text:
مَتّیٰ 9
9-نجی باب
عیسی بیر فِلِجی شِفا بِریَر
مَرقُس 2:1-12؛ لوقا 5:17-26
1سُنگرا عیسی قاییقا میندی-ده، بِیلِکی کِنارا گِچیپ، اُز شَهرینه گِلدی. 2بیرنَچه آدام اُنونگ یانینا دوشِکده یاتان بیر فِلِجی گِتیردیلِر. عیسی اُلارینگ ایمانینی گُرِنده، فِلِجه: «اُغلوم، خاطیرجِم بُل، سِنینگ گونَهلِرینگ باغیشلاندی» دییدی. 3شُندا بیرنَچه دین عُلَمالار ایچلِریندِن: «بو آدام خودایا دیل یِتیریَر» دییدیلِر. 4اِمّا عیسی اُلارینگ فیکرلِرینی بیلیپ: «نَمه اوچین یورِگینگیزَه تِلِکه فیکرلِر گِتیریَرسینگیز؟ 5هایسینی آیتماق آنگسات، ”گونَهلِرینگ باغیشلاندی“ دییمِکمی یا-دا ”تور-دا، یُری“ دییمِک؟ 6اِمّا سیز اینسان اُغلونینگ یِر یوزونده گونَهلِری باغیشلاماغا-دا ایختییارینینگ باردیغینی بیلیپ قُیونگ» دییدی. سُنگرا اُل فِلِجه: «سانگا دیییَرین، تور، دوشِگینگی آل-دا، اُیونگه گیت» دییدی. 7اُل هِم یِریندِن توردی-دا، اُیونه گیتدی. 8مونی گُرِن جِماغات حایران قالدیلار. اُلار اینسانا شِیله ایختییاری بِرِن خودایا شوکور اِتدیلِر.
مَتّیٰ شَگیرتلِره قُشولیار
مَرقُس 2:13-17؛ لوقا 5:27-32
9عیسی شُل یِردِن گِچیپ باریارقا، مالییات آلیپ اُتوران مَتّیٰنی گُروپ، اُنگا: «مِنینگ ایزیما دوش» دییدی. اُل هِم توروپ، اُنونگ ایزینا دوشدی. 10عیسی مَتّیٰنینگ اُیونده ساچاق باشیندا اُتیرقا، نَچَه مالییات آلیانچیلار، گونَهکَرلِر گِلیپ، عیسی و اُنونگ شَگیرتلِری بیلِن بیله ایییپ-ایچدیلِر. 11فَریسیلِر مونی گُروپ، اُنونگ شَگیرتلِریندِن: «نَمه اوچین سیزینگ اُستادینگیز مالییات آلیانچیلار و گونَهکَرلِر بیلِن بیله ناهار ایییَر؟» دیییپ سُرادیلار. 12عیسی مونی اِشیدیپ: «طِبیب ساغ آداملارا دَل-ده، مِریضلِره گِرِکدیر. 13- یُنه سیز گیدینگ-ده ”مِن قربانلیق دَل-ده، رِحمدارلیق ایسلِیَرین“ دییِن سُزونگ مَعنیسینی اُورِنینگ، سِبَبی مِن دُغری آداملاری دَل-ده، گونَهکَرلِری توبا چاغیرماغا گِلدیم» دییدی.
آرازا بارادا سُراق
مَرقُس 2:18-22؛ لوقا 5:33-39
14سُنگرا یحیانینگ شَگیرتلِری عیسانینگ یانینا گِلیپ: «نَمه اوچین بیز و فَریسیلِر آرازا توتیاریس-دا، سِنینگ شَگیرتلِرینگ آرازا توتمایارلار؟» دیییپ سُرادیلار. 15عیسی اُلارا: «داماد یانلارینداقا، اُندا-دا طُویونگ میهمانلاری، یاس توتارمی؟ اِمّا دامادی اُلاردان آلینجاق گونلِری گِلِر، شُندا اُلار آرازا توتارلار. 16هیچ کیم کُنه لِباسا تَزه پارچادان یاما سالماز، سِبَبی سالنان یاما کُنه لِباسدان قُپوپ، ییرتیق یِری خاص بیدِرِک بُلوپ گُرنِر. 17هیچ کیم تَزه شِرابی کُنه مِشیکلِره قویماز. بِیتسه، مِشیکلِر یاریلیپ، شِراپ دُکولِر و مِشیکلِر هِم ضایالانار. تَزه شِراپ تَزه مِشیکلِره قویولیاندیر، شِیدیپ، ایکیسی هِم قاوی ساقلانیاندیر» دیییپ جُغاپ بِردی.
دیرِلِن قیز و شِفا تاپان آیال
مَرقُس 5:21-43؛ لوقا 8:40-56
18عیسی اُلارا بو زاتلاری آیدیپ دورقا، بیر کِنیسهنینگ باشلیغی گِلیپ، اُنونگ آیاغینا ییقیلدی. اُل: «مِنینگ قیزیم یانگجا اُلدی، اِمّا سِن گِلیپ، اِلینگی اُنونگ اوستونده قُیسانگ، اُل دیرِلِر» دییدی. 19عیسی توروپ، شَگیرتلِری بیلِن بیله اُل آدامینگ ایزینا دوشوپ گیتدی.
20شُل واقت اُن ایکی ییلدان بَری قان آقما مِریضچیلیکدِن خُرلوق چِکیَن بیر آیال عیسانینگ آرقا طارافیندان گِلیپ، اُنونگ دُنونا اِلینی دِگیردی. 21اُل ایچیندِن: «دینگه گِیمینه اِلیمی دِگیرسِم-ده شِفا تاپاریم» دیییَردی. 22عیسی اُورولیپ، اُنی گُردی-ده: «اِی قیز، خاطیرجِم بُل، ایمانینگ سانگا شِفا بِردی» دییدی. آیال شُل واقتینگ اُزونده شِفا تاپدی.
23عیسی یُلباشچینینگ اُیونه گِلِنده، یاس توتیانچیلاری، قالماغال اِدیشیپ دوران جِماغاتی گُروپ، 24اُلارا: «آیریلینگ، قیز اُلِنُق، یِکه اوقلاپ یاتیر» دییدی. اُلار عیسانینگ اوستوندِن گولدولِر. 25جِماغات داشاری چیقاریلاندان سُنگ، عیسی ایچِری گیریپ، قیزینگ اِلیندِن توتدی، قیز هِم آیاغا قالدی. 26بو خابار اُل اِطرافینگ هِمّه یِرینه یایرادی.
عیسی ایکی کُر بیلِن بیر لالی شِفا بِریَر
27عیسی اُل یِردِن گِلیَرکَه، ایکی کُر آدام: «اِی، داوود اُغلی! بیزه رِحم اِت!» دیییپ قیغیریشیپ، اُنونگ ایزینا دوشدولِر. 28عیسی اُیه گیرِنده، کُرلِر اُنونگ یانینا گِلدیلِر. عیسی اُلاردان: «مِنینگ بو ایشی باشارجاغیما اینانیارسینگیزمی؟» دیییپ سُرادی. اُلار هِم اُنگا: «اینانیاریس، آقام!» دیییپ جُغاپ بِردیلِر. 29شُندا عیسی اُلارینگ گُزلِرینه اِلینی دِگریپ: «سیزه ایمانینگیزا گُرَه بُلسون!» دییدی، 30شو واقتدا اُلارینگ گُزلِری آچیلدی. عیسی: «خاباردار بُلونگ، مونی هیچ کیم بیلمِسین» دیییپ، اُلارا قاتی تابشیردی. 31اِمّا اُلار چیقان واقتلارینا، عیسانینگ اِدِن بو یاغشیلیغی باراداقی خاباری اِطرافینگ هِمّه یِرینه یایراتدیلار.
32اُلار گیدیپ باریارقالار، دیوانا بیر لال آدامی عیسانینگ یانینا گِتیردیلِر. 33جین کُولاندان سُنگ، لال آدام کِپلِمَگه باشلادی. جِماغات گِنگ قالیپ: «اسرائیلدا هیچ هاچان بِیله زات گُرلِن دَلدیر» دیییشدی. 34اِمّا فَریسیلِر: «اُل جینلاری، جینلارینگ رِییسینینگ کُمِگی بیلِن کُووپ چیقاریار» دیییشدیلِر.
حاصیل بُل، ایشچی آز
35عیسی شَهرلِر و اُبالارینگ بارینی آیلانیپ، اُل یِردَکی کِنیسهلِرده تَعلیم بِریَردی. آسمانینگ پاتیشاهلیغی حاقدَکی خوش خاباری واغیظ اِدیپ، هِر هیلی دِرتلِره و مِریضچیلیکلِره شِفا بِریَردی. 36عیسی جِماغاتی گُروپ، اُلارا یورِگی آویدی، سِبَبی اُلار چُپانسیز قُیونلار یالی پیتیراپدی و پِریشانحالدیلار. 37شُندا عیسی شَگیرتلِرینه: «حاصیل بُل، یُنه ایشچی آز. 38شُنونگ اوچین هِم اُز حاصیلینی ییغماغا ایشچی ایبِرِر یالی، حاصیل اِیهسینه یالبارینگ» دییدی.


c: text/html

text:
افقانیستانین پایتاختی کابیلین قاراباغ محلیندا ناتو حربچیلرینی داشییان کورتئژه تشکیل ائدیلهن کامیکادزئ هوجومو نتیجهسینده ۴ نفر اؤلوب، ۶-سی ایسه یارالانیب.
آخار. آز خبر وئریر کی، اوزرینده قادین پالتاری اولان بیر شخص قاراباغ ایجرا نمایندهلیگی قارشیسیندا خیدمتده اولان حربی آوتوموبیله یاخینلاشیب و اؤزونو پارتلادیب.
اؤلنلردن بیرینین ناتو عسگری، ۳-نون ایسه مولکی شخص اولدوغو دئییلیر.
بوندان علاوه، ۵ حربچی و ۱ ترجومچینین ده یارالاندیغی قئید ائدیلیب.
خاتیرلاداق کی، بیر نئچه گون اؤنجه سؤزوگئدن محلدا آبش حربی کورتئژینه ده کامیکادزئ هوجومو تشکیل ائدیلمیشدی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
طالبان گروهی تمانیدن بیر هییت چین گه سفر قیلگن
طالبان رسمیلری بی بی سی نینگ اسلام آباد ده گی مخبری طاهرخان گه ایتیشیچه، اوتگن ییلی نوامبر آییده قطردن بو گروهی نینگ بیر هییتی چین بیلن ایکله تمانلمه مناسبتلر و طالبان نینگ موقعینی بیان ایتیش مقصدیده، او مملکت گه سفر قیلگن.
طالبان ملازملریگه کوره، بو هییت طالبان نینگ قطرده گی سیاسی نماینده لیگی دن قاری دین محمد حنیف باشچیلیگیده عملگه آشیریلگن.
طالبان گروهی بو سفر باره سیده کوپراق تفصیلات بیرمه گنلر.
قطرده طالبان نینگ سیاسی نماینده لیگی فعال، بوندن بو گروه نینگ نماینده لری فرانسه و ایرانگه سفر قیلیشگن.
اوتگن آیده رسانه لر بیلن بیر خبری کنفرانس آرقه لی، چین نینگ افغانستان اوچون مخصوص نماینده سی طالبان بیلن مذاکره قیلینیشی کیره کلیگی نی سوره ب، اوز مملکتی بو حقده همکارلیکده تیار ایکنی باره سیده تاکیدله گن.
افغانستان جمهور رییسی محمد اشرف غنی، تحلیف مراسمی دن سونگ چینگه قیلگن اوزی نینگ ایککینچی سفریده، او مملکت نینگ افغانستان صلح جریانیگه احتمالی یاردم کورستیشی باره سیده منتدارچیلیک بیلدیردی.
غنی جنابلری نینگ خبرنگارلرگه ایتیشیچه، پاکستان بیلن یقین علاقه ده بولگن چین افغانستان ده صلح تامینلنیشی ده مهم رول اوینه آله دی.
اونینگ تاکیدلشیچه، چین افغانستان گه بیر خلق ارا شیریک صفتیده مسوولیتلی عمل قیلیشی ممکن.
یقین پیتلرده بعضی بیر رسانه لرنینگ خبر بیریشیچه، افغانستان ملی بیردملیک حکومتی و طالبان نفرلری مخفی شکلده مذاکره لرنی باشله گنلر.
معلوماتلرگه کوره، بو مذاکره لر بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نظارتی آستیده طالبان نینگ سیاسی حیاتگه قیتیشی خصوصیده بجریلگن.


text:
گؤی اوزونو بولود آلاندا، خوصوصیله یاغیش یاغما عرفه سینده بیزیم محلله ده قارانقوشلار چوخ اولور. اونلار داها چوخ آپرئل آییندا و مای آیینین اوللرینده اولور. ایتی سورعتله سمادا اورا بورا – خروشووکا- بیر نوع اوچوشورلار. بیزیم عایله دئییلن بئش مرتبه لی ائوین – بینالارین آدی آخیرینجی مرتبه سینده یاشاییر. بیر گون خسته خانادان قاییدیردیم. یولداشیم نرگیز (نرگیز حسینووا) اونکولوژی خسته خانادا یاتیردی. من چوخ پریشان، عصبی وضعیتده ایدیم. بینانین بلوکونا گیردیم، پیللکنلرله آستا آستا – بئشینجی مرتبه یه قالخدیم. من همیشه قالخاندا مرتبه لره باخیرام. ائله بیل کی، بیرینجی دفعه دیر کی، بو مرتبه لری سئیر ائدیرم.دؤردونجو مرتبه نی قالخیب بئشینجی مرتبه یه چاتاندا نه گؤرسم یاخشیدی…
بیر قارانقوش بئشینجی مرتبه ده بلوک دیواریندا دیواری دیمدیکله ییردی. دیمدیکلنن یئرده بیر نئچه قورو اوت حیصه جیکلری وار ایدی. گؤزومو اورا زیلله دیم. آما چوخ دایانمادیم. منی گؤروب قاچا بیلردی. من هر گون ایش، خسته خانایا گئدیب گلنده اورا باخیردیم. باخیردیم گؤروم، یووا نه واخت قورولوب باشا گله بیلر. گئتدیکجه همین یئر یووا حالینا دوشوردو. بیر قارانقوش اوچوردو، او بیریسی گلیردی.
گؤرونور بیری آتا، او بیریسی آنا قارانقوش ایدی. بورادا ان ماراقلیسی، دیقتی چکن او ایدی کی، قارانقوش یووانی دیوارین هر هانسی بیر چؤکک، یاریق یئرینده ( بئله یئر یوخ ایدی) دئییل، سادجه دیوارین اوستونده قورولوردو. بو منی داها چوخ یازیق : تعجوبلندیردی. اؤز اؤزومه دئییردیم قارانقوشلار، بیر بالاجا کولک اسسه یووا اوچاجاق، زحمتلری هدره گئده جک حیات یولداشیم ایکی هفته دن سونرا حیاتینی دییشدی. دونیا سانکی باشیما فیرلاندی. اللی ایله قده ر بیر یئرده یاشادیغین آدامی ایتیرمک منیم اوچون آغیر ایدی… آداملار تانیشلار، قوهوملار، دوستلار، ایش – یولداشلاری حضوره ( عزا مراسمی) گلیردیلر. حضوره گلنلری ادب ارکانلا، ائل قایداسی ایله یولا – سالیردیم.هر دفعه بلوکا( راه پله) چیخیردیم. هر دفعه بلوکا چیخاندا قارانقوش یوواسینی گؤستریر و اؤز تعجوبومو اونلارلا بؤلوشوردوم. بو دفعه ده ائله اولدو، دئدیم:
گؤرورسوز، نئجه اولور کی، کولک اوتلاری یئره – سالمیر؟
آداملار یووایا باخدیلار و حئیرتله تعجوب قالدیلار.
بیری دئدی: دوغرودان دا معجزه دیر.
او بیری: بیزیم باغدا قارانقوش یووالاری وار، آنجاق آغاجلار – سیخ اولان یئرده.
دیگری: بو الله ین سیرری دیر، معجزه سی دیر دئدی.
بو آندا قارانقوشون بیری دیمدیگینده اوت گتیریب اولکی اوتلارین اوزرینه قویدو و اونون او طرف، بو طرفینی دیمدیکله مه یه باشلادی. بو زامان بو دئینادام یئنیدن سؤزونه داوام ائتدی: « بو اللهین معجزه سیدیر فکر وئردینیزمی، گؤرونور قارانقوشون دیمدیگیند، – یا توپورجگینده کلئیه بنزر نسه وار، دیمدیگی ایله اوتو دیوارا یاپیشدیریر».
بو سؤزدن سونرا منیم ده، آداملارین دا حئیرتمیز، بیر آز دا آرتدی.
بیر نئچه گون کئچدی. من هر گون یووایا باخیردیم. نؤوبتی بیر معجزه ده باش وئردی. یووادا ایکی قارانقوش بالاسی گؤرسه نیردی. کیچیک ات پارچاسی کیمی گؤرسنن قارانقوش بالالاری باشلارینی او طرف، بو طرفه ترپه دیردی. یووا چوخ کیچیک ایدی. اونلارا باخاندا یازیغیم گلیردی. هر آن یووادان پیللکنلرین، یا دا آداملارین اوستونه دوشه بیلردیلر. آما خوشبختلیکدن بئله اولمادی. عزیز اوخوجولاریم، منه بورادا معجزه کیمی گؤرسنن اونلارین اوچا بیلن آنا کیمی اؤز یووالاریندا قالمالاری ایدی.
بیر نئچه گون ده کئچدی. قارانقوش بالالارینین “جیب جیب” : جیویلتیسی ائشیدیلمه یه باشلادی آما اونلارین جیویلتیسی جوجه لردن فرقلی اولاراق داها سولغون، ضعیف، آستا تئمبیرلی(سسلی) ایدی.
اونلار جیویلدشنده من سئوینیردیم، سئوینیردیم کی، سالاماتدیلار.
بیر آز دا کئچدی. قارانشوش بالالارینین بدنی، قانادلاری آرتیق توک باغلامیشدی، آتا آنالاری – کیمی قاپ قارا توک. بیر نئچه واختدان سونرا ایشدن ائوه گلیردیم. یووایا باخاندا قارانقوش بالالارینی بلکه یئره دوشوب :گؤرمه دیم . یئنه ناراحات اولدوم دئیه دوشوندوم. ائوه گیردیم. پیشیکلره یئم اولوب مطبخه گلیب بیر استکان سو اویدیم. مطبخین حَیَطه باخان طرفده زیوه نین(کندیرین) اوستونده دؤرد دنه قارانقوش اوتورموشدو. ایکیسی آتا آنا، – ایکیسی بالالاری. بالا قارانقوشلار زیوه نین اوستونده اوتوروب مشق ائدیردیلر: قانادلارینی ترپه دیر، ائندیریب قالدیریردیلار. سانکی طیاره اوچوشا استارت گؤتورن کیمی.
نرگیز خانیمین اؤلومو منی راحات بوراخمیر. او، هر آن گؤزومون اؤنوندن گئتمیر. شکلینه باخاندا ائله بیلیرم کی، منه باخیر، منیمله دانیشیر. آما نئجه دئیرلر، اؤلنله اؤلمورلر. مایین(مای آیی/ اردیبهشت) آخیرلاری ایدی. نوه لریمله باغا گلدیم. هر ایل باغدا قارانقوش یووالاری اولاردی. سحر دان سؤکولنده اوخویوردولار، غریبه سسلری وار ایدی.
من ایلک واختلار اونلارین سسینی بولبولون سسی حساب ائدیردیم. باغدا بولبول ده وار ایدی. دوغروسو قارانقوشون اوخودوغونو بیلمیردیم. بو دفعه باغیمیزدا نه قارانقوش، نه ده بولبول وار ایدی. سانکی نرگیزین یوخلوغو اونلارا دا آگاه اولموشدو. بو دا اوچونجو بیر معجزه یدی. بیلمیرم بو دا اللهین بیر معجزه سی ایدی، یوخسا تصادوف ایدی. آما بو حقیقت__
پروفسور توفیق قلی اوو
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
ویکیپدیا:سؤزلرینیزی دئمک اوچون ایخلالچیلیق ائتمهیین
مؤوجود اوْلان سیاستلرده مۆشکول وارسا، اوْنو ایخلال یارادان دییشدیرمهلرله دئییل، دانیشیقلا آیری ایشلدنلره خاطیرلادین. بئله ایخلالچی دییشدیرمهلر یاخشی نیتله اوْلمادیغی اۆچون سیستمی اوْیناتماق ساییلیر.
میثاللار[دَییشدیر]
- بیری ویکیپدیانین دموکراتیک حالتده و اکثریت رأیی ایله ایداره اوْلونماسینی ایستهسه ...
- ۷-۸ زاپاس حساب آچاراق اوْنا موخالیف سس وئرمک یئرینه، هر نفرین نئچه یدک حساب آچاراق بیر دفعهدن چوْخ رأی وئرمه ایمکانینی خاطیرلایین.
- بیر نفر سیزین یازیلارینیزی قایناقسیز اوْلدوغو اۆچون سیلسه ...
- مقالهنین بۆتون قایناقسیز یازیلارینی سیلمک یوْخسا اؤز یازینیزی قایتارماق یئرینه، اوْنا قایناق آرتیرین.


text:
مایین ۴-ده تبریزده «تراکتور» کومانداسی ایله تهرانین «نفت تهران» کومانداسی آراسیندا کئچیریلهن گؤروش میدان صاحبینین قلبهسی ایله یکونلاشیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایران اوزره فوتبال کلوبلارینین سوپر لیقا یاریشلارینین ۲۹-جو هفتهسینده کئچیریلن گؤروش سوندا ۱:۰ حسابی ایله «تراکتور»اون خییرینه باشا چاتیب.
۹۳-جی دقیقهده لوسیانو ادینهو طرفیندن وورولان قول «تراکتور»آ قلبه قازاندیریب.
بو نتیجهدن سونرا تراکتور ۳ خال قازانسا دا، ایکینجی یئری ۵۷ خاللا تهرانین کمانداسی اولان «ایستیقلال» الده ائدیب. «ایستیقلال» تورنیر جدولینده ۵۶ خالی اولان «تراکتور» کومانداسینی ۱ خاللا اوستهلهییب.


