c: text/html

text:
آمودریا چایی
آمودریا چایی و یا جیحون (اینگیلیسجه: Amu Darya، فارسجا: آمودریا ، آلمانجا: Amudarja ، ایتالیاجا: Amou-Daria ، عربجه: جيحون (نهر) ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Ceyhun ، روسجا: AMyдapbя) افغانیستان اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۶۲۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن آمودریا چاییندان ثانییهده ۲۵۲۵ متر مکعب سۇ آخیر. و آرال گؤلونا تؤکولور.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده آمودریا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Amu Darya»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
میلی حرکت و یالانچی پهلوانلار- آیدینلیق صفحه سی
- توضیحات
- منتشر شده در یکشنبه, 21 تیر 1394 22:49
کئچن اییرمی گونون ایچینده آزربایجان میلی حرکتی، ایکی بؤیوک حمله نی گئرچکلشدیردی. بیرینجی سی بی بی سی فارسی دا، ایستیقلال آماجینی عموما چاتدیردی. و هم میلتیمیزه و هم دوشمنه بیلدیردی کی، آزربایجان تورک میلتینین ایندی کی وار استعماری دورومدان قورتولوش یولو ایستیقلال دان کئچیر. بو میلی فعاللاریمیزی سئویندیرمک له بیرلیکده، دوشمنده ده بؤیوک قورخو یاراتماغی باجاردی. آرتیق ایستیقلال خطی، داها گوجلنیب و اساسی بیر آلتئرناتیو کیمی سونولدو. طبیعی کی حرکتین اؤلومونو جشن توتانلاری، بئله بیر اقدام شوکا سوخوب و هر زامان کی، کیمی نه دئیه جک لرینی بیلمه ییب، مین بیر، تحلیل آدلاندیردیقلاری جفنگیات لا جواب وئرمه یه چالیشدیلار. آما نه قدر چوخ جواب وئردییسه لر، داها چوخ باتیب و چیخماز همده گولونج وضعیته دوشدولر.
ایکینجی سی ایسه، دوغو تورکوستان داکی سویداشلاریمیزا دستک اولاراق فاشیست قیزیل چینین جینایتلرینه اعتیراض آکسیاسی اولدو. تورکچولویو بیر خوشا گلمز، دوشونجه کیمی قلمه وئرن حضرات ایسه یئنه نه دئیه جکلرینی بیلمه ییب و جفنگیات توخوماغا باشلادیلار. چونکی بو دیرلی اقدام اونلارین نه قدر میلی حرکتدن خبرسیز اولدقلارینی اوزه چیخارتدی. و هامی یا گؤستردی کی تورکچولوک ادعا اولونان کیمی قورخونج بیر ایدئولوژی یوخ، تورک میلتینی بیر بیرینه باغلایان و گوجلندیرن بیر اؤنملی مفکوره و تمل بیر اصل دیر.
اصلینده بو اقداملار ایکی شئیی بیزه گؤستریر.
۱.حرکتین تملی ایکی شئیه دایانیر بیر. آزربایجان چیلیق (بی بی سی ده مطرح اولونان ایستیقلال موصوسونو نظرده آلاراق). ایکی تورکچولوک (دوغو تورکوستان آکسییاسینی نظرده آلاراق).
۲.اؤزلرینی ضیالی یا آیدین دئینلر، هر بیر توپلومدا توپلومون اؤنونده گئدن اینسانلاردیرلار. آما بو ایکی اقدام و بو اقداملارا منفی یاناشان اؤزلرینی میلی آدلاندیران سؤزده ضیالیلار بونو ثبوت ائتدیلر کی حرکتین و میلتین آرخاسینجا سورونورلر. باشقا سؤزله اونلاردا نه اؤن گؤرو واردیر نه ده هئچ بو گونو گؤرمک قابلیتی.
باشقا سؤزله بئله شخصلره نه آیدین نه ده کی اؤنجول دئمک اولماز. اونلار بیر سیرا میلی حرکتله مخالف، سؤز پهلوانلاری و گئرچکلیکدن قوپموش بیر سیرا خیال پرستلردیرلر.


text:
توتالیتاریزیم
توتالیتاریزم (لات. توتالیس — تام، بوتؤو؛ معناجا " هر شئیی احاطه ائتمک " دئمکدیر) — ایقتیدارچی دؤولت فورماسیدیر.
بیرینجی دونیا ساواشینین ژئوسیاسی نتیجهلریندن بیری ده لیبرال-دموکراتیزمه آلترناتیو سیستملرین مئیدانا گلمهسی ایدی. ساواشدان بیر مودّت سونرا بعضی اؤلکهلرده یئنی سیاسی حاکیمیت فورمالاشدی. بو سونرادان توتالیتاریزم آدینی آلدی.
او ایجتیماعی حیاتین بوتون ساحهلری نین سرت دؤولت نظارتینه تابع ائدیلمهسی ایله سجیهلهنیر. بو رژیم 20. عصرین دسپوتیزمی آدلانیر. توتالیتار سیاسی رژیم شراییطینده کوتلوی اینفورماسیا واسیطهلری ده آنجاق دؤولتین خطینی یئریدیر. توتالیتاریزمه دؤرد المنت داخیلدیر.
- هر بیر جمعیت عوضوونون رعایت ائتمهلی اولدوغو عومومی سیاسی دوکترینلرین جمعی؛
- همین ایدئولوژینی حیاتا کئچیرن بیر لیدر، دیکتاتور طرفیندن ایداره ائدیلن تک پارتیا؛
- ایقتیصادیات، کوتلوی اینفورماسیا واسیطهلری و سیلاحلی قووّهلر اوزرینده واحید نظارت؛
- کوتلوی رپرسیالار (تمیزلمهلر).
بو آنلاییشی ایلک دفعه موسولینی اؤزونون باشچیلیق ائتدیگی حرکاتی و رژیمی سجیهلندیرمک اوچون ایشلتمیشدیر. اونون ایدئیا اساسلاری ایسه یئنی-هگلچی ایتالیا فیلوسوفو جووانی جنتیله گئدیب چیخیر. سونرالار موسلینینین فاشیست حؤکومتینه داخیل اولموش جووانی جنتیله گؤستریردی کی، توتالیتار دؤولت، خالقین معنوی روحونو تجسوم ائتدیریر. بونا گؤره ده دؤولت شخصیتین حیاتینی غئیری-محدود درجه ده اؤزونه تابع ائده بیلیر.
موطلقیتچی (ابسولیوتیست)، بوناپارتیست، فاشیست، بولشویک رژیملر توتالیتار کاراکتر داشیییر. بوتون قانونی تشکیلاتلارین دؤولتلشدیریلمهسی، غئیری-محدود حاکیمیت صلاحیتلری، دموکراتیک تشکیلاتلارین یاساق ائدیلمهسی، وطنداشلارین حوقوق و آزادلیقلارینین لغو ائدیلمهسی، بیر قایدا اولاراق تکپارتیالی سیستمین مؤوجودلوغو، ایقتیصادیاتین حربیلشدیریلمهسی، موخالیفته و باشقا جور فیکیرلشنلره قارشی رپرسیا تطبیق ائدن رژیملر — توتالیتار رژیملره نومونه گؤستریله بیلر. بئلهلیکله، توتالیتار سیاسی سیستملر ائله دیکتاتورلوقدور کی، حاکیمیت بیر آدامین، اینسان قروپونون، گوروهون و یا پارتیانین الینده جمعلشیر و ایداره اولونانلار طرفیندن هئچ بیر نظارت اولمادان حیاتا کئچیریلیر.
توتالیتار سیاسی رژیم شراییطینده کوتلوی اینفورماسیا واسیطهلرینده آنجاق دؤولت خطی یئریدیلیر. شخصیت حوقوقسوز وضعیته دوشور، او نهنگ دؤولت ماشینینین ساده بیر وینتینه چئوریلیر. توتالیتار رژیم سادهجه وطنداشلاردا اؤزونه قارشی ایطاعت یوخ، هم ده جمعیت عوضولرینده حاکیمیته پرستیش، اینسان حوقوقلارینا حؤرمتسیزلیک و قارشییا چیخان مسلهلری سادهلؤوحجهسینه آنلاماق پسیکولوژیسی و تفکّور استیلی فورمالاشدیریر. توتالیتاریزم شراییطینده سیاسی حاکیمیت مولکیتی تامامیله اؤز الینه کئچیریر. 20. عصرین 30-جو ایل لریندن اعتیباراً سوسیال-فلسفی فیکیرده و بدیعی ادبیاتدا موختلیف توتالیتار باخیشلار یاییلدی. اونلاردا توتالیتاریزمین یوخاریدا قئید اولونان جهتلری موطلقلشدیریلدی. توتالیتار رژیمه عیانی نومونه کیمی کئچمیش شوروی-ده مؤوجود اولان قورولوشو و فاشیزمی گؤسترمک اولار. فاشیزم توتالیتاریزمین ایفراط حدّینی تشکیل ائدیر. او، هر جور دموکراتیزمه و ترقییه ضید اولان دیکتاتورلوغو حیاتا کئچیریر. فاشیزم کوتلوی تررورو گوجلو ایدئولوژی تاثیر سیستمی ایله تاماملاییر. همین ایدئولوژی ایسه تبلیغاتین چوخ موختلیف دئماقوگییا فورمالارینی و اینجه یالانلاری الده توتور. او، عیرقچیلیگه، شووینیزمه، زوراکیلیغا، شخصیته پرستیشه، دؤولتین شخصیت اوزرینده تام حؤکمرانلیغینا، ایجتیماعی حیاتین بوتون طرفلری نین میلیتاریستلشدیریلمهسینه حاق قازاندیرماغا چالیشیر.


text:
ممهلیلر
ممهلیلر اینگیلیسجه: Mammal ان گلیشمیش حیوانلاردیر. ایستی قانلی اولان بۇ حیوانلارین بدن لری قیل یادا توکلرله بوورونوب. ۱۵۰۰۰نوع ممه لی واردیر. ان کیچیک ممه لی بیر توور سیچاندیر و ان بؤیوک ممه لی بالینادیر. ممه لی لر ایستی و سویوق ایقلیملرده یاشایا بیلیرلر. ممه لی لرین بیر چوْخو دوغار-دوغماز یئتیشکین لرین یاشامینا آیاق باسار. اؤرنگی جئیران و کئچی کیمی حئیوانلارین بالالاری دوغدوقدان سونرا قاچا بیلیرلر، آمّا بؤیوک بیر بؤلومو اؤزلرینی ایداره ائده بیلمزلر و آنالارینین باخیمینا احتیاجلاری واردیر. دیشی ممه لی لر بالالارینی اؤز سوتلریله بسلر. ایلک ممه لی حیوانلار کیچیک و سیچانا بنزرایدیلر. دینوسورلارین سویلاری کسیلینجه، اونلارین یئرینه ممه لی لر گئچدی.


text:
گؤزگو
گوزگو نیسبتا هامار سطح اولوب ، رفلکسییا اساسا سطحه دوشن ایشیغین پارالل لییینی (paralleliyini) تامین ائدره ک سطحده اکسین یارانماسینا ایمکان وئریر. بونا گؤره ده ، سطحین گوزگو کیمی ایشله مه سی اۆچون اونون کلکؤتورلویو (kələkötürlüyü) دوشن ایشیغین دالغا اوزونلوغونون یاریسینا برابر اولمایدیر. آغ ناهامار سطح ده ایشیغی رفلکسییا ائتدیریر ، آنجاق بورادا ایشیق نیظاملانمامیش شکیلده اولدوغوندان هئچ بیر عکسی گؤرمک اولمور.
موستوی (Müstəvi) گوزگولر عئینی غلچولو (ğlçülü ?) ویرتوال شکیل لری گؤستریرلر. رفلکسیون گوزگولرده ایسه یانا دؤنموش ، باشی اوسته اولان شکیل لری گؤرمک اولور.
موستوی اولمایان گوزگولرده عکسین کیفیتی گوزگونون خاصه لریندن آصیلی اولور (قاباریق ، چؤکول ، دالغاواری گوزگو). بورادا گوزگویه اولان مسافه ده رول اویناییر. بئله لیکله تحریف اولونموش عکس لر آلینیر. قاباریق گوزگولرده عکس لر بؤیوک ، چؤکوک گؤزگولرده ایسه کیچیک آلینیر.
ان گئنیش یاییلمیش گوزگو نؤع لری معیشت ده ، اساسا ایسه ائولرده ایشله دیلن گوزگولر دیر. اونلار آرخا طرفینه نازیک آلومینیوم قاتی چکیلمیش شوشه لردن ایعبارت دیر. کئچمیشده گوموشدن گوزگو کیمی ایستیفاده ائدیلیردی . شوشه نین آرخاسینا چکیلمیش متال قاتی علاوه اولاراق اوکسیدلشمه دن قوروماق اۆچون رنگ له اؤرتولور.
گوزگولر چوخ قدیم زامانلاردان اینسانا معلوم اولموشدور. ایلک اینسان طرفیندن یارادیلمیش گوزگو تونج دؤورونه گئدیب چیخیر. او زامان اوزو هامارلانمیش متال لؤوحه لردن گوزگو کیمی ایستیفاده ائدیلیردی.


text:
قناری آدالاریندا وولکان پاتلادی
۵۰۰۰دن چوخ انسان، ائتکیلنن بؤلگهلردن تخلیه ائدیلدی
قناری آدالارینداکی وولکان پاتلاماسیندا لاولار ائولری تخریب ائتدی.
اسپانیانین قناری آدالارینداکی کامبر ویجا وولکانی ۱۹۷۱ ایلیندن بو یانا ایلک کز پاتلادی؛ لاو آخینتیلاری جیوارداکی ائولری تخریب ائتدی. یئتکیلیلر ۵۰۰۰دن چوخ انسانی ائتکیلنن بؤلگهلردن تخلیه ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۱۴ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۱۱۳ میلیون ۴۱۸ مین ۲۵۷ اولدو
بینا یانغینیندا ۴۶ نفر اؤلدو
یانغینین سون درجه شدتلی اولدوغو و بینانین بیر چوخ قاتینی ییخدیغی بیلدیریلدی
آمریکادا، آشیری دوز اویوشدوروجودان اؤلوملرده رکورد
آمریکادا آشیری دوز اویوشدوروجودان اؤلوملرین ۲۰۲۰.جی ایلین مارس آییندان بو ایلین عینی آیینا قدر یوزده ۲۹،۶ آرتدیغی اورتایا چیخدی


text:
ایسپارتا پراق فوتبال کولوبو
ایسپارتا پراق فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: AC Sparta Prague) بیر فوتبال کولوبودور. Czech First League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۸٬۸۸۷ نفرلیک جنرالی ارینا ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«AC Sparta Prague»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ایسپارتا پراق فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «note» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد یا
بسته یافت نشد.


text:
بیر دسته گول
حسین دوستی
قاراداغ شاعرلرینین تذکره سی
گؤزه للیکلر یوردو، قوچاقلیقلار بئشیگی اولان، مقدس تورپاغیمیز آذربایجان، ائله جه ده هنر و ادبیات اوجاغی اولموشدور. اینجه خیاللی، ده رین دوشونجه لی و عمومِ بشریت اوچون سعادت آرزیلی شاعرلر بئجرمیشدیر. قره داغ ماحالی، آذربایجانین بیر محتشم بؤلگه سی دیرکی اونودولماز شخصیتلر بئجردیب و آذربایجانین شعر و موسیقی اوجاقلاریندان ساییلیر. قره داغ، وطنیمیزین چیرپینان اوره گی، گؤره ن گؤزودور. اونون صفالی سیرا داغلاري، گؤزه ل هاواسی، یاشیل مئشه لری، دره لر بویو شاققیلتی ایله آخان سولاري، باش باشا وئریب، قره داغلی لار کیمی دوشونجه لی اینسانلار، هنرمندلر بؤیوتموشدور. سایسیز قالالار و مقدس آبیده لرین قره داغدا یئرله شمه سی، تصادفی حال دئیلدیر. قره داغلیلارین ایللر بویو یابانجیلار اؤنونده دایانیب، آزادلیق یولوندا مبارزه آپارماقلاری، ادعامیزی ثبوت ائدیر. اؤنا گؤره ده سنگرلرده بوي آتان آزادلیق سئوه ن بیر میلّت، سازسیز و سؤزسوز یاشایا بیلمه زدی. قره داغ، آشیقلار و شاعرلر مسکنیدیر. هله اونون آشیقلاري، شاعر دیلر. قره داغدا آنادان اولان اوشاقلار، ائله بیل شاعر دنیایا گلیرلر. آنالارین لایلاسیلان بوي آتیب، آشیقلارین سازینان توي ائله ییب، ننه لرین آغیلاري و اوخشامالاریناندا تورپاغا گئدیلّر!
قره داغ شاعرلري، وقارلی، کونلوتوخ انسانلاردیلار. اولار شهرت ایچون شعر یازماییبلار، ادعاسیز شعر یازیب، گئجه گوندوز اثرلر یارادیب، ادبیاتیمیزا بویوك خدمتلر ائدیبلر. اولارین شعرلري، خالقین اوره یینده یئر توتوب، دیلدن دیله آخیب، شهر به شهر یول آچیب، قولاغلاردا قالیب. کتابسیز، دفترسیز، بیر بویوك دیوان
یارادیبلار.
قره داغ شعرینده، ایسته رسه کلاسیک فورمالاردا، ایسته رسه سربست شعرده، وطن دویغوسو، خالقا باغلیلیق، سئوگی محبتی، دینی عرفانی ایدیال لار، طبیعت وورغونلوغو،… دالغا ووروب، اوخویانی ائشیدهنی واله ائدیر. قره داغ بؤلگه سینی مختلف ماحاللار تشکیل ائدیر. بو شعر مجموعه سینده قره داغین 18 ماحالینین شاعر لریندن سؤز آچیلیب. آللی گوللو یایلاقلاردان، دومانلاردا گیزله نن قایالیقلاردان، داغلارین آراسیندان، شوش قایالارین باشیندان، عطیرلی چیچکلرین اویلاغیندان، محبتلی سئوینجلی ائولرین اوتاغیندان، بوتون کندلردن، اوبالاردان، شهرلردن، شاعر لرین سراغینا گئدیب، اولاردان شعرلر گتیرمیشیک. اهر، کلئیبر، خودافرین، هریس، ورزقان، خاروانا، هوراند،…! شاعرلرین آدي، یاشاییش تاریخی اساسیندا یازیلیب و ردیفلنیبدی…
توضیحات:
- نام مجموعه شعر: بیر دسته گول
- شاعر: حسین دوستی
- زبان: ترکی
- فرمت فایل : پی دی اف PDF
- تعداد صفحات : 292
- حجم : 1 MB
- پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:
لینکهای کمکی:دانلود از لینک کمکی اول دانلود از لینک کمکی دوم


