text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۹
۱۹ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۹/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ جمادیالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دی/رویدادلار ایکینجی دونیا ساواشیندا شوروی اوردوسو لیدز گتو شهرین نازی لر الینن قوتاردی لار بو شهر نازی لرین ایشغالینان اؤنجه ۲۰۰مین جمعیتی وارمیش آما نازی لرین ایشغالینان سرا تک ۴۰۰ جمعیتی قالمیش.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ جمادیالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ جمادیالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۹ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۶ جمادیالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


c: text/html

text:
تره د میقل سسمرو
تره د میقل سسمرو (ایسپانجا: Torre de Miguel Sesmero) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و باداخس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۵۸ کیلومتر موربّع دیر. ۳۲۴ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۲۵۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Torre de Miguel Sesmero»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تره د میقل سسمرو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ماکرون ایله زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرون ایله اوکراینالی همکاری ولادیمیر زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرون ایله اوکراینالی همکاری ولادیمیر زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
امانوئل ماکرون روسیا قوشونلارینین اوکرایناداکی زاپوریژیا آتوم الکتریک سانترالیندان چیخارماغا چاغیریب.
بو بارهده چرشنبه آخشامی الیزه سارایینین مطبوعات خیدمتی معلومات یاییب.
معلوماتدا قئید ائدیلیب کی، ماکرون زاپوریژیا آتوم الکتریک سانترالی ایله باغلی ناراحاتلیغینی ایفاده ائدیب و سانترالین تهلوکهسیزلیگی اوچون روسیا عسگرلرینین بورادان چیخاریلماسینی ایستهییب.
صحبت زامانی دقت یئتیریلن مسئلهلردن بیری ده اوکراینانین اودسا لیمانی واسیطهسیله تاخیل صادراتی اولوب.
ماکرون و زلنسکینین احتیاجی اولان افریقایا تاخیل داشینماسینی آلقیشلادیقلاری قئید ائدیلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
جو بایدن اوکراینالی همکاری ولودیمیر زلنسکی ایله تلفون دانیشیغی آپاریب
امریکا پرزیدنتی جو بایدن اوکراینایا لازیم اولان مدتده کؤمک ائتمهیه داوام ائدجگی وعدینی وئریب.


text:
پائول ارنفست
پائول ارنفست (اینگیلیسجه: Paul Ehrenfest) بیلیم اینسان. ۱۸ ژانویه ۱۸۸۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۳ ایل عومر ائلهییب و ۲۵ سپتامبر ۱۹۳۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. پائول ارنفست وین تکنولوژی بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری لیدن بیلیمیوردودیر. اوْ فیزیک ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paul Ehrenfest»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پائول ارنفست گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
– آی باجیلار، آی ننهلر، بو گون هامینین بوینوندا تکلیف وار. هره اؤز پاییندا ایثار ائلهمهلیدیر. چتیندیر بیلیرم، آمما بو ایشین ثاوابی قورتولان دئییل باجیلار. اونا گورا کی سیز اؤز اورکلریزدن ایثار ائلهییرسیز. سیز اؤز قلبلریزی طبق اخلاصه قویوب تقدیم ائلهییرسیز. گؤر نه بؤیوک مقامیدیر. گؤر نه عظمتلیدیر بو مقام!…
فخرینین هله ده سسی گلیر. حاج اکرم خانیم بیرین ائشیدیر، بیرین ائشیتمیر. بیر لحظه آییخیر، یئنیدن اویغو عالمینه دالیر:
– دئییرم آخی حاج اکرم خانیم بیز ایندیهجن نئیلهمیشیک کی بوننان بئله نئیلهیک. باشیمیز قاریشدی اوشاقلارا عؤمور سوووشدو. هئش بیلمهدیک هاردان گلدی هارا گئتدی. من اؤزومو دئییرم باجی، باخ او اوروش-نامازی دا دوز- تؤرهلی یئرینه یئتیره بیلمهمیشم. بو سرطان سهتهنین قاباغیندا کیم دایانا بیلر آی باشیوا دؤنوم. جار جاوانا رحم ائلهمیر، هاندا قالمیش اولا بیزلره. یوخ باجی بئله اولماز، بیز گرهک اؤزوموزه بیر گون آغلییاق. صاباحکی گون نه جاواب وئرهجهییک؟ اونون بونون سؤزون ساققیز ائلهدیک سالدیق آغیزیمیزا، چئینهدیک بوتون عؤموروموز قئیبته گئشدی. خانیمتاش خانیم رحمته گئدهن گوندن منی فیکیر خیال گؤتوروب، دئییرم آخی بئله بو اللی نئجه ایلده من دالی یانیما نه قویموشام ؟! آغزیما داش تورپاغ، منیم باشیما بیر ایش گلسه الی بوش گئدیب او دونیادا نه دئیهجییم من؟
شکوفه خانیمین سؤزو بورا یئتیشنده حاج اکرم خانیمین اوتوردوغو یئر بیر قویو آغیزی کیمی لاپدان آچیلیر، حاج اکرم خانیم گورولتویله قویونون دیبینه دوشور. ظولمت هر یانی بورویوب. اوزاقدا قاپییا بنزر بیر شئی قیزاریر. حاج اکرم خانیم اوزون زامان اولدوغو یئرده کیریییب قالیر. سونرا هانسیسا آدامین دهشتلی باغیرماسیندان یئریندن سیچراییب ایشیغا ساری قاچیر. یاخینلاشدیقجا ایستی شیددتلنیر، ایرهلیلهدیکجه قیرمانج کیمی اونون اوز – گؤزون اودا چکیر. ساچلاری آلازلانیر. گئری قاییدیقدا غافیلدان باشقا بیر قاپییا توققا گلیر. قاپی اوزونسوو بیر دالانا آچیلیر. دالانین او تای بو تاییندا یوزلرجه قادین آسیلیب: کیمیسی قیچیندان، کیمیسی ساچیندان، کیملری دیلیندن. آسیلانلارین بعضیسی تانیشدی، آمما حاج اکرم خانیم اونلارین آدینی یادینا سالا بیلمیر. بیردن خانیمتاج خانیمی گؤرور. دیلیندن قنارییه آسیلیبدی. دیلی یاریم آرشینجا ائشیگه چیخمیشدیر. اونون گؤردوکده، خانیمتاج خانیم ال آیاق چالیب چیرپینیر. حاج اکرم خانیم سوروشور:
– بورا هارادی خانیمتاش، سن نه ائلهییبسن؟!
خانیمتاج خانیم جاواب وئره بیلمیر، تکجه آغلاییر. گؤزلریندن یاش یئرینه قان گیلهلنیر.حاج اکرم خانیم یئنیدن سوروشور:
– بورا هارادی، دئ گؤروم سنی نییه آسیبلار؟
خانیمتاج خانیم یئنه ده آغلاییر. بیردن کیمیسی اونون قولوندان یاپیشیب مهریبانجاسینا دئییر:
– او قئیبت ائلهییب قیزیم.
حاج اکرم خانیم اوجا بوی بیر قادین گؤرور. یاشیل نورلا هالهلنمیش بنیزیندن ایشیق ساچیر. حاج اکرم خانیم اؤرکلهنیر، دیلی توتار – توتماز سوروشور:
– بس، او بیریلر؟ ساچیندان آسیلانلار؟
جاواب ائشیدیر:
– اونلار ساچلارین نامحرمه گؤستریبلر، او بیریلری ایسه ارلریندن اجازهسیز بیر یئره گئدیبلر.
حاج اکرم خانیم تیر- تیر اسهرک اینلهییر:
– بس من؟ منی نئیلییهجکسیز؟
نورانی قادین: «ایندیدن بیلینمز، هله سنین واختینا قالیر»- دئیه، بیر قاپینی آچیر اونو ائشیگه بوراخیر. حاج اکرم خانیمین گؤزلری قاماشیر. یاواش یاواش اؤزون تاپیر. هندهوره باخیر، تانیشدی. سئچیر. اؤز مسجدلریدی، امامزادا مسجدینین حیطیدی. شیخ مفیدین سسی بلندگودان یاییلیر. او اینجارسیز حالدا دووارین دیبینده اوتورور. سس ائشیدیلیر:
– آنالار، باجیلار، ارسیز قالانلارین سایی – حسابی یوخدور. یئتیم اوشاقلار آتا ایستهییرلر. ایثار ائلمهلی گوندور. ایمکانی اولانلار بونلاری قانادلارینین آلتینا چکسینلر. آغالاریزی تشویق ائلهیین بو خئیر ایشه قول قویسونلار. راضی اولمایین جاوان باجیلاریمیز بیصاحاب قالسینلار. روا بیلمئیک بیر پارا مسائلی خدای نخواسته جامعهده وجوده گله کی صاباحکی گون قیامتده جوابگو اولا بیلمهیک…
حاج اکرم خانیم یئنه ده ائودهدی. شکوفه خانیم اوتوردوغو یئرده اوتوروب هله ده دانیشیر:
– گینه ده واللاه آلله شیخ مفیدین آتاسینا رحمت ائلهسین. اقللیکم بیزه بیر قاچاق یولو قویورو. ایسراغی گون زیور خانیما دئییردیم، دئییردیم گلین هامیلیغان تصمیم توتاخ ارلریمیزه دئیک گئتسینلر آداما بیرین آلسینلار. باخ بیری من واللاهی سیزدن بئلیم باغلی اولسا لاپ گونو صاباح حاج احمدینن دانیشارام. قیز ایندی کیمده دای ار نازی چکمهیه حوصله قالیب. قوی گئتسینلر بلکه باشلاری قاریشا اؤزلرینه، بیز ده قول قیچیمیزی اوزاداق بیر راحات نفس چکک آخی!
شکوفه خانیم یاواش- یاواش دومانا بورونوب یوخا چیخیر، آمما «بیر راحات نفس چکک!» جوملهسی هرلهنیر، هرلهنیر دؤنه – دؤنه گئدیب در- دووارا دهییب حاج اکرم خانیمین قولاغینا قاییدیر…
قاپینین او اوزونده باجیلار هله ده دانیشیرلار. حاج اکرم خانیم فخرینین سؤزلرین سئچیر:
– آنجاق گون او گون اولدو کی فروغ ایلا قاسیم آغا گئتدیلر «شمسی»نی گتیردیلر. بیر ایکی هفته ائله بیر سؤز سوو یوخایدی. بیزده چوخ آز گیت گل ائدیردیک. آمما یاواش یاواش آبانین عوالمی دهییشیلدی. ایندی آرالاریندا نه گئچمیشدی بیلمیرم آنجاق…. ائله آرواد…. سسین چیخارت….هئچ اوولدن…. ائو…. قاسیم آغا…….
گئتدیکجه فخرینین سؤزلری حاج اکرم خانیمین عالمیندن آرا آچیر، سؤزلر سئیرهلیر، بیری ائشیدیلیر، بیری ائشیدیلمیر. یئنیدن اویغویا دالیر. بو دؤنه اؤزون مطبخده گؤرور، لپه آریدیر. هیرسی باغیرساغین کسیر:
– آخی هرشیین بیر حددی وار. یوخو اولار بیر ساعات، ایکی ساعات. ناهاری تیخیب یاتیبلار. باخ اورا سنی الله، گون باتیر ها! به بو کیشی دوکانا گئتمهیهجک؟…
باشینی یوخاری قووزویاندا گؤرور شکوفه خانیم قاپینین آغیزیندا دایانیب. دیکسینیر. سوروشور:
– شکوفه خانیم سن هایاننان گلدین؟!
شکوفه خانیم گولور. آغیزیندا هئچ بیر دیشی یوخدور. گؤزلری آلاجا – بیلاجا چالیر. آنایین بیر آدامدیر سانکی. یوخ، «بو شکوفه دئییل» – دوشونهرک سوروشور:
– سن کیمسن، هاردان گلدین بورا؟
آرواد یئنیدن گولور:
– بوشلا بو سؤزلری آی بیناوا بدبخت! دور آیاغا، دور گیت اوسته، گؤر اوردا نه خبردی؟ دور!
آرواد قاپینین قاباغیندان چکیلیر. حاج اکرم خانیم لپه خونچاسین یئره قویوب قالخیر. قاپینین او تای بو تایینا باخیر، آروادی گؤرمور. حیطه چیخیر. آرواد یوخ اولوب. اورهیی دؤیونمهیه باشلاییر. رنگی قاچیر. حیط قاپیسینا گلیر. قاپی باغلیدیر. دالاندا اوست اوتاغین پیللهسینین قاباغیندا بیر نئچه لحظه دوروخور. یئنیدن آروادین سسین ائشیدیر:
– چیخ اوسته. چیخ گؤر نه ائلیرلر؟
بو سسین اؤز سسینه اوخشارلیغیندان شاشیر:
– قیز من اؤز اؤزومه دانیشیرام؟!
سس گلیر:
– سفئه دانیشما آرواد، چیخ اوسته دئدیم. چیخ! اورا باخ! یئنه دایاندی ها! ای آوارا کولباش!
اوول پیللهنی چیخیر. دوروخور سس گلیر:
– نهیه دوردون بس؟
یئنه ده بیر پیلله چیخیر. اورهیی چیرپینیر. بارماغی اوسته یئریییر. هر پیللهنی چیخدیقجا دایانیر قولاق آسیر. او تای بو تایا باخیر. هله بئش آلتی پیلله قالیر. اورهیینین دؤیونتوسونو ائشیدیر. قورخو جانینا چؤکور. ایستهییر قاییتسین. بارماغین دیشینین آراسینا آلیب سیخیر. آرخاسین دووارا سؤیکهییب توختاقلیق دیلهییر. بیر ایکی پیلله ده چیخیر اوسته. اوچ پیلله قالیر. دیزه چؤکور. دیرسهیین آخیرینجی پیللهیه سؤیکهییر. اینجارسیز حالدا دایانیب قالیر. اورهیی کؤکسونده چابالاییر. دؤشونو پیللهنین تینینه سیخدیقدا باشینی قوللارینین اوستونه قویوب نفسین اوغورلاییر. اوتاغدان خیسین – خیسین سسلر گلیر. شمسینین نارین – نارین گولوش سسی کسیلمیر. هنیرتی ایچینده حاجینین بوغوق سسی هردن بیر ائشیدیلیر. حاج اکرم خانیم وحشتله بویانمیش نیفرته قاپانیر. بیر لحظه قاپینی آچیب ایچری گیرمک ایستهییر. شمسینین یولوناجاق کیلکهسینی جایناقلاریندا حیس ائلهییر. قجیردیغی دیشلرینین آراسیندا چئینهنهجک اتین دادین دویور. آغیزینا دولاجاق قانین شورلوغون تامسینیر،… کیمیسینین تنگه ده سسلهنن سسیایله در حال قاییدیب سورعتله پیللهلری یئنیر. آرخاسینجا اوتاغین قاپیسینین آچیلماسین حیس ائلهییر:
– دهدم وای گؤردولر منی. حاجینین اؤزویدی، گؤردو. ائویم یئخیلدی منیم. وای!
دوشونه – دوشونه حیط قاپیسینی آچیب تنگهیه قاچیر. تنگهده کیمسه گؤزه گؤرونمور. نئچه دقیقه اوتای بوتایا قاچیر. نئیلهدیگینی بیلمیر. بیردن باش آچیقلیغینی دویور. چادیراسین گؤتورمگه یئنیدن ائوه قاییدیر. ایچری گیرجک تعجبدن گؤزلری بویویور: حیط آدامدان قیمبیلداییر. حاج اکرم خانیما یول آچیرلار. کئچیر گئدیرحیطین اورتاسیندا دایانیر. وحشتدن بؤیوموش گؤزلریله اونو دؤرهلهین جماعته باخیر. باخیشلاردان یاغان نیفرت اوخو اورهیینه سانجیلیر. هامی تانیشدی: قوهوم- قونشو، ائل – فامیل. بیردن بیره فروغ شیهه چکهرک جماعتی یاریب اونا ساری شیغاییر:
– اؤلدوردون آتامی نااینصاف،… دیغلاتدین آاجانی،… دیغلاتدین
حاج اکرم خانیم مطبخه ساری قاچیر، بدری اوردا اؤزون بوداماقدادیر. اوز – گؤزون دیدیب داغیدیب، ساچلارین یولوق – یولوق یولوب خرمن ائلهییر.گئری قاییدیر. تنگهیه ساری قاچیر. دالاندا میر آغایلا اوزلشیر. نئچه نفرایله بیرلیکده حاجینین جنازهسین پیللهدن آشاغی گتیریردی. میرآغا اوندان اؤز چئویریر. جنازهنین آردینجا گئدهن فخری مزمت ائدیجی باخیشیلا اون سوزور، بیر سؤز دئمهدن سوووشوب گئدیر. جنازهنی آمبولانسا قویورلار. مینن مینیر، یئرده قالان ایسه باشقا ماشینلاریلا یولا دوشوب آمبولانسین دالیجا گئدیرلر. حاج اکرم خانیم آغلایا – آغلایا آمبولانسین دالینجا قاچیر، اونا یئتیشه بیلمیر. کیمسه اونو ماشینینا میندیرمیر. هانسی ماشینا مینمک ایستهییر، اونو نیفرتله دالا ایتهلهییب یولا دوشورلر. حاج اکرم خانیم ساچلارینی یولا- یولا ائوه قاییدیر. ائوده کیمسه قالماییب. او چادیراسینین دالینجا ائوی گزیر. آلت اوتاغا گیرجک اورادا شمسیایله قاسیمی قول – بویون گؤرور. نیفرتدن شیهه چکیب اونلارا ساری یوگورور.
ایکی باجی آنالارینین باغیرتیسیلا یئرلریندن سیچیرایب اؤزلرین حاج اکرم خانیما یئتیریرلر. حاج اکرم خانیمین وحشتدن بؤیوموش گؤزلری تای با تای اولوب تاوانا دیرنمیشدی. فخری آناسین سیلکهلهییب دیکلدیر؛ میتککهیه سؤکهییر. بدری آباسینین بوینون قوجاقلاییب آغلاییر، گؤزلریندن یاش آخیداراق اونون آلنیندا مینجیقلانان تری لئچگینین اوجوایلا سیلیر. فخری قاچیر بیر کاسا سرین سو گتیریر. بیر آزین اونا ایچیردیر، قالمیشین اونون اوزونه چیلهییر. الین آناسینین آلنینا قویوب سوروشور:
– یوخو گؤردون آبا؟
جاواب گؤزلهمهدن تواراخ گئدیر بیر لهین سوایلا بیر دسمال گتیریر. دسمالی ایسلادیب آناسینین آلنینا قویور. سونرا آیاقلارینی لهینده یویور. هاچاندان هاچانا حاج اکرم خانیم اؤزونه گلیر. قیزدیرماسی واملاییر. قیزلارین سورغو سوآلینا جاواب وئرمهدن یورغانی باشینا چکیر. قیزلار چیراغی سؤندوروب یئرلرینه قاییدیرلار. بدری سوروشور:
– گؤرهسن نییه اوجور چیغیردی آبا، حتمن یوخو گؤردو، هه…؟
فخری آه چکهرک جاواب ویریر:
حتمن دآا، او کی قاباغیدی، قارا یولا هر گون یوخو گؤروردو. اؤزو ده لاپ او یاخشیلاریننان!. ایندی ده کی قارا باسیر. ائله او یوخولارین دا گودازینا گلدی. بیلمیسن نه مسخرهایدی. آدام اوتانیر دئیه. خانیم یوخو گؤورورموش بهشتده گلین چیخیر. اؤزوم اؤز قولاغیملا ائشیتدیم. جیجی – باجیلارین ییغمیشدی باشینا تعریفلهییردی. اولارینداکی آغیزینین سویو آخیردی. کئشگه بوردا اولایدین، صحبتلرین ائشیدئیدین. آدامین هم گولمهیی گلیردی هم ده آغلاماغی.
****
کئچن آیین اوزونو حاجی میر غافارین عایلهسینین بوتون واختی داوا -شاوادا سووولوب. حاج اکرم خانیم ایکی آیاغین بیر باشماغا سوخوب، «یا من، یا شمسی»- دئییر. حاجی میر غافار ایسه دایاندیغی یئرده دوروب دیرهنیر. بیر قاریش دا گئری چکیلمهیه حاضیر دئییل. سؤز- سوو ائودن ائشیگه سیزیب قوهوم- قونشویا یاییلیب، هامینی پیچا – پیچا سالیب. حاج اکرم خانیم هامیدان اومودون کسیب، قورشاغی محکم باغلاییب، تکلیگینده یوروشه گیریبدیر. تکی بیر یول اوغلو میرآغانی چاغیرتدیریب، اونون بوشانماسینی اونا تکلیف ائلهییبدیر. نهایت اونون دلیل- دلاییلینه، یالوار- یاخارینا باخمادان اؤزو چادیرا باشماق اولوب، گئدیب دادگاها عریضه وئریبدیر. ایندی دادگاهدان حاجی میر غافارا احضاریهنین یولانماسی عایلهده گرگینلیک یارادیب، هامینی ال – آیاغا سالیبدیر. بو گئجه میرآغا حاجی میر غافاری و اونون قیزلارین، کورهکنلرین و حاج اکرم خانیمین بویوک قارداشی حاج مؤحسون آغانی اؤز ائوینه چاغیریب بلکه بو مسئلهیه بیر یوللوق سون قویولا. حاجی میر غافارا پیچاق ویرسان قانی چیخماز. طنهبینین یوخاری باشیندا اوتوروب سیگاری سیگارا قوشور. حاجی مؤحسون آغا اوتانقاج گؤرکمله باشین یئره دیکیب تسبیح چئویریر. اونون آق ساققالی سؤزون باشلانیشین اونا تکلیف ائلهییر. آمما او دا بیلمیر نه دئسین، هاردان باشلاسین. نیگرانلیق ییغیناغا کؤلگه سالیبدی. میرآغا گؤز آلتی حاجی مؤحسونه باخیر. نهایت حاجی مؤحسون سؤزه باشلاییر:
– آتمیش نئچه ایل عؤمور سورندن سونرا آدام بیر ایشلره راست گلیر کی اوشاق کیمی نئنیم نئجه ائلهییمه دوشور.گیجهلیر. بیلمیر نئیلهسین. ایشی نه تههر یئرینه قویسون؟ ایندی بو قضیه ده کی بیز گرفتار اولموشوق ائله بئله بیر شئیدی. نه قدر چالیشیرام اینانا بیلمیرم اکرم گئده دادگاها عریضه وئره. آخی بئله ده بیرایش اولاندی مهیر؟! میر آغایا دئدیم، دئدیم میرآغا منی بو ایشدن معذور ائله، منیم او کیشینین یانینا گئتمهیه اوزوم یوخدو. آمما نئینیم کی میرآغانین اوزونن چیخا بیلمهدیم. یوخسا من حاجی میر غافار آغییا نه سؤزوم وار دئیم. واللاه اوتانیرام. آخی آدام دردین کیمه دئسین جانیم. بیردهلی بیر داش سالار قویویا، یوز عاغیللی اونو چیخاردانماز مثلیدی. واللاه دهلی اولوب هوشو آزیب بو آروادین.. سحر چاغی میرآغایلا گئتمیشیک گؤرموشوک بابا بیر آیری عالمدهدی بو. هاداران – پاداران دانیشیر. بوردا اؤزگه آدام یوخدور، اوتورون عاغیل عاغیلا وئرک گؤرک کی نئیلهمهلییک. بایاخ میرآغایا دئییردیم، دئدیم واللاه هئش کیمین الیندن بیر ایش گلمز ایللا خود حاجی میر غافارآغا. بیرراه حل اولورسا اگر، او دا اونون اؤز الیندهدی. اؤزو اؤز بؤیوکلویونه باغیشلییا، قضیهنی بیر یانلیق ائلییه قورتارا گئده. بیر نئچه خانواهنین آبیرین ساتین آلا.
حاجی میرغافار بیرنئچه لحظه دینمز- دانیشماز دایانیر، سونرا دئییر:
– او کی بویورورسوز او دهلیدی، او جور دئییل، او بیزیم هامیمیزدان عاغیللیدی. آمما شئبئه بزهمهسین دئسن، بعلی اوندا اوستاددی. اونو من تانیرام. یئددی تولکونو آپارار چایین باشیندا دولاندیریب قایتارار، بیرینه بیر قورتوم سو وئرمز. او ائلهدی. آمما ایندی گلدی یئتیشدی راه حلله. راه حل سادهدی. دئییر بوشانیرام؟ گئدیب عریضه وئریب؟ اولسون. حاضیرام بوشویام.، آمما بوردا یوخ، آیری بیر شههرده. گئدک آیری بیر شههرده ایشی قورتاراخ قئییداخ. ائو – ائشیک، بوتون وسایللر ده اونون. گلسین اوتورسون زندگانلیغین ائلهسین. ائله بیلسین کی من اؤلموشم. بئله ائلهسک آبیریمیز دا قالار کیسهمیزده. یا خئیر یئنه شئبئه بزهمهدی، او آیری مسئلهدی
حاجی میرغافارین سؤزلریندن هامی سوسوب کیریییر. حاجی مؤحسونآغا باشین یئره دیکهرک جیبیندن پاپیریز قوطوسون چیخاردیب بیر سیگار آلیشدیریر. میرآغانین سوروجو باخیشی اوتاقدا اولانلاری بیر به بیر گزیر، آمما گؤزلرین یئره دیکیلدیگیندن هئچ بیر باخیشلا توشلاشمیر. او بو تکلیفین آغیرلیغینی اؤز بویونوندا حیس ائلهدیکدن آتاسینا خطابن دئییر:
– معلوم ائلییهنی سیز بو برنامهنین اوستونده چوخداندی فیکیرلشمیسیز. آمما او جور ده کی بویورورسوز مسئله او قدهر ده ساده دئییل. سیز آبانی تک گؤرمهییز حاجآغا. اونون دؤرهسینده آزی ییرمی نفر آدام وار. اونلاردان نئچهسی بوردا اوتوروب؛ اوننان چوخو دا ائشیکده وار. فرض بویورون سیز آبانی آپاردیز بیر آیری شههرده بوشادیز، بس بونلاری نئیلییهجکسیز؟ بونلاری دا بوشییاجاقسیز؟
– سن نه دانیشیرسان میرآغا؟ سن منی تهدید ائدیرسن؟
– جسارت اولماسین حاج آغا. منیم ائله قصدیم یوخدور. فقط خواهیشیم بودور آرتیخراخ فکیرلهشین! آبانی بوشاماق بو سادهلییه دئییل.
– من کی بوشاماق ایستهمیردیم، او گئدیب دادگاهها عریضه وئریب.
– هئچ او دا بوشانماق ایستهمیر. از بس کی بویوروبسوز شمسینی بوشاسام بو شههرده آبیریم گئدر. او دئییر بلکه اونو دا آبیریزا گؤره بوشویا بیلمهیهجکسیز.
– معلومدی کی من آبیریما سیخیلمیشام. بس نه اوچون دئییرم گئدک باشقا بیر یئرده ایشی قورتاراخ. ائو – ائشیگی ده ترپنمهسین. قاییدسین گلسین اوتورسون ائوینده. کیم نه بیلر بیز آیریلمیشیق؟
– اگر آبیر مسئلهسی بو سادهلییه حل اولاندی بس نه اوچون بو ایشی شمسی خانیمین موردینده گؤرمورسوز؟ اونو بوشویون. اوتوردوغو آپارتمانی دا وئرین اوتورسون. بورالی دئییل، ایستهسه ساتسین ییغیشدیریب گئتسین اؤز یورت یوواسینا.
حاجی میرغافارین رنگی بوغولور. مصنوعی دیشلر آغیزیندا چیققیلاشیر. گوجو ایله یئریندن اوینامیش دیشلری آغیزیندا یئر به یئر ائلهییب دئییر:
– اوولان سن منی اؤلمهمیش قویلادون. عصا الیمنن دوشمهمیش سن منه تکلیف تعیین ائدیرسن؟ ائله دئییل، نه قدهر کی من وارام او دا وار. من اؤلندن سورا دا کبین هشتی یکین آلار گئدر. لازیم دئییل سن منه عاغیل قویاسان! باشا دوشدون!
– من سیزه تکلیف تعیین ائلییه بیلمهرم حاج آغا. چونکو بو ائوده من بیر قارا قولام. قاباقدا بیلمهسئیدیم ایندی بیلدیم بونو. اشتباه مننایدی که درسیمی بوراخیب گلدیم اوتوردوم دوکاندا. عؤمرومو وئردیم هدهره. نتیجهسی بو اولدو کی منیم گؤزومون قاباغیندا یاپیشاسان آنامین قولیندان قویاسان ائشیگه. لابود دئییرسیز نئیلییهجک، هارا گئدهجک، هاراسی وار گئده. آمما اشتباه ائلیرسیز حاجآغا. من بو شههرده سیزین گؤزوزون قاباغیندا فهلهلیک ائلهرم، آمما بئقئیرتلیک چؤرهیین یئمهرم. بو ائویز او دا دوکانوز. بیر آروادیم، اوچ اوشاغیمی گؤتوروب گئدهرم. سیز ده آبانین ایشینی قورتارین اؤتوروز گلسین. لابود منیم ائویمده بیر تیکه چؤرهک تاپیلار او یئیه. آمما بوشاما ایشی گرهک ائله بو شههرده اولا، آیری یئرده اولا بیلمز، والسلام.
(ایکینجی حصهنین سونو)


