c: text/html

text:
گئدیرم مجنونا تای عشقیده افسانه اؤلام
گئدیرم
اؤزگه یارین شمعینه پروانه اؤلام
سئوگیمه لاییق اولان دیلبره دیوانه اؤلام
بیلمه دین قدریمی سن، چوخلی منه ظولم ائله دین
گئدیرم ای داش اورک! من سنه بیگانه اؤلام
عاقیلیدیم سنین عشقینده بئله من دلی اؤلدوم
یؤخدی ایمکان کی دؤنوب بیر داها فرزانه اؤلام
ایندی کی اوز چؤووروب طالع فرزانه لیغیم
گئدیرم من می ایچم! ساکین مئیخانه اؤلام
منه لیلا گرک اؤلسون، نه گوزل سئوملی یار
گئدیرم مجنونا تای عشقیده افسانه اؤلام
دئمه دیم بونلاری تا سن منه دوشمن اؤلاسان
بولگونن ایستییرم من کیمه جانانه اؤلام

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
و منيم ايچيم دولودور بوشلوقلارلا
دونيادان بئزميش كيمي يم
گئجه نين بو سس سيز ليي اولماسا
بيلميرم نئجه دايانماق اولار بو بوشسوزلوغا
هردن دوشونورم، ياشاماق او قدر ده هيجانلي دئييل
يانليزليق، سس سيز ليك، ايكي سي ده ائشيت ديلر
سس سيز ليك، يانليزليق دئمك اولماسا دا، يانليزليق ، سس سيز ليك دئمك دير
هردن دوشونورم، مني سئوينديره جك بير شي وارمي؟
بير شي اولماسادا، مني هر زامان گولن گؤروبلر
يولداشلار دئييرلر، سن بيزه ياشاماغا گؤج وئريرسن،
بلكه ده گوجومون هاميسيني يولداشلارا باغيشلاييب، اؤزومسه الي بوش قاليرام؟؟؟؟
بو شعره مؤعجوزون شعرلريني اوخوياندا توش گلديم.
دوزون ايسته سز،منيم بو موضودا هئچ بير نظريم يوخدو. آنجاق بير سيرا دوختورلار ۳۱ چكمه يي اينسان اوچون چوخ ضررلي، بيليرلر
بير سيرالاري دا كي فيكر ائليرم سايي آز اولموش اولا، بو ايشي بير او قدر ده پيس بيلميرلر.
آنجاق روحو خسته ليك گتيرن بو عادت، عيني زاماندا جيسمي خسته ليك لرده گتيره بيلير.
تانيشلاردان بيري وار، بير آي دير كي باشلاييب اؤز، اؤزونه " غش" ائلير. من اونون درديني ياخجي بيليرم ندن دير. ۳۱ چكمك اونون اوچون بير عادت اولوب. ائله گون اولور ۳ باش يا چوخ ۳۱ چكير.
آنجاق بو عادتي ترك ائتمك ده بير او قدر راحات دئييل.
ائولنمك بيرينجي درمان دير. آما ايندي بو زامانانين پيس واختيندا ائولنمك مگر آسان ايشدي؟
بيلميرم سونوموز هارا چاتاجاقدير.
تانري توركو قوروسون.
جاهيلين جاني جهالت شمعينه پروانه دير
اؤز اليله اؤز ائوين ويران ائدن ديوانه دير
گولشن حوسنون سارالميش اي گول رعنا سنين
بيلميرم آيا ندير باشيندا بو سئودا سنين
قورخورام قانين تؤكه جللاد ايستمنا سنين
گئت اططيبادن سوروش بير گؤر بو ايستمنا نه دير
آي كيمي خلق ائيله ميش اول خاليق بر حق سني
چيرك عوصيان ائيله ييب حئيفا كي بي رونق سني
نفسيني اؤلدورمه سن، نفس اؤلدورر موطلق سني
امر و نهي خاليق يكتا مگر افسانه دير؟
فعل ايستمينا زينادن پيسدي سؤيلر موصطفا
نفس غاليب گلسه قارداش ياخشي دير اوندان زينا
چوخ جاوانلار كور ائديب بو بد عمل اي بينوا
گؤزلرين بير لحظه يوم گر بيلميسن، اعما ندير
چوخ آنا قویموش اوغولسوز دهرده بو بد عمل
وورما تیشه ریشه ی ایقبالیوا بیر هوشه گل
نفسینه مغلوب اولان صئیدی شیکار ائیلر اجل
دیققت ائیله بو سؤزه گؤر اونداكي معنا نه دير؟
سؤيله دي مؤجوز، ملامت ائيله مه بي جا مني
خاميديم بي تجروبه، نفس ائيله دي اغوا مني
بسكي دلتنگ ائيله ييب بو درد ايستيمنا مني
تار اولوب دونيا گؤزومده بيلميرم دونيا نه دير
آغلادي آز قالدي غشش ائتسين رفيق مضطريم
سؤيله دي قارداش ياپيش مندن كي تيترير ديزلريم
ريققت ال وئردي منه، ياشيله دولدو گؤزلريم
آغلا اي گؤز، يان كؤنول، دونيا ائوي غم خانه دير
عاقيبت سالدي آياقدان درد او سرو نورسي
آچدي باشين ، يولدو زولفون مادر بيچاره سي
چون دئديم- صبر ائيه مادر جان ، اوجالدي ناله سي
سؤيله دي: تك قالديم اي مؤجوز، بالام بير دانه دير.
دیزلریمده ایللرین آغیرلیغی
باشیمدا یانیق تورپاغین کولو
قولتوغوما سیغینمیش قیلینج ووران اللریم
گوزلریمده اوغوز یوخوسو
قولاقلاریمدا یابانجی دایه لرین یابانجی لایلاسی
باشیمی یاستیقا آتیبدا دوزورم
صبیر داشیمی باغریما باسیب دا دوزورم
قبیر داشیمی باشیما باسیب دا دوزورم
آممان آممان یئر اوزونون تانریسی
آممان آممان آدی سانی دونیالارا سیغمایان
آتلارینین نال سسیندن یئر کوره سی یاتمایان هی هی
ایچینه قیسیلیب قالدیغین یئتر
دونه نین یاسینا باتدیغین یئترهی هی
آممان آممان ایگیدلیی ایچینده
قیلینجی قینیندا پاسلانان ایگید هی
اوتورماقدان بئلین دورار
یاتماغدان گوزلرین توتولار
قالخ دا پاسین آچیلسین
آخ دا کونلون دورولسون هی هی
اوغ اوغلاماق قوش قوشلاماق چاغی دیر
یاغیلارا قان قوسدورماق چاغی دیر هی هی
هی هی هی هی ارگنه گوندور ایگیدلر هی هی
قورد داغدا اولاییر سنه اوغور دیلییر
داغلار یاخیب دمیر دویمگ چاغیدیر
یاغیلارا قان قوسدورماق چاغیدیر
داغلار یاخیب دمیر دویمگ چاغیدیر
قیلینج ووروب آد قازانماق چاغیدیر هی هی
آتینین کیشنرتسینه سکسندی
سیلکندی ، توزون توکدو
گوز قاپاقلارینی آچدی
دونه نینه بو گونونه یارینینا باخدی
گوزلری قان چاناغی
پیچاق وورسان قانی چیخماز
دیشی باغیرساغیندا
جانی بوغازیندا باغیریر
پیچاق سومویه دایانمیش
شعري اوخوماق، شاعير اوچون بؤيوك خيانتدير
شعري ايچمك لازيم
سؤزو اينسان يئيير، آنجاق شعري ايچير
گئجه لر ایسته سن داریخمایاسان
کونولون، گئجه لری دینله
ایسترسن سئوگیلیم
گئجلر
گل دووت اوخویاق
هامی نی اویاداق
کیم بیلیر
گئجه لر نه دئمک دیر
سنین
منیم
اونون آراسیندا
گئجلر یاشاماق
دئمکدیر
سولطان بی خالادان بئله ائلچیلیک ائدیر
بیر آت آلدیم هر یانی چاپتیم، گل آلیم مارالیم دیل بیلمز
آخیر گلیب سنی تاپدیم مارالیم گل آلیم دیل بیلمز
هر نه دئسم سن راضی اول گل آلیم مارالیم دیل بیلمز
آممان آممان هی
قاشی کامان هی
گل آلیم
مارالیم
دیل بیلمز
آسیه سلیماندان بئله
گؤزلیم یار گؤزلیم
بیر سؤزوم وار گؤزلیم
بو یازیق یارینا هر دن بیر نظر سال گؤزلیم
عاشیق اولدوم سنه من
ائتمه دین لطف کرم
بو یازیق یارینا هر دن بیر نظر سال گؤزلیم
ولی تئللی دن بئله ائلچیلیک ائدیر
قوی خانیمی بی آپاریب تئزلیگینن توی ائله سین
سنی ده کن من آلارام، من ده بیر بی اولارام
سنی ده کن من الارام من ده بیر بی اولارام
( تئللی) پولون وار؟؟؟؟؟
( ولی) وار وار!!!!!
( تئللی) پولون وار؟؟؟؟؟
( ولی) وار وار!!!!
( تئللی) پولون وار گلرم
( ولی) بیلیرم گلرسن
آما عسکر.....
«يولونا گوًي سرهجم يئر ساوالانلانسادا گل
يورو صوبحون باجيسي، دان يولو قانلانسادا گل
ائن منه داغ دوًشويم گيزليجهدير چشمهليييم
قورخما چرشنبهلي قيز، داغ دولو قافلانسادا گل»
٭٭٭٭٭
(بير دايان زيروهيه ديز قوي گليرم
سانماکي خستهيم ايز قوي گليرم
بير چاناق سوًزده دنيز قوي گليرم
بير دوًيوش مئيداني چن ساخلا منه
٭٭٭٭٭
اوجاليقلاردا ايزين وار دييهرک
چيخارام داغلارا يار-يار دييهرک
گليرهم قوربت ائوين دار دييهرک
وطن عونوانلي کفن ساخلا منه)


text:
دو روایت از احد علمی
(( مادربزرگها و مادران برای سرگرم کردن کودکان خود این متل را با نشان دادن تک تک انگشتان دست به این صورت می خواندند.))
اینجه- اینجه- اوجی دویمه
بربر اینجه- برشیر اینجه- شاطر گئچی- قوتورگئچی
هاببان- هوببان
یاریل- یرتیل- قورتول-قاچ.
روایت از: احد علمی
(( بیر وارمیش- بیر یوخوموش- بیر قاری ننه وارمیش اونون بیر بیزووی وارمیش بیر گون بیزووی آپاریرسووارسین سویولوبوز باغلامیشیمیش بیزووون قیچی زووار ییخیلار قیچی سینار قاری ننه دییر: بوزسن نه ظالمسان بوز دئیر:من ظالم اولسایدیم گون منی اریتمزیدی. قاری ننه دییر گون سن نه ظالم سان گون دییر من ظالم اولسایدیم قارا بولوت منیم قاباقیمی کسمزدی دییر: من ظالم اولسایدیم یاغیش مندن یاغمازیدی دئیر: یاغیش سن نه ظالمسان یاغیش دئیر: من ظالم اولسایدیم گوی اوت مند ن بیتمه زیدی دئیر:گوی اوت سن نه ظالمسان گوی اوت دئیر:من ظالم اولسایدیم قویون منی یئمه زدی دئیر: قویون سن نه ظالمسان قویون دئیر: من ظالم اولسایدیم قورد منی یئمه زدی دئیر: قوردسن نه ظالمسان قورد دئیر: من ظالم اولسایدیم ایت منی قووالامازدی دئیر: ایت سن نه ظالمسان ایت دئیر: من ظالم اولسایدیم پیشیک منیم چوره گیمی قاپیپ قاجمازیدی دئیر: پیشیک سن نه ظالمسان پیشیک دئیر: من ظالیمم ها ظالیمم کورسو آلتی قشلاقیمدی کورسو اوستی ییلاقیمدی یئدیگیم قاری ننه وئرن قیماقیمدی . به روایت : احدعلمی


text:
سئویرم ، دویولر سئومه یه خاطیر، سئویلن زامان دا دویورلر منی . ائندیرین بابامین پاسلی قیلینجین ، قوروملار ساللانمیش ، هیسلی تاواندان ، زاغلایین تییه سین ، سیندیرین قینین ، اورداکی ، یاساقدیر سئویب – سئویلمک ، یاشاماق ایستیرم ، نیفرته خاطیر . تانری نین صبرینی ، کئچدی صبرین ؛ داشا جاقسان داشگینان سهند! سن ، دنلی خرمن لرین یانماسینی ، سرین سو کوزه لری نین جالانماسینی گوروبسن ، سهند! مین گوندن بیر گونه ، دوزوملر مرزینی سیندیریب ، آشاجاقسان سهند ! دونن سیز ، صاباحسیز چوروکلر ، سنین وارلیغینی دانانمازلار. سن وارلیغینی ، آیریلار کیمی ، آلچاقلاردان دیلن مه می سن . سن نیسگیللی ائللرین ، نیسگیل داغی سان سهند ! سن اودلو قیلینجی ، جنایت قوخولو قینلاردا یوخ ، الوولو سینه نین ، یاراسیندا ساخلامیسان سهند ! سن ، تولوق کیمی هاوادان شیشیریلمیش داغلاری یوخ ، آلچاق ایسه ، دوغرودان دوغرویا اوجالاری ، یاردیما چاغیرانسان سهند ! تانری نین صبرینی کئچدی صبرین ، داشا جاقسان ، داش گینان سهند ! بیزیم یارایمز دوواردیر دئیم ، قورتولوشا چاتماق آختاریرسان آرامیز دابیتن چیبان کیمی زوققولدادایان دوواری، سن اویاندان نئشترله مه لی سن ، من بویاندان . ایستی دوداقلاریم ، اوپوشونون یولونو گوزله ییر . بیز جان کیمی بیربیریمیزه هورولن زامان ، هانکی الدیر کی بیزی بیربیریمیزدن آییرسین . بو سوزده کن ، دامداکی بوزکوپک لر سس سسه وئریب اولاشدیلار . سسیمی یئل آپاردی ، سارامی دا سئل . دووارلاری بیر قات داها قالینلا تد یلار . ( باریشمار ) تاریخ منی ، قولدورلارین اللرینی سیخماغینان ، یادلایاجاق ، یادلاماسین ، قوی یانیلیم ، یاددان چیخیم ؛ ایزه ده سنین، توز دا سنین . ( باریشمار ) سن یولسان ، من یولچو ، یول وئر کئچیم ، تله سیرم . بیلیرسن می هچ ؟ یولچوسوز یولاری چالی بورویر . قوی ، چالیلارینی ایاقلا ماقلا ، ایکی میزی ده اولدوزلو شه هره چاتدیریم ، یولون یوخوسونو ، یولچو یورار ، یورما منی . ( باریشمار )
دویورلر
داشگینان سهند
یارایمز دوواردیر
یادان چیخدیم
یورما منی
سئویرم ،
دویولر سئومه یه خاطیر،
سئویلن زامان دا دویورلر منی .
ائندیرین بابامین پاسلی قیلینجین ،
قوروملار ساللانمیش ،
هیسلی تاواندان ،
زاغلایین تییه سین ،
سیندیرین قینین ،
اورداکی ،
یاساقدیر سئویب – سئویلمک ،
یاشاماق ایستیرم ،
نیفرته خاطیر .
تانری نین صبرینی ،
کئچدی صبرین ؛
داشا جاقسان داشگینان سهند!
سن ،
دنلی خرمن لرین یانماسینی ،
سرین سو کوزه لری نین جالانماسینی گوروبسن ،
سهند!
مین گوندن بیر گونه ،
دوزوملر مرزینی سیندیریب ،
آشاجاقسان سهند !
دونن سیز ، صاباحسیز چوروکلر ،
سنین وارلیغینی دانانمازلار.
سن وارلیغینی ،
آیریلار کیمی ،
آلچاقلاردان دیلن مه می سن .
سن نیسگیللی ائللرین ،
نیسگیل داغی سان سهند !
سن اودلو قیلینجی ،
جنایت قوخولو قینلاردا یوخ ،
الوولو سینه نین ،
یاراسیندا ساخلامیسان سهند !
سن ،
تولوق کیمی هاوادان شیشیریلمیش داغلاری یوخ ،
آلچاق ایسه ،
دوغرودان دوغرویا اوجالاری ،
یاردیما چاغیرانسان سهند !
تانری نین صبرینی کئچدی صبرین ،
داشا جاقسان ،
داش گینان سهند !
بیزیم یارایمز دوواردیر دئیم ،
قورتولوشا چاتماق آختاریرسان
آرامیز دابیتن چیبان کیمی زوققولدادایان دوواری،
سن اویاندان نئشترله مه لی سن ،
من بویاندان .
ایستی دوداقلاریم ،
اوپوشونون یولونو گوزله ییر .
بیز جان کیمی بیربیریمیزه هورولن زامان ،
هانکی الدیر کی بیزی بیربیریمیزدن آییرسین .
بو سوزده کن ،
دامداکی بوزکوپک لر سس سسه وئریب اولاشدیلار .
سسیمی یئل آپاردی ،
سارامی دا سئل .
دووارلاری بیر قات داها قالینلا تد یلار .
( باریشمار )
تاریخ منی ،
قولدورلارین اللرینی سیخماغینان ،
یادلایاجاق ،
یادلاماسین ،
قوی یانیلیم ،
یاددان چیخیم ؛
ایزه ده سنین،
توز دا سنین .
( باریشمار )
سن یولسان ،
من یولچو ،
یول وئر کئچیم ،
تله سیرم .
بیلیرسن می هچ ؟
یولچوسوز یولاری چالی بورویر .
قوی ،
چالیلارینی ایاقلا ماقلا ،
ایکی میزی ده اولدوزلو شه هره چاتدیریم ،
یولون یوخوسونو ،
یولچو یورار ،
یورما منی .
( باریشمار )


text:
آمد... رفت... افسانه شد برام
“سونای” با دو رویداد قرین شده است: آیا دیگر وقت آن نرسیده که به رسوم خود بازگردیم؟ رسومی که در گذشته ای نه چندان دور،بر گستره گیتی پرده افکنده بود و صدای شادی مردمان آذربایجان بربلندای آسمان طنین افکنده بود. گله جه یی،تورپاغی،سویو،هاواسی،ائلی اوباسی،قارانلیق ائویمه… مقاله به زیان تورکی آذربایجانی سونای،والنتاین آذربایجان سونای گؤجه لرینده ایکی شئی قاباریقدیر. بیرینجی سی “آیین شایین لیق” ،ایکینجی سی “ابدی تیکرارلانان سئوگی”. سون باهار؛آرواش قوشاچایلے *تورک قانداشلار،بو یازینی یایین لوتفن.
شب آخر شهریورماه در آذربایجان،به “سونای” شهرت یافته است. در بسیاری از کشورها روز مخصوصی به نام روزعشق وجو دارد و “سونای”،روز عشق آذربایجان است. این جشن،قدمتی بس طولانی دارد و حتی پیشتر از ظهور اسلام،در جای جای مناطق تورک نشین رواج داشته است.
این روز به نوعی اعتدال پاییزی نامیده میشود.چراکه در “سونای” روزوشب برابر شده و ماه کامل میشود. “سونای” امروزه به ورطه فراموشی دچارشده است.جشنی پرقدمت که امروزه بغیراز چندین روستا،دیگر خریدار ندارد.
کلا در ایران،جشن های باستانی و علل خصوص اقوام غیرفارس،محکوم به فنا و نابودی هستند. رسومی که روزگاری از بزرگ تا کوچک،پیروجوان،زن ومرد،همه و همه اجرایش میکردند…
در “سونای”،دو اسطوره عشق یعنی ماه و خورشید بایکدیگر دیده میشوند.(در افق،زاویه ۱۸۰ درجه) و در این اندک فرصت دیدار،حسرت یکسال دورازهم بودن ماه و خورشید به پایان میرس و این دو معشوق یکدیگر را میبینند.
این رخداد،در “قوجامان آذربایجان ” به صورت سمبولیک به “سونای” یا شب عشق معروف شده است و بسیار عزیز نگاه داشته میشود.
این شب آداب و رسوم خاص خود را دارد.
در روستاها،مردم در میدان اصلی روستا گرد هم درمی آیند و به بازی های خاصی میپردازند.
معروف ترین رسم در این روز، “آواوا” گفتن است. بعد از اینکار،مردم در میدان اصلی شهر به تناول غذای مخصوص میپردازند،سپس رقص های سنتی آذربایجان به اجرا درمی آید و در آخر “سئوگیلی” ها به یکدیگر هدیه میدهند.