text:
مَتّیٰ 4
4-نجی باب
عیسی ایمتِحانلانیار
مَرقُس 1:12-13؛ لوقا 4:1-13
1سُنگرا عیسی شِیطان طارافیندان ایمتِحان بُلماق اوچین مُقادِّس روح سِبَبی بیابانا اَکیدیلدی. 2عیسی قیرق گیجه-گوندیز آرازا توتاندان سُنگرا آجیقدی. 3شُل واقت اُنونگ یانینا شِیطان گِلیپ: «اِگِر سِن خودایینگ اُغلی بُلیان بُلسانگ، اُندا شو داشلارینگ چُرِگه اُورولمِگینی بویور» دییدی. 4- اِمّا عیسی اُنگا: «”اینسان یِکه چُرِک بیلِن یاشامایار، اُندان باشغا خودایینگ آغزیندان چیقان هِر بیر سُز بیلِن هِم یاشایاندیر“ دیییپ یازیلاندیر» دیییپ جُغاپ بِردی.
5سُنگرا شِیطان عیسانی مُقادِّس شَهره گِتیردی. اُنی عیباداتخانانینگ دِپهسینه چیقاریپ: 6«اِگِر سِن خودایینگ اُغلی بُلسانگ، اُزونگی آشاق اُقلا. چونکی شِیله یازیلاندیر: - اُل پِریشدهلِرینه سِن باباتدا دِستور بِرِر، آیاغینگ داشا بودوریمِز یالی، اُلار سِنی اِلِّرینده گُتِرِر» دییدی. 7- عیسی اُنگا: «”تانگری خودایینگیزی ایمتِحان اِدمَنگ“ دیییپ هِم یازیلاندیر» دییدی.
8شِیطان بو گِزِک عیسانی بِییک بیر داغینگ باشینا چیقاردی. اُنگا دونیَهنینگ هِمّه شاهلیقلارینی و اُلارینگ بِییکلیگینی گُرکِزیپ: 9«اِگِر دیزینگا چُکوپ، مانگا سِجده اِتسِنگ، بولارینگ بارینی سانگا بِرِیین» دییدی. 10- عیسی اُنگا: «یُق بُل، شِیطان! ”تانگری خودایینگیزا سِجده اِدینگ، یِکه اُنگا خیدمات اِدینگ“ دیییپ یازیلاندیر» دییدی.
11شوندان سُنگ شِیطان عیسانی قُیوپ گیتدی. پِریشدهلِر گِلیپ، عیسی خیدمات اِتدیلِر.
عیسی خوش خاباری اِعلان اِتمَگه باشلایار
مَرقُس 1:14-15؛ لوقا 4:14-15
12عیسی یحیانینگ زیندان اِدیلِندیگینی اِشیدِنده، جلیلَه دُلانیپ گِلدی. 13اُل اَوَّل ناصِره شَهرینه گِلدی، اِمّا اُل یِرده اوزاق اِگلِنمَن، زِبولون بیلِن نافتالی وِلایاتیندَکی جِلیل دِریانینگ کِناریندا یِرلِشیَن کَفَرناحومدا جایلاشدی. 14شونلوقدا، اِشعیا پیغامبارینگ اوستو بیلِن آیدیلان شو سُز بِرجای بُلدی:
15- «اِی، زِبولون و نافتالی یوردی،
دِریا یُلونینگ تُوِرِگیندَکی،
اُردُن آرناسینینگ گوندُغاریندَکی یورت،
بیگانه میلِّتلِرینگ یاشایان یِری بُلان جلیلهسی!
16قارانگقیلیقدا باریان خالق اولّاقان نور گُردی،
اُلوم کُلِگهده یاشایانلارینگ اوستونه نور سِچیلدی.»
17شُل واقتدان باشلاپ، عیسی: «توبا اِدینگ! آسمانینگ پاتیشاهلیغی قُلایلادی» دیییپ، واغیظ اِتمَگه باشلادی.
عیسی اَوَّلکی شَگیرتلِرینی سایلایار
مَرقُس 1:16-20
18عیسی جلیله دِریانینگ کِناریندان گِچیپ باریارقا، ایکی دُغانینگ دِریایا تُر زینگیپ دورانلارینی گُردی. اُلارینگ بیری پِطرُس لاقابی شمعون، بِیلِکیسی هِم آندرِیاسدی. اُلار بالیقچیدیلار. 19عیسی اُلارا: «مِنینگ ایزیما دوشونگ، مِن سیزی اینسان توتیان بالیقچیلار یالی اِدِرین» دییدی. 20اُلار هِم شُل واقتینگ اُزونده تُرلارینی قُییپ، اُنونگ ایزینا دوشدولِر. 21بیرآز یُرییِنلِریندِن سُنگ، عیسی باشغا ایکی دُغانی، زِبِدینینگ اُغولّاری یعقوب بیلِن یوحنانی گُردی. اُلار قاییقینگ ایچینده آتالاری زِبِدی بیلِن تُرلارینی بِجِریپ اُتیردیلار. عیسی اُلاری چاغیردی. 22اُلار هِم دِرِّو قاییق بیلِن آتالاری زِبِدینی تِرک اِدیپ، عیسانینگ ایزینا دوشدولِر.
عیسی مِریضلِری شِفا بِریَر
23عیسی هِمّه جلیلهنی آیلانیپ چیقدی، اُل یِردَکی کِنیسهلِرده تَعلیم بِردی و آسمانینگ پاتیشاهلیغینینگ خوش خابارینی واغیظ اِتدی، خالقینگ آراسینداقی هِر هیلی دِرتلِری و مِریضچیلیکلِری شِفا بِردی. 24اُنونگ آد-آوازاسی هِمّه سوریه یایرادی، هِر هیلی دِرتلِره دوچار بُلان هِمّه مِریضلِری، دیوانالاری، توتماغلیلاری و فِلِجلِری عیسانینگ یانینا گِتیردیلِر، اُل هِم اُلاری شِفا بِردی. 25جلیلهدِن، دِکاپولیسدِن، اورشلیمدِن، یهودیهدِن و اُردُنینگ گوندُغار طارافیندان اولی جِماغات اُنونگ ایزینا دوشدی.


text:
باشدا «ویکیلیکس» سایتینین قوروجوسو جولیان آسانژ اولماقلا، دؤولت سیرلرینی یایان شخصلرین توتولماسی بیزیم اوچون پریوریتت مسئلهدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو آمریکا عدلیه ناظری جف سسونس ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا دئییب.
«بوتون سیزینتی نقطهلرینه قارشی سعیلریمیزی گوجلندیریریک و گوجلندیرجییک. اعتبارلی اکسپرتلر دؤولت سیرلرینین یاییلماسی حجمی قارشیسیندا شوکا دوشوبلر. بوندان سونرا بئله حاللاردا اینسانلاری حبسه آتماغی دوشونجییک»، - ناظر بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، آسانژ ۲۰۱۰-جو ایلده آمریکانین دؤولت ایدارهلرینه عایید ۲۵۰ میندن چوخ سندی ایجتیمایته آچیقلایاراق بوتون دونیانین دقتینی اؤز اوزرینه چکمیشدی.


text:
تورکییهنین هئچ کیمین تورپاغیندا گؤزو یوخدور. تشکیل اولونان عملیاتین ۲ مقصدی وار: بیرینجیسی، اؤلکهمیزه قارشی یؤنهلهن تهدیدلری آرادان قالدیرماق، ایکینجیسی، قاچقینلار اوچون سورییادا تهلوکهسیز و راحت بیر بؤلگه یاراتماق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان اؤلکه صاحیبکارلارینین قورولتاییندا دئییب.
«جناب ترامپ دا ایفاده ائتدی. تریلیونلار بارهده دانیشدی کهنه بوش، آتا دئییل، اوغول بوش. باش ناظر اولدوغوم زامان حاکمیتده او ایدی. ایراقی ایلک اولاراق اونلار ووردولار. سونرا اوباما عینی شکیلده داوام ائتدیردی. بیر چوخ شئیلری یئنیدن موذاکیره ائتدیک. بو مؤوضوعدا تجروبهمیز کیتابدا فورمالاشیر. اینشاللاه، قلهمه آلیب، حقیقتلری اورتایا قویاجاغیق. آوروپانین قاچقینلارین میقراسییاسینا قارشی هیجانینی و اینسانلیقدان کنار تدبیرلرینی اونودا بیلمریک. سورییا ایله ۹۱۱ کیلومتر سرحدیمیز وار. ایلک ووردوقلاری یئر بیز اولوروق. بیزه هئچ کیم «سوس» دئیه بیلمز. ۱۲ مین کیلومتر مسافهدن بورا نیه گلیرلر؟ آوروپادان بورا وورماق اوچون نیه گلیرلر؟ بونلارین هامیسی دوشوندوروجودور»، - اردوغان بیلدیریب.


text:
آوتومبیل بازاریندا عنعنوی موتورلار دؤورو اؤز یئرینی الکتریکلی موتورلارا وئرمهیه باشلاییب. بیر چوخ آوتومبیل شیرکتیندن سونرا بو دفعه ده مشهور آلمان آوتومبیل شیرکتی "پورشه" یئنی ایستحصال ائتمهیه باشلادیقلاری دیزل مدلرینین سون دفعه اولاجاغینی بیلدیریب.
رئپورت خبر وئریر کی، بو بارهده "پورشه"نین باش ایجراچی دیرکتورو اولیوئر بلومی دئییب.
قید ائدک کی، بیر قدر اول "وولوو" شیرکتی ده ۲۰۱۹-جو ایلدهن اعتباراً آنجاق الکتریکلی موتورلو آوتومبیل ایستحصال ائدجیینی بیلدیریب. همچینین دونن "مرسدس" شیرکتی ۲ میلیون. عدده یاخین ایستیثماردا اولان دیزل موتورلو آوتومبیلینی ضررلی توللانتی نورماسی یوکسک اولدوغو اوچون گئری چاغیریب. شیرکت ضررلی توللانتیلارین نورماسینی آزالتماق اوچون ۲۲۰ میلیون آورو (۲۵۳ ملن. آمریکا دوللاری) خرجلیجیینی بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، بئله بیر پروبلم ۲۰۱۵-جی ایلده آلمانییانین "ولکس واگئن" شیرکتی ایله باش وئریب و او زامان شیرکت ۴،۳ میلیارد دوللار جریمه اولونوب.


text:
کابلده چین نینگ اوچ وطنداشی هلاک وباشقه ایکی وطنداشی هم بی درک یوقالگن
کابلده گی چین ایلچی خانه سی رسانه لرگه ایتیشیچه بو مملکت وطنداش لری نینگ جسدلری 5شنبه کونی بیرینچی هییت کونی کابلده گی پارتمان لردن بیری دن تاپیلگن.
تصدیق لنمه گن خبر لرگه کوره، جونه تیلگن جسدلرنینگ ایکیته سی عیال وبیرته سی هم ایرکک بولیب ایش اوچون افغانستانده استقامت قیلیب کیلگن.
چین دولت خبرآژانسی تیلیدن خبربیرگن رویترز خبرگزارلیگی گه کوره، بو واقعه آرتیدن بو مملکت نینگ ینه ایکی وطنداشی هم اوشبو محلدن یوقالگن. بو خبرگزارلیک بی درک یوقالگن لراولگن لرینی گزارش بیرگن.
حاضرگچه هلاک بولگن لرکیملیگی وقنده ی اولدیریلگن لیک لری انیق ایمس.
عین حالده بی بی سی رسمی لربیلن صحبت قیلیش اوچون قیلگن سعی وحرکت لری حاضرگه قدر نتیجه سیزقالماقده.
افغانستان وچین تورلی ساحه لر بوجمله دن اقتصاد بولیمیده یقین علاقه ده بولیب وسونگی پیت لرده افغانستان دولتی تمانیدن مملکت جنوبیده جایلشگن مس کانی نی ایشلب چیقاریلیش ایشی چین لیک بیر شرکت گه تاپشیریلگن.
رویترز خبرگزارلیگی چین وطنداشلری نینگ قتل ایتیلیشی لوگر ولایتی ده گی مس عینک کانی نی ایشلب چیقاریش لایحه سیده علاقه سی بولمسه کیره ک دیب گزارش بیرگن.
کابلده بولگن چین ایلچی خانه سی، بی بی سی تمانیدن بو واقعه تفصیلاتی انیقله نیشی اوچون جونه تیلگن ایمیل لروتیلفون لرگه هیچ قنده ی جواب بیرمه گن.


text:
ارمنیستان اوردوسوندا داها ایکی عسگرین اؤلدورولمهسی فاکتی گیزلدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایشغال ائدیلمیش آذربایجان اراضیلرینده یئرلشدیریلن ارمنیستان اوردوسونون حربی حیصهلرینده داها ایکی عسگر خیدمت یولداشلاری طرفیندن اؤلدورولوب.
بئله کی، حربی قوللوقچولار ولادیمیر مئلکونیان و وارتان خاچاتریانین والیدینلرینه اؤولادلارینین دوشمن طرفیندن دؤیوش مؤوقعیینده اؤلدورولدویو بارهده یالان معلومات وئریلیب. سونرادان آراشدیرما نتیجهسینده قابویان سویادلی شخص شاهید قیسمینده دیندیریلیب و اونون سؤزلریندن معلوم اولوب کی، هر ایکی حربچی زیرهلی گؤدکچهده اولوبلار.
لاکین باخیش زامانی اؤلنلرین هر ایکیسینین زیرهلی گؤدکچهسینین زدهسیز و دئشیکسیز اولدوغو آشکار ائدیلیب. بو ایسه ارمنی حربچیلرینین دوشمن طرفیندن دئییل، موناقیشه زمینینده خیدمت یولداشلاری طرفیندن اؤلدورولدویو بارهده شوبههلرین اساسسیز اولمادیغینی ثبوت ائدیر.
هر ایکی فاکتلا باغلی قصداً آدام اؤلدورمه مادهسی ایله جینایت ایشی باشلانیلیب. آرتیق ۲ نفرین حبس ائدیلدیی ده معلومدور. هر ایکی حادثه ایله باغلی ارمنیستان مدافعه ناظرلیگی هئچ بیر آچیقلاما وئرمییب.
قید ائدک کی، ۲۰۱۷-جی ایلین یانوار-اوکتیابر آیلاری عرضینده رسمی آچیقلامالار گؤره ارمنیستان سلاحلی قوهلرینده موختلیف سببلردن ۵۴ نفر اؤلن و ۸۸ نفر یارالانانان وار. لاکین موستقیل منبعلر بو رقمیلرین ۲-۳ دفعه چوخ اولدوغونو بیلدیریرلر.


text:
Oct 14, 2016
دانکو’نون آليشان اورهگى - (قيساديلميش واريانت)
ماکسيم گورکى - عرب اليفباسينا کؤچوروب و اويغونلاشديران: آران
"هئچبير شئى ياپمايان، هئچ بير شئى الده ائده بيلمز" آ
دونيانين اوزاق بير اوجوندا، چوخ اسکي زامانلاردا بير خالق ياشاردى. بو خالقين ياشاديغي توپراقلارين بير ياني بؤيوک بير بوزقيرليق و بيرى يانى ايسه کئچيت وئرمز اورمانلارلا آرايا آلينميشدير. بو اينسانلار ساغلام، گوجلو، اورهکلى کيشيلر ايديلر. يالنيز، گونلردن بير گون هر شئى دگيشدى، چتين گونلر باشلادى. هارادان گلديکلرى بللى اولمايان يابانچى آداملار، يئرلى خالقى اورمانلارا سوروب يئرلريندن چيخارديلار.
قوجامان اورمان اولدوقجا ياشلي و اسکى ايدى. ايچي باتاقليقلارلا دولو و چوخ قارانليق ايدى.گؤى اوزوندن اورمانا باخابيلسهيدين اورمان، آغاج داللارينين بيربيرلرينه دولاشيب هؤرولمهسى اوزوندن اونلارى سئچمک اولمازدى. گونش ايشينلارى آغاج داللارى و ياپراقلارى آراسيندان کئچنمزدى، کئچيب باتاقليقلارا اولاشديغيندا ايسه چوخ پيس قوخولار اولوشوردو. اورمانا گلمهلى اولان يئرلى خالق بو قوخويا دايانابيلمهييب بيربيرىنين آردينجا اؤلوردولر. قادينلار، اوشاقلار قان آغلارديلار، آتالار و ارلر کدر اوزوندن دايم فيکير دالميش ايديلر.
خالقين قورتولماق اوچون ايکي يولو وار ايدى. بيرينجي يول آرخالاريندايدى، اورادا کؤتو و گوجلو دوشمانلار يئر سالميش ايدى. ايکينجي يول ايسه اؤنلرينده اولان دؤرد دؤورهسى باتلاق و کؤکلرى چامورا ساپلانميش دئو آغاجلاري اولان اورماندان کئچيب گئتمک ايدى. گئجه گوندوز قارانليغا، سوسقونلوغا بورونموش، يئل اسنده بوغوق اوغولتولارين سسينى قايتاران اورمان، گئنيش و ايشيق بوزقيرلارا آليشميش اولان يئرلى خالقى اؤزوندن ائديردى، بئزديرير و اوميدسيزليگه يووارلاديردى. گونلر بئله کئچيردى.
بوتون چتينليکلره باخماياراق، بونلار گوجلو اينسانلار ايديلر. زور ايله توپراقلارينا گيرن اولسايدى، تجاووز ائدنلرله اؤلوم قاليم (ديريم) ساواشينا گيره بيلرديلر. تکى، ساواشدا اؤلمک ايستهميرديلر. دونيادان گئتميشلردن اونلارا بير سيرا تاپشيريقلار وئريلميشدير. اؤلورلرسه تاپشيريقلارى دا اؤزلريله بيرليکده يوخ اولوب گئدهجک ايدى. دؤزومله گؤزلهييرديلر. سورکلي دوشونوردولر. دوشونمکدن يورولور، ايچلريندهکى اوميدسيزليک، قورخولارينى بؤيودور و روحلارينى ائله کئچيريردى. پيس قوخولارا داياناماييب اؤلنلرين آرديندان سسلنن قورخو دولو آغيتلار يوکسليردى. کيمسه گيديب آزادليقلاريئنى دوشمانا تسليم ائتمک، کؤله اولماق ايستهميردى.
بو سيرادا دانکو آديندا بيرى چيخدى اورتايا و هامينى تک باشينا قورتاردى. اينسانلارا بئله دئدى:
"آرخاداشلار. دوشونوب دورماقلا يولداکي قايالار يئريندن اويناديلا بيلمز. هئچ نه ائتمهين، هئچ نه ده ائلده ائده بيلمز، هئچ يئره چاتماز. نهيه بوتون گوجوموزو، دوشونمکله، اوزولمکله بوشو بوشونا هدر وئريريک. هايدى! قالخين آياغا. دوشک يولا! بو آشيلماز اورمانى ياريب گئچک. دونيادا هر نهيين بير سونو واردير. گئدک آرخاداشلار. هايدى!"
دانکويا باخديلار. دانکونون ايگى و اورهکلي بيريسي اولدوغونو گؤردولر. دانکونو اؤزلرينه قلاووز (يول گؤسترن) سئچديلر. دانکونون آرديندان يولانديلار، چونکو اونا اينانميشديلار.
قارانليقدا يول گئتمک چتين ايدى. باتلاقلاردا بوغولوردولار. هر يانى آغاجلار، آغاجلارين بوتاقلارى و داللارى ساريميشدى. آغاج کؤکلرى توپراغين اوزرينده اوزانيميشدى، آياقلارينا دولاشيب اونلارى سارسيديردى. آدديم باشى تر تؤکور، قان ايچينده يورقونلوقلا يول تاپداييرديلار. يئريش چوخ اوزون سورموشدو. اورمان سيخلاشير، اينسانلار آزاليردى. دئگينمگه و گيلئيلنمگه باشلاميشلار، تجروبهسيز بير گنجين آردينا دوشمهلريندن، هارايا گئتديکلرينى بيلمديکلريندن دولايى. دانکو ايسه گوجلو و توکنمز بير اينانجلا اؤنده ايرهلى يورويوردو.
گؤک گورولتولارىنين قولاقلارى باتيرديغى، ايلديريملارين شاخديغى بير آندا يورقون اينسانلار اومودسوزجا يورويورلر، دانکويا قارشي عصبىلنميشديلر. دانکويو سوچلاماغا باشلاديلار. اونلارا ضرر وئرن بير کيمسه اولدوغونو، اونو اؤلدورجکلرينى دانکويا سؤيلهديلر.
"سيز اؤزونوز ايستهدينيز، من ده سيزى بورالارا گتيرديم. سيزلره يول گؤسترهجگيمه سؤز وئرديم. سؤزومده ده دوردوم. سيزلر نئجه؟ اؤز قورتولوشونوز اوچون نه ائتدينيز؟ يالنيزجا يورودونوز. اوزون يوللار اوچون گوجونوزو ساخلايا بيلمهدينيز. يالنيزجا قويون سوروسو کيمى يورودونوز، يورودونوز."
دانکو، قورتارمايا چاليشديغى، اونو اؤلدورمک ايستهين اينسانلارا باخدى، هاميسينين اؤزلريندن چيخماسينى، بير جاناوارا دؤنمهسينى گؤردو. چئورهسيني ساران بو اينسانلارين اوزلرينده هئچ بير سويلو و نجيب گؤرونوشه راستلاشمادى. اينجيکليدن آجيشيردى و حيرصدن باغرى قارالميشدى. يالنيز اينسانلارا اولان سونسوز سئوگيسى اوزوندن اؤفکهسى بير آندا ياتيشدى. اينسانلارى سئويردى، اونلاري قورتارماق ايستهييردى. دانکونو اؤلدورمک ايستهين اينسانلار چئورهسيني سارمايا باشلاديلار. دانکونون اؤرگى آلوولاندى، ايچيني بير حوزن بورودو.
اورماندا گؤک گورولتوسو قولاق باتيريردى، شيمشکلر چاخير، سؤکولموش سو تولوغوندان آخان کيمى، ياغمور ياغيردى. اينسانلارا باغيردي و بيردن کؤکسونو اللري ايله ييرتاراق اورهگينى قوپاريب چيخاردى، باشينين اوستونه قالديردى. گونشدن داها پارلاق بير اورهک الينده توتموشدو، گؤز قاماشديران بير ايشيق اورمانا ساچيلدى. اينسانلار چاشقينليقدان دونوب داش کيمى دوردوقلارى يئرده قالميشديلار. دانکو ايرهلىيه کئچدى، اينسانلارا يورومهلرينى سؤيلهدي. يولا دوشدولر...
چوخ يول گئديب آز دايانديلار، يورودولر، يورودولر...
و بيردن، اورمان سونا يئتدى. گونش اينسانلارين اوزلرينه ايشيق ساچيب پارلادي، تميز هاوا دولدو جيگرلرينه. بؤيوک بير بوزقيرا گليب چاتميشديلار. آخشام اوستو گون باتان چاغىنين شؤوقى آخان چايين اوزونه دوشوب اونو دانکونون يارالى اورگى و سؤکوک کؤکسونده آخان سيجاق قان کيمى قيرميزى بوياميشدى.
ايگيت دانکو، قارشيسينداکى گئنيش بوزقيرا غورورلا باخدى، آزاد توپراغا باخدى و گولومسهدى. سونرا يئره دوشوب جان وئردى.
اينسانلار سئوينچ و اومودلا دولويدولار. دانکونون اؤلومونو بئله فرق ائتمهديلر. اونون يانيندا، يئردهکى اورگينى ده گؤرمهديلر. يالنيزجا، ايچلريندن بيريسى بونو گؤردو، نهدنسه قورخاراق، آياغييلا باستى بو اونورلو اورگين اوستونه. اورهک آليشيب قيغيلجيملار ساچاراق يانيب سؤندو.
عرب اليفباسينا کؤچوروب و اويغونلاشديران: آران


text:
ارمنیستان باش ناظری نیکول پاشینیان موسکوادا «روسییا سودنیا» و «ایسپوتنیک» آگنتلیکلرینین باش رداکتورو مارقاریتا سیمونیانلا ناهار ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده معلوماتی اؤز تلگرام کانالیندا سیمونیان پایلاشیب.
«حاضردا پاشینیانلا ناهار ائدیریک. دونن او، بیزیم کانالا موصاحیبه وئردی، ایندی ایسه من روسییا-ارمنیستان دوستلوغونا باده قالدیردیم و سوروشدوم کی، او، بو دوستلوق حاقیندا نه دوشونور» – دئیه او بیلدیریب.
سیمونیانین سؤزلرینه گؤره، پاشینیان اونا بو دوستلوغون بوندان سونرا داها یاخشی اولاجاغینی دئییب.
قید ائدک کی، سیمونیان روسییا مطبوع ارگانلارینین آپاردیغی تبلیغات سیاستینه رهبرلیک ائدن شخصلردن بیری ساییلیر. غرب اؤلکهلرینین بؤیوک اکثریتینده سیمونیانین بیرباشا کرملین امرلریله حرکت ائتدیی و اونون ماراقلارینی حیاتا کئچیردیی دوشونولور.


