text:
سه شنبه 12 فروردین 1393
نویسنده: سوسن نواده رضی
سحری تئزدن دوروب چاچاللاندوق گئدک "دوهچی"ده بؤیوک مامانیم گیله. اننهمدن خدافیظلشدیک، بؤیوک باجیملا من یوک یاپیمیزی گؤتوردوک، مامانیم دا بالا باجیمیزی آلدی قوجاغینا یولا دوشدوک. اننهم چوخ بو یان او یانا گئتمزدی بیزلرله، طایفا بؤیویویدو، آغیرباشلیلیغینی قورویاردی همیشه.
مامانیم الینه گلهنی بوقچالاییب سوخموشدو قیرمیزی سلهیه اونو دا چوللامیشدی منه! گوجوم چاتا- چاتمایا سلهنی داشیمالی ایدیم... دستهلری الیمی کسیردی، آنجاق آخشاما کیمی دئییب گولوب آتیلیب دوشوب آغاج باشیندا اویناقلاماغیمیزی یادیما سالیب، گوج بیلللاهنان سوروتدوردوم سلهنی.
-قیز سلهنین دیبین سوتمه یئره!-دئدی آنام.
"اوزاقدان باخانا آسان گلر، دیلده دئمهسی راحاتدی، هن، دوز آدامسان گل اؤزون گؤتی..." دئمک ایستردیم، آما دئمهدیم. دانلاق ائشیدیب اوقتیمی کورلاماغا گلمزدی!
دربند اوزون، یوک آغیر... هین چوشونان، دربند باشینا چاتدیق. ال ائلهدیک بیر تاکسییه، ساخلادی میندیک. "هارا گئدیرسیز" دئیه سوروشدو شوفئر.
-دوهچییه گئدهجیوخ- دئدی مامانیم.
من تئز آتیلیب اوتدوم قاباقدا، سلهمی ده قویدوم ایکی قیچیمین آراسینا. باجیم الیندهکی یئکه ساکی آلدی قوجاغینا گئچیب دالی صندله یئرلشدی. مامانیم چادیرانی ویردی دیشینه، قاباق قاپینی آچدی، شست اینن یاپیشدی قولاغیمی چکه- چکه منی یئندیریب دالی صندله دورتهلهدی، آز قالیردیم زوزا تپهم... اؤزو ده سوخولدو اوتدو یانیمدا؛ الینن قوی، آیاغینان تَپ... آز قالیردی پاتلایا ماشینین دالیسی! (قیز اوشاغینین تاکسینین قاباق صندلینده اوتورماسی خوشاگلیم دئییلدی او زمان، آنجاق من لاپ داشلار چاتداسین دوققوز یا دا اون یاشیم اولاردی.)
او واختلار تاکسییه مینن ده آز اولاردی. ایندیکی کیمی ایکی آددیمدان اؤتور زیرتباشی ماشینا مینیب شوفئره پول وئرمک دب دئییلدی. هله، چوخ اوزاق یوللاری دا پیادا گئدردی جماعات. اونا گؤره ده تاکسیلار بوش- بوش خیابانلاردا دولانیب مسافر پئشینده گزردیلر، شوفئرلر یالواریب میندیرردیلر آدامی، ایندیکی کیمی مازاماتا قویمازدیلار!
دوهچی، تبریزین چوخ قدیم و تاریخی محلهلریندندیر. بیر طرفدن سیرخابا، بیر یاندان دا امیرهقیزا یئتیشیر. تاکسی سئید حمزهدن دؤنوب گیرردی دوهچییه. او زمان دوهچیده باشی آچیق قیز یا دا آروات دولانمازدی. منی ده، باجیمی دا چوخ تر تمیز گئییندیریب کئچیندیرردی مامانیم، اؤزو چادیرا اؤرتردی آما بیز اؤرتمزدیک، اوردا بیزه ترسه باخاردیلار همیشه. من دوهچییه گئدنده کوچه- باجایا چوخ چیخمازدیم، قورخاردیم. کوچه خلوت اولسایدی، بعضن فاناتیک اوغلان اوشاقلاری داش دا آتاردیلار آداما.
شوفئر یولا دوشدو. تاکسیچی رادیو آچمیشدی. لاپ تازاجا مود اولان بیر سفئح اوخوماق واریدی، او زمانلار بتر دیللره دوشموشدو؛ اول قدیمکی او قارا تلفونلارین زنگینین سسی گلیر، دیررررر- دیررررر، سورا جیف تهر بیر خانیم سسی دئییر:
-جانی دالئر
-بله خانوم
-جانی دالئر
-بله خانوم
-دزد اومده به خونمون بیا که میترسم از او...
اوخوماغین سونوندا معلوم اولور او جیف تهر خانیم بو پلیسه وورولوبموش، اوغرونو توتماق ماهاناسیله اونو ائوه چکمک ایستیرمیش... من اوشاقلیغیملا اتیم ایپلیگیم تؤکولردی بو اوخوماغی ائشیدنده، آنجاق ندنسه سؤزلریله هاواسی هله ده کی وار ذهنیمده قالیبدیر!
ائلهبیل شوفئرین ده زهلهسینی آپارمیشدی بو اوخوماق. رادیونون دویمهسینی بوردی، بو سفر "شب بود بیابان بود"لاری اوخوردو خواننده؛
شب بود بیابان بود زمستان بود
بوران بود سرمای فراوان بود
یارم در آغوشم هراسان بود
از سردی افسرده و بیجان بود
بالاجا باجیم مامانیمین قوجاغیندا اوخوماغین هاواسیله به قول معروف چاپان چالیب خوشان خوشانلیقلا نای نای ائلیردی. دربند آغزیندا تاکسیدان دوشدوک. آنام دارتینیردی کیفیندن پول چیخاردیب وئره، باجیمین امزیگی آغزیندان دوشدو قنووا. آللاه گؤرستمهسین، باجیم آغزین آچیب ائله جیهنه تپیب، ونگهونگ آغلادی کی، دئیهسن عقرب سانجیب، قارا بووه چالیب بیلهسینی! آنام کیریخ دوشدو، بیلمیردی چادراسینی ییغیشدیرسین، بیلمیردی اوشاغی ساکیتلهسین، بیلمیردی شوفئرین پولونو وئریب یوللاندیرسین... الیمدهکی سلهنی قویدوم یئره تاپشیردیم باجیم گؤز اولسون، اوشاغی آنامدان آلدیم، پیش- پیش دئییب آتیب توتدوم بلکه کسسین باغیرتیسینی. آنام تاکسینی یوللاندیریب اوستباشینی سهمانلاییب اوشاغی مندن آلیب: "دوش قنودان اوشاغین امزیگینی وئر" دئدی منه! من یازیخ، من کولباش، به من نیه؟... باجیم چینچاواد ایدی، هم ده مامانیمین عزیزگیرامی ایلکیسی ایدی؛ قیزخاتین ایدی، قیزخاتین. من لوتویدوم، اوغلان خویلویدوم، ایرگنمک زات دا بیلمزدیم. توپوغوما کیمی گیردیم قنوون لیغلی سویونا، سونبئشیگیمیز اولان خانیم خاصانین امزیگینی چیخارداندا گؤردوم بیدانا کاغاذ ایکی تومنلیق ایلیشیب قالیب ایکی داشین آراسیندا (یانی آللاه بئله مهریباندی هاااا!).
- "بیدانا ایکی تومنلیق تاپدیم بوردان" دئدیم.
-"اؤتور اونو، امزیگی گؤتو، چیخ گئداخ" دئدی آنام.
"په! سن اؤلمیهسن! عغلیمی مهیه آزمیشام؟ سفئحم مهیه ایکی تومنی اؤتورم؟! آتدان توپوغوما کیمین اوستدن دیرسهییمهجان لیغا بولانمیشام!" دئدیم اورهییمده. دَوه گؤردوم قیغین گؤرمهدیم دئییب ایکی تومنی بورگهلهییب سوخدوم ناسقی جورابیمین کئشینه.
خولاصه نه باش آغریسی وئریم، آنام گیل دوزهللندیلر یولا، من ده آتیلدیم دربند آغزینداکی چئگان ممدین باققال توکانینا، آفتافاسینی آلدیم، گئتدیم ارخ قیراغینا. چئگان ممد باغیردی:
-گلیم آخیدیم؟
-یوووو سیناما فیلمیدی، دور باخ آخیرینه!- دئدیم بیلهسینه.
البته راضی دا دئییلدیم گلیب سو آخیدا، گلسهیدی فیریلداغنان کاغاذ پولوما صاحاب چیخاردی. تولونون بیریسی ایدی. آفتافانی اَیدیم هم امزیگه، هم پولا هم ده اللریمه سو آخیتدیم، پولو سوخدوم سلهدهکی بوخچانین آلتینا، یئیینلهدیم قان تر ایچینده قوشولام آنام گیله.
بوروق- بوروق دار- اوزون دربندی ها گئت کی قورتولاجاق!... قوللاریم آز قالیردی قیریلیب دوشه یانیما. ایستی بیر یاندان، کیفیر لیغ اییسی بیر یاندان، اَیین باشیم پیر-پینتی، ساچلاریم داغینیق... هئچ قوناق گئدن آداما بنزهمیزدیم آرتیق! آغاجا دیرماشماغا دا نه اشتیاقیم نه ده اینجاریم قالمیشدی آرتیق. بالاجا باجیما گیجیگیم گلدی، گول دستهسی کیمی، راحات- راحات ائله بیل شاه عابباسین قیزی تخت-ی رواندا اوتوروب گئدیر... هله سیرتیق- سیرتیق دیشلرینی آغاردیب منه ادیباجی دا ائلیردی هردن!
بؤیوک باجیم دا کییییی... دئیهسن ایندی چیخیب فاب قوتوسوندان! باشدا گئیینیب آیاقدا قیفیللانیب، میغاووادی دئیهسن، قیز کی قیز!
هاندان- گئجدن گلیب چاتدیق بؤیوک مامانیم گیله. دیقهباشی دوروب قاپییا
گلمهسین دئیه، قاپینین آراسینا بیر داش قویموشدو
اؤرتولو قالسین. من الیمدهکی سلهنی قاپینین یانینداکی سککییه قویوب بیر
دینجیمی آلدیم.
کسری ده وار هاااااااااااااااااااا....................
دوشنبه 11 فروردین 1393
نویسنده: سوسن نواده رضی
باهار یئلی چال ساچلاریمدا اویناقلایاندا
ناغیللار عصیانا قالخیشیر
شعرلر اوستومه گلیر
داغیلمیشلیغیمین پیرپیزلیغیندا...
ان بؤیوک سئوگیلر اونودولسا بیله
کؤلهسی اولدوم
کؤلهسی قالاجام سئوگینین
یاغیشلی گویلره تیکیلن باخیش کیمی
یوخ یوخ لاپ یاغیش کیمی
اینجیک اورکلره
گیزلینجه دئییل
لاپ آشکار آشکار آغلیاجام
منله اورهگیم
باش گؤتوروب سنه گلمهدیکمی؟
الیم اتهیینه
دلی کونوللولردن غافیل اولما آغا!
سن اولمازسان،
نه گولده گوللوک
نه چمنده یاشیللیق قالار
سن سایمازسان
نه منده منلیک
نه منلیگیمده آیدینلیق قالار
توتولموش گؤیلر
اورهییمده شاخار بوتون ایلدیریملیغینی
یئتیم یئتیم آچیب یومارام سنسیزلیگیمین قانادلارینی
هر ناغیلین سونوندا سن
هر شئعیرین شاه بئیتینده سن اولسان
یاشاماغا دهیر آجیلار
دلی کونوللولردن غافیل اولما آغا!
بو سحر، استجابتین عطری دولوب اورهییمه...
دوشنبه 4 فروردین 1393
نویسنده: سوسن نواده رضی
اومودومدا چیلله گئجهسی
اللریم خزل سپیلیر پاییزلیغیما؛
باهارین اولارام بایرامیم اولسان
و اولدوزلوغونو سایریشارام
هله یاشاییرام
هله اؤلمهمیشم گومان
نمنیه
نسهلر اومورام نسهلردن هله...
بلکه ده
یاشاماق اؤلمهیین او بیری اوزودور.
اورهگیمده دنیزلر چاخناشماسی وار
اووجومدا بالیق چابالیر سئوگی.
قوینوم سیخ قوجاقلاشماغا داریخیر
دوداقلاریم،
سحرین گوزگوسونده گولون گولوشو.
گؤزلرین سیررینی بیلمهدیم
اکدیکلریم جوجرمهمیش سولدو ندنسه
باهارین اولاجاقدیم بایرامیم اولسایدین
زامان شاشیردیجی عنصردور
انسانلار ایسه
آجی و سویوقدورلار.
باشیمی قارا- قارا فاجعهلر یاغمالاسا دا
کؤکسوم هله ده
ییرغالانیر یاشیل- یاشیل دویغولار قوینوندا.
نفس چکنده نولاااار؟!
بلکه دهایللردیر اؤلموشوک...
جمعه 1 فروردین 1393
نویسنده: سوسن نواده رضی
هر گئجه طوفانلاری گودمکدهیم
شک ایله ایمان آراسی شکدهیم
اولمایا یاتمیش یوخودا گؤرموشم
بلکه خیالین ساچیدیر هؤرموشم؟!
قار چیچهیی نعره تپیر قیش بیتیب
دون آچیلیب شاختالی گونلر ایتیب
گون جان آتیر گول چیچهیین عطرینه
قوشلار اوخورلار باهارین خطرینه
تبریزی بایرام بورویوب بیرباشا
هر گونوموز گون گله بایراملاشا
پنجشنبه 29 اسفند 1392
نویسنده: سوسن نواده رضی
یا مقلــّب القــلوب و الابصار
یا مـدبر اللــــیل و النـــــــهار
یا محوّل الــحول و الاحـــوال
حوّل حالنا الى احسن الحال
یئنی ایلده اوزلردن گولوش، کؤنوللردن سئوگی اکسیک اولماسین.
امیدلر گئرچکلشسین، موتلولوقلار سونسوز اولسون.
یئنی ایل بوتون ایسانلیغا اوغور، و بوتون دنیایا باریش گتیرسین.
یکشنبه 25 اسفند 1392
نویسنده: سوسن نواده رضی
«دیالوگلار تبریز آغزی ایله قلمه آلینمیشدیر.»
-اننه بولار نمنهدی؟
منی بیر آز ایتهلهین کیمی اولدو، بئزیکمیش حالت ایلن دئدی:
-دا اوشاخ هر زادا بیرنینی سوخماز کی. دو گئت قولچاخلاریوینان دوموهلن، من ده ورهزن ائلهدیخلاریمی ییر- ییغیش ائلیییم گلیم.
-یوووو... گئتمیرم. ایستیرم سنین یانیندا قالام. سنه کؤمح ائلییهجام (نه کمکی؟! اَبهچه دیمدیحلیقدان قالیردیم، بئله بیر فورصت بیر ده اله دوشمزدی). اننه، بو بوخچا نه گؤزلدی، بونون ایچینده نه وار؟
- بو دا منیم گلین حامامیمین سوزهنیسیدی.
-گلین حامامی یانی نمنه؟
یاپیشدی الیمدن، منی اوتورتدو یئره، اؤزو ده باغداشا قوروپ اوتوردو قارشیمدا، یئرینی راحاتلادی. بوقچانی آچا – آچا دئدی:
-"آمان زامان ایچینده
قلبیر سامان ایچینده
دَوه داللاهلیخ ائلیر
کؤهنه حامام ایچینده
قاریشقا شیللاق آتدی
دوهنین بودی باتدی»
" حامامچینین تاسی یوخ
اودونچی بالتاسی یوخ
بازارا بیر تازی چیخدی
بوینوندا خیلتاسی یوخ"
- هن بالا جانیم سنه دئسین کی، قدیم حاماملار ایندیکی کیمین نومره اولمازدی. نومره سورادان چیخدی. عیمومی حامام اولاردی. اوننان دا قاباخ خزنه واریدی. ریضاشاه آخیرلرده خزنهلری باغلاتدی (۱۳۱۸ ه.ش). منی گلیننیخدا خزنییه آپاریپلا. حامام، سحری تئزدن، دؤتده- ذاتدا کیشیلرینکییدی، سکگیز - دوققوزداندان اویانا دا آرواتدارینکی.
-اننه، دییهلـله قدیم حاماملاردا جین اولار، هن؟
-نه بولوم واللاه، قدیم آدامنار عوام اولاردیلا. دییردیله جینلر گئجهلر ییغیشیپ حامامدا توی توتاللا، دیهسن یئر قوتولوپ! هر کیم سحری تئزدن حاماما گئتسه جینلره راست گلر دییردیله، اوندا بیسمیللاه دئسه، جینلر قورخار گؤزدن یوخ اولار. من بئله سفئه سؤزلری اینانمارام. گؤزومونن ده هئهزات گؤرهمهمیشم.
-خزنه نجور اولاردی؟
-پیللهلری اشاغیه یئنهنده سویونان یئر اولاردی؛ دؤت دؤره انلی سککی ایدی، آراسیندا دا یئکه بیر حووض واریدی. سویونان یئرین دؤت گوشهسینین ایکیسی «الیتاسلیلار»ین، ایکی گوشهسی ده «خالچانیشینلرینکی اولاردی. ایکی طرفه فرش سالاردیلا، کاسیبلارا کیلیم یا دا حصیر سالاردیلا.
نابلد آدام گلنده، کاسیب اوسسئیدی، اوستا دییردی (حامامچییا "اوستا" دییردوخ):
- "آی بالا، اورا سنین یئرین دَیی، اورا خالچانیشینلریندی!"
الیتاسلیلار، حامام مندهلرینی، هم ده تاسی یا دا مشکفهنی قولتوغونا ووروب اؤزینن حاماما گتیرردی. خالچانیشینلره مشکفه وئرردیله. حامام یئرلرینی ده نؤکر- کولفت آپاریپ سوزهنینی سرردی سککییه، بوخچانی دا آچاردی سوزهنینین اوستونه. مشکفهنی، جامی، بیر ده حامام اسبابین کولفت یا دا نؤکر آپاراردی حامامین ایچینه.
حامامین ایچینه گیریپ یووونوب سورتونوب لیفلهنندن سورا، خزنهنین اول پیللهسینده اوتوراردوخ، آبگیر گلیپ سو تؤکردی، گیلهشیر ائلردی.
منه بوتون بو سؤزلر افسانه کیمی گلیردی. سوروشدوم:
-گیلهشیر ندی اننه؟
آبگیر مشکفئینن سو تؤکردی، دیهردی: "باشیوی اووشدور، قولووو یو، قیشلاریوی بیر ده تمیزله، قولاخلاریوین ایچی قالدی، قولتوخلاریوا دا بیر الیوی چح..." پساب چیخاننان سورا خزنییه گیرردیله. خزنهدن چیخاننان سورا آبگیر گلیپ گینه سو تؤکردی، پاحلانیب چیخاردیخ.
خزنه ایکی دانا اولاردی، بیرینین آلتیندا تیان یاناردی، سویو ایسسی اولاردی. سو چوخ قیزیشسئیدی، سویوخ خزنهدن سویو آچاردیلا، ایسسی خزنهنین سویونو بیرردیله. سو میزان اولاندا، سرین خزنهنین یولون باغلاردیلا.
-اننه منی آپار خزنییه دااا، من هئش خزنه گؤرمهمیشم!
-ایندی خزنه یوخدی کی قادان آلیم. اما بیر- ایکی عیمومی حامام هله قالیر. شاه خیاوانیندا "علی حامامی" وار، سنی بیر گون آپاررام اورا. نه دییردیم؟... هن، او واختلار ایندیکی کیمین صابین، نه بولوم شامپو- زاد اولمازدی کی. باشیمیزی گیل-ینن یوواردیخ. یا دا مراغا صابینینن.
- گیل نمهنهدی؟
-گیل، بئله کونده-کونده بیر شئی ایدی، تورپاخ رَحده، بوز رَحده؛ صابین کیمین کفلهنردی. ناپرهیزلیخ ائلییهنده ده "کیشوَری صابین" ایشلهدردوخ! او دا بیر جور عطیرری صابین ایدی، ماهاباد-دان گتیرردیله. هله- هله تاپیلمازدی.
حامام مندهسینه آغ چیلواردان لیف تیکیپ قویاردوخ. جووانازننر لیفلره ایش تیکردیله. بیر دانا دا تخته دراخ قویاردوخ. داللاح گلیپ هؤرویو آچاردی، اوزون ساچلاری تخته دراغینان داراردی. سورا مشکفئینهن سو تؤکوپ ایسلاداردیلا. اعیانلاری داللاح یوووندوراردی. یا دا، سن باشیوی یوواندا، داللاح دا ایاخ داشینن ایاخلاریوی سورتردی
-اننه!
-هن، نه وار؟ قوی سؤز دییرم آخی!
-او گون کوچهده آممت تقی، یوکونو چینیندن قویدی یئره، قاتماخلی اللرینی قوزادی گؤیه، اورکدن دئدی، «آی بیر شاهیدان اؤتور هامام دامین ییخان الله!»، سورا دا دریننن ائله بیر آه چکدی کی اورییم شان- شان اولدی بیلهسینه.
-هن، یازیق زحمتکئش آدامدی…جانیم دئسین، بیر گون بیر نفر گئدر حاماما، پولی جیبینده یوخیمیش. هئی یووونا-یووونا اللاها یالوارار کی، «الله منی بیآبیر ائلمه! حامامنان چیخاندا حامامچی مننن پول ایستهسه نئینییهجام؟ اؤزون منی قورتار»، دئییپ یالواراردی اللاها. خلاصه چیخیپ گئیینیر، اللاه- آاللاه دیه دیه گلیر پئشخانین قاباغیننان گئشسین، بیردن های قوپور کی، حامام یاتیر. هاممی قاچیر، بو دا قوشولور هاممییه قاچیر. بیر آز اوزاخلاشاننان سورا دؤنوب باخیر، دیییر « ائی بیر شاهیدان اؤتور حامام دامین ییخان الله!» ائله او ویلادان بیر آتابابا سؤزو چیخیر کی « الله او اللهدی کی بیر شاهیدان اؤتور حامام دامین یاتیردار.
-هن، ایندی کسرین دئه.
-نهیین کسرین دیییم؟
-حاماما گئتماغی دااا…
