text:
دانمارک
دانمارک یادا دانمارک شاهلیقی اوروپادا بیر دؤولت دیر. دانمارکدا یئرلی ایداره ائتمهلر ایکی سویهلی سیستمه اساسلانماقدادیر. اوست سویهده کونتلوقلار و آلت سویهده ایسه بلدیّهلر واردیر. بونونلا برابر کوپنهاگ و فردریکسبرق هم کونتلوک، هم ده عئینی زاماندا بلدیهدیر.[۸]
اؤلکه ۱۴ کونتلوق و ۲۷۵ بلدیهدن عیبارتدیر. بونا کوپنهاگ و فردریکسبرق شهرلری ده داخیلدیر.
ایچیندهکیلر
اراضی[دَییشدیر]
دانمارک کراللیغی قوزئی آوروپادا یئرلشیر. اؤلکه غربدن قوزئی دنیزی، شرقدن بالتیک دنیزی، گونئیدان آلمان ایله همسرحددیر. اؤلکهنین اساس حیصّه سی یاریمآدادا یئرلشیر. باشکند کوپینهاگ زلاندیا و آماغر آدالاریندا یئرلشیر. بۇ آدالار اؤلکهنین نیسبتاً بؤیوک آدالاریدیر (قیرینلند استثنا اوْلماقلا). بۇ آدا رسمی اوْلاراق دانمارکنین مولکودور. اؤلکه اراضیسی دوزنلیکلردن عبارتدیر. یالنیز بورنهولم آدالاری داشلی یئره مالیکدیر. دوزنلیک یئرین سببی قدیم بۇز دؤورودور. ان یۆکسک نقطهسی ائیئر باونخوی (۱۷۳ م) یۆکسکلیییدیر. اؤلکه ۱۷ آمتوما (ویلایت) بؤلونموشدور. کوپینهاگ و فردریکسبرق موستقیل اینضیباطی اراضی واحیدلریدیر. اراضیسیندن ۱۵۸ km اۇزونلوغو اوْلان قودئنو چایی کئچیر .
اهالی[دَییشدیر]
دانمارکنین اهالیسینی ۵٬۴۱۵٬۹۷۸ نفر تشکیل ائدیر. اهالینین ۹۶٪-نی دانمارکلیلار، ۲٪-نی آلمانلار، فارئرلر، سوئدلر، قالانلارینی ایسه قرنلاندییادا یاشایان اکسیموسلار تشکیل ائدیر. اهالینین ۹۷٪ پروتستانلیغین لوتئران قروپونا داخیلدیر..
تاریخی[دَییشدیر]
۱۰. یوز ایلده واحید دانمارک کراللیغی یارادیلیر. ۱۳۹۷-جی ایلده کالمار اۇنییاسی باغلانیر. ۱۵۳۸-جی ایلده لوتئرانلیق اساس دین کیمی مؤحکملنیر. ۱۸۴۹-جو ایلده دانمارک مشروطیت اعلان اوْلونور. ۱۹۴۰-جی ایلده ایکینجی دونیا ساواشینین گئدیشینده فاشیست آلمانیاسی طرفیندن ایشغال اوْلونور. ۱۹۴۵-جی ایل ایشغالدان آزاد ائدیلیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Stone et al. 2008, p. 31.
- ↑ Area by region – StatBank Denmark – data and statistics.
- ↑ Keyfigures by Statistics Faroe Islands. Hagstova Føroya. یوْخلانیلیب25 February 2018.
- ↑ 2017 Population. Statistics Greenland. یوْخلانیلیب30 August 2017.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ Denmark. International Monetary Fund.
- ↑ The World Factbook — Central Intelligence Agency.
- ↑ 2016 Human Development Report. United Nations Development Programme (2016). یوْخلانیلیب23 March 2017.
- ↑ Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook: Europa


c: text/html

text:
طالبان تمانیدن قرآن نسخه لرینی یاندریشگه قرشی نمایش
یوزلب نورستانلیکلر اوشبو ولایت نینگ وانت وایگل تومنیده گی دینی مدرسه لریدن بیری وقرآن نسخه لرینی طالبان تمانیدن یاندریشگه قرشی ناراضیلیک نمایش یولگه قوییگن.
نورستان ولایتی نینگ رسمیلریگه کوره اوشبو ولایت نینگ وانت وایگل تومنیده دینی مدرسه لردن بیری طالبان تمانیدن اوت قویلیب قران نسخه لری یانیب کیتگنی مردم نینگ جدی غضب لنتیرگن.
بوگون یوزلب نورستان لیک لر بونگه قرشی ناراضیلیک نمایش یولگه قویب اوشبو حادثه گه قول اورگن شخصلرنی قتیغ قاره لب چیققنلر
مقاملرگه کوره طالبان تمانیدن اوت قوییلگن مدرسه نینگ بیرنیچه حجره سی مکتب صنفی توزه لیب اوچ یوزدن ارتیق قیزو اوغیل درس کورایکنلر.
نورستان ولایتی نینگ پلیس باشلیغی غلام الله، بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده طالبان نینگ بوعملیگه قرشی یولگه قوییلگن ناراضیلیک نمایشده یوزلب کیشی اشتراک ایتیگنینی ایتب بوحقده شوندی فکر بیلدیردی:"نمایشچیلر قرآنشریف نسخه لرینی یاندرگن، عصیانچیلرگه قرشی شعار بیررایدی. بو عمل گه قول اورگن شخصلرنی جدی جزالنتریلیشینی طلب قیلرایدی.. چونکی عصیانچیلر کیچه تماندن مدرسه گه کیلیب مدرسه و قرآنشریف نسخه لریگه اوت قوییگنلر. "شونینگدیک پلیس باشلیغی وانت وایگل تومنیده طالبان عصیانچیلری فعال بولگنینی اورغولب شوباعث هم حادثه ده طالبان قولی بارلیگینی ایتدی.محل یشاوچیلری هم بوحادثه ده طالبان عصیانچیلرینی عیبله گن.
بیراق طالبان عصیانچیلری حاضرگه چه بوخصوصده هیچ قندی فکر بیلدیرمه گن.
نورستان ولایتی پاکستان بیلن چیگره داش بولیب، اوشبو ولایت نینگ ایریم منطقه لریده طالبان عصیانچیلری حاکم ایکنی ایتیلماقده.
نه فقط نورستان بلکه افغانستان نینگ باشقه ولایتلریده هم مکتبلرگه اوت قوییش حاللری کوزه تیلگن.
هرچندی بوکبی حادثه لرگه کوپراق طالبان عصیانچیلری عیبلندی. لیکن اوشبو گروه الدینلر مکتبلرگه اوت قوییش حاللریگه قوللری بولمه گنینی ایتگندی .

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کولت. آذ صمد بهرنگینین یازیسینی تقدیم ائدیر:
وخسوللوق هر یئره باش چکن بیر شئی دیر
یوخسوللوق آجلیق دَییل، پالتارسیزلیق دَییل،
یوخسوللوق نسهنین اولمامازلیغی دیر
اما او شئی پول دَییل
قیزیل و یئمک ده دَییل
یوخسوللوق، بیر کیتابچی توکانیندا
ساتیلمایان کیتابلارین اوزهرینده اوتوران توز- تورپاق دیر
یوخسوللوق، گئری دؤنوشوم ماشینینین کسرلی تیقهلری دیر کی،
قایتاریلان قزئتلری دوغرایار
یوخسوللوق، اوزهرینده یادیگار یازیلمیش اولان
۳ مین ایللیک یازیت دیر!
یوخسوللوق، بیر ماشینین پنجرهسیندن
خیاوانا تولازلانان موز قابیغی دیر.
یوخسوللوق هر یئره باش چکر،
یوخسول لوق گئجهنی «یئمکسیز» سحر ائلمک دَییل
یوخسوللوق گوندوزو «دوشونجهسیز» گئجهیه چاتدیرماق دیر!...


text:
دونهن اوکراینا مطبوعاتی زاکارپاتیا بؤلگهسینده روسییانین ماجار سئپاراتچیلیغینی آکتیولشدیردیی حاقیندا معلومات یایدی. معلوماتدا اساس ماراقلی مقام کرئملین یئنی پلانیندا آذربایجانلی ایش آدامینا دا یئر وئریلمهسی ایدی. بئله کی، موسکوا بؤلگهنین ماجاریستانا بیرلشدیریلمهسی اوچون ماجار اولیقارخلاری ایله علاقهلری گوجلندیرمیی هدفلهییب.
بو ایشین کوراسییاسی روسییا پرئزیدئنتی آدمینیستراسییاسینین رهبرینین موعاوینی سئرگئی کیریئنکویا وئریلیب. کیریئنکو ایسه بو ایشین ایجراسینی آذربایجانلی بیزنئسمئن سؤیون سادیقوو واسطهسیله گئرچکلشدیرمهلیدیر.
ماراقلیدیر، گؤرهسهن، اوکراینا مطبوعاتینین اؤزللیکله وورغولادیغی سؤیون سادیقوو اصلینده کیمدیر؟
اطرافلی آخار تو-نین تقدیم ائتدیی سوژئتده...


text:
آوروپا بیرلیینین خاریجی علاقهلر و تهلوکهسیزلیک سیاستی اوزره عالی نمایندهسی فدریکا موقرینی ترامپا خبردارلیق ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، موقرینی آمئریکانین یئنی پرزیدنتی دونالد ترامپین اؤلکهسینین ایسرائیلدهکی سفیرلیینی قدس شهرینه کؤچورمه فیکرینه قارشی چیخاراق، بونون عرب دونیاسی ایله گرگینلییه سبب اولا بیلجیی خبردارلیغینی ائدیب.
"تکطرفلی آددیملاردان، خصوصیله ده دونیانین بؤیوک بیر حصه سینده ایجتیمایتین گؤزو قارشیسیندا اولان جدی نتیجهلره یول آچا بیلهجک آددیملاردان چکینمک هامیمیز اوچون چوخ اهمیتلیدیر"، - موقرینی قید ائدیب.
قید ائدک کی، بیر مدت اؤنجه دونالد ترامپ اؤلکهسینین تل-اویودهکی سفیرلیینی قدس شهرینه کؤچورجیینی بیان ائتمیشدی.


text:
اؤزوم- اؤزومه یاخالاندیم
...
دواملی اولاراق نشره وئرمه
یه چالیشدیغیم بو یازیلار, کئچن اوچ- دورت ایلین عرضینده مجازی دونیادا
گؤردوکلریم, ائشیتدیکلریم و اوخودوقلاریمین معین تاثراتی کیمی قلمه آلینمیشدیلار.
یازیلارین چوخونلوغو, آنا
دیلیمیز آذربایجان تورکجه سینده یازیلمیشدیلار.
لاکن استثنا اولاراق و وضعیتده ن
آسیلی, بعضا فارس دیلینده ده یازماق مجبوریتینده قالمیشام.
یازیلارین بیر چوخو,
اوجادان دوشونر کیمی, اؤزوم- اؤزومه و یا یاخین بیر دوستا یازیلدیقلاری اوچون,
اوخوجولارا تقدیم ائتدیکده, اونلاردا کیچیک دئییشیکلر آپارمیشام.
*****
(5)
اورهان
پاموک ایستانبولو آنلادیر
جولای 2017
عومور بویو سئودیییم او
توهاف اولان گؤزلری دوشونورکن قلمه آلدیغیم بو یازینی, اوخوجولار ایله پایلاشماغا
قرار وئردیم. بو کتابی اوخورکن, ناظیم حکمت دئمیش, او گؤزلر هر زامان "حاضیر
و ناظیر" ایدیلر. ائله کی, کتابین بعضی صفحه لرینی اؤزوم یازدیغیمی خیال
ائدیردیم.
*****
اوخودوغوم کتابین ( کافامدا
بیر توهافلیک وار*) سون اون صحیفه سینده
یم.
آنادولو تورکجه سینی
اوخوماق، بیز آذربایجانلیلارا ممکون دور، لاکن ایشین اولینده بیر آز حوصله ائله مک
و آیاق دیره مک لازیم دی. من ایللر دی کی آنا دولو تورکجه سینده یازیلار
اوخویورام. عزیز نسین و یاشار کمال ین معین یازیلارینی، ناظیم حکمت، اورهان ولی،
آتیلا ایلحان و بیر چوخ تورک شاعیرین اثرلرینی بو دیلده اوخوموشام. لاکن بیرینجی
دفعه ایدی کی بئش یوز صفحه یه یاخین بیر رومانی آنا دولو تورکجه سینده اوخوماغا
جسارت ائدیردیم.
بیرینجی یوز صفحه سینی اوخوماق
بیر آز زور آپاریردی. هر دم لغت کتابینا باخمالی ایدیم. لاکن سونرا داها راحات
اوخودوغوم اوچون، بعضا اثرین آنا دولو تورکجه سینده یازیلماسینی بئله اونودوردوم.
اورهان پاموک ین بو اثری،
بیر ایستانبول حکایه سی دیر. دفعه لرله ایستانبول دا اولدوم و حتی بیر دفعه سینده اوچ
آی بو شهرده یاشادیم. لاکن بو کتابی اوخومادان اول، ائله بیل کی ایستانبولو هئچ
تانیمامیشدیم.
اورهان پاموک اوستا بیر
رومان یازاری اولدوغو اوچون، گونده لیک حیاتدا هر کسه و هر گون قاباغا گلن بیر
موضوع نی آلیر و بو حاقدا ۴۶۶
صفحه لیک بیر شاه اثر یارادیر.
میلادی آلتمیش ینجی ایللرده
کند ده ن ایستانبولا گلن اون اوچ یاشیندا بیر جوان، ایستانبولدا هم درس اوخویور،
همده آتاسی ایله بیرلیکده سیار یوغورتچولوق ائدیر.
ایستانبولدا باباسی ایله
بیر گئجه قوندودا ( شهرین کناریندا ته نیکه و تاختادان دوزلینمیش ائوجیک) یاشایان
گنج، بیر گون عمی اوغلوسونون تویوندا، گلین ین کیچیک باجی سینی چوخ قیسسا گؤرور و
گؤره ر- گؤرمزده او قیزا عاشیق اولور.
عاشیق اوغلان, عمی
اوغوللارین بیرینین واسیطه سیله دورت ایله یاخین، او قیزا اونلارجا عشق مکتوبلاری
یازیر.
اورتا تحصیلی چوخ چتینلیکله
باشا وئره ن آز ساوادلی اوغلان، بو مکتوبلاری یازماق اوچون یاخین یولداشلاریندان
بیرینده ن کمک لیک آلیر. مکتوبلار داها گؤزل و داها جانی یاخان اولسون دئیه، عاشیق
ین یولداشی عشق مکتوبلاری کتابلاریندان دا کمک آلیر.
بو دورت ایل عرضینده بیزیم
عاشیق اوغلان سربازچیلیغا گئدیر و سربازچیلیقدان دا عشق مکتوبلارینی یازماغا دوام ائدیر.
ایشین انترسانت جهتی بو دور
کی، مکتوبلاری قارداشی آروادی واسیطه سیله قیزا یئتیره ن عمی اوغلودا، او قیزی
سئودییی اوچون، مکتوبلاری بالاجا باجی یا یوخ، اوندان بویوک اولان (چوخ دا گؤیچک
اولمایان) باجی یا یئتیریر. نئیه کی، بویوک باجی ائولنمه ده ن، کیچیک باجی ائوله
نه بیلمز ایمیش؟؟!!...
بئله لیکله آرادا بیر
آنلاشیلمامازلیق اولور.
سربازلیقدان سونرا بیزیم
عاشیق، سئودییی قیزی قاچیرماغا قرار وئریر. بو ایش اوچون طبیعی اولاراق مکتوبلاری
قیزا یئتیره ن عمی اوغلودان کمک لیک آلیر.
بیر گئجه، عمی اوغلونون
وانت باری ایله قیزی، یاشادیغی کند ده،
بابا ائوینده ن آلیب، قاچیریرلار.
قارانلیقدا و یاغیش آلتیندا
دره- تپه لرده ن وانت بارین یانینا قدر قاچان اوغلان و قیز، بیر- بیرلرینین الینده
ن توتسالاردا، هیجاندان و قورخودان بیر-بیرلرینین اوزونه باخمیرلار.
بیزیم عاشیق، قیزی وانت
بارا میندیرمک اوچون، اونا کمک لیک ائتدییی آندا، بیر ایلدیریم شاخیر و بئله لیکله
اوغلان قیزین صوراتینی گؤرور.
البته ایندی اوخوجو تصور
ائده بیلیر کی، بیزیم عاشیق، قیزین باشقا بیریسی اولماسینی گؤردوکده، نه حالا
قالیر.
شرق عالمینده کیچیک بیر کند
ده دونیایا گلیب، بؤیویه ن بیر جوان اوغلان، او کیچیک جامعه نین بوتون سنت لرینی
قرآن آیه سی کیمی قبول ائتدییی و بیر کیشی نین بوینونا دوشن وظیفه ده ن آگاه
اولدوغو اوچون، بئله بیر دورومدا نه ائده بیلر؟
شرف و ناموسو اوچون اؤلمه یه حاضیر اولان بیر تورک جوان اوغلانین بوینونا
دوشن وظیفه، البته کی اوخوجایا معلوم دی.
بیزیم عاشیق, ترن ده قیز
ایله بیرلیکده ایستانبولا گئدیرکن، بیر ایکی ساعات شوک کئچیردیکده ن سونرا، اؤزونه
گلیر و قیزا هئچ بیر شئی بللی ائتمیر.
اورهان پاموک اینانیلماز
بیر مهارت ایله ناغیلی پیشیریر و صفحه- صفحه ایره لی گئتدیکده، اونلارجا ماجرانی
تصویر ائتدییی حالدا، بوتون رومان بویو بو آنا موضوع دان اوزاقلاشمیر.
بیزیم عاشیق، قاچیردیغی قیز
ایله ائوله نیر و چوخ خوشبخت ار-آراودلیق حیاتی یاشاییب و بیرلیکده ایکی قیز
صاحیبی اولورلار. اوچونجو اوشاغا حامله اولان قادین، بیر کورتاژ فاجعه سینده اؤلور
و نئچه ایل ده ن سونرا بیزیم عاشیق، اؤلن آروادی نین کیچیک دول باجی سیله (بو
آرادا او قیزدا ایستانبولا گلیب و باشقاسی ایله ائولندیکده ن بیر نئچه ایل سونرا،
اری بیر ماجرا دا اؤلدورولموش) ائوله نیر.
بیزیم عاشیقله ائوله نن دول
بالدیز، ائولنمک تدارک لرینده بیر قنادی ده گؤروشدوکلرینده، مکتوبلار موضوع سینی
آچیر. بالدیز بیزیم عاشیق ده ن اصرارلا ایسته ییر کی، او مکتوبلاری اونا یازیب،
آمما باجی سیله ائولنمه سینه اعتراف ائتسین.
البته بیزیم عاشیق ده، او
گؤروشده " مکتوبلاری سنه یازدیم" اعترافینی ائدیر.
دورت ایله یاخین بیر مدتده
یازیلمیش اونلارجا مکتوب، اؤنجه اؤلن باجی نین الینده و سونرا کیچیک قیزین الینده
دیلر. مکتوبلار بیر- بیرینین اوستونه قویولوب، لوله نیب و بیر باغلی دا ساخلانیر.
یازیلان مکتوبلاردا ان
باشدا گلن موضوع، کیچیک قیزین گؤزلری دی.
پاموک، رومانین مختلف
یئرلرینده بیر اوستا رسام کیمی اینانیلماز قدر گؤزل اولان او گؤزلرده ن سؤز آچیر.
بیزیم عاشیقله ائولندیکده ن
سونرا، کیچیک قیز هر دم مکتوبلاردان بیرینی چیخاریر و اوخودوقدان سونرا، حیات
یولداشیندان معین ایضاحات ایسته ییر.
بورادا، او مکتوبلارین بیری
حاقدا کتابدا یازیلمیش بیر صفحه نی،
بیرلیکده اوخویوروق:
"... هاوا قاراریرکن ائوه دؤندویونده مولود (بیزیم عاشیق ین
آدی تورکجه ده مِولوت دیر) سامیها- ئی (سونرادان ائولندییی دول بالدیز) یئمک
ماساسینا ( میز) اوتورموش چای ایچه رکن گؤردو. اؤنونده مولود- ین عسگر ده ن (
سربازلیقدان) یازدیغی مکتوبلاردان بیری واردی. سامیها نین راکی نی فازلا (چوخ)
ایچتیگی اوچون چای یا دؤندوگونو مولود آنلادی، ممنون اولدو بوندان.
مولود قارص (ایران سرحدینه
یاخین بیر شهر) قارنیزونوندان (پادگان) یوللادیغی مکتوبلارین بیرینده سامیها نین
گؤزلرینی نرگس چیچگینه (نرگس گولو) نه ده ن بنزه تمیشدی؟
مولود تورگوت پاشانین
(پادگانین فرماندهی اولان ژنرال تورگوت) قانادلاری آلتیندا ایکن (حمایه سی
آلتیندا)، عسگرلیگینی یاپان بیر لیسه ادبیات اؤئره تمه نینده ن (متوسطه دبیرستان
ادبیات معلمی) گؤزلر کونوسوندا (موضوع سوندا) بیلگی و یاردیم آلدیغینی سامیها یا
اعتراف ائتدی. نرگس اسگی ادبیات دا گؤزو آنلاتیردی: او زامانلار قادینلار داها
کاپالی ایدی (باغلی) و ارکک لر قادینلارین یالنیزجا گؤزونو گؤره بیلدیگی اوچون
بوتون دیوان (تورک کلاسیک ادبیاتی) و خالق ادبیاتی گؤز اوزه رینه قورولموشدو.
مولود اؤئره تمنده ن اؤئره ندیکلرینی، او سیرادا عاغلینا گلی وئره ن (عاغلینا گلن)
باشقا اینجه دوشونجه لری بیر آن دا هیجانلاناراق کاریسینا (آروادینا) اوزون اوزون
آنلاتدی. انسان بؤیله بیر گؤزون, گؤزل بیر یوزون (اوزون) چکیمینه قاپیلینجا کندی
اولماقدان چیخییور, حتی نه یاپدیغینی دا بیلمییوردو. " او زامانلار من, من
دئییلیدیم". دئدی مولود. ..."
اورهان پاموک معاصیر تورک
ادبیاتی نین اولدوزلاریندان بیری دیر.
"کافامدا بیر توهافلیک وار" رومانی، تورکیه جامعه سینین
کئچن اللی ایلده، سرعتله گلیشمه سینین
بدیعی تاریخی دیر.
بو کتابی اوخوماغی هر کسه،
خصوصیله آذربایجانلیلارا توصیه ائده ره م.
-----------------------
* بو « توهافلیک» سؤزونون
معناسی دا اؤزو اوچون بیر عالم دی. ایراندا "کافامدا بیر توهافلیک وار",
فارسی دیلینده صابر حسینی واسیطه سیله "چیز
غریبی در سرم" ترجمه اولوبدور.
عین زاماندا کانادا دا نشر
اولان بیر ده رگی ده " شگفتی در سر" ترجمه
اولونموشدور.
کانادا
دا ساکن اولان مترجم لره یازدیغیم کیمی, منجه " شگفتی" سؤزو اصلا دوغرو
اولا بیلمز. مترجم لر ایکینجی دیلده ن ( انگلیسی) ترجمه ائتدیکلری اوچون, بو سؤزو
داها دوزگون گؤروبلر.
"
چیز غریبی" ده اوره ییمه یاتمیر, آمما توهافلیک معناسینا داها یاخین دی. منجه
" غرابت" سؤزو داها دوزگون اولا بیلردی.
کتابین
آلمان دیلینده ترجمه سینی ده گؤروب و یوخلامیشام. آلمان دیلینه چئویره ن مترجم Fremdheit سؤزونو داها مناسب گؤرموشدو. بو دا
تماما دوغرو اولمادیغی حالدا, " توهافلیک" معناسینا داها یاخین دی.