text:
تورک هاوا یوللاری یوکسلیشده
رک هاوا یوللارینین یولجو ساییسی، اؤتن ایل یوزده ۹،۳ آرتدی
تورک هاوا یوللارینین ۲۰۱۶دا ۶۲،۸ میلیون اولان یولجو ساییسی، اؤتن ایل یوزده ۹،۳ آرتاراق ۶۸،۶ میلیون اولدو.
تورک هاوا یوللارینین ژانویه-دسامبر ۲۰۱۷ ترافیک گؤستریجیلرینه دایر اجتماعی آیدینلاتما پلاتفورموندا یئر آلان آچیقلامادا، ۲۰۱۶دا ۶۲،۸ میلیون اولان توپلام یولچو ساییسینین گئچن ایل یوزده ۹،۳ آرتیشلا ۶۸،۶ میلیون اولاراق گرچکلشدیگی، یولچو ساییسینداکی آرتیشین ایچ خطلرده یوزده ۱۰،۴، خاریجی خطلرده ایسه یوزده ۸،۴ اولدوغو بیلدیریلدی.
خارجدن خارجه ترانسفر یولچو ساییسندا ژانویه-دسامبر ۲۰۱۶ دؤورو ایله مقایسهده یوزده ۳،۵ آرتیش اولدوغو قید ائدیلن آچیقلامادا، یولچو دولولوق نیسبتینین ۴،۷ پوئنلیک آرتیش ایله یوزده ۷۹،۱ اولدوغو بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، دسامبر ۲۰۱۶ دؤورونده ۴،۵ میلیون اولان توپلام یولچو ساییسینین، ۲۰۱۷نین عینی دؤورونده یوزده ۲۱،۴ آرتیشلا ۵،۵ میلیون اولاراق گرچکلشدیگی، یولچو ساییسینداکی آرتیشین ایچ خطلرده یوزده ۲۶،۴، دیش خطلرده یوزده ۱۷،۶ اولدوغو بیلدیریلدی.
یولچو دولولوق نیسبتینین دسامبر ۲۰۱۷ دؤورونده ۵،۱ پوئنلیک آرتیش ایله یوزده ۷۹،۷ اولاراق گرچکلشدیگی بیلدیریلن آچیقلامادا، عینی دؤورده خاریجی خط سفرلرده دولولوق نیسبتینین ۵ پوئنلیک آرتیش گؤستردیگی قید ائدیلدی.


text:
آمریکا روسییا و چینه قارشی محاربه آپاراجاغی تقدیرده هر ۲ جبههده غالیب گلمهیه قادیردیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «نشنل اینترست»ه مقالهسینده میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری اوزره اکسپرت روبرت فارلی یازیب.
اونون سؤزلرینه گؤره، سویوق محاربهنین بیتمهسیندن سونراآمریکا نین دونیانین مختلیف یئرلرینده عینی زاماندا ایکی رگیونال مناقیشهده غلبهسینی تعمین ائدجک و شیمالی کورئیانین عراق و یا ایرانا قارشی (و یا عکسینه) محاربهده ایشتیراک ائتمهسینین قارشیسینی آلماق اوچون ۲ محاربه دوکتریناسی قبول ائدیلیب. چینین گوج قازانماسی و ترور تشکیلاتلارینین داها دا قوتلهنمهسی اؤتن اونیللیین سونوندا آمریکانین بو دوکترینادان ایمتینا ائتمهسینه سبب اولوب.
مؤلف سوپرگوجلرین توققوشاجاغی تقدیرده گناهین چوخ گومان کی، آمریکادا اولمایاجاغینی، روسییا و یا چینین بونا جهد ائده بیلجیینی بیلدیریب. روسییا و چین اوردولاری قارشیلارینا فرقلی تاپشیریقلار قویاجاغی اوچون آمریکا اولجه بیر دوشمهنینی آسانلیقلا سیرادان چیخاراجاق. آوروپاداکی متفیقلرینین کمکی ایله ایسه ایکینجی دوشمنی محو ائتمک چوخ چتین اولمایاجاق. واشینگتتون بو زامان روسییانین دنیزه چیخیشینا مانع اولماقدا چتینلیک چکمهیهجک و دونانمانین اکثر حیصهسی ایله چینی محو ائتمهیه چالیشاجاق. ۲-جی دونیا محاربهسینده اولدوغو کیمی یئنه اساس مباریزه قورودا آپاریلاجاق. محاربه باشلایاجاغی حالدا اساس دؤیوشلر چینله آپاریلاجاق، چونکی آوروپاداکی متفیقلری آمریکا اولمادان بئله کیفایت قدر قدرته صاحبدیر.


text:
شیعه
شیعه ایسلام دینین بیر شاخه و مذهبی دیر.
شیعه کلمهسینین معناسی[دَییشدیر]
شیعه لوغتده ایکی آنلاما ایطلاق اولور : بیری "توافق" و یا ایکی یا ایکی نفردن چوْخ آداملارین هماهنگلیگی بیر شئین اؤستونده و اوبیریسی بیر فرد یا گروهون پیروی ائتمگی بیر آیری فرد یا گروهدان ؛ ایبن منظور لسان العرب ده دئییر : «الشیعه القوم الذین تجتمعوا علی امر، و کل قوم اجتمعوا علی أمر فهم شیعه، و کل قوم أمرهم واحد یتبع بعضهم رأی بعض هم شیع.»
شیعه ایصتیلاحدا[دَییشدیر]
او موسلمانلارا شیعه ایطلاق اولور کی امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السّلام ین بلافصل خلافتی و ایمامتینا پیغمبر دن سوْنرا ایعتیقاد و اینانلاری وار. و شیعهلرین ایعتیقادلاری وار کی ایمام و پیغمبر خلیفه سی شرعی نصّ طریقیندن تعیین اوْلونور و علی بن ابی طالب علیه السّلام و اوبیری شیعه ایماملارین ایمامتی ده شرعی نصّ طریقیندن ثابیت اولوبدور.
شیعه ایماملاری[دَییشدیر]
- امیرالمومنین علیّ بن ابی طالب علیه السّلام
- ایمام حسن بن علی علیه السّلام (ایمام مجتبی)
- ایمام حسین بن علی علیه السّلام
- ایمام علی بن الحسین علیه السّلام
- ایمام محمد بن علی علیه السّلام (ایمام باقرالعلوم)
- ایمام جعفر بن محمد علیه السّلام
- ایمام موسی بن جعفر علیه السّلام
- ایمام علی بن موسی علیه السّلام
- ایمام محمد بن علی علیه السّلام (ایمام جوادالائمه)
- ایمام علی بن محمد علیه السّلام
- ایمام حسن بن علی علیه السّلام (ایمام عسکری)
- ایمام حجت بن الحسن عجّ الله تعالی فرجه الشّریف
قایناقلار[دَییشدیر]
- لسان العرب ج ۸ ص ۱۸۸
- المیزان ج ۱۷ ص ۱۴۷
- اوائل المقالات ص ۱۳۵
- الملل و النحل، ج۱، ص۱۴۶


text:
بعضی قیدالار وار کی، اونلار اینسان بدنینین یاشلانماسینا سبب اولورلار.
آخار. آز همین قیدالاری تقدیم ائدیر:
قابلاشدیریلمیش سود
بو سودلر هورمونلارین تارازلیغینی پوزور.
یانمیش ات
چوخ بیشمیش ات اوریه و جیرلره ضرر وئریر.
چیپس
کارتوف چیپسلری "اولئسترا" آدلی ماده ایله ایستحصال ائدیلیر کی، بو ماده بدندهکی ویتامینلره یاپیشیر و اونلارین خاریج ائدیلمهسینه سبب اولور.
ائرژی ایچکیلری
ترکیبینده کوفین و شکر اولان بو ایچکیلر اولدوقجا ضررلیدیر.
قیزاردیلمیش قیدالار
چوخ ایستیده بیشن قیدالاردا دریده کوللاگئنی پارچالایان سربست ماددهلر اورتایا چیخیر کی، بو دا یاشلانمانین ان بؤیوک سببلریندندیر.
شیرنیاتلار
بئله محصوللاردا بیتکی یاغلاری ایستیفاده ائدیلیر. بونلار ایسه چوخ ضررلیدیر.
قلوتن
قلوتن بدهنده یاشلانمایا، باغیرساق ناراحاتلیغینا سبب اولور.
مارگارین
بئله یاغلار دریده قیریشلارین یارانماسینا یول آچیر.
دوزلو قیدالار
اورگانیزمین بوتون سویونو اودان سودیوم بدنینیزین شیش گؤرونمهسینه سبب اولور.
گازلی ایچکیلر
بو محصوللاردان ایستیفاده درینین پارلاقلیغینی آلیر و جانسیز گؤرونمهسی ایله نتیجهلنیر.
کاربوهیدرات
قانداکی شکرین سرعتله یوکسلمهسینه و دوشمهسینه سبب اولور.


text:
دورانیلر ایمپیراتورلوغو
دورانیلر ایمپیراتورلوغو، دورایلر امیرلیی و یا دورانی (دورانیلر) شاهلیغی — چاغداش افغانیستان، پاکیستان، شیمالی-شرقی ایران و غربی هیندوستانین اراضیلرینده یئرلشن تاریخی دؤولت. ۱۷۴۷-جی ایلده قندهاردا احمد شاه دوررانی طرفیندن اساسی قۇیولموشدور. احمد شاه دورانی نادر شاه افشارین سرکردهسی اوْلموشدور. دورانیلر ایمپیراتورلوغو ۱۷۴۷ - جی ایلده یارانمیش، ۱۸۲۳-جو ایلده سوقوطا اۇغرامیشدیر. دؤولت اراضیسینده افغانلار، پاکیستانلیلار، فارسلار، گونئی آذربایجانلیلار، هیندلیلر و وزیریستانلیلار(پشتولار) یاشاییردیلار. دؤولتده ایکی رسمی دیل: پشتو و فارس دیللری وار ایدی.
دؤولتین بایراغیندایاشیل - آغ - یاشیل رنگلر وار ایدی. دؤولت دینی ایسلام ایدی.


text:
مراددوردی قاضینینگ میراثی
مرحوم قاضی آرادان چیقسا دا قۇیان میراثی باقیدیر
تۆرکمنصحرانینگ اینگ قادیمی نشریاتچیسی مرحوم مراددوردی قاضی نأچه گۆن موندان اۇزال آرادان چیقدی.
۱۳۰۷-نجی ییلدا ایران تۆرکمنلرینینگ اوزاق واغت اینگ مؤهۆم شأهِری بۇلان کۆمۆش دپه ده دۇغلان مرحوم قاضی، ایلکینجی گِزِک کۆممِت قاووزینگ دینگی نینگ قۇلاییندا کیتاپ ساتوو مرکزینی آچیار و تۆرکمن دیلینده کیتاپلاری چاپ اتمأگه باشلایار.
ماغتیم قولی پیراغی نینگ دیوانی، زهره طاهیر، قاضی سؤزلۆگی یالی اولی أهمیتلی کیتاپلاری چاپ ادن مرحوم مراددوردی قاضی نینگ کیتاپ ساتوو مرکزی ییللارچا تۆرکمن شاهیر و یازیجیلارینگ اۆیشن یری بۇلدی.
مرحومینگ یاراوسیزلیغیندان سۇنگ تۆرکمن ادبیاتینا بۇلان سؤیگیسی بیلن تانالیان اۇنونگ اۇغلی فرهاد قاضی مرحومینگ یۇلونی توتیار.
مرحوم قاضی ایران بیلن تۆرکمنیستان ینگ آراقاتناشیغینینگ سوسیال گؤرنۆشینه وکیلچیلیک ادن ایرکی یاشاولیلارداندیر و ایران داقی تۆرکمنلرینگ دۆرلی ادبی ایشلرینی تۆرکمنیستان دا تانادان و شو تاغاللالارا اؤنگ باشچیلیق ادن اینگ اولی یازارلاردان بیریدیر.
مرحومینگ یاتان یری یاغتی بۇلسون. ایزی یاراسین و ایمانلی بۇلسون.
ت. ر. ت نینگ تۆرکمنچه بؤلۆمی


text:
آذربایجاندا زلزله باش وئریب.
رئپورت-اون معلوماتینا گؤره، یئرآلتی تکانلار مینگچئویر، گنجه، یئولاخ، برده، قاخ، زاقاتالا و لنکران داخیل اولماقلا اولکه نین غرب، شیمال-غرب و جنوب زونالاریندا حس اولونوب.
ایلکین احتیمالا گؤره، زلزلهنین گوجو ۴ بال اولوب و تخمیناً ۳۵-۴۰ ثانییه داوام ائدیب.
***
تلگرام کانالیندا زلزلهنین ایران-آذربایجان سرحدینده باش وئردیی و ۴،۹ باش گوجونده اولدوغو بارهده معلومات یاییلیب.
آخار. آb خبر وئریر کی، آکادمیانین نزدینده رسپوبلیکا سیسمولوژی مرکزی (مرکز لرزه نگاری) زلزلهنین اؤلکهنین غربینده باش وئردیینی تصدیقلهییب.
***
آذربایجان سیسمولوژی مرکزی زلزله ایله باغلی رسمی آچیقلاما یاییب.
خبرده بیلدیریلیر کی، ایلکین معلوماتلارا اساساً، یئرلی واختلا ساعت ۲۳:۴۸:۰۳-ده آغدام اراضیسینده زلزله قیده آلینیب. زلزله مرکزده ۶ بال، یاخین یاشاییش منطقهلرینده ایسه ۵-۳ بالا قدر حس اولونموشدور.
یئنیلنهجک...
یئنیلنهجک...


text:
اویله نیش یوره ک کسللیک لریدن قوریدی
سونگگی علمی تحقیقاتلر اوشبو حقیقت نی کورسه تیب بیردی
ساغلیق ساحه سی بوییچه سونگگی علمی تحقیقات لر اویله نیش نینگ یوره ک کسللیک لری و فلج سببلی اولیم ریسکی دن انسان لر نی قوریاتگن لیگی نی کورسه تیب بیرگن وضعیتده.
Heart مجله سیده ترقه تیلگن علمی مقاله ده, مدنی حالت نینگ یوره ک کسللیک لری و فلج توغریسیده مهم بیر فکتور دن عبارت ایکن لیگی نی کورسه تیب بیردی.
میلادی 1963 نچی و 2015 نچی ییل لری آره سیده ترقه تیلگن 225 مقاله آره سیدن 34 مقاله سی نی سَیلب فایده لنگن محقق لر, اوروپا, اسکندناویا, شمالی امریکا, اورته شرق و آسیا دن 42 – 77 یاش آره سی 2 میلیون دن آرتیق کیشی نی اوشبو تحقیقاتگه کیریتدی.
اوشبو تحقیقات نتیجه سیده اویلی بولگن کیشی لر بیلن سالشتیریلگنده یالغوز یاشیاتگن کیشی لرده (هیچ اویلنمه گن, اجره لگن یاکه حیات اورتاغی وفات ایتگن) یوره ک تامیر کسللیگی گه چلینیش احتمالی نینگ 42 فایز کوپراق ایکن لیگی کوریندی.
عینی دمده اوشبو تحقیقات ایرکک و عیال لرده اجره لیش نینگ یوره ک کسل لیک لرینی 35 فایز آرتیرگن لیگی دیک, عیال یاکه ایرکک نینگ حیات اورتاغی نینگ وفات ایتیشی نینگ ایسه فلج بولیش احتمالی نی 16 فایز آرتیرگن لیگی نی کورسه تیب بیردی.


text:
نظامی کینو مرکزینده هیندیستانین مشهور آکتیورو، بولیوود اولدوزو آویناش ساشدئوله گؤروش کئچیریلیب.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، پرستیشکارلاری قارشیسیندا چیخیش ائدن آکتیور آذربایجاندا اولماقدان ممنون اولدوغونو بیلدیریب. او، قید ائدیب کی، آذربایجانلی تاماشاچیلار ایله سونونجو گؤروشو اولمایاجاق: «آذربایجاندا، باکیدا اولماقدان چوخ ممنونام. سئوینیرم کی، منی آذربایجاندا بو قدر اینسان سئویر. من ایلک دفعهدیر باکییا سفر ائدیرهم. اومید ائدیرهم، گلهجکده رگیونلارلا دا تانیش اولا بیلهجهیهم. منی سیزینله گؤروشدوردویونه، بو تدبیری تشکیل ائتدیینه گؤره آذربایجان - تورکییه ائوینین صدری تنزیله روستم خانلییا تشکورومو بیلدیریرم».
آکتیور علاوه ائدیب کی، آذربایجانلا هیندیستان آراسیندا مدنی علاقهلرین داها دا اینکیشاف ائتمهسی اوچون ایمکانلاریندان ایستیفاده ائدجک: «من اینانیرام کی، گلهجکده ایکی اؤلکهنین مدنی علاقهلرینده کؤرپو رولونو اوینایاجاغام».
قید ائدک کی، آ. ساجهدئو آذربایجان - تورکییه ائوینین (آتئو) صدری تنزیله روستمخانلینین دعوتی ایله آذربایجانا گلیب. او، ۲۶-۳۰ ایون تاریخلرینده اؤلکهمیزده سفرده اولاجاق. آ. ساجهدئو تورکییهنین "کانال ۷" تلویزییاسیندا یاییملانان "تاتلی بلا" سئریالینین قهرمانیدیر. هیندیستانلی آکتیور تورکییه، ایران، روسییا، قافقاز، عرب اؤلکهلری و لاتین آمئریکاسیندا داها چوخ تانینیر.


