text:
روسییانین سانکت-پطربورگ شهرینده درج ائدیلهن «دونیا دؤولتلری» («CTpaHы Mиpa») ائنسیکلوپئدییاسیندا تخریباتچی ماتئریال یئرلشدیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ائنسیکلوپئدییا مؤلفلری داغلیق قاراباغی آیریجا دؤولت کیمی گؤسترمکله برابر، آذربایجانین بو اراضیسینین ساحهسینی ده تحریف ائدیبلر. بئله کی، ۱۹۷۰-جی ایل سیاهییالینماسینا اویغون اولاراق، اهالی ۱۵۰ مین گؤستریلیب، همچینین «دؤولتین» ۱۱.۴۵۸ کو/کم-لیک «اراضی»یه مالیک اولدوغو دا قئید ائدیلیب.
خاتیرلاداق کی، داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی سووئت روسییاسینین آذربایجانی اله کئچیرمهسیندن و آدر-این سوقوطوندان سونرا، آذربایجان سووئت سوسیالیست رئسوبلیکاسی آدیندان ۱۹۲۳-جو ایل ایولون ۷-ده وئریلمیش دئکرئتله یارادیلیب. موختار ویلایتین اراضیسی ۴،۴ مین کو/کم اولوب.
معلوم حادثهلر و ائرمهنیلرین تؤرتدیی قتلیاملار، ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین آپاردیغی ایشغالچیلیق سیاستی زامانی، ۱۹۹۱-جی ایل نویابرین ۲۶-دا آذربایجان پارلامئنتی دقمو-نی میللی اراضی قورومو کیمی لغو ائدیب، «داغلیق قاراباغ موختار ویلایتینین یارادیلماسی حاقیندا» آذربایجان مرکزی ایجراییه کومیتهسینین ۱۹۲۳-جو ایل ۷ ایول دئکرئتی و «داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی حاقیندا» آذربایجان سسر-این ۱۹۸۱-جی ایل ۱۶ ایون قانونونو قوهدن دوشوب.
لاکین روسییانین حربی دستیی ایله ائرمهنی ایشغالچیلارینین آپاردیغی حربی عملیاتلار و ائتنیک تمیزلهمه نتیجهسینده ۴،۴ مین کو/کم-لیک داغلیق قاراباغ اراضیسی، او جملهدن داغلیق قاراباغ اطرافینداکی ۷ رایون ایشغال ائدیلیب. عمومیلیکده ایشغال ائدیلهن اراضی ۱۷ مین کو/کم-ا یاخیندیر.
داغلیق قاراباغین «موستقیل دؤولت» کیمی گؤسترمک، ۶۵ مینلیک اهالیسینی ۱۵۰ مین، اراضیسینی ۱۱.۴۵۸ کو/کم قئید ائتمک اولدوقجا تهلوکهلی تخریباتدیر و ائرمهنی مکریدیر.


c: text/html

text:
ایللرین بیرینده موللا نصرالدینین بوستانی هامیدان قاباق و چوخ
یاخشی محصول وئریر. موللا فیکیرلشیر کی، بیر ائششک یوکو خیار گوتوروب
تئیمور لنگه آپارسین، بلکه ایشدی، رحمه گلدی، بیر یاخشی هدیه
وئردی.
سحر تئزدن دوروب خیاری دریر، ائششهیه یوکلهییب، شهره طرف یولا
دوشور. بو طرفدن ده تئیمور لنگ تکباشینا، آتلا هارایا ایسه گئدیرمیش. یولدا بونلار راستلاشیرلار.
تئیمور موللادان سوروشور:
– آ کیشی، بو ندیر بئله؟ هارایا آپاریرسان؟
موللا دئییر:
– تزه خیاردی. تئیمور لنگه نوبار آپاریرام.
تئیمور موللا نصرالدینی هله تانیمیرمیش. گورور کی، بو کیشی ده
اونون تئیمور اولدوغونو بیلمیر. دئییر:
– آ کیشی، سن تئیمورلا دوست دئییلسن، تانیش دئییلسن، تای دئییلسیز،
توش دئییلسیز. سنه نه دوشوب کی، اونون بئله قئیدینه قالیرسان؟
موللا گولوب دئییر:
– من ائله بیلیردیم کی، دونیادا عقلسیز بیرجه منم، اما ایندی
گورورم کی، سن مندن ده عقلسیز ایمیشسن؟
سوز تئیمورا توخونور، آنجاق اوزونو تانیتماماق اوچون اوزه وورماییب سوروشور:
– یاخشی سن منیم عقلسیز اولدوغومو ندن بیلدین؟
موللا دئییر:
– اوندان بیلدیم کی، بو یاشا چاتمیسان، هله ده منی تانیمیرسان. بیلمیرسن کی، من موللا نصرالدینم. موللا نصرالدین ده کی، تئیمور
لنگ کیمیلرین قئیدینه قالماز.
تئیمور دئییر:
– یاخشی، ایندی کی، سن موللا نصرالدینسن، اوزون ده تئیمورون قئیدینه قالان دئییلسن، بس بو نوباری نیه آپاریرسان؟
موللا دئییر:
– آپاریرام کی، بیرتهر بوش دامارینی توتوب بیر آز هدیهدن-زاددان آلام، کولفتیمی دولاندیرام.
تئیمور دئییر:
– یاخشی، سن ندن بیلیرسن کی، تئیمور سنه هدیه وئرهجک؟
موللا دئییر:
– اولاً، ائشیتدیگیمه گوره او چوخ دا درین عقللی آدام دئییل. بالاجا
کی، قولتوغونون آلتینا وئردین، سونرا لاپ نوختالاییب مینهسن ده باشا
دوشمز. سونرا دا کی، وئرمز دئینده ددهسینین مالینی وئرمیر کی؟
جاماعاتین مالیدیر دا…
تئیمور یامان غضبلنیر. اما هله بیر سوز دئمیر. سوروشور کی:
– یاخشی، ایندی بو بیر یوک خیار اوچون سن تئیموردان نه هدیه
گوزله ییرسن؟
موللا دئییر:
– نه بیلیم؟ باختیم یار اولسا، بیر اللیدن-یوزدن قولاغینی کسمک
فیکریندهیم.
تئیمور دئییر:
– یوخ آشنا، ایشتاهان چوخ بویوکدور. اینانمیرام بو قدر وئره.
موللا دئییر:
– جانی جهنم، وئرمهسین. بیر اوتوزدان-قیرخدان آلارام کی…
تئیمور دئییر:
– یوخ، او دا چوخ اولدو.
موللا دئییر:
– یاخشی، اولسون ایگیرمی-ایگیرمی بئش. دونوزدان بیر توک ده چکسن غنیمت دیر.
تئیمور حیرصلنیب دئییر:
– اگر هئچ نه وئرمهسه؟
موللا دئییر:
– ائششکیمین قویروغونو کسیب قویارام اولوب-اولوسونون گورونا.
تئیمور هئچ بیر سوز دئمهییب، آتینی سوروب گئدیر. موللا دا یولونا
داوام ائلییر.
تئیمور بیر کسه یول ایله تئز شهره قاییدیر. بیر آزدان سونرا موللا
دا گلیب چیخیر. تئیمور اوزونه بیر نیقاب سالیب موللانی یانینا چاغیرتدیریر.
خیارلارا باخیر، سونرا سوروشور:
– یاخشی، ایندی بو نوبار اوچون مندن نه ایسته ییرسن؟
موللا دئییر:
– نه ایستهیهجهیم، قیبلئیی-عالم ساغ اولسون! هئچ نه. ائله بیر اللی-
دن-یوزدن وئرسهنیز، کولفتیمی دولاندیرارام.
تئیمور دئییر:
– یوخ، بو چوخ بویوک اولدو.
موللا دئییر:
– چوخ بویوک اولدو، قوی اولسون اوتوز-قیرخ.
تئیمور دئییر:
– یوخ، او دا چوخ اولدو.
تئیمورون سسیندن موللا تانیییر کی، بو، یولدا راست گلیب صوحبت
ائلدیگی آدامدی. آنجاق گورور کی، ایش-ایشدن کئچیب. اودور کی، هئچ اوزونو
ایتیرمهییب دئییر:
– یاخشی، قوی اولسون ایگیرمی-ایگیرمی بئش. او دا غنیمتدیر.
تئیمور نیقابینی قالدیریر کی:
– اگر هئچ نه وئرمهسم…
موللا دئییر:
– من یولدا دئدیم کی، موللا نصرالدینم، قیبلئیی-عالم!
دئدیگیمدن دونمرم. اگر ایگیرمی-ایگیرمی بئشی ده وئرمهسن… قارا
ائششک دایانیب قاپیدا، قویروغو دا یانیندا.
ملا نصر الدین حکایه لری ( قویروغو دا یانیندا)
ایللرین بیرینده موللا نصرالدینین بوستانی هامیدان قاباق و چوخ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
عتبة الحقائق
عتبة الحقائق، ادیب احمد یوکنکینین 12-جی عصرده، قاراخانلی بهیلریندن محمد داد سیپهسالارا هدیه ائتدیگی، حدیث و عربجه بئیتلره اساسلاناراق یازدیغی شئیرلرله، اخلاقلی اینسان اولماغین یوللارینی، اخلاق پرینسیپلرینی آچیقلامیش، موختلیف اخلاقی اؤیود-نصیحت وئرمیش، ایسلامی ایدئیا و فیکیرلره یول گؤستریجی اوْلموشدور. خاقانیه لهجهسی ایله یازیلمیشدیر. اثرین آدی گونوموزده "حقیقتلرین آستاناسی" شکلینده معنالانا بیلیر.
موعاصیر زاماندا ایلک معلوم اولاندا "هبة الحقائق" و یا "عیبة الحقائق" اولاراق، سهو بیر شکیلده آدلاندیریلمیشدیر. اثرده دونیانی، آللاهی، اینسانی بیلمگین یالنیز علم یولو ایله اولا بیلهجگی بیلدیریلیر. بیلیگین فایداسی و نادانلیغین زییانی حاقیندا اولان مؤوضونو ایشلهییب.
نظم واحیدی بئیت و روباعیلردن عیبارت اولان بو اثرینی شاعیر، یوسف خاص حاجب-این قوتادغو بیلیگی کیمی عروض وزنیله و کاشغر تورکجهسی ایله یازمیشدیر. شاعیرین بو اثرینی هارادا و نه زامان یازدیغی قطعی اولاراق بیلینمیر. اثرین کاشغر شیوهسی، اویغور حرفلرییله یازیلمیش ایلک یازماسی ایستانبولدا ایاصوفیه مسجیدی کیتابخاناسیندا یئرلشیر.
اؤزللیکلری[دَییشدیر]
- ادیب احمد یوکنئکی طرفیندن 12 عصر. دا یازیلمیشدیر.
- مؤوضوسو دین و اخلاق دیر.
- دیداکتیک (معاریفلندیریجی) بیر اثردیر. بیر نصیحتنامه خوصوصیت اوندادیر.
- غزل و قصیده یه بنزر طرزده شعرلر واردیر.
- 46 بئیت و 101 دؤردلوکلردن عیبارتدیر.
- عروض معیاری یازیلمیشدیر.
- تلیمح (خاتیرلاتما) صنعتی ایستیفاده ائدیلمیشدیر.
- اثر 14 بؤلوم دن عیبارتدیر. باشداکی 5 بؤلوم گیریش، شاعیرین "نوی" آدینی وئردیگی 8 اصل موضوع، سونداکی 1 حیصهده بیتیریش بؤلومودور.
گیریش حیصه لری قصیده فورما (آا با جا دا)، اصل موضوع ایله باغلی حیصه لر و بیتیریش حیصه سی بندلرله (اا با) یازیلیب. گیریش حیصه سینده 40 بئیت، اصل مساله و بیتیریش حیصه لرینده 101 بند واردیر. اثرین هامیسی 484 میصراعدان عیبارتدیر.
- اثر کئچید دؤورو ادبیاتی محصولودور.
- عتبة الحقائقده اوزرینده دایانیلان باشقا بیر مساله ده، اینسانین دیلینه صاحیب اولماسیدیر.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
حزب اللهین سلاحی یئره قویماسی و ثابتلیگی پوزان داورانیشلاردان چکینمهسی اوچون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی سعیلرینی آرتیرمالیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آمریکانین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینداکی دایمی نمایندهسی نیکی هیلی تشکیلاتین لیوان اوزره اکسرتی سیگرید کاگلا گؤروش زامانی دئییب.
دیپلماتلار لیواندا یارانمیش مرکب سیاسی وضعیت، هومانیتار پروبلملر و تهلوکسیزلیک مسئلهلرینی مذاکیره ائدیبلر.
خاطیرلاداق کی، حزب الله تشکیلاتی ۱۹۸۲-جی ایلده یارادیلیب. تشکیلاتین ایدئولوژی تمل دوکتریناسی آیت الله خمینی ایدیالاری اساسیندا فورمالاشدیریلیب.


text:
حقانی عایله اعضا سی ، جلال الدین حقانی نینگ اوچینچی فرزندی و حقانی گروهی نینگ یوقاری مرتبه لی قوماندانلریدن بولمیش بدرالدین حقانی نینگ هلاک بولگنینی تصدیق له گن .
معلوماتلرگه کوره بدرالدین حقانی چهارشنبه کونی امریکالیکلرتمانیدن عملگه آشیرلگن درون هجومی عاقبتیده هلاک بولگن .
بی بی سی بیلن صحبت لشگن حقانی عایله اعضا سیدن بیرینی ایتیشیچه ، بدرالدین حقانی شمالی وزیرستان منطقه سیده هجومگه دوچ کیلیب هلاک بولگن.
امریکا و ناتو ملازملری اونینگ اولدیرلگنلیگی خصوصیده کی خبرلرنی حاضرگچه تصدیق لهمگن.
بدرالدین حقانی ، حقانی گروه نینگ عملیات لریگه رهبرلیک قیلیب کیلگن فعال شخص لردن بولگنی ایتله دی . اگر بدرالدین حقانی نینگ هلاک بولگنی خصوصیده کی خبر اوز تصدیقنی تاپگیدگ بولسه ، امریکا و ناتو کوچلری اوچون بو ییریک یوتوق حساب له نه دی .
هرچند جلال الدین حقانی نینگ برینچی فرزندی سراج الدین حقانی حاضرده حقانی گروهی گه رهبرلیک قیلماقده بیراق پوللرنی یغیش، عملیاتلرگه رهبرلیک قیلیش و حقانی گروهینی اداره قیلیشی کبی مسولیت لر بدرالدین حقانی گه تابشیرلگن ایدی .
عینی حالده حقانی گروهی سونگی اعلامیه لریده بدرالدین حقانی نی هلاک بولگنی خصوصیده کی خبرلرنی رد ایتیب حاضرده اوافغانستان ده حربی عملیات بیلن شغلنه یاتگنی تاکید لنگن.
حقانی گروهی ناتو و افغانستان کوچ لریگه قرشی ییریک عملیات لرنی اوتگن بیرییل ایچیده یولگه قویب کیلگن .


text:
آند اولا اؤز جانینا سس وئر ، داریخدیم آی آنا
چوخ گئجه سن صبحه جگ ، قالدین اویاق لایلای دئدین
ایندی سن دینجل بیرآز، قوی من دئییم لای لای آنا
سن منه آلدین گئیدیردین حسینون قاره سین
من سنه آمما گئیدیردیم کفن ای وای آنا
گئت آنا اوغلو اؤلن زهرایه تاپشیردیم سنی
سن ده زهرا تک منی ، نوکرلریندن سای آنا
من دئدیم گول سن اولوب پرپر داغیلدین گول کیمی
تاپمادیم چونکو سنه گول دن گؤزل بیر تای آنا
کاش دییئیدیم آی سنه ، گوندوز قالاردین پرده ده
هر گئجه یارسی چیخاردین سئیره مثل آی آنا
وئردیین سوت دن گرگ ، آرتیق تؤکم گؤز یاشیمی
گؤز یاشیم تک آخمییب صحرایه ، آخماز چای آنا
من دئیینده آی آنا ، سن جان دئییردین هر زامان
ایندی من جان سسلیرم ، سن وئیرمییرسن های آنا


text:
عراق داخلی ایشلر ناظیرلیینین کشفیات و آنتی-ترور عملیاتلاری خیدمتینین رهبری ابو علی بصری بیان ائدیب کی، "اسلام دؤولتی" ترور قروپلاشماسینین لیدری ابو بکر البغدادی اوولکی کیمی ساغدیر و سورییا اراضیسینده گیزلنیر.
رئپورت خبر وئریر کی، بو بارهده "العربییا" تلکانالی معلومات یاییب.
ابو علی بصری روسییا رسمیلرینین "البغدادی روسییا قیریجیلارینین ایشید-این "پایتختی" رقه شهرینه ائندیردیی ضربهلر نتیجهسینده اؤلوب" آچیقلاماسینی تکزیب ائدیب. اونون سؤزلرینه گؤره، عراق کشفیاتی "ایسلام دؤولتینین" بوتون لیدرلرینین حرکتلرینی ایزلییر.


text:
امریکا ده کوپلب کیشی جان بیردی
اوشبو کیشی لر اویوشتیریلگن قوراللی بیر هجوم عاقبتیده جان بیرگن
امریکا قوشمه ایالتلریده نیوجرسی نینگ لانگ برنچ منطقه سیده, بیر کیشی تامانیدن اویوشتیریلگن قوراللی هجوم عاقبتیده تورت کیشی جان بیردی.
اوشبو جان بیرگن کیشی لرنینگ همه سی نینگ بیر عایله دن ایکن لیک لری بیلدیریلدی.
بیر آنه, مامه, باله و بالغ بیر کیشی نینگ جان بیرگن اوشبو حادثه بیلن علاقه لی, 16 یاشیده گی بیر ایرکک کیشی نظارت آستی گه آلیندی.
خودی منه شوو هجوم نینگ عایله ایچی بیر حادثه دن عبارت ایکن لیگی اویلنماقده.
شوباعث اجتماعی بیر تهدید نینگ بحث موضوعی ایمس لیگی بیلدیریلدی.


