text:
فائیض، أکۇنۇمییی دارالتئر، زکات بۆیۆتۆر
اینسانلارا گؤرە “فائیض”؛ مالئ آرتئرئرکن، “زکات” وە صاداقالار؛ آزالتئر. آللاها گؤرە دوروم ترسینەدیر: “فائیض”؛ دارلئغا، “زکات”؛ گلیشمەیە سبب اۇلور.
آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
آللاە، فائیضلی ایشلری (الربا = ریبا) دارا سۇقار، صاداقالارئ /زکاتلارئ (یربی = ایربا أدر) بۆیۆمە آراجئ یاپار. (باقارا سورەسی؛ )
کؤک آنلامئ آرتما اۇلان “الربا = ریبا”، ایسیم وە ماصدار اۇلاراق قوللانئلئر. ایسیم اۇلاراق “فائیض”، ماصدار اۇلاراق “فائیضلی ایش” آنلامئنا گلیر. چۇغولونون اۇلماماسئ سببییلە اۇنا؛ “فائیضلی ایشلر” آنلامئ دا وریلەبیلیر. آیتتە “زکات وە صاداقالار” ایچین دە عاینئ کؤکتن “یربی” کلیمەسی قوللانئلمئشتئر. یاعنی گلیری آرتئرماق یاپئلان “فائیضلی ایشلملر” دارلئغا یۇل آچار. گلیر آنجاق وریلن زکاتلاردا آرتار.
شو آیت دە زکاتئن، قاتلاناراق بۆیۆمەیە سبب اۇلاجاغئنئ بیلدیرمکتەدیر:
اینسانلارئن ماللارئ ایچیندە آرتسئن دییە فائیضە وردیگینیز شەی، آللاە قاتئندا آرتماز. آللاهئن رئضاسئنئ گؤزتەرک وردیگینیز زکاتا گلینجە ایشتە قات قات آرتئرانلار زکات ورنلردیر. (روم سورەسی؛ )
پارایئ قانا بنزتەرک قۇنویو آنلامایا چالئشالئم. قان، حۆجرەلرە اۇکسیژن وە ایشلنمیش غئدا گؤتۆرۆر. اۇنلارئن اۆرتتیکلرینی وە آتئقلارئنئ دا آلئپ ایلگیلی یرلرە تاشئر. قان آزالئرسا حۆجرەلرە، یترلی غئدا وە اۇکسیژن گیتمز وە وۆجود حاستا اۇلور. پارا، یترلی میقتاردا اۇلمالئ، اۆرتیلن مال وە حیذمتلرین ایلگیلی یرلرە گیتمەسینی ساغلاماق ایچین سۆرکلی دۇلاشئمدا توتولمالئدئر. دۇلاشئمداکی پارا آزالئرسا اینسانلارا یتری قادار مال وە حیذمت اولاشتئرئلاماز، اۆرتیجیلر ماللارئنئ ساتاماز حالە گلیرلر. باعضئ ایش یرلری قاپانئر وە پیاسادا دارلئق باش گؤستریر.
کرەدی ورمک ایچین پارا، دۇلاشئمدان چکیلیپ بیریکتیریلیر وە سادەجە تەمینات گؤسترنلرە، بۇرچ اۇلاراق وریلیر. اؤیلەلری آز اۇلدوغو ایچین گنیش کیتلەلرین قوللانئمئندان آلئنان پارا، بللی کسیملرە تاحصیص أدیلیر. بو ایشلم، دۇلاشئمدان چکیلن قانئن، بیرقاچ اۇرگانا تاحصیصی گیبی اۇلور وە بۆتۆن دنگەلری بۇزار.
کرەدی قوللانانلار، قئسا سۆرن راحاتلئقتان سۇنرا، بۇرجو اؤدەمک ایچین پارا بیریکتیرمک زۇروندا قالئرلار. کرەدییی قوللانما سۆرەسی، یاپتئقلارئ أکۇنۇمیک فاعالیەتین بیتیش سۆرەسینە باغلئ اۇلمادئغئ ایچین یتری قادار پارا بیریکتیرەمز وە بۇرجو ینی کرەدییلە قاپاتماق زۇروندا قالئرلار. ایفلاس أتمەمک ایچین، وردیکلری فائیضی مالیەتلرینە یانسئتئنجا راقیبلری قارشئسئندا چارەسیز قالئر وە سئقئنتئیا گیررلر.
فائیضلی سیستمدە دەولت تشویقی اۇلمادان اؤنملی یاتئرئملار یاپئلاماز. تشویق کرەدیسی، داحا چۇق أنفلاسیۇنون آلتئندا بیر فائیضلە وریلیر. دەولت، یرلی اۆرتیمی تشویق ایچین باعضئ ماللارئن ایدحالاتئنئ یاساقلار، باعضئلارئنا دا یۆکسک گۆمرۆک قۇیار. گنللیکلە بیرقاچ فیرمادان عیبارت اۇلان یرلی اۆرتیجیلر ماللارئنئ، دئش پازارلارا نیسبتلە پاهالئیا ساتما ایمکانئ ألدە أدرلر. راقیبلری اۇلمایاجاغئ ایچین دە کالیتەسیز مالئ پیاسایا سۆرمە فئرصاتئنئ یاقالارلار. بو دا حالقئن، دەولت ألییلە کۆچۆک بیر آزئنلئغا أزدیریلمەسی اۇلور.
زنگینلر، گیتتیکچە آرتان ایشتاەلارئنئ طاطمین ایچین کرەدییە باشوورونجا کرەدی قورولوشلارئنئن کۇنترۇلۆنە گیررلر. آلدئقلارئ هر کرەدییی، ینی کرەدیلرلە اؤدەدیکلری ایچین هر دفعاسئندا داحا دا باتارلار.
اؤنجەلری اینسانلار، بیریکتیردیکلری کۆچۆک تاصارروفلارئ بانکالارا قۇیارلاردئ. شیمدی کیمسەنین تاصارروفو قالمادئغئندان بانکالار، کرەدی کارتئ وە تۆکتیجی کرەدیلری یۇلویلا اینسانلارئن گلەجکلرینی ایپۇتک آلتئنا آلمایا باشلادئلار. آرتئق اینسانلارئن اولاشئلابیلەجکلری أن یۆکسک مرتبە، واصئفلئ ایشچی اۇلماقتئر. أن شانسلئ اۇلانلار، ایش یرلرینین وە فابریکالارئن صاحیبی گیبی گؤزۆکن ایشچیلردیر. چۆنکۆ اینسانلار اۇنلارئ، اۇ ایش یرینین پاترۇنو سانئرلار آما پارا بابالارئ دا هر آن ایشسیز بئراقابیلیرلر.
عارابچادا هر تۆرلۆ بۇرجا “الدَّین = دەین” دەنیر. “دین” دە “دەین” کؤکۆندندیر. سؤزلۆکلردە “الدِّین = دین” کلیمەسینین اؤنە چئقان آنلامئ؛ “بۇیون أگمە” وە “قارشئلئق گؤرمەدیر”. بۇرچ، اینسانئ ایطاعاتا زۇرلادئغئ ایچین فائیضلی سیستم، اینسانلارئ وە دەولتلری، پارا بابالارئنئن أسیری یاپار. آللاە تعالا، فئطراتا ترس اۇلان بو سیستمی، کندینە قارشئ آچئلمئش ساواش سایار وە شؤیلە بویورور:
فائیضجیلیکتن وازگچمزسنیز، آللاە وە ألچیسی طارافئندان آچئلمئش بیر ساواشلا یۆز یۆزە اۇلدوغونوزو بیلین. تەوبە أدرسنیز آنا ماللارئنئز سیزیندیر. نە حاقسئزلئق أدرسینیز، نە دە حاقسئزلئغا اوغرارسئنئز. بۇرچلو، دارلئق ایچیندە ایسە، راحاتاچئقئنجایا قادار بکلەمک گرکیر. بیلسنیز، باغئشتا بولونمانئز سیزین ایچین داحا حایئرلئدئر. (باقارا سورەسی؛ )
نبیمیزین شو دوعایئ یاپتئغئ ریوایت أدیلیر: “آللاهئم! بۇرجا ینیک دۆشمکتن، دۆشمانا دۆشمکتن وە دۆشمانئ سەویندیرمکتن سانا سئغئنئرئم.” (نسایی)
زکاتا دایالئ سیستمدە ایسە اینسانلار، واسئفلئ ایشچی اۇلماق ایچین دگیل، داحا کالیتەلی اۆرتیم یاپماق ایچین چالئشئرلار. اینسان پارا اۆرتەمەیەجگی ایچین یاپابیلەجگی أن ایی ایش بودور. ذاتن پارا نە یەنیر، نە ایچیلیر، نە أو نە دە ألبیسە اۇلور. اینسانلارئ یاشاتان، مال وە حیذمتلردیر. بیر تۇن آلتئنئنئز اۇلسا آما سو وە غئدا بولاماسانئز اؤلۆپ گیدرسینیز. زکات وە صاداقالار، یتری قادار مال وە حیذمتە اولاشامایان کسیمین ایحتیاجئنئ قارشئلایاراق اۇنلارئ حایاتا باغلار.. بو، قاپانان قئلجال دامارلارئ آچئپ حۆجرەلرە غئدا وە اۇکسیژن گؤتۆرمەیە بنزەر. بو سایەدە وۆجودون تامامئنئن چالئشماسئ ساغلانمئش اۇلور. فائیضلی سیستم، سبب اۇلدوغو سئقئنتئلار وە پاهالئلئق سببییلە اینسانلارئ سۆرکلی أکۇنۇمینین دئشئنا آتارکن زکات، أکۇنۇمینین دئشئندا قالانلارئ أکۇنۇمییە قازاندئرئر. هر اینسان بودوروما دۆشەبیلەجگی ایچینزکات وە صاداقا ورن، آصلئندا کندی گلەجگی ایچین یاتئرئم یاپمئش اۇلور. آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
آللاە یۇلوندا اینفاق أدین. کندی أللرینیزلە کندینیزی تهلیکەیە آتمایئن. گۆزل داورانئن. آللاە گۆزل داورانانلارئ سەور. (باقارا سورەسی؛ )
آللاە یۇلوندا اینفاقئن چارپان أتکیسی اۇلور. فاقیر، آلدئغئ زکات وەیا صاداقایئ تۆکتیر. پارا اۇلاراق وریلمیشسە حارجار. مثەلا باققالا اۇلان بۇرجونو وریر. باققال اۇنو تۇپتانجئیا، تۇپتانجئ ایشچیسینە وریر. ایشچی دە ایحتیاجلارئ ایچین حارجار. بؤیلەجە پیاسا ینی مۆشتریلرە قاووشور.
گلیر وە ثروت، تۇپلومون هر کسیمینە اولاشئر. پارا، یانئنا اوغرادئغئ هر کیشینین ایشینی گؤردۆگۆندن پیاسا جانلانئر. یاپئلان بیر لیرالئق حارجاما، بیر سۆرە سۇنرا یدی یۆز لیرالئق حاتتا داحا چۇق ایش گؤرمۆش اۇلور. بونا سبب اۇلانلار هم ثواب قازانئرلار، هم دە پیاسانئن جانلانمادان دۇلایئ قازانچ ساغلارلار.
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
ماللارئنئ آللاە یۇلوندا حارجایانلارئن دورومو، یدی باشاق بیتیرن بیر دانەیە بنزەر. هر باشاقتا یۆز دانە واردئر. آللاە، حایرا حارجایانا قات قات وریر. ایمکانلارئ گنیش اۇلان وە هر شەیی بیلن آللاەتئر. (باقارا سورەسی؛ 261)
فائیض، ثروتین فاقیرلردن زنگینلرە آقماسئنا یۇل آچار. زکات ایسە ثروتین زنگینلردن فاقیرلرە آقماسئدئر. بو دا حالقئن آلئم گۆجۆنۆ آرتئرئر وە اۇنلارئ پیاسانئن ینی مۆشتریلری حالینە گتیریر.
فائیض دارلئغا یۇل آچارکن، اینفاق أدیلن مای؛ قات قات آرتئشا سبب اۇلور.