-حامام یئرینده جان کیسهسینن نوشور ده اولاردی. یاخجی کیسهنی کوردوستاننان یوللاردیلا، جئجیمنن اولاردی. نوشورو ده ائولرده دوزلدردیله. اعلا نوشور حرام ایلیحدن دوزهلر. هر کس اؤزینن ایکی جام آپاراردی، میس جام. بیری بالا، بیری بؤیوح. جامدا حنا ایسلادیپ باشیمیزا- قاشیمیزا یاخاردوخ، اوتوراردوخ داللاح گلسین جانیمیزی سوتسون. آرادا دا بیر مشکفئینن سو آخیداردوخ جانیمیزا، جانیمیز ایسلانسین. نوبهمیز اولاندا گئدیپ اوتوراردوخ جان سورتن یئرده، داللاح گلیپ نوشور یاخاردی جان کیسهسینه، کیسه چکردی. هانسی داللاح یاخجی پیلتهلندیریپ چیح چیخاتسئیدی، هاممی اونا سورتدورردی جانین، یاخجی دا انعام وئرردی.
-اننه به اوتانمازدیز لوت اوتوراردیز؟
-لوت نیه اوتوروروخ؟! به فیته باغلاردیخ دا اؤزوموزه…حاماما ایاخ یالین گیرردوخ، پاحلانیب چیخاندا تخته باشماخ وئرردیله گیهردوخ. گئیینن یئرده بیر حوض اولاردی ایچینین سویی سپ- سرین اولاردی. تخته باشماغینان بو باشدان گیرردوخ حوضون ایچینه، او باشدان چیخاردوخ. اوستا هرایلاردی:
- "بالا او سوزهنینی چح قاباغا، خانیم اوتوسون"
اوتوراردوخ سوزهنینین اوستونده، ایاخلاریمیزی قورولاردوخ چیخاردوخ سوزهنینین اوستونه. قَتفهنی سالاردوخ چیینیمیزه. قورولانیپ گییینردوخ.
-"ساحاتداریز اوسسون!"
-"سیزین ده ساحاتداریز اوسسون!" دیردوخ بیر- بیریمیزه، سورا دا یئماخ مندهمیزی آچیپ بیر بیریمیزه توتاردوخ.
-اننه منی ده آپار دااا!
- هارا؟
-گلین حامامینا!!!
-بو گلین حامامی دهییر کی!
-به گلین حامامی ندی؟
-دور ایاغا، گئداخ میپپاغا باش چکاخ، من ده بیر پاپریز آلیشدیریم، سنه بیول گلین حامامینی تعریفلییم. سنی گؤروم گلین اولاسان بالا! (بو سؤز یااااااغ کیمین یاتدی جانیما! گلین گؤزللیک، گنجلیک و آیدینلیق سیمگهسی اولدوغونا گؤره، اننهنین بو دعاسی کؤنلومو خوش ائلهدی دوغروسو.)
-دی نه اوتوموسان، دور آخی! دئدی اننهم.
خیالیمین قانادلارینی اورداجا قئیچیلدیم، قیرقی کیمی قالخدیم آیاغا، اننه یاپیشدی قولومنان، «ویح ویح ویح…» دئیه گوجبیللاهینان یئردن قالخدی. اوندا بیلمزدیم اننهم یئردن قالخاندا نیه اوققده سس وئریر. ایندی اما... بیرچکلریمه بیر بیر دن دوشدوکجه، گئت- گئده باشا دوشورم «ویح ویح ویح» یعنی نمنه!!!
آسلانمیشدیم اننهنین اتهییندن. گئده-گئده اننه بیلهمه اوخوردو:
-"قوربانام اؤزوم سنه
حئکمتیم سؤزوم سنه
ایشیخلی اولدوز کیمین
تیحمیشم گؤزوم سنه"
بوتون ننهلر کیمی، بوتون ددهلر کیمی، اننهمین ده دیلی، ساده ایدی، ییغیجام و جانایاتان ایدی. سادهلیینه رغمن بؤیوک-بؤیوک فیکیرلر و ان درین دویغولاری ایفاده ائدردی قیسا- قیسا جملهلرده.
"بالیخ سودا یان گئدر
آچما یارام، قان گئدر
یازیخ طبیب نئینهسین
اجل گلر، جان گئدر"
اننهمین بیر چوخ سؤزلرینی هله ایندی آنلاییرام من. اما اوندا دا، نه دئمک ایستهدیینی باشا دوشمهسم بیله، اننهنین ایچهریک دولو آهنگلی سؤزلری روحومو یئریندن اویناداردی.
پنجیر ایچیندن اننهنین سیگارینی، موشدویونو گؤتوروب پیللهلردن ائندیک میپپاغا دوغرو.
-اننه، بولاری کیم اؤرگدیپ سنه؟
-کیم اؤرگدهجاخ، ننه-ددهمنن اؤرگشمیشم دااا.
- اولار کیمنن اؤرگشیپله؟
- قدیم آداملار سینهدفتر اولاردیلا بالا! ایندیکی کیمین کیتاپ- دفتر- قلم اولمازدی کی! اولاردی هاااا، آزاراغ آدامنارین باشی چیخاردی یازی- پوزودان. هاممی سینهدن- سینهیه اؤرگشیپ باشاراردی بولاری.
-یوخ اننه، سن هاممیدان چوخ باشاریسان. بس ماماگیل نیه باشارمیر؟ منه ده اؤرگت دااا.
-بیییییی! به نئینیرم بالاسی؟ اؤرگدیرم دا! قوی دوروم سنه بیر فیرنی پیشیریم. سویوقدیمهوه فایدادی، سینهن یوموشانار.
-ایستهمیرم، اوتی گلین حامامینی دئنه.
گولومسوندی. بیراز قیزاران کیمی اولدو اوزو، سانکی بیر شئیلر یادینا دوشموش کیمی گؤزلری یول چکدی. اوز- گؤزونه سئوینج سپیلدی دئیهسن. منه ائله گلدی کی، قیریشلاری دا آچیلدی بیراز، اننهم جوانلاشدی... پاپریزینی تاخدی موشدویه، یاندیردی، بیر درین نفس چکیب باشلادی تعریفلهمهیه:
-جانیم سنه دئسین کی، تویدان بیر گون قاباخ، بئش- اون نفر قیز ائویننن، بئش- اون نفر ده اوغلان ائویننن گلینی آپاراردیلا حاماما. منی ده ائله تَمه- طیار آپارمیشدیلا. وارلیلار حامامی قوروغ ائلردیله. اوغلان ائویننن میس مئژمئییلرده گلینه هوله، قتفه، دمپایا، پالتار، میس جامدا عطیرری صابین، نوشور، دراخ...خونچا توتوپ گتیرردیله. قیز ائوی ده میوه، قنناتی شیرنیسی آپاراردی؛ آلما، امروت، اوزوم، هئیوا، نار... آغاشلاردا بار نه اوسسئیدی اوننان. قنناتی شیرنیسی ده نازیح اولاردی، یا دا لیوادییهدن، پیچئننیحدن، مشهدی شیرنیسیننن ذاتدان. او زمان ایندیکی کیمین بوللوخ دییردی کی.
دستهینن حاماما گیرهنده، هوله وئرننر جاملاری آلیپ "تویلار موبارح"لری چالاردیلا.
"گلین گلیر یاواش یاواش
قولتوغونا ویریب لاواش
تویلار موبارح
موباره باده
ائی گولو ریحان
ریحان بیچرم من
اوغلان یولوندا
جاننان گئچرهم من
گلین گلیر یئیین یئیین
قولتوغونا ویریب سئیین
......................"
لولولولولولولوووو….. !
گیردکان قابیخلارینا موم تؤکردیله، ایچینه پیلته قویاردیلا. شَم کیمین یاندیریپ اؤتورردیله خزنهده سویون اوزونه. چووووخ گؤرمهلی اولاردی.
چالاردیلا، اوخیردیله، اوینیردیله... یئکه جامدا حنا توتاردیلا هاممی بارماغین باساردی حنییا. یا دا قاشلارینا- ساشلارینا حنا قویاردیلا. داللاح گلیپ گلینی یوووندوراردی، ساشلارینی داراردی. حامامنان چیخاندا دا گلینه اوزرریح سالاردیلا.
او گون ناهارا هاممی، ممه یئیننن پپه یئیهنه، قیز ائوینه قوناغ اولاردی.
حامامین ائشیینده ده اوغلان ائوی گلینه قورباننیخ کسردی.
-اننه!.. من ده ایستیرم گلین اولام گلین حامامینا گئدم، اما اؤزوم یوناجام من داللاحدان اوتاننام!
- واخسئی! کس سسین، دیلین قوروسون! اوتانیپ حیا ائلمیر هئچ، قیز اوشاغی دا بو سؤزلردن دانیشار؟!
سسیمی کسدیم، گؤزلریمی سالدیم اشاغایا... اما اننهمین ساواشیب حربه- قداغا کسمهسینه رغمن، من گلین اولوب گلین حامامینا گئتمهیی ائله خوشلادیم کیییی!... سویون اوزرینده خیردا- خیردا شاملار چیمیب یانارکن، اوزون هؤروکلو بیر گلین اولوب قاوال و چپیک سسلری ایچینده سوزهرک خزنهیه گیرمهیی خیالیمدا هئی هئی جانلاندیریب یاشادیم.
اننه موشدویو قویدو دوداقلارینین آراسینا، سیگارین زهرینی چووووخ درین- درین ایچینه چکدی ، توستوسون پوفلهیهندن سونرا دوام ائتدی:
منیم فیکریم- ذکریم هله ده گلینده و گلین حامامیندایدی.
-اننه، گلینی نیه هاممی سؤیر؟
- چونکی گلین قشح اولار، گلینی گئییندیریپ گئچیندیرلـله، یئددی قلم بزهلـله دوزهلـله، اننیح- کیرشان یاخاللا، باشینا فاتا تاخاللا... بیر ده کی، جوانلیخ ائله گؤیچحلیخدی دا.
-بس قدیم ماتیح ذات یاخمازدیز؟
-آی قیز ماتیح- تاتیح نه قئیریردی او زمان!
- من ده ایستیرم گلین اولام، هر زات یاخام، هر زات تاخام هاممی باخسین منه!
اننهم نه آلدی، نه ساتدی، الینی اوزاتدی میزین اوستوندهکی ملاغانی گؤتوروب، قوپالاغیمی گؤتدو...
-آی یاریمچیلیخ قالمیش کؤپهیین قیزی، آغزیوا ایسسوت دولدوراجاغام، بوینی قینیننان چیخمامیش گؤر نهلر دئییر لهییرتی جیغاز! هله سَبَت آلتیننان چیخمامیش، هله قیزلار بولاغیننان سو ایشمهمیش گؤر نهلر دانیشیر... سنی گؤروم پیس گونه حسرت قالاسان، حیاسیزین بیری حیاسیز... لاپ ائله اوزونون سویو تؤکولوب، دایان گؤروم، توتسام گؤزووه آغ سالاجام!
اننه بیر اوجدان دانلیردی منی... من قاچا- قاچا دؤندوم باغیردیم:
-من نئینییییییم، مهیه دئمهدین گلین قشح اولار؟... من ایستیرم ماتیح یاخام قشح اولاااااااام…. گلین اولاااااااام!!!!
-واخسئی همسایالار ائشیدی، سنی گؤروم لال اولاسان!
سه شنبه 20 اسفند 1392
نویسنده: سوسن نواده رضی
برتراند راسل-ین ۱۹۵۰-جی ایلده ادبیات اوزره نوبل اؤدولو آلمیش «ائولیلیک ایله اخلاق» کیتابیندان بیر پارچا:
هاچاغاجان ناموسلو اولماق قادین اوچون ان اؤنملی بیر دهیر ساییلاجاقسا، اوچاغاجان دا، توپلومون بیر باشیندا یئرینی برکیتمیش ائولیلیییه قارشی، توپلومون او بیری باشیندا ائله بو ائولیلیین ائکیزتایی ساییلاجاق بیر عادت ده اؤزونه یئر ائلهیهجکدیر، اونون آدی فاحیشهلیکدیر. ائله بیلیرم، لئکینین(1) بللی کیتابینداکی بو سؤزلری چوخلاری اوخوموشدور: «فاحیشهلیک اولماسایدی، نه بیزیم عائلهلریمیز مقدس ساییلاردی، نه ده خانیملاریمیزلا قیزلاریمیز معصوم اولاردیلار». بئله سؤزلری آنجاق ویکتوریانچی(2) اولان بیر آدام یازا بیلردی، آنجاق بوراسی دا وار، اونون بو دئدیکلرینی دانماق چوخ چتیندیر. لئکینین بو سؤزلرینی اوخویان اخلاقچیلار(مورالیستلر) قودوزلاشیب اؤزلریندن چیخدیلار، اونو اوتانمازلیقلا سوچلادیلار، آنجاق اونون بو سؤزلرینی یالانا چیخارا دا بیلمهدیلر. مورالیستلرین دئمهسینه گؤره–منه ائله گلیر، اونلار بونو دوز دئییرلر،–انسانلار هامیلیقلا اخلاق نورمالارینا بویون ایمهیه باشلایان کیمی، فاحیشهلیک بوسبوتون یوخا چیخاجاقدیر؛ آنجاق اونلار انسانلارین هامیلیقلا اخلاق نورمالارینا بویون ایمهیهجهیینی ده چوخ یاخشی بیلیرلر، اونا گؤره ده، انسانلارین هاچاغسا گؤرمهیهجکلری بیر ایشین، بیردن اونلار بونو ائلیرلرسه هانسی سونوجلار وئره بیلهجهیینی دوشونمهیین ده هئچ بیر آنلامی یوخدور.
فاحیشهلییین اورتایا چیخماسینا گلینجه، بللی اولدوغو کیمی، بونون یارانما سببی ان چوخ، سوبای، یاخود ائولی کیشیلرین ائودن اوزاق دوشوب، اؤزلرینین باش قالدیران جینسی ایستکلرینی ناموسلو ساییلا بیلهجک هانسیسا قادینلا اووودا بیلمهمهسی ایله باغلیدیر. بو سایاغی جینسی ایستکلرین اووودولماسی اوچون، توپلومدا بللی کاتئگورییادان ساییلان قادینلار اورتایا چیخمیشدیر، دوزدور، توپلوم اونلارین وارلیغینا گؤره اوتانیر، آنجاق اونلارسیز کئچینه ده بیلمیر. فاحیشهنین ایستهنیلن واخت الچاتان اولماسی دا، اونون آنجاق کیملرینسه جینسی ایستکلرینین سویودولماسینا قوللوق ائلیهرک، گؤزدن-کؤنولدن اوزاقدا قالماسی دا، توپلوم اوچون چوخ الوئریشلیدیر؛ ائله بونا گؤره ده، کیشیلر اونونلا ایشلرینی گؤروب قورتاراندان سونرا، اؤز عائلهلرینه، خانیملارینین یانینا قاییدیرلار، هله دئسن اؤزلرینی سیندیرمادان، هئچ نه اولمامیش کیمی، آلنی آچیق- اوزو آغ کیلسهیه ده گئدیرلر. آنجاق بو فاحیشه آدلانان یازیق قادینلار ایسه، توپلومون ایشلرینه بونجا یارادیقلارینا، عائلهلردهکی قیز-گلینلرین، توپلومداکی کیلسه باشچیلارینین یاخشی آدلارینی قورویوب ساخلاماغا قوللوق ائلهدیکلرینه باخمایاراق، هامینین قارشیسیندا باشی آشاغی گزمهلی اولور، گؤزه گؤرونمهمهیه چالیشیرلار، اونلارین، توپلوم ایچینه چیخیب اینسانلارلا قایناییب قاریشماق اوچون بوتون یوللاری باغلانمیش اولور. بو آجیناجاقلی عدالتسیزلیک، خریستیانلیغین یارانماسی ایله باشلامیش، بوگونهجن ده گلیب چیخمیشدیر. توپلومدا فاحیشهلیین اولماسی اونون اوچون اسکیکلیکدیر، بونا سؤز اولا بیلمز، آنجاق بونون بئله اولماسی هم ده، اخلاقچیلارین گؤردوکلری ایشلرین ده هئچ بیر دهیرینین، کسهرینین اولماماسیندان سوراق وئرمکدهدیر. فروید-ون دئمهسینه گؤره، بیزیم آنلاغیمیز بیر سیرا دوشونجهلریمیزی سیخیشدیریر، بونا گؤره ده اونلار بیزیم آلت بیلینجیمیزده اؤزلرینه یئر ائلهییب قورونوب ساخلانیرلار؛ عینی ایله بونون کیمی، فاحیشهلیک ده توپلومون آلت بیلینجینده قورونوب ساخلانماقدادیر. آنجاق بئله بیر سورگون عؤمرو یاشایان فاحیشهلیک، اؤزو ده بونو ایستهمهدن، اونون وارلیغینی بوراجان آلچالدان توپلومدان اؤز قیصاصینی آلماغا باشلاییر.
فاحیشهلیک هئچ ده همیشه آلچاق ایش ساییلمامیش، ایندی اولدوغو کیمی گؤز قاباغیندان قووولمامیشدیر. باشلانغیجدا بیزیم ایندی فاحیشه آدلاندیردیغیمیز قادینلار، چوختانریچیلیق معبدلرینین کاهینلری اولموش، او چاغلارداکی توپلومدا اونلارا بؤیوک سایغیلار گؤستریلمیشدیر، بو قادینلار تانیمادیقلاری کیشیلرین جینسی ایستکلرینی اؤدهمهیین، تانریلارا قوللوق ائلهمک اولدوغونو سانمیشلار. معبدلرده یاشایان بئله کاهین قادینلار، توپلومدا ساییلیب سئچیلن قادینلار اولاراق تانینمیش، کیشیلر اونلارلا جینسی یاخینلیق ائلهمهیی اؤزلری اوچون باشیاوجالیق سانمیشلار. کیلسه روحانیلرینین معبد فاحیشهلییی ایله باغلی چوخلو یازیلاری ایسه، باشدان-آیاغا یالانلارلا دولودور، اونلار بو یازیلاریندا چوختانریچیلیغا تاپینان بوتسئورلرین ایبلیسله ایلیشکیلر قورماق اوچون بو قادینلاردان یارارلاندیقلارینی اؤزلریندن اویدورموشلار. بوتسئورلرین معبدلری باغلاندیقدان سونرا، فاحیشهلیک اورادان چیخیب توپلوما آیاق آچدی، اونو باشدان-باشا بورومهیه باشلادی، ایندی ایسه اونون مقصدی آنجاق پول قازانماقدیر. دوزدور، چوخ پیس آد چیخارمیش فاحیشهخانالارین، حاماملارین، هابئله بونون کیمی، فاحیشهلییین یووا سالدیغی یئرلرین یییهلری بو ایشدن یاخشی قازانج گؤتورمهیه باشلادیلار، آنجاق فاحیشهلره گؤردوکلری بو ایشه گؤره قپیک-قوروش چاتیردی، اونلار دئمک اولار، بو ایشه یییهلیک ائلهینلرین کؤلهسینه چئوریلیردیلر؛ آنجاق سون ایللرده، یالنیز اؤزو اوچون ایشلهین تکباشینا فاحیشهلر ده اورتایا چیخا بیلمیشلر. بیلدیییمه گؤره، بوگونکو هیندیستاندا معبد فاحیشهلیییندن فاحیشهلیک بیزنئسینه کئچید هله بوتونلوکله باشا چاتمامیشدیر. «آنا هیندیستان» کیتابینین مؤلفی کئترین مئیو، بئله بیر گئریچیلیین ایندییهجن قالماسینین، بو اؤلکهنی بوتون سوچلاردا یامانلاماق اوچون اساس وئردیینی دئییر.
بوگون، دئیهسن گونئی آمئریکادان باشقا، دونیانین هر یئرینده فاحیشهلیک آزالماغا دوغرو گئدیر. بو بیر یاندان، ایندی قادینلارین فاحیشهلیکدن باشقا یوللارلا دا اؤزلرینه ایش تاپیب دولانیشیق قورا بیلمهلری ایله باغلیدیر؛ باشقا یاندان دا، ایندی توپلوملارین چوخوندا ائولیلیکدن قیراقدا دا، قادین-کیشی ایلیشکیلرینه یول وئریلمهسینه گؤرهدیر. بونا باخمایاراق، فاحیشهلییین بوتونلوکله یوخ اولوب گئدهجهیینه من اینانمیرام. اؤرنک اوچون، اوزون سورن گمی یولچولوغوندان سونرا ساحیله چیخان دنیزچیلری گؤتورک. اونلارین جینسی ایستکلری ائله بیر چیلغینلیغا چاتیر، بو ایستکلرینی سؤندورمک اوچون گؤزلهمهیه دؤزوملری قالمیر، هانسیسا قادینین قوللوغونو گتیرمک، هانسیسا سئوگی ایلیشکیلری آختارماق حاقیندا دوشونمور، بیرباشا فاحیشهلرین اولدوغو یئرلره اوز توتورلار. باشقا کاتئقورییادان اولان، اوغورسوز ائولنمیش، یاخود دا اؤز خانیملاریندان قورخان کیشیلری گؤتورک. اونلار جینسی ایستکلرینی، اؤز ائولریندن قیراقدا، هئچ بیر پسیکولوژی گرگینلیک کئچیرمهدن یئرینه یئتیرهنده اؤزلرینی چوخ آزاد ساییر، یالنیز بئله ایلیشکیلردن اورکلری ایستهین کیمی دویغولانا بیلیرلر. بوتون بونلارا باخمایاراق، فاحیشهلرین سایینی باجاردیقجا آزالتماق چوخ اؤنملی بیر ایش ساییلمالیدیر. بونون اوچ باشلیجا سببی واردیر: بیرینجیسی، فاحیشهلییین توپلومون عمومی ساغلاملیغینا قورخو یاراتماسیدیر؛ ایکینجیسی، فاحیشهلییین قادین پسیکولوژیسینی چوخ کورلاماسیدیر؛ اوچونجوسو، فاحیشهلییین ائله کیشیلرین ده پسیکولوژیسینی کورلاماسیدیر.