text:
أردوُغان عبدالحمیدخان سونداژ گأمیسینه بادالغا بردی
عبدالحمیدخان سونداژ گأمیسی آق دنگیزده بارلاغ گچیرر
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان آق دنگیزدأکی سونداژ ایشلری حاقیندا،
"آق دنگیزده ادیأن سونداژ ایشلریمیز اؤزایغتیارلیلیغیمیزینگ چأگیندهدیر. مونونگ اۆچین هیچ کیمدن روغصات آلماغا أتیأجیمیز یوُق" دیدی.
أردوُغان مرسین شهری نینگ تاش اوجو اسکله سینده عبدالحمیدخان سونداژ گأمیسینی ایلکینجی وظیپه آلیپ بارجاق یرینه ایبریلیأن دابارا قاتناشدی.
تۆرک یوُلباشچی بو یرده،
"عبدالحمیدخان گأمیمیز تۆرکیأنینگ انرژی پوداغینداقی تأزه گؤزیتیمی نینگ سمبولیدیر. 4 سونداژ گأمیمیز و 2 سیسمیک بارلاغ گأمیمیز بیلن موندان بیلأک بیز ده بو پوداقدا ایشجنگ یاغدایدا ایشه دوُوام ادیأریس" دیدی.
قارادنگیزینگ طبیغی گازینی گلجک ییل میللتینگ حیذماتینا برمهک باراداقی پلانینی دا یاتلادان أردوُغان،
"قارادنگیزینگ طبیغی گازی نینگ ایلکینجی اِتابی اۆچین 10 قویوداقی ایشلری بیتیریپ طبیغی گازی 2023-نجی ییلیندا میللتیمیزینگ حیذماتینا یتیرمه گی میللهشدیریأریس" دیدی.
أردوُغان آق دنگیزده آلیپ باریلجاق سونداژ ایشلری حاقیندا دا،
"آق دنگیزده آلیپ باریان بارلاغ و سونداژ ایشلریمیز بیزینگ اؤزایغتیارلیلیق چأکلریمیزده دیر. مونونگ اۆچین هیچ کیمدن روغصات آلماغا مأتأچ دألدیرس" دیدی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی،
"عبدالحمیدخان گأمیمیزی (غازی پاشانینگ) 55 کیلومتر داشینداقی یؤرۆکلر- 1 قویوسینا ایبریأریس. یؤرۆکلر- 1 قویوسی گۆن دوُغار آق دنگیزدأکی ایش پلانیمیزینگ بیرینجی آیاغیدیر" دیدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه بیر آیدا داشاری یورتلارا 136.1 میلیون دلار پیندیق ساتدی
روسیا حیتایا یانگاداندان طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأر
گازپروم شرکتی، یانگاداندان حیتایا طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأندیگینی بیلدیردی
آگوست آییندا تۆرکیأنینگ داشاساتوو موقداری 21 میلیارد 337 میلیون دلار بوُلدی
آلمانیا تۆرکیه دن 1 میلیارد 664 میلیون دلار اؤنۆم ساتین آلدی


text:
تولوق (اؤلچو بیریمی)
تۇلۇق — اساساً مایع حالیندا اولان ارزاقلاری و غئیری-ارزاق محصوللارینی ساخلاماق و اؤلچمک اۆچون ایستیفاده ائدیلن اشیا.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
اؤلچو بیریمی کیمی ایشلهدیلن قابلاردان بیری ده تۇلۇق اولموشدور. تۇلۇق قویون دریسیندن حاضیرلانیردی. اوندان اساساً مایع حالیندا اولان ارزاقلاری و یئمکلری ساخلاماق و اؤلچمک اۆچون ایستیفاده ائدیلیردی. "خانیم، یئددی قویونون یاری شاققاسی، یئددی باتمان (1 باتمان=8 کق) اونون چؤرگی، یئددی باتمان دویونون آشی، یئددی تۇلۇق شراب منیم بیر اؤینهمین خؤرگیدی" (کوراوغلو داستانی).
قایناق[دَییشدیر]
• آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 459. ایسبن 978-9952-34-152-2


text:
ایلهام علییئو:
“بو توپراقلاردا بو سمادا آزربایجان دیلی حاکیم اولاجاق”
قاراباغ’ین ائرمنی ایشغالیندان قورتاریلماسینین اوزهریندن تام بیر ایل گئچدی. آزربایجان جومهورباشقانی ایلهام علییئو، قاراباغ ظفرینین ایل دؤنومونده اولوسا سسلهنیش دانیشماسی یاپدی.
آزربایجان، یاخلاشیق ۳۰ ایل ائرمنی ایشغالی آلتیندا قالان توپراقلارینین بویوک بؤلومونو ۱ ایل اؤنجه قورتاردی.
۴۴ گونده گلن ظفر، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰’ده ایمضالانان آنلاشما ایله تسجیل ائدیلدی.
آزربایجان جومهورباشقانی ایلهام علییئو، شوشا ظفرینین ایل دؤنومونده اولوسا سسلندی.
علییئو’ین دانیشماسیندان اؤنه چیخان باشلیقلار شؤیله:
– آزربایجان، توپراق بوتونلویونو و تاریخی عدالتی ساغلادی. ۴۴ گون ایچهریسینده آزربایجان، ائرمنیستان اوردوسونو محو ائدهرک تاریخی ظفر قازاندی. ۲-جی قاراباغ ساواشی شانلی تاریخیمیزین پارلاق ظفریدیر.
– ایشغال و اذیتینی هئچبیر زامان قبول ائتمهیهجگیمیزی بیلمهلری گرهکیردی. ایشغال دؤنهمینده حاضیرلیق یاپدیق، ان گلیشمیش سلاحلارا صاحیب اولدوق. عدالتلی بیر ساواش یوروتدوک، اولوسلاراراسی حوقوقا اویدوق.
– قاراباغ ائرمنیستان دییهرک سادهجه بیزی کوچومسهمهدیلر عئینی زاماندا تهدید ائتدیلر. آرتیق بو توپراقلاردا بو سمادا آزربایجان دیلی، اذان سسی حاکم اولاجاق.
– بوتون اولوسلاراراسی باسقییا رغمن بیر آدیم گئری آتمادیق. اگر بیر داها بیزه قارشی تهدید اولورسا دمیر یومروغو گؤرهجکلر. /ترت خبر


text:
تورکمن آیدیم-ساز صونغاتئندان یئنه بیر یئلدئز سویندی
باغشی آرازمحمد باخوشی آرامئزدان گیتدی
استاد باغشی ارازمحمد باخوشی آننا آغشامی/۲۴ تیرماه ۱۴۰۱ / اوزاغا چکن کسلی ضرارلی 81 یاشئندا آیدرویش (کلاله) شهر کسلخاناسئندا آرادان چئقدی.
باغشی بیلن ایلکینجی گزک 1356- نجی یئلدا جشنواره طوس- مشهدده تانیش بولوپدئم. شول جشنواره حالئپا سازاندا آقمئرات چاریف ده گلیپدی. سونگرا دوستلیقلی غاتناشیغیمیز دوام ادیپ گلدی.
مرحومیئنگ یاتان یری یاغتی جایی جنتدن بولسون!
آ.گلی
17 جولای 2022
باخوشی باغشی نئنگ “آمان می؟” دیین آیدیمی
متن مصاحبه باغشی ارازمحمد باخوشی در سن 61 سالگی اش


text:
حولوصی آکار اینگیلیس همکاری ایله تلفونلا دانیشیب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار ایله اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار ایله اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
میللی ساوونما ناظیرلیگینین آچیقلاماسینا گؤره، تلفون دانیشیغی زامانی ایکی طرفلی و بولگه سل ساوونما، تهلوکهسیزلیک و ساوونما صنایع سینده امکداشلیق مسئلهلری موذاکیره ائدیلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان: اسیر دییشیمینده ۲۰۰ نفر قوناغیمیزدیر
اردوغان، ایستانبولدا روسیا ایله اوکراینا آراسیندا اسیر دییشیمی ایله باغلی دانیشدی
بیرلشمیش میللتلردن تۆرکیهیه تشکر
آنتونیو گوترش، روسیا ایله اوکراینا آراسیندا ۲۰۰دن چوخ ساواش اسیرینین دییشیمیندهکی رولو ندنی ایله تۆرکیهیه تشکر ائتدی
پکاکا عضوو ۱۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ عضوو ۱۴ تروریستین ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی


text:
بیز آراز اوشاقلاری…
ارسطو مجردی
آراز، تورکییهنین آغری داغلاریندان آخیب گلیر. اونون ساری داملالاری، چیلغین دالغالاری، نغمهلی شیریلتیسی همیشه بویلو موغان، چؤللریندن و بیزیم دامارلاریمیزداندا اؤتور کئچیر. اؤتور کئچیر و سیغینیر ماوی آناسی خزرین قوینونا. بیزی یاشادان دا آراز، اؤلدورن ده آراز …
بیز آراز اوشاقلاری، بیز گرانیس اوشاقلاری، “تیکانلی تئللرین” اوشاغی، دونوزلو سرحد مئشهسینده واخت آشیری دولاشان اوشاقلار؛
واختیلا چاستاوای و روس سالداتلارینا تانیق اوشاقلار، موروق اوشاقلاری، آدا اوشاقلاری. سرحدده یاشایان سرحدسیز اوشاقلار.
نه بو تایین، نهده او تایین سیلاحلی عسکرلرینی وئجیمیزه بئله آلمازدیق. بعضن وحشی، گور آخان آرازی دالدالی اوزهن اوشاقلاردیق.
میل – موغان بندیندن، “سوآباد”ا و “اولتان”دان “ایمیشلی” سرحدلرینهدک دالغالاری یاریب آرازی کئچیب، دفعهلرله “اس اس ائر”ینین قورخولو سرحدلرینی پوزان اوشاقلاردیق. بیزی دایاندیران وارمی دی؟
سلیمان روستمین بو شئعرینی کُرواری اوخویاردیق:
آراز ساحیلیندن یولوم دوشنده
بیرآن هیجانسیز کئچه بیلمیرم
نهلر اولدوغونو او بیری تای دا
چوخ گؤزهل بیلیرم نئجه بیلمیرم.
ائشیتسین سسیمی باجیم قارداشیم
آغاردی هیجران یوللاریندا باشیم
دامیر اورهییمه یئنه گؤز یاشیم
گوندوزو گئجهدن سئچه بیلمیرم.
منیم او ساحیلسیز حیاتیم یوخدور
ویصالیندان بؤیوک مورادیم یوخدور
نییه قوشلار کیمی قانادیم یوخدور
نییه او ساحیله اوچا بیلمیرم …
اوشاقلیغیمیزی دوشوندورن بیر سورغو و سئودا داییما فیرلاناردی باشیمیزدا: او تایدان گئدن قاتار نهدیر؟ هارادان گلیر؟ کیملری داشییر و هارا گئدیر او قاتار؟ بو، سرحد بویو آراز مئشهسینه گاه یاخینلاشیب، گاه اوزاقلاشان قاتارین سسی یئنییئتمه یوخولاریمیزی آدلاییر، کئچردی …
بیز آراز اوشاقلاری، سرحد اوشاقلاری، دیوار کیمی سرحد بویو چکیلیب تپهلرین آرخاسیندا ایتن تیکانلی مفتیللر اوشاغیایدیق.
آراز دایانمادان آخارکن و بیز اونو جاندان سئورکن؛ نئچهمیز بورولغانلاریندا بوغولدو و تاپیلمادی؛ نئچهمیز دوستاقلاردا ایتگین دوشدو؛ نئچهمیز شاعیر، یازیچی، رسسام اولدو؛ تارا قاپاندی. نئچهمیز اؤزونه قصد ائتدی، نئچهمیز سرحددی پوزوب، بیر داها گئری دؤنمهدی …
بیز آراز اوشاقلاری؛ سرحدده یاشایان سرحدسیز اوشاقلار …


