text:
ایسکاتلند
ایسکاتلند اوروپا قیطعه سینده بیر اؤلکه. ایسکاتلند بؤیوک بریتانییا کراللیغینا داخیل اوْلان تاریخی و اینضیباطی اراضی. بؤیوک بریتانییا آداسینین قوزئی حیسهسینده یئرلشیر. باشکندی ادینبورقدور. ایسکاتلندنین ان بؤیوک شهری قلاسقودور. ایسکاتلند اؤزونون قالالاری و داغلیق پئیزاژی ایله تامامیله باشقا اؤلکه تسوراتینی یارادیر. ایسکاتلنددا ۷۸۷ آدا واردیر، دئمک اولار کی، هامیسیندا اهالی مسکونلاشیب. مشهور هایلندس ("یوکسک یئرلر") ویلایتی، اؤلکهنین قوزئی-قربینده داغلار دنیزلرله، چمهنلر، مئشهلرله اوز اولونان تکرارولونماز طبیعی لاندشافتدیر. ایسکاتلند اطرافی اوکئان و دنیز دونیادا بیلوژی جانلیلارین ان چوْخ یاشادیغی سو هؤوزهسی ساییلیر، اورادا ۴۰ مین نؤو وار. ۱۷۰۷-جی ایلدهن بیرلشمیش کراللیغین بیر حیسهسی کیمی یاشایان، بؤیویهن و اینکیشافا چالیشان ایسکاتلند، بیرلشمیش کراللیغی میدانا گتیرهن دؤرد بؤیوک قورو پارچاسیندان بیریدیر. هر نه قدر ایسکاتلند پارلامئنتی لوندونا باغلی اولسا دا، ایسکاتلندنین آوتونوم بیر حقوق سیستئمی و کیلسهسی مؤوجوددور.
ائتیمولوگییا[دَییشدیر]
"سجوتلاند" سؤزو لاتین دیلینده قائللری آدلاندیریلان — "سجوتی" سؤزوندن یارانمیشدیر. گئج لاتین سؤزو اوْلان "سجوتیا" ایلکین زامانلاردا ایرلاندییایا مراجعت ائتمک اۆچون ایستیفاده ائدیلمیشدیر.[۱]
حاکمیت و سیاست[دَییشدیر]
کونستیتوسییا دییشیکلیکلری[دَییشدیر]
اینضیباطی اراضی بؤلگوسو[دَییشدیر]
حقوق و عدالت سیستئمی[دَییشدیر]
جوغرافیا و طبیعی تاریخی[دَییشدیر]
گئولوگییا و گئومورفولوگییا[دَییشدیر]
ایقلیمی[دَییشدیر]
فلورا و فاونا[دَییشدیر]
اقتصادیات و اینفراستروکتورا[دَییشدیر]
فلورا و فاونا[دَییشدیر]
والیوتا[دَییشدیر]
بانک اوف ائنگلاند بؤیوک بریتانییا اۆچون مرکزی بانک اولسا دا، اوچ شوتلاند کلیرینق بانکلاری هله ده اؤز ایستئرلینق بانکنوتلارین بوراخیلماسیندا ایشتیراک ائدیر: بانک اوف سجوتلاند، رویال بانک اوف سجوتلاند و جلیدئسدالئ بانک. ۲۰۱۳-جو ایلده دؤورییهده اوْلان ایسکاتلند پول نیشانلارینین دیری بانک اوف ائنگلاند طرفیندن £۳٬۸ میلیارد مبلغینده دیرلنمیشدیر.[۲]
نقلیات[دَییشدیر]
ایسکاتلنددا بئش اساس بئینلخالق هاوا لیمانی (قلازقو، ائدینبورق، آبئردین، اینوئرنئسس، پرئستویک) یئرلشیر؛ هانسی کی، بیرلیکده ۱۵۰ بئینلخالق مکان ایستیقامتینده موختلیف تعیین و نیزامنامه اوچوشلاری خیدمت ائدیر.[۴] گیپ ائدینبورق هاوا لیمانینی، اینفراتیل پرئستویکی، Heathrow آیرپورت هولدینگس آبئردین و قلازقو بئینلخالق هاوا لیمانلارینی، هالبوکی هیگهلاندس آند ایسلاندس آیرپورتس ۱۱ رئگیونال هاوا لیمانینی، او جملهدن، اینوئرنئسسی، هانسی کی، داها اوزاق یئرلره خیدمت ائدیر.[۵]
اهالی[دَییشدیر]
تحصیل[دَییشدیر]
بیرلشمیش کراللیغدان فرقلی اولاراق، ایسکاتلندنین تحصیل سیستئمی همیشه گئنیش تحصیل خاراکتئریکلری اوزرینده یؤنلمیشدیر.[۶]
دین[دَییشدیر]
۲۰۱۱-جی ایل سیاهییاالماسیندا ایسکاتلند اهالیسینین یاریدان چوْخو (۵۴٪) اؤزونو خریستیانلیق دینینه عایید ائتسه ده، اهالینین ۳۷٪-i آتئیست کیمی قئید اولونوب.[۷]]]-جی ایل ایسکاتلند رئفورماسییاسیندان سوْنرا، میلّی کیلسه (ایسکاتلند کیلسهسی، بزهن کیرک کیمی ده تانینیر) پروتئستانتلیق و کالوینیزمدن عبارتدیر. ۱۶۸۹-جو ایلدهن میلّی کیلسه پرئسبیتئریان کیلسه حؤکومت سیستئمی مؤوجود اولموش و دؤولتدن موستقیللییه مالیکدیر.[۸] اؤلکه اهالیسینین حاضردا ۱۲٪-i ایسکاتلند کیلسهسینین عضوو، ۴۰٪-i ایسه کیلسهیه یاخین اوْلدوغو ادعا اوْلونور. کیلسه ایسکاتلنددا هر ایجمادا یئرلی جامااتی اوْلان اراضی کیلسئ ایستروکتورو سیستئمینده فعالیت گؤستریر.
ایسکاتلنددا اهمیتلی روما کاتولیک اهالیسی وار، اهالینین ۱۹٪-i، خصوصیله باتیده، کاتولیک کیمی قئید اولونوب.[۹] رئفورماسییادان سوْنرا، ایسکاتلنددا کاتولیکلیک هایلئندس و اویست و باررا کیمی باتی آدالاریندا داوام ائتدیریلمیش و ۱۹-جو عصرده ایرلاندییادان گلن ایممیقراسییا نتیجهسینده گوجلنمیشدیر. ایسکاتلنددا دیگر خریستیان مذهبلردن آزاد ایسکاتلند کیلسهسی، موختلیف پرئبیستئریان جرهیانلاری و ایسکاتلند یئپیسکوپ کیلسهسی مؤوجوددور.
اؤلکهده ایسلام ان بؤیوک غئیری-خریستیان دیندیر (۴۰٬۰۰۰ اطرافیندا قیمتلندیریلیر، اهالینین ۰٫۹٪-i تشکیل ائدیر)،[۱۰] و خصوصیله قلازقودا، همچینین اهمیتلی یهودی، هیندو و سیکخ ایجمالاری وار.[۱۰] Eskdeylmyurda Kagyu Samye Ling Monastırı, 2007-ci ildə 40 illiyini qeyd etmiş və Qərbi Avropada ilk Buddist monastırdır.[۱۱]
سهییه[دَییشدیر]
ایسکاتلنددا سهییه اساساً ایسکاتلندنین دؤولت سهییه سیستئمی اوْلان «نهس سجوتلاند» طرفیندن تعمین ائدیلیر.
اوردو[دَییشدیر]
۲۰۱۳-جو ایلده بؤیوک بریتانییانین مدافعهیهسینه خرجلنهن پولون، تخمیناً £۳٬۳ میلیون ایسکاتلندیا عایید ائدیله بیلر.
مدنیت[دَییشدیر]
شابلون:همچینین باخ ایسکاتلندلی تولوق زورناچیسی. ایسکاتلند موسیقیسی میلّی مدنیتینین اهمیتلی بیر حیسهسیدیر. مشهور اننوی ایسکاتلند موسیقی آلتی قرئیت هایلئند تولوق زورناسی — چالغیچینین قولتوغو آلتیندا یئرلشهن اوفورولموش تولوق تدریجهن سیخیلیر و بۇ زامان موسیقی آلتینین بوروسوندان چیخان هاوا بارماقلارلا چالینیر. تولوق زورناسی و موختلیف نؤو زرب آلتلریندن عبارت اوْلان تولوق زورنا دستهلری، شوتلاند موسیقی اوسلوبلارینی نوماییش ائتدیریر و دونیادا گئنیش شکیلده یاییلمیشدیر. کلارساخ (آرفا)، سکریپکا و آککوردئون دا اننوی ایسکاتلند آلتلری ساییلیر و سونونجو ایکی موسیقی آلتی سیخ شکیلده ایسکاتلند کانتری رقصی دستهلرینده یئر آلیر. بۇ گون ایسکاتلنددا موختلیف ایندیویدوال و موسیقی قروپلاری موختلیف اوسلوبدا اوغور قازانیر، اونلاردان ائننی لئننوکس، ائمی ماکدونالد، رونریگ، یوونگ فاتهئرس، جوجتئاو Twins، دئاجون بلوئ، فرانز فئردیناند، سوزان بویل، پاولو نوتینی، کئلوین هارریس، ائمئلی ساندئ، تئخاس، تهئ View، تهئ فراتئللیس، Twin آتلانتیج، بیففی جلیرو و شیرلی مئنسوننو قئید ائتمک اولار.[۱۲] ایسکاتلند اورتا عصرلردن باشلایان ادبی ارثه مالیکدیر. ائرکهن قالمیش ادبیاتدا، ۶-جی عصردن قالمیش بریتونیک نیطق ایسکاتلنددا یارانسا دا، اوئلس ادبیاتینین حیسهسی کیمی ساخلانیلیر.[۱۳] گئج اورتا عصرلر ادبیاتینا لاتین،[۱۴] شوتلاند کئلت،[۱۵] قدیم اینگیلیس[۱۶] و فرانسیز دیللرینده اثرلر داخیلدیر.[۱۷] ائرکهن شوتلاند دیلینده ایلک اساس قالان متن، ۱۴-جو عصر شاعری جون باربورون داستانی اوْلان بریوس، ۱-جی روبئرتین حیاتی حاقیندا یؤنلمیش،[۱۸] و تئزلیکله بیر سیرا آنا رومانس و نسر اثرلری ایله داوام ائدیلمیشدیر.[۱۹] ۱۶-جی عصرده کرال حمایهسی شوتلاند دراما و پوئزییاسینین اینکیشافینا یاردیم ائتدی،[۲۰] لاکین ژامئس ۶-جی-اونون اینگیلیس تاجینا قوشولماسی ادبی حمایهسی اوْلان اساس مرکزینی چیخارتدی و شوتلاند ادبی دیلینی خاریج ائتدی.[۲۱] ایسکاتلند ادبیاتینا ماراق ۱۸-جی عصرده جئیمس ماکفئرسون کیمی خادیملرین نتیجهسینده برپا ائدیلمیشدیر. ماکفئرسونون اوسسیان دؤورو اونو بئینلخالق نفوذ قازانان ایلک ایسکاتلند شاعری ائتدی و آوروپا مااریفچیلیینه بؤیوک تأثیری اولموشدور.[۲۲] اثر ایسکاتلندنین خالق شاعری کیمی تانینان روبئرت بئرنسه[۲۳] و والتئر سکوتتا بؤیوک تأثیر ائتمیشدیر.[۲۴] ویکتورییا دؤورونون سونوندا روبئرت لیویس ایستئوئنسون، آرتور کانن دویل، ج. م. بئرری و جورج ماکدونالد کیمی ایسکاتلند یازیچیلاری بئینلخالق نفوذ قازانمیشدیلار.[۲۵] ۲۰-جی عصرده ایسکاتلند اینتیباه دؤورو ادبی فعالیتین دالغاسینی گؤردو و شوتلاند دیلی جدی ادبیات اۆچون ایستیفاده اولونماغا باشلادی.[۲۶] حرکاتینین عضولری مۆحاریبه سوْنراسی یئنی نسیل شاعرلری ل طرفیندن تعقیب ائدیلدی: ۲۰۰۴-جو ایلده ائدوین مورقان، ایلک ایسکاتلند حؤکومتی طرفیندن، ایلک ایسکاتلند ماکاری سئچیلدی.[۲۷] ۱۹۸۰-جی ایلدهن ایسکاتلند ادبیاتیندا خصوصیله ایروین اوئلش و او جملهدن بیر قروپ یازیچی ایله باغلی یئنی بؤیوک دیرچلیش یاراندی.[۲۶] عئینی دؤورده اورتایا چیخان ایسکاتلند شاعرلریندن، کئرول ائنن داففی، هانسی کی، ۲۰۰۹-جو ایلده، بؤیوک بریتانییا شاعری لاورئاتینا آدینا گؤرولهن ایلک شوتلاند اوْلدو.[۲۸] شوتلاند ایختیراچی جون لوقی بئیرد ۱۹۲۶-جی ایل ۲۶ ژانویه ایلک ایشلهن تلویزیون سیستئمینی نوماییش ائتدیردی.[۲۹] ایسکاتلنددا تلویزیون اساساً بریتانییادا گؤستریلهن وئریلیشلرله عئینی اولسا دا، میلّی یاییمچی ببج سجوتلاند-دیر. ببج سجوتلاند-آ اوچ میلّی تلویزیون ایستانسییالاری، و میلّی رادیو ایستانسییالاری - ببج رادیو سجوتلاند، ببج رادیو نان گایدهئال و باشقالاری داخیلدیر. ایسکاتلنددا بعضی وئریلیشلر شوتلاند کئلت دیلینده یاییملانیر. ببج آلبا شوتلاند کئلت دیلینده یاییملانان میلّی کانالدیر. اساس ایسکاتلند کوممئرسییا تلویزیون ایستانسییاسی ایسه ایستو-دیر. میلّی قزئتلر اوْلان دایلی رئجورد، تهئ سجوتسمان و تهئ هئرالد، ایسکاتلنددا ایستئهسال اوْلونور.[۳۰] واجیب رئگیونال قزئتلردن، ائدینبورقون ائدینبورگه ائوئنینگ News، داندینین تهئ جووریئر و آبئردینین تهئ پرئسس آند ژوورنال قزئتلرینی قئید ائتمک اولار.[۳۰] ایسکاتلند هم ده جئلتیج مدیا فئستیوالدا تمثیل اوْلونور، هاردا کی، کئلت اؤلکهلری فیلم و تلویزیون وئریلیشلرینی سرگیلییرلر. ۱۹۸۰-جی ایلدهن باشلایان فئستیوالدا ایسکاتلندنین نمایندهلری چوْخ موکافات قازانمیشلار.[۳۱] دیگر کئلت خالقلاری کیمی، ایسکاتلند و ایسکاتلند مدنیتی اؤلکهده و دونیادا اینتئرکئلت تدبیرلرده تمثیل اوْلونور. ایسکاتلنددا موختلیف موسیقی فئستیواللاری کئچیریلیر، بونلاردان جئلتیج جوننئجتیونس و ت این تهئ پارک فئستیواللارینی قئید ائتمک اولار. فئستیوال اینتئرجئلتیقوئ دئ لوریئنت، پان جئلتیج فئستیوال و میلّی کئلت فئستیوال کیمی کئلت مدنیتینی قئید ائدن فئستیواللار، ایسکاتلند مدنیتیندن موسیقی، دیلینی و رقصلرینین ائلئمئنتلریندن عبارتدیر.[۳۲][۳۳][۳۴][۳۵][۳۶][۳۷][۳۸]
ایدمان[دَییشدیر]
ایدمان ایسکاتلند مدنیتینین موهوم حیسهسیدیر. ایسکاتلند بیر چوْخ بئینلخالق ایدمان تدبیرلرینده، او جملهدن فیفا دونیا کوبوکو، رئقبی دونیا کوبوکو، رئقبی لیقاسی دونیا کوبوکو، کریکئت دونیا کوبوکو و بیرلیک اویونلاریندا موستقیل اؤلکه کیمی، اولیمپییا اویونلاریندا ایسه، شوتلاند ایدمانچیلار بؤیوک بریتانییا کومانداسینین بیر حیسهسی کیمی تمثیل اوْلونور. ایسکاتلندنین ایسکاتلند فوتبول فئدئراسییاسی (دونیادا ایکینجی ان قدیم میلّی فوتبول آسسوسیاسییاسی)[۳۹] و ایسکاتلند رئقبی بیرلیگی کیمی اؤز میلّی ایدارئتمه اورقانلاری وار. فوتبولون موختلیف واریانتلاری ایسکاتلنددا عصرلر بویو، ائرکهن ۱۴۲۴-جو ایلدهن مؤوجود اولموشدور.[۴۰] فوتبول ایسکاتلنددا ان پوپولیار ایدمان نؤوودور؛ دونیانین ان قدیم میلّی کوبوک ایسه ایسکاتلند کوبوکودور.[۴۱] ۱۸۷۲-جی ایلده قلازقودا فوتبول اوزره ایلک بئینلخالق گؤروش کئچیریلمیشدیر و بۇ زامان ایسکاتلند میلّی فوتبول کومانداسی و اینگیلیس میلّی فوتبول کومانداسی قارشیلاشمیشدی.[۴۲] ایسکاتلند فوتبول کلوبلاری آوروپا یاریشلاریندا اوغورلو اولموشدور: سئلتیک ۱۹۶۷-جی ایلده آوروپا کوبوکونو، رئینجئرس ۱۹۷۲-جی ایلده اوئفا کوبوکلار کوبوکونو، آبئردین ۱۹۸۳-جو ایلده اوئفا کوبوکلار کوبوکونو و اوئفا سوپئرکوبوکونو قازانمیشدیر. ۱۹۸۷-جی ایلده داندی یونایتئد اوئفا کوبوکونون فینالینا چاتسا دا، ایفک گؤتئبورق کومانداسینا آقرئقاتدا ۲–۱ مغلوب اولموشدور. مۆعاصیر قولف اویونو ایسکاتلنددا ۱۵-جی عصرده یارانمیشدیر و اؤلکه قولفون ائوی کیمی تبلیغ اوْلونور.[۴۳][۴۴][۴۵] ۱۵۷۴-جو ایلده سئنت-ائندریوسده یئرلشهن «اولد جوورسئ»، بیر چوْخ قولفچولار اۆچون زیارت بیر مکانی کیمی حساب اوْلونور.[۴۶] دونیانین ان کؤهنه قولف تورنیری اوْلان تهئ اوپئن جهامپیونسهیپ، ایلک دفعه پرئستویجک قولف کلوبوندا ۱۷ اوْکتوبر ۱۸۶۰-جی ایلده کئچیریلمیشدیر.[۴۷] ایسکاتلنددا چوْخلو قولف کورسلاری، او جملهدن مویرفیئلد، گلئنئاگلئس، رویال تروون و جارنووستیئ یئرلشیر. اؤلکهنین میلّی ایدمان مدنیتینین دیگر فرقلی خصوصیتلرینه هایلئند اویونلاری، کؤرلینق و شینتی عاییددیر. ایسکاتلنددان ۱۳ دونیا بوکس چئمپیونو اولموشدور، او جملهدن آلئکس آرتور، بئننی لینچ و جیم اووتت و قئید ائتمک اولار. ۱۹۳۰-جو ایلدهن ایسکاتلند هر بیرلیک اویونلاریندا ایشتیراک ائتمیش و ۳۵۶ مئدال (۹۱ قیزیل، ۱۰۴ گوموش و ۱۶۱ بورونج) قازانمیشدیر.[۴۸] بیرلیک اویونلارینا ائدینبورق ایکی دفعه — ۱۹۷۰ و ۱۹۸۶-جی ایللرده، قلازقو ایسه ۲۰۱۴-جو ایلده ائو صاحبلیگی ائتمیشدیر.[۴۹]
میلّی سیمووللاری[دَییشدیر]
شابلون:ماین هواری آندرئی. سئنت-ائندریوسون گئربی، ۱۶-جی عصر. ایلک دفعه ایسکاتلند کراللیغیندا ۱۰-جو-فورمالی چارمیخدا هواری آندرئیین رسمی، اویلیام I-نین دؤورونده میدانا گلمیشدی.[۵۰]۱۲۸۶-جی ایلده کرال آلئکساندر III-نون اؤلوموندن سوْنرا، هواری آندرئیین رسمی ایسکاتلند گؤزتچیلرینین مؤهورونده ایستیفاده اولونموشدور.  آندرئی خاچینین ایسکاتلند بایراغیندا ایشلنیلمهسی ۱۴-جو عصره تصادف ائدیر؛ ۱۳۸۵-جی ایلده ایسکاتلند پارلامئنتینین فرمانینا گؤره، ایسکاتلندنین عسگرلری اؤن و آرخا فورمالاریندا آغ رنگلی آندرئی خاچینی گئیینمهلی ایدیلر.[۵۱] آندرئی خاچی اۆچون ماوی فونون ایستیفاده اولونماسی ان آزی ۱۵-جی عصره تصادف ائدیر.[۵۲] ۱۶۰۶-جی ایلدهن آندرئی خاچی بؤیوک بریتانییا بایراغیندا ایستیفاده اولونموشدور. ایسکاتلندنین دیگر رسمی و یا غئیری-رسمی رمزلریندن شئیتانقانقالی، آربروت بیاننامهسی، ایسکاتلند کرال ایستاندارتیندا عکس اولونان قیرمیزی رنگلی شیری قئید ائتمک اولار.[۵۳][۵۴][۵۵] ۱۷۸۲-جی ایلده جئیمس قرئام، مونتروزون ۳-جو هئرسوقونون ۱۷۴۷-جی ایل آکتینی لغو ائتمهسی نتیجهسینده، هایلئندلیلر قاداغادان سوْنرا یئنیدن تارتان گئیینه بیلمیشدیلر.[۵۶] ایسکاتلندنین رسمی هیمنی اولماسا دا، Flower اوف سجوتلاند ایسکاتلندنین میلّی ایدمان کوماندالاری و اؤلکهده کئچیریلهن ایدمان یاریشلاری، و بیرلیک اویونلاری زامانی ایستیفاده اوْلونور.[۵۷][۵۸] ایسکاتلندنین میلّی هیمنی اۆچون حاضردا پوپولیار نامیزدلرینه: سجوتلاند تهئ براوئ، هیگهلاند جاتهئدرال، سجوتس Wha هائ، جالئدونیا و آ مان'س آ مان فور آ' تهات ماهنیلاری داخیلدیر.[۵۹] ۳۰ نویابردا کئچیریلهن مقدس آندرئی گونو، ایسکاتلنددا میلّی بایرام کیمی قئید اولونسا دا، بؤرنس شام یئمیی داها گئنیش قئید اوْلونور. ۲۰۰۶-جی ایلده ایسکاتلند پارلامئنتینین چیخارتدیغی فرمانا گؤره، مقدس آندرئی گونو رسمی بانک استراحت گونو کیمی قئید اوْلونور.[۶۰] ۱۲-جی عصردن ایسکاتلندنین هئرالدیکاسیندا ایستیفاده اولونان تکبوینوز — ایسکاتلندنین رسمی حیوانیدیر.[۶۱]
همچینین باخ[دَییشدیر]
شکیللر[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
شابلون:بؤیوک بریتانییا ایسکاتلند
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ The History Of Ireland. Retrieved 17 September 2014. CS1 maint: discouraged parameter (link)
- ↑
- ↑ Barra Airport Today. Barra Airport. Highlands and Islands Airports. یوْخلانیلیب19 September 2010.[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ↑ The Scotsman 27 March 2007. "Special Report—Business Class"
- ↑ Highlands and Islands Airports – Airport Information. یوْخلانیلیب17 September 2014.
- ↑ A Guide to Education and Training in Scotland – "the broad education long regarded as characteristic of Scotland". Scottish Government. یوْخلانیلیب18 October 2007.
- ↑ Scotland's Census 2011 – National Records of Scotland
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Keayوارد نشدهاست
- ↑ Andrew Collier, "Scotland's Confident Catholics," The Tablet 10 January 2009, 16.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Analysis of Religion in the 2001 Census. General Register Office for Scotland. یوْخلانیلیب26 September 2007.
- ↑ In the Scottish Lowlands, Europe's first Buddhist monastery turns 40. یوْخلانیلیب17 September 2014.
- ↑
- ↑ ر. ت. لامبدین آند ل.ج. لامبدین، ائنجیجلوپئدیا اوف مئدیئوال لیتئراتورئ (لوندون: Greenwood، ۲۰۰۰)، ایسبن ۰-۳۱۳-۳۰۰۵۴-۲، پ. ۵۰۸.
- ↑ ی. Brown، ت. Owen جلانجی، م. پیتتوجک، س. ماننینگ، ائدس، تهئ ائدینبورگه هیستوری اوف سجوتتیسه لیتئراتورئ: فروم جولومبا تو تهئ اونیون، اونتیل ۱۷۰۷ (ائدینبورگه: ائدینبورگه اونیوئرسیتی پرئسس، ۲۰۰۷)، ایسبن ۰-۷۴۸۶-۱۶۱۵-۲، پ. ۹۴.
- ↑ ژ. ت. کوجه، جئلتیج جولتورئ: آ هیستوریجال ائنجیجلوپئدیا (آبج-جلیو، ۲۰۰۶)، ایسبن ۱-۸۵۱۰۹-۴۴۰-۷، پ. ۹۹۹.
- ↑ ائ. م. ترئهارنئ، اولد آند میددلئ ائنگلیسه ج. ۸۹۰-ج. ۱۴۰۰: آن آنتهولوگی (Wiley-Blackwell، ۲۰۰۴)، ایسبن ۱-۴۰۵۱-۱۳۱۳-۸، پ. ۱۰۸.
- ↑ م. فری، ائدینبورگه (لوندون: پان ماجمیللان، ۲۰۱۱)، ایسبن ۰-۳۳۰-۵۳۹۹۷-۳.
- ↑ ن. ژایاپالان، هیستوری اوف ائنگلیسه لیتئراتورئ (آتلانتیج، ۲۰۰۱)، ایسبن ۸۱-۲۶۹-۰۰۴۱-۵، پ. ۲۳.
- ↑ ژ. Wormald، جوورت، کیرک، آند جوممونیتی: سجوتلاند، ۱۴۷۰–۱۶۲۵ (ائدینبورگه: ائدینبورگه اونیوئرسیتی پرئسس، ۱۹۹۱)، ایسبن ۰-۷۴۸۶-۰۲۷۶-۳، پپ. ۶۰–۷.
- ↑ ی. Brown، ت. Owen جلانجی، م. پیتتوجک، س. ماننینگ، ائدس، تهئ ائدینبورگه هیستوری اوف سجوتتیسه لیتئراتورئ: فروم جولومبا تو تهئ اونیون، اونتیل ۱۷۰۷ (ائدینبورگه: ائدینبورگه اونیوئرسیتی پرئسس، ۲۰۰۷)، ایسبن ۰-۷۴۸۶-۱۶۱۵-۲، پپ. ۲۵۶–۷.
- ↑ ر. د.س. ژاجک، "پوئتری اوندئر کینگ ژامئس VI"، این ج. جایرنس، ائد. تهئ هیستوری اوف سجوتتیسه لیتئراتورئ (آبئردئئن اونیوئرسیتی پرئسس، ۱۹۸۸)، وول. ۱، ایسبن ۰-۰۸-۰۳۷۷۲۸-۹، پپ. ۱۳۷–۸.
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑ شابلون:جیتئ ژوورنال
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑ شابلون:جیتئ ژوورنال
- ↑ ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ شابلون:جیتئ ژوورنال
- ↑ شابلون:جیتئ ژوورنال
- ↑ شابلون:جیتئ ژوورنال
- ↑ شابلون:جیتئ news
- ↑ ۳۰٫۰ ۳۰٫۱
- ↑
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑
- ↑
- ↑
- ↑
- ↑
- ↑ سوججئر این سووته آسیا: ائمپیرئ، ناتیون، دیاسپورا. بی ژامئس میللس، پاول دیمئو: پاگئ ۱۸ – اولدئست فووتبالل آسسوجیاتیون ایس ائنگلاند'س فا، تهئن سجوتلاند آند تهیرد اولدئست ایس تهئ ایندیان فا.
- ↑
- ↑
- ↑ شابلون:جیتئ news
- ↑
- ↑
- ↑ کئای (۱۹۹۴) اوپ جیت پاگئ ۸۳۹. "این ۱۸۳۴ تهئ رویال آند آنجیئنت گولف جلوب دئجلارئد ست. Andrews 'تهئ آلما ماتئر اوف گولف'".
- ↑ جوجهرانئ، آلیستایر (ائد) سجیئنجئ آند گولف IV: پروجئئدینگس اوف تهئ World سجیئنتیفیج جونگرئسس اوف گولف. پاگئ ۸۴۹. رووتلئدگئ.
- ↑ تهئ اوپئن جهامپیونسهیپ – مورئ سجوتتیسه تهان بریتیسه پگا توور. رئتریئوئد ۲۳ سئپتئمبئر ۲۰۱۱
- ↑
- ↑
- ↑ "فئاتورئ: ساینت Andrew سئالس سجوتلاند'س ایندئپئندئنجئ"، تهئ ناتیونال آرجهیوئس اوف سجوتلاند، ۲۸ نووئمبئر ۲۰۰۷، رئتریئوئد ۱۲ سئپتئمبئر ۲۰۰۹.
- ↑ دیجکینسون، دونالدسون، میلنئ (ائدس)، آ سوورجئ بووک اوف سجوتتیسه هیستوری، نئلسون آند سونس لتد، ائدینبورگه ۱۹۵۲، پ. ۲۰۵
- ↑ گ. بارترام، www.flaginstitute.org بریتیسه فلاگس & ائمبلئمس Archived 2012-11-09 at the Wayback Machine. (ائدینبورگه: Tuckwell پرئسس، ۲۰۰۴)، ایسبن ۱-۸۶۲۳۲-۲۹۷-X، پ. ۱۰.
- ↑ "ناتیونال ایدئنتیتی" این م. لینجه (ائد)، تهئ اوخفورد جومپانیون تو سجوتتیسه هیستوری، (اوخفورد، ۲۰۰۱)، پپ. ۴۳۷–۴۴۴.
- ↑ کئای، ژ. & کئای، ژ. (۱۹۹۴) جوللینس ائنجیجلوپائدیا اوف سجوتلاند. لوندون. هارپئرجوللینس. پاگئ ۹۳۶.
- ↑
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑ شابلون:جیتئ news
- ↑ شابلون:جیتئ news
- ↑
- ↑ "ائخپلاناتوری نوتئس تو ست. Andrew'س دای بانک هولیدای (سجوتلاند) آجت ۲۰۰۷" اوففیجئ اوف پوبلیج سئجتور اینفورماتیون. رئتریئوئد ۲۲ سئپتئمبئر ۲۰۰۷.
- ↑
منابع[دَییشدیر]
- قایناقلاما خطاسی اوْلان صفحهلر
- CS1 maint: discouraged parameter
- اولو خاریجی باغلانتیلی مقالهلر from February 2021
- Articles with invalid date parameter in template
- Webarchive template wayback links
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- اوروپا اؤلکهلری
- ایسکاتلند
- اینگیلیسیجه دانیشان اؤلکهلر
- آدا دؤولتلر
- Autonomous regions
- Celtic nations
- اینگیلیسجه دانیشان اؤلکهلر و اراضیلر
- Great Britain
- NUTS 1 statistical regions of the United Kingdom
- United Kingdom by country


