text:
صمد چایلی
ـ «خطّین آخیریدی، قالان اولماسین!»
اتوبوس ساخلادی، آشاغا ائندیم. بئش ـ آلتی آددیم آتیب، دووار دیبینه چکیلدیم. ساعاتا باخدیم، هله واختیم وار ایدی. یولون قالانین پیاده گئده بیلردیم. دکترون مطبّینه دوغرو یولا دوشدوم. اؤندهکی ایکی یول آیریمیندا، یاشار قارشیما چیخدی. منی گؤرجک دئدی:
ـ «هئچ، خستهیم دکتره گئدیرم.»
ـ « واختین وار سنه بیر شئی گؤسترم؟»
ـ «بیر آز وار. نه گؤسترمک ایستهییرسن؟»
ـ « یاخشی اولدو. گل اتوبوس دوراغی صندللرینده اوتوروب، سنه بیر سؤز دئییم! بایاق منه بیر sms گلیب. حئیفیم گلیر اونو سنه گؤسترمهیم، بیلمیرسن نمنهدی!»
دوراق صندللری اوسته اوتوردوق. یاشار ال آتیب قولتوق جیبیندن موبایلین چیخارتدی. اشاره بارماغین صفحه اوزره چکدی. صفحه ایشیقلاندی. بارماغین دویمهیه ووردو. یازی گؤرونن کیمی، اوخوماغا باشلادی:
ـ «بهبهان جادهسینده بیر وانت آشیب، نئچه تلیس مین تومن لیک یئره تؤکولوب.»
یاشار باشین قالدیرمامیش، دئدی:
ـ «گؤرورسن نمنهدی! هله بو بیر شئی دئییل. بیر آز اؤنجه آیری بیر sms ده گلمیشدی. او بوندان دا چوخ بیلیک وئرهندی. صبر ائله اونودا اوخویوم!»
بونو دئییب، گؤزلرین موبایل اوسته تیکیب، اوخودو:
ـ «جادهلرین خرابلیغیندان، ایلده نئچه مین آدام اؤلور.»
بیردهکی، «ایتلر ساخلانان یئردن، چوخلو آداملار گؤروش ائتدی.»
بونلاری اوخویوب، سونرا باش قالدیریب، دئدی:
ـ « نئچه sms ده دونن گلیب. بیلمیرسن بو مجازی دنیا آدامین گؤزون نئجه آچیر. قوی سنه بیر سؤز دئییم. موبایل دوزهلدن بیلیب نئیلهسین. دوغروداندا اونو آلان آداملار، او الدن بو اله اولورلار. هامی بیلیر هنده ورینده نه کئچیر. منیم نظریمه، ایندی آداملارین بئینین موبایل دولدورور. بو sms او بیریسیندن دولغون، او sms بو بیریسیندن یاخشی. بیلمیرسن نه خبردی! او گون یوـ تیوب دا بیر شاعیر شعر اوخویوردو. وا…ی نمنه! دئمهلی دئییل. گرهک اؤزون گؤرهسن!»
یاشاردان آیریلیب یولا دوشدوم. دکترون مطبّینده نئچه نفر اوتورموشدولار. منده اوتوردوم. بیر آز سوووشدو. شماره وئرهن اوجا سسله دئدی:
ـ «آغالار! دکتر بیر ساعات یوباناجاقدیر. هر کسین ایشی وار، گئدیب بیر ساعات سونرا، گله بیلر.»
هئچ کیم یئریندن ترپهنمهدی. بیری دئدی:
ـ «دکتر یوبانیر یوبانسین. بیز کی جاندان دوشموش، آغزی باغلی خستهلریک. آغزیمیز نهدی دکتره بیر سؤز دئیهکه؟»
دینمز ـ سؤلهمز ایلهشدیک. نئچه دقیقهده سوووشدو. بویون بوغازینا شال سریمیش بیر آغا ایچری گیردی. آیاق اوسته ایکن، بؤرکون گؤتوروب، شالین آچدی. اوزون منه ساری دؤندهرنده، اونو تانیدیم. اودا منی تانیدی. آیاغا قالخیب یانیمداکی صندلده اونا یئر گؤستردیم. آیدین دئدی:
ـ «سن نه عجب؟ نهیین دی؟» دئدیم:
ـ «بیر آز خستهیم. دکتردهکی گلمک بیلمیر. دئییرلر بیر ساعات یوباناجاقدیر.» دئدی:
ـ « یوبانماق بو دکترون همیشهکی ایشیدیر. نئیلهیه بیلریک؟ ایندیکی بئله اولدو گل منده سنه بیر شئی گؤستریم. بایاق منه تلگرامدا بیر شئی گلیب، نمنه! گؤرمهسن بیلمهسن نمنهدی!»
الیندهکی موبایلا نئچه دؤنه بارماق ووردو. ایندی گؤستررم دئیه ـ دئیه، بیر فیلمی صفحه اوستونه گتیردی. در حال دئدی:
ـ « من اؤلوم بونا بیر دقّت ائله! گؤر نمنهدی؟»
باخدیم. مئشهدن بیر فیل چیخدی نئچه آددیم آتیب میوهلی بیر آغاج آلتیندا دایاندی. آغاجین گؤودهسین توتوب سیلکهلدی. میوهلر یئره تؤکولدو. نئچهسین بیر یئرده خرطومو ایله ایچری چکدی. آزجا سووشدو، نئچه حیوان تاپیلدی. زرّافه، کرگدن، میمون فیله قاریشیب میوهلری تالادیلار. یئییب دویانلار، قاییتماق ایستهدیلر. آددیم آتان چالخانیب یئره دهیدی. قالخدی یئرییه، یئرییه بیلمهدی. ناققیش گئتدی. ال ـ ایاق اویناتدی. دیلین چیخارتدی. گؤزلرین سوزدوروب، خومارلاندی.
آیدین دئدی:
ـ «گؤرورسن نمنهدی! هله بو بیر شئی دئییل!»
شماره وئرن آدیمی سسلهدی. معاینه اوتاغیننا گیردیم. دکتر خستهلیگیمی یوخلادی. نسخه یازماغا باشلادی. یازا ـ یازا دوداغی قاچدی. بیردن بیره گولومسهدی. الین ایشیندن چکیب، دئدی:
ـ «آدام ائله ایشلره توش گلیرکی اؤزوده بیلمیر نئیلهسین! بایاق یو ـ تیوب دا منه بیر شئی گلدی، نمنه! او فیلمین بیر یئری یادیما دوشدو. اونا گؤره گولمهییم گلدی.»
بونو دئیهن دکتر دقّتله اوزومه باخدی. باخیشیمدان نه اوخودو بیلمیرم. آنجاق سؤزونون آردیندا دئدی:
ـ « دئیهسن اونو گؤرمهیه علاقهن وار! عیبی یوخ، بئله بیر شئیلری گورمک اولدوقجا یارارلی دیر.»
دکتر موبایلی یاندیردی. دئدیگی صفحهنی گتیردی. «بونا باخ گور نمنهدی!» دئیه ـ دئیه فیلمه باخماغیمی ایستهدی. باخدیم بیر اوو قاچیردی. پلنگده اونو قووالیردی. اونا یئتنکیمی جایناغین کورهیینه یئرلشدیردی. اوو بیر دقیقهده قانینا بولاشدی. من اونا باخار ایکن، دکترده هئی دئیردی: دالیسینا باخ!
صفحهنین آردیجا آیری بیر صفحه گلدی. ایت گلیب جمدک اوستونده سومسونوردو. اویاندان بیر پیشیک تاپیلدی. پیشیک ایته قارشی میریلدادی. ایتین اوستونه یومولدو. ایت قورخوب ونگیلدهدی. گئری چکیلدی. پیشیک سون یوروشو باشلادی. ایت قاییدیب قاچدی.
دکتر دئدی:
ـ «گؤرورسن نمنهدی؟» مطّبدن چیخدیم . گلدیگیم یولو قاییدیب، اتوبوسا میندیم.«سوروجو شاییردی خانیملار اوتوردوغو یئردن سوروجویه ساری باغیردی:
ـ «باغلا! دالی قاپینیدا باغلا!»
قاپیلار باغلاندی، یولا دوشدوک. «سوروجو شاییردی» سسلننده من اونو تانیمیشدیم. یوخسول، سادهواری بیر گنجدی. گولمهلی سؤزلر دانیشار. یول اوزونو یولجولاری گولدورهر. گولش اوزلو جواندی. هردن بیر هیرسلهنیب، چیغیر ـ باغیردا سالار. خانیملارا «بو قدهر سس سالمایین دئیه، هر کس اؤز یئنهجک دوراغیندا ائنمهسه مندن دئییل، دئیر.»
اتوبوس سونونجو دوراغا آز قالمیشدی. ایچریده بئش ـ آلتی خانیم آغادان ساوای، کیمسه یوخ ایدی. «سوروجو شاییردی» خانیملار ایلشن صندللره، دستمال چکمک ایستهدی. ایکینجی ردیفده بیر تیکه قورو چؤرهک قالمیشدی. اونو گؤردو سسین باشینا آتدی:
ـ «آهان! بودا خانیملارین گؤردویو ایش! چؤرهیی یئییب قالانین صندل اوسته قویوبلار. ایندی اونلارا دئیرم.»
بونو دئییب جیبیندن موبایلی چیغارتدی. قورو چؤرهیین عکسینی سالدی، سونرا بیر فاتحکیمی دایانیب، گولومسهیرک:
ـ «ایندی گئتسینلر کئف ائله سینلر. تبریزلی آروادلارین آبیریسی گئتدی بیر ثانیهده دنیا بیلدیکی بونلارین فرهنگی نمنهدی! ها… ها… ها»
سوروجو شاییردی بئله گؤرهنده سوروشدوم:
ـ « نئجه یانی تبریزلی آروادلارین آبیریسی گئتدی؟» جواب وئردی:
ـ «سن بوجور شئیلری بیلمزسن، عمی! بیر ثانیه ایچینده قورو چؤرهکلرین عکس تلگراما گئتدی. بیلیرسن یانی نمنه؟ یانی اوکی دونیا اهلی بیزیم فرهنگیمیزی گوردو.»
اوتوبوس دوراقدا دایاندی. «سوروجو شاییردی» چؤرهکلری گؤتوروب قنووا سالدی. اونو گؤرجک موبایلیمی چیخاریب، قنوداکی چؤرهکلردن عکس سالماق ایستهدیم. «سوروجو شاییردی» قیوراق گلدی کی:
ـ «نئیلیرسن عمی؟» دئدیم:
ـ «هئچ! چؤرهک پارچالارینین عکسین سالیرام، یو ـ تیوبا قویام. ایستیرم دنیا آداملاری بیزیم سوروجولری یاخشی تانیسین لار.»
ـ «من اؤلوم یوخها! بابا بیزیم آبیریمیزی آپارما! گؤرهسن بو نه ایش ایدی من گؤردوم، عمی؟آی عمی؟ بیر دیقه صبر ائله گور نئیلیرم.»
بونو دئییب، ال آتدی چؤرهکلری قنودان ییغیب، دووار دیبیندهکی زیبیل قابینا تؤکدو. چئویک قاییدیب دئدی:
ـ «گؤرورسن موبایل نمنهدی! آدامی قویمورباشین قاشیسین! لاپ یاخشی، باش قاریشیق اولماسا آدامین الینه ایش وئرهر! سنیده ساغ اول کی، موبایلدان دوز یارارلانماغی لاپ یئرینده منه تاپشیردین!»


c: text/html

text:
"صباحی" ایللیک اؤیکو اؤدولو(بیرینجی ایل-1392)
"صباحی" ایللیک اؤیکو اؤدولو(بیرینجی ایل-1392)
SABAHI SHORT STORY AWARD :2013
اؤدول: بیر میلیون تومن (هیئت ژوری طرفیندن بیرینجی و ان یاخشی اؤیکو اوچون)
(ایلک اون اؤیکو اوچون یادیگارلیق هدیه و تقدیر لؤوحه سی وئریلهجک.)
- اثرلرین گؤندرمه مؤهلتی: 31 شهریور 1392
- یاریشمانین سونوجو اعلان ائدیلن گون: 1 آذر 1392
- اثرلر آذربایجان تورکجهسینده و عرب الیفباسیندا یازیلمالی دیر.
- هر یازیچی بیر اثر گؤندره بیلر.
- اثرلرین ایندییهدک باشقا یئرده (کیتاب، درگی، سایت) چاپ اولونماماسی گرکلی دیر.
- حیکایه لر word دا تایپ اولونوب بو آدرسه گؤندر مه لی دیر: sabahi.odulu@gmail.com
- اثرله بیرلیکده اؤزونوزدن بیر قیسا بیوگرافی گؤندرین.(شکیلینیز، تیلفون نومره نیز اونوتولماسین)
- ایلک اون حیکایه بیر کتابدا چاپ اولونوب یاییلاجاق.
صباحی اؤدولو یاریشماسی نین اجرایی هیئتی
بو یاریشمانین سایت آدرسی یوخدور؟
عزیز دوست سادهجه بو آدرس وار..
http://sabahiodulu.blogfa.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
گونده منه باش ووران ایندی منه داش وورور
ایندی منه داش ووران اوزگه لره باش وورور
اوزگه اگر داش وورا دردینه دوزمک اولار
باخ بورا سؤز بوردادی داشلاری یولداش وورور
Gündə mənə baş vuran indi mənə daş vurur
indi mənə daş vuran özgələrə baş vurur
özgə əgər daş vura dərdinə dözmək olar
bax bura söz burdadı daşları yoldaş vurur
Filed under: بایاتیلار Bayatılar,بایاتیلار Bayatılar,باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: گونده منه داش ووران,بایاتی,بایاتیلار |


text:
لاله جوانشیر
لاله جوانشیر ـ چاغداش آذربایجانلی شاعیر.
حیاتی[دَییشدیر]
لاله جوانشیر 1357-اینجی ایلده آذربایجانین
موغانیندا دونیایا گلدی. ایلک تحصیلینه مغاندا باشلاییب اردبیل ده اوخوماسینا دوام ائدیب اورتا مکتبی بیترندن سونرا تبریز دانشگاهی نین زیستشناسی بؤلومونده اوخودو بو بؤلومو بیتیرمه دن 1381 ده آنکارا قاضی اونیورسیته سی نین تورک دیلی و ادبیاتی بؤلومونو قازاندی.
1379 اینجی ایلده، تبریز دانشگاهیندا صمد پورموسوی و مجتبی میرمجیدی ایله بیرلیکده بایقوش ادبیات درگیسینی حاضیرلادیلار. اوندان قاباقکی ایللرده صمد پورموسوی ایله بیرلیکده دوزنله دیکلری اوشاقلار کیلاسی اوچون قارانقوش آدلی اوشاق درگیسی یاییملاییردیلار. تبریزده "آیاق اوستو تنهالیق" آدلی بیر شعر کیتابی 1380-دا یاییملانیب. باکی دا عینی اثرنین لاتین الفباسی سون یازیلارینی آرتیراراق چاپا گئدیب. 1386-دا فریبا وفی نین "حتی وقتی می خندیم اثرینی آذربایجان تورکجهسینه چئویردی. کیتاب باکی دا قانون یایین ائوی طرفیندن چاپ ائدیلدی.[۱]
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ؟


text:
حاللی باغشی
Hally bagşy
(۱۸۵۹ – ۱۹۴۳)
تورکمن صحرا یازووسینا اؤوورن: یاشار نیازی
www.margush.ir
تورکمن اؤزونی ایلی اولوس- ایله تاناتماسانگ، ایل ایچینده اؤز سونغاتینگ بیلن گینگدن تاناماسانگ، آدینگ ایزینا باغشی سؤزونی آنگساتلیقدا تیرکأیمز.
حاللی باغشی شول چین دییلیأنلردن. اول ایکی عصرینگ هم شایادی بولوپ، اوندوقوزینجی هم ییگریمینجی عصرا آیدیم آیدیپ برن باغشیدیر.
حاللی باغشی ۱۹۵۹-نجی ییلدا آشغابات شهرینینگ قولایینداقی کؤشی اوباسیندا انهدن بولیار. اول اؤز یاشان زماناسینینگ مأتأجی شاهیر، دوردی باغشی یالی مشهور آداملاری بیلن بیله تیرکهشیپ گزیپدیر. اولاری اؤزونینگ اوسسادی، حالیپاسی ساییپ گزیپدیر.
حاللی باغشی آخال ولایاتینینگ آدی بللی باغشی-سازاندالاری علیسهییت، ساری باغشی، کل باغشی، کپله باغشیداغی بیلنهم تانیشیپ، توی-مجلسلری آیدیم – ساز بیلن سوووپدیر. اول اوباداش شاهیری مأتأجی بیلن حاص ییغی آراغاتناشیق ساقلاپدیر. اونی اؤزونینگ دنگ-دوشی ساییپدیر. همیشه دیهن یالی اول مأتأجی شاهیرینگ یانیندا بولوپدیر. شاهیرینگ جوشوپ یازان قوشغیدیرغزللارینی حاللی باغشی ساز سالیپ، آیدیم ادیپ آیدیپدیر. اول آیدیملاری اولی تویلارا سووغات ادیپدیر. باغشی بیلن شاهیرینگ آراسینداقی قووی قاتناشیق تأزه – تأزه آیدیملارینگ دونیأ اینمهگینه سبأپ بولوپدیر.
حاللی باغشی ایلکی – ایلکیلر مأتأجینینگ قوشغیلارینی قادیمدان بأری چالنیپ گلینیأن هنگلری قوشوپ آیدان بولسا، سونگ- سونگلار اونونگ دؤرهدیجیلیگینینگ اؤروسی گینگأپ، اؤزباشینا اؤزبولوشلی هنگلره سالیپ، تأزه – تأزه آیدیملاری دونیأ ایندریپدیر. گؤزل لرینگ قولاچ – قولاچ قارا ساچلاری ساز بیلن آیدیم بیلن تاریپ ادیلیپدیر.
حاللی باغشی اؤزونینگ باغشیچیلیق سونغاتینی همیشه خلقینا باغیش ادیپ گزیپدیر. اول ییللارینگ دووامیندا کوپلرینگ حالیپاسی حوکمونده تانالیپدیر. تورکمنستانینگ خلق باغشیسی سخی جبَار داغی یالی اوسسات باغشیلاری یتیشدیریپدیر. اؤزونینگ عمرونه همرا بولان آیدیم – سازا یوغورلان باغشیچیلیق سونغاتینی شأگرتلرینه اؤورهدیپدیر.
حاللی باغشی اوتوزینجی ییللارینگ، باشلاریندان باشلاپ، تورکمن دؤولت فیلارمونیاسینینگ، رادیوسینینگ باغشی-سازاندالاری بیلن قوشلوشیار. مشهور ساری باغشی، ناظار باغا، اوراز سالیر، قارلی باغشی، تأچمأمَت سوخانقولی، نور صحت حال صحت، مختومقلی قارلی، نوبات باغشی یالی اوسساتلار بیلن اؤزونینگ باغشیچیلیق سونغاتینی اؤیتگشدیریار.
اول کؤپلرینگ حالیپاسی حوکمونده گونشلی اولکأمیزینگ همَه یرینده تانالیپدیر.
مشهور حاللی باغشی آشغابات ثبتینینگ اوراز صوفی، اورازبردی قربانمیرات داغی یالی باغشی – سازاندالارام اؤزلرینینگ حالیپاسی ساییپدیرلار.
حاللی باغشینینگ دگیشگن، شادیان هم اؤرأن یاتکش آدام بولاندیغینی اونونگ اوباداشی؛ ادبیاتچی عالم، شاخیر آمان کهکیلی اؤرأن – اؤرأن یاتلاردی. تورکمنستان علملار آکادمیاسینینگ قولیازمالار انستیتوتینینگ علمی ایشگأری مشهور باغشینینگ دیلیندن مأتأجی شاهیرینگ انچهمه قوشغیسینی، شیله هم ینه انچهمه آوتورینگ دؤرهدیجیلیگینه دگیشلی بولان ماغلوماتلاری یازیپ آلیارلار.
حاللی باغشینینگ آیدان آیدیملاری ۱۹۳۹ – نجی ییلدا اونونگ قارران چاغالاریندا یازیلیپ آلینیار. مشهور باغشینینگ شول یازیلیپ آلنان (کؤر آتا)، (سؤیهگ باتیر)، (داغآرمان)، (زولپونگ سنینگ)، (تشنیت)، (آممان – آممان) یالی آیدیملاری رادیو آرقالی اولوس – ایلیمیزه واغتال – واغتال اشیتدیریپ دورولیار. مشهور حاللی باغشی تورکمنینگ باغشیچیلیق سونغاتینینگ تاریخیندا اؤچمهجک اولی ایز قالدیردی. اول ۱۹۴۳- نجی ییلدا آرادان چیقدی.
حاللی باغشینینگ نبهرهلری آشغابات اطرافینینگ کؤشی اوباسیندا یاشاپ یؤرلر.
چشمه : آق محمد آشیر، (قیرقلار) کتابیندان – ۱۹۹۳٫
تورکمنستان قوللانما ماغلومات سایتی gollanma.com
اؤوورن: یاشار نیازی / مارقوش تورکمن صحرا
منبع
مارقوش / دایره المعارف ترکمن صحرا
www.margush.ir
telfax: 0172-2221228
tel: 0172-2291449
mob:+98 9392291449
استفاده از مطالب سایت با قید منبع مانعی ندارد


