text:
“کیملیکچی سیاست بارهسینده پاتولوژیک تئزلر” کیتابی سانال اورتامدا ایشیق اوزو گؤرمهدن اؤنجه اونون بیر نوسخهسی سایین یونس شاملییه گوندهریلمشیدی. سایین بی کیتابدا گئدن بعضی تئرمینلر، ابهاملار و یانلیشلیقلار بارهده اؤز مولاحیظهلرینی قلمه آلمیشدیر. (باشلیق بیزدندیر.)
توپلومون کؤک و وارلیغیندان قایناقلانان عوصیان، چئشیتلی رنگ لرده فورمالاشیر، و البته بو عصیان فرقلی توپلومسال آلان لاردا چئشیتلی رنگ لر، فرقلی دوشونجه لر و حتی فرقلی آنلایش لارلا اؤزون نومایش ائتدیریر. کیم، نه دن، هاردا، و نه اوچون، عصیان ائتمیشدیر، سورونو، هر زامان بیر دوشونجه نین آنلاماسیندا اؤنملی رول اویناییر. انیسانین دونیا گؤروشو، همن اینسانین صینیف باغلیلیغی و گینه ده آدین چکدیمیز اینسانین تاریخ و یاشام طرزیندن قازاندیغی مدنیت و داورانیش شیوه لری، هر دوشونجه نین آرخاسیندا گیزله نن فمنومئن لر و حتی دوغومودان اؤنجه بئله فورمالاشمیش دوشونجه و دوارانیش شیوه لرنین ائله مئنت لرین گؤرمک، آز- چوخ، مومکون دور. “کیملیک چی سیاست باره ده پاتولوژیک تئزلر” عنوانی ایله قلمه آلینان و یازیچی اؤزو اونو “قارالاما” آدلاندیران ایستاتیک دوشونجه لر ایله دینامیک دوشونجه لرین قارشی دورمالارینی، فرقلی آلان لاردا، گؤسته رمه یه چالیشیر و او دوشونجه لری فلسفه باغلار ایله برابر قلمه چکمیشدیر. قلمه آلینان قونولار، قوشقوسوز، خالقیمیزین بوگونکو حرکاتیندان ان اؤنملی لری سایلیر. بو قلم بیزیم توپلوما نعمت حئساب ائدیلمه لیدیر. بو یازیدا دوزگون تثبیت لر، آراشدیریجی شیوه و زنگین دیل و بو دیلین سؤز خزینه و… تقدیره شایان دیر. یازیلان تئزلرده جیددی قارشیلقلا اوزله شمه دیم. آمما بعضی گؤزومه چارپان آیرینتی لار حاقیندا بیر نئچه جمله یازماق ایسته دیم. بیرینجی تئز: یازیلیر کی “پوْلیس، ایندیکی دورومون گوٍدوٍکچوٍسودور؛ دوٍزگون سیاست ایسه ایندیکی دورومو سوْرغویا چکمک”، و سونرا بئله دوام ائدیلیر کی “پلیس…هرنه یی قانون چرچیوه سینه سیخناشدیریر، آیریٌق لارا یاغی گؤزو ایله باخیر؛ باشقالیق لاری دیٌشلاییر. بیر آنلامدا ایستبلیشمئنتی خائوسا تام حاکیم قیلماق. بوٍتوٍن بونلارا قارشی چیخماق ایسه دوٍزگوٍن سیاستین ایشی دیر. قورتولوشچو سیاست بو نؤقطه ده گئرچکلشیر”. بو تئز ده اوخوجویا ایکی سوآل یارالدیر. بیری بو کی؛ بو تئز ده سیاست و دئولت چیلیک ده “ایستبلیشمئنت” ایله “خاوس،و” بیر- بیرینین قارشیسیندا قویور. یازی بو ایکی قاورامی “پراکتیک ده” قارشی – قارشی یا قویور، فیکیر یا دوشونجه ساحه سینده یوخ. بیر باشقا معنادا، “پولیس” بیر توتالیتر و پولیتیکا بیر خاوسآ دایانان سیاست دن دانیشیر. حال بوکی “توتالیتر” سیاست (پولیس)، گرچکلیک ده بیر آنتی دئمکراتیک و سیستماتیک دوارانیش طرزی دیر، آمما “پولیتیکا” نی گرچکلشدیرن “خاوس” یوخ “دئمکراتیک” سیاست دیر. “خاوس” دوشونجه ساحه سینده هم لازیم و هم دوزگون دور، آمما اینتظام قورولوشوندان یعنی “پولیتیکا”دا بیر آلترناتیو کیمی ایمکانسیزدیر. بیر باشقا دئیشله بو قاوراملار (پولیس و پولیتیکا) یالنیز دوشونجه ساحه سینده موباحیثه یه قویولوردولار و یا سیاست گرچکلشدیرمه سینده. یازی پراکتیکادا بو ساحه له ره یاخین لاشیر، آمما بعضا آلان دئیشیر و نمونه اولاراق “خاوس” یالنیشجا توتالیتر بیر سیاسیته آلترناتیو گوزو ایله باخیر. ایکینجی سی بو کی؛ بورادا یاپیجیلیق دان، یعنی پولیتیکانین یالنیز پولیسه قارشلیغی یوخ، بلکه یاپیجی و اولوملو بیر گلیشمه ده بولونماسینا یول آچان قاورام دان یازیدا گؤزه چارپمیر. منجه بو ایکی قاورام یوخ، بلکه اوچ قاورام ایشله دیلسه ایدی بلکه داها یاپیجی معنادا ایقون چیخیردی. “پولیس”، “خاوس”، “دئمکراتیسم” قاوراملاری ترتیب له توتالیترسیاسیتی، دوشونجه ساحه سینده خاوس و و آلترناتیو اولاراق “دمکراتیسمی” بیر اولوملو آلترناتیو کیمی هر حالدا بورادا بلکه بیر آز داها چوخ آیدینلیق گتیرمک لازیمدیر. ایکینجی تئز: بو رادا سونوج اعتباری ایله چوخ اؤنملی، گه نه ل و دئمکراتیک قوراللارا یاخینلاشیلیب و ایضاح اولونوب. او جمله ده ن: “کیملیک چی سیاست پلولاریزم، تیکل چی لیک (جزء گرایی) و چئشیدلی لیک کیمی قاوارم لاری ساوونمالی، اؤز ایچینده فیکیرآیریلیقلاینی قبول ائتمه لی دیر.”. اوچونجو تئز بوتؤولوک زوراکیلیق قایناغی عنوانی ایله، بوتؤوچولویو اه لشدیرمه چالیشمیسینیز. بو اه له شدیری دوشونجه ده رین لیین چوخالدیر و یازیلیر کی “بیز بوتؤو دئییلیک، دوشمن بوتؤو دئییل، توپلوم بوتؤو دئییل. بوتؤولوک قاورامی توپلوم، اینسان، طبیعت و تاریخ باره سینده اؤن مودئرن بیر آنلاییش دیر” و متنین دوامیندا بئله اوخویوروق: “چکیشمه لردن تام آرینمیش توپلوم یوخ دور. بئله جه ضدیت سیزلیک حئیوان لار جمعیتینده بئله یوخ دور. بشر اؤز گؤزقاماشدیریجی اینکیشافینی آنتگونیزم لره بورجلودور. دئمک، توپلومون یاشاماق شرطی آنتاگونیزم دیر” دوام ائدیر. دیالکتیک ایلکه لره اساسیندا دینامیک قورولوشدان سؤز گئدیر و البته کی بونو رئآل مئیداندا گئنیش واسیطه ده آراشدیریب یازماق لازیمدیر. تضاد یا تناقض، هانکی سی؟ بورادا “آنتاگونیزیم” قاورامی نین ایشله دیلمه سی منیم ذهنیتیم ده بیرآز قاورام بؤحرانینا یول آچدی. بیزیم گنج چاغلاریمیزدا فلسفه ده دیالکتیک قوراللاری چوخ موباحیثه اولوردو. اورادا ایکی قاورام، خصوصن سیاسی آلاندا و بیر سیرا دا صینیف موجادیله سینده ده ایشله نن قاورام وار؛ او قاوراملارین بیری”تضاد” و اوبیریسی ایله “تناقض” ایدی. دوشونجه آلانین دا تضاد “تقابل” معناسیندا ایشله نیردی و تناقض ایسه وارلیق ایله یوخلوغون قارشیلیغی حئساب اولوب و سیاسی ساحه ده “آنتاگونیسم” قاورامی ایشله نیردی. تضاد، بیر یئرده ایکی وارلیغین باریشدا اولماماسی و یا همان ایکی و یا نئچه وارلیغین بیریئرده توپلانانماسی “تضاد” آدلاندیریلیر. توپلومون تامام قارشیلیق لار همان تضاد و یا تقابل چرچوواسیندا آراشدیلیب و آنلاشیلیر، آمما تناقض ایسه تامامن تضاد ایله فرقلی دیر. تناقض نفی ایله اثبات ین، وارلیق ایله یوخلوغون و یا یاشام ایله اؤلومون قارشلیغی حئساب اولونور. تناقضی سیاسی و یا طبقاتی آلانا گتیردیکه “تقابل” تضاد سؤزونون یئرین آلیر و “آنتاگونیسم” باریشیلماز، بیر یئره توپلانماز حالاری ایضاح ائدیر. بو معنادا توپلوم دان انسانلارین، قوروملارین هر بیرینین فیکیرینده بیر دوشونجه یاتیر، آمما بونا باخمییاراق هر ایکی و یا نئچه وارلیق معین کورالار چرچواسیندا بیر- بیری ایله یان- یانا دورورلار و حیات دوام ائدیر. آمما آنتاگونیسم وار یوخ دآوآسیندان مئیدانا گلن بیر قاورام دیر. بیزیم زامانیمیزدا “امپریالیست لره اؤلوم اولسون” و یا “اؤلوم اولسون دیکتاتورا” دئدیینده بیر آنتاگونیستی داورانیشدان سؤز گئدیردی. بو معنادا “امپریالیست” گوج کیمی، خالق گوجو ایله بیر آرادا یاشاما ایمکانسیز سایلیردی و… (البته بو او زامانین و او زامانا باغلی تئزلرایدیلر..) بونا گؤره منجه توپلومن ایچه ری سورون لاریندا آنتاگونیزم دئیر، بلکه تضاد یا تقابل قاوراملاری داها ایقون گلیرلر. دؤردونجو تئز: بو بؤلوم ده فیکیرله ره قارشی آنلایش گؤسته رمک ایضاح اولونور. چئشیت لیلیک لری گؤرمک، فیکیر ساحه سینده دوشونجه لری آغ- قارا گؤرمه مک و توپلومسال حرکت لرده او چئشیت لیلیگه دیققت یئتریمه مرکزینه آلمانی سرگیله ییر و اوچ دوشونجه آلانینا (سولچولوق، میللت چیلیک و دینچیلیک) فرقلیک لری گؤسته ریر. آمما بو بؤلوم ده گؤسته ریلمیر کی بو چئشیت لیلیگی نئجه و هانکی بیر آلان دا گرچک لشه بیلیر. عجبا سولچو، میللت چی و دین چی آخین لار دینی و یا ایدئولوژیک دوشونجه لری اساسیندا قورلان انتظام لاردا بو چئشیت لیلیگه آنلایش گؤسته ریله بیلر می؟ بو سورون یالنیز توپلومون ذهنییتینه یوخ، حاکیمتین ذهنیتنه باغلی بیر سورون دور. باشقا دئیش له سکولار بیر آلت یاپی اولمادان، آدی چکیلن چئشیت لیلیگی قوروماق ممکون دور می؟ فرقلی دوشونجه لرین بیر توپلوم دا یان- یانا یاشاماسی هانکی بر شرایط ده مومکون اولماسینا توخونماق، بو آلان دا لازیم نظره گلیر. بیر باشقا طرفدن ده، معین سیاسی جغرافیانین، مشخص تاریخی ایله هانکی فیکیر آخین لاری نه سونوجو وارمالارین دیققت مرکزینه آلماق لازیمدیر و او آخین لارین تاریخی تجربه لرین نظره آلارکن گله جک گؤرونوم آچیسینی گؤزدن قاچیرماق اولماز. ایملا باخیمدان دا بعضی سؤزجوکرین یازیلیشی گؤزه چارپیردی. منی گئجیشمه ییم اوچون باغیشلایین. یازیچیمیزین یولو آچیق و قلمی ائتگیلی اولسون یونس شاملی
03/28/2016