بو سببلردن ان باشلیجاسی، سؤزسوز، ساغلاملیق اوچون یارانان قورخو ایله باغلیدیر، بللی اولدوغو کیمی، فاحیشهلردن هانسیسا زؤهرهوی خستهلیییه یولوخماق قورخوسو همیشه واردیر. بونو آرادان قالدیرماق اوچون، فاحیشهلری دؤولت قئیدیاتینا آلماق، اونلاری تئز-تئز طیببی یوخلامالاردان کئچیرمک ده اؤزونو سوناجان دوغرولتمور؛ بوندان باشقا دا، بو سایاغی پولیس نظارتینین قویولماسی، چوخ واخت فاحیشهلیکله باغلی اولمایان، اورهیی ایستهین کیمی جینسی ایلیشکیلر قوروب یاشایان قادینلارین دا گؤز آلتینا آلینماسینا گتیریب چیخاراراق، اونلاری آلچالدیر. زؤهرهوی خستهلیکلره گلینجه، اونلارین ایشلهدیلن گوناهلارا گؤره وئریلن جزا کیمی آنلاشیلماسی دوشونجهسی اورتادان گئتمهیینجه، بو خستهلیکلرین ساغالدیلماسی ایشیندهکی گئریلیکلرله، چاتیشمازلیقلار دا قالاجاقدیر. بو خستهلیکلرین قارشیسینین آلینماسی اوچون گرهکن بیلیکلرین یاییلماسی دا چوخ اؤنملیدیر، آنجاق بیر چوخلاری بونا قارشی چیخیر، بوتون بونلارین باش وئرن سئکسوال گوناهلارین آرتماسینا گتیریب چیخاراجاغینی دئییرلر. چوخ واخت زؤهرهوی خستهلیکلره توتولموش آداملار حکیم یانینا گئتمهیه اوتاندیقلاریندان، اؤز ساغلاملیقلارینی برک کورلاییرلار. دوزدور، ایندی بو خستهلیکلرله باغلی دوروم یاخشیلیغا دوغرو دهییشمکدهدیر، اینسانلارین بو یولوخمایا قارشی موناسیبتلرینین دهییشمهسی، اونون گئت-گئده آزالماسیما گتیریب چیخارا بیلهجکدیر. آنجاق بونونلا یاناشی اولاراق، هاچاغاجان فاحیشهلیک آرادان قالخماییب، بئله خستهلیکلرین یاییلماسی قورخوسو دا قالاجاقدیر.
فاحیشهلیکله عؤمور سورن قادینین یاشامی دوغرو-دوزگون ساییلا بیلمز. بورادا دایما زؤهرهوی خستهلیکلره یولوخماق قورخوسو بیر یانا قالسین، بوندان دا پیسی، بو سایاغی یاشام اینسان پسیکولوژیسینی گئت-گئده سارسیدیب، اونو اوزولونهجن داغیدیر. فاحیشهلیییه قورشانان قادینلار گئتدیکجه ارینجک، طوفئیلی بیر عؤمور سورمهیه آلیشیر، ایچکی ایله توتون دوشکونلرینه چئوریلیرلر. توپلومون اونا آشیلادیغی: فاحیشهلییین اینسانی اسکیکلیک اولماسی دوشونجهسی، گئتدیکجه اونون آنلاغیندا اؤزونه یئر ائلهییر، اونون پسیکولوژیسینده ایز قویور، او، گئت-گئده اؤزونون بوتون موشتریلرینین ده اونو آلچاق سایدیقلاری دوشونجهسینه قاپیلیر. عینی ایله راهیبهلرده اولدوغو کیمی، فاحیشهلرین ده یاشادیغی عؤمور، اونلارین ساغلام غریزهلرینی کورلاییب سیرادان چیخارماغا باشلاییر. بوتون بو سببلر ایسه، ان چوخ دا خریستیان اؤلکهلرینده، فاحیشهلرین یاشامینی آغویا دؤندهریر.
دؤنوب ژاپونا باخاندا، بورادا فاحیشهلیکله باغلی دورومون بوسبوتون باشقا اولدوغو گؤرونور. بورادا فاحیشهلیک ده بیر امک فعالیتی ساییلیر، اؤزو ده اونونلا مشغول اولماقلا کاریئر ده قازانماق اولار. آتا-آنالار دا اؤز قیزلارینین بو ایشه قوشولماسینا قارشی چیخمیرلار، آخی بیردن ائله ده اولور، گنج قیزین اؤزونه جئهیز دوزلتمک اوچون بوندان باشقا یولو قالمیر. چوخ آدلی-سانلی بیلگین آداملارین دئمهسینه گؤره، ژاپونلولار سیفیلیسه یولوخمورلار، بو دوغرودان دا بئلهدیرسه، اوندا چوخ ایلگینج بیر اولای ساییلمالیدیر. ژاپونداکی اخلاق نورملاریندا بیزدهکی کیمی آشیریلیق اولمادیغیندان، اونلاردا فاحیشهلره کیمسه یوخاریدان آشاغی باخمیر. فاحیشهلیک ایندی آوروپا اؤلکهلرینده یاییلدیغی کیمی یوخ، هئچ اولماسا ژاپونداکی کیمی اؤز وارلیغینی ساخلاسایدی، بونا یئنه ده دؤزمک اولاردی. چوخ جدی اخلاقی نورملارین اولدوغو توپلوملاردا فاحیشهلرین گونو چوخ آغیر کئچیر، هم ده اونلار گوجلو معنوی سارسینتیلارلا اوزلشیرلر.
آنجاق کیشیلرین ده فاحیشهلرله آردیجیل اولان ایلیشکیلری وارسا، بو، اونلارین دا پسیکولوژیسینده درین ایزلر قویور. ان بیرینجیسی، بئله کیشیلرده جینسی ایستکلرین اؤدهنیلمهسی واختی قادینلارا قارشی گؤستریلمهلی اولان اینجه داورانیشلار چاتیشمیر، جینسی ایلیشکیلر اونلار اوچون اؤزونون گئرچک دهیرینی ایتیرهرک، مئکانیکی بیر ایشه چئوریلیر. بونونلا یاناشی اولاراق، اونلاردا بوتون قادینلارا قارشی سایغیسیزلیق یارانیر. بئله پسیکولوژی ایسه کیشیلرین ائولی اولدوقلاری قادینلارلا ایلیشکیلرینی ده کورلاییر: اونلار یا ائولنمهیه ده فاحیشهلییین بیر نؤوعو کیمی یاناشیرلار، یا دا ائولیلیکدن سونرا توپلومدا فاحیشهلییین اولماسی اونلاری برک قیجیقلاندیردیغی اوچون، چوخ بؤیوک بیر قیسقانجلیق دویغوسونا قاپیلماغا باشلاییرلار.
ائله کیشیلر ده وار، چوخ سئودیکلری، سایغی بسلهدیکلری قادینلارلا جینسی یاخینلیق ائلهیه بیلمیرلر. فروید- چولار بونو اونلاردا ائدیپ کوملئکسینین (3) باش قالدیرماسی ایله یوزورلار، آنجاق منه ائله گلیر، کیشیلرده یارانان بو پسیکولوژیک پوزغونلوق ائولنمزدن اؤنجه فاحیشهلرله یاخینلیق ائلهدیکلرینه گؤره یارانیر، اونلارین آلتبیلینجینده سئودیکلری قادینلاری فاحیشهلره تای توتماماق ایستهیی یاراندیغی اوچون ده، اونلارلا جینسی ایلیشکیلر قورا بیلمیرلر. بئله آز اوزلهشیلن دوروملاری بیر قیراغا قویوب، ائولیلیکده اولان قادینلارلا کیشیلرین جینسی ایلیشکیلرینی آراشدیراندا، چوخلو کیشیلرین، اؤز خانیملارینا آشیری سایغی بسلهدییینه گؤره، بئله بیر ائولیلیک یاشایان قادینلارین پسیکولوژیک باخیمدان «باکیره» اولاراق قالدیقلاری اوزه چیخیر، اونا گؤره ده، بو قادینلار جینسی یاخینلیقدان هئچ بیر حظ آلا بیلمیرلر. باشقا بیر دورومدا ایسه، کیشی اؤز خانیمینا فاحیشه کیمی یاناشاراق، آنجاق اؤز جینسی ایستهیینی اوووتماغین قایغیسینا قالیر، بو ایستهیین یئرینه یئتیریلمهسینین قادینین دا اورهیینجه اولوب-اولمادیغی اونو ایلگیلندیرمیر، جینسی ایلیشکینین گئدیشینده قادینین اوخشانمالی، اینجه سؤزلرله کؤنلونون اله آلینمالی اولدوغونو ایسه اونودور. بونو ائلهمک یئرینه او، جینسی ایلیشکیلر زامانی اؤزونو چوخ قابا آپاریر، خانیمینی اؤزوندن ده، جینسی ایلیشکیدن ده چییریندیریر، بو ایسه چوخ واخت آرادان قالدیریلا بیلمهین بیر پسیکولوژیک پوزغونلوغا چئوریلیر.
بیز آرتیق اقتصادی فاکتورلارین قادین-کیشی ایلیشکیلرینه آز، یا چوخ اولاراق تأثیر گؤستردیییندن یازمیشدیق. قادینلا کیشی آراسیندا باش توتان گئرچک جینسی ایلیشکیلر، بیرباشا، یالنیز اونلارین بیری-بیرینه وورغونلوغوندان یارانان، اونلارین ایکیسینه ده سئوینج گتیرن ایلیشکیلر اولمالیدیر. بئله اولمایان جینسی ایلیشکیلرین هئچ بیر دهیری یوخدور. جینسی ایلیشکیلرده باشقا بیر اینسانا آنجاق واسطه کیمی یاناشیلیرسا، بو اونون منلییینی آلچالتماق دئمکدیر، بو ایسه اؤزلویونده اخلاقی نورملارین دایاقلارینی لاخلادیب سارسیتماقدیر. دریندن دوشونمهیی، قاوراماغی باجاران اینسان اوچون، جینسی یاخینلیق قارشیلیقلی اولاراق سئوینج گتیرمهینده اؤزونون یاپیشیقلیغینی ایتیرمهیه باشلاییر. آنجاق اؤز جینسی ایستکلرینی سؤندورمک اوچون باش وئرن جینسی ایلیشکیلردن سونرا، اینسانین ایچینده بیر بوشلوق، بیر پئشمانچیلیق دویغوسو یارانیر، بئله بیر دوروم تکجه جینسی ایلیشکیلرله باغلی یوخ، اخلاقی نورملاری پوزان بوتون باشقا داورانیشلاردان سونرا دا باش وئریر. ائلهجه ده بو دئییلنلر تکجه فاحیشهلرله یوخ، ائولی قادینلارلا باغلی اولاراق دا دا باش وئریر. قادینلارین چوخو اوچون اره گئتمک، باشقاسینین ائوینه سیغیناراق، بورادا اؤزو اوچون یاشاییش واسطهلری الده ائتمک دئمکدیر؛ اونا گؤره ده، ائولی قادینلارین، فاحیشهلردن داها چوخ، هئچ بیر سئوینج، ایستک دویمادیقلاری جینسی ایلیشکیلرده اولمالارینی دا، توپلومدا سیخ-سیخ اوزلهشیلن دوروملاردان سایماق اولار. جینسی ایستکلرله باغلی اولان اخلاقی نورملار، بو ایستکلرین اؤدهنیلمهسینین گئدیشینده قارشیلاشان هر ایکی طرفه درین سایغی گؤستریلمهسینه اساسلانیر، اونلاردان بیرینده جینسی ایستکلرینی اؤدهمک طلباتی یارانماییبسا، اوندا بو اخلاقا گؤره، اونو بونا سوروکلهمهیه چالیشماق یولوئریلمزدیر. باخ ائله بونا گؤره ده، فاحیشهلیک باشلیجا اخلاقی نورملارا کؤکوندن ضیددیر، اونا گؤره ده، زؤهرهوی خستهلیکلرین کؤکو کسیلسه ده، لاپ ائله فاحیشهلره سایغی بسلهنمهیه باشلاسا دا، بوتون بونلارا باخمایاراق، توپلومدا فاحیشهلییین کؤکونون کسیلمهسینه چالیشماق، اینسانلارین باشلیجا مقصدلردن بیری ساییلمالیدیر.
هاوسلوک ائلیس (4) اؤز اثرلرینده فاحیشهلییین آراشدیریلماسینا بؤیوک یئر آییرمیشدیر. آنجاق، منه قالارسا، اونون فاحیشهلییی دوغرولتماق اوچون گتیردیی استدلاللار دوغرو ساییلا بیلمز. او اؤز سؤزونه چوخ اوزاقلاردان باشلاییر، هله مدنیتین یئنی یارانماغا باشلادیغی چاغلاردا کوتلهوی سئکسله باغلی آیینلرین کئچیریلدیینی یازیر، او چاغلاردا عادی گونلرده جیددی کونترولدا اولان جینسی ایستکلرله باغلی دویغولارین بو آیینلرین کئچیریلدییی گونلرده اؤزباشینا بوراخیلدیغینی بیلدیریر. اونون دوشونجهسینه گؤره، فاحیشهلیک اؤز کؤکونو بو اسکی چاغلارداکی کوتلهوی سئکسله باغلی آیینلردن گؤتورموشدور، اونون بو گون ده یاشاماسی، ائله او کئچمیش عنعنهلرین بوگونوموزه گلیب چیخماسی ایله باغلیدیر. اونون دئمهسینه گؤره، ائولیلیکده اؤزونو گؤسترن چوخ جیدی اخلاقی نورملار کیشینین اؤز خانیمیندان ایستهدییی سئکسوال حظی آلماسینا مانع اولدوغوندان، کیشی ده اجتماعی داورانیش نورملارینی پوزمادان بو حظی آلا بیلمک اوچون فاحیشهنین یانینا گئتمهلی اولور. اؤزلویونده بو سؤزلر، یوخاریدا باخیشلارینیزا چاتدیردیغیمیز لئکی-نین سؤزلرینین بیر نؤوع تکراریدیر، بورادا لئکی-نین سؤزلری بیر آز چاغداش فورمایا اویغونلاشدیریلاراق دئییلمیشدیر. اونا قالسا، بیردن هاوسلوک ائلیس-ین دئدییی کیمی، قادینلار اوچون ده سئکسوال طلباتلارینی اؤدهمکله باغلی یاساقلار گؤتورولرسه، اوندا اونلار دا اؤز جینسی ایستکلرینی بوتونلوکله اؤدیه بیلمک اوچون کیشیلر کیمی، اؤز ارلری اولمایان باشقالارینین یانینا گئدردیلر؛ بو ایسه، کیشی ایله قادینین اؤز جینسی ایستکلری ایله باغلی دورتولرینه تام آزادلیق وئرمهسی دئمک اولاردی، بئله اولارسا، اوندا اونلار نه اوچون جینسی یاخینلیقدان قازانج گودن بیر باشقاسینین یانینا گئتسینلر، اونلارین اؤز داورانیش آزادلیقلاریندان یارارلاناراق، بیری- بیرینین جینسی ایستکلرینی بوتون دولغونلوغو ایله اؤدهمهیه چالیشمالاری داها یاخشی اولمازدیمی؟
منیم بیلدیییمه گؤره، سئکسوال ایلیشکیلره آزاد دوشونجه ایله یاناشا بیلن قادینلار، اسکی اخلاقی قاداغالاردان قورتولا بیلدیکلری اوچون، کئچمیش چاغلارین قادینلارینا باخاندا، ایندی ائولیلیکده اولدوقلاری کیشیلرله اؤز جینسی ایلیشکیلریندن قات-قات آرتیق، داها دوغروسو اورهکلری ایستهدیکلری کیمی حظ آلماغی باجاریرلار. بیر سیرا اخلاقی نورملارین بوگونوموز اوچون یارارسیز ساییلماغا باشلاماسی دا، فاحیشهلییین آزالماسینا گتیریب چیخارماغا باشلامیشدیر. توتالیم، کئچمیشلرده، گنج اوغلان اؤز جینسی ایستکلرینی سؤندورمک اوچون آرادا بیر فاحیشهلرین یانینا گئتمهلی اولوردوسا، ایندی او، هانسیسا گنج بیر قیزا ایسنیشهرک، اونونلا بو ایستکلرینی اووودا بیلر، اؤزو ده بو ایکی گنجین ایلیشکیلرینین سونرادان سئوگی ایله سونوجلانماسی شانسلاری دا واردیر. ایستر پسیکولوژی، ایسترسه ده فیزیولوژی باخیمدان گؤتورسک، بو سایاغی ایلیشکیلر، پولا ساتیلان «سئوگییله» یاناشی قویولا بیلمز؛ بورادا هم ده، اخلاقین باشلیجا پرینسیپی ده قورونور. اخلاقچیلار بئله ایلیشکیلری دوزگون سایمیر، بوتون بونلارین اینسانلاری پیس سونوجلارا گتیریب چیخارا بیلهجهیینی دئییرلر. منیم دوشونجهمه گؤره، گنج اوغلانلارلا قیزلار آراسینداکی بئله آزاد ایلشکیلری بیهنمهیه دهیر؛ بئله ایلیشکیلر گنج اوغلانلاردا قابالیقلا، آمانسیزلیغی، گنج قیزلاردا ایسه اؤزونوچکمه ایله واسواسیلیغی آرادان قالدیریر. بئله آزاد ایلشکیلره قارشی چیخانلار ایسه، کیملییندن آسیلی اولمایاراق، فاحیشهلییین ساخلانیلماسی اوچون چالیشمیش اولورلار، فاحیشهلیک ایسه دئدیییمیز کیمی، آشیری اخلاقی نورملارین حؤکم سوردویو توپلوملاردا، دنگهنین پوزولماماسی اوچون اورتایا چیخمیشدیر.
یوروملار:
1. ویلیام ائدوارد خارتپول (لئکی ۱۸۳۸-۱۹۰۳) اینگیلیس تاریخچیسی، اجتماعی خادیمی اولموشدور. لئکی اؤزونون «آوروپادا راسیونالیزمین یارانماسینین و اونون تأثیرینین تاریخی» آدلی اثری ایله چوخ تانینیر. لئکی-نی بیر تاریخچی کیمی اولایلارین یوخ، ایدئیالارین تاریخی داها چوخ ماراقلاندیرمیشدیر.
2. ویکتوریانچیلیق 1901-1837-نجی ایل لرده اینگیلترهده کرالیچا ویکتورییانین حاکمیتی ایللریندهکی اخلاقی نورملارا اویغون داورانیشلار باشا دوشولور. بو چاغلاردا اینگیلتره بؤیوک ساواشلارا قاتیلمامیش، اقتصادی باخیمدان یوکسک اینکیشاف یولو کئچمیشدیر. بو دؤنمده اخلاقی نورملار چوخ جیددی اولموش، جیددی اخلاقی داورانیش (جئنتئلمنلیک) دبده اولموشدور.
3. پسیکوانالیزده زیقموند فروید-ون ایرهلی سوردویو بیر آنلاییش اولوب، دوغولان اوشاقلارین آلت بیلینجینده اؤز والیدئینلرینه قارشی جینسی ایستکلرین اولماسینی ایرهلی سورور.
4. هاوسلوک ائلیس (۱۸۵۹-۱۹۳۹)- سئکسولوژی اوزره تانینمیش حکیم اولموشدور. اونون ۷-جیلدلیک «جینسلرین پسیکولوژیسی اوزره آراشدیرمالار» کیتابی چوخ تانینمیشدیر.
چئویرن: آراز گوندوز
قایناق: Kultura.az
کؤچوروب حاضیرلایان: سوسن نوادهیرضی
یکشنبه 18 اسفند 1392
نویسنده: سوسن نواده رضی
انسان بیلینجی سون درجه قارماشیق(پیچیده) و بیر-بیری ایچینه کئچمیش ایکی نؤوع بیلینجه آیریلمیشدیر. بونلار بیرئیسهل و توپلومسال بیلینج اولاراق آدلاندیریلا بیلر. بو ایکی بیلینج نؤوعونو بیر-بیریندن آییرد ائدهبیلمهمیزه(متمایز ائلمک) یارایان بیر پارا اؤزهللیکلر وار. بیرئیسهل یا دا پسیکولوژیک دئدییمیز بیلینجین تمهلی اورگانیزمه دایانیر. دوغوشلا الده ائدیلمیش اولان اؤزهللیکلرجه تانیملانا بیلیر.
بو بیلینج (شعور) اولایلاری هر زامان بوتون بیرئیلرده (فردلرده) بنزهردیر و دهییشمز. آنجاق توپلومسال بیلینج(شعور اجتماعی) گؤرهلیدیر(نیسبی دیر) و توپلومدان توپلوما دهییشیر. دوغوشدان دئییل، سونرادان قازانیلمیش اؤزهللیکلرله تانیملانا بیلیر. بیلیم(علم)، قورون(تکنیک)،اخلاق، دهیر، حقوق، دیل، دین و س...کیمی دهیرلر زامانلا و توپلومدان توپلوما دهییشن اؤزهللیکلر گؤستریرلر و بوتون بونلار بیرئیسهل وتوپلومسال بیلینجی آیریملی (فرقلی) بیچیملرده اولوشدورورلار(فورمالاشدیریرلار).
بیرئیسهل بیلینج، " هر انسانین اؤزهل دونیاسی دئیه آدلاندیردیغیمیز آلانی قاپسار: انسانین خلق- خویونون و یا کاراکتئرینین جیزگیلری، کیشیسهل دنهییملری(تجربیات شخصی)، وراثتی و شعورو تک و بنزهرسیز بیر وارلیق ائدر.
بیرئیسهل بیلینجیمیز آنالیز ائدیلدیینده، دیش دونیایا یؤنهلیک دویغولار، دوشونجهلر، فانتزیلر و فیکیرلرین اورونونو (حاصیلینی) گؤروروک. آنجاق کیشیسهل بیلینج(شعور شخصی) هئچ بیر زامان دونیامیزین "دیش نسنهل گئرچکلییی(واقعیت عینی خارجی)" اولدوغو کیمی یانسیتدیغی ادعا ائدیلهمز. چونکو بیرئیسهل آلقیلامالار و یارغیلار(برداشت و قضاوتلر) هر زامان دیش دونیانی آماج اولدوغو کیمی وئرمکدن اوزاقدیر.
کیشیسهل بیلینج(شخصی شعور) بیرئیین وارلیغینی سوردورمه آماجینا دایاناراق نسنهلری اداره ائتمهیی، محرکلره قارشی حساسلیق و دیگرلریندن آییرما شکلینده اؤزونو گؤسترر. بیلینجیمیز وارلیغیمیزی سوردورمهمیز اوچون دوزهلتدییمیز بیر اولقو (پدیده) اولدوغونون آیریمیندا اولدوغوموز دوروملاردا سؤز قونوسو بیلینجین اولاسی بیلینجلردن یالنیزجا بیری اولدوغونون فرقینه وارمیش اولاریق. بیلینجین کیشیسهل بیر بینا اولماسی دوروموندا هرکس " دوزهلیم بیچیمینی" دهییشدیرمک صورتییله بیلینج قورولوشونو دا دهییشدیره بیلر.
بیرئیسهل بیلینجلرین فرقلیلیییندن سؤز ائدن اورنئشتاین-ا گؤره، هر انسانین بیرئیسهل تاریخی فرقلی دیر. هر انسانین بللی بیر عایله کئچمیشی، ائییتیمی، ایشی، ماراقلاری و هوبیلری واردیر. بونلار بیرئیسهل بیلینجیمیزدهکی شکیللنمهلری دریندن ائتکیلر. بیلینج فورماسیونونون بیچیملنمهسینده سؤز قونوسو بیرئیسهل تاریخین اؤنملی یئری واردیر. بیلینج سؤز قونوسو بیرئیسهل تاریخین قوشوللاریندا (شرطلرینده) اولوشور و گلیشیر.
قایناق:
Genbilim.com