text:
اویغور مو؛ تیبئت می؟
سپتامبر 8, 2008 at 10:32 ق.ظ. بیان دیدگاه
اطلاعات غزئتینی اوخورکن آيين رونمايي از قرآن «فقير محمود» یازیسینی گؤردوم. یازیدا 360 ایل بوندان اؤنجه یازیلان قرآنین تیبئتده «قوباد خان» آدلی وزیر اوچون»فقیر محمود» الی ایله یازیلدیغینا ایشاره ائدیلیر.
اين نسخه در   كشور چين در 360 سال پيش براي يكي از وزيران آن ناحيه به نام   و تحت نظارت يكي از كتابشناسان برجسته دربار او به نام   توسط يكي از خطاطان معروف آن روزگار به نام   به خط نسخ زيبا، خوش نويسي شده و تذهيب آن در عين سادگي، معرف هنر آن دوره است.
منجه بو تیبئتده دئییل دوغو تورکوستاندا اویغور تورکلری الی ایله یازیلمیش اولمالی. ده یوخاریدا آدی چکیلن آداملار حاققیندا بیر بیلگی الده ائده بیلمهدیم. یالنیز تیبئت موسلمانلاری حاققیندا ویکیپئدیا دا بیر یازی واردیر. Tibetan Muslims
بو قونودا داها آرتیق آراشدیرما گرک…
Entry filed under: تورکجه, دوغو تورکوستان. Tags: اویغور, تیبئت.
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


text:
نه عشق اولایدی...
نه عشق اولایدی، نه عاشیق, نه نازلی آفت اولایدی,
نه خلق اولایدی، نه خالق، نه اشك حسرت اولایدی.
نه درد اولایدی، نه درمان، نه سور اولایدی, نه ماتم,
نه آشیانه ی وصلت، نه بار فرقت اولایدی.
گؤنولده نور محبت، گؤزومده پرده ی ظلمت...
نه نور اولایدی، نه ظلمت، نه بویله خلقت اولایدی.
نه دیر بو خلقت بی مرحمت، شو پرده ی حكمت؟
بو ظلمه قارشی نولار, بیرده بیر عدالت اولایدی.
توكندی طاقت و صبریم، عدالت! آه عدالت!
نه اؤنجه اؤیله سعادت، نه بؤیله ذلت اولایدی.
یقین کی موسیقی هوسکاری اولان هر آذربایجانلی و
حتی آذربایجانجا بیلمه ین, لاکن موسیقی میزه رغبت بسله ین بیر چوخ فارس دیللی
ایرانلیلار, افسانه یه چئوریلمیش بو ترانه نی, او جمله ده ن بویوک موغام اوستادی
عالیم قاسیموفون سسی ایله, دؤنه- دؤنه ائشیتمیشدیلر. ترانه نین سؤزلری انسانی
یئرینده ن اوینادیر و سؤزلرین درینلیگینده یاتان و دالغالانان حزن و کدر, انسانین
ایلیک لرینه ایشله ییر.
تاسف کی هله ده بو سؤزلرین یارادانی, بیر
چوخلارینا تانیش دئییلدیر.
سؤز «حسین جاوید» ده ن و اونون جاودانه اثری «شیخ
صنعان» درام یندان گئدیر.
حسین جاوید, آذربایجانین ان بویوک
دراماتورقلاریندان بیری دیر. اوندان یوزلرجه درام, شعر, پوئما و مقاله یادگار
قالمیشدی.
حسین جاویدین پیس لری و درام لاری او جمله ده ن
«شیخ صنعان» و «ابلیس» دفعه لرله صحنه لشیب و گینه ده اونون اثرلری آذربایجان
تئاتر عالمینده آکتووال دیلار. ماراخلی دی کی, «شیخ صنعان» درامی میلادی 1928 –
شمسی 1307- نجی ایلینده تبریزده نمایشه قویولموشدور.
میلادی 1882- نجی ایلین اوکتوبر آییندا نخجیوان
شهرینده دونیایا گؤز آچان حسین عبداله اوغلو راضی زاده (جاوید) نین حیاتی و اثرلری,
جنوبی آذربایجان ایله چوخ یاخین علاقه ده دیلر. ایستانبول یونیوئرسیته سینده دیپلم
آلان جاوید, روحانی بیر عایله ده دونیایا گلدییی اوچون, ایلک تحصیلینی ماللا
مکتبینده کئچیرمیش و ائله جه ده میلادی 1899-1903 – نجی ایللرینده تبریزین طالبیه
سینده دینی تحصیل آلمیشدیر. تحصیل ایللرینده فارس دیلینی مکمل اؤئره نن جاوید,
فارس دیللی ادبیات ایله ده رینده ن تانیش اولوب و فارس دیلینده کلاسیک اثرلری
اوخوموشدور. ائله بو تانیش لیق و یاخینلیغین نتیجه سینده حتی فارس دیلینده یگانه
اولان «سیاووش» و «خیام» دراملارینی یاراتمیشدی.
میلادی 1932- نجی ایلینده ابوالقاسم فردوسی نین مین ایللیک
جشن لرینه حصر ائتدییی «سیاووش» آدلی درام اثری, جاویدین تکجه فارس دیللی ادبیاتی
ده رینده ن تانیدیغی نین بیر نشانه سی دئییل. اصلینده اونون یازدیغی درام,
«شاهنامه» نین عکسینه تام انسانی احوال روحیه ایله یازیلمیشدیر. بیلدییینیز کیمی
«شاهنامه» ده قاباق قاباغا گلن ایران و توران دی. حالبوکی جاویدین یاراتدیغی درام,
انسانلاری بیر- بیرینه یاخینلادان بیر اثر کیمی قیمتلندیریلمه لیدیر.
ائله جه ده اونون «عمر خیام» ین مین ایللیک یوبلیینه حصر
ائتدییی درام اثر, بویوک فیلسوف و شاعیرین اورتا عصرین قارانلیق ایللرینده آجی
حیاتینی و یاشاییشینی تصویر ائدیر.
سونرا لار «جاوید» تخلصی نی سئچه ن شاعیرین, عموم بشری ایده
آللارین جارچی سی کیمی بوتون درام لاری و شعرلرینده, دواملی اولاراق خئیر ایله شررین قاباق قاباغا گلمه سینه شاهید اولوروق. بو
ساواشدا البته انسانلیغا اینانان نیک بین و هومانیست دراماتورقون دوردوغو طرف و صف
بللی دیر. ائله جه ده شاعیرین شعرلری نین بیر چوخو, انسانین طالعی ینده ن
دانیشیرلار.
حسین جاویدین «تئللی ساز»
درامی, صرف او زامان جنوبی آذربایجاندا حاکیم اولان شاهلیق اصول اداره سی و فئودال
سیستمینه قارشی بیر اثردی. ایکی آذربایجانی معنوی عالمده بیرلشدیره ن بو درام, بو
گون شاهلیق و فئودالیزم سیستمی آرادان گئتسه ده, هله ده ملی حقلرده ن محروم و
اسلامی- شوونیست بیر سیستم ده یاشاماغا محکوم اولموش جنوبی آذربایجان خالقی نین
حیاتیندا, آکتووال بیر اثر ساییلماقدادیر.
انسانین حیاتی, آجی و کدرلرینی
حس ائدیب و اونلاری اثرلرینده جانلاندیرماغا چالیشان جاوید, ائله جه وطنینده
قادینلارین آجیناجاقلی حیاتینا شاهید اولدوغو اوچون, میلادی 1912- نجی ایلده
یازیلمیش «مارال» آدلی درام اثرینی, آذربایجان قادینی نین حق سیزلییینی تصویر ائتمه
یه حصر ائتمیشدیر.
جاویدین اثرلرینده ن تاثیر
آلان یازیچی و اینجه صنعت خادیملری آز دئییللر. او جمله ده ن آذربایجانین بویوک
بسته کاری مسلم موقامایف, جاویدین « ابلیس» درامینا بیر اپرا اثری یازمیشدی.
روسیه ده باش وئره ن
اوکتوبر انقلابیندان سونرا یارانان سوویت آذربایجاندا, اؤنجه بویوک حؤرمت و سایقی
گؤره ن جاوید, میلادی اوتوزونجو ایللرده سوویتلر بیرلییینده باشلانان بویوک تصفیه
لرین قربانی اولور. آذربایجانین بیر چوخ آدلیم ضیالیلاری کیمی جاویدین اثرلری ده او
گونکی کولتور و اینجه صنعت عالمینه حاکیم اولان نورم لارا اویغون گلمیرلر.
اثرلرینده قارداش تورکیه اؤلکه سینه کؤرپو ویران جاوید, مللتچی اتهام ایله
دامغالانیب, اؤنجه حبسه آلینیب و سونرا سیبری ده تبعیده گؤنده ریریلیر. آذربایجانین
کولتور عالمینده بیر اولدوز کیمی پارلایان جاوید- ه قارشی یئر آلانلارین دایره سی او
دؤورده گنیش دیر. نمونه اولاراق شمالی آذربایجانین آدلیم شاعیری صمد وورغون – ا
منسوب اولان بیر بیت شعرده, تنقید اولاراق دئییلیر:
نه ده ن شعریمیزین باش
قهرمانی
گاه توران دان گلیر, گاهدا
ایران دان؟
اونسوزدا فیزیک جهیتینده ن
چوخدا ساغلام اولمایان جاوید, زندان و اشکنجه لره دؤزه بیلمه ییب و 1941 -نجی
ایلده سیبری نین بوزلاقلاریندا وفات ائدیر.
آذربایجان جمهوری سینین
استقلالی یئنی ده ن برپا اولدوقدان سونرا, روسیه نین سیبری سینده ن جاویدین مزاری
دوغدوغو شهر- ه کؤچدورولوب و آذربایجانین بویوک اوولادینا لازیمی حؤرمت و قیمت
وئریلدیکده ن سونرا, 2007- نجی ایلده اونون اثرلری لاتین الفباسیله بئش جیلد ده
گؤزل بیچیمده نشر اولونموشدور.
من, اونون میلادی 1914 –
نجی ایلده یازدیغی «شیخ صنعان» درامینی باشقا اثرلرینده ن داها چوخ سئویره م.
نه دیر معناسی عشقین؟ سویله ینلر نه رده, بیر گلسین
گؤروب قدسیت صنعانی لال اولسون خجالت ده ن
میلادی 1984- نجی ایلین قیش فصلینده, بوتون
دونیادا سپه لنمیش آذربایجانلیلار ایله علاقه ساخلاماغا چالیشان او زامانکی سوویت
آذربایجاندا فعالیت گؤسته ره ن «اودلار یوردو جمعیتی» طرفینده ن منه گؤنده ریلن
کتابلارین آراسیندا, عرب الفباسی ایله یازیلمیش « شیخ صنعان» و « ابلیس» دراملاری
دا واریدی.
مهاجرت ین اول ایللرینده
وطن نینده ن اوزاق دوشموش, هجران دردینده بوغولموش, معلوم اولمایان گله جکله اوز
به اوز و غربت ائل ده آیاق اوستونده قالماغا چالیشان بیر گنج کیمی, بو دراملاری
گئجه- گوندوز و دؤنه- دؤنه اوخویوب و بعضی مقاملارینی ازبره آلدیم. هجران لا دولو گونلرین
تاثیری آلتیندا اثرین بیر پارچاسی کیمی اولدوغومو و کئچیردیییم هیجانلار حالادا
یادیمدادی. حالادا داریخدیغیم زامانلار, آرا – سیرا بو دراملارین بعضی حیصه لرینی
اوخویورام.
بیلدییینیز کیمی «شیخ
صنعان» درامینی جاوید, شیخ عطارین منطق الطیر اثرینه دایاناراق یاراتمیشدی. جاویدین
یازدیغی درام, مضمون جهتینده ن عمومیتده عطارین اثرینه یاخین اولسادا, بیر چوخ جهت
لرده ن باشقا اورژینال چرچیوه یه مالیک دی. عطارین اثرینده, «شیخ صنعان» یاشلی بیر
شیخ اولاراق اللی ایل کعبه نین کناریندا یاشامیشدی. حالبوکی جاویدین اثرینده کی شیخ,
اؤنجه اوتوز یاشیندا خوش سیما بیر طلبه و سونرالار قیرخ یاشیندا کمالات صاحیبی بیر
شیخ - مرشد دی.
درام ین بیرینجی قهرمانی اولان
«شیخ صنعان», «خمار» آدلی راهبه اولماق ایسته ین بیر گورجی قیزینا ویریلیر. ترسا قیزین
باباسی, اونلارین وصلینه شرط لر قویور و بئله لیکله شیخ ین محنتله دولو گونلری
باشلاییر. بو شرط لری یئرینه گتیرمک اوچون, مریدلرینین اصرارینا باخمایاراق, «شیخ
صنعان» اؤنجه شراب ایچیر, سونرا بوینونا خاچ آسیر و نهایت چوبان اولاراق ایکی ایل
دونقوز اوتارماغی قبول ائدیر. شیخین گؤزلری «خمار» دان باشقا بیر شئی گؤرمور. «خمار»
ی گؤردویو گونده ن:
ایشته کعبه م ده, جنت یمده
بودور.
دئییر.
شیخ ین بو حال لارا دوشمه
سینه اشاره اولاراق, اوستاد شهریارین موسیقی دولو «گئتمه ترسا بالاسی» غرلینده گلیر:
آ للاهیندان سن اگر قورخمیوب
اولسان ترسا
قورخورام من ده دؤنوب دین
مسیحایه گلیم
شیخ صنعان کیمی دونقوز
اوتاریب ایللرجه
سنی بیر گؤرمک ایچون معبد
ترسایه گلیم
یازینین اولینده گلن شعرلر,
« شیخ صنعان» درامی نین بیرینجی پرده نین, ایکینجی صحنه سینده, شیخین مکه نی ترک
ائتدییی گونده, ایکی کور عرب ین واسیطه سیله ایفا اولونور. صحنه ده کورلارین بیری "سوزش
لی و توتقون آهنگ له عود چالیر, ایکینجی ده یارالی سسله حجاز مقام یندا ... ابیاتی
اوخویور"*:
نه عشق اولایدی، نه عاشیق, نه نازلی آفت اولایدی,
نه خلق اولایدی، نه خالق، نه اشك حسرت اولایدی.
...
جاوید, بو اثرینده عشقین گوج و قدرتینی اولدوقجا پارلاق بیر
شکیلده اورتایا قویور و دین خادیملرینی ایسته ر مسلمان اولسون, ایسته رسه مسیحی و
اونلارین تبلیغ ائتدیکلری باخیشلاری تنقید ائدیر:
ایشته گؤردونمو دین نه لر دوغورور؟
نه بلالار, نه فتنه لر دوغورور؟
دین بیر اولسایدی یئر اوزونده اگر,
داها مسعود اولوردو جنس بشر.
...
بیر سه حق, جمله دین ده بیر... ناچار
خالقی یالنیز آییرمیش آزغینلار.
جاویدین باشقا اثرلری کیمی بو درام دا, انسانلیق, قارداشلیق
و علوی محبت اوچون یارانمیش بیر ابدی عابده دیر.
بو گون جاویدین وفاتیندان 76 ایل کئچسه ده, آذربایجان ملتی اؤز
دوغما اوولادینی یاددان چیخارماییبدی. حسین جاویدین بوتون اثرلری, آنا دیلیمیزده
یازیلان رومانلار, شعرلر و دیگر ادبی یارادیجیلیغین نزدینده, پارلاق بیر اولدوز
کیمی ملتیمیزین حیاتینی ایشیقلاندیرماقدادیر.
حسین جاوید ائله بیل کی بونو بیله ره ک یازمیشدی:
کیم کی عشق آتشی ایله اولدو هدر
اونو یاندیرماز اؤیله آتش لر.


text:
أردۇغان: تۆرکیه ایقدیصادی تایدان ۲۰۲۳-نجی ییلدا ایلکینجی ۱۰ یورت ساناویندا بۇلار
تۆرکیأنینگ ۲۰۰۲-نجی ییلدان بأری ۳۵۰۰ دلار آدام باشینا گیردجیدن ۱۱ مۆنگ دلارا یتندیگینی آیدان أردۇغان، تعلیم تربیه باراسیندا دا اولی اۆستۆنلیک قازانیلاندیغینی آیتدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان، تۆرکیأنینگ ۲۰۲۳-نجی ییلدا ایلکینجی ۱۰ ایقدیصادیهتینگ ساناویندا بۇلجاقدیغینی آیتدی.
أردۇغان جمهورباشلیق کؤشگۆنده اتراپ (شهرستان) حأکیملری بیلن دوشوشدی.
تۆرکیأنینگ ۲۰۰۲-نجی ییلدان بأری ۳۵۰۰ دلار آدام باشینا گیردجیدن ۱۱ مۆنگ دلارا یتندیگینی آیدان أردۇغان، تعلیم تربیه باراسیندا دا اولی اۆستۆنلیک قازانیلاندیغینی آیتدی.
ایقدیصادی اؤسۆشلره اۆنس چکن تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، ۲۰۲۳-نجی ییلدا ایلکینجی ۲۰ ایقدیصادیهتینگ آراسیندا بۇلماق باراسینداقی ماقصادینی اۆیتگِدهندیگینی نیغتاگ، موندان بیلأک ماقصادی نینگ اینگ اولی ۱۰ ایقدیصادیهته ایه یورتلارینگ آراسینا گیرمهک بۇلاندیغینی آیتدی.
حالقینگ بایلیغی اۆچین بیرنأچه رفرم ادیلندیگینی آیدان رجب طیب أردۇغان، تعلیم تربیه، ساغلیغی ساقلاییش و سوسیال حۇپسوزلیق (تأمین اجتماعی) باراسینداقی رفرملارینگ ماقصادی نینگ دؤولت حؤکمۆنده میللته کؤمِک برمهک بۇلاندیغینی بیلدیردی.
هر پوداقدا اؤنگه گیدیشلیک ادن تۆرکیأنینگ بیرنأچه لر تاراپیندان قیسغانیلیپ بیلینجکدیگینی آیدان أردۇغان، ترورچیلیقدان صاپلانان گۆن اۇرتا گۆن دۇغار آناتولی نینگ دا ادیلن حیذماتلار بیلن اؤسِندیگینی آیتدی.
"بو ییلدان باشلاپ اؤنگۆمیزدأکی دؤوۆرده میللتیمیزینگ جبیسلیگی، بیرهک بیرِهکلیگی و دۇغانلیغینا ادیلن هۆجۆملرینگ اؤردن یۇقارلاجاقدیغی چاق ادیلیأندیر" دیهن تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، جبیسلیگینگ و دۇغانلیغینگ أهمیتینه اۆنس چکدی.


