text:
اللی ایلدن چوخ، بیر زاماندا یورولمادان و نفس درمهدن آذربایجان مبارز و خلقی شعرینین بایراغینی چیگنینده داشایان و ان آغیر و دؤزولمز شرایطده بئله سوسوب سارسیلمایان شاعیر، بیرگؤز یوموب آچیم ساعاتدا ابدیته قووشدو.
Dec 30, 2015
نیسگیللر شاعیرینین نسگیللی اؤلومو
محمدعلی فرزانه
آذر آیینین ایگیرمی اوچو، گئجه ساعت ۱۰-۱۱دؤورهلرینده، آذربایجان معاصرشعرینده اؤزونه پارلاق و افتخارلی یئر آچان و بوگونکو شعریمیزین گؤرکملی سیمالاریندان بیری ساییلان قوجامان معلم حبیب ساهر، همیشهلیک حیاتا گؤزیومدو. عؤموربویو بشری دویغولارین، دوغما یوردون و عؤمرو گونو تالانانلارین قورتولوشو و سعادتی آرزوسیله چیرپینان اورهک بیرلحظه ده چیرپینماز اولدو.
اللی ایلدن چوخ، بیر زاماندا یورولمادان و نفس درمهدن آذربایجان مبارز و خلقی شعرینین بایراغینی چیگنینده داشایان و ان آغیر و دؤزولمز شرایطده بئله سوسوب سارسیلمایان شاعیر، بیرگؤز یوموب آچیم ساعاتدا ابدیته قووشدو.
اللی ایلدن چوخ، بیر زاماندا یورولمادان و نفس درمهدن آذربایجان مبارز و خلقی شعرینین بایراغینی چیگنینده داشایان و ان آغیر و دؤزولمز شرایطده بئله سوسوب سارسیلمایان شاعیر، بیرگؤز یوموب آچیم ساعاتدا ابدیته قووشدو.
چیلله آخشامی
گول دستهسی
گنجعلی صباحی ۱۳۶۸-۱۲۸۵
١٣٢۶-نجی ایلین باھاری ایدی. داریخما منه ال وئردیییندن قصبهنین اطرافینا گزمهیه چیخمیشدیم. قات- قات اوجالان سیار داغلارین قوینوندا یئرلشن «مظفّر قالاسی»نین طبیعت گؤزللییی اینسانین روحونو اوخشاییردی. داغلارین اتهییندن شاریلتی ایله آخیب، اینسان عؤمرو کیمی گئدن چایلارین ھمھمهسی، ھر طرفده قایناییب قالخان دورو بولاقلارین زمزمهسی، حزین- حزین اسن یئلدن، رقصه گلن یارپاقلارین پیچیلتیسی، آزاد قوشلارین بوداقدان- بوداغا سیچرایاراق، سئوینجله دولو، شیرین نغمهلری، منی اوز غم- خیال دونیامدان آییرمیش، گول چیچکلرین عطری توتغون شراب تک منی مست ائتمیشدی.
قیزیل آتیم
احمد صادقی اشرفی«اشرف نورانلی» ۱۳۱۴-۱۳۶۴
جمدهییندن آخان تر، یول اوزونو بوروین توزلا قاتیشیب، بوکوکلرینده یاپیشقانلیق تؤرتمیشدی. یوکون حددن آرتیق آغیرلیغی، زامان بویو یاشاییش آدینا دییرمان باشیندا دارتدیغی دنلرین قاتقات جانیندا توپلادیغی یورغونلوقلار، یایین بوغاناق هاواسییلا ال بیر اولوب آمانسیز هجوما باشلامیشدیلار.هاماردان قورخموردو، جانینی دیشینه آلیب سورونه بیلردی، لاکین اوزاقلاردا گؤرونن یوققوش قیییق کیمی سانجیلمیشدی گؤزونه.
منیم بالام هاردادیر
محمد قاضی «سمندر» ۱۳۳۴ - ۱۳۸۶
بئلی بوکولموشدو؛ گؤزلری یاخشی گؤرمهییردی؛ کوچهده گـئدیردی… یاواش- یاواش گـئدیردی، ائله یاواش کی، اونو گؤروب گؤرن کیمی، اؤز- اؤزومه دئدیم: بو ظالـیم فلک آنالارین چییینلرینه نه آغـیر یوک چاتـیر؟سونرا اونا یاخـینلاشـیب دئدیم:
ـ سلام لئـیلا ننه!.
ـ سلام بالا!.
ـ لئـیلا ننه یاخشی سانمی؟.
امپراتوری بزرگ گوسفندان
عزیز نسین – ترجمه بهرام حسینی (به مناسبت ۱۰۰ – مین سالگرد تولد او)
در دوره ای از تاریخ، برای گرگها شکارگاهی نمانده بود،. زیرا که شیر سلطان حیوانات، پلنگ، ببر و حیوانات قوی و درنده ای مثل آنها، شکارگاه های جهان را بین خودشان تقسیم کرده بودند و دیگر برای گرگها جائی برای شکار نمانده بود. هر چند که گرگها خود نیز حیوانات درنده ای هستند ولی در درندگی به پای حیواناتی مانند شیر، پلنگ و ببر نمی رسیدند و به همین دلیل نمی توانستند به مناطقی که تحت سلطه ی شیران و پلنگان بود وارد شده و شکار کنند. به این ترتیب امرار معاش برایشان بسیار سخت شده و حتی گرسنه می ماندند. گرگها برای این وضعیت سخت شان باید چاره ای می اندیشیدند. به همین خاطر نیز کنگره بزرگی را سازمان دادند و در این کنگره در باره چگونگی پیدا کردن راه چاره، با همدیگر بحث و گفتگو کردند. در خاتمه تصمیم گرفتند موضوع را با دانایان خود در میان بگذارند.
دويغو - احساس
معصومه قربانى
كئچن لرده فيتيله برنامه سينه اَل وئرن اعتراض لار سيراسيندا يولداش لارين بيرى يولداشجا پايلاشديغيم بير فيس بوك استاتوسوندا مندن بير تنقيد ائله دير! تنقيد بونان عيبارتى دير كى من فيس بوك دا چاليشريرام قالار يا جدى مطلب لر پايلاشام، نده ن پس ايندى دويغولانيب و دويغوسال بير يازى يا استاتوس پايلاشميشام؟ البته حورمتلى يولداشيم آچيقلاميشدى كى بو گونلر هاميميز باسقى آلتيندا دويغولانيب و بويله بير شى لر نورمال دير، اما اوزوموزه حاكيم اولوب و دويغولانماماغيميزى توصيه ائتميشدى! اصلينده من دوستلارين تنقيدلرين ائشيديب و بو تنقيدلرين اساسيندا اوز رفتارلاريمى ايصلاح ائله ميشم. بو تنقيده بير عزيز يولداش دان گلديغى ايچون ده من داها شبهه ده ياشاديم و بو قونو اوستونده گونلر بويو دونوشندوم.
بیر دلی نین خاطره دفتریندن
درویش اوغلو
گوز (پاییز) گونلری چوخ داریخمالی اولور. آلماندا، غربت ده، قیسسا، یاغیشلی، قارانلیق گونلر. بئله گونلرده گون اورتاسی ساعات بیره قدر یاتاقدان چیخابیلمیرم. بیر اؤنجه کی آخشام، "صاباح سحر تئزدن قالخیب ایشلریمی گؤره جگم" فیکری ایله ساعات اوندا یاتدیغیما قارشین، ائرته سی گون ساعاتین چالماسی ایله گوزومو آچیب، یاغیشلی، رطوبتلی، یاری قارانلیق هاوانی گؤرونجه ساعاتین اوستونه بیر یوموروق ووروب، یورقانی باشیما چکیرم. خیال دونیامدا درینلشمه گه باشلاییرام:
گونئی آذربایجاندا انقلاب اولوب. مستقل گونئی آذربایجان دؤلتی قورولوب. بو انقلابین رهبری و سونرالاری بو دؤلتین باشیچیسی محمد امین رسولزاده، سید جعفر پیشوری، عباس اوغلو حسینقولو، یوخسا ممدکاظیم حق وئردی یوخ، من اؤزومم.
Dec 20, 2015
آذربایجان موغاملاری /یئتدینجی بؤلوم : « بایاتی قاجار موغامی »/
فرهاد جعفری
بایاتی قاجار (Bayati Qacar) : راست عاییله سی نین نؤوبتی عوضوو بایاتی قاجار دیر. بایاتی قاجار ایکی حیصه دن عیبارتدیر : بایاتی و قاجار. بایاتی ؛ آذربایجان فولکلور ادبیاتی نین بیر نمونه سینه دئییلیر. بو سؤزون آنلامی بوگونه قدر قطعیتله بللی اولماییب ، آنجاق بیر چوخلاری بو سؤزو بایات سوزوندن آلینمیش بیر سوز کیمی قئید ائدیرلر. آذربایجانین بؤیوک فولکلور شناسی اوستاد م.ع. فرزانه نین فیکرینجه بایاتی سؤزو ؛ چوخ احتمال آذربایجاندا موختلیف دؤورلرده کؤچری شکلینده یاشایان بایات بویونا (اوغوزون 24 قبیله سیندن بیری) منسوبدور. او باشقا بویلار او جومله دن افشاری و گرایلی آدلاری نین آذربایجان خالق موسیقی سینده اولدوغو اوچون بو احتمالین گوجلو شکیلده یقین اولدوغونا اینانیر.
آنتیگون، تراژدی و کاتارسیس - به مناسبت نمایش آنتیگون در تئاتر شهر تبریز
رقیه کبیری
تراژدی بخشی از زندگی انسان است. اما تراژدی کلاسیک که قرنهاست روی صحنههای تئاتر به نمایش درمیآید، بخشی از کنش طبقهی اشراف و طبقهی حاکم است و انسان عادی با روزمرگیهایش در آن جایی ندارد.
آنتیگونی که سوفوکل ۴۰۰ سال قبل از میلاد، همزمان با اوج شکوفایی فلسفه در یونان و نهادینه شدن دموکراسی آفریده بود و روی صحنههای باشکوه در مهمترین مرکز فرهنگی یونان، در شهر آتن به نمایش درمیآمد با آنتیگونِ تحریر شده به قلم ژان آنوی که اواسط قرن بیستم، در گرماگرم جنگ دوم جهانی و با رونق فلسفهی اگزیستانسیالیسم در سیاهترین دورهی تاریخ فرانسه، همزمان با اشغال پاریس توسط نازیها بر روی صحنه رفت، تا آنتیگونی که در سالن محقر تئاتر تبریز به اجرا درآمد و همچنان تا سیزدهم دی ماه روی صحنه خواهد بود، دورانهای تاریخی- سیاسی بسیاری سپری شده است.
آنتیگونی که سوفوکل ۴۰۰ سال قبل از میلاد، همزمان با اوج شکوفایی فلسفه در یونان و نهادینه شدن دموکراسی آفریده بود و روی صحنههای باشکوه در مهمترین مرکز فرهنگی یونان، در شهر آتن به نمایش درمیآمد با آنتیگونِ تحریر شده به قلم ژان آنوی که اواسط قرن بیستم، در گرماگرم جنگ دوم جهانی و با رونق فلسفهی اگزیستانسیالیسم در سیاهترین دورهی تاریخ فرانسه، همزمان با اشغال پاریس توسط نازیها بر روی صحنه رفت، تا آنتیگونی که در سالن محقر تئاتر تبریز به اجرا درآمد و همچنان تا سیزدهم دی ماه روی صحنه خواهد بود، دورانهای تاریخی- سیاسی بسیاری سپری شده است.
نگاهی گذرا به جنبش 21 آذر - بمناسبت هفتادمین سال، بخش سوم -
محمد حسین یحیایی
فرقه دمکرات آذربایجان همچنان خواسته های خود را به دولت های زود گذر که عمرشان چند ماهی بیش نبود گزارش می کرد، پیشه وری با نوشتن نامه ای به حکیمی که کابینه خود را تشکیل داده بود، بار دیگر این خواسته ها را یادآور شد و نوشت: انتخابات انجمن های ایالتی و ولایتی در تمام ایران شروع شود، مطالبات آزادی خواهان آذربایجان عملی گردد، کلوب آزادی خواهان و اتحادیه های کارگری باز و حکومت نظامی منحل شود ( روزنامه آذربایجان شماره 41 هشتم آبان 1324 ) ارتجاع حاکم بر تهران و بسیاری از نمایندگان با نگرانی و ترس از آینده خود که نتوانند بار دیگر وارد مجلس شوند،
اجتماعی شیزوفرنی
درویش اوغلو
کئچنلرده "اجتماعی مازوشیزم" آدی آلتیندا بیر یازی قویموشدوم فیس بوکومدا. عینی زاماندا بو یازی "سورگونده گونئی آذربایجان قلم انجمنی" نین اینترنت صفحه سینده و "آزوح" اینترنت صفحه سینده یاییلدی. بو یازدیدا روحسال بیر خستلیگین اؤزونو بیرئیسل (فردی) و کولکتیو (اجتماعی) شکیللرده گؤستره بیلدیگینی آچیقلاماغا چالیشمیشدیم. بو گؤرونگه (فنومن) یالنیز مازوشیزم ایله خلاصه اولمور. روحی خستلیکلرین هامیسی بئله دیر. دئملی نویروز، پسیکوز، شخصیتی انحرافلار، اجبار خستلیکلری، شیزوفرنی و ...... هر روحی خستلیک بیرئیسل بویوت (بُعد) دا گؤرندوگو کیمی کولکتیو بویوتدا دا گؤرونه بیلر.
Dec 14, 2015
ترجمه دو شعر كوتاه از أمه سزر - توركى و فارسى
محمد تقى زهتابى و زنجيرده كى شاهين
معصومه قربانى
محمد تقى زهتابى نين شاهين ده كى زنجيرى كيتابين اوخودوغوم دا سانكى اولمز كيريشچى قارشيمدا دورب. كئچن اوختايين يالقيز قارا آغاج شعري باره سينده يازديغيم يازى دا يازميشديم كى يازار يازديغى أثرين قهرمانى اولماسادا، اونا اوخشارليخ لارى وار، خصوصى له شعر و حكايه دونياسيندا بو يايغين بير شى دير.
نمایش “آنتیگونه” ترکی در سالن اصلی تئاتر شهر تبریز
ایشیق سایتی
نمایش تراژدی “آنتیگونه” نوشته ژان آنوی، درامنویس فرانسوی با ترجمه منیره اکبر پوران (اولکر اوجقار) به زبان ترکی آذربایجانی در شهر تبریز به روی صحنه خواهد رفت. ژان آنوی طرح اولیه این درام را در سال ۱۹۴۱ ریخت و یک سال بعد، در سال ۱۹۴۲ میلادی، آن را به انجام رساند. “آنتیگونه” اولین بار در سال ۱۹۴۴ میلادی، همزمان با نمایش “خروج ممنوع” اثر ژان پُل سارتر و در زمانی که پاریس در اشغال نیروهای آلمان هیتلری بود، بهروی صحنه آمد.
شعر اوچون تاپشیریقلار
ازرا پاوند - چئویرن: احد فرهمندی
بو گون نظر صاحیبلرینی یوران فیکیر صاباح خالقی کدرلندیرجک. فیکر ائیلهمهیین شاعیرلیک صنعتی موسیقیدن آساندیر، یا شعر صنعتینی اؤیرنمکده بیر معمولی پیانو اؤیرتمنی قدهر زحمته قاتلاشمادان فن اهلینی راضی ائدهبیلهسیز. هر نه قدهر ائلییه بیلهسیز اؤزونوزو صنعتکارلارین تاثیرینده قرار وئرین یا او اؤلچوده ادبیز اولسون کی اونلارین حاقین آیدینلادین.
دیلیمیزی هارایا آپاریریق؟(یئنی سؤزلر یا نئولوگیزملر)
دوقتور فیروز رفاهی
یئنی سؤز یاراتماق هر دیل اوچون چوخ اؤنم داشییر. او، دیله یئنی قان وئرمک کیمی بیرشئی ساییلیر. دیلیمیزده سؤز یارادیجیلیغی پروسئسی ایکی یؤنده موشاهیده اولونور: «لئکزیک» یولو ایله، بیر ده «سینتاکتیک» یولو ایله. باشقا معنادا دئسک دیلیمیز ایکی یولدا سؤز ترکیبینی زنگین ائدیر: بیرینجیسی «صرف» یولو ایله، ایکینجیسی «نحو» یولو ایله. بو نه دئمکدیر؟
پروفسور «توفیق حاجییئو» وفات ائتدی
ایشیق سایتی
آذربایجان ملی علملر آکادئمیاسینین نسیمی آدینا دیلچیلیک اینستیتوتونون دیرئکتورو آکادئمیک توفیق اسماعیل اوغلو حاجییئو بو گون گؤزلهنیلمز قضا نتیجهسینده وفات ائتمیشدیر.
آذربایجان جومهوریسینین ATV تلویزیا کانالینین یایدیغی خبر اساسیندا پروفسور توفیق حاجییئو ۲۷ نویابر ۲۰۱۵-جی ایلده سحر ساعاتلاریندا یاشادیغی ائوین حامامیندا دم گازیندان زهرلنهرک حیاتینی ایتیرمیشدیر.
توفیق حاجییئو ۱ مای ۱۹۳۶-جی ایلده جبراییل رایونونون سولطانلی کندینده آنادان اولوب.
Dec 9, 2015
امل بیرلیگی، قرامر آیرئلئغئ؟
محمد علی تاج احمدی
۱۳۷۹نجو ایلده تهراندا «بیرینجی ایران تورکجه سی دیلچیلیک سمینارئ» آدلئ بیر یئغئنجاقدا بیر سئرا قرارلار قبول ادیلمیشدیر.
بیرینجی ا سمینارئن قرارلارئ بوراخئلندان سنرا بیز بو قرارلارا گؤره اؤز دوشونجه میزی الارا گؤنده ردیک. سمینارئ قورانلار نه خصوصی الاراق بیزه بیر جواب وردیلر، نه ده عمومی بیر تهرده بو دوشونجه لره یاناشدئلار. دمک الار کئ، یا بیزیم سؤزلریمیزی اعتنا اتمه لی سایمایئب قئراغا قیدولار، یا دا کی، یازدئغئمئز کاغاز هچ واخت الارئن الینه چاتمادئ!
یازی نین آردین تمامیله بوردا پ. د. اف فورما دا اوخویون


c: text/html

text:
باغداد-دا یاشیل بؤلگهیه راکت هوجومو تشکیل ائدیلدی
عراق-ین پایتاختی باغداد-دا حکومت بینالارینین اولدوغو یاشیل بولگه یه راکت هوجومو تشکیل ائدیلیب.
عراق-ین پایتاختی باغداد-دا حکومت بینالارینین اولدوغو یاشیل بولگه یه راکت هوجومو تشکیل ائدیلیب.
عراق حکومتی نزدینده مطبوعات اوفیسیندن حادثه ایله علاقهلی معلومات یاییلیب. بیلدیریلیب کی، یاشیل بؤلگهنین اطرافینا 3 عدد راکت دوشوب. آنجاق هوجوم نتیجهسینده اینسان تلفاتی و یا یارالانان اولماییب.
خاطیرلاداق کی، داها اول ده بؤلگهیه ایستیقامتلی هوجوملار نتیجهسینده یاشیل بؤلگهده یئرلشن امریکانین باغداد سفیرلیگینین یاخینینا راکت دوشوب.
ایلگیلیلی خبرلر
سوریهده سالدیری: ۱۰ وطنداش جان وئردی
اوردو و ایران دستکلی خاریجی تروریست قروپلاردان اولوشان رژیم گوجلری، اریحا ائلچه مرکزیندهکی بازار یئرینی توپچو سالدیریلارییلا هدف آلدی
روس جتلری، آمریکا اوچاقلارینی اوزاقلاشدیردی
قارادنیز اوزرینده اوچان آمریکایا عاید ۲ ب-۱ب استراتژیک بومباردمان اوچاغی و ۲ کیسی-۱۳۵ تانکر اوچاغی روس رادارلاری طرفیندن تعقیبه آلیندی
۲ پکاکالی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
"عراقین قورئییندهکی پنجه-قافلان عملیات بؤلگهسینده یئری معین ۲ پکاکالی تروریست قهرمان کماندولاریمیزین مداخیلهسی ایله ائتکیسیز حالا گتیریلدی"

