text:
تورکمنیستان
تورکمنیستان (تورکمنجه: Türkmenistan) آسیادا بیر دؤولت.
تاریخی[دَییشدیر]
۱۰. یوز ایلده تورکمنیستانین اراضیسینه اوغوزلار(ایندیکی تورکمنلرین اجدادلاری) کؤچوب گلیرلر.اوغوزلار ۱۳. یوز ایلده سلجوق دؤولتینی یارادیلار. ۱۶. یوز ایلده تورکمنیستان اراضیسی خیوه و بوخارا خانلیقلارینین تابئعچیلیینه دوشور.۱۸۶۹-جی ایلده چار روسیهسی طرفیندن ایشغال اوْلونور.۱۹۲۱-جی ایلده تورکوستانین ترکیبینه داخیل اولور.۱۹۲۴-جو ایلده ایسه سسری طرفیندن تورکمنیستان مسسر-ی یارادیلیر و سسری-نین ترکیبینه داخیل اولور.۱۹۹۱-جی ایلده موستقیل تورکمنیستان جمهوریتی اعلان اوْلونور.
جوغرافی مؤوقعی و طبیعتی[دَییشدیر]
thumb|تورکمنیستان ویلایتلری:
۱. آهال
۲. بالکان
۳. داشوغوز
۴. لئباپ
۵. ماری
اؤلکهنین گئوسییاسی مؤوقعی آوروپا اؤلکهلری ایله چین و هیندیستانا گئدن قورو یوللارینین اوزرینده یئرلشمهسی باخیمیندان الوئریشلیدیر.
رئلیئفینه گؤره اووالیق و داغلیق حیسهلردن عبارتدیر. کوپئتداغ سیلسیلهسی سئیسمیک جهتدن فعالدیر. اؤلکه اراضیسینین ۸۰%-دن چوخو توران اووالیغیندا اوکئان سوییهسیندن ۱۰۰-۲۰۰ متر هوندورلوکدهدیر. زنگین طبیعی گاز و نفت احتیاطینا گؤره اؤلکه دونیانین ان قاباقجیل دؤولتلریندن بیریدیر. اؤلکه اراضیسینده ۱۴۴ نئفت و قاز یاتاغی آشکار ائدیلمیشدیر. اونلاردان یالنیز ۴۰ یاتاق ایستیسمار اوْلونور (خزرترافی، بوخارا-خیوه، مرای، لئباپ و س.). یئرالتی سروتلردن کوکورد، کالیوم و داشدوز، بئنتونیت گیلی، میرابیلیت، آلونیت واردیر.
اؤلکهنین ایقلیمی قورو سوبتروپیک ایقلیمدیر. بورادا ایلین ۲۹۰ گونو بولودسوز کئچیر. جومهوریت اراضیسینده ایللیک و سوتکالیق تئمپئراتورئ آمپلیتودو چوز بؤیوکدور. یاغینتیلارین اوْرتا ایللیک میقداری ۵۰-۲۰۰ mm آراسیندادیر. مۆمکون بوخارلانما ۱۵۰۰ مم-دن آرتیقدیر. اکینچیلیک اساساً سووارما، داغلاردا ایسه قیسمن دمیه شرایطینده مۆمکوندور. اؤلکهنین شرق رایونلاری آمودریا، مورقاب و تجن چایلارینین سولاری ایله تجهیز اوْلونور.
تورکمنیستاندا ان بؤیوک گؤل ساریقامیشدیر. بۇ گؤلدن یوکسک کیفیتلی خؤرک دوزو ییغیلیر. سووارما تاریخاً تورکمنیستان اۆچون موهوم اهمیت کسب ائتمیشدیر. آمودریادان چکیلن قاراقوم کانالی مینلرله هئکتار تورپاغین جانلانماسیندا موهوم رول اوْیناییر. تورکمنیستان اراضیسی یئرالتی سولارلا زنگیندیر. یئرالتی سولارین سطحه یاخین اراضیلرینده واحهلر مؤوجوددور. مونبیت تورپاغی، توغای مئشهلری، زنگین بیتکی اؤرتویو واههلره اؤزونهمخصوص گؤزللیک وئریر. اؤلکه اراضیسینین ۳۷۵ مین مربع کیلومتری صحرا و یاریمصحرالاردیر. بوز قومساللیقدا هامار سطحلی تاکیرلار چوْخ یئکنسک تأثیر باغیشلاییر. تورکمنیستان اراضیسینده بیتن ساکساول کولو اهالینین ایستیفاده ائتدیی ان موهوم بیتکیدیر.
اهالیسی[دَییشدیر]
تورکمنیستان ائتنوسوْنون منشیی قدیم ساک-ماسساگئت و سارمات-آلان قبیلهلری ایله باغلی اوْلوب. ائتنوسون فورمالاشماسیندا اوغوزلار یاخیندان ایشتیراک ائتمیشلر.
تورکمنیستاندا کند اهالیسی اوستونلوک تشکیل ائدیر (۵۵%). اهالی اساساً، قاراقوم کانالی زوناسیندا، مورقاب و تجن چایلارینین دئلتاسیندا، کوپئتداغین اتیینده جملشمیشدیر. آشقاباد شهری تورکمنیستان جومهوریتنین باشکندی، موهوم علم، صنایع و مدنیت مرکزیدیر. باشقا اساس شهرلری جرجو، داشوغوز، ماری، نئبیتداغ، تورکمنباشیدیر.
تورکمنیستان BMT، IKT (ایسلام کونفرانسی تشکیلاتی)، MDB، اقتصادی امکداشلیق شوراسی و س. تشکیلاتلارین عضوودور
میلّی ترکیب[دَییشدیر]
۱۴.۰۴.۲۰۰۱ – تاریخینده "نئیترال تورکمنیستان" قزئتینده اؤلکهنین او زامانکی دؤولت باشچیسی صاپارموراد نیازووون موصاحیبهسی نشر اوْلوندو . کئچمیش پرزیدنت ۲۰۰۱-جی ایله اؤلکه اهالیسینین ۹۱%-نین تورکمنلرین ، ۳%-نی اؤزبکلرین ، ۲%-نی روسلارین ، ۴%-نی دیگر میللتلرین تشکیل ائتدیینی قئید ائتمیشدی .[۷] تورکمنلر همچینین اؤزبکیستاندا، تاجیکیستاندا، ایراندا، افقانیستاندا و روسیه فئدئراسییاسیندا دا یاشاییرلار. اؤلکهنین تورکمن اهالیسی یوکسک طبیعی آرتیما مالیکدیر. بونا باخمایاراق اوْرتا سیخلیق چوْخ آشاغیدیر (۱ کم²-ده ۹،۲ نفر ). ارازینین ۸۰%-ده اهالی یاشامیر.
مۆعاصیر سوسیال-اقتصادی وضعیت[دَییشدیر]
تورکمنیستان رئسپوبلیکاسیندا اؤلکهنی خاممال ایستئهسالچیسیندان حاضر محصول ایستئهسالچیسینا چئویرمک مقصدی داشییان دؤولت پروقرامی حیاتا کئچیریلیر. پروقرام رئاللاشماسی اۆچون اعمال ائدیجی صنایع ساحهلرینه دقت آرتیریلیر، اهالینین ارزاغا اوْلان تلباتینی داخیلی ایمکانلار حسابینا اؤدمک اۆچون لاییحهلر حاضرلانیر.
صنایع[دَییشدیر]
تورکمنیستانین تصروفاتینین اساس گلیرلی ساحهسی نئفت و قاز کومپلئکسینین اینکیشافیدیر. نئفت و قازچیخارما رئسپوبلیکانین ایختیساسلاشمیش ساحهسیدیر. اؤلکهنین گلیرینین ۶۰%-ی بۇ ساحهلرین پایینا دوشور. نفت بورولارلا ائمال اۆچون تورکمنباشی و جرجو شهرلرینه نقل ائدیلیر. نفتین بیر حیصهسی خزر دنیزی ایله آذربایجانا و باشقا اؤلکهلره آپاریلیر. تورکمنیستان طبیعی قاز احتیاطینا گؤره دونیادا ۴-جو یئرده دورور. خصوصیله، آچاق، ماری و خزرساهیلی یاتاقلار داها محصولداردیر. ایلده ۳۲ میلیارد م۳ قاز حاصیل اوْلونور و بۇ قازین بؤیوک حیصهسی قونشو اؤلکهلره، او جملهدن آذربایجانا، گورجوستانا، اوکراینایا، روسیه فئدئراسییاسینا گؤندریلیر.
تورکمنیستاندا طبیعی گازی ایخراج ائتمک اۆچون هلهلیک یالنیز بیر بورو کمری (روسیهیا) مؤوجوددور. لاکین ایران و تورکیهدن کئچمکله آوروپایا، افقانیستاندان کئچمکله پاکیستان و هیندیستانا قاز اؤتورمک اۆچون بورو کمری مارشروتلاری اوزرینده ایشلر گئدیر.
اؤلکهده ماشینقاییرما صنایعسی نئفت-قاز و کند تصروفاتینا خیدمت ساحهلریندن عبارتدیر. کیمیا صنایعسی اۆچون کیفایت قدر یئرلی خاممال واردیر. کوکورد، کالیوم دوزلاری، یود اساسیندا نئبیتداغدا، بئکداشدا، چلکهنده، جرجودا، ماریدا کیمیا زاوودلاری فعالیت گؤستریر. بیر چوْخ خاریجی شیرکتلر تورکمنیستاندا کیمیا زاوودلاری موسسیسهلری یاراتماق ماراغیندادیر.
تورکمنیستاندا ائلئکتریک انرژیسینه اوْلان تلبات ایری شهرلره یاخین تیکیلمیش ایئس-لر و ایراندان آلینان انرژی حسابینا تعمین اوْلونور.
کند تصروفاتی[دَییشدیر]
تورکمنیستاندا اکینچیلیک اۆچون یارارلی توْرپاقلارین یاریسیندان پامبیقچیلیقدا ایستیفاده اوْلونور. قاراقومون مورقاب و تجهن دئلتالاریندا، آمودریا بویونجا اوزانان ساحهلرده پامبیق اکینلری داها چوخدور.
رئسپوبلیکادا ییغیلان پامبیغین ۲۵%-ی زریفلیفلیدیر. گلهجکده پامبیق ایستئهسالینی ۳ میلیون تونا چاتدیرماق نظرده توتولور. سوواریلان توْرپاقلاردان باغچیلیقدا، اوزومچولوکده و تاخیلچیلیقدا ایستیفاده اوْلونور. چلتیک آمودریانین آشاغی آخارلاریندا بئجریلیر. واههلرده اهالی باراماچیلیقلا مشغول اولور. بوستان بیتکیلری خصوصیله گئنیش یاییلمیشدیر. سون ایللر شکر چوغوندورو اکینلری گئنیش ووسعت آلمیشدیر.
کند تصروفاتینین ایکینجی ساحهسی حئیواندارلیقدیر. شرقی قاراقومدا قاراگول قویونلاری، قربی قاراقومدا زریفیونلو قویونلار و بیرهورگوجلو دوهلر ساخلانیلیر. پامبیقتهمیزلهمه (تورکمنقالا)، پامبیقپارچا، ایپک (آشقاباد، تورکمناباد و ماریدا)، قاراگول دریسینین آشیلانماسی و س. فابریکلری فعالیت گؤستریر. لاکین یونگول صنایعده آپاریجی ساحه خالچاچیلیقدیر.
نقلیات[دَییشدیر]
ارازینین ترانزیت مؤوقئیی نقلیاتین اینکیشافی اۆچون گئنیش ایمکانلار آچیر. تورکمنیستان جنوب ایستیقامتده نقلیات شبکهسینی یاراتماق مؤوقئیی توتموشدور. تجهن شهریندن مجهد شهرینه چکیلهن اوتوموبیل یولو مرکزی آسییانین دیگر رئسپوبلیکالاری (خصوصاً قازاخیستان و اؤزبکیستان) اۆچون موهوم اهمیته مالیکدیر. باکی ایله تورکمنباشی شهرلری آراسیندا خزر دنیزینده گمی-بره ایشلییر.
تیکینتی[دَییشدیر]
تیکینتی صنایعسینه دقت آرتیریلمیشدیر. اؤلکه بوتؤولوکله تیکینتی میدانینی خاتیرلادیر. اؤلکهیه داخیل اوْلان ۲۰ میلیارد دوللار خاریجی اینوئستیسییانین ۸۳%-ی تیکینتییه یؤنلمیشدیر. تورکمنیستان ۵۰-دن چوْخ اؤلکه ایله اقتصادی علاقهلر یاراتمیشدیر.
ماراقلی فاکتلار[دَییشدیر]
- تورکمنیستان اۆچون خاراکتئریک حئیوان آتدیر. آخالتکه وادیسینده ائینیادلی آت جینسینین یئتیشدیریلمهسینین تاریخی ۴۰۰۰ ایلدهن چوخدور.
- اؤلکهده اهالینین سوسیال مدافعهسی دؤولت سیاستیدیر. ۱۹۹۳-جو ایلدهن اهالییه الکتریک انرژیسی، طبیعی گاز، خؤرک دوزو پولسوزدور. آزتمیناتلی عائلهلره مادی کؤمک ائدیلیر. طیبی خیدمتده گذشتلر وار.
- اؤلکه مطبوعاتیندا خاریجه اینفورماسییا وئرمک رسمن قاداغان اوْلونموشدور.
- یئمیش (قووون) اؤلکه اۆچون ان موهوم بوستان بیتکیسیدیر. آوقوست آیینین ۲-جی بازار گونو اؤلکهده "یئمیش گونو" کئچیریلیر. هامی یئمیش یئمهلی، بیر-بیرینه هدییه ائتمهلیدیر. بورادا یئمیشین ۲۰۰-دک نؤوو بئجریلیر
همچینین باخ[دَییشدیر]
- Human Rights by Country : REPORT OF THE SPECIAL RAPPORTEUR ON FREEDOM OF RELIGION OR BELIEF, ASMA JAHANGIR, ON HER MISSION TO TURKMENISTAN
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- Türkmenistanyň Merkezi Banky (تورکمنجه)
- Turkmen International Homepage
- The Times of Central Asia
- All about Magtymguly Pyragy
- تورکمن میلّی کیتابخاناسی
- بئییک تورکمن ادبیات آداملاری
- Turkmen ahalteke horses
- Good News for Turkmen
- تورکمنیستان خبر سایتی "آلتین عصر"
- تورکمنیستانداکی آبش سفیرلیگی
- تورکمن سوسیال سایتی – تورکمنیستان حاقیندا هر شئی
- تورکمنیستان پرزیدنتی یانیندا آلی علم و تئکنیکا شوراسی
- تورکمنیستان دؤولت گؤمروک خیدمتی
- [۱]
- [۲]
- turkmenistan-foundation.org
- turkmenistan.unfpa.org
- turkmenistan.ru
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ https://www.constituteproject.org/constitution/Turkmenistan_2008.pdf
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
ciaوارد نشدهاست
- ↑ ГocyдapcTBeHHый koMиTeT TypkMeHиcTaHa пo cTaTиcTиke : ИHфopMaция o TypkMeHиcTaHe : O TypkMeHиcTaHe Archived 7 January 2012 at the Wayback Machine. : TypkMeHиcTaH — oдHa из пяTи cTpaH ЦeHTpaлbHoй Aзии, BTopaя cpeди Hиx пo плoщaди (491,21 Tыcяч kM2), pacпoлoжeH B юro-зaпaдHoй чacTи perиoHa B зoHe пycTыHb, ceBepHee xpeбTa KoпeTдar TypkMeHo-XopacaHckoй ropHoй cиcTeMы, Meждy KacпийckиM MopeM Ha зaпaдe и pekoй AMyдapbя Ha BocToke.
- ↑ World Population Prospects: The 2017 Revision. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ Turkmenistan. International Monetary Fund. یوْخلانیلیب2 June 2016.
- ↑ 2015 Human Development Report. United Nations Development Programme (2015). یوْخلانیلیب15 December 2015.
- ↑ دئموسجوپئ Weekly : سافارموراد نیازوو: تورکمنلر تورکمنیستان اهالیسینین ۹۱%-نی تشکیل ائدیر
- قایناقلاما خطاسی اوْلان صفحهلر
- Webarchive template wayback links
- Pages using infobox country with unknown parameters
- Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- تورک خالقلاری
- تورکمنیستان
- دنیزه چیخیشی اولمایان اؤلکهلر
- ایسلام ایشبیرلیگی تشکیلاتی اؤلکهلری
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر


c: text/html

text:
غربی روم ایمپیراتورلوغو
غربی روم ایمپیراتورلوغو - ۲۸۵ جی ایلده دیوکلتیانین رفورماسیندان سوْنرا روم ایمپراتورلوغونون باتی حیصّهسینین آدی. غربی ایمپراتورلوغونین مؤوجودلوغو ۳-جو - ۵-جی عصرلری ایحاطه ائدیر. ایمپیراتورلوغو باتی و شرق حیصّه لره بؤلوندوکدن و روم باشکند خۆصوصیتسینی ایتیردیکدن سوْنرا، اوّلجه مئدیولان (مۆعاصیر میلان) سونرادان ۴۰۲ جی ایلدهن راون، ۵-جی عصردن اعتباراً تزهدن روم غربی روم ایمپراتورلوغونون باشکندینا چئوریلیر.
۳-جو عصرده دیوکلتیان روم ایمپراتورلوغوسینی ایکی حیصّه یه (هر بیری اؤزلویؤنده ایکییه پارچالانماقلا) بؤلمکلب نئجه دئیرلر تتراارخییا سیستمینی یاراتمیش اولور. عؤمرو چوخ چکمهیهن تئتراارخییا بؤیوک کونستانتینین حاکمیّتی آلتیندا ایمپیراتورلوغو بیرلشدیریلدیکدن سوْنرا لغو ائدیلیر. اما بؤیوک کونستانتینین وفاتیندان سوْنرا ایمپیراتورلوغو اوچ اوغلو آراسیندا تزهدن بؤلونور. ۳۵۰ جی ایلده ایکی قارداشین - ۲-جی کونستانتین و کونستانتین اؤلومو ایمپراتورلوغونین تزهدن ۲-جی کونستانچین حاکمیّتی آلتیندا بیرلشمهسینه سبب اولور. ایمپراتورلوغونین یئنیدن پارچالانماسی ایمپراتور ایوویانین اؤلوموندن سوْنرا ۳۶۴ جو ایله تصادف ائدیر. سئچیلمیش ایمپئراتور بیرینجی والنتینیان غربی ایمپراتورلوغونین، قارداشی ۲-جی والئنت ایسه شرقی ایمپراتورلوغونین حاکمینه چئوریلیر. بؤلونموش حاکمیّت اۆصولونا باخمایاراق رسمهن بوتؤو ساییلان ایمپیراتورلوغو ۳۹۴ جو ایلدک مؤوجودلوغونو قورویوب ساخلایا بیلمیشدیر. ۳۹۴ جو ایلده بیرینجی فودوسی ایمپراتورلوغونین باتی حیصّهسینی غصب ائدرک قیسا مدته بیرلشمیش ایمپراتورلوغونین سونونجو ایمپراتورونا چئوریلمیش اولور. ۳۹۵ جی ایلده بیرینجی فودوسینین اؤلوموندن سوْنرا اوغلانلاری هونوری غربی، آرکادی ایسه شرقی ایمپراتورلوغونین ایمپیراتورونا چئوریلیرلر. ۶۰ ایل عرضینده ایمپراتورلوغونین غربی فئودوسینین ائولادلاری طرفیندن محض راوئننادان ایداره ائدیلمیشدیر. هوننوریدن سوْنرا حاکمیّته ۳-جو والنتینیان (۴۲۳—۴۵۵) گلیر. ۵-جی عصردن باشلایاراق روم تاریخینین قارا گونلرینی یاشامیش اولور. هونلارلارین، قرمان و واندال طایفه لارینین آرامسیز هوجوملاری آلتیندا اراضیسینین بؤیوک بیر حیصّهسینی ایتیرهن دارماداغین ائدیلمیش روم تنززول ائتمهیه باشلاییر. غربی روم ایمپیراتورلوغو رسمی اولاراق ۴ سپتامبر ۴۷۶ جی ایلده قرمانلارین باشچیسی اودوآکر طرفیندن رومول آوقوستولون دئوریلمهسی ایله سوقوط ائتمیش اولور.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
`تاریخ` نتیجه لر
ینگی لیکلر [573]
- تاریخده بوگون 31 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 30 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 29 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 28 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- بوگون تاریخده قنده ی ینگیلیکلر یوز بیردی؟ 27 دسامبر
- بوگون تاریخده قنده ی ینگیلیکلر یوز بیردی؟ 26 دسامبر
- تاریخده بوگون 25 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 24 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- بوگون تاریخده قنده ی ینگیلیکلر یوز بیردی؟ 23 دسامبر
- تاریخده بوگون 22 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 21 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- بوگون تاریخده قنده ی ینگیلیکلر یوز بیردی؟ 20 دسامبر
- بوگون تاریخده قنده ی ینگیلیکلر یوز بیردی؟ 19 دسامبر
- تاریخده بوگون 18 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون17 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 16 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 15 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- تاریخده بوگون 14 دسامبر یوز بیرگن واقعه لر
- بوگون تاریخده قنده ی ینگیلیکلر یوز بیردی؟ 13 دسامبر
- بوگون تاریخده قنده ی ینگیلیکلر یوز بیردی؟ ۱۲ دسامبر
- تاریخده ایلک طیاره لردن تصویر لر
- تاریخده تورک لرنینگ قیلگن قهرمانلیک لری توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- تورکیه نینگ تاریخی چنق قلعه شهری حقیده قیسقه معلومات


