text:
آنادان اولماسی و اوشاقلیغی
1333 ه. ش.-ده میاندوآب شهرستانیندا ایمانلی و مذهبلی بیر خانوادهده آنادان اولدو. اوشاقلیقدا ایمانلی بیر خانیم اولان آناسینی الدن وئردی. ابتدایی و متوسطه تحصیلینی اورمیهده قورتاردی و دبیریستان دؤورونده (قارداشی علی باکرینین ساواک دژخیملری طرفیندن شهید اولدوغو زامانلار) سیاسی جریانلارا قوشولدو.
سیاسی – مذهبی جریانلار
دیپلم آلدیغیندان سونرا قارداشینین شهادتیندن چوخ ناراحات و متأثر اولسا دا دانیشگاها وارد اولوب مئکانیک مهندسلییی رشتهسینده تحصیل آلماغا باشلادی. تبریز دانیشگاهینا وارد اولدوغو اول گونلردن بو دانیشگاهین مبارز فردلریندن بیریدی. او قارداشی حمیدی ده اؤزو ایله بو شهره گتیردی.
شهید باکری، الدهکی محرمانه سندلره اساساً شرقی آذربایجاننین امنیت سازمانی (ساواک) کنترل و مراقبت اولونماقدایدی.
بیراز سونرا حمیدی آیری مبارزلر ایله ارتباطدا اولماق اوچون خاریجهیه یوللادی کی اؤلکهنین ایچیندهکی مبارزلره آتشلی سیلاح (سلاح گرم) گوندرمکده فعال اولسون.
شهید مهدی باکری حضرت امام خمینینین (ره) اعلامیهسیندن تبعیت ائدیب – تهراندا افسر وظیفه اولسا دا – سربازلیقدا قاچیب گیزلین یاشادی و اسلامی انقلابین پیروزلوغو اوچون مختلف فعالیتلر ائلهدی.
اسلامی انقلابین پیروزلوغوندان سونرا
اسلامی انقلابین پیروزلوغوندان سونرا سپاه پاسداران انقلاب اسلامیه عضو اولوب اورمیه سپاهینین سازماندهیسی و استحکامیندا فعال نقش ایفا ایفا ائتدی. سونرا ضرورته گؤره اورمیه دادگاهینین دادستانی(ساوجی) اولدو. سپاهدا خدمت ائتدییی زامان 9 آی دا اورمیه شهرداری اولاراق اؤزوندن دهیرلی خیدمتلر یادگار قویدو.
شهید مهدی باکرینین ائولنمهسی، تحمیلی جنگین باشلانماسی ایله مصادف ایدی. خانیمینین کبینی(مهریه) اونون کولت اسلحهسی ایدی. عقددن ایکی گون سونرا جبههیه گئتدی و ایکی آی سونرا شهره قاییدیب منطقهنین مصلحتلرینه گؤره استانین سازندگی جهادی مسولیتینده میلته دیرلی خدمتلر ائتدی.
شهید باکری اورمیه سپاهینین عملیات فرماندهی اولاراق منطقهنین شرقه-غربه باغلی اولانلار و مزدورلاردان تمیزلنمهسی اوچون چوخ چالیشدی. مختلف مسولیتلرده گئجهلی-گوندوزلو فعالیتلرینه رغماً تحمیلی جنگین باشلاماسیندان سونرا اسلامی وطنه تجاوز ائدن بعثی کافرلرله جهاد ائتمهیی بیر شرعی وظیفه کیمی بیلیب جبههلره یوللاندی.
شهیدین مقدس دفاعداکی نقشی
شهید باکری فتح المبین عملیاتیندا نجف اشرف تیپینین معاونی اولاراق استعداد و شفقتی ایله پیروزلوقلاردا تأثیرلی اولدو. بو عملیاتدا بیر گردان محاصرهیه اولونموشدو کی او تایسیز شجاعت و تدبیری ایله بیر تعداد نفر ایله اونلاری محاصرهدن چیخاردی. ائله بو عملیاتدا رقابیه منطقهسینده گؤزوندن یارالاندی. بیر آیا یاخین سونرا بیت المقدّس عملیاتیندا (همان مسولیتده) شرکت ائدیب اسلام سپاهینین بعثی متجاوزلره پیروز اولماسینا شاهید اولدو.
بیت المقدس عملیاتینین ایکینجی مرحلهسینده بئلیندن یارالاندی. یارالاری چوخ اولسا دا عملیاتین اوچونجو مرحلهسینده، بسیجی قارداشلاری بیسیم ایله هدایت ائتمک اوچون فرماندهلیک قرارگاهینا گئتدی.
رمضان عملیاتیندا عاشورا تیپی فرماندهلییی سمتینده، عراق توپراغیندا آمانسیز ساواش آچیب گینه ده یارالاندی آما او هر دفعه یارالاندیقجا جبههلرده داها جیدّیتلی حاضر اولوب نیرولارین تجهیز، سازماندهی و هدایتینده و عملیاتلارین طراحیسینده گئجهلی-گوندوزلو یورولمادان چالیشیردی.
مسلم ابن عقیل عملیاتیندا، اونون عاشورا لشکرینه فرماندهلییی و سلحشور رزمندهلرین ایثارلاری سایهسینده اسلامی ایراننین گؤزل توپراغینین بؤیوک بیر بؤلومو و نئچه ایستراتژیک منطقه آزاد اولدو.
شهید باکری مقدماتی، بیرینجی، ایکینجی، اوچونجو و دؤرونجو والفجر عملیاتیندا، عاشورا لشکری فرماندهی اولاراق غیرتلی و فداکار بسیجیلر ایله متجاوزلر ایله ساواشدا اؤزوندن بؤیوک آمادهلیک و هر طرفلی ایثار گؤستردی.
خیبر عملیاتیندا قارداشی حمید اوجا شهادت درجسینه ناییل اولدو. اونا خاص علاقهیس اولسا دا خانوادهسینه تئلئفون ائدیب غمگینلیک گؤسترمهدن بئله دئدی: حمیدین شهادتی آللاهین لوطفلریندن بیریدیر کی خانوادهمیزین حالینا شامیل اولموشدور. و خانوادهسینه بیر نامهده بئله یازدی:
من حمیدین وصیتی و آرزوسو اولان کربلا یولونون آچیلماسی اوچون جبههلرده قالیب شهیدین هدفی و یولونا دوام ائدهجهیم اسلام پیروز اولونجایا قدر.
ساواش مئیدانلارینین حساس شرایطینده چوخ چالیشدیغی اوچون قارداشینین تشییع جنازهسینده شرکت ائده بیلمهدی؛ انقلابدان قاباقکی چوخ خطرلی گونلرده سیاسی مبارزهلرده و جبههلرده اونونلا برابر جانفشانلیق ائدن همرزم قارداشی.
شهید باکری و عاشورا لشکرینین نقشی، خیبر قهرمانلیق حماسهسی و مجنون جزیرهلرینین تصرّفونده هابئله، اونلارین دشمنین توانفرسا پاتکلری قاباغینداکی مقاومتلری، هئچ کسه گیزلین دئییلدیر.
بدر عملیاتبنبن مقدّماتینین آمادهسازلیق مرحلهسینده گونلر یاواش یاواش گئچسه ده مهدی بوتون نیرولاری مردانه وعارفانه بیر ساواش اوچون تشویق ائدیب هیجانلاندیریردی؛ بیر کامل مرشد و واصل عارف تکین، آللاه یولوندا جهاد ائدنلر و شهادتسئورلرین بیلیب ساواش مئیدانیندا عمل ائتمهلری لازم اولان شئیلردن دانیشاردی.
شهیدین بدر عملیاتیندان قاباقکی سؤزلری
بوتون قارداشلار تصمیملرینی توتوبلار؛ آنجاق من بو عملیاتین چتینلییینی تأکید ائدیرم. سیز حضرت ابراهیم کیمی اولمالیسینیز کی آللاهین رحمتی حالینا شامل اولدو؛ اونون کیمی اوتا گیرین. آللاه مصلحت گؤرسه دوشمنین صفلرینه نفوذ ائدهجکسینیز. نهایی حدده مقاوت سیلاحیندان استفاده ائتملیییک.
آللاه مقاوتیمیزی گؤردویو زامان رحمتینی حالیمیزا شامیل ائدر. بیر ییرمی ایکی نفرلیک دستهدن بیرجه نفر قالسا دا ائله او بیر نفر مقاومت ائتملیدیر فرماندهینیز شهید اولسا دا دئمهیین فرماندهیمیز یوخدور جنک ائتمهیک کی بو شئیطان وسوسهسیدیر.
بیزیم اصلی فرماندهیمیز آللاه و امام زاماندیر (عج)؛ اصل اونلاردیر آنجاق بیز موقّتیک، بیز سیزی جنگ مئیدانینا آپارماق اوچون بیر وسیلهییک. وظیفهمیز سون نفسه قدر مقاومت و فرماندهلیکدن اطاعتدیر.
حمله دستورو وئریلمهیینجه هئچ کس تیراندازلیق ائتمهسین. مجروح اولسا بئله سکوتو رعایت ائتسین دیشلرین سیخیب فریاد ائتمهسین.
هر رگبار ایله سبحان الله دئیین. عملیاتدا یورولمایین. هر درگیرلیک و عملیاتدان سونرا شهید و مجروحلاری تخلیه ائدین گینه سازماندهلیک ائدیب ایشهدوام ائدین.
وساییلدن لاپ یاخشی استفادهنی ائدین؛ بو کورک سینسا یئرینه آیری کورک یوخدور.بو قاییقلار ایله عملیات ائتملیییک. قوّاصلیق پالتارلارینی یاخشی ساخلایین. بیر ایلدیر بو امکانلارین دالینجاییق.
مهدی عملیات گئجهسی دستناماز آلار و بوتون گردانلاری بیر-بیر قرآنین آلتیندا گئچیرر. دواملی توصیه ائدر:
قارداشلار، آللاهی یاددان چیخارمایین امام زامانین آدین زمزمه ائدین. دوعا ائدین ایشیمیز آللاهدان خاطیر اولسون. او بیسیم دالیندان دا هامینی «لاحول و لاقوه الا بالله» ذیکرینی دئمهیه تشویق ائدر.
عاشورا لشكری سپاهین زمینی نیروسونون آیری عمل ائدن یئگانلارینین کناریندا، بدر عملیاتینین اول گئجهسینده دوشمن خطینی سیندیرماغی موفق اولورلار و سونراکی گون چایین ساحیلینده موضعلرینی تثبیت ائدیرلر.
عملیاتین ایکینجی مرحلهسینده، عاشورا لشكری طرفیندن نفس توتان بیر حمله دوشمنین، سول جناحی اوچون فشار عامیلی اولان واحیدلرینه باشلاندی. ب حمله دوشمنی کسیب بیچمک، اوندان انتقام آلماق و اونون سول جناحینین نیرولارینا تجاوز ائتمکدن الینی کسمک ایله نتیجهلندی.
اخلاقی خصوصیتلری
شهید باکری نمونه پاسدار، فداکار وایثارگر فرمانده، صادیق خدمتگزار، صمیمی، مخلص و امام خمینی (ره) ایله اسلامی انقلابین عاشقی ایدی. بوتون وجودو ایله اؤزونو امام خطی پیروو بیلیردی و چالیشیردی حیاتین اونون بویوردوقلاری و توصیهلری اساسیندا دوزلتسین. حضرت امامین (ره) دانیشقلارینا دقت ایله قولاق آسیب اونلاری یازیب گؤزو قاباغیندا قویاردی. بو ایشه ائله حساسدی کی خانوادهسینه سفارش ائتمیشدی کی او حضرتین دانیشیقلارینی ضبط ائتسینلر آنجاق موفق اولماسالار روزنامه یولو ایله اله گتیرسینلر.
او امامین سؤزلرینین الهی آیهلریندن الهام آلیندیغینا اینانیردی؛ گؤزوموزون قاباغیندا اولمالیدیر تا همیشه اونلاری گؤروب اونوتمایاق.شهید باکری وارسته و خودساخته بیر انساندی کی شرایط محیّا اولسادا دونیانین مادّی مظهرلری و لذّتلریندن اوز چئویرمیشدی.
اونون ساده و ریاسیز حیاتی تانیانلارین دیلیندن دوشمزدی. تواناییلری ایله لاپ مرفّه بیر حیاتی اولابیلردی آما همیشه بیر بسیجی کیمی یاشاردی. طبیعی حقی اولان امکانلاری بئله ایستهمزدی. تواضعو باعث اولاردی اونو تانیماسینلار اورکلر محبوبویدو. هامی اونو سئوردی و اورکدن فرمانینا قولاق آساردیلار. او دا بسیجیلری سئوردی. دئیردی:
بسیجیلر ایله یئریینده آیری بیر حال تاپیرام یورولاندا بسیجیلرین یانینا گئدیرم کی اونلاردان روحیه آلام و یورغونلوغوم چیخسین.
هامیمیز بو بسیجیلرین جانینا گؤره مسئولوق؛ اونلارین جانینی حیفظ ائتمهیه بیر سنگری دوزلتمک بیزه بیر میلیون تومنه باخسا دا بیر بسیجینین بیر توکو اونون یوز قاتی قدر ارزشلیدیر.
اسلام و انقلاب دوشمنلری مقابیلینده فتحاولونماز پولاد بیر قلعه کیمییدی و آللاه دوستلاری مقابیلینده جذّاب و سئویملی چهرهسی واردی.
همیشه غملی اولسا دا گولر اوزلو گؤرونوردو. همیشه خدمته آماده و گوجلویدو.
حجتالاسلام والمسلمین شهید محلاتی شهید باكری حقینده دئیرلر:
او آللاه ایله اسلام دوشمنلری مقابیلینده آللاه غضبینین مظهری و نمونهسییدی. عصبیلییی آنجاق دوشمنلر اوچون ایدی، فرمانده اولاراق تقوالی و الیآلتینداکیلار ایله رأفتلی و محبّتلی رفتار ائتمهسینه گؤره اولگو ایدی.
شهید باکرینین خانیمی اونون ائودهکی اخلاقینا گؤره دئییر:
بوتون یورغونلوقلار، یوخوسوزلوقلار و قاچماقلارا رغماً یورغونلوغونو بیلندیرمهییب ائوه شاد گیرردی. مومکون اولسایدی ائو ایشلرینده منه کؤمکلیک ائدردی؛ پالتار یویاردی، قاب یویاردی و اؤز ایشلرینی اؤزو گؤرردی.
بیر شئیدن عصبی و ناراحات اولسایدیم صبر، حؤوصله و سوغوققانلیلیق(خونسردی) ایله و مکتبی دلیللرله منی قانع ائدردی.
دوستلاری و سنگرداشلاری نقل ائدرلر:
دینی واجیبلره عمل ائتمهیه مقیّد اولدوغو قدر مستحبلره ده مقید ایدی. گئجه یاریسی یوخودان اویانیب آللاهی ایله خلوت ائدردی. گئجه نامازینی آغلایاراق قیلاردی. قرآن اوخوماق گوندهکی واجیب ایشلریندن ایدی و آیریلاری دا بو ایشه سیفاریش ائردی.
شهید باکری بیتالمالین حیفظی و اونون اهمیتیینده چوخ توجهلی ایدی. خانیمینی رزمندهلرین چؤریین یئمکدن بئله و بیتالمال قلمی ایله یازمقدان – بیر نئچه کلمه اولسا دا – منع ائدردی. همرزملری، اونون فرمانده اولاراق لاپ کؤهنه بسیجی پالتارینی اوزون مدت استفاده ائتدیینه گؤره اعتراض ائتدیکلری زامان دئیردی: استفاده اولونانا قدر ائدهجهیم.
همیشه شهید خانوادهلرینه یئتیشمهیی تأکید ائدردی و اژونه مومکون اولسایدی لشکر مسئوللاری ایله هر عملیاتدان سونرا ائولرینه گئدردی و اونلاری یوخلاییب موشکیللرینین حلّینه چالیشاردی.
او دئیردی:
بوگون شهید خانوادهلری دستهسینده اولماق بیر فخردیر و بئله بیر یاشاییش لاپ فضیلتلی یاشاییشلارداندیر.
شهادتی
قارداشی حمید و بعضی یارلارینین شهید اولماسیندان سونرا، روحو جیسمینده قرارسیز ایدی و تئزلیکله اونلارا قوووشاجاغی بللی ایدی. اون بئش گون بدر عملیاتیندان قاباق مقدّس مشهده مشرف اولوب تضرّع ایله آغا علی ابن موسی الرّضادان ایستهییبدیر کی آللاه اونا شهید اولماق توفیقینی نصیب ائتسین. سونرا حضرت امام خمینی (ره) و حضرت آیت الله خامنهاینین خیدمتینه یئتیشیب آغلاماق، اصرار و التماس ایله شهید اولماسی اوچون دوعا ائتمهلرینی ایستهدی.
بو دلاور فرمانده 25/11/63 گونو بدر عملیاتیندا عملیاتین حساس شرایطینه گؤره، همیشهکی کیمی ساواشین لاپ چتین صحنهلرینه وارد اولدو. لشکرین رزمندهلرینی دجلهنین ساغیندا یاخیندان هدایت ائدرک چالیشیردی تصرف اولموش موضعلری دوشمنین پاتکلری مقابیلینده تثبیت ائتسین کی بیر دلیرانه چاتیشمادا (نبرد) عراق مزدورلاری تیرینین مستقیماً دهیمهسی نتیجهسینده حق چاغریسینی لبیک دئییب معشوق لقاسینا ناییل اولدو.
پاک جیسمینی هورالعظیم سولاری یولو ایله داشیدیقلاری زامان، جیسمینی داشییان قاییق دوشمن آرپیجیسینه هدف الوب بیر قطره کیمی دنیزه قاتیلدی.
اهل بیته (ع) درین سئوگیسی، ابا عبدالله الحسینه (ع) آتشلی عشقی، تقوا توشهسی و بیر عؤمور آللاه یولوندا جهاد ایله همرزملریندن سبقت آلیب دوست یوردونا گئتدی و آللاهین بهشتینده قورتولماز نعمتلره یئتیشدی. شهید باکری اؤزنو آللاهین نعمتلری مقابیلینده شرمنده گؤرردی فقط آللاهین تام لوطف و کرمینه امیدوار ایدی. وصیتنامهسینده واردیر کی: نه ائدیم کی الیبوشام آللاهیم منی قبول ائت.
شهید محلاتی اونون بوتون دهیرلی خصلتلریندن، معرفتینه اشاره ائدیب اونون شهادت مراسیمینده، اونون، معبودو ایله عاشقانه رازونیازین شهیدین دیلینجه بئله بیان ائدر:
آللاهیم سن نه قدر سئوملی و پرستیش ائدیلهسیسن، قان اولوب دامارلاریمدا آخمالییدین تا بوتون سلّوللاریم دا یا رب یا رب دئیهیدیلر.
بو عارفانه سؤز، او اوجامقاملی شهیدین خلوصلو و اوجا روحونون بیانگریدیر کی آنجاق خودسازی و معنوی سیر و سلوک سایهسینده اونا چاتمیشدی.
خاطرهلر
۱-جی خاطره
امامین بیتینده مهدینی گؤروب دئدیم: "آغا مهدی سنه گؤزل یوخولار گؤروبلر... دئهسن سیز ده... بلی..." گولومسهییب تعجبله سوروشدو: "نه خبر اولوب؟" دئدیم: "بوتون خبرلر سیزده. گردان فرماندهلرینین بیری کی بیر آی قاباق شهید اولدو، یوخودا گؤرموشدو کی بهشتده گؤزل بیر ائو دوزلدیرلر." سوروشموشدو: " بو ائوی کیمین اوچون آماده ائدیرسینیز." دئییبلر: "بیریسی بهشتلیلره قاتیلاجاق." گینه سوروشموشدو: "او کیمدیر؟" سونرا دینمهدیم. مهدی مشتاقجا باشینی ترپدیب دئدی: "یاخشی، دوام ائت." دئددیم: "دئدیلر: مهدی باکری بورایا گلجک. خلاصه کی، آغا ملکلری چوخ زحمته سالیبسان." باشین آشاغی سالدی، اوزو قیزاردی و یاواشجا دئدی: "آللاه بندهسی بو گؤردویوموز ایشلرله مگر بسیجیلر قویارلار کی بهشته گئدک؟ بهشت قاپیسندا دوروب بیزه یول وئرمزلر. سونرا آشاغی گئدیب مندن اوزاقلاشدی. داها مطمئن ایدیم کی مهدی یار فراغی گونلرینین آخیرلارینی سووور.
۲-جی خاطره
بیر گون مدرسهدن ائوه گلیر. قیزارمیش اللری و یاناقلاری جانینا اوتورموش سویوغو گؤرسهدیر. آتاسی او گئجه تصمیم توتر اونا بیر پالتو تهیه ائتسین. ایکی گون سونرا تازا و گؤزل بیر پالتو ایله مدرسهیه گئدیر. آخشام ائوه قاییداندا ناراحیتلیقدان پالتویو اوتاغین بوجاغینا آتیر. خانوادهسینین بوتون عضولری اونا تعجبله باخیر. مهدی گوزلریندن یاش آخاراق دئییر: "نئجه راضی اولارسیز من پالتو گئییم یانیمداکی یولداشیم سویوقدان تیترهسین."
وصیتنامه
عزیزلریم، اگر گئجهلی-گوندوزلو آللاها شکر ائتسک کی اسلام و امام نعمتینی بیزه عنایت ائتدی، گینه ده آزدیر. آگاه اولاق کی دوز نیّتلیلیک و عملده خلوص تکجه چارهمیزدیر. ... بیلین کی اسلام بیرجه نجات و سعادت یولوموزدور.
...همیشه یادینیزدا آللاه اولسون و اونون فرمانلارینا عمل ائدین. امامین دالیندا دورون و اورکدن اونون مقلّدی اولون. دوعا، اباعبدالله و شهیدلرین مجلسلرینه چوخ اهمیت وئرین کی سعادت یولو و آخرت توشهسیدیر. هر زامان زینبی و حسینی تربیت اولون و اونلارین رسالتینی اؤز رسالتینیز بیلین. اوشاقلارینیزی دا ائله تربیت ائدین کی اسلام اوچون ایمانلی و شهادتسئور سربازلار و حضرت ابوالفضلین (ع) وارثی و صالئح علمداری اولسونلار.
بو یازیغین بوتون مادی و معنوی حق لری علی احمدیه تعلوقو وار.