text:
بو یازیدا قایناقلارا أساسلاناراق اؤزت اولاراق اؤنجه گئرمی شهرینین داخیل اولدوغو موغان بؤلگهسینه و اولادا مؤوقئعینه، سونرا گئرمی حاقدا اولان فیکیرلری و مولاحیظهلریمیزی بیلدیرهجهییک.
موغان تاریخن چوخ گئنیش و زنگین بیر أراضینی احاطه ائتمکله، آزربایجان تورپاغینا عاید اولموش و بوگونده اؤز وارلیغینی ساخلاییر. موغان دوزو کور-آراز (Araz-Kür) اووالیغینین بیر حیصهسی اولماقلا، قوزئی-باتئدا آرازچایی واسیطهسیله میل دوزوندن، کورچایی واسیطهسیله شیروان دوزوندن آیریلیر. گونئیده و گونئی-دوغودا لنکران اووالیغینا و سالیان دوزونه قووشور. دوزون گونئی-باتئدا داوامی گونئی آزربایجان أراضیسیندهدیر. باتئدان قاراسو چایی، دوغودان خزر دنیزی، گونئیده ایسه اردبیلایله موغان آراسیندا یئرلهشن اینجیللی ناحییهسیده داخیل اولماقلا بوگونکو گونئی آزربایجانین قوزئی-دوغو حیصهسی ایله احاطهلانیر. گونئیده گئرمی، بیلهسووار، پارساباد، آصلاندوز ایستیقامتینده اینجیللی و خوروزلو ماحاللاری، ایسکانلی، جعفرآباد، شهرک-غرب، اولتان، اولتانقالا، بالابرزند، قالابرزند، ساکاکند کندلری موغانا داخیلدیر.
ایندی ایسه موغان سؤزونون کؤک آنلامی نه اولدوغونو بورادا آچیقلایاق کی موطلق اونون چئورهسینده اولان گئرمی و بیلهسوار کؤکو ایلهده باغلیلیغی واردیر:
آراشدیرمالارا گؤره، أن دوغرو واریانت ایسه موغان سولو یئر (سولو دوز، سولو دوزهن) آنلامینا گلمکدهدیر:
«موغان میفیک سؤز قورولوشو باخیمدان ایکی سؤزدن بوتونلهشیر: ایلک «مو» سؤزودور کی، أسکی تورکجهده و ائلهجهده سومئر و هون قایناقلاریندا، مو، بو، سو واریانتلاری ایله راست گلینیر کی سو آنلامین وئرمکدهدیر. ایکینجی «قان» سؤزودور کی بؤیوک، بؤیوک و گئنیش مکان آنلاملانیر، اؤرنک اولاراق آزربایجان آدیندا أصلینده آزربایقاندیر آز بیلرینین زنگین یاشاییش مکانی، آزلارین زنگین یوردو آنلامیندادیر. بیلیندیگی کیمی تورکجهمیزده غ،ق آراسیندا زامان سورهجیایله یئر دییشیمی اولوبدور کی، آق-آغ، آغا-آقا، توغ-توق و ب. او جوملهدن ساییلیرلار کی موغان سؤزوده اصلینده موقان اولموشدور کی، سو اولان مکان، سولو و دوز یئر آنلامیندادا قئید ائدیلمکدهدیر کی، میفیک سو اینانجلارا گؤره أن موقددس یئر ساییلیرمیش کی توپراغینادا برکت بخش ائتمیشدیر.
بیز ایلک دفعه «موغان» سؤزو ایله میلاددان اؤنجه ۲-۴ مینایللیکلرده فورمالاشمیش «بیلقاموس» و یا «بیلقامیس» داستانیندا قارشیلاشیریق. داستاندا قئید اولونور کی، سا-موغان یئر اوزونو سو باساندان سونرا، یعنی نوح طوفانیندان سونرا یئر اوزونون ایکی صاحیبیندن بیری اولوب.»
گؤروندوگو کیمی موغان سؤزو ایلک اولاراق سومئرلرین داستانیندا و سو میفیک اینانجیایله سیخ ایلگیده اولوب و بو موغان سؤزونده آیدیندیر. بئلهکی أسکی تورکلرده و ایندیده بیر سیرا تورک بویلاریندا «سو» سؤزو بو، مو، می اولاراق کئچمکدهدیر. قیپچاق تورکلرینده ایسه جو، چو، جوی و چوی شکیللرینده ایشلکدیر. بوگون قیرقیزیستاندا و قازاقیستانین گونئیینده «چوی» آدلی چای آدی واردیر کی اونون أطرافی «چوی» وادیسی آدلانیر. حتتا دیلیمیزده ایشلک اولان «چای» سؤزو ایسه همن سو دئمکدیر. ائلهجهده چاییر، چیمن سؤزلری و جوی، جوپ، جویبار و دیلیمیزده ایفاده ائتدیگیمیز جوم جولوق سو اولماق ایسه بو قونویا عایددیر.
گئرمی آدینا گلدیکده ایکی یئره آیریلیر بو سؤز: گئر (یئر، توپراق)، می (مو، سو). و بو سؤزون کؤکو سومئرلردن (کئنگئر) اولدوغونو بیر چوخ سومئرلوقلار طرفیندن ادعا ائدیلیر(آشاغیدا بو فاکتا توخوناجاییق). و بو منطیق و بیلگی ایله تام اویغوندور. و یوخاریدا سؤیلهدیگیمیز کیمی موغان و بیله سووار آدی ایله تام بیر آنلامدادیر و هر اوچونده ایسه سو،مو و می و مکان و یئر (گئر، یئر، قان، بئل) واریانتلاری آیدیندیر. بیلقامیس داستانیندا موغان آدینین کئچمهسی و گئرمی سؤزو سومئر (کئنگر) سؤزو ایله بیر آنلام داشیماسی سوی کؤکوموزو آیدینلادیر.
«سومئرلر ایلک آتا یوردلاری آذربایجان و دوغو آنادولو و اورتاآسیا اولموشدور. بوندان 6000 ایل اؤنجه دیجله و فیرات چایلاری آراسی اوالان مئزوپوتامایا نین گؤنئیینه گلیب یئرلشیب، اورادا بؤیوک بیر اویقارلیق قوراراق أن آزی 2000 ایل وارلیقلارینی قورویوبلار و کئنئگئر آدی ایله تانینمیشلار. اونلارین اویقارلیقلارینین أن اؤنملی اولایی دیللرینه گؤره بیر یازی ایجاد ائتمه لری، اوخول لار قوراراق، گیل اوزه رینه یازاراق او یازینی گلیش دیریب هر ایسته دیک لرینی یازا بیلمه لری دیر. سومئرلوق کرامئری اؤلوموندن ایکی آی اؤنجه چئویری سی نی ائدیب و تورک تاریخ قورومو طرفیندن یاییملانان «تاریخ سومئرده باشلار» کیتابیندا بوتون بلگه لری یازمیش دیر.» (تورک سومئر شوناس، موئززئز ایلمییه چیغ).
کئنگر سؤزونون آنلامی بارهده پروفسور ف.ج. آغاسیاوغلونون «دوققوز بیتیک»یندن بیرینجی بیتیکینده «سومئر، تورک باغی»یندا اوخویاق:
«تاریخچیلرین بیرچوخو سومئرلرین 4-جو مینایللیگین اورتالاریندا ایکیچای آراسینا گلمهسی قبول ائدیلیر. سومئر- أککد قایناقلارینا گؤره، ایکیچای آراسینین قوزئیی سوبار اؤلکهسی، گونئیی ایسه کئنگیر (سومئر) اؤلکهسی ایدی و بونلارین آراسیندا قالان کیوور (kiur) بؤلگهسی سونرالار أککد آدلاندی. سومئرلردن مینایل سونرا بورا سامی (أککد) بویلاری گلیب یئرلشدی. قدیم دونیا سیویلیزاسیاسندا اؤنملی یئری اولماسینا باخمایاراق، چوخدان اونودولموش «سومئر خالقی» و اونون دیلی حاققیندا تاریخ علمینه ایلک معلوماتی ژول اوپئرت «jül oppert» 1869-جو ایلین 17 یانواریندا گتیردی. پروتوتورک بویلارینین گونئی-باتئ بؤلگهلری حاققیندا ایلک یازیلی قایناقلار محض سومئر دیلیندهدیر. سومئر ائپیک أثرلرینده گونئی آذربایجاندا قورولان آراتتا، لولو و قوت دؤولتلرینه عاید بلگهلرله یاناشی، سومئر- تورک علاقهلرینی آشکار گؤستهرن دیل پارالئللری قدیم تورک بویلارینین گونئی-باتئ سینیرلارینی معین ائتمهیه ایمکان وئریر. ایکیچای آراسی آرخئولوژی کولتورون سومئر اؤنجهسی دؤورو آذربایجانین گونئی-باتئ کولتورو ایله عینی منشاءلی اولوب. آ. لئو اوپئنحیم یازیر کی، ایکیچای آراسینین گونئیینه گلیب یئرلهشن سومئرلر اؤزلرینی «کنگرلی» و «کنگر اؤلکهسینین آدامی» آدلاندیرمیشلار. اونلارین سومئر آدلانماسی ایسه أککدلرله باغلیدیر، چونکو بورا گلن أککدلر «سومئرلری»ده سوبار (سوبئر-سومئر) دئمیشلر. قازاق، قیرقیز، اؤزبک، قاراقالپاق و باشقورد خالقلاریندا اولدوغو کیمی، آذربایجان تورکلرینینده سویکؤکونده ایشتیراک ائتمیش بویلارینین یاشاماسی بللیدیر. های قایناغیندا چاغداش آذربایجان، ائرمنیستان و گورجوستان سینیرینداکی کور وادیسینده کنگراس بؤلگهسی و بورادا کنگرداغی قئید ائدیلمیشدیر و تمیز توپراق آنلامینا گلن گئر ایسه قئید اولونموشدور. گونئیده کنگرلی طایفا و ماحالی ایسه واردیر. قانق، قانقلی، کنگه-کیشی، کنگر، کنگر-آس فورماسیندا ایشلهنن بو ائتنونیمی تورک داستان گلهنگی آرابا ایله باغلاییر. دونیادا ایلک تکر (təkər) و آرابانی تورک بویلارینین ایجاد ائتدیگینی، قانقلی بویونا قدر تکهرین اولمادیغینی، ایلک آرابانی دوزهلتدیگینی قئید ائدن رشیدالدین یازیرکی، گرک اولان یوکلری، غنیمتلری بو آرابالارا یوکلهییب آپاردیلار و بو سببدن ده «اوغوز اونلاری کانقلی، یعنی آراباچیلار، آراباسی اولانلار آدی وئردی.»
کیومرث ایسلامی


text:
آنلاین کئچیریلن لیبی توپلانتیسیندان سونرا اورتاق بیاننامه یاییملانیب
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی (بمت)، آوروپا لیگی، افریقا بیرلیگی و عرب لیگینین ایشتیراکی ایله آنلاین کئچیریلن لیبی توپلانتیسیندان سونرا اورتاق بیاننامه یاییملانیب.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی (بمت)، آوروپا لیگی، افریقا بیرلیگی و عرب لیگینین ایشتیراکی ایله آنلاین کئچیریلن لیبی توپلانتیسیندان سونرا اورتاق بیاننامه یاییملانیب.
بیاننامهده لیبی-دهکی بحرانا احاتهلی و هرطرفلی حل یولو تاپماسی یولوندا قئید ائدیلن مهم ایرلی...
-
-
29.09.2022
-
29.09.2022
-
29.09.2022
-

seg_langs: azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
اریتروسیت
اریتروسیتلر - (فارسجا:گلبول قرمز) قیرمیزی قان سلول لریدیر. قانداکی هوجیرهلرین ۹۹%-دن چوْخونو اریتروسیتلر تشکیل ادیر. اریتروسیتلر هر ایکی طرفدن باسیق دیسک شکلیندهدیر، دیامتری ۷-۸ میکرومتره قدردیر. اریتروسیت پردهلرینده ۳۳% نیسبتده تاپیلان هموقلوبین، قاندا اوکسیژن داشییان پروتئیندیر. اوکسیژنین تخمیناً ۹۹%-i هموقلوبین ایله داشینار، گری قالان ۱%-لیک قیسیم ایسه قان پلاسماسیندا حل اوْلموش شکیلده داشینیر. اوکسیژنله بیرلشمیش هموقلوبین آل-قیرمیزی رنگلیدیر.
اریتوسیتلرین اؤلچولری[دَییشدیر]
- دیامتر: تخمیناً ۷،۵ µm (میکرومتر)
- قالینلیق: کنارلاردا ۲ µm مرکزده ۱ µm
- چکیسی: تخمیناً ۳·۱۰−۱۱ قرام
- حجمی: تخمیناً ۹۰ فل (فمتولیتر) (۹۰ µm۳)
- قانداکی غلظتسی: کیشیلرده ۴،۶4,6–5.9x106/mm3و قادینلاردا 4,0–5,2x106/mm3.
- یتیشمه مدتی: تخمیناً ۷-۱۰ گون
- یاشاما مدتی: تخمیناً ۱۲۰ گون و یا ۴ آی
- گون عرضینده یارانان اریتروسیت سایی: ۲خ۱۰۱۱ = تخمیناً: ۲ میلیون/سانییه
- عمومی سطحی: ۴۰۰۰4000–4500 m2
- اوْسموتیک داواملیلیغی: ۱۸۰ موسمول/ل-ا قدر
- ممپران آچیغا چیکمامیشی: -۱۰mV
اریتروسیتلرین یارانماسی و فورمالاشماسی (اریتروپوز)[دَییشدیر]
اریتروسیتلرین املگلمه پروسسی اریتروپوز آدلانیر. اریتروپوز حادثهسی اریتروپوتین هورمونو واسطهسیله ایستیموله اوْلونور کی، سونونجو دا هر هانسی بیر توْخومادا اوکسیژن چاتیشمازلیغی (هیپوکسییا) نتیجهسینده بؤیرکلرده سینتز اوْلونور. اریتروسیتلر سۆموک ایلیینده یتیشیرلر. بئله کی، سۆموک ایلیینده یرلشهن کؤک هوجیرهلردن ۶-۹ گون عرضینده هموسیتوبلاستلار فورمالاشیر کی، بونلار دا هله دمیر یونلاری ایله بیرلشممیش پرو-اریتروبلاستلارا چوریلیرلر. پرو-اریتروبلاستلار دمیر یونو ایله بیرلشهرک اریتروبلاستلاری عمله گتیریرلر. اریتروبلاستلار سوْنرادان نۆوهسینی ایتیرهرک یتیشکین اریتروسیتلره چوریلیرلر. بعضاً قاندا تام فورمالاشمامیش (مس: نۆوهسینی ایتیرممیش و س.) اریتروسیتلره ده راست گلینیر کی، بونلار رتیکولوسیتلر آدلانیر. نورمالدا قاندا رتیکولوسیتلرین میقداری بۆتون اریتروسیتلرین ۰.۵-۱%-ا قدرینی تشکیل ادیر. گون عرضینده تخمیناً 2x1011</sup اریتروسیت عمله گلیر. بونونلا یاناشی، هامیللیین سوْن آیینا قدر اریتروسیتر دؤلون قاراجیرینده ده یتیشمه دؤورو کچیرلر. دوغوشدان سوْنرا ایسه اریتروسیتلر یالنیز سۆموک ایلیینده عمله گلیر و یاشاما مدتلرینین سوْنوندا قاراجیر، دالاق و سۆموک ایلیینده ماکروفاقلار طرفیندن پارچالانیرلار. نورمال اریتروسیتلرین یاشاما مدتی ۱۲۰ گوندور.


text:
اندونزیا ده 5,7 ریشترلیک زلزله یوز بیردی
اوشبو مطلب نی امریکا قوشمه ایالت لری جیولوژیک تدقیقات لر مرکزی بیلدیردی
اندونزیا نینگ شرقیده 5,7 ریشترلیک زلزله حادثه سی نینگ یوز بیرگن لیگی بیلدیریلدی.
امریکا قوشمه ایالت لری جیولوژیک تدقیقات لر مرکزی, 5,7 ریشترلیک ییرقیمیرلش حادثه سی نینگ لایکیت قیشلاغی یقینیده یوز بیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.
دینگیز نینگ تقریباً 30 کیلومتر تگیده یوز بیرگن اوشبو زلزله نینگ جدی مادی و جانی خساره گه سبب بولمه گن لیگی بیلدیریلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
جو بایدن: کرونا ویروس پاندمی سی توگه دی
بایدن اوشبو مطلب نی سی بی اس بیلن قیلگن مصاحبه سیده بیلدیردی


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۴
۱۴ جولای: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱۴/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/رویدادلار
- ۱۲۲۳ - فرانسه شاهی ایکینجی فیلیپین اؤلومویله سککیزینجی لوئیس تاختا چیخدی.
- ۱۶۸۳ - عوْثمانلی اوْردوسو مرزیفونلو قارا مصطفی پاشا باشچیلیغیندا ایکینجی وین مۆحاصیرهسینی باشلاتدی.
- ۱۷۰۰ - عوْثمانلی دؤولتی روسیه ایله ایستانبول آنلاشماسینی ایمضالادی.
- ۱۷۸۹ - فرانسهلیلر شاهلیغا قارشی آیاغا قالخدیلار. خالق پاریسین باستیل قالاسینا هۆجۇم ائدهرک سیاسی تۇتوقلولاری قۇرتاردیلار.
- ۱۸۸۴ - کامرون٬ آلمانین مۆستعمیرهسی اوْلدو.
- ۱۹۳۶ - تۆرکیه اوْلمپیکده ایلک قیزیل میدالینی آلدی. یاشار ارکان٬ برلین اوْلمپیکینده٬ گۆلشده ۶۱ کیلودا بیرینجی چیخدی.
- ۱۹۵۸ - عیراقدا کودیتا: شاه ایکینجی فیصل و باشوزیر نوری سعید پاشا اؤلدورولدو.
- ۱۹۵۹ - کرکوکده٬ اۆچ گۆن اۆچ گئجه سۆرهجک تۆرکمان سوْیقیریمی باشلادی.
- ۱۹۶۹ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده بئش یۆز٬ بئش مین و اوْن مین دوْلارلیق کاغیذ پۇللاری رسماً آلیشوئریشدن چکیلدی.
- ۲۰۱۵ - نیوهاریزون آدلی فضا آراجی پولوتونا چاتدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ جولای/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ جولای/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ جولای/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ جولای/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ تیر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ جولای/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ذیالحجّه/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
بن ئی. کینق
بن ئی. کینق (اینگیلیسجه: Ben E. King) آمریکالی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - پاپ، سول، ریتم اند بلوز موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بن ئی. کینق ۲۸ سپتامبر ۱۹۳۸ تاریخینده هندرسن، قوزئی کارولینا شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۳۰ آوریل ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده Hackensack, New Jersey شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بن ئی. کینق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- موسیقی قارالامالاری
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- NTA شناسهسیله مقالهلر
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- SNAC-ID شناسهسیله مقالهلر
- SUDOC شناسهسیله مقالهلر
- Multiple شناسهسیله مقالهلر
- موسیقیچیلر


text:
آذربایجان معاصر شعری عنوانیندا اثر – م. کریمی یازیسی اولاراق تبریزده نباتی یاییم ائوی طرفیندن یاییلدی. بو اثر اصلینده آذربایجان چاغداش ادبیاتی دیر کی مشروطه انقلابیندان توتوب بو گونوموزه قدر تورک ادبیاتینی آراشدیریر و چوخلو شاعیر و یازارلارین یاشاییشی و اثرلرینی تانیتدیرماغا چالیشیر. آنجاق بورادا زنگان معاصر شاعیرلریندن ده: حسین منزوی، عباس بابایی، هوشنگ جعفری، عبدالله مرادی، حسین رزمی و باشقالاری نین دا اثرلری تانیتدیریلیر.
کتاب آلتی بؤلومدن عبارتدیر:
- انقلابا حاضیرلیق
- ملی – انقلابی ادبیات (۱۳۰۰ – ۱۳۲۰)
- دموکراتیک ادبیات (۱۳۲۰ – ۱۳۳۲)
- یئنی اویانیش (۱۳۳۲ – ۱۳۴۲)
- صاندیق ادبیاتی (۱۳۴۲ – ۱۳۵۷)
- چاغداش ادبیات (۱۳۵۷ده بوگونه قدر)
هر بؤلومده دؤورانین اجتماعی – سیاسی – ادبی دورومو، یازارلاری ایله شاعیرلری و اثرلری تانیتدیریلیر. بو کتاب ۶۸۰ صفحه ده، وزیری قطعینده، گالینگور جیلدده، ۵۵ مین تومنه یاییلمیشدیر.
م. کریمی نین ۱۳۹۶جی ایلده دؤردونجو اثریدیر کی یاییلیر. کتاب وزیری قطعینده گالینگور جیلد ایله حاضیرلانمیشدیر. بو اثر ۱۳۸۴جی ایلده ایکی جیلدده و ۱۲۵۰ صفحه ده چاپ اوچون اقدام اولاراق، ایندی ۶۸۰ صفحه ده چاپدان بوراخیلیر. بونو دا آرتیرماق لازیمدیر کی بو کتاب ۲۰۰۶جی ایلده استانبولدا لاتین الیفباسیله چاپ اولموش. کتابین قیمتی ۵۵۰۰۰ تومن وورولموشدور.