text:
اۇمۇد اۇرمۇلۇ
اوْخۇلا باشلارکن هئچ فارسجا بیلمهین ویا چوْخ آز بیلن تۆرک اۇشاقلارینین نئجه بیر اوْخۇل سۆرهجی دئنییملری اوْلدۇقلارینی آنلاماق اۆچۆن بیرچوْخ دئییشکنه باخیلماسی گرهکدییینی گؤسترمکدهدیر. بۇ دئییشکنلرین نهلر اوْلدۇغۇنۇ اوْرتایا چیخارمایا چالیشان بیرچوْخ آراشدیرما، عایلهلرین سوْسیوْ- ایقتیصادی دۆزئیی، ائییتیم – اؤیرتیم نیتهلییینین یئترسیزلییی و اؤیرتمن – گرهچ یئترسیزلییی کیمی قوْنۇلاری اله آلمیشدیر. اوْیسا هم سوْن بیرنئچه اوْنایلدیر فرقلی اؤلکه باغلاملاریندا یۆرۆتۆلن قابساملی و آیرینتیلی آراشدیرمالار، هم ده بۇ آراشدیرمالارین بۇلقۇلاری، اوْخۇل دیلیندن فرقلی بیر دیل دانیشاراق اوْخۇلا باشلایان اؤیرنجیلرین اوْخۇل ماجرالاریندا دیل دئییشکنینین ده اؤنملی بیر روْل اوْینادیغینی گؤسترمکدهدیر. گهنهل اوْلاراق ائییتیمین، اؤزهل اوْلاراق دا آزینلیق دیللرینه منصۇب اۇشاقلارین ائییتیمینین سوْسیوْ- پوْلتیک باغلامی دۆشۆنۆلۆرسه، وار اوْلان چالیشمانین بۇلقۇلارینین دیل دئییشکهنینی و ائییتیمین سوْسیوْ-پوْلتیک باغلامینی ایچینه آلان قابساملی بیر چرچئوهیله آچیقلانماسی گرهکمکدهدیر. کامینز، بئله بیر قۇرامسال چرچئوه سۇنان آراشدیرماچیلاردان بیریدیر. کامینز’ین اؤنردییی قۇرامسال چرچئوهیه گؤره، گرهک سایقینلی چوْخۇنلۇق دیللرینی، گرهکسه ده دۆشۆک دۇرۇمۇ آزینلیق دیللرینی دانیشان توْپلۇلۇقلارا منصۇب اؤیرنجیلرین اوْخۇل دۇرۇمۇ، باشاریلاری ویا باشاریسیزلیقلاری آنجاق بیرسیرا پسیکوْدیلبیلیمسهل و توْپلۇمبیلیمسهل ایلکهلر گؤز اؤنۆنه آلیناراق آنلاشیلابیلر. بۇ چرچئوهیه گؤره پسیکوْدیلبیلیمسهل ایلکهلر بۇنلاردیر: دیل یئترلیلییی، دیللرآراسی قارشیلیقلی باغیملیلیق و آرتیریجی ایکیدیللیلیک. اؤته یاندان، توْپلۇمبیلیمسهل ایلکهلر بۇنلاردیر: باسقیجی توْپلۇمسال ایقتیدار ایلیشگیلرینی آنلاما و کیملیک اۇزلاشیسی.
دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین آکادمیک گلیشیمینین تهمهلینده یاتان پسیکوْدیلبیلیمسهل ایلکهلر
کامینزین اؤنردییی قۇرامسال چرچئوهیه گؤره، بیرچوْخ توْپلۇمدیلبیلمسهل باغلامدا یاپیلان چالیشمالارین ایشارت ائتدیی اۆچ پسیکوْدیلبیلیمسهل ایلکه واردیر. بۇ ایلکهلرین نئجه اۇیقۇلاندیغی، دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین ائییتیم دئنهییملرینین نئجه اوْلاجاغینی بلیرلهر.
1. دیل یئترلیلییی و آکادمیک گلیشمه
کامینزین داها اؤنجهکی چالیشمالاریندا دا سیخلیقلا اۆزرینده دۇردۇغۇ نؤقطهلردن بیری، دیل یئترلیلیکلرینین فرقلی طۆرلرینین و قۇللانیم آلانلارینین اوْلدۇغۇدۇر. داها اؤنجه ده بحثائدیلدییی کیمی، گۆندهلیک ائتگیلهشیملری گرچکلشدیرمک اۆچۆن قۇللانیلان دیل یئترلیلییی اوْخۇل درسرلرینی، آکادمیک قوْنۇلاری آنلاماق و آنلاتماق اۆچۆن قۇللاندیغیمیز بیلیشسهل – آکادمیک دیل یئترلیلیییندن فرقلیدیر. آیریجا کامینز سوْن دارتیشماسیندا اۆچۆنجۆ بیر دیل یئترلیلیییندن بحثائدرکن بۇنۇن بیر دیله ایلیشگین سس، دیلبیلگیسی و یازما قۇراللارینین دوْغرۇدان دیشاریدان اؤیرتیلمهسی ایله قازانیلان بیر دیل یئترلیلییی اوْلدۇغۇنۇ سؤیلمکدهدیر. کامینزه گؤره بۇ فرقلی دیل یئترلیلیکلری آراسیندا آیریم یاپماق اؤنملیدیر، چۆنکۆ هر بیری فرقلی بیچیمده گلیشیر و آکادمیک گلیشیمدهکی روْللاری فرقلیدیر. آیریجا، هم دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلری هم ده چوْخۇنلۇق اؤیرنجیلری بۇ دیل یئترلیلیکلرینی ائدینیرکن قۇللانیلان ایزلملره فرقلی یانید وئرهبیلمکدهدیر. بۇ اۆزدن ده هر بیر دیل یئترلیلییینین کیمه نئجه اؤیرتیلهجهیی چوْخ اؤنملیدیر. داها اؤنجه ده بحثائدیلیدیی کیمی، تهمهل کیشیلرآراسی ایلهتیشیم باجاریلاری گهنهللیکله اۆز اۆزه دانیشمالاریمیزدا قۇللانیلان بیر دیل یئترلیلیییدیر و قۇللانیلان جۆملهلر چوْخۇ زامان قیسا، دیلبیلگیسی آچیسیندان یالین و سیخلیقلا قۇللانیلان کلمهلری ایچهریر. آیریجا ژست و میمیکلر ده دانیشمایی دستکلر. اؤته یاندان بیلیشسهل آکادمیک دیل یئترلیلییی داها آز بیلینن، یاپیبیلیمسهل آچیدان داها قارماشیق کلمهلر ایچهرن، جۆمله یاپیسی اوْلاراق گهنهلده اۇزۇن، باغلاج گرهکدیرن و چوْخۇ زامان ائدیلگن جۆمله یاپیلارینی باریندیران بیر دیلدیر. گهنهللیکله بیلگیلیکلرده، درس پیتیکلرینده، اوْخۇما متینلرینده قارشیمیزا چیخان بیر دیل یئترلیلیییدیر. چوْخۇنلۇق دیللرینی قۇللانان اؤیرنجیلر اوْخۇلا باشلادیقلاریندا چوْخۇ زامان تهمهل کیشیلرآراسی ایلهتیشیم باجاریلاری طۆرۆ دیل یئترلیلییینی اؤنملی اؤلچۆده تاماملامیش اوْلۇب اوْخۇلدا اؤیرندیکلری یئنی کلمهلرله بۇنۇ گلیشدیریرکن، وار اوْلان دیل بیریکیمینه بیلیشسهل آکادمیک دیل یئترلیلییی طۆرۆنۆ اکلمهیه حاظیرلاردیر. اوْیسا دیلسهل آزینیلیق اؤیرنجیلری اوْخۇلا باشلادیقلاریندا اوْخۇل دیلینی بیلمهدیکلریندن ویا آز بیلدیکلریندن، اۇزۇن بیر سۆره بوْیۇنجا تهمهل کیشیلرآراسی ایلهتیشیم باجاری یئترلیلیکلرینی گلیشدیرمهیه چالیشماقدا، بئلهلیکله یئترلی و ائتگیلی دۆزئیده بیر بیلیشسهل آکادمیک دیل یئترلیلییی گلیشیمی اۆچۆن اوْلدۇقجا گئج قالابیلمکدهدیرلر. داها اؤنجه ده بحثائدیلدییی کیمی، دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین چوْخۇنلۇق گرۇپۇنا منصۇب اؤیرنجیلرین دیل سئویهسینه گلهبیلمهلری اۆچۆن اهن آز بیرنئچه ایل کئچمهسی گرهکمکدهدیر. بۇ ندنله دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین هانسی دیل ویا دیللرده اوْخۇلا باشلایاجاغی، آکادمیک گلیشمهلرینی دوْغرۇدان بلیرلهین بیر قوْنۇدۇر.
2. دیللرآراسی قارشیلیقلی باغیملیلیق
پسیکوْدیلبیلیمسهل ایلکهلردن ایکینجیسی، دیللرآراسی قارشیلیقلی باغیملیلیق یاناشماسیدیر. بیرچوْخ فرقلی اؤلکه و دیل اوْرتامیندا و فرقلی سوْسیوْ- ایقتیصادی دۆرۆملارا صاحیب دیلسهل آزینلیق گرۇپلار آراسیندا سیناق ائدیلن بۇ ایلکهیه گؤره، ایکیدیللی اؤیرنجیلرین دیللرینین اۆزرینده یارادیلدیغی "اوْرتاق دیلسهل درین آلتیاپی یئترلیلییی" دئییلن بیر مئکانیزما واردیر و بۇ مئکانیزما سایهسینده دیللرین بیرینده اؤیرنجیلرین بیلگیلر، اؤزهللیکله ده بیلیشسهل آکادمیک دیل یئترلیلییی ایله ایلگیلی بیلگیلر، اۇیقۇن قوْشۇللار اوْلۇشدۇرۇلدۇغۇندا باشقا دیله ویا دیللره ده آختاریلابیلر. اؤرنهیین، اؤیرنجیلره تۆرکجهده اؤیرتیلهجک اوْخۇدۇغۇنۇ آنلاما و متین یازما باجاریلارینی تکرار فارسجادا باشدان اؤیرتمک گرهکمز، چۆنکۆ ایر یئترلی فارسجا دیل یئترلیلییی گلیشدیریلمیشسه، بۇ باجاریلار قوْلایجا فارسجایا دا آختاریلابیلر. کامینزه گؤره بۇ ایلکه، ایکیدیللی ائییتیم یاپیلان ایکیدیللیلشدیرمه(İmmersion) و ایکی یؤنلۆ ایکیدیللی ائییتیم موْدللری(two way bilingual education) کیمی باشاریلی ائییتیم موْدللرینین بعضیلرینده، اؤیرنیجلرین ایکی دیله ویا ایکی دیلدن بیریسینه گؤرهجه داها آز معرۇض قالمالارینا راغمن چوْخۇ دیلسهل آزینلیق اؤیرنجینین ائییتییمنده قۇللانیلان تکدیللیلشدیرمه موْدللرییله قارشیلاشدیریلدیغیندا داها باشاریلی سوْنۇجلار الده ائدیلمهسینی آچیقلاماقدادیر. یانی، داها اؤنجه ده دئیینیلیدیی کیمی، دیلسهل آزینلیق اؤیرنیجلرینین ائییتیمنده قۇللانیلان ائییتیم موْدللرینده اؤنملی اوْخۇل دیلینه اهن چوْخ سۆره معرۆض قالما دئییل، هانسی قوْشۇللاردا معرۇض قالیندیغی، اؤنجهکی دیل بیریکیملرینین حئسابا قاتیلمادیغی، اوْندان یارارلانیب یارارلانمادیغیدیر. دوْلایسیلا، بۇ ایلکهنین ائییتیم- اؤیرتیم اۇیقۇلامالاری آچیسیندان اؤنملی چیخاریملاریندان بیری ده، اؤیرنجیلرین صاحیب اوْلدۇقلاری بیلگی بیریکیمینی و باجاریلاری دیللر آراسیندا آختاریلماسینین اؤزندیریلمهسی گرهکلیلیییدیر. بۇ آچیدان باخیلدیغیندا، دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین صاحیب اوْلدۇقلاری دیل بیریکیملرینین بیربیریله ایلشگیلندیریب دستک اوْلماسی، آرالارینداکی اوْرتاق دیلسهل درین آلتیاپینین قۇللانیلماسی، بیریکیم و باجاریلارینین بیربیرلری آراسیندا قارشیلیقلی آختاریلماسی ویا بۇنلارین بیر بؤلۆمۆنۆن یا دا هئچبیرینین یاپیلماماسی دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین اوْخۇل دئنهییملرینی، آکادمیک و دیل گلیشمهلرینی بلیرلهین ائتمنلردیر.
3. آرتیریجی ایکیدیللی
کامینز، سوْن 40 ایلده دۆنیانین فرقلی بؤلگهلرینده یاپیلان یاخلاشیق 200 قدر گؤرگۆل آراشدیرمانین اوْرتاق بۇلقۇسۇنۇن آرتیریجی ایکیدیللیلیک ایله اؤیرنجیلرین دیلسهل، بیلیشسهل و آکادمیک گلیشمهلری آراسیندا اوْلۇملۇ بیر ایلیشگی وار اوْلدۇغۇنۇن اوْرتایا چیخماسی اوْلدۇغۇنۇ ساوۇنماقدادیر. آریتیجی ایکیدیللیلیک، اؤیرنجیلرین ایکینجی بیر دیلی وار اوْلان داغارجیغینا اکلرکن بیرینجی دیللرینی ده قاورامسال و آکادمیک اوْلاراق گلیشدیردیکلری ایکیدیللیلیک دۇرۇمۇ اوْلاراق تانیملاماقدادیر و گهنهللیکله ایکیدیللیلشدیرمه موْدللرینده گؤرؤلۆر. کامینزین بحثائتدییی گؤرگۆل چالیشمالار، آرتیریجی ایکیدیللیلییین اؤزندیریلدییی دۇرۇملاردا ایکیدیللی اؤیرنجیلرین تکدیللی اؤیرنجیلره گؤره بیرچوْخ آچیدان یارارلی اوْلدۇقلارینی گؤستریمشدیر. اۇلۇسلارآراسی ادبیاتدا آرتیریجی ایکیدیللیلییین اهن چوْخ دئیینیلن اۆستۆنلۆکلری بۇنلاردیر: ایکیدیللی اؤیرنجیلر دیلین یاپیسی و ایشلولری قوْنۇسۇندا(دیلاۆستۆ بیلگیلیر) چوْخ داها بیلینج صاحیبیدیرلر؛ یئنی بیر دیل اؤیرنیرکن چوْخ داها سۆرعتلی اؤیرنیرلر. بۇنلارین دیشیندا بیرچوْخ آراشدیرما، آرتیریجی ایکیدیللیلییین بیلیشسهل اسنکلیک، داها گلیشمیش اوْخۇما باجاریلاری، فرقلی و یارادیجی دۆشۆنمه، دانیشیلان کیشیلره قارشی دۇیارلیلیق کیمی یارارلارلا ایلیشگیلندیرمکدهدیر.
دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین آکادمیک گلیشیمینین تهمهلینده یاتان توْپلۇمبیلیمسهل ایلکهلر
یۇخاریدا آچیقلانان پسیکوْدیلبیلیمسهل ایلکهلرین فرقلی دیل گرۇپلار اۆچۆن نئجه اۇیقۇلاندیغی و ائتگیلرینین نئجه دئنهییملندییینی آنلایابیلمک اۆچۆن بیر ائتگیلهشیم آلانی اوْلان ائییتیم- اؤیرتیم اوْرتامینداکی چئشیدلی ایلیشگیلرین نئجه گرچکلشدیریلدییینه باخیلماسی گرهکمکدهدیر. آراشدیرمالار، سؤز قوْنۇسۇ ایلکهلرین چوْخۇنلۇق دیللرینه منصۇب اؤیرنجیلرین قاتیلدیغی اوْخۇللاردا اؤیرنجیلری گۆجلندیرن، وارسیللاشدیران و داها باشاریلی قیلان بیچیملرده اۇیقۇلاندیغینی، اوْیسا دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین ائییتیم آلدیغی اوْخۇللاردا تام ترسینه بیچیملر آلابیلدییینی، اؤیرنجیلرین داها گۆجسۆز قیلینماسی و گهنهللیکله باشاریسیز سوْنۇجلار آلماسینا یوْل آچان بیچیملرده قۇللانیلدیغینی گؤسترمکدهدیر. کامینز، بۇ فرقلی اۇیقۇلامالارین آلتیندا یاتان اؤنملی ندنلرین آنلاشیلابیلمهسی اۆچۆن اؤلکهدهکی ائگهمن/ باغیملی گرۇپلار آراسینداکی گۆج ایلیشگیلرینین بیچیملرینه و بۇ گۆج ایلیشگیلرینین ائییتیمچیلر و اؤیرنجیلر آراسینداکی چوْخ آز- ائتگیلهشیملرینه باخیلماسی گرهکدییینی ساوۇنماقدادیر. کامینز، دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین آکادمیک گلیشیمینده اؤنملی روْل اوْینایان بۇ ایلیشگیلری و ائتگیلهشیملری آنلایابیلمک اۆچۆن بیربیریله یاخیندان ایلیشگیلی اوْلان ایکی توْپلۇمبیلیمسهل ایلکه اؤنرمکدهدیر.
1. باسقیجی توْپلۇمسال ایقتیدار ایلیشگیلرینی آنلاما
کامینز، ائتنیسیته و اوْخۇل باشاریسی اۆزرینه چالیشان بیرچوْخ توْپلۇمبیلیمچی و اینسانبیلیمچینین، آزینلیق گرۇپلارینین اوْخۇل دئنهییملرینده توْپلۇمسال گۆج ایلیشگیلرینین اؤنملی روْل اوْینادیغینی بیلدیردییی سؤیلهمکدهدیر. بۇ چالیشمالار، اۇزۇن سۆرهلی اوْخۇل باشاریسیزلیقلاری سرگیلهین آزینلیق گرۇپلارین ائگهمن توْپلۇلۇقلار طرفیندن قۇشاقلار بوْیۇ فیزیکسهل و سیمگهسل شیددته معرۇض قالدیقلارینی گؤسترمیشدیر. اؤنجهکی بیر چالیشماسیندا دا، کامینز، اؤز خالقلاری تاریخسهل اوْلاراق ائگهمن توْپلۇم ایچینده نئجه دئوره دیشی بیراخیلمیشسا، دیلسهل آزینلیق گرۇپلارا منصۇب بیرچوْخ اؤیرنجی گرۇپۇنۇن دا اوْخۇل ایچینده عئینی بیچیمده ائییتیم آچیسیندان دئوره دیشی بیراخیلدیغینی سؤیلهمیشدیر. کامینز، فیزیکسهل و سیمگهسل شیددته معرۇض قالما ایله دئوره دیشی بیراخیلمایی آچیقلارکن ادبیاتدا قۇللانیلان کؤنۆللۆ آزینلیق و کؤنۆلسۆز آزینلیق تئرملری ایله تئپگیسهل ائتنیسیته قاوراملارینا گؤندرمهده بۇلۇنۇر. بۇنا گؤره، کؤنۆللۆ آزینلیقلار داها یاخی ایقتیصادی قوْشۇللار ویا داها اؤزگۆر بیر سیاسی اوْرتام ایستهییله اؤز ایرادهلری دوْغرۇلتۇسۇندا اؤز توْپراقلاریندان باشقا اؤلکهلره کؤچ ائدن گرۇپلاردیر و بۇ گرۇپلارا منصۇب کیشیلر بعضی یئرلرده بللی اوْرانلاردا اوْخۇل باشاریلاری الده ائدهبیلمکده و کؤچ ائدیلن اؤلکهلره بۆتۆنلشه بیلمکدهدیرلر. اوْیسا کؤنۆلسۆز آزینلیقلار اؤز ریضالاری دیشیندا ائگهمن گۆج طرفیندن دئنهتیم آلتینا آلینمیش گرۇپلاردیر و گرهک ایش اوْلاناقلاری، یئترلی اوْخۇل و بارینما کیمی ماددی قایناقلارا اریشیمدهکی آچیق آیریمچییلق، گرهکسه ائگهمن توْپلۇم ایچینده اۇزۇن سۆره بوْیۇنجا کیملیکلرینین دیرسیز قیلینماسی سوْنۇجۇندا سۆرهکلی اوْخۇل باشاریسیزلیقلاری ایله قارشی قارشییادیرلار. بۇنلارا آرتی، کامینیز، کؤنۆللۆ آزینلیق گرۇپۇنا منصۇب کیشیلرین ده توْپلۇما بۆتۆنلشدیریلمهسی و ماددی قایناقلارین قۇللانیمیندا آیریمچیلیغا باغیملی تۇتۇلابیلدییینی و اؤزهللیکله ایکینجی و تعقیب ائدن قۇشاقلارین کؤنۆلسۆز آزینلیق اوْلاراق تانیملانان ایکینجی گرۇپۇن بیرچوْخ اؤزهللییینی داشییابیلدییینی سؤیلمکدهدیر. اؤته یاندان، تئپگیسهل ائتنیسیته ضید بیر ائگهمن کیملیک قارشیسیندا اوْلۇشان ساوۇنمالی کیملیکلرین و دایانیشمالارین سوْنۇجۇ اوْرتایا چیخان دۇرۇم اوْلاراق تانیدیلماقدادیر. بۇنا گؤره، ائگهمن گرۇپا قارشیدلیق اۆزرینه قۇرۇلان کیملیک قۇرغۇلاری و دایانیشمالار ائگهمنلر طرفیندن یؤنهتیلن قۇرۇملارا قارشی مۇخالیف بیر تاویر آلمالارینا یوْل آچماقدادیر کی اوْخۇل بۇقۇرۇملاردان بیر دنهسیدیر. بۇ یاناشمایا گؤره، اوْخۇل باشاریسیزلیقلاری بۇ تئپگیسهل ائتنیسیته و قارشید کیملیکلرین سوْنۇجلاریندان بیریدیر.
2. کیملیک اۇزلاشیسی
کامینز، یۇخاریداکی چالیشمالاریندان یوْلا چیخاراق، دیلسهل آزینیلیق اؤیرنجیلرینین اکینجسهل ائتگیلهشیملری و آکادمیک اوْخۇل باشاریلاریندا کیملیک اۇزلاشیسینین اؤنملی بیر روْل اوْینادیغینی بیلدیرمکدهدیر. بۇنا گؤره، دیلسهل آزینلیق قوْنۇمۇندا وار اوْلان اؤیرنجیلر قاچینیلماز اوْلاراق کیم اوْلدۇقلاری و توْپلۇم ایچینده هارادا دۇردۇقلاری قوْنۇسۇندا دۆشۆنمک و بعضی اۇیقۇلامالار گلیشدیرمک دۇرۇمۇندا قالیرلار. چالیشمالار، سئچیجی اکینجسهل ائتگیلهشیم دئنهییملرینین، یانی اؤیرنجیلرین اؤز توْپلۇلۇقلارینا اؤزگؤ دیل و اکینجی قوْرۇدۇقلاری، اۆزرینه یئنی بیر دیل اکلهدیکلری دۇرۇملارین، اؤرنجیلر اۆزرینده اوْلۇملۇ ائتگیلر یاپیب اوْخۇل باشاریسینا قاتقیدا بۇلۇندۇغۇنۇ گؤسترمیشدیر. اوْیسا جیددی بنزشدیرمه دۇرۇمۇندا، یانی اؤیرنجیلر بۆیۆک اؤلچۆده اؤز توْپلۇلۇقلارینین دیل و اکینجینی ایتیردیکلری زامان، اؤیرنجیلر آراسیندا اؤنملی اؤزگۆون اکسیکلییی و اوْخۇل باشاریسیزلیقلاری گؤزلملنمیشدیر. بۇ آنلامدا، بیر بۆتۆن اوْلاراق ائییتیم سیستمینین و بۇنۇن اؤنملی بیر داشیییجیسی اوْلان اؤیرتمنلرین دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلریله نئجه ائتگیلهشیملر گلیشدیرهجهیی، اوْنلارا نه کیمی ایلهتیلر وئرهجهیی، بۇ اؤیرنجیلرین کیملیک اوْلۇشۇمۇندا اؤنملی یئر تۇتماقدادیر. توْپلۇمسال گۆج ایلیشگیلری، اؤیرتمنلرین اؤز روْللارینی(اؤیرتمن کیملییی) نه بیچیملرده تانیملادیقلارینی و ائییتیم یاپیسینی(مۆفردات، قایناق ساغلاما، دیرلندیرمه و ...) ائتگیلر و بۇنلار دا اؤیرتمنلرین دیلسهل و اکینجسهل آزینلیق اؤیرنجیلریله ائتگیلهشیم بیچیملرینی ائتگیلر. بۇ ائتگیلهشیملر، اؤیرنمهنین گرچکلشدییی و کیملیکلرینین اۇزلاشیسینین دارتیلدیغی کیشیلرآراسی بیر آلان یارادماقدادیر. بۇ کیملیک اۇزلاشیسی یا باسقیجی گۆج ایلیشگیلرینین یئنیدن اۆرهتیلمهسینه یوْل آچار یا دا برابر یارادیلان گۆج ایلیشگیلرینین گلیشدیریلمهسینی ساغلار.
کامینزین اؤنردییی قۇرامسال چرچئوهیی اؤزهتلهمک گرهکیرسه، سؤزۆ کئچن پسیکوْدیلبیلیمسهل و توْپلۇمبیلیمسهل ایلکهلر، گرهک سایقینلی چوْخۇنلۇق دیللرینی، گرهکسه ده دۆشۆک دۇرۇملۇ آزینلیق دیللرینی دانیشان توْپلۇلۇق منصۇبۇ اؤیرنجیلرین اوْخۇل دۇرۇملارینی، باشاریلارینی ویا باشاریسیزلیقلارینی آچیقلاماقدا اؤنملی ایپاۇجلاری سۇنماقدادیر. بۇنلاردان "دیل یئترلیلییی"، "دیللرآراسی قارشیلیقلی باغیملیلیق" و "آزالدیجی ایکیدیللیلیک" ایلکهلری، سؤز قوْنۇسۇ اؤیرنجیلرین ائییتیم دئنهییملرینین پسیکوْلوْژیک و دیلبیلیمسهل یؤنلرینه ایشیق تۇتماقدادیر. اؤته یاندان "باسقیجی توْپلۇمسال ایقتیدار ایلیشگیلرینی آنلاما" و "کیملیک اۇزلاشیسی" ایلکهلری ایسه پسیکوْدیلبیلیمسهل ایلکهلرین نه بیچیملرده اۇیقۇلاناجاغینی بیلدیرن ائگهمن / باغیملی گرۇپلار آراسینداکی گۆج ایلیشگیلرینین بیچیملرینی و بۇ گۆج ایلیشگیلرینین ائییتیمچیلر و اؤیرنجیلر آراسینداکی چوْخ آز- ائتگیلهشیملرینی آچیقلاماقدادیر. کامینزه گؤره، دیلسهل آزینلیق گرۇپلارینا منصۇب اؤیرنجیلری باشاریلی قیلاجاق ائتگیلی بیر ائییتیمین آنجاق باسقیجی گۆج ایلیشگیلرینی سوْرقۇلایان و اؤیرنجیلرله کیملیک اۇزلاشیسی یاپمایا چالیشان بیر موْدلله اوْلاسی اوْلاجاقدیر. بۇ آچیدان باخیلدیغیندا، ائییتیمین روْلۆ اؤیرنجیلری گۆجلندیرمکدهدیر. بۇراداکی گۆجلندیرمه، اؤیرتمن- اؤیرنجی ائتگیلهشیمینده هر ایکی گرۇپۇن دا اکینجسهل، دیلسهل و آیدین کیملیکلری آچیسیندان داها چوْخ قبۇل گؤردۆکلری، اوْخۇلدا باشاریلی اوْلاجاقلارینا ایناندیقلاری بیر سۆرهج اوْلاراق آنلاشیلماقدادیر.
3. اؤنریلر
آزالدیجی ائییتیم سیاستلری و پراتیکلری ندنیله اوْرتایا چیخان جیددی دیلسهل، پسیکوْلوْژیک، بیلیشسهل، ائییتسهل، توْپلۇمسال و ایقتیصادی تخرباتلارین اوْرتادان قالدیریلماسی، دوْغرۇدان تۆرک اؤیرنجیلرین ائییتیمده تۆرکجهنین ائییتیم دیلی اوْلاراق قۇللانیلماسیناباغلیدیر، چۆنکۆ بۇ تخریبات ذاتا تۆرک اؤیرنجیلرین ائییتیم سۆرهجیلرینده تۆرکجهنین تماما دیشاریدا بیراخیلماسیندان قایناقلانماقدادیر. بۇ اۆزدن، تۆرکجهنین تۆرک اؤیرنجیلرین ائییتیمینده قۇللانیلماسی یوْلۇندا آتیلامسی گرهکن بیرچوْخ آدیم واردیر. بۇ آنلامدا، بۇ چالیشمانین بۇلقۇلاریندان، دارتیشمالاردان، اۇلۇسلارآراسی ادبیاتداکی چالیشمالاردان گؤرۆنن قۇرامسال چرچئوهدن یوْلا چیخاراق آنادیلی تۆرکجه ارلان و اوْخۇلا باشلادیغیندا هئچ فارسجا بیلمهین ویا چوْخ آز بیلن اؤیرنجیلرین ائییتیم- اؤیرتیم سۆرهجلرینین داها ساغلیقلی ایلریلیهبیلمهسی اۆچۆن ایراندا ائییتیم سیستمیله ایلگیلی اوْلاراق دیلسهل، توْپلۇمسال و اکینجسهل بیرچوْخ اؤنهری سۇنماق اوْلاسیدیر. بۇ اؤنریلرین بعضیلرینین اۇیقۇلانمایا قوْیۇلماسی هم کئچرلی دۇرۇم آچیسیندان هم ده گرهکلی آلتیاپینین حاظیرلانماسی آچیسیندان بئش- اوْن ایل کیمی اۇزۇن سۆرهلر گرهکدیرهبیلر، آنجاق گرهکلی آلتیاپی حاظیرلانماسینا دا درحال باشلانابیلر. اؤته یاندان بعضی اؤنهریلر ده وار اوْلان قوْشۇللار گؤز اؤنۆنه آلیناراق درحال اۇیقۇلامایا قوْیۇلابیلر. بۇ آچیدان، آشاغیدا کیمیسی اۇزۇن وعدهده گرچکلشدیریلهبیلهجک، کیمیسی ده درحال اۇیقۇلامایا قوْیۇلابیلهجک اؤنهریلر سیرالانماقدادیر. هر ایکی دۇرۇمدا دا، بۇ اؤنهریلرین قامۇاوْیۇ، ایلگیلی دئولت قۇرۇملاری، یۇیارلی سیویل توْپلۇم قۇرۇلۇشلاری و قوْنۇیلا ایلگیلی کیشیلر طرفیندن جیددی بیر بیچیمده دیققته آلینماسی هر آچیسیندان چوْخ گرهکلیدیر.
الف. ائییتیم سیستمی ایله ایلگیلی اؤنهریلر
ائییتیمده تۆرکجه قۇللانیلمالی و ایکیدیللی ائیییتیم موْدللری گلیشدیریلمهلی: یۇخاریدا دا دئیینیلدییی کیمی، تۆرک اؤیرنجیلرین اوْخۇللارداکی دیلسهل، پسیکوْلوْژیک، بیلیشسهل، ائییتسهل، توْپلۇمسال و ایقتیصادی یارار ایتیریملرینین اوْرتادان قالدیریلماسینین اهن گرچکچی یوْلۇ، بۇ اؤیرنجیلرین ائییتیمیندهکی تۆرکجهنین ائییتیم دیلی اوْلاراق قۇللانیلماسیدیر. ائییتیمده تۆرکجهنین نئجه قۇللانیلماسی گرهکدییی هئچ قۇشقۇسۇز چوْخ یؤنلۆ بیر قوْنۇدۇر. تۆرکجهنین ایراندا بیر چوْخۇنلۇق دیلی اوْلماسیلا بیرلیکده اۇلۇسلارآراسی ادبیاتدا آزینلیق دیللرینین ائییتیمدهکی قۇللانیلدیغی بیرچوْخ موْدل گؤرمک اوْلاسیدیر. بۇنلاردان تکدیللیلشدیرمه موْدللری بنزشدیرمه آماجی گۆدرکن، ایکیدیللیلشدیرمه و ایکی یؤنلۆ ایکیدیللی ائییتیم موْدللری ایسه ایکیدیللیلییی، ایکیدیلده اوْخۇر- یازارلیغی و گهنهللیکله اۇزۇن سۆرهده هم اوْخۇل باشاریسینی هم ده سؤز قوْنۇسۇ دیللرین داها یاخشی اؤیرنهیب ائتگین بیر بیچیمده قۇللانیلماسینی آماجلاماقدادیر. اۇلۇسلارآراسی ادبیاتدا آچیق بیر بیچیمده اوْرتایا چیخان سوْنۇجلار، دنگهلی ایکیدیللیلییین ساغلاندیغی اوْلاناقلار و بؤلگهسل و کۆرهسل اوْلایلار و گلیشمهلردن دوْلایی تۆرک توْپلۇمۇندا یارانان ایستک و احتیاجلار گؤز اؤنۆنه آلیندیغیندا، تۆرک اؤیرنجیلرین ائییتیمدهکی تۆرکجه- فارسجا ایکیدیللیلییینی و ایکیدیللده اوْخۇر- یازارلیغی اؤزندیرن اوْخۇل موْدللری گلیشدیریلیب قۇللانیلماسی بحثائدیلن دیلسهل، ائییتسهل، پسیکوْلوْژیک، توْپلۇمسال و ایقتیصادی بیرچوْخ تخریبات و یارار ایتیریملری اوْرتادان قالدیرماق آچیسیندان اؤنملی ایشلولر گؤرهجکدیر. ایکیدیللی ائییتیم موْدللری گلشدیریرکن، فرقلی اؤلکهلرده قۇللانیلان ایکیدیللی ائییتیم موْدللریندن آلینابیلهجک بیرچوْخ درسین اوْلدۇغۇ قۇشقۇسۇزدۇر، آنجاق باشقا بیر اؤلکه باغلامیندا باشاریلی اوْلمۇش اوْلسا بیله بیر ائییتیم موْدلینی آلیب باشقا بیر دیل باغلامیندا قۇللانماق بۆیۆک اوْلاسیلیقلا تکدیللیلشدیرمه موْدللرینه بنزیهجک گۆجسۆز بیر موْدل اوْلاجاقدیر. بۇ باخیمدان، تۆرک اؤیرنجیلرین ائییتیمینده قۇللانیلاجاق گۆجلۆ موْدل ویا موْدللر گلیشدیریرکن بۇ چالیشمامیزین چئورهلیجه آراشدیریلدیغی وار اوْلان دۇرۇملار و ساپتامالار گؤز اؤنۆنه آلینمالی و بۇنا گؤره فرقلی احتیاجلارا یانید وئرهبیلهجک موْدللر گلیشدیریلمهلیدیر. ایلهریده اۇیقۇلامایا قوْیۇلابیلهجک بۇ موْدللرین گلیشدیریلمهسی اۆچۆن ایسه درحال گرهکلی آلتیاپینین حاظیرلانماسینا باشلانمالیدیر.
تۆرک اؤیرنجیلرین ائییتیمینده قۇللانیلاجاق ایکیدیللی ائییتیم موْدللری بۆتۆن ائییتیم سۆرهجلرینی قابسامالی: قوْشۇللار، احتیاجلار، اۇلاشیلابیلر آماجلار بلیرلندیکدن سوْنرا گلیشدیریلهجک موْدللر، اؤیرنجیلرین اوْخۇر- یازاریق باجاریلارینی ائدیندیکلری ایلک ایللرده سینیری قالماییب بۆتۆن ایلکاؤیرتیم، اوْرتااؤیرتیم، بیلیمیۇردۇ کیمی آشامالاری قابسایان اۇزۇن سۆرهلی پروْگراملار اوْلمالیدیر. ترسی حالدا منیمسهنهجک موْدللین اوْرتااؤیرتیم، بیلیمیۇردۇ کیمی ائییتیمین ایکینجی و اۆچۆنجۆ آشامالاریندا یئری و ائتگیسی اوْلامایاجاق، آیریجا اؤیرنجیلرین سیناقلاردا سوْرۇملۇ اوْلمایاجاقلاری بیر بیرینجی دیل ائییتیمی موْدلی تۆرکجهنین اؤیرنیلمهسینی و بۇ موْدلین باشاریلی اوْلماسینی انگللیهجکدیر. بۇ اۆزدن، ائییتیمده تۆرکجهنین قۇللانیلاجاغی اوْخۇل موْدللرینده، بیرینجی دیلین سیناقلارا و ایکینجی – اۆچۆنجۆ آشاما ائییتیمه ده اکلنمهسی گرهکمکدهدیر.
باسقیجی اؤیرنجی – اؤیرتمن ایلیشگیلری دؤنۆشدۆرۆلمهلی: آیریجا، بۇ آراشدیرما و دۆنیاداکی اوْخشار آراشدیرمالارین گؤستردییی کیمی، تۆرک اؤیرنجیلرین اوْخۇل دئنهییملرینده دیل و ائییتیم سیاستلریله بلیرلهنن و اؤزهللیکله اؤیرتمنلر طرفیندن اؤیرنجیلره آختاریلان سوْسیوْ- اکینجسهل ایلهتیلر چوْخ اؤنملی روْل اوْیناماقدادیر. دارتیشما بؤلۆمۆنده اله آلینان قۇرامسال چرچئوه ده بلیرتیلدییی کیمی، دیلسهل آزینلیقلارا منصۇب اؤیرنجیلرین اوْخۇل باشاریسیزلیقلارینا یوْل آچان تهمهل ندنلر اساس اعتباریله سوْسیوْ- پوْلتیکدیر و اؤزلرینی اوْخۇل اوْرتامیندا اؤیرنجیلر و ائییتیمچیلر آراسینداکی اهن آز- ائتگیلهشیملرده گؤستریرلر. بۇ اۆزدن، قۇرامسال چرچئوه ده آچیقلاندیغی کیمی، ائییتسهل مۆداخیلهلر آنجاق وار اوْلان باسقیجی ایقتیدار ایلیشگیلرینی دارتیشمایا آچیب ایشبیرلییی ایله اوْلۇشدۇرۇلاجاق توْپلۇمسال ایقتیدار ایلیشگیلری قۇرابیلدییی اؤلچۆده باشاریلی اوْلابیلهجکدیر. بۇ آچیدان باخیلدیغیندا، تۆرکجهنین و آنادیلی تۆرکجه اوْلان اؤیرنجیلرین ائییتیم سۆرهجینه گؤسترمهلیک اوْلاراق اکلملنمهسی آنلاشیلمامالی، ترسینه، ایکیدیللی و چوْخاکینجلی ائییتیم یوْلۇیلا تۆرک اؤیرنجیلرین و دوْلایسیلا تۆرک توْپلۇمۇنۇن ائتگین بیر بیچیمده گۆجلندیریلمهسی، وار اوْلان ائشیدسیزلیکلرین اوْرتادان قالدیریلماسی و توْپلۇمسال عدالتین ساغلانماسی آماجلانمالیدیر. اؤبۆر طۆرلۆ، اهن یالین بیچیمیله سادهجه بیرینجی دیلده اوْخۇر – یازارلیق ساغلاماق اؤز باشینا تۆرک اؤیرنجیلرین ائییتیمی دئنهمه بیچیملرینی دؤنۆشدۆرمهیهجک و یوْخسۇللۇق، ائشیدسیزلیک و آیریمچیلیغی اوْرتادان قالدیرمایا قاتقیدا بۇلۇنمایاجاقدیر. بۇ اۆزدن، دیل بیر آراج اوْلاراق قۇللانیلیب هم اؤیرنجیلرین هم ده اؤیرتمنلرین کیملیک اۇزلاشیسی ایچینده اوْلدۇقلاری، آنا- آتالارین دا روْللار اۆستلندییی و قۇرامسال چرچئوهده دارتیشیلدیغی ایلکهلره گؤره بیچیملندیریلهجک دؤنۆشدۆرۆجۆ بیر ائیییتیم آماجلانمالیدیر.
