text:
دئدی:«بو گون بتر اینتحار حال- هاواسیندایام»
ایستهدیم ندنینی سوروشوم امما اؤز- اؤزومه دئدیم:« شافتالی تاباغی اولوب گیرمه اورتالیغا». عاغیللی باشلی اینساندی. سن نئچهدن بیرسن کی اونون حال- هاواسین پوزاسان! بونونلا بئله اورهییم دؤزمهدی. نه ده اولسا، منی اؤزونه همزاد سانیر. آغزیمی آچدیم ندنینی سوروشوم، دی گل کی سوروشا بیلیم! سویوق دَیمهدن دولایی، قورو اؤسگورک امان وئرمهدی. دالبادال اؤسگوردوم. کؤکسوم آجیشماغا باشلادی. خورتدانلارا گؤره سؤز- سورغو قیزیل کیمیدی. سوالی یئرینده سوروشماسان، بیر گوموش قیرانلیق بئله فایداسی یوخدور. اونا گؤره آغزیمی یوموب، نم نمنه کیمی اوزونه باخدیم، سوروشمادیم. اما اؤز یانیمدا، اوزون- اوزون دوشوندوم. دوشونجهم اونونلا تانیشدیغیمیز گونلریمه اوزاندی. اصلینده اونونلا تانیشماق ساده بیر تانیشلیق دئییلدی. اؤزوم کیمیایدی. اکیز تاییم کیمی، همزاد کیمی بیر وارلیقایدی. نه زامان، هاردا اونونلا تانیش اولدوغومو بئله اونودموشام. ایندی یالنیز وارلیغینی دویوب، حیس ائدیردیم. بیر آن اونون یوخلوغونو دوشوندوم. سیزی بیلیمرم. من خورتدانلار جرگهسینه قاریشاندان، سئویب، سئومهمهیی اؤلوم آدلی بیر اولایلا اؤلچهرم. قوللاریمی دیرسکلهیب، اونونلا اوز- اوزه، گؤز- گؤزه ایلهشیب، اؤلومونو دوشوندوم. یوخلوغوندا کیملر آغلایاجاق، کیملر گولهجک، کیملر اوزولهجک، کیملر اونو اؤزلهیهجک… آغلاماغیم توتدو. آمما بو قورو- قره اؤسگورک کؤکسومدن، دؤشومدن ال چکمهدی، گئنه دالبادال اؤسگوردوم، ائله کی آزجا قالدی نفسیم کسیلسین. بیر آن هاوانین شاختا- سازاغی یادیما دوشدو. اؤز- اؤزومه دئدیم بیزیم بو همزاد دا واخت تاپیب اینتحار ائتمهیه. آخی یای- یازین او گؤزل هاواسین قویوب، قیشین شاختاسیندا اؤلومون ضرردن باشقا کیمه خئیری وار. اؤز آرامیزدا دانیشیریق؛ بو گونلر کارمند طبقهسی، داها «قوی اؤلوم، یاخام قورتولسون» سؤزونو ده، دئیه بیلیمر. وور چاتلاسین، سونوندا اؤلونون یاخین آداملاری عُمر بیمهسینین پولونو آلاجاقلار. بو باهالیق گونلرینده، بیمه پولو، مزارین یئر قیمتینی بئله دولدورماز. اؤز یانیمدا اونون قد- قوارهسینه باخییب، مزار یئرینین قیمتینی تخمین ووردوم. من دئمیرم اؤزونوز حساب کیتاب اهلی سیز. ۱۶۶ سانت بویو،- هله اؤلونون باش- آیاغیندان ایکی سانت آرتیردیم، لاپ بئله فبیره قابلانسین- ۵۰ سانت ائنی اولان مزارین مئتری ایکی میلیوندان باهایا باشا گلیر. یعنی، وادی رحمت مزارلاری، رشدیه، ولیعصر خیابانینین ائولرینین بیر مئتیریندن باهایا دوشور. هله قویاق کی کفن موفته اولسون. قبیر داشی، یئددی گون شام- ناهارا قوناقلانانلار، چایی، قندی، خورماسی، اؤلو ترهیی…
خرج- مخاریج بیر یانا قالسین، بیر خیرخواه آللاه بندهسی تاپیلیب، قوللارین چیرمالاییب، خرج- مخاریجی یئر بَه یئر ائدهر؛ هامیسیندان چتینی هاوانین شاختا- بورانیدی. کیم بو شاختادا دوروب وادی رحمت-ه گئدیب، بیر ساعات قبیر باشیندا دوروب، بیر فاتحه اوخویوب، اوچ خورما یئیهجک، دئیه، دوشوندوم. دوغروسو بو دوشونجهلر کؤورک اورهییمی داهادا آرتیق کؤورلتدی. اوزونتولو- اوزونتولو اونا باخیب دئدیم:«سن ائله دوغوردان اؤلومو شوخلوق توتورسان! بو شاختا- بوراندا قبیر اوسته گلنلری ده بیر دوشون! اینسان هر فصیلده انتحار هاواسیایلا هاوالانماز کی!!! اؤلمهیین ده بیر فصلی وار آخی…»
۹۲.۱۰.۱۸


c: text/html

text:
تورکییهدن اعتراض نوتو
خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووشاوغلو قونونو ایسلند خاریجی ایشلر باخانی ایله گؤروشهجک
تورکییهدن، میلی فوتبال تیمینین اوغرادیغی اولومسوز داورانیش سببیله ایسلنده اعتراض نوتو ...
ایسلنده چاتان تورک میلی فوتبال تیمیمیزه، کفلاویک هاوا لیمانیندا پاسپورت کنترلو سیراسیندا چیخاریلان چتینلیک سببیله تورکییه، ایسلنده دورومو قینایان اعتراض نوتو وئریر.
ایسلند ایله قارشیلیقلی دیپلوماتیک نمایندهلیک اولمادیغیندان، اعتراض نوتونون نروژین اوسلو بؤیوک ائلچیلیگی آراچیلیغی ایله وئریلهجک.
بونونلا یاناشی، خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووشاوغلو قونونو ایسلند خاریجی ایشلر باخانی ایله گؤروشهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهور باشقانی اردوغانلا پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
جمهور باشقانی اردوغان ایله ولادیمیر پوتین اوکراینا محاربهسینی موذاکیره ائدیبلر.
تورکیه اولوسلار آراسی آتوم انرژی آژانسینین ایداره هئیتینه عضو سئچیلیب
تورکیه 2022-2024-جو ایللر اوچون اولوسلار آراسی آتوم انرژیسی آژانسینین (UAEA) ایداره هئیتینه عضو سئچیلیب.
جمهور باشقانی اردوغان ولادیمیر پوتین ایله تلفونلا دانیشاجاق
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان بو آخشام روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین ایله گؤروشهجک.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
پورت ارفرد شهرین نقشه اۆستونده یئری
پورت ارفرد، اورقن (اینگیلیسجه: Port Orford, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۱۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۳۳ نفر و اهالی سیخلیغی ۲۸۰٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشهلر ایحاطه ائدیب. بۇ مشهلرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور.
۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشهلرده واردیر.[۱]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
فایللار
قارداش پروژهلرده پورت ارفرد، اورقن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Port Orford, Oregon»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
شابلون:NED
توضیحلر
{{NLD}}
هولند بایراقینین سیمبولون و ویکیلینکین رندر (اینگیلیسجه: Render) ائدیر. بو شابلون
{{flag|Netherlands}} شابلونیله برابر دیر، لاکین، قیسا یازیلی دؤزلدیلمهسینین راحتلیقی اوچون، ایستاندارد اؤچ حرفلی ایزو ۳۱۶۶-۱ آلفا-۳ اؤلکه کودو Netherlands اوچون، آدینی داشیییر.
{{NED}} ده ایستیفاده ائده بیلرسینیز (بو شابلونا یؤنلدیلمیشدیر) چونکی "NED" Netherlands اوچون آیاوسی کودو و فیفا کودودور.
همچینین باخ
- لازیم اولسا، ایضافه سئچیملر اوچون شابلون:Country data Netherlands باخ
- بایراق شابلونونون سیستیمینین بارهسینده بیر کامیل بحث اوچون Wikipedia:WikiProject Flag Template باخ
- "قیسا یازیلی" بایراق شابلونلارینین کامیل لیستی اوچون Wikipedia:Inline templates linking country articles باخ


text:
بختیار وهابزاده
بختیار وهابزاده در سال 1925 میلادی بدنیا امده و نام پدرش محمود و یکی از شعرای نامی اذربایجان میباشد و اشعار او بیشتر در رابطه درها و رنجهای مردم هست.
گومان قالیب آللاها
تالان اولموش بیر زامان اوره کله رده بسله نن
اومید ایله سوسله نن
او آرزولار، او کاملار.
کورپوله رین اوستونده ن ایندی سئل سولار گئچیر
آلتیندانسا، آداملار.
ایندی یالان آند اولوب
یایین اوغلان چاغیندا
بولوتلار یامان دولوب.
هامی دوز یولدان قاچیب، أیری یولا ایشله ییر
ساعاتین عقربله ری سولدان ساغا ایشله ییر
ساغدان سولا ایشله ییر.
بو قارانلیق گئجه نین هله سونو گورونمور
سحه ر دونور آخشاما، گئجه سحه ره دونمور.
گوندوزله ری آلیشیب، گئجه له ری سونموشوگ
بیز عاغیللا حیس ائدیب، اوره کله دوشونموشوگ.
أوزوموزه قاییدیر آتدیغیمیز اوخوموز
توخام دئییر آجیمیز، آجام دئییر توخوموز
آلچالماقی هئچ کسین توخونمور ووقارینا
قول گوتوروب اویناییر بو میللت آج قارنینا.
بیر بیرینه اویوشمور سوزوموزله – ایچیمیز
طویدا آغی سویله ییب، یاسدا گولوشوروگ بیز.
نه گئریمیز بللیدیر، نه ایره لیمیز بیزیم
ألیمیزین یئرینه ایشله ییر سحه ر، آخشام
یالنیز دیلیمیز بیزیم.
نه آرخادا، نه اونده معلوم بیر یئریمیز یوخ
هارا گئتدییمیزده ن واللاه، خبریمیز یوخ.
بیز بیر شئیی بیلمه دیگ:
هر عصرین اوز داماری، هر گونون اوز روزگاری!
بو گونون قیفلینا دوشه بیلمه ز، دونه نین
پاس باغلانمیش آچاری.
اوره ک قالیب او تایدا٬گومان قالیب بو تایدا
بیر ایشیق ایسته ییریک ایینه نین اوجو بویدا.
اومیده ده گومان یوخ، اومید گوماندان باها
اوزله ر گویه تیکیلمیش، گومان قالیب آللاها


text:
آسلان
آسلان یادا آصلان یوخسا آرسلان یادا شئر ،پیشیک کیمیلر حیوانلارینین بیریدیر.
آسلان(Panthera leo)[دَییشدیر]
آسلان یادا آرسلان، اووزون گؤوده لی، نیسبتن قیسا قیچلی، بؤیوک باشلی، عضله لی و گوجلو قورولوشلو، دونیانین ان بؤیوک دؤرد پیشیگیندن بیریدیر. آچیق بیر اراضی حیوانی اولان آسلان بیر زامانلار آفریقا، آوروپا و آسیادا یاشارکن، گونوموزده آفریقادا بؤیوک صحرانین گونئیینده و آز سایدا هیندیستاندا گؤرولور. آسیا توروندن اولان هیندیستانداکی بیر نئچه یوز آسلان گوجرات اوستانینین «گیر» مئشه سی میلّی پارکیندا سیخی بیر قوروما آلتیندا یاشاماقدادیر. آسلانلار قویروقلا بیرلیکده ۳متره دیر، آغیرلیغی ایسه یاخلاشیق ۲۳۰کیلویا قدردیر، دیشی لر هارداسا بونون یاریسی قدردیر. توکلری قهوه رنگی ساری دیر. ارکگین یئله سی (یالی) قهوه رنگی ساریدان قارایا قدر دئییشر. گئنیش آلینلی، گوجلو چنه لی، اووزانیب چکیلن جایناقلی دیر. قویروغونون اوجو پوسکولودور. ارکک آسلانین باشینین اطرافی اووزون و گؤزل بیر یئله ایله بزکلی دیر. چیگینلرینین اووزرینه قدر داغیلان یئله، غضبلندیگی زامان قاباریر. اسارت ده اولان آسلانلارین یئله لری وحشی آسلانلارینکیندان عومومیتله داها اووزون و گووردور. آسلانلار بیربیرلری ایله بؤلگه مولکیتی اۆچون دؤیوشر. عومومیتله بۇ اؤلومله ده سونوجلانا بیلیر. آسلانلارین جایناقلاری و دیشلری چوْخ کسکیندیر. آسلانین اؤزل کوکره مه سی آخشام چاغلاری و گون دوغمادان اؤنجه ائشیدیلر، کوکره مه یه قاریشیق اؤکسوره یه بنزر بیر سسده چیخاریر. آسلانلار دونیا اووزرینده یاشایان پیشیک توورلری ایچینده ان ایجتیماعی یاشایان تووردور. دیگر بوتون پیشیک جینس لری یالنیز یاشاماغی ترجیح ائدر کن آسلانلار بؤیوک قوروپلار اولوشتوران تک پیشیک توورودور. آسلانلار بیر یادا داها چوْخ عائیله دن اولوشان قوروپلار حالیندا یاشار. مودافیعه و اُو سیراسیندا بیرلشن آسلانلار، اُولارینی قوالار یادا پوسقویا دوشورر. اورتالاما بیر آفریقا آسلانینین سورعتی ساعاتدا ۵۵کیلومتره یه چاتا بیلیر. آنجاق بۇ سورعتینی ساده جه قیسا بیر سوره دوام ائتدیره بیلیر. بؤیوک بیر اوستالیق و کورنازلیقلا (حیله گرلیکله) باغلی یئرلره گیرمه یی باشاران آسلان، آغزیندا داشیدیغی ایری اُوو ایله بیرلیکده حاصارلاری دا راحاتجاسینا آشا بیله جک قدر گوجلو و چئویکدیر. عومومیتله اینساندان قاچینماقلا بیرلیکده، اُولانما قابیلیتینی ایتیرمیش یاشلی آسلانلار سیخ سیخ (موکرر) اینسانلارادا سالدیرارلار. آسلانلار ایکی یاشیندا جوفتلشمه یه باشلار. لاکین تام یئتکینلیگه بئش یاشیندا چاتار. ارککلرین بیردن چوْخ جوفتلری واردیر. حامیله لیک سوره سی ۱۰۵–۱۱۲ گون آراسیندا دئییشیر. دیشی بیر دوغوشوندا ۲–۵ آراسی بالا دونیایا گتیریر. یئنی دوغولان بالالار کوردور. آیریجا کورکلریده خاللی دیر. گؤزلری دوغومدان آلتی گون سونرا آچیلیر. آنا، بالالاری اوچ آیلیق کن سوتدن آچار و اونلارا اُولانما درس لری وئرمه یه باشلار. اسیر ائدیلمیش آسلانلار عومومیتله ایلده بیر دفعه، دوغادا یاشایانلارایسه ایکی ایلده بیر دوغار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- Species portrait Lion; IUCN/SSC Cat Specialist Group
- «Animal Diversity Web – Panthera leo (lion)».
- «Lion».
- Battle at Kruger: Video of a pack of lions fighting against a crocodile and buffaloes over a kill.
- Felis leo. Biodiversity Heritage Library.
- Panthera leo. Biodiversity Heritage Library.
- The state of Lions. National Geographic.
- «Lion». Archived 2010-11-06 at the Wayback Machine.
- Lion Conservation Fund. Example of a fund and its projects about the research and conservation of the lion.
- Lions: africa's magnificent predators. Description article
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Wozencraft, W.C. (2005). "Panthera leo". In Wilson, D.E.; Reeder, D.M (eds.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. p. 546. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
{{cite book}}: Invalid
|ref=harv(help)
- ^ Panthera leo. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-3. International Union for Conservation of Nature (2016).
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Linn1758وارد نشدهاست
- CS1 errors: invalid parameter value
- ویکیلشدیرمک لازیم اولان مقالهلر
- بۆتون ویکیلشدیرمک لازیم اولان مقالهلر
- IUCN Red List vulnerable species
- «نوع» میکروفورماتلاری اولان مقالهلر
- حئیوانلار
- Panthera
- Apex predators
- Felids of Africa
- Man-eating species
- Mammals of Sub-Saharan Africa
- National symbols of Burundi
- National symbols of Chad
- National symbols of Kenya
- National symbols of Malawi
- National symbols of Morocco
- National symbols of Sierra Leone
- National symbols of Singapore
- National symbols of South Africa
- National symbols of Sri Lanka
- National symbols of Eswatini
- National symbols of the Republic of the Congo
- National symbols of Togo
- National symbols of Tunisia
- Vulnerable animals
- Vulnerable biota of Africa
- Extant Pliocene first appearances
- Mammals described in 1758
- ویدئو کلیپلری اولان مقاله


text:
۹۰۰ ایللیک تاریخی کؤرپو کۆل اولدو
متخصصلر، سویون اوزریندهکی بیر کؤرپوده یانغین چیخماسینین نادیر بیر حادثه اولدوغونو وورغولادیلار
چینین فوجیان ایالتیندهکی ۹۰۰ ایللیک تاریخی وانان کؤرپوسو چیخان یانغیندا کۆل اولدو.
چین کمونیست پارتیسی یایین اورگانی گلوبال تایمزا گؤره، سونگ سولالهسی دؤورونده ایندیکی فوجیانین پینگنان بؤلگهسینده داش و آغاجدان یاپیلان طاغلی کؤرپوده یانغین چیخدی.
۹۰۰ ایللیک کؤرپونون گؤودهسی یانیغندا چؤکدو.
تخمیناً ۱۰ ساعاتلیق چالیشمادان سونرا سؤندورولهن یانغیندا جان ایتکیسی اولمادی.
یانغینین چیخما سببی ایله باغلی آراشدیرما باشلادیلدی.
چینده تاریخی معمارلیق ساحهسیندهکی متخصصلر، یانغینین طبیعی سببلرله چیخمیش اولابیلهجگینی دوشونمدیکلرینی بیلدیردیلر.
متخصصلر، سویون اوزریندهکی بیر کؤرپوده یانغین چیخماسینین نادیر بیر حادثه اولدوغونو وورغولادیلار.
یانغینین اینسان الی ایله تؤرهدیلمیش اولابیلهجگینه دقت چکهن متخصصلر، تاریخی تاختا یاپیلارین قورونماسینین اؤنملی اولدوغونو سؤیلهدیلر.
"اونیورسال باریش کؤرپوسو" اولاراق دا بیلینن وانان، ۹۸ متردن چوخ اوزونلوغو ایله "اؤلکهنین ان اوزون تاختا-داش کؤرپوسو"دور.
کؤرپوده داها اؤنجهده یانغین چیحمیش و ضرر گؤرون بؤلوملر اوناریلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی
ساغلیق باخانی قوجا باکیدا
۲۰ یانوار شهیدلرینین دفن اولوندوغو شهیدلر خیابانینی زیارت ائدن قوجا، بوراداکی "ابدی مشعل" عابیدهسینین اؤنونه چلنگ بوراخدی