text:
ایران پرزیدئنتی حسن روحانی بیر چوخ اؤلکهلرله، او جملهدن آوروپا بیرلیگی و روسییا ایله موناسیبتلرین یاخشیلاشدیغینی بیلدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ایرنا اینفورماسییا یاییب.
«حاضردا بیزیم آوروپا بیرلیگی و روسییا ایله موناسیبتلریمیز هئچ اولمادیغی قدر یاخشیلاشیب»، - روحانی دئییب.
پرزیدنت سعودییه عربیستانینین داخیلی پروبلملرینی گیزلتمک، رگیونال سیاستده باش وئرن اوغورسوزلوقلاری اؤرت-باسدیر ائتمک اوچون ایرانی دوشمن کیمی قلمه وئردیینی وورغولاییب. او، همچینین تورکییه، پاکیستان، عراق، افغانیستان و قطر کیمی اؤلکهلرله ده موناسیبتلرین یاخشیلاشدیغینی آچیقلاییب.


text:
آغشین آغکمرلیله موصاحیبه*
لاله جبرائیل*
س- بو گون گونئی آذربایجاندا عنعنهوی پوئزیا ایله یاناشی، نثر ده گلیشمکدهدیر. سیزین بو یؤنده دوشونجهلرینیز ندیر؟
ج- مسئله بوندادیر کی، بیز ییرمییوز ایلین باشلانغیجیندان بو کونویا دیقت یئتیرسک، او زامان نثرله پوئزیا آراسیندا ائله بؤیوک بیر فرق گؤرمیهجهییک. ادبی چاخناشمالار دئمک اولار کی، یوخدور. ادبی پروسئس عئینی دوزنده، دؤنمدهدیر. معین زامان کسیمیندن سونرا گونئی آذربایجاندا یئنی بیر اوسلوبدا گلیشمه مرحلهسی گوندهمه گلیب. طبیعیدیر کی، بو اوسلوبون گونئی آذربایجان ادبیاتینین اینکشاف ائتمهسینده چاغداش دونیا ادبیاتینین دا تاثیری بؤیوکدور. دونیا ادبیاتی ایسه بو گون ایراندا یارادیجیلیق دیلی اولان فارس دیلیده اؤیرهنیلیر.
آذربایجان مسئلهسینه گلدیکده، ادبیات هم ژانر باخیمیندان، هم ده اوسلوب باخیمیندان سئچیلیر. بونون اساس سببی گونئی آذربایجانداکی شاعیرلرین چوخونون قوزئی آذربایجانداکی ادبی پروسئسلردن اؤرنک گؤتورمهسیدیر. چونکی قوزئی آذربایجاندا باش وئرن اولایلار هئچ زامان گونئی آذربایجان ادبی موحیطی اوچون یاد اولمامیشدیر. بولود قاراچورلو سهند، حبیب ساهر، علیرضا نابدل اوختای، مرضیه احمدی اوسکویی کیمیاونلو یازارلار قوزئی آذربایجان ادبیاتیندان ائتکیلنمیش اولسالار بئله، زامانلا اؤزلری بیر ادبی اوکول یارادیبلار و بو آنلام یئنی بیر مرحلهیه چئوریلیب.
شهریارین آدینی نییه چکمهدیم؟ چونکی شهریارین یاراتدیغی ادبیات تامامیله فرقلی مقاملاری اورتایا گتیرمیشدیر. سونوج اعتباری ایله، صمد وورغون، عثمان ساریوللی، سولئیمان روستم، رسول رضا، جعفر خندان، بالاش آذراوغلو، بختیار واهابزاده و علی تودهنین گونئی آذربایجاندا گئدن ادبی پروسئسلره بیرباشا تاثیری اولوبدور. معین دؤور وار ایدی کی، ادبی اثرلری کیریل الیفباسیندان عرب الیفباسینا کؤچوروردولر. بونون سایهسینده ده یارادیجی اینسانلار آراسیندا بیر چوخ تانیشلیقلار یاراندی. زامانلا گونئی آذربایجان ادبی دیلی ایله قوزئی آذربایجان ادبی دیلی آنلاییشیلارینی اورتایا قویانلار اولدو. بونو حتّی”حیدر بابایا سالام” پوئماسی ایله اساسلاندیریردیلار. یاخشی بیلیرسینیز کی، “حیدربابا”نین اؤزونده ادبی دیل یوخدور. او تامامیله شیفاهی خالق ادبیاتیدیر. بو گوندهلیک دانیشیق دیلیدیر. کونکرئت بیر مکانین لهجهسینده یازیلمیش بیر پوئمادیر. خوشبختلیکدن بو پلان باش توتمادی. ادبی دیلیمیز اؤز چرچیوهسینده اینکیشاف ائتمکدهدیر و گونئی آذربایجانلا قوزئی آذربایجان آراسیندا گئدن ادبی دیل آنلامیاورتاق بیر شکیلده اوزلاشماقدادیر.
گونئی آذربایجاندا نثر اؤزللیکله شیفاهی خالق ادبیاتیندان قایناقلاندی و بو یؤنده ناصر منظوری، عبدالکریم منظوری خامنهلی کیمیشخصیتلر یئتیشدی. اونلار شیفاهی خالق ادبیاتی اؤرنکلرینی، فولکلوروموزو توپلادیلار و او ادبی اؤرنکلرین اساسیندا بو گون گونئی آذربایجاندا ادبی نثر فورمالاشدی. مثلا، هاشیم ترلانین سون زامانلاردا “گوموشو پئنجک” آدیندا چوخ گؤزل رومانی چاپ اولونوب. بو رومان نهاینکی اونون اؤز حیاتی، حتّی من دئیردیم کی، بو بوتون آذربایجانین طالعی دئمکدیر. آدی چکیلن روماندا آذربایجاندا گئدن پروسئسلری داخیلدن ایزلهمک مومکوندور. آنجاق، منه گؤره، بیزیم نثر قولوموز معین چرچیوهده اولماقلا یاناشی، سانکی بیر قدهر لنگیییر. لنگیمهنین اصل سببی ایسه، نثرده یازیلان موضوعلارین اوزون اولدوغونا گؤره اونو درگییه و یا قزئته وئرمک، هم ده اوخوماق زامان آپاریر. چونکی یازینین یئنیدن بیلگیسایاردا ییغیلماسی واخت آپاریر. شعر ایسه، اوزاغی ایکی صحیفهلیک اولدوغونا گؤره، هم یازیلماسی تئز باشا گلیر، هم ده راحاتلیقلا یاییلیر. حبیب فرشبافی نظره آلدیقدا نثر کونوسوندا اونون چوخ گؤزل قلمیواردیر. ادبی پروسئسده یاخیندان ایلگیسی اولان بیری کیمیقئید ائده بیلرم کی، اونون یارادیجیلیغینی تقدیر ائدیرم. او جوملهدن، گنجعلی صباحی، رقیه کبیری و باشقالارینی اؤرنک کیمیگؤسترمک اولار. بو اینسانلار زامانلا اؤزلری بیر اوسلوبا چئوریلیبلر، یول آچیبلار، مرحلهیه چئوریلیبلر. بو دا اونلارین اؤزلریندن سونرا گلهجک نسیللر اوچون بؤیوک اؤرنکدیر.
س- گونئی آذربایجاندا ادبی اثرلرین چاپی نه سوییهدهدیر؟
ج- بو گون ادبی اثرلرین نشری چوخ ضعیف دورومدادیر. پروبلئمین اساس سببلریندن بیری ایلک نؤوبهده سیاسی مسئلهدیر. باشقا طرفدن ایسه مادی پروبلئملرین اولماسیدیر. عزیز نسین، یاشار کمال و باشقا یازارلارین اثرلری ایندی گونئیده ائتکیسینی گؤسترمکدهدیر. تکجه فیکیر باخیمیندان دئییل، سؤزلرین ایشلهدیلمهسی، یازی اوسلوبو، ادبی یاناشما باخیمیندان دا تورکییهنین تاثیرینی گؤرمک مومکوندور. یازارلاریمیزدا آنادولو تورکجهسینه مئیللیلیک وار.
بیزیم زنگین ادبیاتیمیزین اولماسینا باخمایاراق،بو گون اونو اوزه چیخارماق پروبلئملریمیز وار. بونونلا یاناشی، سئویندیریجی مقاملار دا واردیر. مثلا، خویلو علیرضا ذیحق آدلی یازار دوستوموز مئشکین بؤلگهسینین بوتون ناغیل و حئکایهلرینی توپلایا بیلمیشدیر. او اؤزو هم ده ناثر کیمیبیر چوخ حئکایهلرین مؤلیفیدیر. علی کمالی، محمدتقی زهتابی کیمیاوستاد یازارلار دا بو ساحه ده مؤحتشم ایشلر گؤرموشلر. اوشاق حئکایهلری ایله باغلی، شخصن منیم اؤزومده تاثیری اولان مرضیه احمدی اوسکویی کیمیادیبلر سانکی بو پروسئسین باشلانغیجینی قویموشلار. صمد بهرنگینین “بالاجا قارا بالیق” حئکایهسی بو گون هله ده اؤز اوستونلوگونو قورویوب ساخلاماقدادیر. بو حئکایه ییرمییوز ایل دونیا ادبیاتینین ان نادیر اینجیلریندن بیری ساییلیر. ائله بیر اؤلکه تاپماق اولماز کی، اورادا صمد بهرنگینین “بالاجا قارا بالیق” حئکایهسی چاپ ائدیلمهسین، سئویله-سئویله اوخونماسین. بیر خالقین باغریندان، اونون روحوندان قوپوب گلن اینجه دویغولاری بالاجا قارا بالیقلارین دیلی ایله ایفاده ائتمک هله کی، باشقا خالقلارین ادبی میراثی اولاراق اورتایا قویولماییب. بو گون گونئی آذربایجاندا ادبی پروسئسین داها اوستون سوییهده اینکیشافی باخیمیندان بیر سیرا سورونلار موجوددور. بوتون بونلاری قطعیین دانماق اولماز. ایندی بو مسئلهلرین تملینده بیر بوشلوق دایانیر. چونکی او بوشلوغون اصیل سببی آنا دیلینده مکتبلرین اولماماسی اوجباتیندان، اؤز دیلیمیزده اوخویوب یازا بیلمهمهییمیزدیر. باشقا یاندان، یازیچیلاریمیز بو موضوعدا مسئولیتلی دئییللر. اونلار ادبی پروسئسه گلدیکلری ایلک دؤنمده فارس دیلینده یازماغا اوستونلوک وئریرلر. بو دا فارس دیلینین اؤلکهده اساس یازی دیلی اولماسی ایله باغلیدیر. سونرادان بو یازارلار اؤز دیلیمیزده یاراتماغا چالیشدیقدا ترجومهیه بنزر یارادیجیلیق اورتایا چیخیر. اونلارین اثرلریندهکی جومله قورولوشو، ایفاده ائدیلن ادبی یاناشما اوسلوبو، یارادیجیلیق اؤرنکلری فارس دیلیندن کؤچورولدویونو آنیمسادیر. اینتئرنئتین یارانماسی، تئلئویزییا کاناللارینین چوخالماسی بیر چوخ مسئلهلری شوبههسیز کی، قیسمن ده اولسا حل ائده بیلیر. تأسوفلر اولسون کی، اینتئرنئتین اولماسی بئله، آز اؤنجه سؤیلهدیگیمیز بوشلوغو دولدورا بیلمیر.
س- گونئی آذربایجاندا ادبی تنقید وارمی؟
ج- ایندیکی دؤورده من گونئی آذربایجانداکی مدنیتین اینکیشافی باخیمیندان ادبی تنقید آنلاییشینا یاخشی باخمیرام. چونکی گونئی آذربایجاندا ادبی تنقید یارادیجیلیق ساحهسی کیمیتام معناسی ایله قاورانیلماییب. هم ده گونئی آذربایجان ادبی پروسئسی ائله بیر مرحلهده دئییل کی، تنقید اولونسون. بو گون کیم اؤزونده جسارت تاپیب آنا دیلینده یازیرسا، اونو قیمتلندیرمهلیییک، همین یازارلارا دهیر وئرمهلیییک. بلی، گونئی آذربایجاندا باتیدان، کلاسسیکادان، فولکلوردان ائتکیلنن ادبیات واردیر. بعضاً ادبی دارتیشمالار اولور. آنجاق ادبی تنقید اوزره اختصاصلاشمیش متخصص یوخدور. بیزده ادبی درنکلرین چوخو اون دوققوز یوز ایللیکده یارانمیش درنکلر کیمیدیر. ائودن-ائوه گئدیب یازدیقلاری اثرلرینی اوخویورلار. دئدیگینیز تنقید ده بو یؤنده تحصیل آلان بیر قورومون ایشیدیر.
س- تورکییهده تحصیل آلیب گلنلر ندن بو ایشی اوزهرلرینه گؤتورمورلر؟ ییرمییوزیلین باشلانغیجیندا تقی رفعت، جعفر خامنهلی، میرزهعلی معجز، میرزه باغچهبان و باشقالاری ایستانبولدا تحصیل آلیب گئری دؤندوکلرینده تبریز، اورمو، سلماس، زنگان، اردبیل، قزوین و همدان کیمیایری مدنی شهرلرده آنادیللی ادبی یارادیجیلیغین اینکیشافینا بؤیوک تکان وئردیلر.
ج- گونئی آذربایجانین اراضیسی و اهالیسینین سایی قوزئی آذربایجاندان آلتی دفعه چوخدور. تورکییهده تحصیل آلیب گئری دؤنن سویداشلاریمیز بیرینجی اولسالار بئله، دنیزدهکی داملا کیمیدیرلر. قیرخ میلیونا یاخین تورکون یاشادیغی بؤلگهده اوزاغی اون نفر تورکییهده تحصیل آلیب گئری دؤنن شخصلرین تاثیری اولا بیلمز. نهیه گؤره اولماز؟ مسئلهنین ضرورتینی گؤرمک و اونو دهیرلندیرمک لازیمدیر. بو ضرورت اودور کی، بیزیم هر ساحهمیزده بیر بوشلوق وار. ایستر اوشاق ادبیاتیندا، شعریمیزده (معین قدهر)، فولکلوروموزدا، ایسترسه ده ادبی تنقیدده بو بوشلوغو گؤره بیلریک. میثال اوچون، بیز گونئی آذربایجاندا بیر درگی چاپ ائدیریک. آخی منیم ایشیم درگی چاپ ائتدیرمک دئییل. من کیمم؟ سیرادان بیر حکیم. آنجاق بو بوشلوغون سونوجو کیمی، بیز بو ایشی ائتمهیه مجبوروق. بیز ائتمهسک، کیم ائدهجک؟ بیر زامانلار اوشاق ادبیاتینی چاپ ائدیردیک. “شنگولوم، شونگولوم، منگولوم” ،”کیبریتچی قیزین پوئماسی” ،”دوندورماچی” ،”قورو گؤل” ،”گؤروش” و س. حئکایهلری چاپ ائتدیردیک. اوشاق ادبیاتی اؤزو بیر مرحلهدیر. بیز تهراندا “کوراوغلو” تاماشاسینی صحنهیه قویدوق. گؤروروک کی، آکتیور یوخدور و بیز اؤزوموز آکتیورلوق ائتدیک. بیز هر ایشله مشغولوق. آتدیغیمیز بو آددیملاریمیز پئشکارلیقدان چوخ اوزاقدیر. بیز نییه بو ایشلری گؤروروک؟ بو همین بوشلوغون نتیجهسیدیر.
س- سیزین فیکرینیزجه بو پراکندهلیگی آرادان نئجه گؤتورمک اولار؟
ج- بو پراکندهلیگین آرادان قالخماسی اوچون ایلک نؤوبهده آنا دیلینده اوکوللار آچیلمالیدیر. آراشدیرما مرکزلری و دیل قورومونون یارادیلماسی دا اؤنملیدیر. آنجاق ان اساسی آنا دیلینده باخچالارین و ابتدایی صینیفلرین آچیلماسیدیر. اوشاغین دوشونجهسی دیل آچیب ایلک دانیشدیغی و اؤیرندیگی دیلدن باشلاییر. ۱۹۹۰-جی ایلده باکیدا اوکوللارین، تئلئویزییا و رادیونون، مطبوعاتینین اولماسینا باخمایاراق کوچهده آذربایجان تورکجهسینده دانیشان بو قدهر آدام گؤرمک مومکون دئییلدی. اینسانلار اؤولادلارینی آذربایجان تورکجهسیندهکی اوکوللارا قویماق بئله ایستهمیردیلر. چونکی آنا-آتانین پسیخولوگییاسیندا باشقا بیر آنلام حاکیم ایدی. روسلاشما پروسئسی گئدیردی. گونئیده اوکوللاردان، آراشدیرما و کولتور مرکزلریندن داها اؤنجه آنا دیلینه و میللی کیملیگینه سئوگینی یاراتماق لازیمدیر. او سئوگی یارانارسا قالان بوتون ضرورتلر اؤزونو گؤسترهجکدیر. طبیعی کی، دیگر بیر پروبلئم کادر مسئلهسیدیر. میرزه حسن روشدیه، میرزه جبار باغچهبان کیمی. میللی حؤکومت دؤنملریندن بو یانا بیز مین دفعهلرله تأسوفلر اولسون کی، کادر پروبلئمیایله اوزلشمیشیک. میللی حؤکومت دؤنمینده پئداقوژی اونیوئرسیتئتین یارانماسیندان سونرا ایلک دفعه ولاراق میللی کادرلار یئتیشمهیه باشلادی. مسئلهنین تملینده او سئوگی دایانیر. میللی حؤکومت دؤنمینده او مؤحتشم سئوگی وار ایدی کی، پئداقوژی اونیوئرسیتئتین آچیلماسینا ضرورت یاراتدی. او سئوگی میللتلشمه پروسئسیندن کئچیر. میللت کیمیاؤز ایستکلریمیزی اورتایا قویمایاجاغیقسا، هر بیریمیزدن باشقا بیر آواز گلهجکسه، او زامان بیز هئچ بیر اوغور قازانا بیلمهیهجهییک. اوکوللار یاراندیقداهانسی لهجهده درس کئچیلمهسی گوندمهده گلهجکدیر. دیل قورومو یاراندیقداهانسی باخیشلا یاناشماق مسئلهسی گوندمده اولاجاق. احمد کسروینین، ایرج افشارین و بو کیمیقاتی آنتی تورک ایدئولوگییاسی و تورکو اینکار دوکتریناسی علمی، یوخسا باشقا بیر یول ایله تورک کیمییاناشاجاقسان؟ بونلار فرقلی-فرقلی مقاملاردیر.
ایضاح:
*بو مصاحبه بوندان اؤنجه آذربایجان جومهوریسندهکی http://atev.az سایتیندا یاییلمیشدیر.
* ایران آذربایجانی شاعری و تدقیقاتچیسی محمد قاسمی(آغشین آغکمرلی) ایندیلیکده باکیدا یاشاییر و دیش حکیمیدیر.


