text:
ترلان
خانه پدریمان ، خانه ای قدیمی و بزرگ در یکی از کوچه پس کوچه های این شهر بزرگ بود .خانه سه طبقه ای که حیاط و زیر زمینبزرگی داشت که مادرم آشپزخانه اش کرده بود । در وسط این آشپزخانه بزرگ ما حوض مستطیل شکلی بود . سقف حوض آینه بندی بود و با شیشه های رنگی کوچک با اشکال مختلف تزئین شده بود . دیوارها آجری و گچ بری بودند جای باصفائی بود خانه خاله هم دو اتاقه و دیوار به دیوار خانه ما بود . می گفتند این خانه زمانی متعلق به یکی از خان ها بوده و خانه خاله هم متعلق به آشپز و کارکنان خان بوده است . ماهی دوبار اول صبح مادر و خاله ام ملافه ها و رخت چرکها را کنار حوض می ریختند و چراغهای بزرگ آشپزی را که به آنها ( گور گور موتور ) می گفتند و با نفت کار می کرد روشن می کردند و دو دیگ بزرگ آب را رویش می گذاشتند و منتظر ترلان می ماندند . روی اجاق نفتی هم یک قابلمه تقریبن بزرگ آبگوشت بار می گذاشتند که غذای آسانی بود هم وقت کمی می گرفت و هم برای ناهار غذای آماده ای بود .
*
ترلان
آتاائویمیز ، بو بؤیوک شهرین دار دربند لرینین بیرینده ، بیر قدیمی و بؤیوک ائویدی.بیر اوچ مرتبه ائو کی بؤیوک حیه طی و بؤیوک زئرزه میسی واریدی. آنام زئرزه مینی میطباغ ائله میشدی. بو میطباغین اورتاسیندا بیر دؤرد بوجاقلی حوض واریدی. حوضون دامی آینا و رنگ به رنگ شوشه لرینن ایشله نمیشدی. دووارلار که رپیج دن ایدی . دووارلارین دؤوره سینی ده آق گچ ایله برجسته ایشله میشدیلر. چوخ صفالی بیر ائویدی. خالانین ائوی ایکی اتاقلی بیر اوئیدی. بیزیم ائویمیزله دووار بیریدی. دئییردیلر کی گویا بیزیم ائو بیر خانین ائویمیش خالاگیلین ائوی ده اونون میطباقچی سی و باغبانینین ائوی ایدی. آیدا ایکی دؤنه آنام ایلا خالام چیرکلی یورقان دوشک اوزلرین ، پارپالتارلاری حوضون قیراغینا قویوب گور گور موتورو نفت ایله دولدوروب یئکه قازانی سوینان دولدوروب اونون اوستونه قویاردیلار، ترلانی گؤزه ردیلر. پیله ته نین اوستونده ده بیر یئکه قابلاما آبگوشت آساردیلاکی همی آساند پیشه ردی و همی ده آز واخت آپاراردی.آنام پیله ته نین خوردون آلاردی کی آبگوشت اؤز خونیینه پیشسین و دادی چیخسین. هله ده کی هله دی آنام او پیله ته سین قیراغا قویمویوب . نییه کی دئییر زودپز ایله اجاق گاز پیشمیشین اصلی دادین آرادان آپارار برکتی گئدر و قارینی دویورماز. بو آرادا من ایله آباجی ( مدرسه باغلانان زامان ) آبگوشته گؤز قولاق اولاردیق کی یانماسین. ات ایله نخود دا پیشه ندن سونرا ، یئرآلمالاری سویوب ایچینه تؤکه ردیک.چای دم ائله ریدیک و اونلارین یورغونلوغو چیخماغا گؤره ده پنیر ، چای چؤرک ایله اونلارا قوللوق ائله ردیک. هردن ده بیر تازا یئمه لی گؤی بازارا گله ردی و یئمه لی گؤی ده آریداریدق.ترلان سووزولاری الی ایله آریدیب ، یومامیشدان یئیه ردی. بیر گون آباجی دئدی : « ترلان خانیم یومامیش یئمه . ایچینده میکروب وار ناخوشلاریسان.»
