text:
ـ سلام لئـیلا ننه!.
ـ سلام بالا!.
ـ لئـیلا ننه یاخشی سانمی؟. ـ یاخشی؟ هه بالام یاخشییام… سن نـئجهسن؟ آمما بیلیرسن من سنی تانـیمادیم ها؟!…
– لئـیلا ننه من رحیمم… رحیم!.
لئـیلا ننه دیل ـ دوداغی آراسیندا زمزمه ائـتدی: رحیم… رحیم…؟! عؤمرونون ایلک بهاریندا، او زامانکی نه گلین ایدی نه قـیز؛ لئـیلانـین اری اؤلدو. لئـیلا ننه قالدی بیرده یـئـتیم یـئسیرلری. او یـئری اکدی، یـئـتیملری بؤیوتدو. یـئـتیملر، قوشلارین بالالاری کیمی بیر- بیر قاناد آچـیب، اوچوب گـئـتدیلر. لاکین بیر قاراقاش ـ قاراگؤز بالا (آخـیرینجی یـئـتیم) آنانـین یانـیندا قالدی تا ائـوین چـیراغی اولسون، داخمانـین کیشیسی اولسون. او دئدی:
آنا قورخما ایشلهرم سنین زحمتلرینی اؤدهرم، بیزده بیر گونه چـیخاریق. آنا قـئـیرتلی بالانی گؤروب گووندی، اورهیینـین سولموش چیچکلری طراوتلندی. بالا ایشلهدی، درس اوخودو، یاخشیدا اوخودو، لاپ یاخشی اوخویان بالا، مدرسهده فرانسه دیلینی اؤز یانـیندا ائله اؤیرهنمیشدی کی، اونا اوشاقلار بعضن زارافات اوچون عبدالله یـئرینه «فرانسه» دئـییردیلر. لاکین بو خوش گونلر چوخ سورمهدی. بیرگون ساواک مأمورلاری مدرسهده اونو یاخالادیلار، آخی او شاهین ضیددینه چـیخـیش ائـتمیشدی. ایکی ایل ساواکـین «کمیته-ی ضد خرابکاری» سئلوللاریندا قالدی. بو مودّت آنا آغلار قالـیب، گؤزونو یوللارا تیکدی. بیرگون خبر گلدی عبدالله-نی «ائوین» زندانـینا آپاریبلار، آنا بالانـین، گؤروشونه گـئـتدی:
ـ بالا عبدالله؟.
اوغول گولدو:
ـ آنا یاخشیسان؟
آناـ بالا دویونجا آغلاشدیلار.
سککیز ایلدن سونرا بالا آنانـین یانـینا قایـیـتدی، آنانـین داخماسین ایشیقلاندیردی. لاکین بو چیراق سحرهدک یانمادی… عبدالله یـئنهده یاخالاندی و بیر سحر عبدالله-نی گوللهلهدیلر، لئـیلا ننه بو اؤلومو بیلمهدی.
منه باخـیب دئدی:
ـ دئدین رحیم؟ هانسی رحیم؟ عبداللهنـین یـولداشی رحیم؟ منیم بالام هاردادیر؟ جواب وئر بالا، منیم بالام هاردادیر؟
بو سؤزه جاواب نه اولاردی، سوسدوم… ایچیمده یاندیم!!!


c: text/html

text:
ادواردو مارکز
ادواردو مارکز (اینگیلیسجه: Eduardo Marques) (دوْغوم:۲۶ ژوئن ۱۹۷۶ (۴۵ یاش) Santos) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ادواردو مارکز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- قرمیو کولوبونون اویونچولاری
- هاپوئل تلاویو کولوبونون اویونچولاری
- مکابی تلاویو کولوبونون اویونچولاری
- اریس لیماسول کولوبونون اویونچولاری
- هانقژو قرینتاون کولوبونون اویونچولاری
- بلننسس کولوبونون اویونچولاری

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
لاوری براون
لاوری براون (اینگیلیسجه: Laurie Brown (footballer)) (دوْغوم:۲۲ اوت ۱۹۳۷ شیلدون) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ لاوری براون. Barry Hugman's Footballers. یوْخلانیلیب12 November 2017.
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
DExpheightوارد نشدهاست
قارداش پروژهلرده لاوری براون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- قایناقلاما خطاسی اوْلان صفحهلر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- PIC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- FAST شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- SUDOC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- WORLDCATID شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۳۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۹۸-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- شیلدون دوغوملولار
- ووکینق کولوبونون اویونچولاری
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- بیشاپ اوکلند کولوبونون اویونچولاری
- دارلینقتون کولوبونون اویونچولاری
- نورثهمپتون تاون کولوبونون اویونچولاری
- آرسنال کولوبونون اویونچولاری
- تاتنهام هاتسپور کولوبونون اویونچولاری
- نوریچ سیتی کولوبونون اویونچولاری
- آلترینچام کولوبونون اویونچولاری


text:
اوکراینا دؤولت باشقانی کؤمکچیسینه سلاحلی سالدیری
باشکند کیئوین دیشینداکی لسنیکی کندی یاخینلارینداکی حادثهده، آراجا۱۰دان چوخ مرمی اصابت ائتدی
اوکراینا دؤولت باشقانی کؤمکچیسی سرگی شفیرین آراجینا سلاحلی سالدیری تشکیل ائدیلدی.
اوکراینا پلیسی، سحر ساعاتلاریندا دؤولت باشقانی ولادیمیر زلنسکینین کؤمکچیسی سرگی شفیری داشییان بیر آراجا آتیش ائدیلدیگینی و سوروجونون یارالاندیغینی سؤیلهدی.
شفیرین سالدیریدان یارا آلمادان قورتولدوغو بیلدیریلدی.
پلیسین آچیقلاماسینا گؤره، باشکند کیئوین دیشینداکی لسنیکی کندی یاخینلارینداکی حادثهده، آراجا۱۰دان چوخ مرمی اصابت ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
قندهاردا مسجیده بومبالی سالدیری
شیعهلره عاید امام بارگاه فاطمیه مسجیدینده، جمعه نامازی قیلینارکهن انتحار سالدیریسی گرچکلشدیریلدی
سوریهنین قوزئیینده ۱۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
فرات قالخانی بؤلگهسینده سون بئش گونده ۱۳، باریش بولاغی بؤلگهسینده ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی


text:
خاکاس تورکجهسی
خاکاس تورکجهسی و یا خاکاسجا (Xakac Tiлi “Hakas tili”, Taдap Tiлi / Tadar tili) خاکاس تورکلرینین دیلیدیر. چاغداش تورک یازی دیللریندن سیبیر بؤلومونده دانیشیلیب یازیلان قوللاریندان بیریدیر. خاکاس اسکی قیرقیز دؤولتینین آدیدیر. ایندیکی قیرقیز دیلینین تام عئینیسیدیر. خاکاسلار اؤزلرینی قیرقیز اولاراق دا گؤرمکدهدیرلر. خاکاس تورکلری طرفیندن دانیشیلماقدادیر. خاکاسلار خاکاسیا آدی وئریلن اؤلکهده یاشاییرلار کی گونئی سیبیر بؤلگهسیندهدیر. خاکاس جومهوریتی و یا خاکاسیا، روسیه ده یئرلشمیشدیر. خاکاسلارین نوفوسو 78500 دور کی بونون 60168 قدری خاکاسجا دانیشماغی بیلیر. خاکاسلارین ایلک و میلّی الیفبالاری تورک (گؤی تورک، توران) الیفباسیدیر. 1924 ایلینده کیریل الیفباسینا، 1929 ایلینده لاتین الیفباسینا، سونرا 1939 ایلینده تکرار کیریل الیفباسینا کئچیلمیشدیر. خاکاس دیلی یاخین بؤلگهدهکی تورک دیللرینه ده یاخیندیر. بونلار شور، چولیم، تووا، توفا، ساخا (یاکوت)، و دولقان دیللریدیر.
دانیشیلان یئرلر[دَییشدیر]
خاکاسجا روسیه فدراسیونو ایچینده، خاکاسیا، کراسنویارسکین بیر شهریستانی اولان شاریپوفسکیده و چوخ آز اولاراق تووا جومهوریتینده خاکاسلار طرفیندن دانیشیلماقدادیر.
دانیشان نوفوسون سایی[دَییشدیر]
خاکاس نوفوسو 1939 نوفوس ساییمینا گؤره 52000 دیر. 1959 دا ایسه 56600 اولان نوفوسون 40000 ینین خاکاسلار تشکیل ائتمکدهدیر. اؤلکهده خاکاسلاردان باشقا روسلار، اوکراینلیلار و تاتارلار یاشاییر.طبیعی اولاراق خاکاس موختار بؤلگهسیندن باشقا، کراسنویارسک و تووادا دا خاکاسلارین یاشادیغینی بیلدیرمک گرکیر. 1989 دا ایسه خاکاسجا دانیشانلارین توپلام نوفوسو 81428 دیر. روسیه فدراسیونوندا خاکاسجانی دانیشانلارین سایی 2010-نجی ایلده روسیه معلوماتینا گؤره 42604 نفردیر.
خاکاسجانین دیالئکتلری[دَییشدیر]
- ساقایسکسی دیالئکت
- کاچینسکی دیالئکت
- کیزیلسکی دیالئکت
- شورسکی دیالئکت
الیفبا و یازی سیستئمی[دَییشدیر]
لاتین الیفباسی:
کیریل الیفباسی:


text:
استیو چاروندولو
استیو چاروندولو (اینگیلیسجه: Steve Cherundolo) (دوْغوم:۱۹ فوریهٔ ۱۹۷۹ (۴۲ یاش) راکفورد، ایلینوی) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آمریکا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده استیو چاروندولو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- Articles using Template:Medal with Winner
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- Wikipedia articles with WorldCat-VIAF identifiers
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۵ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۹ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۱ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- هانوفر ۹۶ کولوبونون اویونچولاری


text:
شیروانشاهلار
شیروانشاهلار – شیروانشاهلار دؤولتینده حاکم سولاله. عرب منشألی سولاله اوْلموشدور. عرب ایشغالینا قدرکی شیروان حاکملری ایلک شیروانشاهلار آدلانیر. ۹-جی یوز ایلدن حاکمیّته گلن شیروانشاهلارین ده علمی ادبیات سوْن زامانلاردک مزیهدیلر، کسیرانیلر و دربهدیلر آدی ایله آیری-آیری سولالردن عبارت اوْلدوغونو گؤستریلیردی، آنجاق سوْن آراشتیرمالار هر اۆچ سولالهنین واحید خاندانا منسوب اوْلدوغونو ثبوت ائدیر. عرب ایستیلاسینا قدرکی ارکن شیروانشاهلار حاقیندا معلومات یوْخدور.
شیروانشاهلار سولالهسینین بانیسی یزید ابن مزیددیر.
۸۵۹ (میلادی)-جو ایلده محمد ابن یزید گنجه شهرینی برپا ائتدیردی و اؤز ایقامتگاهینی دا بورایا کؤچوردو. برده ساجیلر سولالهسی طرفیندن ایشغال اوْلوندوقدان سوْنرا عربلر، اساساً، شیروان اراضیسینده جمعلَشدیلر. ۸۶۱ (میلادی)-جی ایلده مزیهدیلر سولالهسیندن اوْلان حسام ابن خالد شیروانین موستقیللیینی اعلان ائدهرک ایلک "شیروانشاه" لقبینی گؤتوردو.


text:
عبدولله افسری
هدايت
سلطانزاده
شاهین قصر زيندانیندا ، بیر شیریخ تيکه يئرده کی، اوناباغچا دییردیلر، بیز سوپورگه توخومو اَکمیشدیق. یای زامانی سوپورگه لر بوی آتیب اوجالمیشدی و سوپورگه کولگه سی بیزلره بیر دالدلانماق و یغیناق
يئری اولموشدو. آخشام
چاغیلار بیر-
بیرینین یانینا یغیشیب و کندلیلر کند آراسیندا یغیشان کیمی، هره بیر یئردن سوز آچاردی. بو یغیناق یئرین آدینی بیز قویموشدوق ماماغان سفیرلیگی. چون او زامانلاردا ، ماماغانین ایکی زادی چوخ تانینمیشدی .بیری ماماغان قارپوزی و بیریسی ده ماماغان سوپورگه سی ايدی. هله برقی سوپورگه دن خبر یوخ ايدی و خلق اوز ائوین و حيه تین سوپورگه-
مرمريلن سوپورردی. نئجه کی مراغا صابونی و باسلیقی کیمی مراغا آدیى
ايلن بیرایدی ، ماماغان آدی دا سپورگه نی یادا سالاردى.
عبدولله افسری ماماغان اهلی اولاراق ، اورانين سفیرجنابی ايدی! بیز
ده اونو ماماغان چاغیراردیق و او آد عبدولله افسرینین اوستونده قالدی!
ماماغان چوخ بیر گوزل و اورگه یاتیم و جان یاندیران و دایانان بیر دوست ایدى ، و صمد بهرنگی کندده درس وئرن زاماندا ، اونون طلبه سی اولموشدو .اونو
دا چنگیز احمدی کیمین اسلام جمهوریتی اوز قانینا بولادی!
ماماغان دئيیردىکی، منیم آتام و بؤیوک قارداشیم ائشیدمیشدیلر کی، دونیا ساحه سینده کومونیست اؤلکه لر وار و هردن بیر اونون حقینده بیر- بیرلریلن دانیشاردیلار. آتامین هچ بیر یازيب- اوخوما ساوادی یوخایدی. بیر گون گؤردوم اونلارین دانیشقلاری کومونیستلیق حقینده فیرلانیر!
ددهم چوبوغون چکه- چکه ، قارداشیمین سؤزلرینه قولاق آسیردى.
قارداشیمین بیر آز چوخ ،
جیزما- قارا ساوادی وارایدی وددهمین گؤزونده او بیر بؤیوک عالیم کیمی ساییلیردی! یاواش یاواش قولاغیمی شوشله دیم کی،
گؤروم سؤزلری هارا چاتیر! من سؤزلرینین آراسینا یتیشمیشدیم!
آتام چؤنوب سوروشدی ، بس بو ماللا نيیه دئییردی کی کمونیست یانی الله سیزلیق و ناخیرکیمین آروادلاری آرادا بؤلماق ؟ قارداشیم بیر آز دایاناندان سونرا
دئدى : بونی بیر بیلگیلی آدامدان ائشیدیبدی کی ، کومونیست بیر فارسی کلمه سی دير و خالق اونو دوز دیله گَتیره
بيلمیر و معناسین بیلمیرلر. کومونیست، اصلینده غم نیست ایمیش ، یانی، بیریسی غم و اوبیریسی
ده نیست کلمه سیندن عبارت دير. تورکوجانسنه دئییم ، یانی غم یوخدی! یانی ائله بیر اؤلکه ده آدامین هچ غمی و قوصّه سی اولماز! قارداشیم ، آغیر فارسی سؤزلرین آتاما قاندیراندان سونرا، و آتامین خیالی راحات اولاندان سونرا کی، منیم ننه می آرادا بؤلمیه جاقلار، ددهم چوبوغونو بیرده پوفلهيیب دئدى: آهان ایندی باشا دوشدوم!
صمد بهرنگی بو دونیادان گئدندن سونرا، عبدولله افسری ، بهروز دهقانی ، کاظم سعادتی و مناف فلکی و اونلارین یار-
یولداشلارینين چوخ یاخینلیقی وارايدى. مدرسه نین دوققوزو مینجی ایلی قورتاران زمانلاردا
ايدى کی، توتولدو و بیزلر کیمی آیاغی شاهین زندانینا چاتدی. آمما هممشه دوشونجه سی و عقلی ، یاشیندان چوخراق
ایدی.
ماماغان دئییردی کی، منی توتاندان سونرا ، بیر يئکهپر آجان چینینه آلیب و زينداتین پيلله لریندن آشاغی آپاریردی کی، گؤردوم بیر لهییرتی آرواد اللرین ووروب بئلینه و باشلادی منه یامان دئمگه کی :
گده فيلان- فيلان اولموش ، هله بویون قینیندان چيخمامیش باشلامیسان بو پوخلاردان یئماغا؟ بوردا بيلهوه
ولیم باغی سوخاللار حالین یئرینه گلر! قولاغیوین دیبین گؤرنده ، بیر ده ائشیگی گوره جاقسان! فیکر ائله دیز مملکتین صاحابی یوخدی،هان؟ ماماغان دئيیردی کی، آجانین چینینده اولا- اولا ، آروادین سینه سینه
ائله بیرتپيک آتدیم کی، يئره سره لَندی ! دالیسین اوزوز بولوسوز نئجه گئچدی!
بیر گون ماماغانی قصر زيندانیندان آپارمیشدیلار کومیته زيندانینا و ماماعان ، آغیر شیکنجهیه معروض قالمیشدی . شعبانی ، کومیته زندانینین آدلیم ورحمسیز شیکنجه چیسى
ایدی .شعبانينی کمیته زندانیندا، حوسینی آدی
ايلن تانيیاردیلار و اؤزو قزوین شهریندن ایدی .من اونو اول دفعه
و تازا توتولان زامان ، ائوین زيندانيندا گؤرموشدوم، بویو قَره دوهدن بیر آز کیچیک ایدی ! اونا گؤره اونون هربیر شاللاق وورماسی، آداملارین اتین و دریسین ديدهردی! یوزلر آدام اونون الى
آلتيندان یارالی و دیدیلمیش چیخمیشدی! بعضی زيندانیلارین
آیاقلارینین آلتی، سونرالار آرتیق
ات گتیرمیشدی! شعبانی، ماماغانین ال- آیاغین تختين اوستونه باغلایاندن سونرا، باشلامیشدی اونا تورکو جان یامان
دئماغا : کومونیسمی دال قاباغ ائلهییم ! لنینىوی فیلان ائلهییم ! سنین او
پيشهوریوی فيلان ائلهییم ! آخیرده ده اوزون توتدی منه
: سنی ده فیلان ائلهییم!!
تامام اوبير نئچه ایلده، عبدولله
تکجه بیر دفعه عایله سی ايلن گوروشو اولابیلمیشدی. آخی ماماغان کندی هارا و شاهین خراب قالمیش قصر زندانی هارا؟ یازیق آتاسینین وار دؤلتی گویا بیر گئچی ايميش، اونو دا ساتیب و یول خرجی ائله میشدیلر کی،
گليب اؤز اوشاقلارین گوره بیلسینلر!
عبدولله افسری ، توتولان زاماندا ، تهراندا راه کارگرین اصلی مسئوللاریندان بیرى
ایدی. عبدولله دا چنگیز کیمی تویو قانا بولاندی و بیر ایل یاریم ائوین زیندانیندا چوخلو شکنجه لردن سونرا ، خالقا اورک یاندیران اورک ، اسلام جمهوریتینین گوللهَ لری
ايلن آرتيق دایاندی!
کاش آتا- آنا سینین بیردانا گئچی سی اولایدی و اونو ساتیب یول خرجی ائلهييب و تهراندا عبدولله نین قبرینى تاپا
بیلهایديلر!


text:
۲۰۰۱ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۱-جۆ ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مین بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
ژانویهدَییشدیر
فئوریهدَییشدیر
مارسدَییشدیر
آوریلدَییشدیر
مئیدَییشدیر
ژوئندَییشدیر
ژولایدَییشدیر
آقوستدَییشدیر
سپتامبردَییشدیر
اوْکتوبردَییشدیر
نوْوامبردَییشدیر
دسامبردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۸ اوْکتوبر - دومان نتیجهسینده میلان فورودگاهیندا ۲ طیاره توققوشموش، ۱۱۸ نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۷ اوْکتوبر - آمریکا افغانیستاندا حربی عملیاتلارا باشلامیشدیر.
- ۶ مئی - سوریهیه گئتدیگی بیر گزی سیراسیندا بیر جامیع مسجیدی زیارت ائدن پاپ ایکینجی ژان پوْل٬ بیر جامیعه گیرن ایلک پاپ اوْلدو.
- ۵ مارس - مکّهده حجده چیخان ایزدیحامدا ۳۵ نفر اؤلدو.
- ۲۷ نوْوامبر - هابل تلسکوْپو واسطهسیله ایلک دفعه گۆنش سیستمیندن کناردا آتموْسفر آشکار ائدیلیب.
- ۲۶ فوریه - طالیبان افغانیستانین بامیان ولایتیندهکی بۇدا هئیکللرینی داغیتدی. بۇ حادیثه بؤیوک دیپلوماتیک بؤحران یاراتدی.
- ۲۵ اوْکتوبر - مایکروسافت Windows XP عملیات سیستیمی ساتیشا چیخاریلدی.
- ۲۳ مارس - ناتو٬ کوزوْووْ ساواشیندا اورانیوم مرمیسی ایشلتدیگینی اعتیراف ائتدی.
- ۲۰ ژانویه - جورج دبیلیو بوش٬ آمریکانین ۴۳-جو باشقانی سئچیلدی.
- ۱۳ نوْوامبر - قۇزئی ائتیلافی قوْشونلاری کابول و جلالآبادی طالیبان قۆووهلریندن تمیزلهمیشدیر.
- ۱۳ ژانویه - سالوادوْردا زلزله ۸۰۰-دن چوْخ اینسانین حیاتینا سوْن قوْیور.
- ۱۲ نوْوامبر - تۆرکیه٬ اؤلوم حؤکمونو قاداغان ائدن آنلاشمانی ایمضالامیشدیر.
- ۱۲ سپتامبر - یازیچی، ترجومهچی ماناف سولیمانوو وفات ائتمیشدیر.
- ۱۱ سپتامبر - آمریکادا ۱۱ سپتامبر ترور عملی: دونیا تیجارت مرکزینین اکیز قوللهلری و آمریکا مودافعه ناظیرلییینین بیناسی طیاره حملهلرینه معروض قالدی، ۲ مترو ایستگاهی یارارسیز حالا دوشدو.
- ۱۱ دسامبر - چین رسمی اوْلاراق عۆمۇمدۆنیا تیجارت تشکیلاتینا قاتیلدی.
- ۱۰ نوْوامبر - باکیدا دۆنيا آذربایجانلیلارینین بیر قۇرولتايی باشا چاتمیشدیر.
- ۱۰ ژانویه - ویکیپدیا٬ نوپدیانین بیر پارچاسی اوْلاراق حیاتا گئچدی. بئش گۆن سوْنرا آیری بیر سایت اوْلدو.


text:
آذربایجان جومهوریتینین مارشی
آذربایجان مارشی (لاتین تورکجه: Azərbaycan marşı )، آذربایجان جومهوریتینین رسمی دؤولت هیمنی دیر.[۱]
تاریخیدَییشدیر
1920-جی ایل ژانویهنین 30-دا آذربایجان خالق جومهوریتینین ناظیرلر شوراسی جومهوریتین میلّی هیمنینین حاضیرلانماسی حاقیندا قرار قبول ائتدی و بو مقصدله خالق معاریف ناظیرلیگی طرفیندن موسابیقه اعلان ائدیلدی. خالق معاریف ناظیرلیگی دؤولت هیمنی نین لاییحهسینین شرطلرینی "آذربایجان" قزئتینده دفعهلرله اعلان ائدهرک بیلدیرمیشدی کی، تقدیم ائدیلهجک ان یاخشی دؤولت هیمنی لاییحهسینه گؤره 50 مین مانات موکافات تعیین ائدیلیر. موسابیقه ایشتیراکچیلاری لاییحهلرینی همین ایلین مئی آیینین 1-دک خالق معاریف ناظیرلیگی نین دفترخاناسینا تقدیم ائتمهلی ایدیلر. موسابیقهنین نتیجهلری مئیین 28-دک آذربایجان خالق جومهوریتینین ایکینجی ایلدؤنومونه قدر اعلان ائدیلمهلی ایدی. لاکین 1920-جی ایل آوریلین 28-ده آذربایجانین سووئت روسیهسی قوشونلاری طرفیندن ایشغالی و خالق جومهوریتینین سوقوطو آذربایجانین میلّی هیمنی نین قبول اولونماسینا ایمکان وئرمهدی.
1992-جی ایل مئیین 27-ده مجلیس " آذربایجان جومهوریتینین دؤولت هیمنی حاقیندا " قانون قبول ائتدی. قانونا اساساً، 1919-جو ایلده بستهکار اوزئییر حاجیییگوف و شاعیر احمد جاواد طرفیندن ترتیب ائدیلمیش "آذربایجان مارشی" آذربایجان جومهوریتینین دؤولت هیمنی کیمی تصدیق ائدیلدی.
آذربایجان جومهوریتینین میلّی مجلیسینین 1993-جو ایل 2 مارس تاریخلی قراری ایله آذربایجان جومهوریتی دؤولت هیمنی حاقیندا اساسنامه تصدیق ائدیلمیشدیر.
2018-جی ایلین نووامبریندا میلّی مجلیس وکیلی طاهر کریملی هیمنین داواملیلیغینین قیسالدیلماسینی و غملی نوتلارین ییغیشدیریلماسینی تکلیف ائدیب. تکلیف جمعیتده بیرمعنالی قارشیلانماییب.[۲]
موسیقیسیدَییشدیر
جومهوریت ایللرینده اوزئییر حاجیبیگوف ایکی مارش یازمیشدیر. اونلارین هر ایکیسی 1966-جی ایلده تورک موسیقیشوناسی ائتئم اونگؤروکون آنکارادا نشر ائتدیردیگی "تورک مارشلاری" کیتابیندا چاپ اولونموشدور.


text:
سؤیلهین: یوسف سیفی (۸۶ یاشیندا- خدآفرین- حیدرکانلی کندی)
گونلرین بیر گونونده، بیر ولایتده بیر قوجا و یوخسول کیشی یاشاییردی. گلیری یاشاییشینی اؤدهمهین او قوجا و یوخسول کیشینین بیر اوغلو واریدی. قوجا و یوخسول کیشی بیر گون اوغلونا دئدی:
– اوغول، دای گلیریم یوخدو، قوجالمیشام، الیمدن بیر ایش گلمیر. ایسته¬ییرم سنی اؤزومله آپارام آیری ماحالدا بیر ایمکانلی کیمسهیه نؤکر و یا چوبان وئرم و کئچینهجییم اوچون پارا آلیب گتیرم، سن بو سؤزهراضیسان یا یوخ¬¬؟
اوغلو دئدی:
– راضیام، حتا منی ساتیب خرجلهسن دهراضیام و اینجیمرم.
آتادئدی:
– اوغول، بس حاضیر اول صاباح سنی بیر آیری کنده آپاراجاغام.
صاباح اولور. آتا اوشاغینی دا گؤتورور و آیری بیر ماحالا گئتمک اوچون یولا دوشورلر. اونلار یول آراسیندا بیر بولاق باشینا چاتیرلار. آتا دئییر:
– اوغول بورادا بیر آز دینجلک.
ال- اوزلرینی یویورلار. آتا بیر اووج سو ایچیب، دئییر: «یزیده لعنت.» اوغلان دا بیر اووج سو ایچیب دئییر: «اوخقای!» بو آندا بولاق پارچالانیر و ایچیندن بیر کیشی چیخیر و دئییر:
– امر بویورون قوربان! منسیزین قوللوغونوزدایام.
آتا بالا کیریخ قالیرلار و اورکلرینده «آللاه بو نه ایشدی؟!» دئییب مات قالیرلار. بولاقدان چیخان آدام سؤزون بیر داهادا تیکرار ائدیر. آتا – بالا بیر-بیریلرینین اوزلرینه باخیر و حئیرتلنیرلر. آتا دئییر: «آغا، بیزیم سیزینله ایشیمیز یوخدو.» سودان چیخان آدام دئییر: «سیز منی سسلهدینیز و من ده گلدیم.» آتا دئدی: «یوخ بیز سنی سسلهمدیک. من سو ایچندن سونرا دئدیم یزیده لعنت و اوغلوم دئدی اوخقای. هر ایکیمیز ایستهدیک آللاهدان تشکور ائدک. کیشی دئدی:
– سیز دئدینیز اوخقای، منیم ده آدیم اوخقایدی، من ده گلدیم ائشیگه کی گؤروم منیمله نه ایشینیز وار؟
آتا دئدی:
– بیز بیلمهدن سیزین آدینیزی دیله گتیرمیشیک.
سودان چیخان کیشی دئییر:
– ایندی دئه گؤروم هارا گئدیرسیر؟
آتا دئییر:
– بیز اوغلوما ایش تاپماق اوچون آیری ماحالا گئدیریک.
سودان چیخان کیشی دئییر:
– ایندی دئه گؤروم اوغلون نه ایش باجاریر؟
آتا دئییر:
– هر ایش باجاریر، چوبانچیلیق، نؤکرچیلیک و…
سودان چیخان کیشی دئییر:
– آللاه سیزی منه یاخشی یئتیردی. من ایش گؤردورمگه بیر نفر ایش آدامی آختاریردیم، وئر من آپاریم ایشه.
آتا دئییر:
– یوخ من ایستهییرم کی هر زامان گؤیلومه دوشنده گئدیب اوغلومو تاپیم، اونا باش ووروم. سیزی هارادن تاپا بیلرم؟
سودان چیخان کیشی دئییر:
– خیالنیزراحت اولسون، هر واخت ایستهسز گلیب بورادا منی سسلرسیز من و سنین اوغلون بیرلیکده گلیب بورادا خدمتیزده حاضیر اولاریق. ایندی دئه گؤروم اوغلونو نئچهیه قوللوقچو وئرهجکسن؟
آتا بیر آغیر پول ایستهییر کی سودان چیخان آدام اوزاقلاشسین. اوخقای ایسه اونون دئدیگینین ایکی برابرینی اؤدهمک ایستهییر. الینی سالیر جیبینه و پوللاری قوجا کیشییه وئریر. قوجا کیشی گؤردوگونه مات قالیر و او قدر پولو گؤروب حیرانلیقدان بیر سؤز دئیه بیلمیر. اوغلوندان وداعلاشیب آیریلیر و ائوینه ساری یولا دوشور. اوخقای دا اوغلانین الیندن توتور، بولاق آرادان پارچالانیر و اوخقایلا اوغلان غیبه چکیلیرلر.
اوخقای اوغلانی قیزینین یانینا آپاریر. اوغلانا دئییر:
– بوندان سونرا سنین ایشین منیم بو قیزیمدان گؤزتچیلیک ائتمکدیر. او هر نه امر ائتسه گرک سن اطاعت ائدهسن.
اوغلان الینی گؤزونون اوستونه قویوب، «گؤزوم اوسته» – دئییر. اوخقای گئدیر آیری ایشلرینین دالیسیجا و اوغلان قالیر قیزین یانیندا. اوغلان چوخ دا گؤزل ایدی. او اؤز گؤزللیگینی گیزلتمک اوچون باشینا بیر دری پاپاق قویوردو. قیز ایلک باخیشدا اونون دری پاپاغینی گؤروب، دئییر کی دری پاپاغی باشیندان گؤتور. اوغلان دری پاپاغی باشیندان گؤتورور و قیز اوغلانین سون درجه ده گؤزللیگینی گؤروب، حیرانلیقلا دئییر:
– نییه بو بؤرکو قویورسان؟
اوغلان دئییر:
– ایکی دلیلی وار، بیر بو کی ایستهمیرم منیم گؤزللیگیمی بیری بیلسین. بیرده بو کی بو گؤزللیکده بیر آدامی نوکر آپارمازلار.
قیز اورکدن اوغلانا وورغون اولور و اوغلانا دئییر:
– سن دوز دئییرسن، بو گؤزللیکده بیر انسانی قییب، نوکر ائلهمزلر.
اوغلان دری پاپاغینی بیر داها باشینا قویوب، گؤزتچیلیگی ایله مشغول اولور. اوغلان بیلیجی ایدی. او بونو تئزلیکله اؤیرندی کی اوخقای غیر عادی ایشلر باجاریر. مثلا«اسمهجین» اوخویور و اووساری هر شکیله ایستهسه سالا بیلیر. مثلا اووساری، آت، دوه، ال – حئیوانلارین شکلینه سالا بیلیر و آپاریر بازاردا ساتیر، ولی ساتاندا دئییر: «من بو حئیوانی اووسارسیز ساتیرام. بونا گؤره کی بوتون سحر- دادیلار او اووساردا ایدی کی حیوانلار اونون اختیاریندا اولوردولار و اونلاری آپاریب بازاردا ساتا بیلیردی. میثالن دوهنی ساتیردی؛ گئجه سحر و جادو ائیلیردی کی غیب اولسون. دوهنی آلان شخص ده بئله دوشونوردو کی حتما گئجه یاریسی اونو اوغورلاییبلار. هر گون ده بیر تزه قیافهایله بازارا گلیردی کی تانینماسین. بو مدت ده اوغلان اوخقایین ایشیندن باش چیخارمیشدی و یواش یواش اونون فندلرین اؤرگشمیشدی. بیر گون اوخقایین قیزی اوغلاندان سوروشور:
– سن آتامین ایشلریندن باش چیخاردمیسان یا یوخ؟
اوغلان دئییر:
– بلی، بیر شئیلری الیمه گلیب.
قیز اوغلانا دئییر:
– ایندی کی باش چیخارمیسان، من سنه گرهک بیر شئیلری گؤرسدم.
اوغلانین الیندن یاپیشیب، اؤزویله آپاریب و بیر قیفیللی قاپینی آچیر. اوردا قیرخ اوتاق واریدی. او اوتاقلاردان اوچ دؤردونون قاپیسین آچیب و اوغلانین الیندن توتوب اوردا اولانلاری اونا گؤرسدیر. اوغلان گؤرور کی بوردا چوخلی جنازه واردی. قیز اوغلانا دئییر:
– من سنی چوخ سئویرم و ایستهمیرم کی بونلارین سرنوشتلرینه دوچار اولاسان. بولار کی بوردا اؤلوبلر آتامین سئحریندن باش چیخارتمیشدیلار. آتام منیم اوچون چوخلی نؤکر گتیریب بورا؛ تا زمانی کی بیر شئی اورگئشمهییبلر آتامین اونلارینان ایشی یوخدی. او زمانکی بیر شئیدن باش چیخاردیبلار، آتام اونلاری بیر بیر اؤلدوروب و جنازهلری ده بوردادیر. مندن سنه امانت، اگر ایستیرسن بوردان ساغ سلامت قورتاراسان، حقیقتی بوینووا آلما. آتام بیر مدتدن سونرا سوراغیوا گلهجک و سندن سووال آلاجاق بو مدتده کی بوردا ایشلیرسن آیا بیر شئیلری اورگئشمیسن یا یوخ. سنی ایشیکنجه ائلییهجک؛ کؤتک و شاللاق ویراجاق؛ مبادا بوینووا آلاسان. اگر بوینووا آلسان سنی ده بولار کیمی اؤلدورهجک. او بو ایشلری گؤرور کی سیرری معلوم اولماسین. من سندن آیری یاشایا بیلمهرم. بونا خاطیر ایستیرم سنه کؤمک ائلییم.»
بوردا اوغلانین حواسی جمع اولور. هئچ زاد بوروزا وئرمیر تا کی بیر گون اوخقای گلیر اوغلانین خدمتینه. هر نه جور سووال سوروشور، جاواب ایستیر، اوغلان مونکیر اولور کی «من بیر نؤکرم و سنین قیزیوا خدمت ائیلهرم؛ هئچ زاد بیلمیرم. من همیشه سنین قیزیوین خدمتیندهیم. تمام کمال هوش و حواسیم جمعدی کی خانیمین فرمایشاتی یئره دوشمهسین.» هر نه قدر سینجین ائیلر اوغلان بوینونا آلمازکی آلماز. بس بوردا اوخقایین خیالیراحات اولار و سونرادان اوننان ایشی اولماز و دئیر کی سن ائله ایشیووه ادامه وئر.
بیرگون اوغلان اونون یانینا گئدهر؛ عرض ادبدن سونرا تقاضا ائیلرکی «قوربان، من داریخیرام. آتام آنام گؤیلیمه دوشوب؛ اجازه وئر گئدیم بیر نئجه گون آتام آنامی گؤریم.» اوخقای قبول ائیلر. اوغلانی گتیرر بولاق باشینا، دئیر «گئت، مرخصین قورتاردی گل!» اوغلان گئدهر آتا آناسینین یانینا. اولار دا چوخ خوشحال اولارلار و بیر نئچه گوندن سونرا اوغلان آتاسینا دئیرکی «آتا جان من بیر سری سئحر و جادو اؤرگشمیشم. من اؤزومی اؤکوز و یا دوه و یا آت جیلدینه سالاجاغام؛ سن منی آپاریب بازاردا ساتاجاقسان؛ اما اووساریمی ساتمییاجاقسان و گئجه یاری من اؤز جیلدیمه گیریب، قاییدیب ائوه گلهجییم. سیز نیگران اولمایین.»
بئلهده اولور. اوغلانین ددهسی اونون اووسارینی توتور، آپاریر بازاردا ساتیر؛ آنجاق اووسارین ساتمیر. اوغلان اووساردان آدام جیلدینه دوشور، گلیر ائولرینه. اولار بو ایشله چوخلی پول چیخاردیرلار. اوغلان دا آتاسینا تاپشیریر کی مبادا منیم اووساریمی ساتاسان. اگر منیم اووساریمی ساتسان، داهی من ائلیه بیلمهرم قاییدام ائوه. داهی سن اوغلووی گؤرمزسن. او موقع آتاسی بونا چوخ اطمینان وئرمیشدی کی «سن نیگران اولما». اوغلان داهی اوخقایین یانینا قاییدمیر. بو یولنان چوخلی ثروت قازانیرلار و تصمیم توتورلار کتدن شهره ییغیشدیرسینلار. شهرده مغازه، یئر، ائو آلیرلار و گئنه ده دوباره کنده قاییدیرلار.
اما سیزه کیمنن دئییم اوخقایدان. بو چوخ گؤزلر، اما اوغلاننان خبر اولماز. اورا بورا باش چکر، گؤرر بعلی، آقا سئحر و جادونی اؤرگشیب، بازارلاری چوخ داغدی. آقالار موکنت، ثروت صاحابی اولوبلار. بولاری تعقیب ائیلر. شهرده ده بئله بیر شایعه اولوب کی بیر نفر مال- حیوان ساتیر؛ گئجهلر غیب اولور. اوخقای مطمئن اولور کی بو اوغلان سئحر و جادونی کاملا اؤرگشیب. گلیر شهرین بیر طرفینه، بولاری گؤز آلتینا آلیر و اؤزینی بیر آلاهی قیافییه سالیر. گؤرور کی بعلی بو کیشی الینده بیر دوه گتیریر بازارا. اوخقای گئدیر یاخینلاشیر او دوهیه. اوخقایی تانییر و بو حالدا اوخقای اوغلانین آتاسیندان ایستیر دوهنی آلسین. دوهنین بهاسین سوروشور. اوغلانین آتاسی بیر قیمت وئریر و دئییر «اووسارین ساتمیرام، اؤزیمه لازیمدی.» آما اوخقای اصرار ائلیر کی من اووسارین دا آلیرام. بو دئییر، او دئییر؛ دوه ده هی باخیر آتاسینین گؤزونه کی اووسارین ساتماسین. بو زاماندا اوخقای کئچیر دوهنین او طرفینه، بو طرفینه قییخنان ویریر و قولاغینا دئییر «اولسون، بس سن هئچ نه اؤرگشمهمیسن. ایندی سنین کورهگیندن بیر زاوال چیخاردارام بیلرسن کی دونیا کیمین الیندهدیر.» بلاخره اوخقای چوخ پول وئریر دوهنی قاریشیق آلیر؛ آما او موقع دوه گؤزونی تیکمیشدی آتاسینین گؤزونه آغلیردی. آنجاق آتاسی هئچ هوش ائلهمیردی، اؤز اؤزینه دئییردی کی «بیر اووسارنمنهدی کی بو چوخلی پولون برابرینده» دوهنی و اووساری قاریشیق ساتیر. اوغلو گؤرورکی داها چاره یوخدی. اووسار آتاسینین الینده. تئز سئحر و جادو ائلیر، اؤزونی بیر کهلیک جیلدینه سالیر. اوخقای کی غافیلگیر اولموشدی تئز اؤزونی سئحر ائلیر، بیر قرهقوش اولور، شیغییر کهلیکی توتسین. کهلیک تئز اؤزونی بیر دسته قیزیل گول ائلیر، سالیر پادشاهین سارایینین پنجرهسینه. پادشاه چوخ حیرتده قالیر و آللاها چوخلی شوکور ائلیر کی اونی عزیزلهییب و بو قیشین گونی اونا قیزیل گول گؤندریب.
همان زامان اوخقای بیر درویش لباسیندا سارایین قاباغیندا باشلاییر قصیده اوخوماغا. او زامان پادشاه درویشین بو سسیندن عصبانی اولور، امر ائلیر کی او درویشین سسینی کسین؛ بیر پول وئرین قویون گئدسین! سارایین نگهبانی بیر مقدار پول وئریر، اما درویش گؤتومور. شاها خبر آپاریرلار کی «قبله عالم، درویش پول گؤتومور، دئییر کی گرهک دسته قیزیل گولی منه وئرهسیز.» شاه عصبانی اولور، دئییر «ایکی برابر وئرین.» ایکی برابر وئریرلر گئنه درویش قبول ائیلهمیر. گئنه شاها خبر آپاریرلار کی «قبله عالم ساغ اولسون. درویش قبول ائیلهمیر. فقط دئییر کی من او دسته گولی ایستیرم.» شاهین کی درویشین سسیندن آجیغی گلیر، دسته قیزیل گولی اونون طرفینه آتیر، دئییر «بو گولی وئرین اونا، سسی باتسین.» او واخت کی گول آتیلیر اونون طرفینه، قیزیل گول اولور بیر آووج داری، داغیلیر. همان موقع ده درویش اولور بیر جوجهلی تویوغ، باشلاییرلار داریلاری دنناماغا، اما دارینین بیر داناسی دوشموشدی پادشاهین باشماغینا. همان زمان او بیر دانا داری اولور بیر تولکی، باشلاییر تمام تویوغ جوجهلری یئییر. بو اتفاق دا شاهی و تمام طرفدارلارینی حیرتلندیریر، اما تولکی کی تویوغ و جوجهلرین هامیسین یئمیشدی، خیالی چوخراحات اولدی. او جیلدیدن چیخدی، دوشدی اینسان جیلدینه، اولدی همان گؤزل بیر جوان اوغلان. پادشاهین قاباغیندا دیز اوسته ادای احترام ائلهدی کی پادشاه و سارایین آداملاری بو اتفاقدان هامی اؤز یئرینده قوروموشدو. پادشاه جریانی سوروشدو. اوغلان تمام حال قضیهنی، ماجرانی سؤیلهدی. پادشاهین بو اوغلانین جسارتیندن و شجاعتیندن خوشی گلدی. تختیندن دوشدی دئدی کی «من داها قوجالمیشام. گرک یواش- یواش داها پادشاهلیغی واگذار ائیلهیم. فیکر ائیلیرم کی سن برازندهسن بو تاج و تخته. سنین لیاقتین واردی کی بو مملکتده پادشاه اولاسان، اما بونو دا دئییم کی سن او قیزنان کی چوخ ایستیرسن ائولنهجکسن. او سنین اول آروادین اولاجاق ملکه بو ولایته و منیم ده بیر قیزیم واردی اودا سنین ایکیمینجی آروادین اولاجاق. اوغلان کی بو وضعی اصلا یوخودادا گؤرمیردی، بیلمیردی کی نه جور آللاهدان قدردانلیق ائلهسین. اوغلان پادشاهلیقی قبول ائیلهدی و سونرادا تاجگذاری اولدو. اوغلان شاهین قیزین و اوخقایین قیزین دا آلدی و او مملکتین پادشاهی اولدی. سونرادان پادشاهدان اجازه آلیب کی «منیم یاریمچیق ایشیم واردی، اگر قبله عالم ایزن وئرسه اونو گرک انجام وئرم.» پادشاه دئییر «هر ایش کی سن صلاح بیلیرسن انجام وئر؛ چونکی سن پادشاه مملکتسن. هر تصمیم توتا بیلرسن پادشاه جاوان.»
پادشاه جاوان امر ائلهدی کی «منیم آتامی بورا گتیرین.» فیل فور امریندن اطاعت اولوندی. اوغلانین آتاسین سارایا گتیردیلر. پادشاه جوان امر ائلهدی کی «بیر قازان قاینار سو گتیرین». امر اجرا اولوندی. پادشاه جوان اول اؤزونی آتاسینا معرفی ائلهدی و اونا دئدی:
– مگر من سنه دئمهمیشدیم کی منیم اووساریمی الدن وئرمه.
آتاسی خجالت چکدی. پادشاه گئنه سوال ائلهدی:
– بس نییه اووساری او کیشییه وئردین. مگر منیم آغلاماغیمی گؤرمدین؟ مگر من سنین گؤزلریوه باخمادیم کی اووساری الدن وئرمه؟ مگر من سنه آز ایشلهمیشدیم؟ مگر آز قازانج گتیرمیشدیم؟ مگر منی نؤکر ساتمامیشدین؟ نییه پولا خاطیر منی ساتدین و منیم اووساریمی او کیشییه وئردین؟ منه ظولم ائلهدین؟
بونا خاطیر امر ائلهدی آتاسینین بئلینی سیندیردیلار و اؤزون ده آتدیلار قازانین ایچینده قاینار سو ایچینه. فیل فور پادشاهین امری اجرا اولدو. بؤیوک پادشاه الین جوان پادشاهین بئلینه چالدی دئدی:
– من سنی تحسین ائیلیرم و اؤزومه ده افتخار ائلیرم کی انتخابیمدا اشتباه ائلهمهمیشم. بوردا سنین جسارتووه و عدالتووه تبریک دئییرم. بوردا باخمادین کی بو سنین آتاندی. عدالتی اجرا ائیلهدین.


text:
سیرلی دولچا اوشاقلار اوچون تورکو ناغیل بیری واریدی، بیری یوخودو، بیر پادشاه و اونون آمان-زامان بیرجه قیزی واریدی. گونلرین گونو بو پادشاهین اؤلکه سینه بیر درویش گلیر. درویش نه درویش! جادو بیلیر، رمال آتیر، طالعه باخیب فال آچیردی. پادشاه بونو ائشیدینجه تئز درویشی یانینا چاغیرتدیریب دئییر: – بابا درویش، فال آچ، بیر منیم ده طالئییمه باخ. گؤر اؤلوموم نه واخت …مطالعه بیشتر »
بایرام (تورکو ناغیل)
بایرام (تورکو ناغیل) نوروز بایرامی گلمه میشدن گئتمیشدی. او قدر ائو سیلیب سوپورمکدن، او قدر ماراقلا یددی لؤوون آلیب آخیر چرشنبه نی گؤزله مکدن، شال ساللاماقدان، یومورتا دؤیوشدورمکدن، گؤروشه گدیب گلمکدن، بایراملیق آلیب وئرمکدن، دای خبر یوخدو. بایرام گونلری پیسدن-یاخشیدان یئل کیمی گلیب کئچمیشدی. مدرسه لر آچیلیب کیلاسلار قورولموشدو. اوشاقلار گلیب بیر-بیر اینشالارین اوخویوب یئرلرینده اوتوروردولار. اینشانین قونوسو ((نوروز بایرامی …مطالعه بیشتر »
“بی” ین آلما آتماسی
“بی” ین آلما آتماسی یازیچی: دوکتور مرتضی مجدفر کنده قوناق ایدیم. قوناق الدوغوم ائوین حیه طی گول – چیچکلی بیر یئر ایدی. اورادا یاتیپ، اوتوردوغوم اتاقدان، حیه طده اولان تازا آچمیش غونچه لرین گوزه للیکلرینی گوره بیلیردیم و یاز گوللری نین عطرینی بوتون ووجودوملا حیس ائدیردیم. یاز فصلی نین باشلانماسینی، حیه طده شئح تورپاقلاردان قالخان خوش و گویده جولانا گلمیش …مطالعه بیشتر »


text:
اویان نیوز: آذربایجان مطبوعاتیندا چیخان خبرلره گؤره ارمنیلر، توووز بؤلگهسینده ایشغال ائتدیکلری اوچ کنددن چکیلدی. سون بیر هفتهدیر جبهه خطینده گرگینلیک داواملی یوکسلیر. بو مدتده چوخ ساییدا آتیشکس پوزونتوسو یاشاندی و بیر ارمنی عسگری اؤلدو.
توووزدان گلن خبرلرسه چاتیشمانین داوام ائتدیگی یولوندا. ارمنیلر ایشغال ائتدیکلری اوچ کنددن چئکیلدی. کندلرینی ترک ائدن وطنداشلار، گئری دؤنمک اوچون چاتیشمانین بیتمهسینی گؤزلییر.
آیریجا آذربایجان ساوونما باخانلیغیندان وئریلن آچیقلامایا گؤره، فضولی بؤلگهسینده اینجهلمه آپاران آوروپا گوونلیک و ایش بیرلیگی تشکیلاتی نمایندهلرینین اوزرینه ده آتیش ائدیلدی.
اوزمانلار، جبهه خطیندکی گرگینلیگین بو جور آرتماسینین سببینی ۱۹۹۴.جو ایلده بیشکئکده ایمضالانان آتیشکس آنلاشماسینین بو ایل بیتهجک اولماسینا باغلاییر.
قایناق: ت ر ت تورکی


text:
اندقریکا چایی
اندقریکا چایی (اینگیلیسجه: Indigirka River، فارسجا: رود اندگریکا ، آلمانجا: Indigirka ، ایتالیاجا: Indiguirka ، عربجه: نهر إنديغيركا ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: İndigirka Nehri ، روسجا: ИHдиrиpka) اۇزونلوغو ۱٬۷۲۶ km (۱٬۰۷۲ mi) دیر.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده اندقریکا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Indigirka River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
امریکا-دا بینانین چؤکمهسی نتیجهسینده اؤلنلرین سایی 36-یا چاتیب
بو بارهده میامی بلدیه صدری دانیلا لوین کاوا بریفینگ زامانی بیلدیریب.
امریکا-نین فلوریدا ایالتینین سرفساید شهرجیگینده چؤکموش یاشاییش بیناسینین داغینتیلارینین آلتیندان داها دؤرد جسد چیخاریلیب، بونونلا دا اؤلنلرین سایی 36-یا چاتیب.
بو بارهده میامی بلدیه صدری دانیلا لوین کاوا بریفینگ زامانی بیلدیریب.
"یاغیشا و دیگر سرت هاوا شرایطینه باخمایاراق، داغینتیلار آلتیندان داها دؤرد نفرین جسدینی چیخاردیق. اؤلنلرین عمومی تصدیقلنمیش سایی حاضیردا 36 نفردیر"، - کاوا بئله دئییب.
قئید ائدک کی، 12 مرتبهلی یاشاییش بیناسی ژوئنین 24-نه کئچن گئجه چؤکوب. ایلک گون عرضینده داغینتیلار آلتیندان 37 نفر ساغ چیخاریلیب، آنجاق داها ساغ قالان آشکار ائدیلمهییب. حاضیردا 109 نفرین تالعی قارانلیق اولاراق قالیر.
ایلگیلیلی خبرلر
چین-ین بمت-دهکی نومایندهسی یاشیل اقتصادیاتا کئچیدی سرعتلندیرمهیه چاغیریب
یاشیل انرژییه کئچید سرعتلندیریلمهلیدیر، لاکین اینکیشاف ائتمیش اؤلکهلر بو ساحهده اؤز عهده لیکلرینی یئرینه یئتیرمهیه دقت یئتیرمهلیدیرلر.
دایناسور، دونیا لیدذرلرینه سسلندی
نسلی تۆکنن بیر دایناسور، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی باش قورولوندا دانیشاراق، فسیل یاناجاقلاردان اوزاق دورولماسی و «یوخ اولوشون سئچیلمهمهسی» چاغریسی ائتدی
سودان-دا خارطوم اولوسلار آراسی هاوا لیمانی باغلانیب
سودان سیویل هاواجیلیک تشکیلاتیندان یاییلان معلوماتدا هاوا لیمانینین 26-30 اوکتبر تاریخلرینده اوچوشلارا باغلاناجاغی بیلدیریلیب.


text:
انرژینین ساخلانماسی قانونو
انرژینین ساخلانماسی قانونو (اینگیلیسجه: Conservation of energy) (فارسجا: قانون پایستگی انرژی)– طبیعتینن عۆمومی قانونلاریندان بیری (ساخلانما پرینسیپلری). قانونا گؤره انرژی بیر فوْرمادان دیگر فوْرمایا چئوریلرکن ایتمیر و یئنیدن یارادیلمیر. مادی سیستم بیر حالدان دیگر حالا کئچدیکده اوْنون انرژیسینین دَییشمهسی سیستم ایله قارشیلیقلی ائتکیده اوْلان جیسیملرین انرژیسینین آرتماسینا و یا آزالماسینا جدی اۇیغون گلیر. انرژینین بیر فوْرمادان دیگر فوْرمایا چئوریلمهسی پروسسلری بللی میقداری مُعادللر ایله تنظیملنیر. انرژینین ساخلانماسی قانونو ۲۰. یوز ایلین اوْرتالاریندا ر. مایر، سی. جوول، هلمولتس و باشقالارینین سیی ایله کشف ائدیلمیشدیر. بۇ قانوندا مادی دۆنیانین وحدتی اؤزونو گؤستریر. اوْنون کشفی ایله طبیعتده بۆتون فعالیّتین وحدتی مۆلاحیضهسی فلسفی موحکیمهدن چیخاراق علمی حقایقا چئوریلمیشدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده انرژینین ساخلانماسی قانونو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کانی
کانی : تورکجه فارسجا
قد.کو؟
کانی : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد] کانی سؤزو کوٌردجه بوُلاق معناسیندادیر، آذربایجان بؤلگه¬سینده بیر سیرا یئرلر بوُلاق آدیندا اوْلدوغو حالدا بؤلگه کوٌردلرین طرفیندن کانی شکلینده سؤیله¬نیر و بعضی آدلاردا ترکیبی شکیلده کانی+سوُ و کانی+گؤل و بوُناتای کلمه¬لر شکلینده سؤیله¬نیر و بیر سیرا یئر آدلاری دا واردیرکی عموم اهالی طرفیندن توٌرکجه اوْلاراق و اوْرداکی کوٌردلر طرفیندن کوٌردجه¬یه چئور¬یلمیش شکیلده دئییلیر، اؤزللیکله بوُجور وضعیتلرده پهلو¬یچیلر طرفیندن فارسجا ویا کوٌردجه آدلار اؤنمسه¬نیر. (اؤرنک: آغ¬بولاق:کانسپی/ کانی¬سفید)، بوُ سایاق دا غربی آذربایجاندا ان آزی 40 یئر آدی سایماق اولار


text:
`قاپالی ماراش` نتیجهلر
خبرلر [10]
- ارسین تاتار: "ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدام زیارت ائدیب"
- "ماراش، باشقا بیر یؤنتیمه وئریلهبیلمز"
- تورکیه قاپالی ماراش-ین آچیلماسینا دایر آچیقلامالارا رئاکسیا وئردی
- چاووش اوغلو:"تورکیه و قیبریس-ین حقوقلارینی قوروماقدان هئچ واخت ایمتینا ائتمریک"
- ارسین تاتار: "ماراشی 200 مینه یاخین اینسان زیارت ائتدی"
- ساوونما سیستمینین سورهسی اوزادیلدی
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی نین باش ناظیری تاتاردان قرارلی لیک وورغوسو
- تورکیه-نین ان بویوک ایدمان مرکزی بورسا-دا تیکیلیر
- جمهور باشقانی اردوغان سعودی عربیستان کرالی ایله گوروشدو
- ایستانبول بورساسیندا وضعیت
- 09 - قاپالی چارشی
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده قاپالی اولان ماراش-ین بیر حیسهسی ایستیفادهیه وئریلیب


text:
جمال خاشقجی
جمال خاشقجی (عربجه: جمال احمد خاشقجی )، سعودی عربیستانلی ژورنالیست و مقاله یازان. العرب خبر شبکهسینین باشچیسیایدی. ۲۰۱۸-جی ایلین سپتامبر آییندا ایستانبولدا عربیستان کونسول خاناسینا گئدیبو سونرا تاپیلمایب و اونون قتله یيتیشمسی بیلیندیر.
عربسیتاندا[دَییشدیر]
دؤولته یاخین گون سؤزلرین الوطن قازتینده یازیردی و عربیستاندا دؤولت یاردیمجیسی اولموشدور هابئله محمد بن سلمان آل سعود ولیعهد اولماقدا اونون ایشلرینه قارشی دوردو و عربیستاندان چیخدی.
آمریکادا واشینقتون پوست قازتینده چوخلو مقالهلر و یارادیجیلار یازدی و عربیستان دؤولتینین ایشلریندن آجیخلی اولدو.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ "Chris Murphy on Twitter". Twitter (in انگلیسی). Retrieved 2018-10-08.


text:
چاووش اوُغلی دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوُغلی دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده ساپاردا بوُلیار
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوُغلی دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده ساپاردا بوُلیار.
چاووش اوُغلی توییتر حاسابیندان "میللی یؤرهلگأمیزی تأزه بیر گؤزیتیم بیلن بیله لیکده قوُراماق اۆچین دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده دیرس" دییپ یازدی.
27-29-نجی آپریل دا بیرلشن میللتلر قوراماسی نینگ یوُلباشچیلیغیندا گارانتور یورتلار (تۆرکیه، یونان و انگلستان) ینگ و دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتی و یونان تاراپی نینگ قاتناشماغیندا سوئیس ینگ ژنو شهرینده قبرس مسئله سی بارادا رسمی بوُلمادیق دوشوشیق گچیرلر.
چاووش اوغلی شوُل کنفرانسدان اوُزال دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده دوشوشیقلار گچیریأر.
چاووش اوُغلی دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوُغلی دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده ساپاردا بوُلیار.
چاووش اوُغلی توییتر حاسابیندان "میللی یؤرهلگأمیزی تأزه بیر گؤزیتیم بیلن بیله لیکده قوُراماق اۆچین دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده دیرس" دییپ یازدی.
27-29-نجی آپریل دا بیرلشن میللتلر قوراماسی نینگ یوُلباشچیلیغیندا گارانتور یورتلار (تۆرکیه، یونان و انگلستان) ینگ و دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتی و یونان تاراپی نینگ قاتناشماغیندا سوئیس ینگ ژنو شهرینده قبرس مسئله سی بارادا رسمی بوُلمادیق دوشوشیق گچیرلر.
چاووش اوغلی شوُل کنفرانسدان اوُزال دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده دوشوشیقلار گچیرر.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان آفریقا یورتلارینا دؤرت گۆنلۆک ساپارینا باشلایار
أردوُغان دؤرت گۆنلۆک آفریقا ساپاریندا آنگولا، توگو و نیجریا بارار
آنگلا مرکل تۆرکیه ده ساپاردا بوُلدی
آنگلا مرکل وظیپهسینینگ قوتارماغیندان اوُزال حوُشلاشماق اۆچین تۆرکیأ گلدی


text:
آزربایجان میللی ایدئولوگیاسینین بانیسی ، شرقده ایلک دئموکراتیک رئسپوبلیکانین رهبری محمدامین رسولزاده تورکچولوک پرینسیپینی موساواتین باشلیجا شرطلریندن بیری حساب ائدیردی.
هله او دؤورده بؤیوک تورک دونیاسی اوچون پانتورکیزمین داشیییجیلاری آز اولمامیشدیر.
تورکچولوک ایدئیاسی بوتون زامانلاردا مقبول بیلینن میللیلییین و میللی بیرلییی بشری سویهیه قالدیران اساس عامل کیمی اؤزونو گؤستریب.
بو ایدئولوگیایا موختلیف یؤندن یاناشان ، اونون موختلیف ایستیقامتلرده ( البته ، مایاسینا توخونمادان) اینکیشافینا تکان وئرن خادیملر ، شخصیتلر آز اولماییب.
ز.گؤیالپ ، ع حسینزاده ، م.ا.رسولزاد و اونلارجا باشقا نهنگ تورکچو کیشیلرین تورکچولویون اینکیشافیندا ایسپئسیفیک خیدمتلری اولموشدور.
اونلارین آراسیندا آسیف آتانین اؤزونه مخصوص یئری وار : هئچ کسه بنزمهین ، تکرارچیلیقدان اوزاق.
“موتلقه اینام” فلسفهسینین یارادیجیسی ، معاصریمیز_بؤیوک آزربایجان فیلوسوفو آسیف آتا گؤرومونده تورکچولوک نئجه ایظهار اولونور ؟
تورکلرین ان بؤیوک روحانی-فلسفی هونری حوروفیلیکدیر.
حوروفیزمی آزربایجان یارادیب.
تلیمین بانیسی ، “جاویداننامه ” نین یارادیجسی ، فضل الله نعیمی و عماد الدین نسیمی اولوبلار.
بوجور شخصیتلر هئچ بشرییتده یوخدور.
بیرینجی دفعه تورک روحچولوغوندا اعتقاد بیرلییی عمله گلدی.
قهرمانلیق سویهسینده_محض بابکین تاریخی خیدمتی نتیجهسینده.
تورک روحانیاتینین آزربایجان ماهیتی بؤیوک دور.
آنجاق دئییلنلرله بیتمیر.
حوروفیچیلییین درینلییینه گئدنده تانریچیلیغین اوجالیغینا قالخیر.
بو ، حقیقتدیر ؛ اوبراز اوچون دئییلمیر.
تورک دونیاسینین موسیقیسی وار_حدسیز درجهده مؤحتشم و ظریف.
اونلارین تورکولری ، شرقیلری سماوی ایظهارلاردیر.
موغامات کیمی_اینسانین پیلله-پیلله آرتماسی ، یوکسلمهسی و سون آندا ایلاهیلشمه سی ؛ هامیسینین ایفادهسی آزربایجانلیلار طرفیندن تکمیللشدیریلیب ، قورونوب ، اوخونوب ، چالینیب و ابدیلشدیریلیب
هرچند موغاماتی تکجه آزربایجان لیلار یاراتماییبلار
موغاماتین یارانماسیندا ایرانلیلارین ، تورکییهنین ، هیندیستانین ، یونانلارین رولونو دانمیریق
اما بو خالقلارین هئچ بیرینده موغام بیزدکی کیمی بوتؤو ، هرطرفلی ، درین سویهده قالماییب
بیز ده ایتیرمیشیک ، هر موغامین اوللر ۷۰–۸۰ شعبهسی اولوب
آنجاق هئچ اولماسا ایندی بیزده اساس شعبهلر قالیب باشقالاریندا بو دا یوخدور
اونا گؤره ده موغامات بیر وارلیق کیمی جانلانمیر اونلارین موسیقیسینده
یالنیز بیزده موغام بوتؤو فلسفی ، بدیعی حادثه سویهسیندهدیر
آزربایجانین تورک دونیاسیندا رولو اونون زنگین ، درین ، روحانی معناسی ایله علاقهداردیر.
حتی بئله دئیردیم ، موبالیغهسیز : آزربایجان تورک دونیاسینین روحانی معناسیدیر.
تورکچولوک ایدئولوگیاسی او زامان عمله گلدی کی ، پارچالاندیلار ، بیر_بیریندن آیری دوشدولر_اؤزگهلشدیلر.
بیر_بیرینی آنلامادیلار عینی دیل اولا_اولا
سببی : آوروپالاشما ، روسلاشما
محض بو زامان تورکلشمه ایدئولوگیاسینا چوخ بؤیوک احتیاج یاراندی و بو احتیاج تورک عالمینه پانتورکیزمین ایلک بؤیوک ایدئولوقونو_ضیا گؤیالپی وئردی.
ایدئولوقلار جار چکدیلر کی ، تورکلر بیرلشمهلیدیرلر.
بو احتیاجی آنلاتماقدان اؤترو تورک بیرلییینی تدقیق ائلهدیلر ، تاریخی یادا سالدیلار و تورکلری بیرلییه چاغیردیلار.
دئدیلر کی ، تورک دونیاسی برقرار اولمالیدیر
بیز ده همین فیکیردییک
علی بی حسینزاده دئییردی : تورک دونیاسینین برقرار اولما ایدئیاسی تورکلره دونیا تورکلرینین خلاصی کیمی تلقین ائدیلمهلیدیر
تورک دونیاسی برقرار اولماسا ، تورکلر محو اولاجاق
تورکچولوکده بودور اؤنملی مسئله
تأسف کی ، تورک ایدئولوگیاسی ایستیینه چاتمادی
چونکی ایمپئریالیزم ، علی الخصوص روس-سووئت ایمپئریالیزمی تورکلرین پارچالانماسی ، روسلاشما ، آسسیمیلیاسیا اوچون زوراکی (داها چوخ بو اصول!) و دیپلوماتیک اویونلاردان آردیجیل شکیلده مهارتله ایستیفاده ائلهدیلر
تورکوستان بیرلییی محو ائدیلدی اوزینده اؤزبکیستان “دؤولتی”یاخود تورکمنیستان ، قیرغیزیستان ، قازاخیستان “دؤولتلری” یارادیلدی (یعنی سسری_یه داخیل ائدیلدیلر) اویغورلارین طالعی چین سیاستینه تاپشیریلدی
خصوصیله روسیا داخیلینده باشقیردلار ، تاتارلار ، چوواشلار ، تووینلر ، یاکوتلار اؤزگلشمهیه باشلادیلار
عینی زاماندا عثمانلی تورکییهسینه قارشی آچیق و گیزلی دوشمنچیلیک ایندییه قدر داوام ائدن ، سونو گؤرونمهین شرق خالقلارینین بیر_بیرینه قارشی قویولماسی سیاستی تورک دونیاسینی دهشتلی درجهده پراکنده وضعیته سالدی
تورکلر بیر_بیریله یادلاشدی
عمومی کؤک ، عمومی روح اونودولدو…
عمومی بحران سویه سی یاراندی_عیرق ایتمه تهلوکهسی باش وئردی.
ایندیکی تورکچولوک شوعار سویهسینده یاخشی سسلنیر ، اما ، ظننیمجه ، سیاسی ماهیتینه گؤره تهلوکهلی جهتلری واردیر.
طبیعی کی ، پارتوکراتلارا نیسبتن آسیف آتا دئموکراتلارا اوستونلوک وئریر و خوشونا گلن اودور کی ، ایندی فارسچیلیق آرخا ، تورکچولوک ایسه بیرینجی پلاندادیر.
بو ، موثبت حالدیر.
چونکی موتللیبووشینا واختیندا ایسلامچیلیق_فارسچیلیق تورکچولویو آیاقلامیشدی.
فارسچیلارین فلاکتی اوندادیر کی ، اونلار جنوبی آزربایجانا قارشی قوربان وئرمیرلر.
تورکچولوک ایسه هم بیزیم روحانی ماهیتیمیزدیر ، هم ده جنوبی آزربایجان عاقیبتینین ایفادهسیدیر.
من بئله گؤرورم کی ، یاخین گلهجکده کونفرانسلار ، کونقرئسلر ، سیمپوزیوملار کئچیریلهجک ، زیروه توپلانتیلاری اولاجاق.
بونلار یاخشی شئیلر اولسادا ، ظاهری شئیلردیر.
نه قدر کی ، آوروپالاشما شوعاری قالیر ، تورکچولوکدن درین معنادا دانیشماق عبثدیر.
چونکی غربچیلیکله تورکچولوک دابان_دابانا ضیددیر.
نه قدرکی ، ایسلاملاشما شوعاری ، یعنی سیاسی یؤنو قالیر ، تورکچولوکدن درین ، بوتؤو معنادا دانیشماق عبثدیر.
چونکی ایسلام خالق تانیمیر ، میللت تانیمیر _ایجماع تانیییر ، اوممت تانیییر. یعنی کی ، بوتون ایسلامچیلار موسلماندیر.
بو اونا گتیریب چیخارمیشدیر کی ، حتی عثمانلی تورکلری ده XIX عصرین سونونا قدر اؤزلرینی میللت کیمی تورک یوخ ، موسلمان ساییردیلار.
معاصر آزربایجان تورکچولویونو تورکچولوک سایماق دوزگون دئییل.
چونکی تورک اونسوز اولا بیلمز.
او بوتؤو بیر حقیقت اولمالیدیر.
ایندیکیلرده ایسه تورکچولوک اوچ عونصوردن بیریدیر.
تورکچولویو من بیزیم صاباحیمیزدا گؤرورم_اوجاغین غلبهسینده.
او صاباحی گئرچکلشدیرمکدن اؤترو روحانی اینتیباه اولمالیدیر.
یعنی اینام یاریمچیق دئییل ، بوتؤو گرکدیر.
ایدراک تزهلنمهلی ، کامیللشمهلیدیر. مارکسیست چیرکابیندان ، خورافاتدان آزاد اولمالیدیر.
منویات تمیزلنمهلی ، کامیل منویلر یارانمالی دیر.
آتا بونا اینانیر و هم ده اینانیر کی ، ایراده زامانی اؤتمهلی ، زاماندان اوستون اولمالیدیر.
اینسان دبه اویمامالی ، زامانین چالدیغی هاوایا اوینامامالیدیر.
اوندا آدام اینسانلاشاجاق ، یوردوموز تورکلشهجک !
من بونا قطعن اینانیرام_قالادیغیم ، یاشاتدیغیم اوجاق آتاسی کیمی.
آتانی دینلهدی : ژورنالیست یوسیف دیریلی.


text:
سیروز
سیروز - قاراجیر لؤبول لرینین باغ توخومالاری واسطهچیلیگی ایله کؤچورولمهسی.
سیروزا بیر چوخ فرقلی تعریفلر وئریلمیشدیر. بونلار آراسیندا ان یاخشی تعریف "قاراجیرین بؤیوک بیر ساحهسینی ایحاطه ائدن، نورمال قورلوشونون یئرینده آنورمال نودول لرین گؤرونمهسی ایله کاراکتریزه اولونان بیر دییشمه" اولاراق تعیین ائدن دۆنیا ساغلاملیق تشکیلاتینا عایید تعریفدیر. بو تعریفین ایچینه رگنراتور ایله دامارلانمادا و قان آخینینداکی دییشیکلیکلر داخیلدیر. چونکی، دویونلرده هر واخت رگنراتور تاپینتیلاری گؤرولمهیه بیلر؛ حقیقی رگنراتور دویونلر خستلیین ایرلی مرحلهلرینده راست گلینر.
دامارلانما و قان آخینی پوزوقلوقلاری ایسه خستلیین پریمئر خصوصیتلری دئییل؛ تعریفده ایشتیراک ائدن دیگر خصوصیتلرین (فیبروزیس و دویونلو قورولوش) نتیجهسی اولاراق عمله گلیر. سیروزون اساس خوصوصیتی اولان سکلئروزلاشما داواملی هوجئیره داغیلماسینین نتیجهسیدیر. بو سببله دایمی هوجئیره زدهلهنمهسی عمله گتیرهن بیر چوخ کرونیکی قاراجیر خستهلیکلری سیروزلا نتیجهلنیر. بونلار آراسیندا اینفئکسیون، آوتویممون، مئتابولیتیک خستهلیکلر، اؤد یولو خستهلیکلری، درمان و توکسینلره باغلی قاراجیر زهرلهنمهلری، قان دؤورانی پوزغونلوقلاری و باشقا سببلر ایشتیراک ائدر.
سینیفلاندیرماسیدَییشدیر
خستلیین سینیف ائتمهسینده ان دوزگون یولو اتیولوژی(علّتی تانیماق) گؤرهدیر. بونونلا بیرلیکده، اننوی اولاراق سیروزلار مورفولوژی خصوصیتلرینه گؤره ده سینیف ائدیلیر.دنهلرین اؤچولرینه اساس آلیناراق میکرودنهلر (۳ ممدهن کیچیک)، ماکرودنهلر (۳ ممدهن بؤیوک) و میکست (میکرو-ماکرو) دنهلر عاییددیر. بو سینیف ائتمه بیوپسییادا چوخ اعتیبارلی دئییلدیر، چونکی هیستوپاتولوژیک اولاراق تطبیق اولونماسی چتیندیر. لاکین بوتون قاراجیرین آنالیز ائدیله بیلدیی یاریلمالاردا و ترانسپلانتاسییا اسناسیندا چیخاریلان خسته قا¬راجیئرلرده تطبیق ائتمک اولار.


text:
کؤلگه / نرگیز ایسماعیلاۏوا (أدبی مقاله)
کؤلگه چۏخ سېخېلېردې، اۆز-گؤزۆندن تکلیک تؤکۆلۆردۆ. آیاغا قالخدې گئدیب عایید اۏلدوغو وۆجودو تاپاجاقدې. بئله اۏلمازدې آخې چۏخ دارېخېردې. هئچ نه اۏنو یاشاما تکرار باغلایا بیلمیردی. صاحابېندان نییه نئجه قۏپدوغونو آنلایا بیلمیردی. اؤزۆندن چۏخ عایید اۏلدوغو وۆجودو دۆشۆنۆردۆ. اۏ آدام کؤلگهسیز نئجه یاشایا بیلیردی گؤرهسن؟
کؤلگه یۏرقون ایدی رنگی اؤلهزیمیشدی. یئتیم ایدی آرتېق.
قارانلېق رنگدهکی بَدَنی قارېشمېشدې گئجهیه دارتېب آیېرا بیلمیردی اؤزۆنۆ گئجهدن. ایتیردی کؤلگه. گۆن به گۆن، ساعت با ساعت، آن با آن ایتیردی…
اؤزۆنۆ تاپا بیلمهڲنلری کیم تاپا بیلردی آخې؟ … هئچ کیم یاخېن دورمازدې بو میسییایا. کیمه لازېم ایدی ایتنلر، ایتیریلنلر…
هر سَحَر باش آغرېسې’یلا اۏیانېردې یوخودان. خاطیرهلر، دۆشۆنجهلر منگنهسینده سېخېلان بئینینی ایتیرمک ایستهییردی بئله آنلاردا. بلکه ده صاحابې دا، عئینی شئیلری حیسّ إتمیشدی. و کؤلگهنی گؤڲۆللۆ ایتیرمیشدی. بیلمیردی…
بو دۆشۆنجهلر کؤلگهنین خۏشونا گلمهدی، دوواردان توتا-توتا گۆج بَلا ایله آیاقدا دورماغا چالېشدې. اؤزۆنۆ تۏپلاماغېن یۏللارېنې یاواشالې’یدې. حالسېزلېقدان قدّی بۆکۆلۆردۆ آرادا. رنگی قاچېردې، أن أساسې ایسه بئله حاللاردا همیشه اؤزۆندن قاچېردې.
آیاقاۆسته دورا بیلمیردی. دووارېن دیبینه قېسېلدې. گؤزلری یۏل چکیردی. کیمی چکیردی؟
دۆشۆندۆ کؤلگه. “یۏل چکمک” ایفادهسینین ایفادهسیزلیڲینی. گؤزلر گؤزلری چکه بیلمیردی’سه، یۏلو نئجه چکه بیلردی آخې. بونو هانسې دَلی اویدورموشدو. هامې دا اینانمېشدې.
یانېندا اۏتوران آداما گؤزۆنۆن اوجو’یلا باخدې. آدامېن کؤلگهسینی قېسقاندې. آدامسېز قالمېشدې کؤلگه. بو قدر جمعيّتده آدامسېز قالماق چۏخ چتین حیسّدیر.
کؤلگه یانېندا أڲلهشن نیمداش روحلو آداما طرف أڲیلدی. باشېنې اۏنون چیڲنینه سؤیکهمک ایستهدی. آدام کؤلگهنی سیلکینیب قالخدې.
کؤلگهنین باشې آسفالتا دَڲدی، واللاه پیس دَڲدی. هله بو بس دَڲیلمیش کیمی کؤلگهنین خطرینه ده دَڲدی بو.
آتېلمېش، بَزَنسه ساتېلمېش ایدی آرتېق. گؤرمهمزلیکدن گلینمکدن لاپ زهلهسی گئدیردی. آخې اۏ هاردا ایدی؟…
بیلدیڲی تک بیر شئی وار ایدی یامان دارېخېردې. بعضن ویسکی شۆشهسینده اؤزۆنه باخېردې. سۏلقونلاشمېشدې کؤلگه. یا دا آدامسېزلاشمېشدې بیلمیردی.
آما دَڲیشمیشدی، دَڲیشدیریلمیشدی. صاحابېنا گۆوَنمیشدی، گۆوهنینی ایتیرمیشدی، ایتیریلمیشدی.
آما یئنه ده اۏنو آختارېردې گؤزلری. چېرپېنېردې کؤلگه، اۏنو آختارمایانا طرف. اونودوردو کؤلگه یاواش-یاواش، اونودولوردو. اونودولماق اۆشۆدۆردۆ اۏنو.
کؤلگه حیسّ إدیردی کی، اۏندا نهسه دَڲیشیر. سۏنرا کؤلگه سۏن گۆجۆنۆ تۏپلادې، ایشېق گلَن بیر پنجرهیه یاخېنلاشدې. ایچهریده ایدی.
نهایت اۏنو تاپمېشدې. بودور اۏ. آنجاق کؤلگهنین دۆشۆنجهلری بیر آندا یئر’له-بیر اۏلدو. أریییب دۏداقلارېندا قالدې. هئچ واخت اوجادان تلفّۆظ اۏلونمادې. آنلادې کی، آتېلېب. آرتېق بوندان أمین ایدی. اۏنون یئرینی ده، خۏشبختلیڲینی ده اۏغورلامېشدېلار. اؤزۆندن ساوایې هئچ نهیه عایید دَڲیلدی آرتېق. اؤزۆنۆ قوجاقلادې برک-برک. اؤپه بیلمهدی اؤز دۏداغېندان. سارسېلدې کؤلگه.
اۆزۆنۆ شۆشهیه سؤیکهییب دایاندې. یاواش-یاواش دَلی اۏلدوغونو دۆشۆنۆردۆ. ثانییه-ثانییه دَلی اۏلوردو.
قار یاغېردې کۆچهیه، حَیَطه، إوه و کؤلگهنین دۆشۆنجهلرینه. دلیلیک یاغېردې اۆز-گؤزۆندن.
گئرچهڲی آنلایان کؤلگه سۆرۆنه-سۆرۆنه اوزاقلاشېردې آداملېقدان، اینسانلېغا طرف.
نارگیس (نرگیز ایسماعیلاۏوا)
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
هوموساپین(ایگیتلردن)
بوگونکی اینسانلارین کؤکلری هوموساپینس لره یتیشیر .هموساپینسلر ۲۰۰ مین ایلدن اونجه یئرکوره سینده گوروشدولر.
یئرلری[دَییشدیر]
بیزیم کؤکوموز هموساپینلردی .هموساپینس آفریقادن گلیب ویئرکوره سینده قالیبلارو قالارلی اولوبلار ایندیکی اینسان لار اولارین نسلیندن دیلر ۲۰۰۷جی میلادی ایل سایی اساسیندا ۷ میلیارد باشا یتیشیب لر و مممه لی لرین لاب چوخ اولان بؤلومودو.
ممه لی لردن[دَییشدیر]
ممه لیلر ۲۰ میلیون ایل قاباخ یئر کوره سینده گوروشدولر. ممه لی لر دایناسورلارینان بیر یاشیردیلار هابئله دایناسورلار آرادان گئدن چاغدا ممه لی لر یئرکوره سین توتدولار ممه لیلر دوغوب اوشاقلارینا سوت وئرر هابئله دایناسورلار یومورتا ائدردیلر اونا گوره ممه لیلر چوخ تئز دایناسورلارین یئرین توتدولار. ۲۰ میلیون ایلده ممه لی لر باش تاپدیلار و آخیرده هوموساپین لر یرکوره سنده گوروشدولر کی اولار ممه لی لرین لاب دیرلی گونه سیدیلر.
هاردان گلدیلر[دَییشدیر]
هوموساپینس لر(بیزیم کؤکوموز) آفریقاده یاشاردی و ۲۰۰ مین ایل قاباق آفریقا ده گوروشدولر بعضی مۆحقیق لر اولاری اتیوپی اؤلکه سیندن بولور یوخسا بعضی سی اولاری سودان یا نیجریه اؤلکه سیندن بولور. ایلکن اتیوپی اؤلکه سینین طرفداری چوخدی.
اولار ۲۰۰ مین ایل قاباق آفریقاداگوروشدولر آمّا ۳۰ مین ایل قاباخ کوچماقا باشلادیلار و چوخالدیلار و آسیا و اوروپایه گوروشدولر.
هوموساپینس لر و نئاندرتال لار[دَییشدیر]
۳۰ مین ایل قاباق هوموساپینس لر آفریقادن کوچدولر و نئاندرتال لار اولاردان قاباخ اوروپا وآسیاده یاشیردی. اولارین قارشیلاری و رقیبلری اولدولار بو قارشیدا هوموساپینسلر هیکللی اولدوقلارینا گوره نئاندرتاللاری آرادان آپاردیلار .بعضی مۆحقیق لر نظریه سینه گوره هوموساپینسلر نئاندرتاللاری یه دیلر و نسل لرین قیردیلار.
نئاندرتال لارآرادان گئددی و یه یلدیلر .هموساپنسلر اولاری خورک ائددیلر و ۱۵ مین ایل قاباخ نسل لری آرادان گئتدی و یئرلرین هوموساپینسلر(بیزلر) توتدوق. آمّا هوموساپینسلر بعضی یئرلرده نئاندرتال لارینان قاریشدیلار.
ایندیکی اینسانلارین ژن لرنین یوزه ۸۰ دی هموساپینسلردن دی آمّا یوزه ۱۵ یا ۱۸ ی نئاندرتال لرداندی.
بیر نظریهده ۲۰۱۲ جی ایلده طرح اولدی نئاندرتال لار گوزل اولدوقلارینا گوره آرادان گئددیلر. بو نظریهده نئاندرتال چون گوزلیدی مایالاری هموساپینسلرین الینه دوشدی و اولار ارکک لری اولدوروب ومایالاری ساخلادیلار.
هابئله تاپیلمیش سوموکلر نیشان وئریر هوموساپینلر نئاندرتال لاری یه یردیلر.
هیکللری[دَییشدیر]
هوموساپینسلرین ۱٫۸ دان ۱٫۶ ارککلرینین بؤیودی و ۱٫۶ دان ۱٫۵ مایالارینین بؤیودی. اولار نئاندرتاللاردان اوجا وبؤیلویدولار و یئر کوره سینده قالارلی اولدولار. ایندیکی اینسانلار شکیسیز هوموساپینس لردن قالیبلار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Global Mammal Assessment Team (2008). «Homo sapiens». The IUCN Red List of Threatened Species 2008. DOI:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T136584A4313662.en.


text:
امریکا قوشمه ایالتلریده اوچاق قولب توشدی
اوشبو حادثه غربی ویرجینیا ایالتیده یوز بیردی
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ غربی ویرجینیا ایالتیده بیر اوچاق نینگ قولب توشیشی عاقبتیده 3 کیشی حیاتی نی یوقاتدی.
فدرال هواچیلیک اداره سی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, بیر ماشینی بولگن اوشبو اوچاق نینگ فایتویل هوا قونلغه سیدن اوچیشی دن قیسقه بیر مدت کیین قولب توشگن لیگی بیلدیریلدی.
ایالت پولیسی آر.ای مادی بیرگن بیاناتیده, اوشبو حادثه عاقبتیده اوچاقده گی اوچ کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
حادثه بیلن علاقه لی تیرگاو باشله تیلدی.


text:
محمدیار بؤلومو
محمدیار بؤلومو نقده بؤلگهسینین بؤلوملریندن بیری دیر.
اهالی[دَییشدیر]
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره بو بؤلومون توپلام 21744 (4881عائیله) نفر اهالیسی واردیر[۱].
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالی نین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار. هابئله تجارت و دؤرلت ایشینده چالیشانلاری دا واردیر.
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو بؤلومون اهالیسی ترکیبینده خصوصیله محمدیار شهرینین اؤزونده تورک لر اوستونلوک تشکیل ائدیر ، آمّا بیر نئچه کندده کوردلر ده یاشاییرلار.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادیها بر حسب سواد» (فارسی). مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.


text:
بیر اشاره:
بو قیسا یازیدا قلم صاحیبی اؤزونو ادبیاتچی، معجز شوناس و بوتؤولوکده تدقیقاتچی حیس ائتمهدن، تکجه بو داهی شخصیت حاققیندا اؤز فیکیرلرینی و اورک سؤزلرینی – قیساجا اولموش اولسادا – اورتایا آتما مقامیندا الینه قلم آلمیشدیر. بو سببدن آسیلی اولاراق بو یازیدان هئچ ده آکادمیک و علمی قایناقلاران اساسلانان بیر یازی اومما یئری یوخدور.
آذربایجانین گؤرکملی ساتیریک شاعیری شبسترلی میرزه علی آغا معجز ۱۲۵۲-ینجی گونش ایلینده بو شهرده دونیایا گؤز آچمیش و ۱۵ یاشینا قدر بو شهرده یاشامیشدیر. اونون آتاسی شبسترین تاجیرلریندن اولموش و ۱۶ یاشیندا اونو ایتیردیکدن سونرا قارداشلاری ایله بیرگه ایستانبول شهرینه گئدیب و ۳۰ یاشینا قدر اورادا کیتاب و کاغاذ ساتماقلا و ها بئله موطالیعه ائتمه و ساوادلانماقلا مشغول اولموش و بو یاشدا شبستره قاییتمیشدیر. معجز؛ اؤلوموندن بیر ایل اؤنجهیه قدر شبسترده یاشامیش و نهایتده ۱۳۱۲-ینجی گونش ایلینده شاهرود شهرینه گئتمک مجبوریتینده قالمیشدیر. او بیر ایل سونرا بو شهرده حیاتا گؤز یومموشدور.
معجزون اثرلری باشا – باش سوسیال و اجتماعی مؤوضوعلارا حصر ائدیلمیشدیر. او بوتون عؤمرونو جهل، ساوادسیزلیق، خورافات، ارتجاع، ظولم، عدالتسیزلیگه قارشی موباریزه یه صرف ائتمیش و شعرلرینده انسانلاری آزادلیغین شیرین دادینی دادماغا چاغیرمیش، حاکیم طبقهنین ظولملرینی افشا ائتمگه جهد ائتمیش، خالقی مرتجعلرین معنوی اسارتیندن قورتارماغینا چالیشمیشدیر. او ها بئله اوز عصرینین بیر ضیالیسی کیمی قادینلارین حاققینی مودافیعه ائدیر. معجزون شعرلرینده وطن پرورلیک، آنا دیلینی قوروماق و مضمونلارینی داشییان اثرلر ده آز اولمامیشدیر.
معجز حاققیندا ان اؤنملی مساله اونون آذربایجان میللی شوعورونون تشکولو و ترقیسینده اوینادیغی بؤیوک رولو دور. او فیکری باخیمدان مشروطه انقلابی و ۲۱ آذر انقلابی آراسیندا بیر کؤرپو یاراتمیشدیر. بو ایشی سیاسی حرکتده خیابانی حیاتا کئچیرمیشدیر. داها دوغروسو بو ایکی شخصیتین فیکیرلرینده مشروطه دؤنمینده کی آذربایجان آیدینلارینین ایرانچیلیق مفکورهسی یئرینی آذربایجانچیلیغا وئریر. بو فیکیر دگیشیکلیگی جنوبی آذربایجاندا میللی شوعورون گلیشمهسینده بیر دؤنوش نؤقطهسی و ۲۱ آذر انقلابینا فکری زمین یارادن بیر باشلانیش کیمی حساب ائدیلمهلیدیر.
آنجاق تاسوفلر اولسون بو گونه قدر معجزون بو پروسه ده اوینادیغی رولا هئچ بیر کیمسه اؤنم وئرمه میش و بوتون تدقیقاتچیلار اونو یالنیز بیر شاعیر کیمی تانیتدیرماقلا کیفایتلنمیشلر. بو بیر حالدادیر کی چوخلاری بئله گومان ائدیرلر: ملی شوعور گونئی ده بو گونه قدر یا تشکول تاپمامیش یا دا یاریمچیق اولموش و شمالی آذربایجان یا تورکیه دن قایناقلانمیشدیر. گونئی آذربایجاندا میللی شوعورون تشکول تاپماسی و گلیشمه پروسسلری علمی متودلار و پرنسیبلره دایاناراق اطرافلی شکیلده آراشدیریلیب، اؤیرنیلمهیینجه بو سؤز- صؤحبتلر طبیعی اولاراق تکجه معجز یوخ، بلکه ده بیر چوخلاری نین او جومله دن خیابانی، پیشه وری و س نین حاققیندا داوام ائدهجکدیر.
سون سوز بو کی آخیر چرشنبه دوعاسی ؛ قدیم شبستر ماحالینین لهجهسی اساسیندا یازیلمیش، آنجاق بورادا قلم صاحیبی اونو معیار و ادبی آذربایجان تورکجهسینه یاخینلاشدیریما مقصد ایله بیر پارا جزئی دگیشیکلیک لر وئرمیشدیر. او جومله دن بوتون شبستر لهجهسی ایله ایفاده ائدیلن فعللری شخص عوضلیک لری (ضمیر) ادبی اوسلوبا چئوریلمیشدیر. اورنک اوچون: آند وئریروخ => آند وئریریک.
***
یا غفار! خدایا خداوندا! سنه آند وئریریک پوستهنین دهانِ تنگینه، خورمانین خوش رنگینه، بیز اهل شبیستری مبارک یئددی لَوینین شفاعتیندن محروم و بی نصیب ائلمه! الهی سنه آند وئریریک آبدوغ ایله قندابین پیلوو دورهسینین اطرافینده چکدیگی زحمته، او گئجه کی گئجه آروادا بیر هوش و باش کرامت ائیله، یاغ – دوگونو خراب ائدیب اوقاتیمی تلخ ائتمهسین! اوشاغی آغلییا- آغلییا قویوب قونشویا چوبوق چکمهگه گئتمه سین! ای آخیر چرشنبه گئجهسی یاتیب سحر تئزدن گئیینیب قوشلار زیارتینه گئدن خانیملار؛ آمین دئیین!
ای چهل یاسین سویو کیمی گندوو سویونو استعمال ائدیب مرامینه ناییل اولانلار اوجادان آمین دئیین! خدایا پروردیگارا سنه آند وئریریک کوچهلریمیزین زیغینا، حاماملاریمیزین کثافتلیگینه، جاوانلاریمیزین قویدوغو بیغینا، سن بو یالانچی موسلمانلارین ایمانینی کامیل ائله! ای اون تومنه یوز تومن موعامله آلانلار. ای ائوین باغین گیروو قویانلار؛ آمین دئیین!
الهی سنی آند وئریریک دولتلیلریمیزین توخلولوغینا و فقرامیزین چوخلوغونا، خیروو سویونون یوخلوغونا، یا بیزی اؤلدور طلبکارلارین یاخاسینی قورتار، یا طلبکاری اؤلدور بیزیم یاخامیز خلاص اولسون! ای آرپا چؤرگینی بیربیرینین الیندن قاپانلار، ای سویوق یارما آشینا حسرت قالانلار؛ آمین دئیین!
الهی سنه آند وئریریک تومنی اون شاهینا حوجت یازان موللالارین قلم دواتینه، استامبولچولارین براتینه، تیفلیسچیلرین مناتینه، بو نذر صاحیبینین امواتینه آخیرتده نئینییم گونو گؤسترمه! ای بیر کاغاذ لئره وئریب، بیر جوت جوراب آلیب آیاغینا سوخانلار، یاتمیسیز یا بنگ آتمیسیز؟! اوجادان آمین دئیین!
ای نذر صاحبی آللاه گؤروم سنین پوللاریوی فالچییا، ایلانچییا قیسمت ائلهمهسین! ای باجیلار آللاه فالچیلاری سیزه و سیزی فالچیلارا چوخ گؤرمهسین! اوجادان آمین دئیین! جناب حاجی آللاه نذیریوی قبول ائلهسین! سنین کی الیندن سو سووارماق و جنازهیه یاپیشماق و خیر و شرده ایشلهمک گلمز، پس آللاه سنین یانیندا یاتان کاسیبین عؤمرونه برکت عطا ائلهسین! سنه ده بیر اؤلوم وئرسین تا بئش اون کاسیب فووتوندان خئییر گؤرسون! ای دؤولتلیلرین خئیراتیندا آشاغا باشدا اگله شیب دویون قارین پیلوو یئینلر اوجادان آمین دئیین! ای موللا قورخوسوندان ساققال قویوب و باش قیخدیرانلر ؛ آمین دئیین! ای اوستاد استامبولچو قارداش نه یاپدین گلدین وطنه اولدون اَتَنه ؟! اگر ننهن جاری دی، سنین عؤمرون یاری دی. ای جمیع علی شیعهسین موردار و اؤزین پاک بیلن جاری، اؤلدورسون سنی تاری ؛ آمین دئیین!
خدایا خداوندا بار پروردیگارا بیر سؤز دئیهجگم آجیغین گلمهسین. اولو کی یادیندان چیخا، سن بو نذر صاحیبینین قدیم اؤلنلرینه و جدید اؤلنلرینه رحمت ائله! علیالخصوص ایکی یوز دوخسان دوققوز ایل بوندان قاباق آخشاما اوچ ساعات قالاندا قایناناسی توکذبان خالا کی باش تیره خاکه چکیب، اونا رحمت ائله و اوندان یاخچی متوجه اول! جان سنین، جان توکذبان خالانین. آمین دئین لال اؤلمیهسن. الهی سنه آند وئریریک بو نذر صاحیبی نین بوردوغو گؤله لره و چیخارتدیغی گؤله لره اولا بوتون باغ صاحبلرینی بونون شریندن محافظت ائله و ثانیاً حلال کسبینه برکت عطا ائله! ای باغینا هفته ده قاپی آلانلار، ای آلتی آی زحمت چکیب حاصیلده الی بند اولمویانلار ؛ آمین دئیین! آمین یئددی پیئغمبرین آدیدیر! اوجادان آمین دئیین.
الهی سنه آند وئریریک گیردهکانین گیردهلیگینه، فیندیغین خیردالیغینا، سیسبَگین قبیرستانلیغینا، زیبیل تؤکنلرین باشین قویوب آیاغینا یامان داش وورما. ای اییدهنی یئییب چوردهگین حصیر آلتینا سوخانلار، ای بورنونو اتگی ایله سیلنلر، ای پیرپیسلی کیمی دونبالانلار، مبادا آللاهین بئیتینده سیزدن بیر حادیثه بروزه گله، هر ایکی دونیاده روسیاه اولاسیز؛ قالخین اوجادان آمین دئیین. به به طاغدان دا بیر نذیر وئردیلر، ای باجی بیلمیرم موسلمانسان یوخسا کافیرسن، بوینووا قیزیل تاخیرسان، نامحرملره باخیرسان، الهی سنه آند وئریریک اوجو بینیغونون [خیتنهچی] قددینه و تضالینین مددینه، بو آروادین جددینه جنات عدنده یئر کرامت ائله! اوجادان آمین دئیین! آمین دئینلرایله برابر.
الهی سنه آند وئریریک ریبانین [نوزول] موباحلیغینا، قوماربازلارین ساغلیغینا، فیرعونون آللاهلیغینا، کربلایی حسینقولونون جراحلیغینا، بو نذیر صاحیبینی عصرین عزرائیل حکیملرینه و ادارهلرینه مؤحتاج ائلهمه! ای اوجادان آمین دئین سنی گؤروم وایقانلینین، زولفعلی نین سوتینه راست گلهسن. به به اوستا عباسعلیده بیر نذیر گؤندردی، اوشاق اوجادان آمین دئنن. خدایا بار پروردیگارا سنی آند وئریریک مشهدی لوطفعلینین ایشتهاسینین آزلیغینا، هئرو جعفرین کئفینین سازلیغینا و کربلای حسنعلینین گؤزللیگینه، آغ میرزا محمدعلی آغانین سخنورلیگینه، بیره یوزمین بو دونیا بیره یوز مین آخیرتده اجر و عوض کرامت ائله. ای باشین اوستا عباسعلییه قیخدیریب پول وئرمهینلر ؛ اوجادان آمین دئیین! الهی سنه آند وئریریک گولشنین دیوارلارینا و ایمامزادهنین داغیلان توفاغینا، سن بو نذیر صاحیبینی سولطان بابانین قبرینه زووار ائله. ای بو نذیر صاحیبی گئت بو دره کوچهسینده کی پیر مطلبیوی وئرسین، حسین بابا؛ کمریوی باغلاسین، قیشین توته توت وقتینده مسجیدین منارهسینده اذان دئیهسن! ای ایمامزاده قاپیسینه قندیل باغلییان باجیلار؛ اوجادان آمین دئیین! الهی سنه آند وئریریک موللامئدهلی آخوندون قبرینه، پادشاه اسلامین تیغ بی دریغینی اعدایه قاطع و بوررا ائله. اوجادان آمین دئیین. الهی بو عمی کی آدینی تانیمیرام منه پول ایلتیفات ائلهدی. ای عمو آللاه قادانی بالانی، عقرب ایلانی، مامیللی ماتانی، یانیندا یاتانی، رحمتلیک آتانی، یئرین گؤیون بلیاتیندان محفوظ ائلهسین!


text:
اویان نیوز: عراق کورد بؤلگهسی یؤنهدیمی پارلمانی، تورکجهنین تورکمن لهجهسینین رسمی دیل اولاراق ایستیفاده ائدیلمهسینی قبول ائتدی.
TRTتورک-ون بیلگیسینه گؤره، عراق تورکمن جبههسی میلت وکیلی آیدین معروف، سؤز قونوسو قانونون اؤنمینه دقت چئکهرک، “بو یاسایا گؤره کورد بؤلگهسینده عرب و کوردجهنین یانیندا آرتیق تورکمن تورکجهسی ده رسمی دیل اولاراق دؤولت ایدارهلرینده، مکتبلرده و محکمهلرده ایستیفاده ائدیلهجک. بونون اوچون تورکمن اهالینین یوزده ۲۰ اکثریتده اولماسی لازیمدیر. حاضردا اربیل و سلیمانیهنین کیفری ائلچهسی بو شرطلره صاحب. بوراداکی تورکمنلر اوچون اهؤنملی بیر مرحله باشلاییر” دئدی.
معروف، ۱۹۹۳دن بری تورکجهنین مکتبلرده تحصیل دیلی اولدوغونو خاطیرلاداراق، تورکمنلرین، بو مؤوضوعدا یئترلی آلتیاپییا صاحب اولدوقلارینی سؤیلهدی.
کورد بؤلگهسی تحصیل ناظرلیگینه باغلی تامامیله تورکجه ائییتیم وئرن اربیلده ۱۳ و سلیمانیهده ۳ مکتب اولدوغونو ایفاده ائدن معروف، بو گونه قدر مینلرجه اؤیرنجینین، اربیلدهکی صلاح الدین اونیورسیتهسی تورک دیلی و ادبیاتی بؤلوموندن ماذون اولدوغونو ایفاده ائتدی.
عراقدا ان آز ۲ میلیون تورکمنین یاشادیغی تخمین ائدیلیر.


text:
63393
۲۳ مهر ۱۳۹۸
تورکمن نیوز: آیرالیقچی ترور قوراماسی ی. پ. گ/ پ. ک. ک جرابلس شهرینی تۇپ بیلن اوردی.
واقادا ۳ چاغا یارالاندی.
ی. پ. گ/ پ. ک. ک سوریه- تۆرکیه سرحدیندأکی عین العرب (کوبانی) شهریندن جرابلس شهرینی اوردی.
ترورچیلارینگ فرات ینگ گۆن دۇغاریندان ادن دۆینکی هۆجۆملرینده یؤنه کی رایاتلارینگ کمپینی اوردی.
هۆجۆمده ۳ چاغا یارالاندی.
یارالانان چاغالار آمبولانس بیلن کسلحانا أکیدیلدی.
ی. پ. گ/ پ. ک. ک فرات قالقانی حرکتی بیلن بو ترور قوراماسی نینگ الیندن آزات ادیلن یرلره هۆجۆم قوراپدی.
شۇل هۆجۆملرده ییتگی چکیلیپدی.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
دگیشلی یازغیلار
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰


text:
محمدعلی ضیایی - چئویرن: حسین واحدی
- دئدیم دا! سنه احتیاجیم یوخدو. مهیه من ائلییه بیلمهرم بو ایشی تکباشیما گؤرهم؟
تلهسیردیم، آما ماراقدان، آددیملاریم سارسیلدی. قادین، اوتوز قارلی فصیلی گؤرندن داها چوخ گنج ایدی. بوندان داها تئز یئنی چادیرا ایله دهییشه بیلهجهیی کؤهنه چادیراسینی، فرنگی قونداغین اوستونه چکمیشدی. سورتولموش پالچیقلی و دابانلی باشماقلارینی، جَمدهک کیمی یئرده سوروتلهییردی.
- آبیریمیزی آپارما آرواد! گل گئدهک ائوه! نه زامانا کیمی بو های-کویو سالاجاقسان؟
کیشی ایکی ألین بارماقلارینین ساییسیندان، قادیندان داها یاشلی گؤرونوردو. آریق و ضعیف ایدی، آغقارا فیرچا کیمی ساققال و قاراشین کوت شالواری چیرکلی دئییلدی، آما کؤهنه نییه. ألینی قادینین چییینلریندن آشاغی زویدوروب، قادینین ألینی توتوب اؤزونه ساری چکدی و بو دفعه داها مولاییم، کلمهلری دیشلرینین آراسینداکی دئشیکلردن ائشییه گؤندردی:
- بوگون همیشهدن داها چوخ یورقونام. بوندان آرتیق اینجیتمه منی!
قادینین صوفتی سویوقدان قیزارمیشدی و کیشینین بو سؤزوندن داها چوخ قیزاردی. زویموش چادیرانین بوجاغینی یئنیدن و نئچهنجی دفعه اولاراق قونداغین اوزهرینه چکیب، اوجا سسله دئدی:
- اینجیتمه؟ اوشاغی دوکتورا آپارماق اینجیتمکدی؟ سنه ده دئیرلر آتا؟ اوشاغیمیزین تبی وار او زامان سن ده دئییرسن قاییدیم ائوه؟
کیشی تیریاکیلره اوخشاییردی. اولدن ده چیلغین گؤرونوردو و ایندی، داها سینیرلی اولموشدو. فقط دئیه بیلدی:
کیشینین ظالیملییی منی حیرصلندیرمیشدی. اوشاقلاریم مدرسهلرینین اؤنونده منی گؤزلهییردیلر و گئتمهییم گرکلی ایدی آما گئتمهدیم.
بیر آن، اوشاقلاریمین بیرینی قیرخ درجه تب ایچینده قونداقدا تصور ائتدیم. قادین چارهسیزلیکدن نئچه نفرلیک قاوقادا اولان تکجه قادینا اوز توتوب دئدی:
- خانیم! سیز دئیین من بو کیشینین ألیندن نه ائدیم؟ اوشاغیم خستهدی، قویمور آپارام دوکتورا.
یاواش سوروشدوم:
- تیریاکیدی؟
قادین دیسکینیب دالا چکیلدی:
- یوخ خانیم! بو سؤزلر نهدی دئییرسن. اخلاقی پیسدی. ایشینده جدیدی. قورخورام بو ایشینن اوشاغیمی گودازا وئره.
کیشی حؤوصلهسیز جاواب وئرمهیه مجبور قالدی:
- اوشاق نهدی آرواد! بیزی بو قاوقانین أله سالینمیشی ائلهمه. بو نئچه ایلده، مین دفعه منه زجر وئریبسن، بَسیم دئییل؟
نه دئدییینی باش تاپمیردیم آما اوزلولویوندن جانا گلمیشدیم. قادین، چادیرانین آلتیندا اوشاقجاسینا کؤرپه ایله دانیشیب قوربان کسیردی. کیشی شالوارینی یوخاری چکیب، قاییشینی برکیتدی. ألینی جئبینه آپاریب بوزولموش بیر دسمالی چیخارتدی، اوزونون ترینی سیلیب سونرا سانکی دقیق بیر قاضی یانیندا دایانیب اعتراف ائدیر دئیه، اوتانجاقلیقلا پیچیلدادی:
- بیر گئجه اوشاغیمیزین تبی وار ایدی … ایشدن یئنیجه ائوه گلمیشدیم … یورقونویدوم … مسئلهنی جدی توتمادیم … نئچه ایل بوندان اوولیندی … اوشاغیمیزی ألیمیزده ایتیر … منیم باشی سویوقلوغوم … ایندی من قالمیشام و بو خسته قادین …
سؤزلری ناغیلا بنزهییردی و من آلدانمایا اونون گؤزیاشی ایله ایسلانمیش گؤزلریندن داها چوخ ایستی-سویوق چکمیش ایدیم. قادین سؤزو ایله منده اولان لاپ آز شوبههنی ده آرادان آپاردی:
- خانیم گؤروسن! آتا محبتی ایچینده اؤلوب. من خستهیم یوخسا بو گوناهسیز بالاجا اوشاق؟
قادینا ساری گئتدیم، ائله مؤحکم بهلهکدهکی اوشاغی باغرینا باسمیشدی، اوشاغین بوغولماسیندان قورخدوم. تب ائلهمیش اوشاغین اوزونو آچماق اوچون ألیمی اوزاتدیم. قادین هورکویوب قورخاراق دالا چکیلدی. آیاغی خییاوان قیراغینداکی جدولین قیرناسینا دهییب سو کانالینا دوشدو. قورخودان دامارلاریمدا قانیم دوندو. زورنان اونا ساری گئتدیم. قونداق بیرآز اویانا دوشموشدو. قادین آجیلی بیر ناله ائتدی، گؤزلری گیزلی بیر یالواریشی گؤستریردی. قونداغین باشینی آچدیم، اوشاق هئی دئییردی: آنا! انا!
قولچاغین باشی قوپموشدو، ساریشین ساچلاری آرخین قیراغینداکی چامیرلی سویا باتمیشدی، آما ألده تیکیلمیش تیکیشلری اولان گؤزل رنگلی پالتاری هله ده یئنی و تر-تمیز گؤرونوردو.
اولا بیلسین بو نئچه گونون ایچینده تیکیلمیشدیر. قادین اوشاغینین نئچهمینینجی اؤلومونو گؤرمکله گؤزیاشلارینی اوزونه آخیتدی.


text:
بارانتای
سحر خیاوی
گؤزونو سیلیب بیر ده باخدی. جان دوستو «یاشار» ایدی. باخیشی، ترپَنیشیی، یئریشی قیرخ مئتیرلیکدن دئییردی یاشاردیر. آمما بوردا؟! بو قریب چؤللوکده؟! جیبههده اؤزوده دوشمان صفینده؟! نئجه مومکون اولا بیلردی؟!
بونلاردان کئچدی مگر یاشار بیر ایل اؤنجه ماشین قضاسیندا رحمته گئتمهمیشدی؟!
یاشار قاپی بیر قونشو، شهرداش دوستو ایدی؛ یاشیدایدیلار؛ بیرگه بویا-باشا چاتیب بیرگه مکتبه گئتمیشدیلر؛ اونیورسیته ریشتهلری اونلاری آییرسا دا هئچ واخت بیربیرلریندن آیریلمامیشدیلار؛ بیربیرلری ایله آرزولاریندان چوخ دانیشمیشدیلار؛ قیز یولداشلارینین شکیلین بیربیرلرینه گؤستریب گوله-گوله بیربیرلرینه ساغدوش-سولدوش اولماق قولو وئرمیشدیلر.
تاسوفلر فلک دوز دئمهییب بیر پاییز گونونده یاشارین کال آرزیلاری داشا یازیلدی. او حوزونلو آخشام چاغیندان بئله هئچ بیر دوست یاشارین یئرین آرازین اورهیینده دولدورا بیلمهدی.
اورهیی دؤزمهییب دوشمان سربازینا ال قووزاییب، اؤپوش گؤندردی. او دا ال قووزاییب اؤپوش گوندردی. آراز سول دؤشونون اوستونده اولان جیبیندن قیز دوستونون شکیلینی اونا گوستردی، او دا سول جیبیندن بیر شکیل آرازا گوستردی. بئله ایکی مخالیف جبههده گولهشَن سربازلارین آراسیندا گیزلی بیر دوستلوق یاراندی. باشچیللاری سَزسهیدیلر ایکیسینین ده دریسینه سامان تَپَردیلر.
گونلر سووشوردو. اونلارین یاساق دوستلوقلاری گون به گون چوخالیردی. ایشاره دیلی ایله اوزاقدان اوزاغا عائیلهلرینه، آنا-باجیلارینا، سئوگیلیلرینه داریخماقلارینی بیربیری ایله دانیشیردیلار.
اونلاری بو ایستهنیلمز ساواشا چکن و قارشی-قارشییا قویان هانسی قارا اللر ایدی؟! اونلار کی بیربیرلرینی هئچ تانیمیردیلار و آرالاریندا هئچ بیر دوشمانلیق یوخ ایدی!!
نه گنجلر اسماعیل،
نه گنجلر
گورورسن؟!
چوخوسو هله
سئوگینین اوزونو کؤکسولرینه سیخماییبلار!!(۱)
هله حمله یوخ ایدی، آمما آرا-بیر آتیشمالار ایکی جیبههنین آراسیندا اوز وئریردی.
سربازین اورهییندن خبری یوخ ایدی، آمما آراز حمله اولسا دوستونون بارانتایی ایله نئجه ساواشماسینی دوشونوردو. اؤلدورسهلر ده اونونلا اوز-اوزه دوروب ساواشمایاجاقدی. آرزو دولو گنج اورهیینی مَرمی آماجی ائتمیهجکدی.
نئچه گون ایدی قوشون آراسیندا سیرلی سوزلر کئچیردی. سانکی قاباقدا حمله واریدی. آرازین اورهیینه قارا-قورخو دولموشدو.
او آخشام آراز اولان جبهه، جهنم درهسی اولموشدو. یئردن گویدن آمانسیز اود یاغیردی.
آراز کؤبرین دالیندا الینده سیلاح اوزانمیشدی.او آندا اطرافیندا برک سسلی بیر شئی پارتلادی.اودلو توستو هر یئری بوردو.تورپاق-قوم قاریشیغی بیر پارچا اود آرازا چیرپیلیب اونو نئچه مئتیر آرخایا توللادی.وای ننه چیغیریب اورهکدن سیزیلدادی.سیلاحی الیندن دوشدو. سول قیچی برک سانجیب ایستی-ایستی قیچیندان بیر شئی سوزولدو.الینی قیچینا آتارکن سول قیچینین دیزدن یوخلوغونو حیس ائتدی.دوشمن ایرهلیله ییب قاباغا گلدی.لاپدان باشینین اوستونده الی سیلاحلی گیزلی دوستونو گؤردو. یاخیندان گؤروشده لاپ باییلدی. اونون اوخشارلیغی یاشار دوستونا، فیکر ائتدیگیندن داها چوخ ایدی.
باشچیل سربازا خلِّص…خلِّص… دئدی.
آراز یارالانمیشدی. اونو اؤزلرینه یوک ائلهمک ایستهمیردیلر.
سرباز آرازین گوزلرینه باخیب گوْزلری یاشاردی.
باشچیل داها حیرصله آتش فرمانی وئردی.
سرباز آنسیزین سیلاحی فرماندهه طرفه چئویریب گوللهلرین بوتونونو قارنینا بوشالتدی.
بو حادیثهنی گورهن گئنده کی عسکرلر، سربازین اوستونه آمانسیز گولله یاغدیریب آرازین گوزلرینین قاباغیندا دوستونو قورا پالان کیمی دلیک-دئشیک ائلهدیلر. سربازین سیلاحی الیندن دوشوب آغزی اوستونده یئره چیرپیلدی.
بو آغریلی صحنهنی گؤرهن آرازین گوزلریندن بولاق کیمی یاش سوزولدو. سانکی یاشار دوستونو یئنیدن الدن وئردی. دیزدن کسیلن قیچینین آغریسینی دا اونوتدو.
سونرا قیچیندان چوخ قان گئتمک تاثیرینده هوشدان گئتدی.
هوشا گلنده اوزونو یاد بیر چوللوک خستهخاناسیندا یاد دیلده دانیشان دوختورلار و طب باجیلاریلا گوردو. او اسیر توتولموشدو، آمما هئچ کیمسه او ایکی سربازین آراسیندا کئچن یاساق دوستلوغون سببینی بیلمهدی. نه بیلمک، بلکه او سربازین کونلونده ده آرازا اوخشار بیر ایتگین عزیزی وار ایدی.
(۱)دکتر براهنینین اسماعیل شعریندن گوتورولوب.


text:
آنکارا
آنکارا تورکیه جومهوریتینین باشکندی، ایستانبولدان سوْنرا اؤلکهنین ان بؤیوک ایکینجی شهری. آنادولونون مرکزینده، بؤیوک آنادولو یایلاسینین شرق حیصّهسیند، دنیز سویّهسیندن ۹۰۰–۱۳۰۰ متر یوکسکلیکده یئرلشیر. آنکارا ویلایتینین مرکزیدیر. شیمالدان چانکیری و بولو اوستانلری، غربدن اسکیشهیر، جنوبدان قونیه و آکسارای، شرقدن ایسه کیریککالئ و کیرشهیر ایله همسرحددیر.
تاریخیدَییشدیر
بؤلگهنین تاریخی تونج دؤورونه گئدیب چیخیر. ائ.ه. ایکی مینیللیکده بورادا خئتتلر اؤز سیویلیزاسییالارینی قورماغا مووففق اولموشلار. سونرالار بورادا فینیکییالیلار (ئ.ه. اون عصر)، لیدییالیلار و فارسلار اولموشلار. قالاتلار و کئلت طایفالاری بورا گلدیکدن سوْنرا آنکارانی ایلک دفعهپایتاخت ائتدیلر (ئ.ه. اوچ عصر). او زامانلار آنکیرا آدی ایله تانینیردی کی، بۇ دا «لؤوبر» معناسینی وئریر. شهر موتمادی اولاراق رومالیلارین، بیزانسلیلارین و سلجوقیلرین (۱۰۷۳)، سونرالار ایسه عثمانلیلارین (۱۴۰۲) حاکیمیتی آلتیندا اولموشدور. شهرین اون دوققوز عصره کیمی شرقه گئدن کاروان یوللارینین اوزرینده تیجارت اهمیتی اولموشدور.
موستافا کامال آتاتورکون قورتولوش ساواشینی بورادان ایداره ائتمهسی ایله آنکارا یئنیدن مرکز اوْلدو. ۱۹۲۰-جی ایلین آوریلینده آنکارادا تورکیه بؤیوک میلت مجلیسی تسیس ائدیلدی و عثمانلی حاکیمیتینه آلترناتیو حؤکومت قورولدو. شهرین موحاریبهزامانی اهمیتلی رولو و ستراتئژی مؤوقئعیی نظره آلیناراق ۱۹۲۳-جو ایل اوْکتوبر آیینین ۱۳-او یئنی تورکیه جومهوریتینین باشکندی ائلان ائدیلدی.
آنکارانین ان اهمیتلی نؤقتهسینده یئرلَشن تیکیلی آتاتورکون دفن ائدیلمهسی اۆچون اینشا ائدیلن و ۱۹۵۳-جو ایلده تاماملانان ائهتیشاملی آنیتقبیر ماوزولئییدیر. شهرین ان اسکی بؤلوملری تاریخی قالانی ایحاطه ائتمکدهدیر. قالانین داخیلینده یئرلَشن اون ایکی عصره عایید آلااددین مسجیدی عثمانلیلار طرفیندن دییشدیریلمهیه جهد ائدیلسه ده سلجوقیلرین تاختا صنعتکارلیغینین گؤزل نومونهلرینی سرگیلهایر.
هیسار قاپیسینین یاخینلیغیندا گؤزل شکیلده برپا ائدیلمیش بدستندهکیآنادولو مدنیتلری موزهینده پالئولیت، نئولیت دؤورلرینه و خئتت، فریگییا، اورارتو و روما مدنیتلرینه عایید اثرلر یئر آلماقدادیر.
روما دؤورونه عایید اوچ عصردن قالما حاماملار، دؤرد عصره عایید یولی سوتونو و ایکی عصردن قالما کورینف ستیلینده اینشا ائدیلمیش ایمپئراتور آوقوست معبدی اولوس مئیدانینین یاخینلیغیندا قالانین اطرافیندا یئرلشیرلر. قالا یاخینلیغیندا روما تئاتری و همین اراضیده اون بئش عصردن قالما حاجی بایرام مسجیدی و توربهسی یئر آلماقدادیر.
سلجوقی تاختا قاپی اویماچیلیغینین شاه اثرلرینین و دیگر معیشت اشیالارینین سرگیلندیگی ائتنوقرافییا موزهینین یانیندا یئرلَشن رسم و هئیکل موزهینده تورک اینجهسنتیندن سئچمهلر نوماییش ائتدیریلیر.
آنکاراداکی ان بؤیوک مسجید اوْلان کوجاتپه مسجیدی ۱۹۷۶–۱۹۸۷-جی ایللر آراسیندا عثمانلی معمارلیق ستیلینه اویغون اولاراق تیکیلمیشدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- Governorate of Ankara
- Municipality of Ankara
- GCatholic – (former and) Latin titular see
- GCatholic – former and titular Armenian Catholic see
- Ankara Development Agency
- Esenboğa International Airport
- آنکارا جوغرافیا دادهلری اوپناستریتمپ ده


text:
بریجهمپتون، نیویورک
بریجهمپتون، نیویورک (اینگیلیسجه:Bridgehampton, New York ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۷۵۶ نفر ایمیش و ۳۵٫۳ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۱۳ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bridgehampton, New York»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بریجهمپتون، نیویورک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۹۷۵ (میلادی)
میلادی ۱۹۷۵-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز یئتمیش بئشینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۴ سپتامبر - «چتو؟ قدئ؟ کوقدا؟» وئریلیشینین ایلک بوراخیلیشی.
- ۳۰ دسامبر - ماداقاسکار دموْکراتیک جومهوریسی يارانیب.
- ۲۶ دسامبر - شوروی بیرلیگی٬ دۆنیانین ایلک سوپرسونیک داشیما اۇچاغی اوْلان توپولوف تو-۱۴۴-ۆ ایشلتمهیه باشلادی.
- ۲۴ اوْکتوبر - تورکیهنین فرانسهدهکی سفیری ایسماعیل عرض، ارمنی ترورچولاری طرفیندن قتله یئتیریلدی.
- ۲۳ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری کونقرهسی مِتریک سیستمینی رسمیلشدیرسه ده٬ بۇ سیستم اؤلکهده هئچ زامان ایستیفاده اوْلونماییب.
- ۲ اوْکتوبر - آمریکا تورکیهیه قویدوغو سیلاح تحریمینی یومشالتمیشدیر.
- ۱۱ آوریل - تۆرکیه-عیراق نفت خطّینین عیراق آیاغینین چکیلمهسی باشلاندی.
- ۱۰ نوْوامبر - آنگولا مۆستقیللیگینی اعلان ائدیب.
- ۱ مارس - اوستورالیادا رنگلی تلویزیون یایینلارینا باشلادی.
- ۱ آقوست - هئلسینکیده صولح و امکداشلیق موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.


text:
ایلتیهاب
ایلتیهاب یئرلی و عمومی پاتولوژی پروسسس، و یا پاتولوژی قیجیق و تسیرلرین نتیجهسینده اورقانیزمین هوجئیره ایستروکتورلارینین زدهلهنمهسینه قارشی بیر رئاکسییادی حالدا ایممون سیستئمینین هوجئیرهلری توخوما هوجئیرهلرینین بوتون هیسهلرینده سپلنمیش وضعیتده اولور .اگر اورقانیزمین معین ساحهسینده یولوخما مرکزی یارانیرسا ایممون سیستئمینین هوجئیرهلری و اونلارین سینتئز ائتدیکلری فاکتورلار همین ساحهده جمعلنیرلر .بونو تعمین ائدن پروسسلره ایلکتیهاب رئاکسییالاری دئییلیر .ایلتیهاب پروسئسی اۆچون ۳ اساس علامت خاراکتئریکدیر :
- یولوخموش ساحهنین قانلا تجهیزاتینین گوجلهنمهسی
- ائندوتئلیال هوجئیرهلرین ییغیلماسی نتیجهسینده کاپیلیارلارین کئچیریجیلیینین آرتماسی
- لئیکوسیتلرین وئنوللاردان ( وئنوز کاپیلیارلاردان) یولوخما ساحهسینه دوغرو میقراسییاسی.ایلتیهابین ایلک مرحلهلرینده بورایا نئیتروفیللر ، سونرا ایسه مونوسیتلر و لیمفوسیتلر توپلانیرلار .
یولوخمانین تیپیندن آسیلی اولاراق پاتوگئنه قارشی موختلیف جور ایممونولوژی رئاکسییالار یارانیر:۱.هوجئیرخاریجی پاتوگئنلره یولوخما زامانی ایممون سیستئمینین موباریزهسی بیلاواسیته بو پاتوگئنلرین محو اولماسینا و اونلارین توکسیکی محصوللارینین تأثیرینین نئیتراللاشدیریلماسینا یؤنلیر . بو بو پروسسده اساس ایشی کومپلئمئنت سیستئمی و فاقوسیتار هوجئیرهلر یئرینه یئتیریر . آنتیجیسیملر ایسه کؤمکچی و نئیتراللاشدیریجی فونکسییانی یئرینه یئتیریر. هوجئیرداخیلی پاتوگئنلره قارشی موباریزهنین ایسه ۲ آلتئرناتیو اوسولو مؤوجوددور : 1.yoluxmuش هوجئیرهنین ت سیتیتوکسیکی لیمفوسیتلرله محوی ۲ .ت هئلپئرلر طرفیندن ماکروفاقلارین آکتیولشدیریلمهسی .
قدیم روما یازیچیسی آول کورنئلی سئلس ایلک دفعه ایلتیهابین خاریجی علامتلرینی تصویر ائتمیشدیر:
ایلتیهابی پروسسئس گئدیشاتینا گؤره ۳ جوردور:
- کسکین گئدیشلی — ۲ هفتهیه قدر،
- یاریم کسکین گئدیشلی — ۱ آیا قدر،
- خرونیکی گئدیشلی — اوزون مدتلی و یا اؤمورلوک. پروسسئس دؤوری اولاراق کسکینلشیر و ساکیتلشیر.
ایستهنیلهن ایلتیهاب اینکیشافهنا گؤره موطلق اولاراق ۳ مرحلهدن کئچیر:
- آلتئراسییا — توخوما و هؤجئیرهلرین زدهلهنمهسی،
- ائکسسوداسییا — ایفرازات. اورقان و توخومالارین دامار دیوارلاریندان قان مایئسی و هوجئیرهلرینین ایلتیهاب ناحییهسینه سوزولهرک ییغیلماسی،
- پرولیفئراسییا — مهسولدار مرحله. بو زامان ایلتیهاب باش وئرمیش ناهییهده هوجئیرهلرین بؤلونمهسی پروسسئسی سرعتلنهرک زدلنمیش توخومالار برپا اولونماغا باشلانیر.


text:
گؤزلویونو ایتیریب دونیا اؤز ایشینده دئییل
سوخولور بؤیرومه بورنویلا، بوینوزویلا
آراق چکیرم باشیما یورغانی چکیرم سو کیمی
دوداغیما گولوشو ساتین آلماغا دوکان هانی؟
بول تاماتلی ماکارنا دملهدیم تئلویزیونا زیللهنن گؤزسوز اوشاغیما
قونداغینا توفنگ دویوملهدیم
فداکار آنایام چونکو
آمان چکیرم، بو میکروبفونلار الیندن آمان!
هانسی سنگرین نئچهنجی سونگوسوندن
هانسی ایلین نئچهنجی چووغونوندان توشلانیب آغزیما بیلمهم
یوخ اولماییر یوخولاریمدان، اولمایاجاق دیلیمین آچیلیشی
نییه بیله بیلمهییر بو یوبانمیش آلقیشی دئسم اؤلمهم
بونجا کی، گؤبهییم آتیلیر خزره گئدن گمیلره
بونجا کی، جنازهم باتیر شاه گؤلونون حیرانلیغینا
و نامازی هئی چاره قیلیر «میگرن»لی آخشاما آغلایان قادینلیغینا
سیقارلارین کؤزو بیر- بیریندن کوچه ده قبیر آدرئسی سوروشور
و قولاغیم وورهای مئییت نامازی قیلیر
هله باخین یئددی کفن چوروتموش آتاما
کامیونلا بئل-کولونگ داشییر تلسه-تلسه
من بیلمیرم کیمدن کوسه-کوسه:
«بولدئزر کیرالامیشیق آتاجان!»- دئیه، ایچقیریرام
آنام تک جانینا باغلی-باغاتلی بیر پنجرهدی
اورهیین آچیلار اونو گزیب دولانسان
اورهیین توتولار دیندیریب دانیشدیرسان:
«نه افسرلر، نه افسرلر… اؤلوم ننهلریندی، ننهن قوربان سنه، ننهلرین…»!
هله ده بو سؤیودون، او کؤهرهنین کؤلگهسینده
قاراسو آخیر آنامین گؤزلرینده
بوداقداکی جنازهلرین دیزیندن یوخاری
باخمیر
باخانمیر آنام.


text:
Published by IranWire in Azeri
آراشدیرمالاری نوفوذلو بیر علمی ژورنالین (ساینس) ایلک صحیفهلرینده یئر آلان گنج کوانتوم فیزیک عالیمی و گوگل آراشدیرماجیسی پدرام روشن، تخمیناً سون ۲۰ ایلده ایراندا یاشامامیش.
ایرانلا باغلی خاطیرهلرینین گوندن-گونه گئتدیکجه آزالدیغینی سؤیلهییر، آما یئنه ده فیزیکله باغلی دوشوننده بو علمدن خاتیرلایاجاغی ان یاخشی تعریف ایراندان گلدی.
بو ایللر عرضینده آمریکانین و دونیانین ان یاخشی بیلیمیوردلارینین بعضی پروفسورلاری ایله درس کئچیریب و پرینستون بیلیمیوردوندا دکترلوق درجهسینی آلدی. آنجاق یئنه ده فیزیکدن خاتیرلادیغی ان یاخشی تعریف جناب دهقانینیندیر؛ مازانداران ایالتینین مرکزی ساری شهریندهکی ” ۲۹ آبان لیسهسی” فیزیک موعلیمی.
پدرام روشن، کالیفرنیانین سانتا باربارا شهریندهکی ائویندن بیر تلفون دانیشیغیندا دئییر: «او گونلرده ایراندا هامی فیزیکین چتین بیر مؤوضو اولدوغونو سؤیلردی، آما هئچ کیم بونون نه اولدوغونو ایضاح ائتمزدی. جناب دهقان بوتون حیاتیمین ان یاخشی تعریفینی وئردی. آتالاریمیز بیر مارال وورماق ایستهدیکده، بیرباشا اونا آتمادیقلارینی، بلکه بیراز داها ایرهلی آتاردیلار کی حرکت ائدن مارالین اؤزو او آتیشا ديسین بو «نیسبی سرعت» آنلاییشیدیر!”
گئنج پدرام فیزیک دونیاسینا او قدر قاریشدی کی، سونرا هامینین چتین دئدیگی او درسه گئتدی. 1370-جی ایللر ایدی و اینتِرنِتدن خبر یوخ ایدی. فیزیک سئوگیسینی بورادا – اورادا کؤهنه کیتابلار تاپماقلا گلیشدیریردی. بو سئوگی سونوندا یئرینی تاپا بیلدی.
دونن سحر (آلتی شهریور 1399)، مازاندارانلی پدرام روشن ایندییهدک کاریئرینین ان بؤیوک زیروهسینه چاتدی. پدرامین عضوو اولدوغو گوگلین یاپای زئکا کوانتوم قروپو دونن بو ساحهدکی ان پرئستیژلی آکادمیک ژورنال اولان ساینس اوچون ایلک و قاپاق فوتوشکیلی اولان بیر مقاله درج ائتدی.
ائکیپ اؤز مقالهلرینده بو گونه قدر کوانتوم بیلگیسایارلاریندا ان بؤیوک کیمیاسال سیمیلاسیونون نئجه حیاتا کئچیردیکلرینی ایضاح ائدیر.
پدرام کئچن ایلده خبر باشلیقلاریندا یئر آلمیشدیر. گوگلین کوانتوم بیلگیسایاری قورماق اوچون بیر پروژهسینده ایشتیراک ائتمیشدی. آنجاق بؤیوین بو ساحهده ایرهلیلییش سرعتله باش وئریر و بو، باشقا بیر نومونهدیر.
او دئییر، کوانتوم حِسابلاماسینین دقیقلیگی بو دفعه ان یوکسک سويهددیر.
دکتر روشن، اثرینین قاریشیق دونیاسینی منیم کیمی عوام بیر ایزلییجییه ایضاح ائتمهیه چالیشیر. کوانتوم بیلگیسایارلارینین کلاسسیک بیلگیسایارلاردان اساسلی شکیلده (بو یازینی یازماقدا ایستیفاده ائتدیگیم بیلگیسایار کیمی) فرقلی اولدوغونو ایضاح ائدیر.
«کوانتوم پروسهلری هله جنینی مرحلهسیندهدیر» دئییر. «دوزو، ایندی اونلارلا ائتدیگیمیز شئی کلاسسیک بیلگیسایارلارلا دا ائدیله بیلر. آنجاق ایندی داها دا ایرهلیلهمک اوچون بؤیوک آددیملار آتدیق.»
ایراندا تحصیلدن محروم اولماق و آمریکادا پارلاماق
42 یاشلی پدرام روشن، گلهجیی اوچون چوخ خیاللار قورور. آنجاق بو فیزیکچی ایراندا قالسایدی، ساینس ژورنالینین اوز قابیغینا چاتماق بیر یانا، هئچ بیر بیلیمیوردونا گیرمزدی.
تحصیلدن محروم ائدیلمهسینین ساده بیر سببی وار. بهایی اولماق. ایرانداکی بهاییلرین ایسلام جمهوریییتینین اعلان ائدیلمیش سیاستینه گؤره بیلیمیوردونا گیرمهسینه و یا عالی تحصیل آلمالارینا ایجازه وئریلمیر.
پدرام مازانداران ایالتینده بؤیودو. آتاسی ایرانین قوزئیینین تانینمیش بیر بهاییسی ایدی و بو دا عائلهنین زوراکیلیق آلتیندا اولماسینا سبب اولدو. اوشاقلیغی موختلیف یئرلره کؤچمک ایله کئچیب. بونا گؤره بیر دؤنم ده «متل قو»دا اوخویوب.
پدرامین و عائلهسینین حِکایهسی و یاشادیغی باسقی اؤنجه ایرانوایر طرفیندن نشر ائدیلمیشدیر. پدرام رسمی بیلیمیوردلارینا گئتمهسینه قاداغا قویولدوقدان سونرا بهایی عالی تحصیل انستیتوسو (BIHE) داخیل اولدو. 1987-جی ایلده قورولان بو بیلیمیوردو، ایراندا تحصیلدن محروم اولان بهاییلر اوچون یئرآلتی بیر بیلیمیوردودور. بهایی یوکسک تحصیل انستیتوسو بو ایللر عرضینده دونیانین بیلینمیش بیلیمیوردلاری ایله ایشبیرلیگی ائتمیشدیر و ایندی چوخلاری طرفیندن رسمیته تانینیر.
پدرام 2001-جی ایلده آمریکایا گئتدی. اؤنجه پیتزبورگ بیلیمیوردونا، سونرا پرینستون بیلیمیوردونا داخیل اولدو. بوردا دکترلوق درجهسینی آلدی. دکتراسیندان سونرا سانتا باربارا، کالیفرنیا بیلیمیوردوندا بیر لابوراتواردا ایشلهمهیه باشلادی. گنج دکتر روشن، بو لابوراتواردا گؤرکملی بیر آمریکالی فیزیک پروفسورو اولان «جان مارتینز» نظارتی آلتیندا ایشه باشلادی.
اونلارین آراشدیرما پروژهلری تخمیناً سککیز ایل اؤنجه باشلادی. تخمیناً ایکی ایل سونرا، 2014-جو ایلده، گوگل بوتون آراشدیرما قروپونو ایشه گؤتوردو. آلتی و یا یئددی آراشدیرماجیدان اولوشان قروپ ایندی 70-80 نفره چاتدی.
دکتر روشنین سؤزلرینه گؤره، قروپا ماکرو و پروگرام موهندیسلری و تجربی و نظری فیزیکچیلر ده داخیلدیر. قروپ عضولرینین چوخو سانتا باربارا، دیگرلری ایسه آمریکانین لسآنجلس، سیاتل و آلمانییانین مونیخ کیمی یئرلرینده یاشاییرلار.
ایراندان مجبوری کؤچو و تحصیلدن محروم اولماسینا باخمایاراق دوغولدوغو یئر حاقیندا دئییر: «ایرانین آدی گلنده موعلّیملریمی، دوستلاریمی و خوش خاطیرهلریمی خاتیرلاییرام. البتده کی، بو دوستلار دونیانین هر یئرینه سپهلنمیشلر استرالیادان کانادایا.»
او آرتیریر «البتده کی، ایراندا بهاییلره قارشی سیستماتیک عدالتسیزلیک هئچ واخت آزالمادی.»
پدرام روشنین حِکایهسی، ایرانوایرین اوزون مدتدیر باشلادیغی و «آیریسئچکیلیگین بدلی»، اولاراق آدلاندیردیغی پروژهنین بارز بیر نومونهسیدیر. بو پروژه بو مسئلهیی اله آلیر کی پدرام کیمی ایستعدادلار دایاندیریلدیغی زامان بوتون توپلوم بونون مادی و معنوی بدلینی نئجه اؤدهمهلی اولور. پدرام سون ایللرده اؤلکمیزی ترک ائتمیش یوز مینلرله ایستعدادلی ایرانلیدان بیریدیر.
پدرام روشن ایضاح ائدیر کی، ایران فیزیکده جدی ایرهلیلییش الده ائتمک ایستهییرسه، هم بو محرومیتلره سون قویمالیدیر و همده بوتون سويهلرده آراشدیرما کولتورو فورمالاشمالیدیر.
البته، ایران علم آداملارینین ایستعداد سويهسینین و ایش کئیفيتینین قونشو اؤلکلرله موقایسهده اهميتلی و یوکسک اولدوغونو وورغولاییر.
دکتر روشن بو یوکسک کئیفيتین علمه اولان هوس سويهسینی گؤستردیگینی سؤیلهییر.
او ساریدهکی فیزیک سئون بیر گنجین اونو آمریکانین ساینس ژورنالینین اوز قابیغینا چیخماسینا سبب اولان عینی جوشغودان دانیشیر.
Follow me!


text:
بنفیکا فوتبال کولوبو
بنفیکا فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: S.L. Benfica) بیر فوتبال کولوبودور. Primeira Liga دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۶۴٬۶۴۲ نفرلیک ایستادیو دا لوز ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
seating capacityوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«S.L. Benfica»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بنفیکا فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ائنسیز، اوزون کوچهلرینی فولوت سسی دولدوروب. هانسی ائودن گلیر بو سس؟ باشا دوشمور. چالانی گؤرمهسه ده، نه تهر چالدیغینی گؤزونون اؤنونده جانلاندیرا بیلیر. فولوتو ایکی الی له ساغ طرفینده ساخلاییب، آغیز یئرین دایاییب آلت دوداغینا، باجاسیندان اوفله ییر. بارماقلارینین هر بیرینی فولوتون بیر باجاسینین باغلانمامیش قاپاغینا قویوب. بیر سیرا بارماقلارینی گؤتوروب باشقالارینی قویور. آچیق باجالاردان سس چیخیر. ائله بئله سس دئییل، آدامین ایلیگینه ایشله ین سس! هر دن دیلینی چیخاریب دوداغینی یالاییر. بارماقلارینی ائله یومشاق، ائله باجاریقلی اوینادیر کی، آدام دئییر سحردن آخشامادک اوتوروم باخیم. فولوتدان چیخان سس سئحیرلی اولسا دا اوره یینی داریخدیریر.
هر دؤنه فولوتونون قوطوسون آچیب پارچالارینی بیربیرینه تاخاندا، بونون اوره یی توتولاردی. قورخاردی. دئیردی بس یئنه ده آیریلیق هاواسینی چالاجاق. یوخسا ائله دئییلدی؟ هر دؤنه اوزاغا گئدنده فولوتونو گتیریب چالاردی. ائله آیریلیق هاواسی اولوردو دا.
سون دؤنه بس نه دن چالمامیش گئتمیشدی؟ بلکه ده بونجا اوزاق گئتمک ایسته میردی؟ چوخدان بری فولوت سسی ائشیتمه میشدی. ائوه یاخینلاشاندا فولوتون سسینی اؤز ائولریندن ائشیتدیکده، هویوخوب یئرینده دایاندی. یئنه گلمیشدی؟ دؤرد ایل بوندان اول سس سیز، سمیرسیز گئتمیشدی، همیشه کی کیمی فولوتون دا چالمامیشدی! ایندی نه اوزله گله بیلردی؟ اصلاً مگر گله بیلردی؟
اوزو ائوه ساری، سئحیرلنمیش دورموشدو. بیر آیاغی گئدیردی، بیری گئتمیردی. اوشونوردو. او اولسا بیردن؟ گئدیم، گئتمه ییم؟ گئتمه میش نئیله ییم؟ کوچه باجادا کی قالا بیلمه رم. فولوتون سسی گئت گئده اوجالیردی، بلکه ده بو یاخینلاشیردی! آخی مگر اولا بیلر بئله بیر شئی؟ بلکه ده او دانیشان جینلرین بیری فولوتو چالیردی! قاپیدان گیریب، بیرینی گؤرمه سه نئجه؟ اونو گؤرسئیدی نه حالا قالاردی؟ گؤره سن سئوینیب اوره-یینه باساردی، یوخسا قورخوب قاچاردی؟
ایتلر نه چین سس سسه وئریبلر؟ اولمایا دوغرودان گلیب؟ او گلنده بیر های کوی سالاردیلار کی! سن ده کی هر زادی یوزورسان! ایتلرین هر گئجه کی عادتی دی دا. بو دی دا دئینده، باشلاردی: دی دا دو دا دی، دی دا دو دا دی، دی دا دو دا دی.
قولاغی ایسینیر، گؤزلرینی آچیر. فولوتون و ایتلرین سسی نفسینین سسینده ایتیب. نه قدهر چالیشیر، نفسینین سسیندن باشقا بیر سس ائشیده بیلمیر.
منبع: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱ ، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷


text:
شعر؛ سؤزجوکلرین دانسی
پیران قوجابَیلی
شعر اوزرینه بولجا دوشونجهلر واردیر. آریستوتئل/ ارسطو و پلاتون/افلاتون کیمی فیلوسوفلار دا شعر اوزرینه دانیشمیشلار. بؤیوک فرانسیز یازار، شاعر و تنقیدچی پول والئری ده شعر اوزرینه دوشونجهلرینی آچیقلامیش. آلمان شاعری هولدئرلینین شعرلرینی اینجهلهییب دیرلندیرن مارتین هایدگئر ده شعر اوزرینه یازمیش. باشقا بیر چوخ شخصلر ده یازمیش اولمالیدیرلار.
شعرین آماجی دانس دیر، فاصلهسیزلیکدیر/آرالقسیزدیر، آما دوزیازی/نثر ایسه دیسدانس دیر، فاصلهلیدیر/آرالیقلیدیر. دیسدانس مسافه و دانس مسافهسیزلیک دئمکدیر. بو باخیمدان هم شعر، هم ده دوزیازی حرکت دئمکدیر. آما بو حرکتلر اَرَکلره(اَرَک، هدف) گؤره آیریملاشیرلار. یانی دوزیازی و شعر ایکیسی ده حرکتدیر و دئوینیم/حرکت. لاکین یورومهنین بللی آماجی وار، بیر یئردن باشلاییب باشقا بیر اَرَگه/ هدفه اولاشماق اوچون گئرچکلشیر یورومک. یورویرک سفره چیخار انسان، دانس ائدرک کیمسه سفره چیخانماز. آما دانسین بیر یئردن باشلاییب باشقا بیر یئره اولاشما کیمی اَرَگی/هدفی یوخ. دانس کیچیک بیر اورتامدا گئرچکلشن آماجسیز دئوینیمدیر، یا دا فرقلی آماجی واردیر، شعرین ده آماجی سؤزجوکلرله و سؤزجوکلرین استئتیک دانسینی سئزدیرمکدیر. شیمدی او آماج اوزرینه قونوشالیم.
دیسدانسدا یولچولار بیربیرلریندن آرالی اولاراق بیر یولدا هانسیسا هدفه دوغرو یورورلر. دانسدا ایسه دئوینیم بیرلیکده سارماش-دولاش بیچیمینده اولور. ایندی دوزیازی و شعر قارشیلاشدیرماسینی بوراخیب شعر اوزرینه اوداقلاناق. شعر دانسدیر دئدیک. دانس دا آرالیقسیزلیک/فاصلهسیزلیک دئمکدیر. بشرین ان بؤیوک آغریلاریندان بیریسی یالنیزلیقدیر. یالنیزلیغینی انسان، دوشلر قوراراق قالدیرا بیلیر، قالدیرماغا دا چالیشمیشدیر. بو باغلامدا شعر و موسیقی چوخ یاردیمجی اولموشدور. چونکو سؤزجوکلر و ملودیلر تینسل/روحسال ائورنده/کایناتدا دانس یولویلا آرالیقسیز/فاصلهسیز بیر اورتام اولوشدورورلار.
شعرین ایچینده سؤزجوکلر دانس ائدر، دوزیازینین ایچینده دئییلدیر. بو اوزدن شعر سؤزجوکلرین دانس میدانی کیمی اورتایا چیخار. ایچیمیزده سیزان دویقو و دوشلری دانس ائدن سؤزجوکلرین چیگنینه یوکلریک. بو دانسین حزونلو، رومانتیک، یا دا سئوینجلی اولماسی باشقاجا قونودور. سؤز قونوسو سؤزجوکلرین دانسیدیر. دانس سؤزونون آنلامی دیسدانس سؤزونون ضدیدیر. بو اوزدن سؤزجوکلر دانس یولویلا آرالیقسیز اورتام اولوشدورورلار. تینسل بیر اوزایدا ایستهدیگیمیز قادینلا، یا دا قادینسا ائرککله شعرین ایچینده بیر بوتونلشمه گئرچکلشدیریرک. بو بوتونلشمه یالنیز ائروتیک مضمونلو اولماز، شعرین آماجینا گؤره بوتونلشمه ایستهیی گئرچکلهشر، هر هانسی اؤزلهنن احولات، آنا، ائولاد، سئوگی، طبیعت… ده اولابیلیر. آنجاق هر هانسی آماجلا اولورسا اولسون، گئنلده شعرین آماجی اکسیکلیگی قالدیرماقدیر. بو اکسیکلیک نئجه قالدیریلار؟ اکسیک اولان نهدیر؟ هر بیر ائرکک اؤز دوغاسیندا اکسیکلیک حیسس ائدر. هر بیر قادین دا اؤیله. انسانلارین بوتونلشمهسیله اکسیکلیکلر گئده-ریلیر/قالدیریلیر و بوتونلوک اولوشور. بوتونلوک ده دانسلا اولوشار. بوتونلشمک اوچون یاخینلاشماق گرکیر، یاخینلاشماق و داها یاخینلاشماق. هم ده توخونوشلا بیتهجک اولان دوشسل یاخینلاشمالار. یاخینلاشمادان نئجه دانس ائدیلر، آراداکی بوشلوق نئجه دولدورولور؟ سؤزجوکلرین دانسییلا شعرین دوشسل اورتامیندا آراداکی بوشلوق دولدورولاراق بوتونلشمه گئرچکلهشیر. بو اوزدن سؤزجوکلر بوتونلشمهنین آهنگینی، رنگینی و قوخوسونو دا اورتایا چیخاریرلار. بو بوتونلشمه حظ وئریجیدیر. اونون حزنو ده حظ یاشادیر.
انسان حیاتینین بیر باخیمدان ایکی تور تاریخی وار: ۱- گئرچک سوسیال یاشامیمیزین تاریخی. ۲- دویقو و دوشلریمیزین تاریخی، داها دوغروسو بیرئیسل/فردی میفلریمیزین تاریخی.
توپلومسال یاشامدا یاشادیغیمیز سئویمسیزلیکلری اونا پارالئل اولاراق گلیشن خیال دونیامیزدا، خیال تاریخیمیزده گئری ایتهلمهیه چالیشیریق. صنعت، اؤزللیکله ده شعر و موسیقی او پارالئل تاریخیمیزده اولوشاگلیر، وارلیق بولور. شعر پارالئل بیرئیسل/فردی یاشام تاریخیمیزی اولوشدورور یانی شعر یازارکن اولمایان، آنجاق اولماسینی دیلهدیییمیز بیر عالمین تاریخینی یازیریق. شعر، اولمایان، اولمایاجاق اولان حیاتین تاریخیدیر. یا دا بیر اوخوجو اولاراق او شعرین بتیملهدیگی/تصویر ائتدییی پارالئل تاریخین داها شیرین، داها جانا یاخین اولدوغونو ایچیمیزه سیزدیرماغا چالیشیریق. شعرین تصویر ائتدییی پارالئل تاریخیمیزده اؤزگورجهسینه تابولاردان دویقولاریمیزی قورتارمیش اولوروق. توپلومسال اخلاق اؤلچولریندن بیرئیسل/فردی اخلاق اؤلچوسونه مئیلیمیز گئرچکلشیر. بو آچیدان سؤزجوکلر، ائروتیک دویوم، ذؤوق و آلقی اولمادان دانس ائدنمزلر. گئرچک حیاتدا بیر انسانین دانسینی دوشونون. دانسینی دوشونون و بیر ده اونون یورودویونو خاطیرلایین! یوروین انسانلا، دانس ائدن انسانین بدنی و روحو عینی. یورومک و دانس ایکیسی ده حرکت. آما او بدن دانس ائدرکن بیزه باشقا استئتیک دویوم و ذؤوق دادیزیر، آنجاق یورورکن یوخ. سؤزجوکلرین ده شعرین ایچیندهکی دورومو بؤیلهدیر. سؤزجوکلر ده دانس ائدرکن گؤرونوشلرینی دئییشدیریرلر. سؤزجوکلرین دانس ائدرک گؤرونوشلرینی دئییشدیرمهسینین آدینا شعر دئیهسیم گلیر.
آیاق یورومک اوچون بیر اورگاندیر. بیر انسان یورورکن اونون آیاقلارینین گؤرهوی بللیدیر. یا دا بدنین باشقا اورگانلاری. آما دانسدا آیاق یورومک اوچون دئییلدیر، باشقا آماج اوچوندیر. یا دا بدنین باشقا اورگانلاری. ایشته شعرده ده سؤزجوکلر دوزیازیدا اولدوغو کیمی دئییل، یا دا قونوشمادا. شعرین اؤلچوسو و ریتمی ایچینده سؤزجوکلر دانس ائدرک بللی قاوراییش، دویوم و ذؤوق تلقین ائدرلر. آرالیقلارین/فاصلهلرین گئرچک حیاتدا اورتادان قالدیریشی یالنیز بیر یوللا اولاناقلیدیر، سئویشدیگیمیزده آرا یوخ اولور. انسانین دویقو آماجی حیاتدا سئویشمکله آرالیقلاری یوخ ائتمکدیر. بو اوزدن شعر سؤزجوکلرین سئویشدیکلری اؤزگور دنیادیر. توپلومسال حیات انسانی سیخینتییا سالیر. انسان سئویشه بیلمیر، سئوهجهیی انسانی بولامیر. بو بولاماییش حیاتیمیزی (جهنمه) دؤنوشدوردویونده شعر بیزه اوشماغین (جنتین) قاپیلارینی آچار. شعرین ایچینده حیاتین درینلیگینی قاپسایان گیزملی اورگاسم/ذیروه یاشار، روحسال اورگاسم/ذیروه. شعرده بو اورگاسما/ ذیروهیه وارماق اوچون دیلده تابو اولمامالی، سؤزجوکلرین دانس ائتمه اؤزگورلویو اولمالی. بو اؤلچوده فارسجادا حافظ شیرازینین شعرلرینده سؤزجوکلر دانس ائدرک بیزی شعرین بوتونو ایچینده تصویر اولونموش دونیایا یؤنلندیریر. حافظ شیرازی اورتاچاغدا اویقولانان تابولار دیشینا چیخاراق انسانی بیر اؤزگور کیملیک اولاراق تصویر ائتمهیه چالیشمیش.
قادین دانسی هله ده بعضی شرق اؤلکهلرینده حارام و یاساق ساییلماقدادیر. ائله بو یاساقلار اوزوندن مینیاتور دوغموشدور. چونکو مینیاتور بیر خسته ذهنین قارانلیق درینلیگینده قادین گؤزللییینی تصویر ائدر. مینیاتوردا اولان گؤزللیک، تابولارلا یوخسونلوغا گؤمولموش قادینلارین ایمگهلمهلریدیر. یوخسا، او قدر گؤزللیک اولاماز، قادین ائو حبسینه توتساق ائدیلدییی اوچون مینیاتور اونو رنگلرده اؤیلهسینه تصویر ائتمیشدیر. قادین دانسی دا یاساق ائدیلمیشدیر. یانی دوشونون، کیشیلر شعرین ایچینده هر تور اؤزگورلوکلرینی سرگیلهیه-بیلیرلر، طبیعتی دیشی وارلیق اولاراق گؤره بیلیرلر آنجاق بو اؤزگورلوک قادینلارا وئریلمهمیشدیر، قادین اؤز دیشیلیگینی سرگیلهیرک طبیعتی ائرکک اولاراق گؤره بیلمهمیش، تابولار بونا اجازه وئرمهمیشدیر. بو اوزدن دقت ائتسهنیز بعضی شرق اؤلکهلری قادینلارینین یازدیقلاری شعرلر ده ائرککیانادیر. یانی قادینین آدی شعرین اوستونده گؤزوکمزسه، بونو بیر ائرکک یازمیش قناعتینه وارا بیلیریک. بو تابونو شرق ادبیات تاریخینده ایلک کز ۱۲-نجی عصر شاعیری مهستی گنجوی قیرمیشدیر. مهستی، شعرلرینده اؤز گؤزللیگینی قادین اولاراق آنلاتمیش، قادینیانا دیلکلرینی و سئودیگی ائرککله سئویشمه ایستکلرینی یازمیشدیر. لاکین اونون دا شعرلری بؤیوک خیامین شعرلری کیمی یاساقلانیر. اورتا چاغ قارانلیغینی ییخان موغول اوردولاری گلدیکده و سکولار یؤنهتیم بیچیمی قوردوقدان سونرا مهستی و خیامین شعرلری گیزلین ادبیات اولماقدان چیخیر، چونکو موغول اوردولاری تکفیر و اؤلوم حؤکملری وئرن موفتیلیک تشکیلاتینی لغو ائتدی.
مدرن چاغدا شرق قادینلارینین دا قادینلیقلارینی و قادینیانا دویقولارینی سرگیلهیه بیلمهلری فروغ فرخزادین شعرینده دوغموشدور. فروغ فرخزاد اورتا چاغ قارانلیغیندا قادین دویقولاری اوزرینه قویولان تابولارا قارشی شعریله استئتیک بیچیمده باش قالدیرمیشدیر. بو اوزدن ده بوگون ایراندا سکولار دویقو و دوشونجه گلیشیب درینلشدیکجه گنج نسیل فروغ فرخزاد شعرلرینه داها دریندن احتیاج دویماقدادیر….


text:
`بایدن` نتیجهلر
خبرلر [87]
- اردوغان: چوخ خیره علامت دئییل
- ماکرون و بایدن یاخین گونلرده سوآلتی قاییقلار مسئلهسینی موذاکیره ائدهجکلر
- بایدن و جانسون افغانیستاندان وطنداشلارین تخلیهسینی و گ7 ایجلاسینی موذاکیره ائدیبلر
- بنت: ایرانی دوردورماق اوچون بیر پلان سوناجاغام
- آمریکا 11 سپتامبر حادثهلریله باغلی یئنی آچیقلاما وئردی
- روسیا و امریکا نوماینده هئیتلری استراتژی ثابتلیگی موذاکیره ائدهجکلر
- ولادیمیر زلنسکی امریکا-یا گئدهجک
- بایدن: آمریکا، افغانستانا اولوس یارتماق اوچون گیرمهدی
- بایدن ایسراییل-ین حاضیرکی پرزیدنتینی قبول ائدیب
- رئیسی، هر زامان انسان حاقلارینی ساووندوغونو ادعا ائتدی
- جو بایدن، کؤلهلیگین قالدیریلدیغی 19 ژوئنی فدرال تعطیل اعلان ائدیب
- اردوغان، تورکیهنین تروریزمله مبارزهسی کیتابینی لیدئرلره سوندو
- جو بایدن: "اردوغانلا مثبت و ثمرهلی بیر گؤروش کئچیردیک"
- اردوغان بروکسلده ماکرون ایله گؤروشدو
- امریکا پرزیدنتی جو بایدن بؤیوک بریتانیا-دا سفردهدیر
- امریکا100-ا یاخین اؤلکهنی کوروناویروس علیهینه آشی ایله تامین ائدهجک
- بایدن ناتو رهبری ایله روسیا و چینی موذاکیره ائدیب
- نتانیاهو: ایرانی انگللهمک اوچون آمریکا ایله گرگینلیگی بئله گؤزه آلاجاغیق
- بایدن ایله پوتینین گؤروشونون یئری و واختی معلوم اولوب
- امریکانین ایسراییله سون سلاح ساتیشینا رئاکسیا
- بایدینین "انشاء الله" دئمهسی سوسیال شبکهده قالماقالا سبب اولدو
- بایدن: عذر ایستیرم کاش ارکن گئلهبیلسئیدیم"


text:
۱۹ ژانویه
۱۹ ژانویه — قریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۱۹-جۇ گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی قالان ۳۴۶ گۆن واردیر (آرتیق ایللرده ۳۴۷).
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۱۸۲۹ - ژوهان وولفقانق ووْن قوتهنین اثری فائوست ایلک دفعه صحنهلندی.
- ۱۸۶۱ - جورجیا٬ آمریکا بیرلشمیش اوستانلریندن آیریلدی.
- ۱۹۰۳ - اوقیانوس آشیری ایلک رادیو یایینی آمریکایلا بریتانیا آراسیندا گئرچکلشدی.
- ۱۹۴۱ - ایکینجی دۆنیا ساواشی: اینگیلیس گۆجلری اریترهیه هۆجۇم ائتدی.
- ۱۹۴۲ - ایکینجی دۆنیا ساواشی: ژاپون عسکری بیرلیکلری برمهنی ایشغال ائتدی.
- ۱۹۵۰ - تۆرکیهده ایش محکمهلری قۇرولماسی قراری آلیندی.
- ۱۹۶۰ - تۆرکیهده سوسیالیست حیزب پروفسور عارف آغگوج باشقانلیغیندا چالیشماغا باشلادی.
- ۱۹۷۷ - فلوریدانین تاریخینده ایلک دفعه قار یاغدی.
- ۱۹۸۳ - لیون کاسابی دا بیلینن نازی ساواش گۆناهلیسی کلاوس باربی بولیویده تۇتوقلاندی.