولوب اولماماسی ایله هئچ علاقه سی یوخدور . تهراندا فارس لارلا برابر ایراندا یاشایان باشقا مللیت لر و اؤزللیکله آشاغی یوخاری 4-3 میلیون تورک یاشاییر. شیراز ، اصفهان، مشهد، یزد و کرمان اوست-اوسته فارس شهرلری دیر. بوشهرلرین هئچ بیرینی مطلقا تهرانلا موقایسه ائتمک اولماز . بئله بیر دوشونجه لر ایستر- ایسته مز قادینلاریمیزین گنیش شکیلده آسیمیله اولمالارینا سبب اولموشدور.
6- قادینلار ایله باشقا قونو اونلارین ساغلیق، تحصیل و …….. دورومودور. ایراندا تورک قادینلارین آراسیندا بو یاشام استانداردلاری نه سوییه ده دیر؟
بو سورویا دقیق جواب وئرمک اوچون تورک و غیر تورک بؤلگه لرینده کی آمارلارا باخماق لازیمدیر. آمارلارا گؤره گئنل اولاراق آذربایجاندا ساوادلی لارین ساییسی باشقا بؤلگه لرله مقایسه ده اؤلکه ده 20 -اینجی مقامدادیر. بورادان یولا چیخیب و دوشونه بیلیریک کی قادینلارین آراسیندا دا ساوادلی لارین سایی سی فارس بؤلگه لرینه نظرأ داها آزدیر . گئنل اولاراق قادینلارین تحصیلی و ساغلیق دورومو نئچه عامیلدن آسیلی دیر کی ایلک باشدا یاشادیقلاری بؤلگه و عائله نین اقتصادی وضعیتی وار . آذربایجاندا اقتصادی یاتیریملارین و دوؤلتین بو بؤلگه یه وئردیگی اقتصادی دسته یین گئتدیکجه آزالماسی بؤلگه نین و اورادا یاشایانلارین اقتصادی دورومونو اولدوقجا اولومسوز شکیلده ائتکیله ییر . بونون مستقیم ائتکی سینی او بؤلگه ده یاشایانلارین عموم شکیلده و اؤزللیکله ده قادینلارین تحصیل و ساغلیق دوروموندا گؤره بیلیریک . آیریجا آذربایجاندا قادینلارین تحصیل درجه سی نین آز اولماسی بونداندیر کی تورک بؤلگه لرینده تحصیل آنا دیلینده اولمادیغی اوچون ساوادلی لارین سایی فارس بؤلگه لریندن داها آزدیر . چونکو بو بؤلگه ده بیر چوخ اوشاق تحصیل دیلینی آنلایامادیغی اوچون مدرسه نین ایلک گونلرینده تحصیلی بوراخیر . تحصیله ادامه وئرنلرین بیر چوخو ایسه عینی سبب دن یوکسک درجه ده باشارییا نائل اولمورلار . بو عامیللر زنجیر کیمین بیربیرینه باغلی دیرلار. تحصیلی اولمایان و یا آشاغی تحصیلی اولانلارین ، داها یاخشی ایشه صاحیب اولوب ، داها یاخشی اکونومیک دورومدا اولمالاری بکله نه مز و بو اونلارین یاشاییشینی بیر بوتون اولاراق ائتکیله ییر کی ساغلیق دورومودا بونون بیر پارچاسی دیر . دئمک اولارکی آذربایجان دا ساوادسیزلیغین یوخاری اولماسی و ساغلیق دورومونون یاخشی اولماماسی بو خالقین ، دوؤلت طرفیندن معروض قالدیغی ائشیت سیز ( نابرابر ) معامله دن دیر.
7- بئیین لرده یئرلشمیش بیر ذهنیت تورکلرین داها آرتیق قادینلارا قارشی اولدوقلارینی و یا قادین حاقلارینین پوزولماسینی ادعا ائدیر بو ذهنیت نه قدر دوغرودور؟
بودا توپلومدا حاکیم اولان ، آنتی تورک پروپاگاندالاردان بیری دیر کی تأسفله ایران توپلوموندا بویوک ائتکی بوراخمیشدیر . بو فرضیه نی چوروتن بیر چوخ سند وار اما اثبات ائدن هیچ بیر گرکچه یوخدور ، وارسا سونولسون بیزده اؤیرنک. یوخاریدا دا بحث ائتدیگیم کیمی ، قادین دورومو و قادینلار حاققینداکی ذهنیت بیر چوخ عامیلدن ائتکیله نیر کی میللتلرین یاشادیقلاری جغرافی اؤزللیکلری، او بؤلگه لرین اکونومیک دورومو و گلیر قایناقلاری بونلاردان ایکی سی دیر.
بیر داها سیزه جان ساغلیغی دیله ییب و قاتقینیز اوچون صمیم قلبدن تشککور ائدیریک


text:
قاضی محمد افشار قولونجو
موللا بوزقورت آدیلا تانینان قاضی محمد افشار قولونجو ـ آذربایجلی سیاستآدامی شاعیر.
یاشامی[دَییشدیر]
قاضی محمد افشار قولونجو (موللا بوزقورت) 1886 نجی ایلینده اورمونون قولونجو کندینده دونیایا گؤز آچدی. بیر ینجی دونیا ساواشیندا غربی آذربایجان هر طرفدن یاغیلر؛ جردهلر، چئتهلرین هجومونا معروض قالدیغی زامان قاضی محمد او بؤلگهنین گنجلرینی و ساواشچیلارینی توپلاییب و یئر-یوردلارینی مودافعه ائتمهیه قالخیر. بیر چوخ موحاریبه دن سونرا یاغی گوجلره (سیمیتقو و جیلولارا) غلبه چالیر . غربی آذربایجان بۇ چئتهلردن تمیزلندیریر.
زامان قاضی محمد تورکیه یه کؤچور و وان شهرینده ساکین اولور .اوآجیلی – شیرینلی بیر یاشام سوردوکده ،نهایت 1948 ایلده حکاری شهرینده حیاتا گؤز یومور. قاضی محمدین بیر چوخ تورکجه شعری واردیر.
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
فلک
فلک سنه نئیله میشدیم
باغریم باشین قان ائیله دین
بیر یاندان ائویم داغیتدین
بیر یاندان یاردان ائیله دین
سینه مه چکمیشسین داغی
بولبولسوز نئینیره م باغی
عؤمروموزون بۇ سون چاغی
گؤز یاشیم عوممان ائله دین
داغیتدین مولکو مالیمی
غربته سالدین یولومو
قوجاتدین بوکدون بئلیمی
حقسیز بیر دیوان ائیله دین
داغیتدین مالی دؤولتی
ایسکانیم قیلدین غربتی
چکمه دیم سندن میننتی
قتلیمه فرمان ائیله دین
گاه قاندیریب ایناندیریسین
دوست دوشمانا گولدوروسون
زیندانلارا سالدیریسین
یوسوفو کنعان ائیله دین
شوکور اولسون سنه تانریم
آتدیم کیریغ گلدی زاریم
قاپیمداکی خیدمتکاریم
باشیمدا سولطان ائیله دین
قاضی ده آغلاییر قان
فلک یئنه اولدو دوشمان
کئشکه دؤنسه یدیم بۇ زامان
مؤحتاجی بیر نان ائله دین
قایناقلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
دمیرقازیق عیراق دا 4 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ قشونی نینگ دوُوام اتدیریأن پنچه- کیلیت حرکتینده پ. ک. ک ترور قوراماسی نینگ 4 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
عیراغینگ دمیرقازیغیندا تۆرکیأنینگ قشونی نینگ دوُوام اتدیریأن پنچه- کیلیت حرکتینده پ. ک. ک ترور قوراماسی نینگ 4 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی.