text:
“اَکیز تایی”نین تورشمزهلری – 13 (سیزجه گوگل بَی دی یا خاتین؟!)
خورتدانلیغیما باخمایین. بو گونلر اوتاغیمین کونجوندن ائشیگه چیخماسام دا، گؤیلوز ایستهین کیمی سانال دونیادا گزیب، دولاشیرام. ثانیه چکمیر گوگلدن ایسته دیغیم ماتریاللاری تاپیب، اوخویورام. بیلمیرم گوگل-ین آتا- آناسی وار یا یوخ، اما هر دؤنه ایستهدیغیم ماتریالی الده ائتدییمده، « آلاه آتا- آناوا رحمت ائلهسین گوگل» دئییرم. نم ندن همیشه دیلمه « گوگل بی» دئمک گلیر. اما دیلیمی دیشلهییرم. « بلکه گوگل بیر خانیم دی»!
آخی بیزیم بو گوگل-ین حافیظهسی لاپ ائله قادین حافیظهسینه بنزهییر. هر دؤنه بیر ماتریال احتیاجیم اولاندا – آلـلاه سلامت ائلهسین- بی بی قیزیم یادیما دوشور. بیلمیرسیز نئجه حافیظهسی وار. یئتر کی سؤزدن «س» دیلیزه گلسین. «س» یین یئددی آرخاسینین آدینی، سوی آدینی، یئددی آرخاسینین آرخالارینین دا نه زامان دوغولوب، یاشاییب، نه یئییب، نه ایچیب، نه غلط دارتماقلاری، نه زامان اؤلوب، دیریلمهلرینی بئله ثانیه چکمز ایپه- ساپا دوزوب، گؤزونوزون اؤنونده جانلی- جانلی تصویرلر یارالدار. دئییرم بلکه من ده ائله آتا بیلیک دوشونجهلرینین تاثیری آلتیندا، گوگل-ین آتا- آناسینا رحمت اوخویاندا «گوگل بی» دئمهییم گلیر.
بیلیمرسیز نئجه کئفی وار بیر سؤزو یازیب، اونا گؤره یوزلرجه مقاله، ماتریال تاپیب اوخویاسان. منه ائله گلیر، چوخ اوزاق دئییل او گون کی،کاغیذ کارخانالاری تعطیل اولسون، اورمانلارین آغاجلاری اینسانلارین الیندن راحات بیر نفس چکسینلر. بئله کی گئدیر، بوندان بئله، کاغیذلاریمیز دا الکترونیکی کاغیذا چئویرلهجک. کارخانالارین ایشچیلری ایشسیز قالسالار دا، آغاجلار توی توتوب، اورمانلار شنلیک ائدهجکلر. بیر زامانلار چاخماق داشیایلا ماغارالاردا دوشونجهسینی رسم ائدن اینسان، بیر زامان دری اوستونده، و سونرا کاغیذ، ایندیسه، الکترونیکی یازیلار یازیر… اینسان دئدیغین زامانلا آیاقلاشان بیر وارلیقدی. بلکهده هردن توولا کئچیب، زامانی آرخاسیندا بوراخیر.
یاشیما- باشیما باخمایین. خورتدان اینسان اولدوغوما گؤره اینسانلیق قابلیتلری من ده اوستوندی. زامانلا بیرگه آیاقلاشا بیلیرم. – هم ده نئجه!- سحرلر یوخودان قالخان کیمی گؤزلریمی اوووشدورا- اوووشدورا، پیرتلاشیق خورتدان ساچ- باشیملا، بیرینجی ایشیم، کامپیوتر باشیندا ایلشمکدی. بیر نئچه سایت-ین یازیلارینی گؤزدن کئچیردهرم. خبرلری اوخویارام. یازیچی خورتدان اولماق ائله ده راحات دئییل، گرک کی گؤزده- قولاق دا اولسان، آلاه ائله مهمیش بیریسی اؤلر، بیریسی دیریلر، بیریسی مسنددن دوشر، بیریسی مسنده قالخار، نزولات آسمانی آزالار، اورمو دا قفیلدن بیر دنیز قورویار، اصفهان دا بیر چای، نه اولسون کی هامون لا کارون بیزیم جغرافیادان اوزاق دی! گؤردون بیردهن بیره اورمو گؤلو کیمی قوراقلیق هاواسی بیرینین باشینا ووروب، قورودو داااا… – ( دیرناق آراسی دئییم کی قوراقلیق هاواسی دا عاشیق اولماق کیمی بیر شئی دی. عشقین نزولاتی کسیلینجه، اینسان کؤکدن قوروماغا باشلایار) آنجاق دئمهلییم کی «خشکسالی« یه بیر سؤز دئمک اولماز، ائله گرک الیوی اَنگیوه دیرسکلهییب، خبرلرین اوخویوب، ایزلهیهسن. مگر طبیعته سؤز دئمک اولار! … دئمیرم بی بی قیزیمی گؤروب، «خ» دئییم؛ خشکسالینین یئددی آرخاسینین تاریخینی منه آچیقلاسین!
اینانین خورتدانلیغین آغیر ایشلریندن بیریسی خبرلره گؤز- قولاق اولماقدی. هر گون خشکسالی خبرلرین اوخودوغومدا، نم ندن قفیلدن چای گؤیلومه دوشر هله اوندا یادیما گلر کی، ال- اوزومو ده یومامیشام. آمما ایمیللریمی یوخلامادان یئریمدن قالخمارام. خورتدانلیغیما «دؤزومون اولسون» دئییرم.«باخ گؤر نزولات آسمانی نم نه قدر یوبانیر. سنین چای ایچمهیین بئش- اون دقیقه یوبانسا قان- قیامت اولماز کی!!!» نه ده اولسا، ایستر- ایستهمز بو گونلر بیر چوخوموز سانال دونیانین آداملاری اولموشوق!
92.9.25


text:
آسلان
آسلان یادا آصلان یادا شئر ،پیشیک کیمیلر حیوانلارینین بیریدیر.
آسلان(Panthera leo)[دَییشدیر]
آسلان یادا آرسلان، اووزون گؤوده لی، نیسبتن قیسا قیچلی، بؤیوک باشلی، عضله لی و گوجلو قورولوشلو، دونیانین ان بؤیوک دؤرد پیشیگیندن بیریدیر. آچیق بیر اراضی حیوانی اولان آسلان بیر زامانلار آفریقا، آوروپا و آسیادا یاشارکن، گونوموزده آفریقادا بؤیوک صحرانین گونئیینده و آز سایدا هیندیستاندا گؤرولور. آسیا توروندن اولان هیندیستانداکی بیر نئچه یوز آسلان گوجرات اوستانینین «گیر» مئشه سی میلّی پارکیندا سیخی بیر قوروما آلتیندا یاشاماقدادیر. آسلانلار قویروقلا بیرلیکده ۳متره دیر، آغیرلیغی ایسه یاخلاشیق ۲۳۰کیلویا قدردیر، دیشی لر هارداسا بونون یاریسی قدردیر. توکلری قهوه رنگی ساری دیر. ارکگین یئله سی (یالی) قهوه رنگی ساریدان قارایا قدر دئییشر. گئنیش آلینلی، گوجلو چنه لی، اووزانیب چکیلن جایناقلی دیر. قویروغونون اوجو پوسکولودور. ارکک آسلانین باشینین اطرافی اووزون و گؤزل بیر یئله ایله بزکلی دیر. چیگینلرینین اووزرینه قدر داغیلان یئله، غضبلندیگی زامان قاباریر. اسارت ده اولان آسلانلارین یئله لری وحشی آسلانلارینکیندان عومومیتله داها اووزون و گووردور. آسلانلار بیربیرلری ایله بؤلگه مولکیتی اۆچون دؤیوشر. عومومیتله بۇ اؤلومله ده سونوجلانا بیلیر. آسلانلارین جایناقلاری و دیشلری چوْخ کسکیندیر. آسلانین اؤزل کوکره مه سی آخشام چاغلاری و گون دوغمادان اؤنجه ائشیدیلر، کوکره مه یه قاریشیق اؤکسوره یه بنزر بیر سسده چیخاریر. آسلانلار دونیا اووزرینده یاشایان پیشیک توورلری ایچینده ان ایجتیماعی یاشایان تووردور. دیگر بوتون پیشیک جینس لری یالنیز یاشاماغی ترجیح ائدر کن آسلانلار بؤیوک قوروپلار اولوشتوران تک پیشیک توورودور. آسلانلار بیر یادا داها چوْخ عائیله دن اولوشان قوروپلار حالیندا یاشار. مودافیعه و اُو سیراسیندا بیرلشن آسلانلار، اُولارینی قوالار یادا پوسقویا دوشورر. اورتالاما بیر آفریقا آسلانینین سورعتی ساعاتدا ۵۵کیلومتره یه چاتا بیلیر. آنجاق بۇ سورعتینی ساده جه قیسا بیر سوره دوام ائتدیره بیلیر. بؤیوک بیر اوستالیق و کورنازلیقلا (حیله گرلیکله) باغلی یئرلره گیرمه یی باشاران آسلان، آغزیندا داشیدیغی ایری اُوو ایله بیرلیکده حاصارلاری دا راحاتجاسینا آشا بیله جک قدر گوجلو و چئویکدیر. عومومیتله اینساندان قاچینماقلا بیرلیکده، اُولانما قابیلیتینی ایتیرمیش یاشلی آسلانلار سیخ سیخ (موکرر) اینسانلارادا سالدیرارلار. آسلانلار ایکی یاشیندا جوفتلشمه یه باشلار. لاکین تام یئتکینلیگه بئش یاشیندا چاتار. ارککلرین بیردن چوْخ جوفتلری واردیر. حامیله لیک سوره سی ۱۰۵–۱۱۲ گون آراسیندا دئییشیر. دیشی بیر دوغوشوندا ۲–۵ آراسی بالا دونیایا گتیریر. یئنی دوغولان بالالار کوردور. آیریجا کورکلریده خاللی دیر. گؤزلری دوغومدان آلتی گون سونرا آچیلیر. آنا، بالالاری اوچ آیلیق کن سوتدن آچار و اونلارا اُولانما درس لری وئرمه یه باشلار. اسیر ائدیلمیش آسلانلار عومومیتله ایلده بیر دفعه، دوغادا یاشایانلارایسه ایکی ایلده بیر دوغار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- Species portrait Lion; IUCN/SSC Cat Specialist Group
- «Animal Diversity Web – Panthera leo (lion)».
- «Lion».
- Battle at Kruger: Video of a pack of lions fighting against a crocodile and buffaloes over a kill.
- Felis leo. Biodiversity Heritage Library.
- Panthera leo. Biodiversity Heritage Library.
- The state of Lions. National Geographic.
- «Lion».
- Lion Conservation Fund. Example of a fund and its projects about the research and conservation of the lion.
- Lions: africa's magnificent predators. Description article
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Wozencraft, W.C. (2005). "Panthera leo". In Wilson, D.E.; Reeder, D.M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. p. 546. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ↑ Panthera leo. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-3. International Union for Conservation of Nature (2016).
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Linn1758وارد نشدهاست
- قایناقلاما خطاسی اوْلان صفحهلر
- IUCN Red List vulnerable species
- Articles with 'species' microformats
- حئیوانلار
- Panthera
- Apex predators
- Felids of Africa
- Man-eating species
- Mammals of Sub-Saharan Africa
- National symbols of Burundi
- National symbols of Chad
- National symbols of Kenya
- National symbols of Malawi
- National symbols of Morocco
- National symbols of Sierra Leone
- National symbols of Singapore
- National symbols of South Africa
- National symbols of Sri Lanka
- National symbols of Eswatini
- National symbols of the Republic of the Congo
- National symbols of Togo
- National symbols of Tunisia
- Vulnerable animals
- Vulnerable biota of Africa
- Extant Pliocene first appearances
- Mammals described in 1758
- ویدئو کلیپلری اولان مقاله


text:
ترسییا د لا تره
ترسییا د لا تره (ایسپانجا: Torrecilla de la Torre) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و وایادولید اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۷ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۳۱ نفر و اهالی سیخلیغی ۴٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Torrecilla de la Torre»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ترسییا د لا تره گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پروفسور «توفیق حاجییئو» وفات ائتدی
آذربایجان ملی علملر آکادئمیاسینین نسیمی آدینا دیلچیلیک اینستیتوتونون دیرئکتورو آکادئمیک توفیق اسماعیل اوغلو حاجییئو بو گون گؤزلهنیلمز قضا نتیجهسینده وفات ائتمیشدیر.
آذربایجان جومهوریسینین ATV تلویزیا کانالینین یایدیغی خبر اساسیندا پروفسور توفیق حاجییئو ۲۷ نویابر ۲۰۱۵-جی ایلده سحر ساعاتلاریندا یاشادیغی ائوین حامامیندا دم گازیندان زهرلنهرک حیاتینی ایتیرمیشدیر.
توفیق حاجییئو ۱ مای ۱۹۳۶-جی ایلده جبراییل رایونونون سولطانلی کندینده آنادان اولوب. سولطانلی کند اورتا مکتبینی بیتیریب. ۱۹۵۳-جو ایلده آذربایجان دولت اونیوئرسیتهسینی فیلولوگییا فاکولتهسینه قبول اولونوب، ۱۹۵۸-جی ایلده اورانی فرقلنمه دیپلومو ایله بیتیریب و دیلچیلیک اختصاصی اوزره آسپیرانتورایا قبول ائدیلیب. ۱۹۶۲-جی ایلین مارتیندا “آذربایجان دیلینین جبراییل شیوهسی” موضوعسوندا نامزدلیک، ۱۹۶۹-جو ایلده “ییرمی عصرین اوللرینده آذربایجان ادبی دیلی” موضوعسوندا دوکتورلوق تئزلرینی مودافیعه ائدیب.
پروفسور توفیق حاجییئوین اساس اثرلری و ترجومهلریندن آشاغیداکیلارینی آد آپارماق اولار:
۱۹۷۵، ساتیرا دیلی
۱۹۷۶، آذربایجان ادبی دیلی تاریخی
۱۹۷۷، ییرمی عصرین اوللرینده آذربایجان ادبی دیلی
۱۹۷۹، یازیچی دیلی و ایدهیا-بدیعی تحلیل
۱۹۸۰، صابر: قایناقلار و سلفلر
۱۹۸۳، آذربایجان دیلی تاریخی
۱۹۸۳، «ملانصرالدین»ین دیلی و اوسلوبو
۱۹۸۷، آذربایجان ادبی دیلی تاریخی، ۲-جی حیصه
۱۹۹۰، شعریمیز، نثریمیز، ادبی دیلیمیز
۱۹۹۲، آذربایجان دیلی
۱۹۹۴، فوضولی: دیل صنعتکارلیغی
۱۹۹۷، قیپچاق چؤلونون یووشانی
۱۹۹۹، دده قورقود: دیلیمیز، دوشونجهمیز
۲۰۰۲، تورک دیللرینین مقایسهلی تاریخی گرامماتیکاسی
۲۰۰۴، آذربایجان ادبیاتی تاریخی (۶ جیلدده)
۲۰۰۵، آذربایجان دیلی. ۱۰- جی صینیف درسلیگی
۲۰۰۵، آذربایجان دیلی. ۱۱- جی صینیف درسلیگی
۲۰۰۵، میکاییل باشتونون «شان قیزی داستانی» و پوئتیکاسی
۲۰۰۵، تورکلر و دونیا: گیزلی تاریخ (روسجادان ترجومه)
۲۰۰۸، سید احمد جمالالدین ابن محنا
اونون علمی یارادیجیلیغیندا “کتاب دده قورقود”لا باغلی تدقیقاتلار مهم یئر توتور. توفیق حاجییئوین کامل ولییئوله ۱۹۷۵-جی و ۱۹۷۶-جی ایللرده آذربایجان دولت اونیوئرسیتهسینده اؤلکه سویهسینده تشکیل ائتدیکلری “دده قورقود” سمیناری آذربایجان قورقودشوناسلیغیندا بیر دیرچهلیش یاراتدی. “آذربایجان ادبی دیلی تاریخی” (۱۹۷۶) کیتابیندا “کتاب دده قورقود”داکی حادثهلرین، اوبرازلارین تاریخی، آبیدهنین دیلی، پوئتیکاسی، ائتنوگرافیک خصوصیتلری حاقیندا گئنیش تحلیل وئریب.