text:
آبراهام سایدنبرق
آبراهام سایدنبرق (اینگیلیسجه: Abraham Seidenberg) بیلیم اینسان. ۲ ژوئن ۱۹۱۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۱ ایل عومر ائلهییب و ۰۳ مئی ۱۹۸۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. آبراهام سایدنبرق جانز هاپکینز بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کالیفورنیا، برکلی بیلیمیوردودیر. اوْ ریاضیات ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Abraham Seidenberg»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آبراهام سایدنبرق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یازار: اورهان آراس
تورکییه تورکجه سیندن اویغونلاشدیران: ائیواز زئینالوف
کؤچورن: قدرت ابوالحسنی سهلان
اورهان آراس 1963-جو ایلده ایقدیردا دوغولوب. آلمانییادا یاشاییر. اورادا "Referans" درگیسینین باش رئداکتورودور. آذربایجان و آلمانییا یازارلار بیرلییینین عوضوودو. تورکجه، آلمانجا و آذربایجان تورکجه سینده بیر چوخ کیتابین موللیفیدیر.
اونونلا بیر تویدا تانیش اولموشدوم. ایپک کیمی آغاپپاق ساچلاری، قییق، قارا گؤزلری، قیریشمیش یاناقلاری و دونوق باخیشلاریلا ائله ایلک گؤروشدن دیققتیمی چکمیشدی. سونرادان اؤیرندیم کی، گلینین باباسیدی. کیچیک بیر کندده یاشادیغیما گؤره اورادا یاشایانلارین هامیسینی تانیسام دا، بو آدامی ایلک دفعه گؤروردوم. کوره کنی تانیشلیق وئرندن سونرا ایصرارلا اونون یانیندا اوتورماغیمی خواهیش ائتدی. دومور یا دا دیمور کیمی بیر آدی واردی.
آردینی اوخو


text:
پایتخت کابلده مراسمی مینگلب عزادار کیشیلر اشتراکی بیلن کابلده گی ابوالفضل زیارتی قوشیمچه ایریم منطقه لرده قتیغ خوف سیزلیک چاره تدبیرلربیلن بیرگه یولگه قوییلدی.
اساساً عزادارلیک مراسمی کابل شهری ده جایلنگن ابوالفضل زیارتی گه بولیب اوتماقده که کوپلپ اهالی مراسم گه قتنه شیش اوچون مذکور زیارت محوطه سی قره ب باره یاتگنده خوف سیزلیک کوچلری تمانیدن بیرمه بیر تیکشریلرایدی.
شونینگ ابوالفضل زیارتی ایچکریسده کریب باریش اوچون حتی مطبوعات فعال لریگه هم اسان لیک بیلن رخصت بیریلمس ایدی.
عینی حالده عزادار شخصلر گروه گروه جانی میز حسین دیکی دیگن شعار لر بیلن کابل ولایتی نینگ تورلی منطقه لریدن ابوالفضل زیارتی قره ب کیلرایدی. اوتگن ییللرگه قره گنده ایتلیشچه عزا دار کیشیلرهم ترتیب سیزلیک لر یوزبیرمسلیگی اوچون ایریم چاره تدبیرلرنی آلگن ایدی.
مراسمگه قتنشگن لردن بیری سیدابوالفضل نینگ ایتیشیچه اوتکن ییللرگه کوره خوف سیزلیک چاره تدبیر لری انچه فرقلی بولگن شوسبب کوپچلیک بو زیارت گه کیلماقده:" خوف سیزلیک چاره تدبیر لری اوتکن ییلگه قره گنده انچه اوزگریلیب جدی بیرشکلده چاره تدبیر لر آلینگن ، شو اوچون بیز خوف سیزلیک کوچلردن هم منت دارچیلیک بیلدیره میز ، بو دنیابویچه حسینی مراسمی دیر که بو ایسه قدیم لردن بوگونگه وبوگوندن قیامت گه قدر دوامی بار وبیزلر نی عزدارلیک قیلیشیمیز کیره ک دیر ."
باشقه تاماندن عزادارلرگه کوره محرم آی نینگ اون انچی کونیگه مذکور مراسم نی یولکه قویشیب اوزلرنی قوللری یاده تیغ لربیلن اوره دیلر .
شونگه قوشیمچه اولرنینگ معلوم قیلیشیچه اساساً بومراسم محرم آی نینگ بیرینچی کوندن باشلنیب 48 کونگه قدر دوام تارته دی، لیکن عزادار مجتبی سونگی پیتلرده افغانستان ده عزا دارلیک مراسمی بیراز قیسقرگنینی ایته دی:" بوییرده کیلگن برچه تیغ اوروچی همده عزادارلر حسینی عاشوراگه قتنشی اوچون ییغیلیشگن لر .
اساساً محرم آی نینگ بیرینچی کونیدن عزادارلیک مراسم نی یولگه قوییه میزو 48 کون گه قدر دوام تارتیشی شرط لیکن افغانستان ایچیده مردمی میز اراسیده رواج لنگن رسم وعنعنه لر سببلی بوایسه محرم آی نینگ اون اوچینچی سیگه قدر بولیب اوته دی."
اوتگن ییل عاشورا مراسمی نینگ بیرینچی کونیده کابل شهریده جایلشگن ابوالفضل زیارتیده عزادار کیشلر یغیلگن بیر پیت، انتحاری هجوم یوزبیریب 50 دن آرتیق کیشی هلاک و یوزدن آرتیق عزادار کیشی یره لنگندی. افغانستان ایچکی ایشلروزیرلیگی، عاشورا مراسمیده هجوم اویشتریینشی مقصد قیلگن ایککی کیشی نی بیرقنچه پارتلاوچی ماده لربیلن اوتگن کون کابل شهریدن قولگه آلینگنیدن خبربیردی.


text:
ایسپانییانین بارسلونا شهرینده حاضردا مینلرله اینسانین ایشتیراکی ایله میتینگ کئچیریلیر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ریا معلومات یاییب.
دینج شرایطده کئچیریلهن میتینگده ایشتیراکچیلر واحید ایسپانییا دؤولتینین طرفداری اولدوقلارینی و ۱ اوکتیابردا نظرده توتولان کاتالونییانین موستقیللیک رفرندومونا قارشی چیخدیقلارینی بیان ائدیبلر.
نوماییشچی لر ایسپانییا بایراغی ایله یاناشی کاتالونییا بایراغینی دا دالغالاندیریبلار.
«بیز بوراداییق، چونکی رفرندوما اینانمیریق. رفرندوم بیزیم پروبلم لریمیزین حلی یولو دئییل»، - دئیه میتینگ ایشتیراکچیلاریندان بیری سؤیلهییب.
قئید ائدک کی، کاتالونییا بیر مدت اول ایسپانییادان آیریلماق ایسته دیینی بیلدیریب. موختاریت بونون اوچون اوکتیابرین ۱-ده موستقیللیک رفرندومو کئچیره جه یینی بیلدیریب. رسمی مادرید بو ایستهیه قارشی سرت رئاکسییا نوماییش ائتدیریر.


text:
امریکا مدافعه بودیجه سیده کی قیسقرتیریشلر
قوشمه ایالتلر مدافعه وزیری روبرت گیتس ، کیلگوسی بیش ییل اوچون امریکا حربی بودیجه سی ده 78 میلیارد دالر قیسقرتیریلیشینی اعلان قیلگن.
اوشبو مبلغ بوندن الدین اعلان قیلینگن 100 میلیارد دالر ایچکی ذخیره لش پولیگه قوشیمچه قیسقرتیریله دی
بو ایسه قوشمه ایالتلر نینگ ، فدرال تنقیصلر نی کمیتیریش اوچون یولگه قوییله یاتکن چاره لری سره سیده عملگه آشیریلماقده.
جناب گیتس نینگ ایئتیشیچه ، اوشبو بودیجه قیسقرتیریلیشی ، امریکا مدافعه وزیرلیگیده کی"سونگسیز مبلغ خراجاتی مدنیتیگه یکون یسه ی دی".
اوتکن ییلی امریکا مدافعه بودیجه سی 700 میلیارد دالر ایدیو بو ایسه قوشمه ایالتلر فدرال بودیجه سی نینگ اینگ کوپ قسمینی ت شکیل بیره دی .اما 2012 نچی ییلده ایسه امرکیا مدافعه بودیجه سی 553 میلیارد دالر بولیشی کوتیله دی .
امریکا نینگ اردوسی حاضرده اولکه تشقریسیده ایککی جبهه ده یعنی افغانستان و عراقده اوروشماقده . اما مملکت ایچیده ایسه اقتصادی حقیقتلر بیلن دوچ کیلیشلری لازم .
قوشمه ایالتلر مدافعه وزیری روبرت گیتس ، 11 اینچی سپتمبر حاثده لریدن بیری ، حربی بودیجه ده کی اینگ ییریک قیسقرتیریشنی اعلان قیلدی.
امریکا قوشونلر سانی 6 % گه کمه یه دی و اینگ قیمت حربی جهازلر بیکار قیلینه دی . اما شونگه قره مسدن ، عراق و افغانستان اروشیینی مالیه لش اوچون اجره تیلگن بیر تیریلیون دالر لیک مبلغ قیسقرتیریلمیدی.
اما قورال –یراغ برنامه لری اوچون هر قندهی قیسقرتیریش ، کانگریس نینگ قطیغ قرشیلیکلری بیلن دوچ کیلیشی ممکن.
جناب گیتس ، امریکا ننیگ اوروشده بولگنلیگینی انگلب ایتگن حالده ، موجود اقتصادی وضیعت باعث بو قیسقرتیریشنی یولگه قوییشگه مجبور بولگن لیکلرینی تاکید له دی
"بیر نیرسه گه اورغو بیرماقچی من ، امریکا اوروشده و کوپ گینه کیله جک خوفسیزلیک تهدیدلر بیلن یوزمه یوز ، بیز اوتمیش ده بولگنی سینگری ، اوته کیسکین ، و بوتون مدافعه بودیجه سی بوییچه نا قوله ی قیسقرتیریشنی عملگه آشیریب خطا گه بارمسلیگی میز کیرک." دیب ایئتگن روبرت گیتس
عینی پیتده ، جناب گیتس بو بودیجه قسقرتیریلیشی یانیده ، جاری اوروش لر کبی کیله جککه خوف سالوچی ساحه لرد ه کوپراق سرما یه یاتقیزیشینی هم معلوم قیلدی
تنقصیات نینگ بو باسقیچیده ، عادت ده حربی صناعتنی اوز سیلاو حوزه لری اوچون سقله ماقچی بولگن کانگریس اعضالری هم ، ،جناب گیتس نینگ ریجه سینی قبول قیلیشلری ممکن.
عینی دمده مدافعه وزیر قوشمه ایالتلر نینگ خلق ارا اتفاقداشلریگه ، خلقرا مسئولیتلریگه بوش کیلمه یاتکن لیگی بوییچه ایشانچ بیریشگه حرکت قیلدی.
امریکا افغانستان گه قوشیمچه کوچ یوباره دی
جاری بودیجه قسقرتیریش لریگه قره مسدن امریکا دولتی ، یینه 1400 قوشوننی افغانستان جنوبیگه یوبارماقچی.
امرکیا مدافعه وزیرلیگیه کوره اوشبو کوچلر کیلگوسی بیر نیچه هفته مابینیده ، یش موسمیده طالبلر گه قرشی باسیملر نی اشیریش مقصدی بیلن افغانستان جنوبیگه سفر بر ایتیله دی .
قوشمه ایالتلر کیلگوسی جولای آییدن باشلب اوز کوچلرینی افغانستاندن چیقاریش برنامه سینی باشلیدی.
اوشبو کوچلر بیر نیچه هفته دن کیین بارگن لری بیلن عملیاتلرده اشتراک ایتب و فقط 90 کون اوچون افغانستان ده قالیشلری کوتیله دی .
امریکا جمهو ر رئیسی بارک اوباما بوندن بیر ییل مقدم افغانستان گه قشومچه 30000 عسکر یوباریلیشیگه بویروق بیرگن ایدی و بونگه قوشیمچه کیرک بولگنده یینه 3000 عسکرچه قوشون یوباریش بوییچه مدافعه وزیری روبرت گیتسگه رخصت بیرگن اید .
حاضر ده قریب 97000 امریکالیک کوچلر افغانستان ده موجود. بونگه قوشیمچه 45000 قوشیون باشقه ناتو گه اعضا دولتلر دن بار. امریکا رسمیلری بو ینگی قوشونلر بیلن یینهم جناب اوباما تعیین ایتگن 100000 قوشون چیکلاونیدن اوتمسلیگینی تاکید له ماقده لر .
امرکیا مدافعه بودیکه سیده کی قیسقرتیریلیشلرگه قره مسدن یینه ده قوشیمچه کوچلر یوباریش قراری امریکا نینگ دشمنلری اوچون، قوشمه ایالتلر حربی قدرتی هلی – بیری تنزلده ایمسلیگیگه دائر بیر آگاه لنتیریش دیر .


text: گلدیم یازام کی چوخ شولوخسان...آتیلیب دوشن سن...دیللی سن... بابام گیلده مبلون دسته سینه چیخیب کمددان یاپیشیب آتیلیب دوشوردون...هی دیییرم ییخیلاسان دوش یئره ..کیمه دیسن..آخیر قیچین دیدی کمدون تیمینه بیراز اوف اولدی...بیر های سالمیشدون ...مامان گل منی قوجان ائله بوس ائله ناز ائله...سورا کی گوردون بیراز اوف اولوب لاپ بتر آغلادون...مامان سووا توت...مامان گئداخ آلمانی کرمینن ویر یانیخ کرمی یوخ هاااا...ائوه یئتیشنن سورا اورحلنیب دیسن مامان منن مواظب اولمادون ییخیلدیم..مامان منی قوجان ائلمدون قوخدوم....به کیم هی دیییردی دوش یئره...به کیم سنی دیله توتوب ناز الیردی؟؟ یاتیرداندا دیسن مامان آغ حولومی وئر چکیم قیچیما...دقیقن ارمنی قان گورموشدی ...


text:
ایرانین جنوب-شرقینده، چابهار شهرینده سلاحلی قوهلرله ترورچولار آراسیندا توققوشما باش وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، باش وئرمیش توققوشمادا ۴ ترورچو محو ائدیلیب، ۵- ساخلانیلیب. آتیشمادا اطلاعاتین (ایران تهلوکهسیزلیک و اینفورماسییا ناظرلیگی) ۱ عسگری اؤلوب، ۱-ی یارالانیب.
«انیار الفرقان» قروپلاشمانین عضولری اولان ترورچولارین قدر گئجهسی مراسیملری زامانی ترور حادثهلری تؤرتمیی پلانلاشدیردیغی معلوم اولوب.
ترورچولاردان چوخلو سلاح و انتهار ژیلتلری اله کئچیریلیب.
قید ائدک کی، «انصار الفرقان» رادیکال ایسلامچی قروپلاشمادیر. اونلار ایران حکومتی ایله سلاحلی مباریزه آپارماغی قارشیلارینا مقصد قویوبلار. همین قروپلاشما «انصار ایران» و «فرقان» قروپلارینین بیرلشمهسیندن یارانیب. هر ایکی قروپ اوللر ده سلاحلی مباریزه آپاریبلار.


text:
«عاشیق حسن اسکندری»نین خاطیرهلری یاییلدی
گؤرکملی آذربایجان عاشیغی، سسی ایله، سازی ایله وطنیمیزین توی- دویونلرینی بزهین، آذربایجان خالقینین معنوی گوزهللیکلرینی دونیا خالقلارینا چاتدیران «عاشیق حسن اسکندری»نین خاطیرهلری، داستانلاری و شعرلری یاییلدی.
اوخوجولارا تقدیم ائدیلن بو کیتاب اوستاد عاشیق حسن اسکندرینین یارادیجیلیغینین بیر حصهسیدیر. بو حصهده اوستادین بعضی خاطیرهلری اونون دانیشیقلاری اساسیندا حاضیرلانیبدیر. عینی حالدا اوستادین یاراتدیغی داستانلاردان «آیلار و ائلدار»، «اسکندرخانین ماجراسی» و «عاشیق قشمله گؤروش» و اوزون ایللر یازدیغی شعرلرینین بیر سیراسی بو کیتابا داخیلدیر.
کیتابی «ائلدار موغانلی» نشر اوچون حاضیرلاییب و «دنیای نو» انتشاراتی طرفیندن یاییلیبدیر. عنوان:
تهران ـ خیابان انقلاب ـ خیابان ۱۲ فروردین ـ پلاک ۲۱ – طبقه همکف، انتشارات دنیای نو(یاشار) تلفن: ۶۶۴۰۲۵۷۱ (۰۲۱)


