text:
دوشونجه شیوه سینه یؤنه لیک
یاشار بئی گلشن ه خیطابن
تورکیه مسئله لری عمومیتله بیزیم (گونئی آزربایجان و ایران دا تورک لری) اوچون ایکی آچی دان آنالیز ائتمک اولور؛
بیرینجی سی؛ گونئی آزربایجان ین میللی ماراق لاری آچی سیندان و
ایکینجی سی؛ تورکیه نین دئمکراتیک لشمه آچی سیندان
من تورکیه سیاست لرینه گلدیکده عمومیتله گونئی آزربایجان ماراقلاری آچی سیندان مسئله له ره یاخینلاشماق نییه تینده اولموشام. البته بعضن ده تورکیه نین دئمکراتیک گلیشمه سی آچی سیندان یازیلاریمدا سؤز آچمیشام. چون کو، تورکیه نین گلیشمه سی و دئمکراتیک لشمه سی گونئی آزربایجان دا و ایران دا تورک خالقی نین اؤز گوونجینه یاردیمجی اولور و خالقیمیزین وارلیغینا اینانجینا گئده گئد آرتیریر. باشقا دئیش له تورکیه ده گلیشمه لر دوز و یا دولایسی ایله خالقیمیزی اؤز گوه نجین گونئی آزربایجان و ایران دا گؤجلندیریر. تورکیه نین دیققت مرکزینده اولماق، آدین چکدییم آچیدان ایستر- ایسته مز خالقمیزین حرکاتیندان اؤنملی ائتگیسی اولابیلیر. بو ائتگی گونئی آزربایجان سیاسی حرکت لری تورکیه ده کی پارتیالارین و حتی تورکیه دئولتی نین قویروق اولماسی معناسینا گلمز. چون کی تورکیه ده کی سیاسی پارتیالار و تورکیه دئولتی (اشاغی- یوخاری) تورکیه نین میللی ماراق لاری اساسیندا سیاست آپارماقدادیر، و دوغال اولاراق گونئی آزربایجان دا گئده ن میللی دئمکراتیک حرکاتین آکتورلاری دا گونئی آزربایجان ین میللی ماراق لارینا اساسلاناراق حرکت ائتمه لی دیر. میللی ماراق لار ساحه سینده گونئی آزربایجان اؤزل اولاراق یالنیز تورکیه دئیر، بلکه آزربایجان جمهوریتیندن ده بعضی آلانلاردا فرقلی موقع ده دورور.
بو یازیمدا سیزین دوشونجه منطیقی نیزه ایشاره ت ائتمک ایسته ییرم. آدین چکدییم منطیق مسئله لرین آنالیزینده حیاتی بیر رول اویناییر. البته چالیشیرام اه لیمدن گلدیکجه قیسسا یازمیش اولوم.
دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک
بیر:
یازیرسینیز کی؛ "من تورکييه وطنداشي اولسايديم ایناندیقلاریما خاطير ... شوبهه سيز کي آک پارتي منيم سئچه نه ییم اولابيلمزدي. من تورکييه نين ديشيندا هر آراشديرمانی ده يه رله نديرنده اؤز اينانجيم يوخ بلکه بوتون فاکتور لاري نظرده آلمالييم." (سیتاتین سونو)
دئیرسینیز کی تورکیه وطن داشی اولسایدینیز "آکپ نی شوبهه سیز ترجیح ائتمزدینیز". آمما تورکیه نین دیشین ده بیر یاشایان کیمی "بوتون فاکتورلاری نظره آلمالییام". هر کس سیزده ن سورا بیلیر کی تورکیه نین گلیشمه سین آنالیز ائتمک اوچون تورکیه وطنداشی "اولماق" و یا "اولماماغا" نه علاقه سی وار؟ یعنی تورکیه وطن داشی اولسایدینیز "بوتون فاکتورلاری نظره آلمیاجاقدینیز می؟". باشقا دئیش له سیزجه تورکیه وطنداشی اولماق "بوتون فاکتورلاری نظره آلماماق" و تورکیه وطن داشی اولماماق "بوتون فاکتورلاری نظره آلماق" معناسینا گلیر می؟
باشقاجا دئیرسیز کی تورکیه وطن داشی اولسایدینیز "شبهه سیز" آکپ"نی ترجیح ائتمزدینیز. آمما تورکیه لی اولمامادیغینیز اوچون آکپ نی ترجیج ائدیرسینیز! بو ایفاده لر سیزجه هانکی منطقی داشییر؟ آکپ نین سیاست لرینین سونوجو، سیزین تورکیه لی اولوب- اولماماغینیزا نه علاقه سی وار کی تورکیه لی اولاندا آکپ نین سیاست لری پیس اولور، آمما تورکیه لی اولمایانین گؤزوندن آکپ نین سیاستلری دوزگون چیخیر! سیزجه بو دوشونجه شیوه سی دوزگون بیر شیوه اولابیلیر می؟ دولت لرین سیاست لری ائورنسل ده یه رلره (لیبرال دمکراسییا، اینسان حاقلارینا، سکولاریزمه، اوشاق و قادین حاقلاری، بیرائسیل (فردی) و توپلومسال حقوقا...) و دئمکراتیک نورملار و سوسیال سیاسی نظریه لره دایاناراق آنالیز اولونور. بو مسئله ده وطن داش اولوب اولماماقلا هئچ بیر علاقه سی یوخدور.
آکپ یه گلدیکده بو پارتیا بیرینجی و ایکینجی کره نین اورتالارینا قدر حکومت ده اولوملو آتدیملاری آتماغی اوچون هم تورکیه ده و هم دونیا سویه سینده آلقیشلاندی. آمما بو پارتیانین داها چوخ گوجلنمه سی و اردوغانین ایکی یؤنلو دینچی و آتوریتیر کاراکتری یاواش یاواش تورکیه و بؤلگه سل سیاست ده باشقا بیر تابلونو مئیدانا قویماقلا هم ایچه ریده و الخصوص خاریجده تورکیه یه قارشی تنقیدلر گئتدیکجه چوخالمایا باشلامیشدیر.
ایشارت ائدیم کی بوگون تورکیه نین آنا یاساسیندا مجلیس نماینده لرینه توخونولمازلیق قانونونو قالدیرماقلا تورکیه دمکراسی سینا بؤیوک بیر ضربه ووردو و تورکیه دمکراسی سی ایللرجه گئرییه دؤندو. بو آنا یاسا دئیشیک لییی آوروپا مئدیاسیندان "پارلمانین تورکیه دمکراسی سینا قارشی بیر کودوتا" حئساب اولوندو. بو طورلو تشبوصلر هر گون تورکیه نین سیماسین دونیا چاپیندان تخریب ائتمک ده ن باشقا هئچ بیر سونوجو یوخدور. اردوغانین دئمکراسی آنلایشی بودور.
ایکی:
یازیرسینیز کی: "یونوس بی-ین یازیسیندا تورکيه نين بوگونکو شرائيط-ينه آنتي تورک محفل لرين گؤزوندن باخيلیب و بو محفل لرين تئرملري تکرار اولونوب. من پ ک ک ادبياتي ایله أردوغاني، هيتلر کیمی فيگورلار ایله مقايسه ائدن بیر یازینی نئجه جیدیه آلا بیله ره م؟" (سیتاتین سونو)
یازینیزی بو بؤلومو دویقولارا دایانیرکن یاسلایجی (توجیه گرایانه) بیر مئتودو یانسیدیر. یازیرسیز "یونوس بئ ین یازیسی... آنتی تورک محفل لرین گؤزوندن باخیلیب و بو محفل لرین تئرملری تیکرار اولونوب". عجبا "آنتی تورک" سؤزو گرچک دن معین بیر منطیق داشییرمی؟ تورکیه ده مخالیفت ده اولان پارتیالار، و باشقا آنالیزلر طایب اردوغانی "آنتی تورک" تانیدیب و اونون اومته اینانجینی سرگیله میشدیرلر. سیزجه اردوغانا "انتی تورک" دئمک اولور مو؟ اما بو قاورام (آنتی تورک و یا آنتی ایران و یا ...) گرچکچی و دئمکراتیک بیر آچی دان، گئریه قالمیش بیر ادبیاتا دایانان، استبدادا سؤیکه نن، باسدیریجی بیر حیسسی گؤسته ریر و عمومیتله هر بیر اؤلکه ده ایفراطچی میللتچی لرین (ناسیونالیست لرین) ادبیاتی سایلیر. باشقا دئیش له سیزین "آنتی تورک محفل لری" ایفاده نیز سیزین (ائحیانن) ایدئولوژیک دوشونجه نیزدن قایناقلانابیلیر. آمما بو ایفاده هئچ بیر محکمه ده دلیل کیمی ایشله دیله بیلمز. و حتی بو ایفاده بوگونکو دئمکراتیک ادبیات دا تانینمیش بیر "پوپولیستی" قاورام سایلیر.
مسئله یه بیر باشقا آچی دان دا باخا بیله ریک. اگر سه آدین چکدینیز "آنتی تورک محفل لر" بعضی فیکیرلری د ه مئیدانا قویورلارسا، گینه ده او محفل لرده ن گلن آنالیزلر دیققت له ایزلنمه لی و اؤنمسه مه لیدیرلر. چون کو دوشمن و یا مخالیف دن بیر تنقید گلیرسه، او تنقیدین کؤکلری اولمالی دیر، یوخسا کیمسه کؤکسوز تنقیده اؤزه ن گؤسته رمز. آوروپا و حتی آمئریکا دا اولان اؤلکه لرین مئدیاسیندا "آنتی" سؤزو ایشله نیلمز. نمونه اولاراق سوئده حاکیم پارتیا هر نه قدر آغیر تنقیدده معروض قالیرسا تنقید ائدن لری هئچ زامان "آنتی سوئد محفل لرین ده ن گلن " سؤزلرله اتهام ائدیلمزلر. بلکه چالیشارلار کی بو تنقیدلره دوزگون جاوابلار بولسولار. بو طورلو اتهام لار یالنیز گئریه قالمیش اؤلکه لرین سیاسی ساحه سینده بیر چماق کیمی، بیر سرکوب آلتی کیمی ایستفاده اولونور. یقینیم وار کی سیز گئری قالمیش اؤلکه لرده و او جمله دن ایران دا بو ادبیات لا یاخیندان تانیش سیز. آمما نه اوچون تورکیه سؤز قونوسو اولاندا معین بیر تعصبه قاپسانارکن همن اتهامی بیر باشقاسینا (هله او باشقاسی دا گونئی آزربایجان آکتیویست اولارکن) وورماقدان چکین میرسیز؟
سیزجه، بیزلر گینه ده گئرییه قالمیش ارتجاعی ادبیاتی مودئرن آزربایجاچیلیق ایدعالاریمیز اولارکن ایستفاده ائتمه لییک می؟ مودئرن آزربایجانچیلق و دئمکراتیک تورکچولوک حرکاتیمیزین اساسلاری سایلیرسا بو طورلو آنتی دئمکراتیک قاورام لاردان آرا آچمالییق می؟. دیالوقا، دئمکراتیک تنقیده سؤیکن مه لییک می؟ عکس حالدا حرکت لریمیز یئریندن- کؤکوندن اولومسوز بیر حاله گلیرلر.
گؤدویونوز کیمی، "آنتی تورک" قاورامی نه مودئرن بیر ادبیات ایله ایقون دور، نه ده دئمکراتیک دوزه نین برپا اولماسینا شرایط یالاردیر. بلکه عکسینه گئریه قالمیش ادبیاتی مودئرن آزربایجانچیلیغا قارشی قورویوب ساخلاماق ایسته ییر، عین حالدا بو ادبیات توپلوموموزدا استبدادی و پوپولیستی دوشونجه نین تمثیل ائدیر.
بیرده، یازینیزدا من ده ن چوخ یالنیش بیر سؤزده نقل اولموشدور. من هئچ زامان اردوغان لا هیتلری موقایسه ائتمه میشم و بئله بیر سؤزو هئچ یئرده نه دئمیشم و نه یازمیشام. بو سؤزو گرچک دن هارادان گتیرمه نیزی ده مراک ائدیره م.
اوچ:
یازیرسیزکی: "ايللر بويو تورکييه نين سياستينده، سيلاحلي قووه لرين دخالت لريني و نئچه دن بير کودتا ياپمالاريني تنقيد ائله رکن، گليب ايندي بو پرابلئمي آرادان قالديران بير دولتي بو ايشينده ده قيناييرسا داها منه دئمه لي سوز نه قالير؟" (سیتاتین سونو)
آکپ ایندی 14 ایلدیر تورکیه ده ایقتیداردادیر. آکپ نین ایلک دؤنم لرده، قاباخجا یازدیغیم کیمی، تورکیه نین دئمکراتیک لشمه سی اوچون اولوملو آتدیملار آتمیشدیر. او جمله دن حربی قوه نی، اوستون موقع دن، حقوقی بیر آلانا سئوق ائتمه سی ایدی. باخمییاراق کی تورکیه نین سون سئچیمیدن سونرا اردوغان حربی قوه نین سیاست ده رول اویناماسینا یول آچماقدادیر. منیم تورکیه نین آکپ ایقتیدارینداکی گلیشمه لر، او جمله دن دئمکراتیک لشمه حاقیندا بیر نئچه یازیمدا واردیر. آمما بیزیم دانیشدیغیمیز قونونون زامان آلانی 14 ایلی قاپساییر. بو 14 ایلده آکپ و الخصوص اردوغان دونیا سویه سینده بیر پوپولر سیاسی رهبردن، بیر آتوریتر، ایسلامجی و سئویلمه یین بیر سیاسی لیده ره چئوریلمیشدیر.
بوردا گینه ده سیزین دوشونجه و یا آنالیز مئتودونوز گرچک چیلیک ده ن چوخ جیددی فورمادا آرا آچیر و اردوغانین ایلکین ایللرده سیاسی رفورملارینا دایاناراق سون ایللرده آپاردیغی قارانلیق سیاستلری اؤرت- باسیر ائتمک ایسته ییر. اردوغانین تورکیه ده دوشونجه و میللی شخصیت لری ارگنه کن سناریوسی ایله بیر فلاکته چئویرمه سی و هر کسین نئچه ایل حبس ده یاتماسی و نئچه ایلدن سونرا اونلارین محکمه لردن آزاد اولماسی تورکیه نی سیاسی آلاندا بحرانا یوروتدی. ارگنه گن سناریوسوندا تورکیه نین اردوسونون باشقانی (باش بورو) تروریست حئساب اولدو و ایللر بویو زینداندا یاتاندان سونرا هئچ نه اولمایب کیمی آزاد اولوندو. اردوغانین حربی قوه لرینده رئفورم وئرمه شیوه سی تورکیه نی سارسیتدی. تورکیه امنستی نین راپوروندا ژورنالیست لرین زیندانی کیمی تانیدیلدی و او اؤلکه ده دمکراسی نین اه ن اؤنملی قولو، مئدیایا باسقی دوزنله مه سی دونیادا دیلله ره دوشدو، اردوغانین محکمه سیستئمینه اه ل قویماسی و ایقتیدارین باخانلارینین و حتی اؤزو و آعیله سینین ریشوه خورلوقدان قورتارماق اوچون تورکیه نین حقوقی دئولتین بیر امنیتی/پلیسی دئولته چئویرمه سی، دینی مکتب لری (امام خطیب مکتب لرین) رسمی اخول لارینین یئرین آلماسینا چابا گؤسته رمه سی، مئدیانین 70 فائیزین اؤز الینه گئچیرمه سی، تورکیه نین علم آداملارینین اؤزگورجه دوشونجه ایفاده لرینه باسقی دوزنله مه سی، خاریجی سیاست ده تمام اؤلکه لرله گرگین بیر علاقه ده اولماسی و بعضی اؤلکه لرده حتی تورکیه نین سیفارت خاناسی بئله اولماماسی. سوریه ده گئریه قالمیش النصره قوروپوندان حمیات ائتمه سی، کورد مسئله سینین چؤزومونون سؤزون دانیشان، آمما عملده وئردیی وعده لره عمل ائتمه مه سی، تورکیه نین کورد بؤلکه لرده ایچ ساواشی نین گئنیشمه سی، تورکیه نین بیر نئچه شهری سوریه ساواش گؤرموش شهرلریندن آیریلمییان بیر شکیله گلمه سی و اونلارجا جیددی مسئله لر سیزین آنالینیزده گؤزه چارپمیر. اردوغانین اسرائیله، آمریکایا، آوروپایا و روسیه ایله تورکیه علاقه لرین گرگینلیک و ساواش حالینه گتیرمه سی سیزین قلمینیزده گؤزه چارپمیر. و ان سونوندا قئید ائتدییم کی آنا یاسادان توخونولمازلیق قانونونو قالدیرماق تورکیه دئمکراسی سین قارانلیق لارا آپارماق دئمکدیر.
اگرسه بیز بو قونولاردا تورکیه حکومتینه تنقیدی گؤز ایله باخیلماسا، البته کی خارجی قوه لر بو ضعیف نوکتالاردان تورکیه دئولتین سارسیلتماق اوچون ایستفاده ائده بیلیرلر. آمما سونوجوندا بو یالنیشلیق لار، بو آنتی دمکراتیک آنلایش و سیاست لر آکپ و اردوغانا آیید سیاستلردیرلر. بو سیاست لری تنقید ائدنلری آنتی تورک آدلاندیرماق آتوریتر بیر حکومتین یانیندا دورماق و تورکیه نی داها آرتیق فلاکته سوره کله مک دئمک دیر.
گؤردویونوز کیمی دوشونجه منطیقینیز بورادادا یئته رسیز بیر دوروما گلیر. بو آنلایش آچیسیندان بیر نئچه مثبت سیاستی قابارتماق لا اونلارجا آنتی دئمکراتیک و سارسیدیجی سیاست لری گؤزدن قاچیرماغا چابا گؤسته ریر. بو شیوه لری گونئی آزربایجانین سیاسی حرکاتینا گتیرمه مک لازیمدیر. بو دوشونجه طرزی فیکیر خلاقییتینه قارشی اولارکن گئریه قالمیش دوشونجه لرین گونئی آزربایجاندا گئنیشمه لرینه زمین یارالدیر.
دؤرد:
یازیرسیز کی: "اگر ايران دا اولان ميللي آيري سچکيلييي ايللر بويو قيناميش شخص لر بو پرابلئمي تورکييه ده حل ائتمه يه چاليشان دولتي -بو پروسئسه ایخلال ائدنلرین یئرینه - تنقيد ائده نده من بونا نئجه موناسيبت گؤستره بیله رم؟ (سیتاتین سونو)
بو ایفاده نیزده چوخ اینصافسیز داورانمیسینیز. تورکیه ده اوجالان توتوقلاناندان سونرا کورد مسئله سینین چؤزومونه او اؤلکه ده بیر شرایط یارانمیشدیر. آمما بو شرایط اردوغانین یاناشما سیاستی ایله سونوجلانا بیلمه دی. کورد مسئله سی نین چؤزومو اردوغانین سیاستینده تورکیه حکومتی ایله پ ک ک نین گیزلی آنلاشمالاری ایله سونوجلانیردی. کیمسه بو موذاکیره لردن خبری اولمادی. حتی تورکیه نین مجلیسی بئله چؤزوم سوره جینه قاتیلا بیلمه دی. کورد مسئله سی تورکیه نین گئچن 100 ایلی نین پروبلئمی اولماسی اوچون، کورد سورونو تورکیه ده بیر توپلومسال پروبلئم حالینه گلمیشدیر. بو سورونون حلی تامام آلانلاردا موباحیثه اولونمالی ایدی و بو ساحه ده کامو اویو فورمالاشمالی ایدی. آمما نه دن سه، هر شئی گیزلی گئدیردی و مذاکیره لرین گیزلی گئتمه سی کامو اویوندا به سونوجا وارمادی و نه یازیق کی آکپ نین پ ک ک ایله موزاکیره لری سونوجو بولمادی و ساواشین اه لولاری قات قات آرتدی.
یازینیزین تاریخی گئچن اون گوندور. تورکیه نین حربی قوه سی کورد شهرلرینده پ ک ک نی دیشله مک اوچون آیلارجا ساواش حالینده دیر. هر گون هر طرفدن اؤلوم خبری گلیر. تورک مئدیاسینا گؤره تورکیه نین کورد یاشایان بعضی شهرلری تمامیله ویران اولموشدور. بو شهرلرین سیماسی سوریه ده کی شهرلرله هئچ فرقی یوخدور. باخمییاراق کی مئدیا دئولت کنترولو آلتیندا او شهرلردن راپور سونور. آمما دونیانین گوج مرکزلرینده اردوغانین پ ک ک یه قارشی سیاستی قنانماقدادیر. هم پ ک ک و هم سوریه نین پ ی د سی بؤیوک گوجلرین حمایتین آلمیشدیر. آمریکا، آوروپا، سون زامان دا روسیه آکتیوجه کورد حرکاتیندان حمایت ائتمک ده دیرلر. بو شرایط ده، سیز یازیرسینیز کی گویا من اردوغانین کورد مسئله سینین چؤزومه یه چالیشماسینی گؤرمه مزلیک ده ن گلیرم. حال بوکی چؤزوم سوره جی باشلاناندا من تورکیه ده کورد سورونو نا آچیلیش باشلاماسی اوچون یازی یازدیم و آلقیشلادیم. آمما ایندی دوروم تمامیله بیر باشقا یؤنده گئدیر. آمما سیز حالن اردوغان حربی قوه لری کورد شهرلرینه سئوق ائدن دن سونرا دا اونو کورد مسئله سینی چؤزمک چاباسی اوچون اونو آلقیشلاییرسیز!
من آنلییا بیلمیرم کی سیز یئنی شرایطی کورد سورونون دا نئجه گؤرمک ایسته میرسیز. و کورد مسئله سی نین چؤزومونون دایانماسینا باشقا سبب لر بولورسوز. کورد سورونو تورک دئولت چیلیینین مدرن چاغی و 100 ایللیک حیاتیندا بیر ده رین یارادیر. بو یاریا مرحم قویماق لازیمدیر، حل ائتمک گرکیر. حل اولمویان حالدا گونئی آزربایجان دا بو زیان دان اؤز پایین آلماقدادیر.
گؤردویونوز کیمی، کورد سورونوندادا تاریخی آچی دان باشقا گلیشمه لری و یئنی شرایطی هر طورلودور گؤزدن قاچیرماق ایسته ییرسینیز. بو باخیش، بو دوشونجه طرزی، مودئردن لیک له قارشی قارشییا دورور. چون کو سیاست ساحه سینده هر زامان دئیلیب و دئیلمه لی دیر کی؛ سیاست معین شرایط ین مشخص آنالیزیندن فورمالاشیر. آمما یوخاریدا قئید ائتدیمیز کیمی سیزین آنالیز طرزینیزده زمان دایاندیریلیر، شرایط دوندورولور و معین شرایطین مشخص آنالیزی اساسیندا فیکیر فورم تاپماییر. بو دوشونجه شیوه سین سونوج لاری توپلوم اوچون، سیاست اوچون و خالقین گله جک آرزو و ایستک لری اوچون چوخ آغیر اولور.
2016/05/21
********
قایناق:
1.یاشار گلشن:
حؤرمتلی سيمين خانيم، من مهران بي باهارلي-يه يازديغيم يوروم دا اردوغان-ين سياستينه موثبت يا منفي نظر بيلديرمه ميشم اما او یازییه گئچن 25 ایلده اولان حادیثه لری گؤر مه دیی سبب دن توخونموشام. بو سببه گؤره سيزين يونوس بي-ين عئینی پرابلئمی اولان يازيسينی بو يورومون آلتيندا ياييب و اونو منطقی سانمانیزی آنلامیرام. اما هر حالدا بو دا من نظریم:
بيرينجي سي من تورکييه وطنداشي اولسايديم ایناندیقلاریما خاطير – دوغروسو اینانمادیقلاریما خاطير! - شوبهه سيز کي آک پارتي منيم سئچه نه ییم اولابيلمزدي. اما من تورکييه نين ديشيندا هر آراشديرمانی ده يه رله نديرنده اؤز اينانجيم يوخ بلکه بوتون فاکتور لاري نظرده آلمالييم. منجه مهران بي-ين و يونوس بي-ين یازیلاریندا گئچن 20-30 ده اولان دونياداکی دئييشيکلر کي تورکييه ني يئني وضعيتله اوز اوزه قويوب و اوردا فرقلی سيياسي مؤوقع توتماغا مجبور ائدیب نظره آلينمير. بوندان علاوه، یونوس بی-ین یازیسیندا تورکيه نين بوگونکو شرائيط-ينه آنتي تورک محفل لرين گؤزوندن باخيلیب و بو محفل لرين تئرملري تکرار اولونوب. من پ ک ک ادبياتي ایله أردوغاني، هيتلر کیمی فيگورلار ایله مقايسه ائدن بیر یازینی نئجه جیدیه آلا بیله ره م؟
ايکينجي سي، آراشيرمالاردا بير سيرا اوليه پرينسيبلر نظر ده آلينماياندا آراشديرما منه گئچرسیز گؤرونور. اگر بير فيکير صاحيبي و يا آراشديريجي -ايستر سول باخيشي-ایله، ايستر ليبرال دئموکرات باخيشي-ایله- ايللر بويو تورکييه نين سياستينده، سيلاحلي قووه لرين دخالت لريني و نئچه دن بير کودتا ياپمالاريني تنقيد ائله رکن، گليب ايندي بو پرابلئمي آرادان قالديران بير دولتي بو ايشينده ده قيناييرسا داها منه دئمه لي سوز نه قالير؟ بونا به نذر، اگر ايران دا اولان ميللي آيري سچکيلييي ايللر بويو قيناميش شخص لر بو پرابلئمي تورکييه ده حل ائتمه يه چاليشان دولتي -بو پروسئسه ایخلال ائدنلرین یئرینه - تنقيد ائده نده من بونا نئجه موناسيبت گؤستره بیله رم؟