text:
ناغیل اوخویوردو، آستا سسله؛هاوادا اویناشان سؤزجوکلره باخاراق یوخوم توتوردو.
“… بیر دانا کئچل قاراوول قره ممّد وارایدی، داری دونیاده بیر دانا قاری ننهسی وارایدی. بیر گون، ننهسینه دئدی: آی ننه، بس منیم بو ددهم اؤلدو گئتدی، منه هئچ زاد قویمادی؟ به بو هارانین ددهسیایدی؟” قاری دئدی: “نییه قویمادی اوغول، اودو باخ، دووار دا کی توفنگ…”
بیردن گؤزوم قارالدی، بیر آن قارا کؤلگهلر باشیمین اوستون آلدی.
” – ائشیتمیرسن، آدین نهدی؟!”
بیردن اؤزومه گلیب اوتاغی سوزدوم. اوتاغین هر یئری قارا قاراوولایله دولموشدو. بیریسی شکیل، بیریسیده دؤنه دؤنه فیلیم چکیردی. باشدان آیاغا قارا گئیمیشدیلر. ایکیسی آغ یاشماق کیمیبیر زاد باغلامیشدیلار، یالنیز گؤزلری گؤرونوردو.
– “اوتورون، یئرینیزدن ترپنمهیین!” دئدیلر.
کاغیذ، قلم اللرینده، هر بیری نئچه نفرین باشی اوستونده دورموشدولار، آدلاری سوروشوب تلهسیک یازیردیلار، سونرا بیر کاغیذ وئریردیلر، – “بونو دولدور، دوز یازها!”. یئنه آدیمیسوردو، “دوزون دئها!”.
گؤزوم ساتاشدی بئلیندهکی توفنگینه. دیلیم آغزیمدا قیفیللاندی. آخی قاری ننه دئمیشدی “دووارداکی توفنگ…” چتینلیکله آدیمیدئدیم. آدیمی الیندهکی کاغیذا یازاندان سونرا بیر آیری کاغیذ الیمه وئردی، “دولدور بونو، دوز دولدورها!. اَل تلفونون وارمی؟” سوردو.
باشیمی یوخارییا تولازلادیم. آغزیمی آچماقدان قورخوردوم. اورهییم یئرینده دایانمیردی، ائشییه آتیلماسین دئیه، دیشلریمیبیرـ بیرینه سیخدیم.اؤزومو اوووندوروجو سؤزلرله ساکینلشدیریردیم: ادبله دانیشیرلار؛ احتراملا یاناشیرلار؛ قورخماغا هئچ سبب یوخ.
گؤرهسن کئچل قاراوول قرهممّد ده، قاری ننه دئیهن توفنگی بئلینه باغلامیشدی؟ گؤرهسن…؟
هندهوریمیزده گزهرک، سورغولاییب، یازیردیلار. “یازیلار قورتارانادک کیمسه یئریندن دورماسین، بیرده بئله قانونسوز یئرلره گلمهیین.!” بیریسی اوجادان دئدی.
یازیلار قورتاراندان سونرادا آیاق اوستده دورا بیلمیردیم. چتینلیکله آیاغا قالخدیم. پالتومو گئییب نؤبهیه دوردوم. دولدورولموش کاغیذی آلیب، بیر نومره وئرهرک، کئچ اوتاغا سونرا چیخ گئت، دئییردیلر.
سئوینهرک دولدوردوغوم کاغیذی وئردیم، بیر نومره ده منه وئریب، گئت اوتاغا، قال اوردا دئدیلر.
قاپیدان اوتاغا گیردیکده “نومرهنی قالدیر، ساخلا، باخ منه!”. چیک. “بویور ایلش!”
هامینی بیر ـ بیر، اللرینده نومره، شکیللرین چکیب، یولا سالیردیلار.بیلمیردیم بو قالابالیقدا کئچل قاراوول قره ممدایله قاری ننهسی نئجه اولدو.
گؤزومون اؤنونده فیلیمین پردهلری بیرـ بیر دهییشیلیردی. بو ائوین سکانسی قورتاردی سانکی، آخی بیر سس دئدی: “دور آیاغا، گئدیریک سیزه”!
وای! چاغریلمامیش قوناق. گؤرهسن ائوده بیر زاد تاپیلاجاق، بونلاردان اوتانمایاق بیردن؟
کوچه بوتؤو قار ایدی، هلهده قار یاغیردی، پرده یئنه دهییشیلمیشدی، بویالی صحنه آغ قره صحنهیه چئوریلمیشدی. بیزیم ماشین قالدی اوردا، قوناقلارین بیزیم ماشینا بنزر ماشینلاریایله گلدیک.
قوناقلار کیمیبیر یئرده اوتورمادیلار. یئتیشدیکده هر یئره باش چکدیلر. دولابلارین، سییرتمهلرین هامیسینی آچیب دیققتله باخدیلار. هئچ نهیی داغیتمادیلار، بیر نئچه شکیلی، لؤوحهنی، درگینی، قارداشیمین بو دونیادان کؤچموش اعلانینی یاتاغین اوستونه دوزوب، شکیلین چکدیلر، کیتابلاردان و چوخلو آیری وسایلدن ده.
قارداشیمین ایشینه هئچ اینانا بیلمیردیم، ایندییهدک آیاغین یاتاغیما قویمامیشدی، آمما ایندی راحاتجاسینا یاتاغیمین اوستونده اوزانیب، شکیل چکدیریردی.
چای گتیردیم، ایچمهدیلر. قوناقلارین بیری قوناق اوتاغیندا میزین یانیندا دورموشدو، او بیریسی ده، همن ایکی گؤزو ائشیکده اولانلارین بیریسی، هر یئری آختاریردی، بعضی وسایلی گتیریب ییغیردی میزین اوستونه. او دا اونلارین آدینی کؤچوروردو کاغیذا: آَل یازیلاری، بیر آز سیدی، کیتاب، ایکی دنه لپتاپ، کئیس، کامئرا مئموروسو و باشقا شئیلری بیر یئره ییغدی، سیاههنی یازیب قورتاراندان سونرا بیر چانتا ایستهدیلر. همن سیاههنی هامیمیزا امضالاداندان سونرا وسایلیمیزی چانتایا ییغیب، گؤتوردولر. “باغیشلایین، ال ـ آیاغا دولاشدیق.” دئییب، گئتدیلر.
هرهمیز بیر یاندا هویوخموش حالدا اوتوردوق.
لپتاپسیز، کئیسسیز، نه ایش گؤره بیلهجهییمیز عاغلیما سیغیشمیردی.عین حالدا ایکی سورغو دوشوندوروردو منی، گؤرهسن بو بیر پوست مودئرن اولای اولا بیلر؟ قدیم ناغیلا تزه بیر ناغیل، اؤزوده فیلیم شکلینده قاتیلمیشدی. بیرده، گؤرهسن نیگار ناغیلایله باشلادیغی حئکایهسینده کئچل قاراوول قره ممدی و ننهسینیهارایا آپاریب چاتدیرمیشدی؟
گؤرهسن کئچل قاراوول قره ممد، ددهسیندن قالان توفنگایله نئیلهدی؟ بیلمهدیم قاری نئجه اولدو….
روحانگیز پورناصح
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
هونقکو ایستادیومو
هونقکو ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Hongkou Football Stadium) شانقهای شهرینده بیر ایستادیومدور. 1999 ایلینده تاسیس اوْلونوب. شانقهای قرینلند شنهوا تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۳۳٬۰۶۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hongkou Football Stadium»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هونقکو ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوشاقلارین آغزینداکی بویوک شکر کیمی من
سهیلا قمرنیا (تارلا)
شابک : 0-346586-226-879
ناشر : گنج حضور
باجاریقلی اولماق گرکیر آلما درمک اوچون بیر الینی اته ییندن،او بیری الینی آلمادان توتاجاقسان بارماقلارینین اوجونو سیخمایاجاقسان آلمانین جانینا سونرا الینی بورخا_بورخا قوپاراجاقسان اونو، آغاجین آلتیندا اوتوروب گؤزلرینی یوموب دردیکلریندن بیرینی الینه آلیب قوخلایاجاقسان دیشله ییب اوتغوناجاقسان تورشا_ شیرین دادینیگؤزلرینی آچیب گولومسه یه جکسنسونرا اته یینی آچیب آغ_قیرمیزی بویالارینا باخاجاقسان باخارسان … باخارسان…توخونارسان… اللرین آلمایا دؤنوشر، یاناقلارین،دوداقلارین آلما اولار اوره یینده آلما چیرپینار ، بیلیرم آنلایارسان باغچانین دادینی مئیوه لرین یولونو آنلایارسان ،کؤکدن بوداغا گلمه لرینی ، گونشی تامسیندیقلارینی ،یاغیشلا اویناشدیقلارینی ، بیلرسن بیر آلما، آلما اولماق اوچون اوزون بیر یولچولوق سورور ، بونو آنلاسان هر کیمسه نی آنلایاجاقسان یاشاملاری، سانجیلاری ، ورم لری ، آجیلاری ،دالاشما _ووروشمالار، چابالاما ، گولومسه مه لری، باجیم قیزی کیچیک آی سودا کیمی دریندن گولرسن ، بیلینمز یئردن گلر گولوشلرین درینلیکلردن بارماقلارین اوجوندان یولچولوقلارینی باشلاییب سونوندا دوداقلارینا یئتیشر گولوشلری ده آنلاماق گرکیر و هر شئی بو آنلاماقلا باشلانار بارماقلارینین اوجو توخوندوغون یئرلری آنلاسا،جییه رلرین هاوانی ، گؤزلرین گؤردویونو ، ائشیتدییینی ،دویغولارینی ، بونلاری آنلاسان او آندا یاشایاجاقسان ، او آندا بیر سئودا دوشر جانینا ، ائله آلیشارسان کی بوتون دونیا ایچینده دؤیونر بیلرسن اینسانلارین آجیلارینی ، ازیلمه لرینی ، سئودالارینی ، دونیالارینی ، یولچولوقلارینین بیر آلما کیمی اولدوغونو بیلرسن .و ایندی اته یینده او آلمالار وار یا ، اونلاری چایا بوراخسان یوللاری داهادا گؤزل سورر بؤیوک چایا گئت اته یینی بوشالت ، اوزونو بوشالت ، اللرینی ، یاناقلارینی ، دوداقلارینی ، هامیسینی سویا تؤک و ایزله ، دنیز کیمی بیری توتاجاق اونلاری بیری توتسا نه اولار توتسون یا …


text:
غزنویلر
غزنویلر یا دا غزنهلیلر و یا غزنوی ایمپیراتورلوغو، غزنویلر (۹۷۵-۱۱۸۷ م.) (۳۴۴ ه.ق. - ۵۸۳ ه.ق.) تورک سولطانلیق موسلمان دولت . اورتادوغو (ایندیکی ایران و تورکیستان ) یئرینده سولطانلیق یاراتدیلار. سامانیلر مغلوب اولمادا بیرینجی شاهی آلیپ تکین تخت اوسته گئچدی.
غزنوی دؤولتی (۹۶۲ (میلادی)-۱۱۸۶ (میلادی)) - بیر تۆرک دؤولتی. غزنوی دؤولتینین اساسیٛنیٛ آلپ تکین قوْیمۇشدۇر. اوْ، سامانیلر دؤولتینین گؤرکملی سرکردسی ایدی و سامانیلرین تۆرک غۇلاملاریٛندا خیدمت ائتمیشدی (غۇلاملار تۆرک اصیللی گنج قۇللاردان تشکیل ائدیلمیش دایمی سۆواری قواردیا ایدی). آلپتکین شخصی شۆجاعتینه گؤره حربی ایانلار سیٛراسیٛنا داخیل اوْلمۇشدۇ. آلپتکین سامانیلرین حاکیمییتینی تانیٛماقلا یاناشیٛ، غزنوی دؤولتینی یاراتدیٛ. اوْنۇن اؤلۆمۆندن سوْنرا حاکیمییته سبۇتکین (977-997) گلدی و اوْ، هیندوستانا دفلرله حربی سفر ائتدی. دؤولتین باشکندیٛ غزنی شهری ایدی.
تاریخ[دَییشدیر]
سبۇتکین اؤلندن سوْنرا اوْغلۇ سولطان ماحمۇد غزنوی (998-1030) حاکیمییته گلدی. تاریخده ایلک دفه «سولطان» تیتۇلۇ ماحمۇدا وئریلمیشدیر. سامانیلر دؤولتی 999-جۇ ایلده داغیٛلدیٛ، اوْنۇن اراضیسی غزنوی و قاراخانلیٛ دؤولتلری آراسیٛندا بؤلۆشدۆرۆلدۆ. نتیجده کئچمیش سامانی توْرپاقلاریٛ اوْلان خوراسان، خارزم، سیستان و ایندیکی افقانیستان غزنوی دؤولتینه قاتیٛلدیٛ.سولطان محمود غزنوینین دؤورۆنده اراضیلر آرتدیٛ. غربی ایران غزنوی دؤولتینین ترکیبینه کئچدی. هیندوستانیٛن شیمالیٛ و شیمال غربی 1026-جیٛ ایلده ایشغال ائدیلدی. دؤولت هیندوستاندان خزره قدر اراضینی ایحاطه ائدیردی .[۱][۲][۳] ماحمۇد غزنوی 1002-1026-جیٛ ایللرده 17 دفه هیندوستانا هۆجۇم ائتمیشدی. اوْنۇن شیمال و شیمال-شرق توْرپاقلاریٛنیٛ، ینی کشمیر، پنجاب، قۇجارات ویلایتلرینی غزنوی دؤولتینه قاتمیٛش، هیندوستاندان چوْخلۇ قنیمت الد ائتمیشدی. ماحمۇد حاکیمییتینی غربی ایراندا یایماق مقصدیله 1029-جۇ ایلده ری، همدان و ایصفاهان اوستانلرینی، آز سوْنرا گۇر اوستانینی تۇتدۇ. سولطان ماحمۇدۇن حاکیمییتینین سوْن دؤورۆنده غزنوی دؤولتی هیندوستاندان خارزمه و خزر ساحیلی توْرپاقلارا قدر اراضینی ایحاطه ائدیردی.
سولطان ماحمۇدۇن داخیلی سیاستی[دَییشدیر]
غزنوی دؤولتی فئوْدال موْنارخیاسیٛ ایدی. دؤولتی سولطان ایدار ائدیردی. سولطان ماحمۇد مرکزی حاکیمییتی مؤحکملندیریردی، بۇ مقصدله مۆلکی اصیلزاد، غۇلاملاردان عیبارت حربی ایانلارا، تۆرکلردن عیبارت حربی ایانلارا آرخالانیٛردیٛ. سولطان ماحمۇدۇن اوْردۇسۇندا یۆکسک حربی اینتیزام وار ایدی. اوْردۇنۇن اساسیٛنیٛ تۆرک اصیللی غۇلاملار (قواردیا) تشکیل ائدیردی. غزنوی اوْردۇسۇندا «قازیلر» دئیلن کؤنۆللۆ دؤیۆشچۆلر ایشتیراک ائدیردی. حربی یوْللا الد ائدیلن قنیمت اوْردۇ و دؤولت ممۇرلاریٛنیٛ تمین ائتمیردی. دؤولت ایلدن-یله وئرگینی آرتیٛریٛردیٛ. کندلیلر، صنعتکارلار، تاجیرلر وار-یوْخدان چیٛخیٛردیٛ. سولطان ماحمۇد غزنیه شهرینین اینکیشافیٛنا کؤمک ائدیردی.
غزنوی دؤولتینین ضعیفلهنمهسی[دَییشدیر]
آلتینجی عصرین بیرینجی یاریٛسیٛندا سولطان مسعودۇن دؤورۆنده دؤولت ضعیفلدی. وئرگینین چوْخلۇغۇنا گؤره داخیلی چکیشملر آرتدیٛ. غزنوی دؤولتینین ترققیسی زاحیری خاراکتئر داشایکینجیردیٛ. بۇنۇن آرخاسیٛندا خالقیٛن آغیٛر گۆزارانیٛ دۇرۇردۇ. سولطان ماحمۇدۇن اوْغلۇ مسعود (1030-1041) حاکیمییته گلدی و قارداشیٛ اوْنا مۆقاویمت گؤستردی. مسعود ایانلارا آرخالاناراق قارداشیٛنیٛ ضررسیزلشدیره بیلدی. مسعود ایانلاردان آسیٛلیٛ اوْلدۇ. اؤلکده رۆشوتخوْرلۇق باش آلیٛب گئدیردی. خارزم غزنویلردن آیریٛلدیٛ. غزنویلرده داخیلی ضیدیتلر کسکینلشدی، سلجۇقلاریٛن غزنوی دؤولتینی سیٛخیٛشدیٛرماسیٛ دا گۆجلندی. بۆتۆن بۇنلار دؤولتین ضعیفلیب ایفلاس ائتمسی ایله نتیجلندی.
1040-جیٛ ایلده دندنکن دؤیۆشۆنده سلجۇقلار غزنویلره قالیب گلدیلر. بۇندان سوْنرا غزنویلر دؤولتینین ترکیبینده آنجاق افقانیستانیٛن بیر هیسسی و پنجاب قالدیٛ. خایکینجی عصرین 70-جی ایللرینده گۇرلۇ طایفالاریٛ غزنویلری شیمالی هیندوستانا سیٛخیٛشدیٛردیٛ. پاکیستانیٛن لاهور شهری باشکند اوْلدۇ. 1186-جی ایلده گۇرلۇلار لاهورۇ تۇتدۇلار، خوْسروْو ملیک اسیر آلیٛندیٛ. غزنوی دؤولتی سۆقۇط ائتدی.
ایستینادلار[دَییشدیر]
همچینین باخ[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Islamic Central Asia: an anthology of historical sources, Ed. Scott Cameron Levi and Ron Sela, (Indiana University Press, 2010), 83;The Ghaznavids were a dynasty of Turkic slave-soldiers...
- ↑ "Ghaznavid Dynasty" Encyclopædia Britannica
- ↑ Jonathan M. Bloom, Sheila Blair, The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, Oxford University Press, 2009, Vol.2, p.163, Online Edition, Turkish dominated mamluk regiments...dynasty of mamluk origin (the GHAZNAVID line) carved out an empire...


