text:
ریشه یابی دوشواری، دشوار نیست / محمد بابایی
«در روانشناسی اجتماعی برخورد فرهنگها و طبقات چند نکته می توان یافت. اول، هر چه طرف انتقاد کننده قوی تر باشد، ضربه وارده دردناک تر و احساس مظلومیت در طرف ضعیف بیشتر است. چنانچه در روزنامه ای در یک شهر کوچک ایران مطلبی دائر بر وجود تنعم بی حد و حساب در شهر تهران، و حاوی اتهام اسراف و افراط در خوشگذرانی به ساکنان آن درج شود، واکنش احتمالی چنین مطلبی در تهران دلسوزی همراه با مطایبه است. در مقابل، درج مطلبی در روزنامه ای چاپ تهران حاوی انتقادی نه حتی به آن اندازه سنگین از مردم یک شهر کوچک ممکن است سبب شود مردم محلی دفتر نشریه در آن شهر را به آتش بکشند و ورود نسخه های آن را ممنوع کنند. چون موضوع را کاملا شخصی می بینند و خود را شخصاً در معرض اهانت می یابند. زمانی که در تهران مطلبی درج شد در باره حمله وحشیانه افرادی در لرستان به کوهنوردانی که از شهرهای دیگر برای سیاحت آن نواحی رفته بودند، پاسخ مقامهای محلی آکنده از خشم و ملامت بود. در موردی دیگر، یک دانشجوی اهل تهران که مقاله ای در انتقاد از خدمات شهر محل تحصیلش، بوشهر، در روزنامه در تهران منتشر کرده بود چنان زیر آتشبار حمله های شدید اهالی شهر قرار گرفت که ناچار شد در نشریه ای محلی پوزش بخواهد. انتقاد دانشجوی اهل بوشهر از مصائب خویش در شهر تهران بسیار کمتر توجه بر می انگیزد، تا چه رسد که کار به عذرخواهی از اهالی پایتخت بکشد…..وقتی فرهنگی از سوی فرهنگ بالادست تحقیر می شود، پاسخ آن ممکن است نه مقابله به مثل، بلکه پرخاش باشد. فرهنگ قوی تر به فرهنگ ضعیف تر نزدیک می شود و به معاینه آن می پردازد، در حالی که فرهنگ ضعیف تر نه تنها قادر به چنین کاری نیست بلکه از فهم گزارش حریف از آن معاینه در می ماند……واقعیات تاریخی هر چه باشد، به تجربه می بینیم که نه فصلی از کتاب، بلکه ده کتاب کامل هم اگر در ممسنی و بویر احمد در ذم اهالی شیراز یا تهران منتشر شود کسی از آنان خم به ابرو نخواهد آورد. حتی ممکن است چنین مطالبی را مفرح قلمداد کنند. برخورد دو فرهنگ، و یا دو خرده فرهنگ، پیش از هر چیز تابع برخورد دو جرم است: جرم سنگین کمتر از جرم سبک از چنین برخوردی تاثیر می پذیرد.»
پس موضوع چیست؟ حساسیت به لهجه و کاریکاتور را به وضوح دیده ایم و می بینیم، قبول تاثیر مخرب جوکها ساده سازی مسئله است، فرض اختلاف سطح فرهنگ هم آشکارا باور کردنی نیست، پس جواب چیست؟ در واقع نویسنده این مقاله و مقالات مشابه، منتقدانه و با حسن نیت تمام در پی جواب این سوال هستند که چه عواملی ترک های ایران را اینگونه حساس کرده است؟ اگر به همین روال صدها مقاله و کتاب در خصوص این مسئله و سوالی که مطرح شد نوشته شود، هرگز پاسخ و تحلیلی قابل قبول به دست نخواهد آمد، چون طرح سوال به روشنی اشتباه و از اساس خطاست. اگر نگاه را تغییر دهیم و اندکی جایگاه زبان و فرهنگ ترکی را بشناسیم، باید بپرسیم : «چرا آذربایجان هیچ حساسیتی ندارد؟»
کسی که فرهنگ آذربایجان و زبان ترکی و موسیقی و فولکلور این ملت را بشناسد، در شگفت خواهد بود که چرا تبریز طی صد سال گذشته به چنین سرنوشتی تن داده؟ شاید بتوان گفت تبریز تُرک ترین شهر منطقه خاورمیانه است. زمانی که استانبول پایتخت امپراتوری روم شرقی بود و توسط فاتحان عثمانی فتح نشده بود، تبریز شهر تُرکانی بود که به سهم خود مشغول تولید فرهنگ و دانش بودند. اکنون استانبول نوبل ادبیات را در سینه دارد و زبان و ادب ترکی را به سراسر جهان معرفی کرده، اما تبریز در اندر خم حق ابتدائی خواندن و نوشتن زبان مادری دست و پا می زند. استانبول برای یک سال پایتخت فرهنگی اروپا شد، اما فرهنگ سازان ایران معاصر از صادق هدایت و دهخدا تا جلال آل احمد و احمد شاملو با فرهنگ تُرکی نامهربانی ها کردند. عارف قزوینی بدترین اهانتها را به تُرکان کرد. استاندار تبریز در رژیم پهلوی هم لابد در مدرسه ایشان آموزش دیده بود که خرشماری را به جای سرشماری به کار برد.
دانیشیق 16 / رحمتلیک غلامرضا امانی ایله مصاحیبه
رحمتلیک غلامرضا امانی ایله اوخویاجاغینیز دانیشیق ، 1382 اینجی ایلده ، امانی نین بیر آی زنداندان قورتولدوغوندان سونرا سایین آسمک ( آزربایجان سیاسال محبوسلار مدافیعه کمیتهسی ) اویه لری طرفیندن حاضیرلانمیش و یاییلمیشدیر ، ایندیسه 9 ایل سونرا ، رحمتلیک امانی نین اولومونون ایل دونومونده آزربایجان دموکراسی اوجاغی نین حورمتلی اوخوجولارینا تقدیم اولور ، سایین آسمک امکداشلارینا تشککور ائدیب و امانی یه بویوک آللاهدان رحمت دیله ییریک .
آزربایجان دموکراسی اوجاغی
صفر خان قهرمانیانین خلف اوغلو ، میللتیمیزین دایانیش سیمگه سی ، موهندیس غلامرضا امانی ، دورد ایل محبوس اولاندان سونرا ، مهر آییندا آزادلیغا بوراخیلمیشدیر.
آزربایجان سیاسال محبوسلاری مدافیعه کمیته سی نین ( آسمک ) چالیشقانلاری موهندیس امانی ایله گوروشوب و صمیمی سلام ، سایغی و آلقیشلارینی ، امانی جنابلارینا بیلدیردیلر.گوروشون سونوندا موهندیس امانی آشاغیدا گلن موصاحیبه ده اشتراک ائتدیلر:
اولو تانرینین آدیلا خواهیش ائدیرم ، اوزونوزو اوخوجولارا تانیتدیرین ؟
من غلامرضا امانی یم ، آزربایجانلی متوسط بیر عایله ده آنادان اولوب و تبریز دانیشگاهیندا اکینچیلیک ساحه سینده تحصیل آلمیشام و ایندیسه ، بیر میلتچی و متعهد گنج کیمی ، میلتیمیزین ایستکلرینین کانالیزه و الده ائدیلمه سینه چالیشیرام.
جناب امانی ، سیزین دورد ایل محبسده یاشاماغا محکوم اولماغینیز هانسی سببلره گوره اولموشدور و اساسا سیز هانسی اتهاملارلا سوچلانمیشدینیز؟
خواهیش ائدیرم جاوابی بئله یازین کی من محکوم اولمادیم ، منی محکوم ائله دیلر ، ماراقلی بوراسیدیر کی ، دورد ایلدن سونرا هله ده منیم اتهاملاریم بللی دئییل ( تفهیم اتهام اولمامیشام )، اولکه نین جزایی و محکمه قانونلارینا اساسا ، بیرینجی نوبه ده ، اتهاملارین متهمه آچیقلانماسی گرکلیدیر ، سونرا متهمه مدافیعه اجازه سی وئریلمه لیدیر و سوندا قاضی متهمین مدافیعه سی و الده ائدیلمیش سند و شواهده دایاناراق ، حوکم ائده بیلر ، بونلار اولکه نین قانونودور ، اما بیز و یولداشلاریمیز ائله بیر اتهاملارلا سوچلانیرلار کی هئچ بو اتهاملار و یا اونا تای اتهاملارین آدی قانوندادا یازیلمامیشدیر .
دوغروسو بودور کی ، من بو مرحله لرین هئچ بیرینی گورمه دیم ، یعنی تفهیم اتهام اولمادی ، دادرسی جلسه لری تشکیل اولمادی و حوکم کوکوندن غلطدی.
من 76 گون اطلاعات اداره سینده ، یئرآلتی ، بالاجا بیر سلولدا و چوخ چتین و غیرانسانی دورومدا وئریلن سورغولارا جاواب وئردیم ، سونرا آغالار بو سورغو – جاواب اساسیندا منه محکومیت صادر ائله دیلر و محکومییت ین اساسیندا منی 4 ایل یئددی گون محبسده ساخلادیلار .
محبسین دورومو نئجه ایدی ؟
چوخ آغیر محدودیت لر ، ان ابتدایی یاشاییش و انقلاب محکمه سینین منه اولان حساسیتینه گوره دییه بیلرم کی 17 آی چوخ پیس و واقعا غیر انسانی بیر شرایطده یاشادیم ، آنجاق بو 17 آیدان سونرا کئچمیش فشارلارین داوامینا باخمایاراق ، زیندانین مسئوللاری منیمله ، حورمتله یاناشیردیلار و منیم اجتماعی روابطیمه گوره ، شرایط دییشمیشدی . منی بیر باشقا مسئله ده سیخیردی و اودا میللتیمیزین گنجلری و سرمایه لرینین ، چیرکین ایشلره گوره محبوس اولماقلاریدی .
هر حالدا بللی دیر کی سیز آزربایجان میللی حرکتینده چالیشماغینیزا گوره سیخینتیدا اولوب و محکوم اولموشدوز ، بو حرکتین آماجی نین آچیقلاماسینی رجا ائدیرم ؟
بیز انسان اولماغیمیز اعتباریله ، بیر سیرا حاقلارا مالیک اولموشوق، بیز انسانیق ، اولو بیر میللتمیز واردیر ، میللتیمیزین حاقلاری بیزه مقدس و اونملی دیر ، آجیا آجیا دئمه لی یم کی بو حاقلاردان دانیشماق و اونلاری ایسته مک یاساقدیر . تاریخ شاهددیر کی بیز عصیرلر بویو باشقا میللتلرله قارداشجاسینا یاشامیشیق ، اونلارین حاقلارینا و ایستک لرینه باش ایمیشیک ، کدرلرینده کدرلنیب و شادلیغیندا سئوینمیشیک . بیز بئله بیر پارلاق یاشاییشلی و مترقی میللتین آیدینلاری و ضیالی لارییق . اوزوموزو میللتیمیزه بورجلو بیلیریک و میللتیمیزین دوغال ، انسانی حاقلارین الده ائتمگه چالیشیریق آنجاق مشکل حاکمیت طرفیندندیر یعنی حاکمیت ین استبدادی ، غیر انسانی و شوونیستی دگم لارینا گوره ، بو حاقلاری ایسته مک سوچ ساییلیر.
بلی بیز میللتیمیزی سئویریک، میللتیمیزین تاریخی بیزه دیرلی و اونون گله جگی بیزه اونملی دیر . آزربایجان میللتی باشقا میللتلره تای خوشبخت یاشاماغا و اینجه وارلیغا صاحیب اولماغا حاقلیدیر. بو حاقلاری مدافیعه ائتمک سوچسا ، سوچلویوق ، دوغال حاقلاریمیزدان سوز آچانین جزاسی محبس اولسا ، بیز محبسده چتین شرایطده یاشاماغا راضی ییق .
منجه بو حاقلاری ایسته مک گناه دئییل ، بونلار بیزیم آیدان آیین و گوندن ایشیق حاقلاریمیزدیر ، هر بیر مانع و آشیمدا قاباغیمیزدا اولسا ، قورخوب سارسیلماریق ، بیز دایانمادان قاباغا گئده جه ییک و میللی حاقلاریمیزا ، دئموکراسییا و برابرلیگه چاتینجا چالیشاجاغیق.
سیز محبسده اولان 4 ایل دورونده چوخ دییشیک لیکلر اوز وئرمشدیر ، آزربایجان میللی حرکتی یئنی بیر مرحله یه کئچیبدیر ، سیز دونیا دوزه نینین دییشیلمه سینه نئجه باخیرسیز ؟
دورد ایل بوندان اونجه ، او زامان کی آغالار تصمیم توتدولار منی جامعه دن آییرسینلار ، دوروم بئله دئییلدیر ، یعنی هم دونیا گئدیشینده و هم ایچریده بویوک دییشیک لیکلر اولوب ، طبیعی کی آزربایجان میللی حرکتی بو اولایلاردان تاثیر آلیر ، 4 ایل قاباق میللی حرکت بئله بیر قدرت و پتانسیله مالک دئییلدیر ، بوگون میللی گوجلریمیزین کمی و کیفی یوندن چوخالماسی آچیقجاسینا گوزه چارپیر ، منجه شرایط چوخ یاخشی دیر و امینم کی » گله جک بیزیم دیر «
ائله نظره گلیرکی رفرمیسم سیاستی ایراندا داشا دییبدیر و رفرمیسمه اومید باغلایانلارین سایی گوندن – گونه آزالماقدادیر ، آزربایجان میللی حرکتی ، رفرمیسم له ایلگیلی دیر می ؟
دئمک اولماز کی اصلاحات دایانیبدیر ، من بیر آزربایجان میللتچی سی کیمی ، ایسته میرم اصلاحات مسئله سینه وارد اولام ، نییه کی بیزیم ایستک لریمیزله اصلاحاتین ایستکلری فرقلی دیر ، یعنی رفرمیست لر بیر موجودیتی ، بیر سیاستی قبول ائدیب اونون اصلاح ائتمه سینه چالیشیرلار آنجاق بیزیم مسئله میز آیریدیر ، تاسف لر اولسون کی اصلاحاتچیلار بیزیم میللی ایستکلریمیزه سایغی گوسته رمه دیلر یعنی اونلار میللتین گوجوندن فایدالانماغی باجارمادیلار و وعده ائتدیکلرینه عمل ائتمه دیلر . بیزیم فیکیرداشلاریمیز اصلاحاتچیلارلا یاخین امکداشلیق ائتدیلر ، خاتمی نی تبلیغ ائتدیلر ، آنجاق اونلار قدرته چاتاندان سونرا میللتین حاقلاری و دموکراسی یولوندا لازم قدر چالیشمادیلار ، بیز اونلارین اللرین سیخدیق اما اونلار بیزدن چکیندیلر ، بیزده بونا ناراحات دئییلیک بلکه بو آجی تجروبه دن گئده جگیمیز یولدا فایدالاناجاغیق .
رفرمیست لرین سیاستلری و اونلارا قارشی قدرتلرین گوجلو اولماغی ، مردم لا اونلارین آراسیندا بویوک فاصله یاراتدی و میللتین اعتمادی الدن گئتدی. رفرمیست لر میللتله آچیقجاسینا یاناشمادیلار آیری طرفدن اصلاحات یالنیز ساده دییشیک لیکلره محدود اولدو و یئنی نسلین ایستکلرینی دوشونه بیلمدی بلکه ده دوشونمه دی.
بونلارلا بئله ، منجه اصلاحات هله دایانماییبدیر و اگر ارتباطین میللتله چوخالتسا و ایرانین بوتون میللتلرینین ایستکلرین دستکله سه و اونلارین اعتمادین قازانسا داوام ائده بیلر ، چون میللتین گوجو هر آشیمی آشار و هر مانعی سیندیرار .
کئچن اون ایلده ، بیزیم مکتوبلاردا ، تومارلاردا یازدیغیمیز ایستکلر عموما آنایاسا چرچیوه سینده اولموش و بعضی ماده لرین اجرا اولونماسینا شامیل اولوردو آنجاق ایندی مطالیبه لریمیز گئنیش لنیبدیر مثلا نئچه آی بوندان اونجه » آزربایجان دانیشیر » سندی 600 نفر آیدین لاریمیزین امضاسیلا یاییلدی ، بو سندین اساس ایستهگی دئموکراسی و فدرالیسم دیر ، سیز بو دییشیگی نئجه چوزورسوز؟
بلی ، تاسفله حاکمیت ، کئچمیش 10 ایلده یازدیغیمیز تومارلار و مکتوبلارا جاواب وئرمه دی منجه بو سکوت آزربایجان آیدینلارینا و آزربایجان میللتینه حورمت سیزلیکدیر .
بو مسئله ایکی حالدان قیراق دئییل : یا حاکمیت بیزیم سسیمیزی ائشیتمیر و یا ائشیدیر اما حورمت سیزلیک ائدیر .
بو اوجا سسی ائشیتمه سه لر ، معلوم اولورکی حکومت چوخ ضعیف دیر و اساسا حاکمیتین قدرتده اولماغا صلاحیتی یوخدور ، اما اگر ائشیدیرلر ولی عمل ائتمیرلر بو حاکمیتین غیر دئموکراتیک و مشروعیت سیزلیگینین نشانه سیدیر .
ایندی دونیا گئدیشینین اصلی مسئله سی دئموکراسی و بشر حاقلاریدیر و هئچ درد درمان سیز و هئچ مسئله جاواب سیز دئییل . منجه ایراندا میللتلر مسئله سینین جاوابی فدرالیسم دیر .فدرالیسم بیر دئموکراتیک ابزار کیمی بشرحاقلارینین دوزگون یئرینه قویولماسینا بویوک دایاقدیر .