c: text/html

text:
جناب علی اکبر(ع) جنازهسی اۆسته جناب سکینه دیلیجه نوحه
قوْشار: صرّاف
آخار قانێن کیمی آغلار، گؤزۆمدهن یاش علی قارداش
بۇ گۆندهن بیرجه گۆن اوّل، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
باجۇن قارداش علی سالدێن، نه تئز گؤزیاشێ تک گؤزدهن
دئییرلر دوْغرۇ سؤزدۆر بۇ، دؤزهرمیش آخر اۆز-اۆزدهن
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
غلط سؤزدۆر دئیه هر کیم، سنه گر یوسف-ی-ثانی
بۇ حُسن-وْ-بۇ ملاحت حضرت یوسف ده وار هانێ؟
سراسر جیسمین اوْلمۇش رشک-ی-صورتخانهی-ی-مانی
ائدیبدیر سنده ظاهر قدرتین نقّاش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
وجودین سربه سر باشدان آیاغا نئیزه-وْ-اوْخدۇر
....
صغیرهم ظاهیرهن صورتده امما گؤز یاشێم چوْخدۇر
ایجازه وئر ائدیم تا باشیوه شاباش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
بۆتۆن نازین چکهن وار هر قدهر عالهمده ناز ائتسهن
هلاک اوْلدۇم ولی آچ گؤزلرین بیر دادیمه یئتسهن
سر-ی-زولفونده بئیله پای-ی-بندهم هر یانا گئتسهن
باشێن آردێنجا گللــهم باش آچێق بیرباش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
گئدیب گؤزدهن کؤنۆل مُلکینده مسکن ائیلئیوب قالدۇن
نئجه آرام اوْلۇم قارداش علی آرامیمی آلدۇن
غریبه دربه در قێلدێن منی صحرالره سالدۇن
اوْلۇب بیگانییه راز-ی-نهانیم فاش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
گئجه گۆندۆز گرهک بۇندان سوْرا قان آغلێیام سنسیز
اؤزۆم بیپرده نالم پرده ده قالسێن دگیل جاییز
علاوه آت دؤشۆنده گئتمهگه اینجیمهرهم هرگیز
کسیک باشێن اگر اوْلسا منه یوْلداش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
آلێشدێ شُعلهی-ی-نار-ی-محبّتلهن دل-ی-زاریم
بۇ سوز-ی-عئشقیلهن پروانهلر اوْلمۇش خریداریم
مؤثّردیر زبس کیم آتش-ی-آه-ی-شَررباریم
دۇتۇب اوْد وار یئری اوْدلانسا داغ داش، علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
منی ساخلا یانێندا آیرێلام قوْیما بۇ تُربتدهن
حقیقت عالهمینده اؤلمهک آساندیر شماتتدهن
اجل گلمهز اؤلۆب تا قۇرتۇلام درد-ی-مصیبتدهن
قوْیام ایندی سنیله بیر مزاره باش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش
دَم-ی-صرّافه چون اوْلمۇش دَم-ی-روحالقُدس مُلحق
اوْدۇر صورسیز وئریر بزم-ی-عزایه نظملیلهن رُونق
باجێ قارداشێنێ اؤلمۆش گؤره بئیله دییهر مُطلق
بۇ گۆندهن بیرجه گۆن اوّل اؤلئیدیم کاش علی قارداش
علی قارداش علی قارداش، اؤلئیدیم کاش علی قارداش

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
گئدیردیم پادیگانا آنام باجیم آغلادی
خیردا باجیم قولوما خیردا قورآن باغلادی
آنا جان،آنا جان بو پادگان سالدی آیاخدان منی
یاخیندان گؤره نمیسن گؤر بیر اوزاقدان منی
آنا گئل تعریف ائدیم پادیگانین آشیندان
دویوسوندن یاغیندان اوچ یوز گیرم دانشیندان
دلی شیطان دئیری وور آشپازین باشیندان
آناجان بو پادیگان سالدی آیاخدان منی
یاخیندان گؤره نمیسن گؤر بیر اوزاقدان منی
سحری سوبدن بیزی اویاتدیلار
سوبحانه عوضینه میدانی قاچیتدیلار
افسرین سیللی سی قورببانین کوته گی
آنا جان بو پادگان سالدی آیاخدان منی
یاخیندان گؤره نمیسن گؤر بیر اوزاقدان منی
عکس : اورمیه امام خیاوانی (آیتام اورمولو)
برچسب ها: آنا، شعر، تورکو شعرلر، تورکجه شعر، شعر ترکی، آیتام اورمولو،


text:
زمزم آدینا عادی سو ساتیلیردی
زمزم آدینا عادی سو ساتیلیردی
مکّهده باغلاناجاق زمزم کرخاناسیندا غئیر قانونی یوللارلا سو ساتیلماسی و زمزمین عوضینه عادی سو ساتیلدیغی موعیّن ائدیلیب. مکّهده کودای پارکی یانیندا یئرلشن قدیمی زمزم کرخاناسینین باغلاناجاغی بیلدیریلیر. مکّه شهرینین رهبرلیگی -محمد الغامدی حاضیردا مؤوجود اولان زمزم کرخاناسینین داغیدیلاراق عوضینه داها موعاصر کرخانانین اینشا ائدیلهجگینی بیلدیریب. یئنی کرخان ایله بولاق سویونون زمزم آدی آلتیندا غئیری-قانونی یوللارلا ساتیشینین قارشیسینین آلیناجاغی دا قئید ائدیب. بوندان باشقا، الغامدی کودای پارکینین یانینداکی مؤوجود زمزم کرخانادان کناردا زمزم سویو آلینماماسی ایله باغلی دا خبردارلیق ائدیب.زمزم کرخاناسیندا هر یئرلی وطنداش، حجّ و عومره عیبادتی اوچون گلنلر شخصیت وثیقهلری، یاخود پاسپورتلارینی گؤسترهرک 10 لیترلیک قاب 4 ریالا (10 قابدان آرتیق اولماماق شرطی ایله) زمزم سویو آلا بیلرلر


text:
بیگانه بیگانه – حمیده رئیس زاده
گلیبسن اوز اوزه باخما منه بیگانه – بیگانه
اؤتورمه ایریلیق یوردون گزیم دیوانه – دیوانه
دولاندیر بیر باخیش رطلین منیم احوالیمه گاهدان
گؤزوندن قوی ایچیم گیزلین چاخیر پیمانه – پیمانه
نظر سال قات – قات آیریلسین جانیمدان غربت آثاری
آچیلسین شعریمین یارپاقلاری میخانه – میخانه
سینیخ سالخاخ اوره کلردن ایزین گؤرسه تدیلر خلقه
قالیب کؤنلوم جلالیندانایراق ویرانه – ویرانه
منیم شوقومدور عالمده ، جنون رنگینده پایلاندی
گؤرور هر یئرده بیر شعله ، یانیر پروانه – پروانه
منم مجنون ، منم لیلا ، منم وامق ، منم عذرا
منیم دردیم دوشوبدور دللره ، افسانه – افسانه
سحر ال چک یاخامدان ، حایل اولما منظر وصله
چکیل گئت بیر گؤروشه جان وئریم جانانه – جانانه
Filed under: تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | آیریلیق,بیگانه,تورکی شعر,حمیده رئیس زاده,رییس زاده,سئوگی


text:
رسول اکرمین (ص) عمامهسی
ســؤزۆمـۆن مئحـوری پئیغهمبرین عمامهسیدی*
کافیری حیفظ ائدهن عمامه، قێلێجـدان یـارادان
ایتـی شمشیـره دوچـار اوْلـدۇ، بـؤلۆنـدۆ آرادان
کربلا شاهی حسین بن علی، قطب-ی-زمـان
گؤزهل اوْغلـۇن ائلییـهن لحظـهده مئیـدانـه روان
محضر-ی-جددینه فیکر ائدیب، اوْلان حیرز امان
غرق ائدیب خئیمهده کیپریکلهرینی گؤز یاشێنا
همـان عمـامـهنـی قـوْیـدۇ علــی اکبـر بـاشێنـا **
آنـاسـێ درک ائـلـهدی اوْغلۇنۇ بوْینـۇندا کفـهن
دئـدی روْشـن دی علـی دوْغـراناجـاق بـۇ بدن
باشدا عمامهسینه باخجاق اوْ مهجور-ی-وطن
وار اۇمۇدۇم دئدی ائی شبه-ی-رسول-ی-مدنی
بـاخێـب عمـامــهوه اؤلـدۆرمییـه کوْفـفـار سنـی
روبــهرو اوْلــدۇ سیپـاهـــه اوْ پئیـــهمبـــهر سیمـــا
اوْلمـــادێ کـــوفــه شیـــوخینـده نجــابـهت اصــــلا
بۇ حۆسئینین دئدیلهر اوْغلۇدی یا کی طاها عجهبا
صــــورهتینــــده گــؤر نــــه وجــاهـــهت وارێـــدێ
جددی تک باشدا یاشێل تاج-ی-سیادهت وارێدێ
کاش حۆسئن بئیعهت ائده زاده-ی-بـۇ سئفیـانـه
بــۇ جـوان حئیفیــدیـر آخــهر یێخـێــلا مئیــدانـــه
نه روادیـر بۇ گـــؤزهل گـؤزلــهری باتسێــن قـانـه
* بۇ شعرین هانسێ شاعر دن و یا هانسێ کیتابدا اوْلماسێنێ بیلمیرهم، بۇنۇ نئچه ایل بۇندان قاباق "حاج داوود علیزاده اردبیلی" نین بیر کاسئتیندهن یازمێشدێم، آنجاق بۇ بؤیۆک مداحیمیز بۇ مطلبی گؤزهل و بوْر سس ایلهن ایفا ائدیب، کاسئتین آدێ منجه "علی اکبر ع" روضهسی دیر و ایندی هانسێ ایل و هاردا؟ بیلمیرهم
** منظور رسول (ع) ین اوْ عمامهسی کی رسول اکرم صفوانین باشێنا قوْیدۇ کی موسلمانلار اوْنۇ اؤلدۆرمهسینلهر، اوْنا امان وئردی، و امام حۆسئن (ع) عاشورا گۆنۆ اوْ عمامهنی علی اکبر ع (بنی هاشیمین لاپ رسول اکرمه اوْخشار ایگیدی) باشێنا قوْیۇب اوْغلۇن ساواشا یوْللادێر


text:
یاندیریلان كیتابلار
ادبیات گوزگوسونده
رضا همراز
بیلدییمیزه گوره 1325 ینجی ایلین آذر آیی نین 26 ینجی گونو آذربایجانلی لارا چوخ کدرلی ، قارا و داریخدیریجی بیر گون اولموشدور .همین گونده میللی حوکومتین بئش گون دئوریلدییندن سونرا آللاهسیز پهلوی رژیمینین امری ایله تورکجه میزده نشر اولان اللرینه گلن کیتابلاری ، اوزل لیک له درس لیک لری تونقال قاییریب اوددا یاندیرمیشلار .ائشیدییمیزه گوره او دوورده بو گولونج ، عیبه جر ، عین حالدا آغلامالی ایشه دونیا سویه سینده بیریسی دوداغین دوداغینین اوستوندن گوتورمه یب ، اعتراضین بیلدیرمک ایسته مه دی!!
یئنه ساغ اولسون اوز آذربایجانیمیزین شاعیر و یازیچی لاری کی یئری گلمیشکن بو قباحتلی ایشی قینادیلار . آذربایجان خالقی نین بویوک شاعیری صمد وورغون پاریس ده گئچیریلن دونیا باریش قورولتایندا کی 1331 ینجی ایللرده قورولموشدور اشتراک ائدیب ، یاندیریلان کیتابلار شعری ایله آذربایجانلی لارین حاق سسلرین دونیایا چاتدیرا بیلمیشدیر . البته صمد وورغون بو شعری 1326-1327 ینجی ایللر آراسیندا قوشوب آنجاق نئچه ایل سونرا اونو تریبون آرخاسیندان اوز گور سسی ایله دونیایا خطاب اوخوموشدور. باشقا شاعیرلردن کی بو قارا ایشه اعتراض ائتمیشلر بیریسی ده ائل شاعیری رحمتلی حبیب ساهیر اولموشدور. بیلریک کی حبیب ساهیر دیندار بیریسی اولوب حتی قورآنیمیزی منظوم اولاراق تورکجه میزه چئویرمیشدیر . او گورنده کی الله ، امام، پیغمیبر آدی اولان کیتابلاردا بو تونقال لار ایچره آلاولانیرلار کووره ک اوره یی درده گلیب بو آجی ماجرایا توخونوب بئله بیر افاده سی اولموشدور :
وبلاگ «یاندیریلان كیتابلار» به صورت خودکار از وبلاگهای معتبر فارسی دریافت و با ذکر منبع نمایش داده شده است همچنین مسولیت مطالب آن بر عهده نگارنده آن میباشد و وبلاگ 98 هیچ گونه مسولیتی در قبال محتوای مطلب «sizin hamraz» ندارد.


text:
قلبیم غمیله دولسا ابوالفضله آغلارام
گوللر چمنده سولسا ابوالفضله آغلارام
یاد ایلرم اوساعتی کی دوشدی قوللاری
عومروم مین ایلده اولسا ابوالفضله آغلارام
اولدوم ازلدن عشقینه دل بسته یا حسین
هجران غمیله روحیم اولوب خسته یا حسین
ال آچمیشام سواله قاپیندا گدا کیمین
شیش گوشه قبرینه منی سن ایسته یا حسین
کج یوللارا کیم تابع اسلام اولا گتمز
وجدانی اولان شخصه هر اقدام اولا گتمز
هر کیم دوشونوب فلسفه قتل حسینی
ظلم و ستمون تحتینه اعدام اولا گتمز
هر دردمند رسمدور ایستر دوا یئری
غمگین اولان همیشه گزر غمفزا یئری
بو افتخاری ایله نصیب ای خدا منه
مدفن منه اولنده اولا کربلا یئری
مشتاقوام سعادت اولا بیر جواز آلام
زوار اولام مزاریوه من امتیاز آلام
آب فراتون آخدوقجان موجونا باخام
اول ائدیب گیلایه صونرا دستماز آلام
هر کیمسه حسین عشقینه دل باغلاسا خوشدور
قلبین شرر محنتیله داغلاسا خوشدور
اوزده گئدیب آغلاماقین ارزیشی یوخدور
منظور شه دینی بیلیب آغلاسا خوشدور
سینه سینه سؤزوم جوشه گلدی
یادیما قبر شیش گوشه گلدی
ای اورک قان اولوب گؤز یاشی توک
فاطیمه ناله سی گوشه گلدی
کرب و بلا، آئین ده اوّل آیه اولدى
نطق حسین، قرآنونان، همپایه اولدى
بیر شور و غوغا خلقته سالدى بو نهضت
روز قیامتده، قیامت سایه اولدى
آللاه چوخون خلق ائیلییب ، چوخ گول سئچیب دیر
آمما محصول خلقی روز عاشورا بیچیب دیر
کربلا دشتینده طوفان دیر بوگون
زینبین حالی پریشان دیر بوگون
یا حسین و یا ابوالفضل کلمه سی
بوتون دیللرده غلطان دیر بوگون
تؤکۆلۆب توْپراغا باشسێز شهــداء
کـربـلا دشتـی اوْلـۇب کوه-ی-مئنا
مـوج ایـدهر قانیلـه دریـای-ی-بــلا
نئجه قان آغلاماسۇن داش بۇ گۆن
بۇ همان گۆندی باتۇب یاسه جاهان
بوْیانۇب قانه سۇسۇز پیر-وْ-جاوان
انبیالر باش آچۇب آغلۇرێ قان
نئجه قان آغلاماسۇن داش بۇ گۆن
بۇ همان گۆندی سوْلۇب دین چمهنی
سارالۇب سرو-وْ-گۆل-وْ-یـاسـهمهنـی
قطعـه-قطعــه اوْلـۇب اکبـــر بـــدهنــی
نئجـه قـان آغلامـاسـۇن داش بــۇ گـۆن
توْی تۇتۇب قاسمه شاهنشه-ی-دین
ائتدیلهر بزم-ی-عزا حیجلهگهین
یاخدێ قانیله حنا تازه گلین
نئجه قان آغلاماسۇن داش بۇ گۆن
«حرمله» آلدێ اله تیر-وْ-کمان
اصغرین حلقین ایدۇب تیره نیشان
ایچدیرۇب سۇ یئرینه قێرمێزێ قان
نئجه قان آغلاماسۇن داش بۇ گۆن
کسدی اشرار-ی-دنی سۇ یوْلۇنێ
تئشنه سقّانون آلۇب ساغ سوْلۇنێ
هم ساغێن سالدێلار هم سوْل قوْلۇنێ
نئجه قان آغلاماسۇن داش بۇ گۆن
سالدێ دونیایه شرر شیمری دَنی
کسدی عطشان سری شاهی زَمَنی
قالدێ باشسێز قۇرو یئرده بدهنی
نئجه قان آغلاماسۇن داش بۇ گۆن


text:
غریب امامیمیز – امام رضا (علیهالسلام) نوحهسی:
شاعر: دلریش
فلهکین جفاسی هرگیز، یئتیشهن دگیل تمامه
گلین آغلایاق بۇ گۆن بیز، گینه بیر غریب ایمامه
ــــــــــــــــــ
وار اگهر صفای-ی-قلبون، نظهرینده ائت مجسم
گلیب حجرهیه بۇیۇردۇ، اوْ شههنشه-ی-دوْ عالهم
گل اباصلت ائیله ایندی، هامی فرش خانهنی جمع
قۇرۇ یئرده من وئریم جان، اوْ خۇدای-ی-لاینامه
ــــــــــــــــــ
منه زهر وئردی مأمون، اؤلۆرهم ائدیم نه چاره؟
جییهریمی زهر-ی-کینه، ائلهییبدی پاره-پاره
ائله بیرجه طشت حاضیر، بۇ غریب-ی-دیلفیگاره
نئجه گؤر شراب-ی-مئحنهت، گینه چرخ تؤکدۆ جامه
ــــــــــــــــــ
ائدیب عرض اباصلت اوْندا، اوْ ایمام-ی-ائنس-وْ-جانه
گتیریر سنین بۇ حالۇن، من-ی-زاری چوْخ فغانه
سنه من فدا باخێرسان، نییه چوْخ اوْیان بۇیانه
دئدی گؤزلیرهم کی اوْغلۇم، گله تا یئتهم موراده
بۇ سؤزۆ بۇیۇردۇ گؤردۆم، اوْ زامان من-ی-جییهرخون
گلی بیر نجیب سید، ولی چوْخ ملول-وْ-محزون
یئتیشیب آتا بالایه، اوْلۇب حالهتی دیگهرگون
دۆشهر اوْندا گؤر نه حاله، یئتیشه ایمام ایمامه
ــــــــــــــــــ
بلی بۇ ایمامی مأمون، ائلهدی سیتهمله مسموم
بۇ غم اهل-ی-عالهمینی، ائلهدی ملول-وْ-مغموم
گینه دۆشدۆ شیعه یاده، اوْ غریب حۆسئین-ی-مظلوم
بۇ شههنشههین یئتیشمهز، غمی مئحنهتی تمامه
ــــــــــــــــــ