c: text/html

text:
۲۰ نوْوامبر
۲۰ نوْوامبر :
- ۱۹۱۷ - اوکراین جومهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۲۲ - لوزان کونفرانسی ایشه باشلامیشدیر.
- ۱۹۴۳ - ایستانبول تکنولوژی بیلیمیوردو آچیلمیشدیر.
- ۱۹۴۵ - تبریزده آذربایجان خالق کونقرهسی تأسیس ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۴۵ - ایکینجی دونیا ساواشینین جینایتکارلارینین موحاکیمه ائدیلدیگی نورنبرق پروسهسی باشلامیشدیر.
- ۱۹۵۹ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی اوشاق حوقوقلاری حاقیندا بیانیه قبول ائتمیشدیر.
- ۱۹۸۵ - مایکروسافت ویندوز ۱.۰ تقدیم ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۹۲ - ایرانلا آذربایجان جومهوریتی آراسیندا ایقتیصادی امکداشلیق حاقیندا توافوق ایمضالانمیشدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اؤتن گونلرین قوجا قارتالی
گنجعلی صباحینین حیات و یارادیجیلیغینا دایر
ائلدار موغانلی
معاصر گونئی آذربایجان ادبیاتینین نثر قولو، قوجامان یازیچیمیز گنجعلی صباحینین آدیلا باغلیدیر. آذربایجان دیلی و ادبیاتی اوزره آکادئمیک تحصیل صاحبی، دیل و ادبیاتین اینجهلیکلرینی و بدیعی خصوصیتلرینی دریندن بیلن، دوغما خالقینین معنوی عالمینی یاخشی تانییان، جمعیتین داخیلیندهکی قایدا- قانونلاری، اجتماعی و سیاسی مبارزهده اؤیرهنن قوجامان ادیب، اؤز دؤورو شرایطینی گؤسترن پارلاق نثر اثرلرینین یارادیجیسی اولموشدور. بو اثرلر، اجتماعی قورولوشون گئرچکلیکلرینین شفاف بیر بدیعی گوزگوسو اولماقلا برابر، اجتماعی طلباتین جاوابی کیمی، ادیبین صنعت یؤنونو قاباریق شکیلده نمایش ائتدیره بیلمیشدیر.
ائنیش- یوخوشلو حیات
آنادان اولماسینین یوز دؤرد ایللیگینی قارشیلادیغیمیز استاد گنجعلی صباحی، ۱۲۸۵- ینجی گونش ایلینین بهمن آییندا، “مرند” شهرینین یاخینلیغیندا “قانلی داغ” اتهیینده یئرلشن “میاب” کندینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. آتاسی یونس کیشی، مینلر آذربایجانلی کیمی یوخسوللوغدان، آجلیقدان و اجتماعی فلاکتدن جان قورتارماق اوچون، آرازین او تایینا کؤچمک مجبوریتینده قالمیشدیر.
یئددی یاشیندا هله اوشاق ایکن دوغما یوردو “میاب” کندینی ترک ائدیب، آرازین اوتایینا گئدهن گنجعلی، نهایت ۴۰ یاشیندا ایکن، ساچلارینا قار یاغمیش، حیاتین ائنیش- یوخوشلاریندان کئچمیش، شیرینلی-آجیلیقدان دویونجا دادمیش، ایستی سویوقلارینی سووودوقدان سونرا، آرزوسوندا اولدوغو دوغما یوردا، آنا وطنه دوغروگئری دؤنور.
۱۳۲۴- ینجی ایلده باش وئرمیش ۲۱ آذر انقلابی، دوغروداندا آذربایجانین سیماسینی دییشمیشدی. مستبد دؤولت یئرینه، دموکراتیک بیر رئژیم گلمیش، یئنی آزاد بیر حیات قوروجولوغونا باشلامیشدی.
گنجعلی صباحی اؤزونو یئنیدن دوغولموش کیمی حس ائدیر و یورولمازجاسینا، تبریز رادیوسونون ادبی بوراخیلیش شعبهسینده خالق شاعیری بالاش آذراوغلو ایله امکداشلیق ائدیر و تبریز دانشگاهینین دیل و ادبیات شعبهسیندهده تدریس ائتمهیه باشلاییر.
گنجعلینین بئله آزاد حیات سورمهسی چوخ چکمیر. آذربایجاندا عمله گلمیش آزاد و دموکراتیک حیات طرزینین، بوتون ایرانا یاییلاجاغینی دویان آمریکا و انگلیس دؤولتلری و قولدور محمدرضاشاه، بو مقدس نهضتی قانا چکمک فیکرینه دوشورلر. ملتلر تشکیلاتیندا های- کوی سالیب ، آذربایجانین تجزیه اولدوغونو تهلوکهسیزلیک شوراسینا آپاریرلار و نهایت آذربایجاندا ایالت انجومنلرینین تهلوکهسیزلییینی تامین ائتمک بهانهسیله، اورایا قوشون چکیب، مثلی گؤرونمهین جنایتلره ال وورورلار.
آذر آیینین ۲۰- سینده، آذربایجان ملی حکومتی آمریکا سیلاحلارینین قارشیسیندا تاب گتیره بیلمهییب، دئوریلیر و شاه قوشونو جدی بیر مقاومته اوغرامادان تبریزین دروازالاریندا دوشرگه قورور. شاه جاسوسلارینین تشبوثوایله فئوداللار و عسگر باققاللارین باشچیلیغیایله سیلاحلانمیش قارا گروهلار، فاجعهلر تؤرهدیر، مینلر انسانین قانینی تؤکورلر. آتالار اوغولسوز، گلینلر ارسیز، اوشاقلار آتاسیز قالیر. نه آخان قانلی گؤز یاشلارینا باخان اولور، نهده آنالارین فریادینا. بئلهلیکله شاه قوشونلاری بیر “فاتح” کیمی آذر آیینین ۲۲- سینده شهره دولورلار.
گنجعلی صباحینین اضطرابلی گونلری و آجیلی آنلاری یئنهده باشلاییر. آذرین ۲۳- ینده توتولور و مینلر آذربایجانلی کیمی ایشکنجه آلتینا آلینیر. نهایت “مهاجر” و “متجاسر” آدیلا نئچه آی زینداندا قالدیقدان سونرا، لرستانین بدرآباد منطقهسینده یئرلشن “قلعه مظفر”ه سورگون ائدیلیر و ایکی ایل اورادا قالماق مجبوریتینده قالیر.
۱۳۲۷- ینجی ایل شاه “عفو عمومی” اعلان ائدیر و بئلهلیکله گنجعلی سورگوندن یئنهده باشی بلالی تبریزه ، عائیلهسینین یانینا قاییدیر. آنجاق اودا بیر چوخلاری کیمی اصیل معنادا عفو اولمامیشدی. تبریزده هئچ بیر ایش تاپا بیلمیر ، هارا گئدیرسه، بیر سابقهلی مجرم کیمی اونو قارشیلاییرلار. بو دؤزولمز شرایط بیر یاندان، دولانیشیقلارینین چتین اولماسیایسه باشقا بیر یاندان، گنجعلینی تبریزدن چیخماغا وادار ائدیر و نهایت ۱۳۲۹- ینجی ایلین باهاریندا عائیلهسیله بیرگه، تهرانا کؤچور و قارداشی – گؤرکملی رئژیسور صمد صباحی- نین یاردیمی ایله ایشه باشلاییر.
گنجعلی صباحینین تهراندا یاشاماغیدا چوخ آغیر اولور، آنجاق او روحدان دوشمهدن، اؤز اجتماعی و ادبی فعالیتلرینه داوام وئریر. خصوصیله نئفتین ملیلشمه حرکاتی آلتیندا یارانان سیاسی آتموسفرده، او یولداشلاریلا بیرلیکده “آذربایجانلیلار انجومنی” و بو انجومنین نزدینده ” آذربایجان یازیچیلار و شاعیرلر مجلیسی”نی۱۳۳۱- ینجی ایلده یارادیر و تهراندا نشر اولان “بشریت” و “بشیر آینده” گوندهلیکلری و چوخ تیراژلی “چلنگر” درگیسینده اؤز اثرلرینی یایماغا باشلاییر. گنجعلینین “خائین” عنوانلی حکایهسی ائله ایلک دفعه چلنگر درگیسینین سون اوچ ساییندا چاپ ائدیلیر.
قولدور محمدرضانین آرخاسی اولان آمریکا دؤولتی و باشقا استعمارچیلار، ایراندا گئدن ملی حرکاتین آتشینی سؤندورمک فیکرینه دوشورلر. شعلهلنمکده، ظولم و فساد سارایلارینی یاندیریب، شاهلیق استبدادینا سون قویماقدا اولان آتشی، مینلرله آزادلیق قارتاللارینین قانی ایله سؤندورورلر. “۲۸ مرداد” کودتاسی زیندانلارین آغزینی یئنیدن آچیر، سییا مامورلارینین الیله ایشکنجهلر باشلانیر، دار آغاجلاری قورولور، سیلاحلار ایشه دوشور و وطنین ان شرفلی اوغوللاری آمانسیز اؤلومون آغزینا تاپشیریلیر. گنجعلی صباحیده یئنیدن تعقیبه، آزار – اذیتلره معروض قالیر و اجتماعی حقلردن محروم کیمی، آغیر ایللری باشدان کئچیریر. بو محرومیتلر، سونرالار ساواکین تئز- تئز سورغو- سوواللاریلا کامیللهشیر و بهمن انقلابینین غلبهسینه قدهر اوزانیر.
۱۳۵۷- ینجی ایل بهمن انقلابینی گؤردوکده، سانکی یئنیدن آنادان اولور. یاشینین چوخ اولماغینا باخمایاراق تهراندا “آذربایجان یازیچیلار و شاعرلر جمعیتی” و ” آذربایجان انجومنی” نین یارانماسیندا جدی اشتراک ائدیر، “یولداش” ، “وارلیق” ، “انقلاب یولوندا”، “اولکر”، “گونش” و … مجلهلرینده اؤز حکایه و ادبی- تنقیدی یازیلاریلا چیخیش ائدیر، ادبی محفیللرده بیر آقساققال کیمی حضور تاپیر، تهراندا یاشایان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتینین اورگانی عنوانیایله نشر اولونان “گونش” مجلهسینین بانیسی و آپاریجیلاریندان اولور ، ایللر بویو ایشیق اوزو گؤرمهین اثرلرینی چاپا حاضیرلاییر و آذربایجانین مختلف شهرلرینده قورولان ادبی مراسیملرده اشتراک ائدیر. بئلهلیکله، اونلار ایل اورهیینده چکدییی آغریلاری آزادلیق شیرینلیییایله دییشدیرمک ایستهییر.
قوجامان ادیب گنجعلی صباحینین اوزون ایللر ادبی- اجتماعی فعالیتلریندن تجلیل ائتمک اوچون، دوستلاری و شاگیردلری طرفیندن حاضیرلیق آپاریلیر، حاققیندا یازیلان شعر و باشقا یازیلار توپلانیلیر، مراسیمین پروگرامی استادین اؤز اطلاعسیلا یازیلیر، آنجاق اجل آمان وئرمیر و معاصر دموکراتیک نثریمیزین بانیسی، قوجامان ادیب و آذربایجانین اونودولماز اجتماعی شخصیتی استاد گنجعلی صباحی ۱۳۶۸- ینجی ایل شهریور آیینین ۱۵- ینده، ۸۳ یاشیندایکن دونیاسینی دهییشیر و ابدیته قوووشور.
استاد صباحی شخصیتی و صنعتی پرستشکارلاری، اجلین آمان وئرمهدییی ایشی یئنیدن یئرینه یئتیرمهیه چالیشیرلار و نهایت ۱۳۸۳-ینجی ایلین مهر آییندا، ساهر، صابر و نباتی ادبی انجومنلری، آذری مجلهسی، خانه فرزندان آذربایجان و بیر سیرا ادبی- مدنی درنکلر، آذربایجان شاعر و یازیچیلاری طرفیندن بئله بیر بیلدیریش یاییلیر:
” آذربایجانیمیزین گؤرکملی یازیچیسی، فداکار معلمی، استاد گنجعلی صباحینین آغیرلاما مراسیمی، مهر آیینین ۱۷- سینده تهرانین بهمن مدنیت ساراییندا کئچیریلهجکدیر. بو آغیرلامایا قاتیلماق ایستهین حؤرمتلی قلم صاحیبلریندن ایستهنیلیر معاصر آذربایجان نثرینین آتاسی، استاد گنجعلی صباحینین حیات و یارادیجیلیغیایله باغلی اثرلرینی، آغیرلاما مراسیمین آپاریجی هیاتینه چاتدیرسینلار.”
بئلهلیکله مهر آیینین ۱۷-سینده، بهمن مدنیت سارایینین شهید آوینی زالی، مثلی چوخ آز گؤرونن طمطراقلی بیر آغیرما مراسیمینین شاهدی اولور.
مبارزهده یوغرولموش یارادیجیلیق
استاد صباحی صنعتینین ان باشلیجا سجیهسی، دؤرون ادبی حرکاتـینی یؤنملندیرمک و خصوصیله نثریمیزی دموکراتیک ماهیته یئیهلندیرمک و ادبی بیر آخیما چئویرمهسیدیر. نئجه کی، قوجامان یازیچینین ادبی- بدیعی تأثیر گوجو بو گون ده دموکراتیک نثره مراجعت ائدن یازیچیلاریمیزی اؤز شعالاری آلتـینا آلیر و جمعیتین حیاتـی ایله علاقهدار مسئلهلرین نئجه حل ائدیلمهسینی، یازیچیلاریمیزین اثرلرینده آیدینلاشدیریر.
گنجعلی صباحینین ادبیات عالمینده آتدیغی ایلک آددیملار، آذربایجان خالقینین ملی آزادلیق حرکاتـی عرفهسینده اولوب، یارادیجیلیغینین چیچکلنمه دؤرو ایسه، نئهضتین مغلوبیتیندن سونرا باشلامیشدیر. او، اوزون مدت حبس و سورگونده قالسادا، همیشه خالق و وطن حاققیندا دوشونور، دوشوندوکلرینی بدیعی اثر سویهسینه قالدیرماق آرزوسو ایله یاشایـیر. تصادوفی دئییل کی، یازدیغی حکایه و ادبی تنقیدی مقالهلرینده ده، وطن ایدئآللاری و خالقیمیزین باشیندان کئچن قانلی- قادالی احوالاتـین، دیدرگین آذربایجانلیلارین اجتماعی طالئعینین و صینیفلی جمعیتده یاشایان یوخسول انسانین اجتماعی عدالت اوغروندا آپاردیغی مبارزهنین شاهیدی اولوروق. یازیچینین اثرلرینین اساس مؤوضوسو آذربایجان خالقینین کئچیرتدییی آغیر تاریخی آنلاری و یاشادیغی عذابلی و ایشکنجهلی حیاتـی اولموشدور.
حکایهچیلیک
قوجامان ادیبین حکایه ساحهسیندهکی قلم محصوللاری، “قارتال” و “حیات فاجعهلریندن” آدلی کیتابلاریندا بیر یئره توپلانیبدیر.
“قارتال” کیتابینا: “قارتال”، قوجالیقدا یورغالیق”، گول دستهسی”، “آنا قلبی”، “عارسیز قافار”، “کئفلی”، “اؤز آرامیزدا قالسین”، “حیات آجیلیقلاریندان” و “اوشاق اوسته ساواش” حکایهلری داخیلدیر. بوتون بو حکایهلرده، یازیچینین عمده موضوعلاری: انسان یاشایـیشی، آذربایجان قادینی و آنا سیماسی، اجتماعی محرومیتلر و سیخینتـیلار و ان مهمی، فئودالیسم قورولوشونون اخلاقی، اجتماعی و مدنی کئیفیتلریدیر.
قارتال مجموعهسیندهکی حکایهلرین بدیعی فضاسی ائله جانلی، قهرمانلارین اجتماعی مناسبتلری ائله دولغون، ایکی قوطبلی جمعیتین اخلاقی آنلاملاری، کندلردن شهره اوز قویان یوخسول عایلهلرین عذابلی معیشتینین بدیعی تصویری ائله ایناندیریجی و تأثیر ائدیجیدیر کی، اوخوجو سانکی اؤزو او حادثهلری گؤروب و یاشامیشدیر. بو حکایهلرین اساس مزیتی و یوکسک ادبی دیری اونلارداکی طبیعی داورانیش، اجتماعی تیپلر و جانلی و دولغون دیالوقلاردیر. بو کیفیتلر گنجعلی صباحینین اجتماعی گئرچکلیک صنعت اوسلوبوندا باجاریقلی بیر یازیچی اولدوغونو گؤستریر.
“قارتال” حکایهسی آذربایجان کندلی قادینینین فداکارلیغی و انسانی دویغولارینین ترنّومو ایله یاناشی، فئودال عایلهسینین اخلاقی دوشگونلوکلرینین، صینیفلی جمعیتده انسانلیق دیرلرینه خور باخیلماسینین و اجتماعی فلاکتین بدیعی تجسّومودور.
“قوجالیقدا یورغالیق” حکایهسینده، یازیچی اؤزونو بازار چرچیورهسینده امانتدار بیر انسان کیمی تانیتدیرماغا چالیشان «حاجی فرج»ین سیماسیندا، او کیمیلرین ایچهری چیرکینلیکلرینی و جیلیز حیسلرینی ایفشا ائدیر و یاراتدیغی تیپین فیریلداقچی بیر عنصر اولدوغونو و یوخسول عایلهلرین یوخسوللوغوندان وار- دؤولتی اعتباریله سوءاستفاده ائتمهسینی، گیزلی طنز دیلی ایله قامچیلایـیر.
کیچیک حجملی “گول دستهسی” حکایهسی گنجعلینین اؤز باشینا گلن و اولموش بیر کیفیتدیر. یازیچی لرستانین “قلعه مظفر” کندینده سورگونده اولارکن، فئودالیزم قورولوشونون تانیدیغی و گؤردویو سیماسینا، اوردا دا شاهید اولور. کیچیک یاشلی قوللوقچو و خانیم آراسیندا اولان موناسبتین نئجه ده عدالتسیز اولدوغونو و زحمت آداملارینین قدیربیلنلیک کیمی انسانی بیر سجییهیه مالیک اولدوغونو، بدیعی شکیلده نمایش ائتدیریر و صینیفلی قورولوشدا حؤکم سورن عدالتسیزلیک علئیهینه جمعیتین ناموسلو، زحمتکش آداملارینین اعتراض و غضبلرینی هایقیریر.
مجموعهده “عارسیز قافار”، “کئفلی”و “اؤز آرامیزدا قالسین” کیمی حکایهلرده، یازیچی موضوع اعتباریله یارادیجیلیق اوسلوبونا صادیق قالماقلا برابر، دئییم طرزینه چئویکلیک، الوانلیق و شیرینلیک باغیشلایاراق، یازیچیلیغینین باشقا بیر یؤنو ایله اوخوجوسونو تانیش ائدیر؛ او دا قوجامان ادیبین اؤزونه مخصوص طنز دیلیدیر. یازیچینین بیر چوخ اثرلرینده گیزلی بیر طنزین ایزینی و دادینی دویماق اولار، آنجاق بو حکایهلرده، بو ایزلر داها جیغیرلانیر و یازیچییا مخصوص بیر سجییه داشییـیر. بو اؤزللیک، گنجعلی یارادیجیلیغیندا محتوا و قالیبین بیر- بیرینی تاماملاماسیندا داها قاباریق شکیلده گؤزه چارپیر.
گنجعلینین بیر چوخ اثرلرینین قهرمانی اونون شخصن اؤزو و موضوعسوایسه یاشاییشیندان دوغان بدیعی کیفیتلردن عیبارتدیر کی، بونلار اونون قلمینده بدیعیلشیر و شخصیلیکدن چیخاراق، عوموم خالق سجییهسی داشییـیر.
“قارتال” مجموعهسینده “حیات آجیلیقلاریندان” عنوانلی حکایه، بلکه ده قوجامان ادیبین ان آغیر گونلرینین بدیعی ایفادهسی کیمیدیر. گنجعلی معلم بو حکایهده آغریلی- آجیلی گونلرده دایاغی سایـیلان “حبیبه”خانیمین اؤلوم آنلاریلا برابر، قیرخینجی اون ایللییین باشلانیش چاغلاریندا جمعیتدهکی اجتماعی دیرلرین پوزولماسینی و پولون، حیاتـین بوتون ساحهلرینده آت اویناتماسینی اوخوجوسونا چاتدیرا بیلمیشدیر.
“قارتال” مجموعهسینین سون حکایهسی “اوشاق اوسته ساواش” آدلانیر. بو کیچیک حکایهده یازیچی مودروک بابالارین کلاملاریندان و خالقین سؤز خزینهسیندن فایدالاناراق، آتالار سؤزونون بؤیوکلویونو بیر کیچیک بدیعی اثرده اوخوجوسونا گؤستره بیلمیشدیر.
گنجعلی صباحینین ایکینجی حکایهلر مجموعهسی “حیات فاجعهلریندن” آدلانیر. بو کیتابدا قوجامان ادیبین “حیات فاجعهلریندن”، “خائن”، “اووچو” و “شرفلی اؤلوم” کیمی هم ادبی- بدیعی جهتدن و هم ده حجم اعتباریله، ان سانباللی اثرلری داخیل ائدیلیبدیر.
۱۳۲۹- نجی ایلده یازیلمیش “حیات فاجعهلریندن” آدلی اوزون حکایه، ارباب- رعیتلیک قورولوشونون تؤرتدییی فاجعهلردن و خالقین دموکراتیک ایدئآللار اوغروندا آپاردیغی مبارزهدن بحث ائدیر. یازیچینین یاراتدیغی بدیعی فضالاردا، آذربایجان کندلرینده حؤکم سورن ابتدایی حیات طرزی، دؤزولمز یاشایـیش شرایطی و خالقین اربابلار طرفیندن نئجه تحقیر اولونماسی و زحمت آداملاری امکلرینین تالانماسی، چوخ گؤزل بدیعی ایفادهسینی تاپیر. ظولمت دونیاسی طبیعی بویالارلا تقدیم اولور و قارانلیقلار عالمیندن آیدین اوفوقلره و ایشیق دونیایا چکیلن حیات یولو نیشان وئریلیر.
حکایهده یارانان تیپلر، مولفین ان باشلیجا صنعت اوغورلاریندان حساب ائدیلیر. ایکی قوطبلی جمعیتین نومایندهلرینی تمثیل ائدن “قدرت” و “چنگیزخان”، یازیچینین خلق ائتدییی برجسته تیپلردیر. تحقیر اولونان آذربایجان رعیتینین تمثالی قدرتده و زوراکیلیق، ظولوم و فئودال صینفینین نومایندهسی چنگیزخان سیماسیندا.
مولکدارلار نومایندهسی چنگیزخان، چوخ اختیارلی آدام کیمی تقدیم اولونور. قانون، ژاندارما، دؤولت، ایدارهلر و قورولوشون بوتون قایناقلاری اونون خیدمتیندهدیر. چنگیزخانین، رعیتلری تحقیر ائتمک، حبسه آلماق، خیرمانلارینی داشیماق، ائلهجهده اونلارین ناموسلارینا خور باخماق ایمکانی واردیر؛ آنجاق بو ایمکانلارا باخمایاراق، چنگیزخان معنوی جهتدن شیکست، یوخسول و قورخاقدیر. یاخالانان واخت، “منی اؤلدورمه، آماندیر، آنلامامیشام، غلط ائلهمیشم” – دئیه، قدرته یالواریر. اؤزوندن گوجلولر قارشیسیندا سیچانا دؤنن بو تیپ، اؤزوندن عاجیزلرینین قاباغیندا یـیرتـیجی قورد کیمی اولور. عکسینه، یازیچی، قدرت تیپینده، قارانلیقلار عالمینده اینام، صداقت، پاکلیق و ایگیدلیک سیمبولو اولان آذربایجانین غیرتلی اوغلو صورتینی یارادیر. او، ساده کندلیدیر، لاکین بوتون قووّهسیله قارشیسینا چیخان چنگیزخانلا پنجهلشمکدن ال چکمیر و قورخمور. هر آددیمدا چنگیزخانین اوستونه شیغییـیر. فقط اؤزباشینا قانونلار، اونو زنجیرلهییب، حبسخانالار کونجونه آتدیقدان سونرا، اوستونلوک چنگیزخان طرفه کئچیر. لاکین بو دا ظاهیری اوستونلوک اولور. چونکی قدرت حبسده اولاندادا معنوی و انسانی کیفیتلرینه گؤره اوستونلوک قازانمیشدیر.
گنجعلی صباحینین بو اوزون حکایهسی، موللیفین یاراتدیغی اثرلر سیراسیندا اؤزونه باشلیجا موقع آلان بیر اثردیر. اثرین خصوصی کیفیتی اونون صمیمی دیلی، فضالارین یاراتدیغی دوغمالیق و عاطیفه یوکلو تصویرلر، شخصیتلرین طبیعیلیگی، موضوعنون عئینیلیگی و ان باشلیجاسی، یازیچینین یارادیجیلیق قدرتی اولموشدور. حکایهنی اوخودوقدان سونرا، اوخوجو اوزون مدت اؤزونو حکایهده یارانان بدیعی فضالاردان آیـیرا بیلمیر.
استاد گنجعلی صباحینین اثرلری سیراسیندا اؤزونه مخصوص دهیر قازانان، “خائن” حکایهسیدیر. بو اؤزللیک اوندان یارانیر کی، یازیچی بو اثرینده باجاریغینی و صنعتکارلیق قابیلیتینی، مهم بیر تاریخی کیفیتین بدیعی دیلده ایفاده ائتمهسینده اوزه چکیر. حکایهده اوخوجو، رئال بیر سیاسی و تاریخی کیفیتین گئدیشاتـینی و بو کیفیتده رول اوینایان سیاسی اویونچولارین داورانیشیلا تانیش اولور. بدیعی دیلده تصویر اولونان بو تاریخی دؤور، ایران چرچیوهسینده گئدن ملی استقلال حرکاتـینین آغلی- قارالی ادبی سندیدیر. امپریالیستلرین یاراتدیغی ۲۸ مرداد کودئتاسی و اوندان سونرا قورولان دار آغاجلاری و اعدام مئیدانلاری، خالقین یادداشیندان هئچ واخت سیلینمهین خاطیرهیه چئوریلیب. عئینی حالدا، اوتوزونجو اون ایللیگین بیرینجی ایلینده ایران سوییهسینده گئدن ملی استقلال و آزادلیق حرکاتـی و بو حرکتین نتیجهسینده قولدور شاهین اؤلکهدن قاچماسی، ایران خالقلارینین سیاسی مبارزهسینده، یاددان چیخمایان نائلیتلردندیر. بو نائلیت و مقبولیتی، مولیف چوخ بدیعی دیلده “خائن” حکایهسینده اوخوجوسونا چاتدیرا بیلیبدیر.
استاد گنجعلی صباحینین حکایهلری ایچریسینده، “حیات فاجعهلریندن” ، “خائن” و “شرفلی اؤلوم” حکایهلری، ادبی اوچلوک ماهیتی داشییـیر. اونا گؤره کی، هر اوچ حکایهنین اساس موضوعسو خالقین مبارزهسی و باشلیجا قهرمانی خالقدیر. سانکی یازیچی ایران و آذربایجان خالقلارینین مبارزه تاریخینی اوچ بؤلومده وئریر و یاخود بو تاریخین اوچ قاتـینی آچیر. بیرینجی اثرده خالقین فئودالیزمه قارشی مبارزهسینی گؤستریر، ایکینجی حکایهده استثمارچی حاکیم صینیفلرین باشچیسی، اؤز حؤکمرانلیق خاطیرینه خالقی امپریالیستلره ساتان خائن شاهین اوزوندن پرده گؤتورور و اوچونجوسو- “شرفلی اؤلوم” حکایهسینده خالقین غدار و ظولمکارلارلا مبارزهسینده اؤلومله اوز- اوزه دایانمیش و باشی اوجالیقلا شرفلی اؤلومو، شرفسیز یاشاماقدان اوستون توتان، آذربایجانلی بیر قهرمان دؤیوشچونون معنوی اوستونلویوندن و دوشمانلا باریشمامازلیغیندان دانیشیر. “شرفلی اؤلوم” حکایهسی، گنجعلینین ادبی اوچلویونون موضوع اعتباریله پارلاق اوستونلویودور.
استادین “حیات فاجعهلریندن” عنوانلی حکایهلر مجموعهسینه بیر حکایهده داخیلدیر. اودا یازیچینین دوستو «حسین جاوید»ین خاطیرهلری اساسیندا یازیلان “اووچو” حکایهسیدیر. بو حکایهدهده مولیفی ماراقلاندیران، خاطیرهنین انسانی موضوعسودور و بو غایه، گنجعلینین باشقا اثرلرینده اولدوغو کیمی، “اووچو” حکایهسیندهده اؤز اوخوجوسویلا عئینی و عاطیفی مناسبت قورا بیلیر.
ادبیاتشناسلیق
قوجامان ادیبیمیز استاد گنجعلی صباحی تکجه حکایه ساحهسینده ادبی جریانین سیماسینی معینلشدیرن یازیچی یوخ، بلکه ادبیاتشناسلیق ساحهسیندهده تأثیر ائدیجی صنعتکارلاردان اولوب و اغراقسیز دئمک اولار کی، حکایه کیمی بو ساحهدهده او جنوب ادبیاتیندا ایرهلی سورولن ادبی- تنقید نظریهلرینین اساسینی قویان اولوبدور.
استادین “شعریمیز زامانلا آددیملایـیر” کیتابیندا توپلانمیش مقالهلر، گونئی آذربایجان شاعیر و یازیچیلاریندان سهند، ساهیر، محزون، هاشیم ترلان و سؤنمز کیمی سؤز اوستالارینین یارادیجیلیقلارینا حصر ائدیلمیشدیر. بو جهتدن استادین «شعریمیز زامانلا آددیملایـیر» کیتابیندا خالق شاعیرلری سهند و ساهیر یارادیجیلیغینا بیر باخیش، محزونون حیات و یارادیجیلیغی، سؤنمزین آغیر ایللر و عیسانین سون شامی کیتابلارینا بیر نظر و هاشیم ترلان شعری حاققیندا یازیلان مبارز شاعیر مقالهلری، جنوب ادبیاتشناسلیغیندا خصوصی علمی- ادبی دهیره مالیکدیر. استادین اؤلمز ادیب جلیل محمدقلیزادهنین “آنامین کیتابی” درام اثرینین و خالق شاعیری صمد وورغونون “آیگون” پوئماسینین تحلیلینه حصر ائتدییی “ادبیاتین اجتماعی حیاتدا تأثیری” آدلی مقالهسیده چوخ دهیرلی ادبی تنقیددیر. بو کیتابدا، یازیچینین کلاسیکلریمیزه قارشی توتدوغو صنعتکارلیق موقعیده، اوخوجولارینی خصوصیله راضی سالیر.
فیلولوگیا علملری دوقتورو صابیر نبیاوغلو دئییر: “نثر معاصر طلبلره جاواب وئره بیلمک اوچون، مرکّب و چوخ شاخهلی کیفیتلر عالمینه باش وورمالی، اجتماعی ترقّییه خیدمت ائده بیلهجک کیفیتلری اوزه چیخارمالی، صنعتکارلیغین چوخ چالارلی، مین بیر رنگ و بویالی سیرلرینه یییهلنمهلیدیر. یالنیز یوکسک ایدئآلین صنعتکار زحمتی ایله، صنعتکارلیق سیرلری ایله وحدتینین گؤزل بدیعی اثر نمونهلری یاراداجاغینا اومید باغلاماق اولار. جنوب حیاتـیندا، جنوبون ادبی محیطینده بو طلبه زنگین و عوضسیز زمین واردیر”.
دوغروداندا معاصر ادبیاتیمیزین نثر قولونو نظرده توتاراق، اثرلرینده مختلف شاخهلی رئال کیفیتلر عالمینه باش ووران، اجتماعی ترقّییه خیدمت ائدن کیفیتلری بدیعی دیلله اوزه چیخاران و صنعتین چوخ چالارلی سیرلرینه ییهلهنن شخص، گؤرکملی قوجامان ادیبیمیز استاد گنجعلی صباحیدن باشقا، بیرینجی کیم اولا بیلر؟ هله ادبی محیطیمیزین، نئچه- نئچه گنجعلی یاراتماغا، گنجعلی بسلمهیه زنگین و عوضسیز شرایطی واردیر.
قایناقلار:
۱- قارتال، گنجعلی صباحی، فرزانه نشریاتـی، تهران – ۱۳۵۷.
۲- حیات فاجعهلریندن، گنجعلی صباحی، دونیا نشریاتـی، تهران – ۱۳۵۹.
۳- شعریمیز زامانلا آددیملاییر، گنجعلی صباحی، دونیا نشریاتـی، تهران – ۱۳۶۰.
۴- اؤتن گونلریم، گنجعلی صباحی، دونیا نشریاتـی، تهران – ۱۳۷۲.
۵- جنوبی آذربایجان ملی- دموکراتیک ادبیاتی، صابر امیروف، باکی – ۲۰۰۰.
۶- ییرمینجی عصر جنوبی آذربایجان ادبیاتیندا دموکراتیک ایدئآللار، مقالهلر مجموعهسی، باکی – ۱۹۹۰.
۷- جنوبی آذربایجان ملی شعورو، ودادی مصطفییو، آلمان، ۱۹۹۸.