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اردبیل اوستانی
اردبیل اوستانی (قوزئی.آذ.تورکجهسی: Ərdəbil ostani ، فارسجا: استان اردبیل ) — ایرانین شومال-غربینده یئرلَشن بیر اوستان دیر. بۇ اوستان دوغو آذربایجانین دوغوسوندا یئرلشیب. تاریخی و بؤیوک ایسلام شهری اوْلان اردبیل بۇ اوستانین مرکزیدیر. بۇ اوستان شرقی آذربایجان اوستانی، زنجان اوستانی، گیلان اوستانی و آذربایجان جومهوریتی ایله قونشودور.
جوغرافیا[دَییشدیر]
ساحهسی ۱۸٬۰۰۰ کیلومئتر موربع دیر. اردبیل اوستانینا اردبیل، موغانشهر، گئرمی، نیر، سرئین، بیله سووار، خالخال، خیاو، نمین، گیوی و آسلاندوز بؤلگهسی داخیلدیر.[۲]
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵-اینجی ایلین نۆفوس ساییسی اساسیندا بۇ اوستانین ۱٬۲۲۵٬۳۴۸ نفر اهالیسی وارایمیش. اهالی نین ۴۸٫۸٪-ای شهرده، ۵۱٫۱٪-ای کندده یاشاییرلار، قالان حیصهسی ایسه کؤچری طایفالاردیر.[۳]
سرحدلر[دَییشدیر]
اردبیل اوستانینین ۴ بؤلگهسی آذربایجان جومهوریتی ایله ۲۸۲٫۵ کیلومئتر سرحدی واردیر. آراز و بالهار چایلاری همین سرحدین ۱۵۹ کم اوزونلوغونو تشکیل ائدیر. ایکی منطقهنین - آسلان دوز و بیلهسووار کؤمگی ایله بؤلگه آذربایجان جومهوریتی ایله علاقه یارادیر. بئله کی، اردبیل-آستارا یولو حئیراندان کئچیر، اردبیلی رشت، قزوین و تهران ایله بیرلشدیریر.
اردبیل اوستانینین بؤلگه لرینین جوغرافی موقئعی[دَییشدیر]
اردبیلین موختلیف جوغرافی و ایقلیمی شرایطی واردیر. اردبیل اوستانی اساساً داغلیق حیصه دن عیبارتدیر. بؤلگه نی مهشور ساوالان، تالیش و بوزقوش داغلاری ایحاطه ائدیب. اوستانین ان یوکسک زیروه سی نین اوجالیغی ۴۸۱۱ مئتردیر. عومومیتله اردبیل ایرانین ان سویوق اوستانلریندندیر. ایلین ۵–۸ آیی سویوق هاوا اولور. بؤلگه نین ایقلیمی سویوق قیش و سرین یای ایله خاراکتئریزه ائدیلیر. بیله سووار بولگه سی هاماریشدیقدا یئرلشیب. یایی ایستی، قیشی ایسه سابیتدیر. موغان شهر / پارساباد بولگه سی ده هاماریشدیقدا یئرلشیب. اورانین ایقلیمی مولاییم ایستیدیر. موغان بوتون اؤلکهده توسعه ائتمیش کند تصروفاتی و حئیواندارلیقلا تانینیر.
موغان بولگه سی آلچاق و هوندور داغ سیلسیله لری نین آراسیندا یئرلشیر. یایی ایستیدیر، قیشی ایسه مولاییم. خالخال بولگه سی داغلیق زونادیر. قیشی سویوقدور، یایدا هاوالار ثابیتدیر. ایلین ۵ آیی بورادا گوجلو قار و شاختا اولور، بۇ دا ااسالئم-خالخال یولونون تالیش داغلاریندان کئچن یئری نین بۇ دؤورده باغلانماسینا تئز-تئز سبب اولور. خیاو بولگه سی رایونو ساوالان داغی نین قربینده یئرلشیر و داغ اتگی زونانی اهاته ائدیر. قیشی سویوقدور، یایی ایسه مولاییم.
آوروپا ماللاری نین ایرانا گتیریلمه سینده اردبیلین تیجارت مرکزینه چئوریلمه سینه سبب اوْلموشدور. گئرمی بولگه سی بیر آن بویوک داگی wار و اودا (تانگا) عادینان تانینیر.
اردبیلین تاریخی ایندیکی دؤوره ده[دَییشدیر]
ایندیکی دؤورده اردبیل بؤلگه نین ان ایری و مؤهوم شهرلریندن بیریدیر و بورادا چوخلو تاریخی آبیده لر مؤوجوددور، کی اساساً صفویلر دؤورونه آییددیرلر. بوندان باشقا آذربایجان رئسپوبلیکاسینا گئدن اساس اوتوموبیل یولو اردبیلدن کئچیر. زنگین طبیعتی ایله مشهور اوْلان بؤلگه نین اراضیسینده بیر نئچه چایلار و ایستی بولاقلار آخیر. بۇ سببدن اردبیل توریزم مرکزینه چئوریلمیشدیر و بورا هر ایل مینلرله توریستلرین آخینی اولور.
شهرین گؤزل تاریخی آبیده لری، اؤزونه مخصوص معمارلیق عنعنه لری، موقدس مسجیدلری، کیلسه لری، قدیم کؤرپولری اردبیله خوصوصی عظمت وئریر. تیجارت مرکزی اوْلان اردبیل بازاری خوصوصی معمارلیق طرزده تیکیلمیشدیر. بوندان باشقا بؤلگه نین طبیعتی اینسانلاری والئه ائدیر. ساوالان داغی نین اطرافیندا گؤزل تبیی وادیلری، سرئی نین سویوق بولاقلاری توریستلرین ایستیراحتینه یازدا و یایدا یاخشی شرایت یارادیر. شورابیل و نئور گؤللری نین اطرافیندا یارادیلان ایستیراحت زونالاری بینالخلق توریزم ستاندارتلارینا اویغوندور. بؤلگه نین آذربایجان جومهوریتی ایله سرحد اولماسی، اردبیلین ایقتیصادیاتینا و توریزم اینفراستروکتورونون اینکیشافینا بؤیوک تکان وئریر.[۴]
- داخمئه سانقی ماغاراسی
اینظیباطی بؤلمه لر[دَییشدیر]
اردبیل اوستانی اردبیل | موغان شهر (پارساباد) | موغان | نیر بولگه سی | بیله سووار بولگه سی | خالخال بولگه سی | خیاو بولگه سی (مشکین شهر) | نمین بولگه سی | گیوی بولگه سی بولگه لرینه شامیل دیر.
اردبیل اوستانینین گؤرمهلی یئرلری[دَییشدیر]
اردبیللی شیخ صفی الدین نین مقبره سی• اردبیل بازاری• شوره بیل گؤلو• سرعین ایستی سولاری• آلوارس پیستی• ساوالان داغی• نوئور گؤلو• شوله لر دره سی• قیز قالاسی• تاریخی تپه لر• گیلارلی گولو• فیندیق لیق مئشه سی• حئیران گرده نه سی• آنتروپولوژو موزه سی•
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
خاریجی لینکلر[دَییشدیر]
- Encyclopedia of Orient About Ardabil
- Ardabil-Iran Carvan Tourism at the Wayback Machine (archived March 29, 2006)
- Ardabil entries in the Encyclopædia Iranica
- site of meshkin shahr at the Wayback Machine (archived July 16, 2008)
- site of khalkhal
- site of ardebil


text:
ژوزه ساراماقو
ژوزه ساراماقو (پورتوقالجا: José de Sousa Saramago ) — پورتوقال یازیچی سی، شاعیری، نوبل ادبیات اؤدولو قازانان.
حیاتی[دَییشدیر]
۱۹۲۲-جی ایل نوْامبر آیینین ۱۶-دا لیسبوندان ۱۰۰ km. آرالیدا یئرلشن ریباتژو ایالتینین آزینیازی قصبهسینده، کندلی عائلهسینده آنادان اوْلوب. ۱۹۲۴-جو ایلدن لیسبوندا یاشاییب. والیدئینلری کاسیب اوْلدوقلاریندان اؤولادلارینی مکتبده اوْخوتدورا بیلمهییبلر. آوتومخانیک ایشلهییب. ۲۲ یاشیندا عائله قوروب، سوسیال تأمینات سیستمینده ایشلهییب. اؤزونون ایلک کیتابینی ("تررا دو پجادو") ۱۹۴۷-جی ایلده نشر ائتدیریب. بۇندان سوْنرا ۱۹۶۶-جی ایله قدر هئچ بیر اثری چاپ اوْلونماییب. ۱۹۶۹-جو ایلده گیزلی فعالیّت گؤسترن پورتوقال کومونیست پارتیسینا عضو اوْلوب. "قرهنفیل اینقیلابی"ندان سوْنرا بیر مدت ( آوریل-نوْامبر ۱۹۷۵) "دیاریو ده نوتیجیاس" قزئتی ایله ایشداشلیق ائدیب. ۱۹۷۶-جی ایلدن اؤزونو ادبیاتا حصر ائدیب. "صومعه حاقیندا خاطرهلریم" اثرینی فللینی اکرانلاشدیریب. بۇ اثرینه گؤره واتیکان اوْنو کافیرلیکده گوناهلاندیریب.


text:
۱۹۶۹ (میلادی)
میلادی ۱۹۶۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز آلتمیش دوْققوزونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ آوریل - اینترنتین سمبولیک دوْغوم گۆنو.
- ۴ ژانویه - ایسپانیا و مراکش آراسیندا چوْخایللیک دانیشیقلاردان سوْنرا ایفنی اوستانی مراکشه قایتاریلدی.
- ۲۸ نوْوامبر - ایتالیا بوْشانما قانونیلشدیریلمیشدیر.
- ۲۸ مارس - عمر فاروق ائفندی٬ سوْن عثمانلی خلیفهسینین اوْغلو و بیر دؤنم فنرباخچا باشقانی اؤلدو.
- ۲۶ نوْوامبر - سعودی عربیستانی ایله يمن آراسیندا سیلاحلی مۆناقیشه باشلامیشدیر.
- ۲۴ نوْوامبر - آمریکا و شوروی اتومی سیلاحینی یایماماق حاقّیندا آنلاشما ایمضالاییب.
- ۲ مارس - کوْنکورد اۇچاغی فرانسهده ایلک تست اۇچوشونو گؤردو.
- ۱۸ دسامبر - بؤیوک بریتانیادا اؤلوم حؤکمو لغو ائدیلمیشدیر.
- ۱۶ ژانویه - مترولاینیر ترنی خیدمته گیردی.
- ۱۴ نوْوامبر - لیبیده بۆتون خاریجی بانکلار میلّیلشدیریلمیشدیر.
- ۱۲ نوْوامبر - موْسکویا سفر ائدن جؤودت سۇنای٬ شوروینی زیارت ائدن ایلک تۆرکیه جۆمهور باشقانی کیمی تاریخه دۆشموشدور.
- ۱۲ آوریل - سوْنرادان آتاتۆرک کۆلتور مرکزی آدینی آلاجاق ایستانبول کۆلتور سارایی آچیلدی.
- ۱۱ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ساغلیق باخانی لوتر تری٬ جیغالانین ساغلیغا ضررلی اوْلا بیلهجگینه داییر ایلک راپورتو یایینلادی.


text:
مرو اوستانی
مرو اوستانی (اینگیلیسجه: Mary Region) تورکمنیستان دا یئر آلان بیر اوستان دیر. و ۸۷۱۵۰ کیلومتر موربّع ساحهسی وار. ان سوْن نفوس ساییمی اساسیندا ۱۴۸۰۴۰۰ نفر دیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mary Region»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده مرو اوستانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
شابلون:تورکمنیستان اوستانلاری شابلون:تورکمنیستانین ایداری بؤلوملری


text:
اویان نیوز: اؤنه گلن یازی آذربایجان ملی حکومتینین اعلامیه سینین عینی متنی دیر :
آذربایجان ملی حکومتینین اعلامیه سی
” آذربایجان مجلس ملیسینین انتخاب ائتدیگی آذربایجان ملی دولتی ایرانین استقلال و تمامیتینی حفظ ئتمکله برابر، ایشه شروع ئتدیگینی بو واسطه ایله بوتون خلقه اعلام ئدیر.
بو اعلامیه منتشر اولان گوندن اعتبارا مالکیت خصوصی محفوظ اولماق شرطیله بوتون آذربایجاندا اولان دولت اداره لری تا زا حکومتین تحت اختیارینه کئچدیگیندن، عموم دولت مامورلارینا ئوز وظیفه لرینی دوزگونلوک و صداقتله انجام وئرمه لری تاپشیریلیر٠
تا زا دولتین امرلرینه اطاعت ائدیب، اونون دستوریله رفتار ئده ن کارمندلر ایچون مناسب ایش شرایطی وجوده گتیریله جک، ایشله مکدن امتناع ئده نلر ایسه کمال احترام ایله ایسته دیکلری یئره گؤندریله جکلر٠
آذربایجان ملی حکومتی خلقین سعادت و خوشبخت لیگیندن ئوتری قورولدوغو ایچون عموم خلقی فعالیته، دوزلوگه، آسایش و امنیتی حفظ ئتمگه، بیربیریله قـارداشواری یاشـاماغا دعـوت ئدیر٠
امینتی اخلال ئده ن و خلقین مال، جان، ناموس و حیثیتینه تجاوز ئله ینلر؛ همچنین دولت مالینا خیانت الی اوزادیب دولت اداره لریندن سوء استفاده ئده نلر و یا دولت اداره لرینده خرابکارلیق، مسامحه و ئوز وظیفه سینده کوتاهلیق ئتمک کیمی خائنانه تشبثلر بروزه وئرنلر ایسه خلقین دشمنی حساب اولونوب، ملت و دولت یانیندا نفرت و انزجار قازانماقدان علاوه، قانونی محکمه واسطه سیله مجازات ئدیله جکلر٠
هامیدان خلقه و ئولکه یه خدمت و آذربایجانین گلجگی یولوندا جدیت گؤزله نیر؛ دولت ایسه اونون شرایطینی وجوده گتیرمگه چالیشاجاقدیر٠
آذربایجان ملی وزیرلر هیئتی عین زاماندا آذربایجاندا ماموریتلری اولان خارجی دولتلرین دیپلوماسی نماینده لرینه اطلاع وئریر که، کما فی السابق اونلارین بین الملل قانونلار شرایطینده اولان حق و اختیارلاری کمال دقت و احترام ایله مراعات اولوناجاقدیر. همچنین دموکراتیک دولتلرین اتباعینین آسایش و امنیتینی حفظ ئتمک یولوندا ملی دولت هئچ بیر فداکارلیقدان خوددارلیق ئتمیه جکدیر. بوگوندن اعتبارا دولته متعلق اولان منقول، غیر منقول اموال، همچنین نقد و جنس و اعتبار ملی، دولت اختیارینا کئچدیگیندن اونلارین ساخلاماغینا موظف اولان دولت مامورلاری، کئچمیشده وئردیکلری تعهد و قبول ئتدیکلری مسئولیت اوزره، اونلاری حفظ و حراست ئتمگه مجبوردورلار. بو اموالی حیف و میل ئده نلر آغیر جزالارلا مجازات گؤره جکلر٠
آرتیق آذربایجان ملی حکومتی تحقق تاپمیش، خلقین اراده سیله داخلی ملی دولتیمیز وجوده گلیب، رسمی صورتده خلقیمیزین آرزو و آمالینی اجرا ئتمگه باشلامیشدیر. خالق ایسه ئوز ملی حکومتینه وار قوه سیله مساعدت گؤستریب اونون فعالیتی ایچون مناسب شرایط وجوده گتیرمه لیدیر٠
یوخاریدا قید ئدیلدیگی کیمی دولت وار قوه سیله امنیتی حفظ ئتمگه چالیشیر. اونا گؤره خلق ایچون نگران اولماغا هئچ بیر دلیل یوخدور. هر کس ئوز ایشینه مشغول اولمالی، ئوز ایسته دیگی کیمی یاشامالیدیر. بازار باغلاماق، مدرسه لری تعطیل ئدیب، وحشت و اضطراب یاراتماغین معناسی یوخدور. حکومت ئوز برنامه سینی خلقین احتیاجاتی اوزرینده قورموشدور. اونا گؤره خلقی ناراحت ئده ن حادثه لره یول وئرمییه جکدیر. تصادفی حادثه لره ایسه چوخ تئز بیر زاماندا خاتمه وئریله جک. ماجراجولار، آسایشی اخلال ئده نلر صالح محکمه طرفیندن محاکمه و شدید بیر صورتده مجازات اولوناجاقلار. هئچ بیر پیس اتفاق دوشمیه جک. هئچ کسین حقوقونا تعرض اولمیاجاقدیر. ملی حکومت نظمییه اداره سینی تا زا قوه لر، وسیع اختیارات ایله گوجلندیرمیشدیر. هرج و مرج و نا امنلیگه آرتیق میدان وئریلمییه جکدیر. مخصوصا مدرسه لریمیز همان سابق پروگرام لارینی تعقیب ئتمه لی محصللریمیز وار قوه لریله امتحانلارا حاضرلاشمالیدیرلار٠
کندلرده و شهرستانلاردا ایسه جدی صورتده ایشه باشلانیب عادی حال وجوده گلجک و دولت مامورلاری، فدائیلرین و یا غیر مسئول اشخاصین دخالتی اولمادان ئوز وظیفه لرینی انجام وئرمگه قادر اولاجاقلار. فدائی دسته لری انتظام آلتینا آلینیب معین مرکزه تابع اولاجاق، بو واسطه ایله هر بیر سوء حادثه احتمالینین قاباغی آلیناجاقدیر٠
گئدین چالیشین، آسوده اولون ملتیمیزین گلجگی و سعادتینی تامین ئتمک ایچون قبول ئتدیگیمیز وظیفه نی صداقت و ایمانلا انجام وئرین. دولت عموم هموطنلردن بونو طلب ئدیر. “


text:
اویان نیوز: فعلی اولاراق روس ایشغالی آلتینداکی قیریمدا گرگین گؤزلهییش داوام ائدیر.
بوتون استراتژیک نقطهلر، روس عسگرلری و روسیا یانلیسی سلاحلی گوجلرین کنترولو آلتیندا. باشکند آغمسجیدین مرکزینده اولان اوکراینا دنیز قوهلری ساحل گوونلیک قرارگاهی دا محاصره آلتینداکی استراتژیک نقطهلردن بیری. اوکراینا، روسیانین قیریما ۱۶ مین عسگر گؤندردیگینی بیلدیردی.
اؤته یاندان اوکراینا سرحدینده گونلردیر حربی مانور ایجرا ائدن روسیا، مانورون سونا چاتدیغینی و ۱۵۰ مین عسگرین چئکیلدیگینی آچیقلادی.
قیریمدا هر هانسی بیر ایستی چاتیشما یاشانمازکن، باتی و روسیا آراسینداکی قیریم چاتیشماسی سرت دیپلوماتیک آچیقلامالارلا داوام ائدیر.
قایناق: ت ر ت تورکی


text:
جک بروکس (فوتبالیست)
جک بروکس (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Jack Brooks (footballer)) (دوْغوم:۱۴ مارس ۱۹۰۴ استاکتون-آن-تیز) بیر فوتبالیست. موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جک بروکس (فوتبالیست) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۰۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۷۳-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- دارلینقتون کولوبونون اویونچولاری
- نلسون کولوبونون اویونچولاری
- یورک سیتی کولوبونون اویونچولاری
- بیکاپ بورو کولوبونون اویونچولاری


