text:
آندرومدا
رقیه کبیری
آندرومدانین أَل چکن گونو یوخدور. آدینی ائشیدیب، اونون بارهسینده اوخویاندان بری بیر آن بئله فیکریمدن چیخمیر. هردن بیر بئینیمین اوست قاتلاریندا بورولغان کیمی بورولوب، آز قالیر منی اورتاسینا چکسین. بئلنچی واختلار ذهنیمین گوجو چاتمیر اونون چئورهسیندهکی زنجیری قیریب، اونو گؤیدن یئره گتیریم، یا دا قالخیب، یئرده نه وارسا، گؤیه تیکیب، اونون زنجیرینی قیریم. آنباشی آندرومدانین چئورهسینه دولاشمیش زنجیرین سسینی ائشیدن کیمی اولورام. ائوده، خیاباندا، هر هاردا کی خانیمالارا حاقسیزلیق اولور، او زنجیر قولاغیمدا سسلهنیر. تاکسیدا کناریمدا اوتوران بیر کیشینین قوْلو بؤیرومه سورتوشوب، سسسیزجه قیراغا چکیلیب، کیفیمی اورتایا قویاندا منه ائله گلیر کی آندرومدایا تای زنجیرلنمیشم. حتی بیر گون خیابانین اورتاسیندا، یئل چرقدیمی باشیمدان گؤتورنده، یولدان کئچنلر دؤنوب، ترسه- ترسه باخاندا، کناریمدان گئچن بیر خانیم تلم تلهسیک مندن اؤنجه أل اوزالدیب، چرقدیمی باشیما چکنده منه ائله گلدی کی او خانیم آندرومدانین پاسلانمیش زنجیرینه زوُمباتا چکیب، یاغلادی.
آندرومدا نه کابوس کیمیدیر، نه ده رؤیا. او، قونشو کهکشانین ان گؤزل وارلیغیدیر، بیزیم میفولوژییه گؤره او زنجیرلنمیش بیر قادین سیمبولودور. منسه گؤرونمز زنجیرلرین آراسیندا یاشایان سود یولونون عادی بیر یارانیشییام. من آیاقلاریمین اوستونده آددیم آتا بیلیرم، اویسا، آیاقلاری دا أللری کیمی قونشو کهکشانین قایالارینا زنجیرلهنیب.
اونو یاخیندان گؤرمهیه تلهسیرم. زنجیرلنسه ده، گؤردویوم شکیللرده گؤی اوزونون پارلاق بیر وارلیغی کیمی گؤرونور. بو گئجه جوان منجیملرله آیاقلاشماغیمین أن بؤیوک سببی آندرومدانی گؤرمکدیر.
قاش قارالیبدیر. یئره باخان یوخدور، جوان منجیملرین هامیسینین گؤزلری گؤی اوزونه ساریدیر. بیر نئچهسی تلسکوپلارین گؤزلوکلریندن گؤیو نیشان توتوب، اولدوزلاری سئیر ائدیرلر، تلسکوپدان کاسیب اولان منجیملر ایسه، أللرینده لئیرز، گؤی اوزوندهکی توپال اولدوزلاری نیشان آلیب، اونلاری بیر- بیرلرینه گؤستریرلر.
– «باخین! او اوش دَنه اولدوزو گؤرورسوز بیر خطده..؟»
من ده اونلارا قاریشیب، گؤیده لئیزرین نیشان توتدوغو نقطهیه زیللهنیرم. بیر قاریش بویوندا بیر- بیریندن آرالی دوزولموش اولدوزلاری گؤرورم. لئیزر اورتاداکی اولدوزدان آشاغی سوزولور. گؤزلریم گؤی اوزونون عقرب بویدا بیر نقطهسینی فتح ائتدییی اوچون سئوینجک دوشورم. عقربین قویرغونو بئله سئچه بیلیرم. بونونلا بئله آندرومدا عاغلیمدان چیخمیر. اونو گؤرمهیه تلهسیرم.
– «آندرومدا عَغربه یاخیندی؟»
جوان منجیم تبسـّوم ائدیر. بیلمیرم اونون تبسّومو ریشخند معناسیندادیر یوخسا بیلیمسیزلیییمه مرحمتله یاناشیر. گوله گوله دئییر: «یوووو… ایکی چوچه عغربدن اویانلیخدی».
– «گلین باخین! زحل-ی توتموشام». منی چاغیران منجیمه ساری گئدیرم. بیر نئچه آغ تلسکوپون ایچینده، اونون تلسکوپونون قارا رنگی دیقّتیمی چکیر، اوستهلیک اونون تلسکوپونون قوشا گؤزلویو وار. تلسکوپون قوْشا گؤزلوکلریندن گؤرونن گؤیه باخیرام. پارلاق بیر حالقانین ایچینده کیچیک بیر مونجوق گؤرورنور.
– «باخین! سوْل ألدهکی اولدوز تیتاندی.»
دئییرم: «یونان میفولوژیسینده گؤی تانریسیینان یئر تانریسینین اوشاقلاریدیر تیتانلار.»
نه دئدییمی باشا دوشمهمیش کیمی اوزومه باخیب آتیریر: «دئیریم یانی سول ألده بیر قمر وار، زحل- ین قمرلریندن بیری…»
بیر آن بیر جوت آیری قمر ده گلیب، فیکریمی راحات بوراخمایان آندرومدانین کنارینا تیکیلیر. بیرینجیسی، قمرالملوک وزیری، بو قمردن گؤروب- گؤرهجهییم یالنیز باشینا نیمتاج قویموش بیر شکیل اولموشدور بیر ده آرا سیرا ضبط صوت دا قولاق آسدیغیم کاستلره ییغیلمیش سسی. یادیما گلمیر اونون سرگذشتینی هاردا اوخوموشام، آنجاق بو «قمر»ین قمرلیغی عؤمورونون سون چاغلاریندا باشا چاتیب، او ایسه فلاکتده یاشاییب، یالقیزلیقدا اؤلوب. ایکینجی قمر ایسه، قاینی وفات ائدندن سونرا قایینخاتینی اونون ائوینه گونو گلدییی گوندن بئله، گونوسونون آزار- اذیتلرینی، حیات یولداشینین وفاسیزلیغینی آلینیازیسی کیمی قبول ائدن قاینآنام ایدی. منه ائله گلیر کی آندرومدا کیمی قوشا قمرلرین ده چئورهسینده زنجیرلر وار ایمیش. بیر زامانلار بیرینجی قمر او زنجیرلری قیرا بیلمیشدی آمما ایکینجی قمر اؤز زنجیرلرینین سسینی ائشیتمهیه بئله قادیر دئییلمیش. یئنه سوروشورام: «آندرومدانی نه واخ گؤره بیلهریخ؟»
باشقا بیر منجیم قووّه چیراغینی یاندیریب، ألیندهکی کیتابا باخیر: «شب ۲۵ تیرماه… آندرومدا گئجه ساعات ایکیدن اوْ یانا یاخچی گؤروشر.»
ساعاتیما باخیرام. اونایکینی سوْووشوب. بیره بیر شئی قالمیر. منسه هئچ عقربهلرین بیر- بیرینین اوستوندن سویروشدوغونو ملتفت اولمامیشام. ایکی گؤزلو تلسکوپون صاحابی اولان منجیم گؤزلوکلردن باخاراق دانیشیر: «شاید آیین ایشغی مانع اوْلا… آمما توتسام سیزی چاغیرارام».
یئنه گؤیه گؤز تیکیرم. آی شئیطان شاپالاغیدیر دئیهسن. تؤوهره بوْی بوخونویلا گؤیون اورتاسیندا دایانیب. گونشدن چالیب- چاپدیغی ایشیغی قارانلیقدا ائله پای- بؤلوش ائلهییر کی، باخان دئییر: «نه گؤیلو- گؤزو توخدی!»
قارانلیق گاه اونو بولودلارین آلتینا چکیر، گاه دا بویوندان توتوب، بولودلارین آلتیندان ائشییه چیخاریر. آی کؤکسوز بیر وارلیق اولدوغوندان قفیلدیر. بلکه خبری یوخدور گونشین آلینیازیسینا یازیلیبمیش. آی یئر اوزونده هر گون بیر قیلیغا گیریر. بیر گون بیر گؤزلین قاشیندا اوتوروب، اورکلر دؤیوندورور. او بیری گون یای کیمی چکیلیب، باشقالاری توشلادیغی مقصده اوخلار بوراخیر. بیر آیری گون آیپارا اولوب، دؤولت- میلّتلرین بایراغیندا یئللهنیر. آنجاق دیش دوراسی دئییل. ساکینلشمک اونون ذاتیندا یوخدور. اؤزونو گؤزلره سوخماق اوچون دائم ویرنیخیر. آیپارا قیلیغیندان چیخیب، تربیع دوْنونو اَینینه تاخیر. تربیعدن تثلیثه ، تثلیثدن بدر قیلیغینا گیریر. یئردن گؤیه باخانلارین قارشیسیندا، اولمایان شیوهبازلیقلارا أل ویریر. بونونلا بئله اون دؤرد گئجهلییی لاپ زهلهمی آپاریر. گؤی بوْغماسی کیمی قارانلیغین اورتاسیندا دایانیب، اوزونو آندرومدانین اوزنه توتوب، اونون زنجیرلرینی گؤزدن ایتیریر.
– «آندرومدانی توتموشام، گلین باخین»، ایکی گؤزلو تلسکوپون صاحابی دئییر. منسه تلم- تلهسیک قارا تلسکوپا ساری قاچیرام. دئیهسن گؤیده زنجیر قیریرلار، یوبانیرسام تاماشانی ألدن وئرهجاغام.
گؤزومو تلسکوپون گؤزلوکلرینه تیکیرم. گؤزلویون ایچینده بیر ایکی پارلاق اولدوزدان باشقا آیری بیر شئی گؤرونمور. دقت ایله باخیرام. نهقدر باخسام دا زنجیرلنمیش خانیمدان هئچ بیر ایز- توْز گؤرونمور.
– «من گؤرمورم آندرومدانی»، دئییرم. منجیم تلسکوپون گؤزلویوندن باخیب دئییر: «بودو بوردا با… بیر ده باخساز گؤررسیز. اورتادادی… بولود کیمیدی… لاپ ائله مرکزده.»
بیر دفه ده باخیرام. گؤیون اورتاسیندا رنگی قاچمیش بورولغان بیر بولود گؤرورم. بیر آن باشا دوشورم کی آندرومدا دئدییین، بیزلرین أل- آیاغینا دولاشمیش گؤرونمز زنجیرلر کیمیدیر، آیدین- آشکار گؤزه گؤرونمز. آندرومدا بوْزارمیش بولود پارچاسیدیر گؤیون قارانلیغیندا…


c: text/html

text:
اویان نیوز: عراق کورد بؤلگهسی یؤنهدیمی پارلمانی، تورکجهنین تورکمن لهجهسینین رسمی دیل اولاراق ایستیفاده ائدیلمهسینی قبول ائتدی.
TRTتورک-ون بیلگیسینه گؤره، عراق تورکمن جبههسی میلت وکیلی آیدین معروف، سؤز قونوسو قانونون اؤنمینه دقت چئکهرک، “بو یاسایا گؤره کورد بؤلگهسینده عرب و کوردجهنین یانیندا آرتیق تورکمن تورکجهسی ده رسمی دیل اولاراق دؤولت ایدارهلرینده، مکتبلرده و محکمهلرده ایستیفاده ائدیلهجک. بونون اوچون تورکمن اهالینین یوزده ۲۰ اکثریتده اولماسی لازیمدیر. حاضردا اربیل و سلیمانیهنین کیفری ائلچهسی بو شرطلره صاحب. بوراداکی تورکمنلر اوچون اهؤنملی بیر مرحله باشلاییر” دئدی.
معروف، ۱۹۹۳دن بری تورکجهنین مکتبلرده تحصیل دیلی اولدوغونو خاطیرلاداراق، تورکمنلرین، بو مؤوضوعدا یئترلی آلتیاپییا صاحب اولدوقلارینی سؤیلهدی.
کورد بؤلگهسی تحصیل ناظرلیگینه باغلی تامامیله تورکجه ائییتیم وئرن اربیلده ۱۳ و سلیمانیهده ۳ مکتب اولدوغونو ایفاده ائدن معروف، بو گونه قدر مینلرجه اؤیرنجینین، اربیلدهکی صلاح الدین اونیورسیتهسی تورک دیلی و ادبیاتی بؤلوموندن ماذون اولدوغونو ایفاده ائتدی.
عراقدا ان آز ۲ میلیون تورکمنین یاشادیغی تخمین ائدیلیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۱۴ ژانویه
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۵۳۹ - کۇبا ایسپانیانین مۆستملکهسینه چئوریلمیشدیر.
- ۱۸۹۷ - ایسوچرهلی ماتیاس زۇربریگگِن آجوْنجاگوا زیروهسینه چیخان ایلک اینسان اوْلموشدور.
- ۱۹۰۷ - جامايکادا باش وئرن زلزله نتیجهسینده میندن آرتیق اینسان اؤلموشدور.
- ۱۹۴۳ - ژاپون اوْردوسو کئ عملیاتینا باشلايیب.
- ۱۹۵۳ - ایوْسیپ بروْز تیتوْ يۇقوْسلاوی مجلیسی طرفیندن جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۲ - آذربایجان جومهوریسی تۆرکیه ایله دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرموشدور.
- ۲۰۰۰ - بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین محکمهسی، بئش بوْسنیلی کوروواتی ۱۹۹۳-جی ایلده بیر بوْسنی کندینده ان آزی ۱۰۳ مۆسلمانین قتلینده اتهام ائدهرک اوْنلاری ۲۵ ایل حبسه محکوم ائتدی.