text:
قوجایلا دنیز
بوتا یاییم ائوی'نین گونئی ادبیاتیندا منجه ایکی اؤنملی و دانیلماز نقشی وار و سورکلی اولاراق واردیر. بیرینجیسی دیلیمیزی نثر ایله باریشدیرماغا چالیشیر. ایکینجیسی ایسه ادبیاتیمیزا و دئمک ادبیات هوسکارلارینا دونیا آدلیم اثرلرینی اؤز تورکجه'میزده دادیزدیریر.
ائله بو ایکی ندن یئتر، جناب محمد صبحدل، بوتا یاییم ائوی'نین سوروملو مودوروندن اؤزل تشکورلر و مینتتدارلیغیمیزی بیلدیریب اورکدن یورولمایاسینیز دئیه'یک کندی'لرینه.
بوتا یاییم ائوی بو بیر ایکی ایلین بویوندا دونیانین آدلیم یازارلاریندان گؤزل کیتابلار بسته'لییب اوخوجولارا سونوبدور. او جومله'دن ائرنئست هئمینگوئی'یین "قوجایلا دنیز" آدلی، آدلیم اثرینی تانیتدیرماق اولار. بو کیتابی مناف سلیمان اوو آذربایجان تورکجه'سینه چئویریب، خانیم لیلا ایبراهیمی ایسه عرب آلفابئسینه کؤچوروبلر.
کیتاب بیر قوجا بالیقچی'نین قوجایکن گونلرجه اووسوز، هم ده یورغون آرغین دنیزدن قاییتماسینین ریوایتی دیر. قوجانین بیر گنج یاشلی شاییردی(شاگردی) و دئمک اولار تکجه دوستو دا وار. بیر گون قوجا نئچه گون بالیقسیز دنیزدن قاییتدیقدان سونرا تصمیم توتور تک باشینا بیرآز اوزاغا گئدیب شانسینی اورالاردا دا دنه'سین. چوخ چتینلیکدن سونرا بیر ناققا بالیق تورونا دوشور. او بالیقلا نئچه گون آجیبان سوسوز موباریزه ائدیب سونوندا اونا قالیب گلیر. آنجاق بالیق چوخ آغیر اولدوغو اوچون بالیغی گمینین ایچینه چیخارتمایا گوجو یئتمیر. بالیغی گمی'یه باغلاییب لیمانا ساری دؤنور. (و...)
بو کیتابی دنیز و بالیقچلیقلا هئچ کولتورل یاخینلیغی اولمایان بیزه تای میللتلرده، یازارین گؤزل و بدیع صحنه'لر یاراتدیغیندان دولایی منیمسه'نه بیلیر. چوخ آخیجی و گؤزلجه'سینه ده تورکجه'میزه چئوریلیب. اومارام هر کس بو گؤزل و بالاجا رومانی اوخویوب اولدوقجا ذؤوق آلسین. بو کیتابی تورکجه کیتاب ساتان یئرلردن الده ائدیب اوخویا بیلرسینیز.
ح. م
-
- ۹۴/۰۷/۱۱


text:
دیومتیل سولفواوکسید
دیومتیل سولفواوکسید (اینگیلیسجه: Dimethyl sulfoxide، (روسجا:ДиMeTилcyлbфokcид)، (عربجه:ثنائي ميثيل السلفوكسيد)) بیر شیمیایی ماده. مایع حالتینده تاپیلار.دیومتیل سولفواوکسید سولفور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر و حلال اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dimethyl sulfoxide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دیومتیل سولفواوکسید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روسییا و تورکییه لیدرلرینین گؤروشلری سورییانین ایشغالدان آزاد ائدیلمیش اراضیلرینده آدمینیستراتیو-اراضی ایداره ائتمهسی مسئلهسی و اونلارا اقتصادی یاردیم مسئلهسینده قارشیلیقلی آنلاشمانین الده اولونماسینین واجیبلیینی گؤستریر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «یئنیجاغ.رو» سایتینا موصاحیبهسینده روسییالی پولیتولوق قریقوری تروفیمچوک سؤیلهییب.
«دایمی اولاراق تاخیره سالینان سورییا میللی دیالوگ کونگرئسینین پارامئتلرینین معیینلشدیریلمهسینه آیدینلیق گتیریلمهییب. بئله کی، موختاریت یاراتماق لاییحهلرینه صاحب اولان کوردلری آرتیق پروسسدن چیخارتماق و یا ماکسیمال شکیلده بوراداکی روللارینی فورماللاشدیرماق مومکون اولمایاجاق. اوستهلیک، واشینگتون دایمی اولاراق اونلارا یاردیم ائتمهیه حاضیردیر. اردوغانلا پوتین آراسیندا دانیشیقلارین دیگر عنعنوی حیسهسی ایکی اؤلکه آراسینداکی اقتصادی امکداشلیقلا باغلیدیر. بورایا توریزم، تورک آخینی، آتوم ایستانسییاسینین تیکینتیسی و سایره عاییددیر. آیریجا ماراق کسب ائدن ایستیقامت تورکییهنین قودسله باغلی سرت مؤوقعی و ایکی اؤلکه لیدرینین آنکاراداکی بیاناتیدیر.
بئله اولان حالدا آنکارانین یاخین موتتفیقی اولان باکی چتین کی، عمومی بیاناتلاردان کناردا قالسین. تل-اویوله یاخین موناسیبتلری ساخلاماقدان اؤترو باکی چوخ چالیشمالی اولاجاق. آیدین اولان بیر شی وار. یاخین شرقده وضعیت چتینلشیر و داها جدی فازایا داخیل اولور. بو پروسسین ایشتیراکچیلاری بوندان سونراکی دؤنمده نئجه حرکت ائدجکلرینه قرار وئرملیدیرلر. آغ ائوین قودس گئدیشی چوخ شیدن خبر وئریر. بو گئدیشی دونالد ترامپین غریبلیینه باغلاماق اولماز. چوخ شی هله تزه باشلاییر. داها اعتبارلی سوله پروسسی اوچون روسییا و تورکییه سورییادان آمئریکا قوومالی اولاجاق»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
Sonntag, Oktober 06, 2013
قان ائله رم - وحید شکرزاده
گر بیری چپ باخسا سنه دونیاسینی قان اِلرم
اُولدوره رم مـــن اُو ایتی جانینی بی جان اِلرم
هــــر هارا قاچسا تاپارام بوینونی دیبدن قیرارام
گؤزلــــــــــرینه اُود سالارام یوردونی ویران اِلرم
قوربانینام ای مارالیم دردین اگـــــــــر داغجا اُولا
داغلاری یئــــــردن گوتوروب دردیوه درمان اِلرم
گَل گؤزلیم سن یانیما کی سن اگر اُولمویاسان
هـــــــر گئجه گوندوز اُوتوروب ناله و افغان اِلرم
آند ایچیرم آللاهیما سُون قانیمین دامجیسی جا
من سنین عشقینده یانیب عالمی حیران اِلرم
سندن اُولان سئوگی ده من بویله یئکتدیم آدیمی
ایندی بو دِینین عوضی جان سنه قوربان اِلرم
*
Labels: وحید شکرزاده
Keine Kommentare:
Abonnieren Kommentare zum Post (Atom)


text:
بحریندن ایران آچیقلاماسی
بحرینین آمریکانین ایران استراتژیسینی دستکلدیگی بیلدیریلدی
بحرین، آمریکانین ایرانا یؤنهلیک استراژیسینه تام دستک وئردیگینی آچیقلادی.
خاریجی ایشلر باخانلیغیندان وئریلن یازیلی آچیقلامادا، آمریکانین ایرانا قارشی استراتژیسینین "تهران سیاستینین گوونلیک و ثابتلیگی پوزما ریسکینی انگللمه، نوکلئر آنلاشمانین اکسیکلیکلرینی آرادان قالدیرما و ایرانین بالیستیک موشک پروگرامینین یول آچدیغی تهدیدی اورتادان قالدیرمادا عزمینی عکس ائتدیردیگی" قید ائدیلدی.
آچیقلامادا، بحرینین آمریکانین ایران استراتژیسینی دستکلدیگی معلوماتی وئریلدی.
آچیقلامادا، "ایرانین، باریشین برقرار ائدیلمهسی و بؤلگهنین نوکلئر سلاحلاردان تمیزلنیلمهسی یولوندا صرف ائدیلن چابالارا قارشیلیق وئرمهسینین یانی سیرا، تروریست میلیسلره دستگی دوردورماسی و بؤلگهدهکی دؤولتلرین ایچ ایشلرینه مطلق صورتله مداخیله ائتمهمهسی" لازیم اولدوغو قید ائدیلدی.


text:
بیرینجی مکزیک ایمپیراتورلوغو
مکزیک ایمپیراتورلوغو ایسپانیا دیلی Imperio Mexicano)، قیسا عؤمورلو بیر دؤولت ایدی و مکزیک ایلک موستقیل موستملکه سوْنراسی دؤولتدیر. ایسپانیا ایمپیراتورلوغو موستقیللیکدن سوْنرا بیر مونارخیانی قوران تک کولونییا ایدی و قیسا مدت عرضینده برزیل ایمپیراتورلوغو ایله بیرلیکده آمریکا قارهسی ایکی ایمپراتورلوغودان بیری ایدی. بیرینجی مکزیک ایمپیراتورلوغو قیسا عؤمورلو ایدی، ایکی ایلدن آز بیر واختدا مؤجود ایدی.
کوردووا مۆقاویلهسینین ایمضالانماسی و ۱۸۲۳-جو ایلین سپتامبر آییندا مکزیک ایمپراتورلوغونون موستقیللییینین اعلان ائدیلمهسیندن، موقتی حکومتین اقتدارا گلدیی و ۱۸۲۴-جو ایلده بیرینجی مکزیک جومهوریتی اعلان ائدیلدیی ۱۸۲۳-جو ایلین مارس آییندا ایمپراتورون ایمتیناع ائتمهسینه قدر مؤوجود ایدی. ایلک و تک مونارخ، آقوستíن ده ایتوربیدئ ایدی و آقوستíن'ین شاه اوْلاراق سککیز آیدان داها قیسا مدت حؤکم سورموشدو. ایمپئراتورلوق قیساجا ۱۸۶۴-جو ایلده فرانسه طرفیندن یئنیدن قۇرولدو.
ایچیندهکیلر
یارادیلیشی[دَییشدیر]
مکزیک مۆختلیف موستقیل فراکسییا ایسپانیا مکزیک موستقیللییی اۆچون اۆچ پرینسیپ یا دا «زمانت» اطرافیندا بیرلشدی: مکزیک موهافیزکار بیر اوروپا شاهزادهسینین ایداره ائتدیی موستقیل بیر مشروطیت اوْلاجاغینی؛ دین و یاریمآدا بۇندان بئله برابر حۆقوقلارا و ایمتیازلارا صاحیب اوْلاجاقدی؛ و روم-کاتولیک کلیساسی توْرپاقلارین رسمی دین اوْلاراق ایمتیازلارینی و مؤقیعتی قورویاجاغینی سؤیلهدی. بۇ اۆچ زمانت، موستقیللیک هدفینی و بیر آنا یاسانی کاتولیک مونارخییاسینین قورونماسییلا بیرلشدیرهرک بۆتون مکزیک فراکسییالارینی بیر آرایا گتیرن اینقیلابچی پلان اوْلان ایقوالا پلانینین اساسینی قوردو. چوخ ویلایتین قاتیلدیغی ایگوالا'نین ۱۸۲۱-جی ایلین ۲۴ فوْریهیندا پلانا اۇیغون اوْلاراق مکزیک قورولتای، ایتوربیدئ باشچیلیغیندا بیر نایبلیک شوراسی قوردو.
۱۸۲۱-جی ایلین ۲۸ سئنتیابیریندا مکزیک ایمپراتورلوغونون موستقیللیک بیاننامهسینی ایمزالادیقدان سوْنرا، مکزیک قورولتایی، ایسپانیا ایمپیراتورلوغو VII فرناندو'نون دا مکزیک ایمپراتورو اوْلاجاغی بیر اوْرتاق دؤولت قورماغی حاضیرلادی و هر ایکی اؤلکه ده آیری قانونلار و فوْرملارلا ایداره ائدهجکدی. آیری قانونوئریجیلیک اوْرقانلاری. اگر کرال مؤوقئییندن ایمتیناع ائتسه، قانون بوربونلار ائوینین بیر باشقا عضوونه مکزیک تاختینا قاتیلماغا قرار وئرمیشدی. بۇنونلا بیرلیکده، مقصد سوْن کرالچیلاری راهاتلاشدیرماق اۆچون یالنیز سیاسی بیر تاکتیکا و تام موستقیللیک گؤزلنیلیردی. آنجاق کرال فرناندو، مکزیک موستقیللیینی تانیماقدان ایمتیناع ائدیب و ایسپانیا ایمپیراتورلوغو هر هانسی بیر اوروپا شاهزادهسینین مکزیک تاختینی آلماسینا ایجازه وئرمیجیینی سؤیلهدی.
ایتوربیدئ[دَییشدیر]
کرال ظابطلییی ائدن مکزیک بیر کریوللو اوْلان ژنرال آگوستین ده ایتوربیدئ، ساواشین سوْن مرحلهلرینده اۆچ قارانتییا اوْردوسونا اداره ائتدی و موقتی حکومتین باشچیلیغینا و ایمپئریانین رهبرلیینی الینده ساخلایان حؤکمدارین باشینا سئچیلدی. ایتوربیدئ، موستقیللیک ساواشسیندهکی باشارییندن سوْنرا سوْن درجهده مشهور اوْلموشدو و ۱۸۲۲-جی ایلی مارس آیینین ۱۸-نین آخشامیندا، ایتوربیدئ'نین دؤیوش اثناسیندا اداره ائتدیی جئلایا آلایی طرفیندن تشکیل ائدیلن بیر کۆتلوی (توده) نۆماییش، مکزیکو سیتی کوچهلرینه گئتدی و باش کوماندیرین تاختا گلمهسینی ایستهدیلر. فرامئ|ایمپئراتور I آگوستین|لئفت|۳۴۳خ۳۴۳پخ۱۸۲۲-جی ایلین مئی آیینین ۱۹-دا مکزیک قورولتایی، ایتوربیدئ'نی آنا یاسالی بیر ایمپراتور اوْلاراق آدلاندیردی. ۲۱ مئیدا، بۇ گؤروشو تسدیقلین بیر فرمان نشر ائتدی. بۇ قرار، رسمی اوْلاراق بیر اوروپا حؤکمدارینین مکزیک ایداره ائدنلرین قدر کئچیجی بیر تدبیر اوْلاراق آلیندی. ایتوربیدئ'نین رسمی تیتولو "ایلاهین تقدیری و میلّی کوْنقره سی، مکزیکین ایلک آنا یاسالی ایمپراتورو" ایله (ایسپانیا دیلی: پور لا دیوینا پروویدئنجیا ی پور ائل جونگرئسو ده لا ناجیون، پریمئر ائمپئرادور جونستانتوجیونال ده مéخیجو) ایدی. اوْنون تاجقویما مراسیمی ۲۱ جۇلای ۱۸۲۲-جی ایلده مکزیکو سیتی رئاللاشدی. شابلون:مکزیک تاریخی ۱۸۲۲-جی ایلین آگوست آییندا مونارخیانی دئویرمک مقصدلی بیر سوی-قصد آشکار اوْلوندو و ۲۵ آگوستدا، ۱۶ قورولتای عضوونو ده ائهتیوا ائدن چیزیجیلئر حبس اوْلوندو. قورولتای فراکسییا ایتوربیدئ'نی و سیاستلرینی سرتجه تنقید ائتمهیه باشلادیقجا، ایمپراتور ۳۱ اۇکتوبر دا جسهدی اریتمهیه قرار وئردی. بۇ، اوستان عۆصیانلارینا یوْل آچدی، بۇنلارین ان اهمیتلیلری، داها سوْنرا تگزاس ایالتی آیریلیق دؤورونده مکزیک باشچیلیغینا گلهجک اوْلان آنتونیو لوپئز ده سنتا آننا رهبرلییندهکی وئراکروز'داکی قارنیزون و فلاکت مکزیک-آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ساواشی'نده. سنتا آننا و بیرلیکلری، ۱ دسامبر
۱۸۲۲-جی ایلده قورولتای برپاسینی طلب ائدن ایتوربیدئ'یه عۆصیان ائتدی. سنتا آننا، ایمپئراتورلوق گۆجلرینین کوماندیری ژنرال ائچáوارری'نی، طرفلری دییشدیریب اعلان ائدیلمهیه حاضیر اوْلدوغوندا اینقیلابی بۆتون مکزیک اعلان ائدیلمهیه حاضیر اوْلاندا دستکلهمک اۆچون گیزلیجه راضی ائتمیش دی. موستقیللیک قهرمانلاری ویسئنتئ قوئررئرو، نیکولاس براوو و قوادالوپئ ویکتورییا یاخیندا بیرلشهرک، ۱۸۲۳-جو ایلین ۱ فوْریهیندا، قورولتای برپاسینی طلب ائدن کاسا ماتا پلانینی ایمضالاییبلار.
داغیلماسی[دَییشدیر]
دیگر مکزیک ژنراللار، قوبئرناتورلار و یۆکسک روتبهلی دؤولت وظیفهلیلری طرفیندن یاخیندا ایمزالانان کاسا ماتا' پلانی بیرینجی مکزیک ایمپراتورلوغوسینی تانیمادی و یئنی بیر قوروجو قورولتای توپلانماسینی ایستهدی. قیاملار تکلیفلرینی ایالت حکومتلرینه گؤندردیلر و پلانا اۇیغون گلمهلرینی ایستهدیلر. یالنیز آلتی هفته بویونجا، کاسا ماتا پلانی تگزاس ایالتی کیمی اۇزاق یئرلره گئتدی و فوری فوری بۆتون ایللر پلانی دستکلهدی.
پلانی قبول ائدن هر اوستان حکومتی بئلهجه ایمپیراتورلوغو حکومتینه اوْلان باغلیلیغینی گئری چکدی و اؤز اوستان ایچینده سووئرئنلییی بوْینونا گؤتوردو.
بۇ، ایمپراتور آگوستین'i مکزیکو سیتی خاریجیندهکی آز دستکله و ایمپیراتورلوغو اوْردوسونون بیر نئچه فراکسیانیندان آیری توتدوم. نتیجه اوْلاراق، داها اوّل قالدیردیغی، تاختدان ایمتیناع و ۱۸۲۳-جی ایلین مارس آیینین ۱۹-دا اؤلکهنی ترک ائتدیی قورولتای یئنیدن قوردو. [[شکیل:پولیتیجال دیویسیونس اوْف مئخیجو ۱۸۲۱ (لوجاتیون ماپ سجهئمئ).سوگ|تهومب|مکزیک سیاسی بؤلمهلری. ۱۸۲۱|۳۰۳خ۳۰۳پخ]] سنتا آننا و کاسا ماتا پلانینین دیگر مۆدافیهچیلری، ائرتهسی سونراکی ایلده یئنی بیر آنایاسا لاییحهسینین حاضیرلانماسینی و بیرینجی مکزیک جومهوریتی قۇرولماسینا نظارت ائتمهیه داوام ائتدی.
اراضیسی[دَییشدیر]
مکزیک ایمپئریاسینین توْرپاقلاری، کوبا باش کاتیبی، سانتو-دومینقو و فیلیپین چیخماقلا، ایسپانیا ایمپیراتورلوغو سرحدلرینه مُعادل ائتدی. گواتمالا کؤهنه باش کونسولونون اورتا آمریکا توْرپاقلاری، قۇرولوشوندان قیسا بیر مدت سوْنرا ایمپراتورلوغویا علاوه و بیرینجی مکزیک ایمپراتورلوغونون شومالی آمریکا ۴٬۵ میلیون km² ان بؤیوک اؤلکه ایدی.
بیرینجی ایمپیراتورلوغو دؤورونده، مکزیک، کالیفورنیا ایالتی، باشلانغیجدا مکزیک ایمپراتورلوغونون بیر پارچاسی حالینا گلمیی قبول ائتمه یَن آنجاق موستقیللیکلریندن قیسا بیر مدت سوْنرا ایمپراتورلوغویا قاتیلان اورتا آمریکا اوستان قدر (کولومبیانین بیر پارچاسی اوْلان پاناما خاریج) ان بؤیوک توْرپاق سرحدینه چاتدی.
ایمپراتور ائودن آیریلدیقدان سوْنرا، ۲۹ مارسدا آیریلان مکزیک ژنرال ویسئنتئ فیلیسولا، یئنی بیر اورتا آمریکا قورولتای چاغیردی و ۱ جۇلای ۱۸۲۳-جو ایلده اورتا آمریکا اوستان، مرکزی آمئریکانین فدرال جومهوریتیسینی قوردو، یالنیز چیاپاس'این قالماسی اۆچون سئچیلن ایلدی. مکزیک ایالتینین بیر حیصّه سی. اؤنوموزدهکی اوْن ایللر بویونجا (اساساً آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اۆچون) مکزیک آردینداندا توسعه ائدن بؤلگه توسعه سوْنوندا مکزیک ماکسیموم اؤلچوده یارییا ائندیرردی.