بو گونلر پارلماندادا 10 ایالت بحثی مطرح اولور آنجاق منه ائله گلیر کی مجلیسده مطرح اولان بحث ایکی اوزلولوک و آلداتماقلا یاناشی دیر یعنی اونلار بو طرحله مثلا آزربایجانی آرتیق بولمک ایسته ییرلر ، بو میللی حرکتین قاباغینا داش دیغیرلاتماقدیر ، منجه بو بنزه ر داوالار ایرانین میللی مساله سین حل ائده بیلمز ، بیزیم ایسته ییمیز تام و مکمل فدرالیسم دیر یعنی اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی فدرالیسم .
بیز طرح ائتدیگیمیز فدرالیسم ایران میللتلرینین قارداشلیغینی گوجلندیره جک و اولکه میزین گلیشمه سینه زمین یاراداجاق .
جناب امانی ، بویورون کی آزادلیق زامانیندا نه ائده جکسینیز و چالیشمالارینیز هانسی ساحه ده اولاجاق ؟
دورد ایل زیندان دورونده منه دفعه لر مراجعت ائتدیلر و منیم آزاد اولاندان سونرا نه ائده جگیمی بیلمک ایستیردیلر ، جاواب بئله اولوردو کی ، من آزاد اولاندان سونرا منفعل و سوسقون اولمایاجاغام ، من محبسده ده اوز سیاسی چالیشمالاریما داوام وئریردیم و فیکیرلریمی آچیقجاسینا تبلیغ ائدیردیم ، عرض ائیله ییم کی منیم چالیشمالاریم بلکه ده کئچمیشدن آرتیق و گئنیش اولاجاقدیر و میللتیمیزین ایستک لرینی مدنی یوللارلا یئرینه قویماغا چالیشاجاغیق چون ایندی اوزومو میللتیمیزه داها آرتیق بورجلو حیس ائدیرم.
کئچن ایل ، معین ضرورت لره گوره ، آزربایجان سیاسال محبوسلار مدافیعه کمیته سی یاراندی و ایندی اولدوغو قدر سیاسال محبوسلاری و بشر حاقلارینی مدافیعه ائتمکله چالیشماقدادیر ، سیز بیر سیاسال محبوس کیمی بو کمیته نین ایشلرینی نئجه گورورسوز ؟
سیزی ساغ اولون ، من زینداندا خبرلری آلیردیم ، ال قولوز وار اولسون ، بیلیرم کی سیزین امکانلاریز آز و مانع لر چوخدور و اونا گوره ارتباط لاریزدا و ایشلریزده ضعف لر اولا بیلر ، مثلا محبوسلارین عائیله سیله ایلگیز آز اولور و یا اولمور آنجاق بونلارین هامیسی سیزین امکان سیزلیغیزدان و مظلومیت ینیزدن آسیلیدیر .
دئدیکلریم گیلئی و اینجیک لیک دئییل و من ایستیرم دونیا و آزربایجانین مظلوم میللتی بیلسین و ایسته دیگی حاقلارا یئتیشمگه سیزه و چالیشانلارا یاردیم ائتسین و آرخاسیندا دورسون ، منجه گرک ضیالی لاریمیز و امکانلاری اولان فیکیرداشلاریمیز سیزه مالی یاردیم ائتسین لر و سیز محبوسلاری مدافیعه ائتمگه وکیل توتوب و داها یاخشی عمل ائده سیز .
من گورورم کی آسمک ده محبوسلار کیمی سیخینتیدا و مظلومیت ده دیر ، دانیشیغیمین سونوندا سیزه اوغور دیله ییرم و آرزی ائدیرم کی هئچ زامان اولکه میزده سیاسال و عقیدتی محبوس اولماسین .
سایغیلارلا
آزربایجان سیاسال محبوسلار مدافیعه کمیتهسی ( آسمک )
چیلله گئجه سی نه اساطیری باخیش – میرعلی سیدسلامت
تبریز 14-9-89 میرعلی سیدسلامت
اساطیر حاقدا قیسا بیر اؤزه ت:
حیات و تفکور حیاتی بیزیم اؤلکه لرده، سولاردان دا آرتیق آخینتی لی و جیرگ لی اولموش، و طبیعی کی هارا یئتیشیب سه، دامغاسی زمانین لابیرنتینده ن کئچمیش و داش اولونموش گؤرونور. بو آخینتی او زامان لارا عایید اولور کی، اینسان سوروله ری، کؤهول ماغارالاردان داها چیخماییب و بلکه دوزه نله ره ائنماق فیکرینده ایمیش.
بیزیم کولتورده ان اسکی زامان لاردان، منتظم «آنئمیستی» دونیا گؤروشو، آشیق لار بیانیندا ایندیه ده ک، باقی قالیر.کئچمیش زامان لاردا، بیز بئله دوشونوردوک کی کائناتین یارانیش، دوام و داغیلماسی، 12000 ایلده اولموش. اون ایکی مین ایل بیر کامیل دؤور حئساب اولونوردی.
اون ایکی مین ایل، چئشیت لی اؤزه للیک له ره، بؤلونه ر. هر شئی ده ن اوول، اون ایکی، مین ایل لیک لره، بئله اولورسا، بیر ایل بیر دؤور، یعنی 12000 ایلین سیمبولو و هر آی (30 گون) بیر مین ایللیگین سیمبولو و سونوجدا هر ایلین باشا گه لمه سی، بیر دؤورون قورتالماسینین تمثیلی حئساب اولونور. قئید ائتمه لییک کی هر سیمبول، اصل واقعه نین بوتون گئچیدلرینی، اؤزیله داشی ییر.
ایکینجی اولاراق، اون ایکی مین ایل، دؤرد ائشیت (مساوی) حیصه یه بؤلونور. هر حیصه نی 3000 ایللیک بیر زامان ایحاطه ائده ر و هر بیر حیصه، گاه یا قات یا قاس آدلانار میثال اولاراق : بیرینجی گاه، ایکینجی گاه، اوچونجو گاه و دؤوردونجو گاه.
– بیرینجی گاه : تانری لارا حصر اولان 3000 ایل ده ن عیبارت دیر. هر شئی ده ن اوول – او زامان کی نه یئر و نه گؤی وار- «زروان» آدلی بیر تانری موجود اییمیش. یئر و گؤی ده هئچ بیر یاراتیق یوخودور. زروان بیر ائولادا صاحیب اولماق ایسته ییر.
بئله یازیلیب کی :
زروان زمزمه ائیله دی. ایلکین یارانیش مجموعه ده، کلمه دیر و چون کلمه تانرینین وجودونون عیللتی دیر، مقدس ساییلیر.
بو زمزمه ده ن، اهورا و زروان ین شوبهه سینده ن اهریمن یارانیر. بو ایکی کاراکتر یاراندیقدان سونرا، ذات دا و کؤک ده ایکی متضاد و دوشمه ن اؤلکه یارانیر.
1- ایشیق اؤلکه سی : اهورا واسیطه سی ایله
2- قارانلیق اؤلکه سی : اهریمن واسیطه سی ایله
بیرینجی گاه، بو ایکی تانری و اؤلکه نین یارانماسی ایله باشا چاتیر. بیرینجی گاه یارانیش اؤزه للیگینی داشییر و تانریلارا حصر اولونور . جنت بو گاه دا یارانیر.
– ایکینجی گاه: ماددی یارانیش زامانی دیر. بیرینجی گاه دا، لمس اولونمایان، فیکیرسیز و حرکت سیز مینووی (بهشتی) یاراتیق، ماددی فورم تاپیر. ایشیق اؤلکه سینده، بیر *قیزیل آلما واسیطه سی ایله، ایلک اینسان و موقدس اینه ک یارانیر. اوندان سونرا آلتی کوک ( گون، آی، اولدوز، گؤی، یئر، دئنیز)، خئییرلی بیتکی لر و خئییرلی حئیوان لار یارانیر. یئر اوزو بهشته چئوریلیر. قورد و قوزو ایکیسی ده بیر گؤزده ن، بیرگه سو ایچیرله ر! ایشیق اؤلکه سینده ایشیق، وارلیق، اولوم، گؤزه للیک و … یارانیر. ظولمه ت اؤلکه سینده قارانلیق، یوخلوق، اؤلوم، چیرکین لیک، خسته لیک و … یارانیر. ایکینجی گاهین اوولینده نوردان یارانان ایلک اینسان تماما گؤزه للیک تمثیلجی سی دیر. اهریمن بو گؤزه للیکین 3000 ایل ائتکیسینده قالیر و بئله لیک له اهورانین یارادیجیلیغینا بؤیوک بیر فورصه ت یارانیر.
– اوچونجو گاه: ایلک اؤنجه دئوله ر اهریمنی، اهورانین ائتکسینده ن چیخارتماغا چالیشیرلار. اهریمن اونلارا اینانمیر. نهایت «جهی» آدیندا بیر قادین دئوین سؤزونو قبول ائدیر و گیج لیق دان چیخیر! اهریمن بیتگی عالمینه هوجوم ائدیر و 7 اینجی مین ایلده بیتکیلرین هامیسینی قورودور. باغلاری خزانا چئویریر. باغلاردا خزه ل آغلار بایاتیسی بو دؤورانین فلاکتینی گؤسته ریر. 8 اینجی مین ایلده بوتون حئیوانلار محو ائدیر و 9 اونجو مین ایلده ایلک اینسان و موقدس اینه کی یاندیریپ یاخیر. اوچونجو گاه باشا چاتیر.
– دؤردونجو گاه: خئییرلی بیتکی لر و حئیوان لار تکرار یارانیر. اهریمن ایله یئنی بیر ساواش باشلاییر. دؤردونجو گاهین ایلک اینسانی مئیدانا گئلیر. بو اینسان قورتاریجی دیر. نهایی فاتح دیر. مبارزه بوردا سونا چاتیر. اوچونجو گاه پاییز و سون باهار سیمگه سیدیر. اهریمنین سولطه سی پاییزلا باشلاییر. باغلار خزانا اوتورموش. گئجه و گؤندوزون اوزونلوقو عینی دیر.
فصیللر ده بئله یارانیر. باهار گول و چیچه ک لرین یارانیشی دیر. روحانی بیر یارانیش دیر. یای چیچکلرین مئیوه یه دونوشو و ماددی بیر یارانیش دیر. پاییز باغلارین خزل اولماسی و اهریمنین سولطه سی دیر. قیش اهریمن و اونون عامیللرینین ضعیف له مه سی دیر. قیشدا اهریمن ایله یئنی بیر موبارزه باشلاییر. نهایی فتح اله گئلیر. موغاماتدا دا بونون عینی سی گؤرونور . یک گاه، دوگاه، سه گاه و چاهارگاه.
چیلله گئجه سی:
اهریمنین ضعیف له مه سی دیر. گئجه نین عؤمرو قیسالاشیر. گون لر اوزانیر. ایلک اینسانا گون لرین اوزانماسی گونشین دوغماسی آلغیلانیر. داها اود-آتش تاپیلماییبدیر. گونشین دوغماسی ان اؤنملی حادیثه لرده ن بیریدیر. مهم و اؤنه ملی حادیثه لرین قیرخی-چیلله سی ساخلانیلار اؤرنه گی : یئنی وفات ائده نین قیرخی ساخلانیلار و یا یئنی دوغان کؤرپه نین قیرخی جیخاندان سونرا مجلیس لر قورولار.
گونش دوغولور. گونشین دوغولماسی حؤرمه تله قارشیلانیر. هم بؤیوک چیلله هم بالا چیلله کئچیریلیر. سفره لر آچیلیر. یای دان قالما قورو میوه لرده ن و قارپوز کیمی یاش سفره یه قویولور.
بو آئینی مراسیم دونیا اوزه رینه یاییلان » میترائیسم» مذهبی نین قایناق و اساسی اولموشدور. بو مراسیم بیر چوخ خالق آراسیندا ایندی ده ایجرا اولونور.
اومید کی گونلرینیز گونشین دوغماسیلا ایشیق دولو و گونش کیمی سارسیلماز و آیدین اولسون.
فاشيزمين مئتودولوگيياسي: دورتو [انگیزه] و دوشونجه / ایواز طاها
گیریش
فاشيزم «قان» و «تورپاق» وورغونلوغوندان عيبارتدير. باشقا سؤزله، فاشيست بللي جوغرافيا سينيرلاري ايچهریسینده يئرلشن اؤز سوْيـونو [نژاديني] بوتون سويلارا اوستون ساییر. هیتلئر 1938-ده دئییر: «ناسیونال سوسیالیزیمین باشلیجا پلانی لیبئرال فردچیلیک و مارکسیست اینسانچیلیق قاوراملارینا سون قویاراق اونلاری «کوتلهوی توپلوم»لا دیییشدیرمکدیر. بئله بیر توپلومون کؤکو تورپاقدا، بیرلییی ایسه قاندادیر.» لاکين بونلار يالنيز فاشيزمين مضمونودور. بونلاردان اؤنمسيز اولمايان مسئله ايسه فاشيزمين مئتودولوگيياسي[1]دير: دورتو[2] و دوشونجهنين قاريشديريلماسي. بو قاريشديرما باشقا تانینمیش بير نظريهيه سؤيکنمهدن مومکون اولمور: قورغو قورامی [توطئه نظريهسي][3].
منطيقي باخيمدان دورتو و دوشونجه قارشيليقلي ايلگيده دئييللر، لاکين فاشيزم اونلاري قاريشديرما مئتودو ايله اؤزونه مشروعيت قازانير. بو مئتود چاغداش دونيادا ايکي يؤندن اؤنم داشييير. بيرينجيسي، بوگونکو دونيادا تام آنلاميندا فاشيست رژيم اولماسا دا، فاشسيزمين بير چوخ دوکتورينالاري دؤولتلر، گروپلار و فردلرين دوشونجه و داورانيشلاريندا حياتيني سوردورور. باشقا سؤزله فاشيزم نه اوزاقدادیر، نه ده موسوليني، هيتلر و فرانکو′نون دا آتادان قالما مولکودور، داورانيش تورودور. ايکينجيسي، همين مئتود يالنيز فاشيزمه عايد دئييل، اونون قوللانيلماسي بير باشا سياسي دؤومسوزلوکله ايلگيليدير. بو دؤزومسوزلويون درجهسي آرتديقجا آدي چکيلن مئتوددان يارارلانمالار قاچيلماز اولور.
بيليريک، علمي آچيقلاما ايکي نؤوعدور: بيرينجيسي، «ثبوت [دليل]» آراجيليغي ايله، ايکينجيسي ايسه «ندن [علت]» واسطهسييله. دورتو، اؤز ماهيتينه اويغون اولاراق ندن تيپلي آچيقلاماني منيمسهيير، دوشونجه ايسه دليله سؤيکهنن ايضاحي. دئمک، دوشونجهنين عکسينه اولاراق، دورتو اوچون دليل گتيرمک مومکون دئييل، اونون بارهسينده گؤرولهجک تکجه مومکون ايش، اونون ندنيني آختاريب تاپماقدير. بو بؤلگونون سونوجو اولاراق دئيه بيلهريک کي، فئنومئنلره باخيشيميز ايکي حالدان خاريج دئييل: يا اخلاقيدير، يا دا علمي. فيکيرلري، اولايلاري و فردلري دهيرلنديرمکده هم اخلاقي بوجاقدان [زاویهدن] باخا بيلهريک، هم ده علمي. فئنومئنلري پيس/ياخشييا بؤلمک اخلاقين ايشيدير، آمما اؤنرمهلر[5] بيچيمينده ايفاده اولونموش دوشونجهلري تصديق/تکذيب ائتمکبیلیمين گؤرهويدير. اخلاقدا «پيس/ياخشي» ايله اوغراشيريق، بیلیمده ايسه «دوغرو/يالان»لا. لاکين بو ايکي باخيش بوجاغيني بيربيرينه بيلهرکدن قاريشديريريقسا فاشيزمين مئتودولوگيياسينا قاپيليريق.
بونو دا وورغولاماليييق کي، قورغو ماهيتلي دورتولر بارهده (بؤيوک اؤنمينه باخماياراق) اخلاقي موحاکيمه يوروتمک علمي دليلـثبوتون يئريني توتا بيلمز. اؤرنهیین، هانسيسا سوالی «شيطانيدير» دئيه، آدلانديرماغيميز، بيزي اونون جاوابيندان آزاد ائتمير. بونا گؤره، نيتلرين شيطاني و يا ايلاهي اولماسينا باخماياراق، هر اينسانين سؤزونون و يا دوشونجهسينين دوغروـيالانلیغی منطيقي معيارلارلا اؤلچولور.
بعضيلرينين گومانينجا، بشر عالمينده هرنه باش وئريرسه، دوشونجهلر، ايستکلر و عمللر چارپيشماسينين محصولو اولماقدانسا، ثروتـقدرت صاحيبلرينين یوغوردوقلاری قورغولارين سونوجودور. سانکي دوشمن قوهلرينين فيتنهـفسادلاري اولماسا نه ايجتيماعي چکيشمهلر باش وئرهر، نه ده يوخسوللوق کيمي چاتيمازليقلار داغ بويدا عدالتسيزليک آنلاييشيني يارادار. بو گومانا داياناراق، ايجتيماعي گئديشلري آچيقلاماغا چاليشديغيميز زامان، «قورغو قورامي» [توطئه نظريهسي] اورتايا چيخير. بو قورامين باشليجا آماجي اونون ايلکين شرحچيسي کارل پوپئر′ين ديلينده بئله سسلهنير: «توپلومدا باش وئرن، بيزيم نيفرت بسلهدیییمیز ساواش، یوخسوللوق و ايشسيزليک کيمي بوتون «پيس» اولغولار [فاکتلار]، بهيهنمهديييمز فيکيرلر حؤکمن بير نؤوع پيس نيتين و يا بدبختليک گتيرن پلانين محصولو اولماليدير. حؤکمن کيمينسه بونو تؤرهتمکده بير «آماجی» واردير، البته کيمسه ده اوندان قازانج گؤتورور. باشقا سؤزله دئسک، آدي چکيلن نظريهيه گؤره، ايجتيماعي اولايلارين ايضاحينين اساسيني آيريـآيري فردلرين و گروپلارين کشفي اولوشدورور کي، اونلارين باش وئرمهسينده ماراقليدير، اوندان فايدالانير، و اونون باش توتماسي اوچون پلانلار جيزيرلار.»[3]
§ اتک يازيلاردا مقالهنين قايناقلاري وئريلمهيهجک، (بو قایناقلارا قارا رنگله یازیلمیش رقملرله ایشاره اولونور)، يالنيز بعضي آچيقلامالار يئر آلاجاقدیر. (بو آچیقلامالارا قیرمیزی رنگلی رقملرله ایشاره اولونور.) قايناقلار «قورغو قورامي» [نظريه توطئه] باشليقلي کيتابين چاپ واريانتيندا وئريلهجک .