از دیگر رسوم این روز،انجام دادن بازیهای آذربایجانی مربوط به ماه است:
همانطوری که گفته شد،یکی از آنها “آواوا” است. “آواوا” ریشه در داستان فولکوریک آذربایجانی دارد، داستان “اصلی-کرم”:
(( اصلی-کرم ناغیلی،بو آیین دوشونجه سین تمثیل ائدیر.اونا گؤره ده اونلار بیربیرلرینه یئتیشنده،”کرم” آلاولانیب،”اصلی” ده دالیسیجا یانیر ))
دیگر باری های مرسوم این شب:
آیا(بازی ترکان سومر) ، آیاز ، آییرد ،شاییرد،آینا ، آذ،الین آیناسینا باخماق،بذره م،باذ،آی شای،شای بای،آیلا،هالای،آیین اویون،آیقیر،سارای،اومای،هارای هاری های بی لر و…
همانطوری کی دیده میشود کلمه “آی” که در زبان تورکی به “ماه” اطلاق میشود،درتمام بازیهای فوق به کار رفته است. ماه،جایگاه ویژه ای در میان تورکان دارد،از بوزقورد گرفته تا پرچم ها و ….
۱٫ “آیین شایین لیق”
۲٫ “ابدی تیکرارلانان سئوگی”
“آیین شایین لیق”،بیشتر مربوط به کشاورزان است. کشاورزانی که محصولات خود را برداشت کرده و خود را آماده زمستانی سرد میکنند.اما امروزه با این نحوه زندگی،دیگر به جز روستاییان آذربایجان،کسانی از این رسم شیرین بهره ای نمی برند.
ولی رسم دوم،همچنان پابرجا بوده و درجای جای آذربایجان زنده است.
حال با وجود چنین رسم دیرینه ای ، در میان زندگی مردمان آذربایجان،آیا میتوان جایگاهی برای والنتاین در نظرگرفت؟!
متأسفانه بله!
والنتاین امروزه جایگاهی بس بزرگ در آذربایجان و جهان دارد. شاید حذف مطلق این رسم از زندگی عاقلانه نباشد و حتی امکان ناپذیر. ولی والنتاین نباید باعث حذف “سونای” شود.
بیزیم آذربایجان کولتوروموز او قدر گئنیش،گؤزل،درین و زنگیندیر،بیز اونو داها چوخ ماراقلا آراشدیریب اؤیرنمه لییک.سونای ان گؤزل دبلرین بیریدیر. سونای عشق سیمگه سیدیر. بیز ده سینه میزده بیر اورک اولدوغونو و او اوره یین ایچینده بیر سئوگیلیمیز اولدوغونو اونوتمایاق. اونوتمایین ساباح اولمایا بیله ریک.
۲٫سونایدا آیلا گونش آدی کئچدییی اوچون هدیه لریمیزین اوستونده اونلاردا بیر شکیل یا نشان اولسون.
۳٫سئوگی و عشقیمیزی هر زامان دیله گتیریب و اونو ایشلریمیزله داورانیشلاریمیزدا گؤرستمه لی ییک. نییه کی یاشام چوخ قیسسادیر و سئوگیلیمیزی سئویندیرمک اوچون ائله چوخ زامان یوخدور.
برادر و خواهر تورک زبانم! فرهنگمان را دریابیم….سونای را دریابیم….
منیم سئوگیلیم ساوالان! گؤزلریمین ایشیغی سنین،سنی یالنیز سنه تاپشیریرام…
زومار آیی نین(شهریور) سون گئجه سی،سونای آدلانیر. بو گون آذربایجان دا سئوگیلی لر گونو ساییلیر. بو گونده اسطوروی سئوگیلی لر(آی ایله گونش) گون باتاندا بیربیرلریله گؤروشورلر.(افق دا ۱۸۰ درجه زاویه ده قرار تاپیرلار) و بو قیسسا گؤروشده آیلا گونشین بیر ایللیک اؤزلمی سونا چاتیر و بو ایکی سئوگیلی بیر آن اولسون بئله حسرت گیده ریرلر.بو اولای دا سمبلیک اولاراق،آذربایجاندا سئوگیلیلر گونو آدلانیب و سایین ساییلیبدیر. کئچمیشده بو گونده اؤزل تؤرنلر کئچیریلدی. کندلرده هرکس اؤزل بیر سسلرله کی اونا “آواوا” دئیردیلر بیربیرلرینی سسله ییب کندین مئیدانینا ییغیشاردیلا ر.اوردا یئمکلر پیشیریلیب اویونلار اویناناردی.سئوگیلی لر بیربیرلرینه هدیه وئرردیلر.بو قونودا باشقا آیرینتی لار اوچون ناصیرمنظوری-نین آواوا کیتابین اوخوماق اولار.
سونای آذربایجان خالقینا عایید اولان بیر عنعنه اولاراق،بیزیم کولتوروموزون زنگینلیین گؤرسه دیر. و اوزدن ده داوا چوخ اورکلره یاتیر. والنتاین باتی ایله مسیحییت سیمگه سی اولدوغو اوچون بیزه چوخ اوزاق اولاراق یابانجی گلیر.
اؤزللیکله تورک کیشیلر کی دویغوسال قونولاردا چوخ آغیرباشلیدیرلار.
بئلنچی قونولاردا داها تئپکیلی اولورلار و اونو خوش قارشیلامیرلار. والنتاین چوخ آنلامی اولسا بئله بیزیم کولتوروموز دئییل. هله سونای کیمی درین آنلاملی و زنگین بیر تاریخی عنعنه سی اولان بیر خالقا والنتاینین هئچ ضرورتی یوخدور.سونای آذربایجانین درین اسکی دبلریندن اولاراق هرکسین ماراقلا ایلگیسین چکیر. من اوره یینده سئوگی قیویلجیملاری اؤلمه میش بیر کیچیک قارداشیز اولاراق،سونای گئجه سی اوچون نئچه اؤنریم وار:
۱٫بیزیم آذربایجان کولتوروموز ان قدر گئنیش،گؤزل،درین و زنگیندیر،بیز اونو داها چوخ ماراقلا آراشدیریب اؤیرنمه لی ییک. سونای ان گؤزل دبلرین بیریدیر. سونای عشق سیمگه سیدیر. بیز ده سینه میزده بیر اورک اولدوغونو و او اوره یین ایچینده بیر سئوگیلیمیز اولدوغونو اونوتمایاق. اونوتمایین ساباح اولمایا بیله ریک.
۲٫سونایدا آیلا گونش آدی کئچدییی اوچون هدیه لریمیزین اوستونده اونلاردا بیر شکیل یا نشان اولسون.
۳٫سئوگی و عشقیمیزی هر زامان دیله گتیریب و اونو ایشلریمیزله داورانیشلاریمیزدا گؤرستمه لی ییک. نییه کی یاشام چوخ قیسسادیر و سئوگیلیمیزی سئویندیرمک اوچون ائله چوخ زامان یوخدور.
آیین شایین لیق اکین چیلر اوچون آنلاملی گونلر دیلر.اکینلر یئردن گؤتورولوب،زومار توپلانیب،اؤزلرینی بیر قاتی قیشا حاضیرلاندیریرلار.ایندیکی یاشامدا شهرلی لشمیش یئرلرده بو آنلامی دوشونمک چتین اولور. آنجاق ایکینجی اؤزللیک یانی ابدی تیکرارلانان سئوگی ایندیکی زاماندان یاخشی آلینیر.
آذربایجانین آیین دوشونجه لی دبلرینین بیر سیرالاری بو گونده یاشاییر،بعضی دبلری ایسه یادیرقانیب دیر. یادیرقانمیش دبلرین یادیرقاماق ندنی،آذربایجان میللتی نین یاشام طرزلرینین چؤنمه سی دیر.بو دؤنم آذربایجان دوشونجه لی کیمسه لرین باسقی آلتیندا اولماسی،قورویوب ساخلایان دؤلت یئریه،پوزوب داغیلدان اؤزگه لشمیش دؤلتین اولماسی آذربایجان میللتینین اولان وارلیقلارین چوخونو گؤزلرده ایتیره بیلدی.
سونای لا والنتاین سئوگیده اورتاق اولدوقلارینا گؤره نظره گلیر بیر-بیرلرینین یئرینه اوتورا بیلرلر. داها دوغروسو سونای دونیالاشمیش والنتاینین یئرینه اوتورماق قابلیتینده دیر. بو ایش آذربایجاندا اوتورا بیلسه ده باشقا یئرلرده اوتورا بیلمیه جک.
عئینی حالدا آذربایجاندا اوتورماغینا بیر دؤلت یاردیمی گره کیر.
اوخشار اولایلاری سرگیلمک اوچون بیربیرلریندن فایدالانمالی ییق.آنجاق بیرینی بیرینین یئرینه قویماق تئپگی یارادار.
سونایی دونیالاشدیران،بو قابلیتیندن باشقا بیر قابلیتی واردیر.اودا تیکرارلانان ابدی دوغا یاپالی بیر سئوگی دیر. ابدی سئوگی ده سئوگیلیلر هئچ زامان بیربیرلرینه یئتیشمه ییب سئوگی هئچ زامان اؤلمز. ابدی له شیب،هر زامان یاشار.
“گون” ایله “آی”کیمی. اونلارین آراسیندا اولان سئوگی بیتیرسه بیز تانیدیغیمیز یاشام بیتر. بیز سونایی آرتیخراق تانیددیرمالییق قانداشلار…
گلجکی،تورپاقی،سویو،هاواسی،ائلی اوباسی قارانلیق ائویمه….منیم سئوگیلیم ساوالان! گؤزلریمین ایشیقی سنین،سنی یالنیز سنه تاپشیریرام…..
آرواش قوشاچایلی
“سونای” با دو رویداد قرین شده است:
آیا دیگر وقت آن نرسیده که به رسوم خود بازگردیم؟ رسومی که در گذشته ای نه چندان دور،بر گستره گیتی پرده افکنده بود و صدای شادی مردمان آذربایجان بربلندای آسمان طنین افکنده بود.
گله جه یی،تورپاغی،سویو،هاواسی،ائلی اوباسی،قارانلیق ائویمه…
مقاله به زیان تورکی آذربایجانی
سونای،والنتاین آذربایجان
سونای گؤجه لرینده ایکی شئی قاباریقدیر. بیرینجی سی “آیین شایین لیق” ،ایکینجی سی “ابدی تیکرارلانان سئوگی”.
سون باهار؛آرواش قوشاچایلے
*تورک قانداشلار،بو یازینی یایین لوتفن.


text:
دونیا شاعری آنا آخماتووا
(۱۸۸۹-۱۹۶۶)
حسن ایلدیریم
نه رحمت اومدوم یاد سمالاردان
نه یاد قانادینـین آلتینا گیردیم.
خالقـیم قارا گونه دوشدویو زامان
اورادا خالق چکنی، منده چکیردیم.
آنا آخماتووا گؤرکملی روس شاعری، ۱۸۸۹-نجی ایل قارادنیز ساحیلینده اودسا لیمانـینـین یاخینلیغیندا یئرلشن «بالشوی فانتان» قصبهسینده دونیایا گؤز آچدی. آتاسی گمی مهندسیایدی. آخماتووا آنا- باباسی احمد (روسجا: آخمات) تاتار ایدی. آنا بیر یاشیندا ایکن عایلهسی چارسکوسلویا، لنینگرادین حومهلریندن ساییلان بیر کنده کوچورلر. بو کند اشراف طبقهسینین استراحت یئری ایدی. مشهور کاترین سارایی چارسکوسلودادیر. واختیله بویوک روس شاعری پوشکین گنجلیک ایللرینی بورادا کچیرمیش ایدی. آخماتووا اوزونون قـیسا ترجمه-ی حالیندا بو حاقدا یازیر:
«من چارلی چاپلین، کورتیزر سوناتی و ایفل قولـلهسی ایله یاشیدام. بیر یاشیندا ایکن شاهلیق کندینه کوچدوک. اورانـین باغ- باغاتلاری، یام- یاشیل گنیش پارکلاری، اوجسوز- بوجاقسیز اوتلاقلاری، جیدیر دوزلری، چشید- چشید آتلار و… بونلارین هامیسی منیم یادداشیمدا هله ده یاشاییر. بونلار حاقدا من چارسکوسلو حقینده یازدیغـیم منظومهده سؤز آچمیشام. ایلک دفه اوخوماغـی تولستویون یازدیغـی الیفبادان اویرنمیشم. بئش یاشیمدا فیرانسیزجا دیل آچمیشام. چونکی من چوخ ائرکن اؤزومدن بؤیوک اوشاقلارین معلیمهلرینه قولاق آسیب، بو دیلی اویرهنیردیم. ۱۱ یاشیمدا ایکن ایلک شعریمی یازدیم. ۱۶ ایل اورادا یاشادیم. ۱۹۰۵-نجی ایلده آتاملا آنام آیریلدیلار. آنام بیزی جنوبا آپاردی، بیر ایل «کیف»ده درسیمی داوام ائتدیردیم. چارسکوسلونون حسرتینده بوللو- بوللو ناشیجاسینا شعرلر یازدیم…».
آنا آخماتووا ۱۹۱۰-نجی ایلده شاعر گومیلوولا ائولنیر. بال آیلارینـی پاریس، روم و آوروپانـین باشقا شهرلرینده کچیریرلر. ۱۹۱۲-نجی ایلده ایلک شعر کتابی «آخشام» نشر اولونور. بو ایلده اونون یگانه بالاسی لو دونیایا گلیر. هامان ایلده آخماتووا مندلشتام، پاسترناک، گومیلوو، تسوتایووا… «شاعرلر صینفی» آدلی ادبی جمعییت قورورلار. ۱۹۱۴-نجی ایلده «تسبح» آدلی شعر کتابی بوراخیلیر. بو کتابلا آخماتووا اوخوجولارین ماراغـینـی قازانـیر.
آخماتووانـین ایلک شعرلرینین باش مووضوسو سئوگیدیر. آیریلیق، حسرت، انتظار، یالقـیزلیق، آلدانـیش، قـیسقانجلیق کیمی دویغولارین بدیعی ایفادهسی ییغجام، دقیق، آخیجی و گؤروملو صورتده ایفاده اولونور. اونلار صمیمیلییی و طبیعیلییی ایله داها آرتـیق اوخوجو اورهیینه یول تاپا بیلیر. بو شعرلر هامیسی شاعرین شخصی حیاتـیندا یاشادیقلاری آنلاردان سو ایچیر. شاعرین یاشادیغـی حیاتی، شعرلرینده ترنّوم اولونان حیس و دوشونجهلرله سیخ باغلیدیر. او یاشانتـیلارینـی تصویره چکمیشدیر. کؤنلونون ایچ اوزونون گوزگوسودور آخماتووانـین اثرلری. بو اثرلر، انساندا کؤورک حیسّلر اویادیر. یالقـیز، اؤزونه قاپیلمیش گنج بیر عاشیقین، سئودالی عؤمرونون سئوگی ماجرالارینـی آنلادیر.
۱۹۱۷-نجی ایلده آخماتووانـین «آغ قوشلارین قاتاری» آدلی شعر کتابی نشر اولونور. بورادا توپلانان شعرلر، شاعرین بوندان اوّل نشر اتدیردییی شعرلرله تام فرقلیدیر. بو شعرلرده شاعرین اوسلوبو، دئییم طرزی دییشیلیر، مصراعلاری ایتیلشیر، سرتلشیر. آخماتووا شاهید اولدوغو فاجیعهلری، گؤردویو حادثهلری، یئنیدن شعرلرینده جانلاندیرماق اوچون یئنی- یئنی ایفادهلره، سؤزلره احتیاج دویور. ایلک شعرلرینین یومشاق آهنگی، ساده ایفاده طرزی، سئوگینین، فردی محبّتین ایفادهسی اوچون کیفایت ائدیردیسه بورادا آرتـیق فاجعه و حماسهلرین دیلینی تاپمالی ایدی. سسینی گورلاندیرماق اوچون، آغ قوشلاری (قادین اورهیینی) اژدهالارین آغزیندان خلاص ائتمک اوچون شاعره بئله گوجلو شعرلر لازیم ایدی.
«آغ قوشلارین قاتاری» کتابی او دؤور شاعرین یارادیجیلیغـیندا بیر دؤنوش نقطهسی اولسادا، آنجاق او دؤورون قـیزغـین اجتماعی – سیاسی موناقشهلر، انقلابی احوال- روحیه، قووغالارین چاغـیندا اوخوجولاری بیر او قدهر ماراقلاندیرمادی. بو سس شاعرین دؤورونون سسی ایله اویوشا بیلمهدی.
بونلارین آردینجا آخماتووا بیر نئچه شعر کتابی نشر ائتدیردی. آنجاق اونون یارادیجیلیغـینـین بو مرحلهسینی یئکونلاشدیران، اوتوز ایللیک ادبی تجربهسینین محصولو اولان، دؤورون سسی، نفسی مصراعلاریندان دویولان اثری «مرثیه» منظومهسی ایدی. بو اثر آخماتووانـین ان مهم اثرلرینین بیری ساییلیر. اونون اوزهرینده آخماتووا بئش ایل (۱۹۳۵-۱۹۴۰) چالیشمیشدیر. بو منظومه شاعرین شخصی عذابلاری ایله میلیونلار انسانین عذابلاری بیر یئره ییغـیشیر، بیر- بیرینه قاریشیر. اونلارین یوغرولماسیندان مرثیه منظومهسی یارانـیر. آخماتووا و اونون خالقـینـین و انسانلیغـین طالعی مرثیه اثرینده دولغون، جانلی، بدیعی ایفادهسینی تاپا بیلمیشدیر. بو اثر، پارلاق، تام و بوتؤو بدیعی صورتلرین عکس ائتدیریلمهسی باخیمیندان دقتی جلب ائدیر. مرثیه منظومهسی ااجتماعی- سیاسی بیر اثر اولدوغو حالدا فلسفی بیر اثردیر.
محاربه دؤورو ۱۹۴۱-۴۶ ایلهدک شاعر، تاشکندده یاشاییر. ۱۹۴۳-نجی ایلده سئچیلمیش اثرلری، ۱۹۵۰-نجی ایلده صلح اوغروندا «آند»، «تانت»، ۱۹۶۱ شعرلر… کتابلاری نشر اولونور.
بؤیوک وطن محاربهسی ایللرینده آنا آخماتووانـین وطنداشلیق حیسّلری ایله آشیلانمیش شعرلری اصیل بیر وطنسئور، خالقسئور شاعرین اورهییندن قوپان نیدالارین ایفاده ائدیر. بو اثرلر خالق ایناملی، صاباح اومیدلی، وطن سئوگیلی، بیر شاعرین نغمهلریدیرلر. بو شعرلردهکی مبارزه عزمی، اینام گوجو قاباریق شکیلده اؤزونو گؤستریر. صلحسئور، انسانسئور شاعرین شعرلری دؤیوش جبههلرینده، دؤیوشچولرین دوداقلاریندا هیمن کیمی سسلهنیر، وطن حدودلارینـی آشیر. انسانلیغـی، یئر کورهسینی قاپساییر. اونو ملی شاعر سویهسینه، بینالملل بیر شاعر سویهسینه دوغرو یؤنلدیر. آخماتووا الینه قلم آلیب شعر یازماغا باشلایارکن شعرینی، حیاتـینـین ایدآل و آماللارینـین ترجومانـینا چئویرمیشدیر. شعر، آخماتووانـین ان مقدس ساندیغـی بیر وارلیقدیر.
آنا آخماتووا ۲۰ ایلدن (۱۹۴۰-۱۹۶۲) آرتـیق «قهرمانسیز منظومه» اثرینین اوزهرینده ایشلهمیشدیر. بو منظومه آخماتووانـین شاهاثری سانـیلیر. آخماتووانـین بو ایری حجملی اثری، چوخ مرکّب بیر اثردیر. اونداکی مجازلار، ایهاملار، استعارهلر، رمزلر، شاعرین یاشادیغـی دؤورو، شخصی حیاتـی، دوستلاری و یولداشلارینـین حیاتـی ایله سیخ باغلیدیر. بو اثر، ۲۰-نجی عصر روس شعرینین ده، چوخ مهم و مرکب اثرلریندن بیریسیدیر. شعر ۲۰-نجی عصرین اوّللریندن باشلاییب شاعرین یاشادیغـی دؤورونهجن ۶۰ ایلدن آرتـیق بیر زامان کسییینی احاطه ائدیر. بو سوره شاعرین وطنینده باش وئرن ااجتماعی، سیاسی، انقلابی، مدنی، بدیعی حادثهلر «قهرمانسیز منظومه» اثرینین قایناقلارینـی تشکیل ائدیر. منظومهنین باش قهرمانـی یوخدورسا، دئیه بیلریک کی، اونون قهرمانلاری، بلکه صنعت آداملاریدیر. شاعرلر و هنرپیشهلردیر… بیر سؤزله شعرین مضمونو ااجتماعی حادثهلرین بدیعی یارادیجیلیق دونیاسیندا جانلانان، سسلهنن صداسینـین عکس صداسیدیر. ایکی آینا واحد بیر شیی نئجه شئیلره، تصویرلرله تکثیر ائدیر، شئی- تصویر، تصویر- شئی بو کیمی بیر بدیعی قورولوش اوزره قورولوب بو منظومه.