text:
هانس کریستیان آندرسن
هانس کریستیان آندرسن (۲ آپرل ۱۸۰۵-جیٛ ایل، ادنسه (، دانمارک – ۴ آوقۇست ۱۸۷۵-جی ایله (۷۵ یاش)، کوپنهاگ، دانمارک) - دانمارکلیٛ ادیب. تئاتر اویونو، سیاحت نامه، روْمانلار و شعرلر ده یازماسیٛنا باخمایاراق، آندرسن بۆتۆن دۆنیادا داها چوْخ ناغیٛللاریٛنا گؤر تانیٛنیٛر. اوْنۇن ناغیٛللاریٛ ۱۰۰-دن چوْخ دیله ترجۆمه ائدیلمیشدیر.
اثرلری[دَییشدیر]
بیر گۆن کوپنهاگ کۆچه لرینده گزیشرکن آندرسن بالاجا اوْغلانلا راستلاشدیٛ. اۇشاق اوْنۇن گؤزۆنۆن اۆچون باخیٛب اوْنۇن نه قدر تنها اوْلدۇغۇنۇ باشا دۆشدۆ. ناغیٛلبازیٛن کؤنلۆنۆ آلماق اۆچۆن الیندکی قالای عسگری اوْنا طرف اۇزاتدیٛ. عوزینده آندرسن ده اوْنا ینی «کؤحنه ائو» آدلیٛ ناغیٛل احوالاتیٛ دانیٛشدیٛ. اوْنۇن ناغیٛللاریٛندا -نصیحت، عیبرت درسی ورمک منظورو یوْخدۇ. بۇردا یالنیٛز آرزۇ وار. گؤزللییی گؤرمک ایستین اینسانلاریٛن آرزۇلاریٛ. آخیٛ حیات اؤزۆ گؤزل بیر ناغیٛلدیٛر!
ان مشهۇر دانمارکلیٛ[دَییشدیر]
بیری واردیٛ، بیری یوْخدۇ. بیر بالاجا اوْغلان واردیٛ. بیر دفه اوْ، آناسیٛنا دییر کی، «گؤره رسن، من مۆطق مشهۇر اوْلاجام!». آناسیٛ اوْنا هچ نه دمیر. اوْنۇن غملی گؤزلرین تعججۆبله باخیٛب کؤکسۆنۆ اؤتۆرۆر. آخیٛ بۇ آیلده نینکی طالع ادن، هچ بنده دن ده هدیه آلماق کیمسنین آغلیٛنا گلمیردی. مشهۇر اوْلماق اۆچۆن هچ اوْلماسا وارلیٛ آیلده دوْغۇلماق، یا دا هچ اوْلماسا پایتخت ساکینی اوْلماق لازیٛم ایدی. گؤزل گؤرکم و یاخشیٛ تحصیل ده واجیب ایدی. گلجک ناغیٛلباز هانس کریستیان آندرسن کاسیٛب پینه چینین آیلسینده دوْغۇلۇب. آمّا اوْنۇن سوگی پاییٛ هچ واخت اسکیک دۆشمزدی. والیدینلری هچ واخت اۇشاغیٛ جزالاندیٛرماز و اؤز فانتازییالاریٛنا قاپاناراق بۆتۆن گۆنۆ شهری دوْلاشماغا ایجاز ورردیلر. طبیعی مۆشاهیده ائتمک، بالیٛقلار، کؤستبکلر، کپنکلرله، قۇشلارلا دوْستلۇق ائتمک اوْنۇن ان سویملی مشغۇلیییتی ایدی. ایک دفه شهر تئاتریٛنا آیاق باساندان سوْنرا اوْ ناغیٛل قهرمانلاریٛنیٛن نجیب نیییتلریندن خبر تۇتدۇ و بۇ دا اوْنا عادی حیاتدان اۇزاقلاشماق اۆچۆن ینی بحرانلار وردی. تئاتردا تز-تز اوْلا بیلمیردی، اوْنا گؤره ده اؤزۆتئاتر اویونو اۇیدۇرماغا باشلادیٛ. آخشاملار ائوده قۇرۇلان کۇکلا تاماشالاریٛندا کۇکلالار جانلانیٛر و اوْغلانیٛن دیلییله اؤز احوالاتلاریٛنیٛ نقل ائدیردیلر. آز سوْنرا هانس شکسپیرین تئاتر اوْخۇیاندماسین باشلادیٛ. دؤیۆشلر، قهرمانلاریٛن قوْچاقلیٛغیٛ اوْنۇن اۆریینی سوینجله دوْلدۇرۇردۇ. اوْ، آرتیٛق تئاتر دراماتۇرقۇ اوْلماق آرزۇسۇلا یاشاییٛردیٛ. به ین دییی احوالاتلاریٛ مۇسیقیی قوْشماق عادتی ده واردیٛ. بعضاً ساحیله گلیب بالاجا بۆلبۆلۆن زۆمزۆمسینی دینلمک ایستینلر ده تاپیٛلیٛردیٛ. مکتبده چوْخ پیس اوْخۇیۇردۇ. بیر سؤزۆ ده سهوسیز یازا بیلمسه ده دوْستلاریٛنا قهرمانیٛ اوْلدۇغۇ مۆختلیف احوالاتلاریٛ اۇیدۇرۇب دانیٛشماغیٛ سویردی. بۇنا گؤر ده همیشه گۆلۆش منبیینه چوریلیردی. فیکری اۇزاقلاردا اوْلدۇغۇندان مۆللیملرین دانلاغیٛ اسکیک اوْلمۇردۇ. بعضاً مکتبدن سوْنرا اۇشاقلار اوْنۇ تقیب ائدرک «باخیٛن، کوْمدییا قوْشان گلیر!» دییب اله سالیٛردیٛلار. هانس ائوه قاچیٛب کۆنجه سوْخۇلۇر و آللاها دۇعا ائدیردی. آتا اوْغلۇنا اینجیل ایله برابر «۱۰۰۱ گج ناغیٛللاریٛ» نیٛ اوْخۇیۇردۇ. اۇشاغا سۇ پریلری، تروْللار و باشقا پرسوْناژلارلا دوْلۇ ناغیٛللار دانیٛشاردیٛ. .۱۱ یاشیدندا، آتاسیٛنیٛ ایتیرمیش اوْغلان اوول درزی یانیٛندا شاگردلیه گدیر، سوْنرا سیگارت کارخانیسنده ایشه گدیر. اؤزۆنه ار تاپمیٛش آناسیٛ ۱۴ یاشلیٛ اۇشاغا کوپنهاگ گدیب اؤز حیاتیٛنیٛ قۇرماق ایجازه سی وریر. ندنسه آناسیٛ امین ایدی کی، بۇ یاشدا اۇشاق بؤیۆک شهرده چوْخ داوام گتیر بیلمیجک. اوْنا گؤره ده پوْچتالیوْنلا دانیٛشمیٛشدیٛ کی، ۳ گۆندن سوْنرا اۇشاغا گری قاییٛتماغا کؤمک ائتسین. آندرسن اؤز دوْغما شهرین بیر ده یاریٛم عصردن سوْنرا قاییٛتدیٛ. بۇردا بیر هفته دۇرۇش گتیر بیلمییب ینه ده گتدی. بیوْگرافلار دییر کی، مشهۇر ناغیٛلبازیٛن آناسیٛ دیلنچیلیک ائتمی مجبۇر ایدی و کاسیٛبلار اۆچۆن آیریٛلمیٛش قبیرسانلیٛقدا باسدیٛریٛلیٛب. ۱۴ یاشیٛندا دنییانیٛ فتح ائتمیه گلمیش اۇشاق اؤز سؤزۆنۆن اۆستۆند دۇردۇ و دۆنیانیٛن ان مشهۇر یازیچیسی اوْلدۇ.
قایناقلار[دَییشدیر]
منابع[دَییشدیر]
- ^ Wenande, Christian (13 December 2012). "Unknown Hans Christian Andersen fairy tale discovered". The Copenhagen Post. Archived from the original on 2012-12-14. Retrieved 15 December 2012.
{{cite news}}: Unknown parameter
|deadurl=ignored (
|url-status=suggested) (help)
- CS1 errors: unsupported parameter
- دانمارک دا وفات ائدنلر
- دانمارک شاعیرلری
- دانمارک یازیچیلاری
- دانمارکلی شاعیرلر
- شاعیرلر
- کوپنهاگ ده وفات ائدنلر
- هانس کریستیان آندرسن
- ۱۸۰۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۸۷۵-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- 19th-century Danish novelists
- 19th-century Danish poets
- Bisexual men
- Bisexual writers
- LGBT writers from Denmark
- مسیحی یازیچیلار
- Collectors of fairy tales
- Danish children's writers
- Danish Christians
- Danish fantasy writers
- Danish folklore
- Danish male poets
- Disease-related deaths in Denmark
- People from Odense
- Prometheus Award winners
- Members of the Bavarian Maximilian Order for Science and Art
- LGBT Christians
- Scandinavian folklore
- Danish male novelists


text:
-
چؤرهک قاچیر، بیز قاچیریق
دینگ … دانگ دینگ … دانگ اویان! اویان! اویانیریق یوخولاردان؛ قارانلیقدیر او یان، بو یان. چیق … چیق چیق … چیق یوخو یاریمچیق، گئجه یاریمچیق یولا چیخ! یولا چیخ! قارین یاریمچیق، تیکه یاریمچیق! آت قاچ! آت قاچ! چؤرهک قاچدی سن ده قاچ! چؤرهک قاچدی سن ده قاچ! قاچیریق قاچیریق چؤرهک آتلی، بیز پیادا چؤرهک آتلی، […]
بؤیوکآغا افندی ؛ «کلاپ هاوس» سیاحتیم
شیر جبی / آذربایجان خالق ناغیللاری اساسیندا
حوضور
امارات چوخ اوزاقدی؟
ایللر سونرا یوسف سکوتو حلقوموندا پوزوب، کندین یوز ایللیک یولغون آغاجینین باشیندان باغیردی: بلقیسسسسسسس. . .
گل منی آپار! / حیدر بیات
گل منی آپار او یئرلرین یئرسیزلیکلرینی سنه گؤستریم باخ هانسی بوشلوقلاردا سئویشدیک بیز کیمسه آدیمیزی بیلمزدی بیلسهیدی چاغیرماز
«یئددی یارپاق، بیر چینار» / کاظم نظری بقا
چنین به نظر میرسد که غزل ترکی در آذربایجان معاصر مسیر تحول را به درستی پیموده است. مخالفان و موافقان غزل، حرفهای زیادی دربارهی شعرِ زمان بودن یا نبودن آن گفتهاند.
داها آرخایینلیق اوچون، اللی مئتیر! / مرتضی مجدفر
او یوخودان اویانارکن، هامی یاتمیشدی. ائله گئجهدن، ساعاتین زنگینی آلتی یاریما قورموشدو، آنجاق هله ساعاتین زنگینین چالینماسینا ایکی ساعاتدان آرتیق قالارکن، یوخودان اویانمیشدی.
بیر چیچک، مین چیچک/ ناصر داوران
دهیمهیین منیم کیتابلاریما یارالارین باغلامالییام اونلارین. من دونن بوردا درس اوخویوردوم کیم اوغورلاییب مکتبیمی؟
ستار گولمحمدینین حیات و یارادیجیلیغینا قیسا باخیش
حیاتی: ستار گولمحمدی ۱۳۲۲-جی گونش ایلی گونئی آذربایجانین قاراداغ ماحالینین خدآفرین بؤلگهسینه باغلی آراز ساحیلی «شوجئیلی» کندینده دونیایا گؤز آچمیشدیر.
«غزه»ده تؤرهنن اینسان فاجیعه سینه/ مسعود آذر
چؤرهک قیتلیغا دوشوب سو قوخویوب دنیز قاپالی هاوا بولانیق تورپاق یاساق؛ گرهکسیزدیر بوردا یاشاماق!
وطندن بیر کیتابلیق دانیشماقدیر مهاجرت ادبیاتی / هادی قاراچای
دوزونه دورساق مهاجرت ادبیاتی، مهاجرتده يازيلميش بوتون اثرلري اؤز ايچينه آلماليدير.
داغ باشماغیم / نریمان ناظیم
بیر الیمده چؤرهک، بیرینده بیر پاکات مئیوه، قولتوغومدا ایسه گوندهلیک، چیینیمله قاپینی ایتهلهییب ایچری کئچیرم.