c: text/html

text:
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 21.05.2018
خبر تورک: "37. تورک گونو یوروشو نیویورکدا کئچیریلیب"
وطن: "اردوغان، سوی-قصد حاضیرلیغی ادعالارینا جواب وئردی"
بوسنی و هرزگووینه بیر گونو سفر ائدن پرزیدنت اردوغان،باشکند سارایبوسنادا دولت باشقانلیگی شوراسی باشقانی بکیر ایزتبگوویج ایله بیر آرایا گلدی. اردوغان و ایزتبگوویج، تکبتک و هیاتلر آراسی دانیشیقلارینین سونرا بیرگه مطبوعات کونفرانسی کئچیریب. سوی-قصد بیلدیریشی ایله باغلی ایلک دفعه دانیشان اردوغان،" بو خبر منه ده چاتدی. اونون اوچون بوردایام" دئدی.
ایستار: "اردوغان، یورد خاریجینده یاشایان تورکلره موژدهلری بوسنی و هرزگووینده سیرالادی"
دولت باشقانی رجب طیب اردوغان، سارایبوسنا-دا آوروپالی تورک دموکراتلار بیرلیگینین 6-جی نؤوبتی باش مجلیسینده دانیشدی. اردوغان، "یاشادیغینیز اؤلکهلرین وطنداشلیغینی موطلق آلین. "آلمام" دئمیین، آلین. وئریرلرسه آلین. ایکیلی وطنداشلیغا ایجازه وئرن اؤلکهلرده ائله بیر پروبلم یوخدور. بو مسئلهده فرقلی رژیمی اولان اؤلکهلر اوچون ماوی کارت باشدا اولماقلا، تورکیهدکی حاقلارینیزی هئچ بیر ایتکی اولمادان ایستیفاده ائده فورموللار اینکیشاف ائتدیرمیشیک" دئدی. اردوغان، "ارز عسگرلیگی ایله اوردودا 6 مین آورودان مین آورویا سالماقلا قالمادیق، 38 یاشینی آشمیش آنجاق ارز ایله سفربرلگیه مراجعت ائتممیش اینسانلارین پروبلملرینی ده تئزلیکله حل ائدیریک" دئدی.
سحر: "ایلدیریم: دوش قیریقلیغینا اوغرادیق".
باشباخان بینالی ییلدیریم، یونانیستانین هفتهلیک قزئتلریندن "تو ویما" قزئتینه دانیشدی. ییلدیریم، فتح الله ترور تشکیلاتی پارالل دولت قوروجولوغو (فئتؤ/پ.د.ی) نین 15 ژوئیه 2016داکی اوغورسوز خائین کودتا گئجهسی یونانیستانا قاچان 8فئتؤ/پ.د.ی-لیلر اوچون، "یونان عدلیهنین قرارلاریندان دوش قیریقلیغینا اوغرادیق. چونکی بو شخصلر گوناهسیز اینسانلارین حیاتینی ایتیرمهسینه، معصوم اینسانلارین یارالانماسینا یول آچیب اولان دولت چئوریلیشی تلاشیندا فعلی اولاراق یئر آلدیلار. مجلیسی بومبالادیلار. سئچیلمیش پرزیدنتینی هدف آلدیلار. دموکراتیک شکیلده سئچیلمیش حکومتی دئویرمهیه نائل اولا بیلمدیکلرینی گؤردوکده دا بو 8 نفر هلیکوپتر ایله غیری-قانونی بیر شکیلده قاچدی. اصلینده یونان عدالتی، بین الخالق حقوق پرینسیپلرینه ضد بیر شکیلده بونلاری جزاسیز بوراخدیغی کیمی قوربانلارین دا حاقلارینی پوزموشدور. "دئدی.
یئنی شفق: "یات توریزمی اوچون پروسهدورلار سادلشدیریلیب
اولاشدیرما، دنیزچیلیک و خبرلشمه ناظیری احمد آرسلان، تورکیه آغدنیزینین ان اؤنملی یات توریزم مرکزلریندن بیری حالینا گتیرمک مقصدیله بوروکراسینین دئمک اولار کی، صیفیرا ائندیریلدیگینی بیلدیرهرک، یاتلارین تورکیهیه گیریشلرینده 1-1،5 گون داوام ائدن ساغلیق عملیاتلارینی 5 دقیقهیه گؤندردیکلرینی دئییب. آسلان،تورکیهنین یات توریزمینده آغدنیزین اوغراق مرکزلریندن بیری اولماسی اوچون اؤنملی ایشلر گؤردوکلرینی ایفاده ائدهرک، آغدنیزی چاناغیندا 1 میلیونون اوزرینده یات اولدوغونو دئدی.
خبر تورک: "37. تورک گونو یوروشو نیویورکدا کئچیریلیب"
آمریکانین نیویورک شهرینده عنعنوی حالا گلن تورک گونو یوروشو، بو ایل تورک سیلاحلی گوجلرینه حصر ائتدی. تورک آمریکان درنکلری فدراسیونو طرفیندن بو ایل 37.سی کئچیریلن یورویوشه، تورک جمعیتینین نمایندهلری و نیویورک آتاتورک مکتبیندن اؤیرنجیلر ده عنعنوی پالتارلارلا قاتیلدی. یورویوش، منهتندا، مئدیسون کوچهنین ایله 53-جی کوچهنین دیبینده باشلادی و بمت یاخینلیغیندا باشا چاتیب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تورکییهنین ایستانبول شهرینده مینلرله وطنداش ۱۵ ایول اوغورسوز حربی چئوریلیش جهدینین ایلدؤنومو ایله باغلی شهیدلر کؤرپوسونه دوغرو یوروشه باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایستانبولون آنادولو سمتیندن ۳ فرقلی نقطهدن یوروش کئچیریلیر.
قروپ حالیندا اولان ایشتیراکچیلارین تورکییه واختی ایله ۲۰:۰۰-دا کؤرپویه چاتاجاغی بیلدیریلیب.
پرزیدنت رجب طایییب اردوغانین ایسه ۲۱:۱۵ رادلرینده مراسیمه قاتیلاجاغی و ۱۵ ایول اولایلاری ایله باغلی سندلی فیلمه باخدیقدان سونرا چیخیش ائدجیی گؤزلنیلیر.
داها سونرا ایسه قیام جهدی زامانی حیاتینی ایتیرنلرین آدالاری اوخوناجاق و شهیدلرین خاطرهسینه اینشا ائدیلن عابیدنین آچیلیشی اولاجاق.


text:
جنوبی کورئیانین یوزلرله ساکینی آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین بو اؤلکهیه سفرینه اعتراض علامتی اولاراق پایتخت سئولون کوچهلرینه چیخیب.
رئپورت-اون معلوماتینا گؤره، بو بارهده "واشینگتن پوست" یازیب.
بیلدیریلیر کی، اونلار آغ ائو رهبرینین گلیشینه اعتراض ائدیرلر.
"من بورا اونا گؤره گلمیشم کی، محاربهدن قورخورام. اگر محاربه باشلاسا، هامیمیز اؤلجییک"، - دئیه ترامپ علیهینه میتینگین ایشتیراکچیلاریندان بیری دئییب.
اعتراضچیلاردان چوخونون الیندهکی پلاکاتلاردا "ترامپا یوخ – محاربهیه یوخ" – شعارلاری یازیلیب.
لاکین قزئت قید ائدیب کی، بیر نئچه کوارتالدا دا دیگر نوماییش – ترامپا دستک آکسییاسی کئچیریلیب. آنجاق دستک آکسییاسی او قدر ده چوخسایلی اولماییب.
قید ائدک کی، ترامپ بیر مدت اول کورئیا خالق دموکراتیک رسپوبلیکاسینی (کخدر) محاربه ایله هدهلهییب.


text:
میانمانین روهینگییا ایشتاتیندان اولان آزی ۱۰۲ قاچقین بنگلادشه کئچمهیه جهد ائدرکن ناف چایدا بوغولاراق حیاتینی ایتیریب. بو بارهده «بد نیوز ۲۴» خبر پورتالی معلومات یاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ناف چایی بنگلادشله میانما سرحدینین بیر حیسهسینی تشکیل ائدیر. روهینگییا قاچقینلاری چایی یارارسیز، حددن آرتیق یوکلنن قاییقلاردا کئچمهیه جهد ائدیرلر کی، بو دا تئز-تئز فاجعه ایله نتیجهلنیر.
بنگلادش سرحد پولیسینین نمایندهسی کوکس ماینوددین خان آوگوست آییندان ایندیه دک ناف چاییندان هر گون اینسان جسدلرینین تاپیلدیغینی بیلدیریب.


text:
آمئریکا اوردوسو دونیانین ان یاخشیسیدیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا آمئریکا دؤولت دئپارتامئنتینین رسمی نمایندهسی جون کیربی سؤیلهییب. روسییا پرئزیدئنتی ولادیمیر پوتینین سون چیخیشینی شرح ائدن کیربی آمئریکا اوردوسونون قودرتینه هئچ کیمین شوبهه ائتمهمهلی اولدوغونو بیلدیریب:
«منجه، دونیا تاریخینده بو قدر گوجلو، عقللی، موهوم رئسورسلارلا تامین ائدیلمیش باشقا اوردو اولماییب. آمئریکا اوردوسونون پروفئسسیوناللیغی، آغلی و ایمکانلاری شوبههلره یئر قویمور».
قئید ائدک کی، روسییا پرئزیدئنتی بوندان اؤنجه ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا روس اوردوسونون ایستهنیلن گوجدن گوجلو اولدوغونو بیلدیریب.


text:
دونیا
روسیا خاریجی ایشلر ناظیری سرگئی لاوروف امریکا پرزیدنتینین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری عذره موشاویری جان بولتون ایله پایتاخت موسکو-دا گؤروشدو.
اینسان حاق و حریت لری اینسانی یاردیم فوندونون ایسراییل-ین محاصره ده ساخلادیغی غزه-ده 3 مین 230 اوشاغا مکتب لوازیمات لاری پایلادی.
مراکش غیری-قانونی یوللارلا ایسپانیایا کئچمهیه چالیشان قاچقینلاری دیپورت ائتدی.
ایسپانیا صنایع، تیجارت و توریزم ناظیری ریس ماروتانون تخمین لره گؤره، 2018-جی ایلده ایسپانیایا گلن خاریجی توریستلرین سایی 81،2 میلیون نفره چاتاجاق.
روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین اوکراینایا قارشی بعضی ایقتیصادی محدودیتلرین حاضیرلانماسینا یؤنهلیک فرمان ایمضالادی.
آمریکا خزینه ناظیری استیون منوچین، سعودی عربیستانینین باشکندی ریاض'دا، ولیعهد پرنس محمد بن سالمان ایله بیر آرایا گلدی
آلمانیا، ایلین ایلک 9 آییندا سعودی عربیستانینا تخمینن 417 میلیون آورو دگرینده سیلاح ساتیب
اینگیلتره خاریجی ایشلر ناظیری جرمی هونت، آلمانیا خاریجی ایشلر ناظیری هایکو ماس و فرانسا خاریجی ایشلر ناظیری ژان ایو لو دریان سعودیه-لی ژورنالیست جمال خاشقجینین اؤلدورولمهسینه دایر بیرگه بیانات یایدیلار.
بولتون، سوسیال پایلاشیم سیته'سی توئیتردکی حسابیندان ائتدیغی آچیقلامادا، بوگون روسیایا گئدجگینی بیلدیریب
آمریکانین نئوادا ایالتینده یئرلشن ترامپ، ژورنالیستلرین قاشیقچی-نین اؤلدورولمهسی ایله باغلی سواللارینی جوابلاندیردی
چین'ده بیر کؤمور معدنینده میدانا گلن پارتلاییش زامانی ایچریده اولان 22 ایشچی محاصیره ده قالدی
ترامپ، نئوادا ایالتینده کئچیردیگی سئچیم قاباغی چیخیشینین آردیندان، ژورنالیستلره ائتدیغی آچیقلامادا، روسیانین آنلاشمانی پوزدوغونو مدافعه ائتدی
انبیسی، قونونون بازار گونو ان چوخ دانیشیلانلار آراسینا گیرمهسی اوزرینه شبههلی حسابلارین لیستهسینی تویتره بیلدیرمیشدی
باش کاتیب سؤزچوسو استفان دوژاریک، قاشیقچینین اؤلومونون دوغرولانماسینین آردیندان مؤوضوع ایله باغلی یازیلی آچیقلاما وئردی
فرانسادا 9 سندیکا و 6 درنگین چاغیریشی ایله مینلرله امکلی اعتراض یوروشونه چیخیب.
اگر مکزیکا مرکزی امریکادان گلن قاچقینلارین قارشیسینی آلماسا، سرحده حربی قوه گؤندرهجهیم.


text:
ژنرال پیتریوس نینگ باراک اوباما قراریدن بیلدرگن حمایتی
امریکا سنا مجلیسی نینگ قوراللی قوشینلر کمیته سی، ژنرال پیتریوس نی افغانستانده کی خارجی کوچلر باشلیغی صفتیده تصدیق له گن. امریکا سنا مجلیسی نینگ بوخصوصده بولگن سونگی قراری شو هفته جریانیده آلینیب،اوشبو قرار دن سونگ ژنرال پیتریوس ، ژنرال استنلی مک کریستال اورنیگه وظیفه آلیب باریشی کوتیله دی. جمهوریت حزبی گه علاقه دار بیرقنچه سناتور لر ژنرال پیتروس صلاحیتینی تصدیق لش اوچون یولگه قوییلگن یغینده، امریکا کوچلری نینگ افغانستاندن چیقیشلری اوچون باراک اوباما دولتی نینگ مناسبتی آچیق بولیشینی هم سوره گنلر.عین حالده ژنرال پیتروس نینگ تعین ایتیلیشدن حمایت کورستگنلر. امریکا کوچلری نینگ عراق ده گی سابق قوماندانی، ژنرال پتریوس امریکا سنا مجلیسیده سوزگه چیقیب، امریکا کوچلری نینگ افغانستاندن چیقییشی اوچون باراک اوباما تمانیدن آلینگن قرارگه موافق ایکنینی معلوم قیلگن. امریکا جمهورریسی باراک اوباما، میلادی2011 ییلگه امریکا کوچلری نینگ افغانستاندن چیقییشلری باشله نیشینی اعلان قیلگن ایدی . اما شوندی بولسه هم، پیتریوس میلادی 2011 ییلگه امریکا کوچلری نینگ تیزلیک بیلن افغانستاندن چیق مسلیک لرینی اورغوله گن. اونگه کوره خارجی کوچلرنینگ چیقیب کتیشلری اوچون تعین ایتیلگن زمان، افغانستان امنیتی کوچلری نینگ کوچیترلیشگه کوپراق اعتبار قره تیله دی. لیکن ایریم سناتورلر امریکا کوچلری نینگ افغانستاندن چیقیش لری اوچون تعین ایتلگن وقتدن انتقاد بیلدریب ، اوشبو کوچلر افغانستان نینگ ترک ایتیشلری اوچون امریکا نینگ شرایط لری اینابتگه آلنیشی ضرورلیگینی اورغوله گنلر. عینی حالده ژنرال پیتریوس، سناتورلرگه قوشیمچه 30 مینگ امریکالیک کوچ نینگ افغانستانده یوباریلیشینی ایتیب، طالبان قوراللی لرینی امریکا لیک کوچلربیلن جدی کوره شیشی ممکن لیگینی اگاه لنتردی . ژنرال پترویوس " مینی سیزیشیمچه قتتیق توقنشو لر دوام ایته دی ... عصیاانچیل قتتیق کوره شیشی ممکن" . ژنرال پترویوس ، طالب لر خصوصیده شوندی دیدی: " حاضرگه قدر هم اولر اوز مقصدلری یولیده ایشانچ بیلن قتیغ توخته گنلر". کوزه توچیلرگه کوره ژنرال پتریوس کوچلی سیاسی و دیپلماتیک مهارت لرگه ایگه بیر شخص دیر. او کیشی بوندن آلدین قوشیمچه کوچلرنی آشریش بیلن عراق نینگ حربی وضعیتینی اوزگرترگن و مقتاو لرگه سزاوار بولگن.


text:
دیود
دیود،((اینگیلیسجه: diode)) یالنیزجا الکتریک جریانین بیر یؤنده گئچیرن الکترونیک المانی دیر. بو المانین بیر یؤنده دیرنچی آز و اهمال ائدیله بیلر، او بیری یؤندهکی دیرنچی ده چوخ بؤیۆکدۆر.دیرنچین آز اوْلدۇغۇ یؤنه «دوغرو یؤن» و دیرنچین چوخ اوْلدۇغوْ یؤنه «ترسه یؤن» دئییلر. دیودون مثبت (+) اوجونا آند و منفی (-) اوجونا کاتد دئییلر. دیودون آندونا، گئریلیم(ولتاژ) قایناغین مثبت قوْطبۇ و کاتدونا منفی قوْطبۇ باغلانیرسا الکتریک آخیمین کئچیرر.
دیود نوعلاری[دَییشدیر]
زئنئر دیود
تونل دیود
ایشیق یایان دیود (LED)
فوْتوْ دیود


text:
قازان خان شیرازا گئدیبمی؟
دده قورقوت کیتابیندا «سالور قازان توتساق اولوب اوغلی اوروز چیقاردیغی بویو بیان ائدیر» بؤلومونده قازان خان اسیر دوشور. ناغیلین بیر یئرینده قازان خان گؤردویو ایشلری و گرچکلشدیریگی حماسهلری بیر بیر سایاراق، « قازان بورادا بیر داخی سؤیلهمیش:
آرقیج قیر دا یایقانور عمان دنیزینده
سارپ یئرلرده یاپیلمیش کافر شهری
ساغا سولا چیرپیندی اورار یوزگچلری
سو دیبینده دؤنر بحریلری
تانری منم دئیو، سو دیبینده چیغریشور عاصیلری
اونون قویوب ترسین اوقور قیزی گلینی
آلتون آشیق اوینار سانجیدانین بگلری
آلتی قاتلا اوغوز واردی، آلیمادی اول قلعه یی
آلتی باش ارله من قازان واردیم
آلتی گونه قویمادیم آنی آلدیم.» (دده قورقوت کیتابی، ح گونئیلی، ص 178)
بورادا اولان قیر، عمان دنیزینه یاخین قاشقایلارین یاشادیغی شهرلردن بیریسی ساییلان قیر شهری می؟
-
- 17/03/29