[1] روششناسي فاشيسم.
dürtü [2]: انگيزه، رانه [اينگيليسجه: drive]
دورتو، اينساني اؤز احتياجلاريني اؤدمه اوچون حرکته گتيرمهيه مئیيللنديرن عامیلدير. هارتلي “Drive”[دورتو]، “Need” [احتياج] و “Motive” [دئویندیریجی، حرکتوئریجی] بير سببين اوچ آدي ساییر. دورتو بدنين ائله بير حالتيدير کي، بورادا جسماني قوه چئورهدهکي بولمهجیکلرینه دوغرو سفربر اولونور، سئچيجي بير آراج کيمي اونو يؤنلنديرير. بعضيلرينه گؤره، جاذيبهلر بدنين جوشقو شکلينده دويولان حالتلريدير. بونا گؤره ده، دورتو اينسانين چاليشمالاري، داورانيشلاري و تپکيلري اوندان آسيلي اولان داخيلي باسقي حالتلرينه دئييلير.
The social theory of conspiracy[3]. «قورغو نظريهسي» سیاست فلسفهسینده تانینمیش بیر تئرمیندیر. بیلیرم بو سؤزبيرلشمهسيندهکي «نظريه» سؤزجويو اوخوجولاري سهوه سالا بيلر. «قورغوسال باخيش» [نگاه توطئهآميز] و يا «قورغوسال ياناشما طرزي» [رهيافت توطئهآميز] مقصديميزي داها ياخشي چاتديرا بيلردي. لاکين همين باخيشين دونيا سويهسينده بئله آد قازانماسي مني ده موجود گلهنهيي ايزمهلهيه سوروکلهدي.
تجرویه اؤنجهسی ، a priory [4]
[5] قضيه، proposition. کلاسيک منطيقده يارغينين [حؤکمون] ديله گلمهسي؛ دوغرو يا دا يالنيش اولابيلن بير آنلاتيم [بيان]. چاغداش منطيقچيلر دوغرو يا دا يانليش اولابيلن آنلاتيم يانيندا مجهول قالان بير آنلاتیمین دا بولوندوغونا ديققتي چکميشلر. علم و فلسفه آرگومئنت و يا تجروبه سوزگجيندن کئچميش اؤنرمهلر اوزهرينده قورولور. آمما قورغو نظريهسيندهکي ايرهلي سورولموش اؤنرمهلر هئچ بير سيناغا بويون قويمورلار.
یاشماق / Yaşmaq / Yashmaq
طرح روی جلد کتابهای منتشر شده توسط انتشارات یاشماق
Yashmaq Publication
Yaşmaq yayinlari tərəfindən yayılmış kitablarin cildi
این نمایش پردهای نیاز به جاوااسکریپت دارد.
Lake Urmia in Art / Urmu gölü və incə sənət / دریاچه اورمیه و هنر
همگام با اعتراضات اقشار مختلف ملت آزربایجان و هواداران محیط زیست نسبت به خشک شدن تدریجی دریاچه اورمیه که تبعات جبران ناپذیری چون از بین رفتن ده ها گونه گیاهی و جانوری وتبدیل هوای معتدل منطقه آزربایجان به هوای گرمسیری با بادهای خشک و نمکی خواهد داشت و زیست محیط منطقه را تغییر خواهد داد … جمعی از طراحان گرافیک به همت خود دست به خلق و طراحی پوستر هایی زده اند تا شاید افکار عمومی را به عمق این فاجعه آگاه تر کنند ، این آثار توسط طراحانی چون :مهیارعلیزاده. آیخان، بهنام نیکزاد ، امین اکبرنژاد ، امیر پیشوا ، ائلمان محمد تقی دوست ، ائلیار جباری ، حسین فروتن،، رحیم ثروت ، آیناز صفویان و شاهین پارسا طراحی شده اند ، برخی قدرتمند و تاثیر گذار تر و برخی ساده تر هستند، اما همه با هدف نمایش روزهای سخت این عروس زیبای آزربایجان طراحی شده اند ، و در انتقال پیام خود مخاطبانشان موفق هستند وا بسیاری از این پوستر ها طرحی دل نشین و زیبا دارند ، آثاری که با هدفی والا بدون هیچ اجر مزدی طراحی شده اند ، بی شک با هر ارزش و استانداری جای ستایش و دستمریزاد دارند .
کانون دمکراسی آزربایجان همزمان با اعتراضات مردمی آلبومی از این طرح ها را منتشر می نماید ، امید است با انتشار و دیده شدن مکرر این پوستر ها در سایت ها و نشریه ها خالقان این آثار به هدف اصلی خود که کوشش برای آگاه ساختن افکار عمومی و تلاش برای نجات این دریاچه است برسند .
این نمایش پردهای نیاز به جاوااسکریپت دارد.
این نمایش پردهای نیاز به جاوااسکریپت دارد.
” آذري ” کلمه سي نين ايبهامي حاقيندا قيسا نوت- عاريف كسكين
فارس ميللييت چي لري ايرانداکي آذربايجان تورک لريني تانيملاماق اوچون آذري کلمه سيني ايستيفاده ائديللر. احمد کسروي نين ” آذري يا زبان باستاني آذربايجان ” اثريني ده آذري کليمه سي نين ايستيفاده سينه تئوريک داياناق اولاراق گؤستريرلر. احمد کسروي نين ” آذري يا زبان باستاني آذربايجان ” اثرينده اؤنه سوردويو تئزيس لري داها سونرا هم اؤز مقاله لري هم ده فرقلي تاريخچي لرين چاليشمالاري چوروتولموشدور.
فارس ميلليتچي لري آذري کلمه سيني چوخ گئنيش و احمد کسروي نين تئزيس لريني ده آشاجاق شئکيلده ايستيفاده ائديرلر. اصلينده احمد کسرويني ده اؤز منفعت لري ايستيقامتينده تحريف ائديرلر. باشقا بير سؤزله بو گون آذري کلمه سينه يوکلنن /عطف ائديلن معنا احمد کسروي نين ” آذري يا زبان باستاني آذربايجان ” تئزيس لريندن چوخ فرق لي دير.
احمد کسروي 1921-جي ايلده « آذري يا زبان باستاني آذربايجان» آدلي اثريني نشر ائتميشدي. مؤليف بو اثرينده آذربايجان لي لارين تورک اولماديقلاريني ايره لي سورموشدور. کسروي يه گؤره آذربايجانين اسکي ديلي تورک ديل عاييله سينه منسوب دئگيل دير. آذري ديلي ايران منشالي بير ديل دير. آذري لر سلجوقلولارين ايرانا گلمه سي ايله تورک لشمه يه باشلاميشديلار. کسروي يه گؤره بو ديل آذربايجانين بعضي بؤلگه لرينده ياشاسا دا بوگون آذربايجاندا دانيشيلان ديل تورکجه دير. باشقا بير سؤزله احمد کسروي بو گون کو آذربايجاندا يايقين اولاراق دانيشيلان ديلين آذري اولماديغيني قبول ائدير. آذري ديليني آذربايجانين اسکي/باستاني ديلي کيمين تانيملايير..
احمد کسروي آذري کلمه سي ني ديل آدي کيمين ايستيفاده ائدير. احمد کسروي نين اثرلرينده آذري مفهومو ائتنيسيته و ميلت معناسيندا دئگيل. کسروي يه گؤره آذري ديلي ايران منشالي ديل دير و بو ديلي دانيشانلار ايسه آرييا نئژاد/ايرقينا منسوبدورلار.
فارس ميللييت چي لري احمد کسروي نين قوندارما تئزيس لريني بئله تحريف ائتميشلر و کسروي نين ايستيفاده ائتديگي معنانين اؤته سينده فايدالانيرلار. کسروي آذري ديليني آذربايجانين اسکي ديلي کيمين تعريف ائدير، آنجاق فارس ميللييت چي لري بوگون ده آذربايجان دا دانيشيلان ديلين آذري اولدوغونو ايديعا ائديرلر. حال بو کي، کسروي آذربايجانين بو گون کو ديليني تورکجه اولدوغونو قبول ائدير.احمد کسروي آذري کلمه سيني ديل آدي کيمين ايستيفاده ائدير، فارس ميللييت چي لري ايسه آذري کلمه سيني ائتنيسيته، ميلت و ايرق/نئژاد معناسيندا ايستيفاده ائدير.
گؤرولدويو کيمين آذري کلمه سي ني معنايا گلديگي بللي اولمايان چوخ موبهم بير مفهوما چئوريلميشدير. بو دا فارس ميللييت چي لرنين اساسي چليشکي/تناقوض لريندن بيريدير.
فارس ميللييت چي لري اؤز تئوريسيين لري نين تئزيس لريني تحريف ائدرئک کولتورل/فرهنگي فاشيست اؤزل ليک لريني آچيق شکيلده گؤسترميشدير. احمد کسروي کيمين فارس ميللييت چي تئوريسييني تحريف ائدن سياسي آخيمين حق نييت دن نه قدر محروم اولدوغو اورتادادير. بو تحريف آذري کلمه سي ني تاريخي موضوع اولماقدان چيخارتميش، آسيملاسيون واينکار سيياستي نين اؤنملي وسيله سينه چئويرميشدير.
ايشين غريب طرفي فارس ميللييت چي لرينين بو تحريفي دئگيل. چونکي اونلارين نه اولدوقلاريني بيليريک . ايراندا اؤزلريني ” دئموکرات ” اولاراق آدلانديران نيرولارين/قوووه لرين ده بو کلمه ني ايستيفاده ائتمه لري چوخ جاليبدير.
بو يازي “عاريف كسكين”ين فيس بوك صحيفه سيندن آلينيب و اؤيرنجي سيته سي طرفيندن عرب اليفباسينا كؤچورولوبدور.
“اؤلدورمه حاقی” و “محو اولسون اعدام” شوعاری – عاریف کسکین
“محو اولسون اعدام ” شوعاری اؤلدورمه حاقینین مشروعلوغونو سورقولامادیغی اوچون سیاسی شوعار حدینده قالیر و ذ هنیت دییشیمینه یول آچمیر.
مارت آیینین ایکیسینده مشهد شهرینین وکیل آباد زیندانیندا گیزلیجه اون محبوس اعدام ائدیلیر. مشهد زیندانیندا توپلو اعدام خبری گؤستریر کی، ایران رئژیمی آدام اؤلدورمه ماشینینا/ماکیناسینا چئوریلیب. اعدام خبرینین اولمادیغی گون یوخدور. صادیق لاریجانی قضائیه قوهسینین (یارغی ارکی) باشقانی اولدوغوندا “شیخ صادیق قضائیه قوهسینی اصلاح ائدر” ادعا ائدلیردی. شیخ صادیق ایسه قضائیه قوهسینی رسما بیر ساللاخخانایا چئویردی. ایران رئژیمی 1979-دان گونوموزه قدر آدام اؤلدورهرک وارلیغینی سوردوردو. اؤلودورولن آداملار فقط سیاسیلر دئییل . چونکی ایران رئژیمینین آدام اؤلدورمه سببی چوخ گئنیش و ساییسیزدیر.
“اؤلدورمه حاقی” و “اینسان بدنینه توخونا بیلمه حاقی” موضوعسو سیاست بیلیمی، فلسفه، پسیکولوژی، سوسیولوژی و آنتروپولوژی (اینسانشوناسلیق) کیمین علمی/آکادئمیک بؤلوملرده جدی شکیلده آراشدیریلیر. عومومیتله کولتورلر/فرهنگلر، دینلر، مزهبلر، ایدولوژیلر و توپلوملارین تامامینین ساییلابیلهجک بؤیوک چوخونلوغوندا اؤلدورمه حاقی مشروع قبول ائدیلیر. اؤلدورمه حاقینا قارشی عصیان حرکاتی مودرن چاغین و قرب لیبئرالیزمینین محصولدور.
ایراندا آدام اؤلدورمه ایشی فقط دؤولت طرفیندن گرچکلشمیر. بعضی سیاسی گروهلار دا آدام اؤلدورور. سلاحلی موباریزنی قبول ائتمک آدام اؤلدورمه حاقینین مشرولوغونو قبول ائتمکدیر. هله ده خالق موجاهیتلری، جندالله، کوموله، ایران کوردوستان دموکرات پارتیسی و پژاک کیمین تشکیلاتلار آدام اؤلدورمه مشروعلوغو اساسیندا فعالیت ائدیرلر. بوتون بو گروهلارین آدام اؤلدورمه فعالیتلری، ایران ایسلام جومهوریتینده کی اؤلدورمه پراتیگی ایله فرقلی اولسا دا، اؤلدورمه حاقینین مشروعلوغو مسئلهسینده مشترک نوقطهدیرلر.
ایرانداکی دینلر، مزهبلر، فیرقهلر، ایدئولوژیلر و سیاسی آخیم و تشکیلاتلار -عومومیلیکده- اؤلدورمه حاقینین مشروع اولدوغونا ایناینیرلار. 1979-دان گونوموزه قدر ایران رئژیمینین اؤلدورمه عملینه قارشی دین آداملارینین (موللالار) سسسیزلیگی، سیاسی ائلیتالارین و گروهلارین اؤزوندن اولمایانلارین اؤلدورلمهسینه موخالیفت ائتممهسی، نورمال اینسانلار طرفیندن اعتراضلارین اولماماسی، بعضی زامانلاردا “اؤلدورمه مراسیمینه” تاماشچیلیق ائتمهلری و حتی بعضی اؤلدورمهلرین اینسانلارین اؤز الی ایله گرچکلشمهسی کیمی اؤرنکلر بیزه پروبلئمین قایناغینین توپلوملارین سوسیال، دینی، مدنی، ایدئولوژیک و سیاسی یاپیلاریندا (ایستروکتورلاریندا) آراشیدیرلماسی گرکلیلیگینی گؤستریر.
ایرانداکی لیبئرال – دئموکرات و اینسان حاقلاری طرفدارلاری فقط “محو اولسون اعدام” شوعاری وئریرلر. بو شوعار دوغرو اولسا دا کافی دئییل و حتی سیاسی سو – ایستیفادهیه ده آچیقدیر. “محو اولسون اعدام” شوعاری اؤلدورمه حاقینین مشروعلوغونو سورقولامادیغی اوچون سیاسی شوعار حدینده قالیر و ذهنیت دییشیمینه یول آچمیر.
اعداملارين کؤکوندئن دايانديريلماسي نين يولو ” آدام اؤلدورمه حاقي نين مشرولوغونو ” سورقولاماق و بو ايستيقامتده اينسانلارين ذهنييتلريني دييشديرمه يه چاليشماقدان کئچير. آدام اؤلدورمه حاقي نين مشرولوغو دوام ائتتيگي سورجه اعدامين کؤکونو قوروتماق مومکون اولماياجاقدير. اؤلدورمه حاقيني مشرولاشديران بوتون کولتورل، ديني، مذهبي، سياسي، ايدئولوژيک، گروهي و ذهني ياپيلار/ستروکتورلار سورقولانمالي و اينسانلارين زهينلرينده ده ” اؤلدورمه حاقي مشروع دئييل ” ، ” حايات حاقي قوتسالدير ” و ” اينسان بدني توخونولمازدير ” فيکير و سؤيلملرين يرلشديريلمه سي گره کير.
قایناق : اویرنجی
یاشیل حرکتین گلیشیم سوره جی و گونئی آزربایجان – تالاس آوشار
آزربایجان میللی حرکتی قیسا بیر زامان دیلیمی ایچریسینده اینانیلماسی گوج ایشلره ایمضاسینی آتمیشدیر و یاواش یاواش آزربایجاندا تعیین ائدیجی بیر فاکتور حالینه گلمه کده دیر. آنجاق اؤلچوسوز بیر داورانیش میللی حرکتین گلیشیم آهنگینی پوزابیلر
تاریخسل اولاراق چوخ کریتیک بیر دؤنم ایچینده ییک. بؤلگه ده حیزلی گلیشمه لر بیر بیرینی ائتکیله یرک دوام ائتمکدهدیر، عرب دونیاسیندا دیکتاتور رئژیملر آرد آردا دئوریلیر و بو دا توتالیتار حاکیمیتلرین پئنجه سینده یاشایان باشقا میللتلره انرژی، هیجان و اومود وئرمکده دیر. بو اولایلار، یاخلاشیق 20 آی اؤنجه اعتراض حرکتلرینه تانیق اولان ایراندا دا اؤز اولوملو ائتکیسینی بوراخماقدادیر. اولایلارین گئدیشاتی ایرانین دا ائر یا دا گئج داها بؤیوک اولایلارا گئبه اولاجاغینین خبرچیسیدیر.
ایراندا دا یاشیل حرکت آدی آلتیندا اورتایا چیخان حرکت توتالیتار رئژیمه قارشی اولسا دا کئچن سوره ده گؤستردی کی عرب دونیاسیندا باش وئرن اولایلاردان فرقلیلیک عرض ائتمکدهدیر و ایرانا اؤزگو بیر تابلو ایله قارشیمیزا چیخماقدادیر. 1977 دئوریمیدن همن سونرا ایران ایسلام حاکیمیتینین ایچینده اولوشان ایکی تیرهلیک 10 اونجو جومهور باشقانی سئچیملریله ان اوست سویه یه اولاشدی. بو سئچکیلر ایسلام رئژیمینده اوناریلماسی گوج بیر چاتلاغین اولوشماسینا ندن اولموشدور. آنایاسا قورویوجولار کونسئیینین انگلینی آشابیلن رئفورمجو قانادین آدایلاری اسکی باشباخان موسوی و اسکی مجلیس باشقانی کروبی، موحافیظه کارلارین آدایی دؤنمین جومهور باشقانی احمدی نژاد و اسکی دئوریرم موحافیظلری باشچی سی رضایی ایله سئچیم یاریشینا گیردیلر. بو سورجده بو اولکه ده بیر ایلک یاشاندی و آدایلار جانلی تلویزیون پروگراملاریندا قوزلارینی پایلاشدی. دارتیشمالار گئنلده چوخ سرت کئچدی. آما ایکی اساس آدای یعنی موسوی ایله احمدی نژاد آراسیندا کئچن دارتیشمالار ایپلری قوپاردی.