text:
اوشاق ادبيّاتیندا آزربایجانچیلیق مفکورهسی
یازار:«ائلناره آکیمووا»
کوچورن:«ویداحشمتی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
ایکینجی بولوم
او زامان سعید اونسیزاده، سید عظیم شیروانی، فیرودین بَی کؤچرلی اوشاقلارین یاش و بیلیک سويّهسینه، ماراق دونیالارینا اویغون اثرلر یاراتماغی موهوم وظیفه کیمی ایرهلی سورمکله باهم واجیبلیگینی وورغولاییردیلار: اوشاقلار اوچون یازیلان بدیعی اثرلر آنا دیللرینده قلمه آلینمالی، آز یاشلی و یئنییئتمه اوخوجولارین یاش سويّهلری، میلّی خصوصيّتلری و آنلاما قابیلیّتلری نظرده توتولمالیدیر. اوشاقلار اوچون یازیلمیش اثرلرین سوژئتی ساده، دیلی آیدین و خلقی اولمالیدیر کی، باغچا و مکتب یاشلی اوشاقلارین نطقلرینین بدیعی ذؤقلرینین و دونیاگؤروشلرینین اینکیشافینا کؤمک ائتسین.
همین ایللرده مئیداندا اولان کلاسسیک اثرلریمیزین ا.خاقانی، ن. گنجوی، س. شیرازی کیمی صنعتکارلارین اثرلری یاخود””گولوستان”،”بوستان”، “لئیلی و مجنون” و.س کیتابلارین هئچ بیری آذربایجان دیلینده دئییلدی. بو اثرلرده اوشاق دونیاسی، اونلارین یاش پسیخولوگییاسی نظره آلینمامیشدی بو معنادا، ضیالیلارین ناراحاتلیغی سببسیز.دئییلدی ،مکتبین، معاریفین فایداسینی آنلاتماق، اوشاقلاری اوخوماغا وردیش ائتدیرمک مؤوهومات زنجیرینی علمین آچاری ایله قیرماق عزمینه اینام حیسّی اؤنه کئچمیشدیر. ۱۹-جو عصرین اورتالاری ایدی. هله مئیداندا ملّی شعوردان ملّی ترقّیدن، ملّی دوشونجهدن صحبت بئله گئتمیردی آمّا عوضینده بونا آپاران آغیر یولون یولچولوغو باشلانمیشدی. ائله بیر دؤور گلمیشدی،کی ضیالیلار آذربایجاندا معاریف و مکتب شبکسهنین گئنیشلندیریلمهسینین، خالقین ساوادلانماسینین واجیبلیگینی آیدین درک ائدیردیلر و هر کس الینده قلم بو یولدا ملّی موجادیلهیه آتیلمیشدی. ۲۰-جی عصرین اوّلینده اوشاق ادبيّاتی ایله مشغول اولان آیدینلار ایکی ایشی بیر آرادا گؤروردولر. اونلار هم روس، آوروپا اوشاق ادبيّاتینین ان یاخشی اؤرنکلرینی دیلیمیزه چئویریر، عینی زاماندا هم روس، هم ده تورک شعریندهکی “فرانسیز” مودونون تأثیری ایله متنلر مئیدانا قویوردولار. مفکوره و آمال حدودسوزلوغو صنعتین ده اوفوقلرینی گئنیشلندیریردی. ۱۸۹۸-جی ایلده حاضرلانان “وطن دیلی” ندن عباس صحّتین “وطن” شعرینه قدر چئورهلنن بو ائستئتیک اراضیده ملّی اوشاق ادبيّاتینین اؤز حرکت ترایئکتورییاسی(مسیرلر)
جیزیلیردی.
۲۰-جی عصرین ایلکلرینده معاریفپرور ضیالیلاری معلّم و یازیچیلاری اوشاق متنلری یازماغا تحریک ائدن سببلردن بیری ده مکتبلرده شاگردلرین مطالعهسی اوچون قرائت کیتابلارینین یوخلوغو ایدی. اونا گؤره معاریفپرور یازیچیلار آنا دیلینده یالنیز درسلیکلر دئییل، صینیفدن خارج اوخو اوچون کیتابلارین یازیلماسی قایغیسینا دا قالیردیلار. بو ضیالیلاری اوشاق ادبيّاتینین بوتون احاطه و چالارلیغیندا اینکیشافی دوشوندوروردو یعنی نئجه یازماقلا یاناشی، هم ده نه یازماق، هانسی ژانردا متن مئیدانا قویماق بارده ناراحاتلیقلارینی اظهار ائدیردیلر. یالنیز اوشاق شعرلری، تمثیللر، ناغیللار دئییل، هم ده گوجلو حئکایهلرین یازیلماسی اونلاری دوشوندورن سببلر ایدی. س.م غنیزاده م.ت. صیدقییه یازیردی: “حئکایهسیز نثرسیز یئنی ادبيّاتی ایرهلی آپارماق مومکون دئییلدیر. تأسف کی، بعضی جاوان شاعرلریمیز بو مطلبی دوشونمور. حئکایهنویسلییی شأنی شاعرلییه لاییق گؤرمهییب باش” قاچیردیرلار.
۲۰-جی عصرین ایلکلرینده بو ساحهده آذربایجانچیلیق روحونو گوجلندیرن عامللردن بیری ده اوشاق مطبوعاتینین یارانماسی اولموشدور. بو یؤنده آتیلان بوتون آددیملار نتیجه سیز قالسا دا نهایت، “دبستان”(۱۹۰۶-۱۹۰۸) “رهبر” (۱۹۰۶-۱۹۰۷ ) کیمی ژورناللارین نشره باشلاماسی پروسئسی باش توتدو. قیسسا زاماندا قاپانان بو ژورناللاردان سونرا ایسه ۱۹۱۱-جی ایلده تشکیل اولونان “پداگوژی” کورسون ایشتیراکچیلاری اوشاقلار اوچون “مکتب” آدلی ژورنال تأسیس ائتمهیه قرار وئریب، بو ایشی حیاتا کئچیرمک اوچون ایجازه آلدیلار. “هر اوچ ژورنال آذربایجان اوشاق ادبيّاتینین یارانماسیندا موهوم رول اوینامیشدیر… اصل اوشاق اثرلری ۱۹۰۵- جی ایله قدر یوخ درجهسینده ایدی. یئنی-یئنی مکتبلر آچان قیمتلی درسلیکلر حاضرلایان م.ع. صابیر، آ.شایق، آ.صحّت، س.س. آخوندوو، س.م. قنیزاده و باشقا یازیچی، شاعر و معاریف خادیملری اوشاق ادبيّاتینین گؤزل و رنگارنگ نمونهلرینی آذربایجان اوشاق ژورناللارینین نشریندن سونرا یاراتمیشلار ا. محمدپور
یئنی تیپلی مکتبلرین مئیدانا چیخماسی، آنا دیلینده درسلیک و درس وسایتلرینین یارانماسی، معاریفچیلیک دالغاسینین گئنیش اینتیشاری، مطبوعات شبکهسینین گئنیشلنمهسی خصوصیله اوشاقلار اوچون ژورناللارین نشره باشلاماسی، بوتون بونلار اوشاق ادبيّاتینین اینکیشافینا تکان وئرن عامللر ایدی.
بوتؤو بیر ضیالی زومرهسینین ملّی تصّوبکئشلیگی سایهسینده یارادیلان اوشاق ادبيّاتی محض، ساغلام و تمللی باشلانغیجدان نشأت تاپدیغی اوچون بو گون ده یاشاما و وار اولما گوجونده دیر.
***
ایلک درسلیک و اوشاق ژورناللاری ملّی-معنوی اؤزونو درکین منبعلریندن بیری کیمی
۱۹-جو عصرین سونو ۲۰-جی عصرین ایلکینده آنا دیلی درسلیکلری یازماق و اونلارین حاضرلانماسی اوچون مئیدانا م.ف. آخوندزاده، سعید اونسیزاده و س.ا. شیروانی ایله برابر دؤورون دیگر ملّی مونوّرلری م.ش. واضح، .م.ن. دیده، م.ا. ائلخانوو آ.او. چئرنیایئوسکی س. ولیبیاوو، ر. افندییئو ده آتیلدیلار. بو شخصیّتلر آذربایجان دیلینین تدریسینده ایستیفاده ائتمک اوچون درسلیک و اوخو کیتابلاری یازماق، بو کیتابلارین چاپی مقصدی ایله متبعه یاراتماق و.س نامینه هر بیر اذيّته فداکارلیقلا قاتلاشیردیلار. مثلا ۱۸۴۰-جی ایللرده م.ف آخوندزاده، م.ش. واضحله بیرلیکده تیفلیسده متبعه آچماغا چالیشمیش، لاکین اؤز مقصدلرینه چاتا بیلمهمیشدیلر. بو ایشی تخمیناً ۴۰ ایلدن سونرا سعید اونسیزاده تیفلیسده نشرینه نایل اولدوغو “ضیا” قزئتینین متبعهسی ایله رئاللاشدیرا بیلمیشدیر.
درسلیک و اوخو کیتابلارینین یارادیلماسی ایشینه ۱۹-جو عصرین ۴۰-جی ایللریندن باشلانسا دا، عصرین ۵۰-۷۰-جی ایللرینده همین ساحهده جانلانما عمله گلمیشدیر. آنجاق بو ساحهده بیرینجی ایش ن. دئمئنتیئوین ترتیب ائتدییی “الیفبا” و ایلک اوخو کیتابی حساب اولونور.
مکتبلرین شبکهسی گئنیشلندیکجه آنا دیلی درسلیکلرینین و اوخو ماتئریاللارینین حاضرلانماسی ایستیقامتینده فعالیّت و یارادیجیلیق آختاریشلاری یئنی وسعت آلیردی.
عصرین ۷۰-۸۰-جی ایللرینده بیر طرفدن روحانی مجلیسلرینین نزدینده آچیلان “مجلیس مکتبلری، دیگر طرفدن ده اساساً مستقل اولوب خالقین و آیری-آیری جمعيّتلرین و ایمکانلی شخصلرین وسایتلری ایله فعالیّت گؤسترن اوصولی جدید مکتبلری مئیدانا چیخماغا و گئتدیکجه آرتماغا باشلادی. آذربایجان دیلینه عاید درسلیکلر بیر قایدا اولاراق مشهور روس پئدوگوگو ک.د. اوشینسکینین قاباقجیل تعلیم اوصوللاری و درسلیکلرینین نمونهسی اساسیندا حاضرلانیردی. تکجه آنا دیلی درسلیکلری دئییل، شریعته و تربیه مسئلهلرینه حصر ائدیلمیش درسلیکلر ده ک.د. اوشینسکینین تعلیمینه اساسلانیردی.
اوشینسکی تعلیم و تربیه ایشینده آنا دیلینین رولونو یوکسک قیمتلندیرمیشدیر. اونون ایرلی سوردویو بو پرنسیپلر دؤرون دیگر معلّم و پئداگوگلاری طرفیندن مدافعه ائدیلهرک تطبیق اولونوردو. بو حالی بیز سعید اونسیزادهنین ترتیب و نشر ائتدیردییی درسلیکلرده ده گؤروروک. اونون سؤز اوصولو ایله ترتیب ائدیب اؤزونون “ضیا” متبعهسینده چاپ ائتدیردییی کیتابین بیری” تعلیم الاطفال -تهذب الاخلاق” (تیفلیس )۱۸۸۲ دیگری ایسه “مکتب” اوشاقلاریمیز اوخوماقدان اؤترو ساده تورکی دیلینده ترتیب اولونموش عقاید و نصایح ریسالئیی” منظومهسیدیر ( تیفلیس، )۱۸۸۳ آدلانیر
م.ن. دیدهنین ۱۸۵۷-جی ایلده ترتیب ائدیب حاضرلادیغی، لاکین نشرینه نایل اولا بیلمهدییی” کیتابی نصایح”، سئید عظیم شیروانینین ترتیب ائتدییی”ربیول اطفال”، میرزه علی اکبر ائلخاناوون ۱۸۸۰-جی ایلده “تاتار آذربایجان دیلی” درسلیکلری ده قیمتلی ایشلر سیراسیندادیر.
بو ایللرده یاشلی نسلین نمایندهلریندن اولان ه. زردابی، ف.کؤچرلی، س.ا. شیروانی و باشقالاری اوشاقلارین اوخوسو اوچون فولکلور نومونهلری توپلاییب چاپا حاضرلاییر. یاخود هم اوریژینال اثرلردن، هم ده باشقا دیللردن ترجمه و اقتباس ائتدیکلری اثرلردن یارارلاناراق درسلیک، اوخو کیتابلاری حاضرلاییردیلارسا ر. افندییئو کیمی گنجلر اؤز سلفلرینین ایشلرینی داوام و اینکیشاف ائتدیریر. بو استقامتده اوغورلو آددیملار آتیردیلار.
ر. افندی یئو آ.او. چئرنیایئوسکینین “وطن دیلی” درسلیگینین حاضرلانماسینا جلب ائدیلمیش و بورادا درسلیک حاضرلانماسی پروسئسینه یاخیندان بلد اولموش، اؤز معلّیمینین ایش مئتودونو منیمسهمک فرصتی قازانمیشدیر. بو فرصت سونراکی ایللرده رشید بَیین گؤرکملی بیر معلّم پئداگوگ کیمی یئتیشمهسینده و معلّملیک فعالیّتینده چوخ کؤمک ائتمیشدیر. او اؤزونون ده اعتراف ائتدییی کیمی، معلّم ایشلهدییی زامان درسلیک ساریدان قارشیلاشدیغی چتینلیکلری آرادان قالدیرماق اوچون اوّللر قازاندیغی تجربه دن یارارلاناراق هم پوشکین، ژوکووسکی، کریلوو لئرمونتوو و تولستویدان ائتدییی ترجمهلر هم ده خالق ادبيّاتیندان توپلاییب ایشلهدییی نمونهلر اساسیندا بیر درسلیک ترتیب ائتمهیه باشلامیشدی. آنجاق همین کیتابین نشری خیلی گئج ۱۸۹۸-جی ایلده داش باسماسی و “اوشاق باغچاسی” آدی ایله ایستانبولدا باش توتموشدو دوز اون ایل اوّل ۱۸۸۸-جی ایلده ایسه آ. چئرنیایئوسکی و.س ولیبیاوون بیرگه ترتیب ائتدیکلری ” وطن دیلی” ( یی) حیصّه درسلییی چاپدان چیخیب اوخوجولارین استفادهسینه وئریلمیشدیر. س. بایرامووا “وطن دیلی” کیتابینین (یی) حیصّهسینه اوشاقلارین یاش و ماراق دایره سینه قاوراییش سويّهلرینه اویغون اوریژینال و ترجومه اثرلری داخیل ائدیلمیشدی. همین بدیعی نمونه لرین اکثريّتینی چئرنیایئوسکینین خواهیشی ایله حسنلی خوان قاراداغی قلمه آلمیشدی.