c: text/html

text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۳
، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ شوّال/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ شوّال/رویدادلار
- ۱۹۵۹ - سنقاپور بؤیوک بریتانیادان آیریلدی و ایستیقلالا ال تاپدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ شوّال/دوغوملار
- ۱۸۰۸ - جفرسون دیویس آمریکالی سیاستچی
- ۱۹۲۵ - تونی کرتیس آمریکالی اویونچو
- ۱۹۲۶ - آلن گینزبرگ آمریکالی شاعیر
- ۱۹۳۱ - رائول کاسترو کوبانین ایندیکی رهبری، فیدل کاسترونین قارداشی
- ۱۹۸۶ - رافائل نادال اسپانیالی تنیسچی
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ شوّال/اولوملر
- ۱۳۶۸ ـ سئید روحالله خمینی، ایران ایسلام جومهوریتینین رهبری
- ۱۸۷۵ - ژرژ بیزه فرانسهلی بستهکاری رمانتیک عصرینده.
- ۱۸۹۹ - یوهان اشتراوس (عکسده)، اتریشلی و دونیانین شؤهرتلی بستهکاری.
- ۱۹۲۴ - فرانتس کافکا یازیچی.
- ۱۹۸۹ - سئید روحالله خمینی ایران ایسلام دۇولتینین ایلک باشچیسی و ولی فقیهی.
- ۲۰۰۱ - آنتونی کوئین اویونچو، یازیچی و رسیمچی، آمریکایا گلن مکزیکلی لردن بیری.
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژوئن/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ شوّال/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژوئن/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ شوّال/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژوئن/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ شوّال/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
یانوارین ۲۸-ده گؤرکملی سنتشناس، پوبلیسیست، ژورنالیست انور بؤروسویون وفات ائتمهسی ایله باغلی آجی خبر آذربایجانین حدودلاریندان دا کنارا چاتدی. بیر قدیم دوستو و فرقهچی یولداشیمیزی ایتیردیک، روحو شاد، خاطرهسی عزیز اولسون. بو سارسینتیلی خبردن آذربایجان دموکرات فرقهسینین مختلف اؤلکهلرده مسکونلاشان آوروپا کومیتهسینین عضولری ده اوزونتو کئچیردی.
انور بیله یولداشلیغیمیز ۱۹۹۲-جی ایلدهن باشلامیشدی. “گونئی آذربایجان” ژورنالینین رحمت لیک سید آغا عین اللهی و باشقا دیرلی یولداشلارلا بیرلیکده عرصهیه گلمهسینده دایم بیلیک و باجاریغینی اسیرگمهدی. دوستلوق و مسلکداشلیغیمیز سونادک داوام ائتدی. استعدادلی ژورنالیست، صمیمی و مبارز انسان کیمی قلبلرده یاشایاجاق. انور بؤروسویون عزیز خاطرهسی همیشه بیزیمله قالاجاقدیر. مرحومون عائله عضولرینه، مسلکداشلارینا و یاخینلارینا درین حزن له باش ساغلیغی وئریریک.
آذربایجان دموکرات فرقهسینین آوروپا کومیتهسی


text:
آیدین مالمو مدنی اویشمه سی افغانستان تورک خلقیلری نی تیلی, سیاسی واجتماعی احوالاتی نی و بای مدنیتی نی اوز اعضا لریگه و باشقه لر ده تانیتتیریش و حمایه قیلیش اوچون ایش آلیب باره دی
۲ اسفند ۱۳۸۷
5 دنمارک عسکر لری افعانستان ده بیر قول پارتلمه پارتلش ده یره لنگن
عسکر لردن بیری یمان یره لنگن و باشقه 4 عسکر سطحی یره لنگن لر و خسته خانه دن رخصت بولدی لر.
عسکر لر بیر گزمه دن کیل گن دن کیین اوز قرار گاه لر یگه بو پارتلش اولر نی عرابه لری ده اتفاق ایتگن.
عسکری پولیس بو واقعه نی تحقیق قیلیبب نیمه اوچون و قندی بولگنی نی تاپش لری کیرک.
پارتلش پنج شنبه کونی 19 فبروری ده بولگن.
دنمارک دن 700 عسکر افعانستان ده بار و 2001 ییل دن حاضر گه چه 21 دنمارکی عسکر افعانستان اوز جان لری نی قول دن بیر گن لر.


text:
سمبول بیلیمی
گؤستَرگه بیلیمی و یا سئمییوتیک (semiyotik)؛ گؤستئرگهلرین یوروملانماسینی، اورهتیلمهسینی و یا ایشارهتلری آنلاما سورهجلرینی ایچهرن بوتون فاکتورلارین سیستماتیک بیر شکیلده اینجهلهنمهسینه دایانان بیر بیلیم دالیدیر. فرانسیزلار سئمییولوژی تئریمینی قوللانمیشلاردیر. گؤسترگهبیلیم دیسیپلینلر آراسی بیر ساحهدیر. آنلام بیلیمی، دیل بیلیمی، فونئتیک، معمارلیق، سوسیولوژی، پسیکانالیز و داها بیرچوخ بیلیم دالی و دیسیپلینین اولوشدوردوغو دیسیپلینلر آراسی بیر دیسیپلیندیر. کولتورل کُدلار، گلهنکلر و متنی آنلام سورهجلرینه گؤره دوزهنلهنمیش ایشارت سیستملری دییه نیتهلهنن (قصد اولونان) هر شئی سئمییوتییین (نشانهنین) اینجهلهمه آلانینا گیرمکدهدیر. سئمیولوژی، یاپیسالچیلیغین مودئلی اولاراق دوشونولمکدهدیر.
گؤسترگهبیلیم اسکی یونانجادا ایشارت آنلامینا گلن semeîon سؤزجویوندن گلیر. گؤسترگهبیلیم بوگونکو آنلامدا ایلک دفه John Locke (جان لاک) وریندن "Essays Concerning Human Understanding"، (1690) باشلیقلی اثرده قوللانیلمیشدیر. مودئرن گؤسترگهبیلیم باشلیجا ایکی قایناغا دایانیر. بونلاردان بیرینجیسی فردینان سوسورون (Ferdinand de Saussure) 1916دا یاییملانان گئنل دیل بیلیمی درسلری، ایکینجیسی ایسه کارل ساندرس پیرسین (Charles Sanders Peirce) یازیلاریدیر. ان چوْخ تانینان تمسیلچیلری رولان بارت، اومبرتو اکو، میخاییل باختین دیر. رولان بارت، کارل ساندرس پیرس کیمی آدلار بۇ قونودا یئتکین یازارلار اولاراق آنیلابیلینیرلر.
ان چوْخ معماری، صنعتت و ایلهتیشیم (تنقید) آلانلاریندا قوللانیلان گؤسترگه بیلیمی، پسیکانالیزین دایاناق نوقطهلریندن بیریدیر. گؤسترگهلر، کُد چؤزمه سورهجینده، چؤزوملهمهچی طرفیندن بللی بیر منطیق دیزگهسینده چؤزولور.


text:
البک
البک تخلص ائدن مشرق یونساف (1898-1939)، اؤزبکیستانلی شاعیر.
یاشام[دَییشدیر]
البک 1898 ده تاشکندین یانیندا تانری داغلاری نین اته گینده آنادان اولدو. چولپانین آچدیغی تورکستانین اویانیش و ملی ادبیاتی یولوندا ایره لی گئده ن بؤیوک بیر شاعردیر کی 1938 ایلیندن بیر سیرا مبارز ، ملی روحلو و تورکچو شاعرلرله یاناشی – قادری، چولپان، فطرت، عطاجان هاشم، قاضی عالم، قایم رمضان و باشقالاریلا برابر استالین حکومتی طرفیندن اؤلدورولدو.
ائلبک تحصیلینی بیتیردیکدن سونرا، بیر زمان چاپخانالاردا و مدرسه ده چالیشدی و بیر سیرا شعرلرینی یاییملادی. 1922 ده "اوزبک شاعرلری آنتالوژیسی" اثرینی چاپ ائتدیردی. ائلبک 1937 ایلینده ملتچی اولدوغو اۆچون سوچلانیب حبسه آلیندی. 1938 ایلینده 15 دقیقه لیک اویدورما بیر محکمه سینده محکوم اولدو! آنجاق تخفیف وئره رک 12 ایل دوستاغا راضیلاشدیلار. اما زوراکیلیغا دوام گتیرمه دن 1939 ایلینده حبسخانا وفات ائتدی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- محمد قارا، اؤزبک تورکلرینین ادبیاتی، استانبول، 1998.
- محمدرضا کریمی، تورک دونیاسی، امید زنجان، نمره 287.