text:
سادهجه عادی بیر خبر: بالاش آذراوغلو ۹۰ یاشیندا حیاتینی دییشدی. ائله بئله. کیمسهنین توکوده ترپنمهدی. سسسیزجهسینه تورپاغا تاپشیریلدی. مزارلیقدا اوچ جوت بیر تک آدام وارایدی. عؤمرو بویو غربتده یاشامیش بو مغرور چینار غربتده ده حیاتینی دییشدی. فخری خیاوانیندا قویلانسا دا، پرزیدنت و نئچه اونلو آدام حئییفسیلهنرک بیاننامه یازسالار دا، سکوتا معروض قالمیش، مدینه قوخولو، دانیلمیش بو شاعرین ایکی ایل بوندان اول سوروله ـ سوروله قیرخ ایل یاشادیغی ائودن قووولماسی هله خاطرهلردن سیلینمهییب.
نه یازیق کی یاریم قرینهلیک وطن حسرتینی اورهیینده داشییان یئنیلمز بالاش اؤز تورپاغیندا جان وئرمهیه رخصتسیز اولدو. بیر ایل بوندان اول خستهخانادا شاعر دوستوم هریسلییه کؤورکلیکله «منی گؤتورون وطنه» دئین شاعرین اورهک آغریسی دؤزولمزایدی. دوزونه گلسن آمما ائله بئله اولمالیدیر. آقالارا آلچالمایان، عهدهلیک داشییان صنعتکارلارین اورتاق طالعیدیر اعتناسیزلیقلا قلمدن دوشمک. آنجاق خلقینه وفادار قالان بو شاعر، الوان چیچکلی شعیرلری ایله خلقین اورهیینده یاشایاجاق، رسمی تریبونلاردا آدی چکیلمهسهده.
مختلف ژانرلاردا مهارتله ساده و صمیمی شعیرلر یازان بالاش آذر اوغلو، مؤوضوع جهتیندنده دورلو شعیرلر یازیبدیر. او هر شئیدهن اول، اؤزو دئمیشکن، انقلاب شاعریدیر. وطن ائولادینین سعادتی اونون ان باشدا دوران ایستهییدیر و بو یولدا لازم اولاندا حیاتین خیلی لذتلرینه ده گؤز یومور.
عؤمرو بویو غربتده یاشایان شاعر، بو حسرتی بوتون شعیر دفترلرینده هؤنکوره ـ هؤنکوره آغلایاراق، یئنی تعریفلر وئریر چوخلارینین اورتاق دویغوسو اولان وطن حسرتیندن. بالاش آذر اوغلو یاشادیغی بو کؤورهکلییی بعضاَ آرازین اوستونده ایکی وطنی بیرلهشدیرن بیر کؤرپو اولماق دیلهیی ایله نمایش ائتدیریر، بعضاَ یوخولاردا وطنه دؤنمک آرزوسونون گئرچکلشمهسیله ترنم ائدیر.شاعر داش طاباقدا اکیلمیش بنؤوشهلره خطاباَ
گلین سیز اینانین، اینانین منه،
اؤزومله وطنه آپاریم سیزی
دئیهرک، اونلارین وطنینه اشاره ائتسه ده اؤز وطنین دوشونور. آنجاق تبریزین حسرتی قاریشاندا مدینهنین حسرتینه
شاعرین کدری حقیقتاَ ده اوساندیریجیدیر:
ایندی خبرین اولسون عزیزیم
آرتیق آچیلدی یولو
دومانلی تبریزین
گل یاپیشیم الیندن
خیالن مین دفعه کئچدیییمیز
خدآفریندن کئچک ایکیمیز.
بیلیرسن گلیشیندن نئجه سئوینهجک
یولونو گؤزلهین
آنا تبریز …
شاعر خاطرهلرینه مراجعت ائدهرک، وطن قوینوندا یاشادیغی خوشبخت گونلرین دفترینی، کؤورکلیکله واراقلاییر. اونون نوستالژیسی ساریلیب وطن بویونا و هر شعرینده اؤزوندهن بیر نشان قویور:
بیر زامان او شهرده
عؤمور سوردوک، گون گؤردوک
دوستلار ایله بیر یئرده
بالاش آذر اوغلونون ۱۳۲۴ده گونئی آذربایجاندا قورولان ملی حکومتینه مناسبتی ده بوندان اول قید ائلهدیییم ایکی قونو ایله ایلگیلیدیر. ملی حکومتین انقلابچی و امکپرورلییی ایله برابر، وطن نامینه برپا ائدیلمهسی، دئمک اولار اونون شخصیتینین ایکی سجیهوی یؤنون نمایش ائتدیریر: وطنپرور انقلاب شاعری اولماسینی یعنی. کوتلهنین چتینلیکدن قورتارماسی اوغروندا چالیشماقدان یورولمایان شاعر، کوتلهنی، یاشادیغی، بویا ـ باشا چاتدیغی تورپاقدا دوشونور. اونون قارا طالعی، کؤک آتدیغی یئرین طالعیدیر آنجاق. ائله اونا گؤره ده یورولماز بیر عسگر کیمی ملی حکومتین قورولماسی یولوندا قلم و سلاح سنگرینده دؤیوش آپاریب، خلقین ظفرینده بایرام توتور. آنجاق خوشبخت گونلر تئز باشا چاتیر. بو تورپاق یالنیز بیر ایل آزادلیق و آبادلیق اوزو گؤره بیلیر. بیر ایل سونرا شاهلیق اردوسونون وحشیجه باسقینینا معروض قالیب، قارلی میدانلارین گنجلرین قانیلا چیچکلنمهسینه شاهد اولور. بیر ایل آزاد یاشاماغین قیمتینی مینلرله ایگیدین قانیلا اؤدهمهیه محکوم اولور باشی بلالی بیزیم تورپاق. بو دؤزولمز جنایتلره نئجه دؤزه بیلر شاعر، شعرینین گؤز یاشلاری آلتمیش بئش ایل سونرا دا اوخوجونون گؤز یاشلارینا قاتیلارکن؟
او سحر
گونشین آلتیندا قیزاران لکهلر
قار اوستونده قیرمیزی لالهلره بنزهییردی.
تبریزی آزادلیغین قانی بزهییردی …
قانلا ابدیته کؤچوردو
قانلا قازانیلمیش حریت
بالاش آذراوغلونون مؤوضوع باخیمیندان شعرینین رنگارنگلییی ایله برابر اونون بدیعی تصویرلر و یئنی ترکیبلری ده چوخدور. بو گؤزهللیکلره عاید اولان منظرهلرین بیر باشی شاعرین بوللورلاشمیش داخلی حسلر و طبیعتین بخش ائتدییی اؤزهل ذؤوقونه باغلی اولسا دا، بیر باشی دا اونون ساده، صمیمی و عین حالدا طبیعی آخارلیغی اولان دیلینه باغلیدیر. بعضاَ شاعرین شعری عادی بیر دانیشیق کیمی آلینیر، ائله بیل هئچ شعیر دئییل اوخودوغو شئی، دیلین گؤزهللیکلرینی داشییان عادی بیر صحبتدیر بلکه:
ننهم هر گون اوباشدان دورار،
اولجه نامازین قیلار،
سونرا دؤنر بیر طاباق خمیر یوغورار،
تندیری قالاردی.
بونونلا برابر، شاعر، یئنی ـ یئنی ایماژلار ایشلهدیر شعرینده. سانکی شاعرین خیال مرکبی طبیعتین سرحدلرین آشاراق، طبیعتده اولان شئیلره باشقا ـ باشقا اؤزهللیکلر وئریر. بو باشقالیق شعیرله یاشید اولسا دا، دقتی چکن یالنیز اونون یئنیلییی، اؤزهللییی، معاصرلییی و عین حالدا سؤزو گئدهن مؤوضوعلارلا اویغونلوغودور. بالاشین شعرینده ایسه بئله حاللار چوخدور. شاعر ال آتیب دالغانین باشیندان پاپاغین گؤتورور و همین دالغانی بیر آیری یئرده دنیزین سینهسینده قابار کیمی گؤرور. یئنه پارادوکس یاراداراق، لال دنیزی تلاطمده دوشونور. ایشیقسیز، اوجاقسیز اتاقلار سانکی یتیم اوشاقلاردیر اونون شعرینده و یارپاقدا یاغیشلار اوخویور، اؤزو ده سیسقا یاغیشلار. بعضاَ قیشین اوغلان چاغیندا قوینونا بیر قوجاق کولک گیرهرک، اوزوندن شاختا اؤپور و فیکیرلر قیزارمیش دمیر کیمی هر شئیی یاندیریر، بئینینی ده، الینی ده، نفسینی ده، دیلینی ده. پاییز گئجهسینین ایسه مغلوب اردونون عسکری کیمی چیخاریلاجاق و آتیلاجاق اولدوزلو پاگونلاری وار.
شاعر بعضاَ مدرنلشیر ده، مدرن شعره یاخینلاشیر دا:
سئوگیلیم الینی چکدی
آغارمیش ساچلاریما.
دئدی:
پاییزدیر، عزیزیم …
داها نه ائتمک اولار …
خزانلی طبیعت یاشا دولموش شاعردیر، یاشلی شاعر ایسه خزانلی طبیعت. شاعر دیلینه گتیرمهدن طبیعتدهکی پاییزی و دیبچکدهکی چیچهیین معروض قالدیغی سولغونلوغو اؤز آغارمیش ساچلاریندا گؤستریر. قوجالیغین چارهسیزلیییندن سؤز آچیر دانیشمادان بو حاقدا.
ایشیق سایتی


text:
یاغیشلی تصویر - حمید آرغیش
اوْتاغین ایشیغی یالنیز ماسا اوستونده اولان مطالعه لامپاسیندان ایدی. لامپادان سوزهن ایشیقدا، اوتاغین اوچ طرفینده قفسهلنمیش نازیک ـ قالین کیتابلارین یالنیز قارالتیلاری گؤرونوردو.
ماسا آردیندا بیر صندل اوسته اوْتورموش و أللرینه سؤیکنمیش "آنار"ین اوزو، چیراقدان شاخان آلتون ساچاقلار قارشیسیندا ساریلیق توتوموش آداملار کیمی نظره گلیردی… گؤزلری اوتاغین ایکی تایلی پنجرهسینه زیللهنمیشدی...چوخدان ایدی ماسا اوستونده کی چای ایستیکانیندان بوغ حلقهلنمیردی.
مطالعه لامپانین یانیندا نئچه بیر درجهلی مکتب اوچون درسلیک کیتاب گؤرونوردو.. اوتاغین سوکوتون ائشیکده قالخان بولودلارین شاققیلتیسی پوزدو. آنار اوْتاغین آغیر هاواسین دیشاری وئریب، باشینین توکلرینی أللرینه سورتدو..
ـ "شام یئیهجک سن می؟."
اوتاغین ائشیییندن قالخدی او سس.. آغیزین آچیب بیر زاد دئمک ایستهدی؛ لاکین اوتاغین سوکوتو پوْزولمادی... باشین بوْلادی.. ائشیکده یاغیش شیرهبوران یاغیردی...
اوتاغین چیراغین یاندیراندا قارانلیق مطالعه لامپاسینین دؤورهسینده بوغولدو. آغیر ـ آغیر پنجرهیه ساری دوغرو گئتدی. ائشییی گؤرمهیه زیللهندی… یاغیشین ایری دوُمورجوقلاری شوشه اوستونده آشاغییا ساری آخیردیلار. اوتاغین چیراغی شوشهده عکس ائدیلیردی..
عکیزین شوشهده گؤردو... قیافهسین اؤیله پوزغون گؤرمهمیشدی.. پنجرهیه دهین یاغمور دومورجوقلاری، شوشهیه منعکس اولونموش آنارین عکیزینده گؤزلریندن یاناقلارینا آخیردی، و اورادان أنگینه...
گؤزلرین سیلدی. لاکین شوشهده سو آخیردی گؤزلریندن هله.. اوتاغین وسایطلری شوشهده آیدین گؤرونوردو... کیتاب قفسهلری، 1325 ـ جی ایلی تداعی ائدهن ارک قالاسی اوسته ساواشلاردان چکدییی تابلو، اوتاغین تاوانیندان آسیلی اولان کؤزهرمه لامپا...
ایندی یاغیشین شوشهیه دهیمهسین داها گؤرموردو.. گؤزلری شوشهده منعکس اولموش چیراغا زیللهنمیشدی...
سالوندا نئچه لحظه، قاپی آرخاسیندا سوْسقون دایاندی. کیلاسدان گلن اوشاقلارین گولوب ـ دانیشماق سسلرین دینلهدی. هر زاددان آرتیق سئویردی او سسلری.
سینهسین قاباغا وئریب، قاپینی تیققیلداداندان سونرا ایچری گیردی. کیلاسین سس ـ کویو کسیلدی. اؤیرهنجیلرین هامیسی آیاغا قالخدیلار. پنجره اؤنونده قرار تاپان ماسایا ساری آغیر ـ آغیر آددیملارکن، او آنداشاگیردلری ده گؤزدهن سوزدوردو. هله آیاق اوسته دورموشدولار شاگیردلر.. بیردن نئچه لحظه یئرینده دوردو. سانکی ایلدیریم ووُردو اونو.. بئینی قیزیشدی...
کیلاسین سول طرفینده آخیر صندلده هئیکللی بیر اوغلان آیاغا دورمامیش، اؤیله ساکیت اوتورموشدو..
اونا زیللهندی. قیافهسی سرت و زارافاتسیز ایدی.
ـ "اوْتورون اوشاقلار!.." دئییب، ماساسی آرخاسینا کئچدی.. نئچه لحظه بویوندا مین بیر فیکیر بئینینه ووردو.. "نه اوچون او اوغلان آیاغا دورمادی؟!. هئیکلی اوچون اوموش؟.. بلکهده کیلاسین قولدورودور... بلکهده تزه گلدیییم اوچون منی سیناماق ایستهییرلر.."
اوشاقلار پیچیلداشیردیلار.. نئچه لحظه اونا ساری باخدی. قیافهسی هلهده زارافاتسیز ایدی..
ـ "یاخشیدیر اونلارا بیر آز بؤیوکلره حؤرمت ائتمک حاققیندا دانیشام.. اوندا او اوغلان ایشین آنلار.. یاخشی دئییل ایلک گونده و کیلاسین ایلک ساعاتیندا اونا أل قووزایام.. اوندا منیم یانیمدا آچیلیشمازلار.."
و او ساعاتی اؤزوده بیلمهدی نه جور سوردو.
پنجرهیه منعکس اولموش اوتاغین لامپاسی تار گؤرونوردو ایندی.. پنجرهنین شوشهسی سیسلنمیشدی. هاوا هله چیلهییردی... ائشیک داها آیدین گؤرونموردو..
گئری دؤندو.. ماسانین اوستوندهکی ایستیکانا گؤزو ساتاشارکن اورهیینین یانماسین دویدو. سورعتله ماسایا ساری آددیملادی. ألی ایستیکانین گؤودهسینه توخوناندا اونو نئچه مدت اؤنجه قادینی گتیردییینی خاطیرلادی. نئچه لحظه ساکیت دوردو. بیر زاد آردیجا ایدی سانکی.. پنجرهیه بیر آنلیق ایشیق قوندو.. گؤی گورولتوسو قالخارکن دیکسینیب اؤزونه گلدی. ألینی قولاقلارینا باسدی... "آغا ایجازه.." بیر سس قولاقلاریندا پارتلادی...
ـ "یوخ!.. یوخ!.. من تلهسدیم.. باغیشلا منی.." ـ اوُجادان باغیردی.
اوتاغین آغیر سوکوتو قوْلاقلارینا دولاندا پنجرهیه ساری یئریدی… نفسی آغیر گلیردی سینهسیندن… پنجرهنین سیسلی شوشهسین ألی ایله سیلدیکجه اوتاغین وسایطلری بیر تابلو کیمی جانلانیردیلار..
"یئنه آیاغا دوُرمایاجاق می؟! بو دفعه قالخمازسا دؤردونجو دفعهدیر!.. کیلاسین سون ساعاتیدیر.. آللاه ائلهسین قالخسین.."
بو فیکیرلرله کیلاسا داخیل اولدو. ایچری گیرهرکن، کیلاسین سون ردیفینه ـ او اوغلانین صندلینه ـ زیللهندی. اطرافینداکیلار آیاغا دوُرموشدولار.. آمما او یئنه سرت قیافهسیله اؤیله اوتورموشدو.
اوغلانین اوزونه گؤز تیکدی. لاکین اونو اعتناسیز گؤردو.. بئله نظرینه گلدی کی بونا گولور.. گؤزلری قان چاناغینا چؤندو. بیر پینار بئینینده قاینادی..
هله شاگیرلر آیاق اوسته دورموشدولار. اونلار دا معلیملرینین نئچه آندا قیافهسی دهییشمهسینی سئزمیشدیلر.
سورعتله اوغلانا ساری آددیملادی. اوغلانین اوزونه دهین سیللهنین سسی، فیکیرلری آیری یئرده اولان شاگیردلری ده او طرفه یؤنهتدی..
ـ "سنین دوشونجهن یوخدور مو هئچ؟.. سنه دئمهییبلر تکجه معلیم یوخ، بلکه اؤزوندن بؤیوک هر بیر کیمسه بیر یئره داخیل اولاندا اونون آیاغینا دوراسان.. آدام گرهک چولاق اولا کی معلیمینین آیاغینا قالخمایا.. یوخسا هئیکللی بدهنن گووهنیرسن؟.." ـ معلیم اوجادان باغیردی..
ایندییهجن هئچ زامان بیر اؤیرهنجیله بؤیله داورانمامیشدی. قان چاناغینا دؤنموش گؤزلرینی اونون اوزوندن چکمیردی... ایلان تک اؤز اووون اوْوسونلاماق ایستهییردی..
ـ "آغا ایجازه!.. بیزیم ایکی قیچیمیزدا چولاقدیر آخی!.."
احتراملا دولو بیر سسله، اوغلان یاواش دئدی...
ایلدیریم شیدتله شاخدی... گؤی گورولدادی. یاغیش شیدیرغی یاغیردی، سانکی آنار"ین گؤز یاشی ایله ایسلانمیش بیر تصویری یوْماق ایستهییردی...
سون - یاز 78
=====================================
و سنین حئکایهلریم... کیتابندان
من بو حیکایهنی اؤنجه ده اوخوموشدوم، یئنه ده اوخودوم...حتی بیر داها دا اوخودوم. آنجاق هر دفعهسینده ده سونونا یئتیشنده توکلریم بیز- بیز دوردو، اورهییمین ایچی اویولدو.
الینیزه- قلمینیزه ساغلیق. چوخ ائتگیلهییجی قلمینیز وار. یاشایین سیزی!
وب قشنگی داری
خوشحال میشم به وب من هم سر بزنی
میتونی برای وبلاگت آدرس جدید ثبت کنی
http://s2a.ir


text:
دونالد ترامپ آدمینیستراسییاسی پرزیدنت سئچکیلرینه روسییانین مداخیلهسی مسئلهسینین آراشدیریلماسی ایله باغلی خصوصی قروپ یارادیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «وول ایستریت ژورنال» معلومات یاییب.
ترامپین مشاویرلرینین روسییا ایله علاقهلرینین ده آشکارا چیخاریلماسی اوچون وکیل، آنالیتیک و ایجتیمایتله علاقهلر اوزره اسکپرتلردن عبارت تحقیقات قروپو فعالیته باشلایاجاق. بئله کی، بوندان سونرا آغ ائو رسمیلرینین روسییا ایله باغلی مسئلهلردن معین قدر آزاد اولاجاقلاری بیلدیریلیب.
خاطیرلاداق کی، روسییانین آمریکادا ۸ نویابردا باش توتان پرزیدنت سئچکیلرینه مداخیله ائتمهسی ادعاسی اوزون مدت مطبوعاتین گوندهمینی زبط ائتمیشدی.
بوندان علاوه، ترامپین کورکنی کارد کوشنر ده روسییا سفیری سرگی کیسلیاکلا گؤروشدویونه گؤره اف بی آی طرفیندن سورغو-سوال ائدیلمیشدی.


text:
قرغزستانده یاشلر بیره می ایتیب نشانلنماقده
قرغزستان جمهوریتی حکومتی نینگ 14 نچی جنوری 2002 نچی ییل ده گی قراری بیلن 10 نچی نوامبر کونی یاشلر بیره می اوله راق اعلان قیلیندی.
10 نچی نوامبر قرغزستانده یاشلر بیره می اوله راق نشانلنماقده. یاشلیک توسعه بیریش کمپوسی نینگ فعالیتلری نتیجه سیده قرغزستان جمهوریتی نینگ دموکراتیک لشوو و توسعه قیلیب باریشیده یاشلرنینگ حصه قوشیب باریشی توشینیلگن لیگی باعث اولکه ده یاش لشتیریش سیاستی یولگه قوییلدی. بناً قرغزستان جمهوریتی حکومتی نینگ 14 نچی جنوری 2002 نچی ییل ده گی قراری بیلن 10 نچی نوامبر کونی یاشلر بیره می اوله راق اعلان قیلیندی.