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-این یئنی سئچیلهن پرئزیدئنتی دونالد ترامپ روسییا پرئزیدئنتینین رسمی واشینگتونون آددیملارینا جاواب اولاراق آمئریکالی دیپلوماتلارین اؤلکهدن چیخاریلماماسینا دایر قرارینی آلقیشلاییب.
آپا - نین خبرینه گؤره، بو بارهده د .ترامپ اؤزونون تویتتئر حسابیندا یازیب.
«پوتین چوخ گؤزل حرکت ائدیب. من همیشه بیلیردیم کی، او، چوخ عاغیللی آدامدیر»، - ترامپ قئید ائدیب.
خاطیرلاداق کی، آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری ۳۵ روسییالی دیپلوماتین اؤلکهدن چیخاریلماسی بارهده قرار قبول ائدیب. آغ ائو و آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری دؤولت دئپارتامئنتی پوتینین قراری ایله علاقه دار شرح وئرمکدن ایمتینا ائدیب.


text:
ترور هدفلری وورولدو
عراقین قوزئییندهکی ترور هدفلرینه هاوا عملیاتی ائدیلدیگی بیلدیریلدی
عراقین قوزئییندهکی زاب و حاکورک بؤلگهلرینه تشکیل اولونان هاوا عملیاتیندا، بؤلوجو ترور هؤرگوتونه عاید سلاح مؤوضعی، سیغیناق و باریناق وورولدو.
تورک سلاحلی گوجلرینین اینترنت سایتیندان وئریلهن آچیقلامادا، ترورلا مباریزه چرچیوهسینده عراقین قوزئییندهکی ترور هدفلرینه هاوا عملیاتی ائدیلدیگی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، زاب و هاکورک بؤلگهلرینه دونن ائدیلهن هاوا عملیاتیندا، بؤلوجو ترور هؤرگوتونه عاید سلاح مؤوضعی، سیغیناق و باریناغین وورولدوغو قید ائدیلدی.


text:
+0 بگندیم
کودکس کومانیکوس(Codex Cumanicus)
دوچئنت دوکتور ژاله دمیرجی
کؤچورن:عباس ائلچین
تورک دیلی و کولتور تاریخی باخیمیندان سون درجه اؤنملی اثرلردن بیریسی
اولان کودکس کومانیکوس، 9-14. یوز ایللر آراسیندا اورتا آسیانین باتیسیندان
باشلایان، قوزئیده اورتا ایدیل بؤلگهسینده، گونئیده قیریما، باتیدا تونا
قیییلارینا(ساحیللرینه) قدر اوزانان و دشتی قیپچاق (قیپچاق بوزقیری) دئیلن
گئنیش جوغرافیادا یاشامیش اولان قیپچاق (کومان) [1] تورکلریندن گونوموزه
گلهبیلمیش تک اثردیر.
کودکس کومانیکوسون بیلینن تک یازما نوسخهسی وئنئدیکده ساینت مارکوس
کیتابخاناسیندادیر. بو کیتابخانا 830 ایلینده اینجیل یازان مارکوسون
ایسکلتی اوزرینه تیکیلمیشدیر. اثر، فلورانسالی شاعیر پئترارک طرفیندن
آنتونیوس وون فینالهدن آلینمیش و 1362ده دیگر کیتابلارییلا بیرلیکده
وئنئدیک جومهورییتینه هدییه ائدیلمیشدیر. بوندان دولایی Codex de
Petrarque آدییلا دا آنیلماقدادیر.[2]
آنونیم بیر اثر اولان کودکس کومانیکوسون کیم اوچون، هانسی سببله
توپلاندیغی، قیپچاق تورکجهسی ایله یازیلمیش اولان اثرین ندن ایکی دیلده
قارشیلیغی اولدوغو و هارادا مئیدانا گتیریلدیگی هله کسین اولاراق بللی
دئییلدیر. [3] بونونلا بیرلیکده آراشدیرماچیلارین چوخو، اثرین ایچرهیگیندن
حرکتله، بیر طرفدن یابانچیلارا قیپچاق تورکجهسینی اؤیرتمک، دیگر یاندان
دا قیپچاقلار آراسیندا خیریستییانلیغی یایماق آماجییلا پراتیک بیر اثر
اولاراق حاضیرلاندیغی گؤروشوندهدیرلر. [4]
آردینی اوخو/ Ardını oxu
آچار سؤزلر :
اسکی کیتابلار,
سؤزلوک,
قیپچاق,
تورک دونیاسی,


text:
قادین-کیشی مناسیبتلرینده طرفلر آراسیندا ناراضیلیقلارین یارانماماسی اوچون فیلوسوفلار اوزون مدت باش سیندیریبلار.
کولت. آذ شاعر آقشین ائورهنین قادین-کیشی مناسیبتلری حاقیندا ترتیب ائتدیی ۷ دتالی تقدیم ائدیر:
۱. قادین اوچون ان بؤیوک ایشسیزلیک کیشیسیزلیکدیر.
۲. خوش سؤزلری قادینین قولاغینا یوخ، دوداغینا دئیین.
۳. کیشینین ان بؤیوک فاجعهسی قادینین یانیندا سوسماق و دئیینمکدیر.
۴. قادین فلسفهدن دانیشاندا یوخ، فلسفهیه قولاق آساندا داها گؤزل گؤرونور.
۵. سئوگی قاریندا ایستیلیکله باشلاییب، اورکده یانغی ایله باشا چاتیر.
۶. گول قابینی دولدورا بیلمین قادینلار کول قابینی دولدورماغا محکومدور.
۷. ائله یاراندیغی گون کیشینی قابیرغا شکلینده ترک ائدیب قادین.


text:
هنری وادزورث لانقفلو
هنری وادزورث لانقفلو (اینگیلیسجه: Henry Wadsworth Longfellow) شاعیر و یازیچی - ۲۷ فوریه ۱۸۰۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۵ ایل عومر ائلهییب و ۲۴ مارس ۱۸۸۲ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Henry Wadsworth Longfellow»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده هنری وادزورث لانقفلو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
== گؤرونتولر ==


text:
تورکییهنین ایستانبول شهرینده «رئینا» گئجه کلوبوندا تئراکت تؤرهدن شخصین قیرغیزیستان وطنداشی اولوب-اولماماسینی آراشدیریریق.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری قیرغیزیستان خاریجی ایشلر ناظیرلیینین سؤزچوسو آییمکان کولوکئیئوا روسییا مطبوعاتینا آچیقلاماسیندا دئییب.
«ایستانبولدا یئنی ایل گئجهسی قتل عام تؤرهدن شخصین بیزیم اؤلکهنین وطنداشی اولوب-اولماماسی مسئلهسینی آراشدیریریق. مطبوعاتدا مسئله ایله باغلی یاییلان معلوماتلارین یوخلانیلماسی اوچون ایستانبولداکی کونسوللوغوموزا تعلیمات وئرمیشیک. قیرغیزیستان وطنداشینین بو حادثه ایله باغلانتیسینین اولماسی احتیمالی اولدوقجا آشاغیدیر. ایلکین معلوماتلارا گؤره، بو یؤنده یاییلان خبرلر اساسسیزدیر. اما یئنه ده آراشدیریریق. تورکییه رسمیلری ایله دائیم علاقه دییک»، - خین رسمیسی بیلدیریب.
قئید ائدک کی، یئنی ایل گئجهسی نامعلوم شخص گئجه کلوبونا داخیل اولاراق آتش آچیب. نتیجهده ۳۹ نفر اؤلوب، ۶۹ نفر یارالانیب.