text:
پرزیدنت علییئو، لاچین و کلبجره گئتدی
لاچین اولوسلارآراسی هاوا لیمانینین تملینی ده قویان علییئو، کلبجر شهرینین مرکزینده آذربایجان بایراغینی قالدیردی
آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علییئو ارمنیستانین ایشغالیندان آزاد ائدیلمیش لاچین و کلبجر ویلایتلرینه گئتدی.
علییئوین حیات یولداشی مهریبان علییئوانین اینستاگرام حسابیندان پایلاشدیغی گؤرونتولرده پرزیدنت علییئوین بؤلگهیه شخصی اتومبیلی ایله گلدیگی گؤرولدو.
یول بویو ییخیلمیش دورموداکی یاشاییش یئرلرینی گؤسترهن علییئو، بوتون کندلرین ارمنی گوجلری طرفیندن داغیدیلدیغینی سؤیلهدی.
علییئو، کلبجر و لاچینین داغلاری، درهلری و مئشهلری ایله چوخ گؤزل طبیعته صاحب اولدوغونو بیلدیردی.
پرزیدنت علییئو، سفر چرچیوهسینده توغانالی-کلبجر یولو اوستونده مورووداغدا و کلبجر-لاچین یولوندا تیکیلهجک تونللرین تملینی قویدو.
لاچین اولوسلارآراسی هاوا لیمانینین تملینی ده قویان علییئو، کلبجر شهرینین مرکزینده آذربایجان بایراغینی قالدیردی.
علییئو کلبجردهکی ایستیسو قایناغینا دا باش چکدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، تورک شوراسی توپلانتیسینا ویدئو مئساژلا قاتیلدی
"تورک دونیاسی اولاراق تجروبه پایلاشماسینا گئتمهلی، گوج بیرلیگی ائتمهلی و الیمیزدهکی ایمکانلاری ان تأثیرلی شکیلده دگرلندیرمهنین یوللارینی آختارمالیییق"
قیرغیزیستان، تورکیهدن سیها آلاجاق
"سیهالاری کنترل ائدجک شخصلر تورکیهده تعلیم آلدی. بو سیهالار یاخیندا اؤلکهمیزه گلهجک"
آذربایجان ساوونما باخانلیغی، شهید ساییسی ایله باغلی بیلگیلری گونجللهدی
۲۷ سپتامبر ۲۰۲۰ده باشلایان و ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ده ارمنیستانین مغلوبیتی قبول ائدن آنلاشمایا ایمضا آتماسییلا سونا چاتان ساواشداکی جان ایتکیلری ایله باغلی بیلگیلر گونجللهندی


text:
دانیشیق:فارس کؤرفزی
بو مقالهنین آدیدَییشدیر
بو مقالهنین آدی قرار اولدو پروفسور زهتابینین کیتابینا دایاناراق فارس کؤرفزی اولسون و کنگر کؤرفزی و بصره کؤرفزی ده اونون یانیندا قالسین. نییه دانیشیق آپاریلمامیش بونون آدی دَییشیلیبدیر. من بونو همانا قایتاریرام. دَییشدیرن ایستهین دانیشیق آپاراندان سونرا اولا بیلر. Arjanizary (دانیشیق) ۱۶ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
قوْرۇماقدَییشدیر
سلاملار حؤرمتلی آلپ ار تونقا بی، لوطفاً بۇ صفحهنی ده محافظت ائلیین. حؤرمتله --Mr,p balçi (دانیشیق) ۲۱ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۲۲:۰۲ (UTC)
آلپ ار تونقا✉ ۲۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۰ (UTC)


text:
سیلاولرجریانیده عیاللرنی اشتراکی خصوصیده هماهنگلیک ییغینی یولگه قوییلدی
سیلاولر مستقل کمیسیوننینگ باشلیغی حواعلم نورستانی اوشبو ییغینده اشتراک قیلگنلرنی خوش کیلدینگیز دیب، اوشبو ییغیندن مقصد عیاللرنی سیلاولرده اشتراک میزانی کینگهییشی دیب، عیاللر تاریخ آقیمیده ایریم ترماقلر کبی جماعه آسایشتهلیگی و تیریکچیلیک خصوصیده ییترلی نقش اوینهگن.
اونگه قوشیمچه سیلاولر مستقل کمیسیوننی یوتوقلرینی ییغینده حضوری بولگنلرده سوزلب، اوشبو کمیسیون ریاستینی قولگه کیلتیرگنیدن بویان باشقه کمیشنرلر قطاریده، بویوک یوتوققه ایگه بولیب شوجملهدن، عملیاتی ریجهلر، تنلش ریجهلر تصویبی، اداری اصلاحات کمیسیونی بیرگهسیده شرطنامهلرگه قول قویگن، سیلاو بودجهسینی تصویب قیلیب و اونی حکومت گه یوبارگن، بایومتریک ریجهسی و سیاسی احزاب و تیگیشلی نهادلر بیرگهسیده نیچهلرمرته ییغین اوتکزگن.
او همده عیاللر هیچ بیر زمان مملکت بوزیلیشیده قولی بولمهی؛ بلکیم اولکه آبادانچیلیگی عرصهسیده ییترلی نقش اوینهگن.
شوندی بیرحالده سیلاولر شکایتلرینی تینگلش کمیسیوننینگ باشلیغی زهره بیان شینواری، قالگن ولایتلر نتیجهسی اعلانی خصوصیده معلومات بیردی.
اوشبو ییغینده عیال ایشلر وزیرلیگینینگ اورین باسری خانم سپوژمی وردک هم قتنهشیب، سیلاولر مستقل کمیسیونی رهبرلیگینی خوش قرشیلب، عیال ایشلر وزیرلیگی کمیسیون یانیده توختب، مملکت 224 تومنیده آگاه بیریش ریجهلری ترتیب بیریلگن، سیلاو و تینچلیک خصوصیده تاثیرچن برنامهلرنی کوزگه توتگنینی بیان قیلدی.
شونینگ دیک مذکور ییغینده قتنشگنلر، عیاللرنی سیلاولرده قتنهشیشی همده اولرنی آواز بیریش حققه ایگه بولگنی، عیاللر اوچون امنیتی و اقتصادی معمالر خصوصیده فکر بیلدیرگنلر.
اوشبو ییغین اخیریده، سیلاو مستقل کمیسیوننینگ کمیشنری رحمیه ظریفی، اوشبو ییغینده اشتراک قیلگن برچهسیدن قدردانلیک بیلدیریب، ایتیلگن پیشنهادلری کونده لیک برنامهلریده جایلشتیریلیشینی سوزبیردی.
دیمک اوشبو ییغین جاری ییل ایگیرمه بیشینچی حمل کابل استار هوتلیده یولگه قوییلیب، اونده سیلاولر مستقل کمیسوننینگ رسمیلری، عیال ایشلر وزیرلیگی، اخبارات و فرهنگ وزیرلیگی، بشرحقلر مستقل کمیسیونی، ایچکی ایشلر وزیرلیگی، معارف وزیرلیگی، عیاللر شبکهسی، سیلاولرنی نظارتچی نهادلری، بنگی وار ماده گه قرشی کورش وزیرلیگی، مملکت بیرینچی خانمینینگ دفتری و باشقه مدنی جماعه نهادلری اشتراک قیلگندی.
سیلاو و عیاللر
سیلاو عموم خلققه تینگ و بیردیک بولگن بیر جریان بولیب، افغانستان اساسی قانونیده عیال و ایرککلرنی آواز بیریشی و سیلاوده اشتراکی بیردیک تانیشتیریلگن، اوشبو قانون ایسه آنه قانونی دیک عیاللرنی کیینگ کولمده سیلاوده اشتراکینی تاکید قیله دی، بو ایش همده اسلام مقدس دینی گه تاکیدلنگن، ایرکک و عیاللرنی سیلاوده اشتراکی بیعت حیثیتی گه ایگه، بوتوغریده هیچ قندی شرعی قیینچلیک یوق. خوش بختلیک بیلن اوتکن بیریریم دهه ایچیده اولکه میزده عیاللر هم ایرککلر یانیده دیموکراسی تمثیلی اوچون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی فعالیتلرده ییترلیچه نقش اوینه گنلر، اولرنی بو توغریده اشتراکی اولکه بویلب بویوک سیاسی و اجتماعی اوزگریشلرده اونوتیلمهیدی، حاضر عیاللر اوزلری و اولکه کیله جگینی اویلب تصمیم آلیشه دیلر و مردم سالارلیک چهار چوبه سیده مثبت جواب قیتره دیلر. حاضر اولر اولکه کیله جگی اوچون قندی تصمیم آلسهلر، کیله جگده اولر اولکه رهبرلری و مدیرلری بولیشی مقصد هر بیر مکاندن سیس چیقاره دیلر.
سیلاولر مستقل کمیسیونی، اولکه ده سیلاو بولیب اوتکزیش اوچون کوشش قیلماقده، اوشبو سیلاوده گی بیللشوو و کینگ کولمده مردمنی اشتراکی جنسی قرمه قرشیلیکلردن اوزاقده ایمس، شونینگ دیک کمیسیون، سیلاوده ایرکک و عیاللر جنسی تبعیضلرنی کوزگه توتمهی کینگ کولمده سیلاوده اشتراک قیلیب ایسته گن نامزدگه آواز بیریشینی نظرگه آلگن، لیکن عیاللرنی اوتکی ییللرده گی محرومیتلری سبب کمیسیون اولرنی ظرفیتلری کوچه ییشی و اولرنی کینگ کولمده سیلاولرده اشتراکی اوچون حرکت قیلماقده. چونکه عیاللر افغانستان جمعیتی یریم پیکرینی شکل بیره دی. شونینگ دیک اولر سیاسی پروسهلر، سیلاولر و سیلهنیشی اوچون بویوک حق گه ایگه.
همده اولکه ترقیاتی سقلهنیشی اوچون برچه خلق کوچیدن فایده لنیشی دیر و جماعه میزنی یریمینی شکل بیرگن عیاللر بویوک فخر، کرامت و حقانیت بیلن تورلی ترماقلرده فعالیت قیلیب کیلماقده لر.
اسلام چوکاتیده عیاللرنی سیاسی حقلری
اسلام شریعتی نقطهی نظریدن برچه انسانلر آدم اوغلی بولیب، جنسی و توس اجره لیشگه قایل ایمس دیر. لیگن تقوا و منفعتلی عمللر هر بیر کیمسه آره سیده فرقنی یره تهدی.
الله تبارک و تعالی اوز کتابیده بویوره دی: يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ. ترجمه: (ای انسان! مین سیزلرنی بیر عیال و ایرککلردن یرتگن من وقبیلهلرگه اجرتگن من، تا بیر - بیرلرینگیزنی تانی سنگیز، لیکن الله تبارک و تعالی آلدیده تقوا گه ایگه بولگن کیشی یوقاری ارزشگه ایگه، الله تبارک و تعالی هر بیر نرسه دن آگاه و بویوک بیلم گه ایگه.) (حجرات سوره سی 13- آیه).
الله تبارک و تعالی، اسلام جماعهسینینگ مهم مسوولیتی یعنی معرفتلرگه بویروغ و منکراتلردن سقلنگ دیگن بویروغلرنی عیال و ایرککلر بوینیگه قویگن. شوندی بویوره دی: وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ. ( ایمانی بولگن عیال و ایرککلر بیر – بیرلریگه یار دیر، بویوریلگن ایشنی بجره دی و منع قیلگن ایشنی بجرمهیدیلر، نماز اوقیدیلر، زکات بیره دیلر، خدا و اونینگ رسولیدن پیرولیک قیلهدیلر، الله تبارک و تعالی تیزلیکده اولرنی اوز رحمتیگه قرار بیره دی، خداوند متعال هر نرسه گه قادر و حکیم دیر.) توبه سوره سی 71- آیه).
شونینگ دیک بویوک پیامبریمیز حضرت محمد(ص) اوز حدیثلریده بویوره دی: (عیاللر ایرککلر گه تابع دیر.) شو یوزدن اسلام یوکسک تعلیماتیده عیال و ایرککلر آره سیده هیچ قندی تبعیض یوق دیر. اسلام بیرینچی دین اوله راغ عیاللرگه سیاسی فعالیت حقینی تاپشیرگن. شونگه اوخشش اسلام دینی یوزه گه کیلگنیدن کیین بیرینچی مرته بولیب بیعت( نماینده سینی تنلش) جهاد و هجرت قیلیش گه سهم بیریگن.
اسلام چوکاتیده اجتماعی فعالیتلرده اشتراک قیلگن عیاللردن بی بی عایشه صدیقه دن آت توتیلهدی و اونگه باغلیق بویوک پیامبریمیز دن بیر مینگ حدیث روایت ایتیلگن و هردایم عیاللرنی اسلام مبین دینی یارقینلیگیده قرار بیرگن. شونگه اوخشش بی بی خدیجه، بی بی فاطمه زهرا و بی بی زینب اسلام چوکاتیده سیاسی و اجتماعی تورلی مسلهلرده فعال حصه قوشگن.
اسلام چوکاتیده عیاللرنی نه یلغوز سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ترماقلریده چیگره لنتیره دی؛ بلکیم اولرنی تورلی مسلهلرده اشتراکی و حصه قوشیشیدن حمایه ایتهدی. شوندی بیرحالده مومن و مسلمان عیاللریده مملکت سیاسی و اجتماعی ایشلریده حصه قوشیشی اوچون دینی مسولیتینی یخشیلیک بیلن بجرماقده.
افغانستان اساسی قانونیده عیاللرنی حقوقی
عیاللرنی اجتماعی اورنی ینگی بیر موضوع بولمهی بلکیم، مملکت تاریخیده اوزاق زماندن بویان اجتماعی و سیاسی تورلی عرصهلر شو جملهدن سیلاو جریانیده کوزگه کورینرلری حصه قوشگن. 1343- ییلده مملکت اساسی قانونی بیرینچی مرته بولیب تصویب قیلینگن زمانده عیاللر اوچون ییترلی زمینه یره تیلیب، اولرنی سیاسی و اجتماعی ایشلرده مشارکتلری ییترلیچه ایدی. اوشبو دورده عیاللر ملی کینگش نماینده سی و دولتی ایریم اداره لرده عضویت آلیب، مملکت سیاسی و اجتماعی ترماقلریده فعال یشاوچیلر قطاریده بویوک نقش اوینهگن.
مملکت اساسی قانونینینگ 22- ماده سیده افغانستان اسلامی جمهوریتیگه تیگیشلی بولگنلر حقوقی بوندی ایتیلهدی: « افغانستان برچه اهالیلری آره سیده هرقندی تبعیض و ایریلیقلر منع ایتیلگن. افغانستان برچه طبقه خلقی شامل عیال و ایرکک بیردیک قانونی حق گه ایگه». بیلیم کسب ایتیش عیال و ایرککلرگه بیردیک فرض قیلینگن. مملکت اساسی قانونینینگ 44- ماده سیده عیاللرنی تعلیم کوریشی خصوصیده بوندی بیان قیلینگن: «دولت عیاللرده بیلیم کسب ایتیش زمینهسی یره تیلیشی و اولرده تاثیرچن پروگراملرنی یره تیشگه مجبور قیلینگن».
اولکه اساسی قانونی و سیلاو قانونیگه مطابق، عیاللر اوچون ملی کینگشده حق بیریلیشی قید ایتیلگن. شونینگ دیک اولکه اساسی قانونینینگ 83- ماده سیده عیاللرنی نماینده لر کینگشیده عضویتی بولیشی خصوصیده بوندی بویوره دی: «سیلاو قانونیده عموم نماینده لرنی حقی تامینلنیشی و هر بیر ولایتنی نفوسی گه مطابق ایکی وکیل عیال نماینده کینگشده عضویت آلیشگه حقی بار».
شونینگ دیک اساسی قانون 84- ماده سی اساسیده، بویوکلر کینگشی اوچ حصه دن بیر حصهسی جمهور رییس تمانیدن تنلنه دی اونینگ یریمی عیاللر شامل بولیشی کوتیلماقده.
شو یوزدن افغانستان اسلامی جمهوریت دولتینینگ قانونیده، عیاللرنی اجتماعی و سیاسی مسلهلری شامل سیلاولرده اشتراکی اوچون انیق بویوریلگن. شوندی بیرحالده سیلاولر مستقل کمیسیونی، مملکت ده هرقندی سیلاو یولگه قوییلیش مسوولیت گه ایگه و بو جریانده افغانستان جماعهسینینگ رسم و رواجلری مطابقتیده عیاللرنی هم سیلاولرده قتنه شیشلریده سهولت کیلتیریش گه ایگه. عیاللرنی پارلمانی، تومنلر، بلدیهلر و قشلاقلر نماینده لیگیده نامزد بولیش حقی سیلاو قانونیگه بیریلگن، شونینگ دیک عیاللرنی آواز بیریش و اوز سرنوشتینی رقم بیریش حقی بیریلگن تا باریب کونگلی ایستهگن نامزد گه آواز بیره آله دیلر.
عیاللرنی سیاسی و ملی مهم جریانلرده اشتراکی
طالبان حکومتی دوره سیده نقطه قوییلگنیدن کیین عیاللرنی سیاسی و اجتماعی ایریم عرصهلرده فعال سهم بیریلگن و اولرنی ملی مهم پروسهلرده اشتراکی قوییده گی دیک کورسه تیلهدی:
- مملکت اساسی قانونی لویه جرگه سیده اشتراک قیلگن 502 کیشی قطاریده 101 عیال اشتراک قیلگن؛
- جمهورلیک ریاست سیلاویده آواز بیرووچیلر 42 فایزینی عیاللر شکل بیرگن؛
- ملی کینگش سیلاولریده، آواز بیرووچیلر 44 فایزینی عیاللر شکل بیرگن؛
- ملی کینگش سیلاولریده نامزد بولگن5800 کیشی آره سیده 600 ته سینی عیاللر شکل بیرگن؛
- نماینده لر کینگشیده کوزگه توتیلگن 250 چوکی دن 68 ته سینی عیال قولگه کیریتگن؛