text:
"قالاتاسارای"ین کئچمیش فوتبولچوسو تورکیهیه قاییتدی
تورکیه میللیسینین و "قالاتاسارای"ین کئچمیش فوتبولچوسو حمید آلتین توپ کریئرینی یئنیدن تورکیهده داوام ائتدیرهجک.
تورکیه میللیسینین و "قالاتاسارای"ین کئچمیش فوتبولچوسو حمید آلتین توپ کریئرینی یئنیدن تورکیهده داوام ائتدیرهجک. او، سوپر لیگ تمثیلچیسی "یئنی مالاتیاسپور"لا راضیلیغا گلیب.
هلهلیک موقاویله شرطلری بارهسینده آچیقلاما وئریلمهسه ده، اونون مؤوسومون سونونا کیمی آنلاشما ایمضالایاجاغی گؤزلنیلیر.
سون کلوبو ایکینجی بوندسلیگا تمثیلچیسی "Darmştdat " اولان 35 یاشلی یاریم مودافیچی کاریئری عرضینده "شالکه" "بایرن مونیخ" و "رئال مادرید" کیمی کلوبلاردا چیخیش ائدیب.


text:
اویان نیوز:
ابراهیم رشیدی (ساوالان)
تاج الدین علیشاه امرییله گؤیلره اوجالدیلمیش ارک قالاسی، مین ایله یاخیندیر بو سئحیرلی شهرین سیمگهسینه چئوریلیب و اونون سئحیرلی یؤنلرینی هر تاماشاچینین اوزونه چکیر. هله چوخ قدیملر، ونیزیالی باربارو، ونیزیالی کونتارینی، فیرانسالی شاردئن و باشقا مسلمان اؤلکهلردن بو شهره قوناق گلن اینسانلار بو قالانین عظمتی اؤنونده باش اَییبلر، آما بو شهرین و بو بینانین سیرر و سئحیرلرینی اؤیرنمک اوچون آزجا اولموش اولسا دا تاریخه باش وورمالیییق.
یئددی یوز ایل اؤنجه ائلخانلی قازانخان حاکیمییته کئچندن سونرا، تبریزین اطرافیندا یئنی حصار چکمک حاققیندا امر وئریلیر. بو حصارین ائنی اون گز و اوزونلوغو اَللی دؤردمین آددیم نظرده توتولموشدور (تاریخ وصّاف، ص ۳۸۶). ونیزیالی کونتارینی تبریزده اولارکن شهرین پالچیقدان- مؤهرهدن هؤرولموش دیواری اولدوغونو بیلدیریر(کونتارینی، ص۱۳۵). تبریزین شمال شرقینده حصارین ایچینده، رشیدالدین فضلالله شهرجیک سالدیرمیشدی. بو شهرجیک ربع رشیدی و شهرستان رشیدی آدلانان ایکی حیصهدن عبارت ایدی. سوبای و عاییلهسیز شخصلر ربعده و عاییلهلر ایسه شهرستاندا یاشاییردیلار. ربع رشیدیده اوتوز مین ائو، ایگیرمیدؤرد کاروانسارا، مین بئشیوز توکان، و بیرنئچه باشقا بینالار وار ایدی. بوندان علاوه شهرجییین هر ایکی بؤلمهسینده اوچ مرتبهلی کاروانسارالار، مچید، بازار، حامام، ضرابخانا، یئددیمین طلبهسی، دؤود یوزاَللی معلمی اولان عالی مکتب تیپلی اؤیرتیم مرکزی وارایدی(ربع رشیدی و اونون تاریخی اهمیتی، ص ۵۵-۶۳). قازان خان دا شهرین غربینده، آجی چای ساحیلینده شام آدلانان یئرده شهر سالدیریب آدینی قازانیه قویدو (جامع التواریخ، ص ۴۱۴). تبریزین اورتاسیندا خواجه شمسالدین محمد جوینی صاحب آباد آدلی بؤیوک بیر مئیدان سالدیرمیشدی (روضات الجنان، ص۵۶۸). شهرین اهالیسی و اطراف ماحاللاردان گلن کندلیلر همین مئیداندا چادیر قوراراق اؤز ماللارینی ساتیردیلار. سونرادان اورادا توکانلار تیکیلیردی. عینی واخت اوتوز مین تاماشاچی توتان بو مئیداندا آغ قویونلو حؤکمداری اوزون حسنین قارشیسیندا هر جمعه گونو جاناوار اویونو نمایش ائتدیریلیردی؛ بلکه هله ده یادگار قالان قورد مئیدانی ائله همن نوماییشلرین ایزلریدیر. شاه اسماعیل بو مئیداندا قوپوق اویونو تشکیل ائدیردی. بو اویوندا یئره باسدیریلمیش هؤندور بیر آغاجین اوستونه قیزیلدان دوزلدیلمیش آلما قویاردیلار. او قیزیل آلمانی، آت چاپا- چاپا اوخ ایله ووروب سالان شخص، یاریشین غالیبی ساییلاراق اؤدول آلاردی. جاناوار اویونلاریندان سونرا، خوروز، اؤکوز و دیگر حئیوانلاری دؤیوشدورردیلر. ونیزیالی سیاح باربارو(ص.۶۴) و ونیزیالی تاجیرآنونیم (ص. ۴۲۲) هابئله فیرانسالی عالیم شاردئن(ص. ۴۰۷) بو تؤرنلری یاخیندان گؤروب و اونلار حاقدا بیلگیلر وئرمیشلر. همین مئیداندا گولش یاریشلاری و ایدمانین دیگر نؤوعلری ده گؤستریلیردی. ونیزیالی کلاویخونون یازدیقلارینا گؤره جلایری حؤکمداری سلطان اویس همین مئیداندا ایگیرمی مین اوتاقدان عبارت اولان دؤولتخانا آدلی بیر بینا تیکدیرمیشدی (کلاویخو، ص. ۱۶۲)، هشت بهشت سارایی، اوزون حسن مچیدی بومئیدانین کناریندا یئرلشیردی. شاردن-ه گؤره شرق اؤلکهلرینده اَن گؤزل و گئنیش مئیدان کیمی شهرت تاپمیش و اساسی اوزون حسن طرفیندن قویولموش قیصریه، اوستو اؤرتولو و سککیز کونجولو ایدی. اونون اوستو گونبذ و تاغلا اؤرتولموشدو. بو بازاردا قیمتلی ماللار و جواهرات ساتیلیردی(شاردئن، ص. ۴۰۴) میناوچیوزایگیرمیبیرینجی میلادی ایلده، ایتالیانین پئردئنون شهریندن تبریزه گلمیش اودریک، بو شهرین ثروت و تجارتی حاقدا بئله یازیر: تبریز شاهانه شهردیر. تجارت باخیمیندان دونیادا تبریزدن یاخشی شهر یوخدور. چونکو یئر اوزونده ائله مال تاپیلماز کی، تبریز آنبارلاریندا همین مال اولماسین. شهرین یئرلشدییی قونوم دا چوخ یاخشیدیر. اونا گؤره کی، دونیانین هر یئریندن آداملار تجارت اوچون اورایا گلیرلر. تبریزده یاشایان خیریستیانلار منه دئدیلر کی، شاهین بو شهردن الده ائتدییی گلیر، فیرانسا کرالینین فیرانسادان الده ائتدییی گلیردن چوخدور(حسن جوادی، ص ۱۳۴). تبریزده بؤیوک و گئنیش باغلار دا وار ایدی. اوزون حسن طرفیندن اساسی قویولموش باغ نصریه و سلطان یعقوبون تیکدیردییی باغشمال بو گونون بؤیوک پارکلاری ایله یاریشا بیلردی. باغشمالدا چوخلو آردیج، چینارآغاجی، چئشیدلی گوللر اکیلمیشدی. اون آلتینجی عصیرده قاضی احمد قمی، بو باغی جنته اوخشادیب؛ فضلی اصفهانی اورانین قیزیل گوللرینی جنت چیراغینا بنزتمیشدی. اون یئددینجی عصیرده کاتب چلبی، تبریزی باغچالار ایچریسینده شهر آدلاندیرمیشدی. باغشمال نوبار محلهسینده یئرلشمیشدی. اوزون حسن اوغلو مقصود بَی بو محلهده چوخلو بینا او جملهدن مقصودیه مچیدینی تیکدیرمیشدی. مقصودیه مئیدانی و مقصودیه محلهسی اونون آدیایله باغلیدیر. شاردئنین یازدیغینا گؤره تبریزده اوچ یوز کاروانسارا وار ایدی. بونلارین اَن کیچیگینده عینی واختدا اوچ یوز نفر گئجهلهیه بیلردی. کاروانسارالار اساسن ایکی مرتبهلی ایدی. اولیا چلبی تبریزده مین یئتمیش اعیان سارای اولدوغونو بیلدیرمیش و اونلاردان امرهقیز محلهسینده اللهوئردیخان سارایی، ری محلهسینده روستم خان سارایی، اوزون حسن مچیدی یانیندا پیر بوداق سارایینین آدلارینی قئید ائتمیشدیر(اولیا چلبی سیاحتنامهسی، ص.۲۴۸). بو حصارلار، مئیدانلار، مچیدلر و کاروانسارالار، باغلار و اعیان ائولرین اورتاسیندا هامیسیندان قدیم اولان و همهشه بیر اوزوک قاشی کیمی پارلایان ارک قالاسی ایدی. شهرین زنگین بازارلاری همهشه چاپولچولاری تحریک ائدیب تبریزه یورومهیه هوسلندیرن زامان ارک قالاسی موباریزلر و شهر قوروقچولارینی باغرینا باسیردی و بو سئحیرلی شهری بیر داها قورویوردو، آما بو قالا ایندی اؤزو قوروقچو مؤحتاجیدیر. مشروطه گونلرینده موجاهیدلر بیر توپ آراباسینی قالخیزیب ارکین باشینا قویموشدولار. او توپ آراباسی هر زامان آتش آچاردی. یاغیلار حیس ائدیردی گؤیدن ایلدیریم چاخیر. بو دا تبریزین باشقا بیر سئحیری و سیرری. یاغیلار گئدیب اؤز ائللرینده سؤیلهییردی تبریزده گونشلی گونلرده ده ایلدیریم شاخار.
بو شهرین ایندی نهلری وار؟
بو گون اینسانلار چوخلو شهرلره گئدیرلر؛ چوخلو گزمهلی یئرلری گؤروب سونرا تبریزه گلیرلر؛ بلکه ده سفرلرینی تبریزدن باشلاییب هر یئری گؤرندن سونرا بو دوغما دیارا قاییدیرلار. آما نهیه قاییتدیقلارینی اؤزلری ده بیلمیرلر. نم هانسی شاعیر دئییب دونیانی گزدیکده تبریز. تبریزین باشقا شهرلرله قیاسدا نهلری وار؟ هانسی مئیدانلاری؟ هانسی مدنییت سارایلاری؟ و هانسی موزئیلری؟ توز اولوب گؤیلره گئدن هشت بهشت سارایی؟ اوتانجیندان پاساژلار آرخاسیندا گیزلنن گؤی مچیدی؟ ییخیلمیش حسنشاه مچیدی؟ ایپک یولونون تام اورتاسیندا یئرلشن یولآیریجی؟ سوموکلو باغی؟ مفلوک اینسانلار طرفیندن گؤی تانریسینا اعتراض یوموروغو کیمی قالخان ارک قالاسی؟ بوگونکو تبریزین تای-توش شهرلرله قیاسدا هئچ نهیی یوخدور. هئچ نهیی.
کولتور آداملاری نه ائتمهلیدیرلر؟
یوسیف وزیر چمنزمینلی اَن سئودیگیم یازارلاردان بیریسیدیر. اونون «قان ایچینده» رومانی اون سککیزینجی عصیر قاراباغ خانلیغیندا باش وئرن حادیثهلری، هم جمعی هم فردی شکیلده ماراقلی تصویر ائتمیشدیر. تاریخی حادیثهلرین، اینسانلارین فردی حیاتلارینا تاثیرینی اؤیرنمک منه داها یارارلی اولور. آما من یوسیف وزیری میندوققوزیوزاوتوزدؤردونجو ایلده، استالین دیکتاتورلوغونون ان آغیر و قورخونج گونلرینده، ادبیاتیمیزین ایلک تاریخی-فلسفی- اوسطورهوی رومانینی یازدیغینا گؤره داها سئویرم. «قیزلار بولاغی» آدلی روماندا قهرمان قیزلار بولاغی اطرافینا فیرلانیر. قوچ طایفاسی ایله بیرگه یاشاییر، یئل اولوسو و ایسکیتلر آراسیندا یاشاماق تکجه ناغیل قهرمانینی یوخ بلکه اوخوجونو دا اوچ مین ایل اؤنجهیه، ساکا حؤکمداری تارقیتای گونلرینه، او اسرارلی تاریخه قایتاریر. دوغما خالقینین طالعی و تاریخی، یوسیف وزیری عؤمرو بویو دوشوندورموش، او بو خالقین منشأیینی، اوزاق زامانلارین قارانلیغیندا ایتن کؤکلرینی آراییب آختارییب ساکا و ایشغوز اولایلاری و شخص آدلارینی قیزلار بولاغیندا اؤزونه مخصوص بیر شکیلده عکس ائتدیرمیشدیر. کسینلیکله ارکین ییخیلماسی تبریزین ییخیلماسیدیر. بوتون سیررلری، مچیدلری و حصارلارییلا بیرلیکده. بیز، بوایشه ایذن وئرمهمهلیییک، آما نئجه کی تبریزین میندن آرتیق تاریخی ائوی، اوچیوزه یاخین تاریخی مچیدی، ربع رشیدیسی، اوچیوز ایلدن آرتیق بوتون میللی تؤرنلریمیزه ائو صاحیبلییی ائدن صاحبآباد بوگونوموزه گلیب چاتمادی؛ بلکه بو اؤزوموزدن اولان اؤزگهلر، ارک قالاسینا دا یاشاماق ایمکانی وئرمهدی. او زامان اونو نئجه یاشاتماق اولار؟ اورهان پاموک بوتون تاریخی سندلری آراشدیریب قدیم استانبولون نئجه اولدوغونو اؤیرهنیر، سونرا اونو رومانلاریندا یاشادیر. اورهان پاموکون اورتا عصیرلر استانبولوندان باشقا یازی قونوسو یوخدور دئسک بلکه ده یانیلمامیشیق. قدیم استانبول بو گونکو یئددی تپه اوستونده قورولموش شهر کیمی گؤزل دئییلدی؛ آما پاموکون یازیلاریندا ائله گؤزل و ائله دقیق تصویر اولورکی، ایتیب باتمیش اثرلر ده اوخوجونون ذهنینده تزهدن جانلانیر. ساکا شاهزادهسی بوقاتای یوسف وزیرین رومانییله بیزه یئتیشدی؛ آما شرقین شرف شهری اولان تبریز شهری و اونون تایسیز تاریخی اثرلری اینجه صنعتده نه قدر اؤزونو گؤستریب؟ صاحبآباد مئیدانلاریندا قورولان قورد نماییشلری هئچ ده ایتالیان گلادیاتورلاریندان دیرسیز دئییل. بو اویونلار بو گونهدک، نئچه فیلمنامهنین قونوسو اولموش؟ کاتب جامینین یازدیقلارینا گؤره اوندؤردونجو عصیرده تبریزده لیلی مجنون حامامی وار ایمیش. بو حامامین اطرافیندا یارانمیش سئوگی داستانلاری و اونو ایچینده کئچیریلن بی-گلین اویونلاری بیر چوخ یئرلرده اینسانلار آراسیندا دیلدن دیله دولاشیرمیش. بو داستانلاری نماییش کیمی ایکران ائتمک کولتور آداملارینین همتینه باغلیدیر. ارک قالاسی بو گونه کیمی شئعیرلر، نماییشلر و رومانلار قونوسو اولسایدی بلکه هئچ بو گون اونو ییخماق ممکون اولمازدی. شاه اسماعیلین توپوق اویونوندا اشتراک ائدن گنجلرین فردی یاشاملاری او تاریخی اولایا قاریشیب اوخوجویا وئریلسهیدی بو گون اوندان بوقدر خبرسیز دئییلدیک. اوزون حسنین جاناوار نماییشلری و ارکین باشیندان چاخان ایلدیریم میثالی توپلار یازارلار و ادیبلری گؤزلهییر. البته ارکین بو گونکو دورومو دا اینجه صعنتین قونوسو اولمالیدیر. ربع رشیدیده یاتان معتادلار و گؤی مچیدین اطرافیندا اوتورموش قیز جهیزی وئرمکدن عاجیز تقاعدلوکده اولان قوجالارین فردی دویغولاری آذربایجانین بوگونکو تاریخی آشاماسینا باغلاناراق آنلام تاپاجاق.


text:
تورک بیلیم انسانلاریندان اویونلا معالجه
تورک بیلیم اینسانلاری طرفیندان سیناق تستلری ائدیلن سیستم بو ایلین اورتالاریندا عمومی ایستیفادهیه وئریلهجک
آز گؤرهن گؤزلر بیلگیسایار اویونو ایله یاخشیلاشاجاق.
اورتا دوغو تکنیک اونیورسیتهسیندن (اودتو) آراشدیرماچیلار، آز گؤرهنلرین گؤرمه گوجونون آرتماسی آماجی ایله اینترنت اوزریندن سادهجه گؤز حرکتلری ایله اوینانان بیلگیسایار اویونلاری گلیشدیردی.
اویونلارلا اینسانین ایستملی اولاراق بللی بیر نقطهیه، بللی بیر مدت باخماسی و اوداقلانماسی ساغلانیر، گرچکدن باخیب باخمادیغی کسین اولاراق باشا دوشولور. کلاسیک معالجه پروسهلرینه گؤره ایلهنجهلی بیر سیستم اولدوغو اوچون داها اوزون مدتلی تمرینلر ائدیلهبیلیر.
بو سایهده، بیر اوشاغین گؤز تنبللیگی پروبلئمی سرعتله آرادان قالدیریلدی.
ائکران باشینداکیلار، بیلگیسایار ائکرانی قارشیسیندا ثابتلهمه، سیچراما، تعقیب ائتمه، گؤرسل آیریم ، مرکزی و چئورهسل گؤرمه کیمی کاتگوریلرده فرقلی اویونلار ایله گؤز مشقلرینی آسانلیقلا ائدهبیلیر.
تورک بیلیم اینسانلاری طرفیندان سیناق تستلری ائدیلن سیستم بو ایلین اورتالاریندا عمومی ایستیفادهیه وئریلهجک.