text:
"شهریار" ین یارادیجیلیغی
دكترغلامحسین یوسفی
ترجومه : علیرضا ذیحق
" شهریار " ین شعر لریندن ترتیب وئریلمیش بالاجا بیر مجموعه ، 1308 – نجی گونش ایلینده ، ایلك دفعه اولاراق جیبی قطعینده چاپ اولدو و چوخ چكمه دن اونون ایكینجی چاپی 1314 – نجی ایلده یئنی دن یاییلدی.
شهریار " ین شعر لریندن ترتیب وئریلمیش بالاجا بیر مجموعه ، 1308 – نجی گونش ایلینده ، ایلك دفعه اولاراق جیبی قطعینده چاپ اولدو و چوخ چكمه دن اونون ایكینجی چاپی 1314 – نجی ایلده یئنی دن یاییلدی.
بو مجموعه ده شهریارین " كؤینه یین قوخوسو ، بیر گئجه "قمر " له ، منیم شهریار لیقیم ، یانیب یاخیلماق ، شاعیرانه مسافرت " و بیر سیرا بئله نكی گؤزل وآخیجی شعر لری وار ایدی و استاد ملك اشعراء بهار ، دیوانا یازدیقی قیسا جا مقدمه ده ، شهریاری ائله بیر جوان تانیتدیریر كی " دولغون استعداد و یوكسك قریحه سی " واردیر و " سئویملی یئنی بیر سبك " ایله "چوخ یاخشی و عالی گله جه گی " اولا جاق دیر.
بو ایل لرده شهریار " طب " فاكولته سینده دانیشجو اولوب گنج لیك ایل لرینی كئچیر تسه ده ، اونون شعری اؤز تأثیر قووه سی له بؤیوك ادبیاتچی لارین نظرینی جلب ائدیری. ایل لر اؤتوری و بالا – بالا "شهریار" تخلصی اونون حقیقی آدی سید محمد حسین بهجت تبریزی نی بوسبوتون اؤز تأثیر دایره سینه آلیب شهریارین شعری و آدی دیل لر ازبری اولور. اونون چوخ جیلد لی و حجم لی دیوانی ، نئچه یوللار چاپ اولار كن عؤمرونون سونونا جان ( 1285- 1387) چوخ آدلی و آد سان صاحیبی ایدی.
برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید
شوبهه سیز كی شاعیر لیك ده شهریارین پارلاق ذوقی و بؤیوك بیر استعدادی وار ایدی. اونون بوتون شعر لرینده درین دویغو و حساس بیر روح دالغالا نیر كی چوخ یارادیجی و قاباقجیل بیر خیال قانادی ایله اوچماق دادیر و شعر لری هر خصوص دا اولورسا اولسون بو اؤزه ل لیگه مالیك دیر. یئنی لیگه علاقه سی و بدیعی بیر دیل دالیجا گزمه سی شعر لرین دن بوسبوتون آیدین دیر. نیما یوشیج او چون و اونون اثرلری ایستیقبالیندا یازدیقی شعر لر و هابئله بیر سیرا كلاسیك فورمالارا اویمویان اثرلرینده ، قالب ، تعبیر و پوئز یا دیلی جهتین دن و حتتا خیال صورت لرینده ، اونون چوخ جهت لی و یئنی لیگه آددیملایان یارادیجیلیقی داها آرتیق دَیَره مالیك دیر.
بؤیوك اسكی ادبیات استاد لاری نین اثر لری ایله ، اؤزه ل لیك له سعدی و حافظ یارادیجیلیقی ایله نه قَدَر الفت و باغلی لیقی اولورسادا ، اونون اؤزونه مخصوص بیر من لیك و كیم لیگی وار كی اودا شعردیلینه آزادلیق لا یاناشماسیدیر. خلقین دانیشیق دیلین دن سئچدیگی كلمه لر و تركیب لر و اونلاری شعرده ایشله تمك ، بو ادعانی ثبوتا یئتیریر كی او هئچ واخت كلاسیك اسلوب لارین اسیری اولماییر و همیشه ایستیر كی بیر دیلین بوتون وارلیق و باجاریقین دان ، وار قووه سیله فایدا لانسین و ائده بیلسین كی اوره گینده كی دوشونجه و دویغولاری چوخ آخیجی لیق و آیدین لیق لا بیان ائتسین .
مضمون دا، دیل ده و سئچدیگی كلمه لرده بو تَهَر آزادلیق دالیجا گزمك باعیث اولوب كی چوخلو حسابا گلمه ین وكلاسیك شعر دیلینه آغیرلیق و یا كؤلگه سالان لفظ لر ، تركیب لر و موضوع لار اونون شعرینه یول تاپا و بعضا اونون سؤزقورولوشونون واحد لیگین ، اؤز تأثیری آلتینا آلا كی بو ایش سؤز استاد لاری نین تنقیدینه سبب اولوبدور.
شهریار دیوانی نین چوخ حصه سی اونون غزل لرینه شامیل دیر . بیر سیرا مشهور شعر لری ایسه غزل شكلینده دیر .خصوصا اوشعر لری كی موسیقی استاد لاری طرفیندن بسته له نه ركن آواز لا اوخونوب لار . اونون اود آلوولی ناكام عشقی ده كی باعیث اولوبدی دانیشگاهی بورا خاركن حیات طرزینی دِییشه و آردیجا یئنی بیر عرفانی – ایلا هی عشقین آتشی جانینا دوشه ، اونون سئویملی غزل لری نین آدلیم لیقینا داها آرتیق سبب اولدی . بونا خاطیر ایسه ، شهریارین شعرلری قصیده ،قطعه ، مثنوی و باشقا فورما لاردا دئییلسه ده كی دیوان دا بیر پارا بئله نكی شعرلره " مكتب شهریار " آدی وئریلیرگرك دیر كی ایلك نوبه ده ، شهریاری بیر غزل شاعیری آدلاندیراق .
آمما اونون بیر سیرا غزل لرینده ، سعدی نین خوش یونولموش ایجازلی و بیر گه ریتم لی غزل دیلین دن و حافظ ین چوخ استعاره لی و درین مفهو م تؤره دن ایهام لی یارادیجیلیقیندان آرا سیرا ایز گؤرونورسه ده اونلارلا قیاس دا چوخ ساده و عامیانه بیر دیلی واردیر. ائله بو ساده لیك و عصرین دیلینه اویغون اولان بیر دیل ده یازیب یارتماق ایسه ، اونون یاشارلیق رمزی دئمك دیر . شهریار شعرلری نین خلق طرفین دن آرتیق سئویلیب اوخونما سبب لرین دن بیری ده ائله بو دور.
" ت.س. الیوت " یازیب دیر : " شعرین اساس مقصدی یالنیز لذت وئریجی لیك دئییل ، بلكه تازا تجربه لر ایله یئنی آنلام لار بیان ائتمك دیر او شئی لردن و دویغو لاردان بیز لر اونلاری حیس ائدیب دوشونسه ك ده اونلاری نه سایاق توصیف ائمه گه قادیر دئییلیق . بئله لیك له شعر ، بیزیم دوشونجه و آنلام لاریمیزا وسعت وئریب دویغولاریمیزا تمیز لیك و اینجه لیك باغیشلیر ."
شهریار ، یوكسك و حساس روحی ایله و دولغون استعدادی نان ، بئله نكی عالَم لری حیس ائدیب و اؤز خیال قانادلاری ایله دوشونجه و تأثیراتینی ، عامیانه دیل و اصطلاح لاردان بَهره له نه رك ، بدیعی شعرلر له جیلوه لن دیریب دیر. ائله بوناگؤره ایسه ، اونون شعرلری هامی یا معنالی ، سئویملی و تأثیرلی گؤرونور. آمما بو آرادا اوشعر لر كی محتوا ، مضمون ، دیل ، ایهام و تعبیر جهت لرین دن آرتیق سهمانلی و تمیز دیر سؤز استاد لاری طرفین دن داها چوخ سئویلیر.
بونا خاطیر ده شهریارین شعرلرین دن سئچیلمیش بیر مجموعه دوغرولدوب ترتیب وئر مك ، فارس شعر و ابیات خادم لری طرفین دن همیشه لیك بیر ضرورته چئوریلمه لی دیر.
شهریارین الوان بویالی بیر یارادیجیلیقی واردیر . جور به جور مضمونلار دا و فورمالاردا شعر دئییب دیر. وطن ،تاریخ ، دین ، جمعیت و زامان واقعه لری حاققیندا دئدیگی شعر لرده آز دئییل . اونلاردان بیر سیراسی دا چوخ مشهوردی مثلا قصییده لردن " عزیز آذربایجانا اتحاف ، شهریور قوناغی و توحید" ، غرل لردن " سسلن آی قادین ، آذربایجان ، مناجات و هابئله " فرهنگیمیز " قطعه سی ایله "تانری نین " سسی مثنوی سی.
یئنی لیك دالیجا گزه ن ذوق و قریحه ، درین و اینجه دوشونجه لر له قاریشاراق اونون شعرینده اؤز عكس صداسینی تاپیری. مضمون تازالیقی ، خیال صورت لری ، استعاره لرو حتتا شعرین فورماسی اونون دیوانی نی چاغداش شاعیر لرین شعر لرین دن بوتون لوك له آییریر. اوندان یادیگار قالمیش سئویملی و شور یارادان غزل لردن باشقا ، " نیشابورون گون باتانی " ، " گئجه افسانه سی " ، " دنیز سمفونی سی " و " تخت جمشید " مثنوی لری ده چوخ شهرت قازانیب دیر. اؤزل لیك له " حیدر بابایه سلام " پوئه ماسی كی آذربایجان توركجه سین ده یازیلیب دیر.
شهریار چوخ یارادیجیلی و آدلیم بیر صنعتكار دیر كی حتتا اونون سئچیلمیش اثرلری ده ائده بیله ر چاغداش فارس شعری نین اَن اوجا زیروه لرینده اؤزونه یئر آچا ...