میللی قوُرانماق وزیرلیگی سوسیال مدیا حاسابیندان "دورماق یوُق، یاداماق یوُق، گؤرهشِه دوُوام! قاهریمان تۆرک یاراغلی گۆیچلریمیز ترورچیلیق هینلرینی یر بیلن بیر اتمهک باراسینداقی توتان یرلی توتومینی دوُوام اتدیریأر" دییپ بیلدیردی.
دِگیشلی حابارلار
أردوَغان گۆن باتار یورتلارینی تانقیت اتدی
أردوُغان سوُنگقی دؤوۆرده بوُلان ترورچیلیقلی هۆجۆملره اۆسن چکدی و گۆن باتارینگ توتومینی یازغاردی
فیلیپین تۆرکیه دن ینه ایکی آتاق دیک اوچارینی ساتین آلار
تۆرکیه دن موندان اوُزال 2 آتاق دیک اوچاری فیلیپیها ایبریلیپدی.


text:
`سینما لر` نتیجه لر
ینگی لیکلر [822]
- تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه لر 01.12.2022
- تورکیه تشقی ایش لر وزیری استونیالیک کسبداشی بیلن اوچره شدی
- تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه لر 22.11.2022
- تورکیه قزاقستانده بولیب اوتگن سیلاو توغریسیده بیانات بیردی
- جمهوررئیس اردوغان اندونزیا ده بولیب اوتگن رهبر لر ییغیلیشی حقیده بیانات بیردی
- اسرائیل عسکر لری فلسطین لیک بیر عیال نی اولدیردی
- امریکا قوشمه ایالتلری تورکیه گه منتدارچیلیک بیلدیردی
- فضایی فعالیت لر یوریتیش دولت لر جهتی دن قنده ی اهمیت گه ایگه؟
- افغانستانده باله لر فلجی کسل لیگی گه قرشی ایملش کمپاینی باشله تیلدی
- اوروپا ده کوپلب افغانستانلیک مهاجر باله یوقالدی
- قیزیقرلی نرسه لر
- اوکراین کوپلب منطقه لرنی روسیه دن قیتریب آلدی
- آذربایجان بیلن ارمنستان تشقی ایش لر وزیرلری اوز ارا اوچره شدی
- تورکیه کابلده اویوشتیریلگن هجوم نی قتتیق قاره له دی
- تورکیه افراطی اسرائیل لیک لرنینگ مسجدالاقصی گه باستیریب کیرگن لیگی نی قاره له دی
- ایردوغان امریکاده نادولت تشکیلاتلر وکیللرینی قبول قیلیب اوچره شدی
- آلمانده تورک لر محتاج کیشی لرگه یاردم ترقه تدی
- آلمانده مینگلب کیشی کوچه لرده یشه ماقده
- بیر تورک فلمی ایران سینمالریده کورسه تیله دی
- کنگو دموکراتیک جمهوریتی ده یوزلب محکوم قماقخانه دن قاچدی
- امریکا نینگ تنیقلی سینما یولدوزی اذان اوقیدی
- ربات لر, پول لر, واکسین لر و اوشبو توغریده تورکیه نینگ رولی
- تونس لیک لر حقیقت دن هم مسلمان قرداش لر گه قرشی عصیان ایتماقده می؟
- اولاد لری میز نی قیتریب بیرینگ
- تورکیه فضایی رقابت لر گه اشتراک ایتماقچی می؟
- تورکیه ده گی دینی اقلیت لر توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- سوریه لیک باله لرنینگ المپیک مسابقه لری
- تورکیه دن اوزبیک تیلیده قیسقه تصویری خبر لر
- توییتر آرقه لی قاره تنلی فوتبالچی لر گه قرشی عِرقچی سوز لر ترقه تیلدی
- حضرت محمد (ص) نینگ قیسقه فلمی
- راحت لیک جهتی دن تورکیه نینگ اینگ یخشی شهر لری
- اسرائیل پولیسی مسجدده عبادت قیلیاتگن مسلمان لر گه هجوم قیلدی
- اوروپا ده مسلمان لر نی کمسیتیش کوچیماقده
- پاندمی دوریده بای لر ینه ده باییب کیتیشدی
- سمرقند شانگهای همکارلیک تشکیلاتی رهبر لر ییغیلیشی گه تیار
- تورکیه دن اوزبیک تیلیده قیسقه تصویری خبر لر
- یونان نینگ مهاجر لر گه جوده یمان رویه قیلگن لیگی توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- روس لر پول آلیش اوچون بانک لرنینگ آلدیده توپلنماقده
- آلمان ده کوچه لرده یشیاتگن کیشی لر حقیده بیر ویدیو تصویر
- زمانوی دنیا نی شکللنتیرگن مسلمان اختراعچی لر
- ایشتتیریش لری میز ۱۲.۰۴.۲۰۲۲
- تورکیه نینگ سیسی رادیوسی ایشتتیریش لری ۱۱.۰۴.۲۰۲۲
- قیزیقرلی نرسه لر 5
- تورک دولت لری رهبرلری ییغیلیشی
- اوزبیک تیلیده خبر لر 31.05.2022


text:
بولقار تورکجهسی
بولقار تورکجهسی — قدیم تورک دیلی'نین بیر قولویموش کی آرادان گئدیب. بولقار تورکجهسی ایکی قولا آیریلیرمیش: ایدیل بولقارجاسی و تونا بولقارجاسی.
ایدیل بولقارجاسی[دَییشدیر]
ایدیل بولقارجاسی، وولگا بولقارجاسی و یا ایدیل بولقار تورکجهسی، تورک دیلینین اسکی دؤنملرینده ایدیل ساحهسینده دانیشیلمیش و یازیلمیش اولان تاریخی دؤنملریندن بیریدیر. ایدیل(وولگا) بولقارجاسینین مؤوجودلوغونو میلادی 13 و 14 -نجو عصیرلردن قالما عرب حرفلی دوخسانا قدر مزار داشیازماسینداکی محدود دیل ملزمهسی واسیطهسی ایله بیر درجهیه قدر بیلیریک[۱]. میلادی 13 و 14 -نجو عصیرلرده تورک یازی دیلی، آنا ساحهدن باشقا، اوچ آیری جوغرافیادا دا ایشلهنیردی. بونلاردان بیری یوخاری ایدیل (بوگونکو تاتاریستان) ساحهسیدیر. بورادا تاپیلان مزار داشیازمالارینین دیلی ایدیل بولقارجاسی ایدی. ایکینجیسی میصر و قیسماً سوریه ایدی. بوراداکی یازی دیلی خوارزم تورکجهسینه چوخ یاخین ایدی و قیپچاق تورکجهسی آدینی داشییردی. اوچونجو ساحه آذربایجان و آنادولو ساحهسی ایدی. 13 -نجو عصیرده بو آرادا اوغوز دیالئکتینه دایانان یئنی بیر یازی دیلی اورتایا چیخمیشدی. بو یازی دیلی بالکانا دوغرو مئیدانینی گئنیشلهدهرک کسینتیسیز شکیلده بوگونه قدر داوام ائتمیشدیر. یالنیز مزار داشیازمالاریندا گؤردویوموز ایدیل بولقارجاسی 14 -نجو عصیردن یئرینی قیپچاق تورکجهسینه وئرمیشدیر[۲].
