text:
قلئیچی مورتوضون باشینا نئجه بؤرک قویدوم؟
دوکتور جئری
بایرام قاباغی، گونده، ائوده چکیش-بکیش ایدی. آرواد اوتورودو، دوروردو؛ دئییردی:
- مونیکا خانیمگیل پردهلرینی دگیشدیردیلر...
- مونیکا خانیم گیل تزه موْبل آلدیلار...
- مونیکا خانیم گیل اون میلیون وئریبلر لوسترا...
- مونیکا خانیمگیل...
مونیکا خانیم دئدیکده قونشوموز کئچل فریدونون آروادی چئر منیژه دیر، هاردانسا اللرینه پول گئچندن مونیکاخانیم اولوب. اود اولوب، آلاو اولوب، دوشوب منیم ائویمه!
سونوندا دؤزوموم توکندی:
- مونیکا خانیم فیلان آلیب بئهمان آلیب منهنه، سنهنه؟!!
بو سؤزومدن آرواد کوف دئییب گؤیه چیخدی:
- نئجه منهنه، سنهنه؟! پول وئر منده آلیم .. پردهلریمیز بوم-بوز اولوب... موْبلار دارما- داغین اولوب... صاباح بایرام گلیر.. قاپی-قونشو ایچینده باشی آشاغی اولاجاغام اولمایا؟!...
سسیمی یوماشالتدیم:
- آرواد!.. آللاها باخ.. تارییا باخ.. من قارنیمیزی زور ایله دویوروام، منیم پول هاردادیر وئریم تخته-پارایا، جیر-جیندیرا، شوشه-موشهیه؟!..
آرواد کیچیمسهییجی باخشلاری ایله منه سوزه-سوزه دئیندی:
- نییه مونیکاخانیم ارینده پول وار سنده یوخدور؟!!...
سسیمی لاپ یاواشلاتاراق دئدیم:
- بابا!.. مونیکا خانیم اری اونون-بونون باشینا بؤرک قویماقلا پول قازانیر، بو منیم الیمدن گلمز...
آرواد سینیرلی- سینیرلی قاققاناق چکدی:
-هاهاااها.. دئنن چیخاریم یوخدور...دئنن السیز-آیاقسیزام..دئنن...
سونرا قاپیلاری بیرینه چیرپیب ددهسی ائوینه گئتدی.
قاپیلار چیرپینیجا، آنسیزین اؤزومده بیر دگیشیکلیک دویدوم. دوشونجهلریم تپ-چئویر اولدو سانکی. بؤرکومو قاباغیما قویدوم:
- علی، ولینین باشینا بؤرک قویور؛ ولی، زولفعلینین. قارداش قارداشا آجیمیر بئله. هامی بیربیرینین باشینا بؤرک قویور. بو آرادا منده یاپیشمیشام دوزلوکدن. هاچانادک آرواد-اوشاغیم یاوان چؤرک یئیهجکلر؟ هاچانادک اؤزگهلرین یاشامینین حسرتینی چکهجکلر؟..
گؤزلریمی تاوانا دیکیب دوشونجهلریمی سوردوردوم:
- اوْلان داها بسدیر!.. گل سنده اونون- بونون باشینا بؤرک قویماقلا اؤزون، اهل-عیالین بو فلاکتدن قورتاردا!...
آرتیق قراریمی وئردیم:
- آمما کیمین باشینا بؤرک قویوم؟...یاخشیسی بودور دوست-تانیشین باشینا بؤرک قویوم...هه! آدام دوست -تانیش اولان یئرده اؤزگهنین باشینا بؤرک قویماز!..اوّل مچیدین ایچی دئییبلر...
دوست-تانیش باشینا بؤرک قویماق اورگیمدن گئچدیکده جان-جیگر دوستلاریم گؤزومون قاباغیندا سیرالاندیلار:
- نئجهدی اوستاد دفترینین باشینا بؤرک قویوم؟..
- یوخ بابا!..اونون باشینا او قدر بؤرک گئچیریبلر کی داها یئری یوخدور...
- پروفسور نصرالدینله اوستاد فرهیخته نئجهدیرلر؟
- یوخ جانیم! اونلارین بئش تومنه دگمهین قورو مدرکلریندن باشقا الرینده نه وارکی؟!
- کئفلی ایسکندر ، هه کئفلی ایسکندر یاخشیدیر..کئفلیدیر بیلمز باشینا بؤرک گئچیرتمیشم.
- سفئهله.. کئفلیدن آییغی اولماز... الینه ایش وئررسن ها!..
- شاعیر کل اوغلان؟... نئجهدیر شاعیر کل اوغلانین باشینا بؤرک قویوم؟!
- هاه..هاهه.. آخی کل اوغلانین باشی او باشلارداندیر بؤرکسوز اولا؟!!.. قالدی گئتدی، اونون ماتاحی ندیر الیندن چیخاردیم؛ معجز دئمیشلی،"متاعیم شئعردیر آنجاق، اونوندا یوخ خریداری..."
- آهاااا..تاپدیم...قلئیچی مورتوض.. همی ساده، همده یازیق دیر. کوْببانی وور باشینا چؤرهگینی الیندن آل!
- هه دوز دئییرسن.. نییهبه اوّلده بو فیکریمه یئتیرمهدی؟..
بؤرک قویاجاغیم آدمی تاپینجا آللاها توکّل ائدیب ائودن ائشیگه چیخدیم. اوچ-دؤرد ایل اولار قلئیچی مورتوض یایینائوی آچییب کیتاب ایشی ایله اوغراشیر. اؤز- اؤزمه دئدیم؛ " قلئیچی مورتوض بتر اسکی کیتابلارا بازدی؛ یاخشیسی بودور بیر قوندارما ال یازما کیتابی دوزلدیب، آپاریب بیلهسینه ایلیشدیریم،... یوخ... یوخ... اوّل گئدیب موقعیتی آراشدیریم سونرا گؤروم نئیلهمهلییم."
بو دوشونجهلرده ایدیم اؤزومو قلئیچی مورتوضون کیتابخاناسیندا بولدوم. قالین بیر کیتابی قاباغینا آچیب درین-درین اوخوماقدا ایدی. اوسکوردوم؛ اؤزونه گلدی. گؤزو منه ساتاشینجا ماسانین آخارسیندان قالخیب بوینومو قوجاقلادی:
- أشی... گون هارالاردان چیخیب بیزی یاد ائلهییبسن! خوش گلیبسن، صفا گتیریبسن! بویور.. بویور ..- دئییب صندل گؤستردی.
اوتورونجا اوزونه باخدیم. گؤزلوگون آرخاسیندان سانکی بیر معصوم قوزو منه باخیردی. ایستهدیم دئییم،" مورتوض بگ! منی باغیشلا گلمیشدیم باشینا بؤرک قویوم!" اؤزومو زور ساخلادیم دئمهدیم" .
- بو یاخینلاردان گئچیردیم بیردن کؤنلومه دوشدون..گلدیم گؤروم نئیلهییرسن؟..
مورتوض گولومسهیهرک:
- ساغ اولاسان، وار اولسان آیاقلارین آغریماسین قارداش! نه ائدهجهییک، میلچک قووروق- دئدی.
الیازما کیتاب یادیما دوشدو:
- دئییرم مورتوض بگ! منده بیر اسکی ال یازما کیتابی وار، آدام- مادامین وار اونو ردّ ائلهیهسن گئده... بایرام قاباغیدیر آداما پول گرهک اولور.
قلئیچی مورتوض قاشلارینی چاتدی:
- ال یازما کیتاب-میتابی بوراخ. پول چیخارتماق دالیسجا اولسان پول " التأثیر عمود مسلمان فی بسط الاسلام" کیتابیندا دیر...
- " التأثیر عمود مسلمان فی بسط الاسلام " داها نه کیتاب دیر؟- دئیه سوروشدوم.
- شئیخ آغانی تانییرسان؟
- اوزاقدان تانیرام...
- " التأثیر عمود مسلمان فی بسط الاسلام" کیتابینی شئیخ آغا یازیب. بیر ایل بوندان قاباق کیتابی من چاپ ائلهدیم. تزه بئش- اون نوسخه ساتیب اویان- بویان گؤندرمیشدیم، کیتابین قیمتی اوسته منله شیخ آغانین آراسیندا چاخناشیق چیخدی. آغادا قیزیب، کیتابلاری ییغیشدیریب آپاردی قویدی ائولرینه!..ایندی نئچه گوندور، منه حؤوزهدن زنگ ووروب بو کیتابدان ایستهییرلر. اؤزوده مین جیلد!..ائله بیل بو کیتابین قدر- قیمتی تزه بللی اولوب بیر درسلیک کیمی حؤوزهده اوخوتدوراجاقلار..
سؤزونو کسدیم:
- بئله ایسه کیتابی ایکینجی چاپا یئتیردا؟
آجی-آجی گولدو:
- اولماز.. یازیچینین ایجازهسی لازیم دیر.. شئیخ آغادا منله دوشونوشوب وئرمز!
- اوندا نئیلهمهلی؟!
درین بیر سولوق آلیب دئدی:
- ائشیتدیگیمه گؤره شئیخ آغا هله کیتابلاری ساتماییب، ائوینده ساخلاییر. من بیر آرخایین آدام آختاریردیم گؤندریم کیتابلاری اونون الیندن چیخارتسین اونودا تاپدیم!
- او کیمدی؟!
- سن!!
- من؟؟!!
- هه سن!... سن گئت کیتابلاری اونون الیندن چیخارت.. اینان بو ایشین ایچینده یئددی-سککیز میلیون پول یاتیب.
- آخی منیم پولوم یوخدور گئدیب کیتابلاری آلام!
- پول لازیم دئییل؛ سن گئت شئیخ آغانی راضی سال، کیتابین قیمتینی دانیش. من بازاردان پول گؤتوروب وئرهرم، کیتابلاری حؤوزهیه گؤندهرندن سونرا بازارین پولو قایتاریب قازانجی بؤلوشهریک!
اورگیمده زورنا-قاوال چالینماغا باشلادی، ایچیمده،" پوللاری گؤتورب آرادان چیخارام"دئیه دوشونورکن:
- ایندی من نئیلهییم؟- دئدیم.
قلئیچی مورتوض:
- ایندی سن گئت شئیخ آغانین سوراغینا، کیتابین قیمتی بئش مین تومندیر آنجاق همین کیتاب ایندی چاپ اولسا اون بئش مینه چیخار.. باشاردیقجا کیتابی آشاغی قیمتینده آل، وئرمهسه ایکی- اوچ مین تومن گل اوستونه قورخما...- دئیهرک الینی چیگنیمه چالیب آرتیردی- ایندی دور گئت گؤروم نئیلهییرسن.
***
بیر ساعات سونرا شئیخ آغانین ائوینده ایدیم. آغانین دین-ایمانیدان، علم-بیلیگیندن، کرم- کرامتلریندن چوخلو دانیشاندان سونرا سؤزو کیتابا چکیب دئدیم:
- آغا...قراردیر سیزین بو دگرلی کیتابینیز، حؤوزهده اوخونسون، بونا گؤره سیزدن ریجا ائدیرم اولورسا، هدیه عنوانیندا بو کیتابدان مین نوسخه وئرهسیز آپاراق طلبهلر آراسیندا پایلایاق...
شئیخ آغا حنا یاخمیش ساققالینی تومارلایاراق دئدی:
- حاج آغا! [من اؤزومو قومدان گلمیش حاج آغا تانیتدیرمیشدیم شئیخ آغایا] دوزونو ایستهسن من چوخ ماییل ایدیم کیتابی بیر ناچیز هدیه کیمی عزیز طلبهلرین خیدمتینه گؤندهرم آنجاق شرمندهلیکله دئمهلییم من نذر ائلهمیشم بو کیتابین پولونو یوخسوللارین آراسیندا پایلاشدیرام . اؤزوز آگاهسیزکی نذری سیندیرماق اولماز...
باشیملا شئیخ آغانین سؤزلرینی دوغرولایاراق:
- حقّ سیزینلهدیر آغا نذری سیندیرماق اولماز...- دئدیم- سیز نئچه بویورسانیز من حضورلارینیزا تقدیم ائدهجگم آنجاق قیمت بیر آز آشاغی اولسا چوخ یاخشی اولار آخی بیزیم بودجهمیز چوخ محدود دور..
شئیخ آغا گولومسهیه- گولومسهیه:
- اولسون!.. کیتابی جیلدینی آلتی مین دن سیزه حئسابلایاجاغام، اینانین کاغیذینین پولو دئییل- دئدی- .. ایندی سیز پول وئریرسیز یا چک؟!..
- اینشاالله.. پولو بیر یئرده کیتابلاری گلیب آپاراندا وئرهجگم..
- عیبی یوخدور ..آنجاق قاباقدان بیر بیع وئرمهلیسیز هر حالدا..
بیع وئرمکدن بویون قاچیرماق اوچون:
- پول کارتدا دیر، ایجازه وئرسهنیز گئدیب بانکدان آلیم گلیم!- دئدیم- آنجاق شئیخ آغا یاسدیغین آلتیندان بیر کارت اوخویان دستگاه چیخاردیب قاباغیما قویدو. چیخماز بیر دورومدا قالدیم. وار- یوخ بئش یوز مین تومن کیشیلیگیمی شئیخآغانین حسابینا بوشالتدیم.
شئیخ آغا منی قاپیدا اوغورلایارکن دئدی:
- بیر ایکی گون ایچینده کیتابلاری آمباردان چیخاردیب ییغارام حیطه، گلیب آپارارسان.
شئیخ آغانین ائویندن اوزاقلاشدیقدا، قلئیچی مورتوضا زنگ ووروب اولانلاری آنلاتدیم سئوینجک دئدی:
- ایشیمیز توتدو.. ایندی من گئدیرم بازاردان پول دوزلدم، تئز گئدهسن شئیخ آغانی خفهلهیهسن!
- بازاردا تانیش- مانیشین وار پول گؤتورهسن؟- دئدیم.
گولدو:
- هن بابا!.. بازاردا نه بول حاجی..کربلایی...
***
ایکی گون سونرا، آخشام شئیخ آغا زنگ ووردو:
- حاج آغا! کیتابلار حاضیردیر، گل آپار.
تئز قلئیچی مورتوضا زنگ ووردوم. آنجاق تئلئفون نه قدر زنگ چالدیسا گؤتورن اولمادی. یاریم ساعات سونرا یئنه زنگ ووردوم یئنه خبر یوخ ایدی. تلهسیک اؤزومو دوکانا یئتردیم، کیتابخانا باغلی ایدی. ائولرینه قاچدیم، کیمسه ائوده دئییلدی. قونشولاری دئدی: موسافیرته گئدیبلر!
کور-پئشمان ائو قاییدیب اؤزومو تختین اوستونه ییخدیم، یئددی دلیگیمدن تر آخیردی، اؤزومو مایماق کیمی حیس ائدیردیم. بیر ایکی ساعات ائله اوزاناقلی قالدیم. بیردن تئلئفون زنگ چالدی، قلئیچی مورتوض ایدی.
- اشی سن هارالارداسان، زنگ وورماقدان یورولدوم؟- دئیه قیشقیردیم.
مورتوض شن سسله دئدی:
- یئرین بوش، آنتالییادایام. آللاه یوخ یئردن یئکه بیر پول یئتیردی، منده ائو- اوشاغی گؤتورب بایرام تعطیلاتینی گلدیم بورایا.
دیشیم باغیرساغیمی کسیردی:
- کیتابلار نئجه اولاجاق؟ شئیخ آغا زنگ ووروب گئدیم کیتابلاری گتیریم.
هیریلدادی:
- کیتابلاری آلماقدان واز گئچدیم، سنده گئت بیعینی گئری آل!
اؤفکهلندیم:
- آخی شئیخ آغا قبول ائلهمز!
قلئیچی مورتوض پرت اولموشجاسینا:
- قبول ائلهییر، ائلهسین؛ ائلهمهسهده آغزینی... - دئییب تئلئفونو کسدی.
***
ائرتهسی گون، ساللانا-ساللانا شئیخ آغانین ائوینه گئتدیم. گولش-قاباقلا منی قارشیلادی. کیتابلار حیطین اورتاسینا قالانمیشدی. دیلیمی چئینهیه- چئینهیه دئدیم:
- باغیشلا آغا! پول جورلهمهدیگیم اوچون کیتابلاری آلماقدان داشیندیم. منیم بیعیمی وئرسهنیز مورخص اولارام.
شئیخ آغانین رنگ-روفو قاچدی، کؤپوردو:
- نمنه؟!..نمنه؟!... کیتابلاری آلماقدان داشیندین؟... سن آنلامادین...سن پوخ یئدین... حوققابازین بیری حوققاباز منیم باشیم بؤرک قویماق ایستهییرسن؟!!
سونرا داها بتر قیشقیراراق:
- اولان غلامریضا قاپینی قیفیللا... سادات خانیم پولیسه زنگ وور!...
قیسا بیر سوره ایچینده هر شئی آنلاشیلدی. بیر ایل بوندان قاباق، ساتیش رئکوردونو قیراجاق دئیه، قلئیچی مورتوض ایکی میلیون قویوب شئیخ آغانین کیتابینی چاپ ائلهمیشدی. آنجاق کیتابین بیرجه جیلدی بئله ساتیلماییب آمباردا شیشمگه باشلامیشدی. سرمایهسینین الدن گئتدیگیندن تلاشلانان قلئیچی مورتوض سونوندا منی قوللاناراق کیتابلاری اوچ میلیونا شئیخ آغانین اؤزونه ایلیشدیرمیشدی.
شئیخ آغا یاخامدان یاپیشیب بوراخمیردی، ائشیکده پولیس ماشینین اووولتوسو ائشیدیلیردی اؤز- اوزومه دئدیم:
- ددهن سوموگونه پوخ مونیکا خانیم، گؤر منی نه بلایا سالدین!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
اؤلمکده شانس گتیرمک
دوکتور جئری
شانس، یاشامیمیزدا ائتکین رول اویناماقدادیر . اوْلومدان اؤلومهدک، آلین یازیمیزی شانس یازیر دئسک یانیلمامیشیق. شانس اؤلومدن سونرا بئله بیزدن ال چکمیر. شانس گتیرسک اؤلومدن سونرا مزارلیغین یاخشی یئرینده قبریمیز قازیلاجاق، آدیمیز کوچه- خیابانا تاخیلاجاق، شهرین اورتاسیندا هئیکلیمیز، آبیدهمیز تیکلهجک. شانس گتیرمهسک؛ ستارخان کیمی سردار اولساق غریب دوشهجهییک، قاچاق نبی قدر قوچاق اولساق ایتکین. شانس گتیرمهسک؛ جیلولوقدا سلماسدا، سولدوزدا، اورمودا ائرمنیلر الینده اؤلدورولن یوز مینلر آذربایجانلی کیمی، اوزهریمیزده ائولر-خیابانلار تیکلیمیش توپلو قبیرلرده سونسوزادک اویویاجاغیق، یاد-بات اولاجاغیق. آدیمیزا بیر آبیده بئله تیکیلمهیهجک نییهکی تیکیلیرسه، قاراباغی ایشغال ائتمیش ائرمنیلر، خوجالی فاجیعهسینی تؤرتمیش داشناقلار بیزدن کوسهجکلر، بیزدن ایشیق- گاز آلمایاجاقلار، اوشاقلاری گئجهلری قارانلیقدا، قیشلاری سویوقدا قالاجاقلار. شانس گتیرمهسک، کوردلوکده اؤلدورلن اون مینلر آذربایجانلی کیمی اؤرت-باسدیر اولاجاغیق، یادداشلاردن سیلهنهجهییک نییهکی، بئله اولمازسا باتی آذربایجانی، قوزئی کوردستان سانان یئنی سیمیتقولار بیزدن اینجییهجکلر، تورپاغیمیزی خریطهلریندن سیلهجکلر. شانس گتیرمهسک، فیرقهلیکده فارس قوشونو الینده اؤلدورولن مینلر آذربایجانلی کیمی یئرین ترکینه گیریب خاین آدلاندیریلاجاغیق. آدیمیزین اؤزهرینه لکه یاخیلاجاق نییهکی عکس تقدیرده اؤلکهده اولوسال دایانیشما زدهلنمیش اولاجاقدیر.
قارداشلاریم!..
سویداشلاریم!..
یوردداشلاریم!...
گلین تانری قاتیندا آلین یئره سورتوب یالواریب یاخاراق:
تانریم!
بیزی اؤلدورتمک ایستهییرسن، بیزی ائرمنیلرین، کورلردین، فارسلارین الینده اؤلدورمه! بیز اونوتولماق ایستهمیریک...
تانریم!
بیزی اؤلدورتمک ایستهییرسن اؤز الیمیزله، تورک الی ایله اؤلدور. نییه کی یالنیز چالدیران ساواشیندا اؤلن تورکلرین یادینی عزیزلهمک اوچون، کیتابلار یازیلیر، فیلملر چکیلر، توپلانتیلار گئچیریلیر، هئیکللر تیکیلیر، آبیدهلر یوکسهلیر!
بیز اونوتولماق ایستهمیریک تانریم! بیزی اؤز الیمیزله اؤلدور...
گؤنده ر بؤلوم لر: آجی گولوشلر
میمون ایلی
میمون
اولسون
گؤنده ر بؤلوم لر: كومیك رسیم لر