text:
ایراندا تورکلری فارسلاشدیرما آماجی ایله بوگونه قدر ایشلهدیلن یؤنتملر ترس نتیجه وئرمگه باشلایینجا، یئنی یؤنتملر اویقولامایا گیردی. بو یؤنتملردن بیری ده میلی سیمگهلری قوللاناراق، تورکچولوک حرکتینین یؤنونو دگیشدیرمگه چالیشماق و میلی پالتار ایچینده تورک دوشمنلیگینی سوردورمکدیر. بو یؤنتمده، حرکت منسوبلاری آراسیندا سیمگهلشمیش اولان دگرلر دقتله سئچیلیر و اونلاری دگرسیزلشدیرمک اوچون عینی آد و یا بنزر آدلارلا پارالل حرکتلر باشلاییر. تورکچو سؤیلملرین تورکچو اولمایانلار طرفیندن صاحیبلنمهسی ده بونون ان باریز تظاهرلریندندیر.
تورکلوک بیلینجینین باشدا گونئی آذربایجان اولماق اوزره تورکلرین یاشادیغی بوتون بؤلگهلرده آرتماسی و اویانیشین دالغا- دالغا گئنیشلهمهسی سونوجوندا هر گئچن گون داها دا گوجلو حالا گلن تورکلوک حرکتینین اؤنو کسیلهبیلمهدیگی اوچون، اونون ان آزیندان کونترول آلتینا آلینماسی و بللی مرکزلر طرفیندن یؤنلندیریلمهسی آماجی ایله، اؤزللیکله سون دؤنملرده قارشیمیزا چیخان پارالل حرکتلرین ساییسی گئتدیکجه آرتماقدادیر.
بونلاردان بیری و بلکه ده ان اؤنملیسی مجلیسده تورک فراکسیونو آدی ایله اورتایا چیخان و عملده هئچ بیر یارارلی فونکسیونو اولمایان اولوشومدور. بو اولوشومون آدی دیشیندا ایندییه قدر هئچ بیر ائتکیلی و یارارلی فعالیتی اولمامیش و بو دؤنمده حاقسیزلیقلار، توتوقلامالار و تورک دوشمنلیگی اسکیسیندن داها آغیر بیر شکیلده داوام ائتمیش، وئریلن سؤزلر حیاتا گئچیریلمهمیشدیر.
تورک دیلی آکادمیسی وعدهسینین بیر آندا جیدّی دگیشیکلیگه اوغرایاراق “آذربایجان کولتور و صنعت قورومو” آدی آلتیندا ایشلهوسیز بیر قورولوش حالینا گلمهسی، تورک دیلی و کولتورو اوچون آیریلماسی گرکن بودجهنین بو طرز ایچی بوش فعالیتلره خرجلنمهسی، ایچی تورکلوکدن بوشالدیلمیش بیر آذربایجان ایماژینین وئریلمگه چالیشیلماسی دا پاراللجی حرکتین بیر باشقا اؤرنگیدیر.
زنجاندا مکتب اوشاقلارینا یؤنهلیک دقتله و ایرانین شرطلرینه اویغون بیر شکیلده حاضیرلانان تورکجه درس کیتابینین یایینلاناجاغی و اوخودولاجاغی خبرینه سئوینیرکن، بو کیتابین اگیتیم باخانلیغی طرفیندن اونایلانمادیغی خبری ایله خیال قیریقلیغینا اوغرادیق.
وارلیق درگیسینین کونترول آلتینا آلینماسی پروژهسی سونوج وئرمگینجه، عینی آد و عینی لوقو ایله یئنی بیر درگینین نشرینه درحال ایذین وئریلمهسی، سیمگهلشمیش اولان “وارلیق” سؤزونون صمیمی اولمایان نیّتلر اوچون قوللانیلماسی دا پارالل حرکتین بیر باشقا اؤنملی اؤرنگیدیر. سون گونلرده دؤرد تورک آکتیویستین توپلامدا 45 ایل حبس جزاسینا چاپدیریلماسی ایله سونوجلانان ادعانامهده وارلیق درگیسینین ابدی صاحیبی پروفسور دوکتور جواد هیئتدن “تمجید ائتمک”ین سوچ ساییلدیغی بیر اورتامدا، اونون چیخاردیغی درگینین آدی ایله باشقا بیر درگییه ایذین وئریلمهسی، پارالل دئییل ده نهدیر؟
مشهور “آذریها” سایتینین یان قولو اولان “آنا خبر” سایتی دا میلی حرکتین ان چوخ ایشلتدیگی “آنا” سؤزونو صاحیبلنهرک، تورکلوک پالتاری گئییندیرمهسینین اساس آماجی یئنه سیمگه و دگرلریمیزی اعتیبارسیزلاشدیرماقدان باشقا بیر شئی دئییلدیر.
بو اؤرنکلری آرتیرماق مومکوندور. آنجاق آشاغیدا گؤسترهجگیم سون اؤرنک هامیسیندان داها ماراقلیدیر.
شبههسیز حرکتین ان سیمگهلشمیش شعارلاریندان بیری “هارای هارای من تورکم” شعاریدیر. مشکینشهرده یایینلانان “هارای” آدلی قزئتهنین 19-جو ساییسینی اینجهلرکن، داوود طبیبزاده آدلی بیر یازارین “تورکجه و آذریجه عینی دیل می؟” آدلی یازیسیندا (آیا ترکی و آذری یک زبان هستند؟) “آذربایجانلیلارین تورک اولمادیقلاری، شاه اسماعیل زامانینا قدر اهالینین هامیسینین اصیل ایرانی بیر لهجه اولان آذریجه دانیشدیقلاری” جملهلرینی اوخویونجا بو قزئتهیه نهدن “هارای” آدی سئچیلدیگینی آنلامیش اولدوم.
سونوج بو کی، بیر میلّتین وار اولماسی و وارلیغینی سوردورهبیلمهسی اوچون میلّی سیمگه و دگرلرینه صاحیب چیخماسی و اونلاری قوروماسی ان اؤنملی وظیفهلردن بیریدیر.
….
یازار: محمدرضا هیئت
…


text:
دراژان یرکوویچ
دراژان یرکوویچ (اینگیلیسجه: Dražan Jerković) (دوْغوم:۶ اوت ۱۹۳۶ Šibenik) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. کوروواسی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دراژان یرکوویچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۳۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۰۸-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- دینامو زاقرب کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۶۰ اویونچولاری
- ۱۹۵۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۶۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- خنت کولوبونون اویونچولاری


text:
سامان یولو
سامان یولو، سود یولو یوخسا آغ یول، بوروشوق قالاکسی، گونش سیستمی بۇ قالاکسیده دیر. سامان یولو بوروشوق قالاکسیلردن و اونا یاخین آندرومدا بورولموش قالاکسیلار ساییسیندا دیر. سامان یولونون اوزونلوغو ۱۰۰٬۰۰۰ دن ۱۲۰٬۰۰۰ ایشیق ایلینه قدر و قالینلیغی دا ۱۰۰۰ ایشیق ایلی دیر. سامان یولودا تقریبا ۲۰۰ و ۴۰۰ میلیون آراسیندا اولدوز، و ۱۰۰ میلیارد گزهگن واردیر. گونش اولدوزو، سامان یولونون اورتاسین نین ۲۷۰۰۰ ایشیق ایلی اوزاقلیغیندا دیر.
بولودسوز گئجه لرده گؤی ده بؤیوک و گوزه گلیم آغ دومانلیق گؤرونتوسونده دیر. سامان یولو نون فرقلی بؤلوملرینده اونون فورمو، انی و پارلاقلیغی فرقلی دیر. اونو تلسکوپ ایله بیرینجی دفعه قالیلئو قالیلئ گؤرموشدور. سامان یولو قو بورجونده ایکی قولا آیریلیر و گونئی خاچی بورجوندا بیرلئشیر. شومال قوطب وئرونیکانین ساچلاری بورجونده دیر.


text:
بئش ایل گؤزلریمیزی یوللارا زیللهدیکدن سونرا، سانکی بیر داها دونیایا گؤز آچیریق. تکلیف ائتدیییمیز آدلارین ایچیندن بیر آد چیخیر: «یارپاق». اینجه، یوموشاق، بلکه ده یاشیل بیر آد.*
□
قدرینی بیلن اولسایدی، بئش ایل بیر عؤمور ساییلا بیلردی. آمما بیلن اولمادی. بئش ایل بوندان اؤنجه نشرینه جان آتدیغیم بیر قزئتین یاییلماسینا یئنیجه اذن وئریلدی. سونرا گئجیکمهدن قوللاریمیزی چیرمالاییب، کؤهنه یولداشلاری آراییب آختارماغا باشلادیق، اونلارلا یاناشی یئنی آرخاداشلار تاپدیق.
گوجوموز یئتسه، یئنه ده یئنی بیر یول آچماق ایستهییریک. بو آختاریشدا غریبه بیر حیسسه قاپیلیرام. بیرینجی دؤنه «یول» درگیسینین نشرینه حاضیرلیق گؤرهرکن، و اونون یولا دوشهجهیینه اومید بسلهیرکن، بئله بیر ضدیتلی حیسسه قاپیلمیشدیم: اضطیراب ایچینده آز قالا بوغولان یئنی بیر سیناغین سئوینجی. بو آجی ـ شیرین دویغو، اورادان ایرهلی گلیر کی، «یالان دانیشاندا میللتین آجیغی گلیر، دوز دانیشاندا ایسه قودرتین.» آمما قودرتین گؤزوندن اوغورلانماق مومکون اولورسا دا، کوتلهدن گیزلنمک یالنیز غریبه وارلیقلارین الیندن گلیر. دئمک یئنه ده یازیچی سؤزون تام آنلامیندا اؤز یوردوندا غریب انسانا بنزهییر. چونکی کؤهنه آذربایجانلی اورخان دئمیشکن بو میللتی اؤیورسن ایچیندن میف [افسانه] چیخیر، دؤیورسن تحقیر.
□
ایش اورا گتیریب چیخاریر کی، او قدهر ده یالان سؤیلهمهیی باجارمایان یازیچی، میللتله قودرت آراسینداکی قیل کؤرپوسوندن کئچمهلی اولور. ائله بیر کؤرپو کی، بیر دفعه ده یاری «یول»دا اونون اوزهریندن اوچدوق. هارا؟ آنا آخماتووانین شعرینی ترننوم ائدهرک تپهسی اوسته اونوتقانلیق دونیاسینا:
«اوزون ایللر اؤتورکن آیریلدیق
داها سؤیلهمهیه نهییمیز وار کی،
ایندی هر ایکیسی منیمدیر:
آزادلیق سویوقلوغو اورهییمده
و گوموش تاج باشیمدا.»
□
«یول» و «یارپاق» آراسینداکی زامان اوچورومو، ایللرین سایی ایله اؤلچولوکده او قدهر ده گئنیش دئییل. لاکین بو قیسا زامان کسییی، اجتماعی گئدیشلر باخیمیندان کؤکلو دییشیکلیکلرله سئچیلیر. اگر 90ـ جی اونایللییین باشلانغیجیندا آنجاق «وارلیق»، «یول»، و «ایسلامی بیرلیک» چیخیردیسا، ایندی دیلیمیزده بوللو درگی، هفتهلیکلر، اؤزللیکله اؤیرنجی نشریهلری ایشیق اوزو گؤرور. او ایللر بیر چوخ مسئلهلرین قویولوشو یاساق ایدیسا، ایندی بیر چوخ مسئلهلر اؤز تونوخولمازلیغینی ایتیرمیشلر. نه یازیق کی، بو ایرهلیلهییش ایندیکی معیار دیلین گوجلهنیب، گئنیشلنمهسینه گؤزه چارپار قدهر کؤمک گؤسترمهمیشدی.
اوزون مدت دیلدهکی «وارلیق» گلهنهیی اولماسایدی، چوخ گومان کی، بو یئنی گیریشیملر ده چتینلیکلر بورولقانیندا بوغولوب گئدهجکدی. بیز وارلیق تجروبهسینه درین ایستک و سایقی ایله یاناشماغیمیزلا برابر، هم «یول»دا، هم ده «یارپاق»دا یئنییئنی اوخوجولار آختارماق ایستردیک. بو نشریهلرین چیخماق عرفهسینده آپاردیغیم مصلحتلشمهلردن آیدین اولموشدور کی، بو هئچ ده آسانلیقلا گئرچکلشهجک بیر دیلک دئییلمیش. بو ساده و اؤنملی دیلهیین، یعنی آذربایجان دیلینین اوخوجو دایرهسینی فارسجا اوخوموش سویداشلاریمیز آراسیندا گئنیشلندیرمهیین ایلکین شرطلری داغ کیمی اؤنوموزده دورور. چونکی یئنی اوخوجو آختارماق، ایستهنیلن اوخوجونون دیلی ایله یازیب یاراتماق دئمکدیر. نه یازیق کی، بو آغیر یوکو تکباشینا داشیماغا بیزیم اینجه چیینیمیز دوروش گتیره بیلمیر.
□
یئنی اوخوجو آختارماق، ائله بیر اوخوجون دیلی ایله یازیب پوزماق دئمکدیر. بو نئجه و هانسی یوللا باش توتا بیلر؟ بو سورغونون جاوابی اولاراق بیر گونون ایچینده اوچ باخیشلا اوزلهشیرم:
1ـ بیرینجی باخیش عربجه، فارسجا و باشقا دیللردن آلینما سؤزلرین یازیلماسینی فارس دیلینده اولدوغو کیمی تکلیف ائدیر. اوستهلیک، سؤزلرین دییشیک شکیلده یازیلماسینا قارشی چیخیر. اؤرنهیین، بونلارین فیکرینجه، «توسعه» سؤزونون یئرینه «انکشاف»، و «مسیحییت»ین یئرینه ایسه «خریستانلیق» سؤزوندن یارارلانماق اولدوقجا گولونجدور، یئرسیز بیر آددیمدیر. و «ساعات» کیمی سؤزلر فارسجادا اولدوغو کیمی «ساعت» یازیلمالیدیر.
2ـ ایکینجی مصلحته گؤره، آذربایجان جمهوریتینده گلیشمیش معیار دیلی اساس توتاراق سؤزلر و دئییملری یازیب ایشلتمهلیییک: اینتئنسیولشدیرمک، موکافات (جایزه)، باشرئداکتور (باشیازار)، پروتئکتانتیزم (پروتئستانتیزم)، تشبث، امریکا بیرلشمیش شتاتلاری، ایشگوذار، گمراه (ساغلام)، سوبئستانسیا (جوهر)، کاتئقوریا (مقوله).
3ـ اوچونجو مصلحت تمیز آذربایجان دیلینجه یازماغی جوشقونلوقلا ایرهلی سورور. اؤرنهیین، «موعاصر» سؤزونون یئرینه «چاغداش»دان فایدالانماغیمیزی و «بؤحران»ین عوضینه «گرگینلیک» سؤزجویونو ایشلتمهییمیزی وورغولاییر.
اگر بیرینجی واریانت دیلیمیزین زنگینلشمهسینده اؤنملی رول اویناماسا دا، بو اوچونجو تکلیف اوزهرینده داها آرتیق دایانمالیییق. دیلیمیزی یابانجی دیللرین گراماتیک ائتکیسیندن قوروماق و اونو اؤزگه سؤزجوکلردن تمیزلهمک بیزیم باشلیجا بورجوموزدور. آنجاق بو دیلک هئچ ده بیزیم اوچونجو تکلیفی بوتونلوکله منیمسهمهییمیز آنلامیندا دئییل. یئنی اوخوجولارین ایستکلرینی نظره آلاراق، اوچونجو تکلیف باشدا اولماقلا، ایکینجی واریانتین مثبت یؤنلریندن فایدالانماغی مقصده اویغون گؤروروک. آمما بیز بو ایشین عؤهدهسیندن نئجه گلمک ایستهییریک؟
هر شئیدن اؤنجه دیلیمیزین داها آرتیق دیرچهلیشی اوغروندا آتیلاجاق هر آددیمی دوزگون گراماتیک قایدالار چرچیوهسینده گؤرمک ایستهییریک. دیلیمیزه کسکین ضربه، باشقا دیللرین گراماتیکاسینین اوستونلویو حسابینا ائندیریلمیشدی. بونا گؤره، بیز آذربایجانین علمی دایرهلرینده الده ائدیلمیش گراماتیک اوغورلارا گؤز یوما بیلمهریک. بیز اؤتن یوز ایللیکده گلیشیشیب دقیقلشمیش گراماتیکانی منیمسهمهلیییک. بو، یان کئچیلمز بیر آماجدیر.
آمما سؤز احتیاطلارینا گلدیکده، بوردا چئشیدلی مولاحیظهلر ایرهلی گلیر. چونکی یازیچیلاریمیز بو اؤنملی مسئلهیه آیری آیری گؤزلوکلر آرخاسیندان باخیرلار. بیر یاندان روس، فارس، عرب و لاتین دیللریندن گلمه سؤزجوکلر، دوغما سؤزلری دیلیمیزین اونودولموش کونجلرینه سیخناییر، او بیری یاندان ایسه ایچینده هئچ بیر یابانجی سؤزجوک بولونمایان دیل، رئال گؤرونمور. چونکی، هر بیر دیل اؤزگه دیللرله آلیش ـ وئریش یولو ایله چیچکلهنیر. اوستهلیک، دیلیمیزی یابانجی سؤزلردن تمیزلهمک باشلانغیجدا گؤروندویونه رغمن، داها چتین و مرکب بیر گئدیش اثناسیندا گئرچکلهشه بیلر. اوزون ایللر بویو نسیلدن نسیله، مکتبلردن قووولموش دیلیمیزده، بیر چوخ آنلاملاری هله اؤزگه دیللردن آلینما سؤزلرله ایفاده ائتمهلیییک. چونکی بوندان چکیندیکده، فارسجا یازیب یاراتمیش اوخوجو کوتلهسیله، ایلیشگیلریمیز قورولمایاجاق.
اوچونجو تکلیفه گؤره، بیز دیلیمیزین قاپی ـ باجالارینی اؤزگه سؤزلرین اوزونه باغلاییب، گرهکلی آنلاردا لازیمی سؤزلر قوندارمالیلییق. بعضیلرینه گؤره بو سؤزلری تورک دیلینین کئچمیشیندن و یا آیری قوللاریندان آختاریب، تورکجهمیزده منیمسهمهلیییک. دوغرودور، باشقا دیللرین آمانسیز یوروشونه معروض قالمیش آذربایجان تورکجهسینی هاچانسا بول بول یاد سوزجوکلردن تمیزلهمهلیییک. لاکین، بعضی یئنی یازیچیلارین آراسیندا یاییلمیش بو چؤزوم یولونون چاتیشمامازلیقلاری واردیر. بونلارین باشلیجا سببی دیلیمیزی یئتیرینجه اؤیرنمهدن، اوندا اصلاحات آپارماق هوسیدیر. آیدیندیر کی، دیلده یاراناجاق هر بیر دییشیکلیک، هر شئیدن اؤنجه بؤیوک بیلیک، یازیچیلیق باجاریقی و دیلچیلیک قایدالارینا تانیشلیق طلب ائدیر. بونا گؤره بعضی یازیچیلارین دیلیمیزی اؤزگهنین ائتکیسیندن قوروماسی، نه قدهر قودسال اولسا دا، یئنی ـ یئنی یانیلیشلیقلار گتیریر. یالان اولماسین بعضن ائله آداملارا توش گلیریک کی، اؤزهل و آنلاشیلماز بیر دیلده یازیب یاراتماغا جان آتیرلار. من بیلمیرم یازیسینین هئچ بیر جوملهسینده «سس اویغونلوغو» کیمی ساده بیر قایدایا رعایت ائده بیلمهین یازیچی، دیلده دییشیکلیک آپارماغا نه قدهر حاقلیدیر؟ ماراقلیسی بودور کی، بونلار باشقا دیللرین گراماتیکاسی اساسیندا یازاراق، اوچ ـ بئش آذربایجانجا قونداریلمیش سؤزلرله سانکی دیلیمیزی تمیزلهمک ایستهییرلر. بو آخین هئچ ده سئیرک و آز ساییلی آداملارا عاید دئییل، گئنیش یاییلمیش بیر یؤنهلیشدیر. یئنه ده وورغولاییرام کی، دیلده هر بیر دییشیکلیک آپارماق، دیلله اطرافلی و درین تانیشلیقدان سونرا باش توتمالیدیر. هر بیر یئنی سؤز، یئنی دئییم ایلک نؤوبهده سئچکینلر سوزگجیندن کئچمهلی، سونرا کوتلهنین ذؤوقو ایشیغیندا سینانمالیدیر. سؤزجوک یانلیش و یئترسیز قونداریلیرسا، دیلین اؤزولونده آخان مضمون و مصداق چارپازلیغی پوزولاجاقدیر.
اوستهلیک، اوخوجو هر بیر یازیدان نهسه اؤیرنمک ایستهییر. بونون اوچون قوندارما سؤزلر زامان سورهسینده گئتدیکجه دیله آشیلانمالیدیر. باشقا سؤزله، بیز یئنییئنی اوخوجولارلا دانیشیغا گیریشمهلیییکسه، بو آنجاق قارشیلیقلی دوشونجه چرچیوهسینده گئرچکلشه بیلر. قارشیلیقلی دوشونجه ایسه، ایکی طرفین باشا دوشهجکلری کونکرئت سؤزجوکلرله دوغرولاجاقدیر. آذربایجان تورکجهسینده قونداریلمیش سؤزلر دیلین گراماتیکاسینا اویغون یارانمالیدیر.
□
یاشاییشیمدا اوغورلو تجروبهلریمین یاری یولدا قالماسینا آلیشسام دا، یئنه ده ایستکلی قلمداشلارین اوزاداجاقلاری اللرینه گووهنیرم. بئش ایل گؤزلریمی کیتاب یوکلو کروانلارین گلیشینه زیللهسم ده، صبریم توکنمهمیشدی. بونا اینانیرام کی، بیز هله ده دونیایا گؤز آچیریق.


text:
کوْمئدی گوستریشی
کوْمئدی گوستریشی : تورکجه تورکجه
[آد] کوْمئدی نمایشی، هرچند گوستریش یئنی چاغدا غربیلیلر طرفیندن گئنیش بیچیمده یاییلمیشدیر، ولی چوخ اؤنجهلر سلجوقلو تورکلری ایچینده رسم ایدی، آلکسیاد آدلی شخص بیر کتابدا یازدیغی کیمی 1116 جی ایلده بیزانس امپراطورو نِقِرس خستهلیگینه خاطر آلپ ارسلان اوْغلو ملیکشاه¬لا ساواشا گئده بیلمیر، تورکلر بو مسئلهنی تمارض و قوْرخو تلقی ائدهرک بو حادثهنی کومئدی شکلینده گؤستیریشه سالیبلار، بوگوستَریشده امپراتورو بیر آرابا اوٌستونده دوْکتور و پرستارلارلا بیرلیکده گوٌلمهلی بیر صحنهیه چیخارمیشلار30 (فا:نمایش کمدی)


text:
هالای(اویون)
هالای - آذربایجاندا اوشاق و گنجلر آراسیندا توی، ائلهجه ده ائل شنلیکلرینده دستهلره بؤلونهرک اوینانیلان بوتون اویونلارین باشلانغیج فورماسی.
اویونون قورولوشو[دَییشدیر]
دستهلره بؤلونهرک اوینانیلان بوتون اویونلار هالای ایله باشلانیر. اوّلجه دستهباشیلار سئچیلیر. دستهباشی ایکی جور تعیین اولونور: یا اونلاری اویونچولار اؤزلری سئچیرلر، یا دا عومومی راضیلیق ایله (اویوندا و اوشاقلار آراسیندا موعین کئیفیتلری ایله فرقلننلری)، چوخ حاللاردا ایسه (گر اویونچولار بیر-بیرینی تانیمیرلارسا) پوشک یولو ایله سئچیرلر.
دستهباشیلار تعیین اولوندوقدان سونرا دستهلره بؤلونمک اۆچون هالایا گئدیرلر. اویونچولار قول-قولا گیریب، سونرا بیر یانا چکیلیرلر. اونلار خلوتی اؤز آرالاریندا کیمی نئجه آدلاندیرماق (مثلاً، کیمین "آرمود" ،کیمین "آلما") بارهده شرطلشیب دستهباشیلارین دوردوغو یئره گلیر و دئییرلر:
- هالای گلمیشیک.
دستهباشینین بیری دیگرینه :
- گل! (یعنی قبول ائت) - دئییر.
او بیری جاوابینی وئریر.
- گلدیم!
هالای گلنلر:
- کیمه "آرمود" ،کیمه "آلما" ؟
- منه آرمود!
"آرمود" آدلاندیریلان اویونچو کئچیر اونون دستهسینه، "آلما" آدلاندیریلان اویونچو ایسه دیگر دستهباشینین آرخاسیندا دایانیر. بئلهلیکله اویونچولار دستهلره آیریلیر.
قایناق[دَییشدیر]
• نوروز بایرامی انسکلوپدیاسی. باکی-2008 (شرق-غرب). ص.91.