text:
پووئست: قاتار قفهسی، یالقیزلیق داییرهسی(۱)
کیان خیاو
سحر چاغی یوخودان دوردو، هرگونکو کیمی گؤزل قیزی مارینانی آستاجادان ماهنی اوخویا- اوخویا، اوز- گؤزونو اؤپه- اؤپه گئییندیریب مدرسهیه آپاردی. مارینا اولان گوندن یوخودان دوراندان سونرا صوبحانه یئمزدی. مدرسه کیفینه ائودن یوخسا ائشیکدن آلینیب قویولانلاری دا سحر ساعات اوندان او یانا یئیردی. یئنه هر گونکو کیمی مدرسهیه بیر آز قالمیش بؤیوک بیر سوپئرمارکئته گیریب، مارینایا اؤز ایستهدیکلرینی آلیب قیرمیزی برئزئنتی کیفینین جیبینه قویدولار. مدرسه قاپیسینین آغزیندا آتا- بالا هر زامانکی کیمی گؤزلجه اؤپوشندن سونرا، متین بیر توو دوردوغو یئرینده دوروب مدرسهنین حیطینده دالدان قیزینین سالونا گیرمهسیندن آرخایین اولسون دئیین مارینایا باخدی. مارینا دوز سالونون آغزیندا هر گونکو کیمی گئری دؤنوب بیر ده آتاسینا باخدی. اوز- گؤزلریندهکی هر گونکو گولومسهمهیله، بیر ده سئوینجلی ال ترپتملرییله هلهلیک ساغوللاشدیلار. متین اوزو یوخاری ائوه قاییداندا یولونون آغزیندا بیر سنگک چؤرهیی آلیب، یئنه ده هرگونکو کیمی دالغین بیر حالدا ائوه یئتیشدی. دونن آخشام اوستو قاتار قفهسینده تئلویزیوندا فوتبولا باخا- باخا جبی- یه دئمیشدی اونا ایکی یومورتا چالسین، اوستونه ده بیر آز تامات یاخیب گتیرسین. ائله او ایکی یومورتانین اوستوندهیدی. آجیخمیشدی. آنجاق ندنسه صوبحانه یئمهیی گلمیردی. بیر سیقارئت آلیشدیریب یول بویونجا چکه- چکه گلدی. ائوه یئتیشیب سنگهیی آشپازخانادا یئمک ماساسی اوستونه قویوب سویونماق اوچون اوتاغا گیردی. اوتاغین قاپیسینا یئتیشر- یئتیشمز، گؤزو اوتاقداکی فوروغون شکیلینه ساتاشدی. اوتاغا گیرمهدن، بیر الینی قاپینین چرچیوهسینه سؤیکهییب، بیر الینی ده شالوار جیبینه قویوب دوز زیللندی رمکهدهکی فوروغون شکیلینه:
-صاباحین خئییر مئهری خانیم! گؤرورسن دااا، گئنه ده صوبحانه واختی گلدی. هر زاد بیر یانا، او یئدیییمیز صوبحانه بیر یانا! یادیندامی؟ گئجهنی سحره کیمی چییین- چییینه یاتمادیق. اوزون یولچولوقدان سونرا صوبحانه ساعاتی گلدی سونوندا. او تاختا قویروقلو نارینجی نوبات یادیندامی؟ چایین ایچیندن گؤتوروب معصوم بیر حاللا باخدین منه. گؤز قاپاقلارین آشاغی ائندی سونرا. من ده ائله او تاختا قویروقلو نارینجی نوباتیملا ایستیکانیمین ایچینده قوردالانیردیم. نئجه آج اولسایدیم دا، صوبحانه یئمهییم گلمیردی. ائله ایندیکی کیمی. او اوزاق شهرده گؤزلریم بوسبوتون سنده قالمیشدی. ائله بیل هئچ چییینلریم چییینلریندن، اللریم اللریندن، گؤزلریم ده گؤزلریندن دویمامیشدی. قیرپیم- قیرپیم کیپریکلرینه باخیردیم. سن گؤزلویونو گؤتوروب ماسانین اوستونه قویدون. یوخوسوزلوقدان قهوهیی گؤزلرین قیزارمیشدی. یقین منیم ده گؤزلریم قیزارمیشدی. هه؟ قیزارمیشدی؟ من کی اؤز گؤزلریمی گؤرموردوم. چوخدان ایدی یالنیز سنین گؤزلرینی گؤروردوم. ببکلرین نارینجی نوباتا چالیردی. یادیندامی؟ سنین باشین آشاغیدا چؤرک یئمهیه قال ایدی. آیاق- باش بوتون بدنینی سوزوردوم. بدنیندن گؤزلریمه سانکی نوباتلی چای بوغو یاییلیردی. آلیب- وئردییین نفسلر اوز- گؤزومه دهیینجه نوباتین دادلی قوخوسو چای بوغونا قاریشیردی بورنومون اوجوندا! یادیندامی مئهری خانیم؟! یوخ، یادیندا دئییل آرتیق. دئیهسن لاپ آدیمی دا یادداشیندان سیلیبسن! آه مئهری خانیم، آاااه، آه!…
اوتاغینین هر آددیمیندا بیر کیتاب وار ایدی. بعضیسی لاپ آچیلا قالیب. اوتاغین تن اورتاسیندا، گئجهلر گاه باشی، گاه دا کؤکسونون آلتینا قویدوغو بیر قیرمیزی اوزلو بالینجین دؤرد چئورهسینده بیر ییغین کیتاب- کاغیذدان داغیلیب قالمیشدیلار. کیتابلارین هرهسینین آراسیندا بیر قارانداش، یوخسا بیر کاغیذ وار ایدی. بئش- آلتی کاغیذ کاوئری ده وار ایدی کی قارما- قاریشیق هرهسی بیر یانا دوشموشدو. بو داغینیقلیق، بو قارما- قاریشیقلیق متینین اؤزوندن بیر سیمگه کیمی ده آلینیردی. گونباشی سطردن سطره، ساعاتباشی میصراعدان میصراعا آتیلماغین سونو بوندان آرتیق اولمازدی کی! بیر کیتابی اوخویوب قورتارمامیش او بیری کیتابا آتیلماق، بیر شئعیر، بیر حکایهنی بیتیرمهمیش او بیریسینه کئچمک، گونده بیر یول هرهسینه باش چکیب بیر بارماق ائلهمک، و سونوندا دا هر شئیی یاریمچیق بوراخماق، او آدامی، و سؤزسوز بورداکی متینی هانکی اورقاسما واردیرا بیلردی کی؟ خیلاصه گونباشی او یازیدان چیخیب بو یازییا دوشمک، متین اوچون چالادان چیخیب قویویا دوشمک کیمی بیر شئی اولموشدو. او بئله یاریمچیق قالدیغیندا اؤزونو هر گون بوغولماق حالیندا حیسس ائدیردی. هله بو حاللاردا دوروب حیطه آچیلان پنجرهنی، یوخسا کوچهیه آچیلان قاپینی آچیب بیر باخیش بئله باخماغا حالی اولمایان متینه، ایندی اؤز- اؤزونه دئدییی “واوئیلا” سؤزو ان کیچیک بیر سؤز ایدی. اونا گؤره ده سانیردی کی، آرتیق هر شئیی گؤتوروب ییغیشدیرمالیدیر. اؤزونو بئله توپلاییب ییغیشدیرمالیدیر دونیادان دئیه دوشونوردو. او بلکه ده دئو ایدی کی بورا کیمی دؤزوب دایانمیشدی. بعضن سانیلیردی کی او قدر حالی خارابدیر اؤلمهیه بئله حالی یوخدور. بونو دونن آخشام اوستو قاتار قفهسینده ان یاخین یولداشی یاشارا دئدییی سؤزدن آنلاماق اولاردی:
-آخی منیم کیمی بیریسینین حیاتی نه کاردا اولوب کی اؤلومو ده نه کاردا اولسون!
ایندی بو قارما- قاریشیقلیغین، بو داغینیقلیغین، بو دالغینلیغین اوستونه، توتون و آغ فیلتئری بئله کفنه بورونموش اؤلولری آندیران سیقارئتلر، و توستودن گونباشی گؤزونون قاباغینا و باشینین اوستونه سیرالانان پیرتلاشیق بولودلار دا گلینسه، اونون نئجه روحن یالقیز اولدوغو آلینار کسین. بلکه ده قاتار قفهسی اولماسایدی، او ایندی چوخدان بو اوتاغیندا چوروموشدو. آنجاق او هر گون ائوده اوتوروب اوتاغینین پنجرهسیندن کوچه- خیابانا باخا بیلمزدی کی! گؤزلری هئی حیط دووارلارینین جادارلارینا دوشهجکدیسه، اوندا داها باخماق، داها بو آینایا باخاندا هر یئریندن چوخ سئودییی ایری، آلا، اؤزونون بئله عاشیق اولدوغو گؤزلری نهیینه گرک ایدی؟ اؤزللیکله بو دووار کی بیر دؤنه ایکی ایل اؤنجه سؤکولوب- داغیلیب یئنیدن تیکیلمیشدی. متین بوتونلوکله یئرین، گؤیون، شهرین گئنیش فضاسینین وورغونو اولسا دا، او گونلر حیط قاپیلارینی دییشمک زوروندایدی. سؤکولموش بیر دوواردا بوش قالان قاپی یئرینه باخماغا آلیشمیشدی. ایندی ده او دووارین دوز اوچولموش یئرینده دؤنهلرجه اوزاندیغینی آنیردی. دؤنهلرجه صندل قویوب دووارین بیر طرفینه سؤیکهنهرک بیر طرفینه ده گؤزونو زیللهمیشدی. بعضن ائله اوتوردوغو یئرده نصیبه خالانین اونا پای اولاراق توخودوغو پالازی سریب اوستونده سول بؤیرو اوسته اوزانمیشدی. قویموشدو او دووار بوتون جادارلارییلا جانینا یئریسین. قویموشدو او دوواردا آیلارجا گزینن بیر هؤرومجک، اوزونه، گؤزونه، الینه، بئینینه، بوینونا، دؤشونه، و بوتون رؤیالارینا سوواشیب قالسین. قویموشدو او هؤرومجک کؤکسونون، یوخ، بوتون اورقانلارینین اوستونده آستاجا سوزوب، سورونوب، اؤز- اؤزونه یاشاسین. متین ده او هؤرومجهیین یاشامییلا یاشامیشدی. سونرا یئنه هؤرومجهیین اؤز ایستهدییی واخت قویموشدو گئدیب یئنه ده او دووارین جادارلاریندا گیزلنسین. داها سونرا یئنه دؤنوب اوتاغینین پنجرهسیندن کوچه- خیابانا باخمیشدی. کوچه- خیابان نئجه ده سایخین ایدی او گونلر! شهرین بونجا گئنیشلییینده وار- گل ائدن بیر آدام بئله یوخ ایدی. سانکی متینین گؤزونه بوتون گئنیشلیکلر ده بوتون آداملار کیمی یالان- یالان چارپماقدایدیلار. آداملار کی بیر هؤرومجک قدر بئله دوغرو- دوزگون دئییلدیرلر. او گونلر هؤرومجک اؤزونو دووارلارین جادارلاریندا گیزلتمهیه چالیشیردیسا، آداملار دا اؤزونو مرمر دووارلار، باهالی داشلار، باهالی کاشیلر- موزاییکلر، و بیر- بیر تجممولاتلی ائو خیریم- خیردالارینین ایچینده گیزلدیردی. متینسه بیر اوتاقدان بیر پنجرهیه هله کی قانئع ایدی. اوتاقدان حیطه چیخدیغیندا بوتون خوشبختلییی بو ایدی کی هؤرومجهیین گیزلندییی بوتون دووار جادارلارینا الینی سورتوردو. و ایچینده بؤیوک بیر سئوگینین حضورونو حیسس ائدیردی. او گونلر متین یئنیجه بیلمیشدی کی الی، آیاغی، یاناغی، دوداغی، گؤزو، اؤزو بئله همن حیطده یئنیجه تانیشیب سئودییی او تک بیر هؤرومجهیین الی، آیاغی، یاناغی، دوداغی، گؤزو و اؤزودور. سانیردی کی بوتون عؤمرونو یئرسیزجه اؤز یاشامینی یاشامیشدی و گرک تام او سئودییی تک بیر هؤرومجهیین یاشامینی یاشایایمیش. سانکی ائله یاشاییردی دا. آرتیق هؤرومجک متینه، یوخسا دا متین هؤرومجهیه کئچیشمیشدیلر، ایکیلیکده بیر وارلیق کیمی یاشاییردیلار. متین اونو او بیر تک وارلیغی کیمی سئویردی. و هؤرومجهیی گؤردوکجه نهدنسه مئهری خانیمی دوشونوردو. متین او گونلر، او حیط قاپیلارینی دییشدیردیکلری گونلر، او حیط دووارینین بیر قاپییجا سؤکولدویو گونلر، قاتار قفهسینه بئله آز گئدیردی. هؤرومجهیه اولان سئوگیسی نهدنسه داد و درد ایچهرن یوکسک و گئرچک بیر ائموسییا اولموشدو اونون اوچون. او، بو سئوگیدن تؤرهنن درددن بئله داد آلیردی. یالنیز هؤرومجک هاراداسا گیزلهنیب گؤزه گؤرونمز اولاندا، متین اونو گؤره بیلیردی. هؤرومجکدن خبر بئله اولمایاندا او نئجه اینجیدیییندن ده داد آلیردی. بو بیر چئشید مازوخیستلیکمی، اونو دا بیلمیردی. کیم بیلیردی هؤرومجک بو حاللاردا متینی هانکی آغیر، هانکی دؤزولمز بیر یالقیزلیغا محکوم ائدیردی؟! و یالقیزلیغین سونو، سونوجو بئله- بئله ایلغیملارا، خیاللارا، خولیالارا…
**
گون اورتا ساعات اون ایکی یاریمدا قاتار قفهسینده، قاباغیندا بوغلایان رنگلی قاینار آجی چایین ایستیکانی آزجا سویوسون ایچهجک. قندی آغزینا قویاندا چایا باتیرمایاجاق. هئچ زامان باتیرمیر. دیشلرینه گؤره قندی ائلهسینه ده آغزینا قویمور. ایکی باش و باشالا بارماغینین آراسیندا قاواریب قندی ایکی بؤلور. اوندان اوچ آدام او یانلیقدا اوتوران گؤزل- دوروشوقلو بیر گنج اوغلان گولومسهیهرک اوزونو اونا توتور:
-متین، گئنه ده باتیرمادین هااا!
متین بیر باخیب دوداقلارینی سانکی ایرادی اولاراق قاچیریر:
-هه، یاشار، نئینییهجک؟ بیری باتیرار، بیری باتیرماز.
قاتار قفهسینده نه دوشمان اولور، نه دوست. هره اؤز اوتوردوغو یئرده باشینی اؤزویله قال ائدیر. کامیونچولار، جوراب- کؤینک، کاغیذ- قلم ساتیجیلاری، اوزوک- تسبئح آل- وئر ائدنلر، قزئتچیلر، شاعیرلر، یازیچیلار، اوزاقدان گلن کندلیلر، یاخیندان گلن شهرلیلر، قلیان چکنلر، شاهمات اوینایان گنجلر… حیات اؤز آخاریندا دوغالجا آخمادادیر. ذاتاً بوتون قفهلر اولان کیمی ائله بیل.
قاتاری آشاغی- یوخاری بورجودا- بورجودا آددیملاییب، ماسا باشیندان ماسا باشینا گئدهرک موشتریلرین هرهسینه بیر سؤز آتان جبی، ایستیکان- نلبکیلری دؤرد- دؤرد، بئش- بئش الینه ییغیب آپاریر. جبی اولان چاغلار قاتار قفهسینده باشقا دوغاللیق اولور. آدام بوردا اؤزگهلیک و اؤگئیلیک حیسس ائتمیر. ایندی جبی کؤهنه بیر قالایا آچیلان پنجرهنین یانینداکی ماسالارین بیرینین باشیندا دوروب، باش بارماغییلا اورتا بارماغینین اوجلارینی بیر- بیرینه یاپیشدیراراق، اوزونو بیریسینه توتوب:
-هیدایت، اوکئی! دئییر.
جبی هیدایتین گولومسهمههسینی گؤروب، “اوکئی جبی، اوکئی” جوابینی ائشیدینجه، ایکی الینین بارماقلارینی بیر توو او یان- بو یان ائدندن سونرا، مین موصیبتله الینی بوزقورد آرمینین شکیلینه سالیب، او بیریسی ماسانین باشیندا دایانیر:
-فرهاد، آی فرهاد، بیز قوردوق!
-بیز قوردوق جبی، مین یاشا!
جبی آغزینین چنهسینه تؤکولن سویو کؤهنه تیشئرتینین قولویلا سیله- سیله اوردان یؤنهلیر بریدهکی ماسایا. ایندی ماسانین اوستونه آرد- آردینا شیلله ووروب:
-چنگیز یانی بو پیچاق! دئییر.
ماسادا اوتوران گؤزلوکلو اوغلان جبینین اوزونه گولومسهیهرک، گؤزلویونون اوستوندن باخیر:
-چنگیز هانی به، جبی؟… یوخدی، دئیهسن گلمئییب بوگون، هه؟
بیر داها جبی دال- دالا ماسانی شیللهیه باسیر:
-چنگیز یانی بو پیچاق!
جبیسیز قاتار قفهسینین دادی اولمور. گولله کیمی ایشلهییر. گول کیمی تمیزلهییر. چیینینده هر زامان بیر نم بایراق قیریغی وار. بایراغی هاردان تاپیب بؤلتهلهییب اوندان ماسا اوستونو سیلمک اوچون دسمال دوزلدیب بیلینمیر. قفهیه گلنلرین هامیسییلا بیر چئشید باغلیلیغی وار. هرهسینه بیر سؤزو وار دئمهیه. متینه ده هر زامان “گون آیدین” دئییب، اوندان “گون آیدین” ائشیتمهیینجه گؤزلرینی اونا زیللهییب دورور. آنجاق یانیندا قیز آدی گلنده، باشقا بیر دورومدا قالیب، باشقا بیر بیچیمه دوشور. شهوت اودو باشینا وورونجا، گؤزلرینین حالتی دییشیر. آرد- آراسی کسیلمهدن کیپریک چالیر. گؤزلرینین ببکلری آز قالیر کیپریکلرینه سانجیلسین. بیردن کؤز کیمی قیزاریر. چاش- پاش دانیشیر. سانکی بؤیوک بیر کئف ایچینده اوزور. اونون کئفینی پوزان اولمور. بیر دوزونه قارما- قاریشیق دانیشیر. آنجاق عادی واختلار هئچ ده بئله اولمور. دقیقهلرجه نهسه دئمهدن، دانیشمادان، اؤزونه ایکی ایستیکان آغیز- بیغیز چای تؤکوب، بیر ماسا باشیندا اوتوروب بیر توو تئلویزیونا باخاندان سونرا دورور. دانیشماغیسا گلنده، هئچ بیر سؤز اولماسا دا، ماسا- ماسا دولانیب، گونباشی دئدیکلرینی تکرارلاییر. قفهده اوتوران گنجلر ایللردیر بونا آلیشمیشلار. و جبی اولمایان گونلر بیر تور اونا داریخان کیمی اولورلار. اونون ایبیش کیشییه ده هر زامان بیر سوروسو وار:
-گئجه فوتبالا باخیردین؟
ایبیش کیشی ایکی الینین آیاسینی ایکی دیزینین اوستونه چیرپیب قاهقاهایلا گولهرک:
-هه، جبی! نئجه؟
-هئچ، دئییرم یامان حئیوانات گؤرسهدیردی هااا!
اونون بو سوال- جاوابی متینین جانینا سینیر. ائشیتدیکجه خوشلانیر. چوخ زامانلار متینین گؤزلری جبی- یه باخیر. اؤزللیکله ماسا باشیندا اوتوروب، اؤزونه گتیردییی ایکی آغیز- بیغیز چایی قاینار- قاینار خورولتویلا ایچمهیه باشلایاندا، متین اوندان هئچ گؤزونو چکه بیلمیر. جبی چایلاری ایچینجه آغزی- بورنونون سویو بیر- بیرینه قاریشیر، چایین دا چوخو یاخاسینا تؤکولور. هاردانسا بیری بیر قیزدان سؤز آچیر، جبی ده تئز اونا قاتیلیر. قیزغین- قیزغین عاییله قیزلاریندان دانیشاندا گؤزلرییله اللرینین سیریییب تیترهمهسی بو حاللاری اوندا شیددتلندیریر. ایکی ایستیکان بیر نلبکیده اللرینده بوشالینجا سانکی باش- بئینی ده هر شئیدن بوشالیب کیمی بیر آز توختاییر. ساعات اوچله بئش آراسی قاتار قفهسینده کیمسه تاپیلماز. جبی او زامانلار باشلایار تئی چکمهیه. بایراق الینده دوشر ماسالارین جانینا. بایراغین بیر تیکهسینی ده آزاجیق ایسلادیب چیینینین اوستوندن آسلایار. کیمی زامانلار قفهنی سیل- سوپور ائتمکده ایستیکاندان، قندداندان دا سالیب سیندیرار. قفهده موشتری اولمایان چاغلار بئله، قفهنی آشاغی- یوخاری اؤلچوب بیچر. اؤلچوب بیچر نه دئمک، بیچیب کئچر. ساغ- سول بورجودا- بورجودا یئریسه ده، مئیداندا دؤیوشه گیرن آدام کیمی یئیین- یئیین یئریییر. گؤزلرییله دوداغیندا کیچیجیک بیر گولومسهمه اولمایاندا، لاپدان- لاپا ووراغان آداملار کیمی قورخونج اولور. آنجاق اوتوز یاشینا یاخین اولسا دا بیر قاریشقایا بئله آزاری دیمهییب…
**
قاتار قفهسی دئدییین، یالقیزلیق داییرهسیدیر. گئنللیکله ایرمیدن آرتیق بوش- بئکار آداملار بورا دولوشور. چوخو دا اؤزونو توپلومدا دوشونجه یییهسی بیلن، آیدین، ضیالی سانان گنجلردیر. بیرینین الینده بیر فارسجا قزئت، بیرینین الینده بیر تورکجه کیتاب، بیرینین الینده بیر کاسئت، بیرینین الینده بیر سی. دی یوخسا دی. وی. دی، هامیسینین دا بیر الینده بؤیوک- کیچیک، باهالی موبایل، گونباشی دونیانین گئدیشاتیندان بوش- بوشونا دانیشیب، بوش- بوشونا دارتیشیرلار. ایچلرینده ناهار چاغی دویونقارنینا کاباب یئییب، فهله صینیفیندان دانیشیب، سونرا دا مارلبورو یوخسا کئنت سیقارئتلریندن آلیشدیراراق، اؤزلرینه بؤیوک دوشونرلر ژئستینی توتانلار دا اولور. نهدنسه بورادا ان قورخاق آداملار لوتئرکینگدن و ان جیلیز آداملار چئقوارادان دانیشیرلار. شممد یئتیشجهیین بیر دئلئستئر ایچیب شاهماتی قفهنین سویودوجوسو اوستوندن گؤتوروب گلیر. آللاهیارلا شاهماتی اویناییب قورتارینجا های- کویلرییله قفهنی باشلارینا گؤتورورلر. متین اونلارین یوخسا باشقالارینین های- هارایلاریندان هئچ ده اینجیمیر. بونو کیمسه بیلمهسه ده اونونلا بیرلیکده قفهیه گلن و ایندی سول بؤیرونده ایلهشن یولداشی یاشار بیلیر:
-بو قفهدن جانیمیزی قورتارسایدیق، یامان اولاردی!
-هه، یاشار، آنجاق بو قفهلر لاپ شهرین آبرینی اؤرتن یئرلردی.
-نه اولور اولسون، بیز بوش- بئکار اینسانلارین… بوشلا باااخ!
-یوخ، نییه بوشلایاق، دوز دئییرسن. بیز بوش- بئکار اینسانلارین بیر نئچه ساعات بیر یئرده اولماغیمیز لازیمدی ائله بیل!
-هه، متین، بئله اولماسا، وارلیغیمیز یوخلوق کیمی بیر شئی اولار.
متینین سانکی بوندان آرتیق دانیشماغا ماراغی یوخدور. او بو سایاق دانیشمالارین یئرسیزجه باشقا- باشقا دارتیشمالارا گئدیب چیخماسینی اؤنجهدن چوخ گؤروب. اونا گؤره ده بونجا گؤیولسوز- گؤیولسوز باشینی آشاغی سالیب، آستاجا بیر “هیممم” دئییب سوووشور.
متین نهدنسه بوتون بو قفهدهکیلرین ایچینده اؤزونو ان یالنیز بیریسی دویور. قفهدهکیلرین اؤلکه یوخسا دونیا گئدیشاتییلا باغلی آنلامسیز دارتیشمالارینا هئچ ده قاتیلماق ایستهمیر. آرا- سیرا اورتادا بیر شاکا- شوخلوق اولورسا دا، سؤزسوز اونا دویونجا گولمکدن چکینمیر. آنجاق نهدنسه گولمکلرینین قوندارما اولدوغونو اؤزو هامیدان یاخشی بیلیر. هانکیسا اورتایا آتیلان بیر سؤزه گولونجه، بیردن بیره نهدنسه ایچینی اینجیدن بیر آجی- آغرینی آنیب دوشونور. بو یاشارین گؤزوندن یایینمیر. متینه یاخین چینینی بیر آز اییب یاواشجا باشینی اونا ساری آپاریر:
-متین، سوروشا بیلرممی مئهری خانیمدان نه خبر؟
متین باشینی کؤکسونون اوستونه آتیب، بایاقدان سول الینده اویناتدیغی بوش ایستیکانی آستاجا نلبکییه قویوب، ساغ الیندکی سیقارئتی داها دریندن پوکلاییر:
-بیلمیرم نییه سوروشورسان، آنجاق او اؤز ایشینده، من ده اؤز ایشیمده… سادهجه بیر دوستلوغوموز وار ایدی کی او دا… منیم اوندان نه خبریم اولمالیدیر کی؟
-آخی بعضی دوستلار دئییرلر کی…
-بیلیرم. موهوم دئییل یاشار!… سن چوخ دا دئییلنلره باخما! بونلار آرا قاریشدیرماق ایستهینلرین ایشیدیر.
-دئدیم گئنه سنین بیر خبرین اولار. دوزو من اونو چوخ ایستهرم.
-هه، ساغ اول! اما مئهری خانیم سویوق بیر آدامدیر. واخت تاپدیقجا گئدیب ائولرینین یانینداکی پارکدا ایلهشر. منیم اونون دونیاسییلا چوخداندیر هئچ ایلیشکیم یوخ. اؤز حؤرمتینی ساخلامایان دوستلارین دا سؤزو مهم دئییل. آرتیق بئله دوستلارین اوزونه باخماغا دا اؤزومو سیندیرمارام. بونو ایکی- بیر آراسی فقط سنه دئییرم. من اؤزونو یئرسیز سؤزلرله آلچالدان دوستلاردان… بو بحثلرین دالینی توتماساق یاخشیدیر یاشار!
-بیلیرم. سن اینسانلاری بیر- بیریندن یاخشی آییرد ائلهییرسن. دوزو سنی اصلن پریشان گؤرمک ایستهمیرم. اونا گؤره ده سوروشدوم.
-یوخ، سن سوروشماغیندا اول قارداشیم! من هر زامان اینسانلاری باشاردیغیمجا اؤیرنمهیه چالیشمیشام. مئهری خانیمی ده آرتیق اؤیرنمیشم، تانیمیشام. سنه و آیریلارینا بعضی سؤزلر دئین دوستلاری دا. منیم دونیامدا اینسانلاری تانیماق اؤزو بؤیوک بیر قازانجدیر. لازیم بیلمیرم هر دالدادا دانیشانلا آغیز- آغیزا وئریم.
-هه، دوزدو، بیلیرم. باغیشلا، آیری منظوروم یوخ ایدی سوروشماقدان.
-بیلیرم، موهوم دئییل. من هئچ، آنجاق او دئدییین دوستلار اینصاف ائلهمیرلر مئهری خانیمین بارهسینده بئله دانیشیرلار…
**
متین چوخ زامانلار قفهده اوتوروب مئهری خانیمی نئجه دوشوندویونو یالنیز اؤزو بیلیر. ایندی سانکی کیمسهنی دوشونمور. مئهری خانیم اوچون دئمهیه بیر سؤزجوک بئله تاپماغا چالیشیب چابالامیر. اونلا باغلی بیر شئیلر ایچیندن آخیب کئچیر. “آخیب کئچیرسه، دئمک اؤنمی یوخدور” دئیه دوشونور. آخیب کئچن حیسلره چوخ توخونماغی سئومیر. قویور کئچن نه وارسا سربستجهسینه آخیب کئچسین. سونرا کئچیب گئتدییینه آرخادان دوروب باخمیر دا. مئهری خانیما دئدییی و دئمک ایستهدییی، یوخسا دئیهجهیی سؤزجوکلره باغلاندیغی اوچون دوشونجهلری قارما- قاریشیق اولور. دوشونجهلری ایلک اؤنجه چوخ گؤزل شکیللرییله بئینینه دولوشورلار. آنجاق هئچ بیر زامان او دوشونجهلرین آرتیق اورتایا چیخمالارینا ایجازه وئرمیر. اونا گؤره ده تئز ده بئینیندن بیر- بیر بوشالیب غئیب اولورلار. دوشونجهلر هاراسا گئدیب ایتیب باتیر. متین ده تئز- تئز اونلاری اونودا بیلیر. اونودور دئمک. متین یالنیز مئهری خانیملا باغلی اولان دوشونجهلرینی بیر تور اونودا بیلدییینده، باشقالارینین یانیندا اؤز حضورونو حیسس ائده بیلیر. نهدنسه قفهدهکیلرین هامیسی بیر تور متینی اؤزونه یاخین بیلیب، اونونلا ایچدن ایلگیلنمهیه باشلاییرلار. آنجاق یئنه کیمسهیله چوخ یاخیندان باغلانتی قورماق متینین ایچیندن گلمیر سانکی. متین بونو بیر دویون کیمی اؤز ایچینده گیزلی توتوب ساخلاماغا چالیشیر. بورداکیلارین ایچینده چوخراق یاشارلا دانیشماغی اوستون توتور. سانیر اونون دئدیکلرینی یاشار بیر آز آلیب- آلقیلایا بیلیر. کیمی زامانلار متین چایینی ایچیب قورتارینجا سیقارئتی دوداغینا قویمادان، یاشار فندهیینی چالاراق:
-هاچان واختین وار بیر اوتوروب دانیشاق؟ دئیه یاشار سوروشور.
متینین یاشارا “یوخ” دئمک ایچیندن گلمیر. بیر گونونو دوشونوب، بیر ساعاتینا باخاراق، هاچان، نئجه، هارا گئده بیلهجهیینی اونا سؤیلهییر. کیمی زامانلار دا شهردهکی چای قیراغینا گئدیب اوتورورلار. یاشار یئمک، ایچمک اوچون نه آلیب گتیررسه متین ده میننت دویمادان یئییب ایچر. بو گؤروش، بو اوتوروم اونلارین ایکیسینه ده چوخ یارارلی اولور سانیلیر. یاشار اؤزو دئمیشکن متینین دانیشیغینا محو اولور. متینسه او گونون بللی بیر ساعاتیندا ان آزیندان دویدوغو ایچ یالقیزلیغیندان قورتولموش اولور. متینله یاشارین قاتار قفهسی چئورهسینده اورتاق یولداشلاری دا چوخدور. آنجاق یاشارین ترسینه، متینین اؤزو دئمیشکن، اونلارلا بیر ساعات تاپیشدیغی بیر ایستیکان چای پولونا بئله دیمیر.
-سن نییه بئله بیر تهر هامیدان قاچیرسان؟
بو یاشارین دوستجا و خوش بیر نیتله متینه سوردوغودور. متین بو سورونو یانیتلاماغا گؤره بیر آز دوشونور. باشینی قووزاییب یاشارین اوزونه بئله باخمادان:
-یوخ، من قاچمیرام یاشار! البته کی هرهنین اؤز دهیری، اؤز بویاسی، اؤز قوخوسو وار. بونا سؤز یوخ. آنجاق هامینین هامییلا دا کودو یئمیر. و بو طبیعیدیر.
-دوزدو متین، اما تعاروفسوز دئییم کی بوتؤو بو قفهیه گلنلرین ایچینده من سنی ان گؤزل یولداشیم بیلیرم.
-بیلیرم یاشار! چوخ ساغ اول!
-بیر سوال دا سوروشا بیلهرم؟
-البته!
-بورا کیمی هئچ بیری اولوب کی اونو قیسقاناسان؟
-البته. بو، طبیعیدیر.
-مثلن؟
متینین بورادا دوداقلارینا آنلاملی بیر گولومسهمه چؤکور:
-مثلن دوببه اهبر. هم دال- دالا چای ایچه بیلیر، هم ده دال- دالا خاطره تعریفلهیه بیلیر…
یاشار دا اؤزونو ساخلایا بیلمهییب گولور:
-چوخ چالیشیر جماعتی تعریفلهدییی خاطیرهلره ایناندیرسین.
-بوش یئره چالیشیر آمما.
دوببه اهبر گؤزونو یوموب آغزینی آچان زامانلار، اونون اوز- گؤزونه و آغزینا زیللهنن آز تاپیلیر. اوجا سسله اؤز- اؤزونه بیر دوزونه خاطیرهدیر کی یاغدیریر. یئتر کی شممد یوخسا آللاهیار اونا بیر دؤنه دئسینلر، “دونن نه ایش گؤروردون؟” دوببه اهبر او قدر دانیشاجاق کی آز قالاجاق ائله بو شممد یوخسا آللاهیار بئله اونون سؤزونو یاریدا قویوب دوروب قفهدن چیخسین باییرا. کیمین واختی نئجه کئچیر، یوخسا کیم اؤز واختینی نئجه کئچیرمک ایستهییر، دوببه اهبرین هئچ کارینا دئییل. سانکی قاتار قفهسینین بینؤورهسی بئله تؤکولوب. گئنللیکله بو قفهده باشقاسینین واختینین نئجه کئچمهسی کیمسهنین کارینا دئییل. ایندی گلک متینه! متین دوببه اهبرین لاپ ترسینهدیر. متین هانکیسا کئچیردییی آنلاری آنلاتماق ایستهسه، اونو دا هله ایستهسه، تئز ده یورولور. “کیمینه منیم ایشلریمین نه اؤنمی وار” دئییر اؤز- اؤزونه. متین هر زامان بؤیوک بیر یالقیزلیق ایچیندهدیر. کیمسهیه نهسه آنلاتماغی دوشونمور. آنلاتماق ایستهسه ده بیردن نه آنلاداجاغینی اونوتموش کیمی اولور. باخیرسان هامی قاتار قفهسینده دانیشیر، آنجاق سانکی هئچ کس او بیریسینی ائشیتمیر. فرهاد اوچ دؤنه اوتوردوغو یئری دهییشیر. ماحمیدین رامینی دینلهمهیه حال- حؤوصلهسی یوخدور. گئنللیکله قاتار قفهسینده کیمسهنین کیمسهنی دینلمهیه حالی اولمور. ان آزیندان متین بئلهدیر. آیاق- باشینی دویمادیغی حکایهلره دالماق ایستهمیر. مثلن دوببه اهبر بیردن دانیشدیغینین اورتاسیندا اوزونو متینه توتوب دئسه، “من نه دئدیم؟!”، متین قورویوب قالار. نه دئیهجهیینی بیلمز. چونکو قاتار قفهسینده روایت اولونمایان و اینانیلمایان بیر چوخ شئیلر ده وار کی متین اونلارا دا بیر قولاق آسماق ایستهییر. آنجاق ساعاتباشی، یاریمساعاتباشی قاتارا دولوب- بوشالان موشتریلرین سسی بونو متیندن اسیرگهییر. بلکه ده بو نهدندن اوزرهدیر کی واخت آشیری متین باشینی آشاغی سالیب، سیقارئتینی پوکلایا- پوکلایا مئهری خانیمی دوشونمهیی ترجیح ائدیر. مئهری خانیم، هر زامان اینینده یئپ- یئنی بیر مانتو، بارماقلاریندا یئنی بیر سوپئر اوزوک، ناخچیوان مالی قیرمیزی بیر بولوز، آیاقلاریندا آرتیق چوخ داغ- داشی گزیب دولاشمیش اولدوغو بللی اولان قیرمیزی ایسپورت باشماق، باشیندا بنؤوشه چالان گوللو بیر لئچک، و یئریییب یورویرکن بیر شهری اؤز آردینجا یوروده بیلهجک بیر قادیندیر. او، یاشادیغی بوردان اوزاق بیر شهرده، او شهرین گونباشی آلیب- وئردییی هاواسیندا بئله سئوگی یارادا بیلیر و کیمین سئوگیده نه بوش یئری وارسا، اونو دولدورا بیلیر. بلکه ائله بونلارا گؤره ده متین اونون دوشونجهسیندن ساعاتلارجا آیریلا بیلمیر…
**
متینین، اؤز ان یاخین یولداشی یاشارا بئله آچیب- آچیقلایا بیلمهدییی آرتیق بو اوزاق دوشموش قادین بیر گون زاواللی بیر گؤرونوشله، متینه “منی سئو” دئمیش، متین ده اونو سئومیشدی. مئهری خانیم قوینو داریسقال بیریسییدی. بیر آز یاشا دولوب اپریمیش اوزوندن بؤیوک بیر جسارت آخیردی. هر زامان نهسه بیر شئی ایستهییر کیمی متینه باخیردی. باخیب- باخیب متینه “باخ” دئییردی، متین ده باخیردی. دوداغی قهوهیی اولسا دا دؤشلری قیریشمیش آناناسا بنزهییردی. متین بونو بیر گون مئهری خانیمین گئیدییی چؤهرایی تیشئرتین اوستوندن دویدو. بونلا بئله، مئهری خانیم “منی سئو” دئیینجه، متین ده سئودی. آنجاق مئهری خانیمین ساچلاری بیر آز دا سیجیم کیمییدی. هردن الینی ووراندا سانکی حیط سوپورگهسینی الینه سورتوردولر. او اوزاق شهرده هر گؤروشنده آچیق- گیزلی متینین اوز- گؤزونو اؤپوردو. سونرا “اؤپ منی” دئدیکده، متین ده اونو اؤپوردو. متین نه قدر چالیشسا دا بونلاری اونودا بیلمیر.
هردن سانیر مئهری خانیم هاردانسا بیردن چیخیب اونا یاخینلاشیر. گؤزلرینی دوز گؤزلرینین ایچینه دیکیر. اونونلا قارشیلاشدیغیندا، مثلن باشینی چئویریب قیزی مارینایلا شوخلوقلاشماغا باشلاییر. اونو نئجه سئودییینی مارینا بیلمهمهلیدیر. آنجاق قیزی اونو چوخدان تانیییر. لاپ بئله اونلارین دوستلوقلارینین نئجه یاخین اولدوغونو دا بیلیر. بیر- ایکی آددیم قیزینا ساری گئدیر. قیزی اوندان مئهری خانیمی سورور. آتا نه دئیهجهیینی بیلمیر. آخی مئهری خانیم اونا دئییب:
-مارینایا دئ کی او اؤلوب!
متینین بو سؤزه دیلی گلمیر. باشقا بیر سؤز ده تاپیب قیزی مارینایا دئیه بیلمیر. مارینایا دوغرو اییلیر. هر زامانکی کیمی قیزینین قیزیل ساچلارینی اییلهییب اؤپور. مارینا تام بیر قیز اولوب. آتانین گؤزو چوخداندیر اوندان باشقاسینی گؤرمور. “بو قوردون قیزی منه هر شئیی اونوتدورور” دئییر یاشارا. آنجاق متینین نئجه هاردا یالان دانیشدیغی یالنیز اؤزونه بللی اولور. قوردون قیزی اونا هر شئیی اونوتدورور، تکجه مئهری خانیمدان باشقا. تک او اوزاق بیر شهرده یاشایان قادینلا باغلی چکدییی آجی- آغریلاری هئچ بیر آراجلا اونودا بیلمیر. اونا گؤره ده مئهری خانیمین اؤنوندن سایمازیانا کئچه بیلمیر. یئنه ده اونا دؤنور. قوللارییلا هاوادا بیر چنبره بنزهین شکیل چیزهرک، مئهری خانیما گئنیش بیر سلام وئریر. مارینا، گؤزلرینده بیر قورد قیزی گؤزلرینین پاریلتیسی، شاشیب قالیر:
-آتا، بو نه واختین سلامیدیر؟ بو سلامی کیمه وئریرسن؟
آرتیق مئهری خانیم متینین سلامینین دا جوابینی وئرمیر. آیلاردیر بیر سلام بئله وئریب آلمیر. مئهری خانیم سانیر کی هانکیسا بیر سلام وئرمک یوخسا اونو جوابلاماقلا اؤزونو سیندیرمیش اولار. آنجاق بو مئهری خانیم واخت تاپاندا بول- سول اؤز چئورهسیندهکی آداملارا بؤیوک اینسانلیقدان دانیشیر.
-به سنین اؤز اینسانلیغین هارا گئدیب؟ دئیه متین سوروشور.
مئهری خانیم قاش- قاباغینی ساللاییب، یاخینلاشدیغی قدر اوزاقلاشیر. متین “دور” دئییر، دورمور. “دایان” دئییر، دایانمیر. چاغیریر. یالواراراق کیچیک آدییلا چاغیریر:
-مئهری خانیم، مئهری خانیم، مئهری، مئهریم!
آنجاق مئهری خانیم یولونو توتوب گئدیر. آرخاسینا دا دؤنمور. متین اونون آردینجا بیر آز یئیین گئدیب، هر دؤنه ده سانکی سون سؤزونو دئییر اونا:
-مئهری خانیم، واخت تاپاندا بیر آز ویسلاوا شیمبورئسکا اوخو! او اینسانلاری سئون اؤزونو، اینسانلیغی سئون اؤزوندن اوستون توتوردو!…
**
دونن موغلار کوچهسینین بوروشوغونون بیرینین دیبینده ساتدیق کوچهسینه یئتیشمهمیش نارینجی مانتو گئیمیش ائنلی- ائنچهلی بیر قادین الینده بیر دوندورما توتوب آستا- آستا گلدییینده آیاغیندا قیرمیزی ایسپورت باشماغینی گؤرونجه بیردن مئهری خانیمی آنمیشدی. دوداغینین آلتیندا احمد کایانین سسییله آتیللا ایلحانین “نه کادینلار سئودیم سئودیم ذاتاً یوکتولار” شئعیرینی میزیلدایان آندا دوز رحمتلیک فاغیر رحیم گیلین مؤهره دووارلاریندان بئش- آلتی سانت آرالی یئریییردی. قاباقدان گلن قادین کوچهنین اورتاسینداکی سو جیغیرینین قیراغییلا گلیردی. متینله بیر- بیرینه توخونماسین دئیین اؤزونو او بیری یؤنه ساری چکیب شیخ قافارین حیطینین کرپیج دوواری دیبییله داها دا آستا یئریدی. بو آندا متین فاغیر رحیم گیلین تاختا قاپیلارینین قاباغیندان سوووشدو. فاغیر رحیم گیلین حیطلرینده بیر موزاییک بئله اولماسا دا، اوزون ایللر گل- گئت آیاقلاری آلتیندا دؤیولوب برکیمیش تورپاق شوشه کیمی شومار و ایشیلداق ایدی. تورپاق بیر آن گؤزونده نارینجا چالدی. میزیلتیسینی دایاندیریب بیر گؤز اوجو بئله قادینین اوزونه باخمادان توولا کئچیب گئتدی. شارقینین آردینی توتونجا بوتون سؤزجوکلر آغزیندا نارینج دادیردی.
-ایندی میر خلیل بوردا اولسایدی، او پوخون آدینی توتما دئیردی.
بو فیکیر بیر آن متینین بئینیندن گلیب کئچدییینده، دوداغینا نارینجی بیر گولومسهمه قوندو. میر خلیلین نئجه نارینجدان آجیغی گلدییینی و اونون کئچمیشده قالمیش بیر خاطیرهسینی دوشونونجه، آرتیق قونوب اؤزونه یئر ائتمیش گولومسهمهنی دوداغینین اوستوندن هئچ هاراسا اوچوردا بیلمهدی. او خاطیره بئلهیدی:
گونلرین بیر گونو میر خلیل آناسینی گوتوروب تورلا کربلا- نجف زیارتینه آپاریر. او گونلر میر خلیلین نئجه چالیشسا دا ایچگیسیز قالا بیلمهدییی گونلر ایدی. کربلایا آیاغی دهیر- دهیمز گؤزو بیر توکانین قفسهلرینه انایین بیر نیظاملا سیرالانمیش پار- پار پاریلدایان شوشهلرین ایچیندهکی گؤز یاشی کیمی ایچگیلره دوشور. گئجهسی هوتئلده بوتون تور آداملاری اؤز اوتاقلاریندا یئرلهشندن سونرا، اوزون یول یورقونو اولدوقلاریندان دولایی تئز یاتیرلار. میر خلیلینسه گؤزونه یوخو گئتمیر کی گئتمیر. آناسینین نفس آلیب- وئرمهسینین آزاجیق خورولتولو سسیندن، اونون نئجه درین یوخویا گئتدیییندن آرتیق آرخایین اولان میر خلیل یاواشجا یاتاغیندان دوروب گؤن کاپشنینی الینین اوستونه آتاراق بیر باشا بایاق گؤردویو توکانا گئدیر. سینیق- سالخاق عربجهسییله آرتیق کی بیر شوشه ایچگی آلا بیلیر. شوشهنی گؤن کاپشنینین سول قولتوغو آلتیندا بیر تهر یئرلشدیریب توکاندان چیخا- چیخا “به مزهم نه اولسون” دئیه دوشوندویونده یولونون آغزیندا ایکی دانه ده پورتاغال آلیب هوتئله یوللانیر. آناسی، اوستهلیک تورون باش مسئوللاری دا بیردن یوخودان اویانیب اونون گؤرهجهیی ایشدن دویوق دوشمهسینلر دئیین هوتئلین اوست کوریدوروندا سسسیزجه سوووشا بیلمک اوچون باشماقلارینی چیخاریب گیزلیجه بیر باشا هوتئلین دامینا گئدیر. دامین قارانلیق بیر بوجاغینا ساری گئدیب اوزون یورقونلوقدان سونرا دینجینی آلماق ایستهین آداملار کیمی دوداق آلتی بیر “یاللاه” دئییب، اوتورار- اوتورماز شوشهنین قاپاغینی آچیب بؤیرونه، سونرا دا پورتاغالین بیرینی سویوب دؤرد قاشدا اتهیینه قویور. بیر اویان- بیر بویان باخاندان سونرا تلهسیک شوشهنین اوزون بوغازیندان یاپیشیب ایلک قورتومو باشینا چکیر. مزهدن بیر قاش آغزینا قویاندا سا، بیردن پورتاغالین نارینج چیخدیغینی گؤرور. ائله او آن آرتیق بولانان اورهیی آز قالیر آغزیندان گلسین. تو دئییب توپورندن سونرا آجیغیندان آیاغا قالخیب وار گوجویله شوشهنی ده، مزهنی ده هوتئلین دامیندان یئره چیرپیر:
-ایچییی سی…یم بئله شانس!
میر خلیل آرتیق بو سؤیوشو کربلادا، یوخ، متینین بئینینده وئرن زامان متین ساتدیق کوچهسینه یئتیشدی. آرخادا قالان موغلار کوچهسیندن بیر قادینین شاققیلتیلی گولوش سسی گلدی. متین دؤنوب آرخاسینا باخمادی. بایاق دوداغینا قونان گولومسهمه بئله هاراسا اوچوب گئتمیشدی. آرخاسینا دؤنسهیدی ده داها او قادینی گؤرمهیهجکدی. اینسان یالقیز اولاندا آیاغینین قاباغیندان باشقا یئری گؤرمور. تکباشینا گولمک ده ایچیندن گلمیر. اؤز ایچینده گؤروب دویدوقلاری ایچینده کسینلهشیر، ییرتیجیلاشیر. دوشوندوکلری قاتیشیقسیز بیر آنلام داشیییر. سونرا بیردن پارچالانیر، بؤلوم- بؤلوم بؤلونور. “نه کادینلار” دئیه اوخودوقدا بئله “سئودیم” سؤزو کسیلیر. مؤهره دووار، تاختا قاپی، سو جیغیری و یئرلی- یئرسیز بئیینه سوخولان باشقا گؤرونتولر گئریده قالیر. هانکیسا کوچهدن هانکیسا خیابانا آیاق قویونجا آسفالت گؤزده نه بویایا چالسا دا بیر تک نارینجا چالمیر. آسفالت اؤز سویوغو، اؤز سرتلییی، اؤز بوز بویاسییلا اوزانیر گؤز اؤنونده. آنجاق گؤز اؤنونده اولانلار هر زامان دا پیس اولمورلار. متین کیمی یالقیز اینسان بئله اؤزونو داددان، گؤزللیکدن، گؤزللییین چئشید گؤرونوشوندن قاچیرمیر. بلکه ائله بونا گؤره ده بیر ده باخدی گؤردو “سرینگول” دوندورما توکانینین ایچینده ایتالیان دوندورماسی ژئتونو الیندهیدی. دوندورمانی یئییب بیتیرینجه بئینینده نه ایسپورت باشماقدان، نه نارینجی مانتودان، نه ده مئهری خانیمی آنیمسادان باشقا بیر نهسهدن ایز قالمیشدی. بونلا بئله توکاندان ائشییه چیخا- چیخا “مئهری خانیما دا بوردا بیر دوندورما آلا بیلسهیدیم!” دئیه دیلهییب یولا دوشدو. متین اوچون بو دیلک یئنی بیر دیلک دئییلدی. آنجاق او هئچ ده زامان- زامان بئله بیر دیلهمکلردن اؤزونو چکیندیرمیر. ایندی آرتیق ایللر اولموش بو دیلکلرله یاشادیغی. مئهری خانیمی دویوب دوشونمک اوچون اونا بیر آن اؤزویله یالنیز قالماق یئتیر. متین گونباشی، گونباشی نهدیر، ساعاتباشی مئهری خانیمی قولای- قولای آنیب دوشونه بیلیر. مئهری خانیم هارداسا، هاچانسا متینین گؤیلونه دوشنده، ائله اوردا، ائله او آن دونیانین ان یالقیز اینسانی اولا بیلیر. آنجاق او قاتار یولداشلاری آراسیندا کیمسهیه بیلدیرمهسه ده اؤزونو داها چوخ یالقیز بیر اینسان گؤرور. اؤزو ده بیلمیر قاتار قفهسینده اونا نه اولور؟ اؤزو ده بیلمیر آغریسی نه، آجیسی نهدیر؟ اؤزوندن نه ایستهدیگی، نه ایستهمدییینی بئله بیلمیر. کیمی زامانلار اؤزونو چوخ کؤندمسیز بیریسی دویور. و ایندیسه…
ایندیسه بودور، بورادا، بو ماسانین اوستونده بیر ییغین دیبینه کیمی بوشالمیش چای ایستیکانی گؤزلرینه سوخولونجا بیر دؤنهلیک آیاغا قالخیب اوجا سسله “یئتر آرتیق یورولدوم” دئییب قاتاردان چیخماق کئچیر ایچیندن. بو آندا کوبود بیر سس ائشیکدن اؤزونو قفهیه آتیر:
-جبی، منه بی چای وئر!… بیتلی سییارانی دا قویدوق تورپاغا.
قفهنین یاریدان چوخو دؤنور سسه. کامیونچولارین بیریدیر؛ حوزو موروت. حوزو موروتین سسینه قفهدن سس وئرن اولمور. قفهنین تن اورتاسیندا بیر ماسا تاپیب، دئیینه- دئیینه باشینا کئچیر:
-دده وای، دئییسن بوردا آدامین جانی داش- چینقیلدی. بالا هئچ اولماسا بی الله رحمت ائلهسین دئیین آخی!
یئنه ده کیمسه دینمهییب، هره اؤز ایشییله مشغول اولور. یاریم دقیقه چکمهمیش شممدین فیلی آللاهیارین آتینی آلیر. شممد گوله- گوله چئورهسینه باخیب، آتی ماسانین اوستونه دیغیرلاداراق یاواشجادان:
-الله رحمت ائلهسین، دئییر.
یاخینداکی چئورهدهکیلر گولوشور. آللاهیارین دا سربازی شممدین فیلینی اؤلدورور:
-الله بونا دا رحمت ائلهسین!
ایندی قفه شاهمات اویونونون شیدیرقیسیندا سس- کویله دولوب. یئددی- سککیز نفر شممدله آللاهیارین باشلاری اوستونده دایانیب، باشلاییرلار اویونو آنالیز ائتمهیه. شممد قاققیلتییلا گولهرک ایکی ایری اللرینین آیاسییلا شاهماتین صحیفهسینی جماعته گؤرسهدیر:
-من اؤلوم پوزیشینا باخین ائئئئ!
یاشار الینده بیر نایلون آلچا گیریر قفهیه:
-جبی، گلنده دوز دا گتیر، گه آلچا یئ!
نایلونو متیندن ایکی ماسا او یانلیق قویوب گولومسهمهیله:
-گلین اوشاقلار، داراشین، سیزه گتیرمیشم. جبی- یه ده ساخلایین هااا!
سونرا گلیب الینی متینه اوزالداراق:
-سلام قارداش، دئییب یانیندا اوتورور.
-سلام یاشار، نئجهسن؟
-آلچا گتیریم؟
-یوخ، اوتور.
حوزو موروتین سسی قفهنی آلیر باشینا:
-بالام، موسلمان دییلسیز؟ بیر صلوات دئیین آخی! بیتلی سییارانین حققینده صلوات!
بیر- ایکی سئیرک صلوات سسی گلیر قاتارین اوج- بوجاغیندان. یاشار الینی آغزینین قاباغینا توتوب یاواشجادان گولور:
-متین، بیتلی سییارا کیم؟
متین گولومسهیهرک باشینی بیر یانا آپاریب قایتاریر کی، بیلمیرم، یانی.
حوزو موروت بیر ده دیله گلیر:
-بالام، بیز اونو تورپاغا تاپشیردیق کی دالییجا صلوات گؤندهرک آخی!
کیمسه دینمهییر. یاشار چایینی ایستی- ایستی آیاق اوسته ایچیب اوزونو متینه توتور:
-متین، چاییمی حسابلارسان. گئدیرم ننهمی مشهده یولا سالام. اون بیردن او یانا تکم، گؤزلورم.
-یاخشی، ائلهیه بیلسم گلهرم.
متین اؤزو بیلمهدن بیر توو حوزو موروتین نئجه گؤزلری قاینایا- قاینایا تئلویزیونا باخماسی و نلبکیده هؤرتولتویله چای ایچمهسینه باخیر. سونرا باشینی آشاغی سالیب قیافهسینده آز گؤرونن قاش- قاباقلا سیقارئتینی پوکلاییر. حوزو موروت یئنه ده کوبود سسیله اوزاقدان متینی خیطاب ائدیر:
-بالا، بو قدر درس اوخویوبسوز کی دای اؤلویه ده صلوات چؤؤورمییهسوز؟
متین حوزو موروتین اوزونه گولومسونور، آنجاق هئچ بیر سؤز دئمیر. حوزو موروت دوروب چای پولونو حئسابلاماغا دخیل باشینا، سونرا دا آجیقلی- آجیقلی قفهدن دئیینه- دئیینه چیخیر:
-من ایکی ساعات قبریستاندا یئلین آغزیندا دایانیب تورپاغا تاپشیرمیشام. بولار دا بیر صلواتا آغرینیرلار. دانیشدیراندا دا دئییرلر، دوختورام، موهندیسم!
متین دوداقلاریندا توستویه بورونموش بیر گولومسهمهیله حوزو موروتی گؤزوندن ایتیرینجهیه دک اونون آرخاسینجا باخیر. سونرا سیقارئتینین باشینی کول قابیندا ازیب، کول قابینی بارماغییلا ماسانینی اوستونده فیریلداداراق، سانکی درین- درین نهسهلریسه دوشونور. بیر دؤنه پاسدار نصروللا عسگرلی خیابانیندا متینین قاباغینی کسیب هیرسلی- هیرسلی دئمیشدی:
-آغا متین، دئمه ها نصروللا ائششکدی. داییم اؤلنده گؤز قویدوم هامی مچیده گلدی سننن سورا. اینشاللاه گون اولار سنی تورپاغا باسدیراریق، اوندا من ده دئیرم کی عسگرلیده هئچ کس مچیدیوه گلمز.
متین پاسدار نصروللایا دا گولومسهییب دئمیشدی کی:
-چوخ ساغ اول آغا نصروللا! بیز اؤلندن سونرا سن بیزیم مچیده گلسن ده، گلمهسن ده ایختیار صاحبیسن.
اوندان سونرا خیابان بویو اؤلمک و تورپاغا باسدیریلماقلا دوشونه- دوشونه گئدیب ائوه یئتیشدیکده آینا قاباغیندا بیردن اؤزونو پاسدار نصروللانین قارشیسیندا دورموش گؤرموشدو. آینا دا گولومسهمیشدی، و بو سؤزلری اؤز- اؤزونه دئمیشدی:
-من تورپاقدا باسدیریلماق ایستهمیرم. مازوخیست دئییلم کی! سیز ده منله سادیستجه داورانمایین! منی یاندیرین لطفاً! منی اینانجلارینیزلا قبیرده ده قیدیقلاییب گولدورمهیین! نئیلیرم کی من اؤلندن سونرا سیزلر نه ایش گؤرهجکسینیز. تکی منی تورپاغا باسدیرمایین! ایستهمیرم تانیمادیغیم، سئومهدیییم کیمسهلرین یانیندا باسدیریلیم. یاندیرین منی، کولومو سووورون دنیزه گئتسین! الله رحمت ائلهسین ده دئمهیین! باشقا بیر ایشه یارایان دعالارینیز وارسا، او دعانی قیلین منه! اوردا دا بورداکی کیمی یالقیزلیغین یوکونو داشییاجاغامسا، داها منیم نهییمه گرک؟ اؤلومدن سونرا نه اولور کی؟ سوخولجانلار گلیب گئدیر. قونور گؤزونه، بورنونا، اورهیینین باشینا. قونور سی…ینین باشینا، سونرا دا گؤ…ونه گیریب- چیخیر. داها نه؟ هر کس اؤلوم یولونو گئدهجک دااا بو دونیادا. آجیماسیز بیر دوهدیر اؤلوم. دوه ده دئییل، جنواردیر. جنوار دا دئییل هئچ. بونلار اؤز- اؤزلویونده چوخ گؤزل بیر حیواندیرلار. اؤلوم آنجاق بامباشقا بیر ییرتیجیدیر. اییرنجدیر. بیز آخماغیق کی بوتون حیات گونلریمیزی هئچه- پوچا هدر ائدیریک. حیات نئجه اولور اولسون، بیردن بیره اؤلوم گلیب اونو اوغورلاییر بیزدن. بیز هامیمیز اؤلهجهییک. تانری بونا هئچ بیر یاردیم ائتمهیهجک. سیز نئجه؟ یاردیم ائده بیلرسینیزمی؟ یاخشی، منیم اؤلومومده منه یاردیم ائده بیلمهیهجکسینیزسه، اوندا قویون هئچ اولماسا حیاتیمدا اؤز ایستهدیییم کیمی یاشاییم! اونسوز دا بو یالقیزلیقلا، من حیاتدان بئله نهسه اوممورام!…