c: text/html

text:
روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین فوتبول اوزره روسییا میللیسینین دونیا چمپیوناتیندا چیخیشی بارهده دانیشیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایرکوتسک ایالتینده بلدییه صدری وادیم سمیونوولا گؤروشن ولادیمیر پوتین هم صحبتینین روسییا میللیسینین دونیا چمپیوناتیندا نئجه چیخیش ائدجیی ایله باغلی فیکیرلرینی اؤیرنیب.
سمیونوو اؤز نؤوبهسینده روسییا میللیسینین چمپیوناتدا یاخشی چیخیش ائتمیجیینی، اوغور گؤزلمیین یالنیز کوماندایا پرزیدنت ولادیمیر پوتینین شخصاً اؤزونون رهبرلیک ائدجیی حالدا ممکون اولدوغونو بیلدیریب. پرزیدنت ایسه بلدییه صدرینین چیخیشینی تبسمله قارشیلاییب:
«یوخ، هر کس اؤز ایشی ایله مشغول اولمالیدیر. گلین، هر شئیه باخمایاراق اومید ائدک کی، اوشاقلار اللریندن گلنی ائدجکلر»، – پوتین بیلدیریب.
قید ائدک کی، روسییادا کئچیریلجک فوتبول اوزره دونیا چمپیوناتی ۲۰۱۸-جی ایلین ۱۴ ایون-۱۵ ایول تاریخلرنده باش توتاجاق.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ضرب المثلهای اصیل ترکی
ضرب المثلهای اصیل ترکی
1. دوز یولدا یئری ینمیرشوخوملوخدا شیللاق آتیر
2. قازان قازانا دیئیر گوتون قره دی
3. گولمه قونشووا گلرباشووا
4. یووولمامیش قاشیق کیمی اؤزوی آتماقاباغا
5. سن آغا من آغا ئینکلری کیم ساغا
6. دانا چیخمامیش بیزو چیخماز
7. پیشیکین آغزی اته یئتیشمز ،دیئرمونداردی
8. آت تووله میخین یئردن چیخالدار،بیرین یئره وورار ایکی سین اؤزونه
9. کئچل باخار کوزویه آدین قویار اؤزگویه
10. قیچین یورقانیوا گوره اوزاد
11. سئیچان دلیهه گیرمز،قویروغونا سوپورگه باغلار
12. باجی باجین اولسون سوز چوخ چاغ یوخ
13. باجی باجی نه دانیشدیخ کی،اؤ سحرناخیرگئدن بودا آخشام ناخیرگلن
14. جهننمه گئدن اؤزونه یولداش آختارار
15. آدین قویدون دئیرمانچی چاغیرگلسین دن کراوغلی
16. یاغیشدان قوتولدوخ دامجیا دوشدوخ
17. گئدربستان قیراسی،قالار اؤزون قاراسی (قیش گئددی اوزی قره لیخ کوموره قالدی)
18. باغ صاحابی باغینا قیئیمیر،باغبانچی بیرسالخیمینلان کئچیر
19. گلدی قاشین آلسین ووردی گؤزونی چیخاددی
20. اولاندا حالای حالای،اولمویانداحالیم قولای
21. نه سالسان آشیوا،اؤ گئلرقاشیقیوا
22. آغریمایان باشادسمال باغلاما
23. ایلانین یوواسیناچؤپ اوزاتما
24. ایلانین یارپیزدان ذهله سی گئدر،اودا گلر گیئررگؤزونه
25. آغاجی اوز ایچینلن مور ئیئر
26. قانی قانیلان یومویوپلار،قانی سویویلان یوووپلار
27. ال الی یووار الده یوزی
28. آغیر اوتی باتمان گل
1. اسنه ماغ اسنه ماغی گتیرر وای سامانلیق داشینا
2. کؤرتوددوغون بوراخماز
3. قوچ ایت دایی سیناچکر،خاتون قیزخالاسینا
4. دین سیزین کی ایمانسیزدی
5. اولمه اششکیم یونجابیتینجه


text:
سنتیابرین ۲۵-ده رفراندومون کئچیریلمهسی ایله باغلی بارزانینین آچیقلامالاری کورد مختار ایدارئتمهسینی پیس وضعیتده قویا بیلر.
بو سؤزلری آخار. آز-آ آچیقلاماسیندا آنالیتیک ووقار زیفر اوغلو دئییب. آنالیتیک حساب ائدیر کی، سؤزوگودن رفرندوم ایستر ایرانین تأثیری آلتیندا اولان رسمی بغدادا، ایسترسه ده سون زامانلار غربله مناسیبتلرینده جدی فیکیر آیریلیقلاری یاشایان رسمی آنکارایا تضییق حساب اولونا بیلر:
«رفرندوم آکتینین گئرچکلشمهسی اونسوز دا حاضردا سون درجه مرکب دؤنمه قدهم قویان رگیوندا داها جدی پروسسلره سبب اولاجاق. سنتیابرین ۲۵-ده رفرندوم کئچیریلسه بئله، بو، بؤلگه دؤولتلری طرفیندن قبول ائدیلمهیهجک، عکسینه، بارزانییه مناسیبتی کیفایت قدر ایستی اولان رسمی آنکارانین دا اونا قارشی جبههده یئر آلماسینا تکان وئرجک. کوردستان ایدئیاسی عثمانلینی پارچالاماق و چؤکدورمک مقصدیله غرب طرفیندن ۱۹۲۰-جی ایل سئور مقاویلهسینده اؤز عکسینی تاپیب. لاکین اونودولور کی، ۲۱-جی عصرین اوللرینده شرطلر دییشیب و هر هانسی بیر کورد دؤولتینین یارانماسی بؤلگه دؤولتلرینین هئچ بیرینین ماراقلارینا جاواب وئرمیر. هئچ شبههسیز کی، بئله بیر آددیمین آتیلماسی یئنی، اوزون مدتلی و داها جدی مناقیشه اوجاغینین یارانماسینا گتیریب چیخارداجاق».
قید ائدک کی، عراق کورد رگیونال مختاریتی سنتیابرین ۲۵-ده مستقیللیکله باغلی رفرندوم کئچیرمک نیتینی اورتایا قویوب. بو قرارا تورکییه، ایران، آلمانییا و س. دؤولتلر اعتراض ائدیب و عراقین اراضی بوتؤولویونو دستکلهییب.


text:
پیونگیانگ
پیونگیانگ (چوسونگول: 평양؛ هانچا: 平壤) (سانکی: «دوز یورد» و یا «دینج یورد») شومالی کوره باشکندی و اؤلکهنین ان بؤیوک شهریدیر. شهر تائدونگ چایی اوزرینده یئرلشیر و ۲۰۰۸-جی ایل اهالینین باشسایماسینین ایلک نتیجهلرینه گؤره، ۳٬۲۵۵٬۳۸۸ نفر اهالیسی وار.
پیونگیانگ ۱۹۴۶-جی ایلده جنوبی پیونگان اوستانیندان آیریلدی. شهر موستقیم صورتده ایداره اولونور (چیخالسی، 직할시) و عینی زماندا سئول (جنوبی کوره باشکندی) کیمی بیر خوصوصی شهر (تئوکبیئولسی، 특별시) دئییل.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pyongyang»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۰ ژانویه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
پالما ده مایورکا
پالما ده مایورکا (ایسپانجا: Palma, Majorca) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۲۰۸٫۶۳ کیلومتر موربّع دیر. ۱۳ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۴۰۱۲۷۰ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- File:Bombers de palma.JPG
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Palma (Mallorca)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پالما ده مایورکا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- تیکراری دیتا قالیبلریندن ایشلنمیش صفحهلر
- اسکریپت خطالاری اوْلان صفحهلر
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- Coordinates on Wikidata
- شهرلر قارالامالاری
- ایستنادی اولان مقالهلر
- VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- ایسپانیا شهرلری


text:
آذربایجان ادبیات اوجاقلاری: «خدافرین درنهیی» و «عدالت دومان»لا موصاحیبه
ایضاح:
آذربایجان ادبیات اوجاقلاری اؤلکهنین مختلف شهر و شهرجیکلرینده گونو گوندن شعلهلنمهدهدیر. بو اوجاقلارین حرارتینده قیزینان بیر چوخ شاعر و یازیچیلاریمیز بو گون ادبی جمعیتیمیزین پارلاق سیمالارینا چئوریلیبدیرلر. عینی حالدا بو گون آذربایجان مدنیتینین انکیشاف یولونون بؤیوک بیر حیصهسی بو درنکلردن کئچیر. بو درنکلرین بیر چوخو اوزون ایللردیر آذربایجان مدنیت بایراغینی قالدیراراق، ادبیات و مدنیتیمیزین گور اوجاقلارینا و اونلاری تشکیل و رهبرلیک ائدهن بیر چوخ صنعتکارلاریمیز آذربایجان مدنیتینین سارسیلماز صنعت فداییلرینه چئوریلیبدیرلر. تکجه تهران و اونون اطرافیندا مسکونلاشان آذربایجانلیلارین آدینا، ائلهجهده آذربایجانین بیر چوخ شهرلرینده اونلارجا ادبی، مدنی درنک موختلیف شکیللرده فعالیت ائدیر. صابر ادبی انجومنی، ساهر ادبی- مدنی درنهیی، آذربایجان ادبیات اوجاغی، خدافرین ادبی انجومنی، دده قوربانی ادبی انجومنی، آراز ادبی انجومنی، قاراداغ ادبی انجومنی، چیچکلر قورولوشو، ماوی چیچکلر درنهیی، استاد شیدا ادبی انجومنی، چنلیتئل درنهیی، بولاق درنهیی، یاشماق درنهیی، حکیم نباتی ادبی انجومنی، تبریز موسیقی انجومنی، ائل بیلیمیموسسهسی، تبریزده فعالیت گؤسترن موختلیف ادبی انجومنلر و …. س، بو اوجاقلاریمیزین ان تانینمیشلاریدیرلار.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی، قارشیداکی یئنی ایلده امکان دایرهسینده و بو درنکلرین حاضیر اولدوغو صورتده اؤز اوخوجولارینی اونلارین فعالیتلریایله تانیش ائتمهیی اؤزونه مقصد گؤتورموشدور. هلهلیک بو مقصدی تهراندا فعالیت گؤسترن «خدافرین درنهیی» و اونون رهبرلریندن اولان شاعر «عدالت امی(دومان)»لا موصاحیبهمیزله باشلاییریق…
«عدالت امی(دومان)» ۱۳۴۹ینجی گونش ایلی قاراداغ ماحالینین “گیردهزال” کندینده دونیایا گلمیش و هله اوشاقایکن آرازین اوتاییندان یاییلان آذربایجان رادیو وئرلیشلری اونون روحونا هوپدوردوغو نغمهلریله، دویغولارینی بسلهمیش، اوندا شاعرلیک قابلیتینی بئجرتمیشدیر. یئنییئتمه یاشلاریندان شعر یازماغا باشلاییر و ایندییه قدهر اوچ شعر مجموعهسی «بیر چاتی بویوندا عؤمور»، «عطرینی داشلاردان آلدیم» و «سئوینج ایشیقلاری» عنوانلاری آلتیندا ایشیق اوزو گؤرموشدور. بونلاردان علاوه تانینمیش آذربایجان شاعری نریمان حسنزاده و ایلهام قهرمانین شعر مجموعهلرینیده عرب الیفباسیندا چاپا حاضیرلاییبدیر. بیر چوخ اثرلری آذربایجان جومهوریسینده یاییلان شعر مجموعهلرینده او جوملهدن: «سؤز کاروانی»، «بوتؤولوک نغمهسی» و «دییرمانین آلت داشی» کیتابلاریندادا یاییلیبدیر.
«عدالت امی(دومان)» آذربایجانیمیزین زحمتکش شاعری و عاشیق صنعتیمیزین وورغونودور. او اؤز اورهک اوخشایان قوشمالاریلا بو گون بیر چوخ شعر هوسکارلارینین اورهکلرینه یول آچیب و سئویله- سئویله اوخونان گؤرکملی شاعرلریمیزدندیر. ایندیلیکده تهراندا یاشاییر و بیر زحمت آدامیکیمیتیکینتی بویاچیسی(نقاش ساختمان) ایشیایله مشغولدور.
«ایشیق»
***
س. هر سؤزدن اول ایشیق سایتینین تکلیفینی قبول ائدیب و رهبرلیک ائتدیگینیز درنهیین حاقیندا بو دانیشیغا قاتیلدیغینیز اوچون سیزه اؤز تشککورلریمیزی بیلدیریریک. بو گون رهبرلیک ائتدیگی خدافرین درنهیینین یارانماسی بارهده شاعر عدالت دومان نه دئیه بیلر؟
ج. منده سیزه و حؤرمتلی ایشیق سایتینین امکداشلارینا تشکر ائدیرم و هر شئیدن اؤنجه دهیرلی “ایشیق” سایتینین اوخوجولارینا سلام و سایغیلاریمیسونورام. بیزیمده بو کیچیک ایشلریمیزه دیققت گوستردیگنیز اوچون چوخ ساغ اولون. دئمهلییم کی من بو درنهیین- خدافرین درنهیینین- نئچه رهبریندن بیریسییم.
نئجه کی اؤزونوز آز – چوخ تانیشسیز، بیزیم تهراندا یاشادیغیمیز منطقهده (تهرانین شرق حصهسینده) بیزیم سویداشلاریمیز یعنی آذربایجان تورکلری سای باخیمیندان چوخلوق تشکیل ائدیر. بو منطقه عمومیتله آذربایجانین قاراداغ ماحالیندان تهرانا کؤچن زحمت آداملارینین یئرلشدیگی منطقهلردندیر. بورادا آذربایجانلی عائیلهلرینده بیر چوخ گنجلریمیز یاشاییر. بیز اونلاری دوشوندوک و بئله بیر قرارا گلدیک کی گنجلریمیز اؤز ادبیات و موسیقیمیزدن بیگانه اولمامالاری اوچون بیر درنک تشکیل ائدهک. نییه کی فیکر ائدیردیک بو گنجلربن آذربایجان کولتورو ایله یاخیندان تانیش اولماماسی سونرا، بیزیم ادبیاتیمیز، موسیقیمیز و عمومیتله کولتوروموزون اونودولماسی تهلکهسینی ایرهلی سوره بیلر و آللاه ائلهمهمیش مدنیتیمیز خصوصیله گنجلرین ایچینده اونودولماغا طرف گئدهر. بیر نئچه دوستلارلا و بؤیوکلریمیزله دانیشدیق و بئله قرارا گلدیک بیر درنک تشکیل تاپسین و آدی دا ائله اؤز منطقهمیز “خدافرین” اولسون.
س. خدافرین درنهیی رسمن نه زاماندان فعالیته باشلادی؟
ج. اوللر اؤز ایمکانلاریمیزدان استفاده ائدیب ییغیشیردیق. سونرالار منطقهمیزده اولان بیر مدنیت سارایی ایمکانی یاراندی و اونلاردان اجازه آلاراق ۱۳۹۱ینجی ایلین بهمن آییندان رسما فعالیته باشلادیق و ساییمیز و مجلیسلریمیزده اشتراک ائدهنلر خصوصیله عائیلهلر گونو گوندن چوخالدی.
س. درنهیین فعالیت موضوعلاری نهلردن عبارتدیر؟
ج. درنهیین فعالیت دایرهسی چوخ گئنیشدی. بیر سؤزله آذربایجان فولکلورو، شعری، موسیقیسی و رقصی اونون اساس فعالیت موضوعلارینی تشکیل ائدیر. آنجاق درنهیین عضولریندن مدرن ادبیات نمونهلریلهده ماراقلانانلار واردیر و بو ساحهده ده فعالیتلریمیز اولور. دئیه بیلهرم کی آذربایجان شیفاهی خالق ادبیاتی نمونهلری، شعریمیز و عاشیق صنعتیمیزهامیدان چوخ درنهیین مجلیسلرینده و تدبیرلریمیزده گؤستریلیر. نییه کی درنهییمیزین بیر چوخ عضولری عاشیق صنعتیمیزین فعاللاری و اوستاد عاشیقلاریمیزدیر.
س. درنهیین مجلیسلرینده اشتراک ائدنلردن علاوه، اونون رسمیاولاراق نئچه عضوو واردیر؟
ج. دئدیگیم کیمیدرنهییمیزین مجلیسلرینده چوخ سایلی سویداشلاریمیز اشتراک ائدیر و خصوصیله عائیلهلر گونو گوندن آرتیر. آنجاق رسمیعضویمیز بارهده دئیه بیلرم کی ۱۰۰ نفردن چوخدور و هلهده چوخالماقدا داوام ائدیر.
س. درنهیین ایندی ییغینجاقلاری نئجه وهاردا کئچیریلیر؟
ج. ایندیلیکده یاشادیغیمیز منطقهده؛ یعنی تهرانین شرقینده ییغینجاقلاریمیز اولور. دئمک هر آیین ایلک چرشنبهسی درنهیین مجلیسی «سرای محله جوادیه تهرانپارس – خیابان امین، کوچه همایی غربی»ده تشکیل ائدیلیر و اونون خبری تلفون و اس ام اس واسیطهسیله هموطنلریمیزه چاتدیریلیر. هر مجلیسیمیزده ۲۰۰ نفردن آرتیق شعرلی، موسیقیلی گئجهمیزین قوناغی اولور. یئری گلمیشیکن بو عزیزلره ده مینتدارالیغمیبیلدیریرم.
س. درنهیین اداره هئیتی عضولری بارهده اوخوجولاریمیزا وئرهجهییز معلومات؟
ج. درنهییمیزین باشیندا افسانهوی سسه مالیک عاشیقیمیز عاشیق محبوب خلیلی دورور. درنهیین رئیسی حؤرمتلی اینسان شمسالله آقاپور جنابلاریدیر. من عدالت دومان رئیس معاوینی و تدبیرلریمیزین آپاریجیسی کیمیخیدمت ائدیرم. استعدادلی گنج عاشیقیمیز عاشیق سخاوت صابیری، شاعیر سید موراد موسیپور، ادبیات خادیمیعیوض امیو شاعر محمود فلاح، درنهیین اداره هئیتینین باشقا عضولری کیمیچالیشیرلار.
س. درنهیینیز قارشیدان گلن یئنی ایلدههانکی برنامهلری پلانلاشدیریب؟
ج. درنهییمیز اؤز برنامهلرینی بو ایلده داوام ائتدیرهجک. بیزیم بو درنک ادبی مدنی بیر درنکدیر و هرهانسی بیر سیاسی جریاندان اوزاقدیر. گلجکده باشارساق انجومنده اوخونان ادبی اثرلری بیر کیتاب شکلینده نشر ائتدیرهجهییک؛ اوستاد صنعتکارلاریمیز حاقیندا آغیرلامالار و عزیزلمه تدبیرلریمیز اولاجاقدیر. چالیشاجاغیق اولدوقجا شاد و عینی حالدا دوشوندوروجو برنامهلری بو ایل ده حیاتا کئچیرک.
س. سیزین انجومنین علاقهلری باشقا درنکلرله نئجه قورولور وهانکی زمینلرده؟
ج. هلهلیک او قدهر باشقا درنکلرله ایش بیرلیگیمیز اولماییب، آنجاق بعضی موناسیبتلرده باشقا قارداش انجومنلرله همفیکیرلیگیمیز اولور و ادبی تدبیرلرده بیرلیکده اشتراک ائدیریک. نمونه اولاراق صابر ادبی انجومنیایله یاخین ایلگیمیز اولور، نییه کی بیزیم انجومنین بیر سیرا عضولری بو انجومنده ده عضودیرلر و صابر انجومنی قدیمیآذربایجان ادبی انجومنلرینین بیریدیر.
س. آذربایجان ادبی مدنی درنکلرینین ایشبیرلیگی بارهده نه تکلیفلرینیز وار؟
ج. واللاه من نه دئیه بیلهرم؟! سادهجه اونو دئییم کی بیر- بیریمیزی سیندیرماقدا دئییل، قوروماقدا سعی گؤسترک.
س. سیزینله و خدافرین درنهییایله نئجه علاقه ساخلاماق اولار؟
ج. علاقه مسلهسی بارهده. ایندی آللاها شوکور تکنولوژی دؤورودور. فیسبوکدا شخصی صحیفهلریمیز وار. وایبر و تلفون واسیطهلریلهده اولار. دئدیگیم کیمیهر آیین ایلک چرشنبهسی انجومنین شعر موسیقی تدبیرینده دههامیعزیزلرین یولونو گؤزلهییریک. «سرای محله جوادیه تهرانپارس – خیابان امین کوچه همایی غربی»
س. سون سؤزونوز اوخوجولاریمیزا؟
ج. ایشیقین اوخوجولارینا اوزون عؤمور و جان ساغلیغی آرزو ائدرکن، اونلاردان بیر ایستهییم ده وار کی ایشیغا ساری گئدهک و ساغ اولسونلار کی دهیرلی وقتلریندن آییریب، بیزی اوخودولار. سیزدن ده اورهک- اورهک تشککورلر ائدیرم. ساغ اولون.
***
بیر نئچه شعر / عدالت دومان
تبریز
حاق سنی قوروسون درددن آغریدان
جان آذربایجانین اورهیی تبریز!
آنا قدری بیلن هر بیر ائولادین
گؤزونون گیلهسی ببهیی تبریز!
عالمیمات قویان سیر دریاسیسان|
پارلاق اولدوزلارین ایلک ضیاسیسان
غئیرت قایناغیسان،تورک دونیاسیسان
سن بیزه شهرلر اؤزهیی تبریز!
قوینوندا میلیونلار سویداشیم قالیر
اؤزگورلوک عسگری یوردداشیم قالیر
اوزون یوللار اوسته یولداشیم قالیر
بیر آن اسیرگمه کؤمهیی تبریز!
کؤرپن عدالتدن بو نئچه بندی
اولارسا آل ساخلا عؤمور ایتندی
آدین غوربت ائلده ایستی وطندی
سنسن یئر اوزونون بزهیی تبریز!
اولمور
او قدهر کوسموسن باریشمیسان کی
کوسوب باریشیرسان خبریم اولمور.
من کوسمک سئومیرم قلبیم تمیزدی
منیم کینهم اولمور، کدریم اولمور.
دئمیرم چیخماسین دوست دئدیگیمدن
من آج قوش دئییلم دوست دئدیگیمدن
من سئوگی اومورام دوست دئدیگیمدن
باشقا بیر ایستهییم، نظریم اولمور.
کؤنلومده گول دوستا اتک- اتکدی
محبت گول دئمک چیچک دئمکدی
عدالت! کوسمهیه نیفرت گرکدی
او منده وارسادا یئتریم اولمور.
تر چیچک سولدو
بیر بوداق آتمیشدی عؤمور باغیمیز
تر چیچک آچمیشدی شاه بوداقیمیز
دوشدو کولکلره او یاز چاغیمیز
شاه بوداغ قیریلدی، تر چیچک سولدو.
اون بئش ایل طالعیه اومودله دؤزدوم
نه قدهر آرزولار خیاللار دوزدوم
حاقدان آلدیغیمیشره اودوزدوم
بو نئجه قایدادی بو نئجه یولدو؟
سئوینجین ایتیرمیش دوداقدان بئتر
کول اولوب سوورولموش اوجاقدان بئتر
شعلهسی قارالمیش چیراقدان بئتر
دونیام سویوق اولدو، قارانلیق اولدو.
گئج وئردی تئز آلدی فلک پاییمی
دومانلار سؤندوردو پارلاق آییمی
اونسوزدا بیلیرم آرتیق ساییمی
قیسمتیم آزدیرسا کدریم بولدو.
یانسا
گونشی بوز باغلار عؤمرو سارالار
بیر گون کؤرپهسیندن بیر آنا یانسا.
آهلاری لئیسانلی بولودو قارسار
ائولاد اوجباتیندان بیر آنا یانسا.
حالالدی خئییر ایش قوروب دوزهنه
ایری خطا یاپسا اوندان دوزه نه
سؤز اؤزو دوزولر دوشر دوزه نه
حاقدان اورهگینه بیر آن آیانسا.
کیمهسه یار دئدین یار اول یاشا یار
عشقه نه وار اویمورسادا یاشا یار
عؤمرونون قدرینی بیلر یاشایار
عدالت بوش اؤتن بیر آنا یانسا.
گؤردوم
نعشهلندیم گؤزلریندن
دونن گئجه تویدا گؤردوم.
دونیانین هر گؤزهللییین
او قامتده بویدا گؤردوم.
ماتام عشقین طرزینده من
اونون حدّی مرزینده من
بیر ساعاتین عرضینده من
قیش دا گؤردوم، یای دا گؤردوم.
گؤرسهنیردی سو بوغازدا
تام شیرینلیک، دیل آغیزدا
یازیلمامیش آغ کاغیذدا
سؤیده گؤردوم، بوی دا گؤردوم.
گؤزوم قالدی جوت خالیندا
اؤزوم دالغین خیالیندا
اونون پارلاق جمالیندا
گونده گؤردوم، آی دا گؤردوم.
قوربانام یازی یازانا
حوسنوندن بولبول یاز آنا
«عدالت» تکین اوزانا
یئتمز اوندان فایدا گؤردوم.
سنسیز
بلکه ده یوخومدا گؤره بیلردیم
یوخو گلمهدی کی گؤزومه سنسیز.
ائله بیل یاز باغین دولو دؤیوبدور
غملر تالان سالیب اوزومه سنسیز.
قههر بوغور عزراییلین الی تک
فیکیر خیال سورور منی زلی تک
دانیشیرامهاوالی تک، دلی تک
کیمدی قولاق وئرن سؤزومه سنسیز.
یئرهمییالواریم؟ گؤیه بیلمیرم
دردیمیسؤز ایله دئیه بیلمیرم
نییه اؤلمهمیشم، نییه بیلمیرم
ماتام اؤزومده کی دؤزومه سنسیز.
گؤروشور
اولو تانریم گونوموزه گون دوغوب
سئون سئویلنله آیان گؤروشور.
کئچیر سرحدلری خوش خیال کیمی
گؤیده بولوت یئرده اینسان گؤروشور.
اوغوللار غمینی یئمیش آرازین
زامان قوبارینی یوموش آرازین
ایندی اوزهرینده گوموش آرازین
ائل توتور توی دویون نیشان گؤروشور.
بو تایدان او تایا قیز گلین کؤچور
ساز گولور سئوینیر سؤز گلین کؤچور
یوز اوغول ائولهنیر، یوز گلین کؤچور
سارایلا خان چوبان آسان گؤروشور.
باکی تبریزلشیر گنجه خویلاشیر
ساوالان داغ دلی داغلاهایلاشیر
عدالت سئوینجین غمین پایلاشیر
ایکی قارداش آذربایجان گؤروشور.