text:
یابقو
یابقو (اسکی تۆرکجه: ) قدیم تۆرک ائللرینده رۆتبه٬ عۆنوان.
ایشلنمه[دَییشدیر]
دؤولتده خاقاندان سوْنرا بیرینجی شخص یابقو ساییلیردی. یابقونون اهمیتینه گؤره حاکیمیّتدهکی نسلدن یابقو تعیین ائدیلیردی؛ اؤرنک اۆچون بۇمین خاقان زامانیندا قارداشی ایستمی خاقان یابقو ایدی. آنجاق بۇنونلا بیرلیکده یابقو تاختین واریثی دئییلدی٬ ولیعهد وظیفهسیندن آسیلی اوْلمایاراق «تیگین» آدلانیردی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Yabqu»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱ آقوست ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
- ۶۴۴— عمربنخطاب (ایکی ایسلام خلیفهسی) مدینهده قتله يئتیریلمیشدیر.
- ۱۴۹۳— کریستوفور کولومب کاراییب آدالارینی کشف ائتمیشدیر.
- ۱۵۰۷— لئوناردو داوینیچی لیسا جراردینینین (موْنا لیزا) رسمینی چکمک سیفاریش ائدیلمیشدیر.
- ۱۸۸۸— لندنده قاریندئشن جک سوْن قۇربانینی اؤلدورموشدور.
- ۱۹۰۷— ایلک هلیکوپتر فرانسهده هاوايا قالخمیشدیر.
- ۱۹۱۱— شورلت اوْتوموبیل بازارینا داخیل اوْلموشدور.
- ۱۹۵۵— ایران سنتویا قوْشولموشدور.
- ۱۹۵۷— شۇروی سپوتنیک-۲-ده لايکا آدلی ایتی يئر مدارینا يوْللامیشدیر.
- ۱۹۸۶— تۆرکيهنین "زامان" قزئتی نشره باشلامیشدیر.