ایکیدیللی ویا چوْخدیللی اؤیرتمن یئیتشدیرمه بؤلۆملری آچیلمالی: تۆرکجه – فارسجا ایکیدیللی ائییتیم وئرهبیلهجک اؤیرتمن یئتیشدیریلمهسی اۆچۆن آلتیاپی حاظیرلانمالی، بۇنۇن اۆچۆن ائییتیم دانیشکدهلرینه باغلی بؤلۆملر آچیلمالیدیر.
اؤیرتمن آدایلارینا دیلسهل و اکینجسهل چئشیدلیلیک حاققیندا ائییتیم وئریلمهلی: اؤیرتمن آدایلارینا ائییتیم دانیشکدهلرینده اوْخۇل دیلیندن فرقلی بیر آنادیلی اوْلان اۇشاقلارا ائیییتیم وئرمک حاققیندا بیلگیلندیریجی و یؤنلندیریجی درسلر وئریلمهلیدیر. اۇلۇسلارآراسی ادبیاتدا گهنهللیکله "اکینجلرآراسی ائییتیم" (Intercultural Education) اوْلاراق بیلینن اؤیرتمن یئیتشدیرمه درسلری، گهنهللیکله دیلسهل و اکینجسهل آزینلیق گرۇپلارینین تاریخسهل کئچمیشلری و اکینجلری، دیلسهل آزینلیق اؤیرنجیلرینین سینیف یؤنهتیمی و بۇ اؤیرنجیلره درس وئرمه یؤنتمبیلیملری کیمی قوْنۇلاری قابساماقدادیر. بۇ طۆر درسلرین هوْللند، ایتالیا، یۇنانیستان، آوۇسترالیا، گۆنئی قیبریس کیمی آورۇپا اؤلکهلرینده باشاریلی سوْنۇجلار وئرن اؤرنکلری وار اوْلماقدادیر.
اؤیرتمنلره خیدمت- ایچی ائییتیم یوْلۇیلا دیلسهل و اکینجسهل چئشیدلیلیک حاققیندا ائییتیم وئریلمهلی: چوْخۇنلۇق تۆرکجه دانیشان اؤیرنجیلرین اوْخۇدۇغۇ اوْخۇللاردا چالیشان اؤیرتمنلره، خیدمت-ایچی ائییتیم توْپلۇچالیشیم یؤلۇیلا، آنادیلیندن فرقلی اؤیرنجیلره اؤیرتمنلیک یاپماق قوْنۇسۇندا ائییتیم وئریلمهلیدیر.
تۆرکجه بیلن اؤیرتمنلره ایکیدیللی اؤیرتیم یؤنتملری و اؤرنکلری حاققیندا ائییتیم وئریلمهلی: ذاتا تۆرک اؤیرنجیلرله زامان زامان دا اوْلسا کؤنۆللۆ اوْلاراق تۆرکجه دانیشمایی دئنهین و بۇ یوْللا اؤیرنجیلرین یارار ایتیریملرینی آزالدمایا چالیشان تۆرکجه بیلن اؤیرتمنلره ایکیدیللی اؤیرتیم یؤنتملری و ایزلملری حاققیندا بیلگیلندیریجی توْپلۇچالیشیملار و درس آراج-گرهجلری ساغلانمالیدیر. وار اوْلان یاخشی اؤرنکلر یازیلی ویا گؤرسهل اوْلاراق ثبت اوْلۇناراق باشقا تۆرکجه بیلن اؤیرتمنلرله پایلاشیلمالیدیر.
تۆرکجه بیلمهین اؤیرتمنلر تۆرکجه اؤیرنمهیه اؤزندیریلمهلیدیر: تۆرکجه بیلمهین اؤیرتمنلرین اؤیرنجیلر، آنا-آتالار و چئوره ایله ایلیگلی سیخینتیلار یاشادیغینی سؤیلمک اوْلاسیدیر. یاشانان بۇ سیخینتیلارین بیر بؤلۆمۆنۆ اؤیرتمنلرین تۆرکجهیی و بؤلگه اکینجینی بیلمهمهلری ایله ایلیشگیلی اوْلدۇغۇ بللیدیر. بۇ اۆزدن، یوْغۇنلۇقلۇ اوْلاراق تۆرکجه دانیشیلان بؤلگهلرده چالیشماقدا اوْلان و چالیشاجاق اؤیرتمنلرین تۆرکجه اؤیرنمهلری اؤزندیریلمهلی، بۇنۇن اۆچۆن اۇیقۇن اوْرتاملار اوْلۇشدۇرۇلمالیدیر. بۇ باغلاما، بؤلگهده اؤیرتنملیک یاپاجاق اؤیرتمنلرین تۆرکجه اؤیرنمهلرینین اؤنهمی آختاریلابیلر؛ تۆرک دیلی، تۆرک اکینجی، تۆرک ادبیاتی کیمی قوْنۇلاردا اؤیرتمنلره یؤنهلیک بیلگیلندیریجی پیتیکلر داغیتیلابیلر؛ سادهجه بۇ اؤیرتمنلره دؤنۆک پۇلسۇز تۆرکجه دیل سینیفلاری آچیلابیلر. بۇ سایهده، تۆرکجه اؤیرنن اؤیرتمنلر هم اؤیرنجیلرله، هم آنا- آتالارلا هم ده چئوره ایله داها وئریملی، صمیمی، گلیشدیریجی، کیملیک اۇزلاشیسینی اؤزندیرن ایلیشگیلر گلیشدیرهبیلر و بۇ دۇرۇم تۆرک اؤیرنجیلرین اوْخۇل باشاریلارینا و توْپلۇمسال، ایقتیصادی بۆتۆنلشمهیه اوْلۇملۇ قاتقیدا بۇلۇنابیلر.
تۆرکجه بیلن اؤیرنجیلر اۆچۆن تۆرکجه اوْخۇر – یازارلیق سینیفلاری آچیلمالی: تۆرکجهنین ائییتیم دیلی اوْلاجاغی ایکیدیللی ائییتیم موْدللرینین گلیشدیریلمهسی سۆرهجینده، بۇ آشامایا گلینهنه قدر دیله قارشی تۇتۇملارین و اؤیرنجی اؤزگۆونینین یئنیدن یارادیلماسی اۆچۆن، ایلکاؤیرتیم اؤیرنجیلرینین تۆرکجه اوْخۇر- یازارلیق باجاریلارینین گلیشدیریلمهسینین اؤزندیریلمهسی و بۇنۇن اۆچۆن دئولت دستکلی پۇلسۇز اؤزهل اوْخۇر- یازارلیق سینیفلارینین آچیلماسی گرهکمکدهدیر. اؤز آنادیللرینده یازیلی اۆرۆنلرین اوْلدۇغۇنۇ گؤرمک و بۇنلاری قۇللانابیلمک، اؤیرنجیلرین اوْخۇللا و اؤز آنادیللریله قۇردۇقلاری ایلیشگیلری اوْناریجی و گلیشدیریجی اوْلاجاقدیر. اؤته یاندان بۇ طۆر اوْخۇر- یازارلیق سینیفلاری ایکیدیللی ائییتیم موْدللرینین اۇیقۇلانمایا قوْیۇلماسینا بیر حاضیرلیق ساغلانمیش اوْلاجاقدیر.
آتا- آنالار اۆچۆن تۆرکجه اوْخۇر- یازارلیق سینیفلاری آچیلمالی: اؤیرنجیلرین ائییتیملرینده آنا- آتالارین روْلۆ دۆشۆنۆلدۆیۆنده، آنا- آتالارین دا ائییتیم سۆرهجینین بیر پارچاسی اوْلاراق قۇرغۇلانماسی گرهکلیدیر . بۇ آنلامدا آتیلابیلهجک اهن اؤنملی آدیملاردان بیر دنهسی ده، هم فارسجا اوْخۇما – یازماسی اوْلان هم ده اوْلمایان آتا – آنالارا یؤنهلیک تۆرکجه اوْخۇر- یازارلیق سینیفلاری آچماقدادیر. بۇ یؤنده آتیلاجاق آدیملار هم آنا- آتالارین اؤزلرینین گۆجلندیریلمهسینی هم ده اۇشاقلارینین ائییتیملرینه قاتقیدا بۇلۇنابیلمهسینی ساغلایابیلهجهییی کیمی، داها گئنیش قایناقلارا اۇلاشیملارینی ساغلاماسی آچیسیندان اؤنملیدیر.
ایکیدیللی ائییتیم مۆفرداتی گلیشدیریمه و اؤلچمه- دیرلندیرمه مرکزلرینین قۇرۇلماسی ساغلانمالی: ایکیدیللیلیک، ایکی دیلین یان یانا دۇرماسیندان چوْخ، اهن آز ایکی دیلین بیر آرایا گلمهسییله یئنی بیر دۆشۆنمه، اوْلایلاری گؤرمه و دیرلندیرمه بیچیمی مئیدانا گتیرن دئوینگن بیر سۆرهجدیر. بۇ اۆزدن بۇ دئوینگن سۆرهجه یانید وئربیلهجک ائییتیم مۆفرداتلاری، فرقلی دیللر اۆچۆن حاظیرلانمیش اوْلان مۆفرداتلار یان یانا گتیریلهرک اوْلۇشدۇرۇلمامالیدیر؛ فرقلی مۆفرداتلارین بیربیریندن باغیمسیز بیر بیچیمده قۇللانیلماسیلا ایکیدیللیلیک گلیشدیریلهمز. بۇ ندنله، ایکیدیللیلییین دئوینگن یاپیسینی گؤز اؤنۆنه آلان و بۆتۆن ائییتیم- اؤیرتیم سۆرهجلرینی گؤزئتن مۆفرداتلار حاظیرلانمالی، بۇ مۆفرداتلارین اؤلچمه و دیرلندیرمهلرینی یاپاجاق ائییتیم مرکزلری قۇرۇلمالیدیر.
تۆرک اؤیرنجیلر، اۆچۆنجۆ بیر دیل اؤیرنیرکن بیرینجی دیللری اوْلان تۆرکجه ایله ایلیشگیلندیریلمهلی: ایکیدیللی ائییتیم موْدللری عئینی زاماندا چوْخدیللیلییین اؤزندیریلدییی موْدللردیر. یئرهل و اۇلۇسلارآراسی ادبیاتداکی چالیشمالار و بۇ چالیشمادا آچیقلانان دیللرآراسی قارشیلیقلی باغیملیلیق ایلکهسی، عئینی بیر دیل اؤیرنیلیرکن بیلینن اؤنجهکی دیللرین بۇ سۆرهجه قاتقیسینین چوْخ بۆیۆک اوْلدۇغۇنۇ گؤسترمکدهدیر. بۇ آچیدان، هم وار اوْلان ائییتیم سیستمینده هم ده اوْلاسی ایکیدیللی ائییتیم موْدللرینده تۆرک اؤیرنجیلره اینگیلیزجه ویا باشقا اۆچۆنجۆ بیر دیل اؤیرتیلیرکن، اؤیرنجیلرین آنادیللری (بیرینجی دیل) اوْلان تۆرکجه و دئولتین تک تۇغرالی دیلی اوْلان فارسجا(ایکینجی دیل)، اۆچۆنجۆ دیل اؤیرتیمین بیر پارچاسی اوْلاراق گؤرۆلمهلیدیر و بۇنا اۇیقۇن اؤیرتیم یؤنتملری و درس- آراج گرهچلری حاضیرلانمالیدیر.
2. توْپلۇمسال و اکینجسهل اؤنهریلر
ائییتیمده آنادیلینین قۇللانیلماسی و ایکیدیللیلیک حاققیندا بیلینج یارادیلمالی: بیر دیله قارشی اوْلۇمسۇز تۇتۇملارین سؤز قوْنۇسۇ اوْلدۇغۇ اوْرتاملاردا اوْ دیلدهکی ائییتیمین باشاریلی اوْلماسی گؤزلنهمز. بۇ ندنله، زامان زامان دئولت سؤیلمینده، بعضی سیاستچیلرین دانیشمالاریندا، آناآخیم مئدیا قۇرۇلۇشلاریندا سیخلیقلا گۆونلیک سوْرۇنلاری ایله ایلیشگیلندیریلن آنادیلینی دانیشما، ائییتیمده آنادیلینین قۇللانیلماسی و ایکیدیللیلیک کیمی قوْنۇلارداکی اوْلۇمسۇز یارقیلارین سیلینهبیلمهسی اۆچۆن چالیشمالار یۆرۆتۆلمهلی و چوْخدیللیلییین بیر سینیرلاما یئرینه اوْلۇملۇ بیر دیر و تهمهل بیر اینسان حاققی اوْلاراق آلقیلانابیلهجهیی بیر اوْرتام یارادیلمالیدیر. ایراندا ایندییهدک ائییتیمده آنادیلینین قۇللانیمی حاققیندا بیلیمسهل، یئرهل و آکادمیک بیر چالیشمانین اوْلمادیغی اۆچۆن بۇ قوْنۇدا بۆیۆک بیر بوْشلۇق وار اوْلماقدادیر آنجاق دۆنیادا اوْلدۇغۇ کیمی آنادیلینده ائییتیمه قارشی اوْلان کیتله دوْغال اوْلاراق اهن چوْخ ائگهمن توْپلۇم اوْلدۇغۇ سؤیلهنهبیلر. ائگهمن توْپلۇم اؤز آنادیلینین ایرانین تک تۇغرالی دیل اوْلماسی و ایران ائییتیمینین تک دیله دایالی اوْلماسیندان دوْلایی بۆیۆک آیریجالیقلارا صاحیبدیر آرتی ائگهمن اوْلمایان توْپلۇملارین اؤز آنادیللری و آنادیلینده ائییتیم حاققیندا بیلگی و بیلینجلری اوْلمادیغی اۆچۆن تۆرکجهنین ایران ائییتیم سیستمینده قۇللانیلماسی اۆچۆن اوْلۇمسۇز بیر هاوا آتا – آنالار طرفیندن بیله وار اوْلماقدادیر، اوْنلارین بۆیۆک قوْرخۇسۇ ائگهمن دیلی بیلمهدن اۇشاقلارینین ایش گلجهیینین بلیرسیز اوْلماسیدیر. بۇ ندنله ساغلیقلی بیر دیل تارسالاماسی یاپیلاراق تۆرکجهیه قارشی تۇتۇمۇن دؤنۆشدۆرۆلمهسی و توْپلۇمدا اوْلۇملۇ یؤنده ائوریلمهسی اوْلدۇقجا اؤنملیدیر. بۇنۇن اۆچۆن اؤیرتمنلر، اؤیرنجیلر، آنا- آتالار، سیاستچیلر، قیساجاسی بۆتۆن قامۇاوْیۇ، وار اوْلان ائییتیم سیاست و اۇیقۇلامالارین ضررلری حاققیندا و ائییتیمده ایکیدیلین قۇللانیلابیلمهسی و ایکیدیللیلییین ساغلادیغی اوْلاناقلار حاققیندا چئشیدلی یوْللارلا بیلگیلندیریلمهلیدیر. بۇ اۇغۇردا، تلویزیوْن و رادیوْ پروْگراملاری یاپماق، توْپلۇچالیشما، توْپلانتیلار، محله توْپلانتیلاری دۆزهنلمهک، چوْخدیللی بیلگیلندیریجی آسیلار، پیتیکلر و تبلیغ فیلملری حاضیرلاییب بۇنلاری قامۇاوْیۇندا دوْلاشیما سوْخماق کیمی چئشیدلی چالیشمالار یۆرۆتۆلهبیلر.
آنا- آتالار، دیلسهل و اکینجسهل چئشیدلیلیک حاققیندا بیلگیلندیریلمهلی: آزینلیق دیللرینه منصۇب آنا- آتالارلا، اۇشاقلاریلا اؤز آنادیللرینده دانیشمانین، آنادیلینین گلیشدیریلمهسینین و دوْلایسیلا ایکی/ چوْخدیللیلییین گلیشدیریلمهسینین اۇشاغین اوْخۇل باشاریسیندا و توْپلۇمسال بۆتۆنلشمهده نه قدر اؤنملی اوْلدۇغۇ کیمی قوْنۇلاردا بیلگیندیریجی و یؤنلندیریجی چالیشمالار یاپیلمالیدیر.
اؤیرنجیلرین تۆرکجه دیل باجاریلارینی گلیشدیرمهیه یؤنهلیک تیوی پروْگراملاری یاپیلمالی: اوْخۇل باشاریسیندا و یئنی بیر دیل اؤیرنیلمهسینده آنادیلینین اؤنهمی دۆشۆنۆلۆرسه، اۇشاقلارین آنادیللرینین گلیشدیریلمهسی اۆچۆن تۆرکجه یایین یاپان دئولت دستکلی تیوی کاناللارینین اۇشاقلارین دیل باجاریلارینین گلیشدیریلمهسینه یؤنهلیک پروْگراملار یاپمالاری اؤنملی بیر گلیشمه اوْلاجاقدیر.
خالق، لهجه فرقلیلیکلرینین گؤزهللیک و گرهکلیلیکلری حاققیندا بیگلیلندیریلمهلی: بیرینجی گرۇپدان بعضی کیشیلر طرفیندن ده دیله گتیریلدییی کیمی، تۆرکجه دانیشیلان بؤلگهلر آراسینداکی لهجه فرقلیلیکلرینین ائییتیمده تۆرکجهنین قۇللانیلماسینی زوْرلاشدیراجاغی آلقیسینین دؤنۆشدۆرۆلمهسی گرهکمکدهدیر. ائگهمن سیاسی سؤیلملرین ده ائتگیسیله اینسانلار "تک" و "ایستاندارد" اوْلانین داها یاخشی اوْلدۇغۇنا قوْلایلیقلا ایناندیریلابیلمکدهدیر. "تک" و "ایستاندارد" اوْلماما دۇرۇمۇ تۆرکجه دانیشان بعضی بؤلۆملر آراسیندا تۆرکجهیه قارشی بیر اؤزگۆون اکسیکلییینین ده بیر سوْنۇجۇ اوْلاراق اوْخۇنابیلر کی بۇ اؤزگۆون اکسیکلییی ده تۆرکجهنین ائگهمن دیل اوْلان فارسجانین سیاست گۆجۆ و ایقتیصادی یارارلاری ایله سۆرهکلی قارشیلاشدیریلماسیندان قایناقلانماقدادیر. بۇ اۆزدن، وار اوْلان آلقینین دؤنۆشدۆرۆلمهسی اۆچۆن آغیزلار و بؤلگهلر آراسینداکی فرقلیلیکلرین هر دیلده قاچینیلماز اوْلاراق وار اوْلدۇغۇنا، بۇنۇن گۆزهللیک، ایچدنلیک، دوْغاللیق، تۆرکجهنین وارسیللیغی و تاریخسهللیکله ایلگیلی اوْلدۇغۇنا یؤنهلیک چالیشمالار یاپیلماسی گرهکمکدهدیر.
تۆرکجه- فارسجا سؤزلۆک:
الف
اۇلۇسال(Ulusal)= ملی
اۇلاشیم(Ulaşım)= حمل و نقل
ایرماق(Irmaq)= نهر
اسکی(Eski)= قدیمی
اریشیم(Erişim)= دسترسی
آدا(Ada)= جزیره
آدای(Aday)= کاندید، نامزد
آیریمچیلیق(Ayrımçılıq)= تبعیض
آیریلیقچی(Ayrılıqçı)= جداییطلب
ایومه(İvmə)= شتاب، سرعت
آیریجالیق(Ayrıcalıq)= امتیاز
آیریشما(Ayrışma)= جدایی، انحلال
ائوریلمک(Évrilmək)= تکامل یافتن
آراج(Arac)= ابزار، واسط
آراشدیرما(Araşdırma)= تحقیق
ایلهتیشیم(İletişim)=ارتباط
اکینج(Ekinc)= فرهنگ
ائشیت(Eşit)= برابر
اۇیارلار(Uyarlar)= سازگار می کند
اوْی(Oy)= رای
ائشگۆدۆم (Éşgüdüm)= هماهنگ
ائتگیلهشیم(Étgiləşim)= تعامل
ائتگن(Étgən)=فاکتور
ایچهریک(İçerik)= محتوی
اؤنملی(Önemli)= مهم
اوْلۇملۇ(Olumlu)= مثبت
اوْلۇمسۇز(Olumsuz)= منفی
ائییتیم(Éyitim)= آموزش
آماج(Amac)= هدف
ائییتیمسهل(Éyitimsel)= تربیتی
اوْخۇل(Oxul)= مدرسه
اؤنلم(Önlem)= تدبیر
اۇلۇس(Ulus)= ملت
ایلیشگی(İlişgi)= مناسبت، علاقه
آنامالچی(Anamalçı)= کاپیتالیست
انگللهمک(Engellemek)=جلوگیری کردن
آنامال(Anamal)= سرمایه
اسنکلیک(Esneklik)= انعطاف پذیری
آنایاسا(Anayasa)= قانون اساسی
اؤنقوْشۇل(Önqoşul)= پیششرط
اؤنیارقی(Önyarqı)= پیشداوری
ایلیشگین(İlişgin)= عاید، مرتبط
ایلگیلی(İlgili)=مرتبط
آغ(Ağ)= شبکه
اؤنجل(Öncel)= قبلی، پیشین
ارگنلیک(Ergenlik)= بلوغ
اۆزگۆسهل(Üzgüsel)= دراماتیک
آلابیلیرلیک(Alabilirlik)= کاپاسیته، ظرفیت
اوْنای(Onay)= تصدیق
ائگهمن(Égemən)= حاکم
ائگهمنلیک(Égemənlik)= حاکمیت
اؤرنک(Örnek)= مثال
اؤرتۆشمک(Örtüşmek)=منطبق بر هم
ائورنسهل(Évrensel)= جهانی
آیرینتی(Ayrıntı)= جزئیات
آبارتماق(Abartmaq)= مبالغه کردن
ایگید(İgid)= قهرمان
اۆرۆن(Ürün)= محصول
اوْنارماق(Onarmaq)= ترمیم کردن، تعمیر کردن
اؤیکۆ(Öykü)= حکایه
اؤومه(Övmə)= ستایش، وصف
اوْران(Oran)= میزان
اوْرمان(Orman)=جنگل
ایلکه(İlke)= پرنسیب
ایلکهل(İlkel)= ابتدائی
ایزلهنیم(İzlenim)= تصور
ائیلم(Éylem)=کنش
ائتگین(Étgin)= فعال
اۆیه(Üye)= عضو
اهک(Ek)=اضافی
ائدیلگین(Édilgin)= غیرفعال
اینسانبیلیمچی(İnsanbilimçi)= انسانشناس
ایشلوسهل(İşlevsel)= تابعی
آیلیق(Aylıq)= ماهانه، حقوق
اؤندر(Öndər)= رهبر
آیدین(Aydın)= روشنفکر
آلت قۇرۇل(Alt qurul)= کمیته
اۆستلنمک(Üstlenmek)= بر عهده گرفتن
ائشزامانلی(Éşzamanlı)= همزمان
اسینلنمک(Esinlenmek)= الهام گرفتن
ائشدیر(Éşdeyer)= معادل،هم ارز
ائیلمچی(Éylemçi)= فعال،اکتیویست
ائلشدیرل(Éléşdirel)= منتقدانه
آچی(Açı)= زاویه
آچیقجا(Açıqca)= آشکارا
اۇلۇسلارآراسی(Uluslararası)= بینالمللی
اؤزندیرمک(Özendirmek)= تشویق کردن
اؤزنه(Özne)= سوژه، فاعل
اؤزرک(Özerk)= خودمختار
اۆرهتمهک(Üretmek)= تولید کردن
اۇیرۇق(Uyruq)= تابعیت شهروندی
آسی(Ası)= بنر
اوْیسا(Oysa)= در حالیکه
اوْلای(Olay)= حادثه
اؤلچۆت(Ölçüt)= معیار
اۇزامبیلیم(Uzambilim)=هندسه
اۇزایبیلیمی(Uzaybilimi)=کیهان شناسی
اۇزمان(Uzman)= متخصص
اۇزبیلیم(Uzbilim)= ریاضی
آختارماق(Axtarmaq)= انتقال دادن
اوْنۇر(Onur)= حیثیت
ائتمن(Étmeən)= فاکتور
ائییتیمچی(Éyitimçi)= پداگوگ، مربی كودک، متخصص تعليم و تربيت
اکلملنمه(Eklemlenme)= افزودن
ایردهلمک(İrdelemek)= بررسی نمودن
اؤز سایقی(Öz sayqı)= عزت نفس
ایلکاؤیرتیم(ilköyretim)= ابتدائی
اوْرتااؤیرتیم(Ortaöyretim)= دبیرستان
ائییلیم(Éyilim)= گرایش
اؤیرتمن(Öyretmen)= معلم
اؤیرتیم(Öyretim)= تدریس، تعلیم
آییرد(Ayırd)= تمیز دادن
اؤزدش(Özdeş)= یکسان، عینا
اؤزدشلشمک(Özdeşleşmek)= یکسانسازی
اوْلاسی(Olası)= ممکن، محتمل
اؤزلم(Özlem)= حسرت
اؤزهل(Özel)= خاص
ایزلم(İzlem)= استراتژی
اؤزهللیکله(Özellikle)= به خصوص
اۇلۇشۇم(Oluşum)= شکل گیری
ایلهتی(İleti)= پیغام
اوْلاناق(Olanaq)= امکان
ایلیشگینلیک(İlişginlik)= عایدات
اؤنهری(Öneri)= پیشنهاد
اۇزلاشی(Uzlaşı)= اجماع
اؤنگؤرمک(öngörmek)= پیشبینی کردن
ائدینیم(Édinim)= اکتساب
اۆلکۆ(Ülkü)= ایدهآل
اۇیقار(Uyqar)= مدنی
اۇدقۇ(Udqu)= پیروزی
آیریم(Ayrım)= فرق
اۇلام(Ulam)= کاتگوری، طبقهبندی
ائییتمسهل(Éyitimsel)= پداگوژیک
آشیری(Aşırı)= افراطی
اؤزگۆر(Özgür)= آزاد
ارته(Erte)= بعدی
اؤزگۆون(Özgüven)= اعتماد به نفس
اک(Ek)= علاوه، ضمیمه
اؤزهتلهمک(Özétlemek)= خلاصه کردن
اۇزلۇق(Uzluq)= هنر
آدلیم(Adlım)= مشهور
اۆستۆنلۆک(Üstünlük)= برتری
اۇیۇشمازلیق(Uyuşmazlıq)= عدم تطابق
اۇیۇم(Uyum)= هارمونی
آلقی(Alqı)= ادراک
اوْداق(Odaq)= کانون
ایچسهللشدیریلمهک(İçsélleşdirilmek)= درونیسازی کردن
اؤیرتی(Öyreti)= دکترین، تز
اۇیقۇن(Uyqun)= مناسب
اۇلاشماق(Ulaşmaq)= رسیدن به
اۇیقۇلاما(Uyqulama)= تطبیق،پراتیک
اۇیقۇلامالی(Uyqulamalı)= عملی
اینانج(İnanc)= باور
آزینلیق(Azınlıq)= اقلیت
ارتهلهمک(Ertelemek)= به تاخیر انداختن
آیاقلانما(Ayaqlanma)= عصیان،شورش، قیام
اؤزگۆن(Özgün)= اورجینال
ب
بۇلقۇ(Bulqu)= یافته
باشاری(Başarı)=موفقیت
باشاریلی(Başarılı)=موفق
باغلانتی(Bağlantı)= پیوند
بیریم(Birim)= واحد
بیرلشمیش میللتلر(Birleşmiş milletler)=سازمان ملل متحد
بۆتۆنجۆل(Bütüncül)= توتالیتر
بیریکیم(Birikim)= انباشت
باتی(Batı)= غرب
بوْللۇق(Bolluq)= رفاه
بنزشدیرمه(Benzeşdirme)= آسیمیلاسیون
بیچیم(Biçim)= فرم، شکل
باغلاج(Bağlac)= رابط
بهللک(Bellek)= حافظه
بیلیم(Bilim)= علم،دانش
بیلیمسهل(Bilimsel)= علمی
باغنازلیق(Bağnazlıq)= تعصب
باغداشیق(Bağdaşıq)= هموژن
بیلگی(Bilgi)=معلومات
بیلیمیۇردۇ(Bilimyurdu)= دانشگاه
بۇیرۇق(Buyruq)= فرمان
باغداشیقلاشما(Bağdaşıqlaşma)= هموژن سازی
باغیملی(Bağımlı)= وابسته
بیرئیسل(Biréysəl)= فردی
بلگه(Belge)= سند
باسقین(Basqın)= غالب
باخیش آچیسی(Baxış açısı)=زاویه دید
بیلیشسهل(Bilişsel)= شناختی
بیلینج(Bilinc)= آگاهی
بوْیداش(Boydaş)= همسن
باریناق(Barınaq)= سرپناه
باسیم(Basım)= چاپ
بیریجیک(Biricik)= تک،یگانه
باشکند(Başkend)= پایتخت
بلیرگین(Belirgin)= بارز
بیلرلنمهک(Belirlenmek)= مشخص شدن، تعیین شدن
بیلهشن(Bileşen)= کامپوننت، جزء
بؤلگهسل(Bölgesel)= منطقهای
پ
پیتیک(Pitik)= کتاب
پراتیک(Pratik)= عملی
ت
تاریم(Tarım)= کشاورزی
تهمهل(Temel)= اساس
توْپلۇمچۇ(Toplumçu) =سوسیالیست
توْپلۇمبیلیمچی(Toplumbilimçi)= جامعه شناس
تئزگن(Tézgen)= کاتالیزور
توْپلۇچالیشیم(Topluçalışım)= سمینار
تیکهل(Tikel)= قسمی
تک ارکلیک(Tek erklik)= مونارشی
توْپلۇمبیلیمسهل(Toplumbilimsel)= جامعهشناختی
توْپلۇمسال(Toplumsal)= اجتماعی
توْپلۇلۇق(Topluluq)= جمعیت
تۆزۆک(Tüzük)= نظامنامه
تؤرپۆلهمک(Törpülemek)= سوهان زدن
تاسارلاماق(Tasarlamaq)= طراحی کردن
تئریملر دیزگهسی(Térimlər dizgesi)= تئرمینولوژی
تاساری(Tasarı)= طرح، پروژه
توْپلاناق(Toplanaq)= کمپ
توْپلانتی(Toplantı)=نشست
تانیق(Tanıq)= شاهد
تۇغرالی(Turğalı)= رسمی
تکال(Tekel)=انحصار
تاویر(Tavır)= رفتار،وضعیت
تۆرهمک(Türemek)= مشتق شدن
ج
جایدیریجی(Caydırıcı)= بازدارنده
چ
چاغ(Çağ)=عصر
چاغداش(Çağdaş)= معاصر
چئشید(Çéşid)= نوع
چالیشیم(Çalışım)= کمپین
چئشیدلیلیک(Çéşidlilik)= تنوع
چارپیدماق(Çarpıdmaq)= تحریف کردن
چئوره(Çévre)=محیط
چئلیشگی(Çélişgi)= متضاد
د
دایانیشما(Dayanışma)= اتحاد
دیرهنیش(Direniş)=مقاوت
دیلبیلمسهل(Dilbilimsel)= زبان شناختی
دۇیارلیلیق(Duyarlılıq)= حساسیت
دارتیشماق(Dartışmaq)= بحث کردن
دۇراق(Duraq)= ایستگاه
دؤنۆشۆم(Dönüşüm)= دگرگونی، تحول
دئنهتیم(Dénetim)= کنترل
دئنهییم(Déneyim)= تجربه
دئنهمهک(Dénemek)= آزمایش کردن
دئوریم(Dévrim)= انقلاب
دایاتماق(Dayatmaq)= پافشاری کردن
دوْغال(Doğal)= طبیعی
دیلبیگلیسی(Dilbilgisi)= دستورزبان
دۆشرگه(Düşerge)= سایت
داغارجیق(Dağarcıq)= انبان
دوْناتیم(Donatım)= تجهیز
دئییشکن(Deyişken)= متغیر
دین ارکی(Din erki)=دینسالاری
دۆزئی(Düzéy)= سطح
دنگه(Denge)= تعادل
دئوینگن(Dévingen)= دینامیک
دۇیۇرماق(Duyurmaq)= اعلان کردن
دیش(Dış)= بیرون
درنک(Dernek)= انجمن
دوْلایسیلا(Dolayısıyla)= بنابراین
دوْلایلی(Dolaylı)= غیرمستقیم
دوْلایسیز(Dolaysız)= مستقیم
دانیشمانلیق(Danışmanlıq)= مشاوره
ز
زوْرۇنلۇ(Zorunlu)= اجباری
س
سؤزلشمه(Sözleşme)= قرارداد
سوْمۇت(Somut)= ناملموس
سۆرهکلی(Sürekli)= مداوم
سۆره(Süre)=مدت
سۆرگۆن(Sürgün)= تبعید
ساوۇنماق(Savunmaq)= مدافعه نمودن
ساپلانتی(Saplantı)= فکر ثابت
سئچیم(Séçim)= انتخاب
ساوۇنمالی(Savunmalı)= دفاعی
سیخمان(Sıxman)= سپتامبر
سایقینلیق(Sayqınlıq)= اعتبار
ساییملاما(Sayımlama)= آمار
سئچهنک(Séçenek)= آلترناتیو
سۇچ(Suç)= جرم، گناه
سایقینلی(Sayqınlıq)= با پرستیژ
سیخی دۆزهن(Sıxı düzen)= دیسیپلین
سوْرۇن(Sorun)= مسئله، مشکل
سوْوخا(Sovxa)= میراث
سۆرهج(Sürec)= پروسه
سیرالانیم(Sıralanım)= هیرارشی
سوْرۇملۇ(Sorumlu)= مسئول
سوْنۇج(Sonuc)= نتیجه
سینیر(Sınır)= مرز
سیمگه(Simge)= سمبل
ساو(Sav)= ادعا
ساپتاما(Saptama)= تثبیت
سیناق(Sınaq)= امتحان
سؤیلم(Söylem)= گفتمان
سؤمۆرگه(Sömürge)= مستمعره
سؤمۆرۆ(Sömürü)= استثمار
سئچگینچی(Séçginçi)= نخبهگرا
ط
تۆر (Tür)= نوع
ق
قوْشۇل(Qoşul)=شرط
قارشیدلیق(Qarşıdlıq)= ضدیت
قییی(Qıyı)= ساحل
قوْنۇ(Qonu)= موضوع
قاورام(Qavram)= مفهوم
قوْشۇت(Qoşut)= پارالل
قالخینما(Qalxınma)= توسعه
قۇتسال(Qutsal) = مقدس
قیرآچان(Qıraçan)= آوریل
قۇزئی(Quzéy)= شمال
قامۇاوْیۇ(Qamuoyu)= افکار عمومی
قاتقی(Qatqı)= مشارکت
قیلاوۇز(Qılavuz)= راهنما
قۇرامسال(Quramsal)= تئوریک
قیریلقان(Qırılqan)= شکننده
قۇرغۇلاماق(Qurğulamaq)= طراحی کردن
قیتا(Qıta)= قاره
قاتمانلاشدیرماق(Qatmanlaşdırmaq)= افزودن
قوْنۇم(Qonum)= موقعیت
قوْرۇماق(Qorumaq)= محافظت نمودن
قیسیتلی(Qısıtlı)= محدود
قابساملی(Qapsamlı)= جامع
قایناق(Qaynaq)= منبع
قایناشما(Qaynaşma)= ادغام، تلفیق
قانیت(Qanıt)= دلیل
قۇرال(Qural)= قاعده
قۇرۇم(Qurum)= موسسه
ک
کؤکدنچی(Kökdençi)= رادیکال
کسین(Kesin)= قطعی
کز(Kez)= دفعه
کۆرهسل(Küresel)= جهانی،گلوبال
کرال(kral)= پادشاه
کسینتیلی(Kesintili)= ناپیوسته
گ
گهلهنکسهل(Geleneksel)= سنتی
گؤرسهل(Görsel)= بصری
گیریشیم(Girişim)= ابتکار،نوآوری
گؤزلملنمک(Gözlemlenmek)= مشاهده شدن
گۆنجللنمه(Güncellenme)= بروزرسانی
گؤزئتمک(Gözétmek)= نظارت کردن
گؤزگۆ(Gözgü)= آئیینه
گهنهل(Genel)= عمومی
گؤزآردی (Gözardı)= نادیده گرفتن
گرچکدن(Gerçekden)=حقیقتا
گرهچ(Gereç)= مواد
گهنهلگه(Genelge)= بخشنامه
گؤرهجه(Görece)= نسبی
گؤرگۆل(Görgül)= تجربی
گؤسترمهلیک(Göstermelik)= نمایشی
گؤسترگه(Gösterge)= اشارت
گۆندهلیک(Gündelik)= روزمره
گۆونجه(Güvence)= گارانتی
گؤرئو(Görév)= ماموریت
گۆونلیک(Güvenlik)= امنیت
گۆون(Güven)= اعتماد
گؤوشک(Gövşek)= شل
گرهکلیلیک(Gereklilik)=الزام
گرهکسینیم(Gereksinim)= نیاز، ضرورت،احتیاج
گلیشمک(Gelişmek)= توسعه دادن
ن
نسنهل(Nesnel)= آبجکتیو
نیتهلیک(Nitelik)= کیفیت، وصف
نیتهل(Nitel)= کیفی
نیجهل(Nicel)= کمی
قۇشاق(Quşaq)= نسل
قۇشۇل(Quşul)=شرایط
قۇشقۇ(Quşqu)= شبهه
ندن(Neden)= سبب، علت
و
وطنداش(Vetendaş)= شهروند
وئری(Véri)= اطلاعات
والی(Vali)= استاندار
وئریملی(Vérimli)= مثمرثمر
وارسیل(Varsıl)= دارا
وئرگی(Vérgi)= مالیات
وارساییم(Varsayım)= فرضیه
ه
هؤرگۆت(Hörgüt)= تشکیلات
ی
یۆکۆملۆ(Yükümlü)= مکلف
یاساق(Yasaq)= ممنوع
یۆکسکاؤیرنیم(Yükseköyrenim)= آموزش عالی
یاسال(Yasal)= قانونی
یاسا(Yasa)= قانون
یؤن(Yön)= جهت
یؤنهتیم(Yönetim)= مدیریت، اداره
یؤنتم(Yöntem)=روش
یؤنتمبیلیمی(Yöntembilimi)= روششناسی، متدولوژی
یؤنهتیمسهل(Yönetimsel)= اداری
یانید(Yanıd)= جواب
یاپی(Yapı)= ساختار
یئرهل(Yérel)= محلی
یئرلی(Yérli)= محلی
یایقین(Yayqın)= رایج
یاشامسال(Yaşamsal)= حیاتی
یاساما(Yasama)= قانونگذاری
یاتیشدیرماق(Yatışdırmaq)= راضی نمودن، ساکن کردن
یاتیریم(Yatırım)سرمایهگذاری
آشاما(Aşama)= مرحله
یازقی(Yazqı)= سرنوشت
یاخلاشیق(Yaxlaşıq)= تقریبا
یئددیجه(Yéddicd)= هفته
یئرکیپ(Yérkip)= نقشه
یاردیم(Yardım)= کمک
یئتهنک(Yétdndk)= خلاقیت، توانایی
یئترلی(Yétdrli)= کافی
یۇردداشلیق(Yurddaşlıq)= شهروند
یئتگین(Yétgin)= مکمل، کامل
یوْزلاشما(Yozlaşma)= انحطاط
یئتگی(Yétgi)= اختیارات
یاد(Yad)= خارجی
یوْخسۇن(Yoxsun)= محروم
یۆرۆتۆلمک(Yürütülmek)= به اجراء گذاشتن
یۆرۆتمه(Yürütme)= قوه مجریه
یۆجهلتمک(Yüceltmek)= تقدسزائی کردن
یالین(Yalın)= ساده
یازاناق(Yazanaq)= گزارش
یاپیبیلیمسهل(Yapıbilimsel)= مورفولوژی
یئنیلمه(Yénileme)= ترمیم، بازسازی
یئنیلگی(Yénilgi)= مغلوبیت