text:
آها، بالی یئدینیز
سپتامبر آیینین اییرمی بیری، آلمانیانین اَن گؤزل فصلی اولان پائییزین ایلک گؤنونئده اوچ نمره لی آوتوباندا کؤلندن اوبرهاوزنا ساری گئدیردیم. بو آوتوبان آلمانیانین ان اوزون و ان اؤنملی آتوبانلاریندان بیریدیر. گؤنئی دن، اتریش مرزیندن باشلاییب، ان گوزئیه، دئملی هلنده جن اوزانیر. اوبرهاوزن هلند مرزینه یاخین کیچیک بیر شهردیر. آنجاق چوخ بؤیوک و مجلل بیر آرنا سی، دئملی کنسرت سالونو اولدوغو اوچون مشهوردور. سکگیزـ دوققوز ایللیک، کؤهنه کامییون آغزیناجان یوکلنمیش تریلی نین آغیرلیغی آلتیدیندا مه له ییردی. افق دان تازا باش قاوزایان گونش چوخ قیسسا بیر زاماندا شوفر اوتاغینی حامام کیمی قیزدیردیغینین یانیندا، بیر یاندان دا گؤزومو قاماشدیریردی. بیر اؤنجه کی گئجه ده آنجاق ایکی ساعات یاریم یاتدیغیمدان گؤزلریمی آچیق توتابیلمک اوچون، اؤزومه زور گتیریردیم. یوخلاماماق اوچون آلنیمی اغوشدوروردوم، بورنومو قورتدالاییردیم، باشیمین توکلریندن بیر دانا بیر دانا یولوردوم، قیچیمین اتینی چیمدیکله ییردیم، کیمی زامان اوخویور، کیمی زامان فیشقیراق چالیردیم. اؤز اؤزومه جوک دئییب گولوردوم. اؤزومو آییق توتابیلمک اوچون بونلار یئتمیردی.اؤزومون غیبتیمی ائیله ییردیم .
ـ "هه له ایندی ایندی، اللی یاشیندان سونرا کامیون شوفری اولماق ایسته ییر، بیرگون اولاجاق دا اؤزو کامیون آلاجاق..... تئز آلار...... یوخودا آلار.....بیلمیرم اللی سینه جن هانسی کوللوکده باشینا کول ساووروردو. آللاه عاغیل پایلایاندا بیلمیرم هاردا گوش یواسی چیخاردیردی.
ـ یوخ جانیم ائله ده دگیل، غیرتلی اوشاق دیر آنجاق قربته دوشدو تک قالدی.کومک ایله یه نی اولمادی. اوشاق تلف اولدو.
ـ قربته دوشدو نه دیر. تک قالدی دا نه دئمک، هامیمیز بورایا تک گلدیک. آها باخ ممد رسول دا تک بیر جوان اولاراق گلدی. باخ ماشاالله اون ایکی دانا تاکسیسی وار. ..خیر جانیم انسان دا گرک جوهر اولا......."
اؤزومو بو آخماق فیکیرلردن قورتارماق اوچون بیر کاست قویدوم، حاجی بابا عمی اوخوماغا باشلادی. آرادا بیر ساعاتا باخیردیم. زامانین چوخ سرعت ایله ایلرله دگینه قارشین یول قورتولماق بیلمیردی. من گئتدیکجه یول دا اوزانیردی سانکی. "دور بیر آز یولداشلارلا تلفونلاشیم، صحبت ایله ییم، یوخوم قاچسین" دئیه ال تلفونومو چیخاردیب، سیف الدین یولداشیمین نمره سینی توتدوم.
- سلام علیکم، سیف الدین قارداش، باغیشلایاسان، یوخودان اویاتمادیم ؟
- یوخ جانیم، نه یوخوسو، ایندیه یوخو قالار، چوخدانیر ائودن چیخمیشام، ایش باشیندایام.
فرمان دالیندا ایسن تلفونو کسیم، سونرا دانیشاریق.
- خیر، خیر، بوردا، فرودگاه دایام، دورموشوق نوبت گؤزله ییریک، تاکسی ایشی بودور دا، ایگیرمی دقیقه لیک بیر یولا مسافیر آپارماق اوچون ایکی ساعات یاریم نوبت گؤزلیه ییریک. چوخ یاخجی، سنده نه وار نه یوخ؟
- منده ده تازا بیر خبر یوخدور، بیلدیگین کیمی، سحرین دؤردوندن آخشامیین یئددی سینه جن یوک چکیرم، آقام دئئیردی اوغول گئت درس اوخو یوخسا حامبال اولارسان. کشکه اوخومامیش حامبال اولسایدیم. اوخودوم دا، آنجاق گئنه حامبال اولدوم، اوخودوغوم جیبیمدن گئتدی..........
- علی مردانین اوغلو خسته دیر، ائشیدیبسن؟
- یوخ، ائشیتمه میشم، نه یی دیر؟
- یاخجی بیلمیرم، آنجاق چوخداندیر خسته خانادادیر، نئچه یول جراحلیق اولونوب..........
بیرنئچه جمله صحبتدن سونرا خداحافظلشیب، تلفن دانیشمامیزی کسدیک.
علی مردانین فکری بوتون ذهنیمی دولدوردو. اون ایکی ایللیک دوستوم ایدی. یئددی ـ سکگیزایل ده مندن یاشلی اولدوغونا گؤره بؤیوک قارداشیم کیمی بیلردیم . چوخ محبتلی، ایسدی قانلی ، آلچاق گؤنوللو، شکسته نفس، بیر انسان، دوست ـ آشنا قارشیسیندا مالیندان جانیندان اسیرگه مزدی. بیرینین داردا اولدوغونو ائشیدن کیمی دورمادان کؤمگه قاچاردی، ضعیفه یان ـ زوربایا دوشمان بیری ایدی. حقسیزلیک قارشیسندا ساکت قالمازدی. دوشمانینا بئله حقسنزلیک اولدوغونو گؤرونجه گؤگوس گئریب، قارشی قویاردی. قورخو دئیلن شئی تانیماز کیمی ایدی. اوجا قامتی، ایری سومکلو اسکلتی، شصت لی یئریئیشی، تیز و نافیذ باخیشی، غضبلندیگنیده دریندن چیخان گور و ائتکملی سسی ایله انسانین جانینا قورخو سالاردی. گنچلیگینده چوخ دوگوشگن و ووراغان اولدوغونو دا اؤزوندن یوخ، آیری لاریندان چوخ ائشیتمیشدیم. بورنونون سینیغین دا اوچ نفره قارشی تک باشینا دوگوشوب، اوچونو ده ووروب میدان دان چیخارتدغی گوندن قالدیغینی چوخ ائسگی تانیدقلارینین بیری آنلاتمیشدی. قاچاق نبی ایله قارشیلاسدیرسام، چوخ بویوک بیر اغراق اولمایاجاق کیمی بیر انسان ایدی. علی مردانین اوغلو فریدون دا، اؤزوندن یئی اولماسین، چوخ یاخچی بیر اوشاق ایدی. ایگیرمی دؤردونو قورتاریب، اییرمی بئشینه گیرمک ده ایدی. هر گؤردوگونده قوجاقلاییب، اوزومدن اؤپردی، "عمی جان بیر ایشین وارسا، سؤیله، نه کومک ایله یه بیلرم؟" دئیه سوروشاردی. قامتی منیم ایکی بویوم اولدوغوندان منه عمی جان دئدیگیندن اوتاناردیم. کیمی زامان "دونیادا بئله دوستلاریم وارسا، نه غمیم وار" دئیه فیکیرلشردیم. آخ، آخ، انسانلار نئجه تئز بیربیرینه بیگانه لشیرلر.علی مردان دان خبریم اولمایالی دؤرد آی یاریم اولموشدو. کامیون ایشینه باشلایینجا ارتباطلاریم قوپماغا باشلادی. سحرین دؤردوندن آخشامین سکگیزینه قدر دنده چکیب، یوک ائندیرمکدن، آنجاق اؤلوم ائوه یئتیشیر. ائرته سی گون ده یئنه سحر دؤرت ده قالخاجاغیم اوچون بیر تیکه چؤرک یئیب یاتماغا بئیله فرصت تاپابیلمیرم. نه دوستوما سلام وئرمگه، نه دوشمانیما یامان دئمگه زامانیم قالیر. آی آللاه فریدونون نئی دیر؟ اونا بیر شئی اولسا علی مردانین بئلی بوکولر. علی مردان یاواش یاواش قوجالماغا باشلاییر، تک اومیدی ده بو اوغلاندیر............
بو فیکیرلرده ایکن اوبرهاوزنا یاخینلاشیردیم آرتیق. بوگون دؤرت یئره یوک اندیرجک ایدیم. ایلک یئر اوبرهاوزن ین گؤنئینده اولان پوکوو ایدی. پوکونون بوگونکو یوکو اون بئش تخت، اون بئش دؤشک، بئش میز، اوچ ویترین ایدی. هامیسی بیر یانا، بو میزلر ددمی یاندیردی. شیشه صفحه لرینین هر بیری یئتمیش بئش کیلو دور. ائنی ـ بویو چوخ، قالینلیغی دا آز اولدوغوندان چرخین اوستونده ساخلاماق مصیبت دیر. گاه زووب سولا ساری اگیلیر، گاه ساغا ساری. نه ایسه، بوگون ده ساغلیقلا، ضررسیزـ زیانسیز بو یوکو ائندیردیم، بارناما نی امضالاتدیریب آلیب، ایکینجی یوک اندیرجگیم رولر این آدرسنینی ناویگاتسیونا وئریب، ناویگاتسیونون گورستدیگی یولا سورمگه باشلادیم. بوگون گئنه بو آغیر میزلری ائندیردیگیم اوچون بئلیمین آغیریسی توتدو. آنجاق شوفر اوتوراغینین ایچینده اولان الکتریکلی اوجاغینین یاندیردیغیمدا بئلیمی قیزدیریرب، آغرینی بیرآز آزالدیردی. دوئیزبورگر اشتراسه (دوئیزبورگ خیاوانی) دن گئچرکن بیر ده باخدیم کی جادده نین قیراغیندا اوتوزـ قیرخ قوجامان آرمود آغاجی یان یانا دوزولوب، هر بیرینده ده اوچ ـ دؤرت یوز کیلو آرمود، ساپ ساری موم کیمی، ایکیسینی بیر الده توتماق ممکن اولمایاجاق قدر بؤیوک آرمودولارین آغیرلیغیندان آغاچلارین بوتاقلاری اگیلیب آز داها یئره دییر. بیزلرده آنجاق توت آغاجی بیر چشمه باشیندا، یوخسا یول قیراغیندا بئله صاحبسیز تاپیلار، آلمانیادا ایسه یول قیراقلاریندا، پارکلاردا آرمود، آلما، آلچا، بیر چوخ آیری صاحبسیز میوه آغاجلاری واردیر." آهان، تاپدیم، قاییدارکن بو آرمودلاردان بیر آز دریب آپارارام، بیر دسته ده گول آلارام، بو آخشام گئدرم علی مردانین اوغلونون عیادتینه" دئیه فیکیرلشدیم.
سون یوکو اندیردیگیمده، گون اورتادان سونرا ساعات دؤرت یاریم اولموشدو. ایش صاحیبینین امرینه گؤره هر گون سون یوکو اندیرندن سونرا تلفن ائدیب خبر وئرمگیم گرکیردی. آنجاق ایندی ایشی قورتاردیم دئیه خبر وئرسم آرموت درمگه زامانیم قالمایاجاق دئیه فیکیرلشرک تلفن ائتمدیم. کامیونا باغلادیغی جی پی اس آراجیلیغی ایله ایش صاحیبینین ایسددیگی لحظه کامپیوترینین صفحه سینده کامیونون هاردا اولدوغونو دا گؤره بیلجگینی بیلیردیم. آنجاق بونلارا قارشین "آللاها تولکل" دئییب، دوئیزبورق اشتراسه یه ساری یولا قویولدوم. اون ـ اون بئش دقیقه دن سونرا آرمودلارینن اولدوغو جادده دن چوخ پرت دوشوب، شهر مرکزینه یاخینلاشدیغیمی گؤردوم . آرمودلارین فیکری ایله گئدجگیم یئرین آدرسینی ناویگاتسونا وئرمه گی اونوتموشدوم. "آها، پوخو یئدیم، ایندی بو شهر مرکزیندن چیخماق، بیر ساعات چکر، ایش صاحیبی ده جی پی اس ایله هاردا اولدوغومو گؤرونجه سن اوردا نه گزیردین دئیه سوروشاجاق" دئیه فیکریمدن گئچدی. آنجاق قاییتماق مومکون دگیل ایدی. گیردیگیم خیاوانی، قاییتماق اوچون بیر یئر تاپاناجان، گئتملی ایدیم. ساغاـ سولا باخا باخا، قاییتماق اوچون بیر یئر آختارا آختارا، بیر ئیرده خیاوانین اورتاسیندا اولان بولواردا قاییتماغین مومکون اولدوغو بیر بوشلوق اولدوغونو گؤرونجه سویندی ایسم ده، بو بوشلوغون باشلادیغی یئرده کورون بئله گؤره جگی بویوکلوکده گیرده بیر تابلودا "دؤنمک قداغاندیر" علامتینی گؤرونجه سوینجیم بوشا گئتدی. اوندن سونرا دا آرتیق بولوار قورتولور خیاوان دارالیر، اورتاسیندا کسیکسیر (ممتد) جیزیق، قیراقلاریندا دا سواری لرین پارک ائیله مه سی اوچون گئنه ائنلی و کسیکسیز جیزیق دان متیریاریم گئریده قوجامان چینار آغاچلاری بوداقلارینی خیاوانین اورتاسیناجان اوزالتمیشلار. کامیون ایله گیریلمز علامتی اولمادیغینا قارشین، آشاغیدا خیاوانین دارلیغی، یوخاریدا چینار آغاچلارینین بوداقلاری کامیون ا یله بو خیاوانا گیرمگه امکان وئرمز. آی آللاه نه ایله ییم، دئیه فیکیرلشدیم. ساغیما سولوما، آینادان گؤره بیلدیگیم قدر دالیما باخدیم، یاخینلاردا پلیس فیلان گؤرونموردو. قاداغانا قارشین بورادان قاییداجاغام دئمک ایدی. سول راهنمامی ووبوب دؤنمک ایسدرکن. بیرده ن بیره اوزون بیر سیقنال سسی ایله بیرلیکده بیر چیغیرتی گلدی قولاغیما"هوپ، هوپ بس گؤرمورسن، نه ایله ییرس سن" باخدیم کی سول راهنمامی ووارارکن دؤنمه گه بؤیوک میدان گؤتورمک اوچون اراده مین اؤته سینده، ساغا یاناشمیشام. بو آرادا ساغ یانیمدا پارکدان چیخماق اوچون بورنونو خیاوانا چیخاردان ساری توسباغا فولکس واگونون یولونو کسمیشم. قورخومدان وار گوجوم ایله تورموزا باسدیم، موتور خفه لندی. "آها، پوخو یئدیم، فولکس واگونون بورنونو ازمیش اولسام، نه اولاجاق؟" دئیه فیکریمدن گئچدی. ال تورموزونو چکیب آشاغی آتلادیم. فولکس واگونون فرمانینین دالیندا اوتوران پیسمیریقلی، چیرکین، ساریشین آدام باشینی پنجره ده ن چیخاردایب، سیگار توسدوسوندن قهوه رنگینه دؤنموش اوزون بیغلارینینن آراسیندان سیگارینین توسدوسونو پوفلرکن " نه اؤکوز کیمی ماشین سورورسون اولان، آز داها ماشینیمین یاریسینی ازجک ایدین" دئیه باغیردی. ساری فولکس واگونا بیر شئی اولمادیغینی گؤرونجه اورگیم بیر آز راحاتلادی. آدامین جوابینی وئرمگه زامانیم یوخ ایدی. بوتون خیاوانی باغلادیغیم اوچون دالیمدا دوزولموش ماشینلار سیقنال چالیردیلار. مینیب بو یول دقت ایله یاواش یاواش سولا ساری دوندوم. تریلی نین گؤتونون ساغیمداکیلارا، باشینین سولومداکیلارا توخونماماسینا دققت ائدرکن بیر ده قارشیدان گلنلره یول وئرمک اوچون گؤزله مک گرکیردی. ماشینین کلله سی خیاوانین اوبیری یاینیا گئچدیکدن سونرا دا ساغ یاندا پارک ائله میش ماشینلارا توخونماماق اوچون دققتیمی ییغارکن گئنه بیر باغیرتی قولاغیما گلدی"هوپ، هوپ یاواش اول" آی اللاه گئنه نه اولدو دئیه ساغیماـ سولوما باخدیم. سول یانیمداکی آینادان تریلینین گؤتو ایله "دؤر وورولماز" تابلوسونو اگئیگیمی گؤردوم. "آها، پوخو یئدیم، یوخ بالی، بالی، بالی یئدییم، دیئه فیکریمدن گئچرکن بیر آز ساغا یاناشیب، پارک ائدن ماشینلارا پارالل (موازی) دوروب، دؤرد راهنمامی یاندیریب، آشاغی ائندیم. تابلونون اؤزونه بیر شئی اولمامیشدی، آنجاق ساپی (پایه سی) بیر آز اگیلمیشدی.نه قدرکیچیک اولسا داهی، هر تصادفی پلیسه بیلدیرمک گرکدیگینی و تصادفدن قاچماغین بؤیوک جریمه سی اولدوغونو بیلدیگیمه قارشین، "بئله بیر شئی اوچون ایندی بورادا معطل اولابیلمرم" فیکری ایله فرمان دالینا آتلاییب، گازلاییب اوزاقلاشدیم. آنجاق هایانا گئتدیگیمی بیلمیردیم. بیریاندان ایش صاحیبنین قورخوسو، اؤته یاندان "دؤنمولمز" تابلوسونو اگیب قاچدیغیم اوچون گؤرنلردن بیرینین پلیسه تلفن ائدیب ماشینیمین نمره سینی وئره بیله جگینین قورخوسو، بیر یاندان یوباندیغیمین هؤوشنه سی، بیر یاندان دا آرمودلارین هوسی، هایانا گئتمک ایسته دیگیمی بیله جگیم قدر فیکریمی بیر یئره ییغابیلمه مه امکان وئرمیردی. تلسدیگیمدن، هانسی ترافیک چیراغی یاشیل ایسه اویانا سوروردوم. بیرایکی خیاوان اؤته ده بیرده ن بیره، ایکی یوز متر ایلریده اوچ متیر یئتمیش سانتیمتر اوجالیقدا بیر دمیر یولو کؤرپوسوایله قارشی قارشییا گلدیگیمی گؤرونجه اورگیمین بندی قوپدو. تریلی نین اوجالیغی دؤرت متیردیر. بو کؤرپونون آلتیندان گئچمز. "آها، بویول پوخون بؤیوگونو، یوخ، یوخ بالین شیرینینی، ئیدیم، ایندی گل ده بو دار کوچه ده سکگیزیوز متیر دالی دالی گئت. ایگیرمی بئش دقیقه ـ یاریم ساعات چکجگ. آنجاق آیری بیر چاره ده یوخ ایدی. بیر لحظه تریلی نین یئللرینی بوشالتماق ایله بویونو آلچالدیب کؤرپونون آلتیندان گئچیم دئیه فیکریمدن گئچدی. آنجاق ایلریده داها دا آلچاق بیر کؤرپو وارسا ...اوزامان بالی، قایماغی ..... دئیه سوروشدوم اؤز اؤزومدن. بو آرادا بیر ده ساپ ساری آرمودلار گؤزومون اؤنونده جانلانیر، بوردا یوبانسام، هاوا قارالسا، آرمود ده ره بیلمه یه جگیم و بوتون امگیمین بوشا گئده جگی قورخوسو اوره گیمی دولدوردو. دوروب، ال تورموزونو چکیب آشاغی ایندیم. دالیمدان گلن کیچیک ماشینلارین دا دالی دالی گئدیب منیمم چیخماغیم اوچون یول آچمالارینی ایسته دیم. کیمیسی باغیریر، کیمیسی یامان دئیر، کیمیسی عناد ائدیب گئری گئتمک ایسته میرسه ده، گئنه سونوندا باشقا هئچ چاره تاپیلمایاجاغینی گؤزونجه یاواش یاواش گئری گئتمه گه باشلادیلار. فرمان دالینا مینیب منده گئری گئری چیخماغا چالیشدیم. آنجاق بو ایتین وئردیگی ان سکگیز متیر بویوندا ترئلی ایله ساغلی سوللو ماشینلارنی پارک ائتدیگی دار بیر کوچه ده گئری گئری گئتمک هاسان بیر ایش کیمی دگیل ایدی. بیرده ایتین مالی نینن دالی محوری ده دؤنور ساغا گئتمک ایسته دیگینده دالیسی سولا گئدیر. سولا گئتمک ایسته دیگینده ساغا. ساغ آینامدان باخیب بیرده گؤردوم کی ترئلی نین دالی بیر ماشینیا چوخ یاخین دوروب. اؤدوم قوپدو. آی آللاه اولمایا ماشینا سورتموشم. تیئز بیر آز قاباغا گئدیب، ال تورموزونو چکیب، آشاغی آتلاادیم. دالیمداکی کیچیک ماشینلار هامیسی دالی دالی گئدیب، کوچه نی بوشالتمیشدیلار. گلیب قورخا قورخا ترئیلی نین دالینادان دؤنوب ساغدا پارک ائتمیش ماشینا باخیدیم. بئئئئئئئئئلی. بالین لاپ شیرنینی.... قایماغین جوهرینی یئمشم. تاپ تازا متالیک رنگده بیر بی ام و ماشینین دالی قاپیسینین اورتاسیندان باشلایاراق سونواجان بیر سانتیمتر ائنینده گئت گئده درینلشن بیر جیزیق یوخ، یولاق آشمیشام.اورگیم قوپدو، دیزلریمین باغی بوشالدی. آیاقدا دورابیلمک اوچون ترئیلینین دالی قاپیسینین توتاناغیندان توتوب زور ایله اؤزومو ساخلادیم. آی آللاه ایندی هانیسی داشی سالیم باشیما. پولیسه خبر وئرسم. مطلق کی ایش صاحیبی "سن یوکو بوشلاداندان سونرا اوردا نه ایشین وار ایدی" دئیه سوروشوب " خیر، منیم بیمه م بو خصارتی وئره بیلمز، من سنی او کوچه یه گؤندرمه میشم، اؤز کیفین اوچون یاراتدیغین خسارتی اؤزون وئرملی سن" دئیه جک. بونونلا قالماییب، ایشدن ده چیخارداجاق. ایگیرم ایل ایشله سم بو بورجو وئریب قورتارابیلمرم. کوچه نین بیرساغینا، بیر سولونا باخدیم. کیمسه یوخ ایدی. قاچیب، فرمان دالینا مینیب بیر ایکی متر قاباغا گئدرک ماشینین گؤتونو یولا دوزلدیب، هئچ بیر شئی اولمامیش کیمی یولوما دوام ائتدیم. بیر متیر گئری یاریم متیر ایلری، اوچ متیر گئری بیر متیر ایلری......قورتولان دگیل ایدی. سانکی آیلار ایللر گئچیردی آنجاق بو یئدی سکگیز یوز متیر کوچه قورتولان دگیل ایدی. بیردن بیره قاباغیمدا ایکی متیر آرالیقدا پولیس ماشینینین دوردوغونو گؤردوم. او لحظه نه حس ائتدیگیمی هئچ بیر کلمه ایله آنلاتماق ممکن دگیل. سانکی داماریمدا قان دایاندی، بئینیم دوردو. یوخ کیمی ایدیم. رنگلر پوزولدو هر شئی کول رنگینده ایدی. سس لر یوخ ایدی. هئچ بیر شئی ائشیتمیردیم. هئچ بیر شئی فیکریمدن کئچمیردی. بدنیمی داهی حس ائتمیردیم. هر شئی دوردو. ماشینی دنده دن چیخاردیب چیخارتمادیغیمی، ال تورموزونو چگیب چکمدیگیمی، ماشینی سوندوروب سوندورمه دیگیمی سونرالار داهی خاطرلایابیلمیرم. آنجاق دیرسکلریمی فرمانا سؤوکه ییب چه نه می اللریمین ایچینه قویوب حرکتسیزجه اوتوردوغومو خاطرلاییرام. پولیس ماشینینین فرمان دالیندان بیر خانیم، یاندان بیر آقا پلیس ائندیلر. خانیم منیم قارشیمدا دوروب الینی بئلینه وروب منه باخماغا باشلادی. آقا گلیب کامیونون قاپیسینی آچیب، ائتکملی بیر سس تونوندا "ائن آشاغی" دئدی. یئریمدن تئرپمنه گه طاقتیم یوخ ایدی. آدامین "ائن آشاغی" دئدیگینی بئله قولاغیما چوخ اوزاقلاردان گلن بیر سس کیمی ائشیتمیشدیم. اؤنمسه مزجه باشیمی چویریب یوخاریدان آشاغی جوان پلیسین اوزونه باخدیم. کامیونون قاپیسی نئچه کیلومتر اوزونلوغوندا بیر دووار کیمی، جوان پولیس ایسه درین بیر دره یه اوزانان بو دووارین سونوندا چم ده دوماندا ایتمش بیر شبه کیمی گؤرونوردو. من اونو آنلامادیغیم کیمی او دا منی آنلامیردی سانکی. بلکه بیرـ ایکی دقیقه من اونا، او دا منه باخیردیق. بیر آز تاسف ایله "گؤرورم، چوخ یورقونسان" دئدیگی اوزاقلاردان کولگین گئتیردیگی قوپوق قوپوق سسلر کیمی قولاغیما گلیردی. فیکریم دورموشدو، دئمک اوچون هئچ بیر شئی عاغلیما گلمیردی. جوان پولیسین اوزونو کیمی زامان بیر انسان کیمی، کیمی زامان اوزاقلاردا قایالار کیمی گؤروردوم. بو وضعیت اوچ بئش دقیقه چکدی. بو آرادا خانیم پولیس ده داریخیب جوانین یانینا گلمیشدی. جوان اوزونو اونا چئویریب یاواش سس ایله "حشیش چکمیش کیمی گؤرونور" دئدی. بونو ائشیدینجه بیرآن اوزومه گلدیم، درین بیر یوخودان اویانیر کیمی اولدوم. هر شئی هر زامان اولدوغو کیمی اولماغا باشلادی. "خیر، خیر، حشیش فیلان چکمه میشم، دئدیم و آشاغی ایندئیم. جوان پلیس کامیونون فرمان دالینا چیخیب یاواش یاواش گئری گئری گئتمه گه باشلادی. قیز ایله من ده اونون دالیسیجا اونا باخا باخا یئریمه گه باشلادیق. بئنیمدن مین بیر فیکیر گئچیردی. "مطلق کی بیریسی تلفن ایئله ییب، بیر کامیون بو کوچه ده بیر ماشینی زده له ییب، خبر وئرمه دن قاچماق ایسته ییر دئئیبدیر" آنجاق بو یول هئچ قورخوم فیلان یوخ ایدی. اولان اولموش کئچن کئچمیشدی. اؤزومو هئچ بیر شئی اولمامیش کیمی بیلمه مزلیگه ووردوم. جوان پلیس کامیونو کوچه دن چیخاردیب خیاواندا پارک ائیله دیکدن سونرا الینده آچارلار ایله بیزه ساری گلدی. هرشئی آپ ـ آیدین ایدی. "ایندی جوان پولیس گلیب، "آرتیق سیزین ماشین سورمه گه اجازنیز یوخدور، آچارلار بیزده قالاجاق، ایش صاحبی گلیب ماشینی آپاراجاق، ایندی بویورون گلین سیزین قاچماق ایسته دیگینیز تصادفین پروتوکولونو یازاق" دئیه جک. ایش صاحیبی ده گلدیگینده "منیم بیمه م (سیقورتام) سنین کیفینه گؤره دار کوچه لره گیریب تصادف یاراتدیغینین خصارتینی وئره بیلمز. بو خصارتی نئجه قارشیلایاجاغینی اؤزون بیلرسن. بوندان سونرا دا سنیین کیمی بیر شوفره احتیاجیم یوخدور" دئیه جگینی آپ آیدین گؤزوردوم. جوان اوغلان بیزه یئتیشنده منیم ذهنیمدن کئچنین تام ترسه سینه آچارلاری منه وئریب "بویورون، یولونوز آچیق اولسون، بیز تصادفاً بوردان گئچیردیک. من سیزی چوخ یورقون گؤرونجه بیر کمک ائله مک ایسته دیم. آنجاق کیمسه یه سؤیله مه یین، بئله بیر ایش منیم اوچون قداغاندیر" دئدی.
آرموت آغاچلارینی بیر داها گؤردوگومده سئوینجیمدن ئیریمده دورابیلیمردیم. اورادا دا کامیونو ساخلاماق اوچون یئترلی ئیر وار ایدی. سحر ائودن چیخارکن پنیر چورگیمی، چاییمی قویدوغوم پلاستیک توربانی بوشالدیب، بوکوب شالواریمین جیبینیه باسیب، آرمود آغاجینین بیرنیه دیرماندیم. مطمئن اوتورابیلمک اوچون بیر ایکی قالین بوتاغین آراسینا سیخیشیب، قیچلاریمی بیر بوتاغا قیفیللادیم. اؤنجه بیر اطرافیما باخدیم. نه گؤزل منظره سی وار ایدی بورانین. بیر نئچه خیاوان اوته ده بؤیوک، مجلل بیر ساختمان گؤرونوردو. بو، اوبرهازنین مشهور آرنا سی، دئملی کنسرت سالونواولسایدی گرک. بو سالوندا بویوک کنسرتلر قویولور. بیلمیرم مایکل جاکسون کیمی، گوگوش کیمی اوخویانلار کنسرت قویور. گیریش پولودا سنین منیم عهده سیندن گله بیله جگیمیز کیمی دگیل. سول یانیمدا دا بیر نئچه خیاوان اوته ده سرو آغاچلاری، گوللر، چیچکلر ایله بزنمیش بیر قبرستانلیق گؤرونوردو. پلاستیکی چیخاردیب بوتاغین بیرینه آسیب، آرمودلاری بیر بیر دریب سئچه سئچه ایچینه قویماغا باشلادیم. ائیری لرینی، کیچیکلرینی آتیردیم. آنجاق ان گؤزللرینی، هر بیری ایکی اوچ یوز گرم، ساپ ساری موم کیمی، سولو و شیرینلرینی توربایا قویوردوم. توربانی دولدوردوقدان سونرا دیشمده آشاغی ائندیردیم. فرمان دالیندا اوتوروب حرکت ائتمگه حاضرلانیرکن بیردن بیره بئینیمه داهی بیر فیکیر گلدی، گئدیب او قبرستاندان، قبیرلرینن اوستونه قویولان گوللرین گؤزللریندن بیر نئچه شاخه یاخود بیر گولدان گوتورسم، ساباح علی مردانین اوغلونون عیادتینه گئدرکن بو آرمودلارین یانیندا بیرده الیمده گول آپارسام داها دا گؤزل اولار، فیکری ایله موتورو تازادان سؤندوردوم. بیر نئچه کوچه دن گئچیب، آخداریب، قبرستانین گیریش قاپیسینی تاپدیقدان سونرا قبیرلرین اوستونه قویولان گوللره، شمع لره، سرامیکلره باخاراق یاواش یاواش قدم وروردوم. قبیرلرین بویو عینی آنجاق ائن لری فرقلی ایدی. کیمیسی نین داشیینین اوستونده چوخ زحمت آپاران عیسی و یا مریم مجسمه لری قازیلمیشدی. کیمیسی نین بوتون اوسدو گؤزل، قارا مرمر ایله اؤرتولموشدو، کیمیسی ایسه آنجاق کیچیک بیر داشی، بیرده یوخسولجا بیر هاشیه سی وار ایدی. قبیرداشلارینینن اوستونده یازیلمیش تاریخلردن اوردا یاتانین نچه یاشیندا اولدوغو و هانسی زاماندا یاشادیغینی آنلاماق مومکون ایدی. بیر چوخونوندا آدیندان آرواد یوخسا کیشی اولدوغونو بیملمک اولوردو. یوخسولجا بیر قبرین اوستونده نئچه رنکلی رنکلی گولدانلاردا گؤزل گوللر، شمعلرو سرامیکلر وار ایدی. هر شئیدن چوخ کیچیک قهوه رنگی نقش نگارلی بیر گولدانداکی بنفش و قیرمیزی خوروزکاکولو گوللری دقتیمی چکدی. ساغیما، سولوما باخدیم، بوتون قبرستانلیق دا بیر نفر بئله یوخ ایدی. قبرین قیراغیندا اوتوروب، خوروزکاکیلی گولونو گؤتورمک ایسترکن، گوزوم قبرین باش داشیسینا دوشدو. هانس ووبر، مین دوققوزیوز سکسن بیرین مای آیینین بئشینده آنادان اولموش ـ مین دوققوزیوز دوقسان دوققوزون سپتامبرینین ایگیرمی بیرینده اؤلموش. اون سکگیز یاشیندا بیر گئنچ ایمیش، بوگونده اؤلوم گونونون ایل دؤونومو اولدوغوندان قبرینه بوقدر چوخ گول چیچک قویموشلار. بیر صلوات چووردوم، جوان آللاه اؤزوه ده اؤلنلرووه ده رحمت ایلسین دئیه رک، خوروزکاکیلی گوللرینده گؤزوم قالدیغینا قارشین آیاغا قالخیب یولوما دوام ائتدیم. ایکی قبیر اویانداکی قبرین اوستونده ده چوخلو گول وار ایدی. بو دا ناکام جوان اولار دئیه قبیر داشینا باخمادان گوللرینین ایچینده بیر آغ بیر قیرمیزی روز شاخه سی گؤتوروب، یئگین آددیملارلا قبیرستاندان چیخدیم.
او آخشام کؤلنه یئتیشدیگیمده آرتیق گئجه ساعات اون یاریم ایدی. عیادت فیلان واقتی دگیل ایدی. گوللری بیر لیوان دا سویا قویوب ائرته سی گونو گؤزلمکدن آیری بیر چارم یوخ ایدی. ائرتسی گون ایسه آخشام گئنه گئچ گلدیگیمدن یوغونماق، پالتار دگیشدیرمک کیمی شئی لره واقتیم اولمادیغیندان آنجان ترـ تلسیک ائوه یئتیشیب لیوانداکی گوللر ایله پلاستیک توربا ایله آرمودلاری گؤتوروب یولا دوشدوم.
پورتس خسته خاناسینین قاپیسینداکی اینفورماتسیون دان کیمین عیادتینه گئتمک ایسته دیگیمی دئیب فریدونون دؤردونجو قاتدا، ایگیری اوچ نمره لی اوتاقدا یاتدیغینی اؤگرندیکدن سونرا آسانسورا گیریب دؤردونجو قاتداکی ایگیریمی اوچ نمره لی اوتاغین قاپیسینا ایکی یول ووردوقدان سونرا آچیب ایچری گیردیم. کیچیک بیر اوتاق، قاپینین قارشیسینداکی پنجره نین سول یانیندا، اوتاغین بویونا قویولموش یاتاقدان سونرا قاپی یا ساری قالان بوشلوقدا کیچیک گیرده آغ میزین قیراغینداکی ایکی صندلدن بیرینده علی مردان اوتوروب دیرسگینی میزه سؤکه ییب چنه سینی سول الینینه قیسدیریشدی. ساچلاری بیر آز داها آغارمیشدی. آیاغا دورمادان، اؤنمسه مزجه باشینی چئویریب گؤزونون قیراغی ایله الیمده کی پلاستیک توربایا باخیب، اوزونو مندن چئویریرکن دیشسنی قیساراق، چوخ غضبلی بیر لحن ایله دیل دوداغی آراسیندا:
-"آلله اؤزون صبیر وئر!
دئیه میریلداندی.
ئیریمده قورویوب قالدیم. آیاقلاریم یئره یاپیشدی. نه اولدوغونو آنلایبیلمدیم. فریدونون یاتدیغی یاتاغین قیراغینداکی پنجره نین قیرناسیندا ایکی آیری سبدده آرمود ایله ایکی گلدان گول واردی. بیرده باخدیم کی ئیرده، یاتاغین بویونا اولان بوشلوقدا دووارین دیبینده ده بیر نئچه آیری آیری بوشقابلاردا، دیس لرده، یاخود سبدلرده آرمود ایله سرامیک گولدانلاردا گوللر قویولموش. قورخا قورخا کیچیک بیر آددیم علی مردانا ساری گؤتوررکن،
-باغیشلایاسان علی مردان قارداش.........
دئمه گیمه فرصت وئرمدی. جیریققا کیمی یئریندن فیشقیریب سول الی ایله یاخامدان توتوب دووارا قیسنادی. آیاقلاریم یئردن اوزولدو. بیر آن نفسیم کسیلدی، گؤزومون اؤنو قارالدی. قیرقینین پنجه سینده بیر سئرچه کیمی چابالاماغا باشلادیم. علمردان ساغ الینین شهادت بارماغینی بورنومون اوجوندا آشاغی یوخاری تئرپدرک ،
- "ایتین قودوقلاری، نه اولوب، بوگون سن قبریستان گولو ایله آرمود گئتیرن اون بیرینجی نفرسن، دؤرد آیدیر منیم اوغلوم خسته خانادادیر. بیر دییوس بیر یول قاپیمی ووروب سلام بئله وئرمه یییبدیر. بوگون هامینیز قبریستان گولو ایله آرمود ایله گلیرسیز. منی مسخره ایله ییبسیز؟ گئدین ده ده نیزین قبیرینه گولون.....ایت اوغلو ایتلر........"
دئیه باغیراراق اوزومو قاپییا چووروب، قاپی دان ائشیگه ایته له یه یب،
-آنامین روحونا آند اولسون اون ایکینجیسینی قاپی دان یوخ، او پنجره دن آشاغی آتاجاغام!
دئیه تحدید ائتدی.
او لحظه، او سرامیک گولدانلارین بیر پاراسینین قبریستانین اؤز گولخاناسینین گولدانی اولدوغوندان اوستونده "اوبرهاوزن گوزئی قبریستانلیغی" دئیه یازیلمیش اولابیلدیگی فیکریمدن کئچدی. آسانسور فیلان گؤزله مه گه زامانیم یوخ ایدی. پیلله لرین ایکیسنی بیر ائدرک دؤرد قاتی نئجه آشاغی ائندیگیمی بئله بیلمدیم. خسته خانانین چیخیش قاپیسینا یاخینلاشیرکن ساغیما سولوما باخدیم کیمسه نین دققتی منده اولمادیغینا امین اولونجا گوللری قاپینین دالینا ایته له ییب، چیخیش قاپیسینین قاباغینداکی دؤرت داش پیلله نی ده بیر ایئله ییب، خسته خانانین حیطینی یئگین آددیملارلا اؤلچوب، پارکینگ ده کی ماشینیمین قاپیسینی آچیب آرمودلاری دالی صندلین اوستونه توللادیم. فرمان دالیندا اوتوروب سوروب گئتمک ایسته ییردیم آنجاق بوتون بدنیم قورخودان اسیردی. دیزلریم تیتره ییردی، ماشین سوره بیله جک بیر وضعیت ده دگیلدیم. علی مردانین دالیمجا گلمه یه جگیندن امین ادیم. آنجاق اونون قورخوسوندان قورتولابیلمیردیم. اؤزومو ساکینلشدیمرمک اوچون ماشینین داشپورتوندان توتون پاکاتیمی چیخاردیب، بیر سیگار سریدیم. اطرافیما باخماغا باشلادیم. آغاچلارین پائیز رنگلرینی توتموش یاپراقلارینا، یئرده کی خزللره، خسته خانایا گئدیب گلن آداملارا، ماشینلارا باخارکن بیرده بیزیم جاوادین ماوی، ایکی قاپیلی فورد ماشینینی قارشیمدان گلیرکن گؤردوم. یاخینلاشدیغیندا فرمان دالیندا اؤزونو یانیندادا خانیمی ثریا نی گوروب بیرـ بیریمیزه سلام اوچون ال قاوزادیق. بیر نئجه ماشین مندن گئریده کی بوشلوقدا پارک ایله ییب ائندیلر. ادبسیزلیک اولماسین دئیه ائنیب اونلارا ساری گئتدیم.
ایکی سی ده تویا گئدیرمیش کیمی بزنمیش، دوزنمیش، واکسلی باشماقلار، اوتولو شالوار کراوات جاوادا چوخ یاراشمیشدی. سلاملاشدیب ال وئردیکدن سونرا من جاواد ایله صحبته مشغول ایکین ثریا ماشینین دالی صاندیغینی آچیب بیر سبد چیخارتدی. اوزون سو سبدین بیر یانیندا بؤیوک بیر بوشقابدا اوستلری اینجه نایلون ایله اؤرتولو بیر نئچه ساری، سولو گؤزل آرمود دوزولموشدو اوبیری یانیندا کادو کاغاذینا ساریلمیش، قهوه رنگی بیر سرامیک گولداندا خوروز کاکیلی گولو قویولموشدو. بیر سبده باخدیم، بیر ثریانین اوزونه، دؤنوب بیر ده جاوادین اوزونه باخدیم. آنجاق بیر شئی دئیه بیلمدیم. اؤزومو بیلمه مزلیگه ووروب سوروشدوم،
- خیر اولا، هایانا گئدیرسیز؟
- علی مردانین اوغلو فریدون بوردا یاتیر، اونون عیادتینه گئدیریک.
گئنه بیر سبده، بیر جاوادین اوزونه باخدیم،
- اونلاری آپارمایین!
دئمک ایسته دیم، آنجاق سؤز بوغازیمدا دوگونلندی. اونلا ایله، یاخود علی مردان ایله دوشمانچیلیغیم اولدوغونو فیکیرائدجکلریندن قورخدوم.
- چوخ یاخچی، داها نه وار، نه یوخ،
- کنسرت خوشینا گلدی؟
- هانسی کنسرت؟
- خبرین یوخ مو؟ دونن بویوک بیر کنسرت وارایدی.
- هاردا ایدی؟
- اوبرهاوزن دا. بیلمه دگینیی بیلسه ایدیم سنه خبر وئرردیم. اوشاقلارین هامیسی اوردایدیلار. چوخ بؤیوک بیر کنسرت ایدی. حیف اولدو گؤرمه دین. اون ایکی نفر چالقیچی وار ایدی. اون ایکی نفر قیز کور گروهو، اون ایکی نفرلیک اوغلان کور گروهو وار ایدی.....
بیر لحظه علی مردانین ییرتیجی باخیشی ایله غضبله باغیردیغی گؤزومون اؤنونده تازادان جانلاندی "بوگون منه قبرستان گولو ایله آرمود گئتیرن اون بیرینجی نفرسن سن" اختیاریمدا اولمادان:
- دئملی سیزده اون ایکینجی نفرسیز، هه، بالی یدینیز او زامان.
دئیه آغزیمدان چیخدی. ثریا بیردن بیره شاشیراراق پؤرتوشدو:
- نه اون ایکینجی نفر، نه بال......؟
بیر آز اوتاناراق،
- خیر جانیم، دئملی کنسرت چوخ گؤزل ایمیش، بال کیمی یعنی.....چوخ لذت آپاریبسینیز یعنی....
دئدیم.. دئمک ایسته دیگیمی چاتدیریب، چاتدیرابیلمه دیگیمی آنلایابیلمه دیم. آنجاق دئدیگیم ثریایا چوخ توخونموش کیمی ایدی. جاوادین الیندن توتوب :
- چوخ معطل اولما، گئج اولور!
دئیه چکدی. جاوادی او شیک، ترـ تمیز پالتاریندا بیر داها دققت ایله گؤزدن گئچیریتدیم "بوو سون گؤروب گؤره جگیم اولابیلر، کیم بیلیر، بلکه ده سحر بیلد قزیته سینین ایلک صفحه سینده قیریمیزی بؤیوک یازی ایله یازدیغی باش خبری "اوغلونون اوزون زامان و آغیر خسته لیگینه تابلاشانماییب، جنون گئتیرن اللی سکگیز یاشینداکی آدام، اوغلونون عیادتینه گلن یولداشلاریندان بیرینی کؤلنون پورتس خسته خاناسینین دؤردونجو قاتینداکی اوتاغین پنجره سیندن آشاغی آتدی" اولابیلر" دئیه فیکیرلشرک:
- جاواد، بیرآز دایان، بیر سؤز دئیه جگم.
جاواد چوخ صبر و متانت ایله دوردو، منیم دئیه جگیمی گؤزله یه رک "بویور" دئدی. سول الیمی بیر باشیما چکدیم، بیرده چه نه می سیغارلادیم . گؤزوم ایله ثریانین الینده کی سه له یه اشاره ائدرک "بو آرمودلار باشینیزا بلا اولاجاق" دئمک ایسته دیم آنجاق سؤز بوغازیمدا دویونلندی.
- بو آرمودلار....بو آرمودلار...چوخ گؤزل آرموددورلار.
جاواد آلنینی قیریشدیریب، سئوال دولو باخیشینی گؤزومون ایچینه تیکیب، بیغلارینی چئینه یه رک :
- بونو دئمک ایسته ییردین؟
دئیه سوروشدو. ثریا سویوق بیر سس تونوندا:
- چوخ ساغ اولون، خداحافظ.
دئییب، گئنه جاوادین الیندن توتوب، چکدی. بیر لحظه علی مردانین غضبدن قان دولموش گؤزلری گؤزومون قاباغیندا جانلانیرکن دریندنن چیخان قورخو یارادیجی سسی قولاغیمدا چینگیلددی"آنامین روحونا آند اولسون اون ایکینجی سینی بو پنجره دن آشاغی آتاجاغام" جاوادین قولوندان توتدوب، یالواریرجاسینا:
- گئتمه دور، بیر سؤز دئیه جگم.
دئیه خواهیش ائتدیم. جاواد عصبانی سسینی اوجالداراق:
- دئه قورتار گؤرک دا..نه ایسته ییرسن؟"
دئیه باشیما چیغیردی. گئنه بیر سه له یه باخدیم، بیر جاوادین اوزونه..."علی مردانین الیندن بؤیوک بیر خطا چیخاجاق" دئمک ایسته دیم، آنجاق گئنه جرئت ائتمه دیم. - علی مردان...... علی مردان .... چوخ یاخچی یولداشدیر، یوخ؟
دئدیم. جاواد منه هئچ بیر جواب وئرمه دن منیم آجیغینی ثریا نین باشینا بوشالدیرجاسینا:
- یئری گئدک، بابا!
دئیرک یولا دوشدو لر. مندن اوزاقلاشاراق آتدیقلاری هر آددیمین اؤلومه ساری گؤتوردوکلری بیر آددیم اولدوغونو آپ آیدین گؤروردوم. علی مردانین غضبدن تیتره ین دوداقلاریندان طاقتینین سونا گلدیگینی آنلامیشدیم، "الیندن بویوک بیر خطا چیخاجاق" دئیه فیکیرکشرک دالیدان جاوادی چاغیردیم.
- جاواد، دور.... بیر سؤز دئیه جگم!
جاواد نه دؤنوب باخدی، نه ده بیر جواب وئردی. ثریا باشینی چویریب تمسخر حالتی ایله:
- دئدیکلرین یئتر، قالانینی دا سونرا دئیرسن.
دئیدی. نه ائدیب، ائدیب بو آرمودلار ایله او خوروز کاکولو گولونون او خسته خانانین قاپیسیندان ایچری گیرمسینی اؤنله مه لی ایدیم. علی مردانین بو آرمودلار ایله او خوروز کاکیلی گولونو گؤرمه مه گی اوچون الیمدن گلنی ائتمه لی ایدیم. یوخسا بؤیوک بیر خطا چیخاجاق ایدی. دونیا قهرمانلیق مسابقه سیننین سون اوتوز ثانیه سینده، اون بیر متیر دن قول وورماغا حاضیرلانان بیر فوتبولچونون عزمی، جزمی و تمرکزی ایله بوتون گوجومو ساغ قیچیما ییغدیم. بیر ایکی آددیم اونلارا یاخینلاشیب، سول آیاغیم اوسته بیر خیز گؤتوروب ساغ آیاغیمداکی وار گوجوم ایله ثریانین الینده کی سه له یه دالیدان ائله بیر تپیک ووردوم کی سه له اونون الیندن اوزولوب، هاوادا مایاللاق وورراق اوجالماغا باشلادی. گونش سیستمینین ایلک یارادیلیشیندا سیاره لرینن گونش دن آیریلدیقلاری کیمی، سبدین ووردوغو هر مایالاق دا بیر آرمود آییریلیب، هاوادا بیر یاریم دایره ووردوقدان سونرا دوشوب، آسفالتین ا وستونده پاتلاییردی. یئره دوشن هر آرمود ایله بیرلیکده، ثریا نین جیگریندن بیر پارچا قوپاریلیر کیمی درینیندن بیر "ای وای" چیغیرتیسی چیخیردی. من ایسه یئره دوشوب پاتلایان هر آرموددا خطرین بیر آددیم سووشدوغونو گؤررک، بیر راحاتلاما حس ائدیب، ایسته مه دن بیر "آخ ای" دئییردیم. سبدین ووردوغو سون مایاللاقدا ایسه خوروز کاکولو گولو، گولدانی ایله بیرلیکده سبددن آیریلیب بیر ماشینین کاپوتونون استونه دوشونجه ثریا ایکی الی ایله ساچالارینی توتوب "وای.... " دئیه چیغیردی. من ایسه ماشینین اؤز کؤهنه اوپل ماشینیم اولدوغونو و یاریم متیر او یاندا دوران سون مدل مرسدس بنزه بیر زیان گلمه دیگینی گؤردوگومدن، ایسته مه دن بیر آه چکیب "آللاه چوخ شوکور" دئدیم. جاواد ایسه منیم بیر اؤنجه کی گون پولیس لری گؤردوگوم لحظه دوشدوگوم حالا دوشموشدو. اولدوغو یئرده قوروموشدو. اوزو بیر اؤلو کیمی حالتسیز و جانسیز ایدی. نه اولوب گئچدیگینی حس ائتمیردی سانکی. هئچ بیر شئی دئمه دن ساده جه گؤزلرینین حرکتی ایله گؤیده مایالاق ووراراق دوشن آرمودلاریین دوشوب آسفالتین اوستونده پاتلادیغینی ایزله یر، بیر منیم اوزومه، بیرثریانین اوزونه باخیردی. ثرثا دؤنوب جاوادین قارشیسیندا دوروب، سول الینی بئلینه ووروب، وار گوجو ایله باشینا چیغیردی:
- خماق، سنه اللی یول دئدیم بو گئده دلی دیر، بونونلا یولداشلیق ائله مه، ائشیتمه دین.
من ایسه بیر یولداشیمی اؤلومدن، بیر یولداشیمی دا عؤمور بویو دوسداقلاردا چورومکدن قورتاردیغیمین سونسوز غرور و سووینجی ایجریسینده بویون توتوب، گوگوس گئررک:
- سونرا آنلایاجاقسان، باجی.
دئدیم. ثریا ایسه آلنینی قیریشدیریب، اوزونو بوروشدوروب، گؤزلرینی قیسیب، آلجاقلاییجی بیاخیشی ایله منیم باشیمدان آیاغیما ایکی اوچ سفر سوزدوکدن سونرا، اوست دوداغینین سول یانینی یوخاری بوکوب، باشینی بیر آشاغی بیر یوخاری ترپدرک :
- واه واه!
دئدی.
کؤلن ، اکتبر 2007
+0 بهین