text:
علییئو: تورکیهنین گوجو بیزیم گوجوموزدور
"تورکیه و آذربایجان قدر دونیادا بیر بیرینه بو قدر یاخین و بیر بیرینی دستکلهیهن ایکینجی بیر اؤرنک یوخ"
آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علییئو، ترانس آنادولو گاز بورو خطی پروژهسینین (تاناپ) آچیلیشینین تورکیه و آذربایجانین لیدئرلرینین بیلگه و گوجلو سیاسی ایرادهسی نتیجهسینده ممکن اولدوغونو بیلدیردی.
علییئو، اسکیشهیرین سعید غازی ائلچهسی آخساقلی محلهسینده دوزنلنن ترانس آنادولو گاز بورو خطی پروژهسی (تاناپ) آچیلیش مراسیمینه قاتیلدی.
ایلهام علییئو اؤلکهسینده پرزیدنت رجب طیب اردوغانین لیدئرلیگی ایله الده ائدیلهن باشاریلارا چوخ سئویندیکلرینی بیلدیرهرک،
"جمهورباشقانی اردوغانین یورولماز فعالیتی نتیجهسینده تورکیه دونیا میقیاسیندا بؤیوک گوجه چئوریلدی. تورکیه، ائله بیر اؤلکه کی دونیا گوندمینی تعیین ائدیر. بیز آذربایجاندا بونا سئوینیریک، تورکیهنین گوجو بیزیم گوجوموزدور، بیزیم گوجوموز بیزیم بیرلیگیمیزدهدیر" دئدی.
تورکیه و آذربایجان قدر دونیادا بیر بیرینه بو قدر یاخین و بیر بیرینی دستکلهیهن ایکینجی بیر اؤرنک تاپمانین چتین اولدوغونو ایفاده ائدن علییئو،
"تورکیه-آذربایجان بیرلیگی و قارداشلیغی هم اؤلکهلریمیز، هم خالقلاریمیز، هم بؤلگهمیز، هم ده آوراسیا اوچون اؤنملی عاملدیر. ترانس آنادولو، تورکیه و آذربایجانین غلبهسیدیر" دئیه دانیشدی.


text:
اینگیلیس ادبیاتی
قدیم اینگیلیس و یا آنقلوساکس ادبیاتی ۱۰۶۶-جی ایلده نورماند ایستیلاسینین باشا چاتماسی و اینگیلیسده ساکسلار، بیرده یوتلار و آنقللار کیمی دیگر قرمان طایفه لارینین مسکونلاشماسیندان سونراکی دؤور عرضینده آنقلوساکس قدیم اینگیلیس دیلینده یازیلمیش ادبیات اثرلریندن عبارتدیر. بۇ اثرلره اپیک شعر، اینجیلین ترجومهسی، دؤولت سندلری، تاپماجالار و دیگر ژانرلار داخیلدیر. بحث ائدیلن دؤوردن بۆتون بۇ ژانرلارا عایید ۴۰۰-ا قدر قورونوب ساخلانمیش الیازما مؤوجوددور.
شیفاهی خالق ادبیاتی[دَییشدیر]
شیفاهی خالق ادبیاتی ارکن اینگیلیس مدنیتینده سارسیلماز مؤقعیه مالیکدیر. بۇ سببدن ده اپیک شعرلر چوْخ گئنیش یاییلمیشدیر و «بوولف»’ دا داخیل اوْلماقلا بعضیلری بۇ گۆنوموزه کیمی قورونوب ساخلانیلمیشدیر. حاضیرکی الیازمالاردا قدیم اینگیلیس دیلینده یازیلمیش بیر چوْخ شعر، چوْخ گومان کی، ساواش کۇنوسوندا اوْلان ارکن قرمان شعرلریندن آلینمیشدیر. بۇ تیپ شعر اینگیلیسیه گتیریلدیی زامان آرتیق اوْ نسیلدن-نسله شیفاهی حالدا کئچمکده ایدی.


text:
دونیا
پولیسین ایستیفاده ائتدیگی آغیر سیلاحلاری تکرار نظردن کئچیرمهسی لازیم اولدوغونو دیله گتیرن اوباما، میللی محافظ بیرلیکلرینین وظیفه مدتینین محدود اولماسینی اومید ائتدیگینی سؤیلهدی
ایکی اؤلکهنین کشفیات باشقانلارینین ان قیسا زاماندا بیر یئره گلهرک آلمان کشفیات باشقانی طرفیندن، میت مستشارینا آچیقلاما وئریلمهسی موضوعسوندا راضیلاشیلدی
4 میلیون 500 مین اهالیسی اولان اورتا آفریقا جمهوریتینین یوزده 50سینی خریستیانلار میدانا گتیررکن یوزده 40ینی آنیمیستلر، یوزده 10ونو ایسه مسلمان آزینلیق تشکیل ائدیر
اشتاین مایر، ناظیرلرین آنلاشما ساغلاما موضوعلاری دولت و حکومت باشقانلاری اله آلاجاقلارینی وورغولادی آنجاق آیرینتی وئرمهدی
باشباخان رجب طیب اردوغانین ۱۲.جی جمهورباشقانی سئچیلمهسینین آردیندان واشینگتون یؤنهدیمیندن ایلک تپکی گلدی
اکونومیست درگیسی، غزهده یاشانان اینسانلیق عاییبینا گئنیش یئر آییراراق ایسراییله اویاریلارینی قاپاغینا داشیدی
مینسک قروپو آذربایجان - ارمنیستان جبهه خطینده میدانا گلن چاتیشمالاردان دولایی قایغیلی اولدوقلارینی بیلدیردی


text:
آریقلاما پروسسی اوزون و مشقتلی بیر دؤوردور. اینسانلار همیشه تئز و زحمتسیز آریقلاماغین یوللارینی آختاریر. قیسا زامان عرضینده ایستنیلن کیلودا اولماق چتین گؤرونسه ده، ممکونسوز دئییل.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بعضی یونگول ایچکیلر آریقلاماغا کؤمک ائدیر.
دارچین و بال
حاضرلانماسی: بیر ایستکان سویا بیر قاشیق بال و یاریم خؤرک قاشیغی دارچین تؤکولور. سو چوخ ایستی اولمامالیدیر، قیدا مادهلرینی ایتیرمهسین دئیه بیر قدر سویومالیدیر. همچینین، یاغلاری اریتمک اوچون لیمون دا علاوه ائتمک اولار. آجقارینا بیر ایستکان ایچمک مصلحت گؤرولور.
زنجفیل، لیمون، خیار
حاضرلانماسی: بیر لیمون (سویولوب دیلیملنمیش و یا سویو)، بیر خیار (سویولموش)، بیر چایقاشیغی اویودولموش زنجفیل، ۱۰ ادد نانه یارپاغینی ۲ لیتر سویا قاریشدیریب ۱۵ ساعت عرضینده سویودوجودا ساخلاماق لازیمدیر. بو ایچکینی گونده ۸ ایستکان اولماقلا، ۴ گون عرضینده ایچمک مصلحت گؤرولور. همچینین، گونده ۸ ایستکان سو ایچمک لازیمدیر. بو یوللا ۴ گونده ۳ کیلوقرام آتماق مومکوندور.


text:
The Weeping Meadow 2004
آغلار اوْتلاق
پوْلوْسون شاه اثری
آغلار اوْتلاق/2004/یؤنتمن: تئو آنجئلوْپوْلوْس/اوْیونچولار: الئکساندرا آیدینی، تالیا آرگیریوْ، جیوْرجوس آرمئنیس و...
🎬🎬🌹🌹🎬🎬
آغلار اوْتلاق (علفزار گریان)
ایکینجی دونیا ساواشینین سوْنوجوندا ائولریندن دیدهرگین توشموش بیر سیرا یونانلی، ائدسادان یونانیستانا گیریش یاپیرلار. هئچ بیر عاییلهسی اوْلمایان ائلئنی اوْنلارلا بیرگهدیر. ائلینی بؤیویوب، یاشی چوْخالیر. بیر یانلیش اوْلای سوْنوجودا حامیله اوْلور.
آغلار اوْتلاق آنجئلوْپوْلوْسون شاه اثری ساییلیر. بو فیلم بیر قادین اوْلموش قیزجیغازین کدرلرینین ریوایتیدیر. بیر قادین کی آنا اوْلور، اؤزو ایستهمهدیی اوشاقلارینین وورغونونا چئوریلیر. نهقدر چالیشسا دا چاتا بیلمهییر. بو فیلم دوْلودور غم ایله کدر هم ده اؤزلمله. بو فیلم، شاه اثرلر یؤنتمنی اوْلان پوْلوْسون شاه اثری ساییلیر. هر بیر سئریجینی اوْزونه حئیران ائدیر...
آنجئلوْپوْلوْسون سینئماسی گونوموزدهکی سیرادان بیر سینئمالاردان داها فرقلی بیر سینئمادیر. بو اوْلاغان اوستو سینئما حاقدا نهقدر دایشساق دا یئنه سوْنوندا سؤزوموز قیسیر قالاجاق. گئرچکدن اوْنون اینجهصنعتدن تام آنلامی ایله بارینمیش سینیماسینی، سادجه دیلده آنلاتماق اوْلماز. صنعت دوْلو سینئما، بلکی دئمک اوْلار پوْلوْسدا سوْن دوراغینا چاتیر.
آغلار اوْتلاق آنجئلوْپوْلوْسون بیتمهمیش اوچلویونون ایلک فیلمیدیر دئمک. بو فیلم ده، باشقا فیلم لرینه تای پوْلوْسون همئشهکی وورنوخمالارینین گؤسترگهسیدیر. آنایورد، آنا توْرپاق، وطن دردی، اوزاقلیق و اؤزلهمک، ساواش، چاتماماق، غم، کدر، ائیلهجه، قاندیرمایا دوْغرو سوْنوجا وارا بیلمهین دورتولر؛ دئمک اوْلار پوْلوْسون همئشهکی وورنوخمالاریندان ساییلالار. بو فیلمده ده گؤزلجهسینه بونلارا توْخونوبدور. بو اوزدن ایزلهییچینی درین دوشونجهلره دالدیرمایی باشارا بیلیبدیر یقین.


text:
حامدکرزی بوگون ارگوگه سفرقیلدی
افغانستان شمال شرقیده گی بدخشان نینگ ارگوتومنیده گی ییر کوچگیسی سبب کورسه تیله یاتگن یاردملر یخشی باشقریلمسلیگی وجسدلرتوپراق دن چیقریلمسلیگی تنقیدلر بیلن بیرگه بولگنی سبب افغانستان جمهور رئیسی منطقه سفرقیلگن.
بدخشانده یاردم لر قنده ی باشقریلیشی وتوپراق آستیدن جسدلرنی قزیب چیقریلمه گنی جدی تنقیدلرگه سبب بولیشی آرتیدن افغانستان جمهور رئیسی حامد کرزی ارگوگه سفرقیلدی.
جمهور رئیس لیک سرایی ده گی منبع بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده کرزی جنابلری یاردم ییتکزیش وضعیتی وفاجعه کولمی نی یقیندن تیکشیریش اوچون ارگوگه گه یول آگنی نی ایتدی.
جمعه کونی افغانستان شمال شرقیده جایلشگن بدخشان ولایتی نینگ ارگو تومنیده ییر کوچگیسی عاقبتیده یوزلب انسان توپراق آستیده قالیب اوز جانی قولدن بیردی.
ییرکوچگیسی یوزلب تورر بنانی ویران ایتیب لای بیلن کومیب قویدی وباریک قیشلاقی نینگ اهالی سی آوازبولیشیگه سبب بولدی.
دولت رسمی لری لای وتوپراق کوپ توشگنی سبب قوتقروو عملیات نی توخته تیب قویدیلر، بیراق قربانی لرقالگن لری ومنطقه اهالی سی بونی قتیق تنقیدقیلماقده لر.
شونینگ دیک یاردم ییتکزیب بیریش عملیاتی هم تنقیدلربیلن بیرگه بولگن. وتنقیدچی لرگه کوره بوعملیاتده منتظم لیک وترتیب بولمه گنی اوچون یاردم لرنی ترقه تیش توخته تیب قوییلدی.
بوحادثه ده باریک قیشلاقی اهالی سیدن 305کیشی هلاک ایتیلگنی انیقلنگن.
دولت رسمی لری بو یاردم لر مخصوص کمیته آرقه لی ترقه تیلیشی باره سیده قرارآلدیلربیر قطار اهالی ترقه تیله دیگن یاردم لرمرکزیگه هجوم قیلدیلروپلیس اولرنی ترقه تیش اوچون هواگه قره ته اوق اوزیشگه مجبوربولدی.
ارگوده بو وضعیت سبب خارجی وایچکی یاردم ایتووچی تشکیلات لر منطقه نی ترک ایتماقچی بولدیلرومحتاج لرگه ترقه تیش جریانی توخته تیلدی.
اوتگن کونی بو ولایت حاکمی نینگ اورین باسری گل محمد بیدار بی بی سی گه یاردم لرنی ترقه تیش جریانی نورمال حالتیده دوام ایته یاتگنی ایتیب بوخصوصده هیچ قنده یمعما یوق لیگی نی بیلدیرگن دی.
شونینگ دیک او باش پنا ه سیزلرگه تورر بنا قوریب بیریش اوچون هم ایش باشلنگنی نی معلوم قیلگن ایدی.
یاردم عملیاتی یخشی باشقریلمه یاتگن لیگی باره سیده هم اجتماعی ترماق لرده وهم رسانه لرده کینگ یاریتیلگن ایدی.
کرزی یننگ کیچیکتیریب سفر قیلگنی هم تنقیدلرکوپراق بولیشی اوچون یول آچماقده. ایریم لراونی قربانی لرحال احوالی فکریده بولگنی اورنیده جمهور رئیسلیک سیلاومساله لریگه بندلیگی باره سیده تنقدقیلگن لر.
هرچند معاونان رئیس جمهوری و شماری از مقامهای ارشد دولتی به ارگو سفر کردهاند و کمکهایی را هم در اختیار آسیبدیدگان قرار دادهاند، اما منتقدان میگویند که رئیس جمهوری باید زودتر شخصاً به منطقه سفر میکرد.
کرزی جنابلری یقیندن یاردم کورسه تیش وضعیتی نی کوزه تیب وجبرکورگن اهالی بیلن یقیندن اوچره شیب اوز قیغوداشلیگی نی اظهار ایتیش مقصدیده بدخشانگه یول آلدی. بیراق بو سفری اونینگ حکومتی گه قره تیلگن تنقیدلرنی آلدینی آلیشی ممکن می یوق می حاضرچه انیق ایمس.
بدخشان ولایتی حاکمی نینگ اورین باسری گه کوره ارگوده گی افغانستان جمهور رئیس حامد کرزی حضوریده گی ییغین ده نهای قراراو آلیشی ممکن.
اونینگ معلوم قیلیشیچه حاضرگه قدرقربانلردن 15جسد قزیب چیقریلگن. و290کیشی توپراق تگیده بولگن، حاضرده برچه قربانلرسانی اینقله نیشی اوچون سعی وحرکت لردوام ایتماقده.
بوندن آلدین ایریم محلی رسمی لر قربان لرسانی 253دن 2700کیشی گچه بولگنی نی معلوم قیلگن ایدیلر. تلفات لرباره سیده گی کته فرق هم تنقیدلرگه سبب بولگن ایدی.


text:
۱۹۷۶ (میلادی)
میلادی ۱۹۷۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز یئتمیش آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ آقوست - ۱۱ آیلیق اوچوشدان سونرا ویکینق ۲ آدلی کوسمیک گمی مارس گزه گه نینین مدارینا یئتیشیر.
- ۲۸ ژولای - چینین تانگشان صنعتی شهرینده باش وئرن ایکی شدتلی دئپرم اساسیندان ۲۴۰.۰۰۰ دن چوخ آدام دونیادان گئتدیلر.
- ۲۶ فوریه - تۆرکیه ایله آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا «دیفاع ایشبیرلیگی آنلاشماسی» ایمضالاندی.
- ۲۴ مارس - آرژانتین دؤولت باشقانی ایزابل پرون٬ قانسیز اینقیلابلا دئوریلدی. جوْرج رافائل ویدلا٬ امیلیو ادواردو ماسرا و اوْرلاندو رومان آقوستیدان تشکیل اوْلان هئیأت حؤکومته ال قوْیدو. یئددی ایللیک دیکتاتورلوقدا ۳۰٫۰۰۰ یاخین آدام اؤلدورولدو.
- ۲۱ ژانویه - کونکورد اۇچاغی تیجاری اۇچوشلارینا باشلادی.
- ۱۸ نوْوامبر - ۳۶ ایللیک دیکتاتورلوق رژیمیندن سوْنرا ایسپانیادا دموکراتیک رژیم قۇرولموشدور.
- ۱۳ نوْوامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی بۆتون خاریجی قوْشونلارین قیبریسدن چیخاریلماسینی ایستهین قطعنامه قبول ائتمیشدیر.
- ۱۱ نوْوامبر - تۆرکیه شورویدن الکتیریک انرژیسی آلماق اۆچون ۱۰ ایللیک مۆقاویله ایمضالامیشدیر.