c: text/html

text:
ساعاتلار روْمانینا اؤتری بیر باخیش – رقیه کبیری
زامانین کشف ائتمه لذتی، یوخسا متنلر چارپیشماسی؟
(ساعاتلار روْمانینا اؤتری بیر باخیش)
ساعاتلارین ثانیهسایاری اؤز آخیمیندا، ایستهمهدن دونیایا آتیلمیش اینسانی هر آن اؤلومه ساری یؤنلدیر. ثانیهسایارین آخیمی آرخادان آتیلمیش خیردا بیر داش کیمی او قدر اینجهدیر کی، زامان آخیمیندا گؤزه گلمیر، حیسّ اولونمور.
آمئریکالی یازیچی مایکل کانینگهام[۱] ساعاتلار رومانینین باشلانغیجیندا گتیرمیش بیر گیریشده ۱۹۴۱- جی ایله ایشاره ائدهرک ویرجینیا وولف-ون یاشامینین سوْن آنیلاریندان دانیشیب، وولفو تانیمایان اوخوجویا لازیمی قدر بیلگی وئریر. ویرجینیا اؤز أرینه و ها بئله باجیسینا مکتوب یازاندان سونرا تلتلهسیک ائودن چیخیب، اوْوُز[۲] چایینا ساری گئدیرکن یوْل اوزو أطرافینی سئیر ائتمهیی بئله اونوتمور. بونونلا بئله ایچیندهکی استرسلر و باشآغری کیمی بیر هیولا، آنجاق اؤلوم عرفهسینده ده اونو راحات بوراخمیر. ویرجینیا ۱۹۴۱- جی ایل ۲۸ مارت تاریخینده جیبلرینه چوخلو داش ییغاراق اؤلومونو قطعیلشدیریب، بوتون قاچیش یوللارینی اوزونه باغلاماق قصدیله شهر کنارینداکی ائولرینین یاخینلیغیندا آخان اوْوُز چایینا ساری گئدیب اؤزونو چایا آتیب، حیاتینا سون قویور.
یازیچی مایکل کانینگهام اؤزو یازدیغی گیریشده، متندن قیراق، تاریخی بیر باخیمدان ویرجینیا وولفون اؤلومونو روایت ائتمکله ایستر- ایستهمز زامان و اؤلوم آدلی عنصرلری، اؤنجه قبول اولونموش (پیشفرض) کیمی اونلاری اوخوجونون ذهنینده جانلاندیریب و ائله بیر زمین یارادیر کی یاشامین بو ایکی أساس تملی (زامان و اؤلوم) رومانین سونوناجان اوخوجونو راحات بوراخمیر.
ویرجینیا وولفون یاشامینی و اونون اؤلوم تاریخینی نظرده آلماییب، یالنیز ساعاتلار رومانینا دایاناراق بو روماندا اوچ قادین کاراکتری اوچ مختلیف نسیلدن، اوچ زامان و اوچ آیری- آیری مکاندا نقش ایفا ائدیرلر. بیرینجیسی، وولفون اؤزودور کی ۱۹۲۳- جو ایلده دالووی خانیم رومانینیی یازاراق اؤزونون پسیکولوژیک خستهلییی ایله ألبهیاخادیر. ایکینجیسی،[۳] براون خانیم آدلی بیر خانیمدیر، ۱۹۴۹- جو ایلده دالووی خانیم رومانینی اوخوماقلا برابر أرینین آد گونو موناسیبتینه اونا شأنلیک تداروکو گؤرمکدهدیر. اوچونجوسو کلاریس وون آدلی بیر Lesbian قادیندیر کی ۲۰۰۱- جی ایلده اؤز شاعیر دوستو و قدیم سئوگیلیسی ریچاردین حال- حاضیردا إیدز خستهلییی ایله ألبهیاخا اولدوغونا باخمایاراق، اونون اوچون شأنلیک مجلسی قورماقدادیر. رومان، بو اوچ قادینین بیر گون یاشاییشینین مختلیف زامانلاردا، آنجاق عینی بیر گونده روایتچیسیدیر. یازیچی هر کاراکترین یاشاییشینی ژوئن آیینین بیر گونونده سحردن آخشامادک حال- حاضیر زامانیندا، دالووی خانیم، وولف خانیم و براون خانیم آدلی فرقلی فصیللرده روایت ائدیر.
بو روماندا یازیچی کانینگهام دا ویرجینیا وولف کیمی بیلینج آخیشی[۴] یازی تکنیکیندن فایدالانیب. وولف خانیمین روایتی ۱۹۲۳- جو ایلده، براون خانیما عایید اولان روایت ۱۹۴۹- جو ایلده و دالووی خانیمین روایتی ایسه اییرمینجی یوز ایلین سونونو إحتفا ائدیر. حالبوکی ساعاتلار رومانینین یایین تاریخی ۱۹۹۸- جی ایله قاییدیر. رومانین روایت قالیبی زامان باخیمیندان دؤرد یئره بؤلونور: تقویمی زامان، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش و گلهجک. بو دؤرد زامان آراسیندا قیریلماز بیر باغلانتی وار. بو قیریلماز باغیم ویرجینیا وولفون یاراتدیغی دالووی خانیم رومانینا دایاناراق، زامان ایله یاشام و اؤلوم عنصرلرینه عایید ذهنی چارپیشمالار دا یارادیر.
کانینگهام بو روماندا اوخوجونو تقویمی[۵]، روایی[۶]، و حیسّی[۷] زامان ایله قارشی قارشییا قویور. یازیچی هر اوچ کاراکتره عایید اولان روایتلرده تقویمی زامانی قئید ائتسه ده، حال- حاضیر زامانیندا روایت ائدیرکن، قادینلارین یاشادیغی زامانلاری بیر- بیرینه باغلاییب، اوستهلیک، تقویمی زامان واسیطهسی کئچیدیله اؤز رومانینی فورملاشدیریب، کیتابین فصیللری آراسیندا زامانا عایید اؤزل بیر هارمونی یارادیب. او، فوْرم واسیطهسیله بو هارمونونو ایندیکی حال- حاضیر زامانیندا اوخوجویا چاتدیریر و اوخوجو هر اوچ کاراکتره باغلی اولان حادیثهلری حال- حاضیرده اوز وئردییی کیمی حیس ائدیر.
رومانین چاپ اولدوغو ایلی (۱۹۹۸) نظرده آلاراق فصیللرین ترتیبی بئلهدیر. (دالووی خانیم، وولف خانیم، براوون خانیم)، (دالووی، وولف، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی)، (وولف، دالووی)، (براون، دالووی)، (براون، وولف)، (براون، دالووی)
و تقویمی زامان هارمونوسو: (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش،گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، اوزاق کئچمیش)، (گلهجک، یاخین کئچمیش).
رومان، کلاریسا وون آدلی ائشجینسل (Homosexual) بیر قادینین روایتی ایله باشلانیر و اونا عایید بیر بؤلومله ده سونا چاتیر. کلاریسا جوان بیر قیز اولاراق، وولفون دالووی خانیم رومانینین کاراکتریله آداش اولدوغو اوچون أسکی سئوگیلیسی ریچارد، اونا دالووی خانیم لقب وئریب. ایندیسه کلاریسا و ریچارد ایکی أسکی یولداش کیمی ایلگیلهنیرلر. حادیثهلرین هامیسی اییرمینجی یوز ایلین سونوندا ژوئن آیینین عینی بیر گونونده، نیویورک شهرینده اوز وئریر. کلاریسانین قیزی جولیا، اسپرم بانکینین تؤرهمهسیدیر. جولیا دا آناسی کیمی ائشجینسلدیر. اوستهلیک، کلاریسانین پارتنری ده اونلارلا برابر بیر ائوده یاشاییر. کلاریسا او گونون آخشامی ریچاردین ادبی اؤدول آلدیغینا گؤره بیر قوناقلیق وئرمهلیدیر. ریچارد ایسه بایسئکسوال Bisexual[۸] بیر کیشی اولاراق إیدز ناخوشلوغونا معروض قالدیغی اوچون ساغلاملیق دورومو هئچ یاخچی دئییل. کلاریسا دالووی خانیم رومانینین کاراکترینه تای سحر چاغی قوناقلیق تؤرهنینه گول آلماق اوچون ائودن چیخیب و نیویورک شهرینده مقصدینه گئدرکن أطرافینداکی حادیثهلرین تاثیری آلتدا ذهنی کئچمیش گونلره دوغرو یؤنهلیر. دالووی خانیم رومانی ایله پارالل کلاریسا دا آدلیم بیر آدامی خیاواندا گؤرور. آنجاق ساعاتلار رومانینداکی او آدلیم آدام ملکه یوخ، بلکه اییرمینجی یوز ایلین سونوندا تانینمیش بیر سینما آکتورودور. نیشانهلره گؤره معلوم اولور اییرمینجی یوز ایلین سونوندا آکتورلارا ملکهلر کیمی قیمت وئریلیر. یازیچی بو حادیثهنی روایت ائدن پاراقرافدا زامان تأثیری آلتدا کولتورل دهییشیکلییی ۱۹۲۳- جو ایلدن ۲۰۰۰- جی ایلهدک گؤسترمکدهدیر. کانینگهام «دالووی خانیم» بؤلومونده چالیشیر حادیثهلری ویرجینیا وولفون یازدیغی دالووی خانیم رومانینن حادیثهلرینه بنزتسین.
ساعاتلار رومانینین هر اوچ بؤلومونده اؤپوشمک کیمی عاطیفی بیر داورانیش گؤرونور. ریچارد کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده، کلاریسا یاناغینی اونا ساری چئویرر. اؤپوشمک کیمی بیر موتیف وولف خانیم و براوون خانیم بؤلوملرینده ده دیققت چکیر. نظره گلیر بو موتیف هر اوچ بؤلومده اؤزل بیر نیشانه کیمی قیمتلهنیر. یازیچی ایسه بو نیشانه واسیطهسیله نهییسه گؤسترمهیه چالیشیر.
دالووی خانیما عایید بوتون بؤلوملر حال- حاضیر زامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسی[۹] ایله روایت اولونور. یازیچی بو بؤلومون باشاباشیندا اییرمینجی یوز ایلین سونوندا، آمئریکا اؤلکهسینه حاکیم اولان اؤزل مدنی کوْدلاری گؤسترمک واسیطهسیله ائشجینسللیک مسئلهسینه عادی بیر مسئله کیمی توخونور. او، اینسانلارین جینسی مئییللری ایله اونلارین اؤزل سئچیملری آراسیندا بیر نؤوع ایلیشیک گؤسترمهیه چالیشیر.
وولف خانیما عایید اولان فصیللرده حادیثهلر ژوئن آیینین بیر گونونده، ۱۹۲۳- جو ایلده، لندندن یاریم ساعات فاصیلهسی اولان ریچموند آدیندا بیر یایلاقدا اوز وئریر. بو فصیلین بوتون بؤلوملرینده ویرجینیا، دالووی خانیم رومانینی یازماقدادیر. ویرجینیا اوچون اؤنملی اولان بودور کی رومان أن گوجلو بیر اثر اولسون. گوندهلیک یاشاییشدا اوزبهاوز اولان خیردا مسئلهلر دالووی خانیم کیمی کاراکتر یاراتماقدا اؤز تاثیرینی یازیچییا بوراخیر. دئمک، یازیچی ایله یاراتدیغی کاراکتر آراسیندا دیالکتیکی بیر ایلگی وار. یازیچینین شخصی أحوالاتی اونون یاراتدیغی کاراکترده تأثیر بوراخیب و روماندا یارانمیش حادیثهلر پراسسی ویرجینیانین شخصی یاشاییشیندان علاقهسیز دئییل.
لندنه گئری دؤنمک فیکریندن علاوه زامانین دهیری و اؤلوم مسئلهسی ویرجینیانین أصلی دغدغهلریندندیر. ویرجینیانین باجیسی ونسا اوشاقلاری ایله برابر اونون ائوینه قوناق گلیرلر. اوشاقلار یول اوزو یارالی بیر قوش تاپیب، ویرجینیانین حیطینده اونلار اوچون قوشا تابوت کیمی بیر یئر حاضیرلاییب، اوستونه گول قویورلار. ویرجینیانین ذهنی اؤلوم مسئلهسی ایله چارپیشماقدا اولارکن یارالی و اؤلو قوشون یئرینده اولماغی آرزولاییر. همین گون ویرجینیا باجیسی ونسانین دوداغینی معصومیانا اؤپندن سونرا دادلی و ممنوعه بیر لذت آلیر. او، ایکی هاوالیدیر. اؤلوم ایله اضطرابلی یاشام آراسیندا هانسینی سئچمک اوچون اؤز ایچینده تارتیشما کئچیر. اونون بو جور ایکی هاوالی اولدوغو دالووی خانیم رومانیندا بئله اؤزونو گؤستریر. رومانین سونوندا دالووی خانیم یا همن کلاریسا انتحارلا یاشاماق آراسیندا قطعی قرارا چاتا بیلمیر. بونونلا بئله نهایت کلاریسانین یاشاماغینا قرار وئریر. ویرجینیا بؤلومونون باخیش آچیسی اوچونجو شخصین دیلیندن و حال- حاضیر زامانیندا روایت اولونور.
اوچونجو بؤلومده لورا براون، بیر ائو قادینی اولاراق ایکینجی اوشاغینا بوْیلودور. او، ۱۹۴۹- جو ایلین ژوئن آیینین بیر گونونده لوسآنجلس شهرینده، یاتاغیندا یاتارکن دالووی خانیم رومانینی اوخوماقدادیر. رومانی اوخویورکن، یئریندن قالخیب، أرینه و اوچ یاشلی ریچی آدلی اوغلونا سحر یئمهیی حاضیرلاسین، یوخسا رومانین آردینی اوخوماق آراسیندا ایکی هاوالی قالیب. اوغلونون و أرینین سسی مطبخدن گلیر. یئریندن قالخماق ایستهدیکده گئنه ده بیر ایکی صحیفه روماندان اوخویور. او گون أرینین دوغومگونودور. لورا چالیشیر گوندهلیک یاشامینین معناسیزلیغیندان دوغولان استرسلره غالیب گلسین. أرینین دوغومگونونو قوتلاماق اوچون کئیک پیشیرمک قرارینا گلیر، بلکه بئلنچی ایشلرله یاشامینا بیر نؤوع معنا وئرسین. بو آرادا قونشو قادین، کیتی، اونون ائوینه گلیب و اوشاقلیغیندا[۱۰] بیر وز تاپیلدیغینی و جراحی عملیاتینین گرکلی اولدوغونو اونا خبر وئریر. لورا همدردلیک اوزره اونو باغرینا باسیر. بو آن هر ایکیسینین دوداقلاری بیر- بیرلرینه یاخینلاشسادا، بیربیرلرینی اؤپمورلر. هر ایکیسی ده گؤردوکلری ایشین نهلییینی یاخچی باشا دوشورلر. هر ایکیسی ده اوزاقلارا دالیرلار. ۱۹۴۹-جو ایلده یقین کی ائشجینسللیک مئسلهسی آمئریکادا تابو کیمی دهیرلندیریلیرمیش.
لورانین استرسی، قونشو قادینی یولا سالاندان سونرا داها دا آرتیر. او، اؤزوندن و گؤردویو ایشدن راضی دئییل. پیشیردییی کئیکی زیبیلقابینا آتیب، باشدان یئنی بیر کئیک پیشیریر. دالووی خانیم کیتابینی گؤتوروب، سونرا اوچ یاشلی اوغلونو قونشولارین بیرینه تاپشیریب، ائودن چیخیر. یاشاییشی اونو تالواسایا سالیب. هر ندن یورولموش، هر ندن بئزمیش بیر حالی وار. دهلی اولماق قورخوسو هئچ ده بعید دئییل. آمما یقینی وار تالواساسینا، استرسینه غلبه ائتمک اوچون تکجه بیر یول وار. اگر ائودن اوزاق بیر یئرلرده تک- تنها قالیرسا بو یولو تاپا بیلر. ضدّیتلی فیکیرلر ذهنینه گلیر. عین زاماندا، استرسلی اولدوغو حالدا، اؤز گئیینیشیندن، ماشینینین تمیزلیییندن، قولاغینا سالدیغی سیرغالاریندان راضیلیق حیسی وار. یاخچی بیلیر کی رستوران و یا کیتابخانا کیمی عومومی یئرلره گئتسه، اورالاردا اؤزو اولماییب، اؤزو ایستهمهدن روْل اویناماق مجبوریتینه معروض قالاجاق. اونا گؤره ده عومومی یئرلره گئتمکدن چکینیر. خیانت ائدن قادینلار کیمی سونوندا بیر هوْتئلده اوتاق توتوب، ایکی ساعاتلیق واختینی اورادا کئچیریر. اؤزونو یاساق ایش گؤرن قادینلار کیمی حیس ائدیر. قورخور هوتئلین مودیری اونو جینسلایشچی کیمی تانیسین. اوتاغا گیریب، یاتاقدا اوزانیرکن یاشاییشینی ترک ائتمیش قادین حیسلری اونا غالیب گلیر. نظرینه گلیر ویرجینیا وولف دا اؤز انتحاریندان اوّل بئله بیر اوتاقدا قالمیشدی. اؤز فیکرینه گولمهیی توتور. او دا بو اوتاقدا هر ایش گؤره بیلر. گاهدان گردهک یاتاغیندا یایلانمیش بیر گلین کیمی حیس ائدیر اؤزونو. آمما نه أرینی گؤزلهییر، نه ده بیر آیری کیشینی. هوتئلین اوتاغیندا یالنیز اؤزویله دالووی خانیم رومانی آراسیندا ممنوعه بیر وارلیق باخیمیندان برابرلیک دویور. نظرینه گلیر هوتئل اوتاقلاریندا اؤلمک چوخ آسان بیر ایش اولا بیلر. بللی دئییل ایندییهجن او یاتدیغی یاتاقدا نئچه نفر اؤزونو اؤلدوروب. بطنیندهکی کؤرپهنی دوشونورکن، یقینی وار اؤزونو اؤلدورمهیهجک. بونونلا بئله بو نتیجهیه چاتیر کی، اؤزونو اؤلدورمک بیر هوتئل اوتاغینا گلمک کیمی ساده بیر ایشدیر. هوتئلدن چیخیب، ائوینه ساری دؤنور. أرینین دوغومگونونو یالنیز اوچ یاشلی اوغلو ریچی ایله جشن توتورلار. أرینین کوْبوت و آبتال اولدوغونو دوشونورکن، عؤمور بویو بو ائوده تلهیه دوشموش کیمی حیس ائدیر اؤزونو. دالووی خانیم رومانینین بیر پارچاسی ذهنینده گزیر. آنباشی اؤزونه وورغولاییر: «عیبی یوخدور… عیبی یوخدور»… قونشو قادین، کیتی، مریضخانادا اؤلوم ایله اوزبهاوز دالاشاراق، او ایسه أرینین و اوغلونون کناریندا اؤزونو أمنیت ایچینده حیس ائدیب و بو أمنیت حیسی اونو ساکینلشدیریر. ویرجینیا بؤلومونه تای لورا براون بؤلوملری ده حال- حاضیر زامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسیندان روایت اولونور.
بو اوچ بؤلومده اوز وئرن حادیثهلردن علاوه، یازیچی نسه عاطیفی بیر داورانیشی گؤسترمکدن دانیشماغا چالیشیر. هر اوچ بؤلومده ده نیشانهلر ایله گؤستریلن بو عاطیفی داورانیشا ایکی آچیدان باخماق مومکوندور. بیرینجیسی، بو عاطیفی عمل قادینلارین ائشجینسللییه مئیللرینی گؤسترمک نیشانهسی اوْلا بیلر. منجه لورا براون ایله قونشوسو کیتی آراسیندا، و ویرجینیانین باجیسی ایله اؤپوشمهیی و ممنوعه بیر حیس یاشاماقلاری ۱۹۲۳ و ۱۹۴۹- جو ایللرده عرف و قانون باخیمیندان ائشجینسللییین نئجه دهیرلندیرمهیین گؤستریجیسیدیر. لاکین رومانین دالووی خانیم بؤلومونه گلدیکده، ریچارد انتحار ائتدییی گونون سحریسی کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده کلاریسا ایکی هاوالی قالمیش بیر حالدا یاناغینی ریچاردا ساری چئویریر. بو داورانیش اییرمینجی یوز ایلین سونوندا بیر قادینین ائشجینسل اولدوغونا گؤره آیری بیر جینسیته مئییل گؤسترمکده ایکی هاوالی قالماغینین گؤستریجیسیدیر. هله ده گنج بیر قیز ایکن گؤل قیراغیندا ریچارد ایله اؤپوشمهسی یادداشیندادیر. ریچارد ایسه او گونو یئنیدن تکرار ائتمک ایستهسه ده، کلاریسا بیرباشا بو عاطیفی داورانیشا قاتیلمیر، یاناغینی ریچاردا ساری توتوب، یالنیز اونون اؤپوشونو تحویل آلیر. بو بؤلومو روماندا اوخویارکن گوستاو کلیمتین اؤلوم اؤپوشو تابلوسو ذهنیمده جانلانیر.
آیری بیر آچیدان بو عاطیفی داورانیشی اؤلومله اؤپوشمک کیمی ده تأویل ائتمک اولار. هر اوچ بؤلومده فرقلی سببلردن آسیلی اولاراق اؤلوم مسئلهسی ویرجینیا، براون خانیم و ریچاردین ذهنینی مشغول ائدیر. ویرجینیانین ألینده یازدیغی کیتابین دغدغهسی و براون خانیمین بطنیندهکی کؤرپهسی ایله اوچ یاشینداکی اوغلو سبب اولور اونلار اؤلوم یئرینه یاشاییشا باغلی قالسینلار. آنجاق إیدز ناخوشلوغوندان یورولوب، یاشاییشدان أل اوزموش ریچاردین هر بیر شخصه، حتی هر گون اونو گؤرمهیه گلن کلاریسایا بئله باغلیلیغی اوزولوب، نهایت، بو مسئله عملی شکیلده اؤلوم سئچکیسیله یئکونلاشیر.
اؤلوم مسئلهسی ده زامان مسئلهسینه تای دالووی خانیم رومانی ایله ساعاتلار رومانینین اوْرتاق نؤقطهلریندن ساییلیر. یازیچیلارا گؤره هانسیسا بیر رومان اؤزوندن اؤنجه یازیلمیش رومانلارین مئیوهسی کیمی دهیرلهنیر. بونونلا بئله چوخ زامانلار بو مئیوهنین هانسی رومانلاردان بارلانماسی هله معلوم اولمور. آمما ساعاتلار رومانیندا یازیچی بوتون گوجونو صرف ائدیر تا نیشانهلر واسیطهسیله بو نکتهنی اوخوجویا چاتدیرسین کی اونون یازدیغی رومان دالووی خانیم رومانینین مئیوهسیدیر. دالووی خانیم رومانینین قطعهلری بو رومانی بزهین و گؤزه گتیرن کاشی دوزمهلرینه بنزهییر.
ژرار ژنتین ترامتنیت (transtextuality) نظریهسی ایله بو متنه یاناشسام دالووی خانیم و ساعاتلار رومانینین آراسینداکی موناسیبتی (Intertextuality) یا متنلر آراسینداکی موناسیبت تکنیکی آدلاندیرمالییام. ژنتین نظریهسینه گؤره بو تکنیکی اوچ حالتده متنلر آراسیندا گؤرمک مومکوندور. بیرینجی حالدا یازیچی مبدأ متن یا متنلرین نه اولدوغونو گیزلتمهیه چالیشیر و بو گیزلی ساخلاماق ادبی اوغورلوق آنلامینا گلیر. ایکینجی حالدا یازیچی آیدین نیشانهلر ایله دیرناق آراسیندا و یا مستقیم قایناق وئرمکله مبدأ متنین ایزینی گؤستریر. اوچونجو حالتده یازیچینین قصدی یوخدور متنلر آراسینداکی موناسیبتی گیزیلی ساخلاسین. بونونلا بئله صراحتله قایناق وئرمکدن ده چکینیب و اؤزل نیشانهلر واسیطهسیله بو موناسیبتی گؤستریر. بئلنچی بیر حالدا یالنیز مبدأ متنی اؤنجهدن اوخویان اوخوجولار متنلر آراسینداکی موناسیبتی سئچه بیلرلر. منه گؤره کانینگهام ساعاتلار رومانیندا متنلر آراسینین اوچونجو نؤوع تکنیکیندن فایدالاناراق بو رومانا اؤزل بیر قورولوش فورمونو باغیشلاماقدان علاوه، هر اوچ بؤلومده چالیشیر اوخوجونو دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئرسین.
ساعاتلار رومانیندا دالووی خانیم رومانی اوچ ضلعی برابر اولان بیر مثلثین ثقل مرکزی، و لورا براون، ویرجینیا و کلاریسانین یاشاییشی ایسه اوچ زاویهده قرار تاپیر. بو اوچ قادینین یاشاییشلاریندا فرقلی تاریخلرده، ژوئن آیینین بیر گونونده اوز وئرن حادیثهلرین هامیسی بو ثقل مرکزیندن (دالووی خانیم رومانیندان) مستقیم تأثیر آلیر.
اؤنجه وورغولادیغیم کیمی هرچند بو قادینلارین روایتی اوچ فرقلی تقویمی تاریخلره عاییددیر، آمما هر اوچ بؤلوم حال- حاضیر زامانیندا روایت اولدوغونا گؤره اوخوجو رومانین اوخونوش پراسسینده زامان فرقینی اونودور. دئمک، رومانین حیسی زامانی، تقویمی زامانین اوستونو اؤرتور. نئجه کی دالووی خانیم رومانیندا حال- حاضیر زامانیندا هر هانسی بیر عادی گوندهلیک عمل کلاریسانی کئچمیشینه آپاردیغی کیمی بو رومانین هر اوچ بؤلومونده ده هر اوچ کاراکتر هر هانسی بیر نیشانه یا نیشانهلر واسیطهسیله دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئریلیر. یالنیز رومانین سونوندا، ریچارد اؤزونو پنجرهدن یئره آتدیقدان سونرا لورا براون کلاریسانین ائوینه گلدیییی آن تقویمی زمان، حیسی زامانی آرخادا بوراخیب و اوخوجونو اییرمینجی یوز ایلین سون ایلینه قایتارماغی باشاریر. و بو آندا معلوم اولور براون خانیم یا همن اوچ یاشلی ریچینین آناسی، همن اؤدول قازانمیش و إیدز ناخوشلوغونا مبتلا اولان ریچاردین آناسیدیر. کانینگهام متنلر آراسینداکی تکنیکدن یارارلاناراق بئله بیر قورولوش فورمونو یاراتماق ایله اوخوجونون ذهنینده تارتیشما یاراتماقدان علاوه متنلر آراسیندا چارپیشما دا یارادا بیلیر. آنجاق بئله بیر قورولوش فورمو سبب اولور اؤنجهدن دالووی خانیم رومانینی اوخوموش اوخوجو آنباشی او رومانا مراجعت ائدیب، یئنیدن ساعاتلار رومانینا دؤنسون. بئلهلیکله ایکی متن آراسیندا جدی بیر چارپیشما یارانیر.
ایللردن سونرا ایکینجی دفعه ساعاتلار رومانینی بیرباشا اوخودوغومدان سونرا کیتابی یئره قویوب، آیری بیر ایشه مشغول اولاندا بئله، رومانین اوچ کاراکتریندن ایکیسی، لورا براون ایله کلاریسا وون، یاپیشقان کیمی ذهنیمدن قوپموردولار. ندنسه رومانین اوچونجو کاراکتری، ویرجینیا وولف، همیشه قیراقدا قالیردی. آمما ندن وولف کیمی بیر کاراکتر منیم ذهنیمدن قیراقدا قالیردی؟!
بونا باخمایاراق کی کانینگهام متنلر آراسینداکی موناسیبتدن فایدالاناراق چالیشیب بو روماندا کلاریسا و لورا کیمی کاراکترلری ویرجینیا وولفون کؤلگهسینده ساخلاسین، ندنسه متندن کنارداکی ویرجینیا وولفا عایید ذهنیمده وار ساییلان بیلگیلر، اوستهلیک، رومانین باشلانغیجیندا ویرجینیا وولفون واقعی اؤلوم لحظهلرینین روایت ائتمهیی سبب اولدو اوخوماق پراسسینده رومانداکی ویرجینیا ایکی آیری کاراکتر کیمی (لورا براون و کلاریسا وون) منیم ذهنیمی چارپیشمایا چکمهسین. دئمک اولار ایکینجی دهفه بو رومانی اوخویاندا ویرجینیایا عایید منیم کشف ائتمه لذتیم یاریمچیلیق قالدی.
آرتیرمالییام ویرجینیا وولف، دالووی خانیم رومانینی یازماغا باشلایاندا اؤنجه اونا ساعاتلار آدی وئرمیشدی. ندنسه بو رومان دالووی خانیم آدی ایله چاپ اولوب!
[۱]– Michael Cunningham
[۲] – River Ouse
[۳] – وئتئران: کؤهنه سرباز.
[۴] – بیلینج آخیشی: فارسجا جریان سیال ذهن.
[۵] – تقویمی زامان: یئر کورهسینین حرکتی ایله اؤلچولن زمان: گون، آی، ایل و اونلارین اجزالاری: ثانیه، دقیقه، ساعات.
[۶] – روایی زامانی: هر بیر حئکایه و روماندا یازیچی بوتون عنصرلری و حادیثهلری و باخیش آچیسینی (زاویهی دیدی) نظره آلاراق، روایتین زامانینی (حال- حاضیر، کئچمیش، گله جک و …) معین ائدیر.
[۷] – حسی زمان: حسی زامانی آنجاق اینسانلارین حیسّلری ایله اؤلچمک اولار. مثلاً، آن وار ائله آغیر و چتین کئچر کی، ایله برابردیر (نئجه کی دئیرلر: دقیقهم بیر ایل کئچدی). عکسینه، ساعاتلار اولور کی آدام دئییر: هئچ بیلمهدیم بو ساعاتلار نییه بو قدر تئز اؤتوشدو. بیلینج آخیشی (جریان سیال ذهن) تکنیکی ایله یازیلمیش رومانلاردا حیسّی زامان اؤنملی عنصردور.
-[۸] Bisexual: هر ایکی جینسه مئیلی اولان کیشی.
[۹] – باخیش آچیسی: فارسجا زاویهی دید.
[۱۰] – اوشاقلیق: فارسجا رحِم.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ولادیمیر قرانات
ولادیمیر قرانات (اینگیلیسجه: Vladimir Granat) (دوْغوم:۲۲ مهٔ ۱۹۸۷ (۳۶ یاش) اولاناوده) بیر فوتبالیست. روبین کازان فوتبال کولوبو و روسیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "2018 FIFA World Cup Russia: List of players" (PDF). FIFA. 17 June 2018. p. 24. 2019-12-02-ده اوریجنال (PDF)-دن آرشیولشدیریلمیشدیر. 2019-02-17-ده یوخلانیب.
قارداش پروژهلرده ولادیمیر قرانات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- اولاناوده دوغوملولار
- دینامو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- زوزدا ایرکوتسک کولوبونون اویونچولاری
- ایسپارتاک مسکو کولوبونون اویونچولاری
- روستوف کولوبونون اویونچولاری
- روبین کازان کولوبونون اویونچولاری
- فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار


text:
آذربایجان دموکرات پارتیسینین، یئنی ایل بیلدیرگه سی: آجیلاری یاندیریجی شیرینلیکلری اومود وئرن بیر ایلی آرخادا قویدوق
آجیلاری یاندیریجی شیرینلیکلری اومود وئرن بیر ایلی آرخادا قویدوق.
گول قونچاسی گولوب دئدی:
موشتولوق، باهار گلیر،
چوللر گولور، سنده گول،
قیزیل لاله زینت وئریر هر یانا
باغدا آچان گوللر گولور سنده گول.
بیر حالدا ۱۴۰۲-اینجی ایلی قارشیلاییریق کی، ایراندا کئچمیش نئچه اونایللرین ان چوخ حادثه لی ایلینی تجربه ائتدیک.
ائله بیر ایل کئچیرتدیک کی، آجیلاری جان یاندیران، شیرینلیکلری اومود وئریجی اولدو…
۱۴۰۱-اینجی ایلده دونیانین ان گلیشمیش اینقلابینا شاهید اولدوق.
بو انقلاب برابرلیگی(جینسییتی، طبقاتی، ائتنیکی و…) برپا ائتمک و حیاتی یئنیدن باشلاماق هدفیله اولوشدو.
بو انقلابدان، ایرانین بوتون ائتنیکلر، مذهبلر، سیاسی و مدنی گوروهلاری حمایت ائدیب، بونو گورستدی کی ایران توپلومو شوونیستی قارا گولمهجهلر دئوریندن کئچیب، بیرلیک یئتکینلییه چاتیبلار.
بو انقلاب اولکه دیشیندا اولان نئچه میلیونون و دیکتاتور آلتیندا یاشایان ۸۵- میلیون اسیرین سسینی ائشیدیب و بو ایکی بویوک جمعییتی بیرلشدیردی. بئله لیکله دیکتاتورا پیام وئردی: سانسور دئورانی کئچیب، میللتین اساسی حاقلارین وئرمکدن باشقا چارهن قالماییبدیر.
یئنه ده، بو خوش ایلده هامیمیز آنلادیق کی، توپلومون ایچ باخیشیندا فرد مطلقلیک بیتیبدی و هر بیر شخصین، مدنی جنبشین لیدری اولماغا یئتنک و حاضیرلیغی واردیر.
همچنین، باخمایاراق قیشین سویوغوندا خویدا باش وئرن زلزله چوخ آجیدی،
باخمایاراق آیری سئچگیلیک قویان، لیاقتسیز دئولتین حمایتینین اسیرگهمهسی( زلزلهده زیان گورموش اینسانلارین تام حاقلاریدی) چوخ چیرکین ایشیدیر، هابئله آذربایجانلا تورکیهنین اینسانسئور یاردیملارینی رد ائتمک غیر اینسانی بیر ایشیدیر، آنجاق
خیرخواه اینسانلارین ، مدنی فعاللارین، اوزللیکله دونیا تورکلرینین، بیرر و یا پارتیلار وریندن و ان.جی. او. لارین پرفسیونال و جانایانان حمایتلری گوزل بیر باهارین موژدهسی اولدو.
بو قیش مین کره بیزه اورگتدی، ایراندا نئچه قاتظولوم گورموش ائتنیکلر، هئچ زامان یالقیز قالمایاجاقلار.
آنجاق رئاللیقلا، حاضیر دیکتاتورون وظیفه سی اولان و اصلاحاتلا سلطنت ایددعاسیندا اولانلارین اوستونده حئساب گئتمهملیدیرلر.
نهایت بو کی، بو ایل بیزه آذربایجان دموکرات پارتیاسیندا بارلی بهره لی و اونودولماز ایل اولدو.
بیز بو حاقدا گئنیش دانیشاجاییق.
۱۴۰۱- اینجی ایلین شیرینلیکلریندن اونلارجا صحیفه یازماق اولار. آنجاق قیساتماق مجبورییتینده ییک.
آجیلیقلارینا گلدیکده، بو ایلده ۶۰۰-نفر جیواریندا سئویملی عزیزیمیزی ایتیردیک.
بو عزیزلر تام بویوکلوکلریله کئچمیش انقلابین اخلاقی و احساسی لیدرلیگینی اله آلمیشدیلار و یا خود معصومجاسینا اوشاقایکن قاتیل حکومتین الیله اولدورولدولر. بیز اونلارین هامیسینا داریخاجاییق.
بونلا یاناشی اونلار مین نفر یولداشلاریمیزدان، یالنیز برابرلیک و عدالتدن دفاع ائتدیکلری اوزدن، توتوقلانیب ایشکنجه و زیندانی اولدولار.
بیز توتوقلانان، زیندانی اولان عزیزلریمیزین حالیندان نیگرانییق.
آیریجا بو ایل گوردوک، توپلومدا آلقیشلامالی یئتکینلیک و دموکراسی اولماغا رغمن، تاسسوفله، فاشیسم، راسیسم، ماکیاولیسم، پوپولیسم هله ده جانلیدی.
نئچه ایللر خالقین میللی ثروتلرینین اوغورلویوب، آزادلیقلاری تاپدایان، ایندیکی دیکتاتوردان اونجه بیر آزلیق، بو انقلابی اوغورلاماغا هئچ بیر چالیشماقدان واز کئچمه دیلر.
تاسسوفله او قدر اخلاقسیزلیق، هده لمه، بسیجی بازلیق، مئدیا شانتاژی فیلان ائتدیلر کی، ایراندان خاریجده یاشایان ایرانلیلار خالقین شیرین انقلابیندان حمایتلرینی دایاندیردیلار.
حاقلی اولاراق توپلوم ایستمیر یالانچی ، اخلاقسیز، راسیسم و ضید دموکراسی بیریلرینین قودرته چاتماغینا آراج اولسونلار.
سونوندا، تاسسوفله اسکی دیکتاتور رژیمیندن قالان بیریسی، خالق اینقلابینی پنجر بیر اوتوبوسا میندیردی کی، چیخیلماز یولدان باشقا بیر یول تانیمیردی.
بو اینقلاب اوغورلوغوندان سونرایدی کی، قیزلاریمیزا بیولوژیک حمله اولوندو. بیز بو اخلاقسیزلیقلاری هئچ زامان اونوتمایاجاییق.
بو ایلین ایکی آجی اولایی داها اولدو.
بیری بو کی، کئچن ایللره تای و داها شیددتله میللتین احتیاجلارینی آلماق توانی آزالیب و سوفرهلر اوولکیندن داها چوخ کیچیلیبدیر.
بیز خالقین دولانیشیندان نیگرانیق و بو آجیلیغین اوزون سوره دوامینین زیانیندان قورخوروق.
ایکینجی بو کی، چوخ تاسسوفله بو نوروز بایرامیندا آذربایجانین دموکراتیک حرکتلرینین اسکی یولداشلارینین بیر نئچهسی آرتیقدا کناریمیزدا اولمویاجاقلار. هامیسینین خاطیرین عزیزلیب، حورمتله آنیریق.
۱۴۰۲-اینجی ایلین یازی بیزه دئییر،
باخمایاراق قیشیمیز قورو سویوقدور، اورکلریمیزه قووت. باهار یاخیندی. بیرلیکده باهارا ساری آددیملاییریق.
آذربایجانین دموکرات پارتیسی.
۱۴۰۱ اسفند—۲۰۲۳ مارچ


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
نوکیا ان۸۶ اینگیلیسجه: Nokia N86 8MP فنلاندلی نوکیا شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل تلفون. نوکیا ان۸۲-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. بۇ جیهاز نوکیا ان۸ موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب. سیمبیان ایشلهدیم سیستمینده ایشلییر.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nokia N86 8MP»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
فایللار
قارداش پروژهلرده نوکیا ان۸۶ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
دراوا چایی
دراوا چایی (اینگیلیسجه: Drava، فارسجا: دراوا، آلمانجا: Drau، ایتالیاجا: Drave (cours d'eau)، عربجه: درافا، روسجا: ДpaBa) ایتالیا اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۷۴۹ کیلومتر دیر. بۇ گۆن دراوا چاییندان ثانییهده ۶۷۰ متر مکعب سۇ آخیر. و دانوب و اوسییکنا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دراوا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Drava»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
درگی
درگی یا دا مجله — کۆتلهوی اینفورماسیون وسیلهسی اولوب، چوخصفحهلی دؤوری نشر، یۆکسک پوْلیقرافیک سویهسی ایله فرقلنن، متبوعاتدا رکلام وسیلهلریندن بیری. درگیلر اساساً گۆندهلیک باش وئرن و تئز–تئز دییشَن حادیثهلرین ایشاغیلاندیریلماسی ایله مشغول اولمورلار. اونلار هفته، آی کیمی موعیَّن بیر دؤورۆ احاطه ائدن زامان عرضینده باش وئرمیش حادیثهلری دریندن تحلیل ائدیرلر. درگیلر اۇزۇن مۆدّتلی ایستیفاده اۆچۆن نظرده توتولور، بو سببدن ده اونلار داها قالین جیلده مالیک اولور و داها کئیفیَّتلی کاغیذدا چاپ ائدیلیر.[۱]


text:
لوسیشن نایسه چایی
لوسیشن نایسه چایی (اینگیلیسجه: Lusatian Neisse، فارسجا: لوسیشن نایسه، آلمانجا: Lausitzer Neiße، ایتالیاجا: Neisse (rivière)، عربجه: نايسه، روسجا: Hыca-Лyжицka) چک جومهوریتی اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۵۲ کیلومتر دیر. بۇ گۆن لوسیشن نایسه چاییندان ثانییهده ۳۰ متر مکعب سۇ آخیر. و اودرنا تؤکولور.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده لوسیشن نایسه چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lusatian Neisse»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
یزدکان
یزدیکان(Yezdikăn) خوی بؤلگه سینین کندلرینین بیری دیر.
نوفوس
بو کندین نوفوسو ۲،۷۲۴نفردیر کی خویون بؤیۆک کندلریندن ساییلیر.
دیل و دین
بو کندین بۆتۆن اهالیسی تۆرک دۆرلر و آذربایجان تۆرکجهسی ایله دانیشیرلار. یزدیکان خویون کۆره سۆننۆ کندلریندن ساییلیر، آمّا بو کندین دیلچهسی آیری کۆره سۆننۆلردن فرقی وار و خوی و تبريز دیلچهسینه بنزهییر[قایناق گؤسترین]. یزدیکانین اهالیسی مۆسلمان و سۆننۆ دۆرلر.
یئمهلیلر
گۆنهباخان توخومو ، قاباق توخومو ، جویز ، آغارتیلار و فصلی میوهلر(آلما ، اریک و...) بو کندین یئمهلیلری دیر.
گزمهلی و گؤرمهلی یئرلر
کورامان منطقهسی ، یزدیکان چمنی ، گالاجیک و دشتو یئرلری کندین گؤرمهلی یئرلریدیر.
جوغرافیایی یئرلشمهسی
یزدیکان یۆکسک داغلارین آراسیندا یئرلشیب دیر و اونون هاواسی یایدا ایستی و قیشده ایسه سویوقدور.بو کندین یۆکسلییی دنیز سولاریندان ۱،۱۶۰ میتردیر.


text:
ویکیپدیا:سیاستلرله تاپشیریقلار
ویکیپدیا سیاستلر ایله تاپشیریقلاری ویکیپدیا جامیعهسی طرفیندن ایختیلافلار حلّی، اۆصۇللاندیرماق و آچیق و گئچرلی بیر بیلیکلیگه چاتماق اۆچون قۇرولوبدور. بۆتون سیاستلری اوْخوماغا گرک یوْخدور آنجاق بئش کؤک داشی سیاستلرین قیساسی اوْلاراق اوْخوماغی اۇنوتمایین.
اصلی سیاستلردَییشدیر
دییشدیرمهدن قاباق بۆتون سیاستلری اوْخوماغا گرک یوْخدور، آنجاق بۇ اهمیتلی سیاستلری ویکیپدیا کؤکو اوْلاراق، اوْخوماغی تاپشیریریق:
- ویکیپدیا ایجماع اۆستونده چالیشیر. ایجماع ویکینین ذاتیندادیر. (ویکیپدیا:ایجماعا باخین)
- ویکیپدیا بیر بیلیکلیکدیر. بۇ هدف ایله اۇیغون اوْلمایان یازیلار ویکیپدیادا اوْلمامالیدیر.
- بۆتون چالیشانلارا حؤرمت گؤسترین. ویکیپدیا ایشلدنلرینین فرقلی کۆلتورلر و باخیشلاری اوْلا بیلر، اوْنلارا حؤرمت گؤسترین. جمعی بیر ایشین باجاری سیرّی قارشیلیقلی حؤرمتدیر.
- کوْپیرایتی قوْرویون. ویکیپدیا بیر آچیق بیلیکلیک اولدوغو اۆچون، ایچیندهکیلر کرییتیو کامانز لیسانسی آلتیندا یاییلیر، کوْپیرایتی پوْزان یازیلاری بۇرا گیردیرمک، ویکیپدیایا چوْخلو چتینلیکلر یارادا بیلر.
- طرفسیز اوْلون. مقالهلر طرفسیزلیک ایله یازیلمالیدیر و بۆتون باخیشلار مقالهده گلمهلیدیر.
- مؤعتبر اوْلون. ویکیپدیا مقالهلری ویکیپدیا:یوْخلانیلابیلرلیک اوْلمالیدیر و بۇ قایناقلارا ایستاندارد اوْلاراق ایرجاع وئریلمهلیدیر.
بیرده باخدَییشدیر
ویکیپدیا قانونلاری ایله داها چوْخ تانیش اوْلماق اۆچون، بۇ صفحهلری اوْخوماغی تاپشیریریق.
- ویکیپدیا بئش کؤک داشی، دییشدیرمهلرینیزی باشلاماق اۆچون اوْنلاری بیلمک گرکدیر.
- ویکیپدیا:سیاستلر لیستی ، بۆتون ویکیپدیا قانونلاری ایله تانیش اوْلماق اۆچون.
ویکیپدیا قانونلاری ایکی یئره بؤلونور:
ویکیپدیا سیاستلری، بۆتون ویکیپدیالاردا عۆمۇمی توافوق ایله تعریف اوْلونوبدور و بۆتون ایشلدنلر اوْنلاردان ایطاعت ائتمهلیدیر.
ویکیپدیا تاپشیریقلاری، اوْنلاری رعایت ائتمک ایشلدنلره اوْلدوقجا تاپشیریلیر.
سیاستلرین یارادیلیشیدَییشدیر
سیاستلر چوْخلو ویکیپدیالارین بنزر وضعیتی اۆچون، اینگیلیسجه ویکیپدیادان آلینیبدیر، آنجاق اۇیغون اوْلمایان یئرلرینی ایجماع ایله دییشدیرمک اوْلار.
سیاستلر دییشدیرمهسی قایناغی بۇ یوْللاردان اوْلا بیلر:
- عملی و دانیشیقسیز اوْلاراق چوخلو ایشلدن طرفیندن قبول و عمل اوْلونان بیر یوْل یؤندم.
- بیر قاباقکی قانونو دییشدیرمک اۆچون قۇرولان سس وئرمهده ایجماعا چاتماق.
- جیمی ویلز، هیئت امنا یا دا گنیشلندیرنلر طرفیندن سیاست دییشدیرمه تصمیملری. بۇ سیاستلر چوْخلو کوْپیرایت، حۆقۇقی مؤوضوعلارلا ویکیپدیا سرورلرینه باغلی مؤوضوعلاردا اوْلور.
سیاستلر، یؤنرگهلر، اینشالار و غئیره فرقلریدَییشدیر
بۇ صفحهلرین هامیسی ویکیپدیا: آد فضاسی ایله باشلانیر.
- تاپشیریقلار: بۇ صفحهلرین ایچیندهکیلر: (۱) ایجراییدیر (بیر ایشین گؤرولوب یا دا گؤرولمهمهسی تاپشیریلیر) (۲) ایجماع ایله قوْیولوبدور. بیر یؤنرگه برک و دییشیلمز قایدا دئییل، اۇیغون اوْلمایان یئرده اوْنلاردان وازگئچیب یا دا ایجماع ایله دییشدیرمک اوْلار.
- یؤندملیک یازیلیش و آدلاندیرما مؤوضوعلاری ایله باغلی یؤنرگهلردیر.
- سیاستلر: یؤنرگهلر کیمی ایجماع ایله اوْنلاری دییشدیرمک اوْلار، آنجاق اوْنلارین ترسینه رسمی، و آز ایستیثنالیدیر.
- پروسهلر: ویکیپدیادا فرقلی ایشلرین گؤرولمهسینین یوْل-یؤندمینی آچیقلاییر. اؤرنک اوْلاراق سیلمه سیاستی ، مقاله سیلمهنین پروسهسینی آچیقلاییر.
- کؤمکلر: ایشلدنلره ویکیپدیادا چالیشماغی اؤیردن صفحهلردیر. کؤمکلر بیر ایشی نئجه گؤرمگی، یؤنرگهلر ایسه بیر ایشی نهدن و هاچان گؤرمگینی آچیقلاییرلار.
سیاستلر نئجه ایشلهییر؟دَییشدیر
سیز بیر ویکیپدیا دییشدیریجیسیسینیز! ویکیپدیانین باشچی و یییهسی یوْخدور و دییشدیرنلر آراسیندا سیرالاما ایله اۆستونلوک یوْخدور. بۇنا گؤره، ویکیپدیا دییشدیرنلری مقاله دییشدیرمهسی و دانیشیقلارا قاتیلماق کیمی یوْللارلا ویکیپدیا سیاستلرینین ایجراسینی تأمین ائدیرلر. آنجاق مدیاویکی یازیلیم و واندالیزم کیمی سیاستلره باغلی مؤوضوعلار حساس و اهمیتلی اوْلدوقلاری اۆچون، تکجه ایدارهچیلر طرفیندن گؤرولور.