text:
آذربایجاندا تصویری صنعتین و معمارلیغین اینكیشافی
قایالار اوزرینده یارانان ایلك «تابلولار»
آذربایجان اراضیسینده ان قدیم ماددی مدنیت نومونه لری ائ.اَ.8-جی مین ایلیگه تصادوف ائدیر. قدیم مئقالیتیك آبیده لر ، ماغارالار، مودافیعه تیكیلیلری، كورقانلار، مئتال آلتلر، دولگرلیك، زرگرلیك صنعتی آذربایجان یاشاییش مسكنی اوچون خاراكتئریك اولموشدور. مونومئنتال قایا رسملرینده خالقین مدنیتی و ائستئتیك تصوورلری اؤز ایفاده سینی تاپمیشدیر.
تصویری صنعتین ان قدیم نومونه لری آراسیندا ائ.اَ.8-5 عصرلردن قالمیش قوبوستان قایا تصویرلری، كلبَجر رایونونون زالخا گؤلو اطرافیندا آیی چینقیلی و پری چینقیل داغلارینداكی تونج دؤورونون باشلانغیجینا (ائ.اَ. 3-جو مین ایللیك) عایید رسملر، اوردوباد شهریندن شیمالدا گمی قایا داغلارینداكی قایا اوستو تصویرلر موستثنا اهمیته مالیكدیر. قوبوستانین " بؤیوك داش " ، " كیچیك داش " ، " جینگیرداغ " ، " شونقارداغ " و دیگر قایالاریندا حك اولونموش رسملرده، اورادا یاشامیش قدیم اینسانلارین حیات طرزی، معیشتی، امگی ایله علاقه دار تصویرلر خوصوصی ماراق دوغورور. بورادا اووچولوق، مالدارلیق، اكینچیلیك و معیشتین دیگر ساحه لری ایله باغلی موختلیف سوژئتلر، صحنه لر، اینسان و حئیوان تصویرلری دینامیك طرزده حك اولونموشدور. قوبوستان قایا رسملری - پیكتوقراملار ایبتیدای ایجتماعی قورولوشوندان فئودالیزم مرحله سینه كیمی چوخ عصرلیك، اوزون تاریخی دؤورو احاطه ائدیر.
تصویری صنعتین قدیم نومونه لری آراسیندا دولگرلیك، داش و مئتال معمولاتلارینی بزه ین دئكوراتیو ناخیشلار، رسملر، قابارتمالار (رئلیئف تصویرلر)، هئیكللر موهوم یئر توتور. بونلاردان كوره فورمالی قاب (ناخچیوانین شاهتاختی كندی)، ایكی باشلی مارال فیقورو (خوجاوند رایونونون دولانلار كندی)، اوزرینده 5 فانتاستیك حئیوان تصویری جیزیلمیش تونج قاب (گده بی)، آیپارا شكلینده قیزیل یاخالیق (زیویی)، قیزیل جام (اورمیه گؤلو یاخینلیغینداكی حسنلو تپه سی)، میل، قاراباغ دوزلریندن تاپیلمیش كئرامیك قابلار اؤز ظریفلیگی، بدیعی كامیللیگی ایله فرقله نیر (ائ.اَ.7-8 عصرلر). مینگه چئویردن، شاماخیدان تاپیلمیش موختلیف تیپلی و فورمالی بدیعی شوشه معمولاتی نومونه لری - دئكوراتیو قابلار، پییاله لر، قادین بزكلری آذربایجاندا شوشه ایستحصالی نین دا مؤوجود اولدوغونو گؤستریر.
حكاكلیق و هئیكلتراشلیق نومونه لری آلبانییا (قافقاز) دؤورو صنعتینده گئنیش یاییلمیشدیر. مینگه چئویر معبدی نین (5-6 عصرلر) داش كاپیتئلی نین سطحینده موقدس دیریلیك آغاجی نین سول و ساغیندا اوز-اوزه دایانمیش ایكی توووز قوشونون قابارتما تصویری آلبانییا (قافقاز) دؤورو هئیكلتراشلیغی نین ان كامیل نومونه لریندندیر.
بدیعی مئتال معمولاتلاری نین (تورئوتیكا) ترتیبینده ده پلاستیك فورمالارا تئز-تئز تصادوف اولونور. مینگه چئویر، تورپاق قالا و س. یئرلردن تاپیلمیش گوموش جاملارین، تونجدان حاضیرلانمیش سو قابلاری نین اوزرینده مارال، شیر، توووز قوشو، بوتا تصویرلری وئریلمیشدیر. بو دؤورون دایره وی و قابارتما هئیكلتراشلیق نومونه لریندن (تونجدان و داشدان) اینسان و حئیوان تصویرلری، معیشت، اوو و دینی آیینلرله باغلی صحنه لر اوستون یئر توتور.
معمارلیق نومونه لری نین مئیدانا گلمه سی
یئددینجی عصردن باشلایاراق ایسلام دینی نین یاییلماسی ایله باغلی آذربایجانین قدیم تاریخی شهرلرینده - قَبله، ناخچیوان، شاماخی، باكی، برده، گنجه، بئیلقان، تبریز، ماراغا و اردبیلده معمارلیق كومپلئكسلری، سارای، قصر، مسجید و توربه لر اینشا ائدیلیردی. همین بینالارین دئكوراتیو ترتیباتیندا كاللیقرافییا - كیتابه، اورنامئنت، كاشی و قابارتما ائلئمئنتلریندن گئنیش ایستیفاده اولونموشدور. شیروان-آبشئرون معمارلیق مكتبینه منسوب اولان بینالاردا داش اوزرینده اویما صنعتی نومونه لری، هندَسی و نباتی ناخیشلار، ناخچیوان معمارلیق مكتبینی تمثیل ائدن بینالارین دئكوراتیو بزكلرینده ایسه شیرلی كرپیجدن و كاشی بزكلریندن عیبارت اورنامئنت موتیولری باشلیجا یئر توتور.
هئیكلتراشلیق صنعتی نین ان مشهور نومونه لری آراسیندا اون اوچونجو عصرده باكی لیمانیندا تیكیلمیش شیروانشاهلارین " باییل قصری " ، یاخود " صباییل " آدلانان معمارلیق آبیده سی اوزرینده كی یازی و قابارتما تصویرلری بینانین دئكوراتیو ترتیبینده حلل ائدیجی رول اوینامیشدیر. " باییل داشلاریندا " یازیلارلا بیرلیكده اینسان و حئیوان (پلنگ، دوه، آت، اؤكوز، قوش) تصویرلری درین اویما اوسلوبوندا ایشلنمیشدیر. فریز خاراكتئری داشییان " باییل داشلاری " واختیله قورودا یئرلشن مؤحتشم معمارلیق آبیده سی نین دئكوراتیو ائلئمئنتینی تشكیل ائتمیشدیر.
اورتا عصرلرده آذربایجان تصویری صنعتی دئكوراتیو تطبیقی صنعتله وحدت تشكیل ائتمیش، گنجه، بئیلقان و دیگر شهرلردن تاپیلمیش كئرامیكا نومونه لری اوزرینده نباتی و هندسی اورنامئنتلرله یاناشی، ایتی جایناقلی قوشو، یاخود وحشی حئیوانی اوخلا ووران جنگاور تصویر ائدیلمیشدیر. بو دؤور آذربایجان اینتیباه مدنیتی نیظامی گنجوی نین یارادیجیلیغی ایله سیخ باغلی اولموش، او، پوئمالاریندا معمار، هئیكلتراش، نقاش و رسام اوبرازلاری یاراتمیشدیر (فرهاد، شاپور، سیمنار).
یئددینجی عصرین سونوندا آذربایجانین جنوب حیصه سی عرب خیلافتی نین تركیبینه داخیل اولموشدور، شیمال حیصه سی ایسه اونون ایطاعتینده ایدی. اؤلكه ده یئنی دین یاییلمیشدیر - ایسلام. اهالی نین چوخ حیصه سی بو دینی قبول ائتمیش، آز حیصه سی خریستیان دینینی ساخلامیشدیر. یارانمیش وضعیتدن یارارلاناراق، ائرمنی كاتالیكوسو ایلیا خلیفه عبدالملیكه خبر وئریر كی، گویا آذربایجانین خریستیان-آلبانلاری اونا قارشی قییاما حاضیرلاشیرلار و 705-جی ایلده خلیف آلبان آپوستول آوتوكئفال كیلسه سی نین ائرمنی قریقوریان كیلسه سی نین تابئعچیلیگینه كئچمه سی حاقیندا امر وئریر.
خوصوصیله، ائرمنیلره عایید ائدیلن قاراباغ ساكینلری حاقیندا و.ل.وئلیچكو یازیردی: " ...سهو اولاراق (كئچمیشه نیسبتن) ائرمنی آدلاندیریلان قاراباغ (البانییا) ساكینلری ائرمنی-قریقوریان دینینه سیتاییش ائتسه لر بئله، اصیللری داغلی و تورك طایفالاریندان اولموشدور و یالنیز 3-4 عصر بوندان اول ائرمنیلشمیشدیلر " .
یئری گلمیشكن، اون دوققوزنجو عصرده ایران و توركییه دن كؤچموش ائرمنیلرین قاراباغدا مسكونلاشماسی نین سببلریندن بیری قاراباغ اهالیسی نین بیر قیسمی نین خریستیان-آلبان اولماسی ایدی.
آذربایجاندا ایسلامین قبولو ایله یئنی دؤور باشلاندی، اؤلكه ده، او جومله دن قاراباغدا، بوتون خریستیان دینی مراسیملرینه سون قویولدو. یئنی و موترققی ایسلام بوتون یئرلی دین و اینانجلاردان اوستون اولدو. بو ایكی فاكتورلا علاقه داردیر: بیرینجیسی، ایسلام درین معنویاتا مالیك ایدی؛ ایكینجیسی، قاراباغ بین الخالق كاروان تیجارت یوللاری نین موهوم مركزلریندن بیری ایدی. خیلافتین شیمالدا مركزی قاراباغ ایدی (برده شهری).
معمارلیقدا ایسلام عنعنه لری نین تشككولو
سككیزینجی عصردن باشلایاراق بورادا خریستیان معمارلیغی نین اینكیشافی دایانمیش و تیكیلیلرین اینشاسی یئنی موسلمان شهرسالما اوسلوبونا اویغون داوام ائتدیریلیردی. ایسلام طلبلرینه اویغون یئنی نؤو تیكیلیلرین عمله گلمه سی اوللر فورمالاشمیش معمارلیق عنعنه لری نین اینكیشافینا هئچ بیر مانعه تؤرتمه میشدیر. تدقیقاتلار گؤستریر كی، آذربایجان شهرلرینده مسجیدلرله یاناشی آلبان خریستیان معبدلری ده قورونوب ساخلانمیشدیر. بو حاقدا اورتا عصرلر عرب و فارس منبعلرینده كیفایت قدر معلوماتلار واردیر. بو ایسلام دینی نین مونوتئیست دینلره رغبتی حسابینا مومكون ایدی و اونا گؤره ده، بو دینلره عایید اولان آبیده لره دیمیردیلر.
ایكینجیسی، بو آبیده لر دؤردونجو عصرده خریستیانلیغی و یئددینجی عصرین اورتالاریندان ایسلامی قبول ائتمیش یئرلی خالقلارین ماددی و معنوی ایرسی ایدی. بونون باریز نومونه سی قاراباغدا قورونموش آلبان خریستیان معبدلریدیر. خیلافتین هم یاخین شرقده، هم ده آذربایجاندا، او جومله دن قاراباغدا، مؤحكملنمه سی حسابینا یئنی اوسلوبدا شهرلر و مسجیدلر كومپلئكسی اینشا اولونوردو.
قاراباغدا مدنیتین اینكیشافینی ایزله یرك، آشكار ائدیریك كی، آرخئولوژی قازینتیلارین نتیجه لری موختلیف تیكیلیلرین یوكسك بدیعی ترتیباتینی تصدیقله ییر. مثلا، كاپیتئللرین كونجلرینده قویون باشلاری نین تصویری، لاچیندا، قوبادلیدا، خانكندینده، شوشادا، آغدامدا، برده ده تاپیلمیش كولوننالارین اساسلاری نین بدیعی ترتیباتی. بونلارین آنالوقلارینا آذربایجانین (قبله، مینگه چئویر، تزه كند، شاماخی) دیگر آبیده لرینده ده راست گلمك اولار.
قاراباغداكی آلبان خریستیان عنعنه سی نین آبیده لری و اونو عوضله ین موسلمان نؤولو تیكیلیلر او دؤورون اینشاات مدنیتی، آرخیتئكتورا فورمالاری و اینجه صنعتی آراسینداكی علاقه لری، همچنین اونلارین اینكیشاف آردیجیللیغینی ایزله مك ایمكانینی وئریر. تدقیقات گؤستریر كی، موسلمان دؤورونون ایدئولوژی عنعنه لرینی ساخلامیش و آوتوختونلارین عنعنه لرینی و میللی خوصوصیتلرینی عكس ائتدیرن اینجه صنعتین و آرخیتئكتورانین قاریشماسی پروسئسی گئدیردی.
بو دؤورده قورولوشجا ساده، لاكین هندسی و بیتكی ناخیشلارلا بدیعی بزه دیلمیش بینالار اینشا اولونموشدور. بئله لیكله، اورتا عصرلرده موعین اینكیشاف یولونو كئچمیش ایسلام مدنیتی نین خوصوصیتلری شهر اهالیسی نین معیشتینده و شهرسالما مدنیتینده اؤز عكسینی تاپمیشدیر.
قاراباغین شهرلری - آغدره، كلبجر، خوجاوند، شوشا، خانكندی، ترتر، فوضولی، جبراییل، آغجابدیع، لاچین، قوبادلی، زنگیلان - موسلمان دؤورونده مئیدانا گلمیشدیلر. بو شهرلرین قورولوشوندا میللی-معنوی و ایدئولوژی تفككور طرزی اینشا مدنیتینده اؤز بدیعی عكسینی تاپمیشدیر.
یئنی میللی-ایدئولوژی خوصوصیتلر ائولرین و اینضیباطی بینالارین اینتئریئرینده اؤزونو گؤستریرلر. بو بوتون آذربایجاندا، همچنین قاراباغدا، اورتا عصرلرده اینشا اولونموش معمارلیق شئدئورلری ایله تصدیق اولونور. عرب منبعلری برده شهرینده قیرمیزی كرپیجدن تیكیلمیش گؤزل ائولرین و اوستو اؤرتولو بازارلارین مؤوجودلوغونو قئید ائدیرلر. علاوه ائتمك لازیمدیر كی، بو كیمی تیكیلیلره بوتون موسلمان شرقینده راست گلمك اولار.
اون بیر-اون ایكینجی عصرلرده شیروان-آبشئرون و ناخچیوان-ماراغا مكتبلری نین معمارلیق ایستیقامتلری نین گئنیش یاییلماسی زامانی قاراباغ معمارلیق مكتبی ده فعالیت گؤستریردی. و بو اورتا عصر آذربایجان معمارلیغی نین اینكیشافینی موعینلشدیردی. بو دؤرده معمارلیق و شهرسالما، تدبیقی-دئكوراتیو اینجه صنعت اینكیشاف ائتمه یه باشلادیلار، ائپیقرافیكا آبیده لری نین سایی آرتدی. قاراباغ زوناسیندا چوخو موسلمان دؤورونه عایید اولان 2000-دن آرتیق موختلیف تاریخی و مدنی آبیده لر قئیده آلینمیشدیر.
بونلارین آراسیندا یاشاییش ائولری، ایجتیماعی بینالار، همچنین دینی تیكیلیلر، زیارت یئرلری واردیر. فوضولی زوناسیندا - شئیخ یاقوبون توربه سی (12.عصر)، قوچ احمد كندینده جومه مسجیدی، احمداللار كندینده حاجی علسگر مسجیدی، میر علی مسجیدی (14.عصر) و اون دؤردونجو عصره عایید اولان معبدلر، شئیخ ایبراهیمین (17.عصر)، احمد سولطان جلالین (19. عصر.) توربه سی، هورادیزده - جومه مسجیدی، داغلیق قاراباغدا - عسكرن قالاسی، خانكندی توربه سی، جبراییل رایونوندا - " قیز قالاسی " ، آغدام زوناسیندا - 12 بوجاقلی معبد خاچین-تورباتلی كندی یاخینلیغیندا - شاهبولاق قالاسی، شاهبولاق مسجیدی، آغدامین جومه مسجیدی، پناه-علی خانین و اونون نسلی نین توربه سی، آبدال-گولابلی كندینده اولان حامام (20.عصر)، برده رایونوندا - اهسَدَم بابا توربه سی (14. عصر)، ایمامزاده مسجیدی (19. عصر)، بهمن میرزه توربه سی؛ شوشادا -8 بوجاقلی توربه، پناه اباد قالاسی (شوشا)، ناتوانین ائوی، مامایی مسجیدی، مشدی شوكور میرسییاب كاروانسارای مسجیدی، جولفالار مسجیدی، حاجی یوسیفلی، ساعاتلی، یوخاری گؤوهرآغا، آشاغی گؤوهرآغا (19. عصر)، خان ائوی، گیمنازییانین بیناسی؛ لاچین زوناسیندا - قاراساققال تیكیلیسی، سولطان بابا، شئیخ احمد، ساری آشیق (15. عصر)، جیملی و قوشچو كندلرینده - اوشاق قالاسی، بؤیوك بولاق (15 .عصر)؛ آغجابه دیده - بایات قالاسی (18.عصر)، خمسه سولطان سارایی - قییمتلی تاریخی و مدنی آبیده لردیر.
بو آبیده لرین اكثریتی مئموریال تیكیلیلرین اساس نؤوونو تشكیل ائدیرلر. قاراباغین چوخ حیصه سی نین ائرمنی ایشغالی آلتیندا اولدوغو شراییطده بو آبیده لرین چوخو محو اولوب.
" آزادلیق " این آراشدیرماچی ژورنالیستلر قروپو
كؤچورن: عباس ائلچین