text:
رقیه کبیری
هر رومان کیتاب شکلینده جیلوهلنهن بیر یاشامدیر.
هر یاشامین آلنینا بیر لؤوحه یازیلمیش:
آد، ناشیر، اؤن سؤز، گیریش، متن، ایضاحلار.
نووالیس
متندن قیراقدا، آنا متنی ائتگیلهندیرهن المنتلر
ادبیات دونیاسیندا «ایلکین» و «سون» سؤزلری عینی شئیدیر. هر باشلانغیجین قورتاراجاق بیر نقطهسی وار.
هر یازیسال قورولوش اینسان یاشامینا بنزییر. نئجه کی، اینسان دونیایا گؤز آچان آندان بری اؤز سونونا دوغرو آددیملاییر، حکایه، رومان، مقاله، ریساله و سایره ده، ایلکین سؤزدن سون سؤزه دوغرو ایرلیلییر. بو آرادا حادثهلر، ائنیش-یوخوشلار، دویون دوشمهلر، اومودسوزلوقلار، دویونلرین آچیلیشی و بئلهلیکله نهایت، بیر یازیلی قورولوش تاماملاییر.
هانسیسا بیر مکانا گیرمک اوچون آستانادان کئچیب ایچرییه آیاق قویماق گرکلیدیر. کیتابسا بینا کیمیدیر. دئمک، اؤزونه مخصوص قورولوشو و چرچیوهسی وار. چاپ صنعتی رؤونق تاپاندان بری، هئچ بیر یازی چیلپاقجاسینا اوخوجونون علینه چاتدیریلمیر. زامان و کولتوردن آسیلی، موختلیف شکیللرده نشر گئییمی گئییر.
کیتابین آدی، جیلیدین رسمی، یازی شریفتی، شریفتین اؤلچوسو، یازیچی و یا یازیچیلارین آدی، حقیقی، یوخسا تاخما آدلار، کیتاب جیلدینین آرخاسینداکی متندن سئچیلمیش یازی و یا یازیچییا عایید قیسا بیر تانیتیم، کیتابین ایلکین صحیفهلرینده گلن تقدیمنامه، پرولوگ (مقدمه)، ائپیلوگ (مخیره)، کیتاب بؤلوملرینین اصلی و ایکینجی (فری) آدلاری، قیدلر، قایناق سیاهیسی، اتک یازیلار، نمایهلر و س.، بیرینجی گؤرونتوده دقت چکمهسه ده، آنجاق هر حالدا آنا متنه تأثیر ائتممیش اولا بیلمز. اوستهلیک، سایدیغیم المنتلر استئتیک باخیمدان دا اؤنم داشیییر. قید ائتدییم المنتلرین یئرلی یئرینده اولماسی، ایستر-ایستمز اوخوجونون ذؤوقونده بیرباشا تأثیر بوراخا بیلر. کیتاب شکلینده اؤزونو گؤسترن هانسیسا بیر متنده، متندن قیراقداکی المنتلرین دقته آلینماسی گرکیر. ژرار ژنت دئمیشکن، «هر کیتابین بیر گیریش آستاناسی – جیلدی وار. گیریش آستاناسی متندن قیراق بیر مؤوضویا عایید اولسا دا، متن کیمی اؤنم داشییر». هر بینانین گیریش قاپیسی، سالونو، اوتاقلاری و س. شئیلری اولدوغو کیمی، هر بیر چاپ اولونموش اثرده ده یوخاریدا وورغولادیغیم ادبی المنتلری گؤزدن قاچیرتماماق گرک.
ژنتین ادبی نظریهسینه گؤره، آنا متن هر بیر یازیله قورولوشون مرکزی ساییلماقلا برابر، متندن قیراقداکی المنتلر بو قورولوشون مرکزینه تأثیر ائدیر.
هر بیر کیتابدا متندن قیراقداکی المنتلر اوخوجو، یازیچی و ناشیر آراسیندا واسطه کیمی ساییلیر. کیتاب ائولرینین رفلرینه و همچینین ویترینلره دوزولموش کیتابلاری، کولتورل بیر مئدیا کیمی نظره آلماق اولار. بیر طرفدن ده هر بیر کیتاب، باشلانغیجیندان سونونادک اؤزونه عایید تاریخی بیر قورولوش اوزره یازیلیر. مثلاً، «مادام بوواری» آدلی بیر رومان اگر ۲۱-جی عصرده یازیلسایدی، سؤزسوز کی، زمانهنین تاریخی، سیاسی و اینسانی موناسیبتلری اونون قورولوشونا تأثیر ائدیب، قتییهن ۱۹-جو عصرده یازیلمیش اثر اولا بیلمزدی. «مادام بوواری» ۱۹-جو یوز ایلده، دئمک، باتیدا عائلهنین مقدس ساییلدیغی دؤورونون سونا چاتدیغی بیر زاماندا یازیلمیشدی. اونون یازیچیسی قوستاو فلوبئر» اگر گونوموزده یاشاسایدی، مادام بوواری آدلی بیر قادین، بلکه ده اؤز «خیانت»لریندن برائت قازانارمیش.
اؤز جغرافیامیزا گلدیکده صادق هیدایتدن، غلام حسین ساعدیدن توتدو بیر چوخ یازیچیلارادک، اونلارین یازیب-یاراتدیغی اثرلرده زامانین طلبی و سیاسی-اجتماعی دورومون تأثیرینی گؤرمک چوخ دا چتین بیر ایش دئییل.
هر بیر کیتابین جیلدی گیریش آستاناسی اولاراق، متندن قیراقدا اولسا دا، متنین بوتونلویوندن علاقهسیز دئییل. جیلد دیزاینی گرافیک صنعتینین بیر قولودور. کیتابین جیلدی ایستر یازیسال، ایسترسه شکیلسل نیشانهلرله اؤز مساژینی اوخوجویا چاتدیریر. گؤرونتولو بیر «سبب»این «مزمونو»، اوخوجونون دوشونجهسینه یازیلی مزموندان داها چیلپاق و داها آیدین تأثیر بوراخیر. باشقا جور دئسک، کیتابین جیلدی اوچ گؤرونتولو (۳د) متن، اوخوجو و مؤلف آراسیندا تصویرله دیالوق آپاریر. دئمک، کیتابین جیلدی هانسیسا بیر توپلومون ادبی ساحهسینده اگر او توپلومون تانینمیش کدلاریندان ایرلیلهییب، متنه دایاناراق یئنی و استئتیک نیشانهلرله تصویر ائدیلمیش اولدوقدا، متندن یئنی لذت آلماق ایمکانی یارانیر. اوستهلیک، نشر صنعتینده، کیتابین جیلدی کیتاب ائولرینین و کیتاب ساتیجیلارینین ویترینلرینده، ادبی بیر مئدیا کیمیدیر. بو فنومن بیرباشا تأثیردن علاوه، بعضی کیلیشهلر و کولتورل کدلارین یارانماغیندا دولایی تأثیری قویور.
کیتاب صحیفهلرینین حاشییهلری ایسه قابا توتولموش شکیل چرچیوهلری کیمی اوخوجودا ایکی نؤع تأثیرین (بیری موثبت، بیریسه منفی) یارانماسینا سبب اولور. حاشییهلری ایستاندارد بیچیمده آغ اولان متنلری، حاشییهلری یازیلی متنلرله توتوشدوراندا، آغ حاشییهلی متنلر بوغونتو اولمادیغینا گؤره اوخوجودا خوش (موثبت) حیسلر یارادیب، اونون داریلیب یورولماغینا مانع اولاراق، متنین دایانمادان اوخونوشونا سبب اولور. اؤرنیین، دانته آلیگیرینین مشهور اوچلوک اثری، یعنی «ایلاهی کومدییا»نین موختلیف ترجومهلرینی اوخویاندا، یازیلی حاشییه، متنین اوخونوشونو اؤز منفی تأثیریندن آزاد بوراخمیر. چوخلو صحیفهلرده نقلی دوشونمک ایستیقامتینده، هر بیر سؤزجویه نئچه سطر یازیلمیش ایضاحلار اوخوجونون فیکرینی جملشدیرمهسینه مانع اولور. قید ائتمک لازیمدیر کی، «ایلاهی کومدییا» کیمی کیتابلاردا حاشییهلرین، ایضاحلی صحیفهلرین اولماغی قاچیلمازدیر.
یازیچینین آدینا گلدیکده اونون دوغما و یا تاخما آدی هانسیسا بیر کیتابین گیریش آستاناسینین اؤنملی المنتلریندن بیریسی ساییلیر. آوروپادا صنایع اینقیلابیندان اؤنجه، اثرین اوستونده یازیچینین آدینین یازیلماسی، نشر صنعتینده دب دئییلمیش. اثرین یارادانی دئییل، یالنیز اثرین اؤزو اؤنملیدی. اگر استثنا اولاراق هانسیسا اثرین اوستونده آد یازیلسایدی، دئمک، او آد یازیچییا یوخ، بلکه سیفاریش وئرن پادیشاه و یا حاکمه مخصوص اولمالی ایدی. سؤزسوز کی، بو قیدلر اثرین اؤزللیینه و بعضا اونون ابدی یاشاماسینا دا سبب اولورموش. اؤرنیین، نظامی گنجوینین نظمه چکیلمیش اپیک اثرلرینی او جملهدن سایماق اولار. اونون ۲۲۶۰ بیتدن عبارت «سیررلر خزینهسی» (مخزن الاسرار) کیتابی ارزنگان پادیشاهی فخرالدین بهرام شاه ابن-داوود و ۶۵۰۰ بیتدن اولوشان «خوسرو و شیرین» اثری، اتابک (آتابی) شمس الدین محمد و ۴۷۰۰ بیتلیک «لیلی و مجنون» شیروانشاه و «بهرام نامه» ۵۱۳۶ بیتی اؤزونده احتیوا ائدن علا-الدین آلپارسلان و «ایسکندر نامه»نین «شرفنامه» بؤلومو آتابی اعظم، نصرالدین ابوبکر ابن محمد و «ایقبالنامه» الملک القاهیر ابوفتح مسعود آدینا یارانمیشدی.
آوروپادا صنعتی اینقیلابین تأثیرینده چاپ صنعتی رؤونق تاپاندان بری، یازیچی بیر فرد اولاراق کیملیک تاپیب، اونون کولتورل و حقوقی دیرلرینی نظره آلاراق، یازیچینین آدی اثرین اوستونده قید اولونماغا باشلادی. ایندیسه گونوموزده، نشر صنعتینده یازیچینین آدی و اونون کیملیگی تانینمیش بیر حاق کیمی دیرلنیر.
یازیچیلارین تخلصدن ایستیفاده ائتمیی قریبه بیر حال دئییل. البته، تخلص چوخلو ندنلردن آسیلی اولا بیلر. اصیل سوال بودور کی، بیر یازیچی نه اوچون یالانچی آدین آلتیندا گیزلنیر؟ بو ندنلری دوشونمک چوخ دا یئرسیز اولا بیلمز. تخلصون سئچیمی بیر قایدا-قانونا اساسسلانا بیلر، یوخسا سوسیال پیسیخولوژی دورومدان قایناقلانیر؟ و دیگر سواللار...
اؤلکهمیزده تخلصله یازی یازماغین تاریخی چوخ اوزاق کئچمیشه گئتمیر. اوستهلیک، اؤلکهدن قیراقدا، دونیانین بیر چوخ بؤلگهلرینده ده توپلومسال و سیاسی شرایطه گؤره سنزورادان قاچماق اوچون، اثرین چاپ اولونماسینین بیر یولو دا تخلصدن و یا باشقا آددان فایدالانماق اولوب. مثال اوچون، روس یازیچیسی میخایل باختین، اثرلرینی ایستالین رژیمینین سنزوراسیندان کئچیرتمک اوچون اونلارین بیر چوخونو اؤیرنجیلرینین آدینا نشر ائتدیرمیشدی. و یا مثلاً، اؤز اؤلکهمیزده صادق هیدایت مقالهلرینین بیر قیسمینی «مردم» قزئتینده «رجبهلی خوشباور»، «راستگو»، «خداداد کلمیری»، «امام قولو توهیپا» و «توپ میرواری» رومانینی «هادی صداقت» ایمضاسییلا چاپا وئرمیشدی. هابئله، میرزا علی اکبر خان قزوینی «چرند و پرند» کیتابینی «دوخو» تخلصویله یایمیشدی. جلیل ممدقولو زادنین باش رئداکتورلوغو ایله یاییلان «موللانصالدین» درگیسینده، میرزه الکبر صابیر، ساتیریک شعیرلرینی «هوپ هوپ» و مشروتیت دؤورونده تانینمیش شاعر، سید محمدرضا کوردستانی، «میرزاده-یی عشقی» آدلاری آلتیندا یاراتدیغی اثرلرینی نشر ائتمیشدیلر.
سیاسی-اجتماعی شرایطین تأثیریندن علاوه، جینسیت مسئلهسی ده تاخما آد قوللانماغین دیگر سببی اولوبموش. دونیانین بیر چوخ یئرلرینده، او جملهدن اؤز اؤلکهمیزده، خانیملارین بیر قیسمی یاراتدیقلاری اثرلری تاخما آد واسطهسیله اوخوجونون الینه چاتدیرمیشدیلار. پهلوی دؤورونده مشهور یازیچی سیمین دانشور «شیرازی بینام» آدی ایله تهران رادیوسونا و همچینین تهران قزئتلرینه (روزنامهلرینه) بیر سیرا مقالهلر یازمیشدی. خانیم یازیچیلار سیراسیندا اؤلکهنین بیرینجی رومان یازیچیسی سیمین دانشور خانیمی قیراغا قویدوقدا، اوندان اؤنجه «امیر ارسلان» ناغیلی ناصیرالدین شاهین قیزی «فخروالدؤوله»نین قلمیله مکتوب اولوب. دئمک، «نقیبول ممالیک» گئجهلر امیر ارسلان ناغیلینی ناصیرالدین شاها روایت ائدرکن، فخروالدؤوله پرده آرخاسیندا اوتوروب، ناغیلی ائشیدیب و قلمه آلمیشدی. بونونلا بئله، کیتاب نقیبول الممالیکین آدینا چاپ اولوب و فخروالدؤولنین آد-سانی کیتابین بیر بوجاغیندا بئله یازیلماییب. و... هله ده -چوخ گومان کی، ندنلرین داوامینا گؤره- بو ایشین داوامی وار.
جغرافییامیزدان قیراقدا، گلیشمیش ساییلان اؤلکهلرده، دونیانین شهرتلی یازیچیلاریندان، مثلاً، آمئریکالی اویلیام سیدنی پورتر حکایهلرینی «او. هنری» آدییلا چاپ ائتدیرمیشدی.
۲۰-جی عصرین سون ایللرینین علمی-فانتاستیک رومان یازیچیسی الیس خاستینقس بردلی - شلدون اثرلرینده مؤلف آدی کیمی «جئیمز تیپتری. ژر.» آدی سئچمیینین سببینی بئله آچیقلاییر: «اینسانلار علمی-فانتاستیک ژانردا یازیلمیش اثری، کیشی آدییلا چاپ اولوندوغونا گؤره داها جدی سانیب، اونا آرتیق دیر وئریرلر».
تنقیدچیلره گؤره، مشهور فرانسیز یازیچیسی رومان کاتسئو «الویدا هارری کوپر» و بیر چوخ اثرینی «رومن هاری» آدییلا یازماغینین پسیخولوژی سببی واردی. رومئن هارری ۱۹۷۴-جو ایلده، عینی زاماندا اوچ باشقا آدلا، اوچ رومان یازیب-یاراتمیشدی. تنقیدچیلرین یازدیغینا گؤره رومئن هاررینین اثرلرینده، باشقاسی اولماق اؤنملی مزمون داشیییر. «اؤزومدن یورولموشدوم، داها رومئن هارری آدینی داشیماغا صبریم توکنمیشدی» سؤزونو سؤیلهیهن یازیچی، «ائمیل آجار» آدییلا یازدیغی اثرلرینده، اعتراف ائدیر کی: «هر زامان باشقاسییدیم». نهایت، ایش اورا چاتیر کی، رومئن هارری فرانسیز تنقیدچیلر طرفیندن «ائمیل آجار»این اثرلرینی اوغورلاماقدا تؤهمتلنیر. رومئن هارری ۱۹۸۰-جی ایلده اینتیهار ائدیر. اینتیهاردان بیر ایل سونرا اونون «ائمیل آجارین یاشام و اؤلومو» آدلی کیتابی ایشیق اوزو گؤرور. بیر روایته گؤره، آلتی تاخما آد آلتیندا گیزلنمیش رومئن کاتسف دونیانین ان بؤیوک یالانچی یازیچیسی آدلانیب.
تقدیمنامه ایسه متندن قیراقدا، لاکین متنین گؤودهسینی ائتگیلندیرن عنصرلردن بیریدیر. یازیچی تقدیمنامه واسطهسیله اؤز اثرینی هانسیسا بیر شخص یا شخصلره، جمیتلره و جریانلارا تقدیم ائتدیینی و یا اثری یازارکن کیمدن یا هانسی متندن، ائتگیلنمیینی واسطهسیز شکیلده اوخوجویا چاتدیریر.
توماس ائلیوت «ان بؤیوک اوستاد، ائزرا پاند اوچون» آدلی یازدیغی تقدیمنامه واسطهسیله «برکتسیز تورپاق» (БecплoдHaя зeMля) کیتابینی «ائزرا پاند» طرفیندن رئداکته اولدوغو اوچون تشککورلرینی اونا بیلدیرمیشدی. آلمانییالی یازیچی هئنریخ بؤلل «بیر تلخیین فیکیرلری» رومانینی سادهجه «آننا مارییه اتحاف» ائتمکله رومانین اؤنملی اوبرازلاریندان بیری «ماری»نین یازیچی اوچون نه درجهده دیرلی اولدوغونو اوخوجویا آنلاتمیشدی. دئمک، بو اوچ کلمهلی، قیسا و عینی حالدا چوخ آنلاملی تقدیمنامه اثرین گیزلی دیرلرینین ایشارتچیسیدیر.
کارلوس فونتسین «قابیغدان چیخما» رومانینین تقدیمنامهسینده یازیلیب: «اورورا و خولیو کورتاسار اوچون».
کیتابین دیگر آستانالاریندان بیری ده بعضی کیتابلاردا تیتر کیمی یازیلمیش باشلانقیج، متنین گؤودهسی باشلامادان اؤنجه یازیچینین قیسا آچیقلاماسیدیر. بو آچیقلاما ایسه بیرباشا یا دولایی شکیلده اصیل متنه توخوناراق اوخوجونون زهنینین هاراسا یؤنلمیینده و هانسی نقطهلره دقت گؤستردیی اوچون اؤنملی بیر عنصر ساییلا بیلر.
همین قیسا آچیقلاما بعضا متنین رمزلرینه ایشاره ائدرک اونون اؤتری دلیللرینه ایشیق سالیر. کارلوس فونتس «هیدرانین باشی» رومانینین باشلانقیج یازیسی بیر پیسین قیسا بیر بؤلومودور: «هانسیسا بیر کسیلمیش باشین یئرینه مین باش گؤیرهجک. کورنی؛ سینا؛ ۴-جو پرده، ۲-جی صحنه، ۴۵-جی بند». قید ائتملییم کی، لاتین آمئریکان میفلرینه گؤره «هیدرا» چوخباشلی قورخونج بیر مخلوقدور. اونون هر بیر باشینی کسدیکده یئرینه ایکی باش گؤیریر.
رضا براهنی ایسه «قویودان قویویا» رومانینین باشلانقیجیندا یازیر:
«بو ناغیلین بوتون شخصیتلری خیالیدیر. اونلارلا حقیقی اینسانلارین آراسیندا اولان احتیمالی اوخشارلیقلار تصادفیدیر». باخ، ائله همین بو قیسا یازی اوخوجونون زهنینی اصیل متن واسطهسیله هانسیسا تانینمامیش بیر حقیقته یؤنلدیر.
حکایه و رومان فورماسیندا یارانمیش هر بیر کیتابین آدی اونون مزمونونو بیر ویترین کیمی گؤز اؤنونه قویور.
بعضا گؤرونور کی، یازیچی آدینین اؤنم و دیرینی بیلمهدن، آدی بیر نؤمره، یا بیر اتیکت کیمی حساب ائدیر. هالبوکی آد هر اثری باشقا بیر اثردن آییریب، اثرین مزمونوندان ایپوجو وئریب، اوخوجونون دقتینی اؤزونه چکمهلیدیر. اؤرنیین، ژان ماری گوستاو لوکلزیونون «چؤل» آدلی رومانی اصل متنه داخیل اولمادان، ائله کیتابین آستاناسیندا آد ایسه، اوخوجودا هانسی بیر مکانا داخیل اولدوغو اوچون حاضرلیق یارادیب، اونون زهنیتینی چؤلون چتینلیکلریله راستلاشماغا حاضیرلاییر.
کیتابین عادی مزموندان قایناقلاناراق شخصیتلرین آدلاریندان دا سئچیله بیلر. تولستویون «محاربه و صولح» رومانینین آدینی مزموندان آلیناراق، داستایوسکینین « کارامازوو قارداشلاری » و فونتسین «لاورا دیاس»ی اثرین ایچیندهکی شخصیتلرین آدلاریندان آلینمیشدی.
بضا آد متنله اوخوجو آراسیندا بیر نؤع تانیشلیق حیسی یارادیر، اوخوجو متنی اوخومادان بئله، متن اونون ماراغینی قازانا بیلیر. مثال اوچون، ویرجینییا وولفون «اؤزوم اوچون بیر اوتاق» اثری همین تانیشلیق حیسینی اوخوجودا یارادیر. هرچند بو متنی اوخویاندا رومانداکی اوتاغین فیزیکی نقطه یی-نظردن ائولرده اولان اوتاقلاردان هئچ بیر آرتیق-اسکیی یوخدور، آنجاق وولفون سؤیلدیی اوتاق هم نیشان شناسلیق، هم ده معنوی باخیمدان عادی اوتاقلاردان فرقلنرکن بیر خانیمین اؤزگورلوک سیموولو ساییلیر.
عادتلریمیزین ترسینه، تانینمیش کدلاردان قیراق، یازی اوچون تانیش اولمایان بیر آد سئچمک، اوخوجونو کیتابین جیلدیندن ایچری گیرمهیه داها آرتیق ماراقلاندیریر. اؤرنیین، ماریو بارگاس لیوسا سئچدیی «کینیکلی ایللرین خوش خاطرهلری» آدی ایچینده ضدیت داشیدیغینا گؤره اوخوجونون دقتینی چکیر.
دئمک، آد هر بیر اثرین قورولوشوندا «خاریج»ی «داخیل»ه باغلایان المنت کیمی ساییلیر. عنوان، کیتابین آدی اولدوغو حالدا، حادثه ایسه ائله عنواندان باشلانیر. آد اوخوجونون الینده آچار کیمیدیر. قاپینی آچیب، آستانادان ایچری گیرمهدن، مزموندان نلر الده ائدجیینی بیلمهلیدیر.
ژرار ژنتین ادبی دوشونجهسینه دایاناراق قید ائتمهلییهم کی، متندن قیراقداکی المنتلر آنا متنی تاثیرلندیردیی اوچون، متنله منطیقی باغلیلیغی اولمالیدیر. متندن قیراقداکی المنتلری تحلیل ائتمکله بیر کولتورل قورولوشون نه دورومدا اولدوغونو یاخشی گؤسترمک اولور.