text:
آدانادا گلادیاتور مزارلاری تاپیلدی
قازینتیلاردا قدیم رومادا، آرئنادا، بیر بیری ایله و ییرتیجی حیوانلارلا دؤیوشهن گلادیاتور مزارلارینین ایزلرینه راستلاندی
آدانادا آناوارزا آنتیک شهرینده آپاریلان قازینتیلار سیراسیندا روما دؤورونه عاید گلادیاتور مزارلارینین ایزلرینه راستلاندی.
تخمیناً ۲۰۰۰ ایللیک تاریخه صاحیب "مغلوب ائدیلمز شهر" آدیلا تانینان، آنتیک دونیانین ایلک ایکی باندلی یولونون یانی سیرا گؤکهملی قاپیسی و قالالاری ایله سئچیلهن آناوارزادا قازینتیلار، ۲۴ ایشچی، ۲ متخصص آرکئولوگ و ۳۰ نفرلیک بیلیم اکیبی طرفیندن داوام ائتدیریلیر.
آمفی تاتر اطرافیندا متمرکز اولان قازینتیلاردا قدیم رومادا، آرئنادا، بیر بیری ایله و ییرتیجی حیوانلارلا دؤیوشهن گلادیاتور مزارلارینین ایزلرینه راستلاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
بیر کارت پستال ۴۲ ایل سونرا آلیجیسینین الینه چاتدی
۴۲ ایل اؤنجه هلندنین برابانت بؤلگهسینده تعطیلده اولان بیر عائله، نیو-فنپده قوهوملارینا کارت پستال گؤندردی
واشینگتندا تۆرک میراثی آیی
"واشینگتندا تۆرک کؤکنلی آمریکالیلار تحصیل، مدنیت، اقتصاد و توپلوموموزون شهر حیاتی گلیشیمینده اؤنملی بیر رول اویناییمیشدیر"
روسیا اوسکارا فیلم گؤندرمهیهجک
"روسیا فیلم آکادمیسی باشقانلیغی، ۲۰۲۳-جو ایلده اوسکارا یئرلی فیلم نامیزد گؤسترمهمه قراری وئردی"


text:
شهادتین(ایکی ایسلام تصدیقی)
ایکی تصدیق یا ایکی ایسلام سوزو
عرب دیلی: اَشهدُ انْ لا اِلٰهَ الا الله -تصدیق ائدیرم اللهدان سونرا بیر تانری یوخدور.
عرب دیلی: اَشهدُ انَّ محمّداً رسولُ الله-تصدیق ائدیریم محمد(ص) تانرینین گؤندرمیشیدیر ( پئیغمبریدیر).
بیر کیمسه بو سؤزلری دئدیکده ایسلام دینین قبول ائدیب و موسلمان اولار. بو سؤزلری دئمک گرک بیله بیله و هر کیمسه اؤزو اورکدن دئسین بو سؤزلری. زور یا جبر ایله دئمک یا مسخره و شوخلوق اۆچون دئمک یا نومایش وئرمهیه گؤره دئمک ایسلام اۆچون تصدیق ساییلمیر. شخص گرک اورکدن و بیله بیله و عقل و دانیشیق اوزوندن بو سؤزلری دانیشا و قبول ائده و ایسلام دینینه گله.
بو دانیشیق هر نامازین ایکینجی و آخیر رکعتینده دئیلیر. بو سؤزلر اذان و ایقامهده جارلانیر و هر کیمسه اونو تیکرار ائتسه ثوابی واردیر.
باغلانتی یازیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- مکارم شیرازی، آیتالله ناصر. رساله توضیح المسائل. تهران: نشر قم، ۱۳۶۷.
- آیت الله العظمی حسینعلی منتظری."رساله توضیح المسائل" . تهران: انتشارات کیهان، ۱۳۵۹


text:
شهرلرین کیملیگی، اؤلولر و دیریلر
سید مرتضی حسینی
شهرین ان بسیط و ساده تعریفی؛ «ساییسی یوزدن باشلایاراق نئچه میلیونا واران انسان توپلانماسیندان یارانان بیر توپلولوق» دور. کندله شهرین اؤزل فرقی اقتصاد سیستئمینده دیر. شهر دئییلن توپلومون اقتصاد قایناغی صنعتله تجارت، آما کندین اقتصاد قایناغی اکینچیلیکله حئیوان بسلهمک دیر. کندله شهر آراسیندا داها بیر اؤنملی فرق تانینماماق دیر؛ یعنی بیر انسان توپلوموندا انسانلار بیر-بیرینی راحاتلیقلا تانیرسالار او توپلوم کند، آما کیمسه کیمسهنی تانیمیرسا اورا شهردیر. البته بو اؤزللیک چوخ اؤنم داشییان بیر اؤزللیک دئییل و اؤنملی اؤزللیکلر داها آرتیق اقتصاد، کولتور و اداره طرزلرینه باغلی دیر.
کند و شهر آراسیندا اورتاق نئجهلیکلرین بیری توپلومسال دَرنَکلر دیرلر. توپلومسال دَرنَکلرین شهر، کند و کؤچری عشیرهلردن اولوشان انسان توپلولوقلاریندا بئله اؤزل یئر و روللاری وار دیر. هر بیر توپلومسال دَرنَگین قورولماسی، ایچینده اولدوغو توپلومون سیستئماتیک اداره طرزینه دوغرو یورومهگینه آتیلان بیر آددیم دیر. توپلومسال دَرنَکلر، اورتاق دوشونجه، اورتاق مسلک، اورتاق ایش- پئشه، اورتاق سیاسی گؤوروش و هابئله باشقا اورتاقلیقلاری اوزره بیر آرایا گلن انسانلاردان یارانیرلار.بو دَرنَکلرین أن اؤنملی روللاری نه دیر؟ بونلار بوتون توپلوملاردا گوج دنگهسین ساغلایاراق اؤلکهنین بوتون اقتصادی- سیاسی گوجونون بیر شخص یا بیر اؤزل قوروپ و تشکیلات الینه کئچمهسینه قارشی چیخیرلار.
یاشادیغیمیز عصرین أن اؤنملی و آدلیم توپلومسال دَرنَکلری سیاسی پارتیالار دیرلار. بو پارتیالارین هر بیری نئچه مین بلکهده نئچه میلیون اورتاق سیاسی گؤروشو اولان انسانلاری تمثیل ائدیر و اونلارین اؤز اؤلکهلرینین ادارهسینده اولان حقلرینی اونلارایچین قازاندیریرلار. بو اساسدا منجه توپلومسال دَرنَکلرین قایناغی انسانلار آراسیندا اولان بَنزَرلیکلر و فرقلر دیر. هئچ بیر انسان توپلولوغوندا هامی بیر جور یاشاییب بیر جور دوشونمهییر. بیر اؤلکهده هامی بیر جور یاشاییب بیر جور دوشونورسه، کسینلیکله او اؤلکه ان آزیندان نئچه یوز ایل دیکتاتور دوشونجه و حاکمیت آلتیندا یاشاییب یاشایاجاق. عینی زماندا هئچ بیر انسان توپلولوغوندا هئچ کیمسه اؤز حیات و دوشونجه طرزینده یالنیز دئییل و هر کیمسهنین اؤزونه تای تاپاجاغی چوخ انسانلار وار. آما خاطیرلاتدیغیم کیمی بو دَرنَکلرین آراسیندا بیر دَرنَک استثنادیر. هانسی دَرنَک؟ مزارلیق. مساعد گؤرورسهنیز بو سسسیز- سمیرسیز دَرنَگی «قارا دَرنَک» آدلاندیراق.
مزارلیقلار بوتون انسان توپلولوقلارینین یانیسیرا یاشایان سسسیز دَرنَکلر دیرلر. بو اؤزل دَرنَکلر چئشیدلیلیکدن دئییل تام وجودویلا بیر اولماقدان یارانیرلار. بو قارا و سسسیز دَرنَک ده نه دوشونجه وار نه اقتصاد نه سیاست. سادهجه مطلق سکوت دور و سکوت. بو دَرنَک ده اویه اولانلار نهدن اوردا اولدوقلاری و اوردا اویه اولدوقلارینی بئله بیلمهییرلر. عجبا! بئله بیر سسسیز- سمیرسیز خاصیتسیز و جانسیز مزارلاردان اولوشان دَرنَگین گَرَگی و دَیَری نه دیر؟ منجه بو بوتون غوغالاردان و ساواشلاردان سونرا دوست- دوشمانی بیرلهشدیرن قارا درنگین اؤز یئرینده اؤزل فایداسی و ایشلَمی وار. مزارلیقلار بوللو چئشیدلیلیکلر اوزره دالاشیب- دارتیشان انسانلارا معنوی بیر بیچیم ده باریشسال یاشاماغا چالیشماغی دوشوندوردوکدن علاوه، هر توپلومون گؤزو اؤنونده یئر اوزونه قازیلیب یازیلان تاریخی دیر.
مزارلیقلارین اولدوقجا بؤیوکلوک و تاریخلیلیغی اولدوقلاری شهر، کند و یوردون بؤیوکلوک و تاریخلی اولدوغونو گؤستهریر. مزارلیقسیز هئچ بیر انسان اوتوراغی یوخ دور. کؤچریلرینده مزارلیقلاری وار بیریسی یایلاقدا بیریسیایسه قیشلاقدا. اساطیر یوروموندادا مزارلیق، اسکیلیک و کؤکلولوک سیمبولودور. بعضی ادبی اثرلرده حتی انسان توپلولوقلارینین تاریخی کیملیک و وارلیقلریندان بیر بلگه دیر. مثالایچین: چنگیز آیتماتووون «گون وار عصره برابر» رومانیندا «آنا بئیت» آدلی اونودولموش اسکی بیر مزارلیق، اؤلمک و یوخ اولماق اوزره اولان قیرقیز کیملیگینین تاریخی روحو و سیمبولودور. بو مزارلیق چوخ زمانلاردی اؤز حالینا بوراخیلیب اونودولوب. بو اسکی مزارلیقدا «نایمان آنا» باسدیریلیب. نایمان آنا اؤز کیملیگیندن چیخاریلیب، مانقورتا دؤنن اوغلونون زهرلی اوخوایله اؤلوب و بیزیم باخیشیمیزلا بیر شهیددیر. یازیچی نایمان آنانیدا قیرقیز کیملیگینین دوغولماق قایناغی کیمی دَیَرلهندیریر. بس قیرقیز کیملیگینین کؤک و قایناغی اولان نایمان آنا باسدیریلان اونودولموش مزارلیق، قیرقیز کیملیگینین توز- تورپاق آلتیندا یاتان تاریخی دیر و بو اؤلموش- اونودولموش تاریخ «ائدیگی» آدلی قیرقیز روحو داشییان کیشینین دوشونجهسیایله یئنیدن جانلانیر. ائدیگی أن اسکی و تام قیرقیز یاشایان دوستو «قازانقاپ»ی آنابئیت مزارلیقیندا باسدیرماق ایستهییر و بو ایستَک سیمبولیک صورتده، قیرقیز روحونون اؤز کیملیگینه دؤنمهگی دیر.
بئلهلیکله مزارلیق سادهجه بیر دَیَرسیز اؤلولر کلوکسیونو دئییل. مزارلیق شهرین، کندین یا اوبانین یانیندا یاشادیغی تاریخی دیر. کئچمیشده اؤزللیکله قوتسال انسانلارین مزارلاری آشیری اساطیری دوشونجه و دویغولار اساسیندا، چوخ مقدس یئرلره چئوریلهرک زیارت ائدیلیردیلر. البته بیزیم اؤلکهمیزده تأسفله هلهده بو آشیریلیق تام گوجوایله یاشاماقدا دیر.
مزارلیق تاریخی قونولو کتابلاریمیزدا وار. بیزیم تاریخیمیزدا بو کتابلارین أن آدلیمی تبریز مزارلیقلارین تانیتدیران «روضاتالجنان و جناتالجنان» آدلی بیر کتاب دیر. بو کتابین یازاری تبریزلی حافظ حسین ابن کربلایی اؤز کتابیندا تبریزین مزارلیقلاری اؤزللیکله قوتسال شیخلار و پیرلرین مزارلارین آراشدیریب تانیتدیرمیشدیر. تانیدیغیم قدر زنگانین اوچ مزارلیق و تبریزین ایکی بؤیوک و اسکی مزارلیقلاری وار. بو مزارلیقلاری سئیر ائتدیگیمیزده نئچه یوز ایل بلکه مین ایلدن بری بو شهرده یاشاییب بورایا کیملیک وئریب بورادا اؤلنلری دوشونوروک. ابن کربلایینین کتابین اوخودوغوموزدادا تبریزین نئچه مین ایلدن بری بو شهرده یاشاییب، باسدیریلدیقلاری مزارلیقلارین بئله یوخ اولدوغو خالقین دوشوندوکده، بو توز- توپراغا قاریشمیش انسانلارین تاریخی بیر افسانهیه چئوریلمک دویغوسو داریخدیریر روحوموزو.
مزارلیقلارین آرکولوژیک اؤنملریده وار. بو ساحهده هامیسیندان داها اسکی و داها اؤنملیسی تبریزین گؤی مسجدینین آرخاسینداکی یئر آلتیندا تاپیلان، دمیر عصریندن قالان مزارلیق دیر. بو مزارلیق ایندی «دمیر عصر موزهسی» آدیایله بیر موزه کیمی گؤزوموزون اؤنونه سرگیلهنیب. بو موزه- مزارلیغا اندیگیمیزده تبریزین افسانهلردهده بئله آلینیب قید اولونمایان تاریخی فیرلادیر باشیمیزی. بونلار کیمایمیشلر؟ کیملیکلری نهایمیش؟ نئجه یاشاییرمیشلار؟…؟…؟ کئشکه! آه کئشکه بونلارین بیریسیایله بیر دانیشا بیلسهیدیم! اونلار چوروموش گؤودهلری و ازیلیب- اریمیش اینجهلیب بیر ناخیشا دؤنن سوموکلریایله توپراق اوزرینه یازیبلار تبریزین تاریخینی آما یازیقلار اولسون کی بیز بیر شئی اوخویابیلمیریک بو یازیدان آما نه قدر اوخویابیلمهسکده بو مزارلیقدان آذربایجان موزهسینه داشینیب اورادا سرگیلهنن قوجاق قوجاغا ابدی یوخویا دالان ایکی سئوگیلینین سوموک هئیکللری بؤیوک بیر تاریخ کتابی دیر. باشاباش سئوگی و عشق دولو انسان حیاتینین ساییلان بیر اؤرنگی.
آذربایجان و تبریزین تام ترسینه، اؤز یئرینده بؤیوک بیر استثنادا وار. بو استثنا جولفا شهری دیر. جولفا شهرینین مزارلیغی یوخ دور. یعنی بورادا اؤلن هئچ کیمسه بوردا باسدیریلمیر بلکی گؤودهسی اؤز کندی، شهری یا ائل- اوباسینا آپاریلیب باسدیریلیر. عجبا! بو قارا دَرنَکسیز شهرده یاشایان انسانلارین بیر مزارلیقدا یاتاجاق قدر اورتاق تاریخی یوخ مو؟


text:
براهماپوترا چایی
براهماپوترا چایی (اینگیلیسجه: Brahmaputra River، فارسجا: رود براهماپوترا، آلمانجا: Brahmaputra، ایتالیاجا: Brahmapoutre، عربجه: نهر براهمابوترا، تورکیه تورکجهسی: Brahmaputra Nehri، روسجا: БpaxMaпyTpa) هیندوستان اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۳۸۴۸ کیلومتر دیر. بۇ گۆن براهماپوترا چاییندان ثانییهده ۱۹۸۰۰ متر مکعب سۇ آخیر. و بنقال کؤرفزینا تؤکولور.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده براهماپوترا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Brahmaputra River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
`مراسم لر` نتیجه لر
ینگی لیکلر [806]
- ایردوغان امریکاده نادولت تشکیلاتلر وکیللرینی قبول قیلیب اوچره شدی
- آلمانده تورک لر محتاج کیشی لرگه یاردم ترقه تدی
- آلمانده مینگلب کیشی کوچه لرده یشه ماقده
- بیر تورک فلمی ایران سینمالریده کورسه تیله دی
- کنگو دموکراتیک جمهوریتی ده یوزلب محکوم قماقخانه دن قاچدی
- تورکیه تشقی لر وزیری ایران لیک کسبداشی بیلن سوزله شدی
- جنوبی کوریا ده کوچلی یامغیر لر کوپلب کیشی نینگ اولیمی گه سبب بولدی
- تورکیه اسرائیل نی قتتیق قاره له دی
- تورکیه: امریکا نی تورت نفر مسلمان نینگ اولدیریلگن حادثه نی یاریتیب بیریش گه چقیره میز
- چین ده اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده کوپلب کیشی اولدی و یره لندی
- تورکیه تشقی ایش لر وزیری صربستان لیک کسبداشی بیلن سوزله شدی
- تورکیه ایچکی ایش لر وزیری بلغاریالیک کسبداشی بیلن قاچاق مهاجر لر حقیده سوزله شدی
- آلمان ده یاش لر نینگ نفوسی کمه یماقده
- روسیه اوکراین لیک لرگه تابعیت بیرماقده
- تورکیه تشقی ایش لر وزیری ایران لیک کسبداشی بیلن سوزله شدی
- پاکستانده کوچلی یامغیرلر عاقبتیده ییتمیش دن آرتیق کیشی حیاتی نی یوقاتدی
- ناتو رهبر لر ییغیلیشی باشله دی
- امریکا قوشمه ایالتلریده قوراللی هجوم لر عاقبتیده کوپلب کیشی اولدی و یره لندی
- تورکیه افغانستان گه قیغوداشلیک بیلدیردی
- تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه لر 22.06.2022
- تونس لیک لر حقیقت دن هم مسلمان قرداش لر گه قرشی عصیان ایتماقده می؟
- اسرائیل پولیسی نینگ مسجدالاقصی ده نماز اوقیاتگن مسلمان لرگه قرشی اویوشتیرگن هجومی توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- اوروش آرتیدن اوکراین کوچه لریده گی وضعیت
- یونان نینگ مهاجر لر بیلن قیلیاتگن یمان رویه سی توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- کیم ایته دی عیال لر موتر هیده یه آلمه یدی دیب؟
- ارمنستان اردوسی ژورنالیست لر گه قره ته هجوم اویوشتیردی
- آسترالیا ده تویه لر قیرغین قیلینماقده
- تورکیه کودتا لر گه قرشی غلبه قازاندی
- یونان گه اوتماقچی بولگن مهاجر باله لر خصوصیده بیر ویدیو تصویر
- کرونا ویروس رهبر لرنینگ کوره شیش طرزی نی هم اوزگرتیردی
- تورکیه قوراللی کوچ لری ترورچی لرنی ییر بیلن یکسان قیلدی
- تورکیه بیلن آلمان اورته سیده گی مناسبت لر
- تورکیه ده گی دینی اقلیت لر توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- تورکیه فضایی رقابت لر گه اشتراک ایتماقچی می؟
- تورکیه دن اوزبیک تیلیده قیسقه تصویری خبر لر
- سوریه لیک باله لرنینگ المپیک مسابقه لری
- اولاد لری میز نی قیتریب بیرینگ
- یولده موتر لرنینگ کوپلیگی اوکراین لیک لرنینگ قوشنی مملکت لرگه کیتیشی گه مانع بولماقده
- میلادی 2020- ییلده یوز بیرگن ینگیلیک لرنینگ خلاصه سی
- قبرسلیک تورک لرنینگ امان قالیش کوره شی بوییچه بیر ویدیو تصویر
- ایشتتیریش لری میز ۱۲.۰۴.۲۰۲۲
- اوزبیک تیلیده خبر لر 31.05.2022
- تورکیه نینگ سیسی رادیوسی ایشتتیریش لری ۱۱.۰۴.۲۰۲۲