text:
اولیس (رومان)
اولیس (یولیسسئس/ Ulysses) ایرلندلی یازیچی جیمز جویسون مودرن روماندیر. ایلک اولاراق ۱۹۱۸ـ ۱۹۲۰ تاریخلری آراسیندا American journal The Little Review درگیسینده بعضی بؤلوملری سئریلهشدیریلدی و آردیندان بوتون اولاراق پاریسده، شکسپیر و شریکلری یایین ائوی طرفیندن ۱۹۲۲ده، جویسون آد گونونده سیلوییا بیچ یاردیمی ایله یایینلاندی. مدرن ادبیاتین ان اؤنملی اثرلریندن بیری اولاراق قبول ائدیلیر[۱] و «بیر حرکتین بوتونونو گؤستر و اؤزتلهین» اولاراق آدلاندیریلمیشدیر [۲]. دئکلان کیبئرده گؤره، «جویسدان اؤنجه، هئچ بیر حیکایه یازیچیسی دوشونمه سورهجینی بو قدر اؤن پیلانا چیخارمامیشدیر» [۳].
اولیس، ۱۹۰۴ون ژوئن آیینین ۱۶سیندا (خردادین ۲۶سی) معمولی بیر گونده، کرونولیک اولاراق دوبلیندهکی لئوپولد بلوم قارشیلاشمالاری ایله اوغراشیر [۴][۵]. اولیس، هومر ائپیک شعریندهکی اودیسهنین قهرمانیدیر، و رومان کاراکتئرلرله شعر آراسیندا یاپیسال بنزهشمهلرله، و لئوپولد بلوم ایله اودیسه، مالی بلوم ایله پنئلوپه و استئفان دئدالوس ایله تئلماکوس آراسیندا، و اک اولاراق ییرمینجی یوز ایلین باشلاریندا مودئرنیزم باغلامینداکی اولایلار و تئمالارلا، دوبلین و ایرلندین انگلتره ایله اولان ایلیشکیسینه گؤره قوشا بیر دیزی قورار. رومان اولدوقجا آلدادیجی و عینی زاماندا انگلیس ادبیاتینین فرقلی دؤنملرینین استیللرینی تقلید ائدر.
کیتاب، یاینلانماسیندان بو یانا، دارتیشمالارا و اینجهلمهلره دیقت چکدی، ۱۹۲۱دهکی آمئریکا بیرلهشیک دؤلتلریندهکی بیر محکمهده مستهجنلیکه محکوم اولدو، و اوزون سورهن «جویس ساواشلاری» متنسللیگه باعث اولدو. رومانین بیلینج آخیش تئکنیکی، دیقتلی یاپیلانما و تجربی نثر (کلمه اویونو، کومیک تقلید و لافلارلا دولو) زنگین کاراکتئریزاسیونو و گئنیش مزاحلاری ایله، تاریخین ان بؤیوک ادبی اثرلریندن بیری اولاراق قبول ائدیلمهسینی ساغلامیشدیر؛ ایندی دونیا سوییهسینده جویس طرفدارلاری ژوئنین ۱۶سینی بلومز دئی (بلوم گونو) اولاراق آنیمساییرلار.
کئچمیش[دَییشدیر]
جویس، ایلک اولاراق اودیسه/اولیس (یولیسسئس) شخصیتی ایله چارلز لمبین اوشاقلار ایچین اویغونلانمیش اولیسین ماجرالارییندا قارشیلاشمیشدی، لاتینجه آدلار جویسون بئینینده ثابیت قالمیش کیمی گؤرونور. مدرسهده او کاراکتئر اوزرینه «منیم سئویملی قهرمانیم» باشلیقلی بیر یازی یازدی [۶][۷]. جویس فرانک بودگئنه اولیسی ادبیاتداکی تک چوخیؤنلو کاراکتئر اولاراق گؤردویونو سؤیلهدی [۸]. ۱۹۱۴ده یاییدیغی دوبلینئرز (دوبلینلیلر) باشلیقلی قیسا اؤیکو توپلوسونو اولوس آدلاندیرماغا دوشونموشدو [۹]، آنجاق فیکیر ۱۹۰۶دا یازیلمیش بیر حیکایهدن ۱۹۰۷ده [۱۰] قیسا بیر کیتابا و ۱۹۱۴ده ایسه باشلادیغی گئنیش بیر رومانا دؤنوشدو.
مکانلار[دَییشدیر]
- لئوپولد بلومون ائوی ـ ۴، ۱۷ و ۱۸جی بؤلوم
- پوستخانا ـ ۵جی بؤلوم
- اسئونینین داواخاناسی ـ (بلوم صابون آلان یئر)
- فریمن ژورنال و قراهام لئمونون شیرنی ساتان مغازهسی ـ ۷ و ۸جی بؤلوم
- داوی بیرن میخاناسی ـ ۸جی بؤلوم
- ایرلندین اولوسال کیتابخاناسی ـ ۸جی بؤلوم
- اورموند هوتئلی ـ ۱۱جی بؤلوم
- بارنی کیئرنان میخاناسی ـ ۱۲جی بؤلوم
- ماتئرنیتی خستهخاناسی ـ ۱۴جی بؤلوم
- بئللا کوهن فاحیشهخاناسی ـ ۱۵جی بؤلوم
- کبمن سیغیناجاغی ـ ۱۶جی بؤلوم
رومانین ائیلهمی دوبلینین کؤرفهزینین بیر طرفیندن دیگر طرفینه کئچرک، شهرین گونئیییندهکی ساندیکاودا باشلانیر و قوزئیدهکی هاوس هئیدده بیتیر.
یاپی (قورولوش)[دَییشدیر]
اولیس اوچ بؤلوم و ۱۸ ائپیزودا بؤلونور. ائپیزودلاردا باشلیق یا تیتر یوخدور، و سادهجه قابلئرین باسقیسیندا نومارالاندیریلمیشدیر.
ایلک باخیشدا، کیتابین چوخو یاپیلاندیریلمامیش و قارماقاریشیق گؤرونهبیلیر؛ بیر کره جویس دئدی «پروفوسورلاری نه دئمک ایستهدیییمی دارتیشاراق یوز ایللرجه مشغول ائدهجک قدر بیلمهجه و بولماجا قویدوم» کی رومانا اؤلومسوزلوک قازاناجاق [۱۱].
استوارت گیلبرت و هربرت گورمن جویسو مستهجنلیک سوچلامالاردان ساوونماسینا یاردیمچی اولماق ایچین یایینلادیقلاری ایکی شئما اودیسه ایله باغلانتیلاری داها نئت حالا گتیردی و آیریجا چالیشمانین ایچ یاپیسینی آچیقلاماغا یاردیمچی اولدو.
جویس و هومر[دَییشدیر]
جویس اولیسی ۱۸ ائپیزودا بؤلور کی «هومئرین اودیسهدهکی بؤلوملره چتینلیکله اویوشور» [۱۲]. هومئرین اودیسهسی ۲۴ کیتابا (بؤلومه) بؤلونموش.
اولیسین هر بؤلومونون کاراکتئرلری ایله اودیسهنین کاراکتئرلری آراسیندا بیر تئم، تئکینک و اویغونلوقلارا صاحیب اولدوغو بیلگینلر طرفیندن اؤنه سورولموشدو. یاییملانان رومانین متنی آشاغیداکی قوللانان بؤلوم باشلیقلار یوخسا اویوغونلوقلارا شامیل اولموردو، آنجاق بونلار جویسون آرخاداشلارینا گؤندردییی آچیقلاییجی آناخطلردن قایناقلانیر، بو آچیقلامالار لیانتی و گیلبئرت شئماتیکلری ایله تانینیر. جویس اولیسین بؤلوملرینه هومئرسایاغی عنوانلاری مکتوبلاریندا اشاره ائتدی. بعضی عنوانلارین اؤزونه خاص گؤرونتوسونو آلدی، اؤرنهیین؛ «ناوسیکا» و «تئلئماچیاد» 1918ده زوریخین مرکزی کیتابخاناسیندا ویکتور بئراردین ایکی جیلدلیک فینیقیهلیلر و اودیسه باشلیقلی کیتابیندان آلیر.
جویسون رومانینین ائیلملری، ییرمینجی یوز ایل باشلاریندا دوبلین، ایرلندده، سیرادان بیر گونده اولسا دا، هومئرین داستانی اودیسه، ترووا ساواشینین بیر یونان قهرمانی... ترووادان ایتاکا آداسیندا ائوینه گئدن یولو بولماق ایچین اون ایل سورور [۱۳]. داهاسی، هومئرین شعری جویسونکوندان تمامن فرقلی بیر دونیا اولان شیدتلی فیرتینالار، گمی سینماسی، دئولر و جاناوارلار، تانریلار و تانریچالار ایچَریر. جویسون کاراکتئری لئپولد بلوم، «یهودی بیر رئکلام سیفارش توپلایان کیمسه»، هومئرین دستانینداکی اودیسهنی بنزهدیر؛ آیریجا جویسون داها اؤنجهکی بؤیوک اؤلچوده اوتوبییوقرافیک قهرمانی اولان استئفان دئدالوس، گنج آدام اولاراق صنعتچینین پورترئسی آدلی کیتابیندا تانیتدیردیغی کاراکتئر اودیسهنین اوغلو تئلئماکوسـا اویغوندور؛ و بلومون قادینی، ییرمی ایل اودیسهنین گئری قاییتماسینی گؤزلهین پئنئلوپهیه بنزهییر [۱۴].
پلات اؤزهتی[دَییشدیر]
بیرینجی بؤلوم: تئلئماکیا[دَییشدیر]
بیرینجی ائپیزود، تئلئماکوس[دَییشدیر]
ائرته ساعت 8. باک مولیقان، گورولتوچو طب اؤیرنجیسی، استئفان دئدالوسو ایکیسی ده یاشادیغی ساندیکاو مارتئللو بورجون دامی اوستونه چاغیریر. استئفئن و مولیقان آراسیندا، استئفئنین یاخین زاماندا حیاتینی ایتیرن آناسی، مای دئدالوسـا گؤره مولیقانین آجیماسیز یوروملاماغیندان قایناقلانان، و بو گرچکدن کی مولیقان بیر انگلترهلی اؤیرنجینی، هاینئس، اونلارلا قالماق ایچین دعوت ائتدیینه گؤره بیر گرگینلیک وار. اوچ کیشی قهوهآلتی یئییر و ساحیله دوغرو، مولیقان استئفاندان بورجون آچارینی و بورج ایستهدییی یئره آددیملاییرلار. آیریلارکن، استئفئن بو آخشام بورجا قاییتماماسینی آچیقلاییر، نئجه کی مولیقان، «قصبچی»، اونون الیندن چیخارتمیش (بورجو استئفئن کیرالاییب).
ایکینجی ائپیزود، نستور[دَییشدیر]
استئفئن پیروس ائپیروس فتحینین تاریخینی کلاسدا درس وئریر. کیلاسدان سونرا، سیریل سارجئنت آدلی بیر اؤیرنجی، استئفئن اونا ریاضی مشقلرینین نئجه جاوابلاماسینی اؤیرتمک ایچین قالیر. استئفئن سارجئنتین چیرکین قیافهسینه باخیب اونون آناسینین اونا بسلهدییی سئوگینی تصور ائتمهیه چالیشیر. سونرا استئفئن مدرسهنین مدیری قارئت دیزینی گؤرور، او قزئتده یاییلماق ایچین بیر مکتوب حاضیرلاییر. بونلار ایرلندین تاریخی و یهودیلرین رولو اقتصاددا قونوسوندا بحث ائدیرلر. استئفئن اوردان گئدهلی، دیزی دئییر: «هئچ زامان یهودیلره ظولم ائتمهدیلر» چونکو اؤلکه «هئچ ایچََری بوراخمادی». بو ائپیزودون ان اونلو سؤزلری، دئدالوسون دئدییی «تاریخ اوینانماق ایستهدییم بیر گئجهکابوسودور» و آللاه «کوچهده بیر هایقیریقدیر» کیمی سؤزلر بعضی رومانلارین قایناغی اولموش.
اوچونجو ائپیزود، پروتئوس[دَییشدیر]
ایکینجی بؤلوم: اودیسه[دَییشدیر]
دؤردونجو ائپیزود، کالیپسو[دَییشدیر]
بئشینجی ائپیزود، لوتوس ایتئرس[دَییشدیر]
آلتینجی ائپیزود، هادئس[دَییشدیر]
یئددینجی ائپیزود، آئولوس[دَییشدیر]
سکگیزینجی ائپیزود، لئستیریقونیاس[دَییشدیر]
دوققوزونجو ائپیزود، سکیللا و کریبدیس[دَییشدیر]
10جو ائپیزود، دالغین قایالار[دَییشدیر]
11جی ائپیزود، سیرئنس[دَییشدیر]
12جی ائپیزود، سیکلوپس[دَییشدیر]
13جو ائپیزود، ناوسیکا[دَییشدیر]
14جو ائپیزود، گونش اؤکوزلری[دَییشدیر]
15جی ائپیزود، سیرس[دَییشدیر]
اوچونجو بؤلوم: نوستوس[دَییشدیر]
16جی ائپیزود، یومائوس[دَییشدیر]
17جی ائپیزود، ایتاکا[دَییشدیر]
18جی ائپیزود، پئنئلوپ[دَییشدیر]
ائدیتلر[دَییشدیر]
یاییلما تاریخی[دَییشدیر]
سانسور[دَییشدیر]
ادبی اؤنم و الشتیرل آلیم[دَییشدیر]
مئدیا اویارلامالاری[دَییشدیر]
تئاتر[دَییشدیر]
فیلم[دَییشدیر]
تئلویزیون[دَییشدیر]
سس[دَییشدیر]
موسیقی[دَییشدیر]
یازی (نثر)[دَییشدیر]
(گونجهللشهجکدیر)


text:
هیندوستان-دا داشقینلار نتیجه سینده 5 نفر اولوب
یئرلی مطبوعات اورقانلارینین یایدیغی معلوماتا اساسن، داشقینلار نتیجه سینده 5 نفر هلاک اولوب.
هیندوستانین کرالای ایالتینده یاغان آرامسیز یاغیشلار داشقینلارا سبب اولوب.
یئرلی مطبوعات اورقانلارینین یایدیغی معلوماتا اساسن، داشقینلار نتیجه سینده 5 نفر هلاک اولوب.
معلوماتدا کرالای-ین اوکدوکی بؤلگه سینده یاغان آرامسیز یاغیشلار تورپاق سوروشمه سینه سبب اولوب. رسمیلر تورپاق سوروشمهسی نتیجه سینده 5 نفرین حیاتینی ایتیردیگینی، 80 نفرین ده محصور قالدیغینی آچیقلاییب. بؤلگه ده آختاریش-قورتارما عملیات لارینین داوام ائتدیریلدیگی بیلدیریلیب.
قئید ائدک کی، آختاریش-قورتارما عملیاتلاری نتیجه سینده ایندییهدک 10 نفری خلاص ائتمک مومکون اولوب. 2 مین نفرین تهلوکهسیز بؤلگه لره تخیله ائدیلدیگی بیلدیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۲۷ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۱۱۵ میلیون ۸۶۶ مین ۵۱۱ اولدو
سئل، ۳ جان آلدی
سئلده ۳ نفرین حیاتینی ایتیردیگی آچیقلانارکن، قاپالی قالان چوخ ساییدا اینسان قورتاریلدی
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۲۴ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۱۱۵ میلیون ۲۵۵ مین ۷۱۲ اولدو


text:
ال پوئرتو د سانتا ماریا
ال پوئرتو د سانتا ماریا (ایسپانجا: El Puerto de Santa María) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و کادیس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۵۹٫۳۴ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۸۷۶۹۶ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- File:File:File:De Cadiz a El Puerto.pdf
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«El Puerto de Santa María»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ال پوئرتو د سانتا ماریا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- تیکراری دیتا قالیبلریندن ایشلنمیش صفحهلر
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- یاشاییش یئری معلومات قوتوسو نامعلوم پارامترلریله صفحهلر
- شهرلر قارالامالاری
- BNE شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- MusicBrainz area شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- NARA شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- WORLDCATID شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- ایسپانیا شهرلری


text:
سیوداد رئال اوستانی
سیوداد رئال اوستانی (اینگیلیسجه: Province of Ciudad Real) ایسپانیادا یئر آلان بیر اوستان دیر. و ۱۹۸۱۳ کیلومتر موربّع ساحهسی وار. ان سوْن نفوس ساییمی اساسیندا ۵۰۶۸۶۴ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Province of Ciudad Real»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سیوداد رئال اوستانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سیخلیق
سؽخلؽق - (چگالی) بلیرلی ایستیلیک و باسینج آلتیندا، حجم بیریمیندهکی مادهنین کۆتلهسیدیر. جیسمین کوتلسینین، حجمینه نسبت فیزیکسل میقداریدیر. بس-ده واحدی kg/m³-دیر. سیخلیق اسکالر میقداردیر. مادهلرین سیخلیقلاری بیربیریندن فرقلیدیر. سویون سیخلیغی ۱۰۰۰ kg/m³ دیر.
فورمولودَییشدیر
سیخلیق فورمولو آشاغیداکی کیمی ایفاده اولونور :[۱]:
بورادا "m" — جیسمین کوتلسی، "V" — جیسمین حجمیدیر. سیخلیغین بس-ده واحدی kg/m³, SQS-ده ایسه g/sm³-دیر.
- بعضاً قازلارین سیخلیقلارینی حسابلایان زامان آشاغیداکی فورمولدان ایستیفاده ائدیلیر.
بورادا "m" — قازین مولیار کوتلسی، — قازين موليار حجميدير (نورمال حجمده قازين حجمي 22،4 l/mol-دور).
بیر سیرا قازلارین سیخلیغیدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Error on call to شابلون:وب قایناقلاماسی: Parameters باغلانتی and باشلیق must be specified . grc.nasa.gov.


text:
سریک آمونیوم نیترات
سریک آمونیوم نیترات (اینگیلیسجه: Ceric ammonium nitrate، عربجه: نترات ثنائي أمونيوم سيريوم رباعي ) بیر شیمیایی ماده. قیٛرمیزی، کریستال حالتینده تاپیلار.سریک آمونیوم نیترات نیتروژن بیلشیکلری و نیتراتلار گروه یا قروپوندا یئرلشیر.اریمه نوْقطهسی 107 دن 108 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ceric ammonium nitrate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سریک آمونیوم نیترات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
Sep 19, 2014
اذنی اولماسی ...
کورت توخولسکی ترجمه ائده ن: س. حاتملوی
کتله وی (توده ای) ایش سیزلییین قورخونج جهت لرینده ن بیری ده، ایشله مک حاقی نین بیر «لطف» کیمی گؤرونمه سی دیر. ساواشلاردا اولدوغو کیمی: هر کیمین کی یئمگه کره سی وار، سیرتیق اولور.
ایشچی لرین و حتی بئله کارمندلرین بیر آرایا گلمه حاقی گونو- گونده ن اریییب و او قدر آزالمیش کی، ایش صاحیبلری ایله معاش باغلاماق اوچون آپاردیقلاری دانیشیقلاردا، اونلارین مووقعی گونو- گونده ن ضعیف له دییینه گؤره، «امک حاقی» سؤزو ایش صاحیبلرینه بیر فیرتانا تهلکه سی آنلامیندا گلیر ...
نگران اولمایین: اودا اولاجاقدیر. سونوندا داهادا آز معاش ایله ایشله مک، بئله ایش اؤزلویونده اینجی لرده ن و آلماسلاردان دوزه نیلمیش و ایشچی لرین باشینا قویولموش بیر تاج کیمی اولاجاقدیر.
"ایش ده ن آتدیغینیز او قاپی چی، آزی 30 ایل سیزین قاپی نین قاباغیندا دورموشدور ..." ایشچی لرین نماینده سی سون زامانلاردا کافه Josty نین صاحابی نین گؤنده ر دییی آداما دئمیشدیر.
کافه صاحابی نین گؤنده ردییی آدام: "اؤزلویونده بو آز بیر شئی دئییل. 30 ایل بیر آدامین کافه Josty نین قاباغیندا قاپی چی کیمی دورماغا ..."
البته او جمله سینی تاماملامامیشدیر. تاماملاسایدی، اوندا «اذنی اولماسی» سؤزونو ده قطعیاً دئیه جکدیر. یانی " کافه Josty نین قاباغیندا قاپی چی کیمی دورماغا اذنی اولماسی ..."
اونوتماییین:
معاش باغلاماق و امک حاقی اوچون آپاریلان دانیشیقلار زامانی، بیری سیزه «شرف» ده ن، «اخلاق» دان و «سنت لرده ن قاینایان وظیفه» لرده ن دانیشسا، بیلین کی او سیزین باشینیزا بورک قویماق ایسته ییر.
کورت توخولسکی میلادی 1890- جی ایلده برلین شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. شاعیر، یازیچی، ژورنالیست و ادبیات تنقیدچی سی توخولسکی، جمهوریت اوچون ساواشان و ائله جه ده وایمار جمهوریتی نین باشاریلی ضیالیلرینده ن بیری اولموشدور.
معاصیر دؤرده آلمان اؤلکه سینده 1918 ده ن 1933- جی ایله کیمی دوام ائده ن سیاسی دؤنه م، وایمار (Weimar) جمهوریتی آدلانیر. بو دؤرده بیرینجی دفعه اولاراق ئؤلکه ده پالامنته دایانان بیر دموکراتیک سیستم یارانمیشدیر. نوامبر انقلابی آدلانان خالق آیاقلانماسیندان سونرا، وایمار شهرینده چاغریلان بیر بویوک توپلانتی دان سونرا کی گلیشمه لرده، اساس قانون یازیلیب و اؤلکه، فئدرال جمهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر. آدولف هیتلرین 1933- جی ایلده اقتدارا گلمه سی ایله بو جمهوریتین، عمری سونا چاتمیشدیر.
1924- جی ایلده ن پاریسده و 1929- جی ایلده ن سونرا سوئدده یاشایان توخولسکی، 1935- جی ایلده بو اؤلکه ده دونیایا گؤز یومموشدور. او آلماندا یاشادیغی ایللرده، یورولمادان میلیتاریزمی و دادگستری نین ناسیونال سوسیالیزم ایله گیزلی باغلانتی لارینی و بئله لیکه فاشیزمه زمین حاضیرلامانی افشا ائده ن ایره لیجی انسانلاریندان بیری اولموشدور.
ترجمه ائدیلمیش یازی ( zu dürfen) 2012- جی ایل فدرال آلماندا نشر اولونان و یازیچی نین ساتیریک یازیلارینی احتوا ائده ن کتابیندان آلینمیشدیر (Kurt Tucholsky-Das Grosse Lesebuch- Herausgegeben von Axel Ruckaberle).
یازی 20- جی عصرین اوللرینده آلمان اؤلکه سینده حاکیم اولان شرطلری لاغا قویماق اوچون یازیلسادا، عین شرطلر آلتیندا یاشاماغا مجبور اولان جنوبی آذربایجانلیلاری، هم گولدوروب و همده آغلادا بیلر.سون زامانلاردا ترجمه ائتدیییم «مرکز یئر اوزونده آلاهین نماینده سی دیر» یازیسی دا، ائله بو یازیچی دان دیر. (س. ح.)