text:
آکادمیک ظریفه علیئوا آدینا میللی اوفتالمولوگییا مرکزینین رهبرلیینه، ایلک نؤوبهده مرکزین دیرکتورو ائلمار معلمه تشببوسوموزو دستکلهیهرک مرکزین سییار کلینیکاسینی توووز رایونونا گؤندردیی اوچون تشککور ائدیرم.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری میلت وکیلی قنیره پاشایئوا پایلاشیب. پاشایئوا بیلدیریب کی، آرتیق ۳-جو دفعهدیر میللی اوفتالمولوگییا مرکزی اونون تشببوسونو دستکلهیهرک سییار کلینیکاسینی توووزا گؤندریر و گؤز عملیاتینا احتیاجی اولان خستهلر یئریندهجه یوکسک سوییهده عملیات اولونور، اونلارلا اینسان پئشه کار متخصصلر طرفیندن معایینه ائدیلیر، اونلارا معالیجهلر یازیلیر و یا لازیمی مصلحتلر وئریلیر:
«بو دفعه ده ساکینلریمیزه یوکسک سوییهده طببی دستک گؤستریلیب. عملیاتا احتیاجی اولان خستهلریمیز یئرینده عملیات اولونوب، اونلارلا اینسانیمیز یوکسک سوییهده معایینهدن کئچیب، معالیجهلر یازیلیب و مصلحتلر وئریلیب. بیر داها آکادئمیک ظریفه علیئوا آدینا میللی اوفتالمولوگییا مرکزینین دیرئکتورو ائلمار معلمه، یازگول آبدیئوا و آکسییادا ایشتیراک ائدن بوتون دیرلی حکیملره، طیب ایچلیلرینه اؤزومون و سئچیجی لریمین آدیندان تشککورومو بیلدیریرم».


text:
اوکرایناداکی حاضیرکی حاکمیت، تئزلیکله، دییشجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «ایزوستییا» قزئتینه آچیقلاماسیندا اوکراینانین کئچمیش باش ناظری نیکولای آزاروو سؤیلهییب.
«پوروشنکو رژیمینین عمرونه آذ قالیب. تئزلیکله، دییشیکلیکلر اولاجاق. اوکراینا اهالیسینین بؤیوک اکثریتی حاضیرکی حاکمیتدن، اونون اقتصادی سیاستیندن ناراضیدیر»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، آزاروو ۲۰۱۴-جو ایلین یانواریندا وظیفهسیندن ایستفایا گؤندریلیب. ایستفاسیندان درحال سونرا ایسه او، اؤلکهدن قاچیب.
آزارووون آدی هم اوکراینا، هم ده غرب اؤلکهلرینین قارا سیاهیسیندادیر.


text:
صحابه
صحابه یا دا صحابیلر (تۆرکجه: دوْستلار٬ آرخاداشلار) — ایسلام پئیغمبرینی گؤرنلر٬ سؤزلرینی ائشیدنلر و اوْنون زامانیندا ایسلام گتیرن کیشیلر (یالنیز شکیلده: صحابی). قادین صحابیلره «صحابیات» دئییلیر.
صحابه اوچ دستهیه بؤلونور: موهاجیرلر٬ انصار و مکّه فتحیندن سوْنرا مۆسلمان اوْلانلار. مۆهاجیرلر مکّهده ایسلام گتیریب پئیغمبرله مدینهیه کؤچنلره دئییلیر. انصار٬ پئیغمبرله مۆهاجیرلره مدینهده یئر وئرن و ایسلام گتیرنلره دئییلیر؛ بۇنلار ایکی اساس اووس و خزرج قبیلهلرینه بؤلونور. البته سلمان فارسی کیمی صحابه بۇ اۆچ دستهده دئییللر.
شیعه باخیشی[دَییشدیر]
شیعه باخیشیندا بیر شخصین صحابی اوْلدوغو اوْنا خاص بیر اۆستونلوک قازاندیرماییر. شیعهلر صحابینین فضیلتینی پئیغمبر زامانیندا و اوْندان سوْنرا گؤردوگو ایشلر٬ دۆشونجهلر و نیّتلرینه باغلی بیلیرلر. بۇنا گؤره انصارین چوْخونو٬ پئیغمبردن سوْنرا ایمام علی (ع) حاقّینی غصب ائتدیکلرینه گؤره٬ دۆز یوْلدان آزمیش ساییرلار.
اهل-سۆنّت باخیشی[دَییشدیر]
اهل-سۆنّت پئیغمبرین صحابیلرینین هامیسینا اعتیبار وئریب٬ اوْنلارین نقل ائتدیگی حدیثلری و سؤزلری دوْغرو بیلهرک اوْنا عمل ائدیرلر. هابئله اوْنلارین هر یئرده ایسلاما اۇیغون حرکت ائتدیکلرینی دۆشونمهدیکلری کیمی٬ ثاواب آپاردیقلارینا اینانیرلار.


text:
کانادا حکومتی سعودییه عربیستانینداکی اینسان حاقلاری پوزونتولارینا گؤره بو دؤولتی تنقید ائتمیی دایاندیرمایاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا کانادا باش ناظری جاستین ترودو دئییب.
«کانادا هر زامان اینسان حاقلاری مسئلهسینده مؤوقعینی آچیق ایفاده ائدجک. بیز سعودییه عربیستانی ایله پیس موناسیبتلر ایستمیریک»، - او بیلدیریب.
ترودو همچینین، کانادا خاریجی ایشلر ناظری خریستیا فریلاندین سعودییه عربیستانیندان اولان همکاری ایله فیکیر آیریلیغینی اورتادان قالدیرماق اوچون دانیشیقلار آپاردیغینی دئییب.
قید ائدک کی، کانادا خاریجی ایشلر ناظری خریستیا فریلاند بوندان اؤنجه سعودییه عربیستانیندا حقوق مدافعهچیسی سامار بدوی و باجیسی رایف بدوینین توتولماسینا اعتراض ائتمیشدی. بونون آردینجا الریاض بو اؤلکهدهکی سفرینی گئری چاغیرمیش، کانادا سفرینی ایسه آرزوولونماز شخص اعلان ائتمیشدی.


text:
آذربایجان اوردوسونون ضربهلری نتیجهسینده ۳ ارمنی حربچی یارالانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی قاراباغ سپاراتچیلاری یاییب. یارالانانلارین روبرت قاسپاریان (۱۹۶۹)، آمبارتسوم آروتیونیان (۱۹۹۷) و واهی بادالیانین (۱۹۹۸) اولدوغو بیلدیریلیب.
قید ائدک کی، آز اؤنجه آذربایجان مدافعه ناظرلیگی آلخانلیداکی دینج ساکینلرین قیصاصینی آلماق اوچون دوشمنین تابور مرکزینه ضربهلر ائندیریلدیینی آچیقلاییب. ناظرلیک آتش نتیجهسینده خیلی سایدا ارمنی حربچیسینین و تکنیکانین محو ائدیلدیینی بیلدیریب.
ارمنیستان عنعنوی اولاراق ایتکیلرینی گیزلتمهیه چالیشسا دا، ندنسه بو دفعه قیسما ده اولسا، آلدیغی ضربهنی اعتراف ائتدی. شوبهه یوخدور کی، ارمنیستان اؤز ایجتیمایعتیندهکی گرگینلیین قارشیسینی آلماق اوچون قارشیداکی گونلرده ایتکیلرینی حیصه-حیصه آچیقلایاجاق.


text:
آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی ایلهام علیئو یانوارین ۲۹-دا آمئریکا یهودی کومیتهسینین ایجراچی دیرئکتورو دئوید هارریسین و کومیتهنین پرئزیدئنتی جون شاپیرونون باشچیلیق ائتدیی نماینده هئیتینی قبول ائدیب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، گؤروشده آذربایجاندا اقتصادی و دیگر ساحهلرده حیاتا کئچیریلهن اصلاحاتلار اطرافیندا فیکیر موبادیلهسی آپاریلیب، بو اصلاحاتلارین یاخیندان ایزلنیلدیی قئید اولونوب.
آذربایجان رئسپوبلیکاسی پرئزیدئنتینین داووسدا ثمرهلی گؤروشلر کئچیردیی وورغولاناراق، بو گؤروشلرین دونیادا آذربایجانلا امکداشلیغا اولان ماراغین گؤستریجیسی کیمی دیرلندیریلیب.
صحبت زامانی آذربایجان رئسپوبلیکاسی ایله آبش آراسیندا ایکیطرفلی علاقهلره توخونولوب، بو علاقهلرین موختلیف ساحهلرده اینکیشافیندان ممنونلوق ایفاده ائدیلیب، آذربایجان-آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری امکداشلیغینین بوندان سونرا دا داوام ائتدیریله جه یی امینلیکله قئید اولونوب.
داها سونرا آذربایجان-ائیسرایل علاقهلریندن دانیشیلیب، علاقهلریمیزین موختلیف ساحهلرده اینکیشافینین راضیلیق دوغوردوغو بیلدیریلیب، ائیسرایلین باش ناظیری بئنیامین نئتانیاهونون اؤلکهمیزه سفرینین بو علاقهلرین گئنیشلندیریلمهسی باخیمیندان اؤنمی وورغولانیب.
گؤروشده، همچینین آذربایجان ایله آمئریکا یهودی کومیتهسی آراسیندا امکداشلیغین بوندان سونرا دا داوام ائتدیریلجه یینه امینلیک ایفاده اولونوب.
سوندا خاطره شکلی چکدیریلیب.


text:
تورکییه پرزیدنتی رجب طییپ اردوغان روسییالی همکاری ولادیمیر پوتینله سوچیده داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین نیظاملانماسینی آنجاق تک به تک گؤروشده موذاکیره ائدیبلر.
بونو آپا-نین موسکوا موخبیرینه آچیقلاماسیندا تورکییهنین روسییا فدراسییاسینداکی فؤوق العاده و صلاحیتلی سفیری حسین دیریؤز بیلدیریب.
او، نویابرین ۱۳-ده سویس ده اردوغانلا پوتین آراسیندا یالنیز تک به تک گؤروشده داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین نیظاملانماسی یوللارینین موذاکیره اولوندوغونو سؤیلهییب: "بیلدیینیز کیمی تورکییه و روسییا دؤولت باشچی لاری سویس ده تک به تک و گئنیش ترکیبده گؤروشلر کئچیریبلر. گئنیش ترکیبده گؤروشده قاراباغ پروبلمی موذاکیره اولونماییب".
تورکییهلی دیپلومات پرزیدنت اردوغانین تکبتک گؤروشده داغلیق قاراباغ پروبلمینین حلینین رگیونون اینکیشافی اوچون واجیبلیینی پوتینین نظرینه چاتدیریب: "تورکییهنین بو مسئلهده مؤوقعیی بللیدیر. بیز، بو پروبلمین آذربایجانین اراضی بوتؤولویو چرچیوهسینده حلینین طرفداریییق. موناقیشهنین حلینین بوتونلوکده رگیونون اینکیشافینا موثبت تأثیر ائده جه یینه امینیک".
دیریؤز نویابرین ۲۲-ده تورکییه پرزیدنتی اردوغانین یئنیدن روسییا سفر ائده جه یینی قئید ائدیب: "بو دفعه سویس ده تورکییه، روسییا و ایران پرزیدنتلرینین ایشتیراکی ایله اوچ طرفلی گؤروش کئچیریلهجک".


text:
« دلا بسوز که سوز تو کارها بکند »
دونیا قده ری عقیلن اولسون ایشه سالما ، نه فایداسی؟!
آدین گونش اولسون یانماغیندان بیر ایز گؤرسنمه سین ، نه فایداسی؟!
دونیادان سنه قالان دالدا بوجاقلاردا شئح چکمه ک و آرادان گئتمه ک اولسون !، گئنه نه فایداسی؟!
آنجاق ، آدام اودور کی اؤزونه لاییق عرصه لرده چالیشیب اؤز گوجونه قده ر ، الیندن گله نی ترازویا قویسون، یوخسا ساکیتجه دوروب تاماشاچی اولماقدان هئچ نه اولماز.
گره کدیر ائل ایچینده یاناسان ، ائل ایچینده دردی دوشونه سن ، ها بئله دردی اولانلارا ایشیق ساچاسان ، سونرا آغیرلیغین گؤزه وورسون !
بؤیوک تانری بویورور: « من قیامتده اینسانلاری اؤز نیّت لریله محشور ائده جه یم »
پس ای اینسان دردین آغیرلاشاندا اؤزونو کیچیک و یونگول گؤرمه کی بیر گون عدالت ترازوسی عرصه یه گله جکدیر و او گون سنین نظرینجه چوخ اوزاق گلمه سین…!
یازان : الف. عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
آلمانیانین ایقتیصادیات ناظیری پتر آلتمایر تورکیهیه گلیر
معلوماتا گؤره آلمانیالی ناظیر اوکتبرین 25-26 تاریخلرینده تورکیهیه گلیر.
Deutsche Welle آژانسینین خبرینه گوره، آلمانیانین ایقتیصادیات ناظیری پتر آلتمایرین اوکتبر آییندا رئاللاشاجاق سفر چرچیوهسینده باش توتاجاق دانیشیقلار زامانی تورکیه- آلمانیا علاقهلری موذاکیره ائدیلهجک.
معلوماتا گؤره آلمانیالی ناظیری اوکتبرین 25-26 تاریخلرینده تورکیهیه رئاللاشدیراجاغی سفرینده 80 نفردن عبارت هئیت موشاییت ائدهجک.
قئید ائدک کی، تورکیهنین ان اهمیتلی خاریجی تیجارت اورتاغی اولان آلمانیانین 7 مین 100-دن چوخ شیرکتی تورکیهده فعالیت گؤستریر.