text:
گونئی آذربایجان ایستیقلالچیلار بیرلیگینین گونئی آذربایجاندا میللتیمیزه چاغیریشی
میللتیمیز اؤز، گونلوک حیاتیندا اؤلکه ده اولان سیاسی، اقتیصادی و اجتماعی بؤحرانین شیدّتلندیگینین شاهیدیدیر.
قیتلیق، باهالیلیق ، ایش سیزلیک، میللتیمیزین بئلینی سیندیرماقدادیر. حتا سیراوی وطنداشلاریمیز گونلوک یاشانتی لارینی کئچیرمکدن بئله عاجیز دوروما دوشمکده دیرلر، بوتون بونلار ۴۰ ایل ایسلام کؤینه یینه بورونموش ایرقچی ـ ایشغالچی رئژیمین محصولودور. بوآغیر اقتیصادی بؤحران یالنیز ایشغال و موستملکه ده اولان گونئی آذربایجان و دیگر غیر فارس میللتلری یوخ، حتّا فارس میللتینی ده ائتکیله مک ده دیر.
سون آیلاردا اجتماعی، سیاسی و اقتیصادی بؤحران اؤزللیکله سؤزده میلّی پولون دوشوشو، یوک ماشینی سوروجولرینین اعتصابلاری و آمریکا دؤولتینین رئژیمه قارشی تحریم و بیر سیرا حرکت لری میللتین صبرینین داشماسینا سبب اولموش.
کئچه ن هفته ایچینده باشلایان اعتیراضلار ایسه گئت ـ گئده وسعت آلماقدادیر. بو گونه کیمی اعتراضلار داها چوخ فارس بولگه لرینده باش توتموش و غیر فارس بؤلگه لر، خصوصیله گونئی آذربایجانیمیزدا معنالی اولاراق سس سیزلیگین شاهیدی اولوروق . طبیعی اولاراق بو سس سیزلیک جینایتکار رئژیمین تصدیقی معناسینا گلمیر، ترسینه آذربایجان ۱۰۰ ایلدیر کی، ایشغالچی حاکمیت لرین الی آلتیندا ان آغیر اقتیصادی، سیاسی، اجتماعی و کولتوره ل باسقی و فشار آلتیندادیر.
قهرمان خالقیمیزین تمکینلی حرکت ائتمه سی، مسئله یه دویغوسال یاناشماماسی بیزجه کئچمیشدن آلدیغی آجی تجروبه لرین نتیجه سیدیر. چونکی هر زامان مسئله یه احساساتلا یاناشدیقدا میللی ایستکلریمیز فارس حاکمیتلری نین خئیرینه قوربان وئریلمیشدیر. بونون آچیق نمونه سی شاه رئژیمی نین، خمینی رئژیمی ایله ده ییشدیریلمه سیدیر. او زامانلار عینی بوگون کیمی ایرقچی – ایشغالچی پهلوی سلاله سینه قارشی، اوز میللی منافعیمیزی نظره آلمایب، حرکت ائتدیگیمیز اوچون، حاکمیت ده ییشسه ده ایرقچی سیستمین باشقا بیر آد ایله دوام ائتمه سی، میللتیمیزین ۴۰ ایل داها ایشغال آلتیندا قالماسینا سبب اولدو.
کئچمیشدن درس آلان میللتیمیز بو دفعه کوچه و خیابانلارا چیخدیقدا داها تئهراندا رئژیم ده ییشمه سی اوچون، یاخود رئژیمین یئرینه گلمک ایسته ین تانینمیش ایرقچیلار اوچون یوخ بلکه اوز حاقلارینی الده ائتمک اوچون، موباریزه مئیدانلارینا چیخاجاقدیر. آذربایجان میللتی نین داها یولو بللی دیر. ایستکلری ده مشخص دیر. میللی شاعریمیز اعتماد دئمیشکن: بو دفعه یولوموز تئهراندان آیریلیر. مستقیل گونئی آذربایجان جمهورییتینی یاراتماق اؤز موقددراتیمیزی اؤزالیمیزه آلماق اوچوندور. طبیعی اولاراق وئریله ن شعارلاریمیز بو ایستیقامتده اولاجاقدیر. یعنی میللتیمیز سس سیز قالمییاجاقدیر، عکسینه بو دفعه داها ایناملی بوتون موباریزه اصول لارینا دایاناراق کوچه و خیابانلارا چیخاجاقدیر.
گونئی آذربایجان ایستقلالچیلار بیرلیگی میللتیمیزین ایستک و بین الملل شرط لری گؤز قاباغینا آلاراق، میللتیمیزی اؤز شعار و میللی ایستک لری ایله ایرقچی رئژیم و اونون سؤزده اپوزیسیونونا قارشی اعتراضا دعوت ائدیر، شبهه سیز گله جک بیزیم دیر. اونوتمایالیم هر یئرده و هر زاماندا حاقلاریمیزی ایستمک حاقیمیزدیر.
یاشاسین آذربایجان
رد اولسون ایرقچی-ایشغالچی رئژیم و اونون سؤزده اپوزیسیونو!
گونئی آذربایجان ایستیقلالچیلار بیرلیگی
۱۴.۰۵.۱۳۹۷


text:
ترکمن نیوز: ایاصوفیا مسجدی نینگ ایلکینجی جومغا نامازینا تورکیأنینگ جمهور باشلیغی و مونگلرچه مسلمان قاتناشدی.
۸۶ – ییلدان سونگرا ایاصوفیا مسجدینده شو گون ایلکینجی جومغا نامازینا آچیلدی و اونونگ ۴ مناراسیندا ۴ قاری آذان آیتدی.
تورکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوغان دا مسجده گلدی و جومغا نامازیندان اوُزال حمد و بقره سورهسینینگ ایلکینجی ۵ آیاسینی اوقیدی.
ساعت ۱۲-ده مسجده گلن تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی ایلدشلر تاراپیندان مأهیرلی یاغدایدا قارشی آلیندی.
ناماز اوقاماق اوچین میدانلاری دولدوران مسلمانلار أردوغان اوچین سویوپ شعار بردیلر.
تورکیأنینگ جمهورباشلیغینا، آرا قاتناشیق اداراسی نینگ باشلیغی فخرالدین آلتون یوولداشلیق اتدی.
تورکیأنینگ دیانت قوراماسی نینگ باشلیغی علی أرباش أردوغان-ی قارشیلادی و أردوُغان جومغا نامازی اۆچین ایاصوفیای کبیر مسجد شریفینه گیردی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ اوُرونباساری فواد اوکتای، تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ باشلیغی مصطفی شن توُپ، آراقاتناشیق اداراسی نینگ باشلیغی فخرالدین آلتون، ساغلیغی قوُراییش وزیری فخرالدی قوُجا و میللتچی حرکت پارتیاسی نینگ باشلیغی دؤولت باغچالی ده جومغا نامازی اۆچین ایاصوفیا مسجدینه گلدی.
جماعت، دیانت ایشلری قوراماسی نینگ باشلیغی علی أرباش بیلن دوُغا اوُقیدی، سوُنگ بوُلسا جومغا نامازی اوُقیلدی.
کؤپ سانلی داشاری یورتلی ژورنالیست دا بو دابارا اۆچین ایاصوفیا مسجدینه گلدیلر، مسلمان یورتلار و عرپ دۆنیأسیندن گلن ژورنالیستلار گؤنی افیردن ایاصوفیانی گؤرکِزیأر.
مسجدینگ ناماز اۆچین طایارلانماغی توییتردان دا #AyasofyaCamii اتیکتی بیلن حابار بریلدی. بو اتیکت دۆنیأده توییترینگ بیرینجی هشتگی بوُلدی.


text:
توت انخ آمون
توت عنخ آمون یوخسا توت آنخ آمون(*tuwt-ʕankh-yamān) یانی آمون تانرینین جانلی بیلیندیرمگی. شاهلیق ۱۳۳۳-۱۳۲۷ م.ق ۱۱-نجی میصر فرعونو ۱۸-نجی سولالهدن یوخسا یئنی شاهلاردان.
اول توت عنخ آتون آدلانیردی، آمّا دینین چؤندریب و آتون قوللوغوندان ال گؤتوروب و آمون قولو اولدو. آدی بو اساسدا آمون آدینا چؤندو.
آمون تانریچا
۹ یاشیندا آخناتونون اۆچونجو قیزینی آلدی و اسمنخکاره اؤلوموندن سونرا شاهلیغا یئتیردی. خانیمی عنخ اسن پا آمون، نفرتیتی و آخن آتون قیزی اولوردو. آتاباباسی دوزگون بللی دئییل و بیلینمزدیر. آتاسی اۆچونجو آمون هوتب یا دا آخناتوندور.
اؤلوم
۱۹ یاشیندا چوخ جاوان یاشیندا دونیادان گؤزونو یومدو و بیر اوشاغی اولمادی. اونا گؤره اونون مقبرهسی یاریمچیلق قالیب و اونو بیر آیری مقبرهده قویلادیلار. بیلینن بو مقبره اونون وزیری آیه اۆچون دوزلمیشدی. آیه توت عنخ آمون وزیری اونون اؤلوموندن سونرا تخته چیخدی. آیه آمون تانریچانی میصر اؤلکهسینده رسمی تانری ائتدی.
قایناق
- ↑ Clayton, Peter A. (2006). Chronicle of the Pharaohs: The Reign-by-Reign Record of the Rulers and Dynasties of Ancient Egypt. Thames & Hudson. p. 128. ISBN 0-500-28628-0.
- ↑ Frail boy-king Tut died from malaria, broken leg by Paul Schemm, Associated Press. 16 February 2010. Archived 27 February 2010 at the Wayback Machine.


text:
دسنا چایی
دسنا چایی (اینگیلیسجه: Desna River، فارسجا: رود دسنا، آلمانجا: Desna (Fluss)، ایتالیاجا: Desna، عربجه: ديسنا، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Desna Nehri، روسجا: ДecHa (пpиTok ДHeпpa)) روسیه اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۱۱۳۰ کیلومتر دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دسنا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Desna River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
قبله فوتبال کولوبو
قبله فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Gabala FK) بیر فوتبال کولوبودور. آذربایجان اوست فوتبال لیگی دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۴٬۵۰۰ نفرلیک قبله ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Gabala 10وارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gabala FK»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قبله فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جونی ماقالون
جونی ماقالون (اینگیلیسجه: Jonny Magallón) (دوْغوم:۲۱ نوامبر ۱۹۸۱ (۳۹ یاش) Ocotlán, Jalisco) بیر فوتبالیست. مکزیک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جونی ماقالون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- Articles using Template:Medal with Winner
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- قوادالاخارا کولوبونون اویونچولاری
- کلوب لئون کولوبونون اویونچولاری
- لانوس کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۷ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۹ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
دوشوب زلزله ای گوناهکارلر!
داغیلدی بوتون دکه، بازارلر!
دئدیم چوخ گوناه ائتمهیین باخمادیز،
جهنم یولون گئتمهیین باخمادیز،
دئدیم قورخون آللاهدن، قورخمادیز،
قالین پیس گونه ای بد افکارلر!
اذا زولزوله… زلزله وار دئدیم،
قالار تورپاق آلتدا رباخوار دئدیم،
سلملر سالار بوینوزا مار دئدیم،
یئیر هم چالار جانیزی مارلر!
سؤزه باخمادیز، اولدونوز چون دونوز،
نه او آخماق اوغلان، نه بو پخمه قیز،
ازیلدیز، بوزولدوز، دئدیز آی دونوز
دا ها کوهنه لیب بویله اخبارلر!
بلالر وئریب عاقبت ال – اله
قویوبدور اوخون چیللهیه حرمله؛
قیریب یئر دامارین دوشوب زلزله،
قالیب تورپاق آلتدا گوناهکارلر!
ییغیب توربایا پوللاری گولصنم،
آلیب بانکدان توربا – توربا سلم،
گوناهکار اولوب قوم ظالیم ظلم
و عصیان ائدیب بو جفاکارلر!
او سندیکانی قوردو ملعون صفر،
اونا تابع اولموش نئچه کارگر،
تؤکولسون اونون باشینا سربهسر
دمیرلر، دیرکلر و اشجارلر!
یاییب عالمه گونده بیر بد خبر،
ووروب «آرمان» «کاسپیان»ه ضرر،
اولوب دؤولته لاپ یئکه بیر خطر،
ییغیب باشینا یاور و یارلر!
گاه آمریکادان، گاه اوروسدان دئیر،
آچیر سینهسین گاه یاریم قول گئیر،
یولوق کتدیلر کتده پیتزا یئیر،
ترقی ائدیب جوت و جار – جارلر!
دئدی ملایا وئرمرم بیر فییت،
اونو آختاریب زلزله کت به کت،
نئجه ویران اولدو ائوین بد نییت،
چکر کئف بو گون جومله دیندارلر!
قادین کوچهده تئللرین اوینادیر،
بولور سینهسی سانکی بیر آینادیر،
دئییب- گولمهسی قلبیمی گؤینهدیر،
منه خوش گلیر ایندی بو زارلر!
گرک باش- گؤزون برکیده هر قادین،
چیخاردا یادیندان قادینلیق آدین،
گرکمز اوجالدا گؤیه فریادین،
تؤکه گر گؤزون یار و اغیارلر!
خدا امر ائدیب صاحیب زلزله
ملک یئر دامارین فقط سیلکهله!
ملک ده غضبناک و کم حوصله
قیریب یئر دامارین، دوشوب زلزله!
قیلیش- قالخانی چون گؤتوردو اله
سالیر عالمه یکسره ولوله،
قیراجاق هله خلقی سئل، زلزله
اگر ائتمهسه توبه بدکارلر!
بلالر «کمالی»نی ده قهر ائدهر
اگر منزلین مسکن مهر ائدهر،
سئل و زلزله دینسیزی سئحر ائدهر،
ائشیدسین یاتانلار و بیدارلر!
ولی عیبی یوخ، یاخشی فرصتدی ها!
بیلین قدرینی گر چه آفتدی ها!
سئل و زلزله، جنگ نعمتدی ها!
ییخیلسین، داغیلسین تولانبارلر!


text:
اللینی حاخلادی عؤمرون ایللری
عؤمور میوه سینین کالی وار هله.
یاشاماق دئدی یین عینی حیاتدی
زه هری وار هله ، بالی وار هله.
هله قارشیدادی ایللر، فصیللر
بئزیب لنگیسمده بعضا حیاتدا.
بیر کؤنول دؤیه جک دورمادان هله،
هله من عنواندا، هله من آد دا.
هله اؤتن عؤمرون گیرووندایام.
قارشیما چیخاسی خوش گونلر قالیر.
اودور گؤزلهمکدن یورولمامیشام
هله اؤتن گونلر همدمیم اولور.
بویلانیب باخیرام کئچمیشه بعضا
گؤر نه لر قالماییب، گؤر نه لر قالیب.
عؤمرون فیکیر یولو دهییشیبسه ده
عؤمرون کؤنول یولو دهییشمز اولوب.
آخی فیکیرکی وار، کؤچری قوش تک
هر ائلدن، اوبادان بیر ایستک تاپیب.
دی گل کؤنول کی وار، او یورد یئرینده
بابالار قالایان اوجاقدان قوپوب.
بئله جه عؤمر ائدیب یاشامیشام من!
نیفرتده یاشیمدان قوجایام بیر آز.
دی گل محبتده اوشاق کیمییم
نئیله ییم بونودا گیزلتمک اولماز.
ائله اونا گؤره دوشمنه دئییل،
یالانچی دوستا من چوخ آلدانمیشام.
دوشمندن آلدیغیم اوداردان دئییل
ساختا دوست سؤزوندن یارا آلمیشام.
ایندی نه دئیه سن اولوب کئچنه!؟
آخی اونودولمور او گئدیش- گلیش.
بؤیوک ایشلرده وار کئچمیشده ، آنجاق
بوگون عادی ایشدیر اؤتن عالی ایش.
اللینی حاخلادی عؤمرون ایللری.
عؤمور میوه سینین کالی وار هله.
یاشاماق دئدی یین عینی حیاتدیر،
زه هری وار هله، بالی وار هله.