text:
استولتنبرگ تورکیه-امریکا راضیلاشماسینی ممنونیتله قارشیلادی
ناتونون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ تورکیه و امریکانین سوری-نین منبیج بؤلگهسی ایله باغلی یول خریطهسی مسئلهسینده راضیلیق الده ائتمهلرینی ممنونیتله قارشیلادیغینی بیلدیردی.
ناتونون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ تورکیه و امریکانین سوریه-نین منبیج بؤلگهسی ایله باغلی یول خریطهسی مسئلهسینده راضیلیق الده ائتمهلرینی ممنونیتله قارشیلادیغینی بیلدیردی.
تورکیهنین خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو ژوئن ین 4-ده امریکا خاریجی ایشلر ناظیری مایک پومپئو ایله واشینگتن-دا گؤروشموش، سونرا وئریلن آچیقلامادا منبیج-ه دکی تهلوکهسیزلیگی تورکیه و امریکا قوهلرینین بیرلیکده تامین ائدجگی بیلدیریلمیشدی.
چاووش اوغلو: "منبیج-ده یول خریطهسینی ایلک مرحلهسینین تطبیقینه 10 گون عرضینده باشلاناجاق. بولوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/پ.ی.د/ی.پ.گ-نین عضولری ژوئیه آیینین ایلک هفتهسیندن اعتباراً سلاحلارینی تحویل وئرهرک منبیج-دن چیخاجاقلار" دئمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
چاووشاوغلو، شینزو آبهنین جنازه مراسیمینه قاتیلدی
"ژاپنون اسکی باشباخانی شینزو آبهنین جنازه تؤرهنینه اؤلکهمیز آدینا قاتیلدیق و دوست ژاپن خالقینا باشساغلیغی دیلهکلریمیزی چاتدیردق"
اؤلو ساییسی ۵۱ نفره چیخدی
بنگلادشده فستیوال اوچون ایچینده معبده گئدنلرین ده اولدوغو بیر قاییق باتدی
چین دؤولت باشقانیندان پوتینه باشساغلیغی
روسیانین اودمورتییا بؤلگهینین ایژوسک شهرینده بیر اوخولا دۆنن کیملیگی بیلینمهین بیر شخص سلاحلی سالدیری تشکیل ائتمیشدی