اؤزللیکله احمدی نژادین، سون اوتوز ایل ایچریسینده ایران رئژیمینین ان گوجلو آکتورلاریندان اولان هاشیمی رفسنجانینی هدف آلماسی اورتامی یاخشیجا گئردی، بئله کی رفسنجانی دینی لیدئر خامینه ای یه بیر مکتوب یازاراق فیرتینا قوپاجاغیندان خبر وئردی. بو گرگین اورتامدا گرچکلشن سئچیمین سونوجو صبرلری داشیردی. گوزلنتیلرین ترسینه بؤیوک بیر اوی فرقیله صاندیقدان احمدی نژاد چیخدی، بو دا موسوی و کروبینین کسکین اعتراضلارینا ندن اولدو. موسوینین سئچیملر اثناسیندا سیموول اولاراق سئچدیغی یاشیل رنگ آرتیق بیر اعتراضی حرکتین آدینا چئوریله جکدی و ایسلام جومهوریتین 30 ایل تبلیغ ائتدییی رنک کابوسونا و قورخولو رویاسینا دونوشجکدی.
ایصلاحاتچیلار باشدا موسوی و کروبی اولاراق ساختاکارلیق قاریشدیغی گرکجه سی ایله سئچیم سونوجلارینی تانیمییاجاقلارینی آچیقلادی و سئچمنلرینی اویلارانا صاحب چیخماق ایچین میدانلارا چاغیردی. تهراندا و بیر نئچه فارس شهرینده یاپیلان میتینگلر رژیمین سرت تاوریلا قارشیلاندی و حکومتین تپکی سی بیر چوخ انسانین اؤلومونه و یارالانماسینا یول آچدی. مینلرجه انسان اؤزللیکله اونده گلن ایصلاحاتچیلار یاخالانیب حبسه آتیلاراق ایشکنجلره معروض قالدی. اولایلارین دوروق نوقطه سی 2009 عاشوراسیندا باش وئردی و موخالیفلرین تاویر و سلوگانلاری سرتلشرک حاکیمیتی هدف آلدی، صبری توکنن رئژیم آجیماسیزجا اولایلارا موداخیله ائتدی و تهران کوچه لری شیدتلی چاتیشمالارا صحنه اولدو. رئژیم یانلیلاری سینیرسیز شیدت قوللاناراق اعتراضچیلاری قورخوتمایا و سیندیرمه یه چالیشدی. قانلی بیتن عاشورا اولایلاریندان سونرا یاشیل حرکت میدان گؤستریلرینه سون وئرمک زوروندا قالدی و اولایلار موقتی اولاراق یاتیشدی.
بو آرادا حرکت لیدرلری بیر نئچه گؤستری چاغیریسینی دولتین ایزنی اولمادیغینی سبب گؤستررک ایبطال ائتدی. رئژیم بو حرکتی ائتکیسیزلشدیرمک ایچین بؤیوک حمله لر یاپدی و الینده کی بوتون اولاناقلاری قوللاناراق اعتراضلاری کنترل آلتینا آلدیغینی آشیلامایا چالیشدی. اما دولت مصلحتلرینی گؤز اؤنونده بولوندوراراق (اؤز سوزلری ایله) فیتنه باشی آدلاندیردیقلاری موسوی و کروبیه توخونمادی. رژیم، گئنیش تبلیغات آپاراراق یاشیل حرکتین بیتدییینی و آرتیق بیر تهدید اولمادیغینی توپلوما ائمپوزه ائتمیه چالیشسا دا موسوی و کروبی حرکتی جانلی توتماق ایچین هر بهانه ایله توپلوما مئساژ گؤندئرمه یی سوردوردو و بو حرکتین بیتمه دییینی، ترسینه بؤیودویونو ایدعا ائتدی. عرب دونیاسینداکی چالخانتیلار یاشیل حرکتین اوزونو یئنیدن گؤسترمه سینه و بیتمدییینی دویورماسی ایچین زمین اولوشدوردو.
لیدئرلر حرکته یئنی بیر نفس آلدیرماق و حاکمیته گؤز داغی وئرمک آماجی ایله اورتادوغو و افریقانین قوزئیینده باش وئرن اولایلاری بهانه ائدرک بهمن آیینین 25 اینجی گونونو عرب دونیاسینداکی آیاقلانمالارا دستک گونو اولاراق اعلان ائتدیلر. موسوی و کروبی دئولته موراجیعت ائدرک بیر میتینگ کئچیریلمه سینی طلب ائتدیلر، رد جوابی چوخ گئجیکمه سه ده گؤستری یاپیلاجاغینی دویوردولار. یاشیل سئمپاتیزانلاری اوزون بیر سوردن سونرا تهران کوچه لرینده یئنیدن سرت سلوگانلارلا بوی گؤستردیلر و یاشیل حرکت گئرچیینی بیر داها هر کسه خاتیرلاتمیش اولدولار. رئژیمین، اولان بیتنلری کوچومسه سه ده گرگینلیک و گوونسیزلیک پسیکولوژیسی ایچینده اولدوغو اینکار ائدیلمزدیر. بو اولایلارا تئپکی، موسوی و کروبینی ائشلری ایله بیرلیکده حبش ائتمک اولدو و بئله لیکله اولایلار کیریتیک بیر آشامایا گئچمیش اولدو.
اولایلارین گئدیشاتینا باخیلدیغیندا بو گون اصلاحات یانلیلاری اولاراق صحنه دن سیلینمک ایسته نن کسیم رئژیمین اومورقاسینی اولوشدوران قانادیدیر. دئوریمین تپه سینده اولانلاردان و خمینینین گووندیکلریندن بوگون یالنیز خامینه ای قارشی جیبهه ده دیر. رفسنجانی، موسوی، خاتمی، کروبی و خمینینین تورونلاری اؤزللیکله حسن خمینی اصلاحات جیبهه سیندن یانادیرلار.
بو دا رئژیمین گؤودسینده ایصلاحاتچیلارین نه دنلی گوجلو اولدوقلارینین بیر ایشارتیدیر. آیریجا ساییلاری میلیونلارا واران ناراضی کیتله بو حرکتین تابانینی اولوشدورور. بو اوزدن حرکتین بیتمه سینی گوزلمک یالنیش بیر آنلاییشدیر، آنجاق بو حرکت اؤز ایچینده چوخ چئلیشکیلری باریندیرماقدا، بو دا حرکتین سونوج آلماسینی انگلله مکده دیر. حرکتین لیدئر کادروسو ایسلام جومهوریتینه صادقدیر و سیستیمین دییشمه سیندن یانا تاویر قویمور. موسوینین گؤستریلرده آتیلان ترس سلوگانلارا قارشی «جومهوری ایسلامی، نه بیر کلمه آز، نه بیر کلمه چوخ» وورغوسو دا بونو گؤسترمکده دیر. دولاییسیلا یاشیل حرکت لیدئر کادروسونون اولایلارین کنترلدان چیخماسیندان یانا اولمادیقلاری بیر گئرچکدیر. ایسلامی حاکیمیت اونلارین قیرمیزی چیزگیسیدیر و قولایلیقلا بوندان تعویض وئرمیجکلری آشیکاردیر. سادجه موحافیظه کارلارین آشیری باسقیسی و باریشماز توتومو اولایلارین یاتیشماسینا ایزین وئرمیر. حاکیمیتین یاشیل ایشیق یاخماسی ایله بو طیفین بؤیوک چوغونلوغو آنلاشمایا و سورونلارین ماسادا چؤزولمسینه سیجاق باخیرلار و بونو بیر سیرا چوخ دا آغیر اولمایان قوشوللار آلتیندا یاپمایا حاضیردیلار.
یاشیل حرکت لیدئر کادروسونون ترسینه گؤوده سینین سورونو رئژیمین بوتونویله دیر و بونو دا چوخ آچیق بیر شکیلده گؤستریلرده اورتایا قویموشلاردیر.
گؤستریلر » اویوم هانی» سلوگانی ایله باشلاسا دا، «اؤلوم اولسون دیکتاتورا» و «جومهوری ایرانی» سلوگانلاریلا یئر دییشدیرمیشدیر. بو اولایلارین دیگر بیر بویوتو دا فارس میللیتچیلیی ایله ایلگیلیدیر. پهلوی لرجه تملی آتیلان و فارس میللتی آراسیندا کؤک سالان فارس میللیتچیلییی و آریانیزم ذهنیتی، ایسلام جومهوریتی نی عربلرین ایرانداکی حاکیمئتینین دوامی اولاراق گؤرمکدهدیر. باخمییاراق کی ایسلام رئژیمی پهلوی لرین میراثینی مذهبی دؤن گیدیررک دئوام ائتدیرمکده دیر و فارس میللتینین لهینه ایراندا یاشییان دیگر میللتلری بوتون ایلکین حاقلاریندان محروم بوراخمیشدیر، آما بو بئله فارس میللیتچیلییینی ایقنا و خوشنود ائتمه مکده دیر. باش وئرن گؤستریلرده دموکراتیک و اینسان حاقلاری ایله ایلگیلی طلبلردن چوخ ایرانلیلیق دولاییسییلا فارسچیلیق اؤن پیلانا چیخمیشدیر. بئله کی بعضی کسیملر بو حادیثه نی فارس میللیتچیلییینین دیریلیشی (رستاخیزی) اولاراق نیتلندیرمکده دیرلر.
فارس میللیتچیلییی نین یوکسلیشی ایله، حاکیمیت بو پتانسیلی اؤز لهینه چئویرسین دییه سون زامانلاردا «مکتب ایران» سؤیله مینی اؤن پیلانا چئکمه یی و بو یوللا اؤزونه مشروعیت قازانمایی هدفلمیشدیر.
یاشیل حرکتین دیگر بیر چیخمازی ایران سیاسی سینیرلاری ایچریسینده یاشییان ائتنیکلرین اؤزللیکله آزربایجان تورکلرینین توتومو ایله ایلیشکیلیدیر. یاشیل حرکت، ایران نوفوسونون چوخونلوغونو اولوشدوران فارس اولمایان میللتلره یؤنهلیک بلیرسیز بیر توتوم سرگیلمیشدیر و میللتلرین حاقلاری قونوسوندا ایقنا ائدیجی بیر آچیقلاما یاپمامیشدیر.
جومهور باشقانلیغی سئچکیلری آزربایجاندا اؤزللیکله آزربایجان میللی حرکتینده ده حرکتلنملری برابرینده گئتیرمیشدی. آدایلارین صلاحیتی اونایلانمادان اؤنجه اسکی میللت وکیلی اکبر اعلمی آدای اولدوغونو آچیقلایاراق، میللی حرکت ایچریسینده بیر دارتیشمانی تئتیکلمیشدی. اعلمی سون ایللرده اؤزللیکه خورداد آیاقلانماسیندان سونرا میللی حرکت ایچریسینده مقبولیت قازانیمش بیر فیگورا دؤنوشموشدور. خورداد اولایلاری ایله ایلگیلی مجلیسده چیخیشی و شهریارین او معروف شعرینی اوخوماسی چوخلارینی هیجانلاندیرمیش و اعلمینی جدی شکیلده حیمایت ائتمه یه و اونون اطرافیندا توپلانمایا سوق ائتمیشدی. آنجاق اعلمینین صلاحیتی رد اولدوقدان سونرا ایصلاحاتچیلارین آزربایجانلی اولان آدایی موسوی سئچه نه یی اوزرینده دورولموش، اونون آزربایجانلی اولماسی آزربایجاندا سئچیملری ایصلاحاتچیلارین لهینه چئویرجه یی گؤروشو آغیرلیق قازانمیشدی. اما موسوینین سئچیم پروپاگانداسی سورسینده آکتیو رول آلان اسکی جومهور باشقانی خاتمینین ده حاضر بولوندوغو، آزربایجانلیلاری آشاغیلایان ویدیو گؤرونتوسو و موسوینین میللییتچی بیر کسیمین «آزربایجانین ایستکلری» آدی آلتیندا طلبلرینه یانیت وئرممه سی میللی حرکتین ایچریسینده موسویه قارشی اولومسوز تئپکیلره ندن اولماسینا باخمییاراق یئنه ده موسوی آزربایجانلیلارین بیرینجی ترجیحی اولاراق گؤزوکوردو. اؤزللیکله موسوینین آزربایجانداکی میتینگلرینده تورکجه دانیشماسی و بعضی وعدلر وئرمه سی سئچمنلرین دقتینی جلب ائده بیلمیشدی.
آزربایجان سون 100 ایلده ایران سیاسی تاریخینده اؤز آغیرلیغی و بلیرلییجی رولو ایله اون قازانمیشدیر. بو اوزدن سئچیم سونراسی تهراندا باش وئرن اولایلار گؤزلری آزربایجانا و اؤزللیکله تبریزه چئویردی و آزربایجانین توتومونون نه اولاجاغی هر کسین ماراقینی چکمکده ایدی. اما بو کز آزربایجانلیلاردان اومود ائدیلن و بیر چوخلارینین گوزله دییی تپکی گلمدی. آزربایجان میللیتی بو اولایلار قارشیسیندا تمکینلی داورانمایی و بو توققوشمانین طرفی اولمایاجاغی یولونو سئچمیشدیر. بو تاویر چوخ چئشیتلی سؤیلم و دوشونجه نی برابرینده گئتیردی و بو ایشده حاکمیتین الینین اولدوغو، آزربایجانین مرکزدن اوزاقلاشدیغی و ایصلاحاتچیلارین اسکی داورانیشلاری اؤزللیکله آزربایجانلیلارین خورداد آیاقلانماسیندا حاکیمیت صفینده یئر آلدیقلارینین سونوجو کیمی یوروملاندی. گونئی آزربایجان میللی حرکتینده ایسه یاشیل حرکتله ایلگیلی و آزربایجانین نئجه بیر تاویر سرگیلمه سی حاقدا بیر نئچه گؤروش اؤن پیلانا چیخمیشدیر.
تهرانداکی اعتراضلارین همن آردیندان آزربایجان فئدرال دموکرات تشکیلاتی چاتیسی آلتیندا توپلاشان و چوخونلوغو اسکی سول ذهنیتینی داشییان کسیم، آزربایجانین در حال بو اعتراض حرکتلرینه قاتیلماسی و یاشیل حرکته دستک اولولماسینا وورغو یاپیردی. بو گروپ گونئی آزربایجانین تک تلویزیون کانالی واسطه سییله آزربایجانلیلاری قیشقیرتمایا و کوچه لره تؤکمه یه چالیشسا دا باشاریلی اولامادی.
بو گروپا گؤره موجادیله نین اساس هدفی ایران ایسلام رئژیمیدیر و ایراندا یاشییان بوتون میللتلر اؤزللیکله آزربایجانلیلار گئچمیشده اولدوغو کیمی بو حرکتین اؤن آیاغی اولمالیدیر. میللی مسئله آرخا پیلانا آتیلمالی و تهرانلا عینی چیزگی ایچریسینده و عینی سلوگانلارلا حرکت ائدیلمهلیدیر. اونلارا گؤره اؤنجه لیکلی هدف ایسلام جومهوریتینی آرادان قالدیرماقدیر، چونکو بوتون بدبختلیکلرین و میللی سیتمین بانیسی جومهوری ایسلامیدیر. بو انگلی آشدیقدان سونرا میللی حاقلار قونوسوندا تئهرانلا آنلاشما یاپیلمالی و آزربایجان مسئله سینی تهراندا چؤزمک لازیمدیر.
ایکینجی گؤروش یاشیل حرکته معنوی دستک وئریلمه سی، آنجاق آزربایجانلیلارین اوچونجو بیر جیبهه آچاراق اؤز سلوگانلاری ایله حرکته گئچمه سینی ساوونور.
اوچونجو گؤروش ایسه آزربایجانین گله جه یی مجهول بیر حرکتین آرخاسیجا گئتمه نین دوغرو اولمادیغینا وورغو یاپماقدادیر. بو گوروشه گوره بیز بو دعاوانین طرفی دئییلیک اونون ایچین بیزی ایلگیلندیرمز و بو اولایلاردان کسینلیکله اوزاق دورمالیییق، بیزیم دردیمیز یالنیز مولا رئژیمی دئییل فارس حاکم ذهنیتی و سیستئمیدیر و بو حرکت تامامیله آزربایجان میللی چیخارلارینا ترس بیر حرکتدیر. بو گروپ یاشیل حرکتین مولا حاکیمیتیندن داها تهلیکهلی اولدوغونو و دونیادا مشروعیتینی ایتیرمیش و چئشیتلی کیریزلرله بوغوشان بیر حاکیمیتی، باتی دونیاسینین دسته یینی آلمیش و فارس میللیتچیلیییندن ده تعویض وئرمه ین بیر حاکمیتله دییشمه نین استراتژیک بیر ختا اولاجاغینی ساوونور.
یاشیل حرکتین ائیلملرینین سونا ارمه سی، آزربایجانین یاشیلا آیاق اویدورماماسی، بو حرکتده گئت گئده ایرانچیلیق گؤروشونون آغیر باسماسی و اؤزللیکله حرکتین میللتلر ایله ایلگیلی سسسیزلییینی قوروماسی اوچونجو گؤروش یانلیلارینی ممنون ائتمیشدیر بئله کی بو گؤروشو ساوونانلار بو حرکتین بیتدییینی و تهلیکه نین آتلاتیلدیغینی اؤنه سورموشلردی.