text:
رحمتلیك پروفئسور جواد هیئت، هرایكی تایین آغ ساققالی دی
منیم اوزون ایلدن بری تانیدیغیم وائله ایلك تانیشلیغیم دان و آدی قان یادداشیمین شرفلی لؤوحهسینه دوشن نادیر شخصیتلردن بیری ده پروفئسور دوكتورجاواد هیئت جنابلاری ایدیر. او تكجه منیم یوخ، بوتؤو بیر میلتین غرور دویدوغو اوغولدورم ایدیر.
دوكتور جاواد هئیت ساده، تواضوع كار بیر اینسان ایدیر. او دوغولدوغو، بویا باشا چاتدیغی طبیعتین اؤزو قدر صاف و دورودور. ائله بیل كی طبیعتین تمیزلییی،لطافتی اونون معنویتینه وعملینه چؤكوب.بؤیوك له بؤیوك دور، كیچیك له كیچیك.عالیم له عالیم دیر،عادی ایله عادی.هركس له اؤز دیلینده دانیشماغی باجاریر.علمی آداملاری سئویر.بیلیك آداملارینی لیاقتینجه قیمت لندیرمه یی باجاریر. اونون اینسان و عالیم لیك عؤمرونون رنگلری، چالارلاری باخ بئله جه چوخ دور سایماقلا قوتارماز.
من بو شخصیتده، اینسانی دویغولاری ایله یاخیندان تانیش اولدوم و گؤردوم كی بو عالیمین یوكسك درجهسی یالنیز علمینده دئییل اونون عالیملییندن اؤنجه، بؤیوك بیر اینساندیر.
ایلك گؤردویوم ده سانكی بو بؤیوك اینسانین چؤهره سیندن و باخیشلاریندان سوزولَن ایشیق سئلینه غرق اولدوم و اوندا موشاهیده ائتدیییم خوصوصیتلر، سادهلیك، تواضوكارلیق، مهربانلیق، نزاكتلیق بیر سؤزله میثیل سیز معنوی زنگینلیك، حقیقتاً منی حئیران ائتمیشدیر. او عؤمور بویو آذربایجان سئوگیسی ایله یاشایان بیر اینسان اولموشدور.
آز دئییل ائله بیر اینسانلاركی حیاتلارینین معناسینی ، اینسانلارا خیدمت ائتمكده گؤرور و بو آمال اوغروندا هر جور فداكارلیق گؤستریر. بونونلادا اونلار اطرافدا كیلاردان سئچیلیر، و اؤز عمللریایله، اینسانلارین قلبینده ابدی مسكن سالیرلار.اونا گؤره اؤزومه جسارت وئره رك بو ناقیص قلمَیم له بو دَیرلی اینسانین حاققیندا قیساجا بیر یازی ایله اؤز بورجومو یئرینه گتیرم .
منجه بئله بیر نادیر شخصیتین حاققیندا یازماق چوخ بؤیوك مسئولیتدیر و بو مسئولیتی داشیماق داها چتیندیر. آمما اؤز اؤزومه دئییرم كی ائلهجه من بو اوزون آیریلیق لارین وقیسا گؤروشلرین دردینی و ایلدیریم كیمی چاخیب كئچن سئوینجی كیمی نئجه یازا بیلهرم؟
دوكتور جاواد هئیت ۱۳۰۴ ـ جو گونش ایلینده، تبریز شهرینده دونیایا گلمیشدیر. آتاسی میرزه علی هئیت دؤورنون معاریف پرور ضیالیسی، حوقوق شوناس عالیمی ، مجتهیدی و ایجتیماعی خادیمیدیر. او ایران مشروطه اینقیلابینین فعاللاریندان اولموشدور.
۱۲۸۵ ـ جی ایلده اونون باشچیلیق ائتدییی هیئت ، محمدعلی شاه طرفیندن لغو ائدیلمیش مشروطهنین یئنیدن غلبهسینده و برپاسیندا موستثنا رول اوینامیشدیر. سونرا كی دؤورلرده، میرزه علی هیئت ایرانین عدلیه قوروجولوغوندا ایشتیراك ائتمیش و مهم دؤولت وظیفهلرینده چالیشمیشدیر.
میرزه علی هیئت، تورك دونیاسی و موسلمان دؤولت لری آراسیندا ،دوستولوق، وحدت، معنوی و مدنی علاقهلر تشبّوثونون اؤنجوللریندن اولموش، بو بیرلیك ایدئآلینی سوْیداشلارینا و اؤولادلارینادا تلقین ائتمیشدیر.
۱۲۹۸ ـ جی ایلده عوثمانلیلارلا برابر یارادیلان مشهور” ایتحادی ایسلام ” جمعیتینه، ایران طرفیندن میرزه علی هئیت رهبرلیك ائدیب، همین ایلده ناخچیوانا ائرمنی تجاووزو زامانی، ایراندا كؤمهیه گلن هیئتین باشیندادا میرزه علی هیئت دوروردو.
بئله نوفوذلو هیئتلره باشچیلیق ائدهرك اوغورلو نتیجه قازاندیغی و ائلهجهده هیئت عالیمی اولدوغو اوچون اونا “ هیئت ” تخلّوصو وئریلمیش و سونرا بو تخلوصو هیئتلر نسیلینین سوْی آدینا چئوریلمیشدیر.
وطن، خالق محبتی، یورد تعّصوب كئش لییی، میرزه علی هئیتدن اؤولادلارینا خوصوصاً سئویملی اوغلو “ جاواد ” جنابلارینا قالان ان دَیرلی میراث اولموشدور. اونا گؤره دوكتور جاواد هئیت آتاسینی همیشه اؤزونون موعلّیمی، اوستادی و معنوی رهبری حئساب ائتمیش دیر.
آناسی ” معصومه سولطان فروغ ” طایفاسینین باشچیسی، تانینمیش موجتهید حاجی میرزه محمدین قیزی ایدی. آذربایجان فولكلورونون نادیر اینجهلرینی سئوه سئوه حافیظهسینده یاشادان معصومهخانیم اؤز شیرین، دوزلو، مزهلی صؤحبتلریایله هله اوشاقلیق دان بالاجا جاوادا، دیلیمیزه، ادبیاتیمیزا درین ماراق، ایستك یاراتمیشدی.
ایبتیدائی تحصیلینی تبریزده، اورتا تحصیلینیایسه تهراندا حربی مكتبده آلان جاوادهیئت جنابلاری اؤزایستعدادی، قابلیّتی، علمه، صنعته ورغونلوغو ایله اطرافداكیلاردان سئچیلیردی. او مكتبی بیرینجیلیكله قوتاراراق ۱۳۲۰ ـ جی ایلده تهران اونیوئرسیته سینین طیب فاكولتهسینه داخیل اولور. لاكین ایكی ایلدن سونرا آتاسینین مصلحتیایله توركیهیه گئدهرك، تحصیلینی ایستانبول اونیوئرسیتهسینین طیب فاكولتهسینده داوام ائتدیریر. قاینار اونیوئرسیتئت حیاتی اَن فعال طلبهلردن اولان گنج جاوادین قارشیسیندا گئنیش اوفوقلر آچیر و دونیا گؤروشونون فورمالاشماسیندا اهمیتلی رول اویناییر.
او طیب علمینین اینجهلیكلرینی منیمسهمكله یاناشی تورك خالقلارینین تاریخ وادبیاتی ایله دریندن ماراقلانیر. تورك، ایران ایسلام مدنیت و تاریخلرینی موختلیف منبع لردن، قایناقلاردان ، گئجه گوندوز یورولمادان موطالیعه ائدیر. موطالیعه ائتدیكجه ماراغی آشیب داشیر.
۱۳۲۵ ـ جی ایلده اونیوئرسیتئتی بیترَن جاواد هیئت، طیب دوكتورو اولاراق اوچ ایل مودّتینده ایستانبول اونیوئرسیتئتینین ایكینجی جراجلیق كلینیكاسیندا چالیشیر. سونرا ایختیصاصینی تكمیلشدیرمك اوچون پاریس ه گئدیر و ۱۳۳۱ ـ جی ایلده كامیل موتخصیص جراح كیمی تهرانا قاییدیر.
۱۳۳۲ ـ جیایلده ایشچیلره مخصوص هیدایت و عدلیه خسته خانالاریندا جراحلیق كلینیكالاری قوراراق اونلارا رهبرلیك ائدیر.
قارشی یا چیخان بوتون مانعلرله متانتله، ایستعدادلی جراح تئزلیكله ایراندا تجروبی جراحیتین تملینی قورور.
۱۳۳۳ ـ جو ایلده قاپالی اورَك عملیاتی ، ۱۳۳۵ ـ جیایلده ایراندا ایلك دفعه آووْرت ا قاباغی دارلیغی عملیاتی، ۱۳۴۱ ـ جیایلده آچیق اورَك عملیاتی آپاریر.
۱۳۴۸ ـ جی ایلده او داها جسارتلی آددیم آتاراق تهراندا ایلك دفعه بؤیرك كؤچورمه و عینی زاماندا حئیوانلاردا اورَك كؤچورمه عملیاتینی اوغورلا حیاتا كئچیریر.
طیب ساحهسینده اَلده ائتدییی بو یوكسك نائیلیّته گؤره پروفئسور دوكتور جاواد هیئت دؤولت طرفیندن بیردرجهلی خیدمت میدال نیشانهسینه لاییق گؤرولور.
بوتون بونلار تكجه ایراندا و یاخین شرقده دئییل ، دونیانین موختلیف اینكیشاف ائتمیش اؤلكهلرینده بئله بؤیوك عكسصدا دوغورور و دوكتور جاواد هیئتین شؤهرتینین هر طرفه یاییلماسینا سبب اولور.
۱۳۴۷ ـ جی ایلدن ۱۲ ایل داوام ائدن، طیب علمی آدلی ، ایكی آیلیق ژورنال نشر ائتدیریر. لاكین او ۱۳۵۵ ـ جی ایلده محمدرضانین شاهلیغینین ۵۰ ـ جی ایل دونومو( پهلوی حوكومتی) موناسیبتیله باغلی مقاله یازمادیغیندان ،درگیسی ساواك طرفیندن باغلانیر.
گؤركملی عالیمین (قان دامارلاریندا عمله گلن قان لاختاسی خستهلییی و موعالیجهسی) (۱۳۳۶-جی ایلده )، ایكی جیلدلیك عومومی جراح (۱۳۴۴- جو ایلده) و جراحیت درسلری (۱۳۷۶- جی ایلده) كیتابلاری طیب ساحهسینده یازیلمیش چوخ قیمتلی درسلیكلر اولموش. و اوزون ایللردیركی ایراندا طیب تحصیلی آلان طلبهلرین درس لیك كیتابینا چئویریلمیشدیر.
جراحّیه علمینین اینكیشافینداكی میثیلسیز خیدمتلرینه گؤره دوكتور جاواد هیئت ۱۳۶۲ جی ایلده پاریس بین الخالق جراحلیق آكادئمییاسینین حقیقی عوضوو سئچیلیر. و ایندیه قدر اونون یوزلرله علمی مقالهسی ، علمی چیخیشلاری دونیانین ان اعتیبارلی ژورنال لاریندا درج اولونموشدور.او طبابتین خصوصا جراحیتین ان واجیب و آكتوال پروبلئملری حاققیندا مونوقرافیالار و یوزلرله مقاله لر،آذربایجان تاریخی،ادبیاتی، دیلی، فولكلورو حاققیندا چوخ جیدی اثرلر چاپ ائتدیرمیش دیر.دونیانین بیر چوخ اؤلكه لرینده واخت آشیری كئچیرلن علمی مجلیس لرینده ایران وطنداشی كیمی آذربایجان علمینی لیاقت له تمثیل ائدیر و چوخ آیدین مسئله دی كی دوكتور جاواد هیئتین یارادیجیلیغی او قدر چوخ شاخه لی و زنگین دیر كی من اونو كیچیك بو یازی دا احاطه ائده بیلمه رم.
او طلبهلیك چاغلاریندان اینسانلارین فیزیكی ساغلاملیغی ایله برابر، معنوی ساغلاملیغی حاققیندادا آرامسیز دوشونجهلره دالان ، ایراندا حؤكم سورَن منفور شاه رژیمینین ظولمو آلتیندا اَزیلن خالقینین دردینی ، غمینی قلبینده گزدیرن جاواد هیئت آنلاییردی كی تك فیزیكی ساغلاملیغا ناییل اولماقلا هئچده خوشبخت لییی الده ائتمك مومكون دئییل. خالقا بیرینجی نؤوبه ده معنوی ساغلاملیق لازیمدیر. بؤیوك و شرفلی كئچمیشه مالیك اولان خالقینین دیلینین ،تاریخینین، ادبیاتینین یاساق اولونماسی، اؤز دیلینده مكتب ، كیتاب ،قزئت ـ ژورنالین اولماماسی و خالقین كوتلهوی صورتده ساوادسیزلیغا محكوم ائدیلمهسی جاواد هیئتین اورهیینده ساغالماز بیر یارا آچمیشدی .
او گئجه گوندوز دوشونور. خالقینی بو بلالاردان قورتارماغین حلّی یوللارینی آراییر، اورهیینده كیلری
دیله گتیرمه یه ایمكان آختاریردی. و نهایت بئله بیر ایمكان یاراندی . ایران اینقیلابی ،ظولم و ایستیبداد یواسی اولان پهلوی رژیمینی داغیتدی و شاهین شوونیست سیاستینه سوْن قویولدو.
۱۳۵۸ ـ جی ایلده دوكتور جاواد هیئت ائلینی ، اولوسونون یاریم عصردن آرتیق تاپدانمیش و قاداغان اولونموش دیلینی ، ادبیاتینی و مدنیتینی دیرچَلتمك و سوی داشلارینا اؤیرتمك اوچون عقیده دوستلارینی ، یوكسك دوشونجهلی، اردملی آذربایجانلی ضیالیلاری اطرافینا توپلایاراق اؤز شخصی وسایطی حئسابینا “ وارلیق ” درگیسینی دونیایا گتیردی.
دونیا شؤهرتلی جراح ین فیلولوگییا علمینه گلیشیده محض بو درگیدن باشلادی.
دوكتور جاواد هئیت، تأسیس چیسی، ناشیری و باش رئداكتورو اولدغو”وارلیق” درگیسی واسیطهسیله ۴ ۳ ایلدیركی آذربایجان خالقینین وارلیغی اوغروندا اونون ایجتیماعی پروبلئملرینین حلی اوغروندا ، آردیجیل چالیشیر.
اگر او بیر حكیم كیمی اؤز فعالیتینده فیزیكی آغیرلاری آرادان گؤتورمهیین، یارالاری ساغالتماغین یئنی اصول لارینی آختاریب آراییرسا، بیر توركوْلوق، ادیب و موحرّیر كیمی اؤز اثرلری ایله خالقین معنوی دردلرینی، پیسخولوژی آغیرلارینی موعالیجه ائدیر. یارالارینا ملحم قویور. اونا اؤز تاریخی كئچمیشینی آنلادیر. میللی كؤكونو تانیدیر.
دوكتور جاواد هیئت بیر بؤیوك حكیمدیر. حكیم سؤزو اوزاق كئچمیش لرده اینسانین عقلی فعالیتینین تطبیق اولدوغونو بوتون ساحه لرده حیكمت صاحیبی اولان نادیر سیمالاردان بیری آد ایدی.
بو حكیم آدینی داشییان لار آراسیندا ،اونا ان چوخ لاییق اولانلاردان، بیری دوكتور جاواد هیئت دیر.او ان یوكسك رئتینقلی حكیم اولماق لا یاناشی همده سرریشته لی فیلولوق،عالیم،حكیم،فیلوسوف،سون درجه ده فعال و یورولماز بیر اجتیماعی خادیمدیر.
یاراندیغی گوندن دوكتور جاواد هیئتین “ وارلیغی ” بوتؤو آذربایجانین معنویت و مدنیت كؤرپوسونو شرفله چیینلرینده داشییر. تؤكنمز انرژی ایله یازیب یارادان دوكتور جاواد هیئتین آنا دیلی، فولكلورو، توركولوگییا و ایسلام شوناسلیغا داییر سایسیز حئسابسیز مقاله و آراشدیرمالاری ۵ دیلده ایران، آذربایجان، توركیه، فرانسه و آمئریكا مطبوعاتلاریندا درج اولونموش دور.
دوكتور جاواد هیئت تورك خالقلارینین كئچمیشی، آذربایجان تورك دیلینین منشأیی، آذربایجان ادبیاتی، تاریخی حاققیندا سانباللی اثرلرین مولّیفیدیر.
اونون یئنی فاكتیك معلوماتلار و اورژینال علمی مولاحیظهلرله زنگین اولان ایكی جیلدلیك آذربایجان ادبیات تاریخینه بیر باخیش ـ موقایسه اللغتین ،ایكی دیلین موقایسه سی ،آذربایجان شیفاهی خالق ادبیاتی ، توركلرین تاریخ و مدنیتینه بیر باخیش و ادبیات شوناسلیق كیتابلاری ،ایران و آذربایجان اوخوجولارینین درین رغبتینی ، محبتینی قازانمیشدیر. آدی دونیانین طیب ساحهسینده ان گؤركملی خادیملری سیرادا چكیلن ۶۷ ایللیك جراحلیق فعالیتی عرضینده اون مینلرله اینسان شفا وئرن داهی اوستاد ۸۸، ارایق ژورنالینین، له ی گتیرم. گتیرم.
قلمیمیاشلی مودریك عالیم دوكتور جاواد هیئت بوگون ده بیتیب تؤكنمهین انرژی ایله چالیشیر. جراح بیچاغی ایله اینسانلارا شفا و قلمینین قودرتی ایله، اینسانلارا معنوی اویانیش یاراتماقلا حیاتینا داوام ائدیر.
اونون هله زكاسینین نورونا، اللرینین شفاسینا ائحتیاجی اولان اینسانلار گؤزلهییر.
دوكتورهیئت ایراندا توركلرین مؤوجودلوغونو ،وارلیغینین ان باریز بلگهسی اولان “ وارلیغی ” یاراتمیشدیر. مطبوعات همیشه سَسی بوغولان، حاققی تاپدانان، حوقوقو یئییلن خالقین ان گؤجلو سیلاحی اولوب.
اگر كریستیان بارنارد بیر و یا بیرنئچه نفرین اورهیینی دَییشدیریب اونلارا یئنی حیات بخش ائمیشدیسه، دوكتورهیئت ایللربوْیو دیلیندن، مدنیتیندن، تاریخیندن اوزاق سالینمیش بوتؤو بیر خالقین اورهیینه همده تكجه اورهیینی دئییل بئینینی ، یادداشینی، دوشونجهسینی ساغلاملاشدیرماق اوچون فعالیتگؤسترمیشدیر.
بو فداكار عالیم، خیرخواه اینسان، دونیادا تانینمیش قودرتلی جراح اوچون شخصی


text:
ایکینجی گؤی تورک خاقانلیغی
ایکینجی گؤی تورک خاقانلیغی - شرقی و غربی گؤیتورک خاقانلیقلارینین سقوطوندان سوْنرا گؤیتورکلر چین اسارتینه دۆشدولر. بۇ اسارت ۶۸۰-جی ایله قدر داوام ائتدی. چین اسارتی ایللرینده مۆختلیف تۆرک توْپلولوقلاری اؤز وارلیقلارینی قوْرویاراق داوام ائتدیردیلر. ۶۸۰-جی ایلده قۇتلوق ایلتریش خاقان چین اسارتیندن خلاص اوْلاراق ایکینجی گؤی تورک خاقانلیغینین اساسینی قوْیدو. ایکینجی گؤی تورک خاقانلیغی باشقا آدلا قۇتلوق خاقانلیغی اوْلاراق تانینیر.
ایلتریش خاقانین حاکمیتی (۶۸۰ - ۶۹۱)[دَییشدیر]
۶۸۰-جی ایلده آشینا سوْيوندان اوْلان قۇتلوق چینه عصیان ائدهرک ایکینجی گؤيتورک خاقانلیغینین اساسینی قوْيدو. قێسا مدت عرضینده اؤتوکنی خاقانلیغین مرکزی ائدهرک اؤلکهنی نیظاما سالدی. داها سوْنرا اوْردوسونو گۆجلندیردی، يئنی سیاست و استراتژیلرینی معينلشدیردی. بۇ سببدن ده دؤولتی توْپلايان، نیظاملايان معناسینی وئرن ایلتریش آدینی گؤتوردو. اوْنون حاکمیتی ایللرینده اۇزون مدت اسارت آلتیندا قالان تۆرک توْپلولوقلاری يئنیدن بیر بايراق آلتیندا بیرلشدی. ایلتریش خاقانین اوْردولارینین تضییقی نتیجهسینده چینه آغیر ضربهلر وۇرولدو. چینه اوْلان بیر يۆروشونده 23 شهری اله کئچیریب اوْقیانوسا قدر ایرهلیلهدیگی چین منبعلرینده قئيد اوْلونموشدور. ایلتریش خاقانین اؤلوموندن سوْنرا قارداشی قاپاغان خاقان حاکمیته کئچدی.
قاپاغان خاقانین حاکمیتی (۶۹۱ - ۷۱۶)[دَییشدیر]
قاپاغان خاقان دا قارداشی ایلتریش خاقانین سیاستینه ياخین بیر سیاست يئریتدی. قاپاغان خاقان ایلتریش خاقانین چینه اوْلان تضییقینی داها دا آرتیراراق دفعهلرله چین اۆزرینه هۆجوما کئچدی. يۆروشلرینده اۇغورلو اوْلان قاپاغان خاقان دؤولتین گۆجونو آرتیراراق تأثیر دایرهسینی گئنیشلندیردی. ایلتریش خاقان دؤوروندن باشلايان تۆرکلری يئنیدن بیر بايراق آلتیندا توْپلاماق سیاستی قاپاغان خاقانین دؤورونده تام شکیلده نتیجه وئردی. اوْنون حاکمیتی ایللرینده قێرغیزلار، تۆرکئشلر، باسمیللار دا تابع ائدیلدی. داها سوْنرا قارلوقلار و اوْغوزلارین دا تابع ائدیلمهسی ایله بۇ ایش سوْنوجلاندی.
قاپاغان خاقانین حاکمیتی ایللرینده حربی اۇغورلارلا ياناشی آپاریلان اکینچیلیک ساحهسینده آپاریلان اصلاحاتلار نتیجهسینده تۆرک توْپلولوقلارینین رفاه سویهسی يۆکسلدی. اوْنون دؤورونده حیاتا کئچیریلن توْخوم اصلاحاتی و چینین ایستیفاده ائتدیگی مئتوْدلارین ایستیفاده اوْلونماسی نتیجهسینده بۇ ساحهده جدی ایرهلیليیش الده اوْلوندو.
قاپاغان خاقانین حاکمیتده اوْلدوغو ۲۵ ایل عرضینده تۆرک توْپلولوقلاری هم اقتصادی، هم ده مدنی جهتدن اینکیشاف ائتدی. ۷۱۶۶-جی ایلده اوْنون اؤلوموندن سوْنرا يئرینه اینئل خاقان کئچسه ده، اوْ، کۆل تئگین طرفیندن اله کئچیریلهرک اؤلدورولدو.
بیلگه خاقانین حاکمیتی[دَییشدیر]
بیلگه خاقانین اصل آدی بؤگو ایدی. تاختا چێخدیقدان سوْنرا بیلگه آدینی قبول ائتدی. ایلتریش و قاپاغان خاقانین دؤورونده یاتیریلان عصیانلار بیلگه خاقانین حاکمیتینین ایلک ایللرینده یئنیدن باش قالدیردی. اوْ، بۇ عصیانلاری یاتیردی و دؤولتین نیظامینین پوْزولماسینین قارشیسینی آلدی. بۇ عصیانلار دؤورونده تابع اوْلماقدان یایینان قارلوقلار و اۇیغورلار یئنیدن تابع ائدیلدی. بۇ عصیانلاردا گؤیتورک خاقانلیغینین آرتان تضییقینی ضعیفلتمک ایستهین چینین تأثیری واردی. بۇ سببدن چینی جزالاندیرماق اۆچون توْنیوکوکون رهبرلیگیندهکی گؤیتورک اوْردوسو چینه هۆجوما کئچدی. باش وئرن دؤیوشده یۆان چئنین رهبرلیگیندهکی ۳۰۰۰۰۰ نفردن عبارت اوْلان چین اوْردوسونون مغلوب ائدیلمهسی چینه آغیر ضربه وۇردو. ۷۲۲-جی ایلدن سوْنرا اوْنلارین مقاومتینین قێریلماسینین آردیندان چینله صولح مۆناسیبتلری قۇرولدو.
بیلگه خاقانین حاکمیتی ایللرینده تۆرک توْپلولوقلاری مدنی جهتدن داها دا ایرهلیلهدیلر. بیلگه خاقان اوْتوراقلاشماغا، بۇددیزم و تاوْیزمه اوْلان ماراغیندان توْنیوکوکون مصلحتلری نتیجهسینده داشیندی.
۷۳۱-جی ایلده بیلگه خاقانین قارداشی کۆل تیگین اؤلدو. اوْنون اؤلوموندن سوْنرا چینله اوْلان مۆناسیبتلر یئنیدن پوْزولدو. ۷۳۳-جۆ ایلده باش وئرن دؤیوشده چین اوْردولاری مغلوب ائدیلدی. ۷۳۴-جۆ ایلده بیلگه خاقان بۇیروق چوْر طرفیندن زهرلندیریلدی. اؤلمزدن اوّل اوْنو و عائلهسینی جزالاندیردی.
ایکینجی گؤی تورک خاقانلیغینین ضعیفلهمهسی و سقوطو[دَییشدیر]
بیلگه خاقانین اؤلوموندن سوْنرا دؤولتده قاریشیقلیق و عصیانلار باش قالدیردی. بیلگه خاقانین اؤلوموندن گؤی تورک خاقانلیغینین داغیلماسینا قدر اوْلان ۱۱ ایل عرضینده یوْللیق خاقان، بیلگه قۇتلوق خان، اوْزمیش تئقین خان و کۇلون بَی حاکمیتده اوْلموشدو. اوْنلارین حاکمیتی ایللرینده خاقانلیقدا چین تأثیری یئنیدن آرتمیش، گؤیتورکلره تابع اوْلان باسمیللار، قارلوقلار و اۇیغورلار تابعچیلیکدن چێخمیشدی. سوْنونجو گؤیتورک خاقانی اۇیغورلارلا مۆباریزهده مغلوب اوْلدو و حبس اوْلوناراق اؤلدورولدو. اۇیغورلارین رهبری قۇتلوق بیلگه کۆل خاقان اؤتوکنده خاقان اعلان اوْلوندو. بئلهلیکله ۷۴۴-جی ایلده گؤیتورک خاقانلیغینا باشقا بیر تۆرک دؤولتی اوْلان اۇیغور خاقانلیغی طرفیندن سوْن قوْیولدو.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Göytürk xaqanlığı»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۸ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ریکاردو میون واریلا کوستا
ریکاردو میون واریلا کوستا (اینگیلیسجه: Ricardo Mion Varella Costa) (دوْغوم:۱۷ ژوئن ۱۹۸۲ (۳۹ یاش) سائو پائولو) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ریکاردو میون واریلا کوستا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- کورینتیانس کولوبونون اویونچولاری
- اوربرو کولوبونون اویونچولاری
- لقانس کولوبونون اویونچولاری
- ویرا کولوبونون اویونچولاری