text:
کئچمیش آلمانییا دموکراتیک رسپوبلیکاسینین مدافعه ناظری اولموش هانس کسلر ۹۸ یاشیندا وفات ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی آلمانییا مطبوعاتی یاییب. مطبوعات کسلرین مایین ۲-ده اؤلدویونو، اما بو بارهده ایجتیمایته یالنیز ایندی معلومات وئریلدیینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، کسلر ۱۹۸۵-۱۹۸۹-جو ایللرده آلمانییا دموکراتیک رسپوبلیکاسینین مدافعه ناظری ایشلهییب. آلمانییانین بیرلشمهسیندن سونرا اونا قارشی جینایت ایشی آچیلیب. ۱۹۹۳-جو ایلده محکمه کسلری آلمانییا دموکراتیک رسپوبلیکاسینیندان قاچان شخصلره آتش آچماق امری وئردیی اوچون ۷،۵ ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلیب. او، ۱۹۹۸-جی ایلده آزادلیغا چیخیب.


text:
ارمنیستان وطنداشلاری هئچ بیر استروکتوردا کونستیتوسییانین اونلاری قورودوغونو حس ائتمیرلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری «چاروکیان» بلوکونون میلت وکیلی نایرا زوگرابیان ئرمنی مئدیاسینا آچیقلاماسیندا دئییب. ایولون ۵-نین ارمنیستاندا کونستیتوسییا گونو اولدوغونا دقت چکن زوگرابیان بوگونون هئچ بیر معناسی اولمادیغینی وورغولاییب:
«بلی، تقویمله ۵ ایول کونستیتوسییا گونودور. آنجاق من جمعیتده بو گونون اؤلکهنین آنا قانونونون و وطنداشلاری قورویان سندین قبول ائدیلدیی گون کیمی قارشیلاندیغینی حس ائتمیرم. کونستیتوسییا یالنیز کاغیذ اوزریندهدیر».
اونون سؤزلرینه گؤره، اگر ارمنیستاندا کونستیتوسییا یاشاماق حاقینی قوروسایدی، اینسانلار دا بو بایرامی قید ائدردی.


text:
او، ایکینجی دونیا محاربهسی ایللرینده فرانسا مقاومت حرکاتینین ایشتیراکچیسی کیمی «آرمئد میشئل»، «ریوس آرمئد»، «خارقو» و باشقا آدلارلا فرانسانین آزادلیغی اوغروندا دؤیوشلرده ایشتیراک ائدیب. فرانسانین اوردن و مئداللاری ایله، او جملهدن، فخری لگیون اوردنی ایله تلطیف اولونوب.
ایشغالچی آلمان حاکمیت اورقانلاری اونون باشینا ۱۰ مین آلمان مارکاسی موکافات تعیین ائتمیشدیلر.
او، احمدییه جبراییلوودور.
احمدییه جبراییلوو ۱۹۲۰-جی ایل سنتیابرین ۲۲-ده شکینین اوخود کندینده آنادان اولوب. ۱۹۳۵-جی ایلده شکیده کند تصروفاتی تکنیکومونون (هنرستان) زووتکنیکا (گیاه شناسی) و آگرونومییا (کشاورزی) فاکولتهسینه داخیل اولوب. ۱۹۳۸-جی ایلده بورانی بیتیریب و نؤوبتی ایللرده قوبا-قوسار-خاچماز-دوهچی-یالاما رایونلاری زوناسیندا ایپکچی کیمی ایشلهییب. ۱۹۴۰-جی ایلده کومونیست پارتییاسینا داخیل اولوب.
احمدییه بؤیوک وطن محاربهسینین باشلاماسی ایله کؤنوللو اولاراق جبههیه یوللانیر. نئوینومیسک شهریندهکی آویاسییا مکتبینده حاضرلیق کئچیر. بیر نئچه آی داوام ائدن کورسلاردان سونرا کیچیک لیتنانت (ستوان) روتبهسی آلیر...
داها اطرافلی آخار تی وی-نین تقدیم ائدجیی سوژئتده:


text:
«هوستلوورلد» شیرکتی دوست تاپماق اوچون دونیانین ان یاخشی شهرلرینی معین ائدیب.
معلوماتا گؤره، دونیانین مختلیف شهرلرینده ۱۲ مین اینسان آراسیندا آپاریلان سورغو نتیجهسینده ایسوچین گؤتبورگ شهری ایلک سیرادا قرارلاشیب. ان اونسیتکیل شهر اولان گؤتبورگدا دوست تاپماق شانسی اولدوقجا یوکسکدیر.
دوست تاپماق اوچون دونیانین ان یاخشی ۱۰ شهرینی تقدیم ائدیریک:
۱. گؤتبورگ، ایسوئچ
۲. ایستوکهلم، ایسوئچ
۳. چیکاقو، آمئریکا
۴. بوستون، آمئریکا
۵. نیو یورک، آمئریکا
۶. کپنهاگن، دانیمارکا
۷. مادرید، ایسپانییا
۸. روما، ایتالییا
۹. هامبورگ، آلمانییا
۱۰. دوبلین، ایرلاندییا


text:
"چلسی» ایله اویوندا اؤز آزارکش لریمیز اؤنونده چیخیش ائده جه ییک. بوتون گوجوموزو اورتایا قویاجاغیق.
گول. آذ-این معلوماتینا گؤره، بو سؤزلری «قاراباغ»این فوتبولچوسو میچل مادئرا چمپیونلار لیگاسینین قروپ مرحلهسینده «آتلتیکو» ایله سفر ماتچیندان (۱:۱) سونرا دئییب.
«قاراباغ»این قولونون مؤلفی ایسپانییا مطبوعاتینا آچیقلاماسیندا «چلسی» ایله گؤروشه قلبه اوچون چیخاجاقلارینی بیلدیریب: «اوغورلا چیخیش ائده جه ییمیزه اینانیرام. "چلسی» و "روما» ایله گؤروشلرله پیس باشلانغیج ائتدیک. آنجاق ایندی یاخشی آددیملاییریق. سون ۳ اویونوموزدا ۱۰ نفرله اوینامیشیق. بونونلا بئله، یاخشی مدافعه اولوناراق، مغلوب اولمامیشیق».


text:
ایسلامدان اؤنجه تورک قادینینین توپلومدا اؤزل یئری واردی. قادینین توپلومداکی اؤزل یئری هله ایسلامین گلیشیندن سونرا دا بیر نئچه یوزیل قورونوب ساخلانماقدایدی.
اورتاچاغ ایتالییا سیاحتچیسی اورتا آسییانی گزمیش مارکو پولو (۱۲۵۴-۱۳۲۴) تورک قیزلارینین اوستون مؤقعیندن، عؤمور-گون یولداشی سئچیمینده اؤزگور اولمالاریندان، آتانین مداخیلهسی اولمادان اؤزلرینین حیات یولداشی سئچدییندن یازمیشدی. قدیم تورکلر، اساساً ده قادینی قوتسال (مقدس) حساب ائدن شامانیزمین حاکم مؤقعده اولدوغو دؤنملرده توپلانتیلاردا دایروی شکیلده اوتوراردیلار و بئلهلیکله، قادینلارین و کیشیلرین برابر حقوقو تعمین ائدیلمیش اولاردی. اؤزل تؤرهنلرده ده بیر قادین بیر کیشی اولماقلا ال-اله توتاراق رقص ائدردیلر، قادینلار دا کیشیلرله برابر قیمیز ایچردیلر. اگر ائرکن اورتا یوز ایللیکلر عرب دونیاسیندا ایلک اؤولادین قیز اوشاغی اولماسی اوغورسوزلوق حساب ائدیلرک دیری-دیری دفن ائدیلیر، دوه قادیندان داها قیمتلی ساییلیر، قادینلار اشیا کیمی آلینیب- ساتیلیر، اینگیلترهده ۱۱-جی یوز ایللییه قدر قادین «موردار» اولدوغو اوچون اینجیله ال وورا بیلمزدیسه، چینده بوشانما حاقی سادهجه کیشییه مخصوص ایدیسه و ایلک دؤنملرده بوددا دینینه قادینلار قبول ائدیلمهییب آشاغیلانیردیسا، اسکی تورکلرده قادینی خاقانلا بیرلیکده دؤولتی یؤنلدیردی.
قدیم بابیلیستان
قدیم بابیلیستاندا قادینلار اؤزلرینین پنجرهسی اولمایان اوتاقلارینی ترک ائدرک کوچهیه چیخا بیلمزدیلر. کیشیلرین صحبتینه قوشولماغا، فیکیر بیلدیرمهیه حقوقلاری رسما یوخ ایدی. حتی اونلار عائلهنین کیشی عضولری ایله عینی سفرهده چؤرک یئیه بیلمزدیلر. چؤرک یئییلهن زامان اونلار عائلهنین کیشی عضولرینین قوللوغوندا حاضر وضعیتده دورمالی ایدیلر. بو زامان اونلارین اوتورماق حقوقو دا یوخ ایدی.
یهودیلرده
یهودیلرده ایسه قادینین دورومو داها آجیناجاقلی ایدی. ار آروادیندان اینجیسیدی، اونو بوشایا بیلردی. قادینین ایسه هئچ بیر حالدا بوشانما حقوقو یوخ ایدی. آرواد ارینه خیانت ائدردیسه، داش-قالاق ائدیلهرک اؤلدورولوردو. کیشی ایستدیی قدر آرواد آلا بیلردی. پولوقامییا (چوخاروادلیلیق) ان گئنیش شکیلده محض یهودیلرده یاییلمیشدی. میلاددان اؤنجه ۹۵۵-۹۳۵-جی ایللرده حاکملیک ائدن یهودی کرالی سلیمانین ۷۰۰ آروادی وار ایدی.
قدیم رومادا
قدیم رومادا قادین قیری-یتکین، عقلسیز وارلیق ساییلیردی. قادین مولک صاحبی اولا و وصیعت ائده بیلمزدی. قادین دول قالیردیسا، بیر داها ائولهنمک حقوقو یوخ ایدی.
یونانستاندا
بشر سیویلیزاسییاسینین بئشیکلریندن بیری ساییلان آنتیک یونانستاندا قادین شرین تمثیلچیسی ساییلیردی. میلاددان اؤنجه ۵-جی یوزیللیکده یاشامیش مشهور فاجعه اوستاسی اوریپید پوئمالارینین بیرینده زئوسه مراجعتله بئله یازیر:
«نه اوچون ای زئوس، سن، اینسانلارا درد وئردین قادینی یاراتماقلا؟
اگر اینسان نسلینی دونیایا گتیرمک ایستهمیردین،
بیهم بو خاین طبقهسیز کئچینه بیلمزدینمی؟
قادینلار – شردیر، بونا چوخلو ثبوت وار،
آتا، دوغما قیزینی باشدان ائلمک اوچون،
اونون آداخلیسینا قیزی اوچون جهیز وئریر…» - دئییردیسه؛
اسکی تورکلرده ایسه قادینی خاقانین ایلهام و گوج قایناغی ایدی. ان اسکی تورک اینانجلاریندان بیرینه گؤره، خاقان و قادینی (خان و خاتون) گؤی اؤولادلاریدیر. بئلهلیکله، قادین خاقانا برابر توتولور و قوتساللاشدیریلیردی. اسکی تورکلرده قادین کیشینین سلاحداشی، اعتبارلی دوستو و دایاغی ایدی. بونون ایزلرینی داستانلاریمیزدا آیدین شکیلده گؤرمک ممکوندور. «دده قورقود» داستانیندان بللی اولور کی، قادینی دلی دومرولون عوضینه جانینی وئرمهیه حاضردیر. تورک قادینی هم ده دؤیوشچو ایدی. ارنلر کیمی اونلار دا چوخ یاخشی آت مینیر، قیلینج اوینادیر، گولشه بیلیر و بعضا اونونلا ائولهنمک ادعاسیندا اولان ارنلره آت مینمکده، قیلینج اویناتماقدا، گولشمکده و بیر سؤزله، یاریشدا اونو یئنبیلهجک ایگیدله ائولنجیی شرطینی قویور. بونون دا ایزلرینی بامسی بئیرک بویوندا و گئرچک تاریخه دایانان نیهال آتسیزین «بوزقوردلار» رومانیندا گؤروروک. قادینا سایغی بوتون تورک بویلاریندا یوکسک سوییهده اولوب. قازاخ تورکلرینه مخصوص بیر آتالار سؤزونده «بیرینجی زنگینلیک ساغلاملیق، ایکینجی زنگینلیک قادیندیر» دئییلیرسه، قیرغیز تورکلرینه مخصوص «ماناس»دا قادین ائوین، عائلهنین ناموسونون قورویوجوسودور. ایسلام اؤنجهسی هئچ بیر تورک توپلوموندا قادینسیز قرار وئریلمزدی. قادین کیشینین تاماملاییجیسی ساییلاردی. اؤزل تؤرهنلرده و دیگر دؤولتلرین ائلچیلرینی قبول ائدرکن قادینلاری خاقانلارین سولوندا ایلشر و مذاکیره ائدیلهن مؤوضولاردا قادین دا ائلچی، دؤولت یؤندیجیلری و خاقانلا بیرگه دوشونجهلرینی اورتایا قویاردی. قادین بعضا خاقان آدینا باشقا دؤولتلرله دانیشیق آپاراردی. تاریخی قایناقلاردا چین ایله باریش آنلاشماسینی هون ایمپراتورلوغو آدیندان مئته خانین قادینینین ایمضالاماسی حاقیندا بیلگیلر وار. عینی زاماندا آوروپادان هون دؤولتینه گلن ائلچیلری آتیللانین قادینی آریغ خاتون قبول ائدردی.
حاشییه: اورتا مکتبلرین ۳-جو صینیفلری اوچون حاضیرلانمیش «حیات بیلگیسی» درسلیینده یانلیش اولاراق اؤیردیلیر کی «...دونیادا قادینلارین حقوقلاری اوزون ایللر تاپدالانمیشدیر. قادینلارا ایکینجی درجهلی آداملار کیمی باخیبلار. هئچ کیم قیزی اولماسینی آرزولامیردی. ایسلام دینی یاییلاندا شرقده قادینلارین وضعیتی خیلی یاخشیلاشدی». (۳-جو صینیف اوچون «حیات بیلگیسی» باکی-۲۰۱۰، سه.۶۳) یعنی دین قادینلارا حقوق وئردی. آنجاق آیدینلاشدیریلمیر کی، ایسلامدان اؤنجه هانسی قادینین حقوقو یوخ ایدی و دین هانسی قادینلارا حقوق تانیدی؟ دینین میدانا گلمهسی ایله عرب دونیاسیندا قادینلار حقوق قازانمیش اولدو. قیز اوشاقلاری دیری-دیری باسدیریلماقدان خلاص اولدو. ایکی قادین بیر کیشییه برابر توتولسا دا، قادینین دا شاهیدلیک ائتمه حاقی تانینمیش اولدو. هانسی کی، ایسلامدان اؤنجه عرب دونیاسیندا قادینین عمومیتله هئچ بیر حقوقو یوخ ایدی. عرب کیشیسی اوچون قادینلا جانسیز اشیانین دیرینده فرق یوخ ایدی. او، یالنیز نسیل آرتیرماق و احتیاج اؤدمک اوچون یارادیلمیش خیدمتچی وارلیق ایدی. دین عرب قادینینا دیر وئردی و اونا بیر سیرا حقوقلار تانیمیش اولدو. لاکین بونو تورک قادینینا عایید ائتمک اولماز. چونکی ایسلامین تورک دونیاسینا گلیشی ایله تورک قادینین حقوقلاری خیلی محدودلاشدیریلمیش اولدو. دونهنه قدر آت بئلینده گزن، قیلینج اوینادان، کیشیلرله گولشن، ارینین تک قادینی اولان تورک خانیمی یاواش-یاواش آرخا پلانا کئچمهیه، ایکینجی درجهلی اینسانا چئوریلمهیه باشلادی. تورک سارایلاریندا حرم خانالار یارانماغا، باشچیلارین چوخ قادین آلماسی عادت حالینی آلماغا باشلادی، قادینلار قارا چادرایا گیزلدیلدی، بوشانما حاقی یالنیز کیشیلره عایید اولدو. عثمانلی سلطانلیغیندا بو عادتلرین اساسی سلطان فاتحین دؤنهمینده قویولدو. بیر زامانلار کولتکینله بیرگه گؤی تورک دؤولتینی ایداره ائدن آناسی بیلگه خاتون، قادینی کوتلو سلطان یوز ایللر سونرا ایداره اولونان یازیق، حقوقسوز مخلوقا چئوریلدیلر...
اسکی تورکلرده
دونیانین بیر چوخ یئرینده قادینین هئچ بیر حقوقو اولمادیغی چاغدا تورک قادینینین میراث حاقی واردی، هر بیر قادینین اؤزونه مخصوص مولکو و مولکدن ایستدیی کیمی یارارلانماق حاقی واردی.
قادینین دا کیشیلر کیمی بوشانما حاقی واردی، کیشی قادینینی بوشایا بیلدیی کیمی، قادین دا ارینی بوشایا بیلردی.
خاقانین گؤستریشی یالنیز «خاقان بویورور...» ایفادهسی ایله باشلاردیسا، کئچرلی ساییلمازدی. یازیلی امرلره خاقانلا برابر، خاتون دا ایمضا آتاردی و گؤستریشلر «خاقان و خاتون بویورور...» ایفادهسی ایله بللی ائدیلردی.
هردوت اؤزونون تاریخ کیتابیندا ایسکیت قادینلارینین دؤیوشکنلییندن، جسارتیندن یازیر و ایسکیت قیزلارینین دؤیوشده اوچ دوشمن اؤلدورمهدن ائولنمدیینی قید ائدیر.
قادینلار کیشیلردن چکینمهدن چایلاردا چیمر، اؤرتویه بورونمزدیلر. ندنی بو کی، تورکلرده زینا ائتمک یوخ ایدی. تورک بویلاریندا بو حالا تصادف اولوناردیسا، سوچلونون جزاسی ایکییه بؤلونمک ایدی.
قادین و کیشینین حقوقو برابر ایدی. قادینین بیر اری اولدوغو کیمی، کیشینین ده بیر قادینی اولوردو. قادین حؤکمدار، قالانین قوروقچوسو، دؤولتین ائلچیسی، عسگر، اوردو باشچیسی و حربی شورانین عضوو اولا بیلیردی.
کیشیلر ائولهنمک ایسترکن ان یاخشی قیلینج اوینادان، اوخ آتان، آت چاپان، ان یاخشی دؤیوشن و گولشن قادینا اوستونلوک وئرردیلر. عینی زاماندا قادینین دا بوتون بونلاری ان یاخشی باجاران ایگیدی گلهجک اری اولاراق سئچمک حقوقو واردی. قیزلار دؤیوشده اونلاری یئنه بیلمهیهن کیشی ایله اصلا عائله قورمازدی.
بیلگه خاقان کیتابهسی «سیزلر آنام خاتون، بؤیوک آنالاریم...» سؤزلری ایله باشلاییر.
اسکی تورک میفولوگییاسیندا آغ آنا، کوبای آنا، گون آنا، اومای آنا، مایگیل آنا، اود آنا، سو آنا، یئل آنا، اولو آنا کیمی اوبرازلار دا قوتسال قورویوجولار- ایلاهه لردیر. ارگنکون داستانیندا تورکلره یول گؤسترهن ده محض آنا قورد - آسئنادیر.
اسکی تورکلر خاقانی و خاتونو گؤیلرین اؤولادی سایاراق قوتساللاشدیریر. بو، اوغوز داستانیندا بئله آنلادیلیر:
«اوغوز خاقان بیر یئرده تانرییا یالوارارکهن،
قارانلیق اولدو بیردن، بیر ایشیق دوشدو گؤیدن!
ائله بیر ایشیق ائندی، پارلاق آیدان، گونشدن.
اوغوز خاقان یئریدی یاخینینا ایشیغین،
اوتوردوغونو گؤردو قارشیسیندا بیر قیزین...»
بو گؤی قیزی ایله ائولهنهن اوغوز اوندان اولان اؤولادلارینا گون، آی، اولدوز آدلارینی وئریر.
اسکی تورک قادینی یاخشی حیات یولداشی، ارینه آرخا، دایاق اولماقلا برابر، داها اؤنجه وورغولاندیغی کیمی، تاریخلرده سیلینمز ایز بوراخان دؤیوشچولر ایدی. ایسکیت تورکلری قیز اوشاقلارینی کیچیک یاشلاریندا دؤیوشچو کیمی بؤیودوردولر. ایسکیت قادینلاری دؤیوش یولو کئچمدن، ائولنمزدن اؤنجه اری اولاجاق کیشی ایله یاریشمادان ائولنمزدیلر. ایسکیت قیزی ایله ائولهنمک ایستهیهن کیشی موطلق اونو یئنملی ایدی.
قدیم یونان میفولوگییاسیندا حاقیندا حئیرانلیقلا دانیشیلان آمازون قادینلارینین اورتا آسییا کؤکنلی دؤیوشچو تورک قادینلاری اولدوغو آرتیق چوخلاریندا شوبهه دوغورمور. کالیفورنییا اونیوئرسیتئتینین پروفسورو آرخولوق کیمبال یونان میفولوگییاسینین جیزدیغی کنتورلارلا آمازون قادینلارین ایزینه دوشور. قافقازدا دا آمازونلارین ایزیله راستلانان، آلتای داغلارینین اتکلرینی، قازاخستانی و بوتون اورتا آسییانی مونقولوستانا قدر گزهن آرخئولوق آچدیغی اونلارلا کورقان ایچریسینده ساواشچی آمازون کورقانلارینین دا اولدوغونو کشف ائتمیش و بیر آز دا ایرلی گئدهرک یونان میفولوگییاسیندا ساریشین اولدوغو تصویر ائدیلهن آمازون دؤیوشچو قادینین سوموک قالیقلاری ایله آلتای داغلارینین اتکلرینده یاشایان ۹ یاشلی بیر قیزی تست ائتدیرمیشدی. سونوج دئمک اولار کی، ۳ مین ایل اول یاشامیش آمازون دؤیوشچوسونون سوموک اؤرنکلری ایله یوز فایز اوست-اوسته دوشموشدو. سون زامانلار دؤیوشچو آمازون قادینلارینین ایلک مسکهنینین قوبوستان اولدوغونو ادعا ائدن و ایثباتلاماغا چالیشان آراشدیرماچیلار دا وار (باخ: N.Atاشی «اولیمپیادانین بئشیی-قوبوستان» «۵۲۵-جی قزئت» ۰۸.۰۸. ۲۰۰۹-جو ایل، http://www.azerbaycanli.org/az/news-307.html).
عموم تورک تاریخینده اؤنملی یئر توتان کیرین حاکمیتینه سون وئرمیش تومریس خاتون، بیزانس قایناقلاریندان گلن بیلگیلره گؤره ۶-جی یوزایللیکده یوز مینلیک اوردویا باشچیلیق ائدن سووار تورکو بوغاروق خاتون، گؤیتورک خاقانی تونیوکوکون قیزی خاقان خاتون (۸-جی یوز ایللیک)، کول تکینین آناسی بیلگه خاتون، قادینی کوتلو سلطان (۸-جی یوز ایللیک)، ۱۸-جی یوز ایللیکده چینلیلره قارشی ساواشمیش، حاقیندا یاپونلارین فیلم چکدیی اویغور تورکو دیلشاد خاتون، روسلارلا ساواشان و اسیر دوشدویونده ناموسونو قوروماق اوچون اؤزونو خنجرله اؤلدورهن توختامیش خانین نوهسی بؤیوک (بویوکه، بیکه) خاتون، ۱۲۳۶-۱۲۴۰-جی ایللرده دهلی تورک سلطانلیغینا باشچیلیق ائتمیش راضییه بییم سلطان، کیریم خانی کریم گرایین قادینی، روسلارلا ساواشدا شهید اولان امینه بانو، دونیانین ایلک قادین ساواش پیلوتو سبیحه گؤکچن و دیگر اونلارلا قهرمان تورک قادینی آیریجا آراشدیرمانین و گئنیش صحبتین مؤوضوسودور.
بو میللت مین ایللر اؤنجه آلتای داغلارینین ان اوجا زیروهسینه «قادینباشی» ایسمینی وئردی. ان اوجا بیلدیکلری مقاما وئریلن بو آد اسکی تورکلرین قادینا وئردیی دیری سیموولیزه ائدیردی.