text:
انا لله و انا اليه الراجعون
خبر دار اولدوق سايين جاواد بي اسماعيل بيلي آناسين ايتيريب دير.آنا كيمين وارليق قيمت لي اولدوقونا گوره ساده جه بير كز و بير دانه اينسانلارا ايتحاف اولونور. آنا و آتا ني ايتيرديگدن سونرا هچ بير وارليق يريني توتابيلمير. بو بويوك ضايعه ني جاواد بي دوستوموزا تسليت دييب او مرحومه نين گوناه لاري باغيشلانسين ديه دوعا اديب و قالان لارا باش ساغ ليقي ديله ييريك .
سنی گؤرمه یه اؤلمک ایستیرم
اوشاقلیقا من دؤنمک ایستیرم
یئنه آنامی اؤپمک ایستیرم
هر گون سحرلر داراق اَلیمده
اُو ساچلارینی هؤرمک ایستیرم
تئل گوللرینی باشینا بیر بیر
ساغا سولا من دوزمک ایستیرم
محبت لی او ناز قوجاغیندا
بالیق تکین من اوزمک ایستیرم
یاپیش الیمدن گئداق دؤلاناق
یالنیز سنیلن گزمک ایستیرم
منه دوموش توت قوی آغزیما سن
سنین الیندن یئمک ایستیرم
منیم آغریما سن آغلاییردین
گؤز یاشلارینی سیلمک ایستیرم
اوشاقلیقدا من دییه بیلمه دیم
«سنی سئویرم» دئمک ایستیرم
گؤزلریم یولدا هاردا قالمیسان ؟
سنی آنا جان گؤرمک ایستیرم
سنسیز آی آنا گولمور ئورگیم
تکجه سنینله گولمک ایستیرم
داریخیرام من غریب دونیادا
سنین یانینا گلمک ایستیرم
آللاه شاهیددی آی گوزل آنا
سنی گؤرمه یه اؤلمک ایستیرم
شاعير:وحيد شكرزاده


text:
تاريخ : یکشنبه 9 آذر 1393 | یازار : علی فتحی (آلتین)
شعری از هوشنگ جعفری
یانقاقلارینین قیرمیزی سی المایا بنزیر
عشقینده اوقدر آغلامیشام صبح اچیلینجاق
گوزیاشلاریم اخدیقحا اوزومدن چایا بنزیر
گوزیولدا قولاق سسده قالیبدیر گنه سن سیز
رنگیم سولوب آخرسارالان ارپایا بنزیر
روحوم قوشو صحرای غمینده گئجه گونوز
تك ایریلیب آواره گزن دورنایا بنزیر
سین سیتمه منی تاب وتوانیم قوتاریبدی
زینگیلتی سسیم دای بوغولان های هایا بنزیر
بایرامدا یتیشدی گنه ده عینیم آچیلمیر
نه قیش قیشا.نه یازیازا.نه یای یایابنزیر
گؤنده ر بؤلوم لر: هوشنگ جعفری


text:
باکیدا ۱۵ یاشلی مکتبلی قیز اینتیحار ائدیب.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، حادثه سارابسکی کوچهسی ائو ۱۶، منزیل ۳۸ عنوانیندا قیده آلینیب. تورک دیپلوماتین قیزی اولدوغو معیینلشن گونلر شووال اومی حان قیزی اؤزونو ۱۰-جو مرتبهدن آتیب.
اینتیحار ائدن گونلر شووالین آتاسی گونلر آرسلان آزمی تورکییهنین آذربایجانداکی سفیرلیینده چالیشیر.
ایلکین معلوماتا گؤره، اینتیحار ائدن قیز تحصیل آلدیغی لیسئیده جزالاندیریلاراق درسدن ۱ گونلوک اوزاقلاشدیریلیب.
اونون بو سببدن اینتیحار ائتدیی بیلدیریلیر.
فاکتلا باغلی جینایت ایشی باشلانیب.