text:
کوراوغلویلا کچل حمزه یازار:« صمد بهرنگی» – چئویرن:«منیژه جمنژاد»
سانکی حسن پاشا یوخودان آییلدی. دیسکینیب دئدی: یوخ جانیم، نه کوراوغلوسو. دئمک بیز ائله آخماقیق کی کوراوغلو گلیب بیزی ائششک یئرینه قویوب قیرآتی آپارا؟ کوراوغلو گئنه اوخوردو: بیزه مراد بَیلی دئیهرلر. مئیداندا ایگید کیمی دایانارام. اوجا داغلارین باشیندا خانلارین، شاهلارین کروانلارینین قاباغینی کسرم. داغلاردا های کوی سالارام. باغیریرسام، سربازلار شهریوی، قالاوی قویوب قاچارلار. حسن پاشا گؤردو خیرخیراسینا دک باشینا بؤرک کئچیب، ایش ایشدن کئچیب. دو٘نیا گؤزونده قارالدی، قورخودان تیتره دی. امر ائله دی تئز قالانین قاپلارین باغلاییب، کوراوغلونو توتسونلار . کوراوغلو گؤردو قالانین قاپی لارینین بیری باغلاندی. او٘زونو حسن پاشایا توتوب اوخودو: بیر خبرچی دن دویدوم کی قالانین بئش یولو وار، نعره چکسم، هامیسی آچیلار. بونو دئیب ایکینجی یولدان چیخماق ایسته دی. قوشون قاباغین آلدی، کوراوغلو شمشیرین چکدی، سو٘رویه قورد ووران کیمی اؤزونو قوشونا ووردو. باشلار خیار کوتویو کیمی یئره تؤکولوردولر، آما قوشون ائله چوخودو کی یول آچیلمیردی. کوراوغلو او٘چونجو یولدان گئتمه یه چالیشدی. اورادا اوقدر داش دان قومدان توکموشدولر کی آت یولونو تاپا بیلمیردی. کوراوغلو گئنه اؤزونو دوشمانین لشکرینه ووروب، اؤلونو اؤلو اوسته قالادی. قیرآت دا دیشیله پنجه سی له کوراوغلودان دالی قالمیردی.
توقات قالاسینین اوچ یانی قورولوق، بیر یانی سو ایدی، وحشی تونا( دانوب) چایی. حسن پاشا بو یولو آچیق قویموشدو، کوراوغلو یا سربازلارینین الی له اؤلدورولسون، یادا اؤزونو سویا ووروب، بوغولسون دئیه.
کوراوغلو گؤردو یوللارین هامیسی باغلی دیر، چوخ شمشیر ووروب سرباز اؤلدوردوکجه یوللاری داها چوخ باغلیا جاق. تونا چایینا ساری باخیب گؤردو یول آچیقدی. قیرآتی او طرفه سو٘روب دئدی: آتیمی اوینادیرام دوشمانین او٘رهیین او٘زهم. بوگون گرک پاشادان یئددی ایللیک تالان آلام، قیرآت بیر او٘زگونچو کیمی تونا دان کئچهجک. بونو دئییب اؤزونو سویا ووردو. سو آتین قولاقلارینا دک چیخدی. کوراوغلو سویون چوخ گوجلو اولدوغونو گؤردو. آت اومودسوز جاسینا ال آیاق چالیردی. اللرین قیرآتین بوینونا سالیب دئدی: آی منیم جئیران آتیم، آی منیم قارتال قانادلی آتیم، تئز اول، یئیین له. سحر آخشام تومارلایاجاغام سنی. قیزیلدان ناللایاجاغام سنی، نه جور اولورسا منی بوردان چیخاردیب، چنلی بئله یئتیر. قیرآت کوراوغلونون آوازین ائشیدیب سانکی قاناد چیخارتدی. او٘زه او٘زه اؤزونو چایین او تایینا یئتیردی. کوراوغلو چؤنوب باخیب گوردو حسن پاشا هله ده قالادان آشاغا ائنمهییب. سسله دی: آهای پاشا، بو دفعه اورون باشیندا گیزلنیب، الیمدن قاچدین. گلن سفر گؤروم هاران وار گیزلنه سن. گئنه گؤروشه جه ییک!… بونو دئییب یولا دو٘شدو. گلیب گلیب چنلی بئله یئتیشدی. قیرآت چنلی بئلین اییین آلینجا ائله کیشنه دی کی، سسی داغا داشا دو٘شدو. یولداشلار هامیسی کوراوغلونو دؤوره له ییب، سوروشدولار: کوراوغلو، خوش گلمیسن! دئ گؤرهک نه لر گؤردون؟ آتی نئجه تاپیب گتیردین؟ کوراوغلو باشینا گلنلری دییرماندان تونا چایینا جان یولداشلارا دئدی. یولداشلار اونو اینجیتدیکلریندن پئشمان اولوب باشلارین آشاغا سالدیلار. کوراوغلو دئدی: او٘زولمه یین. سیز حاقلییدینیز. من هر گلنه اینانیب، آتین آچارینی کچله وئرمه مه لییدیم. ایندی اولان اولوب. آما بونو دا بیلین، منه ده کوراوغلو دئیرلر! نیگار خانیم گؤردو کوراوغلو گئنه داشماقدادی. یولداشلارا گؤز ووروب دئدی: کوراوغلو بیز سنین گئرچکدن کوراوغلو اولدوغونو بیلیریک.یوخسا سنین دؤوره وه ییغیشمازدیق! دو٘زدوکی ایگید سن، قورخمازسان، ایشلرین یول یؤنده مین بیلیرسن، آما اؤز آرامیزدا قالسین قاراشین سان، او٘ز گؤزون ائله بیر شئی دئییل! … یولداشلار گو٘لدولر، کوراوغلو اؤزو ده گو٘لدو. سونرا سازی باغرینا باسیب اوخودو: آی منه قاراشین دئیَن گوزل، سنین قاشلارین قارا دئییل می؟ بوینونا آخان ساچلارین قارا دئییل می؟ آی چنلی بئل گوزلی، او آیا گونشه بنزر او٘زونده کی خال قارا دئییل می؟ کوراوغلو او٘رهکدن سئور سنی، سازیما آوازیما قولاق وئر، او گؤزلرینه چکیلن سورمه قارا دئییل می؟
سون 🌼🌸
۱۳۴۷ یای
ادبیات سئونلر کانالی


text:
۱۹۱۷ (میلادی)
میلادی ۱۹۱۷-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن یئددینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ دسامبر - اینگیلیس اوْردوسو عثمانلی دؤولتینین تابعیّتینده اوْلان قۆدس شهرینی ایشغال ائدیب.
- ۸ نوْوامبر - لنین سوْوِت روسیه حؤکومتینین صدری اوْلموشدور.
- ۷ نوْوامبر - رۇسیهده اوْکتوبر حربی چئوریلیشی باش وئردی و لنین-ین رهبرلیگی ایله بوْلشویکلر حاکمیتی اله آلدیلار.
- ۷ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اوتریش-ماجاریستانا ساواش اعلان ائدیب.
- ۶ نوْوامبر - بوْلشویک اوکتوبر اینقیلابی٬ لنین و تروچکی پتروقراددا حؤکومتی اله کئچیردیلر.
- ۶ دسامبر - فنلاند روسیه ایمپیراتورلوغوندان آسیلیلیغیندان قۇرتولوب اؤز دؤولت باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۶ آوریل - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ آلمانا ساواش آچاراق بیرینجی دۆنیا ساواشینا قاتیلدی.
- ۵ مارس - وودرو ویلسون٬ ایکینجی دفعه آمریکا جومهور باشقانی اوْلدو.
- ۳۱ مارس - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ ویرجین آدالارینین بیر بؤلومونو دانمارکدان ۲۵ میلیون دولارا آلدی.
- ۲۸ دسامبر - بریتانيادا قادینلارا سئچکی حۆقوقو وئریلیب.
- ۲۶ مارس - بیرینجی دۆنیا ساواشی: چاناققالا بوْغازیندا آنادوْلو یاخاسیندا خیدمت ائتمک اۆزره عثمانلی ۱۵-جی قوْلاوْردوسونون تشکیلی.
- ۲۶ اوْکتوبر - باکیدا "ایسماعیلیه" بیناسیندا موساوات پارتیاسینین ایلک قورولتایی کئچیریلدی.
- ۲۵ نوْوامبر - روسیهده مۆؤسّیسان مجلیسینه سئچکیلر کئچیریلمیش٬ بۇ سئچکیلرده بولشِویکلر جمعی ۲۵٪ سس آلا بیلمیشدیلر.
- ۲۰ نوْوامبر - اوکراین جومهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر.
- ۲۰ دسامبر - روسیه و آلمان آراسیندا باریش دانیشیقلاری باشلامیشدیر.
- ۲ نوْوامبر - بؤيوک بریتانیا خاریجی ایشلر ناظیری لوْرد آرتور جئيمس بالفور بریتانيا صهیونیستلرینین لیدری لوْرد لايوْنل اۇوْلتر روْتشیل-ده مکتوبوندا بؤيوک بریتانیا حؤکومتینین "يهودی خالقی اۆچون فیلیسطینده میلّی مسکنین يارادیلماسی"نا راضیلیق وئردیگینی بیلدیرمیشدیر.
- ۱۸ دسامبر - تۆرکیه و شوروی آراسیندا ارزینجان آنلاشماسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۷ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ویرجین آدالارینی ۲۵ میلیون دوْلارلا دانمارکدان آلدی.
- ۱۵ نوْوامبر - روسیه تزار اوْردوسونون بۇراخیلماسی حاقّیندا فرمان وئریلیر.
- ۱۵ نوْوامبر - روسیه خالقلارینین حۆقۇقلاری اعلامیهسی اعلان ائدیلیر.
- ۱۵ مارس - ایکینجی نیکولای قارداشی میخاییل نفعینه تختدن چکیلدی.
- ۱۵ ژوئن - جان فن، پروفسور و پژوهشگر آمریکایی
- ۱۵ دسامبر - موْلداوی خالق جومهوریسی اعلان ائدیلیب.


text:
۲۷ اوْکتوبر
۲۷ اوکتوبر:
۱۸۰۶ — ناپلئون بوناپارتین رهبرلیغی آلتیندا فرانسه اوردوسو برلینی توتدو.
۱۹۰۴ — نیویورکدا ایلک مترو خطی ایستیفادهیه وئریلدی.
۱۹۲۴ — شوروینین ترکیبینده شوروی اؤزبکیستانی یارادیلدی.
۱۹۷۱ — کونگو دموکراتیک جومهوریتینین آدی دییشدیریلهرک زئیر اولدو.
۱۹۷۸ — مصر رئیسجومهورو انور سادات و ایسرائیل باش ناظیری مناخم بگین کمپ-دیوید راضیلاشمالارینا گؤره نوبل صولح جاییزهسینه لاییق گؤرولدولر.
۱۹۸۲ — چین رسمی اولاراق اهالیسینین سایینین ۱ میلیاردی کئچدیینی تصدیقلهدی.
۲۰۰۵ — اسلوونیده مئهدی حوسینزادهنین عابیدهسی آچیلدی.
۲۰۰۸ — سوئدده ایلک مترو خطی ایستیفادهیه وئریلدی.


text:
هیدروسفر
هیدروسفر (قدیم یونان دیلی: Yδwp — سۇ و شابلون:Lang-el2 — سفرا-کوره،طبقه) – یئرین سۇ طبقهسی. بورا اوقیانوس و دنیزلر، قۇروداکی سۇ شئیلری اوْلان بوزلاقلار، یئرآلتی سۇلار، چایلار و گؤللر داخیلدیر.
هیدروسفرین منشیی[دَییشدیر]
سو یئرده ان چوْخ یاییلمیش مینرالدیر. سۇ ایله زنگینلیک یئرین کوسمیک اؤزللیکیدیر. چتین ارین کومپوننتلر مانتیدا قالمیش، تزرینلر بازالت شکلینده یئر قابیغینی عمله گتیرمیشدیر. اۇچوجو کومپوننتلرله سۇ بوخاری دا یئر سطحینه قالخمیشدیر.
پالوزویون اوّلینده یئرین هودروسفری چاغداش حجمینه یاخین اوْلموش و اوْ زاماندان بری چوْخ دییشممیشدیر. مانتیدان ایندی ده سۇ آیریلیر (ایلده 1 km³-ا یاخین)، اوْنا ''یوونیل سۇ'' دئییلیر.
پروتروزویدان اعتباراً جانلی مادهلرین کۆتلهسی آرتماغا باشلامیشدیر. هیدروسفرین(هم ده آتموسفرین) اینکیشافیندا فوتوسینتز فعال ایشتیراک ائتمیشدیر. پالوزویدا لاوراسی و قوندوانا شدتلی داغ املگهله اینکیشافی کئچیرمیشدیر. اوقیانوس و دنیزلرین ساحهسی بؤیوموشدور. مزوزویدا و پالوژنده لاوراسیانین و قوندوانانین پارچالانماسی نتیجهسینده چاغداش اوقیانوسلار یاراندی. اوقیانوسلارین یاشی مۆختلیف دیر. ان قدیمی ساکیت اوقیانوس،داها جاوانی ایسه اطلس اوقیانوسودیر. هیدروسفرین حجمی بارهسینده اۆچ فیکیر واردیر:
- حجمی ثابت قالمیشدیر.
- حجمی بؤیوموش.
- حجمی کیچیلمیشدیر.
هیدروسفرین ثابتلییی هیپوتزینه گؤره سۇیون عمله گلدیی هیدروژن و اوکسیژن آتوملارینین سایی ژئولوژی دؤوور عرضینده ثابت کمیتدیر. بۇ موددها عۆمومی معلوم حقایقلارا: ۱) یئر ایله اوزای آراسیندا مادهلر مۆبادیلهسی حقایقینا، ۲) طبیعتین اینکیشافی حقایقینا ضیددیر. عالیملرین چوْخو هیدروسفرین فاصیلهسیز بؤیومهسی کاورام (مفهوم)سینا ترافداردیر. تخمینی حسابلامالارا گؤره هیدروسفرین ۱۰۰۰ ایل عرضینده اوْرتا حسابلا ۱&نبسپ;مم بؤیویور. هیدروسفرین کیچیلمهسی فرضیهسی یئرین تکیندن سۇ گلمهسی پروسسینین قورتارماسینا، اوْنون لیتوسفرده گئدن فیزیکی و کیمیوی پروسِسلر نتیجهسینده فاصیلهسیز و سوْنسوز اوْلاراق باغلی حالا کئچمهسینه اساسلانیر. یئرین تدریجاً قوراقلاشماسینا بؤیوک صحرا و مرکزی آسیانین آریدلشمهسی ایله تصدیق اوْلونور.
هیدروسفر دۆنیا اوقیانوسیندان، قورونون سولاریندان (چایلار، غؤللر، بوزلاقلار)، هابله بئله یئرآلتی سولاردان عبارتدیر. بئلهلیکله، لیتوسفر و آتموسفر کیمی هیدروسفر ده آراسیکسیلمزدیر. هیدروسفره، عادتاً، آتموسفرین بوخارشکیللی و داملا-مایع سویونو عایید اتمیرلر. سوْن هسابلامارا گؤره هیدروسفرین حجمی تقریباً ۱،۵ ملرد. km³-ا برابردیر. سۇیون اساس کۆتلهسی-۱ ۳۷۰ ۳۲۲ مین km³-i(۹۴%-ا یاخین)اوقیانوسلاردا جملنمیشدیر.