text:
فورد مادوکس فورد
فورد مادوکس فورد (اینگیلیسجه: Ford Madox Ford) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .۱۷ دسامبر ۱۸۷۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۵ ایل عومر ائلهایب و ۲۶ ژوئن ۱۹۳۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Ford Madox Ford»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فورد مادوکس فورد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
عمادالدین نسیمی
سئید علی عمادالدّین نسیمی (سید محمد اوْغلو) (1404-1370). آذربایجانلی عاریف و شاعیر و متفکّریدی.
حیاتی[دَییشدیر]
سیّد علی عمادالدّین نسیمی 1370-جی ایلده دونیایا گلیب. دوغوم یئری شیرواندیر. بعضی تدقیقاتچیلار (محققلر) اونون باکیدان اوْلدوغونو ایدیعا ائدیرلر، بعضی لری ده نسیمی نین دوغوم یئری کیمی شیروانشاهلارین پایتختی شاماخینی گؤستریرلر.
نسیمی یارادیجیلیغی نین آنا خطی اینسانین آللاهلا عئینی لشدیریلمه سی و ایلاهیلیگی ایدئیاسیندان کئچیر. نسیمی نین بۇ دوشونجه لرینی پوئتیک طرزده ایفاده ائله ین مشهور شعر ده فیکریمیزی سوبوت ائدیر:
منده سیغار ایکی جاهان، من بۇ جاهانه سیغمازام،
گؤوهری لامکان منم، کؤونو مکانه سیغمازام.
عرشله فرش و کافو نون منده بولوندو جومله چون،
کس سؤزونو و ابسم اول، شرح و بیانه سیغمازام.
کؤونو مکاندیر آیتیم، ذاتی دورور بیدایتیم،
سن بۇ نیشانلا بیل منی، بیل کی، نیشانه سیغمازام.
کیمسه گومانه ظن ایله اولمادی حق ایله بیلیش،
حققی بیلن بیلیر کی، من ظنّو گومانه سیغمازام.
صورته باخ و معنینی صورت ایچینده تانی کیم،
جیسم ایله جان منم ولی، جیسم ایله جانه سیغمازام.
هم صدفم، هم اینجییم، حشرو صیرات ادینجییم،
بونجا قوماش و رخت ایله من بۇ دوکانه سیغمازام.
گنجی-نیهان منم من اوش، عئینی-عیان منم، من اوش،
گؤوهری-کان منم من اوش، بحروو کانه سیغمازام.
گرچی موحیطی-اعظمم، آدیم آدامدیر، آدمم،
دار ایله کونفکان منم، من بۇ مکانه سیغمازام.
جان ایله هم جاهان منم، دهریله هم زامان منم،
گؤر بۇ لطیفئیی کی من، دهرو زمانه سیغمازام.
نوجوم ایله فلک منم، وهی ایله هم ملک منم،
چک دیلینی و ابسم اول من بۇ لیسانه سیغمازام.
زرره منم، گونش منم، چار ایله پنجو شئش منم،
صورتی گؤر بیان ایله، چونکی بیانه سیغمازام.
ذات ایلیم صیفات ایله، قدر ایلیم برات ایله،
گولشکرم نبات ایله، بسطه دهانه سیغمازام.
نار منم، شجر منم، عرشه چیخان هجر منم،
گؤر بۇ اودون زبانه سین، من بۇ زبانه سیغمازام.
شمس منم، قمر منم، شهد منم، شکر منم،
روحی-روان باغیشلارام، روحی-روانه سیغمازام.
گرچی بۇ گون نسیمیم، هاشیمیم، قورئیشیم،
بوندان اولودور آیتیم، آیت و شأنه سیغمازام.
نسیمینین دیوانینین نشر اولماسی[دَییشدیر]
نسیمینین دیوانی و کوللیاتی آذربایجاندا، تورکیهده و ایراندا دفعهلر نشر اوْلوبدور. آذربایجاندا پروفسور جهانگیر قهرماناوف و تورکیه ده پروفسور حسین اعیان و ایران دا پروفسور حسین محمدزاده صدیق (حسین دوزگون) علمی ایشلر گؤرموشلردیر. بونلارین آراسیندا پروفسور حسین محمدزاده صدیقین علمی نشری تبریزده چاپ اوْلموشدور. بۇ نشری حاضیرلایان بوتون چاپ اوْلموش نسخهلری مقابله ائتمیش و گؤزدن گئچیرتمیشدیر.[۱]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ نسیمی، سید عمادالدین. دیوان اشعار ترکی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، تبریز، نشر اختر، 1387.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۱۲
۱۲ دسامبر: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۱۲/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دسامبر/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ آذر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ آذر/رویدادلار
- ۶۲۷ - نئینوا دؤیوشونده بیزانس ایمپیراتورو ایکینجی ایراکلیوس ساسانی شاهی خسرو پرویزه غالیب گلمیشدیر.
- ۱۰۹۶ - مرمره دنیزی ساحیلینده بیرینجی صلیب یۆروشونون اساس دؤیوشو باش وئرمیشدیر.
- ۱۵۷۴ - عوْثمانلی سولطانی ایکینجی سلیمان تخته چیخمیشدیر.
- ۱۶۴۲ - ایسپانیا و بؤیوک بریتانیا آراسیندا ساواش باشلامیشدیر.
- ۱۸۳۰ - عوْثمانلی ایمپیراتورلوغو صربیستان باغیمسیزلیغینی تانیمیشدیر.
- ۱۹۱۱ - هیندوستان باششهری کلکۆتهدن دهلییه کؤچورولموشدور.
- ۱۹۲۵ - رضا پهلوی ایران تختینه چیخمیشدیر.
- ۱۹۳۹ - شوروی-فنلاند ساواشی دؤورونده باش وئرمیش تولوایاروی دؤیوشونده فنلاند غالیب گلمیشدیر.
- ۱۹۴۵ - گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتی قۇرولموشدور.
- ۱۹۴۹ - تۆرکیه پارلمانی اوروپا شوراسینا عۆضو اوْلماغا سس وئرمیشدیر.
- ۱۹۷۹ - رودزیا آدینی دییشدیرهرک زیمباوه آدلاندیریلمیشدیر.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ آذر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ آذر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ آذر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ آذر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ آذر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
سولفات تنهکه (II)
سولفات تنهکه (II) (اینگیلیسجه: Tin(II) sulfate، روسجا: CyлbфaT oлoBa(II)، عربجه: كبريتات القصدير الثنائي ) بیر شیمیایی ماده. آغ، ساریٛ رنگلی کریستال و برک جیسم حالتینده تاپیلار.سولفات تنهکه (II) تنهکه بیلشیکلری و سولفاتلار گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tin(II) sulfate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سولفات تنهکه (II) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جوزپه اونقارتی
جوزپه اونقارتی (اینگیلیسجه: Giuseppe Ungaretti) شاعیر، ژورنالیست و یازیچی - ۸ فوریه ۱۸۸۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۲ ایل عومر ائلهییب و ۲ ژوئن ۱۹۷۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی ایتالیا دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Giuseppe Ungaretti»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جوزپه اونقارتی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سونوندا واکسن سایتینین پنجرهسی منیم یاشیدلاریمین دا اوزونه آچیلدی. خبری ائشیتمکده سایتدا آد یازدیریب، مدنیتلی بیر وطنداش کیمی واکسن ویردیرماغا مراجعه ائدهجهییم گونو اعلان ائدهجکلرینی گؤزلرکن، آنباشی موبایلیمی کنترل ائدیب، حتی دیابت سایهسینده گئجه یاریسی ایکی سفر توالته گئتدییمده بئله سلامت سایتیندان اس. ام. اس گلیب- گلمهدیینه باخدیم. صاباحیسی گون خبر گلمهیینجه یئنه بیر مدنیتلی وطنداش کیمی واکسن ویرماق اوچون سایتدا سئچدیییم بهداشت مرکزینه تلفن آچیب، اس. ام. اس گلمهدیینی سؤیلهدیم. تئلفونا جواب وئرن خانیم، او مرکزده واکسن ویریلمادیغینی، اوستهلیک منطقهنین بهداشت مرکزلریندن ایکیسینی آد آپاریب، او مرکزلرده واکسن ویردیرا بیلهجهییمی دئدی. من ایسه یئنه مدنیتلی بیر وطنداش کیمی یول- یؤندم گؤرستدییی اوچون خانیمدان تشکر ائدیب، دانیشغی باشا چاتدیردیغیم آن اؤز- اؤزومه دئدیم: «آخی بو قویون صفتلیک نه زامان باشیندان چیخاجاق؟ بو مرکزده واکسن ویریلمایان حالدا، سایتدا آدی واکسن ویران مرکزلرین ایچینده اعلان اولدوغو بارهده ندن خانیمی سورغو- سوالا چکیب، اوندان جواب ایستهمهدین!»
آنجاق بئله پئشمانلیقلار تویدان سونرا حنا ماجراسینا بنزهر. سلامت سایتیندان گؤندریلهجک اس. ام. اسی گؤزلمکدن باشقا چاره اولمادیغینی دوشونوب، یئنه بیر مدت اؤز ایشمه مشغول اولوب، آنجاق دفعهلرجه موبایلیمی کنترل ائتدیم. سلامت سایتینین اس. ام. اسی خان گلدیدن ده اویانا کئچمیشدی.[بو سؤزون دوغروسونو یازسایدیم گرک یازایدیم شاه گلدیدن ده اویانا گئچمیشدی، سلطنتچی ائتیکتینی ده پانتورک ائتیکینین یانینا یاپیشدیرماسینلار دئیه، بیلرک خان گلدی یازدیم.]
سایتدا آد یازدیراندا واکسن ویریلمایان بیر مرکزی سئچدیییم اوچون بلکه هئچ اس. ام. اس گلمییهجک دئیه دوشوندوم. بلکه ده سلامت مرکزی کهف یوخوسوندان آییلاندان سونرا اس. ام. اس یوللاماق بارهده دوشونهجک! او زامان یئنه ده تویدان سونراکی حنا ماجراسی و…
سونرا اؤزلویومده دئدیم بوشلا بو مدنی داورانماق اویون بازلیقلارینی، در حال دور آیاغا، گئت خانیم آدلارینی دئدییی بهداشت مرکزلرینین بیرینه.
بهداشت مرکزینه یئتیشدییمده حیطه توپلانمیش جماعتی گؤرونجه اومودوموم کسیلیب، آز قالدی گلدیییم یولو گئری دؤنوم. آنجاق نوبت اوچون نومره آلاجاغیمی باشا دوشوب، من ده باشقالاری کیمی نومرهمی آلیب، نوبتیم یئتیشسین دئیه حیطین بیر گوشهسینده دایاندیم.
حیط، نه حیط! آددیم باشی آغاج و گول کوللاری، آنجاق آغاجلارین دیبی ایله گول کوللارینین دیبی زیبیل ایله دولو ایدی، رنگ به رنگ نایلونلار ایله پلاستیک لیوان، نوشابه قابی، معدنی سو قابلاری، پفکدن بوشالمیش پاکاتلار، سیگاردان بوشالمیش قوطولار و… اؤزلویومده دوشوندوم: مثلا کی بهداشت مرکزی دی!!!
کؤلگهده بیر نیمکت بوشالینجا تلهسیک گئدیب، اوردا أیلشیب، نوبتیمی گؤزلهدیم. أیلشدیغیم نیمکتین آلتی دا آغاجلار و گول کوللارینین دیبیندن قالیجی دئیلدی، رنگ به رنگ نایلون و باشقا زیبیللر دولموشدو نیمکت آلتینا.
بیراز سونرا زیبیللری ییغماق عاغلیمدان کئچئدی. زیبیللرین کرونا کیمی پیس ویروسا بولاشماق احتمالی اولدوغونا گؤره ألجکسیز زیبیل ییغماغین دوغرو بیر ایش اولمادیغینی دوشونوب، اؤزومو راضی ائلهییب، قویون صفت بیر وطنداش کیمی دینمز دانیشماز زیبیللری گؤرمزدن گلدیم. آنجاق او آن ارادی قویون صفتلیک و غیرارادی قویون صفتلیک فرقلرینی بوتون ایلیک- سومویومله آنلاییب، اوتانجیمدان کیمسهنین اوزونه باخمادیم. باخسایدیم، بیلرکدن بیر قویون صفت انسانا چئوریلدییمی باشا دوشرلر دئیه، دوشوندوم.
بیر آن، قویون صفتلیکدن مسئولیتلی بیر وطن داشا چئوریلمک اوچون ساده بیر چیخیش یولو عاغلیما گلدی. در حال وطنداش- خبرنگار قیلیغینا گیریب، موبایلیم ایله گول کوللارینین دیبیندن، نارین داش دؤشهمه اوزره توکولموش زیبیللردن عکس سالیب، خبر سایتلارینین بیرینه یوللاماغی دوشونورکن باشیمی قالدیریب، دیم- دیک آددیملارلا گئری دؤنوب، یئنه نیمکت اوزره أیلشیب، نوبتیمی گؤزلهدیم.
دؤرد نفر ایله بیرلیکده منی ده ایچری چاغیردیلار. اوچ اتاقدا واکسن ویریلیردی، بیر اتاقدا وطن مالی دئییلن واکسن، اوبیری اتاقلاردا ایسه چین مالی دئییلن واکسن.
آتا- آنالاریمیز قونشونون تویوغو قاز اولار دئییبلر، آنجاق تحریم، کرونا و انسانلارین اینانجلاری یارالاندیغی گونلرده چین تویوغو قرقاوول دادی وئرر دئیینلر ده وار. ائشیتدییمه گؤره قرقاوول حافظه، جنسی گوج و فشاری یوخاری اولانلار اوچون فایدالی ایمیش. سیزجه دیابت و هیپیرتانسیونا مبتلا اولان، اوستهلیک یائسهلیک دؤورانینی یاشایان بیر یازیچی بو دورومدا نه ائتمهلیدیر؟
هانسی اوتاغین سمتینه گئتدییمی اؤزونوز تخمین ویرین. اتاغین قاپیسی آچیق ایدی، بیزلر ایسه نوبتیمیز یئتیشسین دئیه قاپی قاباغیندا صف چکدیک. منیم نوبتیمه بیر نفر قالیردی، بیردن بیره من یاشدا بیر جفت اؤسگورمهدن، آسقیرمادان گؤبلک کیمی اؤنومده گؤیردیلر. نوبت اوچون آرخامدا دورماقلارینی اونلارا دئدییمده، خانیم آستا سس ایله پیچیلدادی: «بو کیشی دلیسُوو بیریدی، بیراز قاریشیغی وار، گوجنن راضی ائلهمیشم واکسن ویرسین، نوبته دورسا پئشمانلار، بیردن گؤردون بورانی آلت- اوست ائلهدی، سن بیزیم کیشیدن سورا واکسن ویرسان قیامت قوپار!»
خانیمین سؤزو منه آغیر گلدی. دئدیم: «تک سیزین کیشی دئییل، بیر ایکی کلمه اویان بویان اولاندا روزوسو کور ملک ألینه دوشموش جماعتین چوخونون دلی اولماق قابلیتی وار، من ده او جماعتدن بیریام، کئچین دورون آرخادا، نوبتیز یئتیشنده ایچری گئدرسیز.»
خانیم داش کیمی دوشدویو یئرده قالسا دا دیلی ساکین قالمادی، دالبادال نوبتسیز ایچری کئچمک اوچون ماهانا گتیریب، اصرار ائدیردی. کیشی ایسه طوفان لاخلاتدیغی بیر آغاج کیمی گاه ساغا، گاه سولا مایل اولوب، گاه دا چیینلرینی آشاغی- یوخاری اوینادیردی، سانکی چیینلرینه ویبره سیستمی یئرلشدیرمیشدیلر. منه ائله گلدی کی کیشینین ایچینده پوسگورمهیه حاضیر اولان بیر انرژی قاینایغی وار.
نئچه دقیقه اؤنجه قویونصفت بیر وطنداش قیلیغینا گیریب، زیبیللری گؤرمزدن گلدیییم یادیما دوشدو. آنجاق کیشینین احوالاتینی گؤرمزدن گله بیلمزدیم. مدنیتلی بیر وطنداش کیمی وجدان عذابی ایچینده بوغولماییم دئیه، خانیما دئدیم: «اؤزونوزو یوروب، رنگ به رنگ ماهانالار توخوماغا چالیشمایین، کیشینیز مندن اؤنجه ایچری گئچیب، واکسن ویرا بیلر.»
کیشی صندل اوزره أیلشیب، کؤینهیینین قولونو چیرمالادی. کؤینک قولو دیرسهییندن یوخاری قالخمایینجا پرستار کؤینهیین قولونو چیخارتماغی سؤیلهدی. کیشی ایسه طوفاندا تیترهین آغاجا تای ثابت دورماغا چالیشیرکن دویمهلرینی آچیب، کؤینهیینی بوتونلوکله چیخاریب، بئلدن یوخاری عریان، بوداق- یارپاغی تؤکولموش آغاج کیمی یئنه صندل اوزره أیلشدی. پرستارین قیافهسی پوزولسا دا بیر سؤز دئمهدی.
من ایسه در حال برابر وطنداشلیق حاقلاری طلب ائدن قیلیغا گیریب، ذهنیمده کیشینین یئرینه بیر قادینی تصوور ائدیب، کیشینین ناتاراز حرکتی قارشیسیندا ساکیت قالان همین بو پرستاری دوشوندوم. بیلمیرسیز بیر ثانیه ایچینده ذهنیمده نه قیامتلر قوپدو، پرستار قادینین ناتاراز حرکتینه حیرصلهنیب، تحقیر دولو صفتلری ائتیکت کیمی اؤز جینسیندن اولان بیر انسانین وارلیغینا یاپیشدیردی. ذهنیمده پرستار ایله خیالیمدا یارانمیش خانیمین تارتیشمالارینی تصور ائتدیییم آن پرستار منی ایچری چاغیردی. کیشی صندلدن قالخیب، کؤینهیینی گئیینمهدن اتاغین گوشهسیندهکی شیری آچیب، أللرینی یویاندان سونرا کؤینهیینی گئییب، دویمهلرینی دویمهلمهمیش پرستارا ساری گلیب دئدی: «خانیم، من چکرم، ایندی کی واکسن ویردیردیم، بویون چکیم یا چکمهییم؟!»
پرستار تعجب ایله بیر آددیم گئری چکیلیب، دئدی: «بیلمیرم، منیم باشیم چیخماز بئله ایشلردن.»
کیشی قاپییا ساری گئدیرکن آستاجا میزیلداندیم: «گئت چک بالا لای لای… یات قال دالا لای لای»
پرستار ایله کیشی بیر آندا منه ساری دؤنوب دئدیلر: «نمنه؟»
مدنیتلی بیر وطنداش قیلیغینا گیریب، دئدیم: «خانم پرستار منیم هم دیابتیم وار، هم ده هیپرتانسیونوم. واکسن ویراندان سونرا داوالاریمی همیشهکی کیمی آتیم یوخسا… » ایینه عضلهمه تاخیلاندا سؤزوم یاریدا قالدی.
صابیرین شعریندن خاطیرلادیغیم مصراعلاری میزیلدارکن بهداشتین زیبیل دولو حیطیندن خیابانا چیخدیم.
آچسان گوزونو رنج، مشقت گورهجکسن
ملتده غم، امتده کدورت گورهجکسن
قیلدیقجا نظر ملته حیرت گورهجکسن
چک باشینا یورغانینی، نکبتدن آییلما!
لای لای، بالا، لای لای
یات، قال دالا، لای لای!
بیر لحظه آییلدینسا قوتار جانینی، یوخلا
آت تریاکینی، چک، بابا قلیانینی، یوخلا
اینجیسه ساغین، وئر یئره سول یانینی، یوخلا
ایللرجه شعار ائتدییین عادتدن آییلما
لای لای، بالا، لای لای
یات، قال دالا، لای لای!
آچاری قاپییا سالیب، ائوه گیرنده اؤز- اؤزومه دئدیم: «گؤرهسن بهداشت حیطینین زیبیللریندن سالدیغیم عکسلری خبر سایتلارینین بیرینه یوللاییم یوخسا یوللاماییم؟ بهداشت دا یاشادیغیم ماجرانی نئجه؟ یازیم یوخسا یازماییم؟»
۱۴۰۰.۵.۵