ترلان دئدی :« بس نییه من بو میکروب لاری گؤرمورم؟»
آباجی دئدی :« گؤزه گؤرسه نمه زلر.»
ترلان دئدی :« او جاناوارلار کی جرات لری یوخدو گؤزه گؤرسه نه لرنئجه منیم دیشلریمین آلتیندان قورتولابیلیب منی ناخوشلادا بیله رلر؟»
آنام ترلانین بو بیلگی سیز سؤزلرینین آراسینا گیریب ، دئدی :« قارنیمین چؤره ییندن ، اینیمین پالتاریندان که سیب اوشاقلاری مدرسییه گؤنده ریره م بیر شئی لر اؤرگه نه لر. بو هده رن – په ده رن سؤزلرینله زحمتیمی هئچه وئرمه.»
اودا قاه قا قاه گولوب سؤزونو کسدی.
ترلان بیر جاوان آروادیدی. بئش دانا نارین اوشاقی واریدی. آیدا ایکی دؤنه بیزیم ائوه گلیب ، آنام و خالامیلا پالتارلاری یوواردی. هئچ ساوادی یوخیدی گتدی ایدی. مهربان و خوش صحبت ایدی. بیزه شیرین – شیرین ناغیللار مثل لر دئیه ردی. اؤزوده خرافاتی ایدی. بیرگون جن لردن دانیشیردی کی نه سایاق کنده یوگورموشدولر. اؤز صبحتلرینده ده ناغیل ائله میشدی کی جن لر حامامی چوخ سؤیوب و گئجه لر حامام دا یاتارلار. یادیما گلیر کی نئچه واختا قدیر حتی گونوز گون اورتاچاغی دا ، تک باشیما زئرزه مییه گئده بیلمه دیم.
ترلانین ساغ گؤزو کور ایدی. دئیه سن به بیر قیرمیزی قان تیکه سی گؤزونون قاراسینین اوستون توتموشدو.بیر گون آنام سوروشدو :« ترلان باجی ساغ گؤزوون باشینا نه بلا گلیب ؟»
ترلان بئله ناغیل ائیله دی:« اریمیمن آغیر و ووروجو الی واردی. بیزیم کندده آروادین اریندن کوتک یئمه سی مان بیر ایش دئییل ( نه کی شهرده مان ایش دی ؟!) نئچه ایل بوندان قاباق کی هله کند ده یاشییردیق گونلرین بیر گونونده اریم منی چوخ بئتردن دؤیدو. منیم ده جانیم آجیشدی اونا یامان یووز دئدیم. اودا بیر ته پیک ووردو . ته پیکی دوز گؤزومه ده یدی.»
من سؤزونو آغزیندا قویوب دئدیم:« به یم آتیدی؟»
آباجیم دئدی :« یوخ ائشششه ک ایدی.»
آنام هیرص له نیب دئدی :« به یم سیزه دئمه میشم بؤیوکلرین سؤزلرینین آراسینا آتیلمایین؟»
من ایله آباجیم تئزجه نه سه سیمیزی که سدیک. ترلان سؤزونون دالیسینی توتوب دئدی :« ته پیک ائلهآغیریدی کی آغریدان هوشوم باشیمدان چیخدی. اوزامان اؤزومه گلدیم کی یورغان دوشه کده یم. قوهوم قونشودا دؤره می الیب دعا اوخویوب اللاها شکر ائلیرلر کی منه هئچ بیر شئی اولمویوب.آما گؤزومو باغلامیشدیلار. گویا سپاهی باغلاییب ، تاپشیرمیشدی کی شهرده مریض خانایا اپارالار. اما آپارمادیلار. کور اولموشدوم دای اؤلمه میشدیم کی.»