text:
ایللر سونرا یوسف سکوتو حلقوموندا پوزوب، کندین یوز ایللیک یولغون آغاجینین باشیندان باغیردی: بلقیسسسسسسس. . .
سسی ماشین ایچینده اوزاقلاشان بلقیسه چاتماسا دا، ماشین آرخاسیندان قاچان یاشیدلاری آیاق ساخلاییب، سس صاحبینین کیم اولدوغونو گؤرمک اوچون اطرافا باخیب، یولغون آغاجینین کناریندا دورموش مهربیبی ایله آغاجین باشینداکی یوسفی گؤرونجه، هئچ بیر سس ائشیتمهمیش کیمی یئنه ماشینین بوراخدیغی توزاناق آرخاسیندان قاچماغا دوام ائتدیلر. کیمسه یوسفین دانیشماغینی خاطیرلامیردی. بعضی کندلیلر یوسف یئرینه اونا لالوش دئیردیلر.
مهربیبی بوش کاسا ألینده، آغاجین قیراغیندا دایانمیش اون یاشلی قیزینی آپاران ماشینین آرخاسینداکی قیرمیزی چیراقلارینا گؤز تیکمیشدی. بلقیسین آدینی ائشیدنده باشینی قالدیرماسا دا، سس دیزلرینی سوستالدیب، یولغون آغاجی کیمی بئلی بوکولوب، دیزه چؤکنده بوش کاسا الیندن یئره دوشدو.
بیر آن اؤنجه گئری دؤنوش اومودویلا کاسانین سویونو بلقیسی آپاران ماشینین آرخاسیندان سَپمیشدی. گوناورتا چاغی همین بو کاسایلا بلقیسین ساچینا، جانینا سو تؤکوب، آلما یاناقلارینی، جانینین گؤرونوب گؤرونمهین بوجاقلارینی لیفلهییب، قیزینی عؤمورلوک خاطیرلاماق اوچون دقت ایله بلقیسه زیللهنیب، اونون صفتینی ازبرلهییب، دفعهلرجه وجودونو اییلهمیشدی. بلقیس ایسه قولچاق کیمی نه اینمیشدی، نه دینمیشدی. قیزینین ساچی، جانی یاد کیشی وئردییی صابین عطرینی قوخویوردو.
یاد کیشی کئش ایله باغلانمیش اسکناسلاری کهورون قاباغینا قویوب، بیر دست پالتار، بیر ده او صابینی مهربیبینین ألینه وئریب، بلقیسی یویوندوروب، او پالتاری گئیدیرمهسینی ایستهمیشدی.
ماشین گؤزدن ایتندن سونرا یوسف یئنه لال اولوب، خئیلک یولغون آغاجینین باشیندا دایانیب، بوم-بوش یولا باخدی. یاشیدلاری قامیشلیغا ساری قاچاندا، قامیش دولو لؤتکهسینی باشینا بوراخدیغینی خاطیرلادی. مهربیبی کاسانی کوچهنین تورپاغی ایله دولدوروب باشینا سوووردوغونو گؤرونجه، چیویک پیشیک کیمی آغاجدان ائنیب، لؤتکهسینه ساری قاچدی.
یاشادیغی کپر ایله لؤتکه آتاسی بالاچدان میراث قالمیشدی. باجیسی گولپری گئدن گونون صاباحیسی کندلیلر بالاچین جسدینی قامیشلیقدا تاپمیشدیلار. یوسف ایسه او گوندن بری لال اولموشدو. بالاچ اؤلندن سونرا، او لؤتکهنین بدیومن اولدوغو آغیزباآغیز دولانمیشدی. بدیومن لؤتکهنین صاحابی دا بدیومن اولار دئیه، کیمسه اونا یاخینلاشمازدی.
آناسی اونو دوغدوغو گون اؤلموشدو. آناسینین اؤلومونو دوشوننده، اؤزو ده بدیومن اولدوغونا اینانیردی. اماراتلی یاد کیشی کنده گلن گونهجن باجیسی گولپری اونو گؤزلهییب، بؤیوتموشدو. کندلیلرین دانیشیقلارینا گؤره بالاچ یاد کیشی وئردییی اسکناسلارلا آلدیغی لؤتکهیه بئله بارماغی توخونمامیشدی. کندلیلر هر شئیی اونوتسایدیلار دا، یاد کیشی آپاران قیزلاری هئچ اونوتمازدیلار. قیزلارین آدی، نئچهیه و نئجه گئتدیکلری آغیزدان-آغیزا دولانیب، سونوندا ناغیل یئرینه سؤیلهنیردی. یوسف ایسه آتاسی و گولپری بارهده ناغیل اولان سؤزلری ائشیدنده، ایچی ایچینی یئییردی.
تایتوشلاری اونو گؤرمزدن گلمکلری یئترلی دئییلمیش کیمی گاهدان اونو گیرهلهییب، آزارلاییردیلار. بدیومن اولماسایدی، بلکه اونو دا اؤزلریندن بیری ساییب، خوسو-خوسو اویونلارینا قاتاردیلار.
ایندییه کیمی لؤتکهسینی باشینا بوراخمامیشدی. قامیشلیغا چاتاندا، اونو بوراخدیغی یئرده گؤرونجه راحاتلاییب، بدیومن اولماق دا پیس دئییلمیش دئیه دوشوندو. قامیشلیق و لؤتکهسی اونون چؤرکآغاجی ایدی. بیر مدت ایدی پردهخلک دوزلدن جانبیبییه ساتدیغی قامیشلارلا قارنینی دویوروردو.
بیرآز اؤنجه لؤتکهنی قامیشلیقدان ساحله چیخاردیرکن پکیر ایله بادارین دانیشیقلارینا قولاق مسافری اولموشدو. بادار کاتدانین اوغلو، پکیر ایسه بلقیسین عمیسی اوغلویدو.
«کهور آتامین یئددی میلیونونو رد ائتدی. دئدی اماراتلی یاد آدام اون میلیون وئرن یئرده عاغلیم قاچماییب کی یئددی میلیون آلیب، قیزیمی گؤندریم آروادلاریوا قاراواش اولوب، ال آلتیندا ایشلهییب، دایاق یئسین! کهور دئییر امارات چوخ اوزاقدا اولسا دا، آنجاق او یاد آدام قویماز بلقیس دایاق یئییب، آج قالسین. من ده آنام کیمی سئوینیرم کهور آتامین یئددی میلیونونو رد ائلهدی».
«یاد آدام بو گون بلقیسی گؤتورمهیه گلیب. کهور دا یاد کیشی ایله گئدهجک زابلدان اؤزونه موتور آلسین. دئییر موتور ایله سرحدده بنزین داشیییب، ساتاجاق».
پکیر ایله بادارین سؤزلری پاییز ایلدیریمی کیمی یوسفین باشیندا شاخمیشدی. قامیش دولو لؤتکهنی قامیشلیقدا باشینا بوراخیب، بلقیسی گؤرمک اوچون کنده ساری قاچمیشدی. اوزاقلاشان ماشینی گؤرورکن یولغون آغاجینین باشینا دیرماشیب، بئش ایللیک سکوتونو پوزوب، بلقیسی سسلهمیشدی.
ایندیسه ماشین آرخاسیندان قاچان یاشیدلاری دا بادار ایله پکیر کیمی پالتارلارینی سویونوب، شورت قاتینا بیرلیکده خوسو-خوسو اویناییرلار. یوسف اونلارین یئره سَرهلهدیکلری پالتارلاریندان یان کئچیب، لؤتکهسینی یئنیدن قامیشلیغا ایتهلهییب، میداف گوجو ایله لؤتکهنی سوروب، قامیشلارین اورتاسیندا گؤزهگؤرونمز بیر یئرده دایانیب، لؤتکه ایچیندهکی قامیشلارین اوزرینده اوزانیب، گؤیه گؤز تیکدی. بعضی واختلار لؤتکهده اوزانیرکن ساحلده اوینایان اوشاقلارین سسینی دینلهییب، آستا-آستا ائشیتدییی سؤزلری اؤز-اؤزویله تکرار ائدیب، اؤز حلقوموندان چیخان سسی دینلهیردی. بئش ایل عرضینده بو گونه کیمی اؤزو و قامیشلاردان سونرا کیمسه سسینی ائشیتمهمیشدی. ایندیسه خوسو-خوسو اوینایان یاشیدلارینین سسلرینی بئله ائشیتمک ایستهمیر.
گولپری گئدندن بری هردن بیر پردهنین آلتیندان کپرین آستاناسینا بیر کاسا کشکزرد قویان الدن سونرا هئچ کیم اونا یاخینلاشماییب. بلقیس ایله قارشیلاشان گونهجن یئمک گتیرن الین کیمه عاید اولدوغونا کنجکاولیق ائتمهدن همیشه یئمهیی یئییب، ال کاسانی راحاتجا گئری گؤتورسون دئیه، اونو آستانایا قویوب، شمدی باشینا چکردی. گاهدان باشینی شمد آلتیندا گیزلتدییینده بالاچ قارانلیقدا گولپرینین ألیندن یاپیشیب، بیرلیکده آرخاسیندا قیرمیزی چیراقلاری ایشیلدایان ماشینا ساری گئدیب، او ایسه اوغرونجا پردهخلک قیراغیندان اونلاری ایزلهیر. سونرا بالاچین لال کؤلگهسی گولپرینین الینی بوراخیب، قیرمیزی چیراقلاردان اوزاقلاشیب، کپرین پردهسینی قالدیریب، ایچری گیرر. یوسف ایسه بو بالاچدان قورخوب، شمدی قیراغا آتار.
گولپرینین گؤز ببکلرینی دئیهسن بلقیسین گؤز یوواسیندا اکمیشدیلر. بیرینجی سفر بلقیسین گؤزلرینه باخدیغی گون گولپرینی خاطیرلامیشدی. بلقیسله دانیشماق ایستهسه ده، همیشه کیمی نیطقی قوروموشدو. او گون سحر یوخودان آییلدیغیندا بوش کاسا هله ده کپرین آستاناسیندایدی. بیرینجی سفر ایدی یئمک گتیرن ال، کاسانی گئری قایتارمامیشدی. تعجب ایله بوش کاسایا باخیرکن پردهنین آلتیندان همیشهکی ال دئییل، اؤز ألی بویدا بیر ال آستانایا اوزانمیشدی. جَلد یئریندن قالخیب، پردهنی قیراغا چکیب، گولپرینین گؤز ببکلرینی بلقیسین ایشیلتیلی ماوی گؤز ببکلرینده گؤرموشدو.
گاهدان قامیشلیقدا لؤتکهنین ایچینده اوزانیب گؤیه باخارکن اونا ائله گلیردی کی، شار یئکهلیکده دامجیلارلار گؤی اوزونون ماویلیییندن قوپوب، بلقیسین گؤز یوواسینا سوزولوب. بونونلا بئله گؤی اوزونون ماویلییی بلقیسین ببکلری کیمی ایشیلتیلی دئییلدی. گاهدان گؤیلو ایستهییردی تانری گؤیاوزونو شار یئکهلیکده بؤلوشدوروب، کندلیلرین گؤز یوواسیندا اکسین. اونلارین هامیسینین گؤزلری بلقیسین گؤزلری کیمی اولسایدی بلکه قوروموش نیطقی آچیلیب، کندلیلرله دانیشا بیلسه ایدی، داها اونون قارشیسیندا بالاچ و گولپریدن ناغیل ائتمزدیلر.
قامیشلیق ساحلینده خوسو-خوسو اوینایان یاشیدلارینین سسلرینی ائشیتمهسین دئیه، بارماقلارینی قولاقلارینا تیخیب ماوی گؤیه گؤز تیکیب. داها گؤیلو ایستهمیر تانری ماوی گؤیو شار یئکهلیکده بؤلوشدوروب، کندلیلرین گؤز یوواسینا أکسین.
بیر آن مهربیبی باشینا تورپاق تؤکن کاسا گؤزونون اؤنونه تیکیلدی. او کاسایا تای کاسادا کشکزرد یئدییی دفعهلر سایا گلمز ایدی. اون میلیون تومن ایله نئچه کاسا کشکزرد آلماق اولار دئیه، دوشوندو. اون کاسا؟ ایییرمی کاسا؟ یوز کاسا؟. . اماراتلی یاد آدامین بیر بو قدر پولو وارسا، یقین کی، بلقیس اوچون سوزندوزی پالتارلار ایله تباهگ و تنورچه کیمی دادلی یئمکلر ده آلا بیلر. کیشیلرینین بیر بو قدر پولو اولان اماراتین یقین کی، زابلدان چوخ اوزاقدا اولمالیدیر. گؤرهسن کهور نه زامان زابلدان آلدیغی موتور ایله کنده گئری دؤنهجک؟ گؤرهسن کندلیلرین گؤزونده، اونون دا موتورو بدیومن بیر موتور اولاجاق؟ گؤرهسن زابلدان اماراتا نئچه ساعاتلیق یولدور؟
بیردن-بیره یاز ایلدیریمی کیمی بیر شئی باشیندا چاخدی. تلمتلهسیک قالخیب، بوتون گوجو ایله میدافی سویون ایچینه باسیب، قامیشلارین آراسیندان لؤتکهنی ساحله ساری سوردو.
مهربیبی تورپاقلی ساچ-باشییلا اؤز کپرلری قارشیسیندا دیزلرینی قوجاقلاییب، بوش کاسایا زیللهنمیشدی. یوسف اونون ساچینین، اوست-باشینین تورپاغینی تمیزلهییب، سوروشدو: «امارات زابلدان چوخ اوزاقدی؟»
مهربیبی اینانماز-اینانماز باشینی قالدیریب، جانیندا بیر گیزیلتی گزدی. بلقیسین گؤز ببکلری یوسفین گؤز یوواسیندان اونا باخیردی. یوسف ایسه دئدی: «اماراتا گئتمهلییم، یولو نشان وئر!»
ایضاح:
بو حئکایهنی حؤرمتلی صنعتکار، صابر قاضی جنابلارینین «فرزندان فاقد هویت» فتو توپلوسو تأثیری آلتیندا یازمیشام.


text:
قالیباف رئیسی اۆچین سایلاودان چکیلدی
ایران داقی سایلاودا تأزه پلانلار
ایراندا آننا گۆنی جمهورباشلیق سایلاوی گچیرلر.
سایلاودا اینگ کؤپ سس آلیپ بیلجک اۆچ دالاشگأرینگ آراسیندا گؤرکِزیلیأن محمدباقر قالیباف سایلاودان چکیلندیگینی بیلدیردی.
قالیباف ابراهیم رئیسی نینگ اۆستۆنلیک قازانماغی اۆچین دالاشگأرلیکدن چکیلندیگینی بیلدیردی.
تهران ینگ شأهر حأکیمی بۇلان محمدباقر قالیباف "بۆتین گۆیجۆمی عزیز دۇغانیمیز سید ابرهیم رئیسی نینگ ینگیش قازانماغی اۆچین حارجارین" دییپ بیلدیردی.
دِگیشلی حابارلار
آمریکا 2023-نجی ییلدا قابول اتجک بوُسغون سانینی 125 مۆنگ بیلن چأکلِندیردی
اؤتن ییل بایدن ینگ یوُلباشچیلیغیندا آمریکا دینگه 20 مۆنگ بوُسغونی قابول ادیپدی


text:
۴۵۰۰ ایللیک دووارلارین بیر بؤلومو ییخیلدی
"موسون یاغیشلاری سببی ایله تخمیناً ۵۰۰۰ ایل اؤنجه تیکیلمیش بیر نئچه بؤیوک دووار اوچدو"
پاکیستاندا موسون یاغیشلاری نتیجهسینده دونیا میراث لیستیندهکی موهنجو دارودا ۴۵۰۰ ایللیک دووارلارین بیر بؤلومو اوچدو.
سند ایالتینین گونئیینده، سند چایی یاخینلیغیندا یئرلشهن موهنجو دارو قالیقلاری موسون یاغیشلاریندان ائتکیلندی.
بؤلگهدن مسوروملو احسان عباسی، رکورد سویهدهکی یاغیشلارین تأثیرینه دقت چکرک،،
"موسون یاغیشلاری سببی ایله تخمیناً ۵۰۰۰ ایل اؤنجه تیکیلمیش بیر نئچه بؤیوک دووار اوچدو" ایفادهسینی ایشلتدی.
عباسی، آرکئولوگلارلا بیرلیکده اوناریم چالیشمالارینا باشلاندیغینی بیلدیررک، خسارتین مادی اولچوسو قونوسوندا آیرینتیلی بیلگی وئرمهدی.
موهنجو دارو قالیقلاری، گونئی آسیاداکی ان یاخشی قورونان قالیقلار آراسیندادیر و یونسکو دونیا مدنی میراث لیستینده یئر آلیر.
قالیقلار ۱۹۲۲.جی ایلده کشف ائدیلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تۆرکیهیه گلن خاریجی قوناقلارین ساییسی اوتوز میلیونا یاخینلاشدی
کۆلتور و توریزم باخانلیغی، ایلین ژانویه-آگوست آیلاریندا اؤلکهیه گلن قوناقلارین ساییسی ایله باغلی بیلگیلری پایلاشدی
قهرمانماراشدا ۷۶۰۰ ایللیک اسکلت تاپیلدی
تۆرکاوغلو ائلچهسیندهکی دونوزتپه کوُرقانیندا آپاریلان قازینتیلار سیراسیندا ۷۶۰۰ ایل اؤنجهیه عاید اولدوغو دۆشونولهن قادین اسکلتی تاپیلدی
دونیادا ۷۷۱ میلیون اینسان اوخوما یازما بیلمیر
دونیادا اوچده ایکیسینی قادینلارین اولوشدوردوغو ۷۷۱ میلیون یئتیشکین اینسانین ساوادسیز اولدوغو قید ائدیلدی


text:
`تاتار تورکلری` نتیجهلر
خبرلر [83]
- "اویغور راپورو، تۆرکیهنین قایغیلارینی تایید ائدیر"
- تورکیه قیریم تاتار تورکلرینه اوزون مودتلی یاشاماق ایجازهسی وئرهجک
- قیبریس باریش عملیاتینین ایلدؤنومو قوتلانیر
- قیبریس باریش عملیاتی ایلدؤنومو اوچون ویدئو حاضرلاندی
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده حکومتی قورماق فعالیتلری داوام ائدیر
- ارسین تاتار: "قیبریس یونان آداسی اولمایاجاق"
- چاووشاوغلو، قیریم تاتار مرکزینه گئتدی
- تورکیهدن قیریم آچیقلاماسی
- تاتار تورکلریندن اوکراینایا دستک
- جامالا تورکیهیه گلدی
- اردوغان: بؤلگهنین ثابیتلیگینه وورولموش ضربهدیر
- اردوغان، تاتار لیدئر عبدالجمیل قیریماوغلو ایله گؤروشدو
- تورکیه-اوکراینا آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلرین قورولماسینین ایلدؤنومو
- رئوف دنکداشین خاطرهسی آنیلیب
- ارسین تاتار: "ماراشین آچیلماسی مهم بیر سیاسی آددیمدیر"
- آخیسکا تورکلری، آنا وطنلرینه دؤنوش ساواشی وئریر
- آخیسکا تورکلرینین سورگون ایلدؤنومو تورکیهده آنیلدی
- آخیسکا سورگونوندن ۷۷ ایل گئچدی
- ارسین تاتار: "ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدام زیارت ائدیب"
- ارطغرول اوغلو: "فیبریس پروبلئمینین حلینده بمت-دن چوخ شئی گؤزلهمیریک"


text:
چوخ چکمیهجک
سحر خیاوی
چوخ چکمیهجک آل گونشه یول چکهجکلر
سئوگی عَلَمین اودلو دؤشونده اکهجکلر
چوخ چکمیهجک گوللهنهجک غملی دوداقلار
قیزلار یئنهده داغ- درهدن گول بیچهجکلر
چوخ چکمیهجک خط چکهریک باطیلین اوسته
حاق ساغلیغینا حاققی سئونلر ایچهجکلر
چوخداندی آلیب کؤنلوموزو قاره بولودلار
نور یولچولاری، داندا قارانلیق سؤکهجکلر
روزگار قانادیلا اوچاجاق آتلی قوچاقلار
یئردن گونَشه بیر تاماشا یول چکهجکلر
قارقا تویودور، بیلدیگین ائتسین بو دومانلیق
قارتاللاریمیز گؤیلره آسفالت تؤکهجکلر
چوخ چکمیهجک آل گونَشه یول چکهجکلر
دوستلوق، باریشیق، بوللوغا مین قول چکهجکلر
سیل گؤزلرینی کؤنلونو سیخما گؤزو یاشلیم
آغ ائولیلره گؤر نئجه طوفان اسهجکلر