text:
اكبر آزاد: اوُلوسلار آراسي پئن ( Pen ) کولوپ درنگينين سايين باشقاني و سايغيلي اويهلري! خانيملار، بی لر!
آچیقلاما: اکبر بگ آزاد-ین ایله تیسی اؤنجه بیلگی سایار آراجیلیغییلا چکیلمیش؛ سونرا ایسه دگیشدیریلمه دن یازییلا کؤچورولموشدور.
گون آيدين!
سایین باشقان!
سيزینله بيرآز دردلشمک ایسته ییرم، اورگيمده اولان سؤزلري آچیقجاسینا دیله گتیریب سيزینله پايلاشاماق اوچون؛ دگرلی واختینزی آلاجاغام. بوُندان دولایی سیزدن اؤنجه دن عوذور دیله ییرم:
دئییلنلره گؤره: من بوُ دونیایا گؤز آچاجاغیم گون؛ آنام يارپيز درمهيه گئديبدير. او دا هاچان؟! قيشين سون آيينين، سون گونونون، سون ساعاتيندا و يازين ايلک آيينين، ايلک گونون، ايلک ساعاتيندا ! چرشنبه گئجهسي، بايرام آخشاميندا، دوُروب يايليغين باغلاييب، شدّهسين بَرک چکيب؛ يلين- دؤشلويون گئيینیب؛ کنديميزين ياخينليغيندا بوُلونان سولو درهيه دوغرو يوللانیبدیر.
ايشه باخ، جسارته باخ؛ قيز بويلو – بويلو يارپيز توپلاماغا گئدير! البته تکجه اؤزو اوچون يوخ، بلکه بايرام سوفرهسيني، يئني گون بايرام سوفرهسيني بزهمک اوچون! گئديب سولو درهيه یئتیشدیکده تزهجه جوجرميش يارپيزلارين اينجه ياشيل يارپاقلاريني دَرير. ياريم- يالچاق تورباسيني دولدورور. دۆز بوُ آنلاردا دوغوم سانجيسي باشلايير، يئني گون بايرامي (یاز بایرامی)، يئني بير اولایین اولاجاغینی دوُيور. یئگین کنديميزه، ائوه میزه دؤنمه یه چالیشیر. آنجاق من آناما ماجال وئرمهدن، يولون ياريسيندا دوغولماغا تلهسيب، يئني بير دونياني تجربه ائتمهيه گليرم. يئني دنياني دوُیدوغدا؛ برک بیر چيغيرتي ايله سئوينجيمي ده بيلديرمیش اولورام. آنام ایسه آغلادیغیمی سانیب و ساغلار اولدوغوما اورکدن سئوینیر. آخي بوُ چيغيرتي یئنی دوغولان کؤرپه اوچون ساغلارليق نيشاناسي سانيلير بیزلرده!
يالقيز قالميش آنام سانجي ايله درد ايچينده منيم چيغيرتيمدان سئوينـيب گـولومسهيير. گؤبک باغيمي ايچهري سيغاييب، ايکي داش آراسيندا خينجاراق کسير، دوگونلهيير. داها دوغروسو آنام منیم سئوينجيمه سئوينميشدي! دئییرم من سورکلی.
ايندي ایسه آرا-سیرا دوشونورم، اوگون سئوينجيمي بيلديرمک اوچون من کسین لیکله تورکجه، گونئي آزربايجان تورکجهسينده چيغيرميشام، چونکو منیم آنام بير تورک قيزي، گونئي آزربايجان تورک قيزي ايدي! آنامين بويوندا اولاندا اونون زمزمهلري ايله بؤيوموشدوم! گونئي آزربايجان تورک اوُلوسونون روحو و داشی ایله گؤبگيمي کسنده آزربايجان طبيعتينين هاواسي بوتون وارلیغیما جالانميش-یاییلمیشدیر.
اوُلوسلار آراسي پئن کولوپ درنگينين سایین اويهلريندن رجا ائديرم، مني اولدوغوم کیمی قبول ائديب، اولدوغوم کیمی ده تانییب تانيسينلار! دئمک ایسته دیگیم بير گونئي آزربايجان تورکو کيمي، گونئي آزربايجانين کيچيک بير يازاری کيمي!
البته بونو دا دئمهلييم، من آنادان دوغولاندا عربجه، تورکمنجه، بلوچجا، فرانسيزجا، آلمانجا و يا باشقا بير ديلده چيغيريب، سئوينجيمي بيلديره بیلیردیم! آنجاق بوُ دا منیم آلین یازیم ایمیش. گؤزومو آچیب يئني بير دونياني تانيياندا سئوينجيمي، گونئي آزربايجان تورکجهسينده چيغيرديم! بئلهليکله ده گونئي آزربايجان تورکجهسي مني بئجردي، ياشاتدي و بويا- باشا چاتديردي. آنا ديل اينجهليگي، يوموشاقليغي، ایستی قانلیغی آزربايجان طبيعتينين گؤزلليگي ایله بیرلیکده روحومو اوخشاییب- بیچیملندیردی.
آیریجا اورگيمده اولان گيزلي بير سيرّي ده سيزه آچماق ایسته ییرم:
اؤزومو تانيديغيم گوندن بری ديللر اوزه رینده فيکيرلشديم؛ هر بیر ديلين اؤزونه گؤره گؤزلليگي، اينجهليکي آیریجا باشقالاریندا اولمایان اؤزللیگی اولدوغونو گؤردوم. بيليرسينيز، اینسانلار گؤزهليکلري سئويرلر، بوُ اساسدا من ده ياواش- ياواش بوتون ديللري، کولتورلري سئومگي اؤگرنديم و عؤمور بويو بو گؤزل دوُیغو منله ياشادي، هله ده ياشايير!
سؤزومون تمل قونوسوندان اوزاقلاشماييم. آنام بايرام سوفرهسينه يارپيز دَرنده، من دوغولماغا تلَسديم، دئدیم. يئني بير دونياني کشف ائدنده سئوينجدن بَرک چيغيرديم دئدیم. اؤزو ده آزربايجان تورکجهسينده چيغيرديم! دوغولدوغوم ساعاتدا چیگ تورپاق ياتاغيم، آنامين دَرديگي يارپيز تورباسي ياستيغيم و يئر کورهسي بئشگيم اولدو، مني ييرغالادي. منیم آنام لايلالارینی گونئي آزربايجان فولکلوريک موسيقيسي هاواسيندا، دئییشینده، لهجهسينده ترّنم ائتدي. چیگ تورپاق ياتاغي، تَر يارپيز ياستيغي، يئرکورهسينين ييرغالانماسي و آنامين جانا سينار لايلالاري منه دينجليک، توختاتليق و شن بير رؤيا باغيشلادي؛ دۆز اوگوندن بری آنا ديليني، آنا موسيقيسيني، اینجه چیگ طبيعتي سئومک روحوما آشيلاندي، بوُگون چئشيتلي ديللري، کولتورلري، چئشيتلي طبيعتلري، چئشيتلي آیری-آیری اوُلوسلاری گؤنولدن سئويرهمسه، نهدنيني يوُخاريدا سايديغيم اولايلاردان بيليرم ! آنامين لايلالاريندان آلديغيم ایلهاملارا اساسلاناراق، اینسانلاري سئويرم، چئشيتلي دوشونجه لره گؤره! چئشيتلي فيکيرلري سئويرَم، چونکو اینسانلاري چئشيتلي يوللارلا يوکسکلره قالديرير! بیر دهً چئشيتليليگي سئومک و يوکسکليکلره دوغرو یورومک بيزيم ديلين، موسيقينين، کولتورون آناچیزگیلریندندير! تورکلر، اؤزهلليکله گونئي آزربايجان تورکلري يوکسکليکلره زيروهلره چاتماغا جان آتيرلار. بوُنا گؤره ده گونئي آزربايجان فولکلوروندا داغلارين زيروهسي مقدسدير؛ قوُتلودور اونا مقدس بير اوجاق سايغيسي ايله ياناشيلير! دينج آددیملارلا داغلارين زيروهسيني زيارت ائتمهيه گئیرلر آزربایجانلیلار! بوُندان دولایی اؤرنک اوچون بیزیم ساوالان داغی قوُتلو بیر داغ ساییلیر اوُلوسوموزجا.
سؤز آنا ديليندن و دونيا میللتلرينين ديليندن گئتدي، بوتون دنيا ديللرينين هر بيريسينين اؤزونه گؤره اؤزل گؤزلليگي واردير دئدیم. من اونلارين هامیسینی سئويرَم، کسین لیکله سیز ده منه قاتیلیرسینیز. منیمله بو فيکيرده اورتاقسينيز. اؤز ديليني، کولتورونو سئومهين بير کيمسه، باشقا ديللري و کولتورلري ده سئوه بيلمز! بودور منیم سؤزومون اؤزو.
بئله بير یاناشیم يعني اؤزديليني، کولتورونو هابئله باشقا ديل و کولتورلري سئومک، منجه دئموکراتيک بير روحيهنين ثمرهسيدير! من بوُنو آزربايجان کولتورو کؤلگهسينده قارانميشام. چاغداش دؤورده يوز ايلدن آرتيقدير، گونئي آزربايجان تورکلري دئموکراسي اوغروندا و اونون زيروهلرينه چاتماق اوچون چاليشيرلار، بويولدا آغير هزينهلره ده دؤزوبلر. سيز بونو تاريخ صحيفهلرينده چوخ آيدينجا گؤره بيلرسينيز، باخماياراق کي، يوز ايلدن آرتيقدير سيستماتيک بیر بیچیمده بيزيم تاريخيميزي تحريف ائتمهيه، یوق ائتمه یه چاليشيرلار!
دئموکراسي اوغروندا چاليشان گونئي آزربايجانليلار بعضي زامانلار آز- چوخ اوغور قازانيبلار و يا یئنیلگییه اوغراييبلار! آنجاق چاليشمادان نه يورولوبلار، نه ده اوُسانيبلار!
سون اوتوز ايلده گونئي آزربايجانين آیدین تورکلري يئني بير دوُرومدا اؤز کيمليکلريني، ديللريني، کولتورلريني قوروماغا چاليشيبلار! اونلارين فعاليتلرينين تمل محوري ايران اسلام جمهوريتنينين آنا ياساسيندا قيد اولموش ايکي قانوني ماده دير؛ اون بئشينجي و اون دوققوزونجو ماده! بوُ ايکي ماده اساسيندا ايران ترکيبينده ياشايان ائتنيک گوروپلار حاقلي ديرلر اؤز آنا ديللريني مدرسهلرده اوخويوب، آزادجاسينا اؤز کولتورَل NGO – لاريني ياراتسينلار، بو ايکي مادهيه گؤره هر بير آیری- سئچکیلیک، تبعيض، عرقچليک ياساقدير، آنجاق ندنسه اوتوز ايلدن آرتيقدير ايران آنا ياساسينين بير چوخ مادهلري و اؤزلليکله 15- نجي و 19- جو مادهلر تعطيل قاليب و اجرايا کئچيریلمير! بير دوزگون NGO- نون قورولماسينا بئله مين- بير انگل تؤرتمکله ياساقلاييرلار! بو يولدا جهد ائدهنلري ياخالامايا؛ توُتساق آتماقلا هدهلهييب، اونلارا آغير سيخينتيلار، باسقیلار تؤره دیرلر.
آنا ديليميزين مدرسهلرده تدريسيني ايستهسک، نظامين عليهينه تبليغ ائديرسينيز دئییرلر! میللي تهلوکهسيزليگي پوزورسوزنوز دئییرلر! اجنبيلره جاسوسلوق ائديرسينيز دئییرلر! من سيز سايین شاعير و يازلاردان سوروشورام بيري اؤز آنا ديليني، وطنينده اولان باشقا ديللري و کولتورلري سئوسه او ديللرين مدرسهلرده تدريس اولماسيني ايستهسه جاسوس مودور؟ میللي تهلوکهسيزليگي می پوزور؟! سيزدن جاواب وئرمه نیزی دیله ییرم!
گونئي آزربايجان آیدین توركلري بوُگونکو دوُرومدا دينج، باریشجیل و دئموکراتيک يوللارلا اؤزکيمليكلريني، ديللريني، کولتورلريني قوروماغا چاليشيرلار، هئچ بير کيمسهنين عليهينه دئييللر،هيچ بيرکسين تويوغونا کيش ده دئميرلر، کيمسهني ييخماق و يا اَزمک فيکرينده دئييللر، ترسینه تام مدني يوللارلا اؤز وارليقلاريني ساوينيرلار! و بو يولدا سورکلی سرتجهسينه تاپدالانيرلار، دؤيولورلر، اَزيليرلر و…
اوُلوسلار آراسي پئن کولوپ درنگينين سايين باشقاني و سايغيلي اويهلري!
خبرلرده ائشيتديگينيز کيمي سون آيلاردا آنا ديليمي و کولتورومو ساوينيب سئوديگيمه گؤره ياخالانيب دوستاقخانايا دوشدوم. منیمله بیرلیکده اون دؤرد کيشي ده ياخالاندي:
1- کبري خانيم فرجزاده (پينار) 2- زهرا خانيم فرجزاده (سونا)، بوُ خانيم دوستاقخانادا اولانادا اوچ ياشيندا اوغلو تاتاري، گؤرمکدن محروم ايدي. 3- آيدين خواجهاي، 4- شکراله قهرمانيفر، 5- لطيف حسني هله ده انفرادي سلول دا ساخلانيلير (210 گوندن آرتيقدیر) 6- آيت مهرعلي بيگلو 220 گوندن آرتيقدير هله ده انفرادي سلول دا قالير 7- محمود فضلي، 8- ياشار کريمي، 9- حسن رحيمي بيات، 10- بهبود قلي زاده 11- يونس سليماني، 12- عليرضا عبدالهي، 13- شهرام رادمهر 14- نعيم احمدي خياوي
ایندی ایسه؛ بوُنلاردان علاوه سعيد متين پور، حسين نصيري و رسول بدلي توُتساقداا آغير دوُرومدا گونلريني کئچيريرلر و کئچميشده يوزلرجه آزربايجان تورکو اؤز آنا ديللريني سئوديكلري اوچون و اونو قوروماغا چالیشدیقلاری اوچون چئشیتلی زيندان و سيخينتيلارا محکوم اولوبلار اوجملهدنديرلر: عباس لساني، حسن دميرچي، عليرضا صرافي، حسن راشدي، ابراهيم رشيدي، جمشيد زارع، حسين محمدخاني گونئيلي، عليرضا فرشي، علي رضايي، صياد محمدي، ابراهيم جعفرزاده و…
بوُرادا من بيرداها آيت مهرعلي بيگلو، لطيف حسني، حسين نصيري و سعيد متينپورون دوُروملارينين آغير اولدوغونا تاکيد ائديرم. من سيز اینسان سئوهر يازرلارا اوزومو توُتوب گونئي آزربايجان توركلرينين دوُرومونون نه بویدا آغيرليغينين سیزلرجه دونیایا یاییلماسینی اوُمورام!
بيز دوستاقخانالاردا هر گون هر ساعات دؤيولوروک، سويولوروک، ايشکنجه اولوروق ! آنجاق هر بير سيخينتييا دؤزهرک اؤز ديليميزي، کولتوروموزو، کيمليگيميزي قوروماغا چاليشيريق، اونو ساوينيريق و دينج، باریشجیل ياشاماغا اصرار ائديريک، بوُرادا اوُلوسلار آراسي پئن کولوپ درنگينين سايين اویه لریندن سوروشورام: سيزجه بيز پيس ايش می گؤروروک، يوخسا حاقلييق!؟
اینانیرام بوُ ايشيميزه گؤره بيزي قيناماياجاقسينيز، بلکه بيزيم درديميزين درينليگيني و آغیری-آجیلاریمیزی دوُيوب، فيکره دالاجاقسينيز! اینانیرام فيکيرينيزين سونوجو راسيسم و عرقچيليگين عليهينه اولاجاقدیر. چونکو سيزين اورگينيزده اینسان سئوگيسي دالغالاماقدادير! و اینسانلارا سئوگي راسيسم و عرقچليک ایله بير يئره سيغيشا بيلمز!
بوگون ايراندا عربلر، تورکمنلر، قاشقايلار، کوردلر، بلوچلار، گيلکلر و… باشقا ائتيک گوروپلار اؤز ديللريني، کولتورلريني، کيمليکلريني قورويوب ساخلاماغا جدّيتله جهد ائديب، چاليشيرلار و بوُ يولدا آغير- آغير سيخينتيلارلا اوز- اوزه گليرلر!
سايين اینسان سئوهر يازارلار و شاعيرلر! بوُگون گونئي آزربايجان تورکلري ايراندا نفوس باخيميندان چوغونلوق اولاراق باشقا ائتنيکلرله بيرليکده ديللريني، کولتورلريني سئوديکلري اوچون سيخينتيدا ديرلار!
اوُلو تانري قوُران-دا قلمه و اونون يازديغي سطيرلرين دگرینه آندا ايچير! اینجیل-ده ایسه؛ تانرينين باشلانغیچدا سؤزو ياراتماسينی یاخشی بیلیرسینیز. بوُ يئر اؤزونده اینسانلار آراسيندا آن مقدس وارلیغین سؤز، ديل و کولتور اولدوغونو گؤسترمه ییرمی؟
يئرکورهسي اوزهرينده بوُلونان چئشيتلي ديللر و کولتورلر، بوتون اینسانلارين معنوي ثروتيدير. منجه بوُ معنوي ثروتلري قورويوب ساخلاماق و بير امانت کيمي گلهجک نسيللره ایله تمک هر بير اینسانين بویون بورجودور.
سايين قلم یییه لری! منیم اوچون سیزین آرانیزدا بوُلونوب؛ سیزین درنه گین اویه سی اولماق ان بؤيوک بير قیوانچ و فخردير. سيز سایین يازار و شاعيرلرين اللرینیزی اوُزاقدان سیخیرام. مني اؤز بيرليگينيزه قبول ائتديگينيزه گؤره تک- تکينيزه اؤز تشکورومو بيلديريرم.
عشق اولسون اینسان سئوهر اینسانلارا
ياشاسين دوشونجه و ديل اؤزگورلوگو
21- 9- 1389 – سايغي ايله- اکبر آزاد
يازيدان سونرا !
ايگيرمي بير آذر تاريخيني يازيمين آياغيندا يازديقدا، میللتيمين، يعني گونئي آزربايجان تورکلرينين تاريخينين آجي گونلري ایچیمی چولغالادي. 1325- جي ايلده کئچميش شاه رژيمينين اوردوسو وطنيمه ياغيجاسينا هجوم ائتدي، اللريندن گلديکجه وطنداشلاريمي دؤيدولر، اَزديلر، اؤلدؤردولر. تاريخي آبيدهلريميزي تخريب ائتديلر، آنا ديليميزده قوُرولموش مدرسهلري قاپاتديلار. آزربايجان تورکجهسينده تدريس ائدهن اؤگرتمنلری آسديلار و تورک ديلينده اولان کيتابلاري ائولردن، مدرسهلردن توپلاییب، شهرلرين اصلي ميدانيندا اودا چکديلر( 26 ـ آذر 1325 ). آنا ديللرينده يعني گونئي آزربايجان تورکجهسينده دانيشانلارا مين – بير توهين ائتديلر. 25 مين نفردن آرتيق وطن سئوهري اعدام و اوچ يوز مين دن آرتيق آیدین اینساني اؤز وطنلريندن سورگون ائتديلر و . . . آه ! ملّتيمين نه آجي تاريخي واردير…!
سيزي کدرلنديرديگيمه گؤره مني باغيشلايين!
21- 9- 1389 – سايغي ايله- اکبر آزاد
قایناق : تریبون