text:
لودويک بتهوون
لوودویک وان بئتهووئن ـ آلمانلی آدلیم و داهی آهنگساز.
یاشامی[دَییشدیر]
بئتهوون ۱۷۷۰-جی میلادی ایلده "بون(Bon)" دا دونیایا گؤز آچدی. "کوریج" آناسیدیر و آتاسی "یوهان"، دربار موسیقیچیلریندن ایدیر. بئتهوون دؤرد یاشلی اولاراق موسیقینی آتاسیندان اؤیرنمهیه باشلادی و دوققوز یاشیندا موسیقینین بوتون یول-یولاغاسین اؤیرنمیشدی. گنج چاغیندا موتسارتین یانیندا موسیقینی داوام ائتدیرمهیه باشلادی، آناسینین اؤلومو بۇ ایشی باشا چاتدیرماغا ایمکان وئرمهدی و نئچه باش عاییلهنین یوکون داشیدی. سونرالار ایشین داوام وئرمک اۆچون "ویین"ـه گئتدی و اوردا پارا قازانماق اۆچون آزاد ایشلره قول قویدو و کاسئتلرین ساتماقلا بیر آز پارا قازاندی. بئتهوون بیر چوخ اشرافی ییغینجاقلارا گئتسه ده آما یاشاییشی چوخ بزکسیز ایدیر و عؤمور بویو بیر ساده ائوده مالی چتینلیکلرله البهیاخا یاشادی. او هئچ واخت کیمسهیه باش اَیمهدی و دئدی؛ صنعتکارلار اشرافلاردان دَیرلی دیرلر. بونا باخمایاراق هامی اونا سایغی گؤسترردی. بئتهووئن ویینی ترک ائدنده اوچ ویین شاهزادهسی اوندان بیر چوخ آیلیق آلماقلا ویینده قالماسینی ایستهدیلر.
او عؤمرونده یالنیز ۹ سمفونی دونیایا هئدیه وئردی آما اونون ایشلری او قدر بؤیوکدور کی اونو «سمفونی کرالی» آدلاندیردیلار. عاییله چتینلیکلری و مورال (ذهنی) قاریشیقلیقلار قویموردو چوْخ موسیقی ساحهسینده چالیشسین و همهشه بئله بیر سؤزلر اورتادا واریدی کی اونون ایشی بیتدی و او هر دؤنه اونلارین جاوابیندا دئییردی؛ «بو سئری باشقا و موختلیف بیر زاد گؤره جک سیز» و ائله ده اولوردو. چوْخلاری بئله اینانیر کی اونون موسیقیسی اونون یاشاییشینی و دوشونجهسینی گؤستهریر. سونونجو یادیگاری اونون شاه اثری ساییلیر و هامی موسیقیچیلر اونو دونیانین ان آدلیم موسیقیچیسی آدلاندیریرلار. بئتهووئنه گؤره بیر اینگئلتیرهلی یازار و موسیقیچی دئییر؛ «او ایکتیشافلارینین درینلیینه و باشاریلارینا گؤره بوتون اینسانلیق بئیینلرینین بئینی دیر». اونون کار اولماغینین ندنینین بیریده پیانو ایله باس وورماغی ایدیر. کار اولماغین دوشونن زاماندا ایشیندن سویومادی، عؤمرونون سونوندا داها دانیشا بیلمیردیده و جراحی ایشلرده اونو ساغالتمادی. سون گونلرینده ساغلامسیزلیقدان، بئیین قاتیشیقلیغیندان و سئوگی یئترسیزلیگی اوزوندن چوْخ پیس دورومدایدیر. بوندان باشقا دانوب چایینین سمی بالیغی و قور-قوشوملو سویو ایچمک دن ۱۸۲۷ – جی میلادی ایلده دونیادان گؤز یومدو.
دونیادان گؤز یومارکن قارداشینا دئمیشدی؛ «من بوتون گوجومله و اؤز ایستهایمله اؤلومو قارشیلاییرام آما اؤلوم منیم صنعته اولان سئوگی اودومو سؤندورمهیه گلسه، چوخ تئز گلیب دیر». اؤلوسو اؤز دوغما یوردونا قاییتدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- لودويک بتهوون
- ۱۷۷۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۸۲۷-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- 18th-century classical composers
- 18th-century classical pianists
- 18th-century German composers
- 18th-century keyboardists
- 18th-century male musicians
- 19th-century classical composers
- 19th-century classical pianists
- 19th-century German composers
- 19th-century keyboardists
- 19th-century male musicians
- آیدینلانما چاغی
- Beethoven family
- Burials at the Vienna Central Cemetery
- Child classical musicians
- Composers for piano
- Deaf classical musicians
- Deaf people from Germany
- German classical composers
- German classical pianists
- German C


text:
تورکیه-ده سون گونده کوروناویروسدان 45 مین 198 نفر ساغالیب
بو بارهده تورکیه-نین ساغلیق ناظیرلیگیندن بیلدیریبلر.
تورکیه-ده سون 24 ساعات عرضینده یئنی نوع کوروناویروسدان (کووید-19) داها 341 نفر دونیاسینی دییشیب.
بو بارهده تورکیه-نین ساغلیق ناظیرلیگیندن بیلدیریبلر.
معلوماتا اساساً، کوروناویروسدان اؤلنلرین عمومی سایی 39 مین 398 نفره چاتیب.
بیلدیریلیب کی، اؤلکهده 40 مین 444 یئنی یولوخما حالی قئیده آلینیب، یولوخانلارین عمومی سایی 4 میلیون 751 مین 026 نفره چاتیب.
قئید ائدیلیب کی، اؤتن گون کوروناویروسدان 45 مین 198 نفر ساغالیب، کوروناویروسدان ساغالانلارین عمومی سایی 4 میلیون 212 مین461 نفر تشکیل ائدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهدن ولفگانگ کوبیکینین سؤزلرینه قیناما
"آلمانیا فدرال پارلمانی باشقان یاردیمچیسی ولفگانگ کوبیکینین سایین جمهورباشقانیمیز حاقیندا سؤیلهدیگی حقارت احتیوا ائدن ایفادهلری ان کسکین شکیلده قیناییریق"
اردوغان: گئچمیشده ده بو فیلمی گؤردوک
"یونانیستانا قارشی اؤلکهمیزین حاق و منفعتلرینی، الیمیزده اولان بوتون امکانلاردان ایستیفاده ائدرک ساووناریق"
تروریستلر پلیس ائوینه سالدیردی
مرسینده پلیس ائوینه تشکیل ائدیلهن ترور سالدیریسیندا بیر پلیس شهید اولدوغو، بیر پلیس ایسه یارالاندی


text:
فوتوسینتز
فوتوسینتز بیتکی و بیر سیرا باشقا اوْرقانیزمده گئدن ایشیق انرژیسینین کیمیوی انرژییه چئوریلمهسی پروسه سیدیر.
بیتکی فوتوسینتزینده ایشتیراک ائدن اساس اوْرقانی یارپاق. آغیزجیقلاردان یارپاغا هاوا داخیل اوْلور کی، اوْنون دا ترکیبینده اوْلان کربون قازیندان بیتکی یئیجک کیمی ایستیفاده ائدیر. یارپاق سلوللریندهکی کلوروپلاستلارندن ایستیفاده ائتمکله بیتکی کیمیوی چئوریلمه یوْلو ایله غئیری-اوْرقانیک مادهلردن (کربون قازی و سۇدان) مورکّب اوْرقانیک مادهلر یارادیر.
فوتوسینتز زامانی ایشیقدا اوْرقانیک ماده یارانماسی ایله برابر، هم ده اطراف مۆحیطده اوکسیژن خاریج ائدیلیر. فوتوسینتز ائتمک قابیلیتی یاشیل بیتکیلرین اساس اؤزللیکلریندن بیریدیر. غئیری-اوْرقانیک مادهلردن اوْرقانیک ماده یارادان اوْرقانیزملر آوتوتروفلار آدلانیر ("آوتوس"-اؤزو، "تروفه" - قیدالانما).
بیتکیلر گۆنش انرژیسیندن اوْرقانیک مادهلرین سینتزینده ایستیفاده ائدیر و دیگر جانلیلار دا قئیدالانارکن اوْنلاردان یارارلانیر. جانلیلارین تنفوسونو تامین ائدن اوکسیژن ده فوتوسینتز نتیجهسینده آلینیر. فوتوسینتز پروسه¬سی یالنیز ایشیقدا گئدن پروسهدیر. اوْرقانیک ماده و اوکسیژن عمله گلیر. تنفّوس هم ایشیقدا هم ده قارانلیقدا گئدیر. تنفوس زامانی کربون قازی و غئیری-اوْرقانیک ماده عمله گلیر.
ایلک دفعه اوْلاراق فوتوسینتزی روس عالیمی کلیمنت آرکادیویچ تیمیریازو کشف ائتمیشدیر.
فوتوسینتز سؤزو یونانجا فوتوس (ایشیق) و سینتزیس (بیرلشمه) سؤزلریندن گلمکدهدیر.