text:
بانکوک
بانکوک یا بانقکوک (تایجا. กรุงเทพมหานคร، اینگیلیسجه. Bangkok)، تایلندین پایتختی و اَن بؤیوک شهریدیر. تایلند دیلینده جا کرونگ تئپ (กรุงเทพฯ)(Krung Thep) اولاراق دئییلیر. ۲۰۱۰ ساییمینا گؤره نۆفوس و ۸٬۲۸۰٬۹۲۵ دیر.
شهرین تای دیلینده کی بوتون رسمی آدی ۱۶۶ حرفدن تشکیل تاپیر:"کرونگ تئپ ماهاناکهون آمون راتتاناکوسین ماهینتهارا یوتهایا ماهادیلوک پهوپ نوپپهارات راتجهاتهانی بوریروم اودوراتچانیوت ماهاساتهان آمون پیمان آواتان ساتهیت ساککاتهاتتیا ویتسانوکام پراسیت" دیر! (بوردا قولاق آس)
بانکوک، ۱۷۸۲ده سولطان بیرینجی راما طرفیندن قورولموشدور. گونئی دوغو آسیانین ان سورعتلی گلیشن و ایقتیصادی باخیمدان ان دینامیک شهرلردندیر. آسیانین ان کوزموپولیت شهیرلریندن بیری اولان بانکوک، دونیا متورولوژی قورومو (World Meteorological Organization, WMO) طرفیندن دونیانین ان ایستی بؤیوک شهری اولاراق تانیملانمیشدیر.
هر ایل میلیونلارجا زیارتچی آغیرلایان بانکوک، آسیانین ان اهمیتلی توریست چکن و گزملی شهرلریندن بیریسیدیر. ان چوْخ زیارت ائدیلن یئرلر بودا تاپیناقلاری وات آرون(Wat Arun)، وات فرا کائو(Wat Phra Kaew)، وات فور(Wat Pho) ایله خاقانلیق سارایی قراند پالاس دیرلار. شهرده چوْخ سایی دا تاریخی ایزلر و موزه تاپیلیر.
توریستلر اۆچون چوْخ ساییدا قوناخلاما سئچَنَگی واردیر. لوکس هوتللرین بؤیوک بؤلومو سوهکومویت(Suhkumvit) و سیلوم(Silom) کیمی بؤلگه لرده یئر آلاراق، آدلیم خائو سان رواد (Khao San Road) بؤلگه سی بَرک چانتالی گزَنلر اۆچون اوجوز قوناخلاما سئچَنَکلَرینه صاحیبدیر. خائو سان رواد و پاتپونگ گئجه حایاتینین یوغون اولدوغو بؤلگه لردیر.
بانکوک دا ایکی دنه میلتلرآراسی هاوا آلانی (فرودگاه) وار. سووارنابهومی (Suvarnabhumi) اؤلکه نین ان بؤیوک هاوا آلانیدیر. اَسکی هاوا آلانی اولان دون موئانگ (Don Mueang) دا گونوموزده ایچ خط سفرلری اۆچون خیدمت وئرمکده دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Table 1 Population by sex, household type and household by type, average size of private household by region and area: 2010. Statistic tables, NSO website. National Statistics Office. یوْخلانیلیب18 September 2012.
- آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«[[[:tr:Special:Redirect/revision/16440582]] Bangkok]»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۰۱۶ ژانویهسینین ۲۳جو گونو تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
Nov 12, 2017
دوقتور سید عربی
درویش اوغلو
گوز تازا گیرمیشدی، مدرسه لر آچیلمیشدی. هاوا سرینلَمگه باشلامیشدی. بئشینجی کیلاسا گئدیردیم. طؤله دامیندا سردیگیمیز قوزلاری آخشام گون باتانا یاخین، گئجه گلن شئه ین قوزلاری تازادان ایسلاتماماسی اوچون، ییغاردیق. بیر آخشام آبا (آنامی آبا چاغیراردیق) ایله بیرلیکده طؤله دامیندا قوزلاری ییغارکن، آبا "آلله نعمتووه چوخ شوکور، بالا آلله برکت وئرسین، ماشاالله بو ایلکی قوزلار هر ایلکیندن داها ایری و ایچی دولودورلار" دئیه شوکور ائدیردی. آبانین آتاسیندان میراث قالمیش بیر زمیسی وار ایدی. آبا اؤزو زمیسینی گؤرمه میشدی. زمینین هاردا اولدوغونو، ائنینین - بویونون نئچه متیراولدوغونو بیلمزدی.زمی سئل چایینین اوبیری تاییندا، قبله داغینا یاخین بیر یئرده ایدی. سو توتمازدی، دئم زمی ایدی. قدمگاهلی شیخ یدالله زمینی یاری کارا گؤتورموشدو. دئم بوغدا، دئم آرپا، بیر پارا ایللرده زَگیرَک اکردی. اؤز انصافینا گؤره حاصیلین بیر بؤلومونو اؤزو گؤتورردی، بیر بؤلومونو ده بیزه گتیرردی. آقا (آتامی آغا چاغیراردیق) او زمی ایله هئچ ماراقلانمازدی. نئچه ایل اؤنجه شیخ یدالله یا یاری کارا وئرمیشدی. اوندان سونرا دا نه اکیلدیگینه، نه بیچیلدیگینه هئچ دیققت ائتمزدی. زمینین قیراقلاریندا بیر نئچه گیردکان آغاجی دا وار ایدی. بیر پارا ایللرده، شیخ یدالله ائششگین اوستونده بیر چوالین یارسی، یوخسا یارسیندان دا آز گیردکان گتیرردی. بیر پارا ایللرده ده "بو ایل گیردکانلاردا حاصیل اولمادی" دئیَردی. آبا نئچه ایللردن بیری او زمیدن گلن حاصیلین پولونو ییغیب ساخلارمیش. "انشا الله مکه یه گئدجگم" دئیه صاندیغیندا ییغارمیش.
او آخشام آقا گلدیگینده اؤزو ایله بیرلیکده بیر سئوینج، بیر آیدینلیق گتیردی ائوه. قاپیدان گیرن کیمی آبایا اوز توتوب، "عمی قیزی بو پولو آل قوی صاندیغیووا، اون ایکی مین تومن دیر، سیجییللوو ده گتیر، صاباح گئدیب گذرنامه آلماق اوچون آد یازدیراجاغام. بو ایلکی حج دؤنمینده انشا الله مکه گئدیریک" دئدی. آبا کیچیک بیر قیز اوشاغی کیمی بیر سوینجه توتولدو. "عمی اوغلو آلله سنه ساغلیق ایله اوزون عؤمور وئرسین، آلله چوخ شوکور" دئیه تشکور ائدرک سئوینجینی و راضیلیغینی بیلدیردی. آنجاق او آخشامدان باشلایاراق اؤز ایچینده پارچالانماغا باشلادی: "آلله منی باغیشلامایاجاق، عمی اوغلونو چوخ اینجیتمیشم."
ائرته سی گون سحر آبا هر گون اولدوغو کیمی بیزدن تئز قالخیب ساماواری یاندیریب، چایی دمله ییب، قاینالتی سفره سینی حاضیرلامیشدی. آنجاق گئجه یوخولامامیش کیمی بیر حالی وار ایدی. آلتی شیشمیش گؤزلری درینه دوشموش و یورغون گؤرونوردو. اوزونون دریسی اؤلو دریسی کیمی روحسوز و جانسیز ایدی. دانیشماق ایسته میردی، ایستکسیزجه دیله گتیردیگی بیر - ایکی کلمه ده ایسه سس تونوندا قورخو ایله پئشمانلیق دویغوسو آچیقجا حس ائدیلیردی. سانکی، "عمی اوغلو، مکه یه گئتمه گی بیراخ، سن منی باغیشلاسان، یئتر." دئمک ایسته ییردی. آقادا دا بونا بنزر بیر حال وار ایدی. صبح نامازینی قیلدیغیندا سس تونو هرگونکو کیمی قولاغا گلمیردی. سسینده بیر شکایت، بیر اینجیکلیک حس ائدیلیردی. آقا نامازینی قورتاردیقدان سونرا سفره باشیندا دری دؤشگینین اوستونه اوتوروب هئچ بیر شئی دئمَدن باشینی آشاغی سالیب، ایستکسیزجه شیرین چایینی قاریشدیردی. اشتاهسیزجا بیر تیکه پنیر چؤرک آغیرینا قویوب، شیرین چاییندان بیر قورتوم ایچرکن، قاچاق بیر باخیش ایله آبانین اوزونه باخدی. سانکی، "گؤتور، او دا سنین مکه پولون، دؤرد ایل عؤمروموزو چوروتدون، گونوموزو قارا ائله ییب، چؤرگیمییزی نار قابیغی ائتدین." دئمک ایسته ییردی. او گونه قدر حس ائتمدیگیم درین بیر یالنیزلیق دویغوسو اورگیمی دولدورموشدو. اونسوز دا یالنیزلیغیم آبا ایله آقانین دؤرد ایل اؤنجه مکه پولو اوستونده داعواسی نین باشلانماسی ایله بیرلیکده، ایکی بؤیوک قارداشیم ایوب ایله داوودون تبریز اونیورسیته سینده درس اوخوماق اوچون ائودن آیریلیب تبریزه گئتمه سینین بیر آرایا گلمه سی ایله باشلامیشدی. آنجاق اوگون سحر قاینالتی سفره سینین باشیندا حس ائتدیگیم کیمی درین و آغیر یالنیزلیق و بیراخیلمیشلیق دویغوسونو او گونه قدر حس ائتمه میشدیم.
اوندان دؤرد ایل اؤنجه آقا ایکی قارداشی ایله بیرلیکده توفارقاندان تبریزه، تبریزدن توفارقانا مسافر چکمک ایشینده رقیبلری قووالاییب، بوایشی تک باشینا اله کئچیرتمک ایسته ییردی. بؤیوک بنز اتوبوسو ایله بؤیوک جمس اوتوبوسو ساتیب، اونون یئرینه سکگیز - دوققوز کیچیک مینی بوس ایله ایشلمک یولو ایله، رقیبلره امکان وئرمدن، هر ساعات باشی بیر مینی بوسون توفارقاندان تبریزه ساری، بیر مینی بوسون تبریزدن توفارقانا ساری یولا چیخماسینی، و بئله جه رقیبلره امکان وئرمه مگی فیکیرلشیردی. بو آرادا پولو اسگیک گلدیگیندن آبایا دیل آچمیشدی، "عمی قیزی، او مکه یه گئتمک اوچون ییغدیغین پولو وئر، ماشینلاردا سنی ده اورتاق ائله یک، پولون پول قازانسین، بیر - ایکی ایل سونرا همی سرمایه وی، همی ده بو آرادا پولوون قازاندیغی پولو گئری وئررم". آبانین ایسه ماشیندان، پولون پول قازانماسیندان هئچ بیر تصورو یوخ ایدی. "عمی اوغلو، من بو قدرینه راضی یام. آلله سندن راضی اولسون، آلله سنه عؤمور وئرسن، قوی او پول ائله صاندیقدا قالسین، نه زامان مکه یه گئتمک اوچون یئترسه، منی مکه یه آپار" دئمیشدی. آبانین ماشیندان پولدان بیر تصورو اولمادیغی کیمی، مکه یه گئتمگین نه اولدوغوندان دا بیر تصورو یوخ ایدی. بئش یاشیندا ایکن آناسی اؤلموشدو. اوندان سونرا دا آجی دیللی بیر اؤگئی نه نه نین الی آلتیندا قالمیشدی. دوققوز یاشیندا ایکن ده عمی سی حسینقولو آتاسینی باتمان داشی ایله باشیندان وورموشدو. بیر نئچه آی سونراسی آتاسی دا اؤلموشدو. آتاسی اؤلدوکدن سونرا، دوققوز یاشیندا بیر قیز اوشاغی اولاراق آنجاق آتاسینی باتمان داشی ایله ووران عمیسینین حمایتی آلتیندا قالمیشدی. دوققوز یاشیندان سونرا، عینی ائوده، عمی سی حسینقولونون تربیتی آلتیندا بؤیوموشدو. اون یئددی یشایندا دا عینی ائوده یاشایان حسینقولو عمیسینین اوغلو رحمانین آروادی اولموشدو. قیسساجاسی قیرخ بئش ایللیک عؤمرونده دونیادان تک بیر حیطین دؤرد دواریندان باشقا بیر شئی گؤرمه میشدی. حس ائده بیلدیگی ایکی گوجلو دویغوسو وار ایدی، بو ایکی دویغودان بیرینجیسی قورخو، ایکینجیسی ایسه گوناه ایدی. هرکسه قارشی دا، کیم اولورسا اولسون، بیر تک توتومو وار ایدی. بو دا، "بله، باش اوسته" ایدی. نئچه میلیارد انسانین یاشادیغی دونیادان تانیدیغی و "محرم" ساییب اوزونه باخابیلدیگی، چکینمدن، قورخمادان دانیشابیلدیگی بئش کیشی وار ایدی. ایکی عمیسی، بیر قارداشی، اری اولدوغو عمی اوغلوسو، و بیرده کورکنی.
آقا آبانی راضیلاشدیرابیلمه یینجه، آتاسی حاجی حسینقولونو آبانین اوستونه گؤندردی. آبا حاجی حسینقولو بابانی گؤرونجه قورخودان آز داها شالوارینی باتیراردی. حاجی حسینقولو بابا آبانین آتاسی اولان جعفرقولو بابانی باتمان داشی ایله ووران آدام ایدی.
حاجی حسینقولو بابانین ائوه گلدیگی گونو یاخچی خاطیرلاییرام. یئنه بیر پاییز گونو ایدی. حاجی حسینقولو بابا دیزینه یاخین اوزون، سورمه رنگلی کوتو، باشیندا لبه دار بؤرکو و الینده عصاسی ایله ایچری گیردی. آبانین سلامینا دیل دوداغی آراسیندا قیسسا بیر جواب وئردیکدن سونرا اؤزونه مخصوص دیکتاتورجا لحنی ایله، "مشهدی فیضه، چارشابوو اؤرت باشووا گل گئدک" دئیه امیر وئردی. آبا، "عمی هارا گئدیریک؟ نیئه گدیریک؟" دئیه بیر شئ سوروشماغا جسارت ائتمه دی. قورخودان الی آیاغی اسه - اسه چارشابینی باشینا سالیب، حاجی حسینقولو بابانین دالیسیجا قاپیدان چیخدی. یاریم ساعات سونرا تکرار بیرلیکده ائوه قاییتدیقلاریندا، حاجی حسینقولو بابا بیر آز گولومسه یرک، "یاخچی، ایندی گئت او صاندیقداکی پولو گتیر، بیرده آتا - بابالی بیر چای دمله اوتوراق تازا حیطوون شیرنیسینه ایچک، آل بو دا حیطوون قباله سی. آپار قوی صاندیغا." دئیه الینده گتیردیگی عم جزوه بنزر بیر دفتری آبایا وئریب، حیطده سریلمیش کیلیمین اوستونده اوتوردو. آبا قورخودان تیتره یه تیتره یه ساماوارا اوت سالیب، بیر چای دمله دی. آغلادیغینین حیققیلتیسی ائشیدیلمه سین دئیه چارشابینین اوجونو ییغیب آغزینا تپدیگینین یانیندا، الی ایله ده آغزینی سیخی توتموشدو. قورخودان الی - آیاغی اسدیگی اوچون چای استکانی ایله قنددانی میس مِژمه یی یه قویوب، آغلاییشینین حیققیلتیلاری آراسیندان منه سسلندی، "بالا بو چایی قوی آقاباباوون قاباغینا." یئنه هئچ بیر شئی دئمدن، "عمی نه حیطی؟ نه قباله سی؟" کیمی بیر سؤز سوروشمادان گئدیب صاندیقداکی پولو بوکولدوگو دستمال ایله بیرلیکده گتیریب، آقابایا وئردی. دئملی ثبت احوال اداره سینده آقابانین دستورونا گؤره بارماغینی باسدیغی کاغاذ حیطیمیز ایله دووار بیر اولان حیطین قباله سی ایمیش. آقا بابا سوسغونلوق ایچینده چایینی ایچیب، قالخیب عصاسینی گؤتوروب، گئتدی.
او گوندن سونرا دؤرد ایل بؤیونجا ائوده یئدیگیمیز زهرمار چؤرک ایدی. سحر قاینالتینی آغیر سوسغونلوق ایچینده یئیردیک. گون اورتا چاغی مدرسه دن گلدیگیمده، آبانی یا دیزینی قوجاقلامیش بیر کونجده اوتورارکن گؤرردیم، یا دا آغلایا - آغلایا یورغونلوقدان یوخولامیشدی. بیر اؤنجه کی گئجه دن قالمیش ات پایینی سویوق سویوق بیر تیکه چؤرک ایله یئیردیم، یوخسا پنیردن - یوغورتدان - دوشابدان بیر شئیلر تاپیب یئدیکدن سونرا، ائوین داریخدیریجی هاواسیندان یئنه مدرسه یه گئدردیم. آخشام شامی دا یئنه عینی آغیر سوسغونلوق ایچینده یئدیکدن سونرا، آقا "مکتب اسلام" مجله سی نین مطالعه سی ایله مشغول اولاردی، یاخود "مفاتح الجنان" یوخسا، "نهج البلاغه" ده ایتیب گئدردی. آقا چوخ سایغیلی وادبلی بیر انسان ایدی. عؤمرومده بیر یول اولسون آبایا، یوخسا اوشاقلارینین هانسی نا اولسون، چیرکین بیر سؤز دئدیگینی خاطیرلامیرام. بوتون عصبانیلیگینی و غضبینی سوسغونلوغوندا گؤسترردی. سوسغونلوغوندا انسانین دریسینی سؤکوب، اتینی کئچیب، سوموگونه ایشله یَن بیر آجی و قَهَر وار ایدی. اورگیمده ائله بیر یالنیزلیق دویغوسو یاراداردی کی، سانکی برهوت چؤلونده، انسان آیاغی چاتمامیش، داغسیز، دره سیز، آغاچسیز بیر دوزنگاهدا، عؤمرومون سونونا دک بیر انسانلا قارشیلاشما اومیدینی ایتیرمیش کیمی یالنیز قالمیش ایدیم. آقانین بئله سوسغون گونلرینده سوموکلریمین دگیرمان داشی آلتیندا اوغولدوغونو حس ائدردیم.
گون اورتادان سونرا داوود گلدی. آبایا "قالخ گئدک عکسوو سالدیراق." دئدی. آبا ایسه، "یوخ بالا من گئده بیلمرم. من نه تهر قالخیب نامحرملرین ایچینده عکاس خانایا گئدیب نامحرم کیشی قاباغیندا اوزومو آچیم" دئیه عکاسخانایا گئتمکدن امتناع ائتدی. داوود "آی نه نه، آخی عکیس سالدیرمادان، گذرنامه آلمادان مکه یه گئده بیلمزسن کی" دئیه یالواردی. آنجاق آبا عکاسخانایا گئتمگه راضیلاشمادی. داوود سونوندا گئدیب عکاسی ائوه گتیرمک فیکرینه چاتدی و آبانی چتینلیک ایله بونا راضیلاشدیردی. آخشاما یاخین داوود ایله عکاس ائوه گلدیلر. ایندی ایسه آبانین چتینلیک چکدیگی عکاسین قاباغیندا اوزونو آچماسی ایدی. داوود ایله عکاس ائوده دوز بیر دووار تاپیب، عکاسین گتیردیگی آغ پرده نی میخلاماق اوچون مشغول ایکن، آبا زیرزمی ده قورخا قورخا چارشابینی باشینا اؤرتوب، اوز - گؤزونو چارشابا بورویوب حیطه چیخدی. ائوده عکاسین گتیردیگی آغ پرده نی میخلاماق اوچون اویغون اولان تک دووار طؤله دامیندا کوچه یه ساری اولان دووار ایدی. عکاس پرده سینی دووارا میخلادی. داوود گئدیب، ائوده وار اولان بیر تک قارا صندلی نامازخانا دئدیگیمیز دیب اوتاقدان گتیریب پرده آسیلان دووارین یانینا قویدوقدان سونرا آبایا، "آبا گل اوتور بو صندلین اوستونده" دئیه سسلندی. آبا، اوزو چارشابا اؤرتولو، طوله دامینا چیخان پیلله لردن چیخیب، باشینی آشاغی سالیب، عکاسا طرف باخمادان، کئچیب اوزو اؤرتولو شکیلده صندلین اوستونده اوتوردو. عکاس حیرص ایله داوودون اوزونه باخاراق غضبلی بیر سس تونوندا، "بوجور سالیم؟" دئیه سوروشدو. داوود ایسه عینی غضبلی سس تونوندا آبایا ساری "آبا مکه یه گئتمک ایسته میرسن سه قالخ گئت، عکس سالماغا دا گرک یوخدور" دئیه چیغیردی. آبا قورخا قورخا ساغ الی ایله اوزونده سیخی توتدوغو چارشابینی بیر آز آرالادی. سول گؤزو ایله بورنونون سول طرفیندن بیرآزی، بیرده سول یاناغیندان کیچیک بیر بؤلومو گؤرونمه یه باشلادی. آنجاق قورخودان الی تیتره ییردی. عکاس عصبانی بیر شکیلده اؤنمسیزجه بیر دانا عکس سالدی. دوربینینین آیایقلارینی ییغماغا باشلادی. داوود "آقای منصوری، بیر لحظه صبر ائدین، او عکسی پاسپورت اوچون قبول ائله میزلر" دئیه یالواردی. عکاس عصبانی بیر شکیلده دووارا میخلادیغی آغ پرده یه ووردوغو سانجاقلاری چیخاردارکن، "حاجی خانیم پاسپورتا وورولماغا اویغون عکس ایسته ییرسه تشریف گتیرسین عکاسخانایا، اوزونو آچسین، من ده عکس سالیم. ساباح بویورون عکاسخانایا اوچ تومن ایکی قیران دا گتیرین عکسینیزی آلین." دئیه جواب ویریب پرده نی قاتلاییب، چانتاسینا قویوب، دوربینینی گؤتوروب تر تلسیک طؤله دامینین پیلله لرینین ایکسینی بیر ائدرک ائودن چیخدی. آبا هله ده قورخودان تیتریه تیتریه صندلین اوستونده اوتورموشدو. یئریندن قالخماغا جسارت ائتمیردی. داوود "آقای منصوری! آقای منصوری!" دئیه چاغیرا چاغیرا عکاسین دالیسیجا کوچه یه قاچدی. بیر نئچه دقیقه سونرا نفسی دؤگونه دؤگونه قاییدیب، هله ده اوتوردوغو صندلین اوستونده تر ایچینده قالمیش آبایا، "بویور جاجی خانیم، او دا سنین مکه ن، آلله قبول ائله سین" دئه چیغیردی. آبا چارشابینین قیراغی ایله آلنیندا دامجی - دامجی دوران تری سیلرکن، یالواریرجاسینا، "بالا حاجی خانیم دئمه گوناه اولار" دئدی.
او آخشام آقا، بیر اؤنجه کی آخشامین تام ترسه سینه، قاش - قاباغی یئری سوپوره سوپوره ائوه گیردی. هر آخشامکی کیمی حیطده حووضون باشیندا صبیرلی - حؤصله لی، دیل دوداغی آراسیندا، "بسم الله الرحمن الرحیم. انا انزناه فی لیله القدر. و ما ادراک..." اوخویا اوخویا دستامازینی آلیب، گلیب، کیلیمین اوستونده نامازینی قیلدیقدان سونرا دری دؤشکجه سینین اوستونده اوتوردو. آبا ایسه باشی آشاغی، درین بیر سوسغونلوق ایچینده شام سفره سینی حاضیراماقدا ایدی. یئنه اوستومه دایانیلماز بیر آغیرلیق اوتوردو. گؤزومون قابغینا سانکی تار بیر پرده چکیلدی، رنگلر یئنه پوزولدو، سسلری آیدینجا ائشیده بیلمیردیم. دریمی، بدنیمی چولقالایان آغیر بیر چوال کیمی حس ائدیردیم "وای ده ده، یئنه آقانین سوسغونلوغو توتدو، هفته لرجه، آیلارجا بو شکنجه سوروب گئدجگ." دئیه قورخوردوم. شامی ییئیب سفره نی ییغدیقدان سونرا، آقا یاسدیغینا یاسلانیب، بارماقلارینی بیری بیرینه کئچیردیب، باشینی قاوزاییب آبانین اوزونه باخمادان، "عمی قیزی، داوود چوخ عصبانی ایدی. "من ایکی درس ساعاتیمی یئره وورب، قالخیب تبریزدن بورایا گلمیشم، حاجی خانیم دا عکاسا آنجاق بیر گؤزونون گوشه سینی گؤرسدیر. بیرده منه بئله بیر ایش حواله ائله مه" دئیردی." دئدی. آبا دیل دوداغی آراسیندا ایکی یول "استغفرالله، استغفرالله" دئیه پیچیلدادیقدان سونرا، یئنه قورخو دولو سسی ایله، "عمی اوغلو آلله سنه عؤمور وئرسین، "حاجی خانیم" دئمه گوناه اولار." دئدی. آقا جددیلیگینی پؤزماماق اوچون گولمه گینی ایچینده بوغدو، ساغ الی ایله باشینین هر یانینی دورمادان قاشیماغا باشلادی. سانکی ایچینده، "دور ایندی سنه گؤستررم مکه یه گئتمک نئجه اولار، آرواد نامحرم قورخوسوندان یوز آددیملیق محله میدانینداکی باققلادان بیر کیلو یئرآلما آلیب گتیره بیلمزسن، مکه - مکه دئیه دؤرد ایل بیزیم چؤرگیمیزی نارقابیغی ائدیرسن؟" دئیه انتقام آلیردی. گولمگینین قاباغینی زور ایله آلاراق قالخیب مستراحا گئتمک بهانه سی ایله حیطین اوبیری گوشه سینه ساری یولا دوشدو. حووضون باشیندا آفتافانی گؤتوروب حووضودان دولدورارکن اؤز ایچینده گیزلینجه گولدوگونون قیقیلتیسی ائشیدیلیردی. آقا مستراحدان قاییتدیقدان سونرا، آبا بیر استکان چای دولدوروب اونون اؤنونه قویارکن، "عمی اوغلو، او گوزرمانه دیر، نه دیر، دئییرسوز، اونسوز مکه یه گئتمک اولماز؟" دئیه سوروشدو. آقا گولمگینین قاباغینی آلاجاق قدر اؤزونه حاکیم اولدوقدان سونرا، "عمی قیزی، آلله سنین آتاوا رحمت ائله سین، یالنیز عکیس سالدیرماق دگیل، گذرنامه اداره سینده، گذرنامه مأمورو گرک سنین اوزوو گؤرسون، بیلسین کی بو گذرنامه نین صاحیبی دوغرودان عکیسده اولان آدامدیر، یوخسا آیری آدام. گذرنامه نین آلتینا بارماغوو باساجاقسان. گؤمروک دن کئچنده گرک اوزوو آچاسان باخسینلار گؤرسونلر بو کئچن او گذرنامه نین صاحیبی دیر، یوخسا آیری بیر آدامدیر، اوچاغا میننده گرک اوزو آچاسان، عربستان سعودی نین گؤمروکونه گیرنده گرک اوزوو آچاسان... هله... چوخ یئرده گرک اوزوو آچاسان" دئدی. آبا باشینی آشاغی سالیب، ساغ الی ایله آغزینی توتدو. سانکی بیر اوشاغا، "سوس، دانیشما" دئییرمیش کیمی، دیل دوداغی آراسیندا "الله اؤزون کؤمک اول!" دئیه پیچیلدادی. آقا ائتکملی بیر سس تونوندا، "ساباح ایوبا سفارش ائدجگم عکاسدان عکیس ماشینی کرایه ائله سین، گتیرسین اؤزو عکسوو سالسین" دئدی. آبا پئشمانلیق دولوسو سس تونوندا، "عمی اوغلو، او عکیسی یئنه نامحرملر گؤجک دا" دئدی. آقا، دؤرد ایللیک گؤزیاشی چؤرگین انتقامینی آلیب بیر راحاتلیغا قاووشموش کیمی، تیز باخیشینی آبانین گؤزونون ایچینه تیکرک، "بلی، مکه یه گئتمگین بو ایشلری ده وار" دئدی. آبا درین بیر آه چکیب، ایستکسزجه، "عمی اوغلو، انشا الله، آلله گوناهیما یازماز، دئیرم گل بو مکه یه گئتمگین یئرینه، ائله بیر یول مکه نییتینه منی آپار خوراسانا، انشاالله آلله قبول ائدر." دئدی. آقا ایکی الینی یانلارا آچاراق، جیددی بیر سس تونوندا، "عمی قیزی او نه سؤزدور؟ آلله آتاوا رحمت ائله سین، گذرنامه اوچون آد یازدیرمیشام، حمله دارا بیانه وئرمیشم. بو ایشین خرجینین یاریسی بوینوموزا دوشوب - کئچیب." دئدی.
ائرته سی گوندن آبانین دونیاسی آلت اوست اولدو. بیر یاندان نامحرملر ایچینده اوزونو آچماق قورخوسو، بیر یاندان دا مکه یه گئتمک اوچون دؤرد ایل یالوار یاخار ایله، گؤز یاشی ایله ائوین نئشه سینی پوزدوغوندان پئشمانلیق دویغوسو، بیر یاندان دا "عمی اوغلونون" دئدیگینه قارشی گله بیلمه مه سی آراسیندا پارچالانماغا باشلادی. نامحرملر ایچینده اوزونو آچاماق گوناه ایدی، "عمی اوغلونون" احوالاتینی پوزموش اولماق اوندان دا داها بؤیوک گوناه ایدی، ایندی "عمی اوغلونون" مکه یه آپارماسینا قارشی چیخماق دا گوناه ایدی. بو یول دا سحردن آخشاما، "آلله منی باغیشلا، آلله منیم گوناهیمدان کئچ، آلله منی شیطاندان اوزاق ائله" دئیه آغلاییب، گونده اوتوز - قیرخ رکت ناماز قیلماق و بونلا بیرلیکده اؤزونو هئچ بیر زامان "باغیشلانمیش" حس ائده بیلمه مگه باشلادی. گوناهکارلیق و پئشمانلیق دویغوسو انسانی ایچیندن چورودن ان آغیر دویغولاردیرلار. آبا، مکه یه گئدیب گلدیکدن سونرا بئله، عؤمرونون سونونا دک بو ایکی دویغودان یاخاسینی قورتارابیلمه دی. هئچ بیر زامان اؤزونو "باغیشلانمیش" حس ائده بیلمدی.
بوتون قیش بؤیو آقا ایله آبانین مکه یه گئتمک اوچون حاضیرلیقلاری سوروب گئتمکده ایدی. آبا نئچه یول اداری ایشلر اوچون تبریزه گئتمه لی اولدو و هر سفرینده ده قاییتدیقدان سونرا اوچ گون خسته یاتدی. نامحرم کیشیلر اوزونو گؤرموشدو، ماشین توتموشدو، باشی گیجلیردی، اورگی بولانیردی، یورغونلوق حس ائدیردی و یاشاماق اوچون هئچ هوسی قالمامامیشدی. او ایل قیش چوخ سویوق کئچدی چوخ دا قار یاغیردی. هر یئر قار بوز ایدی. نه یاخچی کی کوچه ده بوز اوستونده زوومک گون اورتا تعطیلینده ائوده اوتوروب آبانین آه و ناله سینی ائشیتمکدن نجات وئریردی منی. آخشام ساعات دؤردده مدرسه دن قاییتدیقدان سونرا ایسه آبا، "بالا گل کورسوموزون مانقالینی قویوم حیطده سن اودوموزو یاندیر. من ده شامیمیزی پیشیریم دئییردی. آخشام گون باتانا ساری اود یاندیرماغین چوخ کئفی وار ایدی. حؤصله ایله مانقالین کولونو کفگیر ایله مانقالین اطرافیندا دووار کیمی قالاردیم. اورتاسینا اؤنجه بیر خاکآنداز خاکا تؤکردیم، سونرا ایسه خاکانین اوستونده مؤوره، یاخود چیرپی ایله اود یاندیراردیم. . اود یانیب قورتولانا قدر آلتینداکی خاکا قیزاراردی. اوندان سونرا مانقالین قیرقلارینین کولونو یاواشجا اودون اوستونه چکردیم.
تازا قیزمیش کورسوده یورغا نین آلتینا گیریب، خیاللاریما دالماغین دا آیری بیر دادی وار ایدی. خیاللاریمدا قاناد آچار اوچاردیم. شکیللرده گؤردوگوم قانادلی ملائکه لر کیمی اوچوب گؤیون ماویلیگینده توفارقانا یوخاریدان باخاردیم. گؤی اوزونده اؤزومه تای قانادلی، باشیندا بنؤشه گوللریندن هؤرولموش تاجی اولان بیر قیز ملائکه تاپاردیم. قیز ملائکه یولداشیم ایله بیرلیکده گؤی اوزونون ماویلیگینده اوچوب گؤزدن ایتردیک. آغ بولوتلارین بوروقلااریندا، آلچاق اوجاسیندا گیزلنپاچ اویناردیق. گونون سون ایشغی قبله داغینین زیروه سیندکی قاری قیزیل رنگینه چئویردیگینده، قیز ملائکه یولداشیم ایله بیرلیکده ایکی گؤگرچین کیمی قبله داغینین زیروه سینه قونوب، اود یاندیریب، دوروب اودون حرارتینین لذتی ایله بیرلیکده گونشین سون ایشیغینی امَردیک.
آقا ائوه گیردیگینده ائوده کی آغیر سوسغونلوغون باشملاماسی ایله بیرلیکده خیاللاریمدان آییرلاریدیم. ائوین آغیر هاواسی آلتیندا، دریمین یئنه اوستومده گوبوت و آغیر بیر چوال کیمی بدنیمی سسیخدیغینی حس ائتمه یه باشلاردیم. سوسغونلوق ایچینده شامیمیزی یئدیکدن سونرا آقا اوزونو منه توتوب، "اوغول او عم جزوو گتیر گؤروم دونن اؤیگرتدیگیم سوره نی اؤیگرنیبسن؟" دئیه اوتوردوغو مسیبده دالسینداکی تاقچادان قرانینی ائندیریب قاباغینا آچاردی.
تلفضونو و آنلامینی بیلمه دیگیم سؤزلری اوخوماغا چالیشدیغیمدا، هر کلمه سینده اوچ دؤرد یول آقا عصبانی بیر لحن ایله، "اوغول دوز اوخو، گؤرمورسن مگر عینین اوستونده فقحه وار. اوغول دیققت ایله باخ، ب نین اوستونده ضمه وار. اوغول بارماغیوی سورتمه قرانین یازیسینا، خلفه چین ایله گؤستر. اوغول، سینین اوستونده کی او تشدیدی گؤرمورسن؟" دئیه غضبلنردی. اوچونجو دؤردونجو سؤزه یئتیشینجه بوغازیم بیچیلمه گه باشلاردی. "ایسته میرم، اوخومورام آرتیق" دئیه عم جزوو الیمده آچیق شکلینده قارشیمداکی دووارا چیرپماق ایستردیم. عم جوزون دووارا دَیگدگینده کلمه لرین کاغاذدان آییریلیب، دووارین اوستونه چیرپیلمیش جوهر کیمی پارچالانیب، یاییلاجاغینی تجسم ائدردیم. دوواردا پارچالانیب یاییلان جوهره اشاره ائدرک، "هانی فتحه؟ هانسی تشدید؟ او ضممه نی گؤستر گؤروم!" دئیه وار گوجوم ایله آقانین باشینا چیغیرماق ایستردیم. آنجاق آقا منیم ایچیمده کئچنی حس ائتمدیگی کیمی هر سؤزو زیر- زبر، فتحه - ضممه سی ایله، حمزه سی ایله بیرلیکده دوغرو اوخوماغیم گرکدیگینده اصرار ائدردی. آلتینجی یئددینجی کلمه یه یئتیشینجه گؤزوم یاشاراردی، بوغازیم قیفیللاناردی. بوغازیمدان سس چیخمازدی. آنجاق آقا بو یول دا بیر سونراکی کلمه نی اوخوماغیمی گؤزلردی. آرادا بیر "اوغول اوخو آخی" دئیَردی. گؤز یاشیم داملاییب عم جزوون صفحه سینی ایسلاتدیغیندا ایسه آقا، "آهان باخ، جهمین قورخوسوندان آغلاییرسان، اوخو، اوخو، آلله جهمین عذابیندان حفظ ائله سین." دئییردی. آبادان آلدیغی انتقامدان دویمامیش کیمی بو یول دا، بو شکیلده منی شکنجه ائتمگه اوز توتموشدو. بو شکنجه سونراکی ایللرده عَمّ یَتَسَاءَلُونَ دان کئچیب، یُسَبّحُ لله مَا فِی السَّمَاوَات، و إِذَا وَقَعَتِ الوَاقِعَةُ ، و قرانین سونونا قدر اوزاناجاق ایدی.
قیشین سونلارینا یاخین آقا ایله آبا مکه یه گئتدیلر. بو اوچ هفته نی من داییم گیلده قالدیم. دایی گیلده ائوین هاواسی بیر آیری جور ایدی. هاوا داها راحاتجا آخیردی بورنومدان جیگرلریمه، باش آغریلاریم آزالمیشدی، رنگلر داها پارلاق و جانلی ایدی. یئمکلرین لذتی دویولماز ایدی. سو ایچمک بئله لذتلی ایدی. دریم یاغلی و یوموشاق بیر اؤرتو کیمی منی قوجاقلاییردی. اؤنجه کیلر کیمی کیچیک - کیچیک قابارلار ووروب قاشینمیردی. رادیو هر زامان آچیق ایدی. موسیقی دینلمک اوچون گیزلینجه رادیونون سسینی قیسیب، قولاغیمی رادیو یا دایاماغا گرک یوخ ایدی. رادیو تاقجادا اوجا سس ایله دانیشیر و یا ترانه پخش ائیدردی. موسیقی سسی ائوین هر یئریندن قولاغا گلدیگی ائوچون آیری بیر لذت وئریردی. مدرسه ده اوشاقلارین سس کوو میخ کیمی بئینیمه باتمیردی آرتیق. معلمدن اؤنجه کیلر کیمی قورخموردوم. معلم بیر شئی سوروشاندا بیلدیکلریمین هامیسی یادیمدان چیخمیردی. گون اورتاچاغی مدرسه دن گلدیگیمده ائوده یئمک پیشیریلیب، سفره آچیلمیشدی. آقادایی نین آروادی و ایکی اوغلو، بیر قیزی ایله بیرلیکده سفره باشینا اوتوراردیق. رادیونون ملاییمجه یایدیغی موزیک یوخسا صحبتی دینله یرک ناهارمیزی یئییردیک. آخشاملاری آغیر سوسغونلوق ایچینده یئییلن شامدان سونرا عَمّ یَتَسَاءَلُونَ شکنجه سی باشلامیردی. اونون یئرینه حؤصله ایله مدرسه تکلیفلریمی یازارکن میدادین الیمده یاغ کیمی آخماسی خوشوما گلردی. تکلیفلریمی یازدیقدان سونرا آقادایی نین اوشاقلاری ایله کورسونون اوستونده آرخایینجا کیربیت چؤپو اویناییردیق. گئجه یاتاندا قیرمیزی ایشقلی گئجه چیراغی نین مولاییم ایشیغی آلتیندا گؤزلریمی یوممادان سقفه باخاراق خیاللاریمدا درینلشردیم: "انشا الله آقا ایله آبا هئچ واقت مکه دن قاییتمازلار، همیشه لیک آقادایی گیلده قلارام" دئیه خیال ائدردیم.
آنجاق بو شیرین یاشام و اونلا بیرلیکده شیرین خیالاریم چوخ تئز سونا چاتدی. اوچ هفته سونرا آقا ایله آبا مکه دن قاییتدیلار. من ده آقادایی گیلدن ائویمیزه قاییتماق زوروندا ایدیم. بیر نئچه گئجه کیچیک - بؤیوک قوناقلیقلار وئریلدی. ائوه چوخ گلیب گئدن اولدو. آبانین مکه دن گتیردیگی خاطره لری چوخ آز وچوخ قیسسا ایدی. چارشابا بورونوب گئتمیشدی. گؤمروکدن کئچنده قورخا قورخا، تر باسا باسا اوزونو آچمیشدی و یاندیران گونشین آلتیندا، بوغوناق ایستدی ده قالمیشدی. بیر خئیلک جماعاتین ایچینده، باسا باسدا قورخا قورخا کعبه نین باشینا طواف ائتمیشدی. بوندان آرتیق بیر خاطره سی یوخ ایدی. بو حج سفرینده گؤردوگو ان جالب خاطره، ساچلاری فیر، بورونلاری یاستی، دوداقلاری شیشمیش قارا رنگلی آروادلار ایدی. بونلاری دا "بلکه بونلار امام حسینه شماتت ائله ینلردیرلر، آلله ووروب قارالدیب" دئیه آنلامیشدی. بو آروادلاری ایلک گؤردوگونده چوخ قورخومشدو. آقادان، "بو قارا آداملار امام حسینه شماتت ائدنلردیرلر می؟" دئیه سوروشموشدو. آقا دا "یوخ، عمی قیزی، اونلاردا بیزیم کیمی مسلماندیرلار، گون قاباغیندا چوخ قالدیقلاری اوچون دریلری قارادیر." دئمیشدی. بیر نئچه هفته دن سونرا یاواش یاواش هر شئی معمولی حالینه دؤنوشدو. گلیب گئدنلرین آیاغی چکیلدی. ائو خلوتلشدی و آبانین باغیشلانمازلیق قورخولاری تازادان باشلادی. آبانین تازادان باشلایان قورخولارینین، بو یول آیری بیر رنگی و آیری بیر نئجه لیگی (کیفیتی) وار ایدی. مکه یه گئدیب قاییتدیقدان سونرا آبا آرتیق بوتون آرزولارینا یئتیشدیگینه و قالان تک آرزوسو ایسه راحات اؤلمک اولدوغونا اینانیردی. بیر حمد اوچ قول هوالله لی نامازلارینی قورتاردیقدان سونرا "آالله منی عمی اوغلودان تئز اؤلدور"، الله منی تئز اولدور، الله منی راحات اؤلدور" دئیه آغلادیغینی هرگون و هر گئجه گؤرمک منیم اوچون آرتیق داریخدیریجی بیر عادت اولموشدو. دریم یئنه گوبوت بیر چووال کیمی اوستومه آغیرلیق ائدیردی، کیچیک کیچیک قابارلار چالیب قاشینیردی، قاشیدیغیمدا ایسه کیچیک قابارلاردان سو چیخیردی، یئری یارا اولوردو. مدرسه ده اوشاقلارین سسی اؤنجه کیندن ده داها اینجیدیجی بیر شکیلده میخ کیمی بئینیمه باتیردی. معلمی گؤرنده قورخودان الیم آیاغیم اسمگه باشلاییردی. آخشام مدرسه دن گلینجه کیتاب دفتریمی هارا قویدوغومو اونودوردوم. آنجاق گئجه یاتانا یاخین، "ای وای، تکلیفریمی یازمامیشام." دئیه قورخولارا توتولدوغومدا آغلایا آغلایا کیتاب دفتریمی آخاداریردیم. تر- تلسیک، قورخولار ایچینده تکلیفلریمی یازماغا چالیشارکن بارماقلاریم اودون کیمی قورویوردو، تئز - تئز میدادین اوجو سینیردی. و ائرته سی گون کیلاسدا " الله معلم مندن درس سوروشماسین" دئیه، بیر حمد اوچ قل هو الله اوخویوردوم.
*********************************************
گونلر، هفته لر، آیلار، ایللر سووشدو. هر شئی دگیشدی، آنجاق آبانین "آلله منی عمی اوغلودان تئز اولدور" آرزوسو و ساعاتلارجا ناماز قیلیب، نامازدان سونرا آلله دان ایستدیگی و ان درین آرزوسونون تکراری ایله آغلاماسیندا بیر دگیشیکلیک اولمادی.
اون ایل سونراسی، فروردین آیینین یئددینجی گونو آخشام ساعات اون بیر یاریمدا تبریز واغزالیندان آنکارا مقصدینه قاطارا مینجک ایدیم. آرتیق بؤیوموشدوم. بو آرادا درس اوخوتدورولموش و دیپلم آلدیتدیریلمیشدیم. دئملی اؤزوم اؤز ایستگیم ایله درس اوخومامیشدیم و اؤز ایستگیم ایله دیپلم آلمامیشدیم، ترسینه آتامین و قارداشلاریمین زور و اجباری آلتیندا بو ایشلری گؤرموشدوم. اؤزومه قالسا ایدی، کامیونچو، یوخسا اکینچی اولماق ایسته ییردیم. نه ایسه بونلاردان سونرا بو یول دا درس اوخوتدورولماق اوچون تورکیه یه گؤندریلمکده ایدیم. واغزالدا دبیریستان یولادشلاریمدان بیریسینه توش گلدیم. آنجاق او منیم کیمی یالنیز دگیل ایدی. اون - اون بئش نفر، جوانلی قوجالی کیشی، آرواد، اوشاق ایله بیرلیکده دئییب گولرک واغزالدا گزیردیلر.
- سلام سعید، نه وار نه یوخ، سن ده تورکیه یه گئدیرسن؟
- من آنکارادا، دانشگاه خاورمیانه ده مهندسی برق اوخویورام. بایرام اوچون تعطیله گلمیشدیم.
- خانواده لیکجه گئدیرسوز؟
- یوخ جانیم، بونلار فامئللریم دیرلر، منی یولا سالماغا گلیبلر.
"بیر نفری یولا سالماق اوچون ایگیرمی - اوتوز نفر ده آدام گلر؟" دئیه فیکیرلشرک تعجب ائله دیم. سعید سؤزونون دالیسینی توتدو، "رستوران خیامی بو آخشام دربست کیرالامیشدیق، فامللرین هامیسی قوناق ایدی. یئرین بوش، چوخ گؤزل بیر آخشام ایدی." اؤزو- اؤزومه تعجبلنرک، "نمنه؟ رستوران خیامی دربست کیرالامیشدیق؟، ائیی ها...!" دئیه داهادا تعجبلندیم. بیزیم خانواده فرهنگینده بئله شئیلر یوخ ایدی. بیر اؤنجه کی گون آبا ائوده یئنه یالنیز باشینا نامازلارینی قیلیب، اؤلوم آرزوسو اوچون آغلایاراق آلله آ یالوارمیشدی. اوگون سحر ایسه آقا قاینالتی سفره سینده اوزونو منه توتوب، "اوغول، باخ، قوربته گئدیرسن، ایکی سؤز تاپیشیریرام سنه، بونلارا یاخچی دیققت ائله، بیرینجیسی هئچ واقت آلله ی یادوندان چیخارتما، نامازوو قضایا وئرمه. الله بویورور کی "ان السلات تنها من المنکر."، دئملی انسانی پیس یولدان، منکردن قورویان بیر تک نامازدیر. ایکینجیسی ایسه، ناباب ایله اوتورورب دورما. ناباب یولداش انسانی یولدان چیخاردار، معصیته چکر. دیققت ائله نه دئییرم. معصیت باتلاق کیمی دیر. بیر یول دوشدونسه بیر داها چیخابیلمزسن، ائشیتدین؟" دئمیشدی. آقانین بیلدیگی، بلکه ده اؤزوندن چیخارتدیغی، بیر پارا آیه لر وار ایدی. بو آیه لری عؤمرومده آقادان باشقا آیری بیر آدامدان ائشیتمه میشم. اوخودوغوم و بیلدیگیم قدر، قرانین هئچ بیر یئرینده ده بو آیه لری گؤرمه میشم. قرانین گلجگی گؤردوگونو وورغولاماق اوچون، (تاکید ائتمک اوچون) چوخ تکرار ائله دیگی بیر آیه ده "اذا رکب الحدید بالحدید، فقرب البعید" ایدی. "اوغول آلله قرانیندا بویوروکی، دمیر دمیره میننده، اوزاقلار یاخینلاشار، بو دا همان قاطاردیر. قاطار دمیردیر، قاطار یولو دا دمیردیر" دئیردی. بو آیه نین آتامین اؤزونه وحی اولدوغونا اینانیرام. بیلمیرم، بلکه "ان السلات تنها من المنکر" ده اؤزونه وحی اولان آیه لردن ایدی. او گون ایسه آقا ان اؤنملی سایدیغی ایکی سؤزونو منه تاکید ایله تاپیشیریب، قاینالتیدان سونراهرگونکو کیمی ائودن چیخارکن، "اوغول، تازا چمدان آلماغا گرک یوخدور، وساییلوو ییغ بیزیم او چمدانلارین بیریسینه، گؤتور گئت." دئییب، قاپیدان چیخمیشدی. "بیزیم او چمدانلارین بیریسی" دئدیگی مکه سفریندن قاییدان ایکی چمداندان بیری ایدی. قهوه رنگی کارتوندان ایکی چمدان ایدیلر، کول رنگلی، دئملی کیچیک آغ و قارا لکه لردن اولوشان بیر رنگده کؤینکلری ده وار ایدی. چمدانلارین اوستونده اولدوغو کیمی، کول رنگلی کؤینکلرینین اوستونده ده آغ رنگده یاغلی بویا ایله "کاروان حجّ سیّد عربی" دئیه یازیلمیشدی. بو ایکی چمدان و اوستلرینده کی یازی قارا گونلریمین، ائوده یالنیز آغیر سوسغونلوق و آه و ناله یاشادیغیم گونلرین سمبولو ایدی. آنجاق زامانین کئچیشی هر شئیین اوستونو باستیریر. هر شئی اونودولوب، بیلینجدن چیخسادا بیلینج آلتیندا ایزلری قالیر. بو ایزلر یاشامین اوندان سونراکی بؤلومونده انسانین آلین یازیسینی بَلیرلیَن اِنگراملار اولور. انسان ایستگینین، اراده سینین خاریجینده بو انگراملار طرفیندن یؤنَلتیلیر.
گون اورتادان سونرا وساییلیمی او چمدانلارین بیرسینین ایچینه دولدوروب، تبریزه گلمیشدیم. ائودن چیخارکن آبا بیر الینده قران، بیر الینده ده بیر چاناق سو ایله قاپیا قدر گلیب، قرانی باشیمین اوستونه توتددوقدان سونر چاناقداکی سویو دالیمجا یئره سپمدن، یالواراراق، "بالا قوربته گئدیرسن، نامازوو قضایا وئرمه، نامحرمه باخما، نه اولار" دئمیشدی.
سعید بیر، یانیمدا یئره قویدوغوم چمدانا، بیر ده یانینداکی ال چانتاما باخدی، بیرده منی "بونا باخ!" دئییر کیمی بیر باخیش ایله باشدان آیاغا سوزدو، درینیندن بیر "پیق - پیق" چیخدی، گولمگینی مندن گیزلتمک اوچون تلسیکجه، "ایندی گلرم" دئییب دؤنوب فامللرینه ساری گئتدی. چمدانیمین یانیندا بیر نئچه آددیم ساغا، بیر نئچه آددیم سولا وار - گل ائتمه گه باشلادیم. ساعات اون ایکی یاریمی کئچیردی. ساعات اون بیر یاریمدا گلجک اولان قاطار یولدا یوبانمیشدی. دئیلنلره گؤره ساعات ایکی - ایکی یاریمدا یئتیشجک ایدی. سعیدین باشی فامللری ایله دئییب دانیشیب گولمه گه قاریشمیشدی. آرادا بیر باخیشلارینی گیزلتمگه چالیشاراق، دؤنوب منه ساری باخیب، اؤز آرالاریندا پیققیلدایا پیققیلدایا گولدوکلرینی گؤروردوم. "آی آلله بونلار منیم نه ییمه گولورلر؟" دئیه فیکیرلشمه گه باشلادیم. آنجاق اؤزومده غیرعاددی بیر شئی تاپابیلمدیم. یالنیزلیقدان باغریم چاتلاییردی. بئله بیر آخشامدا، دئملی عؤمرومده بیرینجی یول خانواده دن آییریلیب اوزون دؤنملی قوربته گئتدجگیم زامان، قاطار انتظاریندا قالماق دا اوسته لمه بیر سیخینتی ایدی. آخشام تبریزده داوود داداش گیلده شام یئدیکدن سونرا، داوود داداش خیریم - خیردا، بیر شئیلر وئرمیشدی، ساققال قیرخماق اوچون گرکن تیغه، اودکولون، کرم، بیر حوله، صابون قابی کیمی شئیلر ایله بیر آزدا داوا، قرص، کپسول. چمدانیمدا یئر اولمادیغی اوچون، "دور من سنه اؤزومون کیفیمی وئریم. من سحر آیریسینی آلارام." دئیه او زامانلار دوقتورلارین معاینه وساییلینی ایچینه قویدوقلاری کیفینی بوشالدیب منه وئرمیشدی. قاطارین گلمک ساعاتینا یاریم ساعات قالاندا داوودون آغ پیکانی ایله قوت میدانیندان واغزالا سورموشدوک. قاطارین یوباندیغینین و نه زامان گلجگینین بیلینمه دیگینین خبرینی آلدیغیمیزدا، "داوود داداش، سن گؤزلمه، گئت، سحر ایشه گئدجکسن." دئیه ساعات اون ایکی ده یالوار - یاخار ایله ائوه گئتمه سی اوچون راضیلاشدیرمیشدیم.
قاطارا مینیب، بلیطیمده کی نومره لره گؤره واگونومو، کوپه می تاپیب، کوپه یه گیردیم. ساغداکی یوخاری تختده بیر نفر یاتمیشدی. سولداکی آشاغی تختین اوستونده ایکی نفر جوان اوغلان قارشی قارشی یا اوتورموش، ورق اوینایردیلار. ایچری گیرینجه جوان اوغلانلارین بیری، بیر منه باخدی، بیر الیمده کی چمدانا، یولداشینا گؤز ووراراق، "حاجی آقا اشتباه سوار شدین!" دئدی. بیلیطیمین اوستونده کی نومره لره بیر داها باخدیم.، باشیمی چؤوروب، کوپه نین قاپسینین یانینداکی کیچیک تابلوداکی نومره لر ایله قارشیلاشدیردیم. او زامانکی غلیظ تورکو لهجم ایله، "آقا مگر اینجا واگن نومره چاهار، کوپه نومره دوازده نیست؟" دئیه سوروشدوم. جوانلارین ایکیسی ده بیری - بیریلرینه باخاراق گولوشدولر. ایکینجی اوغلان، "نه حاجی آقا، قطارو اشتباه سوار شدین." دئدی. "مگر این قطار به تورکیه نمی رود؟" دئیه سوروشدوم. جوانلارین ایکیسی ده گولوشدولر. "اؤزو اؤزومه، "بو گئده لرین میرتینین باشی یاریمدیر" دئیه اونلاری اؤنمسه مه مگه چالیشاراق چامادانیمی قاوزاییب چامادان رفینه قویوب، کوپه دن چیخیب، قاپینین آغزیندا یئره قویدوغوم ال چانتامی ایچری گتیردیم. جوانلار الیمده کی چانتانی گؤرونجه قاققا باسیب گولدولر. بیریسی گولمکدن یان یانا یاتیردی. اوبیریسی یئنه منه اوز توتوب سوروشدو، "آقای دکتر، شما واقعاً ترکیه میرین؟" بو یول آرتیق عصبانی اولماغیمین قاباغینی آلابیلمدیم. بیر آز دا اوجا سس ایله، "آقا به تو اصلا چه مربوط است من به کجا میروم آخه." دئدیم. اوغلانلار اؤزو اؤزلرینه گوله گوله وراق اویونلارینا دوام ائتدیلر. بیر نئجه ساعات سونرا گؤمروکدن کئچدیک. یورغونلوقدان آرتیق دورابیلمیردیم. بوش اولان تختین اوستونده اوزانیب یوخلادیم.
اویاندیغیمدا گون اورتادان سونرا ساعات اوچه یاخین ایدی. اویانیب تختین اوستونده اوتوروب، گؤزلریمی اوغوشدوراراق یوخولولوغون و یورغونلوغون کاللیغیندان بیر آز آییلیب، قالخیب گئدیب قاطارین توالاتینده الیمی اوزومو یودوقودان سونرا کوپه یه گئری گلدیگیمده، کوپه نین قاپیسین ائشیک طرفینه یاپیشدیریلمیش بیر کاریکاتور دیقتیمی چکدی. کاریکاتوردا کؤهنه، ییخیق، بیر قاتلی بیر ساختمانین کؤهنه و جیریق جیریق قاپیسینین اوستونده "مطب دکتر سیّد عربی" دئیه یازیلمیشدی.
"الله چوخ شوکور، اونیورسیته یه گئتمگه، درس فیلان اوخوماغا گرک قالمادی آرتیق. الحمدلالله، تورکیه یه گیردیگیم ایلک گونومده دوقتورلوق مدرکیمی آلدیم" دئیه سئویندیم.
کؤلن، نوامبر 2017