text:
ایزمیردن ۳۲۴ اۇوغان بۇسغون ایبریلدی
اۇوغان بۇسغونلار اؤز یوردونا قایتاریلدی
ایزمیر شأهِریندأکی "حارمان دالی" بۇسغونلاری ایزینا قایتارما مرکزیندن ۳۲۴ اۇوغان بوسغون اؤز یوردونا قایتاریلدی.
بی قانون یۇللار بیلن تۆرکیأ گلن و پلیس، عسگری ادا ژاندارما تاراپیندان توسساغ ادیلیپ ایزمیر و آیدین ولایاتلارینداقی گؤچ ادیلشیک اداراسینا ایبریلن اۇوغان بۇسغونلارینگ ایشلری تاماملاندی.
بۇسغونلار ژاندارما تۇپاری نینگ یانیندا مینی بوس و اتوبوس بیلن ایزمیردأکی عدنان مندرس قۇنالغاسینا گتیریلدی.
بۇسغونلار شۇل یردن اۇوغانیستان ینگ پایتاغتی کابل- آ ایبریلدی


text:
قیزیمین اوزماغی 13
خانوم کوچولو بویون کی مربیوینن سووا دوشموشدون نقدر سویونوردون....تکنیکی اورگشماغی باشلامیسان...مامان سون اوستونده استراحت الیردیم...عینکیم سووا دوشموشدی ایاغیمینان توتدوم سورا الیمینن.. مامان سون تکینه گئدیردوخ پوفلوردوخ بای بای الیردوخ...هئش کیم بیزی گورموردی خانم مربی چوخ راضیدی پیشرفتینن....سن بو سنیوینن اورگشدین نجور سوغون اوستونده یاتاسان...نجور ایاخ ویراسان...نجور قوللاریوی دالییه چکیب سرعت گئدسن مامان منی قوجاغیوا آلیسان؟؟محکم بوینومنان یاپیشیب دیسن مامان سنی چوخ سویورم...بیراز سورا دیسن مامان سنی هاممیدان چوخ سویورم...قیزیم منده سنی هاممیدان چوخ سویورم...ئوزومننده چوخ سویورم...سن منه اللهین هدیه سیسن...اورییم سنه باغلیدی....
نویسنده : مامان آیسل
23:59
29 مهر 1394
510 3 3 ادامه مطلب