text:
قذرقاه رونسوال دؤیوشو
قذرقاه رونسوال دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Roncevaux Pass) باسکلار و قوْنشو اؤلکهسی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.پیرنه داغلاری یئرینده اوز وئرمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Buttوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Roncevaux Pass»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قذرقاه رونسوال دؤیوشو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوشاق ادبیاتینا دایر بیر قید . . .
سیدناصر ساجدی
درحال زامان کئچیر, اوشاقلار بؤیویور، سونرا جمعیته داخیل اولور. هر هانسی بیر مؤوقیته چاتیر، ها بئله اونلارین اوشاقلاریدا و اونلارین اوشاقلارینین اوشاقلاریدا بیر گون بو پروسهنی باشدان کئچیرجکدیر. آمما بو قورولوشدا آرا-سیرا بیر چوخلی آجیلی-شیرینلی اولایلار وار. بعضی پسیخولوقلار(روانشناس) بو اینامدادیلار کی هر اینسانین بیر چوخ داورانیشلاری، تام اونون اوشاقلیغیندا کئچن اولایلارا باغلیدیر. بو اولایلار دوغولان گوندن ایکی یاشا قدر، سونرا ایکی یاشدان بئش یاشا قدر اینسانی اوبرازلارین یارانماسینا تاثیر باغیشلاییر.
آتا-آنالاردان چوخ ائشیدیلیر، اوشاقلیغدا بؤیوک ننهمیز(آبا) بیزه گئجه ناغیلی تعریف ائدردی. آمما ایندیایسه او ناغیللار یئرینی تئلویزیا وردیشلرینه(عادت) وئریب. بو وردیشلر نه قدر ایستهییر فایدالی، دولغون، تاثیرلی اولورسا اولسون، چون بیر تبلیغی دوشونجهلر آردیندا وار، هر آن او وردیشین سرمایهدارینین نیتین داشیییر. آنجاق بو کارتونلار یا اوشاقلار اوچون دوزهدیلمیش موقووا وردیشلر اوزونده اولان گؤزلیکلری آستاریندا یوخدور. فردلیکسیزلییین کؤکو اوشاقلیغا باغلی اولان عامللر بورادان باشلاییر. اؤزگه مدنییتی ایله بؤیومک، اؤزگه اوبرازلارلا یاشاماق؛ داها آرتیق شخصیتدن(هویت) نه قالار بیزه؟ هئچ نه. بو فردییتسیز اینسان اؤزگه مدنییت یاشامی قورماق پئشینده. چونکی اؤزونده اونلارا باغی اولان بیر شیلر گؤرور. بو اینسان نه قدر ده چالیشسا دا اؤز میللتینه عاید دیرلی امکانلار یاراتماسیندا هؤنکورهجاق. بونا گؤره اوشاقلاریمیز گلجک چیراقلاری کیمی کئچیب گئدن خطالارین امید ایشقلاری دیر. بو ایشقلارا ادبیاتی تانیتدیرمالییق. بو قیده عاید اولان ادبیات شعری ده سؤزدن اوزاق گؤرمور.
ژان پل سارتر “ادبیات نهدیر؟” کیتابینین “یازماق نیه گؤرهدیر؟” بؤلومونده بئله یازیر : “منیم هر زامان اوخومدان انتظاریم وار. اوندا اوخونوشدان سونرا اگر منیم انتظارمی بیر یئره یئتیردی یئنیدن ایستهییرم او یازیچیدان چوخ اوخویام” سارتر کیمی بیر بؤیوک دوشونجلی یازار اینتظاری کیتابدان اونون ایستکلرین بیر یئره یئتیرمکدیر. بو مسئله اوشاق ادبیاتی اوخوجوسونا(عمومیتله اوشاقلار بوردا نظریمیزدیر) داها چوخ اؤنمی وار.
اوشاق کیتابیندا اولان رسیملر، شکیللرده اولان حکایه و یازیچی یازان حادثهلر اوشاغین کیتابا باغلانماسی، اونا ماراق گؤسترمسینه سبب اولور. آمما بو ادبیات گرک میلتین افسانوی، اونون اجتماعی سکسهلرینه یاناشسین، اوخوجونون یاشی قدر اویغونلاشسین. بو آرادا آتا-آنانین نئجه ترپشمهلری بؤیوک رول اویناییر. کیتابین موضوعلاری، شکیللری و یا خودِ دیل بیزیم سئچیمده تاثیری وار.
اوشاقلاری کیتاب سئچیمینده آزاد قویمالییق. اوشاقین ذهنی دونیاسی فرقلیدیر. بیز یالنیز زمینه یاراتمالییق. بو زمینهلر ندن عبارتدیر؟ آتا-بابالاردان مثل وار: اوشاق گؤردویون گؤتورر. بو مشهور مثل دئییر اوشاقلار بیزدن گؤردوکلریندن عمله گلیرلر. ائوده، یا دا اوشاق یانیمیزدا اولان زامان کیتاب الیمیزده اولسون. اوشاقلاری اؤزوموز ایله کیتاب سرگیلرینه(نمایشگاه) آپاراق. اونلارا کیتاب خاطرهسی تعریف ائدهک. اگر اوزلاشما بونادیر کی اوشاق فانتزی خورتدانلاری، دیولری سئویر اونلارا اؤز فولکلورموزدا اولان افسانوی خورتدانلاری تانیتدیرین. اولماز قهرمان کوراوغلو اولسون، خورتدان آیری بیر میللتین اژدهاسی؛ بیزیم حکایهلرمیزین قهرمانلارینا لایق اژدها یارانیب.
سون واختلار نوروئچ اؤلکهسینده یئنی بیر کیتاب شکیللری معاصر نسلین اوشاقلاری اوچون نشر اولونموش. بو کیتابین خورتدانلاری فانتزی بیر شکیلده یئنی بیر طرزده غیر-مستقیم اوشاقی علاقهلندیریر، اونو یئنی بیر دونیایا داخیل ائدیر، اوشاق اؤز ذهنی ایله شکیللره حکایه قوشور. بیلدیگیمیز کیمی اوشاق ادبیات کیتابلاری نئچه حکایهدن عبارت اولور، بیریایسه یازارچی یازان حکایه، او بیری شکیللردن چیخان حکایه(اوشاق بونو اؤز ذهنینده یارادیر) بیر ده غیرمستقیم اولان معلوماتلار.
اوشاق ادبیاتی سیزه اوشاقینیزین اجتماعی لشمهسینه کؤمک ائدهجک، اونا عملی-باشی چیخیشلاردا اوغورلو اولماسینا سبب اولاجاق.


text:
کریستینا اپلقیت
کریستینا اپلقیت (اینگیلیسجه: Christina Applegate) آمریکالی اوْیونچو ۲۵ نوْوامبر ۱۹۷۱ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Patrick Kevin Day (2012-04-12). Fox to re-air 'Married with Children's' pilot episode. Los Angeles Times. یوْخلانیلیب2013-12-02.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Christina Applegate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کریستینا اپلقیت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایقلیم دییشیکلیگی ایجلاسی پاریسده بو گون باشلاییر
دوید کامرون دا قاتیلاجاغی ایجلاسدا، تورکیهنی پرزیدنتی رجب طیب اردوغان تمثیل ائدهجک
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین ایقلیم دییشیکلیگی ایجلاسی، فرانسانین باشکندی پاریسده بو گون باشلاییر.
147 اؤلکهنین لیدرلرینین بیر یئره گلهجگی ایجلاس، 15 گون داوام ائدهجک.
آمریکا بیرلشیک دولتلری پرزیدنتی باراک اوباما، روسیا دولت باشقانی ولادیمیر پوتین، چین دولت باشقانی شی ژینپینگ، آلمانیا باش ناظیری آنگلا مرکل و اینگیلتره باش ناظیری دوید کامرون دا قاتیلاجاغی ایجلاسدا، تورکیهنی پرزیدنتی رجب طیب اردوغان تمثیل ائدهجک.
ایقلیم ایجلاسیندا، قلوبال ایستیلشمهنین "گری دؤنولمز نقطهیه گلمهسینی" مانع تؤرهدهجک یئنی بیر بین الخالق موقاویلهنین ایمضالانماسی پلانلاشدیریلیر.
ائو صاحبی فرانسا، 196 اؤلکهدن 20 میندن چوخ ایشتیراکچینی قبول ائدهجک.
3 میندن چوخ مطبوعات منسوبونون تعقیب ائدهجگی ایجلاس، پاریس خاریجیندکی بورگت نیظامی هاوا لیمانی یاخینلارینا تیکیلن 18 هکتارلیق بیر ساحهده رئاللاشدیریلاجاق.
فرانسا، پاریس سالدیریلارنین آردیندان، ایجلاس اوچون آلینان گوونلیک تدبیرلرینی ان اوست سویهیه چیخاردی.
ایجلاس عرضینده 10 مین 800 پولیس، ژاندارما و عسکر وظیفه ائدهجک.
لیدرلرین هامیسی کونفرانس ساحهسی یاخینینداکی نیظامی هاوا ائنهجک.
ایجلاسا اوّلی چئورهچیلر و قلوباللاشما علیهدارلاری دا حرکته کئچدی.
175 اؤلکهده ائدیلن گؤستریلرده، لیدرلره پاریس ایجلاسداه قلوبال ایستیلشمنی دایاندیرماق اوچون بیر راضیلاشماغا چاتمالاری چاغیریسیندا اولدو.
حکومتلردن چوخ گئج اولمادان حرکته کئچمهلری ایستندی.
ترور حادثهلری سببیله گؤستریلرین قاداغان پاریس و بروکسلده بئله خالق کوچهلره تؤکولدو.
بروکسلده یوزلرله گؤستریچی، پاریس ایستیقامتینده اینسان زنجیری میدانا گتیردی.
کاربون تؤرمهسی گازلارین آتموسفره سالینیمینین آزالدیلماسینی ایستهین گؤستریچیلر، "باشقا بیر دونیا یوخ" شعارلاری آتدی.
پاریسدکی ایقلیم گئدیشینه حکومتدن ایجازه چیخمایینجا پروتستونون شکلی دییشدی.
اعتیراضچیلار جمهوریت میدانینا 10 مین آیاققابی بوراخدی.
اعتراضلار ایچینده ایفل قولهتسی ده یاشیلا بوروندو.
ایلگیلیلی خبرلر
فیلیپو گراندی یئنیدن بمت-نین قاچقینلار عالی کمیساری وظیفهسینه سئچیلیب
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) قاچقینلار عالی کمیساری فیلیپو گراندی بمت عمومی مجلیسینین قراری ایله وظیفهسینه یئنیدن تعیین ائدیلیب.
یولچو اوچاغیندا بومبا تهدیدی
بیر یولچو چامادانیندا بومبا اولدوغونو ادعا ائدرک کابین چالیشانلارینا سالدیردیقدان سونرا اوچاغا مشایعت ائتمک اوچون ساواش اوچاقلاری هاوالاندی
ناتودان روسیا آچیقلاماسی
"روسیا، نۆوه ساواشین قازانیلمایاجاغینی و هئچ واخت بو ساواشا گیریلمهمهسی گرهکدیگینی بیلمهلیدیر"


text:
خوجا احمد یسوی
خوجا احمد یسوی ایسلام دونیاسینین بؤیوک عارفلریندن
یاشامی[دَییشدیر]
خوجا احمد یسوی 12و13 عصیر تورک و ایسلام دونیاسینین ان بویوک حکیملریندن و بلکه ان بویوک ارهن درجهسینه یتریمیش احمد خوجا یسوی دیر. احمد یسوی یا آتایسوی ایکینجی پیغمبر آدلانیب زیرا خالق بیه نی سینه سونولان ینی بیر سبک ده شعر ایبداع اتدی کی ، اونون آماجی تورک خالقینی موسلمان (مسلمان)ائتمکیدی. بۇ سبک یونوس ایمره واسیطهسیله 13- اونجو عصرده ان یوکسک سوییهیه چیخدی. احمد یسوی 1093میلادی ایلینده دونیایه گلیب و 1166سنه سی وفات ادیبدیر.خوجا نین دوغوم یری 160کیلومتریسییا ایندیکی آدیلا تورکیستان شهرینین اوته سینده سایرام یا اسفیجاب کندینده اوْلوبدور. بۇ توْرپاقلار گونئی قازاخیستانا عاییددیر. مزاریایسه شهرینده قازاقلار، قیرقیزلار، اوزبکلر و تاجیکلرین اوجاغیدیر. روایته گوره امیر تئیمور خوجا احمد یسوینی رویاسیندا گوروب و بوخارا شهرینین فتح ائتمک موژدهسین آلیر . بۇ رویادان سوْنرا امیر تئیمور یولا چیخیب و بوخارانی فتح الدیکدن سوْنرا فرمان وریر احمد یسوینین توربهسینه نامینا لاییق بیر مزار تیکیلیر.
باشقا بیر تانیتیم[دَییشدیر]
تورکيستاندا يئتيشن بؤيوک وليلردندير. آدي احمد بن ايبراهيم بن الياس يسوي اوْلوب، پيرسلطان، معليم احمد، قول خواجه احمد دئيه ده تانينار. آتاسي خواجه ايبراهيمين نصبي حضرت علی نين اوغولو محمد بن حنفيه یتیشیر. هيجري 5 اینجی یوزایلین اورتالاريندا دوغولدوغو تخمين ائديلمکده دير. احمد يسوي چوخ کيچيک ياشدا آتاسيني، 7 ياشيندا دا آناسيني ايتيرميشدير. يئسي شهرينده علم و تربييه تحصيل آلميشدير. بوندان اؤتري يسوي نيسبتييله شؤهرت تاپديغي قبول ائديلميشدير. يئسيده، ایلک آسلان بابادان درس آلدي. آسلان بابانین وفاتييلا بخارايا گئتدي. اورادا يوسف همداني يه باغلاندي و معنوي علملري تحصيل آلدي. اينسانلارا دوغرو يولو گؤسترمک اۆچون اوندان ايجازه (ديپلم) آلدی. موعليم احمد يسوي بوخارادا بير مودت درس وئردي. داها سوْنرا بۇ وظيفه ني باشقاسينا تحويل وئريب يئسييه دؤندو و بورادا طلبه يئتيشديرمه يه باشلادي. بؤيوکلوگو و شؤهرتي قيسا زاماندا ماورا النهر، خوراسان و خارزم اطرافلارينا ياييلدي. زامانين ان بؤيوک و اوستون اؤولييالاريندان اوْلدو. احمد يسوي يئتيشديرديگي شاگيردلري نين هر بيريني بير مملکته گؤندرمک صورتييله ايسلاميتين دوغرو اولاراق اؤيره ديليب ياييلماسيني تامين ائتدي. اونون بۇ شکيلده گؤندرديگي طلبه لريندن بير قيسيمي ده آنادولويا گتدیلر. بۇ وسيليله اونون تعليمي آنادولودا ياييليب تانيندي. آنادولونون تورکلره يورد اولماسي، اونون معنوي ايشاره سييله حاضيرلاندي. شاگيردلري نين سعی ايله آنادولو ابدي اولاراق تورک يوردو اوْلدو. احمد يسوي نين ان اهميتلي خوصوصيتي، عربجه و فارسجا بيلمه سينه باخماياراق چوخ ساده بير تۆرکجه ايله حيکمت دئييلن تعليماتچي سؤزلري، تورکيستان تورکلري اوزرينده بؤيوک ايزلري بوراخميش اولماسيدير. منصور آتا، عبدالمالک آتا، سليمان حاکيم آتا، محمد دانيشمند، محمد بوخاري (ساري سالديق) زنگي آتا، تاج آتا کيمي آدلار احمد يسوي نين شاگيردلريدير. احمد يسوي نين بۇ شاگيردلري آنادولودا آهي ائوران، حاجي بکتاش، مؤولانا، تاپدوک امره و يونوس امره کيمي آدلاري يئتيشديرميشلر. بۇ آدلار آنادولودا، احمد يسوي نين چکديگي يولدا ايره ليله ميشلر و تورک ديليني، ادبياتيني، مدنيتيني ان گؤزل حالي ايلا گله جک نسيللره کؤچورموشلر. ساده بير تۆرکجه ايله خالقين آنلاياجاغي، صؤحبت طرزينده کي حيکمت آدلي شعرلري، چيندن، مارمارا ساهه للرينه قدر ياييليب، تورک ميلتينه معنوي ايشيق اوْلموشدور. 63 ياشيندان اعتيبارن يئرين آلتيندا بير اوتاقدا ياشاميشدير. احمد يسوي هيجري 590 (1194)' ده يئسي شهرينده وفات ائتميشدير. قبيري اوزرينه توربه، 200 ايل سوْنرا، تئيمور خان طرفيندن تيکيلميشدير.
اثرلری[دَییشدیر]
مزاری[دَییشدیر]
بینا چوخ گوزل و موعظظمدیر. بینانین ایچینده ایکی تون آغیرلیغیندا بیر قازان وارکی جوما نامازیندان سوْنرا شربتله دولدورولوب و جاماعاتا ایکرام ائدیلیرمیش. احمد یسوی دوغرو ، مرحمتلی ، قادینا سایقیلی، دوروست و تظاهوردن اوزاق ایسلامین اونجولریندندیر.بو بویوک حکیمین آدی نقشبندییه . بکتاشی طریقتلریله باغلیدیر. تورکوستاندا ان قدیم ایسلامی قبول ائدنلر قاراخانلیلاردیلار. همین قاراخانلیلار سامانی شاهلیغین ییخانلاردیلار. خوجا یئددی یاشیندان علم یولون سئچیب و مذهبده ایمام اعظم حنفیهیه منسوب مذهبی وار. خوجا حکمت یوکلو شعرلری دیوانی – حکمت آدلا کیتابدا ثبت اوْلونوبدور.احمد یسوینین مورادی ارسلان بابا و ایلک خلیفهسی منصور آتا تاریخده یازیلیبدیر. حکیم یسوی نین حیات دیگر ارهنلر کیمین افسانه و حقیقتله بیرلیکده گلیب چاغیمیزا چائتمیشدیر.احمد یسوی خوراسان ارهنلرینی مورادیدیر. تاریخ ترکان تاتار کیتابیندا شریعتین سیلسیلهلری بئله سیرالانیبدیر: اول خوجه احمد یسوی، سوْنرا عبدالخالق غجدوانی، اوچ اولاراق شیخ نجمالدین کبری و دوردونجی عبدالحسن عشق سلسلهسی. یسوی تورکوستانین ایلک موقددسی و ایلک صوفیسیدیر. او عیرفانین قایناغیدیر.
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
احمد یسوینین موناجاتنامه کیتابیندان بیر اورنک:
الهی قادرا پروردکارا
رحم قیل بندنکا ای کردکارا
اجابت سندین و مندین مناجات
ای- ای ذوالجلال جمله حاجات
الهی جاجتیم¬نی سن روا قیل
کریم سن لطف ائله دردیم دوا قیل
الهی ذات پاکینک حرمتیدین
آییرکیل بیزنی شیطان زحمتیدین
منکا توفیق سوییدین سن ایچورکیل
کرم بیرله گناهیم¬نی کیچورکیل
که بیلماس¬ده گناه بسیار قیلدیم
کونکل¬لارنی بوزوب آزار قیلدیم
که هر عاصی ایرور رحمت¬کا لایق
کیل ای احد دعاغه بول موافق


text:
ینس استولتنبرگ: "ناتو آوروپانین تهلوکهسیزلیگینین تمل داشی اولماغا داوام ائدیر"
ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ بیرلیگین آوروپانین تهلوکهسیزلیگینین تمل داشی اولماغا داوام ائتدیگینی دئییب.
ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ بیرلیگین آوروپانین تهلوکهسیزلیگینین تمل داشی اولماغا داوام ائتدیگینی دئییب.
ینس استولتنبرگ بلژیک-ین پایتاختی بروکسل-ده آوروپا بیرلیگینه عضو دؤولتلرین مودافعه ناظیرلرینی بیر آرایا گتیرن آوروپا بیرلیگی خاریجی ایشلر شوراسینین ایجلاسیندان اوول بیاناتلار وئریب.
ناتو و آوروپا بیرلیگی آراسینداکی موناسیبتلره دقت چکن ینس استولتنبرگ ناتو و آوروپا بیرلیگی نین دنیز مودافعه سی و سیبر تهدیدلره قارشی امکداشلیغینی اینکیشاف ائتدیردیگینه ایشاره ائدیب.
آوروپانین مودافعه ساحه سینده کی جهدلرینی ممنونلوقلا قارشیلادیغینی و بونلارین ناتو-نون داها دا گوجلنمسینه تحفه وئردیگینی قئید ائدن ینس استولتنبرگ دئییب: "ناتو، آوروپانین تهلوکهسیزلیگینین تملی اولماغا داوام ائدیر".
ینس استولتنبرگ اینگیلترنین آوروپا بیرلیگیندن چیخماسیندان سونرا ناتو-نون مودافعه خرجلرینین 80 %-نین آوروپا بیرلیگینه عضو اولمایان ناتو عضوو اؤلکلر طرفیندن اؤدنه جگینی قئید ائدرک: " جوغرافیانین اهمیتینی اینکار ائتمیریک. قوزیی ده نروژ، گونئی ده تورکیه و باتی دا امریکا و اینگیلتره آوروپانین تهلوکهسیزلیگی اوچون چوخ مهم اؤلکلردیر" دئیه وورغولاییب.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.
روسیا بمت-یه چاغیریش ائدیب
روسیا بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندان (بمت) روسیا گوبرهسینین و تاخیلینین صادراتینا مانعهلرین آرادان قالدیریلماسی اوچون تدبیر گؤرمهسینی ایستهییب.