خالام سوروشدو :« به بیر گؤزون کور اولدو آتان بیر سؤز دئمه دی؟»
دئدی :« بیر سؤز دئدی یا دئمه دی بیلمیرم. اونو بیلیرم کی باشیمین اوستوندن قالخاندا هیرص ایله منه باخیب دئدی منیم قیزیم قیرمیزی بؤرک دئییل باشدان باشا قویولا. ادالارینا موغایات اول.گئدیکدن سونرا دا بیر نئچه گون منه اوز وئرمه دی. سورادا آروادلار منی دؤره لییب ، اؤیود وئردیلر کی کیشی دی دا گره ک سؤزونه باخاسان. اونلار بیزه صاحاب دیلار پئمک ایچمه ییمیزی وئریلر. بیرده ار آغاجی گول آغاجی اسیرگه مه وور آغاجی. بئله اؤیودلردن سونرا دا بیر آیری سؤزلری یوخیدی کی. شهره کؤچندن سونرادا منی ووراردی. قونشولار ایسته ردیلر کلانتری یه گئدیب شکایت ائله یم. بیر دؤنه شکایت ائله دیم. اوزر ایسته دی رضایت وئردیم. آما ائوه قاییدان سونرا همان آش اولدو همان کاسا. آخی ایت ایتلیغین ترگیتسه ده سومسونمه غین ترگیتمه ز.
بیزیم ترلان ناهارچاغی کی اولاردی . یئمه یی گتیره نده بوغازیندان گئتمه زدی . مگر خیردا قابلاماسین دولدورونجا. اوشاقلارینین پایین ائوینه آپاراردی.او همیشه اریندن گلئیلیق ائله ییب اونا قارقیش ائله ردی. اما هئچ واخت آرواد اولدوغوندان شکایتی یوخیدی.
بیر گون اباجیم دئدی :« سن جه کیشی اولسایدین یاخجی اولمازدی؟ هئچ آرزو ائله ییبسن کیشی اولاسان؟»
او باجیمین جوابین مشهدی عباد آهنگیله اوخویوب بئله دئدی:« من ، من ، نه قدیر آرواد اولسام دا / ده یه رم مین کیشی یه / بالالاریمی ساتمارام منی قیزیلا / بالالاریم یئمه سه ال وورمارام / من چؤره یه .»
گونلرین بیر گونونده کی گئنه پالتار یوماق واختی ایدی . ترلان سئوینه – سئوینه دئدی :« بیلیرسیز اریم ارواد آلیب. چوخ سئوینیرم. بئکار اولاندا گئدیر اونون یانینا.»
آنام تعجب ایله سوروشدو:« به هله نئیه سوویونورسن؟ کیشی نین ائوله نمه یی سویونمه لی دی؟»
خالام سوروشدو:« تازا آروادینا چوخ یئتیشیر به جیجیک ائله میرسن؟»
دئدی :« آی خانیم جان نه جیجیگی؟ قوی جهنم اولسون.هئچ اونو سوویرم کی جیجیک ده ائله یم؟ هله گئچن هفته کی ائوه گلمیشدی پار – پالتارین وئردیم قولتوغونا. دئدیم داها بو ائوه گلمه. نه واخ دا ایسته دین محضره گئدیب بوشاناق. اودا سیرتیق – سیرتیق باشلادی سیزیلداماغی کی منی چوخ سویور.آخی بیری آروادین سؤریسه اوستونه گونو گه تیره ر؟»
ایندی اونون دویغولارین چوخ یاخجی انلاییرام. بیلیرسیز کیشی اروادینین جانینین بیر تیکه سی دیر. آروادین سئوگیلی سی دیر. اونون یاخجی – یامان گونونده دایاغی دیر. سئویر ظولمونو چکیر. جیجیک ائلیر. آما بو ظولوم حددین اشاندان سونرا ، همین جیجیک کی من بیر قدیره جاق عاغیللی و گؤزل بیر دویغو بیلیرم ، آرادان گئدیر. رحمتلی قاین آتام دئیه ردی کی وای او گونه کی آرواد ارینه جیجیک ائله مییه . وای او گونه کی آرواد دای ارینه اینانمییا. او گون ار – آروادلیغین ائوی ییخیلدی.