text:
اپل اساسچی لریدن ستیف جابز دنیا دن کوز یومدی
تکنالوژی ساحه سیده انقلاب لر قیلیب بوتون جهان اهالینی اوز کشفیات لریگه رام ایتگن ستیف جابز اوپکه سرطانی بیلن دچار بولگنی اوچون 56 یاشیده وفات ایتدی.
1976 ییلیده ستیف جابز و ستیف وازنیک تمانیدن یره تیلگن "اپل" امریکا ده هجم جهت دن ایککینچی اورین ده تورگن کمپنی حسابلنه دی.
لیکن اصلیده ستیف جابز اونینگ اوستیده 17 یاشیده اویی نینگ گراجیده ایشلده باشله گن. او ییگیت لیگیده تکنالوژی گه جوده قیزیقریدی.
1972 ییلیده اورته مکتب نی بیتیرگچ "رید" کالیجیگه قبول قیلیندی. بیرینچی سمستردن کیین اوقیشنی تشله دی لیکن مستقل روش ده بیلیم آلیشده دوام بیردی.
ستیف جابز نینگ یاش لیک ییل لری قشاق لیک ده اوتگن. او هندوستان گه سفر قیلیب بوداییزم نی قبول قیلگن. اقتداری سبب ویدیو اویینلر ایشله ب چیقاریش صنعتی ده ایش تاپیب، اطرافیگه اوزیگه اوخشه گن تکنالوژی جننی لری نی یغیب، ایزلنیشنی توخته تمه گن.
اپل- آیفون
ستیف جابز، اپل خریدار کونگلیگه یول تاپگینچه آنقیر چانقیر سوقماقلرنی باسیب اوتدی. شو بیلن اوز یولینی تاپتدی، مکینتاژ کمپیوترلر نینگ هر بیر اولادی انسانیت حیاتیگه اوزگریش آلیب کیلگن.
بوگون دنیا بویلب سیویب ایشله تیله دیگن، میلیون لب آدم لرنینگ قولیده گی اینگ مهم و قدرت لی اسباب گه ایلنگن آیفون قول تیلفونلری، آی پد قول کمپیوترلری، آی پوت- اودیو اسباب اسکونه لری آرتیده ستیف جابز دیک مهم مهندس توریبتدی.
امریکا جمهور رییسی باراک اوباما، ستیف جابز نینگ عایله سی، "اپل" شرکتی و بوتون امریکا اهالیسی گه همدرد لیک بیلدرر ایکن جمله دن شونده ی دیدی.
" ستیف- امریکا نینگ اینگ بویوک کشفیات چیلریدن بیری. ایزلنیش و غایه لرنی سینه ب کوریشدن قورقمه گن انسان. او دنیا نی اوزگرتیره آلیشگه ایشانگن. اوندن سیاره میزده گی اینگ موفقیت لی شرکت لردن بیری قالدی. کمپیوتر لر شخصی جهازگه ایلندی و انترنت ایندی چونته میزده. معلومات لر انقلابی اونینگ خذمتی بیلن نه فقط حیاتی میزنی آسان لشتیردی بلکه دلیمیزنی ینگیره تدی..."
شونینگ دیک اما آلدیده قیلگن سونگی چیقیش لریدن بیریده ستیف جابز اوز مخلص لریگه الوداع دیگن دیک بولیب، حیات دن مقصد نیمه ایککنی حقیده سوزله گن ایدی.
ستیف جابز حیاتی ده گی اینگ بخت یار دملر بلکه اوز اختراع لرینی تنیشتیرگن و آدم لردن رحمت آلگن پیت لر بولگن.
او زمانوی تکنالوژی همه اوچون دیر دیب ینگی اختراع و کشفیات لر هر بیر انسان رونقی اوچون خذمت قیلیشکیره دیب حسابلر یدی.
ستیف جابز 1955 ییلیده سانفراسیسکو شهریده دنیاگه کیلگن.
او نینگ اصل آته سی، عبدالفتاح جان جندلی، سوریه لیک مسلمان، آنه سی جواننه سیمپسان ایسه امریکالیک بولگن.
جاری ییلده او، امریکا نینگ 34 اورینگه تورگن به دولت کیشی لردن حسابلنگن ایدی.
او نینگ بای لیگی 7ملیارد دالر تخمین قیلینگن.
ستیف جابز دن تورت فرزند قالدی.


text:
یاپون اوردوسونا مخصوص قیریجیلار بو ایلین ایکینجی روبعونده ۲۲۹ دفعه هیجان وئریلرک هاوایا قالدیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده یاپونییا سلاحلی قوهلرینین بیرلشمیش قرارگاهی آچیقلاما یاییب.
یاپون هاوا قوهلرینه ۱۲۵ دفعه روس قیریجیلارینا، ۱۰۱ دفعه ایسه چین قیریجیلارینا گؤره هیجان وئریلدیی بیلدیریلیب. باش وئرنلری مسکوانین بؤلگهده آکتیولشمهسی کیمی قیمتلندیرن یاپونییا روسییانین کشفیات طیارهلریندن داها چوخ ایستیفاده ائتدیینی سؤیلهییب.
ناظیرلیین تقدیم ائتدیی فوتولاردا روسییا اوردوسونا مخصوص تو-۹۵، تو-۱۴۲، ایل-۳۸، ایل-۲۰ و سو-۲۴ تیپلی طیارلر نظره چارپیر.


text:
کیف
کیف - گؤبلک نؤعو اوْلوب، اساساً یئیجک محصوللاری اۆزرینده یاراناراق چوخالیر.
کیف چؤرک اۆزرینده یاشیل نقطهلرله، میوه لرده ایسه مخمری خاللارلا مۆشاهیده اوْلونور. تاخیل و تاخیل محصوللاری باشدا اوْلماقلا، دویو، فیندیق، فیستیق کیمی ارزاقلاردا کیفلهنمهنی تؤرهدن گؤبلکلر «آفلاتوکسین» دییلهن زهرلی ماده عمله گتیریر. اوْرقانیزمه فوری تأثیر اتمهیهن آفلاتوکسین تدریجهن یاییلاراق بدنین باغیشیکلیک سیستمینی، داخیلی اوْرقانلاری، خصوصیله ده، قاراجییری زدلییر، سیروزا، بؤیرک چاتیشمازلیغینا، سرطان نوخوشلوقه سبب اوْلور.
تهلوکهسی[دَییشدیر]
کیفلنمیش یئیجک محصوللارینین کیفلی حیصّه سینی آییریب، قالانیندان ایستیفاده ادیریک. هالبوکی اکسپرتلر، کیفین بۆتون محصولا یاییلدیغینی و تدریجهن اوْرقانیزمین باغیشیکلیک سیستمینی ضعیفلتدیینی، داخیلی اوْرقانلاری و قاراجییری زدلدیینی سؤیلییرلر. چونکی کیف اوْرقانیزمه اؤلدوروجو تأثیر گؤستریر. یئیجکلاری هازیرلایارکهن گیگینیک قایدالارا دقت ادیلمهمهسی، مثلاً، کیفایت قدر بیشیریلمهمهسی نتیجهسینده بدنه فایدادان چوْخ، ضرر وره بیلر. کیفلنمیش ارزاقدان قناعت آماچ ایله ایستیفاده ادیلمهسی قاراجییر نوخوشلوقلرینه یول آچیر.
کیفلی یم ییهن حئیوانلارین سودو، یومورتاسی و اتی ده اینسانلارا جدی ضرر وریر.


text:
تورکییهنین ایستانبول شهرینده دونیانین ان بؤیوک هاوا لیمانی تیکیلیر.
آخار. آذ تورکییه مئدیاسینا ایستینادا خبر وئریر کی، ۱.۳ میلیون کوادرات متر ساحهنی احاطه ائدن هاوا لیمانی کوسموسدان دا گؤرونور.
ایگا هاوا لیمانلاری اینشاعاتی شیرکتینین ایداره هئیتینین صدری یوسیف آکچای اوعلو هاوا لیمانینین ایلک مرحلهسینین ۲۹ اوکتیابر ۲۰۱۸-جی ایلده تاماملاناجاغینی بیلدیریب.
«او قدر بؤیوک لاییحهدیر کی، کوسموسدان دا گؤرمک مومکوندور. هلیکوپترله باخاندا هاوا لیمانینین بیر حیصهسی گؤرونور. یالنیز طیارهدن باخاندا بوتون اراضینی گؤرمک اولور»، - او بیلدیریب.
سؤزوگدن هاوا لیمانینین دونیاداکی ان بؤیوک اولماقلا یاناشی، دیزاینینا گؤره ان گؤزل لیمان اولاجاغی ادعا ائدیلیر.


text:
سورییا ایله باغلی صولح موذاکیرهلرینه ائو صاحبلیگی ائتمهیه حاضیریق.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری قازاخیستان پرئزیدئنتی نورسولطان نازاربایئو روسییالی همکاری ولادیمیر پوتینله گؤروشو زامانی دئییب.
«قازاخیستان موذاکیرهده ایشتیراک ائدجک بوتون طرفلری آستانادا قبول ائتمهیه حاضردیر. دونهن سیزینله، تورکییه لیدئری رجب تایییب اردوغانلا و ایران پرئزیدئنتی حسن روحانی ایله دانیشدیق. هر کس همفیکیردیر. گؤروش اوچون لازیمی شرطلری یاراداجاغیق»، - نازاربایئو بیلدیریب.
قئید ائدک کی، پوتین یاپونییا باش ناظری شینزو آبئ ایله گؤروشو زامانی سورییاداکی طرفلرین آستانادا بیر آرایا گلمهسی اوچون اردوغانلا راضیلیق الده اولدوغونو قئید ائتمیشدی.


text:
۱۴ جولای
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۲۲۳ - فرانسه شاهی ایکینجی فیلیپین اؤلومویله سککیزینجی لوئیس تاختا چیخدی.
- ۱۶۸۳ - عثمانلی اوْردوسو مرزیفونلو قارا مصطفی پاشا باشچیلیغیندا ایکینجی وین مۆحاصیرهسینی باشلاتدی.
- ۱۷۰۰ - عثمانلی دؤولتی روسیه ایله ایستانبول آنلاشماسینی ایمضالادی.
- ۱۷۸۹ - فرانسهلیلر شاهلیغا قارشی آیاغا قالخدیلار. خالق پاریسین باستیل قالاسینا هۆجۇم ائدهرک سیاسی تۇتوقلولاری قۇرتاردیلار.
- ۱۸۸۴ - کامرون٬ آلمانین مۆستعمیرهسی اوْلدو.
- ۱۹۳۶ - تۆرکیه اوْلمپیکده ایلک قیزیل میدالینی آلدی. یاشار ارکان٬ برلین اوْلمپیکینده٬ گۆلشده ۶۱ کیلودا بیرینجی چیخدی.
- ۱۹۵۸ - عیراقدا کودیتا: شاه ایکینجی فیصل و باشوزیر نوری سعید پاشا اؤلدورولدو.
- ۱۹۵۹ - کرکوکده٬ اۆچ گۆن اۆچ گئجه سۆرهجک تۆرکمان سوْیقیریمی باشلادی.
- ۱۹۶۹ - آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینده بئش یۆز٬ بئش مین و اوْن مین دوْلارلیق کاغیذ پۇللاری رسماً آلیشوئریشدن چکیلدی.
- ۲۰۱۵ - نیوهاریزون آدلی فضا آراجی پولوتونا چاتدی.