تونا بولقارجاسی[دَییشدیر]
تونا بولقارجاسی و یا تونا بولقار تورکجهسی، تورک دیلینین اسکی دؤنملرینده تونا ساحهسینده دانیشیلمیش و یازیلمیش اولان تاریخی دؤنملریندن بیریدیر.
آلتائیستیک و تطبیقی تورک دیلی آراشدیرمالارینا گؤره بوگونکو تورک دیلی و لهجهلری، چوواش تورکجهسی ایستیثنا اولماقلا، بیر (z) و (ş) دیلی اولان پروتوتورکجهیه گئدیب چاتیر. بیر تورک دیلی اولان، یالنیز (z) یئرینه (r) و (ş) یئرینه (l) قویان چوواش تورکجهسی پروتوتورکجهیه دئییل، یئنه بیر (r) و (l) دیلی اولان پروتوچوواش و یا پروتوبولقارجایا گئدیب چاتیر. کوبان، ایدیل (وولگا) و تونا بولقارلارینا عایید دیل ملزمهسی چوخ دئییل. کوبان بولقارجاسی حاققینداکی معلوماتیمیزی داها چوخ 13-نجو عصیردن اؤنجه بو دیلدن ماجار دیلینه داخیل اولان 300 دن آز کلمهلره بورجلویوق. تونا بولقارجاسی حاققینداکی معلوماتیمیز دا گونوموزه قدر گلیب چاتان لاکین یالنیز محدود بیر شکیلده اولان دیل ملزمهسینه دایانماقدادیر. بونونلا بیرلیکده، بو دیل ملزمهسی تونا بولقارجاسینین ماهیتینی و اونون کوبان و ایدیل بولقارجاسینا یاخینلیغی بارهده کیفایت قدر آشکارائدیجیدیر[۱].
تونا بولقارجاسی دیل ملزمهسی آشاغیداکی کیمی صینیفلاندیریلابیلر:
1. بولقار خانلاری لیستیندهکی پروتو-بولقار کلمه و عیبارتلر;
2. تودور دوکسووون (Tudor Doksov) حاشیه سیندهکی عیبارت;
3. ناقو سنت میکلوس (Nagy Szent-Miklós) خزینهسیندهکی پروتو-بولقار یازیلاری;
4. پروتو-بولقار داشیازمالارینداکی تورکجه کلمه و عیبارتلر;
5. بیزانس منبعلریندهکی بولقار تورکجهسی ائتنیک آدلار;
6. اسکی کیلیسا ایسلاوجاسینداکی پروتو-بولقارجادان داخیل اولان کلمهلر[۱].


text:
دونیامیز بوشالیر یاواش یاواش خالق شاعیری «موسی یعقوب» حیاتین دییشدی»
آذربایجان یازیچیلار بیرلییینین بیلدیریی اساسدا، خالق شاعری« موسی یعقوب» بو گون ایسماییللی رایونوندا 84 یاشیندا دونیاسینی ديَیشیب .
« م. یعقوب» یاشادیغی ایسماییللی رایونونون بوینوز کند قبیریستانلیغیندا حیات یولداشینین مزارینین یانیندا تورپاغا تاپشیریلاجاق.
قئید ائدک کی،« موسا یعقوب» 1937- جی ایل مایین-10 دا ایسماییللی رایونونون بوینوز کندینده آنادان اولوب. گؤیچای پئداقوژی مکتبینی بیتیردیکدن سونرا تیرجان کند اورتا مکتبینده موعلّیم(1957-1958)، بوینوز کند ایبتیدای مکتبینده موعلّیم و مودیر(1958-1967 )ایشله میشدیر. آدو- نون فیلولوگییا فاکولتهسینده غیابی تحصیل آلمیشدیر(1967-1973). همین ایللرده بوینوز کند 8 ایللیک مکتبینین مودیری اولموشدور. باکییا کؤچندن سونرا آذربایجان یازیچیلار اتفاقیندا بدیعی ادبيّاتی تبلیغ بوروسوندا دیرئکتورموعاوینی، “آذربایجان” ژورنالیندا پوئزییا شعبهسینین مودیری وظیفهسینده چالیشمیشدیر(1974-1978). ایسماییللی رایونوندا چیخان”زحمتکِش” قزئتینین رئداکتورواولوب.
ادبی فعالیّته-1957 جی ایلده”آذربایجان” قزئتینده چاپ اولونان” ایکی قلب، ایکی دونیا” پوئماسی ایله باشلاییب.
گؤره گؤرکملی شاعر، یازیچیلار بیرلییینین عضوو «موسا یعقوب» 25 مای2019 -جو ایل تاریخلی سرانجامی ایله آذربایجان مدنيّتینین اینکیشافیندا خیدمتلرینه خالقشاعری” فخری آدلارینا لاییق گؤرولوب.
. حاضیرلاین: ادبیات سئونلر کوچورن:«ذکیه ذولفقاری


text:
اسرائیل تشقی ایش لر وزیری: یهودی ناقل لرنینگ قیلگن ایشی ترورچیلیک
تشقی ایش لر وزیری اوشبو توغریده تویتر آرقه لی بیانات بیردی
اسرائیل تشقی ایش لر وزیری یائیر لاپید, یهودی ناقل لرنینگ توناون اشغال آستیده گی غربی نوارده فلسطین لیک لر گه قیلگن حمله سی نی "ترورچیلیک" اوله راق بهالنتیریب اوشبو وضعیت گه قرشی عکس العمل کورستدی.
لاپید, اوشبو توغریده تویتر آرقه لی بیانات بیردی.
اوشبو بیاناتیده, یائیر لاپید, "بو زورانلیک حادثه سی جوده یمان و ترورچیلیک دن عبارت. بو اسرائیل و یهودی لیک یولی دن عبارت ایمس. بو زورانلیک و خطرلی بیر وضعیت دن عبارت" دییه قید ایتدی.
توناون, یهودی ناقل لرنینگ هجومی عاقبتیده بیری کیچیک بیر باله دن عبارت توپلم 12 کیشی یره لنگن ایدی.