text:
"سن اولدوغو کیمی حسابا قات، گؤندر" دئیدی. "آی قارداش سن بیلمیرسن قانون نه دیر؟" دئیه سوروشدوم. "قانون منه کئچمز، دئدی. قانونا اویاجاق اولسا ایدیم، سنین یانووا نئیه گلیردیم" دئیه اوستومه چیغیردی.
تبریز استثنا بیر شهر دگیل. دونیاینین هر یانیندا و هر شهرده کی محله لرین، کوچه لرین آدلاری بئللی بیر مناسبته گؤره قویولوبدور.
آلمانیانین کؤلن شهرینده کیچیک بیر کوچه نین آدی سون زامانلاردا "مایالان" آ مشهور اولماغا باشلاییبدیر. بو آد هله لیک کؤلن شهرینده یاشایان آذربایجانلیلار آراسیندا تانینیر. آنجاق بو شهرین آذربایجانلی لاری اولاراق امضا ییغیب بو کوچه نین آدینین بلدیه خریطه سینده ده "مایالان" آ دگیشدیریلمه سی اوچون ایستک (تقاضا) وئرمک ایشینی ده من ئوزوم بوینوما گؤتورموشم.
Mayalan کلمه سی نین یازیلیش و اوخونوش اعتباری ایله آلمانجایا یاخین اولدوغو اوچون، بو آدی بلدیه ده قبول ائتدیره بیله جگیمیزه اینانیرام. بیر ده بو کلمه یه یالاندان گؤزل بیر معنی قویمالییق. بلدیه یه "بو کلمه بیزیم دیلیمزده قیزیل گول آنلامیندادیر" کیمی بیر شئی دئملی ییک، و بئیله جه بلدیه نی بیزیم اؤنریمیزی قبول اتمه سی اوچون ترغیب ائتمه لییک. یئترلی امضا ییغابیلمز ایسک، جماعاتدان آیری بهانه لر ایله امضا ییغمالییق. منیم بئله ایشلرده تجربه لریم چوخدور.زامانیندا، رحمتلیک " کؤلن آذربایجانلیلیارانجمنی" نین حقوقی ایشلرینین قاباغا آپاریلماسی منیم بوینوما قویولدوغو اوچون، بئیله ایشلرده الیم یاتقینلاشیبدیر.
چوخداندیر کؤلن شهرینده حساب توتما و وئرگی مشاویرلیگی ایشینه مشغولام. اوزون ایللر بوتون چیرپینما، چالیشمالاریما قارشین، اینترنت ده قویدوغوم تبلیغلره، داغیتدیغیم کارتلارا، موختلیف درگی و قزته لرده چیخارتدیغیم تبلیغلره قارشین بیر تک نفر آلمان گلیب ده "منیم حساب ایشیمی گؤر" دئمه دی. تصادف اولاراق گیردیگیم کنایپه ده (آبجوخانا)، سلمانی توکانیندا، کیوسک دا یاخود باشقا بیر توکاندا کارتیمی وئریب "من حسابدارام، حساب ایشینیزده یاردیمجی اولابیلرم" دئدیگیمده، آنجاق یوخاریدان بیر باخیش و آلچاقلاییجی بیر سس تونو ایله قارشیلاشارام: "حسابداریمیز وار، کارتینیزی ساخلایین باشقا بیریئرده لازیمینیز اولار". منه نه قالار، البته کی آنجاق خاریجی "ماندانت"لار. وکیله، وئرگی مشاورنیه، حسابدارا مراجعه ائدن لره "ماندانت" دئییلر. بیر چوخو هئچ آلمانجا بیلمز، بیر نئچه ایل آلمانیادا جوربه جور ایشلر ایله مشغول اولداوقدان سونرا بیر کیوسک، کیچیک بیر باققال توکانی، بیر سلمانی توکانی کیمی بیر ایش یئری آچماغا چالیشار و چوخ تئز میلیونر اولماق ایسده دیگی اوچون هر شئیی اوجوزا مال ائتمک ایسدر. منه "حساب ایشیمی گؤره جکسن" دئیر آنجاق سونرا قیزی اونیورسیته یه گئتمک ایسده دیگینده دولدورماغی گئرکن فورمو، آروادی دوغدوغوندا خسته خانا نین وئردیگی فورمو، اوغلونو ائولندیرمک ایسده دیگینده لازیم اولان اداری ایشلرین گؤرولمه سینی ده مندن گؤزلر. "بو ایشلر اوچون من زامان و انرژی صرف ائدیرم، اونا گؤره ده بئللی بیر اوجرت حسابلامالییام" دئدیگیمده، "بس من نه اوچون سنین یانینا گلدیم، بئیله بیلسه ایدیم گئدردیم آلمان بیرینین یانینا دا...." دئیر، و خالاسی اوغلونو "توریست" اولاراق گئتیریب، سونرا مین بیر بهانه ایله آلمانیادا اوتورما اجازه سی آلماق ایسده دیگینده ده گئنه بوتون ایشلرینده مندن کؤمک ایسدر. بئیله، دوغرودان دا منیم ایشیمین و حقوقی صلاحیتیمین چرچوه سینه سیغمایان، ایشلر بوینوما قویماغا چالیشدیغیندا، "قارداش بونلار منیم ایشیم دگیل، بو ایشلر بیر وکیل ایشی دیر" دئسم، "پاهووووو.....، سنده ه ه ه ، اه .....، پیشیگه دئدیلر پوخون درماندیر، سیچدی اوستونو باسدیردی...." دئیر. بئیله وضعیتلرده سول بؤیرومده، قابیرقالاریم آلتیندا بیر نقطه، کؤز قویولموش کیمی، یانماغا باشلار، بوغازیم بیچیلر، آغزیم قورویار، آلنیم قیریشار، گؤزلریم دارالار، اوزومون جیزیقلاری درینلشر، چیگینلریمده بؤیوک بیر یوک وارمیش کیمی بیر آغیرلیغین آلتیندا ازیله رم. آلت دوداغیمین ساغ یاینینی دیشلریمین آراسینا قیسدیرارام. سول الیمین بارماقلارینین اوجو ایله بیغیمی، کئچی ساققالیمی قاریشدیرارام. آنجاق بیر چوخ یئرده گئنه چاره سیز قالیب، هئچ ده گؤرمک ایسته مه دیگیم بو ایشین آلتینا گیررم. بوتون بونلاردان اؤته یه، منیم "ماندانت" لاریمین بیرده، بوتون ریاضیات قایدالارینی آلت – اوست ائدن ، ارسطونون، تالسین، ارشمیدوسون، فیساغورثین و عمر خیامین فیکیرلشیب، حسابلادیقلاری و قایدالاشدیردیقلاری اؤلچولره اویمایان اؤز حساب متودلاری وار. اوچ ایله دؤردون توپلامی یئرینه گؤره بئش، آلتی یاریم، یئددی ویرگول سکگیز، دوققوزیاریم حتی اون بیر بئیله ائده بیلر. دئملی سونوج وئرگی اداره سینه، خسته لیک بیمه سینه، تصادوفلر بیمه سینه یوخسا تجارت - صنایع اوتاغینا وئریله جک ایسه اوچ ایله دؤردون توپلامی بئش ایله آلتی ویرگول یئددی آراسیندا بیر شئی ائتمه لی دیر. اوچ گون سونراسی....."ماندانت" بیگ بانک دان وام آلماق ایسده ییر. اوچ ایله دؤردون توپلامی یئددی ائدرسه، بانک "گلیرین آزدیر" دئئیه کردیت وئرمه یه جک. البته کی اوچ ایله دؤردون توپلامی اون بیر ائتمه لی دیر. بئش گون سونرا ایسه "ماندانت" بیگ خالاقیزی سینی آلمانیایا دعوت ائتمک ایسده ییر. خاریجی لر اداره سی دعوتنامه صادر ائتمک اوچون گلرینین نه قدر اولدوغونو سوروشور. اوچ ایله دؤردون توپلامی بو یول نه ائدر؟ بورایا قدر کیچیک بیر حسابدار اولاراق "ماندانت" بیگین بویوروقلارینا بویون قویمالی یام. منیم کیمی کیچیک بیر حسابدار بئیله قورال – قایدالاری ازبره بیلمه لی دیر. "ماندانت" بئیگین کیچیک بیر اشاره سی، بیر تلفونو، بیر اِ – میل ی محاسبه چینین نه ایش گؤرمه سینی بیلمه سی اوچون یئترلی اولمالی دیر. یوخسا "ماندانت" بیگ چوخ حقلی یئره "سن فیکر ائدیرسن، من نه اوچون بو قدر آلمان حسابداری وارکن سنه گلمیشم. سنین ده آلمانلار کیمی قورو و قایدا – قانونا دایاق تئرپنه جگینی بیلسه ایدیم، بیر آلمانین یانینا گئدردیم، دولت موئسیسه لرینده ده سؤزو سندن داها یاخچی کئچردی...... " دئیر. آنجاق "ماندانت" لاریمین گؤزونده هر زامان بئیله کیچیک، مسئولیتسیز، ایکینجی درجه دن و دولت مؤسیسه لرینده سؤزو کئچمه ین بیر حسابدار اولاراق قالمیرام. کیمی زامان، دئملی وئرگی اداره سینین "ماندانت" این سون دؤرد یاخود بئش ایلینین حسابینی کونترول ائدیب، حسابین هر گوشه سینده بیر کلک، بیر تولکولوک ایله نئچه ایورو بوردا، نئچه ایرو اوردا، وئرگی قاچیردیلدیغینی و بونلارین نئچه ایل بویونجا حسابلانماسی گره کن فائیزینی و اوستونه بیر چووال جزا و جریمه حسابلاندیقدان سونرا توپلامینین اوتوز نئچه مین اویرو ائتدیگینی آچیغا چیخارتدیغی زامان، "ماندانت" لاریمدان "سن بو ایشین متخصصی سن، قانونلاری سن بیلمه لی سن، بو ایشین مسئولیتی سنین بوینووا دیر، منیم سنین تخصصی ایشیوه قاریشماغا اجازه م یوخدور، سن بو ایشین تحصیلینی آلمیسان، من بو ایشلری باشارمارام، سن منه ایشین نه جور گؤرولمه سی گره ک دیگینی ئویره تمه لی ایدین" کیمی سؤزلر ائیشیدرم. بو ایشه تازا باشلادیغیم زامانلار ""ماندانت" لاریمی آنلاماق اوچون بیر آز روح بیلیمی اؤیرنمه لییم" فیکری ایله زیگموند فرویدون، کارل گوستاو یونگ ون، آلفرد آدلرین، ویلهم رایش ین و نئچه نئچه کلاسیک روح بیلیمچیلرینین اثرلرینی اوخودوقدان سونرا ""ماندانت" لاریمی آنلاماقدان هله ده عاجزم" سونوجونا یئتیشینجه اوتوروب ایوان پاولوف ون اثرلرینی اَن اینجه آیرینتی لارینا قدر اوخودوم. سونوندا "منیم "ماندانت"لاریمین ریاضیات آنلایشینی درک ائتمک اوچون ارسطونون، تالسین، ارشمیدوسون وعمر خیامین گئتیردیکلری ریاضیات قایدالارینین اؤته سینده بیر سیرا ریاضیات قایدالاری گئتیریلمه سی گدرکدیگی کیمی، اونلارین یاشام آنلاییشینی آنلایابیلمک اوچون ده گئنه بوتون کلاسیک روح بیلیمچی لرینین تاپدیقلارینین اؤته سینده بیر سیرا فنومنا لارا و تکنیک لره ال تاپمالی یام" سونوجونا یئتیشدیم.
کئچمیشده "ماندانت" لاریمدان بیریسی ده رحمتلیک همشهریمیز رحمت الله ایدی. اونو چوخ قدیمدن تانییاردیم وتبریزین مارالان محله سیندن اولدوغونو دا بیلردیم. نئچه ایللر آیریلیق دان سونرا بیرگون تصادف اثری کؤلن ون"آلته فویرواخه" آدلی مدنیت اوجاغیندا تازادان گؤروشدوگوموزده چتینلیک ایله تانییا بیلمیشدیم. ساچینین قاباغی بیر آز توکولموشدو، قالانی دا آغارمیشدی. ده ن دوشموش قالین بیغلاری بوتون دوداقلارینی ئورتموشدو و بیر نئچه گونلوک، ده ن دوشموش، ساققالی ایله اولدوغوندان داها دا یاشلی گؤرونوردو. گؤزلری بیر آز درین دن باخیردی، قالین و اوزون قاشلاری گؤزلرینین ئونونه توکولموش و باخیشینا بیر قورخونج حالت وئریردی. بویو بیر آز قیسسالمیش کیمی ایدی. یوخسا اوزون زاماندان بری گؤرمه دیگیم اوچون منیم ذهنیمده قالان خاطره سی داها اوجا بویلو قالمیشدی. ائولنمیش، خوشبخت جه یاشاییر و ایکی قیزی اولدوغونو ائشیدینجه دوغرودان دا چوخ سوئینمیش ایدیم. کؤلن ده کی "ایرانلی" لارین بیر چوخو کیمی تاکسی سورمک ایشینه مشغول ایدی. بیر آز یاسدی یاسدی دانیشدیغی اوچون کؤلن تاکسی چی لاری آراسیندا "یه حمت مایالان" آدیندا تانیندیغینی دا سونرالار ئویره نمیش ایدیم. بیرنئچه ایل سونرا بیر آخشام تلفن ائدیب او شیرین و یاسدی لهجه سی ایله "آی اوغلان، تاخسی حساب ایشینده ن باش آچایسان؟" دئیه سوروشدو. "بلی رحمت قارداش، نئچه دانا تاکسی چی "ماندانت" یم وار" دئدیم. "آخی بیلیسن، بعضی خییدالیخلایی وای، تلفوندا دئیه بیلمی ییم، او خییدالیخلایینی دا بیله ی سن؟" دئیه سوروشدو. "خییدالیخ" لاردان منظورو "وئرگی قاچاقچیلیغینین یولاری" اولسا ایدی گرک. "ایسدرسن ساباح سحر گل، یاخیندان دانیشاق دئدیم". "یوخ من گوندوز گله بیلمه ییه م، گوندوز ایشلییه م، آخشام ایشدن سویا تلفن ائیله یه م." دئیه جواب وئردی."یقین کی بو ایشین منیم اوچون ایش یوخ، تفریح اولدوغونو فیکر ائدیر" دئیه فیکیرلشدیم، آنجاق بئنیمدن کئچنی دیلیمه گئتیره بیلمه دیم. "ساغ اول، رحمت قارداش، سونرا گؤروشه ریک" دئدیم.
بیر نئچه گون سونرا بیر آخشام ساعات دوققوز یاریمدا "راین" چایینین قیراغیندا گئزمه گه چیخماق ایسده ییردیم. باهارین سونلارینا یاخین اولدوغو اوچون گونون اوزون زامانلاری ایدی. گون باتاندان سونرانین آیدینلیغی ساعات اونا قدر چکیردی. "راین" چایی چوخ آرام آخیردی و قارشی طرفده کی سویود آغاجلاریندان یوخاری، قیرمیزیلیغا ووران ماوی گؤی اوزو ایله گون باتاندان سونرانین آیدینلیغیندا گؤزل بیر منظره یه دؤنموش ایدی. او گون سحردن آخشاما قدر پنجره نین دالیندا اوتوروب، کامپیوتره سایی وئرمک، تلفن دا "ماندانت" ایله هئچ اوستونده بوغازیمی ییرتماق، هئچ د ه اجر- اوجرت حسابلایابیلمه یه جگیم فورملار دولدورماق و وئرگی اداره سینین، یوخسا تصادف لر بیمه سینین فیلان ویا بهمان "ماندانت" باره سینده کی تلفن لارینا جواب وئرمک ایله گونومو کئچیرتدیگیم و آلمانیادا چوخ آز تاپیلان بئیله گؤزل بیر گونو الدن وئردیگیم اوچون چوخ حیفیم گلیردی. پنجره دن گون باتانین منظره سی نی گؤرونجه اوزومو ساخلایابیلمه دیم. تر – تله سیک پالتاریمی گئئیب قاپینی دالیمجا چیرپیب، پیلله لرین ایکیسینی بیر ائدیب ئوزومو ائوین چیخیشینا یئتردیگیمده، بیزیم رحمت قارداشین قارا فورد ماشینینین قاپینین قاباغیندا دایانارکن رحمتین هله فرمان دالیندان ائنمه میش پنجره دن سئوینرک "آی اوغلان، منیم الیمدن هایا قاچماق ایسده ییی سن" دئیه سسلندیگینی گؤردوم. ماشینی سؤندوروب، یان اوتوراقدان بیر قوجاق کاغاذ قولتوغونون آلتینا یئرلشدیریب، زیققیناراق آشاغی ائنیب یاخینلاشدی. گؤروشمک اوچون ائلیمی اوزالدارکن، بیر آز دا طعنه ایله، "رحمت، بیر تلفن ائتسه ایدین ده، بیر قوزودان فیلاندان کسدیرسه ایدیم" دئدیم. سؤزومده بیر آز دا طعنه اولدوغونو حس ائدرک "آی کیشی، اؤزگه دگیلیک کی، بی ی دا، سیزین یاخینووزدا بی نفری گؤیه جه ایدیم، قئیده نده، ائیله سنه ده بیر باش ویی یم، کیفوو سویوشوم دئدیم" دئییرکن اؤزونو دعوت ائدر کیمی الی ایله یولو گؤستردی، "هله یئیی ی چیخاق یوخا یی، قالانینی سویا دئیه یه م" آچاریمی چیخاردیب، ائوین قاپیسینا سالارکن بیر ده دؤنوب حیفسه نه رک گؤی اوزونون ماوی لیگی ایله گونش ایشیغینین قیرمیزیلیغینین قاریشدیغینا باخدیم. بیر چای ایچیب، بیر آز ساغدان سولدان دانیشدیقدان سونرا رحمت قارداش، "هن، ایندی گه له ک اصلی مطلبه" دئدی. "بیلی سن؟ من کئچن هفته تاخسی ایشلتمه اجازه می آلدیم، ایندی ده، ائیله، سیزون محللووزده بی نفه یی گویمه یه گئتمیشدیم. اونون تاخسی سینی آلماق ایسدیی دیم. انشا الله بو ایش توتسا، البته کی ایشتویا به یاتا لیق(وئرگی مشاورلیگی) ایشله ییمی سن گویه جک سن. باخ، منیم ایشیم سنینن اوچون اوبیی لَیین یایی سی قده ر اولاجاق، من ئوزوم بی خییدا حساب ایشیندن باشایایام. سن ئوزون بیلی یسن، من بازای دا فه یش آلیش وئیی شینیه باخایدیم، حساب ایشله ییمین ده هامیسینی ئوزوم گؤیی یدیم. نئچه ایلدی ده تاخسی ایشینده یم، خییدالیخ لایی نین هامیسینی دا بیلی یم. سن مه نه فقط بی آز وئی گی ادایه سینه گؤی سه ده جه ییمیز ایشلَه ی ده کؤمه ائیله یه جه سن....." بیر جواب وئرمه گه، هئچ بیر شئی دئمه گه، " یوخ قانوندا بئیله یازیلیب، سن دئین کیمی اولماز" دئیه چیغیرماغا، باغیرماغا گرک قالمادی. رحمت قارداشین "من اؤزومده بیی خی ی دا حسابدایام، تاخسی ایشلینین ده خی ی دالیخلایی نی بیلی ی م" دئدیگینی ائشیتمک سول بؤیرومده، قابیرقالاریمین آلتیندا کی او نقطه نین یانماغا باشلاماسینا، بوغازیمین بیچیلمه سینه،آغزیمین قوروماسینا، دیشیمین قیسیلماسینا، اوزومون جیزیقلارینین درینلشمه سینه، گؤزلریمین دارالماسینا و آلنیمین قیریشماسینا یئترو آرتاردی بئیله. اختیاریمدا اولمادان سول الیمین بارماقلارینین اوجو ایله باشیمین دالیسینی، بوینومون کؤکونو قاشیماغا باشلادیم. بو تویون موبارک اولمایاجاغی دویغوسو باشدان بری ایچیمده یارانمیشدی. "رحمت قارداش، گل بیر ایش گؤرک، چاییمیزی ایچدیک، بو حساب مساب سؤزونو بوردا باغلایاق، یولداشلیغیمیز یئرینده قالسین، قالخیب گئدک "راین" دا بیر آز گه زه ک، سن ده ساباح گئت آیری بیر مشاورین یانینا" دئمک اوچون آغزیمی آچدیم، " آنجاق، "رحمت قارداش، گل بیر ایش گؤرک........" دَن ایلری گئتمه گیمیه اجازه وئرمدی. "یوخ، سن هله دوی ی ، باخ، من سنه هامی نین وئی دیگی قدر وئیه ه جه یه م، ایشلی ی یمین ده چوخونوئوزوم گؤیه ه جه یه م" دئیه سؤزونه ادامه وئررکن، یانیندا گئتیردیگی کاغاذلارین ایچیندن اوستونده ایش اداره سینین آرمی اولان نئچه یاپراقلیق بیردوکومنت چیخاردیب منه وئررکن، "باخ، آیبای تس آمت (ایش اداره سی) منه کؤمک ائتمک اوچون بعضی شئی لَه ی ایسته دی یی، بیل می یم، بیزینیس پیلان دی، نه مه نه دی، سن بی لایی حاضی ی لا، قالانینی سویا دانیشاییخ..." هئچ بیر جواب وئره بیلمه یه جک قدرحوصله م قاچدی. ایش اداره سینین نه ایسده دیگینی بیلیردیم. گله جک اوچ ایل اوچون تخمینی شکیلده آیلیق گلیر- گئدر و چیخار- زیان حسابی نین یانیندا بیر ده او شخصین خصوصی گلیر گئدر حسابینی، دئملی ائوینین گلیرینی و خرجینی نین حسابینی ایسده ییردی. بئیله بیر(بیزینیس پلانی) دوزلدیب کاغاذا گئتیرمک بئش ایله آلتی ساعات یاریم آراسیندا ایش ایدی و بونون اوچون ده، او شخصین اؤز یاردیمینا گرک وار ایدی. گله جک اوچ ایلده گلیر گئدرینین تخمینی اونون ائده بیله جگی بیر تخمین ایدی. آنجاق منیم "ماندانت" لاریم، هله بیرده قدیم دن تانیدیغیم بیر یولداشیم مندن حسابدارلیق و وئرگی مشاورلیگینین اؤته سینده بیر ده جادوگرلیک استعدادی گؤزله ییر. اونون گله جک اوچ ایلده گلیر گئدرنین یانیندا بیرده ائوینین خرج مخاریجینی، هاردان ایسه، بیلمه لی ایدیم. اونون منیم یانیمدا اوتوروب منه بیلگی وئرمه گه زامانی یوخ ایدی. اونسوز دا گوندوزلری ایشله ییردی، گئجه لری ده آرواد اوشاغینین یانیندا اولمالی ایدی و سونراسی دا ائرته سی گون ایشله یه بیلمه سی اوچون استراحت ائتمه لی ایدی. رحمت قارداشین الیندن ایش اداره سینین فورمونو آلیب میزین اوستونه قویارکن پنجره دن گؤزوم کیچیک دالقالارینین گؤی اوزونون قیرمیزیلیغینی منعکس ائدن "راین" چایی نین قارشی ساحیلینده سوگود آغاچلارینین آلتیندا اود یاندیریب و کؤز دوشه نه قدر کبابلارینی حاضیرلایان، یوخسا بیر بیره ایچن پیکنیک چی لره دوشدو. "رحمت قارداش، بیلیرسن بو ایش ئوزو، سنین سونراکی ایشیندن آیری، بئش آلتی ساعاتلیق، دئملی منیم بیر ایش گونومون ایشی دیر، اونا گؤره ده بئللی بیر اوجرت حسابلامالییام" دئمک اوچون آغزیمی آچیدیم. آنجاق رحمت قارداش گئنه ده "رحمت قارداش، بیلیرسن، بو ایش...." دَن ایلری گئتمه گیمه آمان وئرمه دی. "ائیله، گل بو آخشام بو ایشی یازیب قویتایاخ، منه ده ساباح سحَی ی اوچون آیبایتس آمت دا (ایش اداره سینده) واقت وئی ی یبلر، ساباح بونو تحویل وئیه ه بیلمه سم، ایشیمه انگل چیخایدارلای" دئیه سؤزومو کسدی. گئنه ده هئچ ایسته مه دیگیم بیر ایشه بویون قویماق مجبوریتینده قالدیم و "انشا الله ایش قورتاراندان سونرا انصافینا گؤره بیر شئی وئرر" اومیدی ایله کامپیوترین ئونونده اوتوروب، اِکسل پروگرامیندا گله جک اوچ ایل اوچون آیلار و گلیر- گئدر لره گؤره جدوللر دوزلتمه گه باشلادیم. ساغ اولسون رحمت قارداش، گئجه ساعات اون ایکی یه یاخینلاشاندا ائولرینه زنگ ائیله ییب، "ایشیمیزگؤزله دیگیمدن چوخ چکدی، سیز یاتین، من سویا گله یم" دئدی و ساعات اوچ یاریما قدر منیم یانیمدا اوتوروب منه گرکلی اولان بیلگیلری وئردی. سونوندا دا تشکر اولاراق "بوشلی بوشلی نین ساغلیغینی ایدَی، انشا الله یاخچی بی ی موقعیت ده عوضینی ئوده یه م" دئیه خداحافظ لشیب گئتدی. آنجاق رحمتلیک ئوزو یوخسا دا، الله ای وار، سؤزونه صادق چیخدی و تاکسی ایشله تمه گه باشلادیقدان سونرا آلیق حساب ایشلرینین یانیندا نه قدر آیری اداری و حقوقی ایشلری وارسا یولداشلیق قارشیلیغیندا منه گؤردوروردی. رحمتلیک منیم تیپیک "ماندانت" لاریمدان ایدی، ئوزو قدیم تَیبیز بازاییندا فَیش آلیش وئیی شینه باخدیغی و بی ی خی یدا حسابدای لیخدان باشا دوشدویو اوچون منیم نه ایش گؤره جه ییمه او یول گؤرسه دردی. دئملی اوچ ایل بویونجا آکادمی ده اوخودوغوم حساب توتما قایدا قانونلاری، آلمان دؤلتینین قویدوغو قانونلاری، وئرگی اداره سینین بروشورلرینده گؤرستدیگی ضابطه لری و آلمان وئرگی مشاورلری اوتاغینین قویدوغو حد و حدودلاری بیر قیراغا بیراخیب، رحمت قارداشین بویوردوغو یول یؤنتم لره گؤره ایش گؤرمه لی ایدیم. هر آی حساب ایشلرینین سونوجونو گؤردوگونده "گئنه ده منه بی ی دونیا مالیات چیخایدیبسان کی" دئئر و مین بیر دانا ایراد چیخارداردی."رحمت قارداش، باخ، قانونون بوراسیندا بئیله یازیر" دئدیگیمده، "آی کیشی، بیز بی ی عؤموی دو امپِی یالیزمه قای شی موبایی زه اِیلیییخ، ایندی سن گلیب منه امپی یالیزمین قانونوننان دانیشی ی سان؟" دئیه جواب وئره ردی. و هر سفرینده ده "گونون بیرینده وئرگی اداره سی بونون حسابینی کونتورول ائتسه او زامان دا "من بی ایشله یی بیلمه یه م، سن اؤزون بیلمه لی ایدین، سن بو ایشین تحصیلاتینی آلیبسان، اؤز مسئولیت ین ایله ایش گؤییوبسن....جرمه – جزاسی سنین بوینووا دی" " دئیه جه گی قورخوسوندان آز قالا شالواریمی باتیراردیم، آلتی آیلیغیم دالی دوشردی. بیر گون، "رحمت قارداش، سن تاکسی ایشله دیرسن، دورماق اجازه ن اولمایان یئرده دورارسان؟ گیریلمز خیاوانا گیره رسن؟ " دئیه سورشماق ایله اونون دا بئللی یئرلرده قانونلارا اویماغی گرکدیگینی و ایش ده اویدوغونو اونا خاطرلاتماق ایسده دیگیمین جوابیندا، "آی کیشی، من قانونا مانونا باخمایام، آلمان دؤلتی اؤزو ده بیلی ی، بیزله ی قانونا باخسوخ آجیمیزدان ئوله ییک. من وییوت ممنوع کوچه یه دالی دالی گییه یه م" دئمیشدی.ایکی ایل یاریم بو شکنجه یه دایانماق منی اون ایل قوجالتمیشدی. بو قدرعذاب ایله گؤردوگوم ایشین قارشیسیندا وئردیگی اوجرت ده هر آی آنجاق گؤردوگوم ایشه دوشن اوجرتین یاریسیندان آزی، آنجاق اونون اوچ – دؤرد قاتی آه، ناله، فغان و یالواریش اولاردی.
کئچن گوز(پائیز) آیلارینین بیرینده بیزیم رحمت قارداش کهنه ماشینینی ساتیب، مرسدس بنز دن تازا بیر ماشین آلمیشدی و اونا گؤره ده اوآیین حساب ایشینین سونوجوندا وئرگی اداره سیندن بیر چووال پول گئری آلماغینی گؤزله ییردی. بو هوس ایله کاغاذلارینی منه وئریب و هر آی کیمی ئوزونه گؤره یئترلی معلوماتلاری وئردیکدن سونرا تعطیله گئتمیشدی. ایکی هفته سونرا تعطیلدن قاییدا – قاییتماز تلفون ائدیب "حسابیما باخیرام، وئرگی اداره سیندن هئچ بیر پول گلمه ییب" دئدی. "بیلیرم رحمت قارداش، حسابینین سونوجونو هله گؤندرمه میشم، تازا ماشینینین آلیش دوکومنتی........" سؤزومو"بس سن بیلیرسن منیم بو پولا احتیاجیم وار، حسابیم منفی ده دیر، هر گون فائیز وئریرم،..." دئیه یاریدا کسدی. "دور، قارداش من سؤزومو قورتاریم، سن تعطیلده ایدین، سنی تاپماق مومکون دگیل ایدی، تازا ماشینینین آلیش دوکومنتی ناقص دیر، آپاریب مرسدس بنز ده تکمیل لشدیرمه لی سین، یوخسا وئرگی اداره سی ایراد توتار، آلاجاغینی وئرمز" دئدیگیم بیزیم رحمت قارداشین عصبلرینه توخونموش کیمی اولدو. سسی بیر آز اوجالدی و "نئجه یانی ناقیص دی، اونو مِی سه دس بنز وئییب دی. مِی سه دس بنزگونده نئچه یوز دانا ماشین ساتییی، ناقیص مدیَک وِئیمه ز" دئیه سسلندی. "باشووا دولانیم، رحمت قارداش، اومزاتس اشتوییر قانونونون اون دؤردونجو مادده سیننین اوچونجو بندینده آلیش دوکومنتی تعریف اولونوب و بئیللی ضابطه لر قویولوب، وئرگی اداره سی فاکتورون کیم طرفیندن وئریلدیگینه یوخ، اونون قانونی ضابطه لره گؤره یازیلیب – بازیلمادیغینا باخار" دئدی ایسم ده، بیزیم رحمتلیک رحمت قارداش گئنه ده منیم آلمان قانونلارینا یوخ، اونون بویوروقلارینا گؤره ایش گؤرمه گیمی امر ائدرک، "سن اولدوغو کیمی حسابا قات، گؤندر" دئیدی. "آی قارداش سن بیلمیرسن قانون نه دیر؟" دئیه سوروشدوم. "قانون منه کئچمز، دئدی. قانونا اویاجاق اولسا ایدیم، سنین یانووا نئیه گلیردیم" دئیه اوستومه چیغیردی. "رحمت، تلفن د ا اولماز، گل یاخیندان دانیشاق" دئیه دانیشماغیمیزی کسیب، خداحافظ لیک سیز تلفونو اوستونه قویدوم.
ایگیرم دقیقه سونرا پنجره دن بیزیم رحمتلیک رحمت قارداشین تازا تاکسی سی ایله قاپینین قاباغیندا دایاندیغینی گؤرونجه آتلاییب آشاغی ائندیم. قیسسا بیر سلاملاشدیقدان سونرا "رحمت قارداش ائوده قندیم یوخدور سور بوردان کوچه نین باشینداکی سوپر مارکت دن بیر قوطو قند آلیب قاییداق" دئیه ماشینینیا اوتوردوم. اوتوردوغوم کوچه نین آدی "هوهه اشتراسه" دیر، "راین" چاینین قیراغیندا و راینا موازی دیر. یوز اللی متیر ایلرده قیرمیزی کئرپیچدن تازا دوزلمیش ساختماندان سونرا ساغداکی کوچه نین آدی "آققرووق" دیر. بو کوچه بیزیم طرفدن گئدرکن گیریلمز دیر. آنجاق گیریلمز تابلوسو آغاچلارین دالیندا گیزله نیب، اوزاقدان گؤرونمور. اورایا یاخینلاشاندا "رحمت قارداش، بوردان گیر ساغداکی کوچه یه" دئیدیم. رحمت ساغ راهنماسینی یاندیریب کوچه یه یاخینلاشدی. آنجاق گیریلمز تابلوسونو گؤرونجه راهنماسینی سؤندوردو، گؤزونون یانی ندان غضبلی قاچاق بیر باخیش ایله، "اویانین وویود ممنوع اولدوغونو سن بیلمیسن یانی.." دئدی. "من بیلیرم، آنجاق سنین اوچون بیر مسئله اولمامالی دیر، "من قانونا مانونا باخمارام" دئئیردین. رحمتین قان تپه سینه وورموش کیمی گؤزلری قیزاریب حدقه دن چیخدی، ماشینی ساخلادی. دؤنوب غضب ایله اوزومه باخاراق "منی عصبانی ائیله مه ها..." دئیه تهدید ائتدی. من ایسه چوخ سویوق قانلی جا، "سنی نئیه عصبانی ائیله ییم کی، سن اؤزون بئیله دئیرسن" دئدیم. بونون ایله بیزیم رحمتلیک رحمت قارداشین دامارینا توخونموش کیمی اولدوم. دیشینی قیسیب، "اولان منی عصبانی ائیله مه" دئیه باغیراراق بیرینجی دنده یه قویوب قازا باساراق وار سرعتی ایله گیریلمز کوچه یه گیردی. تصادوف اثری، او لحظه ساغداکی کوچه دن آردی آردا دوزولموش نئچه دانا یانقین سوندورمه ماشینی ماوی ایشقلارینی یاندیریب، آژیرلرینی چیغیردا چیغیردا چیخدیلار. آرتیق چوخ گئج اولموشدو، فاصله چوخ قیسسا، و زامان چوخ آز ایدی. رحمتلیک رحمت قارداش تورموز ائیله مه گه فرصت تاپابیلمه دی. بیرینجی یانقین سوندورمه ماشینینین تورموز ائدیب ائتمه دیگینی خاطرلایا بیلمیرم. آنجاق یئر کوره سیننین بوتونون بیردن پاتلاماسی قدر گوچلو بیر تاققیلتی قولاغیما گلدی....
خسته خانادان بیراخیلدیغیمدا قیش قورتاریب، باهار تازا باشلامیشدی. دوقتورلارین دئدیکلرینه گؤره باش چاناغیمدا اوچ چاتلاق، بویون مهره لریمده ایکی سینیق، قابیرقالاریمدا آلتی سینیق، ساغ قولومدا بیر و ساغ قیچیمدا دا اوچ سینیق وار ایمیش. بیر آی یاریم کوما دا قالمیشام. کمرباغلامادیغیم اوچون ماشینین قاباق جامیندان ائشیگه اوچموشام و تاکسی ایله یانقین سوندورمه ماشینینین آراسیندا تاخیلیب قالمیشام. خسته خانانین حیطی، آغاچلار، انسانلار، تازا یاشیلاشماغا باشلایان چمن، هر شئی گؤزومده جانسیز و روحسوز کیمی ایدی. قولتوق آغاجلاریمین اوستونده ساغ آیاغیمی هاوادا توتاراق، آنجاق سول آیاغیم وقولتوق آغاجلاریم ین یاردیمی ایله خسته خانانین قاپیسیندان حیطه اولان نئچه پیلله نی چتینلیک ایله ائنیب پیلله لرین قاباغیندا سفارش وئریلمیش و حاظیر دوران تاکسی یا چتینلیک ایله یئتیشدیم. تاکسی سوروجوسو پیلله لرین اوستوندن کیچیک چامادانیمی ائندیریب دالی صاندیغا قویدوقدان سونرا، گلیب فرمان دالینا اوتوروب و گئده جگیم آدرسی سوروشدو. آلمانجا دانیشدیغینین لهجه سیندن بیزیمکی لردن اولدوغونو آنلاییب، اؤز دیلیمزده دانیشاراق گئده جگیم آدرسی وئردیم. گولومسه یه رک "آهان، مایالان کوچه سینه یاخین اوتورورسان دئمک" دئیه شوخلوق ائیله دی. "نئجه یعنی مایالان کوچه سی" دئیه سوروشدوم. "بیلیرسن، دؤرد آی قاباق سنین اوتوردوغون کوچه یه یاخینن بیر کوچه ده بیزیم همکارلاردان بیری شهید اولدو. رحمتلیگین آدینا "مایالان یحمت" دئئیردیرلر. اونون اوچون او کوچه نین آدی ایندی "مایالان" کوچه سی قالیب" دئیدی. بئیله بیر شئی دن هئچ خبریم یوخ ایمیش کیمی، " الله رحمت ائیله سین، بیزلره چوخ بؤیوک خدمت ائیله ییب، آلمانیانین کؤلن شهرینده تبریزدن بیر اشاره بیراخیب گئدیب" دئدیم.