text:
ایشلدن دانیشیغی:Gereon K.
سالام٬ Gereon K.. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
Maxeeder (دانیشیق) ۴ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۳ (UTC) Rostamxani (دانیشیق) ۱ دسامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۹:۴۰ (UTC).Hello. what did it? it has not any effect on paper


text:
عبدالله شائیق (سئچیلمیش اثرلری)
شعرلر, منظوم حیکایه لر و پوئمالر, حیکایه لر, تمثیل لر و پییئس لر (نمایشنامه لر)
عصر میللی اجتماعی، ادبی و مدنی فیکیر تاریخیمیزده اوزونمخسوس یئر توتان گورکم لی ادیب عبدال شایق هم ده اوشاق لرین سئویم لی یازیچی سی، شاعری ودراماتورقودور. عصرین اول لرینده ده، اورتا لریندا دا پئداقوژی اینتیباهین گورکملی خادیم لرین دن بیری کیمی فعالیت گوسترن شایقین ۴۰ ایله یاخین شرف لی معلم لیگی آذربایجاندا خالق مااریفی نین تاریخینه ایشی قلی صحیفه اول راق یازیلمیش دیر.
شاعر ایکن معلم، معلم ایکن شاعر اولن شایقین شئیرده ده، تربییه ده ده مقصدی گنجلیگین معنوی چیراغینی آلیش دیرماق ایدی. آذربایجان اوشاق شعری و نسری، دراماتورگیاسی بوتوو و موستقیل بیر کلسسیک مکتب سویه سینده محض اونون یارادیجیلیغیندا کمال چاتمیش دیر. بیزده اوشاق لر اوچون ایلک میللی صحنه اثرینی، سسئنارینی او یازمیش دیر. گنج تاماشاچی لر تئاتری میللی دراماتورق لردان ان چوخ اونون آدی ایله باغلی اولموش دور.
آ.شایقین “سئچیلمیش اثرلری”نین بو جیلدینه تانینمیش ادیبین اوشاق لر و گنج لر اوچون یازدیغی اثرلری – شئیرلری، پوئما لری، حکایه لری، تمثیل و پیئس لری داخیل ائدیلمیش دیر.
توضیحات:
- نام کتاب: عبدالله شائیق (سئچیلمیش اثرلری)
- شاعر : عبدالله شائیق
- زبان: ترکی
- فرمت فایل : پی دی اف PDF
- تعداد صفحات : 484
- حجم : 1 MB
- پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:
لینکهای کمکی:
دانلود از لینک کمکی دوم دانلود از لینک کمکی سوم


text:
ائنلم
ائنلم یوخسا عرض یئرین آنا قوُرشاغی (اوْستوا) ایله موازی و قوْشوت اوْلاراق هر نقطهدن چکیلن قوُرشاغا دئییلر. نظرده توتولان ائنلم و آنا قوُرشاقدان یئرین مرکزینه وصل اولان خطلرین آراسینداکی زاویه او ائنلمین اؤلچوسونو گؤستریر.[۱] ائنلملر یئر کورهسینین قوزئی و گونئینده یئرلشیرلر. اونلار صیفیر و ۹۰+ و ۹۰- آراسیندادیر.
بوْیلاما تای هر ائنلم درجهسی ۶۰ دقیقه و هر دقیقه ۶۰ ثانیهیه بؤلونور. یئرین دوزگون کوره اولماماسینا گؤره، هر ائنلمین یئر اوزونده کی فاصیلهلر بیر بیریندن فرقلیدیرلر. اؤرنک اۆچون بو فاصیله ۱۱۱٫۳۱۹۵ کیلومتر آنا قورشاقدا و ۱۱۱٫۱۲ کیلومتر قوطبلارا یاخین اولور.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ جعفرزاده, اسماعیل. ارک آذربایجان تورکجه سؤزلوگو (تورکجه).


text:
امام حسین علیه السلام مکه یولوندا
سمعان اوغلو عقبه دئمیشدیر : مدینه ده ن چیخیب اصلی یول ایله گئدیردیک.
اهل بیتدن بیریسی ، بیزه چاتا بیلمه سینلر دئیه ابن زوبئیر کیمی اصلی بولدان چیخیب کورا یوللا گئتمگی اماما تکلیف ائتدی.
امام جاوابیندا «یوخ» دئیه سؤزونه داوام ائتدیردی : تانری حاققی عمومی جاده دن چیخمایاجاغام تا آللاه اؤز سئودیگی کیمی بیزیم حاققیمیزدا حؤکم ائتسین.
عقبه سونرا دئمیشدیر : یولدا عبدالله بن مطیع بیزیم قارشیمیزا چیخیب امام حسیندن هارا گئتمک ایستدیگینی سوردو.
امام جاوابیندا دئدی : حال حاضیردا مکه یه گئتمک ایسته ییرم. لاکین سونرا تانریا استخاره ائده جه یم.
عبدالله بن مطیع دئدی : آللاه سنین استخاره نی خئیر ائتسین و بیزی سنه قوربان ائتسین .
مکه یه چاتدیقدا کوفه یه یاخینلاشما چونکی شوم بیر شهردیر. آتان علینی اورادا اولدوردولر. قارداشینا حؤرمتسیزلیک ائتدیلر و آزقالا اؤلدورن بیر طعنه ووردولار.
حرمه گئت ، سن عرب قومونون آغاسی سان . آللاها آند اولسون حیجاز اهلی سندن باشقاسینا باش اگمز و امت هر طرفدن سنه بیعت ائدر.
تانری حرمیندن اوزاق قالما سنه قوربان اولوم. آند اولسون آللاها سن اؤلسن بیزی قول ائده جکلر.
امام حسین علیه السلام مکه ده
امام حسین علیه السلام 60 – جی ایل 3 – شعبان جمعه گئجه سی مکه یه چاتدی .
معلوم اولدوغونا گؤره امام مدینه ده بئش گؤن عرضینده مکه یه اؤزونو یئتیرمیشدیر بو ایکی شهرین فاصله سین 500 کیلومتر اولدوغونو نظره آلساق گؤنده 100 کیلومتر یول گئتمیشدیر و بو سرعت ولیدین آداملارینین اونلارا چاتماماسینا گؤره ایمیش.
او ذیحجه نین سگگیزینه ده ک ( شعبان رمضان و ذی القعده آیلارینی ) مکه معظمه ده قالدی. مکه اهالیسی ، ها بئله حاجا و عؤمره یه گلنلر امامین گؤروشونه گلمه یه باشلادیلار. مکه اطرافیندان دا امامین گؤروشونه گلیردیلر.
زوبئیر اوغلو عبدالله کعبه ده قالیب گونونون چوخونو ناماز و طوافلا کئچیریردی. بعضا ده امامین قوللوغونا گلیردی . هر گلنده ده اماما مصلحت گؤستریردی.
امام زوبئیرین یانیندا بوتون مخلوقاتدان آغیر ایدی. چونکی او بیلیردی کی ، نقدر حسین مکه ده دیر حجاز اهلی باشقاسینا بیعت ائتمزلر. و حجاز اهلینین یانیندا او عظمتده بیر آدام یوخدور.
قایناق : کربلا ماجراسی ، روایت : ابو مخنف لوط بن یحیاداندیر ، نشر ائدن : اسلامی تبلیغات تشکیلاتی ، تدقیقاتچی : شیخ محمد هادی یوسفی ، چئویرن : شیخ عباس امامی کرکوکلو ، دیجیتال یاییمجیلیک : ائل اوبا


text:
مریلند بیلیمیوردونون اکینچیلیک و طبیعی ثروتلر کالجی
مریلند بیلیمیوردونون اکینچیلیک و طبیعی ثروتلر کالجی (اینگیلیسجه: University of Maryland College of Agriculture and Natural Resources)آمریکانین کالیج پارک، مریلند شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. مریلند بیلیمیوردونون اکینچیلیک و طبیعی ثروتلر کالجی ۱۸۵۶ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده مریلند بیلیمیوردونون اکینچیلیک و طبیعی ثروتلر کالجی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خلجی سولطانلیغی
خلجی سۇلطانلیغی (هیندجه: सलतनत ख़िलजी) ۱۲۹۰-جی ایله ۱۳۲۰-جی میلادی ایللر آراسیندا هیند یاریمآداسیندا حؤکم سۆرن موسلمان تۆرک دؤولت دیر. خلجی سۇلطانلیغی هیند یاریمآداسین مغوللارین یۆروشلریندن قوْروموشدور.
سۇلطانلیغین کؤکو[دَییشدیر]
خلجی سۇلطانلارین کؤکو اوْرتا آسیانین تۆرک ائللریندن اوْلان خلجلردن دیر. خلج تۆرکلری اۆچونجو هیجری یۆز ایللرده سیستان، هیند، کشمیر و عجم عیراقدا گؤروشورلر و بو توپراقلارین سیاسی حیاتیندا بؤیوک ایزلر بۇراخیرلار. خلجلرین یاشادیغی یئرلره گؤره اصطخری بئله یازیر: "خلجلر، تۆرکلردن بیر نوعدورلار و گئچمیشدن بو توپراغا دۆشوبلر. هیندوستان ایله سیستان اورتاسیندا اوتراق ائدیبلر. تۆرک یاشاییشیندا و گئییمیندهدیرلر و تۆرک دیلینده دانیشارلار."[۱]
خلجی معمارلیغی[دَییشدیر]
علاء الدین خلجی چاغیندا معمارلیق هیندده گلیشمهیه باشلاییب بیر یئنی معمارلیق یوْلو یاراندی. بو معمارلیق یوْلو خلجی سۇلطانلیغیندان سونرا دا دوام تاپیبدیر. قطب مجموعهسینده علائی قاپیسی، راپریده عیدگاه و دهلیده جماعت خانا مسجیدی خلجی معمارلیغیندان بو گۆنه قالان اثرلر دیرلر.
خلجی سۇلطانلار[دَییشدیر]
خلجی سۇلطانلاری سۇلطانلیق ائتمه ایللری ایله بو قراردا دیر:
- جلال الدین فیروز خلجی ۱۲۹۰-۱۲۹۶-جی میلادی ایل
- علاء الدین خلجی ۱۲۹۶-۱۳۱۶-جی میلادی ایل
- شهاب الدین عمر خان خلجی ۱۳۱۶-جی میلادی ایل
- قطب الدین مبارک خان خلجی ۱۳۱۶-۱۳۲۰-جی میلادی ایل
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ترجمه مسالک و ممالک اصطخری ص ۱۹۶


text:
#خبر: اتوْمبیل بازارێندا مطلق دۇرقۇنلۇق حاکمدیر. #تبریز اتوْمبیل سرگیلهییجیلری (نمایشگاهداران) بیرلیگینین باشقانێ، اتوْمبیل بازارێنێن عملاً قفللاندێغێنا اشاره ائدیپ دئدی: گرچک آلێجێ دا ساتێجێ دا بازارێن ثابتلیگینی گؤزلهییرلر و اؤلکهنین اقتصادی و سیاسی دۇرۇما آچێغا چێخمایێنجا معاملهی...
#خبر: مختلف قشرلرده «کلسیوْم»، «آ» و «ب۲» ویتامینلری اکسیکلیگی! یئمک بیلیملری و صنعتلری مؤسسهسینین باشقانی، اؤلکهدهکی «گیزلین آجلێق» اوْلقۇسۇنۇن آنا قایناغێنێن توْپلۇمداکی عایلهنین اۇیقۇن اوْلمایان یئمک سَبَدی اوْلدۇغۇنو بیلدیریپ دئدی:...
#خبر: انقلاب رهبرینین تاپشێرێغێ اۆزرینه، گونئی کُره شرکتلری سامسوْنگ و الجینین ائو لوازمی وارداتی قداغان ائدیلدی ایران جمهور باشقانی ابراهیم رئیسی، انقلاب رهبرینین تاپشێرێغێ اۆزرینه، گونئی کره شرکتلری سامسوْنگ و الجینین ائو لوازمی وارداتینی قداغان ائتدی. انقلاب رهبری، جمهورباشقا...
مبین جذاملی سایرۇلارێن (بیمار) تکجه دکترۇ دگیل اوْنلارین آتاسی، یوْلداشێ، شاعری و سؤزجۆسۆ ایدی. ✍#ابراهیم_ساوالان: مهرین آلتیسی دکتر محمدحسین مُبین یا همن شاعر شیمشکین ایل دؤنۆمۆدۆر و بیز بیرداها اوْ تۆکنمز خزینهنی یاد ائدیریک. اما سادهجه یاد ائدیریک، چۆنکی 62 ایل گئجهلی گۆندۆزلۆ چالیشم...
#خبر: حزبالله باش کاتبی: #ایران-ین ایلک یاناجاق داشێیان گمیسی مقصده چاتدێ و ایکی گونه کیمی لبنانێن گۆنئیینده بعلبکه یئتیشهجک. باشقا گمیلر ده ایراندان یوْلا چێخمێش و یاناجاقلارێنێ سوریه لیمانلارێندا بوْشالداجاقلار. ایران و معظم انقلاب رهبریندن لبنانا یاناجاق نقل ائتدیکلری ایچون ...
#خبر: دولته بو یانلێش یؤنلَندیرمَگی کیمین ائتدیگی بللی اولمالێدێر. تبریز بؤیۆکشهر اسلامی شوْراسێ باشقانێ: تبریزین یالنێزجا شرق طرفدن گلیشمه امکانێ واردێر، باسمنجی بخشه دؤنۆشدۆرمکله تبریزی محدۇدلاشدێرێرێق. بیز باسمنجین بخش اوْلماسێنا قارێ دَگیلیک، آنجاق تبریز حریمینین ۲۱ مین هکتارێن...
#خبر: #تبریز شهر شوراسێنێن باشقانێ، برگی: بلدیّهده آلێنان نجومی حقۇقلارا گؤره شهر شوراسێنێن دئییلهجک بیر چوْخ سؤزۆ وار. دئییلنلره گؤره بلدیّه مدیرلری، اوْنلارێ ساوۇنسۇنلار دییه پرسنله باسقی یاپیرلار. قرار دگیل لیستی آچیغا چیخارتماق ایچۇن بیریلرینی تهدید ائیلهیک. اگر آلێنان ح...
#خبر: اُستان اوچون بو قدر چوْخ سئچهنڲین اوْلماسی تاسف دوْغۇرۇر! حجت الاسلام آلهاشم: شرقی آذربایجانێن اُستاندارێ بۇ اُستانێن شأنینده اوْلمالێدێر. نهدن هر کس ألینه بیر یرپاق آلێپ دا اؤزۆنۆ اُستاندار تانێدێر؟ نهدن باکریلر، خیابانیلر، ستارخان و باقرخانلارێن یۇردۇ اولان آذربا...
#خبر: ایران گمرکی بیلدیریپ گئچن ایل ۱۵ بهمندن بو ایل ۱۹ شهریوره کیمی ۴۶ میلیون ۶۷۶ مین ۸۰۶ دوْز کوْروْنا واکسنی، ۴۹ یۆکده بو اؤلکهیه گیریپ. گمرکۇن ساغلیق باخانلێغێنا بیلدیردیگی یازاناغینا (راپور) گؤره، وارد اولان واکسنلرین یوزده هشتادی (۸۰٪)، یعنی ۳۷ میلیون ۵۲۹ مین ۵۹۶ دوْز چینین سینوفا...