text:
جائل فریرا
جائل فریرا (اینگیلیسجه: Jael Ferreira) (دوْغوم:۳۰ اکتبر ۱۹۸۸ (۳۳ یاش) Várzea Grande) بیر فوتبالیست. قرمیو فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جائل فریرا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- کریسیوما کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو مینیرو کولوبونون اویونچولاری
- باهیا کولوبونون اویونچولاری
- فلامینقو کولوبونون اویونچولاری
- سئونقنام کولوبونون اویونچولاری
- چونقکینق دنقدای لیفان کولوبونون اویونچولاری
- قرمیو کولوبونون اویونچولاری
- توکیو کولوبونون اویونچولاری


text:
`کرکوک` نتیجهلر
خبرلر [158]
- ایراندا ۳۷ نفرده وبا گؤرولدو
- عراق-دا 9 ترورچو محو ائدیلیب
- عراقدا توپلو مزار تاپیلدی
- کرکۆکده داعشه قارشی عملیات باشلادیلدی
- داعشه قارشی عملیات
- کرکوک-دا 2 پولیس امکداشی هلاک اولوب
- داعش یئنه سالدیردی
- کرکوکده بومبالی سالدیری
- کرکوکده تورکمنلر ۲ میلت وکیلی چیخاردی
- داعش، کرکوکده ۷ دکلی پاتلاتدی
- موصولدا ایکی توپلو مزار تاپیلدی
- عراق کورد بؤلگهسل ادارهسی و تورکمن جبههسیندن سؤزده خاطره تمبری آچیقلاماسی
- پئشمرگهنین کرکوکه دوغرو ایرلیلهمهسی دوردورولدو
- کرکوکده داعشه قارشی عملیات
- کرکوکده داعش عملیاتی
- اردوغان: "کرکوک-جیهان نفت کمرینین تعمیری تز بیر زاماندا باشا چاتمالیدیر"
- داعش کرکوک-ده هوجوم تؤرتدی، دؤرد حربچی اؤلدو
- کوالیسیون قوهلری کرکوک شهریندن چیخیب
- عراق تورکمن جبههسی تیکا-یا تشککور ائتدی
- کرکوک-ده داعش-ین هوجومو نتیجهسینده 4 سیویل حیاتینی ایتیریب


text:
گوندن قورخان احمد
سعید فیوضات
لاپ بئله آناسینی بئزدیرمیشدی. گوندن قورخماق دا هئچ آساد بیر ایش دئییل ایمیش. ائودن ائشیگه چیخا بیلمهین احمدین هر ایشینی آناسی گؤروردو. آخی بویا- باشا چاتیب ایگید بیر اوغلان اولدوغونا باخمایاراق بیزیم احمدین دردی غلیظ مسئله ایدی. او گوندن قورخوردو. پاهو….ایشه باخ! آدام دا گوندن قورخا بیلر؟! آما اولور دا. اینسان قورخاندا قورخور. کیمسه اؤز کؤلگهسیندن بئله قورخور.
دئییرلر قورخولو باش – ساغ اولور، اما بیزیم بو احمد لاپ بئله شیتینی-شورونو چیخارتمیشدی. گونش دوغان کیمی حَیهته چیخماغا قورخوردو. یازیق آناسی هم ائوین کیشیسی ایدی، هم آروادی. گئدیب ایشلهیهجی کیمی او ائوده – بو ائوده ایشلهییب ,بازاردان نه لازیم ایدیسه آلیب, گتیریب احمدین قارنینی دویوروردو. احمدده کی دویان دئییلدی. ائله بیل قارنیندا جوغ وار ایدی. ائله دئییردی: آی آنا اورهییم گئتدی, منه بیر قایقاناق پیشیرسنه؟ یازیق آنا, پیشیریب –دوشوروب قویوردو قورخاق اوغلانین قاباغینا.
بئله آخی دردینی کیمسهیه دئیه بیلمیردی. نئجه آچیب آغاردا بیلردی. آی جماعت منیم اوغلوم یئکه دَوه اولوب آما گوندن قورخور! بونو نئجه دئمک اولاردی آخی.
یازیق آرواد بئله لاپ باشینی ایتیرمیشدی. هردن قارغیش یاغدیریردی. دئییردی:سنی گؤروم یوخ اولاسان .آخی سنین بویونو یئره سوخوم ,نئجه بیر آدامسان سن! ائله بیر سؤزلر دئییرسن کی پیشمیش تویوغون گولمهگی گلیر. یئرآلمادا دامار وار، اما سنده یوخدور.
اما سونرا دئدیگی قارغیشلارا , پئشمان اولوب، اؤز اوغلونا قییا بیلمهییردی. گؤر نئجه ایشی ترس اولموشدو. آخی قارانلیقدان قورخماق یئنه ده اوتمالی بیر سؤز ایدی, آما گونش دن قورخماق بئله لاپ شَبهده ایدی! لاپ بئله سوقت ایدی بو اوغلان.
یازیق آرواد بیلمه ییردی پول قازانسین, او یئکه دَوهنین قارنینی دویورسون, یادا اونون نیسگیلینی داشیسین. هر بیر سحرچاغی درد قارنینا دولوردو.
بئله چوخ آدام احمدین وارلیغیندان خبری یوخ ایدی. چونکو هئچ کیمین گؤزونه گؤرسنمیردی آخی. آناسی اؤیود وئریردی, دئییردی آی اوغول دئنن گؤروم آخی سن گونشین نهییندن قورخورسان؟ گونش سنی یئمهیهجک کی؟
احمد دئییردی: هاردان بیلیر سن؟ یئدی – یئدی.
آناسی دئدی: بس بیزی نییه یئمیر,ائله بیر دنه قاشی –گؤزو قارا سن سن؟
احمد بو سؤزلری بیر قولاغیندان آلیب، او بیریسی قولاغیندان بوشلاییردی. یازیق آناسیدا ائله غم-غصه یئییردی. نئیلهسین الله اونا بیر اوغول وئرمیشدی, اودا نه اؤلویه یاراییردی، نه ده دیرییه. قوهوم ایچینده ده باشی سرکیلی اولموشدو. ائله قوهوملار اونون اوغلونا “گوندن قورخان احمد” دئییب, گولوردولر. اوغلاندا ائله بیل جوجه باسدیرمیشدی, هئچ یئریندن تَرپَنمیردی. ائله آغزینی آچمیشدی هاوایا گودوردو آناسی گتیرسین اودا یئسین.
یازیق آرواد لاپ بئله الدن گئتمیشدی. بیر یاندان نیسگیلی, بیر یاندان دا گونده گئدیب ایشلهمک دوغوردان دا اونو سینسیتمیشدی. یازیق آرواد نئیلهدیسه, اوغلانی یولا گتیره بیلمهدی. ائله اوغلان اؤزونو وورموشدو علینین قیلینجینا. دئییردی ائله آغا نظرم، بئله گزرم. الیندن ده بئش قارا پوللوق ایش گلمهییردی.
بیر گئجه یازیق آرواد اوتوروب فیکیره دالدی .سحره قدر یوخو گؤزلرینه گلمهدی، ائله دئییردی , آی الله نئیلهییم, نئجه بو دیغانین الیندن قورتاریم؟ داها آرتیق بو اوغلانین الینده, آز قالیرام باشیمی گؤتوروب قاچام. باشینا سؤزکئچمهییر. ائله دئییر نادم کی نادم. آخی اینسان گوندن قورخادا بیلر؟!
بیردن ایلدیریم کیمی بیر فیکیر بینینه دوشدو. گولومسوندی. دئدی: من بو اوغلانین قورخوسونو تؤکمهلییم. من بیر ساعات بو اوغلانی ائشیکده ساخلایا بیلسم بونون قورخوسو تؤکولر. سونرا دئدی: بیر ساعات بونو ائشیکده ساخلاماغا نه وار کی.
آروادین اویونو ائله او گوندن باشلادی. سحر احمد یئمک ایستهینده دئدی: احمد قیتلیق دوشوب، داها آرتیق یئمهگه هئچ نه تاپیلمیر. گرک دؤزهسن بو آجلیغا.
احمد دئدی: یانی نه آنا؟ آجیمیزدان اؤلهریک آخی. بس نئیلهیک؟
آرواد دئدی: ائله بیل اینانمیرسان هه؟ اینانمیرسانسا دور آیاغا اؤزون گئت بازارا!
بو سؤزو ائشیدن احمد سوسدو.
آرواد بو اویونیلا احمدی ایکی گون آج ساخلادی. سونرا گئدیب بازاردان سولو آلما آلدی. ایکینجی گونون گوناورتا چاغی یئریندن دوروب، گئدیب تزه آلدیغی آلمالاردان گؤتوروب، حَیت قاپیسیندان بئله دوزمهگه باشلادی. آلمالاری کوچهیه قدر دوزدو. سحر یئنی آچیلمیشدی. گئدیب احمدین یاتاغینین باشی اوستونده دوروب بیردن قیشقیردی: آی احمد، آی احمد…!
احمد هولهسک یوخودان داشلاندی. دئدی: نه اولوب آی آنا، اوغورو گیریب ائوه؟
آرواد دئدی: یوخ اَده دور آیاغا گؤر نه اولوب آخی. ائله باشینی آتیب یئددی یوخویاگئتمیسن, دور آیاغا باخ!
احمد دئدی: آی آنا نه یه باخیم؟
آرواد دئدی: دور آیاغا باخ ، دونن گئجه گؤیدن آلما یاغیب، باخ حَیته! آلما الیندن یئر یوخ دی. دور تئز او آلمالاری توپلا.
ایکی گون آج قالان احمد دیک آیاغا دوردو. داها آرتیق دؤزه بیلمهدی. آجیندان بئله اللری اسیردی. یومولدی حیته. تئزقاپینین آغزیندا کی آلمانی گؤتوردو, دیشینه چکیب گؤزلهمهدن باشقا آلمالارا جومدی. آلمالاری یئیه –یئیه, کوچه قاپیسینا ساری گئتدی. آرواد دا آرخاسیجاق گئدیردی. احمدین باشی او قدر آلمالارا قال ایدی کی , آناسی نین آرخاسیجاق گلمهگینی بئله بیلمهدی. آچیق کوچه قاپیسیندان ائشیگه چیخان کیمی، آناسی اونا بیر تیمبا ووروب قاپیدان سالدی ائشیگه, سونرا قاپینی تئز باغلاییب, جفتهسینی سالدی.
کوچهده یالنیز قالان احمد, بیردن اؤزونه گلیب، اؤزونو گوندوز گون اورتاچاغی کوچهده گؤردو. گونش, گؤیده ایشیلداییردی. احمد قورویوب قالدی. قورخو بوتون گؤودهسینی ساریدی. اوجادان قیشقیریب، قوجاغینا ییغدیغی آلمالاری یئره تؤکدو. قیشقیرا –قیشقیرا قاپینی دؤیمهگه باشلادی. نه قدر قاپینی دؤیدوسه, هئچ بیر خبر آلمادی. قیشقیریردی:آی آنا, قاپینی آچ ایندی گون منی یئیر! سونرا یالواریب, سیتقاماغا باشلادی. آی آنا قوربانین اولوم , بو گونش منی یئمهمیش قاپینی آچ! او قدر قاپینی چالدی آخیردا هئدن گئتدی. آیاق اوسته دورا بیلمهییب، قاپینین قاباغیندا یئره سیریلدی.
نه واختدان نه واختا, اؤزونه گلدی. بیردن گؤزو قاپینین قاباغینا توپلانان جماعته دوشدو. جماعت اورادا دوروب , اونا باخیب گؤلوردولر. هره بیر سؤزآتیردی. بیری دئییردی: احمد نه اولدو, ائله بیل گون سندن خوشو گلمهدی, او بیریسی دئدی: احمد ائله بیل گون سنی چئینه- توپور ائلهییبدی. آخی یئره سریلییبسن.
سؤزلر احمدی سانجیردی, اودا حیرصلنیردی, سونرا یاواش-یاواش اوتانماغا باشلادی. باشینی آشاغی سالدی. هرنه ایی باشا دوشدو. نه قدر بوش بیر قورخونو یاشاماغیندان پئشمان اولوب، بئله لاپ ترلهدی. سویوق تر آلنیندان سوزولوب, گؤزلرینین یاشینا قاریشدی. اؤزونو دانلاماغا باشلادی, ائله جه بیر داها بوش-بوش شئلردن قورخمایاجاغینا اؤزونه سؤز وئردی.
سونوندا آناسی قاپینی آچدی. احمده باخیب دئدی: احمد نه اولدو؟ ائله بیل گون سنه بیر ایش گؤرمهییب هه؟
ایندی گؤردون نه قدر بوش یئره قورخورموشسان.
احمد آیاغا قالخیب, باشینی آشاغی سالیب دئدی: سن دوز دئییرمیشسن آنا.
آناسی دئدی: او قورخو ائله سنین بئینینده ایدی. ائشیکده, هئچ نه یوخایمیش.
آرواد, اوغلونو ائوه آپاردی. ائرتهسی گوندن, جماعت احمدی, دمیرچی توکانیندا ایشلهیرکن گؤردولر…..


text:
گردهرش(قوشاچای)
گردهرش میاندوآب بؤلگهسینین مرکزی بؤلومو و گونئی مرحمت آباد قصبهسینده یئرلشن کنددیر.
آنلامی[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱٬۳۴۴ نفر(۳۲۳ عائیله) اهالیسی واردیر[۱].
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالینین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
اکینچیلیک محصول لاری[دَییشدیر]
بو کندین محصول لاریآرپا ، بوغدا ، مرجی ، خیار و پامادور دور.
ایمکانات[دَییشدیر]
- گاز
- سو
- آسفالت یول
- ساغلیق اوجاقی
- نئچه دانا ساتیش مرکزی
- برق
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعه دیرلر.گرده رشین بوتون خالقی آذربایجانلی لار دان عیبارت دیر و آذربایجان دیلیجه دانیشیرلار.
گرده رشین آدی[دَییشدیر]
گرده رەش بیر کوردجه سؤزجوک دور.گرد یا گیرد تپه معناسی، رهش سؤزو ایسه قارا معناسی وئریر بوناگؤرهده گیرده رش کورد دیلینده قارا بویالی تپه معناسی وئریر آنجاق بونا باخمایاراق بۇ کندده بئله بیر ائولیده کورد یوخدور و اهالی سی بوتونلوکده آذربایجان تورکلری دیر.سانکی بۇ کندده بیر تپه ده یوخدور و بللی دئیل کی نیه بۇ کنده بئله آد وئریب لر.


text:
دوقتور «عبدالله(یانار) بهمنی»یه باش ساغلیغی (آذربایجان ادبی- مدنی درتکلری)
«ایشق سایتی»
باشین ساغ اولسون عزیز دوست!
عزیز و سئویملی دوست دوقتور «یانار بهمنی»!
اورهک آغریسی ایله عزیز قارداشینیز، سئویملی دوستوموز «کاوه»نین هئچ گؤزلنیلمهدن سیرامیزی ابدیلیک ترک ائتمه خبرینی ائشیتدیک. نه ده آغیر و آجیایدی بو ایتگی خبری! اونا اینانا بیلمهسکده آنجاق گلیملی – گئدیملی دونیانین بو اوزونو ده گؤرمک مجبوریتیندهییک. خلق شاعری صمد وورغون دئمیشکن:
ازلدن بئلهدیر چونکی کائنات
جهان دائمیدیر، عؤمور آمانات.
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی- گئدریک، سن یاشا دونیا!
سیزین بو آغیر دورومونوزدا کنارینیزدا اولماق و سیزینله یاناشی بو آغیر ایتگییه تابلاشماق بوینوموزا دوشن وظیفهدیر. بیزیده اؤز غمینیزده اورتاق بیلین. «ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی- امکداشلاری آدیندان سیزه، بهمنی عائیلهلرینه خصوصیلهده سیزین و عزیز «کاوه»نین بوتون یولداشلارینی اؤز ائولادی کیمی همیشه باغرینا باسان سئویملی «آنا»یا باشینیز ساغ اولسون دئییریک و عزیز دوستوموز «کاوه»نین خاطیرهسینی عزیزلهییریک. سیز ساغ اولاسینیز!
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی
۲۱ آذر ۱۳۹۶
***
«ادبیات سئونلر»گروهو
باش ساغلیغی!
آلدیغیمیز خبر اساسیندا عزیز دوستوموز، سئویملی شاعیر دوقتور عبدالله(یانار) بهمنی عزیز قارداشینی الدن وئریبدیر. «ادبیات سئونلر» گروهو بو آجی آیریلیغی بهمنی عائیلهسینه و سئونلرینه تسلیت دئیب، باش ساغلیغی وئریر .
«ادبیات سئونلر»گروهو (مجازی ادبی انجمن)
۲۱ آذر ۱۳۹۶
***
«ساهر ادبی- مدنی درنهیی»
بیز گلدی- گئدریک، سن یاشا دونیا!
چوخ تاسفله بو گون آذر آیینین ۲۱ی عزیز شاعر دوستوموز و درنهییمیزین سئویملی عضوی دوقتور «یانار بهمنی» اؤز ایستکلی قارداشی «کاوه»نی الدن وئرمیشدیر. بیز ساهر ادبی- مدنی درنهیینین عضولری تام اورهک آغریسی ایله بو آجی خبری قارشیلاییر و سئویملی دوستوموزلا برابر آجی چکیریک. بو آغیر ایتگیله علاقهدار سئویملی شاعریمیز دوقتور «یانار بهمنی»یه، عزیز آناسینا، «بهمنی» عائیلهلرینه و دوست تانیشلارینا باش ساغلیغی وئریب «کاوه»نین عزیز خاطیرهسینه عشق اولسون دئییریک!
ساهر ادبی- مدنی درنهیی
۲۱ آذر ۱۳۹۶
***
«دالغا موسیقی گروهو»
عزیز قارداشیم دوقتور عبدالله بهمنی(یانار) جنابلاری!
بوگون اوزاقدان «ایشیق» سایتینی ایزلهدیییمده، بیر آجی و چوخ اوزونتولو خبرین شاهیدی اولدوم کی عزیز قارداشینیز «کاوه» بو دونیادان گؤز یومموش و ابدیته قوووشموش، چوخ اوزولدوم. بو آجی اولایی سیزه و حؤرمتلی عائلهنیزه باش ساغلیغی و گئچمیش اولسون! دئییرم.
حؤرمتله چنگیز مهدیپور
۲۲ آذر ۱۳۹۶