ترلانین اری ، اونون ائویندن گئدن دن سونرا ، ترلانین ایشی چوخالدی. ایش او یئره یئتیردی کی ترلانی ائو ایشینه چاغیرماغا قاباقدا واخت آلماق لازیمیدی.اونون بیر جینقیلی دفتری واریدی قونشولار دفترده ناواخ گلمه سینی یازاردیلار. قیزی اوخویاردی.
کارگر گرنونه گؤره ایسته دیم اترلانین و ترلان کیمی کارگر خانیملارین حکایتلرین یازام. آنادان اونون حاققیندا سوروشدوم دئدی :« ترلان ائولرده پالتار یوماغینان اوشاقلارینی گونه چیخارتدی.هر بئش اوشاغینین الی چؤره یه چاتیب داهی انلارین باپنشسته ائله ییبلر.بو ایلده اونو مکه یه گؤنده ره جکلر.»
من ده بو یازیلا ، ترلان و ترلانلارین و بوتون ایشچی لرین که دیرناقلارینان یئری ائشمه کیلن چالیشیب بالالارینی بیر یانا چاتدیریبلار। اللریندن اؤپوب و ایشچی لر گونون تبریک دئمه ک ایستیرم.
*


c: text/html

text:
حاجی اۇغلی: بلغاریستان دا تۆرکلرینگ حاق حقوغی بریلمهلی
بلغاریستان داقی تۆرکلر اؤز حاقلارینی طالاپ ادیأر
بالکان رومایلی تۆرکلری نینگ کنفدراسیونی نینگ باشلیغی زۆرف الدین حاجی اۇغلی، بلغاریستان دا یاشایان تۆرکلرینگ اقلیت یاغدایی نینگ بریلمه گی باراسینداقی طالابا حۇشال بۇلاندیقلارینی نیغتادی و "بو قابل ادیلن حالاتیندا یورتداقی تۆرکلرینگ کؤپ سانلی مسئله سی چؤزگۆده قۇوشوریلار" دیدی.
حاجی اۇغلی، ۱۹۹۰-نجی ییلدان بأری بلغاریستان دا هیچ کیم تاراپیندان آیدیلمادیق "تۆرکلره اقلیت یاغدایی" طالابینی آچ آچان سؤزلأن بلغاریستان تۆرکلری نینگ پارتیاسی (حزبی) بۇلان "جۇغاپکأرچیلیک، آزاتلیق و حۇش نیتلیلیک اۆچین دموکراتلار" پارتیاسی نینگ باشلیغی لطفی مستان –آ مینتدارلیق بیلدیردی.
بلغاریستان داقی اینگ اولی ایکینجی حالقینگ تۆرکلر بۇلاندیغینی نیغتان حاجی اۇغلی،
"بو مسئله قابول ادیلسه بلغاریستان دا یاشایان تۆرکلرینگ کؤپ سانلی مسئله سی چؤزگۆده قۇوشار. ایلکینجی اِتاپدا تۆرک لرینگ انه دیلینده ساپاق آلماغی و اۇقاماغی قابول ادیلر و بو مسئله آرادان چیقار. وقف جایلاری نینگ دا تۆرکلره قایتاریلماغی قانونی یاغدایدا چؤزگۆده قۇوشوریلار" دیدی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
غریبی تبریزی منتشا اوغلو
غریبی تبریزی منتشا اوْغلو ـ اونونجو یوزایل تورک یازیچی و شاعیر.