text:
پوْرتال:ایران
ایران
ایران ایسلام جومهوریتی (اینگیلیسجه: Islamic Republic of Iran، فارسجا: جمهوری اسلامی ایران ) _ باتیآسیادا بیر دؤولت و اؤلکهدیر. قوزئیدن ائرمنیستان (۳۵ کیلومتر)، آذربایجان جومهوریتی (۶۱۱ کیلومتر) و تورکمنیستانلا (۹۹۲ کیلومتر)، دوغودان افقانیستان (۹۳۶ کیلومتر) و پاکیستانلا (۹۰۹ کیلومتر)، باتی دان عراق (۱۴۵۸ کیلومتر) و تورکیه (۴۹۹ کیلومتر) ایله سینیرداشدیر.
قوزئیدن خزر دنیزی ایله، گونئیدن فارس کؤرفزی و عومان دنیزی ایله ایحاطه اوْلونموشدور.
اراضیسی ۳۱ اوستانا بؤلونموشدور. اوستانلارا رهبرلیگی داخیلی ایشلر ناظیری طرفیندن تعیین ائدیلن اوستاندارلار ائدیر. اوستانلار اؤز نؤوبهلرینده شهریستانلارا (بؤلگهلره) بؤلونورلر. شهریستانلارین ترکیبینه شهرلر و دیگر اراضیلر داخیلدیرلر. شهریستانا رهبرلیک ائدن مأمورلار بعضاً تعیین اوْلونور بعضاً ده سئچیلیرلر. عالی حاکیمیت دینی لیدئره و یا ایجرا ائدیجی شورایا مخصوصدور. قانونوئریجی حاکیمیت مجلیس مخصوصدور. موعاصیر ایراندا جومهوری (پرزیدنت و پارلامئنتین سئچیلمهسی) و تئوکراتیک ایداره فورماسینین جیزگیلرینی تاپماق اولار. ۱۹۷۹-جو میلادی ایلینده و اوندان سوْنرا قبول اولونموش اساس قانون گؤره حیاتین بوتون طبقهلرینین اساسیندا ایسلام اصللری دورمالیدیر، بونا گؤره ده اؤلکهنی یالنیز دینه عاید اوْلان اینسانلار- عولمالار ایداره ائده بیلرلر. عالی دینی حاکیم (عؤمورلوک سئچیلیر) اؤلکهده غئیری-محدود حاکیمیته مالیکدیر. دینی رهبر داخیلی و خاریجی مسئلهلر اوزره ان عادیل حاکیم حساب اوْلونور. عالی دینی رهبر همچینین اوردویا رهبر تعیین ائتمه، موحاریبه و یا صولح اعلان ائتمه کیمی صلاحیتلره مالیکدیر.
سئچیلمیش مقاله
قاجارلار و یا قاجار دؤولتی یا دا قاجار ایمپیراتورلوغو — تورک سویلو بیر حؤکومت. بو حؤکومتین اساسی قاجار خاندانی طرفیندن قوْیولموشدور، بو خاندان یاخین ایکی یوز ایل ایراندا و ایرانین بعضی اطراف اؤلکهلرینده حوکومت ائلییبلر. قاجار خاندانینین کؤکو اوغوز تورکلرینین ائللریندن بیری، یانی قاجار ائلیندن دیر. قاجار ائلی ایلکین قیزیلباشلاردان ایمیش. قاجارلار آزی ۹جو عصیردن قرهباغدا، یوزغاتدا، آنادولودا یئرلَشن آیدیندا و شامدا یئرلَشن حلبده و ۱۱جی عصیردن استرآباددا و مروده یاشاییرمیشلار. قافقازدا یاشایان قاجارلارین چوخلولوغو و قدیملیگینه گؤره، داغیستان خالقی آزی ۱۳جو عصیرهجه گنجه، قرهباغ و ایروان خالقینا قاجار دئیرمیشلر. قاجارلار تاریخینین ان اؤنملی حادیثهسی آغامحمدخانین قوزانماسی و ۱۱۶۱-اینجی گونشلی ایلده شاهلیغا چاتماسی دیر.
سئچیلمیش عکس
میلی نشانلار
شوعار: استقلال. آزادی. جمهوری اسلامی
(باغیمسیزلیک، اؤزگورلوک، ایسلام جومهوریّتی)
میلی مارشی: سرود ملی ایران
میلی بایرامی: نوروز بایرامی
تاریخی نیشانلار: آسلان و گونش
سئچیلمیش شخصیت
عباس میرزا قاجار (۱۷۸۹ (میلادی) ناوا٬ ۱۸۳۳ (میلادی) مشهد) فتحعلیشاهین اوْغلو٬ قاجار خاندانینین ولیعهدی و آذربایجان والیسی.
عباس میرزا فتحعلی شاه قاجارین اوغلو، و محمدشاه قاجارین آتاسیدی، عباس میرزا نئچه ایل فتحعلی شاهین ولیعهدیدی، اما نوخوشلوق فورصت وئرمدی کی عباس میرزا شاهلیغا چاتا و سلطنته یئتیشه و عباس میرزا آتاسیندان تز دونیاسین دئییشدی.
عباس میرزا آتاسی طرفیندن کیچیک یاشدا گئنل والیلیگینه٬ داها سوْنرا دا سلطنت ناییبلیگینه چاتدی. فرانسهلیلره دایاناراق اوْردوسونو یئنیلهمگه و روسلارا قارشی چیخماغا چالیشدی. آنجاق فرانسهلیلر دوْغو سیاستلرینی دییشدیرینجه روسلارلا گۆلیستان صۆلحونو ایمضالایاراق (۱۸۱۳)٬ گۆرجیستانی بۇراخماغا مجبور قالدی. ۱۸۲۶-دا گنجهده و ۱۸۲۷-ده عابّاسآباددا مغلوب اوْلوب٬ تۆرکمانچای صۆلحو ایله (۱۸۲۸) ایروان خانلیغی و ناخچیوان خانلیغی توْرپاقلارینی دا روسیهیه بۇراخماغا مجبور قالدی.


text:
۱۹۰۸ (میلادی)
میلادی ۱۹۰۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۶ اوْکتوبر - کریت آداسی عثمانلی ایمپیراتوریسیندان آیریلاراق، یونانا بیرلشدییینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۲۸ دسامبر - سیسیلده زلزله ۷۸۰۰۰ اینسانین حیاتینا سوْن قوْيوب.
- ۲۲ سپتامبر - بولغار شاهلیغی اعلان اولونموشدور.
- ۲ دسامبر - چینده اۇشاق ایمپیراتور پۇ یی ۲ یاشیندایکن تاختا چیخدی.
- ۱۶ سپتامبر - ویلیام دورانت طرفیندن "جنرال موتورز" شیرکتی تأسیس ائدیلدی.
- ۱۴ نوْوامبر - آلبرت انیشتین کووانتوم نظریهسینی ایرهلی سۆرموشدور.
- ۱۴ آقوست - ایلک گؤزللیک یاریشماسی اینگیلترهده کئچیریلمیشدیر.
- ۱۳ ژانویه - پنسیلوانیادا یئرلشن روْدس اوْپرا ساراییندا یانغین نتیجهسینده ۱۷۱ نفر حیاتینی ایتیردی.
- ۱ اوْکتوبر - هنری فورد اوتوموبیلقاییرما صنایعسینین ان چوخ ساتیلان مودللریندن اولان «تی» مودلینین ایستحصالینا باشلادی.


text:
حرمسرا
حرمسرا یا دا حرمخانا (عربجه: حريم یا دا حرملك ، عثمانلی تورکجهسی: الحریم من أنا همایون یا دا حریم–ی هۆمایون) — لۆغتده قوْرۇنان، مۆقدّس و مؤحترم یئر معناسینی وئریر. ائو و سارایلاردا عۆمومیّتله ایچری حیاطه باخاراق بیر شکیلده پلانلاشدیریلمیش، قادینلارین باشقا کیشیلرله قارشیلاشمادان راحاتجا گۆندهلیک حیاتلارینی دوام ائتدیردیکلری یئر ایدی. بورادا یاشایان قادینلارا دا حرم دئییلیردی. ایسلامیّتین بو یئرلرله، خۆصوصیله حرمخانا قادینلاریلا هر هانسی بیر قان باغلیلیغی اوْلمایان کیشیلرین (نامحرم) داخیل اوْلماسی قاداغان ایدی.
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
تۆرک هوُوا یوُللاری تۆرک دۆنیأسینه اوچار ساپارلارینی کؤپِهلدیار
تۆرک هوُوا یوُللاری نینگ اوچارلاری 130 یوردا قاتنایار
تۆرکیه بیله کی یورتلار بیلن توریستی- تیجاری قاتناشیقلارینی یوُقارلاتماق اۆچین اوچوش سانینی یوُقارلادیار.
2020-نجی ییلدا اوروپادا اینگ کؤپ یره اوچان تۆرک هوُوا یوُللاری مای آییندا تۆرکیه بیلن بیله کی قاره لر آراسینداقی قاتناوینگ سانینی دا آرتدیریار.
130-آ قوُلای یوردا اوچار ساپاری قورایان تۆرک هوُوا یوُللاری ایلایتا دا اوُرتا آسیا، قفقاز و بالکان یورتلارینا اوچار سانینی یوُقارلاتدی.
قازاغیستان ینگ تۆرکیستان شهرینه ایلکینجی اوچار ساپاری 21-نجی مای دا باشلادی.
تۆرک هوُوا یوُللاری تۆرکیستانا ساپار قورایان ایلکینجی حالقارا هوُوا یوُلی شرکتی.
ایستامبول دان اۆرگنچ و فرغانا شهرلرینه ده ساپار باشلادان تۆرک هوُوا سوُللاری اؤزبگیستاندا 4 قوُنالغا اوچیار.
آذربایجانا ساپار سانینی یوُقارلادان بو شرکت ایستامبول- گنجه آراسیندا دا اوچار قاتنادیار.
تۆرک هوُوا یوُللاری نینگ آنتالیا و بدروم قوُنالغالاریندان دمیرقازیق مقدونیأنینگ پایتاغتی اسکوپیه شهرینه ده اوچار ساپارلاری 23-نجی مای دا باشلادی.
آمریکا و کانادا بیلن تۆرکیه آراسینداقی قاتناو دا یوُقارلادی.
3-نجی مای دا ونکوور شهرینه ساپار باشلادان تۆرک هوُوا یوُللاری کانادادا 3 قوُنالغا اوچار قاتنادیار.
آمریکادا نیویورک داقی جان اف کندی قوُنالغاسیندان سوُنگرا تۆرک هوُوا یوُلی شرکتی نیویورک ینگ لیبرتی قوُنالغاسینا دا ساپار باشلاتدی.
بو قوُنالغا هپده ده دؤرت اوچار ساپاری قاتنادان تۆرک هوُوا یوُللاری 13-نجی ژوئن دن باشلاپ هر گۆن بو قوُنالغا اوچار قاتنادار.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان میرضیایف بیلن تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، اؤزبگیستان ینگ تأزه دن سایلانان جمهورباشلیغینی قوتلادی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی تۆرکمنیستاندا ساپاردا بوُلدی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی قاسیم جومارت توُقایف ایکی گۆنلۆک ساپار بیلن تۆرکمنیستان دا بوُلدی


text:
اوشن سیتی، واشینقتون
اوشن سیتی، واشینقتون (اینگیلیسجه:Ocean City, Washington ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۰۰ نفر ایمیش و ۸٫۸۲ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۷ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و واشینقتون ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ American FactFinder. United States Census Bureau. یوْخلانیلیب2008-01-31.
- ↑ Ocean City. United States Geological Survey.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ocean City, Washington»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اوشن سیتی، واشینقتون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آدمار (فوتبالیست)
آدمار (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Adhemar (footballer)) (دوْغوم:۲۷ آوریل ۱۹۷۲ (۴۹ یاش) Tatuí) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آدمار (فوتبالیست) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- اشتوتقارت کولوبونون اویونچولاری
- کورینتیانس کولوبونون اویونچولاری
- یوکوهاما مارینوس کولوبونون اویونچولاری
- سئونقنام کولوبونون اویونچولاری


text:
۳ دسامبر
۳ دسامبر٬ قریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۳۳۷-جی (آرتیق ایللرده ۳۳۸-جی) گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی قالان ۲۸ گۆن واردیر.
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۱۵۸۶ - آمریکادان ایلک دفعه اوروپایا یئرآلما گتیرلیدی.
- ۱۸۱۸ - ایلینوی آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین ۲۱-جی اوستانی اوْلدو.
- ۱۹۴۴ - یوناندا کومونیستلرله شاهچیلار آراسیندا یونان ایچ ساواشی باشلاندی.
- ۱۹۶۷ - ایلک قلب نقلی عملینی٬ گۆنئی آفریقالی قلب جراحی دوکتور کریستین برنارد٬ کئیپ تاوندا گؤردو؛ مریض ۱۸ گۆن دیری قالا بیلدی.
- ۱۹۷۱ - پاکیستان-هیندوستان ساواشی باشلاندی.
- ۱۹۸۹ - مالتادا گؤروشن آمریکا جۆمهۇر باشقانی جورج اچ.دبیلو بوش و شوروی بیرلیگی باشقانی میخائیل قورباچوف٬ سوْیوق ساواشین بیتدیگینی رسماً اعلان ائتدیلر.
- ۱۹۹۰ - ت.ر.تنین تِلئگۆن آدلی یایینی باشلادی.