text:
اورمیه، باتی آذربایجانین مرکزی اولاراق، تاریخی و توریستی بیر شهر ساییلیر. بونا گؤره بو شهرین اسکی (قدیمی) یئرلی آدلارینین آراشدیرماسی هر بیر وطنداشا و اؤزللیکله اورمیهلیلره ماراقلی اولاجاقدیر. بونونلا یاناشی بو قدیمی آدلاردا بیر عؤمور یاشاییب گلهجک نسیللر ده کئچمیش تاریخیمیزدن خبرلی اولاجاقدیر. یئری وار بو گؤزل دوغا ایله باغداش قوران شهرین یئنی محلهلری ایله خیاوانلاریندا دا بو آدلاردا فایدا آپاریب آنا دیلیمیزی قورویاق و آدلیم اینسانلاریمیزین دا آدلارین دیری ساخلایاق. بو قیسا یازی دا چالیشمیشام، بیر پارا آدلاری بیر یئره توپلاییب بو شهرین وطنداشلیق گؤرهوینی یئرینه یئتیرم. اومود ائدیرم بو یازی آراشدیرماچی دیلداشلاریمی دا داها بوتون و داها یوخاری آراشدیرمالار اوچون ماراقلاندیرسین.
اورمیه ده بیر پارا یئرلی آدلار:
۱. ایندیکی آدی (تورپاق قالا)، اسکی آدی [توپراق قالا]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “تورپاق قالا”، یئری {ابوذر مئیدانی}
۲. ایندیکی آدی (ابوذر خیاوانینین بیر بؤلومو)، اسکی آدی [موتور باشی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “موتور باشی”، یئری {ابوذر خیاوانی}
۳. ایندیکی آدی (حرّ خیاوانی)، اسکی آدی [دووار باشی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {ابوذر خیاوانی}
۴. ایندیکی آدی (حاجیپیرلی)، اسکی آدی [حاجیپیرلی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد ” حاجیپیرلی “، یئری {کمر یولو}
۵. ایندیکی آدی (قره حسنلی)، اسکی آدی [قره حسنلی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “قره حسنلی”، یئری {کمریولو}
۶. ایندیکی آدی (علامه مجلسی)، اسکی آدی [قرهلر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “قرهلر”، یئری {کمریولو}
۷. ایندیکی آدی (ولیعصر خیاوانینین بیر بؤلومو)، اسکی آدی [شیرباشی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “شیرباشی”، یئری {ولیعصر}
۸. ایندیکی آدی (دییهلر)، اسکی آدی [دییهلر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دییهلر”، یئری {کمریولو}
۹. ایندیکی آدی (یئددی دهییرمان)، اسکی آدی [یئددی دهییرمان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “یئددی دهییرمان”، یئری {مدنی خیاوانی}
۱۰. ایندیکی آدی (قوشا قهفهلر)، اسکی آدی [قوشا قهفهلر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “قوشا قهفهلر”، یئری { توپراق قالا دان آزجا اوسته}
۱۱. ایندیکی آدی (دره چایی)، اسکی آدی [دره چایی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دره چایی”، یئری { مدرس خیاوانی}
۱۲. ایندیکی آدی (عرهشلو)، اسکی آدی [عرهشلو]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “عرهشلو”، یئری {والفجر بولواری}
۱۳. ایندیکی آدی (فلاحی)، اسکی آدی [کاظیم خان دیزهسی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “فلاحی”، یئری { والفجر بولواری }
۱۴. ایندیکی آدی (بهنق بیر)، اسکی آدی [قالا قاپیسی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “بئهنه بیر”، یئری {شهرچایی}
۱۵. ایندیکی آدی (بهنق ایکی)، اسکی آدی [اسد آوا]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “بئهنه ایکی”، یئری {شهرچایی}
۱۶. ایندیکی آدی (امام علی-ع-)، اسکی آدی [داغ باغی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “امام علی-ع-“، یئری {مولوی مئیدانی/یئرآلتی کئچیدی}
۱۷. ایندیکی آدی (شیخ تپه)، اسکی آدی [شیخ تپه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “شیخ تپه”، یئری {شهرچایی}
۱۸. ایندیکی آدی (عرهشلو)، اسکی آدی [عرهشلو]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “عرهشلو”، یئری { والفجر بولواری }
۱۹. ایندیکی آدی (آغداش)، اسکی آدی [آغداش]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “آغداش”، یئری {منتظری خیاوانی}
۲۰. ایندیکی آدی (شور شورا)، اسکی آدی [شور شورا]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “شور شورا”، یئری {منتظری خیاوانی}
۲۱. ایندیکی آدی (قسمتی از میدان مهاباد)، اسکی آدی [خزران]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “هزران”، یئری {دروازا ماهاباد}
۲۲. ایندیکی آدی (داش مسجد)، اسکی آدی [داش مسجد]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “داش مچید”، یئری {خیایان منتظری}
۲۳. ایندیکی آدی (وکیل باشی)، اسکی آدی [وکیل باشی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “وکیل باشی”، یئری {باکری خیاوانی}
۲۴. ایندیکی آدی (جارچی باشی)، اسکی آدی [جارچی باشی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “جارچی باشی”، یئری {باکری خیاوانی}
۲۵. ایندیکی آدی (خیابان بعثت)، اسکی آدی [عسگر آبادی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {باکری خیاوانی}
۲۶. ایندیکی آدی (بازار آغزی)، اسکی آدی [بازار آغزی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “بازار آغزی”، یئری {بعثت خیاوانی}
۲۷. ایندیکی آدی (خانباباخان کوچهسی)، اسکی آدی [خانباباخان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “خانباباخان”، یئری {قوزئی خیام ایله سردارانین آراسی}
۲۸. ایندیکی آدی (تندیرچیلر)، اسکی آدی [تندیرچیلر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “تندیرچیلر”، یئری {باکری خیاوانی ایله دروازا ماهاباد آراسی}
۲۹. ایندیکی آدی (پزشکیان خیاوانین یاخینلیغیندا/تندیرچیلره ساری)، اسکی آدی [دوهچیلر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دوهچیلر”، یئری {پزشکیان}
۳۰. ایندیکی آدی (قسمتی از خیابان حافظ)، اسکی آدی [آغ زمی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “حافظ”، یئری {حافظ خیاوانی}
۳۱. ایندیکی آدی (جئیران مئیدانی)، اسکی آدی [فلکه جئیران]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “فلکه جئیران”، یئری {۱۷ شهریور خیاوانی}
۳۲. ایندیکی آدی (چی چست مئیدانی)، اسکی آدی [چی چست]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “فلکه زنجیر”، یئری {چی چست}
۳۳. ایندیکی آدی (مدنی بئش یولو)، اسکی آدی [مال مئیدانی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {مدنی خیاوانی}
۳۴. ایندیکی آدی (دوشابچی خانا)، اسکی آدی [دوشابچی خانا]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دوشابچی خانا”، یئری {مطهری خیاوانی}
۳۵. ایندیکی آدی (درویشلر)، اسکی آدی [درویشلر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “درویشلر”، یئری {مجاهد خیاوانی}
۳۶. ایندیکی آدی (دمیرچی خانا)، اسکی آدی [دمیرچی خانا]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دمیرچی خانا”، یئری {ولایت فقیه مئیدانی – مرکز}
۳۷. ایندیکی آدی (بازارباش)، اسکی آدی [بازارباش]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “بازارباش”، یئری { بازارباش مئیدانی}
۳۸. ایندیکی آدی (دستغیب مئیدانی)، اسکی آدی [مافی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “مافی”، یئری {مافی-ساحلی خیاوانی}
۳۹. ایندیکی آدی (علی آباد یاخینلیقلاریندا)، اسکی آدی [طیارا مئیدانی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “علی آباد”، یئری {علی آباد}
۴۰. ایندیکی آدی (سردار مچیدی ایله یوردشاه مچیدلرینین یاخینلیقلاری)، اسکی آدی [یوردشاه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “یوردشاه”، یئری {ایمام(ره) خیاوانی}
۴۱. ایندیکی آدی (روبروی میدان تره بار)، اسکی آدی [بوغدا میئدانی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “بوغدا مئیدانی”، یئری {کمریولو}
۴۲. ایندیکی آدی (چهاربخش)، اسکی آدی [چالا باشی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “چاربخش”، یئری {حافظ خیاوانی}
۴۳. ایندیکی آدی (عسگرخان)، اسکی آدی [عسگرخان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “عسگرخان”، یئری {مدنی خیاوانی}
۴۴. ایندیکی آدی (ایمام حسین (ع) مئیدانی/گؤل اوستو) اسکی آدی [گؤل اوستو]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “گؤل اوستو”، یئری {مدنی خیاوانی}
۴۵. ایندیکی آدی (شهیدلر مئیدانینین یاخینلیقلاری)، اسکی آدی [موسی قولوخان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دروازا شاپور بؤلگهسی”، یئری {دروازا شاپور}
۴۶. ایندیکی آدی (ورزش خیاوانی)، اسکی آدی [آلتمیش تنف]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “آلتمیش تنف”، یئری {خیرین مئیدانی}
۴۷. ایندیکی آدی (وحدت شهرجیگی)، اسکی آدی [قهفه قاباغی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “قهفه قاباغی”، یئری {فرهنگیان شهرجیگینه یئتیشمه میش}
۴۸. ایندیکی آدی (دوققوز پیلله)، اسکی آدی [دوققوز پیلله]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دوققوز پیلله”، یئری {دوققوز پیلله مئیدانی}
۴۹. ایندیکی آدی (اوچ گؤزلو کؤرپو)، اسکی آدی [اوچ گؤزلو کؤرپو]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “اوچ گؤزلو کؤرپو”، یئری { آذربایجان مئیدانی}
۵۰. ایندیکی آدی (آذربایجان مئیدانی)، اسکی آدی [فلکه پلیسراه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {سنتو یولونون ایلکی}
۵۱. ایندیکی آدی (سرداران)، اسکی آدی [لطفعلی خان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “لطفعلی خان مچیدی”، یئری {سرداران}
۵۲. ایندیکی آدی (شهیدلر(شهدا) مئیدانی)، اسکی آدی [دروازا شاپور-سلماس-]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دروازا شاپور”، یئری {حافظ خیاوانین ایلکی}
۵۳. ایندیکی آدی (آرامگاه)، اسکی آدی [آغا قبیری]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “آغا قبیری”، یئری {دروازا ماهاباد}
۵۴. ایندیکی آدی (شهرچایی)، اسکی آدی [شهرچایی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “شهرچایی”، یئری {شیخ تپه نین باشلانان یئری}
۵۵. ایندیکی آدی (کشتارگاه)، اسکی آدی [جووودلر داغی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {رجایی بولواری}
۵۶. ایندیکی آدی (علی کومو) اسکی آدی [علی کومو]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایمام علی(ع)”، یئری {ایمام علی(ع) بولواری}
۵۷. ایندیکی آدی (بزوه) اسکی آدی [بزوه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “بزوه”، یئری {قویون کؤرپوسو}
۵۷. ایندیکی آدی (قویون کؤرپوسو) اسکی آدی [قویون کؤرپوسو]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “قویون کؤرپوسو” ، یئری {بند یولونون ایلکی}
۵۸.ایندیکی آدی (پنجراه) اسکی آدی [نووگئچر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “پنجراه-حافظ/بعضن نوو گئچر” ، یئری {مدرس}
۵۹.ایندیکی آدی (آزادلیق(آزادی) میئدانی) اسکی آدی [مجسمه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “مجسمه”، یئری {ساعات پارکی نین باشلانیش یئری}
۶۰. ایندیکی آدی (گلستان خیاوانی) اسکی آدی [اییوف آباد]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {گلستان خیاوانی}
۶۱. ایندیکی آدی (بنی هاشم/شاهرخ آباد) اسکی آدی [باغ مئشه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “شاهرخ آباد”، یئری {بنی هاشم خیاوانی}
۶۲. ایندیکی آدی (مسجد ملی) اسکی آدی [دیزه- مسجد ملی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد ” مسجد ملی”، یئری {ولیعصر خیاوانی}
۶۳. ایندیکی آدی (شورا) اسکی آدی [دیزه سیاووش]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {خیابان شورا}
۶۴.ایندیکی آدی (طرزیلو) اسکی آدی [طرزیلی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “طرزیلی” ، یئری {فلکه مادر}
۶۵.ایندیکی آدی (بادکی) اسکی آدی [بادکی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “اسلام آباد” ، یئری {اسلام آباد ۲}
۶۶.ایندیکی آدی (خاتین جان) اسکی آدی [خاتین جان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “خاتین جان” ، یئری {انهر یولو- میرشکارلو خیاوانی}
۶۷. ایندیکی آدی (سنگر) اسکی آدی [سنگر بروخان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “سنگر” ، یئری {جاده انهر– حکیم خیاوانی}
۶۸.ایندیکی آدی (سنگر) اسکی آدی [سنگر بیگلربیگی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “سنگر”، یئری {وکیلی خیاوانی}
۶۹. ایندیکی آدی (الواج) اسکی آدی [آلواج]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “آلواج” ، یئری {انهر یولو}
۷۰. ایندیکی آدی (خانقاه الواج) اسکی آدی [آلواج خنیه سی ]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد ، یئری { انهر یولو}
۷۱. ایندیکی آدی (فرهنگ پارکینین محلهسی)، اسکی آدی [باخچا باشی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “باخچا باشی”، یئری {کشاورز خیاوانی، فرهنگیان شهرجیگینه یئتیشمه میش}
۷۲. ایندیکی آدی (طالقانی خیاوانی-دوشابچیخانایا یئتیشمه میش)، اسکی آدی [قاپان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “قدیم قاپان”، یئری {طالقانی خیاوانی}
۷۳. ایندیکی آدی (مدنی خیاوانی، اتش نشانی نین یاخینلیقلاری)، اسکی آدی [اسماعیل بی مچیدی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “اسماعیل بی”، یئری {مدنی خیاوانی}
۷۴. ایندیکی آدی (راهنمایی و برزگر)، اسکی آدی [سویوممت/اوچ گونبز]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {خیابان راهنمایی}
۷۵. ایندیکی آدی (نور خیاوانی)، اسکی آدی [یئددی ائولر]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {نور خیاوانین سونلاری}
۷۶. ایندیکی آدی (مطهری خیاوانی و دوشابچیخانا یاخینلیقلاری)، اسکی آدی [سامان مئیدانی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد ” ایکیسیده”، یئری {مطهری خیاوانی}
۷۷. ایندیکی آدی (صدقه)، اسکی آدی [صدقه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “صدقه”، یئری [آذربایجان مئیدانی ایله، اسلام آباد مئیدانینین آراسی]
۷۸. ایندیکی آدی (مناره مسجیدی اولان محله)، اسکی آدی [امیر تومان]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ایکیسیده”، یئری {عطایی}
۷۹. ایندیکی آدی (داش فلکه)، اسکی آدی [داش فلکه]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “داش فلکه”، یئری { پرواز خیاوانی}
۸۰. ایندیکی آدی (مهدیه تالاری اولان محله/عارفیان)، اسکی آدی [ارک]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “ارک آرادان گئدیب”، یئری {ایمام خیاوانی}
۸۱. ایندیکی آدی (عارفیان خستهخاناسی اولان یئرلر)، اسکی آدی [توپخانا مئیدانی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “توپخانا مئیدانی آرادان گئدیب”، یئری {جارچی باشی}
۸۲. ایندیکی آدی (دلگشا کوچهسی)، اسکی آدی [دلگشا]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “دلگشا”، یئری {عطایی}
۸۳. ایندیکی آدی (تئلفون کوچهسی)، اسکی آدی [تئلفون کوچهسی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “تئلفون کوچهسی”، یئری {باغ مئشه/شاهرخ آباد}
۸۴. ایندیکی آدی (صحیه کوچهسی/ ۳ ساییلی کوچه)، اسکی آدی [صحیه کوچهسی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “صحیه کوچهسی”، یئری {عطایی}
۸۵. ایندیکی آدی (جوانمرد قصاب)، اسکی آدی [جوانمرد قصاب]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “جوانمرد قصاب”، یئری {ایمام خیاوانی}
۸۶. ایندیکی آدی (شهیدلر مئیدانی)، اسکی آدی [شاپور دروازاسی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “شاپور دروازاسی”، یئری {ولیعصر ولیعصر دؤردو یولو ایله مدنی دؤرد یولونون اورتاسی}
۸۷. ایندیکی آدی (قولامخان راستاسی)، اسکی آدی [قولامخان راستاسی]، ائل آراسیندا ایشلهنن آد “قولام خان راستاسی”، یئری { ایمام (ره) خیاوانی }
۸۸. ایندیکی آدی (گؤی تپه)، اسکی آدی [گؤگ تپه]، ائل آراسیندا اشلهنن آد “گؤى تپه”، یئری {تاناکورادان آزجا یوخاری}
۸۹. ایندیکی آدی (کؤمورچو خانا) اسکی آدی [کؤمورچو خانا]، ائل آراسیندا اشلهنن آد “کؤمورچو خانا”، یئری {دوشابچی خانا یاخینلیقلاریندا}
۹۰. ایندیکی آدی (دمیرچی خانا) اسکی آدی [دمیرچی خانا]، ائل آراسیندا اشلهنن آد “دمیرچی خانا”، یئری {ایمام خیاوانینین ایلکی}