c: text/html

text:
Shutdownسورعتینیزی چوخالدین!
بیلگی سایارینShutdownسورهجینی نئجه آزالتمالیییق ،سیزه نئچه آددیملا(قدم)،بیلگی سایارینیزین Shutdown زامانینین آزالتماق یولونو اؤیرهدهجهییک. آشاغیدا یولا قوللاناراق بیلگی سایارنیزین سؤنمک سورعتینی چوخالدین. آشاغیدا اؤنهریلمیش(پیشنهاد) یول،بیلیم سسی نین ایپ اوجو یازی لاریندان بیریسیدیر، باشقا کسه یوللاری(میان بر) اؤیرنمک و گؤرمک ایستهییرسسینیزسه؛ بیلیم سسی سیتهسینی آختارمالیسنینیز.
ایلک آددیم:Run پنجرهسینه گئدیب و«regedit» توملهجیگینی(عبارت) تایپ ائدرک ؛اینتر دوگمهسینی باسین،ائتدیگینیز ایشلردن سونرا، ریجسترینین دوزنلهمه(ویرایش) صفحهسی اؤنوزه (قاباغیزا)آچیلاجاق.
ایکینجی آددیم:آشاغیدا گؤرونهن آدرسی تاپین
HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop\
اوچونجوآددیم:بو آدرسده،«WaitToKillAppTimeout»توملهجیگین اوزهرینده ساغ کلیک ائدیب و «Modify» سئچهنهیینی(گزینه) سئچین.
دؤردونجو آددیم:آچیلمیش پنجرهده،(Value) اؤلچومونو ۱۰۰۰دگیشین وokدوگمهسینی باسین.
بئشینجی آددیم:«HungAppTimeout» توملهجیگین اوزهرینده کلیک ائدیب و«Modify»سئچهنهیی اوستده دئدیگیمز یولا تای ۱۰۰۰ه دگیشدیرین.
آلتیجی آددیم:آشاغیداکی آدرسی آختارین تاپین
HKEY_USERS\.DEFAULT\Control Panel\Desktop
یئددینجی آددیم:آچیلمیش مسیرده،«WaitToKillAppTimeout»ین اوزهرینده ساغ کلیک ائدین.
سککیزینجی آددیم:یئنهده،«Modify»و(Value)اؤلچومونو۱۰۰۰دگیشین، یئنهده okلهمک
دوققوزنجو آددیم:آشاغیدا گؤرونهن آدرسه گئتمهلیسینیز
HKEY_LOCAL_MACHINE\System\CurrentControlSet\Control\
اونونجو آددیم:«WaitToKillServiceTimeout»توملهجیگین اوزهرینده ساغ کلیک ائدین،«Modify»سئچهرک اؤلچومونو۱۰۰۰دگیشدیرین.
قورتاردی!ائتدیگینیز ایشلرین اثرینی گؤرمک اوچونrestartائتمهلیسینیز!بوندان سونرا بیلگیسایارینیزین Shutdownسورهجی یوخاری سورعتله اولوناجاق.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تبریزین گؤرمهلی یئرلری،دووار اوزهرینده
شهر ایچریسینده اولان گونلوک(روزانه) سفرلرینیزده کسین(قطعا)،ماشین یا اتوبوس شوشهسین دالیسیندان تبریز بؤیوک شهرینین رنگلهنمیش دووارلارینی گؤروبسونوز .دووار بویامالار ؛تیکینتی گؤرنوملرینین(نما) ریتم سیزلیگینه بیر اؤرتوک(بوشش) اؤلاراق شهری جانلاندیریر .دئمهلیدیر؛لندن پاریس و رم بؤیوک شهرلرینده ،دووارسئل رسیملر،توریزم جاذبهسینی چئوریلیب.بو اوزدن،تبریز بؤیوک شهرینین بلدیه مسئوللاری، بو قونونو ایناناراق، شهرین دووارلاریندا ،نقاشی وگؤزل رسیملرین چکیلمهسینه همت گؤستهریرلر.یئنی ایله یارادیجی (خلاق)دووار بویامالاری، شهرین گؤرسئل(بصری) تمیزلیینه و گؤرکملی گؤرسنمهیینه ندن اولور.آبرسانین گونئی آلت کئچیدی نین(زیرگذر) کناریندا اولان دووارلاری، تبریز بؤیوک شهرینین تاریخسل وگؤرملی یئرلریله بزهنیب،بو اؤزل دووار بویامادا، تبریز بؤیوک شهرینین تامامی ،اوجوملهدن ائینالی داغی ،روشدیه شهرجیگی(شهرک) وآسیلی کؤربو دووار اوزهرینده سرگیله نیب.
قایناق:تبریز شهرآرزوها


text:
وطن دیلی نیوز به نقل ازپایگاه خبری تحلیلی دورنا نیوز
آذربایجان “ین مدنیّت مرکزلریندن بیری اولان ” تبریز ” شهری قدیم دؤورلردن اعتباراً استراتئژی مؤوقئیینه و آل – وئریشلی ایقلیم شرایطینه گؤره قدیم شرقده شؤهرت قازانمیشدیر.
ان قدیم دؤورلردن مهم تیجارت یوللاری جنوبی قافقاز، ایبئرییا و قافقاز ” آلبانییاسی”ندان جنوبا دوغرو مئسوپوتامییا و “هیندیستان”آ گئدن تیجارت یوللاری بو شهردن کئچیب گئتمیشدیر. باتی دان (غرب) اوزانان تیجارت یوللاری دا کیچیک آسییانی کئچهرک تبریز شهرینده بین النهرین و هیندیستاندان گلن یوللارلا بیرلشمیشدیر. بئلهلیکله تبریز شهرینین اینکیشاف ائتمهسینه تأثیر گؤسترن مهم عامیللردن بیری تیجارت یوللاری اولموشدور. هله ماننا دؤولتی دؤورونده بو شهر مهم مرکزلردن بیری اولموشدور.
آسور میخی یازیلاریندا شهرین آدی تاورئش کیمی چکیلیر و بورادا نهنگ قالانین اولماسی قئید ائدیلیر. تبریز شهری “سهند” داغینین اتهیینده یئرلشیر. تبریزده ان گوجلو زلزله ۸۵۸ و ۱۰۴۲نجی ایل لرده باش وئرمیش و شهری یئرله یئکسان ائتمیشدیر.
منبع لرین وئردیگی معلومتا گؤره تبریزده ۸۵۸ نجی ایلده باش وئرمیش زلزله نتیجهسینده شهرده ۴۰ مین نفر آدام هلاک اولموشدور. تبریزده یئرین خفیف ترپنمهسینی همیشه حیسس ائتمک مومکوندور. بعضی عالیملره گؤره یئرین بئله ترپنمهسینه سبب واختیله سهند داغینین وولکانیک اولماسیدیر. لاکین “خانیکوو” بونو یئر طبقهلرینین دیَیشمهسی ایله ثبوت ائتمهیه چالیشیر.
آذربایجانین طبیعی و جوغرافی شرایطینین آل – وئریشلی اولماسی بو اراضیده یاشایان اهالینین یاشاماسی اوچون قدیم زامانلاردان گؤزل ایمکان یاراتمیشدیر.معاصر تبریز، مرند و خوی شهرلرینین یئرلشدیگی اراضی ماننا دؤورونده “سانق بیتوع” آدلانیردی. بو اراضی اورمییا گؤلونون شیمال و شیمال- قرب اراضیسینی احاطه ائدیردی. خزر دنیزی ایله اورمییا گؤلو آراسنداکی اراضی ، تبریز و میانه رایونلاری “زیکرتوع” آدلانیردی. سانق بیتو و زیکرتو رایونلاری اؤز دؤورلرینه گؤره اینکیشاف ائتمیش رایونلار ایدی. بونو آرخئولوژی قازینتیلار و یازیلی معلوماتلاردا تصدیقلهییر. بئله کی، آسور حؤکمداری ایکی “سارقون”ون “اورارتو” دؤولتینه یوروشو زامانی بو اراضی اونون اوردوسونو اون(آرد) و شرابلا، هابئله یوک و مینیک حئیوانی ایله تعمین ائتمیشدی.


text:
بیر گون وار ایدی٬ بیر گون یوخ ایدی. بیر دانا حلالزاده قردش وار ایدی٬ بیر دانا حرامزادا٬ شهرده داها ایش یوخ ایدى. بونلار دئیرلر: نه ائلهیک٬ نه ائلهمهیک؟ دئیرلر: دوراق گئدک بیر آیرى شهرده ایش تاپاق.
بونلار دستماللارینا چؤرک باغلارلار٬ دوشرلر یولا. ناهار چاغی یئتیشرلر بیر سویون باشینا. حرامزادا قردش دئیر: چؤره گینی آچ یئیک. آخشام دا منیمکین یئیهریک.
حلالزاده قردش بیر سؤز دئمز. دستمالین آچار باشلارلار یئمهگه. سونرا گینه دوشرلر یولا. آخشام چاغی یورغون-آرغین یئتیشرلر بیر یئره. حلالزاده قردش دئیر: قردش٬ ایندی ده من آجام. گتیر چؤرەگیندن یئیک. دئیر: اوغلان٬ گئت ایشینین دالیجا! چؤره ک آنجاق منی گؤرهر.
بو٬ نه قدر ایللاه ائلر٬ اولماز. آخیردا بونلار ساواشارلار. حلالزادە قردش بیر طرفه گئدر . . . . .
کئچن زامانلاردا بیر قاری ننه واریدی. دوٍنیادا، اونون وار-یوخدان ساری بیر فرهسی واریدی. قاری ننه اؤزوٍ روٍشوٍل دوٍزهلدیب، حاماملاردا ساتاردی. ساری فرهسیده اونون خیردا حیهطینده هؤروٍمجکلری و جوٍربهجوٍر قاریشقالاری دوشوٍروٍب، یئییردی. فرهنین قورخوسوندان قارینین حیهطینده یئزید قاریشقاسیدا تاپیلمازدی. ساری فره قاریشقالارین یاخشی-پیسینه باخمازدی؛ الینه گلهنی دوشوٍروٍب، یئییردی. ائشیتمهلیدیرکی، هر یئری سوٍمسوٍنن فوضول پیشیکلرده ساری فرهدن چکینردیلر.
قاری ننهنین حیهطینده بیر دانادا قوللو- بوداقلی گیردکان آغاجی واریدی. آغاج گیردکان گتیرنده، ساری فرهنین کئفی لاپ ساز اولاردی. اونا گؤرهکی یئل سالان گیردکانلاری او سیندیریب، یئییردی. . . .


text:
یاخشی حیکایهنی نئجه یازمالیییق؟
یاخشی حیکایهنی نئجه یازمالیییق؟
حاضیرلایان: حسین واحدی
سیزلره 1962- جی ایلده ادبیات اوزره نوبئل موکافاتینا لاییق گؤرولموش مشهور آمئریکا یازیچیسی "جون ایستئینبئک"ین* یازیچی اولماق ایستهینلره و یئنی باشلایانلارا مصلحتلرینی چاتدیریریق.
"سئوگیلی یازیچی دوستوم:
ایستانفوردداکی حیکایه یازما کورسونا قاتیلماغیمین اوستوندن چوخ اوزون زامان کئچمهسینه باخمایاراق، او زامانکی تجروبمله چوخ یاخشی خاطیرلاییرام. گؤزلریم پارلاییردی و گؤزل حیکایه یازماغین گیزلی فورمولونو اؤیرنمک اوچون اؤزومو حاضیرلامیشدیم. بو یانیلما [خطا] چوخ قیسا سوردو . بیزه دئییلنه گؤره یاخشی بیر حیکایه یازماق اوچون یالنیز بیر یول وار ایدی: او دا یاخشی بیر حیکایه یازماق. حیکایهنین نئجه یازیلدیغینی گؤرمهنین ائشیگینده، یاخشی بیر حیکایه یازماق آنجاق یازیلدیقدان سونرا آیدین اولا بیلر. بیزه سؤیلدیکلرینه گؤره حیکایه یازماق ان چتین بیر مسئله ایدی. بو ادعالارینا اثبات اولاراق دا دونیادا چوخ آز گؤزل حکایه اولماسینی گؤستریردیلر.
بیزه دئییلن ایلک قایدا چوخ ساده ایدی: تأثیر ائدیجی بیر حیکایه، یازاردان اوخوجویا بیر شئیلر اؤتورمهلی [انتقال وئرمهلی] و بو اؤتورمهلر [انتقاللار] حیکایهنین موکممللیک اؤلچوسو اولمالی ایدی. بونون ائشیگینده بیر قایدا یوخ ایدی. بیر حیکایه تأثیر ائدیجی اولدوغو مدتجه هر هانسی بیر شئی حاقیندا اولا بیلر و هر هانسی بیر تئکنیکی یا دا معناسی اولا بیلر. بو قایدانین بیر آلت باشلیغی اولاراق، بیر یازارین نه دئمک ایستدیگینی یعنی نه حاقیندا دانیشدیغینی بیلمهسی واجیبدیر. نمونه اولاراق، حیکایهمیزین اؤزونو بیر جملهیه قدر آزالتماغا چالیشارکن، اونو اوچ-آلتی یا دا 10 مین سؤزه قدر گئنیشلندیرهجک قدر یاخشی بیلمهلیگیک.
یازینین قالانی...
ادبیات اؤدولو، اورمیه ایله تبریز
اورمیه، ادبیات اؤدولو
بورانی تیکلایین
تبریز، ادبیات اؤدولو
بورانی تیکلایین
آلفرئد نوبئلین وصیتنامهسی
آلفرئد نوبئلین وصیتنامهسی
حاضیرلایان: حسین واحدی
27 نویابر[نوامبر] 1895-جی ایل تاریخده، آلفرئد نوبئل پاریسده ایسوئچ-نوروئچ کلوبوندا اوچونجو و سونونجو وصیتینی ایمضالادی. اونون اؤلوموندن سونرا آچیلیب اوخونان بو وصیت هم سوئد ده، هم ده بوتون دونیادا موباحیثهلره سبب اولدو. بئله کی، او، ثروتینین چوخ حیصهسینی اؤدول[جایزه] تاسیس ائدیلمهسی اوچون وصیت ائتمیشدیر. اونون عائلهسی نوبئل اؤدولونون یارادیلماسینا قارشی چیخدیلار و وصیتنامهده آدلارینی چکدیگی اؤدول تاسیسچیلری اونون بو طلبینی یئرینه یئتیرمکدن ایمتینا ائتدیلر. بو حادثه 1901-جی ایلده وئریلن ایلک نوبئل اودولوندن بئش ایل اؤنجه اولموشدور.
یازینین قالانی ...


text:
آلاهین آدیلا
1-سیغماییر تنیمده بو جانبم منیم
2-یاناغیمدادیر لا مکانیم منیم
3-آدم یوخ اینساندیر نیگاریم منیم
4اوتوز ایکی منیم سؤزومه سیغماز
5- حروفیه یاتار آنجاق قیریلماز
6-گؤزلر تیکیلیب لر آل آلینجایا
7-حلب اوخشئر قانا بویانمیش آیا
8-حلبه یئدی عالم گره گ آغلایا
9-دای بلبل قدسی قاچمیر قفسدن
بوردا یاشاییلار جانلار هوس لن
10-بیزیم هر یئرده یوزمین یادیمیز وار
نعیمی دن سرر نهانیمیز وار
11-باش بارماقا دوشن بیر قانیمیز وار
12-من کیپریک قاش ساچیمی حروفا وئردیم
عماد تکین کونلو آللاها وئردیم
13-سن ایچون منده بیر فرهاد اولموشام
14-سنه جان،شهابه من یاد اولموشام
15-سنه گورا مصرو بغداد اولموشام
16-یولادیم حلبه من بیرسلامی
17-اولماز منه سن تک یوز مین نیظامی
1-منده سیغار ایکی جهان من جهانه سیغمازام/گوهر لامکان منم کون و مکانه سیغمازام
2-نسیمی دئییر دی کی اینسانین اؤزو یاخجی باخسان تانری اوندا گؤره بیلرسیز
3-تحقیق خبر دیر کی الجنس مع الجنس/زنهار آدمی (گل)انسان طلب ائیله
4-حروفیه نین رمزلرینن دیر کی چوخ یولارنان اله گلیر.کی یازماقلاری بیر کیتاب ایسته ایر.بیر یولی بودور کی "لب"ین حروف ابجدی 23 ایکی دیر.ل=30/ب=2
5-آروپا اؤلکه لرین بعضی یئرلرینده حروفی لر گؤرسنیب لر
6-آلینجا=او یئردیر کی نعیمی نی اعدام ائدیلر(تبریزین حوالی سینده دیر)
7-8-ایشاره سی وار سوریا نین ویریشماسینا
9-ای بلبل قدسی نه گرفتار قفس سن/سیندیر قفسی تازه گلستان طلب ائیله
10-هر گوشه ده مین دیو اولور دشمن منه/ای منیم محکم حصاریم هارداسان؟
11-ایشاره سی وار نسیمی اعدامینا.و بیر دامجی قانا کی زاهیدین بارماقینا دوشدو
زاهیدین بیربارماقین کسسن دؤنر حقدن کئچر/گؤر بو مسکین عاشیقی سویلار آغلاماز
12-حروفیه نین رمز لری نندیر.بودا بیر یولدور کی 32 اله گلیر.
13-تا یؤزون گؤردؤم نیگارا،غمدن آزاد اولموشام/قوللوغوندا پادشاهام،حؤسنؤنه شاد اولموشام
14-شهاب الدین هلال:او زاهید کی نسیمی اعدامینین فتواسین وئردی
15-تا جمالین مصحفیندن اوخورام سبع المثان/سبعه خوانام،حافیظم،قراندآ استاد اوموشام
تا عراقستانی گزدیم،بیر موحد گؤمدیم/عاشیق مصرم بو گؤن،مشتاق بغداد اولموشام
16-ای باد صبا،مندن ایلت یارا سلامی/شؤل غمزه لری عربده جو،گؤزؤ حرامی
17-وصفینده نسیمی سؤزؤنؤ عرشه چیخارتدی/هانسی صدفین اینجیسی بولدو بو نیظامی؟
خیردا نسیمی/یای/1392
.: Weblog Themes By Pichak :.