text:
پلاسما
- طیبی ترمین اۆچون باخ قانین پلاسماسی
پلاسما - موثبت و منفی یوکلو سربست زررجیکلردن، نیترال و یا قیسمن یونلاشمیش آتوملاردان تشکیل اوْلونموش و الکتریک جهتدن نیترال اوْلان سیستم. یۆکسک درجهده یونلاشمیش گاز حالینا دا پلاسما دئییلیر.
ترمینینی(ایصطلاحینی) فیزیکیا ۱۹۲۳-جو ایلده ایروینق لنقمور داخیل ائتمیشدیر. موثبت یوکلر موثبت یونلاردان، منفی یوکلر ایسه اساساً الکترونلاردان (بعضاً منفی یونلاردان) عبارتدیر. کاز آتوملارینین ایونلاشماسی زررجیکلرین ضربهسی، الکترومغناطیس شۆالانماسینین ائتکیسی و ...نتیجهسینده باش وئریر و ایونلاشما درجهسی ایله کاراکتریزه اوْلونور. ترمودینامیکسینا و بیر سیرا دیگر خاصهلرینه گؤره پلاسما ایکی قروپا آیریلیر: آلچاق تِمپراتورلو (دما) (کاز بۇشالماسی و یا غئیری-ایزوترمیک) پلاسما و یۆکسک تِمپراتورلو (طبیعی و یا ایزوترمیک) پلاسما.


text:
جوزام
لئپرا – اینساندا خرونیکی اینفئکسیون خستهلیکدی جوزام و یا لئپرا-هانسئن باسیلی (میجوباجتئریوم لئپرائ) آدی وئریلهن بیر میکروورگانیزمانین اورتایا چیخاردیغی، پئریفئریک سینیر سیستئمی و دری باشدا اولماق اوزره بیر چوخ سیستم و اورقانا تأثیر ائدن یولوخوجو بیر خستهلیکدیر.خستهلیک سببی اولان باسیل ۱۸۷۳-جو ایلده نوروئچ هکیمی گئرهارد آرماوئر هانسئن طرفیندن تاپیلمیشدیر. هانسئن باسیلی بعضی خصوصیتلری باخیمیندان ورهم خستلیینین سببی اولان کوجه باسیلینه اوخشاییر. طبیعتده یالنیز اینسان بدهنینده اولان هانسئن باسیلینین صونعی موحیطلرده چوخالماسی مۆمکون اولماییب. باسیل، اینساندان علاوه یالنیز جنوبی آمئریکادا یاشایان آرمادیللو و بعضی سیچان نؤولرینده خستهلییه یول آچا بیلمکدهdir.Bu خستلیین یارانماسینا،پیس قیدالانما، آویتامینوز، آنتیسانیتارییا شرایط یارادیر.
گومان ائدیلیر کی، جوزام تؤردیجیلری اورقانیزمه زدلنمیش دریدن و یوخاری تنففوس یوللارینین سئلیکلی قیشاسیندان دوشور.اینسانلار آراسیندا یولوخمانین نئجه اولدوغو قطعی اولاراق بیلینمهمکله برابر تئز-تئز و اوزون مدت داوام ائدن تماس نتیجهسینده باش وئره بیلجیی دوشونولور. خستهلیک اوشاقلارا آنا سودو ایله کئچه بیلیر. خستهلییه هسساسلیق ۳-۵ یاشلاری آراسیندا داها چوخدور. خستهلیک گئدیشینه گؤره ۳ تیپه - لئپراتوماق، توبورکولوید، دیفئرئنسلشمهیهن تیپه آیریلیر. جوزام ساغالمایان ختهلیکدیر. بو خستهلییه توتولانلار عؤمورلرینین آخیرینا قدر اینسانلاردان اوزاقدا یاشایاراق هر کسدن گیزلهنمهیه چالیشیرلار. خستلیین اینکوباسییا دؤورو ۵ ایلدهن ۵۵ ایله قدردیر.خستلیین علامتلری بونلاردیر: سوموکده اریمه، آپئراتسییا، ازله قروپونون تدریجهن نازیکلشیب یوخ اولماسی، گؤرمه قابیلیتینین ایتمهسی، داخیلی اورقانلاردا معین دییشیکلیکلرین عمله گلمهسی. اینسان اؤز نورمال گؤرکهمینی گئت-گئده ایتیرهرک، قورخونج فورما آلیر. جوزاملی خستهلرده قاشلار تؤکولور، اوزده، قولاق دیبینده شیشکینلیکلر اولور.
واختیله قدیم مصرده، یاخین شرقده، یاپونییادا، هیندیستاندا گئنیش یاییلمیشدیr.Adایچکیلهن خستلیین ۳۰۰۰ ایللیک تاریخی وار. جوزام کیفایت قدر قورخولو خستهلیکدیر. حتی واختیله بو خستهلییه توتولان شخصلر سئچیلمک اوچون خصوصی گئییملر گئیینیب، بوغازلاریندا زینقیروو گزدیرمهلی اولوبلار.


text:
ایران پارلامنتینین بیجاردان سئچیلمیش میلت وکیلی حمدوللا کریمی حیات یولداشینی تحقیر ائدن پلیس امکداشینی تپیک آلتینا سالاراق کلله ضربهسی ایله اونون بورنونو سیندیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، تهرانین مهراباد هاوا لیمانیندان بیجار شهرینه اوچماق ایستهیهن و شخصی آوتومبیلینده خانیمی ایله بیرلیکده آئروپورتون اؤزل منطقهسینه داخیل اولماغا چالیشان میلت وکیلی پلیس امکداشی دایاندیراراق اوندان کیملیک طلب ائدیب. اوزرینده کیملیک سندینین اولمادیغینی بیلدیرهن حمدوللا کریمی دئپوتات اولدوغونو بیلدیرهرک یولونا داوام ائتدیرمک ایستهسه ده، پلیس اونون آوتومبیلینی دایاندیراراق هاوا لیمانینین اؤزل منطقهسینه داخیل اولماسینا مانع اولوب.
نتیجهده، دئپوتات خانیمی ایله خداهافیظلشدیکدن سونرا آوتومبیلیندن دوشهرک هاوا لیمانی تئرمینالینا قدر پیادا گئتمک مجبوریتینده قالیب. لاکین آز سونرا حمدوللا کریمینین خانیمی اونا زنگ ووراراق همین پولیسین اونو تحقیر ائدیب سؤیدویونو و آوتومبیلین هاوا لیمانیندان چیخماسینا مانع اولدوغونو بیلدیریب. بونو ائشیدن دئپوتات گئرییه قاییداراق پولیسله البیاخا اولوب و اونو تپیک آلتینا سالیب. پلیس امکداشینا کلله آتان دئپوتات اونون بورنونو سیندیردیقدان سونرا طیارهیه مینهرک بیجارا اوچوب. حادثهدن بیر نئچه ساعت سونرا ژورنالیستلره آچیقلاما وئرهن دئپوتات ناموسونو قوروماق اوچون پلیس امکداشینی تنبئه ائتدیینی آچیقلاییب.
دئپوتاتین بو حرکتینی کسکین پیسلهیهن تهران حقوق-محافظه قوهلرینین رسمیلری اونا قارشی جینایت ایشی آچیلدیغینی بیلدیریبلر.


text:
اینکا ایمپیراتورلوغو
اینکا ایمپیراتورلوغو (اینگیلیسجه: Inca Empire, (فارسجا:امپراتوری اینکا)، (عربجه:إنكا)، (فرانسهجه:Empire inca), (آلمانجا:Inka), (ایتالیاجا:Impero inca), (روسجا:ИMпepия иHkoB)) گونئی آمریکادا بیر اسکی دؤولت. اینکا ایمپیراتورلوغو ۱۴۳۸ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۵۳۳ میلادی ایلینده داغیلدی. اینکا ایمپیراتورلوغو جنوبی آمریکانین آند داغلاریندا یارانان ان بؤیوک ایمپیراتورلوق اوْلموشدور. اینکالرین ایمپیراتولوغو و سیویلیزاسیاسی ۱۴۳۸-جی ایلدن ۱۵۳۳-جی ایلدک ایندیکی پرو، اکوادور، بولیوی، گونئی کولومبیا، شیلینین شیمال ایله اوْرتا بؤلوملری، و شیمال-غربی آرژانتین دا یئرلشیب. باشکندی کوسکو آدلانیب. اینکالرین اهالیسی ۱۴۳۸-دن ۱۵۳۳-جی ایله قدر ۱۲.۰۰۰.۰۰۰ نفردن ۲۰.۰۰۰.۰۰۰ نفره و اراضیسی ۸۰۰.۰۰۰ km²-دن ۲.۰۰۰.۰۰۰ km²-ا قدر اوْلموشدور.
ماراقلی حقایقلار[دَییشدیر]
- اینکالر واختی اؤلچمیین بیر یوْلوندان گئنیش ایستیفاده ائدیردیلر: یئرآلماون سۇدا بیشمهسی زامانی اؤلچو واحیدی کیمی گؤتورولوردو. بۇ ده تقریباً بیر ساعاتا برابر ایدی.
- اوْلا بیلسین کی، اینکا ایمپیراتورلوغو تاریخده مؤوجود اوْلموش یگانه مدنییت ایدی کی، بۇرادا تاجیرلر و هئچ بیر تیجارت علامتی یوْخ ایدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Namnama, Katrina; DeGuzman, Kathleen, "The Inca Empire", K12, USA, archived from the original on 27 February 2008
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
گنجهنین شاه عباس مسجیدینده دونن آخشام و بو گون اذان وئریلمهمهسینین سببی آچیقلانیب.
دینی قوروملارلا ایش اوزره دؤولت کمیتهسینین گنجه بؤلگهسی اوزره شعبه مدیری آسیف علیئو آپا-یا بیلدیریب کی، بونا سبب اذانین سسلندیریلدیی قورغونون خاراب اولماسیدیر.
شعبه مدیری قید ائدیب کی، دینی ایجما طرفیندن همین قورغو تعمیره گؤندریلیب و آرتیق برپا اولونوب: «سس گوجلندیریجی قورغو سیرادان چیخدیغی اوچون بو گون سحر و گونورتا نامازلاریندا اذان سسلندیریلمهییب. هئچ بیر پروبلم یوخدور، بو گون آخشامدان مسجیدده اذان وئریلهجک. سادهجه، بعضی دیندارلار بوندان خبرسیز اولدوقلارینا گؤره ناراحاتلیق کئچیرمیشدیلر، بیز ده اونلاری معلوماتلاندیردیق».


text:
اوغوزتیوی:ایرواندا آرتیق ۵-جی گوندور تظاهرات کئچیریلیر.
ایروان پلیسینین ریس معاوینی والری اوسیپیان بو سحر نیکول پاشینیانا ایرواندا کئچیریلن کوتلوی تظاهراتین دایاندیریلماسی بارهده پولیسین قرارینی تقدیم ائدیب.او، بو بارهده قرارین آپرلین ۱۶-دا وئریلدیینی آچیقلاییب. پاشینیان ایسه اونا تقدیم ائدیلن قراری هر کسین گؤزو قارشیسیندا جیراراق یئره آتیب.
تظاهراتی یئلک بلوکوندان اولان میلت وکیلی نیکول پاشینیان رهبرلیک ائدیر.
ایرواندا باش توتان تظاهراتدا آرتیق پلیسله ده توققوشمالار قئیده آلینیب. نتیجهده اونلارلا آدام یارالانیب. یارالانانلار آراسیندا پاشینیان دا یئر آلیب.
حاکم رسپوبلیکا پارتییاسی ایسه دونن سرژ سرکیسیانین نامیزدلیینی ایرلی سوروب. بو گون ساعت ۱۲:۰۰-دا پارلامنتین سرکیسیانی باش ناظر کیمی تصدیقلیجیی گؤزلنیلیر.
پاشینیان دونن اعتراضچیلارین پارلامئنت بیناسینی محاصرهیه آلاجاقلارینی دا بیان ائدیب. اونلار پارلامنته بوتون گیریشلره مانع اولاجاقلارینی بیان ائدیبلر.
آرتیق آبوویان، کوریون، تریان کوچهلری اعتراضچیلار طرفیندن بلوکلانیب.
ایرواندا کئچیریلهن اعتراض آکسییالارینین تشببوسکاری اولان میلت وکیلی نیکول پاشینیانین اوغلو آشوت پاشینیان حبس ائدیلیب.
ارمنیستان پلیسی ایروانداکی آکسییالاردا حبس ائدیلهنلرین سایینین ۸۰ چاتدیغینی بیلدیریب.
ارمنیستان پارلامنتینده باش ناظرین سئچیمی ایله باغلی موذاکیره باشلاییب. سرژ سرکیسیانین ارمنیستانین یئنی باش ناظری سئچیلیب. سرکیسیانین باش ناظر اولماسی اوچون پارلامنتده کئچیریلن سس وئرمهده اونون لهینه ۹۳ میلت وکیلیندن ۷۷-سی سس وئریب.سرکیسیان رسپوبلیکا و داشناکسوتیون پارتییالاریندان نامیزددیر. خالق موخالیفت لیدری نیکول پاشینیانین رهبرلیگی ایله سرکیسیانین حاکمیتی یئنیدن غصب ائتمهسینه قارشی اعتراض ائدیر، حاضردا مرکزی کوچهلردهدیر. ایروان پولیسی زور تطبیق ائدجیی بارهده خبردارلیق ائدیب.