text:
سائو پائولو
سائو پائولو (پورتوقالجا. São Paulo، آنلامی: سنت پاول، موقدس پاول) (فارسجا سائو پائولو یازیلیر) برزیلین اَن بؤیوک شهری دیر. برزیلین گونئی دوغو بؤلومنده یئرلشیر و دونیانین ۹. جو بؤیوک شهریدیر.
تاریخیدَییشدیر
بو شهر ۲۵ ژانویه ۱۵۵۴ده ایکی یسوعی دین تبلیغ ائدن بۇ شهر قوردولار. بۇ شهریده شکر اکیلماق یاخشی اولمادی و یاخشی شکر چیخاتمادیلار و بۇ شهر گوجسوز بیر شهر قالدیو۱۷ اینجی یوز ایلده اکینچیلر بوغدا اکماقی باشلادیلار و بۇ اکینی آیری اؤلکه لره ساتدیلار. ۱۷۱۱ده سائوپائولو رسمی بیر شهر آدلاندی.
۷ دئسامبر ۱۸۲۲ده برزیل پورتوقالدان آیریلدی و آیریلیق و اوز باشینا اولماق بۇ شهریدن جارلاندی.
۱۹اینجی یوز ایلده ایقتصادی ایشلر چوْخ گوجلندی و قهوه ساتماق بۇ شهری دولتدی ائتدی. ۱۸۸۸ده قول (غولام) توتماق قدغن اولدو بۇ ایلدن چوْخلو کوچنلر ایتالیا ایسپانیا و آلمان وپورتقالدان بۇ شهره گلدیلر و قاباخکی قوللار بۇ شهریده ایش تاپماق اۆچون بۇ شهره گلدیلر. ۱۸۹۷ده ایتالیالی کوچنلر بۇ شهرین یاری یاشامی اولوردی.
۲۰اینجی یوز ایل باشلاناندا قهوه قیمتی چوْخ سیندی و بۇ شهر ایقتصادی ایشلرین ایتیردی. بۇ ایلدن شهر دولتلی لری صنعتی ایشلره اوز قویدولار بۇ شهر صنعتی اولماقدا چوْخلو یئنی کوچنلری اوزونه گتیردی و ژاپون و سوریه ولبنان و ایتالیالیلار بۇ شهره چوْخلو کوچدولر.
چوخلو بۇ شهریده یاشیانلارین دیلی پورتقال دیلی اولور. بۇ شهریده ایتالیالی چوْخ اولدوقونا گوره گونی ایتالیا و ونتی دیللری چوْخدو.
بو شهرین یاشامی ۲۰۱۰دا ۱۰٬۶۵۹٬۳۸۶ باش اولوردی و یوزه ۶۰٫۶ آق دئری و ۶٫۵ قارادئری و۲٫۲ ساری دئری و ۰٫۲ قیرمیز دئری اولور. بۇ شهریده ۲۰۱۴ اونجو دونیا فوتبال تاخیمی باشلانیش جشنی اولدو. ایندی بولیوی دن چوْخلو کوچنلر بۇ شهره گلیر.[۸]
جوغرافیادَییشدیر
گون دانیشیقدا بۇ شهر ادی سامپا اولور. ۷ اینجی بؤیوک شهر دۆنیادا و ان بؤیوک شهر گونی دۆنیادا و آمریکا قاره سینده و ۱۱ میلیون ۳۰۰مین باش بۇ شهر یده یاشیر. اونون دوره سی ۳۰ میلیون باش یاشامی وار.
میرانته دواله، ایتالیا، آلتینوآرانتس و آنسکوم اوجا قورولاری بۇ شهریده اولور.
بو شهرین آدی مقدس کورپو آدلانیب و اونون قوشما سوزلری «Non dvcor, dvco» یانی (منی آپارمیردیلار بیر باشچی منیم الیمده دی)
یاریم ایستی و سولو هاواسی اولور. بۇ شهرین هاواسی دئیشیلر و اونا یاغمور چیله ماق «Cidade da Garoa» آد وئریبلر. بۇ شهرین خورکلری و هلیکوپرتلری و ترافیک چوْخلوقوی آدلیمدی.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Doria resign post and Bruno Covas is the new mayor of São Paulo. Folha de S. Paulo. یوْخلانیلیبApril 6, 2018.
- ^ São Paulo, São Paulo § informações completas (Portuguese). ibge.gov.br. یوْخلانیلیبJanuary 1, 2017.
- ^ Sobre a RMSP (Portuguese). Emplasa. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-01-03. یوْخلانیلیبJanuary 1, 2017.
- ^ Ranking of Brazilian municipalities by HDI (Portuguese). United Nations Development Program. یوْخلانیلیب2013.
- ^ ۵٫۰ ۵٫۱ Position occupied by the biggest Brazilian municipalities by GDP PPP. IBGE. یوْخلانیلیب2011.
- ^ ۶٫۰ ۶٫۱ São Paulo - Produto Interno Bruto dos Municípios - 2014.
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-03-07. یوْخلانیلیب2018-08-03.
- ^ Latin American Immigration to São Paulo. Projetofabrica.com.br. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2012-12-04. یوْخلانیلیبApril 17, 2010.


text:
۲٬۵-دیومتوکسی-۴-یدوآمفتامین
۲٬۵-دیومتوکسی-۴-یدوآمفتامین (اینگیلیسجه: 2,5-Dimethoxy-4-iodoamphetamine، روسجا: 2,5-ДиMeTokcи-4-иoдaMфeTaMиH) بیر اورقانیک بیلشیک. و اتر کیمی تانینیر.۲٬۵-دیومتوکسی-۴-یدوآمفتامین اوکسیژن بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«2,5-Dimethoxy-4-iodoamphetamine»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ۲٬۵-دیومتوکسی-۴-یدوآمفتامین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
لیفلی واشینقتونی
لیفلی واشینقتونی (اینگیلیسجه: Washingtonia filifera، فارسجا: نخل بادبزنی کالیفرنیا، لاتین تورکجه: Lifli vaşingtoniya، عربجه: واشنطونيا خيطية، فرانسهجه: Kalifornische Washingtonpalme، آلمانجا: Kalifornische Washingtonpalme) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Washingtonia filifera»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لیفلی واشینقتونی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
نروا
نروا (اینگیلیسیجه: Nerva) روم ایمپیراتورو. ایکینجی یتیان اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا تراژان واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب. نروا آتمیش یاشیندا ایمپراتور اولدو بیر عمر نروا و فلاویان خاندانینا قوللوغ اتدیخ دن سرا. نروا روم تاریخینون بش یاخجی ایمپراتورلارینان ساییلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ویکیلشدیرمک لازیم اولان مقالهلر
- بۆتون ویکیلشدیرمک لازیم اولان مقالهلر
- ویکیپدیا:قایناقسیز مقالهلر
- بۆتون قایناقسیز مقالهلر
- گئنیشلندیرماغا احتیاجی اولان مقالهلر
- بوتون گئنیشلندیرماغا احتیاجی اولان مقالهلر
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- CANTICN شناسهسیله مقالهلر
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- VcBA شناسهسیله مقالهلر
- DTBIO شناسهسیله مقالهلر
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- SUDOC شناسهسیله مقالهلر
- روم ایمپیراتورلاری
- شاهلار


text:
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی اوچ نفر ترورچی یوق قیلیندی
اوشبو مطلب نی تورکیه مدافعه وزیرلیگی بیلدیردی
عراق نینگ شمالیده دوام ایتیاتگن پنجه- قفل عملیاتی منطقه سیده بولووچی ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی 3 نفر ترورچی تورکیه قوراللی کوچ لری تامانیدن یوق قیلیندی.
اوشبو توغریده تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی.
بیاناتده, "ترورچی لر قییرده بولسه هدف او ییر. تورکیه قوراللی کوچ لری نینگ تروریزم گه قرشی کوره شی موثر و قرارلی بیر شکلده دوام ایتماقده. عراق نینگ شمالیده دوام ایتیاتگن پنجه- قفل عملیاتی منطقه سیده بولووچی ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی 3 نفر ترورچی یوق قیلیندی" دییه قید ایتیلدی.
عینی دمده تورکیه جمهوریتی ایچکی ایش لر وزیرلیگی نینگ بیرگن بیاناتی گه کوره, اره ن محاصره- 29 عملیاتی دایره سیده تورکیه نینگ هکاری ولایتیده خوفسیزلیک کوچ لری تامانیدن انیقلنگن اوچ مغاره ایچیده گی سلاح و مهمات بیلن پارتلاوچی ماده لر قولگه کیریتیلیب یوق قیلیندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی تورت نفر ترورچی یوق قیلیندی
تورکیه ده داعش بیلن همکارلیک قیلگن لیگی اویلنگن تورت کیشی اوشلندی
اوشلنگن اوشبو کیشی لرنینگ چیت ایللیک ایکن لیک لری بیلدیریلدی


text:
مهربان آنا
کرونا گونلری بیر چوخ عزیزلریمیزی الدن وئردیک.
آذربایجان خالقی آراسیندا – باشقا خالقلار کیمی – رسم دیر دونیادان کؤچنلر اوچون تؤره نلر قوروب اونا رحمت دیله یرلر و اونون یولوندا ضیافت قوروب احسان وئررلر.
بیزیم عزیز دوستوموز و آذر کتاب توران ین بؤیوک اوستادی حسن ساری زاده جنابلاری، اؤز قایناناسینی الده وئردی، بو رحمتلیگه احسان وئریم – دئیه، بیر کتاب چاپ ائتدیردی و کتابی احسان پایلادی.
مهربان آنا بو یولدا یاییلدی. بیز، ایلک اؤنجه بؤیوک اوستاد و گؤرکملی یازاریمیزا توختاقلیق آرزولاییب، او رحمتلیگه باغیش دیله ییریک و اوستاد اوچون بو گؤزل احسانی اوچون درین تشکورلریمیزی بیلدیریریک. بئله دب لری یولا سالمادا بئله اوستادلار لازیمدیر!
کتابین تانیتیمی:
مهربان آنا
توپلایان: حسن ساری زاده
ناشر: تبریز، سومر نشر
۱۳۹۹
بو کتابدا ۵۹ شاعیرین آنا حاققیندا یازدیغی شعرلر گلمیشدیر. ۵۹ شاعیر، رحمتلیک آنانین ۵۹ یاشی اوچون سئچیلمیشدیر!
بورادا آذربایجانیمیزین اوتایلی – بوتایلی شاعیرلریمیزین آنا حاققیندا سؤیله دیگی شعرلر گلمیش و اوستاد ساری زاده جنابلاری – دوستلارییلا برابر – بو گؤزل شعرلری توپلاییب، سئچیب و بو کتابدا یئر وئرمیشلر. شعرلرین هامیسی گؤزل، اوره یه یاتان و آنا قوخوسویلا عطیرلنمیشدیر.
دوستوموز اوستاد ساری زاده یه یئنی – یئنی اوغورلار و باشاریلار دیله ییریک. عمرو اوزون، قلمی یازار اولسون!


text:
کؤمک:دییشدیرمه قیساسی
دییشدیرمه قیساسی، صفحهده ائدیلمیش دییشدیرمهلری توضیح وئرن بیر قیسا متندیر. صفحهلری دییشدیرنده، دییشدیرمه قۇتوسونون آلتیندا و صفحهنی ذخیره ائت دۆیمهسینین اۆستونده دییشدیرمه قیساسی اۆچون نظرده آلینمیش بیر کادری گؤرورسونوز. دییشدیرمه قیساسی لاپ چوْخ ۲۰۰ حرف اوْلا بیلر.
دییشدیرمه قیساسیندان فایدالانماغی یاددان چیخارتمایین.دَییشدیر
دییشدیرمه قیساسیندان همیشه فایدالانماق تاپشیریلیر، مخصوصا بیر مقالهنین بیر بؤلومونو سیلیب، یوْخسا آیریلارین دییشدیرمهلرینی قایتاراندا. اوْندا سیزین هدفینیز دییشدیرمهدن بللی اوْلوب، آیریلار طرفیندن قایتاریلما احتیمالی آزالار.
نئجه دییشدیرمه قیساسی یازاقدَییشدیر
- قیسا یازین : بیر قیسا دییشدیرمه قیساسی یازماق، یازماماقدان یاخشیدیر.
- توضیح وئرین : دییشدیرمهدن هدفینیزی آیریلارا توضیح وئرین، داها آرتیق توضیح گرک اوْلورسا، دانیشیق صفحهلریندن فایدالانین.


text:
وینیسیوس جونیور
وینیسیوس جونیور (اینگیلیسجه: Vinícius Júnior) (دوْغوم:۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۰۰ (۲۲ یاش) São Gonçalo) بیر فوتبالیست. رئال مادرید فوتبال کولوبو و برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده وینیسیوس جونیور گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- Articles using Template:Medal with Winner
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۲۰۰۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- سائو قونسالو، ریو دو ژانیرو دوغوملولار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- فلامینقو کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کاستیا کولوبونون اویونچولاری


text:
اوتریش-ایتالیا ساواشی (اینگیلیسجه: First Italian War of Independence) اوتریش ایمپیراتورلوغو و قوْنشو اؤلکهسی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ Micheal Clodfelter. "Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500-2000", 4th Edition. 2017. Page 178.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«First Italian War of Independence»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده اوتریش-ایتالیا ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
نوقای اورداسی
نوقای اوْردا[۱] (نوقایجا:Noğay ordası / Horaй opдacы) — آلتین اوردو ییخیلدیقتان سوْنرا ۱۹-جو یوزیلین سوْنلاریندا قافقاز و دشت قیپچاق بؤلگهسینده چنگیزخانین سولالهسیندن اوْلمایان تورک مانقیت بوْیونون افسانوی رهبری ائدیگئی طرفیندن قۇرولان تورک دؤولتی.
تاریخی[دَییشدیر]
ادیگی لیدرلییندهکی بویلارین کونفدراسیاسینا مانقیت خاریجینده کونقیرات باشدا اوْلماقلا مۆختلیف بویلار قاتیلماقدایدی.
ادیگی اؤنجه تیمورون دستیینی آلان جوجی خان اۇلوسونون خانی توختامیش ایله موجادیله ائتمیش آنجاق توختامیشین امیر تیمورا قارشی میدان اوْخوماسیندان سوْنرا امیر تیمور ایله اتفاق قوروب توختامیشی مغلوب ائتمیشدیر.
آنجاق ادیگو، چینگیز خانین سویوندان گلمدیی اۆچون دؤنمین عنعنهسینه گؤره خان اوْلا بیلممیشدیر. ۱۳۹۸-جی ایلده جوجی خان اۇلوسونون توغا تیمور خان سولالهسیندن تیمور قوتلوقو خان اوْلاراق سچمیش و اؤزو طرفیندن امیرلرین باشینا تعیین ائدیلمیشدیر. ادیگیین نوهلری ده "بی" (بی) یا دا "امیر" عۆنوان لارینی ایشلتمیشدیلر.
ایدیل و اۇرال چایلاری آراسینداکی بؤلگده هاکیمیتی کوران ادیگه ۱۴۱۹-جو ایلده اؤلدورولموش و کونفدراسیا نورددین لیدرلیینده داوام ائتمیشدیر. نورددین آزوف دنیزیندن آرال گؤلونه قدر توْرپاغینی گنیشلتمیشدیر. بۇ کونفدراسیانین دستییله آستاراخان خانلیغی قۇرولموشدور.
۱۵-جی یوزیلده بۇ کونفدراسیونا نوقای اوْلاراق خیطاب ادیلمیه باشلامیشتیر. نوگای آدینین چنگیزخانین اوْغوللاریندان بوالین اوْغلو نوقای خاندان گلدیی دوشونولیر.
شرقدن گلن اوْیرات و تورقوت بویلارینین (گۆنوموزدهکی کالمیکلار) نوقای اوْواسینا یرلشمسیله اوْردان قووولموش اوْلان نوقایلار، ۱۶۴۲-جی ایلده اطاعت ائتمیش لر و نوقای اوْردا اوْرتادان قالخمیشدیر.
یوسوفون سولالسی یوسوپاوف (ЮcyпoB)، اۇروس'اۇن سولالسی اۇروساوف (ypycoB) آدلی چار روسیاسینین قراف، بارون، دوک عائلهلری اوْلموشدور.
نوگای اوْردا ییکیلدیکتان سوْنرا دا کوبان نوگای، جدیسیکول نوگای، بوجاک نوگای، جانبویلوک نوگای، یدیسان نوگای آدییلا بیلینن نوقایلار وارلیغینی کوروموشتور. بۇنلاردان بیر کیسمی قیریم خانلیغینین آسکری گۆجو اوْلاراک کوللانیلمیشلاردیر. گئری کالانلار ایسه بیر مۆدت آشاغی ایدیل بوْیوندا یاشامیشلاردیر.
گونوموزده نوگای آدینی کوللانان اتنیک گروپ سادجه داغیستانداکی سولالدن اوْلانلاردیر.
نوقای اوْردا حؤکمدارلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Başer, Ahmet (2011). Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde Nogaylar. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies, XI/2 (Kış 2011), s.117-128.


text:
نیژنیایا تونقوسکا چایی
نیژنیایا تونقوسکا چایی (اینگیلیسجه: Nizhnyaya Tunguska River، فارسجا: رود نیژنیایا تونگوسکا، آلمانجا: Untere Tunguska، ایتالیاجا: Toungouska inférieure، عربجه: تونجوسكا، روسجا: HижHяя TyHrycka) اۇزونلوغو۲۹۸۹ کیلومتر دیر. بۇ گۆن نیژنیایا تونقوسکا چاییندان ثانییهده ۳۶۸۰ متر مکعب سۇ آخیر.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده نیژنیایا تونقوسکا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nizhnyaya Tunguska River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
"قیریم ترور تهدیدی آلتیندا"
اوکراینادا مینلرجه اینسانین حیاتینی ایتیردیگی و بونون مسئولونون روسیا اولدوغو ایفاده ائدیلدی
آمریکا، قیریم ایله اوکراینانین دوغوسونداکی بعضی یئرلرین ترور تهدیدی آلتیندا یاشادیغینی ایرهلی سوردو.
سنانین خاریجی علاقهلر کمیتهسینین اوکراینا ایله باغلی اوتوروموندا، اوکراینادا مینلرجه اینسانین حیاتینی ایتیردیگی و بونون مسئولونون روسیا اولدوغو ایفاده ائدیلدی.
اوتورومدا، بؤلگهده، کرملین طرفیندن یئریدیلن، روس تانکلاری و آغیر سیلاحلارییلا دستکلنن، روسلارین وئرگیلریله مالیهلشدیریلن بیر ساواش اولدوغونا ایشاره ائدیلدی.
عینی توپلانتیدا، قیریمین یاسال اولمایان ایشغال آلتیندا اولماسینین داوام ائتدیگینه دقت چئکیلرکن، اینسان حاقلاری پوزونتولارینین بیر چوخ گروپ اوچون ریسک میدانا گتیردیگی وورغولاندی.
بیرلشمیش میللتلره گؤره، اوکراینانین دوغوسوندا میدانا گلن چاتیشمالاردا، آوریل آییندان بو یانا 6 میندن چوخ انسان حیاتینی ایتیردی
ایلگیلیلی خبرلر
فواد اوکتای آذربایجان انرژی ناظیری ایله گوروشوب
جمهور باشقانی یاردیمجیسی فواد اوکتای آذربایجانین انرژی ناظیری پرویز شاهبازوو و آذربایجان جمهوریتی دؤولت نفت شیرکتینین باشقانی روشن نجفینی قبول ائدیب.
ائرمنیستان سلاحلیلاری آذربایجانین کلبجر و توووز رایونلارینی آتشه توتوب
قازاقیستان: گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو ساواشا قاتیلمایاجاق
"روسیا-اوکراینا اختیلاف بؤلگهسینده کوللکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتونون ایشتیراکی مسئلهسی گوندمده دئییل"