text:
ایسپانیا
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: İspaniya
اوروپا دا یئرلشن بیر اؤلکه دیر و فرانسه، آندورا و پورتوقال اؤلکه لری ایله سرحدی وار. بوتون دونيا اؤلکهلريندن قوناق قبول ائدن گؤزل دنيز کورورتلاري اؤلکهسيدير. لاکين، ايسپانييا کورورتلاري يالنيز دنيز ايستيراحتي يوخ، عئيني زاماندا داغ خيزکلري، بالنئولوژي مرکزلر، ايختيصاص لاشديريلميش ايدمان مرکزلري و بير چوخ باشقا شئيلردن عيبارتدير. بو بؤلمهده ايسپانييا و اونون کورورتلاري حاقيندا اطرافلي معلومات وئريلير.
قايناق[redaktə]
خاريجي کئچيدلر[redaktə]


text:
قادین ان دیرلی وارلیق Qadın ən dəyərli varlıq
یازان: حسین واحدی
قادین نفس دیر، دیله ك دیر، ثروت دیر، دؤولت دیر، جان دیر. قادین ان قیمت لی اینسان دیر...
اینسان، قادین ایله كیشی دئمك دیر. باشقا دئمك له، اركك ایله دیشی. بو ایكی اینسان بیر- بیرینین یانیندا اولماق لا یاشام آنلام تاپیر. سئوگی یاشاماغا باشلاییر.
اركك كیشیلیك، ایگیت لیك، قوچلوق، قوچاقلیق دیر. اركك هر نه اولسا، اولسون، اونو گوجلو ائدن بیر اوركلی قادین دیر. قادینسیز ائو هئچ ساییلیر. هر ائوی بیر قادین یؤنه تیر. قادین ائوین دیرگی ساییلیر، اركك ایسه تاوانی. دیره كسیز تاوان، دایانا بیلمز. قادین لارین یئریندن، مقامیندان نه قدر سؤیله نیلیر سه، یئنه آزدیر.
قادین آنا دئمك دیر. آنا ایسه جننت آیاغی آلتیندا اولان مووجود-دور. جننت ایسه هر اینسانین آرزیسین چكدیگی مكان. بو ندن له، قادین ان دَیرلی وارلیق دیر.
آدسیز حیکایهجیک
حاضیرلایان: حسین واحدی
ـ آلو، سالام آنا...
ـ علیکوم سالام... هاراداسان؟
ـ آنا قیزلار گئدیر گزمهیه... منده گئدیم؟
ـ من بیلمرم ... اونو آتان بیلر... دهستهیی وئردیم اونا...
ـ سالام آتا...
ـ سالام، نه اولوب؟
ـ آتا برزیل بوگون اویونون اوددو؟
ـ هه...
ـ یاخشی دستهیی وئر آناما...
ـ آنا آتام هه دئدین ائشیتدین؟ من گئتدیم!
آناسینین قیز کیمی بؤیوتدوگو هئمینقوئی
آناسینین قیز کیمی بؤیوتدوگو هئمینقوئی
حاضیرلایان: حسین واحدی
ائرنئست هئمینقوئی اؤز ادبی نسلی، اؤزوندن اول و سونراکی یازیچیلار آراسیندا یقین کی ان رنگارنگ حیات یاشایان یازیچیدیر. آخی نهیه ده اولماسین؟! نئچه یازیچی ایسپانیالی وطنداش ساواشی 2-جی دونیا ساواشیندا اولوب، اورادان ان ایستی خبرلری مطبوعاتا اؤتوروب؟ او، 1-جی دونیا ساواشیندا ایتالیادا قیرمیزی خاچ تشکیلاتینین تعجیلی طبی یاردیم ماشینی سوروب، اوستهلیک آیاغیندان یارالانیب. بوتون بونلار اونون اثرلرینده اؤزونو عکسینی تاپیب. یازیچی ادبیات دونیاسینین ان یاخشی ایکی موکافاتی - پولیتزئر و نوبئل موکافاتلارینا لاییق گؤرولوب.
پاریس، کی-اوئست، کوبا، تورونتو، شیکاقو و دیگر یئرلرده یاشایان هئمینقوئی آفریقادا یاشادیغی واختلاردا ایکی دفعه اوچاق [طیاره] قضادان ساغ چیخیب. اونون ف.ایسکوت فیتسجئرالد و جئیمس جویسلا ایچمهیی، دؤرد دفعه ائولنمهیی هئچ کسه سیرر دئییل. آما یازیچی حاقیندا داها 10 فاکت اؤیرنمک یاخشی اولار:
1. هئمینقوئیله ژ.د.سئلینجئر[آمئریکالی یازیچی] 2-جی دونیا ساواشیندا گؤروشوبلر. سئلینجئر 12-جی پیادا آلاییندا [پیادا نظام] ووروشورموش.
2. یازیچینین پاریس حیاتی ایله باغلی "همیشه سنینله اولان بایرام " آدلی خاطیرهلر کیتابی 20-جی ایللرده یازیلسا دا، 1964-جو ایلهدک چاپ اولونماییب.
3. ایکینجی دونیا ساواشیندا خبرمن [خبرنگار] کیمی چالیشاندا جسورلوغونا گؤره بورونج اولدوز موکافاتی ایله اهدا اولونوب.
4. یازیچینین باجیسی، قارداشی، اوستهلیک آتاسی دا حیاتینی انتحارلا سونا چاتدیریب.
5. یازیچینین بیوقرافیاسینی یازان کئننئت لینین یازدیغینا گؤره، هئمینقوئی گون عرضینده مختلف ایچکیلردن ایچهرمیش. آخشام دا ایچکیلردن موطلق دادارمیش. سحری گون یئنه عینی قیوراقلیقلا ایچمهیه داوام ائدرمیش.
6. یازیچینین اعلا اووچولوق قابلیتی وارمیش. بیر دفعه گون عرضینده 400 دووشان اوولاییب. هله بو ندیر کی؟! گون عرضینده 2 مینه یاخین بالیق اوولایان یازیچی آلچاق کؤنوللوک له: “بالیقچیلیق منیم اوچون ایلنجهدیر”،- دئییب. اووچولوغون اونا اؤیرتدیگی یاخشی بیر درسی وار ایدی: “اگر حیوان اؤلدورمک ایستیین یوخدورسا، اونو یئمک حاقین دا یوخدور”.
7. آناسی 4 یاشینا قدر هئمینقوئیی قیز کیمی گئییندیریر، اوزون ساچلارینی هؤرور، اونو ائوجیکله [بالاجا ائو اویونجاغی]، گلینجیکلرله اویناماغا مجبور ائدرمیش. یقین اونا گؤرهدیر کی، یازیچی حیاتی بویو هامیدان داها “کیشی”، “ارکک” اولماغا جان آتیب.
8. هئمینقوئی اوچ ساواشدا ایشتیراک ائتسه ده، هئچ واخت عسگر اولماییب. بونا اونون گؤز ضعیفلیگی مانع اولوب.
9. یازیچینین نوهسی 24 یاشلی دری[Dri] هئمینقوئی حاضیردا مودئل کیمی فعالیت گؤستریر. آنجاق دری موصاحیبهسینده باباسینین اثرلرینی چوخ جانسیخیجی حساب ائتدیگینی و اوستونلوگو “هری پاتئر” کیتابلارینا وئردیگینی دئییب.
10. یازیچینین آتاسی ایله آناسی ائولندیکدن سونرا باباسی (آناسینین آتاسی) ائرنئست هوللون ائوینده یاشاییبلار. هئمینقوئی عائلهنین ایلک نوهسی اولدوغونا گؤره اونا باباسینین آدینی وئریبلر. آنجاق ائرنئست آدی، اوسکار وایلدین[Oskar Vayld] “جدی اولماق نئجه ده واجیبدیر” اثریندکی سادهلوح، حتی آخماق قهرمانین آدیندان گؤتورولدوگو اوچون یازیچی آدینی هئچ سئومزمیش.
Ernest Hemingway اینگیلیزجه: /Ernest Heminqueyذربایجان تورکجهسینده: آ *
شکیللر...
اورکده بوغولموش آرزولار
اورکده بوغولموش آرزولار
یازان: حسین واحدی
آنا، اوشاغین قولوندان چكه-چكه، كوچهدن ائوه آپارماق ایسته ییردی، قیزجیغاز ایسه، آغلایا- آغلایا، "منه دوندویما آل، من دوندویما ایستیرم!" دئییردی. آنا قونشولارین یانیندا اوزو قیزارا-قیزارا اوشاغی ائوه آپاردی. چورویوب پاسلانمیش قاپینی ایشیللهییب، حیطه گیردیلر.
اوشاغین آغلاماق سسی ائوی آلتینا آلمیشدی. اوشاق حیطده قالیب گؤز یاشلاری اونون تكجه یولداشی اولدو.
آنا، اوتاقدان، گئجه یاغیش یاغان زامان ایچهرییه قویان قابلاری حیطه گتیریب تاواندان دامان سولاری كردییه بوشالدیردی. قیزجیغاز، باشین حیطده اولان بؤیوك تاغارا دایاییب، درین یوخویا آددیم آتمیشدی.
قاپی دؤیولدو، آنا قاپینی آچماغا گئتدی.
آرواد ارینی گؤروب: "آى كیشی نه اولدو؟" "یئنه قاییتدین؟" –دئدی.
کیشی باشینی آشاغی سالیب، اوزوجو سسله: «اوچ ساعاتدی، فهله مئیدانیندا بونا-اونا یالوارماقدان یورولدوم، ایش یوخویدو» -دئییب، یاواشجا ایچری گیردی.
-------------------------
-دوندویما: اوشاق دیلیجه/دوندورما
* bu hikayəni latin əlifbasında oxumaq üçün yazının ardına baxın
... yazının ardı
تورکجه نین, اوخول لاردا, درس وئریلمه گرکلیگى
تورکجه نین, اوخول لاردا, درس وئریلمه گرکلیگى یازان:
حسین واحدى دونیادا، نئچه دیل
واردیر؟ نئچه سی رسمی دیر؟ نئچه سی غیر رسمی دیر؟ فلان دیلی نه قدر جمعیت دانیشیر؟
نئچه سى آدلیم ایله گوجلودور؟ نئچه سى یاشاماق دا و نئچه سى یاشاما سون وئرمکده
دیر؟ بو سؤال لارین هئچ
بیرینه جاواب آختارماییرام! آنجاق اوره ییم اؤز آنا دیلیمین یانیندادیر. اونا
چیرپینیر. اون لا یاشاییر. آنام دیر منه ان قیمت
لى بیر وارلیق. اونون دیلیده یوزده-یوز منه چوخ دگرلى و عزیزدیر. هامیمیز تورکجه
میزین ایندیکى وضعیتین مندن داها یاخشی بیلیرسینیز. ماشاللاه هر کیمسه ده اؤزونه
مخصوص دانیشیغی واردیر. بیری تکجه فعلی تورکجه دئییر. بیری یاری تورکجه،
یاریسینیدا باشقا دیللردن استفاده ائدیر! و... . گؤره سن نه زاماناجان
بو وضعیت قالاجاق دیر؟ بو دیل بیزیم اوچون عزیز دئییل مى؟ اونو یاشاتماق، دوزگون
دانیشیب، دوزگون دانیشماق، بیزه وظیفه دئییل مى؟ بلى، آنا دیلیمیزه قوللوق ائتمک،
وظیفه میزدیر. بو عزیز آنا دیلیمیزى اوخول لاردا اوخویا بیلمه یه نه جن، وضعیت
بئله اولاجاق دیر. گونو-گوندن ده ...! اوشاق دان- بؤیوگه قدر عدد لرى، تلفن سایی
لارین و... گئت-گئده تورکجه سینى دئمک دن چکینیرلر. جمله لر قایدادان چیخیر. آنا
دیلدن بئله صاحاب چیخارلار مى؟ بو گون مسئول لاردان،
جماعته قدر، چالیشیب، تورکجه میزى اوخول لار (مدرسه لر) ایله بیلیم یوردلارا
(دانشگاه-ا) گتیرسه لر، آنا دیلیمیزه تاریخی خدمت ائده بیلرلر. طاغوتى رژیمین دوشمه سیندن سونرا، ایسلامى حکومتین باشلانما
تاریخیندن برى یوزلرجه تورکجه کیتاب، نشریه و یئترى (رسانه) چیخیب دیر. بو گؤسته
ریر، اؤلکه میز ایسلام بایراغى التیندا یاشاییر. ایسلام دا برابرلیک ایله بیرلیک دینی
دیر. بو گؤزللیک ده امکان اولا-اولا، استفاده ائتمک داها یاخشی اولار. قونشو اؤلکه
لر ده یوخسا چوخلو اوزاق ایله یاخین اؤلکه لرده بو تجربه الده ائدیلیب دیر. عزیز
ایران دا ایسه بو ایش هر یئردن چوخ راحات ائدیله بیلر، اودا اینشاللاه عزیز مسئول
لاریمیزین ال ایله اولاجاق دیر. اومود وار, آنا
دیلیمیز، یاشام بویو یاشایاجاق دیر.
تورکجه نین, اوخول لاردا, درس وئریلمه گرکلیگى
یازان: حسین واحدى
دونیادا، نئچه دیل
واردیر؟ نئچه سی رسمی دیر؟ نئچه سی غیر رسمی دیر؟ فلان دیلی نه قدر جمعیت دانیشیر؟
نئچه سى آدلیم ایله گوجلودور؟ نئچه سى یاشاماق دا و نئچه سى یاشاما سون وئرمکده
دیر؟
بو سؤال لارین هئچ
بیرینه جاواب آختارماییرام! آنجاق اوره ییم اؤز آنا دیلیمین یانیندادیر. اونا
چیرپینیر. اون لا یاشاییر.
آنام دیر منه ان قیمت
لى بیر وارلیق. اونون دیلیده یوزده-یوز منه چوخ دگرلى و عزیزدیر. هامیمیز تورکجه
میزین ایندیکى وضعیتین مندن داها یاخشی بیلیرسینیز. ماشاللاه هر کیمسه ده اؤزونه
مخصوص دانیشیغی واردیر. بیری تکجه فعلی تورکجه دئییر. بیری یاری تورکجه،
یاریسینیدا باشقا دیللردن استفاده ائدیر! و... .
گؤره سن نه زاماناجان
بو وضعیت قالاجاق دیر؟ بو دیل بیزیم اوچون عزیز دئییل مى؟ اونو یاشاتماق، دوزگون
دانیشیب، دوزگون دانیشماق، بیزه وظیفه دئییل مى؟ بلى، آنا دیلیمیزه قوللوق ائتمک،
وظیفه میزدیر. بو عزیز آنا دیلیمیزى اوخول لاردا اوخویا بیلمه یه نه جن، وضعیت
بئله اولاجاق دیر. گونو-گوندن ده ...! اوشاق دان- بؤیوگه قدر عدد لرى، تلفن سایی
لارین و... گئت-گئده تورکجه سینى دئمک دن چکینیرلر. جمله لر قایدادان چیخیر. آنا
دیلدن بئله صاحاب چیخارلار مى؟
بو گون مسئول لاردان،
جماعته قدر، چالیشیب، تورکجه میزى اوخول لار (مدرسه لر) ایله بیلیم یوردلارا
(دانشگاه-ا) گتیرسه لر، آنا دیلیمیزه تاریخی خدمت ائده بیلرلر.
طاغوتى رژیمین دوشمه سیندن سونرا، ایسلامى حکومتین باشلانما
تاریخیندن برى یوزلرجه تورکجه کیتاب، نشریه و یئترى (رسانه) چیخیب دیر. بو گؤسته
ریر، اؤلکه میز ایسلام بایراغى التیندا یاشاییر. ایسلام دا برابرلیک ایله بیرلیک دینی
دیر. بو گؤزللیک ده امکان اولا-اولا، استفاده ائتمک داها یاخشی اولار. قونشو اؤلکه
لر ده یوخسا چوخلو اوزاق ایله یاخین اؤلکه لرده بو تجربه الده ائدیلیب دیر. عزیز
ایران دا ایسه بو ایش هر یئردن چوخ راحات ائدیله بیلر، اودا اینشاللاه عزیز مسئول
لاریمیزین ال ایله اولاجاق دیر.
اومود وار, آنا
دیلیمیز، یاشام بویو یاشایاجاق دیر.
اوغرو اولماق ایسته ییرم
اوغرو اولماق ایسته ییرم
یازان : حسین واحدی
هامی نی
دیندیردیم، دئدیم« نه اولماق ایسته ییر دینیز؟» بیلمه دیم ندن هئچ كیمسه اوغرو
اولماق ایسته مدی؟ اؤز- اؤزومله؛ «چوخ گؤزل یوردوما دوزلوك گلیب دیر، اوغرولار بو
یورددان كؤچوب لر، دوزلوك لره یئرلرین وئریب لر، نه گؤزل!» -دئدیم.
سونوندا
اؤزومدن سوروشدوم بو سورویو؟ آی اوغلان سن ایسه نه اولماق ایسته ییرسن؟ هئچ بونا
بیر آن دا دوشونوبسن می؟ قاییدیب اؤزومه بیله سؤیله دیم:
من اوغرو
اولماق ایسته ییرم یوردوما، دام- دوواریندان دیرماشام هر گون، ائلیمین ائولریندن
كدری- غمی اؤزومله اوغورلایب آپارام !
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، گیزلیجه گیرم خالقیمین اوركلرینه، الجك تاخام اللریمه، اوركلریندن
كینی- نیفرتی، قازدیریب اؤزومله آپارام!
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، آخشام اوستو ائولره گئدم، تلویزیونلاری اوغورلایام، بلكه سئوگینی
یئرینه قویام، اینسانلار آیریلمایا بیر- بیریندن، فیكیرلر عاییله یانیندا اولا،
سریال لار- فیلم لر آرادان گئده، اوشاقلار، عاییله مئیدانا گیره!
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، دینمه دن، سس سیزجه یوردوما گیرم، هئچ كیم بیلمه دن ائله جه گئدم،
كیمسه بیلمه یه آیریلیق نئجه اولدو، كیم اوغور لادی كیم قویمادی قارداش-قارداش
دان، آتا- بالادان، باجی- باجی دان آیریلا بیلسین، هئچ كیمه دئمه رم من اوغورلادیم
، من آپارمیشام آیریلیغینیزی، تاپا بیلمه سیز اونو هئچ یئردن، قایتارمارام بیر
داها سیزه!
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، آنا دنیزلرین سویونا گئدیب دنیز بیلمه دن سو لارین قاپام، اؤزومله،
قورموش گؤلومه گتیرم، قویمایام قورویا، اوركلر سولا!
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، قارانلیق دوشنده، گیرم یوردوما، آج لیغی، یوخسول لوغو گؤتوروب قاچام،
قویمایام بیر اوشاق آج یاتا بیلسین، حسرت ده قویام یوخسول لوغو من!
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، من لیغی- غرورو، سوی تاپینماسین، اوغورلاییب آپارام، قویمایام كیمسه
دئیه بیرینه من سندن اوستونم، اؤنجه گلمیشم!
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، گونش چیخمامیش گیرم یوردوما، بوتون دوشمنلیك لری گؤتوروب قاچام،
قویمایام ساواشی، قالا یوردوما، یئرینه باریشی- صولحو وئرم من!
اوغرو اولماق ایسته ییرم، بوتون ساتقین لاری
اوغورلایام ائلیمدن، ائلیمده راحاتجا نفسین چكه، قویمایام یارپاقلاری سولا
ائلیمین!
اوغرو اولماق
ایسته ییرم، بوتون سیلاحلاری یئر اوزوندن اوغورلاماق ایسته ییرم...
اوغرو اولماق
ایسته ییرم من، یازیلاریمدان حاققی سیلن اولسا، اونو اوغورلاماق ایسته ییرم من،
قویمارام یازیلاریمدان حاق سؤزو سیلینیب آلینسین مندن!
اوشاق لاریمیز و آذربایجان ناغیل لاری
اوشاق لاریمیز و آذربایجان ناغیل لاری
حسین واحدی
هامیمیزین اوشاق لیغیندا، ناغیل خاطیره لری واردیر و بؤیوك اولدوغوموزدادا او گون لری خاطیرلایاندا گؤزل دویغوسال آن لار (لحظه لر) یاشادیریق. او دؤوراندان الوان خاطیره لریمیز قالیر و بو خاطیره لرده او زامانین ناغیل لاریندان آلینیب دیر. عیبرتلی و فایدالی ناغیل لاریمیز ایندیده قولاق لاریمیزدا سسلنمكده دیر. آمما ایندیكی اوشاق لار بئلنچی ناغیل لاردان اوزاق قالیبلار.
آتا- آنالاریمیزدان اوشاق لیق لاریندان سوروشاندا، او زامانین تندیر داملاریندان، كورسو باشیندان و ناغیل سؤیله مه لریندن دئیه جكلر و او گون لردن سؤز آچماق دا، اونلارا یاخشی لحظه لر یارادیر.
چئشیتلی ائشیتملی آذربایجان ناغیل لاری، گئتدیكجه اونودولوب گئتمكده دیر و نسیلدن نسیله گلن او عیبرتلی ناغیل لار كولتوروموزون بیر بؤلومو اولاراق، اونودولوب گئدیرسه كولتوروموزده آرادان گئده جك دیر. ایندینین اوشاق لاری باتی (غرب) اؤلكه لرین ناغیل لارینین بیر- بیر آدلارین ساییب قهرمان لارین دئییرلر و بو ایش گئتدیكجه اوشاق لا اؤز كولتورونون آراسیندا آرا آچیب اؤزگه كولتورونه یاخینلیق دویغوسونو یاراداجاق دیر.
قاباقجالار عاییله نین بؤیوك آتا یوخسا آناسی، اوشاق لاری بیر یئره ییغیب اونلارا ناغیل سؤیله ردیلر. اوشاق ایسه او ناغیل لاردا اؤزونو ناغیلین قهرمان لارینین یئرینه قویوب درین بیر خییالا جوماردی. آنجاق بو ناغیل لار اؤزوموزون ایدیلر و قهرمان لاریدا بیزیم قهرمان لارییدیلار. زیرناچی ناغیلی، پیس پیسه لی پوسته خانیم، قوردون ناغیلی، گؤزل فاتما ایله ساری اینك، تولكو ایله قارغا، یالانچی چوبان، ... و مین لرجه بئله گؤزل ایله ائشیتملی ناغیل لاریمیز اؤز یئرلرین، بیزیم كولتوروموز ایله غریبه اولان و ساواشجیل باتی ناغیل لارینا وئریرلر.
تلویزیون ایله رادیودادا بو ناغیل لار اؤز یئرلرین ایتیریب لر و یئرلرینه یابانجی اؤلكه لرین كارتون لارین گونو گوندن داها چوخ یاییرلار. اوستانی شبكه لر بو قونودا اؤنملی رول اویناییرلار و آنا دیلیمیزده اولان ناغیل لارین كارتون لارین توركجه ده دوزلدیب اوشاق لاریمیزا گؤسترمكده كئچمیشدن قالان گؤزل ناغیل لاریمیزیدا دیری ساخلایا بیله جكلر.
آتا- آنالار ایسه بو ناغیل لار ایله تانیش اولوب اونلاری گله جك نسیل لره تاپشیرمالیدیرلار. بونلارین یانیندا اوشاق لار باخچالاری ( مهد كودك لری) داها مهم نقش ایفا ائدیرلر. اوشاقلارین چوخو اوشاق واختی بو یئره گئدیرلر و اورادا رسمی دیلیمیزین یانیندا اوشاق لارین آنا دیللرینین دیری قالماسی و كئچمیشدن قالان كولتوروموزو دیری ساخلامالیدیرلار و فایدالی و تجروبه لی آذربایجان ناغیل لارین سؤیله مكله گله جك نسیل لره بؤیوك قوللوق ائده بیلرلر.
ناغیل لاردا ایسلامی و ایرانی (هر بولگه ده اؤز دیل لرییله) كولتوروموزه یئر آییریب بو روحیه نی اوشاق لارا وئرمه لییك. ناغیل عؤمور وار كن اوشاغین ذهنینده قالیر و اوشاق اؤزون او ناغیل لار ایچینده یاشادیر. چوخلو اوشاق لار نصیحتدن قاچارلار و بونا گؤره چوخلو سؤزلری ائله بو ناغیل لارلا اوشاق لارا دئیه بیله ریك و اوشاغا نصیحتیده ناغیل عونوانیندا چاتدیرا بیله ریك.