text:
آذربایجانلیلارین باشلیجا ایستکلری ندیر؟!
دوکتور جئری
جومهور باشقانلیغی دؤرهسینین بیتمهسی یاخینلاشینجا جومهور باشقانی آذربایجانلیلارین باشلیجا ایستکلری ایله تانیشیب گلن دؤورده قوللانماق اوچون اؤزل یاردیمچیسینی تبریزه گؤندریر.
یاردیمچی تبریزه چاتدیقدا، "شهرین آتار داماری آیدینلاردیر"دئیه دوشونهرک دوز-دوغرو بیلمیوردونا گئدیب اؤیرنجیلردن آذربایجانلیلارین باشلیجا ایستکلریندن سوروشور. اؤیرنجیلر اوْی بیرلیگی ایله دئییرلر:
- آذربایجانلیلارین باشلیجا ایستکلری آنادیللری تورکجهنین اوخوللاردا اوخوتدورماسیدیر.
یاردیمچی گؤرهوینی باشاری ایله سونا چاتدیریغینی ساناراق بیلم یوردوندان چیخیر. بازاردان سور-سووقاتدان آلدیقدان سونرا تهرانا قایتیتماغی شونورکن شهرین اورتاسیندا بوشو-بوشونا گزیشن بیر سورو گنجه توش گلیر. اؤز-اؤزونه دئییر:
- بورایاجان گلمیشم، یاخیشسی بودور، بونلارداندا باشلیجا ایستکلریندن سوروشام.
گنجلر بیر نئچهسی دئییرلر:
- بیزیم باشلیجا ایستهییمیز ائولنمکدیر! دؤولتدن ایستهییریک ائولنمه ایشینی قولایلاشدیرسین هامی ائولنه بیلیسین!
یاردیمچی فیکره دالیر:
- دوز دئییرلر، ان باشلیجا ایستک ائولنمک دیر قوشقوسوز!.. بیر میللت تؤرهمهسه آنادیلی ده ائر- گئج آرادان گئدهجک...
یاردیمچی اؤزونه گلیر. بیری دؤشونه تاپداییردی:
- یوخ..آغا! بیزه ائولنمکدن قاباق ایش گرهکدیر... ایش- گوج اولماسا بیز ائویمیزی نه ایله گئچیندیرهجهییک؟!
یاردیمچی الینی گؤزونون اوستونه باساراق:
- گؤزوم اوسته... دؤولتده چاتدیرام سیزین باشلیجا ایستهیینیز ایشدیر.. سیزه ایش وئرسین!- دئییب گوجلوکله اؤزونو گنجلرین الیندن قورتاریر.
یاردیمچی اوچ- دؤرد ساعات شهرده دولاشیب جاماعاتدان سورغو- سوال ائدندن سونرا یورولور؛ بیر یئرده اوتورب دینجلمک اورگیندن گئچیرکن گؤزو چمنلرین اوستونه آغنامیش بیر نئچه کیشییه ایلیشیر. یاخیشلاشیر؛ سالام وئریب یانلاریندا اگلشیر، ایش- گوجلریندن سوروشور. کیشیلر یوکبوشالداندیرلار. یاردیمچی باشلیجا ایستکلریندن سوروشور.
ان یاشلیسی:
- قویسونلار بیز بورادا بیر نفس آلاق!- دئیر- دئمز بارماغی ایله الینده چوماق طرفلرینه گلن چمن مامورونو گؤسترهرک یولداشلارینا سسلهنیر:
- دورون قاچین...گلدی!!
ایشیچیلر قاچا-قاچدا، اؤزل یاردیمچی جیبیندن موبایلینی چیخاردیب جومهور باشقانینا بیر مئساژ گؤندریر:
- آذربایجانلیلارین باشلیجا ایستکلری بودور: ایستهییرلر نفس آلسینلار!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
اوروجلوق گولمهجهلری
دوکتور جئری
1)
اوروجلوق آیینین ایلک گونونده ترسآوا کندینین اذانچیسی خستهلهنیر؛ بو اوزدن کندین آغساققاللاریندان بیر نئچهسی قلئیچی مورتوضون ائوینه گئدیب احوالاتی آنلاتدیقدان سونرا دئییرلر:
- ائشیتمیشیک سنین سسین یاخشیدیر، ایمکانیندا اولسا اذانچیمیز ساغالانادک گلیب مچیده اذان دئیهسن!
هر ایشه قولپ قویان قلئیچی مورتوض الینی گؤزونون اوستونه قویوب کندین اذانچیسی اولور.
آخشام باشی، کندلیلر ایفطار زامانینی گؤزلهییرکن قلئیچی مورتوض مینارهیه چیخیر:
- آللاهووو اکبر..
اذانی ائشیدن ترسآوالیلار " بیسمیللاه" دئییب اوروجلارینی آچیرلار. بیر آزدان یئنه قلئیچی مورتوضون سسی گلیر:
- آللاهووو اکبر.. بیر، ایکی، اوچ.. بیر ، ایکی، اوچ.. آزماییش ائدیرم...آللاهووووو اکبر....
2)
کئفلی ایسکندرین وار-یوخ بیرجه اینگی بتر خستهلهنینجه اللرینی گؤیه قالدیریب چوخلو یالوار-یاخاردان سونرا دئییر:
- آللاهیم، اینگیمی ساغالدیرسان سؤز وئریرم اوچ گون اوروج توتام.
ائرتهسی گون اینک ساغالیر، کئفلی ایسکندر ده اوچ گون اوروج توتور. بو اولایدان دؤرد-بئش گون سونرا اینک دوشوب اؤلور. کئفلی ایسکندر باشینی گؤیه قووزاییب اؤفکهلی- اؤفکهلی دئییر:
- آللاهیم! اوروجلوق یولدادیر، او اوچ گون اوروجو حئسابیندان چیخماسام کیشی دئییلم!!
3)
قودرت موعللیم "مبارزه با روزه خواری" ایدارهسینه زنگ آچیب دئییر:
- تئزگلین، بیز نفر گؤز قاباغیندا سیگار چکیر!
مأمور :
- سیز باشینی دوموک ائلهیین، الیمدهکی چایی ایچیب گلیم ددهسینی یاندیریم!
4)
اوروج بایرامینا بیر ایکی-گون قالمیش شیخ آغا دانیشیردی:
- نه یازیق اوروجلوق آیی بیتمکدهدیر، کئشکه ایلده ایکی آی اورجلوق آیی اولاردی!
قاپی آغزیندا اوتورموش کئفلی ایسکندر اؤزونو ساخلا بیلمهدی:
- بئله ایسه نییه اورجلوق بیتر-بیتمز بایرام توتورسوز؟! اینسان سئودیگیندن آیریلاندا یاس توتار نه بایرام؟!!
5)
خیرتدهیهجن بورجا باتمیشدیم. شئیخ آغانین یانینا گئدیب چاره ایستهدیم. آغا ساققالینی تومارلاییب:
- اورورجلوق آیی دوعالارین قبول اولدوغو آیدیر، آللاهدان نه حاجت دیلرسن یئرینه یئتریر..- دئینجه تئز اؤزومو مچیده یئتریب یالوار-یاخارا باشلادیم:
- ائی بؤیوک آللاهیم! ایلک دفعهدیر سنین ائوینه گلیرم، اؤزون بیلیرسن من بونلار کیمی گونده بئش واخت گلیب سنه باش آغریسی وئرنلردن دئییلم، بورجلاریمی اؤده، سؤز وئریرم بیرده گلیب موزاحیم اولمایام...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
من گؤرمهمیشم!
دوکتور جئری
گیریش:
بیر سیرا اوخوجولار، اوزون سورهدیر آردی کسلیمهین کامئنتلرینده سوروشورلار: "نییه اؤلکهده گئدن اوغورلوقلارا، یولسوزلوقلارا گؤره بیر شئی یازمیرسان؟". من نهقدر،"هانسی اوغورلوق؟!.. هانسی یولسوزلوق؟!.. هامیسی یالاندیر!.. من بیر شئی گؤرمهمیشم!.."دئیه یازیرام، بئیینلرینه باتمیر کی باتمیر. بو اوزدن بو بوش دارتیشمانی قاپاتماق اوچون من بورادا بو دوستلاردان ایستهییرم بو قونودا اللرینده گئچرلی بلگه- بارات وارسا گوندرسینلر اؤز آدلاریلا وئبلاقدا یایینلایاق!
ایندی گئچک هفتهنین حئکایهسینه:
نئچه گون ایدی، خالا خانیم ایکی آیاغینی بیر باشماغا سوخوب،" بیَم من آرواد دئییلم!.. منده چوپور فیضّهنین آسدیغی بویونباغیلاردان ایستهییرم" دئیه کئفلی ایسکندرین گئجه-گوندوزونو قارا ائلهمیشدی. سونوندا علاجی کسلیمیش ایسکندر آروادینی یانینا سالیب بازارا یوللاندی. اونلار قیزیلچی دوکانینا گیرینجه، قورخونج بیر صحنهیه تانیق اولدولار. بیر اوغرو قیزیلچینی اؤلدوروب دوکانی سویماقدا ایدی. اوغرو قیزیللاری توربایا دولدوروب دالینا آتاندا، اوزونو دوکانین بوجاغینا قیسیلمیش بیر مشترییه توتوب دئدی:
- من اوغورلوق ائلهینده سن گؤردون؟!
یازیق موشتری باشی ایله "هه" دئیینجه اوغرو تاپانچاسینی چکیب بئینینه بیر قورشون سیخدی. سونرا دؤنوب دوکاندان چیخماق ایستهینده قاپی آغزیندا قوروموش ایسکندرله خالا خانیما توش گلدی:
- من اوغورلوق ائلهینده سیز گؤردوز؟!!
ایسکندر ایشاره ایله آروادینی گؤستهرهرک دئدی:
- من گؤرمهدیم آمما خالا خانیم گؤردو!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آب کوثر سویو!
دوکتور جئری
کئفلی ایسکندرین عمّهسی تانری رحمتینه گئتمیشدی. باش ساغلیغی وئرمک اوچون شهرین جامیسینه گئتدیک. مچید قیم-قیم قیمیلداییر؛ جاماعات دولوب بوشالیردی. کئفلی ایسکندر قاپینین آغزیندا دایانیب گلیب گئدنلری آغیرلاییردی. بیز یئتیشنده، موللا فرضعلی سلام-صلوات ایله مینبره چیخماقدا ایدی. بو مجلیسین سونا چاتماسینی گؤستریردی. موللا قیسا بیر دانیشیقدان سونرا مرثیه اوخویوب یاس تؤرهنینه سون نؤقطهسی قویاجاقدی.
- آللاهیمم مه صللی علا.. محمممد و آلی محمممد...
موللا فرضعلی میکروفونون باشینا بیر ایکی کوببا ووروب پوفلهیندن سونرا سؤزه باشلادی:
بیسم میللاهیل رحمانیررررحیم
بو گون عزیز قارداشیمیز، ایسکندرین عمهسینین وفاتی، مؤولامیز علی(ع) آنادان اولما گونو ایله برابر اولوب. بو سببله من بورادا بیر مؤوضویا توخونماق ایستهییرم.
آغالار!.. قییام-قییامت اولاندا ساقی کوثر مؤولا علی(ع) گلیب شیعهلرینه آب کوثر سویوندان ایچیردهجکدیر. آمما آغالار! مؤولامیز علی(ع) بوتون شیعهلره آب کوثر سویو وئرهجکدیر؟!...[موللا بیر آزجیق سوسونجا، جاماعات پیچیلداشماغا باشلادی]
...آغالار!! روایتلر گلیب مؤولا یئددی بؤلوک شیعهلره آب کوثر سویو وئرمهیهجک.. بونلار کیملردیرلر؟!
1- اوروج- ناماز فریضهسینی یئرینه یئتیرمهینلر.
2- خمس- ذکات، وجوه شرعینی وئرمهینلر.
3- عاراق-شراب ایچنلر، [باشلار کئفلی ایسکندره چؤندو] قومار اوینایانلار.
4- خالقین مالینی یئینلر، جانینا، ناموسونا تعروض ائدنلر.
5- یالان دانیشانلار، غیبت ائدنلر، افترا-بوهتان وورانلار.
6- یوخسولون الیندن توتمایانلار، مظلومون فریادینا چاتمایانلار. ظولمه دوزنلر.
7- ...
قاپی آغزیندا ال-قولتوق دوران کئفلی ایسکندر موللا فرضعلینین سؤزونو کسدی:
- حاجی آغا!! نییه یاواش دئییرسن؛ دئنن: مؤولا اؤزو تؤکهجک، اؤزو ایچهجک دا!!..
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
بیر رنگی یوْخ، گؤیلرین مین رنگینی سئویرم
بیر گۆلو یوْخ، گۆللرین چلنگینی سئویرم.
من چؽخماغا تپه یوْخ، اۇجا داغ ایستهییرم،
حیاتی حیات کیمی یاشاماق ایستهییرم.
گؤیده غۆروب چاغی دا، دان یئری ده گؤزلدیر.
حیاتین سئوینجی ده، کدری ده گؤزلدیر.
حیات-بیر جؽدیر دۆزو، بیر دؤیوش مئیدانیدیر.
هر کسی اؤز جۆرأتی، اؤز قۆدرتی تانیدیر.
اینجی اۆزه چؽخارمی چالخالانماسا عۆمّان؟
بو مئیداندا حئیف کی، دایم ائنیش آختاران،
"آزجا آشیم، آغریماز باشیم"-دئینلر ده وار.
کدردهکی نشئهنی، ذؤقو آنلامایانلار
حیاتین نشئهسیندن، فرحیندن نه آنلار؟
هر کدری سعادت، هر سئوینجی غم ایزلر.
اصل کؤنول هم غمی، هم سئوینجی عزیزلر.
تلاتومسوورکلر قوْووق کیمی بوْش اوْلور.
دایم سئوینج آختاران دایم غمه تۇش اوْلور.
دۆشمنم یالتاقلانیب تپهیه داغ دئیهنه.
"بو دۆنیادا بیرتهر قوْی یاشایاق"،-دئیهنه،
آه، بیرتهر!.. لۆغته بو سؤز هاردان گلمهدیر؟
یاشاماق یاشاماقدیر! بس بو بیرتهر ندیر؟
من دۆشمنم، دۆشمنم بئله "اؤلو جانلارا"،
گۆندن قاچیب همیشه کؤلگه آختارانلارا...
اوْنلار اوْرتادا یئییب، قؽراقداسا گزدیلر،
ناموسو خرجلهمکدن اوْنلار چکینمزدیلر.
اوْنلار اوْرتا یوْل تۇتوب نه "هه"، نه ده "یوْخ"،-دئدی.
هاوایا نه "ایستیدیر"، نه ده کی، "سوْیوق"،-دئدی.
اوْنلار اؤلچوب-بیچدیلر هر بیرشئیی دریندن.
اؤزگهسینی قوْرخودوب هۆرکدولر اؤزلریندن.
اوْنلار قازدان آییقدی...
اوْنلار هاوایا باخدی...
گاه یاغیشا، گاه قارا،
گاه قؽشا، گاه باهارا،
گاه آخشاما، گاه دا کی، سحره دم تۇتدولار.
اؤزلرینی دۆشونوب اؤزگهنی اۇنوتدولار.
سسلردن سس آلدیلار، اؤز سسلری اوْلمادی.
یاشادیلار اؤلو تک، نفسلری اوْلمادی...
گئتدیلر ایش دالینجا، اۆرکلری گئتمهدی...
گزدیلر... هئی گزدیلر.
آیاق سسلرینیسه تک اؤزلری ائشیتدی، بیر کیمسه ائشیتمهدی...
آتلارینی داشلیغا سالیب سییرتمهدیلر،
آدلاری کیشی اوْلدو، عؤمورده بیرجه کره، کیشیلیک ائتمهدیلر.
اوْنلار اؤلنده بئله کیمسه خبر تۇتمادی.
بو سسسیز، کۆیسوز اؤلوم کیمسهنی آغلاتمادی.
چوخدان اؤلموش ظنّ ائدیر، آخی، هامی اوْنلاری.
دیری ایکن، ساغ ایکن،
اؤز سسی اوْلمایانین اؤلومو سسسیز کئچر.
مین-مین دفعه اؤلنین ماتمی یاسسیز کئچر.
قارداش، مین دۇیغو اؤتسون اۆرگیندن بیر آندا.
سن قؽمیشما گۆلنده، اینلهمه آغلایاندا.
آغلاسان، هؤنکور آغلا، گۆلسن، قهقهه چک، گۆل.
گۆلسن ده، آغلاسان دا تامام دوْیسون قوْی کؤنول.
یاشاماق ایستهمیرم سۆرونوب دیزین-دیزین،
ایستهییرم ان اۇجا زیروهلره من قوْنام.
خفیف ساکیتلیگینی نئیلهییرم دنیزین.
اوْنون قاسیرغاسینا، دالغاسینا وۇرغونام.
قوْی دؤیسون یاغیش منی، بوْران منی، قار منی،
حیاتین بوْرانلاری دایم یاشادار منی.
ایستهمیرم حیاتیم ساکیتجه بیر اوْتاقدا گلیب کئچسین لال کیمی...
ایستهییرم دؤیوشم قایالارین باشیندا دۆشمنله قارتال کیمی.
باغچاداکی آرخ کیمی اؤتوب حزین نغمهلر،آخماغی ایستهمیرم.
سیّاح اوْلوب حیاتا سئییرچی بیر نظرله باخماغی ایستهمیرم.
چاغلاماق ایستهییرم داغدا شلاله کیمی،
سپیلمک ایستهییرم چؤللره لاله کیمی.
دریا اوْلوب، نهر اوْلوب، چالخانماق ایستهییرم،
گؤیلرده اۇلدوز کیمی من یانماق ایستهییرم.
شؽغیماق ایستهییرم باشسیز کۆلکلر کیمی،
بسلنمک ایستهییرم بۆتون اۆرکلرده من آرزو، دیلکلر کیمی.
بیر رنگی یوْخ، گؤیلرین مین رنگینی سئویرم.
بیر گۆلو یوْخ، گۆللرین چلنگینی سئویرم.
من چؽخماغا تپه یوْخ، اۇجا داغ ایستهییرم؛
حیاتی حیات کیمی یاشاماق ایستهییرم،
یاشاماق ایستهییرم!


text:
حکیم تیلیم خان 5 ینجی قورولتایی تورکجه گزارشی/ اسدالله امیری
حکیم تیلیم خان 5 ینجی قورولتایی تورکجه گزارشی/ اسدالله امیری
اولو تانری آدی ایله
ایتیردیم پاییز چاغیندا
تاپدیم مرغئی داغیندا........
چهارشنبه گونو، 26/04/1387تاریخی، حضرت علی (ع) دوغوم گونونده، ساوانین مرغئی کندینده تورک و اسلام دونیاسینین بویوک شاعیری حکیم تیلیم خان اوچون محتشم بیر آغیرلاما توره نی گئچیریلدی. بو توره نین شعاری "هر شی تیلیم خان اوچون" ایدی. توره ن داود بی ذوقی نین قرآن-کریمدن نئچه آیه تلاوتی ایله باشلاندی. سونرا آپاریجی حاج احمد امیری حضرت علی(ع) نین دوغوم گونونو تبریک ائدره رک، قوناقلارا خوش گلدین دئدی. سونرا مقاله و شعر اوخویانلار آشاغیدا قید اولونان ترتیب له تریبون آرخاسینا چاغیریلدیلار:
- اسدالله امیری، مقاله،( من سنی هاردا آختاریم)
- حیدر خادملو، شعر (حکیمین و اوز شعرین)
- اصغر کریمی، مقاله (هویت)
- حاج علی سیفی، شعر
- دوکتور حسین محمدخانی"گونئیلی"، دوکتور هیئتین پیغامی واوز مقاله سین(تیلیم خان شعرینده اویودلر)
- حاج احمد امیری، مقاله (سیری در اندیشه های دینی حکیم تیلیم خان)
- براتعلی فتح اللهی، شعر(بازگشت به خویشتن- گتیر کلشلریمی....)
- استاد اسدالله مردانی، دانیشیق(ارتباط ماذون قشقایی و تیلیم خان و...)
- حاج حسین هوشیار(حاج اکبر خان رزاقی دن بیر شعر)
- آقای پناهی، دانیشیق (تیلیم خان و عاشیقلارین رابیطه سی)
- حاج بیرامعلی معصومی، شعر(حکیم تیلیم خان شعرین)
- آغشین آق کمرلی، دانیشیق، حکیم تیلیم خانین شعری و دیلی حاقدا
- اوستاد هاشم طرلان، شعر
- اوستاد غلامرضا بهاری، شعر(بهارلی رضا و تیلیم خان و ...)
- بختیار فرخ، شعر(تیلیم، دیلیم، ائلیم)
- حاج اسماعیل مرادی، تیلیم خانین تاریخنامه شعرینی اوخودو(حاج اسماعیل اوزو نابینا اولدوغونا رغمن تیلیمین چوخ شعرلرین ازبردی)
- آقای امیر حسینی، مقاله، عشق دونیاسی
اذان زامانینا یاخینلاشارکن، ساعات 13 ده تئزدن مراسیمی باشا چاتیب و جمعیت مزارلیغا ساری یولا دوشوب و حکیمین مزارینا اوستاد آشیق علی رمضانی(گونش) الی ایله گول سوندولار.
سونرا مچیدده ناماز قیلیب و ناهار یئیه ندن سونرا کندین یاخینلیغینداکی بیرباغدا موسیقی و آشیقلار شوله نی باشلاندی.
باغداکی مراسیم آقای پالیزبان شعری ایله باشلانیب و برقین قطع اولماسینا رغمن آشیقلار ایفا ائتدیلر. شولهنه قاتیلان آشیقلار:
- اوستاد آشیق مسیح الله رضایی
- اوستاد آشیق علی رمضانی(گونش)
- آشیق محمدعلی صحرایی
- آشیق نادر رنجبر
- آشیق صفدر خدمتی
- آشیق علی ولدخانی
- آشیق محمد خانکی
- آشیق رمضان باقی
- آشیق صفر کریمی
- ....
قورولتای ساعات 18 ده صلواتلا باشا چاتدی.
بو مراسم مرغئی کندینین دهیاری و اسلامی شوراسی و هابئله تیلیم خانی سئونلرین یاردیمی ایله قورولموشدو.
اسدالله امیری- 26/04/87- مرغئی کندی، ساوا
بو مراسیمدن نئچه گورونتو:
http://tilimxan.blogfa.com/post-24.aspx