text:
عجب زمانه اولوب! پیشیگه پیشتی دئییرسن یوزنفر آغاج گؤتورور سنین اوستونه.
یازیرسان: «هرکس گرهک اؤز آنا دیلینده تحصیل آلا!»، «قاراباغ آذربایجانیندیر، گرهک ائرمنیلر قایتارا !»، فوری بیر عیددهنین باش- قولاغی شوشلهنیر؛ ماجال وئرمیرلر سؤزون آغزیندا بیتسین. ایکینی سایینجا مین یئرده یازیرلار، اویان بو یاندا دئییرلر – «طرف پان تورکدیر، تجزیهطلبدیر…!»
یازیرسان: «اوستاد شجریان موسیقی خادیمی ایدی؛ خالقین خوانندهسی ایدی؛ اونا گؤره ده خالقین اورهیینده ابدی یاشایاجاق. فوری دئییرلر: -«شجریان فردوسینین باجی اوغلوسو ایدی. سن ده پان فارسسان، شوونیستسن!»
یازیرسان: «کشت صنعت موغانی، ماشینسازینی، فلان بهمان یئری نهدن موفتهسینه باغیشلادینیز اونا، بونا؟ نییه اوردا ایشلهین زحمتکشلری آوارا قویورسونوز؟» یازیرلار: – «کوپک اوغلو کمونیستدیر. اصلن اولارین جد و آبادی مارکسین، لنینین، حزب تودهنین، فداییلرین… خانهزاد نوکرلریدیرلر.»
یازیرسان: «وآللاه کئچن رژیمده خالقین معیشتی بوندان چوخ یاخشی ایدی. باهالیق، بئکارلیق، تورم ائویمیزی ییخدی. بوگونون ایکی قارپیز پولو ایله قیرخ ایل بوندان قاباق یوز مئتیر ائو، بیر کیلو موزون پولونا بیر پیکان آلماق اولاردی.» های دوشور، قیشقیریرلار:- «دئمهدیک بو گَده شاهچیدی، سلطنتطلبدی؟!»
یازیرسان: «قاراداش عیسا، موسا اؤز دینینده؛ اوتور یئرینده قوی جماعات یاشاسین! خالقین خصوصی ایشلرینه دخالت ائلهمه! اؤزونو آللاهین نمایندهسی بیلمه! بسدیر آز اینجیدین بو میللتی!» آللاه گؤسترمهسین، قارا یاخالار اؤزون جیریر؛ آغالار تهدید ائدیرلر، دئییرلر:- «کافرسن، معلوم دئییل سنین تیکه کیمدندیر …»
دئییرسن: «ایستهییرم ائولنم» مین نفر دئییر: -«آلابا، داش دوشسون باشینا! اوتان، خجالت چک! هله ایندییه قالیب سنین ائولنمهیین؟!»
دئییرسن: «یاخشی، آنلامادیم؛ ایستهییرم بوشانام.» دئییرلر:-«گؤرهسن نه پوخ چیخاردیب ها، طرفی بوشاییرلار!»
دئییرسن: «۶۰ ایلدن سونرا ایستهییرم مین بورجلا، مین بانکدان دیلنمکله بیر ائو آلام بلکه کیرا کئشلیکدن یاخامی قورتارام.» قوهوم- اقروبادان توتدو بوتون قاپی قونشولار دئییرلر: -«طرف نم هاردان پارلاییب ها! دوننهجه آجیندان اؤلوردو. بوگون ایستهییر ائو آلسین …»
عزیزیم، گؤزهلیم، آتا بابالار دئمیشکن: «قرار دئییل هامی سنین آغزینلا اوتورسون، دورسون. لوطفن باس ائشییه، قوی نفس چَکاخ!»
عجب زمانه اولوب! پیشیگه پیشتی دئییرسن یوزنفر آغاج گؤتورور سنین اوستونه.
یک پاسخ
-
ائله دی. سورو “قاباغا گئده نه بیج، دالی قالانا گیج” دئیر.


text:
ناغیلی سؤیلهین: مشدی زینال کیشی / ۸۰ یاشیندا- خدآفرین/ حیدرکانلی کندی
بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. تانریدان سووای هئچ کیم یوخ ایدی.
بیر زامان، بیر پادشاه وار ایدی. اونون بیر قیزی وار ایدی. او ماحالین قیزلاری بئله قرارا گلدیلر کی، بیرلیکده سئیرانگاها چیخسینلار. پادشاهین قیزی دا او قیزلارا قوشولدو. قیزلار بیر مئشهیه چاتدیلار. او مئشهده قورخولو بیر آیی یاشاییردی. آیی قیزلارا هجوم ائتدی. قیزلار قاچیب آیینین تهلوکهسیندن قورتاردیلار. آمما پادشاهین قیزی قاچا بیلمهدی. آیی اونو توتوب کاغاسینا (ماغار) آپاردی. قیزلارین قالانی ائولرینه قاییتدی.
آیی زورلا پادشاهین قیزی ایله ائولندی. بیر ایل اؤتدو، پادشاه اؤز قیزیندان بیر خبر توتا بیلمهدی. پادشاه بوتون اؤلکهیه امر ائتدی کی، اهالی باشدان – باشا قارا گئینسین. هامی قارا گئییندی. پادشاهین قیزی مئشهده بیر اوغلان دوغدو. او، اوغلونون آدینی پالاز قولاق قویدو. اوغلانین آیی دان دا قان قاریشیغی اولدوغونا گؤره، چوخ تئز بؤیودو و گوجلو بیر آدام اولدو.
بیر گون آناسیندان سوروشدو کی؛ نییه منیم اؤزومون بیر طرفی توکلو، بیر طرفی توکسوزدور؟! پادشاهین قیزی دئدی: آدام اولدوغوما گؤره بیر طرفی منه، او بیری طرفی ایسه حئیوان اولدوغونا گؤره آتانا اوخشاییبدیر. پادشاهین قیزینین اوغلو، باشدان گلیب کئچنلری آناسیندان سوروشدو. پادشاهین قیزی دا اولموشلاری اؤز اوغلونا دئدی.
اوغلان اؤزو ایله قرارلاشدی کی، آیی نی تاپیب اؤلدورسون. آیی همیشه کاغاسیندان گئدنده، کاغانین قاپیسینا یئکهیئکه داشلار قویاردی کی، پادشاهین قیزی و اونون اوغلو اورادان قاچا بیلمهسینلر. اوغلان آیینی اؤلدورمگه گؤره ائله بیر اوخ – کامان قاییردی کی، اونون اوخو یئکهیئکه داشلاردان دا کئچیردی.
گئجهلهمیشدی. آیی گئدیب دولانیب، یئییب، ایچیب کاغایا قاییدیردی. او کاغایا یاخینلاشاندا گؤردو کی، اوغلو کاغانین قاپیسینا قویولان یئکهداشی گؤتوروبدور، آیی آجیقلانیب، قیرواقلاشیب اؤزونو کاغایا یئتیرمک ایستهییردی کی، اوغلان کاغانین آغزینا قویولان داشی باشینا قالدیریب، آیی یا ساری توللادی. داش آیی نی توتمادی. آیی داهادا آجیقلانیب نهنه بالا هر ایکیسینه هجوم ائتدی. اوغلان کامانا بیر اوخ قویوب آیی یا آتدی. اوخ آیینین اورهییندن توتوب اونو اؤلدوردو.
اونلار، آنا- بالا پادشاهین ائوینه ساری یولا دوشدولر. قصره یاخینلاشاندا گؤردولر کی، بیر اکینچی قارا گئیینیب. پادشاهین قیزی اوندان سوروشدو کی، نییه قارا گئیینمیسن او دئدی: نئچه ایل قاباق پادشاهین بیر قیزی ایتمیشدی اوندان بری بیز قارا گئیینیریک. پادشاهین قیزی دئدی کی، اگر او ایتن قیز من اولسام گلیشیمی پادشاها خبر وئررسن یا یوخ؟!
اکینچی دایانمادان شاهین ائوینهگئدیب، قیزین نیشانلارینی شاها دئدی. شاه اونا دئدی: اگر دئدیکلرین دوز اولسا، سنین اؤز آغیرلیغیندا قیزیل وئرهجهیهم، یوخسا یالان اولسا، اؤلومله جزالاناجاقسان.
اونلار هامیلیقجا قیزین یانینا گئتدیلر و گؤردولر کی، پادشاهین قیزی نئچه ایلدن سونرا قاییدیب گلیب. اونلار سئوینجک شاهین قصرینه قاییتدیلار. اوغلان شهرده درس اوخوماغا باشلادی او شرور و اذیتجیل بیر آدام ایدی. شهر آداملاری اونون الیندن جانا گلمیشدی. او شهرده چوخ گوجلو پهلوانلار وار ایدی کی، اونلاردا اونون الیندن گلمیردیلر.
بیر گون پالازقولاق یولونان گئدیردی، او گؤردوکی بیر کیشی داغی آلیب بئلینه گئدیر پالازقولاق سوروشدو کی، بو داغی هارا آپاریرسان ؟ کیشی دئدی آپاریرام پالازقولاغی اؤلدورم. او دئدی پالاز قولاق منم ! او کیشی داغی سالدی پالازقولاغین اوستونه، اونا کارسالمادی. او داغین آلتیندان قالخیب کیشینی اؤلدوروردو کی، کیشی یالوار- یاخار ائلهدی و اونا قارداش اولماق سؤزو وئردی. اونلار قارداش اولوب یولا داوام ائتدیلر. اونلار بیر آز یول گئتمیشدیلرکی، گؤردولر بیرکیشی بیر چینار آغاجینی آلیب چیینینه گئدیر! دئدیلر هارابئله ؟ او دئدی گئدیرم پالازقولاغی اؤلدورم اوغلان دئدی: پالاز قولاق منم! چینارلا اونو ووردو. پالاز قولاق چیناری گؤیده توتوب سیندیردی، آتدی، کیشی قورخوسوندان پالاز قولاغا سیغیندی ودئدی من ده سندنم.
بئلهلیکله اونلار اوچ قارداش اولدولار. اونلار گئتدیلر، گئتدیلر بیر شهره چاتدیلار. او شهرده آدام یوخ ایدی. شهر بوم – بوش ایدی. پالاز قولاق دئدی بیزیم یئریمیز تکجه بورا دیر. اونلار اورا دا دیریلیک قوروب یاشاماغا باشلادیلار. هر گون بیر نفر ائو ایشلرینه، قالانلاری دا ائشیک ایشلرینه و شیکارا گئدیب یئمک گتیریردیلر. اونلار یئمگی حاضیرلاییب قورتاراندا، بیر اوزون و هئیکللی کیشی گلیب یئمگی یئییب، یولا دوشوب گئدیردی.
هرگون بئلهلیکله کئچیردی. اوچوده اوتوردولار کی بیر چاره تاپسینلار. بو قرارا گلدیلر کی، اونو تعقیب ائدیب، قصدینی و کیم اولدوغونو بیلسینلر. گلجک گون پالازقولاق لا قارداشلاری او اوزون کیشینین آردینجا اولوب، گؤردولر کی طرف گئتدی – گئتدی بیر قویویا یئتیشدی. او قویودان اود قالخیردی. کیشی قویویا دوشدو. پالاز قولاق دا ایشدن باش آچماق اوچون اونون آردینجا قویویا دوشدو. قارداشلاری پالازقولاغی بیر اوزون ایپلن قویویا ساللادی و اونو قویونون ائشیگینده گؤزلمهگه باشلادیلار. پ
الاز قولاق قویویا ائندیکده گؤردو کی قویونون دیبینده سویوق هاوا وار و بیر قوجا کیشی قویونون دیبینده اوتوروب. پالاز قولاق کیشینی گؤرن کیمی خنجرینی چکیب، قوجا کیشینین قیچینی یارالادی. اونلار بیر- بیریله دؤیوشدولر. پالاز قولاق کیشینی اؤلدوردو. کیشینین نئچه قارداشی دا وار ایدی. پالازقولاق کیشینین قارداشلارینی دا بیر – بیر اؤلدوردو.. او کیشینین قارداشلارینی اؤلدوردوکده هرهسینین یانیندا بیر قیز تاپیردی. او قوجاکیشینین یانیندا بیر قیز وار ایدی او، باشدان گلیب کئچنلری پالاز قولاغا آچدی.
پالاز قولاق سوسوزلامیشدی. گئتدی بولاقدان سو ایچسین. بولاغین گؤزونده بیر اژداها وار ایدی. او اژداها سویون قاباغین آلمیشدی و سو آخمیردی. قارانلیق شهرین آداملاری دا سوسوزلوقدان کورلوق چکیردیلر. اورانین پادشاهی پالازقولاغا دئدی: ایهر اژداهانی اؤلدورسن قیزیمی سنه اره وئرهرم. او ماحالین آداملاری سو ایچمک اوچون اژداهایا گونده بیر قیز اوتوزدوروردولار. اژداها قیزلاری یئمک اوچون قیراغا گئدیردی، بولاغین گؤزو آچیلیردی و سو گلیردی. اوگون ده نؤوبت پادشاهین قیزینین ایدی.
پالازقولاق اژدهانی اؤلدورمک ایستهییر دی. آمّا چتین ایش ایدی. او قارانلیق یئرین آداملاری دئییردی کی، اونا یاخینلاشماق اولماز و هرکیمسه اونا یاخینلاشسا، اژداهانین زهری اونو سو ائلر.
پالاز قولاق اؤزونه کسرلی قیلینج قاییردی و نئچه قات تیکیلمیش کئچهدن اؤزونه پالتار تیکدیردی کی اژداهانین زهرینین قاباغینی آلسین. او ایستهییردی اژدهانی اؤلدورمکله او قارانلیق دونیادا یاشایان ملتی قورتولوشا چیخارتسین. او پالتاری گئییب، قیلینجی گؤتوروب اژداهانی اؤلدورمگه گئتدی.
اژداها اونو کامینا چکمگه گؤره وارگوجو ایله هاوانی قارنینا سوموروردو. پالازقولاق قیلینجینی دیک ساخلامیشدی، اژداها اونو ایچری چکدیکجه پالازقولاغین ایتی قیلینجی دا اونو کسه- کسه ایرهلیلیهییردی. دؤیوشون سونو اژداهانین ایکی بؤلونمهسیله باشا چاتدی !
پالازقولاق اژداهانین یاری پارچاسینی گؤتوروب آتدی شهرین خارابا محلهسینه، اژداهانین آغیرلیغی خارابا محللهنی تورپاغنان بیر ائلهدی. اژداهانین بؤلونمهسیندن آداملار شادلیغا باشلادیلار. پادشاه پالازقولاق دان ایستهدی کی اوندان بیر انعام ایستهسین. آمما پالازقولاق دئدی کی، قارانلیق شهرده یاشایان آداملاری ایشیقلی دونیایا قایتارسین.
هامی قاییدیشا چاره یولو آختاریردی. بونا گؤره کی بو ایش چوخ چتین بیر ایش ایدی. دئییردیلر بو ایشی یالنیز زوموررود قوشو گؤره بیلر. زوموررود قوشو بیر اوجا بوی چینارین قانادیندا یووا قورموش و اورادا یاشاییردی. هر ایل زوموررود قوشونون جوجهلرینی بیر آیری اژداها گلیب یئیردی و زوموررود قوشو بالاسیز قالیردی. زوموررد قوشو پالاز قولاغا دئدی اگر بیزی اژداهانین الیندن قورتارسان و اوبیریسی اژداهانی دا اؤلدورسن، من ایشیقلی دونیایا گئتمگین یولونو سیزهگؤستررهم. پالاز قولاق اول کی اژداهانی اؤلدوردویی کیمی، ایکینجی اژداهانی دا اؤلدوردو و هامینی سئویندیردی.
پالازقولاغین قارانلیق دونیادان ایشیقلی دونیایا قاییتما زامانی گلیب چاتدی، اونون اوزاقلاشماسیندان هامی ناراحات ایدی، هامی ایستهییردی کی او یئر آلتی قارانلیق دونیادا قالسین، آمما او قاییتماغا تلهسیردی، بونا گؤره کی، ائشیکده، قویونون باشیندا، قارداشلاری اونو گؤزلهییردی.
زومورود قوشو دئدی گرک یئتدی اینک کسدیریب، اتلرینی قیزارتدیریب و یئتدی اینک دریسی حاضیرلایاسان. دریلری سو ایلن دولدوراسان. پالازقولاق اونون دئدیگینی ائلهدی و جاماعات دا اونا کؤمک ائلهییردی. سفر زامانی گلیب چاتدی. یئمکلری زوموررود قوشونون قانادلارینین اوستونه قویدولار، پالازقولاقدا میندی زومورود قوشونون بئلینه. زومورود قوشو دئدی هر واخت من دئسهم آجیمیشام، قیزاریلمیش اینکلرین بیرینی آتارسان منیم آغزیما و هر واخت سوسامیشام دئسهم بیر تولوخ سو وئررسن ایچرم. من سیزی یئدی گئجه گوندوزه آپاراجاغام ایشیقلی دونیایا.
پالازقولاق قارانلیق دونیانین آداملاریله گؤر- گؤروش ائدیب، آیریلدی. زوموررود قوشو اوچماغا باشلادی. او هر واخت سوسوزام دئینده، بیر اینک تولوغو دولوسو سو، هرواخت آجام دئینده، قیزاریلمیش اینک جمدهگی آغزینا آتیلیردی. یولدا اینک جمدهگینین بیری زووب دوشدو. زومورد قوشو آجام دئینده پالازقولاق اؤز بودونون اتیندن کسیب، اونا وئردی. زوموررود قوشو گؤردوکی بو ات آدام اتی دیر. قوش اونو یئمیر و قویونون آغزینا چاتانا دک آغزیندا ساخلاییر. قوش دئییر مقصده چاتدیق بو سن بودا، ایشیقلی دونیا، اودا قارداشلارین، گئت اونلاین یانینا، سنی گؤزلهییرلر.
پالازقولاق قیچیندان ات کسدیینه گؤره یئرییه بیلمیردی. دئدی: گئدرم، هله سن گئت. زوموررود قوشو گؤرور او یول یئرییه بیلمیر. او پالازقولاغین بودونون اتینی آغزیندان چیخاریب، بودون کسیک یئرینه قویور، آغزینین سویوندان اونون یاراسینا سورتور. پالازقولاغین قیچینین یاراسی یاخشی اولور. زوموررود قوشو اؤز قانادلاریندان ایکی لئلک چکیب پالاز قولاغا وئریر و دئیر کی، هاردا چتینلیگه دوشسن من سنین یاردیمینا گلجهیم.
پالازقولاق و قارداشلاری یئتدی ایلدن سونرا، اؤز شهرلرینه چاتدیلار. اونلار عائلهلرینین یانینا قاییداندان سونرا، شهرده آراملیقلا یاشاییردیلار و اؤزگهلره احترام ائدیردیلر. یاشاییشدا ائلهدیکلری آنجاق و آنجاق آیریلارینا یاردیم و یاخشیلیق ایدی………