text:
افغانستان ساغلیق نی سقلش وزیرلیگی، یقین آره ده خلق ارا اتوم انرژیسی و عالی اوقوو وزیرلیگی نینگ همکارلیگی بیلن سرطان کسللیگینی تیکشیریش و دوالش مرکزی ایجاد ایتیلیشیدن خبر بیردی.
سونگی پیتلرده افغانستانده سرطان کسللیگی گه چلینگن لر سانی آشیب باریشی، کته تشویشلر گه سبب بولگن. شفاکارلر، مملکتده اوشبو کسلیککه چلینگن لر سانی آشیب باره یتگنی گه، مملکتده دوالش زمانوی مرکزلر موجود بولمه گنی نی اساسی سبب قیلیب کورستماقده لر.
دولت هم هنوزگچه اوتگن اون ییل دوامیده سرطان کسللیگی نی تیکشیریش و دوالش مرکزلری نی ایجاد ایتیشگه قادر بوله آلمه گن. اهالی ایسه، اوشبو کسللیک افغانستان شفاخانه لریده دوالنمه ی یاتگنی دن شکایت قیلماقده لر.
هر ییلی دینا بویلب اوتکزیله یاتگن سرطان کسللیگه قرشی کوره ش خلق ارا کونی نی نشانلش مراسملریده، دنیا دولتلری اوشبو کسللیک نی آلدینی آلیش و اونی یوق ایتیش اوچون جدی چاره تدبیر کوریب چیقه یاتگن بیر پیتده، افغانستان ده اوشبو کسللیککه چلینگن لر سانی آشیب باره یاتگنی ایتیله دی.
افغانستان دولتی حاضر گه قدر سرطان کسلیگی نی دوالش و اوشبو کسلیکنی تیکشیریش زمانوی درمانلش مرکزلرینی ایجاد ایتیشگه قادر بوله آلمه گن.
اما ساغلیق نی شقلش وزیرلیگی سوزلاوچیسی داکتر کنشکا ترکستانی اوشبو وزیرلیک بیرقطار اداره لر نینگ همکارلیگی بیلن کابلده سرطان کسلیگی نی تیکشیریش مرکزی نی ایجاد ایتیشگه سعی و حرکت آلیب باره یاتگنی نی ایته دی.
مملکت بیرقطار شفاکارلری، افغانستان ایچکریسیده زمانوی مرکزلر ایجاد ایتیلگن حالده، سرطان کسلیگی نی تیکشیریش و اوشبو کسللیککه چلینگنلرنی دوالش امکانی میسر بولیشی ممکنلیگی نی ایتماقده لر.
اولرگه کوره، سرطان کسللیگی گه چلینگن آدملر هر کونی اولرنینگ ساغلیق مرکزلریگه دوالنیش اوچون مراجعت قیله دیلر، اما لازم امکانیت لر یوقلیگی سبب، اولرنی دوالشگه قادر بوله آلمه یدیلر.
اما اهالی، اوشبو کسللیک میزانی آشیب باره یاتگنی و کسللیک نی دوالش اوچون مملکتده اساسی مرکزلر یوقلیگی دن شکایت ایتماقده لر. اولرگه کوره، مملکت نینگ هیچ بیر منطقه سیده سرطان کسللیگی نی تیکشیریش و دوالش مرکزی موجود بولمه گن. اوکه سی نی سرطان کسللیگی عاقبتیده قولدن بیرگن اوشبو شخص، اوکه سی نینگ کسللیگی مملکت ایچکریسیده تیکشیریلمه گنی نی ایته دی.
حاضرگی کونده سرطان کسللیگیگه چلینگن لر، دوالنیش اوچون پاکستان و هندوستان مملکتلریگه کته مبلغ صرفلب، مراجعت قیلیشگه مجبور لر..
افغانستان ده سرطان کسللیگگه چلینگنلر سانی آز بولمه ی، هر ییلی اوشبو کسلیک طفیلی مینگلب انسان جانی یوقته یاتگنی ایتیله دی. ساغلیق نی شقلش وزیرلیگی افغانستانده سرطان کسللیگگه چلینگنلر اوچون انیق حسابات عملگه آشیریلمه گنی نی ایتدی.
ترقلگن حساباتلرگه بنا، ییلی گه دنیا بویلب، سرطان کسللیگگه چلینگن 12 بوتون اوندن ییتی میلیون انسان رویخطگه آلینیب، اولردن 7 بوتون اوندن 6 میلیونی اوشبو کسللیک عاقبتیده حیاتی نی قولدن بیره دی.


text:
بیلیم و تکنالوژی
اوشبو مصنوعی انسان تیریسی بیر عالی بیلیم یورتی استاد لری تامانیدن ایشلب چیقریله دی
دنیا، کم کوریلگن کوک یوزی (آسمان) حادثه لریدن بیرته سیگه شاهد بوله دی.
تورکیه سیاسی, اجتماعی و اقتصادی تحقیقات لر مرکزی یازوچیسی جان آجون نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سی
اوشبو هستوی سنترال نینگ میلادی 2028 نچی ییلیده فعالیت گه باشلیدیگن لیگی بیلدیریلدی
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
تورکیه نینگ اوشبو خصوصده گی انتیلیش لری دوام ایتماقده
امریکا قوشمه ایالتلری دولت باشلیغی دونالد ترامپ، مدافعه وزیرلیگی گه اردونینگ 6- بولیمی اوله راق "فضا کوچی" ایجاد ایتیشی اوچون بیوروغ بیردی
امریکا دن کیلتیریله دیگن اوشبو اوچاق لرنینگ ینگی تصویر لری ترقه تیلدی
اوشبو تحریم کمپاینی انقره اجتماعی بیلیم لر عالی بیلیم یورتی تامانیدن مطرح قیلیندی


text: سید محمدحسین بهجت تبریزی (شهریار) (۱۲۸۵ - ۱۳۶۷), ایرانین آدلیم شاعیری، آذربایجان تورکجهسینده و فارس دیلینده بویوک اثرلر یارادیب. شهریار ۱۲۸۵ اینجی ایلده خشگناب کندینده آنادان اولدو و ۱۳۶۷ گونش ایلینده اؤلدو و اؤز وصیتینه گؤره تبریزین مقبرةالشعرا مزارلیقیندا قویلاندی. اونون اؤلوم گونو (شهریور آیینین ۲۷-سی) ایراندا میللی شعر و ادب گونو آدلانیب. شهریار ۱۲۸۵ گونش ایلینده تبریزده آنادان اولارکن آتاسی حاج میر آقا خشگنابی تبریز ده وکالت ایشینه باخیردی. بو ایللرده، تبریز و باشقا آذربایجان یئرلری چتین بیر دورومدا یاشاییردیلار. آغیر دونیا موحاربهلری بیر طرفدن و آذربایجانین باشینا یاغان بلالار هر بیر طرفدن، او ایللرده مینلر آذربايجان تورکلری یوردونو ترک ائتمهیه مجبور ائدیردی. محمد حسین بهجت بئله بیر دورومدا عاییلهسیله تبریزدن خشگناب کندینه کؤچوب و اورادا اوشاقلیق گونلرین سووماغا مجبور قالیر. آنجاق بو گونلر اونون یارادیجیلیغینا لاپ بؤیوک تمل و اساس اولور و ایللر سونرا اونون ایزی شهریار آدلی بیر شاعیر اثرلرینده آیدینجا گؤرونور.


text:
تورکییهلی ژورنالیست، کؤشه یازاری جمیله بایراقدارین تویتر حسابیندا مشهور آکتیور کمال سونالین (شابان) فیلملرینی اینسانلار اوچون تحقیر آدلاندیرماسی آکتیورون سئوهنلری طرفیندن بیرمعنالی قارشیلانماییب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، ج. بایراقدارین سؤزوگئدن آچیقلاماسیندان سونرا چوخسایلی سوسیال شبکه ایستیفادهچیلری تویترده کمال سونال خالقدیر(#کئمالسونال حالکتیر) هشتقی یارادیبلار. پرستیشکارلاری جانلاندیردیغی موختلیف اوبازلارلا فئودالیزمی، آغالیغی، قادین حقوقلارینین تاپدالانماسینی تنقید ائدن، بوتون طبقهدن اولان اینسانلاری بیر-بیرینه سئودیرهن ک. سونال فیلملرینین تهلوکهلی کاراکتئر داشیمادیغینی بیلدیریبلر.
صنعتکارین اوغلو آکتیور علی سونال ایسه ج. بایراقدارین سؤزلرینین هئچ بیر اهمیت کسب ائتمدیینی دئییب:
«جمعیله بایراقدار آتامین فیلملرینی بیهنمهیه بیلر. بو، چوخ دا واجیب دئییل، اما فیلملرینین برباد و خالقا تحقیر اولماسی حاقدا فیکیرلری اساسسیزدیر. کمال سونال کوریینی خالقا سؤیکمیش محتشهم بیر اینساندیر. دوغرو اولان تک شئی بودور».
قید ائدک کی، ج. بایراقدار اؤتن گون تویتر صحیفهسینده آکتیور حاقیندا «البته کی، سونال بیزیم برندیمیزدیر، اما بو اؤلکهیه زهنی معنادا ائدیلمیش ان بؤیوک پیسلیکدیر. بو فیلملر رسما اینسان زکاسینا تحقیردیر. تضییقلره حاضیرام، بیهنمهسهنیز ده، دوغروسو بودور» سؤزلرینی یازیب.


text:
امریکا قوشمه ایالتلریده انترنت طرفسیزلیگی کنسل قیلیندی
فدرال مخابرات کمیسیونی, انترنت طرفسیزلیگی نینگ کنسل قیلینگن لیگی نی بیلدیردی
امریکا قوشمه ایالتلری فدرال مخابرات کمیسیونی, انترنت بوییچه فعالیت آلیب باریتگن شرکت لرنینگ, "شبکه طرفسیزلیگی" مجبوریتی نینگ بیکار قیلینگن لیگی نی معلوم قیلدی.
شونده ی قیلیب ایندی انترنت شبکه لری نینگ بیر بیر لری نی مثبت یاکه منفی اوله راق بهالنتریش لری ممکن.
امریکا لیکلر نینگ برچه انترنت سایت لری گه, انترنت شرکت لری یاکه فدرال حکومت نینگ هیچ قنده ی بیر مداخله سی نینگ بحث موضوعی بولمسدن کیریشی اوچون امکانیتی تامین ایتیب بیریتگن "شبکه طرفسیزلیگی" نینگ بیکار قیلینیشی اولکه ده جدی بحث و مناظره لر گه سبب بولدی.
شونده ی قیلیب اوشبو وضعیت گه قرشی مخالفت بیلدیریتگن تامان لر خودی منه شوو کمیسیون نینگ امریکا لیک لر نینگ ایرکین لیگی گه ضد بیر قرار بیرگن لیگی نی معلوم قیلماقده.
انترنت شبکه لری گه طرفلی حرکت ایتیش امکانیتی تامین ایتیب بیره دیگن اوشبو قرار نینگ, بعضی انترنت سایت لری گه ارزان و تیز و ایریم لری گه ایسه قیمت و کیچ کیریله دیگن لیگی معنی سی گه کیله دیگن لیگی ادعا ایتیلماقده.


text:
یوتوب سوسیال شبکهسینده یئر کورهسیندهکی تمپراتورون ایکی درجه قالخاجاغی حالدا نیو یورک شهرینین سو آلتیندا قالاجاغینی عکس ائتدیرن ویدئو یئرلشدیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ویدئونون مؤلفلری ایقلیمین ایکی درجه یوکسلجیی حالدا باش وئرجکلر حاقدا آپاریلان آراشدیرمایا اساسلانیب.
تدقیقاتچیلار حساب ائدیر کی، بوزلاقلارین سرعتله اریمهسی دنیزین سوییهسینین آرتماسینا سبب اولاجاق. حسابلامالارا گؤره، ۲۱۰۰-جو ایله یاخین ساحلده یئرلشن مگاپولیسلر، ائلجه ده بیر نئچه آدا سولارا قرق اولا بیلر.
سؤزوگئدن ویدئونو تقدیم ائدیریک:


text:
مجدالسادات گولردى باغلارکیمى گورولدردى بولوتلى داغلارکیمى سؤز آغزیندا اریردى یاغلارکیمى آلنى آچیق ، یاخشى درین قاناردى یاشیل گؤزلر چیراغ تکین یاناردى منیم آتام سفره لى بیر کیشییدى ائل الیندن توتماق اونون ایشییدى گؤزللرین آخره قالمیشییدى اوننان سورا دؤنرگه لر دؤنوبلر محبتین چیراخلارى سؤنوبلر میرصالحین دلى سولوق ائتمه سى میر عزیزین شیرین شاخسى گئتمه سى میرممدین […]
دسته: سید محمد حسین بهجت تبریزی (شهریار)
حیدربابا
حیدربابا، دونیا یالان دونیادى سلیماننان، نوحدان قالان دونیادى اوغول دوغان، درده سالان دونیادى هر کیمسیه هر نه وئریب، آلیبدى افلاطوننان بیر قورى آد قالیبدى حیدربابا، یار و یولداش دؤندولر بیر-بیر منى چؤلده قویوب، چؤندولر چشمه لریم ، چیراخلاریم، سؤندولر یامان یئرده گؤن دؤندى، آخشام اولدى دونیا منه خرابه شام اولدى عم اوغلینان گئدن گئجه قیپچاغا […]
حیدر بابا
بوستان پوزوب، گتیرردیک آشاغى دولدوریردیق ائوده تاختا-طاباغى تندیرلرده پیشیرردیک قاباغى اؤزون ئییوب، توخوملارین چیتداردیق چوخ یئمکدن، لاپ آز قالا چاتداردیق ورزغان نان آرموت ساتان گلنده اوشاقلارین سسى دوشردى کنده بیزده بویاننان ائشیدیب، بیلنده شیللاق آتیب ، بیر قیشقریق سالاردیق بوغدا وئریب، آرموتلاردان آلاردیق میرزاتاغى نان گئجه گئتدیک چایا من باخیرام سئلده بوغولموش آیا بیردن ایشیق […]
حیدر بابا
یاز گئجه سى چایدا سولار شاریلدار داش-قیه لر سئلده آشیب خاریلدار قارانلیقدا قوردون گؤزى پاریلدار ایتر ، گؤردون ، قوردى سئچیب، اولاشدى قورددا، گؤردون، قالخیب، گدیکدن آشدى قیش گئجه سى طؤله لرین اوتاغى کتلیلرین اوتوراغى ، یاتاغى بوخاریدا یانار اوتون یاناغى شبچره سى، گیردکانى، ایده سى کنده باسار گولوب- دانیشماق سسى شجاع خال اوغلونون باکى […]
حیدربابا
شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم بیر شال آلیب ، تئز بئلیمه باغلادیم غلام گیله قاشدیم ، شالى ساللادیم فاطمه خالا منه جوراب باغلادى خان ننه مى یادا سالیب، آغلادى حیدربابا ، میرزممدین باخچاسى باخچالارین تورشا-شیرین آلچاسى گلینلرین دوزمه لرى ، طاخچاسى هى دوزولر گؤزلریمین رفینده خیمه وورار خاطره لر صفینده بایرام اولوب ، قیزیل […]


text:
پرزیدنت سئچکیسینده ولادیمیر پوتینین غلبه قازانماسیندان سونرا اونون اطرافیندا چاخناشمالار بؤیومهیه باشلایاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «اوبوزرئواتئل» سایتینا آچیقلاماسیندا عمومروسییا ساغ قوهلرین اتفاقی اجتماعی حرکاتینین رهبری لئونید قوزمان سؤیلهییب. اونون سؤزلرینه گؤره، پوتین غربین اونون اوچون نظرده توتدوغو سارای چئوریلیشینی، قیامی چوخ گؤزل آنلاییر و چالیشیر کی، بو واریانت ایشلهمهسین:
«پوتین غلبه قازانماقلا ۲۰۲۴-جو ایله قدر پرزیدنت کورسوسونده قالماغی تعمین ائتمیش اولاجاق. اگر ۲۰۲۴-جو ایلدهن سونرا دا او، حاکمیتینی اوزاتماق ایستهسه، او زامان بو مونارخییا اولاجاق و کونستیتوسییادا جدی دییشیکلیکلره سبب اولاجاق. بو بلکهده ۲۰۲۴-دن تئز ده اولا بیلر. نتیجهده پرزیدنتین اطرافیندا آمریکالیلارین تأثیریندن آسیلی اولمایاراق، چوخ جدی شکیلده چاخناشمالار یاراناجاق. هر شئی داخیلدن باش وئرهجک».