text:
یاش تاجرلر اوییشمه سی ینگی تجارت فعالیت لریگه کیرگن یاشلر و تجارت وضعیتی نینگ یخشی لشتیریش مقصدیده، افغانستان تجارت و صناعت اتاقی نینگ یاردمی بیلن ایجاد بولگن.
مذکور اوییشمه یاش تاجرلرگه بازار تاپیش، و یاردوم بیروچی تشکیلات لر بیلن علاقه قوریش همده تاجرلر قرشی سیده تورگن ایریم قیین چیلیک لرنی برطرف ایتیش یوللریده فعالیت قیلیشی بیللگی لنگن.
افغانستان تجارت و صناعت اتاقی نینگ بیرگن رقمی گه کوره، حاضر قریب اون مینگ یاش تاجر ایریم بولیم لرده مملکت ده کیچیک سرمایه یاتقیزیب فعالیت قیلماقده.
بیر قنچه لرگه ملیون دالر سرمایه یاتقیزیش تجارت مفهومینی ییتکزیب بیریشی ممکن لیکن یوق! انچه آز پول بیلن هم تجارت نی باشله یشی ممکن.
همایون کیغام میمنه ده کییم کیچک ساتیش ایشلری بیلن مشغول. همایون نینگ ایتیشیچه، قریب اون ییل ایلگری چین اولکه سیدن کییم کیچک ساتیب آلیب، میمنه گه کیلتیریب ساتیشی بیلن انچه منفعت قولگه کیریتگن و حاضر هم تجارتی نینگ دوامی بار.
لیکن بو تجارت هم راحت لیک بیلن بجریلمه یدی. همایون کیغام بی بی سی بیلن بیرگن صحبتیده، چین اولکه سیدن ویزه آلیش انچه قیین لشیب کیتگنی دن سوز یوریته دی و ایرکین بازار گه انچه پول خرچ قیلیب چین ویزه سینی قولگه کیریتیشینی معلوم قیله دی.
باشقه کوپ گینه یاشلر هم ایریم بولیم لرده سرمایه یاتقیزگن لیکن تجارت لری ایریم دلیل لر سببلی رونق تاپه آلمه گن.
بو جمله دن تخارلیک عبدالحکیم سعادت دیر. او، انچه قیین چیلیک بیلن یوز مینگ دالر تاپیب لوژستیک بیر شرکتی آچگن. شو نینگ دیک دولت نینگ نیچه پروژه سی نی عملی قیلیشی بیلن هم دولت پوللری نی قه یترمگنی نی ادعا قیله دی.
خود شو تاجرلر گه اوخشه گن مینگ لب باشقه یاش تاجر و صنعت کار مملکت نینگ ایریم بولگه لریده تورلی بولیم لریده فعالیت قیلماقده. و اونلب قیینچلیک بیلن روپه هم بولگنلر.
خوف سیزلیک وضعیتی یخشی بولمه گنی، ایشخانه لر اوچون زمین بولمه گنی، تولید لری اوچون یخشی بازار بولمه گنی، خارجی توارلر بیلن رقابت قیله آلمسلیک معما سی، تاجرلرنینگ اوزون مدتلی قرضه لرگه قول تاپمسلیگی و شونگه اوخشه گن باشقه قیین چیلیک لر مملکت تاجرلری فعالیت لری نینگ قرشی سیده تورگن معمالردن حسابلنه دی. اما ایندی افغانستان تجارت و صناعت اتاقی ایسه، اونلب یاش تاجرلرنی یغیب، اولر نینگ مذکور قیینچیلیک لرینی برطرف قیلیش یوللری نی تاپیب حل قیلیش اوچون بیر اوییشمه توزه تگن.
مذوکور اداره باشلیغ لریدن رحیم الله حمید بو توغریده بونده ی آچیله یدی:
" ایککی ییللیک روی خطیمیزگه کوره عمومن 16 مینگ کیشی اسمینی روی خطگه اوتکزگن. بو جمله دن قریب اون مینگ کیشی سی یاش تاجرلردن عبارت. حاضر فعالیت قیله یاتگن یاش تاجرلر ویا بو کی بوندن کیین تجارت ایشلری بیلن شغللنماقچی بولگن یاشلریمیز نی بیز قوللب قوتله یمیز و اولر گه یاردم بیره میز. اولر هم بو توغریده ایشله ش لری کیره ک و بیز هم یاردمی میز نی دوام بیره میز."
سرمایه یاتقیزوچیلردن حمایت ایته یاتگن اداره – آیسا نینگ ترقتگن رقمی گه کوره، اوتگن اون ییل ایچیده قریب 8 ملیارد دالر افغانستانگه سرمایه یاتقیزیلگن.
مذکور پوللرنینگ اکثر قسمی مخابرات، رسانه لر، و شهرک گه سرمایه شکلده یاتقیزیلگن عبارت بولگن.
خارجی ماللرنینگ افغانستانگه کیلتیریب ساتیلیشی و ایریم کتته صناعتی ایشخانه لر آچیلیشی، مملکت ده کیچیک سرمایه یاتقیزگن لرنینگ فعالیت لری نی تاثیر آستیگه کیلتیریب، حتی که شکست گه دوچ قیلدیرگنلر.
شونده ی بیر وضعیت ده کیچیک سرمایه یاتقیزگن تاجرلر ایسه، فعالیت لری یخشی بولیب دوام تارتیلیشی اوچون دولت نینگ حمایتی و یاردمیگه جدی شکلده احتیاجلری بارلیگی نی معلوم قیله دیلر.


text:
مملکتین ۲۰ فاییز دن چوخ بالی خوی دا اله گلیر!
خوی کیدز: جهاد کشاورزی رئیسی وئردیگی معلوماتینا گؤره ایندیلیکده خوی بولگهسی ۳۰۰ مین مدرن هابئله بومی پتک وارلیغینا گؤره ایران مملکتین ۲۰ فاییز دن چوخ بالین تامین ائدیر.
حسن حسن زاده دانیشیغیندا ژورنالیستلری ایله بونو تاکید ائدی: خویون بالچی لارین چالیشمالارین ساحسینده ۱۰ مین ۵۰۰ تن بال اله گلجک و بازارا گؤندریلجک . او آرتیردی ۵۰۰ تن بالین بیلدیره گؤره چوخالیب دیر.
جهاد کشاورزی رئیسینین دئدیگینه گؤره: هر پتکین اورتالاما ۱۶-۱۷ کیلو بالی چیخار او دئدی خویدا بو اورتالاما ایکی بونجادیر.
او خویون بالین کیفیتین یاخچی اولماقینا سبب اولان دوغال مراتع و گونه باخان اکینجک یئرلری اولدوغون سایدی.
حسن زاده آرتیردی: آذربایجان ، ترکیه ، عراق ، ارمنیستان و هابئله خلیج ده یاشییان عرب اؤلکه لره ، خویون بالی گؤندریلریر.
ایلده ۱۷ مین تن غربی آذربایجان دا بال اله گلیر بونا باخمایاراق خویون سهمی اوستادا ۶۰ فاییز دن چوخدور.
خویدا بیرمین ۴۰۰ پتکچی اولدوغونا گؤره ، بو شهری ایران مملکتین بال اورئتیمین(تولید بالدا) اوستون یئرده ساخلایر.
خوی بؤلگه سی ۴۰۰ مینه یاخین جمعیت غربی آذربایجانین گوزیینده یئرلشیر.
منبع:ایرنا


text:
اوغوز تی وی:قندیل داغیندا اولان هجری، ۱۳۹۵ ایلینده سلاحلی تروراوچون آداملارینی بیرباشا کورد بؤلگهلرینه گؤندرهجکلرینی سؤیلهدی
ایران کوردوستانی دموکرات پارتیسینین باشیندا اولانلاردان مصطفی هجری، ایرانا قارشی سلاحلی ترورا باشلایاجاقلارینی بیلدیردی.
قندیل داغیندا اولان هجری، بایرام مئساژیندا ایرانداکی کورد گنجلری، ایرانا قارشی گئنیش اؤلچولو مبارزه اوچون پئشمرگهیه قاتیلمایا چاغیردی.
هجری، ایرانین کوردلرین حاقلارینی پوزدوغونو ادعا ائدرک پارتیسینین کوردلرین حاقینی آلماق اوچون هر یولا حتی سلاحلی مبارزهیه باش ووراجاغینی بیلدیردی. بو شخص، ۱۳۹۵ ایلینده آداملارینی بیرباشا کورد بؤلگهلرینه گؤندرهجکلرینی سؤیلهدی آنجاق بونونلا ایلگیلی دقیق تاریخ وئرمهدی. هجری، سلاحلی مبارزهنین آماجینین مدنی مبارزهنی ساوونماق و قندیلدن یؤنهتمک اولدوغونو دیله گتیردی.
ايران سياسي اراضيسينه ۲۰۰ ايلدير داخيل اولان کؤچمن کوردلر ,ايران رئژيميله هرزمان بيرگه حرکت ائديبلر . کوردلرين ایرانا قارشي موباريزه آپارماقلاري هرزامان مانور و يالان اولوب .
کوردلرين ايران سياسي اراضيسينده سؤزده موباريزهلري ,ايشغالچيليق و تئررور حرکاتلاري اولوب. اونلار ايران رئژيمينه دئييل ! آذربايجان تورکلرلرينه قارشي و اونلاريين توپراقلاري ايشغال ائتمه اوغروندا تئررور و سالديرلاري اولوب و بونودا کوردوستان آزادليق حرکاتينين تاريخي اولاراق شانلاديريلار.


text:
کؤرفز اؤلکهلرینین بوتون مناسیبتلرینی کسدیی بیر آندا قطر تکلندی. سعودییه عربیستانی، مصر، بحرین، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، یمن و لیوییانین آلدیغی قرار بیر چوخ اینسانا ضرر ووردو.
آخار. آذ موساوات. کوم-آ ایستینادلا خاطیرلادیر کی، کؤرفز اؤلکهلری ایونون ۵-ده قطردهکی اؤز دیپلماتیک ائلچیلرینی گئری چاغیردی. داها سونرا قطر وطنداشلارینا دا اؤز اؤلکهلریندن چیخماق اوچون ۱۴ گون واخت وئریلدی.
تکلنهن قطر دؤولتی حاقیندا بیلمدیینیز بعضی ماراقلی فاکتلاری سیزلره تقدیم ائدیریک:
قطر اولدوقجا معاصر بیر دؤولتدیر. ۱۹۷۱-جی ایلده مستقیللیینی اعلان ائدن قطر اوللر اینگیلیسلرین اسارتی آلتیندا ایدی. اؤلکهنین ایدارهچیلیگی کونستیتوسییالی منارخییادیر. قطرین پرزیدنتی امیر کیمی قید ائدیلن تعمیم بین حمد الثانیدیر. قطر خریتهده قونشولارینا نیسبتده اراضی باخیمیندا چوخ کیچیک بیر دؤولتدیر.
قترین یالنیزجا بیر دؤولتله سرحددی وار، او دا سعودییه عربیستانی. قطرین اهالیسی ۲.۳ میلیون نفردیر. اؤلکهده خیلی خاریجی وطداشلیغی اولان فهله ایشلییر. بو فهلهلر عادتن پاکیستان، هیندیستان و بنگلادئش کیمی اؤلکهلردن گلیرلر.
۲۰۲۲-جی ایلده فیفا دونیا کوبوکو دا قطرده کئچیریلهجک. قطر بو تورنیر اوچون بیر نئچه معاصر ایستادیون دا تیکدیریر.
بیر چوخ اینسان قطرین بو قدر زنگین بیر دؤولت اولماسینی نفت ایله علاقلندیریر. لاکین قطر دؤولتی ان چوخ طبیعی گازدان گلیر الده ائدیر.
بو دؤولت دونیانین ان چوخ طبیعی گاز ایخراج ائدن ۳ اؤلکهسیندن بیریدیر. عینی زاماندا احتیاط طبیعی گازینین اولماسینا گؤره ده ایلک اوچلوکدهدیر.
اؤلکهده جمعی ۷۰۰ مین قادین وار. قالانی ایسه هامیسی کیشیدیر. آدامباشینا دوشهن میللی گلیره گؤره قطر دونیادا بیرینجی یئردهدیر. بئله کی، اؤلکهده آدامباشینا دؤولت بودجهسیندن ایللیک ۱۲۷ مین دوللار دوشور.
آمریکا بیرلشمیش ایشتاتلارینین یاخین شرقدهکی ان بؤیوک حربی بازاسی قطرده یئرلشیر. ائل اودئید حربی هاوا بازاسیندا ۱۰ مین آبش عسگری وار.


text:
ییرمیدوققوزونجو درس
یاناشما ایلگیسی
یاناشما ایلگیسینده سؤزلرین یان-یانا گلمهسى اساس گؤتۆرۆلۆر. آنجاق بو او دئمک دئییلدیر کى، اونلارین آراسیندا آیرى سؤز و یا سؤزلر گله بیلمز. میثال اۆچۆن؛ "من سیزى صاباح آنامین ائوینده گؤزلهیهجگم." جۆملهسینده "صاباح آخشام" سؤزلرى ایله "گؤزلهیهجگم" سؤزۆ آراسیندا یاناشما ایلگیسى واردیر.
ائله بو اؤزللیک اساسیندا، یاناشما ایلگیسى اؤزۆنۆ ایکى شکیلده گؤستریر:
1. تام یاناشما.
2. تام اولمایان یاناشما.
1. تام یاناشما
تام یاناشمادا، ایلگیده اولان سؤزلرین آراسینا هئچ بیر سؤز گیره بیلمز. تام یاناشما ایکى نوع اولور:
الف. یا ایلگیده اولان سؤزلرین آراسینا هئچ بیر سؤز گیره بیلمیر:
گؤزل وطن، قایدالى کیتابلار، گزمهلى داغلار، ...
ب. یا دا ایلگیده اولان سؤزلرین آراسینا یالنیز او سؤزلر گیره بیلیر کى، اونلارلا عئینى (هم جینس) اولسونلار. بونلار اۆچ جۆردۆر:
1. تابع اولان سؤز هم جینس عضولو اولور و "واو" یا دا ویرگول(،) ایله آیریلیر:
گزمهلى و صفالى باغلار- بئله کینلى، غضبلى آدام- ...
2. تابع ائدن سؤز هم جینس عضولو اولور، ایستر"واو"، ایسترسه ویرگول ایله آیریلار:
گزمهلى داغلار و درهلر- اوخومالى حئکایهلر، شعرلر و رومانلار، ...
3. هم تابع اولان، هم ده تابع ائدن هم جینس عضولو اولورلار:
گؤیچک، ایستهمهلى قیزلار و اوغلانلار- گۆللۆ، چیچکلى داغلار، درهلر


text:
اوردن چایی
اوردن چایی (اینگیلیسجه: Jordan River، (فارسجا:رود اردن)، (آلمانجا:Jordan)، (ایتالیاجا:Jourdain)، (عربجه:نهر الأردن)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Şeria Nehri)، (روسجا:ИopдaH)) فیلیسطین, اوردون اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۵۱ کیلومتر دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اوردن چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jordan River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
۲۲ اوْکتوبر ۲۰۱۸
- (فرق | گئچمیش) . . ک شابلون:Infobox settlement؛ ۱۳:۱۷ . . (+۵۳) . . Bir morty (دانیشیق | چالیشمالار)
۲۰ اوْکتوبر ۲۰۱۸
- (فرق | گئچمیش) . . ماژول:Math؛ ۱۹:۳۸ . . (+۸۶۶) . . Ziraksima (دانیشیق | چالیشمالار)
۱۶ اوْکتوبر ۲۰۱۸
- (آد دَيیشدیرمک ژورنالی)؛ ۱۹:۵۳ . . Bir morty (دانیشیق | چالیشمالار)، دۆنیا اؤلکهلری صفحهسینی دونیا اؤلکهلری-ه آپاردی (دیاکریتیک علامتلر باشلیقدا یازیلمامالیدیر)


text:
هرات ده یوزگه یقین مکتب اوقووچیسی زهرلنگن
هرات مرکزی کسل خانه سی رسمی لری هرات شهری شرقی ده جایلشکن نوآباده منطقه سی نینگ فتح لیسه سی طلبه لریدن قریب یوز کیشی زهرلنگنی نی تصدیق لشدی. زهر لنگن طلبه لر بیش ته سی قیز باله و قالگنی سکیز دن اون بیش یاش ده بولگن اوغیل باله لر دیر. هرات مرکزی کسل خانه نی نینگ سوزلاوچی سی محمد رفیق شیرزی زهرلنگن طلبه لر بوکون توش چاغیده مکتب یقین ده بیرارابه آرقلی ساتیله یاتکن شور نخود ییگن لری سبب زهر لنگن دیدی. او عین دمده هرات کسل خانه سی امبولانس لری بیلن شفاخانه گه انتقال بیریلگن برچه طلبه لرنینگ ساغ لیک وضعیتی حاضرچه یخشی و تشویش لنرلی ایمس دیدی هرچند هرات کسل خانه سی رسمی لری اوتکزگن تحقیقات نتیجه سی گه اساسن زهرلنگن باله لر برچه سی شورنخودییگنی سبب زهرلنگنی نی تصدیق له گن. هرات پلیسی گه کوره حادثه یوزه سیدن شور نخود ساته دیگن کیشی پلیس تاماندن قولگه آلینگن. اما طلبه لر آته آنه لری کسل خانه مسوول لرینی بوتوغریده کی اظهاراتی نی قبول قیلمه ی قنده ی عین زمان ده یوز دن آرتیق باله لر شورنخودییگنی نی سوال قیلیب بو خصوص ده جدی راق تحقیقات تیگیشلی اداره لر تمانیدن اوتکزیلیشی ایستشگنلر. طلبه لرعایله لری اگر بو حادثه سببی دن معارف و عامه ساغ لیک اداره لری اهالی گه انیق جواب بیرمسه احتمال اکثر عایله لر فرزند لرینی مکتبگه باریشدن منع ایتسه لر دیب آگاهلنترگن. هرچند بو بیرینچی بار دیر که هرات شهریده مکتب طلبه لری زهرلنگن اما بوندن الدین کابل ، تخار، مزارشریف، فاریاب، جوزجان وباشقه بیرقنچه شهرلرده مکتب طلبه لری زهرلنگندی.