آنا آخماتووانـین شعرینین ترجمهلری حقینده بیر مسئلهیه توخونماق ایستردیم؛ بو سؤز دوزدور کی، شعر، ترجمهده بیر چوخ شیی ایتیریر. باشقالاشادا بیلیر، ترجمهده شعرین بیر چوخ حصهسی اصلی دیلده اولدوغو کیمی، ترجمه اولونان دیلده اوخوجویا چاتمیر. خصوصی ایله قورولوشجا دیلین اؤزللیکلری اوزهرینده قورولان شعرلر باشقا دیله ترجمه اولاندا دئمک اولور کی، بیر چوخ بدیعی دیرینی ایتیریر. آنجاق، شعرلرین سطری ترجمهسینی دئییل، بلکه اونون روحونو، مایاسینـی، بدیعی قورولوشونو، بدیعی دوشونجهنین ایفاده فورماسینـی ایکینجی دیلده (مقصد دیلده) برپا ائده بیلسک، اونو بو دیلده یارادا بیلسک، شعرین اصلینه (مبدأ دیله) بیر آز یاخینلاشمالی اولوروق.
من، آنا آخماتووا شعرلرینی ایکینجی یا حتّا اوچونجو دیللرده ترجمهسینی اوخوموشام. ایللردیر کی، بو شعرلر منیم معنویاتـیمدا یاشاییر. من اؤز معنویاتـیمدا جانلانان، سسلهنن آنا آخماتووانـی آنا دیلیمیزه ترجمه ائدیرم. بورادا ماراقلی بیر احوالات یادیما دوشور: بیر گون آنا آخماتووا بیر نئچه شعرینی آناسینا اوخویور و اونون بو شعرلر بارهسینده فیکرینی بیلمک ایستهییر. آناسی کؤورهلیر و دئییر: «قـیزیم شعرلردن بیر شئی باشا دوشمهدیم؛ یالنـیز اونو حیسّ ائتدیم کی، منیم قـیزیمین قلبینی نه ایسه محکم سارسیدیب». دئمک ایستهییرم کی، من ده آنا آخماتووانـین شعرلریندن دویدوغوم، آنلادیغـیم، دوشوندویومو مضمون و محتوانـی اوخوجولارا چاتدیرماق ایستهییرم. اونلارین ترجمهسی یاخود اونلارین حقینده کی یوزوم- یوروملاریم، بونلارین هامیسی بایاقکی فیکره اساسلانـیر: منیم کؤنلومدهکی، خیالیمداکی اؤزوم اوچون یارانان، جانلانان بیر وارلیق کیمی.
آنا آخماتووا شعرینین بدیعی دیری اونون شاعرلیک استعدادیندان، باجاریغـیندان آسیلیدیر. اونون بو باجاریغـی اوزونو قاباریق شکیلده بروزه وئرمیر. بلکه شعرلرین سادهلییینده دورولوب، صافلاشمیش ایفادهلرده گیزلنیبدیر. بو سادهلیک، درینلیک و مودروکلیکدن دوغان سادهلیکدیر. اودور کی، شاعر بیر جیزگی، بیر ایشاره ایله دوشونجهلری مادیلشدیریر، عینیلشدیریر، لاپ دیء کی، شئیلشدیریر.
اونون شعرلرینده کلاسیک روس شعرینین عنعنهسی، خصوصی ایله پوشکین یارادیجیلیغـینـین گوجلو تأثیری واردیر. بو تأثیر، شاعر «منی»نین بدیعی دوشونجهلری خالق یارادیجیلیغـنـین، عنعنهسی بیر- بیرینه قاریشیر و بیر- بیرینده اریییر و یئنی ناخیشلار یارادیر. اونون شعرلرینین اریشی خالق یارادیجیلیغـی، آرغاجی ایسه کلاسیک روس شعری، خصوصی ایله پوشکین شعری و ناخیشلاری، گوللری، کوبهلری، گوشهلری، زنجیرهلرینی روس طبیعتی، خصوصی ایله لنینگرادین طبیعتی، معمارلیق آبیدهلری تشکیل ائدیر. ایلمه- ایلمه توخونان شاعر اورهیینین سؤز- تصویر خالچاسینا چئویریر.
آخماتووا، شعرده اشیالاری، طبیعت عنصرلرینی حادثهلرله قوووشوق صورتده نظاملاییر و اونلاری، خاطرهلری، دویغو و دوشونجهلری ایله آهنگدار اولاراق تصویره چکیر. بئله حاللاردا اونون تصویرلری جانلی، گؤروملو، ایفادهلری صمیمی و شعرلریندن آلینان تأثیرات ایسه درین اولور، اورهکلریمیزدهکی دویغولاری اویادیر. اویانان دویغولار بیر- بیرینی ایزلهییر. و یئنی- یئنی دویغو و دوشونجهلر تداعیسینه سبب اولور و بئله بیر اوغور قازانان شاعر، اوخوجولارین اورهیینده یاشاییر. اونلارین دویغو و دوشونجهلرینین مونیسی و همدمی اولور. آنا آخماتووا، ایلک یارادیجیلیق چاغلاریندان گؤسترمیشدیر کی، اونون بدیعی سسی، سسلر ایچینده اؤزونه مخصوص بیر سسدیر. هئچ بیر سسله دییشیک دوشن سس دئییل.
او، هم ده استعدادلی ترجمهچی، آراشدیریجی ایدی. بیر چوخ شرق و غرب شاعرلریندن روسجایا ترجمهلر ائتمیشدیر. پوشکین، لنینگرادین معمارلیق آبیدهلری حقینده ماراقلی تدقیقات اثرلری واردیر.
سونقان (XVI عصر) کوره شاعرینین بو سؤزلری سانکی آنا آخماتووا بارهسینده دئییلیب: «من اورهییمی بیر نئچه حصهیه پارچالاماق ایستهدیم کی، اونون هر پارچاسی بیر پارلاق اولدوز کیمی ایشیق ساچسین». نئجه کی، آخماتووا اؤز عؤمرونو، حیاتـینـی صنعتینه، انسانلیغا باغـیشلایاراق شعرلرینی اورهیینین پارچالاری کیمی میراث قویوب گئتدی. ایندی اونلار اولدوز کیمی روس شعرینده پارلاییرلار.
آخماتووانـین شعرلری چوخ اولکهلرده، دؤنه- دؤنه چاپ اولونور، اوخونور، سئویلیر. آخماتووا ۱۹۶۴-نجی ایلده شوروی یازیچیلار بیرلییینین صدری سئچیلیر. هامان ایلدن ایتالیانـین «آتنا- تاورمینا» شعر مکافاتـینـی قازانـیر و آکسفورد دانشگاهینـین دعوتی ایله لندنه گئدیر؛ او دانشگاهین فخری دوقتورلوق عنوانـینـی قازانـیر. نهایت ۱۹۶۶-نجی ایلده اورهک خستهلییی نتیجهسینده ابدی اولاراق دونیایا گؤز یومور.
منی آناجاقسینـیز
هر شئی
کول اولوب،
تورپاغا دؤنهجک.
دؤنسون، نه وار کی!
من اوچوروملار باشیندا
نغمهلر اوخوموشام.
من گوزگولر دورولوغوندا
یاشامیشام.
تسلّینیز، سئوینجینیز،رؤویانـیز اولماسام دا
یئنه ده دؤنه- دؤنه
سطیرلریمین سوسموش نغمهلری تک،
کؤنلونوزده اویویان باخیشلاریم تک،
بوینومدا تیکانلی مفتیللری
پاس آتان گول چلنگینین
سولوب تؤکولن لچکلری تک.
آناجاقسیز منی.
***
سیغـیناقلاردا
باغلاردا
یئر آلتـی قازمالار
قازیلیر.
آه، پترزبورگون یئتیملری
منیم بالالاریم!
یئر آلتـی سیغـیناقلاردا
هاوا دورغون،
نفسلر آغـیر
آغریدان باشلار چاتلاییر
گؤیدن بومبا یاغـیر
سئچیلیر بومبالارین سسیندن
کؤرپه بیر اوشاغـین،
اینجه سسی!
***
بیزیم پئشه
بیزیم مقدس پئشه
ایللر بویو
عصیرلر اوزونو یاشامیش!
یئر اوزونه،
قارانلیق چاغلاردا
او ایشیق ساچمیش!
چونکی شعر:
یاشلارین
باشلارین تجروبهسیندن یوغرولموش
گؤز یاشلارین
گولوشلرین ایچینده
اؤلومه دوغرو گئدن
ایگیدین آیاقلاریندان دوغولموش.
بوشونا دوغولمامیش شاعر!
***
ایگیدلیک
چوخ یاخشی بیلیرم
بو برک آیاقدا
بیزی ایگیدلییه چاغـیریر زامان
چاغـیریشا سس وئریب
سیناقدان کئچیب
آغـیر دؤیوشلره یورویوروک بیز.
گؤیدن اود النسه، گوللـهلر یاغسا،
بیل کی، اینلهمهدن، بیل کی، قورخمادان
اوغروندا جان وئرسک،
یولوندا اؤلسک؛
ای دوغما «روس» دیلی
اولو «روس» دیلی
سنی قورویاجاق اورهکلریمیز.
سنی قورویاراق پارلاق اینجی تک.
گلهجک سنینله وئریب گدهریک.
ای آزاد، ای شانلی، ای اؤلمز دیلیم!
***
سنی دوشونمک
دان یئری آغارارکن
سئوینه- سئوینه
یوخودان قالخیب
کابینین پنجرهسیندن
یاشیل دالغالارا باخماق
یادا توتقون بیر هاوادا
خز کورکونه بورونوب گؤیرتهده
موتور سسینه قولاق آسماق
و داها
هچ نهیه دوشونمهمک
سنین،
– بخت اولدوزون اولان آدامین-
گؤروشوندن باشقا
دوزلوسو سرپینتیلری
و کولکلر
اوز- گؤزو اوخشایا- اوخشایا
آن به آن جاوانلاشماق!
***
کؤنلومدهکی خاطره
درین قویو دیبیندهکی آغ کپیر کیمی.
نه اودا بیلیرم
نه آتا بیلیرم اونو.
او، منیم سئوینجیم
او، منیم کدریمدیر.
گؤزلریمین ایچینه کیمسه باخسا
اونو گؤرهر.
یازیق باخان، اوزولر، آجییار
آغـیر، غملی بیر حکایه دینلهین آداما بنزهر.
نئجه کی،
تانریلار انسانلارین جانـینـی آلیب،
داشلاشدیرار.
سن ده ائلهجه
منیم کؤنلومده داشلاشیبسان
کدری ابدیلیک یاشاتماق اوچون!
قایناقلار
۱- ترانههای گزین (از ۱۵ شاعر شوروی) ترجمهی پرویز، بنگاه نشریات پروگرس، مسکو ۱۹۷۵.
۲- تاریخ ادبیات روسیه، ج۲، د.س. میرسکی، ترجمهی ابراهیم یونسی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۵.
۳- مرثیههای شمال (برگزیدهی شعرهای آنا آخماتووا) ترجمهی عبدالعلی دستغیب، تهران، بابک، ۱۳۵۳.
۴- آلاچیق (شعر شاعران شوروی)، ترجمهی ایرج مهدویان، تهران، انتشارات رز، ۱۳۵۷.
۵- تنها جرعهی قهوهی تلخ (شعر شاعران زن روسیه)، ترجمهی بهنام پاوندپور، نشر بیستون، ۱۳۷۹.
۶- آنا آخماتووا، سام درایور، ترجمهی محمد مختاری، انتشارات کهکشان، ۱۳۷۵.
۷- خاطرهای در درونم است! (اشعار عاشقانهی آنا آخماتووا)، ترجمهی احمدپوری، نشر چشمه، ۱۳۷۷.
۹- ۱۰ شاعر نامدار قرن بیستم، ترجمهی حشمت جزی، تهران، مرغ آمین، ۱۳۷۲.
۱۰- آنا آخماتووا، ایرج کابلی، کارنامه شماره ۵، خرداد، ۱۳۷۸.
۱۱- گولروخ علیبیاووا، متین استعداد، آذربایجان ژورنالی، نومره ۶، ۱۹۸۹.
۱۲- Poem of Akhmatova, translated by Lyn Coffin, New York, 1983.


text:
اصیل بایاتی لار
برگرفته شده از: سررسید آذربایجان1388
تالیف حسن ضیایی جباری
تایپ از: علی اكبر ادهم دیماه 88
خوشدور یارین دورومی اتورومی، دورومی
گونومو قارا ائیلیر لیللندیریر، دورومی
اوجا داغدا قار، قالار قیش قار اوسته قار، قالار
قیشدا بولبوللر اوچار های كوی سالار، قارقالار
اولمایاسن اسیر سن؟ سؤیود كیمی اسیرسن!
عؤمورون، گونون كئچمه یه بو قده ر تله سیر سن؟
ائل اوبادا بایاتی گوللندیرر حایاتی
ائلین اوره ك سؤزودور بایاتی نین بایاتی
بولاقلار خزه لندی آغاجدان خزل اندی
سن گلدین گولدو چیچك روحوموز تزه لندی
چالیش ائللر سایاغی سای قرانی، سای، آغی
آغ، قارادیر پیس گونده بیر بیری نین دایاغی
عاقیل آدام قورولماز سن بورماسان بورولماز
ایش لر گره ك قاریشا بولانماسا دورولماز
بو قالا داش قالادی داش اوسته داش قالادی
بابكین داش قالاسی هامیدان باش قالادی
شیرین دیللی آچارام هر قیفیلی آچارام
دیش ایله یوخ، دیل ایله هر قیفیلی ، آچ، آرام
بورا گؤزه ل آدادی گؤزللیك بورا دادی
آغیزلاردان داد گئدیب ایندی هر زاد، آدادی
من گئتدیم گؤزوم قالدی گؤزونده گؤزوم قالدی
اورك دؤزه بیلمه دی تك منه دؤزم ، قالدی
گتیرمه یین پول، آدی ایندی هر زاد، پولادی
پولسوز پولاد اولسادا پول اریدر پولادی
سن دریادا اوزه لی اللریو وار اوز، الی
هر كس وفاسیز اولسا اللریندن اوز، الی
اینسانلار كیمی یاشا باخما قورویا، یاشا
اینسانین سعادتی باغلانیبدیر تلاشا
داش آتما قوشا دئیر داش قارانقوشا، دیر
قارانقوش یاز قوشو دور بیری یوز قوشا دیر
آیریلماز بالدان آری كام آلار بالدان، آری
نار گولوندن بال اولسا! یییه ریك بالدا، ناری
گتیرمه اینسان آدی بو توهین اینسانادی
اینسان قوشلاردان آلماز تانری وئرن قانادی
بوگول عطیر كانی دیر عطیرچی توكانی دیر
قیزیل گول قورویان اونون اؤز تیكانی دیر!
ایت آتینان قوووشماز آت ایت ایله قوووشماز
اصلین ایتیرن اینسان اینسان ایله یوووشماز
درده ده آخار سو، وار آپار باغلاری سووار
ایشلر ترسه دوشنده دووار بنانی، سووار
بو داغلار آلمالی دیر آلماسی آلمالی دیر
بابكین داش قالاسی مینلر ایل قالمالی دیر
سن یوخولو، بیز، آییق هامی یاتیب بیز آییق
بیز ایشیق آختاریریق سیز گون اولساز، بیز آییق
چالیش ائلی بیر ائله مین ائلی ییغ بیر ائله
اوره كلر بیر لشمه سه باتا بیلمز بیر ائله
چالیش خالقا دایاق اول ال اله وئر آپاق اول
تك ال ایله ایش آشماز قوللارینا، دایا، قول
هر گول بیر گون سولان دیر آز گوزلری، سولاندیر
دئمه فلكین چرخی بیزی درده سالان دیر
نوغولو وئر اوغولا قوی آغزیندا اوغولا
اوغول درده دیمه سه اوخشایاجاق او، غولا
یات دئمه میش یات،آنی آییلد مازلار یاتانی
یاتانی عزیزلر لر بو زمانه نی ، تانی
قوردون اتین قورد یییر توت یاپراقین قورد یییر
آلما،هئیوانی، ناری اؤز ایچیندن قورد یییر
كیشی دئمز بوی ، آقا بویانما هر بویاقا
اؤزگه نی آلچاق سایان اولماز اوجا بوی ، آقا
دوشنده بركه بوشا غمی غصه نی بوشا
حسرتین طلاقین وئر الین چیخمامیش بوشا
گوندوز اولاجاق گئجه گئجه قالانماز گئجه
آمما گوندوز یاتانا گوندوز اولاجاق ، گئجه
بو دونیا بیر آینادیر اینسانلاری اوینادیر
غفلتده یاتان اینسان بیلمز گون، ایل، آی، نه دیر؟
اولسون كی حق آجیدی ائل حقیقت آجیدی
محبت لی شیرین دیل هر دردین، علاجی دی
یاریم یادا سالماسا قاچمالییام سلماسا
قارا قیش گله بیلمز قیزیل گوللر سولماسا
تاپشیر مایین اوشاغا باشین سالسین آشاغا
آناسی سود، ده وئرمز آغلامایان اوشاغا
ساخلاما بیر ایل غمی قویما یئسین ائل غمی
اینسان اؤز غمین یئمز اگر اولسا ایل غمی
اینسان بیر گون قوجا لار جاوان لاشماز، قوجا لار
آزاد یاشایان اینسان قوجالدیقجا اوجالار
خیال قوشو قاناد سیز قوش اوچامماز قاناد سیز
یاراشیقلی ائل اوبام سیز منه قول قاناد سیز
بو بیر باغدیر آلمالی عؤمور ده گیل، آلمالی
اینسانلار گئدر گیدیر تك اینسانلیق قالمالی
گله جك خبر، ایندی سنین نه خبریندی؟
باشار خوش خبر گتیر دونیا خوش خبریندی
قولاق هر گون ائشیدیر دوز ایش كیشی ایشی دیر
ناكس دیر چؤرك كسن چؤرك وئرن كیشی دیر
طبقه بندی:
اصیل بایاتی لار1
،


text:
ایلیاسین ناغیلی حامام-حامام ایچینده, خلبیر سامان ایچینده,دوه دللکلیک ائدر, کؤهنه حامام ایچینده. قارێشقا شێللاق آتدێ, دوهنینقێچێ سێندێ. حامامچێنێن تاسێ یوْخ, بالتاچێنێن بالتاسێ یوْخ, اوْردا بیر تازێگؤردۆم, اوْنۇن دا خالتاسێ یوْخ. گۆنلرین بیر گۆنۆنده, مممد نسیرتینینده. چوْخلۇ شیلاشێ یئمیشم, بئله یالان دئممیشم. بیری وار ایدی, بیرییوْخ ایدی, اللهدان باشقا هئچ کیم یوْخ ایدی. بیر تاجیر وار ایدی. بۇ تاجیرینایلیاس آدلێ بیر قۇلۇ وار ایدی. تاجیر ایلیاسێ اؤز اوْغلۇ کیمی ایستییردی. ایلیاس داتاجیری اؤز ددهسی کیمی.بیر گۆن تاجیر الینده اوْلان وار-یوْخ مایاسێنێ باتێردێ. تاجیر چوْخفیکیرلی-فیکیرلی اوْتۇرمۇشدۇ. ایلیاس بۇنۇ قۆسسهلی گؤرۆب یانێنا گلدی, دئدی:- آغا, نه فیکیر ائلییرسن? دردینی دئ, بلکه چاره ائلدیم.تاجیر گۆلۆب دئدی:-آی ایلیاس, سن بیر قۇل آدامسان, منیم دردیمه نه چاره ائلیهبیلرسن?ایلیاس دئدی:- آی آغا, سن اؤزۆن بیلیرسن کی, من سنی نه قدر ایستییرم. بلکهایکیمیز بیر یئرده دردۆوه درمان ائلدیک.تاجیرین چارهسی کسیلدی, دئدی:- ایلیاس, من وار-یوْخ مایامێ باتێرمێشام. ایندی الیمده بیر قپیکمایام یوْخدۇ. اوْنۇن فیکرینی ائلییرم کی, ایندی من نه ائلیهجهیم.ایلیاس دئدی:- آغا, بۇننان هاسان شئی یوْخدۇ, آپار منی سات, همین پۇلۇ الیندهمایا ائله!تاجیر گۆلۆب دئدی:- ایلیاس اول, من سنی چوْخ ایستییرم. نئجه سنی آپارێم ساتێم? بیرده کی, سنه نه پۇل وئرهجکلر کی, من اوْنۇ الیمده مایا ائلییم?ایلیاس دئدی:- آغا, من قییمتلی قۇلام. من دۆنیادا اۆچ شئیی یاخشێ تانێیێرام.آتێ, داش-قاشێ, آدامێ. اوْدۇ کی, آپار منی بازارا, بئش یۆز تۆمندنآشاغێ ساتما. همین پۇلۇ گتیر, الینده مایا ائله!تاجیر بیر آز فیکیر ائلدی, گؤردۆ باشقا چاره یوْخدۇ. ایلیاسێ قۇل میدانێناآپاردێ. کیم گلیب قییمت سوْرۇشۇردۇ, تاجیر بئش یۆز تۆمن دئییب,اؤزۆ ده اۆچ شئی بیلدییینی خبر وئریردی.بۇ واخت پادشاهێن وزیری بۇرادان کئچیردی. بۇ سسی ائشیدیب تاجیرینیانێنا گلدی, دئدی:- قۇلۇ نئچه دئییرسن?- بئش یۆز تۆمنه دئییرم. اؤزۆ ده اۆچ شئیی یاخشێ تانێیێر: آدامێ, آتێ,داش-قاشێ.وزیر دئدی:- سن دلی اوْلمۇسان ندی? هئچ پادشاهێن بۆتۆن قۇللارێ بئش یۆزتۆمنه دیمز. سن بۇ قۇلۇ بئش یۆز تۆمنه دئییرسن?تاجیر دئدی:- بۇ قۇلۇن قییمتی هله بئش یۆزدن ده یۇخارێدێ. کئفین چکیر آل,کئفین چکمیر آلما.وزیر گئدیب پادشاها اهوالاتێ دانێشدێ. پادشاه دئدی:- گئت, همین قۇلۇ آل!وزیر بئش یۆز تۆمن گتیریب تاجیره وئردی, ایلیاسێ آلدێ, گتیریب پادشاهێنقۇللارێنێن ایچینه اؤتۆردۆ.تاجیر ده همین پۇلۇ الینده مایا ائلییب آلێش-وئریشینه باشلادێ.تاجیر آلێش-وئریشینده اوْلسۇن, ایلیاس دا قۇللارێن ایچینده اوْلسۇن, سنهکیمدن دئییم, بیزیم بۇ شهرین جاوان پادشاهێندان. بیر گۆن پادشاهابیر گؤزل آت گتیردیلر. هامێ آتا باخێب به-به دئدی, هئچ کیم بیر ائییبتاپمادێ. بیردن پادشاهێن یادێنا دۆشدۆ کی. آخێ منیم بیر قۇلۇم وار,آتێ چوْخ یاخشێ تانێیێر. تئز امر ائلدی ایلیاسێ گتیردیلر. پادشاه دئدی:- ایلیاس, بۇ آت نئجه آتدێ?ایلیاس باش اییب دئدی:- قیبلئیی-عالم ساغ اوْلسۇن, بۇ آتا هئچ بیر سؤز یوْخدۇ. آت بیرینجی آتدێ.اما بۇنۇن بیر ائیبی وار کی, سۇیا گیرسه یاتار.هامێ دئدی:- هئچ ائله شئی اوْلماز.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, منیم دؤولتیم یوْخدۇ, آنجاق باشێمێ گیروْوقوْیارام. آتێ سالاق سۇیا, اگر یاتماسا منیم بوْینۇمۇ وۇرۇن!بلی, آتێ میندیلر, سۇیا وۇردۇلار. آت سۇیا گیرن کیمی یاتدێ. هامێمتتل قالدێ.پادشاه ایلیاسدان سوْرۇشدۇ:- ایلیاس, بۇ آت نییه سۇیا گیرن کیمی یاتدێ?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بۇ آتا جامێش سۆدۆ وئریبلر, اوْدۇ کی, جامێش کیمیسۇیا گیرن کیمی یاتدێ.پادشاه ایلیاسێن بۇ سؤزۆنۆ یوْخلاماق اۆچۆن آتێ ساتاندان سوْرۇشدۇ:- سن بۇ آتا جامێش سۆدۆ وئرمیسن?آت ساتان باش اییب دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بۇ آت آنادان اوْلاندان سوْنرا آناسێ اؤلدۆ, من دهاوْنۇ جامێشێمێزا عمیزدیردیم.پادشاهێن ایلیاسدان چوْخ-چوْخ خوْشۇ گلدی, دئدی:- بۇ آتێ آلێن, ایلخێیا قاتێن! چاپێشمادا لازێم اوْلار.اؤزۆ ده امر ائلدی کی, بۇندان سوْنرا من یئین خؤرکدن ایلیاسا داوئرین!بلی, ایلیاس هر گۆن پادشاه یئین خؤرکدن یئییردی. بۇنلار بۇرادایئمکده اوْلسۇنلار, سنه کیمدن دئییم بیزیم پادشاهێن قوْناقلارێندان.بیر نئچه شهرلرین پادشاهلارێ بیزیم پادشاها قوْناق گلمیشدیلر.بیر نفر ده پادشاها یۇمۇرتا بوْیدا آلماز گتیرمیشدی. هامێ آلمازاباخێب به-به ائلییب دئییردی: بۇ آلمازێن هئچ قییمتی یوْخدۇ. بۇقییمتده شئی اوْلا بیلمز.بیردن پادشاهێن یادێنا دۆشدۆ کی, آخێ منیم ایلیاس آدێندا قۇلۇموار, داش-قاشێ یاخشێ تانێیێر. تئز امر ائیلهدی ایلیاسێ چاغێرتدێردێ. ایلیاس گلدیباش ایدی, دایاندێ.پادشاه دئدی:- ایلیاس, اوْغۇل, بۇ آلمازا قییمت قوْی!ایلیاس آلمازێ آلدێ الینه, بیر اوْ طرفینه باخدێ, بیر بۇ طرفینه باخدێ, دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بۇ آلماز اوْتۇز تۆمندن یۇخارێ دیمز, چۆنکیبۇنۇن اۆزۆ آلمازدێ, ایچی توْرپاقدێ.هامێ دئدی:- هئچ ائله شئی اوْلا بیلمز.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, امر ائلیین آلمازێ سێندێرسێنلار, ایچیندن توْرپاقچێخماسا بوْینۇمۇ وۇردۇرۇن.بلی, پادشاه امر ائلدی, آلمازێ سێندێردێلار. آلماز سێنان کیمی ایچیندنتوْرپاق تؤکۆلدۆ. همین آلمازا قییمت قوْیانلار کی, دئییردیلر بۇآلمازێن قییمتی یوْخدۇ, هامێ اۇتاندێ, باشێنێ آشاغێ سالدێ. پادشاه فرحلندیکی, بئله بیر قۇلۇ وار. قوْناقلارێن یانێندا قوْلتۇغۇ شیشدی. بلی, پادشاهامر ائلدی کی, بۇندان سوْنرا ایلیاس منیم اؤزۆمله چؤرک یئیهجک.بلی, بۇ گۆندن ایلیاسنان پادشاه همیشه بیر یئرده چؤرک یئییردیلر.بۇنلار بۇردا یئمکده اوْلسۇن, ایچمکده اوْلسۇن, سنه کیمدن دئییم,بۇ شهرده گؤزللیکده میثلی-برابری اوْلمایان بیر قێز واردێ. بۇ قێزێنگؤزللییی بۆتۆن شهرده مشهۇردۇ. اما بۇ قێزێ هئچ کیم گؤرممیشدی,آنجاق آدێنێ ائشیتمیشدی. بیر گۆن پادشاه فیکیرلشدی کی, بیر اؤزۆنۆ بۇقێزێن یانێنا وئرسین. چوْخ فیکیرلشدی, آخێردا بئله تاپدێ کی, امر ائلسین هئچکیم شهره چێخماسێن, اؤزۆ خلوتجه قێزێن یانێنا گئتسین. بلی, بیر گۆنپادشاه امر ائلدی کی, آخشام ساعت سککیزدن سوْنرا بیر آدام ائشیکده قالماسێن,بیر آدامێن حاقۇشقالارێ آچێق اوْلماسێن. امرینه تابع اوْلمایانلارێنباشێنێ بدنیندن آیێراجام.بلی, ائله کی, آخشام سککیز اوْلدۇ, ممه یئیندن پپه یئینه کیمیهامێ قوْرخۇدان گیزلندی. ائله کی, بیر آز دا کئچدی, پادشاه یاواش-یاواشائودن چێخێب همین گؤزلگیله طرف گئتمهیه باشلادێ. بلی, پادشاه گلیبقێزێن قاپێسێنێ دؤیدۆ, قۇللۇقچۇ گلدی.پادشاه دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, پادشاه گلیب.قۇللۇقچۇ گلیب خانێما دئدی.خانێم دئدی:- گئت, پادشاها دئ کی, بیر اینییم وار, نه آرێقدێ, نه کؤک, اؤلدۆرسن نهقدر پییی چێخار?قۇللۇقچۇ گلیب خانێمێن دئدییینی پادشاها دئدی.پادشاه بیر آز فیکیرلشدی, آخێردا دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, دؤرد پۇد.قۇللۇقچۇ گئدیب خانێما دئدی.خانێم دئدی:- گئت, دئنن خوْش گلدی, گئده بیلر.ائله پادشاه ایستییردی قایێتسێن, گؤردۆ کی, بیر قارالتێ گلیر. اؤز-اؤزۆنهدئدی: بۇ کیمدی منیم امریمدن چێخێب شهرده گزیر. یاخشێ, من صاباحآتاسێنێ یاندێرارام, قوْی یاخێنلاشسێن گؤرۆم کیمدی.قارالتێ یاخێنلاشدێ. پادشاه گؤردۆ کی, اؤز وزیریدیر. تئز گیزلندیاوْرادا اوْلان آغاجلارێن دالێندا. دئدی, قوْی گؤرۆم وزیر نه قایێراجاق.وزیر پادشاهێ گؤرمۆردۆ, اما پادشاه اوْنۇ گؤرۆردۆ. وزیر قێزێن قاپێسێنایئتیشدی, قاپێنێ دؤیدۆ, قۇللۇقچۇ گلدی, وزیر دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, وزیر گلیب.قۇللۇقچۇ گئتدی خانێما دئدی... قایێدێب گلدی کی:- خانێم دئییر کی, بیر اینییم وار, نه آرێقدێ, نه کؤک, اؤلدۆرسم نهقدر پییی چێخار?وزیر فیکیرلشدی نه دئسین. نئچه پۇد دئسین. آخێردا دئدی:- یئددی پۇد.قۇللۇقچۇ گئدیب خانێما خبر وئردی, گلیب دئدی:- خانێم دئییر کی, گئده بیلر, خوْش گلدی.وزیر ایستییردی قایێتسێن, بیر ده گؤردۆ کی, آها بۇدۇ, بیر قارالتێ گلیر.اؤز-اؤزۆنه دئدی: اده, بۇ کیمدی ائشییه چێخێب. سحر پادشاها دئیهجهیمبۇنۇن باشێنێ بدنیندن آیێرسێن. تئز آغاجلارێن دالێنا گیردی کی, گیزلنسین,گؤردۆ پادشاه دا بۇرادادێر. وزیر ایستهدی سس ائلسین, پادشاه دئدی:- دینمه, گؤرک بۇ گلن کیمدی. گؤرک بۇ نه دئیهجک.بۇنلار بۇرادا مێسدێلار. قارالتێ یاخێنلاشدێ, گؤردۆلر کی, بۇ گلنایلیاسدێ. ایلیاس قێزێن قاپێسێنێ دؤیدۆ, قۇللۇقچۇ گلدی, ایلیاس دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, پادشاهێن قۇلۇ ایلیاس گلیب.قۇللۇقچۇ گئدیب خانێما خبر وئردی, گلیب ایلیاسا دئدی:- خانێم دئییر کی, بیر اینییم وار, نه آرێقدێ, نه کؤک; اؤلدۆرسم نهقدر پییی چێخار?پادشاهنان وزیر دئدیلر, دایان گؤرک ایندی بۇ نه دئیهجک.ایلیاس دئدی:- گئت, خانێما دئ کی, قبۇلدۇ.پادشاهنان وزیر لاپ متتل قالدێلار, دئدیلر نه اوْلسۇن کی, بۇنۇ بیزده دئیردیک ده.بلی, قۇللۇقچۇ گلیب قاپێنێ آچدێ. ایلیاس ایچری گیردی. پادشاهنان وزیرایشی بئله گؤرۆب تئز بیر تهر اؤزلرینی قێزێن باغچاسێنا سالدێلار, آغاجلارێنآلتێندا گیزلندیلر. گؤردۆلر کی, ایلیاس گلیب ائیواندا ایلشیب.بلی, قۇللۇقچۇ الینده بیر پوْدنوْس, اۆستۆنده آغ اؤرتۆک, گتیریب ایلیاسێنقاباغێنا قوْیدۇ. ایلیاس پوْدنوْسدان اؤرتۆیۆ گؤتۆردۆ, گؤردۆ کی, پوْدنوْسدابیر قایچێ, بیر واراق کاغێذ, بیر قۇران, بیر توْپ ایینه, بیر ده بیر نار وار.پادشاهنان وزیر دئدیلر, هله قوْیاق کی بیز ده دئمیشیک “قبۇلدۇ”,یاخشێ, بس بۇ نه اوْلسۇن. نار, قۇران, ایینه, قایچێ, ایندی کی, بۇ سیرری بیلمهیهجکدیک.قوْی گؤرک ایلیاس نئیلهیهجک.ایلیاس ایینهلری گؤتۆرۆب هامێسێنێ بیر-بیر نارێن اۆستۆنه تاخدێ. سوْنراکاغێذێ گؤتۆرۆب قایچێ ایله جێققێلێ-جێققێلێ دوْغرادێ. سوْنرا قۇرانێ اؤپۆبیئره قوْیدۇ. پادشاهلا وزیر بیر-بیرینه دئدیلر:- یاخشێ, بۇ نه اوْلسۇن?بۇ حالدا قۇللۇقچۇ گلدی, پوْدنوْسۇ آپاردێ. بلی, ائله کی, قۇللۇقچۇپوْدنوْسۇ آپاردێ, خانێم ائیوانا گلدی. قوْلۇنۇ ایلیاسێن قوْلۇنا سالدێ.خانێم نه خانێم... آیا, گۆنه دئییر سن چێخما, من چێخاجاغام. آدامدئییر یئمهییم, ایچمهییم, بۇ خانێمێن خطتی-خالێنا, گۆل جامالێنا تاماشاائلییم. پادشاهلا وزیرین آغزێنێن سۇیۇ آخێردێ. خانێملا ایلیاس اؤپۆشدۆلر,گؤرۆشدۆلر, سوْنرا گیردیلر ائوه. وزیرله پادشاهێن آز قالێردێ پاخێللێقدانباغێرلارێ چاتلاسێن.بلی, پادشاهگیل گؤردۆلر کی, آز قالێب صۆبح آچێلسێن, تئز دۇرۇب ائولرینهگئتدیلر.ایلیاس سحر چوْخ بیواخت ائوه گلدی. پادشاه دئدی:- ایلیاس, گئجه هارادایدێن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, منی سنه ساتان تاجیرین آناسێنێ من اؤزۆمه آناکیمی بیلردیم. اوْ دا منی چوْخ ایستییردی. اوْ اؤلۆبدۆ, گئتمیشدیم اوْنۇنقبرینین اۆستۆنه. قبرین اۆستۆنده آغلادێم, آغلادێم, یۇخۇ تۇتدۇ, قالدێمقبرین اۆستۆنده. بیر ده گؤردۆم کی, سحردی.پادشاه بیلیردی کی, گئجه ایلیاس هارادایدێ, چۆنکی اؤزۆ اؤز گؤزۆ ایلهگؤرمۆشدۆر. اوْدۇ کی, بیلدی کی, ایلیاس یالان دئییر, یئنه دئدی:- ایلیاس, دۆزۆن دئ, گئجه هارادایدێن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.پادشاه حیرصلندی, دئدی:- ایلیاس, دۆزۆنۆ دئ, گئجه هارادایدێن? یوْخسا باشۇوۇ بدنیندنآیێرارام.ایلیاس یئنه دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.القرز, پادشاه نه قدر دئدیسه ائله ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.پادشاه امر ائلدی کی:- آپارێن, بۇ ملۇنۇ اوْخلایێن.اما اوْخ آتانلارێ اؤیرتدی کی, اوْخۇ ائله آتسێنلار ایلیاسا دیمهسین.چۆنکی بۇ سیرلری اؤیرنمک ایستییردی.بلی, ایلیاسێ اوْخا باسدێلار. اما اوْخ ایلیاسا دیمیردی, بوْینۇنۇن,قوْلتۇغۇنۇن آلتێندان کئچیردی. پادشاه گلدی, دئدی:- ایلیاس, دۆزۆن دئ گؤرۆم, گئجه هارادایدێن? یوْخسا بۇ ساعت سنیآسدێرارام.ایلیاس یئنه دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, یۇخۇ تۇتمۇشدۇ, قالمێشدێم قبرین اۆستۆنده.پادشاهێن غضبی آرتدێ. حیرص بئینینه وۇردۇ, گؤردۆ کی, بۇ دئدیییندئییر, امر ائلدی:- بۇ ساعت بۇنۇ آسێن!بلی, ایلیاسێ دار آغاجێنێن آلتێنا گتیردیلر. کندیری بوْغازێنا سالدێلار.ائله کی, ایستهدیلر کندیری چکسینلر, بیر ده گؤردۆلر کی, بیر آتلێ چاپا-چاپاگلیر. آتلێ ائله یئیین گلیردی کی, آتێن اۆستۆندهکینی گؤرمک مۆمکۆن دئییلدی.ائله کی, دار آغاجێنێن آلتێنا یئتیشدی, چاپا-چاپا یئره بیر نار وۇرۇبگئتدی. نار داغێلدێ.ایلیاس دئدی:- دایانێن دئییم.بلی, ایلیاسێن بوْینۇندان کندیری آچدێلار.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, گئدک اوْتاغا, بۇ سیرری تک سنه دئیهجهیم.پادشاهلا ایلیاس گئتدیلر اوْتاغا. ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, گئجه من فیلان گؤزل قێزێن یانێندا ایدیم.پادشاه دئدی:- یاخشێ, اوْ پیی مسئلهسی نه ایدی کی, سن دئدین قبۇلدۇ.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, خانێم اوْ سۇالنان دئمک ایستییردی کی, سن منیگؤرممیسن, بیلمیرسن آرێغام, کؤکم, گؤزلم, چیرکینم. اوْندا مندئدیم کی, قبۇلدۇ. یعنی هر نئجه اوْلسان, گؤزل ده, چیرکین ده, کؤک دهمنه قبۇلسان. اوْندا قاپێنێ آچدێلار, منی ایچری بۇراخدێلار.پادشاه دئدی:- یاخشێ, اوْ پوْدنوْس مسئلهسی نه ایدی?ایلیاس دئدی:- پوْدنوْسداکێ ایینهلری نارێن اۆستۆنه وۇردۇم کی, یعنی بدنیمی بئلهاوْخلاسالار, یئنه بۇ سیرری هئچ کیمه دئمهیهجهیم. سوْنرا کاغێذێ قایچێیناندوْغرادێم کی, بدنیمی بۇ کاغێذ کیمی دوْغراسالار دا, هئچ کیمهبۇ سیرری آچمارام. سوْنرا قۇرانێ اؤپدۆم, یئره قوْیدۇم کی, آند اوْلسۇن بۇقۇرانا, هئچ کیمه هئچ نه دئمهرم. اوْدۇ کی, دئمیرم ده.پادشاه دئدی:- یاخشێ, بس نییه سیرری آچێب ایندی دئییرسن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, اوْ آتلێ کی, کئچدی, نارێ وۇردۇ یئره, نار داغێلدێ,همین قێزدێ. نارێ یئره وۇردۇ, دئدی کی, بۇ سیرر منیم دئییل قوْی داغێلسێن,سن اؤلمه. اوْدۇ کی, من ده دئدیم.پادشاه ایلیاسا په-په دئییب اؤز یانێندا اوْتۇرتدۇ, دئدی:- ایلیاس, آخێ سن آدامێ دا تانێیێرسان. ایندی دئ, گؤرۆم من نئجهآدامام?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, سن چؤرکچی اوْغلۇسان.پادشاه دئدی:- سن نه دانێشێرسان, من پادشاه اوْغلۇیام. منیم آتام دا بۇشهرین پادشاهێ اوْلۇب, بابام دا.ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, امر ائله آنان گلسین, سوْرۇش, ائله اوْلماسا بوْینۇمۇوۇردۇر!