text:
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا.
- ألیف، لام، میم، را! بونلار، بو کیتابئن آیتلریدیر. راببیندن (صاحیبیندن) سانا ایندیریلن کیتاب گرچگین تا کندیسیدیر. آما اینسانلارئن چۇغو اینانمازلار.
- آللاە گؤکلری، گؤرەبیلەجگینیز دیرکلر اۇلمادان یۆکسلتمیش اۇلاندئر. سۇنرا عارشا (یؤنتیمین باشئنا) گچمیش، گۆنشی وە آیئ حیذمتە قۇیموشتور. هر بیری، (یؤرۆنگەسیندە) بللی بیر سۆرە ایچین آقار گیدر. اۇ، بۆتۆن ایشلری چکیپ چەویریر. راببینیزین (صاحیبینیزین) حوضورونا واراجاغئنئزئ کسین اۇلاراق آنلایاسئنئز دییە آیتلری آیرئنتئلئ اۇلاراق آچئقلار.
- یریۆزۆنۆ اوزاتان، ایچینە ثابیتلەیجی داغلار وە ائرماقلار یرلشتیرن وە اۇرادا هر اۆرۆندن ایکی أشی اۇلوشتوران اۇدور. گۆندۆزۆ دە گجە ایلە اؤرتر. بوندا دۆشۆنن بیر تۇپلولوق ایچین آیتلر (گؤسترگەلر) واردئر.
- یریۆزۆندە بیربیرینە قۇمشو تۇپراق پارچالارئ، اۆزۆم باغلارئ، أکینلر وە چاتاللئ، چاتالسئز حورما آغاچلارئ واردئر. حپسی عاینئ سو ایلە سولانئر آما اۆرۆن آچئسئندان هر بیرینە دیگریندن فارقلئ اؤزللیکلر وریریز. بوندا، عاقلئنئ قوللانان بیر تۇپلولوق ایچین آیتلر (گؤسترگەلر) واردئر.
- بیر شەیە شاشاجاقسان، آصئل شاشئلاجاق اۇلان اۇنلارئن شو سؤزلریدیر: “تۇپراق اۇلدوغوموزدا مئ، گرچکتن ینیدن می یاراتئلاجاغئز؟” ایشتە اۇنلار، راببینی (صاحیبینی) گؤرمزلیکتە دیرننلردیر. اۇنلار، بۇیونلارئنا حالقا تاقئلاجاق اۇلانلاردئر؛ وە یینە اۇنلار جهننم آهالیسیدیر. اۇرادا اؤلۆمسۆز اۇلاجاقلاردئر.
- بیر دە سندن، اییلیکتن اؤنجە کؤتۆلۆگۆن باشلارئنا گلمەسینی ایستییۇرلار. اۇیسا اۇنلاردان اؤنجە بونون اؤرنکلری گلیپ گچتی. هیچ شۆبهە یۇق کی سنین راببین(صاحیبین) یانلئشلارئنا راغمن اینسانلارا ماغفیرت أدندیر. (بیل کی) راببینین جزالاندئرماسئ پک چتیندیر.
- آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر (کافیرلر) دەرلر کی: “اۇنا راببیندن بیر آیت (موعجیزە) ایندیریلسەیدی یا!” سن سادەجە اویارئجئسئن. هر تۇپلولوغون بیر یۇل گؤستریجیسی واردئر.
- آللاە هر دیشینین راحمیندە نە تاشئدئغئنئ، راحیملرین نەیی أکسیلتتیگینی وە نەیی چۇغالتتئغئنئ بیلیر. اۇنون یانئندا هر شەی بیر اؤلچۆیە گؤرەدیر.
- اۇ، بۆتۆن غایبئ (آلغئلانامایانئ) دا، شهادتی (آلغئلانابیلنی) دە بیلیر. بۆیۆکتۆر، یۆجەدیر.
- ایچینیزدن سؤزۆ گیزلەین وە آچئغا ووران، گجە ساقلانان وە گۆندۆز دئشارئ چئقان اۇنون ایچین فارقسئزدئر.
- کیشییی اؤنۆندن وە آرقاسئندان تاعقیب أدن (ملکلر) واردئر. آللاهئن أمرییلە اۇنو قۇرورلار. بیر تۇپلوم کندیندە اۇلانئ دگیشتیرمەدیکچە آللاە دا اۇنو دگیشتیرمز. آللاە بیر تۇپلومون باشئنا بیر کؤتۆلۆک گتیرمک ایستەرسە، اۇنا أنگل اۇلاجاق کیمسە یۇقتور. اۇنلارئن آللاە ایلە آرالارئنا گیرەجک بیر دۇستلارئ دا یۇقتور.
- بیر قۇرقو وە بیر اوموت اۇلسون دییە سیزە شیمشگی گؤسترن وە یاغمور یۆکلۆ بولوتلارئ اۇلوشتوران اۇدور.
- گؤک گۆرۆلتۆسۆ، هر شەیی مۆکممل یاپماسئندان؛ ملکلر دە قۇرقودان اۇنا بۇیون أگرلر. یئلدئرئملارئ اۇ گؤندریر وە اۇنلارلا ترجیح أتتیگینە چارپار. اۇ اینسانلار، آللاە قۇنوسوندا تارتئشئپ دورویۇرلار. حالبوکی آللاهئن ورەجگی سئقئنتئ چتین اۇلور.
- دۇغرو دوعا یالنئزجا آللاها یاپئلاندئر. مۆشریکلرین آللاهئن دئشئندا دوعا أتتیکلری، اۇنلارا هیچبیر شکیلدە قارشئلئق ورەمزلر. مۆشریکلرین دورومو، آغزئنا سو گیتسین دییە ایکی آووجونو سویا اوزاتئپ دوراندان فارقلئ دگیلدیر؛ حالبوکی سو، بو شکیلدە آغزا اولاشماز. آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلرین (کافیرلرین) دوعاسئ سادەجە بۇشا گیدن بیر دوعادئر.
- گؤکلردە وە یردە نە وارسا گؤنۆللۆ وە زۇرونلو اۇلاراق آللاها سجدە أدرلر (بۇیون أگرلر). گؤلگەلری دە سجدەیی اؤگلە وە ایکیندی واقیتلریندە یاپار.
- اۇنلارا: “گؤکلرین وە یرین راببی (صاحیبی) کیمدیر؟” دییە سۇر وە دە کی: “آللاەتئر!” بیر دە شونو سۇر: “آللاە ایلە آرانئزا، کندیلرینە بیر فایدا ساغلامایا دا، بیر ضارارئ گیدرمەیە دە گۆجۆ یتمەین ولیلر (دۇستلار) مئ قۇیدونوز؟” دە کی: “هیچ کؤر ایلە گؤرن یا دا قارانلئقلارلا آیدئنلئق بیر اۇلور مو؟” یۇقسا اۇنلار آللاها، اۇنون یاراتتئغئ گیبی یاراتان اۇرتاقلار بولموشلار دا اۇنلارئن یاراتتئقلارئنئ آللاهئن یاراتتئقلارئنا مئ بنزتمیشلر؟ اۇنلارا دە کی: “هر شەیین یاراتئجئسئ آللاەتئر. اۇ، بیر تکتیر، هر شەیی أمری آلتئنا آلمئشتئر.”
- آللاە گؤکتن سو ایندیریر دە وادیلر آلابیلدیکلرینجە سل اۇلوپ آقار. سل، اۆستە چئقان بیر کؤپۆک تاشئر. سۆس وەیا أشیا یاپماق ایچین آتشتە أریتتیکلرینیزین اۆزریندە دە بنزەری بیر کؤپۆک اۇلوشور. آللاە دۇغرو ایلە یانلئشا بؤیلە اؤرنک وریر. کؤپۆک آتئلئر گیدر آما اینسانلارا یارارئ اۇلان یردە قالئر. آللاە اؤرنکلری ایشتە بؤیلە وریر.
- راببینین چاغرئسئنا اویانلار ایچین (آحیرتتە) أن گۆزل قارشئلئق واردئر. اۇنون چاغرئسئنا اویمایانلار ایسە یریۆزۆندەکی هر شەی وە بیر اۇ قادارئ اۇنلارئن اۇلسا، کسینلیکلە اۇنو فیدیە اۇلاراق وریپ قورتولماق ایستەرلر. اۇنلارئ کؤتۆ بیر حسابلاشما بکلەر. وارئپ قالاجاقلارئ یر جهننمدیر. اۇراسئ نە کؤتۆ بیر یرلشیم آلانئدئر!
- راببیندن سانا ایندیریلنین تۆمۆیلە گرچک اۇلدوغونو بیلن بیری، اۇنا قارشئ کؤرلۆک أدن کیشی گیبی اۇلور مو؟ سادەجە ساغلام دوروشلو اۇلانلار، دۇغرو بیلگیدن یارارلانئرلار.
- بونلار؛ آللاها قارشئ تاعاههۆدلرینی یرینە گتیرن وە وردیکلری سؤزدن جایمایان کیمسەلردیر.
- بونلار؛ آللاهئن قورولماسئنئ أمرەتتیگی باغئ قوران، راببیندن چکینن وە ورەجکلری حسابئن کؤتۆ اۇلماسئندان قۇرقانلاردئر.
- یینە بونلار؛ راببینین بگنیسینی قازانماق ایچین صابرەدن (دوروشونو بۇزمایان)، نامازئ اؤزنلە وە سۆرکلی قئلان، کندیسینە وردیگیمیز رئزئقتان گیزلی، آچئق اینفاق أدن (حایرا حارجایان) وە کؤتۆلۆگۆ اییلیکلە ساوان کیمسەلردیر. ایشتە اۇنلار؛ دۆنیا یوردونون گۆزل سۇنوجونو ألدە أدەجک اۇلانلاردئر.
- عادن جننتلرینی… اۇرایا هم اۇنلار هم دە آتالارئندان، أشلریندن وە سۇیلارئندان اویغون دورومدا اۇلانلار گیرەجکلردیر. ملکلر دە هر قاپئدان یانلارئنا گیرەجک (وە شؤیلە دیەجکلردیر:)
- “صابئرلئ داورانمانئزا (دوروشونوزو بۇزمامانئزا) قارشئلئق، سلام سیزە! دۆنیا یوردونون سۇنوجو نە گۆزل اۇلدو!”
- آللاها وردیکلری سؤزدن سۇنرا تاعاههۆدلرینی بۇزانلار، آللاهئن قورولماسئنئ أمرەتتیگی باغئ قۇپاران وە یریۆزۆندە بۇزغونجولوق یاپانلار وار یا! ایشتەاۇنلارئن حاق أتتیکلری لاعنتلنمەدیر(دئشلانمادئر). دۆنیا یوردونون کؤتۆ سۇنوجو اۇنلارئندئر.


text:
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا.
- بو، ایندیردیگیمیز (حۆکۆملرینی) فارض قئلدئغئمئز بیر سورەدیر. ایچیندەکی بیلگیلری قوللاناسئنئز دییە بورادا آچئق آیتلر ایندیردیک.
- زینا أدن قادئنلا زینا أدن أرککتن هر بیرینین جیلدینە یۆز قئرباچ وورون! آللاهئن وردیگی جزایئ یرینە گتیریرکن اۇنلارا قارشئ یوموشامایئن! آللاها وە آحیرت گۆنۆنە اینانئیۇرسانئز بؤیلە یاپئن! مۆمینلردن بیر گروپ دا اۇنلارا اویغولانان جزایئ گؤزلرییلە گؤرسۆن!
- زینا أدن أرکک، آنجاق زینا أدن وەیا مۆشریک بیر قادئنئ نیکاحئنا آلابیلیر. زینا أدن قادئنئ دا آنجاق زینا أدن وەیا مۆشریک بیر أرکک نیکاحئنا آلابیلیر. بونلار (عیففتلی) مۆمینلرە حارام قئلئنمئشتئر.
- عیففتلی قادئن زینا ایلە سوچلایان، سۇنرا دا دؤرت شاهید گتیرمەینلرین جیلدینە سکسن کرە وورون وە اۇنلارئن شاهیدلیگینی آصلا قابول أتمەیین! اۇنلار، یۇلدان چئقمئش کیمسەلردیر.
- فاقاط بوندان سۇنرا، تەوبە أدن (دؤنۆش یاپان) وە کندینی دۆزلتنلر بونون دئشئندادئر. آللاە چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.
- أشلرینی زینا ایلە سوچلایان آما کندیلری دئشئندا شاهیدلری اۇلمایان أرککلرە گلینجە؛ اۇنلاردان هر بیری، دؤرت کرە: “آللاە شاهید، کسینلیکلە دۇغرویو سؤیلۆیۇروم” دییە شاهیدلیک أتملیدیر.
- بشینجیسی ایسە شؤیلە اۇلمالئدئر: “أگر یالان سؤیلۆیۇرسام آللاهئن لاعنتی اۆزریمە اۇلسون!”
- قادئندان اۇ جزایئ قالدئراجاق اۇلان: “آللاە شاهید کی اۇ کسینلیکلە یالان سؤیلۆیۇر!” دییە دؤرت کرە شاهیدلیک أتمەسی.
- بشینجیسیندە دە شؤیلە دەمەسیدیر: “أگر اۇنون دەدیگی دۇغرویسا آللاهئن غاضابئ اۆزریمە اۇلسون!”
- سیزە آللاهئن لۆطفو وە ایکرامئ اۇلماسایدئ، بیر دە آللاە تەوبە أدنلری (دؤنۆش یاپانلارئ) قابول أدن وە دائیما دۇغرو حۆکۆملر ورن ذات اۇلماسایدئ (حالینیز نیجە اۇلوردو).
- اۇ ایفتیرایئ یاپانلار ایچینیزدن بیر چتەدیر. اۇ اۇلایئ سیزین ایچین شر گؤرمەیین، عاکسینە اۇ سیزین ایچین حایئرلئ اۇلموشتور! اۇنلاردان هر بیری، ایشلەدیگی گۆناهئن جزاسئنئ گؤرەجکتیر. سوچون ألەباشلئغئنئ یاپان ایچین دە بۆیۆک بیر عاذاب واردئر.
- اۇ ایفتیرایئ دویدوغونوزدا سیز مۆمین أرککلر وە مۆمین قادئنلارئن، سیزدن اۇلانلار ایچین ایی دۆشۆنجەلر بسلەمەنیز وە؛ “بو آپآچئق بیر ایفتیرادئر!” دەمەنیز گرکمز مییدی؟
- (بیر دە شونو دەملییدینیز:) “اۇ ایفتیرایئ آتانلار، بونون ایچین دؤرت شاهید گتیرسەلردی یا! گتیرمەدیکلری ایچین اۇنلار، آللاە قاتئندا یالانجئ کیمسەلردیر.”
- أگر دۆنیادا وە آحیرتتە آللاهئن اۆزرینیزدەکی لۆطفو وە ایکرامئ اۇلماسایدئ ایچینە دالدئغئنئز بو ایشتن دۇلایئ سیزە کسینلیکلە بۆیۆک بیر عاذاب چارپاردئ.
- چۆنکی ایفتیرایئ دیلینیزە دۇلویۇردونوز وە بیلگینیز اۇلمایان بیر قۇنودا قۇنوشوپ دورویۇردونوز. سیز اۇنو اؤنمسیز بیر شەی سایئیۇردونوز، اۇیسا اۇ، آللاە قاتئندا بۆیۆک بیر اۇلایدئر.
- اۇنو دویدوغونوزدا شؤیلە دە دەمەنیز گرکمز مییدی: “بو قۇنودا قۇنوشمایا حاققئمئز یۇق. فەسۆبحاناللاە! بو بۆیۆک بیر ایتهامدئر!”
- أگر اینانئپ گۆونن کیمسەلرسنیز آللاە سیزە، بونون گیبی بیر شەیی بیر داحا تکرارلامامانئزئ اؤگۆتلەر.
- آللاە سیزە آیتلرینی آچئق آچئق بیلدیرییۇر. آللاە، دائیما بیلن وە قارارلارئ دۇغرو اۇلاندئر.
- بو حایاسئزلئقلارئن مۆمینلر آراسئندا یایئلماسئنئ ایستەینلرە، دۆنیادا دا آحیرتتە دە آجئقلئ بیر عاذاب واردئر. آللاە بیلیر، سیز بیلەمزسینیز.
- سیزە آللاهئن لۆطفو وە ایکرامئ اۇلماسایدئ، بیر دە آللاە شفقاتلئ وە مرحامتلی اۇلماسایدئ (حالینیز نیجە اۇلوردو).


