text:
بدیعی ادبیات تئرمینلرینه آچیقلامالار(۱)
م.ع. فرزانه
بیر نئچه سٶز
“بدیعی ادبیات تئرمینلرینه آچیقلامالار” عنوانی داشیان بو دفتر٬ بیر اساسی ضرورتی نظره آلاراق آرانیب-دارانمیشدیر. بدیعی ادبیاتین چوخ ساحهلی و سایا گلمز اثرلری و یا بدیعی و هنری یایینلاری ایله ایلگیلنلر بیر چوخ حاللاردا بو تئرمینلرله اۆز-اۆزه گلیرلر و اونلارا عاید عمومی آنلاییش و آیدینلاشماغا ال تاپماقدا بو یا او قایناغا باش وورماغا و یا بوندان و اوندان سورماغا ناچار اولدوقدا بیر چوخ حاللاردا ایستهدیگی اٶدنجهیه چاتانمیرلار.
بو احتیاجی نظره آلاراق بو کیمی تئرمینلرین مومکون درجهده آنلام و ایضاحلارلا یئدکلنمهسی مدتلر منی دوشوندورموش و الینیزده کی دفتر بو اوزون سورن دوشونمهنین یئتهریدیر.
بورادا گتیریلن تئرمینلرین آیدینلاشدیرماسیندا گتیریلن آچیقلاما و بیلگیلر یوزلرله ساده سٶزلوکلردن توتموش تا نئچه-نئچه آنسیکلوپدی و ادبیاتشناسلیق اثرلرینه باش وورولدوغو حالدا٬ اونلاردان بورادا آد چکمک یئرسیز و امکانسیزدیر. آنجاق بو قایناقلارلا یاناشی نئچه قایناق دا اولوب کی٬ اونلاردان آد آپارماغی چوخ لازیم سانیرام. بو قایناقلار گٶز اٶنونده کی دفترین یارانماسیندا اٶنملی اولدوقلاری درجهده آشاغیداکیلاردیر:
۱–آکادئمیک عزیر میر احمد اوفون “ادبیاتشناسلیق تئرمینلری لغتی” باکی٬ معارف نشریاتی- ۱۹۷۸. بو اثر سون ایللرده مٶلفین یئنۍدن نظردن کئچیرمهسیله آذربایجان آنسیکلوپدیسی قورومو طرفیندن یاییلمیشدیر.
۲- دوقتور جواد هئیاتین “ادبیاتشناسلیق” اثری. بو کیتاب ایلک دفعه وارلیق درگیسینین بیر ساییسیندا یئرلشمیش و سونرا-۱۹۹۶نجی ایلده کیریل الیفباسیله باکیدا باسیلمیشدیر.
۳ – ائلچین و ولایت قلییفین “اٶزوموز و سٶزوموز” عنوانلی ادبی-بدیعی لغت. بو اثر باکیدا نشر اولاندان سونرا جنوبدا باب اللهآذری اجیرلو طرفیندن عرب الیفباسینا کٶچورولور و ۱۳۷۷ ده اردبیلده یاییلمیشدیر.
۴ – صمد ظهوری “شعر صنعتی ایران تورکجه ادبیاتیندا” اثری ۱۳۶۲- نجی ایلده چاپ ائدیلمیشدی.
۵ – دوقتور ارسلان تکین “ادبیاتیمیزدا ایسیملر و تئرمینلر” استانبول ۱۹۹۹.
بو اثرلر اولمادان بو دفتری گٶیدویونوز کیمی آراییب-داراماق اولا بیلسین. بو قایناقلاردان یئر به یئر فایدالانماقلا برابر٬ یئری گلینجه بیر سیرا پاراگرافلار عینیله گتیریلمیش و یئری گلینجه سادەلشمیش و قیسادیلمیشدیر. بوتون بو آراشدیرمالار و آراییب دارامالارلا برابر٬ هله بو دفترده توپلانان آچیقلامالار بدیعی ادبیاتین بوتون تئرمینلرینی اٶزونده یئرلشدیرمیر و یئرلشدیرهده بیلمزدی. بو ایزی آیدینلاریمیز و اٶزللیکله بدیعی ادبیاتین منیمسهمهلرینده بیلگینلریمیزین علمی-تدقیقی آراشدیرمالارینی طلب ائدیر. دفترده ایشلهدیلن نثر٬ بوگون آیاقلانماقدا اولان نثریمیزه اولگو اولدوغونا امید بسلهییرم.
***
۱- آبسولوتیزم ( قئشریلیک) Absolutizm
مطلقچیلیک٬ مستبدلیک٬ احکامیلیک و قئشریلیک بیر اثر یا پرنسیپده بیر مطلقین ابدیلیگینین وارلیغینا و دگیشمزلیگینه اینانماق و اثری بو مطلقیته هئچ جور علمی-تجربی باخیشا یول وئرمهدن اینجهلهمک. آبسولوتیچیلر وارلیغین و اولایلارین٬ انسانلار آراسیندا اولان ایلگیلرین دگیشیکلیگینه اینانمازلار و ذهنیتدن دوغان احکامی عاغیل و ادراکلا اویوشماسادا و عئینیتله قارشی دورسادا٬ معتبر و ازلی- ابدی سانارلار و سٶز یوخ کی بو ضد علمی و ارتجاعی باخیشیدا هر شئیده و هر یئرده اویدورماغا جان آتارلار.
۲- آجیتما Acıtma
آذربایجان شفاهی ادبیاتیندا اوشاق اویونلاریندا ایلنجه آماجیله اوخونان یاری گرچک٬ یاری ظارافات قیسا منظومه. باشقاسینی آجیغا سالماق اوچون عمومن دیالوق شکلینده اوخونور٬ گاهدان دولاما دا آدلانیر و قورولوشوندا مصراعلارین اٶلچوسو و قافیهلرین قایدا- قانونو اولموشدور. شوخلوق و سٶز آیدینلیغی اونون اٶزللیکلریندندیر.
گل گئدک باغا٬ من ده٬ من ده.
چیخاق بوداغا٬ من ده٬ من ده.
شافتالی درەک٬ من ده٬ من ده.
باغبان گلسه٬ من ده٬ من ده.
ایتی کوشکورتسه٬من ده٬ من ده.
ایت منه هورسه٬ من ده٬ من ده.
دورمادان قاچاق٬ من ده٬ من ده.
آرادان چیخاق٬ من ده٬ من ده.
حسن آغا٬
دولدور یاراغا٬
میندی اولاغا٬
یوللاندی باغا٬
بیرقوش ووردو٬
اودا قورباغا٬
سالدی یاغا٬
وئردی قوناغا٬
قوناق یئمهدی٬
اٶزو تللهدی٬
بیزه وئرمهدی٬
یئدی قورباغا٬
دوشدو یاتاغا.
آذربایجان اوشاق فولکلوروندا کئچل حاقیندا آجیتمالار داها چوخ یاییلیب.
کئچل٬ کئچل بانیه٬
میندی قولئیبانیه٬
سوردو حکیم خانیه٬
حکیم خانا باغلیدی٬
کئچلین باشی یاغلیدی
کئچل دئیهر وای باشیم
قازاندا قاینار آشیم
آشیمی ایچن اولئیدی
باشیمی بیچن اولئیدی.
۳- آبسوردیسم(پوچلوق Absürdism (
۲۰نجی عصرین ۵.-نجی ایللرینده اگزیستانسیالیزم دوشونجهلرین علیهینده اورتایا چیخان و بو دوشونجهلری لاغا قویان ادبی آخین٬ بو “آنتی تئاتر” و “آنتی درام” آخینین باشلیجا افادەسینی ا.یونسکونون “داز خواننده قادین” ۱۹۵۳) و س. بکتین ” قودونون انظاریندا” ۱۹۵۲ پیئسلرینده تاپمیشدیر. آبسوردیسلر هنرده عقیلیونا قارشی چیخیر و بو یوللا یورویونلرین آیدینلاشماسی امکانسیز اولان مسئلهلرله اوغراشدیقلارینی لاغا قویوردولار. اونلار هنرده راسیونال جنبهنی انکار ائدن فلسفی- ائستهتیک موضعده دایانیرلار. آبسوردیستلر انسانین قضا و قدرله ایلگیلی اولان یالقیزلیغینی گٶسترن اثرلری ایله اگزیستانسیالیزم سجیهوی اولان چارەسیزلیک٬ فلاکتدن چیخیلمازلیق چاشدیرمالارینی شدتلندیریرلر. بو یازیچیلیق پرنسیپلری فرانسه یازیچیلاریندان ژ. اودیبرتی٬ م. دییورا٬ ژ.تاردیه و ب.ویانانین شعر و دراملاری اوچون ده سجیهویدیر. بو آخینلا ایلگیلی یازیچیلارین بیر قیسمی ضد روشنفکری شعار آلتیندا انسان طبیعتینی احساسات جنسی خصلتلرله سینیرلاشدیریرلار.
۴- آچیقلیق-آیدینلیق Açıqlıq-Aydınlıq
سٶزلوکلرده آیری-آیری آنلاملاری ایله بیرلیکده٬ بدیعی ادبیاتدا٬ ایستر دانیشیغین یا یازینین آچیق-آیدین٬ آنلایشلی٬ آخارلی و قاورامی اولماسیدیر. سٶزون نه قدر دانیشیقدا و یازیدا آنلاییشلی اولماسی و اونون هر جور قوراشدیرما و بوروشدورمادان قورونماسی٬ دینلهین یا اوخویانین دویغو٬ دوشونجه و ادراکینا اویغون گلیرسه٬ تاثیری دینلهینه و اوخویانا جانلی و یاتیملی اولاجاق. آچیقلیق ادبیاتدا بیر اسلوب اٶزەللیگیدیر و هامیدان اٶنجه اله آلدیغی اثرین بیرینجی نوبه ده موضوعونو قاوراماسینا باغلیدیر.
۵- آچیق مکتوب məktüb
بیر چوخ واخت بیر تک کیمسهنین یا بیر توپلومون و حتی یئری گلیرسه بیر خالقین قانونا اویغون حق-حقوقلارینی٬ سیاسی٬ اجتماعی٬ اقتصادی و مدنی-فرهنگی ایستکلرینی هامییا ائشیتدیرمک قصدیله یازیلان بیلدیریشه دئییرلر. آچیق مکتوبدا آدلاری یوخاریدا چکیلن ایستکلرین اجرا ائدیلمهسی یا اجرا ائدیلمهمهسی و یا اجرا ائدیلیب٬ ائدیلمهمکده دوزگون و قانونا اویغونلوقلارین نظره آلینمادیغی مسئول کیمسهدن یا اورقاندان طلب ائدیلر. آچیق مکتوبدا حتی بعضا درج اولونان ایستکلر خصوصدا خالقین و توپلومون همرایلیکری رجا ائدیلیر.
۶- آچیقلاما Açıqlama
ادبی-بدیعی بیر اثرین گئنیش اوخوجو کوتلۂسینه آنلاشیلیر حالا گتیرمه قصدی ایله ایشه آپاریلان چالیشمالار. یازیچی اثرینده٬ آنلامی هرکس طرفیندن آنلاشیلمایان بیر چوخ کلیمه٬ دئییم و چئشیتلی ادبی-بدیعی افادەلر ایضاح ائدیلر. آچیقلاما دا یئر به یئر بیر اولای٬ بیر دوروم و یا بیر دویغو دوشونجه آیدینلاشدیریلیر. بو ایضاحلاری اوخوجو اٶرەنیب منیمسۂمۂدن اثرین آنلاییشیندا ایستۂدیگی مقصدە چاتیشانماز.
بیر سیرا اثرلرده آچیقلامالار قیسا اولورسا٬ کیتابین صفحۂسینده آشاغیدا اشاره ایله وئریلیر. لاکین بیر چوخ اثرلرده مثلا نظامینین آذربایجان دیلینه ترجمۂسی کیمی اثرلرده کیتابین سونوندا ایضاح ائدیلیر.
۷- آفیش Afış
بیلدیریش و تبلیغ قصدیله هامینین گٶرەبیلهجهیی یئرلرده آسیلان یا دووارلارا یاپیشدیریلان تصویرلی و یازیلی کاغاذ واراقلاری. اصلی جادەلرده٬ خیابالاردا٬ یول اوزونلاریندا٬ تئاتر و سینمالاردا٬ اتوبوسدا و بیر سٶزله هرگون گٶز اٶنونده فیرلانان آفیشلر٬ بوگونکو یاشامین آیریلماز بیر زورونلوغو ساییلماقدادیر. حتی واخت الوان یانیب سٶنن نئون لامپلاردا باخیشلاری اٶزلرینه چکمکده و مشتریلری بازارا سوق ائتمکده داها اوستون رولی اویناییرلار. آفیش٬ بوگونکو تبلیغ و پروپاگاندا اٶنملی یئر آلیر.
۸- آداپته (اویغونلاشدیرما٬ قوراشدیرما) Adapte
هر هانکی بیر دیلده یازیلمیش بدیعی-ادبی اثری٬ یئر و آداملارین آدلارینی دگیشدیریب٬ اورادا یئرآلان اولایلاری٬ عرف-عادت٬ دویوش و دوشونوشلری آختاریلدیغی دیلی دانیشانلارین حیات و یاشامینا اویغونلاتماق شکیلده اولدوقجا سربست بیرشیوه ایله چئویرمگه دئییلر. بیر بدیعی-ادبی اثری ( رومان٬ داستان٬ تئاتر و بو کیمی) سینما٬ یا صحنهیه اویغونلاشدیرماق و اونلاردان فرقلی بیر قوراشدیرما یا اویغورنلاشدیرما اورتایا چیخارتماغادا آداپتاسیون دئییلیر. ترکیه و آذربایجان صحنهلرینده بعضا بئله بیر اثرلره توخونماق اولور.
۹- آغی Ağı
بیر کیمسهنین اٶلوموندن دویولان آجیلاری آنلاتماق اوچون سٶیلهنن شعر. آغیلار خالق ادبیاتی شعرینده هجا سایی و قالیب باخیمیندان آیری بایاتی نوعلری ایله اورتاق اولوب٬ یاس و ماتم مراسیمینده دونیادان کٶچهنین یاخشیلیقلارینی و ایگیتلیکلرینی اوخشاییب و اونون اٶلوموندن دویولان آجیلیقلاری یانیقلی و کدرلی سٶزلرایله سسلهییردیلر. روایتلره گٶره کئچمیشلرده ائل آراسیندا آغیلاری قوپوز مشایعتی ایله اوخورموشلار. یوغجولار دونیانی ترک ائدن ایگیدین سجیهلریندن سٶز آچیب٬ مراسیمه ییغیلانلاری آغلاداردیلار. اٶلوم ایله ایلگیلی توپلانتیلاردا یوغجولار قوپوز چالیب اوینارمیشلار. آغیلاردا بدیهیهچیلیک اوستون یئر توتور و بونا گٶره ده آغیلارین چوخونون قوشانلاری تانینماز. آغیلارین بیر سیراسی قورولوش جهتدن بایاتیلارلا هاماش اولماسی٬ اونلارین بایاتیلار آراسیندا یئر آچماسینا سبب اولوب:
بو داغلار اولو داغلار
چشمهلی سولو داغلار
بوردا بیر ایگید اٶلموش
گٶی کیشنر٬ بولود آغلار.
آغاجدا خزل آغلار
دیبینده گٶزەل آغلار٬
اوغلو اٶلن آنالار
سرگردان گزەر آغلار.
یاشیم گٶزوم دولوسو٬
آخار اوزوم دولوسو٬
گیر قاپیمدان ایچری
باخیم گٶزوم دولوسو!
آغی بعض حسرتله دولو نیسکیللی سٶزلرله ده سسلهنیر. بو کیمی آغیلار دا قافیهلی نثردن بهره آلینینر. ” آی کیمی چیخدین٬ گون تکی باتدین٬ منی ساراتدین٬ ائلی آغلاتدین…
۱۰- آفوریزم (حکمتلی سٶزلر) Aforizm
عمومی لشمیش٬ بیتگین درین بیر دوشونجهنی ییغجام٬ دقیق بیان ائدن و دیلده باغیمسیز شکیلده یاشایا بیلن کلام. آنلام درینلیگی٬ افاده اینجهلیگی و جانلیلیق آفوریزمده باشلیجا اٶزەللیکدیر. تک-تک و هاردا بیر یازیچی و شاعیره بئله اقبال پای دوشورکی٬ دوغما دیلینده یاراتدیغی دگرلی آفوریزملریله بو اٶلمز خزینهنی زنگینلشدیره بیلسین. یازیلی ادبیاتدا آفوریزم ایله چوخ اوز-اوزه گلمک اولور. نظامینین “خمسه”سینده شکسپیرین دراملاریندا٬ تولستوی و درایزرین رومانلاریندا و باشقا کلاسیکلرین اثرلرینده چوخلو آفوریزملر واردیر.
کئچمه نامرد کٶرپوسوندن٬
قوی آپارسین سئل سنی٬
یاتما تولکو دالداسیندا٬
قوی یئسین آسلان سنی.)آتالار سٶزو(
مایوس اولما قارا گونده٬
حیاتین اٶز قانونو وار:
قاتی قارا بولودلاردان
اینجی کیمی یاغیش یاغار.(نظامی)
قیزیلی اودسادا قارا تورپاقلار٬
یئنه قیمتینی اٶزونده ساخلار(صمد وورغون)
اوضاع چرخ سانماکی٬ بی اختلاف اولور
چوخ زمانه گه بولانور٬ گاه صاف اولور(ا.راجی)
آذربایجان کلاسیکلری ایچریسینده صائبین تک بئیتلرینده آفوریزیم آشار-داشاردیر:
میغ-میغ گئجه یاتماز کی سورا قانینی خلقین
آلدانما٬ اگر صبحه قدر اویماسا زاهد.(صائب)
۱۱- آکادمیک نشرAkademik nəşr
بیر مٶلفین اثرلرینده علمی-تنقیدی صورتده حاضیرلانمیش متن. آکادمیک نشر٬ یازیچینین بوتون یارادیجیلیق ارثینی اثرلرین اصل متنی اساسیندا قاوراییر. بو حاضیرلانماقدا صلاحیتلی بیلگینلر طرفیندن درین علمی آچیقلامالار٬ شرحلر و گٶستریشلر وئریلیر. عادت اوزەره آکادمی یایینلارینین بوراخدیغی بوتون اثرلر آکادمیک نشر آدلاندیریلیر٬ بو دوزگون دگیلدیر و آکادمیک نشر ایله آکادمیک نشریات آراسیندا درین سئچگینلیک وار.
۱۲- آکینAkın
قازاخ٬ قیرقیز و بعضی باشقا خالقلاردا ائل شاعیری و نغمهچیسینه دئییرلر. آکینلار ماهنیلارینی چالغی آلتی دومبیرانین مشایعتی ایله ایفا ائدیرلر. قازاخ آکینی جامبول جابایفین٬ قیرقیز آکینی توکتوقول ساتیلقانوفون آدلاری و اثرلری مشهوردور. بو آکینلار خالق آکینی آدی آلمیشلار. ایندیلیکده پئشهکار (حرفهچی) شاعیرلرەده آکین دئییلیر.
۱۳- آغیچی Ağıçı
آغیچیلار یاس مراسیمینده بدیهه سٶیلهین پئشهکار کیشیلر یا قادینلار اولموشلار. بونلار چوخ قدیم زامانلاردان تورک سویلولار آراسیندا آغیچیلیق رسم-رسومونو قوروموش و یایمیشلار. آغیچیلار هر بیر اورتایا چیخان فاجعه و ایتگی اوچون یئنی آغی قوشور و یا سینه دفتر اولان یا دیلده گزەن آغیلاری همین فاجعهیه اویغونلاشدیریرلار.
قادینلار آراسیندان چیخان یاغیچیلار بدیعی تخیلی ایفاچیلیق باجاریغی ایله بیرلشدیریرلر. ایندینین بوگونونده ماتم تٶرنلرینده پئشهکار قادین آغیچیلاری ایله اوز-اوزه گلمک اولور. پئشهکار آغیچیلاردان علاوه٬ معمولی قادینلاردان بیر چوخلاری٬ خصوصیله ائل-اوبا آراسیندا٬ آغیچیلیغی منیمسهمیش یئری گلنده بایاتیلارین دردلی-نیسکیللی آنلاملاریندان توتوملو سسله اوخویورلار.
۱۴- آهنگAhəng
آهنگین سٶزلوکده آیری-آیری آنلاملاری وار. بدیعده سٶزون قولاغا خوش گلهجک شکیلده سٶیلنمهسینه دئییلیر. سٶزلر دوزگون و آیدین سٶیلنمهلی و بیر شعر یا مصراعینین یا نثر پارچاسی نین جملهلرین آراسیندا کی هجالارینین آراسیندا مئیدانا گلن سس اویغونلوغا و ها بئله سٶزلو موسیقیده بیر نغمهنین یا ترانهنین ایفاسیندا ایشه آپاریلان نوا٬ لحن٬ اؤلچولو سسه دئییلیر. “مصاحت” آنلامیلا قارشیلانیر.
۱۵- آللیتراسیون Alliterasion
سٶزلرین سس قورولوشوندا سس سیز سسلرین عینی یا بنزەر حالدا بیر-بیریله اویوشماسی دئمکدیر. مثلا: داغدا داریلار٬ سوببول ساریلار٬ قوجا قاریلار… اوخشاماسینین سٶز قورولوشوندا هجا اٶلچوسی و وزن اویوشماسیندان علاوه بیر داخلی سس اویوشومو دا واردیر. بو اویوشوم بیرینجی مصراعدا “د” سسینین٬ ایکینجی مصراعدا “س” سسینین و اوچونجو مصراعدا “ق” سسینین بوینونا دوشور. سس اویوشومو بیر چوخ حاللاردا اٶزونو ائل ادبیاتیمیزین چوخ یاییلمیش نوعلاریندن تاپماجالاردا (بیلمهجهلرده) گٶستریر. قارا قول قاپیدا یاتار ( فیصل)٬ بیر بالاجا بویو وار٬ دام دولوسو طویو وار ( لامپا)٬ ساری-ساری صاندیقلار٬ ایچی دولو فیندیقلار. قیشدا داغلار آغ گئئینیر٬ یاز قارا٬ ساغ الیله آغ کاغاذا٬ یاز قارا. سس اویوشومو هابئله اٶزنو طبیعی سسلرین بیر سٶزده تکرار ائدیلمهسیندن و یا شعرین بیر مصراعسیندا یا نثرین بیر ترکیب یا جملهسینده ده گٶستره بیلیر. مثلا قهقهه٬ گورولتو٬ قیشقیریق٬ شارهاشار. صمد وورغونون “کهنه دوستلار” منظومهسینده ” پیچیلداشیر شیرین-شیرین شیلتاق لبهلر” ده “ش” سسی شعره شیرینلیک گتیریر و یا جمیلینین “گٶزەلیم٬ گٶزلهگیلن گٶزلرینه وورمایا گٶز٬ یوخسا٬ گٶز- گٶز ائدیر اغیار اونو گٶرجک وورا گٶز. شعره گٶزە گلیملیک گتیرر. دگیرمانا گیردی کٶپک٬ دگیرمانچی ووردو کٶتک. بیلمیرم کٶتک یئدی کٶپدو کٶپک٬ یا دا کی یئدی کٶپدو کٶپک!
۱۶- آللاقوری Allequri
سٶزدن مجازی استفاده یوللاریندان بیری. دئییلن آنلامین کولگهسینده آیری بیر آنلامی و آیریجا بیر دوشونجه و معنانی بیر پارا اشارەلر و بنزتمهلرله گٶسترمهنی باجارییر. سٶز گلیشی٬ گٶیرچینین باریشی٬ ترازینین عدالتی٬ مشعلین معارف و مدنیتی٬ تولکونون حیلهنن آنلاتدیغی کیمی٬ بو سایاق یازیلارا آللاقوریک و یا آلاقورولو یازیلار دئییلیر. اورتا عصرلر ادبیاتیندا٬ هابئله کلاسیزمیده آللهقوریدن گئنیش صورتده استفاده اولونوردو. مشهور “کلیله و دمنه” اثری و ع.ر.خلخالینین “ثعلبیه”سی آللارقوری اثرلرین خانلی اولگوسو ساییلا بیلر. آللاقوریدان رومانتیک اثرلرده٬ تمثیللرده و قصهلرده و عمومیتله ساتیریک اثرلرده گئنیش استفاده ائدیلیر. بئله اثرلرده عموما تولکو آدی-حیلهگر کیمسهلری٬ قورد-آج گٶزلری٬ آسلان-ایگیت و مرد اوغوللاری تمثیل ائدیر… فضولینین “بنگ و باده” اثری٬ صابرین “تولکو و قارغا” و “آغاجلارین بحثی” آللاقوریک اثرلردیر. کلاسیکلر سانسورون نظرینی انتقادی-انقلابی فیکیرلردن یاییندیرماق اوچون چوخ حاللاردا آللاقورودان فایدالانمیشلار.
۱۷- آلقیشلارAlqışlar
کٶکو چوخ قدیملردن باش آلیب گلدیگی حالدا٬ گونو بوگون ده خلق آراسیندا یاییلمش ثابت سٶز بیرلشمهلریندن ساییلیر. بیر چوخ واخت “دوعا-ثنا” آدلاندیریلان آلقیشلارین اٶزەللیگی اوراسیندادیرکی٬ بیر کیمسهیه راضیلیق مینتدارلیغینی بیلدیرمک و یا اونون گٶردوگو یا گٶرەجهیی ایشی اوغورلاماق کیمی یئرلرده ایشلهدیلیر. و آرزو دیلکلری بیلدیریر: آغ گٶز چیخاران٬ آللاه مرادینی وئرسین٬ باشینا دولانیم٬ دونیا دوردوقجا دوراسان٬ قان ائتدیم٬ قاپیندان گیردیم٬ فولکلوروموزدا آلقیشلارین آندلارلا یاخینلیغی اولدوغو کیمی٬ قارقیشلارلا آنلامدا بیر-بیریله آنتی تئز اولدوقلاری دیققته لایقدیر. دده قورقورد داستانلاریندا آلقیشلارین: ساغ واریب٬ اسن گلهسن٬ یئرلی قاراداغین ییخیلماسین٬ کولگهلجه قابا آغاجین کسیلمهسین٬.. کیمی نمونهلر یئربه یئر ایشلنمیشدیر.
۱۸- آلماناخ Almanax
چئشیتلی یازیچیلارین اثرلریندن دوغرولان و بلیرلی بیر دٶورەیه عاید اولمایان ادبی-بدیعی یایین. بو آد٬ ۱۴-۱۵ نجی عصرلرده نجوم حسابلاشمالارینی قاورایان تقویم جدوللرینه وئریلیردی.۱۶-نجی عصردن بری هر ایل یاییلان بو جدوللره شعرلر٬ خوشلاندیران یازیلار و سایره آرتیریلیردی. داها سونراکی دٶورلرده جوربهجور آنلاملی بدیعی و علمی اثرلری قاورایان مجموعهلره آلماناخ آدی وئریلیردی. ایراندا چوخدان بری هر ایل چیخان سالنامهلرین بعضیلری مثلا سالنامه پارس و آیریلاری بو بدیعی-علمی وظیفهنی داشیردیلار.
۱۹- آند And
شفاهی خالق ادبیاتیندا باش وئرن یا باش وئرەجک اولایلاری دینلهین یا دینلهینلری ایناندیرماق اوچون دانیشیلان سٶزون و گٶرولن ایش و اولایین دوغرو-دوزگون اولدوغونا اینانج یارتماق و حقیقتی سٶیلهمکده اینام٬ صداقت چالارلارینی گوجلندیرمک خاطره ایشلهدیلن ثابت سٶز بیرلشمهلری آند ساییلیر. آندلاردان مثال: بیر آللاها آند اولسون! ایناندیغیمیز حاققین٬ یئدیگیمیز دوز-چٶرک حاققی! ایشیغا کور باخیم… دده قورقود بویلاریندا اولان آندلاردان: اوخوما اوخلانیم٬ قیلینجیما دوغرانیم٬ اوغلوم دوغماسین! دوغورسا اون یاشینا وارماسین… بئلهلیکله گٶستریلیرکی آندلار خالقین کئچیردیگی گلیشمه یولونون٬ اونون یاشام دورومونون٬ اینانج و اخلاقی گٶروشلرینین٬ آندلارین مضمونوندا درین تاثیری اولور. آذربایجاندا آللاها٬ پیغمبره٬ اماملارا٬ مقدس یئرلره٬ آتایا٬ آنایا٬ آند ایچمک بیرینجی یئر توتور: ایناندیغیمیز حاققی٬ یارادان حاققی٬ پیغمبرین آدینا آند اولسون٬ آتامین روحونا٬ آنامین سودونه آند اولسون. بونلاردان علاوه سویا٬ اودا٬ یئره٬ گویه٬ آیا٬ گونه٬ چٶرەیه٬ دوزا٬ گورا آندا وئرمک ده یایغیندیر. شفاهی خالق ادبیاتی ایله یاناشی بعضا یازیلی ادبیاتدا دا آندلا اوغراشیرلار: بیر اولگو صمد وورغوندان:
آند اولسون گونشه٬ آند اولسون آیا
قلبیمده تیکدیگیم اودلو سارایا
باشیم آیریلسا دا بیرگون بدندن
اۆرەییم آیریلماز آنا وطندن
۲۰- آنا دویغو Ana duyğu
بیر دوشونجهنی ایشلتمکدن داها چوخ بیر دویغونو ” کلمه گتیرمک٬ اونو اوخوجویا و دینلهییجییه حس ائتدیرمک. آنا دویغو یازینین تملینی دوغرولدور. یازیدا بودویغونو دستکلر دورومومدا بوتون یاردیمچی دویغو و دوشونجهلر بو آنا دویغویا باغلانماقلا اونونلا آنلاشیلیر و دویولور حالا گتیرریرلر. آنا دویغو اساس آنلام اولاراق دوشونولمهلی و آنا دویغو بو آنلادیلاردان چیخان سونوجدور. یازیلارین باشلیغی ایله دیله و قلمه گتیریلن دویغو آراسیندا سیخ باغلیلیق واردیر. بیر چوخ کره باشلیق آنا دویغونو سمبولیزه ائدەجک بیچیمده سئچیلیر.


c: text/html

text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
S ən یاکسی بیلیرسن، ای منیم اللهم، بئلالار هیر تئرفدن منیم وستوم یاغیر و سَندَن خوبقا هچ کیم اونلاری اون قوا، نه دِدِف. Mənsə Sənə شرکت Olan eşqimin gücü ilə yəqin bilirəm کی، Sən بیر kəsin məqamını اونس səmavi Cənnətində yüksəltmək və onun qəlbini بو dünyada اونس yenilməz qüdrətinin dayağı ilə möhkəmləndirmək istəməsən، onun HEC vaxt bəlaya düşməsinə izn verməzsən، تا کی، ای بو Dunyanin به bihudəliyinə meyl etməsin. دوغرودان دا، سئن یاکسی بیلیرسن کی، بودون شرایتلرد منیم وچون سئنین زیکرین گؤیلرد و یورد اولانلارا صاحب اولماقدان نه قیدزیر.
ای منیم اللهیم، سِنِه ایتائتد و سِنین مَهِبَبِتینندِ مَنِیم وَرَییمِی گؤکلَندیر و مِنی دوشمنلریندن اوزاق توت. هقیقتن، سئنین سیلالینا و ایچیرم کی، مِن سِندِن باشقا هچ نه دیلمیرم، نه سِنین مِرهِمِتیندن اوزگه بیر شهِن آرزولایرم، یالوارام سینه، اوز ایستدییین کیمی منی و اوز سئودیکلرینی باغیشلا. Həqiqətən، Sən Qüdrətli، Kəramətlisən.
بوتون اینسانلارین تَریفیندِن سون دِرَک اوکاسان سِن، ای گؤیلرین و یِرین رَبی! سلام اولسون سئنین و فالى بیندلرین و القیش اولسون الله، الملرین ربین.
-باب
Sınaq və Çətinliklər
Sınaq və Çətinliklər
6. Bəlalar hər tərəfdən mənim üstümə yağır و Səndən başqa heç kim onları nə qova, ne
ای سیناغی، سَنِه یاخین اولانلارین دیرمانی؛ qılıncı، aşiqlərinin coşqun
یولوندا چکیلئن بئلالار اولماسایدی، هقیقی آشیقلرین نچه تانیناردی.
Sınaq tufanları gücsüzdür ki, Sənə yaxınlıqdan həzz alanları mane olsun.
Öz səxavətin و bəxşişinlə mənim kədərimi dağıt və həyəcanımı qov
Bəlalar hər tərəfdən mənim üstümə yağır و Səndən başqa heç kim on
سئنینل گؤروشون هسرتینی چکنلرین گؤز یاشلارینا، مئرهمتیندن مئه

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
پایگاه خبری توران – دؤردونجو بؤلوم – باشی اوجا خالقیمیزین شیفاهی ادبییاتینین بوْل – بوْل نؤوعلری واردیر. بایاتیلار، تاپماجالار، اوخشامالار، نازلامالار، اویونلار، لایلالار و عنعنه لر اونلارین کیچیک میقیاسلی حیصه لریدیر. بونلاردان علاوه «آتالار سؤزو» شیفاهی ادبییاتیمیزدا اؤزونه اؤزل بیر یئر آچمیشدیر. خالقیمیز بونلاری سئوه – سئوه اوخویوب، سینه- دن – سینه یه ان اسکی چاغلاردان بو گونه […]
پایگاه خبری توران – دؤردونجو بؤلوم – باشی اوجا خالقیمیزین شیفاهی ادبییاتینین بوْل – بوْل نؤوعلری واردیر. بایاتیلار، تاپماجالار، اوخشامالار، نازلامالار، اویونلار، لایلالار و عنعنه لر اونلارین کیچیک میقیاسلی حیصه لریدیر. بونلاردان علاوه «آتالار سؤزو» شیفاهی ادبییاتیمیزدا اؤزونه اؤزل بیر یئر آچمیشدیر. خالقیمیز بونلاری سئوه – سئوه اوخویوب، سینه- دن – سینه یه ان اسکی چاغلاردان بو گونه کیمی قوْرویوب بیر ده یرلی امانت کیمی بو گونکو و صاباحکی نسیللره چاتدیرمیشلار. بونلار ائله سئویلمیش و منیمسه نیلمیشلرکی، شهرلردن و کندلردن علاوه محله لرده ده بعضی واریانتلاری آزالیب، چوخالمیشدیر. اؤرنک اولاراق بیر سیرا یئرلرده دئییرلر: « آشین سویوخلوغو دنین یوخسوللوغونداندیر » حال بوکی، بیز تبریزلیلر دئیه- ریک « آشین دورولوغو دنین اولماماسیندان یا یوخلوغونداندیر» . بورادا قصدیمیز بو دئییل کی دئیه ک، بیز دوز دئییریک یا باشقالاری، آمما دئمک ایسته ییریک کی، آتالار سؤزو خالق طرفیندن چوخ – چوخ سئویلیب ایشلدیلمه سینده نئچه دوْندا دییشمیشدیرلر. بورادا بیر آنلام دا بلله نیر. او دا بو کی، بونلارین ایفالاری چوخدور و خالق بونلاری چوخ سئویب و اونا گؤره هم تویلاریندا ایشله دیرلر، هم یاسلاریندا همده دانیشیقلاریندا. بیزیم آتالار سؤزو چوخ گومان کی، باشقا خالقلارین آتالار سؤزوندن فرقلیدیر. اؤرنک اوچون فارسجا چوخ ایشله نن « مرغ همسایه غازه » سؤزونه باخاندا گؤروروک، هئچ واخت قونشونون تویوغو قاز اولا بیلمز. آمما بیزده بول – بول ایشله نن « قونشو آشی ایشمه لی اولار » سؤزو واقعیتدن قیراغدا اولا بیلمز. بو میثالدان آیدینلاشیرکی، بیزیم آتالار همیشه سؤزلرینی حئساب – کیتاب ایله دئییب و بیچیمسیز سؤز ایشله تمه میشلر.
آتالار سؤزلریندن زامانین گئدیشاتی دا تاثیرلی اولموشدور. بو ظاهیرده کیچیک، معنادا بؤیوک سؤزلر گاهدان اسکیلیب، گاهدان ایسه آرتیریلمیشلار. حتی بیر سیرا شاعیرلرین بیر بئیتی یا میصرعی اصلن ضرب المثل کیمی ده اولموشدور. البته بونون ترسیده اولا بیلمیشدیر. بیر جومله نین کی معنا و آنلامی چتین نظره گلیر آز دئییلیب و یاواش – یاواش اورتادان قیراغا چیخمیشدیر. بونو بوگون الده اولان « آتالار سؤزو» کیتابلاریندا آیدین جا گؤرمک اولار. آتالار سؤزلرینده دونیاجا سؤز- صؤحبت وار. بو ظاهیرده کیچیک آنلامدا بؤیوک سؤزلرده بدیعی و یئنی فیکیر و دوشونجه لر ، دینی و اخلاقی آنلاملار، دیریلیک طرزی، دیلچیلیک، تاریخ و … دولودور.بو سؤزلرین ایزلرین و آیاق یئرلرین تاریخده گؤرمک مومکوندور. آتالار سؤزو هر میللتین روحییه سی، فرهنگی، کیملییی، تاریخی و ساییره سینین آیناسیدیر. بونلاری یارادانلارین بو گونه قدهر ۹۹ فاییزی هله لیک تانینمامیشدیر. بلکه ده بونلارین یارادیجیلاری ائله بو مسئله یه یاناشدیقدا دئییبلر کی، سؤز صاحیبی اؤلسه ده، سؤز قالار.
بو کیچیک، گؤزل و قیسا سؤزلرین گؤزللیکلریندن بیری ده باشقا دیللردن تاثیرلنیب بیر آیری دیله تاثیر قویمالاریدیر. بونلاری بیر آز فرقله باشقا دیللرده گؤرمک مومکون اولور. اؤرنک اوچون « بیر گول ایله باهار اولماز » مثلینین منشه یی و کؤکو بللی دئییل و اوست – اوسته بیر چوخ دیللرده و فرهنگلرده دئییلیر. عالیملریمیزین یازدیقلارینا گؤره آتالار سؤزو « حیاتین موختلیف مسئله لرینه عایید عیبرت آمیز مضمونلو قیسا کلام، حکمتلی سؤزلر، خالق مودریکلییینین بدیعی ایفاده سی، خالقین عومومیلشدیریلمیش تجروبه سینی عکس ائتدیرن، خالق دونیا گؤروشونون، اونون عملی حیات فلسفه سینین خولاصه سی، قیسا و دولغون، ییغجام و معنالی بیر شکیلده ایفاده سی، ایجتیماعی – تاریخی حقیقتلرین بدیعی ایفاده سیندن عیبارت اولان، سون درجه ییغجام، موشخص حکیمانه ایفاده لردیر » .
بیلدیییمیزه گؤره آتالار سؤزونون یازییا آلینما تاریخی، اسکی بیر تاریخه مالیکدیر. اوْرخون یئنیسئی آبیده لرده بو حکمتلی سؤزلردن ایزلر وار. داها سونرالار تورک دونیاسینین اؤیوندویو کاشغرلی محمودون، ده یرلی کیتابی ساییلان « دیوان اللغات الترک» اثرلرینده بونلارین ۳۰۰ – دن چوخونا یئر آچمیشدیر. هابئله « ﻋﺗﺑﺔالحقایق، قوتادغو بیلیک، دده قورقود، کوراوغلو» و خالق داستانلاریندا آتالار سؤزونه بوْل – بوْل راستلاشماق اولور. آتالار سؤزونون توپلانما تاریخی و مدوَن اولماسی صفوی دؤورونه قاییدیر. بو سؤزلرین توپلولارینین هامیسی، دئییملر، دویوملار، مثللر، ایصطیلاحلار و … ایله دولودور. آتالار سؤزو قیسا بیر جومله لردن عیبارتدیرلر کی، ایجتیماعی بیر ایشلری آنلادارلار. اؤرنک اولسون دئیه « کوْر کوْرا نئجه باخار، آللاه اونلارا اوجور باخار» – ی گؤسترمک اولار. بونلارین اوزون – قیسالاری دا اولار.
آتالار سؤزلرین توپلایانلار تأسوفله هامیلاری آتالار سؤزلرینی دئدیییمیز کیمی مثللر، ئییملر، دویوملار، ایصطیلاحلار و … ساییره ایله قاتیشمیشلار. بیر حالدا کی، بونلارین هره سینین اؤزونون یئری اولموشدور. بایرام طاهیر بی اوْف، ابوالقاسم حسینزاده نین توپلادیغی آتالار سؤزونه یازدیغی اؤن سؤزده بونلارین ۳۰ – دان یوخاری نؤولرینی ذکر ائدیر. مقاله میزین سونوندا ایران تورکلری ایچره آتالار سؤزونون توپلانماسی، نشری و قلمه آلینما تاریخینده کی یازیمیزی ۳ حیصَه یه بؤلموشوک و بوسیرا ایله تقدیم ائدیریک.
۱. ایراندا چاپ اولان و یا ایران تورکلری طرفیندن ایشله نیب، چاپ اولان آتالار سؤزو.
۲. توپلانان « آتالار سؤزو» توپلولارینین چاپ اولمایانلاری
۳. متفرقه توپلولاردا آتالار سؤزو.
۱ – ۱ « امثال تورکانه» : الده اولان و تانینان ان اسکی آتالار سؤزو توپلوسودورکی، بیر آذربایجانلی طرفیندن میلادی ۱۷ – نجی عصرین سونلاریندا و ۱۸ – نجی عصرین ایلک چاغلاری ماراغالی عابباس قولونون طرفیندن حاضیرلانیب. بو کیتاب بیر الیازما کیمی قورونسادا، خوشبختلیکله، میلادی ۱۹۹۶ – جی ایل باکیدا رسول اوغلو بؤیوک – ون تشبَوثو ایله چاپ اولوب و یایینلاندی. بو کیتابین بیرینجی مثلی بئله باشلانیب « آللاه وار رحیمیده وار» و سونودا بئله بیتیر: « کؤپهکین کؤنلو کؤپکلن خوش اولور».
۲ – ۱ « دستان داستان » : فارسجا و عربجه متندیر کی، فراهانلی ابوالقاسم اوغلو اکبر- ین هیمَتی ایله ۱۳۲۲ – ده یازیلمیش – قورتارمیشدیر. همین کیتاب ۱۳۷۸ – جی ایلین پاییزیندا دوکتور رحیم چاوش اکبری – ین همتی ایله تهراندا ۷۴۱ صحیفه ده ایشیق اوزو گؤردو. بو کیتابین آدی سهو اولاراق، « نامه داستان» گلمیشدیر، و دوکتور چاوش اکبری- ین دوکتورا پایان نامه سیدیر. فراهانلی علی اکبر جومعه گونو صفر آیینین ۲۷ – جی گونو ۱۲۶۹ – دا فراهانین « ساروق قصبه-سینده آنادان اولموش و ۶۰ ایل عؤمور سوردوکدن وفات ائتمیشدیر. او « دستان داستان » کیتابیندا بیر چوخلو تورکجه آتالار سؤزونه یئر وئرمیشدیر. همین کیتابین تورکجه مثللریندن بیر نئچه سینه کیفایت ائدیریک.
۱ . اوْد هر یئره دوشسه اؤزونه یئر آچار.
۲. بیر دلی قویویا بیر داش سالار؛ یوز بیلیجی چیخاردا بیلمز.
۳. ایت هورر کروان کئچر، ایته هورمک قالار.
۴. گوْودوش گوْودوشا دیییه نده اوزون قره اولسون، سوٍپایا اؤزون خجالتدن تندیره سالار.
۳ – ۱ « امثال حکم در زبان محلی آذربایجان » : بو کیتاب ۵۰ ایل بوندان اوَل ۱۳۳۲ – ده علی اصغر مجتهدی- نین هیمَتی و تشبَوثوٍ ایله کی، ۲۵۰۰ هنده ورینده آتالار سؤزونو ائحتیوا ائدیر تبریزده ایشیق اوزو گؤره بیلدی. بو کیتاب دؤنه – دؤنه تبریزده چاپ و هابئله ۱۹۸۵ – ده برکلیده دوکتور حسن جوادی و ایلهان باشگؤز- ون اؤن سؤزلری ایله یایینلانمیشدیر. جنوبی آذربایجاندا چاپ اولان بو ایلکین « آتالار سؤزو» توپلوسو « آینایا نئجه باخسان اؤزووو هایله گؤررسن » سؤزو ایله باشلانیب و « یییه ن ایله گییه نینکین آللاه یئتیره ر » ایله ۲۸۶ صحیفه- ده چاپ اولموشدور. « امثال و حکم در زبان آذربایجان » سون ایللر تبریزده « تورکو دیلینده مثللر » آدی ایله یئنیدن باسیلدی. مجتهدی بو کیتابدا گلن آتالار سؤزونون فارسجایا ترجومه- سی ایله برابر بیر سیرا شعرلریده قئید ائدیب.
۴ – ۱ « جامع التمثیل » : همین کیتابی توپلایان ماکیلی حاج محمد رحیم نصرت الملک دیرکی بو آتالار سؤزو گونش ایلی ۱۳۳۴ – ده چاپ ائتدیره بیلمیشدیر. « جامع التمثیل » کیتابی « آللاهینان سازلاشان هامینان سازلاشار » سؤز ایله باشلانیب و « شوراکنده توْخوم سپمه » سؤزو ایله ۲۵ – نجی صحیفه ده باشا چاتیب و ایکینجی فصلی « از هر چمن گلی » آدی ایله ۲۶ – نجی صحیفه دن فارسجا باشلانیب و ۳۶ – نجی صحیفه ده سونا چاتیر. دئمک بو کیتابین تورکجه بؤلومو فارسجادان چوخ اولموشدور.
۵ – ۱ « آتالار سؤزو یا گفتار نیاکان » : یعقوب قدس – ون توپلادیغی و اوچ مین هندهورینده اولان بو کیتاب ۱۳۵۹ – نجی ایلین پاییزیندا تهراندا نشر نوید طرفیندن چاپ اولموشدور. چوخ تأسوفلر اولسون کی، بو کیتابین ایکینجی جیلدی یازانین وفاتینا گؤره ایشیق اوزو گؤره بیلمه میشدی. آنجاق وارلیق درگیسینین ۷۹ – نجی ساییسیندا بیر موشتولوق کیمی او کیتابین قالانینین وئریلمه سی ذکر اولاراق بیر بخشی ده وئریلدی آمما یازیقلار اولسون کی، آردی کسیلدی. بو آتالار سؤزو کیتابی باشقا کیتابلارا گؤره فصیللرینین، ایناملار، یئییب ایچمه لر و .. بؤلمه لر اساسیندا بؤلونمه سی ایله سئچیلیر. یعقوب قدس – ون آتالار سؤزو کیتابی « آتاما یاتاق سالدیم، قالایچی یاتدی» سؤزو ایله باشلانیب؛ و « یوموشاق یئرین بئلداریدیر» مثلی ایله بیتیر. بو کیتابدا مثللرین فارسجا آنلاملاریدا وئریلیب.
۶ – ۱ « آتالار سؤزو، عقلین گؤزو » : همین کیتابی دا ادبییاتیمیزین یورولماز آراشدیریجیسی دوکتور حسین فیض الهی وحید ۱۳۶۶ – نجی ایلین پاییزیندا تبریزده نشرینه موفق اولموشدور. « آتالار سؤزو، عقلین گؤزو » فارسجا ۲۵ صحیفه لیک اؤن سؤز ایله برابر، ۵ صحیفه ده تورکجه مقدمه ایله چاپ اولموشدور. بو ۱۰۹ صحیفهلیک کیتاب « آت، آت اولونجا، صاحیبی مات اولار » سؤز ایله باشلانیب، و « یولدا یولداش، ائوده قارداش» سؤزو ایله سونا چاتیر.
۷ – ۱ « آتا بابالار دئییبلر » : بو کیتاب ۱۳۷۰ – نجی ایلین یای فصلینده تبریزده علی ظفرخواه – ین هیمَتی ایله ایشیق اوزو گؤره بیلمیشدیر. ۷۴ صحیفه دن عیبارت اولان « آتا بابالار دئییبلر» کیتابی، « آج آپارار سوسوز گتیره ر»، سؤزو ایله باشلانیب و « یییه ن کیم، ایچن کیم»، سؤزو ایله بیتیر. بو کیتابدا بوتون آتالار سؤزو و ایصطیلاحلارین فارسجا ترجومه سی ویریلیب.
۸ -۱ « آتالار نقلی » : تورکمنجه ایشیق اوزو گؤرن « آتالار نقلی» کیتابینی مراد دردی قاضی ۱۳۷۶ – نجی ایلین پاییزیندا چاپا یئتیرمیشدیر. بو ۱۷۵ صحیفه لیک کیتابدا آتالار سؤزونو یالنیز متنلری وئریلیب و هئچ بیر ترجومه ذکر اولونمامیشدیر. آتالار نقلی، حاجی طلایی ناشیرلییی طرفیندن چاپ اولموشدور.
۹ – ۱ « ضرب المثللر » : بو کیتاب ۷۴ – نجی ایل تبریزده زهره وفایی – نین همتَی ایله ۲۵ صحیفه ده چاپ اولوب و یایینلانمیشدیر. خانم وفایینین ترتیب وئردییی بو کیتاب، « اباد اولاسان خالخال، بیری یاتار بیری قالخار » مثلی ایله باشلاییب و «یوٍرک دانا نوْختاسین قییم ائدر » سؤزو ایله سونا چاتیر. آتالار سؤزو حاققیندا بو کیتابدا نه بیر ترجومه و نه بیر ایضاح وئریلمه- میشدیر.
۱۰ – ۱ « ائل سؤزلری » : توپلایان: محمد حسن یوسفی، ۱۳۷۷، تهران. بو کیتاب دئمک خمسه ماحالینین آتالار سؤزونو ایفا ائدیر. بو آتالار سؤزونون باشقالارینا مزییتی بو اولا بیله رکی، کیتاب ایکی الیفبادا اوخوجویا وئریلیر. عرب کؤکلو تورک و لاتین الیفباسی. بو اثرین ۲۲۵ صحیفه سی عرب الیفباسی ایله و ۵۶ صحیفه سی ایسه لاتین گرافیکاسی ایله چاپ و یایینلانمیشدیر کی، عرب الیفباسینداکی سؤزلرین فارسجایا ترجومه لرینه ده یئر وئریلمیشدیر. بیرینجی مثل « آت اولور مئیدان اولماز، مئیدان اولور آت اولماز» سؤزو ایله باشلانسادا، ۱۴۷۸ – نجی مثل « یوز دانا پیچاخ دوزلتسه بیرینین دسته سی اولماز» ایله باشا چاتیر.
آردی وار…
تهیه و تنظیم : الهام عبادی ( دبیر سرویس تورکی )


text:
فیض آباد، 21 عقرب، باختر
بدخشان ولایتی جرم تومنی نینگ «قریه نو» قشلاغیده سابق توزوم نینگ محلی پولیس قوماندانلریدن بیری، یقینلریدن بیری تمانیدن اولدیریلدی.
بدخشان معلومات و فرهنگ رئیسی معزالدین احمدی نینگ باختر آژانسی گه دیدی: سابق توزوم نینگ محلی پولیس قوماندلریدن بیری بولگن قوماندان فاضل، اوتگن توشده نماز اوقیش اوچون مسجدگه بارماقچی بولگن، عمکی سی نینگ نبیره سی تمانیدن اوققه توتیلیب اولدیریلگن.
قاتیللیککه ییر بوییچه حقوقی کیلیشماووچیلیک سبب بولگن، قاتیل حدوددن قاچیب کیتگن و پولیس اونی قولگه آلیشگه حرکت قیلماقده.


text:
`گنجه-کیلید` نتیجهلر
خبرلر [73]
- پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
- یارالی تۆرک عسگری شهید اولدو
- اردوغان: شهیدلریمیزین قانی یئرده قالمایاجاق
- پکاکالی ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پکاکا لی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پ.کا.کا-نین 3 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- بیر عسگریمیز شهید اولوب
- یارالی عسگریمیز شهید اولدو
- یارالی عسگریمیز شهید اولدو
- "شهیدیمیزین قانی یئرده قالمادی"
- عراقدا بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
- پ.کا.کا-نین 4 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
- پکاکالی ۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
- ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۴ تورک عسگری شهید اولدو
- ۸ پکاکالی تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ائرمنیستان گنجه-ده سیویل یئرلری ووروب
- گنجه شهریندکی یاشاییش بینالارینا بالیستیک راکتله ضربه ائندیرمهسی حادثهسی آنادولو آژانسینین "60 ثانیه بو گون" پروقرامیندا


text:
بو گون بیر سیرا ایران تاریخچیلری مقصد یؤنلو شکیلده آذربایجان تاریخینی غیراوبیکتیو شکیلده تقدیم ائتمکده داوام ائدیرلر. ۱۹۱۸-جی ایلین ماییندا تاریخی آذربایجان تورپاقلارینین وقتیله چارلیق روسیاسی طرفیندن اشغال ائدیلمیش حصهسینده دولتچیلیگیمیز دیرچلدیکدن سونرا بو قسم تاریخچیلرین آذربایجان خالقینین تاریخی رئاللیقلارینا بیرطرفلی یاناشمالاری و یانلیش دیرلندیرمهلری متمادی کاراکتر آلمیشدی. شاهلیق رژیمینین حاکم دایرهلری طرفیندن استقامتلندیریلن و شیرنیکلندیریلن بعضی تاریخچیلر آذربایجان تاریخینی ساختالاشدیرماق ساحهسینده خصوصی فاللیق گؤسترمهیه باشلامیشدیلار. یومشاق دئییلسه، آذربایجان خالقینین تاریخی کئچمیشینی ساختالاشدیرماق او زمان ایراندا سانکی بیر پئشه ساحهسینه چئوریلمیشدی. نه قدر آغیر و نه قدر آجی اولسا دا، بو دا بیر حقیقتدیر کی، آذربایجان خالقینین قدیم و زنگین تاریخینه، اونون ابدی حیات آغاجینین دریندن ده درین کؤکلرینه خصوصی غدارلیقلا بالتا چالان احمد کسروی و اونون بیر چوخ دوامچیلاری محض آذربایجاندان اولان تدقیقاتچیلاردیر. آذربایجان تاریخینی ساختالاشدیرماقدا جانفشانلیق ائدن بو پانایرانیست تاریخچیلر ایلک منبعلرله، رئال تاریخی حقیقتلرله حسابلاشمادان عرب خلافتینین سقوطوندان سونرا آذربایجان و ایران تورپاقلارینی، هابئله دیگر قونشو اؤلکهلری اداره ائدن بوتون تورک-آذربایجان سُلالهلرینی، او جملهدن صفویلری، افشارلاری، قاجارلاری، بو سُلالهلرین گؤرکملی نمایندهلری اولان شاه اسماعیل ختاینی، شاه تهماسیب صفوینی، شاه عباس سفوینی، نادرشاه افشاری، آقامحمد شاه قاجاری و باشقا آذربایجان-تورک حکمدارلارینی دا ایران-فارس حکمدارلاری کیمی قلمه وئرمکدن چکینمیرلر. اثرده قید اولونور کی، معاصر دُنیانین رئاللیقلاری ایله حسابلاشمایان بعضی ایران سیاستچیلری وقتی ایله گولوستاندا و تورک مانچایدا روسیا امپریاسی ایله بؤلوشدورولن تاریخی آذربایجان تورپاقلارینین بیر حصهسینده مستقل آذربایجان دولتینین یارانماسیندان احتیاطلاناراق رئال تاریخین ساختالاشدیریلماسیندا ان پریمیتیو، ان گولونج مئتودلارا ال آتیردیلار. بئله کی، ایرانین ترکیبینده اولان جنوبی آذربایجانین و ایرانین بیر سیرا ولایتلرینین ان قدیم یئرلی اهالیسی – آبوریگئنلری اولان آذربایجان تورکلری “سونرادان تورکلشمیش” “قدیم ایراندیللی” اهالی کیمی قلمه وئریلیر، معاصر آذربایجان رئسپوبلیکاسینین اراضیسی تاریخی آذربایجان تورپاغی دئییل، گویا، آذربایجانلا هئچ بیر علاقهسی اولمایان “آران” حساب ائدیلیر و س. بو گون ایران آرخیولری و کتابخانالاریندا ساخلانیلان ایلک منبعلرین تصدیق ائتدیگی تاریخی رئاللیقلاری گؤزه آلمایان بو شخصلرین مقصدی آیدیندیر: گویا ایرانین ترکیبینده اولان جنوبی آذربایجان تاریخا ایرانا مخصوص اولان بیر فارس ولایتی اولوب؛ بو ولایتین آبوریگئن اهالیسی اولان معاصر آذربایجانلیلار دا قدیم ایراندیللی اهالیایمیش و سونرادان تورکله شیبلر؛ او کی قالدی آرانا، بو اراضی ده آذربایجان تورکلرینه دئییل، مختلف منشأدن اولان چوخسایلی ائتنوسلارا مخصوصایمیش (؟). اثرده مؤلف اکثر پانایرانیست تاریخچیلرین آذربایجان تاریخینین بوتون دورلرینه، خصوصیله ده XX عصرین اوللری تاریخی مسئلهلرینه حصر اولونموش اثرلرینی کولل حالیندا، هم ده دریندن تحلیل ائدهرک تاریخیمیزی ساختالاشدیرانلارا توتارلی علمی جواب وئرمیشدیر. آذربایجان تاریخچیسینین بو قیمتلی اثرینده کسرویچیلییه، اونون بوتون تظاهرلرینه و معاصر نمایندهلرینه قارشی اولدوقجا کسکین و اساسلی علمی دلیللرله بیر جبهه آچیلیر. گیریش، دؤرد جغرافی، نتیجه و استفاده اولونموش ادبیات سیاهیسیندان عبارت اولان تدقیقات ایشینین “آذربایجان تاریخی مسئلهلرینه ایران تاریخشناسلیغیندا عمومی باخیش” آدلانان بیرینجی فصلینده ایران تاریخشناسلیغیندا آذربایجانین تاریخی جغرافیاسی، دولتچیلیک تاریخی مسئلهلری، آذربایجان خالقینین، دیلینین و مدنیتینین تشکلو مسئلهلرینه مناسبت تدقیق اولونموش و دورون قایناقلاریندان استفاده اولونماقلا تحلیل ائدیلمیشدیر. مؤلف حقلی اولاراق بئله قناعته گلیر کی، ایران تاریخشناسلیغینین آنتیآذربایجان و آنتیتورک موقعی، جغرافیاسینی، دولتچیلیک تاریخینی، آذربایجان خالقینین و دیلینین منشأیینی ساختالاشدیرماق جهدلری اصلینده هم ایرانین معین دایرهلرینین میللتچی-شووینیست سیاستینه، هم ده آذربایجانا قارشی اراضی ادعالاری ایله چیخیش ائدن، اونون تورپاقلارینی اشغال ائدن ائرمنیستانین ماراقلارینا اویغوندور. آنجاق بو خط آذربایجان و ایران خالقلارینین منافعینه ضد اولماقلا یاناشی، هر ایکی خالقین قارشیلیقلی مناسبتلرینین انکشافینا و گئنیشلنمهسینه مانع اولماق مقصدی داشیییر. ایرانین بیر سیرا تاریخچیلری “آذربایجان” اصطلاحینین یالنیز ایرانین شمال ایالتلرینه عایید اولدوغو، آراز چاییندان شمالداکی تورپاقلارین هئچ زمان آذربایجان آدلانمادیغی، ایندیکی آذربایجان رئسپوبلیکاسینین اراضیسینین تاریخ بویو اساساً آران، موغان و شیروان کیمی جغرافی آدلار داشیدیغینی، آذربایجان تورکلرینین دولتچیلیک عنعنهلرینی، اونلارین ایرانین سیاسی تاریخینده اوینادیقلاری رولو، سون نتیجهده آذربایجان خالقینین واحدلیگینی انکار ائتمهیه جهد ائدیرلر. مونوقرافیانین “جنوبی آذربایجاندا ۱۹۰۵-۱۹۱۱-جی ایللر ملی-دموکراتیک حرکاتی ایران تاریخچیلرینین اثرلرینده” آدلانان ایکینجی فصلینده جنوبی آذربایجاندا، همچنین ایرانین دیگر بؤلگهلرینده ۱۹۰۵-۱۹۱۱-جی ایللرده باش وئرن ملی-دموکراتیک حرکاتین ایران تاریخشناسلیغیندا تدقیقی سویهسی تدقیق اولونموشدور. اثرده قید اولونور کی، اکثر ایران تاریخچیلری XX عصرین اوللرینده جنوبی آذربایجاندا باش وئرمیش دئموکراتیک حرکاتلاری ایرانین سیاسی تاریخینده اهمیتلی حادثه کیمی قیمتلندیریر، ایراندا اجتماعی-سیاسی حرکاتلارین مرکزینین همیشه آذربایجان اولدوغونو اعتراف ائدیرلر. لاکین، مشروطه حرکاتیندا آذربایجان تورکلرینین حل ائدیجی اشتراکینین ایران تاریخشناسلیغیندا آرخا پلانا کئچیریلمهسی، ستارخان و اونون کیمی آزادلیق مجاهدلرینین مشروطه انقلابینداکی رولونون یئترینجه قیمتلندیریلممهسی، حتی بو حرکاتدا ائرمنیلرین اساس رول اوینادیغینین ادعا ائدیلمهسی قبول ائدیلمزدیر. مونوقرافیانین “آذربایجان خالق جمهوریتینین تاریخی ایران تاریخشناسلیغیندا” آدلانان اوچونجو فسلینده آذربایجان خالق جمهوریتینین یارانماسی و قاجارلار ایرانی ایله قارشیلیقلی علاقهلری ایران تاریخشناسلیغیندا آراشدیریلمیش و ایلکین منبعلردن استفاده اولونماقلا اطرافلی تحلیل ائدیلمیشدیر. مؤلفین فکرینجه اکثر ایران تاریخچیلری آذربایجانین قدیم دولتچیلیک عنعنهلری ایله یاناشی، معاصر دولتچیلیک تاریخینه قارشی دا چیخیش ائدهرک، خصوصاً آذربایجان خالق جمهوریتینین یارادیلماسینا و فعالیتینه غیر-تاریخی یاناشما نمایش ائتدیریرلر. بو یاناشما هله جمهوریتین یاراندیغی ایلک گونلردن اؤزونو گؤسترمیش، ایرانین رسمی دایرهلری اؤلکهنین شمال سرحدلری یاخینلیغیندا دئموکراتیک دونیوی تورک دولتینین یارانماسینی، اونون “آذربایجان” آدلاندیریلماسینی خصوصی قیسقانجلیقلا قارشیلامیشلار. مؤلفین قناعتینه گؤره، ایران دولتی ایلک وقتلاردا آذربایجان آدیندا بیر دولتین مستقللیگینی تانیمادیغینی، حتی آذربایجانین گویا ایرانین آیریلماز بیر حصهسی اولدوغونو بیلدیرمیشدی. او زمانلار بو خیلی درجهده آذربایجانین مستقللیگینین جنوبی آذربایجاندا ملّی ایدئیانین انکشافینا تأثیر گؤستره بیلجییندن و واحد آذربایجان دولتینین یاراناجاغیندان میدانا گلن قورخونون تظاهرو ایدی. لاکین، آذربایجان جمهوریتی رهبرلیگینین قتیتلی و آردیجیل سیاستی نتیجهسینده ایران نینکی آذربایجانین مستقللیگینی تانیمیش، حتی اونونلا اقتصادی-سیاسی علاقهلر یاراتماق اوچون آذربایجان خالق جمهوریتینه خصوصی نماینده هئیتی گؤندرمیش، ایکی دولت آراسیندا دیپلوماتیک نمایندهلیکلر سویهسینده قارشیلیقلی مناسبتلر قورولموش، دوستلوق مقاولهسی باغلانمیشدی. مونوقرافیانین “جنوبی آذربایجاندا شئیخ محمد خیابانی هراکاتی ایران تاریخچیلرینین اثرلرینده” آدلانان دؤردونجو فصلینده م.خیابانی حرکاتی اطرافلی تحلیل ائدیلمیش، ایران تاریخچیلرینین حرکاتلا باغلی موقعی معینلشدیریلمیش، اونلارا علمی-تنقیدی مناسبت بیلدیریلمیشدیر. مؤلف حاقلی اولاراق بئله قناعتدهدیر کی، ایران تاریخشناسلیغیندا بعضی تدقیقاتچیلار ش.م.خیابانی حرکاتینین تاریخی اهمیتینی آزالتماغا چالیشماقلا، آذربایجان تورکلرینین ایران تاریخینده یئرینی کیچیلتمهیه، بو اؤلکهده اجتماعی-سیاسی دییشیکلیکلرین، کؤکلو اصلاحاتلارین حیاتا کئچیریلمهسینده اونلارین رولونو آزالتماغا جان آتیرلار.
ا. مددلینین “XX عصرین اوللری آذربایجان تاریخی مسئلهلری ایران تاریخشناسلیغیندا” آدلی مونوقرافیاسی گ ارکلی و قیمتلی تدقیقاتدیر. تدقیقاتین اوغورلو چیخماسیندا اونون مؤلفینین تاریخی رئاللیغا سؤیکنمیی، منبع و ماتئریاللار اوزرینده سیله چالیشماسی آز رول اوینامامیشدیر. مؤلفین علمی تدقیقات اوسلوبو، تاریخی فاکتلارا تنقیدی و م اسولیتلی مناسبتی، علمی دوریهیه ایلک دفعه گتیریلن ایلکین منبعلرین بوللوغو مونوقرافیانی داها دا زنگینلشدیرمیشدیر. فکریمیزجه، بوتون یوخاریدا گؤستریلنلر طلب ائدیر کی، آذربایجان تاریخچیلری تاریخیمیزین کئشیگینده آییق-ساییق دایانمالی، خالقیمیزین اؤز قدیم و شانلی تاریخینه صاحب چیخماسینا فال یاردیم گؤسترمهلیدیرلر.


text:
اؤلچۆسۆز اومودلار / آیدا شهباززاده
سَحَر تئزدن گۆنَش پارېنقاسې، پنجرهسینده إله بۏیلانېردې کی، کیمسهنین آختارېشېنا گلمیشدی. دویقولو، کَدَرلی گؤزلرینی یوموب سینهدۏلوسو نفس آلدې. قوشلار گؤڲ اۆزۆنده دسته-دسته اوچوشوب فېرلانېردېلار. گؤڲدهکی قاناد چالان آزاد قوشلارا حَسَد’له باخېب یانېقلې اوفولدانېب دریندن نفس آلدې. اۏنون یوخوسو گؤزۆندن قاچاق دۆشمۆش گزیب-دۏلاشمېش، اؤلمۆش بیر سئوگینین روحو کیمی… اۏنو اؤزۆندن چۏخ اوزاقلارا آپارېب-گتیریردی…
اۏ چۏخدان سؤنمۆش سئوگی اۏجاغېنېن کؤزَرتیلری’له یاشایېردې.
اۆرهڲینین درینلیڲینده، اؤلمۆش آرزېلارېنېن، سۏلموش اومودلارېنېن آراسېندا، اۏ ألچاتماز سئوگینین قالېقلارې هله ده یاشایېر. جانې کۆت آغرې حیسّی سېزېم-سېزېم سېزېلدایېر.
اۏنون پنجرهسینده قالخان بیر چینار آغاجېدې. اۏ، چینار آغاجېنې اؤزۆنه بنزهدیردی.
یارپاقلارې ایسه، عؤمرۆنۆن گۆنلرینی سایېب، ایللرینی یۏلا سالمېشدې. یَقین کی، هله ده یاشاماق ایستهیَن، دۆنیادان دۏیمایان بیر جۆت ایشېغې آزالمېش گؤز، چۏخ اوزاق یئردن گلَن عزیزینی گؤزلهییرمیش کیمی نؤوبَتی یازدا بو یارپاقلار یئنهده دۏغولاجاق، سن ایسه…
سینهسینده چېرپېنتې حیسّ إدیردی. یئرینده اۏتوروب ألینی سۆرعت’له چېرپېنان سینهسینه سېخدې.
-داها اۆرهڲیم ده سؤزۆمه باخماق ایستهمیر، إله بیل یئریندن چېرپېنېب چېخاجاق. اۆرهڲی دۏلو سؤز یۆکۆ’یله، تک قالاندا اؤزۆ–اؤزۆنه پېچېلدادېغې سؤزلرین هامېسېنې، اۆرهڲینین أن اوجقار بوجاغېنا داشېیېب. گؤزۆنۆن بیرینده بیر داملا گؤز یاشې دۏنوب قالېب، اۏ بیری گؤزۆنده اومود پارېلدایېر…اومودلارېندان یاپېشېب بَرک-بَرک….دۆشۆنَرسن…اۏندا گؤزلهمهدیڲین آندا اومود قاپېنا گلر. هئچ گؤزلهمهدیڲین بیر واختدا. اۏنون بو سۏرغولارې اۆزهریندن، قالخان سرین و تمیز هاوانې جیڲرلرینه چَکدی. بیر قېزا عۆنوانلانمېش سئوگی قیسمتی أبَدی اۏلاراق اۏنون اۆرهڲینده قالېب.
گؤرهسن نه واختاجان گۆنَش کیمی نور ساچان بو قېز’لا دانېشماق شانسې اۏلاجاقدېر…اؤزۆنۆ یالنېز، آلدانمېش حیسّ إتدی. إححح، گؤرۆنۆر، منیم ده قیسمتیم بئله ایمیش. یان-یؤورهسینده هر شئی دایانماق’لا تسلیم اۏلماق عَرَفهسینده دیر. یاشادېغې یاشامې فیلم لئنتی کیمی گؤزۆنۆن قارشېسېنا گتیرمهڲه جانلانېردې….اۏتوروب درین خیالا دالمېشدې. درین دۆشۆنجهلر اۏنو اؤزۆندن چۏخ اوزاقلارا آپارېب-گتیریردی.آما اۏنون دۆشهجهڲی آنلار هله اوزاقدا دېر، گؤرۆنمۆر.
بو دورومدا، قفیلدن اۏنو سۏیوق کۆلَک سانکی سېخېب اؤزۆنه طرف چَکدی. بو نهدَندَن رؤیالارېنا قۏیولموش دایانقا (پاوزا) دۆڲمهسینی یېغېشدېرماق ایستهدی. بیردن سۏیوق کۆلَک اۏنو اؤز أللرینه آلدې. ساچلارېنا تۏخاندې، یۆنگۆلجه ترپهدیب سرخۏش إدیردی…اۏ منیم ألیمی توتدو. منی قۏرخاق و آخماق قېز کیمی أله سالمامېشدې. اۏنا اۆرهڲیم قَدَر اینانماغا باشلادېم. هر گئجه ساچلارېمې سېغالایان، منیم خیالېمې داها ساکیت و گؤزَللَشدیرَن بو وارلېق ایندی منیم’له اۆز-اۆزه دورموشدو. اۆزۆمدهکی عجاییب ایفادهدَن بئله آنلاماق اۏلار کی، من هئچ قۏرخمورام سادهجه اومود ایچینده باتېرام.
اۏرادا غریبه بیر سئوینج حیسّنی سئزدیم. دیلیم تیر-تیر أسیردی. آخې سن حقیقت دَڲیلسن. -دئیه اۏنون گؤزلرینین ایچینه باخدېم. سن یۏخسان…یۏخسان و گرچکلیکده اۏلاناقلې اۏلا بیلمزسن. سادهجه یالنېز منیم گؤزۆمه گؤرۆنۆرسَن. من باغېرېب، آغلایېردېم. چۆنکی اۏنو آرتېق ایتیرمیشدیم دئیه، بیر آنلېق منی دَهشَت بۆرۆدۆ. گؤزلریمی بَرَلدیب اۏنا باخدېم. گؤزلر سانکی آی کیمی آغ و بۏز رنگلرینین قارېشېغې، منی ایشېقلاندېرېردې. سَسیمی چېخارتمېردېم، آما حیسّ إتدیم کی، قلبیندهکی نور ایسه آرتېق پارتلایېب، خۏشبخت بیر آلۏوا چئوریلمیشدی اؤزۆنۆنه پېچېلدادې: “کاش کی داییمی سنین’له قالاردېم. حتتا اؤلسَم بئله بو خۏشبخت حیسّ’له اؤلردیم.” هر زامان کیمین’سه و فرقلی اینسانېن یانېمدا اۏلماسېنې آرزېلایېردېم. منیم چتینلیکلریمی ایشېق سۆرعتینده یۏخ إتمهسینی ایستهییردیم و یالنېز… یالنېز سن بونو باجاردېن. باشېمې آشاغې سالېب، اؤزۆمۆ ساکیتلَشدیرمهڲه چالېشېردېم. اۆزۆمدهکی تَردن ساچېم صیفَتیمه یاپېشمېش؛ بیر داها گؤزلریمی بَرَلدیب اۏنا باخدېم. گرچکدن ده اۏنو تانېمېرام. من ده هله اۏنا سرخۏش دَلی کیمی وورولموش قۏللارېنېن إحاطهسینده عاجیز قالمېشام؛ اۏ، ایسه منیم اۆچۆن أعلاء بیر سئوگی رۏلونو اۏینایېر… لاکین من نه قَدَر چالېشسامدا غالیب گله بیلمهدیم و سانکی، أسیر دۆشدۆم. بونا گؤره ایچیمدهکی دؤیۆجلهین سَسه سۏن قۏیماق ایستهییردیم. کئچمیشده ایچیمده یانان خیاللارېم، آرتېق دؤزه بیلمهییب، ساکیتجه بۆتۆن بونلاردان حظّ آلماق، یاشامېمېن بیر سئوینجی ایدی. ایندی ایسه اۏنون درینلیڲینده، قارانلېغا آپاران چالانېن اۆزۆنده ایدیم دئیه، بیر آنلېق منی دَهشَت بۆرۆدۆ. گؤزۆمه دۆشن کؤلگه یۏخ اۏلدو. آنجاق اۆرهڲی ایستهدیڲی کیمی آلېنمېردې. سَسیمی چېخارتماسام دا، اۆرهڲیم وار گۆجۆ’یله چېغېرار: سنین’له گئتمهڲه حاضېرام…. بو آنلېق، إله بیل کیم ایسه منیم آغزېمې توتوب، دانېشماغا و ترپنمهڲه ایمکان وئرمیردی. من ایسه گۆجسۆزلهمیش، یوخو گؤرۆرمۆش کیمی دیکسینیب درین خیالدان آیرېلدېم. گۆنَشین نورو سادهجه مؤعجۆزهوی شکیلده فۏرماسېنې دَڲیشدیرمیش. آرتېق آیېن ایشېغې اؤز عادی فۏرماسېنا گلمېش….!
سانکی خاطیرهلرینده آیرېلېق دومانې باشېنان چؤکمۆش، اۆرهڲینده قایغېنې، سئوگی گۆجۆنۆ و اؤزگۆرلۆڲه چاتمېش اومودونو آرتېرېردې.


text:
"قالاتاسارای"ین اوچ فوتبولچوسو کوروناویروسا یولوخوب
"قالاتاسارای" کلوبونون اوچ فوتبولچوسو کوروناویروسا یولوخوب.
"قالاتاسارای" کلوبونون اوچ فوتبولچوسو کوروناویروسا یولوخوب.
تستلری مثبت چیخان اویونچولارین آدلاری آچیقلانماییب. انفکسیون آشکارلانان شخصلر قرنطینهیه آلینیب.
قئید ائدک کی، "قالاتاسارای" سوپرلیگین نؤوبتی توروندا "کونیاسپور"و قبول ائدهجک. گؤروش آوریلین 28-ده کئچیریلهجک. ایستانبول تمثیلچیسی حاضیردا تورکیه شامپیوناتینین تورنیر جدولینده 69 امتیازلا اوچونجو پیللهده قرارلاشیب.
ایلگیلیلی خبرلر
گونئی آمریکالیلار آوروپالیلارلا اوز-اوزه
قطرده تشکیل اولونان دونیا شامپیوناتیندا بو گون 1/4 فینال مرحلهسی ایستارت گؤتورهجک.
تورکیه 2028 و 2032-جی ایللر اوچون نامیزد اولوب
تورکیه آوروپا شامپیوناتینا ائو صاحیبلیگی ائتمک اوچون مراجعت ائتدی.
تورک ایدمانچی ایلین یوکسهلهن اولدوزو سئچیلدی
دونیا شامپیونو گنج ایدمانچی اسماعیل نظیر، ۲۰۲۲ بالکانلاردا "ایلین یوکسهلهن اولدوزو" سئچیلدی


text:
آرتیق بو گؤودهیه احتیاجیم یوخ!
یارغیلامایالیم، آچیق اولماغی اؤیرهنهلیم
سوسن نواده رضی
یازارېن اؤز ایستهڲی’یله یازې بیچیملر اۏلدوغو کیمی پایلاشېلېر؛ آنجاق آشاغېداکې آچېشقادا، یئنی قاپېیا عایید اۏلان اۏرتۏقرافی’یله اۏخویا بیلرسینیز!
یئنی قاپې
بونجا شیددتلی، دوروست و ایچدن، هم ده یاشامین بوتون بویوتلارینی دریندن درینه یاشایان بیریسی بلکه ده هئچ گؤرونمهمیشدیر.
یارغیلاماق، دایانماق دئمکدیر، قاپیلاری بوتون ایمکانلارا باغلاماق، دایرهنی کیچیلتمک، گؤزو دارالتماق دئمکدیر. یارغیلامایالیم ،آچیق اولماغی اؤیرهنهلیم. اینسانلارین سایی قدر دونیا وار، یاشام وار، یاشام طرزی وار. اینسانلاری بیری- بیریندن آییرد ائدیب سئچدیرن، اونلارین فیزیکلری دئییل، دَنهییملریدیر، بیچهملریدیر.
ونسان ون گوگ Vincent van gogh چوخ بؤیوک چاغداش رساملارداندیر. او، بیر ایل بویونجا فرانسانین أن ایستی و یاندیریجی گونشی اولان بیر بؤلگهده،گونشین بوتون دوروملارینین و هر موقعیتینین رسیملرینی چکدی. بیر سیرا تابلو: تمامان گونشدن؛ سحر گون چیخاندان آخشام گون باتانا کیمی. هر کس اونون دلی اولدوغونو سانیردی. حکیملر بیله گون ووروب بئینینه دئیه، اونو خسته سانیردیلار. ون گوگ دلی خانادا دا بوتابلولاری چکمهیه داوام ائتدی . ایلگینج بوراسییدی کی، دلی خانادا رسم ائتدیکلری، اوندان اؤنجه و سونرا چکدیکلریندن قات – قات داها یاخشییدی!
ونسان ون گوگ، بیر ایل دلی خانادا یاتیریلدیغی سوره ایچینده ان یاخشی صنعت اثرلرینی و یارادیجیلیغینین
زیروه یاپیتلارینی یاراتمیشدیر. تابلولارینین پریشان اولدوغوندان دولایی هر کس اونون دلی اولدوغوندان قوشقولانیردی. هئچکیمسه اونلارین نه اولدوغونو، نه آنلام داشیدیغینی باشا دوشموردو ، قاورایا بیلمیردی.
او، رسیملرینین بیرینده اولدوزلاری ایلان کیمی بوروق (مارپیچ) چکمیشدی. تنقیدچیلر یونو، اونون دلی اولدوغونا قانیت اولاراق دهیرلندیریردیلر. ون گوگ دئییردی، اولدوزلاری چکمک ایستهدیییمده، بوتون وارلیغیم اونلارین
ایلان بنزهری اولدوغونو هایقیریر.
یوز ایل سونرا بیلیم بئله بیر سونوجا چاتدی کی، اولدوزلار گئرچکدن ده ایلان کیمیدیرلر. دئمک، ون گوگ دلیمییمیش یوخسا یوز ایل اؤز زمانهسیندن ایرهلیده یاشاییرمیش؟ دلییمیش یوخسا اؤزل باخیش آچیسیندان، باشقالاریندا اولمایان و اولامایان بیر آچیدان باخیرمیش دنیایا؟
اولدوزلارین ایلان کیمی اولدوغونو کشف ائلهین بیلیم آداملاری أن سون بیلیمسل تئکنولوژی و جیهازلارلا بو کشفه نایل اولموشلارسا دا، هله گؤزلرییله گؤره بیلمهمیشلر اولدوزلارین ایلان کیمیلییینی، یالنیزجا کشف ائدیبلر!
بلکه ده ونسان ون گوگ بوتؤولوکله فرقلی بیر بیلیگه صاحیب ایمیش. نه معلوم! بللی اولان بیر تک شئی وار؛ یارغیلامامالی. دوغرو اولوب اولمادیغینی ذهنیمیزه سیغیندیرمادان، بوراخالیم دا هر کس اؤزو اولسون، اؤزونو یاشاسین.
دلی خانادان سونرا، ون گوگ سون تابلوسونو چکمیش، یئنه ده قونو:گونش !
او قارداشینا قیسا بیر مکتوبدا بئله یازمیش: “منیم ایشیم تکمیلدیر. من گونشین موقعیتلرینی رسم ائدیردیم. بیری أکسیک ایدی چونکی سن منی دلی خانادا یاتیرتدین و اونلار منی دلی ائدن گونشدیر دئیه، گونشی رسم ائتمهییمه مانع اولدولار. سون تابلونو چکدیم، خلاص اولدوم. تابلومو کامیللشدیردیم، ایشیم سونا ائریبدیر. من مطلق رضایتچیلیق حیس ائدیرم. آرتیق بو گؤودهیه احتیاجیم یوخ، بو اوزدن کندیمی اؤلدورورم.“
بو مقالهنی یئنی قاپېنین اۏرتۏقارفیسی’یله اۏخویون!
آرتېق بو گؤودهیه إحتییاجېم یۏخ! یارغېلامایاق، آچېق اۏلماغې اؤرگهنک سوسن نواده رضی بونجا شیددتلی، دۆرۆست و ایچدن، هم ده یاشامېن بۆتۆن بۏیوتلارېنې دریندن-درینه یاشایان بیریسی بلکه ده هئچ گؤرۆنمهمیش دیر. یارغېلاماق، دایانماق دئمک دیر، قاپېلارې بۆتۆن ایمکانلارا باغلاماق، دایرهنی کیچیلتمک، گؤزۆ دارالتماق دئمک دیر. یارغېلامایاق، آچېق اۏلماغې اؤرگهنک. اینسانلارېن سایې قدر دۆنیا وار، یاشام وار، یاشام طرزی وار. اینسانلارې بیری-بیریندن آیېرد إدیب سئچدیرن، اۏنلارېن فیزیکلری دَڲیل، دَنهییملری دیر، بیچیملری دیر. ونسان ونگوگ Vincent van gogh چۏخ بؤیۆک چاغداش رسّاملاردان دېر. اۏ، بیر ایل بۏیونجا فرانسانېن أن ایستی و یاندېرېجې گۆنشی اۏلان بیر بؤلگهده،گۆنشین بۆتۆن دوروملارېنېن و هر موقئعییتینین رسیملرینی چکدی. بیر سېرا تابلۏ: تمامن گۆنشدن؛ سحر گۆن چېخاندان آخشام گۆن باتانا کیمی. هرکس اۏنون دلی اۏلدوغونو سانېردې. حکیملر بیله گۆن ووروب بئینینه دئیه، اۏنو خسته سانېردېلار. ونگوگ دلیخانادا دا بو تابلۏلارې چکمهڲه داوام إتدی. ایلگینج بوراسې’یدې کی، دلیخانادا رسم إتدیکلری، اۏندان اؤنجه و سۏنرا چکدیکلریندن قات-قات داها یاخشې’یدې! ونسان ونگوگ، بیر ایل دلیخانادا یاتېرېلدېغې سۆره ایچینده أن یاخشې صنعت أثرلرینی و یارادېجېلېغېنېن زیروه یاپېتلارېنې یاراتمېش دېر. تابلۏلارېنېن پریشان اۏلدوغوندان دۏلایې هرکس اۏنون دلی اۏلدوغوندان قوشقولانېردې. هئچ کیمسه اۏنلارېن نه اۏلدوغونو، نه آنلام داشېدېغېنې باشا دۆشمۆردۆ ، قاورایا بیلمیردی. اۏ، رسیملرینین بیرینده اولدوزلارې ایلان کیمی بوروق (مارپیچ) چکمیشدی. تنقیدچیلر بونو، اۏنون دلی اۏلدوغونا قانېت اۏلاراق دَڲرلندیریردیلر. ونگوگ دئییردی، اولدوزلارې چکمک ایستهدیڲیمده، بۆتۆن وارلېغېم اۏنلارېن ایلان بنزَری اۏلدوغونو هایقېرېر. یۆز ایل سۏنرا بیلیم بئله بیر سۏنوجا چاتدې کی، اولدوزلار گرچکدن ده ایلان کیمی دیرلر. دئمک، ونگوگ دلیمی’یمیش یۏخسا یۆز ایل اؤز زمانهسیندن ایرهلیده یاشایېرمېش؟ دلی’یمیش یۏخسا اؤزل باخېش آچېسېندان، باشقالارېندا اۏلمایان و اۏلامایان بیر آچېدان باخېرمېش دۆنیایا؟ اولدوزلارېن ایلان کیمی اۏلدوغونو کشف إلهین بیلیم آداملارې أن سۏن بیلیمسَل تئکنۏلۏژی و جیهازلار’لا بو کشفه ناییل اۏلموشلارسا دا، هله گؤزلری’یله گؤره بیلمهمیشلر اولدوزلارېن ایلان کیمیلیڲینی، یالنېزجا کشف إدیبلر! بلکه ده ونسان ونگوگ بۆتؤولۆک’له فرقلی بیر بیلیڲه صاحیب ایمیش. نه معلوم! بللی اۏلان بیر تک شئی وار؛ یارغېلامامالې. دۏغرو اۏلوب-اۏلمادېغېنې ذئهنیمیزه سېغېندېرمازدان، بوراخاق دا هرکس اؤزۆ اۏلسون، اؤزۆنۆ یاشاسېن. دلیخانادان سۏنرا، ونگوگ سۏن تابلۏسونو چکمیش، یئنه ده قۏنو: گۆنش! اۏ قارداشېنا قېسسا بیر مکتوبدا بئله یازمېش: “منیم ایشیم تکمیل دیر. من گۆنشین مۏقئعییتلرینی رسم إدیردیم. بیری أکسیک ایدی چۆنکی سن منی دلیخانادا یاتېرتدېن و اۏنلار منی دلی إدن گۆنش دیر دئیه، گۆنشی رسم إتمهڲیمه مانئع اۏلدولار. سۏن تابلۏنو چکدیم، خیلاص اۏلدوم. تابلۏمو کامیللشدیردیم، ایشیم سۏنا أریب دیر. من مۆطلق ریضایتچېلېق حیس إدیرم. آرتېق بو گؤودهیه إحتییاجېم یۏخ، بو اۆزدن اؤزۆمۆ اؤلدۆرۆرم.”


text:
گونئی آذربایجان مستملکه حیاتی کئچیردیینه گوره ، اونون یئر آلتی ثروتلری، خاریجی تیجارتی ، اقتصادییاتی نین بوتون ساحه لری ، ائله جه ده مدنی یتیندن توتوب صنایعینه قده ر ، هامیسی ایران ایشغالچی رئژیمی نین نظارتی آلتیندا اولان بیر اولکه دیر. ایرانین ایشغالچی رئژیمی خالقا قارشی ایجرا ائتدییی تضییق (باسقی ـ فشار) سیاستی نین نتیجه سینده اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی بحران هرگون ده رین لشمکده ، خالقین سفالت ـ یوخسولوغو قورخونج درجه ده آرتماقدا ، حیات شرطلری چتین لشمکده دیر. خالقیمیز اوز رضایتسیزلیغینی بیلدیرمک ایسته دیکده ، مستملکه چی رئژیم طرفینده ن وئریله ن جواب ، توتوقلاماق، ایشکنجه و اعدامدیر. یعنی رئژیمین آنلادیغی دیل باسقی و تئروردور… رئژیمین دوسداقلاری غئیرتلی و فداکار اوغول و قیزلاریمیزلا دولودور.
خالقیمیزین قورتولوشو!
میللی قورتولوشچو و دئموکراتیک کاراکترلی( خصوصییتلی) ان کیچیک حرکتلری بئله تحمول ائده بیلمه ین، میللی قورتولوشچولاری مئیدانلاردا ، خالقین گوزو قارشی سیندا آسیلان، یاخود شیکنجه ائولرینده ایشکنجه آلتیندا وحشی جه سینه اولدورولن ( شهید ائتمک) بیر اجتماع دا قانون دوولتینده ن ، دئموکراسیادان بحث ائتمک گولونج بیر شئی دیر. اوسته لیک مستملکه ده اولان اولکه میزده حقوق دان ، قانون دولتی ینده ن ، آنایاسادان، وطنداشلیق حقوقوندان ، حتا اینسان حاقلاریندان دانیشماق ساده لوح لوکدور. یعنی ایمکانسیز بیر آرزودور.
بئله بیر دورومدا ایشغالچی ، مستملکه چی رئژیمین هجومونا ، تئرور و باسقی سینا قارشی قویماق اوچون، تک یول قالمیشتیر و او دا «مشروع مدافعه» دیر.
قهرمان میللتیمیز!
آرتیق ایستک و حقلریمیزی مجازی دونیادان گئرچک میدانا داشیمانین زامانی گئلمیش، بیر خورداد قیامی گوستردیکی ، میللت بیرلیکده خیاوانلارا توکوله ره ک حاقلارینی هایکیریرسا هئچ بیر گوج اونون قارشیسندا دوراماز، رئژیمین الی قانلی قاتیللری ده بونو بیلمه لیدیرلرکی «بابک فدائی لری» میللتینه اوزانان ناملی و اللری قیرماغا حاضیرلاشیرلار. آرتیق نه ساتقین مانقورتلار و نه رئژیمین باشقا یئرلردن گئتیردیک لری قاتیللره هئچ بیر یئر امنیت اولمایاجاق ! بونا سوز وئرمه لییق و بو حلیمیزه صون.
یاشاسین اوزگورلوک میاریزه میز!
قهراولسون اشغالجی رئژیم!
«ملی یول تشکیلاتینین مرکزی کمیته سی»
ایضاح ۱ –
* میلی یول تشکیلاتیندا کونوللو اویه اولماق ایسته ین تورک قیز و تورک اوغلان دلی قانلی لاری ایستک و انفروموسیالارینی بو آدرسه گوندره بیلیرلر . uye@milliyol.org
ایضاح ۲ –
*«آل بایراق دسته لری » ، «بابک فدایی دسته لری» و «تورک اوجاقلاری» اسکی یول و یونتم لرایله گیزلی فعالیت لرینه دوام اتمه لیدیلر. و کندی اویه لرینده کندیلری قبول اتمه لیدیلر و بو چیخیش حال حاضیرده اونلار ایله علاقه لی دگیل


text:
سباستین جووینکو
سباستین جووینکو (اینگیلیسجه: Sebastian Giovinco) (دوْغوم:۲۶ ژانویهٔ ۱۹۸۷ (۳۵ یاش) تورین) بیر فوتبالیست. تورنتو فوتبال کولوبو و ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سباستین جووینکو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- امپولی کولوبونون اویونچولاری
- تورنتو کولوبونون اویونچولاری
- الهلال کولوبونون اویونچولاری
- پارما کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- ۲۰۱۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری


text: چوخ تاسفله، گؤرکملی آذربایجان یازیچیسی، میتولوژیستی و حؤرمتله سئویلن اجتماعی شخصیتی «میرعلی سیدسلامت» بوگون آبان آیینین ۲۲سی، یاشادیغی تبریز شهرینده ابدیته قووشموش و آرامیزدان کؤچموشدور. عؤمرونو انسانسئورلیک، آزادلیق و اجتماعی عدالته حصر ائدن و بو سببدن اوزون ایللر عذاب اذیتلره قاتلاشان اوستاد سیدسلامتین شرفلی خاطیرهسی خالقین یادداشیندان سیلینمز اولاجاقدیر. ادبی مدنی اجتماعیاتیمیز اونو همیشه حؤرمتله یاد ائدهجک و ابدی یاشارلار سیراسیندا یاشاداجاقدیر. عشق اولسون شرفلی خاطیرهسینه. خالقیمیزین، آذربایجانیمیزین باشی ساغ اولسون!


text:
ایمان وە اینکار /مۆمین وە کافیر
“کافیر” کلیمەسی؛ “بیر شەیی اؤرتمک یا دا گیزلەمک” آنلامئنا گلیر. نیتەکیم تۇحومو تۇپراغئن آلتئنا گیزلەین چیفتچییە دە “کافیر” دەنیر.
دینی ترمینۇلۇژیدە ایسە؛ “واحدانیەتی، شریعاتئ، پەیغامبرلیگی یا دا بونلارئن هر اۆچۆنۆ قالبن دۇغرولوقلارئنئ بیلدیگی حالدە اینکار أدن کیمسەیە” یاعنی: “فئطراتئنداکی ایسلامئ گیزلەین، اۇنو اؤرتن” کیمسەیە “کافیر” دەنیر.
کۆفرۆن دؤرت چشیدی وار:
1. اینکار کۆفرۆ:
آللاهئن بیرلیگینی موطلاق اینکاردئر.
2. جوحود کۆفرۆ:
کیشینین قالبییلە حاقیقاتی بیلمەسینە راغمن دیلییلە اۇنو سؤیلەمەمەسی. مثەلا ایبلیسین کۆفرۆ بؤیلەدیر.
3. عیناد کۆفرۆ:
کیشینین آللاهئ قالبن بیلمە وە اۇنو دیلییلە سؤیلەمەسینە راغمن حاسد وە آزغئنلئقتان دۇلایئ اۇ دینی قابول أتمەمەسی.
4. اینفاق کۆفرۆ:
حاققئ دیلییلە سؤیلەدیگی حالدە قالبن اۇنو اینکار أدن کیمسەنین کۆفرۆ بؤیلەدیر. (مۆنافئق)
دەمک کی، “کافیر” اۇلمانئن یۇلو سادەجە آللاهئ اینکار أتمک وە “آللاە یۇق” دەمک دگیلدیر. حاتتا بو شکیلدە “کافیر” اۇلان کیمسە یۇق دەنەجک قادار آزدئر. چۆنکۆ هرکس آللاهئن وار اۇلدوغونو فئطراتن بیلیر. اؤنملی اۇلان وار اۇلدوغو بیلینن آللاهئن بویروقلارئنا (تۆم آیتلرینە) اینانماق وە اۇنلارا تسلیم اۇلماقتئر.
بونون ایچین؛ “بن ایمان أتتیم” دەمک دە یترلی دگیلدیر. مۆمین اۇلماق ایچین دیل ایلە سؤیلنن بو سؤزۆن قالبن دە تاصدیق أدیلمەسی (آللاهئن تۆم آیتلرینە گرچکتن ایمان أدیلمەسی) گرکیر. عاکسی حالدە ایمان أدیلمیش اۇلماز.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا ﴿۱۳۶﴾ (سصقأ شمدسش,)
أی ایمان أدنلر! آللاها، رسولۆنە، رسولۆنە ایندیردیگی کیتابا وە داحا اؤنجە ایندیردیگی کیتابا (گرچکتن) ایمان أدین. کیم آللاهئ، ملکلرینی، کیتابلارئنئ، رسوللرینی وە آحیرت گۆنۆنۆ اینکار أدرسە ساپئقلئغئن أن قۇیوسونا دۆشمۆش اۇلور. (نیسا سورەسی؛ 136)
قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ … ﴿۱۴﴾ (سورة الحجرات)
(بدەوی) عارابلار دەدیلر کی: “بیز ایمان أتتیک.” دە کی: “حایئر، سیز ایمان أتمەدینیز. لاکین: ‘تسلیم اۇلدوق’ دەیین. چۆنکۆ هنۆز ایمان قالبلرینیزە گیرمەدی… (حوجورات سورەسی؛ 14)
“ایمان” ایلە “کۆفۆر” آراسئندا چۇق اینجە بیر چیزگی بولونور. ایمان أتتیکتن سۇنرا دا کافیر اۇلونابیلیر. چۆنکۆ کۆفرە گیرمک (یوقارئدا دا ایضاح أدیلدیگی اۆزرە) سادەجە آللاهئ اینکار أتمکلە اۇلماز.
بیلینن حاقیقاتین (هرحانگی بیر آیتین) اۆزرینی اؤرتمک دە کۆفۆردۆر.
حاتتا کۆفرۆن بۆیۆک چۇغونلوغو بؤیلەدیر. چۆنکۆ آللاە، فئطراتئمئزا “تەوحیدی” یرلشتیرمیشتیر. بو نەدنلە هر اینسان فئطراتن مۆمین دۇغار. آما سۇنرادان بو گرچگین اۆزرینی اؤرتەبیلیر (کافیر اۇلور).
“ألست بربکم“؛ فئطراتا یرلشتیریلن “تەوحید” بیلینجی
هر اینسان، راببیمیزین بدنیمیزە یرلشتیردیگی گنەتیک پرۇگرام نەدنییلە (فئطراتن) مۆمین اۇلاراق دۇغار. راببیمیزلە یاپتئغئمئز وە “ألست بربکم” اۇلاراق ایفادە أدیلن بو میثاق، روحلار عالمیندە دگیل، آنا راحمیندە ایکن یاپئلئر. بو، نە زامان وە ناسئل اۇلماقتادئر؟
قۇنو ایلە ایلگیلی آیت شؤیلەدیر:
وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ ﴿۱۷۲﴾ (سورة الأعراف)
راببین، آدم اۇغوللارئندان، اۇنلارئن سئرتلارئندان /بللریندن ذۆرریەتلرینی آلدئغئ زامان، اۇنلارئ کندی نفیسلرینە شاهید توتتو (وە): “بن سیزین راببینیز دگیل میییم؟” (دەدی؛ اۇنلار دا): “ألبتتە کی سن بیزیم راببیمیزسین، بیز بونا شاهیدیز” دەدیلر. قئیامت گۆنۆ: “بیزیم بوندان حابریمیز یۇقتو” دەمەیەسینیز دییە (بؤیلە یاپتئق). (آعراف سورەسی؛ 172)
بو آیتتە گچن وە “ألست بربکم قالوا بلی” سؤزلشمەسینین /میثاقئنئن نە زامان یاپئلدئغئ وە ماهیەتینین نە اۇلدوغو دائیما تارتئشئلمئشتئر. بو میثاق نە زامان یاپئلدئ؟ وە ماهیەتی نەدیر؟
مۆفسسیرلرین بۆیۆک بیر بؤلۆمۆ بو میثاقئن لافظی اۇلمادئغئ قۇنوسوندا ایتتیفاق ایچیندەدیر. آنجاق زامانئ قۇنوسوندا تفسیرلردە ذیکرەدیلن اۆچ فارقلئ زامان بولونور.
ذیکرەدیلن بو زامانلار شؤیلەدیر:
1. روحلار عالمیندە؛
2. آنا راحمیندە؛
3. دۇغومدان سۇنرا (أرگنلیگە اولاشئنجا)
بو میثاقئن زامانئنئ آعراف سورەسی؛ 172-نجی آیتی “آدم اۇغلونون ذۆرریەتینین سئرتلارئندان آلئندئغئ زامان” ایفادەسی ایلە آصلئندا غایت آچئق بیچیمدە بیزە بیلدیرمکتەدیر.
بیزە دۆشن گؤرەو “ذۆرریەتین سئرتلاردان آلئندئغئ زامانئ” تثبیت أتمکتیر. بونو تثبیت أتتیگیمیز زامان آیتین ایشارت أتتیگی زامان دیلیمینی بولموش اۇلوروز. اۇ تاقدیردە دە بو میثاقئن ماهیەتینی داحا ایی آنلایابیلیریز. اۇ حالدە، طئببی بیلگیلر (تکوینی آیتلر) ائشئغئندا بونون (ذۆرریەتین سئرتتان آلئنما واقتینین) نە زامان اۇلدوغونو تثبیت أتمەیە چالئشالئم…
اؤنجەلیکلە، آیتین لافظئندا گچن “ظهور” ایفادەسینین “سئرت” مئ یۇقسا “بل” می اۇلدوغونو تثبیت أتمک گرکیر. بو آیتین لافظئندا بولونان “ظهور” ایفادەسی دیگر باعضئ آیتلردە دە بولونماقتا وە بو کلیمەنین “سئرت” آنلامئنا گلدیگی گؤرۆلمکتەدیر.
آنجاق مۆفسسیرلر؛ “ذۆرریەتین سئرتتان آلئنماسئ” قاورامئنئ آنلایامادئقلارئ ایچین آعراف سورەسینین؛ 172-نجی آیتیندەکی “من ظهورهم” ایفادەسینی “سئرتلارئندان” شکلیندە دگیل “بللریندن” شکلیندە آنلامئشلاردئر.
اۇیسا طئببی بیلگیلر (کەونی آیتلر) ائشئغئندا بو آیتی اۇقودوغوموزدا ذۆرریەتیمیزین تام دا آیتین لافظئندا بلیرتیلدیگی اۆزرە سئرتلارئمئزدان آلئندئغئ گؤرۆلەجکتیر.
شؤیلە کی؛
اینسان ذۆرریەتی (قوشاغئ) دؤللنمیش یومورتا (زیگۇت) سایەسیندە دوام أدر. زیگۇت، أرکک اۆرەمە حۆجرەسی (سپەرم) وە قادئن اۆرەمە حۆجرەسینین (یومورتا) بیرلشمەسی سۇنوجوندا مەیدانا گلیر (دؤللنمە).
دؤللنمەیی مەیدانا گتیرن حۆجرەلر (سپەرم وە یومورتا) گۇنادلاردا اۆرتیلیر. أرکک گۇنادئنا تستیس، قادئن گۇنادئنا اۇور دەنیر. هر ایکیسی (تستیس وە اۇور) ایچین گنل اۇلاراق یومورتالئقلار دا دەنەبیلیر. هر اینساندا ایکی عادد (بیر چیفت) یومورتالئق بولونور (أرککلردە 2 عادد تستیس، قادئنلاردا 2 عادد اۇور).
بیلیندیگی اۆزرە تستیسلر (أرکک یومورتالئغئ)، سکرۇتوم دەنیلن تۇربالاردا، اۇورلر (قادئن یومورتالئغئ) ایسە قارئن آلت بؤلگەسیندە بولونور (راحیمین ساغئندا وە سۇلوندا). آنجاق یومورتالئقلارئن بو لۇکالیزاسیۇنو (یرلشیمی) أریشکینلردە بؤیلەدیر. آننە قارنئنداکی بیر ببگین یومورتالئقلارئ (ذۆرریەتی) بو بؤلگەیە یرلشیک دگیلدیر. یومورتالئقلار (ذۆرریەت بو دؤنمدە تام دا آعراف سورەسینین 172-نجی آیتیندە بویرولدوغو اۆزرە “سئرت” بؤلگەسیندەدیر.
داحا دۇغرو بیر ایفادە ایلە سؤیلەرسک، یومورتالئقلار (ذۆرریەت حۆجرەلری)، ایلک اۇلاراق بو بؤلگەدە (سئرتتا) گلیشیر. یومورتالئغئن ایلک گلیشیم یری اۇلان بو بؤلگە 10-نجو سئرت اۇمورغاسئنئن حیذاسئندادئر (ساغئندا وە سۇلوندا) وە بؤبرکلرلە عاینئ سەویەدەدیر. آما یومورتالئقلار داحا سۇنرا بو بؤلگەدن گؤچ أدرلر (آلئنئرلار).
آنا راحمیندەکی بیر ببکتە گرچکلشن بو گؤچۆن آشامالارئ (ذۆرریەتین سئرتتان آلنماسئ) شو صافحالاردا اۇلور:
5-نجی هافتالئق جنیندە: یومورتالئقلارئن گلیشەجگی بؤلگە (گۇنادلار) بلیرمەیە باشلار.
6-نجئ هافتالئق جنیندە: اۆرەمە حۆجرەلرینین ایلک حالی گۇنادال قابارتئیا یرلشیر.
7نجی هافتالئق جنیندە: یومورتالارئن جینسیەتی بللی اۇلور (تستیس وەیا اۇور اۇلور).
8-نجی هافتالئق جنیندە: (جنین أرکک ایسە) تستیس گلیشیر وە تستسترۇن اۆرتیمی باشلار.
10-نجو هافتالئق جنیندە: (جنین قئز ایسە) اۇورلر بلیرمەیە باشلار.
8-21-نجی هافتا آراسئ: تستیسلر سئرت بؤلگەسیندن قارئن آلتئنا (قاسئغا) گؤچ أدر. (15-نجی هافتا)
28-34-نجۆ هافتا آراسئ: تستیسلر قاسئق کانالئنئ گچەرک تۇربایا یرلشیر.
گۇنادلارئن (تستیس وەیا اۇورلرین) ایلک اۇلاراق تشککۆل أتتیگی بؤلگە 10-نجو سئرت اۇمورغاسئنئن ساغئ وە سۇلودور. بو بؤلگەنین سئرت (ظهور) بؤلگەسی اۇلدوغونا دیققات أدیلملیدیر.
تستیسلر، 8-نجی هافتادان ایعتیبارن گؤچە باشلایاراق سئرت بؤلگەسیندن قارئن آلت بؤلگەسینە دۇغرو حارەکتە گچرلر. اۇنلارئن بو گؤچۆ 12-10 هافتا قادار دوام أدر (گبەلیگین 21-20-نجی هافتاسئنا قادار). آنجاق بو گؤچ أثناسئندا قاطەتتیکلری مسافەنین یۆزدە دۇقسانئنئ ایلک 8-7 هافتادا (گبەلیگین 15-14-نجی هافتاسئنا قادار) آلمئش اۇلورلار.
تستیسلر، گؤچلرینی دوام أتتیرەرک 21-نجی هافتا جیوارئندا قارنئن آلت بؤلگەسینە (قاسئق کانالئنئن ایچ یانئنا) یرلشیرلر. یدینجی آیا قادار بورادا چاقئلئ قالان تستیسلر 28-نجی هافتادا تکرار گؤچە باشلار وە قاسئق کانالئنئ گچرلر. کانالئ ایچردن دئشارئیا دۇغرو گچەرک وۆجود دئشئنا چئقارلار وە تۇربالارا یرلشیرلر. بؤیلەجە سئرت بؤلگەسیندن 8-نجی هافتادا باشلادئقلارئ گؤچلرینی دۇغوما قادار تاماملامئش وە نیهایی ایقامت یرلرینە (تۇربالارا) یرلشمیش اۇلورلار. أرگنلیک چاغئنا گلینجە اۆرتتیکلری حۆجرەلر (سپەرملر) ایلە دە نسلین (ذۆرریەتین) دوامئنئ ساغلامئش اۇلورلار.
تستیسلر ایچین گچرلی اۇلان بو سۆرجین بیر بنزەری قادئن یومورتالئق اۇرگانئ اۇورلر ایچین دە گچرلیدیر. آنجاق اۇورلر وۆجود دئشئنا چئقمازلار. سئرت بؤلگەسیندن باشلادئقلارئ گؤچلرینی قارنئن آلت بؤلۆمۆنە (راحیمین ساغ وە سۇلونا) یرلشەرک بیتیرمیش اۇلورلار.
اۇ حالدە، تۆم بو بیلگیلر ائشئغئندا شونو سؤیلەیەبیلیریز:
آعراف سورەسینین 172-نجی آیتیندەکی “ذۆرریەتین سئرتلاردان آلئنماسئ” ایفادەسی “یومورتالئقلارئن سئرت بؤلگەسیندن گؤچۆنۆ” آنلاتئیۇر اۇلمالئدئر. یومورتالئقلارئن بو گؤچۆ 15-نجی هافتالئق جنیندە (بۆیۆک اۇراندا) تاماملاندئغئنا گؤرە “ألست بربکم قالوا بلی” میثاقئ “آنا راحمیندە” وە “15-نجی هافتالئق ایکن” گرچکلشییۇر دەمکتیر.
پکی، آنا راحمیندە ایکن راببیمیزلە یاپتئغئمئز وە بیزیم دە شاهید اۇلدوغوموز بو میثاقئن ماهیەتی نەدیر؟


text:
آنتارکتیکادان قوپان بوز داغی اوقیانوسا دوغرو سورونمهیه داوام ائدیر
بوز داغینین اویدو گؤرونتولرینده ساحیل ایله آراسینداکی مسافهنین بلیرگینلشدیغی، داغین منطقهده دار بیر سو و اینجه بیر بوز طبقهسیله آیریلدیغی باخیلدی
آنتارکتیکا قارهسیندن قوپان بؤیوک بوز داغی اوقیانوسا دوغرو سوروندورولمهیه داوام ائدیر.
چرشنبه گونو قارهنین شمال-غربیندکی لارسن سی بوز منطقهسیندن قوپان 6 مین کیلومتر مربع گئنیشلیگیندکی بوز داغینین اویدو گؤرونتولرینده ساحیل ایله آراسینداکی مسافهنین بلیرگینلشدیغی، داغین منطقهده دار بیر سو و اینجه بیر بوز طبقهسیله آیریلدیغی باخیلدی.
"آ-68" آدی وئریلن بؤیوک بوز داغینین ایرلیلییشینی ایزلهین آلمانیانین آلفرد وگنر اینستیتوسوندان علم آداملاری، دیموس-1 اویدودن الده ائدیلن گؤرونتولرده بوز داغینین بو آنا قدر گؤزلنیلن شکیلده حرکت ائتدیگینین گؤرولدوگونو قید ائتدی.
بوز داغینین ودل دنیزی اوزرینده ساحیلدن دنیزه دوغرو اسن کولکلرین تاثیریله اوقیانوسا دوغرو سوروندورولمهسی گؤزلنیلیر.
آنجاق "کوریولیس قوّتی" دئییلن دونیانین اؤز اطرافیندا دؤنمهسیندن قایناقلانان سولا دوغرو دریفت تأثیری سببیله بوز داغینین آنتارکتیکا ساحیللری اطرافیندا قالاجاغی نظرده توتولور.
تخمینن بیر تریلیون تون آغیرلیغیندا اولدوغو تخمین ائدیلن بوز داغی بو گونه قدر تثبیت ائدیلنلرین ان بؤیوگو اولاراق قیدلره کئچمیش.
ایلگیلیلی خبرلر
یاییغین بئیین تومورونون ۳ آلت نؤوعو تاپیلدی
یئنی تاپیلان آلت نؤوعلرین بؤیوکلرده ان چوخ راست گلینهن بیرینجیل بئیین سرطانی اولان "گلیوبلاستوما" صینفیندن اولدوغو قید ائدیلدی
اینگیلیس و آمریکالی دکترلار تعلیم اوچون تورکیهیه گلدی
"تکجه اینگیلتره و آمریکادان دئییل، دونیانین هر یئریندن تعلیم آلماق اوچون باشاکشهیر جام و ساکورا خستهخاناسی اورولوژی کلینیکینه گلیر"
خزر ساحیلینده مینلرجه سو ایتی اؤلوسو تاپیلدی
اؤزللیکله یوزباش بؤلگهسینده و سولاق و شورنیکا چایلارینین آغیزلاری آراسیندا چوخ ساییدا اؤلو سو ایتی اولدوغو بیلدیریلدی


text:
"فنرباخچا"دان آردیجیل اوچونجو غلبه
تورکیه سوپرلیگینده 10-جو تورون اویونلاری باشا چاتدی.
تورکیه سوپرلیگینده اونونجو تورون اویونلاری باشا چاتدی.
سون اویون گونونده 4 قارشیلاشما کئچیریلدی.
بو مؤوسوم سوپرلیگده ائله ده ایناملی تأثیر باغیشلامایان "فنرباخچا" نؤوبتی دفعه میداندان 3 امتیاز لا آیریلدی. بو، ایستانبول کلوبونون آردیجیل اوچونجو غلبهسیدیر.
هفته آراسی آوروپا لیگینده میدانا چیخان "کونیاسپور" بو دفعه غلبهیه سئویندی.
تورکیه سوپرلیگی
اونونجو تور
6 نوامبر
"ریزه سپور" – "آداناسپور" 2:2
"عثمانی سپور" – "کایسریسپور" 1:1
" آکحیصار گنجلیک ایسپور" – "فنرباخچا" 3:1
"کونیاسپور" – " کاسیم پاشا" 1:2
4 نوامبر
قالاتاسارای" – "باشاک شهیر" 2:1
5 نوامبر
آلانیاسپور" – " غازی آنتپ سپور" 3:4
"کاردمیر کارابوک سپور" – "بورساسپور" 0:0
"آنتالیاسپور" – "گنجلربیرلیگی" 0:1
"بشیکتاش" – "ترابزونسپور" 1:2
ایلگیلیلی خبرلر
پرتغال میللیسی دارماداغینلا 1/4 فینالا یوکسلیب
قطرده کئچیریلن دونیا شامپیوناتیندا 1/8 فینال مرحلهسینه یئکون وورولوب.
پله، سرطانلا موباریزه ائدیر
"داواملی باشساغلیغی مئساژی آلماقدان یورولدوق. آتام هله ده ساغدیر و سرطان موالیجهسی گؤرور"
برزیلیا میللیسی 1/4 فینالدا کرواسی تیمینه رقیب اولوب
برزیلیا میللیسی قطرده کئچیریلن دونیا شامپیوناتیندا 1/4 فینالا یوکسلیب.


text:
ناصر محمد
ناصر محمد (بۆتون آد: الملک الناصر ناصرالدین محمد بن قالاوون) مملوک سۇلطانلیغینین دوْققوزونجو سۇلطانی. ناصر محمد اۆچ دؤنمده مملوک دؤولتینین سۇلطانی اوْلدو، بیرینجی دؤنم میلادی ۱۲۹۳-جو ایلدن ۱۲۹۴-جو ایلهجه، ایکینجی دؤنم میلادی ۱۲۹۹-جو ایلدن ۱۳۰۹-جو ایلهجه و اۆچونجو دؤنم ۱۳۱۰-جو ایلدن ۱۳۴۱-جی ایلهجه. ناصر محمد قاهرهنین قلعةالجبلینده آنادان اوْلموشدور و گئنه قاهرهده وفات ائتمیشدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«An-Nasir Muhammad»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۱ مارس ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
۱۹۳۷ (میلادی)
میلادی ۱۹۳۷-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْتوز یئددینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - ژاپون شانگهایی ایشغال ائتمیشدیر.
- ۸ آقوست - ژاپون لیلار پکنی اله کئچیریر.
- ۶ نوْوامبر - ایتالیا٬ آلمان ایله ژاپون آراسینداکی آنتی-کومونیست ایتّیحادینا قاتیلدی.
- ۶ دسامبر - تۆرکیه٬ ۱۹۲۷-ده ایمضالانان تۆرکیه-سوریه یاخشی قوْنشولوق سؤزلشمهسینی فسخ ائتدی.
- ۴ سپتامبر - میللتلر جامیعهسی عرب و ایسرائیل دؤولتلرینین یارادیلماسی ایدیعاسینی بهیهنیر.
- ۲۸ ژولای - مسلم ماقامایئو؛ آذربایجان موسیقیچیسی
- ۲۱ دسامبر - ایلک اۇزون٬ سسلی و بوْیالی جیزگی فیلمی٬ والت دیسنینین «پامبیق شاهزاده و یئددی جۆجه»نین قالاسی کئچیریلدی.
0
- ۱۳ آقوست - شانگهای محاربهسی باشلامیشدیر.


text:
`قاچقین` نتیجه لر
ینگی لیکلر [274]
- یونان کوچلری تامانیدن هیده ب یوباریلگن بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- یونان کوچلری تامانیدن تورکیه دینگیز ساحه سیگه هیده ب یوباریلگن قاچقینلر قوتقریب آلیندی
- تورکیه ده بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- صربستانده یوز بیرگن ریل حادثه سیده ایککی کیشی جان بیردی
- یونان دینگیز ساحه سیده اونلب قاچقین حیاتینی یوقاتدی
- تورکیه ده بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- سوریه دینگیز ساحه سیده اونلب قاچقین جان بیردی
- تورکیه ده بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- تورکیه نینگ ازمیر ولایتیده یوزلب قاچقین قوتقریب آلیندی
- لیبیاده آلیب قاچیریلگن یوزلب قاچقین قوتقریب آلیندی
- یونان کوچلری تامانیدن تورکیه دینگیز ساحه سیگه هیده ب یوباریلگن قاچقینلر قوتقریب آلیندی
- تورکیه ده بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- یونانده قاچقینلرنی هیده ب یوباریش حادثه لری گه ناراضیچیلیک بیلدیریلدی
- یونان کوچلری تامانیدن هیده ب یوباریلگن بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- یونان کوچلری تامانیدن هیده ب یوباریلگن بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- یونان کوچلری تامانیدن هیده ب یوباریلگن بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- دنیا مقیاسیده یوز میلیونلب کیشی نینگ اوی – جاییدن بدرغه بولیب کیتگن لیگی بیلدیریلدی
- تورکیه نینگ دینگیز ساحه سیده بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
- اسپانیا یولیده ایچیده اونلب قاچقین بولمیش قَییق سووگه باتیب کیتدی
- یونان کوچلری تامانیدن هیده ب یوباریلگن قاچقینلر قوتقریب آلیندی
- قاچقینلر اورته امریکا مملکتلریدن یولگه توشدیلر
- یونان عسکرلری نینگ قاچقین لر بیلن قیلگن یمان رویه سی توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- اوکراین لیک قاچقین لر پولند نی قیین وضعیت گه دوچ قیلیب قویدی


text:
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ مسکو ده گی ایلچیسی واشنگتن گه کیتدی
روسیه هم واشنگتن ده گی ایلچیسی نی مسکو گه چقیرگن ایدی
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ مسکوده گی ایلچیسی جان سولیون, مصلحت اوچون اولکه سی گه کیتدی.
روسیه نینگ تاس خبر آژانسی گه کوره, سولیون بوگون ایرته لب مسکو ده گی شرمتیوو هوا قونلغه سیدن واشنگتن گه جونب کیتگن.
امریکا قوشمه ایالتلری دولت رهبری جو بایدن روسیه جمهوررئیسی ولادیمیر پوتین نینگ "قاتل" ایکن لیگی نی بیلدیررایکن, پوتین نینگ امریکا سیلاو لری گه اره لشگن لیگی اوچون "جوابگر" بوله دیگن لیگی نی معلوم قیلگن ایدی.
اوشبو سوزلر آرتیدن 17 مارچ کونی روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی, واشنگتن ایلچیسی انتولی انتونوف نی مشوره اوچون مسکو گه چقیرگن ایدی.
کرملین نینگ تشقی سیاست مصلحتچیسی یوری اوشاکوف, 16- اپریل کونیده بیرگن بیاناتیده, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ مسکو ده گی ایلچیسی سولیون نینگ "مشوره اوچون واشنگتن گه کیتیشی نی" توصیه ایتگن ایدی.
امریکا قوشمه ایالتلری تامانی, 19 اپریل کونی بیرگن بیاناتیده, سولیون نینگ جاری هفته ده مشوره اوچون واشنگتن گه کیته دیگن لیگی, کیین ایسه مسکو گه قیتیب باره دیگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
بروکسلده تورکیه نینگ تشبثی بیلن بیر ییغیلیش بولیب اوتدی
اوشبو ییغیلیشده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ کمچیلیک لری توغریسیده سوز یوریتیلدی


text:
ائشتیرنئره گؤره، اؤزگورلوک “من”ین سئوگيسي اوچون چاليشماقدیرسا ندن ائگونون اؤزو باشلانغيج، اورتا و سونلوق اوچون سئچيلميرمی؟ اؤزومو اؤزگور ائدن من دئييلممي؟ ايلک بینؤوره اولان من دئييلممي؟ آنجاق اينسان زنجيرلرين ايچينده یاشام سورور، اؤزگورلوک ایسه گلهجکله باغلی دویولان اوموددان باشقا بير شئي دئييل.
تک بير دوستاق حاليندا بئله اولسام دا وارام، مؤوجودام. قرارا گل: دوستاق حالدا وار اولماقمي ایستهییرسن، یوخسا ائگوْيزمين تأمين ائتديیي اؤزلوک بايراغيني دیکلدیرسن؟ اؤزگورلوک سن اولمايان هر شئيه قارشي ائحتيراصيني، ايستهیيني اويانديریر؛ ائگويزم سني اؤزوندن حظ آلماغا چاغيریر؛ اؤزگورلوک، اؤزلم، رومانتيک خيال، دونيويليک و گلهجهیه یؤنلمیش خريستيان اومودودور، بئلهجه قالماقدا دا داوام ائدهر. اؤزلوک حقيقتدير. اؤزلوک، آدامين أن باسقیچی شرطلرده بئله اؤزگور اولاجاغي آنلامینی داشیییر. چونکي اؤزلوک، فرددن باشلايان بير اؤزگورلوک بیلینجینین آنلامینی اؤز جانیندا گزدیریر.
قایناق:>>>


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
ای منیم اللهیم، ای منیم اللهم! سِنِه یدمِت ادِنلِرین قِلبلِرینی بیرلَشدیر و اؤز علی مقصدینی اونلارا اشکار ایله. قوی اونلار سئنین هوکملیرینه ریایهت اتسینلیر و سئنین قانونونو یئرینه یتیرسینلیر. ای الله، cəhdlərində onlara kömək eylə و ə senə xidmət etmək üçün onlara qüvvət bağışla. ای الله! اونلاری اوزباشینا بوراکسما، اونلارین قیدملرینی اوز هیکمیت نورونلا ایستیقاماتلندیر و قئلبلرینی سئنین میهه ببتینل سویندیر. هقیقتن، سَنْسَن اونلارین کومه ای، سَنْسَن اونلارین موولاسی.


text:
۸مارت ۱۸۵۷ ده امریکانین نیویورک شهرینین بير توخوما فابريکاسیندا ( کارخانادا ) چاليشان ۴۰ مين ايشچی، ۱۶ ساعاتليق ايش گونونون ۱۰ ساعاتا ائنديريلمهسی و اودنيشلرده آرتيش طلبی ایله اعتراضا باشلاميشدی. ۴۰ مين قادين ايشچی نين تشکيلات لانديرديغی بو آکسیا، او زامانا قدر کی ان کوتلوی قادين حرکتلريندن بيری ايدی. حرکتی دايانديرماق ايستهين پوليس، فابريکا صاحیب لرینین فرمانی ایله قادين ايشچيلره هوجوم ائده ره ک ، مينلرجه ايشچينی فابريکایا کيليدله یب . و چيخارتیلان يانغيندا ايچريده قالان ايشچيلردن ۱۲۹ ياناراق جان وئرمه لرینه سبب اولموشلار.
بو جنایته، طبیعی اولاراق امریکانین سرمایه بابالارینا باغلی مطبوعاتیندا هئچ يئر وئريلمهميش، و چالیشیلمیش فابريکا صاحیب لری و پوليسين قتل عامین میللت دن گيزلنیلسین. بوتون بو اورت – باس لارا باخمییاراق، ايشچيلرين جنازه مراسيمينه ۱۰۰ مينی آشان انسان قاتيلميش و چخارچی دولتین بوتون پیلانلارین آلت – اوست ائتمیشلر..
۱۹۱۰جو ايلده دانمارکین کپنهاگ شهرینده رئاللاشديريلان ايکينجی بين الخالق سوسياليست قادينلار کونفرانسيندا قادين و امک موباريزهسی ماسايا ياتيریلیر وآلمانیانین سوسیال دئموکرات پارتيياسيندان کلارا زتکين، قادينلار اوچون بير موباريزه گونو تعيين ائدیلمه سینی تکلیف ائدیر و سس چوخونلوغو ایله قبول اولونور. اوگوندن بری ، هر ایل ۸مارت اجتماعی عدالته اینانان انسانلار طرفیندن قادین گونو اولاراق قوتلاتیر.
نه یازیق کی چیخار اساسیندا قورولان سیستملر ۲۱ عصیرده قادینا باخیش و اویقولانان ایرقچی داورانیش و سوموروجو سیاست لری نتیجه سینده :
دونيادا اوخوما-يازما بيلمهين اينسانلارين يوزده ۶۵ قاديندير. ميليونلارلاجا قادين، سيستماتيک اولاراق تجاوزه اوغرايير و يا شدت گورور.(بونلار آراسيندا کيچيک ياشداکی قيز اوشاقلاری دا واردير). دونيادا هر گون ۱۰ ايله ۱۷ ياش آراسيندا اولان ۸۲ ميليونو آشان قيز اوشاغی، ۱۸ ياشينا گلمهدن ائولنديريلمکدهدير و … بونلار ساده جه بين الخالق عفو تشکيلاتينين رسمی رقملردیر و( ایرقچیلیق- استثمارا )معروض قالان قادينلارين يالنيز يوزده ۴۰ دیر.و گئرچک رقملر داها دا قورخونجدور.
ایران آدلانان اولکه ده اوزلیک ایله سون ۴۰ایل ایچینده، سوزده ایسلام جمهورییتی آدی آلتیندا فارس ایشغالچی – ایرقچی حاکمییتده، قادین لارین دورومو داهادا قورخونجدور زیرا سوموروجو سیستمین آنتی قادین اویقولامالارینا، دینی و ایرقچی محدودیتلرده علاوه اولموش .
گونئی آزربایجان قهرمان اونجول قادینلاری هر زامان شاه و شیخه قارشی، کیشی لر ایله چین –چینه اون صف لرده یئرآلاراق اعتراضلارینی موجود سیستملره گوسترمیشلر.وبوگون میللی قورتولوش مجادیله میزده بوتون یئرده اونلارین حضوری مجادیله میزین نه قده د مدرن اولدوغونو گوسته ریر، زیرا قادینلارین اولمادیغی بیر حرکت مطلقا، مشروع، حاقلی، عدالتلی ، حقوقا دایانان، دئموکرات و چاغداش اولما ز.
میللی یول، قادین – کیشی برابرلییی و اجتماعی عدالته اینانان بیر تشکیلات اولاراق بیر داها، بو قوتسال گونده گونئی آزربایجان قادینلارینی اوز تشکیلات لارینا قاتیلماغا چاغیریر و اینانیرکی قادین حاقلارینین گئرچک و کوکلی حلی مستقیل چاغداش گونئی آزربایجان دئموکراتیک جمهورییتی ایله ممکوندور.
یاشاسین۸مارت قادینلار گونو!
یاشاسین قورتولوش محادیله میز!
گونئی آذربایجان میللی یول تشکیلاتی
یاشاسین۸مارت قادینلار گونو!
۸مارت ۱۸۵۷ ده امریکانین نیویورک شهرینین بير توخوما فابريکاسیندا ( کارخانادا ) چاليشان ۴۰ مين ايشچی، ۱۶ ساعاتليق ايش گونونون ۱۰ ساعاتا ائنديريلمهسی و اودنيشلرده آرتيش طلبی ایله اعتراضا باشلاميشدی. ۴۰ مين قادين ايشچی نين تشکيلات لانديرديغی بو آکسیا، او زامانا قدر کی ان کوتلوی قادين حرکتلريندن بيری ايدی. حرکتی دايانديرماق ايستهين پوليس، فابريکا صاحیب لرینین فرمانی ایله قادين ايشچيلره هوجوم ائده ره ک ، مينلرجه ايشچينی فابريکایا کيليدله یب . و چيخارتیلان يانغيندا ايچريده قالان ايشچيلردن ۱۲۹ ياناراق جان وئرمه لرینه سبب اولموشلار.


text:
اردبیلده ۱۲۰ اوشاغا کبین کسن بیر شخص توتولدو
اردبیل ایالتینین نمین شهرینین ساوجیسی عظیم اکبری، ۱۲۰ اوشاغا کبین کسن بیر شخصین توتولدوغونو اعلان ائتدی.
اکبری بو بارهده ۲۰ بهمن بازار ائرتهسی گونو ایران مئدیاسینا دئدی: نمین شهری محکمهسی طرفیندن بو پروندهده ۱۲۰ موتهیم بللی ائدیلدی و اتهاملاری بارهده بیلگی وئریلدی.
نمین شهر ساوجیسی، بونونلا علاقه دار آبی بیگلو شهریندهکی ایکی اوفیسین مؤهورلندیگینی و کبین کسن بیر شخصین حبسخانایا گؤندریلدیگینی سؤیلهدی.
ساوجیلیق “یانلیش کولتور و سهو” کیمی آدلاندیردیغی اوشاق ائولیلیگینین قارشیسینی آلماق اوچون موداخیله ائتدیگینی و موتهیملرین ۶ آیدان ۳ ایلهدک حبس جزاسینا محکوم ائدیلدیکلرینی قئید ائتدی.
محکمه مقامینین سؤزلرینه گؤره، اتهامدا ایشه جلب اولونان قیز و اوغلان عائلهلری ده یئر آلیر.
سون ایللرده اوشاقلارین، اؤزللیکله ده قیزلارین ائولنمهسی موباحیثهلی بیر مسئلهیه چئوریلدی.
سون ایللرده بعضی قادین ملت وکیللرینین ایران قانونلاریندا ائولیلیک یاشینی ديیشدیرمهیه چالیشدیقلاری، لاکین مجلیسین باشقا عضولری و دین خادیملرینین مقاومتی ایله قارشیلاشیبلار.


text:
اویان نیوز: ایرانین تبریز شهرینی تمثیل ائدن «تراکتورسازی» کومانداسی فوتبول اوزره آسییا چئمپیونلار لیقاسینین قروپ مرحلهسینده ایلک اویونونو کئچیریب. آ قروپوندا یئر آلان جنوبی آذربایجان کومانداسی بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینین «ال-جزیره» کومانداسینی مغلوبیته اوغرادیب – ۳:۱.
حسابی ۳۷-جی دقیقهده مئهدی صالحی آچیب. ۶۰-جی دقیقهده جاواد کاظیمییان «تراکتورسازی»نین ایکینجی قولونو ووروب. «ال-جزیره»دن علی مابخوت ۷۹-جو دقیقهده فرقلهنسه ده، جمعی ۲ دقیقه سونرا مسعود ابراهیم زاده یئکون نتیجهنی مویینلشدیریب. ۸۳-جو دقیقهده محمد ایبراهیمی ایکینجی ساری ورقهنین آردیندان میداندان کنارلاشدیریلیب. لاکین آذربایجان تورکلرینین قورور منبیی سونادک قلبهنی الدهن وئرمییب.
قروپون دیگر ماتچیندا سعودییه عربیستانینین «ال-شاباب» و قترین «ال-جئیش» کوماندالاری اوز-اوزه گلهجک. «تراکتورسازی» ایسه نؤوبتی گؤروشونو مارتین ۱۲-ده سفرده «ال-جئیش»ا قارشی کئچیرهجک
الیتلر آز


text:
احمد مطر كيمي سياسي شاعيريميز آز اولدو، أن ياخشي بول بول ايدئولوژيك شعريميز اولدو. مطرین اوسلوبونا بیزده یالنیز سالام ساروان بیر آز یاخینلاشدی، او دا کؤنوللوجهسینه مینارهلرله نئفت قویولاری آراسیندا شاعیرليینی ایتیرمهیه چالیشدی: سؤز اویونلاریندا ایچیمله بیچیمین [مضمونلا فورمانین] بیر یئرده قوربان وئریلمهسینه. بیر ده کی، هئچ بیر شعرچئویرمهسی اؤزگون متنین دادینی وئرمیر. جمیل مئریچ …
Read More “تاپماجا | احمد مطر | ایواز طاها”
ایواز طاها، چاغداش ادبیاتیمیزدا ان دیرلی شخصیتلردن بیریدیر. سؤز یوخدور کی دیلیمیزین جان وئردییی بیر چاغدا دیلیمیزین دادینا چاتدی. او، گنج اولارکن، 1370 ایللرینده “یول” درگی سینی یولا سالاراق نثر ساحه سینده دیلیمیزی بیرده باشدان دیریلتدی. یول درگی سی نین ائتکیسی نی هئچ کیم اونودا بیلمز. او زامانلاردا یول درگیسی طاهانین زحمتلری سایه سینده یولا …
Read More “آذربایجان یازیچیلار و شاعیرلری: ایواز طاها | محمد رضا آذرلو”
لیبی دئوریمینده ایستالیندن قالما جیندیر بیر گلهنک بیردنبیره باش قالدیردی. بو گلهنک سوریه دئوریمینده داها پلانلی، داها قورخونج بیچیمده یئنیدن ایستئحصال اولوندو: “اعتیراف”. بونونلا دا دئموکراتییا و دیکتاتورلوغون تانیمیندا [تعریفینده] یئنی بیر اؤلچو اورتایا چیخدی. باشقا سؤزله، اعتیراف آکسییاسی منفی آنلامدا حؤکومتلرین نه قدهر دیکتاتور و یا دئموکراتیک اولدوقلارینین گؤستریجیسینه چئوریلدی. اعتیراف نه دئمکدیر؟ 1. …
Read More “عرب دئوریمی: ایشگنجه و اعتیراف | ایواز طاها”
آقای ایواز طاها گویا در کتاب جدیدشان کلمهای بنام “ایچیم” (معادل محتوا) وضع کردهاند. و آقای رامین جباری در مقاله خود از چند بعد با ایچیم مخالفت کردهاند. اما به نظر من چندین اشکال در نوشته آقای جباری هست که شاید به خاطر تصمیم قبلی برای مخالفت با همین واژه پیش آمده است. …
Read More “معادل زیبا | بابک آذری”
کئچنلرده سایین ایواز بَی طاهانین «سیاستدن گؤزهللیه کئچیرم» آدلی یازیسینی اوخودوم. بو یازیدا دیقتیمی چکن مسئلهلردن بیری، «ایچیم» سؤزجویونون تئرمین اولاراق ایشلهدیلمهسی اولدو. یازینین اتکیازیسیندا بو حاقدا آچیقلاما وئرمیشدیر؛ «یئنی اثریمده “ایچیم” تئرمینینی مضمونون content قارشیلیغی کیمی ایشلتمیشم. بو، فورما آنلامینی داشییان “بیچیم” سؤزو ایله ده سسلهشیر». بو جوملهدن بئله آنلاشیلیر کی، «ایچیم»ین ایشلتمه سببی …
Read More ““ایچیم” سؤزجویو، دیلیمیزده تئرمین کیمی اوْتوروشا بیلرمی؟ | رامین جبارلی”
سايين ايواز طاهانين «سياستدن گؤزهلليه كئچيرم» باشليقلي يازيسيني اوخودوم؛ بو مقالهده سايين طاها ايله بير چوخ باخيشلاريم اوست- اوسته دوشور، آنجاق بونا باخماياراق ايدئولوگييا و اخلاق بؤلومونه چاتاركن فيكير آيريليغيميزي سئزيب بير ايكي نؤقطهيه ايشاره ائلهمهيي واجيب سایديم . سايين طاها او يازي دا تلويحن ده اولسا ايدئولوگيياني بير نؤوع مودافیعه ائتميشدير. بو بلكه بير …
Read More “ايدئولوگييا، هه يا يوخ! / ارسطو مجرد”
نئچه گون اؤنجه سایین همت شهبازیدن بیر مقاله اوخودوم: «مئدیا و پستمدرنیزم». اؤزـ اؤزومه دئدیم کئشکه بئلهجه یازیلمایایدی. منه ائله گلدی کی، مقاله گئنللیکله بیر یانلیش دوشونجه اوزهرینده قورولوب. پستمدرنیزمین منیمسهنیلمیش آنلامی ایله باغلی بدیهی بیر یانیلما. بوندان کدهرلنمهیه بیلمزدیم. چونکی همت بی دوشونجه یولچوسو اولان آزساییلی آداملاریمیزداندیر. و اونون خیرداجا سهوینین رئزونانسی بؤیوک اولا …
Read More “سیاستدن گؤزهللییه کئچیرم | ايواز طاها”
«ایواز طاها»نین «شعر وارلیغین ائویدیر» آدلی کیتابی، باکی دا خزر اونیوئرسیته سی طرفیندن یاییملانیب ایشیق اوزو گؤردو. الیمیزده کی کیتاب چئشیدلی قونولاری چئورهدیینه باخمایاراق، ایچینده کی دوشوندوروجو آردیجیللیقلا اوخوجونون گؤزو اؤنونده سرگیلنمکده دیر. بو یازیدا، کیتابین بیر سیرا یئرلرینه توخونولور. دوشونجهلریمیزین اوست اوسته دوشن یئرلری گؤستریلیر، اوزلاشمایان یئرلرده ایسه قونولار بوسبوتون باشقا بیر باخیمدان آراشدیریلیر. …
Read More “شعر سینیرسیزدیر | همت شهبازی”
“شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابی ندن دانیشیر؟ 2006-جي ايلده نشر ائديلميش “شعر وارلیغین ائویدیر” باشليقلي كيتاب آذربايجان فيكير تاريخينده بير حاديثهدير. شعرين (اؤزهلليكله آذربايجان شعرينين) گؤزهلليك فلسفهسيندن سؤز آچان كيتاب اوچونجو دفعه ايشيق اوزو گؤرموشدور. بيرينجي باسقيدا كتابين حجمي 180 صحيفه ايدي، آمما بو باسقيدا حجم 400 صحيفهيه قدهر آرتميشدير. اوستهليك بيرينجي باسقيدا گئدهن ماتئرياللارين دا …
Read More “تاریخین یوخا چیخمیش مرکزینده شعر / لیدا احمدی؛ سعادت ایسماعیلقیزی”
مطلب حاضر را در سال 1382 نوشتهام و به عنوان تیتر اول هفتهنامهی “آوای اردبیل” چاپ شده است. در آن سال متعاقب درگذشت حیدر علیاوف، رسانههای ایران هرچه میتوانستند درباره انتخابات ریاست جمهوری در آذربایجان ناسزا گفتند. رسانههایی که به رغم آن هیاهو، طبق معمول از کنار حادثهی اصلی 21 آذر گذشتند. البته در آن …
Read More “کدام بیست و یک آذر / ایواز طاها”
بوداقدا بير قوش قاناد چالير، يوواسيز قالماق ايستهمير قارا پيشيک سسسيزجه ايتي جايناقلي، جهننم باخيشلي اينجهبويون قوشو اوْولاماقچون ديرماشير آغاجا اوخويور: بئلهديرسه آلينيازيمدا يئييلمک يازيليبسا بو آن غنيمتدير بير آن سونراياجان اوخوياجاغام چونکي ابدليک اوخوياجاغام منده بئلهدير… بو قوش اؤلونجه گولدورهن بيريسيدير. ____________________________________ عراقلي شاعير بختيار علي دئيير کي، بو قوش اؤلومونون قاچيلمازليغي ايله …
Read More “قوش | ويلهئلم بوش | ایواز طاها”
تانري نهدير، تانينماز بونونلا بئله آنجاق گؤيون گؤي بنيزي دولغوندور اونون اؤزهلليکلريله. دئمک ايلديريمدير، گؤيگورولتوسودور، اونون عظمتي، اؤفکهسينين تجللاسي. ياخينلاشماغي قصد ائتديکجه داها دا گؤرونمزلهشير ابدييت سئوگيسي، ائوجيک آرزوسو بيزيم نزديميزده تانرينين اؤزو.
دونياني بير آرايا گتيرن يالنيز شاعيردير، بوتون نسنهلرده اوچولوب داغيلان او اوزاق دونياني. گؤزهللييي اينانيلمازجاسينا گؤستهرير، چونکي هر نهيه، اونو کدهرلنديرنلره بئله شنليک تؤرهني قورور. او، چيرکينليکلري خاراباليقلاردان سيلير. و ائورنسللهشیر اؤلهزي.
باخ، بيز قلمدن، كيتابدان خبرسيز كيچيك دووشانلاريق، دونيانين وار- دؤولتندن طبيعيتن بيزه باغيشلاديغي بيرجه نعمت يالنيز بير يونآياق قابيدير. نه داستايئوسكيني اوخوماقلا لووغالانيريق، نه ده پسيخولوگييا كوركونو گئيينیريك. بيز كيچيك دووشانلاريق. آياق قابيميز يوندور. قولتوغوموزدا دفتريميز يوخ، هئچ نهيي قئيد ائتميريك. داها اورهييميز جناب كانت اوچون دؤيونمور. اونون چوروك ايدئآلي كؤنلوموزو اوخشامير. ناغيل باز لافونتئن …
Read More “دوشان | تئودور دوبانویل | ایواز طاها”
مندن اؤنجه كئچيب گئدنلرين هاميسي باشلاريني وئرميشديلر. من بو باشلاري قارشي ديوارداكي ويترينلرده اوزون سيرايا دوٍزولموش حالدا گؤرموٍشدوم. بو ويترينلرين ايچينه بولاشيق هاوانين سيزماديغيندان أمينم. دريلرينين آلتينداكي دامارلاردا قان آخماسا بيله، بو باشلار تخمينَن ديري اولدوقلاري واخت كيمي ماراقلي طرزده ساخلانيليرديلار. بو سرگي تاماشاسينين منده درين و گؤزلهنيلمز قوْرخو اوياتديغيني بوْینوما آليرام. اورداجا بير آن …
Read More “سيلينمهين لكه | خوان بوْش | ایواز طاها”
شعر و دوشونجهنین ایلگیسیندن دانیشماق ایسترکن، بو گونلر آردیجیل تکرارلانان «دوشونر شاعیر» مؤوضوعسونا قاییتماق ایستهمیریک. بیلیرسینیز ایندی شاعیرین یاخشیسیندان آد چکدیکده اونون شعرینده، فلسفهنی آختارماغا باشلاییرلار. بونون شعرینده فلسفه وار. بو جومله سانکی شعری ال چاتماز زیروهیه قالدیریر. بونون هاردان گلدییینی بیلیریک. بو، آذربایجان جومهوريیتینده ایللرجه شاعیردن اسیرگهنمیش دوشونجه موتیولرینه قاییدیر؛ انسانین دوشونجه مرکزینده دایانمیش …
Read More “شعر و دوشونجه: والئری، هؤلدئرلین، افلاتون، و هایدگئر | ایواز طاها ایله موصاحیبه”
پیرامون کتاب “قورشون هاردان آچیلدی” نوشتهی ایواز طاها “قورشون هاردان آچیلدی”عنوان یکی دیگر از معدود کتابهایی است که در طی چند سال اخیر درزمینهی ادبیات ترکی عرضه و منتشر شده است. موقعیت زمانی وقوع داستان به چند دهه قبل برمیگردد که ظاهرا ساختار اقتصادی جامعه، نظام اربابرعیتی را پشت سر نهاده و روستاییان مالک زمینهای …
Read More “سوررئالیسم جانیفتاده؛ چهارچوب محکم داستانی | احمد صیقلی”
آنا ديلي سادجه کنديميزده، يؤره ميزده اؤيرنديگيميز ديل دئييلدير. بو، ديلين ايلکين ائوره سيدير. ديل، اينسانين بيلگيلري نين قايناغينا و گؤسترگه آراجينا دؤنوشمه ديکجه آخساقدير، ائورنسل ايستکلردن، دوشونجه لردن يوخسوندور. ديلين توکنمه يَن بير درينليگي وار. بو درينلييه وارماديقجا، دالماديقجا اؤنملي بير ياپيت (اثر) يازماق مومکون اولماز. بو درينلييه واريش کنديليگيندن اينسان بئيني نين انگين …
Read More “ايواز طاها قومسالليقدا بوي آتان چينار | گونتای گنجالپ”
“بیر اوتاقدا بئش قوناق” اؤیکوسونه بیر باخبش اؤيكوده بئش كاراكتئر وار: راوي، بيرينجي و ايكينجي سوروجو، گولشچي و سوباي كيشي. روايت خطيني آچيقلاساق، سوروجولر بير بيرلرينه هده قورخو گلمك حدينده قاليبلار. او بيري كاركتئرلر آنجاق فرقليدير. يازيچي بو بئش نفري بير يئرده گتيرمكله توپلومداكي، گرگين دورومو تنقيده چكمك نييتينهدينده اولوب آيدينجاسينا دئيير: «دونندن او كاغيذين …
Read More “ميغميغا، هؤرومچك، خوخان يازيچي، بير ده بوينو يوغونلار! / محمود مهدوي”
کامال آبوللانین “یاریمچیق الیازما” رومانی ایشیق اوزو گؤردوکدن سونرا، ایواز طاها آذربایجاندا گئرچک آنلامدا پستمدرن رومانین یاراندیغیندان سؤز آچمیشدی. طاهانین بوبارهده کیچیک بیر کیتاب حجمی قدهر گئنیشلهنهلن یازیسی “متندن باشقا بیر دونیا یوخدور” آدینی داشیییردی. قوزئی آذربایجانین ادبی چئورهلرینده ماراقلا قارشیلانمیش مقالهنین کیچیک باشلیغی ایسه بو ایدی: «پستمدرنیزم قارانلیغیندا یاریمچییق الیازما». مقاله همین یازینی اساس …
Read More “کامال آبدوللا و ايواز طاهانين سئمانتيک/ا-سئمانتيک سايريشمالاري | پروفئسور نيازي مهدي”
كوٍچهنين باشيندا يئرلشن بير تئلئفون كؤشكوٍنون [کيوسک] قاباغيندا جاماعات صف باغلاييب. هاوا سوْيوقدور. ياغيش ياغير. دؤزوٍمسوٍز آداملار گؤزلريني كؤشكوٍن ايچينه زيللهييبلر. دستهيي ألينه آلميش كيشي، تئلئفونلا دانيشير. توْختاقدير، كيمسهني وئجينه آلمير. گوٍلور، اوغونوب كئچير. بير گيله سيگارئت چيخارير، آليشديريب يئنه ده دانيشيغا قيزيشير. ائشيكدهكي آداملار تلهسيرلر، سينيرلري گرگيندير. دئيينيرلر. صبري توٍكنميش بيريسي سيرادان چيخاراق كوٍچهدن …
Read More “كدهر يئلي | غلامحسين ساعدي | ایواز طاها”
“شعر وارلیغین ائوی دیر” کیتابی و بیر تنقیده جاواب ايش بئله باشلايير كي، هر بير اثري جيددي و طرفداشليقدان اوزاق شکیلده گؤتورـ قوي ائلهمك بيزه ايندي سودان هاوادان داها واجيب بير ايشدير. بو باخيمدان هادي بي قاراچايين يازديغي «شعر وارليغين ائوي ايميش» باشليغلي تنقيدسل يازيني ديرلي بير ايش حئسابا گتيرمك اولار. آرتيق ادبياتيميزدا يوخ …
Read More “بو يازينين باشليغی نهدير؟ | حمید آصفی”
قورشون هاردان آچیلدی” بیر کیچیک روماندیر کی ایواز طاها یازیب. بو رومان ایلک کز ۲۰۰۶-جی ایلده باکیدا باسیلیب و ایکینجی کز ۱۳۸۵- جی ایلده ایراندا عرب الفباسیلا چیخیب دیر. “قورشون هاردان آچیلدی” کند یئرلرینده کئچن بیر حئکایهنی اله آلاراق اونو اوخوجولارا گؤستریر. بو رومان کندین گؤزل و آرام یئرلرینده نئجه قیرغین سالماق، اینتیقام آلماق و قانی قانلا یوماقدان دانیشیر …
Read More ““قورشون هاردان آچیلدی” ساده جه بیر رومان دئییل | محمد رمضانی”
«شعر وارلیغین ائویدیر» کیتابی ایله تانیشلیق هاردا و هانسی ایلده آنادان اولماغینین فرقی یوخدور. هر حالدا ایندی بورالاردا یاشاییر و جدی اولاراق یارادیجیلیقلا مشغولدور. دوزو اونونلا، اونون بارهسینده یازماغا دانیشماق ایستهسهیدیم مطلق یوخ دئیهجکدی. آنجاق بونونلا بئله سؤزه باخماز دجل بیر اوشاق کیمی یئنه ایستهدییمی ائدهجکدیم. بونو دئدیم کی، دئییم او سؤزون اصیل معناسیندا تواضعکاردی. …
Read More “دیل اژدهاسی | حمید آصفی”
“شعر وارلیغین ائوی دیر” کیتابینا بیر قیسا باخیش ایواز طاها نین “شعر وارلیغین ائویدیر” آدیندا یئنی کیتابی آذربایجان دوشونورلری ایچینده چوخ ماراقلا قارشیلانیبدیر. بو ۱۸۴ صفحهلی رقعی کیتاب، چاغداش گونئی آذربایجاندا چیخان ان گوجلو فلسفی کیتابلاردان ساییلابیلر. “شعر وارلیغین ائویدیر” ۲۰۰۶ جی ایلده خزر اونیورسیتئتی یاییم ائوی طرفیندن یاییملانیب و آذربایجانین گنج فیلوسوفو ایواز طاهانین …
Read More “شعرده آزان فیلسوف | حیدر شادی”
دوخسانینجی ایللردن بری، شعریمیزده «نورمال دیله قارشی عصیان» آدلاندیرا بیلهجهییمیز بیر دوروم یارانیب: یئنی سؤزجوکلر قوندارماق، آلیشمادیغیمز سؤزبیرلشمهلرینی گئنیش اؤلچوده قوللانماق، ترجومهدن گلمه یازی طرزی، آیری دیللردن آلینما ایمگهلر و باشقا دیللرده دوشونوب اؤز دیلیمیزده یازماق. ایندی شاعیرلر یئنی دیل قوندارماقدا بیربیرینه آمان وئرمیر. بو، بیلهرکدن دیله قارشی پلانلاشدیریلمیش قورغو [توطئه] دئییل، شعرین نئجهلییی ایله …
Read More “بیلیم دیلی اؤلدورور، شعر ایسه دیلی دیریلدیر | ایواز طاها”
رضا عالينين «يارپاق» قزئتينين باشيازاري ايواز طاها ايله دانیشیغی بو دانيشيغي رضا عالي 1384ـجو ايلده تبريزده چيخان بير قزئت اوچون طاها ايله آپارميشدي. آمما عالي بّيين او قزئتدن اوزاقلاشديغي اوچون، دانيشيق دا قزئت ده درج اولونماميشدي. اوستوندن اوچ ایله ياخين کئچدييينه باخماياراق دانيشيغین مضمونو بایاغیلاشماییب. ر.عالی ــ يارپاغي چيخارماقدان مقصدينيز نهدير؟ ا.طاها ــ سورعتله انكشاف …
Read More “مدنيت دنيزي دوشونجه داملالاريلا يارانير (سؤیلهشی)”
اینسان بیلمهدیکلرینین دوشمنیدیر. بیز آراـ سیرا “پستمدرنیزم” سؤزونو آغیزلاردان ائشیدیر، کاغیذلاردا اوخویوروق. بوندا قباحت یوخدور، بونا سئوینمهلیییک. چاغداش دونیادا اؤزونو بوتون ادبیات، اینجهصنعت، بیلیم و دوشونجه ساحهلرینه سیرامیش بو تئرمینله ماراقلانماغیمیز، ایرهلیلهییشمیزین یاشیل ایشیغیدیر. آمما بوردا اؤنملی بیر مسئله وار: واخت اولور بیلمهدیییمیز ایشه باشیمی سوخور، آنلامادیغیمیز آنلاییشا قاتلاشیریق. بونونلا دا بؤیوک بیر فیکری تجروبهنی …
Read More “پُستمُدرنیزم و آرخادان آتیلان داش / ایواز طاها”
داش داشیماقدان دا چتین گؤرهردیم شاعیرلییی. بیرجه شعر حاققیندا یازماغی شعردن چتین ساناردیم. آمما جواد مجابینین خیرداجا بیر یازیسینی اوخودوقدان سونرا یانیلدیغیمی آنلادیم. گؤبهلک کیمی گؤیهرن شاعیر قوشونونون سایی بونون دانیلماز بلگهسیدیر. بو سیز بو دا شاعیر اولماق اوچون او جنابین اون گؤستهریشی: ـ تنقيدچيلري شاشیردان، عئيني حالدا اونلارين غرورونو سينديرمايان شئيلر يازين. ـ …
Read More “شاعیرلييه باشلاماق اوچون اون گؤستهريش | جواد مجابی | ایواز طاها”
ائی، باییردا اوشوین آدام سن كي يالنيز قالير، قوجاليرسان، مني آنلاييرميسان؟ ائي، کئچيدلرده دورموش آدام، قاشينان آياقلارلا، سولغون گولوشلرله، مني آنلايا بيليرميسن؟
بير يئره توپلانميش ثروتين مرکزيني سوسياليزم داغيتدی، دئموکراسی ايسه اوست اوسته قالانميش قدرتين مرکزيني. بونو لويي آلتوسئر دئيير: بيز مارکس – دان بويانا اؤيرنميشيک کي، اينسانين ذهني، يادا اونون اقتصادی – سياسي – فلسفي «من»ـي تاريخين مرکزی دئييل. آيدينلانما فيلسوفلارینين و هئگل – ين عکسينه اولاراق، بونو باشا دوشموشوک کي، تاريخين مرکزی يوخدور. تاريخ ائله …
Read More “يازيچینين اؤلومو: اوخوجو دؤنمی / ایواز طاها”
“غربده میستیسیزم” بارهسینده آمریکالی فیلوسوف پروفئسور «لئگئن هاوزئن»له ایواز طاهانین دانیشیغی □ يئني دونيانين اؤزولونده دایانان راسيوناليزم (عقلانیت) سون واختلاردا آنتيراسيوناليستلرین هجوملارا معروض قالير. بونون سببلريني آچیقلایا بيلرسينيزمي؟ ■ گلين، بير شئيي آيدينلاشديراق. سيز دئييرسينيز كي، راسيوناليزم چاغداش دونيانين اينفراستروكتورودور. اصلينده، بو، «ماكس وئبئر»دن باشلاياراق بوتون سوسييولوقلارين ایرهلی سوردوکلری بير خرافاتدير. بونون كؤكلرينه بلكه ده …
Read More “لئگئن هاوزئن: چاغداش غرب و عرفانی یؤنهلیشلر | ایواز طاها”
“جاهان”؛ ژورناللاری ورقلرکن سلسلهسیندن ادبی مکانین بوشلوغو شرایطینده، ـ کی، آیریـآیری تظاهرلری، قابارما و چکیلمهلری چیخماقلا، بیزده پوستـسووئت ادبیاتی ائپوخاسی اساساً بونونلا سجیهویدیر، ـ هر نؤوع، هر یؤن اؤزگه ادبیـبدیعی، ائستئتیکـنظری ماتئریالین بورا آخاری، یئریمهسی طبیعی، معلوم. چونکی مدنی توپلوم واکووم سئومیر. بو آرادا ایلین اولیندن آرتیق اوچ سایی چیخمیش، ایستر تیراژ (2500) ، ایسترسه …
Read More “جاهان درگیسی / تهران عالیشاناوغلو”
“یارپاق” قزئتینین مضمونو و آماجی بارهده (سلیم بابوللا اوغلونون ایواز طاها ایله آپاردیغی موصاحیبهسیندن) س. بابوللا اوغلو ــ “یارپاق” قزئتی حاقدا بیلگی وئرهرمیسینیز؟ ا. طاها ــ “یارپاق” هفتهلییی 2004ـجو ایلین اورتالاریندان آردیجیل اولاراق چیخیر.[1] البته، مادی چتینلیکلر اوزوندن ایکی آی دایاندیغینی استثنا ائتمکله. بو، تام آذربایجان دیلینده، 12 صحیفهده، گؤزل ترتیباتلا بوراخیلان باغیمسیز قزئتدیر. قزئت آذربایجانلیلار، …
Read More ““یارپاق” قزئتینین آماجی (سلیم بابوللا اوغلونون ایواز طاها ایله آپاردیغی موصاحیبهدن)”
بیر فاغیر اورحان ولییَم ولینین اوغلویام تاریفسیز کدهرلر ایچینده 40 -جي ميلادي ايللرده «غريب» باشلیقلی كيتابین ایشیق اوزو گؤرمهسی، تورك شعرينين دؤنوش نؤقطهسينه چئوريلدي. کیتابدا داها چوخ اورحان ولینین آدی سسلنسه ده، «بیرینجی یئنی» کیمی تانینان آخین، یالنیز اونون آدی ایله باغلی دئییلدی. اوردا «ملیح جئودت آندای» و «اوکتای ریفات» دا واریدی. بو اوچ شاعیر شعرلرینی …
Read More ” غريب | اورحان ولی | ایواز طاها”
آذربایجان ادبیاتینا، مدنیتینه اؤتهری نظر یئتیرسک چوخ تئز بیر زاماندا بیر نتیجهیه گله بیلهریک: مدنیتیمیزده، سیاستیمیزده، تفککوروموزده میللیلیک حددن آرتیق چوخدور. نه چاتیشمیر بیزده؟ آداخلیبازلیغا گلمیش مشدی عیباد کیمی بوتون علم، صنعت، سیاست نمایندهلریمیز دیققتله گوزگوده اؤز تورشوموش، حددن آرتیق میللی صیفتلرینه باخیر، گلدیکلری دهشتلی نتیجهنی کیمسهیه، حتتا اؤزلرینه بئله دئمکدن چیکنیرلر. بشریلیک ـ بیزده …
Read More “جاهان درگیسی حمید هئریسچینین باخیشیندا”


text:
آرکوز د لا فرانترا
آرکوز د لا فرانترا (ایسپانجا: Arcos de la Frontera) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر ۱۸۵ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۵۲۷٫۵۴ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۳۱۰۱۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arcos de la Frontera»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آرکوز د لا فرانترا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
External links[دَییشدیر]
- Satellite image from Google Local
- Jerez de la Frontera Airport


text:
بؤیوک گؤللر
بؤیوک گؤللر (اینگ. Great Lakes)[۱] — قوزئی آمئریکادا، کانادا ـ آمئریکا بیرلشیک دئولئتلئری سینیریندا اولان بیربیرینه باغلی 5 شیرین سو گؤلوندن اولوشان گؤللر گروهونا دئییلیر. بو بؤلگه، دونیاداکی ان بؤیوک شیرین سو حوزهسیدیر.
جغرافی اؤزللیکلری[دَییشدیر]
بؤیوک گؤللری اولوشدوران گؤللر بونلاردیر:
- یوخاری گؤل
- هورون گؤلو
- میچیقان گؤلو
- ائری گؤلو
- اونتاریو گؤلو
اطرافلی[دَییشدیر]
موقدس لاورئنتی چایی حؤوزهسیندهدیر. ساحهسی 245،2 کم²-دیر. تئکتونیک-بوزلاق منشألیدیر. ساحیللری (یوخاری گؤل و هورونون شم. ساهیللریندن باشقا) آز پارچالانمیش و یاستیدیر. چوخلو آدالار وار. بؤیوک گؤللر تقریبن عئینی یوکسکلیکدهدیر. ائری و اونتاریو گؤللرینی بیرلشدیرهن نیاقارا چایی اوزرینده نیاقارا شلالهسی یئرلشیر. بؤیوک گؤللری آتلانتیک اوکئانلا موقدس لاورئنتی چایی بیرلشدیریر. گؤللری بیرلشدیرن چایلار اوزرینده سئس-لر تیکیلیب. بالیق اوولانیر. دولوت، میلووکی، چیکاقو، دئترویت، بوففالو، تولیدو، کلیولئند، تورونتو، پورت-آرتور، فورت-اویلیام و س.


text:
«اوستاد هریسی» (موسی هریسینژاد) حیاتلا ابدیلیک وداعلاشدی
الیمیزه چاتان خبر اساسیندا، آذربایجان کلاسیک شعرینین دوامچیلاریندان اولان اجتماعی شخصیت، شاعر و تدقیقاتچی حاج موسی هریسینژاد «هریسی» بوگون خرداد آیینین ۲۳ی یاشادیغی تبریز شهرینده ۹۲ یاشیندایکن حیاتلا وداعلاشمیشدیر. اوستاد هریسی تانینمیش شاعر جناب «هریزلی»نین آتاسیدیر.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری بو ایتگینی آذربایجان ادبی اجتماعیاتینا، حؤرمتلی «هریسینژاد» عائیلهسینه و امکداشیمیز «هریزلی» جنابلارینا باش ساغلیغی وئریر و مرحومون خاطیرهسینی عزیزلهییریک.
«اوستاد هریسی»نین ایتگیسیایله باغلی مراسیملر:
تورپاغا تاپشیرما مراسیمی:
سهشنبه گونو ۲۵ خرداد
تبریز- وادیرحمت مزارلیغی- ساعت ۱۱
شام غریبان مراسیمی:
سهشنبه گونو ۲۵ خرداد
مسجد سالار- ساعت ۱۹_۱۷
خاطیره مراسیمی:
پنجشنبه گونو ۲۷ خرداد
مسجد طوبی- ساعت ۱۷:۳۰_۱۹:۳۰
وئرمهرم سنی/ موسی هریسی
آفاقی گر بها وئره لر، وئرمهرم سنی
“موسی” سانیب،عصا وئرهلر، وئرمهرم سنی
اولدوزلاری، یئری، فلکی، کهکشانلاری-
بی چون و بی چرا وئرهلر، وئرمهرم سنی
دیلدن دوشوب،بوغاز قوووشوب،جان وئرهن زامان
نوح عؤمروجه بقا وئرهلر، وئرمهرم سنی
دنیا ریاستین کی چکیر آرزیسین هامی،
شرقیله،غرب آرا، وئرهلر ، وئرمهرم سنی
سندن سورا هامی اگر عیسی نفس اولا-
بیمار اولام شفا وئرهلر، وئرمهرم سنی
کشف شهود،سیر سلوکیمده یول نشان،
با علم کیمیا وئرهلر وئرمهرم سنی
یورغون”هریسی”نین تالانان شن باهارینا
گر تازهدن صفا وئرهلر، وئرمهرم سنی


text:
زلنسکی، جمهورباشقانی اردوغانا تشکر ائتدی
"خالقیمیزی روس اسارتیندن قورتارماغا کؤمک ائتدیگی اوچون بیر داها جمهورباشقانی اردوغانا تشکر ائتدیم"
اوکراینا دؤولت باشقانی ولودیمیر زلنسکی دونن جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانلا تلفون دانیشیغیندان سونرا پایلاشدیغی ویدئو ایله اردوغانا تشکر ائتدی.
زلنسکی ویدئودا،
"خالقیمیزی روس اسارتیندن قورتارماغا کؤمک ائتدیگی اوچون بیر داها جمهورباشقانی اردوغانا تشکر ائتدیم. تورکیهده اولان آزووستالدان گلن قوموتانلار یاخیندا عائلهلری ایله گؤروشهبیلهجکلر" دئدی.
زلنسکی، جمهورباشقانی اردوغانلا ساوونما ساحهسینده داها چوخ امکداشلیغی مذاکیره ائتدیکلرینی ده دیله گتیردی.
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانلیغیندان وئریلهن آچیقلامایا گؤره، تلفون دانیشیغیندا ۲۴ فوریهده باشلایان روسیا-اوکراینا ساواشی ایله باغلی گلیشمهلر دگرلندیریلدی.
اردوغان تلفون دانیشماسیندا، اوزون مدتدیر اۆستونده ایشلهدیکلری روسیا - اوکراینا آراسینداکی اسیر دییشیمینی اوغورلا سونوجلاندیرمیش اولماقدان بؤیوک ممنونیت دویدوغونو ایفاده ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایرانداکی گؤستریلرده اؤلنلرین ساییسی ۴۴۸ نفره یوکسلدی
ان چوخ جان ایتکیسینین ۱۲۸ نفرله داها چوخ سنیلرین یاشادیغی سیستان بلوچیستان ایالتینده ثبت ائدیلدی
میت، پکاکانین سؤزده استخبارات یؤنهتیچیسینی ضررسیزلشدیردی
هؤرگوته اینگیلترهدن قوشولان تروریست اونور، هؤرگوتون سلاحلی قانادی ایچیریسینده اوزون ایللر فعالیت گؤستردی


text:
اوروپا پارلمانی روسیه نی تروریزم نی قوللب- قُوَتلاوچی دولت اوله راق اعلان قیلدی
اوشبو توغریده اوروپا پارلمانی تامانیدن بیانات بیریلدی
اوروپا پارلمانی, روسیه نینگ اوروش جرمی گه مرتکب بولگن لیگی و تروریزم دن بیر واسطه صفتیده استفاده ایتیاتگن لیگی نی بیلدیردی.
اوشبو دایره ده اوروپا پارلمانی روسیه نی, 'تروریزم نی قوللب- قُوَتلاوچی دولت' اوله راق اعلان قیلدی.
اوروپا پارلمانی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, "پارلمان, روسیه نینگ اوکراین گه قرشی آلیب باریاتگن رحم سیز اوروشیده گی سونگّی ینگی لیک لر بیلن علاقه لی بیر قرار نی قبول قیلدی. ملت وکیل لری, روسیه کوچ لری و وکیل لری نینگ اوکراین ده گی عادی اهالی گه قره تیلگن عمدی هجوم لری و وحشت لری, ملکی زیربنا نینگ تخریب ایتیلیشی, خلق ارا و انسان بیلن علاقه لی باشقه حقوق نینگ جدی بیر شکلده ایاق آستی قیلینیشی نی تروریزم و اوروش جرمی ایتیب قبول قیلماقده. اوشبو دایره ده روسیه, 'تروریزم حمایه چیسی' و 'تروریزم دن واسطه صفتیده استفاده ایتیاتگن' بیر دولت اوله راق تن آلیندی" دییه قید ایتیلدی.
قانون لایحه سیده, اوروپا اتفاقی نینگ تروریزم لیستی بیلن علاقه لی قانونی چوکات نینگ ینگی له نیشی و شونده ی قیلیب روسیه نینگ اوشبو لیست گه کیریتیلیشی اوچون شرایط نینگ تامین ایتیلیشی طلب قیلیندی. عینی دمده واگنر گروپی بیلن روسیه نینگ مالی حمایتی نی کسب ایتیاتگن قوراللی گروه لر نینگ تروریزم لیستی گه کیریتیلیشی طلب ایتیلدی.
اوروپا پارلمانی وکیل لری قانون لایحه سیده, 24- فبروری ده اوروش باشلتگن روسیه نینگ اوکراین ده مینگلب عادی اهالی و باله نینگ حیاتی نی یوقاتیشی گه سبب بولگن لیگی نی بیلدیررایکن, حاضرگی کون گه قدر روسیه نینگ 40 مینگ دن آرتیق "اوروش جرمی نینگ" انیقلنگن لیگی نی معلوم قیلدی.
اوشبو قانون لایحه سیده, روسیه نینگ خلق ارا مقیاسده تجرید ایتیلیشی نینگ جدللشتیریلیشی, اوروپا اتفاقی ده پروپاگند قیلیاتگن روسیه بیلن ارتباطی بولگن موسسه لرنینگ یاپیلیشی یاکه ممنوع قیلینیشی طلب ایتیلدی.
عینی دمده پارلمان وکیل لری اوروپا اتفاقی نینگ روسیه گه قره تیلگن توقیزینچی تحریم پروگرامی نینگ هم تکمیل بولیشی نی طلب قیلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
آلمان باش وزیری اولکه سیده گی کودتا پلانی توغریسیده گپیردی
صربستان جمهوررئیسی: تورکیه غربی بالکان لرده تینچلیک نینگ تامین ایتیلیشی گه سبب بولماقده
صربستان جمهوررئیسی اوشبو توغریده اجتماعی ترماق آرقه لی بیانات بیردی


text:
اردوغان سئل بؤلگهسینه گئتدی
اردوغان، سئلده ۶ وطنداشین حیاتینی ایتیردیگینی، ۵ینین یارالاندیغینی، ایتن ۲ نفری تاپماق اوچون بؤیوک چابا گؤستریلدیگینی سؤیلهدی
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان، ۶ نفرین جان وئردیگی سئلدن تأثیرلنهن ریزهده، ایلک آشامادا ۵۰۰ ائو تیکهجکلرینی بیلدیردی.
اردوغان، شدتلی یاغیشلا بیرلیکده سئلین ووردوغو آرتوین و ریزهده آراشدیرمالار آپارماق اوزره بؤلگهیه گئتدی.
ریزهنین گونئیسو بؤلگهسینده جمعه نامازی سونراسی خالقا سسلننن اردوغان، سئلده ۶ وطنداشین حیاتینی ایتیردیگینی، ۵ینین یارالاندیغینی، ایتن ۲ نفری تاپماق اوچون بؤیوک چابا گؤستریلدیگینی سؤیلهدی.
اردوغان، سئل فاجعهسینده حیاتینی ایتیرهنلره اللهدان رحمت، عائله و سئوهنلرینه صبیرلر دیلهدی.
فاجعه خبرینین آلیندیغی آندان اعتباراً دؤولتین بوتون ایمکانلارینی سفربر ائتدیگینی وورغولایان اردوغان، ریزهده ۳۲۸ی آختارما قورتارما پرسونلی اولماق اوزره توپلام ۲ مین ۸۶۰ پرسنل و ۷۰۵ آراجین وظیفه یئرینه یئتیردیگینی، فاجعهدن اؤترو باغلانان ۴۲۶ یولون هامیسینین نقلیاتا آچیلدیغینی، ایچمه سویو، انرژی و خبرلشمهده هر هانسی بیر چتینلیگین یاشانمادیغینی ایضاح ائتدی.
سئلدن ضرر گؤرهنلره لازیم اولان کؤمکلرین ائدیلمهیه باشلاندیغینی بیلدیرهن اردوغان، ایلک آشامادا ریزهده ۱۵ جولایداکی سئل فاجعهسیندن تأثیرلنهنلر اوچون ۵۵۰ ایقامتگاه تیکهجکلرینی بیلدیردی.
اردوغان،
"سئلدن تأثیرلنهن ریزهلی آرتوینلی قارداشلاریمیز راحات اولسون. دؤولتیمیز بوتون ایمکانلارییلا اونلارین یانیندادیر" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
خزر ساحیلینده مینلرجه سو ایتی اؤلوسو تاپیلدی
اؤزللیکله یوزباش بؤلگهسینده و سولاق و شورنیکا چایلارینین آغیزلاری آراسیندا چوخ ساییدا اؤلو سو ایتی اولدوغو بیلدیریلدی
نیجریهده ۱،۸ میلیون نفر ایدز خستهسیدیر
"ایدزه قارشی یئریدیلن موختلیف کمپینلرین آرزو ائدیلن نتیجهسی یاواش یاواش الده ائدیلمهیه باشلاندی"
لیبیده تۆرک خستهخاناسی آچیلدی
۱۳ پلیکلینیک و ۴ عملیات اوتاغی اولان ۱۲۰ یاتاقلی خستهخانادا تام دونانیملی آمبولانس سرویسی ده فعالیت گؤستریر.


text:
دۆنیأده کروناویروس یوُقاشانلارینگ سانی ۱۹۵ میلیون آداما قوُلایلادی
ساغلیغینا قوُوشانلارینگ سانی بوُلسا 177 میلیونا قوُلایلادی
بۆتین دۆنیأده کروناویروس یوُقاشان آداملارینگ سانی 194 میلیون 800 مۆنگ آدامدان گچدی.
اؤلِنلرینگ سانی 4 میلیون 175 مۆنگ آداما یتدی.
ساغلیغینا قوُوشانلارینگ سانی بوُلسا 177 میلیونا قوُلایلادی.
آمریکادا اؤلِنلرینگ سانی 626 مۆنگ 762 آداما یتدی.
برزیلیادا اؤلِنلرینگ سانی 549 مۆنگ 924 آدامدان گچدی.
هیندیستان دا ییتگی سانی 420 مۆنگ 996 آدام.
مکزیک ده بوُلسا آرادان چیقانلارینگ سانی 238 مۆنگ 316 آدامدان گچدی.
پرودا اؤلِنلرینگ سانی 195 مۆنگ 795 آدام.
روسیادا اؤلِنلرینگ سانی 153 مۆنگ 874 آدامدان گچدی.
بریتانیادا آرادان چیقانلارینگ سانی 127 مۆنگ 949 آداما یتدی.
کلمبیادا اؤلِنلرینگ سانی 118 مۆنگ 868 آدام.
فرانسیادا ییتگی سانی 111 مۆنگ 622 آداما یتدی.
آرژانتین دا شو واغتا چنلی کروناویروس سبأپلی 103 مۆنگ 721 آدام اؤلدی.
آلمانیا، ایران، اندونزیا، اسپانیا، لهستان و گۆن اوُرتا آفریقا دا دۆنیأده اینگ کؤپ ییتگی چکن یورتلارینگ ساناویندا.
دِگیشلی حابارلار
اوروپا بیلهلهشیگی یورتلاری بیله کی یورتلاردان 29 میلیارد یورو الکتریکلی اولاغ ساتین آلیندی
اوروپا بیله له شیگی نینگ یورتلاری باشغا یورتلارا دا جِمی موقداری 42 میلیارد یورو اولاغ ساتدی
نیجریادا 1.8 میلیون آدامدا ایدز ویروسی بار
نیجریانینگ ساغلیغی قوُراییش ایشگأرلری یورتداشلارینگ ایدز مسئله سینده تست گچیرمهگینی ایسلهیأر