text:
دوشنبه بیست و سوم اردیبهشت 1392
باری،آذربایجانین آنتالیاسی!
باری گزینتی مجموعهسی،ایلنجه دینجلمه یئرلیشم مرکزی اولاراق؛اورموگؤلون ساحیلینده یئرلهشیب ؛ باری گزینتی مرکزی،سالماس - اورمو یولونون 40کیلومئتیرلیگینده؛ بیر خوش اقلیم بولگهده یئر آلیب.
شنبه بیست و یکم اردیبهشت 1392
ماکونون؛باغچا جوق سارایی
باغچا جوق سارایی،ماکو -بازرگان یولونون 2 کیلومئتیرلیگینده،ماکونون،"باغچا جوق" کندینده یئرلهشیب.
ماکولو اقبال السلطنه،مظفرالدین شاه زامانیندا، ماکو بؤلگهسینین باشچیلاریندان اولاراق، باغچا جوق سارایین تیکیلمهیین فرمانین وئرمیش دیر.بو گؤزل و تاریخسل، سارای،1271 نجی(گونش ایلی) ایلده؛ آوروپا و روس معمارلاینین الیله تیکیلمیش دیر.
باغچاجوق سارایی
قوناق تالاری
باغچا جوق سارایین، حوضخاناسی
بو گؤزل سارای، بیر بؤیوک آغاجلی باغین ایچینده یئرلهشیب
باغچا جوق سارایین، یاتاق اوتاقلاری
ماکولو اقبال السلطنه نین عاییلهوی شکیلی
جمعه سیزدهم اردیبهشت 1392
اورمونون،تاریخسل داش موزهسی
باتی آذربایجان کولتورل میراثنین سازمانی، 1389دا ،اورمونون اوچ گونبذ تاریخسل محوطهسینده؛داش موزهسین قورماغینا همت گؤستهریب؛بو تاریخسل موزه،ماحمید آباد کلاشین ، اژدها بولاغی و...یازیتلاریندان تؤرهنیب.
آرتیرمالیدیر؛ بو موزهده، هریازیتین، تاریخی و داشین اوزهرینده یازیلمیش ؛ یازینین حاقیندا گئنل بیلگی وئریلیب .
شکیللر : بابک
سه شنبه دهم اردیبهشت 1392
یابانی بیتکیلرین بازاری(گؤرسل)
داغ گؤی گؤیهرنتیلری(گؤوهرنتی)،ویتامین و بسین موادلارلا دولودورلار،داغگؤیهرنتیلری، ساغلام بیتکی آدلاندیرماق اولار.
اورمونون گؤی گؤیهرنتی بازاریندا فرقلی بیتکیلر ساتیشا قویولور، اوجوملهدن:
تره،اوغلان اوتو،گزنه،اوشقون،غاز آیاغی(غذا یاغی) ککلیک اوتو (کهلیک)،داغمرزهسی،یاغلیجا،داغ نعناسی،یئلمیک و...
شکیللر،اورمو اؤلکهسی
یکشنبه هشتم اردیبهشت 1392
اورمودان اؤزل گؤرونتولر
دالامپر اوجالیقلاری
شهرچایی بندی
چیچست
ائللرباغی پارکی
خوشاکو ایسکی پیستی
بوغدا تارلاسی
اورمو گؤلو
پنجشنبه پنجم اردیبهشت 1392
مارمیشو گؤلو
مارمیشو گؤلو؛نازلی چایین سویونون ییغیشماسیندان بیر درهده یارانیب.
چهارشنبه چهارم اردیبهشت 1392
اورمونون،6000مین کیشیلیک غدیر ایستادیومو
اورمونون،"غدیر" سالونو،اؤلکهنین ان آدلیم والیبال ایستادیومو دور.
غدیرایستادیومو ،6000کیشی توتونجلا ،اؤلکهنین اؤزل ایستادیوملاریندان بیریسیدیر. بو6000کیشلیک ایستادیوم ، آسیانین والیبال یاریشلارینین قوناقچیسیدا اولوب.
یکشنبه یکم اردیبهشت 1392
اورمونون،ائللرباغی پارکی(گؤرسل)
اورمونون ائللرباغی پارکی ؛41هئکتار ساحه ایله ؛اورمونون، ان بؤیوک پارکی ساییلیر. بو گؤزل پارک ،والفجر خیاواننیندا و شهر چایینساحیلینده یئرلهشیب.
ائللرباغی،بیر 5.2هئکتارلیق یاپایگؤله(مصنوعی گؤل) صاحیب دیر؛ بو گؤلون، سو توتونجو،14مین مترمکعبدیر؛گؤل اوزهرینده ،اؤلکهداشلار و توریستلر اوچون گمی و قایق مینمک ایمکاناتی واردیر.
ائللرباغی پارکی ،گؤزل و فرقلی گؤرونتو ایله؛اوزل اولاناغلارا صاحیبدیر،اوجوملهدن:
- اوستو آچیق آمفی تئاتر
-ساغلاملیق جادهسی
-اوشاق اویونجاغی
- اؤزل آلاچیق و اوتوراجاق
-اونلولر کئچیدی(گذر مشاهیر)
-اوتو بانک
-پارکینگ
-و...
اورمو بلدیهسی؛پارکین، گلیشمه آردیندا،قوشلار و گوللر باغی،ایسکئیت پیستی،گؤل ده، آدا و یاریمآدا تؤرهتمهیئ، گؤزلهنیب.
اونلولر کئچیدی
اوستوآچیق آمفی تئاتر
قایناق:اورمو اؤلکهسی
سه شنبه بیست و هفتم فروردین 1392
باتی آذربایجان بؤلگه سین، هاوا دورومو
هاوا بیلیم سازمانیندان، آلینان وئریلهره(داده) گؤره، گله جک 24 ساعاتدا؛غربی آذربایجان ایالتینده،بیراز بولودلوق،هردن بولودلارین چوخالماغی و داغینتی یاغیش و آزاراق یئل اسینتیسی گؤزلهنیر(پیش بینی می شود).
هاوا بیلیمیندن آلینان وئریلهره گؤره،"تکاب "کئچهن گئجه،2درجه سیچاقلیقلا ،بؤلگهنین ان سرین هاواسینا صاحیبایدیر و بو گون "پلدشت"،21 درجه سیچاقلیقلا ،بولگه نین ان ایستی شهری آدلاندئ.


text:
محممد پئیغمبر
Mündəricat
اوشاقلیق دووری[redaktə]
محمد (موحممد)،(عربجه:محمد بن عبدالله)- اسلام دینینین بانیسی، اللهین ائلچیسی (رسولول الله)، پیغمبرلرین مؤهورو (ختمون-نبیگین)، اصل دینین باشلیجا و آخیرینجی پیغمبری.
محمدین آنادان اولدوغو ایل عادتن ائرامیزین 570-جی ایلی ساییلیر. محمدین اوشاقلیق و گنجلیک ایللری حاقیندا معلومات چوخ جزعیدیر. صحیح معلوم اولان آنجاق بودور کی، او ائرکن یئتیم قالمیشدیر: آتاسی عبدالله اوشاق آنادان اولمازدان اول وفات ائتمیش، آناسی آمینه ایسه محمد آلتی یاشیندا اولارکن اؤلموشدور. بوندان ایکی ایل سونرا باباسی عبدالمطلب ده وفات ائتمیشدیر. آناسینین اؤلوموندن سونرا محمده باباسی باخیردی. اونون وفاتیندان سونرا یئتیم قالمیش اوشاغا عمیسی ابو طالب قایغی گؤسترمهیه باشلامیشدیر. محمد اونو محببت و قایغی ایله ساخلایان باباسینا و عمیسینه بوتون اؤمرو بویو درین میننتدارلیق حیسسی بسلمیشدیر.
اون ایکی یاشیندا ایکن محمد ابو طالبین تیجارت ایشلری ایله علاقهدار اولاراق اوزاق سوریه یا آیلارلا داوام ائدن سفرینده ایشتیراک ائتمیشدی. عربیستان یاریم اداسینین حدودلاریندان کناردا اؤزونون بو ایلک سیاحتی زامانی او، اؤزو اوچون یئنی اولان، بیلاواسیته دوغولوب بویا-باشا چاتدیغی بوتپرست قبیله-طایفه موحیطی ایله چوخ بؤیوک تزاد تشکیل ائدن خریستیان، یهودی و دیگر دینی ایجمالارین دونیاسی ایله تماسدا اولموشدور. بیر چوخ شرحچیلر هئچ ده اساسسیز اولمایاراق بئله گومان ائدیرلر کی، بو یئنی عالمله تانیشلیق بالاجا محمده سیلینمز تأثیر باغیشلامیش، اوندا معنوی بیر گرگینلیک یاراتمیشدی. بو گرگینلیک محمدین بوتون سونراکی حیاتی بویو ضعیف له ممیش و اونو نتیجه اعتباری ایله یئنی دینین یارادیجیسی کیمی بؤیوک بیر ایش گؤرمهیه سؤوق ائتمیشدیر.
گنجلییی[redaktə]
محمدین 21 یاشی تامام اولاندا او، مکه جمعیتی ایچریسینده امین (صداقتلی، اعتبارلی آدام) کیمی آد چیخارمیشدی. ابو طالبین مصلحتی ایله محمد خوویلید ابن اسدین قیزی، وارلی دول قادین خدیجهنین یانیندا پیرکئشلیک (تیجارت ایشلرینی ایداره ائدن شخص) وظیفهسی آلیر. خدیجهنین تیجارت ایشلرینی آپاران محمد سوریه یه داها بیر سفر ائدیر، هم ده یئنییئتمهلیک دؤورونده گئتدیگی یولو دئمک اولار ائتنیله تکرار ائدیر، حلبده و دمشقده اولور. موختلیف دینی ایجمالار، ایلک نؤوبهده خریستیان و یهودی ایجمالاری دونیاسی ایله بیلاواسیته یئنی تماس، اونلارین حیات طرزی و ایدئالوگیاسی ایله یئنییئتمهلیک دؤورونده اولدوغوندان داها شعورلو و حتی، دئمک اولار، داها مقسدیؤنلو تانیشلیق نتیجه اعتباریله اونون منوی تجروبهسینی آرتیرمیشدیر. بونو محمدین خریستیان راهیبلری ایله خصوصی گؤروشلریندن و صحبتلریندن بحث ائدن بیر چوخ موسلمان روایتلری بیلاواسیطه نظره چاتدیریر. هم یهودی، هم ده خریستیان دینلرینین تک الله لیلیق حاقیندا اساس اومومی ائحکامی محمدین تک اللهلیلیق ایدئیاسینین قتیلشیب مؤحکملنمهسینه، شوبههسیز کؤمک ائتمهلی ایدی. عینی زاماندا بو دینلرین بیر-بیرینی اینکار ائتمهسی، اونلارین "یولو آزماق"، "سهو یول ایله گئتمک" حاقیندا کسکین و سادهجه اولاراق دوشمن اتهاملاری محمده الله ا قوووشماق اوچون اؤز دوغرو یولونو آختارماغا سؤوق ائدن علاوه عامل اولدو. قورانین ایدئیا-مؤضوع ایستیقامتی بونو تام آشکار شکیلده تصدیق ائدیر. اکثر حاللاردا عهدی-عتیق و عهدی-جدیدله سسلشن قورانین مزمونونون باشلیجا فرقلندیریجی خصوصیتی ده ایلک نؤوبهده یهودیلیین و خریستیانلیغین محض بئله جهتلرینین تنقیدیدیر کی، بونلارین اوستونده همین دینلر قدیم واختدان بری اؤز آرالاریندا شدتلی و آمانسیز موباحیثه آپارمیشلار.
عائیله[redaktə]
595-جی ایلده محمد خدیجه ایله ائولنمیشدیر. همین واخت خدیجهنین یاشی قیرخا یاخین ایدی و او، ایکی دفعه ارده اولموشدو، اولکی ارلریندن ایکی اوغلو و بیر قیزی واردی. بونا باخمایاراق محمدله خدیجهنین قارشیلیقلی محبتی دیللره دوشموشدور. محمدین بوتون یاخین آداملاری آراسیندا بیرینجی اولاراق خدیجه اونون پیغمبرلیینه اینانیب ایمان گتیرمیش و یئنی دین - ایسلام دینی اوغروندا موباریزهنین چوخ چتین باشلانغیجیندا محمده کؤمک ائتمک قوهسینی و واریداتینی اسیرگممیشدیر. محمد بونون موقابیلینده خدیجهیه بؤیوک محبت، درین میننتدارلیق و حؤرمت حیسسی بسلمیشدیر. خدیجه ایله اؤمور سوردویو 25 ایل عرضینده او، باشقا هئچ بیر قادینلا ائولنممیشدیر. خدیجهنین محمددن داها ایکی اوغلو و دؤرد قیزی دوغولموشدور. ایکی یاشیندا اؤلن بؤیوک اوغلونون آدی قاسیم ایدی. قدیم عرب عادتی ایله بو حادثهدن سونرا محمد حؤرمتله ابول-قاسیم (قاسیمین آتاسی) آدلاندیریلمیشدیر. ایکینجی اوغلو عبدالله دا کؤرپه یاشیندا ایکن اؤلموش، محمدین زینب، روقیه، اومم کولثوم و فاطمه آدلی دؤرد قیزیندان ایسه یالنیز سونونجوسو اونون نسلینی داوام ائتدیرمیشدیر.
ایلکین وحی[redaktə]
محمد 40 یاشیندا ایکن دینی دوشونجهلر و آختاریشلار اونون حیاتیندا گئتدیکجه داها چوخ یئر توتماغا باشلامیشدی، او بعضا بوتون بوش واختینی بونلارا صرف ائدیردی. هله یئنییئتمهلیک دؤورونده اونون داخیلینده باش قالدیران روحی هیجان حیسلی گؤرونممیش درجهده شیددتلنمیشدی، چوخ واخت اصل سارسینتی وضعیتینه کئچیردی. او گئتدیکجه داها تئز-تئز وجده گلیر، گؤزونه آنلاشیلماز صورتلر گؤرونور و قولاغینا هلهلیک او قدر ده باشا دوشمدیگی سسلر گلیردی. محمد تئز-تئز مکه یاخینلیغینداکی حرا ماغاراسینا چکیلیب (خوصوصن گئجهلر) اؤز دینی خیاللارینا دالیردی. بئله مقامالارین بیرینده محمد اینسانلارا حقیقی سؤزو - الله ین سؤزونو اوخوماغی باشلاماق حاقیندا اونا امر وئرن ملیی قفلتن آیدین گؤرموشدور. (قوران، XCVI سوره). بو حادثه محمدی او قدر سارسیتمیشدی کی، او، اوزون مدت درین روحی دوشکونلوک وضعیتینده قالمیش، اونو بئله وضعیتدن چیخاران دا همین ملک اولموشدور. ملک اونا الله ین سؤزونو آداملارا چاتدیرماغی یئنیدن امر ائتمیشدیر (قوران، LXXIII، LXXIV سورهلر).
محمدی بیرینجی اولاراق دانیشیقسیز الله ین ائلچیسی کیمی تانییان خدیجه، اؤز عمیسی اوغلو علی (ابو طالبین اوغلو) و اوغوللوغا گؤتوردوگو زید اولموشلار. تئزلیکله آدلی-سانلی مکه تاجیری ابوبکر، اونون آردینجا ایسه عثمان، تلحه و ابدورحمان دا اونا ایمان گتیرمیشلر. محمدین طرفدارلارینین سایی اولجه 50 نفردن آرتیق اولمایان، اساساً اونون قوهوم-اقراباسیندان عبارت اولان دستهسی مکه جمعیتینین قالان حیسهسینین، ایلک نؤوبهده ده نفوذلو قورئیشلیلرین آشکار عداوتینه، دئمک اولار، دوشمن موناسیبتینه راست گلدی. اونون طرفدارلارینین اون بیر نفرینینین (عائلهلیکجه) حبشیستانا تعجیلی کؤچمهسی ده بونو کیفایت قدر آشکار ثبوت ائدیر.
یاردیمجیلاری[redaktə]
اؤز مردلیگی، جیددیتی و صمیمی فداکارلیغی ایله شؤهرت قازانمیش حمزه و عمر یئنی دینی ایجمایا قوشولاندا بو ایجمانین مؤوقئیی خئیلی مؤحکملندی. بونونلا بیرلیکده قورئیشیلرین همین ایجمایا و ایلک نؤوبهده اونون ایمامی محمده دوشمنچیلیگی آرتدی. 610-جو ایلدن 620-جی ایلدک دؤورو احاطه ائدن اونیللیک مکهنین اننوی بوتپرست جمعیتی ایله یئنی تکااللهلی دینین - محمدین فعال تبلیغ ائتمهیه باشلادیغی ایسلام دینینین طرفدارلاری آراسیندا آردی-آراسی کسیلمهین چکیشمهلرله دولو اولموشدور. 620-جی ایلده خدیجهنین و بوندان بیر قدر، یعنی ایکی آی سونرا ابو طالبین وفاتی موباریزهنین کسکینلیینی آرتیرمیشدی. بئله سون درجه صداقتلی کؤمکچیلرینی ایتیرن، اؤز قبیلهسی طرفیندن دئمک اولار تامامیله ترک ائدیلن محمد مکهدن تقریباً یوز کیلومئتر شرق طرفده یئرلشن طاییفده کؤمک آختاریب تاپماغا چالیشدی، لاکین مئوففقیتسیزلییه اوغرادی.
پیغمبره کؤمک اصلینده گؤزلمدیگی یئردن - اولجه یثریبدن، داها دوغروسو یثریبین خزرج و اووس قبیلهلریندن گلدی. همین قبیلهلرین اون ایکی نمایندهسی هر ایل مکهیه اننوی زیارته گلن بوتپرستلرین ایللیک زووارلیق مؤوسوملرینین بیرینده محمدله گؤروشموش، اونون تعلیمینی قبول ائدیب، اونا صادق قالاجاقلارینا و یاردیم گؤسترهجکلرینه آند ایچمیش و بونا گؤره ده سونرالار فخری انصار روتبهسی آلمیشدیلار. نؤوبتی زووارلیق مؤوسومونده بو آند ایچمه تکرار ائدیلمیش، لاکین بو دفعه آند ایچمه مراسیمینده محمدین یئتمیش یثریبلی طرفداری ایشتیراک ائتمیشدی. همین آندیچمهده اونلار محمده سؤز وئردیلر کی، اونونو دینینه رعایت ائتمکله یاناشی، هم ده بو دینی حیاتلاری باهاسینا قورویاجاقلار. محمده تامامیله آیدین اولدو کی، ایسلام ایدئیالاری یثریبده اولدوقجا الوئریشلی یئر تاپمیشدیر. بونا گؤره ده او، یثریبده مسکن سالماغی قرارا آلدی. بئله بیر قرارین قبول ائدیلمهسی تکجه محمدین تبلیغ ائتدیی ایدئیالارا یثریبلیلرین بسلدیکلری صداقتله دئییل، هم ده اونونلا باغلی ایدی کی، محمدی طرفدارلاری ایله بیرگه آشکار جیسمانی جزا گؤزلییردی.
اولجه محمد تعلیمینین صداقتلی طرفدارلاری (اونون اصحابهلری) عائلهلری ایله بیرلیکده یثریبه کیچیک قروپلارلا و قورئیشیلردن خلوتی اولاراق کؤچدولر. اونلاردان، یعنی یثریبه کؤچن ایلک موسلمانلاردان (موهاجیرلردن) سونرا ایسه محمد اؤزو ده عائلهسی و ان یاخین آداملاری ایله بیرلیکده مشهور هیجرت ائتدی. 622-جی ایل یولون 26-دا باش وئرن همین حادثه موسلمان ائراسینین باشلانغیج نقطهسی، رسمی موسلمان تقویمینین باشلانغیجی اولدو.
53 یاشلی محمدین کؤچدوگو شهر سونرادان مدینه (پیغمبرین شهری) آدلاندیریلاجاق. یثریبه کؤچمهسی اونون اجتماعی ایستاتوسونو کؤکوندن دییشدیردی. او، یئنی دینین موبللیغیندن، دینی نسیحتچیدن و چکیندیریجیدن سؤزون تام معناسیندا آداملارا ایلاهی قانونلاری چاتدیران الله ائلچیسینه (اللهین رسولونا) چئوریلدی. آداملار یئر اوزوندکی حیاتلاریندا اونون سؤیلدیی قانونلارا رعایت ائتمهلی ایدیلر. موسلمانلارین حیات طرزی و یئنی دینین باشلیجا آیینلری حاقیندا بوتون اساس گؤستریشلری ده محمد اؤز پیغمبرلیینین محض مدینه دؤورونده یاراتمیشدیر.
محمدین اطرافیندا بیرلشمیش موهاجیرلر و انسارلار مدینهده اؤز ایجمالارینی - اوممتی یاراتدیلار. اومت عربیستان یاریم آداسیندا او واختادک اننوی اولان قبیله-طایفه بیرلیکلریندن فرقلی اولاراق قان قوهوملوغو اساسیندا دئییل، عینی دینی تعلیمه منسوب اولماق اساسیندا قورولموشدو. بو ایجما تئوکراتیک تشکیلات ایدی، محمد عینی زاماندا ایجمانین هم دینی، هم ده دونیوی باشچیسی رولونو اویناییردی. بو ایجما محمدین دینینی قبول ائدنلرین هامیسی اوچون اصلینده آچیق ایدی. هیجرتدن بیر نئچه ایل سونرا مدینهنین بوتون ادب اهالیسی (داها دوغروسو، بوتپرست اهالیسی) محمدین ایجماسینا داخیل اولموشدو. شهرین یهودیلیه اعتیقاد بسلهین و اوندان ال چکمک ایستمهین دیگر ساکینلری سورگون ائدیلمیش، قیسمن ده قیریلمیشدی.
هیجرت دن سونرا[redaktə]
هیجرتین ایکینجی ایلی محمد قیبله نی دییشدیردی، ناماز قیلارکن اوزو قودسه طرف دئییل، مکهدکی کعبه معبدینه طرف توتماغی امر ائتدی. بو تدبیر تکجه یهودی مدینهلیلره قارشی گئتدیکجه داها دا شدتلنن موباریزهنین نتیجهسی دئییلدی: او، هم ده محمدین ان موهوم ایستراتئژی مقصدینی - بوتون قربی عربیستانین باش دینی مرکزی اولان مکه نی تابع ائتدیرمک مقصدینی ایفاده ائدیردی. محمدین مکهلیلره قارشی تشکیل ائتدیی ایقتصادی محاربه ده همین مقصده خیدمت ائدیردی. او، بو محاریبنی مکهلیلرین اساس گلیر و ریفاه منبعی اولان تیجارت کاروانلارینا مونتظم باسقینلارلا باشلامیشدی. 624-جو ایلده بو یئر اوزرینده بدر کهریزلری یاخینلیغیندا اصل حربی چارپیشما باش وئردی و چارپیشمادا مکهلیلر مغلوبیته اوغرادیلار. لاکین اونلار 625-جی ایلده اوحود داغی یانیندا مدینه قوشونونو دارماداغین ائدیب قیصاص آلدیلار، 626-جی ایلده ایسه اؤز کاروان یوللارینی مدینهلیلرین تهلوکهسیندن تامامیله قورتارماق مقصدیله اونلارا قطعی ضربه ائندیرمهیه جهد گؤستردیلر. مکهلیلر بدوی طایفهلاری و مدینهدن سورگون ائدیلیب خئیبرده سیغیناجاق تاپمیش یهودیلرله اتفاق باغلاییب مدینه ایجماسینا قارشی بؤیوک یوروشه باشلادیلار. محمد عقللی حرکت ائدیب آچیق چارپیشمادان چکینمیی، لاکین مدینه نی اوزون موددتلی مدافعهیه حاضیرلاماغی قرارا آلدی. بو مقصدله شهرین اطرافیندا خندق قازیلدی و اوخاتانلار بو خندقده اوتوروب دوشمنی گؤزلمهیه باشلادیلار. عربیستان یاریم آداسیندا اوللر معلوم اولمایان، مکهلیلرین باشلیجا قوهسینی تشکیل ائدن بدوی سوواریلرینین دؤیوش ایمکانلارینی جیدی صورتده محدودلاشدیران بو یئنی تاکتیکا مکهلیلری چاشباش سالدی. شهرین بیلاواسیطه هوجوملا آلینماسی باش توتمادی. چوخلو یاغیش یاغان و سویوق شیمال کولکلری اسن سرت قیش شرایطینده شهرین محاصرهیه آلینماسی اوزون چکدی و اونو محاصرهده ساخلایانلار اوچون اذیتلی اولدو. مکهلیلرین دوشرگهسینده دیدیشمهلر باشلانمیشدی. مکهلیلردن آسیلی وضعیتده اولدوقلارینا گؤره بدویلر عادتن اونلارا نیفرت بسلییردیلر. بوندان مهارتله ایستیفاده ائدن محمدین دیپلوماتیاسی دوشمن جبههسینده دیدیشمهلری داها دا شیددتلندیردی. محمدین ائلچیلری گوجلو طایفه اولان قتفان قبیلهسینین دستهلرینین باشچیلاری ایله گیزلی دانیشیقلار آپاردیغینا گؤره بدویلر نتیجه اعتباری ایله محاصرهچیلرین جبههسینی ترک ائتدیلر. اونلارین گئتمهسی مدینهنین محاصرهسینی پئرسپئکتیوسیز ایشه چئویردی و محاصره لغو ائدیلدی. بئلهلیکله، محمد چوخ موهوم قلبه قازاندی. بو قلبه اونون مدینهدکی ایجماسینین داها سیخ بیرلشمهسینه، ائلهجه ده یئنی بدوی طایفهلارینین بو ایجمایا قوشولماسینا سبب اولدو.
هیجرتین آلتینجی ایلینده محمدین قوهلری ایله اونون دوشمنلرینین قوهلرینین نیسبتی ائله ایدی کی، مکهلی قورئیشیلرین حاکم مؤوقع توتان باشچیلاری مؤوجود پروبلئملری قارشیلیقلی گذشت اساسیندا حل ائتمک اوچون محمدله برابر حقوقلو دانیشیقلار آپارماغا مجبور اولدولار. مثلا، هودئیبیهده یازیلی صورتده چوخ واجیب بیر سازیش تثبیت ائدیلدی. سازیشه گؤره، مکهلیلر سونراکی ایل مدینه موسلمانلارینین کعبنی مانعهسیز زیارت ائتمهسینه ایمکان وئرهجکلرینی ود ائتمکله یاناشی، هم ده عؤهدهلیک گؤتوردولر کی، زووارلار مکهده اولاجاقلاری مدتده (3 گون) شهری ترک ائدهجکلر. مدینهلیلر ایسه سؤز وئردیلر کی، بوندان سونرا مکهلیلرین کاروانلارینا باسقین ائتمهیهجکلر. 628-جی ایلده موهاجیرلر و انصارلار کعبنی زیارت ائدنده مکهلیلر بیر داها شخصاً یقین ائتدیلر کی، محمد بوتون قربی عربیستانین دینی مرکزی کیمی اونلارین شهرینین نفوذونا قتین خلل وورمور. عینی زاماندا قربی عربیستاندا مکهلیلرین سیاسی نفوذو دؤنمهدن ضعیفلمکده ایدی. بئله بیر شرایطده مکه رهبرلیگینین ان اوزاقگؤرن نمایندهلری باشا دوشدولر کی، محمدین ایجماسی ایله علاقهلری داها دا گئنیشلندیریب مؤحکملندیرمک یاخشی اولار. هله سون واختلارا قدر موسلمانلارین مدینهدکی ایجماسینا قارشی موباریزهیه باشچیلیق ائدن مکهلیلردن بیرینی - چوخ نفوذلو ابو سوفیانین فاکتیک صورتده محمدین طرفینه کئچمهسی خصوصیله الامتدار و واجیب حادثه ایدی.
630-جو ایلده مکه ووروشماسیز محمده تسلیم اولدو. محمد شهره ظفرله داخیل اولسا دا، اوللر مکهلیلره وئردیگی باشلیجا وعده لری یئرینه یئتیردی. مکه حقیقتن سرعتله یاییلماقدا اولان ایسلام دینینین مرکزینه چئوریلدی. کعبه ایسه اوراداکی بوتون چوخااللهلیلیق بوتلری و رمزلری (قارا داش استثنا اولماقلا) نوماییشکارانه داغیدیلدیقدان سونرا یئنی دینین باش زیارتگاهینا چئوریلدی، اونون زیارت ائدیلمهسی یئنی دینین بئش دایاغیندان بیری اعلان ائدیلدی. مکهلیلرین اؤزلری محمدین ایجماسینا سادهجه اولاراق موسلمانلار کیمی، یعنی اؤزلرینی عیتائتکارجاسینا اللها و اونون ائلچیسینه تسلیم ائدن آداملار کیمی دئییل، مؤمنلر کیمی، یعنی اللها و اونون ائلچیسینه اورکدن و اعتبارلی صورتده ایمان گتیرنلر کیمی قبول ائدیلدیلر. بئلهلیکله، اؤز دینی ایستاتوسلارینا گؤره مکهلیلر فاکتیک صورتده موهاجیرلر و انسارلارا برابر توتولدولار کی، بو دا اونلارا موسلمان ایسجماسینین بوتون ایشلرینده تام ایختیار صاحبی کیمی فال ایشتیراک ائتمک اوچون گئنیش ایمکان آچیلیردی.
مکهلیلرین بو ایجمایا داخیل اولماسی اونون بدوی طایفهلارینا تأثیرینین مؤحکملنمهسینده و همین طایفهلار آراسیندا ایسلام دینینین داها دا یاییلماسیندا، شوبههسیز، موهوم رول اوینادی.
سون زامانلاری[redaktə]
مککهنین تسلیم اولماسیندان سونراکی ایل، هیجرتین دوققوزونجو ایلی عرب-موسلمان تاریخینه "ائلچیلیکلر ایلی" کیمی داخیل اولموشدور. روایته گؤره، بوتون عربیستانین بدوی طایفهلاری همین ایل محمده تابع اولدوقلارینی و اونون دینینی قبول ائتمهیه حاضر اولدوقلارینی بیلدیرمک اوچون بیر-بیرینین آردینجا مدینهیه صلاحیتلی نمایندهلر گؤندرمهیه باشلامیشدیلار. لاکین همین روایتدن بئله آیدین اولور کی، بو پروسئس اصلینده هئچ ده ساده و روان گئتمیردی. مسئلن، تایفدکی سقیف قبیلهسی هوازین طایفهسی ایله اتفاقا گیریب حتی محمدین طرفدارلارینین بیرلشمیش مدینه-مکه ایجماسینا قارشی آچیق سلاحلی موباریزهیه قالخماغا جهد گؤسترمیش، لاکین هونئین وادیسینده موسلمانلار و اونلارلا موتتفیق اولان بدوی طایفهلاری طرفیندن تامامیله دارماداغین ائدیلمیشدی. بو قلبهدن سونرا موسلمانلار چتینلیک چکمهدن طایف شهرینی اله کئچیردیلر و اورادا ایلک نؤوبهده یئرلی ایلاهه ال-لاتین زیارتگاهینی داغیتدیلار.
هونین ووروشماسی و اونون آردینجا طایف اوزرینه یوروش محمدین عمرونون آخیرینجی ایکی ایلینده باش وئرمیش ان ایری حربی عملیاتلار اولموشدور. اساساً عربیستانین شیمالیندا بعضی آیری اراضیلرین اطاعت آلتینا آلینماسی داها کیچیک یوروشلرین کمکی ایله تامین ائدیلمیشدی.
هیجرتین اونونجو ایلینده، مقدس ذیلحیجه آیینین 8-ده (632-جی ایلین مارت آییندا) محمد بوتون عائلهسینین موشاییتی ایله مکهنین مقدس یئرلرینه اؤزونون ایلک و یئگانه تام زیارتینه یوللاندی. بو بؤیوک حج (الحج الاکبر) تاریخه حجت ال-ویدا (ویدالاشما حجی) آدی ایله داخیل اولموشدور. بو تدبیر ایسلام دینینین مرکزی کیمی مکهنین رولونو قطعی صورتده تصدیق ائتدی. بو واختدان سونرا مکه بوتون قئیری-موسلمانلار اوچون حرام ساییلان مقدس شهره، موسلمانلارین هجج مراسیمی یئرینه چئوریلدی. بوتون سونراکی عصرلر عرضینده هجج مراسیمینه سؤزسوز و جدی عمل ائدیلمیشدیر و ایندی ده بو مراسیم ذیلحیجه آیینین 8-دن 12-نه کیمی واختیله محمدین اؤز ویدالاشما چجینه یوللاندیغی شکیلده تکرار ائدیلیر.
ویدالاشما حجیندن اوچ آی سونرا محمد وفات ائتدی. اونون ان یاخین سلاحداشی ابوبکر موسلمان ایجماسینین باشچیسی اعلان ائدیلدی و بئلهلیکله اللهین ائلچیسینین خلیفهسی اولدو.
آیریجا باخ[redaktə]
خاریجی کئچیدلر[redaktə]
قایناق[redaktə]
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: Məhəmməd Peyğəmbər