text:
دمیر (III) اوکسید-هیدروکسید
دمیر (III) اوکسید-هیدروکسید (اینگیلیسجه: Iron(III) oxide-hydroxide، روسجا: MeTarидpokcид жeлeзa، عربجه: أكسيد هيدروكسيد الحديد الثلاثي ) بیر شیمیایی ماده. کریستال حالتینده تاپیلار.دمیر (III) اوکسید-هیدروکسید دمیر بیلشیکلری و هیدروژن بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Iron(III) oxide-hydroxide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دمیر (III) اوکسید-هیدروکسید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بدخشان ولایتی نینگ ملی فاجعه سی، کرزی دولتی نینگ ینه بیر اویاتلی قیلگن ایشی!
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- منتشر شده در یکشنبه، 14 ثور 1393
هنوزگچه جوزجان، سرپل و غور ولایتدلری و باشقه نیچه ییرلرده سوو تاشقینیده قربان لیک بیرگن لر نینگ عزادارلیکلری اونوتولمه ی، بدخشان ولایتی ارگو اولوسوال لیگی ده یوز بیرگن تاغ سیلجیشی، یوزلرچه اولکه داشیمیز نینگ مال و جانی نی نیچه ساعت ایچیده آلیب، درد کورگن ملتلیمیزنی ینه بیر مرته چوقور ماتم گه دوچ قیلدی. «افغانستان همبستگی حزبی» اوشبو قیغولی حادثه دن برچه کېینگه قالگن لرگه تسلیت عرض اېتیب، اولرنینگ غملریگه اۉزلری نی شریک بیله دی.
بیرکیچه و کوندوزگچه اوشبو دردلی حادثه ده قالگن لرنی قوت قریش اوچون، دولت جمغرمه لری و باشقه خیریه موسسه لری تمانیدن هیچ قنده ی یاردم بۉلمه گن. ایتیلیشیچه، باشقه تماندن افغانستان طبیعی ضررکوره دیگن منطقه لرنی اینیقسه بدخشان ولایتی ییللر آلدین جیلوجیست لرتمانیدن بېلّی بۉلیب او منطقه لرده گی یشاوچیلر جانینی خطردن اسره شی اوچون کیشلر ضدی کابل دولتی نی آگاه قیلیب، یۉلگه قۉییلگن اېدی. بیراق دولت باشلیغ لری اۉز یېب-ایچیشی و اوغیرلیگ لری بیلن چوقور آواره(سرگردان) بۉلیب، بو دردلی وضعیتگه هیچ قنده ی بیر اعتبار بېرمه گن اېدی. همده افغانستان دولتی تمانیدن بېریلگن کومک ینه ده دردلی بیر داستان دیر. فاریاب ولایتیده گی آقین(سیلاب) دن ضررکۉرگن لراوچون اېکینچیلیک وزیرلیگی تمانیدن ۸۶ آلتی تن تاریخی اۉتگن و استفاده بۉلینمه یدیگن اون کومک بۉلگن دېب، فاریاب ولایتی نینگ ملّی کېنگاش وکیلی خورشید تیلویزیونیده ایتگن دیر.
بدخشان ولایتی گه تاغ سیلجیشی قالگن لر قان یغلیدیرلر مگرم کرزی فاسد دولتی ملت نجات بیرمای اوزرلرنی بیغم قیلماق اوچون بیر مسخره اعلامیه گه « متاسفمیز» بی تیب گپنی تمام قلدی.
جمهور ریاست دفتری، سیلاو تارتیشوولری بیلن مصروف بۉلیب، اوشبو ملی آفت گه اېتیش اوچون وقت تاپه آلمه یدی. شو اوچون کرزی جنابلری فقط گینه بیر قورق اعلامی بیلن اۉز غم شریک لیگینی بیلدیریب، کېینگه قالگن لریگه تسلیت پیامینی ایتیب قۉیه دی. ملت کۉزیگه تورپاق اۉریش اوچون خلیلی جنابلری هم جمهور ریس نینگ ایکّینچی اۉرین باسری، آتی بۉلیب، اۉزی بۉلمگن ناچار(اضطرار) کمیته سی نینگ راسیگه بۉلیب، منطقه گه باریب، اۉزیگه ایشنی آسان قیلیب، ییر آستیگه تیرییک قالگن لرنی قره شی و قربان بۉلگن لرنی تورپاق آستیدن قاریب چیقاریشی اوچون پیش رفته بویوم و امکانات قۉللریگه یۉق لیگی سبب نجات بېریش عملیاتینی اداقلتیب، غایبانه جنازه نمازینی اۉقیدی لر.
ارک که اېتیشو اوچون بیلله شوو(مسابقه) ده بۉلگن لر ایکّی آی دوامیده اۉز سیلاو کۉرگزمه لریده، میلیون لرچه دالر لرنی خرچ قیلیب، «ایلگه خذمت قیلیش» مقصد و هدفیمیز دېب، یلغان شعارلری بیلن بقریشیب کیشی لر قولاغینی کر قیلگن اېدی. حاضر بولرهم طبعی آفتدن ضررلنگن کشیلرگه، غم شریکلیک پیامیدن باشقه هیچ قنده ی عملی ایش لری و یاردم لری بۉلمگن همده امریکا کوچلری افغان لرگه یاردم بېریش اوچون اۉلکه میزگه کېلیب تورگن طیاره، هیلی کوپتر و غول پیلکر لرنی غرّرلشیگه تینچ یاتیب بۉلمه یدی بولرهم اوشبو حادثه ده هیچ قنده ی یاردم بېرگن یۉق و افغان لرنینگ کېله جک تقدیرنی اولرگه ایکّی قیران بهاسی یۉق لیگینی مینگ مرته ثابت قیلگن دیر.
جونبی کوریاده تۉرت یوز باله بیلن دینگیزگه باتگنی سبب جنوبی کوریا نینگ جمهور رییسی نی بیر آز شرفی بۉلیب، محکمه دن قورقیب اۉز وظیفه سیدن استفا قیلدی. بیراق کرزی جنابلری و باشقه یارلری انسانلیک شرفی بۉلمه گن و محکمه دن قۉرقمه ی نیچه ولایاتلرده بۉلگن سۉنگی یمان طبعی حادثه لرنی خونسردلیک بیلن کۉزگه توت مسدن بیر ماده آرقه لی اۉز یلغان غم شریک لیگینی بیلدیرگن و مردم نینگ کېله جک تقدیر نی بولرگه بیرمونچه هم بهاسی بۉلمگن.
انسانلر، کوپینچه یمان طبیعی حادثه لرنی آلدینی آلیشگه قادر ایمس بیراق بیر اۉلکه نینگ دولت باشلیغی نی آزگینه ملی تویغوسی بۉلیب، ملت ایستگ لریگه بېرگن وعده لریگه وفا قیلسه اېدی. یمان طبیعی حادثه دن ضررکۉرگن لرنی یوره ک لریگه قوّت بۉلیب دل تسلی تاپه راېدی و جانی ضررلیک لردن بیر حدگچه نجات تاپیشی شبه سیز اېدی و حتی دولت حادثه نی بیر بۉلیمینی آلدینی آلیشگه قادر بۉلر اېدی.
«افغانستان همبستگی حزبی» ملت نینگ تورلی بخت قارلیک و بوزغونچلیک لریگه کابل ملا-مافیایی، ملی تویغوسی بۉلمگن دولتی و امریکا باسقینچ لیگی سبب بۉلگن لیگینی اَیته دی. اولر اۉزلرنی اوشبو کم طالع و بخت قاره ملت بیلن غم شریک بیلیب داد اوره دی بیراق هیچقچان ملتیمیز اچیق طبیعی حادثه لر چنگالیدن قوتیلیش لرنی و اولدروچی جنایت چیلر قۉلیدن خلاس بۉلیب، ملت ایسته گی بیلن بیر ملی و دموکراتیک دولت نینگ حاکم بۉلیشینی ایسته مه یدی.
افغانستان همبستگی حزبی
۱۳۹۳ ییل، ثورآی نینگ اۉن تۉرتینچی سی
چپ تماندن اونگه: محمد آصف رحیمی (سوو باشی و زراعت وزیر)، نعمتالله شهرانی (دولتی کته مشاوری) و هادی ارغندیوال (اقتصاد وزیر) بدخشان ولایتی ارگو ولسوال گینی باریک آب قیشلاقیگه تاغ سیلجیش ویلگنلرده اوستیگه کیلیشیب یادگارلک عکس کیچه دیلر.


text:
اریتره
اریتره — آفریقا قیطعهسینین شرقینده دؤولت. اریتره باشکندی (پایتختی) اسمره دور. ۴٬۴۰۱٬۰۰۹نفوسا صاحیب دیر. رسمی دیلی عرب دیلی ایله اینگیلیس دیلی دیر.[۱]
جوغرافییاسی[دَییشدیر]
شرقی آفریقانین قوزئیندا یئرلشهن اؤلکه. غربده سودان، گونئیدا اتیوپی و گونئی-شرقده جیبوتی ایله همسرحددیر. اؤلکهنین شرقی و قوزئی-شرقی قیرمیزی دنیزی ساحلی بویونجا اوزانیر. باشکندی آسمرهدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
اریتره ایتالیا طرفیندن ایشغال ائدیلدی و رسمی اولاراق ۱ ژانویه ۱۸۹۰-جی ایلده بۇ اؤلکهنین موستملکهسینه چئوریلدی. ایتالیا ایکینجی دونیا محاربهسینده مغلوب اوْلدوقدان سوْنرا اریتره ۱۹۴۱-جی ایلدهن ۱۹۵۲-جی ایله قدر بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین حمایهسینه وئریلمیشدیر. او زامان اؤلکهنین بایراغی بوتون رسمی دایرهلرده دالغالانیردی. ۲ دسامبر ۱۹۵۰-جی ایلده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین قراری ایله اتیوپییا بیرلشدیریلدی. ۱۹۵۱-جی ایلدهن ۱۹۶۲-جی ایله قدر اتیوپینین موختار بؤلگهسی اولاراق قالدی. خالقین ناراحاتلیغی بۇ قرارا قارشی آرتدی و اریتره ۳۰ ایل بویونجا اتیوپی حکومتینه قارشی دیرهندی و بۇ دیرنیش ۱۹۹۱-جی ایلده بیتدی. ۱۹۹۳-جو ایلده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین قراری ایله اریتره موستقیللیک الده ائتدی. اؤلکه چوخمدنیتلی و ایکیدینلیدیر. مۆعاصیر اریتره نین آدی ایلک دفعه ایتالیان ایشغالچیلاری طرفیندن ایستیفاده ائدیلمیشدیر.
اهالیسی[دَییشدیر]
۶٬۲۳۳٬۶۸۲ نفر. اؤلکهده یاشایانلارین ۵۵٪ تیگرینیا، ۳۰٪ تیگرئ، ۴٪ ساهو و دیگر ائتنیک قروپلاردیر.
ایقتصادیاتی[دَییشدیر]
اریتره دا اهالینین اکثریتی (۸۵٪) اکینچیلیک و حئیواندارلیقلا مشغولدور. اهالینین اوچده ایکیسی اوتوراق و یاری-اوتوراق، قالانی کؤچری حیات سورور. اؤلکداخیلی هاسیلاتی ۵۵۰ میلیون دوللار اولاراق حسابلانیر. آدامباشینا دوشهن میلّی گلیر ۱۵۰ دوللاردیر. اؤلکهنین ایقتصادی دورومو آغیردیر.
تحصیل[دَییشدیر]
اریتره دا تحصیل بئشمرههلهلیدیر: آنا مکتب، ایبتدایی مکتب، ایلک مکتب، اورتا مکتب و بیلیم یوردو. ایبتدایی، ایلک و اورتا مکتبده تخمیناً ۲۴۵٫۰۰۰ مکتبلی تحصیل آلیر. تحصیلین شوعاری وطن، آنا دیلیدیر.
مدنیتی[دَییشدیر]
بو اؤلکه تیجارت و آلوئر اۆچون دونیانین باغلانتی نقطهسیدیر. اریتره مدنیتینده ایتالیان مدنیتینین ایزلرینی گؤرمک اولار. بۇ گون اؤلکهده ایتالیان مطبخیندن فایدالانمیش کافه لر فعالیت گؤستریر.
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ Central Intelligence Agency - CIA - The World Factbook


text:
۱ ژانویه
۱ ژانویه:
- ۶۳۰ - مۆسلمانلار مکّه شهرینی دؤیوشسوز آلدیلار.
- ۱۵۱۵ - بیرینجی فرانسیس فرانسهده شاهلیغا چاتدی.
- ۱۸۰۱ - ایرلند شاهلیغی بؤیوک بریتانیا شاهلیغی ایله فوْرمال اوْلاراق بیرلشدی.
- ۱۸۱۳ - روسیه-ایران ساواشی (۱۸۱۳-۱۸۰۴) گئدیشینده روس اوْردوسو لنکران قالاسینی آلدی.
- ۱۹۲۹ - شوروی رهبرلیگی آذربایجاندا عرب کؤکلو الیفبانین ایشلنمهسینه قاداغا قوْیدو.
- ۱۹۴۰ - آذربایجان شوروی جومهوریتینده لاتین کؤکلو الیفبادان کیریل (روس) کؤکلو الیفبایا کئچید گئرچکلشدی.
- ۱۹۵۹ - کوبا عۆصیانچیلاری فیدل کاسترو باشچیلیغی ایله هاوانانی اله کئچیریب٬ جومهور باشقانی دوْمینیکن جومهوریسینه قاچدی.
- ۱۹۹۳ - یورونیوز کانالی فرانسهنین لیون شهرینده ایلک دفعه یاییما باشلادی.
- ۱۹۹۵ - دۆنیا تیجارت تشکیلاتی یارادیلدی.
- ۲۰۰۷ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی بان کی مون ایشه باشلادی.
- ۲۰۰۷ - رومانی اوروپا بیرلیگینه قاتیلدی.


text:
قارپیز بیر میوهدی کی گرح یاخجی چیخا اونا گؤره قارپیز سئچماخ اؤزو بیر هونردی، بیر فلسفهدی!
قارپیز سئچماخ اؤزو بیر فلسفهدی. تاریخ بویوندا بو ایشین عالملری، فیلسوفلاری ایکی دستهیه بؤلونوبلر: سمعیون، بصریون! سمعیون بونا قاییلدیلر کی یاخجی بیر قارپیز سسیندن بیلینر و گرح قارپیزی دؤوهسن، سسینه قولاخ آساسان. ائله بو اولوب کی قارپیز دونیانین لاپ چوخ دؤوولن میوهسی اولوب. سمعیون قارپیزی آلارلار اللرینه، بیر الینن ساخلارلار اوبیری الینن ده قارپیزا بیر نئچه شاپالاخ چکرلر. قارپیز دئسه: تیخ تیخ تیخ، کالدی؛ دئسه: گومب گومب گومب، ایچی گئچیب؛ آما دئسه: دوپ دوپ دوپ، بو یاخجی قارپیزدی.
بصریون بولارین هئش بیرین قبول ائلهمیر. بصریون بونا قاییلدیلر کی یاخجی بیر قارپیز قیافهسیندن بللی اولار. بولار دییرلر قارپیز آلاندا ایکی یئرینه باخیب آلاجاخسان: بیر چؤپو، ایکی گؤتو! قارپیزین چؤپو یا ساپی گرح نازیح اولا. بیرده قارپیزین گؤتو کی چؤپو اولان طرفی یوخ اوبیری طرفی دی، اوردا دا بیر گیرده اولار، اودا نه قدر کیچیح اولسا اوبئله قارپیز یاخجی چیخار، یانی گرح قارپیزین کالیبری اشاغا اولا. البتده بیر دسته ده «به شرط چاقو» وار کی بولار قارپیز سئچماخ باشارمیرلار و تقلب ائلیرلر.
سئچیلن قارپیزی جمع ایچینده کسنده، ایچی قیپ قیرمیزی، دادی بال کیمی چیخسا ائوین خانیمی اننهنه اننهنه دییهر: «بیزیم کیشی قارپیز سئچنده بوجورون سئچر، خانیم سئچنده ده منی سئچیب» خانیم دا کی اؤزو کسیلمهمیش قارپیزدی! اوردادی کی کیشیده قارپیزی قاشلیاندا، قارپیزین لاپ اورتاسیندان، توخومسوز یئریندن، قارپیزین گولون آییرار پیچاخ اوجوندا اوزالدار خانیما طرف. تورک کیشیلرین لاپ رومانتیک ایشی بو ایشدی!


text:
۱۸۷۵- ینجی ایلینده بو گونکی چک جمهوریسی نین پایتختی پراگ شهرینده دونیایا گؤز آچان و میلادی ۱۹۲۶- ینجی ایلینده سویس ده دونیایا گؤز یومان شاعیر، آلمان دیلینده لیریک شعرین اوستالاریندان بیری دیر.
آشاغیدا بو بؤیوک شاعیرده ن، آذربایجان تورکجه سینه چئویردیییم "چوخ زمانلار منیم اوچون بیر اوشاق کیمی سن" شعرینی تقدیم ائدیره م:
منیم اوچون بیر اوشاق کیمی سن
چوخ زمانلار منیم اوچون
بیر اوشاق کیمی سن،
سونرا
سنین او رینقیروو مثالی گولوشلرین،
آیدین جاسینا و یوموشاجیق
منیم ایچیمه دولوب، بیرده سسله ننده،
نه قدر یاشلی و جدی بیر آدام
اولدوغومو،
منه خاطیرلادیر.
سونرا...
و سونرا سنین او کؤرپه جیک حیرتینده
سیجاق و ده رین گؤزلرین،
بیرده ن آچیلیب - یومولاندا،
ایچیمده ن
سنی قوجاقلاییب، اؤپمه ییم گلیر.
بیرده ...
بیرده ...بیلدیییم ان گؤزل ناغیللاری قولاغینا پیچیلداماق.
Oft scheinst du mir ein Kind, ein kleines, -
dann fühl ich mich so ernst und alt, -
wenn nur ganz leis dein glockenreines
Gelächter in mir widerhallt.
Wenn dann in großem Kinderstaunen
dein Auge aufgeht, tief und heiß, -
möcht ich dich küssen und dir raunen
die schönsten Märchen, die ich weiß


text:
آذربایجان-دا "کووید-19"دان اؤلوم و یولوخما سایی (13 اوکتبر 2021)
سون گونده آذربایجان-دا کوروناویروس انفکسیونونا 1265 یئنی یولوخما فاکتی قئیده آلینیب.
آذربایجان-دا یئنی نوع کوروناویروس (کووید-19) انفکسیونونا سون گونده 1265 یولوخما فاکتی قئیده آلینیب، 868 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب.
ناظیرلر کابینهسی یانیندا اوپراتیو قرارگاهدان وئریلن معلوماتا گؤره، آنالیز نمونهلری مثبت چیخان 17 نفر وفات ائدیب.
ایندییهدک اؤلکهده عمومیلیکده 495 مین 332 نفرین کوروناویروس انفکسیونا یولوخماسی فاکتی معین ائدیلیب، اونلاردان 475 مین 382 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب، 6 مین 709 نفر وفات ائدیب. آکتیو خسته سایی 13 مین 241 نفردیر.
سون گونده یئنی یولوخما حاللارینین معینلشدیریلمهسی ایله علاقهدار 9 مین 654، بو گونه قدر ایسه عمومیلیکده 4 میلیون 979 مین 535 تست ایجرا اولونوب.
اوکتبرین 13-ده آذربایجان-دا 36 مین 394 نفر یئنی نوع کوروناویروس انفکسیونو علیهینه واکسیناسیون اولونوب.
گون عرضینده بیرینجی مرحله اوزره واکسیناسیون اولونانلارین سایی 13 مین 475، ایکینجی مرحله اوزره واکسیناسیون اولونانلارین سایی 22 مین 919 نفر تشکیل ائدیب.
آذربایجان-دا بو گونه قدر وورولان واکسنلرین عمومی سایی 9 میلیون 73 مین 493، بیرینجی مرحله اوزره آشی اولونانلارین عمومی سایی 4 میلیون 916 مین 894، ایکینجی مرحله اوزره واکسیناسیون ائدیلنلرین سایی 4 میلیون 156 مین 599 نفر تشکیل ائدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
آذربایجانین ارمنیستانا قارشی ائتدیگی شیکایتین محکمهسی باشلادی
آذربایجانین ارمنیستانا قارشی اولوسلارآراسی عدالت دیوانیندا ائتدیگی "عرق آیریمچیلیغی" شکایتی ایله باغلی محکمه پروسهسی باشلادی
آذربایجان جمهوریتینین مستقیللیگینی برپا ائتمهسیندن ۳۰ ایل اؤتور
بو گون آذربایجان تکجه سوسیال-اقتصادی ایستیقامتده دئییل، بیلیم، اینجهصنعت و مدنیت ساحهسینده ده دونیانین سرعتله اینکیشاف ائتمکده اولان گنج دؤولتلریندن بیریدیر
گنجه، شهیدلرینی آندی
گنجهیه اوزاق منزیللی موشکلرله ائدیلهن سالدیریلاردا ۲۶ وطنداش اؤلدورولدو، ۱۳۰ نفر یارالاندی


text:
۱۹۵۱ (میلادی)
میلادی ۱۹۵۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اَللی بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ ژانویه - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین نيويورکداکی منزیل قرارگاهی رسمی مراسیمله آچیلیب.
- ۶ اوْکتوبر - ایستالین شوروینین آتوم سیلاحینا مالیک اولدوغونو بیان ائتمیشدیر.
- ۲۴ دسامبر - لیبی ایتالیادان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۲۲ سپتامبر - سوئدده ایجتماعی یئرلرده اؤپوشمهیه قاداغانلیغی قویولموشدور.
- ۱۹ اوْکتوبر - بؤیوک بریتانییا اوردوسو سوئز کانالینی اله کئچیردی.
- ۱۶ اوْکتوبر - آی.ایستالین آدینا جومهوری ایستادیومو ایستیفادهیه وئریلدی.
- ۱۴ مارس - کوره ساواشی: بیرلشمیش میلّتلر قوْشونلاری سئولو گئری آلدی.
- ۱۰ نوْوامبر - فرانسه، بؤيوک بریتانیا، آبش و تۆرکیه "ياخین شرقده تهلوکهسیزلیک پروْقرامی"نی قبول ائدیب.