پادشاه آناسێنێ چاغێردێ, دئدی:- آنا, دۆزۆنۆ دئ, من کیمین اوْغلۇیام? منیم آتام کیم اوْلۇب?آناسێ دئدی:- بالا, من سنه همله اوْلاندا آتان دئدی کی, اگر قێز دوْغسان, سنیاؤلدۆرهجهیم, اوْغلان دوْغسان, نه دئسن گؤزۆم اۆسته. من دوْغان گئجهسیقوْنشۇدا چؤرکچینین آروادێ دا دوْغدۇ. منیم قێزێم, اوْنۇن اوْغلۇ اوْلدۇ. ایشیبئله گؤرنده مامایا پۇل وئردیک, چؤرکچییه ده پۇل وئردیک, اۇشاقلارێدییشدیردیک. ایندی سن, دوْغرۇدان دا, چؤرکچی اوْغلۇسان.پادشاه ایلیاسا آفرین دئییب سوْرۇشدۇ:- ایلیاس, سن نه بیلدین کی, من چؤرکچی اوْغلۇیام?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, من اوْندان بیلدیم کی, سن اول دفعه امرائلدین کی, سنین چؤرییندن وئرسینلر. سوْنرا دا بیر یئرده چؤرک یئدیک.تا سن منه نه پۇل, نه باشقا شئی باغێشلامادێن. اوْدۇ کی, من بیلدیمسن چؤرکچی اوْغلۇسان.پادشاه دئدی:- یاخشێ, ایلیاس, بس اوْ قێز کیمدی?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, اوْ قێز پادشاه قێزێدێ.پادشاه آناسێندان سوْرۇشدۇ, گؤردۆ, دوْغرۇدان دا, همین قێز بۇنۇنیئرینه دییشیلن قێزدێ. پادشاه سوْرۇشدۇ:- ایلیاس, بس سن کیمسن?ایلیاس دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, من بیر باغبان اوْغلۇیام. من اۇشاق اوْلاندابیزیم شهره هۆجۇم ائلییب باسێرلار, منی اسیر ائلییرلر, سوْنرا داگتیریب قۇل یئرینه ساتێرلار.پادشاه ایلیاسێن بۆتۆن خاسیتینه فرحلندی. همین قێزێ ایلیاساآلدێ, قێرخ گۆن, قێرخ گئجه توْی ائلدی, اؤز تاجێنێ باشێندان گؤتۆرۆب ایلیاسێنباشێنا قوْیدۇ, دئدی:- پادشاهلێغا سن یارارسان. سنین بیلییین منیمکیندن چوْخدۇ.بۇندان سوْنرا بۇ شهرین پادشاهێ ایلیاس اوْلدۇ.یئدیلر, ایچدیلر, مطلبه یئتیشدیلر. گؤیدن اۆچ آلما دۆشدۆ. بیریمنیم, بیری ناغێل دئیهنین, بیری ده اؤزۆمۆن. سن یۆز یاشا, من ایکی اللی.هانسێ چوْخدۇ سن گؤتۆر! سن ساغ, من سلامات.زمانهنین حؤکمۆبیری واردێ, بیری یوْخدۇ, کۆر قێراغێندا بیر الیمردان کیشی واردێ. بۇیازێغێن الی خمیرده, قارنێ آج. ها ایشلردی, شۇملاردێ, اکردی, مالالاردێ,بئجریب محصۇلۇ باشا گلنده بَی بیر یاندان, بوْرجلۇ بیر یاندان, ائلهخێرماندا الیندن آلاردێلار. پایێز گلنده بۇ کیشی تزهدن دۆشردیقاپێ-قاپێ بوْرج دیلنمهیه.گۆنلرین بیر گۆنۆنده الیمردان کیشی آروادێینان سؤزۆ بیر یئرهقوْیدۇلار کی, تا بۇندان سوْنرا شهرلره دۆشۆب, رۇزیلرینی قازانسێنلار.بلکه الیمردانێن بیر یاندان بختی آچێلدێ. سحر اوْلدۇ, الیمرداندۆشدۆ یوْلۇن دۆزۆنه. آز گئتدی, اۆز گئتدی, گلدی بیر درهنین قێراغێنا چاتدێ.بۇ دره ویلایتده جیننی دره آدێینان مشهۇر ایدی. بۇرا گیرن ساغسالاماتائوینه قایێتمازدێ. ساغدان-سوْلدان بۇلۇدلار ایچینده گیزلنمیشداغلارێ آشێب شهره گئتمک, درهدن ده قوْرخۇلۇیدۇ. آدام چنه,دۇمانا دۆشۆر, یوْلۇنۇ آزێب, آخێردا گئنه ده بۇ درهیه گلیب چێخێردێ, یادا قۇرد-قۇشا یئم اوْلۇردۇ. الیمردان کیشی دئدی:- جیننی درهیه گیرهرم, هر نه اوْلۇرسا-اوْلسۇن, تفاوۆتۆ یوْخدۇ,آجێندان اؤلمکدنسه, جاناوارا یئم اوْلماق داها یاخشێدێ.کیشینین اۆستۆنده کاراستێدان-زاددان بیر تییهسی ده یوْخدۇ. چؤریینییوْخلادێ, آنجاق کی, صاباحێنا چاتاردێ. کوْروْغلۇ اؤزۆنۆ دۆشمنه توْخۇیانکیمی, بۇ دا سوْخۇلدۇ درهیه. بیر خئیلی گئتدی. یوْلۇ چوْخ ایریش-اۆیرۆش,داشلێ ایدی. درهنین ائنسیز بیر یئریندن آچێق بیر یئرینه چێخمێشدێ کی, گؤردۆدالدان چاغێرێرلار:- الیمردان, الیمردان, دایان!الیمردان کیشی بیر آز دا یئیین ترپندی. گؤردۆ دالدان یئنه سس گلدی:- الیمردان, دایان, الیمردان سنننم, دایان!قوْجا کیشی اؤزۆنه اۆرک وئردی. دؤنۆب دالا باخدێ. هئچ کیمی گؤرمهدی,دئدی:- باخ, یقین کی, جیننی درهده بئله سسلر گلیر. آدام اؤزۆنۆ گرکایتیرمهسین. نه اوْلاجاق اوْلسۇن.قوْجا داها دا یئیینلهدی. باخدێ کی, یوْخ, بۇ دفعه سس لاپ قۇلاغێنێندیبیندن گلیر. دیشلرینی باسێب بیر-بیرینین اۆسته یئنه دؤنۆب دالا باخدێ,گؤردۆ بیر آغ ایلاندێ, قۇیرۇغۇ اۆسته قالخێب ائله گلیر کی, دئیهسن بۇ ساعتبۇنۇ پۇچ ائلیهجک. گؤردۆ ایلان دئییر:- الیمردان, آخێ من سنننم, آیاق ساخلا!الیمردان بوْغازێ قۇرۇمۇشدۇسا دا, یئنه اؤزۆنه توْختاق وئریردی. آغایلان گلدی یئتیشدی, دئدی:- الیمردان, خوْش گؤردۆک. هارا بئله یئیین گئدیرسن?الیمردان دئدی:- باشێنا دؤنۆم, آجلێقدان شهره گئدیرم, گؤرۆم هاردان بیر آزچؤرک پۇلۇ چێخاردارام.ایلان دئدی:- الیمردان, بۇ درهدن قوْرخمادێن, گلدین?قوْجا دئدی:- آی بالام, آج اؤزۆنۆ قێلێنجا توْخۇیار. منه نه تفاوۆتۆ وار. یاکندده اؤلۆم, یا بۇردا ایلان-چایانا یئم اوْلۇم.ایلان دئدی:- الیمردان, من گؤرۆرم کی, سن چوْخ جوْمردسن, اؤزۆن ده اهلیالصاحبیسن. گل قارداش اوْلاق.الیمردان دئدی:- نه دئییرم کی, اوْلاق.ایلان دئدی:- بۇ گۆندن قارداش اوْلدۇق. ایندی سؤزۆمه قۇلاق آس. باخ بۇردان دۆزشهره گئدرسن. گؤرهجکسن, جاماات دۆکان-بازارێ باغلایێب, پادشاهمیدانچاسێنا قاچێر. سن ده قوْشۇلارسان جامااتا. شهرین پادشاهێ بیریۇخۇ گؤرۆب. اوْ, دئیهجک کی, آی جاماات, کیم منیم یۇخۇمۇ یوْزا بیلر?یۇخۇسۇنۇ دانێشێب دئیهجک کی, من بۇ گئجه یۇخۇمدا گؤردۆم کی,گؤیدن جاناوار یاغێر. واهیمه ایله یئریمدن قالخدێم. بیر آدام گلسینمنیم یۇخۇمۇ یوْزسۇن.جاماات کیرییهجک, هئچ کس بیر سؤز دئمهیهجک. اوْندا سن سسلن کی,من یوْزارام. سنی آپارارلار پادشاهێن باغێنا. یئیرسن, ایچرسن, سوْنراچێخارسان باغێن اوْرتاسێنداکێ گؤلۆن قێراغێندا اوْتۇرارسان. پادشاه سندنخبر آلاجاق کی, ائی منیم شهریمین دۆنیا گؤرمۆشۆ, منیم بۇیۇخۇمۇن معناسێ نه دیر? سن ده بیر آز فیکیردن سوْنرا, بیر گؤله باخارسان,بیر گؤیدهکی آیا, اۇلدۇزا باخارسان, دئیرسن: - پادشاه ساغ اوْلسۇن,بؤیۆک آدامێن یۇخۇسۇنۇن معناسێ دا بؤیۆک اوْلار. سنین گؤردۆیۆنیۇخۇنۇن معناسێ بۇدۇ کی, بیر زامان گلهجک کی, دۆنیا قارێشدێرما دۆنیاسێاوْلاجاق. دۆنیانێن آداملارێ جاناوارا دؤنهجک. گۆجلۆ گۆجسۆزۆنباشێنێ ازیب الیندهکینی آلاجاق.سن بۇنۇن یۇخۇسۇنۇ یوْزاندان سوْنرا سنه بوْللۇجا خلت, قێزێل وئرهجکلر.هر نه وئرسهلر سنین, آنجاق قێزێلێن یارێسێ قارداشلێقدا منهچاتێر.الیمردان گئدیب شهره چاتدێ. چایچێ دۆکانێنا گیرمک ایستییردی,گؤردۆ جاماات چؤله چێخێر. بۇ ایچری گیره بیلمهدی. آخێردا چایچێ دا چێخدێ.الیمردان سوْرۇشدۇ:- آی بالا, چایچێ, بۇ واخت دۆکانێ باغلاماغێندان, دیهسن بیر یاناتلهسیرسن?چایچێ دئدی:- هه, عمی, شهرین پادشاهێ جامااتێ چاغێرێب. هامێمێز اوْرا تلهسیریک.سن ده اوْرا گل.الیمردان دا بۇنلارا قوْشۇلدۇ, گلدی گؤردۆ پاهوْ, بۇردا پاپاقآتسان یئره دۆشمز. آدام اوْ قدر چوْخدۇ کی, سایێ-حسابێ یوْخدۇ. بۇ دااؤزۆنۆ وئردی بیر طرفه, قێسێلدێ دۇردۇ.پادشاه چێخدێ. جاماات باش ایدی.پادشاه دئدی:- جاماات, من بۇ گئجه بیر یۇخۇ گؤرمۆشم. یاتمێشدێم, یۇخۇداگؤردۆم کی, گؤیدن جاناوار یاغێر. واهیمه ایله یۇخۇدان آیێلدێم. ایندیمنیم بۇ یۇخۇمۇ کیم یوْزا بیلر?الیمردان باخدێ کی, آغ ایلانێن دئدیکلری دۆز چێخدێ, دئدی:- هه, ایندی بیلدیم کی, آغ ایلان بیر شئی بیلیرمیش. یوْخسا, بۇنۇ من جینشیاتینداغداغاسێ سایێردێم. قوْی گؤرۆم, نه اوْلۇر.پادشاه بیر ده سوْرۇشدۇ:- جاماات, منیم یۇخۇمۇ کیم یوْزا بیلر, چێخسێن یۇخارێ.عالم کیریدی, کیمسه دینمهدی. الیمردان کیشی پاپاغێنێ قالدێردێ. پادشاهێنساغێندا-سوْلۇندا دایانانلار بۇنۇ گؤردۆلر. قوْجانێ یۇخارێ آپاردێلار.یئدی, ایچدی, کئفی دۇرۇلدۇ. آخشام چاغێ پادشاه وزیر, وکیلیینن سۇقێراغێنا سئیرانا چێخدێ. گؤلۆن قێراغێندا اوْتۇردۇ. الیمرداندان سوْرۇشدۇ:- یاخشێ, منیم بۇ یۇخۇمۇ یوْز گؤرک. سن گلن کیمی خبرآلماق ایستییردیم, آنجاق یۇخۇنۇن واهیمهسی منی ائله باسمێشدێ کی, ایندیآنجاق اؤزۆمه گلمیشم. دئ گؤرک, باشێمێزا نه گلهجک?الیمردان کیشی ساققالێنێ اللشدیردی. یئره باخدێ, سۇیا باخدێ,اۇجالمێش آغاجلارا باخدێ, آغ ایلانێن سؤزلرینی یادێنا سالێب دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, بؤیۆک آداملارێن یۇخۇسۇنۇن معناسێ دا بؤیۆکاوْلار. سنین گؤردۆیۆن یۇخۇدان بۇ معنا چێخێر کی, دۆنیا چوْخ قارێشاجاق,اینسانلار جاناوار کیمی بیر-بیرینی گمیرمهیه چالێشاجاق, بیر-بیرینین الیندهکینیقامارلایاجاق.الیمردانێن سؤزلری پادشاهێن خوْشۇنا گلدی. وزیر-وکیله امرائلدی کی, منی ایستهین الیمردانا خلت وئرسین. گتیردیلر قوْجا کیشینیباشدان-آیاغا گئییندیردیلر. بیر نئجه کیسه قێزێل دا وئریب یوْلا سالدێلار.قوْجا گئنه جیننی درهیه گلدی. ایلانێن یۇواسێنێن آغزێندان کئچدی. آغایلان گؤرۆنمهدی. الیمردان فیکیر ائلدی کی: “ا کیشی, بۇ قێزێلێن یارێسێنێ ایلاننئیلهیهجک? گؤتۆرۆب بۇنۇ آپار ائوینه, بالالارێن آجدێر یئسین.” الیمردانائوینه گلدی, یئدی, ایچدی, کئفی کؤکلدی. بۇندان بیر قدر کئچدی. گنهبیر گۆن پادشاه خبر گؤندردی کی, گلسین.الیمردان آروادێینان حالال-همت ائلییب یوْلا دۆشدۆ. گلیبجیننی درهدن کئچیردی, اؤز-اؤزۆنه خیال ائلییردی کی, پادشاهنان دوْستاوْلانێن باشێ یا اۇجالار, یا دا کسیلر. بۇ دفعه منی یقین اؤلدۆرهجک.ایندی ایلان دی بیر یاندان چێخێب چالسایدێ, هئچ “ۇف” دئمزدیم. ائل ایچینده دهرۆسوای اوْلمازدێم.بۇ هینده قۇلاغێنا ایلانێن سسی گلدی. بوْغازێ لاپ قۇرۇدۇ. اؤز-اؤزۆنهدئدی: “ۆرهییمه گلن باشێما دا گلهجک”.ایلان یاخێنلاشدێ, دئدی:- آی کیشی, هارا گئدیرسن?الیمردان کمال-ادبنن سلام وئردی, دئدی:- آغا, پادشاه حؤکمۆدۆ, منی چاغێرتدێرێب, اوْرا گئدیرم. بۇ دفعهیقین منی اؤلدۆرهجک.ایلان دئدی:- قوْرخما, بۇ دفعه سن اوْنا دئیرسن کی, پادشاه, سن یۇخۇدا گؤرمۆسنکی, گؤیدن قێلێنج یاغێر. پادشاه بۇنۇ ائشیدنده سندن معناسێنێخبر آلاجاق. دئیرسن کی, بیر زامان گلهجک, دۆنیا بیر-بیرینی قێراجاق.پادشاهلار آراسێندا چوْخلۇ داوالار اوْلاجاق. سن ده اؤزۆنۆ گؤزله. قانسۇ یئرینه آخاجاق.الیمردان پادشاهێن یانێنا گلدی. پادشاه آغزێنێ آچمامێش دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, منی نییه چاغێردێغێنێ بیلیرم. سن یۇخۇداگؤرمۆسن کی, گؤیدن قێلێنج یاغێر.پادشاه سئویندی, الیمردانێن کرامتینه لاپ ایناندێ. یۇخۇنۇنمعناسێنێ سوْرۇشدۇ. الیمردان کیشی دئدی:- پادشاه ساغ اوْلسۇن, دۆنیا چوْخ قارما-قارێشێق اوْلاجاق. پادشاهلار بیربیرییننداوا ائلیهجکلر. قان سۇ یئرینه آخاجاق. سن ده اؤزۆنۆ گؤزله.پادشاه چوْخ راضێ اوْلۇب دئدی:- منی ایستهین, بۇنا خلت.الیمردان چوْخلۇ خلت, قێزێل, گۆمۆش آلدێ. پادشاه امر ائلدی کی,الیمردانا لاپ یاخشێ آتلاردان بیرینی وئرسینلر, خزینهسیندن ده داشقاشلێقێلێنج.الیمردان آتێن اۆستۆنده اوْن بئش یاشێندا بیر اوْغلانا دؤنمۆشدۆ. جیننیدرهدن گلنده اۇزاقدان آغ ایلانێ گؤردۆ. قێلێنجێ سیویردی, آتێ چاپدێ آغایلانێن یۇواسێنا طرف. اوْندا یئتیردی کی, آغ ایلان اؤزۆنۆ دئشیکدن ایچریسوْخۇردۇ.الیمردان دئدی:- تا بۇندان سوْنرا نه پادشاه یۇخۇ گؤرهجک, نه ده منی چاغێراجاق.سنی ده اؤلدۆرهرم, جانێم قۇرتارار. سننن قێزێل بؤلن کیمدی.- قێلێنجێ ائندیردی آغ ایلانێن قۇیرۇغۇنۇ چاپدێ, آتێ سۆردۆ ائوه گلدی,کئفله دوْلانماغا باشلادێ.گۆنلرین بیر گۆنۆنده گئنه الیمردانێن کئفی کؤک, داماغێ چاغاوْتۇرمۇشدۇ ائوینده. پادشاهدان حؤکم چێخدێ کی, الیمردان بۇرایا گلسین.الیمردانێن دیزلری قێرێلدێ, دئدی:- تا بۇ دفعه اؤلمکدی. یا ایلان منی اؤلدۆرهجک, یا پادشاه. من کی,هئچ بیر شئی بیلمیرم. پادشاها نه دئیهجم... ایلانێ دا یارالامێشام,قارداشلێغێمێز پوْزۇلۇب.آرواد-اۇشاقلارێینان حالال-حۆممت ائلدی. گئنه گلیب, ایلانێنیۇواسێنێن قاباغێندان کئچنده آغ ایلان بۇنۇ چاغێردێ دئدی:- باخ, پادشاه یۇخۇدا گؤرۆب کی, گؤیدن قوْیۇن یاغێر. سندن خبرآلسا, دئیرسن کی, دۆنیا دۆزلهجک. یاخشێ زامانا اوْلاجاق. هئچ کس بیربیرینهدیمهیهجک. فاغێر-فۆقرا آغ گۆنه چێخاجاق. نه داوا اوْلاجاق, نهده قێلێنج.الیمردان گلدی. آغ ایلان دئدییی کیمی پادشاها دئدی. پادشاهێن کئفیدۇرۇلدۇ. گتیریب الیمردانا اوْ قدر خلت, قێزێل, داش-قاش وئردی کی,نسیلبنهسیل یئسین, دوْلانسێن.الیمردان فیکیرلشه-فیکیرلشه گلیردی کی: “یاخشێ بۇ ایلان منه بۇقدر یاخشێلێق ائلدی, من هر دفعه اوْنا پیسلیکدن باشقا بیر شئی ائلمهدیم.بۇ آغ ایلانێن سایهسینده وارا-دؤولته چاتمێشام. بۇ دفعهکی خلتو قێزێللارێن هئچ بیرینه احتیاجێم یوْخدۇ. گلسنه, بۇ قێزێللارێن هامێسێنکیسهلریله آپارێم, قوْیۇم ایلانێن یۇواسێنێن آغزێنا. اوْنا وۇردۇغۇمیارادان اؤترۆ, یالوارێم, بلکه قانێمدان کئچه, ایستسه ده چالسێن اؤلدۆرسۆن,داها بالالارێم مندن سوْنرا فاراغات یاشایا بیلر”.الیمردان ائله ده ائلدی. قێزێللارێ گتیردی قوْیدۇ ایلانێن یۇواسێنێنآغزێنا. چاغێردێ, ایلان چێخدێ.الیمردان ایلانا یالواردێ. ایلان دئدی:- الیمردان کیشی, منه قێزێل دا, خلت ده لازێم دئییل. گل بۇنلارێنهامێسێنێ آپار بالالارێنا. سن منه هئچ یالوارما. من سنی تاقسێرلاندێرمێرام.تاقسێر زمانهدهدی. اوْندا کی, جاناوار زامانێ ایدی, هر کسبیر-بیرینین الیندهکینی قامارلایێردێ, سن ده منیم پایێمێ یئدین.اوْندان سوْنرا قێلێنج-قالخان زمانهسی گلدی, آداملار بیر-بیرینین اتینیدیدیردی, سن ده قێلێنجبازلێق ائلییب, منی یارالادێن. ایندی اینسانلێق زمانهسیگلیب, هئچ کسین هئچ کسنن ایشی یوْخدۇ, سن ده زمانهنین هؤک-مۆینن خاسیتینی دییشیبسن. گئت, قێزێللارێن هامێسێ آنانێن سۆدۆکیمی حالالێن اوْلسۇن.بۇنۇ دئییب ایلان یۇواسێنا چکیلدی. الیمردان کیشی ده گلدی ائوینه,آروادێ, اۇشاغێ, قوْنشۇسۇینان دؤوران سۆردۆ, آغ گۆنه چێخدێ.اوْنلار یئدی, ایچدی, یئره کئچدی, سیز ده یئیین, ایچین, دؤوره کئچین.