ایچیندهکیلر
غریبی تبریزی کیمدیر؟[دَییشدیر]
'غریبی تبریزی' شاه طهماسب صفوی زامانیندا یاشایان قریحهلی شاعیردیر. اونون تورکجه دیوانینی ایلک دفعه 1366 ایلینده علمی شکیلده نشر ائدن دکتر حسین محمدزاده صدیق اونون اثرلری حاققیندا دئییر:
«غریبی دیوانېنېن غزل بؤلمهسی، آذربایجان تۆرکجه شعر سبکی تاریخینده، صوفیلیک مضمونلارې ایله دۏلو اۏلان عرفانی غزل بؤلمهسینده یئر آلا بیلر. بو غزللرده بیر طرفدن آغېر ریتم و آهنگ، باشقا طرفدن ایسه کلامی و فلسفی آنلاملې عیبارهلر، شاعیر دیلینه غیدا وئریر و اۏخوجونو حئیرته سالان تشبیهلر، جناسلار و مجازلار ایله دۏلو بئیتلر تقدیم ائدیر.
هزج و رمل بحرلرینی چۏخ اوستالېقلا ایشلهدن شاعیر، ساده و اۏیناق و آخېجې دیلینی، تام قرآن آیهلری و حدیثلردن آلدېغې عیبارهلر ایله دۏلدورور. اۏنون دیلینده عَلَّم الاَسْما، آمنّا، صَدَّقْنا، سُبْحانَ الَّذی اَسْری، اِنّا فَتَحْنا، اَن یُّحْیِی المَوتی، ما سِوَی الله، مَضی ما مَضی و بو کیمی پارچالار، شعرینین آنلاملارېنې درینلشدیریر و سؤزلرینه ایلاهی مضمون وئریر.»[۱]
دکتر صدیق سوْنرا دوام ائدیر:
«غریبینین غزللر مجموعهسی بیزیم دیل تاریخیمیز اۆچۆن ده چۏخ اهمیت داشېیېر. اۏنون دیلینده ایشلنن ایلتمک، وارماق، آیماق، اونولماق، آرې، دوزاق، اویخو، کؤکس، دامو، گئییک و بو کیمی اسکیلشمیش خالیص سؤزجۆکلر، صفویه دؤرۆ دیل تاریخیمیزی اینجهلمه اۆچۆن اهمیتلیدیر.»
اثرلری[دَییشدیر]
غریبینین اثرلرینین چوخو ایتیب باتمیشدیر. ایسلامی شورا مجلس کیتابخاناسیندا ساخلانیلان الیازمایا گؤره اونون اثرلرینی بئله سیراماق اولار:
- 1- دیوان
- 2- تذکره مجالس شعرای روم
- 3- رساله دؤرد فصیل
- 4- مناقیب
- 5- قصاید و ترجیعات
- 6- رساله یوحنا (الزام النواصبین تورکجه ترجومهسی)
تذکره مجالس شعرای روم[دَییشدیر]
تورکجه اوْلان بۇ تذکرهده آشاغیداکی شاعیرلرین آدلاری گلیر:
شیخی، حمزهوی، احمدی، نظامی چلبی، روشنی دده، مولانا حسن، احمد پاشا، سجودی، جم سلطان، سعدی چلبی، سوزی، جعفری مداح، جعفری چلبی، صافی، قرملی حمزه، امیر چلبی امیری، درونی، مولانا صفی، روانی، وداعی، نشانی، مهدی آفتابی، نجاتی، صنعی چلبی، هلالی، اسحاق چلبی، نجومی، مولانا قندی، شیخ ابراهیم گلشنی، درویش علی اصولی، بابا دراز شوقی، احمد بیگ، ذاتی، فرخ بیگ فرخی، عطائی، اشتیاقی، سریری، مآلی، اسلام اوْغلو جدیدی، علی بیگ ضعیفی، مولانا شکری، آهی، فوری، عبدالعلی حلمی، مولانا حسن خلیفه حلمی، شاهدی دده، حکیمی، لطف الله چلبی غباری، لطیفی.
مولوی رومی[دَییشدیر]
غریبی، مولوی رومی حاققیندا دئییر:
«مولانا جلال الدین قدس سره دورور کی عجم ولایلرینده ملای روم و روم اقلیمینده مولانا خونکار دئمک ایله مشهور و معروفدور.