text:
(12)
عائیلە ایلیشکیلری
وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا ﴿۲۳﴾ وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا ﴿۲۴﴾ (سورة الإسراء)
راببین قارارئنئ ورمیشتیر؛ اۇندان باشقاسئنا قوللوق أتمەیەجکسینیز وە آنا-بابایا اییلیکتە بولوناجاقسئنئز. اۇنلاردان بیری یا دا ایکیسی یانئندا ایحتیارلایاجاق اۇلورسا، سن اۇنلارا: “اؤف!” بیلە دەمە وە ایلگیسیز داورانما، ایکیسینە دە سایغئ دۇلو سؤزلر سؤیلە. اۇنلارئ مرحامت قاناتلارئنئن آلتئنا آل! دە کی: “راببیم! کۆچۆککن اۇنلار بانا ناسئل اییلیکتە بولوندولارسا، سن دە اۇنلارا اۇ شکیلدە اییلیکتە بولون. (ایسرا سورەسی؛ 23-24)
سیزین دە حایئرلئ اۇلانئنئز، عائیلەسینە أن ایی اۇلانئنئزدئر. بن دە عائیلەسینە أن ایی اۇلانئنئزئم. (ایبن ماجە)
دگرلی گنچلر،
چۇغونوزون آنا-باباسئ یانئندا، کیمینیزین دگیل، کیمینیز سادەجە قاردشلرییلە بیرلیکتە؛ آما اینشاللاە حپینیز ایلریدە بیرر عائیلە قوراجاقسئنئز. گۆزل بیر عائیلە ایچین، ایستەرسنیز قورئاندا بیزە اؤگرتیلدیگی گیبی دوعا أدەلیم: “راببیمیز! بیزە گؤز ببگی أشلر وە گؤز ببگی أولادلار ور! بیزی کندینی قۇرویانلارئن باشئندا (اؤندر؛ رهبر) أیلە!” (آمین).
آللاە تعالا، عائیلە قورومونا چۇق اؤنم ورمیش وە کیتابئندا عائیلە ایلیشکیلریندن دە چۇقچا سؤز أتمیشتیر. موحاممد (ع) دا عائیلە یاشانتئسئیلا مۆمینلرە أن گۆزل شکیلدە اؤرنک اۇلموشتور. باحثەتتیگیمیز حادیثی شریف دە اینانانلارئن أن حایئرلئسئنئن عائیلەسینە قارشئ أن ایی داورانان اۇلدوغونو بلیرتمکتەدیر. سادەجە بو حادیثتن بیلە یۇلا چئقساق، حایاتئمئز ایچیندە عائیلەنین اؤنمینی آنلاماق ایچین ساغلام بیر تملیمیز اۇلور. ألبتتە، عائیلە ایلیشکیلریندن سؤز أدن پک چۇق آیت وە حادیث واردئر. بوگۆن دە بونلاردان یۇلا چئقاراق، عائیلە ایلیشکیلری اۆزریندە دورماق ایستییۇروز.
دگرلی گنچلر،
آللاە تعالا بیردن چۇق آیتتە شؤیلە دەمیشتیر: “بیز اینسانا، آنا-باباسئنا ایی داورانما گؤرەوی یۆکلەدیک.” آننەمیز بیزی یاقلاشئق 9 آی قارنئندا تاشئر؛ دۇغدوقتان سۇنرا دا اوزون بیر سۆرە قوجاغئندا. آننە-بابامئز بیزی یتیشکین اۇلانا قادار اوزون بیر سۆرە قۇللار وە بیزە شفقاتلە داورانئر.
بیر اینسانئن یتیشکین اۇلما سۆرجی زۇرلو بیر سۆرچتیر. بو سۆرەچتە آننە-باباسئیلا یا دا اۇنو یتیشتیرن کیشیلرلە چشیتلی چاتئشمالار یاشایابیلیر. بو، اینسانئن دۇغاسئ گرگیدیر؛ چۆنکۆ اینسانلار ضئد گؤرۆشلری ساوونابیلیرلر؛ آنجاق بؤیلە دوروملاردا داحی آننە-بابامئزلا ایی گچینمک زۇروندایئز. بونون تک ایستیثناسئ واردئر: آننە-بابامئز بیزی آللاها شیرک قۇشمایا یاعنی آللاهئن بویروقلارئنئ حایاتئمئزدا آرد سئرایا آتمایا زۇرلارسا، اۇنلارا اویمامالئیئز.
چۆنکۆ آللاە تعالا عانکبوت سورەسی؛ 8-نجی آیتتە: “آما بیلگی صاحیبی اۇلمادئغئن بیر شەیی بانا أش قۇشمان ایچین سانا باسقئ یاپارلارسا، ساقئن اۇنلارا بۇیون أگمە.” بویورماقتادئر. بورادان آنلئیۇروز کی، اؤنملی اۇلان شیرک قۇشماماق شارطئیلا هر زامان آننە وە بابایا ایی داورانماقتئر.
دگرلی گنچلر،
بیز یتیشکین اۇلدوقتان بیر سۆرە سۇنرا آننە-بابامئز یاشلانما سۆرجینە گیرر. اینسانلار یاشلاندئقچا، داورانئشلارئ چۇجوقلاشمایا باشلار. چەورەنیزدەکی ددە-نینە وە یاشلئلارئن چۇجوقلارلا اۇیناماقتان بۆیۆک ذەوق آلدئقلارئنئ سیز دە گؤزلملەیەبیلیرسینیز. ایشتە بؤیلە بیر چاغا أریشمیش یاشلئلار، عاینئ چۇجوقلار گیبی چەورەلریندن بۇلجا سەوگی، ایلگی وە مرحامت بکلەمکتەدیرلر.
بو نەدنلە بیزیم دە یاشلاندئقلارئندا آنا-بابامئزا، باشتا اۇقودوغوموز آیتتەکی گیبی داورانمامئز گرکلیدیر. آیتی تکرار حاطئرلایالئم:
“… اۇنلاردان بیری یا دا ایکیسی یانئندا ایحتیارلایاجاق اۇلورسا، سن اۇنلارا: “اؤف!” بیلە دەمە وە ایلگیسیز داورانما، ایکیسینە دە سایغئ دۇلو سؤزلر سؤیلە. اۇنلارئ مرحامت قاناتلارئنئن آلتئنا آل! دە کی: “راببیم! کۆچۆککن اۇنلار بانا ناسئل اییلیکتە بولوندولارسا، سن دە اۇنلارا اۇ شکیلدە اییلیکتە بولون.”
دگرلی گنچلر،
عائیلە ایلیشکیلری سادەجە آننە-بابا ایلە سئنئرلئ دگیلدیر. بیر عائیلە قوردوغونوز زامان، أشلر آراسئ ایلیشکیلرە دائیر آیتلر دە واردئر. بو آیتلردە، أرککلرین قادئنلارئن قۇرویوجوسو اۇلدوغوندان، هم قادئنلارا هم أرککلرە فارقلئ وە بیربیریندن اۆستۆن اؤزللیکلر وریلدیگیندن سؤز أدیلیر. بو اؤزللیکلرین هر جینستە فارقلئ اۇلدوغو گیبی، هر بیرەیدە دە فارقلئ اۇلدوغونو حاطئرلامالئ، بیربیرینیزلە اۆستۆنلۆک یارئشئنا گیرمەملیسینیز. آنجاق بو شکیلدە حوضورلو وە دنگەلی بیر عائیلە یاشانتئنئز اۇلابیلیر.
دگرلی گنچلر،
هر یاشتا آللاهئن بویروق وە یاساقلارئنا اویغون بیر حایات سۆرمەیە چالئشالئم.
بؤیلەجە اومولور کی قورتولوشا أرنلردن اۇلوروز.


text:
هیستولوژی
اوْرقانلار عایید اوْلدوقلاری سیستملردن وابسته اوْلمایاراق مۆختلیف نؤع توخومالاردان تشکیل اوْلونورلار. اوْنا گؤره هیستولوژینین توْخومالاردان بحث ادن شعبهسینی عمومی هیستولوژی آدلاندیریرلار. آیری-آیری توْخومالارین تصویرینه کچممیشدن اوّل سوْن بینلخالق هیستولوژی نومنکلاتورایا (بهن) داخیل ادیلمیش، ایستر اوْرقانلارین نورمال قورولوشونون و اوْنلارین یاش خصوصیتلرینین، ایسترسه ده پاتولوژی پروسسلرین شرحی زامانی تز-تز راست گلینن ترمینلرین لوغتی معنالاری حاقیندا قیسا معلوماتلارین وئریلمهسی مقصده- اۇیغوندور.
هیستولوژینین قارشیسیندا دۇران وظیفهلر و آماچلار[دَییشدیر]
بۇ وظیفهلر آشاغیداکیلاردیر:
۱.سلول و توْخومالارین قورلوشونو، خۆصوصیتسینی، سیتو و هیستوگنزین قانون اویغونلوقلارینی اؤیرهنمک.
2.توخومالارین دیففرنساسییاسی و رگنراسییاسی قانون اویغونلوقلارینی اؤیرهنمک.
۳.سلول، توْخوما و اوْرقانلارین مورفوگنزینده اعصاب، اندوکرین و ایمنی سیستملرین رولونو آیدینلانلاشدیر.
۴. سلول، توْخوما و اوْرقانلاردا یاشلا علاقه دار دییشیکلیکلری اؤیرهنمک.
۵. سلول، توْخوما و اوْرقانلارین مۆختلیف بیولوژی، فیزیکی و کیمیوی عامیللره آداپتاسییاسینی اؤیرهنمک.
۶. آنا دؤل سیستمینده مورفوگنز پروسسلری اؤیرهنمک.
۷. امبریوگنزین خصوصیتلرینی اؤیرهنمک.
هیستولوژینین آماچ یوخاریدا قئید ائدیلن وظیفهلری دریندن اؤیرنیب، بایتارلیقدا و طبابتده بللی پراکتیکی مقصدلرده تطبیق اتمکدیر.
هیستولوژینین آراشدیرما یوْل لاری و آراشدیرما اوْبیکتلری[دَییشدیر]
هیستولوژینین آراشدیرما اوْبیکتلرینه مۆختلیف نؤع حئیوانلارین سلوللری، توْخومالاری و اوْرقانلاری عاییددیر. بونلارین میکروسکوپیکی قورولوشونو اؤیرهنمک اۆچون همین اوْبیکتلرین تاملیغینی ساخلاماقلا مۆختلیف هیستولوژی آراشدیرما یوْللاریندان ایستیفاده ائدیلیر. بۇ یوْللار هیستولوژی اوْبیکتلرین قورولوش و هیستوکیمیوی آنالیزینی میکروسکوپیکی و سوبمیکروسکوپیکی سوییهلرده آپارماغا ایمکان وریر. ان گئنیش ایستیفاده اوْلونان اۆصول میکروسکوپیکی اۆصولدور. بۇ اۆصوللا هیستولوژی مواییننین آپاریلماسی آشاغیداکی مرحلهلرله یئرینه یتیریلیر.
۱. اوْرقان و توْخومالاردان هیستولوژی نومونهلرین گؤتورولمهسی، نومونهلره ۱ سم۳ حجمینده فوْرما وئریلمهسی و نؤمرلنمیش اتیکتلرین نومونهلره تیکیلمهسیدیر.
۲. نومونهلرین چورومهمهسی اۆچون اوْنلار فورمالینده، ایسپیرتده یاخود آستوندا تثبیت اوْلمالیدیر. تثبیت اۆچون ۱۰-۲۰% فورمالین، اتیل ایسپیرتی و مورکّب تثبیت ادیجیلر ایستیفاده اوْلونا بیلر.
۳. فورمالینده تثبیت اوْلونموش نومونهلر عادی سن ایله یویولاراق، آرتیق تثبیت ادیجی محلولدان آزاد ادیلمهسی.
۴. نومونهلردهکی بوشلوقلارین پارافینله و یا سللویدینله هوپدورولماسی، سوْنرا نؤمرلنمیش تاختا کوبیکلره یاپیشدیریماسی، ایسپیرت افیر قاریشیغیندا آغزی شوشه بانکادا ساخلانیلماسی.
۵. میکروتوملا ۱-۱۰ مکم قالینلیغیندا کسیکلرین حاضیرلانماسی، کسیکلرین بویانماسی، هیستولوژی داروین حاضیرلانماسی و میکروسکوپیکی مۆعاینه.
کسیکلری بویاماق اۆچون ایستیفاده ائدیلن بویالار تورش، اساسی و خصوصی اوْلور. تورش بویالارا اوزین، آزوکارمین، فلوکسین، پیرکین تورشوسو و س. عاییددیر. تورش بویالارلا بویانان یاپیسال(ساختار)لار آسیدوفیل آدلانیر. اساسی بویالارا سافرونین، پیرونین و تیونین عاییددیر. بۇ بویالارلا بویانان یاپیسال(ساختار)لار بازوفیل آدلانیر. خصوصی بویالارا سودان ۳-جو و اوْسمیوم تورشوسو عاییددیر. بۇ بویالارلا یاغلار و یاغابنزر مادهلر تعیین ائدیلیر. حاضیر هیستولوژی دارولار آشاغیداکی میکروسکوپییا اۆصوللاری ایله مۆعاینه ائدیلیر.
۱. ایشیق میکروسکوپلاری. مۆعاصیر ایشیق میکروسکوپلاری ایشیق شوالارینین گؤرونن ایسپکتیریندن ایستیفادهسینه اساسلانیر ۰،۲ مکم مسافه ۲۰۰۰-۲۵۰۰ دفعه بؤیودور. ایشیق میکروسکوپلارینا فازاکونتراسلی، فلوروسنتلی و اۇلترابنؤوشیی میکروسکوپلار عاییددیر. فازاکونتراسلی میکروسکوپییا ایشیق دالغالاری فازالارینین دییشیریلمهسینه و باشقا آمپلیتودالی دالغالارا چوئریلمهسینه اساسلانیر. بۇ اۆصولدان جانلی سلول و توْخومالارین میکروسکوپییاسی اۆچون ایستیفاده اوْلونور. فلوروسنت میکروسکوپییا مۆعاینه ائدیلن اوْبیکتین شوا انرژیسی ایله قیچیقلانماسینا اساسلانیر. بونون اۆچون اۇولترابنؤوشیی، بنؤشیی و ماوی شوالاردان ایستیفاده اوْلونور. خصوصی و مۆختلیف بویالارا (فلوروخروم) نفوذ ائدیلمیش فلورسنسییا مؤوجوددور. بۇ اۆصولدان جانلی توْخوما و سلوللرین میکروسکوپییاسی زامانی ایستیفاده ائدیلیر. اۇلترابنؤوشیی میکروسکوپییا ۰،۲ مکم اۇزونلوقدا دالغاسی اوْلان قیسا اۇلترابنؤشیی شوالاردان ایستیفاده اوْلماسینا اساسلانیر.
بۇ زامان آلینان عکس اکراندا یاخود فوتوپلیونکادا گؤرونور. الکترون میکروسکوپییا زامانی سوبمیکروسکوپیکی ذرات مۆعاینه ائدیلیر، بونون اۆچون گؤرونن ایشیغین دالغالارینین اۇزونلوغوندان ۱۰۰ مین دفعه قیسا الکترومغناطیس دالغالاری ایشلدیلیر. ۵-۱۰ا۰ قالینلیغیندا اوْؤیکتلری مۆعاینه ادیر. آفتورادیاقرافییا اۆصولو سلول و توْخومالاردا توپلانمیش، نیشانلانمیش رادیواکتیو ایزوتوپلاری تعیین اتمهیه ایمکان وریر. بۇ اۆصول سلول پروتئینلرین ترکیبینی، بللی ماددلرین سینتزینی و اوْنلارین نقلی یوللاری اؤیرنیر. هیستوکیمیوی مۆعاینه یوْل لاری سلول و توْخومالارین قورولوش المنتلرینین طبیعتینی تعیین ادیر. بۇ اۆصوللا توْخومالاردا پروتئین، آمین تورشولاری، مۆختلیف کاربوهیدراتلار، لیپیدلر و آنزیملرین فعاللیغی تعیین ائدیلیر. هیستولوژی آراشدیرما یوْللاریندان بیری ده جانلی کولتورانین یتیشدیریلمهسیدیر. اوْرقانیزمی خاریجینده خصوصی یئیجک موحیطلرینده و شرایطده جانلی سلول و توْخومالار یتیشدیریلیر. بۇ یوللا سلوللرین حرکتینی، بوی اینکیشافینی، چوخالماسینی و مۆختلیف عامیللرین سلولیه تأثیرینی اؤیرهنمک اوْلور. جانلی کولتورادا سلولنین قورولوشو و حیات فعالیّتی میکروکینو چکمه و یا فوتوقرافییا اۆصوللاری ایله اؤیرنیلیر. توْخومالارین چوخالدیلماسی اوْرقانیزمه سونگرواری دیواری اوْلان بللی کامرالار یرلشدیرمکله حیاتا کچیرمک اوْلار. جانلی توْخومالارین بویانماسی اۆصولو زامانی بللی دوزالاردا غیری توکسیکی اوْلان بویالاردان (متیلنابیسی، تریپانبلاو و ...) جانلی حئیوانین قانینا یریتمکله توْخومالارین قورولوشونو اؤیرهنمک اوْلار.
هیستولوژینین دیگر بیولوژی علملرله علاقهسی.[دَییشدیر]
هیستولوژی بیر سیرا بیولوژی علملرله و کلینیکی فن لرله سیخ علاقه دار. آناتومییا اوْرقانیزمین ماکروسکوپیکی قورولوشونو، هیستولوژی ایسه میکروسکوپیکی قورولوشونو اؤیرنیر. آناتومییانی بیلمهدن هیستولوژینی بیلمک اوْلماز. فیزیولوژی اوْرقانلارین نورمال خۆصوصیتسینی اؤیرنیر. هیستولوژی ایسه سلول یاپیسال(ساختار)لارینین، توْخومالار و اوْرقانلارین قورولوشوندان وابسته اوْلاراق خۆصوصیتسینی تعیین ادیر. هیستولوژی سلول و توْخومالاردا گئدن بیوکیمیوی پروسسلری و اوْنلارین بیوکیمیوی ترکیبینی اؤیرندیی اۆچون بیوکیمیا ایله علاقه دار. پاتولوژی آناتومییا مۆختلیف نوخوشلوقلر زامانی اوْرقان، توْخوما و سلوللرده گئدن پاتالوژی دییشیریکلری اؤیرنیر. همین دییشیکلری تعیین ائتمک اۆچون موطلق سلول توْخوما و اوْرقانین نورمال میکروسکوپیکی قورولوشونو بیلمک لازیمدیر. پاتولوژی فیزیولوژی نوخوشلوقلر زامانی سلول، توْخوما و اوْرقانلارین خصوصیتلرینین دییشیریرمهسینی اؤیرهنین. مامالیق، صونعی مئیالانما، دؤلون اینکیشافی و مامالیق نوخوشلوقلرینی اؤیرنیر. هیستولوژی دا جینسیت سلوللرینین قورولوشونو، اینکیشافینی و دؤلون اینکیشاف مرحلهلرینی اؤیرنیر. هیستولوژی قانین فوْرمالی المنتلرینی، بؤیریین قیوریم کانالجیقلارینین، بؤیرک لیهنینین دیواریندا یئرلشن اپیتلی سلوللرینین نورمال قورولوشونو اؤیرنیر. کلینیک دیاقنوستیکا و تراپییا همین اوْرقانلاردا و سلوللرده گئدن دییشیریکلری تعیین ادیر.


text:
سیستان و بلوچستاندا رادار سایتی آچیلدی
"وحدت بیرک" آدی وئریلهن رادار سایتی، خاتم الانبیا هاوا ساوونما حربی مرکزی باشچیسی ژنرال علیرضا صباحیفردین قاتیلدیغی مراسیمله آچیلدی
ایران، اؤلکهنین گونئی دوغوسوندا یئرلی ایمکانلارلا اورتیلن بیر رادار مرکزی آچدی.
ایران دؤولت تلویزیونو، سیستان و بلوچستان ایالتینه باغلی زاهدان شهرینده اینشا ائدیلهن رادار سایتینین آچیلدیغینی بیلدیردی.
"وحدت بیرک" آدی وئریلهن رادار سایتی، خاتم الانبیا هاوا ساوونما حربی مرکزی باشچیسی ژنرال علیرضا صباحیفردین قاتیلدیغی مراسیمله آچیلدی.
پاکیستان سرحدینه یاخین نقطهده اینشا ائدیلهن رادار سایتینین تامامیله یئرلی ایمکانلارلا اورتیلدیگی ایفاده ائدیلدی آنجاق اؤزللیکلری حاقیندا معلومات پایلاشیلمادی.
ایرانین پاکیستان سرحدی سون ایللرده بؤلگهدهکی سلاحلی قروپلارلا ایران گوونلیک گوجلری آراسیندا چاتیشمالارا صحنه اولور.
آمریکا بیرلشمیش دؤولتلرینین، افغانیستان و پاکیستانداکی سلاحلی قروپلاری بهانه ائدرک اینسانسیز هاوا آرجچلارییلا بؤلگهده یئریتدیگی کشف فعالیتلری تهران یؤتتیمی طرفیندن گوونلیک تهدیدی اولاراق گؤرولور.
ایلگیلیلی خبرلر
ایسراییل عسگرلری بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب
فیلیسطین ساغلیق ناظیرلیگیندن وئریلن یازیلی آچیقلامادا ایسراییل عسگرلرینین جنینه باسقین زامانی بیر فیلیسطین-لینی باشیندان ووراراق اؤلدوردوگو بیلدیریلیب.
قیرمیزی کتگوریده یئر آلان تروریست ضررسیزلشدیریلدی
تورکیهدهکی اورمان یانغینی ائیلملریندن سوروملو اولان پک پکاکا/کاجکالی صاباح اوغور، میت طرفیندن سوریهنین حلب شهرینه گئچیریلهن عملیاتلا ضررسیزلشدیریلدی
ایران-دا گون عرضینده کوروناویروسدان 7 نفر اؤلوب
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.