text:
لاوروو: تروریستلره سلاح تدارک کاناللاری باغلانمالی
«تروریستلرین و دیگر رادیکال عنصورلارین سیغینماچی آدی آلتیندا گونئی سرحدلرینه سیزماسی ایله باغلی قورخولاریمیزی پایلاشیریق"
روسیا افغانیستاندا تروریستلره سلاح تدارک کاناللارینین ان قیسا مدتده باغلانمالی اولدوغونو بیلدیردی.
سئرگی لاوروو موسکوادا گئچیریلهن ۱۷.جی موستقیل دؤولتلر توپلولوغونون استخبارات و گوونلیک تشکیلاتلاری باشقانلاری توپلانتیسیندا دانیشدی.
لاوروو، افغانیستاندا اورتا آسیایا دوغرو کؤچ آخیشینین آرتماسینا سبب اولان انسانی وضعیتین داها دا پیسلشمهسینین قارشیسینی آلماق لازیم اولدوغونو سؤیلهین لاوروو،
«تروریستلرین و دیگر رادیکال عنصورلارین سیغینماچی آدی آلتیندا گونئی سرحدلرینه سیزماسی ایله باغلی قورخولاریمیزی پایلاشیریق. اونلارا هر جور حربی تجهیزات یوللانان کاناللارین ان قیسا مدتده باغلانماسی لازیم» دئدی.
طالبان، آمریکانین افغانیستاندا ۲۰ ایللیک حربی وارلیغینی سونا چاتدیردیقدان سونرا، آگوست آییندا یئنیدن حاکمیتی اله گئچیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
رئیسی، سنی بیر کوردو دینی آزلیقلار ایله ائتنیک قروپلاردان مسئول مشاویر تعیین ائتدی
ایران جمهورباشقانلیغینین وئردیگی آچیقلامایا گؤره، رئیسی، سنندجده آنادان اولان عبدالسلام کریمینی اؤزونه مشاویر تعیین ائتدی
ایران-دا کوروناویروسدان اؤلنلرین سایی 124 مین نفری کئچیب
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
قندهاردا مسجیده بومبالی سالدیری
شیعهلره عاید امام بارگاه فاطمیه مسجیدینده، جمعه نامازی قیلینارکهن انتحار سالدیریسی گرچکلشدیریلدی


text:
لودويک بتهوون
لوودویک وان بئتهووئن ـ آلمانلی آدلیم و داهی آهنگساز.
یاشامی[دَییشدیر]
بئتهوون ۱۷۷۰-جی میلادی ایلده "بون(Bon)" دا دونیایا گؤز آچدی. "کوریج" آناسیدیر و آتاسی "یوهان"، دربار موسیقیچیلریندن ایدیر. بئتهوون دؤرد یاشلی اولاراق موسیقینی آتاسیندان اؤیرنمهیه باشلادی و دوققوز یاشیندا موسیقینین بوتون یول-یولاغاسین اؤیرنمیشدی. گنج چاغیندا موتسارتین یانیندا موسیقینی داوام ائتدیرمهیه باشلادی، آناسینین اؤلومو بۇ ایشی باشا چاتدیرماغا ایمکان وئرمهدی و نئچه باش عاییلهنین یوکون داشیدی. سونرالار ایشین داوام وئرمک اۆچون "ویین"ـه گئتدی و اوردا پارا قازانماق اۆچون آزاد ایشلره قول قویدو و کاسئتلرین ساتماقلا بیر آز پارا قازاندی. بئتهوون بیر چوخ اشرافی ییغینجاقلارا گئتسه ده آما یاشاییشی چوخ بزکسیز ایدیر و عؤمور بویو بیر ساده ائوده مالی چتینلیکلرله البهیاخا یاشادی. او هئچ واخت کیمسهیه باش اَیمهدی و دئدی؛ صنعتکارلار اشرافلاردان دَیرلی دیرلر. بونا باخمایاراق هامی اونا سایغی گؤسترردی. بئتهووئن ویینی ترک ائدنده اوچ ویین شاهزادهسی اوندان بیر چوخ آیلیق آلماقلا ویینده قالماسینی ایستهدیلر.
او عؤمرونده یالنیز ۹ سمفونی دونیایا هئدیه وئردی آما اونون ایشلری او قدر بؤیوکدور کی اونو «سمفونی کرالی» آدلاندیردیلار. عاییله چتینلیکلری و مورال (ذهنی) قاریشیقلیقلار قویموردو چوْخ موسیقی ساحهسینده چالیشسین و همهشه بئله بیر سؤزلر اورتادا واریدی کی اونون ایشی بیتدی و او هر دؤنه اونلارین جاوابیندا دئییردی؛ «بو سئری باشقا و موختلیف بیر زاد گؤره جک سیز» و ائله ده اولوردو. چوْخلاری بئله اینانیر کی اونون موسیقیسی اونون یاشاییشینی و دوشونجهسینی گؤستهریر. سونونجو یادیگاری اونون شاه اثری ساییلیر و هامی موسیقیچیلر اونو دونیانین ان آدلیم موسیقیچیسی آدلاندیریرلار. بئتهووئنه گؤره بیر اینگئلتیرهلی یازار و موسیقیچی دئییر؛ «او ایکتیشافلارینین درینلیینه و باشاریلارینا گؤره بوتون اینسانلیق بئیینلرینین بئینی دیر». اونون کار اولماغینین ندنینین بیریده پیانو ایله باس وورماغی ایدیر. کار اولماغین دوشونن زاماندا ایشیندن سویومادی، عؤمرونون سونوندا داها دانیشا بیلمیردیده و جراحی ایشلرده اونو ساغالتمادی. سون گونلرینده ساغلامسیزلیقدان، بئیین قاتیشیقلیغیندان و سئوگی یئترسیزلیگی اوزوندن چوْخ پیس دورومدایدیر. بوندان باشقا دانوب چایینین سمی بالیغی و قور-قوشوملو سویو ایچمک دن ۱۸۲۷ – جی میلادی ایلده دونیادان گؤز یومدو.
دونیادان گؤز یومارکن قارداشینا دئمیشدی؛ «من بوتون گوجومله و اؤز ایستهایمله اؤلومو قارشیلاییرام آما اؤلوم منیم صنعته اولان سئوگی اودومو سؤندورمهیه گلسه، چوخ تئز گلیب دیر». اؤلوسو اؤز دوغما یوردونا قاییتدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- لودويک بتهوون
- ۱۷۷۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۸۲۷-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- 18th-century classical composers
- 18th-century classical pianists
- 18th-century German composers
- 18th-century keyboardists
- 18th-century male musicians
- 19th-century classical composers
- 19th-century classical pianists
- 19th-century German composers
- 19th-century keyboardists
- 19th-century male musicians
- آیدینلانما چاغی
- Beethoven family
- Burials at the Vienna Central Cemetery
- Child classical musicians
- Composers for piano
- Deaf classical musicians
- Deaf people from Germany
- German classical composers
- German classical pianists
- German C


text:
توللاییر انسانی، آی آ، اولدوزآ !
بعضا ده بیر چَپَر، بیر سینیق قفس
سورویوب آپاریرررر … قوشور آرازآ !
بیر چیچک نفسی، آیدین بیر سحر.
بوتون کئچهجکله، گلیریک اورجاه !
حسرتدن غم دوغار، آرزیدان کَدَر.
دیرچَلدی ذهنیمده، اوشاقلیق بیردن.
دونن بیر سس منی یاندیریب یاخدی
اولدو یاغی، اولدو یولومو کَسَن !
قایالار باغریندا، داغلار باغریندا !
بوتون چول – باییرا، بایاتی قوشدو
باغچالار باغریندا، باغلار باغریندا !
آپاردی ساوالان، سهنده منی.
اَسریمیش گونشین سرخوش چاغیندا
یئتیردی شَهَردن، آه کنده منی !
اوشاقلیق قوللارین سالدی بوینوما !
اوخشادی گوز ائوین بنؤوشه، نرگیز
خاطیرهلر بیر _ بیر گیردی قوینوما !
سئویب، سئویلمهیی بیزه اویرهدیر !
یورغون باخیشلاری دؤنور بولاغا
اورهیین پایلاییر،هامییا بیر _ بیر !
دره دن یوکسهلیب داغا یئنیریک !
بورویور کؤوشنی کولک، دومان، چن
کوراوغلو اولوروق، قیرآت مینیریک !
ظالیمین اؤنونده جوشوب کوکرمک.
یالتاغا مین قارقیش، آلچاغا نیفرت
مشقیمیز یاسمن، یارپیز، گول چیچک !
نانالی، مرزهلی، ریحانلی داغلار !
عدالت، آزادلیق، بیرلیک، قورتولوش
چنلیبئل یوردونا آخان بولاقلار !
بئش قوزو، بئش قویون، قوجاقلاشیرلار.
بیر بیر تانییریق، یوزلویو، مینی
سورولر یاماجدان آشیب، داشیرلار !
تزه دن بؤلوروک بؤلوشدوروروک.
سونرا بیرده قاتیب اونلاری باشدان
ساتیریق، سوویریق، قاه قاه گولوروک !
سینیق اورکلرده آرایین دئییر !
گؤیلرده گزمهیین، ائنین یئره سیز
او دوزلوکده، دوزده، عدالتدهدیر !
بیر کیچیک چیچهیین تبسّومونده !
آنا لایلاسیندا، اوشاق نازیندا
گؤرسهدیر ایشیقدا، گورسهدیر گونده !
باش قویوب چینینه بیر یارپیز کولو !
دویونجا دولاندیق تانری باغیندا
ایندی قاییتمیشیق گلیریک یولو … !
شنبهیه چاتماغا تلهسیر اورَک !
بیر گون بیر ایل کئچیر شنبه یئتیشیر
جادّهیه قاچیریق اَلده گول چیچک !
معللیم آغامیز نه دن گلمهدی !؟
کنده گلنلردن دوتوروق سوراق
نییه گلمهدییین کیمسه بیلمهدی !!
بیر اَلی چانتالی ماشیندان اَندی !
_ آغانیز سفرده، دورمایین یولدا
او، تازا معللیم … تانیمیر کندی !
هرگون سوروشوردوق، خانیم معللیم
سوزوردو گوز آلتی بیزی مارال تک
دئییردی بیلمیرم، بیلمهییر هئچ کیم !
زَمیلر بیچیلدی کؤچدو دورنالار.
او گوندن دویغوموز، ایلمه- ایلمه دی
اولاشدی داغلاردا، یئنه کولک _ قار !
بیر صاندیق آلمیشدی، سول بوجاغیندا .
معللیم آغانین شکلینی بیردن
گؤردوم بیر درگیؤنین ایلک واراغیندا!
اورهییم یئریندن آز قالدی چیخسین.
کؤنول کومهسینده چلچراغ یاندی
آغلادیم شووقدن، آه خیسین، خیسین!
سنسیزلیک بئزدیریب بیزی دونیادان !
یولونو گؤزلهمک بیر عادت اولوب
آیریلیق یاماندیر، یاماندیر، یامان !
مهربان گؤزونه، گؤزلریم قوربان.
یامان سنسیزلهییب سورغوم سوآلیم
مردلیک اؤلکهسینه کؤرپولر سالان!
کؤکسومه چیچکلر گوللر اَکیلدی !
اوخودوم درگی ده، اوخودوم بئله:
“امنیَّت دوشمانی دارا چکیلدی !”


text:
آذربایجان
آذربایجان : تورکجه فارسجا
نام منطقه ای در دریای خزر.این نام از قسمتهای:آس(نام قومی قدیمی)+ار(مرد،دلاور)+بایقان(رسیده،توانگر و مبارک).در معنای کلی این نام در زبان ترکی به معنای«مرد پیشرو از قبیله آس»می باشد.همچنین نام نوعی رقص قدیمی و بی اندازه ملودیک است.این رقص فقط توسط مردان اجرا می شود.در مراسم پر طمطراق و بیشتر در لباس عید با ردای چرکسی اجرا می شود.ریتم بسیار سریع آن از مجری رقص،مهارت ذاتی می طلبد.نام آهنگی از آهنگهای میانه ی موسیقی عاشیقی آذربایجان
آذربایجان : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]آذربایجان¬بؤلگه¬سی¬تاریخ بویو مختلف سؤیله نیش¬لرله آدلانیبدیر: آسور داشیازی¬لاریندا: آنتارپاتی/ آندیریاپاتیاتو، پهلویجه: آتورپاتکان/ آذربایگان/ آذربادگان، یونانجا: آتروپاتنه/ آتروپاتئس، آتراپئس، آکروپاتئن، آتروپاتیا/ آدَربیگانون/ آذربایگانون، سریانی¬جه: آذربایغان، ارمنیجه: آذربایاقان/آذربادگان، عربجه: آذربیجان، و سوْن اوْلاراق بو بؤلگه ده یاشایان ملت بورایا آذربایجان سؤیله¬ییبدیر، یازیلان سؤیله¬نیشلرین ایچینده مختلف لهجه و دئییش لره باخمایاراق ایکی سؤیله¬نیش آغیر باسیر، بیرینجی¬سی آذربایجان و ایکینجی¬سی آتروپاتئن، آذربایجان سؤزونو ایندیلیکده چوخ بیلگینلر و اؤزللیکله تورک آیدینلاری آز+ارـبای+جان/قان شکلینده یوروملا¬یاراق آز ائلینین زنگین یوردو معنالاییرلار، و آتروپاتئن سؤزوده آت/اوت/اوْد+ ار+ پات+ ان سؤزلریندن دوٌزه¬له¬رک، اوْد اری ویا اوْد قوْرویوجوسو انسانلارین یوردودور، اوْد مفهومو بؤلگه¬ده قوتسال ساییلاراق آذر سؤزونده ده اؤزونو نشان وئریر و آذربایجانا اوْدلار یوردو آدینی¬دا وئریرلر، پات سؤزو سومرجه¬ده پاتئسی شکلینده شهر قورویوجو¬سو آنلامیندادیر،سؤیله¬نن سؤز و مفهوملارین تاریخجه بیربیرینه دَییشیلمه¬ سی دیل باخیمیندن دا معنالیدیر و بوُ ایکی کلمه نین ایلگی سی منطق¬لی دیر، یئنه ده بیر سؤزه اشاره اوْلونمالیدیر: «آسار» سؤزو سوُمرجه¬ده گؤی تانریلارینین بیرینین آدی اوْلاراق ایشلنمیشدی و بو کلمه آترو و آذر سؤزونه چوٌخ یاخیندیر و بو کلمه¬نین چوخ اسکی¬لیگینی نشان وئریر، (اشاره اوْلونمالیدیر: آز+ار سؤزو تورک بوْیلارینین آدیندا بوْل بوْل ایشله¬نیر: خزر، قاجار، بولغار، مجار...؛ یئنه¬ده: آتروپاتئن سؤزو چوخ اسکی¬لره و م.ق 8جی یوٌزیله دایانیر، بیلگی یئترسیزلیگیندن دولایی دهخدا سؤزلوگونده آتروپاتئن، اسکندرین سردارلاریندان تانیناراق بؤلگه آدیدا بوندان آلینماسی سانیلیبدیر (م.ق 3جو یوٌزیل)، آکادمیسین مار، آتروپات سؤزونو آتروپات حکومتیندن قاباقجادا اوْلدوغونو سؤیله¬یه¬رک آذربایجانین بؤیوک طایفا آدیلاریندان بیلیر)