text:
آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایستیقلال ساواشی
آمریکا باغیمسیزلیق ساواشی — ۱۷۸۳-۱۷۷۵ ایللری آراسیندا بؤیوک بریتانیا و قۇزئی آمریکاداکی اوْناۆچ مۆستعمیره آراسیندا کئچیب آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین قۇرولماسی ایله سوْنوجلانان ساواش. آمریکا اینقیلابی اوْلارق دا بیلینیر.
سببلری[دَییشدیر]
تدریجاً موستملکهلرده متروپولییایا قارشی ناراضیلیق، اعتراض و کۆتلوی(توده) آکسییالار باشلادی. بۆتون بونلار طبیعی و قانوناویغون بیر حال ایدی. اینگیلیس لر یئرلی اهالینی سایا سالمادان، عکسینه، وۇروب سیرادان چیخآرداراق ینی جمعیت، ینی قورولوش و دؤولت یاراتماق ایستدیکلری اۆچون طبیعی اوْلاراق اؤز اؤولادلاری اؤز اۆزلرینه قاییتمالی، اوْنلار دا اینگیلیسنی سایا سالماماغا باشلامالی ایدیلر. اوّلجه ایسکاتلنددا، ۱۷۱۷-جی ایلده ایسه اینگیلیسده یارانمیش ماسون تشکیلاتی اۆچون ایسه دونیا آغالیغی ادعالارینی گرچکلشدیرمکدن اؤترو گئنیش و خام مکان لازیم ایدی. اوْنلارین تهریکی ایله قوزئی آمریکاداکی اینگیلیس موستملکهلرینده اینگیلیس علیهینه و موستقیللییه جان آتان سیاسی تشکیلاتلار یاراندی. ۱۷۷۵-۸۳-جو ایللرده قوزئی آمریکادا ایستیقلالیت اۇغروندا مۆحاریبه باشلاندی. بۇ مۆحاریبه نتیجهسینده اینگیلیسنین حؤکمرانلیغینا سوْن قویولدو و ۱۷۷۶-جی ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری (آمریکا بیرلشمیش ایالتلری) یاراندی. ۱۷۸۳-جو ایلده ورسال صۆلح مۆقاویلهسینه اساساً اینگیلیس آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-این موستقیللیینی تانیدی. بۇ مۆحاریبه نتیجهسینده بیرده تورپاق مولکیتیندهکی فودالیزم اۆنسورلری لغو ائدیلدی، حاکمیّت بوریوازیانین و تورپاق صاحبلرینین الینه کئچدی. ۱۷۸۷-جی ایلده ینی آنا یاسا قبول اوْلوندو. بۇ آنا یاسا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-ı فدرال دؤولت کیمی رسمیلشدیردی. ۱۷۸۹-جو ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا ایلک باشکان سئچکیلری کچیریلدی و ماسون رهبری باوْرج واشینقتون باشکان سئچیلدی. اؤلکهده موتمادی اوْلاراق اعتراضلار، قیاملار، عۆصیانلار باش قالدیریردی. بۇنا ان باریز نومونه ۱۷۸۶-۸۷-جی ایللرده یوخسول فرمرلرین باشلادیغی شیس عۆصیانی گؤستریله بیلر. عۆصیان سیلاح گۆجونه، آمانسیزلیقلا یاتیریلدی. گلمهلر ایندی ده بیر-بیرلرینی قیرماغا باشلامیشدیلار. بیر-بیرلرینه قارشی موباریزه آپارسالار دا، گلمهلر یئرلی خآلقلارا قارشی همیشه همری ایدیلر. یئرلی خالقلارین اؤلدورولمکدن داها آزاد هئچ بیر حۆقوقو یوخ ایدی. اوْنلار حاکمیّت باشینا سچه و سچیله بیلمزدیلر. اوْنلارین نَینکی یاشاییش یئرلری، حتی سویادلاری دا دییشدیریلیردی. باوْرج واشینقتونون دؤورونده اؤلکه اراضیسیندهکی بۆتون توپونیملر اینگیلیسلشدی، ینی یارانان یاشاییش منطقهلرینه ده اینگیلیس منشألی آدلار قویولدو. واشینقتون نه قدر قریبه اوْلسا دا، "ایستیقلال ساواشی" آدلانان مۆحاریبه زامانی کونتیننتال اوْردونون باش تاخیمی اوْلموش، بؤیوک رشادت گؤسترمیشدی. ۱۷۹۰-جی ایلده اوْ، پوتوماک چایی ساحیلینده ینی پایتاخت شهرینین سالینماسینی قرارا آلدی. ینی سالینان بۇ شهره واشینقتونون اؤز سویادی وئریلدی و ۱۸۰۰-جو ایلده شهر رسماً آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-این باشکندی اعلان اوْلوندو.
مۆحاریبهنین گیزلی سیاستی[دَییشدیر]
۱۷۷۵-۱۷۸۳-جو ایللر آمریکادا ایستیقلال ساواشی زامانی قریبه بیر ایقتیصادی "اوْیون" باش وردی. یون پارچا اۆرتیم (تولید)ی ایله مشهورلاشان اینگیلیس آمریکا فرمرلرینی موفلیس ائتمک آماچ ایله بؤیوک بیر ایقتیصادی تله قوردو. اینگیلیس حاکم دایرهلری "غربه سیاهت" (وست تراول) و "شرق (اوْست) کیمی بویوک شیرکتلرین علی ایله آمریکا فرمرلرینه گویا گیزلی یوللا پامبیق و توتون ممولاتلارینین ساتیشینی تشکیل ائتدی. قئید اتدییمیز کیمی، اینگیلیس یون پارچا اۆرتیم (تولید)ی اۆزره دونیادا بیرینجی یئرده گدیردی. پامبیق پارچا اۆرتیم (تولید)ی یون پارچایا نیسبتاً باها باشا گلیردی و بۇنا گؤره آمریکا شیرکتلرینین اۇغور قازانماق اۆچون هئچ بیر شانسی یوْخ ایدی. توتون اۆرتیم (تولید)ینا ایسه ایسپانیانین موستملکهسی اوْلان کولومبیا باشچیلیق ائدیردی و بۇ ساحهده موفقیت قازانماق مۆمکون دییلدی.
اینگیلیس مخفی اوْرقانلاری آدی ایندی ده آچیقلانمایان "غربه سیاهت" شیرکتینین مسئول شخصینه بۇ ایقتیصادی سازیشله باغلی یالنیز بیر گؤستریش وردیلر: هر نجه اوْلورسا-اوْلسون آمریکا فرمرلرینه داها چوْخ خام توتون و پامبیق ساتماق. آدی آچیقلانمایان مسئول شخص بۇ ایشین عهده سیندن باجاریقلا گلمیش و آمریکا فرمرلرینه دونیا بازارینداکی قیمتلردن داها اۇجوز قیمته تونلارلا خام پامبیق و توتون ساتمیشدی.
۱۷۸۳-جو ایلده یالنیز مۆحاریبه قورتاراندان سوْنرا اینگیلیسنین مخفی اوْرقانلارینین الینه جورج واشینقتونون خام توتون و پامبیقدان یۆکسک کیفیتلی باریت آلینماسی اۆچون آمریکا فرمرلرینه اینگیلیسدن خام توتون و پامبیق ایدخالینا ایجازه ورن سندین کئچمهسی "غربه سیاهت" شیرکتینین مسئول شخصینین اۆرک توتماسیندان وفاتی ایله نتیجه لندی. چونکی، بۇ شخسین ایکی اوْغلو یورک-طاعون یاخینلیغیندا گئدن دؤیوشلرده هلاک اوْلموشدو و دۆشمنه ساتدیغی پامبیقدان حاضیرلانمیش باریتلا اوْغوللارینین هلاک اوْلماسینا دؤزمین همین شخص اؤزونو هئچ جور باغیشلایا بیلمیردی.[۱]
قالری[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- Liberty – The American Revolutioboom from PBS
- American Revolutionary War 1775–1783 in the News Archived 2013-01-17 at the Wayback Machine.
- Important battles of the American Revolutionary War
- Library of Congress Guide to the American Revolutioboom
- Bibliographies of the War of American Independence http://wayback.archive.org/web/20151101171424/http://www.history.army.mil/reference/revbib/revwar.htm compiled by the United States Army Center of Military History
- Political bibliography from Omohundro Institute of Early American History and Culture
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ theamericanrevolution.org/battles.aspx Important battles of the American Revolutionary War
آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Amerikan Bağımsızlık Savaşı»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳ آوریل ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
دئییرم منیم بو قارداشیم بهروز دا اؤزومکیمین آللاهین گؤرونمهین بلاسیدیر. سوروشورسیز نه دن؟! یاخچی قولاغ آسین دئییم. نی اصلیماجرانی تعریف ائتمهمیشدن قاباغ بیر آز بو بلاچه نی سیزه تانیتدیریم.
بیزیم بو بهروز نادینج آدامدی باخ. یانی اوشاقلیقدان نادینجییدی. هله آنام دئییر:«قارنیندا نادینجییدی. دئییر: بالا افروز او زامانلار سونوگرافی زاد بو قدهرمد دئییلدی. یانی هئچ بیزیم شهره هله گلمهمیشدی. بو گده قارنیمدا اولاندا هردن اوشهنردیم بو اوشاق دئییل. بلکهایلان بالاسی یا اژدهادان زادداندیر. بسکی چابالاییردی اویان بویانا. هردن ائله تپیکلرین دیرهییردی قارنیما دئییردیمایندیجه آتیلار چیخار ائشیگه.»
بئله داااا. یادیمدا بیزده اوشاق اولاندا قیز اوشاقلارینین یا چچیکلرین( قیسا ساچلارین) دویونلهییردی بیربیرینه؛ یا دونلارین اوجون؛ قیزلاری چیغیردیب گئندن باخیبکئف ائلهییردی. آللاهین حئیوانلاری دا بونون الیندن زارا گلمیشدیلر.ایت ؛ پیشیک ؛ تویوغ ؛ جوجهنین بونون الیندن امان قرارلاری یوخویدی.ایتلری سالیردی بیربیرینین جانینا؛ خوروزلاری دؤیوشدیریب قانینا بویاییردی؛ جوجهلری یویوندوروردی. بیرگونده بیر پیشیگی سالدیکؤهنه تایرینایچینه اوستونه نفت تؤکدو. اوستونه چیخدیم.
– وورغون نه قیریسان؟
– هئچایستیرم بونو اوتلایام گؤرهم پیشیک نقیریر؟
– نمنه آند اولا امام حسینینکسیک باشینا گئدیرم آناما دئیهم. تئزول حئیوانی بوشلا. خجالت چک بااا بوایشلریندن. بابا دا بیلسه دریوی شیشه تاخاجاق. بئلهجه یازیغ حئیوانی آجیناجاقلی اؤلومدن قورتاردیم.
بیر دؤنه ده ناخلف یولداشلاریلا بیرایتی بیاباندا دارا چکیب جان وئرمهیینه باخمیشدیلار. سونرا خبر اولدوق. دئییرم بهروز بوایشلرینه اللاه سنی چتین باغیشلار.
-«یوخ بابا اوندا اوشاغیدیم آنلامیردیم؛ایندی گؤر قوشواینجیدیرم؟! آللاه بؤیوکدو باغیشلار آنلامازلیغیمیزا ؛ سن ده اورهییمین یاغین اریتمه.
بونلاردان علاوه بیزیم بو بهروز چوخ دا جوگیردیر. یانی بیر فیلمه زادا باخسین؛ تصورونده او فیلمین قهرمانی اولور. بیر دؤنه اوندا ویدیو- سی دی مودویدی. بروسلی فلیمینه باخیب اوندا گؤردوک عنتیقه بیر هایکوی قوپدو. آغا نجورکی بو بروسلینین اداسین چیخارداندا؛ یئرله گؤی آرا اوچور خیالی حریفه حمله آپاریر؛کله سی تاراقکئچدی قدیم تاختا قاپیمیزین جفته سینه. آنامکؤتک قالمادی اؤزونه ووردی؛ بیر شیکیل بو جفتهنی باشینداناییردیق؛ ارژانسا قاچیرتدیق؛ باشی ییرمی بخیه یئدی.
بیر گونده گویا بیر قیزا ویریلیب آنام گیل گؤیول وئرمهییب؛ بو گئدیب هندی شعله فیلمینه باخیب؛ آغا جو توتوب؛ ویریب شوشهلری قیریب؛ راجاکیمین اوستونده یئرییب. اوندادا بیر شیکیل شوشهلردن چکیب قیراغا ؛ دردین آناندان سونرا هئش زاددااا؛ایستهدیگی قیزی آلدیق بونا. خیلاصه بیزیم بو بهروز چوخ آشین دامازلیغیدی. نی سؤز چوخ اوزانماسین دئیه بوگونکو ماجراسین سیزه دئییم:
بوگون آدینا گونودو؛ بیر هفته چالیشماق وایشدن سونرا ؛ دئدیک بیر تعطیل ائلییهک خوش اولاق. قیزلارادا ؛ اره گئدندن سونرا ان خوشکئچن یئر هارادی؛ «دده ائوی». ناهاردان سونرا غزالهنین الیندن توتدوم گئتدیم آنام گیله. گؤردوم آنام تلویزیونو آچیب اوتوروب قاباغیندا. خوش گلدین سالاملاشدیق. دئدی بالا یئنه بو تیلفیزیونلا باشیم قال اولور. هممی غمیم داغیلیر. بونودا بو گونلردهکی کولک آنتنلین سیمین قیریب توتمور. های بهروز هارداسان؟ اوندا گؤردوک بهروزون رنگ به رنگ گؤورچینلری شاققا- شاق گؤیه اوچوشدو. دئدیم: ننه بهروز هاردا اولاجاقکی ؟! دامدادی. گده ائولندیده آدام اولمادی. قوش اوچوردور.
– هه بالا. دوروم دئییم او آنتلی ده جورلاسین. پنجرهنی آچیب چیغیردی:ای بهروز ننهن قوربان او آنتلی جورلا بالامسان. کولک قیریب. آمانین گونودو برق دن گؤزلههاااا.منی پئشمان ائلهمه. خونتورو برقدن چک.
بهروز آنانین سسین ائشیدن الینده قهوهای بیر گؤورچین گلدی دامین قیراغینا.
« گؤزوم اوسته ننه. آرخایین اول مییاتام. فقط افروزا دئنن بیر دیقا بورا باخسین. آنام گلدی اوتوردو، من گئتدیم پست اوستونه. داما ساری:« هه بهروز نه دی»؟
شیطانجا گولومسونوب منه گؤز ویردی. سونرا بارماغین سوکوت علامتینه دوداغی اوسته قویدو. سوسسسس…
باشیملا تأیید ائلهدیم. آللاه بیلیر یئنه نه فیکیر باشیندا کئچیردی.
بیرازدان تلویزیون جورلاندی. نی حیطدن بهروزون دالینجادا غزلین چیغیرتی سسی گلدی. تئزراق قاچدیق حیطه. آغا بهروز توشوب نردووانین قاباغینا؛ دیلی بیر قاریش ائشیکده؛ آغزی بوتون کؤپوک، اسمهجه توتوب ایراق صرع مریضلریکیمین. غزلده دایی؛ دایی دئیه – دئیه باشین تومارلاییر، نئجه گؤز یاشین تؤکور.
– غزل قیز آغلاما گؤووم آخی. نه اولدو دایینا؟!
– دا. . . دا. . . دایی دامنان توشدو. ییخیلدی
گؤزونوز پیس گون گؤرمهسین. ننهم ال قاتدی اوزونه. سیللی قالمادی اوزونه دیزینه شاپاتتادی.
– دیلیم قورویایدی بالا. نئجه اؤز الیمله بالامی گودازا وئردیم؟! ننهن اؤلسون؛ ایندی من گلین خانیما ددهسی ائویندن قاییداندا نه دئییم؟! ننهن اؤلسون دئمهدیم خونتورون سیمین چک. برق توتدو دای بالامی. دئنن آخی نئینیردین زهریمار تیلفیزیونو ؛ماللادان نوحه دن ؛ نوصیبتدن سونرا نه گؤستریرکی؟! ائویم ییخیلدی. چیراغیمکئچدی؛ بالام اؤلدو.
بو حینیده قونشولار حیطه تؤکولوشدولر:ای وای بلا به دور؛ نه اولوب زینت خانیم؟!
– نه اولاجاق خججه خاااام گؤرورسن دااا گولکیمین جاوانیم الیمدن گئتدی. یازیغ اولدوم. خانیملار هرهسی بیر شئی تجویز ائلیردی. بیری چادراسیلا یئلپیلیردی. بیری اوزونه سو چیلهییردی. کیشیلرده اورژانسا زنگ ویرماق اؤنریردیلر . . . .
بهروز داکی یئرده آغناییب أسیردی. لاپبادان گؤز ووردوغو و منه سوس علامتی یادیما توشدو. چیغیردیم:«دایانین؛ دایانین بو قودوغون یالانچی اداسیدیر. تلویزیون سیمینده برق یوخدوکی!!!
بهروزکی گؤردو نقشهسی بر آب اولوب ؛ گؤز آلتی منه بیر آجیغلی باخدی.
بیر یاواشجالی تپیک سالدیم بؤیرونه:«دور جهنم اول. ییغیشدیر شبئهینی. قودوغ دئمیرسن آناجان سکته ووردو بو ناتاراز قلبیله؟! نه وده بو شیطانلیغدان ال چکه جکسن؟!
آنام ساکیت اولوب تعجوبله منه باخدی:«یانی یالاندان ائلیر؟!
– بلی آننیسینین بیردانهسی یالاننان ائلیر، به نمنه؟!
بهروز شرمنده ایاغا قالخدی.
قونشولاردان عوذور دیلهدیم:«سن آللاه گوذشت ائلهیین یئنه بونون اوشاقلیغی توتوب. بویورون ائوه چایدان؛ میوهدن. . .
کیشی، زنن شماتتله بهروزا باخیب ائله باشلارین توولادیلار، قاپیدان چیخدیلار؛ من اولسایدیم یئره گیرهردیم واللاهی.
دئدیم: هئچ اؤلوب أریدین؟! داها سن ائو ائشیک صاحابیسان، بو ایشلردن ال گؤتور.
نیایندی آناجانین نؤبتیدی. ال ائلهدی پیللهنین بؤیروندهکی یون چوبوغونا؛ بهروز هاوانی پس گؤروب جلد پیشیک کیمین دیرماشدی یئکه گیلاس آغاجیمیزا. آنادا آشاغیدان هئی یامانلاییر. دای یامانلاری یازمیرام چونکو آبا بو جور مواقع ده عفتکلامین کامیلن الدن وئریری په عجب غریبه منظره اولموشدو. بهروز او گون خانیمیسی و آااجان ائوه گلینجه آغاجدان توشمهدی آبانین قورخوسوندان. اونلارلادا ائله هئی ماجرانی دئییب آخشاماجا گولوشدیک. هر حالدا ساغولسون داااا.منه ده بیر خاطیرهلی آدینا و بیر ساتیرا سوژهسی یاراتدی بهروز. هلهلیک.
دئییرم منیم بو قارداشیم بهروز دا اؤزومکیمین آللاهین گؤرونمهین بلاسیدیر. سوروشورسیز نه دن؟! یاخچی قولاغ آسین دئییم. نی اصلیماجرانی تعریف ائتمهمیشدن قاباغ بیر آز بو بلاچه نی سیزه تانیتدیریم.


text:
واکاسو مبارک
واکاسو مبارک (اینگیلیسجه: Mubarak Wakaso) (دوْغوم:۲۵ ژوئیهٔ ۱۹۹۰ (۳۲ یاش) Tamale, Ghana) بیر فوتبالیست. دپورتیوو الاوس فوتبال کولوبو و غنا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده واکاسو مبارک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- الچه کولوبونون اویونچولاری
- ویارئال کولوبونون اویونچولاری
- اسپانیول کولوبونون اویونچولاری
- لاس پالماس کولوبونون اویونچولاری
- قرانادا کولوبونون اویونچولاری
- دپورتیوو الاوس کولوبونون اویونچولاری
- روبین کازان کولوبونون اویونچولاری
- سلتیک کولوبونون اویونچولاری
- پاناتینایکوس کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۵ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۷ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری


text:
۱۹۴۶ (میلادی)
میلادی ۱۹۴۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخ آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۸ آوریل - میلّتلر جمعیتی سوْن اوْتورومونو کئچیردی. بۇندان سوْنرا تشکیلاتین آدی بیرلشمیش میلّتلر اوْلاجاقدیر.
- ۷ آوریل - سوریه٬ فرانسهدن باغیمسیزلیغینی قازاندی.
- ۵ دسامبر - نيويوْرک شهری بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین دایمی قرارگاهی سئچیلمیشدیر.
- ۴ نوْوامبر - يۇنسکو-نۇن نیظامنامهسی قۆهيه مینمیشدیر.
- ۴ جولای - آنکارا بیلیمیۇردو قۇرولدو.
- ۳۱ دسامبر - بؤیوک بریتانیا و فرانسه قوْشونلاری لیواندان چیخدیلار.
- ۳ اوْکتوبر - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین اهالی کومیسیونونون ایقتیصادی و ایجتیماعی شوراسی (ECOSOC) تأسیس ائدیلمیشدیر.
- ۲۸ مارس - ژوان پرون٬ آرژانتین جۆمهۇرباشقانی اوْلدو.
- ۲۰ سپتامبر - ایلک کن فیلم فستیوالینین آچیلیشی اوْلموشدور.
- ۱۹ نوْوامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی عیرقی و دینی آیری-سئچکیلیگی پیسلهین قطعنامه قبول ائتمیشدیر.
- ۱۹ دسامبر - فرانسه هند-چین یاریمآداسیندا ساواشا باشلامیشدیر.
- ۱۷ دسامبر - پهلوی حؤکومتی گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتینی ییخاراق تۆرکجه کیتابلاری یاندیرمیشدیر.
- ۱۶ اوْکتوبر - نورنبرق گئدیشینده بارهسینده اؤلوم حؤکمو چیخاریلان حربی جانیلر اعدام ائدیلدیلر.
- ۱۳ آقوست - بریتانيا قوهلری فلسطین دن قبرس -ه قانوندان کنار کؤچنلری کؤچورتمهيه باشلامیشدیر.
- ۱۱ دسامبر - یونیسف قۇرولدو.
- ۱۰ ژانویه - بیرلشمیش میلّتلرین ایلک عۆمۇمی قۇرولو لندنده توْپلاندی. بۇ قۇرولدا ۵۱ اؤلکه حاضیر ایدی.


text:
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ ۳
تانیتدیران: سحر بارانی
شلالهلر شلهسی
حاضیرلایان: سعید موغانلی
تکدرخت یایین ائوی/ تهران
تسبیحینه قیسقانمازمییام؟
منی
بارماق-بارماق
تسبیح چئویر
دانا-دانا
شاعیرلشیم بارماقلاریندا…
سوسن نوادهرضی
شعر بیر انسانین اؤزل بیر پارچاسی، روحونون باکیر آدالاریندان بیر ایزدیر. شعر روحون اریییب، ایلیق-ایلیق کلمهلره آخماسیدیر. اونون اوچون اورکدن چیخار، هم ده اونون اوچون اورکلر قازانار. بو همان ال دیمهمیش باکیر لذتدیر، روحو بوتون یورقونلوقلاردان آلیب عرشه چاتدیراجاق قدر یونگوللشدیریر.
قادین سسی شعر و ادبیات دونیاسیندا نه قدر گوجلو اولسا دا بیر او قدر کؤلگهده قالیب، خصوصیله ایران ادبیاتیندا قادین دونیاسینا آیاق باسا بیلن قادین بلکه بارماقلا ساییلاجاق قدر آز اولوب. بونا باخمایاراق کی بعضا قادین یازارلار طرفیندن چوخ گوجلو اثرلر یارانیب اما دیل و دونیاسینی یانسیتماقدا هئچ ده اوغورلو اولماییبلار. گئجه و گوندوز نه قدر فرقلی اولا بیلسهلر، ایکی انسانین دونیاسی و خصوصا قادین و کیشی دونیاسی دا او قدر فرقلی اولابیلر. بو شعر توپلوسو بیر قادینین دونیاسیدیر، ایچینده مطبخ، ایش دونیاسی، آنالیق، قادینلیق و بوتون بونلارین یانیسیرا جنسیته باغلانمایان دوپ دورو بیر انسانلیق وار.
اوخوجو بیر قادینین روح دونیاسینا سئحیرلی بیر سیاحته چیخمیش کیمی آن به آن گؤزل و الچاتماز تجربهلرله قارشی قارشییا گلیر.بو کتاب بوتون شعر ماراقلیلارینا و خصوصیله بوتون قادینلارا یاددا قالیر بیر گؤزللیک اولاجاق.
داریخماق کیمی
شعر توپلوسو
نورانه نور
حاضیرلایان: سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/ اورمو/ ۱۳۹۵
گئدرکن آرخانجا آتدیم
یاز یاغیشلاریندان توپلادیغیم گؤز یاشلاریمی
دوشونمک-اونوتماق جهدیمدیر،
قصورلارینی خاطیرلاماق دا سنه توخونماقدی.
شعر اوزلوم،
شاعرلر قیسقانار بو آدی سنه.
یاغیشلار بولودلارا قاییداندا گلیممی؟
داریخماق کیمی شعر توپلوسو آذربایجاندان اوجالان قادین سیماسیدیر. دیل یوموشاق، قاورام گوجلو و سؤزایسه کسگین. شاعر بوتون کائناتا عاشق کیمی یومور گؤزلرینی کلمهلرله رویالار دونیاسینا اوچوب زامان و مکانین آنلامینی پوزور، اؤزو ایستهدییی بیر دونیا یارادیر. بو دونیانین سونسوز بویوتلاری وار و سانترال نقطهسی اونون خیال گوجودور. دئمهلی نورانه، قادین شعری و قادین دردینی یازیر باکیدا…
شعر ایلغیم کیمی آستا اما گوجلو آخیب اوخوجونون روحونا سیزان یولو تاپیر، روحونو اوخشاییر، اونو لحظهلردن آلیب رنگلی هم ده زامانسیز بیر اؤلکهیه آپاریر.
سنین دارانمیش ساچلارینا قاریشدیم
گورجوستان شعری
شوتا یاتاشویلی
چئویرن: سلیم باباله
حاضیرلایان: سعید موغانلی
تکدرخت یایین ائوی/تهران
سنین دارانمیش ساچلارینا قاریشدیم
سن ایسه اونلاری ائلهجه کسدیردین و گئتدین،
گوجله خلاص اولدوم
بربرخاناداکی خدمتچی قادینین یئکه خکندازیندان…
هر انسان بیر دونیادیر،رنگی فرقلی، سسی فرقلی. شاعر کیم اولور اولسون، هر هانسی دیله، اؤلکهیه عاید اولور اولسون کؤرپودور.بو سیرلی-گیزملی دونیالاری ایضاحلاماق اونون رسالتیدیر. انسانا فرقلی شاعرلردن بالاجا بیر شعر ده اولموش اولسا، اوخوماق، اونا باغلی بیر قاپینی آچماق دئمکدیر. گورجوستان چاغداش شعر نمایندهلریندن بیرینین شعر کتابی و تانیمادیعیمیز بلکه ده هئچ گؤرمهدییمیز بیر اؤلکهنین تانیتیم سفیریدیر. بیزدن بلکه مینلر کیلومتر ایراقدا اولان بیر توپلومون عادت و عنعنهلری، گوندهلیک یاشاملاری دویغولاری، آرزولارینی بیر جانلی فیلم کیمی بیزه جانلاندیریر. بیر شاعیر اوچون بلکه ان اونملی فاکتورلاردان بیری ده سینیرلاردان آشا بیلمکدیر و بو دونیا ادبیاتی ایلا تانیش اولدوغو زامان ممکون اولا بیلر.
گورجو شاعری« شوتا یاتاشویلی»نین آذربایجان خالقینا پای وئردیی شعرلری، باکیدا «دونیا ادبیاتی» نشریاتی یایینلامیش، کؤچورولموشو ایسه، تهراندا یاشماق یایینلاری طرفیندن ایشیق اوزو گؤروب.
آ حرفینه اودوزماق
شعر توپلوسو
سایمان آروز
حاضیرلایان: سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/اورمو/۱۳۹۵
آدین
یعنی دایان!
من دایانیرام
و معجزه
پاپاغینی توولایاراق اوزاقلاشیر.
قولاغا تانیش بیر سس کیمیدیر غریب بیر شهرین تنهالیغیندا. انسانین جانینا هوپور، روحونا تومارکیمی توخونور، دنیزین گؤکسوندهکی دالغادیر، سرین سرین اسن روزگار. او قدر گؤزل دیر شعر دونیاسی آیاق قویدونمو چیخاسین گلمیر. الینی اوزاتدیغیندا ایچینه چکیر سنی. داها اؤزون دئییلسن، شاعر اولورسان، کلمهلرین آردینجا گئدیب اوشاق کیمی اؤزگورلهشیرسن.حتی شعرین اؤزو اولوب یاشاییرسان شاعری، آن به آن. سایمان، دیلی کؤورک، مضمونلاری گوندهلیک یاشامیمیزدا یاشادیغیمیز و بلکه ده اؤنم وئرمهدیییمیز ساده اولایلاردیر.کلمهلرله بیرلشمهیی باشاریر.ساده اما درین باخیر دونیایا. اونون اوچون ده اوخوجونون روحونا چؤکور. بلکه ده او بارماق سایی شاعرلردندیر کی شعرلری انسانین ازبرینه دولوب عمور بویو قالاسی اولور.
بغداددا قار یاغیر
حئکایه توپلوسو
محمود مهدوی
حاضیرلایان سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/اورمو/۱۳۹۵
رومانلار و حکایهلر ادبیاتین تمل دیرکلریدیرلر. بیر توپلومون دیلی، تاریخی، کئچمیش و گلهجهیینی گوجلو بیر روماندان آنلاماق اولار، اونون اوچون ادبیاتین ایزینی تاریخده ده گؤرمک ممکندور.
بیر رومانین قالیجی بیر اثر اولاراق اوخوجودا ایز بوراخماسی دیل، محتوا، یازارین خیال گوجو و بونون کیمی بیر نئچه فاکتورا باغلیدیر. بغداددا قاریاغیر دونیانین باشینی قاتان ان چیرکین اولاییندان فرقلی بیر روایتدیر. بلی ساواش! اما بو دفعه یازیچی ساواشین او چیرکین پیسلیکلی اوزونو فرقلی بیر دیلده آنلاتماغی سئچیب. ساواش نه قدر غدار و ائوییخیجی اولور اولسون انسانلارین اونو گولوشه توتا بیلمک گوجودور بو کتاب.
قیرخا یاخین ترجمه، رمان، حکایه و … کتابی ایلا ادبیاتدا اؤزونه مخصوص بیر یول آییران محمود مهدوی، یئنه ده فرقلی و گوجلو بیر اثر یاراتماغی باشاریبدیر.
ابلیس
دؤرد پردهلیک پیئس/نمایشنامه
حسین جاوید
کؤچورن: رامین جبارلی
نخبگان یایین ائوی/تهران/۱۳۹۵
یئدینجی هنرین گوجلو اولماسی و حتی وار اولوب یاشاماسی ادبیاتا باغلیدیر. گوجلو بیر سناریو یا پیئس گوجلو بیر فیلم و یا تئاتر دئمکدیر. آنجاق سناریو و پیئس یازماق دا اؤزل بیر یئتهنک گرکدیریر. شانلی اؤلکهمیزین یئدینجی هنرینه اولان بورجوموزو اؤدهمک اوچون گوجلو اثرلر یاراتمالی و یا ان آزی چئویریب اویقونلاشدیرمالیییق. ابلیس، حسین جاویدین دؤرد پردهلیک بیر نمایشنامهسیدیر.دفعهلرله آذربایجاندا صحنه اوستونه گئدن ابلیس بو دفعه ده اؤلکهمیزین سینماچیلارینین استفادهسی اوچون عرب الفباسینا کؤچورولوب اویغونلاشدیریلمیشدیر. آذربایجانین ان یاخشی یازیچیلاریندان بیری اولان حسین جاویددن اونلارجا رمان، شعر توپلوسو و نمایشنامه یایینلانمیشدیر. طالعسیز یازیچی ان سونوندا استالینیزمین عداوتبنه قوربانلیق گئتدی.