منطقه یشاوچی لری نینگ ایچکی لری نی هم پیچاقله گن هجومچی لر, فلسطین لیک لرنینگ اوی لری و موتر لری گه تاش آتگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
سوریه ده مهم بیر تروریست جنگری تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی
اوشبو تروریست جنگری گه امریکا قوشمه ایالتلری کوچلری تامانیدن تعلیم بیریلگن لیگی بیلدیریلدی
اسرائیل اردوسی نابلس شهری گه باسیب کیردی
اسرائیل سونگّی پیتلرده اشغال آستیده گی غربی نوارده فرقلی نقطه لر گه باسیب کیریب انسان لر نی قولگه آلماقده
افراطی یهودی لر مسجدالاقصی گه باسیب کیردی
اوشبو یهودی لر اسرائیل پولیسی نینگ حمایه سی بیلن مسجد الاقصی گه باسیب کیرگن


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
- موقتی ایزلهنن صفحه
۲۰ نوْوامبر ۲۰۲۲
- عمادالدین نسیمی ۲۳:۳۵ +۳۴ ندا قنبری دانیشیق چالیشمالار (ویژگی پیوندهای پیشنهادی: ۳ پیوند افزوده شد.) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک وظیفه تازهوارد پیشنهادی: افزودن پیوند


text:
آلن ریکمن
آلن ریکمن (اینگیلیسجه: Alan Rickman) بریتانیالی فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. ۲۱ فئوریه ۱۹۴۶ ایلینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۹ ایل عؤمر ائلهییب و ۱۴ ژانویه ۲۰۱۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1974–2016 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alan Rickman»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آلن ریکمن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`تانکر` نتیجهلر
خبرلر [25]
- سوئز کانالیندا گمی ترافیکی یئنه دوردو
- اتوبوس نفت تانکری ایله توققوشدو، ۲۰ نفر اؤلدو
- ابوظبیده آرخا آرخایا پاتلامالار اولدو
- تانکر فاجعهسینده اؤلنلرین ساییسی ۱۴۴ نفره یوکسلدی
- ایران، ویتناما عاید گمینی سربست بوراخدی
- آمریکا، ایرانین نفت گمیسی ادعالارینی یالانلادی
- ایران، آمریکانین بو اؤلکهیه عاید گمییه ال قویدوغونو ادعا ائتدی
- ایران، سوریهیه نفت گؤندردی
- اندونزیدن ایرانا جواب: گؤز آلتینا آلدیق
- ایستانبول-دا روسیا و تورکیه گمیلری توققوشدو
- آوروپا بیرلیگیندن ایرانا اعتراض
- ایرانین بیر گمی داها ساخلادیغی ادعا ائدیلیر
- "ایران یالنیز سورون یارادیر"
- قطرگاز-دان تورکیه-یه ایلک بویوک گاز نقلیاتی
- پومپئو: عمان کؤرفزیندکی تانکر سالدیریلارینین آرخاسیندا ایران وار
- ایرانا گؤره تانکر سالدیریلاریندان آمریکا مسئول
- "نه ایران، نه ده بیز بونا حاضیریق"
- عمان دنیزینده پاتلاما
- پکاکانین نفت تانکرلری وورولدو
- آمریکا اوچاقلاری ژاپون ساحیللرینده توققوشدو


text:
داغ گونشه یاخیندیر و سن داغین بؤیوکلویونه باش ایمهیینله، یارادانین گؤزهل نعمتلریندن اولان گونشین و داغین یولداشینا دؤنورسن؛ دؤنوکلوک بیلمهین یولداشینا. ۷۸ینجی ایلین یاییندا قاراداغ ماحالینین اوجقار داغلاریندا یئرلشن مؤحتشم «گل دومان» قالاسینا طرف یولا دوشدوک. کؤنلوموزده داغلار بویدا ییخیلماز داغ. «کیچیک کنده»نین آشاغیسیندا قوجامان گیردهکان آغاجی آلتدا قارا قفهدانلاری مئشهنین قوروموش آغاجلاریندان قوردوغوموز تونقالیندا دمه قویدوق. بیر آز دینجهلیب و سونرا جیغیرا یوللارین اورهیینی اوخشادیق و بیر داها “گؤز قورخاق اولورسا، آیاق مرد اولور” سؤزونه ایناندیق. پولاد قیچلاریمیزلا آشیریملاری آشاراق یانیق سینهمیزی داغلارین مهربان کولهیینه تاپشیردیق. آلیشدیق؛ داشدیق؛ سئوگی ماحالینا طرف دورمادان قاشدیق. آرا بیر آیاغی خینالی کهلیک قاققیلتیسی یورغون جانیمیزا دؤزوم باغیشلاییردی و بیز اویان بویانین «کهلیک اوتو»، «یارپیز»، «چوبان یاستیغی» و طبیعتین آیری- آیری نعمتلری بوروین جیغیرلاری اوجالیقلارا دوغرو دورمادان، یورولمادان ایرهلیلهییردیک. بو ایل قوراق گئچدیینه خاطیر بوللور بولاقلارین گؤزو یاشلی دئییلدی و چیچکلرین اورهیی ایسه چات – چات. سویوموز سونا چاتمیشدی، اومود الیمیز هر یئردن کسیلمشدی. اؤنوموزدهکی اوجالیقلارین سونسوزلوغوندا گونشین آستا- آستا ییخیلدیغینی کؤورک – کؤورک تاماشایا اوتورموشدوق. بیردن درهنین دیبیندن سوروسونو اوتلاغا چیخارتمیش چوبان قارداشیمیزی گؤردوک.
بیر قدهر چایدان اوزاق اود قالامیش داغدا چوبان
اویادیر اؤز سوروسون اوتلایا یایلاقدا چوبان(۱)
اوچماغا قاناد تاپدیق. سوغاتی قوجاق دولو تایی، برابری گؤرونمهین دادلی، دوزلو محبت اولان “کریم” آدلی بو چوبان بیزی آرخایین اولماغا دعوت ائدیردی. قایالار قدهر اوجا، درهلر قدهر درین. «کریم»ه قوشولوب و سورونو حئیرتله ایزلهیرک «گوری» آدلی یایلاغا یوللاندیق. «محرم » آدلی گؤزهل بیر اینسان…
گلمیشم گزمگه سیزین داغلاری
باخیم یایلاقلارا دویونجا باری
بو یئره شاعیرین دوشدو گذاری
گؤزهل قارشیلادی خوش اقبال منی…(۲)
داغین قوینوندا چوخ اوستالیقلا تیکیلمیش ائوه واریب و پال – پالتاریمیزی چیخاردیقدان سونرا، «یولدان گلیبسیز، یورغونسوز» – دئیه، ایستی و عطیرلی چای گتیریب یورغونلوغوموزو قویلامیش اولدولار. آرتیق گئجه چؤکموشدو و هامیمیز او قوناق سئوهر اینسانین چتین و دؤزومسوز وضعیتده نئجه یاشادیغی بارهده موختلیف سورغولارلا مراجعت ائدیب و جاوابینی ائشیدیکده حزین – حزین دوشونمهیه باشلاییردیق.
دوشونمک! یارانمیشا یاراشیق و ایلاهی گؤزهل بیر گوج! گئجهنی آج جاناوارلارین سورویه یوروش ائدهجکمی گؤرهسن؟، فیکرییله سحره چاتدیریریق.
سحر چاغیدیر؛ دومان داغا قوناقدیر. گونش سانکی ساهمانلا چلنگلشمیش ساری بیر چیچکدیر گؤیون اوزونده. بوزلو بولاق سویویلا ال – اوزوموزو یویوب و بیر تیکه دوستلوق آرتیران پئندیر چؤرهک یئدیکدن سونرا:
الوداع، چیچکلی،چمنلی دیار
الوداع، قایالی، قارتاللی داغلار
روحومو، قلبیمی قویوب گئدیرم
اودلو گنجلییمدن سیزه یادگار(۳)
شعرینی اورهییمده اوخوماغا باشلاییرام. آیریلیق و یئنه ده یول باشلاییر.