text:
تۆرکیأنینگ گۆن ترتیبی ۳۴: تۆرکیه بیلن آمریکانینگ آراسینداقی دارتغینلیق
جان آجون؛ سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستا
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقایارسینگیز:
تۆرکیه بیلن آمریکانینگ آراسیندا باشدان گچیریلیأن دارتغینلیغینگ اساسی سبأپلری نینگ باردیغینی گؤریأرس. اساس تایدان آمریکانینگ ۱۹۵۲-نجی ییلدا ناتوآ آغضا بۇلماغیندان بأری تۆرکیه بیلن آسیمتریک قاتناشیق اتمه ک باراداقی تاغاللاسی اۆنسلری اؤزۆنه چکیأر. اِمما تۆرکیأنینگ اساسان عادالات و اؤسۆش حزبی نینگ حأکیمیه تینگ باشینا گلمه گی بیلن بیرلیکده قاراشسیز سیاسات آلیپ بارماغی، تۆرکیأنینگ بأحبیتلرینه باپ گلیأن توتوم آلیپ بارماغی آمریکا تاراپیندان هنیزم قابول ادیلمه دی.
کنوانسیونل تایدان بۇلسا آمریکانینگ فت الله چی ترور قوراماسی فتؤنینگ یۇلباشچیسی فتع الله گۆلنی ایزینا برمهزلیگی حقوقی تایدان ایشه گیریشمهزلیگی و پنسیلوانیادا ارکین یاغدایدا یاشاماغینی اۆپجۆن اتمه گی اؤزآرا قاتناشیقلارا یاراماز تأثیرینی یتیریأن اساسی سبأپلردن بیریدیر. تۆرکیه، آمریکانینگ شۇل بیر واغتدا سوریه ده آشاچی ترور قوراماسی پ. ک. ک نینگ سوریه دأکی بؤلۆمی ی. پ. گ بیلن بیله لیکده حرکت اتمه گینی، اۇلاری یرلی حیذماتداش حؤکمۆنده ایغلان اتمه گی، حاربی تعلیم و یاراغ کؤمِگینی برمه گینی قابول اتمه یأر. ترور قوراماسی پ. ک. نینگ تۆرکیأنینگ گۆن اۇرتا سرحدینده تأثیری نینگ گۆیچلندیریلمه گی تۆرکیأنینگ میللی جبیسلیگی تایدان حۇوپ عمله گتریأر. ایکی یوردونگ آراسیندا اۇنسوز هم دارتغینلی گۆنلرینگ باشدان گچیریلیأن دؤورۆنده یۆزه چیقان برانسون واقاسی بیلن اف- ۳۵ دارتغینلیغی حاص دا یۇقارلاتدی.
آمریکان سنا مجلیسی نینگ آغضالاری سۇنگقی دؤوۆرده برانسون ینگ اؤی توسساغلیغیندا ساقلانماغی تۆرکیأنینگ روسیادان اس- ۴۰۰ هۇوادان قۇرانیش اولغاملارینی ساتین آلجاقدیغی تۆرکیأ قارشی توتوم آلیپ باریاردی. سنانینگ آغضالاری بیلن شۇل بیر واغتدا آق تام هم برانسون ینگ بوشادیلماغی مسئله سینده توتان یرلی توتوم آلیپ باریار. آمریکانینگ جمهورباشلیغی دونالد ترامپ، تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی بیلن گچیرن تلفن دوشوشیغیندا روحانی برانسون ینگ بۇشادیلماغینی طالاپ ادیپدی. آمریکانینگ جمهورباشلیغی مونینگ بیلن هم چأکلِنمأن توییتر آرقالی برانسون ینگ بۇشادیلماغینی طالاپ اتدی. تۆرکیه ده یاشایان روحانی برانسون ۲۰۱۶-نجی ییلینگ ۱۵-نجی ایولیندا فتؤ نینگ آغدارلیشیق سینانشیغیندان سۇنگ فتؤ و ترور قوراماسی پ. ک. ک بیلن آراباغلانشیغی نینگ باردیغی سبأپلی قاضیه ت ایش قۇزغالدی. آمریکاداقی اوانجیلیستلرینگ قۇلداوینی ییتیرمه زلیک اۆچین آمریکانینگ جمهورباشلیغی نینگ اۇرونباساری مایک پچنس مسئله حاقیندا برن بیاناتیندا تۆرکیه ده ۲ ییلدان بأری قاضیه ت ایشی دۇوام ادیدن برونسون ینگ بوشادیلماغینی طالاپ اتدی و تۆرکیأ چأکلندیرمه قۇیماق بیلن حمله آتدی. تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلی بۇلسا آمریکانینگ آبای سیاساتلارینا و حمله لرینی تۆرکیأنینگ بۇیون اگمه جکدیگینی آیتدی و تۆرکیه دأکی قاضیه ت اتابی نینگ قاراشسیز یاغدایدا دۇوام ادیأندیگینی و آمریکانینگ طالاپلاری نینگ عادالاتینگ قاراشسیزلیغی یؤرهلگِه سینه باپ گلمه یأندیگینی بیلدیردی.
آمریکا تۆرکیأنینگ عادالات و ایچری ایشلر وزیرلرینی تۆرکیأ قۇیان چأکلندیرمه قارارلارینا دگیشلی اتدی. بو قارارینگ ایزی یانیندان آمریکانینگ تۆرکیأ قارشی ایقدیصادی ساواشی باشلادی. تۆرک بازارلاری بیلن والیوتا کورسلاری نیشانا آلینماغا باشلاندی. ایقدیصادی هۆجۆملر سبأپلی تۆرکیأنینگ مرکزی بانکی مؤهۆم قارارلار قابول اتدی و تۆرک لیراسی نینگ هۆممه دینی قۇراپ ساقلاماغینگ عهده سیندن گلدی. ۷ لیرادان گچن بیر دلارینگ باهاسی ایندی ۶ لیرادان هم آشاقلادی.
تۆرکیأ قارشی ایقدیصادی ساواشینگ ایغلان ادیلن ساغاتلاریندا غازنا و مالیه وزیری برات آل بایراق بیر تاراپدا تۆرکیأنینگ تأزه ایقدیصادی مدلی حاقیندا ماغلومات بردی. برات آل بایراق بیر تاراپدان تأزه ایقدیصادی مدلی حاقیندا ماغلومات بریأرکأ بیله کی تاراپدان آمریکانینگ جمهورباشلیغی دونالد ترامپ تۆرکیه دن ساتین آلیان پولات و آلومینیوما قۇشماچا سالغیت قۇیاندیغینی ایغلان اتدی. ترامپ ینگ بیاناتی والیوتا کورسلارینا تأثیر یتیرن بۇلسا دا تۆرک لیراسی یانگاداندان هۆممِهدینی قۇراپ ساقلاماغی اۆچین دگیشلی چأره لر گؤرۆلدی.
ترامپ بیر تاراپدا تۆرکیأ قارشی سانکسیا قۇییار، بیله کی تاراپدا هم حیتای بیلن هم ایقدیصادی ساواشینی دۇوام اتدیریأر. ترامپ تۆرکیأ قارشی قۇیان سالغیدیندئان بیرنأچه گۆن سۇنگ حیتای تۆرکیه دن و روسیادان یرلی پول بیرلیکلری بیلن آلومینیوم و دمیر آلجاقدیغینی مألیم اتدی.
تۆرکیأنینگ آمریکانینگ ایقدیصادی ساواشینا سزه ور بۇلماغیندان سۇنگ، روسیا بیلن ایران هم تۆرکیأ قۇلداو بریأن بیاناتلار بردی.
تۆرکیه اۆچین ایقدیصادی تایدان اساسی بازار بۇلان اوروپا بیله له شیگی نینگ توتومی آمریکانینگ سانکسیاللارینی دۇوام اتدیرمه ک ایسله یأندیکلرینی مألیم اتدی.
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقادینگیز.


text:
تورکیه مطبوعات اؤزتلری
ماجاریستان باشباخانی ویکتور اوربان، سئچیم باشاریسیندان اؤتورو جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانی آرایان آوروپا بیرلیگی اولکهسی ایلک لیدری اولدو
وطن: "تورکیهنین ایلک دنیز اوستو کولک سانترالی مناقصهسی اوکتوبر آییندا"
دونیا کوپاسی اویونلارینین اویناندیغی روسیایا گیلاس ایخراجی، 17 ژوئن اعتباریله اؤتن ایلین عینی دؤورو ایله موقاییسهده یوزده 117 آرتاراق 12 مین 900 تونا چاتیب
ایستار: اردوغان: ساحل امنیت قوموتانلیغین تورک سیلاحلی گوجلرینین گوجونو آرتیرماغا داوام ائدهجک
باشباخان بینالی ییلدیریم، سوریهنین منبیچ کنتی قونوسوندا سورون چیخارانلارین، ایندی بو قونویو اوتوروپ قونوشالیم دئدیکلرینی سؤیلهدی


text:
اوزاخدان اشیددیم آذانئین سه سین یارئن قلمی له دو شعریوی یاز
سوزلرین گؤزلی هارداسئز گه لین ؟! قانات لار آچمئشام ادیرم پرواز
ایاخلار یورقون دوز یولؤ گزیر صیراط کورپوسونن گشمه یه جاواز
یازماغا- پوزماغا بو گون یاخشئدیر حرادان اوجادئ بو گؤزل آواز
یارادان تانرئوئن آدیله اوخئ اؤ حالدا قلئردئ بیلیرم ناماز
کیتابئن سوزلری اوره گه قونور بو عشقین آلتئندا داغ-داش دایانماز
کونولوم یوردوننان قارانلئخ کوچور محمد)ص)ادیپ دیر گجه مئ بیاض
ایشئقلئق بورودئ گون گولن زامان ظولمتین عمرونه قالئپ دیر بیر آز
ایرئلیک کسیلدی سوز قئلئجیلا یئر اوزونده الوپ دور قورآن تراز
بللی دیر کی منی اؤ دلی ادیپ عاشئقام سازئمئن سیمی قئرئلماز
بایرامی بیر گدک کربلا گوروش حسینون)ع(مرحمی دردیمه نیاز
اینتیظار چکیرم گوزلریم یولدا گه له جک اولارام من اونا سرباز
قلمیم سئنیپ دیر دیلیم دایانئپ عشقیله اؤدلانئپ کول اودئ کاغاذ
سؤزلریم پؤزولار بو سؤز پؤزولماز یار سوزون یازاندا قوینوندا آراز.
سجاد سیفی
سال 1390 مبعث حضرت رسول اکرم)ص(
ترجمه شعر پل صراط به به نثر فارسی


text:
ارمنیستان سلاحلی قوهلرینین بؤلمهلری جبههنین مختلیف ایستیقامتلرینده ایریچاپلی پولمیوتلاردان دا ایستیفاده ائتمکله سوتکا عرضینده آتشکس رژیمینی ۱۲۶ دفعه پوزوب.
آخار. آذ مدافعه نازیرلیینین مطبوعات خیدمتینه ایستینادا خبر وئریر کی،، ارمنیستان رسپوبلیکاسی نویمبریان رایونونون شاوارشاوان کندینده و آدسیز یوکسکلیکلرده، ایجئوان رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن قازاخ رایونونون کمرلی، قایماقلی، فرحلی، بالا جعفرلی کندلرینده، بئرد رایونونون موسئسقئخ، چیناری و آیقئدزور کندلرینده یئرلشهن مؤقعلردن توووز رایونونون آغدام، کوخانبی، اسریک جیرداخان، آغبولاق، مونجوقلو کندلرینده، کراسنوسئلسک رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن گدبی رایونونون زامانلی کندینده و آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلریمیز آتشه توتولوب.
ترتر رایونونون ایشغال آلتیندا اولان گؤیارخ، آغدام رایونونون تاغیبیلی، قاراقاشلی، کنگرلی، نووروزلو، یوسیفجانلی، مرزیلی، خوجاوند رایونونون کوروپاتکینو، فضولی رایونونون آشاغی وئیسللی، قروند، قاراخانبیلی، آشاغی سئییدهمدلی، قورقان، کوردلر، جبراییل رایونونون نوزگار کندلری یاخینلیغیندا، همچینین گورانبوی، ترتر، آغدام و خوجاوند رایونلاری اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن ده سلاحلی قوهلریمیزین مؤقعلری آتشه توتولوب.


text:
میللت وکیلی قنیره پاشایئوا بنین، بورکینا فاسو و کامرونون تانینمیش تشکیلات رهبرلری ایله گؤروشوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، میللت وکیلی گؤروشده آذربایجاندا قادینلارین جمعیتده رولونون آرتیریلماسی ایستیقامتینده گؤرولن ایشلر، اؤلکهمیزین بیرینجی ویتسه-پرزیدنتی مهریبان علیئوا باشدا اولماقلا آذربایجان قادینلارینین جمعیتده رولو، آذربایجان حقیقتلری ایله باغلی معلوماتلار وئریب.
ق. پاشایئوا بنین، بورکینا فاسو و کامرون هئیتینه ارمنیستانین ایشغال ائتدیی آذربایجان تورپاقلاریندا تؤرتدیی واندالیزم آکتلاری ایله باغلی دا دانیشیب.
میللت وکیلی ۱ میلیون آذربایجانلینین، یوز مینلرله آذربایجانلی قادینین ارمنیستانین ایشغالی نتیجهسینده اؤز یورد-یووالاریندان قاچقین و مجبوری کؤچکون دوشمهسی و اونلارین فوندامنتال اینسان حاقلارینین بو گون ده ارمنیستان طرفیندن پوزولماسینی اونلارین دقتینی چاتدیریب.
گؤروشده اؤلکهلریمیزین قادین سیاستچلری، ایش آداملاری، غیری-حکومت، مطبوعات نمایندهلری آراسیندا موناسیبتلرین و قارشیلیقلی سفرلرین واجیبلیگی، امکداشلیغین اینکیشافی اوچون بؤیوک پرسپکتیولرین اولدوغو وورغولانیب.


text:
عالیملر کوسموسدان یئر اوزونه گلن اساس ۵ تهلوکهنین آدینی آچیقلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «Theconversation.com» سایتی یاییب. اکسپرتلرین فیکیرلرینه اساسلاناراق حاضرلانان ماتریالدا کوسموسدان یئر اوزونه گلن اساس تهلوکه کیمی گونش گؤستریلیب. بورادا باش وئرن پارتلاییشلارین بیزیم پلانته منفی تأثیر گؤستردیینی ادعا ائدن سایت گونشدهکی آنی دییشیکلیین یئری یوخ ائده بیلجیینی بیلدیریب.
یئره ایکینجی ان بؤیوک تهدید کیمی آندرومیدا قالاکتیکاسی گؤستریلیب. اکسپرتلرین فیکرینجه، ۵ میلیارد ایل سونرا بو قالاکتیکا یئرین ده یئرلشدیی سود یولو کهکشانینی اودا بیلر.
تهلوکلر سیراسیندا ایلک اوچلویو قارا دلیک تماملاییب. قارا دلیکدن پلانتیمیزه طرف بوراخیلان پلازما آخینی یئری تام اولاراق یاندیرماق گوجوندهدیر.
دؤردونجو ان بؤیوک تهدید ایسه یئره طرف حرکت ائدن اولدوزلار سئچیلیب. پلانئته یاخینلاشماسی اوجباتیندان بو اولدوزلار یئردهکی قراویتاسییانی محو ائده بیلرلر.
سونونجو ان بؤیوک تهدید ایسه آسترویدلر ساییلیر. عالیملرین ادعاسینا گؤره، بیر زامانلار دینوزاورلاری محو ائدن بو کوسمیک واسطهلر اینسانلیغین دا سونونو گتیره بیلر.


text:
او فعللره کی ، ایشین کئچمیشده باش وئرمه سی، ایندی جریان ائتمه سی و یا گلجکده باش وئره جییندن خبر وئره، خبر شکیلچیلری دئییلیر. خبر شکلینین خصوص علامتی اولماز اما شخص و زامان شکیلچیلری اولار. خبر شکیللرینین زامان علامتلری بونلاردیر:
الف- شهودی کئچمیش علامتلری/ کئچن درسلرده گؤرموشوک/
ب- نقلی کئچمیش علامتلری/ کئچن درسلرده گؤرموشوک/
ج- دواملی کئچمیش علامتلری/ کئچن درسلرده گؤرموشوک/
د- ایندیکی زامان علامتلری/ کئچن درسلرده گؤرموشوک/
ه- قطعی گلجک زامان شکیلچیلری / کئچن درسلرده گؤرموشوک/
و- غیر قطعی گلجک زامان شکیلچیلری / کئچن درسلرده گؤرموشوک/
خبر شکیلچیلرینین شخص علامتلری آشاغیداکیلاردان عبارتدیر کی، بوتون شکیلچیلردن آخیردا یازیلیر:
الف- شهودی کئچمیش/ فعللرده بیتیشن شخص عوضلیکلری بؤلومونه باخین/: زامان شکیلچیلریله بیرلیکده شهودی کئچمیش زامانین تصدیقینین کامل تصریفینی آشاغیداکی جدولده گؤرمک اولار.
انکاریندا کؤکدن سونرا "ما- مه" آرتیریلیر: یازمادیم- وئرمه دیم- قالامادیم..
ب- نقلی کئچمیش/ فعللرده بیتیشن شخص عوضلیکلری بؤلومونه باخین/: زامان و شخص شکیلچیلریله بیرلیکده نقلی کئچمیش زامانین کامل تصریفی آشاغیداکی جدولده وئریلیر.
انکاریندا کؤکدن سونرا "ما- مه" آرتیریلیر: آلمامیشام، یئمه میشم..
ج- دواملی کئچمیش: شخص علامتلرینی فعللرده بیتیشن عوضلیکلری" بولومونده وئرمیشیک. زامان و شخص شکیلچیلریله بیرلیکده داواملی کئچمیش زامانین کامل تصریفی بئله دیر:
انکاریندا یا فقط بیر "م" کؤکو آرتیریلیر. مثلا: یازمیردیم- بیلمیردیم و یا فقط "ما-مه" علاوه اولار و ایکی سسلی یان-یانا گلدییی اوچون "ی" سس سیزی آرالارینا گلر. مثلا: یازماییردیم، بیلمه ییردیم..
داواملی کئچمیشین ایکینجی نوعو: شخص عوضلیکلری" آردی- ه ردی" دیر/" فعللرده بیتیشن شخص عوضلیکلری" بؤلومونه باخین/. زامان و شخص شکیلچیلریله بیرلیکده ایکینجی نوع داواملی کئچمیشین کامل تصریفی بئله دیر:
شخصلر قالین اینجه
انکاریندا "آر-ه ر" شکیلچیسینین یئرینه "ماز- مه ز" شیلچیلری آرتیریلیر: وورمازدیم، بیلمزدیم...
بیر داها قید ائتمک لازیمدیر کی، داواملی کئچمیشین ایکینجی نوعونون علامتلری گئنیش زامان علامتلری ایله عینی اولدوغوندان، بو داواملی کئچمیشین داواملیلیق مضمونو، اوزون سوره لییی داها آرتیقدیر. داواملی کئچمیش زامانلرین هر ایکیسینین غیر شهودی نوعو ده واردیر.


text:
تورکییهده کئچیریلهن رفرندومدا سسلرین ساییلماسی داوام ائدیر.
آخار.آذ خبر وئریر کی، حاضردا سسلرین ۹۷ فایزی ساییلیب و کونستیتوسییا دییشیکلیینه «هه» دئیهنلر ۵۱.۷۳ فایزلیک کیچیک فرقله ایرلیدهدیر.
اما تورکییهنین ان ایری شهرلری دییشیکلییه «یوخ» دئییر. کونستیتوسییا دییشیکلیینین ترفداری اولان آکپ ایستانبول، پایتاخت آنکارا (یوخ - ۵۰،۷۰%، هه - ۴۹،۳۰%)، ایزمیر (هه - ۳۱،۳۷%، یوخ - ۶۸،۶۳%)، آنتالیا (هه - ۴۱،۰۱%، یوخ - ۵۸،۹۹%) کیمی شهرلرده اودوزور.
قید ائدک کی، آکپ-نین ۱۵ ایللیک اقتداری مدتینده حاکم پارتییانین ایستیینه ایستانبول ایلک دفعهدیر کی، "یوخ" دئییر. حاضیرکی نتیجهلره گؤره، ایستانبول سئچیجیلرینین ۵۱ فایزی کونستیتوسییا دییشیکلیینه "یوخ"، ۴۹ فایز "هه" دئییب.


text:
قطرده قورولاجاق حربی بازا اوچون تورکییه ایله الده اولونان راضیلاشمانین بعضی مقاملاری اوزه چیخیب.
آخار. آذ ایسپوتنیک سایتینا ایستینادا همین مقاملاری تقدیم ائدیر:
۱. قطرده قورولاجاق حربی بازا اوچون بوتون خرجلری قطر اؤدیهجک. همچینین اورادا چالیشدیغی مدتده تورک عسگرلرینین ده بوتون خرجلری قطر حکومتی طرفیندن قارشیلاناجاق. یعنی تورک عسگری قطرین آمریکا- سعودییه عربیستانی جبههسینین هدفینده اولدوغو بیر دؤنمده قطری قوروماق اوچون بیر نوع، «لگیونرلیک» وظیفهسینی اؤز اوزرینه گؤتورجک.
۲. راضیلاشمانین ۱۶-جی مادهسینده قید اولونور کی، تورک عسگرینین خیدمت ائتدیی مدتده یارانا بیلهجک حقوقی چاتیشمازلیقلاری بین الخالق محکمهلر یوخ ایکی اؤلکهنین یئرلی محکمهلری و حکومتلری حل ائدجک.
آنلاشمادا همچینین تورکییه حکومتینین حربی بازا یاراتماسیندا نیه قطری سئچمک مسئلهسینه ده آیدینلیق گتیریلیب. اساس سبب کیمی قطرین ۱۵ ایولدا باش وئرن حربی چئوریلیش زامانی تورکییهیه دستک گؤسترمهسی قید اولونوب.
خاطیرلاداق کی، بیر مدت اول ۱۵ ایول چئوریلیشی زامانی پرزیدنت اردوغانین بیر زنگی ایله قطر حکومتینین ۱۵۰ نفرلیک خصوصی تعیناتلینی درحال تورکییهیه، اردوغانین محافظهسینه گؤندریلدیی بیلدیریلمیشدی.