آما بهمن اولایلاری و یاشیل حرکتین آتاغی هر کسین یوخوسونو پوزدو و یاشیل حرکت، میللی حرکتین یئنیدن گوندمینه اوتوردو و موباحیثلر قالدیغی یئردن باشلادی.
ییرمی آی ایچریسینده باش وئرن بو اولایلار یاشیل حرکتین ایران سیاسی آرئناسیدا اؤنملی بیر فاکتور حالینه گلدییینی و هرکسین بو حرکتی حسابا قاتاراق سیاست یاپماسی گرکدیینی اورتایا قویموشدور. بو اوزدن آزربایجان میللی حرکتی ده یاشیل حرکت قارشیسیندا اؤز دوروشونو و بو اولایلارین هاراسیندا اولدوغونو نئتلشدیرمهلیدیر.
کئچئن بو 20 آی ایچریسینده یاشیل حرکت ایراندا یاشایان میللتلره قارشی اولان توتوموندا هئچ بیر دییشیکلیک یاپمامیشدیر و گون گئچدیکجه داها چوخ ایرانچیلیق ماهیتی قازانماقدادیر. اؤزللیکله موسوی و کروبینین یاخالانماسیندان سونرا یاشیل حرکتین ایچریسینده بو ذهنیت داها دا آغیر باساجاقدیر. بو حرکتین دیش قولونو تامامیله فارس میللیتچیلری اولوشدورماقدادیر. بو کسیمین، دئموکراسی و اینسان حاقلاری کیمی سؤیلملری یالنیزجا آراجسال اولاراق قوللاندیقلاری بیر تاکتیکدیر. بو حرکتین هم ایچریده هم ده دیشاریدا کی یؤنتیجیلری بو قاوراملاردان اولدوقجا اوزاقدیرلار و قالیبلاشمیش ایرانچیلیق ذهنیتلرینین دییشمه سی اولاناقسیز گؤزوکمکدهدیر. سون گونلرده یاییملانان و موسوینین ده ایمضاسینی داشییان «منشور جنبش سبز» سندینده میللیتلرین حاقلاری ایله ایلگیلی سؤزده بئله اولسا قایدا دییر هئچ بیر شئی یوخدور و یاشیل حرکت بو باخیمدان ایران ایسلام جومهوریتیندن داها گئریجی اولدوغونو اثبات ائتمیشدیر.
یاشیل حرکت موجادیله ده اوستونلوک قازانماق ایچین شوبههسیز بو اعتراضی حرکتی ایران گنلینه یایماق زوروندا اولدوغونون هر حالدا فرقیندهدیر و بو زامان دیلیمی ایچریسینده ائتنیک بؤلگلردن سوموت بیر دستک آلمادیغینی دا هرکسدن یاخشی بیلیر. اما بونا رغما توتوموندا هئچ بیر دییشیکلیک یاپما نیتینده اولمادیغی آشکاردیر. بونون سیرری یاشیل حرکتین لیدئر کادروسوندا ساخلی اولسا دا بیر نئچه تمل ندنی اؤنه سورمک مومکوندور.
بیرینجیسی بو توققوشما بیر چوخ یئرده سسلندییی کیمی عایله ایچی بیر سوروندور و ایسلامی حاکمیتین ایکی قانادی آراسیندا باش وئرمکدهدیر.
یاشیل حرکتین لیدئر کادروسو ایران چاپیندا بیر آیاقلانمادان یانا دئییلدیر. اونلار دا ایران چاپیندا بیر آیاقلانمانین اؤزلرینین ده سونونو گتیر جه یینین و جومهوری ایسلامی حاکمیتینه سون وئره جه یینین فرقینده دیرلر. بو اوزدن حاکم قانادی باسقی آلتینا آلماق ایچین و حاکیمیتی یئنیدن پایلاشماق ایچین سینیرلی، کنترل لو آما کسکین اعتراضلاردان یانادیرلار. ائتنیک بؤلگلرین بو اولایلارا قاریشماسی اولایلارین کنترلدان چیخماسینا ندن اولابیلر، اونون ایچین ائتنیک بؤلگلرین ساکیت قالماسی اونلارین دا یارارینادیر.
موسوینین آزربایجانلی اولماسی اصلینده یاشیل حرکتین بیر آوانتاژیدیر آما نه موسوی و نه یانداشلاری بو کارتدان یارارلانمادیلار. موسوینین آزربایجانلیلارا یؤنهلیک بیر مئساژی بلکه دنگلری دییشتیره بیلیردی.
دیگر یاندان یاشیل حرکتین اؤزللیکله موسوینین میللیتلر مسئله سی اوزرینده دورماسی ائتنیک میللیتچیلییین گوجلنمه سینه و بوراداکی حرکتلره مشروعیت قازاندیرماسی آنلامینا گلمکدهدیر کی یاشیل حرکت بونون گله جکده نه لره مال اولاجاغینی کسدیرمیشدیر.
یاشیل حرکتین اورتایا قویدوغو بو تاویری، آزربایجان میللی حرکتینده کی یاشیل حرکتله بوتونلشمه تئزینی چوروتموشدور و بو گؤروش آزربایجانین چیخارلارینا ترس اولدوغو ایچین میللی حرکت ایچینده مقبولیت قازانمامیشدیر و بونلارین چابالاری گئچن سوره ده آزربایجاندا کوچوک چاپلی بیر ائیلمی بئله گرچکلشتیرمه یه یئتمه میشدیر.
اوچونجو بیر جیبهه نین یارادیلماسی یاخلاشیمینا گلدیکده بو، میللی حرکتین چوخ بؤیوک بیر ریسکین آلتینا گیرمه سی دئمکدیر. بورادا هر شئیدن اؤنجه آزربایجان میللی حرکتینین پتانسیل گوجونو یاخشی بیلمه میز گرکیر.
یاشیل حرکتله آزربایجان میللی حرکتینی قارشیلاشدیرمایا باشلادیغیمیز زامان اورتایا چیخان تابلو هاردا اولدوغوموزو گؤسترمه یه کفایت ائدیر . یاشیل حرکتین هم ایچریده و هم دیشاریدا چوخ دنه ییملی، گوجلو بیر کادروسو واردیر. سیستماتیک، آکتیف، دینامیک، بیر تشکیلاتی یاپییا، چوخ حیاتی اؤنم داشییان دیش دسته گه و اؤزللیکله لیدئر نیته لییی داشییان دنه ییملی شخصلره صاحبدیر.
آزربایجان میللی حرکتی ایسه تاریخی شرطلردن دولایی بونلارین هامیسیندان بؤیوک اؤلچوده یوخسوندور. بو دا میللی حرکتین مانئورا ایمکانلارینی بؤیوک اؤلچوده دارالدیب قیسیتلاماقدادیر. بونلاری سؤیله مک گونئی آزربایجان میللی حرکتینی کوچومسمک آنلامینا گلمز، آزربایجان میللی حرکتی قیسا بیر تاریخی دیلیم ایچریسینده اینانیلماسی گوج ایشلره ایمضاسینی آتمیشدیر و یاواش یاواش آزربایجاندا تعیین ائدیجی بیر فاکتور حالینه گئلمکده دیر. اؤلچوسوز بیر داورانیش میللی حرکتین گلیشیم آهنگینی پوزابیلر. بئله بیر حرکته قالخیشمادان اونجه بعضی سورولارا یانیت بولمامیز لازیمدیر:
آزربایجان میللی حرکتی بو آشامادا توپلومو میللی هدفلر دوغرولتوسوندا سفربر ائدجک ملزمه یه صاحیب میدیر؟
میللی حرکتین توپلومسال بیر حرکتی شکیللندیرمه، میللی پتانسیلی حرکته کئچیرمه و اعتراضلاری سوردوره بیلمه قابیلیتی و گوجو وارمی؟
بو سورولارین یانیتینی آلماق و حرکتین گوجونو و توپلوم ایچینده کی ائتکیسینی اؤلچمک ایچین، میللی حرکت، الینده اولان بوتون واسیطه لری (تلویزیون، اینترنت، شبنامه یایما و.س) قوللاناراق میللی سیتئمه قارشی اینسانلاری بیر گئجه (اؤرنه یین 12 فروردین ایران آنایاساسینین قبول اولدوغو گون) ساعت 22:00 دا اعتراض علامتی اولاراق بیر نئچه دقیقه لیینه ائولرینین ایشیقلارینی سؤندورمه یه و یا یاشاسین آزربایجان سلوگانی آتمایا دعوت ائده بیلر و بئله لیکله گوجو نو ده تست ائتمیش اولور.
گونئی آزربایجاندا میللیتچیلیک و میللی سؤیلملرین، یایغین بیر حال آلمیشسا دا توپلوم ایچریسینده قورومساللاشمادیغی بیر گرچکدیر. حرکتین قورومساللاشمادیغی ایچین قایما اولاسیلیغی چوخ یوکسکدیر. ایشین ان قورخولو یانی حرکتین اؤزللیکله تبریزده اعتراضی حرکتلری تئتیکله مه سی (مثلا تراکتور تاکیمی یاریشلارینین بیتیمینده و طرفدارلارین ائوه دؤنوش سیراسیندا) و هر شئیین کنترلدان چیخماسیدیر. آزربایجانین مرکزله باغلاری یئترینجه قوپمادیغی ایچین یاشیل حرکتله بیر یئرده بیر آرایا گلمه و حرکتین یؤنونون دییشمه احتیمالی موجودور. آزربایجانلیلارین بیر قیسمینین اؤزللیکله گوج مرکزیمیز اولان تبریزده آیاقلاری یاشیل حرکتله اولماسا دا بو حرکته سمپاتی دویمالاری دانیلمازدیر. نه اولورسا اولسون یاشیل حرکت، آزربایجانلیلاری دا بیخدیرمیش آجیماسیز بیر دیکتوتورلوغا قارشیدیر. بو دا آزربایجانلیلاری قیشقیرتدیغیمیز حالدا مورکب بیر اورتامین یارانماسینا ندن اولابیله جک و آزربایجانلیلارین قارشی قارشییا گلمه سینه یول آچابیله جکدیر.
بیر عصره یاخیندیر کی آزربایجان، مرکزچی قوولرله ایش بیرلییی ایچینده و بیر چوخ حرکت و دئوریمین اؤن آیاغی اولموشدور. اما سونوجدا آزربایجانا خسراندان باشقا هئچ بیر شئی گئتیرمه میشدیر. آزربایجانی یئنیدن تهران مسلخینه گؤتورمک، اؤزللیکله هئچ بیر گوونجه اولمادان گؤتورمک آغیر بیر مسولیت طلب ائدیر. بیز مین ایللیک بیر فاجیعه نین آلتیندان قالخماقداییق . آزربایجان یاواش یاواش مرکزله باغلارینی قیرماقدادیر و بونو ان چوخ ایسته ین و تبلیغ ائدن آزربایجان میللی حرکتی اولموشدور. آزربایجان میللتینین بو تاویری ندن قایناقلانیرسا قایناقلانسین آزربایجان میللی حرکتی ایچین بیر شانس سونماقدادیر و اونو آزربایجاندا باشات و بیرینجیل گوج حالینه گئتیرمه کده دیر. آزربایجانین بو ائیلملره سوروکلنمه سی میللی حرکتین ضررینه یول آچابیلیر. حرکتین باش وئرن اولایلارا قاتیلماماسی دیکتاتورلوقدان یانا اولماق آنلامینا گئلمز، ساده جه آزربایجان میللی منفعتلرینی گؤز اؤنونه آلاراق یاپیلان ترجیحدیر. آزربایجان میللی حرکتی زاتا بوگونکو حاکمیتله ایللردیر موجادیله ائتمه کده و بونون بدلینی اوده مکده دیر. بیز کیمسه یه بیر شئی اثبات ائتمک زوروندا دئییلیک. ایرانین چاغداش تاریخینده دفعه لرجه تانیق اولدوغوموز کیمی مرکزی دئولتین چؤکوشو ائتنیکلرین آیاقلانماسینا و اؤز میللی سینیرلاری اطرافیندا بیرلشمه سینه ندن اولموشدور. انرژیمیزی یارینلارا ساخلامالییق. آزربایجان میللتینین دوروشونا، جمعی شعورونا و ایرادسینه سایغی دویمالیییق.
تهران بیلیم یوردلارینین تورک اؤيرنجيلري نين يئني ايل موناسيبتينه بيلديريسي: «گوج بيرليکده دير…»
Tehran bilimyurdlarının Türk öyrəncilərinin yeni il münasibətinə bildirisi: “Güc Birlikdədir”
تهران بیلیم یوردلارینین تورک اؤيرنجيلري نين يئني ايل موناسيبتينه بيلديريسي: «گوج بيرليکده دير…»
سون زامانلاردا اورتادوغودا باش وئرن حاديثه لر و بو بؤلگه ده دئموکراسي اوغروندا اعتيراضلارين موثبت شکيلده سونوجلانماسي، بؤلگه ده کي دئموکراتيک حرکتلره بير اؤرنک اولاراق گؤرونمکده دير. يقين کي بو حرکتلرين دوزگون سونوجا وارماسيندا، ايجتيماعيي گوجلرين بير يؤنده اولماسی ان ائتکين عاميل ساييلا بيلر. گونئي آذربايجان ميللي حرکتي ده بير دئموکراتيک حرکت اولاراق بو دييشيکليکلردن ائتکيلنمکده دير.
آيريجا ميللي حرکتين زامان سورجينده گليشيمي و يئتيشکينليگي، چئشيتلي حاديثه لره اؤز منفعتلري اساسيندا توتومو و داورانيشي، بير سيرا سياسي آخينلارين خوشونا گلمه ييب و اونلاري ميللي حرکتين گوجونو اؤز منفعتلري يؤنونده قوللانماغا ماراقلانديريب.
بو اولايلار و ياخين گله جکده بونلارا بنزر اوز وئره بيله جک اولايلارين احتيمالي گونئي آزربايجانين دورمونو داها دا حساسلاشديرير. بو حساس دورومدا بؤلگه دييشيکليکلري قارشيسيندا آذربايجانين سون درجه حاضيرليليغي گرَکير. ميللتيميزين چيخارلاريني قوروماق اوچون بو حاضيرليليغين يارانماسيندا، ميللي حرکت و ميللي فعاللار اَن آغير گؤره وي داشيييرلار. بو اؤنملي گؤره وي يئرينه يئتيرمک اوچون ميللي فعاللارين داها آرتيق ايش بيرليک ايچريسينده بولونمالاري لازيمدير. آتا-بابالاريميز دئميشکن: «گوج بيرليکده دير…»
بو گئرچه يه ايناناراق بيز تهران بيليم يوردلاري نين تورک اؤيرنجيلري بو آماجا نايل اولماق يؤنونده 1390 ايليني «ميللي بيرليک ايلي» آدلانديريلماسيني اؤنريريک. بو بيرليک تکجه، پلوراليزم (چوخونلولوق) و اورتاق ديرلره سؤيکنه رک حاياتا کئچيريله بيلر. طبيعي کي اولوملو و قاپساملي بير بيرليگين يارانماسي هر شئي دن اؤنجه بحث و ديالوق فضاسينین يارانماسيندان کئچير. بئله کي موختليف باخيشلارين سؤيله نيلمه سي نين آرديندان ايسته نيلن بيرليگين محورلري بليرلنه بيلر.
بئله ليکله يئني ايل موناسيبتي ايله بوتون آذربايجان ميللتيني تبريک ائده رک ميللي چاليشقانلار، قروپلار و تشکيلاتلاري بيرليک سورونونا داها آرتيق اؤنم وئرمه لريني و بو مسئله نی ايلک اؤنجه ليکلرينده يئرلشديرمه لريني اوموروق.
تهران، امیرکبیر، علم و صنعت ، شهید بهشتی، صنعتی شریف، خواجه نصیر، تربیت مدرس و آزاد بیلیم یوردلارینین تورک اؤیرنجی لری
Tehran bilimyurdlarının Türk öyrəncilərinin yeni il münasibətinə bildirisi: “Güc Birlikdədir”
Son zamanlarda Ortadoğuda baş verən hadisələr və bu bölgədə demokrasi uğrunda etirazların müsbət şəkildə sonuclanması, bölgədəki demokratik hərəkətlərə bir örnək olaraq görünməkdədir. Yəqin ki bu hərkətlərin düzgün sonuca varmasında, ictimaii güclərin bir yöndə olması ən etkin amil sayıla bilər. Güney Azərbaycan milli hərəkəti də bir demokratik hərəkət olaraq bu dəyişikliklərdən etkilənməkdədir.
Ayrıca milli hərəkətin zaman sürəcində gəlişimi və yetişkinliyi, çeşitli hadisələrə öz mənfəətləri əsasında tutumu və davranışı, bir sıra siyasi axınların xoşuna gəlməyib və onları milli hərəkətin gücünü öz mənfəətləri yönündə qullanmağa maraqlandırıb.
Bu olaylar və yaxın gələcəkdə bunlara bənzər üz verə biləcək olayların ehtimalı Güney Aəzrbaycanın durmunu daha da həssaslaşdırır. Bu həssas durumda bölgə dəyişiklikləri qarşısında Azərbaycanın son dərəcə hazırlılığı gərəkir. Millətimizin çıxarlarını qorumaq üçün bu hazırlılığın yaranmasında, milli hərəkət və milli fəallar ən ağır görəvi daşıyırlar. Bu önəmli görəvi yerinə yetirmək üçün milli fəalların daha artıq işbirlik içərisində bulunmaları lazimdir. Ata-babalarımız demişkən: “Güc Birlikdədir…”
Bu gerçəyə inanaraq biz Tehran bilimyurdlarının Türk öyrənciləri bu amaca nail olmaq yönündə 1390 ilini “Milli Birlik İli” adlandırılmasını önəririk.
Bu birlik təkcə, plüralizm (çoxunluluq) və ortaq dəyərlərə söykənərək hayata keçirilə bilər. Təbii ki Olumlu və qapsamlı bir birliyin yaranması hər şeydən öncə bəhs və dialoq fəzasının yaranmasından keçir. Belə ki müxtəlif baxışların söylənilməsinin ardından istənilən birliyin mehvərləri bəlirlənə bilər.