بازگشت به صفحه اصلي


text:
اورمو گؤلو اوزون آغدی آغ اولسون دؤرد بیر یانین بوستان ،باغچا،باغ اولسون
سنی سئون آذربایجان ساغ اولسون
هردن ده بیر سلام سؤیله بیزلره قوربان اولوم بیزه باخان گؤزلـــــــــــــــره
اورموگؤلو،سن اورمونون گؤلوسن تک اورمو یوخ،آذربایجان گؤلوسن
بولبولوسن،چیچگیسن،گولوسن
اوگوللردن بیر دسته وئر اییله یک باخاق گؤرک گله جگی نئیله یک؟
اورمو گؤلو ،کئچن گونه گون یئتمز شوکتین تاریخدن سیلینیب گئتمز
آدلیم ایگیت لرین آدلاری ایتمز
هر زامان دیری دیر اوجا آدلارین باشا کؤلگه سالار قول قانادلارین
اورمو گؤلو،دالغالارین شـپه لر شــپه لرین سولارینی ســـپه لر
دؤرد یانیندا یوزاون بیر کول تـــــپه
کول تپه لر هر بیری بیر دفینه بیــــــر یول تاپاق دفینه لر دیبینه
اورموگؤلو،بولانلیغین دورولسون دوستلار گولسون دوشمنلرین وورولسون
اوزرینده بؤیوک کؤرپو وورولسون
همی یاخین همی راحات یول اولسون گونو گوندن مسافرین بول اولســــــــون
شعرلر:حاج عبدالرحمن طیار دده کاتب/اورمو گؤلو منظومه سی
عکس لر سعید شکاری
آخرین پست هادانلود آهنگ بسیار زیبا شاد ترکی و فارسی رضا عزیزیان به نام آمان آمان از دست تو..........دوشنبه 13 خرداد 1392


text:
شعراربعین - تُرکی
زبانحال حضرت زینب
غمگینترین مرثیه
اربعین – مرثیه ادبیاتی
عاشورا حماسه سین دیری ساخلایان ، قادینلار قادینی ، زینب حضرتلری (س) باره سینده دانیشماق بیزیم اوچون چوخ چتیندیر. ایسلام دینی نین بایراغینا دایاق زینب حضرتلری نین آجیلیقلاری هئچ تدقیقاتچییا گیزلین اولمایاراق، ایمکانی یوخدور کی « اربعین » کلمه سی گؤزه دَه یَه ، « زینب حضرتلری » یادا دوشمه یه . بو گونلرین مناسبتینده ، آغیر غم یوکو داشییان خانیم ، کربلا شهیدلری نین زیارتینه گئتمیشدیر.
حضرت زینبین(س) دیلیجه – مرثیه
داغدار ائتدی حسین(ع)! پوزغون مزارون زینبی
آتش عشقه سالیب ، صبر و قرارون زینبی
غم قوجالدیبدیر منی ائیلیبدی گیریان قارداشیم!
گؤز یاشیملا بیر آخیر گؤزلرده کی قان قارداشیم!
چوخ مصیبتله یئتیشدیم قبریوه، جان قارداشیم!
ائیله دی نیسگیل داغی محزون غبارون زینبی
سؤیله ییم آخیر سنه من هانسی بیر فرجامدن؟!
کوفه دن یا دیر راهیب دن یا راه شام دن؟!
گل دئییم بیر قورخولی ویرانه قالمیش دام دن
گؤر نئجه سوزان ائدیبدیر طفل زارون زینبی!
باغریما اود سالدی هیجران،قانه دولدی شامده
غصّه دن بیر نوگولون آج یاتدی سولدی شامده
هئچ سوروشمورسان رقیّه ن پس نه اولدی شامده
جان وئریب یاندیردی نازلی یادگارون زینبی
محبس اولدی روحیمه او مُلک شامی قارداشیم!
شرمسارم کی دییه م من چوخ کلامی قارداشیم!
اکتفا ائت بو سؤزه آل بو سلامی قارداشیم
یاندیریب یاخدی خلاصه روزگارون زینبی
قالمادبق ساکت ولی پوزغونلو بیر آمالده
عرصه نی دار ائیله دیک ظولمه خروشان حالده
فرصتی دشمن دن آلدیق، وقت قیل و قالده
صبره تسلیم اولدو چون دوتدی وقارون زینبی
ائیله دیک رسوا یزیدی شامده سجّاد ایله (ع)
ناگران اولما کی جنگیم وار گئنه بیداد ایله
هاشمی بولبوللری قویمام گزه صیّاد ایله
عارف فاضل ائدیب عطر بهارون زینبی
خطبه میز یارمیشدی دشمن باغرینی شمشیر تک
گؤز یاشی آنجاق سلاح اولموشدو کسکین تیر تک
روبهان کوفه و شامی ووروردوق شیر تک
ائیله دی سؤزلر دَنیزی اقتدارون زینبی
باخما معناده بئله نیسگیللی محزون هیئته
دولموشام آللهه آند اولسون سراسر حیرته
یئندیریب جانون تکان وئر قلب شاه امته
گؤرنه حاله سالدی قانلی لاله زارون زینبی!
اولموشام افسرده هیجرانیندان ای دریای داد
گل دعا ائیله بو تئزلیکله آچیم وصله قاناد
قالماییم دونیاده گؤرموم بیر بئله جور و فساد
ائیله دی مفتون او راز آشکارون زینبی
دونیانین باغرین گرک بو کربلاده داغلییام
نیسگیلین چوخدور یئری وار هرنه قدری آغلییام
قالمادی فرصت منه قارداش! یاراوی باغلییام
غرق ماتم ائتدی حزن بیشمارون زینبی
قوی غریبلیکلرده یانسین قوربانون اولسون باجون
چیرپینان قلبی دایانسین قوربانون اولسون باجون
باشیوه پیدر دولانسون قوربانون اولسون باجون
اودلادی دونیاده چشم اشکبارون زینبی
روحیوی قایتارماغا بیر یول چالیش منله حسین! (ع)
آیریلیقلار آتشینده دور آلیش منله حسین!
دلشکسته قالمیشام گل بیر دانیش منله حسین!
الامان ائیلیبدی حال انتظارون زینبی
اَللری قوینوندا باخ گؤر نه نوا ائیلیر رباب!
سینه داغین غملی حالدا برملا ائیلیر رباب
ایسته ییر دردین دئسین اما حیا ائیلیر رباب
اودلادی بو همسر بی اختیارین زینبی
ناز بالاسین وئر آنا بیر آرزییا چاتسین حسین!(ع)
باغرینا باسدیقجا بیر بیر غملرین آتسین حسین!
اصغرین راحتدی راحتتر ولی یاتسین حسین!
یاندیریب یاخدی عجب دیلسیز هزارون زینبی
من دئییم یالقیز بالاندا ، سنده اکبردن (ع) بویور!
من دئییم نازلی رقیّه ندن، سن اصغردن بویور
من دئییم یاسدان ، سن عباس دلاوردن بویور!
قارداشیم! چوخ یاندیریبدی روزگارون زینبی!
اؤلمه ییبسن آمما سن ای عارف عالی مرام
حق یولوندا اؤلمز هئچ بیر شخص مخصوصاً امام
بو آخان گؤز یاشی اولموش آیریلیقدان، وَالسلام
عزّته مالیک ائدیب پروردگارون زینبی
شاعر: ابواالفضل عظیمی بیلوردی
(دادا دادگر )
افزودن نظر
قدرت گرفته از جیکامنت فارسی ، ترجمه و بازنویسی : سیاماس فارسی


text:
تاپا بیر یارالی یارالینی
گوره قارداشین توکه گوز یاشی
اویادا وفالی یارالینی
باجیسندان ایستدی مرکبین
سسینی آلاندا وزیرینون
قدمین رکابه قویاندا شه
علمین گورردی امیرینون
یخلوب گیدینجه علم یره
ایتوروبدی ردّینی شیرینون
نه اوقانلی پرچمینی گورور
نه ده مشگی خالی یارالینی
نهقدر که سسلور اَخا اَخا
ایشیده دوباره صداسینی
کمک ایتدی فاطمه ناگهان
تاپوپ انکساریله قارداشین
ایکی قول یول اوسته گوروب اَوَل
الیوب عذارینه گوز یاشین
دالسیجا هی دولانوب تاپا
کسوگ اللرین یارالی باشین
نه گوروب او قوللاریلان بیر آز
یخلوب آرالی یارالینی
گوتوروبدی باشدان عمامهسین
دیدی ای همای شرف دانیش
گورورم بیر آز رمقون قالور
ایلمه بو وقتی تلف دانیش
بلورم دالونجا آنام گلوب
آپارور بهشته طرف دانیش
چاغورار جنانه جهانیدن
بلی ذوالجلالی یارالینی
بودا فضل حقدی که ایستدی
چخا یاددان اکبریمون غمی
ایله یانمادیم غم اکبره
بو غمیله داغلادی سینمی
دور ایاقه خیمیه بیر گیدهک
گوزی یولدا قویما رقیمی
گوره بلکه گوزلمیه قیزیم
داخی ماه و سالی یارالینی
دونه داشه تخم وفا اگر
هر اورکده حاصله گلمسه
قزلون عیارینی کیم بلر
محکی مقابله گلمسه
غم و غصه بلبلی لال ایدر
گل اگر گولوب دله گلمسه
ایله ذوقیلن گتوروب دله
او شهون وصالی یارالینی
دیدی ای مراد مسیح دم
نفس مقدسی کیمیا
نچه ایلدی تشنه، مریدوم
بله خالصانه و بی ریا
الوی چک ایندی بو گوزلره
سن ای عالمون گوزینه ضیا
سنی یوخسا گورمسه ئولدورر
بو اسفلی حالی یارالینی
نیه ایندی سندن اورک سوزین
ایلیوم نهان گیدورم حسین
منی ئوز خجالتیم ئولدورر
اورگیمده قان گیدورم حسین
ئولورم وفالی رقیهدن
ایله ناگران گیدورم حسین
سو دینده هر دم اوتاندیرور
حرمون مارالی یارالینی
شاعر: استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
آز قالدی کی دعواده یتسون خطر عباسه
قان گوزلرینی دوتموش وئرمور خبر عباسه
قوللار قلم اولموشدی قان گوزلره دولموشدی
آغلاردی مدارینده شمس و قمر عباسه
صاق گئتدی کسر گئتدی صول گئتدی سپر گئتدی
باش کاسهسی اولموشدی تنها سپر عباسه
دورت سمتدن اوخ دگدی بیر آخ دئمدی والله
دیل یارهلری اولدی اوخدان بتر عباسه
کسدی قباقین ناگه بیر غول قوی پیکر
بیر آهن عمود آلتدا سالدی نظر عباسه
سسلندی، علی اوغلی نه گلدی او قوللاره
بو سوز یارالاردان چوخ، ائتدی اثر عباسه
ناگه او عمود آهن گزدی باشی اوستونده
جان جان دئدی زهراده والا گهر عباسه
زین اوسته ابوالفضلی بیر صاق صولا ترپتدی
لایلای چالینور گویا شوریده سر عباسه
بو واقعه واللّهی زهرایه گران گلدی
یر گوی هامی قان آغلار دشمن گولر عباسه
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
علی سینمده کی دیرناق یاراسی خاطرینه
بیر آزدا یات سحرون ماجراسی خاطرینه
سوسوزلار الده سو جامی دیلینده یا عباس
دخیل درگه اولوبلار سخاسی خاطرینه
سوسوزلارین چوخی دائم بو دور و برده گزور
گچولّه صاق صولا سو ماجراسی خاطرینه
خیال ایدولّه سو اولسا فقط بو خیمهده وار
سویی ربابه ویرللر بالاسی خاطرینه
اوغول بو سوزلره باعث فقط سوسوزلقدی
همیشه درد سیزیلدار دواسی خاطرینه
خجالتی سنون عباس عمون چکور آرادا
گیدوب اوزاقدا گزور ئوز حیاسی خاطرینه
فقط رقیّه باجوندور گلوب گیدن یانوا
ئوزین هلاک ایدور ئوز دلرباسی خاطرینه
و بیرده سس اوجالاندا گلولّه عمّهلرون
توکولّه گوزیاشی قارداش بالاسی خاطرینه
گرگ سکینهنون آغوشینه ویرم سنیده
دخیل درگه ایده ئوز آناسی خاطرینه
دیه عمو آنامون چارهسی گیدوب الدن
گوزین تیکوب الوه التماسی خاطرینه
او خالی مشکلره دقّتیله بیر باخسان
و لو اولا ایکی قطره شفاسی خاطرینه
توکک بوغازینه راحت گیدوب گله نفسی
ربابون آه دل بینواسی خاطرینه
بالق تک آغزوی تزتز آچوب چخاتما دیلون
ئورگیمون بو ساغالماز یاراسی خاطرینه
من آلتی آی سنه صود ویرممیش غذا یمدیم
باغشلا بو گجه نی غم هواسی خاطرینه
یقین فراتیده ناله ایدور سوسوزلقوا
یاتانموسن او فراتون صداسی خاطرینه
فرات سهلیدی داغ داش یانار سنون حالوا
بو لشگرون عمل نارواسی خاطرینه
چوخ ایستورم آنالار ایچره تک رباب آنووی
بیر امتحان ایدهلر، مدّعاسی خاطرینه
گوزوم پیاله سینه بیر پیاله سو ویرهلر
ویرم بو گوزلروی عمرون بقاسی خاطرینه
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
خئیمهلر تالاندێ گرهک نئیلییه زینب
قوشۇن خئیمییه دولدۇ گرهک نئیلییه زینب
قاچیر تلّیده دردین حسینه دییه زینب
گلیر آتلی پیاده خیام اوستونه بیر باش
آتین شئیههسیندهن دۆشۆب لرزهیه داغ داش
غَرض تلّه یئتیشدی آیاق یالێن آچێق باش
حسینین گرهک اوْردا دۇرۇب سسلییه زینب
یۆزۆن مقتله دۇتدۇ اوْ بانوی-ی-گرامی
هارایێنا چاغێردێ نئچه دفعه امامی
حسین هاردا قالێبسان داغێتدێلا خیامی
قَیید خئیمییه قوْیما گله لئشگهر-ی-شامی
کیمی وار گئدیب اوْندان کؤمک ایستییه زینب
باجێ صوتینی قارداش چتین حالیده آلدێ
چێخێب یارهسی یاددان سراسیمه اۇجالدێ
ایکی اللری اۆسته خدایا نئجه قالدێ
یۆزۆ اۆسته سۆرۆندۆ اؤزۆن مقتله سالدێ
حسینین اوْ زامانێن گؤرۆب اؤلمهیه زینب
یۆزۆن لئشگهره دۇتدۇ الین قالخێزێب اوْل شاه
بۇیۇردۇ بۇ سؤزۆمدهن منیم سیز اوْلۇن آگاه
عرب رسمینه رفتار ائدین لئشگهر-ی-گمراه
منی اؤلدۆرۆن اوّل، قالێر خئیمه-وْ-خرگاه
مگر درد ایله دردی دوام ائیلییه زینب
دۇرۇب تلّیده زینب باخێر گؤزلری یاشدێ
گؤرۆب بیردهن اوْ خاتۇن هیاهو اۇجالاشدێ
حصار اوْلدۇ چۇخۇر یئر یاغان نئیزه دی داشدێ
اوْ تلّی نئجه اندی، نئجه مقتله قاشدێ
گلیب بیکس حسینه کؤمک ائیلییه زینب
دئدی لئشگهره یوْخدۇر مگر سیزده مسلمان
نییه یاره وۇرۇرسۇز، گؤرۆرسۆز کی وئریر جان
هوا ایستی قۇم اۆستۆ همی آج همی عطشان
کؤمک یوْخ یارا سایسێز ائدیب غش آپارێب قان
قوْیۇن باری آپارسێن بۇنۇ خئیمییه زینب
حسین خئمییه گئتسین عجب قوْیدۇلار ایداد
گؤرۆب زینب-ی-عُلیا قوْلۇن چێمرادێ جللاد
یۆزۆن قاتله دۇتدۇ دئدی ای ائوی بر باد
اَوَل گل منی اؤلدۆر اوْلۇم غۆصصهدهن آزاد
حسینی قێلێج آلتدا باخێب گؤرمییه زینب
بۇ یاره ایله ساغالماز اۇچۇب روحی هاچاندێر
نفَس تنگه دۆشۆبدۆ قالان بیر قۇرۇ جاندێر
یێخێبسان یۆزۆ اۆسته دالی اۆسته دوْلاندێر
بیر آز صبر ائله ظالم الون ساخلا اماندێر
دوْلاندێرسێن اقلاً یۆزۆن قبلییه زینب
ائدیب هلهَله اعراب، قیام ائتدی قیامت
چێخێب خئیمهسرادن بیر عدّه خانێم عورت
یانێندا بالا قێزلار اَنیب تلّی اوْ ساعت
گؤرۆبلهر قوْشۇن ائیلهر حسین قتلینه سرعت
ائدیب قاتیله حمله دفاع ائیلییه زینب
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
اى عمه! منیـم کاش ائلـه امکانیــم اولئیــدى
سینهمـده بو باش، بیر گئجه مئهمانیم اولئیدى
اى کاش بۇنون ذکرینى بیر آن ائشیدئیدیـم
بـۇ قانلێ دوْداقدان گئنـه قرآن ائشیدئیدیـم
هـر دم بابا جانیم چاغێریب، جان ائشیدئیدیم
قوربان بابامین جان سسینه جانیم اولئیدى
اوّلده گرک باوریمى محکـــم ائدئیدیم
پیشــوازه قاچێـب گؤزلریمـى پُر نم ائدئیدیم
گؤزیاشلاریمى جمع ائلهییب مرهم ائدئیدیم
الـده یارالـى لبلـهره درمانیـم اولئیـدى
بیلسئیدیم اگر، اشکیمى یوللاره سپهردیـم
گلسئیدى آیاغیلـه آیاق ردّین اؤپـهردیـم
فرشیم یوْخودو زولفومو توْپراغه دؤشهردیم
ویرانه ائویم لاییق مهمانیم اولئیـــدى
دۇتدو بـو گئجه اوّل شبدن منـى غفلــت
گؤى اهلینى دعوت ائلهیم اوْلمادى فرصت
دوتسئیدیم عزا من بو باشین شأنینه نسبت
جئبریل گرک بو گئجه دربانیــم اولئیــدى
چـوْخ وئردی منـه زجـر، دنی گـؤز یاشـا خاطیر
سرنئیزه ده دۇرمۇشدۇ بو باش یوْلداشا خاطیـر
آلـلاه منـی حیفـظ ائتـدی فقـط بـۇ باشـا خاطیر
عئشقیمده ریضـا اوْلمـادی، نوقصـانیم اولئیـدی
آخئرده یئتیـب، چـوب-ی-جفـا دسـت-ی-یزیـده
وۇردۇ اوْنـۇ غئیظیله لـب-ی-لعـل-ی-شهیــده
زینـب بـیبـیمیـن قـددین اَگیب ائتـدی خمیده
هیچ بیر دئمهدی یاخشێدێ ویجدانیـم اولئیـدی
منزوی
طبقه بندی:
کیم دیلده حسین آدین ایدوب اَزبَر آپاردی
قبره الی بوش گیتمدی بیر گوهر آپاردی
تپراقدا خیانت ایلمز عشق حسینه
قبر ایچره بولر گوهر جان پرور آپاردی
چوخ گورمشوخ عالمده ئولن وقته حسینچی
قبره نه جلالیله اونی اِللّر آپاردی
گیت مجلس ترحیمینه باخ جاه و جلاله
گور عشقیدی یا مسئله دیگر آپاردی
بو عشق قمارینده بلی هیچ کیم اوتوزماز
اوّل اوتوزندا گوروسن آخر آپاردی
هر کیم کی جوان عمرینی بو یولدا اوتوزدی
آخر بله گوردوک آقادان نوکر آپاردی
هر کیم کی بو درگهده قوجالدوقجا اوجالدی
باشی آغاران رتبهی والاتر آپاردی
چوخ آغ گونه چخدی قره تپراقلارون آلتدا
هر کس قره دسمالیلن اشک تر، آپاردی
فکر ایلمهسن آغلادون اشگون هدر اولدی
زر قدرینی از بس تانیدی زرگر آپاردی
سن گورموسن امّا دولانور شیشهسی الده