text:
گئجهلر آی ایشیغیندا آنامدان گیزلی اورتا دوواری پیچاقلا دئشدیگیم گوندن؛ بئش گون گئچیب. بو گون ایکینجی گوندور نازلیدان خبر یوخدور. یوخسا ایندی کؤرپه اوشاغی قوجاغیندا آلما آغاجینین کؤلگهسینه سیغیناراق، آناسینین قارشیسیندا اوتوروب،گؤز یاشیلارینی سیلیردی.
نازلی ایله موراد ساواشاندان بری منده ایشی – گوجو بوراخاراق حیطده اوتوروب نازلینین آناسینا ائلهدیگی شیکایتلره قولاق آسمیشام. نازلی “مامان بودور با، باخ گؤر قئییشینن قیچیمی نه گؤوردیب” دئیهنده اوزومو شددتله دووارا یاپیشدیریب سانکی قولاغیملا اونون گؤورمیش قول – قیچینی گؤرمک ایستهییردیم.
ایکی ایل قاباق نازلی او گئدهیه آداقلی اولاندان سونرا منده اونو اونوتماق اوچون سیگارلا ساغ الیمین ایچینه داغ باسیب هم نازلینی هم ده سیگاری ترک ائلهدیم. بوگون ده پیچاغین دستهسی الیمین ایچینده بیر بؤیوک داغ ایزی بوراخیب.
نئچه ایل قاباق داییم دئدی: “اوغول بالا یا ایندی بئکار یا دؤرد ایل سونرا، ایسترسن گل اؤز یانیما ایشلهیک”. دوز ده دئییردی محلهده چوخلو دانیشگاه قورتارمیشلار ایشسیزایدیلر، من ده ائله دانیشگاهی ایلک تئرمده بوراخاراق پول قازانماق اوچون داییم ایله باشماقچیلیغا باشلادیم. داییم مندن آلتی یاش بؤیوک اولسا دا بو اوچ – دؤرد ایلده یاخشی یوللانمیشدیق. ایشین ایلک گونلرینده چکیش الیمین ایچینی آغریدیردی. یونس داییم دئییردی: “اولسون الیوین ایچی هله یاخشی پیشمهییب بیر نئچه آی چکیشی ایشلتسن الیوین ایچی برکییر ائله منده تازا باشماقچیلیغا گلنده الیمین ایچریسی سولوق چالدی، سولوغا اؤنم وئرمهدن چکیشین دستهسیندن داها دا گوجلو یاپیشدیم. هر زامان الیوین ایچریسینده سیگار سؤندوردون اوندا اؤزووه گؤره بیر اوستا اولموسان، باخ منیم الیمه “، سیگارین کؤزو تاسیلداییب الینین ایچینده کی قاباردا سؤنموشدو.
سحرلر نازلینین یوخوسو ایله دوروب اونو اونوتماق اوچون چؤرک آلماغا گئدیب، گون اورتا چاغی اذان سسی ایله داریخاراق گینه نازلی یادیما دوشور. آنام حووض قیراغیندا دستناماز آلاراق ایکی گؤزو مندهدیر، مچیده ساری گئده – گئده دیل آلتی “گؤزل آغا چوخ گؤزل ایدی ووردو چیچک ده چیخارتدی، آللاه گؤروم او یونیسی نهدییم ائلهمهسین” دئدی.
آنام ائشیگه چیخاراق منده تلسیک حیطین آلت قاتینا یئنیب، یونیس داییمین وئردیگی ایچگیدن ایچمهیه باشلاییرام، ترک ائلهدییم سیگار قوخوسو یادیما دوشوب بئینیمین اینجه دامارلارین قاماشدیریر دووارین دلیک – دئشیگیندن سیگار کؤتوگو تاپیب، تئز آلیشدیریب، بیر درین پک ووراراق ائله توستو ایله اورتا دوواری آشیب نازلی گیلین حووضلارینین قیراغینا سؤیکهنیب آلما آغاجینین آلتینا دالیرام.
دووارین دئشیگیندن بیر شئی گؤرونمهییر، گؤردویوم یالنیز اورتایا آتیلمیش اویونجاق قاب – قاشیقلار و کرتی قیراغیندا خراب قالمیش ائودیر.
اوشاق ایکن حکیمه خالا (ائو بیر قونشو اولدوغوموزا گؤره خالا دئیردیم) حیطین قوزئی یانینی سولاییب سوپورندن سونرا نازلی ایله من آلما آغاجین آلتیندا پالاز سالیب قوناق باجی اویناردیق، او، بالاجا اللری ایله اویونجاق قاب – قاشیقدا یئمک پیشیرردی منده کرتیدن لیغ دوزلدیب ائو تیکردیم. یاغیش یاغیب داملالاری آلما آغاجینین یارپاقلاریندان زویولدهییب تؤکولنده نازلی گؤیه باخاراق ” آی کیشی بو دامین دلیک – دئشیگینه یئتیش بوگون – صاباح دام باشیمیزا گلجک ها ” دئیردی. منده بیرالیمده آینا بیر الیمده ده قئیچی بیغلاریمین اوجونو ووروب سونرا یاغیش داملالارینی اونون یاناقلاریندان سیلهرک “هه خانیم دوز دئییرسن ؛ آمما بیر آز دؤز. قاباقدا یاغلی بیر معامله وار دوعا ائله یئرینه گئتسین، دام – داش کی سهلیدی، سنه ده یاخشی یئتیشمهلییم ” دئیردیم.
من آرخایینام موراد نازلینی سئومیر، یوخسا گونده ساواشیب اونو وورماز ایدی. گوناهلارین بیر آزی حکیمه خالا بیر آزیدا منیم آنامدایدی.
حکیمه خالا منیمله نازلینین بیری – بیریمیزی سئودیگیمیزی بیلیردی، ائله اونا گؤره ده آنامی قیرخ بیر مرثییهده گؤروب دئمیشدی، آنام ایسه خدیجه خالایا: بونلار نه سؤزدو ” گئت قیزیوی ییغیشدیر ” دئمیشدی.
نازلی دانیشگاها چیخاندان بری آنامین گؤزوندن داها دا دوشموشدو. من هر زامان نازلینین فیکرینه دالاندا آنام اونون ایرادلاریندان دئیردی، “اودور با پروین خانیم دئییردی اؤزوم بو ایکی گؤزومونن گؤردوم نازلی اوتوبوسدا چارشابین آچمیشدی، هله تئللرینده چرقت دن چیخاردیب آلنینا تؤکموشدو سونرا محلهیه یئتیشنده چارشابین اؤرتموشدو. آللاه آپارسین گتیرمهسین هئچ کسی تانیماق اولمور. من بو قیزی اؤز قیزیم کیمی بیلردیم، آمما ایندی قاش – قاباغی یئرینن گئدیر. بیر قورو سلام وئرمیهده آرینیر. ائله بیر من دئمیشم چارشاب اؤرتسون. هله پروین باجینین سؤزو بیر یانا من اؤزوم دققتله نازلییا باخمیشام، هله قاشلارینین آلتینی دا گؤتوروب آللاه گؤرستمهسین دوغرودان آخرالزمان دئییرلر بودور”. آنام، نازلینین چارشابینان – تئلیندن قاشیندان دئینده من نازلییا داها دا ماراقلانیردیم.
حکیمه خالا، آنامین ” گئت قیزیوی ییغیشدیر ” سؤزونو نازلییا دئیندن سونرا نازلی اوجا سسله گولوب ” او دئییر به من لیلی اولموشام اونون دا اوغلو مجنون ؟” دئییب ؛ منیم فیکریمی باشیندان آتمیشدی. نه بیلیم بلکه ده آتمامیشدی. یوخسا اوشاغینین آدینین اولینی منیم آدیمین اولیندن قویماز ایدی.
بو سیرتیق گئده کچل موراد نم هاردان نازلینین مندن کوسدویونو بیلمیش اولمالییدی کی ائله اوچ – دؤرد گونون ایچینده اونا ائلچی یوللادی، نازلی دا ایستر ایستهمز اونا ” هن ” جوابی وئرمیشدی.
او گوندن بری کئچل گده هاچان نازلیگیله گلنده، بیر یوخاری مودئللی ماشینی قاپیلارینین قاباغیندا ساخلاییب حیطده اوجا سسله اونا “بیلیرسن سنی اله گتیرمک اوچون نلر چکمیشم ؟ ” دئیردی. یادا بیر یابانجی دیلده نوستالژیک (اوگدهنین دئدیگینه گؤره) بیر شارکی آچارکن باندلاری بیزیم حیطه ساری قویوب سسین اوجالدیردی. منده سیگارین ترکیندن چیخاراق سیگاری – سیگار کؤتویونه یاندیرب گؤزلریمی یوموب سیگارین توستو ایله دوواری آشیب ائله او شارکی ایله بیر الیم نازلی نین الینده اوبیری الیم ایسه اینجه بئلینده رقص ائله ییردیم.
بیر جوت پوتین باشماق دمیر قاپینین دئشیگینین او تاییندا دایاناراق بیر آن اؤزمه گلدیم. دمیر قاپی جیرها جیر آچیلاراق باشیما دیدی، سالونون ایشیغینین اثرینده سول گؤزوم ده یومولدو.
گؤزتچی “هه سیچان کیمی نه آختاریرسان ؟ اولمایا بو بالاجا دلیکدن قاچماق ایستهییرسن ” دئیه یاخامدان یاپیشیب سئللولدان ائشیگه چکهرک سورغوجونون اوتاغینا آپاردی.
سورغوجونون اؤنونده اوتوراراق، او باش بارماغینی جئب تئلفونون صفحهسینه چکیب ” نییه مورادی اؤلدوردون ” سوروشدو. باشیمی آشاغی سالاراق “نئچه دفعه دئییم من کیمسهنی اؤلدورمهمیشم”.
من من فقط ایستهییردیم نازلی گؤورمیش قول – قیچینی آلما آغاجینین آلتیندا آناسینا گؤسترنده گؤرم؛ من من کیمسهنی اؤلدورمهمیشم، اینامیرسیز حکیمه خالادان سوروشون. من مورادی اؤلدورمهمیشم. من یالنیز اورتا دوواریمیزین دئشیگیندن اونلارین حیطینه باخمیشام.
سورغوجو ” ائله حکیمه خالان اؤزو دئییب کی سن مورادی اؤلدورمهیه تهدید ائلهمیسن.
یوخ او جور دئییر، من من بیلیردیم حکیمه خالانین موراددان خوشو گلمهییردی، حکیمه خالایا طرف اولاراق فقط بیر سیرا چؤرک نوبهسینده مورادی اؤلدورمهیه تهدید ائله میشدیم.
” مگر سن خلقین وزیر وکیلیسن ؟ سنه نه کی سئویردی یا دا سئومیردی.
سورغوجونون جیب تئلفونو زنگ چالدی :
بلی، بویور، هه، یوخ هله ایشیم وار، هارا ؟ کیمینن ؟ یوخ من گله بیلمرم، ال چک دئدیم گله بیلمرم، اؤزوز گئدین، یاخجی. سلام قیزیم نئجه سن بالا ؟ ساغ اول، یاخجی، یاخجی بالا گلنده آلارام خدافیض.
سورغوجو جیب تلفونونون صفحهسینی باش بارماغی ایله اویان بو یانا چکهرک ” هه بس سن دئییرسن کیمسهنی اؤلدورمهمیسن، دئمک اولماز بلکه ده اؤلدورمهمیسن، ائله سن دئدین منده ایناندیم، بلی بلی کیمسه نی اؤلدورمه میسن ” دئیه درین بیر نفس آلاراق گؤزتچییه ساری باخیب ” آپار اؤتور یئرینه ” دئدی.
گؤزتچی سئللولون دمیر قاپیسینی قاپاداراق من اؤز – اؤزومه دیل آلتی :
” باز، ای الهه ناز “شارکیسینی اوخوماغا باشلادیم، آمما ” ناز”ا یئتیشنده دایاناراق – نازلی – نازلی دئییب گینه قاپینین دئشیگیندن سالونا باخیرام.
اوچ – دؤرد گون سونرا گؤزتچی قاپینی آچاراق تئز آیاغا قالخیب هیرسله ” مورادی من اؤلدورموشم داها نه ایستهییرسیز ” دئدیم. گؤزتچی اوجا سس ایله گولوب ” آللاه جلالیوا چوخ شوکور دوننه جن قاتیل تاپیلماییردی ایندی ایکی – ایکی تاپیلیر” دئدی. گؤزتچی، سورغولاما اوتاغینین قاپیسینی آچیب ایچرییه اؤتوردو. سورغوجو ” اوتورماق لازیم دئییر بورانی امضالا بورا دا بارماغیوی باس گئده بولرسن ” دئدی.
“بس قاتیل کیمدی ” سورشدوم. سورغوجو گؤز آلتی باخیب “خوش گلدین گئت اؤزون یاخشی بولورسن کیمدی” دئدی.
بو بیر هفتهده حبس ده اولدغومدان آنام اون ایل قوجالمیشدی، حیطه گیرهرک ” گؤردون دئدیم بو قیز سنین دردیوه دیمز ؟ اونو آلسایدین ایندی سنی اؤلدورموشدو ” دئدی آنام. هئچ دینمهدن ؛ آنامین قوللاریندان سوزولن دستنماز سویونا باخیب، سونرا باشیمی دولاندیراراق نازلی گیلین آلما آغاجینین اورتا دوواری آشیب بیزیم حیطه تؤکولن سارالمیش یارپاغلارینا باخیب، حیطین آلت قاتینا یئنیب قالان ایچگینی بیر نفسده باشیما چکدیم. اورهگیمدهکی آجیلار ایچگینین آجیسینا قاریشاراق گؤز یاشلاریم آخماقا باشلادیلار.
آنامین اوجا سسینی ائشیده بیلیردیم ” گینه هارا گئدیرسن ؟ داها بس دئییل ؟ سنده ایستهیییرسن منی اؤلدورهسن ؟ آللاه بو قودوغون الیندن هارا قاچیم ؟ “.
اورتا دووارین دئشیگینین قاباغیندا اوتوروب، درین بیر نفس آلاراق نازلی گیلین حیطلرینه باخماق ایستهدیم، آمما دئشیگی تورآتان توخوموشدو. هر شئی تار گؤرونوردو. بیر نئچه میلچکده تور آتانین توروندا اسیر قالیب قوروموشدولار.


text:
بمت-نین ادلیب-ده آتشکسین دایمی اولماسینا اومیدینی دیله گتیریب
تورکیه ایله روسیا آراسیندا الده ائدیلمیش راضیلاشمایا اساساً، سوریه-نین ادلیب شهرینده آتشکس اعلان دیلیب.
تورکیه ایله روسیا آراسیندا الده ائدیلمیش راضیلاشمایا اساساً، سوریه-نین ادلیب شهرینده آتشکس اعلان دیلیب.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان و روسیالی همکاری ولادیمیر پوتین طرفیندن روسیانین پایتاختی موسکوا-دا الده ائدیلن راضیلاشمادان سونرا ادلیب-ین گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسینده آتشکسه نایل اولونوب.
آنلاشمادا ادلیب-ین گرگینلیگی آزالتما زوناسینداکی تماس خطینده حربی عملیاتلار 6 مارس 2020-جی ایل تاریخینده گئجه ساعات 00.01-دن اعتباراً دایاندیریلاجاق" مادهسی عکسینی تاپیب.
بمت-نین باش کاتیبی آنتونیو گوترش، تورکیه و روسیانین بیرگه راضیلاشماسینا اساساً ادلیب-ده اعلان ائدیلن آتشکسین "قالیجی" اولماسینا اومید ائتدیگینی بیلدیریب.
گوترش بمت باش کاتیبینین سؤزچوسو استفان دوژاریج واسیطهسیله تورکیه و روسیا آراسیندا ادلیب-ده آتشکس موضوع سوندا "یوکسک سویهده" الده ائدیلن راضیلاشما ایله باغلی آچیقلاما وئریب.
آتشکسین درحال تطبیق ائدیلمهسینی، داواملی اولماسینی و سوریه-نین قوزیی-باتی سینداکی سیویل لرین مودافعهسینه اومید ائتدیگینی وورغولایان گوترش بمت-نین نظارتی آلتیندا سیاسی دانیشیقلارا قاییتماقلا باغلی چاغیریش دا ائدیب.
امریکا-دا، تورکیه ایله روسیا آراسیندا الده اولونان ادلیب آتشکس راضیلاشماسینین، بؤلگهدهکی اینسانی بحرانی یونگول لشدیرمهسی و تهلوکهلی وضعیتین آرادان قالدیریلماسی باخیمیندان اومید وئریجی اولدوغونو آچیقلاییب.
امریکانین خاریجی ایشلر ناظیرلیگینین آچیقلاماسیندا "حاضردا ادلیب-ده اولدوقجا تهلوکهلی وضعیتین آرادان قالدیریلاجاغینا و اسد رژیمی، روسیا، ایران، ائلهجه ده حزب الله قوهلری طرفیندن سیویل اراضیلره ائدیلن هوجوملار نتیجهسینده یارانان قورخونج اینسانی بحرانی یونگوللشدیرجگینه اومید ائتدیگیمیز تورک-روس آتشکسینی دستکلییریک" دئیه بیلدیریلیب.
بونونلا یاناشی، امریکانین ناتو متفیقی تورکیه ایله آتشکسین دئتاللارینی موذاکیره ائتمگی گؤزله دیگینی عکس ائتدیرن آچیقلامادا "آرتیق ان اؤنملی مقام داواملی آتشکسین نظرده توتولدوغو راضیلاشمایا اسد و دستکچیلرینین عمل ائدیب-ائتمهیهجکلریدیر" فیکرینه ده یئر وئریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
زلمی خلیلزاد استعفا ائتدی
"آمریکا خالقینا اون ایللر بویو ائتدیگی خیدمتلرینه گؤره مینتدارلیغیمی بیلدیریرم"
سلاحلی سالدیریدا ان آز ۴۳ نفر اؤلدو
کیملیگی هله بیلینمهیهن سلاحلی اینسانلارین بیر بازار یئرینه سالدیردیغی آچیقلاندی
هیندوستان-دا داشقینلاردان اؤلنلرین سایی 26 نفره چاتیب
23 نفر کرالا ایالتینده، داها 3 نفر ایسه تامیل نادو ایالتینده حیاتینی ایتیریب.


text:
فیلیپین دنیز دؤیوشو
فیلیپین دنیز دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of the Philippine Sea) ژاپون ایمپیراتورلوغو و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.فیلیپین دنیزی یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو آمریکا غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Shores 1985, səh. 205
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of the Philippine Sea»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فیلیپین دنیز دؤیوشو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یوقنی سلزنیوف
یوقنی سلزنیوف (اینگیلیسجه: Yevhen Seleznyov) (دوْغوم:۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۸۵ (۳۶ یاش) ماکیئیفکا) بیر فوتبالیست. بلدیهایسپور اقحصار فوتبال کولوبو و اوکراین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یوقنی سلزنیوف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- شاختار دونتسک کولوبونون اویونچولاری
- شاختار-۲ دونتسک کولوبونون اویونچولاری
- شاختار-۳ دونتسک کولوبونون اویونچولاری
- آرسنال کییف کولوبونون اویونچولاری
- دنیپرو کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- کوبان کراسنودار کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
- کاردمیر قرهبوکاسپور کولوبونون اویونچولاری
- بلدیهاسپور آقحصار کولوبونون اویونچولاری
- مالاقا کولوبونون اویونچولاری


text:
آتاتورک مانورو باشلادی
مانور، پاکیستاندا اجرا ائدیلدیگی زامان "آتاتورک مانورو" تورکیهده اجرا ائدیلدیگی زامان ایسه"جناح مانورو" اولاراق آدلاندیریلیر
تورکیه ایله پاکیستان آراسیندا حیاتا گئچیریلهن 'آتاتورک مانورو ۲۰۲۱'، خیبر پختونخوا ایالتینه باغلی تاربلا بؤلگهسینده تشکیل ائدیلهن بیر مراسیمله باشلادی.
پاکیستان اوردوسو خالقلا ایلیشکیلر بیرلیگی طرفیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکهنین سلاحلی عنصورلاری آراسیندا ائدیلهجک مانورون ۳ هفته داوام ائدهجگی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، مانورون ایکی قارداش اؤلکه آراسینداکی ایلیشکیلری داها دا گوجلندیرجگی وورغولاندی.
تورکیه ملی ساونما باخانلیغی، ۴ ژانویه تاریخینده یاییملادیغی آچیقلامادا، تورکیه-پاکیستان اورتاق کماندو و اؤزل گوجلرین مانورونون ۴-۲۰ فوریه تاریخلرینده پاکیستاندا ائدیلهجگینی بیلدیردی.
تورکیه-پاکیستان اورتاق کماندو و اؤزل گوجلرین مانورو، ۱۹۹۸.جی ایلدهن بری ایکی اؤلکه آراسیندا سیرایلا ایجرا ائدیلیر.
مانور، پاکیستاندا اجرا ائدیلدیگی زامان "آتاتورک مانورو" تورکیهده اجرا ائدیلدیگی زامان ایسه"جناح مانورو" اولاراق آدلاندیریلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
قندهاردا مسجیده بومبالی سالدیری
شیعهلره عاید امام بارگاه فاطمیه مسجیدینده، جمعه نامازی قیلینارکهن انتحار سالدیریسی گرچکلشدیریلدی
سوریهنین قوزئیینده ۱۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
فرات قالخانی بؤلگهسینده سون بئش گونده ۱۳، باریش بولاغی بؤلگهسینده ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی


text:
تترافلوئورید تنهکه
تترافلوئورید تنهکه (اینگیلیسجه: Tin(IV) fluoride, روسجا: ФTopид oлoBa(IV)) بیر شیمیایی ماده. آغ و برک جیسم حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر. تترافلوئورید تنهکه فلوئور بیلشیکلری و تنهکه بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Tin(IV) fluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تترافلوئورید تنهکه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دینامو زاقرب فوتبال کولوبو
دینامو زاقرب فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: GNK Dinamo Zagreb) بیر فوتبال کولوبودور. Prva HNL دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۳۵٬۴۲۳ نفرلیک ماکسیمیر ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Stadion Maksimir. GNK Dinamo Zagreb. یوْخلانیلیب2017-07-26.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«GNK Dinamo Zagreb»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دینامو زاقرب فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۹۸۶ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسن آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ سپتامبر - شیلیده پینوچت سویقصده معروض قالدی، ۵ موحافیظی اؤلدو.
- ۶ سپتامبر - آنکارادا کنیسهده ترور عملی: ۲۱ نفر هلاک اولور.
- ۳ نوْوامبر - تۆرکيهنین "زامان" قزئتی نشره باشلامیشدیر.
- ۲۸ مارس - لئیدی قاقا٬ آمریکالی سؤزیازاری٬ اوْخویان٬ موزیسین آنادان اوْلدو.
- ۲۶ دسامبر - دۆنیانین نۆفۇسو ۵ میلیاردا چاتدی.
- ۲۱ آقوست - کامروندا آتشفیشانی منشألی نیوس گؤلوندن پوسکورن کربوندیوکسید گازی۲۰ کیلومتر اطرافدا ۱۸۰۰ نفرین اؤلومونه سبب اولدو.
- ۲۰ ژانویه - ژاک شیراک٬ فرانسه باشوزیری اوْلدو.