text:
دکتر ح. م. صدیق
بو دیللرده هر سؤزجۆگۆن بۆكۆلدۆگۆ یا تركیب تاپماسی ایله یئنی سؤزجۆك یارانیر. بۆكۆملۆ دیللر ایكیه آیریلیرلار:
بو دیللرده بیر آز چكیم اولدوغو اۆچۆن، بوكوم (تركیب) و چكیم (تصریف) بیرلیكده گئرچكلهشیر و بو زامان كؤكدهكی اۆنلۆ و اۆنسۆز ایتیر و دگیشیر و سؤزجۆگۆن كؤودهسیده بۆكۆلۆر. اؤرنك فارسجادان:
داشتن ← ندارم
ساختن ← میسازم
پالودن ← میپالایم
:: موضوعات مرتبط:
قاعده زبان ترکی
:: برچسبها:
دونیا دیللری
,
مقاله زبانشناسی دکتر محمدزاده صدیق
,
پیرامون زبان ترکی
دکتر ح. م. صدیق
دیللرین یارانیش مسألهسی هر زامان انسانی مشغول ائتمیشدیر. بو مسأله اۆزهرینده بیلگینلر چوخ دۆشۆنمۆش و چئشیدلی گؤرۆشلر اورتایا قویموشلار. بیلیم دونیاسی ایندیه كیمی قطعی و كسین بیر نظریهیه ال تاپمامیشدیر. ان تانینمیش گؤرۆشلر، بونلاردیر:
بو گؤرۆشه گؤره، انسان هر بؤلگهده، طبیعتده و یان – یؤرهسینده اولان سسلری تقلید ائتمك و اونلاری انكشاف وئرمكله، دیل یارادا بیلمیشدیر. بو گؤرۆشه
:: موضوعات مرتبط:
قاعده زبان ترکی
:: برچسبها:
دونیا دیللری
,
مقاله زبانشناسی دکتر محمدزاده صدیق


text:
سنین گوزللیگین ای گول بوتون ملاحت دیر
بو حسن سنده کن ان بویوک سعادت دیر
رقیبه گوزلرینین مایل اولدوغون بیلیرم
من عارفم منه بیر اشاره کفایت دیر
حیف کی قیمتینی بیلمه دین گوزلیم
گوزل کی اوز قدرینی بیلمه دی جنایت دیر
دئییم کی گولمه ، دانیشما، رقیبه ناز ائتمه
نجه دئییم کی ، گولمک ، دانیشماق ، سنده بیر عادت دیر
بیری انسین یئره گوکدن بیری عرشه اوجالانسین
بیری چالسین ال آیاق غم دنیزینده
بیری ساحل ده سئوینچ ایله دایانسین
بیری ذلت پالازین باشه چکیب یاتسادا آنجاق
بیرینین بختی اویانسین
بیری قویلانسادا نعمت لره یئرسیز
بیری ده قانه بویانسین
عاصم اردبیلی
قالارقی یاشاییش
مگر من اؤله جه گم كي ، آرزولاريم بادا گئتسين
مگر بوردان گئده جه گم ، منيم آديم يادا گئتسين
نه گؤل اؤلر نه ده ديلك ، خزانا سن باخما بئله
دنيا غصه سيني يئمه ، اؤزؤن اودا ياخما بئله
گؤرؤرسن يارپاق سارالير دؤشؤر يئره تكه اولور
گؤردوگون او گؤزل باهار پاييزدا سارالير سولور
بو خزانين داليسيندا بير قالارقي باهار واردي
او دنيا گئنيش بير يئردي آما بو دنيا چوخ داردي
ايتگين اولمياجاق انسان بلكه قالارقي قالاجاق
بوتون اولان لذت لري، بير گون جانينا آلاجاق
نيه گرك خيردا اولاق ، بيزه ياراشار يكه ليق
بيز عشقدن دويانماريق مگر سودان دويار باليق
پاريلدين گونش كيمي گرك هر يئره نور ساچاق
نه اينكي ظلمته گئدك ايشيقليقدان قوياق قاچاق
اينان ايسته ديكلريميز بير گؤن يئرينه يئته جك
روزگار ووران يارالاردا بيلكي بير زمان بيته جك
( آیدین)
.: Weblog Themes By Pichak :.


text:
سئوگی دن افسانه یاراد
گؤزلیم! سالما گؤزوندن منی، بیگانه کیمین
اذن وئر، شوط ائدیم اطرافینی پروانه کیمین
بخت آئینه سی تک، سیل اوره گیندن کدری
تا صداقت باخیشیندان جوشا، میخانه کیمین
اوخو عشقین کیتابین، سئوگی دن افسانه یاراد
کؤنلومو شوقیله سرشار ائله، پیمانه کیمین
روحوم آشوفته دی، زولفون کیمی آی سیزدی گئجه م
بو پریشانلیغا بیر نظم یاراد شانه کیمین
گل گؤزللر آرا، بی رحمیلیگ آییننی پوز
سالما اؤز عاشیقینی چوللره، دیوانه کیمین
بولبولم، قهر زمان، باغدان اوزه ندن الیمی
قارا خالیندی چکن دامه منی دانه کیمین
گل ملامت داشی آلتیندا، بو بیچاره کؤنول
تالانیب قیش گونو، تاراجه گئدن لانه کیمین
گون کئچیب، آی دولانیب، ایللر اؤتوبدور هله ده
سینه ده ساخلامیشام گنجیمی ویرانه کیمین
گلمه دین، اوندا کی جان دردینه درمان واریدی
ایندی درمان دا منه درد دی جانانه کیمین
عاصمین طبعی، صداقت بولاغیندان سو ایچیر
گر چی دؤزگونلوگ، اولوب دهرده افسانه کیمین
عاصم اردبیلی


text:
اویان نیوز: تبریزین مرکزی زیندانیندا ساخلانیلان میللی – مدنی فعال عزیز پورولی یازدیغی بیر آچیق مکتوبدا آجیلیق آکسیاسی نین باشلاماسین آچیقلادی.
اویان نیوزون اؤیرنجی سسی سیته سیندن آلدیغی معلوماتا گؤره، عزیز پورولی بو مکتوبون بیر یئریدن یازیب: “میللتین تاپتالانمیش حاققینی آلماغا اؤلمک گرهکیرسه من ایلک سیرادا جانیمی وئرمهیه حاضیرام.”
عزیز پورولی – نین یازدیغی آچیق مکتوب:
اولو تانرینین آدی ایله
دیرلی آزربایجان میللتی و دونیانین اویاق ویجدانلی اینسانلاری سیزلره سسله نیرهم .
اوزون ایللر بویو میللت اولاراق ان ایلکین حقوقوموز تاپدالانمیش، ان ایرنج شوونیستی سیاست لره معروض قالمیش و میللی وارلیقلاریمیز، کوکلو و زنگین دیلیمیز دانیلمیش و اوزوموزده ن اوزگه لشدیرمه یه چئشیدلی یوللارلا تحمیل اولموشدور. آنجاق تاریخ بویو ظولمه بویون ایمهیهن میللتیمیز بو تحقیرلره و آیری سئچگیلیکلره قارشی دیرهنمیش و میللتیمیزین دیرلی ایگیتلری آلنی آچیق، آزاد و موتلو بیر یاشام اوغروندا زامان ـ زامان فداکارلیق ائتمیشلر.
بو گون آزربایجان میللی حرکتی آدی ایله اورتادا اولان حرکتیمیز اوزون ایللرین تحقیرلرینه ، ظولملرینه و آیری سئچگیلیکلرینه و عدالت سیزلیه قارشی عصیان حرکتی دیر. اصلینده کئچمیش حرکتلریمیزده ن درس آلاراق بوتون آیریلیق یارادان ایدولوژی لردهن سیلکله نمیش و و تام میللی حاقلاریمیزی اونده توتان بیر حرکتی، میللتچی اینسانلاریمیزا سون ایللرده سرگی له میشدیر.همیشه اولدوغو کیمی حاق ایستکلر اوغروندا موباریزه آپارماق آسان دئییل ایللردیر میللتچی فعاللار موختلیف اتهاملارلا توتوقلانیب و حوکملرین بیر چوخو منیم اولدوغوم و گوردویوم قدهر قانون سوز و عدالتدهن اوزاق اولموشدور. بو عدالتسیز حبس لردهن بیری کی بیر نئچه آیدیر هامیمیز شاهیدیک آزربایجان میللتی اوغروندا اوزون ایللر بویو چالیشان یولداشلاریمیزین حاق ایستکلریمیزی اوزلری دوشوندوکلری فورمادا تشکیلات اولاراق اورتایا قویدوقلاری اوچون هر بیریسی ۹ ایل حبسه محکوم اولوبلار.
بو حوکم آزربایجان میللی فعاللارینین باخیشینجا عدالت دهن اوزاق بیر جزادیر.
بو حوکمه بو عزیزلریمیز و هم بیر چوخ آزربایجانلی میللی فعاللار اعتیراض ائتمیشلر، آنجاق بو گونه قدهر بو عزیزلرین اداری یوللارین هامی سینا ال آتدیقلارینا باخمایاراق ، بو عدالت سیزلییه گوز یومولوب.
آزادلیق سئوهر و ویجدانلی اینسانلار!
۲۰ گوندور بو دیرلی یولداشلاریمیز آجلیق آکسیاسینا ( اعتیصاب غذا) ال آتمیشلار آنجاق بو گونه قدهر گونو گوندهن اریمهلرینه باخمایاراق اونلارا یئترلی جاواب وئرمه ییبلر.
من بیر آزربایجانلی اولاراق اوزومده دونهلر بئلهنسی بیر عدالتسیز حوکملرین قربانی اولموشام و ایندیدهکی وار اولورام ، من بیر آتایام هئچ بیر آتا گوزونون اونونده اولادینا و یاخین بیر کسلرینه ناحاقجاسینا اولونان ظولمه گوز یومماز . بو حوکملردهقیراق من بیر آزربایجانلی اینسان اولاراق گوزومون اونونده آزربایجانین بو فداکار گنجلرینین چیچک کیمی سولماسینا بوندان آرتیق دوزه بیلمیرهم .
اوزون ایللرده ن بری تانیدیغیم بو اینسانلارین حاق اوغروندا حاقسیزجا تاپتالانماسینا آرتیق سایماز قالا بیلمهرهم بونونلادا بورا قدر اینسانلیق آدینا، میللی بیرلیک نامینه بو سئویملی اینسانلاری ساوونان هر کسه اوز سایقیمی بیلدیرهرهک بو گوندهن منده آجلیق اعتیراضینا قوشولورام .
سون اولاراق دئمه لییم میللتین تاپتالانمیش حاققینی آلماغا اولمک گرهکیرسه من ایلک سیرادا جانیمی وئرمهیه حاضیرام.
یاشاسین آزربایجان
عزیزاله پورولی
تبریزین مرکزی زیندانی
۱۲/ ۵ / ۱۳۹۲