text:
لوقا 8
8-نجی باب
تُخوم میثالی
مَتّیٰ 13:1-23؛ مَرقُس 4:1-20
1بو واقادان سُنگرا عیسی شَهرلِری و اُبالاری آیلانیپ، خودایینگ پاتیشاهلیغی باراداقی خوش خاباری واغیظ اِتمَگه باشلادی. اُن ایکی شَگیردی هِم اُنونگ یانیندادی. 2-3شِیله هِم، تِلِکه روحلاردان و مِریضچیلیکلِردِن شِفا تاپان بیرنَچه آیالّار، ایچیندِن یِدی جین چیقان مَجدَلَلی مریم هِم-ده هیرودیسینگ اُیونی دُلاندیریان خوزانینگ آیالی یوانّا، سوسن، باشغا-دا بیرتُپار آیالّار عیسانینگ یانیندادی. بو آیالّار اُز مال-مولکلِری بیلِن اُلارا کُمِک اِدیَردیلِر.
4اولی بیر جِماغات اویشوپ، هِمّه شَهرلِردِن آداملار عیسانینگ یانینا گِلدی. شُندا عیسی اُلارا شو میثالی گورّونگ بِردی: 5«بیر تایخان تُخوم سِپلِمَگه چیقیار. سِپیپ یُرکَه، تُخوملارینگ بیرنَچهسی یُلونگ اوستونه دوشیَر، اُلار دِپِلِنیَر و قوشلار گِلیپ، اُلاری چُقچُلایارلار. 6بیرنَچه تُخوم داشلی یِره دوشیَر. اُلار گُگِرِن واقتیندا سوسوزلیقدان قوراپ گیدیَرلِر. 7بیرنَچهسی تیکِنِکلیگینگ آراسینا دوشیَر. تُخوم بیلِن گُگِرِن تیکِنلِر اُلاری باسیار. 8بیرنَچهسی-ده قاوی یِره دوشیَر. اُلار گُگِریپ چیقیپ، هِر بیری یوز بِرابار حاصیل بِریَر.» بولاری گورّونگ بِرِندِن سُنگ، عیسی: «اِشیتمَگه قولاغی بار آدام اِشیتسین!» دیییپ قیغیردی.
9شَگیرتلِری اُندان: «بو میثالینگ مَعنیسی نَمه؟» دیییپ سُرادیلار. 10اُل شِیله دییدی: «خودایینگ پاتیشاهلیغینینگ سیرلارینا دوشونمه سیزه بِریلدی، اِمّا باشغالار گُزلَپ گُرمِسینلِر، اِشیدیپ دوشونمِسینلِر دیییپ، اُلارا میثالّار سِبَبی آیدیلیار. 11میثالینگ مَعنیسی شِیله: تُخوم خودایینگ سُزودیر. 12یُلونگ اوستونه دوشِن تُخوملار سُزی اِشیدیَن آداملاردیر. اِمّا شِیطان گِلیپ، ایمان گِتیرمِسینلِر و نِجات تاپماسینلار دیییپ، اُلارینگ قالبیندان سُزی سُغروپ آلیار. 13داشلی یِره دوشِنلِر بُلسا سُزی اِشیدِنلِرینده، شاتلیق بیلِن قابول اِدیَن آداملاردیر. یُنه اُلار کُک اورماندیغی اوچین، آز واقتلایین ایمان گِتیریپ، ایمتِحان واقتی ایماندان دَنیَرلِر. 14تیکِنِکلیگینگ آراسینا دوشِنلِر بُلسا سُزی اِشیدیَنلِردیر، اِمّا عُمورونگ قایغیلاری، بایلیقلاری، کِیپی-صاپاسی اُلاری باردیغچا بُغیار، اُلار حاصیل بِرمِیَرلِر. 15قاوی یِره سِپیلِنلِر بُلسا، سُزی اِشیدیپ، اُنی یاغشی هِم پَک یورِکده ساقلایانلاردیر. اُلار صابیرلیلیق بیلِن میوه بِریَندیرلِر.
چیراغ میثالی
مَرقُس 4:21-25
16«هیچ کیم چیراغی یاقیپ، اُنونگ اوستونی قاپ بیلِن اُرتیَن دَلدیر یا-دا اُنی میزینگ آشاغیندا قُییان دَلدیر. قایتام، ایچِری گیرِنلِر نوری گُرِر یالی، اُنی چیراغدانینگ اوستونده قُییاندیر. 17اِلبِتّه بِلّی بُلماجاق گوزگین زات یُقدور، بیلینمِجِک، اوستو آچیلماجاق ییغشیرین زات یُقدور. 18شُنونگ اوچین هِم اِشیدیَنینگیزه دیقّات بِرینگ. کیمده بار بُلسا، اُنگا یِنه بِریلِر، یُنه کیمده یُق بُلسا، اُزونینگکی حاساپ اِدیَن زادی هِم اِلیندِن آلنار.»
عیسانینگ اِنهسی بیلِن دُغانلاری
مَتّیٰ 12:46-50؛ مَرقُس 3:31-35
19عیسانینگ اِنهسی بیلِن دُغانلاری اُنی گُرمَگه گِلدیلِر، اِمّا اویشِن جِماغاتدان یانگا اُنونگ یانینا گیریپ بیلمِدیلِر. 20اُنگا: «اِنهنگ بیلِن دُغانلارینگ سِنی گُرمِک اوچین داشاردا گُزِشیپ دورلار» دیییپ خابار بِردیلِر. 21اِمّا عیسی: «مِنینگ اِنِم، دُغانلاریم — خودایینگ سُزونی دینگلَپ، اُنی بِرجای اِدیَنلِردیر» دیییپ جُغاپ بِردی.
عیسی طوفانی یاتیریار
مَتّیٰ 8:23-27؛ مَرقُس 4:35-41
22بیر گون عیسی شَگیرتلِری بیلِن قاییقا مینیپ، اُلارا: «گِلینگ، دِریانینگ بِیلِکی طارافینا گِچِلینگ» دییدی. شِیدیپ، اُلار یُلا دوشدولِر. 23اُلار قاییقدا مینیپ باریارقالار، عیسی اوقا گیتدی. دِریادا بیردِن گویچلی طوفان توردی. قاییق بُلسا سودان دُلوپ باشلادی، اُلار قُرقولی یاغدایا دوشدولِر. 24شَگیرتلِر باریپ، عیسانی اُیاندیریپ: «اُستاد، اُستاد، بیز هِلَک بُلوپ باریاریس!» دییدیلِر. عیسی توروپ، یِله هِم مُوج آلیان سولارا کَیِدی. طوفان یاتیپ، اومسوملیک بُلدی. 25عیسی شَگیرتلِرینه: «سیزینگ ایمانینگیز هانی؟» دیییپ سُرادی. اُلار بُلسا قُرقوشیپ هِم حایران قالیپ، بیری-بیریندِن: «بو آدام کیمکَه؟ اُل یِله هِم سووا دِستور بِریَر، اُلار-دا اُنگا قولاق آسیار!» دیییشدیلِر.
عیسی آرخو-جین اِیِلَن آدامی شِفا بِریَر
مَتّیٰ 8:28-34؛ مَرقُس 5:1-20
26اُلار جلیلَهنینگ قارشیسیندا یِرلِشیَن جَدَریلیلِرینگ یوردونا گِلدیلِر. 27عیسی کِناردا قاییقدان دوشِنده، اُنگا جینلار اِیِلَن بیر آدام دوش گِلدی. اُل آدام کَن واقت بَری هیچ هیلی لِباس گِیمِیَردی، اُیده یاشامان، قابرلارینگ آراسیندا یاشایاردی. 28اُل عیسانی گُرِنده، قیغیریپ گُیبِردی. اُنونگ اُوونده یِره یوزین ییقیلیپ، قاتی سِس بیلِن: «اِی، عیسی، بِییک خودایینگ اُغلی! مِنینگ بیلِن نَمه ایشینگ بار؟ یالباریارین، مانگا عاذاپ بِرمه» دییدی. 29چونکی عیسی آرخو-جینا اُل آدامدان چیقماغی دِستور بِردی. جین اُنی باسیم-باسیمدان توتیاردی. مونونگ اوچین اُل آدامی زینجیرلاپ، کوندِلَپ ساقلایاردیلار، اِمّا اُل زینجیرلارینی قیریپ آتاردی، جین اُنی بیابانلارا اَکیدِردی. 30عیسی اُندان: «آدینگ نَمه؟» دیییپ سُرادی. اُل هِم: «لِژیون»+ دیییپ جُغاپ بِردی، سِبَبی اُنگا سانسیز جین گیریپدی. 31آرخو-جینلار اُزلِرینه دُوزاخا گیتمِگی بویورماسین دیییپ، عیسی یالباردیلار. 32شُل یِرده داغینگ اوستونده اولّاقان بیر دُنگوز سوروسی اُتلاپ یُردی. آرخو-جینلار دُنگوزلارینگ ایچینه گیرمَگه اِجازا بِرمِگینی سُراپ، عیسی یالباردیلار. اُل هِم اِجازا بِردی. 33اُلار یانگقی آدامدان چیقیپ، دُنگوزلارا گیردیلِر. شُندان سُنگ سوری قایادان دِریایا زینگیشیپ غارق بُلدیلار.
34بُلان زادی گُرِنلِرینده، چُپانلار قاچیپ، شَهر و اُبالارا مونی خابار بِردیلِر. 35خالق بُلان واقانی گُرمِک اوچین گِلدیلِر. اُلار عیسانینگ یانینا گِلِنلِرینده، ایچیندِن جینلار چیقان آدامینگ گِینیپ، عیسانینگ آیاغوجوندا اُتوراندیغینی، عاقیلینینگ هِم یِریندِدیگینی گُروپ قُرقدولار. 36بو واقانی گُرِنلِر بُلسا، اُلارا دیوانا آدامینگ نَهیلی شِفا تاپدیغی بارادا گورّونگ بِردیلِر. 37سُنگرا جَدَریلیلِرینگ هِمّه ایلاتی عیسادان اُز یانلاریندان گیتمِگینی خاییش اِتدیلِر، سِبَبی اُلاری اولی قُرقی توتوپ آلیپدی. عیسی هِم قاییقا مینیپ، ایزینا گیتدی. 38اِمّا ایچیندِن جینلار چیقان آدام عیسادان اُزی بیلِن گیتمَگه اِجازا سُراپ یالباردی. 39عیسی بُلسا: «بار، اُیونگه گیت، خودایینگ سانگا نَمهلِر اِدِندیگینی گورّونگ بِر» دیییپ، اُنی اوغراتدی. اُل هِم گیدیپ، عیسانینگ اُزونه اِدِنلِرینی هِمّه شَهره اِعلان اِتدی.
دیرِلِن قیز، شِفا تاپان آیال
مَتّیٰ 9:18-26؛ مَرقُس 5:21-43
40عیسی ایزینا دُلانیپ گِلِنده، خالق اُنی قیزغین قارشیلادی، سِبَبی هِمّهلِر اُنگا گُزِشیَردی. 41شُل واقت کِنیسهنینگ باشلیغی یایروس دییِن آدام گِلیپ، عیسانینگ آیاغینا ییقیلیپ، اُندان اُیونه بارماغینی خاییش اِتدی. 42مونونگ سِبَبی اُنونگ اُن ایکی یاشلارینداقی یِکِجه قیزی اُلوم یاسّیغیندا یاتیردی. عیسی اُل یِره گیدیپ باریارقا، جِماغات اُنی هِر یاندان قیسیپ-قُوروپ باریاردی. 43جِماغاتینگ ایچینده اُن ایکی ییلدان بَری قان آقما دِرتلی بیر آیال هِم باردی. اُل هیچ کیمدِن خاییر تاپماندی. 44اُل عیسانینگ آرقا طارافیندان باریپ، اُنونگ دُنونینگ آشاغینا اِلینی دِگیردی وِلین، شو واقتا اُنونگ قان آقماسی کِسیلدی. 45عیسی: «مانگا کیم اِلینی دِگیردی؟» دیییپ سُرادی. هیچ کیم بُیون آلمادی. شُندا پِطرُس: «اُستاد! خالق داشینگی آلیپ، سِنی قیسیپ-قُوروپ باریار، سِن بُلسا: ”مانگا کیم اِلینی دِگیردی؟“ دیییَرسینگ» دییدی. 46اِمّا عیسی: «مانگا بیری اِلینی دِگیردی، سِبَبی مِن اُزومدِن بیر گویجونگ چیقاندیغینی بیلدیم» دییدی. 47آیال اِدِن ایشینینگ موندان آنگری گوزگین قالماجاقدیغینی بیلِنسُنگ، تیترَپ گِلیپ، عیسانینگ آیاغینا ییقیلدی. هِمّه خالقینگ اُوونده اُزونینگ نَمه اوچین عیسی اِلینی دِگرِندیگینی، شو واقتا هِم شِفا تاپاندیغینی گورّونگ بِردی. 48عیسی اُنگا: «اِی، قیز، ایمانینگ سانگا شِفا بِردی. ساغامان گیت» دییدی. 49عیسی بو سُزلِری آیدیپ دورقا، کِنیسه باشلیغینینگ اُیوندِن گِلِن بیر آدام یایروسا: «قیزینگ اُلدی. اُستادی بیدِرِک زَحمِته قُیما» دییدی. 50اِمّا عیسی مونی اِشیدیپ، اُنگا: «قُرقما، یِکه ایمان گِتیر، قیزینگ شِفا تاپار» دییدی. 51عیسی اُنونگ اُیونه گِلِنده، پِطرُس، یوحنا، یعقوب و قیزینگ اِنه-آتاسیندان باشغا هیچ کیمه اُزی بیلِن ایچِری گیرمَگه اِجازا بِرمِدی. 52هِمّهلِر آغلاشیپ، یاس توتوپ اُتیردیلار. اِمّا عیسی: «آغلامانگ، اُل اُلِنُق، اوقلاپ یاتیر» دییدی. 53آداملار قیزینگ اُلِندیگینی بیلیَندیکلِری اوچین اُنونگ اوستوندِن گولدیلِر. 54اِمّا عیسی هِمّهسینی داشاری کُووپ، قیزینگ اِلیندِن توتدی-دا، چاغیریپ: «قیزیم، تور!» دییدی. 55اُنگا جان گیریپ، قیز شو واقتا یِریندِن توردی. سُنگرا عیسی قیزا ناهار بِرمِکلِرینی بویوردی. 56قیزینگ اِنه-آتاسی حایران قالدی. عیسی بُلسا اُلارا بُلوپ گِچِن واقانی هیچ کیمه آیتمازلیغی تابشیردی.


text:
ایسرایل اوردوسو سورییانین جنوبوندا یئرلشدیریلهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو ادعا ایله تورکییه مطبوعاتی چیخیش ائدیب.
مطبوعات ایسرایل عسگرلرینین آدی آچیقلانمایان آمریکا غیری-حکومت تشکیلاتینین جولان بؤلگهسینده اینشا ائدجیی خسته خانانین تهلوکسیزلیینی تعمین ائدجیینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، ایسرایل سون زامانلار سورییا ایله سرحدده نظارتی گوجلندیریب. رسمی تل-اویو بو آددیمی سورییالی ترورچولارین اؤلکهیه سیزماسینین قارشیسینی آلماق اوچون آتدیغینی بیان ائدیب. ایسرایل رسمیلری همچینین سورییانین جنوبوندا حزب الله و ایرانین گوجلهنمهسینین قارشیسینی آلماق اوچون آکتیولشجکلرینی سؤیلهییبلر.


text:
شکرلی دیابت خستهلیگی اوچون خسته لیین آغیرلاشدیریجی مرحلهسینده چیخیش یولو کیمی آشاغی اطرافلارین – آیاقلارین آمپوتاسییاسی (کسیلمه سی) گئنیش یاییلیب. بونون دا نتیجهسیمده خستهلرین علیل و شیکست اولماسی واخت آشیری تصادف ائدیلهن حالا چئوریلیب.
آوروپادا، خصوصیله آلمانییادا گئنیش یاییلان بیولوژی طبابت ایسه شکرلی دیابت خستهلرینین علیل اولماسینا ایمکان وئرمیر. آرتیق رگیوندا ایلک اولاراق آذربایجاندا دا تطبیق ائدیلهن بیولوژی طبابت سایهسینده اورگانیزمین اؤزونوساغالتما قابیلیتی برپا ائدیلیر.
بیولوژی طبابتده ایستیفاده اولونان درمانلارین دوزاسی اورگانیزمین اؤز تنظیملهنمهسینده ایشتیراک ائدن ماددهلرین میقداریندادیر، یعنی مولکولیار سوییهدهدیر. بونا گؤره ده بیولوژی طبابتین معالیجهسی تنظیم ائدیجی معالیجهدیر و تام زیانسیز ساییلیر.
بیولوژی طبابت کلینیکاسیندا بیوتنظیملییجی معالیجه متودلاری ایله یوزدن چوخ شکرلی دیابت خستهسینده بو خسته لیین فسادلاریندان بیری کیمی علیلییه سبب اولان آشاغی اطرافلارین تروفیک خورالاری تام ساغالیب، آشاغی اطرافلارین آمپوتاسییا اولونماسینین قارشیسی تامامیله آلینیب.
آخار. آذ بیولوژی طبابتین بو ایمکانلارینی اؤزونده عکس ائتدیرهن ویدئونو تقدیم ائدیر:


text:
کولت. آذ-ن «خاطره دفتری» لاییحهسینین بو دفکی قوناغی خالق شاعری سهراب طاهرین اوغلو طاهیر طاهیرلیدیر.
- طاهیر معلم، آتانیزلا باغلی خاطرهلر سیزین اوچون اذیت دئییل کی؟
- منیم اوچون او، ابدی اولاراق یاشاییر. دوشونمورهم کی، شاعر بو دونیادان کؤچوب، فیکیرلشیرم کی، او، یئنه ده منیملهدی. هر آتدیغیم آتدیمیمدا «آتام بو ایشه گؤرهن نه دئیردی» دئیه، گؤتور-قوی ائدیرهم.
البته، فیزیکی اولاراق آتامی ایتیرمیشم و بو، منه چوخ آغیردیر. باخمایاراق کی، شاعرین ۹۰ یاشی وار ایدی، اما چوخ پوزیتیو، اوزاق گؤرن، رئالیست ایدی، هر خیردا مسله نین حلینی دریندن دوشونرک چؤزوردو...
- اوغلو کیمی سیزین باخیشینیز ماراقلیدیر: سهراب طاهیر کیم ایدی؟
- حیاتی بویو سیرلرله دولو خزینه... بو گون ده او سیرلری آچماق غیری- مومکوندور.
فداکار شاعر، اینقیلابچی، ایراندا آذربایجان جمهوریتینی یارادانلاردان بیری، اس اس ار ای دؤورونده دموکرات کیمی تعقیبلرینه معروض قالان، کمیته رهبری، یوکسک وظیفهلری توتموش شخص... شاعرین بیزدن ده گیزلتدیی بیر چوخ سیرلر. آتام بیزیم راحت یاشاماغیمیز اوچون او سیرلری اؤزو ایله آپاردی.
بیر حادثه دانیشیم: تخمیناً ۶ یاشیم اولاردی. ۱۹۸۵-جی ایلین قیش آیلاری ایدی. آتام منی گزینتییه چیخارتمیشدی، سوویت دؤورونده «داغوستو پارک» آدلانان ایندیکی شهیدلر خیابانی اراضیسینده گزیردیک. بو زامان بیزه بیر کیشی یاخینلاشدی. اونون اینینده توند پلاش، باشیندا شلیاپا، الینده ایسه قارا پورتفل وار ایدی. اوجابوی، ساچی آرخایا دارانمیش زهیملی بیریسی ایدی. او آتامالا گؤروشدو، صحبت ائلدی، صحبتین سونوندا منیم یاناغیمدان توتاراق آتامدان سوروشدو:
- بو جاوان اوغیان کیمدی؟
- قونشونون اوشاغیدیر، - آتام جاواب وئردی...
بئلهلیکله، بو مسئله منیم یادداشیما حک اولاراق قالدی... ائله بیر گون اولمادی کی، من بو مسئله بارهده دوشونمییم. اما جورت ائدرک هئچ واخت آتاما بو بارهده سوال وئره بیلممیشدیم.
ایللر کئچدی، آتامین حیاتینین سون هفتهلرینین بیرینده جسارتلنیب، سوال وئردیم کی، یادینا گلیر فیلان واختی، فیلان یئرده بئله بیر آداملا گؤروشنده سن منی او آداما بئله تقدیم ائتمیشدین؟ قید ائدیم کی، آتانین سون نفسینه کیمی حافیظهسی پوزولمامیشدی. آتام دئدی کی، بالا، سنی قوروماق اوچون ائله دئدیم، او زامانلار بیزیم اوچون چوخ آغیر ایدی...
بو جاواب منه پسیخولوژی راحتلیق گتیردی. اصلینده، شوبهه ائتمیردیم بئله اولدوغونا، اما اونون اؤز آغزیندان بو سؤزلری ائشیدمک منیم اوچون چوخ واجیب ایدی.
- سهراب طاهیر اوتایلی-بوتایلی آذربایجاندا، هم ده آذربایجانین تاریخی-معنوی سرحدلرینده چوخ تانینان شاعر ایدی. آتا اولاراق کیم ایدی سهراب طاهیر؟
- هامی آتامی مولاییم، گولروز، پروبلمسیز بیر آدام کیمی تانیییردی. اما آتا کیمی… او، چوخ طلبکار، عائله عضولرینین اونا قارشی دقتلی اولماسینی سئوهن، قوناقپرور، ال توتان، تانیشلارا و دوستلارا مادی و معنوی کمک ائدن اولوب... عمومیتله ایسه شخصاً منه قارشی مناسیبتی چوخ سرت، حددن آرتیق جدی اولوب. بو مناسیبت منیم کاراکتریم و شخصیتیمی فورمالاشدیریب. چوخ سئوینیرم کی، آتا منه چتینلیکلری اونون کیمی تکباشینا کئچمیی، یوز اؤلچوب، بیر بیچمیی، هر شئیه او دقیقه اعتبارلا یاناشماماغی اؤیردیب.
- عمومیتله، سهراب معلمی داها چوخ آتا کیمی، یوخسا اجتماعی حیاتدا، جمعیتده تانینان نفوذلو شخص کیمی تقدیم ائتمهیه اوستونلوک وئریرسیز؟
- البته کی، سهراب معلم بیرینجی نؤوبهده خالقیمیزین شاعری، ایکینجی نؤوبهده ایسه عائله باشچیسی اولدوغوندان من اونو همیشه بو قایدادا تقدیم ائلمیشم. اما اؤزونه ایکیلیکده اولاندا «پاپا» دئیردیم. جمعیت ایجینده ایسه همیشه «سهراب معلم» دئیرک مراجعت ائتمیشم!
- سیزین اوشاقلیق، یئنییئتمهلیک، گنجلیک دؤورلرینیزده اولان سهراب طاهیرله سون ایللرین سهراب طاهیری آراسیندا چوخمو فرق واردی؟
- دئمک اولار کی، شاعر دوغولدوغو تورپاقدان، آناسیندان، قارداشلاریندان، آتاسیندان آیری دوشموش اولدوغو ۱۹ یاشین ایچینده قالان بیر گنج ایدی. آتاملا یاش فرقیمیز چوخ اولدوغوندان، اونون آنجاق یاشلی دؤورونو مشاهده ائلمیشم... اما یوخاریدا قید ائتدییم کیمی، شاعر آنا حسرتی ایله، عائله حسرتی ایله، بوتؤو آذربایجان حسرتی ایله یاشایان ۹۰ یاشلی فداکار گنج ایدی.
- بو حسرتی، آغرینی سیزلره سیزدیرا بیلمیشدیمی؟
- شاعر جنوبی آذربایجاندا، آستارا شهرینده آنادان اولوب. البته کی، شاعرین وطن حسرتینده اولماغی بیزلره اؤرنک اولوب: وطنپرور اولماغی، خالقیمیزی، دؤولتیمیزی سئومیی اؤیردیب. آتانین منه تؤصییهلری آنجاق آذربایجانی سئومک، اونا سونا قدر سداقتله خیدمت ائتمک اولوب! و من آذربایجانیمی چوخ سئویرم. وطندن اوزاق دوشمیی، غربتده اولماغی باجارمارام.
- شاعر نئجه دوست ایدی؟ اولموشدومو کی، اوزون ایللر دوستلوق ائتدیی قلهم آداملاریمدان اینجیسین، یاخود اونون خطرینه دیسین؟
- آتا چوخ صداقتلی و اعتبارلی ایدی. ممد آراز، نبی خزری، جابیر نووروز، علی توده، نصرت کسهمنلی، رسول رضا، آنار، قابیل، چینگیز آبدوللایئو، صابیر روستمخانلی و س. تانینمیش آداملارلا یاخین دوست ایدی. یاشیندان چوخ بالاجا اولان دوستلاری دا وار ایدی، او گنج دوستلار شاعری بیر آغساققال کیمی سئویر، حؤرمتینی ساخلاییردیلار. بیر شئیی قید ائدیم کی، شاعره یاشیندان آسیلی اولمایاراق، هامی «عمی» دئیه مراجعت ائدیردی.
- عمرونون، یارادیجیلیغینین بیر چوخ مقاملاری اس اس ار ای-نین «شخصیته پرستیش» دؤورونه دوشوب. نلر دانیشیردی، بورولغانلارا، سیاسی تضییقلره دوشموشدومو؟ مانعلری نئجه دفع ائتمیشدی؟
- هه، عمرونون و یارادیجیلیغینین ان انرژیلی دؤورو سوویت حاکمیتینه تصادف ائتمیشدی. اما شاعر هئچ ده قلمینی «هورکوتمزدی». شعرلرینده، رومانلاریندا، پوئمالاریندا سنزورانی آلداتماق اوچون ایکیمعنالی ایفادهلردن، سطیرآلتی سؤزلردن ایستیفاده ائدردی. وطنپرور، انقیلابی روحدا یازدیغی اثرلرده بو داها چوخ کارینا گلیردی. چوخ اثرلری وار کی، ایندی ده اوخوجولارین زؤوقونو اوخشاییر.
او دؤورده هر آددیمباشی شاعری ایزلییردیلر. باشینا چوخ ایشلر گلمیشدی. اما شاعری ده گؤیده الله، یئرده ایسه اولو اؤندر حیدر علیئو هر زامان بئله بورولغانلاردان قورتاراردی. منه چوخ بئله احوالاتلار دانیشیب.
- یارادیجیلیغی، یازدیغی اثرلرین آرایا-عرصهیه گلمهسی حاقدا نلر دانیشیردی؟
- شاعرین یارادیجیلق تبی گلنده هفتهلرله، آیلارا اؤز اوتاغینین قاپیسینی باغلاییردی، بیزه ده تاپشیریردی کی، کیم گلسه و یا کیمسه زنگ وورسا، دئیین کی، ائوده یوخام. حتی یئمک بئله یئمیردی. اما اثری بیتیرندن سونرا چوخ یاخشی احوالی اولاردی. دوزدو، آریقلایاردی، فیزیکی ضعیفلیک اولاردی، اورقانیزمینده پروبلملر ده یاشاناردی، اما احوال-روحییهسی یوکسک اولاردی. اونو دا خصوصی قید ائتمک ایستییرم کی، شاعر عرب الیفباسیندا یازاردی. اونون سون ۲۰ ایلده ایلک اوخوجوسو سؤزون اصل معناسیندا من اولموشام. اونا گؤره کی، اثر بیتن کیمی من اثری اوخویا-اوخویا اونو الیازمادان کامپوتر یادداشینا لاتین گرافیکاسی ایله کؤچوردردیم.
- خاطرهلر سیزی او گونلره آپاریر...
- او گونلردن آیریلیرام کی! کاش او گونلر یئنه ده اولایدی، او گونلر قاییدایدی. ائله اولوردو کی، بیز آتا ایله بیرگه اثری اوخویاراق اونون مذاکیرهسینی ائدیردیک، بیر ده اوندا آییلیردیق کی، ساعتلار، حتی سوتکا کئچیب... او قدر اثره قاپانیردیق کی، واخت، زامان ایتیردی...


text:
شو گیجه معراج گیجه سی
شو گیجه تۆرکیه دأکی متجیتلرده قرآن کریم و مولود اۇقالار
شو گیجه اسلام دۆنیأسینده اولی أهمیته ایه گیجه لردن بۇلان معراج گیجه سی.
اسلام دینینه گؤرأ شو گیجه حضرت محمد (ص) آلله تعالی نینگ چاقیلیغی بیلن جبرئیل ینگ (ع) یۇل گؤرکِزمهگی بیلن مسجدالحرام دان مسجد الاقصی، شۇل یردن ده ۷ آسمانا یۇقارلایار.
تۆرکیأنینگ دین قوراماسی نینگ باشلیغی شو گیجأ دگیشلی دۆرلی چأره لر گچیرر.
شو گیجه تۆرکیه دأکی متجیتلرده قرآن کریم و مولود اۇقالار.
تۆرکیهده معراج گیجه سی معراج قندیلی (Miraç Kandili) دییپ بیلینیأر و قوتلانیار.


text:
آمئریکا سورییانین تورکییه ایله سرحدینه یپگ ترورچولاریندان عبارت اوردو یئرلشدیره جه یینی آچیقلاییب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو بارهده تورکییهنین «خبرلر» قزئتی اینفورماسییا یاییب.
معلوماتا گؤره، ایشیده قارشی قورولان کوالیسییانین رسمیلریندن بیری «سورییا تورکییه سرحدینه میلیسلردن عبارت ۳۰ مینلیک اوردو یئرلشدیره جه ییک»، - دئییب.
اوردونون محض یپگ-دن تشکیل اولوناجاغی بیلدیریلیر.
قئید ائدک کی، پ کاکا ترور قروپلاشماسینین لیدرلریندن اولان سیابند ولاد بیر مدت اول آمئریکانین تورکییه سرحدی بویونجا ۱۰۰ مین نفردن عبارت اوردو یاراتماقلا باغلی تعلیمات وئردیینی آچیقلامیشدی.


text:
سامارادا حقوق-محافظه اورگانلارینین امکداشلاری آذربایجانلیلارا مخصوص بازاردا و میوه-تروز بازاسیندا رئید کئچیریبلر.
رئپورت- اون معلوماتینا گؤره، پولیس سامارادا روسییا داخیلی ایشلر نازظیرلیینین سامارا ویلایتی اوزره باش ایدارهسینین اکسترمیزه قارشی مباریزه مرکزینین ایکی عملیاتچیسینا سلاحلی هجوم ائدن، میللیتجه اؤزبک اولدوغو احتیمال اولونان آسیالینی آختاریب.
عملیات-آختاریش تدبیرلری زامانی پلیس امکداشلاری شوبهلی شخصین دفعهلرله گؤرولدویو و ایشلدیی گومان ائدیلن کیرووسکی رایونونداکی میوه-تروز بازاسینا رئید تشکیل ائدیب. عملیات زامانی بازاردا ایشلهیهن بیر نئچه آذربایجانلی شخصیتی معین ائدیلمهسی اوچون ساخلانیلیب.
سامارا ویلایتینین آذربایجانلیلار لیقاسینین صدر موعاوینی، ایستئفادا اولان پولیس پولکوونیکی رحمان الیئو بیلدیریب کی، ساخلانیلانلار قیسا مدتدن سونرا بوراخیلیبلار.
اونون سؤزلرینه گؤره، سامارادا اولان دیاسپوروموز آذربایجانلیلارلا باغلی بوتون پروسئسلره نظارت ائدیر.
قید ائدک کی، ایستینتاق وئرسییاسینا گؤره آوگوستون ۲-ده سندلرین یوخلانیشی زامانی شوبهلی شخص ایکی پلیس امکداشینا هجوم ائدیب، اونلارین دؤش قفسی ناحییهسینه آزی بیر بیچاق ضربهسی ائندیریب.
هر ایکی پلیس یئرلی خسته خانایا یئرلشدیریلیب، اونلاردان بیرینین وضعیتی آغیردیر. شبهلی شخصین فوتوسو بوتون پلیس شعبهلرینه پایلانیلیب.


text:
سیلاوشکایت کمیسیونی: ولایت کینگش نهایی نتیجه لریده کته اوزگریش کیلیشی ممکن
افغانستان سیلاو شکایت کمیسیونی ولایت کینگشی سیلاونینگ دستلبکی نتیجه سی آرتیدن نامزدلرتمانیدن بیریلگن شکایت لر تیکشیریلیب سیلاونینگ دستلبکی نتیجه لریگه اوزگریش کیلگنی دن خبربیرگن.
شونینگ دیک بوکمیسیون کابل وننگرهار ولایتی دن تشقری تیکشیریلگن آوازلرنتیجه سی کابل گه ییتیب کیلگنی نی معلوم قیلیب کیلگوسی شنبه کونی نتیجه لرخصوصیده نهایی قرارآلیش ایشی باشله نیشینی ایتگن.
16حمل بولیب اوتگن ولایت کینگش سیلاویده مملکت بویلب 2700 کیشی اطرافیده اوزینی نامزد قیلیب بوندن فقط 457کیشی بو کینگش لوازملریگه یول تاپیشی ممکن.
ولایت کینگش سیلاوی نینگ دستلبکی نتیجه لری اعلان ایتیلیشی مملکت بو لوازمگه یول تاپمه گن اونلب نامزد وکیللرنینگ شکایت واعتراضلری گه سبب بولدی.
بونینگ آرتیدن سیلاو شکایت کمیسیونی ولایت لرده آوازلرنی قیته تیکشیریلیشی گه قرارقیلدی. سیلاوشکایت کمیسیونی گه کوره کیلیب توشگن حجت لروشکایت لرتیکشیریلیشی ایسه آوازنتیجه لریگه کته تاثیر قویگن.
نیچه هفته دن کیین سیلاو شکایت کمیسیونی سوزچیسی نادر محسنی بوگون کابل ده اوتکزگن مطبوعات انجمنی ده ولایت کینگشی گه عاید 32ولایت آوازلری قیته تیکشیریلگنی سبب سیلاو نتیجه سیگه اوزگریش کیلگنی نی ایته دی." اوتکزگن ییغین لریمیزده ولایت کینگش نامزدلری نینگ قوللریده بولگن حقیقی حجت لرسبب اکثرولایت لرده ولایت کینگش سیلاونتیجه سی نی اوزگرتیرردی، شوسبب بیز آوازلرسنه لیشی گه قرارقبول قیلدیک، کابل وننگرهاردن باشقه برچه ولایت لرآوازلری تیکشیریلیب ایشی توگه دی"
بوکمیسیون ولایت کینگش سیلاونتیجه لریگه کیلگن اوزگریش لرقنچه فایزبولگنی وکوپراق قیسی ولایتلرگه تعلقلی بولگن لیگی نی آچیقلب بیرمه دی، اما نتیجه لرگه اوزگریش کیلیشینی نی ایتدی.
عین حالده بوکمیسیون نینگ معلوم قیلیشیچه، بو کمیسیون تاماندن اوتکزیلگن تیکشیروو نتیجه لری ولایت لردن مرکزی کمیسیونگه ییتیب کیلگن و کیله سی شنبه کونی نتیجه لر باره سیده نهایی قرارآلینیشی ممکن.
سیلاوشکایت لرکمیسیونی تاماندن آوازلرنی تیکشیریش جریانی دن دستلبکی نتیجه گه یول تاپمی اعتراض بیلدیریب کیلگن نامزد وکیللردن ایریم لری اوزراضی لیک لرینی بیلدیرماقده لر.
16حمل جمهور رئیس لیک سیلاوی نینگ بیرینچی باسقیچی بیلن ولایت کینگش سیلاوی بیرکونده بولیب اوتدی.
بیر جمهور رئیسلیک سیلاویده کینگ ساخته کارلیکلر بولگنی جنجللرگه سبب بولمه دی بلکی اونلب ولایت کینگش وکیللری هم سیلاوجریانیدن اوزشکایت واعتراضلرینی بیلدیردیلر.
بوشکایت لرصندوقلرنی تولدیریش، بیرکیشی آوازی باشقه کیشی گه سنلگنی، زوربیلن آوازآلینگنی، بلاغت یاشیگه ییتمه گن لرآوازبیرگنی و پول مقابلیده آوازآلینگی کبی حالت لردن عبارت بولگن.
بونگه سیلاولرمستقل کمیسیونی ودولت نینگ یوقاری مرتبه لی وعادی خادملری، نامزد لروقوراللی لرمسوول بولگن.
ولایت کینگش سیلاویی نهایی نتیجه سی نینگ اعلان ایتیلیشی کیچیکتیریلگنی گه جمهور رئیس لیک سیلاوی نتیجه سی نینگ اعلان ایتیلیشی آرتده قالدیریلگنی بیلن باغلیق .
بودورگی ولایت کینگش سیلاویده افغانستان بویلب 2700 دن آرتیق کیشی اوزینی نامزد ایتگن ایدی.
بوندن 457کیشی ولایت کینگش لوازملریگه یول تاپیشی کوزلنگن. بورقمدن 97 ته سینی عیال قتلمی تشکیل بیره دی.


text:
کولت. آذ گونئیلی شاعر آزادین بوتون آزاد یاشایان و یارادان آذربایجان یازیچی-شاعرلرینه حصر ائتدیی «نه اولور» شعیرینی تقدیم ائدیر:
هئچ یاغیش یاغماسین، چیچک آچماسین
سیلدیریم قایالی داشا نه اولور؟
دوداقلار تیکیلسین نغمهلر سؤنسون
دایاز دوشونجهلی باشا نه اولور؟
قایناسین ظلمدن اوریین قانی
بیتسین حسرتلردن کدر تیکانی
نغمکار بولبولون سیخیلسین جانی
جهالتله دولان یاشا نه اولور؟
آتامی– آنامی یورسون مین کدر
هره اؤز گونونو سوواسون بیر تهر
نیسگیلی تؤرتسین بیزیم کند-شهر
قبیرلر اوبانی آشسا نه اولار؟
سوکوتلا اوز -اوزه قالیر اوزوموز
باتمیش قولاقلارا چاتمیر سؤزوموز
اولو کئچمیشلردن ایتیر-ایزیمیز
آزغینلار یولوندان چاشسا نه اولور؟
یوللارا سو سپسین کوسگونلوک قهر
شیرینی آجییا چئویرسین زهر
آچماسین اوزونو بیزه هئچ سحر
گؤزلری یومولموش قاشا نه اولور


text:
روسییا فدرال تهلوکهسیزلیک خیدمتی سانکت-پطربورگدا سیلسیله ترور آکتلاری تؤرتمهیه حاضیرلاشان ۷ نفری حبس ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده فدرال تهلکسیزلیک خدمتینین ایجتیماعیتله علاقهلر مرکزیندن اینفورماسییا وئریلیب.
معلوماتا گؤره، فدرال تهلکسیزلیک خدمتی تئررورچولوقدا شوبههلی بیلینن آسییا منشألی یئرلی و مهاجیر شخصلرله باغلی خصوصی عملیات کئچیریب. ساخلانیلان شخصلرین روسییانین شیمال پایتختیندا دمیریولو ایستانسییالاری، قتارلار و اهالینین کوتلوی توپلاشدیغی دیگر یئرلرده ترور آکتلاری تؤرتمهیه حاضیرلاشدیغی بیلدیریلیب.
ترورچولارین شخصیتی عملیات سیری اولدوغو اوچون هلهلیک آچیقلانمیر.


text:
هاوکینگ:" تکنولوژی اینسانلیغی محو ائدهجک"
مشهور علم آدامی استیون هاوکینگ بیر گون تکنولوژی اینسانلاردان داها اوستون بیر نقطهیه گلهرک اونلاری آرادان قالدیراجاغینی بیلدیردی.
مشهور علم آدامی استیون هاوکینگ بیر گون تکنولوژی اینسانلاردان داها اوستون بیر نقطهیه گلهرک اونلاری آرادان قالدیراجاغینی بیلدیردی.
"Wire" علم-تکنولوژی ژورنالینا موصاحیبه وئرن هاوکینگ "روبات و بیلگی سایالارین چوخ اینکیشاف ائتمهسی نتیجهسینده اینسانلیغین حیاتی تهلوکهیه گیرهجک. اگر اینسانلار بیلگی سایار ویروسو حاضیرلاسا، یاپای ذکا (مصنوعی هوش) بونو اورتادان قالدیرا بیلهجک" دئدی.
هاوکینگ ماشینلارین بیر مدت سونرا اینسانلاردان داها فعال اولاجاغینی و دونیانی ایداره ائدهجک بیر موقع الده ائدجگینی بیلدیرهرک:" اینسانلیق عاجیل اولاراق یاشایا بیلهجگی بیر پلانت تاپاراق اورایا کؤچمهلیدیر چونکی آرتیق گئری دؤنولمز بیر نقطهیه گلمیشیک. دونیانین جمعیتی سرعتله آرتیر، دونیامیز ایسه چوخ کیچیکدیر" ایفادهلرینی ایشلتدی.