text:
انزهلي (اویون)
انزهلي - آذربايجاندا اساساً يازقاباغي (بایرام قاباغی) گونلر اوشاق و گنجلر آراسيندا گئنيش شکيلده اوينانيلان قديم اويونلاريندان بيريدير.
اويونون قورولوشو[دَییشدیر]
اويوندا پوشکو تاپماق يولو ايله کيم اودوزارسا، او، بئليني اَيير و قالان اويونچولار اوچ-دؤرد مئتر آراليدا سيرايا دوزولورلر (6 نفر)؛ هر بيري اَييلهنين بئليندن آتلانير، اويونچولار هر دفعه اشاغيداکي سؤزلري دؤنه-دؤنه دئيير و دئديکلرينه عمل ائديرلر.
بيرده - انزهلي هاي انزهلي.
ايکيده - خان اکبري
اوچده - خوروز بانلادي: قو-قولو-قو!
دؤردده - يانبيز ازرلر.
بئشده - تاختا چيخارلار.
(بو زامان اويونچو "ياتان" اويونچونون بئلينده اوتورور و سوروشور: - مينيم، يا دوشوم؟)
اَييلن: -مين و يا دوش! - دئيير. اويون يئنه داوام ائدير.
آلتيدا - ال، اوست، باش ديمهسين.
يئدديده - تايأل کئچرلر،
سککيزده - پاپاق قويارلار.
دوققوزدا ايسه هامي اَييلهنين بئلينه مينير، کيم ييخيلارسا، اونون قولاقلاريني دارتيرلار. اويون کئچيريلرکن کيم بو دئييلنلره عمل ائده بيلمهسه"ياتان"اي عوض ائتمهلي اولور.


text:
بیرباشا دموکراسی
بیرباشا دموکراسی و یا دوغرودان دموکراسی - وطنداشلارین هر هانسی بیر آرا تمثیلچی و یا پارلمان بیناسی اولمادان بیرباشا بیر سیاسته سس وئرمهسی. حؤکومت موعین بیر قانون و یا سیاست قبول ائتمهلیدیرسه، خالقین ایختیارینا وئریلیر. بو مؤوضودا سس وئریرلر و اؤز اؤلکهلرینین طالعیینی حلّ ائدیرلر. اینسانلار بو مؤوضودا اهمیتلی بیر کونسِنسوسا(ایجماع) صاحیب اولدوقلاری تقدیرده مسله لری اؤزلری ده گوندمه گتیره بیلرلر. دؤولت دستگی اولمادان وئرگیلر بئله آرتیریلا بیلمز!
اهالی آز، ساوادلی و اساساً هموژن اولدوقدا (ان آزیندان سیاسی باخیمدان) بیرباشا دموکراسی پیس بیر فیکیر کیمی گؤرونمور. مثلا، سوئیس، اوغورلو بیرباشا دموکراسینین اوزون بیر تاریخچهسینه صاحیبدیر. اؤلکهنین موعین یئرلرینده هله ده Landsgemeinde وار یعنی: اینسانلارین موعین بیر گونده آچیق هاوادا بیر آرایا گلهرک جمعیتلرینین قانونلارینا سس وئردیکلری مجلیسلر.
بو دموکراسی مودلی اینسانلاری اؤز مقصدلری اوچون پارتیالار یاراتماغا سؤوق ائدیر. غئیری-عادی شکیلده، بو ایداره ائتمه سیستمی سایهسینده سوئیسدهکی سیاسی پارتیالاردان بیرینه، اینانین یا دا اینانمایین، آنتی-پاورپویینت پارتیاسی دئییلیر. پارتیانین تک مقصدی اوفیس تقدیماتلاریندا پاورپویینت ایستیفادهسینی قاداغان ائتمکدیر!
دوغرودان دموکراسی آبش-دا حقیقی فورمادا مؤوجود اولماسا دا، موعین المنتلر ایالت و یئرلی سویهلرده رفراندوم و تشبّوث (و یا تکلیف) شکلینده مؤوجوددور. عادی وطنداشلار بیر رفراندومدان ایستیفاده ائده بیلرلر کی، وطنداشلار سس چوخلوغونو قازانا بیلسهلر، حؤکومتدن موعین بیر قانونو لغو ائتمهسینی ایستهسینلر. عکسینه، بیر تشبّوث، وطنداشلارا سس چوخلوغو قازاندیقلاری تقدیرده قانون یاراتماق گوجونو وئریر.
بونونلا بئله، اکثر اؤلکه لر بیرباشا دموکراسینین سیاسی سرحدلری داخیلینده ایشلهیه بیلمهمهسی اوچون چوخ بؤیوک و چوخ مورکّبدیر. بو حاللاردا، اینسانلار هر مؤوضودا سس وئرمکدنسه، اؤز آدلارینا تمثیلچی سئچمگی اوستون توتورلار.