گوز یاشلارینی فاطمهی اطهر آپاردی
خولینون عیالینه خانم گورنه بیوردی
بو اشگون امانتدی امانت گر آپاردی
چون اوغلوما سن آغلادون الان ئوز ایونده
بو خاطرهنی فاطمه تا محشر آپاردی
استاد رحیم منزوی
طبقه بندی:
ظۆلمهت گئجه، آی دوْرهسینه هاله گلهنده
قوْرخار نئجه شخص اوْلسا، ائدر ناله گلهنده
ایجـاد اوْلـۇنار موختـهلیف اشکال-وْ-عجاییب
تلّ اۆسته و یا اینکـه سییـهه چـاله گلـهنده
ئوز کؤلگهسینه باخسا هراسان اوْلۇ اینسان
قوْرخـار گؤزۆنـه، هئیکـهل-ی-ابطالـه گلهنـده
بیلمهم اوْ حۆسئینین قێـزی اۆچ یاشـدا رقیّه
نـه حالیلـه گلـدی گئجــه گــوْدالــه گلــهنـده
وئردی یۇخۇیا دۆشمهنی دۇردۇ یوْلا دۆشـدۆ
قوْرخــدۇ دۇتــولا فـرقـهیئ جههــالـه گلهنده
حتی ائله گلدی کی اوْنۇ گؤرمهدی بیر کس
سیررین دئمـهدی، عمّـییه، اطفالـه گلـهنده
گلمیشدی همان یوْل کی اوْ زهرایئ سه ساله
حتمــهن ایتیـرهر سـالک-ی- صـد سالـه گلهنـده
فیکر ائیلمه کیم گتـدی اوْنـۇ مقتلـه بیر بـاش
عاشیق یـوْل ایتیرمـهز رهـئ آمالــه گلهنــده
زهـرا سسینی آلـدێ اوْ قێـز مقصـده چـاتدێ
زهـرایـه اؤزۆن ائیلــهدی هــم نالــه گلــهنــده
سس گلدی قێزیم سینهمه گل یاخشێ گلیبسهن
تـۆش اولمـامێسـان شمر-ی-بــد افعـالــه گلـهنــده
دیققهتله باخێب گؤردۆ کی بیر نعشیدی بیسر
آهێ گلی چـۆن شعلـهی-ی-جـووالـه گلـهنــده
سالــدێ اؤزۆنـۆ سینـهسینه ائیلهدی فـــریاد
گـــؤر قالـدێ رقیّوْن بـابـا نـه حالــه گلــهنــده
گاهــی ایاغێــم داشـه دگیب گاه یێخیلدیــم
قان وئردی دیلیـــم دیدهیئ سیّالــه گلـهنـده
امما بابا چۆن شمر یۇخۇدۇ باشێمێن اۆسته
صد شوکــر ائیلهدیم ایندی بۇ مئنواله گلهنده
عالـهم منـه رحم ائیلهدی شمر ائلهمیر امما
تاپشێر منـی بـارێ سـن اوْ قتّـالــه گلـهنــده
یا قوْیسۇن اؤلۆم یا منی اؤز باشیمه قوْیسۇن
لای لای دئییــم اؤز اصغریمـه حالـه گـلـهنـده
سۆد گلمیشدی دؤشلهری دوْلمێشدێ ربابون
قالمێشـدێ آنـام آیـرێ بیــر احـوالــه گلــهنــده
بیر سؤزده دئییم قوْی بابا شمرین سیتهمیندن
گؤر ائتدی نهلـهر خئیمـهی-ی-ائجلالـه گلهنـده
سجادی یۆزۆ اۆستـه سالێـب چکـدی رداسیـن
اوْد وۇردۇ خییامـه، طمــع-ی-مالـــه گلــهنــــده
پــر وۇردۇم اۇچــام بیــر طــرهفه خئیمــه یانانـدا
اوْد شؤعلـه چکیـب دۆشـدۆ، پر-وْ-بالـه گلـهنـده
یانــدێ اتـهگیــم قـارداشێــم عابــد یــانـان اوْددا
یئـر گــؤی سیتـــهم-ی-شئمریله زیلزاله گلهنـده
گـوشـواره چێخێنـجـا قـولاغێمـــدان منــی وۇردۇ
بیــداد ائلـــهدی غــارهت-ی-امــوالــه گـلــهنـــده
سیلــی یئــری معلومیــدی، قمچـی یئـری امما
مـعلــوم اوْلـــۇ ویــرانییـــه، غسّــالـه گلــــهنـــده
غارهت سیتــهمیـن «منزوی» یاد ائلـهییب آغــلار
سـارِیقلــهر الـــی صفحــه-ی-«آماله» گلــهنـــده
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
قوْشۇن خئیمییه دوْلدۇ گرهک نئیلییه زینب
قاچێر تلّیده دردین حسینه دییه زینب
گلیر آتلێ پیاده خیام اۆستۆنه بیر باش
آتێن شئیههسیندهن دۆشۆب لرزهیه داغ داش
غَرض تلّه یئتیشدی آیاق یالێن آچێق باش
حسینین گرهک اوْردا دۇرۇب سسلییه زینب
یۆزۆن مقتله دۇتدۇ اوْب بانوی-ی-گرامی
هارایێنا چاغێردێ نئچه دفعه امامی
حسین هاردا قالێبسان داغێتدێلا خیامی
قَیید خئیمییه قوْیما گله لئشگهر-ی-شامی
کیمی وار گئدیب اوْندان کؤمک ایستییه زینب
باجێ صوتینی قارداش چتین حالیده آلدێ
چێخێب یارهسی یاددان سراسیمه اۇجالدێ
ایکی اللری اۆسته خدایا نئجه قالدێ
یۆزۆ اۆسته سۆرۆندۆ اؤزۆن مقتله سالدێ
حسینین اوْ زامانێن گؤرۆب اؤلمهیه زینب
یۆزۆن لئشگهره دۇتدۇ الین قالخێزێب اوْل شاه
بۇیۇردۇ بۇ سؤزۆمدهن منیم سیز اوْلۇن آگاه
عرب رسمینه رفتار ائدین لئشگهر-ی-گمراه
منی اؤلدۆرۆن اوّل، قالێر خئیمه-وْ-خرگاه
مگر درد ایله دردی دوام ائیلییه زینب
دۇرۇب تلّیده زینب باخێر گؤزلری یاشدێ
گؤرۆب بیردهن اوْ خاتۇن هیاهو اۇجالاشدێ
حصار اوْلدۇ چۇخۇر یئر یاغان نئیزه دی داشدێ
اوْ تلّی نئجه اندی، نئجه مقتله قاشدێ
گلیب بیکس حسینه کؤمک ائیلییه زینب
دئدی لئشگهره یوْخدۇر مگر سیزده مسلمان
نییه یاره وۇرۇرسۇز، گؤرۆرسۆز کی وئریر جان
هوا ایستی قۇم اۆستۆ همی آج همی عطشان
کؤمک یوْخ یارا سایسێز ائدیب غش آپارێب قان
قوْیۇن باری آپارسێن بۇنۇ خئیمییه زینب
حسین خئمییه گئتسین عجب قوْیدۇلار ایداد
گؤرۆب زینب-ی-عُلیا قوْلۇن چێمرادێ جللاد
یۆزۆن قاتله دۇتدۇ دئدی ای ائوی برباد
اَوَل گل منی اؤلدۆر اوْلۇم غۆصصهدهن آزاد
حسینی قێلێج آلتدا باخێب گؤرمییه زینب
بۇ یاره ایله ساغالماز اۇچۇب روحی هاچاندێر
نفَس تنگه دۆشۆبدۆ قالان بیر قۇرۇ جاندێر
یێخێبسان یۆزۆ اۆسته دالی اۆسته دوْلاندێر
بیر آز صبر ائله ظالم الون ساخلا اماندێر
دوْلاندێرسێن اقلا" یۆزۆن قبلییه زینب
ائدیب هلهَله اعراب، قیام ائتدی قیامت
چێخێب خئیمهسرادن بیر عدّه خانێم عورت
یانێندا بالا قێزلار اَنیب تلّی اوْ ساعت
گؤرۆبلهر قوْشۇن ائیلهر حسین قتلینه سرعت
ائدیب قاتیله حمله دفاع ائیلییه زینب
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
گئتدی عمون سکینه جان، قانه بوْیاندێ گلمهدی
وئردیگی اؤز سۇ قولونا، سندهن اۇتاندێ گلمهدی
زرمده گؤردۆ نظملهن لئشگهر-ی-کفری صف به صف
شطّه گئدیبدی شیر تک، وارث-ی-شحنهی-ی-نجف
نهر فراتی اوّلین حمله ده ائیلهدی هدف
سۇ اله گلدی ایچمهگه نفسی دایاندێ گلمهدی
چێخدێ قۇرۇ دوْداغیلهن بیر سۇلۇ مشگیلهن سۇدان
مکریله کسدی ساق سوْلۇن یاتدێ کمینده کوفیان
چێخماغا نخلزاریدهن دوشمنی وئرمهدی امان
گئتدی سۇ اۆسته اللری، صبری تالاندێ گلمهدی
گؤزدهن علاوه ساخلادێ، مشگین اوْ شیر-ی-جانسپر
چوْخ چالێشێردێ مشگینه سینهسین ائیلییه سپر
حئیف اوْلا قانا دؤندهریب اشگینی ناوک-ی-سهپر
حالینه گؤردۆ مشگینین اشگی رواندی گلمهدی
ایندی گؤزۆمده عؤمرومون بیردی گئجهیله گۆندۆزۆ
بۇپارا مشگیدهن بۆتۆن کشف اوْلۇ مطلبین دۆزۆ
مشگیده اوْلمادێ سۇیۇ گلمهگه گلمهدی یۆزۆ
بوْش الیلهن قَییتمهیی گؤردۆ گیراندی گلمهدی
بیر نفرین الینده کی جنگیده اوْلمادێ کسهر
هر قدهمینده اوْن نفر آتلێ قاباغێنێ کسهر
گؤرمهسه ال حریفده، قانلێلار ال چکهر مگر
کسدیله چون قاباغێنێ، رأیی دوْلاندێ گلمهدی
تن به تن اوْلدۇ روبرو هر کس اوْ پهلوانیلهن
قوْرخمادێ تیریلهن وۇران، وۇردۇ داخێ کمانیلهن
صدمه یئتیبدی باشێنا، گؤزلری دوْلدۇ قانیلهن
گؤز دۇتۇلۇب گؤرهنمهدی، خئیمه هایاندێ گلمهدی
گۆلشن-ی-آرزوده بیر گۆل بیتیرهنمهدیم قێزێم
قالدێ الیم بئلیمده من ال یتیرهنمهدیم قێزێم
بسکی بئلیم شکستیدی تک گتیرهنمهدیم قێزێم
نیکیمی چوْخ سێزێلدادێم قلبیده یاندێ گلمهدی
سرویدی من دئدیم دۆشۆب خول تۆکۆلۆب خول اۆستۆنه
قوْللارێ پیشوازیمه دۆشمۆشدۆ یوْل اۆستۆنه
قوْیدۇ سۇ اشتیاقینه بیر گؤز ایکی قوْل اۆستۆنه
سۇ گینه راضی اوْلمادێ آخدێ جالاندێ گلمهدی
عمّهوه وئر خبر قێزێم نوحه ائدین عزا قۇرۇن
دیلده سۇ آرزوسینه یکسره پُشت-ی-پا وۇرۇن
اؤلدۆ وفالی قارداشێم خئیمهسینی یێغێشدێرون
شهپری شاهبازیمین چوْخ یارلاندێ گلمهدی
قالدێ ستمله یا حسین «منزوی» چوْخ فشاریده
مرجعی یوْخ عدالتون بیر بئله روزگاریده
قلبی یارالێ شیعهلر قالدێلار انتظاریده
قان آلان اوْغلۇوۇن مگر وقتی هاچاندی گلمهدی؟
استاد منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
گئتـدون بـابـا اومـمیدیـلـه قـارداش دالـسێـجـا
تؤکدۆم من اۆرهک قانێنێ، گؤز یاش دالسێجـا
آلدێم اله سۇ جامینی فورا" یوْلا چێخدێم
وئردیم بۇ سۇسۇز قێزلارێلان قوْل-قوْلا چێخدێم
سن گئتدون اؤزۆم قێزلارێ گتدیم یوْلا دۆزدۆم
ائتدیم ایکی صف تئشنهلری ساق-سوْلا دۆزدۆم
سیزدهن باباجان ایستهدیم اوْلا دۆزدۆم
فکر ائتدیم علمداریله یان-یانا گلیرسن
آخر نه بیلیم تک بوْیانێب قانه گلیرسن
باخدێم سارالان رنگیوه، ائتدی منی حالی
قارداشسیزین عالمده بئله رنگی سارالێ
بۇ مشک بۇ پرچم ندی بۇ مرکب-ی-خالی
سالار-ی-حرم، صولت-ی-سرداره نه گلدی
قانلێ عَلَمین گتدون علمداره نه گلدی
گؤررهم پارا مشگینده غم-ی-مُبهمی واردۇر
سوْیۇق ائوی آباد اقلا" نمی واردۇر
بیر جرعهسی اوْلسا آنامون نه غمی واردۇر
تک جرعه سۇ باری قۇرۇیان لبلره بسدی
آنجاق دوْداق ایسلاتسا علی اصغره بسدی
دوْغراندێ عَمومدا مگر اکبر سیاقیندا
دۆشدۆ یانار اوْدلاره اوْدا سۇ سوْراغێندا
قوْیدۇن نییه بس نعشینی دوشمن قاباغێندا
یا پئیکرین اوْل اشجع ناسین گتیرئیدون
یا دفن ائلهییب قانلێ لیباسین گتیرئیدون
وای بختیمه اوممود گۆلۆم گؤر نئجه سوْلدۇ
داشدێ اۆرهگیم قانێ گؤزۆم جامینه دوْلدۇ
آخر نئجه دوْغراندێ کی حملی چتین اوْلدۇ
آت اۆسته گلهنمیردی پییاده گتیرئیدون
نعشین بۆکۆب اکبر تک عباده گتیرئیدون
سنلهن نه دانێشدێ بابا اوْل کان-ی-مُروت
آخر نفسینده سنه ائتدی نه وصیّت
ائیله اوْ وصیّتلریده سن بیزه صُحبت
عؤمر ائتسه وفا، ائتسهک اگر عزم-ی-مدینه
نیسگیل آپاراق سؤزلرینی امّ بنینه
تؤکدۆ بۇ فلک باشیمه خاکستر-ی-ماتم
واضحدی اسیر اوْلماقێمێز اوْلدۇ مُسلّم
وئر قانه باتان پرچمینی ساخلاسێن عمّهم
شاید اوْلا بیر گۆن بۇ بلادان قۇتاراق بیز
قانلێ عَلَمین اوْغلۇنا سوْوقات آپاراق بیز
آتدان اؤزۆ دۆشمۆشدۆ عَموم سن یئتیشهنده
یا سن کؤمک ائتدون اوْنا توْپراغه دۆشهنده
آخر بابا هئچ قوْل بوْیۇن اوْلدۇز گؤرۆشهنده
سروون یێخێلان وقتیده سن ال یئتیریبسهن
یا قانه باتان پرچمی یئردهن گؤتۆرۆبسهن
قلبیم سوْیۇمۇر گؤزدهن آخێر بیر بئله قان یاش
سن وئرسوْن اجازه قاچارام مقتله بیر باش
ال باشدان اۇجالدێب باشێ اۆسته آچارام باش
قانێن یاخارام زۆلفیملهن یۆز گؤزه گۆللـهم
غیرتلی عموملان قوْیارام یۆز-یۆزه گۆللـهم
سنگ-ی-فلکه عُقده اوْلۇب صافی-ی-شیشه
فرصت گزیری سایهلی سروی یێخا تیشه
عبّاس وجودی بیزه سایئیدی همیشه
غرق اوْلدۇ گؤزل شوکتیمیز گؤز یاشێمێزدان
سروون یێخێلێب سایه کسیلدی باشێمێزدان
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
عمّه بۇ ویرانسراده بیر دُرّ-ی-شاهانهیم من
سیز اگر بئش گۆن قوْناقسۇز بۇردا صاحب خانهیم من
شام قێزلارێ دئییرلر بۇ قێزێن یوْخدۇر آتاسێ
حالینی ائیلیر حکایت گؤزیاشێ کؤهنه لیباسی
نئیلیرهم زردوز رختی، یۆزده رنگ-ی-زرد بسیمدیر
کؤهنه بیر پیراهنیله بۇ قارا معجر بسیمدیر
استاد منزوی
طبقه بندی:
اکبریم گلینجه اؤلسهم دفنیمی یۇباندێر عمّه
نعشیمی آلێب ال اۆسته، باشێنه دوْلاندێر عمّه
یوْخ سؤزۆم بۇ اؤلمهک عمّه «امر حیّ لم» یزلدی
باجێلار اؤلهنده امّا قارداشێ اوْلا گؤزهلدی
ائیلهیین بیر آزجا تأخیر، بلکه اکبریمده گلدی
کفن-وْ-دفنیمی بیر آز سن ساخلا ال یۇباندێر عمّه
گؤزلرون فداسی اوْللام خستهسن بیبی آز آغلا
اؤلدۆرهر اؤزۆن حَرَملر آز بۇ قلب-ی-زاری داغلا
اللرون قاداسێن آللام گل بۇ گؤزلریمی باغلا
قانلێ اشگیلهن سارالمێش رنگون آز بوْیاندێر عمّه
گرچه قاره گۆن الینده قۇرتارۇر بۇ بختی قاره
وار ولی بیر عمده دردیم، گل سنه ائدیم اشاره
ناگهانی گلسه اکبر، گؤزلریمی آچ دوباره
اکبری منیله بیر آن روبرو دایاندێر عمّه
شئمری سن چاغێرما عمّه قلبیده جراحتیم وار
قوْلدان آچماسێن طنابیم دیلده آیرێ نیّتیم وار
قبره قوْی بۇ حالتیلهن جدّیمه شکایتیم وار
سنده خلقه ظۆلم-ی-شئمری، نطقیویله آندێر عمّه
باشۇن آچما ائتمه ناله، قلبیم اوْلدۇ غۆصصهدهن قان
سن منه آنالێق ائتدۇن جانیوه رقیّه قۇربان
باشێم آلما سینوْن اۆسته، توْپراق اۆسته قوْی وئریم جان
زحمتیمی چوْخ چکیبسهن، آز منی اۇتاندێر عمّه
آغلاما دئمه غریب-ی-بیوطن، رقیّه لایلای
هئچ دیله گتیرمه جیسمی، بیکفن رقیّه لایلای
سسله شئمر-ی-شوم الیندهن، دینجهلهن رقیّه لایلای
قلب-ی-اهل-ی-شامی، آه-ی-آتشیمه یاندێر عمّه
بیسبب دئنهن بۇ غمده قانه گؤز یاشێم دوْلانماز
الده اؤلدۆرۆب بۇ طئفلی شئمر-ی-دون گینه اۇتانماز
قمچیلهر یئرینی امّا گؤرمهیینجه خلق اینانماز
کؤینهگیم چێخارت بۇ خلقی سن اؤزۆن ایناندێر عمّه
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
سرعتله اوْلما عازم-ی-مئیدان حسینیم صبر ائله
جانیم گئدهن یوْللارۇوا، قۇربان حسینیم صبر ائله
قارداش بیلیرسن هئجریوه یوْخ قلب-ی-زینبده دؤزۆم
هئجران غمینده تاب ائدیم آیا نه نوعی من دؤزۆم
سن بیل آنام زهرا دایان گئتمه حسینیم وار سؤزۆم
ائتمه بۇ نوعی قلبیمی آلقان حسینیم صبر ائله
لطف ائیله یوْل اۆسته بیرآز وقتۇن یۇباندێر گئت حسین
هر نه سؤزۆن وار زینب-ی-مظلومه آندێر گئت حسین
گل بۇ بلالی زینبی باشه دوْلاندێر گئت حسین
قوْیما دالۇنجا گؤزلری گیریان حسینیم صبر ائله
سؤز یوْخ شماتت منصبی بیر رشتهی-ی-ارزندهدیر
مین نیسگیل امّا گئیدیگۇن بۇ کؤهنه پیراهندهدیر
سلطانه کؤهنه پیرهن، آیا نئجه زیبندهدیر
ائتدی بۇ نیسگیل قلبیمی سوزان حسینیم صبر ائله
یوْلما دئییرسن زۆلفیوی، سس چکمه گلمه شیوهنه
بس نئیلئیوم من بینوا، سن باری بیر فکر ائت منه
چون یئددی قارداشدان بۇ گۆن، گؤز تیکمیشهم من بیر سنه
سنسن اۇمیدی زینبین، الآن حسینیم صبر ائله
ای چشم-ی-حوره توتییا، خاک-ی-قدوم-ی-اطیبون
زهرایه خاطیر صبر ائله بیر لحظه ساخلا مرکبون
خنجر بوْغازۇن اؤپمهمیش قوْی گلسین اؤپسین زینبون
زهرا سؤزۆنده قالماسێن نُقصان حسینیم صبر ائله
تاپشێرمێسان اطفالیوه مهر-وْ-نوازش گؤرسهدیم
سسلیر هامێ بیردهن منی بیلمهم کیمه من سس وئریم
هانسێن آلێم آغۇشیمه، هانسێ بالانێ دیندیریم
بۇ ماجرایه قالمێشام حئیران حسینیم صبر ائله
وئر اذن اؤزۆم سردار اوْلۇم، بۇ جمع-ی-سرگردانه من
نظم-وْ-نظامیلهن چکیم، آلاللهی مئیدانه من
زۆلفۆم الیمده یالواریم، بۇ لئشگهر-ی-عُدوانه من
تا بلکه سندهن ال چکه عُدوان حسینیم صبر ائله
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
ای خاندان-ی-عیصمته، زهرای ثانی زینبیم
آخر وداعیمدیر چاغێر، آل-ی-عبانی زینبیم
سلطانه دونیا تنگ اوْلار، انصار-وْ-یاوهردهن سوْرا
جان-وْ-جهانی نئیلیرهم، شئبه-ی-پیمبردهن سوْرا
من ایچمهرهم دونیا سۇیۇن، شهزاده اکبردهن سوْرا
لب تئشنه جان وئررهم تاپام آب-ی-بقانی زینبیم