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین یئنی سئچیلمیش پرئزیدئنتی دونالد ترامپلا باغلی گیزلی سندلری یایان شخص اینگیلتره جاسوسو ایمیش.
آخار .آذ «اوول ایستریت ژورنال» قزئتینه ایستینادن خبر وئریر کی، ۵۲ یاشلی کریستوفئر ایستیل اوزون مدت اینگیلتره خاریجی کشفیات ایدارهسی - می۶-دا چالیشیب.
قزئت ایستیلین ۱۹۹۰-جی ایلده اینگیلترهنین موسکواداکی سفیرلیینده چالیشدیغینی یازیب. می۶ جاسوسو کیمی دفعهلرله اؤزونو دوغرولدان ایستیل حتی تشکیلاتین ۱۰۰ ایللیینده تشکیل اولونان مراسیمده گئنیش نیطق سؤیلهییب.
قئید ائدک کی، ایلک دفعه ج.ن.ن-این یاییملادیغی ۳۲ صحیفهلیک حئساباتدا روسییالی رسمیلرین ترامپا عایید چوخ گیزلی معلوماتلارا صاحب اولدوغو، سئچکی کامپانییاسی عرفهسینده آمئریکالی ایش آدامینین موسکوا ایله تئز-تئز علاقه ساخلادیغی وورغولانیب.
هم ترامپ، هم ده کرئمل یاییلان ادعالاری رد ائدیب.ایستیل حاضردا لوندوندا «اوربیس» آدلی تهلوکهسیزلیک شیرکتینین رهبریدیر.


text:
آذربایجان سیلاحلی قوهلرینین رئال دؤیوش آتیشلاری ایجرا ائتمکله، «ایلدیریم» زئنیت-راکئت کومپلئکسلرینی نوماییش ائتدیرمهسی ائرمنیستاندا بیرمعنالی شکیلده شوک ائففئکتی یارادیب. عادتهن ایستهنیلهن معلوماتا شرح وئرهن ائرمنی ائکسپئرت-متخصصلر بو دفعه ایفلیج وضعیتینه دوشوبلر. آرتیق ایکینجی گوندور کی، اونلارین سوسقونلوغو داوام ائدیر.
بو سؤزلری احتیاطدا اولان پولکوونیک شاعر رامالدانوو آذرتاج -آ آچیقلاماسیندا دئییب.
ش.رامالدانوو بیلدیریب کی، دوشمن طرفینین الده ائتدیی «ایسگندر» راکئتلرینه آذربایجانین «ایلدیریم»لا جاواب وئرمهسی اؤزونو چوخ گؤزلتمهدی. ماراقلیدیر، قیسا مدت «ایسگندر»له اؤیونهن ائرمنیستان رهبرلیگی ایندی اؤز خالقینین باشینی یئنیدن هانسی «اویونجاقلا» آلداتماغا باشلایاجاق؟
«آلی باش کوماندان ایلهام علیئوین یوروتدویو اوغورلو سیاست نتیجهسینده گوجلو اوردو قوروجولوغو، دؤولتیمیزین اقتصادی اینکیشافی، دئموگرافیک اوستونلوک و دیگر عامللر ائرمنیستانین آذربایجان ایله آیاقلاشا بیلمهمهسینه عیانی ثوبوتدور. آذربایجانین هاوا مکانینین ائشالونلاشدیریلمیش محافظهسی، اوردوموزون سیلاحلانماسینا بوندان سونرا دا قبول ائدیلهجک سیلاحلار ائرمنیستان اوچون سورپریز اولاجاق و دوشمنین واهیمه ایچینده قالماسی شوبههسیزدیر. دوشمنین اوزرینه یاغدیراجاغیمیز راکئتلری اونلار نه ایله ضررسیزلشدیرهجکلر؟ بو، بؤیوک سوال دوغورور»، - دئیه احتیاطدا اولان پولکوونیک قئید ائدیب.


text:
آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین ۷ مسلمان اؤلکهسی ایله باغلی ایمضالادیغی قراردان درین ناراحاتلیق کئچیریریک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری عرب دؤولتلری لیقاسینین صدری احمد ابو-قیت دئییب.
«سورییالی میقرانتلارلا یاناشی، بیر چوخ عرب اؤلکهسیندن اولان وطنداشلارین آمئریکایا گیریشینین قاداغان ائدیلمهسی قئیری-قانونیدیر. رسمی واشینگتون قراری یئنیدن دیرلندیرملیدیر. عرب و آمئریکا توپلوملاری آراسینداکی بو دوروما یئنیدن باخیلمالیدیر»، - قیت بیلدیریب.
قید ائدک کی، ترامپین ایمضالادیغی سندده سورییا، عراق، لیوییا، ایران، سودان، سومالی و یمندن آمئریکایا گئتمک ایستهیهنلره ۹۰ گون ویزا وئریلمیجیی و سورییادان ایکینجی تعلیماتا قدر هئچ بیر میقرانتین آلینماماسی وورغولانیر.


text:
سعودییه عربیستانی حربی دنیز دونانماسینا مخصوص دؤیوش گمیسی یمهنین هودایداه شهری ساحللرینده هوسی عصیانچیلارینین هوجومونا معروض قالیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایران دستکلی سیلاحلیلار گمینی راکئتله ووروب.
ار-ریاد تئررور هوجومو آدلاندیردیغی حادثه زامانی ۲ حربچیسینین اؤلدویونو آچیقلاییب.
حادثهنین گؤرونتولری سوسیال شبکهلرده یاییلیب. کادرلاردا هدف آلینان گمیده بؤیوک یانغین باشلادیغی عکس اولونوب.
خاطیرلاداق کی، شدتلی دؤیوشلرین داوام ائتدیی یمهن فاکتیکی اولاراق ۳ حیسهیه بؤلونوب. اؤلکهنین شرقی، اورتا حیسهسی، ادن و تایز شهرلری ده داخیل اولماقلا جنوب-غرب حیسهسینه آبدوراببو منسور هادی نظارت ائدیر. اؤلکهنین غربی ایسه دئمک اولار کی، ایرانین دستکله دیی هوسی عصیانچیلارینین الیندهدیر. بو ایکی قروپ ۲۰۱۵-جی ایلین مارتیندان بو گونه قدر دؤیوشور.
ال-قایده تشکیلاتی دا اؤلکهده موهوم اراضیلره نظارت ائدیر.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آراز ائلسس دن گوزل و اورک سئون موسقی لر دانلود ائدین
آراز السس mp3
Araz elsəs mp3 müzik Araz elses
1- آتلار Atlar
2- چوبان قیزی çoban qızı
3- داغلار dağlar
4- دار آغاجی dar ağacı
5- دره یه باخ dərəyə bax
6- دییرمان dəyirman
7- اسیر آذربایجان Əsir AZƏRBAYCAN
8- گئجه دیر gecədir
۹- گل Gəl
۱۰- هاوا قوروشوم hava quruşum
۱۱- قوشلار quşlar
۱۲- ریحان reyhan
۱۳- ساواش گونو savaş günü
۱۴- تورک عشق Türk eşq
۱۵- تورکوز تورکوز Türküz Türküz
۱۶- اوشویوروم üşüyörüm
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Araz,Araz el ses,araz elses,Araz elsəs,Atlar mp3,Azerbaycan mp3,Azərbaycan mp3,çoban qızı mp3,üşüyörüm mp3,dar ağacı mp3,dağlar mp3,dərəryə bax mp3,dəyirman mp3,download mp3 Azerbayjani,əsir Azərbaycan mp3,gecədir mp3,gəl mp3,hava quruşum mp3,mp3 Azerbaycan,mp3 Azeri,quşlar mp3,reyhan mp3,savaş günü mp3,Türk eşq mp3,Türküz Türküz mp3,قوشلار,قئزی,موزیک آذری,موزیک ریحان,موسیقی آذری,موسیقی ریحان,چوبان قیزی آراز ائلسس,چوبان قئزی,چبان قیزی,آهنگ قوشلار,آهنگ های آذربایجانی,آهنگ آذری ریحان,آتلار آراز ائلسس,آذری موزیک لری,آذربایجان,آذربایجانی آهنگ لر,آراز ال سس ماهنیلاری,آراز السس,آراز ائلسس,آراز ائلسس دانلود موزیک,آزربایجان,اسیر آذربایجان,اسیر آزربایجان آراز ائلسس,تورکوز,تورکوز تورکوز آهنگی,دییرمان,دانلود آهنگ چوبان قیزی,دانلود آهنگ های آراز ائلسس,دانلود آهنگ گل,دانلود آهنگ گئجه دیر,دانلود آهنگ آتلار,دانلود آهنگ اسیر آذربایجان,دانلود آهنگ تورک عشق,دانلود آهنگ دار آغاجی,دانلود آهنگ داغلار,دانلود آهنگ ریحان,دانلود آهنگ ساواش گونو اراز ائلسس,دار آغاجی,دار آغاجی آراز ائلسس,داغلار آراز السس,دره یه باخ,ریحان |


text:
«قازپروم»اون ۲۰۱۷-جی ایلده آوروپالی ایستئهلاکچیلار اوچون ساتاجاغی قازین قیمتی اوولکی ایللردن باها اولاجاق.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا «قازپروم» رهبری آلئکسئی میللئر سؤیلهییب. آوروپایا ساتیلاجاق قازین یئنی قیمتینین نه قدر اولاجاغی آچیقلانماییب.
قئید ائدک کی، بوندان اؤنجه «قازپروم» رهبری آوروپا اؤلکهلری اوچون ساتیلاجاق قازین قیمتینین ۱۰% قالدیریلماسی گرکدیینی بیلدیرمیشدی.
روسییا آوروپانین اساس قاز تجهیزاتچیسیدیر. آوروپا بیرلیگی ایندییه قدر روسییادان قاز آسیلیلیغینی آزالدا بیلمهییب. آوروپادا روس قازینین ان بؤیوک آلیجیسی آلمانییا حساب ائدیلیر.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
گئجه لر
تنگ اولور باشیما تک لیک ساری، عالم گئجه لر
بیر نفر اولمادی منله اولا همدم گئجه لر
عشقه بیگانه اولانلار نه بیلیر کیم نه چکیر
چکمه سین من چکنی اهل جهنم گئجه لر
بیر منم _ بیر بو قلم ، بیرده بو ویرانه کونول
اوچوموزده گلیریک ناله یه باهم گئجه لر
کیمسه بیلمز اورگیم سیررینی دونیادا منیم
یاز قلم دورما کی سنسن منه محرم گئجه لر
یارالی کونلومه کوندور وورولان یاره لره
مهربان یار الی ایستر قویا مرهم گئجه لر
نه وئرر گوندوزو مهلت منه هیجران ستمی
نه قویار باش یئره بیر لحظه قویام غم گئجه لر
عشقینه صادق اولان جهدیله همت کمرین
درد و غم چکمه یه باغلار بئله محکم گئجه لر
منده مجنون کیمی زنجیریده گوررم اوزومو
اوندا کی زولفون اولار گوزده مجسم گئجه لر
من چکن غم یوکونو بیر گئجه چرخین بئلینه
قویسالار، پشت فلک غمدن اولار خم گئجه لر
پرده لی قویدو سوزون “بارز”ه فاش ائیله مه دی
سرَلر اورتویو بو قورخولو مبهم گئجه لر
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: گئجلر,گئجه لر,گجلر,گجه لر,آذری شعر,آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,سئوگی شعری,شعر ترکی گئجه لر |


text:
اؤزگه (رومان)
یابانچی آلبر کامونون ادبیات ساحهسینده ان اونملی کیتابیدیر. بو رومان ایلک دفعه ۱۹۴۲-اینجی ایلده یاییلیبدیر.
موضوع[دَییشدیر]
رومانین موضوعسو چوْخ سادهدیر. رومانداکی هر شئي چوْخ قێسا بیر زامان آرالیغیندا اوْلوب بیتير. الجزایرده، بیر تصادوف نتیجهسینده، بیر عربی اؤلدورن اوْرتا طبقهدن بیر فرانسهلی، مئرساولت Mersault، اؤزونو آددیم-آددیم اؤلومه آپاران مدتی لاقئيد شکیلده ایزلر. دیگر شخصلرین آدی خاطیرلانسا دا، روْمان قهرمانینین آدینی اؤیرهنه بیلمیرسیز (بۇرادا کافکا تأثیریندن سؤز گئده بیلر). کامونون يابانچیسینین(استانبول تورکجهسینده: یابانجی) يابانچيلاشماسینی اؤز آغیزیندان بئله گوستریلیر؛ 'يعنی بۇ ایشین منیم خاریجیمده گؤرولور کیمی بیر حالی واردی. هر شئي، من قاریشمادان اوْلوب بیتیردی، آلینیازیم منه سوْروشولمادان تعیین اوْلونوردو (...) ياخشی دۆشونونجه دئيیلهجک بیر شئيیم اوْلمادیغینی آنلاماقدايدیم. اؤز اؤزومو سئير ائدن کیمی بیر حیصه قاپیلدیم. "کیتابدا، مئورساولتون جمعیته، اؤزونه، اؤلومو بئله قبول ائده بیلهجک قدر حیاتا، قێساجاسی بۆتون يارانمايا خاریجیلشمهسی ساده بیر دیلله ایضاح ائدیلیر. کیتابین تورکیهده "yabancı" آذربایجان جومهوریتینده "yad" و "yabançı" آدلاریلا فرقلی نشرلری اولدوغو حالدا ایران دا ایسه ان سون نشری باتی آذربایجانین اورمو شهرینده بوتا یایین ائوی طرفیندن اولموشدور. بو کیتاب "یابانچی" آدی ایله موعاصیر یازیچی حسین واحدی طرفیندن ترجومه و نشره بوراخیلمیشدیر. [۱]


text:
ائرمنی سلاحلی بؤلمهلری جبههنین موختلیف ایستیقامتلرینده سوتکا عرضیده آتشکس رئژیمینی عمومیلیکده ۴۶ دفعه پوزوب.
مدافعه ناظیرلییندن آخار. آز-آ وئریلن معلوماتا گؤره، ائرمنیستانین نویئمبئریان رایونونون بارئکاماوان، ووسکئوان، ایجئوان رایونونون بئرکابئر، پاراواکار کندلرینده و آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشن مؤقعلردن قازاخ رایونونون قایماقلی، قوشچو آیریم، جعفرلی کندلرینده و آدسیز یوکسکلیکلرده، بئرد رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشن مؤقعلردن توووز رایونونون کوخان بی و مونجوقلو کندلرینده یئرلشن مؤقعلریمیز آتشه توتولوب.
ایشغال آلتیندا اولان ترتر رایونونون چیلبورت، آغدام رایونونون جواهیرلی، شوراآباد، یوسیفجانلی، خوجاوند رایونونون کوروپاتکینو، فضولی رایونونون قاراخان بیلی، قورقان، آشاغی سئییداحمدلی، هورادیز کندلری یاخینلیغیندا، همچینین گورانبوی، ترتر، خوجاوند، فضولی و جبراییل رایونلاری اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشن مؤقعلردن ده سلاحلی قوهلریمیزین مؤقعلری آتشه توتولوب.


text:
روسییا دوماسینین کئچمیش میلت وکیلی آنتون باکوو اوچ بوش آدانی کیرایهلهیهرک اورادا روسییایا آلترناتیو یاراتماق ایستییر.
آخار. آذ«گاردیان»آ ایستینادا خبر وئریر کی، باکوو آرتیق کیریباتی دؤولتینین حاکمیتی ایله بو مسئلهلرله باغلی دانیشیقلار آپاردیغینی بیلدیریب. کئچمیش میلت وکیلیبونون اوچون کیریباتی اقتصادیاتینا ۳۵۰ میلیون دوللار سرمایه قویماغی پلانلاشدیریر.
باکووون پلانینا اساساً، «آلتئرناتیو روسییا» مولدئن، ایستارباک و میللنیوم آدالاریندا قورولمالیدیر. محض بو آدالاردا توریستلر اوچون اینفراستروکتور یارادیلماسی نظرده توتولور.


text:
بو گون باکینین بینه قهدی رایونوندا یئرلشهن "حیدر" مسجیدینده گون اورتا نامازی قیلیندیقدان سونرا اولو اؤندر حیدر علیئو خاطیرلانیب، روحونا دعالار اوخونوب.
رئپورت-اون معلوماتینا گؤره، تورکییهنین ایستانبول شهرینده تؤرهدیلهن تئررور آکتی نتیجهسینده شهید اولانلارین روحلارینا دا دعالار ائدیلیب.
"نامازدا ایستانبولدا تئررور آکتی نتیجهسینده شهید اولانلارین روحونا دعالار اوخوندو. گون عرضینده قیلیناجاق بوتون نامازلاردا شهیدلرین خاطرهسینی آنیلماسی داوام ائدجک، اونلارا اللهدان رحمت دیلهنیلهجک"، - مسجیددن بیلدیریلیب.
خاطیرلاداق کی، ایستانبولدا تؤرهدیلهن تئررور آکتی نتیجهسینده آزی ۴۴ نفر شهید اولوب. اؤلنلردن ۳۶-سی پولیس امکداشی، ۸-ی مولکی وطنداشدیر.
تئررورون مسئولیتینی تئررورچو پ کاکا قروپلاشماسی اوزرینه گؤتوروب.


text:
ناتو عراقدا حربی بازا یاراتماق بارهده قرار وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ناتو عراق حربچیلرینه ایشید-ا قارشی مباریزهده تعلیم کئچهجک.
حربی آلیانس طرفیندن عراقا چوخ میللتلی بریگادا یئرلشدیریلهجک.
موختلیف اؤلکهلردن گلهجک تعلیمچیلر عراقلی قوهلره ال ایستحصالی پارتلاییجیلارین نئجه محو ائدیلمهسی لازیم اولدوغونو ایضاح ائدجک. عراقلی قوهلرین سنی قروپلار و ایشید ایله داها آکتیو مباریزه آپارماسینی تعمین ائتمک مقصدیله حاضرلانان پروگرام ناتو-نون صولح و تهلوکهسیزلیک نامینه علم پروگرامی چرچیوهسینده حیاتا کئچیریلهجک.


text:
آلمانییانین «فولکس واگن» شیرکتی چیندن تخمیناً ۵۰ مین آوتوموبیلی اَیلَج سیستمیندهکی قصورلارا گؤره گئری چاغیریر.
چینین کیفیته نظارت، تفتیش و کارانتین باش آدمینیستراسییاسینین معلوماتینا گؤره، فورالین ۶-دان باشلایاجاق پروسئس چرچیوهسینده ۲۰۱۲-جی ایلین ایولوندان ۲۰۱۵-جی ایلین آپرلیندک اولان دؤورده ایستحصال اولونان «بیتل» و «گولف» مودللری گئری چاغیریلاجاق. قصورلاری ایستحصالچی شیرکت تمنناسیز آرادان قالدیراجاق.
«فولکسواگن» قصورلار آرادان قالدیریلمایانادک سوروجولره همین نقلیات واسطهلرینین «کرویز کونترول» سیستمیندن ایستیفاده ائتممیی توصیه ائدیب.


text:
شیمالی کارئیا اوردوسونون ضربه سیندن سونرا هئچ کیم و هئچ نه ساغ قالا بیلمز.
آخار.آذ "رئنخاپ" آگئنت لیگینه ایستینادا خبر وئریر کی, بونو شیمالی کارئیا لیدئری کیم چئن این سؤیله ییب.
"اگر موحاریبه آلوولانسا, جنوبی کارئیا قوشونلارینا ائله ضربه ائندیره جه ییک کی, اونلارین جواب ضربه سی وئرمک آرزولاری گؤزلرینده قالاجاق. بو بیزیم جانیمیزی اونلاردان قورتاراجاق". – دئیه, کارئیالی لیدئر سؤیله ییب.
قئید ائده ک کی, شیمالی کارئیا بو گون جنوبی کارئیا ایله سرحدده گئنیش میقیاسلی آرتیللئرییا تعلیملرینه استارت ووروب. آرتیق رسمی سئول شیمالی کارئیانین بو آددیمینی کسکین تنقید ائدیب و ایسته نیلن آن پیخئنیانین تخریباتلارینا جاواب وئرمه یه حاضیر اولدوغونو بیلدیریب.