text:
بئشینجی عاشیقلار بایرامی زنجاندا قورولدو
هر ایل اردیبهشت آیی زنجان آشیقلاری بایرام مراسیمینی برپا ائدیرلر. بو ایل ده زنجان استانیندا یاشایان آشیقلار زنجانین امام خمینی فرهنگسراسیندا توپلانیب بیر – بیریله یاریشا قاریشدیلار. بو طنطنهلی مراسیم شنبه گونو خرداد آیینین ۹جو گونونده ساعت ۵دن ۸ه قدهر اوزاندی. بو مراسیمده زنجان استانینین ارشاد و فرهنگ اسلامی ادارهسی و انجمن موسیقی زنجان طرفینده قورولوب و استانین عالی مقام منصبلری ده بو مراسیمده اشتراک ائتدیلر. بورادا ارشاد ادارهسینین مدیر کلی و شهرستانلارینین رئیسلری ده اشتراک ائتدیلر. آنجاق بو تؤرهنین اصیل صاحیبلری زنگان آشیقلاری اولاراق، باشدا بؤیوک اوستاد آشیق عمران حیدرینین گؤزل چیخیشی و دانیشیغی ایله آچیلدی. بو گؤرکملی آشیق ایللر بویو بیر چوخلو بینالخالق فستیواللاردا اشتراک ائدهرک آذربایجان آشیق موسیقیسینی تمثیل ائتمیش و بو موسیقینین گؤزللیکلرینی دونیا موسیقی سئورلرینه گؤسترمیشدیر. بو دَیرلی اوستاد سازیله یوخ، بلکه سؤزو ایله ده هامینی هیجانا گتیره بیلدی. بو مجلیسین قورولماغیندا ساز آشیقی و درین آراشدیریجی منوچهر نجفی فعالجاسینا چالیشمیش و بو تؤرهنین یاخشی قورولماسیندا هئچ بیر چالیشمادان اسیرگهمهمیشدیر.
آشیقلار مراسیمی زنجانلیلارین استقبالی و تشویقی ایله اوز – اوزه گلدی و ۳ ساعاتدان آرتیق بیر زماندا سالون باشا باش جمعیتله دولو قالدی و عاشیق گروپلارینی ایستی آلقیشلاریلا تشویق ائتدیلر. بو گؤزل مراسیمده اوستاد آشیقلاردان آشیق گلابعلی داودبیگی و آشیق مسلم عسگری ده ایلک صفده دایاندیلار.
بو ایل آشیقلار بایرامی داستان قونوسو ایله کئچیریلدی و آشیق گروپلاری اؤز داستانلارینی ایفا ائدهرک بو یاریشا قاتیلدیلار و تاماشاچیلارین آلقیشلارینی قازاندیلار. بو مراسیمده ماهنشان، طارم، ایجرود، ابهر، خرمدره شهرستانلارینین آشیق گروپلاری و زنگان شهرستانیندان آیتکین، قیزیلآذر و آیدین گروپلاری چیخیش ائتدیلر. بو آرادا چوخلو داستانلار سؤیلندی و گلن ایللر اوچون بوندان داها گوجلو بیر فستیوالین قورولماسینا سؤز وئریلدی.
بو تؤرهنی مهارتلی سؤز اوستادی اولان خانیم دولوئی دولاندیردیلار و گروپلار حاضیرلانما اثناسیندا ان گؤزل شعرلرله چیخیش ائتدیلر. اونون گؤزل اجراسی، دوزگون شعر اوخوماسی و گؤزل سسی بوتون تاماشاچیلاری هیجانا گتیردی و نهایت بو مراسیم ان خوش لحظهلر یاراداراق، تاماشاچیلار بیر درین خاطرهلی گئجهنی یاشادیلار.
ایضاح:
بو گزارشی سایتیمیزا حؤرمتلی یازیچیمیز جناب محمدرضا باغبان کریمی گؤندرمیشدیر. تشکر ائدیریک.


text:
عاشیق قشم؛ اولو آذربایجان عاشیقی
اکبرصالحی(قاداش)
“عاشیق علعسگر”دئییر:
عاشیق اولوب دییار- دییار گزهنین
ازل باشدا پور کمالی گرکدیر.
اوتوروب دورماقدا ادبین بیله
معریفت علمیندن دولو گرکدیر.
دده علعسگرین، باخیمی ایله، بیرینی عاشیق تانیماق ایستهییریکسه، عاشیق قشم بوتون اولو عاشیقدیر. چونکی عاشیق، اؤنجه بیر باشا ائلین بؤیوک باشیدیر. اوبا- اوبا کند- کند دولاناندیر. حکیم، اؤیود وئرن، شعر قوشوب، ساز چالیب، اوخویاندیر. لیریک-حیماسی داستانلار سؤیلهیندیر. دؤیوش مئیدانلاریندا دؤیوشچولره اورهک وئرندیر. اوتوروب دورماغینی باجاران، ساییندیر. سایدیغمیز اؤزللیکلرده اولان عاشیقلاریمیز، تانیدیغیمیز دده قورقوددان باشلایاراق، یونس امره و دده عاشیقلار: قوربانی، خسته قاسیم، والئه، توفارقانلی عابباس، علعسگر و بیر چوخ بونلار کیمی آدلارینی چکمهدیییمیز اوزانلارین سون بئشیییدیر عاشیق قشم. چونکو او، ایراندا فئودالیته گوجدن دوشن چاغدا دونیایا گلیر. مشروطه اینقیلابی، خیابانینین قیامی، بیرینجی دونیا ساواشی و آردینجا قونشو اؤلکهلرده اوکتیابر اینقیلابینی باشدان آشیریر؛ هابئله ایکینجی دونیا ساواشینی گؤرور. قشمین اؤیوندویو و آرخالاندیغی قهرمانلارا دیقت ائدهک:
شئیخ سلیم، باقیرخان، حئیدر عموغلو
بابک، ستارخان هم باغبان ائل اوغلو
قاچاق نبی، هجر، نیگار، کور اوغلو
خییابانی کیمی بیر روحانیم وار.
قشم، دین سیمبوللاریندان عادی یاشام دا بیر چوخ یارارلانیرسا، آنجاق، شعرده آدلاری چکیلن قهرمانلار، چاغداش دئموکراسی اوغروندا جانلارینی قویان اینسانلار و یا خود اونلارین دؤیوش بایراقلارینا دؤنموش و قشمین ایلهام منبعی اولان، افسانهوی – تاریخی اینسانلیق و آذربایجان سیمبوللاریدیرلار.
اولو اوزانیمیز بیر یاندان، دده عاشیقلاریمیز ایله معنوی ایلگینی ساخلاییب، اونلاردان پای آپارا بیلیبدیر، باشقا یؤن(جهت)دن، جوشار بولاقدان سو قاینایان کیمی، دؤشوندن سؤز قایناییبدیر و اونلاری اوستادلیقلا چالدیغی قوپوزونون هاواسی ایله، گؤزل، کؤنوللر آچان و سئحیرلی سسی ایله بیرلشدیریب، اورکلری اوخشاییبدیر.
او، دؤیوش مئیدانیندا سازلی کوراوغلو کیمی، دؤنمزدیر. سئوگی گؤروشلرینده لاپ کرمین اؤزودور. عدالتدن دانیشاندا ایشچیلرین، کندلیلرین بایراقلارینی قالدیریر. دینی وظیفهلره چاتدیقدا بیلن و کؤنول وئرندیر. آنجاق قشمی دینلهینلره بئله گلیر کی، قشمین هر زادی گؤنئی و آذربایجاندادیر. آرتیق او، اؤز دؤورونون بالاسی و اؤزونده جمعلشن قشمدیر.
مدنی شاعیرم بوتون جهاندا،
آنام منی دوغوب آذربایجاندا،
قشمم ساکینم گونئییستاندا،
آیا، اولدوزلارا یول سالان منم.
باشقا یئرده دئییر:
قشم، یاتمیش بختین بیر گون اویانار
یوخسوللار مدنی حوقوقون قانار،
فرهنگین چیراغی کندلرده یانار …
دئمک قشم حیاتیندا خانلارین چاپاچاپین گؤرور. آرازین او تاییندا سووئت حاکیمییتینی سیناییر، کاپیتالیستم دن دوغولان میلیتاریسمی هابئله ایفراط درجهده اولان ناسیونالیسمین بالاسی، نازیسمین شاهیدی اولور. قودوزجاسینا اینسانلارین بومباردومان اولماقلارینی و ائله جهده زوراکیلیق قارشیسیندا گئدن موباریزهنی دویور و توپلوم آرا، بیره بیرلیک(برابرلیک) یاشام شکلینه سئوگی بسلهییر. صولحه سس وئریر. او، ایراندا گئدن اجتماعی – اقتصادی فورماسیونون دییشیلمهسینین دؤنگهسینده یاشاییر. ائله اونا گؤرهده عاشیق قشم، کلاسیک، اولو عاشیقلاریمیزین سون بئشیییدیر. ائله اونا گؤرهده اوندا، اوزان بابالاری ایله فرقلی ایستکلر و داورانیشلارلا توشلاشیریق. اؤرنک:
-…دیدرگین اولدولار خانلار ایراندا
-…ظفر سرودونو چالانلار بیزیک
عاشیق قشم حاقدا باشقا قونولار:
۱)عاشیق قشم اؤز چاغیندا زیروهده دایانیر. آذربایجان دئمکرات فیرقهسی دؤوروندن حوسئین جاوان لا بیرگه، خالقین، اؤلکهنین ایکی سئوگیلی بولبولو کیمی سس سسه وئریرلر. آیری دوشدوکلری ایللردهده گونئی بولبولونون جهجهسی یالقیز شئیدا بولبول کیمی کوندورون باغلارینا یاییلیر:
عاشیق حوسئین قویدو گئتدی،
اورهییمی سویدو، گئتدی.
یوخسا مندن دویدو، گئتدی؟
گلمهدی جاوان، گلمهدی.
او قاشی کمان گلمهدی.
فیرقه دئوریلیب، آذربایجان قولدورلوق و جینایته معروض قالدیقدا، عاشیق حوسئین جوان مجبورییت قارشیسیندا، بالالارینی:
سه سنگ برادر پیر-ی حقیقت
وطن امانتی، ائل امانتی(حوسئین جوانین یوردونو، عاییلهسینی ترک ائتدیکده آدلیم شعریندن بیر پارچا) – دئیه قارا داغدا اوچ قارداش داغینا تاپشیریب، ایران- شوروی سینیریندان(سرحدیندن) کئچدیسه، عاشیق قشم، یولداشی حوسئن جوانی سئوه- سئوه تنقید ائدیر:
گئجه- گوندوز حسرتینی چکدیییم
عاشیق جوان گئدر- گلمزه گئتدی …
…او ائله بیلیردی اوردا حالوا وار
قاچدی، گئتدی، اولدو بلایه دوچار…
گونئی بولبولو “گلدیم ها گلدیم” – دئیه، میشوو داغلارینا سیغینیر.
ائی اولو آتامین سیرداشی میشوو
ائی آغری داغینین قارداشی، میشوو،
بو “زامبور قشم” – ین یولداش، میشوو،
پونهان ساخلا منی، گلدیم ها گلدیم.
یئری گلمیشکن، آچیقلامالییام، عاشیق قشمین او آغیر شرایطده قورونماغینین اساس ندنی (سببی)گونئیلیلرین یوکسک کولتور- مدنییتلریندن آسیلی ایدی. دئمک، قشم میشووا و اونون اتهیینده یاشایان اینسانلارا سیغینمیشدی. فیرقه دئوریلدیکده، آذربایجاندا ۲۵۰۰۰ نفر هلاک اولورلارسا، آنجاق گؤنئی اهالیسین آییق و اوزاق گؤرنلییی جینایتین قاباغینی آلماغی باجاردی. شاهیدلرین دئدییینه گؤره شبسترده یالنیز بیر نفر موهاجیر لات-لوت الی ایله قورشونلانمیشدی. دئمک گونئیلیلر باشقا یئرلره گؤره ، اؤز ایگید، قهرمانلارینی، شرفلی بالالارینی قورویا بیلمهییده باجارمیشدی.
۲)آذربایجان عاشیقلارینین بیر چوخو کوندور کندینی قشمین یاشادیغینا گؤره، اوجاق بیلیب، قشمین مکتبیندن درس آلماغا گلیرمیشلر. قوجامان عاشیق حسن اسکندرینین اؤز فخر ائتدییینه گؤره، دفعهلرله قشم دن درس آلماغا کوندوره گئدیبدیر. او، بوتون بویوکلویو ایله، ادبلی اؤیرنجی کیمی، قشمین قارشیسیندا باش ایهرک: “بیز گنجلر سیز اوستادین سنسینیزیک” – دئمیشدی.
– هابئله اورمونون قوجامان عاشیقی، عاشیقدهقانین باخیشیجا، قشم سازین بوتون هاوالارینی بیلر، سؤزده کامیل اوستاددیر.(اینقیلابدان اؤنجه اورمو رادییوسو)
– واقتیله، عاشیق قشم ایله عاشیق شهنازینین دئییشمهسی اورمودا، تبریزده خالقین ماراغینی قازانمیشدیر. هابئله عاشیق قشم له عاشیق فرهادین دئییشمهسی داستانا چئوریلمیشدی.
– اولو زهتابی اونا اوچ دنه اوزون شعر حصر ائدیر. بغداد دان یازدیغی منظوم مکتوبدا، عاشیق قشمی، میشووون آلوولو سسی، گونئیین اودلو نفسی،شاها باش ایمهین، دار گونده ائلینی تک قویمایان و … تمثیل ائدیر. اولو زهتابی قشمین وفاتی گونو یازدیغی شعرین بیر پارچاسیندا یازیر:
بزهدین تویونو هر زامان ائلین
آغیر گونوندهده سوسمادی دیلین
نه قدهر ایدیلر سینمادی بئلین
بو ائللر اونوتماز قشمین بیر آن
– هابئله بیر چوخ عاشیقلار، شاعیرلر اورک دؤیونتولرینی دویغوسال و منظوم شکیلده سؤیلهییبلر. او شاعیرلردن بیریده، سئویملی شاعیر، مونتقید و آراشدیریجی دوستوم ” اوستاد ناصر داوران”دیر. او، ۱۳۶۲ – جی ایلده قشمین گؤروشونه گئتدییینده پای آپاردیغی شعرینین بیر بندینده بئله دئییر:
سؤنمهییب چیراغی هلهده یانیر
هلهده ائلینه حؤرمت قازانیر
کیم دئییر قشمین دیلی اوسانیر
چوخداکی باغلیدیر قولو قشمین.
“اوستاد داوران”- ین دئدییینه گؤره، قشم آرا وئرمهدن سازی باغرینا آلیب و اونون شعرینه بیر گؤزل جاواب وئریبدیر. آنجاق او شعرده اولو قشمین مینلرجه کاغیذا کئچمهین شعرلری کیمی اونودولوبدور.
۳)عاشیق قشمین بیر سیرا تانیانلارینین دئدییینه گؤره، اونون یازیب اوخوما ساوادی یوخموش. آنجاق عاشیق قشمین شعرلرینده یازی باجاریغینین ایددیعاسیندا اولان عاشیق قشم، بیزی شاشیریر(تعجوبلندیریر). اؤرنک اولاراق:
-قشم یازیر، یئریم گؤنئی سؤزلریم محک داشی
-اون یئددی یاشیمدان کیتاب یازاردیم.
-بو نامه نی گؤندهررسن نازلی یارا ائی حکیم
-چوخ سؤزلری یازانمادیم قالدی اونلار پونهاندا
-الده قلم بو دفتری یازانام
-دفتره یازیرام عابباس، علمدار
-و …
وئردیییمیز اؤرنکلره گؤره، ان آزی اولو عاشیق قشم، اؤز شعرلرینین یازیلماسینا مئیل و چابا(جهد) گؤسترمیشدیر. اولو عاشیقیمیزین، بو بئیتینی گؤزدن کئچیرسک:
منیم کی، بیر ذره یوخدور ساوادیم
اگر چی یاییلمیش اؤلکهده آدیم…
دئیه بیلریک: اولا بیلر یازماغی بیر تامارزی کیمی، عؤمور بویو اؤزو ایله داشیمیشدیر. اولا بیلسینده، اوخوماغی باجارارمیش، یالنیز یازماقدا چتینلیک چکیرمیش و یازی – پوزو بیلن اوغلان قیزلارینی اؤز الی و قلمی حئساب ائدیرمیش.
یئری گلمیشکن بوتون قشم سئورلره و اونون بالالاریندان کی، قشمین سؤزلرینی لئنته ، دفتره یازیب و قالارغی ائدیبلر، قدیر بیلنلیک ائدهک؛ هابئله یازیلاری توپلاییب، باسدیرماق ایشلرینده چالیشیب و آغیر زحمتلره قاتلانانلار: ایسرافیل جعفری(رحمتلیک) و عاشیق مظاهیرجعفری عاشیق قشمین اوغلانلاری و سایین دوست و قلمداشلاریم اوستاد داور زمانخانی(دؤنمز)، اوستاد صمد چایلی، اوستاد آیدین تبریزلی و اوستاد حسین محمد خانی(گونئیلی) جنابلارینا اللرینیز آغریماسین دئیهک.
قشم نئجه دوشونورموش؟
قشمین دیلینده گزن سؤزلر و سؤز بیرلشمهلری اونون، ایچ دورومونو آیدینجا اوزه چکیر. اؤرنک اولاراق: چتین گونون دوستو اولماغی آلقیشلاییر، اؤزگه فئلینه اویماماغی وورغولاییر، اؤزونو و دینلهینلرینی دوز ایلقارلی، شوجاعتلی، مرد ایگید اولماغا چاغیریر، تیکه دوستو، مجازی دوست(قوندارما دوست) اولماغی قیناییر، هابئله علم اؤیرنمهیه، حقیقته وارماغا، اینسانلیق اوجوندان درده دؤزمهیه، دؤزوم گؤسترمهیه بیر پئیغمبر کیمی دعوت ائدیر.
قشمین گوللو چیچکلی دویغولارینین، خوراسان سفرینده، نیشابور شهریندن کئچنده، بئله قوخوسو گلیر:
… کیتاب قولتوغوندا قیزلار گلیری
اوغلان قیز اوخویور معریفت تاپیر
… علم سیز آداملار اولار بی موراد
او، اؤزو محروم قالدیغی یازی- پوزونو اؤیرننلری گؤرنده، قیسقانمیر کی هئچ، قانادلانیب اوچور. او، گونئیلی، کوندورلو دورسه، دوغوم یئرینین وورغونودورسا، بوتون اینسانلارا و ایسانلیغا سئوگی بسلهییر. آنجاق یئرلی یئرینده آنا دیلینین قایغیسینا قالیر:
– هئچ وعده دئمهدیم بوغدایا گندوم
اؤز دیلیمین آرخاسیندا دایاندیم
– آنام منه لایلای دئییب،
ائلیم تورکدور منده تورکم.
سود وئریب منی بسله ییب،
دیلیم تورکدور، منده تورکم.
او، درس آلدیغی اوستادلاری کیمی هر هارادا دیکتاتور حاکیم قووهلره قارشی سؤزلرینی آیدین دئیه بیلمهینده، عدالتسیزلیکله توشلاشاندا، سؤزلرینی باغلییا چولقاییب، بو کیمی عیبارتلرله خالقا چاتدیراردی:
– فلک ظولم ائیلهدی نوجوانلارا(“نوجوان سوزجویو قشمدهده ” خسته قاسیم ” و “عاشیق والئه” کیمی ایگید آنلامینا گئدیر.)
– راست گلمیشم ناشی بزیرگانلارا
تؤکوب ماتاهیمی ساتا بیلمهدیم
هئچ وفا گؤرمهدیم من قیزیل باشدان( دؤولت آدامی دئمکدیر).
– ائله جهده بو طنز شعرینده:
ییرتلسین کوتون، شالوارین
منیم کیمی لوت قالاسان
سؤزلریم خطرینه دیسه
قاپیدان قاوالا فلک!
سؤزسوز عاشیقلاریمیز و شاعیرلریمیز، ائله جهده عادی اینسانلار فلهیی چئشیتلی دوروملاردا تاپدالایارلار. بو دا بیر دوروم دور.
سون سؤز
بو سؤزلر قشمدن قالسین یادیگار
ائل ایچینده تمیز آدی گرکدیر.
– دئیهن قشم، اوبالاردا، کندلرده، شهرلرده، تویلاری، دویونلری، شنلیک ییغینجاقلارینی، ساز، سؤز، داستان و داورانیشی ایله آپاران قشم، اینسانلارین دویغولارینا یاز یاغیشی چیلهین؛ ائلهجهده اونلارین یاشیل روحلارینی جیلالاندیران، خالقین گئرچک دانیشیق دیلی ایله دانیشان قشم، دده قورقوت کروانینین سازلی- سؤزلو یولچوسو قشم، بیر داها دوغولماییب و دوغولا بیلمزده.
قشم
دئسهلر بو یئرده یوخلایان کیمدیر ؟
سؤیلهیین ائل ایچره عالی شان قشم!
سئودییی تورپاغین باشین اوجالدیب ،
اولدوزدور گؤیلرده سایریشان قشم!
بورادا سؤز دولو سینه یاتیبدیر.
اوچوبدور، چاتیبدیر گونه، یاتیبدیر.
سانمایین حیاتی سونا چاتیبدیر،
هلهده یاشاییر اولو، شان قشم!
ائلینه، یوردونا آغ گون دیلهین
شیرین قوشمالارلا سئوینج الهین
یانان اورکلره یاغیش چیلهین
آنجاق اؤز ایچینده آلیشان قشم!
هئچواقت ساتیلمادی، پولا، مقاما
قناعت ائیلهدی سوواقلی داما
گئجهدن سحره، صوبحدن آخشاما
قولونون گوجویله چالیشان قشم!
آی “قاداش” چالیش کی، اوزون آغ اولسون
سؤیکن ائللرینه، آرخان داغ اولسونسینه دفترینده بیر واراق اولسون،
آریسی چیچکده، بالی شان قشم
۲۷/۴/۹۳٫