text:
اؤن سؤز
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۹﴾ (سورة الجمعة)
أی اینانئپ گۆوننلر! جومعا گۆنۆ ناماز ایچین چاغرئ یاپئلدئغئندا، آلئشوریشی بئراقئپ آللاهئن ذیکرینە قۇشون. بیلسنیز بو سیزین ایچین داحا حایئرلئدئر. (جومعا سورەسی؛ 9)
آللاه تعالا قورئانئ کریمدە، بو وە دیگر بیرچۇق آیتتە ذیکیردن باحثەدر. “آللاهئن ذیکری”، (حیجر؛ 9) وە (أنبیا؛ 24) آیتلرە گؤرە: “آللاهئن کیتابئدئر”. آللاهئن ذیکرینە قۇشمانئن ایلک آنلامئ، جومعا حوطبەسینی دینلەمەیە گیتمکتیر؛ چۆنکۆ حوطبە، آللاهئن کیتابئ ایلە ایلیشکی قوراراق بیر قۇنویو آنلاتماق ایچین اۇقونور. ناماز دا، (طاها؛ 14) آیتە گؤرە اۇ ذیکری اؤگرنمک ایچین قئلئنئر. اؤیلەیسە آللاهئن ذیکرینە قۇشمانئن ایکینجی آنلامئ، جومعا نامازئنا گیتمکتیر.
گلەنگیمیزدە دە جومعا حوطبەلری، اینانانلارئ بیر آرایا گتیرمک، اۇنلارا آللاهئن کیتابئندان بیلگیلر ورمک آماجئیلا حالقا حیطاب أدیلن زمینلر اۇلموشتور، ذاتن بیر آرایا گلن مۆمینلرین قۇنوشابیلەجکلری أن گۆزل سؤز، آللاهئن آیتلریدیر.
رسولوللاە (ص) دا شؤیلە بویورموشتور:
آللاهئ ذیکیر ایچین اۇتورانلارئ ملکلر قوشاتئر، اۇنلارئ راحمت قاپلار، اۆزرلرینە ماعنوی بیر حوضور (سکینت) اینر وە آللاە، یانئنداکی ملکلرە اۇنلاردان باحثەدر. (مۆسلیم)
بیز دە اؤزللیکلە گنچلرە حیطاب أدەجگیمیز اۇرتاملاردا یا دا چۇجوقلارئمئزا آللاهئن کیتابئندان بیلگی ورمک ایستەدیگیمیز بیر قایناق اۇلوشتورمایئ هدفلەدیک. بو أثردە بیرر آیت وە حادیثتن یۇلا چئقاراق، گنچلرین گۆندمیندە اۇلماسئنئ ایستەدیگیمیز قئرق آیرئ قۇنویو ألە آلدئق. قۇنولارئ 18-12 یاش آرالئغئنداکی گنچلرین آنلایابیلەجکلری بیر دیللە وە گۆنلۆک حایاتتان اؤرنکلرلە ایشلەدیک.
یالنئزجا دین أگیتیمیندە دگیل، دگرلر أگیتیمی وە سۇسیال بیلگیلر آلانلارئندا دا بو أثردن فایدالانئلاجاغئنئ دۆشۆنۆیۇروز.
غایرت بیزدن، باشارئ آللاەتاندئر.
زەینب دؤنمز – اؤزلم آتا
(1)
باشلانغئچلار
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَلَا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فَاعِلٌ ذَلِكَ غَدًا ﴿۲۳﴾ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ وَاذْكُرْ رَبَّكَ إِذَا نَسِيتَ وَقُلْ عَسَى أَنْ يَهْدِيَنِ رَبِّي لِأَقْرَبَ مِنْ هَذَا رَشَدًا ﴿۲۴﴾ (سورة الکهف)
هیچبیر ایش ایچین: “اینشاللاە” دەمەدن؛ “بن بونو یارئن یاپاجاغئم” دەمە! اونوتونجا دا راببینی حاطئرلا وە دە کی: “بلکی راببیم بنی بوندان داحا ایی بیر ایشە یؤنلتیر.” (کهف سورەسی؛ 24-23)
یۆجە آللاهئ آناراق باشلانمایان هر اؤنملی سؤز وەیا ایش برەکتسیز /سۇنوچسوزدور. (آحمد بین حانبل)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا
دگرلی گنچلر،
بو هافتا ینی بیر اۇقول دؤنمینە باشلادئق. حپیمیزە حایئرلئ اۇلسون!
بو وسیلەیلە بیر مۆسلۆمانئن ایشلرینە ناسئل باشلاماسئ گرکتیگی اۆزریندە بیرآز دورماق ایستییۇروز. بلکی “بو چۇق باسیط بیر قۇنو، حپیمیز ذاتن بیلییۇروز” دیەجکسینیز؛ آما بن دە شؤیلە دیەجگیم: “أتتکرارو آحسن، وەلەو کانە یۆز سکسن“. یاعنی: “تکرار أن گۆزلدیر، یۆز سکسن کز اۇلسا بیلە“.
دگرلی گنچلر،
بیر ایشە باشلارکن “بسملە چکمک” چۇق اؤنملیدیر؛ چۆنکۆ یوقارئدا اۇقودوغوموز حادیثی شریفتە دە بلیرتیلدیگی گیبی، آللاهئن آدئ ایلە باشلانمایان ایشلر سۇنوچسوز قالئر. سۇنوچ آلماق دەرکن قاصدئمئز، سیزین ایچین هر یؤندن ایی اۇلاجاق، حایئرلئ بیر سۇنوچتور. شیمدی ایچینیزدن: “حۇجام، آللاها نانکؤرلۆک أدن اینسانلارئن دا بو دۆنیاداکی ایشلری سۇنوجا اولاشئیۇر” دیەنلر چئقابیلیر.
حاقلئسئنئز، آما بیر مۆسلۆمانئن یالنئزجا دۆنیادا آلاجاغئ سۇنوچلارئ دۆشۆنمەسی یترلی اۇلماز. أساس وە قالئجئ اۇلان سۇنوچلار، آحیرتتە یاعنی دۆنیادان سۇنراکی حایاتتا ألدە أدەجگیمیز سۇنوچلاردئر. بسملە چکتیگیمیز زامان، اۇ ایشی آللاهئ حاطئرلایاراق وە اۇنون رئضاسئنئ گؤزتەرک یاپتئغئمئزئ بللی أتمیش اۇلوروز. ایشتە اۇ زامان، یاپتئغئمئز هر ایی ایش، آحیرتتە دە بیزیم ایچین ایی اۇلاجاق، گۆزل سۇنوچلار اۆرتەجکتیر.
رسولوللاهئن (ع) یەمک یەرکن، أوینە گیریپ چئقارکن، یۇلدا گیدرکن، قوربان کسرکن، سو ایچرکن وب. پک چۇق دورومدا بسملە چکتیگی قۇنوسوندا بیزە بیلگیلر اولاشمئشتئر. بیزیم ایچین أن گۆزل اؤرنک آللاهئن ألچیسی اۇلدوغونا گؤرە، بیزلر دە ایشلریمیزە آللاهئن آدئنئ آناراق باشلامالئیئز. حایدی شیمدی حپ بیر آغئزدان، ینی دؤنم ایچین “بیسمیللاە” دیەلیم!
دگرلی گنچلر،
بسملە قادار اؤنملی بیر دیگر سؤز دە “اینشاللاەتئر“. حاتتا ناصرددین حۇجانئن بو قۇنودا چۇق ماعنیدار بیر فئقراسئ واردئر.
حۇجا بیر گۆن أویندن چئقئپ باغا گیدەجکمیش. حانئمئ: “نەرەیە گیدییۇرسون؟” دییە سۇرموش. حۇجا: “باغا”، دییە جواب ورمیش. حانئمئ: “اینشاللاە دە! حۇجا” دەمیش. حۇجا دا: “اینشاللاهئ ماشاللاهئ وار مئ حانئم؟ باغا گیدیپ گلەجگیم ایشتە.” دەمیش. حۇجا یۇلا چئقمئش. بیر تیپی، بیر قئیامت. ذاتن یۇلدا زۇر گیدرکن، قارشئسئنا بیر دە أشقئیا چئقمئش. نەیی وار نەیی یۇقسا آلئپ، اؤیلەجە بئراقمئش. حۇجا آنجاق صاباحا قارشئ، گۆچ بلا أوینە دؤنەبیلمیش. قاپئیئ چالمئش. حانئمئ ایچریدن: “کیم اۇ؟” دییە سسلنمیش. حۇجا جواب ورمیش: “اینشاللاە بن!”
أوت دگرلی گنچلر،
قۇنوشمامئزئن باشئندا اۇقودوغوموز آیتتە: اینشاللاە دەمەدن، “بن بونو یارئن یاپاجاغئم” دەمەمەمیز أمرەدیلمکتەدیر. پکی اینشاللاە نە دەمکتیر؟
بونون ایچین قورئانداکی بیر باشقا آیتی داحا اۇقومامئز گرکیر:
وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ ﴿۲۹﴾ (سورة التکویر)
سیزین یاپتئغئنئز ترجیح، آنجاق وارلئقلارئن راببی اۇلان آللاهئن وار أتمەسییلە گرچکلشیر. (تکویر سورەسی؛ 29)
بورادا گچن “تَشَاءُونَ” وە “یَشَاءَ اللەُ” سؤزجۆکلریندە اۇرتاق بیر سس دویویۇرسونوز. بو سس “شَاءَ” سسیدیر. “شَاءَ” کلیمەسی دە “شەی” دەدیگیمیز وە “وارلئق یا دا دوروم” آنلامئنا گلن سؤزجۆکلە عاینئ کؤکتندیر.
آللاە دۆنیادا اینسانا اؤزگۆر ایرادە ورمیش وە اۇنا، ایرادەسینی قوللانابیلەجگی سایئسئز ترجیح سونموشتور. اینسان ایستەدیگی شەی یا دا دوروما أریشمک ایچین ترجیحینی قوللانئر، ألیندن گلنی یاپار. اینسانئن ترجیحینین گرچکلشمەسی ایسە، آنجاق آللاهئن اۇنو وار أتمەسییلە اۇلور.
اؤیلەیسە اینشاللاە: “آللاە وار أدرسە” دەمکتیر.
ایشتە بو یۆزدن یاپاجاغئمئز بیر ایش حاققئندا قۇنوشورکن: “اینشا آللاە” دەملیییز؛ چۆنکۆ آللاە: “اۇل!” دەمەدن هیچبیر شەی اۇلوشماز. “بسملەیی” وە “اینشاللاە” دەمەیی حایاتئمئزدان أکسیک أتمەیەلیم.
اومولور کی، بؤیلەجە قوروتولوشا أرنلردن اۇلوروز.


text:
ارمنیستان عسگرلری، آذربایجان مؤوضعلرینه آتیش ائتدی
آذربایجان قوشونلاری طرفیندن قارشیلیق ضربهلری ایله بیرلیکده، وضعیتین آذربایجان اوردوسونون کنترلوندا اولدوغو ایفاده ائدیلدی
آذربایجان ساوونما باخانلیغی ارمنیستان عسگرلرینین ایکی اؤلکهنین سرحدینده کلبجر، گدهبی، توووز و آغستافا بؤلگهلری ایستیقامتینده آذربایجان مؤوضعلرینی آتیشا توتدوغونو آچیقلادی.
باخانلیقدان وئریلهن بیلگیلره گؤره، ارمنیستان قوشونلاری ۱۵ نوامبر یئرلی واختلا ساعات ۱۶:۱۵دن ۱۶ نوامبر ساعات ۴.۳۰آ دک کلبجر ائلینین یئللیجه و بارماقبینه؛ گدبی رایونونون قالاکند، داریورد، نووویوانووکا و قاراولیلر؛ توووز رایونونون آغبولاق، آغدام، قارالار، قوشا، کوخانبی، حاجاللی علیبیلی و اسریک جیرداخان کندلری ایله آغستافا ائلینین کؤهنهقیشلاق کندی ایستیقامتیندهکی آذربایجان اوردوسونون مؤوضعلرینی آغیر آتیشا توتدوغو بیلدیریلدی.
ارمنیستان اوردوسونون تخریباتینین قارشیسینی آلماق اوچون آذربایجان قوشونلاری طرفیندن جاواب ضربهلری ائندیریلدیگی بیلدیریلن آچیقلامادا، وضعیتین آذربایجان اوردوسونون کنترلوندا اولدوغو ایفاده ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، تۆرک دیل بایرامینی قوتلادی
"تۆرک دیل بایرامینینن تۆرکجهمیزین یاشادیلماسی، گلهجک نسیللره بوتون اؤزگونلوگو و درینلیگی ایله چاتدیریلماسی اوچون بیر وسیله اولماسینی دیلهییرم"
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی


text:
آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواشلاری
آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواشلاری (اینگیلیسجه: Wars of the Roses) اینگیلیس و ولز یئرینده اوز وئرمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Wagner & Schmid 2011.
- ^ Guy 1990, a leading comprehensive survey
- ^ McCaffrey 1984.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wars of the Roses»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواشلاری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`بایدن` نتیجهلر
خبرلر [127]
- اردوغان: نیه؟ او، بایدن، من ده اردوغان
- جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین یونانیستانا خبردارلیغی
- بایدن، سوسیال مئدیادا گوندم اولدو
- امریکا "القاعده" ترور تشکیلاتینین باشچیسینی اؤلدوروب
- کووید-19-ا یولوخان جو بایدنین قبول ائتدیگی داوا آچیقلانیب
- بایدنین سرطان خستهلیگی ایله باغلی آچیقلاما
- اردوغان، بایدن ایله گؤروشدو
- اردوغان: تورکیهنین گوونلیک قایغیلارینی نظره آلمالیدیرلار
- ترامپ: بایدن اؤلکهنی دونیا ساواشینا آپاریر
- امریکا اوکراینایا بیر میلیارد دولار یاردیم ائدهجک
- بایدن: سیغینماچی آخینینین سوروملوسو پوتیندیر
- آمریکادا بیر ایلک اوخولا سالدیریدا ۲۱ نفر حیاتینی ایتیردی
- بایدن گلن آی گونئی کره و ژاپونیا-یا سفر ائدهجک
- اردوغاندان بایدنه: تورکیهیه میدان اوخوماغا قالخماسینی باغیشلامامیز ممکن دئییل
- ابراهیم کالین بایدنه رئاکسیا وئریب
- امریکا-دان اوکراینایا یئنی عسگری یاردیم
- بلینکن: روسیا ساواش سوچو ایشلهییر
- امریکا-دان اوکراینا-یا یئنی یاردیم
- بایدن: او بیر ساواش سوچلوسو
- امریکا اوکراینایا 13،6 میلیارد دولار یاردیم ائدهجک
- بایدینین "انشاء الله" دئمهسی سوسیال شبکهده قالماقالا سبب اولدو
- بایدن: عذر ایستیرم کاش ارکن گئلهبیلسئیدیم"


text:
سمبول بیلیمی
گؤستَرگه بیلیمی و یا سئمییوتیک (semiyotik)؛ گؤستئرگهلرین یوروملانماسینی، اورهتیلمهسینی و یا ایشارهتلری آنلاما سورهجلرینی ایچهرن بوتون فاکتورلارین سیستماتیک بیر شکیلده اینجهلهنمهسینه دایانان بیر بیلیم دالیدیر. فرانسیزلار سئمییولوژی تئریمینی قوللانمیشلاردیر. گؤسترگهبیلیم دیسیپلینلر آراسی بیر ساحهدیر. آنلام بیلیمی، دیل بیلیمی، فونئتیک، معمارلیق، سوسیولوژی، پسیکانالیز و داها بیرچوخ بیلیم دالی و دیسیپلینین اولوشدوردوغو دیسیپلینلر آراسی بیر دیسیپلیندیر. کولتورل کُدلار، گلهنکلر و متنی آنلام سورهجلرینه گؤره دوزهنلهنمیش ایشارت سیستملری دییه نیتهلهنن (قصد اولونان) هر شئی سئمییوتییین (نشانهنین) اینجهلهمه آلانینا گیرمکدهدیر. سئمیولوژی، یاپیسالچیلیغین مودئلی اولاراق دوشونولمکدهدیر.
گؤسترگهبیلیم اسکی یونانجادا ایشارت آنلامینا گلن semeîon سؤزجویوندن گلیر. گؤسترگهبیلیم بوگونکو آنلامدا ایلک دفه John Locke (جان لاک) وریندن "Essays Concerning Human Understanding"، (1690) باشلیقلی اثرده قوللانیلمیشدیر. مودئرن گؤسترگهبیلیم باشلیجا ایکی قایناغا دایانیر. بونلاردان بیرینجیسی فردینان سوسورون (Ferdinand de Saussure) 1916دا یاییملانان گئنل دیل بیلیمی درسلری، ایکینجیسی ایسه کارل ساندرس پیرسین (Charles Sanders Peirce) یازیلاریدیر. ان چوْخ تانینان تمسیلچیلری رولان بارت، اومبرتو اکو، میخاییل باختین دیر. رولان بارت، کارل ساندرس پیرس کیمی آدلار بۇ قونودا یئتکین یازارلار اولاراق آنیلابیلینیرلر.
ان چوْخ معماری، صنعتت و ایلهتیشیم (تنقید) آلانلاریندا قوللانیلان گؤسترگه بیلیمی، پسیکانالیزین دایاناق نوقطهلریندن بیریدیر. گؤسترگهلر، کُد چؤزمه سورهجینده، چؤزوملهمهچی طرفیندن بللی بیر منطیق دیزگهسینده چؤزولور.


text:
قازاقیستاندا ایقلیم بحرانی
کورهسل ایستیلشمهنین خزر دنیزی اوچون ده تهلوکه اولوشدوردوغو بیلدیریلیر
قازاقیستاندا، کورهسل ایقلیم دییشیکلیگی بو ایل هئچ یاغیش آلمایان بعضی بؤلگهلرده مینلرجه حیوانین اؤلمهسینه، اکینچیلیک ساحهلرینین قوروماسینا یوب آچدی.
اؤلکهنین گونئی و باتی کسیملرینده ۱۷۸ مین هکتار تاخیل ساحهسی قورودو، ۲ مین دولاییندا حیوان اؤلدو.
بؤلگهدهکی ایقلیم دییشیکلیگینه دایر چالیشمالار یئریدن چئوره بیلیمچی اورینباسار توگجانوو، مانگیس تائو ایالتینده یاغیشلارین هر ایل آزالان بیر گرافیکی اولدوغونا ایشاره ائتدی.
کورهسل ایستیلشمهنین خزر دنیزی اوچون ده تهلوکه اولوشدوردوغونا ایشاره ائدن توگجانوو، قازاقیستانداکی یاغیشلارین یوزده ۹۰ینین ایسه اطلس اقیانوسوندان گلدیگینی بیلدیررهک،
"سون ایللرده کورهسل ایستیلشمه سببیله قوزئی بوز دنیزی ایله گرینلندین بوزلاری سرعتلی بیر شکیلده اریییر. بو وضعیت اطلس اقیانوسونداکی بوخارلاشمانین آزالماسینا سبب اولور. بئلهجه بیزه گلهجک یاغیشلار دا آزالیر. اگر انساناوغلو هیدروکاربون ایستیفاده ائتمهنی دوردورمازسا و مئشه ساحهلرینی سرعتله چوخالتمازسا اونلارجا ایلده یئر اوزونده حیات چتینلشهجک" دئدی.
بیرلشمیش ملتلرین "قوراقلیقلا مبارزهده بؤلگهسل یاناشما" پروژهسی متخصصلری، اورتا آسیا تورپاقلارینین بؤیوک بیر قیسیمینین قوراقلیق ریسکی داشیدیغینا دقت چکیر.
حمعیتینین سون ۶۰ ایلده هاراداسا اوچ قاتینا چیخدیغی و شهرلشمهنین سرعتله آرتدیغی اورتا آسیادا عینی زاماندا اکینچیلیک رتماسی دا بوتون بؤلگهده سو قایناقلاری داخیل طبیعی اکوسیستمی تهدید ائدیر.
متخصصلر، اورتا آسیا دؤولتلری آراسیندا قوراقلیق یؤنتیمینه باغلی اورتاق بؤلگهسل استراتژی تعیین اولونماسی و قوراقلیقلا بیرلیکده مبارزه ائدیلمهسی لازیم اولدوغونو وورغولاییر.
ایلگیلیلی خبرلر
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی


text:
دئدی: «بی دیقه ده وَخ تلف ائلهمه کی، گلیریخ دالینجا، صوفیانین آلتی نفرلیخ پتروشیمی کارتی وار.»
– «صوفیا کیمدی آباجی؟»
– «قیز سن ده گونو گونن کورابئیین اولوسان هاااا. اؤز صفیهمیز دا. بورنونو عمل ائلیینن سورا آدینی دَییشیب، هم آدینین هم ده بورنونون شیرینیسینه هامیمیزی پتروشیمییه قوناخ ائلییب»
– «منیم پتروشیمیلیخ ایشیم یوخدی کی آباجی، سیز گئدین صوفیانین بورون شیرینیسینی نوشوجانلیغینان یئیین.»
– «اؤزوو سریمه. کامپیوتر باشیندا اوتوماخدان فیججهلمهدین؟»
تئلفونا جواب وئردییمه کور کیمی پئشمان اولموشام. آباجی سؤزونو یئریتمهسه، ال چکن گونو اولماز.
– «آباجی، من چیلله آخشامی گؤل آدی گلنده اوشویورم. هله قالسین گلیم سویا دوشوم.»
– «ناخوش سئرچه دَییسن کی، توپ کیمی گلینسن ماشاالـله»
– «آباجی، بیرینجیسی بو کی گلین اییرمی یاشیندا اولار، ایکینجیسی، من سؤز گؤلونده اوزورم، بسیمدی.»
– «دئیسن بَ من هدهد میرزانین بحر طویللرینن باشارمیرام؟»
آباجینین تازا قابیلییتینه، گولمهییم توتوب، اونونلا باش- باشا قویماغیم گلیر.
– «آباجی، من سو دا بوی دوراماغی باشارمیرام. سو دا بوغولارام. سیز گئدین. من ده باشیمی قاتیم سؤز گؤلومه.»
– «اولمویا سؤز گؤلونده مَللاخ ووروسان؟»
– «مَللاخ یوخ، اوتوموشام قیراخدا قوللاب آتیرام. سؤزلری بالیخ کیمی بیر- بیر گؤلدن توتورام»
– «گؤزله ناققا سؤز قوللابیوا ایلیشر، سنی ده چکیب آپاریب، گؤلده بوغار هااا»
دئیهسن آباجی دوغوردان بحر طویل استادیایمیش، منیم خبریم یوخایدی. دئییرم : «آباجی، ناققا سؤز نه جور اولار؟»
– «منن سوروشوسان؟ اؤزون کی یاخچی بولوسن، سن کی او گؤلون اوزگوجوسوسن!»
قالمیشام آباجییا نه دئییم. اونو سؤزده باغلاماق چتین ایشدی. جوابیمی گؤزلهمهدن آرتیریر:
– «هله خبرین یوخدی، صوفیا سو پریسی مدلینده بیر مایو تیکدیریب، گل گؤرهسن…»
– «آی آباجی، سو پریلری اینجه بئلاولار آخی، اولمویا صفیه قارنینین پیلرینی ده عمل ائلهتدیریب؟»
– «آماندی قیزیم صفیه یوخ هااا، صوفیا.»
– «آباجی، دئییرلر سو پریلری بد یومن اولار، بالیقچیلارین هوشلارین باشدان ائلهییب، اولاری آپارییب سو آلتیندا بوغار هاااا، سو پریسینن گؤزلهیین هاااا»
– «سن نه جور سؤز گؤلونده اوزوسن کی بیلیمسن بیزیم اؤلکهنین سو پریلری خوش یومن اولار؟»
– «آباجی اولمویا بونو دا هدهد میرزانین بحر طویلینده یازیب؟»
– «بحر طویل ندی؟ دییرسن بَ صوفیا نییه سو پریسی مایوسونو تیحدییریب؟ خوش یومندی اونا گؤره دااا. دییر اورهییمه قویولوب، بیر حلال سود اممیشین آناسی استخرده اونو گؤروب…»
گولمهییم توتوب. آباجی بیر باشا دییر:
– «هله بیلیمیسن کی، صوفیا ایستیری استخرده عمل جراحی خاطیرهلرین دئسین سن کتاب یازاسان»
– «آباجی، قوی من گئدیم بیر ناققا سؤز تاپیم، اؤزومو بوغوم» دئییرم…
آذر- ۱۳۹۳


text:
گؤیلر یامان بیزی داریخدیراجاق
بیر اولدوز اوجا بوی، بیر اولدوز آلچاق
دونیانین گؤزلری دونیایا آنجاق
بیز تک گیپریک چالیب تاماشا قیلمیر!
بو اوجا یئرلرده دیار با دیار
آللاهین اؤزونون کؤهنهلییی وار
گؤیلر ساعاتییلا چاتاندا ناهار
مین تیکه توتوروق، بیر آللاه آلمیر!
عالم، بیر سئوگینین ایکی خط سؤزو
او خطی سئچنمیر هئچ نهیین گؤزو
اؤلن دونیالارین توستوسو، توزو
حتی بیر شکلین ده ذهنینده قالمیر!
بیر یول ائله تومموش اؤز ایزلرینه
گؤز آچیر گئجهنین گوندوزلرینه
داریخیر گؤیلرین او اوزلرینه
قولاق دا یاتیردیر، سس -سوراق آلمیر!
بو تؤر-تؤکونتولو گؤیلری بیر قیز
ییغیب -ییغیشدیریر، باخ ، اولدوز-اولدوز!
هانسی خاقان اوچون، شاه اوچون کنیز؟
نه ساچی آغارمیر، نه ده قوجالمیر!
۹۶/۹/۲۵