text:
قازاخیستانین تالدیکوران شَهرینده اؤلکه پرئزیدئنتی نورسولطان نازاربای اِوین شَرفینه قویولموش هئیکلین آچیلیشی اولوب.
آخار.آذ خبر وئریر کی, بو بارَده آلما-آتی ویلایت آدمینیستراسییاسیندان معلومات وئریلیب.
"بوگون تالدیکورقان شهرینده موستقیللین 25 ایللی یی عرفه سینده دؤلت باشچیسی نورسولطان نازاربای اِوین هئیکلی نین آچیلیش مراسیمی کئچیریلیب". –معلوماتدا بیلدیریب.
قئید ائده ک کی, بیر موددت اوّل رئگییونون وئتئرانلاری پرئزیدئنته هئیکل قویولماسی تشببوسونو ایره لی سورموشدولر و بو دا میللت وکیل لری طرفیندن بؤیوک دَستک قازانمیشدی.
بورونج دن حاضیرلانان 4.2 مئترلیک هئیکلین پوُستامئنتی قَهوَه یی مَرمَردن دیر.


text:
سون زامانلار سونعی قیدالارین حاضیرلاماسی و ساتیشی جمعیتیمیزی ناراحات ائدن ان چتین پروبلئمه چئوریلیب.
اساسا, چینده ایستحصال اولونان بو سونعی دویو ایسه اینسان ساغلاملیغی اوچون چوخ تهلوکه لیدیر.حکیملر سونعی دویولرین حیات اوچون تهلوکه لی اولدوغونو, حتی خرچنگین یارانماسینا گتیریب چیخاردیغینی بیلدیریبلر.
سونعی دویونو تانیماغین ایسه اساسا یولو وار: شوبهه لندیگینیز زامان, دویونو یاندیرین. اگر دویو شام کیمی یانیرسا, دئمه لی, سونعیدیر و کلیونکا ماتئرییالدان حاضیرلانیب. آخار.آذ میللتین سسی.آذا ایستینادا سونعی دویونون حاضیرلاماسی گؤرونتوسونو تقدیم ائدیر:


text:
علامه جعفری
علامه جعفری شهرتیله تانینان استاد شیخ محمدتقی جعفری (1304-1377) گؤرکملی فیلسوف، عالیم، فقیه و ادیب.
یاشاییشی[دَییشدیر]
علامه محمد تقی جعفری(ره) ۱۳۰۴-جو ایلده تبریزده دونیایا گؤز آچدی و تبریز، تهران، قوم و نجف اشرف شهرلرینده ایسلامی علملرین عالی تحصیلاتیندان سونرا بؤیوک عالیملرین محضرینده او جومله دن آیات عظام، میرزا فتاح شهیدی، شیخ محمدرضا تنکابنی، شیخ کاظم شیرازی، سید عبدالهادی شیرازی، سید ابوالقاسم خویی و سید محسن حکیم کیمی بؤیوکلردن فئیض آپاردی. ایندیه کیمی اوستادین اثرلریندن ۸۰ اثر چاپ اولونوب و اونلارین بعضیسی نین چاپی مثنوی شرحی کیمی کی ۱۵ جیلدده نئچه دفعه تجدید چاپ اولوب. هابئله اونلارین نیظارتی آلتیندا ۱۲ ایل بویوندا مولانا مثنویسی نین کشف الآیاتی ۴ جیلدده «دریادان دریایا» عونوانیندا یایلیبدیر.
اوستادین گؤرکملی اثرلریندن نهج البلاغه شرح و تفسیریدیر کی ۲۷ جیلدده چاپ اولوب. اوستاد جعفری نین آیری نفیس اثری مولانانین دوشونجه لری، شرق و غرب جهانبینی و فلسفه لری نن موقاییسه سی زمینه سینده دیر کی «مولانا و جهانبینی لر» عونوانیندا چاپ اولوب.
اینسان حاقلاری و اونون ایسلامدا اولان اینسان حاقلاری نن موقاییسه سینده، موفصّل و شرحلی کیتاب اوستادین قلمی اینن مونتشیر اولوب کی اونون تازا نظرلری ایسلامی کونفرانسدا مطرح و ایستیفاده اولوب. بو کیتاب اینگیلیسی دیلینه ترجومه و چاپ اولوب و ژاپونی دیلینه ده ناکویا دانیشگاهین اوستادلاری نین بیرینین الیله ترجومه اولماقدادیر.
اوستاددان ۶۰ دان آرتیق کیتابیدا هله چاپ اولماییب و گله جاقدا چاپ اولاجاق. کی بو ترتیب اینن چاپ اولمامیش اثرلری ۱۵۰ عونوان اولور. اوستادین کیتابلاری بو زمینه لرده دیلر: فیقه ، سیاسی علملر ، روانشیناسی، تربیتی علملر ، ایسلامی معاریف، ایسلامدا هونر و گؤزللیک نظریه سی، فلسفی و کلامی بحثلر کی دولودور تازا و بدیع نظریه لری نن.
دونیانین باشا باشیندان اونلارجا اوستاد و دوشونجه صاحیبلری اوستاد جعفری نن علمی موذاکره لری واریدی کی بو دانیشیقلارین ۵۰دن چوخو ۲ جیلد کیتابدا «دوشونجه لر تکاپوسو» آدیندا یاییلیب.


text:
آغ بولاق
آغ بولاق ، اغلا بولاق
قوی سویون آخسین گؤله ساری
کؤچ ائدیب گئتدی جاوانلار
سوواران یوخ مومالاری
چکیله قددی یوخاری
قالانین یوخدو چیخاری
قوجالیبلار گیجالیبلار
اودو دای کتده قالیبلار
آغ بولاق آغلا بولاق
بلکه آغاجلار جانا گلسین
قارا چککیرته نی دیندیر ، سازی چالسین —- > چککیرته = ملخ
سویون اوستونده
زؤلوک اویناغا گلسین —- > زؤلوک = سو اوزونده گزن بیر بؤجوک
گؤزللر قایناغا گلسین
بلکه قان یانقاغا گلسین
قارا چککیرته ده مدت دی کی دای غم تاری چالمیر
اودا دای حال خبر آلمیر
آغ بولاق آغلا بولاق
سوتلوگنلرده بیزیم تک سوته حسرت قالاجاقدیر
—– > سوتلوگن = سوتلو بیر اوت
آغ یئل اسدیکجه
آغاجلار سارالیب – گادمالارین
—- > گادما = گوللو و آجی تؤزلو بیر اوت ، گادما یاخچی بیر اودون اولا بیلر
دای قورویوب یارپاقیلان تار چالاجاقدیر
اوندا دای کیم قالاجاقدیر ؟
کیم آغیزلیق آچاجاقدیر
باغا کیم سو سالاجاقدیر
گؤرورم یونجالار اطرافی بوتون
مور و ملخدی
آغ بولاق قایناماغین وختی نه وخدی ؟
آغ بولاق آغلا بولاق
باغچادا گوللر سارالیبدیر
باغبان بسکی سو فیکرینده قالیبدیر
قوجالیبدیر
خزل اطرافی آلیبدیر
بیزی پیس درده سالیبدیر
شیشه ی عومروموزی داشه چالیبدیر
اودو دای عمر آزالیبدیر
گؤرورم یونجالاری لی لک اولاغ لار اوتاریب دیر
یونجادان گول قوتاریبدیر
آغ بولاق آغلا بولاق
قوی خشه لر باشین اوجالتسین
هرزه اوتلار یئره باتسین
ممل ایستیر آتی ساتسین — > ممل = محمد
یئرینه بیر اولاغ آلسین
آخی بوردا نییه قالسین ؟
نه اومیدیله دایانسین
اؤزونو کول – کوسا سالسین
نه ممریله دولانسین ؟
نییه قالسین ؟
کدخدانی گؤروسن کتده اؤزون باغلادی گئتدی
کندلی نین وار – یوخون آلدی سیبیلین یاغلادی گئتدی
آغ بولاق ، آغلا بولاق
غم یئنه اوضانی قاتیب دیر
مشه سولطان دا بیزیم باغچایا بیر جمدک آتیب دیر
گوشه ده آج قالان ایت لر بوتون اطراف دا یاتیب دیر
دیشلری قانه باتیب دیر
اله فرصت دی چاتیب دیر
هله قوردلار دا ایین دن بیله جکدیر — > ایی = اینسی ، قوخو
قانین اونلار تؤکه جک دیر
آغ بولاق آغلا بولاق
سن اگر قاینایاسان بیزده سازاللیق
ییغیشیب یکسره اطرافینی آللیق
قورویان دشته سو ساللیق
سن اگر قایناماسان
بیزده سوزاللیق
بیزده دای اوندا گیجاللیق
سو خیالیله قوجاللیق
آغ بولاق بس بو نه حالتدی قالیب سان ؟
آغ بولاق بس بو نه وحشتدی سالیب سان ؟
آغ بولاق ، آغلا بولاق
سنده گؤزل خاطیره لر وار
سنده بیر خان بالاسیندان سوراغیم وار
سنده بیر غصه لی غملی قوناغیم وار
سنده بیر چال پاپاغیم وار
سنده سینماز دایاغیم وار
سنده بیر « جعفری » تک شعریده شاعیر سایاغیم وار
اونا حرمت ائدنین گؤگلو شاد اولسون
اودا غربت ده دی اوندان دا یاد اولسون
آغ بولاق ، آغلا بولاق
شاعیر : اوستاد هوشنگ جعفری
Filed under: استاد هوشنگ جعفری,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: هوشنگ جعفری,هوشنگ جعفری نین شعرلری,آق بولاق,آذربایجان شعرلری,آغ بولاق,آغ بولاق آغلا بولاق,استاد هوشنگ جعفری,اشعار هوشنگ جعفری,تورکی شعر,شعرهای استاد هوشنگ جعفری |


text:
چوخ قیناییرام اؤزومو.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آ ار ب تی.وی-نین «گلین دانیشاق» وئریلیشینین نؤوبتی قوناغی اولان امکدار آرتیست تنزاله آغایئوا بیلدیریب.
صمیمی و ماراقلی آچیقلامالار وئرن امکدار آرتیست اؤزونون کشف ائتدیی و ۳ ایل اؤنجه وفات ائدن سورا عسگرلی ایله بیرلیکده دوئتینه چکیلن کلیپ گؤرونتولرینی ایزلیرکن گؤز یاشلارینی ساخلایا بیلمهییب:
«الله یئرینی جننت ائلسین. هئچ نه دئیه بیلمرهم. نور ایچینده یاتسین. چوخ ایستعدادلی بالا ایدی. اونو زورلا آپاریب کلیپی چکدیک. هر بیر آنی منیم اوچون عزیزدیر. چوخ قیناییرام اؤزومو، اونو هر دفعه ائله گؤرهنده. من اونون یانیندا داها چوخ اولا بیلردیم، اما اولا بیلمدیم. ایچیمدن چوخ «کاش کی»لر کئچیر».


text:
بهجت آباد خاطره سی
بوگون، زومار آیینین 27 – سی اولاراق، ایران دا « شهریار » گونی آدلانیب. بونا گؤره ده نئچه اولمادیغیمدان سونرا، ایسته دیم بیر گؤزل شعر ایله شهریار جنابلاریندان سیزین قوللوغوزدا وارام. تانری بو بؤیوك كیشیه رحمت ائله سین! آنا دیلینه چوخ چالیشدی!
اولدوز سایاراق گؤزله میشم هر گئجه یاری
گئج گلمه ده دیر یار، یئنه اولموش گئجه یاری
گؤزلر آسیلی، یوخ نه قارالتی، نه ده بیر سس
باتمیش قولاغیم، گیر نه دوشورمكده دی داری
بیر قوش «آییغام» سؤیله یه رك، گاهدان اییلدر
گاهدان اونو دا یئل دئیه لای – لای هوش آپاری
یاتمیش هامی، بیر آللاه اویاق دیر، داها بیر من
مندن آشاغی كیمسه یوخ، اوندان دا یوخاری
قورخوم بودی یار گلمه یه، بیردن یاریلا صبح
باغریم یاریلار، صبحوم آچیلما، سنی تاری!
دان اولدوزی ایستر چیخا، گؤز یالواری چیخما
او چیخماسا دا، اولدوزومون یوخدی چیخاری
گلمز، تانیرام بختیمی، ایندی آغارار صبح
قاش بیله آغاردیقجا، داها باش دا آغاری
عشقین كی قراریندا وفا اولمیاجاقمیش
بیلمم كی طبیعت نیه قویموش بو قراری؟
سانكی خوروزون سون بانی، خنجردی سوخولدی
سینه مده اورك وارسا، كسیب قیردی داماری
ریشخندله قیرجاندی سحر، سؤیله دی دورما
جان قورخوسی وار عشقین، اوتوزدون بو قماری
اولدوم قره گون، آیریلالی او ساری تئلدن
بونجا قره گونلردی ائدن رنگیمی ساری
گؤز یاشلاری هر یئردن آخارسا، منی توشلار
دریایه باخار، بللی دی، چایلاری آخاری
از بس منی یاپراق كیمی هجرانلا سارالدیب
باخسان اوزونه سانكی قیزیل گولدی، قیزاری
محراب شفقده اؤزومی سجده ده گؤردوم
قان ایچره غمیم یوخ، اوزوم اولسون سنه ساری
عشقی وار ایدی «شهریار» ین گللی – چیچكلی
افسوس، قارا یئل اسدی، خزان اولدی باهاری
محمدحسین بهجت تبریزی - شهریار


text:
"سونی موزیک" شیرکتینین رسمی تویتتئر میکروبلوگوندا موغننی بریتنی ایسپیرسین اؤلومو بارهده خبر یاییلیب.
آخشام. آز-این معلوماتینا گؤره، آمئریکالی اولدوزون بدبخت حادثه نتیجهسینده دونیاسینی دییشدیی و یاخین ساعتلاردا اطرافلی معلومات وئریلجیی بیلدیریلیب.
داها سونرا «اوور مینئ سئکوریتی» تهلوکهسیزلیک خیدمتی «سونی موسیک»این تویتتئر صحیفهسینه هاکئر هوجومونون اولدوغو بیلدیریب. هوجوم، عینی زاماندا، بوب دیلانین رسمی میکروبلوگونا دا ائدیلیب. چونکی اورادا «یئرین جننتلیک اولسون، بریتنی» یازیسی قئید اولونوب.
«اوور مینئ سئکوریتی» بریتنینین اؤلمدیینی و هر شئیین قایداسیندا اولدوغونو وورغولاییب.


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین موسکوادا کئچیریلن تورکییه، روسییا و ایران اوچطرفلی گؤروشونه چاغیریلماماسی حاظیرکی پرئزیدئنت باراک اوبامانین یاخین شرق سیاستینین ایفلاسی دئمکدیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونو «فوکس» تئلئویزییاسینا موصاحیبهسینده آمئریکا نمایندهلر پالاتاسینین کئچمیش ایسپیکئری نیوت گینگریچ سؤیلهییب.
«من امینم کی، ترامپ اوباما-کلینتون-کئرری اوچلویونون خاریجی سیاست ستراتگییاسینین تام چؤکدویونو آنلاییر. موسکوادا بیزیم ناتو-دا ۵۰ ایللیک موتتفیقیمیز اولان تورکییه ایله دانیشیقلار کئچیریلدی. ایران و روسییا سورییا ایله باغلی دانیشیقلاری آمئریکانین هئچ بیر ایشتیراکی اولمادان کئچیرمک ایستییرلر. محض بو، بیزی ناراحات ائتملیدیر. اؤز ضعیفلیگی ایله آمئریکادالانا دیرنیب. بیز اؤز فعالیتیمیزی یئنیدن دوشونملی اولاجاغیق»، – دئیه، او بیلدیریب.


text:
ایران تروریزمین ایسپانسری اولان بؤیوک دؤولتدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو توکیودا ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا آمئریکا مدافعه ناظری جیمس متیس سؤیلهییب.
او، همچینین آمئریکانین یاخین شرقده اؤز حربی مؤوجودلوغونو گئنیشلندیرمیی پلانلاشدیرمادیغینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، ایران یانوارین ۲۹-دا باللیستیک راکت سیناغی کئچیریب. بوندان سونرا آمئریکا ایرانا قارشی سانکسییالار مسئلهسینی گوندهمه گتیریب. واشینگتون اؤز قارا سیاهیسینا ۱۳ فیزیکی شخصین و ۱۲ شیرکتین آدینی سالیب.
متتیس قاتی آنتی ایران مؤوقعیین طرفداریدیر. او، حتی عراق محاربهسی زامانی ایرانا هوجوم پلانی حاضرلاسا دا، سونرادان واشینگتون بونو دستکلهمکدن ایمتینا ائدیب.


text:
ائرمنی سیلاحلی بؤلمهلری جبههنین موختلیف ایستیقامتلرینده ایری چاپلیلی پولئمیوتلاردان دا ایستیفاده ائتمکله سوتکا عرضینده آتشکس رئژیمینی عمومیلیکده ۸ دفعه پوزوب.
مدافعه ناظیرلیینین مطبوعات خیدمتیندن آخار. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی نویئمبئریان رایونونون شاوارشاوان و ایجئوان رایونونون بئرکابئر کندلرینده یئرلشهن مؤقعلردن قازاخ رایونونون فرحلی و قیزیل حاجیلی کندلرینده، بئرد رایونونون چیناری کندینده یئرلشهن مؤقعلردن توووز رایونونون آغ بولاق و کوخان بی کندلرینده یئرلشهن مؤقعلریمیز آتشه توتولوب.
ایشغال آلتیندا اولان آغدام رایونونون جواهیرلی، فضولی رایونونون هورادیز کندلری یاخینلیغیندا، همچینین جبراییل رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن ده سلاحلی قوهلریمیزین مؤقعلری آتشه توتولوب.


text:
آخار.آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلر سردار آرسئونین حؤکومته یاخینلیخی ایله سئچیلن"میلاد" قزئتینده کی مقاله سینده یئر آلیب. اونون سوزلرینه گؤره، غرب آرتیق اردوغاندان قورتولماق ایستییر:
"غرب بونون اوچون ایقتیصادی بحران سیلاحیندان ایستیفاده ائده جک. دلارین حدیندن آرتیق قالخماسی بونون نشانیدیر. تورکییه نی ائله بیر بحرانا ایته لییه جکلر کی، 15 ایولدا آیاغا قالخان خالق بئله "غربله ساواشماق یالان اولدو" دئیه جک. وطنداشا هم محافظه کار، همده غربله یاخشی علاقه لری اولان بیر شخص تقدیم ائدیله جک. بو شخص ایسه کئچمیش پرئزیدئنت عبدالله گول اولاجاق".


text:
ایستانبول آتاتورک هاوا لیمانینین گیریشینده ایچریسینده اوچ نفرین اولدوغو بیر میکروآوتوبوس پلیسین "دور" خبردارلیغینا محل قویمایینجا تکرلرینه آتش آچیلیب. میکروآوتوبوس درحال حرکت ایستیقامتینی دییشهرک سرعتی آرتیریب.
میللی. آذ خبر وئریر کی، یاشانان حادثه ایله علاقدار ترورلا مباریزه شعبه مدیرلیگی ایله خصوصی تییناتلی شعبهیه معلومات وئریلیب. قاچماغا چالیشان شخصلری پولیسلرین تعقیب ائتدیی دئییلیر.
حادیثه ایله باغلی تاکسی سوروجوسو سافت ایگید "شبههلی بیر میکرواوتوبوس پلیس پوستونا دوغرو گلدی. پولیسلر میکرواوتوبوسداکیلارین حرکتلریندن شبههلندی و اونلارا میکرواوتوبوسو کنارا چکمهسینی خواهیش ائتدیلر. سوروجو دایانماییب میکروآوتوبوسو پلیسلرین اوستلرینه دوغرو سورونجه، پلیس آتش ائتمهیه باشلادی" دئییب.


text:
سن ای منیم آنا یوردوم ، عزیز آذربایجانیم
بیر باخ ، سنین هوسینله قانات چالیر طرلانیم
بودورگئنه سنین ایچون حصر اولونور دستانیم
یاشا منیم یوردوم - یووام ، یاشا عزیز وطنیم
یاشا آنام ، یاشا آتام ، یاشا منیم مسکنیم
...
قلم سنین ، دستان سنین ، وارلیق سنین ، جان سنین
آچ تاریخی ورقله باخ ، شهرت سنین ، شان سنین
باقرخان تک قهرمانلار ، شانلی ستارخان سنین
یاشا منیم باغیم ، باغچام ، یاشا منیم گلشنیم
یاشا آنام ، یاشا وطن ، یاشا منیم مسکنیم
...
ازل گونده ن سنین ایچون یارانمیشدیر قلمیم
اگر من بیر پروانه یه م ، سن سن چیراغیم شمعیم
سن هر زامان یادا دوشسه ن ، آزالیر دردیم غمیم
سن سیز یقین اوچابیلمه ز گونول طرلانیم منیم
یاشا آنام ، یاشا وطن ، یاشا منیم مسکنیم
شاعرین تانومورام ولی گؤزه ل شعریدی