text:
ددهقوردقود کتابینین تبریزده یاییملانماسینا دایر / مهندس علیرضا صرافی /
دانیشیغی آپاران: سوسن نوادهرضی
حاضرلایانلار: افسون سلطانی- گونش امانی
۲۸ دسامبر ۲۰۱۸ (۷ آذر ۱۳۹۷)، یونسکونون ۱۳-جو ایللیک توپلانتیسیندا «دده قورقود» کتابیندا کئچن ناغیللار، کولتور و موسیقی اوچ تورک اؤلکهنین مشترک کولتورل میراثی عنوانیندا ثبته یئتیریلدی. بو بؤیوک فرهنگی ایشی یئرینه یئتیرن اؤلکهلر آذربایجان، تورکیه و قازاغیستاندان عبارت ایدی. ایرانین اوتوز میلیون تورک نفوسونون اولماسینا رغما، بو دوسیانین سونوموندا اشتراک ائتمهمهسی و بو کولتورل میراثدا آدینین کئچیریلمهمهسی، آیدین دوشونجهلی توپلوموموزون اینجیمهسینه سبب اولدو. آنجاق او زمانلار کیمسه بیلمهییردی کی، بیر نئچه آی سونرا، گولوستان ایالتی (استان گلستان)نین سئلی ایله برابر «دده قورقود» کتابینین اوچونجو نسخهسینین ایراندا کشف اولماسینین خبری یاییلاجاق…
گنبد کاووس شهرینده یاشایان «مهندس ولیمحمد خوجه» آدلی تورکمن بیر وطنداش، شخصی ایلگیسی و عالیم آتاسینین وصیتی اوزره، ایرانین دؤرد بیر یانیندا اولان الیازما کتابلاری، اؤزل کتابخاناسینا علاوه ائتسین دئیه، ساتین آلیرمیش. بو کتابی دا ۹۷ -جی ایلین قیش آیلاریندا تهراندا قاجار عایلهسینه منسوب اولدوغونو ادعا ائدن بیر شخصدن آلیر. او، بو دیَرلی کتابین ماهیتی کشف اولونسون دئیه کپیلرینی بیر نئچه عالیم او حملهدن ایراندا جناب «دکتر صدیق»، تورکیهده «متین اکیجی» و آمریکادا یاشایان تورکمن عالیمی «یوسف آزمون» و آنکارا اونیورسیتهسی دکترا اؤیرنجیسی اولان «شهروز آق آتابای»ین اختیاریندا قویور.
بو آرادا سئل اولایی باش وئریر، آذربایجان و تبریز شهریندن بیر چوخ انسان یاردیم ائتمک آماجی ایله تورکمن صحرایا اوز قویور. بونلارین بیری ده جناب «علی بدلی» ایدی کی، یاردیم آپارماق سیراسیندا ولیمحمد خوجه و اونون چالیشمالاری ایله تانیش اولور.
بو خبر تبریزه گلیب چاتدیقدان سونرا، ائل بیلیمی مؤسسهسیندن دؤرد نفرلیک بیر هئیت اونونلا گؤروشمک اوچون تورکمن صحرایا گئدیرلر و بیر مصاحبه آپاریب، هم ده رسما ولیمحمد خوجهنی تبریزه دعوت ائدیرلر. خرداد آیینین ۲۹جو گونو بیر عزیزلمه تؤرنینین سیراسیندا اوندان تقدیر اولونور.
بو مراسیمده ۴ ضیالی چیخیش ائدیر: جناب دکتر حریری، جناب دکتر ملکزاده و جناب گونئیلی، گنللیکله دده قورقود کتابی حاقیندا و ائل بیلیمی مؤسسهسینین مدیرعامل و مؤسسی، جناب مهندس علیرضا صرافی ایسه اؤزللیکله یئنی تاپیلان نسخه حاقیندا دانیشیرلار.
بو مراسیمین ائرتهسی گون ائلبیلیمی مؤسسهسینین باش مودورو، مهندس صرافی و بو نسخهنین صاحیبی اولان جناب ولیمحمد خوجه آراسیندا بیر آنلاشما امضالانیر و ولیمحمد خوجه شاهیدلرین حضوروندا بو کتابین چاپ و نشر ائتمک حاقینی ائل بیلیمی مؤسسهسینه محول ائدیر.
بو بؤیوک کولتورل اولایین مناسبتی و داها آرتیق بیلگی الده ائتمک اوچون، دوشنبه گونو زومار آیینین دؤردونده مهندس صرافی ایله بیر گؤروشوموز اولدو.
مهندس علیرضا صرافی، مهندسلیق ساحهده یوکسک تحصیل آلماسییله یاناشی، فرهنگ و ادبیاتا چوخ ماراقلی اولدوغو اوچون هر زمان بو ساحهلرده ده آکتیو شکیلده چالیشمیشدیر . او، ۵۵ -۱۳۵۴ ایللرینده، طلبهلیک ایللرینین ایلک چاغلاریندا کولتورل آراشدیرمالار قروپو (گروه پژوهشهای فرهنگی) ایجاد ائدیر. بو گروه ایلک اولاراق، بیلیمیوردوندا بیر عاشیقلار کنسرتی برپا ائدیر و علیرضا صرافی ۶ صفحهلیک بیر جزوه ایله عاشیق ادبیاتینی کنسرتده اشتراک ائدنلره تانیتدیریر. سونرالار «باجلان فرخی»دن بیر فولکلورپژوه اولاراق دعوت ائدیب، یونیورسیتهده فولکلور ساحهسینده کلاسلار تشکیل ائدیرلر. آردیندان کوچه کتابینین ۴۴-۱۳۴۰ ایللرینده نشر اولونان ۵۲ ساییسینی توپلاییب، تنظیم ائدیب و بیر جزوه کیمی چیخاریرلار. سونرالار مهندس صرافی ۱۳۵۸ ایلینده «چنلیبئل» و «آذربایجان سسی» آدلی درگیلری چیخاردیر. او درگیلرین بیر بؤلوموده ادبیات و فولکلوردان عبارت ایدی.
۱۳۵۹-جو ایلده «اورهان شاییق گؤگیای»ین و «شامیل جمشیدوف» و . . . دده قورقود حاقیندا بیر نئچه قایناغی اوخویوب، آراشدیردیقدان سونرا، ایلک مفصل مقالهسی بو حاقدا «دکتر هیئت»ین مقدمهسی ایله بیرلیکده، وارلیق درگیسینین ۸ آردیجیل ساییسیندا چاپا گئدیر.
نئچه ایل سونرا سووت اتفاقینین چؤکمهسی ایله برابر، ۱۳۷۶-دا یونسکو طرفیندن، باکیدا دده قورقود حاقیندا قورولموش بیر سمپوزیومدا اشتراک ائدیب، مقالهسینی ارائه وئریر. بو مقاله، آز سونرا وارلیق درگیسینده چاپ اولور. بو چئشیدلی چالیشمالارا باخمایاراق، مهندس صرافینین اؤز دئدیگینه گؤره، اونون باشقا موضوعلار، او حملهدن اجتماعی مسئلهلر، قادین مسئلهلری و… حاقدا تحقیقی چالیشمالاری وار. آذربایجان ملّی مسئلهلری همیشه اونو دوشوندوروب و بو اطرافدا دا، چوخلو یازیلار یازیبدیر، آنجاق ایلکین ایشلری فولکلور ساحهسینده اولوب.
۱۳۸۶ – ۱۳۸۳ آراسی «دیلماج» درگیسینی چیخاردیب. عینی زاماندا بیر چوخلو اونیورسیته لردن قورولان توپلانتیلاردا دانیشیق اوچون چاغریلمیش، یورد ایچی و یورد خارجینده علمی سمپوزیوملارا قاتیلاراق معروضهلرینی سونموش، اونون اینترنت سایتلاریندا دا مصاحبهلر و یازیلاری کئچیبدیر. سون اون ایلده، «ائل بیلیمی مؤسسهسینی» ثبته یئتیردیکدن سونرا، آردیجیل اولاراق بو ساحهده چالیشیر.
ائل بیلمی مؤسسهسینین تمل داشلاری ۱۳۸۴-جو ایلده قویولور، آنجاق مجوز آلیب ثبته یئتیرمک ایشلری۳ ایلدن چوخ زامان آپاریر. مؤسسهنین ایچ بولتنی اولان «ائل بیلیمی» درگیسی اون ایلدن آرتیقدیر کی، هر آی بو مؤسسهده نشر اولونور، ساتیلمازدیر و اوندان مادی چیخار الده ائتمک ممکن دئییل. بونلارا رغما بو درگینین ایندیه دک ۱۱۴ ساییسی چیخمیشدیر و بو مؤسسه ائل بیلیمی و فولکلور ساحهسینده بؤیوک بیر فوند ساییلیر.
***
مهندس صرافیدن ایلک اولاراق دده قورقود شخصیتی و دده قورقود کتابی حاقدا عمومی معلومات وئرمهسینی ریجا ائتدیک. او، بو حاقدا بئله دئدی:
دده قورقودون تورک خالقی آراسیندا پیغمبرواری بیر شخصیتی وار ایمیش. او مستقل بیر دین گتیرمهمیشدی آنجاق، بیر آغساققال کیمی، معنوی نقش صاحبی ایدی. بعضی روایتلره گؤره، او حضرت محمد(ص) زامانیندا یاشاییرمیش، اونو گؤرور، اسلام گتیریر و سونرا دا اسلام دینینی اوغوزلار ایچینده یاییر. بو روایتلر ددهقورقودون تورک توپلوموندا معنوی تأثیریندن حکایت ائدیر.
بیر سیرا کتابلار واردیر کی، «اوغوزنامه» آدلانیر و اوغوز تورکلرینین یاییلدیغی یئرلرده او حملهدن ایران، مصر یا آنادولودا یازیلمیشدیر. بو کتابلارین محتواسی عموما آتا سؤزلریدیر و بو آتاسؤزلرین هامیسی دا دده قورقودا منسوبدور. بیزیم ایندی بیلدیگیمیز آتاسؤزلری ده قدیم منبعلرده، دده قورقودون سؤزلری کیمی قید اولموشدور آما، زامان کئچدیکجه بو شخصیت تدریجاً اونودولوب. قدیم یاشایان انسانلار دده قورقوددان آد آپاراردیلار و من اوچ قایناقدان بو آدی ائشیتمیشم. بیرینجی بؤیوک آنام رحمتلیک طیبه خانیم رسولی (نقشینه)دن، سونرالار دکتر حمید نطقیدن ائشیتدیم کی تعریفلیردی:
– آتام سیدحسن نطقینین بیر ملا دوستو وار ایدی او هردن ائومیزه قوناق گلردی، بیر گون خبرلشدی کی، هر قومون بیر پیغمبری اولموشدور، بس تورکلرین پیغمبری کیم ایمیش؟ او ایسه جوابیندا دئدی، تورکلرین پیغمبری دده قورقود آدلی بیر ائلجه بیلن ایمیش او هر نهیه آد وئریرمیش.
نهایت میرزا فتحعلی آخوندوف کی، اختراع ائتدیگی بیر الفبا ایله دده قورقود حاقدا دیللره دوشموش بیر شعری مثال گتیرمیشدیر.
اورتاآسیادا بو شخصیتی «قورقود آتا» آدلاندیریرلار. سونرالار اوزانلار کی، اؤزلرینی دده قورقودون سُویوندان بیلیرمیشلر بو حکایهلری اونون دیلیندن نقل ائتمگه باشلاییرلار. اوغوزلارین ان یوخاریداکی شخصلری اولان «باییندیر» پادشاه و اونون دامادی “قازانخان”دیر، آق قویونلو سلالهسی اؤزونو باییندیر پادشاهین نسلیندن بیلیر، بیر چوخ عالیملرین نظرینجه بو داستانلار آق قویونلولارین غیرتی ایله توپلانمیشدیر.
البته دده قورقود داستانلاری بوگون یاشایان فولکلور دئییل، بلکه بیزیم شفاهی ادبیاتدان قایناقلانان کلاسیک ادبیاتیمیزدیر و قایناغی شفاهی ادبیات اولدوغونا گؤره اسکی اوغوز توپلوملارینین فولکلورو کیمی ده دگرلندیرمک اولار.
بو کتابین ایلک نسخهسی کی، ۲۰۴ ایل اؤنجه، آلمانین «درسدن» شهرینین سلطنتی کتابخاناسیندا تاپیلیر بیر مقدمه و ۱۲ بویدان عبارتدیر.
بویلارین هر بیری بیر قهرمان آدینا باغلانیر مثلا «قازان خان»، «قانتورالی» یا «بئیرک»، هر داستانین نظم و نثر حیصهلری واردیر کی، نظم حیصهلری سازلا مشایعت اولور. هر بویون آخیرینده ایسه دده قورقود گلیر بوی بویلور، سوی سویلور…
بویلارین چوخو باییندیر شاهین دامادی، قازانخان آدینا باغلانیر و هئچ قهرمانین بو کتابدا “قازانخان” قدر آغیرلیغی یوخدور.
بویلار عموما اسلامیتدن اؤنجهیه عایددیر و بلکه ده دییه بیلریک ناغیللارداکی اولایلار اورتاآسیادا باش وئرمیشدیر آما سونرالار، اوغوزلارین باشقا یئرلره کؤچمهلری ایله برابر، یئنی مکانلارین دا آدی کتابا داخیل اولور. هر حالدا درسدن نسخهسینده آدی کئچن مکانلار عموماً شرقی آنادولو و او تای آذربایجانا عایددیر. ایران جغرافیاسیندا اولان یالنیز بیر مکاندان آد آپاریلیر و او دا خوی و جولفا آراسیندا اولان «دره شام» آدیندا بیر درهدیر.
مهندس صرافیدن ایستنیلدی کی، بو نسخهیه دیلچیلیک باخیمیندان بیر پارا ایضاحلار وئرسین. اونون گؤروشونه گؤره:
ایلک نسخهلر او زمانلارا عایددیرکی، آنادولو و آذربایجان تورکجهلری او قدر ده بیر-بیریندن آیریلمامیشدی، آما ایشلنیلن سؤزجوکلرده شرقی آنادولو و آذربایجان تورکجهسینین ایزلری گؤرونور، و بیر چوخ عالیملرین گؤروشونه گؤره کتابین دیلی آذربایجان دیلینه داها یاخیندیر. هر حالدا بو نسخهلرین هامیسیندا چوخ گوجلو سؤز خزینهسی واردیر، اورداکی دگرلی فعللر، لغتلر و سؤز بیرلشمهلری بعضاً ادبیاتچیلار طرفیندن استفاده اولونوبدور. نئجه کی «بولوت قاراچورلو»، «سازیمین سؤزو» آدلی معاصر آذربایجان تورکجهسینده یازان شعرینده، «دده قورقود» کتابیندا اولان اصطلاحلاردان دا استفاده ائدیبدیر. بو سؤزجوکلرین بیر پاراسی قولاقلاریمیزا تانیش گلمسه ده، بعضاً چوخ دوغما و آنلاملی اولدوقلارینا گؤره اونلاردان چوخ راحاتلیقلا معاصر دیلده ده استفاده ائتمک ممکندور. (بوردا مهندس صرافی اؤرنک اولاراق «سسیئتر» اصطلاحیندان سؤز آچدی و بو کلمهدن «قابل دسترس» و او تعبیره گؤره ده «سس یئتمز»ی (دور از دسترس) یئرینه استفاده ائتمگی اؤنردی).
۱۳۵۶-نجی ایلده، ایلک اولاراق، دکتر حریری و حیات یولداشی فریبا خانم عزبدفتری دده قورقود کتابینی انگیلیزجه بیر قایناقدان فارسجایا ترجمه ائدیرلر. او زمانلار بولوت قاراچورلو (سهند) بو کتابی شعره چئویریب «سازیمین سؤزو» آدی ایله گیزلیجه چاپا وئریر. آنجاق شاه حکومتی بونونلا مقابله ائدیب، اؤیرنجیلری بو شعری اوخوماقدان منع ائدیر. او زمانلار سووئت حکومتی ده بو کتابا خوش باخمیردی و اونون اوزرینده چالیشمالاری پان-تورکیسمه ساری بیر تمایل کیمی دگرلندیریدی. ایرانین وقت حکومتی ده بو چالیشمالاری اونایلامیردی سونوجدا بو بارهده جدی علمی فعالیتلر تورکیهده باش وئردی.
بیرینجی دفعه بو کتابی «کیلیسلی معلم رفعت» چیخارتسا دا، محرم ارگین دده قورقودو دکترا تئزی عنوانیندا سئچیر و چوخ درین آراشدیرمالاردان سونرا بو بارهده مفصل بیر کتاب یازیر. آردیندان «اورهان شاییق گؤگیای» کیمی باشقا آراشدیرماجیلار دا بو قونودا چوخلو ایشلر گؤرورلر.آذربایجاندا ایسه «شامیل جمشیدوف»، «صامت علیزاده» و «حمید آرازلی» و باشقالاری بو کتابین اوزرینده تحقیقی ایش آپاریرلار، آما کتابین ایلکین نشرینی «حمید آرازلی» یئرینه یئتیریر . ایراندا بیرسیرا محدودیتلره گؤره تورکجه نسخه، انقلابدان سونرا ۱۳۵۸ -جی ایلده، استاد فرزانهنین همّتی ایله چاپ اولور، سونرالار چوخلاری درسدن نسخهسی اوزرینده چالیشیب، بو کتابی چشیدلی شکیللرده چاپا وئریرلر. آنجاق ان دیرلی ایش منجه اوستاد گونئیلییه عایددیر. او بو کتابین سونونا ۱۶۰ صفحهلیک بیر سؤزلوک علاوه ائدیر و بو سؤزلوکده تخمیناً ۳۰۰۰ کلمهنین معنالاری حاقدا ایضاحلار وئریر. استاد گونئیلینین نسخهسینین باشقا اؤزللیکلری ایسه توپونیملره اؤنم وئرمک و جناب «فرزانه»، «محرم ارگین»، «صادق علیزاده» و «شامیل جمشیدوف» کیمی باشقا اوستادلارین قرائت شکیللرینی بیر- بیری ایله مقایسه ائتمکدیر.
۲۰-جی عصرین اورتالاریندا واتیکاندا دده قورقود کتابینین ایکینجی نسخهسی کشف اولونور، بو نسخه عینی مقدمه و ۶ بویدان عبارت ایدی، اوندا درسدن نسخهسینه آرتیراجاق بیر بؤلوم یوخ ایدی، (بعضی مصراعلار و آرا-سیرا جملهلرین فرقلی اولماسینی گؤز آردی ائدینجه) تکجه اؤنملی فرقی، اورادا کلمهلرین اوستونه اعرابین قویولماسی ایدی و بئلهلیکله اونون قرائتی سادهلشیب، متنین اوخونوشو داها دوزگون و علمی شکیلده یئرینه یئتیریله بیلیردی.
مهندس صرافی، یئنی تاپیلان نسخهنین تماماً فرقلی اولدوغونو بیان ائتدی. اونون دئدیگینه گؤره بو ۶۱ صفحهلیک نسخه، ۲۴ سُوی و بیر بُویدان عبارتدیر و اوندا گؤرونن بوی اؤنجهکی، نسخهلرین هئچ بیریسینده یوخدور. آیریجا سویلار دا تماما باغیمسیز شکیلده یازیلیبلار بو سویلارین حجمی (مصراع سایلاری) اؤنجهکی دده قورقود نسخه لرینده اولان سویلارا گؤره اولدوقجا چوخدور. ۶۱ صفحهنین ۵۰ صفحهسی سویلارا اختصاص وئریلمیشدیر. بو شعرلرده اؤنجهکی نسخهلرده چوخلو یئنیلیکلر گؤزه چارپیر و بو دده قورقود ادبیاتینی داها دا گوجلندیریر.
او بو سویلاردا ان آزیندان ۶ یئنی بویون ایزلرینی گؤردوگونو وورغولادی. اونون گؤروشونه گؤره بو کتابدا تبریز لهجهسی آچیق آیدین گؤرونمکدهدیر.
کتاب ۶۱ صفحهدن عبارتدیر. آنجاق نظره گلیر، کتابین ایلک بیر، ایکی بلکه ده اوچ صفحهسی یوخدور. عمومیتله کتابین باشیندا “بسم الله الرحمن الرحیم” یازیلار و پیغمبر و اولیاءدان دا باشلانیشدا سؤز آچیلار، بعضاً حتی کتابین آدی دا بوردا گلر، آیریجا ایلک صفحهنین بزهمهسی باشقا صفحهلردن فرقلی اولار. الیمیزدهکی نسخهنین ایلک صفحهسینده بو خصوصیتلرین هیچ بیری گؤرونمور و بئله نظره گلیر کی، ایلکین صفحهلر دوشوب- ایتیبلر. یئنی تاپیلان نسخه تخمیناً بیر و یا ایکی قرن سونرا بیر باشقا نسخه اوزریندن خوش خط بی کاتب طرفیندن تحریر اولموشدور. بو کتابدا «قازانخانین یئددی باشلی اژدهانی اؤلدورمهسی» آدلاندیریلان یئنی بیر بوی گؤرونور. بو بویون ایزلری اؤنجهکی، نسخهلرده قازانخانین مدحینده یازیلان صفحهلرده گؤرونموشدور. «اورهان شاییق گؤگیای» درسدن نسخهسینین اساسیندا یازدیغی «ددهم قورقود» کتابیندا همین مقامه توخونموش و بو یئددی باشلی اژدهانین آدی چکیلن مصراعلارا یئتیشنده بئله یازیر «بورادا . . . بیر بوی اولمالیدیر، آنجاق بو گونهدک الیمیزه گلیب چاتماییب.»
بو یازیلاردا بئشیوزه قدر تانیش اولمایان، ایضاح ائتمهلی سؤزجوک واردیر. اؤنجهکی، نسخهلردن فرقلی اولاراق بو نسخهده کئچن توپونیملر، چوخونلوقلا آذربایجانا عایددیر. بو کتابدا ۱۰۰-دن آرتیق، توپونیم یا یئر آدی واردیر کی، بعضیلریندن تکراراً آد آپاریلیبدیر.
مثلا «آذربایجان» آدی ۴ دفعه، «تبریز» آدی ۳ دفعه، «اوجان»آدی ۳ دفعه و «ساوالان داغی» آدی دا ۲ دفعه چکیلمیشدیر. باشقا یئرلرین آدلاری دا واردیر او حملهدن: «خلخال»، «اشنو»، «شرفخانا»، «سرخاب داغی»، «همدان»، «درگزین»، «قزوین» و…
او تای آذربایجاندان: «کور چایی»، «قوبا»، «قَبَله»، «خینالیق داغی»، «سامورچایی»، «شاه داغی»، «نخجوان»، «ایروان»، «شرور»، «سورمهلی ماحالی» و… حتی ایندیکی گورجوستاندا واقع اولان «باش آچیق» منطقهسیندن ده آد آپاریلیر.
بو توپونیملر هم بویدا و هم سویلاردا گؤرونورلر. حتی بیر سوی واردیر کی، اوندا ۴۰ شهرین و ائلین آدی گلیر، بئله کی، هر شهرین حاقیندا بیر مدیحه سؤیلهنیلیر مثلاً:
استنابولدا آدی سؤیلنور پلاوینه آذربایجان دیارینده اردبیل شهری
ویا
قدیمیدن قان چاناقی، آت اویناقی دگولمیدور تبریز ایلی؟
ویا
قدیمیدن اولولرون ییغیناغی پادشاهلرون یوردی آذربایجان دیارینده اوجان ایلی
و…
سونرا دئییلیر: “بو شهرلری کیم آچدی؟ (فتح ائتدی؟)
چاو ارنلر،
چاو ارنلرین سرداری کیم ایدی؟
اصلان علی،
بو سویلاری کیم سویلادی؟
بایات اری ددهم قودقود…”
***
مهندس صرافینین بلکه ده تحصیلاتیندان قایناقلانان بیر حس، اونو آدی چکیلن یئرلرین مختصاتلارینی چکیب، مرکز ثقلین تاپماغا یؤنلندیریر. او دئییردی بو ایشی گؤردوم و بوتون بو یئرلرین مرکز ثقلینی «هئریس»ده تاپدیم.
دده قورقود کتابینین قدیم و یئنی نسخهلرینین محتواسی حاقدا کفایت قدر ایضاح وئریلمیشدی و واقتی ایدی کی، نهلر اولاجاغی حاقدا دا دانیشیلسین.
مهندس صرافیدن یئنی نسخه حاقدا بوگونهدک نهلر اولدوغونو و نهلر اولاجاغینی سوروشدوق. او بو سؤالی بئله جوابلادی:
“یئنی نسخهنین تاپیلماسینین خبرینی آلیر- آلماز مهندس ولیمحمد خوجهنی تبریزه دعوت ائتدیک، خرداد آیینین سونوندا بیر تؤرن کئچیریلدی. بو تؤرنده بیر چوخ ضیالی انسانلار، ادبیاتچیلار، مطبوعاتچیلار و قلم اهلی اشتراک ائتمیشدیلر. قدیم و یئنی نسخهلر حاقدا چیخیشلار اولدو. دکتر حریری، دکتر توحید ملکزاده دیلمقانی و جناب گونئیلی درسدن و واتیکان نسخهلری حاقدا و من ده یئنی تاپیلان تورکمنصحرا نسخهسی حاقدا دانیشدیم. بو دانیشیقلار چوخلارینین ایلگیسینی چکدی و بیز سؤالی اولان هرکسدن صاباحیسی گون ائل بیلیمی مؤسسهسینه گلمگه دعوت ائتدیک. ائرتهسی گون ایلگیلی اولان هرکس گلمیشدی. اوگون من و جناب ولیمحمد خوجه آراسیندا بیر آنلاشما امضالاندی و شاهدلرین حضوروندا یئنی نسخهنین چاپ و نشرینین حقی ائل بیلیمی مؤسسهسینه وئریلدی. سونرا بیر نئچه نفر ائل بیلیمی اعضاسیندان و بیر سیرا بیلگیلی و ضیالی انسانلارین اشتراکی ایله بیر گروه تشکیل اولدو. چوخ زمان کئچمهدن ایشه باشلادیق. اصلی متن تایپ اولونوب، اویهلرین اختیاریندا قویولدو و علمی چالیشمالار اوچون نئچه بؤلوم یاراندی:
متنی معاصیرلشدیرمک بؤلومو، سؤزلوک بؤلومو، توپونیملر بؤلومو و . . .
عینی زاماندا فنی، اجرایی چالیشمالار بؤلومو ده قورولدو.
بو بؤلوملرین هر بیرینین سوروملولوغو بیر نفره وئریلدی. آنلاشمادا منیم آدیم دا بو مجموعهنین باشچیسی کیمی یازیلدی. عمومی بحثلر اوچون بیر سانال گروه تشکیل ائتدیک و بو قرارا گلیندی کی، دکتر صدیقدن مشاوره آلینسین. بوردا دئمهلییم کی، دکتر حسین صدیق (دوزگون) بو کتاب حاقدا اؤنجهدن آراشدیرمالار آپارمیشدی، آنجاق اورتایا گلن بعضی آنلاشیلمازلیقلار سونوجوندا اؤز چالیشمالارینی دایاندیردی.
مهندس صرافیدن خواهش اولوندو بو چالیشمادا اشتراک ائدنلرین آدلارینی سؤیلهسین . او ایسه یالنیز بعضی بؤلوملرین باشچیلارینی آدلاندیردی. اونون دئدیگینه گؤره حقوقی بؤلومده جناب «اسماعیل هادی»، متنی سادهلشدیرمهده «خانم خیاوی»، توپونیملرده ایسه جناب «مهندس کریمی» و جناب «دکتر جمال آیرمی» سوروملولوغو عهدهیه آلیبلار.
مهندس صرافی سؤزلرینه بئله دوام ائتدی:
بو گونهدک ایشلرین چوخو گؤرولوبدور. اویهلرله ۳ عمومی اوتوروموموز اولوب و دؤردونجو ده یاخین زمانلاردا باش وئرهجکدیر.
بو ایشی یئرینه یئترمک اوچون دؤلتی یاردیم اولاجاقمی دئیه سوردوغوموزدا، جناب صرافی بئله جواب وئردی:
بیز ایندییه کیمی ائل بیلیمی مؤسسهسی اولاراق اؤز آیاقلاریمیز اوسته دورموشوق و اون ایل بویونجا بو مؤسسهنین ایچ بولتنینی ساتیلماز اولماسینا باخمایاراق، دؤلتین مادی یاردیمی اولمادان چیخارتمیشیق. بو ایشی ده اؤز گوجوموز و دوستلارین یاردیمی ایله لایقینجه یئرینه یئتیرمگه چالیشاجاغیق. دئمهلییم کتابین اوزرینده تورکیهده ده چالیشیلمیش و ایندییه قدر اوچ کتاب نشر اولموشدور کی بیرینی «متین اکیجی»، بیرینی «یوسف آزمون» حاضرلامیش و بیری ده «ناصر شاهگلی»، «شهروز آق آتابای»، «ولیالله یعقوبی» و «دکتر سارا بهزاد»ین اورتاق چالیشمالاریدیر. باکیدا دا «رامیز عسگر» آدلی بیر عالیم بو قونودا چالیشیر.
بو گؤروشدن چوخ دیرلی بیلگیلر الده ائتمیشدیک.آما زمانیمیزدان آز قالمیشدی و سؤزون سونونا یاخینلاشیردیق. سون سؤال اولاراق بو اثرین آذربایجان خالقینا نهلر قازاندیراجاغینی سوردوق. مهندس صرافی بو سؤالیمیزا بئله جواب وئردی:
اگر بیز بو ایشی لایقینجه یئرینه یئتیرسک، بیزیم اوچون بؤیوک بیر باش اوجالیق اولاجاقدیر. البته کی، بو کتابین ایلک چاپیندا ضعفلر و یئترسیزلیکلر گؤرونهجک، آنجاق سونرا یئنیدن نشر ائتمک امکانی وار و بو تجدید چاپدا داها غنی بیر اثر اورتایا چیخاجاقدیر. اونون یانیسیرا مختلف عالیملرین بو قونودا یازدیقلاری مقالهلرین ده چاپینی عهدهلنمیشیک. البته کی، بو آراشدیرمالار و یازیلار باشقا مؤسسهلرده ده نشر اولونا بیلر، آنجاق بیز ده ائل بیلیمی و ددهقورقود زمینهسینده فعالیتی اولان بیر تشکیلات اولاراق چالیشاجاغیق اؤز اورگانلاریمیزی یارالدیب و بونلارین هامیسینی متمرکز صورتده چاپ و نشر ائدک. من و جناب دکتر صدیق تهراندا صابر ادبی انجمنینین سمینارینا دعوت اولموشدوق. اوردا پیشنهاد ائلهدیم کی، هر ایل اردیبهشت یا خرداد آییندا تبریزده و یا تهراندا، یا باشقا شهرلرده «دده قورقود» سمپوزیومو کئچیریلسین، بیزیم بو امکانیمیز واردیر کی، هر ایل ۳۰-۲۰ نفر ایکی- اوچ اوتورومدا، اؤز معروضهلرینی ارائه وئرسینلر و آردیندان دا مقالهلرینی چاپ ائدک. بئلهلیکله بو نسخهنین کشف ائتمک اولایی بیر گلهنگه چئوریلیب، ایلده بیر دفعه دده قورقود بایراغی آلتیندا توپلانماق امکانی اولاجاقدیر.


c: text/html

text:
عین الروم (اوشنو)
عین الروم اوشنو بؤلگه سی نین دشت بیل قصبه سی نه تابع اوْلان کنددیر.
اهالی[دَییشدیر]
بو کندین ۱۳۸۵ نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۰۵ (۲۵ عائیله) نفر اهالیسی واردیر[۱].
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
گزمه لی و گؤرمه لی یئرلر[دَییشدیر]
عین الروم یا اژدها بولاغی داش یازماسی، اورارتو مدنیتی نین داش یازمالارینداندیر کی اوشنو-اورمو یولونون اوزرینده بیر بولاغین اوستونده قازیلمیشدیر. آلمان آرخئولوگ پروفسور دوْکتور ولفران کلایسین تدقیقاتینا گؤره بۇ داش یازما میلاددان اؤنجه ۸۱۰-۸۲۵ -نجی ایللرده، منوا کرالی، ایشپونی نین اوْغلو، اورارتونون گوجلو کرالی زامانیندا یازیلمیشدیر. بۇ داش یازمانین ۲۹۰۰ ایل اسکی یه گئدیب چاتماسی تخمین ائدیلیر.[۲]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادیها بر حسب سواد» (فارسی). مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-12-14. یوْخلانیلیب2021-02-06.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تۆرکیأنینگ داشاساتوو اؤنۆملرینینگ سرگیسی
تۆرکیه جمهوریتینینگ داشاساتوو اؤنۆملری آشغاباتدا سِرگیلهنیأر
تۆرکمنیستاندا تۆرکیه جمهوریتینینگ داشاساتوو (اِکسپورت- صادرات) اؤنۆملرینه باغیشلانان سِرگی آچیلدی.
آشغابادینگ سرگی کؤشگۆنده تۆرکمنیستانینگ سؤودا و صناغات اداراسینینگ قوراماغیندا تۆرکیه جمهوریتینینگ داشاساتوو اؤنۆملرینینگ سرگیسی اؤز ایشینه باشلادی.
سرگیده قورلوشیق اؤنۆملری، آذیق اؤنۆملری، دورموشی تکنیک، بزهگ اؤسۆملیکلری، بیلیم ادارالاری اۆچین مبل و انجاملار، لوقمانچیلیق انجاملاری، قاپ چاناق و بیلهکی داشاساتووا دِگیشلی اؤنۆملر گؤرکِزیلیأر.
سِرگأ تۆرکیه جمهوریتینینگ بورسلار و تیجاری اۇتاغلار بیرلهشیگینینگ باشلیغی ریفات حیصارجیقلیاۇغلینینگ یۇلباشچیلیغینداقی تۇپار هم قاتناشار.
سرگی اۆچ گۆنلأپ دۇوام ادر.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان میرضیایف بیلن تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، اؤزبگیستان ینگ تأزه دن سایلانان جمهورباشلیغینی قوتلادی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی تۆرکمنیستاندا ساپاردا بوُلدی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی قاسیم جومارت توُقایف ایکی گۆنلۆک ساپار بیلن تۆرکمنیستان دا بوُلدی


text:
یاغ
یاغ — سو ایله قاریشمایان بیر سیرا کیمیوی مادلرین قاریشیغینا دئییلیر.
یاغلار اوچ قوروپا بؤلونورلر:
- پییلر،
- نفت محصوللاری و
- ائفیر یاغی.
بعضی حاللاردا لیپوفیل ماددلرین قاریشیغینا (تئخنیکی، سینتئتیک یاغ) دا یاغ دئییلیر.
خواصلاریدَییشدیر
بوتون یاغلار بو و یا دیگر فورمادا هیدروفوبدورلار. یاغلار هم مایع، هم ده برک حالدا اولا بیلیرلر. عادتن اوتاق تئمپئراتوروندا برک یاغلارا حیوان پییلری (بالیق یاغیندان باشقا)، مایع حالیندا اولانلارا ایسه بیتکی یاغلاری (کوکوس یاغیندان باشقا)عایید ائدیلیرلر. کیمیوی اولاراق بو پییلرین مولئکولالاریندا ایکیلی کیمیوی علاقهنین اولماسی ایله تعیین اولونور. برک یاغلاردا ایسه بو علاقه داها دولغوندور. مارقارینین حاضیرلانما پروسئسی سونونجویا اساسلاناراق آپاریلیر: مایع یاغلاردا ایکیلی علاقه گؤتورولور و نتیجهده برک یاغ آلینیر.
ائمولقاتورلار ائمولسییالارن- یاغلا سویون قاریشیغ - حاضیرلانماسینا ایمکان وئریرلر.


text:
یوخاری نازیک (پولدشت)
یوخاری نازیک کندی ماکی شهریستانینین، قاراعین بخشی و باتی گچلرات قصبهسی نده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی موقئع[دَییشدیر]
تاریخ[دَییشدیر]
نازیکین دئمک اولار کی مین ایل تاریخی واردیر. ایلک یاشاماق یئری نازیکدن قیراق، حاجی کندی ایمیش ،سونرالار دا بیر زلزله نتیجسینده اوچ دؤرد عاییله کی بوردا یاشییردیلار اورادان کؤچ ائدرک، ایندیکی یئرده یئرلشیبلر .بعضی شیفاهی سؤزلره گؤره بورا بیر ائرمنی یئریایمیش کی ایندییهکیمین بیر دلیل بونون حاققیندا یوخدور.
شخصیتلری[دَییشدیر]
نازیکین اوّلدن تانینمیش و بؤیوک شخصیتلری اولوبدور کی اونلاردان نئچه سینه ایشاره ائدیریک. 1.حاج محبوب محمود پور، کی بورانین أربابیدیر. 2.حاج حسین سینا، کی بوردا چوخ دیرلی ایشلر و بینالار تیکیب. 3.خالوغلی (الله وردی حبیب زاده) کی بورانین چوخ ایستهمهلی و تاریخده قالان بیر شخصیتلریندن ایدی و اونون بیر نئچه سؤزو و مخصوصا (مالیم قوربان) سؤزی هر بیر نازیکلینین دیلینده و سؤزونده قالاجاکدی.
دیل[دَییشدیر]
بو شهرین دانیشیق دیلی یوزده یوز آذربایجان تورکجهسیدیر. بوردا آذربایجان دیلینین اصیل لهجهلریندن بیرینی دانیشیرلار.
اهالی[دَییشدیر]
1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 2466 نفر اهالیسی و 613 عائیلهسی وار.[۲] بوردا نئچه بؤیوک طایفا واردیر کی نازیکین اصیل اهالیسینی تشکیل ائدیرلر. اونلاردان بؤیوکلری حاج عاباسلیلار ،جومادلیلار ،یئددی قیزلیلار و ایمانلیلاردیر.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
عوموملوقدا بو شهرین اهالیسی اکینجیلیک، حیواندارلیق و تیجارت ایله مشغولدورلار.
گزمهلی و گؤرمهلی یئرلر[دَییشدیر]
نازیک شهری، بیر شهره چئوریلیدیگی اۆچون، بلدیهنین یاردیمیایلا یاخشی و گؤرمهلی بیر شهره چئوریلیبدیر. نازیک شهرین چؤللری و بوغدا تارلالاری یاز آیلاریندا چوخ گؤزل و گؤرمهلی اولور. بو شهر اییرمی ایل بوندان قاباق گورولسهیدی، ایندی بونون بیر گؤزل شهر اولدوغو داها دا بللی اولاردی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ باتی آذربایجان اوستانینین پورتالی
- ↑ http://amar.sci.org ایرانین آمار مركزی؛ 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی


text:
۲۶ اوْکتوبر
۲۶ اوکتوبر:
۱۸۶۳ — ژنوده بینالخلق قیرمیزی هیلال جمعیتی یارادیلدی.
۱۹۰۵ — سوئد نوروژین موستقیللیینی تانیدی.
۱۹۱۷ — باکیدا "ایسماعیلیه" بیناسیندا موساوات پارتیاسینین ایلک قورولتایی کئچیریلدی.
۱۹۵۶ — وینده بینالخلق آتوم انرژیسی آژانسی تأسیس ائدیلدی.
۱۹۶۲ — آمریکانین تورکیهدهکی هستهای سیلاحینی چیخارماسی شرطیله خروششوو کوباداکی شوروی راکتلرینین سؤکولمهسینه راضیلاشدی و کوبا بوحرانی سوْنا چاتدی.
۱۹۶۷ — ایران تاریخینده ایلک دفعه شاه محمدرضا پهلوینین خانیمی اۆچون تاجقویما مراسیمی کئچیریلدی.
۱۹۹۲ — آذربایجان میلی اولمپیک کومیتهسی یارادیلدی.
۱۹۹۴ — ایوردانییا و اوردون ۴۶ ایللیک موناقیشهدن سوْنرا صولح موقاویلهسی ایمضالادیلار.


text:
هنری بکرل
آنتوان هنری بکرل (۱۸۵۲-۱۹۰۸) — تانینمیش فرانسه فیزیکی، ۱۹۰۳-جو ایل فیزیک اوزره نوبل اؤدولی قازانان.
حیاتی[دَییشدیر]
آنتوان هنری بکرل ۱۸۵۲-جی ایلده پاریسده دونیایا گؤز آچمیشدیر. آتاسی و باباسی تانینمیش فیزیک اوْلموشلار. بکرل اورتا تحصیلینی بؤیوک لودوویق لیتسئیینده آلمیش، ۱۸۷۲-جی ایلده پوْلی تکنیک مکتبینه داخیل اوْلموشدور. ایکی ایلدهن سوْنرا ایسه کؤرپولر و یوللار عالی مکتبینه داخیل اوْلموش و مۆهندیس تحصیلی آلمیشدیر. طلبهلیک ایللرینده معلملیک ده ائتمیشدیر. داها سوْنرا میلّی تبیتشوناسلیق موزه ییینده آتاسینین کؤمکچی وظیفهسینده چالیشمیشدیر. بورادا ایشیغین پولیارلاشماسینا دایر تجروبهلر آپارمیش، بیرده یئر کورهسینین تِمپراتورو حاقیندا علمی مقالهلر اۆزرینده ایشلمیشدیر. ۱۸۸۸-جی ایلده پاریس بیلیم یوردونون طبیعت علملری فاکولتهسینده ایشیغین کریستاللاردا اودولماسی حاقیندا یازدیغی تِزیا گؤره دوکتور علمی درجهسینه لایق گؤرولموشدور.
فعالیّتی[دَییشدیر]
ویلهلم رونتگنین کشفیندن سوْنرا بکرل ایشیقلا آکتیولشدیریلهن لومینسه ائدیلمیش ماده لرین رونتگن شواسی بوراخیب-بوراخماماسی اۆزرینده آراشدیرما آپارماغا باشلامیشدیر. او، اوران-کالیوم سولفاتینی (اوران دۇزلاریندان بیریدیر) قالین، قارا کاغیذا بوکهرک، فوتوقراف پلاستینلرینین اوزرینه قویموش و اونو بیر نئچه ساعت گونش شواسی آلتیندا ساخلامیشدیر. نتیجهده اوران دۇزونون رونتگن شوالاری بوراخدیغی آشکار ائدیلمیشدیر. لاکین قارانلیق مکاندا تجروبه کئچیررکهن ده عئینی حال مۆشاهیده ائدن بکرل سوْنرالار یالنیز اوران بیرلشمهلرینین اؤزباشینا شوا بوراخدیغینی آشکارلامیشدیر. ۱۸۹۶-جی ایلده ایسه صاف اورانین اوران دۇزوندان اوچ-دؤرد دفعه داها آرتیق شۆالانما منبعی اوْلدوغونو آشکار ائدن عالیمین شرفینه، بۇ شوالار بکرل شوالاری آدلاندیریلمیشدیر.
بو طبیعت حادثهسی سوْنرالار دونیا فیزیکلری طرفیندن اؤیرهنیلهن رادیاسییا علم ساحهسی ایدی. سوْنراکی ایللر عرضینده عالیملرین آپاردیقلاری آراشدیرمالار نتیجهسینده رادیاسییا ایله باغلی بیر سیرا سواللار جوابینی تاپمیشدیر. بیر مدت کئچدیکدن سوْنرا بکرل بۇ شوالارین الکترونلاردان عبارت اوْلدوغو قناعتینه گلمیشدیر. ماریا و پیئر کوری توریومدا دا بۇ خاصهنی مۆشاهیده ائتمیش، داها سوْنرا ایسه پولونیوم و رادیوم آدلی ایکی یئنی المنتی کشف ائتمیشدیلر.
تانینماسی[دَییشدیر]
۱۹۰۳-جو ایلده آنتوان هنری بکرل ماریا و پیئر کوری ایله برابر، "رادیاسییانین آراشدیریلماسی ساحهسینده فوق العاده خیدمتلرینه گؤره" فیزیک اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموشدور. مراسیم زامانی اؤدولی تقدیم ائدن آکادمیک تئرنئبلاد هر اوچ لاورئاتین خصوصی نؤع شۆالانمانی کشف ائتمهسینه گؤره علم قارشیسینداکی خیدمتلرینی یوکسک قیمتلندیرمیش، بیرده بۇ شوالارین اؤیرنیلمهسینی گلجیین ایشی، یئنی انرژی منبعی اولاجاغینی بیلدیرمیشدیر.
اؤلومو[دَییشدیر]
بکرل عؤمرونون قالان حیصّهسینی علمی آراشدیرمالارلا و تدریس ایشینه حصر ائتمیشدیر. او، ۱۹۰۸-جی ایلده فرانسه نین برئتان اوستانینین لئ-کروازیک شهرینده وفات ائتمیشدیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]


text:
بوبان بابونسکی
بوبان بابونسکی (اینگیلیسجه: Boban Babunski) (دوْغوم:۵ مهٔ ۱۹۶۸ (۵۳ یاش) Skopje) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. یوقوسلاوی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بوبان بابونسکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- واردار کولوبونون اویونچولاری
- زسکا صوفیه کولوبونون اویونچولاری
- قامبا اوساکا کولوبونون اویونچولاری
- ا. ا. ک اتن کولوبونون اویونچولاری
- سنت ترویدنس کولوبونون اویونچولاری
- کمنیتس کولوبونون اویونچولاری
- رابوتنیچکی کولوبونون اویونچولاری


text:
دیکلمه صنعتی؛ بیرینجی حصه: دیکلمه صنعتینین ضرورتلری
کبری میرحسینی
سون ایللرده سانال دونیانین رؤونق تاپماسی ایله، ادبیاتلا ماراقلانان اکثر شخصلر طرفیندن، شعر و یا نثر سسلندیریب، بو گؤزل حیسی باشقالاری ایله پایلاشماق، عادی حال آلیب و بو ایشه ماراق، گئت به گئت آرتماقدادیر.
بوگونلرده ده، همین سانال دونیادا، دیکلمه ساحهسینده چوخلو سؤز-صحبت و دارتیشمایا شاهیدیک و بو دا سئویندیریجی حالدیر. چونکو بو صنعتله ماراقلانانلار سایینین چوخالماسی ایله عئینی زاماندا، تنقید ائدیب بو صنعتین گلیشمهسینه کمک ائتمهیه چالیشانلار دا اولور. آنجاق تاسفله، بیریسی بو ساحهده نظر وئردیکده، اونا ایراد توتولور کی، هر کسین بو ساحهده نظر وئرمهیه قابلیتی یوخ. حالبوکی سس و موسیقی، بونونلا باغلی بوتون تخصصلره باخمایاراق، ایلک باشدا قولاق و دینلهیجینین واسیطهسیله اینجهلنمهلیدیر. میثال اوچون بیر موسیقی ایفا اولوندوقدا، اونا قولاق آسان بیر شخصین آرتیق بیلگیسی اولماسادا، ایفاچینین خاریج اوخودوغونو راحاتلیقلا تشخیص وئرهجک.
دیکلمهیه گلدیکده ایسه، موسیقی مهارتلرینین هامیسی لازیم اولماسادا، بعضی فاکتلارین اولماسی ضروریدیر.
دیکلمه صنعتینه ماراقلانان و بونو پئشهکارجاسینا داوام ائتدیرمک ایستهین شخص:
۱.دوزگون و ساغلام سسه مالیک اولمالی؛
۲. شفاف و دورو دانیشماغی باجارمالی؛
۳.کلمهلرین حاقینی اؤدهمهلی؛
۴.سسی قولاق اینجیدن اولمامالیدی.
آشاغیدا قولاغی اینجیدن سسلردن اؤرنک گتیریریک:
ریتمسیزسسلر
ریتمی اولمایان و یوروجو بیرسسی دینلهیینلر،دینلهمهیه داوام وئرسهلر،نئچه دقیقه سونرا اونلاری یوخو باساجاق.
زنگلی سسلر
بو سسی دینلهمک، بیریسی الین زنگ اوستونه قویوب چالان کیمی بیر سسی دینلهمهیه بنزر؛ بو سس،دینلهییجییه باش آغری گتیرهر.
بورنوندا دانیشانلار
بورنوندا دانیشان بیر شخصین سسینی دینلهمهیین اصلا جذبهسی یوخدور. دینلهیجینین قولاغی بو سسله راحات دئییل.
سسلرینده بو قابلیتلرین اولمادیغی شخصلره دیکلمه صنعتینه گیریشمک تؤوصیه اولونماییر.
بو قابلیتلره مالیک اولمادیغینی بیله-بیله بو ایشه قول قویان شخصلر، بوتون دینلهیجیلر طرفیندن تنقید اولونا بیلرلر؛ چونکو بو صنعتین ایلک ضرورتی دینلهیجینین سئومهسی و اوندان ذؤوق آلماسیدیر.
ایندی،بعضی دوستلارا بو سورغو یارانا بیلر کی، نهدن دیل و ادبیات (شعر و نثر )ایله تانیشلیق و یا باشقا مهارتلر، ایلک ضرورتلردن حسابلانماییر؟ جاوابدا دئمهلییک: هر بیر شخصین، بیلگی قازانیب، چالیشماسی ایله بو مهارتلری کسب ائتمهسی مومکوندور؛ آنجاق بیزیم اوسته اشاره ائتدییمیز فاکتلارین اکثریتی بیلگیسیز مؤوجود اولان قابلیتلردیر.
آردی وار…


text:
زولته وارخم فوتبال کولوبو
زولته وارخم فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: S.V. Zulte Waregem) بیر فوتبال کولوبودور. Belgian First Division A دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۲٬۲۵۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Het Regenboogstadion essevee.be (last check 30/03/2018)
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«S.V. Zulte Waregem»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده زولته وارخم فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سادهلشدیریلمیش چین یازیسی
سادهلشدیریلمیش چین یازیسی (ساده چینجه: 简体字، سونتی چینجه: 簡體字؛ پینیین: jiǎntǐzì) چین خالق جومهوریتینده استاندارد چینجه یازیلیشینین رسمی سیستمیدیر۔ سونتی چینجه یازیلیشینین یانیندا ایکی معیار یازی نوعودور. بو سیستم ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ ایللری چین اؤلکهسینده سونتی یازیلیشین یئرین تۇتدو[۱]، حالاً چین خالق جومهوریتی و سنقاپور دا رسمی شکیلده ایشهآلینیر.
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ 教育部就《汉字简化方案》等发布 50 周年答记者提问 Semi-centennial celebration of the publication of Chinese Character Simplification Plan and official press conference.


text:
١٢شهریور مراجعتنامه سینین نشری ایله باغلی آذربایجان دمکرات فرقه سینین بیاناتی
عزیز هموطنلر
٧٠ ایل اول داغیدیجی دنیا مهاربه سینی گئریده بوراخاراق، فاشیزمین مغلوبیتیندن سونرا بیر چوخ ئولکه لرین خالقلاری فورصت تاپاراق محاربه نین داغینتیلاری اوزه رینده اؤزلری اوچون مستقل، آزاد و آباد مملکت قورماغا باشلادیلار. بو اؤلکه لر کیمی بیزیم اؤلکه ده بو شرایطدن استفاده ائتدی. دیکتاتور رضا شاه حکومتی دؤوریلدیکده اؤلکه ده نسبی دموکراتیک فضانین آچیلماسی وطن سئور، مترقی پارتیا و جمعیتلره ده فعالیت امکانی یاراتدی. آزادلیق سئور، وطن پرور و مترقی قوه لر بوتون گوجلرینی سفربر ائده رک، خالقی تشکیلاتلاندیرماقلا سیاسی – اقتصادی، اجتماعی انکشافدان گئری قالمیش اؤلکه نی خلاص ائتمک ایسته ییردیلر. بو مقصده نایل اولماق اوچون ملی – سیاسی، مدنی پارتیا و تشکیلاتلارین یارادیلماسی گونون واجیب مسئله سینه چئوریلدی. حاکمیت داخلی مرتجع قوه لرین، مولکه دارلارین، بیر قروپ روحانی و بازار آداملارینین ارتجاع جبهه سینده دوروب، دیره نیشلرینه باخمایاراق، زحمتکشلرین، ضیالیلارین هابئله اورتا طبقه لرین اکثریتی سیاسی و صنفی تشکیلاتلارا قوشولدولار.
کئچمیشده آذربایجاندا ملی- سیاسی و صنفی تجربه سی چوخ اولدوغوندان ا رضا شاه دیکتاتوراسی دؤورونون توره تدییی فسادلارا قارشی مبارزه عزمی آذربایجان خالقیندا داها دا یوکسک ایدی. بو استقامتده سید جعفر پیشه ورینین رهبرلیی آلتیندا مترقی و آزادلیق سئور قوه لر قرارا گلدیلر کی، بو منطقه ده بیر داها آزادلیق بایراغی دالغالاندیرسینلار. ستار خان، باقر خان، حیدر عمواوغلو و شیخ محمد خیابانی داوامچیلاری ١٣٢٤- جو ایل شهریورین ١٢- ده (٣ سنتیابر ١٩٤٥) خالقین ایستک و آرزولارینی گرچکلشدیرمک اوچون بیر یئره توپلاشیب تشکیلات یاراتماغا قرار ویردیلر. بو ییغینجاق ١٢ شهریور مراجعتنامه سینین نشری ایله نتیجه لندی. دئمک اولار کی، ١٢ شهریور مراجعتنامه سی عمومی شکیلده آذربایجان خالقینین ایستک و آرزولارینی بیان ائدیردی. آذربایجان خالقینین و اؤلکه نین دموکراتیک قوه لرین اکثریتی بو مراجعتنامه نی مدافعه ائدیردیلر.
مراجعتنامه نین نشری مرکزی دؤولتین مأمورلاری و ارتجاع قوه لری طرفیندن منفی قارشیلاندی، بو بیانات اؤز مقصدینه چاتماسین دئیه، اونلار هر جور پوزوجولوق فعالیتینه ال آتدیلار. لاکین بونا باخمایاراق بیر آی چکمه دن، یعنی ایلین مهر آینیندا ٢٤٧ نماینده دن عبارت آذربایجان دموکرات فرقه سینین ایلک قورولتایی تبریزین فردوسی بناسینین سالانوندا تشکیل اولوندو. قورولتای گئنیش مذاکره دن سونرا آذربایجان دموکرات فرقه سینین نظامنامه و پروقرامینی تصدیق ایتدی. همچنین قورولتایدا ٤١ نفردن عبارت مرکزی کمیته نین عضولری سچیلدی. سید جعفر پیشه وری آدف- نین صدری سچیلدی.
بئله لیکله ١٣٢٤- جو ایل آذر آیینین ٢١- ده (12 دکابر ١٩٤٥) آذربایجان ملی حکومتی رسمی شکیلده اؤز ایشینه باشلادی. آذربایجان ملی حکومتی مرکزین بوتون پوزوجولوق فعالیتلرینه باخمایاراق قیصا مدت عرضینده آذربایجاندا اقتصادی، اجتماعی و مدنی ساحه لرده چوخلو اصلاحاتلار حیاتا کئچیردی. او جمله دن:
- ارباب- رعیت مناسبنلرینده کوکلو اصلاحات آپاریلدی. خالصه (دؤولت) تورپاقلاری، حرکاتا قارشی و آذربایجانی ترک ائدن بویوک ملکه دارلارین تورپاقلاری پولسوز کندلیلر آراسیندا بولوشدورولدو. توخوم، سو و باشقا اکین وسائطینی آلماق اؤچون یوخسول کندلیلره کرئدیت(وام) وئرمک مقصدیله یئنی «فلاحت بانک» (آقرار بانکی) یارادیلدی. سووارماق اوچون فیرمالار یارادیلدی. آذربایجان دموکرات فرقه سینین رهبرلی یی ایله آذربایجان خالقی گئنیش شکیلده یوللارین، شهرلرین و کندلرین آبادلاشدیریلماسینا باشلادیلار. ایشسیزلیگه قارشی جدی تدبیرلر پلانی حاضرلاندی. کئچمیش و اسکی زاوودلار برپا اولوناراق فعالیته باشلادی. یئنی موسسه و فابریکلر یارادیلدی. بوتون یئرلرده صحیه شعبه لری یارادیلدی.
آنا دیلینین رسمی دؤولت دیلی اولماسی ایله آذربایجانین مدنیتینه و تحصیلینه گئنیش امکان یاراندی. مکتبلرین آرتماسی، اونیورسیتئتین تآسیس اولونماسی، مطبوعاتین گئنیش فعالیتی، رادیو شیرکتینین یارادیلماسی، چاپخانالارین تشکیلی، او جمله دن«آذربایجان چاپخاناسی» اینجه صنت اداره سینین یارادیلماسی، تآتر و فلارمونییانین تشکیلی، ملی آنسانبللارین تشکیلی، هابئله «آذربایجان شاعرلر مجلسی» نین یارادیلماسی و سایره. گؤرولن مهم ایشلردن نمونه لردیر.
- آذربایجاندا ایلک دفعه کیشی – قادین برابر حقوقلوغو رسمیته تانیندی. قادینلار سئچیب – سئچیلمک حقوقو قازاندیلار. سیاسی و اجتماعی فعالیت حقوقونا یییه لندیلر
. بو حیرت ائدیجی دموکراتیک ده ییشیکلیکلر هامینین دقتینی اؤزونه جلب ایتدی. حتی قوام السلطنه دؤولتی ١٣٢٥- جی ایل اوردیبهشت آینین ٢- ده تصدیق ائتدییی ٧- ماده لیک مقاویله ده عتراف ائده رک یازیر: او منطقه نین اصلاحاتی دقتیمیزی اؤزونه جلب ائتمیشدیر.»
غیرتلی آذربایجان اؤولادلاری !
بو مراجعتنامه نشریندن ٧٠ ایل کئچیر. مراجعتنامه ده یازیلان مدعالار آذربایجان خالقینین اسکی ایستک و آرزولاریندان ایلهام آلاراق، سید جعفر پیشه وری نین رهبرلی یی ایله یئنی حرکاتین باشلانغیجینا سبب اولدو. بو مراجعتنامه خاص دونیا گؤروشو اساسیندا و مودروکجه سینه یازیلدیغی اوچون اونو حاضرلایانلارین اوزاقگؤرنلیکلرینه دلالت ائدیردی. بو مراجعتنامه ده استقلال، آزادلیق، ملی حاکمیت حقوقو و ایرانین اراضی بوتؤولویو اساس مسئله اولاراق قید ائدیلمیشدیر. همچنین مراجعتنامه ده ارتجاعیا سون قویماق، استبداد و مستملکه چیلی یه قارشی مبارزه آپارماق دا مهم موضولاردان بیری کیمی اؤز عکسینی تاپمیشدی. همین مسئله آذربایجان ضیالیلاری، آزادلیق¬سئورلرینین و زحمتکشلرینین ایستکلریندن دوغموشدور. «ایرانا دموکراتیا و آذربایجانا مختاریت» شعاری آذربایجان خالقینی اؤلکه نین باشقا خالقلاری ایله بیرلشدیره رک، اونلاری بیرگه مبارزه یه دعوت ائدیردی.
رضا شاهین قاچماسییلا اؤلکه ده نسبی شکیلده دموکراتیک فضا یاراندی. بئله بیر شرایطده پیشه وری سلاحداشلاری ایله بیرلیکده اؤلکه ده دموکراتیانی و آذربایجاندا ایسه ملی حاکمیت حقوقونو برپا ائتمک اوچون ملی – آزادلیق بایراغینی اله آلاراق اؤن جبهه ده مبارزه یه باشلادی. آذربایجان انقلابچیلاری مشروطه و خیابانی حرکاتینین هدفلرینی گرچکلشدیرمکده قرارلی ائدیلر. آذربایجان دموکرات فرقه سینین دموکراتیک پروقرامی بوتون ارتجاعقووه لری طرفیندن کین، نیفرت و دشمنچیلیکله قارشیلاندی. ارتجاع جبهه سی بوتون گوجو ایله بو مختار دؤولتین آپاردیغی دموکراتیک اصلاحاتلارا مانع اولماقلا برابر، اؤلکه نین باشقا یئرلرینه یاییلماسینین قارشیسینی آلماغا چالیشدی. بو یولدا مختلف حیله لره ال آتدی. آمریکا و انگیلترنین ال آلتیلاری آذربایجان دموکرات فرقه سینی سپاراتچیلیقدا اتهام ایتدیلر. خانلار و ارتجاع قوه لری آذربایجانین شهر، کندلرینده قتل، غارته باشلادیلار. مرکزی دؤولت خادیملری پوزوجولوق فعالیتی ایله مشغول اولدولار. آذربایجاندا آبادلیق ایشلرینین قارشیسینی آلماق مقصدیله مرکزی دؤولت آذربایجان بانکلاریندا اولان بوتون نقد پوللاری بوشالداراق، تهرانا گوندردی. بو حیله و پوزوجولوقلارا باخمایاراق یئنه ده آذربایجان ملی حکومتی قیصا بیر مدتده مختلف اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و مدنی ساحه لرده بؤیوک ایشلر گؤرمه یه نایل اولدو. ٧٠ ایل کئچمه سینه باخمایاراق هله ده بو اصلاحاتلارین بیر قیسمی او دؤوروندن یادیگار اولاراق قالماقدادیر. بو ایسه بیر چوخلاری طرفیندن تقدیر اولونور.
آزادلیق¬سئور و دموکراتیک قوه لر!
١٢شهریور مراجعتنامه سینین نشریندن ٧٠ ایل کئچمه سینه باخمایاراق، هله ده بو بیاناتین مدعالارینین بؤیوک بیر قیسمی ایجرا اولونمامیشدیر. ١٣٥٧- جی ایلین (١٩٧٩فورال) بهمن انقلابی پهلوی رژیمینه سون قویدو. بو انقلابین غلبه سینده آذربایجان خالقینین بؤیوک و تعیین ائدیجی رولو اولموشدور. دیکتاتورا رژیمینین دئوریلمه سیله اؤلکه ده دموکراتیا و آزادلیغین برقرار اولماسی گؤزله¬نیلدی¬یی اوچون گمان ائدیردی کی، آزادلیغین تأمین اولماسیلا ایران خالقلاری دا اؤز ملی حاکمیتلرینی قورماق حقوقونا نایل اولاجاقلار. اما انقلاب و اونون مقصدلرینه قارشی اولان ارتجاع قوه لری قدرتی اله آلماقلا خالقین هدف لری بیر – بیرینین دالیجا گؤز آردینا آلیندی. انقلابی مدافعه ائدن پارتیا و تشکیلاتلار داغیدیلاراق، سیردان چیخاریلیب و فعالیتلری قاداغان اولوندو. سیاسی، صینفی تشکیلاتلارین رهبر و کادرلارینین اکثریتی توتولاراق حبس ائدیلدیلر. اسلام جمهوریتینین حبسخانالاری بشر تاریخینین ان قورخونج زیندانلارینا چئوریلدی. خالقین حقوق، آزادلیقلارینی مدافعه ائدن قادین و کیشیلر شکنجه ائدیله رک اعدام اولوندولار. بو فاجعه دونیا اجتماعیتی طرفیندن «ملی فاجعه» آدلاندیریلدی. بونا باخمایاراق، رژیمین شکنجه مکانیزمی خالقین مبارزه عزمینی قیرا بیلمه دی. آزادلیق و اجتماعی عدالته نایل اولماق مقصدیله قادینلار، گنجلر، زحمتکشلر و سایرقووه لر اؤز مبارزه لرینی دوام ایئتدیردیلر. بونولا یاناشی، اؤلکه ده یاشایان ملتلر ده تاپدالانمیش حقوقلارینین برپاسی اوچون مجادله لرینین وسعتینی گنیشلندیردیلر.
اؤلکه نین ائله بیر بحرانلی و خاص شرایطینده بیز ١٢ شهریور بیاناتینین نشرینین ٧٠- جی ایلدونومونو قارشیلاییریق. اوزون ایللر مناقشه و صرف اولان آغیر، داغیدیجی خرجلردن سونرا نهایت کی، ٥+١ اؤلکه لر (آمریکا، انگلتره، روسیه، فرانسا، چین و آلمانیا) ایله نؤوه سازیشی امضالاندی. بو راضیلاشما ائله بیر وضعیتده امضالاندی کی، اؤلکه نی محاربه و آغیر بحران کابوسو تهدید ائدیردی. بئله بیر شرایطین یارانما احتمالی اؤلکه اجتماعیتینی دهشته سالمیشدی. اونا گؤره ده اؤلکه اهالیسی طرفیندن بو سازیش آلقیشلاندی. اهالی گؤزله ییر کی، بو راضیلاشما دونیا اجتماعیتی ایله مناقشه یه سون قویماقلا یاناشی، اؤلکه نین اؤلومجول اقتصادیاتینین دیرچلمه سینه کمک ائتسین. البته اهالی طرفیندن بئله بیر نگرانچیلیق دا مشاهده اولماقدادیر. اولمایا پرده آرخاسی سازیشلر اؤلکه نین استقلال و ملی حاکمیتینه داها دا زیان وورسون. چونکی، امپریالیست دؤولتلر، باشدا آمریکا اولماقلا، بوتون دونیا اؤلکه لرینین اهالیسینه، او جمله دن ایران اهالیسینه یوخو گؤرموشلر. یعنی اونلارین داها دا یوخسوللاشماسینا پلان جیزمیشلار.
ایران اسلام رژیمی بوتون بو ایللر عرضینده اؤز داخلی بحرانلارینی سرحددن کنار، خصوصیله غرب اؤلکه لرینین اقتصادی سانکسیالاری ایله علاقه لندیرمه یه چالیشیب. اما آذربایجان دموکرات فرقه سی اؤلکه ده اولان بوتون بحرانلارینین سببینی بیرینجی نؤوبه ده «ولایتی - مطلقه»، اونون باجاریقسیزلیغی و کارروپسیایا بولاشمین بوروکراتیک ستوروکتور بحرانی درینلشدیریبدیر. بو اوزدن ده اگر استبداد ستروکتورو ده¬ییشمزسه و خالقین اؤز مقدراتینی تعیین ائتمک ده رولو آرتمازسا، سانکسیالارین گؤتورولمه سی یاخود غرب اؤلکه لری ایله مناسبتلرین عادیلشمه سی بو بحرانین حللینده اوغورلو اولمایاجاق.
آذربایجان دموکرات فرقه سی مرکزی کمیته سی
شهریور ١٣٩٤ (سنتیابر ٢٠١٥)


text:
بؤیوک اؤلکه
بؤیوک اؤلکه (اینگیلیسجه: The Big Country, فارسجا: کشور بزرگ ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده ایسپانیا دیلی و اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فیلم. فیلمین باش روْللارینی چاک کانرس، چارلز بیکفورد، برل آیوز، کارول بیکر، چارلتون هستون، جین سیمونز، قریقوری پک جانلاندیریب. ۱۹۵۸ میلادی ایلینده ۲ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ (August 13, 1958) «Four Eastern Openings For 'Big' This Week». Motion Picture Daily.
قارداش پروژهلرده بؤیوک اؤلکه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
صباح السالم ایستادیومو
صباح السالم ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Sabah Al-Salem Stadium) کووئیت (شهر)ده بیر ایستادیومدور. 1979 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۲۶٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ was 22,000. After the second match of Al-Arabi and Kuwait SC in Kuwait Premier League 2014/2015 it was estimated that over 25,500 people attended and the whole stadium was filled
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sabah Al-Salem Stadium»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده صباح السالم ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یئیهجک
ییئجئک و یا ییئجئک محصوللاری - اورقانیزمین اطراف موحیطدن الده ائتدیی اورقانیک و غیری-اورقانیک ماددهلر ییغیمی. ییئجئکلار چوخ ساده کیمیوی ماددهلردن مورکّب اورقانیک بیرلشمهلره قدر گئنیش میقیاسدا دییشیر.
اینسانین هر گون یئییب-ایچدیی ییئجئکلار چوخ موختلیفدیر. اونلار اورقانیزمی لازیمی قدر زولاللار، یاغلار، کربوهیدراتلار، مینرال ماددهلر، ویتامینلر و عادی سو ایله تامین ائتمهلیدیر.[۱].اینسانلار مئیوه یه داها جوخ اوستونلوک وئرسئ داها یاخسی اولار
اورقانیک ماددهلر[دَییشدیر]
زولاللار[دَییشدیر]
ان چوخ زولال تویوق یومورتاسینین آغیندادیر. لاکین پئندیر و کسمیک ده، خالص زولالدان عبارتدیر. زولال اتده و بالیقدا دا چوخدور. بیر پارچا خمیر گؤتوروب، اونو سودا یویون،علینیزده رئزینه اوخشایان یاپیشقانلی بیر شئی قالاجاق. بو زولالدیر. عالیملر زولالی پروتئین (یون. πpώteιoς سؤزوندن) آدلاندیرمیشلار. بو دا "بیرینجی یئری توتان" دئمکدیر. زولاللار اورقانیزمده آشاغیداکی فعالیتلری تنزیملییر:
- بؤیومه و یئنیلنمه
- اورقانیزم حیسهلرینین یارادیلماسی
- انرژی ایستئهسالی
- هورمون ایستئهسالی
- اوکسیگئنین قاندا داشینماسی
یاغلار[دَییشدیر]
یاغلار موختلیف اولور: کره یاغی، مال پیی و ... مایع حالیندا اولان بیتکی یاغلاری دا وار، مثلاً، زئیتون یاغی، پامبیق یاغی، گونباخان یاگی، بادام یاغی. یاغلار اورقانیزم اۆچون هم اساس هم ده احتیاط انرژی قایناقلریدیر. کاربون، اوکسیگئن و هیدروگئندن عمله گلیب کاربوهیدراتلار ایله اوخشاردیر، لاکین کاربوهیدراتلاردان داها آز اوکسیگئن مولئکولونا صاحبدیر. سودا حل اولمور.
کربوهیدراتلار[دَییشدیر]
ییئجئکنین دیگر ترکیب حیسهسی ده کربوهیدراتلاردیر. بو تانیدیغینیز نیشاستا و شکردیر. سیییقدا، چؤرکده، کارتوفدا، مئیوه و گیلمئیوهلرده، تروزده چوخلو کربوهیدراتلار اورقانیزمده پارچالاناراق، کاربون قازینا و سویا چئوریلیر. اونلار پارچالانارکهن، اینسانین اورقان و ازلهلری ایشی اۆچون لازیم اولان انرژی آلینیر.
ویتامینلر[دَییشدیر]
ویتامینلر تروز، مئیوه، سود و باشقا محصوللاردا اولور. اونلار اورقانیزم هوجئیرهلرینین نورمال ایشینی تامین ائدیر. ویتامینلر ایکی یئره بؤلونور:
- یاغدا حل اولان ویتامینلر (آ، د، ائ، ک)
- سودا حل اولان ویتامینلر. (ب، سی)
غیری اورقانیک ماددهلر[دَییشدیر]
مینئراللار و دوزلار[دَییشدیر]
مینئرال ماددهلر بدندهکی بوتون اورقانلاردا، توخومالاردا، مایئلرده وار. بدنین هئچ بیر اورقانی، هئچ بیر هوجئیرهسی ناتریوم، کالسیوم، فوسفور و باشقا مینئرال اولمادان یاشایا بیلمز. عادتاً، اونلار، دوزلارین، زولاللارین و همچینین باشقا مورکّب بیرلشمهلرین ترکیبینه داخیلدیر.
سو[دَییشدیر]
اینسان اورقانیزمی اۆچون گونده آزی ۲ لیتر سو لازیمدیر. آخی بدنیمیزین ۳/۲ حیسهسینی سو تشکیل ائدیر. سو اورقانیزمین اساس فعالیتی اۆچون لازیمدیر. اگر اینسان ۳-۴ گون عرضینده سو ایچمهسه، بدندهکی سویون احتیاطی آزالار و او محو اولار. بیتکیلر دیگر اورقانیک و غیری اورقانیک ماددهلری سو واسطهسیله تامین ائدیر. سویون بئله اهمیتلی اولماسی اونون چوخ یوکسک سطح گرگینلیینه صاحب اولماسی ایله ایضاح اولونور. کاپیللیارلار واسطهسیله سویون بیتکیلرده یوخاری قالخماسینین اساس سببی بودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
همچینین باخ[دَییشدیر]
ادبیات[دَییشدیر]
- ФpeйдeHбepr O. CeMaHTиka eды: лиTyprия // ФpeйдeHбepr O. M. ПoэTиka cюжeTa и жaHpa M.، ۱۹۹۷، c. ۵۳-۶۷


text:
اویان نیوز: اؤلکه نین، تاریخ ومدنییت ین ،اردبیل سیز، دونیایا گؤسترمه یین ایمکان سیزلیغی هر کسه بللی دیر!غیرت دن ودیرنمک دن(مقاومت) سؤز گئدرکن ،اوجامان اردبیلین آدی هر زامان زیروه لرده یئر آلیر!
اوجامان اردبیلین فخرلی تاریخی؛بو تاریخ قایناغی،بیر پارلاق اولدوز کیمی ،اؤلکه نین گؤیونده ،دونیایا ایشیق ساچیر!اوجامان اردبیل،اصلان لار یوواسی اولاراق، دیره نه ن قادین لار ایله تقوالی وچیخارلی ایگیدلری ایله ،اؤلکه نین غئیرت قورشاغیندا بیر بؤیوک ایز بوراخاراق؛ مدنییت اوجاغین آلوو لارین(شعله) ایره لی سورورلر.
اؤلکه ده ،شکیل چکمه یین باشلانیشیلا،اوجامان اردبیلده ده ، بو قونودا دیرلی ایش لر ،ایره لی گئدره رک؛اردبیللین هونر سئور، اینسان لارین طرفیندن یاخشی قارشیلانیب، اما تاسوفله گؤزل آذربایجانین بئلنچی چالیشقان ایگید لرین آدی تاریخ ده ایتیب!
تاریخسل شکیل لر ،یوخاری دیرلری ایله تاریخین، دوغرو تانینماسیندا اؤنملی اوینام اویناییرلار.
اردبیل ده، عکاس لیق تاریخین دوغولماسی وگؤرونوشو دقیق بللی دئییل!اما “چالیک” آدیندا بیریسین آدی اردبیلین ایلک عکاسی، سانیماق اولا بیلر؛اما “علی خان والی” آدین دا ،بیر شخصین آدی شکیل چکمک قونوسوندا داها چوخ گؤزه گلیر؛”علی خان والی”، اردبیلین هر بوجاغیندان شکیل چکیلمه سینده ان اؤنملی اوینام اویناییب.اردبیل ده شکیل چکمک، تام یاییقین حالدا، “ناصیرالدین شاه قاجار” چاغینا(۱۳۰۷ه.ق) قاییدیر.
اخبار اردبیل وبلاگین الی له ، بیر دیرلی توپلوم،اردبیل ین تاریخسل تیکینتی لریندن ودوغال چئوره سیندن، توپلانیب و حورمتلی آذربایجانلی لارا سونولور .
تبریز،دیلک لر شهری


text:
اویان نیوز: تبریزین باریش قوروپو، تورک ویزیون شارکی یاریشماسیندا یاری فینالا یوکسلدی.
امیر سپهر و باریش قوروپو ، قازان شهرینده حیدربابانین سسین یوکسلتدی.”باریش” قوروپو ،ایران ایسلام جمهوریتین رسمی تمثیلچیسی اولاراق، بوگون تبریز ساعاتی ایله ۲۰ده ،قازانین “تات نفت آرنا” سالونوندا صحنهیه چیخدی.مسعود امیر سپهرین قوروهو ،حیدربابا شعرینی راک بیچیمینده دونیایا عرضه ائتدی. دئمهلیدیر، اویلامانین سونوجو باریش گورهورن یاری فینالا گئتمهسینی بللی ائتدی. یاری فینال جومعه گونو جانلی اولاراق “تی ام بی” کانالیندا یایینلاناجاقدیر. آتیرمالیدیر؛ ایران بو ایل ایلک کز اولاراق تورک ویزیوین یاریشماسینا قاتیلیبدیر.
قایناق: بیلیم سسی


text:
اویان نیوز: آذربایجان سایتلاری دونیا آنا دیلی گونوندن اعتیبارن تهراندا یاشایان تورک فعاللارا قارشی باشلادیلان حبسلرین داوامی اولاراق داها دؤرد میللی فعالین نظارت آلتینا آلیندیغینی بیلدیریر.
یاییلان معلوماتا گؤره، مارت آیینین ۵-ده بهنام شئیخی، مارتین ۸-ده حمید منافی نادارلی، بیر گون سونرا ایسه بلوگر محمود اوجاقلی و میللی فعال رستم کاظمپور ایرانین تهلوکهسیزلیک مأمورلاری طرفیندن حبس ائدیلیبلر.
“تهلوکهسیزلیک مأمورلاری مارتین ۹-دا محمود اوجاقلی و رستم کاظمپورو تهرانداکی ایش یئرلرینده نظارت آلتینا آلیبلار. فعاللارین هارایا آپاریلدیغی بللی دئییل. مأمورلار همچنین کاظمپورون ائوینه گئدیب، اونون کومپوتئر و دیگر شخصی اشیاسینی موصادیره ائدیبلر،” دئیه اویان نیوز وئب صحیفه سی بیلدیریر.
گوناذ تی وی وئب صحیفه سی ایسه مارتین ۸-ده حبس ائدیلن حمید منافی نادارلی ایله باغلی معلومات یاییب. نادارلی همچنین فئورالین ۲۱-ده ایران پولیسی و تهلوکهسیزلیک قووهلرینین آنا دیلی گونو ایله باغلی کئچیریلن توپلانتییا هوجوم ائتدیکلری زامان مأمورلار طرفیندن دؤیولوب.
سون گونلرده حبس ائدیلن فعاللارین بعضیسی فئورالین ۲۱-ی دونیا آنا دیلی گونونده ده نظارت آلتینا آلینیب، آنجاق بیر نئچه ساعاتدان سونرا سربست بوراخیلیب. گونئیلی ژورنالیست و اویان نیوز سایتینین باش رئداکتورو مجید خوش اختر آمئریکانین سسینه آچیقلاماسیندا فئورالین ۲۱-ده حبس ائدیلمیش فعاللاردان اکبر آزاد، علیرضا فرشی و منصور فتحی نین هله ده حبسده ساخلانیلدیغینی قئید ائدیب. میللی فعال ایسرافیل سولطانییان ایسه مووققتی اولاراق آزادلیغا بوراخیلیب.
آمئریکانین سسی- غلیرضا قولونجو


text:
کمیسیون مرکزی دفترلر عمومی مدیرلری و آمرلری اوچون اوچون یولگه قوییلگن بیش کونلیک "پروژه باشقروچیلیک"اورگه تیش برنامه سی یوتوقلیک بیلن اوز اداغی گه ییتیشدی.
سیلاولر ایرکین کمیسیونی نینگ رهبری اعضاسی اوز ارا اولتیریشینی کمیسیون کمیشنری و سرپرستی سید عصمت الله مل باشچیلیگیده مرکزی دفترلر رییسلری، کمیسیون مشاورلری و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی (UNDP ) انکشافی برنامه لر مشاورلری بیلن اوتکزدیلر.
سیلاولر ایرکین کمیسیونی اوزی نینگ مرکزی دفتریده آمر لر و عمومی مدیرلری اوچون یولگه قوییلگن "پروژه باشقروچیلیک" اورگه تیش برنامه سی نی اوتکزدی.
پکتیا، خوست، کاپیسا و تخار ولایتلرده گی سیلاولر ایشلر ریاستی تمانیدن آلینگن هماهنگلیک و آگاه لنتیریش بوییچه اولتیریشلر سیلاولرگه تیگیشلی بولگن اداره لر بیلن بیرگه لیکده اوتکزیلگن دیر.
سیلاولرگه تیگیشلی بولگن اداره لر بیلن هماهنگلیک و آگاه لنتیریش اولتیریشلری، پکتیا، جوزجان و پنجشیر ولایتلرده گی سیلاولر ایشلر ریاستی تمانیدن اوتکزیلگن.


text:
مجموعه شعر «آنا تبریز» سرودهی دکتر رامین عسکریان با مقدمهی دکتر ح. م. صدیق توسط نشر اختر در تبریز منتشر شد. اين منظومه، نظيرهاي ست بر «حيدربابایا سلام» شهريار كه در آن، كل تاريخ تبريز و وقايع رخ داده در اين شهر به تصویر کشیده شده است. در زیر مقدمهی استاد را بر این منظومه میخوانیم:
الینیزده اۏلان کتاب گنج شاعر رامین عسکریانین آنا تبریز منظومهسیدیر. او 1359 ـنجو ایلده تبریز شهرینده دنیایا گلیبدیر و شعرده رامین تخلص ائدیر. مرحوم شهریارین حیدربابایا سلام منظومهسینه نظیره اولاراق یازدېغې، آنا تبریز منظومهسینده گنج شاعر رامین، وطن سئوگیسی و ائل محبتی موضوع و مضمونلارېنی و تبریز شهرینین اسلامدان قاباقدان ایندییه قدهر تاریخینی احتوا ائدن پارچالارې مهارتله ایشلهمیشدیر. 14 بؤلۆمده یازېلمېش 160 بندلی آنا تبریز عنوانلی بو منظومهنین مضمونلارېنا آشاغیدا نظر سالماغې، اوخوجو اۆچۆن یارارلی ظن ائدیرم:
1- بیرینجی بؤلوم «محتشم تبریز شهرینه سلام وئرمه» عنوانی ایله باشلایېر و منظومهیه بیر باشلانېش سایېلېر.
ای آنا تبریز، سنه مندن سلام!
شأنیوه شایسته دی هر احترام .
سنده اۏلان ، کیمسه یوخدور مقام ،
دنیا بویو شان تاجی اول ایرانا،
شرف قازان ، شانلی آذربایجانا.
شاعرین بو بیان شیوهسی بۆتۆن صحیفهلرده گؤزه چارپېر. او، تبریزه «آنا» خطاب ائدیر. کتابېن آدېن بیلمهییب، صحیفهلری آچېب اوخویان هرکس، بئله ظن ائدرکی اساساً منظومه آنا حاققېندادېر:
اولمایا گر آنام ، جهان اولماسین،
دورسون زمان، کون و مکان اولماسین،
دنیانی نئیلیرم ، جنان اولماسین!
دوغرو گلستان دئدیگین آنامدیر،
روضهی رضوان دئدیگین آنامدیر.
یا:
اوز آناسین ایستمهین ، خوار اولار،
دنیادا هر درده گرفتار اولار .
بیلمز اؤزو ، آمما هر آن زار اولار.
دوتار اۏنو ، آناسینین قارقیشی،
حیاتدا دوز گلمز اۏنون هئچ ایشی.
2- شاعر ایکینجی بؤلۆمده ، تبریزین موقعیتینی جغرافی باخېمېندان اینجهلهییر و اوندا تبریزین داغلارې، اسن یئللری و چایلارېنداندا آد آپارېر:
وار باشی قارلې، توفانلې سهندین،
سینه یانېق ، کؤنۆل قانلې سهندین،
داغلارېون شاهی، شانلې سهندین،
شئر کیمی آرخاندا سنین دوروبدی،
خور باخانېن ، قولاقلارېن بوروبدی.
3- اۆچۆنجو بؤلومده، شاعر، تبریزین محتشم و شانلی تاریخینه اشاره ائدیر و تبریزین وصفین، مختلف سردارین دیلیجه نظمه چکیر:
سنددی شانلې تاریخین ایرانا،
فخر ائدیری ایران سنله هر یانا،
کیمسه چاتانماز بئله بیر عنوانا.
دنیا بیلیر ،سنده نه لر اولوبدی،
باشین نئجه، آغ ساچېلا دولوبدی.
یا بیر آیرې یئرده:
اشکانی سرداری، خسرو ِ کبیر،
اۆچۆنجو قرن، میلاد ایلینده امیر،
اردشیری بو یئرده ائتدی اسیر،
آلدې قارداش انتقامینی بورادا،
داوریژ آدېن، اۏ شاه قۏیدو بو یوردا
4- دوردونجی بؤلۆمده ، شاعر تبریزین آدلارېنې سایېر و تبریز کلمهسینین کؤکۆنۆن هاردان و هانسې زماندا تشکیل تاپدېغېنا اشاره ائدیر:
تاریخده آتمېش بئش، آدېن وار سنین،
مینلر ایلدی ، آدېن ، یادېن وار سنین،
هر آغېزدا ، بیر جور دادېن وار سنین،
هر کتابدا، بیرجور آدېن یازېلمېش،
هر بیریسی، بیر داش اوسته قازېلمېش.
چوخلار دئییر، سنده اۏلان آد کی وار،
قالېبدې تومروس آنادان یادگار.
اۏنون آدېن ، قۏیوب سنه روزگار،
ایلکین آدېن دنیادا تومروس اۏلوب،
شهرتیوین جامی، بو آدلا دولوب.
5- بئشینجی بؤلومده ، تبریزین ان اسکی و قدیمکی آبیدهلری و اونلارېن بانیسیندن سؤز آچیلیر و ها بئله تبریزده کی احداث اۏلان باغلارادا اشاره اولونور:
ارک علیشاه کیمی وار نمادین،
دنیا دا اونلا تانییارلار آدین.
تاکی او وار، جهاندا واردی یادین،
ارک ایله یاد ائیلهیر ائللر سنی،
ارک ایله وصف ائدرله دیللر سنی.
یا:
اوست اورتولی بازار ، دنیا گوهری،
دنیاداکی بازارلارېن سروری.
معمارلارېن اللریینن محشری،
واردی مین ایلدن چوخ اۏنون قدمتی،
هر گؤرهنی، حیران ائدر شوکتی.
یا:
شازدا باغی ، سنه افتخار ایدی،
گؤزل ، گؤزل ،کاخلار اۏردا واریدی.
تۆرک ائلینه ، بو باغ اعتبار ایدی،
بانیسی ، سلطان یعقوب آق قویونلو،
اوزون حسن ، آق قویونلونون اوغلو.
6- شاعر بو , بؤلۆمده تبریزین کؤرپۆلرین و اۏنلارېن هانسې زمان احداث اولماسېندان بحث ائدیر .
7- یئددینجی بؤلۆمده بو شهرین نئجه تشیع عالمینین پایتختی اۏلدوغونا اشاره ائدیلیر.
8 ـنجی بؤلۆمده تبریزده اوز وئرن ساواشلار تصویره چکیلیر:
روس قوشونو، کؤلگهسینی یاخاندا،
سئل کیمی ، قان ، سو یئرینه آخاندا،
روس بایراغېن ، دام دووارا تاخاندا،
میر عباسین ، غیرتی جوشه گلدی،
ائلده باخېب ، اۏنلا خروشه گلدی.
همده تبریزده باش وئرن قیاملار، خصوصاً مشروطه قیامی آچیق و گئنیش فورمادا یازیلمیشدیر. بورادا مشروطه قیامیندا نقشی اۏلان انسانلارېن آدلارې گلمیشدیر:
ستارخان او سردارِ با لیاقت،
فرمانده مشروطه خواهِ ملت،
گئچدی جاندان، ایچدی جام شهادت،
آلدې اله مشروطهنین بایراغېن،
عزّته چاتدېرا ، وطن توپراغېن.
9 ـنجو بؤلۆمده تبریزین یازېچېلارې و صنعتکاری و اینجه صنعت خادملریندن آد آپارېلېر:
میرزا طاهر گؤزل خطلر یازاردې،
قلم ایله، کاغاذ قلبین قازاردې.
گیم گورسئیدی خطین، عقلی آزارادې،
خطاطلېقدا او ایدی شانلې استاد،
خطی قالار ، دائم اولار آدې یاد.
یا:
آدلېم یازېچېن وار، صمد بهرنگی،
کۆلتۆر دنیزینین ، بؤیۆک نهنگی.
سېخېنتېدا ، رونق وئرن فرهنگی،
چۏخلو اثر قالېب اوندان یادگار،
آز شن ایله ، اۏلوب آدې ماندگار.
10- و هابئله تبریزین عارفلری و علامهلری ده یاد اۏلونوب .
11- گنج شاعر بو بؤلۆمده تبریزین نئچه آدلېم موسیقیچیلریندن آد آپاراندان سۏنرا ، تبریزین عاشیقلارېنېدا یادا سالېر.
12- تبریزین محتشم تاریخی و اۏنون تاریخ بویو مهم نقش ایفا ائتدیڲی ، بؤیۆک و دڲرلی انسانلارېن بسلنمهسینه سبب اولموشدور. بو انسانلار، اوز گؤردۆڲی ایشلرله ، تبریز شهرین ، بیرینجیلر شهرینه چئویرمیشلر، شاعر بو بؤلۆمده تبریزین بیرنچیلر شهری اولدوغونا اشاره ائدیر و بیرینجیلرین بعضیلریندن آد آپارېر:
بیرنجیلر شهرینه آدلانېبسان،
هر ایشدن اوّل کره دادلانېبسان.
ایلکلیقدا فخر ایله یادلانېبسان،
هر بیر ایشین ، سن سن چکن محنتین،
سۏنراکیلار ، سۏنرا دادېب لذتین.
یا:
بیرینجیلر ، هر نه اولوب سندهدی،
هر گۆل آچېب ، کوکو بو گلشندهدی.
یازماغا یوخ توان ، گناه مندهدی،
نئچهسینین گلدی آدی سؤزۆمده
چوخلارېن دا سئیر ائلهدیم اؤزۆمده
13- بو بؤلۆمده شاعر تبریزین آدلیم انسانلارېندان یادگار قالمېش آدلېم ائولریندن، آد آپارېبدې :
ائولریوین هر بیرینین ، وا ر آدې،
قوچاقلارېن گئتسه ده ، قالمېش یادې.
خاطرلایېرلار ائولرین چوخ زادی،
صاحبلریندن قالېبدی یادگار،
هر بیریسی ، اؤز یئرینده شاهکار.
14- و سون بؤلۆمده، منظومهده تبریز شهرینده تاریخ بۏیو اوز وئرن ایشلرین تصویره چکیلمهلریندن سۏنرا ، یئنه ده شاعر اؤز علاقهسینی و عشقینی «آنا» خطاب ائتدیڲی بو قوجامان شهره بیلدیریر و اؤز جانین ، آنا یوردونون یۏلوندا فدا ائتمگین آرزولایېر و یازدېغې اثری بو سایاق سونا چاتدېرېر:
جانېم سنه فدا اولا ، آی وطن!
گۆللریندن تیک منه بیر پیرهن،
اؤلنده من ، کؤینڲیمی ائت کفن.
قۏی فخر ائدیم کی باشیوی اوجالتدېم ،
بو شعر ایله ، جوان عمری قوجالتدېم.
منیم آنام ، آی قوجامان تبریزیم،
چیچکلی گۆلشنیم ، جنان تبریزیم!
سن آناسان منه ، اینان تبریزیم!
«رامین » چاتار ، داردا قالسان ، دادېوا،
فدا ائدهر ، جانین ، سنین آدېوا.
من بو منظومهنین نشرینی مثبت دڲرلندیررک، امید ائدیرم کی اۏخوجودا وطن سئوگیسی روحونو جانلاندېرماقدا و دینه، وطنه و ملته اۏلان صمیمی ایمان و عشقی اویاندېرماقدا تاثیرلی اۏلسون و گلهجڲی آیدېن بو گنج شاعره توتدوغو مقدس یۏلدا اوغورلار دیلهییرم.
دکتر ح. م. صدیق


text:
اویان نیوز: بو ایل ده تورکیهده خوجالی شهیدلرینی آنما پروقراملاری تشکیل ائدیلدی. دیللردکی شعار ایسه “ایکی دولت بیر میللت خوجالییا عدالت” اولدو
سون عصیرین ان بؤیوک دراملاریندان بیری آذربایجانین خوجالی قصبهسی قتل عامی. قیرغینین اوزریندن ۲۱ ایل کئچدی اما آغریسی هله دایانمادی.
بو ایل ده تورکیهده خوجالی شهیدلرینی آنما پروقراملاری تشکیل ائدیلدی. دیللردکی شعار ایسه “ایکی دولت بیر میللت خوجالییا عدالت” اولدو.
ارمنی قوجلرین آذربایجانلی وطنداشلاری وحشیجه قتل ائتدیگی خوجالی قیرغینی آنکارا صیحیه میدانیندا آنیلدی.
خوجالیدا ساحلیمه چکنلر ایستانبولدا دا اونودولمادی.
ایل دؤنومونده سایلی گونلر قالا، ایستانبول دولماباغچهده توپلانان ۱۵۰ نفرلیک قروپ طرفیندن گئدیش تشکیل ائدیلدی.
یوزلرله اوشاغین قتله یئتیریلدیگی حادثه شکیللرله و پانکارتلارلا اعتراض ائدیلدی.
قیرغین شکیللرینی گؤرن وطنداشلار، گؤزیاشلارینی توتا بیلمهدی.
ت ر ت


text:
آنتوان دو سنتاقزوپری
آنتوان دو سنتاقزوپری (اینگیلیسجه: Antoine de Saint-Exupéry) فرانسهلی یازیچی.
یاشامی[دَییشدیر]
آنتووان دوسنت اگزوپری، 1900 نجی ایلین ژوئن آییینین ۲۹ نجی گونو ایشیق دونیایا گؤز آچیب. ۱۹۹۴ نجی ایلین ژوئیه آیینین ۳۱ نجی گونو فانی دونیایا گؤز یوماراق تانرییا قووشموشدور.
اونون یاشامی فرانسه باتی یئرلرینده سیقورتا(بیمه) شرکتینین ایشچیسی اولان بیر زنگین عائیلهنین عضوو کنت ژان سنت اگزویرینین اوچونجو ائولادی اولاراق لیون شهرینده باشلانمیشدیر.
اونون لیون شهرینده آنادان اولماسی ایتتیفاق اوزهرینده اولموشدور چونکی اونون نه آتاسی و نه آناسی لیون شهریندهن دئییل دیرلر و اورادا دا یاشامیردیلار. اورتا مکتبی بیتیرندهن سونرا عائیلهسی اونون دنیز قووتلرینه ایشچی اولاراق گیرمهسینه یؤنهتیجی اولدولار. نهدهنیده بو اولدوکی اورادا فرانسه زنگین عائلیهلرینین ائولادلاری چوخ چوخ ایدی.
آنتووان بو ایشه سئوگیسیز اولدوغوندان اورانین سیناقلاریندان چیخا بیلمهییب و اونیورسیتهیه کئچهبیلمهدی. اولسون ایکی کره بو ایشی یئرینه یئتیرمگه چالیشدی، اما یاخشی سونوج الده ائده بیلمهدی. تئزلیکله اولسون دییه اؤز گؤرهوینی یئرینه یئتیرمکدن اؤترو فرانسه هاوا قووتلرینه داخیل اولدو. و اؤز ذووقونه دایاناراق یاسایا باخمایاراق اوچوش اؤیرنمه یه باشلاییب و اوچوش ایذنی و سیرتیفیکاسینی آلدی.
جاوان سنت اگزویری گؤزهل بیر قیزا کؤنول وئرمیش دیر. آمّا قیزین عائیلهسی بو ایشه یاناشمادیلار. باتی قاصدی عونوانلی کیتابیندا بو سئوگینین ایزینی بولماق اولور (courier sud 1929) 1925 نجی «مانون» عونوانلی بیر بالاجا داستان پاریسده یایینلانان بیر درگی ده چاپ اولدو آما هئچ کیم اونو یازیچی لار گروپوندا گؤرموردی. حتی کندیسیده یازیچیلیق قدرتینه مالیک اولدوغونو دقیق بیلمیردی.
عمیسی اوغلونون واسیطهسیله یازیلارینی نئچه بؤیوک یازیچی و شاعیرلره گؤستردی، اونلاردا اونون دَرین بیر استعدادا مالیک اولماسینی آنلاییب و اونو چوخلو تشویق ائتدیلر. اونون قلمینین گونوگوندن قووتلنمهسی سبب اولدو کی پاریس شهرینین یاییجی (ناشر) لریندن بیری باتی قاصدی عنوانلی کیتابی و باشقا یازیلارینین چاپ ائتمهسینه آنتوانلار قرارا گلدیلر و او زامان اگزویری اؤز ایشینین قدرینی آنلادی.
۱۹۳۹ نجی ایلینیده اگزوپرینین (اینسانلارین یئری) آدلی کیتابی بیرینجی کره اولاراق یایین اوزو گؤردو و اوقدر ساتیلیب و میللیتین اور ه یینده اؤزونه یئر آچدیکی فرانسه کولتور ائوی طرفیندهن نوبل اؤدولونه لاییق گؤرولدو.
۱۹۴۳ نجی ایلینده، سنت اگزوپرینین شاه ائری کوچوک شازدا Lepetit Prince ایشلرینی تاماملاییب ایشیق اوزو گؤردو و یاییلدی. اونون ایچ وارلیغی دیققتلی و درین بیلگیسَل روانی نکتهلرینن بولدور. کوچوک شازدا یا بالاجاشازدا اگزوپری نین گۆجلو اثرلریندَن بیردیدیر. و کئچمیش یوز ییلینن دونیا اوزهرینده اوچونجو چوخ اوخونان کیتابی دیر. بو کیتاب موریتانی مملکتینین قوملو چؤلرینین بیرینده سنت اگزوپرییه اوز وئرهن حقیقی شرایط لردن یارارلانیب.[۳]
اثرلری[دَییشدیر]
اگزوپرینین بعضی اثرلری:
- آنایا مکتوبلار ۱۹۵۵ نجی ایلینده ایشیق اوزو گؤرموش.
- گنجلیک مکتوبلاری ۱۹۵۳ نجی ایلینده یاییلمیش.
- بالجا شازدا ۱۹۴۳ نجی ایلینده یایین اوزو گؤرموش.
- اوچوش اوزمانی ووروش ۱۹۴۲ نجی ایلینده یایینلانمیش.
- گئجهاوچوشو ۱۹۳۱ نجی ایلینده ایشیق اوزو گؤرموش.
- هاوادا گئدهن، هاوادا اوچان ۱۹۲۶ نجی ایلینده یایینلانمیش.
- باتیقاصدی ۱۹۲۹ ایلینده.
- اینسانلارین یئری ۱۹۳۹ نجی ایلینده.
- قالا ۱۹۴۸ نجی ایلینده ایشیق اوزو گؤرموش.
- ووروش یازیلاری ۱۹۸۲ نجی ایلینده یایینلانمیش.
و باشقا بعضی اثرلرده وارکی بورادا آرتیق آچیقلاماق یئرسیزدیر.[۳]
بیرده باخ[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Commire (1980), p. 158.
- ↑ Commire (1980), p. 161.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ دوکتور اکبر رضایی، آنتووان دوسنت اگزوپری، روزنامه آذربایجان[دائمی اولو باغلانتیلی]، شماره؟، صفحه؟.
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Antoine de Saint-Exupéry»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آنتوان دو سنتاقزوپری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آنتونیو گوترش:"واکسنین دونیانین هر یئرینده الچاتان اولماسی واجیبدیر"
بمت-نین باش کاتیبی آنتونیو گوترش یئنی نوع کروناویروس (کووید-19) اپیدمی سینه قارشی اولوسلار آراسی امکداشلیق چرچیوهسینده موباریزه ائدیلمهسینین واجیبلیگینی دیله گتیریب.
بمت-نین باش کاتیبی آنتونیو گوترش یئنی نوع کروناویروس (کووید-19) اپیدمی سینه قارشی اولوسلار آراسی امکداشلیق چرچیوهسینده موباریزه ائدیلمهسینین واجیبلیگینی دیله گتیریب.
باش کاتیبین برلین-ده آلمانیانین خاریجی ایشلر ناظیری هایکو ماس ایله گؤروشوندن سونرا کئچیریلن بیرگه مطبوعات کنفرانسیندا دئییب: "بعضی اؤلکهلر خالقلاری اوچون احتیاج دویدوقلاریندان داها چوخ "کووید-19" واکسنی آلیبلار. بو اؤلکهلرین احتیاج دویمادیقلاری واکسن لری اینکیشاف ائتمکده اولان اؤلکهلره وئره بیلرلر".
"کووید-19" ایله موباریزهنین میللتچیلیکله دئییل، اولوسلار آراسی امکداشلیقلا ائدیله بیله جگینی وورغولایان گوترش "البتده حکومتلرین اؤز خالقلارینی قوروماق مسئولیتی وار، آنجاق دیگر اؤلکهلرده بو قوروما اولمادیغی تقدیرده خالقینیزی قورویا بیلمزسینیز" دئییب.
"کووید-19" واکسنینین برابر پایلانماسینی طلب ائدن گوترش واکسنین دونیانین هر یئرینده الچاتان اولماسینین واجیبلیگینی دیله گتیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
سوداندا فؤوقالعاده وضعیت اعلان ائدیلدی
ژنرال عبدالفتاح البرهان، اگمنلیک شوراسی و حکومتی لغو ائدرک فؤوقالعاده وضعیت اعلان ائتدیگینی آچیقلادی
قوزئی کره ایله گونئی کره آراسیندا باریش دانیشیقلاری داوام ائدهجک
گونئی کره لیدئری، وظیفهسینده قالدیغی مدتده قوزئی کره ایله باریش و دیالوگون قورولماسی اوچون چالیشاجاغینی بیلدیردی


text:
عبد ربه منصور هادی
عبد ربه منصور هادی یمن اؤلکه سینده اوردو باشچیسی (دوغوم1945).2012 ده جومهوررئیسی اؤلدو.باشدا 1994ده جومهور رئیسی نائیبی ایدی. 2012 جی ایلده بیر سئچیمده جومهور رئیسی اولدو بو سئچیمده یوزه 60 یمنلی لر اونو یاساق ائدمیشدیلر.هابئله 2015ده 22 ژانویه حوثی پارتیلار اونون باشباکانلیق قصرین آلدیلار و جومهور باشکانلیقدان سالیندی.اوز مقامیندان دالی چکیلدی.قاریشیقلاردا عدن شهرینه قاچدی و بو شهریده اوزون یئنی دن جومهور باشکانی بیلیندیردی.27 مارس 2015ده عربیستان اونا یاردیم و یاناش چیخدی و عربیستان اؤلکه سینه قاچدی.عرب بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی منصور هادی قورماقا یمن اؤلکه سینه یورودولر و نئچه آیلار بو اؤلکه نی بمباردیمان ائددیلر.مینلر مین اینسان اونون امرینه اؤلوبدو.
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ "الصراع السني الشيعي يمتد الى صنعاء". Al-Quds Al-Arabi (in Arabic). 2013-07-22.CS1 maint: unrecognized language (link)


text:
تورکوستان اوستانی
تورکوستان اوستانی یا دا گونئی قازاخیستان اوستانی (اینگیلیسجه: South Kazakhstan Region) قازاخیستاندا یئر آلان بیر اوستان دیر. و ۱۱۷۲۴۹ کیلومتر موربّع ساحهسی وار. ان سوْن نفوس ساییمی اساسیندا ۲۶۸۵۰۰۹ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«South Kazakhstan Region»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تورکوستان اوستانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
غربی تراکیا تورکلری
غربی تراکیا تورکلری (تورکجه: Batı Trakya Türkleri یونانجا: Toύpkoι tnς Autιkής Θpάknς) بو گون یونان سرحدلری ایچیندهکی غربی تراکیا بؤلگهسینده یاشایان تورک خالقی دیلار. غربی تراکیا تورکلری تورکیه-یونان اهالی موبادیلهسی چرچیوهسینین خاریجینده توتولموش تورک موسلمان جمعیتی اوچون و بو جمعیت ایله بیرباشا علاقهلری مؤوجود تورکیه جومهوریتی وطنداشلارینین مملکتلرینی و یا کؤکلرینی ایفاده ائتمک اوچون ایستیفاده ائدیلن سؤزدور.
یونانین رسمی رقملرینه گؤره تراکیادا 49.000 (تراکیادا یاشایان موسلمان اهالیسی 98.000 ' نین یاریسی) [1] و رسمی اولمایان تخمینه گؤره 130.000 تورک یاشاماقدادیر. غربی تراکیاداکی مدنیت و تحصیل درنکلری نین تخمین ائتدیگی رقم ایسه 150.000 -دیر.[۱]
تاریخی[دَییشدیر]
گونوموزده کی غربی تراکیا تورکلری نین منشأیی عوثمانلی فتحلری ایله بؤلگه یه آنادولودان یئرلشدیریلن منشایی اوغوز تورکلرینه سؤیکنن آنادولو تورکلریدیر. غربی تراکیا، عوثمانلی ایمپراتولوغو طرفیندن 1363 جی ایلده فتح ائلدیلیشیندن و بؤلگهیه تورکلرین یئرلشمگه باشلاماسی نین آردیندان 1913-جی ایلده 1. بالکان دؤیوشو ایله بولغاریستانا کئچنه قدر 549 ایل عوثمانلی حاکیمیتینده قالمیشدیر. بؤلگه یه 1357-1359 ایللری آراسیندان آنادولودان تورک کؤچلری سیخ بیر شکیلده رئاللاشمیشدیر. 1360-جی ایله عایید سندلرده بو بؤلگه ده تورکجه آدلار داشییان بیر چوخ کند وفرمانین قورولموش اولدوغو گؤرولمکده دیر.
15 مه 1922 تاریخینده غربی تراکیا مودافیعه و حوقوق جمعیتی نین آنکارا حؤکومتینه موراجیعتی:
" غربی تراکیانین گلهجگی خالقی نین رأیینه موراجیعت ائده رک تعیین اولونمالیدیر. بو بؤلگه ده کوْشوکاواک، أیریدره، کیرجاعالی، ساری شابان قزالاریندا تورکدن باشقا بیر عونصور یوخدور. گومولجینه، ایسکئچه، آهیچلبی، دراما، کاوالا، نئورهکوپدا دا یوزده سکسنی چوخ سیخ بیر تورک اکثریتی واردیر. مئریچ ایله اوُستروُما آراسینداکی تورک اکثریتی یوزده یئتمیشی اولوشدورماقدادیر. تورپاغین یوزده سکسن بئشی تورکلرین الینده دیر. میثاق میلّي غربی تراکیانی اونوتمامیشدیر. میلّی حؤکومت، غربی تراکیا اوچون نوفوذونو داها چوخ ایستیفاده ائتمهلیدیر. "
آنادولودا یونانلارین مغلوبیته اوغرادیلماسی نین آردیندان بؤلگه ده یونانلارا قارشی آخینلار و باسقینلار 1923-جی ایلین ژوئیه آیینا قدر داوام ائتمیشدیر. آنکارا حؤکومتی طرفیندن 24 ژوئیه 1923-جی ایلده ایمضالانان لوزان باریش آنلاشماسینا گئدن تورک هئیتینه وئریلن بخشنامهده غربی تراکیانین گلهجگی نین رفراندم یولو ایله بللهنهجگی ایدی لاکین لوزان آندلاشماسی ایله غربی تراکیا یونانا بوراخیلدی. لوزان باریش آندلاشماسینا گؤره غربی تراکیا تورکلری میلّی دئییل، دینی آزلیق استاتوسوندادیر. آنلاشمایا گؤره آدلاندیریلمالاری موسلمان آزلیقدیر.
1923-جی ایلده 191،699 اولان غربی تراکیا اهالیسی نین 129،120-سی تورک (%67)، 33،910-و یونان (%18)، 28،669-و بولغار گئری قالان اهالیسی ایسه آز بیر ائرمنی و یهودی جمعیتی تشکیل ائدیر.
غربی تراکیاداکی اهالی نین بؤیوک اکثریتینی تورکلرین تشکیل ائتدیگی سببی ایله غربی تراکیا تورکلری 1923-1924 تورکیه-یونان اهالی موبادیلهسینیدن معاف توتولموشلار آنجاق لوزانداکی گؤروشمهلرده، مئستا-کاراسو ایله مئریچ چایی آراسی غربی تراکیا اولاراق قبول ائدیلدیگیندن، مستا ایله اوُستروُما چایلاری آراسیندا قالان کاوالا، دراما، سئرئز بؤلگهلرینده کی تورکلر موبادیلهیه تابع اولموشلار و تورکیهیه گلمک مجبوریتینده قالمیشلار.
غربی تراکیا تورک لری نین اهالی قورولوشو اوزرینده بؤیوک ضربه یاراتمیش خوصوصی بیر فاکتور یونان حؤکومتی نین بو اؤلکه نین وطنداشلیق قانونو متنینده 1955-1998 ایللری آراسیندا موحافیظه ائتدیگی و اینسان حوقوقلارینا اساسدان ضیدّ اولان " مادّه 19 " اولموشدور. بو مادّه چرچیوه سینده یونان حؤکومتی نین " ائتنیک باخیمدان " یونان اولمایان وطنداشلارین وطنداشلیغینی فسخ ائتمه حاقی باقی قالمیش و غربی تراکیالی و یا اون ایکی آدالی تورک لر، آتا تورپاقلاریندا وطنداشلیق حوقوقلارینی بو مادّه داخیلینده ایتیرمیشدیلر. بو قانون 1998-جی ایلده کئچمیشی تلافی ائتمهدن قووّه دن قالدیریلمیشدیر.[۲]
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ Western Thrace Minority University Graduates Association 2009
- ↑ Batı Trakya Türk toplumu Avrupa Federasyonu'nun basın bildirisi. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-09-27. یوْخلانیلیب2020-09-08.


text:
نایجریاده اونلب ترورچی یوق قیلیندی
اوشبو مطلب نی نایجریا اردوسی نینگ سوزچیسی بیلدیردی
نایجریاده اونلب ترورچی یوق قیلیندی
اوشبو مطلب نی نایجریا اردوسی نینگ سوزچیسی بیلدیردی
نایجریا نینگ شمالشرقیده ترور تشکیلاتی بوکوحرام گه قره ته اویوشتیریلگن عملیات لرده 50 نفر ترورچی یوق قیلیندی.
نایجریا اردوسی نینگ سوزچیسی محمد یریما, اردو نینگ بورنو ایالتی گه باغلیق دامبوا منطقه سیده بوکوحرام گه قره ته هوا و قوریقلیق عملیاتی اویوشتیریلگن لیگی نی معلوم قیلدی.
عملیاتلرده 50 نفر ترورچی نینگ اولدیریلگن لیگی نی بیلدیرگن یریما, کوپلب ترورچی نینگ یره لنگن لیگی نی بیلدیردی.
یریما, ترورچی لر نینگ قورال و کوپ مقدارده مهماتی نینگ قولگه کیریتیلگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی.
کادونا و کاتسینا ایالتلریده اویوشتیریلگن قوراللی هجوم لر عاقبتیده 11 کیشی حیاتینی یوقاتگن ایدی.
کادونا ایالتی ایچکی خوفسیزلیک و ایچکی ایشلر مسئولی ساموئل اروان, بیرگن یازمه بیاناتیده, کیملیگی انیقلنمه گن قوراللی کیشی لرنینگ, ایالت نینگ گوسکا منطقه سیده هجوم اویوشتیرگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
اروان, هجوم عاقبتیده 4 کیشی نینگ حیاتینی یوقاتگن لیگی و کوپلب کیشی نینگ ایسه یره لنگن لیگی نی معلوم قیلگن ایدی.
قوراللی کیشی لرنینگ کاتسینا ایالتی گه باغلیق زاندام قیشلاغیده اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده ایسه 7 کیشی حیاتینی یوقاتگن ایدی.
اوشبو حادثه عاقبتیده اولگن کیشی لرنینگ بیر نفری نینگ پولیس ایکن لیگی بیلدیریلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه – امریکا قوشمه ایالتلری مدافعه وزیرلیکلری اورته سیده جلسه بولیب اوتدی
تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیری تلفن آرقه لی امریکا لیک کسبداشی بیلن سوزله شدی
اروپا بیرلیگی سودی پولندنی میلیونلب یورو جزا تولش گه محکوم ایتدی
پولند، اروپا بیرلیگی سودی تامانیدن قبول قیلیب آلینگن قرارلرنی عملگه قیلمه گن لیگی بیلن عیبلنماقده


text:
مراغه
ماراغا (اینگیلیسجه: Maragheh، فارسجا: مراغه ) ایرانین شرقی آذربایجان اوستانیندا بیر شهردیر. تبریزدن ۱۳۰ کیلومتر گونئی دوغودا و سهند داغینین گونئیینده یئرلشیر. ماراغا بؤلگهسینین اهالیسی ۳۰۰-مین نفر دیر و ماراغا شهرین اهالیسی ۲۰۰۶-نجی ایلده ۱۴۶٬۴۰۵ کیشی حسابلانیبدیر کی بۇ باخیمدان شرقی آذربایجان اوستانیندا -تبریز شهریندن سوْنرا- ایکینجی ان بویوک و نوفوسلی شهردیر.
دیل[دَییشدیر]
ماراغا اهالیسی دوغو آذربایجانین آیری شهرلری کیمین آذربایجان تورکجهسینده دانیشیرلار. ماراغا اهالیسینین لهجهسی آذربایجان لهجهلری بولومونده جیغاتی لهجهلریندن سایلیر.
تاریخچه[دَییشدیر]
ماراغا شهرینین بیر اوزون تاریخی واردیر و آذربایجانین ان تاریخلی شهرلریندن بیری ساییلیر. بۇ شهر اورتا عصرلرده ماراغا ایلخانی لر دؤولتی نین (ایرانین) باشکندی اوْلموش دیر. سوْنرالار ایرانین ترکیبینده ایکن پایتخت استاتوسونو الده ائتمه سه ده سیاسی ، ایقتصادی ، ایجتیماعی و مدنی باخیمیدان بؤیوک نقش اوینامیش دیر. XVIII عصرده شهر ماراغا خانلیغی نین مرکزی ایدی.
بو شهرده ایندیلیک ده چوخلی تاریخی و گؤزل بینالار یئرلشیلر کی هر ایل چوخلی توریست اؤزلرینه جذب ائدیرلر.
ماراغانین رادیوسی[دَییشدیر]
بو رادیو ۱۳۷۵ ایلینده افتتاح اؤلوب دور کی اؤنون وئرلیک(برنامه)لری آذربایجان دیلینه دوزلیر.رادیو مراغه نین وئرلیک لریندن سیزلر و مسئولار(منطقه نین سورون لارینا گؤره دوزلینیب دیر) و سحر گؤروشین آد آپارا بیلریک.
هؤتل لر[دَییشدیر]
ماراغا دا ایکی دانا هؤتل واردیر کی مؤسافر لره خدمات وئریر. بیری هتل بزرگ مراغه دیر کی دؤرد اولدوزلی بیر هؤتل دیر و شهرین قوزئی باتی سیندا یئرلشیب دیر و ایکینجی ده آلیانس هؤتلی دیر کی اوچ طبقه و ۱۵ دانا اؤتاق واری و شهری گونئی باتی سیندا یئرلشیب دیر.
منطقهلر[دَییشدیر]
مراغا شهری بونا گؤره کی بیر بویوک و نفوسلی شهر دیر، ایکی منطقهیه بؤلونوب دیر. بیرینجی و ایکینجی منطقه. بیرینجی منطقهنین نفوسی ۲۰۰۶-نجی ییلده ۶۸٬۴۸۶ کیشی و ایکینجی منطقه نین نفوسی ۷۷٬۹۱۸ کیشی ساییلیب دیر.
ماراغا دا نصیرالدین طوسی یاشاییب و بورادا اونون مشهور رصدخاناسی یئرلشیر.
گورملی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]
ماراغا حتی مرمر محصولی ایله تانینیر
ماراغانین سوغاتلاری[دَییشدیر]
ماراغا صابونو[دَییشدیر]
ماراغا صابونو آذربایجان و آذربایجاندان اوزاق یئرلرده شؤهرتلی بیر صابون آدی دیر و ماراغادا دوزلن بیر گلنکسل (سنتی) صابون آدی دیر.
- باسلوق
- سوجوق
- قره حالوا
- ایپک فرشی
- باقلوا
- قورو میوهلر
- آیران
- اوزوم دوشابی
- یئمیش
قارداشلیق[دَییشدیر]
آدلیملار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-07-03. یوْخلانیلیب2015-08-13.
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-09-11. یوْخلانیلیب2015-08-13.
- ↑ http://www.gorazde.ba/index.php/images/vijesti/media/system/dokumenti/index.php?option=com_content&view=article&id=251:naelnik-upriliio-prijem-za-goste-iz-irana-&catid=27:vijesti&Itemid=34


text:
بیر کیشی
بیرکیشی (۱۹۷۹) (Italian: Un Uomo) (Greek: Evaς Avδpaς, transliteration: Enas Andras) اوریانا فالاچینین، یونان دیکتاتورو ژورژ پاپادوپولوس (Georgios Papadopoulos)-ون قتلی اۆچون نقشه توکن الکساندروس پاناگولیس (Alexandros Panagoulis) بارهسینده یازدیغی رومان.
کیتابین خولاصهسی[دَییشدیر]
کیتاب بیر روْمان شکلینده یازیلیبدیر و اوردا الکساندروْس پاناگوْلیس حاقیندا اوخشاربیوْقرافییا گئدیر. فالاچی پاناگوْلیس ایله سێخ بیر روْمانتیک علاقهسی وار. اوْ پاناگوْلیسین بؤیوک سۇی-قصد ایله اؤلدورولدویونو اؤنه چکیر. اوْنون فیکرینجه، بو قتل یونانلیلارین چوخونون اورتاق فیکریایله حیاتا کئچیریلدی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ A Man Pocket, 1981
قایناقلار[دَییشدیر]
- Fallaci, Oriana (1 November 1981). A Man (1st English Ed. ed.). Pocket Books. ISBN 978-0-671-43487-8.
|edition=has extra text (help)CS1 maint: discouraged parameter (link)


text:
اولوسلارآراسی ایش تشکیلاتی
اۇلوسلارآراسی ایش تشکیلاتی - امک موناسیبتلرینی تنظیم ائدن ب م ت-نین ایختیصاصلاشمیش قوروملاریندان بیری.
اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی بیرینجی دونیا محاربهسیندن سوْنرا 1919-جو ایلده کئچیریلن صولح کونفرانسینین یئکون سندینه اساساً یارادیلمیشدیر. 1946-جی ایلدن ب م ت-نین ایلک ایختیصاصلاشمیش تاسیساتدر.
اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی سوسیال اقتصادی حقوقلاری مۆدافیعه ائدن نفوذلو اۇلوسلارآراسی تشکیلاتدیر. اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این م ب ت-نین دیگر ایختیصاصلاشمیش تاسیساتلاردان اساس فرقی اوندا اوچ طرفلی تمسیلچیلیین اولماسیدیر. هم حؤکومتلرین، هم ایشچیلرین، هم ده ایشه گتورولنلرین نمایندهلری بئینلخالق امک تشکیلاتی-این بوتون دیرئکتیو اورقانلاریندا تمسیل اولونموشدور. بئلهلیکله، ایشچیلر اؤز نمایندهلری واسطهسی ایله اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این کونوئنسیا و توصیهلرینین قبول ائدیلمهسینده ایشتیراک ائدیرلر.
اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این عالی اورقانی ایلده بیر دفعه چاغیریلان اۇلوسلارآراسی امک کونفرانسیدیر. کونفرانسلاراراسی دؤورده اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این سیاستینی حیاتا کئچیرن سئچکیلی اینظیباتی شورادیر. بت-این دایمی فعالیتینده اوْلان کاتیبلیی بئتنلخالق امک بوروسودور. اونون همچینین باشقا ایستوروکتورلاری، ساحه کومیتهلری و قروپلاری دا فعالیت گؤستریر.
اۇلوسلارآراسی امک تشکیلاتی-این کونفرانسی امک سفئراسینا دایر اۇلوسلارآراسی نورماتیو سندلرین قبولو دا باغلیدیر. بۇ سندلر کونوئنسیالار و توصیهلر شکلینده اولور. بت کونفرانسی، هابئله ایشتیراکچی دؤولتلرین تقدیم ائتدیکلری معروضهلره اساساً اؤلکهلرین قوشولدوقلاری کونوئنسیالارا عمل ائتمهلرینه نظارت ائدیر. بئلهلیکله سوسیال-اقتصادی حقوقلار اوزره ان نفوذلو اۇلوسلارآراسی تشکیلات اوْلان بت-این اساس وظیفهسی امک سفئراسیندا اۇلوسلارآراسی نورمالار حاضرلاماق و اونلارا ایشتیراکچی دؤولتلر طرفیندن عمل اولونماسینا نظارتی حیاتا کئچیرمکدیر. بت-این منزیل -قرارگاهی ژنودهدیر، ایسوئچره.


text:
ایران: تۆرکمنیستان بیلن ایران طبیغی گاز مسئلهسینده ایلالاشدی
ایران تۆرکمنیستان بیلن نأچه ییلدان بأری دوُوام ادیأن طبیغی گاز چؤزگۆتسیزلیگی باراسیندا ایلالاشاندیقلارینی بیلدیردی
ایران ینگ رسمی حابار سریشدهسی ایران بیلن تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گاز مسئلهسینی چؤزگۆده قوُوشوراندیقلارینی حابار بردی.
ایران ینگ جمهورباشلیغی ابراهیم رئیسی، تأجیگیستان ینگ پایتاغتیندا گچیریلن شانگهای حیذماتداشلیق قوراماسی نینگ ماصلاحاتیندا، تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی قوربان قولی بردی محمدوف بیلن دوشوشیق گچیریپدی.
دوشوشیقدا ایکی یوردونگ نأچه ییلدان بأری دوُوام ادیأن طبیغی گاز مسئلهسی باراسیندا ایلالاشاندیقلاری بیلدیریلدی.
تۆرکمنیستان، ایران ینگ ساتین آلان طبیغی گازینینگ برگیسینی برمأندیگینی اؤنگه سۆریأردی.
شوُل سبأپلی تۆرکمنیستان ایرانا طبیغی گاز ساتووینی دوروزیپدی.
ایکی یوردونگ یوُلباشچیلاری همیشه دوُستلوقلی قاتناشیقلارینا اۆنس چکیپ قاتناشیقلارینگ اؤسمِهگینی آرزوو ادیأر.
بندر تۆرکمن ینگ مجلیس وکیلی عبدالجلال ایری، ایران بیلن تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گاز مسئلهسینی چؤزگۆده قوُوشورماغی نینگ ایکی یوردونگ قاتناشیقلاریندا تأزه صاحیپا آچجاقدیغینی آیدیار.
ایرنا حابار سریشدهسینه بیانات برن ایری، کۆمۆش دپأنینگ قالاجیق مرکزینده طبیغی گاز قورلوشیغی نینگ اۆستی بیلن تۆرکمنیستان دان کؤپرأک طبیغی گاز ساتین آلیپ بیلجکدیکلرینی بیلدیردی.
تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گازی تۆرکمنیستان ینگ کؤرپهجه دییلن یریندن گۆلیستان ولایاتینداقی قالاجیق مرکزینه گلیپ شوُل یردن کۆردکوی شهرینده ایران ینگ طبیغی گاز تورباسینا باغلانیار.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان زنگیلان دا عاقیللی اوُبا دؤرهدیأر
ارمنیستان ینگ اشغالیندان آزات ادیلن زنگیلان دا قورلوشیق ایشلرینه دوُوام ادیلیأر
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی
قاراباغ دا آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
آغشام بوُلان اوُد آچیلشیقدا افغان حمزه یف آدینداقی آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی


text:
قیلبرتو دا سلیوا میلو
قیلبرتو دا سلیوا میلو (اینگیلیسجه: Gilberto (footballer, born 1976)) (دوْغوم:۲۵ آوریل ۱۹۷۶ (۴۵ یاش) ریو دو ژانیرو) بیر فوتبالیست. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قیلبرتو دا سلیوا میلو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- فلامینقو کولوبونون اویونچولاری
- قرمیو کولوبونون اویونچولاری
- هرتابرلین کولوبونون اویونچولاری
- اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
- تاتنهام هاتسپور کولوبونون اویونچولاری
- ویتوریا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۵ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
شهر پلانلاماسی
شهری پلانلاما یا دا شهر سالما (اینگیلیسجه: Urban Planning) — بیر ایشدیر کی شهرلرین پلانلاشدیرماسی ایله علاقهسی وار. شهرلرین مختلیف پلانلارینی حاضیرلاماق، شهرلرین معمارلیق قوراللارینی معینلشدیرمک و باشقا شهره گوره هر نؤوع پلانلاشدیرما ایشلرینه دئییلیر. شهرین دوزگون فعالیت گوسترمهسی اوچون اونون مختلف ساحهلرینده پلانلاندیرما چالیشمالاری لازیمدیر. اینسانلارین یاشادیغی یئرلهشیم ساحهلریینین انکشاف ائتمهسی و داها یاخشی استفاده ائتمهسی اوغروندا گئدن بوتون ایشلر. شهر سالما بیر آکادئمیک تحصیل دالی اولاراق اونیورسیتهلرده ده اؤیرهدیلیر.


text:
عیاض اسحاقی
عیاض اسحاقی، (بعضی منبعلرده آیاس اسحاقی)، عیاض اسحاقی و یا اسحاق ایدیللی (د. 23 فئوریه 1878، قازان، تاتاریستان - اؤ. 22 جولای 1954، آنکارا، تورکیه)، قازان تاتاری یازیچی، ژورنالیست. مزاری ایستانبول ائدیرنهکاپی-دادیر. قازان تاتارلارینین موستقیللیگینه اؤزونو حصر ائدن صنعتکار؛ حیکایه، رومان، تئاتر ژانریندا اثرلر وئرمیشدیر. روس اینقیلابیندان سونرا اؤلکهسینی ترک ائدهرک ایستانبول و آوروپادا یاشامیشدیر. بوتون یارادیجیلیغیندا میلتچیلیک اوزرینده دایانمیشدیر. چیستای و قازان مدرسهلرینده و 1898 -1902 ایللری آراسیندا قازان موعلیم مکتبینده (قازان اوچیتئلسکایا شکولا) تحصیل آلیب. 1905ده گیزلی "تانگچیلار" تشکیلاتینین قوروجولاری آراسیندا یئر آلدی. اوزون ایللر حبسخانادا قالدی. پاریس، بئرلین، وارشاوا و تورکییهده یاشاییب.[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
اؤیکولئری[دَییشدیر]
- زیندان
- پئشمان اولان خاتون
- سوننئتچی بالبای
- تاککئجی قیز
- پاییز
رومانلاری[دَییشدیر]
- موللا بوبای
- اویگئ توتون
- تاتارلارینین قیزی
- اولو محمد
خاطیره[دَییشدیر]
- خاطیره دفتری
- اوتوز ایللیگیم
اویونلاری[دَییشدیر]
- قادین ایلک حیات
- ایکی آشیق
- حیات یولوندا
- دالغانین ایچینده


text:
پکاکالی ۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
"سوریهنین قوزئییندهکی فیرات قالخانی بؤلگهسینده سالدیری حاضیرلیغیندا اولدوقلاری معین اولونان ۶ پکاکا/یپگلی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی"
سوریهنین قوزئیینده، بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا منسوبو ۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
ملی ساوونما باخانلیغینین آچیقلاماسینا گؤره، سوریهنین قوزئییندهکی فیرات قالخانی بؤلگهسینده تروریستلرین سالدیری حاضیرلیغیندا اولدوغو معین اولوندو.
باخانلیقدان وئریلن آچیقلامادا،
"ترورو قایناغیندا یوخ ائتمهیه داوام ائدیریک. سوریهنین قوزئییندهکی فیرات قالخانی بؤلگهسینده سالدیری حاضیرلیغیندا اولدوقلاری معین اولونان ۶ پکاکا/یپگلی تروریست، قهرمان تورک سلاحلی گوجلریمیزین باشاریلی مداخلهسی ایله ائتکیسیز حالا گتیریلدی" ایفادهلرینه یئر وئریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایران-دا زنجیرواری قضا اولوب، 20-دن چوخ شخص یارالانیب
بونو ایرانین عاجیل یاردیم تشکیلاتینین سؤزچوسو مجتبی خالدی دئییب.
عراقین قوزئیینده بؤیوک عملیات
«تسلیم اول» چاغریلارینا آتیشلا قارشیلیق وئرهن چوخ ساییدا تروریست ضررسیزلشدیریلدی
ایران و پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیرلری افغانیستان-داکی وضعیتی موذاکیره ائدیبلر
ایرانین خاریجی ایشلر ناظیری حسین امیر عبداللهیان و اؤلکهده سفرده اولان پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیری شاه محمود قریشی آراسیندا گؤروش کئچیریلیب.


text:
کیلیبی خاقان
کیلیبی خاقان - 630-جۇ ایلده تان سۆلالهسی طرفیندن خاقان اوْلاراق وظیفهلندیریلمیشدی. 639-جۇ ایلدهکی کۆرشاد (آشینا جیئشئشوای) عۆصیانی امپراتورو قوْرخوتدوغو اۆچون خاقانلیغی يئنیدن قۇرماق قرارینا گلدی.
اؤنجهکی خاقانلار دؤورونده[دَییشدیر]
آشینا سیموْنون نه واخت دوْغولدوغو معلوم دئيیل آنجاق آشینا عائلهسینه منسوب اوْلدوغو دقیق بیلینیر. تۇغروق شادین اوْغلو ایدی. شیبی خاقان و چۇلا خاقان اوْنو چوْخ سئومزدی. چۆنکی اوْ تۆرکدن چوْخ هۇنا بنزهيیردی. اوْنلارین دؤورونده سرکرده اوْلا بیلمهمیشدی. ایللیگ خاقان اوْنو ایمپئراتوْرلا دانیشیق آپارماغا گؤندرنده ایمپئراتوْر طرفیندن هئشون شاهزادهسی عنوانی ایله مۆکافاتلاندیریلمیشدی. بۆتون بۇنلارا باخماياراق شرقی گؤی تورک خاقانلیغینین ضعیفلهدیگی دؤورده ایمپئراتوْرا يوْخ خاقانا صادق قالمیشدی. ایمپئراتوْر اوْنون صداقتیندن رۇحلاناراق خۇايخوای شاهزادهسی عنوانینی وئرمیشدی.
چین دؤورونده[دَییشدیر]
13 آوقوست 639-جۇ ایلده کۆرشاد عۆصیانینین ياتیریلماسیندان سوْنرا آشینا سیموْيا کیلیبی خان آدی ایله خاقانلیق عنوانی وئریلدی. اوْنا هم ده ایمپئریيا سوْيآدی اوْلان لی سوْيآدیدا وئریلدی. بئلهلیکله اوْ ایمپئریيا عائلهسیندن سايیلیردی. ایمپئراتوْر اوْنا کؤمکچی اوْلاراق باغا خاقانین نوهسی اوْلان آشینا چوْنقو سوْل مۆدریک شاهزاده تعیین ائتدی. 641-جی ایلده سئيانتوْ خانلیغینین حؤکمداری اوْلان اینجو خانین گۆجلو هۆجومو قارشیسیندا تاب گتیرمهيهرک چینه قايیتدی. 645-جی ایلده تۆرکلر خاقانی تک قوْياراق چینین درینلیکلرینه کؤچدولر. کیلیبی خاقان ایسه ایمپئراتوْرلا بیرلیکده کوْرئيالیلارا قارشی مۇحاریبهده قوْلوندان يارالاندی. خاقان چانقان شهرینده ایمپئراتوْرون يانیندا باسدیریلدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kilibi xaqan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
نوبل جایزهسی
نوبل اؤدولو، سوئد دیلینده "Nobelpriset" - دیَرلی علمی تدقیقاتلار، اینقیلابی ایختیراعلار، مدنیته و یا جمعیتین اینکیشافینا ائدیلن زنگین تؤهفهیه گؤره وئریلن نۆفوذلو اولوسلارآراسی اؤدول.
تاریخ[دَییشدیر]
آلفرد نوبل ۱۸۳۳-جۆ ایل اوْکتیابرین ۲۱-ده ایستوکهولم، سوئد، شهرینده مۆهندیس[۱] عاییلهسینده آنادان اوْلموشدور. اوْ، کیمیاچی (شیمی)، مۆهندیس و ایختیراعچی کیمی مشهوردور. ۱۸۹۴-جۆ ایلده نوْبل بوْفوْرس مئتالورژی قایغیسینی آلیب، اوْنو بؤیوک سیلاحلانما ایستئحصال شیرکتینه چئوریلمیشدی. عؤمور بوْیو عرضینده نوْبل بؤیوک ثروت توْپلامیشدی. گلیرین ان بؤیوک حیصهنی اوْ، اؤز ۳۵۵ ایختیراعلاردان، (اوْنلارین ان مشهورو اوْلان دینامیت[۱]) آلمیشدی.
۱۸۸۸-جی ایلده آلفرد نوْبل فرانسه دیلینده قزئتینده اؤزونه حصر ائدیلمیش، ژۇرنالیستلرین سهوه گؤره چاپ اوْلونموش «اؤلوم تاجیری دۆنیانی دیَیشدی» آدیندا نئکروْلوْقو اوْخودو. بۇ مقالهنی اوْخودوقدان سوْنرا نوْبل اؤز فعالیتیندن قالان ایزین بارهده فیکیرلشمهیه باشلادی. بۇندان سوْنرا اوْ، اؤز وصیتینی[۲] دیَیشمک قرارا گلدی. آلفرد نوْبل ۱۸۹۶-جێ ایلین دئکابرین ۱۰-دا ایتالیانین سان-رئموْ شهرینده بئیینداخیلی قانسیزماسیندان[۳] وفات اوْلموشدور.
۲۷ نووامبر ۱۸۹۵-جی ایلده آلفرد برنارد نوْبلین وصییتی اساسیندا تأسیس ائدیلمیشدیر. «Compuart» ژۇرنالی. آلفرد برنارد نوْبلین اؤلوموندن سوْنرا قالان کاپیتال نوْبل فوْندونو تشکیل ائتمیشدیر. همین کاپیتال و فوْندون یارانماسیندا نوْبل قارداشلاری شیرکتینین سهمیندن الده ائدیلن گلیر نوْبل فوْندونون چوْخ حیصهسینی تشکیل ائتمیشدیر. ۱۹۰۱-جی ایلدن وئریلیر.
نوْبل مۆکافاتینین مبلغی حال-حاضیردا تخمیناً $۱میلیون ۴۵۰ مین-ه برابردیر.
محمت آرازین نوبل مکافاتی آدلی بیر شعری وار:[دَییشدیر]
نوبل مکافاتینی یازدی غزپتلر....
اوجالدی بو آدلا کیمینسه آدی...
اوسلودان پاریسدن مادریده قدر ...
نوبل شرفینه تعریف یازیلدی.....
دایان تعریفینی بورداجا ساخلا...
مست اولما بهتان لار خولیاسیندا سن...
گیری دون تاریخی بیر آن واراخلا...
گور اونو حقیقت آیناسیندا سن...
کیمیندیر او قیزیل؟ کیمیندیر او وار؟؟؟
نیه تعریفینده بونلار دییلمیر؟؟؟
گوزلر قاماشدیران او پاریلتی لار...
بابامین گوزونون نورو دییلمی؟؟؟
گور کیمین ایوینین داشی دوواری...
سویولوب کیم ایچون جاه جلال اولدو...
سورولوب باکینین شاه دامارلاری...
نوبل بانک لاریندا کاپیتال اولدو...
تاریخ حکم ایله دی قارانقوش کیمی...
باهارا سسله دیک بو ایللری بیز...
ساپاندا قویولان قاراداش کیمی...
آتدیق یوردوموزدان نوبل لری بیز...
تاریخ حاققیمیزی قایتاردی گیری...
سو اولان قانیمیز قاییتماز آرتیق...
بیز سسله ینده دویوش ایللری...
آییلیب گوردوک کی گیج آییلمیشیق...
بیر گونلوک واریمی قایتارسان بیر آن...
یوردومدا مین ینی شهر یارانار...
چیخارسام نفتیمی صاندیخلاریندان...
آلپین اتیینده خزر یارانار...
دیمیرم دایاندیر مکافاتینی...
دییرم چیخارما بونو یادیندان...
کیمین آلین تریُ اورک قانی نی...
مکافات میریرسن کیمین آدیندان؟؟؟
نوبل اؤدولو ساحهلری[دَییشدیر]
اؤدول آلفرد نوْبلین وصییتینه اساساً آشاغیداکی بئش ساحه اۆزره وئریلمهلیدیر:
نوبل کیمیا اؤدولو[دَییشدیر]
کیمیا اۆزره ان مۆهوم کشف و یا ایختیراع ائدن شخص " سوئد بیلیملرینین سلطنتی آکادمیسی (Royal Swedish Academy of Sciences) طرفیندن تلطیف اوْلونور.[۴]
نوبل فیزیک اؤدولو[دَییشدیر]
فیزیک اۆزره ان مۆهوم کشف و یا ایختیراع ائدن شخص "سوئد بیلیملرینین سلطنتی آکادمیسی (Royal Swedish Academy of Sciences) طرفیندن تلطیف اوْلونور.[۴]
نوبل طیب و فیزیولوژی اؤدولو[دَییشدیر]
"فیزیوْلوْژی و طیب اۆزره ان مۆهوم کشف و یا ایختیراغ ائدن شخص "کاروْلینسکا اینستیتوت" (Karolinska Institutet) طرفیندن تلطیف اوْلونور.
نوبل ادبیات اؤدولو[دَییشدیر]
نوبل ادبیات اؤدولو؛ ادبیات اۆزره ایدئالیستیک مئیلده ان مشهور ایشین مۆلیفی سوئد آکادمیاسی (Swedish Academy) طرفیندن تلطیف اوْلونور.[۵]
نوبل باریش اؤدولو[دَییشدیر]
میللتلر آراسیندا ان چوْخ و یا ان یاخشی توپلومسال ایشلر گؤرن شخص نروژ نوبل کومیتهسی (Norwegian Nobel Committee) طرفیندن تلطیف اوْلونور.
نوبل ایقتصادیات اؤدولو[دَییشدیر]
بۇندان باشقا وصییتدن کنار ۱۹۶۹-جۇ ایلدن باشلایاراق سوئد بانکینین تشببوسو ایله نوبل ایقتصادیات اؤدولو ده وئریلیر. اوْنون تلطیف قایداسی دیگر ساحهلرده اوْلدوغو کیمیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Levinovitz, Agneta Wallin (2001). Nils Ringertz (ed.). The Nobel Prize: The First 100 Years. Imperial College Press and World Scientific. ISBN 981-02-4664-1. Text "World Scientific Publishing" ignored (help)
- ↑ Time (magazine) (16 October 2000). (اینگیلیسجه) The Worst And The Brightest. Time Warner. یوخلانیلیب ۲۰۱۳–۰۲-4.
- ↑ Sohlman, Ragnar (1983). The Legacy of Alfred Nobel – The Story Behind the Nobel Prizes. The Nobel Foundation. CS1 maint: discouraged parameter (link)
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ The Royal Swedish Academy of Sciences. (اینگیلیسجه) Nobel Prizes. The Royal Swedish Academy of Sciences. یوخلانیلیب ۲۰۱۳–۰2-4.
- ↑ Swedish Academy. (اینگلیلیسجه) Swedish Academy. یوخلانیلیب ۲۰۱۳–۰۲-4.


text:
جائل فریرا
جائل فریرا (اینگیلیسجه: Jael Ferreira) (دوْغوم:۳۰ اکتبر ۱۹۸۸ (۳۲ یاش) Várzea Grande) بیر فوتبالیست. قرمیو فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جائل فریرا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- کریسیوما کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو مینیرو کولوبونون اویونچولاری
- باهیا کولوبونون اویونچولاری
- فلامینقو کولوبونون اویونچولاری
- سئونقنام کولوبونون اویونچولاری
- چونقکینق دنقدای لیفان کولوبونون اویونچولاری
- قرمیو کولوبونون اویونچولاری
- توکیو کولوبونون اویونچولاری


text:
هائیتی هاواآلانیندا خائوس
هائیتی هاواآلانیندا، آمریکادان دیپورت ائدیلهن سیغینماچیلارین درامی
هائیتی هاواآلانیندا، آمریکادان دیپورت ائدیلهن سیغینماچیلاری داشییان بیر اوچاغین ائنمهسی و اینسانلارین اوچاقدان آتیلمیش اولان اشیالارینی آلاراق اوچاغا گئری قاییتماغا چالیشماسی سببیله خائوس چیخدی.
ایلگیلیلی خبرلر
زلمی خلیلزاد استعفا ائتدی
"آمریکا خالقینا اون ایللر بویو ائتدیگی خیدمتلرینه گؤره مینتدارلیغیمی بیلدیریرم"
سلاحلی سالدیریدا ان آز ۴۳ نفر اؤلدو
کیملیگی هله بیلینمهیهن سلاحلی اینسانلارین بیر بازار یئرینه سالدیردیغی آچیقلاندی
هیندوستان-دا داشقینلاردان اؤلنلرین سایی 26 نفره چاتیب
23 نفر کرالا ایالتینده، داها 3 نفر ایسه تامیل نادو ایالتینده حیاتینی ایتیریب.