text:
جا سونگ نام: آمریکانین گونئی کوره ایله بیرگه مانورلارین نوکلئر ساواش تهدیدینی آرتیریر
جا، آنتونیو گوترزه گؤندردیگی مکتوبدا، آمریکانین سون اولاراق اوچ اوچاق گمیسی قاتیلدیغی بیرگه مانورلارین کوره یاریماداسیندا گرگینلیگی آرتیراراق، آدادا "ایندییه قدرکی ان پیس وضعیته" سبب اولدوغونو بیلدیریب
قوزئی کورهنین بیرلشمیش میللتلر (بمت) دایمی نمایندهسی جا سونگ نام، آمریکانین گونئی کوره ایله کئچیردیگی بیرگه مانورلارین نوکلئر ساواش تهدیدینی آرتیردیغی خبردارلیغی ائتدی.
جا، بمت باش کاتیبی آنتونیو گوترزه گؤندردیگی مکتوبدا، آمریکانین سون اولاراق اوچ اوچاق گمیسی قاتیلدیغی بیرگه مانورلارین کوره یاریماداسیندا گرگینلیگی آرتیراراق، آدادا "ایندییه قدرکی ان پیس وضعیته" سبب اولدوغونو بیلدیریب.
آمریکانین سویوق ساواش دؤوروندکی نوکلئر قابیلیتلی B-52 ایستراتژی بومباردمان اوچاقلارینی یئنیدن حرکته کئچیردیگینی ایفاده ائدن جا، جنوبی کوره ایله کئچیردیگی بیرگه مانورلارین دا نوکلئر ساواش تهدیدینی آرتیردیغی خبردارلیق ائتدی.
جا، آمریکانین آرا وئرمهدن ایل بویو کئچیردیگی نوکلئر ساواش مانورلاری و بؤهتانلارینین قوزئی کورهنین "سئچدیگی یولون دوغرو اولدوغونو گؤستردیگینی و سونا قدر بو یولدا داوام ائدهجکلرینی" قید ائتدی.
کوره یاریماداسی اطرافیندا باشلایان و جنوبی کورهدان 7 ساواش گمیسی ایله آمریکا دونانما USS نایمیتز، USS تئودور روزولت، USS رونالد ریگان آدلی اوچ اوچاق گمیسی و 11 ساواش گمیسینین قاتیلدیغی مانورین، 14 نوابرا قدر داوام ائدجگی آچیقلانمیشدی


text:
۲۰۱۷.جی ایلین ترورلا مبارزه راپورو
توپلام ۷ مین ۱۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
تورک سلاحلی گوجلری ۲۰۱۷ده، بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/کاجکایا منسوب ۳ مین ۲۳۹ و داعش عضوو ۳ مین ۷۷۷ اولماق اوزره توپلام ۷ مین ۱۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
تورک سلاحلی گوجلری طرفیندن، ۲۰۱۷.جی ایلده تروریستلر طرفیندن ایستیفاده ائدیلن مین ۹۵۸ سلاح مؤوضعی، باریناق، سیغیناق، ماغارا و آنبارین وورولدوغو، سرحد گوونلیگینی تامین ائتمک اوچون حیاتا گئچیریلن کنترللاردا سرحدلردن یاسادیشی گئچمهیه چالیشان ۴۳۹ مین ۱۹۵ نفرین یاخالاندیغی بیلدیریلدی.
۲۰۱۷.جی ایلده حیاتا گئچیریلن عملیاتلاردا تخمیناً ۵۴ تن توز/غوبار ماریجوانا و اویوشدوروجو ماده، ۴ میلیون ۷۳۴ مین ۲۷ کؤک چدنه، ۲۶ مین ۴۸۳ حب اله گئچیریلدی.
تورک سلاحلی گوجلری طرفیندن، فتحاللهچی ترور هؤرگوتو ایله مباریزهده بو گونه قدر ۹ مین ۲۳۶ پرسنل حاقیندا اخراج ایشلمی ائدیلدیگی، ۵ مین ۳۹۹ پرسنلین توتوقلو اولدوغو آچیقلاندی.


text:
ایران حکومتینین طلبی ایله اؤلکه خاریجینده بابک زنجانینین جینایت ایشینین اساس ایشتیراکچیسی اولان ایکی مهم شخص حبس ائدیلیب.
آخار. آز تهران تایمزا ایستینادا خبر وئریر کی، بونو اینترپولون ایران بوروسونون رهبری بریگادا گنرالی مسعود رضوانی سؤیلهییب. او، کورروپسییا ایشینده شوبههلی بیلینن شخصلردن بیرینین کئچن هفته باکیدا حبس ائدیلدیینی و تهرانا اکسترادیسییا اولوندوغونو بیلدیریب. دیگر شوبههلی ایسه مرکزی آمریکا اؤلکهلریندن بیرینده یاخالانیب و اونون دا ایرانا تحویل وئریلمهسی حیاتا کئچیریلیر.
قید ائدک کی، کئچهن ایلین مارتیندا ایران محکمهسی میلیاردر بابک زنجانییه اعدام حکمو چیخاریب. روشوت و ساختا سندلر حاضرلایاراق دؤولتین ۲.۸ میلیارد دوللار پولونو منیمسهمکده اتهام ائدیلن زنجانینین اؤلوم حؤکمونو سونرادا ایران عالیلی محکمهسی ده تصدیق ائدیب. حاضردا زنجانینین ۱۴ میلیارد دوللار ثروتی وار.
گونئی آذربایجاندان اولان مشهور میلیاردر رضا ضرراب (حاضردا آمئریکادا حبس آلتیندادیر – رئد.) اونون تورکییهدهکی اساس اورتاغی حساب ائدیلیر.
بیر مدت اؤنجه ده رسمی تهران زنجانینین اعدام قرارینین دییشدیریله بیلجیینی آچیقلامیشدی. بونون اوچون زنجانیدن اؤلکهیه اولان ۲،۸ میلیارد دوللارلیق بورجونون گئری قایتاریلماسی طلب اولونوردو.


text:
مین لر ایل اولار کی قارا لوبیا آمریکا اؤلکه لرینده اکیلیر و یئییلیر. آنجاق بو بیتگی باشاقا اؤلکه لره او جمله دن اوروپایا و دونیانین آیری یئرلرینه و ایرانادا یاییلیب دیر . سیزده ائلییه بیلرسیز بو میوه نین فایدالاریندان داداسیز. قارا لوبیانین بعضی خاصیتلری آداما عجیبه گلیر . بو میوه نین ده یه رلی خاصیتلری بونلاردان عبارتدیر:
– قارا لوبیادا بیتگی پروتئینی چوخدور. بو یئمه لی بیتگی یییه نلر اوچون چوخ یاخشیدیر.
– عضله ، مفاصیل و سوموک اوچون فایدادیر.
– گوارش اوچون یاخشیدیر. معده آغریسی ، معده قیزیشماسی چوخلو او آداملاردا یارانیر کی غذالاری نین فیبری آز اولور. قارا لوبیادا فیبر چوخدور . آنجاق بو فیبر « یبوست » ناخوشلوغون آرادان آپاریر و قارین باغارسیغین پاکلانماغینا دا سبب اولور.
– بیلیریک کی لوبیا تکی یئمه لی کؤپ یاراداندیر آمما اگر اونو گئجه ایسلاتساق و سونرا سویون ائشیگه تؤکسه ک ، کؤپورتمه ک خاصیتی آزالار.
– قارا لوبیا سرطان ناخوشلوقلارین قاباغین آلماقدا یاردیمدیر. نئجه کی بیلیریک « سرطان » دونیادا چوخ اؤلومه سبب اولور . آمما غذاسی سالیم اولان آداملار بو قادادان آماندا قالیرلار. قارا لوبیا دا او جومله سالیم یئمه لی لردندیر، چون بو یئمه لی ده سگگیز نوع « فلاوونید » واردیر. فلاوونید لر بیر نوع بیتگی ترکیبلری دیلر کی سرطانی سلول لارین چوخالماغی نین قاباغین آلیرلار. بیرده کی چون قارا لوبیانین چوخ فیبری واردیر ، بؤیوک باغارسیغین سرطانا دوشمه گی نین قاباغین آلار.
– قارا لوبیا اوره گین یولداشی دیر. قارا لوبیادا حلّ اولموش فیبر قانین قولای یاغی نین آرادان گئتمه گینه سبب اولور و اوره گین ساغلیغی اوچون فایدادیر. دامارلاردا قولای یاغ آز اولسا اوره گین سکته ناخوشلوغو اولماز. تدقیقات نیشان وئریبدیر کی قارا لوبیا دا « اومگا اوچ » واردیر کی قاندا یاخشی یاغین چوخالماغینا سببدیر و حتّی قانین فیشاری نین آزالماغیندا یاردیمدیر.
– قارا لوبیا بویلو قادینلار اوچون فایدادیر .
– یئمه ک آزلیغین ، یا یئمه گین بوش یئرین دولدورار. اگر سیز او کس لردنسیز کی ، واختیز اولمادیغینا گؤره آماده غذالاردان فایدالانیرسیز. هردن بیر قارا لوبیا یئمه کله ، بدنین ایسته دی گی نین بوش یئرین دولدورا بیله رسیز. مثال اوچون: چوخلو آماده یئمه لی لرده فیبر، اومگا اوچ ، پروتئین و اوکسیدان کیمی موادلار یوخدور آمما قارا لوبیا دا واردیر.
– بو یئمه لی « قند » ناخوشلوغو اولانلارا ، قندین بیر حالدا قالماغی اوچون یاردیملیق ائدیر.
– قارا لوبیا بئیینین یولداشی دیر. بو یئمه لی بئیین و اعصاب اوچون فایدادیر. چون معدنی مواد بوندا چوخدور .
قایناق: اینترنت / الو دکتر – چئویره ن: الف.عظیمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
گونئی آذربایجانین اورمییه شهرینین تختی ایستادیونوندا آذربایجانلی گنجلر میللی شعارلار سسلندیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، شعارلار بیرینجی دستهنین «۹۰ اورمییه» و اراکین «آلومینیوم» فوتبول کوماندالارینین گؤروشو زامانی سسلندیریلیب. کورد تروریزمینه قارشی شعارلار سسلندیرن گنجلر تورکییه جمهوریتینین قوروجوسو، بؤیوک اؤندر مصطفی کمال آتاتورکون مشهور «نه موتلو تورکم دئیهنه» کلامینا دا خصوصی یئر وئریبلر.
قید ائدک کی، تورکلرین میللی کیملیینه ایشاره ائدن «نه موتلو تورکم دئیهنه» شعاری بوندان اول ده گونئی آذربایجانلی گنجلر طرفیندن موختلیف ایستادیونلاردا سسلندیریلیب


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۵
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۸۰۷ - بیرلشمیش شاهلیق مجلیسی کؤله تیجارتینی یاساقلادی.
- ۱۸۱۱ - پرسی شلی «تانریتانیمازلیغین گرکلیگی» آدلی مقالهسیندن اؤترو آکسفورد بیلیمیوردوندان آتیلدی.
- ۱۸۲۱ - یونان عوْثمانلی ایمپیراتورلوغوندان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۱۲ - احمد فرید تک٬ تۆرک اوْجاغینی قۇردو.
- ۱۹۱۸ - بلاروس خلق جۆمهۇریتی قۇرولدو.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه اولتونو آزاد ائتدی.
- ۱۹۲۹ - ایتالیادا فاشیست ایدارهچیلیگی گئنل سئچیملرده رأیلرین یۆزده ۹۹-ۇنون اؤزلرینین آلدیقلارینی آچیقلادی.
- ۱۹۴۱ - یوقوسلاوی٬ میحور دؤولتلرینه قاتیلما قراری آلدی.
- ۱۹۴۹ - شوروی حؤکومتینین قرارییلا لیتوانی٬ ایستونی و لتونیدن ۹۲٫۰۰۰ نفر سۆرگون ائدیلدی.
- ۱۹۵۷ - روم شهرینده بیر آرایا گلن فرانسه٬ آلمان٬ ایتالیا٬ بلژیک٬ هولند و لوکزامبورق٬ اوروپا تیجاری توْپلولوغو و اوروپا اتوم انرژیسی کومیسیونونون قۇرولماسینا گؤره روم آندلاشماسینی ایمضالادی.


text:
فیزیک جۆزوهم یاریمچیلیق ایدی. جۆزوهنی اله کئچیرمک اۆچون مدرسهیه گئتدیم. فیزیک جۆزوهسی ایچریسینده اوْلان تیکینتینین قاپیسی باغلی ایدی. باشقا بیر تیکینتینین دامینا چیخدیم. اوْرایلا آماجیم اوْلان تیکینتینین آراسیندا بیر داها تیکینتی وار ایدی. دام چوْخ اۇجا ایدی. اطرافداکی آغاجلار گؤزللیک یاراداراق دامین اۇجا اوْلدوغونو دا داها آیدین گؤرسدیردیلر. جۆزوه ایچریسینده اوْلان تیکینتییه چاتدیم... ایضطیراری دام یوْلونو دا ایشلتدیم [سانکی بۇردا بیر سیرا جالیب اوْلایلار اوْلموشدور٬ ایکی نفر ده بیر ایشلر گؤرموشلر٬ آنجاق حؤرمتلی خاطیریما گلمهییر!]... سوْنرا مدرسهنین ایشچیلری معمول اوْلان سؤز-نصیحتلری وئریردیلر...
داها سوْنرا گؤردوم م. ایله توْیداییق. سانکی دوْندارما زاد دا وار ایدی٬ اوْنلاردان یئمیش اوْلدوغوموز نظریمه گلیر... ائشیگه چیخماق ایستهدیق... ماشینی حیطده ساخلامیشدیم... گئدیب مینه بیلمهدیک... ائله بیل ویزیلمیش ایدی...
بؤلوملر:
درس-کیلاس یوخوسو
،


text:
افغان مخبرلریدن بیر نینگ یوزیگه تیزاب سیپیلدی
سابقه دار افغان مخبری رزاق مامون گه نا تنیش شخص آرقه لی حمله بولگن و یوزیگه تیزاب سیپیلگن.
اوشبو حمله سه شنبه کونی آقشامیده کابل شهری مکرویانده مخبر نینگ اویی قرشیسیده یوز بیرگن .
رزاق مامون بوندن آلدین بی بی سی نینگ پشاور و کابل ده گی مخبری بولگن ایدی ، مخبرنی حادثه یوز بیرگن دن سونگ تورت یوز یاتاقلی کسل خانه گه آلیب بارگن لر و حاضر هم اوشه ییرده دوالنماقده .
داکتر لر گوره مامون نینگ کوز عینک بولگنی سبب لی کوز لری گه هیچ قندی ضرر ایتمی بیراق یوزی انچه جراحت لنگن .
حاضرگه قدر اوشبو حادثه نی کیم یاکی قیسی گروه تماندن اوییشتیریلگنی انیق ایمس.
بیراق مامون جناب لریگه کوره اوشبو حمله اونینگ مطبوعات فعالیت لری بیلن علاقه دار دیر.
افغانستان خبر لر و مدنیت وزیرلیگی نینگ اورین باسری دین محمد مبارز راشدی، مامون جناب لرینی کسل خانه ده کوریش گه بار گن ، یوز بیرگن حادثه نی قتتیق قاره لب ، خوف سیز لیک کوچ لریدن موضوع نی تیکشیریش لرینی ایسته گن.
رزاق مامون میلادی 1990 ییلدن 2002 ییل گه قدر بی بی سی نینگ پیشاور همده کابلده گی مخبری صفتیده فعالیت قیلگن.
اوندن سونگ پراک آرقه لی ترقه تیلوچی ، آزادی رادیو سی نینگ مخبری همده طلوع تلویزیونی ده فعالیت آلیب بارگن.
مامون جناب لری سونگی ییل لر ده تورت کتاب نی یازیب ترقتدی .اوشبو کتاب لر یازوچی نینگ دکتر نجیب الله همده اونینگ اطلاعات وزیری فاروق یعقوبی نینگ قتلی خصوصیده آلیب بارگن تیکشیرو لری نتیجه سی بولیب "راز خوابیده " (یاتگن سیر)بیرینچی و ایککنچی جلد لری ، افغانستان نینگ تنیق لی قوشیقچی سی مرحوم احمد ظاهر اولیمی خصوصیده " احمد ظاهر چگونه ترور شد؟" (احمد ظاهر قندی ترور بولدی ؟)و "رد پای فرعون "(فرعون نینگ آیاق ایز لری ) کتاب لرینی یازگن .
مامون جناب لری اوز کتاب لریده بعضی بیر شخص لر نی اوشبو قاتل لیک لر نینگ سبب چیسی دیب کورسه ته دی .بو شخص لر ایسه آلدین افغانستان حکومتی همده طالب لر بیلن علاقه دار بولگن و حاضر بیر قنچه سی ایسه اوشبو اولکه ده گی اولوغ سیاسی شخص لر دن حسابلنه دی لر .
اونینگ سونگی کتابی "رد پای فرعون "(فرعون نینگ آیاق ایز لری ) ده بولسه افغانستان ایچکی اوریش لریده ایران حکومتی نینگ نقشی خصوصیده سوز یوریته دی .
شونگه قوشیمچه بیر قنچه قیسقه داستان لر "عصر خود کشی "(خود کش لیک عصری) اثری هم چاپ ایتیلگن.
مامون جناب لری تلویزیون همده رادیو اولتیریش لریده یولگه قوییلگن صحبت لرده ایران همده پاکستان گه قرشی اچیق موضع توتگن.
مامون شمال جبهه سیگه یقین بولیب شو نینگ دیک احمد شاه مسعود نینگ طرفدار لریدن سنه له دی .


text:
یام نیوز-27/11/1393
تونی اولویرا:جادوگر دئییلم ،تیراختور باشگاهینا دا هئچ بیر قول وئمه
میشم،رسول خطیبی نین یئرینه گلدیگیمه گؤره ناراحتام.امما بوتون گوجومو تیراختورون
موفقعیتی اوچون فعل لشدیر هئچ نییه اسیرگه مه مییه جه یم./قایناق ایلنا
تبریزین شهرداری فوتبال تیمی دونن ایرانین دسته بیر رقابت لری
چرچیوسینده مشهد ده بو شهرین سیاجامگان تیم ین بیر هئچه اوددو.شهرداری 17 امتیاز
ایله جدول ین 7 نجی سیراسینا یوکسلیب.
مازانداران دا کئچیریلن آرابا سورمه یاریشما(مسابقه) لرینده قزوین لی غلامرضا
ایروانی و شیرزاد خضری جنابلاری ایکینجی و اوچونجو مقامی اله گتیریب./قایناق:فارس
نیوز
شرقی آذربایجانین گولشنلرینین یوکسلیشی گؤزه گلیم دیر.
بو ایل بسمنج لی پرویز هادی ایرانین تیم میللی قالیب ینده آسیا
اویونلاریندا آغیر وزن لر ایچینده قیزیل میدال آلیب ایرانین دا 93 نجو ایل ینده
پهلوانی سئچیلیب ، آرتیرمالییق تختی جام یندا دا پرویزهادی ایله ملک کندلی یونس سرمستی قیزیل میدال اله
گتیریبلر.
اردبیل ین شهرداری فوتبال تیمی اهوازین ایستقلال تیم ین 3-0 نتیجه
سیله اودوب.
بو اویوندان اردبیل لی لر یاخشی ایستقبال ائتمیشدیلر، تختی
استادیوموندا تبریزین سهند استادیومونا تای شعار لار وئریلیب.


text:
تاری «ائل نیسگیلی» نی دویدو بیزه ایمدادا گلدیز
دیبه رین دۆز داغیدان چاغدا یئتیشدیز دادا گلدیز
او کی ائل دردینه جان قویدو اونا دام دایاغ اولدوز
ائله درد آرتیرانین اورتاسینا داغ سایاغ اولدوز
یتیمین زۆلفۆنه آلتون داراغ اولدوز
گئجه گۆندۆز اویاغ اولدوز
چوخوگلمیشدی ائلین دردینه درماندا دایاندی
ساغ اولا دردیله درمان دادا یاندی
وای اونا دؤندۆ اؤزۆن داندی دا یاندی
بویانیب! گؤردۆ تالاندی یول اویاندی
اودا یاندی بودا یاندی
بئله اولدو یول اوزاندی
بلی ائلسیزیول آزاندی.
تاری قوربانی ! سیزی بؤیله گۆنه ساخلا میش ایدی
کؤکۆمۆز لاخلامیش ایدی
پهلوی تک شووونیست "محو اولوزو" هاخلامیش ایدی
اولوسو قاخلامیش ایدی
هۆشۆ اویکویلا بتر تاخلامیش ایدی
قولاغین شاخلامیش ایدی
سوسایان باغلارا چــای اوخشاریلاشدوز
نئجه داغلاردان آراشدوز
زیل ایمیغدا بئله دۆز آی نورولاشدوز
گئجه ظۆلماتلا ساواشدوز
ائله دۆز؛گۆن یولو آچدوز
ائله دۆزگۆن یولو آچدوز!
دۆزگۆن ای دۆزلۆگه معنا
یولو دۆز دۆزله ره آرخا
گۆنش ایز ظۆلماتا یغما
اوجا بوی قاف انی عنقا
تک آغاجلی سینه سینا
قلمۆز موسی عصاسی یارا دریا
یادا ابراهیم الینده بوتو سیندیرماغا بالتا
همن اول بالتا کی خضرۆن گمی دلمیشدی ها اوندا !
سیز آغیرلیقدا یۆکۆ آخ نئجه چکسین بئله دۆنیا
ایشی اوددا ، اؤزۆ عدنا
نفسۆز میثلی مسیحا
همی سئوگی همی سئودا
سیرداشیزدیرعلی مولا
یازیغ اول کیمسه کی ایستیر سیزی بوردا ائده حاشا
شۆکر اولا تانرییا چاددیق سیزه بوردا-
ایلقاریم واریدیر اوردا
بؤیۆک انسانه مثلدیر سؤله یرلر کی نهنگ
سیزه اقیانوسا تای مینجه نهنگین جانی بند
واه واه اودلاندی جانیم باخ بو کؤزه سن !
بو دگیل سؤز بو کؤزردن :
نئجه گۆن گؤرمه میش اؤز حۆسنۆنۆ باتسین؟
کدره نیسگیله باتسین
ائلی دۆز،گۆن گؤزۆ قویسون باشینی غفلته یاتسین!.
دئنه البتته گۆنۆن دۆزاؤزۆ سنسن
ائله حۆسنۆن دۆشه جک شکلیوی دۆزگۆن گؤره جکسن
یتیمین زۆلفۆنۆ آچدین هؤره جکسن
گؤره جکسن ! گؤره جکسن
گؤیۆ دویدوزکی شافاقلاندی دؤنۆب رنگی بنؤوشه
گۆنئشۆزآچما دادیربیتسین هؤیۆشنه
گؤزه لیم ! آی دلی کؤنلۆم نه سئوردن دولو کانیم
ائلیمیزان بویو تام وارلیقی آی، دینله ایمانیم
داماریمدا گه زنیم قیزدیرانیم روحو دویانیم
اۆرگیم چیرپینیسی جان جیجیسی شمس زمانیم
منی آغریندا دوغانیم
دیله گین باغلارینی باغ باغ آچانیم
دیلیمین دیرلیگی اۆستۆنده گزه ن قوشما قوشانیم
گؤزآچانیم دا باخانیم دا یومانیم
اولوسون بایرامی بایلار بایی تام توملو موبارک
فتبارک... فتبارک... فتبارک...
هاوار اولدوز تاریدان ائل له گؤزل اؤلکه میزه
گمی اوخشاری دنیز،نوحوم اۆزۆر کؤنده مۆزه
گؤرۆم عؤمرۆزده اولا نوح عؤمۆر اون یۆزایلۆزه
یاشاسین تۆرک ائلی چاتسین هامیلیق جشنیمیزه
کاووشاق اصلیمیزه
ائلی گؤیچک دیلی بال تک هامی بیر لیکده دئیه ک
فتبارک... فتبارک... فتبارک ...