text:
اویان نیوز: یئنی سیستمله اؤیرنجیلر دونیانین هر یئرینده، هر ساعات، هر دقیقه تورکجه اؤیرنهبیلهجک، درسلرینی تعقیب ائدیب اؤیردیجیلرله بیره بیر ایلهدیشیمه گئچهبیلهجکلر
یونوس امره انستیتوسو و ایستانبول اونیورسیتهسی آراسیندا بیر پروتوکول ایمضالاندی.
پروتوکول گرهگی یورد دیشیندان تورکجه اؤیرنمک ایستهینلر اوچون اوزاقدان ائگیتیم آلتیاپیسی اولوشدورولاجاق. آماج یالنیز کورسلارا واخت تاپابیلن و مادی ایمکانلارینی آییرابیلن شخصلرین دئییل ایستهین هر خاریجینین تورکجه اؤیرنمهسینی ساغلاماق.
یئنی سیستمله اؤیرنجیلر دونیانین هر یئرینده، هر ساعات، هر دقیقه تورکجه اؤیرنهبیلهجک، درسلرینی تعقیب ائدیب اؤیردیجیلرله بیره بیر ایلهدیشیمه گئچهبیلهجکلر. چالیشمانین تورکجهنین خاریجده اؤیردیلمهسی، یاییلماسی و بیلینمهسینه بؤیوک قاتقی ساغلاماسی گؤزلنیلیر.
ت رت


text:
قازان
قازان-(تاتارجا:KaзaH) — تاتاریستاننین پایتختی و روسیهنین بؤیۆک شهرلریندن دیر. اهالی ۲۰۰۲–جی میلادی ایلین نۆفوس سایینا گؤره 1.105.289 نفردیر. شهرین اراضیسی 287.8 کم² اوْلوب، 7 بلهدیییهسی (رایون) وار. شهرین بینالمللی فرودگاهی، ایدیل چایی ساحیلینده بیر لیمانی و روسیه فدراسیونونون آوروپا بؤلومونو سیبیره باغلایان بیر قاتار دوراغی وار.
تاریخ[دَییشدیر]
شهره آدینی وئرن قازان (کازانکا) چایینین ایدیل (وولقا) چایلا بیرلشدیگی و ایدیلین بیر دیرسک شکلینی آلدیغی یئرده قورولوبدور. بؤلگهده اوْلان داش دؤورونه عایید یاشاییش ایزلری و شهرین 7 کم. اطرافیندا اوْلان تونج دؤورو اثرلری ایله دمیر دؤورونون باشلانغیجینا عایید قبیرلر بؤلگهنین قدیم دؤورلردن بری یاشاییش آلانی اولاراق سئچیلدیگینی ثوبوت ائدیر. قازان شهرینین ایچینده اوْلدوغو بۇ جوغرافی اراضی، اۆچونجو یوز ایلدن اعتیبارن ده موختلیف تورک دؤولتلرینین حاکیمیت مئیدانی ایچینه گیرمهیه باشلامیشدیر. قازان، 1437-1552 ایللری آراسیندا قازان خانلیغینین باشکندی، 1708-1920-جی ایللر آراسیندا کازان ویلایتینین (قوبئرنییا) مرکزی، 27 مای 1920ده تاتاریستان موختار سووئت سوسیالیست جومهوریتنین، 30 آوقوست 1990دا تاتاریستان سووئت سوسیالیست جومهوریتنین، 7 فئورال 1992دئن اعتیبارن ده روسییا فئدئراسییاسینا باغلی تاتاریستان جمهوریتینین باشکندی اوْلدو. ایدیل بولقار دؤولتینین عبدالله خان زامانیندا انقراضا اوغراماسی ایله خانین ایکی اوْغلو عالیمبئک و آلتینبئک، قازان چایی بویونا گلهرک کؤهنه قازان آدلاندیریلان شهری قوردولار. بۇ شهر بوگونکو قازان شهرینین 45 کم یوخاریسیندا یئر آلیردی. شهر داها سوْنراکی تاریخلرده ایدیل چایینین آغزینا کؤچدو و بۇ گون قازان آدلاندیریلان شهر قورولموش اوْلدو. شهرین آدینین قازان چاییندان گلدیگی معلوم اولماقلا برابر قازان چایینا بۇ آدین نه اۆچون وئریلدیگی بیلینمیر. و. رادلوفف، م. هودیاکوو، آ. ن. سئرگئئو، پ. ای . ریچکوو، آ. ب. تایماس، ن. باژئنوو، م. پئنیگئن، م. س. شپیلئوسکیی و ه. ق. بوشکانئتس، قازان آدینین قازان چاییندان گلدیگینی، قازان چایینا ده بۇ آدین دیبیندهکی درین چوخورلاردان گؤره وئریلدیگینی یازیرلار. ک. فوکس، آ. س. دوبرووین، شهابالدین مرجانی و ن. پ. زاگوسکین، قازان شهرینی قازان خان و یا قازان آدلی بیر شخصین قوردوغونو و شهره بۇ سببله قازان آدینین وئریلدیگینی ایدیعا ائدیرلر. آلتین اوردو دؤولتینین داغیلماسیندان سوْنرا 1437-جی ایلده یارادیلان قازان خانلیغینین باشکندی اوْلان قازان، بۇ تاریخدن اعتیبارن اهمیتلی بیر تیجارت مرکزی اوْلدو. سیبیر و اورتا آسیایا نقلیات یوللاری اوزرینده یئرلشمهسی، منطقهده یای آیلاریندا یارادیلان یارمارکالار، شهرین تیجارت و سیاسی اهمیتینی آرتیریب. شهر قیسا بیر مودتده مسجید، سارای، مدرسه کیمی موختلیف ایسلامی اثرلرله تزیین ائدیلیب و ایدیل-اورال بؤلگهسینین ان اهمیتلی شهرلریندن بیری حالینا گلدی. آنجاق خانلیق داخیلی چکیشمهلر و داواملی روس تزییقی نتیجهسینده شهر 1552-جی ایلده روسلارین الینه کئچدی. شهرده یئرلشن خان سارایی، نورعلی و قول شریف مسجیدلری، خان قبیریستانلیغی کیمی بیر چوْخ ایسلامی اثر اورتادان قالدیریلدی. فقط بۇ گون ده مؤحکم دایانماقدا اوْلان سویوم بیکه مینارهسینه توخونولمادی. قیرمیزی کرپیجدن تیکیلمیش 53 متر یوکسکلیگیندهکی بۇ میناره، قازان قالاسینین ده ایچینده اوْلدوغو شهرین ان یوکسک نؤقطهسینده اینشا ائدیلمیشدیر. بۇ گون کرئمل آدلاندیریلان بۇ بؤلگه، 2001-جی ایلده یونسکو طرفیندن "تاریخی ایرث" اولاراق قبول ائدیلیب. 1998-جی ایلده بورایا قول شریف آدیندا دؤرد مینارهلی بیر مسجید تیکینتیسینه باشلانیلیب. قازان 1552 ایلدن سوْنرا ایسلامی شهر سیماسینی ایتیرهرک بیر خریستیان شهری کیملیگینه بوروندو و 19-جی ییین ایکینجی یاریسینا قدر بۇ خوصوصیتینی قورویوب. قازانین روس حاکیمیتینه کئچمهسیندن سوْنرا چار روسییاسی ایلک دفعه موسلمان تبعه ایله قارشیلاشدی. ایدارهائدیجیلر ایمپئرییانین بۇ یئنی تبعهسینی خریستیان ائتمک واسیطهسیله داها یاخشی بیر روس تبعهسینه چئویرمک اۆچون 1555-جی ایلده کازاندا بیر یئپیسکوپلا قوردولار. یئپیسکوپ گوریی 1555-1576 ایللری آراسیندا بؤیوک بیر خریستیانلاشدیرماق باشلادی. قازان یئپیسکوپلوغو دؤولتین ده یاردیمی ایله قیسا مودتده ایدیل-اورال رئگیونونون ان موهوم میسسیونئر مرکزلریندن بیری حالینا گتیریلدی. موسلمان تبعه زورلا و موختلیف وعدهلرله خریستیان اولماغا چکدی. قازان و بؤلگهسینه روس اهالینین یئرلشدیریلمهسی، دینلرینی دییشدیرمهلری اۆچون ائدیلن تضییقلر تاتارلاری 1556دا عوصیانا سوروکلهییب. آنجاق عوصیان تئزلیکله و آجیماسیزجا یاتیریلدی و دین دییشمهیهنلرین شهر قالا دیوارلاری ایچینده یاشاماسی قاداغان اوْلوندو. موسلمانلار شهرین کنارینا چیخدی و بۇ گون ده قدیم تاتار محللهسی کیمی تانینان یئنی بیر محلله قوردولار. 19-جی یوزایلین سونونا قدر قازانداکی خریستیان و موسلمانلار آیری-آیری محللهلرده و کندلرده یاشاییردیلار. قازان 1552-1829 تاریخلری آراسیندا 9 بؤیوک یانغین کئچیردی. 24 آوقوست 1829 تاریخینده یانغیندا 9 کیلسه و 1309 ائو یاندی. 1714-جی ایلده زویه، وییاتکا، کونگور، سیمبیر و پئنزا شهرلرینی احاطه ائدن قازان اوستانی تشکیل ائدیلیب. 1722-جی ایلده چار بیرینجی پیوتر کازانی زیارت ائدیب، بۇ زیارتدن سوْنرا شهرین تیجارت و سوسیال اهمیتی آرتماغا باشلادی. چارین امری ایله شهرده عسگرلر اۆچون باشماق و چای گمیلری دوزلدن کارخانالار یارادیلیب. 1726دا "دوخوونی سئمینارییا" آچیلدی. 1758-جی ایلده ایلک کیشی لیسهیی (گیمنازییا) آچیلیب. چاریچه ایکینجی کاتئرینا 1767-جی ایلده کازانی زیارت ائدیب. بۇ صفر زامانی موسلمانلار اونا موراجیعت ائدهرک، مسجید تیکینتیسی اۆچون ایجازه ایستهدیلر. کاتئرینانین وئردیگی ایجازه ایله موسلمانلار قازانین روسلار طرفیندن فتحیندن سوْنرا ایلک مسجیدی 1766-جی ایلده اینشا ائتدیلر. بۇ مسجید بۇ گون مرجانی مسجیدی کیمی تانینیر. شهردهکی ایکی مسجید 1768-جی ایلده آپانایئو عاییلهسی طرفیندن تیکدیریلیب. 1771-جی ایلده آخوندوو و آپانای مدرسهسی آچیلدی. 1774-جی ایلده ایدیل-اورال بؤلگهسینده چارا قارشی بؤیوک بیر عوصیان تشببوثو باشلادان پوگاچئو، قازانی اله کئچیردی. عوصیان زامانی شهرده چیخان یانغین اوچ گون داوام ائتدی. تاریخی آبیدهلرین چوخو بۇ یانغین زامانی یوخ اوْلدو، تکجه شهرین قالاسی سالامات قالدی. بۇ عوصیان جهدینین یاتیریلماسیندان سوْنرا یئنیدن قازانین آبادلیغینا باشلاندی. 1791ده ایلک روس تئاتری، 1786دا باریت کارخاناسی و 1797ده دوخوونی آکادئمییا (روحانی بیلیمیوردو) آچیلیب. 1785-جی ایلده یئنی اراضی کئچیرمهسی زامانی ایدیل و کاما چایلاری آراسینداکی یئرلر کازان قوبئرنییاسینا باغلاندی. 1804-جی ایلده کازان اونیوئرسیتئتی آچیلیب. بۇ گون هله ده خیدمت وئرمکده اوْلان اونیوئرسیتئتین اساس بیناسی 1805-1814-جی ایللرده اینشا ائدیلیب. 1800-جی ایلده شهرده ایلک مطبعه، 1809-جی ایلده اونیوئرسیتئت مطبعهسی، 1811-جی ایلده ده ایلک کیتاب ماغازاسی آچیلیب. کازاندا شرق مطبعهسی (ازیاتیسکی تیپوگرافیی/آسیا چاپخاناسی) آدلی ایلک عرب حرفلی مطبعه ده یئنه 1800-جی ایلده آچیلیب. بۇ مطبعهده 1802-1810 تاریخلری آراسیندا 50 مینه یاخین موختلیف دینی کیتابلار و قورآن نشر ائدیلیب. ایکینجی عرب حرفلی مطبعه 1802-جی ایلده خاقان اونیوئرسیتئتینده آچیلدی. بۇ ایکی مطبعه 1829-جی ایلده بیرلشدیریلدی. خاریطونوو مطبعهسی، قازانداکی عرب قرافیکالی مطبعهلرین ان یاخشیلاریندان بیری ایدی. بۇ مطبعهده 1909-جی ایله قدر 2 میلیون یاخین ایسلامی اثر نشر ائدیلیب. سیبیریانین یاشاییشا آچیلماسیندان سوْنرا شهرین تیجارت اهمیتی داها دا آرتدی. ییرمینجی یوزایلده قازان، روسییا ایمپئرییاسینین ان اؤنملی تیجارت و مدنیت مرکزلریندن بیری حالینا گلدی. 2 یانوار 1848ده ایلک بانک، 24 مای 1850ده ایلک قیز لیسهسی، 1860دا ایلک دری کارخاناسی (الافوزوو)، 1865ده شهر کیتابخاناسی، 1876دا تاتار موعلیم مکتبی، 1881 ایلک موسیقی مکتبی آچیلدی. شهرین ان بؤیوک کیتابخاناسی اوْلان کازان دؤولت اونیوئرسیتئتینین کیتابخاناسی (نااوچنایا بیبلیوتئکا ایمئنی ن. ای . لوباچئوسکوگو//لوباچئوسکو آدینا علمی کیتابخانا) 1814-جی ایلدن اعتیبارن کیتاب توپلاماغا باشلادی. 1907-جی ایلده 18.508 نفرین ایستیفاده ائتدیگی کیتابخانادا 160 مین جیلد کیتاب وار ایدی. 1997 سایینا گؤره کیتابخانادا 4.700 مین جیلد کیتاب وار. بۇ کیتابلارین 153 مین جیلدی تاتارجا، 23 مین جیلدی ده عرب قرافیکالی باسما و الیازماسیدیر. شهردهکی دیگر بیر اهمیتلی کیتابخانا ده تاتاریستان میللی کیتابخاناسیدیر. بۇ کیتابخانادا ده 3.700.000 اوچ میلیون یئددی یوز مین جیلد کیتاب وار و بونلارین 80.000 هشتاد مین جیلدی تاتارجادیر. قازان 27 مای 1920ده قورولان تاتاریستان موختار رئسپوبلیکاسینین باشکندی اوْلدوقدان سوْنرا سورعتله اینکیشاف ائتمهیه باشلادی. 1926دا مسافر آوتوبوسلاری ایشه باشلاییب. 1928ده کانالیزاسییا تیکینتیسینه و یئنی منزیل تیکینتیسینه باشلاندی. 1932-جی ایلده آویاسییا اینستیتوتو و کینو فیلمی ایستحصال ائدن بیر کارخاناسی آچیلیب. 13 آپرئل 1945ده روسییا علملر آکادئمییاسینین قازان شؤعبهسی آچیلیب. 1954-جی ایلده شهره قاز کمرلری چکمهیه باشلادی. قازان اونیوئرسیتئتی، پئداقوژی اونیوئرسیتئتی، تئخنیکی اونیوئرسیتئت، کونسئرواتورییا و موختلیف عالی مکتبلر، شهردهکی ان موهوم تحصیل موسسیسهلردیر. ائلملر آکادئمییاسینا باغلی موختلیف اینستیتوتلار ده اونیوئرسیتئت سوْنراسی تحصیل وئریلیر. گالیاسکئر کامال، کریم تینچورین، موسا جلیل، کاچالوو درام تئاتری شهردهکیان بؤیوک تئاتر. عبدالله توقای، ولادیمیر لنین، موسی جلیل، قورکی و دؤولت موزهسی (700 مین پارچا کوللئکسییاسی وار) شهردهکی اهمیتلی موزه. کوممونیست دؤورده اینشا ائدیلن یئنی مکتب بینالاری،مجلیس بیناسی، سیرک و تاتاریستان اوتئلی شهردهکی گؤرکملی بینالاردان بعضیلریدیر. 1990دان سوْنرا تورکلر طرفیندن اینشا ائدیلن ایدمان سارایی، پرامیت (ایلنجه مرکزی)، سافار اوتئلی و فیلارمونییا سالونو شهردهکی موعاصیر بینالاردان بعضیلریدیر. همچنین 1990دان سوْنرا قازانین تئز تئز هر محللهسینده اینشا ائدیلمهیه باشلایان موختلیف معمارلیق کیچیک مسجیدلر و کیلسهلر ده شهره چوْخ دینلی بیر کیملیک وئرمیشدیر. دؤولت موزهسی، توقای موزهسی، میللی کیتابخانا بیناسی، اوپئرا بیناسی، مرجانی، آپانای، بورنای، ائجیم (زیموو)، اؤرتویون بازاری و سولطان مسجیدلری ایله سانکت-. پاوئل و سانکت-پئتئربورقدا پیوتر کیلسهلری، قازانداکی موهوم تاریخی اثرلردیر.
نوفوسو[دَییشدیر]
2010 سایی آلمایا گؤره شهرده 1.161.308 نفر یاشاییر. شهرده 1897ده 130.000، 1923ده 158.000، 1939دا 406.000، 1959دا 667.000، 1970ده 869.000 نفر یاشاییردی. اتنیک قروپلار ایسه بئلهدیر:
- تاتارلار: %47،6
- روسلار: %48،6
- چوواشلار: %0،8
- اوکراینالیلار: %0،4
- ماریلر: %0،3
- دیگر اتنیک قروپلار: %2،3 (باشقورت، موردوین و اودمورت)
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
قازاندا طیاره، دیکاوچان، اوپتیک آلتلر، طیببی جیهازلار، نئفت-کیمیا، کومپرئسسور، طبیعی گاز آلتلری، آیاققابی، دری، صابون، خز و شیمیایی مادده ایستحصال ائدن چوْخ سایدا کارخانا وار. بوندان باشقا، پامبیقلی توخوما، شکولات و ارزاق ایستحصالی ده آپاریلیر. کئچمیش شوروی-نین بوتون شهرلرینده اوْلدوغو کیمی، قازاندا دا منزیللر شهرین کناریندا، موازی و شاقولی اولاراق پلانلاشدیریلمیش گئنیش و اوزون کوچهلرین کنارلارینا اینشا ائدیلمیشدیر. شهردهکی بوتون بینالار مرکزی سایدیم ایله قیزدیریلیر و ایستی سو وئریلیر. نقلیات تراموای، ترالئیبوس و آوتوبوسلارلا تأمین ائتمکده اوْلوب 1998-جی ایلده مترو تیکینتیسینه باشلانمیشدیر.
مئدیا[دَییشدیر]
کازاندا شرق مطبعهسی (آزیاتیسکی تیپوگرافی-ی//آسیا چاپخاناسی) آدلی ایلک عرب حرفلی مطبعه 1800-جی ایلده (روسییادا ایلک مطبعه 1563-جی ایلده موسکوادا آچیلیب) آچیلیب و 1802-جی ایلدن اعتیبارن بۇ مطبعه عبدالعزیز بورناشوف آدلی بیر تاتار طرفیندن ایشلهدیلمهیه باشلاندی. قیسا بیر مودت سوْنرا مطبعه قازان زنگین آپانایوف آدلی شخصه ساتیلیب. 1802-1810 تاریخلری آراسیندا بۇ مطبعهده 50 مینه یاخین موختلیف دینی کیتابلار و قورآن نشر ائدیلیب. ایکینجی عرب حرفلی مطبعه 1802-جی ایلده خاقان اونیوئرسیتئتینده آچیلدی. بۇ ایکی مطبعه 1829-جی ایلده بیرلشدیریلدی. هاریتانوو مطبعهسی کازانداکی عرب قرافیکالی مطبعهلرین ان یاخشیلاریندان بیری ایدی. بۇ مطبعه ده 1909-جی ایله قدر 2 میلیون یاخین ایسلامی اثر چاپ ائدیلیب. قازانداکی بۇ اوچ 1892-1899 ایللری آراسیندا 276 مین قوران چاپ ائدیلیب. 1917 اینقیلابیندان اول شهرده "اولدوز" ،"اخبار" ،"الایصلاح" ،"الدین و الأدب" ،"برادران کریموفلار" ،"شرق (908دئن اعتیبارن نومون)" ،"بیان الحق" ،"میلت" کیمی موسلمان مطبعهلرینین یاناشی حسینف و واریثلری کیتاب ماغازاسی (1880)، برادران کریموفلار، علی قادیروف، میلت، معاریف، سحر، احمد گرای حسینوف شرکاسی کیمی چوْخ سایدا ایسلامی اثر ساتان کیتاب ماغازالاری دا وار ایدی. 1871-جی ایلده کازاندا ایلک تاتارجا سالنامه (کالئندار/تقویم) قیوم ناصری طرفیندن آلینماغا باشلاندی. 1905 بیر روس اینقیلابیندان سوْنرا باشلایان یوموشالما دؤوروندن 1917 ایحتیلالینه قدر قازاندا چیخاران عرب قرافیکالی مودتلی نشرلر بونلار ایدی: قزئتلر:
- قازان موخبیری (1905-1911)
- آزاد (1906)
- آزاد خالق (1906)
- بیان الحق (1906-1914)
- تان اوْلدوزو (1906)
- تان مجموعهسی (1906)
- یولدوز (1906-1918)
- اخبار (1907-1908)
- الاصلاح (1907-1917)
- تاویش (1907)
- قویاش (1912-1914)
- قورولتای (1917-1918)
- آلتای (1918)
درگیلر:
- تربیت (1908)
- الدین و الأدب (1906-1917)
- تربییه (1908)
- یئشین (1908-1909)
- معاریف (1909-1918)
- آق ملا (1911-1918)
- آن (1912-1917)
- روسییه سوداسی (1912-1917)
- آق یول (1913-1917)
- یالت-یولت (1910-1918)
- مکتب (1913-1917)
- سویوم بیکه (1913-1917)
- بالالار دونیاسی (1917)
شهرده روسلار طرفیندن چیخاریلان بعضی اؤنملی گازئته و درگیلر ایسه بونلاردی:
- کازانسکیی بیرژئووی لیستوک (1868-1892)
- کازانسکیی وئستنیک (1821-1833)
- کازانسکیه ایزوئستییا (1811-1820)
- کازانسکیه گوبئرنسکیه وئدوموستی (1838-1917)
- کازانسکیی تئلئگراف (1893-1917)
- وولژکیی وئستنیک (1883-1906)
قازاندا 200ـه یاخین تاتارجا، روس، چوواشچا قزئت و ژورنال چیخیر. شهری قازان، وطنیم تاتارستان، جومهوریت تاتارستان، وئچئرنایا کازان، قازان اودلاری، سویون بیکه، معاریف، ایرث و ایدیل بونلارین ان اؤنملیلری دیر. همچنین شهرده تاتارجا و روس دیلینده نشر ائدن تلویزیون استودییالاری و رادیو مرکزلری ده وار.
قایناقجا[دَییشدیر]
- درئونییایا کازان، گلازامی سوورئمئننیکوو ای ایستوریکوو، کازان 1996، 444 س. ؛
- ایستورییا کازانی، جیلت بیر، کازان 1988، 336 س. ؛
- ایستورییا کازانی، جیلت ایکی، کازان 1991، 382 س. ؛
- رشید رحمتی آرات، "کازان" ،ایا، آلتی، س. 519-522؛
- آ.ملف. ،"ماتبوات/کازان تورکلئری" ،ایا، یئددی، س. 380-384؛
- نادیر دئولئت، چاغداش تورکیلئر، دوغوشتان گونوموزئ بویوک ایسلام تاریهی (ئک جیلت)، ایستانبول 1993، س. 226-245؛
- آ.ملف. ،روسیا تورکلئرینین میللی موجادئلئ تاریهی، 2 بسک. آنکارا 1999، س. 4-8، 279-282؛
- آ. باتتال تایماس، کازان تورکلئری، 3. بسک. ،آنکارا 1988، 238 س. ؛
- "کازان" ،تاتارسکیی ائنتسیکلوپئدیچئسکیی سلووار، کازان 1999، س. 253-254؛
- شعرافئددین شئهیدوللین (هاز.)، ایدیل نئهریندئ یولداش، کازان 1908، س. 49-65؛
- م. فئهنئر، وئلیکیئ بولگاری کازان سوییاژجک، موسکووا 1978، س. 53-212؛
- ش. آهمئر، ماتباجیلیک تاریهی، کازان 1909، 54-70؛
- کارل فوکس، کازان تاریهی (تئرج. نئجیپ حالفین)، کازان 1908، 30 س. ؛
- ایسمایل تورکوغلو، "کازان" ،سکیلیفئ، سایی 8، 1998، س. 20-28؛
- ایسمایل تورکوغلو، "کازان" ،تورکییئ دییانئت واکفی ایسلام آنسیکلوپئدیسی،جیلت ییرمی بئش، س. 134-136.
- راویل فاهرئتدینوو، موندادیر بئزنئن بابایلار، کازان 1992، س. 96-103؛
- گومئر ساتتاروو، نی اؤچئن شولای آتالگان، کازان 1971، س. 3-47؛
قارداش شهرلر[دَییشدیر]
- کابل، افقانیستان
- شومنو، بولقاریستان
- کوللئج ستانسییا تئخاس، آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری
- جده، سعودیه عربیستانی
- براونشوئیگ، آلمانییا
- ایستانبول، تورکیه
- اسکیشهر، تورکیه
- آنتالیا، تورکیه
- بالیکئسیر، تورکیه
- قاضیانتئپ، تورکیه