text:
شاهین ماهنیسی[۱]
ماکسیم گورگی[۲] – چئویرن: ممّد عاریف
ساحیلده تنبل- تنبل نفس چکن گئنیش دنیز آیـین ماوی شفقلرینی سپدییی اوزاقلاردا یوخویا دالمیش و حرکتسیز ایدی. یوموشاق و گونش رنگلی دنیز اورادا جنوبون ماوی سماسیله قوووشور, اولدوزلارین قیزیل ناخیشلارینی گیزلمهین حرکتسیز پامبیق بولوتلارین شفّاف توخوماسینی اوزونده عکس ائتدیرهرک موحکم- موحکم یانیر. گؤی یوخولو- یوخولو ساحیله سورونرک سوسماق بیلمهین دالغالارین نه پیچیلدادیقلارینی آنلاماق ایستهییرمیش کیمی گئتدیکجه دنیزین اوزهرینه چوکور.
شیمال شرق کولهیینین ائیرک عئیبهجر شکیله سالدیغی آغاجلارلا اورتولو داغلار اوز زیروهلری ایله ماوی بوشلوقلارا دوغرو یوکسهلیر, جنوب گئجهسینین ایلیق و نوازیشکار قارانلیغینا بورونموش کسکین چئورهلری دییرمیلشیردی.
داغلار ووقارلا دوشونجهیه دالمیشدیر. داغلارین قاباریق, یاشیل, موتلو یاللاری اوزهرینه داغلاردان قارا کولگهلر دوشور و بو کؤلگهلر سانکی یئگانه حرکتی دایاندیرماق, سولارین سوسمایان شیریلتیسینی و کوپوکلرین نفسینی بوغماق, هله داغلارین دالیندا گیزلنمیش آیـین گوی, گوموش شفقتلریله بیرلیکده اطرافی ساریمیش سئحیرلی سوکوتو پوزان بوتون سسلری اودماق ایستهییرمیش کیمی, دالغالاری بورویور.
آللاه- و اکبر- دئیه قوجا کریمهلی چوبان اوجا بویلو, چال ساققال, جنوب گونشینده یانیب قارالمیش آریق و دونیا گورموش بیر قوجا اولان نادیر رحیم اوغلو یاواشجادان آه چکیر.
بیز داغدان قوپموش, کؤلگهیه بورونموش و یوسونلاشمیش بویوک بیر قایانین قملی- توتقون بیر داشین دیبینده قوم اوزهرینده اوزانمیش قایانین دنیزه باخان بؤیرونو داغلارا, دنیز اوتلاری و یوسونلارلا اورتولموش و بو اوتلارین ساللانیق قالدیغی قایا, داغا دنیز آراسینداکی ائنسیز قوم زولاغینا باغلی کیمی گورونور. تونقالیمیزین آلووو بو قایانی داغ طرفیندن ایشیقلاندیریر. آلوو تیترهدیکجه یاریقلار شبکهسیله اورتولموش قوجامان قایانین اوزهرینده کولگهلر اویناشیر.
من رحیم ایله برابر ایندیجه توتدوغوموز بالیقدان شوربا بیشیریریک, و ایکیمیز ده هر شئیین آداما, اوز داخیلی عالمینه ایمکان وئردییی قدهر شفّاف و جانلی کیمی گوروندویو, صاف و کدهرسیز اورهکده دوشونمکدن باشقا هئچ بیر آرزو اولمادیغی زامان اینسانین کئچیردییی بیر احوال- روحییه ایچریسیندهییک.
دنیز ایسه ساحیله دوغرو سورونور, دالغالار نوازیشله سسلهنیر, سانکی اونلار ایسینمک اوچون تونقالین یانینا بوراخیلمالارینی ریجا ائدیرلر. بعضن سولارین شیریلتیسینین عومومی آهنگی ایچریسینده یوکسک و جوشغون بیر سس ائشیدیلیر- بو بیزیم یاخینلیغیمیزا سورونوب گلن داها جسارتلی بیر دالغانین سسیدیر.
رحیم قومون اوزهرینده دنیزه طرف اوزوقویلو اوزانمیش, دیرسکلرینی یئره دایاییب باشینی اوووجلارین ایچریسینه آلاراق, دالغین- دالغین توتقون اوزاقلارا باخیر.
اونون, قویونون دریسینده تیکیلمیش توکلو پاپاغی پئیسرینه دوشموشدور. دنیزدن اسن مئه اونون خیردا قیریشیقلارلا اورتولن گئنیش آلنینی سرینلهدیر. منیم, اونو دینلهییب- دینلهمهدیییمه فیکیر وئرمهیهرک او, دنیزله دانیشیرمیش کیمی فیلوسوفلوق ائدیر:
– آللاهین صادیق بندهسینین یئری جننتدیر. بس آللاها و پئیغمبره ایطاعت ائتمهیهنین یئری, بلکه او باخ بو کوپویون ایچیندهدیر… سولارداکی او گوموش لکهلر, بلکه او واخ اوزودور… کیم بیلیر؟
قارا, عظمتلی دنیز ایشیقلانمادادیر, اونون اوزهرینده آیـین اورایا- بورایا سپیلمیش شوآلاری گورونمهیه باشلایـیر. آی, آرتیق داغلارین آغاجلا اورتولو تپهلرینین آرخاسیندان چیخمیش و ایندی دالغین بیر حالدا اوز ایشیغینی, یاواشجادان آه چکهرک, اونو قارشیلایان دنیزه, ساحیله و بیزیم دیبینده اوزاندیغیمیز قایایا سپیر.
– رحیم!… بیر ناغیل دانیش…- دئیه من قوجادان ریجا ائدیرم.
رحیم منه طرف دونمهدی:
– نییه؟ – دئیه دوشونور.
– ائله بئله! من سنین ناغیلارینی خوشلایـیرام.
– من آرتیق هامیسینی سنه دانیشمیشام… داها ناغیل بیلمیرم.
او منیم بیر داها ریجا ائتمهییمی ایستهدییی اوچون بئله ائدیر. من ریجا ائدیرم.
– ایستهییرسنسه سنه بیر ماهنی سویلهییم؟ – دئیه رحیم راضی اولور.
من کوهنه بیر ماهنینی دینلهمک ایستهییرم, او دا ماهنینین اؤزونه مخصوص مئلودییاسینی ساخلاماغا چالیشاراق, حزین بیر آهنگله اوخوماغا, ناغیل ائتمهیه باشلایـیر.
«کورامال داغلارین یوکسکلییینه دیرماشیب, اورادا روطوبتلی بیر یارغاندا قیوریلاراق اوزاندی و دنیزه باخماغا باشلادی.
گویون یوکسکلیکلرینده گونش پارلایـیر, داغلار ایسه ایستی نفسلرینی گویه بوراخیر, آشاغیدا دالغالار قایالارا چارپیردی…
یارغانین ایچریسیله قارانلیقدا جوشغونلوقلا آخان سئل داشلارا دییب سسلنهرک دنیزه دوغرو شیغییـیردی…
آغ کؤپوکلره قرق اولموش بوز و قووّتلی سئل داغی یاریر, حیددتله هایقیراراق دنیزه تؤکولوردو. بیردن کورامالین قیوریلیب یاتدیغی یارغانا گؤیدن کؤکسو پارچالانمیش و قانادلاری قانا بولاشمیش بیر شاهین دوشدو…
او قیریق بیر یاغیرتی ایله یئره دوشوب گوجسوز بیر حیددتله کؤکسونو سرت داشا چیرپدی…
کورامال قورخدو, جلد گئرییه سوروندو, لاکین تئز آنلادی کی, قوشون ایکی- اوچ دقیقهلیک عؤمرو قالمیشدیر…
او, کؤکسو پارچالانمیش قوشون یانینا سوروندو و دیک اونون گؤزونون ایچینه فیشیلدادی:
– نه وار اؤلورسن؟
– بلی, اؤلورم! دئیه شاهین دریندن بیر آه چکهرک جاواب وئردی, – من شرفله یاشادیم!… من سعادتین نه اولدوغونو بیلیرم!.. من ایگیدجهسینه چارپیشدیم!.. من گؤیلری گؤردوم… سن اونو ائله یاخیندان گؤره بیلمزسن!.. ائی یازیق!
– ائه, گؤیده نه وار کی؟ – بوش بیر یئردیر… من اورادا نئجه سورونوم؟ منیم اوچون بورا چوخ گؤزهلدیر… ایلیق و روطوبتلی!
کورامال آزاد قوشا بئله جاواب وئردی و اورهیینده اونون بو سایغیلامالارینا گولدو و بئله دوشوندو: اوچسان دا, سورونسن ده, آخیری معلومدور: هامی یئرده یاتاجاق, هامی دؤنوب توز اولاجاقدیر…
لاکین جسارتلی شاهین بیردن چیرپیندی, بیر آز قالخدی و یارغانا گؤز گزدیردی. بوز داشین آراسیندان سو سوزوردو, قارانلیق یارغاندا هاوا بوغونوقدو؛ اورادان چورونتو ایی گلیردی.
شاهین بوتون قووّهسینی توپلادی, حسرت و آغری دویاراق باغیردی:
– اوه, بیرجه دفه ده گؤیلره قالخا بیلسهیدیم!.. من دوشمنی کؤکسومون یارالارینا سیخسایدیم و او منیم قانیمدا بوغولسایدی!.. اوه, دؤیوش سعادتی!
کورامال ایسه دوشوندو: اونون بئله اینلهمهسیندن گؤرونور کی, گؤیلرده یاشاماق دوغرودان دا خوشدور!..
او, آزاد قوشا بئله تکلیف ائتدی: «سن یارغانین کنارینا گئت و آشاغییا توللان! بلکه قانادلارین سنی قالدیردی و سن هله بیر آز دا اؤز گؤیلرینده یاشادین».
شاهین سکسکهلی و قورور ایله چیغیراراق جایناقلاریلا داشلار اوزهرینده سوروشه- سوروشه اوچوروما دوغرو گئتدی. او یاخینلاشدی, قانادلارینی دوزهلتدی, بوتون کؤکسو ایله بیر آه چکدی. گؤزلرینی پارلاتدی و آشاغییا یووارلاندی.
او قایالاردان داش کیمی سوروشهرک, قانادلارینی قیرا- قیرا للکلرینی ایتیره- ایتیره سورعتله دوشوردو…
سئلین دالغاسی اونو آلدی, قانین یایاراق اؤزونو کؤپوکلره بورودو, سورعتله دنیزه آپاردی. دنیزین دالغالاری ایسه حزین بیر نعره ایله داشلارا چارپیردی… و قوشون جسدی گئنیش دنیزده گؤرونمهییردی…
II
کورامال یارغاندا اوزاناراق, اوزون موددت قوشون اؤلومونو, اونون گؤیلره اولان ائهتیراسینی دوشوندو. سونرا او, گؤزلری داییم سعادت خیالیله اوخشایان اوزاقلارا باخدی.
– او شاهین بو اوجو- بوجاغی اولمایان بوشلوقدا نه گؤرموشدو؟ نه اوچون اونون کیملر اؤلرکن گؤیلره اوچماق سئوگیسی ایله اورهکلرینی سیخیرلار؟ اورادا اونلار نه آنلایـیرلار؟ من آز موددتده بئله گؤیه اوچارامسا, بونلارین هامیسینی اؤیرهنه بیلرم.
او, دئدییی کیمی ده ائتدی. حالقا کیمی قیوریلیب هاوایا سیچرادی و ائنسیز بیر شرید کیمی گونشده پارلادی.
سورونمک اوچون یارانان اوچا بیلمز!.. او, بونو داناراق, داشلارین اوستونه دوشدو, لاکین اؤلمهدی, گولدو…
باخ گؤیه اوچماغین لذّتی بوندا ایمیش او یئره دوشمکده ایمیش, گولونج قوشلار! اونلار یئری تانیمایاراق اونون اوزهرینده سیخیلاراق گؤیون یوکسکلیکلرینه جان آتیر و قیزغین بوشلوقلاردا حیات آختاریرلار. اورادا یالنیز بوشلوقدور. اورادا ایشیق بولدور, لاکین جانلی ووجود اوچون یئیهجک شئی و ایستینادگاه یوخدور. ایفتیخار نه اوچوندور؟ مذمّت نه اوچوندور؟ بونلار اؤز آرزولارینین چیلغینلیقلارینی اؤرت- باسدیر ائتمک و اؤزلرینین حیات ایشینه یارامادیقلارینی گیزلتمک اوچوندورمو؟ گولونج قوشلار! لاکین اونلارین سؤزلری ایندی بیر داها منی آلدادا بیلمز! من اؤزوم هر شئیی بیلیرم. من گؤیو گؤردوم… من اورایا اوچدوم, اونو اؤلچدوم, یـیخیلماغین نه اولدوغونو آنلادیم, لاکین پارچالانمادیم, آنجاق من اؤزومه داها مؤحکم اینانیرام. قوی یئری سئوه بیلمهینلر آلدانیشلا یاشاسینلار. من حقیقتی بیلیرم. من اونلارین چاغیریشلارینا اینانمیرام. منی یئر یاراتمیشدیر, من یئرله یاشایـیرام.
او, اؤز- اؤزونه اؤیونرک داشین اوستونده قیوریلدی.
دنیز نور ایچریسینده پارلایـیر, دالغالار دهشتله ساحیله چارپیردی. اونلارین ارسلان نعرهسیندن مغرور قوش حاققیندا ماهنی گورلایـیردی. اونلارین قضبلریندن قایالار سارسیلیر, قورخونج ماهنیدان گؤی تیترهییردی.
بیز, جسورلارین جوشغونلوغونا – عئشق اولسون- دئییریک!
جسورلارین جوشغونلوغو بودور حیاتین حیکمتی! ائی جسور شاهین! سن دوشمنله ووروشدا قانینی آخیتدین… لاکین بیر زامان گلهجک کی, سنین ایستی قانینین داملالاری قیغیلجیم کیمی حیاتین قارانلیغیندا پارلایاجاق و بیر چوخ جسور اورهکلر, چیلغین آزادلیق آتشیله ایشیق یاراداجاقدیر!
سن اؤلموش اول!.. لاکین روحجا جسور و قووّتلی اولانلارین ماهنیسیندا سن هر زامان جانلی بیر تیمثال آزادلیغا, ایشیغا مغرور بیر چاغیریش اولاجاقسان!
بیز جسورلارین جوشغونلوغونا ماهنیلار قوشوروق!..».
… اوزاقلاردا دنیزین هامار سطحی سوسور, دالغالار آهنگدار بیر سسله قوملارین اوستونه سپهلنیر. دنیزه باخاراق من ده سوسورام. آی شوآلارینین سویا سالدیغی گوموشو لکهلر گئتدیکجه آرتیر… قازانیمیز یاواش- یاواش قاینایـیر.
دالغالاردان بیری اوینایا- اوینایا ساحیله آتیلیر و مئیدان اوخویارجاسینا سسلنهرک رحیمین باشینا طرف سورونور.
– هارا گلیرسن؟.. چکیل!- دئیه رحیم الیله اونو قووور و دالغا موطیع بیر صورتده دنیزه قایـیدیر.
رحیمین, دالغالارلا جانلیلار کیمی رفتار ائدیشی منه آز اولسا دا, نه گولونج گلیر, نه ده قورخونج. اطرافدا هر بیر شئی قریبه بیر طرزده جانلی, مولاییم, نوازیشکاردیر. دنیز ساکیتدیر و اونون هله گوندوزون حرارتیندن آزاد اولمامیش داغلارا گؤندردییی سرین نفسیندن خئیلی قودرتلی صرف اولونمامیش قودرتین گیزلنمیش اولدوغو حیس ائدیلیر. توند ماوی سمادا اولدوزلارین قیزیل ناخیشلاری کشف اولوناجاق بیر سیررین شیرین اینتیظاریله اورهیی والئه ائدهن, آغیلی چاشدیران طنطنهلی بیر شئی یازمیشدیر.
هر شئی مورگولهییر, لاکین چوخ سایـیق مورگولهییر و آداما ائله گلیر کی, بیر ثانییه سونرا هر شئی چیرپیناراق جانا گلهجک و ایضاحی چتین, شیرین سسلرین مونتظیم آهنگله سسلنهجکدیر.
بو سسلر دونیانین سیرلرینی ناغیل ائدهجک, اونلاری آغیلا ایضاح ائتدیکدن سونرا ایسه خیالی بیر شؤعله کیمی سؤندورهجک و اینسانین روحونو اؤز دالینجا توند ماوی انگینلیکلرین یوکسکلییینه قالدیراجاق, بورادا اولدوزلارین سایریشان ناخیشلاری سیرلر آچان اؤز قریبه موسیقیسیله اونو قارشیلایاجاقدیر.
[۱] عرب الیفباسینا کؤچورن: عزیز محسنی
[۲] ماکسیم گورگی روس خالقینین بؤیوک یازیچیسی ۱۸۶۸ میلادیده آنادان اولوب و ۱۹۳۶-نجی ایلده حیاتا گؤز یوموبدور. اونون یازدیغی و یاراتدیغی اثرلر دونیانین بیر چوخ دیلینه ترجومه و نشر اولونوبدور. «آنا»، «آرتامانوولارین ایشی»، «چئلکاش»، «ایزگیل قاری»، «شاهین ماهنیسی»، «حیات دیبینده», «دوشمنلر», «ایتالییا ناغیللاری» و باشقا بیر چوخ اثرلری فارسجایا ترجومه ائدیلیب و یایـیلمیشدیر. بیز بورادا ۱۹۴۶-نجی (۱۳۲۵ گونش ایلینده) باکیدا آذربایجان تورکجهسینده نشر اولونان «سئچیلمیش حئکایهلر» آدلیکیتابیندان «شاهین ماهنیسی»نی ساهمانلایـیب کؤچورموشوک. بو حئکایه درین مؤحتوا و معناسیندان باشقا آذربایجان تورکجهسینین قودرت و زنگینلییینی, ادبی اثرلرین ترجومهسینده عیانی صورتده گؤستریر. اومید ائدیریک کی, حؤرمتلی اوخوجولاریمیز اوندان بهرهلنسینلر. (عزیز محسنی)


text:
اویان نیوز: آذربایجان فعاللاری آراسیندا سیاسی محبوسلارا قارشی آغیر حؤکملر و اونلارین اوزون مدت ایشگهنجهلرله نظارت آلتیندا ساخلانمالاریندا ایران تهلوکهسیزلیک ناظیرلیینین البیری کیمی تانینان تبریز اینقیلاب محکمهسینین حاکمی رحیم حملبر آوروپا بیرلیینین ایرانا قارشی تطبیق ائتدیی یئنی سانکسییا سیاهیسیندا یئر آلان ۹ ایرانلی آراسیندادیر. آذربایجان سایتلاری ایراندا یاشایان آذربایجان تورکلرینه قارشی باسقیلار و تضییقلر اوزوندن معین بیر ایرانلینین آوروپا بیرلیگی سوییهسینده بیر اورقان طرفیندن جزالاندیریلماسینی اؤنملی بیر حادثه کیمی قیمتلندیریر. آوروپا بیرلیینین ایرانداکی وضعیتی نظره آلاراق، معین شخص، موسسیسه و اورقانلارا قارشی محدودلاشدیریجی تدبیرلر ایله باغلی قانونونون حیاتا کئچیریلمهسی ایستیقامتینده مارتین ۱۲-ده یایدیغی بیاناتیندا حاکم رحیم حملبر آشاغیداکی کیمی تقدیم ائدیلیب:
تبریز اینقیلاب محکمسی ۱-جی شعبهسینین حاکمی، ژورنالیستلر، آذربایجان فعاللاری و ایشچی فعاللارینی «جاسوسلوق»، «میللی تهلوکهسیزلییه قارشی فعالیت»، «ایران رژیمینه قارشی تبلیغات» و «ایران رهبرینی آلچالتماق» کیمی اتهاملارلا گوناهلاندیراراق اونلارا وئریلهن آغیر حکوملرین مسولو، بیر چوخ حاللاردا قرارلاریندا محکمه پروسئسینین ایزلنیلمهمهسی و محبوسلارین ساختا اعترافلارا مجبور ائدیلمهسی بیلدیریلیب. او، زلزهله بؤلگهسینه گئدن ۲۰ کؤنوللو فعاللا زلزهله قوربانلارینا کؤمک ائتدیکلری اوچون حبس حؤکمو وئریب. محکمه بو فعاللاری «میللی تهوکهسیزلییه قارشی فعالیت اوچون توپلاشماق و امکداشلیق»دا گوناهلاندیریب.» سیاهیدا اهوازلی عرب فعاللارا اعدام حؤکمو وئرهن ایکی حاکم-سییید محمد باغیر موسوی و مرتضی کیاستینین ده آدی قئید ائدیلیب. «تبریزده توتولان میللی فعاللارین اکثریتی، او جملهدن اورمییه گؤلونون قورودولماسی ایله باغلی اعتراضلاردا حبس ائدیلهنلر، هابئله ایندی موهاکیمه پروسئسینده اولان محبوسلارین بیر چوخو حاکم حملبر طرفیندن موحاکیمه ائدیلیر. او، محبوسلارین عائلهلری ایله گؤروشمهییب، وکیلله تامین ائدیلمهدن اوزون مدت اطلاعات حبسخانالاریندا ایشگهنجه وئریلهرک سورگو-سوالا چکیلمهلرینه شرایط یاراداراق تهلوکهسیزلیک ناظرلیگی ایله امکداشلیق ائدیر،»- دئیه آذربایجان وئب صحیفهلری یازیر. ۲۰۱۱-جی ایلین اوکتیابریندا «بیر قروپ آذربایجان میللی حرکاتی فعاللاری» طرفیندن یاییلان بیاناتدا بئینلخالق ایجتیمایتدن حاکم حملبره قارشی محدودلاشدیریجی تدبیرلرین حیاتا کئچیریلمهسی ایستنیلمیشدی. بیاناتلا بیرلیکده حاکمین ۲۰-ا یاخین میللی فعالا قارشی چیخاردیغی حؤکملر ده یاییلمیشدی.
آمریکا سسی