text:
جمهور باشقانی اردوغان امریکا-دا یاشایان تورک ایجماسی ایله گؤروشوب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان امریکانین نیویورک شهرینده یاشایان تورک ایجماسی ایله گؤروشوب.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان امریکانین نیویورک شهرینده یاشایان تورک ایجماسی ایله گؤروشوب.
امریکا-دا فعالیت گؤسترن تورکیه-امریکا ایستیقامتلندیرمه کومیتهسینین تشکیلاتچیلیغی ایله باش توتان گؤروشده چیخیش ائدن دؤولت باشچیسی ایکی ایلدن سونرا بیر آرایا گلمکدن ممنون اولدوغونو دیله گتیریب.
جمهور باشقانی اردوغان سون ایکی ایلدیر داوام ائدن کوروناویروس اپیدمی سینه توخوناراق بیلدیریب کی، تحصیلدن ساغلیقا، تیجارتدن استخداما قدر هر ساحهده جدی چتینلیکلر چکیلیر. آنجاق اساس مسئله بو پروبلئملرله موباریزه آپارماقدیر. "کووید-19" اپیدمیسی قلوبال سیستمدهکی عدالتسیزلیکلری، برابرسیزلیکلری آچیق-آشکار اورتایا قویدو. تورکیه اپیدمی ایله موباریزهده 159 اؤلکه و 12 اولوسلار آراسی تشکیلاتدان و حتی خاریجدن آلدیغیمیز آشی لارین بیر حیسهسینی احتیاجی اولانلارلا پایلاشدیق. تصدیقلمه پروه سی باشا چاتماق اوزره اولان اؤز آشی میزی "تورکوواک"ی بوتون اینسانلارا، دوستلاریمیزا و قارداشلاریمیزا تقدیم ائدجییک.
اینسانلیق اولاراق "کووید-19" ویروسوندان داها اؤلومجول و مکرلی بیر ویروسلا موباریزه آپاردیقلارینی ایفاده ائدن اردوغان "بو ویروسون آدی ایسلام دوشمنچیلیگی ویروسودور. ایللرله دموکرسینین و آزادلیقلارین بئشیگی اولاراق نمونه گؤستریلن اؤلکهلرده بو ویروس چوخ سرعتله یاییلیر. خاریجی قارشیتلیغی و ایسلام دوشمنچیلیگی حاضیردا آرتیق سیاستی اسیر گؤتوروب. مسلمانلارین گوندهلیک حیاتینی چتینلشدیرن و دؤولت سیاستینی فورمالاشدیران سوسیال باریشی تهدید ائدن داغیدیجی بیر آکیما چئوریلمیشدیر" دئییب.
قئید ائدک کی، اوچ گون داوام ائدهجک سفرده دؤولت باشچیسی بمت-نین ایجلاسینین ایلک گونونده چیخیش ائدهجک.
باش آسامبلیانین ایجلاسی "کووید-19 پاندمیسینین کئچید دؤورو"، "داواملیلیغین برپاسی"، "دونیانین احتیاجلارینا جاواب وئرمک"، "اینسان حقوقلارینا حؤرمت" و "بمت-نین یئنیدن جانلانماسی اومیدی ایله محکملیک یاراتماق" کیمی مؤوضوع لارا حصر ائدیلیب.
جمهور باشقانی اردوغان عینی زاماندا امریکانین نیویورک شهرینده 2017-جی ایلده تملی قویولان "تورک ائوی" بیناسینین دا آچیلیشینی ائدهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان گوندمی دگرلندیردی
جمهورباشقانی، سوریهده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگیه، آمریکا بیرلشمیش دؤولتلرینه و اسد رژیم دستگینه قارشی هر جور مبارزهنی وئرهجکلرینی بیلدیردی
آکار: یئری و زامانی گلدیگینده لازیم اولان ائدیلهجک
"اصیل میللتیمیزین حاقینی، حقوقونون هر بیر ذرهسینی قوروماق بیزیم بورجوموزدور"


text:
ایشبارا خاقان
ایشبارا — (اسكى تورکجه: ) کوْلو خاقانین اوْغلو٬ گؤیتۆرکلرین بئشینجی خاقانی (۵۸۷-۵۸۱ میلادی). ایشبارا خاقان دؤنمینده گؤیتۆرک خاقانلیغی شرقی گؤیتۆرک خاقانلیغی و غربی گؤیتۆرک خاقانلیغینا بؤلوندو.[۱]
خاقان اوْلماسیدَییشدیر
تاپوْ خاقان اؤلرکن٬ اؤز یئرینه اوْغلونون دئییل٬ تالوپیئنین کئچمهسینی تاپشیرمیش ایدی. آنجاق تاپوْ اؤلدوکدن سوْنرا اؤلکه باشبیلنلری مۇکان خاقانین ایلری سۆردوگو اۆچون تالوپئینین خاقان اوْلماسینی اۇیغون گؤرمهییب تاپوْنون اوْغلو آنلوْنو سئچمک ایستهدیلر. آنجاق آنلوْ دا یئرینی بؤیوک عمیسی کوْلوْنون اوْغلو ایشبارایا بۇراخدی. بئلهجه ایشبارا ۵۸۱-جی میلادی ایلینده خاقان اوْلدو.[۱]
تالوپیئن مسألهسیدَییشدیر
تالوپیئن اؤز امرینده اوْلانلارلا بیرلیکده٬ یئنی خاقانین بۇیروغو آلتیندا چالیشماغا باشلاییب ۵۸۲-جی ایلینده چینه قارشی آچیلان ساواشا خاقانلا بیرلیکده قاتیلدی. آنجاق ایشبارا خاقان٬ جسارت و قاهرامانلیغی ایله آد تاپمیش تالوْپیئندن آجیغی گلیردی؛ چینه قارشی ساواش مغلوبیت ایله نتیجهلنینجه٬ آناً قوْشونلاری ایله تالوْپیئنین اۆستونه گئتدی٬ اوْنا باغلی عسگرلری داغیتدی٬ آناسینی یاخالاییب اؤلدوردو. تالوْپیئن جانینی قۇرتارماق اۆچون٬ گؤیتۆرکلرین غربی یابغوسو تاردۇنون یانینا قاچدی.[۱]
گؤیتۆرکلرین ایکییه بؤلونمهسیدَییشدیر
اوْ زامانلاردا توْپا دؤولتینین یئرینه کئچهرک٬ چین بیرلیگینی یئنیدن قۇران سۇی سۇلالهسی٬ چینه ان بؤیوک تهلۆکهنی گؤیتۆرکلرین بۆتونلوگو گؤروردو. بۇ اۆزدن گؤیتورکلری بؤلمک اۆچون یوْل آختاریب بۇ آرادا گؤیتۆرکلرین غربی یابغوسو تاردۇنون نیگران اوْلدوغو مسألهدن فایدالانماق ایستهییردی. چین ایمپراتورو بۇ آماجلا تاردۇیا حؤرمت علامتی اوْلاراق اۆستونده قۇرد باشی اوْلان بیر بایراق یوْللایاراق٬ سارایینا گلن ائلچیلیک هئیأتینده تاردونون ائلچیلرینی ایشبارا خاقان ائلچیلریندن اؤنه کئچیردی. بۇ ایشلر تئز نتیجه وئردی؛ ایشبارا خاقان ۵۸۲-ده چینه قارشی ساواش آچارکن تاردونو دا چاغیرسا دا٬ تاردۇ ساواشا قاتیلمادی. ساواشدان سوْنرا تالوْپیئن اوْنا سیغینینجا٬ تاردۇ٬ ایشبارا خاقانین عالی حاکیمیّتی آلتیندان رسمی اوْلاراق چیخیشینی اعلان ائدیب تالوْپیئنه ۱۰۰٫۰۰۰ نفرلیک بیر گۆج وئرهرک ایشبارا خاقانا قارشی ساواشا گیرذی. بئلهجه گؤیتورک ایمپراتورلوغو ایکییه بؤلوندو.[۱]
ایشبارا خاقان٬ غربی گؤیتۆرک قوْشونلاری ایله ۵۸۲-دن ۵۸۷-دک سۆرن بیر ساواشا دۆشدو. بۇ ساواش شرقی گؤیتورکلری گئتدیکجه گۆجسوزلتدی. ایشبارا خاقان بۇ ساواش سیراسیندا٬ تالوْپیئنه کؤمک ائتدیکلرینه ظن ائتدیگی یۆکسک باشچیلارین عسگرلرینی اللریندن آلیب اوْنلاری عزل ائدیردی. بۇ ساواش ۵۸۷ ایلینده٬ خاقانین قارداشی چۇلوْهۇنون تالوْپیئنی اسیر ائتمهسی ایله سوْنا چاتدی. عئینی زاماندا ایشبارا خاقان دا اؤلدو.[۱]


text:
سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰
سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ اینگیلیسجه: Sony Ericsson Xperia X10 ژاپونلی سونی اریکسون شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. سونی اریکسون اکسپریا اکس۲-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. بۇ جیهاز سونی اریکسون اکسپریا آرک موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sony Ericsson Xperia X10»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یهودیلیک
یهودی یهودیلیک یا یهودیلر (عربجه:الیهودی) (اینگیلیس دیلی:Jews یا دا Jewesh)(عبرانیجه:: יְהוּדִים یهودیم-ایسرائیلده جیهودیم) بیر اینانیش و بیر میلت آدی اورتا دوغو یئرینده تاپیلدیلار. باشقا آدلاری موسوی، کلیمی و عبرانی دیر. ابراهیمی دینلردن بیریدیر.
عبرانیلر یا بنی ایسرائیل بو اینانیشی دونیادا یایدیلار. کیتابلاری اسکی عهد یا تورات آدلانیر. بو اینانیش نئچه مذهبه صاحبدیر: اورتودوکس یهودیلر ، کابالا، کلیمی، آشوری و...
موسی پئیغمبر بو اینانیشین بیناسینی قویموشدور و بو اینانیش ابراهیمی دینلردن دیر. عبرانیلر یا بنی ایسرائیل، ایسرائیل یا همان یعقوب نسلی و اوغوللاری دیرلار. یعقوبون لقبی و آدی ایسرائیل اولاراق یازیلیب و اونون ائل-طایفاسی بنی ایسرائیل (ایسرائیل اوغوللاری) آدلانیر.
موسی تانری امری ایله بنی ایسرائیلی میصردن فیلیسطین یا همان کنعان اؤلکهسینه کؤچدوردو. اونلار بو اؤلکهده یاشاییردیلار و بیر چوخ شاهلاری اولموشدور. باشقا میلتلر بو اؤلکهنی ایشغال ائتدیکده عبرانیلرین چوخو باشقا یئرلره کؤچدولر.
قایناق
گؤرونتولر
- Yemenite Elder Blowing Shofat, February 1, 1949.jpg


text:
لیمن برادرز
لیمن برادرز (اینگیلیسجه: Lehman Brothers) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت یاتیریم ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. باش مرکزی نیویورک شهرینده یئرلشیر. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۲۶٬۲۰۰ نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Lehman Brothers.jpg
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ History of the Lehman Brothers. Harvard University Library-Lehman Brothers Collection. یوْخلانیلیبDecember 1, 2010.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lehman Brothers»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لیمن برادرز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
هفتهلرله اونلارین قازانیندا ات خورهگی قاینامیردی. کیشینین اورهگی هر ات خورهکلری ایستدیکجه آروادی ساتاشیر، قیناییردی ارینی: »ایندی هاردان آلیم قونشوموز اشرف معلمی کی، بیر قوزو جمدگینین پارا شقّهسینی بؤلوب وئرسین بیزه، گونلرله کئفه باخاق؟ هاردان آلیم او شوریا حکومتینی کی، سن ده اوتوروب - دوروب اشرف معلمدن امضاسیز مکتوبلاری یازیب گؤندرهسن یوخاریلارا؟ آخی الله وار گؤیده. هر شئیی گؤرور. اوّل - آخر بیزی چوخ شئیه حسرت قویمالی ایدی، سنین او حقسیز عمللریوه گؤره. ایندی قالمیشیق بئش - اون ماناتلیق تقاعدون امیدینه«.
آردین بوردا اوخویون شکی پیتی سی


text:
سامانیلر
سامانیلر سیلسیله (فارسجا: سامانیان)، غربی آسیا و ایندیکی روسیهنین شرقینده قۇرولموش، آدینی قۇرجوسو سامان خۇدادان آلان بیر خاندانلیقدیر.
یارانماسی[دَییشدیر]
اورتا آسیادا عرب خیلافتینین حاکمیّتاینه قارشی خالقلارین آزادلیق موباریزهسی اوْنو ضعیفلدیردی. خیلافتین آیری-آیری یئرلرینده موستقیل فئودال دؤولتلر یارانیردی. بۇ دؤولتلردن بیری ده ۹-جو ارین سوْنلارینا یاخین اورتا آسیادا یارانمیش سامانیلر دؤولتی ایدی. باشکندی بوخارا شهری اوْلان سامانیلر دؤولتنین اساسینی ایری فئودال سولالهسی اوْلان سامانیلر قوْیموشدور. بۇ سولالهنین بانیسی ایری توپراق صاحیبی اوْلان سامان خودات ایدی. اوْ، ایسلامنی قبول ائتمیش دی. ۸۰۶-۸۱۰-جو ایللرده باش وئرمیش رفی ابن لیسین عۆصیانینین یاتیریلماسیندا گؤستردیی کمکه گؤره، سامانین اؤولادلاری و نوهلری ۸۱۹-جو ایلده ماورءالنهرین ان مؤهوم ویلایتلرینی ایداره ائتمک حۆقوقو آلمیشدیلار. ایلک واختلاردا سامانیلر خوراسان والیلری طاهیریلرین ایدیلر. ۸۷۳-جو ایلده طاهیریلرین سوقوطوندان سوْنرا موستقیللشن سامانیلر ماورءالنهرین و خوراساندا حاکمیّتی اله آلاراق، ۸۷۵-جی ایلده سامانیلر دؤولتینی یاراتدیلار. سامانیلر دؤولتاینین چیچکلنمه دؤورو ۱۰. یوز ایلین بیرینجی یاریسینا تصادوف ائدیر. بۇ زامان دؤولتین اراضیسی ماورءالنهری، خوراسان، قوزئی-دوغوی ایرانی ایحاطه ائدیردی. خارزم، سیستان، قورقان، رشت، غزنی ویلایت، طبریستان (ایندیکی مازانداران و آیری یئرلر ده سامانیلرین ایدارهسی آلتیندا ایدی.
سامانیلر دؤولتاینین ترکیبینه داخیل اوْلان اراضیلرین چوْخ بؤیوک حیصّه سینی تاریخی تورک توپراقلاری تشکیل ائدیردی. اؤلکه اهالیسینین اکثریتی تورکلردن عبارت ایدی. سامانیلر دؤولتاینین ایداره ائدیلمهسینده تورک شاهزادهلری و سرکردهلری اۆستونلوک تشکیل ائدیردیلر.
چیفتلیک (مزرعه). فئودال موناسیبتلری[دَییشدیر]
سامانیلر دؤولتینده اؤلکهنین کند چیفتلیک (مزرعه) اهمیتلی یوکسلیش کند چیفتلیک (مزرعه)ینین محصولدارلیغی آرتمیش، دۆیو و پامبیق کیمی بیتکیلر گئنیش یاییلمیش، ایپکچیلیک اینکیشف ائتمیش دی. بۇرادا بیر چوْخ اۆزوم تۆره لری یتیشدیریلیردی. توپراق اۆزرینده فئودال مولکیتی چوخ مؤحکملنمیشدی. دؤولت توپراقلاری آزالمیشدی: اوْنلار فئوداللارا شرطی موللک (ایقتا) کیمی پایلانیلیردی. ایری فئوداللار اوْلان دهقانلارین توْرپاقلاری ارثی مولک ساییلیردی. توْرپاغین بیر حیصّه سی سامانیلر سولالهسینین و دینی ایدارهلرین ایختیاریندا ایدی. توپراقلا یاناشی، سۇ اۆزرینده ده فئودال مولکیتی مؤوجود ایدی. چوْخ واخت فئودالین اؤز شخصی چیفتلیک (مزرعه) یوْخ ایدی. توپراق کندلیلرین ایستیفادهسینه وئریلیر، عوضینده اوْنلار محصولون بیر حیصّه سینی فوئدالا وئرمهلی اوْلوردولار. کندلیلر باشقا فئوداللارین یانینا کؤچنده توْرپاق پاییندان محروم اوْلوردولار.
صنعتکارلیق، تیجارت و مدنیت[دَییشدیر]
سامانیلر دؤورونده شهرلر، صنعتکارلیق و تیجارت هیزله اینکیشاف ائدیردی. بوخارا، سمرقند، نیشابور، مرو، هرات، بلخ ویلایت، غزنی ویلایت کیمی صنعت و مدنیت مرکزلرینین اینکیشافینا اؤزل دیقّت یتیریلیردی. شهرلری فودال حاکملری اوْلان امیرلر ایداره ائدیردیلر. هر بیر شهرده صنعتکار تشکیلاتلاری یارادیلمیشدی. صنعتکارلار پارچا توخویور، دمیردان، گیلدن و دریدن مۆختلیف ممولاتلار هازیرلاییردیلار. بۇ اؤلکیدن کیئف دؤولتینه، وولقابویونا، سوریهیا، بیزانس ایمپیراتورلوغوا، چینه، ایرانا، خزر اؤلکهسینه، زینت اشیالاری، خالچا، ایپک، ادویات و ماللار آپاریلیردی. زربخانالاردا قیزیل، گوموش و میس پوللار کسیلیردی.
اورتا آسیانین بویوک داهیلری، اتنیک منسوبیتجه تورک اوْلان ال فرابی و ابن سینا سامانیلرین حاکمیّتی واختیندا یتیشمیشدیلر. سامانی حاکملری چوْخلو مسجید، مدرهسه و ماوزولیلر تیکدیرمیشدیلر. سامانیلر دؤولتی ایله آذربایجان آراسیندا دا ایقتیصادی و مدنی علاقهلر مؤوجود ایدی. آذربایجاندا تاپیلمیش سامانی سیککهلری و مادی-مدنیت عابیدهلری ده بونو ثبوت ائدیر.
ضعیفلمهسی و سوقوطو[دَییشدیر]
شهرلرین تاجیر-صنعتکار طبقهسی ده کندلیلر کیمی فئوداللارین حؤکمرانلیغیندان اذیّت چکیردیلر. ۹۱۳-جو ایلده طبریستاندا کندلیلرین، ۹۳۰-جو ایلده بوخارادا، ۹۴۴-جو ایلده خارزمده شهرلیلرین عۆصیانلاری باش وئرمیشدی. بۇ عۆصیانلاردا شهرلیلرین آشاغی طبقهلری و کندلیلر ایشتیراک ائدیردیلر. مرکزی حاکمیّت بۇ چیخیشلارین قارشیسینی آلماقدا جدی چتینلیکلر چکیردی.
ایری فئودال مولکلرینین یارانماسی و اینکیشافی ایله علاقه دار فئوداللارین موستقیللشمهسی گۆجلندی. بۇندان ایستیفاده ائدن قاراخانلیلار ۹۲۲-جی ایلده بوخارانی توتدولار. قاراخانلیلارلا باغلانمیش ۹۶۶-جی ایل مۆقاویلهسینه گؤره زرفشان چاییندان قوزئیدا یئرلَشن اراضیلر قاراخانلیلرین تابلیینه کئچدی. ۹۹۹-جو ایلده قاراخانلی و قزنوی بیرلهشمیش قوهلری سامانیلر دؤولتینین سونونجو حؤکمداری ۲-جی منصورو (۹۹۷-۹۹۹) حاکمیّتدن دویرمکله سامانیلر دؤولتینین وارلیغینا سوْن قوْیدولار.
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- ↑ "Persian Prose Literature." World Eras. 2002. HighBeam Research. (September 3, 2012);"Princes, although they were often tutored in Arabic and religious subjects, frequently did not feel as comfortable with the Arabic language and preferred literature in Persian, which was either their mother tongue—as in the case of dynasties such as the Saffarids (861–1003), Samanids (873–1005), and Buyids (945–1055)...". [۱] Archived 2013-05-02 at the Wayback Machine.
- ↑ Elton L. Daniel, History of Iran, (Greenwood Press, 2001), 74.
- ↑ Frye 1975, p. 146.
- ↑ Paul Bergne (15 June 2007). The Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic. I.B.Tauris. pp. 6–. ISBN 978-1-84511-283-7.
- ↑ Frye 1975, p. 145.
- ↑ Taagepera, Rein (1997). «Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia». International Studies Quarterly 41 (3): 475–504. DOI:10.1111/0020-8833.00053.