Beləliklə yeni il münasibəti ilə bütün Azərbaycan millətini təbrik edərək milli çalışqanlar, qruplar və təşkilatları birlik sorununa daha artıq önəm vermələrini və bu məsələni ilk öncəliklərində yerləşdirmələrini umuruq.
Tehran, Əmirkəbir, Elmosənət, Şərif, Xacənəsir, Şəhid Beheşti, Tərbiyət Müdərris və Azad bilimyurdlarının Türk öyrənciləri


c: text/html

text:
`خوزستان` نتیجهلر
خبرلر [22]
- ایران-دا 4 شدتینده زلزله باش وئریب
- تهراندا رژیم قارشیدی گؤستری
- تبریزده اعتراض گؤستریسی
- خوزستان: بیر پلیس حیاتینی ایتیردی، بیر گؤستریچی اؤلدورولدو
- اعتراضچیلار اهواز - شوش یولونو باغلادی
- ایراندا پاتلاما؛ ان آز اوچ نفر اؤلدو
- ایران-دا رژیم و ارمنیستان علیهینه نوماییشلر
- ایران-دا ساختا الکل دان زهرلنهرک اؤلنلرین سایی 36-یا چاتیب
- ایراندا ۷۹ نفر گؤزآلتینا آلیندی
- ایران-دا سئل فلاکتی: 46 نفر اولوب
- خوزستان سالدیریسی فاعللری یاخالاندی
- ایران: ۱۵ تروریست یاخالاندی
- اهواز سالدیریسیندا اؤلو ساییسی آرتدی
- ایرانین خرّم شهرینده اعتراض ائدنلردن 4-ونون اؤلدوغو ایرهلی سورولوب
- ایرانلی گؤستریچیلر: دوشمنیمیز بورادادیر
- "تراکتورسازی" مؤوسومون سون موسابیقه سینده قلبه قازاندی
- ایراندا عرب اهالینین یاشادیغی خوزستان ایالتینده تخمینن 150 نفر توتوخلانیب
- ایرانین اهواز شهریندکی بیر قهوهخانادا چیخان یانقیندا 11 نفر اؤلدو
- ایران، اعتراضلارین ائتنیک اؤزللیک قازانماسیندان قایغیلی
- خوزستاندا اعتراضلار داوام ائدیر

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بودا
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
بۇدا٬ سانسکریت دیلینده «اوْیانماق٬ ایدراک ائتمک٬ بیلینجلنمک» آنلامیندا گلن «بۇده» ائیلمینین کئچمیش زامان تیپیدیر. «اوْیانمیش٬ ایدراک ائتمیش٬ بیلینجلنمیش آنلامیندا گلر.
«سیدارتا قۇتاما»٬ تاریخده «بۇدا» سؤزجوگونو اؤزونه گؤره ده٬ اوْنا اینانان و بیر یوْل گؤرسدیجی اوْلمادان اؤزوندن «اوْیانان» هرکس اۆچون ده ایشلتمیشدیر. بۇدیزمده «بۇدا» آنلاییشی ایله ایفاده ائدیلن: شخصین رۇحونون صافلیق٬ معصومیت و مۆکمّللیگینین گۆجونه٬ اؤزلوگوندن چاتماسی و بؤیلهجه داها اؤنجه اوْرتایا چیخارمادیغی آیدینلاشمیش (مۆکمّل) بیلگیه چاتمیش (پراژنا)٬ آیریجا شفقت و مرحمتدن اۇزاق سوْنسوز یاشامی سینیرسیزجا گلیشدیرمکدیر.
بۇدا٬ اؤزونو دۆنیاسال شئیلره آرتیق باغلی اوْلمایاجاق درجهده هر شئیدن آریندیرماغی باجارمیشدیر (نیروانا). بئلهجه بۇدیست اینانجینا گؤره آرتیق یئنیدن دوْغوش دؤنگوسونه باغلی قالمامیش اوْلاجاقدیر. بۇدیزم٬ شخصین اؤز بئینی ایله (عقلی ایله) دانیشامایاجاغی اۆچون٬ آیری بیر وارلیق اوْلاراق «منلیک» دۆشونجهسینی رد ائدیبدیر.
اوْیانیش: بیلینجلنمهمیش (اوْیانمامیش)٬ اؤزونو دۆنیایا باغلاتمیش اینسانلاردان اۇزاق بیر آنلاییشدا٬ اوقیانوس کیمی درین و آنلاشیلماسی چتین٬ دۆنیاسال دۇیغولاردان آرینمیش بیر طبیعتدیر (ماهیتدیر٬ یارادیلیشدیر٬ کاراکتِردیر). بۇ سببله٬ بۇ تجرۆبهلری سیرادان بیر دیلله یا دا بیلیمسل گؤروشلرله آچیقلاماق ایمکانسیزدیر. بۇ تجرۆبهلرین (بیلگیلرین) دَیَرینی٬ شخص اؤزو یاشامادیقجا آنلایانماز. بۇ بۇدا تجرۆبهسی٬ عئینی بۇدا گلنکلری ایله داوام ائتمهیه بیلر٬ بۇدانین اوْرتایا چیخدیغی مۇتلو٬ گؤزل زامانلاردان سوْنرا؛ بۇدانین اوْلمادیغی چوخ آرتیق قارانلیق٬ پیس دؤنملر یاشاندیغی اۆچون٬ هئچبیر دوْکترانین سوْن قۇرتولوش تعلیمی آنلامینا گلمز.
قایناقلاردَییشدیر
آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Buda»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ مینی
سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ مینی اینگیلیسجه: Sony Ericsson Xperia X10 Mini ژاپونلی سونی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. بۇ جیهاز سونی اریکسون اکسپریا مینی موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sony Ericsson Xperia X10 Mini»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ مینی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/نوْوامبر ۴
۴ نوْوامبر: *۱۸۹۰-جێ ایل لندنده دۆنيانین ایلک الکتریک يئرآلتی يوْلو - مترو آچیلمیشدیر.
- ۱۹۲۰— آذربایجاندا قادین شعبهلرینین يارادیلماسینا باشلانمیشدیر.
- ۱۹۲۲— اینگیلیس مصرشوناسلار فیرعون تۇتانخامونون سردابهسینی آشکار ائتمیشلر.
- ۱۹۴۶— يۇنسکو-نۇن نیظامنامهسی قۆهيه مینمیشدیر.
- ۱۹۴۷— بوْلقاریستان خالق جومهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۵۲— دۇايت آيزنهاور آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۵۶— سوْوئت قوْشونلاری ماجاریستانا داخیل اوْلموشلار.
- ۱۹۷۹— اؤیرنجیلر تهرانداکی آمریکا سفیرلیگینین امکداشلارینی گیرو گؤتورموشلر.
- ۱۹۸۰— روْنالد ریگان آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۲۰۰۴— جوْرج بۇش ایکینجی سئری آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۲۰۰۸— باراک اوْباما آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.


text:
۱۹۵۲ (میلادی)
میلادی ۱۹۵۲-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اَللی ایکینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۶ سپتامبر - ژنوده موؤلیف حوقوقلاری حاقیندا بینالمیللی قرارداد ایمضالانیر.
- ۴ نوْوامبر - دۇايت آيزنهاور آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۳۱ اوْکتوبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری مارشال جزیرهلرینده ایلک هیدروژن بومبونون تستینی کئچیردی.
- ۳ مارس - تۆرکیهده ایسلام دموکراتیک حزبی محکمه قراری ایله باغلاندی.
- ۳ سپتامبر - تورک بایراغی آغری داغینین قولهسینه سانجیلمیشدیر.
- ۲۷ فوریه - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین نیویورکداکی یئنی بیناسیندا ایلک ایجلاسی کئچیریلدی.
- ۲۲ ژانویه - دۆنیانین ایلک جت مۆسافیر اۇچاغی ایشه باشلادی.
- ۲۱ آوریل - تۆرکیه ایله یۇنان آراسیندا ایمضالانان آنلاشمایلا ویزا فورمالیتهلری گؤتورولدو.
- ۱۹ سپتامبر - مککارتیزم آپوفوزو: چارلی چاپلین کومونیستلرین تعصوبونو چکمکده ایتیهام اولونموشدور.
- ۱۵ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ تۆرکیهنین قۇزئی آتلانتیک آندلاشماسی تشکیلاتینا (ناتو) گیریشینی تأیید ائتدی.
- ۱۳ آقوست - آلمان و ژاپون بئين الخالق پول صندوقونا عضو اولدولار.
- ۱۱ آقوست - ۱۶ ياشلی حسین بن تالال اوردون پادشاهی اعلان اولوندو.


text:
برومید ایندیوم (III)
برومید ایندیوم (III) (اینگیلیسجه: Indium(III) bromide, روسجا: БpoMид иHдия(III)) بیر شیمیایی ماده. آغ، ساریٛ رنگلی کریستال حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر. برومید ایندیوم (III) بروم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Indium(III) bromide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده برومید ایندیوم (III) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ارسطو
ارسطو، (یونانجا: apισtotέλnς) (م.او.384 - م.او.322) - قدیم یونان فیلوسوفو.
ارسطو فلسفه، منطیق، پسیخولوگییا، فیزیکا، بیولوگییا، تاریخ، ائتیکا، ائستئتیکا و سیاست کیمی فوندامئنتال مسالهلری ده تدقیق ائتمیشدیر.
ارسطو (آریستوتئل) شرق اؤلکهلرینده و همچنین آذربایجاندا ارسطو آدی ایله ده تانینیر.
حیاتی[دَییشدیر]
استاقیراتدا آنادان اوْلموشدور (بونا گؤره ده اونا چوخ زامان "ستاقیریت" دئییردیلر).مشهور فیلوسوف پلاتونون آکادئمییاسینین طلبهسی اوْلوب. ماکئدونییالی ایسکندرین تربییهچیسی و آفینادا لیکئی فلسفه مکتبینین تاسیسچیسی اوْلوب. بعضی افسانهلره گؤره ایسکندرین اؤلومونده اونون رولو وار (افسانهیه گؤره ایسکندرین آتاسی-ماکئدونییا چاری فیللیپ ارسطونون عاییلهسینی او اوشاق اولارکن قیرمیشدیر. ارسطو بونونلا ایسکندردن عاییلهسینین اینتیقامینی آلمیشدیر).
هله پلاتوندان تحصیل آلارکن ارسطو اونون وارلیقلارا موناسیبتینده ایدئیالارین ایلکین اولماسی نظریییهسینی تنقید ائدیردی.( بونونلا علاقهدار ارسطونون دیلیندن بئله بیر دئییم وار-" پلاتون منیم دوستومدور آما حقیقت داها واجیبدیر "). او، گؤستریردی کی، بئله یاناشما دونیانی آنلاتمیر، آنجاق جیسملرین ایضاحاتی لازیم گلن کمیتی گؤستریر.بؤیوک فیلوسوف حساب ائدیردی کی، ماهیتی اوْلدوغو "وارلیقدان" آییرماق اولماز: اگر وارلیقلار دویغولو درک ائدیلن عالمده وارلارسا، اوندا ماهیت ایدئال آخیرت عالمینده قالا بیلمز.
دوشونجه[دَییشدیر]
ارسطو ماددی عالمین اوبیئکتیو وارلیغینی قبول ائدیر و حیسلر، آنلاییشلارا و تصوورلره رئال شئیلرین تؤرمهلری کیمی باخیردی. وارلیغین ماهیتینی او، وارلیغین اؤزونده آختاریردی. لاکین ماددهده او یالنیز پاسسیو باشلانغیج گؤروردو .فیکرینجه بۇ باشلانغیج خوصوصی آکتیو باشلانغیجا -"فورمایا" تابئع ایدی و بوتون "فورمالارین فورماسی"نین ان یوکسگی آللاهدیر.
ارسطونون ماتئریالیزم و ایدئالیزم آراسینداکی ترددودلری اونون دیالئکتیکا ایله مئتافیزیکا آراسینداکی ترددودلری ایله موشاهیده ائدیلیردی. او، طبیعتده و جمعیتده حرکتی قبول ائدیر، حرکتین موختلیف نؤوعلرینین (مئیدانا گلمه، محو اولونما، اینکیشافی، آزالما، کئیفیتجه دهییشمه و فضادا دهییشمه) مؤوجود اولماسینا ایشاره ائدیردی. ضیدیتلرین قارشیلیقلی علاقهسینی، کئیفیتلی دهییشیکلیکلرین کمیتلردن آسیلیلیغینی گؤرور، مومکونلویون حقیقته چئوریلمهسینی تدقیق ائدیردی.
بونونلا برابر حرکتین منبعیینی - "بیرینجی موحرریکی"ن آللاه اولدوغونو گؤستریردی.ارسطوا گؤره ایلاهی وارلیق ماددهدن کاناردا قالیر و اؤزو حرکتسیز قالاراق بوتون دونیانی فایدالی حرکته گتیریر.ارسطو آللاهی بوتون وارلیقلارین اینکیشافینین سونونجو سببی،ان یوکسک مقصدی ساییر و بونو " ائنتئلئهییا " آدلاندیریردی. عومومی ایله تکین آراسیندا اولان نیسبتی مسالهسینه ایسه ارسطو توخونموردو.
منطیق[دَییشدیر]
فورمال منطیقین اینکیشافیندا خوصوصیله نتیجهلر نظریییهسینین (سیللوگیزم) ایشلنمهسینده ارسطونون بؤیوک خیدمتی واردیر.
کوسمولوگییا[دَییشدیر]
کوسمولوگییا ساحهسینده ارسطو گئوسئنتریزم نظریییهسینین طرفداری ایدی. اونون کوسمولوژی فیکیرلرینی سونرادان پتولومئی اینکیشاف ائتدیرمیشدیر. سونرالار بو نظریییه خریستیان کیلسهسی طرفیندن احکام لاشدیریلمیشدیر.
بیولوگییا[دَییشدیر]
ارسطو اؤز تدقیقاتلاریندا بیولوگییا یا دا یئر آییرمیشدیر. او، 500-دن آرتیق حئیوان نؤوعونو تصویر ائدیب اونلارین تصنیفاتینا جهد گؤسترمیشدیر. ارسطوا گؤره حیاتین ماددهسی ووجود، فورماسی ایسه روحدور. اؤز سیستماتیکاسیندا او، حئیوانلاری 3 قروپا بؤلموشدور- اینسان، بیتکی و حئیوان.
ارسطو ائستئتیکانین تاریخینده اینجهصنعته گئرچکلیگی عکس ائتدیرن ساحهکیمی یاناشمیشدیر. بو ساحهده او اؤز موعللیمینین-پلاتون اون اثرینی ("ایدئیالار ایدئیاسی" اثرینی) تنقید ائتمیشدیر. اونون فیکرینجه بۇ ایدئیا حقیقی حیاتلا علاقه سیزدیر. اونون فیکرینجه ائتیکا مسالهلری اینسانلارین ایجتیماعی وضعیتلری ایله سیخ علاقهده باخیلمالیدیر.
اینسانی دهیهرلر[دَییشدیر]
او، حساب ائدیردی کی، سخاوت یالنیز آزاد اینسانا عایید بیر خوصوصیتدیر. قوللار هئچ زامان سخاوتلی اولا بیلمزلر، اونلار پوزغوندورلار. ارسطو قولو آغاسینین "دانیشان آلت"ای سیماسیندا گؤروردو. بونا گؤرهده ارسطونون ایجتیماعی-سیاسی و فلسفی گؤروشلری اونون "ان موکممل سیستم" سایدیغی قولدارلیقین مؤحکملنمهسینه یؤنلمیشدی.
ارسطو فلسفهسی بشریتین ایجتیماعی فیکرینین سوْنراکی اینکیشافینا چوخ جیدی تاثیر گؤسترمیشدیر. اونون تعلیمی ایکی ایستیقامتده- میستیک ایدئالیزم و دیگر طرفدن ماتئریالیست فلسفی فیکرین اینکیشافی اۆچون معنوی قیدا منبعیی اوْلموشدور.
ارسطو قرب فلسفهسینین اینکیشافی ایله یاناشی شرق و آذربایجان فلسفهسین ده چوخ جیدی تاثیری اوْلموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Kantor, J. R. (1963). The scientific evolution of psychology, vol. 1. Chicago: Principia Press, p. 116.
- ↑ Aristotle (350 B.C.). On the soul. Translated by J. A. Smith
- لاتین الیفبالی ایستیفادهچیلر
- فیلسوفلار
- ارسطو
- 384 BC births
- 322 BC deaths
- 4th-century BC philosophers
- 4th-century BC writers
- Academic philosophers
- Acting theorists
- قدیمی یونانلی بیوژیستلر
- Ancient Greek epistemologists
- Ancient Greek ethicists
- Ancient Greek logicians
- قدیمی یونانلی ریاضیاتچیلار
- Ancient Greek metaphilosophers
- Ancient Greek metaphysicians
- Ancient Greek philosophers of language
- Ancient Greek philosophers of mind
- Ancient Greek political philosophers
- قدیمی یونانلی فیزیکچیلر
- Ancient Greeks in Macedon
- Ancient literary critics
- Ancient Stagirites
- Aristotelian philosophers
- Aristotelianism
- Attic Greek writers
- Cosmolog


text:
تۆرکمنیستان دا متجیتلر آچیلدی
تۆرکمنیستان ینگ مفتیلیگی یورتداقی بۆتین متجیتلرینگ آچیلاندیغینی بیلدیردی
تۆرکمنیستان داقی بۆتین متجیتلر آچیلدی.
تۆرکمنیستان ینگ مفتیلیگی یورتداقی بۆتین متجیتلرینگ آچیلاندیغینی بیلدیردی.
آچیلان متجیتلرده کروناویروسا قارشی آراسساچیلیق و اؤنگۆنی آلیش چأره لری گؤرۆلمه لیدیر دییپ بیلدیریلدی.