بشنو این نی چون حکایت میکند،
وز جداییها شکایت میکند.
اولدورور سردفتر اهل علوم،
سیرر گفتاریندا عاجیزدیر فهوم.
قارامان ولایتلرینده، قونیه شهرینده، واقع اولموشلاردیر و مرقد پرنورلاری همان آندادیر، مولویلر خانقاهی و موالیلر زیارتگاهیدیر. آنلارین روتبهی عالیلری درجهی تعریفدن اعلی و درجهی والیلری روتبهی توصیفدن معلادیر. اما چون حقایق اداسیندا اهل دللر آنلارین نظملری گؤوهرلری ایله رشتهی جانلارینی مگوهر و خاطیر عاطیرلرینی اولارین اشعار دقایق شعارلاری فحواسی ایله معطر و منور قیلیرلار، بو مختصر اول طوطیِِ شککرستان حقیقت اسم شریفی ایله ابتدا قیلیندی و ابتدای کیتاب مثنویلریندن یئددی بئیت کتب اولوندو، نورالله مرقده وزین الله روضة.
مثنوی
بشنو این نی چون حکایت میکند،
وز جداییها شکایت میکند.
از نیستان تا مرا ببریندهاند،
از نفیرم مرد و زن نالیدهاند.
سینه خواهم شرحه- شرحه از فراق،
تا بگویم با تو شرح اشتیاق.
مرحبا! ای عشق خوش سودای ما،
ای طبیب جمله علتهای ما.
ای دوای نخوت و ناموس ما،
ای تو افلاطون و جالینوس ما.
آتش عشق است کاندر نی فتاد،
جوشش عشق است کاندر می فتاد.
آتش است این بانگ نای و نیست باد،
هر که این آتش ندارد، نیست باد،
و تورکو اشعاریندان بو مطلع و حسن مطلع دوازده امام علیهم السلام اوصافین یازدیغی بندلردندیر:
اولار کیم بندهی خاص خدادیر،
محب خاندان مصطفادیر.
حقیقت کعبهسینین قیبلهگاهی،
امام و پیشوامیز مرتضادیر.
و بو بئیت تورکو داخی درویشلر پندی اوچون اول بولبول گولوستان ارم نوطق جانبخشیندن وارددیر کی اهل گفتار اشعارلارینا بو بئیت ایله رونق وئریب ترجیع بند قیلمیشلاردیر:
دینمه گؤزت، باخما، چالیر قونما هئچ،
رند جهان، اول، یورو، توخونما کئچ!»[۲]
غریبی تبریزینین اثرلرینین کشف اولونماسی[دَییشدیر]
1363 ایلینده دکتر ح. م. صدیق ایسلامی شورا مجلیس کتابخاناسینین تورکجه الیازمالارینی موطالیعه ائدرکن بۇ کیتابی کشف ائتمیش و ایلک دفعه 1366 ده نشر ائتمیشدیر. سوْنرا اونون طلبهسی دکتر اسرافیل باباجان تورکیهده بۇ کیتابی اؤزونه دوقتورا تئزی سئچمیش و ایشلهمیش و لاتین آلفابئسی ایله چاپ ائتدیرمیشدیر.


text:
تورک ملی جماعه سی اروپاده اوچونچی بولدی
آذربایجاننی مغلوبیت گه اوچره تیب برونز میدال قولگه کیریتدی
خاتین – قیز والیبال ملی گروهی 2017 – ییلی اروپا کپ اوچونچی لیک مسابقه سیده آذربایجاننی 3-1 نتیجه بیلن مغلوبیت گه اوچره تیب، برونز میدال قولگه کیریتدی. یاشلر و سپورت وزیری عثمان اشکین باک، خاتین قیز ملی گروهینی قوتله دی. باک نشر قیلگن تبریک پیامیده، "آذربایجان پایتختی باکوده اویوشتیریلگن 2017 – ییلی خاتین – قیز والیبال اروپا کپ مسابقه لریده موفقیت لیک بیلن برونز میدال قولگه کیریتگن ملی جماعه میزنی تبریک ایته من. سپورتچیلریمیز خلق ارا مقیاسده آلگن بو موفقیت لیکلری بیلن فخرلنه میز. تورکیه یینه بیر بار والیبال ده قنچه موفق بولگنینی کورستدی" دیب ایتدی.