text:
قاضی اوغلو
ائل اوبا – صوصوز اوشاغلارین ، صوصوزلوقتان فریاد و آغلاییش سه سلری یوکسه لدی. امام حسینین یارالی باغرینی ازمه غه باشلادی … بو صیرادا قارداشی حضرت عباسا دئدی :
« بو اوشاغلار ایچین بیر ایچیم صو گه تیرمه غه چالیش » ، اوشاغلارسا سانکی حضرت عباسا بویله دئدیلر :
دوداغلار چاتلادی قورودو دیللر
توکولدو یاپراغلار صارالدی گوللر
شهید اولادی سنده ن صو دیلر
اوغاچا صو ییتیر بیزه عمو جان
چادیردا اوشاغلار ، آنالار آغلیر
آهلاری ای عمو گوگلری داغلیر
صوصوزدان کورپه لر ییری قوجاغلیر
بیر ایچیم صو گه تیر بیزه عمو جان
حضرت عباس علیه السلام فراتا دوغرو گیتدی اورادا دورت یانلی یوزلرجه دوشمان عسکری ساردی. امام حسینین بایراقداری دوشمان عسکرینین چوخلوغونو آرامادی …
فرات چای ینا اولاشارکه ن ، تولوغونو صویلا دولدوراندان صونرا ، آوجونا صو آلیب ایچمه غ ایسته دیغینده ، قارداشی حسینین و صوصوز اوشاغلارین صوصوزلوغونو یادلادی ….
او آندا صویو الیندن توکوب ئوز – ئوزونه بویله دئدی :
« ای نفس حسینده ن صونرا حیات تا اولوب اولمادیغین فرق ایتمه ز …..
حسین و آرواد اوشاغلار صوصوزلوغدان یانمیشلار سن ده اولاردان ئونجه سه رین صو ایچمه غ ایستیر سه ن ؟ »
داها صونرا چادیرلارا دوغرو آتینی قوشتو. سعد اوغلونون عسکرلری عباسین اطرافینی ساردیلار.
حضرت عباس اولارلا سیجاغ بیر صاواشا گیریشتی ، بیر نئچه نفری ئولدوره ندن صونرا اونون اوزه رینه اوخ ، میزراق و داشلا هجوم ایتدیلر ، هر ایکی الینی که ستیلر گوزلرینی ده اوخلادیلار. بدنین هپ ییرینی یارالادیلار…
حضرت عباس آتیندان ییره دوشتوغونده چاغیردی ( مندن سنه سلام اولسون ای اباعبدالله ).
امام حسین علیه السلام قارداشینین سه سینی ایشیدیر – ایشیتمه ز بایراقدارین پارچالانمیش بدنینین یانینا اولاشتی ، قارداشینی او حالدا گورونجه باشینی دیزینین اوزه رینه آلدیغیندا سانکی بویله بویوردو : ایندی بئلیم بوکولدو ای قارداش .
نه ده ن قویدون یالنیز منی بو چولده
کیمسه سیزه م آرخامیدین بو یولدا
نه اوغول وار نه قارداش وار نه بابا
سن دوشه رکه ن قالمادی طاقت بیلده
قارداش دوشتو بیل بوکولدو
گوللر صوصوز یاپراغ صوصوز
نه نه سازلار اوشاغ آغلار
یوره ک صوصوز قوجاغ صوصوز
چادیرلاردا شربه لر بوش
کورپه صوصوز چاناغ صوصوز
یاپا یالنیز قالدی کروان
یولچو صوصوز قوناغ صوصوز
علمدارین یوره گینده
طولوغ صوصوز بایراغ صوصوز
امام حسین علیه السلام یوزونو هر هارا چیویریردی باشقا بیر مصیبتله قارشیلاشیردی .
بیر یاندا بدنلری باشسیز ، قولسوز اصحاب و اهل بیتین گنجلری ، قانلارا بولانمیش ، بیر یاندا قارداشی عباس فرات یولوندا بدنی پارچالانمیش ریا، بیر یاندا دا آرواد – اوشاغلارین صوصوزلوغدان کیمسه سیزلیغده ن و قورخو اورکوده ن ، داد فریاد ایتمه لری .
بو صیرادا مظلوملارین باش تاجی یاپا یالنیز میداندا ، گوگلری یاران بیر سه سله چاغیردی :
« پیغمبرین اهل بیتینده ن و حرمینده ن دوشمانلاری اوزاغلاشتیران غیرتلی بیر کیمسه یوخمو ، بیزیم حقیمیزده اللهتان قورخان بیر موحد یوخمو …
الله ایچین بیزه یاردیم ایده ن کیمسه یوخمو ؟ »
امامین بو سوزلرینی ایشیده ن صوصوز آرواد اوشاغلار و حضرت عباسین یولونو بکله یه نلرین فریاد سه سلری سازلامالاری داها چوخ یوکسه لدی سانکی ییر یوزونده بیر قیامت قوپموشتو علی اصغرین آننه سی ایسه آج صوصوز اوغلونو سانکی بویله اوخشوردو :
لایلای بالام ایدیم سنه
کورپه بالام اصغر بالام
سوتوم یوختور نیدیم سنه
بس آغلاما قادان آلام
لایلای بالام کورپه بالام
بئشیگینه سنی سالام
عمین دوشموش صو یولوندا
بس آغلاما قادان آلام
قورو دیلین دولاشتیرما
بوزغون فکریم بولاشتیرما
قورو سینه م اودلاناجاغ
گوز یاشینلا آلیشتیرما
گوز یاشیمی شراب ایله
سوتدور بالام حساب ایله
ایندی بابان گوره ر حالین
گوز یاشیندان عتاب ایله
بیر چاراسیز ده ربه دارام
کورپه م ایچین ایشله ر یارام
ده ردیم کیمه آچیم یا رب!
مبتلایام گرفتارام
مظلوم بالام سوتوم یوختو
بو دیاردا ده ردیم چوختو
قورو دوداغ ، صارالمیش یوز
عمریم ئه وین والله یختی
گوزون آتما صاغا صولا
دورت یانیمیز کرب و بلا
مظلوم بالام بیر آز صونرا
دوشه جه غسه ن سنده یولا
هر یامانلیغ ویران اولسون
جانلار دینه قوربان اولسون
ملتینه ظلم ایده نین
جان جیگه ری آل قان اولسون
قایناق : کربلا اولایلاری – یازان : قاضی اوغلو – عربجه مقرم مقتلینده ن سه چمه لر


text:
`کابل هاوا لیمانی` نتیجهلر
خبرلر [587]
- قیرغیزیستان، تورکیهدن سیها آلاجاق
- کابلدا سالدیری
- انسان اورگانی، انسانسیز هاوا آراجی ایله داشیندی
- جمهور باشقانی اردوغان: "الکتریک انرژیسی ایله ایشلهین میللی لوکوموتیوین اوره تیمینه باشلایاجاغیق"
- آذربایجان هاوا یوللاری، ارمنیستان هاوا ساحهسینی قوللانماغا باشلادی
- افغانیستانداسالدیری
- ایستانبول هاوا لیمانی آوروپانین ان ایشلک هاوا لیمانی
- طالبان: کابل هاوالیمانی اولوسلارآراسی اوچوشلارا حاضر
- تورکیه ایله آذربایجان اوچاقلاریندان سلاملاما اوچوشو
- تورآذ شاهینی ۲۰۲۱ مانورو
- تورک هاوا یوللاری آوروپادا ایکینجی اولدو
- ژاپن، روسیایا اعتراض ائتدی
- طالبان، آنگلا مرکلی افغانیستانا دعوت ائتدی
- اسرائیلین دمشقی ووردوغو ادعا ائدیلیر
- قطر: تکنیک دستک قونوسوندا تورکیه ایله گؤروشوروک
- کابلدا وطنداشلار بانکلاردان پول آلماق اوچون سیرایا گیردی
- کابلداکی سالدیریلاردا اؤلنلرین ساییسی آرتدی
- ایران، کابلداکی ترور سالدیریلارینی قینادی
- ان آز ۹۰ نفر اؤلدو
- تورکیه قینادی
- ایستانبول یئنی هاوا لیمانی آچیلیر
- دونیا مطبوعاتیندا هاوا لیمانی آچیلیشی
- ایستانبول هاوا لیمانینداکی روبات لار
- آمریکا، روسیانین ایران هاوا لیمانینی ایستیفاده ائتمسینه اعتراض گؤستردی
- بیروت لیمانی پارتلاییشدان سونرا
- آخینجی ایلک اوچوشونو ائدهجک
- چین-ده هاوا چیرکلیلیگی
- تورک هاوا یوللارینین یئنی رکلام فیلمی
- هاوا آراجی بئه وورولدو
- کابل هاوا لیمانیندا ازدحام
- کابلدان آجی قاچیش
- کابلدا گیزلین سیآیای مرکزی
- طالبان، جمهورباشقانلیغی سارایینی اله گئچیردی
- کابلدا وطنداشلار بانکلاردان پول چکیر
- تورک ملی هاوا ساوونما سیستمی حاضیردیر
- تورک سلاحلی گوجلرینین گؤز بهبهیی مینی اینسانسیز هاوا آراج لار
- حصار ساوونما سیستمی سیناغی باشاری ایله گئچدی
- ایتالیا زلزلهسیندن سونرا هاوا گؤرونتولریله ضرر
- ایهالار تاریمدا دا قوللانیلاجاق
- فرانسادا ایر فرانس امکداشلارینین اعتصابلاری استعفا گتیردی


text:
ژاپون اوزای آراشدیرما آژانسی
ژاپون گؤی و اوزای(فضا) آراشدیرما آژانسی یا جاکسا (ژاپونجا. 独立行政法人宇宙航空研究開発機構 Dokuritsu-gyōsei-hōjin Uchū Kōkū Kenkyū Kaihatsu Kikō, انگلیسجه : Japan Aerospace eXploration Agency ، قیساجا: JAXA) ، ژاپوندا آسترونومی و اوزای(فضا) بیلیملری انستیتوسو (ISAS) ، ژاپون میلّی گؤی و اوزای لابراتواری (NAL)، و ژاپون میلّی اوزای گلیشدیرمه آژانسی(NASDA) قوروملاری نین 2003 اوکتوبر آییندا بیرلَشمَسیندن اولوشان قورومدور.
جاکسانین اساس ماموریتلری و وظیفهلری آراشدیرماق، تکنولوژی گلیشدیرمک، و مدارا یوللاماق دیرلار. داها اوستون سویه لی ماموریتلر ده آستروید آراشدیرماسی و آیدا آراشدیرماق اۆچون آداملی اوزای گمیسی یوللاماق دیر.
جاکسانین قورومسال شوعاری، گرچکشلدیرمک اۆچون آراشدیر (انگلیسجه. Explore to Realize) دیر. بوندان قاباقکی شوعاری گؤیلره چاتماق، فضایی آراشدیرماق (انگلیسجه. Reaching for the skies, exploring space) ایدی.
تاریخیدَییشدیر
جاکسا، 2003 اوکتوبر آیی نین بیرینده، نوجوم و فضا بیلیملری انستیتوسو (ISAS) ، ژاپون میلّی گؤی و فضا لابراتواری (NASDA) ، و ژاپون میلّی فضا گلیشدیرمه آژانسی تشکیلاتلارینین بیربیرلری ایله قاریشماسیندان قورولدو.
جاکسا یئنی بیر موستقیل اجرایی انستیتو اولاراق، اؤیرتیم، فرهنگ، ایدمان، بیلیم و تکنولوژی (MEXT) و یچ ایشلر و ارتباطات (MIC) ویزارتلری آلتیندا ایشلهییر. بو بیرلشدیرمکدن قاباق، ISAS فضا و گزَگَن آراشدیرمالار مسئولو اولاراق، NAL دا گؤیده اوچوش آراشدیرمالارینا فوکوس ائتمیشدی. 1969 اوکتوبروندا قورولان NASDA دا راکتلر، اویدولار ، و همیده ژاپوندا دوزلمیش تجروبه مودولو نون گلیشدیرمه سینه چالیشیردی. اسکی NASDA نین باش دولاندیرانی ایندیکی تانئقاشیما اوزای مرکزینده یئرلشمیشدی. بو مرکز ده کیوشو 115 کیلومتر جنوبوندا تانئقاشیما آداسیندا دیر. اورادا ژاپونلو اوزایجیلار آمریکا اوزای شاتللرینده اوچماق اۆچون اؤیرتیم آلیردیلار. 2012 ایلینده، یئنی قانونلارا گؤره، راکت خطری ایخطاری وئرن سیستملر کیمی بیر نئچه نظامی فضا گلیشدیرمه سی ده جاکسا نین باریشجیل هدفلرینه آرتیریلادیلار. جاکسانین سیاسی کونترولو MEXTدن، ژاپون باش وزیر کابینه سی اداره سی نین یئنی فضا استراتژی آفیسینه وئریلدی.
تشکیلاتیدَییشدیر
جاکسا آشاغیداکی بؤلوملردن قورولور:
- اوزایدا داشیماق(ترانسپورت) ماموریتی یؤنتیمی
- اویدو ایشلَتمهلر ماموریتی یؤنتیمی 1
- اویدو ایشلَتمهلر ماموریتی یؤنتیمی 2
- آدام اوزای اوچوشو ماموریتی یؤنتیمی
- گؤی-اوزای آراشدیرما و گلیشدیرمه یؤنتیمی
- آسترونومی و اوزای(فضا) بیلیملری انستیتوسو (ISAS)
- گؤیده اوچوش (هاواچیلیق) تکنولوژی انستیتوسو
جاکسانین باش دولاندیران ایداره مرکزی توکیو نون چوفو بؤلمه سینده، و ژاپونون بیر چوخ یئرلرینده، و حتی ائشیگینده ده، آراشدیرما آیری مرکزی لری ده واردیر:
- یئره باخیش آراشدیرما مرکزی(EORC)، توکیو دا دیر.
- یئره باخیش مرکزی(EOC)، هاتایاما دا دیر.
- نوشیرو سیناماق مرکزی (NTC) ، ۱۹۶۲ جی ایلده قورولوب. بورادا راکت موتورلاری نین گلیشدیرمه سی و سیناماغی باش وئریر
- سانریکو بالون مرکزی (SBC) ، 1971جی ایلدن بو سایتدا گؤیه بالون یوللانیلیر
- کاکودا قاباغا ایتَلَمه سیستملری مرکزی (KSPC)، راکت موتورلاری گلیشدیرمه سی بوردا یؤنتیلیر. اؤنملی ایشی ده آخار یاناجاق(سوخت مایع)لی موتورلارینین گلیشدیرمه سی دیر
- ساقیماهارا آلانی (ISAS) ، راکتلر و اویدولار اۆچون سیناماق ابزارلارین گلیشدیرمه سی اۆچون بوردا چالیشیرلار. آیری مدیریت تیکینتیلری ده بوردا دیر.
* تانئقاشیما اوزای مرکزی، ایندی H-IIA و H-IIB راکتلری نین آتیش سایتی دیر
- تسوکوبا اوزای مرکزی (TSKC)، ژاپونون اوزای شبکه سی مرکزی تسوکوبا دا یئرلشیب. راکتلر و اویدولار آراشدیرما و گلیشمه سینه گؤره ایش مرکزی دیر. اویدولارین اوزای ده حرکتلری نین کونترولو دا بورا دا اولور. بورادا ژاپون سیناماق مودولوندا (کیبو)، سیناماق ابزارلارین گلیشدیریلیر. بورادا اوزایچیلار (آسترونوتلار) اؤیرتیم آلتیندا اولورلار. اولوسلارآراسی اوزای دوراغینین عملیاتلاریندا، ژاپون اوچوش کونترول تاخیمی نین چالیشمالاری دا، تسوکوبا دا یئرلشن اوزای دوراغی بوتونلَشدیرمه و قالدیرما مرکزی(SSIPC)نده اولور.
- اوچینورا اوزای مرکزی ، ایندی اپسیلون راکتی یوللاماق سایتی دیر.


text:
برهانالدین ربانی
برهانالدین ربانی — افغانیستان پرزیدنتی (۱۹۹۲ (میلادی)-۲۰۰۱ (میلادی))
برهانالدین ربانی ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱ (میلادی)-جی ایلده اؤلدورولموشدور.
حیاتیدَییشدیر
افغانیستانین سابیق پرزیدنتی، تاجیک اَصیللی برهانالدین ربانی۱۹۴۰-جی ایلده افغانیستانین شمال-شرقیندهکی فایزاباد شهرینده آنادان اوْلوب .
۱۹۶۳-جو ایلدن کابول بیلیم یوردودا ایسلام حوقوقوندان درس دئییب. داها سوْنرا ۱۹۶۸-جی ایلده میصرین الازهر بیلیمیوردوده ایسلام فلسفهسی ایختیصاصی اوزره تحصیل آلیب.همین ایل جامیعه-ی ایسلام حیزبینی رهبری اوْلوب.
۱۹۷۳ (میلادی)-جو ایلده شاهزاده داوودون دئوریلمهسیندن سوْنرا پاکیستانین پیشاور شهرینه کؤچوب.
۱۹۷۹ (میلادی)-۱۹۸۹ (میلادی)-جو ایللرده افغانیستاندا روس اوْردوسونا قارشی آپاریلان دؤیوشلرده اشتراک ائدن ربانی اَفغان مۆجاهیدلرینه باشچیلیق ائدیب. تابعچیلیینده ۲۰ مینه یاخین دؤیوشچو واردی.
۱۹۹۲-جی ایلده افغانیستانا قاییداراق، ۲۸- ژانویه ده افغانیستان ایسلام دؤولتینین موقتی پرزیدنتی اوْلوب.
۲۲ دسامبر ۲۰۰۱ (میلادی)-جی ایلده ربانی رسماً پرزیدنتلیکدن ایستفاء ائدیب.
افغانیستاندا “طالبان”لا مۆذاکیرهلره اداره ائدن عالی باریش شوراسینین باشچیسی ربانی پایتخت کابولداکی ائوینده ۲۰ سنتیابر ۲۰۱۱-جی ایلده تررو نتیجهسینده قتله یئتیریلیب.


text:
چئبی خاقان
چئبی خاقان - چین حاکمیتی آلتیندا گؤی تورک خاقانی ایدی. اوْ اولجه سئيانتوْ خانلیغی عسگرلری طرفیندن اسیر ائدیلسهده اؤز اوْردوسونو توْپلاياراق اؤزونو مۆستقیل خان اعلان ائتدی. 646-جێ ایلده اۇيغور و تان سۆلالهسی اوْردولاری سئيانتوْ خانلیغینی داغیداندان سوْنرا خاقان اوْغلو آشینا شابولوْنو ایمپئراتوْرو قوْناقلیغا دعوت ائتمک اۆچون گؤندردی. لاکین ائلچیلر خاقانین يانینا گلنده خاقانین بئله بیر ایستيی اوْلمادیغینی گؤردولر. باش کوْماندان آشینا جیئمان قارداشی عوضینه اوْغلو آشینا آنشووْنو گؤندردی. ایمپئراتوْرون ائلچیلری قارلوقلارلا بیرلشیب خاقانی اؤلدورمک ایستسهلرده خاقان ایشین اۆستونو آچدی. ائلچیلر آشینا چئبی طرفیندن اؤلدورولدو.
اؤلومو[دَییشدیر]
بۇنا عصبلشن ایمپئراتوْر قاوْ کان آدلی ژنرالی خاقانا قارشی گؤندردی. اۇيغورلاردان کؤمک آلان چینلیلر تۆرک توْرپاقلارینا گیرن کیمی آشینا جیئمان تسلیم اوْلدو. اوْ پايتاختا گؤندریلدی و حیاتی باغیشلاندی. اؤلومو ایله باغلی معلومات يوْخدور. اوْنون اسیر اوْلونماسیندان سوْنرا تۆرک توْرپاقلاریندا خاقانلیق سیستمی لغو ائدیلدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Çebi xaqan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
رمضان (آی)
رمضان یا رَمَضان المُبارَک (عربجه: رمضان ) هیجری قمری تقویمی نین دوققوزونجی آیی دیر. بو آیدا اوروج توتماق واجیب اولوبدور.[۱] بو آی ایسلام دینینده باشقا آیلاردان اوستوندور نئجه کیم ایمام رضا (ع) دان حدیث واردیر کیم بو آیدا بیر آیه قورآن اوخوماق قرآنی ختم ائتمک ایله برابر دیر قورآن دا بو آی موبارک سایلیب دیر. قورآندا بو آیدا قورآنین نازیل اولماسی اۆچون یاد اولونوبدیر.[۱]
تاریخی گۆنلر[دَییشدیر]
- ۱۰ رمضان: محمّد پئیغمبرین بیرینجی خانیمی هزا خدیجهنین وفاتی.
- ۱۵ رمضان: حسن بن علینین دوْغوم گۆنو
- ۱۹ رمضان: علی ابن ابیطالبین زهرلی قێلینجلا ضربهتلنمهسی.
- ۲۱ رمضان: علی ابن ابیطالبین وفاتی.