text:
اویان نیوز :
سعید متین پور
مینا کهربایی ایله ابراهیم جعفرزادهنین اوچماق مناسبتینه:
چاغیمیز ییرمی ایلدن چوخدور یئنی بیر نسله بزهنیبدیر. گونش ایللرین ۱۳۷۰- لریندن بو نسل ایله تانیشدیم. بونلار دیرک{مستقیم}علی تبریزلینین “دیل
و ادبیات” کیتابیندان چیخمیش اولماسایدیلار دا، سؤزه باشلایاندا اونون کیتابینین گیریشینده یازیلان سؤزه بنزر سؤزلر، دئییردیلر. تبریزلی،کیتابیندا یازیر تورک میللتی ایللر بویو چئشیدلی سیاسال و توپلومسال دوشونجهلره قاتیلارسادا، اؤز کیملیگینی اله آلماییب، دوشونمهدی. ۷۰لرین گنجلری بوتون دوشونجهلردن اؤنجه بو اولوسال کیملیگی اله آلماغا، دوشوندورمهگه چالیشیردیلار. “ابراهیم” بوگنجلرین بیریسی ایدی. بو گنجلرین ایچینده گؤزه گلنلرین بیریسی ایدی. گنجلر بو دوشونجهنی،اوخودوقلاری یئرلرده، ایشلهدیکلری یئرلرده، ایرهلی سوروردولر. گنجلر گئتدیکجه”تورکچو” دوشونجهسینی منیمسهییب، سونرا اولا بیلیردی سوسوردولار دا. ابراهیم سوسمایانلاردان ایدی. خویدا، خویون کندلرینده اؤنده دوروب بوتون آذربایجانلیلار ایله گرک اولان زامان ایش بیرلیگینه و منیمسهدیگی دوشونجهنی یاییب، یئریتمهگه دورموشدو.
چاغیمیز بو گنجلر ایله بزندی. ییرمی ایلدن چوخدور بونلار دایانمادان یئنی دوشونجهنی یاییب، یوروتمهگه چالیشدیلار. چاغیمیز بو دوشونجه ایله یئنیلهشیر. بوتون آذربایجان، اؤلکه تورکلرینده، اولوسال دوشونجهدن باشقا بیر یئنی دوشونجه اورتایا قویولماییبدیر. اونون اوچون بو چاغ ابراهیملارین رنگی ایله بویاندی، ابراهیملاشدی. ایلک اون ایلده، ایللرین چوخو، بو دوشونجهنی یورودن حرکت اونیورسیتهلرده و باشقا یئرلرده چوخلو اوغلانلار ایچینده دوشونولوب، ایرهلیگئدیردی. قیزلار درنکلره، کیلاسلارا، تؤرنلره، میتینگلره قاتیلیردیلار دا آما حرکتین یارادیجی و حرکتچی قوللاری دگیلدیلر. او ایللرین سونلاریندا، قیزلار گئتدیکجه چوخالیب،حرکته یاخینلاشدیلار.
۸۰-جی ایللر باشلانمیشدی. تورکچولر درنکلرده،درگیلرده توپلانیب، توپلومسال- کولتورل بیر حرکتی قورماقدایدیلار. زنگاندا “ایشیق ادبیات درنگی” باغلانمیش اولسایدی دا، درنکچیلر نئچه باشقا یئرده قوروجولوقدایدیلار.تورکچو اوجاقلارینین بیری “ایشیق” کیتابچیخاناسی ایدی. “مینا کهربایی”نی ایلک کز اورادا گؤردوم. یانینداکی اؤیرنجی اوغلانلاردان بیرآز فرقلنسَیدی ده، یانینداکی درس یولداشلاری قیزلاردان تام فرقلی ایدی. چاغینین دوشنجهسینه دولماق ایستهییردی. گؤزلری ایناملا دولموشدو، ایلک گؤردوگومو ایللردن سونرا اونوتمامیشام. بو قیز مدنی بیر اینسان کیمی اؤرگنمک دالیسیجایدی. گؤزلری یارادان اینسانلارین گؤزویدو.
بو قیزلار ایله بیز تاریخی یازدیق. یئنی دوشونجه قیزلارین ایچینده ده یاییلمیشدی. بو دوشونجه یاییلمالی ایدی. توپلومدان، اوندان گرچک ایستکلریندن قایناقلانمیشدی. اولا بیلمزدی توپلومون یاری بؤلومو اونو آنلاماسین، دوشونمهسین. آنلاییب، اونلار دا دوشوندولر. تاریخیمیز مینالار ایله دولوردو. تورکون یئنی ائلچیلری یئنی حواریلرینی ده تاپمیشدی. بو دوشونجه تاریخیمیز اولوردو؛ اولدودا. تاریخیمیز مینالار ایله بزندی. مینالاشدی تاریخیمیز.
مینا ایله ابراهیمین ائولنمهلریندن اؤنجه بو تاریخه اینانمیشدیم. “امانی” ایله “گونش” دویونجا سئویندیرمیشدیلر.امانی حرکتیمیزین ایلک قوربانلاریندان ایدی. گؤزوموز گؤرن دوشمنیمیزین ایلک اوولاماسی ایدی. ایللر اسیرلیکدن سونرا دوستاقدان باشی اوجا چیخدی. ائله بیل ایللر اوشاقسیزقالیب، اوشاق تاپان ایدی. ائشیتدیک بیر تورکچو قیز ایله ائولنمک ایستهییر. بیر-بیریمیز ایله قان آنلاشماسی کئچیردیردیک ائله بیل. اولدو. آنلاشدیق. تاریخ یازدیق. سونرا آزدگیلدی حرکتچیلرین تانیشیب، ائولنمک ایستهینلری. ابراهیم ایله مینا دا اونلارین بیریلری دیرلر. بونلاری تانیدیغیم اوچون ائولنمهلری بیرآز بئینیمده دولو معنالی اولدو. ابراهیم چاغیمیزین اؤرنکلریندن ایدی. مینا صداقت کانی، اینام قوخولو ایدی. بونلار بیزلری “بیز” اولدوغوموزا ایناندیردیلار. اونون اوچون یازدیم: ابراهیملاشان چاغ، مینالاشماق ایله تاریخ اولدو، اولور…
بئله اولور اونلارین یانیمیزدا اولوب – اولمالاری، اونلارین کیملیگی قارشیسیندا چوخ اؤنم داشیماییر. بیزه اونلارین آدلارینین دامغاسی وورولور. بو قوللوق دامغاسی دگیل بو گرهکیمیز اولان کیملیک دامغاسی دیر.
ائوین، ۳۵۰-جی بند، ۲۶ / ۲ /
قایناق : سعید متین پور سیته سی


text:
بهشتی بیلییوردوندا چاغداش ادبیاتیمیز حاقدا بیر قورولتای کئچیریلجک. بو قورولتایین اساس آماجی چاغداش اؤیکوسل ادبیات، اوشاق ادبیاتی و چئویریمیزین پاتولوژیسی(آسیبشناسی) دیر. بو قورولتایا قاتیلماق ایستهین ادبیاتچی یولداشلاریمیزدان ایستهنیلیر، اردیبهشتین سونونا کیمی چیخیشلارینین اؤزهتینی، قورولتایین یؤنتمنلیک قوروپونا گؤندرمکله آکادئمیک و بیلیمسل بیر اوتورومون کئچیریلمهسینده یاردیمچی اولسونلار. گوندریلن اثرلری بیر اوزل کیتاب دا باسیلماسینی دوشونوروک.
Turkcemiz91@gmail.com
چاغداش اؤیکوسل ادبیات
· سون ایللرده گلیشمهلر
· دیل آخساقلیقلاری
· یاپی آخساقلیقلاری
· فارس و تورکیه ادبیاتیندان ائتگیلندییمیز
· ادبی سوننتیمیزین ائتگیسی
· چیخار یوللاریمیز
· سون ایللرده باسیلمیش اؤیکولرین اوخونوش و آراشدیرماسی
اوشاق ادبیاتی
· سون ایللرده چیخان اوشاق کیتابلارینین آراشدیرماسی
· مئدیا اثرلر
· اوشاق دیلی و کاراکتئرلر
چئویری
· فارس و تورکیه ادبیاتیندان چئویرمک نهقدر گرکلی اولابیلر؟
· سون ایللرده اولان چئویریلره بیر باخیش
· چئویرینین ادبی دیسکورسوموزون گلیشمهسینده اولان رولو
· ادبیاتیمیزین بو دوروموندا نقدر اورژینال متنه صادیق قالماق اولار؟


text:
Apple iPhone 5S و HTC One Maxکیمی تئلئفونلاردا بیلدیینیز کیمی بارماق ایزی اوخوجو دونانیملاری وار. بونا گؤره Diamond Fortress Technologiesطرفیندن آندروید ۴.۰ و اوندان یوخاری عملیات سیستئملی مودئللر اوچون حاضرلانان ICE Unlock ، کامئرا اوزریندن دیگر تئلئفونلارا دا بارماق ایزی اوخوما قابلیتی قاتیر.
ساده بیر اینتئرفئیس ایله گلن ICE Unlock ، آندروید تئلئفونلارین آرخا کامئرالارینا معین بیر مسافیله (۷-۱۳سانت آراسی) یاخینلاشدیریلان بارماقلارین فوتوشکیلینی چکهرک بارماق ایزلرینی تعیین ائدیر و کیلید ائکرانی اوزریندن تئلئفونون بوتون اؤزهللیکلرینه ال تاپماق اوچون یئنه بنزر بیر فوتوشکیل چکیلیشی ایله کیلیدی آچیر. قیساجا بارماق ایزینی تئلئفون کامئراسی اوزریندن تثبیت ائدن بو اویغولاما، بیلیندیگی قدریله چکیلهن فوتوشکیللری ایجازهسیز اولاراق باشقالارییلا پایلاشمیر. بارماق اوزرینده ایشتیراک ائدن چیرک یا دا یارالاردان تأثیرلهنمهیهن اویغولاما، پین اساسلی گیریشهده ایجازه وئریر.


text:
بو گونه جن پایلاشدیغیمیز یازیلاردان ۱۰ سورودان حاضیرلایب و پرتالیمیزین ایلک یاریشماسینی سونا چاتدی ، ۳ یاریشماجی ان چوخ سورویا دوغرو یانیت وئریب لر و یاریشمامیزین غالیبی اولوب لار: surush-10 Duman -9 Arjanizary-8 پرتالیمیزین بو ۳ یاریشماجی سی بیزه ایمیل آتاراق ایسته دیک لریجئب تئلفونو شارژ کارتین هانسی اپراتوردان اولماسینی بویورسونلار و اؤدوللرین بیزدن آلسینلار ، یاریشمایا قاتیلان بوتون یاریشماجیلاردان تشککور ... دوامی نی اوخو »
ائتیکت آرشیوی: یاریشما
بیلگی یاریشماسی!! (اؤدوللو)
بو گونه جن پایلاشدیغیمیز یازیلاردان ۱۰ سورو حاضیرلایب و پرتالیمیزین ایلک یاریشماسینی باشلادیق، ان چوخ سورویا دوغرو یانیت وئرن لرین ۳ نفرینه ۲۰۰۰ تومنلیک جئب تئلفونو شارژ کارتی (یاریشمایی قازانان یاریشماجینین ایستدیگی هر هانسی اپراتوردان ) اودول اولاراق وئریله جک دیر. - دوغرو یانیت وئرن لرین سایسی ۳ نفردن چوخ اولسا چکیلیش یاپیلاجاقدیر. - یاریشمادا یاریشماق ایچون پرتال دا آد یازدیرمانیز ... دوامی نی اوخو »


text:
قازاخیستان
قازاخیستان، آسییا قیطعهسینده دؤولت. مرکزی آسییادا ساحهسینه گؤره ان بؤیوک دؤولت قازاخیستاندیر. پایتاختی آستانا شهریدیر. قازاخیستان قوزئیده، قوزئی-دوغودا و قوزئی-باتیدا روسییا ایله، دوغوداچین، گونئیدهایسه تورکمنیستان، اوزبکیستان و قيرقيزيستان ایله همسرحددیر. باتیداخزر دنیزی ایله حودودلانیر. قازاخسیتان دونیا اوکئانیندان خئیلی اوزاقدادیر. لاکین اطرافینداکی اؤلکهلرله قازاخسیتان اولدوقجا سیخ قارشیلیقلی علاقهلره مالیکدیر.
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: Qazaxıstan


text:
برگزاری عصر با شعر انجمن شعرو ادب شهرستان نمین با حضورآقای جعفر ابراهیمی در مورخ : 8/4/91 روز پنجشنبه ساعت 3 در روستای حور
بدین وسیله از شاعران نویسندگان و دوستان علاقمند دعوت می شود در این محفل ادبی شرکت فرمایند.
با شایسته ترین تشکرات
استاد محبت فروغی حور
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
شعرای شهرستان نمین,
حور
محبت فروغی-حور- نمین(بولتن ائل بیلیمی -ویژه نمین)
بو ایلین ایلک گونونده (1/1/1390) منصوره تمهیدی آذربایجانین مبارز و دؤزوملو قادینلاریندان بیری حیاتین دَییشدی . منصوره نمین بؤلگهسینین حور کندینده دونیایه گلمیش و ایکینجی بینالخالق محاربهسینده ایللر بویو اؤز حیات یولداشیلا بیرگه متجاوزلر قاباغیندا مبارزیه ال آتمیش و نهایت اوز وطنیندن سورگون اولموشدور. او وطن یولوندا چوخ مصیبتلر چکمهسینه رغما هئچ واقت یورولمامیشدی.
او کئچیردیگی قارا گونلریندن بئله دانیشیردی:
" دشمن حیات یولداشیمی اردبیلده دوستاغا سالمیش و منی اونون گؤروشوندن محروم ائتمیشدی. بؤیوک قیزیم "لاله" آغیر مریضچیلیگه دوچار اولموشدو. اجنبی دشمن اونو کنددن چیخاریب، اردبیل شهرینده حکیمه آپارماغا قویموردو. گئجهنین قارانلیغیندا لالهم جان وئریردی، آما منیم آغلاماغا؛ قونشولاری بئله چاغیرماغا حقیم یوخو ایدی. حتی چیراق یاندیریب، ایشیغیندا اَیلشمگه بئله حقیم یوخ ایدی .
بو حالدا قیزیم لاله جان وئردی و قارانلیقدا دوشمن سربازلاری مشاییعتینده کند قبرستانلیغین آشاغی باشیندا بیر چالا قازیب، لالهمی غسلسیز؛ کفنسیز باسدیردیم. اوندان سونرا سورگونه سورولدوم و ایللر بویو وطنیمدن دیدیرگین دوشدوم؛ قاییدیب گلنده نه قدر آختاردیم لالهمین نم-نیشانسیز قالان مزارینی تاپا بیلمهدیم. بو حسرت ابدیلیک اورگیمده قالدی."
بو اورگی یانیق آنانین دیلیندن بیر بایاتی قالیب کی اونو اوخویاندا گؤزیاشلاری دورمادان یاناغیندان آخاردی :
"ساوالان لالاسیز اولماز
یوللاری چالاسیز اولماز
بو یولا قیچ قویانین
باشی بلاسیز اولماز "
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
ائل بیلیمی,
حور,
ساوالان لالاسیز اولماز


text:
آیدین آرازین "یاساق سؤزجویوم" آدلی کیتابینا گؤره بیر نئچه سؤز!
بیر مدت شعیر(اؤزه للیکله مدرن و چاغداش شعیری) ساحه سیندن اوزاق ایدیم
نئچه گون بوندان اؤنجه ایکی کیتاب منه بیر داها شعیر ایچگیسینی ایچدیریب و اوندان لذت دویماغی یادیما سالدی.
اؤنجه دن ده دفعه لرله بو ایکی کیتابین گؤزل گؤزل شعیرلرینی اوخویوب فرحله نمیش ایدیم. آما بو دؤنه باشقا بیر لذت منده یاراندی. بو ایکی کیتاب درین دوشونجه لی شاعیر قارداشیمیز "محمد رضا لوایی" نین "گونش سسین دیر باتیر" و دویغولو و سئویملی شاعیریمیز "آیدین آراز" ین "یاساق سؤزجویوم" آدلی شعیر کیتابلاری ایدی لر.
"آیدین آراز"ین سؤیلرینی اوخویارکن نئچه سؤز ذهنیمدن کئچدی کی اونلاری کاغیذ اوزره یازمیشام. البت من نه شاعیره م و نه تنقیدچی! یالنیز 1 اوخوجویام! بونودا بیلیره م کی بیر ساوادسیز اوخوجونون سؤزلرینین ایچیندن بیر دیرلی سؤز تاپماغ چوخ چتین دیر. آما شاعیریمیزین اؤز ایذنیله بو آلچاق و آخساق باخیشلاریمی بورادا گئتیردیم، بو آرزیلا کی ان آزی بیر جومله قدر درده ده یمیش اولسون.
"آیدین آراز"ین شعیرلرینین چوخو اوخوجودا یئنی حیس لر و یئنی دوشونجه لر یارادیر. شعیرلرینین چوخو _مدرن و چاغداش فضالارینا گؤره_ گئنج شعیر سئوه ر لرین اوره کلرینه یاتیر و آیدین آراز اؤزو دئمیشکن:
"یاز گئجه لری کیمی سئوینجلی بیر سرینلییی پای وئریر بیزه!
اونا گؤره بئله دوشونوره م کی بو کیتاب تازا "آیدین آراز" ین یولونون ایلک بولومو دور و نئچه بئله و بوندان دا گؤزل کیتابلار چیخاراجاق. اونا گؤره جیسارت ائدیب و بو اؤنرلری یازمیشام(کیتابین گؤزللیکلری او قدر دی کی یازماغا گلمه ییر،شعیرلری ده دانا دانا آچیقلاماق تنقیدچی لرین ایشی دیر. او دور کی اونلار دان واز کئچیب یالنیز بیر نئچه قیسسا باخیش یازدیم:
ادامه مطلب


text:
برلین
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: Berlin
برلين – آلمانین پايتاختي و ان بؤيوک شهريدير. برلين هم ده آلمانين 16 فدرال ايالتيندن بيريدير. اهاليسي تقريبا 3400000 نفر، اراضيسي ايسه 891،85 کم²-دير. شهرين شومالينداندان جنوبونا دوغرو اولان مسافه 38 کم-ا، شرقيندن غربينه قدر اولان مسافه ايسه 45 کم-ه برابردير.اؤز تاریخی دؤورونده برلین بیر نئچه دفعه آلمان دؤولتلرینین (براندنبورگ کورفورستلوگو، پروسسیا کراللیغی، آلمان ایمپریاسی، وایمار رسپوبلیکاسی، اوچونجو رایش) پایتاختی اولموشدور. ۱۹۹۰-جو ایلدن، آلمانین بیرلشمهسیندن سونرا برلین یئنه ده پایتاخت سئچیلمیشدیر.


text:
آلاهین آدیلا
گوز باشا یئتیر چیله نی گتیریر گوز:پاییز
چیله نین آددیم لاری موبارک دی
قیشین سویوقی گلیر چیله لرنن
قارپیز یئسم جانیم سویوقا برکدی
قارا باغ سیز چیله منه اولوم دی
منیم یاشایشیم اوروم گولوم دی
بو چاغ آذربایجاندا پیس دونوم دی
منن قورخولارکی آتام بابکدی
ایندی منیم یوردوم دیلیم-دیلیم دی
بو دیلیم-دیلیم یورد سوگیلیمدی
من زوروم قودرتیم بیرلیگیمدی
بوردا بیرلیگین آغاجین خوی اکدی منظور مقامت جانانه مردم خوی برابر ارتش 8 هزار نفری ارامنه
من چیله نی نئننیرم اهر سویوق دا
من نئلم اوروم گولوم قورولوق دا
گوره سن نه خبر دیر قارا باقدا؟
گوره سن چیله ده شوشا نه چکدی؟ شوشا:یکی از مناطق ایالت قارا باغ
شئرین قالیبی:قوشما
.: Weblog Themes By Pichak :.


text:
بونا دوزمه داها بئله پادشاه
داغ – چوبانی اولوب، قویون اوتاردیم
گلندن – گئچندن، سراغ توتاردیم
قئزیل آلما وئردیم ، جانیمی قورتاردیم
بونا دوزمه داها بئله پادشاه
دئیللر داغلاری دومان بورویوب
گوز – گوزی گورنمیر، یامان بورویوب
آختارانلاریمی ، گومان بورویوب
بونا دوزمه داها بئله پادشاه
بیر گورچین اوچدی ، داغلار باشیندان
ویداع ائتدی ، بوتون یار یولداشیندان
اوزو قویلو دوشدی ، سوباند داشندان
بونا دوزمه داها بئله پادشاه
یاتسا ایلان وئران ، من یاتمام آنجاق
سنی باشقاسینا، من ساتمام آنجاق
آنا وطنیمی ، اونودمام آنجاق
بونا دوزمه داها بئله پادشاه
علی محبی(تایماز)- 1389 اینجی ایلین
مرداد آیی