دۆزدۆر چوْخ آغلار دهریده، بیکس باجێ قارداشێنا
امّا باجێ سن چوْخ اؤزون غرق ائیلهمه گؤز یاشێنا
الله ریضاسی سن فقط، ال چک رقیّهم باشێنا
ساخلا اؤزون نازیله اوْل نازلێ بالانێ زینبیم
چوْخ آغلایێب آغلاتما سن بۇ دیدهی-ی-خونباریمی
آخر وداعیمدهن اؤزون آگاه ائله قێزلارێمێ
یێغ باشێما باشسێز قالان اطفال-ی-گۆل روخساریمی
ائعلان ائله بۆلبۆللره فصل-ی-خزانی زینبیم
تئز-تئز یانێقلێ آهیلهن گؤینهتمه قلبیم یارهسین
قێزلارێ سسله ایندیدهن ائیله سوْیۇلماق چارهسین
بیربیر سوْیۇندۇر جامهسین، رأفتله آل گوشوارهسین
گئیدیر دوباره اگنینه کؤهنه قبانی زینبیم
باجێ یئتیر پئیغامیمی اؤز عترهتیمه جابهجا
اوْلسۇن اسیر اوْلماغلێغا، آماده آل-ی-مصطفیٰ
من کؤهنه کؤینهک گئیمیشهم سیزده گئیین کؤهنه قبا
قوْیماز بۇ لئشگهر، چادُر-ی-زرّین نیقابی زینبیم
بیرده آماندێر زینبیم باش یوْلما مقتلده منه
شامه گئدهنده باش آچێق لازیمدی اؤز زۆلفۆن سنه
تؤک زۆلفیوی روخساریوه قوْیما جمالون گؤرسهنه
چون مه یۆزۆن ائیلهر خجل شمس-ی-هُدانی زینبیم
سنسن پرستاری باجێ باشسێز قالان اولادیمێن
سنلهندی هر دردسری بۇ عترت-ی-ناشادیمین
شامێن یوْلۇندا جان سنین جان سیّد-ی-سجّادیمین
قوْیما اوْنا ایذا ائده، شئمر-وْ-سنانی زینبیم
دوشمن وۇراندا قێزلارێ قوْللارۇوۇ ائیله سپر
قوْیما اوْلارێ اینجیده، بۇ کوفیان-ی-بد سیَر
شئمرین الینده قمچیسی، گؤرسه رقیّهم غش ائدهر
بیر آه چکسه آغلادار، اهل-ی-سمانی زینبیم
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
بهار-ی-عُمریمین بابا گؤرهنمهدیم نتیجهسین
آتاسێ اوْلمایان قێزێن علاجی یوْخدۇ نئیلهسین
گئدیب کیمین چیراغێنێن دالێندا قالسێن اؤلمهسین
مینایه گئتمه گل بابا بیزی آپار مدینهیه
گئجهلر اۆز قوْیۇم یاتێم بابا من هانسێ سینهیه
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:


text: آغ آلمـا قـیـزیـل آلــمـا نیمچه یَه دوزول آلما چیرکین آل ، اصیل اُلسون بد اصیل گوزَه ل آلما آغ دَسمالین مندَه دیـر سَرمیشم چمنده دیـر عالم گوزه ل نن دولسا مَنیم گوزیم سنده دیر عزیزیم گول آلاندا ساچا سونبول آلاندا یاریم یادیمـا دوشَر الیـمَه گــول آلانـدا داغـلارا اَکـدیـم لالا الـه آلـدیـم پیــیـالا هئچ گورونوب دونیادا ظلم ائوی آباد قالا؟ آغـلارام آغلار کیـمی دردیم وار داغلار کیمی خزه ل اولوب توکولدوم ویـرانـا بـاغـلار کیـمی یار منه باخدی گئتدی قلبیمی ، یاخدی گئتدی آغلاماقدان گؤز یاشیم سئل کیمی آخدی گئتدی اوجاغی یاخشی قالا اودون قوی یاخشی قالا نَه اولار بو دونیادا پیس ئوله ، یاخشی قالا الـیـنـده گـؤزه ل آلـمـا توتوبدور گؤزه ل آلما ائل چیرکینین آل ، عاشیق حـیـاسـیـز گـؤزه ل آلـمـا عاشیق ناچار آغلاما پیس گون کئچر آغلاما فـلک باغـلی قاپـینـی بـیرگون آچـار آغلاما دورمـا قاپی دالیـنـدا گؤزوم قالدی خالیندا گـئـدیـم آناما دئـیـیم گـلیـم قـالـیم یـانیـندا لای لای دئدیم گونده من کؤلگه ده سن ، گونده من ایلده قوربان بیر اولسا سـنه قـوربان گونده من لای لای دئدیم اوجادان چئخسین سسیم باجادان آلله سـنی ساخلاسـین بوغـمادان ، قیزیلجادان آل کمری بئل باغلا ساچلارینی تئل باغلا نَه یادا سیرّینی وئر نَه نامرده بئل باغلا یامان گون کئچر گئدر عؤمرومو بیچر گئدر دونـیادا غـم شـربـتـین هـرگـلـن ایـچـر گـئـدر من عاشـیق دالداسـینا مرد ایگید دالداسینا نامرد آصلان اولسادا سئـخیلما دالـداسینا عزیزیم وطن یاخـشی کؤینگی کتان یاخشی غربت یئر جنّت اولسا یئنه ده وطن یاخشی عاشیقم ، وطن آغلار منه هر یئتن آغلار غریبلیکده ئوله نـین حالینـا کفن آغلار من عاشیق ، قازان آغلار اود یانار ، قازان آغلار غربت یئرده ئوله نین قبرینی قازان آغلار امام زاده باغلاري ، ياشيلدي ياپراغلاري ، نذريم قبول اولسون ، ياندريم چراغلاري گويده اوچان قوش اولسون/ايچديگين سونوش اولسون/ليلي ئه خبرورين/مجنون گليرخوش اولسون بوردان بيرآتلي گچدي/آتين اوينادي گچدي/آي كيمي شفق ساچدي/گون كيمي باتدي گيچدي لاي لاي دييم ياتاسان/قزل گوله باتاسان/قزل گولون ايچينده/شيرين يوخوتاباسان هامي ياتيب سنده يات/دينجل قوزوم تزبوي آت/صبحون خيره آچيلسن/سنه گولسون بوحيات لاي لاي دئديم آدينا/حق يتيشسين دادينا/بوياباشاچاتاندا/مني ده سال يادينا. آي ايلرايلر/باغچاداگولر/اوشيرين ديلر/بئله ديللر/يئل يئل


text:
دومان اردمین اؤپ اؤلومونو اوخویارکن
نئچه سطیر جیزماقارا!
آیدین آراز
بوگونلر شعریمیزده بیر اولایلارین اولماسینی حیس ائدیرم!۷-۸ایل اؤنجهکی زامانلار کیمی آچیق شعرین
قیتلیغی آزالماقدا!
اَن آزی یاشماق سیرا کیتابلارینین بیر بؤلومو شعر چوخورلاریمی دولدورا بیلیر.
ایلک آددیملاریمیزدیر دئیه آز دا اولموش اولسا اومودلاریمیز آرتیر!آددیملاریمیز گوجلهنیر.
آنجاق بو اولایی کیمسه ائشیتمهییر اؤزوموزدن سونرا! ائشیدیلیرسهده هویوموزا های وئریلمهییر!نه
اولسون!
اؤزوموز سسیمیزدن دیکسینه بیلریک دئییب اؤزومه یاخین وتانیش اولان بیر شاعیرین شعرینه بیر شئیلر
یازماق قرارینا گلدیم.
دومان اردمین "اؤپ اؤلومو" آدلی شعر توپلوسو 87-جی گونش ایلینین اردیبهشت آییندا یاییملاناندان
سونرا آلقیشلی-اعتراضلی سسلرله قارشیلاشدی!یاشماق درگیسینین باش یازاری سعید موغانلینین آلما
قزئتیله دانیشیغینا استناد ائلیهرک بعضی کئچمیش نسلین شاعیرلری و یازیچیلارینین عصبیلشمسینه سبب
اولموش دومانین شعرلری بیر باشقا یئنیچی آدلانان شاعیرلر ،شعرسئورلرین بیر طئیفینین وریندن
آلقیشلاندی!بو پارادوکسیکال رفلئکسلرین اؤزو گؤزل و سئویندیریجیدیر!آنجاق یازی کیمی یازیلیب
آچیقلایانمایانا قدر بو رفلئکسلری جدی و یارارلی حسابلاماق دوزگون دئییلدیر.
بو یازی دا اؤز گؤزلویومدن گؤرونن مسالهلره توخونماق قصدیندهیم.حالبو کی بو یازینی بیر گنج شاعرین
اؤزل باخیشلاری کیمی اوخونماسینی ایستهییرم و بو یازینین اؤزونهده تنقید قاپیلاری تامجا آچیقدیر!
کتابی اله آلماقلا پروفیشینال بیر قابیق(جیلد)طراحلیغییلا اوزلهشیریک!مهیار علیزادهنین ان گؤزل ایشلرینین
بیریسی بو کیتابی آچماغا داها ماراق آرتیریر. او اؤپوشون نمادی اولان دوداق طرحیله اؤلوم سؤزجویونو
سانکی اؤپوشورلر کیمی بیریبیرینه یاخین قویماقلا یئنی بیر گؤزللیک یارالدیبدیر.
کتابین بیر چوخلو شعرلرینی قیسسا و قیپقیسسا شعرلر دولدوروبلار!ایلک صحیفهده "رادیولارین
دالغالاریندا یاشایان بوتون
دلیلره سونولور" جملهسینی اوخوماقلا بیر فرقلی اتحافلا اوزلهشیریک!بلکه بو سطیر ائله اوخوجولارینی
تعیین ائدیر کیمی عادی اولمایان بیر اولایلاردان خبر وئرمکدهدیر!
اورنَک اوچون بو شعر توپلوسوندا منیم باخیشیمدان شعر ساییلان و شعر ساییلمایان ،کاریکلیماتور و ...ایله
اوز-اوزه گله بیلریک.
اوست- اوسته کتابین شعرلری تازا هاوادان حکایت ائدیر.چوخلو قونولاری بیرینجی کره اؤز شعریمیزده بو
کتابین ایچینده گؤره بیلیریک.21-جی یوزایللیین گرگینلی یاشامیندان تؤرنمیش عصبی تیکلردن
توتموش،جینسل عغدهلره قدر کیتابین بیر بؤلوم شعرلرینین تئمینی تشکیل ائتمشدیر! نه گؤزل کی شمع وگول
و پروانهدن بوراخیلمیشیق بو کیتابدا.یاشاسین یاشاسین عبارتلریله سهندین چیچکلریندن،ساوالانین بال
پتک لرینندن و فلانین اوغلو فلانین نوهسییم قونولاریندان فرقلی بیر سوژهلرله راسلاشیریق بورادا
!شهریمیزین تالارلاریندا.جناس یازماق آلقیشلانیرسا و شاعر کومئدیین رولونو اویناییرسا دا هله ده بوگونکی
دردلریمیزی شعرلشدیرمهیه و رئال یاشامیمیزی شعر کاغیذلارینا پیچیلدایان گنجلر تاپیلیر!نه ایسه بئلنچی
شعرلری رسمی شعریمیز کیمی تانییب اونلارا گؤره دانیشماق،یازماق و جدیتله باخماق دهیهرینی وئرمک
ایستهییرم!دومان اردمی سئورک و اونون ایشینی قبول ائدرک اونون کیتابیندا اؤز گوزلویومدن گؤرونن
چاتیشمامازلیقلاری وورغولاماغا داها آرتیق کاغیذ و مرکب ایشلهتمک زوروندایام.
یئددینجی صحیفهده بیرینیجی شعر باشلاماق اوچون گؤزل سئچیلیب.سانکی قراریمیش شاعرین ایلک کتابینین
ایلک شعرینین ایلک سؤزجویو دوغوم و دوغولماق سؤزجویویله باشلانسین!
دوغولدوم
گولدولر/آغلادیم
آنام سئومهدیییم آدی اوخودو قولاغیما
بؤیودوم
-بؤیومک
نه دئمک!
زیندانا دوشدوم
آدیم 125نومرهلی محبوس(7-جی ص)
بو شعر یاخجی باشلانیر ،اعتراض لحنی آغلاماقلا اعلام اولونور و قولاغینا اوخونان آدلا راضیلاشمادیغینی
آچیقجا دئییر!آنجاق بئلنچی باشلانان شعر سانکی آرادا نم نئچه سطیرین ایتیرمیش کیمی بیردن بیره اوزو
آشاغا دوشوب بیتیر!بئله حیس ائدیرم شاعیر شعری سونا چاتدیرماغا تلهسیب وآنانین قوجاغیندان بیردن
زیندانا دوشوب.حالبوکی بو فضانی یاراتماقلا یئر و فضا حاضیرلانمیشیدی شعری باساماق باساماق یئندیریب
سونا وئرمه یه!
بو آرادا دومانین نئچه شعرینده یاشادیغیمیز توپلومون دردلرینی شعاردان اوزاق اولاراق حیس ائدیریک!منجه
دومان بیر نئچه شعرینده تراژدینین سون وئرژنین دوشونوب یازماقلا اوخوجولارینا (همزاد پنداری) فرصتینی
یارالدیر!بلکه ائله همن بو مساله بیر نئچه شعرینی دریندن بَیَندییمه سبب اولور!
مثلاً: تبریزده ایکی میلیون یاریم یالقیز وار/او اوزدن اومودوارام اؤزومه(26-جی ص)
بو ایکی سطیرده مدرنیته ایله سنت آراسیندا بیر توپلومون ایچینده یاشایان گنج نسلین آراسیندا گورونن
ایچسَللیک و فردیته ساری سیغیشماغی گؤروب و یالقیزلیغیمیزی داها آرتیق دوشونورم!ایکینجی بولومونده
شاعر اؤزونه وئردییی ایچی بوش اومودون نه قدر آجی گولومسه مهسینی شعرینده گؤستریر!
هردن بو تراژیک آنلاملار ساتیریک باخیشلارین آلتیندا گیزلیدیرلر.
: من آذربایجانلی بیر ایشسیز سیغورتاسیز (11-جی ص)
........
........
شعرینده یئنه ده تانیش بیر یارادان سؤز آچیلیر آنجاق سسسیز و شعارا چئوریلمهدن!
بونودا دئمک لازیمدیر ائله اورنگ گتیردییم شعرلرین باشقا زنگینلیکلردن اوزاق اولدوغونو اینانیرام!
دومان بعضی صحیفهلرده تامجا بیر تصویرله(ایماژلا) اؤزونو قانع ائدیبدیر .
مثلا:(اوتوبوس صندللرینده تئلفن نومرهلرینی یازان قیزلار) (41-جی ص32-جی شعر)
بعضی صحیفهلرده ده هئچ بیر ادبی پتانسیللردن یارارلانماق ایستهمهییب.
باخین(16-جی صحیفه)ده یازیلیب،:گؤزل قیزجیغازلاری سئومک نهدیر کی/اوغولسان بولوارداکی فاحشهیه وورول!
دوغروسو بو سؤز اوخوجویا خوش گلسهده اوخوجونون ادبی انتظارلارین دولدوروب کیمی
حسابلامامالییق.بو ایکی جملهده نه دیل پتانسیللریندن یارارلانماق،نه اینجه باخیش و نه شعرله ایلگیلی بیر
شئیه راسلاشیریق!
خیاباندا سی..یش قوخوسو/آغاجلار یئنه اؤزلرینی باتیرمیشلار(53-جو ص)
بورادا سئکسدن سوز آچماق نه پورنوگرافی آچیسیندان باخماقدیر نه ائروتیک باخیمدان بیر اولای اوز
وئریبدیر!باخسانیز بورادا تکجه سؤزجوک کی قاباریق دوروب بیزده دیکسینمک سیقناللارین ترپهدیر همن
اورتادان ...لنمیش سوزجوکدور.شاعیر یئنیلییه ال وورماق زوروندا آنجاق نئجه؟یالنیز اجتماعی و
توپلومسال تابولارین سینماسینین لذتینی شعردن بوراخیلان لذت کیمی اوخوجونون جئبینه باسماق اولارمی؟
طبیعی کی بئله لذتلر بیر طیفین ایچینده آلینیرسا یالنیز توپلومون آراسیندا حاصارلانمیش تابولارین سینماسینا
گؤره دیر! بورادا ادبیات و شعرین اوستون یارادیلیشی اوز وئرمهییبدیر.شعرده یئنیچیلیک ائتمک سؤیوش
دئمهمک دئییلدیرسه تکجه سؤیوش دئمکلهده الده اولمایاجاقدیر.بیر باشقا اؤلکهلرده چیلپاقلانما بایرامی
واردیر .اورادا نه سئکس و نه اونا عایید اولان اورگانلار تابو دئیرلر!
اورادا بو شعر اوخونماقلا لذت وئرجکمی اوخوجویا؟یوخسا بو آلینان لذت یالنیز بیر توپلومسال ساختار و
هنجارین سیندیریلماسیندان دوغولور؟! و یارانان بو لذت نه قدر داوام ائدهجک؟! بو تئز کؤهنهلهنن بیر قونو
دئیل می نظرینیزجه؟!
حالبو کی همن شاعر 21-جی و22-جی25-جی26جی و.....39جو و نئچه باشقا شعرده اؤز شاعرلیینی
اثبات ائدیبدیر!
40-جی شعری اوخویوروق:/یوردونا قاییتماغا تلسمهین بیر قارانقوش وارسا /او منم.
ناسیونالیستی حیسلره گؤره و وطنه عایید اولان شعرلره گؤره بو شعر یئپیئنی بیر یئنیلیک داشیییر
دوز هامینین ترسینه آنجاق یوموشاقجاسینا بیر(فرافکنینی) گؤروروک بو شعرده بو اؤزگهلشدیرمه
گؤزلجهسینه یئرینه اوتوروب و ماراق یارادیر .
یاخود(39-جو شعر)"ویترینده کی قورودولموش گؤورچین/انقلاب فیکرینده/بیر گون اوچاجاق"
دوغروسو بیر شعری شعر کیمی قبول ائدنده داها چتیندیر اونون ندنلرین آچیقلاماق نهایسه بو شعرده چوخ
کیچیک بیر فضادا و آز سؤزجوکلرله قورودولموش گوورچینده اولا بیلن اوچوشو بیر انقلاب کیمی
دوشونوب دَیَرلندیرمک شعرسلدیر البته کی قونو سئچمک ده شعرده چوخ اؤنملیدیر نه قدر کی انقلاب
آزادلیق ، سئوگی و حایات انسانلارین ایچینده بؤیوک بیر معنایی دایاغا و آیلینا(هاله) صاحبدیر او قدر ده
عمومی توالتلرین آدلارینین دئیشیلمهسی محلله اوشاقلارینین وَریندن(13-جوص) شعرده یئر توتماغا رای سیز و ماراقسیز سوژه کیمیدیر!
بعضاً دومان یازدیغی کاریکلیماتورو شعر عنوانیندا شعرلرینین قیراغینا قویوب.(مثلا:14-جو صحیفهده کی
کاریکلیماتور)من بیر چوخ قادینی سئویرم بو شهرده/(نه اولسون) بیر چوخ قادین منی سئومیر بو شهرده.
اوسته اوسته دومانین جسارتی و قورخمازلیغی آلقیشا لاییقدیر او" پیشییمین رویاسیندا آتام"(70-جی
صحیفه) شعرینده یئنی بیر روایتدن خبر وئریر.بعضی قیسسالاردا یئنی آچیلاردان باخماغا دعوت ائدیر بیزی!
یئنیلیک یاراتماقدان سرخوشلانیر و تلهسیر! آنجاق چوخ یئیین گئتمکایله دامین او بیری قیراغیندان دوشمه
یه چکیلیر هردن!بو مساله اوزونه ده بیر شئی ائلهمهسه،شعرینی یارالاییر،شعرینی جددیتدن سالماق تهلوکه
سینی یارادیر!او هندوریمیزده اولان دردلری حیس ائدیر! آنجاق یئنیلییه ال تاپماق اوچون محکم و دایاقلی
یولدان کئچمهیی اونوتمامالیدیر!
سون سؤز بوکی بیز بیر نسلین شاعیرلری کیمی اولساق دا بو یارالی کؤلتورون شعر کروانینی یاشاسین -
یاشاسین دئین شعارچیلارین الیندن آلیب تانیمادیغیمیز دره لرین درینلیینه تاپشیرمامالییق!