text:
شامادورا یا بامبو نخلی نین اصل یئری آمریکا اؤلکه سی دیر . سئومه لی و نازیک قوللاری واردیر. یارپاقلاری توخ یاشیل و قوللاری ایشیقلی دیر. اوجالیغی ایکی مئتیردن چوخا قالخماز.
کؤلگه یئره و ایشیقی آز اولان یئره داوامی واردیر. بو بیتگی نین گوللری و میوه لری ، گواتلاما و السالوادور کیمی اؤلکه لرده خوُره ک دیر.
آپارتومان تکی یئرلرده ساخلایارلار و ایشیقلی کؤلگه ده قالماق بیر آزدا یارپاقلاری نین گؤزه للیگینه آرتیرار.
بو بیتگی نین ایسته کلری بئله دیر:
سووارماق: یای دا هفته ده ایکی دؤنه سووارماق لازیمدیر. آنجاق گره کدیر ایکی سوارماغین آراسیندا گولدانین اوزده کی تورپاقی قوروموش اولسون.
شئح: یوزه اللی تا یئتمیش شئح ایسته ر و هفته ده اوچ دؤنه سو توُزو سه پمه ک لازیمدیر.
ایستی: بو بیتگی اوچون لاپ یاخشی ایستی ییرمی ایکی درجه دیر. ایستی چوخ اولاندا یارپاقلارین اوستونه سو توزو سه پمه ک لازیمدیر.
تورپاق: یونگول و کئشه لمیش هوموس، یارپاق تورپاغی و بیر آزجا دا باغچا تورپاغی بو بیتگی اوچون یاخشیدیر.
چوخالتماق: توخوم ایله چوخالار آمما لاپ یاخشی یولو یازدا و پاییزدا ، بیتگینی دیبدن آییرماق دیر.
ایشیق: آز گون ایشیغی ایسته ر و کؤلگه یئره دؤزومو واردیر.
درمان:
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری ایشیقلی اولوبدور ، بیلین کی چوخ آز نور یئتیشیبدیر و یادا کی خوُره گی آزالیبدیر. نورلو یئره آپارین و خوره گینه یئتیشین!
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری نین اوجو قهوه ای رنگه چالیر ، بیلین کی شئحین آزلیغیندان یا پوتاس و کلسیوم تکی عنصرلارین یوخلوغونداندیر. شاید ده کی قولای سووارماقداندیر. بو گول اوچون قاینانمیش سودان فایدالانین.
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری سارالیبدیر ، بیلین کی یا سو چوخ وئرلیبدیر، یا هاواسی چوخ ایستی دیر یا ایشیقی حددن آزدیر.
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری آچیلماییر ، بیلین کی گولدانی داراشلیق دیر. گولدانین و تورپاغین دَییشین ، خوُره ک ( کود ) وئرین!
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری قورویوبدور ، بیلین کی سوسوزلوقدانیر. سو وئرین!
قایناق: اینترنت/
جامع ترین ژورنال گل و گیاه ایران
چئویره ن: الف. عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
آمریکا هر شئیی پوتینین بورنوندان گتیرمهلی و اوکراینایا قارشییا آقرسییایا گؤره جواب ایستهمهلی ایدی.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «Pbs.org» سایتینا موصاحیبهسینده آمریکا مرکزی کشفیات ایدارهسینین کچمیش صدری جون برئننان سؤیلهییب. ماراقلی مقام اودور کی، برئننانین بو موصاحیبهسی ایولدا آلینسا دا، گؤرونتولری ایندی یاییلیب. برئننان موصاحیبهده پوتینی چوخ عقللی شخص آدلاندیریب:
«او، حقیقتا دوشمهنلرینی دیرلندیریر. اونلار اوکراینایا گیرنده او فیکیرلشیردی کی، اگر قتیعتله حرکت ائتسه و بؤیوک گوجدن ایستیفاده ائتسه، غقربین حربی جاوابینا معروض قالمایاجاق. من حساب ائدیرهم کی، او، باراک اوبامانین حاکمیتینین سون دؤورلرینده اولماسینا اومید ائدیردی. پوتین گؤروردو کی، اوباما حربی مناقشه آرزو ائتمیر، عوضینده سانکسییالاردان یارارلانیر. فیکریمجه، بیز اوکراینادا پوتینین بورنونو قیرمالی ایدیک. روس لیدرین هم اوکراینا، هم ده سورییادا عملیاتلارا باشلاماسی اونا حربی جاوابین وئریلمهمهسیندن ایرلی گلیردی».


text:
سسری-یه داخیل اولان اؤلکهلر، او جملهدن اوکراینا، مولدووا و ارمنیستانین اؤز موستقیل سیاستلرینی یوروتمک حاقلاری وار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین دئییب.
دؤولت باشچیسی بیلدیریب کی، دؤولتلرین بو سیاستینه حؤرمتله یاناشماق لازیمدیر، عکس حالدا کونستروکتیو علاقهلرین قورولماسی مومکونسوزدور:
«دئییلیر کی، اوکراینا و مولدووا بیزدن قوپور، ایندی ده ارمنیستاندا بو پروسئسلر گئدیر. باخین، هئچ کیم هئچ نه یی قوپارماییب. بیز زامانیندا سسری-نی بوراخدیق. بونو اؤزوموز ائتدیک. بو بیلیرسینیز نیه بنزییر. جوتلوکلر بوشانیر. اونلاردان بیری دئییر کی، ایندی منیم قانونلاریملا یاشایاجاقسان. بئله اولمور»


text:
ساغلاملیق
ساغلاملیق — ایسته نیلَن جانلی جانلیلارین بدن عوضولرینین هامیسینین اؤز خۆصوصیتینی تام یئرینه یتیردیی حال؛ ایسته نیلَن آغرینین و نوخوشلوق اوْلمادیغی دۇرومی. ساغلاملیق اینسانین تکجه خسته اوْلماماسی ایله اؤلچولمور، هم ده اوْنون فیزیکی، سایکولوژی و سوسیال ریفاهینین اؤز قایداسیندا اوْلماسی ایله بللی اوْلونور.
ساغلاملیغی اؤیرهنن علملره آشاغیداکیلار عاییددیر: دیتولوژی، فارماکولوژی، جانلی بیلیم و دیگریلری.
ساغلام اوْلماق اۆچون توصیهلر[دَییشدیر]
- ایدمانلا مشقول اوْلون. گۆنده ۱ کیلومتر پیادا گزمک و یا هفتهده ۳ دفعه یونگول ایدمانلا مشغول اوْلماق اۆرک دامار نوخوشلوقلرینین قارشیسینی آلیر.
- کپکلی محصوللار سرطاندن قورویور. هفتهده ۴ دفعه کپکلی چؤرک، ماکارون و یا قابیقلی دۆیو یئمک سرطان احتیمالینی ۴۰% آزالدیر.
- میوه نی سوفرهنیزدن اسکیک ائتمیین.
- فست فود یئمکلرینی بیردفهلیک اۇنودون. اۆرک-دامار نوخوشلوقلرینین ۳/۱-ی سبب اوْلان هامبورگر، یئرآلما قیزارتماسی و .. کیمی یئیجکلاردیر.
- بل آغریسینا قارشی حرکت ائدین. آراشدیرمالار گؤستریر کی بل آغریسیندان اذیّت چکنلر یاتماق عوضینه نورمال فعالیّتلرینه داوام ائتملیدیرلر.
- یئمهاینیزه نظارت ائدین. بالیق یئمک اینفارکت احتیمالینی آزالدیر. وندان باشقا،بالیقدا اوْلان یاغلار ایمنی سیستمینی ده مؤحکملندیریر.
دوزو آزالدین[۱] حَددیندن آرتیق دۇز ایفلیجه و اورک دامار نوخوشلوقلرینه سبب اوْلور. اوْنا گؤره ده گۆنده ۵ قر دۇز یئمک کیفایتدیر. آراشدیرمالار گۆنده ۲ جام قهوهنین باغیرساق سرطانی احتیمالینی ۲۵%، اؤد کیسهسیندهکی داش احتیمالینی ۴۵% آزالتدیغینی گؤستریر. آنجاق قهوهدن چوْخ ایستیفاده ائتمک یۆکسک تضییقه سبب اوْلور. متخصصلر چوْخ چای ایچنلرده اینفارکت احتیمالینین یاریبایاری آزالدیغینی بیلدیریرلر. چایا بیراز موالیجه اهمیتلی اوْتلاردان علاوه ائدین - کهلیکاوتو، میخک و ...
- هر پرهیزه آلدانمایین. هفتهده ۲-۳ کیلوگرم آریقلاماغی ود ائدن پرهیزلردن اۇزاق اوْلون. آریقلاماق ایستیییرسینیزسه بونو هفته-هفته یوْخ،اۇزون مدت اۆچون حیاتا کئچیرمهیه چالیشین.
- آرتیق چکیلره دیقّت. یئنی بیر آراشدیرمایا گؤره چکینین اۆزرینه گلن هر یئنی کیلوگرم اینسانین اؤمرونو ۲۰ هفته قیسالدیر. آرتیق چکیلردن خلاص اوْلماق اۆرک،سرطان،اوْیناق ایلتیهابی و ... نوخوشلوقلردن ده خلاص اوْلماق دئمکدیر.
- ایدمانلا مشغول اوْلماق یاغی،دۇزو آزالتماق کلسترولو آشاغی سالیر. بۇ دا اینفارکت و ایفلیجدن قورویور.
- ایسترسه قارشی موباریزه آپارین.
- سوسیال فعالیّتلر، هوببیلر ایسترسه قارشی موباریزه اۆچون ان یاخشی واسطهدیر.
- سیقاره یوْخ. سیقاری آتماق آرتیق چوْخ آساندیر.ایندی بۇنون اۆچون سایسیز حسابسیز واسطهلر وار.مثلاً نیکوتین لنتلری،ساققیزلار،اینه ایله مۆالیجه و ...
- یوخوسوز قالمایین. یوخو ایمنی سیستمینین داها یاخشی فعالیّت گؤسترمهسینه کؤمک ائدیر.
- هر گۆن ویتامین قبول ائدین. ترکیبینده فول تورشوسو اوْلان ویتامین حبلری سرطان و اۆرک دامار نوخوشلوقلریندن قورویور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ساغلاملیق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پروس
' 'پروس' (آلمان: Preußen)، تاریخین موختلیف دؤورلرینده موختلیف معنالاردا ایستیفاده ائدیلمیش بیر دئییم اولماقلا بیرلیکده ان چوخ ۱۷۱۳ - ۱۸۶۷ ایللری آراسیندا اؤزونه پروس کراللیغی آدینی وئرهن آلمان دؤولتی معناسیندا ایستیفاده ائدیلر.
بالتیک دنیزی ساحلینده بیر بؤلگه اوْلان پروس باشلانغیجدا، براندنبورق دوکالیغی اولاراق مقدس روم ژرمن ایمپراتورلوغو نون بیر پارچاسی ایدی و باشکندی کؤنیگسبرگ (کالینینقراد) ایدی. ایسپانیا واریثلیک ساواشی (۱۷۰۱ - ۱۷۱۳) اثناسیندا اینگیلیس، مقدس روما ژرمن ایمپراتورلوغو، هولند. پورتوقال و ساوویا دوکالیغی اتفاقیندان دؤیوشه قاتیلمیشدیر. ایتتیفاقین فرانسه قارشیسیندا ظفر قازانماسییلا ایمضالانان اوترجت باریشی 'یلا براندئنبورگ دوکالیغینا کراللیق دۇروم تانینمیشدیر. بۇ تاریخدن سوْنرا پروس کراللیغی اولاراق بیلینهجک، باشکندی ایسه برلین اوْلاجاق.
۱۸۰۶-جی ایلده کراللیق، ناپولون بوناپارت لیدرلییندهکی فرانسه اوردوسونا مغلوب توْرپاقلارینین بؤیوک بیر حیصّهسینی ایتیریر و فرانسه ایله اتفاق قورماق مجبوریتینده قالار. ناپولیونون ۱۸۱۲ دکی روسیه سفرینده موفقیتسیز اوْلوب بؤیوک گۆج ایتیرمهسینی فورصت بیلهن پروس، فرانسه یلا اوْلان اتفاقینی پوزار و کوالیسییا گوجلریله بیرلیکده ۱۸۱۳ لئیپزیگ و ۱۸۱۵ واترلو دؤیوشلرینده فرانسهلاری مغلوب ائدرلر. ۱۸۱۵ 'دکی ویانا کوْنقره سی' نده پروس، سرحدلرینی باتیدهکی ساار چاییندان شرقدهکی نئمان چایینا قدر گئنیشلندیریر. آنجاق کراللیق توْرپاقلاری هله ایکییه بؤلونموش وضعیتدهدیر. چونکی هانور، هامبورگ و برمن کیمی موستقیل پرنسلیکلر و شهر دؤولتلری اؤلکهنی جوغرافی اولاراق ایکییه بؤلمکدهدیر.
۱۸۶۷-جی ایلده پروس کرالی بیرینجی ویلهم، اوتو فون بیسمارک باش ناظرلییه تعیین ائتدی. بیسمارک، دانمارک، اوتریش و فرانسه 'یا آچدیغی دؤیوشلرله آلمان بؤلگهلرینی بیر بایراق آلتیندا ییغدی و آلمان ایمپیراتورلوغو نو قوردو. پروس کرالی بیرینجی ویلهم ده آرتیق آلمان 'نین کایزئر بیرینجی ویلهم دن اوْلدو. بۇ تاریخدن سوْنرا پروس آلمان ایمپیراتورلوغو نون ان بؤیوک حیصّه سی اولاراق قالدی. ۱۹۳۴-جی ایلده ناسیستلر پروس تعریفینی تماماً اورتادان قالدیردیلار.
ایکینجی دۆنیا دؤیوشو سوْنراسیندا پروس توْرپاقلاری لهیستان ایله روسیه آراسیندا بؤلوشدورولدو. ایندیکی واختدا لیتوانی ایله لهیستان آراسیندا قالان روسیه یا عایید کالینینقراد شهری کؤهنهدن کؤنیگسبرگ آدییلا شرق پروسسییانین باشکندی ایدی.
پروس، اوتریش ایله بیرلیکده «آلمان دوالیزمی نین» (آلمان ایکیلیگی نین) تمهلی اولاراق بیلینر.


text:
وارلیا تقدیم ائدیب قا یما قلاری
یازار : علیرضارضائی+0
وارلیا تقدیم ائدیب قا یما قلاری!
کؤک
ائد یبسن قارنی یئککه چا ق لاری!
یوخسول انسانی سالیبسان نکبته!
گؤرسه نیر هرکیمسه یه چاتلا ق لاری!
اختلاسین پوللاریلان کاش آلام
گؤرمه لی ویلالاری،چارداق لاری!
وئر میسن مالی فلک ائششک لره!
چا تد یریب سان ثروته آخماق لاری!
اختلاس ائتدی فلان کس میلیارد!
بیرنفر ده قوزیور قالپاقلاری!
باغبان اولد و،اوغورلاردی «حسن»
گؤی آغاج لاردان یاشیل یارپا ق لاری!
من د ئد یم: یاغدیر قیزیللار باشیما
باشیما توکدون قارا توپراق لاری!
شاعرین دونیادا یوخدور هئچ زادی !
واریلیقی اولسا، ندور؟: ....قلا ری!!
گئتدی بیرگون مسجده «حاجی صفر»
قوزادی وقت اذان باشما ق لاری!
لطفون آرتیقدیر فلک یو خسول لارا!
داشا باسد ون بینوا چیلپا ق لاری!!
بیر پیشیگ واردی آلیبد ور جا نیمی!
قارنیمی ییرتیب، جیریب جیرماقلاری!!
یاریمین اخلاقی چوخ خوش دور،ولی
ایت کیمیندی حیف اونون د یرنا ق لاری!!
توی ایپین یار آتد ی توید ان بوینوما!
سا لد ی زیندانه منی قولبا ق لاری!!
آللاه او ندان کی یاراتدی جنتی
باشلا نیبد ی زاهیدین شیلتاقلاری !!


text:
پاکستان ایشچیلری افغانستاندن چیقاریلدی
غیرقانونی شکلیده فعالیت الیب باره یاتگن یوزلب پاکستان لیک ایشچلر افغانستان دن چیقاریلگن. قندهار ولایتی نینگ خوف سیزلیک بویچه مسوولی عبدالوهاب صالح گه کوره 350 دن ارتیق پاکستان لیک ایشچیلر قندهار ولایتیدن قولگه النیب، چیگره داش بولگن اسپین بولدک ارقه لی پاکستان دولتی گه تاپشریلگن.
رسمی معلومات لرگه کوره منگلب پاکستان لیک لر افغانستان بویلب تورلی ایشلر بیلن شغللنیب کیلماقده حال بوکی کوپنیچه افغانستان لیک لر ایش سیزلیکدن ایران وپاکستان قره ب یول الماقده.
ایتلیشچه پاکستان لیک لرنی ایشی افغان ایشچیلرنی ایشلریدن کوره یخشی بولیب همده آز پول مقابلده اولر ایشگه کیره دیلر.
بیراق افغان ایشچیلری اره سیده ایش سیزلیکنی ارتیب باره یاتگنی تنقید لرگه سبب بولیب کیلرایکن قندهار رسمیلری غیرقانونی پاکستان لیک ایشچیلرینی چیقاریش دن اساسی مقصد ترتیب سیزلیک لرنی الدینی الیش همده افغان ایشچلریگه ایش زمینه سینی یره تیش دیب فکر بیلدرگن لر.
افغانستان بویلب ایش سیزلیک معماسی اوز او جیگه ایتیشگن معلومات لرگه کوره منگلب کیشی قانونی وغیر قانونی یوللر ارقه لی قوشنی پاکستان وایران قره ب یول الماقده.


text:
مریمی اؤلموش مسیحا قربان علی انصاری (انصار قره داغی) شعیر صنعتینده قزه ل اسلوبو دولغون معنا داشییان بیر قالیبدیر. بئله نچی بیر شعیر صنعتینین اساسینا آسلی اولاراق، بؤیوک فضولی لار، نسیمی لر و ها بئله حافظ لر، سعدی لر، مولوی لر دونیا دوردوقجا یاشایاجاق لار. بعضاً اولور کی بیر دفتر شعیر قزه ل اسلوبوندا یالنیز بیر تکجه بیت ده قالیب …ادامه نوشته »
قیزیل قاپی “انصار قره داغلی”
قیزیل قاپی “انصار قره داغلی” گوا آتین باغلارا دؤنده ر، نفس اول، گه ل بیزه، گه ل بیر قانات گولده، او بولبواده اؤزون، گه ل، سؤزه گه ل یازیلار کی بو قلم یازمامیش اون یئددی باهار به قلم له یازیسیز دفتر اولوب اوز -اوزه گه ل یولومون هر گئجه سینده ن آی اوزون قصه بیلیر بو گئجه هر سؤزوم هر …ادامه نوشته »
یول لار عصیرلر قربانعلی انصاری ( انصار قاراداغلی )
یول لار عصیرلر قربانعلی انصاری ( انصار قاراداغلی ) بو شعیر دفترین ی فلگین قهری توتان ، خوش گون اوزونه حسرت قالان ، عمرونو عمرومه جالایان آنام « کفایت خانم انصاری » یه حصر ائدیره م . پاییز آخشامیدیر، اسمیردی کولک كندین طبیعتی، لاپ توتغون اورك كؤچدوكجه قارانلیق كوچه – باجایا منیم ده گؤزلریم آسیلدی آیا بو آن، كوچه میزده …ادامه نوشته »