text:
کاسینا والساسینا
کاسینا والساسینا (ایتالیاجا: Cassina Valsassina) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۸۳ نفر ایمیش. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011". 16 مارس 2019-ده یوخلانیب.
- ^ ISTAT Archived March 3, 2016, at the Wayback Machine.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cassina Valsassina»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کاسینا والساسینا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اولمایان درده نه درمان؟(بو «یازقی» سؤزو هاردان گلیبدیر؟!
دوقتور فیروز رفاهی
سایتینیزدا «دده قورقود» کیتابی تانیتدیرماق اوچون جیلدینین تصویرینی قویوبسونوز. من بو کیتابی نئچه ایل بوندان قاباق گؤرموشدوم. آنجاق منه بیر شئیی خاطیرتلاتدی و بو یازییا سبب اولدو. کیتابین جیلدینده یازیلیر «درسدن یازقیسی». من هله ده اؤزومه گله بیلمیرم؛ آخی بو «یازقی» سؤزونو کیم یارادیب کی، بیزیم باشیمیزی بلایا سوخوبدور. او بویدا عظمتلی بیر کیتابین اوستونده بو سؤز؟ یازقی سؤزو داها چوخ یازیق سؤزونو منه خاطیرلادیر. بیزیم دیلیمیزده بو کیمی کیتابلاری آدلاندیرماق اوچون آد تاپیلمیردی کی، اونو یازقی آدلاندیریریق. قدیملردن بوگونه قدر هامی بئله کیتابلاری «ألیازما» آدلاندیریبدیر. اوندا نه اوچون بیز اونو «یازقی» آدلاندیرمالییق؟
تورکییهده بو جور کیتابلاری «یازما- yazma»، اوزبکلر «قول یازما-qolyqzma »، تاتارلار «قول یازما -« kyлъязMa ، قازاخلار «قول ژازبا- қoлжaзбa »، قیرقیزلار «قول ژازما – koл жaзMa »، تورکمنلر «ألیازما-قولیازما- elýazma-golýazma» باشقیرلار «قولیازما- ҡyлъяҙMa»، آذربایجانلیلار«ألیازما- əlyazma» دئییرلر. ایندی باشقا دیللریله ایشیمیز یوخدور. نییه بونلاری سئچدیم؟ چونکی بونلار رسمی دؤولت دیلی ساییلیرلار. ایندی بو یازقی هاردان گلیبدیر؟ گلین بو سؤزون ائتیمولوژیسینه باخاق.
یازقی، یاز+قی شکیلچیسیندن عمله گلیبدیر. بیزده بو شکیلچی اوچ واریانتلی بیر شکیلچیدیر (-qı,-gi, -ki,). دیلیمیزده –قی ایله اولان سؤزلر توپلام ۱۶ دنهدیر (آلغی-ساتقی، بیچقی، ساتقی، دارتقی، قاتقی، چاتقی- باتقی، آتقی، قیسقی، باسقی، آسقی، تاپقی، زیققی، فیققی، فاققی)، -گی ایله اولان سؤزلر ۱۴ دنه دیر (بیلگی، سیلگی، گزهگی، اوزنگی، دوزنگی، وئرگی، گچرگی، درگی، گئدرگی، سرگی، اؤترگی، گزرگی، سئوگی، جیزگی)، – کی ایله اولان سؤزلر ده ۴ دنه دیر ( ایچکی، بیچکی، چکی، سئچکی ). بو سؤزلره دیقتله باخسانیز، اونلارین هامیسی فعلدن ایسیم یارادیر. بوراجان هر شئی اؤز قایداسیندادیر. آنجاق بیر فرق وار، بونلارین هامیسی پروسسی، عملین باش وئرمه پروسئسینی بیلدیریر. فارسجا دئسک اسم ذات آدلانیرلار. مثلن سئچکی دئیینده سئچمه ایشینین پروسئسینی، باش وئرمه سینی گؤسترمک اوچون ایشلنیر. فرق بورادادیر. هرگاه بیز یازقی سؤزونو یاراتساق- اوندان بیر مادی وارلیغی یوخ، بیر پروسئسی معنا ائتمک اوچون یارارلانا بیلریک. بونا گؤره ده یازقی سؤزو (دستنویس) ألیازما معناسیندا یالنیشدیر و اونو ایشلتمک ده داها بویوک بیر سهودیر.
من ماراق اوچون بو سؤزو- یازقینی، گوگئلده سئرچ ائلهدیم و گؤرونن نتیجه منی هم مأیوس ائتدی، هم ده سهویمیزین نه قدر جدی بیر زیانا یول آچماسینی گؤردوم. اورادا بئله یازیلارلا اوز-اوزه گلدیم:
یازقی یازان،
مقالهلر و یازقیلار،
آجی یازقی،
آذربایجانین غیرتلی جوانلارینا بیر یازقی،
آقای جنتی اوچون بیر یازقی،
اسکی یازقیلار،
یازقی عائیلهسی،
او یازان اوچ یازقی یازدی،
تورکجه یازقیلار،
عرب دیلینده کیتاب به نورهسی کتب یا یازقیدان قایناقلانیر،
بو یازقی طبیعت گونونده…،
چوخ عذر ایستیرم کی چوخ بواقجا یازقی وردیم،
باغلا بونی یازقی یازلموش کفنه،
کیمین آدی یازقی لارا قالیبدی- یازقی لارا یاخجیلیغی سالیبدی…
بو و بونا اوخشار سؤزلر دیلیمیزی کورلاییر. سؤز یاراتماقدا چوخ ائحتیاطلی اولمالییق. بو سؤز اونا اوخشاییر کی، سن ایللر بویو اوشاغیوا بیر آد قویاسان؛ نئچه ایل اوجور دا چاغیراسان، بیردن بیرگون دوروب، بیری اونو باشقا بیر گوبود آد ایله آدلاندیرسین .
یازقی دیلی سهودیر، دیلیمیزده «یازی» سؤزو ایللر بویو ایشلهنیبدیر. سؤزو قورتارماق اوچون سؤز حاققیندا فضولیدن بیر شعیری سیزه پای وئریرم کی، سؤزون قدرینی یاخشی بیلهسینیز:
خلقه آغزین سرّنی هر دم قیلیر اظهار سؤز
بو نه سّردر کیم، اولور هر لحظه یوخدان وار سؤز
آرتیران سؤز قدرینی صدقیله قدرین آرتیرار
کیم نه مقدار اولسه، اهلین ایلر او مقدار سؤز
وئر سؤزه أحیا کی، توتدوقجا سنی خواب- أجل
ائده هر ساعت سنی او یوخودان بیدار سؤز
بر نگار عنبرین خطدیر کؤنوللر آلماغا
گؤستریرهر دم نقاب- غیبدن روخسار سؤز
خازن گنجینه اسرادیر هردم چکر
رشتۀ اظهاره مین – مین گوهر- اسرار سؤز
اولمایان غواص بحر معرفت، عارف دئییل
کیم، صدف ترکیب تندر، لؤلؤ شهوار سؤز
****
یازیچینین علاوهسی:
بورادا فضولینین غزلینین سون بیتی دوشوبدور، اونو علاوه ائتدیم:
گر چوخ ایسترسن فضولی ، عزتین آز ائت سؤزی
کیم چوخ اولماقدان قیلیبدیر چوخ عزیزی خوار سؤز
بو یازیدان مقصودوم یالنیز «یازقی» سؤزونون سهو اولماسیدیر. گرگ بونو علاوه ائدیم کی، دیلیمیزین وارلانماسینین أساس یولو یئنی سؤزلرین یارانماسیدیر. بونون دا تک یولو کؤک و شکیلچیلر و یا سؤز بیرلشمه لری یولو ایله اولور. ائله یوخاریدا اولان شکیلچیلر یاردیمی ایله دیلیمیزه ایچکی (ایچیلن بیر شئی و ایچمک فعلیندن و – کی شکیلچیسیندن یارانیبدیر)، درگی ( درمک = توپلاماق معناسیندا اولان فعل و بو شکیلچی ایله یارانیبدیر)، نئچه ایل بوندان قابان آسقی (پالتارلاری آسلاماق اوچون) آسماق و بو شکیلچی ایله یارانیبدیر. دیلیمیزده اولمایان سؤزلره هر کیم سؤز یارادسا اونا آفرین دئمک لازیمدیر، آما یوز اؤلچوب بیر بیچمک ایله.
ساغ و أسن اولاسینیز


text:
تۆرکیأنینگ سعودی عربیستانا 4 آیلیق داشاساتووی 800 میلیون دلارا قوُلایلادی
تۆرکیه سعودی عربیستان دا شو ییلینگ 4 آییندا اینگ کؤپ هالی ساتدی
تۆرکیه دؤرت آیدا سعودی عربیستانا 800 میلیون دلار اؤنۆم ساتدی.
تۆرکیأنینگ داشاساتووی 2023-نجی ییلینگ بیرینجی 4 آیلیق دؤورۆنده 600 گؤتریم (%) یوُقارلادی و 780 میلیون 512 مۆنگ دلارا یتدی.
تۆرکیأنینگ سعودی عربیستانا اؤتن ییلینگ شوِل 4 آییندا داشاساتوو موقدای 107 میلیون 419 مۆنگ دلار بوُلوپدی.
تۆرکیه سعودی عربیستان دا شو ییلینگ 4 آییندا اینگ کؤپ هالی ساتدی.
سعودی عربیستانا هالی ساتووی ژانویه- آپریل آرالیغیندا 109 میلیون 473 مۆنگ دلارا یتدی.
حبوبات، شیمیایی مادالار، طایار گِییم- کؤینک و الکتریک اؤنۆملری عربیستانا اینگ کؤپ ساتیلان اؤنۆملر.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه مای آییندا 234 میلیون 317 مۆنگ دلار هالی ساتدی
تۆرکیأنینگ داشاری یورتلارا هالی ساتووی 48.5 گؤتریم یوُقارلادی
مای آییندا تۆرکیأنینگ داشاساتووی رکورد قوُیدی
مای آییندا تۆرکیأنینگ داشاساتووی نینگ 14.4 گؤتریم یوُقارلاپ 21.7 میلیارد دلارا یتدی
تۆرکیأنینگ ایقدیصادئ 4 گؤتِریم یوُقارلادی
تۆرکیأنینگ حاسابات قوراماسی یانوار- مارت آرالیغینداقی صاپلانمادیق یورت ایچرسی گیردجی بارادا ماغلومات بردی


text:
ترلانین طالعی
اسماعیل ممدلی
ساوالان اتهییندهکی یارپیزلی کندینده آنادان اولموشدو، آناسی لاچین اونو یالادیقجا توکلری قورویوب جانی قیزیردی، سحره یاخین گؤزلری آچیلیب آیاغا دورا بیلدی، بودورویه- بودوریه آغزینی آناسینین امجهیینه یئتیردی. شیرین ایلیق سودو امدیکجه بدنی گوجلهنیب تورهلیردی، نئچه آی سونرا اوتلارین یوموشاق یارپاقلاریندان یئمهییده اویرهنمیشدی، اوتلاقدا آناسینین یانیندا او یاندان بو یانا، بو یاندان او یانا قاچیب اوینایـیب سئوینجیندن یئر- گویه سیغمیردی. اینجه بئلی، نازیک توپوقلاری، بسته بویو اونون «قاراباغ» آتلاری تورهمهسیندن اولدوغونو بیلیندیریردی، گونو- گوندن بویویوب آز قالا آناسی بویدا اولاندا ایکی یاشلی «ترلان»ین مینیک واختی گلیب چاتمیشدی. آمما ارکؤیون دایچانی هئچ کیم مینه بیلمیردی. یالنیز بیر گون آخشام ایلخی اوتلاقدان کنده قایـیداندا «ائیواز» اونا یاخینلاشیب الینی ساغریلاینا چکیب یاللارینی تومارلامیشدی. بو ایشدن خوشو گلن ترلان او واختدان بری ائیوازدان قاچمازدی.
نشریهلرین یازدیغینا گوره، دورد آی سونرا خرمن بایرامیندا قاراداغدا، قاراباغ آتلاری تورهمهسیندن اولان قولانلارین چاپماق یاریشلاری کئچیریلهجک ایدی، ائیواز بو یاریشلاردا ترلانلا بیرلیکده اشتراک ائتمک قرارینا گلیب، صاباحدان اونا مینیک اویرهتمهیه باشلادی. مشقلر اوّلده بیر آز چتین اولسا دا سونرالار ایشلر یاخشی قاباغا گئدیردی. ائیواز ترلانین کورهیینده اوتوروب قیچلارینی اونون سینهسی آلتـیندا داراقلایاندا ترلان قولاقلارینی باشینا یاتـیردیب، اوخ کیمی سیچرایـیب بیر گؤز قیرپیمیندا اوزون بیر یول گئدیردی. ایش بئله گئتسهیدی، ترلانین یاریشلار دا بیرینجی اولاجاغینا سؤز یوخودو.
تاسف کی، بئله اولمادی، بیر گئجه تلویزیوندا، همیشه گولر اوزلو مهربان دانیشان «سارا» هیجانلی بیر حالدا محاربهنین باشلاندیغینی خبر وئردی. اوردونون ایستهیینه گؤره، بوتون آتلار جبههیه گوندهریلمهلی ایدیلر. ایکی گون سونرا گلیب ترلانی دا ایلخیدان آیـیریب آپاردیلار. اوزون- اوزاق یوللار گئدهندن سونرا آج- سوسؤز اوستو آچیق بیر تویلهیه سالدیلار. اوردا ایکی یوزه قدهر آت وار ایدی. محتلف یئرلردن گتیریلن آتلار چوخ تئز بیری- بیریله دوستلاشیب، هره اوز طالعیندن دانیشیردی. بیری دئییردی: اون گون قاباق نرگیزین تویوندا بوتون آتلاری کئچیب، گلینی اوزوک قاشی کیمی بئلینده ساخلایـیب، قونشو کنده آپارمیشدی. او بیریسی دئییردی: بو ایل یوز هکتار یئر شوملایـیب، کند اهلینه تاپشیرمیشدی. باشقاسی دئییردی: ییرمی گونده آرابا ایله اوچ یوز تون بوغدانی کؤوشندن خرمنه داشیمیشدی. بو آرادا تکی بیزیم جاوان ترلانین هله دئمهیه سؤزو یوخ ایدی.
آتلار باشلارینا نهلر گلهجهیینی بیلمیردیلر… مشقلر باشلانمیشدی. اللرینده اوزون آغیر دمیر پارچاسی اولان سرباز هر گون آتلاری وورا- وورا تویلهدن چیخاردیب، نئچه یوز کیلو داش تورپاغی کورهکلرینه قویوب، بویوک بیر میدانین بو باشیندان او باشینا، سونرا دا او باشیندان بو باشینا گتیریردیلر. سربازلارین بو جور آغیلسیز ایشلرینی باشا دوشمهین آتلار داها آجیقلانیردیلار. یایلاقداکی تزه عطیرلی اوتلارین عوضینه بوردا قورو ساماندان باشقا بیر زاد یئمهین آتلار گونو- گوندن آریقلایـیب بیر دری، بیر سوموک اولموشدولار.
بیر گئجه، قارانلیقدا، ایکی سرباز ترلانین باشینا نوختا ووروب تویلهدن چیخاریب آپاردیلار. بئلینه یهر عوضینه پالان قویوب، اوستونه اوزون لوله کیمی آغیر دمیرلر چاتیب، ایپله باغلایـیب داغین داشلیق یوللاریندا اوزو یوخاری سوردولر. یولداشلاریندان آیریلان ترلانین یورغونلوغو بیر یاندا قالسین، تکلیکدن یامان داریخیردی. بیلمیردی نئیلهسین، یولو باشینا آلیب گئدیردی. سیلدیریم بیر قایانین باشینا چاتاندا هاوا ایشیقلانمیشدی، داغین هر ایکی طرفینده یاشیل اوتلاقلار، یاراشیقلی کندلر، کندلرین کوچهلرینده گلیب گئدهنلر گورونمهیه باشلامیشدی. ترلانین دوغما کندی یادینا دوشدو… بیر آن اوزونو کندده سؤیودلرین آلتیـندا ایلخینین آراسیندا ائیوازلا بیرلیکده گوردو. ائیواز اونون قویروغونو گولدستهسی کیمی یـیغیب باغلایـیب، یاللارینی هورموشدو، تزهجه آنادان اولموش دایچالارین اویناماغینی گورهن ترلان، هارادا اولدوغونو اونوتموشدو. ائله بو آندا سینهسینده آری سانجان کیمی بیر آغری حیس ائتدی. سونرادا آغرییان یئردن قان آخماغا باشلادی. گئتدیکجه گؤزلری قارالدی، آیاق اوستده دورا بیلمهییب، قایالارین اوستونه یـیخیلدی. اوزاقلاردان گلن شاققا-شاق سسی یاواشیدیقجا قوزقونلار باشینین اوستونده دولانیردیلار. نه یازیق کی، ترلان بیر داها دوغما کندینه قایـیدیب قاراباغ آتلاری تورهمهسیندن اولان قولانلارین یاریشیندا اشتراک ائتمهیهجکدی.