text:
حکومت غزنویان حکومتی، ایران تاریخینده پارلاق بیر دورانیدیر. سلطان محمود آتاسی ایله برابر ساواشلاردا اشتراک ائتمیش و ساواش هنرلرینی اؤیرنمیشدیر. سبکتگین بوتون ساواش هنرلرینی اونا اؤیرتمیشدیر. مدرسه اؤیرتیملرینی ده ابونصر حسن – حنفی رهبرلریندن اؤیرهنیر. محمود قرآنی اؤیره نیب و اونون مشاوره لریندن یارارلانیر.[۱] سلطان محمود عرب دیلینی یاخشی اؤیرنمیشدیر[۲]. فارس دیلیندن ده او قدر بیلیردی کی راحت دانیشیب – اوخویوردو و شاعیرلرین یازدیقلارینی دوشونوردو.
سلطان مسعود دا مدرسه اؤیرهتیملرینی مکمل اؤیرنمیش و فارسی ایله عربینی دا کامل بیلیردی. اونون معلمی ریحان خادم ایدی کی اونا “اتابک” دئییردی[۳]. ایلک دفعه اولاراق اتابک عنوانی بورادا یارانیر و تاریخ بویو ایشله نیلیر. کلیموند یازیر: مسعود فارسی اوخویوب – یازمادا سبک صاحبی ساییلیردی؛ او، دیوانیندا یازیلان فارسیجا و عربجه مطلبلره آرتیریب – اسکیلدیردی. راحتجه دانیشیردی.[۴]مسعود اسلام دونیاسیندا دوشونجه لرله تانیش اولاراق همیشه ساراییندا تورکجه دانیشیردی”.[۵]
اگوست مولر، بارتولد، ادوارد براون و یان ریپکا اونون تورک دیلیندن حمایه سینی یازیرلر. ابوریحان بیرونی – تورک بیلگینی سلطان محمود و مسعودون حمایه سیندن یارارلانیردی و قانون مسعودی اثرینی اولدوز تانیمادا اونون آدینا یازمیشدیر و ماللهند اثرینی یازماق اوچون سلطان مسعود بوتون امکانلاری بیرونیه یاراتمیشدیر و الینی آچیق قویموشدور.
بو زمان تورک دیلی اول قدر گئنیشلنمیشدیر کی ابوریحان بیرونی (۳۵۲ – ۴۲۷ گونش ایلی) نئچه اثرینده تورک دیلینه بسله دیگی حؤرمتدن و علاقه دن دانیشیر. بیرونی ۷۰ دیل بیلیرمیش و تورک دیلینی هامیدان عزیز ساییردی. او جملهدن قانون مسعودی، ماللهند و اؤزه للیکله “الصیدنه فی الطب” اثرینده تورک دیلینی هامیدان آرتیق بگندیگی اوچون تورک دیلیندن یارارلانیر و چوخلو داوالارین و اوتلارین آدینی (تورکه داوالاری) تورکجه یازیر. بو کتابدا عربجه و فارسیجا یازی قایدالارینا تنقید ائدیر و تورک دیلینین گؤزه للیکلریندن و اؤزه للیکلریندن، هابئله گئنیشلیگیندن دانیشیر.
غزنهلیلره بؤیوک بیر ملی تنقید اولورسا، اؤز آنادیلینین قدرینی بیلمهدیگی و بو دیلده یازماغا تشویق ائتمه لریدیر. بیر حالداکی قاراخانلیلار اؤز آنادیللرینه علاقه ایله توخونوب و تورک دیلینه اؤنم بسله ییرلر، ترسینه غزنهلیلر فارسیجایا اهمیت وئریب و فارس ادبیاتینین گلیشمه سی اوغروندا اللریندن گلدیکلرینی اسیرگه مه میشلر. بو ایشی ده چوخ احتمال کی قاراخانلیلار سارایی ایله رقابت ائتمه اساسیندا گؤرموشلر. بونونلا بئله تمام سارایدا ، خالق ایچینده و قوشون آراسیندا تورک دیلی ایشلهنیر و گلیشیردی؛ حتا یوزلرجه سارای شاعیرلری آراسیندا تورکجه سؤیلهین شاعیرلر ده واردیرلار. بوگونه قدر ۱۷ تورک – سؤیلهین شاعیرین آدی گلمیش و نئچه سی نین شعرلری ده الده دیر مثلا آی تکین، ایلاقی، کاتبی و باشقالاریندان تورکجه شعرلر الده واردیر. تاسوفله فارس ادیبلری تاریخ بویو مثلا محمدعلی فروغی بو مسالهیه ریاکارلیقلا توخونوب و حقیقتلری باسدیرماغا چالیشمیشلار. آی تکین او بؤیوک شخصیتدیر کی سلطان محمودون ساراییندا سلطان محمودا دا چوخ یاخین اولاراق نئچه فارس شاعیری او جمله دن فردوسینی سلطان محمودا تانیتدیرمیش و آیاغینی سارایا آچمیشدیر. آما شاهنامه الیازماسیندا – بهادر بایسونقور شاهنامه سینده – ۷جی یوزایلده یازیلان الیازمادا – آی تکین آدینین معناسینی فارس اوخوجولارا “ماهک” کیمی معنالاییر. قائم مقام فراهانی همان آدی یعنی ماهک آدینی شاهنامه یه یازدیخی مقالهسینده ایشه آپاریر و محمدعلی فروغی همان الیازما اساسیندا شاهنامه نی چاپ ائتدیره رک آی تکین آدینین معناسینی یعنی ماهک آدینی یازیر و آی تکین آدینی کلی صورتده اونودماغا چالیشیر؛ بئله لیکله آی تکین آدی اونودولور و بوگون ادیبلر ماهک آدینی آی تکین یئرینه ایشه آپاریرلار. آی تکین شعرلریندن نمونه لر الده واردیر. ایلاقی و کاتبینین ده تورکجه شعر نمونهلری موجوددور. حتا فارس شاعیرلری – سلطان محمودون ساراییندا یاشایان شاعیرلر تورکجه سؤیله ین شاعیرلرین شعرلریندن دانیشیرلار و بو دیونلاردا تورک سؤیله ین شعرلرین یوکسک اولدوغون بیلمک چتین دئییلدیر. مثلا منوچهری، عسجدی و باشقالاری تورکجه شعرلره اشاره لر ائدیرلر. بورادا دانیشیغیمیز ادبی بحث اولمادیغی اوچون بو شعرلردن اوخویا بیلمه ییرم آنجاق ادبی قونوشمالاردا بونلار نمونه لرینی گؤسته ره جه یم.
غزنه لیلرین رسمی مکتوبلاری عربجه اولموش و سارایدا تکجه شعر اوخونوردو و هر ایکی دیلده فارسیجا و تورکجه – فارسیجا داها آرتیق علاقه ایله یارانیردی. آما سارایدان ائشیکده تورک دیلی و ادبیاتی خالق آراسیندا، بلکه ده شفاهی صورتده اؤز گلیشمه سینه داوام ائدیردی. اوزانلار ساز الینده داستانلار یارادیردی، موسیقی بسله ییردی و شعرلر اوخونوردو. فارس شعرلرینده یوزلرجه تورک سؤزجوکلرینین داخیل اولماسینی همین یارادیلیشلارین تاثیری کیمی گؤرمک اولار. تکجه قوشون و رسمی دئییملر یوخ، بلکه یوزلرجه یاشاییشا عایید سؤزجوکلردن دانیشماق اولار.
غزنهلی شاهلاری تورک دیلینه اؤنم بسلهمیش، آنجاق قاراخانلیلاری کیمی بو ایشه رسمیت وئرمه میشدیرلر. اونلار فارس دیلینی تورک دیلینده داها آرتیق حمایه ائتمیشلردیر. کلیمبورد اعتراف ائدیر کی تورک ادبیاتی نئجه اولمالیدیر خبریمیز یوخدور. آنجاق بونو بیلمه دیگیمیز، اونون اولماماسینا دلیل اولماز. استاد محمد تقی بهار سبک شناسی کتابیندا بیر نئچه نمونه لر گتیریر کی تورک ادبیاتی ایراندا واریمیش:” منوچهریدن بو بیت:
براه ترکی مانا که خوبتر گویی
تو شعر ترکی برخوان مرا و شعر غزی
تورک شعرینین اولدوغو حتمیدیر و ادبی محفللرده تورکی شعرلر اوخونوردو”.[۶] غزنه لیلر ساراییندا ۴۰۰ شاعردن علاوه، چوخلو صنعتکارلار و موسیقیچیلر ده یاشاییرمیشلارو سلطانین مدیحه یازانلاری ۲۰۰ دن آرتیق ایمیش، او جمله دن منوچهری، فرخی، عنصری، عسجدی، فردوسی و باشقالاریندان آد آپارماق اولار. بونلارین دیوانلاریندا یوزلرجه تورک سؤزجوکلر داخل اولموش و چوخلو فولکلوریک اثرلر تورک دیلینده فارس ادبیاتینا چئوریلمیشدیر. الده ائدیلن یئر قازینتیلاریندان تاپیلان اثرلر، بو زماندا مجسمه دوزلتمه اثرلری اله گلمیشدیر. بو زمان معمارلیق بنالارینی محکم و تورک معمارلیغینی تانیتدیران بنالار چوخدور. آنجاق نئجه اینانماق اولار کی تورکلر کؤچه ری اولالار ولی بئله تاریخی بینالار یاردالار؟!
[۲] تاریخ غزنویان، همان، ص۱۲۹٫
[۳] بیهقی، ص۱۱۲ الی ۱۲۱٫
[۴] همان، ص۱۳۰٫
[۵] تاریخ غزنویان، ص۱۳۱٫
[۶] ملک الشعرای بهار، سبک شناسی، تهران، ۱۳۳۷، ص۱۳۴٫
دیوان منوچهری، ویرایش دکتر محمد دبیر سیاقی، ص۱۶۸٫


text:
سلطان سلیمان خانین پورترهسی ساتیلدی
وئریلهن تکلیفلرله قیمتی آرتان اثر ۳۵۰ مین استرلینگه ساتیلدی
اینگیلترهدهکی ساتبیز مزایده ائوی طرفیندن تشکیل ائدیلهن آچیق آرتیرمادا عثمانلی سلطانی قانونی سلطان سلیمان خانین پورترهسی ۳۵۰ مین استرلینگه (۴ میلیون تورک لیراسی) ساتیلدی.
ساتبیزین آنلاین و تلفن اوزریندن گرچکلشدیردیگی آچیق آرتیرما، یئرلی واختلا ساعات ۱۰:۳۰دا (تورکییه ساعاتی ایله ۱۲:۳۰دا) باشلادی.
"ایسلام دونیاسی و هیندیستان صنعتلری" آدلی ۱۸۳ اثردن اولوشان کلکسیونون ۵۸.جی سیراسینداکی قانونی پورترهسی ۶۰.۰۰۰ پوند استرلینگدن (۶۹۱.۰۰۰ تورک لیراسی) ساتیشا سونولدو.
وئریلهن تکلیفلرله قیمتی آرتان اثر ۳۵۰ مین استرلینگه (۴ میلیون تورک لیراسی) ساتیلدی.
آلیجی شخص و یا قورومون آدی هله آچیقلانمادی.
آلیجی وئرگی داخیل اولماقلا ۴۳۸ مین استرلینگ (تخمیناً ۵ میلیون تورک لیراسی) اؤدیهجک.
قانونی سلیمانین قیزی مهرماه سلطانین ۱۷.جی عصرده چکیلمیش پورترهسی ده ۶۰ مین استرلینگه (۶۹۱ مین تورک لیراسی) ساتیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تۆرکیهیه گلن خاریجی قوناقلارین ساییسی اوتوز میلیونا یاخینلاشدی
کۆلتور و توریزم باخانلیغی، ایلین ژانویه-آگوست آیلاریندا اؤلکهیه گلن قوناقلارین ساییسی ایله باغلی بیلگیلری پایلاشدی
قهرمانماراشدا ۷۶۰۰ ایللیک اسکلت تاپیلدی
تۆرکاوغلو ائلچهسیندهکی دونوزتپه کوُرقانیندا آپاریلان قازینتیلار سیراسیندا ۷۶۰۰ ایل اؤنجهیه عاید اولدوغو دۆشونولهن قادین اسکلتی تاپیلدی
دونیادا ۷۷۱ میلیون اینسان اوخوما یازما بیلمیر
دونیادا اوچده ایکیسینی قادینلارین اولوشدوردوغو ۷۷۱ میلیون یئتیشکین اینسانین ساوادسیز اولدوغو قید ائدیلدی


text:
ائ
حسین واحدی
آنادیلیمیز:اینشاللاه بو دفه حل اولار… بیزده سنین یانیندا اوزوقارا اولماریق…ائله ساندیم، باشقا بیریسی گلیب اوتوروب او اوتوراجاقدا. نه اتماجا اتدی، نهده آجی-آجی سؤزلر چیخدی آغیزیندان. اینانیلماز ایدی بو. بو اوتاقدان، اوتاغا سوروندورمکدن ده هئچ خبر اولمادی.آغزیندان چیخان “سیزین یانینیزدا اوزوقارا اولماریق” سؤزو منه بهتر یاپیشدی، خوشوم گلن بیر قارا کولا کیمی. یایین لاپ او ایستی واختیندا ایچمهییندن لذت آلدیغیم قارا کولا. اؤز-اؤزومه دئدیم، “آمان آللاه، نه خوش اولاردی اؤنجهدن ده بئله دانیشالار، بئله داورانالار”…دیلیم توتموردو دانیشام. بیر سؤز آغزیما گتیرم. هوروت-هوروت باخیردیم اونا، اودا منه! خئیلاقدان سونرا یئنه دئدی:– حاجی اوغلو ائشیتمهدیز نه دئدیم؟ اینشاللاه بو سهفهر حل اولار… بویورون تشریف آپارین. ایکی-اوچ گونه سیزه خبر وئرهرم… هن ائله بیل ایستیرسیز بو ایکی گونو ده بورادا قالاسیز؟ … اولماز بویورون…خیالاتیمدان آیریلدیم بیر آن. اوتاق بومبوش ایدی. بیر من ایدیم بیرده ایشچی. دوراداکی شکیللر بیزی دینلهییردیلر. بویانا باخیب اویانا باخیب، یادیما دوشدو ایکی آیدی بو اوتاغا گلیب-گئدیرم. هؤوول-هؤوول ایشچییه دئدیم:– آغا نجور اولدو سیجیللیمیز؟
کیشی چوخ تعجبله دئدی:– به سنین فیکیرین هارادادی… دئدیم ایکی-اوچ گونه حل اولار اینشاللاه…هله تازا بیلدیم نه اولوب، نه اولماییب. تئز اؤزومه گلیب دئدیم:– هه دوزدو… آللاه راضی اولسون.. بس من آرخایین اولدوم ها… زنگینیزی گؤزولهجهیم…ساغوللاشیب آیریلدیم اورادان. توکانا دؤندوم. یولدا ائوهده زنگ ائدیب موشتولوق وئرسهمده سؤزومو اینانمادی آرواد. آنجاق منیم ایچیم یامان آرخایینلاشمیشدی. آرخایین اولدوغوم اوچون، ائله توکان ایشلهرینه باشیم قاریشدی، هئچ بیلمهدیم نهزامان اوچونجو گون اولدو. دوز توکانین قاپیسیآچاندا یادیما گلدی ایکینجی یادا اوچونجو گون زنگ ائدهجکدی او کیشی. ائله داریخما گلدی بیلهمه قان تهر ایچینه گیردیم بیر دقیقهنین ایچینده. باشدان-آیاغا داریخما گیردی ایچیمه. توکان قفسه دؤندو. جانیم سیخیلدی. ایکی اوچ ساعات اورادا قالار-قالماز توکانی باغلاییب ائوه قاییتدیم.پیللهلری توو ایله چیخیب اوست قاتا گئدیب دوز اوتاغیما گیردیم. آرواد ایسه منله دالبادال اوتاغا گیردی. قابلامانین قاپاغیندا الینده گتیرمیشدی یازیغین قیزی. اؤزونو ایتیرمیشدی:
– آی کیشی نه اولوب؟ بس بئله نییه؟بیر “باشیم آغریر گئت یاتیرام” دئمکله اودا قاپینی اؤرتوب ایشینه قاییتدی.موبایلی تاخچایا قویوب دیزلریمی قوجاقلاییب، اونا باخدیم، بلکه بیر سس چیخا. قاش قارالدی آنجاق موبایل-ا بیر نفرده زنگ ائتمهدی. ائله اولدو، اؤز-اؤزومله دئییردیم “کاش بیری زنگ ائدردی دئیردی موفلوس اولدون، توکانین اود توتوب فیلیق چیخدی” نه بیلیم بئله بئله سؤزلر بئینیمده یاللی گئدیردیلر. دونیانین ان اومودسوز اینسانی اولدوم.شام واختی سوووشسادا، منی نه قدر چاغیردی خانیم “یئمیرم”دن سونرا هئچ نه دئمهدیم.یئنه آدلار کیتابینی قاباغیما آچیب باشلادیم “ائـ”، “اؤ”، “او” و “او” حرفلری اولمایان آدلاری آختارمایا. داها تسلیم اولموشدوم. چوخ پیس حسلر گلیب منی تاپمیشدی. آدلارینی بیلمهدیگیم بیر حسلر. باشیمی توولایا-توولایا گؤزوم ساتاشدی، دووارداکی جاوانلیق شکیلیمه. باشلادی دوداقلارین بوزمهیه. سونرا قاققیلتی ایله گولدو. بیر آز کئچکمهمیش ساغ الینی بورنونا آپاریب یاندی-قیندی وئریب دلی ائتدی منی. جانیما بیچاق گیرسهیدی قان چیخماز ایدی. آیاغا قالخیب شکیلی دوورادان ایندیریب باغیراراق یئره چیرپدیم، گئجه ساعات اونبیرده. سونرا هارای چکیب دئدیم:” هن گول، ایندی نهقهدر گولوسن گول… زهلم گئتمیشین بیری زهلم گئتمیش…”.او حئینی قاپی دؤیولوب آرواد قورخا-قورخا ایچهری گیریب دئدی:– نه اولدو؟ اؤیدوم اؤزولدو…من هئچزاد دئمهدن یئره سهرهلهنن تابلونو گؤروب باشین توولاییب آرتیردی:– هن بللی دی رسمن دلی اولوبسان… صاباح تئز گئت دلیخانایا…هم بیزراحات اولاق، همده سن… بیردنه آدا آز قالیر اؤزون اؤلدوره…شیلتاق ائدن اوشاقلار کیمی باشلادیم خیمیر-خیمیر آغلاماغا. یئره اوتوروب یئنه دیزلریمه سیغینیب قوجاقلادیم. گؤز یاشلاریمی شالواریما سیله-سیله دئدیم:– نه آدی آرواد… مهیه فقط بیردنه آددی؟… او آدی یازدیرماق منیم اوچون شرفدی، قئیرتدی، آبیر-حیادی، آنا دیلیمدی، حسرت ایچینده بوغولموش وطن دی او آد… بیلدین…وطن دی او آد…
من دانیشا-دانیشا هئچ بیلمهدیم آرواد نه زامان یورغان-دؤشهییمی حاضیرلاییبع منی یئریمین ایچینه اوزاتدی. سونرا باشلادی تومارلاماغا. لای-لای دئمهیه. منی درین یوخویا گوندردی، لاپ او درینلره.صوبح اوشاغین اینقه-اینقه سسی ایله یوخودان اویاندیم. اوز-گؤزومو یوورا-یوماز ساعاتا باخیب تئز حاضیرلانیب، ائشیگه چیخماق ایستهدیم.خانیم منی گؤرونجه چاشیب دئدی:– هارادی؟ … سحر یئمهیی یئ گئت…– ثبت-ی احوالا گئدیرم… گئدیرم قیزین آدین قویام آیسو.آرواد بیرزاد دئسهده دئمهسهده قاپینی اؤرتوب یولا دوشدوم. دئمهیه سؤزده قالمامیشدی یعنی. یولدا بیر تاکسی توتوب بیرباشا گئتدیم ثبت-ی احوالا. پیللهلری ائله یئیین چیخدیم آز قالدی –بیر-ایکی سئری باشی اوسته یئره ییخیلام. سیجیللی وئرن اوتاغا چاتاندا قلبیمین دؤیونمهسی یئیینلشدی. حیرصله اوتاغا گیریب دئدیم:– هانی جناب احمدی؟…اورادا اوتوران کیشی ایشلهیه ایشلهیه دئدی:– گئدیب مرخصی یه… ایشینیز اولسا بویورن…– گلمیشم اوشاغیمین سیجیللیسین آپارام. آدی “ائلای”دی…قاش-قابغی یئرله گئدن کیشی بیرآن گولومسه ایله بهزندی. تئز آیاغا قالخیب دئدی:– کیشی بس سن هاراداسان؟ … احمدی بهی سنی چوخ گؤزلهدی دونن… سن هئچ تئلفون نومرهسیده وئرمهییب سن بورا…– آی قارداش یازمیشدیم بیربالاجا کاغیذا…– هرحالدا تاپیلمادی… اولسون سن گئت تئز بیر شیرینلیق آل گل… قیزین سیجیللیسی حاضیردی… بویورون باخین…ائله یئیین الیندن سیجیللینی قاپدیم اؤزوم اوتاندیم. بسما.. دئییب سیجیللینی آچدیم. گؤردویومو اینانماییردیم. اوجان باغیریب دئدیم:– وای آللاه… یاشاسییییییییین… آدی دوز یازیبلار…سونرا کیشینی قوجاقلاییب باغریما باسیب دویونجا اؤپدوم. آز قالیردیم قاناد چیخاریب گؤیه اوچام. سئوینج-سئوینجک دئدیم:– گؤروسوز “ائـ” ده یازیلیب… بو “ائـ” اوچون من ایکی آیدی اسیرم…اسیر…سونرا آرتیردیم:– دوغرودان جناب احمدی هانی؟– واللاه سؤزون دوزو آتا اولوب، گئدیب دی خستهخانایا… آللاهدان گیزلین دئییل سیزدن نه گیزلین بیر قیزی اولوب، دئدی، اودا آدیم ائلای قویاجاق…بونا گؤره داها چوخ سئویندیم.
ایشچیدن ایجازه آلیب اوتاقدان چیخدیم. تئز شیرینلیق آلیب یئنه قاییتدیم اورا. خئیلاق دانیشاندان سونرا احمدی بهیین خانیمی یاتان خستهخانانین آدرسین آلیب اوندان ساغوللاشدیم.اوتاقدان چیخارکن کیشی دئدی:– آغا، احمدی بهی تاپشیرمیشدی سیزیه دئیم، اونو حلال ائدهسیز…– یاشا قارداش… حلال ائلهمیشم… اینشاللاه اوبیری اوشاقلار بئله دوروما دوشمزلر…ساغ قالین دئییب، اورادان چیخدیم. ایدارهدن ائشیکده سئوینجیمی زنگ ائدیب خانیملادا پیلاشدیم. آز قالیردی، تئلفون دالیندان چیخیب منی قوجاقلاییب دویونجا اؤپه.چیلتیک چالا-چالا مسافر گؤزلهین تاکسیلرین بیرینده اوتوروب خستهخانایا گئتدیم.گؤیده قارانقوشلار دا توی توتموشدولار. دونیا منه گولوردو. منده دونیایا باخیب گولوردوم. بو احوالات لا گؤزوم ساتاشدی تاکسینین قاباغینا یاپیشدیریلان شکیله. آلتیندا دا یازمیشدی، جانیم ریضا، سن وارکن ائله یاواش سورهجهیم، آخشام ساغ-سلامت ائوه قاییدیب یئنه سنی گؤرم. کؤنلوم ائلای-ا ایستهدی. بیر آن دوشوندوم هله ایکی آیدی او اوشاغی دوز-عمللی قوجاغیما آلمامیشام. سوروجویه ساری چؤنوب دئدیم:– آی قارداش سور ابوذر-ه… اینشاللاه سونرا گئدرم ایدارهده گؤرهرم احمدی بهیی..کیشی تعجب ائدیب، دئدی:– احمدی بهی کیمدی…– هئچ… بیر نفر تانیشلارداندی ایکی آیدی ائله منه آلیشمیشدی هفتهده ایکی اوچ سئری گؤرمهیندی اورهیی سیخیلیردی…کیشی گولومسهییب، “اولا بیلر… بو زامانه ده هرنه اولا بیلر…” دئییب، مئیداندان یولونو دییشیب ابوذر-ه ساری گئتدی.
نوشته شده توسط admin در دوشنبه, ۲۴ آذر ۱۳۹۳ ساعت ۵:۵۲ ق.ظ