text:
کئچن دانیشیقدا علی شریعتی نین ملتلر آراسی هر هانکی بیر دونیا گؤروشو و ایدئولوژی اورتاقلیغینی قبول ائدیلدیگی نین امپریالیست گوجلره خدمت ائتدیگی قناعتی اولدوغو اوزره بیلگی وئره رک فارس سولچو آخینلارین دا فارسلیق اطرفیندا بیلشمکلری نین واجیب اولدوغو گؤروشونو وورقولادیغی اوزره بیلگی وئردیک. بو دانیشیقدا ایسه علی شریعتی اسلام آدینا عرب خلیفه لیگینی نقد ائدرکن بوگون شیعه لیک آدینا فارس نژادپرستلیگی اوزره نه دئیه بیلرمیش" مسئله سی اولدوقجا ماراق دوغوروجودور، اوخویوروق:
"...اوندان سونرا ملتلر آراسی اسلامیت آدینا خلیفه لیک الینده بیر وسیله اولاراق جاهلیتدن دوغولموش عیرق و نژاد امپریالیسمیندن باشقا بیر شئی دئییلمیش. اسلامین شعاری ملیتلرین برابر اولدوغونا اساسلاندیغی اوچون عیرق و نژاد امپریالیسمی ملیتلری یوخ ائتمگین اسلام ایله هئچ بیر بنزرلیگی یوخدور، اوسته لیک بو مسئله ایسلامیت ایله ضدیت اولوشدورار. ... بو یانلیشلیق و تاریخده کی آنلاشمازلیق بوگون اوچون ده بؤیوک بیر توزاق و تله اولاراق ظالیم و متجاووز قدرتلری ملیتلرین اصالتلرینی یوخ ائتمک، اونلارین دیل و مدنیتلرینی، مادی و معنوی دگرلرینی یوخا چکمگه خدمت ائدر. نتیجه اولاراق حقیقت و انسانیت ساغالماز ضرر و ضربه لر آلار"[i].
اوسته گؤروندوگو کیمی علی شریعتی اسلام آدینا امت دئیه ملیتلری بنده چکمگه واقف اولدوغونا باخمایاراق ایران ممالیکی محروسه سی اوزره فارس اولمایان ملیتلرین ملی وارلیقلاری، اونلارین دیل و مدنیتلری اوزره بیر جومله بیله یازماق ایستمه میش. اوسته لیک (بعلاوه) "تشیع علوی و تشیع صفوی" دئیه سنتی شیعه لیگی پیسلمک و "ایرانیت" آنلاییشینی والتئر هینتسین گؤروشلریندن یولاچیخاراق یئنیدن تانیملاماق و تعریف ائتمگه فارس ایستعمارچیلیغینا؛ اؤز دئییشی ایله دئمک جایزسه، فارس امپراتورلوغونا یول صاف ائتمگه چالیشمیش.
دئمک، بوگون شیعه لیک آدینا پهلوی حاکیمیتلری زامانیندان باشلامیش دیل و مدنیت سوی قیریمی (نسل کشی فرهنگی) نین داوام ائتمه سی دوغرولتوسوندا علی شریعتی نین دوشونجه و فیکیر تؤرتدیگی (تولید ائتمگی) ده باشقا بیر سورقو اولاراق اورتایا قویولار. بئله لیکله مشروطه حرکاتیندان باشلایاراق فارس اولمایان ملیتلرین او جومله-دن آذربایجان تورک ائلیتی نین اؤز کیملیک و منلیکلرینی درک ائتمدیکلری و فارس دیل و مدنیتی نی اساس گؤتوردوکلری فارس ایستعمار عامیللری نین کؤنلونجه اولموش بیر گلیشمه ساییلار. علی شریعتی باش وئرمیش ظولوملری توجیه ائتمک اوچون یازمیش، اوخویوروق:
"باشدان ساواراماق ییغجام یوروم و تفسیر ایله دئسک، بو بؤیوک توزاق و تله "انسان دونیا گؤروشو" و "مدنی شخصیت" دگیشیکلیگینی یانلیش سالماقدان، یانلیش باشا دوشمکدن اورتایا چیخمیش بیر مقام ساییلار. دونیا گؤروشو و ایدئولوژیسی یوکسک آنلامدا و اصل معنادا انسانیتین مطلق دگرلری، ایده آللارینی اساس گؤتوره رک بیچیمله نر و شکیللنرک انسانین روحو ایده آللاری نین حیاتا کئچمه سینه، اونون رسالتی نین تکمیللشمه سینه و کامیل انسان اولماسینا یول آچار. ... "مدنی شخصیت" ایسه، بیز اونو "ملیت" دئیه یوروملار و تفسیر ائده ریک. بو چوخ خصلتلردن اولوشموش. بو خصلتلر بیر تاریخ سورجی و آخاریندا بیر قوروه انسانلارا اورتاق روحیه، بیلینج و شعور باغیشلامیش. بئله لیکله آدی چکیلن قوروپدان و جمعدن بیر "اؤز (منیم قوروپوم)" دوزتمیش. بئله لیه اونلار بیر اجتماعی واقعیت اولاراق اورتاق و شریک حیسلره مالیک اولاراق "بیز (بیزیم قوروپ)" یوروم و تعبیرینی درک ائتمیشلر. اونلار بو "بیز" آنلاییشینی باشقالار و اؤزگه لر قارشیسیندا ایفاده ائدرلر. بو انسانلارین یاشاییشلاریندا بیر طبیعی اختلاف و اجتماعی واقعیتدیر. آنجاق فاشیسم مختلیفلیک آنلام و معنادا اولان "فرق"ی متضاد دئیه یوروملار و تعبیر ائده رک اوستون (برتری) اولماق آنلاییشینا وارمیش اولار. بئله لیکله فاشیسم ملتلر آراسی مذهبه بنزر، هومانیستلیکه بنزر آنلاییشی یاخالامیش اولار. بو عمل کئچمیشده مذهب اساسلی امپریالیسم آنلاییشینا و بوگونوموزده ایستعمارچیلیق، یوخسا سیاسی، اقتصادی و مدنی ایستعمارچیلیغا یول آچار. ... اسلام بو آرادا اولان فرقی اقرار و اعتراف ائده رک ملی "وارلیقلارین اصالتلرینه (اصالتهای وجودی) احترام قویاراق اونلارین آراسیندا "تعاریف (نزاکتلی اولمانی و مدنی داورانمانی)" آنلاشینی "متضاد و ضدیت اولوشدورما" آنلاییش نین یئرینه اوتورتماغا چالیشار. بئله لیکله اورتاق و مشترک بیر دونیا ایدئولوژیسی ملتلردن و انسانلاردان اوستون دئیه "الله" اسلامی ملتلر آراسیندا حاکم اولار"[ii].
اوسته گؤروندوگو کیمی علی شریعتی ایدئولوژی دئیه یالنیز دؤگم دین اینانجلارینی اساس گؤتورر. بئله لیکله کومونیسم کیمی باشقا ایدئولوژیلره هر هانکی بیر ایدولوژی آنلاییشی دئیه بوش یئر بوراخماق ایستمز. "مدنی شخصیت" یوخسا "ملیت" دئدیکده ده ایران ممالیکی محروسه سی اوچون فارس مدنیت راسیستلری نین اویدوردوقلاری تاریخی "ایران ملیتی" آنلاییشی نی قابارتماغا چالیشار. بو آنلاییشا اؤز دیل و مدنیتینه، ملی وارلیقلارینا صاحیب چیخمایانلار و یییه دورماق ایستمگنلر مدنی انسان قلمه آلینمازلار. بو اساسدا علی شریعتی فارس اولمایان، آنجاق فارس تشکیلاتلاری و ایدارهچیلیک اورقانلاریندا ایستر اومتچیلیک، ایسترسه ده هر هانکی بیر دونیا گؤروشو اساسیندا اؤز دیل و ملتلریندن قوپموشلاری تاریخ حافظه لرینه مالیک اولمادیقلاری و اؤز ملی بیلینج و شعورلاری نین فرقینه وارمادیقلاری اوچون اونلاری "مدنی انسان" دئیه قلمه آلماز. بئله لیکله علی شریعتی نین "باز شناسی هویت ایرانی اسلامی" آدلی یازدیغی کتاب ایکی باشی موردار بیر آغاجا بنزر. بو موردار آغاچ فارس ایستعمارچیلیغینی اساسیندا اورتایا قویولدوغو، فارس اولمایان دیل و مدنیت صاحابلارینی فارس گؤستردیگی و اونلارین ملی وارلیقلارینی تحریف ائتدیگی اوچون فارس حاکیم سیستیمی و اونون یانچیلارینی آدلاری چکیلمزسه ده، فاشیست بیر نظام و انتظامین ترکیب حیصصه سی دئیه دولاییلی قلمه آلار. باشقا یاندان ایرانیت آنلاییشی نین تملینی فارسلیق اساسیندا قبول ائتدیگی اوچون فارس اولمایانلار ملی توپلوملاری "ایرانلی" دئیه قبول ائتمز. دئمک، علی شریعتی نین "تشیع علوی" دئیه دوشونه رک تئوریزه ائتدیگی بو "باز شناسی هویت ایرانی – اسلامی آدلی اثری جمهوری ایسلامی ایران حؤکومتی قورولدوقدان سونرا اؤز سیناو و امتحانی نی وئرمیش دگرسیز جیزما قارادان باشقا بیر دگر و ارزشه مالیک اولمادیغینی اورتایا قویموش. بو دا ایراندا اسلام آدینا حاکیم اولموش نظام و انتظامین فارس دیلی و مدنیتی اساسیندا اداره اولماسی، شیعه لیک آدینا فارس حاکیمیت سیستیمی نین تبعیض و فرق قویمادان ادارهچیلیک قابیلیتی و حاکیمیت سیستیمی اولابیلمدیگی ایله ایضاح ائدیلملیدیر. دئمک، علی شریعتی ده محمد تقی بهارلارین داوامچیسی اولاراق یالنیز "ایرانیت" باتلاغیندا قارقا دک بوروندان ایلیشیب قالمیش گؤرونر. بونلار اوچون انسانلیق دئدیکده "روح ایرانی فارسی" منظور اولونارمیش!
تذکر: علی شریعتی-یه گؤره صفویلر واسیطه سی ایله شیعه لیک حاکیمیت ساحه سینه یوکسلمیش و تورک ائتنوسو دا "ایرانیلشمیش (فارسلاشمیش)". بئله لیکله علی شریعتی تورک ملی کیملیگینی و وارلیغینی ایران ممالیکی محروسه سینده دانماقلا فارس تامامیتچیلری نین و نژادپرستلری نین یانیندا یئر آلاجاغینا داییر هر هانکی بیر قوشقو و شک بوراخمامیش.
راسیسم
راسیستلیک و نژادپرستلیک آنلاییشی هر هانکی بیر عیرق و نژادین اوستون توتولماسی، باشقا ملی توپلوم و ائتنیکلره منسوب اولان شخصلری آیری سئچیلیگه تابع توتماق سیاستینه اساسلانماسینا باخمایاراق علی شریعتی "ایران فرهنگی" دئیه اؤزونه خاص بیر "فارس مدنیت راسیستی" ساییلار؛ بو دوغرولتودا اوخویوروق:
"... بو عیرقچیلیق و راسیستلیک دوشونجه لری بعضی آسیالی و ائله جه ده آفریقالی دوشونور و متفکرلره ده داریشمیش و سرایت ائتمیش. آفریقادا نئگروئیسم مکتبی یارانمیش. بیر قارا دریلی شاعیر یازمیش:
"سندن راضییام الله، منی قارا یاراتدین
آغ بویاق و آغ رنگ کئچری و موقتیدیر.
قارا بویاق، قارا رنگ همه شه لیک و ابدیت بویاغیدیر"[iii].
علی شریعتی نین بو یاناشماسی نین ترسینه اولاراق منظور ائتدیگی شاعیر حاکیمیت ائتمک و اؤز ملی کیملیگی و منلیگی اساسیندا حاکیمیت قورماقدان محروم اولدوغو اوچون اؤزونو اودوزماق ایسته مه گه رک، دیرنمگه و اؤزونه توختاقلیق وئرمگه و تحمیل اولدوغو دوروم و وضعیت قارشیسیندا کیملیک و منلیگینی یاشاتمادا قرارلی اولدوغونو یانسیتماغا چالیشار. بیلیندیگی کیمی فارس ایستعمارچیلیغیندا دا "خدایا ترا شکر، نه شدم تورک" دئیه بیر ایفاده بیر سیرا لومپئن لر واسیطه سی ایله یاییلمیش. بونا قارشین ایسه تورکلر آراسیندا کوچه بازاردا "خدایا ترا سپاس، که نشدیم فارس" ایفاده سی ده یاییلمیش! دئمک ازیلمیش ملی توپلوما منسوب اولانلارین مسئله یه بئله یاناشماقلاری عرقچیلیق و نژادپرستلیک اساسیندا دئییل، عمل قارشیسیندا "عکس العمل" دئیه اورتایا قویولموش. فرانسه ایستعمارچیلیغی آفریقانی سؤموررکن، آفریقالیلارین اصیل فرانسیز اولدوقلارینی ایفاده ائتمیش و اونلاری آلداتماغا چالیشمیش. دئمک، قارالاردا اولان نژادپرستلیک آنلاییشی ایستعمارچی دئییل، بیر ترس و عکس العمل داورانیش اولاراق اؤزونه سیغینماق کاراکتئری داشییار. بو یاناشما "اکسیون" و "رئاکسیون" اساسلی "اؤلوم یوخسا قالیم" داورانیشی و مجادیه سینه اساسلانار.
علی شریعتی ملیت و ناسیونالیسم مقوله سی اوزره یازمیش:
"ملیت و ملتچیلیک:امپریالیستلیک دوشونجه صاحابلاری همشه ملیت ایله دوشمنلیک ائتدیکلرینه باخمایاراق بعضی هومانیستلیگه قاپیلمیش آزاد دوشونجه لی انسانلار دا ملتچیلیگی انسان توپلوملارینی بؤلمک و اونلاری تیکه پارچا ائتمک دئیه باشا دوشموشلر. بئله لیکله ملتین اصیللیگی و اصالتی اوزره شک ائتمیشلر. بو ادعا ائتدیکلری گؤروش ملتچیلیک دئیه بیر نوع قومیت خسته لیگی ساییلار. قومی خستله لیک مدنیتلرین اصالتینی انسان توپلولوقلاریندا داناراق اونلاری یوخ سایار"[iv].
علی شریعتی نین بو گؤروشلرینه اساسا پهلویلر خاریجی گوجلر واسیطه سی ایله ایش اوستونه گلن بیر گوندن باشلایاراق بوگونه دک ایران ممالیکی محروسه سینده "فارس حاکیمیتچیلیگی" بیر تور و بیر نوع "قومی" خسته لیک ساییلار. بو قومی (میلیت) خسته لیک و مریضلیک فارس اولمایان ملی توپلوملارین وارلیقلاری و اونلارین اصالتلرینی دانماغا اساسلانار. بو قومی خسته لیک تورک ملی توپلومونو "ترک زبان" و عرب ملی توپلومونو "عرب زبان" قلمه آلاراق بو ملتلرین میللی کیملیک و منلیکلرینی دانماغا و انکار ائتمگه چالیشار. علی شریعتیدن گئنه ده اوخویوروق:
"... ملیتچیلیک انسانین اصالتینی عیرق و نژاد ارثینه دوگونلرکن ظاهیری گؤرونوشلر فیزیولوژیکدیر دئیه بو مسئله یه شک ایله یاناشیلار. عیرق و نژادین ارثی اولماسی اوتلار و حئیوانلار اوزره داها آرتیق دوغرو و دوزگوندور دئییلر" .[v]
اوسته گؤروندوگو کیمی علی شریعتی ایران ممالیکی محروسه سی نین ائتنیک توخوشونو نظره آلار و فارس باستانگرایلاری و فارس مدنیت راسیستلری نین ترسینه اولاراق "قان و نژاد" تئوریسیندن آرا آچماغا چالیشاراق آذربایجان تورکلوگونو؛ او جومله-دن صفویلری فارس قلمه آلدیغی، آنجاق فارس اولمایان ساسانلیلارا دوگونلمه سیندن ده بللی اولدوغو کیمی "ایران فرهنگی" دئیه فارس مدنیت راسیستی اولدوغونو اورتایا قویار. یانلیش آنلاشیلماسین دئیه یازدیغی متنیدن فارسچاسینی اوخویوروق:
"صفوی .... با گرايش به تشيع، توانستند از ياری مردم شهر و روستای ايران بهره گيرند و برای نخستين بار پس از اسلام، يک حکومت ايراني مستقل با ايراني يکپارچه پديد آرند و نهصد سال پس از ساسانيان، آن حکومت را تجديد کنند"[vi].
ترجمه: صفوی شیعه لیگی قبول ائتمکله ایران نین خالقی نین شهرلی و کندلی سیندن کؤمک آلاراق ایسلامیتدن سونرا بیرینجی دفعه بیر ایرانلی حؤکومت و بیرلشیک ایران دؤلتی یارادالار. و دوققوز یوز ایل ساسانلیلاردان سونرا او حؤکومتی (ساسانلیلار حؤکومتینی) تازادان قورالار".
اوسته کی گؤروش کئچمیش دانیشیقلاردا ایشاره اولوندوغو کیمی آلمان والتئر هینتس طرفیندن فارس مؤللیفلری و تحریفچیلری نین آغزینا قویولموش بیر ایستعمارچیلیق مفکوره سی ساییلار.
بئله لیکله علی شریعتی فارس اولمایان ائتنیکلرین ملی کیملیکلرینی دانماقلا فارس مدنیت راسیستی اولدوغونو دا یازیلاریندا یانسیتمیش اولار. "ایران فرهنگی" گؤروشو و نظریه سی فارس دیلی و مدنیتینی بیر مستقیل ملی وارلیق دئیه اورتایا قویماقدان یایینار و قاچیناراق فارس اولمایان ملی توپلوملارا منسوب اولموشلاری "اسلامیت" و "ایرانیت" آدینا تحمیق ائتمک و اونلارین حیس و دویقولارینی سؤمورمکله فارس ملیتچیلیگینی قوروماغا چالیشان بیر شعبده بازلیق حرکتی اورتایا قویولار. دئمک، دیل، مدنیت و اینانجلارین آلینمیش و اکتسابی اولدوغونون دوغرو اولدوغو بیر یانا دورسون، آذربایجان تورکلوگونو داناراق اونو ساسانیلیگه دویونلمک اولسا، اولسا آلینمیش و اکتسابی دئیه بیر ایستعمارچیلیق (فارس ایستعمارچیلیغی) آنلاییشی ساییلار. فارس ایستعمارچیلیغی دوغرولتوسوندا "روشنفکرلرین خدمت و خیانتلری" دئیه جلال آل احمددن ائشیتمک داها دا یئرلی ساییلار، اوخویوروق:
"... حؤکومتلریمیز گؤرمک ایسترسه لر، آذربایجانلی انسانین سرحددینه او طرفینه باخماسی دیل مسئله سینه اساسلانار. او ولایتلرده بیرینجی دیلین آنادیلی اولماسینا اجازه وئریلرسه، اجبار اولموش ایکینجی دیل فارسچا اولارسا، بو چتینلیکلرین و ناراحاتسیزلیقلارین هامیسی آرادان قالخار. یانیلماز و خطا ائتمزسم، بؤلگه و جغرافی قوشول و شرطلر و ملتلر آراسی سیاستلر گؤز آردی ائدیلرسه، آذربایجانین تمام چیخمازلیغی و بحرانی اونون دیل مسئله سی ساییلار. ایرانین بؤیوک ولایتلریندن بیری " آذربایجان" اولماسی دوغرو اولماسینا باخمایاراق آذربایجان اؤز اکینچیلیک، مالدارلیق ثروتینه آرخالاناراق نفته احتیاجی اولمادان اؤز آیاغی اوستونده دورابیلر. بیز مدنی و فرهنگی مسئله لرده اؤزگه و اؤگئی دیله احتیاجی اولمادان (آذربایجانا) مدرسه لرده، یایین باسین اورگانلاریندا (مطبوعاتدا) اؤز مدنیتی ایله اؤزونو اداره ائتمک اجازه سی وئررسک، داها سرحدلرین ائشیگینه اونلارین دقتی نین چکیلمه سیندن قورخماغا هر هانکی بیر اساس یوخدور. بوندان باشقا و علاوه اولاراق مملکتین آیدین کسیمی داها دا زنگینلشه جکدیر دئیه دوشونمک لازیم. .... ملیت آنلاییشی اورتایا چیخدیقدان، مشروطیتین باشلانیشیندان سونرا تهران حؤکومتی سیاسی و اقتصادی باخیمدان دا اولمازسا، مدنیت باخیمیندان آذربایجانی اؤز مستعمره سی بیلر. بو مدنیت ایستعمارچیلیغی نین بیرینجی پیس نتیجه سی آذربایجاندا تورک مدنیتی و دیلی نی یوخ ائتمکدیر. بو دوغرولتودا سؤزو آفریقالی قارادریلی "امه سه زر" آدلی شاعیره وئرمک ایستردیم. او بو زمینه ده دردلی و اورگینده ساغالماز یارالاری ایله، دئمیش: - هر مدنیتین چیچکلنمه سی اوچون بیر چرچیوه یه، بیر تیکینتی یه (ساختمانا) احتیاج وار. مستملکه چیلیگه و استعمارا توتولموش بیر خالقین یاشاییشینی اولوشدوران مدنیت، ایستعمارچی رژیم طرفیندن یوخ اولار و چورویه رک افلاسا محکوم ساییلار. بو عنصورلاردان بیری سیاسی تشکیلات و تشکیلاتچیلیق ساییلار. ... باشقا عنصور خالق دانیشان دیل ساییلار. دیلی دونموش روحیه تانیتماچیلیق (روانشناسی منجمد شده) دئیه قلمه آلمیشلار. آذربایجان نین یئرلی و خالق دیلی نی دؤولت اداره، مدرسه و مکتب و دوشونجه دیلی دئیه تانیمادیغی اوچون او دیل قحطلیگه اوغرایاراق آرادان گئدر. بو دالی اوتورماق اونون گلیشمه سی نین قارشیسینی آلاراق اونو یوخلوق ایله اوز اوزه قویار. .... فرانسه دؤلتی الجزایرده عرب دیلی نین و ماداگاسگاردا ماداگاسگار دیلی نین رسمی دیل دؤلت دیلی اولماسینا اجازه وئرمدیکده یئنی دونیا قوشوللاری و شرطلرینده بو دیللرین گلیشمک گوجلری نین قارشیسینی آلاراق الجزایرده عرب مدنیتی و ماداگاسگاردا ماداگاسگار مدنیتلرینه بؤیوک ضربت وورموش اولار".[vii]
اوسته جلال آل احمد ده ایشاره ائتدیگی کیمی هر بیر خالقا اؤز دیلی و مدنیتی اساسیندا تشکیلات قورماق و تشکیلاتچیلیق اجازه سی وئریلمزسه، او خالقین دیلی و مدنیتی نی یئدک چکن سیاسی و اجتماعی تشکیلاتلار اولمادیغی اوچون او دیل و مدنیت افلاسا اوغرایاراق او دیل و مدنیته ساغالماز یارالار وورولار. فارس حاکیمیتی طرفیندن کئچمیش یوز ایلده فارس اولمایان خالقلارا اؤز دیل و مدنیتلرینی اساس گؤتوره رک تشکیلاتلانماق اجازه سی و اؤز دیللرینده یازیب، اوخوماق و مستقیل ادبیات اولوشدورماق اجازه سی وئریلمدیگی اوچون بو باسقی و سرکوب دئیه آد وئریدیگیمیز عنادچی فارسلیق سیاستی باسقییا معروض قالمیش دیل و مدنیتلره اوزره وورولموش ایستعمارچیلیق و سؤمورگه چیلیک یارالاریندان بیری ساییلار. کئچمیش دوقسان ایلده آذربایجان یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلاری، آذربایجان تورکلوگونون روحی و فیزیکی گوجونون فارسلیق خدمتینه آلینماسی فارس ایستعمارچیلیغی نین "ایچ ایستعمار" دئیه چیبلاقلیغی نین گؤسترگه سی ساییلار.
جلال آل احمد ده یازدیغی "خدمت و خیانت روشنفکران ایران" آدلی کتابیندا وورقولادیغی کیمی علی شریعتی ده آیدینلیق رسالتینه خیانت ائتمیش فارس مدنیت راسیستی و فارس ایستعمارچیلیق یانچیلاریندان بیری اولموش.
ایشیق سؤنمز، 06.10.2018
[i] علی شریعتی، باز شناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص. 171.
[ii] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص 171 – 172
[iii] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص 120
[iv] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص 120
[v] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص 153
[vi] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص 276.
[vii] جلال آل احمد، در خدمت و خیانت روشنفکران، انتشارات فردوس، تهران 1372، چاپ اول، روشنفکر و مشکل زبان ترکی


text:
اولترا زنگینلرین ساییسی آرتدی
دلار اساسیندا ان یوکسک آرتیش ایسه میلیاردرلر کاتگوریسینده اولوب اکثریتینی آسیالیلار تشکیل ائتدی
دونیادا اولترا زنگینلرین هم ساییسی، هم ثروتی آرتدی.
دونیا اولترا زنگینلر راپورونون آلتینجیسی یاییملاندی.
راپورا گؤره، دونیادا ۳۰ میلیون دلار و اوستو ثروته صاحب اینسانلارین ساییسی ۲۰۱۷ده بیر اولکی ایله گؤره یوزده ۱۲،۹ آرتیش قید ائدرک ۲۵۵ مین ۸۱۰ نفره یوکسلدی.
۲۰۱۶.جی ایلدهکی آرتیش ایسه یالنیز یوزده ۳،۵ اولموشدو.
راپورا گؤره ۲۰۱۷ سونوندا عمومی اولترا یوکسک تام وارلیق (UHNW) بیر اولکی ایله گؤره یوزده ۱۶،۳ آرتاراق ۳۱،۵ تریلیون دلارا چاتدی.
۲۰۱۷ اوچون یئنه دلار اساسیندا ان یوکسک آرتیش ایسه میلیاردرلر کاتگوریسینده اولدو و اکثریتینی آسیالیلار تشکیل ائتدی.
دونیا اوزره توپلام UHNW ایچریسینده میلیاردرلرین نیسبتی یوزده ۱،۱ اولاراق گؤرونور، آنجاق توپلام UHNWنین یوزده ۲۹و بو میلیاردرلره عاید.
بو اولترا زنگینلرین یوزده ۴۸ینی ایسه ۳۰ ایله ۵۰ میلیون دلار آراسیندا بیر ثروته صاحب اولانلار تشکیل ائدیر.
UHNW ایچریسیندهکی قادینلارین ساییسیندا دا آرتیش باش وئردی و ۳۵ مین نفره یاخینلاشاراق توپلام اولترا زنگینلرین ایچینده یوزده ۱۳،۷لیک پایا صاحب اولدو.
دونیادا ان بؤیوک اولترا یوکسک تام وارلیغا صاحب شهرلر ایچریسینده هنگ کنگ ایلک دفعه نیویورکو گئچهرک بیرینجیلییه اوتوردو. چینده بیر چوخ شهرده اؤنملی آرتیشلار باش وئررکهن ان آشاغی آرتیش نیسبتی نیویورکدا باش وئردی.
آسیا و لاتین آمریکا، قارهلر آراسیندا ان جدی UHNW آرتیشلارینی گؤستررکهن دیگر قارهلرده ده آرتیش قیده آلیندی.
آسییا یوزده ۲۷ ایله ان سرعتلی UHNW آرتیشی یاشایان قاره اولدو.
۲۰۱۷ده ان چوخ اولترا زنگینه صاحب ایلک ۱۰ اؤلکه: آمریکا، ژاپن، چین، آلمانیا، کانادا، فرانسا، هنگ کنگ، اینگیلتره، سوئیس و ایتالیا.