text:
یراندا آنا دیلینده تحصیل مسئلهسی ایللردیر فارس اولمایان میللتلر و متخصصلر طرفیندن دیله گتیریلمکدهدیر. بو آرادا حکومتین فارسجا خاریجینده باشقا دیللرده تحصیل آلمانی بیر تهلوکه اولاراق گؤرمهسی، اونو طلب ائدنلر اوچون بیر جرم اولاراق دهیرلندیرمکدهدیر. عمومی بیر باخیشدا، ایراندا تحصیل اوچون آیریلان ایمکانلار آشاغی و دوشوک سوییهدهدیر، بو یئترسیزلیک آذربایجان، بلوچستان، خوزستان و تورکمنصحرا کیمی فارس دیللی اولمایان بولگهلرده داها چوخ گؤزه دَیمکدهدیر. بو ایمکانسیزلیقلار اوستونه بیر ده آزینلیق موقعیتینی(سایی باخیمیندان دئییل، سیاسی قدرت باخیمیندان) آرتیرساق، دورومون نه قدر آغیر اولدوغونو گؤرهبیلهریک. ایران جمعیتینین یاریدان چوخو فارس اولمادیغی حالدا، تحصیلین بوتونویله فارس دیلینده اولماسی، فارس اولمایان اوشاقلارین اؤیرنمه ظرفیتینی آزالتدیغی کیمی، فرقلی فرقلی اجتماعی سورونلاری دا برابرینده گتیرمکدهدیر. بو یازیدا ایرانین ائتنیک قورولوشو، جمعیت نسبتی، اؤلکهده دانیشیلان دیللرین کئچمیشدهکی و گونوموزدهکی موقعیتی نظره آلینمیشدیر. بونا علاوه اولاراق، بو دیللرده اؤیرنمک ایمکانلارینین قارشیسینین آلینماسی و تحصیلین یالنیزجا اؤلکه جمعیتینین یاریدان آزینی تشکیل ائدن بیر ائتنیک قروبونون آنا دیلی اولان فارس دیلینده گئرچکلشدیریلمهسی، اینسان حاقلارینا قارشی اولماسی، و بونلاردان دولایی اوشاقلارین اوغرادیغی ضررلر و گلهجکده یاشانا بیلهجک اجتماعی پروبلئملر ده اله آلینمیشدیر. آیریجا ایران تحصیل ناظیرینین بومؤوضوع ایله باغلی سون آچیقالماسی و یئرلی(محلی) مسئوللارین بو مؤوضوعداکی تصمیملری اله آلینمیشدیر.
آنا دیلینده تحصیلین اهمیتی
آنا دیلینده اؤیرنمه، هر بیر شخصین و میللتین ان طبیعی حاقلارینداندیر. آنا دیلینده اؤیرنمک(و اؤیرتمک) بیر امنیتی تهلوکه دئییل ده بیر شانس اوالاراق گؤرونسه داها فایدالی اولاجاقدیر. آنا دیلینده تحصیل هم اوشاقلارین اؤیرنمک و تربیت اولما آچیسیندان گلیشمهسینی(پیشرفت) تامین ائدهجکدیر، هم ده ائتنیکلر آراسیندا اؤیرنمک باخیمیندان آزدا اولسا محرومیتلر و تبعیضلری اورتادان قالدیراجاقدیر. آراشدیرمالارا(تحقیقلره) گؤره تماما آنا دیلینده اؤیرهنن و آنا دیلینده اؤیرهدیلن اوشاقلار، اؤز آنادیللرینده اؤیرنمهین اوشاقلارا گؤره ایکینجی بیر تحصیل دیلینده داها باشاریلیدیرلار(موفقدیرلر).
ایراندا آنا دیلینده تحصیل حاققی بیر سئچیم آلداتماجاسی
حسن روحانی ۲۰۱۳ جمهورباشقانلیغی سئچکیلری اساسیندا آنادیلده تحصیل ایمکانینی تامین ائدهجهیینی وعده وئریردی. حتی سئچکی بیاننامهسینده آزینلیقلارین حاقلارینی تامین ائدهجهیینی و بیاننامهسینین ۳- جو مادهسینین ۴- جو بندینده آنا دیلینده تحصیل ایمکانینی یاراتمایا تاکید اولونموشدو. حسن روحانی، جمهور باشقانی اولدوقدان سونرا، تحصیل ناظیری، علی اصغر فانی «آنا دیلینده تحصیل هم دؤولت هم تحصیل ناظیرلییینین ایلک اویغولایاجاغی ایش اولاجاغینی» آچیقلامیشدی. آنجاق بو آچیقلامادان سونرا دؤولت ایچریسیندهکی بعضی اوست سَوییهلی مقاملار فارس دیلینده تحصیلی وورغولامایا باشلامیش و سونوندا آنا دیلی تحصیلی قونوسوندا هرهانسی بیر آددیم آتیلمامیشدیر.
آنا دیلی خاریجینده تحصیلین یاراداجاغی پروبلئملر
ایراندا ائتنیک جمعیتی باخیمیندان رسمی بیر آمارین آچیقلانمادیغی اوچون، فارس اولمایان اؤیرنچی ساییسی حاققیندا بیر رقم سؤیلهمک ممکن دئییلدیر. آنجاق ایراندا فارس اولمایان بیر چوخ اؤیرنجینین وار اولدوغو و بو اؤیرنجیلرین آنادیللرینده تحصیل گؤرمهلری ان طبیعی و انسانی حاقلاری اولدوغو قطعیدیر.
ایراندا اوشاقلار ۶ یاشلاریندان مکتبه باشالاماقدا و بو یاشدان اعتبارا، حاققیندا هئچ بیر معلوماتلاری اولمایان بیر دیلده تحصیل آلماق مجبوریتیندهدیرلر. بو اوشاقلارین تحصیل و اؤیرهنمک استعدادلاری آزالماقلا بیرلیکده، یانلیش اؤیرتمک ده سؤز قونوسودور و بو اوشاقلارین اؤزگووَنی(اعتماد به نفسی) ده سارسیلماقدادیر. ایراندا اوشاق برنامه لری بوتونو ایله فارسجا اولور. بونا باخماياراق یئنه ده فارس اولمایان اوشاقلارین بؤیوک بیر بؤلومو مدرسهيه باشلادیقلاری زامان بو دیلی هله اؤیرنمهدیکلری اوچون، اؤزللیکله تلویزیونا الچاتماز کندلرده تحصیلی یاریدا بوراخماق مجبوریتینده قالیرلار.
گونوموزدهکی ایران، فارس ائتنیک کیملییی اوزهرینده مرکزی بیر ملت- دؤولت اولاراق قورولموشدور. رسمی اولان روابطلرده هر کس و هر هانسی بیر ائتنیک قروبونا منسوب اولانلار فارسجا دانیشماغا و یازماغا مجبور اولموش و بو ایرانین دیل سیاستینین بیرینجی هدفی حالینا گلمیشدیر. بو زورلامالارین ائتکیسی غیررسمی ساحهلره بئله سیزمیشدیر.
۲۰۰۱ ایلینده هر ۱۰ مین تورکدن ۶۷-سی یوکسک تحصیل(تحصیلات عالی) آلما ایمکانینا صاحیب ایکن، بو رقم هر ۱۰ مین فارسدا ۱۳۰ نفر ایدی. یعنی فارس بؤلگهلرده اونیوئرسیتهلره گیره بیلمه شانسی تورک بؤلگهلردن ایکی قات داها چوخدور. بونون سببی تورک بؤلگهلرده تحصیل امکانلارینین داها ضعیف اولماسی، عاییلهلرین ماددی اولاراق ضعیف اولدوغو اوچون گنجلرین مکتبی بوراخیب چالیشماغا باشلامالاری و تحصیلین آنا دیلینده اولماماسیدیر. بونون نتیجهسینده ده تورکلر ایش تاپماق و اجتماعی گلیشمهلر حاقیندا جیددی بیر سورونلا قارشی قارشییا قالماقدادیرلار.
شرقی آذربایجان ایالتی، اؤزللیکله ده تبریز شهری ایلکلرین شهری اولاراق تانینماقدادیر. آیدینلاشما و مدرنلشمه بو شهردن باشالاییب و ایرانین باشقا بؤلگهلرینه یاییلمیشدیر. ۲۰۱۲ ایلینده آماری مطالعاتا گؤره شرقی آذربایجان ۸۲.۴ تحصیل َسوییهسییله ۳۱ ایالت ایچینده ۲۱- جی سیرادا یئر آلماقدادیر. تورکلرین سیخ یاشادیغی بؤلگه لرده؛ زنجان، اردبیل، و غربی آذربایجان سیرایلا ۸۲.۴، ۸۲.۸ و ۷۸.۸ نسبتلرییله ان سون سیرالاردا یئر آلماقدادیرلار و بونون ترسینه فارسلارین چوخونلوقدا اولدوغو بؤلگهلرده تهران، سمنان، اصفهان، و یزد ایالت لری ۹۰.۵، ۸۸.۴، ۸۷.۸ و ۸۸.۸ نسبتلریيله بیرینجی سیرالاردا یئر آلماقدا و تحصیل سوییهسی داها یوکسک درجهدهدیر.
تحصیل ناظیرینین فارسجا وورغوسو و یئرلی مقاملارین عکسالعملی
ایران میللی تحصیل ناظیری، محمد بطحایی، ایلک اوخول(مقطع ابتدایی) اؤیرنجیلری اوچون تحصیلین فارسجا ارائه اولماسی و اؤیرنجیلرین فارسجا دانیشماسینین ایران حکومتی و تحصیل ناظیرلییینین قیرمیزی جیزیغی اولدوغونو سؤیلهمیشدیر. تحصیل ناظیری بطحایی، اصفهانداکی چیخیشیندا «هانسی یئرلی دیل دانیشیلیرسا دانیشیلسین بوتون مکتبلرده فارسجانین تحصیلی بیزیم قیرمیزی جیزیغیمیزدیر. اؤیرنجیلرین اوخولدا تماما فارسجا دانیشمالاری و تحصیل آلمالاری گرکلیدیر(الزامیدیر). اؤز مشاهدهلریمه گؤره، بعضی ایکی دیللی بؤلگهلرده، آذری(تورک)، بلوچ، تورکمن، و عرب بؤلگهلرینده اؤیرتمنلر اؤیرنجیلرییله راحاتجا ارتباط قورماق اوچون محلی دیللرده و فارسجادان خاریج درس وئرمکدهدیرلر و بو چوخ بؤیوک تهلوکهدیر. فارسجا بیزیم بیرلیییمیزی قورویان عنصر و قیرمیزی جیزیغیمیزدیر. اؤیرنجیلر اونسوز دا محلهلرینده و ائولرینده اؤز یئرلی دیللرینده ارتباط قورماقدادیرلار. بعضا ریاضیات و فنی درسلرینی بئله اؤیرتمنلر یئرلی دیل ایله اؤیرنجیلره آنلاتماقدادیرلار. اؤیرتمنلردن سوروشدوغومدا منه چؤرک و بامادورو اؤز دیلینده قارشیلیق وئردیکلرینده داها راحات اؤیرهده بیلدیکلرینی سویلهییرلر. هئچ بیر شکیلده بونون بئله اولماسی بیزیم طرفیمزدن قبول اولونمایاجاقدیر. ایلک اوخول ۳- جو کلاس اؤیرنجیسینه سوروشدوغومدا، فارسجا بیلمهییردی و یئرلی دیلده منه جواب وئریردی. سون اولاراق من سیزلردن بونا (تماما فارسجا تحصیله) دقت وئریلمهسینی خواهش ائدیرم» ایفادهلرینی استفاده ائتمیشدیر.
یوخاریدا آنا دیلینده تحصیلین اؤنمی و اؤیرنجیلرین گلیشمهسیندهکی(پیشرفتیندهکی) تاثیردن بحث ائتدیک. بو جور سؤزلرین و اؤزللیکله ده سئچکیلر دؤنمینده آنا دیلینده تحصیلی وورغولایان بیر جمهور باشقانینین ناظیرینین آغزیندان ائشیدیلمهسی، فارس اولمایان میللتلره قارشی باسقیچی بیر ذهنیتین ۱۰۰ ایللیک تجربهسیدیر. ناظیره گؤره فارسجا بیرلشدیریجی و دیگر دیللر اوزاقلاشدیریجی و بؤلوجو رولا صاحیبدیر. او بو دیل لری «یئرلی» و «تهلوکه» آدلاندیراراق ۵۰ میلیوندان چوخ فارس اولمایان انسانلارین حاقلارینی گؤرمزدن گلمکدهدیر.
ناظیرین بو آچیقالماسینا عکسالعمللر گئجیکمهدی. ایراندا تورک فعاللاری آیری-آیری یازیلار یایینلایاراق، فارس دیلی حکومتین قیرمیزی جیزیغی ایسه، تورکجه ده تورکلرین قیرمیزی جیزیغیدیر دئیهرک بو ذهنیته اعتراضلارینی بیلدیردیلر. یئرلی مقاملار و اؤزللیکله آذربایجان بؤلگهسیندن و دیگر بؤلگهلرده تورک مجلس نمایندهلری ده تحصیل ناظیرینین بو سؤزلرینه عکسالعمل یاغدیردیلار.
ایلک عکسالعمل تبریز امام جمعهسیندن گلدی. آل هاشم وزیری خطاب ائدهرک «نئجه سیزین قیرمیزی جیزقینیز وارسا بیزیم ده واردیر. میللت اؤز دیلینده بعضی یونیورسیتهلرده درسلرینده بئله تحصیل آلماق ایستهییر» دئدی.
غربی آذربایجانین مرکزی اورمیه شهرینین مجلس نمایندهسی بهادری: «ایرانین ان آز ۴۰ فاییزین تورکلر تشکیل وئریر. بیز ده آنا دیلینده تحصیلی سیستمه کئچیرمک ایستهییریک. بیر دیلین بوقدر دانیشانی وارسا، او دیله یئرلی دئییلمز» دئیه عکسالعمل گوستردی. اورمیهنین مجلسدهکی باشقا نمایندهسی قاضی پور: «تحصیل ناظیرلییینین باخانی یوخدور. بوجور اداره اولونماز» دئدی. شرقی آذربایجان بوستان آباد مجلس نمایندهسی، تحصیل ناظیریندن آنایاسانی یئنیدن اوخوماسینی ایستهدی. تبریز مجلس نمایندهسی و مجلس رییسینین یاردیمچیسی، مسعود پزشکیان آنادیلنده تحصیلین گئرچکلشمهمهسی، بیرلییه دئییل بؤلونمهیه آپاریب چیخارا بیلر، دئدی. تبریزین قادین مجلس نمایندهسی زهرا ساعی «آنا دیلینده تحصیلین عمومی بیر ایستک اولدوغونو وورغولایاراق، تورکجهنین فصیح بیر دیل اولدوغونو و تحصیلینین اجرا اولونماسینی» مودافعه ائتدی. تهرانین تورک مجلس نمایندهسی بادامچی دا تحصیل ناظیرینین آنایاسانی اوخوماغا و ۱۵ ایله ۱۹- جو مادهسینه دقت ائتمهیه دعوت ائتدی. تبریزین دیگر مجلس نمایندهسی احمد علیرضابیگی تحصیل ناظیریندن بو سؤزلرینی گئری آلماسینی ایستهدی.
اردبیل ایالتینین مشکینشهر مجلس نمایندهسی ولی ملکی: «جیزیغیندان چیخیب بیزیم دیلیمیزه و کولتوروموزه توهین ائدن دیلی یئریندن قوپارداریق» دئیه تحصیل ناظیرینه عکسالعمل گؤستردی.
ایران تحصیل ناظیرینین بحران یاراداجاق سؤزلری و هشدارلاریندان بیری ده، کئچن ایل ایران تحصیل باخانلیغینین اؤیرتمن استخدام شرطلرینده اؤیرتمنلرین فارسجانی یاخشی بیر لهجه ایله دانیشا بیلمهسی، دئیه یازیلی آچیقلاماسی ایدی. مصاحبهیه چاغیریلان اؤیرتمن آدایلارینین(کاندیدلرینین) لهجهسی وارسا، ایشه آلینمایاجاقلار.
نتیجه
بوگون ایراندا حاکیم و رسمی دیل و کولتور فارس دیلی و کولتورودور. ایراندا حاکیم دیل فارسجادیر و بو حاکیم دیلدن خاریج باشقا دیللرین گلیشدیریلمهسی و حتی یاشام حاققینا صاحیب اولماسی حاقیندا پروبلئم یاشانماقدادیر. بو حاقدا گونئی آذربایجان تورکلری آراسیندا استفاده اولونان تورکجهیه باخدیغیمیز زامان، دیلین نه قدر آرادان گئتمهسی و اصیل تورک کلمهلرینین اونودولماقلارینا شاهد اولا بیلهریک. بو اوزدن بو دوروم، انسانلاری یئنی یاشام طرزینده و اداری موحیطده مجبورا فارسجا استفاده ائتمهیه یؤنلندیریلیرلر.
چونکی مکتبلرده تحصیل گورمهین، گلیشدیریلمهین دیللرین، اؤزللیکله ده آکادمیک حالینی ایتیرمکله اجتماعی گلیشمهلر قارشیسیندا آخساق و یئترسیز اولدوغو گورونور. بوتون بو باسقیلارا باخمایاراق خالق اؤزونو تورک اولاراق تانیماقدا و بو یؤنده اؤز آنا دیلینی اساس آلاراق حرکت ائتمکدهدیر. نئجه کی بو گون ایراندا ائتنیک قروپلاری بیر-بیریندن فرقلیلشدیرن اساس ندن دیلدیر و بیر ملتین تشکیل تاپماسیندا دیل ان اؤنملی عنصرلارداندیر. ایران آنایاساسینین ۱۵- جی مادهسینده بوتون ائتنیک قروبلارا مکتبلرده اؤز دیللرینده اوخوما و یازما آزادلیغی وئریلمیشدیر. بیر دیلده تحصیل وئرمک دؤولتین یاردیمییلا گئرچکلشه بیلر، آمما دولت بو قونودا هئچ بیر آددیم آتماماقدا، حتی آیدینلار طرفیندن اؤزل اولاراق قورولان دیل کورسلاری بئله یاساقلانماقدادیر. حتی دؤولت تورک دیلی مسئلهسینده انکارچی و باسقیچی بیر قرارلیلیق سرگیلهمکده و بونا قارشی ان کیچیک اعتراضا بئله سرت عکسالعمل گوستریلمکدهدیر. دیل فرقلیلییینین سمبولیک فونکسییاسی هم ائتنیک قروپلاری بیربیرندن فرقلی قیلان، هم ده ائتنیک قروپلارین آراسیندا همرایلیک دویغوسو یاراتماقدیر.
کؤچورن: محمد رشیدی


text:
گوندم آنالیز:14
آنگلو ساکسون-روسیا گرگینلیگی و تورکیهنین سیاستی
اینگیلترهده سابیق روس جاسوسو سرگی ایسکریپالین و قیزی یولیانین سینیر گازی ایله زهرلنمهسیندن سونرا آنگلو-ساکسون بلوکو کیمی تانینان امریکا و بؤیوک بریتانیا و باتی اؤلکهلری ایله روسیا آراسیندا جدی گرگینلیک یاراندی. اینگیلترهنین یؤنلندیرمهسی ایله تجاووزون آرخاسیندا روسیانین اولدوغونو ادعا ائدن اؤلکهلر رئاکسیالارینی روس دیپلوماتلارینی دپورت ائتمکله گؤستردیلر. روسیایا قارشی رئاکسیا سئلینده 25 اؤلکه (امریکا، کانادا، استرالیا، یئنی زلاندیا و آوروپا بیرلیگی اؤلکهلری) ان آزی 140 روس دیپلوماتینی دپورت ائتدیلر. روسیا خاریجی ایشلر ناظیرلیگی ایسه ادعالاری رد ائدهرک، ایسکریپال اولایی ایله علاقهدار اینگیلترهنین خصوصی قوهلرینی و اینگیلیس کشفیاتینی گوناهلاندیردی. ناتو روسیانی بیلاواسیطه هدف آلان سیاست یوروتدو. ناتو عضوو اولان تورکیه ایسه تؤرهدیلن تجاووز آکتینی قینادی، لاکین نه روسیانی بیرباشا گوناهلاندیردی، نه ده دیگر اؤلکهلر کیمی روس دیپلوماتلارینی دپورت ائتدی.
روسیا و باتی دؤولتلری آراسینداکی ایسکریپال گرگینلیگی سویوق محاربه دؤورونو خاطیرلاتسا دا، دونیانین یئنی کونژکتورونده سویوق محاربهدن بحث ائتمک چوخ دا مومکون گؤرونمور.
روسیانین اونا آرخا اولان دؤولتلردن بلوک یاراداراق باتی بلوکونا قارشی جبهه آچاجاغینی دوشونمک راسیونال بیر آنالیز اولماز. روسیانین کریمی ایلهاق ائتمهسی، اوکراینا بحرانی ایله گرگینلشن روسیا-باتی علاقهلری، ایقتیصادی محاربهیه قدر ایرهلیلهین اقتصادی تحریملر ایکی طرف آراسینداکی گرگینلیگی آرتیریر. ایسکریپال اولایی ایسه کاساداکی سویو داشیران سون داملا رولونو اوینادی. لاکین باتی دونیاسینین داخیلی ضدیتلری و آلمانیا باشدا اولماقلا، بعضی اؤلکهلرین روسیا سیاستی ده دقتدن قاچمامالیدیر.
روسیا و باتی آراسینداکی گرگینلیک داوام ائتدیگی بیر زاماندا، تورکیه بالانس لاشدیریلمیش سیاست یورودور. تورکیه یارانمیش وضعیتده میللی ماراق و منافعلرینی نظره آلان بیر موناسیبت سرگیلییر. تورکیه ایسکریپال حادثهسی ایله باغلی باتی متفیقلری ایله هم رایلیک نوماییش ائتدیرسه ده، روسیا ایله دیپلوماتیک گرگینلیگین قارشیسینی آلیر. آک کویو آتوم الکتریک سانترالینین تمل قویما مراسیمینین تورکیهنین جمهور باشقانی رجب طیباردوغانلا روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینین بیرلیکده حیاتا کئچیرمهلری تورکیهنین بو موناسیبتینین باریز نومونهسیدیر. آک کویو آتوم الکتریک سانترالی 4 راکتوردان عبارتدیر و پلانا گؤره، بیرینجی راکتور 2023-جو ایلده فعالیته باشلامالیدیر. آک کویو اتیم الکتریک سانترالی عمومی لیکده 4800MW الکتریک اوره ته جک، تورکیهنین انرژی طلباتینین 10%-نی اؤدهیهجک.
عینی زاماندا، روسیا ایله بیرگه "تورک آخینی" لاییحهسین داوام ائتدیرن و ایلکین مرحلهده روسیادان تورکیهیه، ایکینجی مرحلهده ایسه بالکان اؤلکهلرینه دوغرو اوزاناجاق بورو خطی لاییحهسی داوام ائدیر. تورکیهنین حیاتا کئچیردیگی دیگر انرژی لاییحهلری ایله برابر "تورک آخینی" لاییحهسی تورکیهنین انرژی مرکزینه چئوریلمهسی یولوندا اهمیتلی بیر آددیمدیر.
لاکین تورکیه یالنیز روسیا ایله دئییل، عینی زاماندا، آوروپا بیرلیگی اؤلکهلری و امریکا ایله ده امکداشلیق باغلارینی محکملندیرمک نیتیندهدیر. روسیادان اس-400 راکت لری آلماغا دایر موقاویله ایمضالایان تورکیه ناتو اؤلکهلریندن ده مدافعه سیستملری آلماق اوچون دانیشیقلار آپاریر. تورکیه فرانسا و ایتالیا ایله مدافعه سیستملرینین اورتاق اوره تیمینه دایر اؤن موقاویله ایمضالاییب. بونلارا علاوه اولاراق، تورکیه ف-35 قیریجیلارینین اوره تیمینده آکتیو رول اوینایان بیر اؤلکهدیر.
لاکین تورکیهنین ناتو متفیقلری ایله فتو و پ.کا.کا/ی.پ.گ گرگینلیگی داوام ائدیر. عینی زاماندا، روسیا ایله کریم، اوکراینا و غوطه مسئلهلرینده پروبلئملرله اوزلشن تورکیه بالانسلاشدیریلمیش خاریجی سیاست یورودهرک میللی ماراقلارینی ماکسوموم درجهده قوروماغا چالیشیر.
ایقتیصادیات و جمعیت آراشدیرمالاری وقفینین امکداشی جان آجونون "آنگلوساکسون-روسیا گرگینلیگی و تورکیهنین سیاستی " آدلی آنالیتیک یازیسینی تقدیم ائتدیک.