2020-نجی ییلینگ 13-نجی ایولیندا تۆرکمنیستان دا یوُقانچ کِسِللرینگ یایراماغی نینگ اؤنگۆنی آلماق ماقصادی بیلن مِتجیتلر یاپیلیپدی.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان زنگیلان دا عاقیللی اوُبا دؤرهدیأر
ارمنیستان ینگ اشغالیندان آزات ادیلن زنگیلان دا قورلوشیق ایشلرینه دوُوام ادیلیأر
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی


text:
نورماندی
نورماندی (فرانسه دیلینده. Normandie) فرانسه نین قوزئیینده بیر منطقه آدی دیر.یوخاری نورماندی (Haute-Normandie) سن ماریتی و اور، آشاغی نورماندی (Basse-Normandie) اورن، کالوادوس و مانش بؤلگه لریندن عیبارتدیر.
جوغرافیدَییشدیر
بؤلگه قوزئی ساحیلینده مانش دنیزی، باتی دا قرانیت، دوغو دا کیرچداشی تپه لری ایله چئوریلی بیر بؤلگه دیر. بؤلگه نین اورتاسیندا اوزون ساحیلی وار. یوکسک کوللوقلار آراسنیدا کیچیک تارلالار نورماندی دؤیوشونده کی ایشغالچی گوجلره اؤنملی سورونلار یاراتمیشدی.
تاریخدَییشدیر
نورماندی اورتا چاغلارین باشلانیشیندا اینگیلیسین بیر شکیلده ایشغال ائدن سون خالق اولاننورمانلارین آنا یوردو ایدی. نورمانلار یئرلی قال خالقی ایله روللو اؤندرلیگینده کی ایشغالچی وایکینگلرین قاریشماسیندان عمله گلمیشدی. روللو پاریسی ایشغال ائتمیش و اونا نورماندی بؤلگه سی وئریلمیشدی.
روللونون سویوندان گَلَن نورماندی دوکو ویلیام 1066جی ایلده انگلیسی ایشغال ائتمیش و انگلیس کرالی بیرینجی ویلیام اوْلموشدو. نورماندی 1087جی ایله قدر و 1106-1144 ایله 1154-1204 ایللر آراسیندا اینگیلیس ایله بیرلیگینی قورموشدو. 1346-1360 و 1415-1450 ایللر آراسینداکی یوز ایللیک ساواشی سیراسیندا اینگیلیس گوجلری نورماندی نی ایشغال ائتمیشدی.
اینگیلیسلر نورماندی نی توتدولار. 1346جی ایلده فرانسه نین قوزئی دوغوسوندا کرئسی آدلی یئرده باش وئرمیش ساواشی فرانسه لیلر اودوزدو. 1356جی ایلده لوارا چای نین گونئیینده کی پاوتیه شهری یاخینلیغیندا فرانسه قوْشونون اساس گوجو یئنیلدی و کرال باشدا اولماقلا فئوداللاری اسیر دوشدولر.
بؤلگه ده یوز ایللیک ساواشدانفرانسه دین ساواشلارینا قدر کئچن دؤنمده باریش حاکیم اوْلموش، آنجاق فرانسه دین ساواشلاری سیراسیندا بؤلگه نین پروتستان رفورمونا قاتیلماسی ایله بیر چوخ نورماندی شهرینده ساواشلار باش وئرمیشدی. فرانسه دئوریمی سیراسیندا دا ، نورماندی بؤلگه سی، پاریسده کی اوْرتا ژاکوبین گوجلرینه قارشی فدرال جومهوریتی نین آرخاسیندا دورموشدو.
ایکینجی دونیا ساواشیندا، موتتفیقلر اوروپایا عسگر چیخارماق اۆچون بۇ بؤلگه نی سئچمیشدیر. تاریخده، نورماندی عملیاتی اولاراق کئچن چیخارماق اثناسیندا آلمان بیرلیکلری ایله موتتفیق بیرلیکلری آراسیندا چوخ شیددتلی ووروشمالار اوْلموشدور. ساواشین قدرینی تعیین ائدن چاتیشمالاردان بیری دیر.
اهالیدَییشدیر
نورماندی بؤلگه سینده 3.2 میلیون نفر یاشاییر. هر کیلومتر مربع ده 107 آدام وار. یوخاری نورماندی نین باشکندی روئنین ، توپلومو 385000 نفر دیر.
بؤلگه نین باشقا اؤنملی شهرلری: آلنچون، آرومانچئس، آورانچس، بایئوو، کائن (370851 نفر توپلوم)، شربورگ (117855 نفر توپلوم)، لو هاور (296773 نفر) ، روئن (518316 نفر)
کیمیلیک و دیلدَییشدیر
بؤلگه ده دانیشیلان دیل نورماندجا دیر. نورمانجا هیند-آوروپا دیل قروپوندا لاتین کؤکنلی رومان دیللریندن بیری دیر، آنجاق رسمی بیر استاتوسو یوخدور. نورمانجا اؤلکه یه گلن نوردیک (قوزئیلیلر) ائللردن بیری اوْلان وایکینگلرین دیلینین ائتکی سی آلتیندا یئرلی خالقین دانیشدیغی روما-قال دیلیندن قایناقلانمیشدیر.
نورس دیلی کؤکنلی نورمانجا سؤزلردن نئچه اؤرنک:
بیرده باخدَییشدیر
- نورمانلار
- نورمان دیلی (نورمانجا یا نورماندجا)
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Normandy»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۷ دسامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آلبر ممی نین«ایستیعمار ائده نین و ایستیعمار اولونانین سیماسی» آدلی کیتابی حقینده
محمد آزادگر / ترجومه: دوکتور صدیقه عدالتی
1357 ایل اینقیلابیندان اؤنجه «آلبر ممی» تونسلی بیر یازارین یازدیغی و «هما ناطق» طرفیندن ترجومه اولونان «ایستیعمار ائدن و ایستیعمار اولانین سیماسی» آدیندا کیچیک بیر کیتاب یایینلاندی. البته خانیم ناطیق ایرانداکی میللی مسئله یه اولان گؤروش و دوشونجه لرین دن دولایی بیزیم بو کیتاب حقینده اولان دوشونجه لریمیزه کسینلیکله موخالیف دیر. بو خانیم «باتیلاشما»(غرب زدگی) و«ایرانچی ناسیونالیسم» موضعیندن و بلکه ده جلال آل احمدین غربه قارشی باخیشلاری نین ائتکیسینده بو کیتابی ترجومه ائتمیشدیر. خانیم هما ناطیق بو کیتابی جلال آل احمدین خاطیره سینه ترجومه ائدیبدیر.
بو کیتاب یایینلاندیغی زامان دا غئیری فارس میللتلرین آیدینلاری نین و اؤزللیکله آذربایجان ضییالی لارینین بیر عیده سینین آراسیندا تارتیشمالارا سبب اولدو و بوسوال مئیدانا گلدی کی آذربایجانلی لارا ایستیعمار اولان و مرکزی دوؤلته ایستیعمار ائدن دئمک اولار یا یوخ. البته اؤنجه لر جلال ال احمد یاخین و صمیمی دوستلاری غلامحسین ساعدی و رضا براهنی نین ائتکی سینده قالاراق «آذربایجانین مرکزی دوؤلتین فرهنگی موستعمیره سی» اولدوغونو سؤیله میشدی.
بیز ممی نین کیتابی نی اوخویاراق گؤره بیلیریک کی آذربایجان تام آنلامدا بیر موستعمیره دیر.
عادتن ایستیعمار ائدنین صیفتیندن ذئهینلرده اولان ایستیعمار ائدنلرین وهالیوودون سینما فیلملری نین یاراتدیقلاری دیر.آلبر ممی ده کیتابی نین ایلک پاراگرافیندا بونا ایشاره ائتمیشدیر.: بعضی لری هله خوشلاری گلیر کی ایستیعمار ائدن لری اوجا بویلو، گونش آلتیندا یانمیش، آیاقلاریندا چکمه لرییله بیر بئله دایانمیش بیر آدام اولاراق گورسون لر.یعنی او ایشلمکدن قاچمیر. گؤزلری مولکلرین اوزاق اوفوقلارینا خیره اولموش و طبیعتله اولان موباریزه ده، اؤز وارلیغینی اینسانلارا صرف ائتمیش، خسته لری درمان ائتمه یه و کولتور یایماغا مشقولدور.خولاصه او اصیل و قاباقجیل بیر ماجراچی اولاراق تانینیر.
البته بیز ایستیعمار ائدنین باشقا بیر صیفتی ایله ده تانیشیق: عربستانین لورنسی، بیر اینگیلیز نجیب زاده کی ائو و یاشاییشینی ترک ائدیر و عربلری مودافیعه ائتمک اوچون عثمانلی خلیفه لرییله ساواشیر.
البته اگر بیزیم تصووروموز ایستیعمار ائدن دن بیزه اؤیرتیلنلردیرسه او زامان ایراندا ایستیعمار ائدن دن و ایستیعمار اولان دان بیر اثر یوخدور. اما اگر ایران توپلومونون گرچکلرینه باخارساق و سیتم آلتینداکی میللتلرین وضعیتینی، حاکیم میللتین و مرکزی دوؤلتین وضعیتییله موقاییسه ائدرسک، گؤره بیلیریک کی ایراندا یاشایان میللتلر مرکزی دوؤلتین موستعمیره سی دیر لر. بیر لحظه خییال گوجوموزو چالیشدیراق و ذئهنیمیزده او صحنه نی کی محمد رضا شاه سعد آباد کاخیندا ایکی الینین سوبابه بارماقلاری جیلیقاسینین جیبلرینده و ایش اوتاقیندا تبریز ده توخونان باهالی فرشلرین اوستونده یئریرکن، آذربایجان میللی حوکومتینه سالدیرما فرمانی صادیر ائدیر، جانلاندیراق. بو شاهین نه یی اینگیلیسی و یا فرانسوی ایستیعمار ائدن دن کی موستعمیره لرینده یئرلی میللتلری اؤلدورورلر فرقلی دیر؟ و یا بیر لحظه خمینی و یا خامنه ای نی جماران ساراییندا دوشونک کی کوردوستانا، آذربایجانا، تورکمن صحرایا، عربستان و بلوچستانا سالدیرما امری وئریرلر. کیملر بونو امر ائدیر کی آذربایجان تورکی، آنا دیلینی مودافیعه ائتدیگی اوچون حبیس اولونوب ایشکنجه گؤروب و اؤز هوویتینی ساوونماقدا ایصرارلی اولورسا زینداندا اشیکنجه آلتیندا اولدورولور و یا زینداندان دیشاریدا ساختا تصادوفلر و یا فرقلی یوللارلا اؤلدورولسون.
آلبر ممی نین کیتابی نی تکرار اوخورکن شاهید اولاجاغیق کی بیز تورکلرین و باشقا میللتلرین موقعیتی ایراندا موستعمیره موقعیتی دیر. ممی اساسأ اوروپالی ایستیعمار ائدنلردن و آفریقالی ایستیعمار اولان لاردان بحث ائدیر.اما ایراندا یاشایان میللتلرین وضعیتی آلبر ممی نین ایشاره ائتدیغی موستعمیره لردن فرقلی دئییل.
کیتابین بیرینجی بؤلومونده، ممی ایستیعمار ائدنین موستعمیره ده کی موقعیتینه ایشاره ائدیر کی بو بیزیم ایستیعمار ائدنلرله هیچ بیر اوخشارلیغی یوخدور…اما ممی تأکید ائدیر کی ایستیعمار ائدنین ذاتیندا فاشیسمه و ایرقچیلیغا تمایول واردیر:« بوتون ایستیعماری میللتلرین اوره کلرینده فاشیستی تمایوللری نین تومورجوقلاری (جوانه) واردیر»
فاشیسم نه دیر؟ آز ساییلی اینسانلارین یارارینا دولانان ظولم و باسقی دستگاهی ندان باشقا بیر شئی دیر می؟ «موستعمیره نین سیاسی و ایداری ماشینی نین دا بوندان باشقا بیر هدفی یوخدور. بورادا اینسانی رابیطه لر ایستیثمارین ان قورخونج قایدالاری نین محصولودورو اونون اساسی ائشیتسیزلیگه و تحقیره دایانیرو ضامینی ده اینتیظامی گوجلردیر. هیچ بیر شوبهه یوخدور کی ایستیعمار بیرنوع فاشیسم دیر» ص 79-80
ممی یازیر: « ایستعیمار طلبین سیماسی نی تانیملادیغیمیزدا سون اولاراق اونون ایرقچیلیغیندان بحث ائتمه لییک. عجیب بودور کی بو ایرقچیلیک ایستیعمار ائدن ایله ایستیعمار اولانی بیر بیرنه باغلییان اساسی رابیطه نین بیر نیشانه سی دیر.» ص87
ممی ایستیعمار ائدن و ایستیعمار اولانین رابیطه سی حقینده نیسبتأ کامیل آنلاتیمدان سونرا بئله یازیر:
« ان آزیندان و آنلاشیلدیغی کیمین بیر ایشچی اؤز طبقه سینی ترک ائده بیلیرو اؤز ایجتیماعی دورومونو دییشدیره بیلیر اما موستعمیره چرچیوه سینده ایستیعمار اولونانلارا اؤزگورلوک یوخدور، حتی اگر ثروتی چوخ اولسا دا ، بوتون عونوانلارا صاحیب اولسادا و هرگون گوجلنسه ده ایستیعمار اولان کسینلیکله ایمتییازلیلارین گوروپونا قوشولاماز. بونا گؤره ایرقچیلیق کیچیک و ایتفاقی بیر مسئله دئییلدیر، بلکی ایستیعمار دستگاهینین ترکیبینده حیاتی بیر عامیلدیر…ص 91-92
بو رابیطه ده اونلارجا نومونه و اؤرنک وئرمک اولار.
ممی کیتابینین ایکینجی بؤلومونده کامیل بیر شکیلده ایستیعمار اولانین سیما سی نی ترسیم ائدیر کی ایرانداکی سیتم آلتینداکی میللتلر بونونلا یاخیندان تانیشدیرلار.ممی یازیر کی ایستیعمارچیلار اینانیرلار کی ایستیعمار اولان « تنبل » دیر. ایستیعمار اولان هیچ بیر زامان موثبت بیر فرد اولاراق تانینماز: ایستیعمار اولان بئله« دئییل» ائله «دئییل». ایستیعمار اولان کسینلیکله بیر فرد اولاراق تانینماز و اونا آدسیز بیرجمعیت ایچینده بوغولماقدان باشقا حق تانینماز.بونلار بئله دیر، بونلارین هامیسی بئله دیر.
ممی یازیر:ایستعماراولان یاواش یاواش ایستیعمار ائدنین اونون حقینده سؤیله دیکلرینی قبول ائدیر وائله بورادان فاجیعه باشلاییر« هرکس بیلیر کی حاکیم طبقه نین فیکرینین اوصولی بویوک اؤلچوده آشاغا طبقه لرین طرفیندن قبول ائدیلیر و موباریزه فلسفه سینده دوشمن حقینده بیر فیکیر و تصوور واردیر. آشاغی طبقه لر بو فیکری اوصوللاری قبول ائتمکله ، اونلارا وئریلن روللاری دا قبول ائتمیش اولورلار و ائله بو مسئله توپلوملارین نیسبی اولاراق آیاقدا قالمالارینین سببلرینین بیری دیر. چونکو بو توپلوملاردا ایستر ایستمز مظلوملاردیر کی ظولمه بویون قویورلار. موستعمیره لرده بو رابیطه لرین آنلامی بیر میللتین باشقا بیر میللته اولان حاکیمییتی دیر، اساس پرنسیپ گینه همان دیر» ص 107-108
کیتابین اوخونماسینا ایدامه وئریریک: « آرتیرمالییک کی ایستیعمار اولان گئتدیکجه کئچمیشینی اونودور،اوکئچمیشی کی ایستعمارائدن هیچ زامان رسمییته تانیمایب، چونکو « هر کس بیلیر کی ارزیشسیز یئرلی نین اصلی و نسبی بللی دئییلدیرو اصلینده اصل و نسب سیز اولمالی دیر!» اما تک خطر بو دئییلدیر. ایستیعمار اولانین اؤزوندن سوروشاق کی میللی قهرمانلاری نین آدی نه دیر؟ میللتی نین بویوک رهبرلری کیملرلر؟ حکیملری کیم لرلر؟ اولابیلسین چتینلیکله بیر و یا ایکی نفرین آدینی دیله گتیرسین، او دا چوخ دوزنسیز شکیلده، و هر نه قدر جوان نسیللره یاخینلاشیرساق بو داها دا بترلشیر! ایستیعمار اولان اؤز حافیظه سینی یاواش یاواش الدن وئرمه یه محکومدور.
خاطیره نی تمامأ ذئهنی بیر اولای اولاراق گؤرمه مه لیییک. ائله کی هر فردین حافیظه سی اونون طبیعی و تاریخی وضعئینین ثمره سی دیر، هر میللتین حافیضه سی ده او میللتین تمل لرینه دایانیر.حالبوکی ایستیعمار اولانین تمللری اؤلو و مونجمیددیر. و اگر اونلارین بعضی سی هله یاشامیش کیمین گؤرونسه ده ایستیعمار اولانین اونلارا اعتناسی یوخدور و حتی بعضأ بو باعث اولار کی او بوندان اوتانسین: بو او اوتانج دویقوسو کیمی دیر کی گولونج بیر ائسکی بینا گوره ن ده ال وئرر.ص.125 -124
آلبر ممی سوروشور: « هانکی یولدان بیر میللت اؤز کئچمیشی نین واریثی اولابیلیر؟ و اؤزو جواب وئریر: اوشاقلاری یئتیشدیرمه یولوایله، دیل یولو ایله، بو دیل- خزینه کی دواملی اولاراق اؤیرنیلنلرین یاردیمی ایله گنیشلنیروبو واسطه ایله تاریخ ده کئچمیش نسیللرین نائیلییت لری، عادت لری، رسم لری، غالیبییت لری وداورانیشلاری وعمللری ضبط ومنتقیل اولور.» 127
ایراندا مدرسه لرده ظولمه معروض قالمیش میللتلرین اوشاقلارینا دوزلدیلن حافیظه « میللتی نین حافیظه سی دئییل و او اؤیرتیلن تاریخ ده میللتی نین تاریخی دئییلدیر» ص 127
مالکم ایکس زینداندا تاریخی موطالیعه ائتمه یه باشلادیغیندا گؤرور کی تاریخدن قارالار حذف اولونوبلار. آغلار قارالاری یازمیرلار! آغلار قارالاری حذف ائدیرلر. اما مالکم ایکس یازیلمایانلاری یازیلانلارین آراسیندا اوخور.