text:
نه عشق اولایدی...
نه عشق اولایدی، نه عاشیق, نه نازلی آفت اولایدی,
نه خلق اولایدی، نه خالق، نه اشك حسرت اولایدی.
نه درد اولایدی، نه درمان، نه سور اولایدی, نه ماتم,
نه آشیانه ی وصلت، نه بار فرقت اولایدی.
گؤنولده نور محبت، گؤزومده پرده ی ظلمت...
نه نور اولایدی، نه ظلمت، نه بویله خلقت اولایدی.
نه دیر بو خلقت بی مرحمت، شو پرده ی حكمت؟
بو ظلمه قارشی نولار, بیرده بیر عدالت اولایدی.
توكندی طاقت و صبریم، عدالت! آه عدالت!
نه اؤنجه اؤیله سعادت، نه بؤیله ذلت اولایدی.
یقین کی موسیقی هوسکاری اولان هر آذربایجانلی و
حتی آذربایجانجا بیلمه ین, لاکن موسیقی میزه رغبت بسله ین بیر چوخ فارس دیللی
ایرانلیلار, افسانه یه چئوریلمیش بو ترانه نی, او جمله ده ن بویوک موغام اوستادی
عالیم قاسیموفون سسی ایله, دؤنه- دؤنه ائشیتمیشدیلر. ترانه نین سؤزلری انسانی
یئرینده ن اوینادیر و سؤزلرین درینلیگینده یاتان و دالغالانان حزن و کدر, انسانین
ایلیک لرینه ایشله ییر.
تاسف کی هله ده بو سؤزلرین یارادانی, بیر
چوخلارینا تانیش دئییلدیر.
سؤز «حسین جاوید» ده ن و اونون جاودانه اثری «شیخ
صنعان» درام یندان گئدیر.
حسین جاوید, آذربایجانین ان بویوک
دراماتورقلاریندان بیری دیر. اوندان یوزلرجه درام, شعر, پوئما و مقاله یادگار
قالمیشدی.
حسین جاویدین پیس لری و درام لاری او جمله ده ن
«شیخ صنعان» و «ابلیس» دفعه لرله صحنه لشیب و گینه ده اونون اثرلری آذربایجان
تئاتر عالمینده آکتووال دیلار. ماراخلی دی کی, «شیخ صنعان» درامی میلادی 1928 –
شمسی 1307- نجی ایلینده تبریزده نمایشه قویولموشدور.
میلادی 1882- نجی ایلین اوکتوبر آییندا نخجیوان
شهرینده دونیایا گؤز آچان حسین عبداله اوغلو راضی زاده (جاوید) نین حیاتی و اثرلری,
جنوبی آذربایجان ایله چوخ یاخین علاقه ده دیلر. ایستانبول یونیوئرسیته سینده دیپلم
آلان جاوید, روحانی بیر عایله ده دونیایا گلدییی اوچون, ایلک تحصیلینی ماللا
مکتبینده کئچیرمیش و ائله جه ده میلادی 1899-1903 – نجی ایللرینده تبریزین طالبیه
سینده دینی تحصیل آلمیشدیر. تحصیل ایللرینده فارس دیلینی مکمل اؤئره نن جاوید,
فارس دیللی ادبیات ایله ده رینده ن تانیش اولوب و فارس دیلینده کلاسیک اثرلری
اوخوموشدور. ائله بو تانیش لیق و یاخینلیغین نتیجه سینده حتی فارس دیلینده یگانه
اولان «سیاووش» و «خیام» دراملارینی یاراتمیشدی.
میلادی 1932- نجی ایلینده ابوالقاسم فردوسی نین مین ایللیک
جشن لرینه حصر ائتدییی «سیاووش» آدلی درام اثری, جاویدین تکجه فارس دیللی ادبیاتی
ده رینده ن تانیدیغی نین بیر نشانه سی دئییل. اصلینده اونون یازدیغی درام,
«شاهنامه» نین عکسینه تام انسانی احوال روحیه ایله یازیلمیشدیر. بیلدییینیز کیمی
«شاهنامه» ده قاباق قاباغا گلن ایران و توران دی. حالبوکی جاویدین یاراتدیغی درام,
انسانلاری بیر- بیرینه یاخینلادان بیر اثر کیمی قیمتلندیریلمه لیدیر.
ائله جه ده اونون «عمر خیام» ین مین ایللیک یوبلیینه حصر
ائتدییی درام اثر, بویوک فیلسوف و شاعیرین اورتا عصرین قارانلیق ایللرینده آجی
حیاتینی و یاشاییشینی تصویر ائدیر.
سونرا لار «جاوید» تخلصی نی سئچه ن شاعیرین, عموم بشری ایده
آللارین جارچی سی کیمی بوتون درام لاری و شعرلرینده, دواملی اولاراق خئیر ایله شررین قاباق قاباغا گلمه سینه شاهید اولوروق. بو
ساواشدا البته انسانلیغا اینانان نیک بین و هومانیست دراماتورقون دوردوغو طرف و صف
بللی دیر. ائله جه ده شاعیرین شعرلری نین بیر چوخو, انسانین طالعی ینده ن
دانیشیرلار.
حسین جاویدین «تئللی ساز»
درامی, صرف او زامان جنوبی آذربایجاندا حاکیم اولان شاهلیق اصول اداره سی و فئودال
سیستمینه قارشی بیر اثردی. ایکی آذربایجانی معنوی عالمده بیرلشدیره ن بو درام, بو
گون شاهلیق و فئودالیزم سیستمی آرادان گئتسه ده, هله ده ملی حقلرده ن محروم و
اسلامی- شوونیست بیر سیستم ده یاشاماغا محکوم اولموش جنوبی آذربایجان خالقی نین
حیاتیندا, آکتووال بیر اثر ساییلماقدادیر.
انسانین حیاتی, آجی و کدرلرینی
حس ائدیب و اونلاری اثرلرینده جانلاندیرماغا چالیشان جاوید, ائله جه وطنینده
قادینلارین آجیناجاقلی حیاتینا شاهید اولدوغو اوچون, میلادی 1912- نجی ایلده
یازیلمیش «مارال» آدلی درام اثرینی, آذربایجان قادینی نین حق سیزلییینی تصویر ائتمه
یه حصر ائتمیشدیر.
جاویدین اثرلرینده ن تاثیر
آلان یازیچی و اینجه صنعت خادیملری آز دئییللر. او جمله ده ن آذربایجانین بویوک
بسته کاری مسلم موقامایف, جاویدین « ابلیس» درامینا بیر اپرا اثری یازمیشدی.
روسیه ده باش وئره ن
اوکتوبر انقلابیندان سونرا یارانان سوویت آذربایجاندا, اؤنجه بویوک حؤرمت و سایقی
گؤره ن جاوید, میلادی اوتوزونجو ایللرده سوویتلر بیرلییینده باشلانان بویوک تصفیه
لرین قربانی اولور. آذربایجانین بیر چوخ آدلیم ضیالیلاری کیمی جاویدین اثرلری ده او
گونکی کولتور و اینجه صنعت عالمینه حاکیم اولان نورم لارا اویغون گلمیرلر.
اثرلرینده قارداش تورکیه اؤلکه سینه کؤرپو ویران جاوید, مللتچی اتهام ایله
دامغالانیب, اؤنجه حبسه آلینیب و سونرا سیبری ده تبعیده گؤنده ریریلیر. آذربایجانین
کولتور عالمینده بیر اولدوز کیمی پارلایان جاوید- ه قارشی یئر آلانلارین دایره سی او
دؤورده گنیش دیر. نمونه اولاراق شمالی آذربایجانین آدلیم شاعیری صمد وورغون – ا
منسوب اولان بیر بیت شعرده, تنقید اولاراق دئییلیر:
نه ده ن شعریمیزین باش
قهرمانی
گاه توران دان گلیر, گاهدا
ایران دان؟
اونسوزدا فیزیک جهیتینده ن
چوخدا ساغلام اولمایان جاوید, زندان و اشکنجه لره دؤزه بیلمه ییب و 1941 -نجی
ایلده سیبری نین بوزلاقلاریندا وفات ائدیر.
آذربایجان جمهوری سینین
استقلالی یئنی ده ن برپا اولدوقدان سونرا, روسیه نین سیبری سینده ن جاویدین مزاری
دوغدوغو شهر- ه کؤچدورولوب و آذربایجانین بویوک اوولادینا لازیمی حؤرمت و قیمت
وئریلدیکده ن سونرا, 2007- نجی ایلده اونون اثرلری لاتین الفباسیله بئش جیلد ده
گؤزل بیچیمده نشر اولونموشدور.
من, اونون میلادی 1914 –
نجی ایلده یازدیغی «شیخ صنعان» درامینی باشقا اثرلرینده ن داها چوخ سئویره م.
نه دیر معناسی عشقین؟ سویله ینلر نه رده, بیر گلسین
گؤروب قدسیت صنعانی لال اولسون خجالت ده ن
میلادی 1984- نجی ایلین قیش فصلینده, بوتون
دونیادا سپه لنمیش آذربایجانلیلار ایله علاقه ساخلاماغا چالیشان او زامانکی سوویت
آذربایجاندا فعالیت گؤسته ره ن «اودلار یوردو جمعیتی» طرفینده ن منه گؤنده ریلن
کتابلارین آراسیندا, عرب الفباسی ایله یازیلمیش « شیخ صنعان» و « ابلیس» دراملاری
دا واریدی.
مهاجرت ین اول ایللرینده
وطن نینده ن اوزاق دوشموش, هجران دردینده بوغولموش, معلوم اولمایان گله جکله اوز
به اوز و غربت ائل ده آیاق اوستونده قالماغا چالیشان بیر گنج کیمی, بو دراملاری
گئجه- گوندوز و دؤنه- دؤنه اوخویوب و بعضی مقاملارینی ازبره آلدیم. هجران لا دولو گونلرین
تاثیری آلتیندا اثرین بیر پارچاسی کیمی اولدوغومو و کئچیردیییم هیجانلار حالادا
یادیمدادی. حالادا داریخدیغیم زامانلار, آرا – سیرا بو دراملارین بعضی حیصه لرینی
اوخویورام.
بیلدییینیز کیمی «شیخ
صنعان» درامینی جاوید, شیخ عطارین منطق الطیر اثرینه دایاناراق یاراتمیشدی. جاویدین
یازدیغی درام, مضمون جهتینده ن عمومیتده عطارین اثرینه یاخین اولسادا, بیر چوخ جهت
لرده ن باشقا اورژینال چرچیوه یه مالیک دی. عطارین اثرینده, «شیخ صنعان» یاشلی بیر
شیخ اولاراق اللی ایل کعبه نین کناریندا یاشامیشدی. حالبوکی جاویدین اثرینده کی شیخ,
اؤنجه اوتوز یاشیندا خوش سیما بیر طلبه و سونرالار قیرخ یاشیندا کمالات صاحیبی بیر
شیخ - مرشد دی.
درام ین بیرینجی قهرمانی اولان
«شیخ صنعان», «خمار» آدلی راهبه اولماق ایسته ین بیر گورجی قیزینا ویریلیر. ترسا قیزین
باباسی, اونلارین وصلینه شرط لر قویور و بئله لیکله شیخ ین محنتله دولو گونلری
باشلاییر. بو شرط لری یئرینه گتیرمک اوچون, مریدلرینین اصرارینا باخمایاراق, «شیخ
صنعان» اؤنجه شراب ایچیر, سونرا بوینونا خاچ آسیر و نهایت چوبان اولاراق ایکی ایل
دونقوز اوتارماغی قبول ائدیر. شیخین گؤزلری «خمار» دان باشقا بیر شئی گؤرمور. «خمار»
ی گؤردویو گونده ن:
ایشته کعبه م ده, جنت یمده
بودور.
دئییر.
شیخ ین بو حال لارا دوشمه
سینه اشاره اولاراق, اوستاد شهریارین موسیقی دولو «گئتمه ترسا بالاسی» غرلینده گلیر:
آ للاهیندان سن اگر قورخمیوب
اولسان ترسا
قورخورام من ده دؤنوب دین
مسیحایه گلیم
شیخ صنعان کیمی دونقوز
اوتاریب ایللرجه
سنی بیر گؤرمک ایچون معبد
ترسایه گلیم
یازینین اولینده گلن شعرلر,
« شیخ صنعان» درامی نین بیرینجی پرده نین, ایکینجی صحنه سینده, شیخین مکه نی ترک
ائتدییی گونده, ایکی کور عرب ین واسیطه سیله ایفا اولونور. صحنه ده کورلارین بیری "سوزش
لی و توتقون آهنگ له عود چالیر, ایکینجی ده یارالی سسله حجاز مقام یندا ... ابیاتی
اوخویور"*:
نه عشق اولایدی، نه عاشیق, نه نازلی آفت اولایدی,
نه خلق اولایدی، نه خالق، نه اشك حسرت اولایدی.
...
جاوید, بو اثرینده عشقین گوج و قدرتینی اولدوقجا پارلاق بیر
شکیلده اورتایا قویور و دین خادیملرینی ایسته ر مسلمان اولسون, ایسته رسه مسیحی و
اونلارین تبلیغ ائتدیکلری باخیشلاری تنقید ائدیر:
ایشته گؤردونمو دین نه لر دوغورور؟
نه بلالار, نه فتنه لر دوغورور؟
دین بیر اولسایدی یئر اوزونده اگر,
داها مسعود اولوردو جنس بشر.
...
بیر سه حق, جمله دین ده بیر... ناچار
خالقی یالنیز آییرمیش آزغینلار.
جاویدین باشقا اثرلری کیمی بو درام دا, انسانلیق, قارداشلیق
و علوی محبت اوچون یارانمیش بیر ابدی عابده دیر.
بو گون جاویدین وفاتیندان 76 ایل کئچسه ده, آذربایجان ملتی اؤز
دوغما اوولادینی یاددان چیخارماییبدی. حسین جاویدین بوتون اثرلری, آنا دیلیمیزده
یازیلان رومانلار, شعرلر و دیگر ادبی یارادیجیلیغین نزدینده, پارلاق بیر اولدوز
کیمی ملتیمیزین حیاتینی ایشیقلاندیرماقدادیر.
حسین جاوید ائله بیل کی بونو بیله ره ک یازمیشدی:
کیم کی عشق آتشی ایله اولدو هدر
اونو یاندیرماز اؤیله آتش لر.


text:
بیرینجی کیرته ساواشی
بیرینجی کیرته ساواشی (اینگیلیسجه: First Battle of Krithia) عثمانلی ایمپیراتورلوغو و بریتانیا ایمپیراتورلوغو قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.بیرینجی دونیا ساواشینین بیر قیسمیدیر. عثمانلی ایمپیراتورلوغو یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو عثمانلی ایمپیراتورلوغو غلبهسیله بیتمیشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«First Battle of Krithia»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بیرینجی کیرته ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ساب
ساب ، 1937 – ده سوئیس ده قورولان اوتوموبیل و طیاره شیرکتی دیر. 2 – جی دونیا مۆحاریبه سینین آردیندا 15 طیاره مهندیسینین دیزاینی (طراحی) اولان 92001 آدلی مدل له اوتوموبیل چیخارماغا باشلادی . آئرودینامیک قورولوشو مثبت ایستیقامت ده تاثیر ائدن قاناد پروفیلی شکلینده کی گؤوده قورولوشو واسیطه نین دیزاینین داکی ان بؤیوک فرقلی لیک اولدو. ساب فیرماسینین دونیانین ان محکم و اعتیبارلی اوتوموبیل لرینی ایستحصال ائدیر. بوندا سوئیس پولادینین دا اهمیت بؤیوک دور. ساب عئینی زاماندا سوپر سونیک دؤیوش طیاره لری ده ایستحصال ائدیر. ساب ین تیجاری واسیطه مارکاسی ایسه اسکانیا دیر. چنرال موتورزون بیر مارکاسی دیر.
مدل لر[دَییشدیر]
- اسپورت سئدان 3-9 (9-3 Sport Sedan)
- اسپورت واگن 3- 9 (9-3 Sport Wagon)
- کونوئرتیبل 3-9 (9-3 Convertible)
- سئدان 5-9 (9-5 Sedan)
- اسپورت واگن 5-9 (9-5 Sport Wagon)[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ویکی پدیا


text:
دیوید پترسون (بیلگیسایار اوزمانی)
دیوید پترسون (بیلگیسایار اوزمانی) (اینگیلیسجه: David Patterson (computer scientist)) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۱۶ نوْوامبر ۱۹۴۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. دیوید پترسون (بیلگیسایار اوزمانی) کالیفورنیا، لوسآنجلس بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کالیفورنیا، برکلی بیلیمیوردودیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«David Patterson (computer scientist)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دیوید پترسون (بیلگیسایار اوزمانی) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
حقشناس: گۆرگِن آیلاغی نینگ 30 گؤتِریمی قوریدی
گۆرگِن آیلاغی نینگ قوریماغی، بندر تۆرکمن و بندرگِز یالی شهرلرینه ده اؤز یاراماز تأثیرینی یِتیریأر
حازار دنگیزی نینگ گۆن اوُرتا گۆن دوُغارینداقی گۆرگِن آیلاغی نینگ (خلیج گرگانینگ) 30 گؤتِریمی قوریدی.
گۆلیستان ولایاتی نینگ حأکیمی هادی حق شناس 400 اینه دؤردۆل کیلومترلیک گۆرگِن آیلاغی نینگ 30 گؤتِریمی نینگ قوراندیغینی تاصصیقلادی.
ایرنانینگ برن حابارینا گؤرأ گۆلیستان ولایاتی نینگ حأکیمی "اگر هیچ حیلی ایش آلیپ باریلماسا، اوُندا بو آیلاق یاقین واغتدا قورار و یوردونگ دمیرقازیغیندا توُزانینگ مرکزلریندن بوُلار" دیدی.
گۆرگِن آیلاغی نینگ قوریماغی، بندر تۆرکمن و بندرگِز یالی شهرلرینه ده اؤز یاراماز تأثیرینی یِتیریأر.
بو آیلاغینگ قوریماغی نینگ اؤنگۆنه گچمهک اۆچین اترک، گۆرگِن و قاراسو یالی آقارلارینگ یوُلونینگ آچیلماغی گِرهکیأر.
دِگیشلی حابارلار
روسیا دا کروناویروس سبأپلی اؤلۆملرده ینه رکورد قوُیولدی
شو واغتا چنلی بو اۆلکهده کروناویروس سبأپلی اؤلِنلرینگ سانی 222 مۆنگ 315 آدامدان گچدی
دۆنیأده اینچه کِسِل سبأپلی اؤلِنلرینگ سانی یوُقارلادی
2020-نجی ییلدا اینچه کسل سبأپلی اؤلِنلرینگ سانی 1.5 میلیون آداما یتدی.