text:
قازلیق قوجا اوغلو یگنک بویو (یئددینجی بوی)
قازلیق قوجا اوْغلو یگنک دده قوْرقود کیتابینین درسدن نۆسخهسی اساسیندا اوْن ایکی بوْیدان بیریدیر. واتیکان نۆسخهسینده بوْیون آدی حکایتِ قازلیق قوجا اوغلو یگنک بَی کیمی یازیلیبدیر.
موْضوع[دَییشدیر]
خانلار خانی بایاندور خانین "قازیلیق قوْجا" آدیندا بیر وزیری وار و آخین ائتمک اۆچون اوْندان ایجازه ایستهییر. ایجازه وئریلنده ده داغلاری تپهلری آشیب قارا دنیز ساحلینده یئرلشن دۆزمورد قالاسینا گلیر. قالانین تکفورو "آرشین اوْغلو دیرک تکور" آدلی بیر بَیدیر. آلتمیش آرشین بوْیو وار و چوْخ قۆتلیدیر.
قازلیق قوْجا قالایا گلینجه، چوْخ چتین بیر ساواش باشلاییر، آنجاق تکفور اوْنو مغلوب ائدیب اسیر آلیر. قازلیق قوْجانین ایگیدلری ده تکفورلا تک-تک وۇروشور آما هامیسی ده یئنیلیرلر. امران آدیندا بیر ایگید آلتی دفعه اوْنو خلاص ائتمهیه چالیشسادا ائده بیلمیر.
قازلیق قوْجا قالادا تام اوْن آلتی ایل اسیر قالیر. اوْنون یگنک آدلی بیر اوْغلو وار آما اوْنا آتاسینین اؤلدویو دئییلمیشدیر. یگنک بیر گۆن یوْلداشلاری ایله مۆباحیثه ائدرکن آتاسینین اؤلمهییب اسیر اوْلدوغونو اؤیرهنیر و بایاندور خانین حۆضورونا چێخیب آتاسینی خلاص ائتمک اۆچون ایجازه و حرب ایستهییر. آباد خان دا اوْنا آدام وئریر. یگنک اوْغوز ایگیدلری ایله بیرلیکده دۆزمورد قالاسینا هۆجوم ائدیر.
ان سوْنوندا قازلیق قوْجانین اوْغلو یگنک تکفورو یئنیر. بئلهلیکله اسیر اوْلان قازلیق قوْجا دا آزاد اوْلور. آتا اوْغول دانیشدیقدا بیر-بیریلرینی تانیییرلار. چتین مۆباریزهنین آردیندان عسگرلری و قالا اله کئچیریرلر.
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kazılık Koca Oğlu Yegenek»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آذربایجان خالقینی دستکلهییریک؛
اشغال اولونموش بؤلگهلر گئری قایتاریلمالیدیر.
«ایشیق»
اوتوز ایله یاخین آذربایجانین قدیم مدنیت اوجاغی اولان قاراباغ بؤلگهسی و ۲۵ ایلدن آرتیق آذربایجان اراضیسینین آیریلماز حصهلری اولان «لاچین»، «کلبهجر»، «آغدام»، «فضولی»، «جبرائیل»، «قبادلی» و «زنگیلان» رایونلاری ارمنستان دولتینین سیلاحلی بیرلشمهلری واسیطهسیله اشغال ائدیلمیشدیر. بینالخالق حقوق نورمالارینی کوبودجاسینا تاپدالایان اشغالچی دولت دینج اهالی علیهینه فاجعهلر تؤرتمیش، نئچه یوز مین آذربایجانلینی اؤز دوغما یوردلاریندان دیدرگین سالمیش و ۳۵ میندن آرتیق انسانین حیاتینی محو ائتمیشدیر.
مناقشهنی صلح یولو و دانیشیقلار واسطهسیله حل ائتمک ایستهین «مینسک گروپو»نون فعالیتیندن ۲۸ ایل کئچمهسینه و بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتینین ارمنستان دولتینین اشغالی علیهینه تصدیق ائتدیگی دؤرد قطعنامهسینه رغما، ارمنستان طرفیندن بو قطعنامهلرین حیاتا کئچمهسینه هئچ بیر مثبت رئاکسیا وئریلمهییب و بو بینالمللی قورومون طلباتی بو گونه قدهر جوابسیز قالیبدیر.
بوگون یئنیدن، اؤزونون تاریخی، مادی-مدنیت آبیدهلری، زنگین ادبیاتی، اینجهصنعتی و موسیقی مدنیتی ایله آذربایجانین مدنیت خزینهسینی زنگینلشدیرن قاراباغ بؤلگهسینین اشغالدان آزاد اولماسی گوندهمه گلمیشدیر. بو یولدا آذربایجان خالقینی صمیمیتله دستکلهییریک؛ اونا اوغورلار آرزولاییریق و بیر داهادا قاراباغین آذربایجان تورپاغی اولماسینی و اشغال اولونموش بؤلگهلرین آذربایجان خالقینا گئری قایتاریلماسینی وورغولاییریق.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی
۱۲/۰۷/۱۳۹۹


text:
ناغیللاریمیزدا اوسطورهلرین ایزی – کاظم عباسی
ناغیللاریمیزدا اوسطورهلرین ایزی – کاظم عباسی
آذربایجان ناغیللاری چئشیدلی ندنلردن دولایی و فرقلی باخیش آچیسیندان صنعتکارلیق ماتریاللاری کیمی چیخیش ائتمهکدهدیرلر. آذربایجان ناغیللارینین بیر سیراسی اوشاقلیق دونیاسینین تمثیلچیسی اوْلسا دا، باشقاسی توْپلومدان اوْلان تنقیدلری اؤزونده عکس ائتدیرمیشدیر؛ ناغیللارین بیرینده حیوانلار دانیشیر، باشقاسیندا گرچک انسانلار چیخیش ائدیر؛ بیرینین قهرمانی کئچلدیر، بیرینینکی قوش جلْدینه گیرمیش پری؛ ناغیللارین بعضیلری اوْوچولوق دؤورانینی خاطرلاتسا دا، باشقاسیندا اقتصادیاتین تملی اکینچیلیکدیر؛ و… . شفاهی ادبیاتین بو هر طرفلی صنعتکارلیق اثرلری اوْلان ناغیللارین بیر اؤزل یؤنو ایسه اوسطورهوی دوشونجهلرین اوْندا اوْلان عکس صداسیدیر.
«اوسطوره بشر تفکر-ونون بللی مرحلهسینین محصولودور»(افندییئف،۱۹۹۲: ۱۲۹). اوسطورهلرین دوزنلنمهسینین نئجهلیگی اوشاقلیق دونیاسی، هابئله یوخو دونیاسی ایله اوْخشارلیق گؤسترمکدهدیر. بو ندنله ده بعضی اوسطورهشناسلار اوسطورهلری انسان حیاتینین اوشاقلیق چاغلارینا عاید بیلیرلر. بئلهلیکله انسانلارین حیاتلاری گلیشدیکجه اوسطورهلرین انسانلار یاشامیندا اوْلان روْللاری آزالمیشدیر. پاشا افندییئفجه «اوسطوره دونیاسی نهایتسیز بیر خزینهدیر. بلکه ده بو خزینهنین جزئی بیر حیصهسی انسانلارین حافظهسیندن توْپلانا بیلیب، اساس حیصهسی ایسه عصرلرین قارانلیغیندا سوْلغونلاشیب، اؤز کیفیتینی ایتیرمیشدیر». ائله آذربایجان خالْقینین اوسطورهوی دوشونجهسی ده، زامان سورهجینده، دئدیگیمیز ندندن دولایی، توْپلومون گوندهلیک حیاتیندان کنارا چیخمیش، یا چیخاریلمیشدیر.
اوسطورهلر عمومیتله حکایه فوْرماسیندا یارانمیشدیر. «میتوْلوْژی (اوسطورهشناسلیق) یونان سؤزودور؛ «Myths» ناغیل، افسانه، داستان، سؤز، تعلیم معناسیندادیر. اوسطوره دونیانین یارانیشی، طبیعت حادثهلری، اللهلار، افسانهوی قهرمانلار، قدیم خالْقلارین حاققیندا افسانهدیر، روایتدیر»(افندییئف،۱۹۹۲: ۱۲۹). انسانلار کئچمیش زامانلاردا اؤزلرینی، چئورهلرینی و دونیالارینی اوسطورهلر واسطهسیله آچیقلامیشدیلار. مقدسلیک معناسی داشییان تصویرلر اوسطورهلرین اَن اؤنملی خصوصیتلریندن اولموشدور(آغاجانی،۵:۱۳۶۶ و آذرفشار،۱۳۹۱: ۲۷). بو ندن اساسیندا دا تانریلار اوسطورهلرده اساس روْل اوْینامیشدیلار.
انسان یاشامینین بیر چوْخ اوْبرازلاری اوسطورهلر واسطهسیله آچیقلانمیشدیر(باستید،۱۳۷۰: ۴۷). انسانلار نه سایاق یارانمیشلار؟ انسانلارین ارکک-دیشی اولدوقلاری ندن باش وئرمیشدیر؟ انسانلار نه سایاق تؤرهییب، چوْخالیرلار؟ انسانلارین دوْغوم، بؤیومه، جاوانلیق، قوْجالیق دؤنملرینی کئچیرمهلری هانسی ندن اساسیندا اولموشدور؟ اؤلوم نه معنا داشیماقدادیر؟ و… . بوتون بو سوْرغولار اؤز جوابلارینی اوسطورهلرده تاپمیشلار. قدیم انسانلار بونلاری بیر معجزه کیمی گؤروب آچیقلامیش، بئلهلیکله ده اوسطورهلری یاراتمیشلار.
هابئله انسانلارین حیاتیندا گؤرونن بیر چوْخ چابا-چالیشما اوسطورهلر واسطهسیله معنا تاپمیشدیر(الیاده، ۱۳۶۸: ۱۳). انسانین گوندهلیک چالیشماسی، یئییب-ایچمهسی، ائولنمهسی، یارادیجیلیغی، هنرمندلیگی و… اؤز ندنینی اوسطورهلر واسطهسیله بیان ائتمیشدیر. اوسطورهلرین مقدسلیک معناسینی و تانریلار دونیاسی ایله ایلگیلیگینی گؤز اؤنونه گتیریرسک بوتون بو چابالارین آیینلر (rite) جرگهسیندن ساییلدیقلاری نتیجهسینه گلیب چاتیریق. گوندهلیک چابالار اسکیلرده اوسطورهلر واسطهسیله آیین کیمی چیخیش ائتسهلر ده، دین آدینا قورولموش آیینلر ایسه اؤز دوزنلنمهلرینی میفلرله آچیقلامیشلار(باستید،۱۳۷۰: ۵۸).
انسانلار یئر اوزونده یاشادیقدا، چئشیتلی طبیعت خصوصیتلری ایله راستلاشمیشلار. اوْنلارین چئورهلرینده داغلار، تپهلر، درهلر، چایلار، چؤللر، گؤللر، دنیزلر اولموشدور. اسکیلرده انسانلار طبیعتین بو کیمی خصوصیتلرینین یارانیش فلسفهسینی اوسطورهلر قالبینده دیله گتیرمیشلر. هابئله اوْنلارین چئورلرینده یاشایان چئشیدلی بیتگیلر، آغاجلار و حیوانلارین ندن یارانیلماسی اوسطورهلر واسطهسیله آچیقلانمیشدیر. باشقا سؤزله، بورادا اولو و مقدس گوجلرین تأثیری آلتیندا دونیانین اؤزو یا اوْنون ایچیندهکی خصوصیتلر و موْجودلارین یارانماسی حکایت ائدیلمکدهدیر(آقاجانی،۱۳۶۶: ۶-۵). گونش، آی، اولدوزلار و بونلارین دوْلانیشی دا اوسطورهلر اساسیندا آچیقلاناجاق گرچکلردندیر. بیر سؤزله، خیال و معجزهلر دونیاسی اوْلان اوسطورهلر «عصرین چتین سیناقلاریندان چیخمیش، آغیر حیاتی قایغیلاردان خلاص اولموش، حیاتین معناسینی درک ائتمگه باشلایان انسانلارین دونیا گؤروشودور»(افندییئف،۱۹۹۲: ۱۳۰).
آنجاق اوسطورهلرین بو فوْنکسیوْنو زامان سورهجینده گئت-گئده آزالمیشدیر. دین انسان توْپلوملاریندا اؤزل روْل صاحیبی اوْلدوغو دؤنمدن، سؤز قوْنوسو اوْلان پروْسه داها آرتیق سرعتلنمیشدیر. بئلهلیکله توْپلومون یاراتدیغی اوسطورهوی ماتریاللار انسانین باشقا یارادیجیلیق ساحهلرینه گلیب چیخمیش و قوْرونموشدور. همین ساحهلرین چوْخ اؤنملیلریندن بیری ناغیللاردیر. اسکی کولتورلرده ده بعضی زامانلار بیر اوسطوره، معناسیندا اولان مقدسلیگی ایتیریب، ناغیل و اوشاق فوْلکلوْرو تیپینده چیخیش ائتمهسی دوْغرو سؤز اولموشدور(الیاده، ۱۳۶۸: ۸۸). پراپ ایسه ناغیللارین اوسطورهلردن تؤرهمهسینی گؤز اؤنونه آلدیقدا، سئحیرلی تصویرلر داشییان ناغیللاری «اوسطورهوی ناغیل» کیمی قارشیلامیشدیر(باستید،۱۳۷۰: ۹۹). بو ندن اساسیندا دا بیر سیرا ناغیللار اوسطورهوی دوشونجهلر، تصویرلر، حادثهلر، آنلاملار، و … داشیماقدادیرلار.
اوسطورهلرین اَریییب باشقا ژانرلاردا، اوْ جملهدن ناغیل ژانریندا قوْرونوب قالماسی بیر چوْخ عالیم طرفیندن قئیده آلینمیشدیر. اؤرنک اوْلاراق پراپین دوشونجهسینه گؤره ناغیللار و اوسطورهلر اوْرتاق قایناقدان قیدالانان خالْق یارادیجیلیقلاریدیرلار. پراپین نظرینجه، گوندهلیک حیات و دین ایتیب-باتیرسا دا، اوْنلاردا اوْلان دوشونجه و معنا ناغیل فوْرماسیندا قوْرونوب قالاجاقدیر(اشتراوس،۱۳۶۸: ۷۰). اشتراوس اؤزو ایسه اوسطورهلرین و ناغیللارین اوْرتاق ماتریاللاردان عمله گلدیگیندن دانیشمیشدیر. گریم قارداشلاری ناغیللاری اسکی اوسطورهلرین قالیقلاری کیمی دیَرلندیرمیشلر. بو آرادا جاکوْب گریمین یازیلارینا دایانان اوسطورهشناسلارین اینانجینا گؤره ناغیللار اوسطورهلرین آچیقلادیقلاری طبیعت حادثهلری سمبُللارینی اؤزلرینده عکس ائتدیرمکدهدیرلر(بدرهای، ۱۳۶۸: ۳۲). بئلهلیکله آذربایجانین بیر سیرا افسانهلرینده قوْرونوب، قالمیش اوسطورهوی موْتیفلرین آچیقلانماسی(افندییئف،۱۹۹۲: ۱۳۲)، یوخاریداکی تئوْریلره اساسلاناراق یئرلی و دوزگون گؤرونمکدهدیر.
آذربایجانین اوسطورهوی دوشونجهسینین ایزلری تاریخین چیسگینلی-دومانلی کئچید-جیغیرلاریندا توْز ایله بورونموش، ایتگین دورومدا قالمیشدیر. بو ایسه، آذربایجانین دؤرد بیر یانیندا عمومیت داشیییر. پاشا افندییئف اوزولرَک دئمیشکن، اوزون زامان خالْقین معنویتینین اوسطورهلر بؤلومو آذربایجان جمهوریتینده ده توْپلانیب، اؤیرنیلمهمیشدیر(افندییئف،۱۹۹۲: ۱۳۰). بو دوشونجهنین اوزونه قوْنموش توْز-توْرپاغی سیلمک اوچون چئشیدلی یوْللار اوْلا بیلسه ده، یوْللارین بیری آذربایجان ناغیللاریندان کئچیر. آذربایجان ناغیللارینین بیر سیراسی آذربایجان اوسطورهلرینی قوْینوندا قوْروماقدادیر. بئلهلیکله، ناغیللاریمیزی آراشدیرما ماساسینا قوْیدوقدا، آراشدیریلاجاق قوْنولارین بیری ده همین قوْنو اوْلمالیدیر.
ایندی آذربایجان ناغیللاریندا اوْلان اوسطورهوی دوشونجهلر و تصویرلرین اوْلدوغونو، اؤرنک اوْلاراق، اؤز توْپلادیغیم ناغیللارین بیرینده گؤسترمگه چالیشاجاغام. بو ناغیل «کلله احمد» آدی ایله خانیم «نازی جنگی» طرفیندن سؤیلنمیشدیر. ناغیلین توْپلاندیغی یئر سایینقالا شهرینین «احمد آباد» کندینده، زامانی ایسه ۱۳۷۵-ین قیشی اولموشدور. ناغیلی سؤیلهین سایینقالانین «آلیچین» کندینده آنادان اوْلوب، ناغیلی سؤیلهدیگی زامان ایسه ۵۰-یه یاخین یاشینی سورمکدهایدی. ناغیلین، مقالهدهکی تئوْرینی ثُبوت ائدهجک قیسا بیر بؤلومو بئلهدیر:
«کلله احمد چیخدی قلعهیچَنین قاباغینا. باخدی گؤردو بیر کوْرای یوْلدان گئدرسن بیر یئردن بیر ایشیلتی گلیر. «جانین اوچون» -دئدی «گئدرم اورادان اود تاپارام». آز گلدی، چوْخ گلدی، گلدی گؤردو بیر قاری یوْلون اوستونده اوْتوروب، بالا-بالا قارا یوماغی ییغیر، آغ یوماغی آچیر. دئدی: قاری ننه!
– جان بالا،
– اوْنلار نهدیر الینده؟
قاری: «اوغول سنه نه؟» دئدی.
– آند اوْلا من ایله سنی یارادان الله-آ بیر یومروق وورسام سویا چئویررم سنی.
– اوْغول قارا یوماق گئجهدی ییغیرام، آغ یوماق گونوزدو آچیرام.
– من گئدیرم اوْد گتیریب داییلاریما چای-چؤرک حاضرلایام، گونوز یوماغینی آچارسان دَدهنی یاندیرارام سنین.
بونو دئییب قارینین قوْل-قیچینی باغلاییب، گئجهنی آچدی، گونوزو باغلادی…»
منابع و مآخذ
– آذر افشار، احمد (۱۳۹۱)، افسانههای آذربایجان، انتشارات ابجد.
-آقاجانی، عباس(۱۳۶۶)، مقدمۀ اساطیر یونان، راجر لنسلین گرین، ترجمۀ عباس آقاجانی، تهران: انتشارات سروش، چاپ اول.
– باستید، روژه (۱۳۷۰)، دانش اساطیر، ترجمهی جلال ستاری، تهران: انتشارات طوس.
– بدرهای، فریدون (۱۳۶۸)، مقدمه، ریختشناسی قصهی پریان، ولادیمیر پراپ، تهران: انتشارات طوس.
– میرچا الیاده (۱۳۶۸) افسانه و واقعیت، نصرالله زنگویی، تهران: پاپیروس.
– لئو اشتراوس (۱۳۶۸) ساخت و صورت (در خصوص اثر پراپ)، مقدمه، ریختشناسی قصهی پریان، ولادیمیر پراپ، ترجمهی بدرهای، فریدون تهران: انتشارات طوس
– Əfəndiyev, Paşa (1992), Azərbaycan Şifahi Xalq ədəbiyyatı, Bakı, Maarif Nəşriyyatı.