text:
#خبر: شرقی آذربایجاندا ژیمناستیک قوروجوسو حیاتینی دهییشدی. شرقی آذربایجاندا ژیمناستیک قوروجوسو، اوستاد ناصر پایهگذار وفات ائتدی و اوستانین ژیمناستیک جامعهسی یاس توتدو. رحمتلیک ناصر پایهگذار انقلابدان ایللر اؤنجه، تبریزین کمال مدرسهسینده ژیمناستیک ایدمانینین گلیشمهسی و یا...
#خبر: تراکتور ۲-۱ سونوجو ایله ذوب آهن تیمینی مغلوب ائتدی. تبریزین تراکتور تیمی، ذوب آهن تیمینی رقیب ائوینده ۲-۱ نتیجهسی ایله مغلوب ائتدی. بوگون فولادشهر استادیوموندا قارشی قارشییا گلن تراکتور و ذوب آهن، ایلک یارینی تراکتورچو محمد عباس زادهنین تک گولو ایله ۱-۰ سونوجو ایله بیتیر...
#خبر: آسیا فوتبال کونئفدراسیونو آنکئت سونوجونو یاییملایاراق تراکتورو تبریک ائتدی. آسیانین ان سئویلن تیمینی سئچمک اوچون آسیا فوتبال کونفئدراسیونونون رسمی سیتهسینده آچیلان آنکئتین سونوجلاری بللی اولدو....
#خبر: آردیجیل ایکینجی ایل، گلاره ناظمی دونیانین ان یاخشی فوتسال حاکیملری سیراسیندا یئر آلدی. فوتسا پلانئت سایتی هر ایل عنعنهوی اولاراق 2020-نجی ایلده ده دونیانین ان یاخشی10 فوتسال حاکیمینین آدینی آچیقلادی....
#خبر: گورجوستانین 16 یاشدان آشاغی آنلاین دونیا شطرنج یاریشمالارینین گوموش میدالینی، آذربایجانین اردملی و سئچکین یئنییئتمهسی قازاندی.
?گولنآی (بوغا، اردیبهشت): اؤنوموزده اولان گون¬لر، دوشونمک، دانیشماق و یئنی آدام¬لار گؤرمه-یه یاخجی فرصت دیر. قیسسا سفرلر چوخ لذت وئریجی دیر. ذهنیز مشغول دور و گون¬لر حیزلی اولاراق گئچیر. اؤفکه¬لنمه¬یین و والدین ایله دانیشیق¬لاریزدان فایدالانین. ائو تعمیراتی سیزه ائیلنجه¬لی دیر. ملک و املاک قونوسوند...
?علیرضا فیروزجا (ساغداکی رسیم)، ایران شطرنج فدراسیونو اونون موسکو یاریشمالاریندا اشتراک ائتمهسینین قاباغینی آلینجا، فیده بایراغی ایله اویناماغا قرار وئردی. ...


text:
ایتالو کالوینو
ایتالو کالوینو (اینگیلیسجه: Italo Calvino) رومانچی، قیسا حکایه یازیچی - و یازیچی - ۱۵ اوْکتوبر ۱۹۲۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۱ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ سپتامبر ۱۹۸۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی ایتالیا دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Italo Calvino»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایتالو کالوینو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بوتون تشکیلاتچیلارا و ایشتیراکچیلارا
ابراهیمیلر نسلینین تشکورونو بیلدیریرم
نویابرین ٢٤- ده ساعت ١٢- ٠٠- دا بین الخلق مطبوعات مرکزینین دهیرمی زالی فریدونسئورلرین اختیارینا وئریله جک. تدبیره اوچ گون قالسا دا ایندیدن اوغورونو، فعالیتیمیزین تکمیللشمه سینه، یئنی چالارلارلا زنگینلشمه سینه یؤنهلن تأثیر امکالارینی گؤرور، ان اساسی فریدون ابراهیمی سیماسیندا تاریخی شخصیتلریمیزین او تایلی، بو تایلی وطنیمیزین ساکینلرینه داها یاخیندان تانیدیلماسی، نسیللره تبلیغی اوچون باشلادیغیمیز ایشلرین یئنی، کیفیت مرحلهسینه قدم قویاجاغینا اینانیریق. بئله نتیجهیه اؤنجهدن گلمهیه یوبیلئی تشکیلاتچیلارینین - آذربایجان دمکرات فرقه سی مرکزی کمیته سی و "ایرانلی مهاجرلر جمعیتی" اجتماعی بیرلیگینین سون ایکی آیدا حاضرلیق چرچیوهسینده نظرده توتولان بوتون تدبیرلری یوکسک سویهده یکونلاشدیرمالاری اساسلار وئریر.
بئله کی، منصفلر هیئتی آذربایجانین شهر و بؤلگهلریندن، آوروپا اؤلکه لریندن، ایراندان بین الخالق مسابقهیه گؤندریلن یازیلاری اوخویاراق ان یاخشیلاری معینلشدیریب، آذربایجان علملر آکادمیاسینین ریاست هیئتینین قراری ایله فریدون ابراهیمینین ایکی کیتابی نشر اولونوب، "آذربایجان" روزنامهسینین، "مهاجیر" قزئتینین یوبیلئی سایلاری ایشیق اوزو گؤروب، اشتراکچیلارا دعوت نامهلر گؤندریلیب، دؤش نیشانی، تقویم و قلم حاضیرلانیب. تدبیرده معروضه و چیخیش ائدهجک عالیملرین، تحقیقاتلارین دا آدلاری معلومدور.
بؤیوک هجملی ایشلرین قیسا مدتده کیفیتله ایجراسی عینی زاماندا فریدون ابراهیمی شخصیتینین اونودولمادیغینین تصدیقیدیر. بو منیم اوچون سون سوز سئوینج، غرور منبعیدیر. آتام انوشیروان ابراهیمی قارداشینین عزیز خاطرهسینه احترام علامتی اولاراق اونون آدینی، سویآدینی منه وئریب. بو باخیمدان یوبیلئیی تدبیرینین بوتون تشکیلاتچیلارینا، ایشتیراکچیلارینا، یازی غالبلرینه، مؤلفلرینه نسلین تشکورلرینی یئتیرمک منه حواله ائدیلیب.
گؤزومو دنیایا آچاندان اؤیمیزده زنگین کتابخانا، قالاق- قالاق قزئتلر، ژورناللار گؤرموشم. آتام آغلیم کسندن بابامدان - غنی کیشیدن ده دانیشیب، اما عمیم باره ده صحبتلری بیتیب-توکنمهییب. اوندا بیلمیشم کی، خالقیمیزین شرف سالنامهسینی یارادانلار سیراسیندا اولان بیر نسله منسوبام.
حقوقشناس پئشهسینی سئچمهگیمین سببی ده ایلک نؤوبه ده والیدینلریم اولوب. اونلار منه فریدون ابراهیمینین نظرلری ایله باخیبلار. سونرالار ادبیاتدان، فیلملردن بو ساحه نین پئشهکار، مرد، یئنیلمز اوبرازلاری ایله تانیش اولاندا گلجهگیمی حقوقشناسلیقلا باغلاماغی قطعیلشدیرمیشم. باکی دولت اونیوئرسیتئتینی بیتیریب آذربایجانین پروکورورلوق اورقانلاریندا چالیشدیغیم ٣٧ ایلین هر گونونده ائله سانمیشام کی، فریدون و انوشیروان ابراهیمیلر باشیمین اوزهرینده دایانیب نظارت ائدیرلر. اونلارا هر گون وجدانی حساباتیمی وئرمیشم. اؤتن مدتده نه واختسا رهبرلیک طرفیندن تنبیه اولونما، جزالاندیرما حاللاری ایله اوزلشمهمیشم. دفعه لرله باش پروکورورلوغون تعریفنامهلری، قیمتلی هدیهلری ایله مکافاتلاندیریلمیشام. بو سیستمده ان نفوذلو حساب ائدیلن آذربایجان رئسپوبلیکاسی پروکورورلوغو اورقانلارینین فخری امکداشی آدینا و دؤش نیشانینا لاییق گؤرولموشم. حاضردا تقاعده چیخدیغیم بیر واختدا داخیلن تسللی تاپیرام کی، من اونلارین روحو قارشیسیندا بورجلو قالمامیشام.
علاوه ائدیم کی، ف. ابراهیمینین یوبیلئیی آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا پروکورورلوق اورقانلارینین یارانماسینین ١٠٠ ایللیگینه تصادف ائتمه سینین اؤزو ده سیموولیک علامت ساییلمالیدیر. بو مناسبت ایله باش پروکورور ذاکر قارالوف طرفیندن منه تعریفنامه ده گؤندریلیب، اورادا خدمتلریم ایفادهسینی تاپیب.
بونلار اؤز یئرینده. یازیدان مقصدیم هئچ ده کیمهسه حسابات وئرمک دئییل. ساده جه فریدون ابراهیمی بارهده مأخذلره، فیکرلره، سیتاتلارا استینادن هر بیر آذربایجانلینین، حقوقشناسین اوندان نیه نمونه گؤتورجهگینه قیساجا آیدینلیق گتیرمک ایستهییرم.
آذربایجان ملی حکومتی جمعی بیر ایل عمر سوروب. اما اونون بوتون شرق خلقلرینه هر ساحهده نمونه اولا بیلهجک قانونلار توپلوسو مضمونونا، دولغونلوغونا گؤره، ان اساسی جمعیتده یاشیندان، وظیفهسیندن، ملیتیندن آسیلی اولمایاراق هر بیر شخصین حقوق و دمکراتیک آزادلیقلارینی اساس گؤتورمهسی ایله یادداشلاردا قالیب. همین قانونلار اینسان منافعیینه، شرف و لیاقتینین قورونماسینا، رفاه حالینین یاخشیلاشدیریلماسینا، ایش و اجتماعی فایدالی زحمتین تأمیناتینا، وطنین اقتصادی ترققیسینه یؤنهلن هر جور خصوصی ملکیت حقوقونون مدافعهسینه استقامتلهنمیشدی.
ملی حکومتین جیلد-جیلد حقوقی بازاسی هم ده سید جعفر پیشهرینین رهبرلیگی آلتیندا چالیشانلارین، خصوصیله حقوقشناسلارین بونلاری حاصیله گتیرمک اوچون نئجه هوسله، گرگین ایشلهدیکلرینی، بوتون بیلیک و باجاریقلارینی یئنی جمعیتین انکشافینا، محکملندیریلمهسینه صرف ائتدیکلرینی گؤسترمکدهدیر.
ف. ابراهیمی ”آذربایجان" قزئتینده یازیردی کی، بیز هامیمیز آذربایجان ملی حکومتینین یئنی دورده بیزیم اوچون یاراتمیش اولدوغو یئنی اجتماعی، اقتصادی، سیاسی شرایطدن لیاقتله استفاده ائدیب، اؤز باجاریغیمیزی نیشان وئرمهلیگیک. بوندان سونرا قانونو پوزان و خالقین حقوقونا تجاووز ائدن هر بیر شخص ان آغیر و رحمسیز صورتده جزالاناجاقدیر...
ف. ابراهیمی اؤزو زنداندا اولارکن یوزلرله گناهسیز اینسانین آمانسیزجاسینا جزالاندیریلدیغینی گؤرموشدو. اؤزونو مدافعه ائدن محبوسلارین ١٠٠ نفریندن چوخونون دؤرد ایل عرضینده محکمه قراری اولمادان حبسده قالدیغینی مشاهده ائتمیشدی. ملی حکومتین باش پروکورورو تعیین ائدیلن کیمی اونلارین هامیسی آزادلیغا چیخدی. بئلهلیکله ده بوتون یاغلی وعدلری رد ائدهرک قانونون و شخصیتینین عالیلیگینی ایانی صورتده گؤسترمیشدی.
او وقت اکثریتین گومانینا بئله گلمزدی کی، دؤردونجو اوستانین باشچیسی، اورمیه دهکی قوشون حیسهسینین کوماندیری، کسدیگی باشلارا گؤره هئچ وقت سورغو-سوالا توتولمایان پولکوونیک احمد زنگنه بارهده کیمسه اؤلوم حؤکمو چیخارماغا جسارت ائده بیلر. باش پروکورور ایسه جانینین خواهیشینه گلنلره سرت شکیلده بیلدیرمیشدی کی، آغیر سلاحلار، تانکلار واسطهسیله قوجالاری، اوشاقلاری، الیالین اینسانلاری آمانسیزجاسینا اؤلدورن بیریسینین حیاتدا یاشاماغا حاقی یوخدور. "چونکی بیز خالقین طالعیی ایله محتکیرلیک ائدن آلیش-وئریشچیلر دئییلیک، اونون آزادلیغی یولوندا مبارزهیه قالخمیش سربازلاریق. اؤلوم بیزی قورخوتمور."
بلی، او، آذربایجان ملی مجلیسینین و ملی حکومتینین خالقین مالینی، جانینی، امنیتینی، آزادلیغینی خالق دوشمنلریندن قورویوب ساخلاماق حاقینداکی عدالتلی قانونلارین حقیقی مدافعهچیسی ایدی.
فریدون ابراهیمی،
"ایرانلی مهاجرلر جمعیتی اجتماعی بیرلیگی"
صدرینین بیرینجی معاوینی


text:
Mar 18, 2014
بنزریش
فرانک فرید (ایپک)
گون گلیب چاتدی او گونه کی منه ائلچی گلسین. هردن گلینَردی; اوّلیم دئییلدی. درس اوخویور دئیه, باشدان ائلردیک, گئدردیلر. آنجاق بو ائلچی راحات باشدان اولاسییا بنزهمیردی. اولسایدی دا, پیس دوشهجکایدی, بیلیردیم. فیکر گؤتوردو بیلهمی. چای آپاراندا, قوناق اوتاغینا گیرمهدن مجمعینی بیر الیمه آلیب, او بیری الیمله اوزومه بیر جاناسینر بوغما یاپیشدیردیم. چایلار دا بیر آز لبهلندی. مجمعی ایسلاتدی. اؤزومه ده, داواخاناچیلارا دا لعنت اوخودوم. آنجاق اورهییمدن گلمهدی آناما لعنت
شورانلیق اویغوسو
نریمان ناظیم
کیشی بیر آن دهشته هوپولدو. شاشقین- شاشقین اوجسوز بوجاقسیز بوزقیری گؤزدن کئچیردی. قوراقلیقدان سوسامیش قیسیر تورپاقدان باشقا بیر شئی گؤره بیلمهدی. شیمالین ان اوزاقلاریندا گونشین شوعالاری آلتیندا گوموشویه چالان کپیر- کیران داغلاری بیر آن سئچه بیلدی. آنجاق اودا گجیلین شیددتله اسمهسیندن توز- تورپاق آردیندا ایتیب، باتدی. گؤزلری گؤینهدی. آغیزیندا تورپاغین شورلوغونو تامسیندی. بورانین هارا اولدوغونو، بورایا نه تههر گلیب چیخدیغینی دوشوندو. آخی او قبریستانا
نوآوری خلاقانه در موسیقی عاشیقی
حسن ریاضی
نو شدن، ذاتی هر پدیدۀ اجتماعی ، فرهنگی و هنری از جمله موسیقی ست . این روند خود بازتاب تحرکات و تغییرات درنگ ناپذیر اجتماعیست. هر چه این تغییرات عمیقتر و پر دامنهدارتر باشد، دگرگونی در ذوقها و سلایق هنر آفرینان و هنرپذیران نیز ژرفتر و پویاتر میشود. از این روست که هنر همگام و همسو با تغییرات و تحولات اجتماعی به سوی اعتلا پیش میرود. شاهد این مدعا دگرگونیهای عمیق و پویا در صد سالهی اخیر در موسیقی آذربایجان و به ویژه موسیقی عاشیقی است. روند تحولات اجتماعی، فرهنگی و همچنین تحرکات و تغییرات اجتماعی قرن موجب شده که موسیقی عاشیقی از
یامان اوزون اوتاق!
قدرت ابوالحسنی سهلان
سینیخ کؤرپویه یئتیشنده، تبریزدن گلن حاجی مهدی، مزدا وانئتین فرمانینی ساوالان کندینین یولونا طرف دؤندریب ساخلادی. دندنی بیره وئریب ایکی کیلومتردن آرتیق توپراق-چانقیل کند یولونو، یاواش-یاواش سورهرک گلیب ساوالانا چاتدی. سوراقلاشا-سوراقلاشا، کلبه سیفعلی اوغلو قهرمان گیلین حیطلرینی تانیدی و او حیطه ساری سوردو. اوجا بوی خوت-شالوارلی حاجی، آختاریب تاپدیغی قاپیدان، بیر آز قاباقلیقدا ماشیندان انیب حیطه دوغرو یئریدی.
بو حیطده یاشایان حاجی مهدینین قدیمکی موشتریسی، قهرمان، ایکی ایل بوندان قاباق، اونون تبریز بازارینداکی دوکانیندان بیر جوت فرش
بو حیطده یاشایان حاجی مهدینین قدیمکی موشتریسی، قهرمان، ایکی ایل بوندان قاباق، اونون تبریز بازارینداکی دوکانیندان بیر جوت فرش
Mar 8, 2014
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی
قادین لار و ائولنمک
سویل سلیمانی
نده ن بیزیم قیزلار ائولنمک حاققیندا دانیشماقدان چکینیرلر؟!
نده ن اوغلان لار ائولنمک لرینی باغیریرلار اما قیزلار اونو پیچلداشیرلار؟!
(ائولنمک توپلوموزدا و یاسال اولاراق قبول ائدیله ن ان یایقین عایله شکیل اولدوغو اوچون، بوردا اوندان سوز ائدیرم. یوخسا عمومی اولاراق توپلوموزدا ایلیشکی لرین چئشیدلی نوع لری حاقیندا دانیشماق دا قادینلاریمیزدا بویوک بیر چئکینمه واردیر). بو سوآلا گؤره نه قدر چوخ دوشونسه مده ، منی قانع ائده ن جوابا چاتمامیشام. یادیمدادیر باکی یونیوئرسیته سینده اوخویاندا، یاتاق خانادا کی ایران دان اولان قیزلار چکینه چکینه بو صحبته یاناشیردیلار. بو حاقدا اطرافلی و گئنیش دوشونه ن قیز آز گؤردوم. طبیعی کی قیزلار بو قونودا سئچه ن کیمی دئییل، سئچیله ن کیمی تربیت اولورلار. ارکک لر فاعل و قیزلار مفعول کیمی دوشونمه یه یؤنله ندریلیر، عادت وئریلیرلر. بو وضعیتده ده قیزلار بو مسئله ده ساده جه مفعوللوق دورموندان قایناقلانان بعضی عمومی مسئله لری دانیشسالار دا روحسال و جینسل مسئله لری عاییله و اؤز ایچلرینده دانیشب دارتیشماقدا چوخ چتینلیک چکیرلر.
قیسا شعرلر
جنس دوّمِ کدام جغرافیا؟
رقیه کبیری
(دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون)
پنهان نمیکنم. بارها در بحرانیترین شرایط زندگیام آرزو کردهام در جغرافیایی غیر از جغرافیای کشورم به دنیا میآمدم. از آنجا که ما ملت شکرگزاری هستیم و طبق سنت دیر ینهی مادران و پدرانمان، دست دعا به سوی آسمان دراز میکنیم و شکرگزار نداشتهها ونداریهایمان میشویم، در چنین مواقعی ناخودآگاهم خودی نشان میدهد و به جای اینکه جنس دومی از قماش فرانسوی و انگلیسی و آلمانی، روسی و… را در ذهنم به تصویر بکشد، دردناکترین پرده دراماتیک زن و زندگی را مقابل رویم میگشاید.
از زنان افریقا شروع میکند، دهان کودکان را میچسباند به پستان بدون شیر زنانی که
از زنان افریقا شروع میکند، دهان کودکان را میچسباند به پستان بدون شیر زنانی که
خدی
فریبا وفی - چئویرن: ع. آغگونئیلی
سؤز قورتاران دئییلدی. تاخچادا کی گوزگونون دوشوب سینماسی دا های- کویو آزالتمادی. گوزگونون خیردالارینی ییغیشدیردیلار. آرواد اولسایدی دئیهردی: «جانین ساغ اولسون، قادا- بالا جانیندان گئتدی». کیشی یومروغو یاستیق کیمی شیشمیش قیچینا تاپدادی. اییلیب، سسلره قولاق وئردی. بیر اوشاق آغلاییردی. کیشی سئچه بیلمهدی، نوهسی افسانهدیر، یوخسا پروانه .
«دئییرم احسان پولونو، وئرک بیر مستحقّه».
«دئییرم احسان پولونو، وئرک بیر مستحقّه».
کورتئز آداسی
بالاجا گلین. ایگیرمی یاشیم وار ایدی، اوزونلوغوم بئش فوت یئددی اینچ و چکیم یوز اوتوز بئش ایله قیرخ پوندون آراسیندا ایدی. آما بعضیلری –چئس[۱]-ین باشقانینین[۲] حیات یولداشی، آفیسین اسکی یازمان-ی[۳]، ایله اوست قاتدا کی خانیم قوری[۴]- بالاجا گلین آدی ایله منه موراجیعه ائدردیلر. بعضن، بیزیم بالاجا گلین دئیردیلر. چئس ایله بونا جوک قوشموشدوق، آما اونون گنل[۵] تپکیسی[۶] سئویملی و سایقیلی باخیش ایدی. من ده قاش قاباقلی و اوتانقاج گولومسهمکله تسلیم اولاردیم.
Mar 3, 2014
آذربایجانلی شاعیر و یازیچی، ایلقار موذن زاده نین حبسه آتیلماسینی قیناییریق
سورگونونده گونئی آذربایجان قلم انجومنی
ایلقار موذن زاده، آذربایجانلی گنج شاعیر و یازیچی، اینديیه کیمی بیر نئچه ادبی جایزه یه لاییق گؤرولموشدور. اونون "ساری" آدلی حیکایه سی، "تبریزادبی جایزه سی" یاریشىنين بیرینجی مقامی نی الده ائتمیشدیر.
ایلقار، ميللی فعالیت لرينه گؤره، آذربایجانین میللی کیملیگيندن و آنا ديليندن مودافیعه ائله مه سی اوچون 27 آی حبسه محکوم ائديليب و حبسه آلينمیشدیر.
آذربایجان قلم انجومنی، ایلقار موذن زاده نین حبسه آتیلماسینی قیناییر و اونون درحال آزاد اولونماسينى طلب ائله ییر.
"سورگونونده گونئی آذربایجان قلم انجومنی"
1 مارس 2014
ساری
ایلقار موذن زاده
باجاسیز بالاجا بیر اوتاقدیر. خیردا یوزلوک بیر ساری لامپ یانسادا، اوتاغین قارانلیغی توز باسمیش لامپین جانسیز ایشیغینا زور گلیر. اوزانیب قارایا چالان ساری دیوارا گؤز تیکیرم. باخیشلاریم دیواری دیرماشیب سقفله دوورا آراسینداکی جیزیقدا یئریییر، ساعتلاردیر دیوارلا سقف آراسیندا گزیشین بیر میلچهیین اوچوشونو ایزلهییرم. خیاوانلاردا آشاغی چهارراهلا یوخاری چهارراه آراسینداکی گنج قیز-اوغلانلارین فیرلانماسی کیمی، هدفسیز اوچوشان یالقیز میلچکله داریخمالاریمی پایلاشیرام. سورغولامالار هر گون نئچه ساعت داوام ائدیر:
Mar 2, 2014
قاچانمادیم اؤزومدن
نجات دریاچه ارومیه حیاتی تر از فرستادن میمون به فضا است
توماس اردبرینک - گزارشگر نیویورک تایمز
توماس اردبرینک گزارشگر نیویورک تایمز در تهران که همراه با یک مقام اداره محیط زیست از دریاچه اورمیه واقع در آذربایجان ایران، دیدن کرده است بنقل از او می گوید: یک دهه پیش کشتی های تفریحی پر از توریست آبهای دریاچه را در جستجوی فلامینگوهای مهاجر دور می زدند. حالا، کشتی ها در میان گل و لای زنگ می زنند و فلامینگوها از فراز آنچه باقیمانده است بسوی مکان های بهتر پرواز می کنند.
به گزارش صدای آمریکا، بر اساس ارقام رسمی، فقط ۵ درصد از آب دریاچه اورمیه باقیمانده است. کارشناسان خشک شدن این دریاچه را ناشی از ساختن سدهایی می دانند که راه را بر آب هایی که از کوهستان های اطراف وارد آن می شد بسته اند.
کرگدن نمایشنامهسینه گؤز اوجو بیر باخیش
رقیه کبیری
شوکورلر اولسون بیز ده افریقالی و آسیالی کرگدنلرین تورکجه نریلتیسینی ائشیتدیک.
گؤزوموز یولدا، قولاغیمیز سس دهایدی. شوکورلر اولسون بیز ده گرگدنلرین تورکجه نریلتیسینی ائشیتدیک. بلکهده ایللردیر اوزوموزه گتیرمهدن، اؤزوموزه آلمادان نریلتیلرینی ائشیدیب، کرگدنه دؤنوشدویوموزدن خوشلانیریق دئسم، یئرسیز دئییل.
«اوژن یونسکو»نون آبسورد ژانرینی داشییان نمایشنامهسی، صحنه آلدیغی تبریز تئاتریندا گؤزوموزو ایشیقلاندیردی. نریلتیلر قولاقلاریمیزی نوازش ائتدی.
گؤزوموز یولدا، قولاغیمیز سس دهایدی. شوکورلر اولسون بیز ده گرگدنلرین تورکجه نریلتیسینی ائشیتدیک. بلکهده ایللردیر اوزوموزه گتیرمهدن، اؤزوموزه آلمادان نریلتیلرینی ائشیدیب، کرگدنه دؤنوشدویوموزدن خوشلانیریق دئسم، یئرسیز دئییل.
«اوژن یونسکو»نون آبسورد ژانرینی داشییان نمایشنامهسی، صحنه آلدیغی تبریز تئاتریندا گؤزوموزو ایشیقلاندیردی. نریلتیلر قولاقلاریمیزی نوازش ائتدی.
ملانصرالدینچیلر
رحیم ولی زاده
هفتهلیک نشر اولونونان ملانصرالدین ژورنالینین بیرینجی نومرهسی ۱۹۰۶نجی ایل آپریل آیینین ۷سینده تیفلیس شهرینده چاپ اولونموشدور. ملانصرالدین ژورنالی ۱۹۰۶- ۱۹۱۸ ایللرده تیفلیس شهرینده، ۱۹۲۰ نجی ایلده تبریز شهرینده و ۱۹۲۲- ۱۹۳۱ نجی ایللرده باکی شهرینده نشر اولونوبدور.
ملانصرالدین ژورنالینین ناشری جلیل محمد قلیزاده اولوٍب. جمعا” ۲۵ ایل نشر دؤرونده ۳۴۰ نومره تیفلیسده، ۸ نومره تبریزده، ۴۰۰ نومره باکی شهرینده نشر اولونموشدور. مترقی ایدهیالارین جارچیسی اولان ملانصرالدین ژورنالی، زحمتکش خلق و دموکراتیا جبههسینده دایانیب آزادلیق دوشمنلرینی، روسیه تزار مطلقیتینی و خانلارین، بؤیوک مولکدار آقالارین و امپریالیزمین مستعمرهچیلیک و خلقلرین دالی قالماق سیاستینی افشا ائدیب، آمانسیز تنقید آتشینه توتوردو، معارف و مدنیٌت ترقیسی، قادینلارین اینسانی حقوقا مالیک اولمالاری و آذربایجان دیلینین انکشافی و صافلیغی اوغروندا آردیجیل موباریزه آپاریردی.