text:
پاپا اونو گؤزلهیهن تهلوکهدن خبردار اولسا دا، زیرهلی آوتوموبیلدن ایمتینا ائدیب.
خزر خبر-این معلوماتینا گؤره، اونون بوتون سلفلری زیرهلی پاپاموبیلدن و یا لیموزیندن ایستیفاده ائدیب. هالبوکی پاپا اؤز خاریجی سفرلرینده عادی آوتوموبیلدن ایستیفاده ائدیر.
«اولا بیلر کی، من مسئولیتسیزهم، ریسکلری نظره آلمیرام. اؤزومه گؤره قتعیا قورخمورام. اما دئمهلییهم کی، منیمله سفر ائدن اینسانلارا گؤره ناراحات اولورام»، - ایتالیان ژورنالیست و واتیکان اوزره متخصص آندرئا تورنیئللینین «سفرلر» کیتابیندا پاپانین بو سؤزلری قید اولونوب.
کیتابدا پاپانین ۲۰۱۳-جو ایلدهن بو گونه قدر ائتدیی سفرلر قلهمه آلینیب. یئنی ایلده پاپانین پورتقالییایا، هیندیستانا و بانگلادئشه سفرلری گؤزلنیلیر.


text:
تئاترنمایشی پیتیده فرانسه فرهنگی مرکزیده پارتلش روی بیردی
افغانستان پایتختی کابل ده کی فرانسه نینگ فرهنگی مرکزیده پارتلش روی بیرگن. افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی نینگ سرپرستی ایوب سالنگی گه کوره حادثه ده بیر نفر هلاک و اون بیش کیشی یره لنگن . حادثه گواه لری نینگ معلوم قیلیشیچه پارتلش " یورک اوروشی" ناملی نمایش نینگ کورستی له یاتگن پیتی استقلال لیسه سی نینگ سالنیده روی بیرگن. معلوماتلرگه کوره پارتلش خودکش هجومچی تمانیدن روی بیرگن .
ایوب سالنگی نینگ ایتیشیچه حادثه ده هلاک بولگن شخص خارجی مملکت وطنداشی بولگن.اونگه کوره یاره لنگن لردن اوچ نفر نینگ وضعیتی یمان.
علی طاهری حادثه روی بیریش بیلن منطقه نی ترک ایتیب چیقگنینی ایتگن .
اونینگ ایتشیچه پارتلش روی بیریشی ارتیدن برچه ایشکلر آچیلیشی بیلن اونلب تماشا بیلن سالننی ترک ایتگنلر. فرانسه نینگ فرهنگی مرکزی پایتخت کابل نینگ استقلال لیسه سی ایچیده قرار تاپگن. عین مرکزی تیاتر و شونگه اوخشش فرهنگی کورگزمه لرنی نمایش قیلیب کیله دی .
.


text:
آبش سئناتینین روسییایا قارشی قبول ائتدیی قانون لاییحهسی نمایندهلر پالاتاسی طرفیندن موذاکیره ائدیلمهییب.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونا سبب رئسپوبلیکاچیلار پارتییاسینین مؤوقئیی اولوب. بئله کی، پارتییا روسییایا قارشی یئنی سانکسییالاری نظرده توتان قانون لاییحهسینه قیسا زامان چرچیوهسینده سس وئرمکدن ایمتینا ائدیب.
رئسپوبلیکاچیلارین آددیمی دئموکراتلار پارتییاسینین کسکین اعتراضینا سبب اولوب. دئموکرات کونقرئسمئن ائلیوت ائنجئل قانون لاییحهسینین گئج قبولونون ترامپ ترفدارلارینین آنتیروسییا سانکسییالارینی زیفلتمهسینه سبب اولاجاغینی سؤیلهییب.
قئید ائدک کی، بوندان اؤنجه آبش دؤولت کاتیبی رئکس تیللئرسون نمایندهلر پالاتاسیندا روسییایا قارشی یئنی سانکسییا موذاکیرهلرینین موسکوا ایله دانیشیقلارا زربه ووراجاغینی بیلدیرمیشدی.
سئنات کئچهن هفته روسییایا قارشی یئنی سانکسییالارلا باغلی قانون لاییحهسی قبول ائتمیشدی. بو قانون لاییحهسی نمایندهلر پالاتاسی و پرئزیدئنت طرفیندن تصدیق ائدیلمهلی ایدی.


text:
آمئریکانین شعیرات آویابازاسینا آتدیغی راکتدن یالنیز ۲۳-او هدفینه چاتا بیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا روسییا مدافعه ناظیرلیینین رسمی نمایندهسی ایگور کوناشنکوو سؤیلهییب.
«آویابازایا ۵۹ راکت آتیلیب. اونلاردان ۲۳-او آویابازا اراضیسینه دوشوب. ۳۶ راکتین هارایا اوچدوغو بیلینمیر. بیز سورییانین هاوا هجوموندان مدافعه سیستمینی گوجلندیرمهیه یاردیم ائدجییک»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، آمئریکا بو گون سورییانین شعیرات بازاسینی راکت ضربهلرینه معروض قویوب. نتیجهده بازا دارماداغین اولوب. روسییا مطبوعاتی بازاداکی بوتون طیارلرین، یاناجاق چنلرینین راکت ضربهلری نتیجهسینده یوخ اولدوغونو بیلدیریب.


text:
قافقاز قارتالی
قافقاز قارتالی
شامیل 1797-جی ایلین 9 اییونوندا داغیستانین گیمری آوُلوُندا دنگی محمدین عاییلهسینده آنادان اولموشدو. اونون اولو باباسی واختیله بوتون قافقازدا تانینان قوللوق امیر خان ایدی. آناسی باخوُ مَسَد ایسه آوار بَیی پیر بوداغین قیزی ایدی. اوشاغین آدی علی ایدی. آما آریق و سیسقا اولدوغونا، دایم خستهلندیگینه گؤره قدیم عادته اویغون اولاراق اوشاغین آدینی دَییشیب داییسینین آدینی - شامیل قویدولار کی، اونون کیمی ساغلام و ایگید اولسون. او، بؤیودوکجه ساغلام و گوجلو بیر گنجه چئوریلدی. یاخشی تحصیل آلدی. او، تحصیلینی مدرسهده آلمیش، عرب و فارس دیللرینی اؤیرنمیشدی. شئیخ شامیلین اؤلکهسینین آزادلیغی اوغروندا آپاردیغی موباریزه دونیا آزادلیق موحاریبه لرینین ان مؤحتشملریندندیر. کیچیک بیر قبیله رئیسینین بیر اوووج موجاهیدله 125 میلیونلوق دؤولتی 25 ایل چاشباش سالماسینا باشقا بیر نومونه تاپماق مومکون دئییلدیر. آنجاق موستبید 1. نیکولایا شامیلی اسیر گؤتورمک قیسمت اولمادی. 1859-جو ایلده اسیر دوشن شامیلی روس چارلاریندان نیسبتن عالیجناب اولان 2. آلئکساندر سوفرهسینین باشیندا اوتورتموش و: - «سیزی سوفرمین قوناغی ائتمکله بؤیوک بیر شرف دویورام» - دئمیشدی. شامیل ده جاوابیندا: - «من ده سیزی سوفرمین باشیندا قوناق ائتسه اییدیم بؤیوک شرف دویاردیم.» -دئمیشدی. و چار «بؤیوک آدام»، «بؤیوک آدام» - دئیه-دئیه حتّی حئیرانلیغینی گیزلتمهمیشدی. روسلارا اسیر دوشموش شامیلی پئتئربورقا گتیرمیشدیلر. اوغلو غازی محمد، بیر نئچه موریدی ده اونونلا برابر گتیریلمیشدیر. شامیلین یاشادیغی «زنامئنسکی» مئیدانی بوتون گونو آداملا دولو اولوردو. مئهمانخانانین قاباغیندان، اونون دهلیزلریندن، پیللکنلریندن آدام الیندن کئچمک مومکون دئییلدی. اسیر شامیلین یانینا پریستاو تعیین اولونموش پولکوونیک رونووسکی بوتون گونو جاماعاتی ساکیت ائتمکدن الدن دوشوردو. هامی شامیلی گؤرمهیه، اونون گئییمین، داورانیشینا، حرکتینه تاماشا ائتمهیه جان آتیردی. اونون یانینا ایسه آنجاق یوکسک روتبهلی، آدلی-سانلی آداملار یول تاپا بیلیردی. اونلارا موقاویمت گؤسترمکده رونووسکی عاجیز ایدی. دئییلنلره گؤره، شئیخ شامیلین اؤز زنگین کیتابخاناسی وار ایمیش. همین کیتابلاری اون قاتیرا یوکلهیهرک ایییرمی بئش ایل یورددان-یوردا داشیییب. کیتابسیز دولانا بیلمزمیش. سونرالار قونیب داغیندا تسلیم اولان زامان شامیل خواهیش ائدیب کی، قیلینجینی و کیتابلارینی الیندن آلماسینلار. کالوقادا یاشایاندا همیشه کیتاب ایستیرمیش. اؤزو ده بئله دئییب: «قیلینج تقصیری اوزوندن چوخ دؤیوشلر اودوزولوب، لاکین کیتاب تقصیریندن بیری ده اولماییب.» اوغلو جامال الدین روسییادان قاییداندا شامیل اونو مجبور ائدیب داغلی لیباسی گئیینسین، آما کیتابلارینا توخونماییب. «کافیر کیتابلاری»نی چایا آتدیرماق ایستهینلره ایمام بئله جاواب وئریر: «بو کیتابلار دوغما تورپاقلاریمیزدا بیزه گولله آتماییب. اونلار آوُللاریمیزی یاندیرماییب، آداملاریمیزی اؤلدورمهییب. کیم کیتابا ساتاشسا، کیتاب دا اونو بیآبیر ائدر». حتّی میرزه کاظیمبَیله گؤروشوب آیریلارکن شئیخ شامیل دئمیشدیر: «کالوقاداکی تنهالیغیمی بوغماق اوچون خواهیش ائدیرم، منه اؤز کیتابخانانیزدان بیر نئچه کیتاب وئرهسینیز.» سحر کاظیمبَی اؤز کیتابخاناسیندان سئچدیگی اون بئش کیتابی شامیله گؤندرهجکدی: «همین گونون آخشامی ایسه کاظیم بی، ش. شامیل و اونو موشاییعت ائدنلر پئتئربورقون مارینسکی تئاترینا دعوت اولونموشدولار. سالونداکیلار اونلاری بؤیوک حرارتله قارشیلادیلار. اولجه «کاتئرینا» بالئتینی گؤستردیلر. ایلک دفعه صحنه تاماشاسی گؤرن شامیل و اونون موریدلری آرتیستلرین هر بیر حرکتینه چوخ بؤیوک دیقتله باخیردیلار. بالئت حاقیندا هئچ بیر تصوورو اولمایان شامیل ایسه لاپ والئه اولموشدور. آرابیر کاظیمبَی اثرین مضمونونو اونا آچیر، حادیثهلری نقل ائدیردی.» سونرا «پری» بالئتیندن بیر صحنهنی گؤستردیلر. مؤوضوسو شرق حیاتیندان آلینمیش بو بالئتده حرمخانا تصویر اولونوردو. تاماشانین اورتاسیندا صحنهیه سولطان چیخدی و اؤز آروادلاری ایله رقصه باشلادی. شامیل چوخ برکدن و غئیری-عادی گولدو. - نهیه گولدونوز، جناب شامیل؟ - دئیه کاظیمبَی تعجوبله سوروشدو. - سیز یاخشی بیلیرسینیز کی، بوتون بونلار یالاندیر، اویدورمادیر. سولطانلار رقص ائتمزلر. او هانسی سولطاندیر کی، اؤز آروادلاری ایله رقص ائدیر؟- دئییب یئنه ده برکدن گولدو. رونووسکی کاظیمبیله شامیلین گؤروشوندن آلدیغی تاثورات آلتیندا گوندهلیگینده یازمیشدی: «ایکی میثلی گؤرونمهمیش آدامدان گؤر نئجه مجلیس یارانمیشدی: دؤیوشچو و عالیم. بونلارین حیات و مقصدلری نئجه ده بیر-بیریندن سئچیلیر. هرهسینین اؤز شؤهرتی وار! بونونلا برابر، اونلارین بو یاخینلیغیندا نئجه ده بؤیوک بیر آهنگ وار. یقین کی بئله بیر گؤروشون مومکون اولاجاغی هئچ بیرینین عاغلینا دا گلمزدی، یقین کی بوتون دونیادا هئچ کیمین ده عاغلینا گلمزدی.» کاظیمبَیین شامیلله گؤروشلردن آلدیغی تاثورات دا چوخ گوجلو ایدی. خئیلی واخت بوندان قاباق یازماغا باشلادیغی «موریدیزم و شامیل» کیتابی اوچون بو گؤروشلر خئیلی معلومات وئرمیشدی. کاظیمبَی اوچون بو واختا کیمی سیرر اولاراق قالمیش چوخ مسلهنین اوستونو آچمیشدی. کاظیمبی بو کیتابی 1859-جو ایلده چاپ ائتمیشدی.
شئیخ شامیل کالوقادا بیر مودت اسیر کیمی یاشامیش و بورادا میلّی آزادلیق قهرمانلارینا قارشی بؤیوک حؤرمت گؤرموشدور. نه قدر حؤرمت گؤرسه ده، بو «حوررییّت قارتالی» دوستاقلیغا دؤزه بیلمهمیشدی. اون ایللیک اسارتدن سونرا سولطان عبدالعزیزین کؤمگی ایله اوغلو غازی محمدی گیروو قویاراق حجّه گئتمک اوچون روس چاریندان ایجازه آلمیشدی. شئیخ شامیل مدینهیه گئدرکن ایستانبولدان کئچمیش و ایستانبول اهلی بو بؤیوک اینسانی بؤیوک محبتله قارشیلامیشدی. همچنین دؤولت آداملاری دا اونا لاییق اولدوغو حؤرمتی ائتمیشدیلر. الیسه نیجات اؤزونون «دونیا سرکردهلری» اثرینده شامیلین کعبهیه-موبارهکیه زیارتی حاقیندا بئله یازیر: «1871-جی ایلده موقدس مکّه شهرینده دونیانین بوتون قیتهلریندن گلن سایسیز-حسابسیز زووارلار آراسیندا 74 یاشلی بیر زووار دا وار. اونون آغ ساققالی، نورانی و مردانه گؤرکمی یانی ایله گئدنلری ایلک باخیشدان اؤزونه جلب ائدیر، باخیشلاردا و اورکلرده حؤرمت و پرستیش حیسلری اویادیر. قلبیندهکی رغبت حیسلرینی گیزلهده بیلمهین بئله زووارلاردان بیری آخیردا دؤزمهییب سحردن اونونلا یاناشی شخصین عباسینین اتگیندن یاپیشیر: - ائی حؤرمتلی شخص، - دئییر، - بو موقدس مکانین خاطیرینه، دئ گؤروم، کیمسن؟ زووار آغیر-آغیر اونا طرف دؤنور. بو صؤحبتی ائشیدن اطرافینداکیلار دا اونا طرف دایانیر. زووار اوندان خئیلی جاوان اولان آدامین ماراق، حؤرمت و پرستیشله دولو چؤهرهسینه باخیب دئییر: - من شئیخ شامیلم. - نئجه؟ - دئیه زووار قولاقلارینا اینانمیر. - قیرخ ایل قارت جاناوارلا پنجه-پنجهیه گلن داغیستان و چئچئنیستانین ایمامی اولان شئیخ شامیلم. - سنه فدا اولوم، یا ایمام، ایذن وئر الینی اؤپوم... سس، سؤز بیر آندا اطرافا یاییلیر و اون مینلرله، یوز مینلرله اینسان اونا دوغرو گلیب اوزونو گؤرمهیه، الینی، عباسینین اتگینی اؤپمهیه جان آتیرلار. بونو گؤرن کعبهنین باش شئیخی آداملاردان هوندوره قالخیب عربجه، تورکجه و فارسجا چاغیریر: - ائی موسلمانلار، ائی آللاهین مؤمین بندهلری، بیر-بیرینیزی باسیب ازمهیین. یئرینیزده دایانین. شئیخ شامیل حضرتلرینین اوزونو گؤرمک، سسینی ائشیتمک اوچون اونون آللاه-تعالانین کعبهیی-موبارهکینه چیخماسینا ایذن وئریلیر. قوی چیخسین و سیز ده دویونجا باخین کی، قاییداندان سونرا لشکر-لشکر کافیرلری قیرخ ایل جهنمه واصیل ائدن افسانوی بیر موسلمانی گؤزلرینیزله گؤردویونوزه آند ایچه بیلهسینیز. یوز مینلرله زوواردان تقدیر ائدیجی اوغولتو کئچدی. هامی آرالاندی و او واختا قدر یئرینده دونوب قالدی کی، اون دوققوز عصرین ان قودرتلی اینسانی آستا-آستا کعبهیه دوغرو آددیملادی. بو مین اوچ یوز ایل عرضینده موسلمان بندهسینه گؤستریلن ان بؤیوک ایلتیفات ایدی. شئیخ شامیل مکّهدن سونرا مدینهیه گئتمیش، پئیغمبرین قبرینی زیارت ائتمیش، 1871-جی ایلده اورادا دا وفات ائتمیشدی.
اولفت جاواد
قایناق: yazar.in
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
دکتر ح. م. صدیق
الده توتارلی و گئنیش بیلگی اولمایان ملکالشّعراء عبدالله حبيبینین یاشاییشی بارهسینده، مکمل بیر بحث ائتمک ممکن دگیلدیر. هلهلیک سندلره و گؤرۆشلره، همده الده اولان شعرلرینه دایاناراق، امکان داخلینده اونون حیات ماجرالارینی تدوین ائتمگه چالیشیریق. البتّه کی کامل دیوانی تاپیلاندان سونرا، گلهجکده یاشاییشینیندا شرحی مفصّل یازیلاجاقدیر، إنْ شاءَ الله.
1 ـ دوغوم ایلی
عبدالله حبیبی، ظنّ ائدیلیر 870 ـ 865 هـ. ایللری آراسیندا دنیایا گلمیشدیر. اونو یئنی یئتمه گنج ایکن، 883 ـ نجو ایلدن سونرا سلطان یعقوب اؤز دربارینا آپارمیشدی. اونون دوغوم تاریخینی، همین تاریخده 12 ـ 7 یاشلاری آراسیندا اولدوغونو ظنّ ائتمکله، چیخارماق اولور.
2 ـ دوغوم یئری
دوغوم یئری سندلرده «برگۆشاد» کندی آدلاندیریلمیشدیر. بو کند، ایندی آذربایجان جمهوریسینده، اوجار منطقهسینده گؤیچای یانیندا یئرلشیر. 1976 م. ایلینین باش ساییمینا گؤره 4017 نفر اهالیسیوار ایدی.[1]
3 ـ آدی
حبیبی بیر یئرده دئییر:
اولدورور سلطان ایکی عالمده بس،
چۆن حبیبی هرکیم عبدالله اولا.
بورادا عبدالله کلمهسینده ایهام واردیر. بیر طرفدن «سلطان نؤکری» اولماغی، الله عبدی و بندهسی اولماق ایله مقایسه ائدیر و باشقا طرفدنده اؤز آدینا ظریف بیر اشاره ائلهییر؛ یعنی دئمک ایستهییرم کی اونون بورادا اؤز آدینا رمزلی بیر اشارهسی واردیر. باشقا بیر سند و آیری بیر تصریح تاپیلانا قدهر، بیز اونون آدینی عبدالله تانیییریق.
4 ـ تخلّصۆ
شاعرین تخلّصو حبیبیدیر کی بۆتۆن سندلر و قایناقلاردا اونا تصریح اولونور. بیر تذکره، یانلیش اولاراق اونون آدینی «جیشی» اوخوموشدور و سونرادان گلن تاریخچیلر، او جملهدن محمّدعلی تربیت همین مادهنیده ضبط ائتمیشلر. رحمتلی عبدالرسول خیّامپور، فرهنگ سخنوران اثرینده هر ایکی تخلّصی ماده باشی ائتمیشدیر.[2]
5 ـ عائلهسی
عبدالله حبیبی یوخسول بیر کندلی عائلهسینده دنیایا گلمیشدیر. اونون عائلهسینین یوخسوللوق ایله ال به یاخا اولماسینا، سام میرزا اؤز تذکرهسینده تأکید ائدیر.
6 ـ اوشاقلیق و گنجلیگی
حبیبینین اوشاقلیق و یئنی یئتمهلیگی برگۆشاد قصبهسینده کئچمیشدیر. او اوشاقلیقدان چوبانلیق ایله مشغول ایدی. او، کیچیک ایکن قابلیّتلی بیر چوبان ایمیش و بؤیۆک بیر سۆرۆ اداره ائدهرمیش. ذکاوتلی و هوشلو باشلیییر گنج ایمیش.
7 ـ سلطان یعقوب ایله گؤرۆشۆ
بیر گۆن چوبانلیق ائدهرکن، سۆرۆدن قیراق، یولدان اوزون حسن اوغلو سلطان یعقوب کئچیرمیش. آغیر سۆرۆنۆ گؤرۆرکن، آداملاریندان بیرینی، چوبانین یانینا گؤندهریر کی سۆرۆ صاحبینین آدین سوروشسون.
او آدام عبداللهدان سوروشور:
ـ بو قوزولار کیملریندیر؟
عبدالله دئییر:
ـ قویونلاریندیر!
سلطانین ملازمی بو جوابدان ناراحت اولوب سوروشور:
ـ کندینیزین بؤیۆکلری کیملردیر؟
عبدالله دئییر:
ـ اؤکۆزلرلاپ بؤیۆکدۆرلر.
ملازم دئییر:
ـ اونو دئمیرم، کنده گلنلری کیملر قارشیلایاجاقلار؟
عبدالله دئییر:
ـ اوّل ایتلر قاباغا چیخارلار.
ملازم بو جوابدان چوخ قیزاراق دئییر:
ـ آی سنی نه چاپایدیم، سنی!
عبدالله جوابدا قالمیر و دئییر:
ـ چاپ کی یولداشلارین گئتدیلر.
او آدام بو جوابلاری سلطان یعقوبا چاتدیرارکن، سلطانین اوندان خوشو گلیر و اونو اؤز دربارینا آپارتدیریر.[3]
سلطان یعقوب آققویونلولار سلسلهسینین شاهلارینین بیریسی ساییلیر.
8 ـ آققویونلولار و حسن پادشاه
بیر بؤیۆک تۆرکمن خاندانی اولان آققویونلولار حاققیندا ان اوّلکی و مهم قایناق، حسن پادشاهین یانیندا تربیت تاپان ابوبکر طهرانینین دیار بکریه کتابیدیر. او، بو کتابدا حسن پادشاهین. 52 جدّینی سایاراق، اونون سویونو اوغوزخانا چاتدیریر و نتیجه کیمی دئییر کی آققویونلولار، اوغوزلارین بیر گئنیش شاخهسی کیمی تۆرکستان، قیپچاق و آذربایجان ولایتلرینده تاپیلمیشلار و اصلاً آذربایجانلی ساییلیرلار.
آققویونلولارین ایلک پادشاهی بایوندورخان اولموشدورکی ددهقورقود حماسهلریندهده اونون آدینا بوی واردیر.
آققویونلولارین سونرالار ظهور ائدن ان بؤیۆک پادشاهی، حسن پادشاهدیر.
سلطان یعقوب ـ ون آتاسی ابوالنصر صاحبقران حسن پادشاه (اوزون حسن) اؤز عصرینین چوخ گۆجلۆ و لیاقتلی فاتح و پادشاهی ایدی. اونون پایتختی تبریز ایدی. اونون زمانیندا بیر چوخ کتابلار تۆرکجهیه ترجمه ائدیلدی. حتّی اونون فرمانی ایله قرآن مجیدین تۆرکجه ترجمهلری حاضیرلاندی.[4]
حسن پادشاه 882 ـ 857 هـ. قـ. ایللری آراسیندا شاهلیق ائتمیشدیر. او دین، معارف، علم، مدنیّت و شاعرلیگه چوخ اهمیّت وئرن دیندار بیر شخصیّت ایدی. تبریزده حلهده برپا اولان «حسن پادشاه مسجدی» اونون یادگارلارینداندیر.
جلالالدین دوانی اونو هجری 9ـ نجو عصرین سئچگین انسانی ساییر و حتّی سعی ائتمیشدیرکی قرآندان اونون عدالتلی حکومتی ایله علاقهدار بیر سند چیخارتسین و روم (30) سورهسیندهکی «بضع» کلمهسینی تاپمیشدیر کی جمل حسابی ایله 872 هـ. قـ.، یعنی: حسن پادشاهــین حکم رانلیق ایلی ایله مقارن گؤرۆنۆر.[5]
9 ـ سلطان یعقوب
حسن پادشاهدان سونرا، سلطان یعقوب بیک (د 896) شاهلیغا یئتیشمیشدیر. فضل بن روزبهان خنجی، تاریخ عالمآرای امینی کتابیندا دئییر کی سلطان یعقوب، حسن پادشاهــین ان لیاقتلی جانشینیدیر.[6]
سلطان یعقوب 12 ایل پادشاهلیق ائتمیشدیر و وبا خستهلیگینه دچار اولوب وفات ائتمیشدیر.
آققویونلولار (908 ـ 780 هـ. قـ.) ایللری آراسیندا آذربایجان و دیار بکر ولایتلرینه حکم رانلیق ائدیردیلر. شاه اسماعیل ختایی 907 هـ. ایلینده «شرور» ساواشیندا اونلاری مغلوب ائتدی.
قارایولوق عثمان بیگ، علی بیگ، حمزه بیگ، جهانگیر بیگ، ابوالنصر صاحبقران اوزون حسن (حسن پادشاه) سلطان خلیل، سلطان یعقوب ، بایسنقر میرزا، رستم میرزا، احمد میرزا، مراد میرزا، الوند میرزا آققویونلولارین پادشاهلاری ساییلیر.
آققویونلو حکمداری سلطان یعقوب بیگ، شعر و مدنیّته چوخ اهمیّت وئرن بیر پادشاه ایدی. او، حسن پادشاهــین اوغلو، و آققویونلولارین اۆچۆنجۆ گۆجلۆ پادشاهی ایدی. آتاسی دیری ایکن دیار بکر والیسی ایدی. آتاسیندان سونرا سلماس یاخینلیغیندا سلطان خلیل ایله ساواشدی و اونا غلبه چالیب تبریزه گئتدی و تبریزده تخت و تاجی اله کئچیرتدی. او، اون ایکی ایل شاهلیق ائتدی و 896 هـ. ایلینده دنیایا گؤز یومدو.
سلطان یعقوب دانشمند و عالم بیر پادشاه ایدی. اونون فارسجا و تۆرکجه شعر دیوانلاریدا واردیر. بیر چوخ عالیملر اؤز کتابلارینی اونون تربیهسی و حمایهسی ایله تألیف ائتمیشلر. او جملهدن محمّدبن موسی ثالثی که شرح حکمةالعین اثرینی اونون آدینا یازمیشدیر. فارسجا تذکرهلرده سلطان یعقوبــون بعضی شعرلرینی ذکر ائتمیشلر. مثال اولاراق اوندان آشاغیداکی شعری بیر چوخ تذکرهلر نقل ائتمیشلر:
دنیا که در او ثبات کم میبینم،
در هر ضرحش هزار غم میبینم.
چون کهنه رباطیست که از هر طرفش،
راهی به بیابان عدم میبینم.
2. خیّامپور، عبدالرّسول. فرهنگ سخنوران، تبريز: انتشارات دانشگاه تهران، 1332، حبیبی و جیشی مادهی باشلاری.
4. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظرِ کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1367. ج. 1، ص. 506.