text:
گازپروم شرکتی تۆرکمنیستان دان 10.6 میلیارد مکعب متر طبغی گاز ساتین آلدی
تۆرکمنیستان روسیا و حیتایا دا طبیغی گاز ساتیار
روسیانینگ ایری گاز شرکتی گازپروم 2021-نجی ییلدا تۆرکمنیستان دان 10 میلیارد 600 مۆنگ مکعب متر طبیغی گاز ساتین آلدی.
روسیانینگ جمهورباشلیغی نینگ کؤمِکچیسی یوری اوشاکوف گازپروم ینگ تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گازینی ساتین آلیاندیغینی بیلدیردی.
تۆرکمنیستان حیتایا دا طبیغی گاز ساتیار.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه داشاری یورتلارا موبایل ساتیار
داشاری یورتلی تکنولوژی شرکتلری تۆرکیه ده موبایل اؤندۆرمأگه دوُوام ادیأر


text:
Aug 15, 2015
آذربایجان موغاملاری /آلتینجی بؤلوم : « اورتا ماهور موغامی »
فرهاد جعفری
اورتا ماهور (Orta Mahur) : راست عاییله سی نین باشقا عوضوو اورتا ماهور موغامی دیر. بو موغام ماهورون باشقا واریانتی و داها دوغروسو ماهور هیندی نین زیل واریانتی دیر. اورتا ماهور دا ماهور هیندی کیمی موستقیل لادا مالیک دگیل و راست عاییله سینه منسوبدور. بو موغامین شؤعبه لری و گوشه لری - بیر ایکی شؤعبه و گوشه نی استثنا ائدرک - تخمینا ماهور هیندی ایله عئینی دیر.او جومله دن : عوشاق ، حسینی ، ولایتی ، شیکسته فارس و موبریقه هر ایکی موغامدا تکرار اولونور. آنجاق بو ایکی موغامین مایه سی ده بیری بیریندن فرقلی دیر. ماهور هیندی دیه عراق ، قرایی ، راک کیمی زیل شؤعبه لر و گوشه لر ماهور هیندی ده ایفا اولونور و قرایی ایله ماهور هیندی یه ایاق وئریلیر ، حال بو کی اورتا ماهوردا شیکسته فارس و موبریقه دن سونرا عشیرانلا اورتا ماهورا ایاق وئریلیر. اورتا ماهور ، ماهور هیندی یه نیسبت دؤورد پرده زیلده اوخونور. ماهور هیندی نین مایه سی «دو» پرده سینده ایفا اولونورسا ، اورتا ماهورون مایه سی «فا» دا ایفا اولونور. بونلارین اَیاقلاری دا فرقلی اولموش و هر بیری نین اؤزونه مخصوص اَیاغی وار. حتی تکرار اولونان شؤعبه لر و گوشه لر ده هر بیر موغامدا اونون ایفا اولوندوغو پرده و اونون احوال و روحیه سیندن آسیلی اولاراق فرقلی شکیلده ایفا اولونور. اورتا ماهور ؛ راست و ماهور هیندی موغاملارینا نیسبت ییغجام شکیلده ایفا اولونور. اونون تاریخی ده بو موغاملارا نیسبت چوخ اوزون دگیل. بو موغام تار-ین اورتا سیملرینده ایفا اولوندوغو اوچون اورتا ماهور آدلانیر. 19 – ینجی عصیرده اورتا ماهور بو شوعبه لر و گوشه لرله ایفا اولونارمیش : پس ماهور ، اوچ ماهور ، عوشاق ، هیجری ، نقره ، ویلایتی ، موبریقه ، عشیران ، راک عبد اله ، شیکسته فارس ، خاوران ، تیزک ، اوچ حزین ، میرزه حسین سئگاهی و اورتا ماهور. بو گون بو شؤعبه لر و گوشه لردن عوشاق ، ویلایتی ، موبریقه ، عشیران و شیکسته فارس ، اورتا ماهور موغامیندا ایفا اولونماقدادیر.بئله لیکله اورتا ماهور موغامی آشاغیداکی شؤعبه لر و گوشه لرله ایفا اولونور : برداشت ، مایه ، عشاق ، ویلایتی ، شیکسته فارس ، موبریقه ، عشیران و اورتا ماهورا اَیاق.
برداشت (Bərdaşt - گیریش) : اورتا ماهورون برداشتی عمومیتله حسینی گوشه سی اساسیندا و باشقا موغاملارین عکسینه اولاراق زیلده یوخ بلکه ده بمده ایفا اولونور. اورتا ماهور سید شوشینسکی یه قدر برداشت سیز ایفا اولونموشدو. بئله کی سیددن اؤنجه اونو جبار قاریاغدی اوغلو بیر باشا مایه دن اوخوموشدو. آنجاق ایلک دفعه اولاراق سید شوشنیسکی اورتا ماهورو برداشت واسیطه سی ایله ایفا ائتمیش و او تاریخدن بری بو بیر عنعنه یه چئوریلمیشدی. سید شوشینسکی بوندان باشقا آذربایجان موغامینا بیر چوخ یئنیلیک لر ده گتیرمیشدیر. بوتؤولوکده آذربایجان موغام تاریخینده سید شوشینسکی نی موغام تدریسی نین بانی سی کیمی قئید ائدیرلر. آذربایجاندا بونا بنزر خاصیتلردن باشقا موسیقیچی لره ده نیسبت وئریلیر ، او جومله دن صادیق جان اسد اوغلونو آذربایجان تاری نین آتاسی کیمی قئید ائدیرلر ، جبار قاریاغدی اوغلو موغاماتیمزی تمامی ایله آذربایجان تورکجه سینده ایفا ائدن بیرینجی خواننده کیمی تانینمیشدیر ، حال بو کی جبار عمی دن اؤنجه آذربایجان خواننده لری گاهدان فارسجا دا اوخویارمیشلار. ها بئله جبار آذربایجان خالق ماهنی لاری نین قورونماسیندا بؤیوک رولو اولموشدور ، بؤیوک موسیقیچی احمد باکیخانوو آذربایجان رنگ لری نین کئشیکچی سی اولموشدور. بو گون سید شوشینسکی نی موغام تدریسی نین بانی سی کیمی قئیده آلینماسی دا بونا گوره دیر کی سید دن اؤنجه بیر چوخ مکتب و ایفا فرقلری مؤوجود ایدی سه ، سیدین تدریسی واسیطه سی ایله بو فرقلر آرادان قالدیریلدی و نهایتده سیدین تدریسینده کی موغام پروقرامی قبول اولوندو.
مایه (Mayə - تمل) : باشقا موغاملاردا اولدوغو کیمی اورتا ماهورون دا اساسینی مایه تشکیل ائدیر. بو موغامین مایه سی باشقا موغاملارین عکسینه اولاراق خواننده دن اولدوقجا اوزون نفسلر ، زنگوله لر و بوغازلار طلب ائدیر. بؤتوولوکده اورتا ماهور موغامی زیل سسلی خواننده لر اوچون یارانمیشدیر و زیل سسه مالیک اولمایان خواننده اونو عؤهده سینه گوتوره بیلمز. آذربایجانین تکرار اولونماز موغنی سی ، متعلم متعلیموو ؛ بو موغامی برداشت سیز و حسینی یه موراجیعت ائتمه یه رک ، بیر باشا مایه دن اوخوموشدور.
عوشاق (Üşşaq) : اورتا ماهوردا دا راست و ماهور هیندی موغاملاری کیمی مایه دن سونرا عوشاق ایفا اولونور. آنجاق کئچمیشده ایشاره اولوندوغو کیمی بو شؤعبه راستدا بیر گوشه کیمی و چوخ اختصارلا و بیر باشا مایه دن سونرا ایفا اولونور ، حال بو کی بو شؤعبه ماهور هیندی و اورتا ماهور موغاملاریندا موعین قدر گئنیش صورتده و مایه دن سونرا رنگ چالیندیقدان سونرا (اورتا ماهوردا مایه و عوشاق آراسیندا گاهدان تصنیف ده) اوخونور. عوشاق شؤعبه سی مایه ایله قیاس اولوندوقدا موعین قدر حوزونلو و اونون موسیقی سی آخیجی دیر. عوشاقدان سونرا گاهدان حسینی ده ایفا اولونور.
ویلایتی (Vilayəti) : ولایتی راست عاییله سینده گئنیش شکیلده یاییلمیش و بو عاییله یه منسوب اولان بیر نئچه موغامدا او جومله دن راست ، ماهور هیندی ، اورتا ماهور موغاملاریندا ایفا اولونور. ولایتی ؛ اورتا ماهور موغامی نین ان مرکب و چتین شوعبه لریندن بیریسی دیر. ایفاچی بو شؤعبه ده عوشاق و مایه یه نیسبت بیر چوخ زنگوله لر و بوغازلار وورمالی دیر. اورتا ماهوردا ، ولایتی اوخوماق هر خواننده نین ایشی دگیل. سید شوشینسکی بو شؤعبه نی اولدوقجا مهارتله ایفا ائتمیشدیر ، او عئین حالدا بو شؤعبه دن سونرا آذربایجان بؤیوک شاعیری ؛ فضولی نین غزلینه بسته لنمیش «منی جاندان اوساندیردی» مشهور تصنیفی ده ملاحتله اوخوموشدور. ولایتی شور موغام جرگه سیندن دیر ، اونون ایفا سی ایله کئچیجی اولاراق شور موغامینا کئچید آلینیر.
شیکسته فارس (Şikəatə Fars) : کئچمیش بؤلوملرده ایشاره اولوندوغو کیمی شیکسته فارس ؛ آذربایجان موغام ایفاچیلیغیندا بیر چوخ موغاملاردا او جومله دن راست عاییله سینده اولدوقجا گئنیش شکیلده ایفا اولونور. بو شؤعبه نین آدینا باخمایاراق کی فارس شیکسته سی آنلامینی داشییر ، آنجاق بو شؤعبه ؛ فارس خالقی و فارس (ایران) موسیقی سی ایله هئچ ایلگی سی اولمامیش ، حتی آذربایجان مهارتلی تار ایفاچی سی ؛ وامیق محمد علی یئوین دئدیکلرینه اساسلاناراق آدی چکیلن موسیقی ده شیکسته فارس شؤعبه سی نین یئرینه افشاری موسیقی پارچاسی ایفا اولونور. حال بو کی افشاری ؛ آذربایجان موغامیندا شور عاییله سینه منسوب اولان موغاملاردان بیری سی اولموش و چوخ نادیر ایفا اولونان موغاملاردان بیری سی دیر. باشقا طرفدن ایسه بو گون آذربایجاندا اووشاری آدلی ضربی موغاملار سیراسیندا کیچیک بیر موغاما دا راست گلیریک. بئله لیکله شیکسته فارسین آدیندان آسیلی اولمایاراق بو موغام شؤعبه سی آذربایجان موغامینا عایید موسیقی پارچا سی دیر. شیکسته فارس هر هانسی موغامدا ایفا اولونورسا ، اؤز حؤوزونلولوگو و یانیقلیلیغی ایله سئچیلیر. آنجاق باشقا موغاملارین عکسینه اولاراق ، اورتا ماهور دا زیل پرده ده ایفا اولوندوغونا گؤره بو موغاما اؤزل احوال و روحیه بخش ائدیر.
موبریقه (Mübərriqə) : شیکسته فارسدان سونرا عادتاً رنگ چالینیر ، رنگدن سونرا ایسه موبریقه شؤعبه سی ایفا اولونور. موبریقه ده بیر چوخ موغاملاردا ایفا اولونور ، آنجاق بو شؤعبه تکلیکده یوخ ، بلکه همیشه شیکسته فارس ایفا اولوندوغو موغامدا و اوندان سونرا ایفا اولونور. هم شیکسته فارسدا هم ده موبریقه ده تار چالان بؤیوک مضرابلار لا و خواننده اوزون نفسلر و زنگوله لر واسیطه سی ایله بیر داها دینله ییجی یه خاطیرلادیر کی بو شؤعبه لر اورتا ماهوردا و زیل پرده لرده ایفا اولونماقدادیر. عادتاً راست و ماهور هیندی ده شیکسته فارس و موبریقه دن سونرا عیراق شؤعبه سی ایفا اولونور. حال بو کی اورتا ماهوردا بو شؤعبه لردن سونرا عشیران واسیطه سی ایله موغاما ایاق وئریلیر. بو اونا گؤره دیر کی راست و ماهور هیندی موغاملاریندا عیراق واسیطه سی ایله موغامین اورتا پرده لریندن زیل پرده لرینه کئچیلیر ، حال بو کی اورتا ماهور باشدان باشا زیلده ایفا اولونور و بئله حالدا عیراق شؤعبه سی چوخ زیلده اولدوغو اوچون ایفا اولونا بیلمز.
عشیران (Əşiran) : عشیران قدیم موسیقی جدوللرینده بیر چوخ حاللاردا شؤعبه کیمی تقدیم اولونموشدور. اؤرنک اوچون اورتا عصیرلرده ماراغالی عبدالقادیرین آذربایجان تورکجه سینده ، اورمولو صفی الدین –ین الادوار اثرینه شرح کیمی یازدیغی روح پرور مونوقرافیاسیندا (رساله) شؤعبه کیمی قئید اولونموشدور. ها بئله یاخین یوز ایللیکلرده میرزه فرجین وضوح الارقام اثرینده ده عشیران شوعبه لر سیراسیندا گتیریلمیشدیر. عشیران چوخ احتیمال عرب سؤزو اولموش و عربجه عشیره یا قبیله ایله علاقه دار اولموشدور. شیکسته فارس و موبریقه نین ایفا سی واسیطه سی ایله ایفاچی سئگاه موغامینا کئچید آلمیش و عشیرانین ایاغی واسیطه سی ایله سئگاهدان چیخیب و اورتا ماهورا قاییدیر. عشیران بیر کؤرپو کیمی موغامین مایه سینه قاییتماغا و موغاما ایاق ائتمه گه زمین یارادیر.
اورتا ماهورا اَیاق : عشیراندان سونرا ایفاچی اورتا ماهورون مایه سینه کئچید آلمالی و بئله لیکله بو موغامین ایفاسینی یئکونلاشدیرمالی دیر. بو قایدا بوتون موغاملاردا حیاتا کئچیریلمه لیدیر. بوندان اؤنجه قئید اولوندوغو کیمی راست عاییله سینه منسوب اولان بوتون موغاملارین هر بیری نین اؤزونه مخصوص مایه سی و ها بئله ایاغی وار. حتی اورتا ماهور و ماهور هیندی موغاملاری نین اصلی بیر اولدوغونا و بونلارین مایه لری نین آراسیندا اوخشارلیقلارین مؤوجود اولماسینا باخمایاراق ، هر بیری نین اؤزونه مخصوص ایاغی وار.
اورتا ماهور موغامی نین تاریخینه نظر سالدیقدا بئله نتیجه چیخاراماق اولور کی بو موغام ، ماهور هیندی کیمی کئچمیشده بیر شؤعبه اولوب و نهایتده بو گون موستقیل بیر موغام شکلینه دوشمه میشدیر ، بلکه ده بو موغام ؛ ماهور هیندی موغامی نین یئنی بیر واریانتی و داها دوغروسو اونون زیل واریانتی و قیسالمیشی و ییغجام شکیلی دیر. اورتا ماهور ؛ دا ماهور هیندی کیمی اؤزونده ایگیدلیک و جوشقونلوق احوال و روحیه سینی داشیییر. آنجاق اونون زیلده اوخونماسی و معین قدر ایتیلیگی بو موغامی ائله بیر سویه یه گتیریب چیخارمیش کی دئمک اولار اونون مضمونو ماهور هیندی و چاهارگاه آراسیندا اولان بیر احوال و روحیه دیر. بئله کی ماهور هیندی ایگیتلیک و جوشقونلوق خصوصیتلرینی و اورتا ماهور ایسه بوندان نئچه قات یوخاریدا موباریزلیک و جوشقونلوغو اوزونده جمعلشدیریر ، حال بو کی بو احوال و روحیه چاهارگاهدا داها دا یوکسه لیب ، دؤیوش و حماسه یه چئوریلیر.
اورتا ماهور ؛ زیل موغام اولدوغونا گوره بیر چوخ خواننده لرین رئپئرتوواریندان کناردا قالمیشدیر ، حتی زیل سسه مالیک اولان خواننده لر ده اونو ایفا ائتمکدن چکینیمیشلر و اینسترومنتال ایفاچیلار دا تار ، کامانچا و س آلتلرده اونون ایفاسی سینی اؤز عؤهده لرینه گؤتورمورلر. بو اونا گوره دیر کی اورتا ماهورون ایفاسی ایستر ووکال و ایستر سه اینسترومنتال ایفادا معین ایفاچیلیق تئکنیکالاری طلب ائدیر. موغام ایفاچیلیغی تاریخینده اورتا ماهورون ایفاچیلاری ایستر خواننده لر و ایستر سه ده اینسترومنتال ایفاچیلار آراسیندا بارماق ساییندان آرتیق اولمامیشدیر. خواننده لردن ایلک اؤنجه جبار قاریاغدی اوغلو سونرا سید شوشینسکی ، خان شوشینسکی و متعلیم متعلیموو بو موغامی مهارتله ایفا ائتمیشلر. قدیم قرامافون واللارینا نظر یئتیردیکده بللی اولور کی جباردان اؤنجه اورتا ماهورو باشقا بیر خواننده ایفا ائتمه میش و ایفا ائتمیشسه ده ، اونون ایفاسی بو گونه قدر الیمزه گلیب چاتمامیشدیر. قاریاغدی اوغلوندان سونرا اورتا ماهور موغامینی اوستالیقلا اوخویان سید شوشینسکی اولموشدور. ایشاره اولوندوغو کیمی اورتا ماهورون برداشتینی بیرینجی دفعه سید ایفا ائتمیشدیر. سیددن سونرا خان عمی بو موغامی سیدین اوسلوب ایله یانی برداشت ایله ایفا ائتمیشدیر. خان شوشینسکی بؤتوولوکده آذربایجان خواننده لری آراسیندا یگانه ایفاچی اولموشدور کی راست عاییله سینی او جومله دن راست ، ماهور هیندی ، اورتا ماهور ، قاتار و هئیراتی موغاملارینی اؤز احوال و روحیه لرینه اؤیغون شکیلده اوخوموشدور. کئچمیشده هر بیر خواننده معین بیر موغاما اؤز مؤهرونو وورموش و اوندان باشقا او موغامی اوستالیقلا اوخویان اولمامیشدیر ، خان عمی ده ماهور هیندی ، قاتار و هئیراتی موغاملارینا اؤز مؤهورونو وورموش و اورتا ماهور موغامینی نین 4 تاریخی ووکال ایفاچی سیندان بیری سی اولموشدور. خان عمی ایله بیر زاماندا یاشایان ، اورتا ماهورون تاریخی ایفاچیلاریندان بیری سی ده متعلیم متعلیموو اولموشدور. آذربایجاندا خان عمی نین ماهور هیندی ایفاسیندا قازاندیغی شؤهرتی ، متعلیم عمی ده اورتا ماهوردا قازانمیشدیر. اونون اورتا ماهورو برداشت سیز ایفا ائتمگینه باخمایاراق ، او بو موغامدا بیر چوخ نائلیتلر الده ائتمیشدیر کی باشقا خوانندن لر اونلاری باجارمامیشلار . او سیددن سونرا بو موغامین ان ماهیر ایافاچی سی کیمی تانینمیشدیر. بو خواننده لردن سونرا بو موغامین ایفاسینا یعقوب محمدووون رئپئرتوواریندا راست گلیریک. یعقوبونون سس ایمکانی اولدوغونا گؤره و موغام سیرلرینی دریندن بیلدیگی اوچون گؤزل و ملاحتلی اورتا ماهور ایفا ائتمیشدیر. جانعلی اکبروو سون خواننده لردن دیر کی دفعه لرله اورتا ماهور موغامینا موراجیعت ائتمیش و اوستالیقلا اونو ایفا ائتمیشدر. نهایتده بو یاخینلاردا عالیم قاسیموو و باشقا خواننده لر ده بو موغامی ایفا ائتمیشلر. اینسترومنتال ایفادا تار ایفاچیلاری اؤزللیکله حاجی محمدوو و رامیز قولییئوکیمی نهنگ تارزنلر بو مورکب موغامی دفعه لرله و مهارتله ایفا ائتمیشلر.
قایناقلار
زهرابوو رامیز (1388) : موغامات آذربایجان ، ترجمه مجید تیموری فر ، تبریز
قابیسسانلی ، شاکیر (2010 ) موغامات و ابراهیم پیغمبر ، باکی.
ماراغالی عبد القادر : کتاب ادوار : روح پرور( تورکجه الیازما) ، لیدن کیتابخاناسی ، دوکتور ثریا آغایئو- رجب دینج.