text:
انریکه ولف
انریکه ولف (اینگیلیسجه: Enrique Wolff) (دوْغوم:۲۱ فوریهٔ ۱۹۴۹ (۷۳ یاش) ویکتوریا (آرژانتین)) بیر فوتبالیست. آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده انریکه ولف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- BNMM شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- CANTICN شناسهسیله مقالهلر
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۴۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بوئنوس آیرس ایالتینده دوغوملولار
- راسینق کلاب کولوبونون اویونچولاری
- ریورپلاته کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- لاس پالماس کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو تیقره کولوبونون اویونچولاری
- آرژانتینوس جونیورز کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۷۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
کؤچری قادینلار؛ حیاتین یارادیجیلاری
ناهید نقیزاده
سانکی ایللردیر سنی تانییرلار. گؤروشون ایلک آنلاریندا بئله محبتلی داورانیشلاری اونلارلار هر هانسی بیر موضوعدا دانیشاجاق قدهر سنده راحاتلیق حیسسی یارادیر. شاهسئون ائلینین کؤچری قادینلاری دا دیگر کؤچری قادینلار کیمی گؤزهل، صنعتچی، قئیرتلی، فراستلی و اؤنملی بیر رولا صاحیبدیرلر.
گؤروشون ایلک دانیشیغیندان اونلار اولمادان کؤچری حیات دا انلامسیزدیر –دئیه، دوشونورسن. کؤچری حیاتین دوام ائدیب ائدیلمهمهسی، اونلارین ایلین بوتون فصیللرینده گون دوغاندان گئجهنین سون دقیقهلرینه کیمی اولان اهمیتلی مسئولیتلرینه باغلیدیر.
قیشلاقدا گون دوغدوغوندا، چوبانلار و اونلارین حئیوانلارینی چؤله و اوشاقلارینی مکتبه گؤندرمک اوچون سحر یئمهیی حاضیرلاییرلار. گون دوغاندان ناهار چاغلارینا کیمی ده ائو ایشلرینی قایداسینا سالماقلا، حئیوانلار داغدان دؤندوگونده کیشیلر ایله برابر قوزولاری امیشدیریب سوتلرینی ساغماغا حاضیرلیق گؤرورلر. آیران، کره، پئندیر و قاتیق حاضیرلاماق، حئیواندارلیق ایشلرینه کؤمک ائتمک، چؤرهک یاپماق، ال ایشلری دوزلتمک و … اونلارین گؤردوگو دیگر ایشلردندیر. سانکی بو قادینلار آنا طبیعتدن ایلهام آلاراق یارادیجیلیقدا میثالسیزدیلار.
شاهسئون قادینلارینین دیگر خصوصیتلریندن درین حساسیتله چادیرلارینین ایچیندهکی اشیالارا دوزن وئریب، اونلارین ایچینی رنگلی، گؤزهل و فرقلی ال ایشلری ایله بزهمکدیر.
قیساجا، اونلار کؤچری حیاتی چتینلیکلرینین ایچینده عاییلهده صمیمیت و سئوگی یاراتماق ایله بئلهنچی اقتصادی و کولتورل حیات طرزینی یاشاتماق اوچون حیات قایناغیدیرلار.
اونلار جسارتلی و مهارتلی آت چاپدیرانلاردیلار. اونلارین طبیعتدن ایلهام آلاراق عنعنهوی ایپک بویالی گئییملری، باهار فصلینده موغان چؤللرینین گؤزهللیکلرینی نئچه قات ائدیر.
طبیعت اونلارین بوتون صنعت، گؤزهللیک و یارادیجیلیقلارینا رغمن، چیینلرینه آغیر بیر یوک قویماقدادیر. سو قیتلیغی و ایچمهلی تمیز سویا ال تاپماق چتینلیگی اونلارین هامیسینین دیلیندن ائشیده بیلهجهییمیز اورتاق چتینلیکلردیر.
سون نئچه ایلده، سو پرابلئمیندن علاوه «تورپاق» آدلی بیر چتینلیکله ده قارشی قارشییادیرلار. باخمایاراق کی «خدآفرین» لایحهسینده اونلارین قیشلاقلاریندا گئنیش سویهده سو بورولاری چکیلمک نظرده آلینیبدیر و بو کؤچری قادینلارین اورهکلرینده سو پرابلئمینین حل اولونماسینا داییر اومود یارادیبدیر، آنجاق تورپاقلارینین الدن گئتمه قورخوسو اونلاری سارسیلدان و گلهجگه استرسله باخان عامیللره چئوریلیبدیر.
صمیمی دانیشیقلاریمیزین اثناسیندا اونلارین بو سو و تورپاق پرابلئملرینه اولان چیخیش یوللارینی اؤیرنمهیه چالیشیرام. شهرلره کؤچمهدیکلری حالدا، جاوانلارینین ایستر ساوادلی یا ساوادسیز، بئکار اولدوقلاریندان دانیشیرلار. سو و تورپاق مسئلهلرینه بیر طرفدن جاوانلارینین گلهجکلرینی ایشیقلاندیراجاق اومود نقطهسی کیمی، دیگر طرفدنایسه حئیوانلارینین یئملرینی تامین ائتمکله، کؤچری حیاتی دوام ائتدیره بیلهجک بیر واسیطه کیمی باخیرلار.
جاوانلارین بئکارلیق پرابلئمینین یانیندا، قیز اوشاقلارینین تحصیل حسرتیله یاشامالاری دا بؤیوک بیر پرابلئمودور. قیشلاقدا اورتا و سون مکتبلرین اولماماسی، اونلاری طبیعی حاقلاریندان اوزاقلاشدیریر. معین عنعنوی اینانجلار تاثیرینده و بیر چوخ عاییلهلرین مادی دورومونون یاخشی اولمادیغیندان قیز اوشاقلاری تحصیللرینه داوام ائتمک اوچون شهرلره ده گئده بیلمیرلر. بو سببدن اونلار بیرینجی مکتبی قورتاراندان سونرا آنالاری ایله بیرگه عاییلهنین گوندهلیک ایشلری ایله مشغول اولورلار. قادینلارین بیری چادیردا اوینایان اوشاقلارا ایشاره ائدیب دئییر: بو اوشاقلار گونده اوچ دفعه تحصیل حسرتی ایله آغلاییب، شیلتاقلیق ائدیرلر.
صمیمی دانیشیقلاریمیزین اورتاسیندا، حوزونلو بیر سس ایله «قیزلاریمیزین ساوادسیز اولماقلاری اونلارین گلهجکلری و ائولیلیکلرینی ده تاثیر آلتینا آلیر. قیزلاریمیزین ساوادسیز اولدوقلاریندا هم ایش احتیماللاری آزالیر، هم ده عاییلهلر اوغلانلارینین اَن آزی دیپلم ساوادی اولان بیر قیز ایله ائولنمهسینی ایستهییرلر.»–دئییرلر.
بئلنچی بیر شراییطده، اوغلانلارین وضعیتی قیزلاردان داها یاخشیدیر. چونکی عاییلهلر اوغلان اوشاقلارینی قیز اوشاقلارینا نیسبت چوخ راحاتلیقلا درس اوخوماق اوچون شهرلره گؤندریرلر. بونلارین بیر سیراسی عاییلهنین شهرده اولان قوهوم- اقربالارینین ائولرینده، بیر سیراسی کیرالیق ائولرده قالیب، اؤز تحصیللرینی داوام ائتدیره بیلیرلر.
قادینلارین پرابلئملری تکجه بونلار دئییل. اونلار اَن کیچیک طب، ساغلیق و ریفاهدان دا محرومدورلار. بونا خاطیر ده خسته اولدوقلاریندا یا عنعنوی شکیلده درمان آلمالیدیرلار، یادا بؤیوک بیر پول خرج ائتمکله شهرلرین خستهخانالارینا موراجیعت ائتمهلیدیرلر.؛ بودا بیر چوخ عاییلعلره ایمکانسیز حالدیر.
کؤچری قادینلارا اهیمتلی اولان اونلارین کؤچری یاشام کیملیگی و اونلارا عایید اولان بؤلگهلره باغلیلیقلاریدیر. اونلار اؤز بؤلگهلرینی بوراخیب کند و شهرلرده یاشاماق ایستهمیرلر؛ آنجاق اؤزهلرینه مخصوص اولان اقتصادی و اجتماعی وارلیقلارینا دایاناراق، دهیرلی بیر استحصالچی کیمی؛ طب، تحصیل، ساغلیق، ریفاه و دیگر ایمکانلاردان فایدالانماغی اؤز حاقلاری بیلیب و بو ایمکانلارین تامین ائدیلمه آرزوسوندادیرلار.
منبع: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱ ، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷
آنلاین ساتیش و آبونمان:
www.ishiq.ir
info@ishiq.ir
۰۹۳۷۹۹۹۹۶۳۷