text:
فیلیسطین پرزیدنتی محمود عباسا قارشی فوری حرکته گؤره عذر ایستییریک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری حماس-ین سؤزچوسو فوزی بهروم قزادا حماس طرفیندن تشکیل اولونان نماییش زامانی فیلیسطین لیدری محمود عباسین شکیلینینین یاندیریلماسی حاقدا دانیشارکن دئییب.
«بو فوری (آنی،اولجهدن نظرده توتولمایان – رئد.) حرکت ایدی. بونا گؤره محمود عباسدان عذر ایستییریک»، - دئیه او بیلدیریب.
بو شرحدن سونرا حماس رسمیسی اولان احمد یوسیف ده آچیقلاما وئرهرک لیدردن عذر ایستهییب و بو حرکتین قبول ائدیلمز اولدوغونو بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، قزادا تشکیل ائدیلن نماییشلرده فیلیسطین لیدری محمود عباسین فوتوشکیللری یاندیریلاراق، «خاین» آدلاندیریلمیشدی.


text:
روسییا پرئزیدئنتی ولادیمیر پوتین روسییا تهلوکهسیزلیک شوراسینی توپلایاراق سورییادا گرگینلیگی آزالتماق و آمریکا ایله مناسیبتلری مذاکیره ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری کرملین سؤزچوسو دمیتری پسکوو بیلدیریب.
"ایجلاسدا روسییانین داخلی سوسیال-اقتصادی گوندلییندهکی آکتوال مسئلهلر مذاکیره ائدیلیب، سورییاداکی گرگیkلیگی آزالتما زونالارینین یارادیلماسی ایله باغلی داوام ائدن ایشلر بارهده فیکیر مبادیلهسی آپاریلیب. بونونلا یاناشی روسییا و آمریکا آراسینداکی ایکیطرفلی علاقهلرین بعضی آسپکتلریندن ده دانیشیلیب"، - پسکوو قید ائدیب.


text:
مئکسیکا پرئزیدئنتی ائنریکئ پئنیا نیئتو آبش-داکی مئکسیکالی میقرانتلارین قورونماسینا ۴۷،۵ میلیون دوللار یؤنلدهجک.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا مئکسیکا سئناتینین رهبری پابلو ائسکودئرو سؤیلهییب.
«پرئزیدئنت آرتیق مالییه ناظرینه تاپشیریق وئریب کی، ۱ میلیارد پئسونو میقرانتلارین مدافعهسینه یؤنلتسین. اگر احتیاج یارانارسا، پرئزیدئنت یئنه مالییه آییراجاق» – او بیلدیریب.
قئید ائدک کی، آبش پرئزیدئنتی دونالد ترامپین میقرانت آخینینین قارشیسینی آلماق اوچون مئکسیکا ایله سرحده دیوار چکمک ایستهمهسی مئخیکو ایله واشینقتون آراسیندا موناسیبتلری گرگینلشدیریب.


text:
ایسرایل باش ناظری بنیامین نتانیاهو ایله بیرلشمیش عرب امیرلیینین (به) خاریجی ایشلر ناظری شیخ عبدالله ابن زاید ال-نهیان ۲۰۱۲-جی ایلده آمریکادا گؤروش کئچیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو حاقدا ایسرایلین «هاارتص» قزئتی خبر یاییب.
معلوماتدا نتانیاهونون شیخ عبدالله ابن زاید ال-نهیان ایله ۲۰۱۲-جی ایلده آمریکادا گیزلی گؤروشدویو ادعا ائدیلیب.
بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش آسسامبلیاسینین ایجلاسینین کئچیریلدیی ۲۸ سنتیابر تاریخینده باش وئرن گیزلی گؤروش زامانی امیرلیین واشینگتن سفیری یوسیف ال-اوتیبهنین ده ایشتیراک ائتدیی بیلدیریلیب.
گؤروش زامانی ایرانین نوه پروگرامی، ایسرایل-امارات علاقهلری و فیلیسطین مسئلهسینین مذاکیره اولوندوغو ادعا ائدیلیب.


text:
مانقورتیسم
پدیدهسی
بوندان
نئجه موباریزه ائتمهلیییك. بو قاورام باشقا گؤركسؤزلرده وارمی!؟
"مانقورت"
قاورامی اؤزو بیزیمكیدیر. یعنی گئنهل اولاراق تورك قیرقیز گؤركول دَنهتیمدن
گلیر. ایندی بو قاورامی بیزلر ده - آزربایجان توركو اولاراق - ایشلهدیریك. بونو
بیلمهلیییك بو قاورامین باشقا دیللرده و گؤركسؤزلرده موعادیلی یوخدور. آنجاق او اولایا
اوخشارلیقلاردان آد گئدیر.
اونلار
دئییرلر اینترنال رئیسیزیم (internal rasism) و اینترنال كلونییالیزیم
(internal koloniyalizm) یعنی راسیزیمی اؤنهمسهییر بیر محكوم آدام؛
اونو سالیر ایچینه ایسه دوشونور مسلط تانیم بیزدن اوستوندور! بوردا نئچه
ائكسپرمئنتلردن آد آپارماق اولور. اؤرنهیین اوخول ایچینده بیر ائكسپرمنت واردیدیر.
بیر آراشدیریجی بیر اوخولدا قرهدریلی اؤیرنجیلره نئچه قولچاق وئریر. بوتون بو
قولچاقلار بیریبیرینه اوخشارلیقی واریمیش سادهجه بویالاری تام آیریایمیش.
بیریسی قهوه بویاسیندا، بیریسی قره، بیریسی آق، بیریسی ساری، بیریسی قره. قرهدری
اوشاقلاردان ایستهنیلیر بو اویونجاقلارین هانگیسی یاخشیدیر دییه؛ بیریسینی
سئچسینلر. چوخ تعججوبله گؤرموشدولر او قره دریلی اوشاقلارین چوخونلوغو، آق دریلی
گلین قولچاغی سئچمیشدیلر. سونرا آراشدیریجی سوروشموشدور ندن بونو یاخشی بیلیرسینیزمی؟
اوشاقلار یانیتلامیشلار اوچرا بو قره قولچاق چیركیندیر، تمیز دگیل و سَویهسی
آشاغیدیر. بونا دئییرلر اینترنال رئیسیزیم.
بوردا
او محكوم اینسان بونو (راسیزمی) سالیر اؤز ایچینه، منیمسهییر و اونو اؤز اولوسونون
قارشیسیندا قوللانیر. سونرا اینترنال كلونییالیزیم ده توپلوم ایچینده یارانیر. اؤرنهیین
اولاراق چوخ ائشیتمیشیك كی بیریسی سؤیلهییر: " ائله
ایصفاهان گرهك آباد اولا اوچرا ائله اسكیدن اوجور اولوبدور. اونلارین چیخارلاری
وار كی اركین یاشاسینلار؛ اؤز دیللرینده اوخوسونلار. بیزده او چیخار یوخدور!"
گتیردیگیمیز
تئرمینلر، مانقورت قاورامی كیمی كسرلی دگیل. یعنی بو قاورامی اوتورشدورماسیندا و
دوزگون آنلامینی یئتیرمكده آخساقلیقلاری واردیر. دئملی اونون كیمی ائتگیلی دگیل.
بئله نظره گلیر بو آنلامی دونیا گؤركسؤزونه یئرلهشدیرمك اولار. مانقورت او
آنلامدی كی بیر اینسان، نه تَهَر بیر دوشونجهنی ایچگین ائدیر (اینترنالایز ائدیر)
و اونو ایچینه سالاراق؛ منیمسهییر. او راسیزمی بلكیده اؤزگون راسیزمدن داهادا
چوخ آباردیب؛ اون قات اوستونه قویور اؤز دهده باباسینی سالیر تپیگین آستینا. او
اؤزوندن اولانی یادیرقادیر.
بونو
دئمهلیییك بو ائلاركلیك مسئلهسی دگیل. بعضیلری سؤیلهییرلر: "بیری
(تورك مانقورت) سؤیلهسه مثلن "من فارسام"؛ قویون
دئسین."
بونو دیینلر بو سؤیلهنتینی ائلهنجی اینسانین كیملیك مسئلهسی سانیپ بئلهلیكله
او مانقورتا بو اركینلیگی وئریر كی یئنی كیملیگین آزادجاسینا ایبراز ائتسین.
اونلارین باخیشیندا كیملیك گئنیش مسالهدیر و كیمسه كیملیگیینی نئجه ایستهرسه
سئچیب و اونو منیمسهلییه بیلر. بونا او اینسانین حاققی كیمی گؤرورلر. بو باخیش
دوزدور آنجاق بوردا سؤز قونوسو اولابیلمز! آنجاق بیزیم مانقورت اولان اینسانیمیز
بو تانیمدا یئرلهشمیر!؟ اوچرا او مانقورتلاشیپدیر و یابانجی كیملیك یوخسا اَكینجین
باسقیسی آستیندا دگیشیب؛ تام چئوریلمیش حالینا دوشوپدور. بو مانقورت اولموش
اینسانی موسللط كولتورون قوجاغینا آتماق كسگین یانلیش دوشونجهدیر.
مانقورت
دئدیگیمز اینسان نه تهر او موسللط اكینجی منیسمهییبدیر هئچ؛ اونو بیر چوماق ائدیب
و چالیر باشقالارین، آتاسینین، آناسینی، قارداشینی و باجیسینین باشینا. سؤیلهییر
كی سن اسكیكسن. سن آشاغیسان و اونلاری آستین سانیر. مانقورت، راسیزمین سییریلمیش
قیلینجینا چئوریلیبدیر؛ ایسه داغیدیجی اولوبدور بو اینسان. مانقورتون بئینی
بوشالیپدیر؛ سونرا بیر قورو قابیغین ایچینه یئنی بئیین –
دوشونجهلر، ایناملار، اكینجلر و ... –
دولدورولوبدور.
مانقورتلوق
باشقا اولوسلاردا چوخ آز گؤرونوبدور اولسادا چوخ آز اؤرنكلرینی تاپماق اولور.
اؤرنهیین آفریقادا قوللوقچولوق چاغلاریندا ائلهجه قرهدریلری توتوقلایان و قول
كیمی باشقا بؤلگه یوخسا اؤلكهلره آپاریب ساتانلارین؛ چوخو ائله قاراقوللاریدیلار.
هابئله
هولوكاست اولایلاریندا چوخ جویودلری نازیلره تانیتدیرانلار؛ مانقورتلاشمیش جویودلرایدیلر.
بونلاری اؤرنهك اولاراق گتیردیك. باشقا بودونلار و اولوسلار اؤز گؤركسؤزونه
اویغون داشیان قاوراملارلا اونلارا بیر آد وئریبدیرلر.
آنجاق
بو مانقورت آنلامی چوخ گئنیشدیر و بیلگهسئل آلاندا یاییملانا بیلهجهیی
گؤرونور. بو یئنی قاورام دونیا گؤركسؤزونه گیرهسه یئنی بیر آتموسفر آچابیلر. اؤزللیكله
"پوست كولونیا" و "آنتی كولونیا" آلانیندا؛ تارتیشمالارا، بو
یئنی قاورامین ائتگیسینه تانیق اولا بیلهریك. آنجاق تاسسوفله هله بونون یئری بوش
گؤرونور.
مانقورت
اینسان، ائلینه اولان اینساندا دگیل. ائلینه اولان اینسان، اوستون گؤرونن اكینجین
داشیجیسیدیر. ائلینه اینسان اوستون اكینجی اؤز اولوسونا یوخسا بودونونا اولوق
اولاراق داشیییر. اونون ایچینده اریسهده بیر آز اؤزونلوك واریدیر آنجاق مانقورت
بوتون ووجودو و دوشونجهسیایله ائشیت اؤز اولوسونون دوشمنیدیر. مانقورت سون درجه
قولدور. دوشونجه اونا یوخدور. هئچ نه قیاس ائدیجی بیر قونو اونو چالخالامیر. او
بیر اؤرهندیر؛ اؤرهتیجیسی وار.
باغلی
و ائشیت قونولار
مانقورت
سؤزلوك Sözlük
گؤركسؤز
Görksöz: ادبیات
قاورام
Qavram = مفهوم –
تئرمین
گئنل
Gənəl = عمومی – عمومن
گؤركول Görkül = ادبی
دنهتیم Dənətim = تجربه
اؤنهمسهمهك Önəmsəmək = اهمیت دادن
تانیم Tanım = دئگی = تعریف – اصطلاح
اؤرنهیین Örnəyın = مثلن – برای نمونه
اوخول Oxuı = مكتب – مدرسه
اؤیرهنجی Öyrəncı = دانشآموز – دانشجو
قولچاق Qulçaq = اویونجاق = عروسك – اسباببازی
- زنگاندا قولچاق (Qolçaq)
كیمی سؤیلهنیلیر.
اوخشارلیق Oxşarlıq = شباهت – مثل هم
بویا Boya = رنگ – لون
یانیتلامیشلار Yanıtlamışlar = پاسخ داده بودند – جواب داده
بودند
اوچرا Uçra = چونكه – زیرا
اولوس Ulus = ائتنیك – قوم – قبیله
قارشیسیندا Qarşı = در برا بر - بر ضد (علیه)
قوللانماق Qullanmaq = استفاده كردن – بهره برداری
اركین Ərkin = آزاد (یئنی آراشدیرملارا
گؤره اؤزگور سؤزجویو آزاد آنلامینیدا ایشلهنمهسی یانلیشدیر.
چیخارلی Çıxarlı = بالیاقت – لایق
ائتگیلی Etgili = موثر
اؤزگونÖzgün : اصیل – اورجینال
آبارتماق Abartmaq = غلو كردن – اقراق كردن – بزرگنمایی
قات Qat = طبقه (اون قات =
ده برابر)
آستینا Astına = آلتینا = زیر – پایین - تحت
یادیرقاماق
Yadırqamaq : = بیگانه
شمردن
ائلاركElərk = دئموكراسی
اسكیك Əskik = عقبمانده
قوللوقچولوق
Qulluqçuluq = بردهداری
جویود Cüyüd = یهودی
اویغون Uyğun = مناسب – درخور –
شایسته
بیلگهسل bilgəsəl = علمی – آكادمیك
آلان Alan = عرصه –
جایگاه
داشیجی Daşıcı = حامل
بودونBudun : ملت – خلق – توده
اولوق Oluq = سزاوار- شایسته
اؤرهن Örən = محصول – تولید شده
اورهتیجی Örətici = تولید كننده
گؤنده ر بؤلوم لر: توپلومسال (اجتماعی)


text:
گوگلدان تورک قادینینا اؤزل لوگو
یورد ایچی و خاریجده سرگیلرده ایشتیراک ائدن کورال، موختلیف اؤدوللرین صاحبی اولدو
گوگل، تورکیهنین ایلک قادین سرامیکچیسی فورئیا کورالین ۱۰۸.جی دوغوم گونونه اؤزل لوگو حاضرلادی.
گوگل آنا صحیفهسینده دوودل اولاراق آدلاندیریلان لوگودا، فورئیا کورالین سرامیکه شکیل وئرمهسی وار.
لوگویا تیخلایاندا کورال حاقیندا ماراقلی معلوماتلار ایله صنعتکارین اثرلرینین یئر آلدیغی سرگیلره عاید سایتلارین لینکلری گؤرولور.
فورئیا کورال، ۱۲ ژوئن ۱۹۱۰دا ایستانبولدا دونیایا گلدی.
نوتردام دو سیون قیز اوخولوندان ماذون اولان کورال، ایستانبول اونیورسیتهسی ادبیات فاکولتهسی فلسفه بؤلومونه داوام ائتدی.
دؤنمین مشهور ماجار ویولن اوستاسی چارلز برگردن اؤزل ویولن درسلری آلدی.
۱۹۴۰-۱۹۴۴.جی ایللرده موسیقی ائلشدیریلری یازدی، ترجومهلر ائتدی.
فورئیا کورال، ۱۹۴۷ده سوئیسین لوزان شهرینده سرامیک ایشینه باشلادی.
فرانسالی سرامیکچی سرنین دستگی ایله پاریسده اؤزل سرامیک آتلیهسینده ایشلرینی داوام ائتدیرهن صنعتچی، ایلک سرامیک و داش باسقی سرگیسینی ده ۱۹۵۱ده بورادا آچدی.
عینی ایل وطنه قاییداراق مایا گالریسینده اثرلرینی سرگیلهدی.
یورد ایچی و خاریجده سرگیلرده ایشتیراک ائدن کورال، موختلیف اؤدوللرین صاحبی اولدو.
کورال، ۲۶ آگوست ۱۹۹۷ده ۸۷ یاشیندا ایستانبولدا حیاتینی ایتیردی.