text:
۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"قرارلی عملیاتلاریمیز نتیجهسینده عراقین قوزئیینده هفتانین بؤلگهسینده یئری معین ائدیلن ۲ پکاکالی تروریست تۆرک سلاحلی گۆجلریمیز طرفیندن ائتکیسیز حالا گتیریلدی"
عراقین قوزئییندهکی هفتانین بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا عضوو ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی.
میللی ساوونما باخانلیغینین توئیتر حسابیندان وئریلهن آچیقلامادا،
"قرارلی عملیاتلاریمیز نتیجهسینده عراقین قوزئیینده هفتانین بؤلگهسینده یئری معین ائدیلن ۲ پکاکالی تروریست تۆرک سلاحلی گۆجلریمیز طرفیندن ائتکیسیز حالا گتیریلدی" ایفادهسی ایشلهدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
محسنی اژهای عتراضلارا دستک وئرهنلرین یارغیلاناجاغینی بیلدیردی
ایراندا بعضی مشهور ایدمانچی و صنعتچیلر یایینلادیقلاری مئساژلارلا اعتراضچیلارا دستک اولوب، گۆونلیک گؤرهولیلرینین موداخیله شکلینه تپکی وئرمیشدی
روسیادا اوخولا سلاحلی سالدیری
سالدیریدا آرالاریندا اوشاقلارین دا اولدوغو ۱۳ نفر حیاتینی ایتیردی، ۲۱ نفر یارالاندی
پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"قهرمان تورک سلاحلی گوجلریمیز سوریهنین قوزئیینده تروریستلره قارشی موباریزهنی ائتکیلی و قرارلی شکیلده داوام ائتدیریر"


text:
تورکیه ده ینه بیر ترورچی خوفسیزلیک کوچلری گه تسلیم بولدی
اوشبو مطلب نی تورکیه ایچکی ایش لر وزیرلیگی بیلدیردی
تورکیه ده کوندیریش فعالیت لری دایره سیده ترور تشکیلاتی پ.ک.ک دن قاچگن ینه بیر نفر ترورچی خوفسیزلیک کوچلری گه تسلیم بولدی.
تورکیه جمهوریتی ایچکی ایش لر وزیرلیگی, وزیرلیک تامانیدن آلیب باریلگن کوندیریش فعالیت لری دایره سیده ینه بیر نفر ترورچی نینگ خوفسیزلیک کوچلری گه تسلیم بولگن لیگی نی بیلدیردی.
تسلیم بولگن اوشبو ترورچی نینگ میلادی 2010- ییلده بولووچی ترور تشکیلاتی گه قوشیلگن لیگی و عراق نینگ شمالیده فعالیت یوریتگن لیگی انیقلندی.
کوندیریش فعالیت لری نتیجه سیده جاری ییلده تسلیم بولگن ترورچی لر سانی 90 نفر گه ییتدی.


text:
کریستین اسلیتر
کریستین اسلیتر (اینگیلیسجه: Christian Slater) آمریکالی فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۱۸ آقوست ۱۹۶۹ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1977–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ 1993 MTV Movie Awards. MTV (July 13, 1993). یوْخلانیلیبApril 8, 2011.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Christian Slater»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کریستین اسلیتر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۹۴۲ (میلادی)
میلادی ۱۹۴۲-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخ ایکینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ ژانویه - ۷۷-جی آذربایجان قوْشونو آلمان قوْشونلارینین قیریمداکی تامان یاریمآداسیندان وۇروب چیخاردی.
- ۳ مارس - تۆرک رسّاملار جمعیتی ایستانبولدا قۇرولدو.
- ۲۸ دسامبر - ژاپون حربی هاوا قۆووهلری کلکوتتهنی بوْمباردمان ائدیب
- ۲۶ نوْوامبر - شوروی اوْردوسو ایستالینقراددا عکس هۆجوما باشلامیشدیر.
- ۲۴ فوریه - آمریکا سسی رادیوسو ایلک دفعه یایینا چیخدی.
- ۲۳ آقوست - ایکینجی دونيا موحاریبهسی: ایستالینقراد موحاریبهسی باشلامیشدیر.
- ۲۲ مارس - ایکینجی دۆنیا ساواشی سیراسیندا ایکینجی سیرته دؤیوشو باش وئردی.
- ۲ دسامبر - شیکاقولو بیلیم آداملاری ایلک کونتوروللو زنجیرلهمه آتوم عکسالعملینی حیاتا کئچیردیلر.
- ۱۹ ژانویه - ایکینجی دۆنیا ساواشی: ژاپون عسکری بیرلیکلری برمهنی ایشغال ائتدی.
- ۱۳ ژانویه - هنری فوْرد پیلاستیک کۆتلهدن اوتوموبیل حاضیرلادی، بۇ اوتوموبیل دیگر اوتوموبیللردن ۳۰٪ داها یۆنگول ایدی.
- ۱۱ نوْوامبر - مۆتّفیق طرفیندن قۇزئی آفریقا حربی جبههنین آچیلماسینا جاواب اوْلاراق فاشیست آلمان فرانسهنین گۆنئی بؤلومونو ایشغال ائتمیشدیر.


text:
سایین اوخوجولار!
توروز سیته سی بیر کولتورل اوجاق اولاراق دیلچیلیکله باغلی قونولاردان دانیشیر. بو سیته دیلچیلیکله باغلی دیرلی بیلگیلر وئرمکدهدیر. دیلیمیزین تاریخی و ائتیمولوژیسی ساحهسینده چالیشان بو سیته، سؤزلرین کؤکو و ائتیمولوژیسی حاقیندا، باشقا سیتهلردن دییشیک اولاراق، ائیلمله(فعل) باغلی آنلاملارین آچیقلاییر.
سیتهمیزده دیلچیلیکله باغلی بیر چوخ کیتاب، سؤزلوک، یازیلار الده ائدیب اوخویابیلرسینیز. اوموروق کی بو سیته، سیز دیرلی، سایین اوخوجولار یاردیمییلا، دیلچیلیک قوللارینین گلیشمهسی، یوکسلیشی یولوندا بیر آددیم گؤتوربیلسین.
بئی هادی (h.beyhadi@gmail.com)
تبریز
Copyright © 2008-2022 Arın Turkic Etimology Dictionary - All rights reserved by Turuz.
Powered by Sapdal.Com © Developed by Sapdal.Com


text:
دۆیم (اؤلچو بیریمی)
دۆیم— اؤلچو بیریمی.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
دۆیم ("düym" سؤزوندندیر، هولند دیلینده "duim" - باش بارماق) خالق آراسیندا بو گون ده ایشلنن اؤلچو بیریمیدیر. اساساً بعضی اوروپا اؤلکهلرینده غئیری-متریک اؤلچو سیستمینده اوزونلوق بیریمیدیر. تاریخاً کیشی باش بارماغینین ائنی کیمی گؤتورولموشدور. موعاصیر دؤورده "دۆیم" دئدیکده عادتاً اینگیلیس دۆیمو باشا دوشولور: 1 دۆیم 25،4 مم-ه و یا 2،54 سم-ه برابر گؤتورولموشدور.
دۆیمدن داها چوخ بورولارین ایچ دیامترینی اؤلچمک اۆچون ایستیفاده اولونور. بیر دۆیم بورونون داخیلی دیامتری 25،4 مم-ا، یاریم دۆیم بورونون ایچ دیامتری ایسه 25 مم-این یاریسینا یوخ، 15 مم-ه برابردیر.
قایناق[دَییشدیر]
آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 464. ایسبن 978-9952-34-152-2


text:
هامینیز بیلدیگینیز کیمی شهرلرده بازاردا دؤشهمه ساتانلار هامیدان چوخدولار. اؤزوده کی اونلار همهشه اوجوز شئیلر ساتارلار و بعضی واختلار چوخ اینسانلار لازیم اولان شئیلرینی اونلاردان آلارلار. حتتا رحمتلیک آتام همهشه دئیردی کی آیاق اوسته آل وئر ائدنلردن لازیمی وسایلینیزی آلین کی یاشاییشلاری کئچسین، آل وئرلری یاتماسین.
آنجاق بیر گون یولوم بازاردان دوشدو و ائله او باشدان بو باشا گلینجه ساتیجیلارین موختلیف سسلرینی ائشیدیردیم:
جورابلار موفتهدی هااااا
کیربیتلر قوتوسو مین تومن!!
ایستیکاننار نشکن دی ها!!
دفتر، خودکار، میداد، باربی، بن تن!!
روسری، روسری، بیرین آل ایکیسین آپار!!
کت پنیری تپ تَزهدی، کره یاغی، ساری یاغ، آیران!!
دؤردو مین تومن باطریلار، قلمی نیمه قلمی!!
صابین، لیف، روشور، کیسه، دابان داشی!!
کؤپئن کؤپئن، یانمیش کؤپئنلری ده آلیرام!!
سااااعت سااااعت، ادکلن همه رقم خارجی، بیا ببر عجله کن(ساعات ساتان کورد)
و …
هر سسی ائشیدهن کیمی اونا ساری دؤنوب و نه ساتدیغینی دا اؤیرهنیردیم. اؤز- اؤزومه دئییردیم آی آلله کاش لازیم اولوردو منده بونلاردان آلیردیم.
آنجاق یولومو گئده- گئده گؤزوم بیر بیبر ساتانا دوشدو، باخیب گؤردوم کی، آریق، اوزون و گؤزهل دولما بیبری ساتیر. جاماعاتین آراسیندان دارتینا- دارتینا، اونلارلا چیینلهشه- چیینلهشه و ساغا سولا دؤنه- دؤنه آنجاق اؤزومه یول آچیب گوجله بیبَر ساتانا یئتیشدیم.
بیری مندن قاباخ دوروب هئی سوروشور:
– بو نئچه دی؟
– او نئچه دی؟
– او بیریسینی کیلوو نئچه دی؟
– بونون پونزاسی نئچه دی؟…
منده بیبَر ساتانین حوصلهسینه چوخ ماراقلانیردیم کی عجب بو کیشینین حوصلهسی وار…
باش آغریسی وئرمهییم سیزه، بیر آز دوراندان سونرا نؤوبه منه یئتیشدی. دئدیم:
– منه ده بیرآز بیبَر وئرهسن…!
کیشی باشلادی بیبری بیر نایلون کیسهیه ییغماغا، ائله بو حالدا من سوروشدوم کی:
– نه جوردی، بیبَرلرین دادی نئجه دی؟!!!
کیشی دئدی:
– سؤزو یوخدو بال کیمی دی.
دئدیم:
– آی کیشی نه بال کیمی!!! بیبَر کی بال اولماز. بیبَر گرهک آجی اولسون، بوشالت یئرینه من بیبَر آلیرام کی منی یاندیرسین، ایچیمی آلوولاتسین، بلکه بئینیمین گؤینرتیسیندن بیزآزدا اولموش اولسا منی آییرسین.
و دوزَلدیم یولا حرکت ائلهدیم. یازیق کیشی ائله بیل یوخودان آییلدی. دئدی:
– آی آغا، آی قارداش، سن آللاه بیر دایان! سن بونلاردان بیرینی وور آغزینا. هامیسی زههَر کیمی دی … آمما نئیلهییم بو جاماعاتا دئینده کی آجی دی هئچ بیرینیده آلمیرلار. واللاه هامیسی چوخ پیس آجیدی. گل نه قدهر سئوسن آپار. سن بیرینجی آدامسان کی دوزونو دئسم مندن آلاجاقسان، باشقالارینا دوزونو دئینده آلمیرلار… چاراسیزلیقدان یالان دانیشیرام کی بلکه آل- وئریم یاتماسین.
سؤزونو کسمهییب دئدی:
– بو جاماعت نییه دوز سؤزدن آجیغی گلیر. بیلمیرم کاش آجینین دا آجیسینا دؤزهن و اونون آجیلیغینی سئوهنلر چوخ اولایدی…
۹/۵/۸۶


text:
ایکینجی ایتالیا-حبشه ساواشی
ایکینجی ایتالیا-حبشه ساواشی (اینگیلیسجه: Second Italo-Ethiopian War) اتیوپی ایمپراتورلوغو و قوْنشو اؤلکهسی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.اتیوپی ایمپراتورلوغو یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو ایتالیا غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Mack Smith 1983, pp. 232–233.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ Barker 1971, p. 20.
- ^ Barker 1968, pp. 292–293.
- ^ Sullivan 1999, p. 188.
- ^ Sbacchi 1978, p. 43.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Second Italo-Ethiopian War»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ایکینجی ایتالیا-حبشه ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.


text:
پایتون یازیلیملاما دیلینده Gtk واسطهسییله ایشلهدیچی رابطلی یازیلیملار یازماق اؤرگتمهسینین ایکینجی بؤلومونده، ایشلهدیچی رابطده ایشلهنن نرسهلرین نئجه ایستهدیگیمیز کیمی صفحهده یئرلشدیریلمهلری آچیقلاناجاق دیر. قاباقکی یازی کیمی، بو یازیدا دا اؤرگتمه مثاللارلا اؤنریلهجک دیر.
پایتون دیلینده Gtk ایله ایشلهدیچی رابطلی یازیلیملار یازماق (آتدیم آتدیم کیچیک مثاللارلا، بیرینجی بؤلوم)
عموم ایشلهدیچیلر اوچون یازیلان یازیلیملارا، ایشلنمهسینین راحاتلیغی ان مهم خصوصیت ساییلیر. اونون اوچون ده ایشلهدیچی رابطلرین نئجه یازیلماسینی باشارماق هر بیر یازیلیملاییچییا گرک دیر. ایشلهدیچی رابطلرینین یازماسی اوچون حاضرلانمیش کیتابخانالاردان بیری Gtk کیتابخاناسی دیر. بو یازیدا بو کیتابخانانین ایشلهدیچی رابط یاراتماق اوچون نئجه ایشلنمهسی آچیقلاناجاق.


text:
قیپچاق دیللری
قیپچاق دیللری یوخسا قوزئیباتی تۆرک دیللری اینگیلیسجه: Kipchak languages / Northwestern Turkic languages، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kıpçak grubu) — آلتای دیللرینین عائیلهسیندن ساییلان تۆرک دیللرینین بیر قوْلودور. ۲۰۱۶–جی میلادی ایلین نوفوس آمارلارینا گؤره، تخمیناً ۳۰ میلیون نفره یاخین بو قوروپا عایید اوْلان دیللره دانیشیرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Kipchak". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kipchak languages»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قیپچاق دیللری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جمعیت سیخلیغی
جمعیت سیخلیغی و یا اهالی سیخلیغی واحید ساحهده یاشایان اوْرقانیزم سایی اوْلاراق ایفاده ائدیلیر.
اینسان اۆچون اهالی سیخلیغی واحید ساحهده یاشایان آدام سایی اوْلاراق ایفاده ائدیلیر، حسابلاما ائدیلرکن ساحهدهکی سۇ بعضاً حسابا قاتیلیر. بعضاً بۇ حسابلاما بۆتون ساحه اۆچون ائدیلرکن، بعضاً ده یالنیز یاشاییش یئرلری اۆچون، یئرلشیلبیلیر ساحهلر اۆچون، اکینچیلیک ائدیلن یا دا اکینچیلیک ائدیله بیلهجک ساحهلر اۆچون حسابلانیر.
عومومیتله کیلومتر قدر، مایل قدردا یا دا هکتاردا آدام سایی اوْلاراق حسابلانیر. بۇ رقم سادهجه ساحهده یاشایان فرد سایی ساحهنین ساحهیه بؤلونهرک ائدیلر.