text:
ایلک گؤرۆش پایېزدا / سئلین امامی (حیکایه)
پایېز فصلی اۏنون أن سئودیڲی فصیللردن ایدی. سارالېب تؤکۆلن یارپاقلاردا دۏلانماق و اۏ خېرچېلدې سسلری اۏنون اۆچۆن آیرې بیر حیسلر یارادېردې.
هر ایل گلیب کئچیردی اۏیسا کی إلناز هر ایل تک ایدی، اۏ بیرینی سئومک ایستهییردی، آما سانکې قَدَر بونا ایذین وئرمیردی…
إلناز بیرگۆن عائلهسی ایله دۏلانماق اۆچۆن کلئیبر طرفلرینه گئدیرلر؛ آبان آیېنېن أوّللری ایدی، تام فصلین لاپ گؤزل سئویملی مۆحتَشَم منظرهلی اۏلان گۆنلری’یدی. إلناز اۏرا یئتیشدیکده، چئورهنین گؤزللیکلرینه بایېلاراق، هَمَن گئدیب اۏرانې گزمَک و شکیل چکمَک پئشینده ایدی کی، آناسې اۏنا سسلَنیب “چۏخ اوزاقلاشماها” دئدی.
– نیگران قالما آنا بیرآزدان گلهرم –دئدی.
إلناز قاچاراق، اۏرمانا سارې گئدیردی. یارپاقلار آیاغېنېن آلتېندا خېرچ-خېرچ إلهییب تام سئودیڲی کیمی، گؤرۆنتۆلر إله چکیجی ایدی کی، إلناز اۏنلاردا محو اۏلموش کیمی، اؤنجه ایزلهییب سۏنرا فۏتۏ چکمهڲه باشلادې، یۆزه یاخېن فۏتو چکیب سۏنرا باشا دۆشدۆ کی بیر ساعات دېر کی اۏردادې؛هَمَن عائله یانېنا قایېتماغې گرهکیردی، تام دؤنۆب قایېدارکن گؤردۆ کی بیر گنج ألینده دۆربین بونون شکلین چکمکده دیر. إلناز اۏغلانا سارې گئدیب دئدی:
– نهایش گؤرۆرسن؟
جاوان اۏغلان سلام وئریب دئدی:
– چۏخ باغېشلا، بیلیرم کی شکیل چکمک اۆچۆن،سندن ایذن آلماغېم گرهکیردی، آما قارشېمدا إله گؤزل بیر گؤرۆنتۆلۆ دۏغا و اۏندا محو اۏلونموش بیر گؤزل قېز وارې’یدې کی بو سوژهنی ألدن وئره بیلمزدیم.
إلناز اؤزۆنۆ توتوب دئدی:
– آما گـَرهکیر کی اۏنلارا باخام، بَڲَنمهسم، سیلهجکسَن.
اۏغلان دا قبول إلهدی. إلناز یاخېنا گلیب دۆربین’له بیر بالاجا باخېب، اۆرهڲینده دئدی: “آمان آللاهېم من سالان شکیللر هارا بو هارا”، إلناز اۏغلانا سارې دؤنۆب دئدی:
– تامام سۏرون یۏخ قالا بیلر.
اۏغلان گۆلۆمسهییب دئدی:
– تشککۆر إلهییرم، منی آرازام.
آغزېندان سیز هله چېخمامېش، إلناز دا دئدی:
– من ده إلنازام
– سیزین’له تانېش اۏلدوغومدان سئویندیم…
إلناز دئدی:
– گئتمهلییَم.
آردې’یجا آراز دئدی:
– من فۏتۏ سرگیسی آچاجاغام سیزین ده چکدیڲینیز شکیللری گؤرمَک ایستهییرم.
إلناز چۏخ إتکیلَنمیشدی دئدی:
– سۏنرا باخارېق ایندی ایسه گئتمهلییَم.
آراز دئدی:
-لۆطفن منیم نؤمرهمی یاز، داها سۏنرا سنی هاردان تاپا بیلهرم کی…!
إلناز دئدی:
-یاز، دۏققوز یۆز اۏندؤرد….


text:
آندری پانادیچ
آندری پانادیچ (اینگیلیسجه: Andrej Panadić) (دوْغوم:۹ مارس ۱۹۶۹ (۵۲ یاش) Zagreb) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. یوقوسلاوی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آندری پانادیچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- هامبورق کولوبونون اویونچولاری
- کمنیتس کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ناقویا قرامپوس کولوبونون اویونچولاری
- اشتورم قراتس کولوبونون اویونچولاری
- دینامو زاقرب کولوبونون اویونچولاری


text:
مملوک سولطانلیغی (میصر)
مملوک سولطانلیغی (عربجه: سلطنة المماليك) ۱۲۵۰-نجی میلادی ایلدن ۱۵۱۷-نجی میلادی ایلهجه ایّوبیلرین توشمهسیندن باشلایاراق عثمانلی ایمپیراتورلوغو ساغیندان میصر آچغیسیناجا، میصر، شام و حیجازدا گوجلو بیر سولطانلیق ایدی. مملوک تورکلری بو سولطانلیغین سولطانلاری ایدیلر و باشقا تورک ائللری (قیپچاقلار[۳] و اوغوزلار[۴]) ایله بیرلیکده چرکسلار و گورجولر[۵] بو سولطانلیغین اوردو یاپیسین تشکیل وئرمیشدیلر. قیپچاق کؤکلی میصر مملوکلاری ایله چاغداش، اورتا آسیا دا آلتین اوردو خانلیق ائدیردی و بو ایکی دؤولت آراسیندا چوخ یاخین باغلانتیلار قورولموشدی.
مملوک سولطانلیغینین تاریخی بحری مملوکلار و بورجی مملوکلار دؤنملرینه بؤلونور.
آد[دَییشدیر]
مملوکلار ساغیندان سولطانلیغین رسمی آدی اولاراق ایشلنن لفظلرین بیری دؤولت الاتراک یا دؤولت الترک یا دؤولت الترکیة ایدی. عربجه قایناقلاردا بحری مملوکلار چاغی اۆچون بو آدلار یایغین دیر.[۶]
ادبیات[دَییشدیر]
مملوکلار چاغیندا تورک ادبیاتی میصرده دگرلندی و بو دیلده چوخلو اثرلر یارادیلدی. بو اثرلرین چوخو شعر، تاریخ[۷]، دینی یازی[۸] و ساواش مهارتلری[۹] اوزره ایدی.
موغول و صلیبیلر قارشیسیندا ساواشلار[دَییشدیر]
میصر مملوکلاری اؤز دؤنملرینین ایکی بؤیوک گوجی ایله ساواشمیشدیلار.
- موغوللار
- صلیبیلر
موغوللار ایله ساواش[دَییشدیر]
مملوکلار ایله موغوللار آراسیندا ۱۲۶۰-نجی میلادی ایلین سپتامبر آیینین اۆچونده اوز وئرن ساواش، عین جالوت ساواشی آدی ایله تانینیر. بو ساواشدا موغوللار باشچیسی کیت بوغا و مملوکلار باشچیلاری سیفالدین قوتاز ایله رکن الدین بایبارس ایدیلر. عین جالوت ساواشی مملوکلارین قازانماسی ایله سونا چاتیب دیر. بو ساواش موغوللار ایله مملوکلار آراسیندا اوز وئرن ساواشلارین ایچینده ان آدلینی دیر اما تکجه اوز وئرن ساواش دگیل.
مملوک-موغول ساواشلاری:
عین جالوت ساواشی تاریخین ایلک ال توپی (عربجه:مدفع) ایشلنن ساواشلاریندان دیر. بو ال توپلارینین دوزلتمهک یولی، ۱۴-نجی میلادی یوزلوگون عربجه شیمی و ساواش اوزره اولان ال یازمالاری ایچینده، بوگونه چاتیب دیر.[۱۰][۱۱]
صلیبیلر ایله ساواش[دَییشدیر]
میصر مملوکلاری چاغیندا ایسلام توپراقلارینین چوخی صلیبیلر الیندن قورتولدی. صلیبیلر ایله ساواشلارین ان بؤیوک باشچیسی رکن الدین بایبارس ایدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Kennedy, Hugh N. (2001). The Historiography of Islamic Egypt: (c. 950–1800). BRILL. p. 69.
- ↑ Fischel, Walter Joseph (1967). Ibn Khaldun in Egypt: His Public Functions and His Historical Research (1382–1406). University of California Press. p. 72.
- ↑ H. B. Paksoy, Central Asian Monuments, p. 32.
- ↑ İslam Ansiklopedisi, Volume: 24, Page: 442
- ↑ Mikaberidze, Alexander. "The Georgian Mameluks in Egypt".
- ↑ Nicolle, David (2014). "Mamluk ‘Askari 1250–1517", p. 4.
- ↑ میثال اۆچون تاریخ فتوح الشام کیتابی
- ↑ میثال اۆچون سیر نبی کیتابی
- ↑ Muniyet ul-ğuzat Metin-İndeks ,Mustafa Uğurlu, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler İnstitüsü, Yüksek Lisans Tezi
- ↑ Ahmad Y Hassan, Gunpowder Composition for Rockets and Cannon in Arabic Military Treatises In Thirteenth and Fourteenth Centuries
- ↑ Ancient Discoveries, Episode 12: Machines of the East, History Channel, 2007 (Part 4 and Part 5)


text:
اسپخا د سان مارسلینو
اسپخا د سان مارسلینو (ایسپانجا: Espeja de San Marcelino) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۷۱ کیلومتر موربّع دیر. ۱۰۳۲ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۲۳۸ نفر و اهالی سیخلیغی ۳٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Espeja de San Marcelino»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اسپخا د سان مارسلینو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایران نینگ بیرینچی جمهوررئیسی ابوالحسن بنی صدر وفات ایتدی
بنی صدر نینگ فرانسه ده وفات ایتگن لیگی بیلدیریلدی
ایرانده میلادی 1979- ییلده گی تونترو آرتیدن 1980- ییل جنوری آییده اولکه نینگ ایلک جمهوررئیسی بولگن ابوالحسن بنی صدر فرانسه پایتختی پاریسده وفات ایتدی.
بنی صدر جمهوررئیس بولیشی دن تقریباً بیر ییل کیین آلدین اونی قوللب- قوتله گن اولکه نینگ دینی رهبری آیت الله خمینی بیلن بولگن جنجال سببلی فرانسه گه تبعید ایتیلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه تامانیدن اوزبیکستان گه یوز مینگلب واکسین یاردم ایتیب بیریلدی
ایردوغان بیر قطار چیت ایللیک مهمان بیلن اوچره شدی
تاجکستان مجلس باشلیغی و اندونزیا تشقی ایشلر وزیری نی قبول قیلیب اوچره شدی


text:
ظریف:"ایران آتوم موقاویلهسینین یئنیدن موذاکیره ائدیلمهسینین طرفداری دئییل"
ایرانین خاریجی ایشلر ناظیری محمد جاواد ظریف آتوم موقاویلهسینین یئنیدن موذاکیره ائدیلمهسینین طرفداری اولمادیقلارینی بیلدیردی.
ایرانین خاریجی ایشلر ناظیری محمد جاواد ظریف آتوم موقاویلهسینین یئنیدن موذاکیره ائدیلمهسینین طرفداری اولمادیقلارینی بیلدیردی.
تویتر حسابیندان ائتدیگی شرحده محمد ظریف بئله آچیقلاما وئریب:
"ایران حکومتی آتوم موقاویلهسیله باغلی امریکانین اوولکی پرزیدنتی باراک اوباما ایله ائتمه دیگینی ایندی دونالد ترامپلا دا ائتمهیهجک. چونکی ترامپلا آنلاشساق بئله، بو دفعه اوندان سونرا اولا بیلهجک بوگونکو پرزیدنتلیگه نامیزدلر جو بایدن، الیزابت وارن و یا برنی ساندرز ایله یئنی بیر موقاویلهیه احتیاج دویولمایاجاغینین ضمانتی یوخدور.
ایران آتوم موقاویلهسینین یئنیدن موذاکیره ائدیلمهسینه خیر دئییر.
اینگیلتره، فرانسا و آلمانیانین اختیلاف حل مکانیزمینی قوهیه میندیرمک قرارینی قیناییریق. بو اوچ آوروپا اؤلکهسی آتوم موقاویلهسینه اویدوقلارینی ادعا ائدیرلر. اما اونلار ایراندان نفت وارداتینی صیفیرا ائندیردیلر، اؤلکهمیزله بانکچیلیق فعالیتلرینه تحریم تطبیق ائتدیلر، “swift” عملیاتلارینی کسدیلر، موقاویلهنین چالیشماسی اوچون هئچ بیر شئی ائتمهدیلر.
آوروپا شیرکتلری ایراندان چیخیب. تحریم لر ایله باغلی آزاد قیدا و درمانلاری بئله ساتا بیلمیریک.
اینگیلتره، فرانسا و آلمانیانین باشقا اؤلکهلری تضییق آلتیندا ساخلادیقلاری، یالان دانیشدیقلاری و سؤزلریندن قاچدیقلارینی 19-جو عصرده ده گؤرموش و یاشامیشیق.
آتوم موقاویلهسینین ایچینی بوشالدان ایران دئییل، آوروپادیر.
امریکانین چیخیشلارینی کنارا بوراخین، وعدلرینیزین بیر دنهسی بئله اولسا، یئرینه یئتیرین".
ایلگیلیلی خبرلر
طالبان، تهرانداکی افغانیستان قونولو توپلانتییا چاغریلمادی
طالبانین سؤزچوسو و گئچیجی حکومتینین مدنیت باخانینین یاردیمچیسی وظیفهسینی ایجرا ائدن ذبیحالله مجاهد تهران توپلانتیسینا هله ده دعوت ائدیلمهدیکلرینی بیلدیردی
روسیادا اوچاق دۆشدو
اوچاغین ندن دۆشدوگو ایله باغلی هله بیر آچیقلاما وئریلمهسه ده، قضا ایله باغلی سوروشدورما باشلادیلدی
یمندهکی چاتیشمالاردا ۸۱۴ نفر حیاتینی ایتیردی
یمندهکی ایران دستکلی حوثیلر ۲۰۱۴.جو ایلین سپتامبر آییندان باشکند صنعا و بعضی بؤلگهلری کنترل ائدیر


text:
`خزر بیلیم یوردو` نتیجهلر
خبرلر [44]
- آذربایجاندا، خزر دنیزینده اولان نفت پلاتفورموندا میدانا گلن فاجعهده 10 نفر ایتدی
- تورک بیلیم اینسانلاریندان بیر باشاری داها
- تورک بیلیم اینسانیندان معجزه بولوش
- بیلیم اینسانلاری، بئیینده شدته میلی بلیرلیین مرکز کشف ائتدی
- بیلیم اینسانلاری ساچلارین آغارماسینا سبب اولان ژنی تاپدی
- آذربایجاندا خزر دنیزیندکی یانغین کونترول آلتینا آلینماغا چالیشیل
- ایکی تورک بیلیم آدامی داها قورور قایناغیمیز اولدو
- تورک بیلیم اینسانی دونیا لیتراتوروندا
- "بیلیم سسی"ندن "بیلیم ویدیو"
- خزر دنیزی توپلانتیسی سونا چاتدی
- خزر دنیزینین حقوقی ایستاتوسو
- خزر دنیزینین حقوقی ایستاتوسو
- خزر دنیزینین حقوقی ایستاتوسو
- باشاریلی بیلیم اینسانلاری لیستهسینده بیر تورک
- باشاریلی بیلیم اینسانلاری لیستهسینده بیر تورک
- باشاریلی بیلیم اینسانلاری لیستهسینده بیر تورک
- خزر دنیزینده اورتاق مانور
- خزر دنیزینده اورتاق مانور
- خزر دنیزینده اورتاق مانور
- آذربایجان بیلیم آداملاری قورولتایی


text:
کوبالت (II) برومید
کوبالت (II) برومید (اینگیلیسجه: Cobalt(II) bromide، روسجا: БpoMид koбaлbTa(II)) بیر شیمیایی ماده. کریستال حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.کوبالت (II) برومید بروم بیلشیکلری و کوبالت بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cobalt(II) bromide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کوبالت (II) برومید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
راکی
راکی (اینگیلیسجه: Rocky, فارسجا: راکی ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی بورقس مریدیت، کارل ویترز، برت یانق، تالیا شایر جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین بیل کانتی یارادیب. ۱۹۷۶ میلادی ایلینده ۱۰ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۳ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Rocky. یوْخلانیلیبNovember 14, 2015.
- ↑ Rocky (1976) - Financial Information. یوْخلانیلیبAugust 17, 2018.
قارداش پروژهلرده راکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- فیلملر ۱۹۷۶ (میلادی)
- English-language films
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- ۱۹۷۶-جی ایل فیلملری
- آمریکانین درام فیلملری
- آمریکا فیلملری
- اوسکار اؤدولی آلان فیلملر
- اینگیلیسجه فیلملر
- 1975 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1976 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- آمریکانین آرشیو فیلملری