text:
بو حرکت تیموری حاکیم لره قارشی بیر نئچه آیاغاقالخمالارا سبب اولدو. ایصفاهان دا خالقین آیاغاقالخماسی تیمورون باج آلانلارینین قارشیسیندا، بو شهرین کؤتله قیرقینینا ندن اولدو. بو حرکتین یولچولاری طبیعتی معنویت دن و اینسانی مادیت دن آیری توتموردورلار. بو حرکت ایراندا قاجار دوورونه قدر سورن بیر باشقا حرکتلرین فیکری-فلسفی قایناقی اولموشدور کی اورنک اولاراق «نقطویه» حرکتی گؤستریله بیلر.
بو حرکتین عرفانی و اینسانی تمللری «حلاج» ین اویره نتیلریندن آلینمیشدیر و اینسانلارلا ساده دیل ده و آنلاشیلان بیچیمده آرایا قویولموشدور. حروفیه مغوللارا قارشی ان اؤنملی، آجیقلی و قضبلی حرکتلردن بیری ساییلابیلر. بو حرکتین مرکزینده اینسان وارایدی و اونون تاپتالانان و تالانان حاقلارینی جانلاندیرماق، حروفیه حرکتینین تمل آماج لاریندان ایدی.
حروفیه حرکتی خرافاتچی و کؤتله-آلدادان شریعتچی لره قارشی بیر قالخیشمایدی. بو حرکت، مرکزی اینسان اولان بیر دوشونجه بیچیمی ایدیر و اینسانی هر شئی دن یوخاری توتوردو. بو قالخیشما «حلاج»ین اینانجی لاریندا و تعلیماتلاریندا کؤکی واریدی. بو حرکتین اؤنملی و تکجه قالینتی-سی، «فضل الله نعیمی استرآبادی»نین دیوانیدیر. اونون دیوانیندا چوخلو اینسانجیل شعارلار یازیلیبدیر. اینسان تانریدان سونرا اؤزو اصل دیر و شریعت حوکملری انسانین تکاملونا و یوکسه-لیشینه باغلیدیر. «استرآبادی»نین مخالیفلری و شریعتچیلر اونون شعرلرینی آختاراراق چالیشمیشلار بئله تبلیغ ائتسینلر کی حروفی-چی لرین اینانجی سی یالنیز بو سؤزدور «هر شئی اینساندیر و تانری یوخدور»
محمد علی موحد «شرح فصوص» کیتابیندا بئله یازیر: «حروفیه چالیشیر سؤزو و لوغتی، جومله و متن دن آییریب اونو آنالیز ائدیب و ایچینده کی سیرری اورتایا چیخارتسین».
اورنک اولاراق «آدم» سوزجویو اوچ حرفدن اولوشماقدادیر: ایلک حرف «الف»دیر و وجودون باشلانغیجیدیر، سون حرف «میم»دیر و امرین سونونو بللتمکده دیر. «دال» حرفی ایسه ایشین و امرین داوامینی و کسینتیسیزلیگینی تمثیل ائتمکده دیر.
سؤیله ین: عمادالدین نسیمی، حروفیه حرکتینین ایکینجی اؤنملی شخصیتی:
طواف كعبهنین گرچی ثوابی چؤخدور، ای مولا!
كؤنۆل الله ائویدیر گل، طواف ائتمك آنی اولی.
یئددی گؤیدن داخی اعلا، كؤنۆلدۆر بالله، ای عارف!
كؤنۆل ایچینده بولدولار روموز سِرّ ما اَوحی.
اولار كیم عاشیق حقدیر، نئدهرلر حور و غیلمانی؟
كی حور و خلد و غیلماندیر طوفئیل عاشیق شئیدا.
گل ایحق ایستهین طالیب! مقدس وادینی طی ائت،
كی زحمتسیز اله گیرمز نه كیم ایسترسن، ای دانا!
وجودون شهرینه گیر گؤر كؤنۆل طوروندا جان گلدی،
مناجات ائتدی حق ایله، تجلّی گؤردۆ چۆن موسی.
میسّر اولمادی وصلین «نسیمی»یه ایا دلبر!
خیالین مونس ائتمیشدیر، دۆن و گۆن ذكریسن شاها.
وجهینده پئیدادیر سنین انوار ذات كبریا،
اول نورا قارشی داییما شرمندهدیر شمس ضحی.
لیلی جمالیندان جدا، مجنون كیمی سرگشتهام،
فرهادوار ایستر كؤنۆل شیرین دؤداغیندان شفا.
جام مصفّادان منه ساقی ایچیردی بیر قدح،
صوفینهبیلسینمننئجه اولجامدان بولدوم صفا؟
هر كیم كی توحید اهلیدیر ،اول دید و وادید اهلیدیر،
روز ازلدن تا ابد ایستر كمال منتها.
عین الیقین حق سیررینه ادراك ائده ن انسان منم،
ای معرفتدن بیخبر، انصافا گلگیل، بیریا.
جان و جهانی سنسیزین نئیلهر نسیمی خسته دل؟
سندن مدام احسان اومار چۆن كیم گدادیر بینوا.


text:
سککیزینجی درس
"هئجا "
سؤزلر پارچا-پارچا دئییلیر، هر پارچا بیر هئجادیر و هر هئجادا بیر سسلى وار. مثلا "گل" سؤزۆنده بیر سسلى وار و بیر دفعه آغیزدان چیخیر، بونا گؤره ده بیر هئجالى سؤزدور. آمما "آنا = آ + نا" سؤزۆ ایکى پارچا حالدا آغیزدان چیخیر، اؤزۆنده ده ایکى سسلى وار، بونا گؤره ده ایکى هئجالى سؤزدۆر.
سؤزده نه قدر سسلى اولسا، بیر او قدر ده هئجا اولار. هئجالارین سایینا گؤره، سؤزلر بیر هئجالى /أل- آت/، ایکى هئجالى /آنا- اینک/، اۆچ هئجالى /قارداشلیق- دومانلى/، دؤرد هئجالى /یازیچیلیق- آذربایجان/، بئش هئجالى /آبادلاشدیرماق- آذربایجانلى/ و ... اولور.
اؤزگه دیللردن آلینمیش سؤزلردهکى هئجالارى نظره آلماساق، آنا دیلیمیزده اساسدا 5 نؤوع هئجا واردیر:
1- تام آچیق هئجا: سؤزۆن باشیندا گلن و یالنیز بیر سسلیدن عیبارت اولان هئجالار: آ+ نا، ای + کى.
2- آچیق هئجا: بیر سسسیز و بیر سسلیدن عیبارت اولان و سؤزۆن هر یئرینده گله بیلن هئجالار: با + با، بى + بى.
3- قاپالی هئجا: بیر سسلى و بیر سسسیزدن قورولان هئجا. بو هئجا سؤزۆن هر یئرینده گله بیلر: ایت، آش
4- تام قاپالی هئجا: ایکى سسسیزین آراسیندا بیر سسلیدن عیبارت اولان هئجالار کى، سؤزۆن هر یئرینده ایشلهنه بیلر: باغ، گؤز.
5- ایکینجى تام قاپالی هئجا: اوچ سسسیز و بیرینجی سسسیزدن سونرا گلن بیر سسلیدن عیبارت اولان هئجا کى، سونراکى ایکى سسلیدن بیرى موطلق"سونور"، تام جینگیلتیلی اولمالیدیر: دؤرد، قورد.
سونوندا ایکى سسسیز اولان هئجالارین بیر سیراسینین اولینده سسسیز اولمور: آلت، اؤرت.


text:
آذربایجاندا یاشایان آزسایلی خالقلارین نمایندهلرینین ماراقلی عادت-عنعنهلری و فرقلی مطبخی مؤوجوددور. بو خالقلاردان بیری ده آذربایجانین قاخ و زاقاتالا رایونلاری اراضیسینده یاشایان اینگیلویلاردیر. اونلار ایلده ایکی دفعه اؤلولری زیارتئتمه مراسیمینی قئید ائدیرلر.
ایسپوتنیک آذربایجان-این امکداشی قاخ رایونوندا اینگیلویلارین قئید ائتدیی اؤلولری زیارت ائتمه مراسیمینه قاتیلیب.
آذربایجان اراضیسینده یاشایان اینگیلویلار خریستیان دینینه سیتاییش ائدیرلر. اونلارین دینی دوشونجهسینه گؤره، اینسانلار اؤلندن سونرا او بیری دونیایا کؤچورلر و اورادا بو دونیاداکی حیاتلارینی داوام ائتدیریرلر. بو سببدن ده، اونلار قبیروسته چیخما مراسیمینده، ائوده حاضرلانان یئمکلری، شیرنیاتلاری، میوه-تروزی، موختلیف شیرهلری، آلکوقوللو ایچکیلری اؤزلری ایله آپاریب دوغمالارینین قبیرلرینین اوستونه دوزورلر.
داها چوخ دقت ائتدیکلری مقام اودور کی، قبیر اوستونه اؤلونون ان چوخ خوشلادیغی یئمیی آپارسینلار. ایستاندارت اولاراق، قبیر اوستونه هم ده پلوو، ایچلیی شوردان حاضرلانان گورزه (خمیر خؤریی – رئد.) و چاخیر آپاریلیر. اونلار دوشونورلر کی، اؤلو گلیب همین سوفرهدهکی نعمتلرین دادینا باخیر و صاحبیندن راضی گئدیر.
مراسیمین باشلانغیجیندا قبرین اوستونده شاملار یاندیریلیر. سونرا نعمتلر قبرین اوستونه دوزولور و ساقمئل تؤکمه مراسیمی اولور. ساقمل - شام آغاجینین اوزریندهکی یاپیشقان مادهدن حاضرلانیر. همین ساری رنگلی یاپیشقان ییغیلیر، قورودولور، اووولور و ایستیفاده اولونور. بو مراسیم ترجومهده "اؤلونون آدینا دوز تؤکمه" مراسیمی آدلانیر.
همین ساقمل، عادتا چؤمچهدهکی کؤزون اوزرینه تؤکولور. ساقمل تؤکولدوکدن سونرا، مطلق اؤلونون کیشی قوهومو الینده چاخیر و یا آراقلا مراسیمین آچیلیشینی اعلان ائدیر. بوندان سونرا هامی اوتوروب یئییب-ایچیر و ائوینه قاییدیر.
قاخ رایون کؤتوکلو کند ساکینی تینا بابوجاشویلی همین مراسیمله باغلی فیکیرلرینی ایسپوتنیک آذربایجان-این امکداشی ایله بؤلوشوب. "بو عادت-عنعنه بیزه بابالاریمیزدان قالیب. بیز باجاردیغیمیز قدر اؤز میللی و دینی عادت-عنعنهلریمیزی قوروماغا چالیشیریق" - او دئییب.
"بو مراسیمی والیدئینلریمیزدن بیزه، بیزدن ده اؤولادلاریمیزا اؤتورجییمیز ان دیرلی سروت حساب ائدیریک. همین گون بوتون قوهوم-اقربا بیر یئره ییغیشیر، گؤروشور و اؤلولریمیزی یاد ائدیریک. اؤلولریمیزین روحونو، اونلارین خوشلادیقلاری کیمی سوفره آچیب آدلارینا دوز تؤکهرک شاد ائتدییمیزی دوشونوروک" - دئیه تینا بابوجاشویلی بیلدیریب.
بو مراسیمده ایشتیراک ائدرکهن، هیسس ائتدیک کی، اینگیلویلار هله نئچه نسیل بو عادتلرینی قورویوب ساخلاماغا چالیشاجاقلار…


text:
۱۰:۴۲
ایران اینقیلابینین رهبری آیت اللاه خمینینین مزار کومپلکسینده ده آتیشما باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ایران دولت تلویزییاسی معلومات یاییب. خبرده بیلدیریلیر کی، آیت اللاه خمینینین توربهسینده باش وئرهن سلاحلی هجومدا یارالانانلار وار.
«آنادولو» و «تسنیم» آگئنتلیکلری ده آتیشما و یارالیلارین اولدوغونو تصدیقلهییب.
آتیشما زامانی ۵ نفر یارالانیب، ۲ نفر هلاک اولوب. هجوم ائدنلرین بیری اؤزونو پارتلادیب، دیگر ایکیسی ایسه توتولوب.
قید ائدک کی، ایران پارلامنتینده ده آتیشما گئتدیی بیلدیریلیر.
***
سون معلوماتا گؤره، خمینینین قبرینه بومبا یئرلشدیریلیب. حاضردا بومبانین ضررسیزلشدیریلمهسی اوچون تدبیرلر گؤرولور.
ایرنا خمینینین مزاری اؤنونده ۲ نفرین اؤلدویونو تصدیقلهییب.
***
«مهر» آگئنتلیگی خمینینین مزاری یاخینلیغیندا قویولان پارتلاییجی قورغونون ضررسیزلشدیریلدیی بارهده خبر یاییب.
قید ائدک کی، ایران پارلامنتینده ده آتیشما گئتدیی بیلدیریلیر.


c: application/xml

text:
مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن.
یوخدور وفاسی دۆنیانین، آلدانما آنین آلینا،
رنگیندن اولدو منفعل، هر کیم بویاندی آلینا.
نقدی دغلدیر دۆنیانین، آنینلا بازار ائیلهمه،
نئچۆن کی هر کیم قلب ایله ائیلهرسه بازار، آلینا!
چۆن جۆمله قیل و قال ایمیش، دارُ الغُرورون حاصیلی،
شول بی ثباتین دۆشمهگیل، بیهوده قیل و قالینا.
آریسی یالاندیر، ساقین، دادلیسینا آلدانما کیم،
آجیدیر آنین شکّری، آغو قاتیلمیش بالینا.
اصلی دنیدیر دۆنیانین، ذاتیندا یوخدور بیر الیف،
ترکیبینه گل باخ آنین، شول یاو نون و دالینا.
فانی جهانین سئوگیسی، دامو اولوبدور یاندیریر،
قاچ اول قاریدان، ای كؤنۆل! آلدانما زۆلف و خالینا.
مؤحنتدیر آنین دؤولتی، زحمتدیر آنین حئشمتی،
مُدْبِردیر اول کیم باغلادی قلبین آنین اقبالینا.
تزویر و بؤهتاندیر ایشی، هم قول و فعلی مختلف،
حالین سنه عرض ائیلهرم، فیکر ائیله آنین حالینا.
دیوِ رجیمین آتیدیر، امّاره نفسین مرکبی،
ترک ائیله دیوین آتینی، یاپیشما آنین یالینا.
مُحکم اویونچودور فلک، منصوبهسیندن گل ساقین،
ای بی بصیرت باخ آنین شول صورتِ احوالینا.
شول بی میثالین عشقینه وئردی نسیمی جانینی،
دۆنیا نولا یا آخرت کیم قالا مۆلک و مالینا؟]]>
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
گل ای سرکش نصیحتدن بوراخ عقلین قولاغینا،
گؤزهت کیم نئچه لذّتلر وئریر جانین دیماغینا.
گل اولما زاغ وش ابتر، یئگیل طوطی کیمی شکّر،
ائشیت بۆلبۆل نئجه اؤتر قونوبان گۆل بوداغینا!
کئچیردین عؤمرۆنۆ مهمل، گرهک آغلا، گرهکسه گۆل،
داخی الین ایرۆر دهگیل آنین فردوس باغینا.
بو فانی دۆنیادا باقی قالان دئیو، گۆمان ائتمه،
یقین بیلگیل فنا ایلی ایرور عؤمرۆن چیراغینا.
وجودون مۆلکۆنۆ اؤدا دیلهرسن یانمایا عاقیل،
آخیت آخسین پیناریندان سویون دینین بولاغینا.
قو کئچ بو دۆنیانین وارین، بو مورداردان یانئب آرین،
کی دیدار گؤرهسن یارین مینیب جنّت بوراغینا.
اولار کیم یازین و قیشین یئمزلر دانهی تشویش،
بوراخمازلار كؤنۆل قوشون بو دۆنیانین دوزاغینا.
آزیق آل بندینی برکیت، گئدهرسن بیر یولا سن کیم،
آزیقسیز یایالار دویماز بو دۆنیانین اوزاغینا.
ایی گلدی یاووز گئتدی، نه ائتدی کندینه ائدیر،
نظر قیلمادی کیمسهنین قاراسینا و آغینا.
عملدن نسنهسی یوخدور، نسیمی بو فنا اودا،
الی بوشلا یونَلدی اوش گئدهر باقی دوزاغینا.]]>
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
سوسادی کؤنلۆم نیگارین لعل روح افزاسینا،
طالب شؤوقام حبیبین صورت زیباسینا.
ای صبا! اوغراشدیغینجا شول خورامان سروه توش،
مندن اؤپ آنین آیاغئن، سجده قیل بالاسینا.
گؤزلری سئوداسی عاشیق جانینا قیلدیقلارین،
اول بیلیر کیم عاشیق اولموش نرگیس شهلاسینا.
عئینینی آچ، عئینیمه باخ، جۆمله عئینین عئینیدیر،
صد هزاران جان فدادیر عئینینین سئوداسینا.
سورما سئودالیلارین حالین طبیب عامّه، کیم،
دۆشمهین بیلمز بو حالی گؤزلرین سئوداسینا.
صورتی، حۆسنِ جمالی، جۆمله زیبادیر آنین،
حۆسنۆنه قوربان اولاییم، بلکه سر تا پاسینا.
کیم کی ظاهیر گؤرمهدی یۆزۆنده حققین صورتین.
گۆزگۆسۆ آری دگیلدیر، چاره قیلسین پاسینا.
بیبدلدیر حۆسنِ ایچینده، لطف ایچینده بی نظیر،
واحدیت ثابت اولدو حۆسنِِ بی همتاسینا.
خرمنینده حۆسنۆنۆن گۆندۆر باشاقچی، آی ایله،
اوتان، ای نیسبت قیلان قاشین، هیلالین داسینا.
زاهیدین هیچ اولدو زؤهدۆ، پوچا چیخدی طاعتی،
باشلادی یاسینه شیمدی، کیمسه گلمز یاسینا.
شول آلا گؤز آل ایله آلداتدی، آلدی کؤنلۆمۆ،
گؤر بو آلی کیم نه دۆشمۆش شول گؤزۆن اعلاسینا.
چرخ نرّادین نقوشون ترس اوخور گؤزسۆز فقیه،
کعبتِینی گؤر کی آتار حُقّهبازین طاسینا.
روح قدس اولدو نسیمی، جیسمینی طرح ائیلهدی،
جؤوهر فرد اولدو دۆشدۆ وحدتین دریاسینا.]]>


text:
تاریخده بوگون قیسی حادثه لر یوز بیرگن؟
14 نچی نوامبر 23 نچی عقرب
14 نچی نوامبر 1910 نچی ییل ایلک بار بیر اوچاق کیمه نینگ اوستیدن پرواز قیلگن.
یوجین الی نینگ رهبریتیده گی پروانه لیک اوچاق امریکا قوشمه ایالتلری نینگ دینگیز کوچلریگه باغلیغ "بیر منگام" آتیده گی کیمه دن پرواز قیلیب بو ساحه ده بیرینچی بولیب تاریخگه یازیلگن. بیرمنگام ایسه 25 متر اوزون لیگی ده گی اوچاق پیستی بیلن تاریخده گی ایلک قونلغه کیمه عنوانینی قولگه کیریتیب آلدی. الی هیده گن اوچاق کیمه دن پرواز قیلگندن کیین دینگیزنینگ تشقریسیگه باریب قونیش گه موفق بولگن ایدی.
14 نچی نوامبر 1914 نچی ییل ایلک ترک فلمی تصویرگه آلینیب باشلنگن. ایلک ترک سینما دایرکتری فواد اوزقینای ایلک ترک فلمی دیب اتلگن "ایاستیفونوس ده گی روس آبده سی نینگ یقیلیشی" آتیده گی فلم نی تصویرگه آلیش گه موفق بولگن.
14 نچی نوامبر 1950 نچی ییل اورخان ولی قانیق وفات ایتدی
مشهور ترک شاعر اورخان ولی قانیق، میه قانه تیب اوز حیاتینی یوقاتگن. 1932 نچی ییل استانبول ادبیات فاکولته سی فلسفه بولیمیده اوقیماقده ایکن، فاکولته نی ترک ایتیب، انقره مخابرات اداره سیده ایش آلگن. آرتیدن معارف وزیرلیگی ترجمه اداره سیده ایشله گن.
اورخان ولی قانیق اوز اورتاقلری اوکتای ریفاد و ملیح جودت بیلن بیرگه لیکده "غریب آقیمی" دیگن ینگی بیر ترک ادبیاتی حرکتینی باشله تگن دیر. او شعرلرینی قیسقه و آسان بی رتیل بیلن یازگن و بو یولده گی شعرلری، ادبیات علاقه منلری تامانیدن علاقه کورگن.
14 نچی نوامبر 1971 نچی ییل مارینر مریخ گه باریب اولتیرگن.
امریکا تامانیدن یوباریلگن مارینر 9 ، مریخ سیاره سیگه باریب اولتیردی و باشقه بیر سیاره گه بارگن ایلک فضا واسطه سی بولیب تاریخ گه ثبت بولدی. قیزیل سیاره دن دنیاگه 7329 قطعه تصویر یوبارگن و بونینگ سایه سیده مریخ ده گی تیشیک، ولقان و صحرالر توغریسیده ایلک بار معلومات قولگه کیریتلگن بولدی.