text:
آغیرایشلربیلن شغلنه دیگن باله لر یمان احوالده لر
یقینده کابل نینگ کوچه وبازاریده تورلی ایشلر بیلن شغلله نیب کیلگن 5باله تاماندن آلینگن صورتلر کورگزمه گه قوییلیشی کوتیله دی.
بو کورگزمه دن مقصد وایه گه ییتمه گن ایشچی باله لر احوالی و معمالری نی دولت ونادولت تشکیلات لر وبه دولت کیشی لرگه ییتکزیش بولگن.
ایریم معلومات لرگه کوره حاضرگی کونده پایتخت کابلده 70000دن آرتیق بلاغت یاشیگه ییتمه گن باله تورلی آغیر ویینگیل ایشلر بیلن بندلر.
بو باله لردن بیر قسمی تعلیم آلیش شرایطی دن هم محروم لر.
پایتخت کابلده فعالیت قیلیب کیله یاتگن افغان رواجلنتیریش وتربیه لش ناملی تشکیلات بلاغت یاشیگه ییتمه گن 5باله گه صورتگه توشیریش ویدیوکمره اصوللرینی اورگتگن.
بو تشکیلات مسوولریدن عظیم فخری گه کوره بوندن مقصد کمبغل عایله لرنینگ باله لری احوالی دن تیگیشلی اداره لر وباشقه ل یقیندن خبردارایتیش دیر."بو صورت لر شو مقصدگه آلینگن، مین واطرافیمده گی لرنی کوزیمیزنی آچیش اوچون، دولت ونادولت تشکیلات لروبه دولت کیشی لردن ایسته یمن کورگزمه کونی کیلیب کورسین لر، باله لرآلگن صورت لراولردن احوالی دن دره ک بیره دی"
اون یاشدن اون تورت یاش اطرافیده بولگن بو باله لردن تورته سی ایرکک بیرته سی قیزباله دن عبارت.
بوندن آلدین روزگارخرجتی نی تاپیش گه مجبور بولگن بو باله لرسقیز ساتیش، موتر یوویش وبوت رنگلش کبی ایشلر بیلن شغلله نیب کیلگن.
افغانستان ده گی باله لرآغیر ایشلر قیلیش لریگه قره مسدن تهدید ایتیلیشی، کلتک له نیشی وحقارت له نیش حاللرینی همه هم چیده آلمه یدی.
بو مساله افغان رواجلنتیریش وتربیه لش ناملی تشکیلات نینگ دقت مرکزیگه ایلنگن. بو تشکیلات مسووللری دن عظیم فخری گه کوره کیله جک امیدی گه قره تیلگن بودردلرنی حس ایتیب حل یول تاپیش اوچون بوبرنامه نی یولگه قوییلگن"فقط حیات نینگ قنده ی لیگی نی کوچه ده گی باله لر قره شیدن اورگه نیش مقصدیده ایدیم، اولر کوزلرینی کمره لینزی کبی فایده لنسم، اولرگه تورت کونلیک کورس یره تدیک، کمیره اختیارلریگه قویدیک، صورت آلیشلری اوچون کابل نینگ تورلی جای لریگه آلیب باردیک" دییدی فخری جنابلری
شو نینگ دیک او بلاغت یاشیگه ییتمه گن باله لربوکبی مضمون انگلته دیگن چیرایلی صورت لر آلیشی نی هیچ هم تصورقیلمسلیگی نی ایته دی."باله لرتمانیدن آلینگن صورت لربیزلرنی حیرتلنتیریب یوباردی، هربیرصورت کوپ معنانی انگلتردی، درالامان قصریدن آلگن صورت لر و اوروش توغری یول ایمس لیگی ومخدره ماده گه بیریلگن بیر شخص صورتی جوده چیرایلی چیققن ایدی" دییدی یاشلرنی تربیه لش ورواجلنتیریش بوییچه مسووللریدن بیری
فخری جنابلری گه کوره بو باله لرگه کونیده کوچه دن تاپه دیگن درآمدی گه برابرمبلغ هم تولنگن. شونینگ دیک تیزآره ده بو تشکیلات تمانیدن کامپیوتروباشقه فن لرنی اورگه تیش اوچون هم زمینه یره تیله دی.
بو تشکیلات مسوولری باشقه کوچه ده گی ایش لر بیلن شغلنه دیگن باله لرنی هم بوکبی کسب لرگه جلب ایتیش گه چاره کوره یاتگن لرینی معلوم قیله دیلر.
بو بیش ته باله کابل شهریده گی مینگلب تورلی ایشلر بیلن شغلنه دیگن باله لرتمثالی
اوتگن نیچه ییلده باله لرنی بو احوال قوتقریش اوچون کوپ گینه سعی وحرکت لر باشلنگن اما بومعما هلی بیری حل ایتیلمه گن.
موتریوویش بیلن بند 12یاشلی احمد تمیم عایله سیده روزگار خرجتی نی تاپه دیگن یگانه کیشی حسابلنه دی، او بوایشنی مجبوریت اساسیده قیله یاتگنی نی ایته دی."آتم ایش سیزقالدی، یوقسه بو ایشنی قیلمسدیم، ایکی آیدن بیری موتر یوویش بیلن شغللنه من بوندن آلدین دکانیمیزبار ایدی، زوردن ویران قیلدیلراحوالیمیز یمان، 12کیشی میز روزگارخرجتی مین بیلن اوکم گه قره ب قالگن". دییدی احمد تمیم
اما بیرقطار عایله لرده ایشله یدیگن آدم لر بولسه هم وایه ییتمه گنی گه قره مسدن فرزندلرینی کسب اورگه نیش مقصدیده ایش گه بیره دیلر.
باله لرآغیر ویینگیل ایشلر بیلن نه فقط پایتخت کابلده بلکی مملکت نینگ تورلی حدودلریده بندبولگن لری کوزه تیله دی.
بوندن تشقری حتی بیرقطارعایله لربلاغت یاشیگه ییتمه گن اوزباله لرینی مجبوریت اساسیده خارجی مملکت لرگه ایش قیلیش اوچون جونته دیلر.


text:
گوندم آنالیز : 15
سوریه-نین پایتاختی دمشق-ده دوغو غوطه-نین دوما بولگه سینده یئنی شیمیایی سلاح هوجومون اولدوغونو دونیا مطبوعاتیندا عکس ائتدی.
سوریه-نین پایتاختی دمشق-ده دوغو غوطه-نین دوما بولگه سینده یئنی شیمیایی سلاح هوجومون اولدوغونو دونیا مطبوعاتیندا عکس ائتدی. هوجومون نتیجه سینده تاسف کی اکثریتی قادین و اوشاقلاردان عبارت اولماقلا خیلی سایدا سیویل حیاتینی ایتیردی. آپاریلان ایلکین تدقیقاتلاردا هوجومدا سینیر گازیندان ایستیفاده ائدیلگینه دایر ایشاره لر وار. ایچ ساواشین باشلاندیغی گوندن موخالیفلرین نظارتینده اولان دوغو غوطه بولگه سی رژیمین سون دوورده کی أساس هدفلریندن بیری ایدی. آیلاردیر بولگه شدتلی شکیلده بومبارلانیر، بولگه ده کی خسته خانا، مکتب، مسجید کیمی سیویل موسسه لر ده هدف گوتورولدو.
دوغو غوطه بولگهسی پایتاخت دمشق-ده کی جوغرافی موضعینه گوره رژیمی بیر باشا تهدید ائدن ایستراتژیک اهمیته مالیکدیر. دوغو غوطه-ده بولگه سینی اله کئچیرمک و موخالیفتی بوردان تمیزلمک رژیم اوچون جدی معنادا اهمیت داشییر. شاواشین باشلاندیغی گوندن بری دیر، یعنی 7 ایلدیر محاصره ده اولان دوغو غوطه بولگه سی سون پروسئسده تورکیه و روسیانین راضی لیغی ایله حیاتا کئچیریلن آستانا پروسئسی چرچیوسینده موناقیشه سیز بولگه لر آراسیندا ایدی. فقط رژیم و رژیمه دستک اولان روسیا و ایران بولگه ده کی ترور تشکیلاتلارینی بهانه گتیره ره ک بولگه نی هدف گوتورمه یه باشلادی.
شدتلی بومباردمانلاردان سونرا بؤلگهدکی موخالیفت ده سون دؤورده روسیانین واسیتچیلیگیله تسلیم اولماغا و سوریانین قوزیی ایستیقامتینده، تورکیهنین اهالیسینین یاشادیغی ساحهلره دوغرو تخلیه ائدیلمهیه باشلاندی.
تخلیه پروسئسی ایله ان سون دوغو غوطه-ده کی دوما بولگه سی جیش الإسلام-ین نظارتینده قالدی. جیش الإسلام ایله رژیم آراسینداکی گوروشلرده روسیا واسیطه چیلیک ائتدی. روسیا ایله الده اولونان راضیلاشما چرچیوسینده جیش الإسلام بولگه ده کی موجودلوغونو دوام ائتدیرجگینی و پولیس گوجو اولاراق بولگه ده آسایشی تامین ائده جک ایدی.
لاکین بو راضیلاشمانی اسد رژیمی قبول ائتمهدی. جیش الإسلام-ین دومادان تخلیه اولماغی رد ائتمه سی ایله دانیشیقلار دایاندی. بو پروسئس زامانی دومایا ایستیقامتلی شیمیایی سلاح هوجومو تطبیق ائدیلدی. شیمیایی سلاح هوجومو نتیجه سینده خیلی سایدا سیویل حیاتینی ایتیردی. جیش الإسلام شیمیایی سلاح هوجوموندان سونرا دومادان سوریه-نین قوزیی ایستیقامتینده کی تخلیه ائدیلمه یی قبول ائتمک مجبوریینده قالدی. بیر طرفدن دومادا قالماقدا ایسرار ائتمه ین مالیتی شیمیایی سلاح هوجوملاری ایله یوکسلدی. دیگر طرفدن شیمیایی سلاح تطبیقیندن سونرا سیویل خالق داکی قورخو و ناراحاتلیغین آرتماسی قارشی سیندا جیش الإسلام سیویل لرین ایستکلری ایله تخلیه اوچون راضیلاشدی. شیمیایی سلاح هوجومو ایله اسد رژیمی دمشق مرکزینین یاخینلیغینداکی سوریه-لی موخالیفتین آنا بازاسینین تخلیه ائدیلمهسینی تامین ائتدی.
تخلیه ایله باغلی راضیلاشما حیاتا کئچیریلمه دیگی تقدیرده دومانی اله کئچیرمک ایستیقامتینده حربی عملیاتین مالییتی چوخ یوکسک اوجاق ایدی. دوما بولگه سینده جیش الإسلام-ین اوزون مودتدیر مودافعه خط لری اینشا ائتدیگی، سلاح انبارلاریندا خیلی میقداردا سلاح-مهمات و آغیر سلاح اولدوغو معلوم ایدی. همچنین سوریه-لی موخالیف لر آراسیندا جیش الإسلام حربی گوجو ایله ایلک پلانا چیخیردی. جیش الإسلام عمومی لیکده عسگرلردن عبارت بیر قروپلاشمادیر. اونون دومادا محاصره آلتینداکی مودافعهسی رژیمه باها باشا گلهجک ایدی.
نتیجهده دومایا اوخشار داراییا شهرینی اله کئچیرمک اوچون اسد رژیمینین آیلارلا داوام ائدن عملیات اوچون جدی معنادا خرجی چیخدی. اسد رئژیمینین تطبیق ائتدیگی ادعا ائدیلن شیمیایی سلاح هوجومو احتیمال اولونان جدی خرج لری آرادان قالدیرمیش و آسان نتیجه الده ائدیلمیشدیر. شیمیایی سلاح تطبیقی اینسانی دیرلره ضد بیر مئتود اولسا دا، سون هوجوم رژیم جهتدن بؤیوک قازانج معناسینی داشیییر.
اسد رژیمینین شیمیایی سلاحدان ایستیفاده ائتمهسینین مالیتی اولوسلار آراسی رئاکسیا دوغورمادیغی مودتده رژیم اوچون ان آشاغی مالیتی اولان حل یولو اولدوغو دقیقدیر. محاربهنین باشلانماسیندان بو یانا 215 دفعه شیمیایی سلاحدان ایستیفاده ائدن اسد رژیمینین اولوسلار آراسی ایجتیمایتین لاقئیدلیگینی نظرده توتاراق یئنیدن شیمیایی سلاحا مراجعت ائتدیگی ادعا ائدیلیر. آیریجا دیپلوماتیک معنادا بمت تهلوکهسیزلیک شوراسیندا روسیانین دستکینه اعتیماد ائدن رژیم حربی معنادا دا روسیا طرفیندن شرطسیز اولاراق قوروندوغونو نظرده توتاراق بو مئتودا مراجعت ائتمیش اولا بیلر. اینسانی دیرلرین گؤزدن یاییندیریلدیغی و اولوسلار آراسی ایجتیمایتین لاقئید یاناشدیغی بیر معادله ده اسد رژیمی طرفدن دوما اوچون ان یاخشی حلین شیمیایی سلاح تطبیقی اولدوغو سؤیلنه بیلر.
تورکیهنین سیاست، ایقتیصادیات و جمعیت آراشدیرمالاری فوندو-ستا-نین آراشدیرماچی یازاری جان آجونون فیکیرلرینی تقدیم ائدیریک.


text:
آوروُپا یاییم ایتتیفاقی نین باش آسسامبلئیاسی آوروُویزییا-2017 بین اَلخالق ماهنی یاریشماسی نین کییئوده کئچیریلمه سی بارَده یئکون قرار قبول ائدیب.
ترئند خبر وئریر کی, بو بارده موسابیقه نین تشکیلاتچیلاریندان اولان "یوآ: بیرینجی" تئلئکانالی نین مطبوعات خیدمتی معلومات یاییب.
بوندان اوّل "بیلد" نشری تشکیلات کومیته سینه ایستینادا معلومات یایمیشدی کی, "آوروُویزییا" تشکیلاتچی لاری یاریشمانین 2017-جی ایلده روسییادا کئچیریلمه سی ایله باغلی دانیشیقلار آپاریرلار.
تئلئکانالین معلوماتیندا ایسه قئید اولونور کی, آرتیق مسئله یه نوقطه قویولوب: "دئکابرین 8-ده ایسوئچره نین لوزاننا شهرینده کئچیریلن آوروُپا یاییم ایتتیفاقی باش آسسامبلئیاسی نین ایجلاسیندا یئکون قرار قبول ائدیلیب. قراره اَساسا 2017-جی ایلده بین اَلخالق ماهنی یاریشماسی اوکراینا پایتاختی قبول ائده جک".
موسابیقه نین یاریم فینالی مایین 9 و 11-نه, فینالی ایسه مایین 13-نه پلانلاشدیریلیب.
خاطیرلاداق کی, آوروُویزییا-2016 یاریشماسی نین قالیبی اوکراینالی ایفاچی جَماله اولموشدو.


text:
بینالی ییلدیریم: بیر واغتلار اتوبوس شؤفری بۇلدیم
تۆرکیأنینگ باش وزیری: نأچه ییللاپ اتوبوس سۆردیم
تۆرکیأنینگ باش وزیری بینالی ییلدیریم بیر واغتلار اتوبوس شؤفری بۇلاندیغینی آیتدی.
ت. ر. ت حابار کانالیندا گؤنگۆل داغی پروگرامماسیندا هلندلی ژورنالیست ویلکو ون هرپن ینگ میهمان بۇلان ییلدیریم، اتوبوس شؤفری بۇلاندیغینی آیتدی.
اتوبوسی سۆرِن ییلدیریم،
"شو واغتقی اتوبوسینگ اولی ماغناسی بار. ۱۹۷۸-نجی ییلدا من اتوبوس سۆرمأگه باشلادیم. بو اتوبوس شۇل واغت آلان اتوبوسیمیز یالی. ایندی ۱۵ ییلدان بأری دۇغری دۆزگۆلی اولاغ سۆرمهدیم. منینگ اۆچین ده اۆیتگهشیک بیر زات بۇلدی" دیدی.
تۆرکیأنینگ هر یرینه یۇلاغچی آلاندیقلارینی آیدان باش وزیر،
"قاقام بیلن بیله لیکده شو ایشه گیردیک. ۱۹۸۴-نجی ییلا چنلی شو ایشه دۇوام اتدیک. شیله لیک بیلن تۆرکیأنینگ هر یرینه یۇلاغچی آلیپ گیتدیم. شۇل واغتلار پیکریمده وزیر بۇلماق، باش وزیر بۇلماق یالی زات یۇقدی. دینگه ایسلهمهک بیلن بۇلمایار. حؤکمأن ایشلهمهلی" دیدی.
بینالی ییلدیریم، تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان بیلن نأحیللی تانیشاندیغی بارادا،
"حۇرماتلی جمهورباشلیغیمیز بیلن ۱۹۸۰-ِه قۇلای قاسیم پاشا دا تانیشدیم. میللی سالامات پارتیاسیندا سیاستچیدی و بیر یاندان دا فوتبالچیدی. سۇنگ ایستامبول ینگ شأهِر حأکیمی بۇلاندا من ده ایستامبول دنگیزچیلیک اتوبوسلاری نینگ باشلیغی بۇلدیم. بیلیشینگیز یالی جمهورباشلیغیمیز شأهِر حأکیملیگیندن سۇنگرا تۆرمأ ایبریلدی. من ده شۇل ایشدن آیریلیپ اؤزۆمه ایشله دیم. سۇنگرا عادالات و اؤسۆش پارتیاسی نینگ قورلوشیق بادیندا یانگاداندان بیله لیکده ایشله مأگه باشلادیق" دیدی.