text:
اشعث اوغلو جناب مسلمین ساواشینا گئدیر
زیاد اوغلو مسجدده قاراوول قويدوغو حریث اوغلونا خبر وئردی کی ، قیس طایفاسیندان آلتمیش یاخود یئتمیش نفر اشعث اغلو ایله مسلمین ساواشینا گؤندرسين (اشعث اوغلو اؤز طایفاسی ایله بو ساواشا گئتمکدن خوشو گلمیردی چونکی هئچ طایفا عقيل اوغلو ایله ساواشماغی سئومیردی.)
حریث اوغلو عمرو بن عبد الله بن عباس سلمی نی آلتميش – یئتمیش نفرله بیرلیکده اشعث اوغلونا قوشوب گوندردی. اونلار گلیب مسلم اولان ائوه یئتیشدیلر.
جناب مسلم اشعث اوغلونون ساواشینا چیخير
جناب مسلم آت دیرناقلارینین سسینی و آداملارین های کویونو ائشیدیب بیلدی کی ، اونون اوستونه گلیرلر. قیلینج چكيب قارشیلارینا چیخدی.
کافرلر حمله ائتدیلر. او حضرت اونلارا شدتله یوگوروب قیلینجلا اونلاری ائودن چیخاردی. اونلار بیر داها ائوه یوگوردولر مسلم يئنه ده اونلاری چیخاردی. بیردن حمران اوغلو بكير ملعون او نا بیر قيلينج ووروب دوداقلارینی یئره سالدى.
عقيل اوغلو آمان وئرمه ییب او ملعونوون باشینا بیر قیلینج ووردو . ایکینجی ضربه نی بئلینین اورتا سوموگوندن ائله ووردو کی ، آز قالا قارنیندان چیخدی بئله لیکله او ملعون جهنمه واصل اولدو.
او حیاسیزلار بو ماجرانی گؤردوکده بیر تعدادی داما چیخیب او یالقیزی داشلاديلار. قمیشلره اود ووروب او غریبین باشینا تؤكدولر.
او ، آجیقلی بیر حالدا حمله ائدیردی. اشعث اوغلو باغیردی: ای مسلم اؤزونو اؤلومه وئرمه. سنه آمان وئریریک. جناب مسلم او ملعونون سؤزونه قناعت ائتمه ییب یوگوردو و بو شعری اوخویوردو :
اقسمت لا اقتل الا حرا و ان رايت الموت شيئا نكرا
کل امری یوما ملاق شرا و يخلط البارد سخنأ مسرا
رد شعاع النفس قاستقرا اخاف ان اكذب او اغرا
یعنی: آزادليقلا اؤله جگیمه آند ایچمیشم. اگر اؤلومی پیس گؤررسم ده هامی بیر گون شره راستلاشاجاقدير. سويوغا آجی بیر ایستینی قاتاجاقدير قورخودان سونرا آرخاینلیغا چاتمیشام. یالان یاخود آلدانیش اولدوغوندان قورخورام ملعون اشعث اوغلو دئدی: سنه یالان دئییلمیر و آل دئییلدیر. بونلار عمین اوشاغیدیر، سنی ووروب اؤلدورمیه جكلر.
داشلار او حضرتین بدنینی ازيب طاقتدن سالمیشدی. داها ساواشا بیلمیردی. آرخاسینی دیوارا سووکه ییب دایانمیشدی. اشعث اوغلو یاخینلاشیب دئدی :
بيز سنه آمان وئریریک. جناب مسلم «آمان وارمی منه»؟ دئیه سوردو.
اشعث اوغلو «بلی» دئیه جاواب وئردی. او اوتانمازلاردا « بلی سن آمانداسان» دئدیلر. جناب مسلم دئدی: هر گاه منه آمان وئرمه سيدينيز اليمى الينيزه وئرمزدیم.
اونلار مسلمین تسليم اولدوغونو بیلدیلر. قیلینجین بوینوندان آسیب قاطیرا میندیردیلر. جناب مسلمین گؤز باشی آخيردی مأیوس بیر حالدا دئدی: بر«غدر» ین بیرینجیسیدير.
اشعث اوغلو «سنه بير ضرر یئتیشمیه جگینی امید ائدیرم» دئدی. جناب مسلم دئدی: امید ائتمکدن باشقا چاره یوخدور. هاردادیر آمانيز انا لله و انا اليه راجعون ، سونرا آغلادی.
عمرو بن عبدالله بن عباس او حضرته دئدی: سنین ایسته دیگینی ایسته ین بیر آدام بو وضعيته دوشرسه آغلاماز. جناب مسلم بویوردو : آند الوسون آللاها اؤز حالیما یا اؤلمگیمه (هرچند اؤلمگی سنومیرم آغلامیرام. بلکه بورا دوغرو اوز توتوب گلمکده اولان ائل طایفا مین حالينا امام حسینین حالينا آغلاییرام.
جناب مسلم اشعث اوغلونا وصیت ائدير
سونرا او حضرت اوزونو اشعث اوغلونا توتوب دئدی: ای آللاهين بندہ سی آللاه حاققي منه آمان وئرمکدن عاجز سن. بیر خیر ایش گؤره بیلرسنمی؟
بیر آدام گونده ره سن منیم دیلیمدن امام حسین علیه السلاما بو وضعیتی یئتیره ، بیلیرم اؤز اهل بیتی ایله بویانا گلير. بو آغلاییب سیتغادیغیم دا اونون اوچوندور.
بير نفر گوندر امام حسین علیه السلاما بئله دیسین: عقیل اوغلو منی گوندریب اؤزو ایسه اسیر دوشوب و اؤلومدن باشقا بیر شئی گؤرموردو. مسلم دئییر: ای حسین قاییت تا کوفه اهلی سنه مكر ائتمه سین. چونکی بونلار سنین آتانین اصحابیدیرلار. آتان بونلاردان اوزاقلاشماق اوچون اؤلوم دیله ییردی.
کوفه ليلر سنه ده ، منه ده یالان ساندیلار. من ایسه یالان دئمیرم.
اشعث اوغلو دئدی: آند ایچیرم بو ایشی گوروب زیاد اوغلونا بیلدیرجه یم کی من سنه آمان وئرمیشم…..
جناب مسلم دارالاماره سارا یینین قاپیسیندا
اشعث اوغلو او حضرتی دارالاماره سارایینین قاپیسینا گتیردی. اهالی گیریش اذنی آلماق اوچون سارای قاپیسیندا اوتورموشدولار. اونلارین آراسیندا عمارة بن عقبه بن ابی معیط ، عمرو بن حریث ، مسلم بن عمرو و کثیر بن شهاب دا اوردایدیلار.
قاپی آغزیندا بیر کوزه سرين سو واریدی. جناب مسلم چوخ سوسوموشدو. سوو گؤروب دئدی: بو سودان منه ایچیردین. مسلم بن عمرو باهلی «گؤرور سنمی نه سریندیر؟» دئیه آرتیردی (یوخ ، آند اولسون آللاها بو سودان بیر داملا دا دادمایاجانسان او قدر کی ، جهنم اودونو داداسان.»
جناب مسلم بویوردو : وای اولسون سنه کیمسن؟ باهلی دئدی: من ، سنین دانديغين حاققی تانيان ، سن حیله ائتدیگین اماما نصیحت ائدن و سن عصیان ائتدیگین حوکمدارا بويون اگن مسلم بن عمرو باهلی یم.
جناب مسلم دئدی: آنان سنسيز قالسين. نه قدر آغزی ییرتیق واجلافسان. سن نه قدر داش اورگ سن ، سن ای باهله اوغلو جهنم اودونا مندن داها آرتیق یاراشیرسان.
سونرا او حضرت آرخاسینی دیوارا سؤوکه ییب اگلشدی. حریث اوغلو غلامینی
گؤنده ریب بیر ایچیم سو گتیردی.
غلام کاسانی سو ایله دولدوروب مسلمه وئردی. او حضرت ایچمک ایسته دیکده کاسا قانلا دولدو. کاسانی یئره بوشالتدی. غلام یئنه دولدوردو ، یئنه ایچمک ایسته دیکده قانلا دولدو. اوچونجو دفعه سو ایچمک ایستدیكده ديشلری کاسايا تؤکولدو.
دئدی: شکر اولسون آللاها بو سو منه قسمت اولسایدی یقین ایچردیم.
اشعث اوغلو گیریش اذني آليب اونو زیاد اوغلونون یانینا آپاردی. جناب مسلم امیرالمؤمنین آدی ایله سالام وئرمدی. قاراووللار سببینی سوروشدولار. دئدی: منی اؤلدورمک ایسته ییرسه نه اوچون سالام وئریم؟ یوخسا اؤلدورمک ایسته میرسه سالامیم چوخ اولاجاقدير.
زیاد اوغلو دئدی: اوز جانیم اوچون اوله جکسن. جناب مسلم ائله دیرمی؟ سوردو او ملعون: «ائله دير » دئدی.
جناب مسلم دئدی فدعني اوص الى بعضی قومی. یعنی اوندا قوى بعضی آداملاريما وصیت انديم.
جناب مسلمين سعد اوغلونا وصیتی
جناب مسلم زیاد اوغلونون مجلیسینه باخوب سعد اوغلو عومری گؤردو . اونا دئدی: ای عؤمر منلن سنین آرامیزدا قوهوملوق واردیر .
سنه بير حاجتیم واردیر. او حاجتی یئرینه یئتیرمگین واجبدير. لاکین گیزلیدیر. سعد اوغلو عقيل اوغلونون حاجتینی اونا دئمگی قبول ائتمدی. زیاد اوغلو دئدی: بو ایشدن چکینمه. گور عمین اوغلونون حاجتی ندیر؟ سعد اوغلو مسلم ایله مجلسین بیر بوجاغیندا اوتوردولار. زیاد اوغلو اونلاری گؤروردو.
جناب مسلم سعد اوغلونا دئدی: کوفه ده یئددی یوز درهم بورجوم واردیر. اونو وئره سن من اؤلندن سونرا ایسه جنازه می زیاد اوغلوندان آلیب باسدیراسان.
نهایت بیر نفر گونده ره سن حسینه دئیه کی ، کوفه یه گلمه سین. چونکی من بیر مکتوبدا کوفه اهلينين بيعت ائتدیکلرینی اونا یازمیشام. او دور کی اونون کوفه یه گله جگینی یقین ائدیرم.
جناب مسلم زیاد اوغلونون قارشیسیندا
سونرا زیاد اوغلو دئدی: ای عقیل اوغلو! اهالینین ایشی و سؤزو بیر ایدی سن گلیب اونلاری بیر – بیریندن آییردین. بیر سیراسینی بؤیودوب بیر سیراسینی کیچپلتدين.
مسلم ، «یوخ بئله دئییلدیر» دئیه سؤزونه داوام ائتدیردی. «من گلمدیم. کوفه اهلی دئدیلر: سنین آتان یاخچیلاری اولدوروب، قانلارین تؤکوب و بو شهرده کسری و قیصرین گردویو ایشلری گؤروب. بیز ایسه عدالتی برپا ائدیب آللاه حوکمونه چاغیرماغا گلمیشیک.»
زیاد اوغلو دئدی: ای فاسق سن نه سن ، بو سؤزلر ندير؟ بیز بورادا بو اهاليه بئله رفتار ائتمیردیک. بلکه سن مدينه ده چاخیر ایچیردین.
مسلم ، «منمی چاخیر ایچیردیم؟» دئیه سوردو. سونرا سؤزونه داوام ائتدیردی: آللاه حاققی تانری سنین یالان دئمگینی بیلیر. من چاخیر ایچمه میشم.
چاخیر ایچمگه مندن داها حاقلیسی مسلمانلارین قانین ایچن تانرینین حارام ائتمگینه باخمایاراق آدام اؤلدورن. قاتل اولمایانی اؤلدورن. آجیق و دوشمانلیق اوستونده قتل ائده ن و لهو و لعب ایش گؤرندیر کی ، اؤزونو تمیزه چیخاریر. سانکی بیر ایش گؤرمه میشدیر.
زیاد اوغلو دئدی: ای فاسق نفسین بیر شئی ایسته ییر کی ، تانری سنی اونا چاتماغا موفق ائتمدی. چونکی سن خلافته لایق دئییلسن.
عقیل اوغلو ، «پس خلافت اهلی کیمیدیر زیاد اوغلو ؟» دئیه سوردو.
زیاد اوغلو: «امیرالمؤمنین یزید » دئیه جاواب وئردی.
مسلم دئدی: شکر اولسون آللاها ، بیزیمله سیزین آرامیزدا اونون حؤکم ائتمگینه راضی اولموشوق.
زیاد اوغلو دئدی: ائله ظن ائدیرسنمی کی خلافتدن سیزه بیر پای چاتاجاق؟
مسلم دئدی: آللاها آند اولسون بو ظن دئییل تمامیله يقيندير.
زیاد اوغلو: تانری منی اؤلدورسون اگر اسلامدا بیر کیمسه اؤلمه ین وضعیتده سنی اؤلدورمه سم.
مسلم: سن ایسه پیس شکيلده اؤلدورمگی و پیس اخلاقیاتی بوشلاما ، سندن باشقا هئچ کیم بوجور ایشلری گورمگه حاقلی دئییلدیر.
زیاد اوغلو جناب مسلیمی، امام حسینی، حضرت علينی و عقیلی یانمانلاماغا و پیس دانیشماغا باشلادی.
قایناق : کربلا ماجراسی ، روایت : ابو مخنف لوط بن یحیاداندیر ، نشر ائدن : اسلامی تبلیغات تشکیلاتی ، تدقیقاتچی : شیخ محمد هادی یوسفی ، چئویرن : شیخ عباس امامی کرکوکلو ، دیجیتال یاییمجیلیک : ائل اوبا


text:
اوزاقلاردا گؤی اوزو قارالدی بیردن. گلیب پنجرهنین قاباغیندا دایاندیم. نهدهن بئله توستولوایدی هاوا؟ بلکهده بیر یئر اود توتوب یانیردی؟ نفسیمی دالی قایتاردیم. پنجرهنی باغلادیم. اوسگورمهیه دوشسهیدیم اگر، قورتارماق بیلمزدی.
گؤزومو قیرپمادان حیرتله گؤیه باخیردیم. قارالیق گئت- گئده یاخینلاشیردی. توستونون بونجا قارالیغینا، اؤزوده بو سرعتله یاخینلاشماسینا اینانا بیلمیردیم. وای! ایندییهدک بو قدهر قارا قوشو بیر یئرده گؤرمهمیشدیم. قوش سئلایدی، آمما نه بیر یئری ییخیردی،نه اؤزو ایله بیر شیی آپاریردی.
قارانقوشایدیلر یوخسا؟ گؤیده دالغالانیردیلار. جیککیلتیلری گؤیه یئرلهشمهدن یئره دولموشدو. من سئون قوشلار، اورهییمده بیر زادی قاینادیردیلار. بعضیلری گئری قالیردیلار. اؤزونو ایتیرمیشلر کیمی اوچوردولار؛ دالغالار گئری قاییتدیقدا قاریشیب اونلارا گئدیردیلر. بعضیلری هوندور بنالارین اوستونه قونوب، بیر آز دینجلدیکدن سونرا قانادلانیردیلار. اوزاق یئرلردن گلیب اوزاق یئرلره گئدنلره بنزهییردیلر. قار چوخ تئز باشلامیشدی، چوخ تئز. منسه اوشویوردوم. چوخ اوشویوردوم. اوستومه نئچه یورغان چکه- چکه، یئنهده اوشویوردوم. سوبایا دایانیردیم، گؤودهم یانیردی، ایچیمده کی بوزلار قاتیلاشیردی آمما.
اونلارلا اوچا بیلسیدیم اگر! اونلارلا اوچماغا قرارلاندیم. گونئیدن باشقا گئدهجکلری یئر اولا بیلمزدی. اونلار یالنیز گونش یوردونون یولچولاریدیلار.
پنجرهنین هرهسینه چیخیب، قوللاریمی آچدیم. قالدیریب، ائندیریردیم. بیر آز سرعتلندیردیم. گؤزلریمی یومدوم. بیریسی منی توتارکن باغیردی، دلینین بیری دلی دوش یئره. سؤزونه باخمادان ایشیمه دوام ائلهدیم.
قوشلارلا برابر، گؤیده دالغالانیب گؤنئییه ساری اوچوردوم. گؤیون اوزوندن هر شئیی گؤرمک اولوردو. ایچیمدهکی بوزلار یئرین وئرمیشدی قاینار بولاغلارا، ایستی دولوردو جانیما.
قوشلار منی احاطهلییب، جیککیلدهیه- جیککیلدهیه گلین آپاریردیلار گونئییه دوغرو . آشاغییا باخدیم. پنجرهنین هرهسیندن ایکیسیده منه باخیردیلار.


text:
اردوغان، جاپارووو رسمی تؤرهنله قارشیلادی
مراسیمده، تاریخده قورولان ۱۶ تورک دؤولتینی تمثیل ائدن بایراقلار و عسگرلر ده ایشتیراک ائتدی
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان، تورکیهیه گلن قیرقیزیستان جمهورباشقانی سادیر جاپارووو باشکند آنکارادا رسمی مراسیمله قارشیلادی.
جاپارووون ایچینده اولدوغو اتومبیلی جمهورباشقانلیغی سارایی اؤنوندهکی جادهده قارشیلایان آتلیلار، گیریش قاپیسینا قدر ائشلیک ائتدی.
یاغیش آلیندا ائدیلن مراسیمده جمهورباشقانی اردوغان، جاپارووو گیریش قاپیسیندا قارشیلادی.
اردوغان و جاپارووون مراسیم ساحهسیندهکی یئرلرینی آلمالارینین آردیندان، ایکی اؤلکه ملی مارشلاری چالیندی، ۲۱ پارا توپ آتیشی ائدیلدی.
جاپاروو، تؤرهن قروپونو"مرحبا عسگر" دئیهرک سلاملادی.
مراسیمده، تاریخده قورولان ۱۶ تورک دؤولتینی تمثیل ائدن بایراقلار و عسگرلر ده ایشتیراک ائتدی.
داها سونرا بیر-بیرلرینه هئیتلرینی تقدیم ائدن اردوغان و جاپاروو، تورکیه و قیرقیزیستان بایراقلاری قارشیسیندا ژورنالیستلره پوز وئردی.
مراسیمه، جمهورباشقانی کؤمکچیسی فواد اوکتای، خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووشاوغلو، خزانه و مالیه باخانی لطفو الوان، کولتور و توریزم باخانی محمد نوری ارسوی و تجارت باخانی محمد موش ایله جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانی فخرالدین آلتون و جمهورباشقانلیغی سؤزچوسو ابراهیم قالین دا قاتیلدی.
جاپارووون اوست سویه هئیتینده ایسه قیرقیز باخان و عسگری یئتکیلیلر یئر آلدی
مراسیمین آردیندان اردوغان و جاپاروو باش باشا گؤروشمهیه گئچدی.
ایلگیلیلی خبرلر
چاووش اوغلو: "اوکراینا و روسیا گوبرهسینین بازارلارا گئتمهسی اوچون سعی گؤستریریک"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو اوکراینا و روسیا گوبرهسینین لازیم اولان بوتون اؤلکهلره گؤندریلمهسی اوچون سعی گؤستردیکلرینی بیلدیریب.
جمهور باشقانی اردوغانلا پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
جمهور باشقانی اردوغان ایله ولادیمیر پوتین اوکراینا محاربهسینی موذاکیره ائدیبلر.
تورکیه اولوسلار آراسی آتوم انرژی آژانسینین ایداره هئیتینه عضو سئچیلیب
تورکیه 2022-2024-جو ایللر اوچون اولوسلار آراسی آتوم انرژیسی آژانسینین (UAEA) ایداره هئیتینه عضو سئچیلیب.


text:
پکاکالی ۹ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"سوریهنین قوزئییندن ماردین سرحد خطینه سالدیری سیزماغا گیریشن بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ عضوو ۹ تروریست، تورک سلاحلی گوجلری طرفیندن ائتکیسیز حالا گتیریلدی"
سوریهنین قوزئییندن ماردین سرحد خطینه سالدیری سیزماغا گیریشن بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ عضوو ۹ تروریست، تورک سلاحلی گوجلری طرفیندن ضررسیزلشدیریلدی.
میللی ساوونما باخانلیغینین سوسیال مئدیا حسابیندان وئریلهن آچیقلامادا،
"سوریهنین قوزئییندن ماردین سرحد خطینه سالدیری سیزماغا گیریشن بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ عضوو ۹ تروریست، تورک سلاحلی گوجلری طرفیندن ائتکیسیز حالا گتیریلدی. تروریستلره گوجلو شکیلده قارشیلیق وئرمهیه داوام ائدجییک!" ایفادهلری ایشلهدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
پئسکوو: روسیایا قارشی سالدیرقانلیق اولاراق قبول ائدیلهجک
"اوکراینا طرفی، دانیشیقلاری داوام ائتدیرمک ایستهمهدیگینی دفعهلرله بیان ائتدی. بو شرایطده اؤزل حربی عملیاتین داوام ائتدیریلمهسی دۆشونولور"
ارمنیستان، هیندیستانا آغیر سلاح سیفاریشی وئردی
ارمنیستانین بو آی هیندیستانا ۲۴۵ میلیون دلار دگرینده آغیر سلاح سیفاریشی وئردیگی بیلدیریلدی
ایران-دا کئچیریلن اعتراض آکسیالاری
ایران-ین قم شهرینده مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلاری تشکیل ائتدیکلری سببی ایله 50 نفر ساخلانیلیب.