بیز تورکلر ده فارسلار و یا فارس لاشمیش تورکلرطرفیندن یازیلان تاریخ کیتابلاریندان حذف اولونموشوق. بیزیم کئچمیشیمیز و تاریخیمیز تحریف اولونوبدور.
ایکی دیللی لیک موستعمیره ده
«ایستیعمار اولانین اساسی پریشانلیغی نین بیان و نیشانه سینی اونون ایکی دیللیلیگینده گؤره بیلیریک»
اگر ایستیعمار اولان ساوادسیزلیکدان دا قورتولسا گینه ده دیل باخیمیندان بیر ایکیلم(دوگانگی) یاشار. البته اگر بو قورتولوشدا شانسلی ایسه: چونکو ایستیعمار اولانلارین چوخو ایکی دیللی اولما شانسینا دا صاحیب دئیللرو آنا دیلیندن باشقا دیل تانیمیرلار، یعنی او دیل کی نه اونو یازابیلیرلرو نه ده اوخویابیلیرلر، یالنیز یوخسول و نامعلوم کولتورو شفاهی شکیلده قوللانیرلار.
البته کی ساوادلی کوچوک قوروپلاردا تاپیلیرلار کی اؤز میللی دیللرینی یایماق و بونو اؤز محتشم علمی کئچمیشلرینه باغلاماق ایستیرلر. آنجاق چوخداندیر کی بو ظریف شکیللرین رابیطه سی گونلوک یاشاییشدان کسیلمیشدیرو کوچه بازار آداملارینا تانیدیق دئییل و آنلامسیز گؤرونور. ایستیعمار اولان بونلارا سایقی دویار و بو اینسانلارا کئچمیش رویالاری یئنی دن دیریلتمک ایسته ین یوخودا یئریین باشچی لارگؤزویله باخار.
اگر بو دیل ایجتیماعی یاشامدا ائتکیلی اولسایدی و یا ایداره لرین قاپیسیندان گئچه بیلسئیدی و یا پوست مکتوبلارینین گیت گلینده بیر رلی اولسایدی، پیس اولمازدی اما بو قدر ده دئییل. بوتون ایداری، قضایی و فنی سازمانلاردا یالنیز ایستیعمار ائد نین دیلی قوللانیلیر: جاده لرین علامت قویماسیندا ،موسافیرداشیما ایستگاهلارین علامتلرینده، کوچه لری آدلاندیرماقدا، و رسید برگه لری نده. ایستیعمار اولان کی اؤز دیلیندن باشقا بیر شئیی یوخدور اؤز وطنینده بیر یابانجی دیر.
ایستعمار دستگاهی نین چرچیوه سینده بو ایکی دیللیلیک گرکلی دیر، وبوتون ایرتیباطلار، بیلگیلر و گلیشمه لرین بیرینجی شرطی دیر. اما ایکی دیللی فرد اؤز حیصاریندان چیخدیغیندا فرهنگی باخیمدان جوبران اولامایان فاجیعه ایله قارشیلاشیر.
آنا دیلی ایله و کولتور دیلی نین آراسینداکی ناسازیگارلیق یالنیز ایستیعمار اولان لارا مخصوص دئییل، اما موستعمیره ده ایکی دیللی اولماق آیری میللتلرین ایکی دیللیلیگینه اوخشاماز.عادتأ ایکی دیلدن یارارلانماق یالنیز ایکی ایش وسیله سیندن یارارلانماق دئییل، عئینی زاماندا ایکی روانی و کولتورل دونیادا شیرکت ائتمکدیر. حالبوکی موستعمیره ده اوایکی دونیا کی بو ایکی دیل واسیطه سینن تانیتیلیر بیربیریله قارشی قارشییا دیر.
آیریجا ایستیعمار اولانین آنا دیلی، یعنی او دیل کی ایستیعمار اولانین دویقولاریندان، رویالاریندان و سئوینجلریندن قایناقلانیر، او دیل کی اونون سئوگیلرینی ، حئیرتلرینی آنلاتیر، او دیل کی اونون ان بویوک عاطیفی یوکونو داشیر…..بو دیلین دیری یوخدور و شهر اونا هیچ بیر اعتبار قایل دئییل . اگر ایستیعمار اولان ایش آختاریرسا و اؤزونه بیر یئر تاپماق ایستیرسه اؤنجه باشقالارینین دیلینه، یعنی ایستعمارچیلارین و اربابلارین دیلینه دانیشمالی دیر. بو دیللرین موباریزه سینده و ساواش مئیدانیندا ایستیعمار اولانین قلبی دیرکی مغلوب اولوب ومحو اولاجاق دیر.و سونوجدا او حقارت کی خاریجدن اونا اعمال اولونور اونو سیندیراجاق : یعنی او اؤزو یاواش یاواش اؤز ناقیص دیلینی بیراخیب و یابانجی لاردان گیزلدجکدیرو ایستیعمار ائدنین دیلینده دانیشماقلا اؤزونو راحات حیس ائدجکدیر. هر موستعمیره نین ایکی دیللی اولماسیندان عوام و ادبی دیلین بیربیریله واحید بیر دونیادا بیر بیری ایله دینج یاشادیقلاری بیر عرصه دئییلدیر. بو ایکی دیللی لیک ثروت حساب اولونمور.چونکو اونلارین بیریسی آرتیق دیر و تقریبأ ده فایداسیزدیر: سؤیله مه میز گرکن گرچک بودورکی بو بیر دیل فاجیعه سی دیر» ص 130-129-128
ایستیعمار اولانین یازارینین موقعیتی
بعضأ تعجوب اولونور کی نییه ایستیعمار اولانین آنا دیلینده جانلی ادبیاتی یوخدور. او تحقیرائتدیگی دیلی ایشلده بیلر می؟ عئینی شکیلده ده اؤز میللی موسیقی سیندن، اینجه صنعتیندن و کئچمیش کولتوروندن اوز چئویرمیشدیر! دیلده کی ایکیلم(دوگانگی) کولتورده کی ایکیلمین بیر عیلتی و نیشانه سی دیر.و بونون ان گؤزل آچیقلاماسی یازارین موقعیتی دیر.
البته ایستیعمار اولانین یاشاییشی نین مادی شراییطی تک باشینا یازارلارین آز ساییدا اولمالارینی توجیه ائده بیلیر. چونکو حددن آرتیق یوخسوللوق قلم اهلی نین اورتایا چیخماسینی و چوخالماسینی محدودلاشدیریر. اما تاریخ بیزه گؤسترمیشدیر کی بیر میللتین صنعتچی (هونرمند) باخیمیندان، ایحتیاجینین رفع اولماسی ایچین بیر سئچیلمیش کسیمین وارلیغی یئترلی دیر. حالبوکی ایستعمار اولونانین یازاری اولماق چوخ چتیندیر. چونکو اوایمکان داخیلینده توپلومو تمثیل ائدیر.ایستیعمار اولا نین ایکیلمی نی و ایمکانلارین اولمادیغینی اورتایا چیخاریر.
توتالیم کی او اوقدر آنا دیلینی اؤیرنمیش کی یازیلاریندا بو دیلی یئنی دن جانلاندیرسین و بوتون ایچ دالاشمایا رغمن بو دیلی قوللانمایی باشاردی….کیم و هانگی اوخوجو اوچون یازاجاقدیر؟ اگر بو ایشده چوخ عینادجی اولورسا اؤزونو محکوم ائدر؛ چونکو کار و لال بیر جمع اوچون قونوشموش اولاجاقدیر. چونکو اونون میللتی ساوادسیزدیر و هیچ بیر دیلین اوخوماسینی و یازماسینی بیلمیر..شهر لی لر و ساوادلی لار یالنیز ایستیعمارچی نین دیلی ایله تانیش دیرلار. دئمک تک بیر یول واردیر و او دا ایستیعمار ائدنین دیلینه یازماقدیر: یعنی بیر چیخمازدان باشقا بیر چیخمازا دوشمک!
یازار بو چتینلیکدن بیر قاچار یولو تاپمالیدیر. ایکی دیللی ایستیعماراولان گرچی ایکی دیله صاحیب اولما شانسی واردیر اما هیچ بیریسینه حاکیم دئییلدیر.و بو اوزدن دیر کی ایستیعمار اولانلارین ادبیاتی چوخ یاواش اورتایا چیخار و بیرشاه اثرین اورتایا چیخماسی اوچون چوخ اینسانی زحمت و ایش لازیمدیر.وهله بوندان سونرادیر کی ایستیعمار اولان یازارین ایکیلمی تازا بیر چؤهره ایله ، اما اؤنجه دن داها دا تهلیکه لی تجللی ائدر.
نه قدر عجیب بیر طالئعدیر کی اینسان اؤزمیللتینه یوخ بلکه بیرباشقا میللته یازسین! و اوندان داها دا بتر بودور کی بو یازی اونلارادیر کی بو میللتی مغلوب ائتمیشلر. ایلکین ایستیعمار اولان یازارلارین خشین لحنی هامییه قریب گلمیشدیر! بو اینسانلار اونودورلار کی او اوخوجولارا یازیرلار کی دیللرینی بورج آلمیشلار؟ اما بونون سببی خبرسیزلیک، حق ناشناسلیق و یا گوستاخلیق دئییلدیر، بونلار ایستیرلر کی بیر دفعه قونوشمایا جورأت تاپدیقلاریندا بو اوخوجولارا اؤز سیخینتیلاریندان و عیصیانلاریندان سؤز ائتسینلر. بیریسیندن کی ایللر بویو ناسازلیق آجی سی چکمیش باریشجیل سؤزلر ائشیتمک مومکون مو؟ و یا بو آغیر وئرگی وئرن بورج آلاندان حق شیناسلیق بکلنتی سی اولابیلیر می؟ بیر بورج کی هر زامان بورج قالاجاقدیر.
اونوتمامالییق کی اگر ایستیعمار اولان یازار اوروپالیلارین یعنی ایستیعمار ائد نلرین دیلی نی اؤیرنیرسه یالنیز بونا گؤره دیر کی بو وسیله دن اؤزونو و اؤز آداملارینی مودافیعه ائتمک اوچون ایستیفاده ائتسین . بورادا ناسازگارلیق و یا یئرسیز ایستکلر ویا اونون کوروکورونا کینه لری مطرح دئییل، او کی مطرح اولور ضرورت دیر، اگر او بو ایشی گؤرمه سه بیر گون بوتون میللت گؤره جکدیر. ص134-133-132
ایستیعمار اولانین جوابی
گرچکدن ده ایستیعمار اولانین ظاهیری و چؤهره سی خوشا گلن دئییل . البته کی بو قدر بختسیزلیگی ضررسیز داشیماق مومکون دئییلدیر. گرچی ایستیعمار ائدنین چؤهره سی ظالیمین نیفرت دوغوران چؤهره سیدیر.قوربانی سینین چؤهره سی نده ده هماهنگ لیک و آرامیش یوخدور. دئمک ایستیعمار ائدن حیکایه لرینین یاراتدیغی او ایستیعمار اولانین ووجودو یوخدوراما بونا رغمن ایستیعمار اولانی تانیماق مومکوندور.چونکو ظولمه معروض قالمیش ایستیعمار اولان چاتیشمازلیقلارلا دولواولان بیراینساندیر.
بو اوزدن نئجه اینانابیلیریک کی بو قدر بد بختلیکدن سونرا ایستیعمار اولان گینه اؤز موقعیتینی قبول ائتسین؟ بو ایستیعماری موناسیبت لری- کی بو آجی چکمیش چؤهره نین یارادیجی سی دیر – قبول ائتسین؟ هر ایستیعمار اولانین ایچینده موجود وضعین دییشمه سی نین ایسته کی واردیر. و بو نوکته نی اینکار ائتمک ایستیعمار مسئله سینه یابانجی اولماق و منفعت پرست لیک دن کور اولماقدیر. باشقا طرفدن ده بئله گؤستریلیر کی« ایستیعمارزده لرین ایستکی یالنیز بیر نئچه نفرین ایشیدیر:نئچه نفر آیدین و یا شؤهرت پرست، یعنی یا اومیدسیزلیگین محصولودور و یا شخصی منفعت!…. گرچکده بونلارایستیرلر ایستیعمار اولانین ایطاعتسیزلیگی نی بیر گئچیجی اولای کیمی تانیسینلار.حالبوکی بو ایطاعتسیزلیک ایستیعماری موقعیتدن دوغور». ص 143-142
عیصیان
ایستیعمار اولانین نه ائتمه سی گرکیر؟ چون اؤز موقعیتی نی ایستیعمار ائدنین ایش بیرلیگی ایله دییشدیرمه سی مومکون دئییل، چابا ائدیر اونون الیندن قورتارسین، یعنی عیصیان ائتمه لیدیر.
ایستیعمار اولانلارین عیصیان ائتمه لرینه تعجوب ائتمه مه لییک، اصلینده بو عیصیانلارین داها چوخ و آرتیق اولمامالارینا تعجوب ائتمک گرکیر.گرچک بودور کی ایستیعمارچی چوخ دیققتلی دیر و سئچیلمیش طبقه نی دواملی آختالایاراق و یا بو چتین وضعده آیاقا قالخانلاری آرادان آپاراراق، جینایت کارجاسینا ، نیظامی باسقی ایله هر میللی حرکتی نوطفه ده بوغوب ودر حال تاپدالاییر …ص151-152
ژان پل سارتر آلبر ممی نین کیتابینا یازدیغی اؤن سؤزده تأکید ائدیر کی« او زامان کی بیر خلقین اؤلومدن باشقا بیر سئچیمی یوخدور و اوزامان کی ظالیملردن اومیدسیزلیکدن باشقا بیر هدیه گلمیر، داها الدن وئرجک بیر شئیی یوخدورالدن وئرسین!»
«دئمک عیصیان ایستیعماری وضعیتدن قورتولمانین تک یولودور. بیر یول کی آلدادیجی دئییل و ایستیعمار اولان دا گئج و یا تئز اونو تاپاجاقدیر.اونون شرطلری موطلقدیر و موطلق چؤزوم یولونا ایحتیاجی واردیر؛ کسمه یه و قیرماقا ایحتییاج وار، موصالیحه لازیم دئییل! اونو کئچمیشیندن قوپارتمیشلار، گله جکین یولونو باغلامیشلار، عادتلر و گلنکلری سون نفسینی آلیر و یئنی بیر کولتور قازانما شانسی الدن گئتمیشدیر.ایستیعمار اولان دیلدن، بایراقدان، بیلیک دن، میللی ودونیه وی یاشاییشدان، حقدن و وظیفه دن یوخسول بیراخیلمیشدیر. هیچ بیر شئیی یوخدور، هیچ بیر شئی دئییلدیر و هیچ بیر شئیین اومیدینی اوره گینده بسله میر. هر گون بو چؤزوم یولونون گرکلیگی و ضرورتی داها چوخ حیس اولونور…اگر کسمه سن نئجه قورتولابیلیرسین؟ و بو، بو جهنملیک دؤره نین پاتلاماسینین هرگونلوک نیشانه سی دیر. ایستیعماری وضعین ایچ جبیریدیر کی عیصیانی گرکدیریر.چونکو ایستیعماری شراییط ایصلاح اولونان دئییل و بوینونداکی بیر حالقا کیمیندیر کی اوندان قورتولماق اونو قیرماقدیر» ص 152-153
ترجومه: دوکتور صدیقه عدالتی


text:
ویکیپدیا:ایلک مقالهنیزی یارادین
خوْش گلیبسینیز! باشلاماق اۆچون٬ ایلک اؤنجه آشاغیداکی تاپشیرمالارا دیقّت ائدینیز:
- مقاله یاراتماق اۆچون ایلک اؤنجه حساب آچمانیز تؤوصیه اوْلونور.
- حاضیرلاندیقدان سوْنرا٬ یئنی بیر مقاله یاراتمادان اؤنجه٬ ویکیپدیایلا داها چوْخ تانیش اوْلماغینیز اۆچون٬ مؤوجود اوْلان مقالهلری دییشدیرمهنیز تؤوصیه اوْلونور.
- یئنی بیر مقاله یاراتمادان اؤنجه٬ مقالهنین داها اؤنجه یارانمیش اوْلوب-اوْلمادیغینی یوْخلایین.
- یازیلارینیزین یازی قایدالارینا اۇیغون اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- قایناق حاضیرلایین. مقالهلر اعتیبارلی قایناقلار اساسیندا یازیلمالیدیر.
- باشقالاریندان٬ اؤزللیکله داها تجروبهلی ایشلدنلردن٬ مقالهنیزه گؤزآتمالارینی ایستهیین.
کوپی رایتی پوْزمایاجاغینیزدان آرخایین اوْلون٬ مقالهنیزین آدلیم اوْلماسینا دیقّت ائدین٬ و باشقا مقاله یازماق قایدالارینی دا نظرده آلین.


text:
ساپورو دوم ایستادیومو
ساپورو دوم ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Sapporo Dome) ساپورو شهرینده بیر ایستادیومدور. 2001 ایلینده تاسیس اوْلونوب. کونسادول ساپورو تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۴۱٬۴۸۴ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Sapporo Dome. j-league.or.jp. یوْخلانیلیب13 November 2011.
- ↑ Sapporo Dome. sapporo-dome.co.jp. یوْخلانیلیب13 November 2011.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sapporo Dome»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ساپورو دوم ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.