text:
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (41)
ایران و تورکیه تخمینن دؤرد یوز ایله یاخین مدتدیر کی، دییشمهین 560 کیلومترلیک بیر مرزی پایلاشان ایکی بؤلگهسل گوج
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (41)
-----
عراق و سوریهده باش وئرن آکتوال حادثهلر یاخین شرقین ایکی بؤلگهسل گوجونو بیر-بیرینه یاخینلاشدیریر. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا تورکیه و ایران آراسینداکی یاخینلاشماغی تحلیل ائدجگیک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومونون آراشدیرماچیسی دوکتور جمیل دوغاچ ایپکین مسئله ایله باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک.
--------
ایران و تورکیه تخمینن دؤرد یوز ایله یاخین مدتدیر کی، دییشمهین 560 کیلومترلیک بیر مرزی پایلاشان ایکی بؤلگهسل گوج. تورکیهنین ایراندا حاضیردا تهران سفیرلیگینین یاناشی، تبریز، اورمیه و مشهد باش کونسوللوقلاری فعالیت گؤستریر. ایران ایسه تورکیهده آنکارا سفیرلیگینین یاناشی، ایستانبول، ارضوروم و ترابزون باش کونسوللوقلاری تمثیل اولونور. تورکیه ایرانلا ایکیطرفلی موناسیبتلرینی، ایچ ایشلرینه قاریشماماق، قارشیلیقلی حؤرمت و مهریبان قونشولوق پرینسیپلری اساسیندا اینکیشاف ائتدیرمگی هدفلییر. خصوصیله سون دؤورده قارشیلیقلی اولاراق تشکیل اولونان یوکسک سویهلی سفرلرله، سیاسی دیالوقون، ایکیطرفلی علاقهلرین هر ساحهده و بؤلگهسل مسئلهلرده ایرلیلدیلمهسی ایستیقامتینده تلاش گؤستریلیر.
قیسا بیر مدت اوّل شمالی عراقدا آپاریلان موستقیللیک رفراندومونون یاراتدیغی نتیجهلردن بیری، ایکی اؤلکه بیر-بیرینه یاخینلاشدیرماسی اولدو. بو یاخینلاشماغی یاخین شرقده یئنی بیر اتفاقین یارانماسی شکلینده دگرلندیرنلر وار. حاضیردا بو یاخینلاشماغی اتفاق اولاراق آدلاندیرماق اوچون چوخ تئزدیر. آنجاق ایکی اؤلکه آراسینداکی یاخینلاشما اتفاقا گئتسه ده سورپریز اولماز.
اوزون ایللردیر تورکیه و ایران، جنوب-شرقی آسیا مکانیندا، قافقازدان اورتا آسیایا، اورادان اورتا شرقه اوزانان چوخ گئنیش بیر ساحهده رقابت ائدیر. رقابت هئچ بیر زامان اورتادان قالخمادی. آنجاق ایکی دولتین سعد آباد پاکتی و بغداد پاکتی کیمی امنیت اؤنجهلیکلی پروسسلرده، RCD, D-8, ECO کیمی ایقتیصاد و تیجارت مرکزلی تشکیلاتلاردا امکداشلیق ایچینده اولدوغونو دا بیلیریک.
تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغانین قیسا مدت اؤنجه رئاللاشدیردیغی ایران سفری بو باخیمدان یاخین شرقده دقتلری تورکیه-ایران علاقهلرینه چکیب. اردوغانین سفری عرفهسینده تورکیهنین باش قرارگاه رئیسی ژنرالی حولوصی آخارین ایران سفری و آوقوست آییندا ایران باش قرارگاه رئیسی محمد باقرینین تورکیه سفری ایله علاقهدار سون دؤورده ایکی اؤلکه موناسیبتلرینده امنیت یؤنونون چوخ اؤنه چیخدیغینی دئیه بیلریک.
بو گون عراق و سوریهنین پارچالانماسی ایستیقامتینده گئدیش آنکارا و تهرانی بیر-بیرینه یاخینلاشدیریر. شمالی عراقدا حیاتا کئچیریلن غیری-قانونی رفراندوم سونراسی توتولان اورتاق موضع بو یاخینلاشمانین داها یوکسک سویهیه چیخاجاغی یؤنوندکی آچیقلامالاری موشاییت اولونور. بو کونتکسده پرزیدنت اردوغانین دؤردونجو یوکسک سویهلی امکداشلیق شوراسینین ایجلاسی اوچون تهران سفری توپلومدا چوخ اهمیتلی گؤرونور. اردوغانین بو سفرینده توریزمدن بانکا، گؤمروکخانالارا و گازا قدر ایقتیصادی امکداشلیق موضوعسوندا بیر چوخ ایمضا آتیلدی. آیریجا 30 میلیارد دولارلیق تیجارت حجمی و میلی پوللارین ایستیفاده ائدیلمهسی مسئلهلری اؤنه چیخدی. علاوه اولاراق شمالی عراق بؤلگهسل رهبرلیگینین رفراندوم قرارینا قارشی نئجه بیر
سیاست تطبیق اولوناجاغی و سوریهدکی چاتیشمازلیق بؤلگهسینین کونترولو دانیشیقلارین چرچیوهسینی تشکیل ائدیب. بو وضعیت ایکی اؤلکهنین ساوونما و کشفیات ساحهلرینده یاخین بیر امکداشلیق آختاریشیندا اولدوغونو گؤستریر.
آنکارا و تهران، بغدادین اربیل قارشی آلماق ایستدیگی تدبیرلره دستک وئرهرک حمایه ائتدیگی سهودن گئری قایتارماغا قرارلی. اردوغانین تهراندا ایران لیدرلریله گؤروشمهلرینده بؤلوشدوگو گؤروشمهلر و آچیقلادیقلاری قرارلار بونو گؤستریر. مسئلن، اردوغانین، بارزانینین گیریشدیگی سالدیرینین آرخاسیندا ایسرائیلین و آمریکانین اولدوغو بارهده ایرانلی لیدرلرله اورتاق بیر مضع نوماییش ائتدیرمهسی دقته دگر. تهران گؤروشمهلرینده آلینان اؤنملی بیر قرار دا بارزانی رهبرلیگینه قارشی تحریملرین آغیرلاشدیریلماسی. بو یئنی آغیر تحریملرین نه اولاجاغی بو آن اوچون غیری-معین. خصوصیله تورکیه بو مسئلهده ایندییه قدر تمکینلی داوراندی و بو موقعیتینی داوام ائتدیرمهسی ده گؤزلنیلیر.
بعضی غرب اؤلکهلرینین یاخین شرق سیاستینین بیر واسطهسی کیمی دستکلدیگی پ.ک.ک/پ.ی.د کیمی ترور تشکیلاتلاری عراق و سوریهده موختلیف نایلیتلر الده ائدیب. بو نایلیتلر تورکیه و ایرانی، بو اؤلکهلر اوزریندن یاشادیقلاری فیکیر آیریلیقلارینی بیر کنارا قویوب امنیت ساحهسینده امکداشلیق ائتمهیه مجبور. بو مقامدا بؤلگهده تورکیهنین حیاتی ماراقلارینی گؤرممزلیگه ووران تورکیهنین غرب موتتفیقلرینین، آنکارا موسکوا و تهران ایله بیرلیکده ایشلمهیه اولدوقلارینی آرتیق گؤرمهلری لازیمدیر. چونکی باش وئرنلر تورکیه اوچون ابدیت مسئلهسی. بو وضعیتی تورکیهنین غربلی موتتفیقلری درک ائتمهلی و موتتفیقلیگینین واجیبلیگینی یئرینه یئتیرمهلیدیر. عکس حالدا تورکیهنین ایران و روسیا ایله یاخینلاشماسی قاچیلماز بیر حادثه اولور.
تورکیه و ایران حاضیردا منطقهده اؤزلرینه یؤنهلن تهدیدلرین فرقینده. بو سببله آراسینداکی یاخینلاشما داوام ائدهجکدیر. بو یاخینلاشماغی هر ایکی اؤلکهنین اورتاق امنیت قایغیلاری سورعتلندیریر. ایکی اؤلکهنین، سوریه و عراق مسئلهسینده گیردیکلری اوستونلوک موباریزهسی، هر ایکیسینین ده اراضی بوتؤولوگونو تهدید ائدن پ.ک.ک-نین گوجلنمهسینه یول آچدی. بلکه ده بو سببدن آرتیق امکداشلیغا گئتمهلری مجبوری حالا گلدی. بس آنکارا و تهرانین، بیر-بیریلرینه قارشی تاریخدن گلن رقابتلرینی بیر کنارا قویوب بو دفعه چوخ اتفاقا توتمالاری مومکون اولوب اولاجاق می؟ بونو نوبتی پروسهده منطقهده باش وئرهجک پروسسلر گؤسترهجک.
-----
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومونون آراشدیرماچیسی دوکتور جمیل دوغاچ ایپکین مسئله ایله باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک.


text:
اورمییانین میلت وکیلی نادر قاضیپورون دستیی ایله «پرایفورزاهرا» ایمضا کامپانییاسیندا توپلانان ایمضالار ایرانین خاریجی ایشلر ناظری محمد جواد ظریفه گؤندریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ۷۲ ساعت عرضینده ۲۰۱۶۱ اینسانین قوشولدوغو ایمضا کامپانییاسی ایله علاقدار حاضیرلانمیش مراجعت متنینده بین الخالق ایجتیماعیتین و وجدانلی اینسانلارین باش وئرن جینایت قارشیسیندا سسسیز قالمامالاری طلب ائدیلیب.
قید ائدک کی، ایولون ۴-ده ساعت ۲۰:۴۰ رادلرینده ارمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن فضولی رایونونون آلخانلی کندی مینااتانلاردان و قومبارااتانلاردان آتشه توتولوب. ارمنیستان طرفینین بو تخریباتی نتیجهسینده کند ساکینلری - ۱۹۶۷-جی ایل تولدلو قولیئوا صاحبه ایدریس قیزی و اونون نوهسی، ۲۰۱۵-جی ایل تولدلو قولیئوا زهرا ائلنور قیزی هلاک اولوبلار.


text:
مملکتده آرزی ائلهمکده اولمور!
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض اودون شلهسینی باغلاییب بئلینه آتاندا بیر اینیلتی سسی قولاغینا دگدی. قورخا- قورخا مئشهنین ایچینده ایرهلیلهدیکده، قورشاغادک باتلاغا باتمیش بیر قارییا توش گلدی. تئز شلهسینی یئره قویوب قارینی چکیب چیخارتدی:
- قاری ننه سن بورادا نه قاییریرسان؟ اولمایا سنینده گازینی کسیبلر، گلیبسن اودون آپاراسان؟!
قاری گؤزلرینی سوزدورهرک، " قاری ننه یوخ؛ پری خانیم!" دئیه آرتیردی:
- اوتوز سککیز ایل بوندان قاباق بورادان گئچرکن بو باتلاغا دوشدوم آند ایچدیم هر کیم منی بورادان چیخاردا، اونون اوچ آرزی- دیلگینی یئرینه یئتیریم. ایندی هر نه دیلگین وار دیله..
قلئیچی مورتوضون سئوینجدن گؤزلری یاشاردی:
- پری خانیم!.. مملکتده هر کیمین پولو - پارتی وار، ایشه آلینیر. بیزیم کیمی، کیمسهسیزلر ایسه بیر تیکه یاوان چؤرک اوچون گونده بیر ایشه ال آتیریق، بیر گون دانا بوروروق، بیر گون اوشاق سوننت ائلهییریک، بیر گون دوه گؤتو یاغلاییریق، بیر گون زیبیللرین ایچینده نایلون ییغیریق، بیر گون دوعا یازیریق، بیر گون سیفارت تسخیر ائلهییریک، بیرگون قویو آرتیلاییریق، بیر گون دللکلیک ائلیریک بیر گون...
پری خانیم داریخدی:
- ایندی ایستهییرسن نئیلهییم؟
قلئیچی مورتوضون دیشلری آغاردی:
- منی ایدارهلرین بیرینه سوخ!
پری خانیم ، "باش اوسته" دئییب آچیقلادی:
- گؤزونو یوم، آچ دیلگین یئرینه یئترمیش اولاجاق آنجاق او بیری دیلکلرینی یئرینه یئترمک ایستهسن اوچ یول منیم آدیمی سسلهسن همن اورادا حاضیر اولاجاغام.
قلئیچی مورتوض سئوینجک گؤزونو یوموب آچینجا اؤزونو قوجامان بیر ایدارهده بولدو. قیرمیزی بیر فیته بویونونا سالمیش بیر سینی چایدا الینده گزدیریردی. قئلیچی ایدارهنین چایچیسی اولموشدو. اوتاقلارین بیریندن سسلندیلر:
- مش مورتوض بیزیم بو چایلاریمیز نئجه اولدو؟
قلئیچی مورتوض اوتاغا گیریب چایلاری میزلرینه اوستونه قویاندان سونرا کارمندلرین بیرینه دئدی:
- بیر شئی سوروشسام منه گولمزسیز؟!
کارمندین دوداغی قاچدی:
- یوخ ..نییه گولک؛ سوروش؟
- واللاه دوزونو ایستهسز منیم یادیمدان چیخیب؛ آیدا نئچه آلیرام؛ سیز بیلیرسیز منیم آیلیغیم نئچهدیر؟
کارمند گولومسوندو:
- مش مورتوض سن آیدا سککیز یوزمین آلیرسان..
قلئیچی مورتوض سینی میزین اوستونه قویوب تلهسیک چایخانایا قاییدیب، "پری خانیم، پری خانیم، پری خانیم" دئدی. پری خانیم همن ظاهیر اولونجا اوستونه قیشقیردی:
- بو نه ایشدیر منه تاپمیشسان؟ من آیدا اون- اون بئش دنه دانا بورسام بوندان چوخ چیخاردارام!
پری خانیم باشینی آشاغی سالدی. قلئیچی مورتوض سؤزلرینین آردینی توتدو:
- سن دوز دئییرسن منی بو ایدارهنین رئیسی ائله؛ منده نجومی آیلیق آلیم!
پری خانیم گولدو:
- نجومی حوقوقلارین اوستو آچیلاندان بری، بو ایدارهنین رئیسی اون میلیون تومن آلیر آنجاق ایدارهیه یئرلشدیردیگی اؤز قوهوم-فبیلهسینه یوخاری حوقوقلار وئریر. آنلادیغیما گؤره، بو ایدارهنین کارمندلرینین بیری اوتوز میلیون آلیر، ایستهییرسن سنی اونون یئرینه یئرلشدیریم؟!
قلئیچی مورتوض چیچگی چاتلادی:
- هه ..هه!..
- گؤزونو یوم، آچ.
قئلیچی مورتوض گؤزونو یوموب آچدی. اؤزونو گؤزل، گؤیچک یئکه، بیر اوتاقدا بولدو. میزینین اوستونده بیلگیسایار، تئلئفون، دفتر- دستک، رنگلی-رنگلی قلملر وارایدی. اؤزونو چوخ یونگول حیس ائتدی، الینی اویان بویانینا ووردو؛ بیر شئیی اسکیک کیمی ایدی! گؤزو میزین اوستونده بیر گوزگویه (آینایا) ساتاشدی. تئز گؤتورب اوزونه باخدی. اؤزونو گؤرونجه قورخودان قیشقیردی. قلئیچی مورتوض ایدارهنین منشیسی اولموشدو.
قاپی آچیلیب ایدارهنین رئیسی ایچری گیردی.
- عزیزیم! منی سسله دین؟!- دئدی.
قلئیچی مورتوضدان سس چیخمادی. رنگ-روفو قاچمیشدی. رئیس گلیب یانیندا اوتوروب الینی بوینونا سالاراق:
- عزیزیم ائله بیل یورولموسان گئت ائوه، ناهاری حاضیرلا منده بیر ساعاتدان گلیرم- دئیه دوداقلارینی قلئیچی مورتوضون اوزونه یاپیشدیردی. قلئیچی مورتوض الینی ناموسونون اوستونه باساراق اوجادان قیشقیردی:
- پری خانیم، پری خانیم، پری خانیم منی اؤز یئریمه قایتار!
قلئیچی مورتوض گؤزونو آچدی. حیطلرینده اودون شلهسینه سؤیکهنیب اوزانمیشدی. آروادی خویلو خانیم بیر الینی بویرونه ووروب او بیری الی ایله قلئیچینین یوموشاق یئرینی چوبوقلا آلیشدیرا- آلیشدیرا چیغیردی:
- دئ گؤروم بو جالاق تایی پری خانیم کیمدیر؟!
قلئیچی مورتوض سیزیلدایا- سیزیلدایا الینی گؤیه قووزایب دئدی:
- ائی آللاه! بو ییخیلاسی مملکتده آرزی ائلهمکده اولمور!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
شئیخ آغا نییه آغلادی؟!
دوکتور جئری
شئیخ آغا آغریدان یوخودان اویاندی. سانجی باغیرساقلارینی کسیردی. زاریلداماغا باشلادی. سسینه آروادی بالاخانیم یئریندن داشلاندی:
- آغا باشینا دولانیم سنه نه اولوب؟- دئیه اوز-گؤزونو جیریب آغلاماغا باشلادی.
برکتلی دوخسان بئش ایللیک عؤمرونده شئیخ آغا بیر کره بئله اولسون خستهلهنیب دوکتورا گئتمهمیشدی. بو اوزدن بو گؤزلهنیلمز آغری اونو دریندن سارسیتدی:
- اؤلورم... تئز اول مورتوضا زنگ وور گلسین...ائی وای اؤلدوم...
اون دقیقه اولمامیش قئلیچی مورتوض اؤزونو ددهلیگینین ائوینه چاتدیردی:
- دده!..دده!.. سنین نه واختیندیر اؤلهسن؟- دئیه اؤکوتمه وورماغا باشلادی.
شئیخ آغا اینگیلدهیه- اینگیلدهیه قلئیچی مورتوضا چیمخیردی:
- تئز اول منی اینگلیستانا گؤتور... دئییرلر اورانین دوکتورلاری اؤلونو دیریلدیرلر.. تئز اول یوبانما...
قئلیچی مورتوض چاش- باش قالدی:
- دده!.. اینگلیستان داناباش کندی دئییل سنی تئز اورایا آپارام.. اوزاقدیر یولدا الدن گئدرسن.. هله اوستهلیک بیز اونلارلا گل- گئدیمیزی کسمیشک!
شئیخ آغانین هارایی گؤیه قالخدی:
- ائی وای اؤلدوم آللاه؛ اؤزون ایرحم ائله!!
بالاخانیم قئلیچی مورتوضون اتگیندن یاپیشدی:
- سن آللاه بیر ایش گؤر.. یوخسا باشسیز قالاجاغیق هاااا...
بیردن قلئیچی مورتوضون گؤزلری پاریلادی:
- منیم بیر دوکتور دوستوم وار، آدی اینگیلیسیدیر.. بابالی دئینلرین بوینونا، دئییرلر اینگیلیس ایگنهسیندندیر. آرتیق اینگلیستانا گئتمگه گرهک یوخدور.
یاریم ساعات سونرا شئیخ آغا دوکتور جئرینین مطبینده ایدی. دوکتور بیر توختادیجی ایگنه شئیخ آغایا ووراندان سونرا اونلاری آزمایشگاها گؤندری.
قئلیچی مورتوض ایله شئیخ آغا سالوندا سیرانی گؤزلهییرکن آزمایشگاهین اوتاغیندان اون دؤرد- اون بئش یاشلی بیر اوغلان ائشیگه چخیب آغلایا- آغلایا گلیب شئیخ آغانین یانیندا اوتوردو. شئیخ آغا الینی اوغلانین باشینا چکیب تومارلایا- تومارلایا دئدی:
- یئکه اوغلانسان نییه آغلاییرسان؟!
اوغلان گؤزلرینی یاشینی آغیدا- آغیدا بارماغی گؤستریب دئدی:
- قانیمی آزمایش ائدهجکدیلر، بارماغیمی کسدیلر.
بو یانیتدان شئیخ آغا ایکی الینی باشینا تاپداییب آغلاماغا باشلادی. گنج اوغلان شئیخ آغانین آغلاماسینی گؤرونجه بارماق آغریسینی اونودوب سوروشدو:
- آغا!.. سیز نییه آغلاییرسیز؟!
شئیخ آغا وایسینا- وایسینا میزیلدادی:
- منده سودوک (ادرار) آزمایشی وئرهجگم!!
***
آخشام اولموشدو؛ شئیخ آغانین آغریسی هله کسیلمهمیشدی. قئلیچی مورتوض زنگ ووروب دوکتور جئرینی شئیخ آغانین ائوینه چاغیردی.
معاینهدن سونرا دوکتور آچیقلادی:
- مطبده دئدیگیم کیمی، بؤیرکلری داش باغلاییب. تاسفله ایندیکی داوالارین کسری قالماییب داشلاری دوشورمور.. ایستهییرسینیزسه داشلار تئزلیکله دوشه بیرآز آلکوللو ایچکی بیلهسینه ایچیردین.
بو سؤزلری ائشیدن قلئیچی مورتوض تئز خالاسی ارینه تئلفون آچدی. بیر گؤز قیرپیمیندا کئفلی ایسکندر بیر قاب عاراق ایله اؤزونو شئیخ آغانین ائوینده یئتیشدیردی. شئیخ آغا عاراغین حارام اولدوغونا گؤره ایچمکدن بویون قاچیریردی آنجاق اؤلومو گؤز اؤنونه آلینجا یاواش- یاواش ایچمگه باشلادی. دوکتور جئری، شئیخ آغانین یاواش- یاواش ایچدیگینی گؤرونجه قاش- گؤز ایله قلئیچی مورتوضا ایشمار ائلهدی. قئلیچی مورتوض جلد اوتاقدان چیخیب آز سونرا بیر یئکه قیف ایله گئری دؤندو. شئیخ آغانی یئرینه اوزادیب قیفی آغزینا قویدولار. کئفلی ایسکندر عاراغی قیفا بوشالتدی.
اوچ-دؤرد ساعات گئچمیشدی. شئیخ آغانین هارای-دادی شوشهلری تیترهدیردی. دوکتور جئری دئدی:
- آغانین داش- قومو اولسایدی بو عاراق هامیسینی ائشیگه تؤکموشدو.. قورخورام آغا پندام اولموش اولا!
کئفلی ایسکندر دئدی:
- ایندی دئییرسن نئیلهیک دوکتور؟!
دوکتور جئری گئچی ساققالینی تومارلایاراق دئدی:
- گرهک شئیخ آغا ایماله اولونا!
سونرا اوزونو قلئیچی مورتوضا توتوب آرتیردی:
- آغانین ان یاخین آدامی سنسن .. بو اؤز ایشیندیر ... باخ گؤر نئیلهییرسن!!
دوکتور جئری ایله کئفلی ایسکندر، قلئیچی مورتوضو شئیخ آغایلا اوتاقدا یالقیز بوراخدیلار.
بیر ساعات سونرا هامی شئیخ آغانین باشی اوسته ایدی. ایماله ده ایشه یارامامیشدی. شئیخآغا اینجارسیز- اینجارسیز یئرینده آغلاییردی:
- آللاهیم منی باغیشلا، جانیمی آلما، عؤمور سونو آغزی عاراقلی، گؤتو یاشلی نئجه حضورونا گلیم؟!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
غیری-مومکون، مومکون اولسا...
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض ترس آوا کندینده چرچیلیک ائدنده بیر سئحیرلی چیراغ اله گئچیرمیشدی. اونو قالایلاماق ایستهینده ایچیندن بیر جین چیخیب سسلندی:
- دیله دیلگینی!
قلئیچی مورتوض جین-نین باشاراتینی یوخلاماق ایستهدی:
- الک ایله خزر دنیزیندن اورمو گؤلونه سو داشییب دولدور!!
جین الینی بئلینه قویوب اینگیلدهدی:
- بو اولاناقسیزدیر! (غیری- مومکوندور) ..آیری دیلگینیز یوخدور مو؟!
قلئیچی مورتوض بیر آز دوشوندوکدن سونرا:
- آنادیلیمیز - تورکجه مدرسهلرده اوخوتدورولسون- دئدی.
جین اؤزونو ییغیشدیردی:
- بویوردونوز هارادان هارایا سو داشیییم؟!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
جیمز بلک (داروشوناس)
جیمز بلک (داروشوناس) (اینگیلیسجه: James Black (pharmacologist)) بریتانیالی بیلیم اینسانی. ۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵ ایل عومر ائلهییب و ۲۲ مارس ۲۰۱۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. جیمز بلک (داروشوناس) سنتاندروز بیلیمیوردودا درس اوْخویوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«James Black (pharmacologist)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده جیمز بلک (داروشوناس) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.