text:
و همرای لیک گونو بیرلیک
Birlik və həmrəylik günü
آرازی
آییردیلار ، قومولا قاییردیلار ،
من سیزدن آیرلمازدیم ، زورولان
اییردیلار
گوز یاشی توکر ائلیم ، تاریخی بوکر ائلیم ،
185 ـ ایل سونرا ، سرحدی سوکر
ائلیم
یادلار الی ایله میللتیمیز و وطنیمیز آذه
ربایجانین پارچالانما تاریخینده ن 185ایل کئچسه ده ، میللتیمیز بیرلی
یه ، بوتوولویه اولان اینامینی ایتیرمه میشدیر. آرازین هر ایکی
تاییندا میللتیمیزین وئردیی موجادیله لر، قالدیردیغی قیاملر، یاراتدیقلاری
حوکومتلرین ان نهایی هدفی پارچالانمیش میللت و وطنیمیزین بیرلشمه سی
اولموشدور. تصادوفی دئییلدیرکی، 1991 ـ نجی ایلده قوزئی آذه ربایجانیمیزین
تیکرار مستقیللی یی عرفه سینده، ایلک گورولن ایشلرده ن بیری سرحد حرکاتی
اولموشدور. بو حرکت ده قوزئی لی و گونئی لی آذه ربایجانلی لار اورتاق حرکت
ائتمیشلر. اوز اللریله ده میر و آیریلیق دوواری نین سمبوللاری اولان
تیکانلی مفتیل لری و سرحد دیره کلرینی اودا چه کیب ، مین ساحه لرینی
یوخ ائتمیشلر. اوزلرینی آرازین سرین سولارینا ووراراق بیر ـ بیرلریله
قوجاقلاشمیشلار.
آذه ربایجانیمیزین 185 ایللیک آیریلیق
تاریخینده، بو سون حرکت، میللتیمیزین تمیزحس لرینی ،
آرزولارینی ترنوم ائده ن ، بیرلیک و بوتوولویه اولان اینامی نین گوسترگه سی
ایدی. بو دونیا ایجتماعییتی نین گوزلری قارشی سیندا حیاتا کئچیریلمیشدیر.
باشقا سوزله دئسک یادلارین ـ اوزگه لرین میللتیمیزی آییرما ،
یادلاشدیرما چابالاری حاقدا اولان بوتون چابالاری نین یئرسیز اولدوغونو
گوسترمیشدیر. میللتیمیز بونا اینانیرکی، بیر گون بو میللی
بوتوولویه قووشاجاقدیر. بیر بوتوو میللت اولاراق دونیا ایجتماغییتینه
اوزونو تقدیم ائده جکدیر. بوتون وارلیغیملا بونا اینانیرام ، بئله بیر
میللتین بالاسی اولدوغوما غرور دویورام. و بوگونو بوتون میللتیمیزه
تبریک دئییره م .
یاشاسین اوزلویونو، میللی منلی یینی ایتیرمه ین ، وارلیغینا ، گله جه یینه اینانان میللتیمیز!
یاشاسین آذه ربایجان
29.12.2۰13 بون
ر


text:
هیندیستان تیبت مختاریتیندن اؤز اوردوسونو چیخارمالیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا چین مدافعه ناظیرلیینین رسمی نمایندهسی او تسیان سؤیلهییب.
«بیز هیندیستاندان طلب ائتمیشیک کی، پرواوکاسییالاری دایاندیریب، سهولرینی دوزلتسین. هیندیستان بیزیمله گؤروشوب، سرحدده صولح برپا ائتملیدیر. چین اوردوسو اؤز اؤلکهسینین سوورنلیینی قوروماغا قادیردیر»، – تسیان بیلدیریب.
قید ائدک کی، هیندیستان تیبتله سرحدده بیر مدت اؤنجه ایکی یئرالتی سیغیناجاق یئرلشدیریب. چین بو سیغیناجاقلارین اؤز اراضیسینده یئرلشدیینی و اونون سؤکولمهسی گرکدیینی طلب ائدیب. بوندان سونرا چین اوردوسو ایونون ۶-سیندا همین سیغیناجاقلاری سؤکوب. بو ایسه طرفلر آراسیندا قیسامدتلی توققوشمایا سبب اولوب. نتیجهده هر ایکی اؤلکهنین اوردوسوندان اؤلنلر اولوب.


text:
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو شعیر ۱۹۹۱ جی ایلین ۲۰ نویابردا خوجاوند رایونونون قاراکند کندینده ارمنیلر بیرلشمهلری طرفیندن وورولان هلیکوپتئرده اؤلنلرین خاطرهسینه حصر ائدیلیب.
الله رحمت ائلسین!
یئنه قارا یئللر اسدی...
دومان، گل گئت بو داغلاردان !
تورپاق دردیم منه بسدیر
دومان، گل گئت بو داغلاردان !
دومان سؤزو هجالاندی
داغا دیدی پارچالاندی
دردیمه مین درد جالاندی
دومان، گل گئت بو داغلاردان !
بو یالانی کیم هرلدی
کیم اوتاندی کیم ترلدی.
دومان سنی کیم شرلدی؟
دومان، گل گئت بو داغلاردان !
قوروماییب گؤز یاشلاری،
حسرت قالدی باخیشلاری.
توتار آنا قارغیشلاری
دومان، گل گئت بو داغلاردان !
نه داغ واردی، نه ده دومان
سون آنادک ساغدی گومان.
داها یوخدور سندن اومان،
دومان، گل گئت بو داغلاردان !


text:
والدینین و اوشاقلارین دونیا گؤروشو
والدینین و اوشاقلارین دونیا گؤروشو
ایسلام، اوشاقلارین هر یاشینا موناسیب دقیق تربیت برنامهسی وئریر. اوشاغین شخصیّتینده اثر قویان عامیللرین بیری اونون والدینینین حیاتا اولان باخیشلاریدیر. آتا آنا صاحیب اولدوقلاری دونیا گؤروشو اساسیندا اوشاقلارلا داورانیرلار. ایسلام چالیشیب آتا آنانین دونیا گؤروشونو هیدایت ائدیب اونلاری دوزگون مسیرده یئرلشدیرسین. ایسلامین آتا آنایا واجیب بیلدیگی بیر مقام اونلارین اوشاقلارین بیر پارا حقلره صاحیب اولماقلارینی بیلمکلریدیر. بعضی ریوایتلره اساساً آتا آنا اوشاقلارین حقلری قارشیسیندا تسلیم اولمالیدیرلار. پیغمبر اکرم (ص) بویورور: « آتانین حقلرینی رعایت ائلهمک اوشاغا واجیب اولدوغو کیمی، آتایا اوشاغینین حقلرینی رعایت ائلهمک واجیبدیر». بونا گؤره آتا آنا اوشاقلارلا سئودیکلری هر رفتاری ائده بیلمزلر.
آیری طرفدن ایسلام اوشاغین موختلیف یاشلاردا تربیتی اوچون دقیق برنامهسی وار. ایسلاما گؤره اوشاغین تربیتی عیبادت ساییلیر. هر کیم اوشاغین وضعیّتینی یاخشیلاشدیرماق اوچون کیچیک بیر ایش گؤرسهده اَن بؤیوک معنوی اجرلر اونو گؤزلور.
والدینین تربیتی باخیشلاری ائله اولمالیدیر کی اوشاغا ایمانی تربیت وئره. اوشاقلارین یاشلارینا موناسیب ایسلامی رفتارلاری اونلارا اؤیرتمهلیدیر. اوندا اینسان سئوَرلیگی، ایمان، صداقت، اؤزونه اینانماق، عیبادته علاقه، اوروج نامازا علاقه و آللاها سئوگینی آرتیرمالیدیلار. بو ایشلر اوشاغی بوتون اینحیرافلار موقابیلینده بیمه ائلر.


text:
قاراجییر
قاراجییر (یون. هپار، (لاتینجه:jecur)) اینساندا اۇیونسوو دؤردبوجاق شکلینده، یاستی و توتقون قیرمیزی رنگده و ۱۵۰۰ قرام آغیرلیغیندادیر. قاراجییر آسان کسیلیر و دیدیلیر؛ اوْنا گؤره چوْخ واخت یونگول بیر تضییقدن و یا زدهدن تز پارچالانیر. بدندن چیخاریلمیش قاراجییر یوموشاق اوْلدوغو اۆچون اؤز شکلینی ایتیریر. قاراجییرین ایکی سطحی: یوخاری چیخیق دیافراقما سطحی – و آشاغی باسیق ویسسرال سطحی – . یوخاری سطحی پریتوندان عمله گلمیش واسطهسیله ایکی پایا بؤلونور: ساغ پای – و سوْل پای – ؛ ساغ پای سوْل پایدان بؤیوک و قالیندیر. دیافراقما سطحینده یوخاری حیصّه –، اؤن حیصّه – ، ساغ حیصّه – و دال حیصّه – آییرد ائدیلیر. آشاغی سطحی بیر آز آرخایا چوریلمیشدیر و اۆزرینده اۆچ شیریم واردی: بیری کیندهلهن – قاراجییر قاپیسی – و ایکیسی بویلامادیر (ساغ و سوْل).بۇ شیریملار هامیسی بیر یرده "ه" حرفینه بنزییر. ساغ بویلاما شیریمین اؤن حیصّه سینده اؤدلوک و آرخا حیصّه سینده آشاغی بوش ونا یرلشمیشدیر، اوْنا گؤره این حیصّه یه اؤدلوک چوْخورو –، آرخا حیصّه یه – دئییلیر.
ایچیندهکیلر
- ۱ داخیلی قورلوشو
- ۲ سروز قیشاسی و فیکساسییا آپاراتی
- ۳ توپوقرافییاسی
- ۴ سینتوپییاسی
- ۵ اؤدلوک و اؤد آخاجاقلاری
- ۶ قاراجییرین وظیفهسی
- ۷ اؤد
- ۸ قاراجییرین و اؤدلویون اینکیشافی و موختلیفلاری
- ۹ یاش و فردی خصوصیتلری
- ۱۰ نوخوشلوقلری
- ۱۱ بیرده باخ
- ۱۲ بیرده باخ
- ۱۳ ایستینادلار
- ۱۴ قایناقلر
- ۱۵ قایناق
داخیلی قورلوشو[دَییشدیر]
قاراجییر مورکّب بورولو وزیلردن اوْلوب، بیر چوْخ پایجیقلاردان – شابلون:لانگ-لا عبارتدیر. بایجیقلاری تشکیل ادن آتمالار قاراجییر اپیتل سلوللریندن عمله گلمیشدیر. قاراجییر پایجیقلاری شکیلجه چوْخبوجاقلی اوْلوب، بیر-بیری ایله بیرلشدیریجی توْخوما واسطهسیله بیرلشمیشدیر. پازجیقلارین داخیلینده رتیکولیار لیفلردن تشکیل اوْلونموش تور واردیر؛ بۇ لیفلر، احتیمال کی، قاراجییر کاپیللیارلاری اندوتلینین تؤرهمهلریدیر. همین اندوتل فاقوسیتوز وظیفهسینه مالیک اۇلدوزابنزر (کوپفر آدلانان) سلوللردن عبارتدیر.
سقمنتار قورولوشو[دَییشدیر]
سوْن زامانلار قاراجییرده پایلاردان باشقا سقمنت آدلانان داها کیچیجیک حیصّه لر آییرد ائدیلیر. سقمنت (امبریولوژی یوخ) هندهسی بیر آنلاییش اوْلوب قاراجییرین قاپی وناسینین بؤیوک بیر شاخهسینه و بونو موشاییت ادن قاراجییر آرترییاسی شاخهلرینه و اؤد آخاجاقلارینا مۆافیق بیر حیصّه سینه دئییلیر. قاراجییر سقمنتلرینین میقداری چوْخ مۆختلیف اوْلور، اوْدور کی، باشقا-باشقا مؤلفلر مۆختلیف رقهملر گؤستریر. اگر مؤلفلر قاراجییرده دؤرد – اؤن، دال، ایچری و باییر سقمنت – شابلون:لانگ-لا قید ادیرلر. اؤن سقمنت قاراجییرین ساغ پایینین دیافراقما سطحینین اؤن و یوخاری حیصّه لرینی، دال سقمنت – همین سطحین دال حیصّه سینی و ساغ پایین ویسسرال سطحینی، ایچری سقمنت – مربّع و قویروقلو پایلاری و باییر سقمنت- بۆتون سوْل پایی توتور.
قاراجییرین دامار و اعصابلری[دَییشدیر]
قاراجییره قان ایکی دامار ایله گلیر: قاراجییرین خصوصی آرترییاسی – و قاپی وناسی – قاراجییرین عومومی آرترییاسیندان باشلایاراق ایکی شاخهیه بؤلونور: - ساغ شاخهدن اؤدلویه مخصوص گدیر. قاراجییرین خصوصی آرترییاسینین ساغ و سوْل شاخهلری ساغ و سوْل پایلارا داخیل اوْلاراق، اوْرادا بیر چوْخ شاخهلره – بؤلونور؛ بۇ شاخهلر قاراجییر پارنخیماسینی، بیرلشدیریجی توْخومانی و سروز قیشانی قیدالاندیریر.
سروز قیشاسی و فیکساسییا آپاراتی[دَییشدیر]
قاراجییرین خاریجی، آرخا کناریندان و اۆزرینده اوْلان شیریملاردان باشقا سروز قیشا – ایله اؤرتولودور. بۇ قیشا آدلانان چَتین بیرلشدیریجی توْخوما قاتی واسطهسیله قاراجییره بیتیشمیشدیر. سروز قیشا اوْلمایان ناهییهلرده لیفلی قیشا چوْخ قالیندیر. و قاراجییر قاپیسیندان قاپی وناسینین شاخهلری ایله برابر قاراجییره داخیل اوْلوب اوْنلاری مۆشایعت ادیر. قاراجییرین سروز قیشاسی دیافراقمایا و قونشو عضولره کچدیکده بیر نچه باغ عمله گتیریر:
- قاراجییرین اوْراغابنزر باغی –
- ساغ و سوْل تاج باغلار –
- ساغ و سوْل اۆچبوجاق باغلار –
- قاراجییر – بؤیرک باغی –
بونلاردان اۆچ اوولینجیلری قاراجییری دیافراقمایا و یرده قالانی معده یه، اوْنیکیبارماق باغیرساغا، ساغ بؤیرهیه، چنبرباغیرساغا تثبیت ادیر. تاج باغلار ایله قاراجییر-بؤیرک باغی بیر قاتدان، باشقالاری ایسه ایکی قاتدانهمهله گلمیشدیر.
قاراجییرین فیکساسییا اوْلونماسی: آرخا کنارینی دیافراقمانین آشاغی سطحینه بیتیشدیرهن بیرلشدیریجی توْخومادان، سیخ صورتده اؤز شاخهلری ایله قاراجییرین پارنخیماسینا بیرلشمیش آشاغی بوش ونادان، قاراجییرین تاج باغیندان، قارین باسماسی تضییقیندن وابستهدیر.
توپوقرافییاسی[دَییشدیر]
قاراجییر قارین بوشلوغوندا یرلشمیشدیر. ساغ پایی ساغ قابیرغاالتی ناهییهسینی (شابلون:لانگ-لا) و قارینوستو ناهییهسینی (شابلون:لانگ-لا) و سوْل پایی سوْل قابیرغاالتی ناهییهسینی (شابلون:لانگ-لا) توتور. قاراجییرین یوخاری هودودو ساغ طرفده – شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۵-جی قابیرغا قیغیرداغینین برابرینده، اوْرتا ختده – شابلون:لانگ-لا اساسیندا و سوْل طرفده – شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۶-جی قابیرغا قیغیرداغی برابرینده اوْلور. بئلهلیکله، قاراجییرین پایلارینین وضعیتی دیافراقما کونبزلرینه اۇیغوندور و ساغ پای سوْل پایدان یوخاریدادیر. قاراجییرین یوخاری هودودو آرخادا ۹-جو دؤش فقرهسی برابرینه، شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۹-جو قابیرغااراسی ساحهیه و شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۷-جی قابیرغااراسی ساحهیه اۇیغوندور. آشاغی هودودو آرخادا ۱۱-جی دؤش فقرهسی برابریندن باشلایاراق، قابیرغا قؤوسونون آشاغی کناری ایله ۸-جی vä ۷-جی قابیرغا قیغیرداقلاری بیر-بیری ایله بیرلشهن یردک گدیر؛ بورادان یوخاری و سوْلا قالخاراق، سوْل طرفده ۸-جی vä ۷-جی قابیرغا قیغیرداقلاری بیر-بیری ایله بیرلشدیی یرده یوخاری حدودا کچیر. قادینلاردا قاراجییر، عومومیتله، بیر آز آشاغی اوْلور؛ قوجالاردا دا بیر قابیرغا آشاغی انیر. تنففوس و اوْرقانیزمین وضعیتی قاراجییرین توپوقرافییاسینی دییشدیریر. نفس آلیب-ورهن زامان قاراجییر دیافراقمانین حرکتینی تعقیب ادیر، بئله کی، نفس آلدیقدا ۲-۳ سم آشاغی انیر و نفس وردیکده بیر اوْ قدر یوخاری قالخیر. اینسان آیاق اۆسته دوردوغو و اوْتوردوغو زامان قاراجییر آشاغی انیر؛ اۇزاندیغی وضعیتده ایسه اؤز یرینی توتور.
سینتوپییاسی[دَییشدیر]
قاراجییر بیر چوْخ قونشو عضولرله رابطهدهدیر. اوْنون کونسینستنسییاسی یوموشاق اوْلدوغو اۆچون هانسی عضوه سؤیکنیرسه، اوْ عضوون ایزی اوْنون اۆزرینده قالیر و نتیجهده آشاغیداکی باسیقلار عمله گلیر:
- اۆرک باسیغی – (لاتینجه:impressio cardiaca) قاراجییرین سوْل پایینین دیافراقما سطحینده؛
- معده باسیغی – (لاتینجه:impressio gastrica) سوْل پایین ویسسرال سطحینده اوْلور و معده نین کیچیک ایریلیگی ایله اؤن سطحینه مخصوصدور؛
- ییئجئک بوروسو باسیغی – (لاتینجه:impressio esophagea) سوْل بویلاما شیریمین آرخا اۇجوندا یرلشیر و ییئجئک بوروسونون قارین حیصّه سینه مخصوصدور؛
- معده چیخاجاغی باسیغی – (لاتینجه:impressio pylorica) مربّع پایدا اوْلور؛
- اوْنیکیبارماق باغیرساق باسیغی – (لاتینجه:impressio duodenalis) قویروقلو پای اۆزرینده یرلشمیشدیر و اوْنیکیبارماق باغیرساغین یوخاری اۇجونا مخصوصدور؛
- چنبر باغیرساق باسیغی – (لاتینجه:impressio colica) ساغ پایین ویسسرال سطحینین اؤن حیصّه سیندهدیر و اؤزو ده چمبر باغیرساغین ساغ ایریلیینه و کؤندهلهن چمبر باغیرساغین ساغ اۇجونا مخصوصدور؛
- بؤیرک باسیغی – (لاتینجه:impressio renalis) چنبر باغیرساق باسیغیندان آرخایا و ساغ طرفده اوْلور و ساغ بؤیرهیه مخصوصدور؛
- بؤیرکوستو باسیق – (لاتینجه:impressio suprarenalis) ساغ پایین ویسسرال سطحینین آرخاسیندا اوْلور و ساغ بؤیرکوستو وزییه اۇیغوندور.
اؤدلوک و اؤد آخاجاقلاری[دَییشدیر]
باخ:اؤد کیسهسی
قاراجییرین وظیفهسی[دَییشدیر]
قاراجییرین وظیفهسی چوْخ مۆختلیف دیر. بیرینجی نؤوبهده اوْ، وزی اوْلدوغو اۆچون محصول – اؤد و سیدیک جؤوهری ایفراز(ترشّح) ادیر. معلوم اوْلدوغو کیمی اؤد اوْنیکیبارماق باغیرساغا تؤکولوب هضم پروسسی زامانی صرف اوْلونور. سیدیک جؤوهری اوّلجه قانا کئچیرو سوْنرا بورادان بؤیرکلر واسطهسیله سیدیین ترکیبینده خاریج اوْلور. قاپی وناسی قانی ایله قاراجییره گلن کاربوهیدراتلار بورادا نیشاستا حالیندا احتیاط بیر محصول کیمی ساخلانیلیر و سوْنرا بدنه لازیم اوْلدوقجا اۆزوم شکری حالیندا قانا بوراخیلیر. بۇندان علاوه قاراجییرده روشیم دؤورونده قیرمیزی قان کورجیکلری حاصیل اوْلور، بئلهلیکله اوْ، قانیارادیجی وظیفه ایفا ادیر. قاراجییر مۆحافیظه وظیفهسینی ده داشیییر – کاپیللیارلارینین اندوتل سلوللری (کوپفر سلوللری) رتوکول-اندوتل سیستمه عایید اوْلوب فاقوسیتوز وظیفهسینی گؤرور (باغیرساقلاردان قانا سوزولموش و مادهلر مۆبادیلهسیندن سوْنرا حاصیل اوْلموش زهرلی مادهلری ضررسیز حالا کچیریر.) قاراجییرین اندوکرین ( داخیلی سکرسییا) وظیفهسی ده قید اوْلونور.
اؤد[دَییشدیر]
باخ: اؤد
قاراجییرین و اؤدلویون اینکیشافی و موختلیفلاری[دَییشدیر]
قاراجییر اوْنیکیبارماق باغیرساغین اؤن دیواریندان. انتودرمال اپیتلدن اینکیشاف ادیر. اوْنون مئیاسی اوْنیکیبارماق باغیرساغین ونترال چؤزونون (موساریقهسینین) سفههلری آراسینا داخیل اوْلور. قاراجییر اینکیشاف اتدیکجه اوْنیکیبارماق باغیرساقدان اۇزاقلاشیر و اوْنونلا یالنیز عومومی اؤد آخاجاغی واسطهسیله رابطهده قالیر. ایلک دفعه قاراجییرین مئیاسی اوْنیکیبارماق باغیرساق ایله قارنین اؤن دیواری آراسیندا اینتراپریتونال – پریتون داخیلی وضعیتده یرلشیر. سوْنرادان معده نین هرلهنمهسیله علاقه دار اوْلاراق قاراجییر ساغا و یوخارییا دوغرو یرینی دییشیر. آرخا کناریندا اوْلان سروز قیشاسینی ایتیرهرک مزوپریتونال وضعیت آلیر. اؤد کیسهسی و اوْنون آخاجاغی عومومی اؤد آخاجاغی دیواریندان اینکیشاف ادیر.
آنامالییا موختلیفلاری[دَییشدیر]
- قاراجییرین پایلارا بؤلونمهسی و یا "علاوه قاراجییر"؛
- قاراجییرین ساغ قابیرغا آلتیندا یرلشمهسی؛
- اؤد کیسهسینین ضعیف اینکیشاف اتمهسی؛
- قوشا اؤد کیسهسینین اوْلماسی؛
- اؤد کیسهسینین آراکسمه فاسیتهسیله بؤلونمهسی؛
- اؤد کیسهسینین قاراجییرین سوْل پایینین ویسسرال سطحینده یرلشمهسی (بعضاً اؤد کیسهسیین درینده قاراجییر کۆتلهسینده یا دا اؤن کناریندان چوْخ آرخادا یرلشمهسی)؛
- اؤد آخاجاقلارینین میقدارینین آرتماسی؛
یاش و فردی خصوصیتلری[دَییشدیر]
یاش خصوصیتلری[دَییشدیر]
یئنیدوغولموشلاردا قاراجییر یتیشمیش شخصلره نیسبتاً چوْخ بؤیوک، نیسبی چکیسی ایسه ۳-۴ دفعه آرتیق اوْلور. یتیشمیش شخصلرده بدن چکیسینین ۱/۵۰-ا برابر اوْلدوغو حالدا یئنیدوغولموشدا بۇ نیسبت ۱/۲۰ اوْلور. ینی دوغولموشون قاراجییرینین چکیسی ۱۵۰ ق-دیر. خصوصاً سوْل پای آرتیق اینکیشاف اتمیش اوْلور. روچیم حیاتینین ایکی آیلیغیندا هر ایکی پای برابر اوْلور. توپوقرافیک جهتجه اؤن کناری – ساغ ممه خطی اۆزرینده قابیرغا قؤوسوندن ۲.۶-۳،۸ سم آشاغی چیخیر، دلکی قارین بوشلوغونون چوْخ حیصّه سینی توتموش اوْلور. یئنیدوغولوشدا قاراجییر چوْخ موتهرریک اوْلور؛ کۆتلهسی یوموشاق و دامارلارلا زنگیندیر، قورولوشونون پایلی اوْلماسی بیر اوْ قدر ده نظره چارپمیر.
قوجالاردا قاراجییرین کۆتلهسی سرتلشیر، چکیسی آزالیر و توپوقرافیک جهتجه بیر قابیرغا آشاغی انیر. ینی دوغولموشدا اؤد کیسهسی ایه بنزییر، سانکی اۇزونونا دارتیلمیش اوْلور؛ سوْنرالار آرمود شکلینی آلیر. ۸۰% حاللاردا دیبی قاراجیرینؤن کناریندان خاریجه چیخیر.
فردی خصوصیتلری[دَییشدیر]
قاراجییر پایلارینین اؤلچولرینین بیر-بیرینه اوْلان نیسبتینه گؤره ایکی نؤعه بؤلونور:
- هیپولوبار قاراجییر: بۇ زامان سوْل پای ساغدان کیچیک اوْلور.
- هیپرلوبار قاراجییر: بۇ زامان سوْل پای ساغ پایا برابر یا دا اوْندان بؤیوک اوْلور.
قاراجییرین پریتوندان آزاد اوْلان آرخا کناری یا چوْخ انلی، باغلار قیسا، قاراجییر قارین بوشلوغونون آرخا دیوارینا مؤحکم بیتیشمیش یا دا عکسینه انسیز زولاق شکینده، باغلاق اۇزون و نتیجهده قاراجییر ضعیف فیکساسییا اوْلونموش اوْلور. ملینیکووا گؤره قاراجییر ایکی جور یۆکسک و آلشاق وضعیتده اوْلور. دؤش قفهسینین آشاغی دلیی گئنیش و چاناغی دار اوْلان شخصلرده قاراجییر یۆکسک وضعیتده، عکسینه دؤش قفهسی دلیی دار و چاناغی گئنیش اوْلان شخصلرده ایسه آلچاق وضعیتده یرلشیر. قاراجییر اؤنه اوْلان مایللیگی درجهسینه گؤره ایکی: دورزوپتال و ونتروپتال وضعیتده اوْلور. دورزوپتال وضعیتده قاراجییرین آشاغی کناری قابیرغا گؤوسوندن یوخاری یرلشیر و عضو دالا چکیلمیش کیمی گؤرسنیر. ونتروپتال وضعیتده قاراجییرین آشاغی کناری آشاغی ساللاناراق قابیرغا قؤوسوندن خاریجه چیخیر و عضو اؤنه چوْخ مایللی اوْلور. اؤد کیسهسینین فپرماسی اوْقنوه گؤره سیلیندربنزر، کونوسابنزر و اوْوالابنزر اوْلور.
نوخوشلوقلری[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- [
ایستینادلار[دَییشدیر]
قایناقلر[دَییشدیر]
- پروف. کامیل ابدولسالام اوْغلو بالاکیشیوین، اینسانین نورمال آناتومییاسی، ۲-جی جیلد، "موعاریف" نشریاتی، باکی – ۱۹۷۹
- P. Д. CиHeлbHиkoB. ATлac aHaToMии чeлoBeka (۴ ToMa)
- آناتومی: امبریولوگیه
بؤلمه: داخیلی عضولر بؤلمه:هضم سیستمی
قایناق[دَییشدیر]