text:
ترکی تاپماجا لار (۱)
۱ – آخشام اولددی قیریلدیق ، سحر آچیلدی دیریلدیک
۲ – او نه دی کی: ائلده دوغار اری یوخ؟
۳ – تاپ بو نه دی: بیر قوشوم وار آلا، بولا ، دیمدیگینه ساری بالا ، صور دودویون چالا چالا ، گئدیر جییار دعواسینا
۴ – ا و نه دی قانادی وار، پری یوخ
۵- او نه دی کی: اؤزی واردی باشی یوخ؟
۶- تاپ بو نه دی: هه گئدر، هو گئدر ، بیر قاریش یول گئدر
۷ – بیر ائوده دورد گلین ، دوردی ده بیر بویدا
۸ – تاپ بو ندی: ایکی داغ بیر-بیرین گورمز؟
۹- بئش قارداشیدی هامیسی کچل
۱۰- محکم دی داش دئییل
دورد قیشلی دی اینک دئییل
یومورتا دوغور تویوق دئییل
۱۱-او ندی کی قانادیندا خالی وار؟
۱۲- او نه دی کی، یئر آلیندا آینا گزر
۱۳- نه قیچی وار، نه کله سی ، قولی وار، قارنی جیریق؟
۱۴- یومورودی جویز دئییل ، ساری دی لیمو دئییل ، شمشیردی کسن دئییل ، شیری وار، یئین دئییل
۱۵- تاپ بو ندی تاپماجا ، قولاخلاری یاپباجا ، گوزلری پیالاجا ، آیاخلاری سیرفاجا
۱۶- هامینی بئزر اؤزو لوت گزر
۱۷- او نه دی کی: یازدیقین اوخویانماز
۱۸- جیققلی حعفر،بل تپر؟۱
۱۹- باشی جهنم، وسطی بهشت، آلتی دنیز
۲۰- تاپ بو ندی : منن چیخدی، سنه گیردی؟!
۲۱ – او ندی کی : هم آغزینان ایچر، هم آغزیننان ایشر؟
۲۲- او ندی کی: اؤزو جوج جولدر، بالالارین باشینا یغار؟
۲۳- استانبول دامیننان دنه-دنه قار گلیر
۲۴- بیر باغ اوت توتماز، مین قویون توتار؟
۲۵- تاپ بو ندی: گئجه گونوز یول گئدر یورولماز؟
۲۶- او ندی کی: چکدیکجه قیسالار؟
۲۷- بیر آستانا، ایکی آستانا ، بوردان گئدر هنوستانا
۲۸- او ندی کی: یول اوسته، باغلی بوخچا؟
۲۹- تاپ بو ندی: یاش ووردوم، قورو چیخارتدیم؟!
۳۰- او نه دی: دام اوسته، ایت اؤلوسی؟
۳۱- تاپ بو ندی: نه یئرده دی، نه گویده، قندیلده دی (وسط) ،قندیلده؟
۳۲-او ندی داغدا تابیلدا، سودا شابیلدا؟
۳۳- گؤزیم گوره -گوره، گیردی قیچلاریوا؟!
۳۴- آنان جوته دی، آتان زیتدادی
۳۵-جیققلی بویی،دامجان تویی؟!
۳۶- بیزیم ائوده کندی وار ، کندینین کمندی وار ، گویده گئچن قوشلارین ، آیاغینین بندی وار
۳۷-قوتو قوتونون ایچینده ، قوتودا، قوتونون ایچینده ، اوغلانین بیگ دستمالی ، اودا قوتونون ایچینده؟
۳۸- او دوندی بالتا گورمه ییب ، اوندی دگیرمان گورمه ییب ، دوندی درزی گورمه ییب
۳۹- سیچاندی جانی یوخدی ، پیشیکدن باکی یوخدی؟
۴۰- او نه دی آغاج قوتو دی ، ایچینده دورد قارداشی وار؟
۴۱- دام اوسته دلی درویش؟
۴۲- هنگلدر هونگولدر ، یئری یه بولمز ، دینگیلدر؟
۴۳- آتارام آتماز ، اوجو یئره باتماز ، آند ایچه رم پیادا گتمز؟
۴۴- او ندی کی: منده بیر، سنده ده بیر ، الله دا یوخ، پیغمبرده یئددی؟
۴۵- جانلی قاباخدا قاچیر ، جانسیز دالینجا قاچیر
۴۶-تاپ بو ندی: ووردوقجان شیشیر؟
۴۷- جانی وار، نفسی یوخ؟
۴۸-نفسی وار، جانی یوخ؟
۴۹- دده وه بیر قاریش، ننه وا کوپله مه؟!
۵۰- آغ بالیغیم سودا اوینار، آتیلار دوشر بیرده اوینار؟
۵۱- بیر حیواندی عمرنده، دوغماز؟
۵۲- دوه دابانی ، گزر اوبانی ، بیر ایاقی وار ، اوشده دابانی
۵۳- یاغیش یاغار،دامجی دامار ، دوه بالاسی کوشک اولار ، چاتی قیرلار دورت یاش اولار ، بونی تاپمیان ائششک اولار
۵۴- تاپ بو ندی: دیققلی قوپو، شیبیلدار سویو؟
۵۵- او نه دی کی: حققیلن باطیلین آراسی، دورد بارماقدی؟
۵۶- تاپ بو ندی: ساری دی جیران دئییل ، یازیلی دی، قرآن دئییل ، قاناتدی دی قوش دئییل ، بورنووزلی دی قوچ دئییل؟
۵۷- تاپ بو نه دی : باشی ورم باغلار ، دیبی کلم باغلار ، بالالارین یغار باشینا ، مرجان-مرجان آغلار
۵۸- من گئدیرم ایزی یوخ ، دره تپه دوزو یوخ ، هممه شه سودا اوینار ، دریسی وار، توکو یوخ
۵۹-بیر قوشوم وار اویون باز! ، اووویا گیرر چیخماز! ، ماللا بیر پیتیک یازار ، گوروم چیخار یا چیخماز؟
۶۰- یاتار یاتامماز ، دورار دورامماز ، بیر قریش گئتمه سه ، آدام گئدنمز
۶۱- قالانین دورد بیر یانی برج بدندی ، یاشیل آلدین، قیرمیزی بیچدین، او بس نه دندی؟
۶۲- داغین بو یانی بوخچی، اویانی بوخچی، وسطینده قوزو اتی؟
۶۳- داغین بویانی آغ پلو،اویانی آغ پلو، وسطی ساری پلو؟
۶۴- گئجه آغا، گوندوز نوکر
۶۵- داغلاردا یئل اسر گئدر ، سؤز دئمه میش کوسر گئدر
۶۶- او نه دی کی: بوش اولسا، ترپنمز ، دولو اولسا یول گئدر
۶۷- تاپ بو نه دی: من اؤلرم، او اؤلمز
۶۸- ائل یاتدی، قیچین اوزاتدی؟!
۶۹- تاپ بو نه دی زنجیر قیرار، چوخ پول ییغار؟
۷۰- او نه دی کی: بیر آتدی هامی اونو چاپاجاق؟
۷۱- بیر کوزه ده ایکی سو ، نه آق ساریا قاریشار ، نه ساری آغا قاریشار
۷۲- تاپ بو نه دی: بیر آتیم وار آت ائیلرم ، اؤلسه قیامت ائیلرم ، اتینین فایداسی یوخدو ، سویوننان خیرات ائیلرم
۷۳- تاپ بو نه دی: بیزیم ائوده بیر قویو وار ، ایچینده سرین سویو وار ، هر آدامین بیر هویو وار؟
۷۴- او نه دی کی: قوجوغا گوتورنده آغلار ، یئره قویسان اوغونار
۷۵- او نه دی کی: اوستو اکین بیچللر ، آلتدی چایدی ایچللر
۷۶- تاپ بو نه دی: بئش قول دی ، اوچونو گون توتماز ، ایکی سین توتار؟
۷۷- کر ساپی ، کرکی ساپی ، بیر طرفی کوتوهدی ، اونو شیرین بیلیر؟!
۷۸- بیر قوشوم وار سورمه لی ، دانیشار چوخ گولملی ، هرکیم اونو تاپماسا ، بیر جوت اؤپوش وئرمه لی
۷۹- تاپ بو نه دی: گون چیخاندا حرامدی ، گون باتاندا حلالدی
۸۰-اتی یوخدو قانی وار ، اونسوز دونیا سارالار
۸۱- قاردی کومور دئییل ، شیرین دی شکر دئییل ، ایچی چوب، اودون دئییل ، مولامین یئمیشدی ، بو ماحال دا تاپلماز ، اوزاخ یئرلردن گلیر
۸۲- او نه دی کی: ایشیق سالدی تئز گئتدی ، هارای باسدی دیسگیدی
۸۳- تاپ بو نه دی: بیر پوتاغی بئش یارپاغی؟
۸۴- قلمه لیکده تولکو وار ، دیلیک- دیلیک بورکو وار
۸۵- بوش گئدر دولو گلر ، دولو گئدر بوش گلر
۸۶- اله یینه اون قویدوم، اورتاسینا قان قویدم
۸۷- آنا بیر قیز دوغدو ، نه آیاغی وار نه باشی ، قیز بیر آنا دوغدو ، هم آیاغی وار، هم باشی
۸۸- اتدن شیش، دمیردن کاباب
۸۹- آغ ساریدا، ساری سلطان اوتوور
۹۰- حیوان سویوندو، اینسان گئیندی
۹۱- یئددی ده لیک لی توخماق ، بونو بیلمه ین آخماق
۹۲- ال سیز ایاق سیز قاپی آچار
۹۳- من یاتارام، او یاتماز
۹۴- اوزون اوخ، کولگه سی یوخ
۹۵- الله دان قوخماز، جنت دن چیخماز
۹۶- بیر قیزیم وار، بیر گوزو وار
۹۷- ال سیز ایاق سیز، آغاجا چیخار
۹۸- آغ زمی ده، قارا قویون یایلیر
۹۹- اؤزو قازانار، ائله باغیشلار
۱۰۰-بیزیم ائوده دلی وار، تپه سینده گولو وار
۱۰۱- وارلی نین الینده، کاسیبین دیلینده
۱۰۲-ساللانار، گیرر،سولانار چیخار
۱۰۳- من آچارام،آنام دولدورار
۱۰۴- یاریم قاشیق،دووارا یاپیشیق
۱۰۵- عادله خانیم آتاندی ، اتک لری قاتاندی
۱۰۶-سودان گئچر ایسلانماز
۱۰۷- بوستاندا قارتال اتورور ، فاناتین اؤرتر اوتورور
۱۰۸- گویه گلیر خان کیمی ، مصیرلی سلطان کیمی ، سریلر حصیر کیمی ، سورونر اسیر کیمی
۱۰۹- قاپیننی آچدی باغیردی قاچدی
۱۱۰- سودا بالیق، قویروغو یانیق
۱۱۱- ندیت ائتدی یاتماغا، قیامته قالماغا
۱۱۲- اذان اوخور ناماز قیلماز ، آرواد آلیر نکاح قیلماز
۱۱۳- باشین اوستونده، بورکون آلتیندا
۱۱۴- آق یولدا گئدر، قارا یول سالار
۱۱۵- تاپ بو نه دی: جامیش بالاسیندان بویوکدو
۱۱۶- آخشام باخدیم چوخودو ، سحر قالخدیم یوخودو
۱۱۷- قیللی آغزین آچدی ، چیلپاق ایچینه قاچدی
۱۱۸-الیم قدر اؤزو وار ، اوتوز ایکی گوزو وار
۱۱۹- بیر قاپاخلی ، چوخ یارپاخلی
۱۲۰- بیری ساغدیر بیری سول، آتدیم آتدیم آلیر یول
جوابلاری
۱- یوخو ۲- آغاج ۳- توفنگ ۴- کپه نک ۵- سوریه سوخولان قورد ۶-قاپی-کلیددان۷- بوجاقلار ۸- گوزلر ۹- بارماقلار ۱۰- تووسباغا ۱۱- کپه نک ۱۲- جوت۱۳- خوت ۱۴- اون شاهی ۱۵- دوه ۱۶- ایگنه ۱۷- قلم ۱۸- گزان- کورتوز- کاوار قاشیان ۱۹- قلیان ۲۰- سالام ۲۱- سهنگ(کوزه) ۲۲- ساماور۲۳-الک ۲۴- قاریشقا یوواسی۲۵- سو ۲۶- چوپوق-سیگار ۲۷- توستی ۲۸- مال پوخی ۲۹- چؤرک ۳۰- چیم-باجانین قاپاغی ۳۱- دام ۳۲-تفنگ -توخاش ۳۳- شالوار ۳۴-باشماق ۳۵- چیراغ ۳۶- توفنگ۳۷-یارپاق کلم ۳۸- اییده ۳۹- توروپ ۴۰- جویز ۴۱- دولو ۴۲- نهره۴۳- سهنک-کوزه ۴۴- نکته ۴۵- آت- آرابا ۴۶- پورسوخ ۴۷- آنانین قارنینداکی اوشاق ۴۸ سحر یئلی۴۹- ایاقلارین فاصله سی ناماز حالیندا ۵۰- پلو ۵۱- قاطیر ۵۲-ترازو ۵۳- جاوابی اؤزی دی ۵۴- گؤز۵۵-گؤز-قولاق ۵۶- آری ۵۷- ساماور ۵۸- قورباغا ۵۹- کلیددان ۶۰ – باشماق ۶۱- حنا ۶۲- دیش لر- دیل ۶۳- یومورتا ۶۴- بئل ۶۵- اویناشلی قیز ۶۶- باشماق۶۷- یاخجیلیق ۶۸- کلیددان ۶۹- پهلوان ۷۰- تابوت ۷۱- یومورتا۷۲- ساماور۷۳- پیله ته چیراغی ۷۴-زنجیر ۷۵- قویون ۷۶- بئش واخت ناماز ۷۷- اییده ۷۸- طوطی قوشی۷۹- اوروج ۸۰- یاغیش ۸۱- قارا خورما ۸۲- ایلدیریم ۸۳- تک ال ۸۴- بوخچو ۸۵- قویو سطلی و قاشیق ۸۶-مانقال ایله اود ۸۷- یومورتا-تویوق ۸۸- بارماق ایله اوزوک ۸۹-یومورتا ۹۰- دری ۹۱- باش ۹۲- یئل ۹۳- اؤرک- دوشان ۹۴- سس ۹۵- اوشاق ۹۶- ایینه۹۷- سارماشیق ۹۸- قلم و کاغاذ ۹۹- آری۱۰۰- خوروز-لامپا ۱۰۱- پول ۱۰۲- قویو سطیلی۱۰۳- جیب ۱۰۴-قولاق ۱۰۵- یاپراق کلم ۱۰۶- کولگه ۱۰۷- یاپراق کلم ۱۰۸- قار۱۰۹- یئل ۱۱۰- شمع-لامپا ۱۱۱- اؤلو ۱۱۲- خوروز ۱۱۳- توک ۱۱۴- قلم ۱۱۵- جاوابی اؤزودو(( چونکی جامیش بالاسیندان بویوک اولار بوجور تاپماجالارا آلاتمادا دئییلیر)) ۱۱۶- اولدوزلار ۱۱۷- یون جوراب- آیاق ۱۱۸- چاریک ۱۱۹- دفتر ۱۲۰- آیاق


text:
قیصره آذربایجانین کند لرینده ن بیریدی
جمعه 23 آبان 1393+0 به یه ن
قیصره آذربایجان شرقی اوستانینین ساراب شهریستانینین مئهریبان بخشینین آردالان دهستانین دا بویوک بیر کتدیر. مئهریبانین شهریستان اولماغینا هامئمئمئز کؤمک ائله مه لیییک. چونکو مئهریبانین شهریستان اولماغینان ساراب منطقه سینده یوردوموزون ایکی یئرینده بخش قورولاجاق. بودا ساراب منطقه سینین قاباغا گئتمه یه چوخ گؤزه ل فورصتدیر. بیلین کی چوخ شهریستانلارین جمعییتی مئهریبان بخشیندن آزدیر. چوخلو مرکز شهریستان واردیر کی مئهریبان شهریندن نوفوسو آزدیر. یئریده چوخ شهریستاندان چوخدور. کئچمیشیده چوخوندان پارلاقدی. هله قیصره ده چوخ شهردن چوخ مرکز بخشدن چوخدا مرکز شهریستاندان نوفوسو چوخدور.
آغلامیانا په په وئرمزلر
آغلامیانا په په وئرمزلر
بؤلوم | قيصره يه گؤره یازار : علی رادمهر (ذکرعلی قلعه گیر)