text:
May 17, 2014
شدت یوخسا زوراکیلیق
سویل سولیمانی
اوزون زاماندیر دوشونورم کی، قادینا قارشی گؤستریلن «شدت» (استانبول تورکجهسینده )، «زوراکیلیق»(آذربایجان تورکچهسینده) و «وایلنس » ، اینگیلیسجه ده، بیز ده اوزونه نئجه آنلام تاپیر. بو سؤزلرین وئردگی آنلاملار آراسینداکی فرقلر نلردیر؟ انسان دوشونجه سينده بو سؤزلرین مفهومو ندن عبارتدیر؟ دنیا اینسان حاقلاری ادبیاتیندا بو سوزلرده ن نظرده توتولان آنلام ندیر؟ بیز گونئی آذربایجانلیلار اولاراق بو سوزلرده ن هانسینی سئچمه لی يیک؟
گونئي آذربايجاندا ديلين ياساق اولماسي ايله ياناشي، فئمينيزم سؤیلمینین گليشمه سي اؤنونده بیر چوخ باشقا انگللر ده اولموشدور. باشلیجا اولاراق، پياسا( آزاد بازار) اكونومياسينين گلیش مه مسی، شهرلشمه نين چوخ يئني اولماسي؛ آسيميلاسيا، ايرانداكي عمومي استبداد و بو استبدادين نتيجه سي اولاراق سوسیال بیلیم لرده کی گليشمه امكانلارینین چوخ محدود و سینرلی اولماسینی سایماق اولار.
آذربایجان تورکجهسینه چوخ یاخین اولان استانبول تورکجهسی و آنا دیلیمیزین ادبی و فیکری کؤکونون بؤیوک بیر بؤلومونو اؤزونده قورویان قوزئی آذربایجان داکی تورکجه، بیزیم اوچون بؤیوک ایمکانلار یارادیرلار. اما بو ایکی میللت-دؤولت و توپلومون بیزدن فرقلی گلیشهمه سورجی، چوخ اؤزل اجتماعی-سیاسی، اقتصادی و مدهنی شرط لری، بو ایکی توپلوم دا یارانان سوسیال ادبیات دان یارارلانمامیز موضوسوندا بیزی داها دیقت لی داورانمایا مجبور ائدیر.
گونئی آذربایجانین دا دیلین یاساق اولماسی، گونئی آذربایجانین اؤزونواداره ائتمهمه سی، آیدین لاریمیزین اؤز دیلیمیزه حاکیم اولمامالاری، تورکیه،قوزئی آذربایجان، دونیا و حتی فارس بولگه لری ایله آرامیزدا اولان سوسیال و اکونومیک فرقلر وگونئی آذربایجانین سیاسی ماهیتینه مخصوص اولان شرط لر، بیزی مجبور ائدیر کی ایستیفاده ائدیگیمیز لیتراتورا و ادبیاتا اؤزل دیقت یئتیرک. آنا دیلیمیزده یارانمایا یئنی باشلامیش اولان، فمینیزم ادبیاتینین کؤکونون دوزگون آتیلماسی بیوک اؤنم داشییر. ائله بو مئسله نی دقته آلاراق، آنا قاورام لاری سچمک ده داها دیقتلی داورانماق و سچیلن قاوراما گوره عمومی دارتیشما گرگینه اینانیرام.
قادین حاقلاری ادبیاتیندا اساس قاوراملاردان بیری اولان «شدت» و یا «زوراکیلیق» سؤزونون سئچیمینده ده ائله بو منتیقدن حرکت ائدرک، زوراکيلیق سؤزونون بیزه داها اویغون اولمدوغونو دوشونورم. گونئی ایله قوزئی آذربایجانین هارداسا عینی دیلی دانیشماسی و زوراکلیق سوزونون داها تورکجه سسلنمه سینین بئله دوشونمه مده اونملی یئری وار.
زوراكيليق: بيريني فيزيكي،اقتصادي،اجتماعي، مذني و پيسيخولوژي تضييق ايشله درك، ياخود بيريني گونلو اولمایان بیر ايشه، داورينيشا، عمله مجبور ائتمك و يا اوزاقلاشديرماق معناسينا گلير.
قادينا قارشي اولان زوراكيليقدا دا، زوراكيليق لغتی و سوزونون بوتون بو جهتلري نظرده آلینماقدادیر. اما گؤرونه ن او کی، بيزيم توپلومدا زوراكيليق دئیه نده داها چوخ بو سؤزون فيزيكي و جنسي جهتی آغیر باسماقدادیر.
آسیمیلاسیون نتیجه سینده بیر چوخ گونئی آذربایجانلی آیدین و بیلیم آدمینین ایراندا حاکیم اولان دیل و کولتور اوچون یازیب یاراتماسی، حتی بیر چوخونون آذربایجان جغرافیاسینی ترک ائتمه یه مجبور قالماسی و دیگر طرفدن آذربایجان قادین نینا قارشی اؤز توپلومندا اولان پاتریاکال (آتا ارکیل) کولتورون باسقیسی و حاکیم آسیمیله ائدن کولتورون آتا ارکیل سویلمینین باسقیسی آلتیندا قالماسی، آذربایجان قادینینی اجتماعی یاشامادا آغیر دورومدا بوراخمیشدیر. بوتون بونلاری نظرده الأراق قادین مسله سینده کی مباحسلرده داها درین اولچوب-بیچمک گرگیر دئیه دوشونورم.
استانبول تورکجهسینه گلدیکده ايسه زامان سورجینده، بو دیل سؤز ییغیمی(سؤز داغارجیغی) و دیل بیلگیسی باخیمیندان آذربایجان تورکجهسیندن فرقلی بیر یول ایزله ییبدیر.
استانبول تورکجهسیندن سؤز آلماق و یا اوردا یارانان ادبیاتدان یارارلانماق بیزیم اوچون گرکلی و اؤنملی اولدوغونا باخمایاراق بو مسئله ده ده دیقتلی اولمامیزدا بویوک فایدا واردیر. اگر بیر سوز آذربایجان تورکجسینده وار ایسه استانبول تورکجهسیندن عرب کؤکنلی «شدت» سؤزونو آلماغیمیز حاقیندا دا احتیاطلی داورانمالیق . دیگر طرفدن ده سوز سچیملرینده آذربایجان متنیندن اوزاخلاشماماغا دا دیقت ائتمه لیک.
زوراکیلیق سؤزونو سئچمه ک طرفداری اولدوغوما باخمایاراق بو سؤزون تام اولاراق بیز توپلومدا قادینا قارشی اولان بوتون زوراکیلیق چئشیدلرینین ایفاده ائتمه دیگینه ده اینانیرام. ایللرجه باکیدا یاشاییب و قادین جمعیتلری ایله علاقهده اولماغیما باخمایاراق، زوراکیلیق سؤزو هله ده فیکریمده سادهجه جنسی زوراکيلیغی ایفاده ائدیر. بونون سببی نی آذربایجاندا فئمینیسم ادبیاتینین ضعیف اولماسینا و آذربایجانین آزاد دونیایا یئنیجه آیاق باسماسی ایله علاقهلندیرمک اولار. طبیعیدیر کی، بو موضوعدا استانبول تورکجهسی داها گئنیش و احاطهلی بیر ادبیاتا صاحیبدیر. بو ادبیاتدان یارالانماق بیزیم اوچون بیر آوانتاژ ساییلیر. اما، بیز گونئی آذربایجانلیلار اولاراق یئنی-یئنی یاراتماغا باشلادیغیمیز سوسیال بیلیملردهکی ادبیات یاراتیلیشیندا، سؤز سئچیمینده هم قوزئی آذربایجان و هم ده تورکیهده اولان تجروبهلری( دوغرو و یانليشلاری) دقته آلماقلا ساغلام بیر تمل اوزه رینده حرکت ائتمه لیک. ائله بو باخیشدان یولا چیخاراق بوندان سونرا قادین مسئله لری، خصوصیله توپلومدا وار اولان زوراکیلیقلا باغلي داورانیشلاری دارتیشماقدا «زوراکیلیق» سؤزونو ایشلتمه یی اؤز آچیمدان اویغون گؤردویومو آچیقلاماق ایسته دیم. اومود ائدیرم کی، بو مسئلهده دوستلاریمیز و اؤزه للیکله قادین حاقلاری فعاللاری اؤز گؤروشلرینی بیلدیرمکله یاناشی، بو موضوعدا ساغلام بیر تملین قویولوشوندا اشتیراک ائدجکلر.


text:
یاکوب یانچر
یاکوب یانچر (اینگیلیسجه: Jakob Jantscher) (دوْغوم:۸ ژانویهٔ ۱۹۸۹ (۳۲ یاش) قراتس) بیر فوتبالیست. اشتورم قراتس فوتبال کولوبو و اوتریش میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یاکوب یانچر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- یاشایان اینسانلار
- ۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- اشتورم قراتس کولوبونون اویونچولاری
- ردبول زالتسبورق کولوبونون اویونچولاری
- دینامو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- ان. ئی. سی کولوبونون اویونچولاری
- لوتسرن کولوبونون اویونچولاری
- چایکار ریزهاسپور کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری


text:
یوزلرجه خلق ایچینده ا گر اهلِ ناز اولا
ممکن دئییل کی، سن کیمی بیر سروِ ناز اولا
بولبول گولون سئویر، سنی من، طوطی شکری
عشق اهلی بیر شئیه گرک، البته، باز اولا
اصلی گؤزللیگین ایکی شئی دیر نشانه سی
زولفو قارا و سینهٔ صافی بیاض اولا
عاشیق گرک دوشوب قدمِ یاره یالوارا
عاشیقلر ایچره بلکه او بیر سرافراز اولا
بولبول همیشه اؤز گولونه آرزو چکر
وای اوندا، خاردن بونادا اعتراض اولا
یار اینجییب کوسنده اونون باشقا ذؤقو وار
هردن بیر اورتالیقدا گرک ارک ناز اولا
دونیایا گلمهییب ائیله بیر نازنین گؤزل
درد اهلینه تسلی وئره، دلنواز اولا
سلطانِ عالم اولسادا واحد زمانهده
اوّل گرک اسیرِ کمالِ ایاز اولا


text:
ایراندا کروناویروسدان داها ۱۱۱ نفر اؤلوب
ایراندا ۱۹ فوریه دن بو گوندک (۱۳ آوریل) کروناویروس (کووید-۱۹) نتیجهسینده ۴۵۸۵ نفر اؤلوب.
ایراندا کروناویروسدان داها ۱۱۷ نفر اؤلدو
ایرانین ساغلیق ناظیرلیگینین مطبوعات خیدمتینین رهبری سؤزلرینه گؤره، ایراندا کروناویروسدان داها ۱۱۷ نفر اؤلدو.
رحمت کمپئینی ایشه باشلادی
تبریزین نئچه محلهسینده، ات بستهلرینین پایلاماغی ایله، رحمت کمپئینینین بیرینجی نووبهسی ایشه باشلادی.
ایراندا کرونا یولوخانلارین سایی ۷۰ مینی کئچیب
ایراندا کروناویروسا یولوخانلارین سایی ۷۰ مینی کئچیب.