text:
گونشین سطحینده آرتان آکتیولیک و باش وئرمیش پوسکورمهلر بشریتی ۳ گون ایچریسینده محو ائده بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو ادعانی بریتانییانین ردینگ اونیورسیتتینین عالیملری ایرلی سوروبلر.
عالیملرین فیکرینجه، گونش سطحینده آکتیولیین آرتماسی اینسانلارین ساغلیغینا منفی تأثیر گؤستریر. بو ایسه اؤز نؤوبهسینده اونکولوژی خستهلیکلرین یارانما ریسکینی آرتیریر.
تدقیقاتچیلار گونشین فعالیتینده گئتدیکجه داها چوخ آکتیولیین و پارتلاییشلارین مشاهده اولونماسی بارهده خبردارلیق ائدیب. دونیادا بو منفی تسیرلردن تام قورونماق اوچون ائففئکتیو واسطهلرین ایسه هله ده مؤوجود اولمادیغینی وورغولاییبلار.
عالیملر گونشین ضررلی تأثیرلریندن قورونماغین پیلوتلار و هاوا یوللارینین خیدمتیندن تئز-تئز ایستیفاده ائدن سرنیشینلر اوچون داها واجیب اولدوغونو سؤیلهییب.


text:
کابل غربیده جایلشگن میدان وردگ ولایتیده یوز بیرگن بیر پارتله ش عاقبتیده، 7 حربی سیز انسان هلاک بولگن و ینه بیر کیشی یره لنگن.
مذکور پارتله ش، اهالی بیر مسجد ایچیده هلاک ایتیلگن تورت عصیانچی نینگ چیقاریش پیتیده یوز بیرگنی ایتیلگن.
طالب عصیانچیلری و خارجی کوچلری آره سیده گی اوریشلر بیر عصیانچی خارجیلر تمانیدن اوشله ب آلینگنی آرتیدن باشلنگن.
میدان وردک حاکمی نینگ سوزچیسی شاهدالله شاهد گه کوره، خارجی و افغان کوچلری وردک نینگ حسن خیل منطقه سیگه کیریش لری بیلن، بیر مسجد ایچیدن عصیانچیلر هجومی بیلن یوزمه یوز بولگن لر.
شاهد نینگ معلوم قیلیشیچه، مذکور اوریش ده تورت عصیانچی هلاک ایتیلگن.
وردک حاکمی نینگ سوزچیسی شونگه قوشیمچه قیلیب، اهالی مذکور اوریش دن کیین، هلاک ایتیلگن عصیانچی لرنی مسجد دن چیقاریش پیتیده بیر پارتله ش یوز بیریب، نتیجه ده 7 عادی فقرا هلاک بولگن و ینه بیر کیشی ایسه یره لنگن.
اما منطقه یشاوچیلری نینگ بیریگه کوره، مذکور منطقه نیچه کون دن بیری پیلوت سیز اوچاق لرنینگ نظارتی آستیده ایدی.
مذکور شخص نینگ معلوم قیلیشیچه، اولگن نفر لر خارجی کوچلر نینگ هوایی هجومی نتیجه سیده هلاک ایتیلگن.
"بولر بمارد قیلیب اوچ نفر نی مسجد ایچیده شهید ایتدیلر. و قریب اون یا اون بیر نفر نی اوی لریدن چیقاریب هلاک ایتگن لر. بولر آره سیده اوچ عیال هم بار. حاضر بیزنینگ 14 نفر شهیدیمیز بار و تورت کیشی هم یره لنگنی میز بار."
ناتو کوچلری بیر بیانات ترقه تیب، هوایی هجوم یولگه قوییلگنی نی رد ایتگن اما مذکور اوریش ده تورت عصیانچی طالب و بیر افغان عسکری هلاک ایتیلگنی نی مذکور عملیاتده تایید قیلگن.
ناتو گه کوره، مذکور عملیات نتیجه سیده، پارتلاوچی ماده لر همده قورال یراق بیر ذخیره گاهی نینگ کشف قیلیب، اورته دن ایلتیلگن.
ناتو نینگ مذوکور بیاناتی ده، عادی اهالی نینگ اولیب یره دار بولگنی دن خبری بارلیگی نی ایتیب، مذکور حادثه نینگ انیق لش اوچون افغان رسمیلری بیلن بیرگه تیکشیریش ایشلرنی یولگه قوییشی دن خبر بیرگن.
شونده ی بیرحالده طالبان گروهی ایککی اعضا سی مذکور مسجد حضوری بولگنی نی تایید قیلگن.


text:
نمه اوچون غرب مطبوعاتیده افغانستان اوزبیکلری سلبی تصویر لنه دی ؟
19 عصرنینگ برینچی ییللریدن حاضرگچه غرب ده کی یازووچی لر افغانستان حقیده یقیندن یا کی اوزاق دن توریب تورلی تحقیقی مقاله لرنی نشر ایتیب کیلگن.
اولرنینگ یازو لری افغانستان ده کی حکومتلر و اهالی سی باره سیده غرب ده کی اینقسه اروپا و امریکا ده کی اهالیگه معلومات بیریب کیلگن.
هرچند، یازلگن نظرلر و مقاله لر نینگ اکثری پیتلرده ناتوغری معلوماتلر اساسیده یازلگنی ایتله دی.
جمله دن افغانستان ده یشه یاتگن اوزبیکلر باره سیده یازلگن معلوماتلر شوندی مثاللردن بیری دیر.
افغانستان تحقیقات ترماغی ویب صفحه سی نینگ یازوچی سی Christian Bleuer غرب یازوچی لرنینگ افغانستان ده کی اوزبیک لر باره سیده 19 عصرده کی تعصب لی قرشلر هنوز هم ژورنالیست لر نینگ یازوولریده موجود لیگنی تیلگه اله دی.
کوپده افغانستان ده گی تورلی مللتلرگه معین سیاسی مقصدلر نقطه نظریدن تورلیچه تعریف بیریب کیلنگن.
اینقسه، سونگی پیتلرمرکب و یشیرین سببلرگه کوره، ناتوغری قرشلر عکس ایتگن چلمه –چتی تحلیللر بیتلگنی راست، دیدی مقاله مولفی.
مقاله ده یازلیشیچه ، وقت اوتیشی بیلن کوپینچه تحقیر آمیز، بیر یاقلمه و یا اعتبارگه نا لایق خلق صفتیده تصویرلشگن اوزبیکلرگه مناسبت غرب نشریه لری و مطبوعاتیده اوزگریب بارگن ایسه ده، اما ایریم عنصرلر امان سقله نیب قالگن. بوندی قرش لرنی بریتانیا امپراطور لیگی دوریده هم ، انچه یین یقین تاریخده هم کوزه تیش ممکن .
مقاله ده مولف تاریخچی هاپکینس نینگ 2008 ییل چاگ ایتلگن خلاصه لریگه توخته له دی. تاریخچی بریتانیا امپراطورلیگی دوریده نه فقط افغانستان ایچکی مساله لریگه اره لشو جریانیده ، بلکی چاپ قیلنگن علمی، ادبی اثرلرده هم مللتلرگه مناسبت اوته بیر یاقلمه بولگنی حقیده یازگن. یعنی ف بوندی عصرلرده باشقه مللتلرگه چیتگه سورلیب، پشتونلرگه اساسی دقت قره تیله دی .
تشقریدن افغانستان ایشلریگه اره لشو حاضرگه قدر هم دوام ایته یاتگن ایکن، پشتون لرنی " کوتار-کوتار" قیلیشگه قره تیلگن حرکت لر بوگونگی کونده سقله نیب قالگن.
تاریخچی هاپکینس گه قیتسک، او اورنیده تورلی دورلرده بیتلگن و نشر قیلنگن ایشلردن مثاللر کیلتیره دی. و فقط پشتون لرگه اعتبار قره تیش افغان سیاسی جمعیتیگه عاید قرشلرنی قنچه لر چیگره لب قویگنی خصوصیده گپیره دی. بوندی قرش بیلن باشقه قوملر قانونی لیگیگه اورغو بیرلمه گن و قدرت یگانه پشتونلر قولیده بولیشی کیرک دیگن تصور شکللنگن.
مقاله ده 19 ینچی عصر آخرلریده بریتانیا لیک حربی جراح هنری والتر بیلو هم اوز کوزه تولریده اوزیدن آلدین نشر ایتلگن ایشلرده گی کبی افغانستانده گی پشتون بولمه گن قوملرگه نسبتن اوته اعتبار سیز قره گنی مثال کیلتیرله دی .
اونینگ" افغانستانده گی قوملر" کبی مملکتده استقامات قیلوچی قوملر حقیده یازگن کتابلریده اوزبیکلر و باشقه تورکی خلقلرنی بوتون لی اعتبار سییز قالدیره دی .
بیلو اوزبیک لرگه توخته لر ایکن، اولر " همینقدر فعالیت قیلیشلری، قیلگنده هم مملکت ایشلریده تاثیرلری دقتگه لایق ایمس" لیگی حقیده یازه دی .
اونینگ باشقه اثرلریده هم اوزبیک لرنینگ قریب تیلگه آلینماقده. خودی شوندیف افغانستان نینگ تنیقلی تاریخچیلری، سیاحلری و یازووچیلری هم افغان اوزبیکلریگه جوده کم اعتبار قره تیشگن.
مثلن ، بریتانیا ادبیاتیده اوزبیکلر تیلگه آلینگن تقدیرده هم کوپده پست و یا تحقیر آمیز قرشنی کوریش ممکن.
1841 ییل اسکاتلند لیک حربی دینگیزچی جان ودننیگ سفر نامه سیده:" آدملر دانشمند لیگی اولرنینگ ساقالری اوزونلیگیگه قرب حساب لنه دی: اما اوزبیکلر سلیمان نینگ دانا لیگینی جوده آز میراث قیلیب آلیشگن" دیب یازیله دی.
جان ود افغانستان یا کی بریتانیای مستملکه سی آستیده گی هندوستان ده او قدر تنیقلی شخص بولمگن بولیشی ممکن، اما منطقه ده گی کته معما گه ایگه یازووچی لر هم اوزبیکلر حقیده شوندی بها بیریشگن.
افغانستان حکومتی سیاستی معمارلریدن بیری مایور چارلز ادوارد یت هم 1880 ییللر افغانستان شمالی بویلب اوتکزگن تیکشیرلری چاغی :" بیز کورگنلرمیزدن خلاصه قیلیب ایتیشمیز ممکن کی ، اوزبیکلر نه تشقی کورنیشی کیلیشگن آدملر و نه اعتبارگه لایق قوم"، دیب یازه دی .
شونینگ دیک، او افغانستان شمالیده گی قیشلاقلر آدملری اکثرینی افلاس، تند چهره لی، دنگه سه آدملر صفتیده تعریف لیدی.
اوزبیکلرگه قرشی بو کبی تعریف لردن اساسی مقصد، افتیدن، اوشه دورده بریتانیا نینگ پشتون لرگه دستگینی آقله ش، استراتیژیک سببلر باعث پشتون لرنی شمالی منطقه لرگه کوچریشنی آقلش بولگن، دیدی مولف.
بوندن تشقری، بوندی قره ش لر افغان حکومتی سیاستی کوچلی تاثیری نتیجه سی هم دیر. مقاله ده ایتلیشیچه، مذکور حالتنی هر ایککی تمان، بریتانیا لیکلر و اوشه دورده حکمران لیک قیلگن امیر عبدالرحمن اتیدن معین مقصد لرنی کوزلب قیلیشگن.
اولر شمال اهالی سینی کم قیلیب کورسه تیشنی، اوزبیک، تورکمن، هزاره و تاجیکلرنینگ حقیقی سانینی یشیریش و بو بیلن او ییرنی" پشتونلشتیریش: سیاستینی آقله ش ایستشگن.
مولفگه کوره ، بریتانیا نینگ روسیه نظارتی ده گی مرکزی آسیا گه اوته یقین بولگن مللتلرگه مخالف پشتون قیرالیگیگه دستگی عکسل اوزبیک قرشلری عکس ایتگن تاریخی ادبیاتلر آرتیده گی سببلردن بیری دیر.
مولف افغانستان ده گی مللی آزچیلیکلرگه نسبتن بوگونگی مناسبت حقیده هم گپیر ایکن، اوزبیک قوماندانی عبدالرشید دوستم حقیده گی مقاله لرگه اعتباره قره ته دی.


text:
حاضردا املاک بازاریندا دورغونلوق یاشانیر.
بو سؤزلری ائو آلغی-ساتقی مرکزینین منجری آزاد ال اکبروو سون زامانلاردا املاک بازاریندا یاشانان دورغونلوق حاقدا آخار.آذ-آ دانیشارکن دئییب. او، ائولرین کسکین شکیلده اوجوزلاشدیغینی بیلدیریب:
«ایندی دئمک اولار کی، آلغی-ساتقی تام دایانیب. اوللر آلغی-ساتقی دوللارلا اولسا دا، آرتیق دوللار باهالاشدیغی اوچون ماناتلادیر. کیرایه بازاریندا نیسبتا جانلیلیق وار. او دا یئرلی اهالییه گؤره یوخ، باکیدا ایشلهمهیه گلن عربلره، اینگیلیسلره گؤرهدیر. حاضردا ائولرین قیمتی سرعتله اوجوزلاشیر. اوللر ۲۰۰ مینه اولان ائولرین قیمتی ایندی ۱۵۰ مینه کیمی دوشوب، اما آلیجی یوخدور».


text:
تورکییهنین قاضی آنتپ شهرینده کئچیریلن عملیات نتیجهسینده ۸ ترورچو یاخالانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده قاضی آنتپ شهر والیلیگی طرفیندن رسمی آچیقلاما وئریلیب.
ساخلانیلان شخصلرین وئردیی معلومات اساسیندا تورپاغا باسدیریلمیش ۱۴۶ کیلوگرام یوکسک پارتلاییش گوجونه مالیک ماده تاپیلیب. ۱۷ آیری هجومدا ایستیفاده ائدیله بیلهجک میقداردا آوادانلیق، آچار سیستملری و پارتلاییجی دوزلمهسینده لازیم اولان دیگر واسطهلر پلیس طرفیندن گؤتورولوب. عملیات نتیجهسینده قروپلاشمانین مالیلشدیریلمهسی اوچون عمومی دیری ۴ میلیون ۸۶۲ مین تورک لیرسی اولان ۹.۵۵۱ کیلو گرام قیزیل، ۹۶۷ مین دوللار، ۱۰۶۰ فونت ایسترلینق، ۴۶۵۵ آورو و ۷۲۹۰۰ تورک لیرهسی ترورلا مباریزه شعبهسینین الینه کئچیب.


text:
سورییادا سلاحلی مناقیشهلر دئمک اولار دایانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا باش قرارگاه رهبرلیگی باش حرکات ایدارهسینین ریسی، اوردو گنرالی سرگئی رودسکوی بیلدیریب.
"۴ مایدا آستانادا ایمضالانان مقاویلهدن سونرا سورییادا وضعیت مثبته دوغرو دییشیب. ترورچولارین تنزوله معروض قالماسیندان سونرا یاشاییش منطقهلرینده ده برپا ایشلرینه باشلانیلیب. خالق آزاد ائدیلهن رگیونلارا فعال شکیلده دؤنوش ائتدی، حیات یئنیدن باشلادی، انرژی اوبیکتلری، نقلیات واسطهلری و یوللار یئنیدن آکتیو حالا گلیب"، - روسدکوی وورغولاییب.


text:
آنتیسمیتیزم آوروپادا یوخا چیخماییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو هولوکوست قوربانلارینین آنیم گونو موناسیبتی ایله یایدیغی بیاناتدا آوروپا کومیسییاسینین تهلوکهسیزلیک و خاریجی سیاست اوزره کومیساری فدریکا موقرینی سؤیلهییب. او، یهودیلرین آوروپادا هله ده هوجوملارا معروض قالدیغینی بیلدیریب:
«دینی و ائتنیک منصوبیت باخیمیندان دیسکریمیناسییا آرتیر. هر یئنی نسیل بیزیم دینج مؤوجودلوغوموزا اؤز بهرهسینی وئرمهلیدیر. دینج و فرقلی آوروپا دایم قایغییا احتیاج دویور. اینسانلار جمعی ایکی نسیل اول آوروپا تورپاقلاریندا تؤردیلمیش سوی قیریمی خاطیرلاییرلار».
قید ائدک کی، فاشیست آلمانییاسینین یهودیلره قارشی تؤرتدیی سوی قیریم نتیجهسینده ۶ میلیون یهودی قتله یئتیریلیب


text:
فردوسینین شاهنامهسی تورکلر حاقّیندا نهلر دئییر؟
فردوسینین شاهنامهسی تورکلر حاقّیندا نهلر دئییر؟
آقمیرات گورگنلی
خوراسانلی فارس شاعیری ابوالقاسیم فردوسینین شاهنامهسینه تورکمن ادبییاتیندا اؤزل یئر وئریلیب ، اونو دوغونون ان گؤرکملی شاعیری و اثرینی ایسه بؤیوک ائپوس دئیه تانیتدیریلیب. تورکمنیستانین یوکسک اؤیرتیم یئری، بیلیم یوردونون دیل فاکولتهسینده بو فارس اثری حاقّیندا گئنیش اؤلچوده دانیشیلیر. آزادی آدینداکی مرکزی کیتابخانانین دیوارلاریندا شاعیرین اؤزو و اثرلرینی آنلادان شکیللر قازیلیبدیر. دوغروداندا بو "فارس شاه"اثرینه بئله چوخ اؤنم وئرمک بیزیم میلّتین نیینه گرهک؟
فارس ادبییّاتچیلاری شاهنامه پوئزییاسینی ایران (اوخو فارس) میفولوگییاسی اساسیندا یارانان اولو مانومئنتال دئیه تانیملاییرلار. اثرین یازیلیشینا گؤره بئله بیر روایت وار: " تورک حؤکومدارلاریندا غزنهلی سولطان ماحمود "ایران-توران" تاریخی حاقّیندا بیر اثر یازیلماسینی بویورموش. ایلک شاهنامه اثرینی 996-نجی ایلده مرولی "مسعودی مروزَی" یازماغا باشلار، اوندان سونرا "دقیقی" بو ایشی داوام ائدر، دقیقی اؤلندن سونرا فردوسی ایش باشینا گئچر. فارسلارین اویدوردوغو روایتلره گؤره سولطان ماحمود اثرین هر بئیتینه بیر آلتین وئرهجگینی وعده ائتمیش. فردوسی اؤز "شاهنامهسینی" یازیب سولطانا سونار. سولطان ماحمود اثر ایله تانیش اولاندان سونرا، اونو بگنمز، آلتین یئرینه گوموش درم (درهم) وئرر، فردوسی بونو گؤروب، سولطانین آدینا آشاغیلاییجی قوشغو قوشوب، قورخوسوندان باشقا یئره قاچیب گئدر. آرادان بیر نئچه واخت گئچندن سونرا، سولطان ائتدیگی ایشیندن پئشمان اولوب آلتینلاری یوللایار. یوکلو کروان شهرین بیر دروازهسیندن گیرنده، آداملار دونیادان گئدن فردوسینی قویلاماق اوچون، اوبیری دروازهسیندن چیخیب گئدرمیشلر. شاعیرین قیزی ایسه گؤندریلن آلتینلاری گئری قایتارار.
آردینی اوخو/ Ardını oxu