text:
«جیتیم»لر یا قیشلاقلرده غریب بچهلری، افغانستان نینگ درد کورگنلریدن سنله دی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: نیکمحمد پایدو
- منتشر شده در یکشنبه، 19 دلو 1393
افغانستان نینگ کیچیک بالهلری تورلی دردلر دن غم چیکه دی. اولرنینگ کیینگ کۉلمی اینیقسه قیشلاق لرده مکتب و باله لیک دنیاسینی تجربه قیلیش لری اۉرنیده، یاشلری نینگ بیرینچی کونلریده کۉپ یوکنی ینگیچکه اېلکه سی آرقه لی انتقال بېره دی.جیتیم تعریفی افغانستان شمال تمانیده، بای به دولت عایله لرده، ایشلاووچی کمبغل باله لرنی جیتیم دېب اته یدی. اشبو کیچیک جیتیم باله لر معمولگه کۉره اورته و اینگ بای به دولت عایله لرده تورلی اوی ایشی بیلن بیرگه قۉی، اېچکی، سیگیر وباشقه اېل حیوانلرینی دله لرگه اېلتیب باقه دی.
کیچیک جیتیم باله لر آز پول و عایله اعضالریگه محرم بۉلگنی سبب همده قیشلاقده گی بای به دولت و چارواچیلر لرگه اینگ مهم بۉلگن تورلی یمان ایشلرنی باش تارتمسدن بۉی سیندیریب تېزلیکده بجریشلری اوچون جیتیم آله دی. بونده ی بختسیز باله لر، جامعه ده گی کمبغل، آته و آنه دن کیچیک لیکده اجره لگن باله لر، فقیر دهقان لر و ایشلاووچیلر باله لری بۉلگن. تشقی تولید لرنی هجومی سبب همده بیر لقمه حلال نان قۉل گه کېلتیره دیگن کیشیلر ایشلری باغلنیب اقتصادسیز بۉلگن کمبغل و بختی قیتگن عایله لر اوشبو کیچیک باله لرینی بیرآز اۉلغه یگندن سۉنگ اویلریگه یاردم بیریش لری اوچون جیتیم بېره دی.افغانستان تومن(قیشلاق) لرنی اجتماعی و اقتصادی وضعیتیگه اعتبار قره تگنده، اوشبو اۉلکه نینگ کۉپینچه ولایات لری نینگ هرتمانلمه وضعیت لری شو شکلده بۉلشی یلغان ایمس دیر.
«جیتیم»لر بای یاکی ارباب لرینی قۉی، اېچکی، سیگیر و باشقه حیوان لریگه اوقات تیارله یدی؛ حیوانلرگه اوقات تیارلش مسؤلیتی جېتیملر بۉینیگه بوله دی؛ بازاردن اوی لری نینگ کونلیک سودا-ساتیق لرنی کېلتیره دی؛ بولاق، قودیق یاکی حوض دن ایچیملیک سوونی تیارله یدی؛ قیش پیتیده بخاری یاندیره دیگن اۉتینی چوت، اره یاکی بالته آرقه لی یاریب و کېسیب تیارله یدی؛ بای نینگ باغچه سی بۉلگن صورتده میوه سینی بازارگه اېتکیزیب ساته دی؛ بای بیچه (ارباب خانیمی) سی خانگی حیوان لردن تیارلگن سوت، قیماق، ساری یاق نی ایرته وقتلی بازار چوکیگه اېتکیزیب ساته دی. قۉی و سگیر تېزهک (فضله) لرنی مخصوص شکلده توزه تیب قوریتیش اوچون آفتابلته دی چونکی اوندن قیش پیتیده تندور، بخاری، قزان آستیگه یانیلغی اوچون فایده لنه دی؛ اوی ایچینی سیریب تازه له یدی؛ مهمان بۉلگن پیتده ایاق اوستیگه تیک توریب، خدمت قیله دی؛ بای نی دهقان لریگه ایکینچیلیک ایکیلیشی باشلنشی و حاصل لرنی ییغیب-تېریشده یاردم بیرشه دی؛ بختسیز جیتیم بای عایله سی نینگ ینگی دستیاری بۉلیب، اوینینگ هربیر ایشینی بجریشی کېره ک. یوقاریده گی اېسلب اۉتگن سانسیز ماده لر ېیتیم یاکی مزدور بچه لرنینگ کونلیک لایحه لریدن عبارت بولیب، معمولگه کۉره کته ایشلاووچیلر گه بجریشی قیین بۉله دی.
جیتیملر چاروادار و بای به دولت عایله لرگه ایشگه کیریب، حیوانلر کبی ایشتیله دی. اینگ آز خطا و اشتباه لریده بای تمانیدن توهین-تحقیر بۉلیب، حتی سبش آستیگه آله دی. ایرته ملا آذاندن آلدین خانگی حیوانلرنی اوتلتیش اوچون دله گه آلیب باره دی کون دوامیده بیر مرته ساووق نان تعطیل قیلیب، کۉپینچه توش نانینی آچ قارین بیلن اۉتکزدیره دی. قۉل ایاق لری یاریلیب، هر دائیم اوست-باشیده جنده و چیریگن کۉیلک لر کییه دی. بای به دولت کیشیلر جیتیملر نینگ یاشینی کیچیک لیگیگه قره مسدن اوشبو باله لردن قنده ی کۉپ ایش آلیشینی اۉیله یدی.
تولیق تحقیر و قرغیش اېشیتیش همده قتیلیک فشار آستیده یشش اوشبو باله لرنینگ شخصیتی و روانیگه یمان تاثیر تشله یدی. اولر کېله جکده آرزوسیز و امید سیز بۉله دی. هیتی، یخشی کونی عموماً بۉلمه گن ،هیچ قچان تیتراق لبلریده گولگو کۉرینمه گن، قلّ شکلده تهدید آستیده بۉلگن. کۉپینچه عایله لرده اوشبو باله لر یشش حق و حقوقیدن محروم بۉله دی. قیش پیتیده ساووق هوا دن، یاز پیتیده ایسیق لیکدن تکلیف تارته دی. ایریم پیتلرده بای لر یاکی اۉغیللری جنسی زوروان لیک اسلام دینیگه تۉغری و قرشی بۉلگن عمللرنی قیلیشی اېشیتیلگن. کۉچه لرده بونده ی باله لرنی آتیگه ایتمه ی عکسینچه تبغیض کۉزی بیلن قره ب جیتیم یاکی مزدور، باشقه بیر توهین بۉله دېگن سۉز بیلن آته یدی. بونده ی بد بخت باله لرنینگ اېرکین تنیشمه سی بۉلمه ی ذات یاکی جنس کبی لرگه خان یاکی بای تمانیدن تنیله دی بای به دولت عایله لرنی کۉزگه توتمسدن باشقه اقتصادی وضعیتی سهل یوقاری بۉلگن عایله لرهم جیتیم لرگه قیلگن عمللرینی عواقیبیدن قۉرقمسدن جرات بیلن اولرنینگ سبه یدی.
جیتیملرنینگ مکتب و مدرسه گه باریش حقی بۉلمگن و برچه باله لیک حق-حقوق دن محروم قالگن. ساغلام تربیه لش و اۉرگتیش؛ آسایشته یشش؛ عایله محبتی؛ جامعه یخشی روش قیلیشی؛ باشقه لر بیلن بیرسرخوانده نان یېیش؛ مناسبراق اویگه یاتیش- توریش بۉلمه گن قیسقه قیلیب ایتگنده برچه انسانلیک و باله لیک حق-حقوق لردن محروم بۉلگن بیراق برچه باله لر انسان حیثیده یوقاریده گی برچه محرومیتدن فایده لنشی کېره ک. یاتاق اۉرنی اوی تشقری سیده یاکی دهلیز ده بۉلگن، دله لرده کېتگنده دوشک لری شدیار تورپاغی و یاستیغی شدیار نینگ قاتیق کېستگی بۉله دی. ارباب و بای لری نینگ اۉرین لریگه یاتیش حقارت دېب سنله دی. ایرته وقتلی اویقودن توریب، کېچه ناوقت یاتیشگه مجبور بۉلگن. مخصوص محقرلنه دیگن ایدیش-ایاق لرگه اوقات بېریله دی. بدبخت جیتیم لر هرتور بویروققه تابع بۉلیشی کېره ک. بای نینگ بایبیچه سی، اۉغیللری و باینیکیگه تکلیف قیلگن قوناق (مهمان)لری هرتور توغری و ناتوغری، اۉرینلی و اۉرینسیز بویورق لرنی باش تارت مسدن لبیک دېب بجریشگه حرکت قیلیشی کېره ک. باش بورگن حالده بد اخلاق و ایش قیلمس جیتیم بۉلیب ایشدن بۉشته دی.
جیتیم لر ارباب لری نینگ پاده لرنی دله لرگه اوتلتگنی آلب بارگن چاغده حیوانلر ینگی پارو لرینی ارقه سیگه باغلنگن سبت لرگه تېریب، اویلرگه کېلتیرگنی کۉپ کۉریلگن. حیوانلر تېزه گی یاکی پاروسی تاپیلمه گن چاغده بیرآرقه قوریق بوته-سیته جمعلب کېلتیریشی ضرور بۉلگن. ایتیشگه کۉره پاده باقیش اوچون باریب، باشقه نیچه ایشلرنی اوشبو مدتده ایرته دن شام قرانگو سیگچه آچ قارین و سووسیزلیکده بجره دی.
جیتیملر هرکون اینگ آزی 18ساعت تورلی وظیفه لرنی بجریشی ممکن بۉلگن. ییلیک عایدی ۱۰-۷ مینگ افغانی قۉلگه کېلتیره دی. هرکون ۱۹ یاکی ۲۸ افغانینی انچه قیینلیک بیلن توشه دی. کته کان مزدور لرنی کونده ۸ ساعت ایشلب کونده لیک درآمدی ۳۰۰ افغانی بۉله دی اگرده کته مزدورلرنی کونلیک عایدیگه قیاسلسک بوتونله ی هیچ نرسه بۉلمه یدی. باله لرنینگ حقیگه اینگ کته جفا بۉلیب، یوقاری درجه لی انسانلیک استثمارلیک نی کۉرسته دی.
تخمینگه کۉره بدخشان ولایتیده ایگیرمه مینگچه باله بونده ی کوچ و قوت لریدن یوقاری ایشلر بیلن شغلنماقده فیودالیک مناسبات حاضرگچه افغانستانده ادامه تاپماقده لر.حقیقتاً افغانستان نینگ هربیر ولایتیده مینگلرچه باله لر جسملیک و روحی ضرر آستیده یشه ماقده لر. اولرنینگ افغانستان سطحیگه کۉره ۲ الی ۳ میلیون گه قدر تخمینله آله میز. اوشبو باله لر سانی جدی شکلده بوندن هم آرتماقده لر . ۲۰۱۴ ییلی دسامبر آیی نینگ ۷ سیده ایسکی کار و امور اجتماعی وزیرلیگی خانم آمنه افضلی نی خوشلشیش کونیده گی شاخلی یلغانی انسان نی حیرتگه تشله یدی:
«اۉلکه میزده ۶ میلیون کسلیک خطریگه تهدید قیله دیگن باله لر بۉلگن. جمله دن ۴ میلیونیگه کار و امور اجتماعی وزارتی باشقه جمغرمه لر آرقه لی خطرلر آلدینی آلگن.»


text:
اورهان پاموک
شابلون:Nobel اورهان پاموک (د. ایون ۱۹۵۷) مشهور تورک یازیچی، رمانلاری چوخ دیله ترجمه اوْلموش، مکافاتلار آلیب .
اورهان پاموک 12 اکتیابر 2006 تاریخینده نوبل ادبیات مکافاتینی آلدی و ترکیهنین بیرنجی نوبل مکافاتینی آلان ترک وطنداشی اولدو.
حیاتی و یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
اورهان پاموک 1952 ايلينده ايستانبول-دا دونیایا گلدی. ايشيق، شيشلی تئراککی دبیرستانلاریندا اوخودو، روبئرت کالئجی بيتيردی. ايستانبول تئکنيک اونيوئرسيته سنده باشلايان اونيوئرسيته ياشامی ايستانبول اونيوئرسيته سی ژورنالیزم اینستيتوسو ايله دوام ائتدی.
1974’ده يازماغا باشلايان پاموک، ايلک رومانی جئودت بی و اوغوللاری-ندا دوز اؤزونونکو کیمی نيشان داشی-ندا کئچن بير حياتی آنلاتدی.
بو اثر اونا ميلليت يايينلاری رومان ياريشماسی ايله اورهان کمال رومان اؤدولونو گتيردی.
تورکيه -نين ان چوخ ساتیلان، ان دارتيشمالی، دونيادا ان چوخ تانينان يازارلاريندان اوْلان اورهان پاموک ائرته سی ايل سس سيز ائو آدلی رومانينی قلمه آلدی.
وئنه ديکلی بير کؤله ايله بير عثمانلی عاليمی آراسينداکی گريليمی و دوستلوغو آنلادان بياز قالا(1985)، 1990-دان سوْنرا باشدا اينگيليس جه اولماق اوزه ره بیر چوخ ديلده ياييملاناراق پاموک-ا اۇلوسلارآراسی اونونو ساغلايان ايلک رومانی اولدو.
قارا کيتاب ايله بيرليکده اورهان پاموک-ون طرزی دارتيشيلماغا باشلادی.
ادبيات حياتينا کلاسيک يازيملا آدديم آتان پاموک، مودئرن، و پوست مودئرن طرزييله ادبيات چئوره لرينين گونده مينه اوتوردو. سئناريوسونو اؤزو يازديغی گيزلی اوز آدلی فيلم عؤمر کاوور طرفيندن فيلمه چکيلدی.
1994’ده يئنی حيات-ی، منيم آديم قيرميزی ايزله دی. بۇ کيتاب اونا يورت ديشيندان اوچ بؤيوک اؤدول داها گتيردی.
پاموک 2001-ده قار-ی قلمه آلدی.
قار 2004-ده نیویورک تایمز کیتاب آراشدیرماسی طرفيندن ايلين ان یاخشی 10 کيتابیندان بيری سئچيلدی. قار، 20050-ده فرانسه-ده، هر ايل ان ياخشی يابانجی رومانا وئريلن اؤدوله لاييق گؤرولدو.
پاموک، ادبيات حياتينی 2003 ايلينده ياييملانان ايستانبول خاطيره لر و شهر کيتابييلا سوردوردو. 2005 ايلينده ايسه آلمان يايينجيلار بيرليگی طرفيندن باريش اؤدولو آلماغا حاق قازاندی.
2005 ايلی پاموک-ون اينگيليس The Independent طرفيندن ادبيات داليندا ايلين قهرمانی سئچيلدی. و سون اولاراق 2006-دا آغ دنيز ان یاخشی يابانجی رومان اؤدولو پاموک-ون اولدو.
رومانلاری 34 ديله چئوريلن و يوز مينلرجه ساتیلان اورهان پاموک-و بعضی منتقیدلر کافکا، بورخئس، کالوينو، مارکئز کیمی يازارلارلا قارشيلاشديريرلار.
اثرلری[دَییشدیر]
قار
منیم آدیم قیرمیزی
قازاندیغی ادبیات اؤدوللری[دَییشدیر]
نوبئل-دن قاباق قازانديغی باشقا ادبيات اؤدوللری:
- ميلليت رومان ياريشماسی اؤدولو (1979-محمد اَر اوغلو ايله پايلاشدی)،
- اورهان کمال رومان اؤدولو (1983)،
- مادارالی رومان اؤدولو (1984)،
- The Independent Award for Foreign Fiction (1990)
- Prix de la Decouverte Europeenne (1991),
- Prix France Culture (1995),
- Prix du Meilleur Livre Etranger (2002),
- Premio Grinzane Cavour (2002),
- The IMPAC Dublin Award (2003)
- Ricarda-Huch-Preis (2005),
- Der Friedenspreis des Deutschen Buchhandels (2005),
Prix Medicis etranger (2005), -
Prix Mediterranee Etranger (2006). -
خارجی کئچیدلر[دَییشدیر]
بایقوش دوشرگهسی Archived 2012-10-31 at the Wayback Machine.


text:
کراچی
'کراچی' (اوردو: کراچی)، پاکیستان 'دا سیند اوستانی' نین ایداره مرکزی اولان شهر.
۲۰۱۰-جی ایلده ۱۸ میلیونا چاتان اهالیسیله اؤلکهنین ان بؤیوک، دۆنیانین ایسه ۱۱. بؤیوک شهریدیر. اؤلکهنین صنایع و تیجارت مرکزی اولان شهر، اؤلکهنین جنوبوندا، هیند اوقیانوسو ساحلینده قورولموشدور.
تاریخیدَییشدیر
۱۷.یوزییل'این اورتالاریندا هیند اوقیانوسی ساحللرینده ایندوس چایی 'نین دنیزه تؤکولدویو یئره چوْخ یاخین بیر نقطهده کیچیک بیر بالیقچی کندی قۇرولدو. ایندوس'اون آغزینین غربینده ایکی چای آراسینداکی کیچیک بیر یاریمادا عومومدونیا صحیّه تشکیلاتینینونده ایشتیراک ائدن بۇ کند دنیز ائ آچیق ایدی، چوْخ اعتیبارلی بیر بؤلگهده قورولموشدو و چؤل اون آرخاسیندا قورولموش اولدوغو اۆچون کوروناکلییدی. آیریجا دالغالارین حرکتی چایلارین آللوویال لو ییغینلارینی شرقه دوغرو سوروکلئیئرئک بیر نقطهده ییغیلمالارینی اؤنلویوردو. بوتون بۇ خصوصیتلری گؤرهن اینگیلیس لئر ۱۹. عصرین اورتالاریندا کنده بیر لیمان ائدیب، اطرافداکی برکتلی دوزنلیین اکینچیلیک محصوللارینی بۇ لیمانا ایستیقامتلندیرمیی دوشوندولر. بئلهجه کراچی قورولموش اولدو. ۱۹۴۷ 'ده پاکیستان موستقیللیینی قازانینجا، شهر باشکند اولدو. هیندوستان 'دان گلن موسلمان ایممیقرانتلار بورا یئرلشدیریلدی. بئلهجه، شهر ایقتیصادی و دئموقرافیک معنادا بؤیوک بیر چئوریلمه یاشادی.
اینگیلیسلر، قوروچونون حربی اهمیتینی و ایندوس حؤوزه سی ندان الده ائدیلهن محصوللارین ایخراجیندا اهمیتلی بیر لیمان اولدوغونو فرق ائتدیلر. آردیندان لیمانینی بالیقچیلیق اۆچون اینکیشاف ائتدیردیلر. بئلهجه، یئنی ایش یئرلری آچیلدی و اهالی سۆرعتلی بیر شکیلده آرتماغا باشلادی. کراچی بؤیوک بیر شهر حالینا گلدی.
۱۸۶۴ده، کراچی ایله لندن آراسیندا ایلک تلقراف پیغامی یوللاندی. ۱۸۷۸ 'ده، کراچی دیگر اینگیلیس موستملکهسی آلتیندا هیند شهرلریله قاتار یولو باغلاندی. ۱۹۱۴ ده، کراچی بوتون بریتانیا ایمپیراتورلوغو' نون ان بؤیوک تاخیل اۆرتیم (تولید) ائدن لیمانی حالینا گلدی. ۱۹۲۴ 'ده، بیر آرودروم اینشا ائدیلدی و بئلهلیکله هیندوستان تمل گیریش قاپیسی اولدو.
کراچی، هله اؤلکهنین ان اهمیتلی ایقتیصادیات و صنایع مرکزیدیر. پاکیستانین خاریجی و اورتا آسیا اؤلکلریله ائتدیی تیجارتی ایداره ائدر. پاکیستانین گسیه 'سینین بؤیوک بیر میقدارینی و اوفیس ایشچیسینی الینده ساخلایار. قوروچونون اهالیسی بؤیومهیه داوام ائدیر. پاکیستاندا سون زامانلاردا یاشانان ایقتیصادی بؤیومه، قوروچودا یاشانان ایقتیصادی دیریلمهنین نتیجهسیدیر.
اهالیدَییشدیر
کراچی اؤلکهنین اهالی باخیمیندان ان بؤیوک شهریدیر. قورولدوغو واختدان بری اهالیسی داواملی و حدیندن آرتیق درجهده آرتمیشدیر.
بویوک شهرلریدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Sarina Singh 2008, p. 164.
- ↑ Ghosh, Palash (22 August 2013). "Karachi, Pakistan: Troubled, Violent Metropolis Was Once Called 'Paris Of The East'". International Business Times. Retrieved 8 January 2017. CS1 maint: discouraged parameter (link)
- ↑ Hunt Janin & Scott A. Mandia 2012, p. 98.
- ↑ Sind Muslim College 1965.
- ↑ District in Karachi. Karachi Metropolitan Corporation. یوْخلانیلیب6 May 2014.
- ↑ Government. Karachi Metropolitan Corporation. یوْخلانیلیب6 May 2014.
- ↑ Geography & Demography. City District Government of Karachi. یوْخلانیلیب22 August 2010.[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ↑ Ten major cities' population up by 74pc.
- ↑ PROVISIONAL SUMMARY RESULTS OF 6TH POPULATION AND HOUSING CENSUS-2017. Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ SOCIAL DEVELOPMENT IN PAKISTAN ANNUAL REVIEW 2014–15. SOCIAL POLICY AND DEVELOPMENT CENTRE (2016). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2020-04-05. یوْخلانیلیب26 March 2017.
- ↑ شابلون:Web kaynağı


text:
هر گون تخمیناً ۵۲ نفره "اچآیوی" بولاشیر
سون زامانلاردا هر ۵ اچآیوی اولقوسوندان بیری ۱۵-۲۴ یاش آراسی گنجلرده گؤرولور
باتی آفریقا اؤلکهسی غنادا هر گون تخمیناً ۵۲ نفره "اینسان باغیشیقلیق چاتیشمازلیغی ویروسو (اچآیوی)" بولاشدیغی آچیقلاندی.
غنا ایدز (قازانیلمیش باغیشیقلیق یئترسیزلیگی سندرومو) کمیسون مودورو دکتر کایرمه آتاهنه، وئردیگی آچیقلامادا، اؤلکهده هر گون ۵۲ نفرین داها اچآیوی آلدیغینی بیلدیررک، گئچهن ایل اؤلکهده ۳۴۶ مین ۱۲۰ نفرین اچآیوی تستینین مثبت چیخدیغینی سؤیلهدی.
غنادا بیر چوخپ اینسانین اچآیوی/ایدز تستی وئرمکدن قورخدوغونو دیله گتیرهن آتاهنه، بو سببله اؤلکهده ۱۴۲ میندن چوخ اینسانین ایسه ویروسو داشیدیغینی بیلمهدیگینی ایفاده ائتدی.
آتاهنه، سون زامانلاردا هر ۵ اچآیوی اولقوسوندان بیرینین عمومیتله ۱۵-۲۴ یاش آراسی گنجلر اولدوغونون وورغولایاراق،
"بو وضعیته آتا-آنالارین، اوشاقلارینا بو یاشدا نهلر ائدهجگی قونوسوندا یاخشی درس وئرمهسی لازیمدیر" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
سئل، ۳ جان آلدی
سئلده ۳ نفرین حیاتینی ایتیردیگی آچیقلانارکن، قاپالی قالان چوخ ساییدا اینسان قورتاریلدی
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۲۴ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۱۱۵ میلیون ۲۵۵ مین ۷۱۲ اولدو
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۲۱ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۱۱۴ میلیون ۸۰۷ مین ۷۷۴ اولدو


text:
میلتلر آراسی آتوم انرژیسی آژانسی
میلّتلر آراسی آتوم انرژیسی آژانسی (اینگیلیسجه: International Atomic Energy Agency, IAEA) بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینان موستقیل اولان بیر قورومدور.[۱] ۱۹۵۷-جی ایلده قورولان بو آژانسین هدفی آتوم انرژیسی تکنولوژیسینین باریش یولویلا ایستیفادهسی و پلانلاشدیرماسی دیر. بو آژانسین ایندیکی یئری اوتریشده ویئن شهریده.
ایدارهچیلریدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Statute of the IAEA. IAEA. یوْخلانیلیب۱۶ نوْوامبر ۲۰۱۳.
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«International Atomic Energy Agency»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۰۷ جولای ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).