فیکیر ایشله دیکجه
گؤز ایشله دیکجه
نه قده ر گئدیرسن قورتارمیر اونلار
یوللار
یوللار
یوللار (۴)
اوچ ساعات یول گلدیکده «کیچیک کنده»نین آشاغیسیندا «قاسیم» آدلی بیر کیشینین باغچاسیندا گیلانار آغاجلارینین دوستلوغوندا بیر نئچه آنلیق اولورسادا بو باشی بلالی دونیامیزین غمین، کدرین اونوتموش اولوروق و سونرا :
سوکوتا غرق اولموش اورهییمله من
کئچیرم یئنه ده موغان چؤلوندن(۵)
اتک یازی:
۱- عباس صحت
۲- صمد وورغون
۳- قاسیم قاسیم زاده
۴- مظفر سعید
۵- صمد وورغون


text:
یولداش واله قلی زاده
آذربایجان دموکرات فرقه سینین یئنی صدرین بیوقرافیاسی
یولداش واله قلی زاده رضا اوغلو 21 اردیهشت 1317 (10 مای 1938) تاریخینده اردبیل شهرینین «خوروزلو» کتدینده اکینچی بیر عایله ده آنادان اولوب.
اونون آتاسی رضا قلی زاده حضی اوغلو 1290- جی (1911) ایلینده اردبیلین «آق ایمام» کندیدنده اکینچی عایله سینده آنادان اولموشدور. او، جاوانلیغیندا یاخین قوهوم لاری ایله باکی یا گدیب و 1317- جی (1938) ایله قدر باکی نین «ایچری شهر» محلله سینده یاشاییب و نفت صنایع سینده فعله ایشله ییب. همین ایلده رضا قلی زاده عایله سی ایله بیر یرده باشقا ایرانلیلار کیمی ئوز ئولکه سینه ایرانا قایتمالی اولوب، یئنیدن اردبیل ماحال یندا مسکون لاشیبلار. 25-1324 جی ایللرده (46-1945)، ایراندا اینقلابی حرکت لر گوجله ننده، رضا قلی زاده آذربایجان دمکرات فرقه سی سیرالارینا قبول اولوندو. بوتون قوه سینی و امکانلارینی انقلابی مبارزه یه حصر اتمیشدیر
یولداش واله قلی زاده ائله همان آز یاشیندان آتاسینین یولو ایله آددیم آتدی و «هامارکند» ماحالینین تشکیلات صدری صفربابا بندی ایله تشکیلاتی ایشلرده امکداشلیغا باشلادی. او، اردبیل ماحالینین کسگین شاختاسیندا، صفربابانین سیفاریشی ایله فرقه فدائی لرینی مختلف ایستیقامت لرده مشایعت اتمیش و آتلاری کنده قایتاریردی. بونا گوره ده همیشه صفربابا طرفیندن آلقیشلانیردی. 1325 -جی ایلین آذر آیندا(دکابر 1946)، 21 آذر حرکاتی داخلی و خارجی ارتجاعی قوه لرینین بیرگه امکداشلیغی نتیجه سینده تاپدالاندی. شاه اوردوسونون ضابتلری قلی زاده لرین کنده کی ائوینه هجوم اتدیلر. اونلار واله ین آتاسینی توتوب نامعلوم ایستیقامته گوندردیلر و ائولرینی ویران اتدیلر، آناسی و باجیلارینی یاخین قوهوم لار گیزلتدیلر. یولداش واله ایسه کیچیک قارداشلاری ایله کسگین شاختا و قارلی گئجه ده قاپی و پنجره لری سیندیریلمیش بیر اوتاقدا گیزلنمه لی اولدولار. ساباهیسی سحر واختی ، یولداش واله باشا دوشدو کی، هر ایکی بالاجا قارداشلاری شاختادان دونوب هلاک اولوبلار.
چوخ ایشگنجه لره معروض قالان، 3 ایل عذاب - اذیت دن و قاچاق یاشیان دان سونرا، نهایت واله ین آتاسی تعقیب لردن یاییناراق ، 1328-جی ایلین آذر آیندا (دکابر 1949) ، عایله سی ایله بیرلیکده «بیله سوار» طرفدیندن سووت آذربایجانینا مهاجرت اتدیلر.
اونلار شاماخی رایونوندا اوزومچولوک ساوخوزوندا مسکون لاشدیلار.
یولداش واله قلی زاده اورتا مکتبی همین یرده بیتیردی و 1338 (1959)- جی ایلده قوبا شهرین کند صنایع ین عالی تخنیکوموندا اکینچیلیک شعبه سینه داخیل اولدو. او، تحصیل واقتی نمونه وی طلبه کیمی خاچماز ماحالیندا اولان قوسارچای علمی – تجربه شعبه سینده کیچیک علمی ایشلرده ایشله میشدیر. 1343(1964)-نجی ایلده واله قلی زاده تخنیکومو بیتیردیکدن سونرا، ساعاتلی صابیرآباد منطقه سینده نظامی آدینا کالخوزدا باش کشاورزی مهندسی وظیفه سینده ایشه باشلادی. یولداش واله قلی زاده ائله طلبه واختیندان اجتماعی، سیاسی و تشکیلاتی ایشلرده فعال ایشتیراکچی اولدوغونا گوره، 1342(1963)-جی ایلده آذربایجان دمکرات فرقه سینین قوبا شهر کمیته سینده تبلیغات شعبه سینین مسئولیتینه تعیین ادیلدی. ساعاتلی و صابیرآباد دا ایشله یرکن، اونون اجتماعی ایشلرده فعاللیغی فرقه نین علی بایراملی (شیروان) شهر کمیته سی رهبرلیگینین دیقتینی جلب اتدی. کمیته صدری یولداش علی حسین اسماعیل زاده تکلیفی ایله فرقه عضولویونه نامزد اولوندو. بیر آزدان، صدرین مصلحتی ایله شهر کمیته سینین پلنوموندا مشورتچی سسله ایشتیراک ادیردی. قیسا زاماندان سونرا، 1343- جی ایلین مرداد آیندا (آوگوست 1964)، شهر جاوانلار تشکیلاتینین صدری وظیفه سینه سچیلدی.
او، 54-1350 جی ایللرده (70-1971) عالی ایداره اتمه کورسونو شوروینین عالی پارتیا مکتبینده باکیدا موفقیت له سونا چاتدیردی.
یولداش واله قلی زاده 1358(1979)-جی ایلدن منتظم شکیلده فرقه نین مرکزی کمیته سینین پلنوم ایشتیراکچیسی اولموشدور و 1361 (1982)- جی ایلده فرقه نین علی بایراملی شهر کمیته سینین بیرینجی کاتیبی وظیفه سینه سچیلمیشدیر و ایندییه کیمی همین شهرده صدر کیمی مسئولیت داشییردی. او، 1361 (1982)-جی ایلده فرقه نین مرکزی کمیته سینین رسمی عضولویونه سچیلدی. یولداش واله قلی زاده 1364(1985)-جی ایلده ایران توده پارتیاسینین ملی کنفرانسینا نماینده سچیلیب و 3 آی افغانستاندا فعالیت ائدیب. 1367(1988)-جی ایلدن یولداش واله قلی زاده فرقه نین اجرائیه (سیاسی) هیات ینه سچیلمیشدیر.
واله قلی زاده عایله لیدیر و 5 اوشاغی وار.


text:
سیمون بولیوار
سیمون خوسه آنتونیو د لا سانتیسیما ترینیداد بولیوار ای پالاسیوس پونتهای بلانکو (ایسپانجا: Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios Ponte y Blanco) – داها چوْخ سیمون بولیوار کیمی تانینیر. بیرده ال لیبرتادور و یا لیبراتور اوْلاراق آدلاندیریلیر. اوْ، ونزوئلانین، بولیوینین، کولومبیانین، اکوادورون، پرونون و پانامانین ایسپانیا ایمپیراتورلوغوندان آیریلماسینا سبب اوْلان حرکاتین ساواش و سیاسی رهبری اوْلموشدور.
بولیوار وارلی، آریستوکرات عائیلهسی اوْلان کریوللو عائیلهسینده آنادان اوْلموشدور. بۆتون یۇخاری طبقه عائیلهلرینین اؤولادلاری کیمی ۱۶ یاشیندا تحصیل آلماق اۆچون خاریجه گؤندریلمیشدیر. ایلک اؤنجه ایسپانیایا گلمیش و سوْنرا بۇرادان فرانسه یه کئچمیشدیر. اوروپادا اوْلارکن معاریفلنمه دؤورونون ایدّعالاریندان تاثیرلنمیش و بۇ ایدّعالار اوْندا جنوبی آمریکاداکی ایسپانیا حاکیمیتینه سوْن قویماق ایستهیینین یارانماسینا سبب اوْلموشدور. ایسپانیانین یاریمدا ساواشی ایله مشغول اوْلماسینا گؤره ، بولیوار ۱۸۰۸-جی ایلده اؤزگورلوک اۇغروندا مۆباریزهیه باشلادی. ۱۸۱۹-جو ایلین ۷ آگوستوندا باش وئرمیش بویاکا دؤیوشونده اَلده ائدیلن غلبه ایله یئنی قرانادانین مۆستقیللیگینه دۇغرو داها بیر آددیم آتیلدی. سوْنراکی ۳ ایل عرضینده بولیوار ملی کوْنقرهسی فوْرمالاشدیردی. گؤزلنیلمدن حرکاتا مانع اوْلماق اۆچون گلن بؤیوک ایسپانلار سفری کیمی مۆختلیف اَنگللره باخمایاراق، اینقیلابچیلار غالیب گلدیلر. ۱۸۲۱-جی ایلده باش وئرمیش کارابوبو دؤیوشونده اینقیلابچیلارین غلبه قازانمالاری ایله ونزوئلا دئمک اوْلار کی، مۆستقیل اؤلکه اوْلدو.
ایسپانیا اۆزریندهکی بۇ غلبهنین آردیندان بولیوار لاتین آمریکانین مۆستقیل میللتلرینین ایلک بیرلیگی اوْلان بؤیوک کولومبیا جومهوریتینین (ایسپانجا: Gran Colombia) اساسینی قوْیدو. اوْ، بۇ قۇرومون ۱۸۱۹-جو ایلدن ۱۸۳۹-جو ایله قدر باشکانی اوْلموشدور.
سوْنراکی ساواش عملیّاتلارلا بولیوار اکوادورداکی، پروداکی و بولیویداکی ایسپانیا حاکیملرینی مغلوب ائتدی. اوْ، بؤیوک کولومبیا جومهوریتینین (ایندیکی ونزوئلا، کولومبیا، پاناما و اکوادور)، پرونون و بولیوینین باشکانی ایدی. لاکین قیسا مدت سوْنرا بولیوار سرکردهسی اوْلان انتونیو خوزه فرانسیسکو دسوکره نی بولیوی باشکانی تعیین ائتدی. بولیوار تکجه ایسپانیا و مقدس ایتتیفاقین دئییل، بیرده گئتدیکجه گۆجلنن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-ین دا گلجکده اوْلا بیلجک هۆجوملارینی دف ائده بیلجک و بۆتون ایسپانیا آمریکا قارهسینی بیرلشدیرن گۆجلو دؤولت قورماق ایستییردی. اؤز قۆدرتینین پیک نقطهسینده بولیوار آرژانتیندان کارائیپ دنیزینه قدر اۇزانان چوْخ بؤیوک بیر بؤلگهنی ایداره ائدیردی.
بولیوار بۆتون شخصی وار-دؤولتینی اینقیلاب اۆچون خرجلهمیشدیر. اینقیلاب باشلایارکن لاتین آمریکانین اَن وارلی شخصلریندن اوْلان بولیوار حیاتینین سوْن دؤورلرینی کاسیبلیق ایچینده یاشاییشیشدیر.
حیاتینین ائرکن دؤورو[دَییشدیر]
اوشاقلیغی[دَییشدیر]
سیمون بولیوار ونزوئلانین کاراکاس شهرینده ۲۴ جۇلای ۱۷۸۳-جو ایلده آنادان اوْلموشدور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- BIBSYS شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- BNC شناسهسیله مقالهلر
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- BNMM شناسهسیله مقالهلر
- CANTICN شناسهسیله مقالهلر
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- LNB شناسهسیله مقالهلر
- NLA شناسهسیله مقالهلر
- NLG شناسهسیله مقالهلر
- NLK شناسهسیله مقالهلر
- NSK شناسهسیله مقالهلر
- NTA شناسهسیله مقالهلر
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- SELIBR شناسهسیله مقالهلر
- VcBA شناسهسیله مقالهلر
- ULAN شناسهسیله مقالهلر
- DTBIO شناسهسیله مقالهلر
- CINII شناسهسیله مقالهلر
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- RERO شناسهسیله مقالهلر
- SNAC-ID شناسهسیله مقالهلر
- SUDOC شناسهسیله مقالهلر
- Trove شناسهسیله مقالهلر
- AC with 32 elements
- پرولو اینقیلابچیلار
- ماسونلار
- گونئی آمریکادا اؤلوم


text:
قابلاشدیرما
قابلاشدیرما (اینگیلیسجه: Packaging) محصوللارین پایلاشماسی، ساخلانماسی، ساتیشی و ایستیفادهسی اوچون قوروما و قاپاما علمی، صنعتی یا تکنولوژیسی دیر. قابلاشدیرما هابئله پاکاتلارین طرّاحلیغی، قیمتلندیریلمهسی و ایستحصالی سورجینه (پروسهسینه) ده عاییددیر. قابلاشدیرما ماللارین نقلیات، آنبار، لوجیستیک، ساتیش و سون ایستیفاده اوچون حاضیرلانماسینین علاقهلندیریلمیش سیستمی کیمی گؤستریله بیلر.
بیر ده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Packaging»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (02 سپتامبر 2022 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
`یوخو کیمی بیر سفر تورکیه` نتیجهلر
خبرلر [896]
- اردوغان: بؤیوک و گوجلو تورکیهنی انشا ائدنه قدر موباریزه داوام ائدهجک
- تورکیه قازاخیستان-دا کئچیریلن سئچکیلره موناسیبت بیلدیردی
- اردوغان یوردا قاییتدی
- اردوغان کروواسیده
- اردوغان: آوروپا قیشدا جدی پروبلئملرله اوزلشهجک
- اردوغان: بؤیوک و گوجلو تورکیهنین قورولماسینا حاضیریق
- اردوغان اوکراینایا گئتدی
- جمهورباشقانی اردوغان روسیایا گئدیر
- آلمانیا-نین سفیری خاریجی ایشلر ناظیرلیگینه چاغیریلیب
- "آذربایجان-تۆرکیه-قازاقیستان آراسیندا تاریخی گؤروشمه اولدو"
- بربوک: تورکیه وازگئچیلمز بیر اورتاق
- تورکیهنین ۴.جو سونداژ گمیسی یولدا
- قازاقیستان جمهورباشقانی توکایئو آنکارادا
- تورکیهنین توریزم گلیرلری آرتدی
- تورکیه ایله ارمنیستان اؤزل نمایندهلری گؤروشهجک
- اردوغان عربیستانا گئدیر
- تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۲۴ آوریل ۲۰۲۲
- تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۲۰ آوریل ۲۰۲۲
- 14 اؤلکهنین قرارگاه رئیسی روسیا-اوکراینا ساواشینی موذاکیره ائدیبلر
- تورکیه، کابلداکی سالدیریلاری قینادی
- یوخو کیمی بیر سفر اوچون مسیرینیزی تورکیهیه چئویرین
- رضا ضراب دوسیاسی، تورکیهیه تارتیشماسیز بیر تلهدیر
- مسجیدی اولمایان بیر شهر
- هاتوشا، بیر امپراتورلوغون تاریخی عظمتی
- تورکیه - لتونی اویونو آوروپا مطبوعاتیندا
- برزیلده بیر کؤرپه، دوغولدوقدان ثانیهلر سونرا یئریمهیه چالیشدی
- ییلدیریم: آمریکا پرزیدنتینین بئله بیر آچیقلاما وئرممهسی، قلوبال باریش باخیمیندان حیاتی اهمیته مالیکدیر
- سوئد و فنلاندین ناتو عضولوکلرینده تۆرکیهنین قایغیلاری
- تورکیهنین گوونلی توریزم پروگرامی
- تورکیهنین دینی آزلیقلاری
- تورکیهنین ان یوکسک بورجوندا بیر گون
- بابا مارتا بایرامی
- تورکیه و آذربایجاندان اورتاق مانور
- تورکیهنین ایلک الکتریکلی اتومبیلینین سری اۆرهتیمی باشلاییر
- دونیادا 1 می گؤستریلری دینج اورتامدا کئچرکن فرانسادا شیدّت وار
- تورکیهنین اینسانسیز سو اوستو آراجی: ناتو
- ایکی دقیقهده قونیادان آنکارایا سفر
- تورکیه-ده اؤرنجی یاتاقخانالاری
- کانادا یاشایان تورکلر تورکیهده فتحاللهچی ترور تشکیلاتینین چئویریلیش جهدینه قارشی چیخدی.
- 15 ژوئیهنین 3ونجو ایلدؤنومو شهیدلر آنیلدی


text:
قایناقسېز قایناقلار / آیهان میانالې (کؤشه یازې)
“آدام، آدَم، Adam” سؤزجۆڲۆنۆن کؤکۆ تۆرکیجـه دیر و بونو ایثباتلاماق دا چۏخ چتین بیر ایش دَڲیل. تأسّۆف’له بیزدن اؤنجه نه یازېلېبسا، قایناق سانېلېب بیلگی و عئلم آدېنا، خالقا اؤنهریلیر و بو ایش ایچدن بۏشالېب باغلانج بیر کۆتله اۏلماغېن لاپ اؤزۆ حئسابلانېر. بوگۆنکۆ إدهنکلر بونا بنزهییر کی، کسروینین یازېلې کیتابلارېنې قایناق سانېب، بوگۆنکۆ یاشادېغېمېز گرچکلری، إله هَمَن قایناغېن کؤلگهسینده بۏغاق! عیبرانی و عَرَب دیللری 456 و 794 بۏیوتلو بیر لینکاست’دا یئرلَشیرلر، اۏ اۆزدن اؤنجه بو لینکاستلارې آنلاماق گَرَکیر. لینکاستې بیلمک اۆچۆن ریاضیات’لا ایلگیلی بیر چۏخ بیلگیلری اؤرگنمهلیییک. هر فاتئح اؤلکهنین پول ایله قېلېنجېنېن قۏرخوسونا یازان یازارېن یازدېغېنې قایناق سانماق، و گؤزۆ باغلې اۏنلارې قبول إتمک، اؤزگۆونسیزلیکدن قایناقلانېر. هر دیلین ایچینده بیر أل دَڲمز و دَڲیشدیریلمز “قارا قوطو” وار! اۏنو بیلمک اۆچۆن “سؤزجۆکلرین شیفرهدن چېخارتماغې” بیلیمینی اؤرگنمک گَرهکیر. بو بیلیم ریاضیاتدا 2×2=4 دؤرد کیمی بیر قۏنو دېر، و هئچ گۆجۆن یازدېردېغې ساختا قایناقلار’لا بونو اینکار إتمک اۏلماز. بوگۆنکۆ بیلیم دۆنیاسېندا بیلیملی اینسانلارېن پولو اۏلمازکن، هئچ بیر إعتیبارلې ژۏرنال’دا، دَرگی’ده اۏنلارېن یازدېقلارېنې اۏنایلایېب پایلاشمازلار، نهدن کی پول ایله مقالهلر ثبت اۏلونور، بعضن ده پالان-دۏلانلانېب اؤدۆل قازانېرلار، حالبوکی کئچمیشده ده قېلېنجېن گۆجۆ ایله بونلار یازېلېب دېر. ایندی منیم اۆزۆلدۆڲۆم نؤکتهلردن بیریسی إله بو سایېلېر. پول ایله قېلېنجېن گۆجۆ’یله یازېلانلارې قایناق سانېب، اۏنلارا أنگرچک بیلیم کیمی ایستیناد إدَنلردَنی ده “اوستاد”، “دۏکتۏر” و س. آدلاندېرېب، قارشېسېندا دا، اۏنلارې أساسدان سهو بیلنلری “بیلگیسیزلیک” و “ساوادسېزلېغا” مۆتَّهَم إدیرلر!
بوگۆنکۆ گۆلۆنج اۏلان قۏنو، بیلگیلری اؤزگه و اؤزگهلَشمیش مئدیالاردان ألده إتمک دیر. بو دایاز قایناقلارې گۆوَنجهلی قایناق سانېب، 2×2=4 إدَرلری ده دانماق، “اؤزضییالې” بیلنلرین باش إدهنکلری دیر.
ایکی-اۆچ کیتاب اۏخویوب اۏنلارې قایناق اۏلاراق اؤنه چکیب، اؤزۆندن هئچ بیر اینکیشافې اۏلمایانلارېن سایېسې چۏخ دېر، بونلاردان آد آپارسام ایلک باشدا سایېن حَسَن اوموداۏغلو جنابلارېنېن آدېنا راست گلیریک. قایناقلارېن هئچ بیر دیبهده ساغلاملېغېنې اۏنایلامایان بیر دورومدا، اینتئرنئته-ساختا اؤنهریلمیش یازېلارا ایستیناد إدیب، اؤرگهتیم مئتۏدلارېنې یایېنلایېرلار. حالبوکی بیر جیدّی دانېشېقلاردا أنگرچکلری، دیبی-اوجو-دۏغرولوغو بللی اۏلمایان قایناقلارېن اؤنۆنده قوربان وئریرلـر.
ایکینجی ساحهسیندن اېراق چالېشېب دیل قۏنوسوندا، دایاز قایناقلارېن آرخاسېندا گیزلهنَنلردن آد آپارساق، سایېن إیواز طاها جنابلارېنېن آدېنې دیله گتیرمهلیییک. سایېن طاها جنابلارې دیل باخېمېندان چۏخ یېخېق بیر دورومدا دېرلار، بو اۆزدن أثرلریندن اؤرنک گتیرمهڲه نئچه کیتاب یازماق گَرهکیر. سایېن طاها جنابلارې بیر یاندان قوزئی آذربایجان نحوینه قارشې دوروب، اۏ بیری یاندان لاپ اۏنلارېن اؤنسرگیسی دیرلر. تأسّۆف’له باشاردېقلارې قَدَر، دیلیمیزی کؤکۆندن آیېرېب، گرگینلیکلر یارادېرلار.