text:
ثُمّ انّك قد عرفت فیما سبق انّه ذكر بعض ان جواز بیع الوقف لا یكون الّا مع بطلان الوقف
سونرا، اوّللر بیلدیگین كیمی بعضیلری (صاحب جواهر) دئییرلر: «وقفین ساتماسینین جاییزلیگی یالنیز اونون باطیل اولماسی ایله مومكون اولار». اونون سؤزونونده دوز اولمادیغینی اؤیرندین. سونرا صاحب جواهر بیرینجی شكیلده(موقوفه تماماً یارارسیز اولا) وقفین باطیل اولماسینی بئله اساسلاندیریر: «موقوفه بوتونلوكله داغیلیب ایستیفادهدن دوشورسه واقیفین قویدوغو باشلانیشدا و داوامدا رعایت اولونمالی شرط، فؤوتا گئدیر. قویدوغو شرط موقوفهنین عئینی قالاراق فایدا وئره بیلمهسیدیر». بو سؤزده ایشكال وار. اوّللر اؤیرندیگینه اساساً ابدی وقف، دوز مونقعید اولاندان سونرا باطیللیگینه سبب یوخدور. چونكی اونا دلیل یوخدور. اوندان علاوه، دئییلن شرطین داواملیلیغینا هئچ بیر دلیل یوخدور. ناقیله عقدلرده،(نقل ائدن عقدلرده) عئینین یالنیز نقل زامانی مؤوجود اولماسی شرطدیر. چونكی بعضاً مبیع مالیّتدن دوشور آما اونونلا بئله موشترینین مولكیّتیندن خاریج اولمور. موقوفهنین ساتماسینا ایذن وئرمك، وقفین باطیل اولماسینا حؤكم وئرمك معناسیندا دئییل. بلكه وقفین لازیملیكدن جاییزلیگه چیخماسینا سبب اولور. اوّللر قئید اولدوغو كیمی.
سونرا، صاحب جواهر قئید ائدیب: «هابئله بعضی یئرلرده وقفین باطیل اولماسینی دئییبلر مثلاً: بیر باغ باغلیغینا گؤره وقف اولور. باغ داغیلیب باغلیقدان چیخیر. بوتونلوكده فایداسیز اولماسا دا وقفلیك عنوانیندان خاریج اولار. باخمایاراق كی بو یئردن ائو تیكمك اوچون ایستیفاده ائتمك اولار. آما داها بوندا وقفین عنوانی یوخدور.
ساحهنین موقوفهنین بیر جزئی اولماسینا و ساغلام قالماسینا اساسلاناراق و اوندان باشقاسینین خرابلیغی اؤزونون وقفدن خاریج اولماسینا سبب اولورسا دا، ساحهنین وقفلیكدن چیخماسینا سبب اولامادیغینا اساسلاناراق، ساحهنین وقفده باقی قالماغی احتیمالی، بو سسبله ردّ اولونور: ساحه موقوفهنین باغلیغینا گؤره، اونون بیر جزئیدیر، موطلق اولاراق یوخ. بئلهنچی دورومدا خرابلیغی فرض اولان موقوفهنین بیر جزئی ساییلیر. (ساحه باغین ضمیمهسیدیر. وقفین باغا تعلوقو وار یئره یوخ.) آما ساحهنین وقفلیگی باغ و یا غیر باغ اولماسی فرض ائدیلسه اونون وقفلیكده قالماسینین ایشكالی یوخدور. چونكی وقفلیك عنوانی آرادان گئتمیر.
اولا بیلسین كی عالیملرین وصیّت بابیندا قئید ائتدیكلری سؤز، بیزیم سؤزوموزو تأیید ائدیر: بیر شخص بیر ائوی وصیّت ائدیر و ائو اونون اؤلوموندن اوّل داغیلیر. وصیّتین موضوعسو مونتفی اولدوغونا گؤره وصیّت باطیل اولور.
بلی، وقفله یاناشی اولسالار دا ائولیك و باغلیق كیمی شئیلر، وقفین عنوانی اولماسالار بلكه هر شراییطده طلب اولونان كیمی اوندان ایستیفاده ائتمك مقصد اولورسا، حالینین دگیشمهسیله وقف باطیل اولماز.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
رسّاملیق
رسّاملیق — تصویری اینجه صنعتین ان قدیم نؤعلریندن بیری. چَتین و یۇمشاق کتانا رنگلرین چکیلمهسی، رقم تکنولوژیسی و اؤزل تکنولوژیلارلا گئرچک کوْنو (موضوع ) و جانلییا اوْخشار بصری تصویرین یارادیلماسی.
رسّاملیقدا گئرچک عالمین حجمی، رنگی، مکان، اشیالارین مادی فوْرماسی، ایشیق و هاوا مۆحیطی و ... کیمی گؤزله قاورانیلان، حقیقی صورتده مؤوجود اوْلان علامتلر جانلاندیریلیر. رسّاملیق صنعتینین اساس علامتلری تصویرلیق، دۇیگوسالدیر. بۇ اثرلرین تصاویری ادّعا و مؤوزونون، طرح و کاراکترلرین وحدتینه اساسلانیر. بدیعی تصویرین بۇ اجزاءلری رسم، ترکیبی، رنگلندیرمه، ایشیق-کؤلگه، گؤرونوم، ریتم کیمی تصویر و ایفاده واسطهلری ایله کونکرئتلشدیریلیر.
رسّاملیق صنعتی بدیعی-گوزل خۆصوصیت لرین چوْخ جهتلیلییی ایله باغلی مۆختلیف نؤعلره بؤلونور:
- مونومنتال رسّاملیق؛
- تزیینی رسّاملیق؛
- تئاتر-دکوراتیو رسّاملیغی؛
- مینیاتور رسّاملیق؛
- دزگاه رسّاملیغی.
هر نؤعون اؤزونمخصوص تکنیکی ایفاده اۆصوللاری و ماده لری وار.
رساملیغین ان گئنیش یاییلمیش فوْرماسی دزگاه رسّاملیغیدیر. کتان و آغاج اۆزرینده یاغلی بوْیالارلا چکیلن بئله اثرلر "مولبرت" آدلانان اؤزل دزگاهدا یارائدیلیر. اۆزرینده، اساساً، یاغلی بوْیا ایله چکیلیر. یاغلی بوْیا ایله یاناشی رسّاملیقدا تمپرا، پاستل، آکوارل، قواش تکنیکلاری دا اۇیقولاما ائدیلیر. مونومنتال رسّاملیق اثرلریندن فرقلی اوْلاراق، دزگاه رسّاملیغی اثرلری سربستدیر و ایسته نیلَن یئرده آسیلا بیلر.
مضمون اعتباریله رسّاملیق صنعتی بۇ ژانرلارا بؤلونور*
- تاریخی رسّاملیق؛
- میفولوژی رسّاملیق؛
- معیشت رسّاملیغی؛
- پورتره رسّاملیغی؛
- منظره رسّاملیغی؛
- ناتورمورت رسّاملیغی و ...


text:
صالحی: ساواش اعلانی سایاریق
ایران اتم انرژیسی قورومو باشقانی علی اکبر صالحی، نوکلئر آنلاشمانین قوهده قالماسی اوچون آوروپادا دستک آختاریر
آمریکا پرئیدنتی دونالد ترامپ، بو گون اؤلکهسینین ایرانا قارشی یئنی استراتژیسینی آچیقلایاجاق.
ترامپین، ایران ایله 2015ده واریلان نوکلئر مآنلاشمانین قالدیریلماسی یولونداکی فیکرینی داها گوجلو شکیلده ایفاده ائدهبیلجیی بیلدیریلیر.
بو آرادا، ایران اتم انرژیسی قورومو باشقانی علی اکبر صالحی، نوکلئر آنلاشمانین قوهده قالماسی اوچون آوروپادا دستک آختاریر.
صالحی، لندندکی گؤروشمهلری سیراسیندا مطبوعات نمایندهلرینین سواللارینی جاوابلاندیران ایران انقلاب گؤزتچیلرینین ترور لیستهسینه آلینماسینین آمریکانین ایران خالقینا قارشی دوشمنجه توتومونون بیر اثری اولاجاغینی دئدی.
صالحی، اینگیلتره خاریجی ایشلر باخانی بوریس جانسون ایله گؤروشمهسینده، "هر اؤلکهنین اوردوسو و سلاحلی گوجلری، او اؤلکهنین گوونجهسیدیر. دولاییسییلا، بو یؤنده آلیناجاق قراری، ساواش اعلانی کیمی سایاریق" دئدی.


text:
عاقیل عباسین «دولو» رومانی تهراندا چاپ اولونوب.
بو بارده آخار. آذ-آ رومانین ناشیری شاعر-یازیچی سعید موغانلی معلومات وئریب. کیتابی اسکی الیفبایا ائلیار پولاد کؤچوروب.
رومان اوخوجولارا بو سؤزلرله تقدیم ائدیلیب:
«دولو» رومان دئییل، بیر فاجعهنین بویوتلارینی اؤلچن بیر میقیاسدیر. قاراباغین قارلی داغلاریندان یاشیل باغلارینا قانلا چکیلن جیزیقدیر. آنالارین قایغیسی، ایتکینلرین غئیرت داماری، باجیلارین دعا بارماقلاری، آتالارین... آتا قالماییب قاراباغدا، آتا کلمهسینین عمرو بیر عائلهده گؤیدن آخان بیر اولدوز قدر قیسادیر، آنجاق یئرینه شهید کلمهسی وار، سانکی قاراباغدا آتالار و ایگید اوغلانلار شهید کلمهسینی یاشاتماق اوچون یارانمیشلار.
«دولو» رومانی قاراباغین ساواش میدانیندان بالاجا بیر تابلودور. یوخسوللوق، آجلیق، اؤلوم، آیریلیق و تانرینین بوخچاسینداکی بوتون آجیلارلا برابر، سئوگی، غیرت، محبت، مردلیک و دویغولارین ان گؤزهلی تصویره چکیلیب. قاراباغدا آغ و قارا چیین-چیینه یاشانیر. بیر اؤلکهنی غصب ائتمهیه چالیشان اجنبیلرین اورکلردهکی قوتساللیقلارا البت گوجلری چاتمایاجاق. اونون اوچون ده دونیانین ان گؤزل دویغولاری همیشه بو اؤلکهلرده یاشانماقدا اولاجاق.
دونیا سوییهسینده تانینمیش هنر قوجامانی عالیم قاسیمووون چوخ قریبه، اورک آغریدیجی و البته قولاغا سیرغا ائدیلهسی بیر سؤزو وار: بیز نه زامان کوچهلره شوکولات کاغیذی تؤکمسک، قاراباغ آزاد اولاجاق.
اینسان اوریینده آزاد و ویجدانلی یاشامالیدیر، کؤله اولماق مال–قارایا داها چوخ یاراشیر!...»


text:
آمئریکا و روسییا باش قرارگاه ریس لرینین باکی گؤروشو خصوصی کاراکتئر داشیییر.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ آچیقلاماسیندا روسییالی پولیتولوگ گریگوری تروفیمچوک سؤیلهییب.
«گؤروشون تشببوسکاری اولان پنتاگون اؤزو اولجهدن اعلان ائتمیشدی کی، کووردیناسییا مسئلهلری مذاکیره اولوناجاق. بورادا گؤروشون اؤزو یوخ، اونون باکیدا کئچیریلمهسی مسئلهسی چوخ واجیبدیر. واشینگتون اؤزو اولجهدن گؤروش بارهده هئچ نه اعلان ائتمهییب. آمئریکا باشا دوشور کی، عکس تقدیرده مسکوا بوتون دونیایا روسییا-آمئریکا مناسیبتلرینین برپا اولوندوغونو دئیردی. واشینگتنا ایسه ایندی بئله بیر شئی لازیم دئییل. باکی آمئریکا این یئنی آدمینیستراسییاسینین ایشه باشلاماسیندان سونرا بیرباشا آمئریکانین دقت مرکزینه دوشدویونه گؤره اؤزونو تبریک ائده بیلر»، – پولیتولوگ بیلدیریب.
قید ائدک کی، بو گون باکیدا آمئریکانین سلاحلی قوهلرینین باش قرارگاه ریسی جوزف دانفورد و روسییا سلاحلی قوهلرینین باش قرارگاه ریسی والری گراسیمووون آراسیندا گؤروش کئچیریلهجک.


text:
قیصارده گی عامه وی قیرغین حاضر هم خلق خاطره لریدن اونوتیلمه گن
میلادی 1998 ینچی ییلده یوزلب عادی اهالی طالبان گروهی تمانیدن قتل ایتیلیشی آرتیدن، هلاک بولگن لر جنازه لری قیصارنینگ بیرقنچه آق سقال لری تمانیدن بیر گدام گه کیلتیریلگن. ایندی ایسه مذکور کدام باغلنگن و بوندن هیچ قنده ی فایده لنیلمه یدی.
هرچند قیصار حادثه سیدن، 14 ییل اوتگن اما حاضر هم قیصارلیکلر طالبان تمانیدن عادی اهالی اولدیریلگنی خاطره لریگه بارلیگی دن سوز یوریته دیلر.
قیصار یشاوچی لریدن نور احمد، طالبان گروهی مذکور تومن گه کیریشی بیلن آته واکه سی نی قتل قیلگن لیگی نی حکایه قیله دی. نور احمد اوشه زمان آنه و بیر اوکه سی بیلن تاغلرگه قره ب قاچکن ایکن، هوا ساووق بولگنی باعث، اوکه سی هم موزلب دنیا دن کوز یومگن. آنه سی بیلن قیته دن اویگه کیلیشی بیلن آته و اکه سی نینگ جنازه سی نی کورگنی دن کیین آنه سی هم سکته قیلگن.
شو نینگ دیک، قیصار تومنیده گی آق سقال لریدن مولوی صمدی ایسه، طالبان عادی اهالی نینگ قتل قیلگنی دن کیین، قشلاق لرگه باریب، هلاک بولگن لرنینگ قیصار شهریده گی قدیمی گدام گه کیلتیرگنی نی معلوم قیلدی.
" شو حادثه لردن بیر کون اوتیشی بیلن مین بیر طالبنی یانیگه باریب اونگه ایتدیم که ینه بیر کیشی نی مین بیلن قوشیب، کوچه لر و قشلاق لرده یاتگن جنازه لرنی یغیب مذکور گدام گه کیلتیریش اوچون رخصت بیرگین. تا اولگن لر قرینداش لری کیلیب جسد لرنی ایلتسینلر. مین اوزیم، 580 جنازه نینگ شو گدام گه تیریب قویدیم. قیصار نینگ چیکه حدود لریده گی کیکسه لر قاچه آلمه گن لری باعث، هم اولدیریلگن ایدیلر. اولر نینگ سانی هم قریب 200 کیشی گه ییتیشه دی."
طالبان هجومی نتیجه سیده تورت عایله اعضا سی نینگ قول دن بیرگن نور احمد ایسه، مملکت حاضر گی وضعیتی دن خرسند لیک بیلدیریب، حیاتی یخشی شکلده اوتیشی نی بیان قیله دی. لیکن دولت طالبان بیلن مذاکره قیلیب مذکور گروه قیته دن حکومت چوکاتیگه کیریشی توغری سیده جدی قرشی لیک بیلدیره دی.
فاریاب ولایتی ده گی انسان حق لری نی سقله ش کمیسیونی نینگ اعضا لریدن بیری خانم فریده ایسه قیصارده قربان بولگن لر باره سیده آلتی ییل تیکشیریش یولگه قوییلگنی نی ایتیب، حادثه لر حقیقت لرگه ماس بولگنی نی معلوم قیلدی.
خانم فریده شونگه قوشیمچه قیلیب، انسان حق لری نینگ سقله ش کمیسیونی تمانیدن تیارلنگن گزارش حاضر گه قدر ترقه تیلمه گنی نی هم تأکید له دی.
بو حالتگه قرگنده، طالبان، قیصار ده عادی اهالی نینگ اولدیریشیگه نیگه قول اورگن لر؟
فاریاب ملت وکیل لریدن محمد هاشم اورتاق ایسه، طالبان گروهی بیر مرته میلادی 1997 ینچی ییلده مزارگه کیلیب، اوشه زمانده گی متحد جبهه نینگ قوماندان لری تمانیدن آغیر تلفات لر گه یوزمه یوز بولیشی اوچون، عقده آلیب ایککینچی مرته عادی اهالی نینگ اولدیریشگه قول اوریش لرینی معلوم قیله دی.
اورتاق جناب لری مذکور عامه وی قرغین نینگ ایکینچی سببی نی، قیصار لیک لر، طالبان گه قرشی مقاومت کورسه تیش لرینی بیان قیلدی.
طالبان حاکمیتی زمانیده، مملکت شمالی حدودلریده بیر قنچه قوماندان لری اولگن. شو نینگ دیک بیر قنچه سی هم امریکا لیک لر نینگ گوانتاناموده گی قماق خانه سیده آزاد لیک دن محروم ایتیلگن لر.
هرچند قیصار حادثه سی توغری سیده طالبان گروهی نینگ مطبوعات بیلن صحبت بیره یاتگن سوزچی لری بیلن گپله شیش گه حرکت قیلدیک لیکن اولر بیلن علاقه قوره آلمه دیک.
ایندی لیکده طالبان گروهی بیلن مذاکره لر آلیب باریش موضوع سی افغانستان ایچکری سیده همده تشقی مملکت لرده جدی بحث لرگه سبب بولگن.
هرچند طالبان گروهی امریکالیک لر بیلن مذاکره آلیب باریشگه تیارگرلیک کورسه تگن لر لیکن بیر قنچه تحلیل چی لر، مذکور گروه میلادی 2014 ینچی ییل گه قدر دنیا هم جمعیت مملکت لری نی مذاکره لر یولگه قوییشی بیلن مشغول قیلیب، خارجی کوچلر افغانستان دن چیقیب کیتیشی بیلن ینه هم کوچلی بیر شکلده اوریش لری نینگ دوام بیریش لری ممکن لیگی نی ایته دیلر.


text:
اگر تورکییهده اعدام جزاسی برپا ائدیلرسه، آوروپا بیرلییینین قاپیسی بو اؤلکهنین اوزونه باغلاناجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آوروپا کومیسییاسینین صدری ژان کلود یونکر «بیلد آم سونتاق» قزئتینده قلمه آلدیغی مقالهسینده قید ائدیب.
آوروپالی دیپلمات تورکییهنین هله ده آوروپا اوچون بؤیوک اؤنم داشیدیغینی بیلدیریب:
«آوروپا بیرلییی قونشوسوندا ثابیتلیین، دموکراتییانین و اقتصادی بؤیومنین اولماسینی ایستییر. تورکییهنین آوروپا بیرلیییندن اوزاقلاشماسینی یوخ، یاخینلاشماسینی ایستییرم.آوروپا بیرلییینه قوشولان هر کس دیرلر بیرلیینه داخیل اولموش اولور».
یونکر اؤتن ایل ۱۵ ایولدا باش وئرهن چئوریلیش جهدی ایله باغلی یاییلان کادرلاردان درین کدر حسی کئچیردیینی ده علاوه ائدیب.


text:
Oct 12, 2014
بیزه نه! – ساتیریک شعر
ﺧﻴﺮاﻟﻠﻪ ﺣﻖ ﺑﻴﮕﻲ (ﺳﺎﭘﻼﻕ)
یاشاییش میللته زیندان اولور اولسون بیزه نه،
یوخسولون حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه.
بیز کی اوز قصدیمیزی میللته اعلان ائلهدیک
اونلارا وعده وئریب جنته مهمان ائلهدیک
یوخسولون قیسمتینی حوری و غیلمان ائلهدیک
ایندی بیر عده پشیمان اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
انقلاب ائتمهمیشیک کار-کاسیبین قارنی دویا
شئنلهنیب آج- یالواج بورکونو قیقاجی قویا
بیزه نه دخلی جانیم کیم سویولا، کیمسه سویا
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
اولمایان ایشلری بیز قابیل امکان ائلهدیک
بیر پارا سؤزلریله عالمی حئیران ائلهدیک
هوشدوله قوم شههرین مرکز استان ائلهدیک
بابکین باغری قیزیل قان اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
کیم دئدی کتدلییه، زحمتکشه کؤچسون شههره
اوردا بیکار دولانیب باشینی سالسین خطره
بیز رضا اولماریق اعیانی دوشه دردسره
یوخسولون دیدهسی گریان اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
گرچه یوخسوللارین احوالی کؤکوندن دولاشیر
وارلینین گون گلیری مین قات اولور باشدان آشیر
دئ گؤروم بیر پارا دانقاز بیزه نیچون ساتاشیر
ایشلری ناله و افغان اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
بیرینین آغلی چاتیر قاندا سورور، بؤرک ده قویور
بیری دللاللیق ائدیر پول قازانیر، خلقی سورور
بیریده روشوت آلیر ایش آشیریر، قارنی دویور
وارلینین آلچاسی تووخان اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
نه زمان بیز دئمیشیک یاغ دوگو ارزان اولاجاق
یاشاییش میللته هر یئرده فراوان اولاجاق
بیز دئدیک بس بئله بو خلقده ایمان اولاجاق
مملکت لاپ بئله ویران اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
گؤرموسوز بیز نئجه بو خلقی مسلمان ائلهدیک
جومله دیندارلاری بیز شاد و خورامان ائلهدیک
موسیو وارتانلاری دا قائیل قرآن ائلهدیک
دولانیب ولیقلی وارتان اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه