text:
وو وی۱
رقیه کبیری
جان… جیسم… ایکیسینهده توخونوب، ایکیسینی ده زدهلهییب.هاردان کؤک سالمیشدی؟ بیلمیرم.هاردان کؤک سالدیغینی نه علمین باشی چیخیر، نه ده منیم. دوردوغوم یئرده کؤک آتمیشدی. نه ال توخونموشدو، نه آغیز. نه بیر کؤرپهنی دیرچلتمیشدی، نه ده بیر سئوگییه جان وئرمیشدی. جانیمیزدهلهییب، جینسیّتیمه قییدی.
یارا وار باغلارلار، یارا وار داغلارلار. آمما منیم باغلانمیش یارامین داغ- دامغاسی هم جانیمین، هم ده جیسمیمین جینسیّتنه توخوندو.
آینالانیرام. جیسمیمیآینانین دوُرولوغوندا گؤرورم. الیمیسینهمه چکیرم. هله ده آغرییر. قیراغا چکیلیرم… آینالانیرام… قیراغا چکیلیرم… آینالانیرام… آینا منی اؤزونده ساخلامیر. تاپدیغی کیمیده ایتیریر. کئفسیزلیکله آینا توتماز. کئفسیزلیک آینانین دوُرولوغونو کاسلادیر. جیسمیمله جانیما باسیلمیش دامغانین ایزی کیمی. سرطان، جیسم- جانیمیزدهلمهدن ایلیشیب آینادا قالمالییدیم. اولاسییدی؟ گؤرهسن بیر گون بیر آینا تاپیلاجاق کی اینسانین ساغلاملیغینی اؤزونده ساخلاسین؟!
دئسم کی شیمیدرمانی سببیندن توکو تؤکولموش باشیم هئچ ده وئجیمه دئییل، یالان دئمیشم. گئج- تئز، توکوم کؤکدن گؤیهرهجک. آمما دؤشوم نئجه..؟
«آغلاماقدان ایش چیخماز»، دئدی. «اؤزووو بوراخاجاخسان. اؤزووونن ساواشمییهجاخسان. سنی استرسدن قوتارار. آرام اوتوراجاخسان تا اؤزو آستا- آستا گلیب گئچسن»
– «ایش ایشدن کئچندن سورا؟»
– «هله نه اولوب کی؟ اوُزون اوُزادی بیر یول وار قاباغیندا»
اوتاندیم دؤکتوره دئیَم کی، منیم احوالیم تویدان سوراکی حنا احوالیدی. «کوردان، کاردان، چولاخدان اولسایدیم گئنه بیر سؤز…»، دئدیم.
– «هر اورقانین اؤز یئری وار. شوکر ائله کی ایندی هر جور پروتز وار.»
– «پروتز؟… یوخ! قوی اوندا سینهم تاختا کیمیقالسین، آمما پروتز یوخ!»
سؤزومو سایماییب، سؤزونه دوام وئردی:
– «هئش جور چالیشمییهجاخسان. نه فیکیرلشهجاخسان، نه ده چالیشاجاخسان کی فیکیرلشمییهسن. قوی فیکیرلر عیناً سیچان کیمیهاردان گلیر گلسین،هارا گئدیر گئتسین. سن فقط دور باخ. آنجاق پیشیک کیمیاولاری توتماق اوچون اوستلرینه جومما. فیکریوینن عملین بیر اولسون. گئدنده گئت، گلنده گل، اوتوراندا اوتور. یئینده یئه، گؤیلون موسیقی ایستهینده، موسیقییه قولاخ وئر… آغلایاندا دا آغلا. آنجاق هئچ کیمیسایما. اؤزون اؤزووه دئه کی، ایندی آغلاماغیم گلیر، اونا گؤره ده آغلیرام. اؤلنده ده اؤل، آمما اؤلومه فیکیر وئرمه.»
بیزیم بو حکیم انکولوژیست۲ اولمادان چوخ، پسیکولوژیست۳ دیر. چالیشدیم هر زادا عادی باخیم. باشاردیقجا فیکر ائلهمهییم. اونون دئدییی کیمیباغداش قوردوم. بارماقلاریمیبیر- بیرینه قیفیللادیم. کورهییمیدیکلتدیم دؤشومو قاباغا وئریب، گؤزلریمییومدوم کی، بلکه ایچیمده اولان هؤشنه آستا- آستا گلیب، سوووشسون. دؤشوم تیره چکدی. آغلاماغیم گلدیینه گؤره آغلادیم…
آینالانیرام. جرّاحلیقدان سورا، بو بیرینجی دفهدیر کی جسارت تاپیب، بو قدر آینا قاباغیندا دایانیب، اؤز جیسمیمه باخیرام. بیر آینایا باخیرام، بیر ده آینانین باشیندا چرچیوهلنمیش جیسمیمین بیر پارچاسینا، سرطانلی اورقانیمین شکلینه. اوزده ساغلام گؤرونور، آمما ایچدن آغاجین ایچینی قورد یئمیش کیمیدیر.
آینا نه قاش- گؤزومو گؤستریر نه آغیز- بورنومو، نه ده چیینلریمه آغیرلیق ائلهین قوللاریمی. آنجاق سینهمدهکی بیر جوت نورافکن کورلوغونو اوزومه چکیر. اوستهلیکهامار و کیشی کؤکسونه دؤنموش دؤشوم گؤزومه هم آغلامالی، هم ده گولمهلی گلیر. اورهییمییاندیران یئری بوراسیدیر کی، حتی کیشیلرین دؤشونده اولان مرجی بویوندا گیله ده، تاختایا دؤنموش صاف سینهمده گؤزه دیمیر.هامارلانمیش کؤکسومده، دریمین کسیلمیش یئرینده، تکجه اَت- دری جینسیندن اولان، بیر جوت مووازی قیرمیزی خط گؤرونور آنجاق.
آیاغا دوروب اؤزومو آزاد بوراخیرام. چالیشیرام طبیعی باخیم هر شئیه. چالیشیرام یوخ، سهو ائلهدیم. اصلینده چالیشمیرام. استرس، غصه، فلان قوی اؤزو گلیب کئچسین. نه ایشیم وار آخی..! بو گونلر ایشیم- پئشهم اؤزومله باریشماق اولوب. چالیشیرام اؤزومله نه ساواشیم، نه ده ساواشماییم. ایستیرم باشاردیقجا طبیعی داورانیم. تاپینماق کیمی. آغلاماغیم دا آغلاماغا تاپینماقدیر. ندنینی آختارمادان آغلاییرام. آغلاماغی نه پیس، نه ده یاخچی سانیرام. «سادهجه آغلایاندا آغلا، گولنده گول»، اؤزوم اؤزومه دئییرم.
مریضخانادا قالارکن قالمیشدیم کی موبایللا اؤزومدن چکدیییم شکیلی وئریم ظاهیر ائلهسینلر یا یوخ. طبیعی داورانماق فیکریمیبیر یانلیق ائلیر. ایستهدیییم ایشی گؤرمهلییم، نه اولور اولسون.
شکیلخانایا گیرنده، استرس، غصّه،هامیسی اؤتوب، بیتمیشدی. اؤزومو یاخشی اله آلمیشدیم. ایچری گیرمهدن شکیلخانانین آینا شوشهسینده باشدان آشاغا، اؤزومه بیر نظر سالدیم. تاختا کؤکسوم شوشهنین آینالیغیندا ائله ده بتر گؤزه ویرمیردی.
«بو شکیلی ظاهیر ائلهییب، سورا دا چرچیوهیه توتارسیز» دئییب، موبایلیمیشکیلچییه ساری اوُزاتدیم. شکیلچی قبیضی میزین چکمهسیندن چیخاردیب، اوزرینده بیر شئی یازمادان، موبایلی اَلیمدن آلیب باخدی. قفیلدن ایلدیریم وورموش آدام کیمیبیردن- بیره رنگ روفو دَییشدی. یئریندن قالخیب:
– «بو نهدی خانیم؟ اؤزووو سَریمیسن؟»
– «نهدی کی، شکیلدی دااا»
شکیلچیسه قاشلارین دؤیونلهییب، سیقار قوطوسونو کؤینک جئبیندن چیخاردیب، بیر سیقار آلیشدیردی:
– «من بو ایشلردن گؤرمهرم… اماکن گلیب بونو منیم لابراتوواریمدا گؤرسه، توکان- بازاریمیچکیب باغلار»
موبایلیمیآلیب، سویو سوزولموش شکیلخانانین قاپیسینا ساری یوللانیردیم کی، آیاغیمیائشییه قویوب- قویمامیش بیر داها گئری دؤندوم. شکیلچی دؤندویومو گؤرجک، عصبی بیر حالدا سیقارینین کؤتویونو فیلیم قوطولارینین بیریسی اوزرینده ازمک ایستهدیکده بارماقلاری قوطونون داریسقال آغزینا ایلیشدی. گوجونن بارماقلارینی قوطونون ایچیندن چیخاردیب گؤزاوجو منه باخدی. منسه دوداغیمیقاچیرتدیم.
«آی محترم، بو سرطانلی بیر خانیمین عملدن قاباخ عکسیدی. ایندی جراحلیخ ائلییبلر. ایستیر بدنینین کسیلمیش قیسمتینی عؤمرو بویو اوتاغینین دووارینا ووروب، یادیگار ساخلاسین. آللاه ائلمهمیش زننده عکسی زادی دَییر کی! بیرده بوننان سیزین توکان بازاریزین باغلانماسینا نه دخلی وار؟»
شکیلچی قالدی کی گولسون یوخسا کدرلنسین. بیر اؤزومه، بیر دههامارلانمیش کؤکسومو سوزدو.
– «آلـلاه کؤمهیی اولسون»
منسه اؤزومو سیندیرمادیم:
– «ایندی آمازونلارا بنزیر»
شوبههلی بیر حالدا دلییه باخان کیمیمنه باخدی:
– «آمازون ندی؟»
– «آمازونلار یونان افسانهلرینده دؤیوشن خانیملاریدیلار کی، یایی دؤشلری اوسته راحاتجا چکیب، کیشی دوشمنلری اوخلاماغ اوچون اؤزلری بیله- بیله دؤشلرینی کسرمیشلر»
شکیلچی قفیلدن قهقهه چکیب گولدو.
– «مئمورینی چیخارت وئر گؤروم نئینیه بیللم… ظاهیر ائلییَننن سورا فایلین سیلهجام. سن ده شتر دیدی، ندیدیهاااا… یاخچی؟ هئش کیم بیلمهسین من بو شکیلی ظاهیر ائلهمیشمهاااا»
– «سیز بونو منه بیر تابلو کیمیوئرین من ده عاغلیمین لغتخاناسیندا هر نه شتر وارسا سیلهرم»
آینانی اؤزومدن بوشالدیرام. منسیز اونون دورولوغو داها دا گؤرکملیدیر. کامپیوترین باشیندا اوتورمامیش بیر داها چیلپاق جانیملا دیزه چؤکورم. خودخوری ائلمهدن بیر آز دؤزورم. استرسسه اؤزباشینا گلیب اؤتوشور. پروتزلری سئچمهیه گرک سویوققانلی اولوم. حتی بو دؤنه اؤکوتمهیله آغلاماق ایستهییرم، اؤکوتمهیله آغلاییب، دینجهلیرم. غصهدن بوشالیرام. ایندی عاغیللی- باشلی آدام کیمیکامپیوتر باشیندا اوتورا بیلهرم.
مانیتورداکی پروتزلرین شکیللرینه باخیرام. بو پروتزلرین هئچ بیریسی آینانین باشینا ووردوغوم تابلویا بنزهمیر.
دؤکتور «هر ایکیسینده ده وار… اؤزو ده قرئیدِ سه دی»، دئمیشدی. دانیشا- دانیشا پاتولوژینین آنالیز کاغیذی الینده بوزوشموشدو. دؤکتوردن اؤنجه اؤزوم گوگلین آختاریش موتوروندا «قرئیدِ سه» آنلامینی آختاریب، تاپمیشدیم. سورا تکباشینا اوتوروب آغلامیشدیم. اوندا هله طبییعی داورانماغی، اؤزومله ساواشماماغی باشارمیردیم. آغلاماغا گؤره دئییل، اؤز حالیما اورهییم یانیب، آغلامیشدیم. منی اؤیودن اولمامیشدی. غصه خیرتدهییمین یولون کسمیشدی. اؤزوم اؤزومه توختاقلیق وئره بیلمیردیم. اورهییم ایستهمیشدی کاشکی بیریسی تاپیلیب، منی دانلاییب، دئیردی: «اؤزووو سَریمه قیز، دور آیاغا! درمان دالیسیجا گئتماخ عوضینه اوتانمیسان اوتوروب گؤزووون آبقوراسینی سیخیسان؟ اؤلوم دئییل کی قیر- ساققیز کیمیگلیب سنه یاپیشسین. سرطاندی دااا. ماشالــلاه اؤزون کی درس اوخویوبسان بیلیسَن کی علم هر دَیقه، هر ثانیه آپدیت اولور!»
دی گل کی، کیمسه تاپیلمامیشدی بو سؤزلری منه دئسین. علم هر ثانیه آپدیت اولسایدی دا، هله بوراجان اونون ندنینی،هاردان گلدییینی، نئجه تاپیلدیغینی بللی ائده بیلمهمیشدی.
خرچنگ سؤزونو اؤزوم اؤزومه تکرار ائلهینده قفیلدن خرچنگلرین ماققاشا اوخشار قوللاری، کؤکسومو جیرماقلاییب، دؤشلریمیدیدهلهدییینی حیس ائلهمیشدیم. سورا اؤز- اؤزومه «یووو، نه خرچنگ نه ده کانسر، ائله من دههامیکیمیسرطان دئیهجهیم. سرطان سؤزو خرچنگدن داها یومشاق دیلیمده دولاشیر. سرطان یومشاق- یومشاق اینسانلارین جانینین کؤکونه ایشلهسه ده، خرچنگ سؤزو کیمی، قاباجیل دئییل، آغیزدا دولاناندا، آدامین جانینی دیدهلهمیر. آنجاق نسه اؤلوم کیمیبیر جور قورخو سالیر آدامین اورهیینه»
بوننان بئله دؤکتوردن سوروشدوم: «قرئیدِ سه یانی نمنه؟» او ایسه ماتملی باخیشینی منه زیللهدی. باخیشی ائله غصّهلییدی کی بیر آن اؤز دردیمیایتیریب، اونون دردینه قالدیم. دئدیم یقین دؤکتورون ده لاپ یاخین آداملاریندان بیریسی، بلکه باجیسی، بلکه ده یاشام یولداشی بو درده گرفتار اولوب کی، اؤزونو منیمله بئله اؤزدش گؤستریر.
– قرئیدِ سه یانی اوّلین فورصتده گرَح عملِ جراحی اولاسان. جراحلیقدان سورا دا انکولوژیست یانینا گئدیب شیمیدرمانی درمانلاری آلاسان. اؤزوده آغیر عملدی. بیر آز دا باهالیدی. تعجّوب ائلیرم… آخی… بئله سنین یاشیوا یاراشمیر باااا!»
دؤکتور یادیمدان چیخارتدیغیم تکباشینا اؤتوب کئچن قیرخ ایکی ایلی یادیما سالدی. آز قالیردی دؤکتورون سؤزلرینی دینلهیه- دینلهیه گؤز یاشلاریم گئنه یاناقلاریمیایسلاتسین. او ایسه میزینین اوستوندهکی کیتابی وارقلایاراق سؤزونه دوام وئردی:
– «هرچند، نئچه ایلدی کی ابتلا یاشی آشاغی گلیب، اما هر دردین بیر درمانی وار…. دئدین سوبایسان دا، یووو؟ سَننَن سورا خانوادهزده سرطانا مبتلا اولان وار؟.. واختی تلف ائلهمه. یازیرام گونو صاباح گئدیب مریضخانادا یاتاسان»
گؤز قاباغیندا اولان وجودومون قادینلیق کیملییی بیر آزدان یوخا چیخاجاق ایدی. بیلهییمه باغلادیقلاری قولباغینین اوستونده یازیلمیش کیملیییمیاوخودوم. آدیم، سوی آدیم، آتامین آدینین یئری قولباغینا یاپیشمیش برچسبین اوستونده بوش قالمیشدی. گؤزلریم دولوخدو. دؤشلریمیاوووجلاریمدا توتدوم. اوووجلاریما آغیرلیق ائلهدی. لَمف دویونلری اونلارین ایچینده سرطانا دؤنوب، وَز باغلاسایدی دا، هله ده یومشاق ایدیلر. اووجومو اَل دییلمهمیش دؤشلریمین گیلهسینده دولاندیردیم. قولتوقلاریمین آلتیندا گزدیردیم. بارماقلاریمین اوجو جویز بویدا لَمفلره توخوندوقدا، اؤزومدن اختیارسیز آغلادیم. پرستار قاپیدان اَییلیب، دئدی: «سانجاق، ساعات، مصنوعی دیش… هرنه واریندی چیخارت! یاریم ساعاتا جان عمل اوتاغینا گئدهجاخسان… باخ… بونا! هله آغلیری… نهیین معطلیسن؟ دی دور عمل پالتارلاریوی گئی آخی!»
جانیم ائله بیل سال داش ایدی. گوج- بیللاهینان اونو تخت اوستوندن قالدیردیم.
پرستار بیر داها گئری دؤنوب «تئز اول پالتاریوی دَییش آخی»، دئدی.
اونون دئمهیینه اؤکوتمه وورا- وورا اَینیمیدهکی مریضخانا پالتارینی چیخاردیب، کاغیذ کیمیخیشیلدایان بیر دفه گئییملیک پالتاری گئینده عاغلیمدان بیر فیکیر کئچیب آغلاماغیم درحال کسیلدی. پالتاری گئیمهمیش موبایلمیی گؤتوروب، جانیمین زدهلنمیش بؤلگهسیندن بیر نئچه شکیل چکدیم. بیردن- بیره پرستاری قاپی چرچیوهسینده دایانمیش، اوزونو جیرماقلایارکن گؤردوم…
آینانین باشینا وورموش شکیلی گؤتوروب، مانیتوردا گؤرونن پروتزلرله توتوشدورورام. بیر گؤزوم شکیلده، بیر گؤزوم مانیتوردا…
دؤکتور «قارنیندان کسیب، پروتز قویماق اولار»، دئمیشدی. اَلیمیقارنیما چکیرم. آلتی آی شیمیدرمانی سورهسینده، آریقلامیشام. قارنیمین نه پییی قالیب، نه اَتی. کؤکسومدهکی بیر جوت مووازی کیسیلمیش یارا ایزی بوتون حیاتیما یئترلیدی.
«بیر ده تزریقی پروتز وار»، دئمیشدی دؤکتور. مانتیتورداکی شکیللری بیر بَه بیر آچیرام. تزریقی پروتز نئجه اولا بیلر، دئیه، گوگلدن اوخویوب، شکیلینه باخیرام. ایضاحی یازیلارینی دا بیر بَه بیر اوخویورام. سیلیکون آدلی بیر مادّه کؤکسون جراحلیق اولان یئرینه نؤوبتی اولاراق زینه- زینه تزریق اولونوب، سورا درینین آلتی قوووق کیمیشیشیر…
«گؤرهسن قوووق دؤشون گیلهسی اولماز؟»
کیمسه یوخدور سوآلیمیجوابلاسین. اَلیمیهامارلاشمیش کؤکسومه چکیرم. مانیتوردا پروتزلره عاید صحیفهلری بیر بَه بیر دییشیرم. لیفجییه بنزر بیر پروتز دیقّتیمیچکیر. پروتزین گیلهلری دوغال گیلهلره بنزهییر.
شکیللره باخماغا دوام وئره بیلیمرم. گئنه طبیعی اولمالییام. آزاد بوراخیرام اؤزومو. عادی باخیرام هر زادا. گیله اولور اولسون، اولمور اولماسین. نه اولدوغونا فیکیر وئریرم، نه ده اولمادیغینا. نه دؤشون وارلیغینی دوشونورم، نه ده یوخلوغونا. آنجاق هر زاددان اؤنملی ریلکس اولمالییام. اؤزومو آزاد بوراخیرام کی غصّه اؤتوب کئچسین. نارین- نارین آغلاماق ایستهییرم. آغلاییرام. سورا اؤکوتمه ووروب، هؤنکور- هؤنکور آغلاییرام…
آبان ۱۳۹۲
ایضاح:
۱- Wu- wei اسکی چین فلسفهسینده عادی و طبیعی داورانماق.
۲- – انکولوژیست: قان متخصیصی
۳- پسیکولوژیست: روانشناس


c: text/html

text:
قافقاز رقصی اولان «لزگی هنگی»نی بیر چوخ قافقاز خالقلاری، او جملهدن آذربایجانلیلار تئز-تئز ایفا ائدیر. رقص لزگیلره مخصوص اولسا دا، خالقیمیزین ان چوخ سئودیی، عوض الونماز حساب ائتدیی رقصلردن اؤنده گلنیدیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو رقص یاریش کاراکتئری داشیییر. هر بیر کس اؤزونون جلدلیینی، یورولمازلیغینی، قطعیتینی نوماییش ائتدیریر. بیر قایدا اولاراق رقص موسیقی صدالاری آلتیندا ایفا ائدیلیر. مئلودییاسی دینامیک، دقیق، جلدلییه سؤوق ائدندیر. «لزگی هنگی» ایراندا «لازگی» و «لزگی»، گرجستاندا «لئکوری» آدی ایله مشهوردور. «لئکوری» گورجو دیلیندن ترجومهده «لزگیلر (لئکیلر) رقص ائدیر» دئمکدیر.
گومان ائدیلیر کی، رقص قارتال صورتینین تجسوم ائتدیریلمهسیدیر. قارتال قافقاز بؤلگهسینده قدرت، بؤیوکلوک، تمکینلیلیک و جسارت رمزی ساییلیر. «لزگی هنگی» رقصینده کیشیلرین آیاق اوجوندا، اللرینی قارتال کیمی گئنیش آچاراق اویناماسی قارتالی خاطیرلادیر. قید ائتمک لازیمدیر کی، قافقازدا قارتالی اوولاماق بؤیوک گوناه حساب ائدیلیر.
«لزگی هنگی» معاصر دؤوره قدر داغ مسکنلرینده اوغلان و قیزلارین تانیشلیغی اوچون یئگانه شرایط ایدی. بئله کی، اونلارین یاخین تانیشلیغی چوخ چتین ایدی. بیر قایدا اولاراق تویلاردا اوغلانلار خوشلارینا گلن قیزلاری بیرگه رقصه دعوت ائده بیلردیلر. تویون سونوندا اوغلانلار خوشلارینا گلن قیزین قارشیسینی بو رقصله کسمهیه چالیشیردیلار. آنجاق سرت داغ قانونلاری قیزا ال وورماغی قاداغان ائدیردی.
«لزگی هنگی» رقصینین هر خالقدا اؤز واریانتی واردیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
افغان قیزی یگانه مشعل کوترووچی
19- نچی می ده باشلنگن المپیک مشعلی نینگ ییتمیش کونلیک سفری بریتانیاده، پنج شنبه کونی 5- نچی اسد اوز سفرینی توگته دی.
بو مدتده 8000 کیشی، المپیک اویینلری علامتینی 1019 ییلده اوشبو اولکه نینگ شهر و قیشلاغلریده کوتریشلری کوتیلماقده. بولرنینگ آره سیده ایککی افغان بو علامتنی کوتریش شرفیگه سزاوار بولیشگن.
اوزگه لر اوچون ایزگو الهام منبعی بوله دیگن مشعلنی کوتریب توروچی مذکور سپورتچیلر، مینگلرچه انسان آره سیدن اوزلرینینگ ایش تجربه لری اساسیده تنلنگنلر.
تکواندونینگ یاش استعداد ایگه سی
اوشبو مشعلچی لردن حسابلنگن افغانستانلیک یاشلردن بیری منیر احمد دیر.
اوزاق ییللر اول افغانستاندن بریتانیاگه مهاجرت قیلگن بو یاش سپورتچی، 2005 ییلده بریتانیا تیرمه جماعه سینینگ ملی قهرمانی دیگن لقبنی آلگن.
اوندن کیینگی ییل ایسه او بریتانیا کیکسه لرینینگ تکواندو ملی قهرمانی بولیب تنیلدی. نهایتن 2009 ییلده هم بریتانیاده اینگ یاش مربی (تکواندو استادی) عنوانیگه مشرف بولدی.
سککیز ییلدن بیری تکواندو اویینی بیلن شغللنه نیب کیلماقده من. بوتون کوچیمنی بو یولده صرفله گنمن. وطنیم اوچون کوره شیش نی سیوه من. دییدی منیر احمد. غالبن شو باعث هم او اوز شخصی تکواندو سالونینی بریتانیاده آچدی؛ و عینن شو ییر آرزولرینینگ رویابگه چیققن مکانی بولدی.
منیرنینگ تکواندو سالونیده تورلی ملیتلرگه منسوب بولگن باله لر و یاشلر تکواندو اورگنیب کیلماقده لر. بیر یاش صفتیده منیرنی بجره یاتگن ایش- حرکتلری همده بو باله لر و نوقیرانلرگه یخشی تمثال بولیب کیله یاتگنی اوچون هم مشعلنی کوتریش اوچون یگانه دلیل بولگن.
منیر مینگه ایتدی: «چراغنی یالغیز افغانستان اوچون کوتره من. مردمنی وطنیم نینگ آتینی تانیشلرینی سیوه من. بوندن تشقری بیلله شوو سالونیده فنی هیات اعضالریدن بیری صفتیده قتنشه من. و بوایسه افغان سپورتچیلریگه یخشی حس بیره دی.»
منیراحمد 2008- نچی ده گی پیکین بیلله شوولریده قتنشماقچی بولگن بیراق بیلی نینگ جراحتی سببلی قتنشه آلمه دی. 2016 ییلده بیلله شوو میدانیگه کیریشنی ایسته یدی.
افغان قیزی یگانه مشعل کوترووچی
هیله ولی لندن غربیده 300 متر حدودیده سه شنبه کونی، اوچینچی اسد چراغنی کوتردی.
هیله خانم تنلنگنی خصوصیده ایته دی: « مینی تنلنیشیم نینگ دلیلی کوپراق افغان، ایرانی و باشقه اولکه لرنینگ قاچقینلریگه یاردم بیریش بیلن باغلیق بولدی. اولر اورگنیش دوره لریدن لذتلنیشلری مین اولرنی اورگنیشگه چارله دیم.»
مشعل (چراغ) نینگ ساتیلیش احتمالی
مشعلچیلر اوز چراغلرینی 215 پاوند (340 دالر چمه سیده) گه ساتیب آلیب، ایسده لیک اوچون سقلشلری ممکن.
انتیرنیت یولیدن اوشبو چراغلرنینگ ساتیلیشی هم کوتیلماقده. مشعل کوترووچیلرنینگ ایریملری، اوز چراغلرینی انتیرنیت یولدین ساتیشگه اورینماقده لر. حتی اولرنینگ بیری 240 ودالر بهاسیگه ساتیشگه اولوریب بولگن.
اوشبو ایککی کیشی ایسه، اوز مشعللرینی ساتیشگه نیتلری یوقیلیگینی اورغولماقده لر. اولر بونی شرف بغیشلاوچی بیر ایسده لیک صفتیده سقلب قالماقچیلر.


text:
لوگرده اوتكزيلگن كانكور امتحان قاغذلري درياگه تشلب يوباريلدي
لوگر ولایتیده کانکور سیناوی کتته جنجللرگه سبب بولدی. لوگر ولایتی معار ف رسمیلريگه کوره، سیناو شفاف شکلده اوتکزیلگن، بیراق کانکور اوچون بارگن هیات کابل و لوگر اره سیده گی یولده شاگردلر حل قیلگن پارچه لرنی دریا گه تشلب يوباريشگن.
لوگر ولایتی نینگ معارف اداره سي مسووللری، کانکور هیاتی نینگ بوعملینی قتیق قاره لب، بوایسه لوگر یشاوچیلری اوچون کتته جفا بولگنینی ایتيشگن، اما افغانستان عالی اوقوو وزیرلیگی سیناو جریانیده قلابکارلیک یوزبیرگنی، کانکورده وکیللر و قوراللی شخصلر اره لشگنی باعث، اوتکزیلگن سيناو بیکار قیلیگنیدن خبربیرگن.
لوگر یشاچیلریدن بیری، کانکور سیناوي هیاتی تمانیدن سیناو قاغازلريني دریادن تاپیب معارفگه کیلتیرگنینی حکایه قیله دی. او ایسه یوزدن آرتیق کانکور سوال و جواب قاغازلريني دریادن چیقه ریب، باشقه قالگنی سووگه باتیب کیتگنینی اورغوله یدی. همده بو شخص افغانستان عالی اوقوو وزیرلیگی تمانیدن تحقیقات اوتکزیلمه ی، کانکور هیاتی نینگ بو ایشگه قول اورگنینی قتیق قاره له یدی.
لوگر ولایتی نینگ معارف رییسی محمد اکبر ستانکزی، هم کانکور سیناوي اوچون بارگن هیات اعضالري نی قاره لب، اولرنینگ بو عمللرينی چيدب بولمه يديگن بير درجه ده تنقيد قيلدي. او هم کانکور شفاف بولیب اوتگنینی تیلگه آله دی:" سیناو شفاف شکلده عملگه آشیریلدی. کانکور هیاتی جمعه کونی ولایت حاکمی بیلن خیرله شیب کابل قره ب کیتدیلر هیچ قندی شکایت قیلیشمه دی. اما هیات باشیده بولگن لطف الله صافی کانکور سیناو قتنه شووچیلری بیلن یخشی مناسبت بیلدیرمس ایدی. همه قینچلیک نی اوشه یوزگه آلیب کیلگن بو خصومت اساسیده آلینگن بیر قرار. بو معماگه سبب بولگن شخص نینگ عملی درجه سی هم پوهاند".
اما کانکور سیناو هیاتی و افغانستان عالی اوقوو وزیرلیگی ماجرا نی باشقچه حکایه قیليشه دي. کانکور سیناو هیات باشچيليگیده بولگن لطف الله صافی، سیناوگه وکیللر وقوراللی شخصلر اره لشیب، قتنه شووچیلرگه نقل آلیش زمینه سی یره تیلیب بیريلگنینی ادعا قیلدی. عین حالده او بوگون کابلده اوتکزگن مطبوعات انجمنیده، کانکور سیناوي نینگ سوال و جواب قاغازلري هم دریاگه تشلگنینی رد ایتمه دی:"افسوس بیلن سیناو جریانی باشله نیشدن ایریم قانون بوزرلیک لر بیلن بیرگه بولدی. مسووليت سيز کیشلر موجود لیگی سیناو ارقه گه تشله نیشی پارلمان و ولایتی کینگش وکیللری نینگ توغریدن توغری اره له شوو، نقل آلیش بویروغی قتنه شووچیلرگه بیریلدی. همده تشقریدن باشقه لر کیلتیریلیب، سیناوپارچه لری اولرتمانیدن حل بولیندی. کانکور هیاتی زورمندلرتمانیدن تهدید بولیب خلاصه معارف مسووللری تمانیدن سواللر کیلدی هم طلبه لرگه بیریلدی دیدی صافی جنابلری".
همده او، شونده ی قانون بوزرلیکلر سواللرنینگ گروهی شکلده حل بولینیشی خصوصیده گي آلينگن صورت لرني مطبوعاتگه كورستدي. شو باعث 27 کیشیدن عبارت بولگن هیات، لوگر ولایتیده اوتکزیلگن کانکور سیناوينی بیکار قیلیشيني ایتیب، قیته دن کانکور سیناو عملگه آشیریلیشیني تاکیدله دیلر. شونینگ دیک، هیات باشچيليگيده بولگن شخص کانکور اوچون تعیين ایتیلگن هیات شونده ی قرارآلیشده صلاحیتی بارلیگینی اورغوله دی.
افغانستان عالی تعليم وزیرلیگی سوزچیسي عظیم نوربخش، کانکور سیناو هیاتی نینگ آلغه سوریلگن دلیللرینی قانيقرلي ديب، سیناو قیته دن اوتکزیلیشی باره سيده تاكيدله دي.
لوگر اهاليسي و معارف مسووللری اوتکزیلگن سيناو بیکار قیلینيشی، اوته قینچلیکلرنی باشدن کچیریب سيناو اوچون مرکزگه کیلگن اوقووچیلراوچون ییریک معما ايكنيني ایتيشدي. اولرگه كوره، لوگر ولایتی بیرقنچه تومنلری ناتینچ بولگنی باعث، کانکور قتنه شووچیلرنینگ مرکزگه کیلیشلری اوته قیين.
اوتکزیلگن سیناوده اون ایککینچی صنف نی بیتیرگن 3632 نفر اشتراک ایتگن ایدي، بو جمله دن 292 ته سيني قیزلر تشكيل بيرردي.
افغانستان عالی تعليم وزیرلیگی نینگ قراری اساسیده اوتکزیلگن یيغین نیتجه سیز اعلان قیلینیب، یقین اره ده قيته دن کانکور سیناوي اوتکزیلیشی نظرده توتیلگن.


text:
ونزویلا تشقی ایشلر وزیری خاوا مملکت جمهور رییسی هوگو جاویزنینگ وفاتی آرتیدن ییتی کونلیک ماتم اعلان قیلگن.
جناب خاوا جمهور رییس نینگ جسدی، طنطنه لی یوریش بیلن پایتخت کاراکاسده گی حربی اکادیمیگه آلیب باریلیشینی بیلدیردی.
جمهور رییس نینگ جسدی اکادیمیده جمعه کونیگه چه قاله دی. جمعه کونی دولت دفن مراسمی بولیب اوتیشی ریجه لنگن.
دفن مراسمیگه چه، چاوز نینگ طرفدارلری او بیلن وداع لشیشلری ممکن بوله دی.
جناب خاوا، شونینگ دیک، کیلگوسی اوتیز کون ایچیده سیلاولر اعلان قیلینیشینی بیلدیردی.
مخبریمیزگه کوره، سیاسی حزب لر اوچون بیر دقیقه مهم. تحلیلچیلرگه کوره، جمهور رییس نینگ اورینی نی جناب چاوز تمانیدن میراث خوار دیب تنلنگن ویتسی پریزدینت نیکالس مدورا موفقیتلی ایلگه له یشی کوتیله دی.
مخالفت هلی اوز زسمی نامزدینی اعلان قیلگنی یوق، لیکن اوتگن ییلی مغلوب بولگن نامزد اینریک کپریلس ینه پایگه گه قوشیلیشی کوتیله دی.
کاراکسده گی مخبریمیزگه کوره، ییتی کونلیک ماتم دوامیده مکتبلریاپیقلیگیچه قاله دی و وینزویلا کوچلری ایسه آدملر بیلن توله دی.
سرطان
ونزویلا جمهور رییسی هوگو چاوز 58 یاشیده آغیر خسته لیکدن سونگ حیاتدن کوز یومدی.
بو حقده اونینگ ویتسی- پریزدینتی تلویزیون آرقه لی اعلان قیلدی.
چاوز جنابلری اوتگن آی کیوباده سرطانگه قرشی معالجه آلیب قیتگنی دن بیری عامه اونگیده کورینیش بیرمه یاتگن ایدی.
چقور قیغوده چیقیش قیلگن ویتسی- پریزدینت نیکولاس مدورا اونینگ عالیم توغریسیده گی خبرنی سه شنبه کونی کیچقرون خلقگه ییتکزدی.
بو پیتده ونزویلا نینگ یتکچی سیاستچیلری و حربی رهبرلری اونینگ یانیده توریشدی.
اولراق، ویتسی- پریزدینت مدورا کیمیاوی تیره پیه طفیلی کوچسیزلنگن چاوز جنابلری نینگ نفس یوللریده ینگی انفکته سیه انیقلنگنی حقیده اعلان قیلگن و مملکت رهبری اوز حیاتیده گی اینگ قیین ساعتلرنی باشیدن کیچیره یاتگنی نی ایتگن ایدی.
عین پیتده جناب مدورا امریکا قوشمه ایالت لرینی ونزویلا دیموکراتیگی نی برباد ایتیشده عیبلنگن و ونزویلا حربی سیگه جاسوسلیک قیلگنی اوچون ایککی امریکا دیپلوماتی مملکتدن چیقریلیب یوباریلگنی نی هم بیلدیردی.
ونزویلا ماتم...
هوگو جاوزگه ایلک بار 2011 ییلی سرطان تشخیصی قوییلگنی باره سیده گی خبر ونزویلا دشمن لری تمانیدن جیرکنچ یولده اویلنگنیگه شبه قیلمه گنی نی ایتدی.
وینزویلا رادیو سیگه کوره، مملکت بویلب حربی قوشینلر جایلشتیریلگن.
حربی لیک اوز بیاناتیده مملکت خوف سیزلیگی نی محافظه ایتیشنی ایتگن. شونینگ دیک، حربی لیک ویتسه- پریزیدینت و پارلمانیگه صادق توریشینی قوشیمچه قیلگن همده آدملرنی آغیر- باسقلیکگه چقیرگن.
هوگو جاوز اوتگن ییلی اوکتوبرده اوتکزیلگن جمهورلیک سیلاویده غالب چیقگن و شو ییل 10 جنوری ده جمهورلیک ریاستی قسمیاتی نی قبول قیلیشی لازم ایدی.
بیراق سلامتلیگی طفیلی قسمیات قبول قیله آلمه دی، ونزویلا عالی محکمه سی قسمیات مراسمی نی کیچراق اوتکزیش ممکن، دیه قرار چیقرگن ایدی. آرژنتین جمهور رییسی کریستینا فرناندیز جناب جاوز نینگ عالمی باره سیده گی خبردن سونگ، برچه ایش ریجه لرینی بیکار قیلگن. او و مرحوم ایرینیستار کیرچنر ونزیولا رهبری نینگ یقین دوستلریدن بولگن.


text:
هلمند دن اوغیرلنگن عیال جوزجان ولایتیده قوتقه ریلگن
افغانستان پلیسی هلمند ولایتیدن اوغیرلنگن بیرعیالنی شمالی جوزجان ولایتی ده اوغریلر قولیدن قوتقرگن.بو عیال کابلده خبرنگارلربیلن صحبت له شیب بیرینچی دن اوز اوییده بی هوش قیلینیب کیین اوغیرلنگنی نی ایتگن.
او بو واقعه دن نیچه هفته اوتیشی بیلن سقلنگن محلدن ایناغه سی گه تیلفون قییلیب جوزجان ولایتی ده بولگنی نی ایتگن.
اونینگ معلوماتی سبب پولیس اونی تاپیش گه قادر بولگن.
اوچ فرزندلی بو عیال اوتگن هفته هلمند ولایتیدن اوغیرله نیب یقینده شمالی جوزجان ولایتی دن آدم اوغیرلاوچیلری قولیدن آزاد ایتیلدی.
بورقع گه اورلگن بو عیال افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگیده خبرنگارلرگه قنده ی اوغیرلنگنی نی تیل گه آلدی.
او قیسقه صحبتیده کیچه لب بیر کیشی بیرینچی دن بی هوش ایتیب کیین نیمه بولگن لیگی نی بیلمسلیگی نی ایتدی.
اکت
"تونده اویقوده ایدیم، کیچه نینگ بیر اطراف لریده پنجره اونگیدن بیرکیشی اوتدی، اویله دیم سینگلیم بولسه دیب، اوتاققه کیریش بیلن قولی نی آغزیمگه اوزه تدی وکیین بی هوش بولدیم، وسونگ نیمه بولگنی نی بیلمه دیم."
آدم اوغیرلاوچیلر قولیدن قوتقریش گه پولیس گه همکارلیک قیلگن بو عیال نینگ ایناغه سی گه کوره بو حادثه دن اوچ هفته اوتیشی بیلن سینگلیسی جوزجانده آدم اوغیرلاوچیلر قولیده بولگنیدن خبربولگن. سینگلیسی تیلفون قیلگندن کیین بوندن خبردار بولگن.
جوزجانده ییتگن ایکن، کیین شینکوت منطقه سیده من دیب مینگه تیلفون قیلدی، منطقه نی مینگه ادرسینی ایتدی، کیین مین پولیسگه خبربیردیم، پلیس همکارلیگی بیلن اونی تاپدیک، اوییرگه باریش بیلن اونی بیر توشنچ اوستیده اولتیرگنی گه کوزیمیز توشدی، بیر کمپل هم ایاغی اوستیده تشلنگن. بیز نهایتده آدم اوغیرلاوچی لر قولیدن بو قیزنی قوتقریشگه موفق بولدیک."
تیلفون بو عیال نینگ قولی گه قنده ی توشگنی هلی گچه معلوم ایمس، بو عیال نینگ اوزی وایناغه سی گه کوره آدم اوغیرلاوچی لرقوییب یوباریلیشی خصوصیده پول طلب قیلگن لر، و هم اونی قیناوگه آلگن لر، وباشقه بیر مهم سوال بو بو عیال یولده قنچه پولیس قرارگاه لریدن جنوب دن شمال گه آلیب کیلینگن.
عین حالده ایچکی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی صدیق صدیقی گه کوره بو عیالنی قوتقریش جریانیده پولیس بیر کیشی نی بو مساله عیب لب قولگه آلگن.
حالبوکی آدم اوغیرلش حاللری سونگی وقت لرده سانی آشیب باره یاتگنی خواطرلرگه سبب بولیب بارماقده.
ایتیلیشیچه آدم لراوغیرلش حاللری یوزبیریشی گه ، آدم اوغیرلاوچی لر تاماندن پول قولگه کیلتیریش اوچون عملگه آشیشی بولگن.


text:
افغانستانگه طالبان حکومتی حاکمیت اوتقزیشدن آلدین هیدواچیلیک نینگ ایرکک- عیالی بولمه گن. لیکن سیاسی شرایط دن سونگ عیال قتلمی نینگ فعالیتلری کوپگینه ساحه لرده چیکلندی. دیمک شونده ی ایکن، کوچه بازارلرده موتر هیده ب کیته یاتگن بیر عیالنی کوریش ناممکن ایدی. بیراق، مزارشریف ده بیر نیچه ییل اول، عیاللرگه خاص هیداوچیلیک کورسی آچیلگن.
افغانستانده عیال هیداوچیلرنی شهر ایچیده آزراق اوچره تیش ممکن. کورگن تقدیرده هم، فقط شخصی موترلر ایچیده. افتیدن افغان عیالی اوچون هیداوچیلیک قیینراققه اوخشه یدی. مزارشریفده گی هیداوچیلیک کورسلریدن بیریده موتر هیده شنی اورگنه یاتگن قیزلردن بیری اوز کورگن- کیچیرگنلرینی حکایه قیله دی.
«قیشلاغده گی عیاللر اگر ایشککه مینیب، اوز ایش- یوموشلرینی بجره دیگن بولسه، او اوچون هیچ قنده ی معما یوق. بیملال کوچه لرگه چیقیب یوره آله دی. لیکن شهرده، بیز عیاللر اوچون چیکلاولر تله ی گینه. منه مین سیزگه توناوکونگی بولیب اوتگن حادثه نی ایتیب بیره ی. بازارده، بیکیت دن چیقیب ایلنیب، بوریلیش دن کیین جایلشگن بنا یقینیگه بارماقچی بولدیم. لیکن بیرته- یریمته ایرکک هیداوچیلر یول حرکتی قاعده لریگه بویسنومه ی موتریم نینگ یولینی توتیب مینگه غاو بولماقچی بولدی... اما، بیرکونی کیلیب بو قیینچیلیکلر حل بولر دیگن امیدده من.»
شخصی موتر ایگه سی، مریم خانیم هم مملکت نینگ بیر قطار حدودلریده گی مستقل عیاللر سینگری، ایرته لبکی پیت اوز موتری بیلن ایشگه باره دی. عیال قتلمی نینگ هیداوچیلیک قیلیشلریگه ایجابی فکر بیلدیره دی.
«مثال اوچون توستدن اویده بیرار بیر کیشی کسللنیب قاله دی، هیداوچیلیکنی بیله توریب لیکن اویده بولمه گن ایرکک نینگ یوقلیگینی باشقه لرگه سیزدیرمی درحال اوشه خاندان خاتینی می، قیزی می اویده گیلرگه یاردم بیره دی، یاکی اگر بیرار ناقوله ی شرایط چیقیب قالگن تقدیرده، ینه خوددی شونده ی، بو عیال اوز هیداوچیلیک مهارتیدن فایده لنیب قیینچیلکنی درحال حل قیلیشی ممکن. آته- انه لر اوغیل و قیز باله لری اورته سیده فرق قویمسلیکلری کیره ک. اگر خاتین یاکی قیزلری هیداوچیلیک قیلیشنی خواهله دی می، اولرنی اوز حالیگه قوییشسین، اولرگه یاردم بیریشسین. چونکی، اگر عایله نگ سیندن حمایت قیلدی می، جمیعت هم سین بیلن بوله دی.»
شهرنینگ نسبتن گاوجوم ساحه سیده اوز بیکیتی حسابلنگن نقطه ده موترینی توخته تیب تورگن، تکسی هیداوچیسی عبدالصمدگه عیاللرنینگ موتر هیده شلریگه قنده ی فکر بیلدیره دی دیب سوره گنیمیزده، او شونده ی جواب قیتردی.
«مینی آتیم عبدالصمد، مزارشریف هیداوچیلریدن بیری من. اوتتیز ییلدن بیری مینینگ کسبیم شو. موتر هیده ب کیته یاتگن عیاللرنی کورگنیمده خورسند بوله من. مینگه بری بیر... هیداوچیلیک قیلیشلری توغری. مین اوچون عیاللر هردایم بیرینچی اورینده. مین اوزیم هلیگچه هیچ کیمنی بیزاوته قیلمه گنمن. باشقه لردن هم عیال هیداوچیلرگه حرمت قوییشلرینی ایسته گن بولردیم.»
بلخ اوقوو درگاهی نینگ استادلریدن بولگن خانیم ماریا رهین هم بیلیم یورت بناسی حضوریگه هر کونی اوز موتری بیلن کیله دی. اوزی بو حقده:
«مین اوزیم هیداوچیلیکنی مشق قیلدیم، عاقبتده اورگندیم هم. منه ایندی اوز موتریم آرقه لی به میلی خاطر کونده لیک ایشلریمگه- یم ییتیشه آله من، هم درسگه کیله من. هیداوچیلیک هم عیاللر اوچون بیر ضرورت ایکنلیگینی کوپچیلیک جماعت توشینمه یدی هلی. مین کوپ مراتبه اوزیمگه یاقمه یدیگن ساووق مناسبتلرگه دوچ کیلگنمن.»
هرچند افغانستان نینگ قطار شهرلریده، عیاللرنینگ موتر هیده شلری اوچون مخصوص شرایط یاکی توله تعلیمات یره تیلگنی یوق. لیکن شونگه قره مه ی، هیداوچیلیککه قیزیقه یاتگن خاتین- قیزلر اوزلریگه معقول کیلگن یول بیلن، یاکی ایریم کورسلرگه باریب موتر هیده شنی مشق قیله یاتگنلیکلری کورینماقده.


text:
ایلک بار افغانستان نینگ کابل بیلیم یورتی ده دوکتورا سطح ده عالی معلوماتگه ایگه بولیش مرکزی آچیله دی. ایتیلیشیچه، کیله سی بیر یریم آی ایچیده پشتو و دری ادبیات رشته لریده دوکتورا صنفلری نینگ تدریس درسلری باشلنه دی.
دری و پشتو ادبیات رشته لری ده ماسترلیک صنفلری نینگ تدریس درسلری بیر نیچه ییلدن بویان کابل بیلیم یورتی ده دوام ایتدیریلماقده و ینگی تعلیم ییلیده باشقه 12 رشته ده ماسترلیک درسلری باشلنه دی.
دری و پشتو ادبیات بولیملریده دوکتورا صنفلرینی تدریس قیلیش، افغانستانده دوکتورا سطح ده عالی معلومات بوییچه ایلک تجربه حسابلنه دی.
افغانستان عالی اوقوو وزیرلیگی، دوکتورا بوییچه معلومات صنفلریده بیرینیچی ده افغانلر گه و کیله جک ده ایسه، خارجی لرگه هم زمینه یره تیلیشی ممکنلیگی نی ایتدی.
عالی اوقوو وزیرلیگی اورین باسری محمد عثمان بابری، دری و پشتو بولیملریده دوکتورا معلوماتیگه ایگه بولگن اوستاذلر، تدریس قیلیشی ممکنلیگی باره سیده تاکیدله دی:"بوگون عالی اوقوو وزیرلیگی کابل بیلیم یورتی ده دری و پشتو ادبیات بولیملریده یقین آره ده دوکتورا بوییچه درسلرینی باشله یدی. مین دری و پشتو بولیملریده امکانیت کوپ یخشی دیب اویله ی من. بو حقده استادلریمیز آزبولسه هم ، اما کته علمی منبع و شخصلر هم بار که بو باره ده وظیفه بجریش گه تیار".
ایتیلیشیچه، بیرینچیده اوشبو مرکز 15 اوقووچی نی قبول قیلیب، مذکور رقم کیله جکده آشیریله دی.
اوتگن ییللرده کابل بیلیم یورتیده دری و پشتو بولیملریده هم ماسترلیک بوییچه تعلیم امکانیتلری موجود ایدی، اما اوشبو بیلیم یورت اوستاذ لریدن بیری صاحب نظر دشتی دوکتورا بوییچه تدریس نی تجربه قیلیش ساده بولمه گنی نی ایته دی.
عالی اوقوو وزیرلیگی، ینگی تعلیم ییلیده ماسترلیک بوییچه معلومات آلیشده باشقه 12 بولیم نی هم آچیشی نی نظرده توتگن.
اوشبو وزیرلیککه کوره، حاضرگی کونده، افغانستان بیلیم یورتلریده گی استادلریدن یریم قسمی ماسترلیک و یاهم دوکتورا معلوماتیگه ایگه بولیب، بیر مینگ دن آرتیق افغانستانلیک استاد و طلبه خارج مملکتلری نینگ بیلیم یورتلریده تحصیل آلماقده لر.


text:
بیزیم نوعی اینسانیمیز
ایکی آیاقلی، جانلی اولاراق اینسان آدلانانین وارلیغینین بینئورهسی دوز اولماسا، دوشونجهسی دوغروجا بیچیملنمهسه، یاشاییشیندان اوماجاقلاری بللی اولماسا، اینسان حاقلارینا دیلده دئییل عملده سایقی دورماسا، ماکیاوئلیستی دوشونجهلرینه یییهلهنیرسه ، آشیری شریعتچی یا آشیری آتئیست اولورسا، بیر گوج ألده ائتدیکدن سونرا سادجه بیرئیسل عقدهلرینی قاباردیب و سادجه اونلارین اولاشیلماسی اوغروندا چالیشماغی اولورسا، منافع أسینتیلری هانسی یؤندن أسیرلرسه او یؤنه ساری اوز دؤندهریرسه، آلینماق دردینی چؤزمک اوچون هرهانسی قاپینی چالیب اورایا سیغینماقدان واز گئچمیرسه، اخلاق قوراللارینی اؤزونو گووهنلی ساندیغی یئرده آیاغی آلتینا آتیرسا، یاشامیندا یاشاماغینا بیله فلسفهسی اولمورسا، دالغالار اوزهرینده چؤپ کیمی، کؤپوک کیمی بوردان اورایا، او داشدان اوبیریسی داشا چیرپیلیب، بو ألدن او آغیزا قالیب، سونو بوشلوق، یوخلوق، ایزسیزلیک کیمییه چاتیب، سانکی یوخموش کیمی دورومونا یئتیشمهسی قاچیلماز اولاجاقدیر.
منصور حللاجا چوخلاری داش آتدیلار، آنجاق سادجه اؤز دوشونجهداشی کَسسَک آتاندا آغلادی؛ سوروشدولار بس ندن داشلارا آغلامادین بو ایچی بوش کسسهیه آغلادین؟
منصور ایسه جاوابلادی: اونلار بیلمیرلر نه اوچون داش آتیرلار، بیلگیسیزلردیرلر. آنجاق بو کَسسَک آتان منیم اؤنجهلر دوشونجهداشیم اولاراق بیلهرکدن، قورخوسوندان، اونو دا بو دوروما گتیرمهسینلر دئیه بو ایشی گؤرور، بودور منی آغلاتدیران.
نئچه آی قاباق، اؤنجهلر اونونلا دوشونجهبیر اولدوغوم یول یولداشیمی خیاواندا گؤردوم؛ سؤز گلدی میللی مسئلهلره یئتیشنده " أه بابام سن ده کی هله بو پان تورکلویوندن أل گؤتورمهییبسن" دئدی. منیم ایسه گولوشوم دوداغیمدا قورویب داها هئچ نه دئمهییب سانکی اورهییمین باشیندان بیر قامچی چکمیشلر کیمی ساغوللاشمامیش اوندان آیریلدیم. ایکی گون سونراسی گؤندردییی بیر چیلخا توهینلی مئساژلا "لُر"-لارا سایقیسیزلیق ائتمیشدی. من ایسه جاواب یازدیم سیزی تانیمیرام؛ لوطفن بئلنچی مئساژلاری منه گؤندرمهیینیز.
نهسه؛ بوگون همین آدام بیر ایشی دوشدویوندن دولایی زنگ آچمیشدیر. بئلنچی اینسانلار آدامی سادجه ایشلری دوشنده یوخلارلار؛ اؤزو ده سنین یوخو دامارینی بیلدیکلرینی ساندیقلاری اوچون سنی اؤزلری تانیدیقلاری ساندیقلاری آدام کیمی دانیشدیرماغا باشلارلار.
هرنه، دئمیشم سیزی تانیمادیم! اؤزونو تانیتدیردیقدان سونرا مئییلسیز اولاراق دانیشمیشیق. هارداسان سورومون جاوابیندا: جنوبدایام؛ بو قرهقورهلرین ایچینده، دئدیم بیر آغ اینسان گؤرسونلر، همین خلیج عربینین یانیندایام دا!
یئنه بو سؤزلری
ائشیتدیکدن سونرا ناراحات اولوب جئب تئلئفونومو قاپاتدیم! بوندان باشقا بیر ایش ألیمدن
گلمیردی ذاتن.
-
- ۹۴/۰۲/۲۲


text:
افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی بی بی سی تمانیدن تیارلنگن حسابات اوستیدن تیکشرو آلیب باریشینی تاکیدلب بوکبی عیبلاولر پلیس خذمتلریگه فتور یتکزمسلیگینی ایتگن.
بی بی سی تمانیدن افغان پلیس حقیده تیارلنگن حسابات ایچکی ایشلروزیرلیگی نینگ جدی مناسبتی بیلن دوچ کیلدی.اوشبو وزیرلیک مسووللری اوزاق منطقه لرده ایریم پلیس خادملرینی ناقانونی ایشلرگه قول اوروشلری پلیس نینگ قیله دیگن ایشلریگه هیچ فتور یتکزمسلیگینی اورغوله دی.
ایچکی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی پلیس چوکاتیده فساد کبی غیر قانونی ایشلرگه قولی بولگن پلیس عسکرلری هم بارلیگینیی مطلقا رد ایتمی ایریم پلیس عسکرلری شوندی عیبلاولر بیلن جزالنگنینی هم ایتدی.
شونگه قوشمچه ایچکی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی صدیق صدیقی بی بی سی تمانیدن نشر ایتلگن گزارش دقیق تیکشریلشینی اورغولب بوحقده شوندی دیدی:"بیرینچیدن بو بیر عیبلاو بولگن، بونینگ تیکشریلیشی لازم، اگر بیزنینگ هیاتی میز خدا قیلمه سین شوندی عمللرگه قولی بولگن پلیس لرنی انیق له سه بیزنینگ مناسبتی میز جدی بوله دی.اوتمیشلرده هم ایریم پلیس عسکرلری نینگ بعضی بیر ناقانونی ایشگه قولی بارلیگی انیق له نیب اولربیلن جدی یانداشیلگن ایدی."
بی بی سی تمانیدن تیارلنگن گزارشده ، امریکا لیک مصلحتچیلریدن بیری نینگ اظهارات لرگه ماس، هلمنده گی پلیس عسکرلری بچه بازلیک، مردم نینگ اذیت قیلیش حاللریگه قوللری بارلیگی علیحیده تاکیدلنگن. صدیقی جنابلری شوندی بیروضعتنی کورگن مصلحتچی اوزی هم بوخصوصده مسوول دیه فکر بیلدیردی:"اگر مصلحتی چی تمانیدن قوییلگن عیبلاو لر حقیقت گه یقین بولسه ، بو مصلحتچی هم مسوول دیر، اولرپلیس گه مصلحت بیره دی، شوندی وضعتینی کورگن حالده پلیس اوز امرلریگه بو معلومات بیریشی لازم ایدی. بیز کبی عیبلاولرنی تصدیق قیله المی میز بیزنینگ وعده میز بو موضوع نی جدی تیکشریش بولگن دیدی صدیقی جنابلری."
بوندن الدین هم افغانستان پلیس کوچلری چوکاتیده، مخدر ماده لرگه چلنگن شخصلر موجودلیگی ایتلگندی، همده ایریم حالت لرده بعضی بیر پلیس خادملرینی عصیانچیلر بیلن علاقه دارلیکده بولگنی باره سیده هم میش میش لر یوزه چیققن ایدی ایدی شوباعث افغانستان ایچکی ایشلروزیرلیگی پلیس چوکاتیده اصلاحات الیب کیلیش اوچون ایریم برنامه لرنی قول اوستیگه آلینگن حاضرگه قدر پلیس اداره لریده اصلاحات کیرتیش رسمیلرگه کوره ایریم ریجه لر دوام ایتماقده.


text:
اورهان پاموک سون رومانینین (کافامدا بیر توهافلیک) اینگیلیسجهسینی تقدیم ائتمک اوچون لندندهدیر.
“دئ قاردیین” قزئتینین تدبیرلر زالیندا چیخیش ائدن یازیچی رومان ژانرییلا مودئرن شهرلرین بؤیومهسی آراسیندا سیخ علاقه اولماسیندان دانیشیب، بریتانیالی اوخوجولارین سواللارینی جاوابلاندیریب:
“شهرلر رومانلاری بؤیودور، رومانلارسا اؤز نؤوبهسینده شهری میفلهشدیریر (میف= اسطوره) و اونون بؤیوکلویونه بؤیوکلوک قاتیر.”
“من ده مؤولود (سون رومانینین قهرمانی) کیمی گئجهیاری شهره چیخیب اونو گؤرمهیی خوشلاییرام… شهر اینسانلیغین مختلف جیلدلره گیریب گیزلندیگی یئردیر.”
“بیر رومانچی کیمی گزمک، آددیملاماق، باخماق و قیدلر گؤتورمک بؤیوک ذوقدور. فوتو چکمک اوچون آیفونومدان فایدالانایرام، ماراقلی سایدیغیم شئیلرین ویدئوسونو دا چکیرم.”
تانینمیش ژورنالیست، آپاریجی مارک لاوسونون” بیر یازیچی قیرخ ایل ایچینده باش وئرن، چوخلو یان حیکایهلر و موضوعلاری بیرلشدیرن بیر رومانی نئجه خیال ائدیر و قورور” سوالینا او.پاموک بئله جاواب وئریب:
“بیلدیییمیز کیمی، اینسان تخیّلو محدود اولور. ۶۰۰ صحیفهلیک رومانی قاباقجادان گؤرمک ممکن دئییل. گؤودهنی [بدنهنی] فیکیرلشیرسن، بوداقلاری تصوّر ائدیرسن، سونرا بیر نئچه یارپاق آغلینا گلیر.
ائپیک [حماسی] اثر فرئسکویا [سولوبویا ایله دیوار، تاوان و گچ اوستونده نقاشی چکمک] بنزهییر: اونو یاراتماغا کونجدن باشلاییرسان. بیر ایل مختلف کونجلری یازیرسان، سونرا باشقا بیر کونجه کئچیرسن، داها سونرا گؤودهنین یئرینی دهییشدیریرسن، سونرا حیکایهنی یئنیدن کشف ائدیرسن، سونرا سئودییین آداملار دئییرلر: “سن نئینیرسن؟” – بونو آیدینلاشدیرماق اوچون رئداکتهلر ائتمهیه باشلاییرسان… ۴۰ ایلدن چوخدور بئله یازیرام.”
پاموک دئییب، پوپولیار [چوخ بهیهنیلن] فیکره رغماً، یازیچیلیق یالنیز ایش دئییل، ائدیتورلاری یاخشی اولان یازیچیلار یاخشیدیرلار.
“رومان اونو یئنیدن یازدیقجا، یئنیدن ایشلهدیکجه، یئنیدن یازدیقجا جلالانیر. ائدیتورلاریمدان ریجا ائدیرم، بو داواملی یئنیدن یازما ایشینده منه کؤمک ائتسینلر.”
لاوسون یئنی تلویزیون قوتولارین ائله ۱۹-جو عصر رومانلارینی صنعت اؤلچولری و مقصد باخیمیندان احاطه ائتدییینی دئینده او.پاموک جاواب وئریب:
“منه أن چوخ وئریلن سواللاردان بیری بودور: “رومان اؤلورمو؟” جاوابیم بئله اولور: گلین رقملره باخاق.
سون یوز ایلده رومان بوتون ادبی فورمالاری سیرادان چیخاریب، کنارلاشدیریب: دراما، پوئزیا ایندی مارگیناللاشیب [دهیری دوشوب]. اینسانلیق ادبیاتلا رومان واسطهسیله علاقه ساخلاییر.
هر بیر گنج تورک ۱۹۷۰، حتی ۱۹۸۰-جی ایللره قده ر شاعر اولماق ایستهییردی. ایندی داها شاعر اولماق ایستهمیرلر. ایندی هامی رومان یازیر.
تانرییا شوکورلر اولسون، اوخوماق و یازماق اینستینکتی [ایچگودوسو/غریزهسی] داوام ائدیر.” قایناق: avanqard
حاضیرلایان: حسین واحدی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
سلطان حسین، حسینی تخلص سئچه رک، بیر عشق و سئوگی شاعری اولاراق، ادبیات تاریخیمیزده قالیر. حسینی، عاشقدیر و کؤنلونون معمور اولماسینی دیله ییر و بئله لیکله حرص و هوسی اوره کدن قازدیری:
کؤنلوم ائت معمور، مهرین ایله، لیکن قویماگیل!
نفـــس اوندا قیلا کی حرص و هوس طرحین بنا.
بو گؤزه للیکده سؤز، اوندان اؤنجه تورک عالیمی خاص حاجب آدیله تانینان بؤیوک شاعریمیز- قوتادقو شاعری دیلیندن ائشیتمیشیک. خاص حاجب بو ده یرلی اثرینده، شاهلار، سلطانلار و خاقانلارا اؤلکه نین اداره ائتدیگینی اؤیره ده رک، اونلارین اوره کلرینده حرص و هوسی چیخیریب ، یئرینده سئوینج و محبت اکدیگینی ایسته ییر. سؤز یوخدور کی سلطان حسین بو کتابی اوخوموش و اوندان الهام آلاراق، بئله معنالی شعرلری قوشا بیلیر. بئله دیر کی سلطان حسین بیر خاقان اولاراق، عینی حالده ده یرلی شاعردیر ده. آنجاق عشق اونون دیلینده شاهلیق ایستک لریندن آیریلمیر و بیر سلطان دیلی ایله ده بیانی نی تاپیر. شاعر، بوتون کلاسیک شاعرلریمیز کیمی، غمین قوشون چکمه سیله، ساقیدن می ایسته ییر و غم مصافینا گئدیر:
غم سپــــه چکدی، ساقیا، توت جام صاف،
کیم بولور جام می ایچندن دلیر اهل مصاف.
شاعر ، عشقی انسانلارین تقدیری و آلین یازیسی کیمی تصویره آلیر. او اؤزونو جام الستدن مست اولدوغونو بیلدیری:
دان یوخدور کیم بولوب من مست تا شام ابد،
کیم ازلده قسمتیم بولدی منه جام الـــــــست.
بئله بیر شاعر، هجردن ده قورخمور. چون مصافا گلیرسه، اونو شکست وئره جه یینه اینانیر:
ای حسینی، وصل اوچون هر نئجه کیم چکدیم مصاف،
هـــــجر بولماق روبرو قلبـــــــــیم آرا بولدی شکست.
او، عشقین اولماسیله هر شئیه دال چئویریر:
قیلمادی عشق عقل و دین و ننگ و نام ترک،
بونجا رسوالیق قبول ائتدیم من رســـوا و بس!
صریح و صمیمی سؤیله ییر:
یئره گیرسین اشک کیم آقیزدی باغریم قان ائدیب،
یوخ کی مخفی سر عشقیم ائیله دی افشا و بـــــس!
حسینی، اؤزونو بیر بولبوله بنزه دیر کی گولون تیکانینی، گوموش قفسه ترجیح ائدیر:
ای حسینی، هجرده جسمیم آرا کؤنلوم قوشی
گولدن آیری عندلیبی دور گرفتار قفس.
و یئنه دئییر:
توختاماز خنده مژگانین ووران کؤنلوم قوشــــو،
خوش گؤره ر بولبول جواهرلی قفسدن خارینی.
آنجاق عشق یولوندا ناله ائتمه گی ده قبول ائدیر:
گر حسینی ناله قیلسا عشق آرا، عیـــــــب ائتمه نیز،
کیم دورور عاشق کیم اونون شیوه سی افغان دئییل؟
حسینی، تاریخی و اوسطوره وی عاشیقلاردان دا آد آپاریر و بوتون کلاسیک ادبیاتا صادق قالیر، اما هردن بیر فرقلر ده گؤزه چارپیر. بو عاشیقلر وصالا چاتماییب، اؤزونو اونلارلا توتوشدوراراق، اؤز داستانینی باشقا بیر نوع بیلیر:
حالتیم فرهاد و مجنون قصه سینه اوخــــــــشاماز،
کیم ایرور عشق ایچره مهلک داستانیم اؤزگه نوع.
اونون باشقا نوع اولدوغو بئله دیر:
عشق ظلموندن اگر فرهاد و مجنون اؤلدولر، عار دئییل
منده هر دم دور اؤلوم، مندن آلار مظلوم دئــــــــــییل.
حسینی نین دیوانیندا گؤزه ل بیان ایله ده اوز اوزه گلیریک. موسیقی یه تانیش اولدوغونو ده شعرلرینده گؤروروک. بیر شعرینده “حسینی: پرده سینه اشاره ائده رک دئییر:
چون حسینی توبه سیندیردی، مغنی دوز نوا،
هم حسینی پرده سینده، ساقیا، سن باده سوز!
شاعر عشق سئوه ر بیر شاعردیر. عشق آنا یودو ایله جانینا گیرمیش، اجل گلمه سیله جانیندا چیخاجاقدیر:
عشق سود ایله تنیمه گیذدی، چیخار جانیله،
ناصحا، منع ائتمه ایلن عادت معـــــــهوددن!
آنجاق بیر سیرا شعرلریندن، آلماق اولور کی حسینی مجازی عشقه ده دوشموشدور:
ای حسینی، هجردن جانیم قوتولسا عهد ائده ر،
کاشــــــنالیق قیلمایین جنس بنـــــی آدم ایله..
او، گؤزه للر قدرینی بیلن انساندیر و وفالی یار اوچون جاندان علاوه باشقا بیر سؤز دئمه گی سئومیر:
ای حسینی، بی وفالارا کؤنلونو وئرمه گـــــیل!
چون وفالی یار تاپدین، سؤز دئمه جان اوستونه!
عینی حالدا، حسینی کلاسیک شاعرلر کیمی خرقه سینی می اوچون رهنه وئریرو یولدان دؤنمه ین بیر عاشق کیمی جانیندان کئچیر:
میه خرقه م رهن و من مخمور، نئتدی می فروش
یانا بیر پیمانه هم وئرسن بو مرهــــــون اوستونه؟
او، انسانلاری دوشونمه گه چاغیریر و تورپاغا چئوریلمه میشدن اؤنجه یاشاییشدان بهره لنمه گی ایسته ییر:
اوزو خوش توت گیل که آخر تیره خاک آستیندادیر،
اول که حــــــــالا رخش سوره ر چرخ گردان اوستونه.
و بونا گؤره ده دونیادان کام آلماغا چاغیریر:
ای حسینی، تاکه ممکندور جهاندان کام سور،
عاقبت ناکاملیق یئتدور کوی چون چـرخ دون.
نهایت واعظه اوز چئویریب، گؤزه ل طنز ایله گؤزه للری سئومکی گناه سایدیقلاریندان لوغازا توتور و دئییر کی من چکینمه یه جه یم، چونکی تانریمین رحمتی منه بئله لیکله داها آرتار:
واعــظا، گر خوبلارین عشقی گناه ایرور، نه غم؟
چونکی تانری نین گناه اهلینه چوخدور رحمتی!
شاعر، بئله لیکله عشق میدانینا قدم قویوب جان وئرمکدن ده اسیرگه میر:
عشقده جانیـــــمی آل، جسمیمی یاندیر ای اجل!
یئله ساوورگیل که عشق اهلی نین اولسون عبرتی!
م.کریمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
بو موضوعون بستری صوفیزیمین اسلام دونیاسینده، هانسی طریقت ده اؤز پروسه لرینی باشدان گچیرمیشدیر؟ - دییلمیش سوراغ ائله، باشلایاریخ!
عرب- فارس تاریخ ادبیاتی ساحه سینده، صوفیزم سؤزو “تصوف” باخیمیندا، 2-نجی عصردن افاده اولمایا باشلانمیشدیر. اونون اوچون صوفیزم یادلانان عصرین پروسه لرینده “تصوف” آدی ایله تانینیر. بو دووره ده موافیقلر و موخالیفلر آراسینده “صوفیزم” و “صوفی چیلیک” حققینده جدللی بحثلر گؤستریلمیشدیر. صوفیزم شو عصرین آخرلرینده شریعتدن اؤز باغیمسیزلییه صاحیب چئخمئشدی. ...
صوفیزیم مقوله سی چوخ اوزون بیر بحث اولدوغو اوچون، صوفیزیمین هانسی عصرلرده باشلانمیش و نه خاصیتلره صاحیب اولدوغونو یادلاییب گئچه جه ییک!
2-نجی هجری قمری عصرینده، صوفیزیم بهشت و جنت آرزوسیندا هله ترک ِ دۆنیألیگین قلزوموندا سیر ائیله میشدی کی 3-نجی عصرده بیر بؤیوک دئیشیکلیگین اۆستۆندن مواجه اولار. بو زاماندا عاریفلر فلسفه نین فرقلی حالتلرینی روحانی- علمالارا واضح دئمکدن حذر ائتمیشدیلر.
ولیکن، 3-نجی و 4-نجی عصرلرده، یئنی ائسلام دۆنیأسینده فلسفه نین فکری زمینه سی یاخین وقتین دوامینده دئیشمیش و اونون عرضیندکی عربلرین اسکی و محدود ادبیاتینین اؤنینده، دوغو ئولکه لرینین عاریفلرینین هیبتلی روحی دۆنیأسی واریدی. بو زاماندا عاریفلر، شریعتین باطنیندکی مهر و صفا هم وحدت کیمی خصلت و خاصیتلریه ارزش ورمیشلر. بو پروسه یین بسترینده صوفیزمین فلسفه سی خاص نظمیه صاحب اولموش کی اولار بو 3 مرحله دن عبارت اولار:
1. شریعت مرحله سی
2. طریفت = =
3. حقیقت = =
تاریخده صوفی عالیملرینین هامی سی بو اصلی مرحله لری گئچیرمیشلر.
بو عصیرین باشلارینده بایزید بسطامی، عصرین اورتالاریندا حسین ابن منصور حلاّچ دونیایه گلمیش و عصرین سونلاریندا، جنید نهاوندی (بغدادی) ظهور ادمیشلر. منصور حلاجی IV-نجی عصرین باشلاریندا 309-نجی ه. ق. ئیلدا دارا چکیلمیشدیر. صوفیزیمین بو 3 سائی مهم شخصیتلری اسلام دونیاسینده، فلسفه نین سون گله جک بیوک دئیشیکلرییه انکار اولماجاخ تأثیرلری اؤزلریندن غالدیرمیشلار.
عموماً بو عصرده صوفیزیمین منطق - فیلاسوفیالری و تفکّر - تحولاتلاری، جنید نهاوندی، بایزید بسطامی و منصور حلاج گیبی شخصیتلرینین عقیده سینده اؤز کامل و یوکسک درجه سینه صاحب اولارکن. بولارین سبک و سیاقلارینده شریعتین جامد و کؤتـی قایده - قانونلاری تعدیل تاپور.
بؤیله آگرسیو و غضبلی دئیشیکلی تفکراتلار و تحولاتلار، شریعتچی فوندامنتالیست روحانیلارین فریادلارینی اوجلندیرمیشدیر و اولارا “دین مخالف لری” آدی ائله تکفیر و تهمت آتموشلار. عاریفلر ائله شریعتچی لرین آراسیندا اولان بؤیله بحثلی و جدل لی انکیشافلار، بو عصرده صوفیزیمین یولی، یازیی-ترتیب ائله، اؤز اصولی قاعدسیه گچمیینه اساسی نقش آپارموشدور.
صوفیزیم بو دوره-ده، اساساً 3 خصلت و خاصیت ده، بیر-بیریندن تفاوتلانموشدور:
الف). عاریفلر زنگین ریاضتلره اهمّیت ورمییپ، زهد و گوشه لشمیی کامیللیین بیر ستونی حسابلاموشلار. یعنی اگر مورتاضلارین اشتهاسیزلیی(آج لیغی) اؤزلرینه ایمیک اولان اولسا، “فکر و تفکّرات لار” عاریفلرین خوراکی اولموشدور.
ب). تفکّرلرین رواجلیغی و وارلیغین بیرلیی.
ج). صوفیزیمین تئوریاسی و عملی فکیرلرینین مجموعه سی اؤز عقلایی مسلکی ایله شکیللنمیی.
بو دوره-ده صوفیزیم شریعته باغیمسیز اولان مستقل بیر عقیده یه دئیشمیشدیر. بو عصرلردن سون، چوخ شخصیتلر “خانقاه” لاردا، یعنی دوره یئغئشماق مجلیسلرینده، انسان کرامتینین (هیومنیزیمین) کامیللیک دنیزینده سیر ایلأمیشلر.
ابو منصور حسین ابن خلاچ بؤیله بیر فلسفی-فکری بسترینین دونیاسینده یاراموشدیر.
منصور حلاچ 244-نجی ه. ئیلده بیضاء فارس شهرینین یاخینینده اولان “تور” آدلی ئولکه-ده، دونیایه گلمیشدیر. منصور صوفیزیمین فلسفه سینی جنید نهاوندی هم بیرنیجه شیخلارین محضرینده افاضه آلموشدور. اول اورتا آسیا، هندوستان و دونیانین موختلف کنچ لرینه سیر و سیاحت ایلأمیشدیر.
منصور حلاج 296-نجی هـ. ئیلینده مکّه یه زیارته گیتمک مقصدی ائله، بغداد شهرینه گلمیشدیر. بغداد – ده، سنّی و شیعه روحانیلری طرفیندن اونا تکفیرلیک تهمتینی آتموشلار. بو یرده منصور 8 یئل دوسساغدا اولاندان سون، 309-نجی یئلده، هلاکته محکوم اولموشدیر و اونین حکمی هلاکتی آغور و سنگین شیکنجه لر ائله تماملانموشدور. اغراق اولماسا، ائله بیر روایت هم وار کی: “-بو صوفی نی دارا آسانلاریندن سون، چاپموشلار که اونون قانینین تؤخلن یرینده غان ائله “انالحق” کلمه سی یازئلمئش، سون اودا آتموشلار، چیخان توسسه لرده “انالحق” کلمه سی یازئلمئش، اونون کولینی روان چایا آتموشلار، سو یوزونده اونون کولییندن “انالحق” کلمه سی شکیللنمیشدیر.!...
روایت لره گؤره اونون اؤلدورولمه گینین سببی بودور کی منصور حلاج صوفیزیمین اسرارینی آشکار ائتمیشدیر! بو روایتلره گؤره، او خالیق له انسانین(پیغمبرین) مرتبط اولدوغونو دوغرو بیلمه ییب، 12-نجی امامین یئنی دن دۆنیأیه گلمه سینین دوغرو اولماماقینی انکار ائدیب و اؤز طرفدارلارینا “کعبه نی” یئخمایا امر ائیله میشدیر. اللهی نی اینکار ائیله مک له انسانین اؤزو اؤزونه صاحیب اولدوغونو سؤیله میشدی. «حلاج» حروفیزم(انسانلیق کرامتی) نهضتینین نظریه سینین صاحیبی اولان، و «انالحق» نشانه لرینی انسانلارا گؤسترن بیر بؤیوک پیر، عالیم و عاریف دیر.
اونون هم عصر عاریفی “صوفی شبلی” بؤیله سؤیله میشدیر: «من ایله حلاّج برابر بیر شئی دئییریک. امما منی مجنون و دیوانه فرض ائدیبلر بو سببدن اؤلومدن خلاص اولموشام، ولیکن، حلاجی، اونون فیکری و فراستی هلاک ائتمیشدیر!»
حلاجدان موختلف شعرلر و صوفیزیمین اصوللاری حققینده “التواضیح” مکتوبی یادیگار قالمیشدیر.
منصور حلاج، طریقت مرحله سیندن آیدین حقیقته یوکسلن و بو مسلک ده آیدین حقیقتی سؤیله مک حققی ایله، حقیقتین یۆزۆنو انکیشاف ایله ییبدیر. حلاج بو حقیقتی فریاد قئلان و بو یولدا اؤز شیرین جانینی فیدا ائدن بیر بؤیوک انسان و عاریف دیر....
قسمت اول >>> ادامه دارد!...
قایناق: نشریه هفته


text:
آمریکانین پایتختی واشینگتن شهرینده سناتورلارین بیسبول اویونو زامانی تشکیل ائدیلن هجومدا آمریکالی سناتور ایستو سکالیس یارالانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «حریت» قزتی معلومات یاییب.
حادثه زامانی خیلی اینسانین یارالاندیغی بیلدیریلیر.
سی ان ان هجوم زامانی ۱۰۰-ا یاخین گوله سسی ائشیدیلدیینی یازیب.
***
"رؤیتر" حادثه یئرینده ۱۵-۲۵ کنگرسمنین اولدوغونو یازیب.
***
کنگرسمن مول بروکس سی ان ان-ه آچیقلاماسیندا ۵ نفرین یارالاندیغینی بیدیریب. او، ۱۹۶۵-جی ایل تولدلو کنگرسمن ایستو سکالسین یارالاندیغینی تصدیقلهییب.
***
اینسیدنتله باغلی پرزیدئنت ترامپا معلومات وئریلیب. هجوم ائدنین حبس اولوندوغو بیلدیریلیر.
اراضییه چوخسایلی پلیس جلب ائدیلیب.


text:
آنا جان باغریمی قان ائیله میشم من
گؤزلریمی گریان ائیله میشم من
بیر آلا گؤزلو یارین عشقی یولوندا
اؤز جانیمی قوربان ائیله میشم من
آنا جان آغرین آلیم
آنا جان باشینا دؤنوم
قوی دولانیم من
منیم اؤز سئوگیلیمه
حیران اولوم من
گولو خندان کیمی دیر یارین لبلری
جیرانا بنزر اونون آلا گؤزلری
ایکی کلمه دانیشیب آیریلدی مندن
قلبیمه نور آلدی شیرین سؤزلری
آنا جان عشق اودونا یانمامیشام من
هله ده بیر تجروبه آلمامیشام من
نه یامان اولور یاردان آیری دوشنده
بلکه ده یاخشی یامان قانمامیشام من
Filed under: تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: گوزل آنام,آنا,آنا جان,آنا شعرلری,آنا شعری,آنالار,آنام,تورکی شعر |


text:
شهریار
0 گؤروش
یازار: سمیرا
اؤزو حیاتدایکن بئله، دونیادا اون قازانان، اثرلری بیر چوخ دیله چئوریلهرک یاییملانان شهریار، چاغداشی اولان باشقا شاعرلردن بعضی فرقلی اؤزللیکلره صاحبدیر. شهریارین ان اؤنملی اؤزللیگی، اونون کلاسیک ادبیاتدان معاصر ادبیاتا گئچیش پروسسینین نمایندهسی اولماسیدیر. او، بیر طرفدن حیات طرزی، قوللاندیغی شعیر نؤوع و اوسلوبو باخیمیندان کلاسیک شاعرلری چاغریشدیریرکن، اؤته یاندان دا معاصر ادبیاتین احتیاجلارینی شعیرلرینه عکس ائتدیرهرک، گونوموز شعرینین ان گؤزل نومونهلرینی وئرمهیی ده باجارمیشدیر. شهریار هر شئیدن اؤنجه بیر عشق شاعریدیر. اینسانی عشق و ایلاهی عشق اونون شعرلرینین اساس قونوسونو تشکیل ائدیر. خوشگؤرو، باریش، عدالت، اینسانلار آراسیندا سئوگییه دایالی بیر آنلاییش شهریار شعرینین دقته چارپان اؤزللیکلریندندیر .
آدی محمد حسین بهجت تبریزی اولان شهریار، 1906-دا تبریزده دوغولدو. آتاسی میرآغا خوشکنابی دؤورونون سایقین شخصلریندن و وکیل ایدی. شهریار اوشاقلیق ایللرینی آتاسینین کندی خوشکنابدا، "حیدر بابا" داغینین اتکلرینده گئچیرمیشدی. اورادا گئچیردیگی گؤزل گونلر و خوش خاطرهلر گ، اونون یادداشیندا ائله ایز بوراخمیشدی کی گ، ایللر سونرا قلمه آلدیغی "حیدر بابایا سلام" شعرینین قونوسونو اوندان آلاجاقدی.
شهریار ایلک و اورتا ائییتیمینی تبریزده تاماملادی. آنا دیلی اولان تورکجهنین یانیندا فارس، عرب و فرانسیز دیلینی ده چوخ یاخشی اؤیرنن شهریار، داها سونرا تحصیلینین داوامی اوچون تهران دارالفونونونا گئدیب اورادا طب ائییتیمینه باشلادی. اؤیرنجیلیک ایللرینده شاعرلیک قابیلیتینی دفعهلرله سینایان و اطرافینداکیلارین تشویقی ایله قارشیلاشان گنج شهریار، هر گئچن گون طبدن اوزاقلاشاراق ادبیات عالمینه یاخینلاشیردی. هر کسی شاشیرداجاق درجهده گؤزل شعیرلر یازان گنج شهریار، یاشادیغی عشق آجیسینا دؤزهبیلمهیینجه، تحصیلینی یاریم بوراخاراق یالنیزلیغا چئکیلدی. بو اولای تمیز و معصوم بیر عشق آرخاسیندان گئدن گنج شهریارین حیاتیندا درین بیر ایز بوراخدی. چونکو عاشیق اولدوغو قیزین آتاسی، قیزینی پاراسی پولو اولمایان بیر شاعره وئرمکدنسه، شاه سارایینا منسوب بیر آلبایلا ائولندیرمهیی سئچمیشدی. اوستهلیک شهریار سارایلیلار طرفیندن باشقا بیر شهره سورگون ائدیلمیشدی. شهریاری بیر شاعر اولاراق شهریار ائدن بو اولسا گرک. چونکو او تاریخدن سونرا شهریارین شعیرلری گئرچک بیر عشقی و گئرچک بیر عشق آجیسینی عکس ائتدیرمهیه باشلامیشدی.
شهریار گئچیمینی تامین ائتمک اوچون اؤنجه سورگون ائدیلدیگی مشهد شهرینده اسناد مودورلوگونده، داها سونرا تهرانا دؤنهرک تاریم بانکیندا ایشه باشلادی. آنجاق هئچ بیر زامان شعیردن اوزاقلاشمادی .
سئوگیلیسینی ایتیرن، آنجاق سئوگیسینی و عاشیقلیق روحونو ایتیرمهین شهریار، ایللر سونرا داییسینین قیزی عزیزه خانیملا ائولندی و اوچ اوشاق صاحبی اولدو.
اؤنجهدن "بهجت" تخلوصونو ایستیفاده ائدن و داها سونرا "شهریار" تخلوصونو سئچن شاعرین ایلک شعری 13 یاشیندایکن ادب درگیسینده یاییملاندی. تهرانا گئتدیکدن سونرا مشهور موسیقیچی ابولحسن صبا ایله تانیشان شهریار، اونون یانیندا موسیقی ائییتیمی آلماغا، اؤزللیکله ده "سهتار" اولاراق بیلینن بیر آلتی اؤیرنمه باشلادی. بو ایللرده شهریار یازدیغی فارسجا شعیرلرله بؤیوک شؤهرت قازانمیشدی. تئز تئز ادبیات و مدنیت شؤلنلرینه چاغیریلاراق شعیرلر سؤیلهین شاعر، "حافظ ثانی"، یعنی "ایکینجی حافظ" کیمی تقدیم ائدیلیردی. آنجاق بیر گون آناسی شهریارا بئله دئیر: "اوغلوم، هر کس سندن بحث ائدیر. بؤیوک بیر شاعر اولدوغونو سؤیلهییرلر. اما من شعیرلریندن هئچ بیر شئی آنلامیرام . بیر آز دا اؤز آنا دیلینده یاز کی، من ده آنلاییم" بو سؤزلر شهریاری چوخ ائتکیلر، آناسینین حاقلی اولدوغونو آنلار و خیال عالمینده اوشاقلیق خاطرهلرینی بیر دفعه داها گؤزدن گئچیریر. داها سونرا او خاطرهلری آنا دیلی اولان تورکجهده یازماغا قرار وئرر. شهریارین 1950-1951 ایللرینده یازدیغی و "حیدر بابایا سلام" آدلاندیردیغی مشهور اثری، بو حادثهنین نتیجهسینده اورتایا چیخمیشدیر. شهریار، خالقین دیلینده، ساده بیر اوسلوبلا و هئجا وزنینده قلمه آلدیغی بو اثرین، اونون شاه اثری اولاجاغینی و قیسا بیر مدت ایچینده دونیانین بیر چوخ دیلینه چئوریلهجگینی تخمین بئله ائتمیردی. "هحیدر بابایا سلام" شعری، تورکجهنین ایراندا قاداغان اولدوغو بیر دؤورده اورتایا چیخدی. آنجاق شهریارین فارسجا شعرلریندن الده ائتدیگی شؤهرت، اونون تورکجه شعرینین یاییملانماسینا وسیله اولدو. بو اثرین تأثیری او قدر بؤیوک ایدی کی، ایران، آذربایجان، تورکیه و تورک دونیاسینین بیر چوخ بؤلگهسینده اونا یوزلرجه نظیره یازیلدی. اثرین ادبی و دیلسل اؤزللیکلری بیلیم آداملاری طرفیندن آراشدیریلدی. تورکیهده مشهور تورکولوگ مرحوم پروفسور دکتر محرم ارگینین، اثرین دیل اؤزللیکلریله ایلگیلی حاضیرلادیغی کیتاب، هله اونیورسیتهلرین تورکولوژی بؤلوملرینده اؤنملی بیر قایناق اولاراق ایستیفاده ائدیلمکدهدیر.
بوتون بو شؤهرت و موفقیته باخمایاراق، شهریار هئچ بیر زامان مادیات و یا مقام آرخاسیندا اولمادی . ساده و نورمال بیر حیات طرزینی سئچدی و نهایت 1988ده حیاتا گؤزلرینی یومدو و مؤحتشم بیر جنازه تؤرنی ایله تبریزین "شاعرلر مقبرهسی" قبیریستانلیغیندا تورپاغا وئریلدی.
پنجشنبه 16 بهمن 1393


text:
ییرمیسککیزینجى درس
"ایسیملرین حاللارى (2)"
3. یؤنلۆک حال: بو حال ایش و حرکتین جهتینى و یا هدفینى بیلدیریر، اؤزو ده" هارا" و یا ، "نه یه" سوالینا جواب وئرر:
باغا گئدیرم. هارا گئدیرم؟ "باغا".
کیتابا باخیرام. نهیه باخیرام؟ "کیتابا".
بو حالین شکیلچیلری بونلاردیر:
الف. سسسیز حرفله بیتن ایسیملرین سون سسلیسی قالین اولسا، یؤنلۆک حال شکیلچیسی "آ" و اگر سون سسلیسی اینجه اولارسا، علامتى"ه " اولار: آغاجا، ائوه.
ب. سسلى حرفله بیتن ایسیملرده، ایکى سسلینى آییرماق اۆچۆن ، یوخاریداکی شکیلچیلرله ایسیملرین آراسیندا "ى (y)" آرتیریلار: آنا + ى + ا، کۆچه + ی + ه.
ایسیملر جمع اولاندا، اولجه جمع علامتی" لار، لر" ایسیمه قوشولار و اوندان سونرا "آ، ه"شکیلچیلریندن بیری آرتیریلار: آنالارا، کۆچهلره.
4. تأثیرلیک حال: بو حال او اشیانى بیلدیرر کى، فعلین تأثیرى اونون اۆستۆنه دۆشر. بونا گؤره ده بو حالا "تأثیرلیک حالى" دئییلیر. بو حالدا ایشلهنن ایسیملر "کیمى"، "نهیى" سوالینا جاواب وئرر:
معلیمى گؤردۆم. کیمى گؤردۆم؟ "معلیمى"
ماهنینى اوخودوم. نهیى اوخودوم؟ "ماهنىنى"
الف. ایسیم سسسیز حرفله بیتسه، دؤرد چئشیدلى "ی(i)، ̌ی(ı)، و(u)، ۆ(ü)" شکیلچیلردن بیری گلر: وطنى، اوتاغى، دورو، گؤزۆ.
ب. ایسیم سسلى حرفله بیتسه، ایکى سسلینى آییرماق اۆچۆن یوخاریداکی شکیلچیلرله ایسیمین آراسینا بیر "ن" حرفى آرتیریلار: آنانى، دَوهنى، قوزونو، کؤرپهنی.
ایسیم جمع اولاندا، جمع علامتی" لار، لر"-دن سونرا، ایکی چئشیدلی"ی (i)، ̌ی(ı)" شکیلچیسی گلیر: بابالاری، ائولری.


text:
افغانستان حکومتی، مذکور مملکتده صلح اورنه تیش مقصدیده طالبان بیلن مذاکره قیلیش اوچون یالغیز گینه بیر آدرس بیلن روبرو بولیشینی تاکید قیلگن.
افغانستان تشقی ایشلر وزیرلیگیگه کوره، طالبان اوچون قطر اولکه سیده بیر دفتر آچیلیشی توغریسیده ینگی بیر لایحه نی توزه تگن.
بو لایحه، بوندن کیین گی افغانلر آره سیده گی یغین لرنی باشقه ییرده یولگه قوییشی نی رد قبول قیلمه یدی.
افغانستان حکومتی، مصلحتلی اولتیریش لرنی افغانستان تشقریسیده مهم ایمس ایکن لگینی ایتسه ده بیراق، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی، ترکمنستان اولکه سیده افغانستانلیک لر آره سیده مصلحت لی بیر یغین اوچون سعی قیلماقده.
افغانستان نینگ ایریم سیاسی گروه لری قتنه شیش لری بیلن سونگی پیت لرده نیچه مرته تینچلیک نینگ قنده ی اورنه تیش اوچون مصلحت لی یغین لر دنیا نینگ ایریم مملکت لریده بولیب اوتماقده.
مذکور اولتیریش لرنینگ سونگی مثالی اوتگن هفته ده گی ایککی کونلیک پاریس یغینی ایدی.
اما ایندی افغانستان حکومتی، بوندن کیین صلح اوچون هر قنده ی مذاکره افغانستان ایچکریسیده یولگه قوییلیشی اوستیده تاکید قیلماقده.
مذکور وزیرلیک، اگر طالبان گروهی بو مسئله اوچون قرشی بولسه لر، اوچینچی مملکت نظرده توتیلیشینی ایسته ماقده.
تشقی ایشلر وزیری زلمی رسول بوگون سنا مجلسیده یوریتگن سوزلریده، بونده ی ایضاحله دی:
" بیزنینگ قراریمیز بو دیرکی، افغانستانلیک لر آره سیده گی اولتیریش لرنی، افغانستان ایچیده یولگه قوییشیمیز کیره ک. اما صلح پروسه اوچون اگر طالبان بیلن افغانستانده یغین اوتکزه آلمسه سک، اوچینچی مملکت تاپیلیشی کیره ک. و بو مسئله افغانستان حکومتی نینگ ایسته گی بیلن عملگه آشیریلیشی کیره ک. و بو مملکت قطر دیر."
هرچند افغانستان حکومتی، تینچلیک اوچون ایریم مملکتلرده مصلحت قیلیش یغین لرنی ایجابی تأثیر قویمه یدی دیب معلوم قیلسه ده، بیراق، بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی افغانستان تینچیلیگی توغری سیده ایریم گروه لر اشتراکی بیلن بحث قیلیش بیر یغیننی تورکمنستان نینگ مرکزی عشق آباد شهریده یولگه قویماقچی بولگن.
مذکور تشکیلات نینگ کابل ده گی وکالت خانه سی، بوندن بیر نیچه کون مقدم، افغانستانده گی سیاسی و مدنی فعاللری بیلن بو توغریده نظرلری نیمه ایکنینی بیلیش اوچون، مصلحت قیلگن ایدی.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
قوچ داشلاري یازان: علي .ب.تورک
تورك اولوسلاري بير يوكسك كولتوره و فرهنگه صاحيب اولدوقلاري اوچون بو كولتورلريني هر آلاندا و ياشيشلارنين هر بير ساحسينده يايغين بير شكيلده اورتايا قوياراق ،كؤكلي و گركلي اينانجيلارين ايللردن بري سوردوررك هر بير ياشايش آلانيندا ايزلر بوراخميشلار.بو كولتور و گلنگي حتا اولومدن سونرادا ياشادماقا دوام ائتديرميشلر،كي بونلارين آراسيندا توركلرين مزار داشلاري بو كولتورون بير اورنگيدير.
هيچ بير تورك مزاري اوندان كي اونون اوستونده بير تورك سيمگه سي و تورك نيشانه سي اولمايا بولونماماكدادير.بو سيمگلرين و نيشانه لرين آراسيندا قوچ علامتي ان يايقين و ان اسكي اولاراك اوزون ايللردن بري بوتون تورك اولوسي و يا تورك قومي سايلان قوملاريندا گورمك ممكوندور.
اسكي چاغلاردان الميزه گليب چاتان توركلره اييت ال صنعتلرينده قوچ و اونون نقدر اونملي اولدوقوني و اونلاراوچون نقدر اونم داشديقيني راحاتليقلا دوشونمك ممكوندور. اصلينده قوچ و قوچلا ايلگيلي اينانجلار توركلر بير اسكي تاريخه صاحبدير و دئمك اولار كي توركلرين اورتايا چيخديكلاري گوندن بري اونونلار بير ايليشگيلري اولوب.
ان اسكي تورك دولتلريندن سايلان ماننا دوورلريندن اليميزه گليب چاتان بير چوخ ال صنعتينين نقشيلرنين اوستونده ده قوچ رسيملري چوخ گوزل بير شكيلده چكليب و او دوورانلاردا قوچ و داغ قويونلارينا نقدر اونم داشديقيني اورتايا چيخاردير.سيلك تپه و مارليك و حسنلو تپه لريندن تاپيلان بير چوخ قاب و بوشقابلار و بير چوخ دامغالارين ان گوزده اولان سيمگلري قوچ و بيرنيزلي داغ قويونلارديرلار.بيلديگميز كيمي بو تپه لردن بولونان تاريخي قالينتيلار بيرينجي و ايكينجي ميلاددان اونجه يه آييتديرلر.حتا مارليك تپه سينده تاپيلان 9و10 نجي يوز ايللره آيت حيات آغاجي آدلانان بير قابين اوسونده كي حيات وياشايشي گورسدن حيوان بير بيرنيزلي داغ قويوني اولوبدور كي دوغوموندان تا اولومه قدر بو حيوان حياتي جانلانديرير.
اما بونلاردان دا اسكي آذربايجان توپراقلاريندا بولونان وتاريخلري ايلك اينسانلارا آييت و ايلك آذربايجان توپراقلارينا يئرلشن اينسانلاردان قالينتيلار ؛قوبيستان نقيشلريديرلر كي بو نقيشلرين چكيلن تاريخ 12 الا 14 مين ايل بوندان قاباقلارا سانيلماقدادير شليللر آراسيندا ان چوخ گورونون رسيملرين و حيوانلارين آراسيندا لاپ چوخ قوچ وبورنوزلي قويونلارديلار كي بودا بوحيوانين ان اسكي اينسانلارين يانيندا نقدر اونم داشديقيني گورسدير.
ماننا تورك دولتيندن سونرادا قوچ و اونون اونمي ماد دولتينه قدر سورمكديدير و او دونملردن قالان بوتون تونجلر و ريتون لارين و شاهلارا آييت شراب جاملارين شكيلري قوچ باشي گورنور ،اما بو دونمدن سونرا ايراني دولتلر ايش اوسته گلديكدن سونرا ريتون شكيللري قوچ شكليندن خيالي قوشلارا و خيالي ياراتيقلار شكليني آلميش.بو دونملرده توركلرين ايقتيداردان و توپلومسال قوجلريني اللرينده اولماقلارينا گوره او دورانلاردان چوخ آز بير قوچ شكلينه راسلاماق اولنور.سون ايران دولتلري توركلرله قارشيليقلاري اولدوقي اوچون گئنه قوچ سيمگه سي ايراندا اولان توركلرين آراسيندا گئنه جانلاناراك يئريني تاپميش.
باشقا اوزاق تورك توپراقلاريندا ياشايان توركلر آراسيندا قوچ اينانجي سورمكديدي مثلا قازاقيستاندا ميلادان اونجيه آييت بير چوخ مزارواردير كي اونلارين داشلارنين اوستونده قوچ دامغلاري وار و بعظا قبير داشي يئرينه قوچ هيكلي عين بويوتدادير.بوقوچلارين عين شكلينده آذربايجان و ايران و آناتولونون شرقي قيسملاريندادا راسگلمك ممكوندور.
هونلارين ان چوخ تانري اوچون قوربان ائديلن حيوان قوچ اولاردي . گوك تورك آدلانان قومون تانري اوچون قوربان ائتديكلري ايكي حيوان واريميش كي بيرسي آت وديگري داغ قويونوي يا همان قوچي دي ؛كي آت گوي تانري اوچون و قوچ دا توپراق اوچون قوربانليق وئرلرميش.
دده قورقود داستانلاريندا دا بيرچوخ يئرده قوربان ائديلن حيوانلاربوجور دئيليب كي “آت لاردان آيقير ،دوه لردن بوغرا ،وقويونلاردان قوچ قوربان ائدين”.حتا قزاقيستاندا دده قورقود مزاري آدلانان قبرين ياخينلاريندا بير بويوك قوچ هيكلي واردير.(قازاقلار دده قورقودا” قورقوت آتا” دئيلر و دئديكلرينه گوره دده قورقودون قبري سيحون چاي سولارنين آلتيندا قالديقينا گوره قوچ هيكلي اولان يئر دده قورود اوچون دوزليب)
قوچ هيكلري و قوچ دامغالي مزارداشلاريني آلتايلاردان آناتولنون دوغي قيسمتلرينده(شرقه) قدرتورك مزارلاريندا گومك ممكوندور،اما خاطيرلاتماق گركير كي قوچ تكجه توركلر اوچون تكجه مزارلاردا اونم داشمير بلكه اونلارين ديريليكلرينده قوچ اونملي عنصورلردن بير سايلير.
قازاق توركلرنين آراسيندا قوچ ارليك،ايگيتليك،و اوزگورلوك و آزاده ليق نيشانه سيدير.اسكي زمانلار قازاق ساواشچيلارنين قالخانلارنين اوستونده قوچ دامغاسي اولارميش. ماناس داستانيندادا ،ماناسين بوتون پالتارلارنين و سيلاحلارنين اوستونده قوچ دامغاسي واردير.قازاقلارين قهرمانلارنين “آديدا قوچكار” دئنيلير.
آذربايجان و آناتولي توركلرنين ده آراسيندا قوچ ايگيتليك و قورخمامازليق نيشانه سي سايلير ؛حتا آذربايجان و آناتولي خلقينين آراسيندا بوتون قهرمانلار قوچاق دئيلير.(قوچاق نبي؛قوچ كوروغلي)
توركمنلرين آراسيندادا قورخمازليق ؛غيرت ؛كيشيسليك ؛اريك نشانه سيدير.حتا بوتون اوغلان اوشاقلارينا توركمنلر ختنه اولدوقدان سونرا “قوچ بولدي”دئيلر كي اوغلان اوشاقنين ار اوئلدوقوني گورسدندير.توركمنلر آراسيندا ايلگينج بير گلنك واردير كي قوچ و مزار داشلاريلا ايلقيلي اولابيلير. توركمنلرين آراسييندا بير ايكيت و جوان اولدوگونده مزار داشينين اوستونه قوچ بيرنيزي تاخيلير كي توركمنلرين اينديده بير چوخ مزارليقيندا گورمك ممكون دور.
تورك آدلاريندا دا قوچ آدينا چوخ راسلاماق اولار و بير چوخ تورك آدي واردير كي قوچ سوزيله دوزليب؛اورنك:قوجقار؛قوجان ،قوجوق،قوچار(دده قورقود قهرمانلاريندان)قوچان،قوچ اوغلان قوچ آلي ؛قوچولي،قوچاي،قوچاي شن،قوچو،قوچي بي،كوچ؛كوج تكين كيمي آدلار.حتا تورك خاقانلاري اوغولارنين آدلاريني قوچ اولارميش.
اصلينده قوچ سوزي توركجه ده كي قوج و زور و قووت سوزوندن آلنميش بير سوزدور.ديوان لغات تورك كيتابيندا كاشغارلي ماحمود قوچ سوزون بوجور اچيخلير كي؛”كُجْ (كُوج):زور،قوج ،قودرت ؛كج تكين”
Filed under: آذربایجان مقاله لری Azərbaycan məqalələri | Tagged: آذربایجان مقاله لری,آزربایجان مقاله لری |


text:
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – اوچونجو بولوم
یازار: بابک و اومود ایلقارلی
اوچونجو بؤلوم : سوسیال حرکتلرین سیمگهرنگلری
کئچمیشدن بری رنگلرین سیمبولیک معنالاری اولموشدور، میثال اوچون آشاغیدا بیر نئچه رنگین تانینمیش سمبولیک آنلاملاری حاقیندا معلومات وئریلمیشدیر:
قیرمیزی:
- دیریلیک و دیرنیش سیمگهسی.
- سئوگی و عشق سیمگهسی.
- بو رنگ هیندوستاندا قوتسال رنگ کیمی تانینیر.
- بو رنگ المپیک اویونلاریندا (قیزیل دریلرین اعتیباریله)آمریکا قیطعهسینی تمثیل ائدیر.
- قان رنگی شیدت و ساواش آنلامیندا گلدیگی اوچون اونو خطر و اویاری (هشدار) سیمگرنگی (سیمگه رنگی) کیمی ده ایشلدیرلر.
- جهازلارین سؤنوکلوگو، خرابلیغی و ترافیکده ایسه یولون باغلیلیغی آنلامیندا ایشلنیلیر.
یاشیل:
- طبیعت و حیات سیمگهسی.
- مسلمانلیق سیمگهسی.
- اولمپیک اویونلاریندا (یاشیل اورمانلاری اعتیباریله) بو رنگ آوروپا قیطعهسنینی تمثیل ائدیر.
- یاشیل رنگ قیرمیزینین عکسینه دینجلیک و حضور ایچینده اولماغی تداعی ائتدیگی اوچون هر هانسی بیر جهازین آچیقلیغی، ساغلاملیغی و ترافیکده ایسه یولون آچیقلیغی آنلامیندا ایشلنیلیر.
ساری:
- نیفرت و خیانت سیمگهسی.
- گونش و ایشیقلیق سیمگهسی.
- بو رنگ بوداییلرده قوتسال رنگ کیمی تانینیر.
- بو رنگ المپیک اویونونلاریندا آسیا قیطعهسینی تمثیل ائدیر.
- جهازلاردا و ترافیکده بو رنگی ساییقلیلیق و احتیاط آنلامیندا ایشلدرلر.
قارا:
- اؤلوم، عزا، غم-غصه سیمگهسی.
- بو رنگ المپیک اویونلاریندا (قارا دریلرین اعتیباریله) آفریقا قیطعهسینی تمثیل ائدیر.
- اسلام تاریخینده بو رنگ عباسی خلیفهلرینین (و ائلهجه ده اونلاری اقتدارا چاتدیران خوراسانلی ابومسلم دؤیوشچولرینین) سیمرنگی ایمیش.
آغ:
- باریش و صولح سیمگهسی.
- تمیزلیک و پاکلیق سیمگهسی.
یاشیللی ماوی (زومرود رنگی): کریستیانلیق سیمگهسی
گؤی ماویسی: تورکلوک سیمگهسی
و…
***
سوسیال حرکتلرین سیمگه رنگلری:
سوسیال حرکتلر، اجتماعی صینیف و قروپلارا عایید یا خود ائتنیک قروپلارین مقدراتینی تامین ائتمکده دیرنن و یا دا بیرباشا اؤلکه اقتدارینی قصد ائدن هر هانسی بیر رفورمجو و یا دئوریمجی حرکتلردن عیبارتدیر.
اییرمینجی عصرین اوللریندن باشلایاراق بو گونه کیمی همین سوسیال حرکتلر معین درجه گلیشدیکدن سونرا اؤزلرینه بیر رنگی اوزللشدیررک سیمرنگ ائتمیشلر، او جوملهدن:
قادین حرکتلری و قادینلاری مدافیعه ائدن سوسیال قوروملار عموما مور (بنفش) رنگینی اؤزلرینه سیمرنگ ائتمیشلر، ایلک دفعه اییرمینجی عصرین اوللرینده قادینلارا اوی وئرمه حاقی آلماق مقصدیله اینگیلترهده باش وئرمیش قادین حرکاتی بو رنگدن فایدالانمیشدیر و او تاریخدن اعتیبارا مور قادینلیق سیمگهسی کیمی قبول ائدیلمیش و قادین حرکاتیندا همین رنگدن بول-بول استفاده اولونار..
ایشچی حرکتلری و ایشچیلری مدافیعه ائدن سوسیالیست و کمونیست پارتیالار، بورژوازی ایله ساواشیندا دیرنیش سیمگهسی اولان قیرمیزینی اؤزلرینه سیمرنگ ائتمیشلر. بو سیمرنگ اییرمینجی عصیرین اوللریندن باشلایاراق چکیش-اوراق سیمگهسیله بیرلیکده کمونیست اؤلکهلرین بایراقلارینا دا کئچمیشدیر.
چئورهچیلر و چئورهنی مدافیعه ائدن قوروملار سون اللی ایلده آوروپادا صنایعلشمهنین قارشیسیندا، چئورهنی قوروماق مقصدیله دوغانی (طبیعتی) تمثیل ائدن یاشیل رنگی اوزلرینه سیمگه ائتمیشلر. بوگون بیر چوخ آوروپا اؤلکهلرینده بعضا ده اقتدارا کئچه بیلن یاشیل پارتیلر واردیر.
آشاغیدا بو حرکتلرینین نماییشلرینده و آرملاریندا گؤزه چارپان سیمرنگلردن بیر نئچه گؤرونتولر وئریلمیشدیر.
+++
میللی دموکراتیک آزادلیق حرکتلرینین سیمرنگلری:
سون ایللرده میللی حرکتلر اؤزلرینی سیمرنگلری ایله تانیتدیرمیشلار.
میثالچون:
تبت میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی: توخ قیرمیزی (عنّابی) و ساری (بوداییلیگین قوتسال رنگلری اولاراق)
کشمیر میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی: یاشیل (مسلمانلیغین قوتسال رنگی اولاراق)
کورد میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی: ساری،
تورکمن و اویغور میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی گؤی ماویسی (تورکلوگون قوتسال رنگی اولاراق)
دئمک بوگون دونیادا نیسبتا گلیشمیش اولان میللی حرکتلر، خالقلارینین مقدراتینی اله کئچیرمهده و مرکزی حکومتلرینه قارشی آپاردیقلاری مباریزهده اؤز سیمرنگلریله میدانا چیخیرلار، بو سیمرنگلرین پسیکولوژیک ائتکیلری حرکته معین انرژی گتیریر، هم ده اونون کیملیگینی اؤتری بیر باخیشدا بئله دونیایا بیلدیریر.
آشاغیدا بو حرکتلرین گؤستریلرینده گؤزه چارپان سیمرنگریندن گؤرونتولر وئریلمیشدیر.
رنکلی دئوریملر: اقتدارا قارشی دموکراتیک دییشیکلیکلر ایستهین سوسیال حرکتلر خصوصیله ده (یئنی مستقیل اولموش اؤلکهلرده) سون اییرمی ایلده رنکلی حرکتلر کیمی تانینیبلار، بونلار عموما رفورمچو حرکتلر اولوب، حاکیمیتده اولان اقتداری دوشوررک، یئنی بیر اقتدار قورماغا چالیشیب اؤزللیکله ده اؤلکهنین خاریجی سیاستینده آمریکایا یؤنهلیک رفورملاری قصد ائدیرلر. بو رفورمجو حرکتلر حاکیم میلتین اقتدار ساواشینین بیر تظاهورودور و اقتداردان اوزاق اولان غیر-حاکیم میلیتلرین مسئلهسینه یونهلیک داخیلی دوزنین دییشیلمهسی اونلار اوچون سؤز قونوسو دئییلدیر.
نئجهکی اوکرایناداکی تاتارلارین، صیربستانداکی مسلمان آزینلیقلارین، گورجستاندا گونئی اوستیالیلارین پروبلمی و قیرقیزستاندا اؤزبکلرین مسئلهسینین حلی بو اؤلکهلرده اوز وئرن رنکلی دئوریملرین مسئلهسی ساییلماییب، سونرالار یئنی گرگینلیکلره باعیث اولدو.
رنکلی حرکتلر نتیجهیه اوغرایینجا دا بو دییشیکلیگه رنگلی دئوریم (یا خود گول دئوریم، مخمر دئوریم) دئییرلر. آشاغیدا بونلاری سیرا ایله گوسترمگه چالیشاجاغیق:
1- چکسلاواکیا، 1989-جو ایلده قیرمیزی سیمرنگایله
2- صیربستان،1997 و 2000-جی ایلده آغ-قارا سیمرنگله
3- گورجستان، 2003-حی ایلده قیرمیزی سیمرنگ و قیزیل گول سیمگهسیله
4- اوکراین، 2004جی ایلده ناریجی سیمرنگله
5- قیرقیزستان، 2005-جی ایلده قیرمیزی سیمرنگ و لاله سیمگهسیله
بو حرکتلر چکوسلاواکیا، صیربیستان، اوکراین و گورجستاندا دینج یوللارلا دیکتاتورلوغا غلبه چالمیش و رنکلی دئوریملر یاراداراق ایش باشیندا اولان اقتداری دیزه کؤچورموشدور.
1388-جی هیجریده (2009-جو میلادیده) ایراندا پرزیدنت سئچکیلری آردیندان باش وئرمیش اولایلاری دا (بیر چوخ اوخشارلیقلارینا گؤره همین حرکتلرین سیراسینا یئرلشدیرمک اولار). انجاق بو اولایلار هله کی هئچ بیر چئوریلیشه سبب اولا بیلمهدی و گؤستریجیلرین دینج حرکتی یوخاریداکی اؤلکه لرین عکسینه ایران مودلی قانا چکیلیب، شیدتله تاپدالاندی. منجه بو هئچ ده باشلانان پروسهنین بیتمه سی آنلامیندا دئییل.
آشاغیدا اوکراین، قیرقیزستان و ایران رنکلی حرکتلریندن بیر نئچه گؤرونتو وئریلمیشدیر:
بونو دا وورغولاماقدا فایدا وار کی خلق حرکتلرینین سیمرنگلری آنجاق تک یاخود خالیص بیر رنگدن عیبارتدیر. مثلا: هئچ بیر باشقا قاتقیسی اولمایان خالیص ماوی، خالیص یاشیل، کی بونون دا معین سببلری وار. (بورادا صیربیستان حرکتی استثنا اولاراق ایکی آغ و قارا رنگلری بیرلیکده سیمرنگ ائتمیشلر)
سیمرنگ حرکتین آکتیویتیستلری طرفیندن گئییلهجک پالتارلاردا ایشلنیلیر، یاخود کیچیک بیر روبان کیمی آلنین دؤورهسینه یاخود بیلگه ساریلیر، کاغاذلار و مقوالار اوزرینده چاپ اولور، حتی یازیلارین حرفلری بئله سیمرنگه بویانیر. بعضا بوتون شهرلرین در-دوواری، اوتوموبیللری و تابلولاریندا دا همین سیمرنگی گؤرمک ممکندور، بئلهلیکله حرکتین آکتیویتیستلری اؤز سیمرنگلرینی هر یئرده نماییش ائتدیررک «بیز واریق» دئییرلر.
سوسیال حرکتلرین آکتیویتیستلری (خصوصیله ده میللی حرکتلرین آکتیویتسیتلر) هم ده خالیص بیر رنگی سئچمهلری ایله بونو دا وورغولاماق ایستیر کی «بیز اؤلکه بایراغینا قارشی باشقا هله بیر بایراق چیخارمیریق». بئلهلیکله اؤزلرینی بؤلوجولوک اتهامیندان قورویورلار .
بیلیندیگی کیمی دونیا اؤلکهلرینده 250-یه یاخین بایراغین ایچینده آنجاق لیبی مملکتینین بایراغی تک رنگلیدیر (او خالیص یاشیلدیر). لیبیدن باشقا بوتون دونیا بایراقلاری ایکی، اوچ، دؤرد و بعضا ده داها چوخ رنگدن اولوشور، عینی حالدا میللی بایراقلارین اورتاسیندا بعضی سیمگهسل میللی موتیولرین ده یئری وار.
بئلهلیکه خالیص رنگ حتی پارچا اوزرینده اولسا بئله رسمی بایراقلاردان فرقلیلیگی ایله سئچیلیر و کیمسه اونو اؤلکه بایراغی کیمی آلقیلاماز.
اصلینده سوسیال حرکتلرده بعضا اونو پارچا اوزرینده دیرک ایله داشیسالار بئله اونو میللی بایراق دئییل، سیمرنگین بیر تظاهورو کیمی تانیملایارلار.
اوچونجو بؤلومون سونو
دؤردونجو بؤلومده آذربایجان کولتورنده تاریخی سیمرنگلر اولان (ماوی، قیرمیزی و یاشیل رنگلر) حاقیندا دانیشاجاغیق.
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – ایکینجی بولوم
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – بیرینجی بولوم
هنوز دیدگاهی داده نشده است.


text:
آمئریکانینکئچمیش پرزیدنتی باراک اوبامانین سیاستی یاخین شرقه هر هانسی خییر وئرمییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا تورکییه میللیتچی حرکات پارتییاسینین صدری دؤولت باخچالی سؤیلهییب.
«آمئریکادا حکومت دییشسه بئله، آنکارا مرکزی کشفیات ایدارهسینه قارشی هر زامان دقتلی اولمالیدیر. مرکزی کشفیات ایدارسی (سی آی ای) صدری بیزدن معلومات آلماق، یوخسا بیزی یانلیش یولا یؤنلندیرمک اوچون گلیب؟ سی آی ای-ه چوخ گوونمک گرک دئییل»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، دونن آمئریکا مرکزی کشفیات ایدارسینین صدری مایک پومپو تورکییهیه سفر ائدیب.


text:
فورالین ۶-دا حبس اولونان اردبیللی محکوم بایراق دیریینه باغلاناراق سویوقدان و حبس خانا مأمورلارینین ایشگهنجهلری اوجباتیندان دونیاسینی دییشیب.
آخار. آذ «هرانا»یا ایستینادا خبر وئریر کی، اردبیل شهریندن اولان محکوم عباس علی علیپورون والیدینلری اؤولادلارینین ایشگنجیله اؤلدورولمهسی ایله باغلی محکمهیه شیکایت ائدیب.
شیکایت نتیجهسینده حبس خانا مدیری و باش نظارتچی حاقدا ایستینتاق باشلادیلیب. حبس خانادان محکوم عباس علیپورون قارنیندا نارکوتیک ماددهلر داشیدیغی دئییلسه ده، اونون والیدینلری بو خبرین اساسسیز اولدوغونو بیلدیریب.


text:
دالغا قوروپو ساری گلین کونسئرتینده بوش یئرقالمایاجاق؛ آرخایین اولون
نوامبر 20, 2008 at 11:44 ق.ظ. ۱ دیدگاه
ساری گلین کونسئرتی آذرین 4و و 5ینده اولاجاق، بونو اؤنجه ده دئمیشدیک. آمما بو 5 گونو دؤزهممیرهم.
آیدین دئییر harika اولاجاق! روشن ایسه کونسئرتی حیثیتیمیزله باغلایاراق «بیر اوتورماق یئری ده بوش قالمامالیدیر» دئییر.
بو کونسئرت پرنیان پرند اهورایی!!! و یا نیا خاک زیست بوم آرین همیشه آریایی!!! آدلارینی داشیمیر. بونا گؤره ده گوج اورقانلارینین دستهگی یوخ آرخاسیندا.
ایندییه کیمی رسمی سایتلار آراسیندا خبری یایان تکجه ایسنا اولوب. نئیلهمهلی؟ هئچ زاد… اؤز وئبلاگلاریمیزدا یازاجاغیق، smsلرله هامییا گؤندهریب گؤردوگوموز یولداش-تانیشا خبرینی وئریب سئودیگیمیز آداما بیلیتینی سوناجاغیق.
بوش یئر قالمایاجاق، آرخایین اولون…
«ساری گلین» در نوای ساز عاشیق چنگیز
«ساری گلین»، روی صحنه «تالار بزرگ کشور»
كنسرت موسيقي عاشيقهاي آذربايجان در تالار بزرگ كشور
آشیق چنگیز تئهراندا کونسئرت وئره جک؛ کونسئرتین آدی ساری گلین
کنسرت ساری گلین گروه دالغا به رهبری آشیق چنگیز درسالن وزارت کشور
ساری گلین؛ آشيق چينگيز ايفا ائدير
۱ دیدگاه Add your own
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


text:
بو گؤزه ل و رنگلی گول ، داش گولو ( گل سنگ ) طایفاسیندان دئییل . آنجاق ایران دا بو آدیله آدلانیبدیر.
بو بیتگی نین گؤزه ل و خال لی یارپاقلاری نئچه جوره رنگلرده ( آغ ، صورتی ، قیرمیزی ، آل ) ساتیش اوچون بئجه ریلیر.
بو بیتگی گولدان تورپاغیندان آسانلیقلا بیتیر و ایشیقلی کؤلگه یئرده ده گؤیه ره ر و داها دوز گونش آلتیندا قالماغی لازیم گؤرونمه ییر.
شئهلی تورپاغی چوخ سئویر آمما زیغلیغی خوشلاماییر. یارپاقلاری نین سارالماغی سویون چوخلوغوندان و یارپاقلاری نین اؤلوشگه مه سی سویون آزلیغیندان دیر.
بو بیتگی نی ، پیل وورماقلا ، قول یاتیرتماقلا و کؤتوک بؤلمه کله چوخالتماق اولار.
بو گول ، آپارتمان و ائو گول لریندن دیر. ائوده گولدان دا یاخشی قالیر.
بو گولو شوشه گولدان دا آیری گوللریله بیرلیکده اکیب آرتیق گؤزه للیک یاراتماق اولار. بو بیتگی نین نارین گوللری اولار آمما نه گوللرینه گؤره بلکه یارپاقلارینا گؤره ساخلاییب بئجه ردیرلر.
تاپیشیریلیر: هر دن بیر بو گولون قولاری نین باشین وورون چوخ اوجالماییب ائنه وئرسین . ( باشلارین قیراندا یئنی دن پیل ووروب و بیتگینی چوخالدا بیله رسیز).
بو گول ( آفریقا بنوشه سی کیمی ) چوخ ایشیق ایسته ییر آمما گون آلتیندا قالماغی زیاندیر. آنجاق ایشیق آز گؤرسه یارپاقلاری لاپ یاشیللانار و رنگیده آزالار. بئلنچی حالدا گولدانی ایشیقلی یئره آپارارلار. ایشیقلی یئردن منظور بو دئئیل کی دوز گونش آلتینا آپاریلا ، یوخسا گون آلتیندا آرادان گئده ر . کؤلکه اولا ، بیر کؤلگه کی گونشین ایشیغی ، اَیری حالدا ( غیر مستقیم ) اورا چوخ دؤشور.
بو بیتگینی سووارماق ایسته یه نده آییق اولون کی ایکی سووارماغین آراسیندا گولدان تورپاغی قوروسون . دئمه ک اولار : بارق ایله تورپاغی سورته نده گؤره ک یاش دئییل. بو گول چوخ سوواریلسا یارپاغین تؤکه ر .
بو گولون گولدان تورپاغی یونگول اولمالی دیر. هر دن بیر سولو کوددان فایدالانماق ، گولون داهادا آرتیق گؤزه للنمه گینه سبب اولار آمما تورش کود ( کود ازته ) چوخ ایشله نیلسه یارپاقلاری یاشیلا چالار و رنگی آرادان گئده ر .
بو گولون لاپ آسان چوخالتماق یولو بئله دیر :
بیتگی نین اوزون قوللاری نین باشیندان که سیب یئنی دن کؤتوکله ندیریب اکیرلر. ائله مه ک اولار نئچه پیلی بیر گولداندا اکیب گولدانی دولو گؤرسه دک.
قایناق: اینترنت /
چئویره ن: الف. عظیمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
"طالبانگه سیاسی و اقتصادی امتیاز بیرله دی"
افغانستان تینچ لیک عالی کینگاشیگه کوره اوشبو کینگاش تمانیدن ینگی کورستمه ایجاد ایتیلگن بو کورستمه عملی بولیشی بیلن قورال لی دولت مخالف لری بیلن صحبت قیلیش یولگه قوییله دی .
تینچ لیک عالی کینگاشی نینگ اوچ اورین باسری بولیب کینگاش اعضالری 6 کمیته گه بولینه دی اونده گی بیر کمیته نینگ وظیفه سی بولسه دولت مخالف لری بیلن علاقه مسولیتی نی تامین لش دیر .
اوشبو کینگاش مقام لری، طالب لر همده دولت مخالف لری بیلن صحبت لشیش یوزه سیدن بیر نتیجه گه کیلگن لیک لرینی ایتدی لر لیکن بو صحبت لر خصوصیده آرتیق معلومات بیریشدن باش تارت گن .
تینچ لیک عالی کینگاشی توزیلیشیدن بیر هفته دن کوپراق وقت اوتماقده. کینگاش باشچیلیگی برهان الدین ربانی نینگ ضمه سیده دیر.
اوشبو کینگاش سوزچیسی قیام الدین کشاف گه کوره تینچلیک عالی کینگاشی نینگ اوچ اورین باسری بولیب بو معاون لر عبدالحکیم مجاهد ، عطا الله لودین اسد الله وفا دیر
کشاف جناب لریگه کوره امین الدین مظفری اوشبو کینگاش نینگ کتابتچیسی دیر.
تینچ لیک عالی کینگاش تمانیدن توزیلگن ینگی کورستمه گه کوره 70 کیشیدن عبارت بولگن اوشبو کینگاش نینگ اعضا لری 6 کمیته گه بولینگن. بو کمیته لر دن بیری بولسه دولت مخالف لری بیلن علاقه لر نینگ مسولیتی نی تامین لشدیر.
کشاف جناب لری بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی ، خلقرا حربی کوچلر ، افغانستان بیلن قوشنی مملکت لر اینیقسه سعودی عربستان دن تینچ لیک مسله سی همده طالب لر بیلن مذاکره قیلیشده افغانستان دولتی بیلن عملی روشده همکارلیک قیلیش لرینی سوره دی .
"دنیا هم جمیعتی کابل کنفرانسیده تینچلیک پروسه سی دن حمایت قیلیشینی اعلام ایتگن ایدی.عالی تینچلیک کینگاشی بولسه بو حمایت نی عملی شکلده کوریشینی ایستیدی .افغانستانگه تینچلیک نی کیلتیریش مسلمان دولت لری نینگ دینی مسولیتی دیر.بو کینگاش اسلامی مملکت لر دن اینقسه اسلامی کنفرانس همده سعودی عربستان پادشاه سیدن افغانستانگه تینچ لیک آلیب کیلشیده یاردم سوریدی اولر معنوی کوچ لریدن فایده لنیب افغانستان بیلن اورشیب کیله یاتگن تمان لر مذاکره گه تیار بولیب اوریشدن قول تارتیش لرینی سوره سین" دیب ایتدی قیام الدین کشاف.
کشاف جناب لری افغانستانده اورشیب کیله یاتگن برچه تمان لر اوریش آرقه لی غلبه قیله آلمس لیک لرینی ایتدی همده طالب لر دن اوشبو کینگاش آرقه لی اوز ایستک لرینی ایتیشنی سوره دی. اونگه کوره مذاکره مکان نینی تعیین ایتیش و صحبتگه تیار بولگن کیشی لر نینگ خوف سیز لیک امنیتینی آلیش اوشبو کینگاش نینگ اساسی و مهم بولگن وظیفه لریدن دیر.
تینچلیک عالی کینگاشی نینگ سوز چی سی گه کوره تینچ لیک پروسه سی گه قوشیلگن بعضی طالب لر همده دولت مخالف لریگه اوی ، ایش همده معاش بیریش کبی امتیاز لر کوزده توتیلگن.


text:
ایران کشفیات ناظرلیگی تهراندا ترور هجومو حیاتا کچیرهنلرین شخصیتلرینین معین اولوندوغونو آچیقلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «تسنیم» خبر آگنتلیگی معلومات یاییب.
کشفیات ناظیرلیینین یایدیغی آچیقلامادا فاناتیک و وهابی قروپلارلا علاقهسی اولدوغو دئییلن ۵ ترورچونون ایشید-ه قوشولدوقدان سونرا ایراندان چیخدیغی و رقه ده، موصولدا دؤیوشلره قاتیلدیغی بیلدیریلیر.
معلوماتا گؤره، اونلار ۲۰۱۶-جی ایلده ابو آیشه آدلی بیر ایشید-چینین رهبرلیگی آلتیندا یئنیدن ایرانا گیریب، لاکین پلانلاشدیردیقلاری ترور جهدی اوغورسوز اولدوغو اوچون اؤلکهدن قاچیبلار.
تهرانی قانا بویایان ترورچولارین آدلارینین فریدون، سریاس، ابوجهاد، قیوم و رامین اولدوغو آچیقلانیب.


text:
شمس تبریزی
شمس تبریزی (دوغوم ۵۸۲ - اولوم ۶۴۵ هجری قمری) تبریز اهالی سیندن دیر و مولانا نین ایلک اوستادی و همنشینی دیر شمس تبریزی نین دقیق آتاسینین آدی بللی دییل اونون زندیگانلیقین باشلانیشین 582 قمری ایلده تبریز ده ذکر ائدیلر .شمس تبریزی نین تباری مولانانین یازدیغی شعردن بللی اولور:
زهي بزم خداوندي،زهي ميهاي شاهانه
زهي يغما كه ميآورد شه قبئچاق تركانه [۱]
بو سوزون اساسیندا شمس تبریزی آذربایجان تورکلریندن دیر کی اصالت و کوکی قبچاق تورکلرینه یئتیشیر [۲][۳][۴][۵][۶][۷] هابئله ریتر و عبدالباقی گولپینارلی شمس تبریزی قبچاق تورک لریندن بیلیردیلر.
کیملیغی[دَییشدیر]
شمس-ی تبریزی لقبینی ده آیدین اولاجاغی اوچون، حال-حاضردا ایرانین شرقی آذربایجان اوستاننین رهبرلیک مرکزی اوْلان تبریز شهرینده م. 1185-جی ایلده. ملیک داد اوْغلو علی آدیندا بیر شخصین اوْغلودور و شمسددین یعنی دینین گونشی لقبیله خاتیرلانمیشدیر.
داها کیچیک یاشلاردا، منوی علملری تحصیل گؤستردیگی قابیلیتله دقت چکن شمس، دین علملری تحصیلدن سوْنرا، گنج یاشلاریندا تئبریزلی ابوبکر سئللافا مورید اوْلموش، اونونو دویدوغو بوتون مشهور شئیخ فئیز آلماغا چالیشمیش و بۇ سببله دیار دیار گزمیشدیر. بۇ گئزگینلیغیندئن گؤره اؤزونه "شمسددین پئرئنده" (اوچان شمسددین) دئییلمیش، آیریجا تبریزده تریقت پیرلری و حقیقت عاریف اونا کمال-ی تبریزی آدینی وئرمیشلر.
اؤلومو حاقینداکی روایتلر[دَییشدیر]
شمس هیجری 645، میلادی 1247 تاریخینده مؤولانادا میدانا گلن بؤیوک دییشیکلیگی هزم ائده بیلمهینلر ترفیندن اؤلدورولدو، یوخسا گلدیگی کیمی کیمسهیه خبر وئرمهدن کنیانی ترک ائتدیگی بیلین مکدهدیر.بو گون کونیادا شمس مقامی اولاراق بیلینن، خالق و خصوصیله مئولئویلئرجئ توربهسینده اول زیارت ائدیلن بۇ توربه ده مؤوجود مزار، بوش بیر مزار می، یوخسا محممداؤندئربیین بیر خاطرهسینده ایضاح ائدیلدیگی کیمی، شمس حقیقتن بورادا توْرپاقا باسیلیب، بۇ دا ناملوم دیر.
شمس مزارلیقی[دَییشدیر]
نغده دکی کسیک باش توربهسی ده شمسه نیسبت وئریلیر. بونلاردان آیری اولاراق تبریز شهرینده "کئچیل" دئییلن قبیریستانلیقدا، عینی بؤلگهده خویدا، پاکیستان نین مولتون شهرینده شمس توربهلری و یا مؤوقئلری واردیر. بونلار موختلیف روایتلرله بزنمیشدیر. پاکیستانلیلارین سؤیلدیکلرینه گؤره ده شمس، کونیادان بیر گئجه یاریسی گیزلیجه آیریلمیش، خوی شهرینه حرکت ائتمیش و اورادا یئرلشمیشدیر. روایته گؤره شمسی تبریزی خوی دا وفات ائدر و اورادا توْرپاقا تاپشیریلار[۸]. مزاری، یونسکو دونیا مدنیت میراسینا نامیزد گؤستئریلیر. بیر روایته گؤره، مؤولانا جلالددین رومونون کیچیک اوغولو آلائددین ده، شمسی اؤلدورنلر آراسیندایمیش.
رسیم خانا[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ مولوی. (فارسجا) دیوان شمس (غزلیات) (زهی بزم خداوندی زهی میهای شاهانه). ويكي مئديا (فاويكيمنبع). یوخلانیلیب 2013-01-09.
- ↑ ديوان كبير، ج 5 ، ص 114. اين استناد را نخستين بار دانشمند شهير اسلام مرحوم زكي وليدي طوغان مطرح كرده است. رك. زكي وليدي طوغان. عمومي تورك تاريخينه گيريش، استانبول، 1946، ج 2، ص 161.
- ↑ پرويز يكاني زارع(ائليار). (فارسجا) زندگي و آثار شمس تبريزي. خوي آنلاين. یوخلانیلیب 2013-01-09.
- ↑ شمس الدین احمد افلاکی - مناقب العارفین 1247 ـب1148م
- ↑ http://www.rashthc.ir/upload/jaleb/file/e91a6292/%D9%81%D8%B5%D9%84%20%D8%A7%D9%88%D9%84%20%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2%20%D8%B4%D9%85%D8%B3.doc
- ↑ Şems-î Tebrizi
- ↑ - kim kimdir?
- ↑ شمسی تبریزی مینارهسی یاخینیندا تئیمور دؤورو اوچ ایسکئلئت اول/تاپیلدی.


text:
آنادیلدن درلمهلر-16
1.
چاو(çav):"اوتدان هؤرولموش
باغلیق". آنادولو آغیزلاریندا یایقیندیر. اورفا آغزیندا چاواماق فعلی ده
وار؛ "بوغدا شیولرینین
باشاق وئرمهدن اوزانماسی" دئمک اولور. دانکوف'ـا گؤره او فعل ده بورایا باغلانمالی. دانکوف، چاو'ین ارمنیجه(çov)دان گلدییینی
دوشونور. تیتسه ایسه کوردجه اولدوغونو یازار. کلمهنین ارمنیجه کؤکنلی اولماسی
داها گوجلو احتمال ساییلیر. چونکو اکینچیلیک دیلیمیزده کوردجه سؤزجوک یوخ درجهسیندهدیر.
ارمنیجه آلینتیلار ایسه بول ساییلیر. چاو خوی آغزیندا وار و باشقا یئرلرده ده
اولابیلر.
2.
قوروشقا(quruşqa):"بؤیوک لیوان". کلمه آشاغی-یوخاری هلهده دیلیمیزده
گؤرونور. روسجالیغی بللی اولدوغو اوچون اوزرینده دورماق گرکمز. روسجا krujka ایسلاو دیللرینده، krug(=دایره) کلمهسیندن گلیر.
3.
ایو(iv):"شیار". اورمو آغزیندا
وار باشقا یئرلرده ده اولابیلر. آنادولودا ییو(yiv) اولاراق
گؤرونور و کؤکو اسکی تورکجهدهکی یی(yi) "پالتارین تیکیشی"دن گلیر. ییچی "خیاط"
اولورموش. اورتا تورکجهده ایوچی (ivçi)/ ییوچی(yivçi) "تیکیجی، تیکیشچی" دئمکدیر(چاغاتایجادا). تورکیه تورکجهسینده
سلاحلارین بوروسونداکی اویوقلارا(فارسجاسی:خان) ییو دئییلیر. توفکلرین بوروسونا
تورکیهده ناملو (namlu) آدی وئریلیر. بو ایسه یونانجادان آلینتیدیر؛ نیشانیان'ا گؤره lamnia یونانجادا "قیلیج، پیچاق آغزی" دئمکدیر. منجه
دیلیمیزده "بورو" وارکن و فارسجا لولهنین تام قارشیلیغیایکن، ناملو کیمی بیر
سؤزجویه گرهک یوخدور.
4.
موزا(moza): "موزالان، قاناَمَن بؤیوک میلچک". سانیرام بیر باشقا
یازیدا بونا اشارت ائتمیشم. نه ایسه سؤزجوک آذربایجاندا یایقیندیر. آنادولودا
موزا یانیندا، موز(moz)(قارص و کندلری، الازیغ و یؤرهسی) و موزالان(mozalan) (قارص،
ایغدیر)دا وار. آذربایجان دا موزالان سؤزجویو ده گؤرنور. آیریجا موزالاماق
"حیرصلهنیب قاچماق، قاچماق" فعلی ده مجازی آنلام دا واردیر. بو فعل
قارصدا دا گؤرونور. دانکوف'ا گؤره موزا ارمنیجهدن آلینج ساییلیر(109.ص). سانیرام سؤزجوک فارسجا مُنج
"آری، بال آریسی" و خرمُنج "موزا/موزالان" سؤزجوکلریله
ایلگیلیدیر و بلکه ده پارتجا/پهلویجهدن ارمنیجهیه گئچیبدیر. هرحال دا، فارسجا
منج ایله موزا'نین دوغرودان ایلیشگیسی اولابیلمز.
5.
بَلَهبورت(belebürt): بلهبورت
ائیلهمک فعلی اولاراق ائشیتمیشم. سانیرام سئیرک گؤرونن دئییم اولاجاقدیر.
"سوپوروب اوتماق، بؤیوک تیکهلر گؤتوروب آغیزا سیغدیرماق" معناسی
داشییر. ایلک اولاراق آنلاتیجی-بیلدیریجی(expressive) اولدوغونو سانیردیم. سونرالاری
ارزروم آغزیندا بلهوورت (belevürt) "اؤلچوب قارشیلاشدیرما" سؤزجونو گؤرونجه بو دئییم ایله
ایلگیلی اولدوغونو دوشوندوم. گوموشخانه(اولوشیران)دا، بلهوورت "شکیلسیز،
قورخونج(گؤز)" اولاراق یاشار. آنلاشیلان فارسجا "برآوُرد" سؤزجویوندن
گلیر. اؤلچمک مجازی اولاراق بؤیوک آددیملار آتماق، بؤیوک پارچالار گؤرتورمک
معناسینی دا داشیماقدادیر.
6.
پوشک(püşk):"قرعه، چکیلیش". داها
چوخ پوشک آتماق(=قرعه چکمک) دئییمینده وار. فارسجادا پِشک/پُشک اولاراق یاشار. پشک،اسکی
قایناقلاردا دا وار و آنلاشیلان پشکل(=قیغ) کلمهسینین آنلامداش و کؤکدشی دیر.
آنادولودا یالنیز ایغدیر و قارصدا "پای" معناسیندا گؤرولور. عربجه
قرعه(kura) تورکیهده یایقیندیر. او دا فارسجا قارشیلیغی کیمی "تیکه،
پارچا، کاغیذ تیکهسی" دئمکدیر. آنلاشیلان بیر زامانلار قیغ ایله قرعه
چکیلیرمیش.
7. میلچک(milçek):"بیلینن مشهور بؤجک، چیبین". هادی بهی دیلدنیزده، میرچک(mirçek) سؤیلهییشینی اساس آلسادا، آغیزلاردا داها چوخ میلچک وار. آنادولودا میلچک و بنزرلری چوخ گؤرونور. هله میرچک ایله بیرچک سؤزجویونو بیرلشدیرمک، قبول ائدیلهجک بیر یانی یوخدور. آنادولودا، میلچک اورفادا "میغمیغا" دئمکدیر. ایغدیر و قارص کندلرینده میلچهی(milçeyh) "میلچک/سینَک"دیر. فرقلی بیچیملره گلینجه، میچک(miçek)، سامسون، گومشخانه، ارزروم، قایصری، کرکوکده واردیر. میچیک (mıçik) ایسه گوموشخانهیه باغلی اولوشیراندا "ایستی موسملرده چیخان و اطرافی ساران سینکلر" دئمکدیر. آغریدا "ائششک آریسی" معناسی وارکن، میزیک(سامسوندا) میغمیغا(=پشه)دیر. بو فرقلی بیچیملردن کلمهنین آلینتی اولدوغو فیکری اورتایا چیخابیلر. اوستهلیک، سؤزجوک آشاغی-یوخاری دوغو آنادولو و آذربایجاندا یاشاماقدادیر. دانکوف'ون یازدیغینا گؤره، سؤزجوک ارمنیجهدن آلینجدیر(108.ص). تورکجهده میلچک قارشیلیغی سینَک(sinek) وار. سینک ایسه، اسکی تورکجهدهکی سینگ(ŋsi)دن(بیر سس تقلیدی. میغمیغا آدینا دا دقت ائدین!) گلیر. آیریجا چیبین(çibin) ده اسکی تورکجهدن بری دیلیمیزده یایقیندیر. میلچک معناسی یانیندا، چیبین "آری/بال آریسی" آنلامی دا واردیر. بو قاریشدیرما /بولانما بیر چوخ دیلده وار. فارسجا مُنج (میلچک/آری) اولدوغو کیمی، مگس(میلچک/آری) معنالارینی داشیماقدادیرلار.
8.
بورانی(boranı):"بال قاباغی،
شاهقاباغی(فارسجا: کدوحلوایی/کدو تنبل)". بیر چوخ بؤلگهمیزده، شاه
قاباغی/بال قاباغی یئرینه بورانی ایشلهنیر. رحمتلیک ساعدینین یازدیغینا گؤره،
مشکینده بئلهدیر (61.ص). اوردا ، آغ بورانی، بال بورانی، سوموک بورانی کیمی فرقلی
جنسلری واردیر. دیلیمیزده بورانی، فارسجادان آلینتیدیر. آنادولودا یایقین
اولاراق گؤرولن بورانی(boranı/borani) بیر جور یئمک آدیدیر. اسکی و یئنی فارسجادا، بورانی بو
معنادادیر. فارسجا کلمه نین کؤکنی آچیق دهییل. نیشانیان'ین دئدییی کیمی عربجه بُرانی(برنیه نین جمعی)
ایله ایلگیلی اولابیلر. سانیرام بورانی آدلی یئمهیی بادیمجان/قاباق (=کدو) ایله
پیشیردیکلری اوچون، زامانلار بیتگی، یئمک آدینین یئرینی آلیبدیر.
9. تانا(tana): "بورون دلییی". سؤزجویو ماراغادا ائشیتمیشم. سانیرام دار بیر آلان دا یاشاماقدادیر. آنادولودا یوخ کیمی. آنجاق تورک دیللریندن، تاتارجادا تاناو(tanaw)، باشقوردجادا تانائو(tanau)، توواجادا تاناق (tanaq) اولاراق گؤرولور(استاروستین و آرخاداشلاری، آلتای دیللرینین کؤکنلی سؤزلویو، 1401-1400.صص). سؤزجوک موغول لهجهلرینده یایقیندیر. غرب موغولجاسیندا aϒatan، قالموقجادا tana و..استاروستین ایله چالیشما یولداشلاری، تورک دیللرینده سون دؤنملرده گؤرولدویو اوچون، موغولجادان گئچمیش اولابیلهجهیینی دوشونورلر. بو گؤرورش دوغرو اولاجاقدیر. آنجاق بوردا سوندوغوموز وئریدن خبرسیز اولدوقلاری بللیدیر. آیریجا بو آلینتی آذربایجاندا یئنی اولابیلمز.
10.
لؤتکه(lötke):"قاییق".
تالیش بؤلگهسی و اردبیلده ائشیتمیشم. بیلدیییمه گؤره، گیلکجهده، هلهده
"کیچیک قاییق" معناسییلا گؤرولور. سؤزجویون روسجادان گلدییی بیلینیر.
روسجا لودکا(lodka) باشقا ایسلاو دیللرینده(آغ روسجا، بولغارجا کیمی) ده گؤرونور و
اساس آنلامی "ایچی اویولموش آغاج گؤودهسی" دئمکدیر.
11.
سیماخور(simaxor):"دمیر
یولر بویونجا یو گؤرسهدَن بایراق و علامتلر". سایین م. نقابینین خلیل دیزهسی
کندیندن توپلادیغی سؤزجوکلر آراسیندا گؤردوم. نقابی بهی سیماخور بیچیمینی
وئررک روسجادان گلدییینی یازار. آنجاق سیمافور(Semaphore) بوتون آوروپا دیللرینده وار و فارسجادا دا یایقیندیر. او زامان
فارسجا یولویلا، فرانسیزجادان آلیندیغینی دا ادّعا ائتمک اولار. سؤزجوک sema (یونانجادا: علامت/ گؤسترگه) و phero(یونانجادا: داشیماق)دان گلیر و اوروپادا بایراق دیلی اولاراق دا بیلینیر.
بایراقلا خبرلشمهیه ده سیمافور دئییلیر.
12.
رزه(reze):قاپیلرین دالیندان باغلاماق
اوچون قویولان حلقه، لولا". آنادولو آغیزلاریندا دا یایقین اولوب یازی
دیلینده ده گؤرونور. سؤزجویون عربجه "رزّه"دن گلدییی بیلینیر. فارسجا
متینلرده ده گؤرولمکدهدیر. یئرلی لهجهلرده بیر آز فرقلی اولاراق، قاپی حلقهسی/توتاغی
اولاراق دا ایشلهنیر. رزه'نی باشقا بیر سؤزجوک اولان رَزوَه/رَزبَه "بیربیرلرینه برکیتمک اوچون
بورولاردا آچیلان نارین اویوقلار(شیار)" ایله قاریشدیرماماق لازیم. رزوه/رزبه
روسجا Razbetدن آلیندیغی بیلینیر. یئرلی فارسجالاردا،
بو ایکیسینین قاریشدیریلدیغی گؤرونور.


text:
تخاربیلیم یورتی استاد و طلبه لری بوگون هم اعتراض بیلدیردیلر
تخارعالی بیلیم یورتی نینگ یوزلب طلبه و اوقیتوچی لری بیلیم یورت نینگ زمین لری ایریم زورمند شخصلرتمانیدن باسیب آلینگنی اوچون نیچه ساعت لیک ناراضی لیک نمایش اوتکزیشدیلر. نمایشچیلر بلندآوازبیلن بقیریب شعارلر بیریب، بیلیم یورتدن شهرگه چیقیب ولایت پارکی گه کیلیب ییغیلدیلر.
یولگه قوییلگن، اوشبو ناراضیلیک نمایشی، بو گون ایرته لب باشلنیب، نیچه ساعتگه قدر دوام ایتدی.
بوندن اون بیش کون آلدین تخارعالی بیلیم یورتی نینگ استادلری همده طلبه لری بیلیم یورت نینگ قریب 8 یوز جریب زمینی زوره وان شخص لرتمانیدن غصب ایتیلگنی اوچون درس لرینی تشلب، اوشبو ییرلرنینگ بیلیم یورتگه قیته ریب بیریلیشینی محلی ملازم لردن طلب قیلگندیلر.
لیکن نمایشچیلر بومدت اوتیشی بیلن محلی ملازملر جدی سعی وحرکت قیلمه گنلری باعث،بوگونگی ناراض لیک نمایشینی یولگه قویگن لرینی تاکیدله یدیلر.
هرچند بو موضوعنی حل ایتیش اوچون محلی ملازملر قریب بیرآی آلدین توقیز اداره مسؤوللری نینگ اشتراکی بیلن بیر کمیسیون ایجاد ایتیشگن ایدیلر، لیکن نمایشچیلر گه کوره، اوشبو کمیسیون هم بو باره ده قنده ی دیر جدی حرکت قیلمه گن.
نمایش یکونیده، مذکور کمیسیون اعضالری قیلگن فعالیتلرینی نمایشچیلر برابریده ایضاح لب، زمینلرنینگ ایرته گچه قیته دن بیلیم یورتگه آلیب بیریشلرینی وعده بیردیلر.
بیراق نمایشچیلر کمیسیون اعضالری نینگ سوزلریگه قره مه قرشی فکرلربیلن یولگه چیقدیلر.
باشقه تماندن بیلیم یورت درگاهی نینگ زمین لری کیم لر تمانیدن غصب ایتیلگنی باره سیده گی سوراققه آچیق بیرجواب تاپیشیگه مؤفق بوله آلمه دیم. چونکه نمایشچیلر ییرلرنی باسیب آلگن شخصلرنی قورالی همده حکومت ملازملری تمانیدن حمایه ایتیلیشی سبب اولردن قورقه یاتگن لرینی معلوم قیلماقده لر.
اوشبو نمایش بوگون توشگچه دوام ایتدی، لیکن نمایشچی لر اگرده ایرته گچه باسیب آلینگن مذکورزمین لر بیلیم یورت گه تعلق تاپمه گن تقدیرده، قیته دن کینگ شکلده ناراضیلیک نمایشی نی یولگه قوییشلری ممکن لیگی بیلن آگاه لنتیرماقده لر.


text:
قیزداشلار روحانگیز پورناصح -«قیزاوجاغین کوردو یازیق! سن نه باشا دوشرسن»- دئیه، گؤزلرینی اونون اوزوندن دؤندردی. ائله بیلیر قیزی اولمایان قیزلیغینی ایتیرر، یادا آتار ائشییه. اؤزومده قیزایدیم دا؛ قیز اولان یئرده… قیز اولان یئرده بیر قاراداش اولایدین! یئنه سسینی آتمیشدی باشینا. اونون سسینی ائشیدندن نئچه گون سونرایادک داشلاردان قورخاردی. هر دؤنه ائشییه چیخیب، قارا داش گؤرنده، «- ای وای، پری اولمایا!»دئیه، ...Read More »
هانسی قاتیندا / روحانگیز پورناصح
هانسی قاتیندا روحانگیز پورناصح پنجرهدن سس گلدی. باشیمیچؤندرمکده دونوخدوم. آخی پردهلری چکمیشدیم! سحر ائرکن هر نه دن اول اونلاری چکمیشدیم قیراغا، آمما اوندا هئچ نه گؤرمهمیشدیم. ائشیک گؤرسنمیر داها. آغ آپپاق، یوخ، بیر آز توستولو؛ چنایدی یوخسا چیرکینلیک. هر نه اولسایدی دایانمیشدی پنجرهنین دالیسیندا، ایچری گیرمک ایستهییردی. تلم تلهسیک آیاغا دوروب، آغزی بورنومو بیر ماسکایلا اؤرتدوم. بوغولتو گلیردی منه. دئییردیم ...Read More »
تراژدی / روحانگیز پورناصح
تراژدی روحانگیز پورناصح یولداشینین آتاسینین یاس مراسمینه گئدیرلر. یولدا فیکیرلشیر، گؤرن اونلار دا یاخشی ایفاچی اولماغی باشاراجاقلار یوخسا یوخ؟ یاخشی هله بیزیم ناشیلیغیمیزا دوشمهدی، باشی اوجا چیخدیق. گؤرن آدام اؤز یاس مراسمینده تاماشاچی اولور یوخسا ایفاچی؟ آمما نوماییشده بو دؤنه تاماشاچیامها! دئیه گولومسهییر، یانینداکیلار قئیقاجی باخیرلار. مچیده یئتیشیبلر. او گون اؤزلرینین یاسیندا مچیدده اوتورارکن بیر زاد گیردی بئینینه، چوخدان بئینینین ...Read More »
اؤزل قفسه / روحانگیز پورناصح
اؤزل قفسه روحانگیز پورناصح اوزونو یان توتوب، کئچدی! بلکه ده تانیمادی؟ اؤزو مهیرهامینی تانیییردی؟ چوخلاری گلیب سلام وئریب حالینی سوروشاندا آغزی آچیق باخمیشدی اونلارا. آدلارینی، تانیشلیق یئرینی دئیندن سونرا دا آغزی باغلانمامیشدی. اوندا اونلار دئسینلر بو اوزونو یان توتوب کئچدی؟ بیر سیراسینا -باغیشلایین من آداملارین قییافهلرینی یاخشی یادیمدا ساخلایانمیرام، بیرینه -والـله من آد سیجیل یادیمدا قالمیر، -بیرینه داها کوت بئیین ...Read More »
اوزاقلاشیردی / روحانگیز پورناصح
اوزاقلاشیردی روحانگیز پورناصح اوشاق اولوب آغلیییردی؛ بؤیویوب مکتبه گئدیردی؛ بیردن الینه چلیک آلیب، آستادان یئریییردی؛ چوخ کئچمهدن گلین دوروردو. زامانین یؤنونو ایتیررک، فصیللر کیمیاولدوغونو دوشونوردو. یایدا قاپی پنجرهنی باغلاییب، پئنجک گیییردی؛ قیشدا قاپی پنجرهنی تاواز قویوب، بیر تیشرتایله دولانیردی. بو دورومو قوراقلیغین باشلاماسیندان بیر نیشانه سانیردی. اؤیون بیر کتابدا اوخوموشدو، سحرلر یای اولاجاق، ناهاردان سونرالار قیش، نه گؤی گؤیرنتی بیتهجک ...Read More »
رنگ به رنگ! / روحانگیز پورناصح
رنگ به رنگ! روحانگیز پورناصح یئنه دوداقلاری یئری سوپوروردو. داها دانیشدیرماق اولموردو اونو. قاشلاری آز قالیردی یاپیشا بیر بیرینه. گؤزلرینی قیییردی. رنگ به رنگ اولوردو. گاه سارالیردی، گاهدا قیزاریردی. اوزونه باخدیقدا گؤزلری تیکان اولوردو باتیردی آدامین گؤز باشینا. بیلیردیم ائشیتمک ده اؤزونو ایتیرهجک، بلکه ده بو زامانلار اؤزونو تاپیردی. آخی چوخ بوجور اولوردو. خروس بئوعده بانلاییردی، اونون حالی دهییشیلیردی.هامینین دا ...Read More »
بارماق ـ بارماق / روحانگیز پورناصح
بارماق ـ بارماق روحانگیز پورناصح آشاغییا ائندیکجه یونگولشیردی، بلکه دههاوا کاپسولونون گئتـ گتدههاواسی آزالیردی. اؤیردیجی اللرینی اونون کورهیینه قویوب، آستاـ آستا آشاغییا ساری یؤنلدیردی. گاهدان دا باش بارماغیایله، اشاره بارماغینین اوجلارینی بیرـ بیرینه یاپیشدیریب اونون گؤزونون اؤنونه توتوردو، اودا هر نه یاخشیدیر دئیه، همن ایشی گؤروب اونا جاواب وئریردی. آخی دئمیشدیلر آشاغییا ائندیکجه گؤودن آغیرلاشاجاق؟ شاشقین حالدایدی. بلکه ده یونگولشمم ...Read More »
یایغین! / روحانگیز پورناصح
یایغین! روحانگیز پورناصح هر سحر آچیلدیقدا، هر ایشدن اؤنجه گلیب اؤنونده دایانمیشدیم. سلام وئریب، دردلشمیشدیم سنینله. هله نه یاخشی کی اوزاق اولسایدین دا وارایدین. او گون سحر یوخولاریمین داوامیاولان خولیالاریمدان، چتینلیکله آیریلاراق یئنه ده گلدیم، گؤرمهدیم سنی.هارا گئده بیلردین؟ یوخسا گئجیکمهییمدن کدرلنمیشدین؟ سن کی کوسهین دئییلدین. بلکه ده بیر سیرا ایشلردن اوتانیب گیرمیشدین یئره؟ آخی نئیلهمیشدین کی اوتاناسان دا؟ هئچ ...Read More »
آد گونو / روحانگیز پورناصح
آد گونو روحانگیز پورناصح عؤمور یولداشی، اری، آقاسی، اوشاقلارین آتاسی...هانسیسی دانیشیردی؟ بیلمهسئیدی ده سؤزلر بونون دیققتینی چکیردی. او دئییردی «اؤز اؤزومه دوشونوردوم تئلویزیادا گؤرسهدن قویروغلو اولدوز، گونه دهیسیدی، گؤرهسن داغیلاردی؟ داغیلسایدی یئر کورهسی گون اوزو گؤرمزدی داها، هئچ نه بیتمزدی، نه ساغلاملیق اولاردی، نه... چوخ چکمزدیهاممیبیرـ بیرینین جانینا دوشردی. فیکیرلشیردیم اوندا من نئیلردیم؟ گؤرهسن اوغلومو یئییردیم، یوخسا اوغلوم منی؟ فیکره ...Read More »
بیر جور ایکی جورلوق!/ روحانگیز پورناصح
بیر جور ایکی جورلوق! روحانگیز پورناصح یئرلی ـ یاتاقلی، اورهیی اوخشایان یازیلار، شکیللر مهیهر قویور اوردان ائشییه چیخسین. بیر یئرده اوتورسا دا تاققا ـ تاق بوردان وورور، اوردان چیخیر. ایچ ـ ایچه تزه تزه دونیالاردا دولانماقدان یورولمازدی. ایندی هردن فیکیرلهشیر، هردن بیرده داریخیر. آستا ایشلهینده ایستهییر چیخسین ائشییه. تزه دونیالاری دولانماق مهیهر بوندان سورعتلی اولا بیلر می؟ اؤزـ اؤزونه دئییر. ...Read More »


text:
اویان نیوز : بیتلیسدهکی نمرود داغیندا ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجه یاشایان و ظالملیغی ایله مشهور کرال نمرودون مزاریندا بیر چوخ تاریخی اثر تاپیلدی
بیتلیسدهکی نمرود داغیندا ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجه یاشایان و ظالملیغی ایله مشهور کرال نمرودون مزاریندا بیر چوخ تاریخی اثر تاپیلدی.
آراشدیرماچی یازار تؤرهخان سردار، قونویا باغلی دگرلندیرمهسینده “چوخ آجیماسیز بیر اینسان خالقا ظلم ائتمهیه باشلایینجا خالق بو آداما نمرود آدینی وئریر. بونون باغلی اولدوغو کراللیق ترابزونداکی سالیانگوز کراللیغی. ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجه اؤلن و بؤیوک بیر کراللیغا صاحب اولان سالیانگوز کراللیغینین کرالی نمرودون مزارینی تاپدیق. بیر کرال مزاری بیر آز دا اؤتهسینده گورجوستان کراللیغییلا ترابزون کراللیغینین ساواش سببی اولان او گلدانین یئرینی تثبیت ائتدیک” دئدی. مزار یئرینده قازی چالیشمالارینا باهار مؤوسومو ایله بیرلیکده باشلاناجاق.
قازیلار سونوندا الده ائدیلهجک تاپینتیلارلا او زامانکی دؤنمه ایلیشکین اؤنملی بیلگیلره اولاشیلاجاغی تخمین ائدیلیر. تاریخی گلدانین دؤنمین ساواش سببی اولدوغونو و گلدان اوزریندکی شکیل و یازیلارلا بؤلگه تاریخینین ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجهسینه ایشیق توتدوغونو وورغولایان تؤرهخان سردار، “او مزاردان داها چوخ او گلدان تاریخه چوخ بؤیوک بیر یؤن وئرهجک” دئدی.
ت ر ت تورکی


text:
گؤی یالانی!
پنجشنبه 2 شهریور 1391 02:22 ق.ظ نویسنده : اکبر زواری رضائی
بیلمیرم، بایرامین الیندن هارا قاچیم!.، کؤی ده، دوغما اؤلکهمیزده ایکن قونشوموز
ایدی، سورگون- دیدرگین اولوب بورا گلدیییمیزده، او دا گلدی!. هرسوره منی
گؤردوکده بیر سؤز! آتیر. ایکی یوز کیشینین ایچینده اوزاقدان باغیردی: منوچهر...،
سن ایتلرین دیللرینی بیلیرسن؟
دئدیم: بایرام...! یاخامدان ال چک!.
دئدی: ٱخی، دئییرلر سؤیچولر(شاعرلر) جاناوارلارین دیللرینی بیلرلر!.
دئدیم: لاغا قویماق ایستهدییینده، دئییرسن: منوشدان سؤیچو، یازدیقلاریندان
سؤیلم اولماز. ایندی کی، ایت دیلی بیلن آختاریرسان، نه تهر اولدو! منوش- منوچهر
اولدو؟! سؤیچو اولدو؟.
دئدی: ایستردیم اؤیرهنم بو ایتلر نهدن، یازیق پیشیکلرله ماریز (دشمن عقدهای)
اولورلار؟
دئدیم: سن، بویورمادان اؤنجه، اؤزوم نئچهسیندن سوروشموشام!. دئییرلر: «نهدن
بیز ایتلر، یایین بیشیریجی ایستیسینده! قیشین قارلی- بوزلو شاختاسیندا، یازین
زیق- زیبیریغیندا، شیرهاشیرلی یاغموروندا، گوزون(پاییزین) توزاناغیندا، ائوین- چؤلون-
باییرین گؤزتچیسی اولاراق، یئدیییمیز سور- سوموک اولور. اوزوموزه ده یوزلرجه یامان-
یوووز دئییرلر. پیشیکلر اوچون، سیچان توتماق کی، کؤکوندن ییغیشیلیب. اونلار،
قیشدا ایستی سوبانین(بخارینین) بؤیرونده، یایدا ائوین سرین بیر کؤشهسینده
(کونج-ونده) یئییب- یاتیب، گرنهشیرلر. اوستهلیک، آتیشقادان دا بیزه دیشلرینی
قیجیریرلار».
بایرامین ماتی توتموش ایدی، قاه- قاه گولوردو. گؤزلریندن- گؤزومه تاخیلان سورغو
ایشارتیلاریندان دا بللی ایدی، قولایجا(راحاتلیقلا) یاخامدان ال چکهسی دییل. بلکه
ده گولمهیی اییله، یئنی بیر قونو(موضوع) آچماق اوچون زامان و سوره قازانماق
ایستهییردی. قیسا بیر سورهدن سونرا، دئدی: ساندیغیمدان داها چوخ یاخشی،
ایتلرین دیلیندن باش چیخاریرسان!. اونا گؤره، بیر سورغو دا اونلاردان سوروشمالی
اولدون!. قوردلارلا آرالارینین بوزولماسینین نهدنی؟!
دئدیم: او، قالسین باشقا بیر یئره.
دئدی: اولماز، ایندی کی، قییمتین منیم یانیمدا یوکسلیر!، اومودومو داشا باسما.
دئدیم: بیلیرسن کی، من، بیر جانلینین جانینا قییمارام، اما، سنه قوربان
کسهرم، یاخامدان الچک!.
دئدی: اگر سانیرسان، باشقا یئره قالسین، نهبیلیم، قوربان کسهرم الچک، دئمگ
اییله یاخانی الیمدن قورتارا بیلرسن، یانیلیرسان(اشتباهائدیرسن)!. اگر یاغمور یئردن
گؤیه یاغارسا!، اگر گونش باتی یؤندن دوغارسا!، بایرام دا جاواب آلمادان سنین یاخانی
بوشلایار، ها... آغرین آلیم، گؤر نئیلرسن؟
دئدیم: منیم آغریلاریمی داشیماغا سنین کیمیلرین گوجو یئتمز!.
دئدی: آغریلارین بوندان داها چوخ اولسا دا، للـهشین بوتونلویونو آلار...!
بایرامین خویونا تانیشام، بیلیردیم، یانیت(جاواب) آلمادان، ال چکهسی دییل.
چارهسیز، بیرسؤز دوزلدیب دئمهلی ایدیم، دئدیم: یازغیم(طالعیم)، قاراچوخام
(اقبالیم) بیر بلا ایمیش!. هر یئره گئدیرم، مندن اؤنجه اوردا اولورسان!. .... : ایتلردن
بیری، دئییردی!: « بیز ایتلر، چوبانین کوتون یئدیکده! سورونو قوروماق دا، بوینوموزون
بورجودور. قوردلار دا کی، سورو دن پای آپارماغی، آتا- بابالاریندان قالمیش
سویخالیقدان، (میراثدان) دا داها آرتیق، اؤزلرینه حق بیلیرلر!، اودور کی، ایکی
یاخین قانداشین آراسیندا دوشمانلیق یارانیب!. من ده ایته دئدیم: بو، قوردلار
چوخ اوتانماز اولورموشلار!، او گؤزللیکده قوزولاری پارام- پارچا ائدیب یئمکده اؤزلرینی
حقلی بیلیرلر. بیز آداملار دا قوزولارین، اتیندن بارینیریق (استفاده ائدیریک)، لاپ بئله
قویروغوندان- باشینا قدر. باشیندان- پاچاسینا قدر. دیلین، فیلهسین، باغیرساغین دا
یئییریک!. آخی، بیز اشرف-ی مخلوقاتیق.
بایرام دئدی: کیشی! سن، ایته ده یالان ساتدین!؟ سن، بلکه ده، قوزونون
قویروغون- باغیرساغین یئمیش اولاسان. اما، سنین، فیلهنی اوتوز کیلومئتیرلیکدن
گؤردویونه اینانمارام، شیشه تاخیب یئدییین کی، لاپ، گؤی یالانیدی.
منوچهر فضلی خلف «آزرائللی»


text:
26آذر سوی قیریما باغلی بوعلی سینا بیلیم یوردوندا باغلی توپلانتی
26آذر سوی قیریما باغلی بوعلی سینا بیلیم یوردوندا باغلی توپلانتی
26آذر 1325 , فارس فاشیزمی الیله توره دیلن سوی قیریما باغلی همدان بیلیم یوردوندا چوخلی اؤیرنجی وهابئله بیلیم یوردون تورک روحانی سینین ایشتراک ایله بیر آغیرلاما ییغینجاغی اولدو . بو توپلانتی تورک درنه یینده کئچه رک اؤیرنجی لر ساریدان درنه یی قارا اؤرپه یه بورویوپ , شمع لر یانیلیب و چئشیتلی تراک لر الده توتوب بو سوی قیریمی محکوم ائدره ک سوی قیریما معروض قالان آزربایجان میللتینه باش ساغلیغی وئره رک 26 آذر شهیدلرینه فاتحه وئریب اونلارین اوغورلو یولو داواملی اولماغینا سؤزوئردیلر .
بوتون اؤیرنجی لر بیر سؤزو آنلاشدیرماغا چالیشیردیلار , بوکی :
زامان سووولورسا , تاریخ وکئچه جه ک یادلاردان چخمایاجاق و بو آلچاق لیق لکه سی دونیا بویو فارس فاشیزمی اته یینده ن سیلینمه یجه ک .


text:
آذربایجان خزر دنیز گمیچیلیگی "باکینسکایا ۶" آدلی یئنی گمی آلیب.
آپا خبر وئریر کی، گیدروترانس شرکتیندن آلینان گمی ۶۵۰ مین دوللارا باشا گلیب.
آلقی-ساتقی مقاویلهسی جاری ایلین مارتین ۹-دا ایمضالانیب.
بوندان باشقا، آذربایجان پرزیدنتینین ۱۳ یانوار ۲۰۱۷-جی ایل تاریخلی سرانجامینا اساساً ۱۶ میلیون. مانات مبلغینده وسایت باکی گمی قاییرما زاوودو طرفیندن ۲ عدد تانکرین و ۲ عدد رو-پاخ تیپلی بره-گمینین تیکینتیسی مقصدیله آیریلیب. ۲۰۱۷-جی ایلین آپرئل آییندا ۸ میلیون. مانات مبلغینده وسایت همین آییرمانین حیصهسی کیمیشرکتین حسابینا کؤچورولوب.


text:
حامدکرزی قضایی اداره لرده عدالت یخشی تطبیق ایتیلمه یاتگنینی قاره لب چیقدی
افغانستان جمهوررییسی حامدکرزی عدلی و قضایی اداره لرده عدالت یخشی تامینلنمه گنی باعث ایریم حالت لرده خلق، قضای قینچلیکلرینی عنعنوی رسوملر اساسیده حل ایتیب کیله یاتگنیدن خواطر بیلدیردی.
عینی حالده کرزی جنابلری عدالت ایستب محکمه لرده باش اورگن ایریم شخصلر عدالت سیزلیکلر بیلن دوچ کیله یاتگنیدن خواطر اظهار ایتدی.
افغانستا جمهورریسی حامدکرزی بو سوزلرنی قاضی عیاللر انجمنی نینگ اچیلیش مراسیمیده اظهارایتدی.
اون ییلدن بیری افغانستان عدلی وقضای اداره لری نینگ یخشی لشتریش اوچون دنیاجماعت چیلیگی نینگ همکارلیگی بیلن تورلی خیل برنامه لر یولگه قویلیب کیلینماقده، لیکن شوندی بولسه بو اداره لرده هلی هم کینگ کولمده کمچلیک لر موجود لیگی ایتیله دی.
افغانستان جمهورریسی حامدکرزی بوکونگی سوزلریده عدالت نینگ تطبیق ایتیش اوچون بولگن عدلی وقضای اداره لرده عدالت سیزلیک موجودلیگینی تیلگه آلیب بوحقده شوندی دیدی: "حاضرگه قدر هم افغانستان مردمی ، قشلاق وشهرلرده قضای معمالرینی حل قیلیش وعدالت قولگه کیرتییش اوچون ایسکیدن رایج بولگن عنعنوی رسوملرگه مراجعه قیله دیلر. دولت عدالت نی تامین قیلیشگه قادر ایمس ویاهم تیزلیک بیلن مردم نینگ مشکلی حل بولمیدی. ایریم حالت لرده خلق عدالت قولگه کیریتیش اوچون محکمه لرده مراجعه قیله دی. تاسف بیلن اولر عدالت قولگه کیریتیش اورنیده اولرمقابلیده عدالت سیزلیک بوله دی."
شونگه قوشیمچه قیلیب جمهوررییس ،عدلی وقضایی اداره لرده وظیفه لنگن شخصلرنینگ صداقت بیلن فعالیت آلیب باریشلریگه اورغوبیردی.
اونگه کوره افغانستان خلقی بو نقطه نظردن جدی قینچلیکلر بیلن یوزمه یوزبولیب کیلگن.
افغانستان عدلی وقضای اداره لریده اصلاحات آلیب کیلیش ، دولت نینگ اساسی برنامه لریدن بیری بولگن، شوندی بولسه هم اوشبو اداره لرده فسادنی ارتیب باره یاتگنی کوپچلیکنی شکایتیگه سبب بولماقده.
بوندن الدین لرهم افغانستان نینگ چیککه ناتینچ حدودلریده محکمه وقضای اداره لر فعال بولمه گنی خصوصیده شکایت لر یوزگه چیققن ایدی.
عینی حالده بعضی بیر منطقه لرده مردم قضای قینچلیک لری نینگ حل ایتش اوچون طالبانگه رجوع قیله یاتگنی هم ایتلگندی.
باشقه تماندن عدلی وقضای ادالرده دوسیه سی بولگن شخصلرنی دوسیه لری یخشی تیکشریلمه گنی انسان حقلریدن مدافعه ایتوچی تشکیلاتلرنی تنقیدلریگه سبب بولیب کیلماقده.