text:
ناخیشلی مندیل - حمید آرغیش
گؤووزون سون آیی ایدی. آذر آیینین شاختا و دونداریجی یئلی آرا وئرمهدن اسیر، گاهدان دا کوشولدایییردی. هاوانین یاخیجی و دونداریجی سازاغی اونون قالین و بوزمهلی آرخالیغیندان بئله جانینی اسمهیه سالیر اوشودوردو اونو.. لاکین او، سویوق و سازاغی آلدیرمادان ایزلری زورلا سئچیلهبیلن جیغیردا، آستا – آستا ایرهلی گئدیردی. گاهدان یئرده سورونن آیاقلاری جیغیرین ایری داشلارینا توخونور، اونلاری اطرافا آتیردی. او قاباغا یئیین گئتمهیه جان آتیرسادا، یاشلی اولدوغو و قیچلارینداکی آرتروز خستهلیگی اونا بو ایمکانی وئرمیردی.
بیردن یولون اورتاسیندا دایاندی.. باشین بیر آز
قالدیردی، اوزاقلارا دیقتله باخماق اوچون ساغ الی ایله قالین چرچیوهلی گؤزلویونو
یئکه و یاستی بورنو اوسته ترپتدی. سونرا اتکسیز چنهسی اوسته بیتن نئچه آغ توکو
قاشییاراق: - گلمهدیییم بو نئچه مدتده یوللار اوزانیب سانکی..
– دئیه دوشوندو. نئچه آن دایاندیغی یئرده ساکیتجه گؤزلهییب اطرافا باخدی..
اطرافیندا کیمسه یوخ ایدی. گیزملی بیر سوکوت هریانی آلمیشدی. نهایت روزگار الیله
آلنینا قویموش قیریشلاری اوووب یئنیدن یولا دوشدو... باشلاریندا قوزغونلار یووا سالمیش قلمه آغاجلاری،
ایلک گؤزونه گؤرونن آغاجلار اولدو. ایرهلی گئتدیکجه قلمهلرین قورو بوداقلاری و
نازیک – یوغون گؤودهلری و نهایتده نئچه یئردن یارالی چومور و سوواقلی دیوارلار
گؤزونه دهیدی. چوخ چکمهدی کی اؤزونو دیوارلارین آراسیندا ، تایلاری اوغورلانمیش لاکین چاتار ـ
چاتار اولموش چرچیوهسی قالان قاپینین اؤنونده گؤردو. قاپینین آستاناسیندا
دایاندی، نئچه لحظه اطرافینا باخدی. بیر گئنیش محوطه قاباغیندا آغیز آچمیشدی.
محوطهنین ساغ طرفینده گئنیش بیر یئرده خئیلک اوت – علف ایله قامیش بیتمیشدی.
اوندان بیر آز آرالی چیی کرپیجدن تیکیلمیش بیر بینادان، اوچوب – تؤکولموش دیوارلار
و آشاغی گلمیش تاواندان باشقا بیر زاد قالمامیشدی. تاوانین یوغون و دویونلو
دیرکلری، یئره ساللانمیش و پَردیلریله دامین کولشی محوطهنین اورتاسیناجان سپهلنمیشدی،
سانکی یاخین مسافهدن بیری توپ گوللـهسیله بینایا وورموشدو. - آی قوجا دونیا.!! بورادان چوخلارینی سون منزیله یولا
سالیبلار.. ـ دئیه دوشوندو.. آمما ایندی بورانی... سؤزون قورتارمامیش بوراخدی... گیرهجک یئرین اوز به اوزونده، محوطهنین دیوارلاری
ییغیشیب داریسقال اولان یئردن اویاندا گؤرونن قبیر داشلارینا باخدی. تؤوشهدی.