text:
آنام دا- آللاه سیزین ده اؤلنلریزه رحمت ائلهسین- ائله منیم کیمیقونشوباز ایدی. یای- یاز، قیش- پاییز وئجینه دئییلدی. ایکیندی چاغی ساماواری شاق- شاق شاققیلداردی. قونشولار قیریخ قوشون کیمیبیربهبیر گلیب أذان آللاه- أکبر دئییلهنهجان واختلارینی بیزده سوْواردیلار. بیر گون قاپی- قونشودان خبر اولماسایدی، آنام دئیردی: «گئنه بویون نالچهیرلرین عاشورا آخشامیدی!» سونرا ساماوار باشیندا قالیب قارالمیش چایی آرمودی ایستیکانلارا سوزوب، مژمئیینی ایتهلردی اوتاغین اورتاسینا، قونشولارین جؤورونو بیز چکردیک. گؤیلوموز اولماسایدی بئله، «ایچمیرم» دئیه بیلمزدیک. جورأتیمیزهاردایدی سوروشاق آبا، «نالچهیرلر» یانی نمنه؟ انقلاب گونلری او کوچهنی اوْدلاییب، قادینلارینی اوردان قوْواندان سونرا باشا دوشدوم کی تبریزین نجیبخاناسی ایمیش. هر دؤنه آنامین سؤزو یادیما دوشنده اؤز- اؤزومه دئییرم: «رحمتلیغین قیزی، سؤزوم یوخ کی یئر- یورد، مال- دؤولت عوضینه اوشاخلاریوا بیر خزینه سؤز میراث قویوب گئتدین، آمما یئر قورتولموشدو ائویمیزین سسسیز- ساکیت ایکیندی چاغلارینی نجیبخانانین عاشورا گونونون آخشامینا اوخشاداسان؟…»
اؤز آرامیزدی، بو قدیم آداملار دا چوخ أنایین ایمیشلرها… یاشاییشین هر اوزونو یارپاق دولماسی کیمیمثللر، متللر، کینایهلر ایچینه بوکوب أطراف آداملار تیکه توتارمیشلار. آمما دوغرودان دا بویون چهارِ غربی لاپ ائله نالچهیرلرین عاشورا آخشامینا تایدی.
سحر یوخودان دوراندان ایندییهجن اوْن دهفهدن چوخدو کی گئدیب قاپینین گؤزوندن باخمیشام. نه ایزی وار، نه توْزو. سس- صداسی خیپ یاتیب. بوراجان نه سو سسی قولاغیما دهییب، نه موسیقی سسی، نه ده تووالتینینهاواکئش تیریلتیسی. کئچن گئجه هئچ تووالته ده گئتمهییب. عادتیدیر گئجه یاریلاری بیردؤنه توووالته گئدیب، منیم قوش یوخومو باشیمدان اوچوردار. قانیمدا دئییل هر ایشه باش اوزالدیم، یوخسا ایستهسم قولاغیمیدیوارا دایاییب، سحرلر اوزونه نئچه اوْووج سو چیرپماسینی، دیش فیرچاسینین سسینی بئله ائشیده بیللم.
گئجه یاریلاری تووالته گئدندههاواکئشی ایشلتمیر کی تیریلتیسی آپارتومانا دولماسین، آمما خبری یوخدو کی قارین- باغیرساغینین تیریلتیسی یاتاق اوتاغیمین دیوارینی تیترهدیر.هانی او قدیم حیطلر… تووالت حیطین لاپ دیبینده اولاردی. تووالتده آدامیقارقا – قَجیر کیمیداغیتسایدیلار دا، ائو ایچیندهکیلرین خبری اولمازدی. ایندی بیول بو دار- دودهنک آپارتومانلاردا نه گل وار، نه گئت. نه سلام وار، نه علیک. آمما قونشو قونشونون جوجه باسدیرماسینین سسینی بئله ائشیدیر.
دئییرم ائوین تیکیلمهسین، نه خبریندی ایکی گوندن بیر، ایکی کوْل ساریمساقلا بیر قوجاق ایسپاناخ آلیرسان! نه بیلیم، بلکه ده أت- تویوغو تحریم ائلهین وئجیین، مئجیینلردندی . اولارهاااا. آپارتوماننیشینلیک آدامین باشینا هر اویون گتیرر. هله آپارتوماننیشینلیک بیر یانا، کهلیک باشینی قارا سوخان کیمی، آدام باشینی رنگ به رنگ کیتابلارین ایچینه سوخوب، دؤورهدن خبری اولماسا، ائله بئله اولار. دئییرم آخی یازیق بئچارا، گؤزوو آچ دونیایا باخ، نئینیرسن بو قدر کیتابی؟ یقین او کیتابلاردی کی بئینینی خارابلاییب، أت- تویوق عوضینه ایسپاناخ- لوبیا ایله قارنینی دوْیورو.
خالقین ائوینه قوجاق- قوجاق ائو أشیاسی، دؤشهنک، قوطو- قوطو قاب- قاجاق داشییاندا، چهارِ غربییه ده مئیوه قوطولاریندا کیتاب داشیدیلار. اوْن قوطوسونو اؤزوم قاپینین گؤزوندن سایدیم. هله ائوینه داشیدیقلاری بس دئییل دؤرد قوطوسونو دا دام یولونا قویوب. من خالقین ایشینه بورنومو سوخان دئییلمها، آمما ایکی گون قاباق چهارِ غربی ائودن ائشییه چیخجاق، دام یوْلونا ایشیم دوشدو. گؤز اوجو قوطولارین ایچیندهکی کیتابلارا باخدیم. یالاندان فایدا یوخ، حتی بیر ایکیسینی ده واراقلادیم. آمما منیم کاریما گلن بیر کیتاب یوخ ایدی.
بیر آیدی ماهانا آختاریرام اونو دانیشیغا توتوب، جیکک- بؤرکوندن باش آچیم. آمما قویروق أله وئرمیر کی وئرمیر. دئییرم آخی اونون قونشولوق دهبیندن باشی چیخمیر، منیم أدبیمه نه گلیب؟! گون اولوب بیر ایکی ساعات پنجرهدن کوچهنی گودموشم بلکه ائشیهدن گلنده اونونلا بیر ایکی کلمه دانیشیب، قونشولوق دئینیمییئرینه گتیریم. بونونلا بئله ایستهمهمیشم اؤزومو سیندیریم. اونا گؤره ماهانا ایله قاپینی آچیب، باشماق یئرینی قوردالامیشام، بلکه تانیش اولماغیمیزا بیر امکان یاراندی. او ایسه همیشه ألینده موبایل پیللهلردن یوخاری قالخیب، باشیله سلام وئریب، موبایل ایله دانیشا- دانیشا ائوینه کئچمیشدی. هردن بیریسیله دوغرودان دانیشماغینا دا شک ائلیرم. دئییرم بس من باشماق یئرینده قوردالانان کیمیاو دا منیمله دانیشماماق اوچون موبایل ایله دانیشماغی ماهانا ائلیر.
نامردین قیزی آدام دئییل کی، ساعاتدی ائله بیل. هر ایشی واختی واختیندادی. سحر یئددی ده یوخودان خورتداییر. سککیزده موسیقی سسی قالخیر. آدیم کیمیأمینم چای- چؤرهیینی موسیقیله یئییب، ایچیر. بیلمیرم او سئگاه سیزیلتیسیله نئجه ایشتاهاسی کور اولمور. منجه موسیقی کی چالدیرمادی، آدامیاختیارسیز یئریندن قالدیریب گؤبک آتدیرمادی، موسیقی دئییل کی، زیریلتیدی، سیزیلتیدی. قادام بئله موسیقییه!
ساعات دوققوزدا سس بیردن- بیره خیپ یاتیر. دوققوزدان اویانا منی هؤوشنه باسیر. قانیمدا فضوللوق یوخدوها، آنجاق بیر قونشو حؤکمونده او ائوده نهلر کئچدییینی، اونلارین یاخچی- یامانینی بیلمهلییم یا یوخ؟ گوناوْرتایاجان قاپییا آیاق دؤیوب، قولاقلاریمیشوشلورم بلکه چهارِ غربیدن بیر سس گلسین. او قدر قاپینین گؤزندن باخیرام کی گؤزوم سولانیر. منه دئین یوخدو سن کی اونون ساعاتلارینی یادداشیوا تاپشیریبسان داها نییه یومورتان ترسه دوشور؟ نئیلهییم، اونسوز نه ایشیم اوْلا بیلر؟… بیر گون بازارلیق ائلیرم، هفتهباشیناجان کئچینیرم. بیر گون پیشیریرم، اوچ گون یئییرم. و ایللا منیم نه وئجیمهدی خالقین یاشاییشینا باش اوزالدیم.
گوناوْرتادان بیر ساعات کئچمیش چهارِ غربیدن قاب- قاجاق سسی، یئمک اییسی قالخیر. من ایسه بورنوم ایی چکه- چکه اؤز یانیمدا اونون نه پیشیردییینی تخمین وورورام. گوناوْرتادان اوچ ساعات او یانا گئنه تووالتینهاواکئشینین سسی قالخیر…
دوغرودان نییه بویون چهار غربینین سسی چیخمیر؟ گؤرهسن باشینا بیر اویون گلیب؟ بلکه ییخیلیب باشی بیر یئره دهییب هوشو باشیندان چیخیب؟ آمما ییخیلسا تاپپیلتیسینین سسینی ائشیدهرم دااا. بلکه یاتدیق یئرده اؤلوب؟ اؤلوب ائلهسه کیمه خبر وئرمهلییم؟ کیمیوار کی؟ داشیناندان بویانا میلچک ده قاپیسیندا اوچماییب. هئچ آدینی دا بیلمیرمهاندا قالسین قوْهوم- طایفاسیندان خبریم اولسون!… دئییرم دوروم گئدیم قاپیسینی دؤیوم. یاخچی، قاپینی اوزومه آچسا نه دئییم؟ دئییم آدینی بیلمهدیییم قونشو، سس- صدان یوخدو، گلدیم گؤرم اؤلوبسن یا قالیسان؟ دئمز منیم اؤلوب قالدیغیمدان سنه نه فضول خانیم؟
بلکه من کار اولموشام چهار غربینین سسینی ائشیتمیرم!؟ قیناما، اولارهاااا
۱۷/۲/۹۶
قایناق:
http://ishiq.net/?p=19758


text:
مولود چاووش اوغلو، ناتو گنل سکرتری ینس استولتنبرگ ایله گؤروشدو
ناتو-دان بیلدیریبلر کی، گؤروشمهده خاریجی ایشلر ناظیرلری توپلانتیسینین گوندمینه یاناشی، اؤتن آی نوروژده رئاللاشان Trident Javelin مانورون اله آلیندیغی بیلدیریلدی
ناتو خاریجی ایشلر ناظیرلری توپلانتیسی اوچون بلژیکین باشکندی بروکسلده یئرلشن خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو، گنل سکرتر ینس استولتنبرگ ایله بیر آرایا گلدی.
ناتو-دان بیلدیریبلر کی، گؤروشمهده خاریجی ایشلر ناظیرلری توپلانتیسینین گوندمینه یاناشی، اؤتن آی نوروژده رئاللاشان Trident Javelin مانورون اله آلیندیغی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، باش کاتیب استولتنبرگین، سبب اولونان اینجیکلیک گؤره عذر ایستمک اوچون پرزیدنت رجب طیب اردوغان و خاریجی ایشلر ناظیری چاووش اوغلو ایله دانیشدیغی خاطیرلادیلاراق،
گنل کاتیب گؤروشمهده ناتو نیظامی مقاملارینین حادثه و باش وئرنلرین تکرارلانماماسی اوچون گؤرولمهسی لازیم اولان تدبیرلری آراشدیردیغینی آچیق شکیلده ایفاده ائدیب". قیمتلندیرمهسینه یئر وئریلیب.
خاریجی ایشلر ناظری چاووش اوغلو، نوروژلی همکاری آن ماری اریکسن سورید ایله ده بیر آرایا گلیب.
توپلانتی سونوندا تورک ژورنالیستلره دانیشان سورید،
مسلکداشیملا یاخشی بیر گؤروشمه کئچیردیک. ایکیطرفلی علاقهلری، گؤچمن و تورکیهنین بؤلگهدکی وضعیتی یاخشیلاشدیرماق اوچون ائتدیکلرینی موذاکیره ائتدیک". دئدی.
نوروژدکی ناتو مانوروندا باش وئرن حادثه ده قیمتلندیردیکلرینی قید ائدن سورید،
ناتو بونا چوخ سرعتلی بیر شکیلده جواب وئرمیشدی، نوروژ ده ائله. بو پروبلمی گئریده بوراخدیغیمیزا اینانیرام". دئیه دانیشدی.
سوریده، ناتو-نون حاضیردا آپاردیغی سوروشدورما باشقا، یئنی اینکیشافین اولمادیغی، گلن هفته مسئلهیه دایر یئنیلمیین ائدیلهجگینی سؤزلرینه علاوه ائدیب.
پرزیدنت اردوغان، نوروژده رئاللاشان Trident Javelin مانورو زامانی دوشمن پانئلی قیسمینه اؤزونون آدی و آتاتورکون شکلینین یئرلشدیریلمهسینه اعتراض گؤسترهرک،
بو خبر گلدیکده باش قرارگاه رئیسیمیز و آوروپا بیرلیگیندن مسئول ناظریمیز، اونلار دا کانادا یولوندایدی، بیزی آرادیلار. بئله کی، بئله بیر وضعیت وار. بو مانور دا ناتو مانورو. 40 دنه عسگریمیز وار، بیز ایندی بو عسگریمیزی چکمه قراری وئردیک، چکیریک دئدیلر. دئدیک کی، البته، هئچ دورمایین تئز. او هدفلر قالدیریلسا بئله، 40 عسگریمیزی سرعتله اورادان چکین. بئله بیر اتفاق، بئله بیر موتتفیقلیک اولماز". ایفادهلرینی ایشلتمیشدی.
نوروژ اصیللی باش کاتیب، حادثهنین ائشیدیلمهسی ایله ناتو آدیندان تورکیهدن عذر ایستهین آچیقلاما وئردیکدن سونرا پرزیدنت اردوغانی آرایاراق عذر ایستمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان:"مالیه سئکتورو قلوبال اقتصادی بحراندان ان چوخ تأثیرلنن ساحهلردن بیریدیر"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان ایستانبول-داکی دولماباخچا اوفیسینده کئچیریلن قاتیلیم مالیه ایستراتژیسی سندینین تقدیمات ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
مصطفی شنتوپ اندونزیا-یا باش ساغلیغی وئریب
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین صدری مصطفی شنتوپ اندونزیادا فوتبال ماتچیندا ایزدیهامدا حیاتینی ایتیرنلرله باغلی باش ساغلیغی وئریب.
ایبراهیم کالین ایستانبول-دا جیک سالیوان ایله گؤروشوب
جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو ایبراهیم کالین ایستانبول-دا امریکانین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری دانیشمانی جیک سالیوان ایله گؤروشوب.


text:
فلیتوودز، کنتاکی
فلیتوودز، کنتاکی (اینگیلیسجه: Flatwoods, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۸٫۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۷۴۲۳ نفر و اهالی سیخلیغی ۸۸۲٫۸ اینسان کیلومتر موربّع دیر. فلیتوودز دنیز سئوییهسیندن ۲۰۸ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. یاخشی قونشولوق جمعیت بۇ شهرین لقبیدیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمنلیدیر. ایقتیصادیسی اکینچیلییه وابستهدیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارتده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
ائشیگه باغلانتیلاردَییشدیر
- www
.flatwoodsky .org - فلیتوودز شهرین رسمی وب سایتی
- کنتاکی توریسم بؤلومو
- Kentucky.gov: منیم کنتاکی ائویم
- کنتاکی توریسم بؤلومو
- کنتاکی اۆچون انرژی و چئوره (مۆحیط زیست) معلوماتلاری
- کنتاکی ویژوال کیتابخاناسی
- کنتاکی دؤولت وئریتابانلاری(دیتابیس) Archived 2008-05-15 at the Wayback Machine."


text:
اواماکس
اواماکس (اینگیلیسجه: Nasdaq Nordic) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت مالییه ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۱٬۶۳۸ نفر اوْلوب.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ OMX Financial Year-End Report 2007 (PDF). OMX. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 29 May 2008. یوْخلانیلیب29 February 2008.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nasdaq Nordic»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اواماکس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آللاهئ قوللارئنا بنزتمک یاعنی اۇنونلا قوللارئ آراسئندا فیزیکسل باغ قورماق “شیرکتیر“.
ایسلام تاریحی دیققاتلیجە اینجەلنیرسە آللاهئ طئبقئ اینسان گؤرۆنۆملۆ گؤسترن، اۇنو تاعریف أتمەیە چالئشان، حارفلرە، هجەلرە بنزەدیگینی سؤیلەینلر وە داحا فاضلاسئ ایلە قارشئلاشئرئز.
آللاهئ اینسان گیبی گؤسترمە وە اینساندا اۇلدوغو گیبی اۇرگانلارئ اۇلدوغونو ایددیعالارئ ماعالأسف حادیث کیتابلارئمئزا داحی بولاشمئشتئر:
“راببیمی، بۇل بیر یشیللیکتە آیاغئندا آلتئندان ایکی نالئن وە یۆزۆندە بیر پردە، پچە اۇلدوغو حالدە بیر دلیقانلئ شکلیندە رۆیامدا گؤردۆم.”
“راببیمی، هنۆز ساقالئ چئقمامئش وە بئیئقلارئ بیتمەمیش بیر گنچ گیبی، ساچلارئ قولاقلارئنا قادار اوزایئپ سارقئتمئش حالدە گؤردۆم.”
“راببیمی مینادا قوربان بایرامئنئن اۆچۆنجۆ گۆنۆندە، بۇز بیر دوەنین اۆزریندە، حالقئن اؤنۆندە گؤردۆم. اۆزریندە یۆندن ماعمول بیر جۆببەسی واردئ.”
(هارون اۆنال؛ مەوضوع حادیثلر)
آللاهئن دوەیە بینمەسی، جۆببە گییمەسی، ساچلارئنئ اوزاتماسئ گیبی ساپقئن اینانئشلاردان آللاها سئغئنئیۇروز. قورئان؛ “اینسان بیچیملی تانرئ” آنلایئشئنئ ماحکوم أدیپ، “شیرک” سایمئشتئر.
یۆجە آللاە کندیسینی بیزە شؤیلە تانئتئر:
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ﴿۱﴾ اللَّهُ الصَّمَدُ ﴿۲﴾ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ﴿۳﴾ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ ﴿۴﴾ (سورة الإخلاص)
دە کی: “اۇ آللاە بیر تکتیر. آللاە أکسیکسیز، صامددیر (بۆتۆن وارلئقلار اۇنا موحتاج، فاقاط اۇ، هیچبیر شەیە موحتاج دگیلدیر). دۇغورمادئ وە دۇغورولمادئ. اۇنا بیر دنک دە اۇلمادئ.” (ایحلاص سورەسی؛ 1-4)
چۇغوموزون أزبرە بیلدیگی بو آیتلردن آللاهئن یاراتئلان بیر وارلئق گیبی دۇغمادئغئنئ، کیمسەیی دۇغورمادئغئنئ وە یاراتتئقلارئندان هیچ کیمسەنین کندیسینە دنک اۇلاماجاغئنئ نت اۇلاراق آنلئیۇروز.
بو گرچگی ایفادە أدن بیر دیگر آیت ایسە شؤیلەدیر:
… لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ ﴿۱۱﴾ (سورة الشوری)
… اۇنون بنزەری اۇلان هیچبیر شەی یۇقتور. اۇ، هر شەیی ایشیتیر وە گؤرۆر. (شورا سورەسی؛ 11)
آللاهئ باشقا وارلئقلارا یا دا باشقا وارلئقلارئ آللاها بنزتمک آللاها اۇرتاق قۇشماقتئر. آللاهئن دیگر وارلئقلاردا اۇلدوغو گیبی ألی آیاغئ اۇلدوغونو ایددیعا أتمک گیبی. بونونلا بیرلیکتە آجئقماق، اونوتماق، یانئلماق، یانلئش ایش یاپماق، شاشئرماق گیبی قوللارئندا اۇلان ضایئفلئقلارئن اۇندا دا اۇلابیلەجگینی ایددیعا أتمک -ایستەرسە شاقا یۇلویلا اۇلسون- شیرکتیر.
یۆجە آللاە قوللارئ ایلە کندیسی آراسئندا بنزەرلیک قورمایا چالئشانلار ایچین آیرئجا بویورماقتادئر:
وَجَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبَادِهِ جُزْءًا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَكَفُورٌ مُبِينٌ ﴿۱۵﴾ (سورة الزخرف)
اینسانلار، آللاهئن قوللارئندان بیر قئسمئنئ اۇنون بیر پارچاسئ سایدئلار. گرچکتن دە اینسان آپآچئق بیر نانکؤردۆر. (زوحروف سورەسی؛ 15)
گؤکلری وە یری یاراتان آللاها حامد اۇلسون. اۇ، قارانلئقلارئ وە آیدئنلئغئ وار أتتی. یینە دە کافیرلر راببینە (باشقارئنئ) دنک توتویۇرلار. (أنعام سورەسی؛ 1)
آللاە کندیسینی قوللارئ ایلە دنک توتانلارئ کۆفۆرلە ایتهام أتمیشتیر. آللاهئن أتە، کمیگە بۆرۆنۆپ بیریلرینین قئلئغئنا گیردیگینی ایددیعا أدنلری بویورون سیز دۆشۆنۆن. آیرئجا باعضئ اینسانلارئن؛ “آللاهئن اونوتتوغو یر، بن اۇلسایدئم بونو یاراتمازدئم” وس. سؤزلر سؤیلەدیگینی دویویۇروز، بونلار یا آللاهئ قوللارئنا بنزتن سؤزلردیر یا دا قوللارئن کندیلرینی آللاهئن یرینە قۇیماسئدئر.
یۆجە قورئان شؤیلە بویورماقتادئر:
… وَمَا كَانَ رَبُّكَ نَسِيًّا ﴿۶۴﴾ (سورة مریم)
… سنین راببین اونوتقان دگیلدیر. (مریم سورەسی؛ 64)
راببیمیزی أکسیک وە نۇقصانلئقلاردان تنزیە أتمک، سۆرکلی یۆجە اۇلدوغونو وە بیر اینساندا اۇلابیلەجک هر تۆرلۆ قوصوردان اوزاق اۇلدوغونو سۆرکلی گؤز اؤنۆندە بولوندورماق مۆسلۆمان اۇلمانئن گرگیدیر. بو قۇنودا سۇن درەجە تیتیز اۇلوپ آغزئمئزدان چئقان سؤزلرە چۇق دیققات أتملیییز.