text:
علی شریعتی و فارس شعوبیه چیلیگی 13
کئچمیش دانیشیقلاردا علی شریعتی نین بوتون همی غمی ایران ممالیکی محروسه سینی فارس دئیه قلمه آلماق، بو اساسدا غزنه لیلردن باشلایاراق صفویلره دک فارسچانی بو ممالیکی محروسه یه گتیرمیش تورکلوگو اؤزگه و خاریجی عنصور قلمه آلدیغی اوزره بیلگی وئردیک. بو دانیشیقدا ایسه علی شریعتی نین ایستر صفویلیک و ایسترسه ده شیعه لیگین اماملاریندان بیری ساییلان "امام حسین"ه ایرانیت دونو گئیدیرمه سی اوزره بیلگی وئرمگه چالیشاجاییق، اوخویوروق:
" اؤرنک گؤستریله جک و چوخ آنلاملی و معنالی (ایرانیت) مفکوره سی تمثیلی اولموش بیر اتفاق شاه عباس زامانی باش وئرمیش. او دا بئله اولموش: عاشورا گونو ایله نوروز بایرامی بیر گونده اوزلشرلر (بیر گونه تصادف ائدرلر). بورادا ملیت ایله مذهب بیربیرلرینه ضدیت اولوشدورار. باشقا سؤزله ملیتی تمثیل ائدن بایرام، مذهبی تمثیل ائدن یاس توتماق ساییلار. نه ائتمک لازیم؟ بویه اوغوللاری (آلبویه) اولسایمیش، فیکیرلشمدن یاس توتارمیش. ائله جه ایرانیت حرکتی اؤرنک اولاراق صفاریلر اولسایمیشلار، بوگونو بایرام توتارمیشلار. بو گلدیگیمیز قناعته باخمایاراق ایرانلی شیعه حرکتی عاشورا گونونو عاشورا، سونراکی گونو (محرم آیی نین اون بیرینی) بایرام و شادلیق ائتمیشلر. بو اولای و اتفاق بو حرکتین ملیتی مسلمانلیغا و مسلمانلیغی ملیته قوربان ائتمدیگینی گؤسترر. صفویلیگین بو ایرانچیلیغی بیلینجلی و شعورلو بوی آتدیغی و بیتدیگی یئره آرخالانار. بو گلیشمک (پیش آمد) حرکتی نین خاصیتی و صفتی دئییل، تمل و اساس گؤتوردوگو بیر ایدئولوژی و دوشونجه نی قبول ائتدیگی و بونلار اونون حرکتی نین گؤسترگه سی اولدوقلاری اوچون حیاتا کئچر. شیعه مذهبینه آرخالاندیغی کیمی ملتین ده بیلینج و شعورونا آرخالانار. ملیت ایله مذهب ایکیسی بیرلیکده ایکی اصل کیمی قبول اولدوقدا ایلک مذهبه اؤنجه لیک و تقدم حقی وئریلر"[i] .
اوسته گؤروندوگو کیمی شاه عباس قوشونونو اولوشدوران شاهسون طایفالاری اوچون ایل بایرامی و بیر گلنک و گؤرنک اولاراق قیشین چیخماسی و یاز گلیشینی بایرام توتماق قاچینماز بیر فاکت ساییلدیغی نی علی شریعتی درک ائتمز. علی شریعتی ولتئر هینتس واسیطه سی ایله 1933 اونجو اورتایا آتیلمیش و باشقا فارس مؤلیفلری طرفیندن قاباردیلاراق شیعه لیک و فارسلیق آنلاییشی نی ملی فاکتورلار دئیه قلمه آلماغا[ii]، سنتی ایل بایرامی "نوروز" دؤنمینده باش وئرمیش بیر گؤرونومو و تظاهورو فارس ملیتچیلیگی اوچون توجیه ائتمگه چالیشمیش. بیلیندیگی کیمی "نوروز" فارسلارا خاص بیر بایرام دئییل، "نوروز" آنلاییشی بیر گلنک، گؤره نک، عادت و عنعنه اولاراق باشقا کولتورلردن ایران دیل قوروپونا و مخصوصا فارسچایا داشینمیش بیر مدنیت سمبولو ساییلار.
"نوروز" آدی مطرح اولدوقدا بو سؤزجوک و کلمه بوگون فارسچا گؤرونسه ده، "نوروز" سؤزجوگو قورولوش و "فونئم" باخیمیندان فارسچا بیر کلمه دئییل، ایچه ریک (محتوا) باخیمیندان هر هانکی بیر دیلدن اولدوغو کیمی فارسچایا داشینمیش و چئوریلمیش بیر مدنی کلمه (Culture word, Kulturwort) ساییلار. دئمک، فارس دیلی نین صفت و موصوف قورولوشونا اساسن فارسچادا صفت آددان اؤنجه ایشلنمدیگی اوچون "روز نو" کلمه سی بیتیشیک "نوروز" یازیلماسینا باخمایاراق هر هانکی بیر دیلدن صفت و موصوف "یئنی گون (نو روز)" دئیه فارسچایا چئویریلمیش (ترجومه اولونموش) بیر ایشلک یانلیشلیق و فارسچا دئسک، "غلط رایج" ساییلار. بو ایشلک (رایج) غلط کلمه نین فارسچادا یئرینه اوتورماسی "نو روز" بایرامی نین تاریخی باخیمدان "ایرانیت" و "فارسلیق" ایله ایلگی و ایلیشگی سی اولمادیغینی و یالنیز چئویرمه و ترجومه یولو ایله "ایران دیل قوروپو"نا منصوب اولموش خالقلارا باشقا حاکیم خالق و حاکیملر طرفیندن آشیلاندیغی و تحمیل اولدوغو سرگیله میش مقام ساییلار. دئمک، تورکچه "یئنگی گون و یئنی گون" یوخسا فارسچا "نو روز" دئیمی و کلمه سینی بیلینجلی اولاراق "ایرانیت" باشلیغی آلتیندا فارسلیغا نسبت وئرمگه چالیشان ذات اصلینده اؤز مدنی اولدوغونو دئییل، بیلینجلی بو ایشی حیاته کئچیرمگه چالیشارسا، هر هانکی بیر مدنیتدن آلینمیش گلنک و گؤره نکلری فارسلیغا چیخماقلا "مدنیت اوغروسو" اولدوغونو دا سرگیلمیش اولار. دئمک، سؤز قورولوشو باخیمیندان فارسچا دا اولان نیمروز (نیم روز) و سیمرغ (سی مرغ) ایله نوروز (نو روز) کلمه لری آراسیندا قئرامئر بنزرلیگی تاپماغا چالیشانلار "سای" ایله "صفت" آنلاییشی نی دا درک ائتمیش دئییللر. اوسته ایشاره اولوندوغو کیمی "نو روز (یئنی گون)" دئییمی ایران دیل قوروپو آدینی داشییان خالقلارا خاریجدن آشیلاندیغی و تزریق اولدوغو و بو "یئنی گونو (فارسچا: روز نو)" قوتلاماق مسئله سی ده ایستر اورتا آسیاداکی و ایسترسه ده تاریخی ایران ممالیکی محروسه سینه حاکیم کسیلمیش تورک خالقلاری آراسیندا اورتاق ساییلدیغی اوچون بو بایرام "ایرانیت" آدینی یئدک چکمگه چالیشان دیل و مدنیت صاحابلارینا تورکلر طرفیندن تاریخ سورجینده باغیشلانمیش بیر "طبیعت بایرامی" آدی ساییلار. بو طبیعت بایرامی داها آرتیق مال و حئیوان ساخلاماق ایله مشغول اولان و بایراما بیر آی قالا گون سایماغی اؤزلری اوچون بیر گلنک و گؤره نک حئساب ائدن تورک خالقلارینا اؤزگو و خاص بیر گون ساییلار. بیلیندیگی کیمی ایرانداکی تقویم ساییمی دا اوغوز تورکلریندن اولان سلطان جلال الدین ملک شاه بن سلجوق طرفیندن قبول اولونموش و گونوموزه گلمیش بیر تقویم ساییلار. دئمک، فارس دیلی دیوان دیلی اولدوغو و "یئنگی گون" غلط رایج دئیه فارسچایا "نو روز" چئویریلمیش و "نوروز" کلمه سی بیچیمینه دوشموش بیر آد ساییلار. دئمک، هرهانکی بیر دیل و مدنیتدن آلینمیش گلنک، گؤرنکلری، عادت و عنعنه لری ملی فاکتور دئیه قلمه آلماق، باشقا ملی وارلیقلاری بو مدنیتدن یوخسول قلمه آلماغا چالیشماق عادی انسانلار اوچون آنلاییشلا قارشیلانسا دا، اوخوموش کسیم اوچون باغیشلانماز خطا ساییلار.
دئییشلره گؤره فارسچا "هفت سین" تورکچه-دن آلینمیش "یئددی سین/ یئددی سینی(یئددی سی بیرلیکده)" دئیم و اصطلاحی نین ترجمه سیدیر! قدیم اینانجلارا گؤره یئددی تکمیللیک علامتی اولدوغو اوچون، انسانلار ایل بایرامیندا دا "یئددی نعمت" دئیه دوشوندوکلرینی بیر آرایا گتیره رک بایرام توتارلار. دئمک، "یئددی تور و یئتدی نوع طبیعتده اولان اشیاءلاردان ، اؤرنک اوچون یئیه جک یئرینه گؤی گؤیه رنتی، ایچه جک یئرینه سو، آغری کسیجی یئرینه ساریمساق و باشقا شئیلر...." بیر آرایا گتیریلر.
یئددی آنلاییشی یالنیز ایل دگیشیمی اوچون دئییل، اؤرنک و مثال اولاراق قدیم انسانلارین آنلاییشینا گؤره "گؤیون یئددی قاتی"، "یئر یئددی ترکی (آلت قاتی)"، "یئددیلمک. قدیم اوشاقلار مریض اولدوقدا اونلارین کورگینده پارچانی یئددیلر و پارچانی کسرمیشلر. بئله لیکله اوشاغین خسته لیک مریضلیگی آتلایاجاغینی آرزو ائدرمیشلر. بو اینانجلارین هامیسینی "یئددی" کلمه سی نین تکمللیک علامتی اولدوغونو اورتایا قویار. بونلار هامیسی طبیعت انسانی نین معده گوجو اینانجلارینا اساسلانمیش دونیا گؤروشونون بیر پارچاسی ساییلار. سونرالار تورکچه-دن "یئددی سی" دئییمی فارسچایا "هفت سین" دئیه تورکلر طرفیندن چئوریلمیش و ترجومه اولونموش بیر ایشلک و "رایج غلط" ساییلار. بئله لیکله فارس عوامفریبلری بو مسئله-دن فایدالاناراق فارسلیق اوچون بیر کلتور آنلاییشی اورتایا قویموش و بوگوروشو فارسلیغا عایید ائتمیشلر. دئمک، مسئله یئددی سینی (هفت سینی) حاضیرلاماق دئییل، یئددی مختلیف شئییی بیر آرایا گتیرمک و یئنی ایلی قارشیلاماق اوچون حاضیرلیق ایشلری نین سونا چاتماسی و یئنی ایلی قبول ائتمک اوچون حاضیرلیق خبری و مساژی وئرمک منظور اولونار. اونا گؤره ده بونلارین هر بیریندن بیر آز بیر بشقابا قویارلار و اونلاری بیر سفره یه دوزرلر.
دئمک، صفویلرین آذربایجان تورکو اولدوقلارینی نظره آلار، صفوی شاهلیغی درباریندا و قوشونوندا بیله تورکلوگون حاکیم بیر دیل و کولتور اولوغونو قبول ائدرسک، تاریخده باش وئرمیش بئله بیر گلیشمه نی فارس ملیتچیلیگنه نسبت وئرمگه چالیشماق عقل و منطیق داییره سیندن اوزاق گؤرونر. علی شریعتی نین بو یانلیش یوروم و تعبیرلری اساسیندا اؤزلرینی پهلوی حاکیمیتی نین سونلاریندا "ایران ملی و مذهبیلری" دئیه آدلاندیران محفل مهدی بازرگان باشچیلیغی ایله "ایران آزادلیق نهضتی" آدی ایله فارس جبهه ملی محفلیندن آیریلاراق یئنی تشکیلات قورموشلار. انقلاب اسلامی باش وئردیکدن سونرا نهضت آزادی تشکیلاتیندان "موباریز مسلمانلار حرکتی (جنبش مسلمانان مبارز ایران)" دئیه حبیب الله پیمان باشچیلیغی ایله ایکینجی بیر تشکیلات اورتایا چیخمیش. بونلار هئچ بیری ایران ممالیکی محروسه سینده کی بوتون ائتنیک و ملی توپلوملارین دیل و مدنیتلرینی هامیسینی تمثیل ائتمز. بونلار ملی و مذهبی محفللر اولدوقلارینا باخمایاراق یالنیز فارسلیغی تمثیل ائدن فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سی ایله یوغرولموش فارس ایستعمار محفللری و تشکیلاتلاری ساییلارلار.
امام حسین نین ایرانلی روحو!؟
علی شریعتی فارسلیق و تشیع علوی دئیه آدیمینی داها قاباغا قویماغا چالیشاراق عرب کؤکنلی امام حسینه "ایرانیت روحی" وئرمگه چالیشار، اوخویوروق:
"امام حسین نین کافیرلره قارشین ساواش آچماسی اونون ایرانلی روحونون تجلی ائتمه سی ساییلار. (چونکی امام حسین) ایرانا طرف حرکت ائدر. مختارین امام حسین نین قانی نی آلماق اوچون باش قالدیرماسی، بیر سایدا ایرانلیلارین موختار حرکتینه قوشولماسی بونو گؤستریر: - ایران ملتی باسقی آلتینا آلیندیقدا "شیعه" باش قالدیرار. صفوی حرکتی او آغاجین وئردیگی یئمیش و میوه ساییلار. بو اساسدا صفویلیک قاباقکی زمینه ایله یئنی بیر باشلانقیج یاراداراق عثمانلی دؤلتی ایله اوز اوزه دورار و مقابله ائدر"[iii].
علی شریعتی منصور حلاجی "فنا فی الله، اَنَ الحق" مقوله سینده قیناماسینا و اونو ائلئمینه اولموش[iv] و اؤزگه لشمیش بیر مریضه بنزتمه سینه باخمایاراق اوسته گؤروندوگو کیمی بو ذات شیعه لیکده "شهادت و آزادلیق" مظهری دئیه تانینمیش امام حسینه بیر ائلیمنه اولموش و عربلیگه اؤزگه لشمیش "روح صفتی" نسبت وئرمگه چالیشار (باخ اوسته: امام حسین ... گرایش روحی ایرانی اوست)، بئله لیکله مارکسیستلرین سیاست دونیاسیندا "هدف وسیله نی توجیه ائدر" آنلاییشینا قاپیلمیش گؤرونر. دئمک، هدف فارس ملیتچیلیگی و فارس ایستعمارچیلیق وارلیغیدیرسا، انسانلارین اینانجلاریندان فایدالانماق و اونلاری اله سالماق و تحمیق ائتمک ده جایز ساییلارمیش!!!
المختار ابن اَبی عُبید الثقی نین امام حسین نین انتقامی نی آلماسی ایسه "ایرانیت" آنلاییشی ایله ایضاح ائدیله جک دئییل. بیلیندیگی کیمی امام حسین کوفه لیلرین دعوتلیسی اولاراق کوفه شهرینه گلملی ایمیش. ابن زیاد امام حسین نین کربلادا قاباغینی کسه رک کوفه یه گئتمه سینه مانع اولماسی و شام خلیفه لیگینه امام حسین و یانینداکیلارین تسلیم اولمالارینی ایستمه سی و نتیجه ده کربلا حادیثه سی نین باش وئرمه سی گؤزلنیلن تراژدی و غملی حادیثه لردن ساییلارمیش. دئمک، مختار و یانچیلاری اؤنجه-دن امام حسینی کوفه شهرینه شام خلافتینه قارشی دعوت ائتمیشلرمیش. بو گلیشمه لری نظره آلاراق شام حؤکومتی بو سیاسی گلیشمه لردن خبرلی اولموش بو حرکتی توخومدا دوغولمادان بوغماغا چالیشمیش. مختار ثقی نین باش قالدیرماسی ایسه بو حرکته ایکینجی باشلانیش وئرمک ساییلارمیش. بئله لیکله مختار اؤز یانچیلاری نی، طرفدارلارینی اؤز یانینا آلاراق و بیر چوخ موالینی (عرب اولمایانلاری) پول ایله اجیر ائده رک میلادین 685-اینجی ایلی اوکتوبر آیی نین اون سکیزینده خلیفه عبدالله ابن زبیرین یانچی سی و طرفدارلارینی کوفه شهریندن ائشیگه تؤکمگه و کوفه-دن شرقه دوغرو، بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سی نین بیر بؤلومونو ده اله کئچیرمگه باشارمیش. بو گلیشمدن سونرا مختار موالی نی قدرته اورتاق ائتمک ایستر و اؤز بایراغی آلتیندان اولانلاردان وئرگی و مالیات آلماغا چالیشارکن، مختار طرفدارلاری اولان عربلر بو ایشه قارشی چیخماغا باشلامیش. بئله لیکله مختار ثقفی خلیفه یانچیسی اولان مصعب بن الزبير بن العوام طرفیندن یئنیلگه یه و هزیمته اوغرامیش.[v] اوسته لیک امام حسین و یزیدین قارشی دورماسی کفر و ایمان مسئله سی دئییل، سیاسی حاکیمیتچیلیک مسئله سی اولموش. بو حاکیمیت ساواشی معاویه نین حضرت علی حاکیمیتینه بیعت ائتمکدن بویون قاچیرماسی ایله باشلامیش. چوخلو قانلار آخدیقدان سونرا حضرت علی نین حاکیمیتدن عزل ائدیلمه سی ایله سونا چاتمیش دئییل، امام حسن یزید ایله ساواشماقدان اوزاق دورارکن امام حسین حاکیمیتچیلیک مسئله سینی داوام ائتمکده قرارلی اولدوغو اوچون کوفه لیلر اونو کوفه شهرینه دعوت ائتمیشلر. بو آرادا یزید بو مسئله-دن خبر الده ائده رک بیر سایدا قوشون ایله امام حسین و کاروانی نین کوفه یه گئتمه سی نین قارشیسینی آلاراق بیعت ائتمه سینی ایستدیگی اوچون ساواش باش وئره رک ایکی دنگه سیز و برابرسیز گوجون سونوچ و نتیجه سی فاجعه یه یول آچمیش. اوسته گؤروندوگو علی شریعتی نین ایلری سوردوگو فاکتلار تاریخ حادیثه لری ایله باغلاشاجاق دئییل، عواملارین و اصفهانداکی ماللا مجلیسی نین آنلاتدیغی داستان ماهیتی داشییار.
صفویه نهضتینه گلدیکده آذربایجاندا حاکیمیت اوغروندا باشلانمیش شیعه (قاراقویونلو) و سنی (آق قویونلو) ساواشی نین سونوچ و نتیجه سی نی فارسلیغا باغلاماق دا فارس مؤللیفلری طرفیندن تاریخ جعل ائتمه نین باشقا بیر آشاما و مرحله سی ساییلار. او دا آذربایجان تورکلوگونون اؤزو تاریخینی یازمادیغی و مئیدانی فارس و فارس مدنیت راسیستی اولان جعلیاتچیلارا بوش بوراخماسیندان ایلری گلن مقام ساییلار. آذربایجان تورکلوگونون ساواشی ایسه ایلک آشاما و مرحله-ده شیعه و سنی ساواشی دئییل، حاکیمیتچیلیک و حاکیمیت داییره سینی گئنیشلندیرمک ساواشی اولموش. بو ساواشین تمل و اساسینی اوزون حسن آق قویونلونون عثمانلی پادشاهی اولان سلطان محمد فاتح توپراغی نی باسماسی ایله قویولموش. آنجاق سلطان محمد فاتح اوزون حسن علیهینه قوشون چکرکن، اوزون حسن ده سنی اولدوغو اوچون بو ساواشدان بویون قاچیرمیش. آق قویونلو ضعیفلرکن اردبیلده کی قارداشلیق اوجاقلاری باشلاریندا شاه اسماعیل تبریز شهرینی ایشغال ائتمک و حاکیمیته گلمک ایله شیعه لیک حاکیمیت ساحه سینه قالدیریلمیش. آرادا اولان فرق بو: آق قویونلولار و آنادولو تورکلوگو اوزون حسن زامانی سنی اولدوقلاری اوچون آق قویونلولار عثمانلیلار ایله ساواشا گیرمک ایسته مه میش. بئله لیکله سلطان محمد فاتحین بیر اشارتی ایله اوزون حسن قارادنیز قیراقلاریندان گئری چکیلمه لی اولموش. بونا باخمایاراق آق قویونلو و قاراقویونلو آراسیندا گئتدیگی شیعه و سنی ساواشلاری و اولان تبلیغاتلارین سونوچ و نتیجه سی اولاراق آنادولودا علویلیک آنلاییشی گلیشمگه و یاییلماغا باشلامیش. بئله لیکله عثمانلی مفتیلری شاه اسماعیل، قیزیلباش و شاه اسماعیل باشچیلیق ائتدیگی روحانی کسیم ایسه سلطان سلیم و عثمانلی علیهینه فتوا وئرمگه و بیر بیرلرینی کافیر آدلاندیرماغا باشلامیشلار. چالدیران ساواشیندا شاه اسماعیل باشچیلیق ائتدیگی قیزیلباش اوردوسو عثمانلیلاردان ساغالماز بیر یئنیلگه و شکست ضربتی آلدیغینا باخمایاراق آنادولوداکی قیزیلباشلار شاه اسماعیل یانچیسی اولدوقلارینی گیزلی توتمامیشلار. بو دوغرولتودا ائشیدیریک:
"خضر پاشا بیزی بردار ائتمدن
----
آچیلین قاپیلار شاها گئدلیم
سیاست گونلری گلیب یئتمدن -- --آچیلین قاپیلار شاها گئده لیم".
بو شعرلرین دئییلمه سی نی کیمیسی حضرت علی یه نسبت وئرسه ده، کیمیلری ده صفوی شاهلیغینا نسبت وئرمگه چالیشمیش،
گؤروندوگو کیمی بو حرکت ملت؛ او جومله-دن "ایرانیت" آنلاییشی اساسیندا دئییل، قدرت و مذهب اساسلی بیر آنلاییش حرکتی اولموش. بو دا مذهبین سیاسته وسیله اولماسی ایله ایضاح ائدیله بیلر.
ایشیق سؤنمز، 15.09.2018
[i] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص 101 – 102
[ii] Hinz, Walther, Irans Aufstieg zum Nationalstaat im fünfzehnten Jahrhundert, 1. April 1936, S. 97.
[iii] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص 106 -107
[iv] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، چاپ 1394، ص. 7
[v] Ulrich Haarmann: Geschichte der Arabischen Welt. C.H. Beck, München 2001.


text:
هله ۱۰- ۱۲ یاشیم اولار اولماز ، رحمتلی آتام هردن ائوده اوز- اوزونه میزیلدایب بیر شئی لر اوخویاردی . اوز اوشاقلیق دونیامدا اونلاری ذهنیمه یغیب ، منده اوز اوزومه ائله اوخوماغا ، یاداها دوغروسو یامسی لاماغا باشلاردیم . اما بیر گون آتام ایندی دئمه سین دئدی : اوغلوم سن منه باخما بونلاری اوخورام سن اوخوما ! ائشیکده اوخویاسان آجانلار توتار ! عاقلیما چاتار -چاتماز دئدیم بو نه دی کی ؟ به رادیودا نئجه اوخورلار !
دوز دو اوخورلار اما سن سوزه باخ . او اوخونانلار بونلاردان دئییل ! ائوده اوخو ائشیکده یوخ ! هئچ بیر سوز دئمه دن سوسدوم ! اما هردن ائله بو اوره یه یاتان ماهنی نی اوزل بیر ریتم ایله اوخویاردیم اوز عالمیمده .
آی لار دولاندی – ایللر دولاندی دیرلی آذربایجان گونده لیینین بیر سیرالارین وراقلارکن ، همین ماهنی یا راستلاشدیم . تعجب له بیر نئچه دونه اوخودوم . شاعیرین ایسه تانیدیم . من رحمتلی اوستاد سید یوسف نجمی نی ادبی درنک لرده گوروب شعرلرین دینله میشدیم . او عالی جناب آز شعر اوخویوب ، آز دانیشیب ، چوخ قولاق آسانلاردان ایدی . بیز گنج لر اونو بیر مرثیه شاعیری کیمی تانیاردیق . حالبوکی ، اونون دادلی – دوزلو غزللری ، بوشقابا قویمالی میللی شعرلری هابئله اورک یاندیریجی مرثیه لری ده اولموشدور . نه یازیق عاقلیمیزا چاتمادی کی اونونلا اوتوروب خاطره لرین ائشیدک ، گومان کی باشقالاری دا بو فیکره بیزیم کیمی دوشمه دی لر !!! ائشیتدییمیزه گوره اونون بیر نئچه دفتر تورکجه – فارسجا غزلی ایله قات – قاریشیق شعرلری وار کی هله گون ایشیغینا چیخمامیشلار . البته اونلارین بیر سیراسینا میللی حوکومت دوورو نشر اولان مطبوعاتدا یئر وئریلمیشلر . اوموروق بیرگون تام غزللری ، میللی شعرلری ایله برابر باشقا شعرلری ده بیر دیرلی تحفه کیمی آذربایجان ادبیاتی وورغونلارینا ارائه اولونسون انشاالله . علی اکبر اوغلو سید یوسف نجمی گونش ایلی ۱۲۹۹ دا آنادان اولوب ، گنج ایکن تبریز دانشگاهینا استخدام اولاراق ، اورادان ایسه امکلی اولموشدور .اوستاد نجمی نین بیر سیرا نوحه کیتابلاری « نجم آلاثار » عنوانی ایله نشر اولموشلار . دئمه لی یم بو بویوک شاعیریمیز ۱۳۷۲ ینجی ایل ۷۳ یاشیندا دوغولدوغو شهر تبریزده دونیاسین دگیشیب ، همین شهرین تایی گورونمز مزارلیغی اولان مقبره الشعرادا اوزون تورپاغا قویموشدور . نه یازیق کی مقبره الشعرانی سوکوب ، دوزه تمک نیتینده اولانلار بیر سیرا شاعیرلرین سور – سوموک لرین ، او ذات عالی ایله برابر پیچتله یب ساخلایب لار تا بلکه بیر گون یئنی دن تورپاغا گئتدی لر ! غریبه دیر کی بو اوستاد شاعیریمیزین وفاتیندان سونرا اونون یار – یولداشلاری سانکی بونو اونوتدولار ! نه بیر مقاله ، نه آدین توتان ، نه بیر عزیزله مه ، نه بیلیم نه ده نه ! سانکی بو مسئله یه شاعیر اوزو حیاتیندا واقف اولموشدور . نییه کی اوز شعرلرینده بئله ترنم ائتمیش :
آنانکه یاد مرده ای صد ساله می کنند در ماه دی خیال گل و لاله می کنند
کسی یاد من نمی کند ، امروز زنده ام فردا برای مردن من ناله می کنند
مرده پرست و زنده کشند این رفیق ها هشدار ! زیر پای تو را چاله می کنند …
دئدییم خاطره نی جانلاندیرماق اوچون همین ماهنی یا خود آذربایجانین مللی سرودونو سیز عزیزلره ده تقدیم ائدیرم .
همه شه لیک یاشا آذربایجان
آنا یوردومسان ای شالی وطن همه شه لیک یاشا آذربایجان
گولوم بولبولوم گولشنیم وطنینم همه شه لیک یاشا آذربایجان
*
قوم لارین لعل دیر داشلارین مرجان سولارون دُر دور گول لرین ریحان
شرافتلی آددین دور آذرستان همه شه لیک یاشا آذربایجان
*
یئر اوزونده سن گوزل بیر گول سن سنده ساچیب دیر انتقام پرچمین
شئرلرین مسکنی سن سن یقین همه شه لیک یاشا آذربایجان
*
یولوندا اولمک دیر عین سعادت قهرمالار آناسیسان حقیقت
سالیب دور اوستونه سایه عدالت همه شه لیک یاشا آذربایجان
*
آخیب دیر سو کیمی اوستونده قانلار یولوندا جان قویوب چوخلو جوانلار
او قانلاری آلاجاق قهرمانلار همه شه لیک یاشا آذربایجان
*
چاتیب دیر باش باشا اوجا داغلارون جنت کیمی بزنیب دیرباغلارون
سینه دن آز قالیر گئده داغلارون همه شه لیک یاشا آذربایجان
*
دریا کیمی موجه گلیب گوللرین آسلان کیمی آزاد یاشار الرون
آچیلیب دیر چیچک لرون گوللرون همه شه لیک یاشا آذربایجان .
قایناق :
۱- آذربایجان گونده لییی ، شماره ۱۲ – ایکینجی دوره – سه شنبه ۳ مهر ۱۳۲۴ – تبریز
۲- شاعیریمیزین الیازمالاری . نشر اولونمامیش مسوّده لر