text:
باغیر
باغیر یا قاراجییر (یون. هپار، لاتینجه: jecur ) اینساندا اۇیونسوو دؤردبوجاق شکلینده، یاستی و توتقون قیرمیزی رنگده و ۱۵۰۰ قرام آغیرلیغیندادیر. قاراجییر آسان کسیلیر و دیدیلیر؛ اوْنا گؤره چوْخ واخت یونگول بیر تضییقدن و یا زدهدن تز پارچالانیر. بدندن چیخاریلمیش قاراجییر یوموشاق اوْلدوغو اۆچون اؤز شکلینی ایتیریر. قاراجییرین ایکی سطحی: یوخاری چیخیق دیافراقما سطحی – و آشاغی باسیق ویسسرال سطحی – . یوخاری سطحی پریتوندان عمله گلمیش واسطهسیله ایکی پایا بؤلونور: ساغ پای – و سوْل پای – ؛ ساغ پای سوْل پایدان بؤیوک و قالیندیر. دیافراقما سطحینده یوخاری حیصّه –، اؤن حیصّه – ، ساغ حیصّه – و دال حیصّه – آییرد ائدیلیر. آشاغی سطحی بیر آز آرخایا چوریلمیشدیر و اۆزرینده اۆچ شیریم واردی: بیری کیندهلهن – قاراجییر قاپیسی – و ایکیسی بویلامادیر (ساغ و سوْل).بۇ شیریملار هامیسی بیر یرده "ه" حرفینه بنزییر. ساغ بویلاما شیریمین اؤن حیصّه سینده اؤدلوک و آرخا حیصّه سینده آشاغی بوش ونا یرلشمیشدیر، اوْنا گؤره این حیصّه یه اؤدلوک چوْخورو –، آرخا حیصّه یه – دئییلیر.
داخیلی قورلوشو[دَییشدیر]
قاراجییر مورکّب بورولو وزیلردن اوْلوب، بیر چوْخ پایجیقلاردان – شابلون:لانگ-لا عبارتدیر. بایجیقلاری تشکیل ادن آتمالار قاراجییر اپیتل سلوللریندن عمله گلمیشدیر. قاراجییر پایجیقلاری شکیلجه چوْخبوجاقلی اوْلوب، بیر-بیری ایله بیرلشدیریجی توْخوما واسطهسیله بیرلشمیشدیر. پازجیقلارین داخیلینده رتیکولیار لیفلردن تشکیل اوْلونموش تور واردیر؛ بۇ لیفلر، احتیمال کی، قاراجییر کاپیللیارلاری اندوتلینین تؤرهمهلریدیر. همین اندوتل فاقوسیتوز وظیفهسینه مالیک اۇلدوزابنزر (کوپفر آدلانان) سلوللردن عبارتدیر.
سقمنتار قورولوشو[دَییشدیر]
سوْن زامانلار قاراجییرده پایلاردان باشقا سقمنت آدلانان داها کیچیجیک حیصّه لر آییرد ائدیلیر. سقمنت (امبریولوژی یوخ) هندهسی بیر آنلاییش اوْلوب قاراجییرین قاپی وناسینین بؤیوک بیر شاخهسینه و بونو موشاییت ادن قاراجییر آرترییاسی شاخهلرینه و اؤد آخاجاقلارینا مۆافیق بیر حیصّه سینه دئییلیر. قاراجییر سقمنتلرینین میقداری چوْخ مۆختلیف اوْلور، اوْدور کی، باشقا-باشقا مؤلفلر مۆختلیف رقهملر گؤستریر. اگر مؤلفلر قاراجییرده دؤرد – اؤن، دال، ایچری و باییر سقمنت – شابلون:لانگ-لا قئید ائدیرلر. اؤن سقمنت قاراجییرین ساغ پایینین دیافراقما سطحینین اؤن و یوخاری حیصّه لرینی، دال سقمنت – همین سطحین دال حیصّه سینی و ساغ پایین ویسسرال سطحینی، ایچری سقمنت – مربّع و قویروقلو پایلاری و باییر سقمنت- بۆتون سوْل پایی توتور.
قاراجییرین دامار و اعصابلری[دَییشدیر]
قاراجییره قان ایکی دامار ایله گلیر: قاراجییرین خصوصی آرترییاسی – و قاپی وناسی – قاراجییرین عومومی آرترییاسیندان باشلایاراق ایکی شاخهیه بؤلونور: - ساغ شاخهدن اؤدلویه مخصوص گدیر. قاراجییرین خصوصی آرترییاسینین ساغ و سوْل شاخهلری ساغ و سوْل پایلارا داخیل اوْلاراق، اوْرادا بیر چوْخ شاخهلره – بؤلونور؛ بۇ شاخهلر قاراجییر پارنخیماسینی، بیرلشدیریجی توْخومانی و سروز قیشانی قئیدالاندیریر.
سروز قیشاسی و فیکساسییا آپاراتی[دَییشدیر]
قاراجییرین خاریجی، آرخا کناریندان و اۆزرینده اوْلان شیریملاردان باشقا سروز قیشا – ایله اؤرتولودور. بۇ قیشا آدلانان چَتین بیرلشدیریجی توْخوما قاتی واسطهسیله قاراجییره بیتیشمیشدیر. سروز قیشا اوْلمایان ناهییهلرده لیفلی قیشا چوْخ قالیندیر. و قاراجییر قاپیسیندان قاپی وناسینین شاخهلری ایله برابر قاراجییره داخیل اوْلوب اوْنلاری مۆشایعت ادیر. قاراجییرین سروز قیشاسی دیافراقمایا و قونشو عضولره کچدیکده بیر نئچه باغ عمله گتیریر:
- قاراجییرین اوْراغابنزر باغی –
- ساغ و سوْل تاج باغلار –
- ساغ و سوْل اۆچبوجاق باغلار –
- قاراجییر – بؤیرک باغی –
بونلاردان اۆچ اوولینجیلری قاراجییری دیافراقمایا و یرده قالانی معده یه، اوْنیکیبارماق باغیرساغا، ساغ بؤیرهیه، چنبرباغیرساغا تثبیت ادیر. تاج باغلار ایله قاراجییر-بؤیرک باغی بیر قاتدان، باشقالاری ایسه ایکی قاتدانهمهله گلمیشدیر.
قاراجییرین فیکساسییا اوْلونماسی: آرخا کنارینی دیافراقمانین آشاغی سطحینه بیتیشدیرهن بیرلشدیریجی توْخومادان، سیخ صورتده اؤز شاخهلری ایله قاراجییرین پارنخیماسینا بیرلشمیش آشاغی بوش ونادان، قاراجییرین تاج باغیندان، قارین باسماسی تضییقیندن وابستهدیر.
توپوقرافییاسی[دَییشدیر]
قاراجییر قارین بوشلوغوندا یرلشمیشدیر. ساغ پایی ساغ قابیرغاالتی ناهییهسینی (شابلون:لانگ-لا) و قارینوستو ناهییهسینی (شابلون:لانگ-لا) و سوْل پایی سوْل قابیرغاالتی ناهییهسینی (شابلون:لانگ-لا) توتور. قاراجییرین یوخاری هودودو ساغ طرفده – شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۵-جی قابیرغا قیغیرداغینین برابرینده، اوْرتا ختده – شابلون:لانگ-لا اساسیندا و سوْل طرفده – شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۶-جی قابیرغا قیغیرداغی برابرینده اوْلور. بئلهلیکله، قاراجییرین پایلارینین وضعیتی دیافراقما کونبزلرینه اۇیغوندور و ساغ پای سوْل پایدان یوخاریدادیر. قاراجییرین یوخاری هودودو آرخادا ۹-جو دؤش فقرهسی برابرینه، شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۹-جو قابیرغااراسی ساحهیه و شابلون:لانگ-لا اۆزرینده – ۷-جی قابیرغااراسی ساحهیه اۇیغوندور. آشاغی هودودو آرخادا ۱۱-جی دؤش فقرهسی برابریندن باشلایاراق، قابیرغا قؤوسونون آشاغی کناری ایله ۸-جی vä ۷-جی قابیرغا قیغیرداقلاری بیر-بیری ایله بیرلشهن یردک گدیر؛ بورادان یوخاری و سوْلا قالخاراق، سوْل طرفده ۸-جی vä ۷-جی قابیرغا قیغیرداقلاری بیر-بیری ایله بیرلشدیی یرده یوخاری حدودا کچیر. قادینلاردا قاراجییر، عومومیتله، بیر آز آشاغی اوْلور؛ قوجالاردا دا بیر قابیرغا آشاغی انیر. تنففوس و اوْرقانیزمین وضعیتی قاراجییرین توپوقرافییاسینی دییشدیریر. نفس آلیب-ورهن زامان قاراجییر دیافراقمانین حرکتینی تعقیب ادیر، بئله کی، نفس آلدیقدا ۲-۳ سم آشاغی انیر و نفس وردیکده بیر اوْ قدر یوخاری قالخیر. اینسان آیاق اۆسته دوردوغو و اوْتوردوغو زامان قاراجییر آشاغی انیر؛ اۇزاندیغی وضعیتده ایسه اؤز یرینی توتور.
سینتوپییاسی[دَییشدیر]
قاراجییر بیر چوْخ قونشو عضولرله رابطهدهدیر. اوْنون کونسینستنسییاسی یوموشاق اوْلدوغو اۆچون هانسی عضوه سؤیکنیرسه، اوْ عضوون ایزی اوْنون اۆزرینده قالیر و نتیجهده آشاغیداکی باسیقلار عمله گلیر:
- اۆرک باسیغی – لاتینجه: impressio cardiaca قاراجییرین سوْل پایینین دیافراقما سطحینده؛
- معده باسیغی – لاتینجه: impressio gastrica سوْل پایین ویسسرال سطحینده اوْلور و معده نین کیچیک ایریلیگی ایله اؤن سطحینه مخصوصدور؛
- ییئجئک بوروسو باسیغی – لاتینجه: impressio esophagea سوْل بویلاما شیریمین آرخا اۇجوندا یئرلشیر و ییئجئک بوروسونون قارین حیصّه سینه مخصوصدور؛
- معده چیخاجاغی باسیغی – لاتینجه: impressio pylorica مربّع پایدا اوْلور؛
- اوْنیکیبارماق باغیرساق باسیغی – لاتینجه: impressio duodenalis قویروقلو پای اۆزرینده یرلشمیشدیر و اوْنیکیبارماق باغیرساغین یوخاری اۇجونا مخصوصدور؛
- چنبر باغیرساق باسیغی – لاتینجه: impressio colica ساغ پایین ویسسرال سطحینین اؤن حیصّه سیندهدیر و اؤزو ده چمبر باغیرساغین ساغ ایریلیینه و کؤندهلهن چمبر باغیرساغین ساغ اۇجونا مخصوصدور؛
- بؤیرک باسیغی – لاتینجه: impressio renalis چنبر باغیرساق باسیغیندان آرخایا و ساغ طرفده اوْلور و ساغ بؤیرهیه مخصوصدور؛
- بؤیرکوستو باسیق – لاتینجه: impressio suprarenalis ساغ پایین ویسسرال سطحینین آرخاسیندا اوْلور و ساغ بؤیرکوستو وزییه اۇیغوندور.
اؤدلوک و اؤد آخاجاقلاری[دَییشدیر]
باخ:اؤد کیسهسی
قاراجییرین وظیفهسی[دَییشدیر]
قاراجییرین وظیفهسی چوْخ مۆختلیف دیر. بیرینجی نؤوبهده اوْ، وزی اوْلدوغو اۆچون محصول – اؤد و سیدیک جؤوهری ایفراز(ترشّح) ادیر. معلوم اوْلدوغو کیمی اؤد اوْنیکیبارماق باغیرساغا تؤکولوب هضم پروسسی زامانی صرف اوْلونور. سیدیک جؤوهری اوّلجه قانا کئچیرو سوْنرا بورادان بؤیرکلر واسطهسیله سیدیین ترکیبینده خاریج اوْلور. قاپی وناسی قانی ایله قاراجییره گلن کاربوهیدراتلار بورادا نیشاستا حالیندا احتیاط بیر محصول کیمی ساخلانیلیر و سوْنرا بدنه لازیم اوْلدوقجا اۆزوم شکری حالیندا قانا بوراخیلیر. بۇندان علاوه قاراجییرده روشیم دؤورونده قیرمیزی قان کورجیکلری حاصیل اوْلور، بئلهلیکله اوْ، قانیارادیجی وظیفه ایفا ادیر. قاراجییر مۆحافیظه وظیفهسینی ده داشیییر – کاپیللیارلارینین اندوتل سلوللری (کوپفر سلوللری) رتوکول-اندوتل سیستمه عایید اوْلوب فاقوسیتوز وظیفهسینی گؤرور (باغیرساقلاردان قانا سوزولموش و مادهلر مۆبادیلهسیندن سوْنرا حاصیل اوْلموش زهرلی مادهلری ضررسیز حالا کچیریر.) قاراجییرین اندوکرین ( داخیلی سکرسییا) وظیفهسی ده قئید اوْلونور.
اؤد[دَییشدیر]
باخ: اؤد
قاراجییرین و اؤدلویون اینکیشافی و موختلیفلاری[دَییشدیر]
قاراجییر اوْنیکیبارماق باغیرساغین اؤن دیواریندان. انتودرمال اپیتلدن اینکیشاف ادیر. اوْنون مئیاسی اوْنیکیبارماق باغیرساغین ونترال چؤزونون (موساریقهسینین) سفههلری آراسینا داخیل اوْلور. قاراجییر اینکیشاف اتدیکجه اوْنیکیبارماق باغیرساقدان اۇزاقلاشیر و اوْنونلا یالنیز عومومی اؤد آخاجاغی واسطهسیله رابطهده قالیر. ایلک دفعه قاراجییرین مئیاسی اوْنیکیبارماق باغیرساق ایله قارنین اؤن دیواری آراسیندا اینتراپریتونال – پریتون داخیلی وضعیتده یئرلشیر. سوْنرادان معده نین هرلهنمهسیله علاقه دار اوْلاراق قاراجییر ساغا و یوخارییا دوغرو یرینی دییشیر. آرخا کناریندا اوْلان سروز قیشاسینی ایتیرهرک مزوپریتونال وضعیت آلیر. اؤد کیسهسی و اوْنون آخاجاغی عومومی اؤد آخاجاغی دیواریندان اینکیشاف ادیر.
آنامالییا موختلیفلاری[دَییشدیر]
- قاراجییرین پایلارا بؤلونمهسی و یا "علاوه قاراجییر"؛
- قاراجییرین ساغ قابیرغا آلتیندا یرلشمهسی؛
- اؤد کیسهسینین ضعیف اینکیشاف اتمهسی؛
- قوشا اؤد کیسهسینین اوْلماسی؛
- اؤد کیسهسینین آراکسمه فاسیتهسیله بؤلونمهسی؛
- اؤد کیسهسینین قاراجییرین سوْل پایینین ویسسرال سطحینده یرلشمهسی (بعضاً اؤد کیسهسیین درینده قاراجییر کۆتلهسینده یا دا اؤن کناریندان چوْخ آرخادا یرلشمهسی)؛
- اؤد آخاجاقلارینین میقدارینین آرتماسی؛
یاش و فردی خصوصیتلری[دَییشدیر]
یاش خصوصیتلری[دَییشدیر]
یئنیدوغولموشلاردا قاراجییر یتیشمیش شخصلره نیسبتاً چوْخ بؤیوک، نیسبی چکیسی ایسه ۳-۴ دفعه آرتیق اوْلور. یتیشمیش شخصلرده بدن چکیسینین ۱/۵۰-ا برابر اوْلدوغو حالدا یئنیدوغولموشدا بۇ نیسبت ۱/۲۰ اوْلور. ینی دوغولموشون قاراجییرینین چکیسی ۱۵۰ ق-دیر. خصوصاً سوْل پای آرتیق اینکیشاف اتمیش اوْلور. روچیم حیاتینین ایکی آیلیغیندا هر ایکی پای برابر اوْلور. توپوقرافیک جهتجه اؤن کناری – ساغ ممه خطی اۆزرینده قابیرغا قؤوسوندن ۲.۶-۳،۸ سم آشاغی چیخیر، دلکی قارین بوشلوغونون چوْخ حیصّه سینی توتموش اوْلور. یئنیدوغولوشدا قاراجییر چوْخ موتهرریک اوْلور؛ کۆتلهسی یوموشاق و دامارلارلا زنگیندیر، قورولوشونون پایلی اوْلماسی بیر اوْ قدر ده نظره چارپمیر.
قوجالاردا قاراجییرین کۆتلهسی سرتلشیر، چکیسی آزالیر و توپوقرافیک جهتجه بیر قابیرغا آشاغی انیر. ینی دوغولموشدا اؤد کیسهسی ایه بنزییر، سانکی اۇزونونا دارتیلمیش اوْلور؛ سوْنرالار آرمود شکلینی آلیر. ۸۰% حاللاردا دیبی قاراجیرینؤن کناریندان خاریجه چیخیر.
فردی خصوصیتلری[دَییشدیر]
قاراجییر پایلارینین اؤلچولرینین بیر-بیرینه اوْلان نیسبتینه گؤره ایکی نؤعه بؤلونور:
- هیپولوبار قاراجییر: بۇ زامان سوْل پای ساغدان کیچیک اوْلور.
- هیپرلوبار قاراجییر: بۇ زامان سوْل پای ساغ پایا برابر یا دا اوْندان بؤیوک اوْلور.
قاراجییرین پریتوندان آزاد اوْلان آرخا کناری یا چوْخ انلی، باغلار قیسا، قاراجییر قارین بوشلوغونون آرخا دیوارینا مؤحکم بیتیشمیش یا دا عکسینه انسیز زولاق شکینده، باغلاق اۇزون و نتیجهده قاراجییر ضعیف فیکساسییا اوْلونموش اوْلور. ملینیکووا گؤره قاراجییر ایکی جور یۆکسک و آلشاق وضعیتده اوْلور. دؤش قفهسینین آشاغی دلیی گئنیش و چاناغی دار اوْلان شخصلرده قاراجییر یۆکسک وضعیتده، عکسینه دؤش قفهسی دلیی دار و چاناغی گئنیش اوْلان شخصلرده ایسه آلچاق وضعیتده یئرلشیر. قاراجییر اؤنه اوْلان مایللیگی درجهسینه گؤره ایکی: دورزوپتال و ونتروپتال وضعیتده اوْلور. دورزوپتال وضعیتده قاراجییرین آشاغی کناری قابیرغا گؤوسوندن یوخاری یئرلشیر و عضو دالا چکیلمیش کیمی گؤرسنیر. ونتروپتال وضعیتده قاراجییرین آشاغی کناری آشاغی ساللاناراق قابیرغا قؤوسوندن خاریجه چیخیر و عضو اؤنه چوْخ مایللی اوْلور. اؤد کیسهسینین فپرماسی اوْقنوه گؤره سیلیندربنزر، کونوسابنزر و اوْوالابنزر اوْلور.
نوخوشلوقلری[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- [
ایستینادلار[دَییشدیر]
قایناقلر[دَییشدیر]
- پروف. کامیل ابدولسالام اوْغلو بالاکیشیوین، اینسانین نورمال آناتومییاسی، ۲-جی جیلد، "موعاریف" نشریاتی، باکی – ۱۹۷۹
- P. Д. CиHeлbHиkoB. ATлac aHaToMии чeлoBeka (۴ ToMa)
- آناتومی: امبریولوگیه[دائمی اولو باغلانتیلی]
بؤلمه: داخیلی عضولر بؤلمه:هضم سیستمی
قایناق[دَییشدیر]


text:
Bir Wikimedia projesi
ویکی سؤزلوک ایشبیرلیق يؤنتمیيله چوخدیللی اؤزگور بیر سؤزلوک اولوشتورما پروژه سینین اورونودور. ویکی سؤزلوکون تورکجه دیلینده کی سیته سی 1394 تاریخینده قورولوبتور.
بیر آنسیکلوپئدی پروژه سی اولان ویکیپئدیايی بوتونله يیجی بیر سؤزلوک اولماسی تاسارلانان ویکی سؤزلوک بیلینن سؤزلوکلرین اؤته سینه گئچرک ائش و قارشیت آنلاملیلاری، آتاسؤزلری، دئيیملری و دئيیشلری ایچرن بیر سؤزلوک اولوبدور. آماجیمیز، ویکیسؤزلوکده سؤزجوکلرین يالنیزجا آنلاملارینین يئر آلماسی دئییل، اونلارین گرچکتن آنلاشیلیر اولماسیدیر. بو ندنله، بورادا سؤزجوکلرین آنلاملارینین يانیسیرا قوللانیم اؤرنکلرینی، سؤيلنیش بیچیملرینی،کؤکن بیلگیلرینی، ائش و قارشیت آنلاملیلاری ایله آیری دیللردکی قارشیلیقلارینی تاپابیلیرسینیز.
ویکی سؤزلوک بیر ویکیدیر، يانی هرکس بو سؤزلویه مادده اکليیه بیلیر يا دا موجود بیر مادده نی دیییشتیره بیلیر. آنجاق قاتقیدا بولونمادان اؤنجه ياردیم صفحه لرینی اوخويونوز و ویکی سؤزلوک'ون دیگر ویکی لردن فرقلی ایلکه لره صاحیب اولدوغونو اونوتمايینیز. اؤنجه لیکله صفحه لرین نئجه دوزه لدییینی قونوسوندا بیلگی ائدینه رک اؤیرندیکلرینیزی اؤنجه دنمه تخته سینده دنه يینیز. سورولارینیزی تارتیشما صفحه لرینده دیله گتیریرسنیز سیزه ياردیم ائدجک دنه يیملی بیر قوللانیجی حتما چیخاجاقدیر .


text:
۲۷ اوْکتوبر
۲۷ اوکتوبر:
۱۸۰۶ — ناپلئون بوناپارتین رهبرلیغی آلتیندا فرانسه اوردوسو برلینی توتدو.
۱۹۰۴ — نیویورکدا ایلک مترو خطی ایستیفادهیه وئریلدی.
۱۹۲۴ — شوروینین ترکیبینده شوروی اؤزبکیستانی یارادیلدی.
۱۹۷۱ — کونگو دموکراتیک جومهوریتینین آدی دییشدیریلهرک زئیر اولدو.
۱۹۷۸ — مصر رئیسجومهورو انور سادات و ایسرائیل باش ناظیری مناخم بگین کمپ-دیوید راضیلاشمالارینا گؤره نوبل صولح جاییزهسینه لاییق گؤرولدولر.
۱۹۸۲ — چین رسمی اولاراق اهالیسینین سایینین ۱ میلیاردی کئچدیینی تصدیقلهدی.
۲۰۰۵ — اسلوونیده مئهدی حوسینزادهنین عابیدهسی آچیلدی.
۲۰۰۸ — سوئدده ایلک مترو خطی ایستیفادهیه وئریلدی.