“اۆچۆنجۆ، دؤردۆنجۆ و داها آرتېق اؤرنکلریمیز وار، آما تأسّۆف’له بونلارېن هامېسېندان بیر کؤشه یازې’دا آد آپارماق ایمکانسېز، یا دا یئرسیز دیر. اومودوم بو دېر، بورادا آد آپاردېغېم سایېن دیلیمیزی سئون اینسانلار دا، مندن اینجیمهییب، سؤزۆن تَمَل قۏنوسونا دیققت إدهلر!”
بوگۆنهجن ایچیمیزده گرگینلیک یارانماسېن دئیه بونلارا گؤز یوموب هئچ بیر سؤز دانېشمامېشدېم، آما نه ایسه بیزلر سوسدوقجا، دیلیمیز أڲری بیر یۏلدا گئدیب، یانلېشلارا گۆنۆ-گۆندن داها آرتېق مئیدان وئریریک.
بیزیم دیلیمیزی لاپ باغلې و کؤله بیر دوروما گتیریب، اؤزۆمۆزدن باشقا کیمسهلرین “قاتېق قارا دېر” دئدیکلرینی بیلیم و اۏنلارې قبوللانانلارې بیلیم صاحابې سانېب، اؤزلۆڲۆ منیمسهیَنلری ده بیلگیسیز و قایناقسېز بۏش سؤز دانېشانلار حئسابلایېرلار.
“قایناقلارې من یازېرام، سن یازېرسان، اۏ یازېر، قایناقلارې بیز یازېرېق، یاشادېقلارېمېز’لا، اینکیشاف إدیب ألده إتدیکلریمیز’له!”
بیر سېرالارېمېز اؤزگهلرینین “قاتېق قارا دېر”لارېنې منیمسهییب آردېندان گئدیرلـر، بیر سېرالارېمېز دا اۏخشارېقلارېن دوستاغېندا چؤلَن اۏلوب، اؤزلرینی ضییالې حئسابلایېرلار.
اؤزۆمۆزه گلیب، اؤزلۆڲۆمۆزۆ ألده إده بیلمهسَک، هر زامان کؤله کیمی یاشایاجایېق.
بو یازېنې بورادا بیتیرمهییب، تنقیدچیلر اۆچۆن مۆباحیثهنین قاپېسېنې آچېق قۏیورام.
آشاغېداکې اؤرنکلره بیر داها دۆشۆنۆب، ایکینجی یازې’دا، اۏنلارېن حاققېندا دانېشاجاغېق:
آد+ا+م
آت+ا+م
آن+ا+م
آیهان میانالې 2021/04/10
ساعات: 13:48 کرج
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
اویان نیوز : هیندیستاندا اؤتن هفته اتوبوسدا توپلو تجاوزا اوغرایان و آردیندان اتوبوسدان آتیلان قیز اؤیرنجی خستهخانادا حیاتینی ایتیردی
هیندیستاندا اؤتن هفته اتوبوسدا توپلو تجاوزا اوغرایان و آردیندان اتوبوسدان آتیلان قیز اؤیرنجی خستهخانادا حیاتینی ایتیردی.
۲۳ یاشینداکی قادینین اؤلومونون یئنی بیر اعتراض دالغاسینی باشلاتماسی گؤزلنیلیر. خستهخانا یئتکیلیلری، گنج قادینین چوخلو اورقان یئتمزلیگی سببیله سحر ساعتلاریندا حیاتینی ایتیردیگینی آچیقلادی. گنج قادین، ۲ گون اؤنجه هیندیستاندان معالیجه آماجلی سنگاپورا گتیریلمیشدی. فیزیوتراپی اؤیرنجیسی اولان گنج قادین، ۱۶ دسامبردا یئنی دهلیده میندیگی اتوبوسدا بیر چته طرفیندن توپلو تجاوزا اوغرامیش و سونرا حرکت حالینداکی اتوبوسدان آشاغی آتیلمیشدی. اولایدان سونرا اؤلکهده بؤیوک اعتراض گؤستریلری دوزنلنمیش، ۶ آدام گؤزآلتینا آلینمیشدی. گؤستریلرده پلیس و گؤزآلتینا آلینانلارین اعدام جزاسینا چارپدیریلماسینی ایستهین ائیلمچیلر آراسیندا چاتیشمالار چیخمیش، بیر پلیس اؤلموشدو.
گؤسیریلرله چتین دورومدا قالان هیندیستان حکومتی، قادینلارین توپلو داشیما آراجلاریندا قورونماسی اوچون حرکته گئچدی. باشباخان مانموهان سین، حادثهدن بؤیوک اوزونتو دویدوغونو و قادینلارین قورونماسی اوچون یاسا چیخاراجاقلارینی سؤیلهدی. باشکند یئنی دهلیده هر ۱۸ ساعتدا بیر، بیر قادینین تجاووزا اوغرادیغی، چوخو اولایدا فاعیللرین یاخالاناممادیغی ایفاده ائدیلیر.
ت ر ت تورکی


text:
پرسپولیسین قاپیچیسیندان تبریزلی توپ توپلایان گنجه آغیر حقارت
تهرانلی اویونچونون قوناق اولدوغو شهرده ادب دیشی و بیر ایدمانچییا یاراشمایان داورانیشی، آذربایجانلی سوسیال مئدیا استفادهچیلرینین تپکیسینه ندن اولدو
ایرانین پرسپولیس تیمینین قاپیچیسی حامد لک، ماشین سازی تیمی ایله تبریزده اوینانان اویوندا، ساحه کناریندا توپ توپلایان گنجه آغزا آلینمایاجاق سؤیوشلر سؤیدو.
سوسیال مئدیادا یاییملانان ویدیودا، ماشین سازی ایله پرسپولیس آراسیندا تبریزده اوینانان اویوندا، حامد لکین، ساحه کناریندا دوران توپ توپلایان گنجه رکیک کلمهلرله سؤیدوغو گؤرونتولری یئر آلیر.
تهرانلی اویونچونون قوناق اولدوغو شهرده ادب دیشی و بیر ایدمانچییا یاراشمایان داورانیشی، آذربایجانلی سوسیال مئدیا استفادهچیلرینین تپکیسینه ندن اولدو.
بو اویونو پرسپولیس ۵ -۰ سونوجو ایله قازانمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
مراکش ایسپانیانی مغلوب ائدهرک 1/4 فینالا وثیقه قازانیب
افریقا تمثیلچیسی 1/8 فینالدا ایسپانیانی موباریزهدن کنارلاشدیراراق، آدینی نؤوبتی مرحلهیه یازدیریب.
پرتغال میللیسی دارماداغینلا 1/4 فینالا یوکسلیب
قطرده کئچیریلن دونیا شامپیوناتیندا 1/8 فینال مرحلهسینه یئکون وورولوب.
پله، سرطانلا موباریزه ائدیر
"داواملی باشساغلیغی مئساژی آلماقدان یورولدوق. آتام هله ده ساغدیر و سرطان موالیجهسی گؤرور"