text:
نۆفوس ساییمی
نۆفوس ساییمی، ائو، پئشه، تحصیل سئویهسی، اۇشاق سایی کیمی ساحهلری ایحاطه ائدن خوصوصیتلریله اؤلکه اهالیسینین کمیت و کیفیت دۇرومینی تعیین ائتمک مقصدیله بللی آرالیقلارلا ائدیلن ساییم. ایلک اوْلاراق اهالینین تعریفینی ائدهجک اوْلساق اهالی بللی بیر سرحدلر ایچریسینده یاشایان اینسانلارین سایینا دئییلیر. دوغان کسلرله اؤلنلرین آراسینداکی فرق بؤیوک نیسبتده اوْ یئرین اهالیسینی بللی ائدیر. طبیعی کی اهالی آرتیمی بۇنونلادا محدود دئییل. باشقا شهرلردن گلن کؤچلر اوْ شهرین اهالیسینین دَییشمهسینده بؤیوک نقش اوْیناییر. اهالی ساییمینیندا تعریفینی ائدهجک اوْلساق بیر اؤلکه اهالیسیله علاقه دار سندلرین رسمی اوْلاراق بیر آرایا توپلانماسینا نۆفوس ساییمی دئییلیر. ایراندا ایلک نۆفوس ساییمی 1335-جی ایلده ائدیلمیشدیر و اوْ تاریخدن گۆنوموزه قدر هر ۵ ایلده بیر ائدیلمکدهدیر.


text:
۱. ۱۳۱۷ نجی ایلین مهر آیینین ۹یندا تبریزین «چای قیراغی» محلهسینده آنادان اولدوم. چوخ سایلی بیر عاییلهده. ۱۳ اوشاق. من دوققوزونجو اوشاقایدیم. ایندی بو چوخ سایلی عاییلهدن بیر من قالمیشام، بیرده کیچیک باجیم. او زامان عمومی یوخسوللوق واریدی. آز با چوخ، ایلده بیر یول تازا باشماق گئیردیم؛ اودا بایرام گونلری. البته بایرام آخشامی پیلوودا ییئیردیک. او گونلر هئچ یادیمدان چیخماز. دئییرلر آدام یاشا دولدوقجا، خاطرهلری ده جاوانلاشیر. منیم یادداشیم ائله اوشاقلیقدان یاخشی اولوبدور. ایندی ده کی ۸۰ یاشیم وار او گونلر بوتون جزئیاتیلا یادیمدادیر؛ لاپ او طیارهلر کی ایکینجی دونیا موحاریبهسینده باشیمیزین اوستوندن اوچوردولار ائله بیل گؤزومون قاباغیندادی.
۲. بیرینجی صینیفی میللی حؤکومت دؤرونده اوخودوم. درسلری آنادیلینده اوخویوردوق. مدرسهمیزین آدی «منیژه مدرسهسی»ایدی. ایندیده بیرینجی صینیف کارنامهم قالیر. تاپا بیلسم سیزه گؤرسهدرم. سحرلر دوعامیز بو ایدی: ای بیزی یوخدان یارادان تانریمیز / سن بیزه لوطفونله عنایت ائله. ایکینجی کیلاسین اولیندهده صابیرین شعرین اوخویوردوق: پاییز اولوب اسدی سویوق کولکلر / سولدو داغدا، چمنده گول چیچکلر / قوشلار اوچوب دسته – دسته گئدیرلر / ایستی یئره کؤچوب قیشلاق ائدیرلر. سونرا «همام» مدرسه سینه گئتدیم. دبیرستانی دا «منصور» دا اوخودوم. بو منصور مدرسهسینده مرحوم «غلامحسین ساعدی»ده اوخویوردو. من دوققوزو قورتاراندان سونرا داها یوخسوللوقدان تحصیلیمه ایدامه وئره بیلمهدیم. گئتدیم پیمانی معللیم اولدوم. دیپلومودا سونرالار دانشسرانین متفرقه امتحانیندان کئچیب، الده ائتدیم. ۱۳۳۵-۱۳۳۴ده، «کاغذکنان» ماحالینین «قره بولاغ» کندینده معلم اولدوم. ائله بو کنددن باشلاندی معللیملیگیم.
۳. او زامان کندلرین وضعیتی هر جهتدن آجیناجاقلی ایدی. یوخسوللوق بیداد ائلیردی؛ بهداشت پیس وضعیتدهایدی و یوخاری باشی خزینه حاماملاری اولاردی. دئمک کی بو قره بولاق کندینده عملا هئچ زاد یوخودو. معللیملره ده آلتی آیدان بیر حقوق وئریردیلر. تبریز- تهرانین یولو دا داش تورپاق ایدی. استثنایی بیر حالدا اتوبوس گلردی. جادهده چوخلی نئفت تانکری و یا یوک ماشینلاری اولاردی. کندده برق ده کی یوخ ایدی. قره بولاغدا درس وئردیگیم مدرسهنین آدی «اخگر»ایدی. بیرینجی و ایکینجی صنیف مختلط ایدی و گئجه ده «اکابر» درس وئرردیم. دئمک هم معللم ایدیم، هم مودور ایدیم، هم ناظیم ایدیم، اوچ آی دا «بابا» ایدیم. درس وئردیگیم بیر چوخ زامانلار قوردلار مدرسهنین حیطینده مئیدان اوخویاردیلار و گوزلری پارلایاردی. آنجاق بونلارا باخمایاراق بؤیوک هوسله درس وئریردیم و اوشاقلارلادا آرام چوخ سازیدی.
۴. بیرده گؤروردین «بازرس» گلیب. آتدان، قاطیردان تاپیب، نهجور اولوبسا اؤزون یئتیریبدی کنده. اولین بخشنامه کی قویاردی میزین اوستونه بو ایدی: «هر کیم تورکو دانیشسا جریمه ائله!» من دئیردیم: «آخی، بو اوشاق هله آنا دیلینی یئرلی یاتاقلی بیلمیر؛ بونون گلیب بئینینه نه دئییم من؟ هئچ بو مسالهنی گؤرمیرلر؟» مجبور اولوردوم درسی یاخشی آنلاتماق اوچون اوشاقلارا مطلبلری چئینییم و یئدیردم. اوشاغین دا گوناهی یوخایدی. بیردن قولاقلارینا ائله بیر سؤزلر دهییردی کی عؤمرونده ائشیتمهمیشدی. نهایت بیر یول تاپدیم. اودا بو ایدی کی مفهوملاری جوملهنین ایچینده معنی ائلیردیم و اونلاری اؤز دیللرینده باشا سالیردیم.
۵. قره بولاغدا اولارکن حقوقوم لا ۱۲ تومنه بیر تار آلدیم؛ اما کیم اؤرگهدهجک؟ اؤزوم باشلادیم اؤرگشمهگه. آرزیم بو ایدی که بیلن یانیندا چالام و انتقاد ائلهسین مندن. بو صنعت منیم بوگونکو گونهدک آیریلماز یولداشیم اولدو و ۸۰ یاشیندادا تاری باغریما باسماغی هئچ واخت اونوتمورام. قره بولاغدا بیر ایل یاریم قالدیم. سونرا بؤیوک قارداشیم منی منتقل ائلهدی آذرشهره. ۱۳۳۵ نجی ایلده گلدیم آذرشهره و اوردان بیر باشا یوللادیلار ممقانا. گئتدیم ممقانا «دبستان عنصری ممقان»ا. آلتی کیلاسهایدی. من ایکینجی کیلاسا درس دئییردیم. صمد بهرنگی اوچونجو، کاظیم سعادتی دؤردونجو و بهروز دهقانی بئشینجی کیلاسا. او زامان بیر نمایشنامه یازدیم «قمار باز» آدیندا. کریدوردا میز دوزدولر؛ آذرشهردن دعوت ائلهدیلر. بازیگرلر بهروز ایدی، صمد ایدی و…
۶. ممقاندا اوشاقلار آلتینجی کیلاسی قوتاراندان سونرا یا ژاندارم اولوردولار، یا آجان. آذرشهرده آداملاری اولان دا بیر چوخ چتینلیکدن گئچندن سونرا دیپلوم آلا بیلیردیلر. بو بیزی همیشه دوشوندوروردو. صمد «اولیای اطفال»ین مسئولو ایدی. بیرگون اونا دئدیم کی گلین یئرلی معللیملر مطرح ائلییک بوردا بیر دبیرستان دوزلسین؛ اؤزوموزده کؤمک ائلییک. حاج شیخ ممقانی ایله ده دانیشاق؛ اودا جاماعاتلا مطرح ائلهسین، بلکه اوشاقلار دوققوزا قدهر بوردا اوخوسونلار. شیخین اوغلو منیم شاگیردیم ایدی. گلدیک مطرح ائلهدیک. دئدیک سیز ممقانلیسیز، بیز گئدهنیک. بو مدرسهنین دوزلمهسی سیزین اوشاقلارین خئیرینهدی. بالاخره قبول ائلهدیلر. بیر خییر آدامین دا یئری وار ایدی. یادیمدادی همن یئرده بیر جومعه گونو کاظیم سعادتی اورانین کولونگین ویردی و باشلادیلار ایشه. اوشاقلار مدرسهنین بینؤره داشلارینی ییغیب گتیریردیلر، بیز ده بینؤرهنی قازیردیق؛ باشلادیق ایشه. بیر مدتدن سونرا بیز منتقل اولدوق و سونرالار اهالی ایشی قورتاردی و اورانین آدین «دبیرستان سعدی» قویدولار.
۷. بیزی ممقاندان داغیتدیلار. صمده یئرسیز اتهاملار ویردیلار و «قاضیجهان»ا وئردیلر. اوردا دا قویمادیلار، تبعید ائلهدیلر «شیرامین»ه. من آذرشهرده «دبستان بیژن»ه گئتدیم؛ بهروزی «دبیرستان رضاشاه»ا وئردیلر. بیزی داغیتماقدا رئیس فرهنگ و دار و دستهسی هر ایش گؤروردولر. آدی «دانشدوست» ایدی و بیزده آدین قویموشدوق «پاپوشدوز». ۴۲نجی ایل گلدیم «شاه حسین ولی» مدرسهسینه. اوردان دا منی وئردیلر «خیابانی» مدرسهسینه. بو مدرسهده صمدین کیتابلارین شاگیردلره وئریردیم. او واخت صمدین ناغیللاری کیتاب شکلینده چیخمیشدی و هوسله اوخونوردو. سونرا ۱۳۴۶ نجی ایلده منی یوللادیلار «شیخ عطار» مدرسهسینه. بو مدرسهلریمین دهییشمهسی معللیملیگیمین آخیر ایللرینهدک داوام تاپدی. بیر مدرسه ده چوخ قویموردولار قالام.
۸. بو ایللرده معللیملر درس دئمکله یاناشی آذربایجان موسیقیسیله، شیفاهی ادبیاتیلا چوخ ماراقلانیردیلار. تقریبا اکثر معللیملر کی کنده گئدیردیلر اوردا اولان مثللری، ناغیللاری و یاشلی آداملارین دانیشیقلارین و روایتلرین ائشیدیب کاغاذ اوستونه گتیریردیلر. آنجاق هامیدان منظم و آردیجیل بو ایشی صمد و بهروز گؤروردو. البته کاضیمین دا اونلارا چوخ کؤمگی کئچیردی. بو مثللر و قوشمالار کی ییغیلمیشدی ۴۵نجی ایل کیتاب شکلینده چاپ اولدو. شمس چاپ ائلهمیشدی. صمدین و بهروزین آذربایجان موسیقیسینهده چوخ علاقهلری واریدی. بیز چوخ زامانلار باهم اولدوغوموزا گوره موغاملاری، دستگاهلاری من اونلارا دئییردیم و بو دستگاهلاری تاردا چالیردیم.
۹. ۱۳۴۷ده منی موسیقی ایفاسی اوچون دعوت ائلهدیلر تبریز دانشگاهینا. گئتدیم و تاردا چوخ بدیع و ابتکاری ایجرالاریم اولدو. او برنامهدن سونرا شیخ عطار مدرسهسینین مودیری آقای انصافی منی چاغیردی و دئدی کی مدیرکل نئچه دفعه زنگ ووروب سنی ایستیر. گئتدیم. اولده چوخ حؤرمتله قارشیلادیلار، آما سونرا تاپشیردیلار «میرزاچی» آدیندا بیر بازرسه. دئدی: «تو تار زدی یا شهر رو بهم زدی؟ عزیز خبر داره؟» عزیز بؤیوک قارداشیمایدی. دئدیم: «من تار زدم از دیوار مردم که بالا نرفتم.» منی قویدولار بیر پیکانا آپاردیلار ساواکا. تیمسار سلیمی رئیس ساواک ایدی. اوردا بیر ساواکینی دا گوردوم کی هم کیلاسیم ایدی. منی آپاردیلار بازجوئییه. کؤتک ووردولار، دئدیلر سنی دانیشگاها کیم دعوت ائلهییب ؟ دئدیم: من تارزن دئییلم کی. من معللیمم. گینه ده کؤتک ووردولار، سونرا تعهد آلدیلار کی بیر یئرده تار چالمایام. او قضیه دن سونرا منیم علیهیمه بؤیوک بیر فیرتینا یاراتدیلار. ساواک باشلادی هر بهانه ایله اذیت ائلهمگه. نتیجه سی بو اولدو کی من تبریزدن قاچدیم تهرانا. قارداشیمین واسیطهسیله اوستاد شهریاردان وزیره بیر توصیهنامه آلدیق و بو توصیهایله تهراندا گئنه ده معللیم اولدوم.
۱۰. تهراندا پاچناردا منی بیر مدرسهیه گؤندردیلر «دبستان مرتضوی»آدیندا. اوردان سونرا ۴۹نجی ایلده «دبستان مفید» آدیندا باشقا بیر مدرسهیه گؤندردیلر. سونرا خیابان سنایی ده ارمنی بیر مدرسهیه گؤندردیلر. خلاصه بیر مدرسهده چوخ قویموردولار قالام. بو ایللرده معللیمچیلیکله برابر «تریکو سانترالدا»، «کانون پرورش فکری کودکان»دا دا ایشلیردیم. تریکو سانترالدا «احمد برادران» و «گنجعلی صباحی»لا بیر یئرده ایشلهییردیم. کانون پرورش فیکری ده ده بیر چوخ روشنفکر و شاه رئژیمینین علیهینه مبارزه ائلیین آداملارلا دوستلوغوم واریدی. نهایت ۴۹نجی ایلین آخیرینده شاه رئژیمینین علیهینیه فعالیتلریمه گورا توتولوب، زیندانا دوشدوم. زینداندان چیخاندان سونرا اداره طرفیندن فشارلار باشلاندی. من اولدوم توپ، حیفاظت اولدو فوتبالیست. بو مدرسهدن او مدرسهیه، بو منطقهدن او منطقهیه. اینجیتمک اوچون بئش آلتی یئره منه ابلاغ وئردیلر. نامه یازیردیلار مودیرلره کی گؤزلهیین بو معللیم شاگیردلرله ارتباطدا اولماسین. آخیرده منه داها معللیملیک وئرمهدیلر و اداری کارمند کیمی ایشلمهلی اولدوم. اوندوردونجو ناحیهنین آمار و بودجه قیسمتینه کارمند وئردیلر! اوردا او قدر منی اینجیتدیلر کی بیرگون ساواشدیم دئدیم: نییه منیم آموزشی حؤکمومو اداری ائلهییبسیز؟ من هارا آمار بودجه هارا! بیر نئچه گوندن سونرا اورداکی همکارلاریمین بیری منه خبر وئردی کی : واختیندان تئز بازنشستهلیک حؤکمون گلیب! ائله بیل آنادان بیرده دوغولدوم. گئتدیم کارمندلرین بیرینین اوتاغینا. دئدی: سنه بتر بیر ایش گؤرموشم. تبصره ۷۴ اساسیندا ۳۰ گونله بازنشست اولاجاقسان…. نهایت ۲۰ ایل معللیملیکدندن سونرا واختیندان تئز بازنشست اولدوم. بیر من اولدوم، بیرده غمخواریم تاریم…
۱. ۱۳۱۷ نجی ایلین مهر آیینین ۹یندا تبریزین «چای قیراغی» محلهسینده آنادان اولدوم. چوخ سایلی بیر عاییلهده. ۱۳ اوشاق. من دوققوزونجو اوشاقایدیم. ایندی بو چوخ سایلی عاییلهدن بیر من قالمیشام، بیرده کیچیک باجیم. او زامان عمومی یوخسوللوق واریدی. آز با چوخ، ایلده بیر یول تازا باشماق گئیردیم؛ اودا بایرام گونلری. البته بایرام آخشامی پیلوودا ییئیردیک. او گونلر هئچ یادیمدان چیخماز. دئییرلر آدام یاشا دولدوقجا، خاطرهلری ده جاوانلاشیر. منیم یادداشیم ائله اوشاقلیقدان یاخشی اولوبدور. ایندی ده کی ۸۰ یاشیم وار او گونلر بوتون جزئیاتیلا یادیمدادیر؛ لاپ او طیارهلر کی ایکینجی دونیا موحاریبهسینده باشیمیزین اوستوندن اوچوردولار ائله بیل گؤزومون قاباغیندادی.
2 پاسخ
-
سلام. دوست لار منی چوخ باغیشلایین.
بیر سئوالیم وار. مگر بو “شفاهی روایت – بهروز دولت آبادی” دان، همان “بیر من قالدیم بیرده تاریم” یازیسی دئیل که نئچه ایل بوندان قاباق ایشیق سایتیندا نشر اولدی و من اونی فارس دیرینه چئویردم و ایشیقایتیندا و آیری جا سایتلار دا چاپ اولدی؟ بونون حکمتی ندیر کی ایندی بو ینی آدلا نشر اولونوب؟. ساغولون.


text:
رادیو
رادیو (اینگیلیسجه: Radio) بیر یاپیم یوخسا تکنولوژی دیر. بو تکنولوژی ده سیقناللار و ایلیشکیلر رادیو امواجیندان گؤندریلیر. رادیو امواجلاری الکترومغناطیس امواجلار دیرلار فرکانس دان ۳۰ هرتز و ۳۰۰ گیقا هرتز آراسیندا .
رادیو ایختیراع سی[دَییشدیر]
۱۸۶۰ دا جیمز کلرک ماکسول ایلک رادیو امواجلارینا گؤره تئوری ورمیش . ۱۸۸۷ هنریش رودوْلف هرتز ماکسولین تئوریسین قبول اتمیش و رادیو امواجین سیم سیز بیر یئر باشقا یئره گؤندرمیش. ۱۸۹۵ ده ایتالیا لی قاقلیمو ماکرونی موهندیس ۱/۵ مایلا جک رادیو امواجین گؤندردی بو اۆزدن قوقلیمو مارکونی رادیوْ نون مخترع سی اوْلاراق تانیلدی. ۱۸۹۵ ده نیکولا تسلا ۵۰ مایلا جک رادیو امواج لارین رزونانس تکنیکینن گؤندردیلیر . توماس ادیسوْن و اندرو کارنگی ماکرونین شیکرتینده سرمایه قویدۆلار و ماکرونی ۱۹۰۱ ده اطلس اوقیانوسون بیر طرفیندن دیگر طرفینه رادیو امواجین گؤندردیلر(آمریکادان_بریتانیا).
رادیو یاپیم و امواجین ایشلدیلمهسی[دَییشدیر]
رادیو یاپیمی ائولرده سونرا اوْتوْموْبیل لرده و ایندیکی چاغدا اینترنت و موبایل لاردا دا رادیو کانال لارین اشیتمک اولور .