text:
ژاپون اوزای آراشدیرما آژانسی
ژاپون گؤی و اوزای(فضا) آراشدیرما آژانسی یا جاکسا (ژاپونجا. 独立行政法人宇宙航空研究開発機構 Dokuritsu-gyōsei-hōjin Uchū Kōkū Kenkyū Kaihatsu Kikō, انگلیسجه : Japan Aerospace eXploration Agency ، قیساجا: JAXA) ، ژاپوندا آسترونومی و اوزای(فضا) بیلیملری انستیتوسو (ISAS) ، ژاپون میلّی گؤی و اوزای لابراتواری (NAL)، و ژاپون میلّی اوزای گلیشدیرمه آژانسی(NASDA) قوروملاری نین 2003 اوکتوبر آییندا بیرلَشمَسیندن اولوشان قورومدور.
جاکسانین اساس ماموریتلری و وظیفهلری آراشدیرماق، تکنولوژی گلیشدیرمک، و مدارا یوللاماق دیرلار. داها اوستون سویه لی ماموریتلر ده آستروید آراشدیرماسی و آیدا آراشدیرماق اۆچون آداملی اوزای گمیسی یوللاماق دیر.
جاکسانین قورومسال شوعاری، گرچکشلدیرمک اۆچون آراشدیر (انگلیسجه. Explore to Realize) دیر. بوندان قاباقکی شوعاری گؤیلره چاتماق، فضایی آراشدیرماق (انگلیسجه. Reaching for the skies, exploring space) ایدی.
تاریخی[دَییشدیر]
جاکسا، 2003 اوکتوبر آیی نین بیرینده، نوجوم و فضا بیلیملری انستیتوسو (ISAS) ، ژاپون میلّی گؤی و فضا لابراتواری (NASDA) ، و ژاپون میلّی فضا گلیشدیرمه آژانسی تشکیلاتلارینین بیربیرلری ایله قاریشماسیندان قورولدو.
جاکسا یئنی بیر موستقیل اجرایی انستیتو اولاراق، اؤیرتیم، فرهنگ، ایدمان، بیلیم و تکنولوژی (MEXT) و یچ ایشلر و ارتباطات (MIC) ویزارتلری آلتیندا ایشلهییر. بو بیرلشدیرمکدن قاباق، ISAS فضا و گزَگَن آراشدیرمالار مسئولو اولاراق، NAL دا گؤیده اوچوش آراشدیرمالارینا فوکوس ائتمیشدی. 1969 اوکتوبروندا قورولان NASDA دا راکتلر، اویدولار ، و همیده ژاپوندا دوزلمیش تجروبه مودولو نون گلیشدیرمه سینه چالیشیردی. اسکی NASDA نین باش دولاندیرانی ایندیکی تانئقاشیما اوزای مرکزینده یئرلشمیشدی. بو مرکز ده کیوشو 115 کیلومتر جنوبوندا تانئقاشیما آداسیندا دیر. اورادا ژاپونلو اوزایجیلار آمریکا اوزای شاتللرینده اوچماق اۆچون اؤیرتیم آلیردیلار. 2012 ایلینده، یئنی قانونلارا گؤره، راکت خطری ایخطاری وئرن سیستملر کیمی بیر نئچه نظامی فضا گلیشدیرمه سی ده جاکسا نین باریشجیل هدفلرینه آرتیریلادیلار. جاکسانین سیاسی کونترولو MEXTدن، ژاپون باش وزیر کابینه سی اداره سی نین یئنی فضا استراتژی آفیسینه وئریلدی.
تشکیلاتی[دَییشدیر]
جاکسا آشاغیداکی بؤلوملردن قورولور:
- اوزایدا داشیماق(ترانسپورت) ماموریتی یؤنتیمی
- اویدو ایشلَتمهلر ماموریتی یؤنتیمی 1
- اویدو ایشلَتمهلر ماموریتی یؤنتیمی 2
- آدام اوزای اوچوشو ماموریتی یؤنتیمی
- گؤی-اوزای آراشدیرما و گلیشدیرمه یؤنتیمی
- آسترونومی و اوزای(فضا) بیلیملری انستیتوسو (ISAS)
- گؤیده اوچوش (هاواچیلیق) تکنولوژی انستیتوسو
جاکسانین باش دولاندیران ایداره مرکزی توکیو نون چوفو بؤلمه سینده، و ژاپونون بیر چوخ یئرلرینده، و حتی ائشیگینده ده، آراشدیرما آیری مرکزی لری ده واردیر:
- یئره باخیش آراشدیرما مرکزی(EORC)، توکیو دا دیر.
- یئره باخیش مرکزی(EOC)، هاتایاما دا دیر.
- نوشیرو سیناماق مرکزی (NTC) ، ۱۹۶۲ جی ایلده قورولوب. بورادا راکت موتورلاری نین گلیشدیرمه سی و سیناماغی باش وئریر
- سانریکو بالون مرکزی (SBC) ، 1971جی ایلدن بو سایتدا گؤیه بالون یوللانیلیر
- کاکودا قاباغا ایتَلَمه سیستملری مرکزی (KSPC)، راکت موتورلاری گلیشدیرمه سی بوردا یؤنتیلیر. اؤنملی ایشی ده آخار یاناجاق(سوخت مایع)لی موتورلارینین گلیشدیرمه سی دیر
- ساقیماهارا آلانی (ISAS) ، راکتلر و اویدولار اۆچون سیناماق ابزارلارین گلیشدیرمه سی اۆچون بوردا چالیشیرلار. آیری مدیریت تیکینتیلری ده بوردا دیر.
* تانئقاشیما اوزای مرکزی، ایندی H-IIA و H-IIB راکتلری نین آتیش سایتی دیر
- تسوکوبا اوزای مرکزی (TSKC)، ژاپونون اوزای شبکه سی مرکزی تسوکوبا دا یئرلشیب. راکتلر و اویدولار آراشدیرما و گلیشمه سینه گؤره ایش مرکزی دیر. اویدولارین اوزای ده حرکتلری نین کونترولو دا بورا دا اولور. بورادا ژاپون سیناماق مودولوندا (کیبو)، سیناماق ابزارلارین گلیشدیریلیر. بورادا اوزایچیلار (آسترونوتلار) اؤیرتیم آلتیندا اولورلار. اولوسلارآراسی اوزای دوراغینین عملیاتلاریندا، ژاپون اوچوش کونترول تاخیمی نین چالیشمالاری دا، تسوکوبا دا یئرلشن اوزای دوراغی بوتونلَشدیرمه و قالدیرما مرکزی(SSIPC)نده اولور.
- اوچینورا اوزای مرکزی ، ایندی اپسیلون راکتی یوللاماق سایتی دیر.


text:
آمریکا رهبرلیگی پاریس ایقلیم مقاویلهسیندن چیخاجاغینی رسمی اولاراق بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا بیلدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آمریکا دؤولت کاتیبلیگی ان قیسا مدتده مقاویلهدن چیخماق ایستدیینی خصوصی وورغولاییب.
قید ائدک کی، دونالد ترامپ ایونون ۱-ده پاریس ایقلیم مقاویلهسیندن چیخاجاقلارینی آچیقلامیشدی.
مقاویلهنین قایدالارینا گؤره، بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی آمریکانین بو طلبینی ان تئز ۲۰۱۹-جو ایلین نویابریندا قبول ائده بیلر. طلبین قبول اولونماسینین تخمیناً ۱ ایل عرضینده داوام ائدجیی و آمریکانین مقاویلهدن ۲۰۲۰-جی ایلده چیخا بیلجیی گؤزلنیلیر.


text:
مزارلیک یاش لر ینگی مدنی اعتراض بیلدیریش حرکتنی یولگه قویگن لر
بیری قنچه مزارلیک یاش قیز وباله لر دیوار نگارلیک"گرافیتی" بیرگروه نی تلالو آتی بیلن تشکیل بیرگن لر.
مذکور یاش لرگه کوره، مزار شریف شهریده گی دیوار لریگه اجتماعی نابرابر لیک گه قرشی پیام لرنی یازیشه دیلر.
بو گروه گه بیر قنچه، عکاس، نقاش و متفکر یاش لر یغیلیب، مدرن اعتراض بیلدیریش مسئله سی یعنی دیوارلرگه یازیش یا گرافیتی هنری نینگ افغانستانده بیرینچی مرته نمایش بیریشگه حرکت قیلگن لر.
عکاس و مذکور گروه نینگ اساسچی لریدن قیس عصیان:
"بیرینچی هدفیمیز گرافیتی هنری نینگ مردم گه تانیتیریش دیر. بو نی یخشی لیگی بو دیر که جمعی شکلیده، قیز لر و باله لر ایشله یمیز. ایککینچی هدفیمیز اجتماعی بیر حرکت صفتیده یا که مدنی اعتراض بیلدیریش بیر حرکت دیر. اوشنده ی که بو هنر دن باشقه مملکت لرگه هم فایده لنیله دی، بیز هم بو نی رواجی اوچون سعی قیلماقده میز. بو یازیشلریمیز محتواسیده مردم گه بیر قنچه پیام لرنی ییتکزه میز."
بوگروه ده فعالیت قیله یاتگن قیز لر هم بو کبی فعالیت لریدن انچه خرسند لیک بیلدیره دیلر:
"مینی آتیم ذکیه حاجی زاده، دیمک اگر بیز عیال بولیب ایشله آلمه یمیز دیگن سوزلرگه اعتبار بیرسک یخشی بیر گپ ایمس. ایشانچیم کامل که همه عیال لر ایشله آله دیلر. بو ایش ینگی بولگنی اوچون بیز هم بو توغری ده فعالیت لریمیزنی دوام بیریشیگه تصمیم آلگن میز. دیب ایته دی بو قیز."
بو گروه اعضا لری، مزار شریف شهریده گی کهنه بولگن دیوار لریگه اسپری رنگ لریدن فایده لنیب، بیر قنچه رسم لرنی یا ده پیام لرنی نقاشلیک قیله دیلر.
بعضاً اعتراض محتواسی بیلن پیام لر و بعضا هم انقلاب چی شخص لرنینگ رسم لرینی یازه دیلر.
مذکور گروه نینگ نقاش لریدن رامین نقشبندی:
"خوب چه گورا نینگ رسمی یا که اوزی، حاضر ایرکین طلب لیک یا ده اعتراض بیلدیریش بیر نشانه سی صفتیده ایلنگن. چونکه گرافیتی هنری اعتراض بیلدیریش بیر هنر دیر. طبقاتی تضاد لر موجود بولگن ییرلر، بو هنر یعنی گرافیتی بیلن انچه یقینلیگی بار. دیب ایته او."
اما تلالو گروهی تمانیدن یولگه قوییلگن بو حرکت توغری سیده مزارلیک لر قنده ی بیر مناسبت کورسه تگن لر؟ تلالو گروهی دیوارگه یازیش هنری نینگ مردم گه تانیتیریش اوچون سعی قیلماقده لر.
"هر بیر ینگی حرکت بیر جامعه ده ایریم عکس العمل لر بیلن یوزمه یوز بوله دی. بو حرکت لرنی کوره یاتگن مردم یا که خوش قرشی له یدیلر یا بو که یمان کوره دیلر. شو اوچون هم بیز هر ایککله مردم نینگ عکس العمل لری بیلن یوزمه یوز میز. اوفغانستانگه اونچه لیک قیین گپ ایمس چونکه افغانستانده آزاد بولگن نرسه دیوار لرگه یازیش دیر. "
فارس و انگلیس تیل لریده یازیلگن، انسانم آرزوست، سکوت بس است، درک کراسی، کله س وار، بو گروه تمانیدن مزار نینگ کهنه دیوار لریگه یازیلگن.
دیوار نگارلیک، خیابان هنرلریدن دیر. بو هنر نینگ قدامتی، مغاره لر، کتیبه لر و تاش لرگه یازیش زمان لرده تیگیشلی.
ایگیرمه نیچی قرن ده یعنی دنیا نینگ ایککینچی اوریش پیت لریده، بو هنر ایریم گروه لرنینگ دیوار لرگه یازیش نشانه لری عادی بیر مسئله ده ایلنگن ایدی.
شو نینگ دیک حاضرگی شرایطده دیوار نگارلیک هنری غربی مملکت لرده، مدرن شکلیده اعتراض بیلدیریش حرکت لردن حسابلنه دی.
تلالو گروهی نینگ اعضا لری افغانستانده مذکور حرکت لرنی اعتراض بیلدیریش معنی سی بیلن عمومی لنتیریشی انچه زمان توتیشی نی معلوم قیله دیلر. اما بو ینگی حرکت نی ابتدایی بولیشیگه قره می یولگه قوییش لریدن انچه خرسند لر.


text:
تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانین آلمانییا کانسلئری آنگئلا مئرکئلین «ایسلامیست ترور» ایفادهسینه اعتراض ائتمهسی عرب دونیاسیندا رزونانس دوغوروب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، مرکلین بو سؤزونه اردوغانین درحال موداخیله ائتمهسی و ایسلامین صولح دینی اولماسینی وورغولاماسی عرب اؤلکهلرینده ماراقلا قارشیلانیب. خصوصاً، سوسیال شبکهلرده همین آنین گؤرونتولری ان چوخ ایزلهنیلهن ویدئولاردان اولوب.
خاطیرلاداق کی، مرکل اردوغانلا گؤروشو زامانی «ایسلامیست ترور» ایفادهسینی ایشلدیب. تورکییه پرزیدنتی بونا اعتراض ائدرک «ایشید-دن دولایی «ایسلامیست ترور» ایفادهسینی ایشلتسک، چوخ اوزوجو اولار. من مسلمان پرزیدنت اولاراق بونو قبول ائتمیرم. خواهیش ائدیرهم، بو ایفادنی ایشلتمیک»، - دئییب. بوندان سونرا مرکل «دین آزادلیغی منیم اوچون چوخ اؤنملیدیر و دموکراتییانین بیر پارچاسی اولاراق گؤرورهم. مسلمانلارین آزاد یاشاماسی اوچون الیمیزدن گلنی ائدیریک. «ایسلامی» ایله «ایسلامیست» آراسیندا فرق وار»، - دئیهرک، سؤزلرینه آیدینلیق گتیریب.