text:
حمید رضا اوغلو محمدزاده ۱۹۲۴-جو ایل مارت آیینین ۱۸-ده تبریز شهرینده دونیایا گؤز آچیب. ایلک تحصیلینی تبریزین «نجات» و «پرورش» مکتبلرینده آلیب. ۱۹۴۲-
اورتا مکتبده معلیملیک ائتدیگی ایللر اؤلکهده اجتماعی و سیاسی حادیثهلرله زنگین اولموشدور. او، تبریزه قاییتدیقدان سونرا هم معلیملیک ائدیر، هم ده یئنی یارانان آذربایجان دموکرات جاوانلار تشکیلاتیندا و اونون اورقانی اولان «جاوانلار» قزئتینین فعالیتینده یاخیندان ایشتیراک ائدیر. سونرا ایسه تبریز اونیوئرسیتهسینین تاریخ و ادبیات شعبهسینه داخیل اولور . ح.محمدزاده ایلک مقالهلرینی ۱۹۴۶-جی ایلده تبریزده “آزاد ملت” ،”جاوانلار” قزئتلرینده چاپ ائتدیریر.
۱۹۴۶-جی ایلده ۲۱ آذر حرکاتینین خیانت نتیجهسینده یاتیریلماسیندان سونرا حمید محمدزاده ده بیر چوخ دؤیوش و موباریزه دوستلاری کیمی باکییا مهاجرت ائتمهلی اولور. دوشدویو یئنی محیط اونون تحصیلینی داوام ائتدیرمک ساحهسینده یئنی پئرسپئکتیولر آچیر. او، اولجه آذربایجان عالی پارتیا مکتبینده، عینی زاماندا آذربایجان دؤولت اونیوئرسیتهسینین ژورنالیستیکا فاکولتهسینده تحصیلینی داوام ائتدیریر. عالی مکتبی بیتیرن محمدزاده آذربایجان علملر آکادئمیاسی نظامی آدینا دیل و ادبیات اینستیتوتونون آسپیرانتوراسونا داخیل اولور. بورادا ایشلهدیگی ایللرده «انقلابچی، ژورنالیست، یازیچی پیشهوری (حیاتی، محیطی، یارادیجیلیغی)» موضوسوندا علمی ایش یازاراق فیلولوگییا علملری نامزدی عالیملیک درجهسینه لاییق گؤرولور. اینستیتوتدا باش علمی ایشچی ایشلرکن «آخوندوو و شرق» موضوعسوندا دوکتورلوق دیسسئرتاسیاسینی مدافعه ائدیر. بوندان سونرا او، نظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موزهینده علمی فوندلار شعبهسینین مدیری،یاخین و اورتا شرق خالقلاری اینستیتوتونون ایران فیلولوگیاسی شعبهسینین بؤیوک علمی ایشچیسی وظیفهلرینده ایشلهمهیه باشلاییر.
ح.محمدزاده بیر قلم صاحیبی کیمی پوبلیسیستیک یارادیجیلیغا قئید ائتدیگیمیز کیمی،۱۹۴۶-جی ایلده تبریزده نشر ائدیلن «آزاد ملت» و «جاوانلار» قزئتلرینده چیخان مقالهلری ایله باشلامیشدیر. ایلک حئکایهلری ایسه «پیونئر» و «آذربایجان» ژورناللاریندا درج اولونموشدور.
ح.محمدزاده “م.ف.آخوندوو و شرق” ،علیشیر نوایی، حافظ شیرازی، شهریار، م.ش.واضح و باشقالارینین ادبی یارادیجیلیغینا عاید سندلر توپلاییب نشر ائتدیریر. اونون م.ت.زهتابی،رضا قاضی، ابوالفضل حسینی، علی توده و باشقالاری ایله یازیشمالاری وار. ان ماراقلی اثرلریندن اولان “مشروطه انقلابی عرفهسینده و دؤورونده ایران ادبیاتی”، “بهار شیروانی”،سید جعفر پیشهوری” ، “تبریز خاطیرهلری” و س. اثرلری بو گون ده اؤز آکتواللیغینی ساخلاییر. بدیعی یارادیجیلیق نمونهلری اولان “فدایی” پووئستی، “شمال حئکایهلری” ،”اوغورلانمیش آبیده” ،”تبریز تبسسومو” ، “آزادلیق حسرتی”و س. حکایهلری ده ماراقلی موضوعلارا حصر اولونوب. “۱۹۴۱-۴۵-جی ایللرده جنوبی آذربایجان ادبیاتی” ، ” انقلابدان سونراکی دؤورده جنوب شعیرینده وطن و وطنپرورلیک موتیولری” ،”ملا نصرالدین ژورنالی تبریزده” ،”جنوبی آذربایجان شاعیری سهند حاقیندا” ،”صادق بی صادقی افشار” ، “میللی آزادلیق حرکاتینین ترننومچوسو” ،”عباس پناهی (ماکولو)”،محمدی مدرسی-تبریزی” ،”جنوب فولکلورو” ، “آذراوغلو”، ستارخان حاقیندا رومان، حیدر عمواوغلو حاقیندا رومان، “شیخ محمدخیابانی” ، “زینالعابدین مراغهای” ،”حمید نطقی” و س. علمی مقالهلرینده ایسه ح.محمدزاده بیر چوخ پروبلئملر، شخصیتلردن بحث ائتمکله جنوب موضوعسونو داهادا گئنیشلندیرمیشدیر.
ناثر محمدزادهنین ادبی پروفیلینی و یارادیجیلیق سپئکترینی معینلشدیرن حکایهلری مهاجرت ایللرینده ایشیق اوزو گؤرموشدور. گنجلیک ایللرینده یاشادیغی اؤلکهنین آداملارینین دونیاگؤروشون، پسیخولوگیاسینا یاخشی بلد اولان حمیدین نثر اثرلرینده میللی کولوریت، رئژیمین فورمالاشدیردیغی اعتراض پسیخولوگیاسی چوخ گوجلودور. مؤلف، حتّی وطندن کناردا یاشادیغی سئوگی و محبت ماجرالاری تصویرینده ده اؤز یارادیجیلیق کرئدوسونا صادیق قالیر. ادیبین «حکایهلر» (۱۹۵۷)، «فوتبولچو»، «ایلک محبت» (۱۹۶۷)، «تبریز خاطیرهلری» (۱۹۷۸)،”اوغورلانمیش آبیده”(۱۹۸۴) آدلی کیتابلاریندا توپلانمیش حکایهلری بو باخیمدان چوخ خاراکتئریکدیر.
فارس دیلینین اینجهلیکلرینه یاخیندان بلد اولان ادیب بو ثروتدن باجاریقلا استفاده ائدهرک آذربایجانین ترجومه ادبیاتی خزینهسینه گؤزل اینجیلر بخش ائتمیشدیر. اونون چئویردیگی «خسرو و شیرین» پوئماسی (نظامی گنجوی)، همچنین جلیل محمدقلیزاده حکایهلری (فارس دیلینه ترجومه)، زینالعابدین ماراغالینین «ابراهیم بیین سیاحتنامهسی» اثرلرینین ترجومهلری بارهده یالنیز خوش سؤزلر دئمک اولار.
ح.محمدزادهنین ادبیاتشناسلیغا دایر مقالهلری ده همیشه یوکسک قیمتلندیریلمیشدیر. بو باخیمدان ترتیب و نشر ائتدیردیگی کیتابلار – نسیمینین فارسجا دیوانی و شهریارین تورکجه شعیرلر کلیاتی و اونلارا یازدیغی مقدمهلر متنشناسلیغیمیزین ساییلیب-سئچیلن نمونهلریندندیر. «وارلیق» ژورنالیندا منتظم چیخیش ائدهن ح.محمدزادهنین مقالهلرینده، ائلجه ده پوبلیسیست یازیلاریندا میللی معارفچیلییه چاغیریش و بو استقامتده آراشدیرمالار باشلیجا یئر توتوردو.
اونون ادبی تنقید ماتریاللاری سیراسیندان م.شهریار و حمید نطقی ایله باغلی یازیسینی تقدیم ائتمک ایستردیک. ح.محمدزاده “حیدربابا یالقیز قالدی” آدلی مقالهسینده «حیدربابایا سالام» اثرینی «خوش طالعلی اثر» آدلاندیریر و دؤورونون ان مهم ادبی حادیثهسی کیمی سجیهلندیریر. عینی زاماندا شهریارین آذربایجان، بوتؤولوکده شرق ادبیاتینداکی موقعینی معینلشدیریر: “شهریار دا نسیمی، فضولی، صائب، نباتی کیمی سلفلرینین عنعنهسینی لیاقتله داوام ائتدیردی. فارسجا و تورکجه گؤزهل سؤز اینجیلری یاراتدی. ایرانین ایکی بؤیوک خالقینین سارسیلماز محبتینی قازاندی”
ح.محمدزاده. نطقینین بدیعی یارادیجیلیغی اوزهرینده گئنیش دایانیر، اونون گونئی شعرینه گتیردیگی یئنیلیکلری معینلشدیرمهیه چالیشیر: «اونون بدیعی یارادیجیلیغی وطنده انسانلارا، طبیعته توکنمز سئوگی ایله دالغالانیر. شعرلرینده درین فلسفی مضمونلا بیرلیکده یئنی فورمایا خصوصی دقت وئریر و بو ساحهده معین اوغورلار قازانمیشدیر».
ادبیاتشناس عالیم کیمی شمالدا و جنوبدا یاخشی تانینان حمید محمدزادهنین نثر ساحهسینده ده اوغورلو اؤرنکلر یاراتدیغینین بیر داها شاهیدی اولوروق. حمید محمدزاده “تبریز خاطیرهلری” آدلی کیتابیندا درج اولونان «انجیر آغاجی” حکایهسینده انسان حیاتینی آغاجلا مقایسه ائدیر. آتا قوروموش انجیر آغاجینین کؤکوندن پؤهرلندیگینی گؤروب حسدله فیکیرلشیر کی، انجیر آغاجی بو باغی همیشهلیک ترک ائتمیر، انسان ایسه آغاج عؤمرو قدر یاشامیر. ائله بو واخت اونو سسلهییرلر، -آتا بیز گلدیک، -اوشاقلارین شن، شاقراق سسینی ائشیدن آتا قاپیلدیغی حیس دن بوسبوتون آیریلیب اونلارلا اَیلنمهیه باشلاییر… یازیچی بونونلا انسان حیاتینین ابدیلیگینه اشاره ائدیر.
حمید محمدزادهنین ح.م. غریب امضاسی ایله قاراباغ موضوعسونا حصر اولونموش «قبیرلری سؤکوردولر» حکایهسی ده چوخ تاثیرلی و گونوموز اوچون آکتوالدیر. حکایهده بیر جنوبلونون تصادوفن بیر قاراباغلی طلبه ایله راستلاشیب بیرلیکده گیزلی یوللا یاخین واختلاردا اشغال ائدیلمیش کندلرینه گئدرکن یولدا گؤردوکلری حادثه لردن دانیشیلیر.
ساکینلر طرفیندن ترک اولونموش کند قبرستانلیغیندا بؤیوک بیر بولدوزری گؤرن اوغلانلار چوخ تعجوبلهنیرلر. قبرستانی نظردن کئچیررکن چوخلو سؤکولوب داغیدیلمیش قبیرلر گؤرورلر… مؤلیف حکایهده اوغلانلارین بیرینین دیلی ایله بو گونوموز اوچون چوخ ماراقلی اولان بیر تاریخی فاکتی یادا سالیر:
«بیر دونیا ساواشیندان سونرا عثمانلی امپئریاسی گوجدن دوشنده ائرمنیلر بوندان استفاده ائدیب «بؤیوک ارمنستان» یاراتماق خیالینا دوشور. پاریس صولح کونفرانسینا و فرانسا، اینگیلتره، آبش دؤولتلرینین باشچیلارینا مراجعت ائدیب آنادولودا ارمنیلرین اکثریت تشکیل ائتدیگینی ادعا ائدهرک اورانین ارمنیلره وئریلمهسینی ایستهییرلر.
آمریکا پرزیدئنتی ویلسون ژنرال هارورتون باشچیلیغی ایله یارادیلمیش هئیته همین اراضینین اهالینین ترکیبینی یوخلاماغی تاپشیریر. ارزرومدا بو هئیت بلدیه رئیسی ذاکر بی قارشیلامیش و قوناغی کابینئتینده کیپنجره اؤنونه چاغیریب یاخینلیقداکی قبرستانلاری و کیچیک مزارلیغی گؤستریب دئمیشدی: «بونلار هامیسی تورک قبیرلریدیر، شهرین دیگر یئرلرینده ۱۰ بئله قبرستانلیق دا وار، او دا ارمنی مزارلیغیدیر. ارمنیلر اؤلولری یئمهدیلر ها!».
مؤلیف کیچیک بیر حکایهده ارمنیلرین تاریخن کئچدیگی ساختاکارلیق یولونو، ادعالارینین اساسسیزلیغینی صنعتکارلیقلا جانلاندیرا بیلیر. یازیچینین تاریخه مراجعتی حکایهیه بیر سندلیلیک، ایناندیریجیلیق اوقاتی دا بخش ائدیر. حکایهده گؤستریلیر کی، همین او ادعالی ارمنیلر «دوننکی سهولرینی» دوزلتمهیه چالیشیر. قاراباغداکی آذربایجانلی قبیرلرینی سؤکوب ایزینی ایتیرمهیه سعی گؤستریرلر. تکجه قبیرلریمی؟! هله نئچه ایللر اؤنجه تکجه قاراباغدا دئییل، بوتون آذربایجاندا مدنیت آبیدهلری اوزهرینده اؤز خیرلرینه “دوزهلیشلر” ائدهن خصوصی تعلیم کئچمیش ارمنی اوستالارینا فرصت دوشدوکجه اونلاری مدنی صورتده اوغورلاییب آذربایجاندان اوزاقلاردا اؤزونونکولشدیرن ارمنی “صنعتکارلارینا” آذربایجاندا او قدرده اهمیت وئرمیردیلر. لاکین اونلارین اشتاهاسی گئتدیکجه چوخالدی. اونلار آذربایجان تورپاقلارینین بیر حیصهسینه صاحب چیخماق اوچون ادعا قالدیریب قاراباغی آذربایجاندان آییردیلار. تاریخ ساختاکارلیغی سئومیر، حقیقت گئج ده اولسا بیر گون اوزه چیخاجاق!!!
سون ایللرده ایراندا یاشایان ادیب حکایهلرینی و ادبی-تنقیدی مقالهلرینی منتظم اولاراق تورکدیللی مطبوعاتدا چاپ ائتدیرمیشدیر. او، اوزون مدت آذربایجان دیلینده نشر ائدیلن «وارلیق» درگیسی ایله امکداشلیق ائتمیش، «یول» آدلی ادبی، اجتماعی-سیاسی ژورنالین تاسیسچیلریندن بیری اولموشدور. حمید محمدزاده ۱۹۴۷-جی ایلدن جنوبی آذربایجان یازیچیلار جمعیتی اداره هئیتینین، ۱۹۵۸-جی ایلدن ایسه آذربایجان یازیچیلار بیرلیگینین عضوو اولموشدور. او، هارادا یاشاماسیندان آسیلی اولمایاراق حیاتینین بوتون مرحلهلرینده آذربایجان ادبیاتینین، هابئله آذربایجان ادبیاتشناسلیغینین شرفینی یوکسک توتموش و اونون علمی-ادبی دیرلرینین کئشیگینده دایانمیشدیر.


text:
ایرینی عملیاتین مدتی 2 ایل ده اوزادیلدی
آوروپا بیرلیگی آغ دنیزینده لیبیا-یا قارشی سلاح تحریمینه نظارت بهانهسی ایله حیاتا کئچیردیگی موباحیثهلی ایرینی عملیاتینین مانداتینی 31 مارس 2025-جی ایله قدر اوزادیب.
آوروپا بیرلیگی آغ دنیزینده لیبیا-یا قارشی سلاح تحریمینه نظارت بهانهسی ایله حیاتا کئچیردیگی موباحیثهلی ایرینی عملیاتینین مانداتینی 31 مارس 2025-جی ایله قدر اوزادیب.
آوروپا شوراسی ایرینی عملیاتینین اوزادیلماسی قرارینین مسئله ایله باغلی استراتژی قیمتلندیرمهدن سونرا وئریلدیگینی آچیقلاییب. معلوماتدا بیلدیریلیر: "عملیاتدا اله کئچیریلن سلاح- مهمات ماتریاللارینین محو ائدیلمهسینین داها دا آسانلاشدیریلماسینا قرار وئریلدی. 1 آوریل 2023 - 31 مارس 2025-جی ایل تاریخلری آراسیندا گئرچکلشن ایرینی عملیاتینین دیری 19 میلیون 921 مین یورودور."
قئید ائدک کی، عملیاتین مانداتی 2023-جو ایل مارسین 31-ده باشا چاتیب. قبول ائدیلن سون قرارلا بو ایجازه مدتی داها 2 ایل اوزادیلدی.
31 مارس 2020-جی ایلده لیبیا ایله باغلی برلین کنفرانسیندان سونرا باشلایان بو عملیات بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین لیبیا سلاح تحریمینه نظارت ائتمک اوچون آوروپا بیرلیگی-نین آغ دنیزینده باشلاتدیغی موباحیثهلی بیر عملیاتدیر.
بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین 2292 سایلی قطعنامه سینده قانونی حکومت اولاراق یئر آلان لیبیا میللی باریشیق حکومتی ایله مصلحت لشمه و ایجازهنین مجبوری اولماسینا باخمایاراق، باشلادیلان ایرینی عملیاتی غرضلی و غیری-قانونی بیر عملیات اولاراق تنقید ائدیلیر. بعضی آوروپا اؤلکهلری آوروپا بیرلیگی فوندلاریندان فایدالانماق اوچون عملیاتا سسسیز قالیر، جسارتلی اؤلکهلر ایسه اعتراض ائدهرک عملیاتدان گئری چکیلیرلر.
ایلگیلیلی خبرلر
سوئیسده اوکراینایا سلاح صادراتی تکلیفی رد ائدیلدی
نمایندهلر مجلیسینده بیر کمیتهنین سلاحلارین اوکراینایا صادراتینا تصدیق وئریلمهسینه باغلی تکلیفی، ۷۵ قارشیسیندا ۹۸ سس ایله رد ائدیلدی
آسیادا اویوشدوروجو تیجارتینده آرتیش وار
دوغو و گونئی دوغو آسیادا صنعی اویوشدوروجونون یوکسک میقدارلاردا اورهتیلمگه و ساتیلماغا داوام ائدیلدیگی ایفاده ائدیلدی
۴۵ توربا ایچینده اینسان جسدلری تاپیلدی
توربالاردا تاپیلان جسد پارچالارینین قادینلارا و کیشیلره عاید اولدوغو، کیملیک تعیینی ایشلرینین سوردوگو، توپلو جسد ساییسینین تام اولاراق بیلینمهدیگی ایفاده ائدیلدی


text:
تورکیه ده بیر مینگ بیش یوز ییللیک ییر آستی یولی تاپیلدی
اوشبو ییر آستی یولی تورکیه نینگ استانبول ولایتیده تاپیلگن
تورکیه نینگ استانبول ولایتیده, 500 ییللیک پولیوکتوس کلیساسی نینگ قالدیق لریده آلیب باریلیاتگن قزیشمه لر نتیجه سیده 1 مینگ 500 ییل لیک ییر آستی یولی تاپیلدی.
ایاصوفیه دن هم آلدین قوریلگن پولیوکتوس کلیساسی ساحه سیده آرکیولوژیک قزیش فعالیتلری دوام ایتماقده.
خوددی شوو کلیسا, 11- عصر دن آلدین ویران قیلینیشی آرتیدن تاراج قیلیندی. کلیسا نینگ قیمت بها نرسه لری و ستونلری وندیککه آلیب قاچیریلدی.
میلادی 1960- ییلده ییر آستی یول قوریش فعالیتلری جریانیده اوشبو کلیسا گه عاید بعضی اثر لر تاپیلگن ایدی.
پولیوکتوس کلیسا سی نینگ موجود بولگن سراچخانه پارکیده میلادی 2022- ییل 8- جون کونی قزیش فعالیتلری باشله تیلدی.
قزیش فعالیتلری نینگ دوام ایتیاتگن اوشبو ساحه ده تاریخی بیر ییر آستی یولی تاپیلدی.
اوشبو تاریخی ییر آستی یولی نینگ مرمر لر بیلن قوریلگن شکلی و باشقه بیزه ک لری دقتلرنی اوزی گه تارتماقده.
سراچخانه آرکیولوژی پارکی نینگ بیر آی کیین آچیلیشی کوتیلماقده.


text:
بابی دارین
بابی دارین (اینگیلیسجه: Bobby Darin) آمریکالی موغنی, فیلمین سناریو یازاری و اوْیونچو. ۱۴ مئی ۱۹۳۶ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۷ ایل عؤمر ائلهییب و ۲۰ دسامبر ۱۹۷۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1956–1973 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bobby Darin»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بابی دارین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- ISNI شناسهسیله مقالهلر
- VIAF شناسهسیله مقالهلر
- BIBSYS شناسهسیله مقالهلر
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- KANTO شناسهسیله مقالهلر
- NDL شناسهسیله مقالهلر
- NLA شناسهسیله مقالهلر
- NLK شناسهسیله مقالهلر
- NSK شناسهسیله مقالهلر
- NTA شناسهسیله مقالهلر
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- MusicBrainz شناسهسیله مقالهلر
- RERO شناسهسیله مقالهلر
- SNAC-ID شناسهسیله مقالهلر
- Trove شناسهسیله مقالهلر
- قرمی جایزهسی ان یاخشی یئنی آرتیست
- آمریکالی کیشی اویونچولار