text:
بوتون آدی خواکین آرچیوالدو قوزمان لوئرا (ایسپانیا دیلینده. Joaquín Archivaldo Guzmán Loera)، آنجاق ال چاپو (El Chapo) لقبی ایله تانینان مکزیکین موخدر قاچاقچیلیق کارتئللری نین ان بؤیوک باشچیلارینداندیر. ۲۵ دسامبر ۱۹۵۴، یا ۴ آوریل ۱۹۵۷ ده، مکزیکین سینائولا اوستانی نین بادیراقوئاتو بؤلگه سنیده دوغولموشدور.
۲۰۱۴ ایلینده یاخالانمیش آنجاق ۱۴ آوقوست ۲۰۱۴ده دوستاقدا دوشلارین آلتینا ۱٫۵ کیلومتر اوزونلوغوندا تونئل قازدیریب قاچدی. آمریکا سوروملولار قوزمانین یاخالانماسی اۆچون گرکلی ایطلاعاتی وئرَنه ۵ میلیون دولارلیق جایزه وعده وئرمیشلر. دسامبر ۲۰۱۵ده اویوشدوروجو آلوئرینی سابوتاژ (خارابکارلیق) ائتدیکلری نَدَنی ایله، داعیش باشچیسی ابوبکر بغدادینی تهدید ائتمیشدیر. ۸ ژانویه ۲۰۱۶ تاریخینده گینه ده یاخالانمیشدیر.


text:
آذربایجانین تانینمیش اجتماعی شخصیتی، تدقیقاتچیسی و کلاسیک شعر نوعی نمایندهلریندن اوستاد موسی هریسینژاد(هریسی)، یئنی تبریز ادبی- مدنی درنهیی طرفیندن عزیزلندی. آذربایجانین بیر چوخ ادبیات و صنعت نمایندهلری و اجتماعی شخصیتلرینین اشتراکیایله قید اولونان بو طنطنهلی مجلیس، تیر آیینین ۱۵ینده تبریز شهرینده کئچیریلدی.
یئنی تبریز ادبی- مدنی درنهیینین صدری شاعر و ادبیاتشناس ناصر داوران، درنهیین طرفیندن وئریلن بیانیهنی قرائت ائتمکله، بو عزیزلهمه مراسیمی آچیق اعلان ائتدی. سونرا گنج طلبه “نرگیز هریزلی” اوستادین بیر غزلینی قرائت ائدیب، اونون شخصیتی حاقیندا اؤز تاثراتینی بیلدیردی. اوستادین حیاتی بارهده حاضرلانمیش بیر قیسا فیلم، مجلیسین بو حصهسینده گوستریلدی و مجلیس حسن کافی و رحیم عباسی جنابلارینین اجراسیلا دوام تاپدی. مجلیسده هاشم ترلان، میرزه شهرک، سلیمان ثالث، اومید، مهران هریسی، ممدلی، دومان اردم، جعفر تانیش، غلامحسین فرنود، حسن ایلدیریم، دکتر گوگانی، رضا همراز و دکتر حاجیزاده، اوستاد هریسینین حیات و یارادیجیلیغی بارهده دانیشیقلار آپاردیلار و اؤز شعرلریندن اوخودولار.
مجلیسین قورتاریشیندا آذربایجانین گؤرکملی شاعر و اجتماعی شخصیتی اوستاد حبیب فرشباف اوستاد هریسینین حاقیندا دانیشارکن، مجلیسی باغلادی و”یئنی تبریز” درنهیینین عضوی مهین خانم صفری اوستادا حاضرلانان تحفهنی اشتراکچیلارین گور آلقیشلاری ایچینده اونا تقدیم ائتدی. اونونلا برابر درنهیین طرفیندن نشر اولونان اوستادین “گول چارداغی” عنوانلی شعر مجموعهسی اشتراکچیلار آراسیندا پایلاندی.
چوخ طنطنهلی کئچن بو مجلیسده موسیقی صنعتیمیزین گؤرکملی نمایندهلریندن عاشیق حسن اسکندری، عاشیق چنگیز مهدیپور و حسن آذربایجان(دمیرچی)، اؤز محتشم چیخیشلاریلا، اشتراکچیلارین گئنیش رغبتینی قازاندیلار. اونلاردان علاوه، ماهر نی چالان غفاری و تارزن ناصر بهنژاد مختلف زامانلاردا چیخیش ائتدیلر و آردیجیل آلقیشلارلا قارشیلاندیلار. رحیم عباسینین باشچیلیق ائتدیگی آذربایجان ملی رقص گروپونون چیخیشی مجلیسین ان پارلاق حصهلرینه چئوریلدی.
اوستاد هریسینین عزیزلهمه مراسیمینده آذربایجان صنعت آداملاریندان: محمدعلی نقابی، سید سلامت، صمد چایلی، پیام سرابلی، منوچهر عزیزی، حامد ایمان، ع.آغ گونئیلی، ائلدار موغانلی، حسن انداچه، حسن ایرانی، مسعود آذر و … س اشترک ائتمیشدیرلر.
بو مجلیسه دایر شکیللر الیمیزه چاتارسا، اونلاری تقدیم ائدهجهییک.


text:
بو گون بروکسلده شرق طرفداشلیغی سامیتی کئچیریلیر.
پوبلیکا. آذ خبر وئریر کی، سامیتده آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علیئو ده ایشتیراک ائدیر.
سامیت گلوبال مسئلهلرله یاناشی، داغلیق قاراباغ موناقیشهسی کونتکستینده ده دقت چکیر. آرتیق دونن سامیت چرچیوهسینده آذربایجان لیدری ایله گؤروشن ناتو باش کاتیبی یئنس ایستولتنبرگ قاراباغلا باغلی آچیقلامالار وئردی.
ارمنیستان پرزیدنتی سرژ سرکیسیان دا سامیتده ایشتیراک ائدیر. سرکیسیانین بروسسئله سفری داها چوخ آوروپا اتفاقی و ارمنیستان آراسیندا سازیشیم ایمضالانماسینا حسابلانیب. لاکین روسییانین تضییقلری فونوندا بونون باش توتاجاغی احتیمالی ضعیفدیر.
سرکیسیانین بو گون بروسسئلده آذربایجانین اراضی بوتؤولویونه مجبور دستک وئرجیی احتیمالی ایسه بؤیوکدور. صحبت ساممیتده قبول ائدیلهجک قتنامهدن گئدیر.
معلوماتلارا گؤره، قتنامهنین ایکینجی بندینده اراضی بوتؤولویونه دستک پونکتو یئر آلاجاق و شرق طرفداشلیغی اؤلکهلرینین اراضی بوتؤولویونون دستکلندیی قئید اولوناجاق. آی-نین اساس هدفی سون دؤورلر آوروپادا کاتالونییادان باشلایان سئپاراتیزمین قارشیسینین آلینماسیدیر. لاکین بو، هم ده شرق طرفداشلیغی اؤلکهلریندن آذربایجانین، اوکراینانین و گورجوستانین دا اراضی بوتؤولویونون دستکلهنمهسیدیر.
ائرمنیستان مئدیاسی یازیر کی، بو، ایروانا قارشی بؤیوک زربه اولاجاق.
«بو، شرق طرفداشلیغی ساممیتینده آوروپا اتفاقی ایله یئنی سازیش ایمزالاماغا هازیرلاشان ائرمنیستانا بؤیوک زربهدیر»، - «ژاماناک» قزئتی یازیب.


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری پ ی د-یه (کورد سیلحلی دسته لرینه) سلاح تداروکونو آکتیولشدیریب.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «آنادولو» آگئنتلیگی اؤزونون اعتبارلی منبعلرینه ایستینادن یاییب. آگئنتلیک سونونجو سلاح یاردیمینین کوردلره دونن گؤندریلدیینی بیلدیریب. بئله کی، آمئریکالیلار عراق کورد موختار ویلایتینین پایتاختی اربیلدن سورییادا پ ی د-نین نظارت ائتدیی بؤلگهلره ایچی سلاحلارلا دولو اولان یوک ماشینلاری گؤندریبلر.
قئید ائدک کی، آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین تورکییهدهکی سفیری جون باسس واشینگتونون پ ی د-یه سلاح یاردیمی ائتمدیینی آچیقلامیشدی.


text:
گؤره سن نییه بیز بو گونه قالمیشیق؟!
گؤره سن نییه بیز بو گونه قالمیشیق؟!
حسن راشدی
گؤرهسن دونیانین هانسی قانونلارینا دایاناراق بیزیم دیل، تاریخ، مدنیت و کولتوروموز اؤز وطنیمیزده و اؤز یوردوموزدا بو قدر مظلوم قالماغا محکومدور؟!
گؤرهسن دونیانین یاری نفوسونو تشکیل ائدَن و اینسان حیاتیندا اَن مقدّس و فداکار موجود اوْلان و حضرت محمد (ص ) طرفیندن ، جنّت و بهشت اوْنلارین آیاغی آلتیندا گؤرونَن آنالار و قادینلار شاعیر فردوسی یانیندا و اوْنون شاهنامهسینده بو قدر تحقیر اوْلدوغو حالدا[1] و همان فردوسینین تورکلره و عربلره قارشی نفرت و تحقیر حسّی ایله دولو شاهنامه شعرلرینی ابتدایی، اورتا و عالی تحصیل مکانلاریندا اوخویوب و فردوسییه«حکیم ابوالقاسم فردوسی» دئییب فخر ائتمهیه محکوم اولمالییق آنجاق دونیا اینسانلاری یانیندا اَن مدنی جومله اوْلان : " قادینلار اؤنده ، The ladies first " ( خانمها مقدّمند) جوملهسینین یازیلماسینی مین ایل قاباق "دده قوُرقود" کیتابیمیزدا یازیلدیغینی گؤردویوموز حالدا گونئی آذربایجاندا یاشایان تورکلرین بلکه یوزه دوخسانیندان چوخو بو کیتابی تانیماسین؟!
گؤرهسن نییه گَرَک بیر اؤلکهده اینسانیت، شرافت، محبّت، آتا - آنا و بؤیوکلره سایغی، قادین حقلری، فداکارلیق و بیر سؤزده اینسانی متنلرله دوْلو اوْلان "دده قورقوُد" آدیندا کیتابدان بیر جومله اوْلسون بئله مکتب درسلیکلریمیزده اولماسین آمما سلطان محمود غزنوی طرفیندن قیزیل دینارلی انعامی گوموش درهملره چئوریلَن و وارلیغیمیزی تحقیر ائدَن شاعرین یازیلارینی درسلیکریمیزده اوْخوماغا و اوْنا فخر ائتمهیه محکوم اوْلاق؟
بیز اگر بو اؤلکهده یاشاییریقسا فارسلاردان چوْخ نفوسا مالیک اوْلمامیزا و مین ایل بویو بو اؤلکه نی فارسلاردان چوخ قوروماغیمیزا باخمایاراق ان آزی فارسلار قدری اؤلکه امکانلاریندان فایدالانماغا حقّیمیز وار یعنی :
1- بو اؤلکه ده دیلیمیز رسمی و سرتاسری دیل اولاراق فارس دیلی ایله یاناشی ابتداییدن توتدو بیلیم یوردونون ( دانشگاهین ) سونونا قدر و بوتون تخصصلرده درس وئریلمهلیدیر
2- فارس دیلی کیمی دیلیمیزده آکادمی ( فرهنگستان ) آچیلمالی و دیلیمیز لازم اولمایان یابانجی و خارجی سؤزجوکلر و کلمه لردن سیلینمهلی و تورک دیلینین کؤکلرینه دایاناراق یئنی سؤزجوکلر یارانمالیدیر
۳-تهراندا سرتاسری تلویزیون کاناللارینین تعدادی مثلا ۱۲ اولورسا، نفوس چوخلوغو اساسیندا اونون ۵- ی تورکجه ، ۵- ی فارسجا، و ۲- سی باشقا غیر فارس دیللره حصر ائدیلمهلی و وئرلیش یایمالیدیر، رادیو وئرلیشلریده بو نسبت اساسیندا بؤلونمهلیدیر
۴ـ فارس موسیقیسی گلیشمهسینه نظرده توتولان بودجه و اجرالار تورک موسیقیسینهده نظرده توتولمالی و اجرا اولمالیدیر، عین حالدا باشقا غیر فارس موسیقیلرینهده جمعیتلری چوخلوغو اساسیندا اؤنملی یئر وئریلمهلیدیر
۵ ـ دؤلتی بودجه ایله مرکزده نشر اولان مطبوعاتین یاریسی تورک و یاریسی فارس دیلینده اولمالیدیر و باشقا دیللردهده اوستان مرکزلرینده دولت بودجهسیایله نشریه بوراخیلمالیدیر
۶ – دؤلت بودجهسی ایله حاضرلانان سراسری سینما فیلملری ،تلویزیون سریاللاری و تئاتر نمایشلری ایکی دیلده ( تورکجه و فارسجا ) اولمالیدیر
۷ – مجلسده ، محکمهلرده و باشقا دؤلتی ادارهلرده هر ایکی دیلین (تورکجه و فارسجا ) ایشلنمهسی آزاد اولمالیدیر
۸ – رسمی و دؤلتی تابلولار هر ایکی دیلده (تورکجه و فارسجا) یازیلمالیدیر
۹ – تورک دیللی شهرلرده ابتدایی و دبیرستان مکتبلرینین درسلری تورکجه اولمالی لاکین فارس وطنداشلارلا ارتباط قورماق اوچون معین مقطع ده ، بیر کیتابدا فارس دیلی و ادبیاتی بو مکتبلرده تورک دیلی یانیندا درس وئریلمهلیدیر
۱۰ – فارس دیللی شهرلرده ابتدایی و دبیرستان مکتبلرینین درسلری فارسجا اولمالی لاکین تورک وطنداشلارلا ارتباط قورماق اوچون معین مقطع ده ، بیرکیتابدا تورک دیلی و ادبیاتی بو مکتبلرده فارس دیلی یانیندا درس وئریلمهلیدیر
۱۱ – هر شهرین جمعیتی تورک و فارس ترکیبلی اولورسا ، هر ایکی دیلده و تورکلر تورک دیللی مکتب لرده و فارسلار فارس دیللی مکتبلرده تحصیل آلمالیدیرلار ، بو مکتبلرده بوتون امکانلار برابر بؤلونمه لیدیر
12 – تورک دیللی شهرلرده یئرلهشن بیلیم یوردلارین ( دانشگاهلارین ) تحصیل دیلی مختلیف بؤلوملرده ( رشته لرده ) تورکجه اولمالیدیر ، لاکین بو بیلیم یوردلاریندا فارس دیللی فاکولته لرده (دانشکدهلرده ) ، اولمالیدیر ، بو فاکولته لرین تحصیل دیلی فارسجا اولمالی دیر
13 – فارس دیللی شهرلرده یئرلهشن بیلیم یوردلارین ( دانشگاهلارین ) تحصیل دیلی مختلیف بؤلوملرده ( رشته لرده ) فارسجا اولمالیدیر ، لاکین بو بیلیم یوردلاریندا تورک دیللی فاکولتهلرده (دانشکدهلرده ) ، اولمالیدیر ، بو فاکولتهلرین تحصیل دیلی تورکجه اولمالی دیر
14 – تورک و فارس ترکیبلی شهرلرین ( تهران و کرج کیمی ) بیلیم یوردلاریندا هر ایکی دیلده و مختلیف تخصصلرده فاکولتهلر اولمالیدیر
15 – فارس دیلی کیمی تورک دیلینده ده دؤلت بودجهسی ایله سئمینارلار قورولمالی و تورک دیلی اوزامانلاری بو سئمینارلارا دعوت اولمالی و تورک دیلی ساحهسینده آراشدیرمالار آپارمالیدیرلار
۱۶ – تورکلرین دوزگون تاریخی یازیلمالی و مکتب - مدرسه و بیلیم یوردلاریندا تدریس ائدیلن عرقچی و آریا یؤنلو نژادپرستانه تاریخ اصلاح اولمالیدیر
۱۷ – اؤلکه ده بوتون ساحهلرده فارسلار و غیر فارسلار آراسیندا اینسان سئورلیک حیسّ لری گوجلنمه لی و برابر حقوق پروگراملاری نظرده توتولاراق اؤلکهده دوستلوق و اینسانلارین دیل، اینانج و سوی -کؤکلریندن آسیلی اولمایاراق قاریشیلیقلی (ایکی طرفلی و برابر ) سایغی و سئوگی دویغولاری گوجلندیریلمهلیدیر.
۱۸ – اؤلکه نین مادی و اقتصادی امکانلاری و میلّی سرمایهلری یالنیز مرکزی شهر و بؤلگهلرده یوخ ،بلکه اؤلکهنین بوتون شهرلری و بولگهلرینین برابر گلیشمهسی و توسعه تاپماسی اوچون هزینه اولمالی و اقتصادی جهتدن دالی قالمیش بؤلگهلرده داها چوخ سرمایه ایشه آپاریلمالی دیر .
بوُنلارین هامیسینی گؤز اؤنونه آلاراق شاه اسماعیل ختایی (صفوی )، بؤیوک شاه و شاعیریمیزین بو وصیتینیده هئچ زامان اوُنوتمامالییق کی، دئییر :
بیزه اوچ امانت یادگار قالیب اولو بابالاریمیزدان:
« دیلیمیز، غیرتیمیز، وطنیمیز! »
[1]- فردوسی «شاهنامه» سی ، کلکتّه چاپی ، 1829 –جو میلادی ایل ، ص282، 489 ، 946