سونرا سورعتله او طرفه دوغرو گئتدی. قارشیسینا چیخان ایلک قبرین یانینا چاتدیقدا، یئنه
دایاندی. نئچه لحظه دوداق آلتی بیر زادلار اوخودو... « آللاه هامیزا رحمت ائلهسین »، دئییب، قبیرلر
آراسیندان اؤزونه یول تاپدی. قبیر داشلارینین چوخو چاتلامیش، بعضیلری ایسه یییهلری
کیمی تورپاغا دؤنموشدو. بیر چوخ قبرلرین ده، باش یازیلاری سیلینمیش، بدنلری چوخورا
اوتورموشدو... آخیردا توز – تورپاق اوستونو اؤرتموش بیر قبرین
اؤنونده دایاندی. بیر قوروموش سؤیود آغاجی دا، او قبرین اوستونه باشین اَیمیشدی.
سانکی او قبرین یییهسینین قاباغیندا و اونون گؤردویو ایشلری قارشیسیندا اؤزون
حقیر سانیب، اونا حؤرمت ائدیردی. قبرین باش حیصهسینده بیر دهمیر چرچیوه ایچینده
گونشین شوعالاری آلتیندا چوخ قالدیقدان سارالیب، رنگ روفو گئتمیش بیر عکیز
گؤرونوردو. او نئچه لحظه عکیزه زیللَندی . عکیز بیر گنج،
حدودیله 20 یاشیندا اولان اوغلانا عائید ایدی. « گؤرورسن! اؤز سؤزوم اوسته وارام.. دئمیشدیم سن
شهید اولان گونون ایل دؤنوملرینده من هاردا اولورسام دا گلهجهیم.. دوزدور
قوجالمیشام.. ال – آیاقدان دوشموشم.. آمما گلدیم.. یئنه
ده گلجهیم!..» یئره چؤمبهلدی. سونرا دئدی : بیر آی ایدی شهرده ایدیم... حتمن یادیندادیر باشیما
نه گلیبدیر.. ـ کناریندا بیری وار و اونون سؤزلرینی دینلر کیمی دانیشیردی.. سانکی
بیری اونون سؤزلرینی دینلهییردی. نئچه لحظه رنگی گئتمیش عکیزه باخدی.. کاش او گون من ده اؤلهیدیم.. آمما.. روزگار منی نهدن
دیری ساخلادی؟! بو گونلری گؤروب آرتیق زجر چکمهییمدن ذوق مو آلیر؟.. نه بیلیم..
فلهیین قویروغو اوزوندور.. چوخ دولانیب دولاندیرار.. پالتوسونون جیبرلرین آرادی. آی – اولدوز نقشی
اوستونده تیکیلمیش بیر مندیلی چیخاردیب، داشین توزلارینی سیلمهیه باشلادی. توز
تورپاق سیلیندیکجه قبیر داشینین قازیلمیش یازیلاری آیدین اوخونمایا باشلاندی:
«وطن اوغروندا شهید ، ترخان ایلات. گونش ایلی1325.» داشین اوستونده سادهجه بو نئچه کلمه یازیلمیشدی.. «چوخ ایستیردیم یئنه سنی گؤرهم.. قورخوردوم خستهخانادا
اؤلوب، سنی سون دفعه گؤرهنمهیم.. » بیردن آغلاماغا باشلادی.. دیزه چؤکدو. اَللرین قبیر
داشینین اوستونه قویدو. باشین اَییب آلنین داشین اوستونه دایادی.. هئق.. هئق.. آغلاماق سسی قبریستاندا جینگیلدیردی.. سرین و شیدتلی اسن یئل یازدا بیتن اوت – علفلرین
نارین یارپاقلارین قوپاریب، اؤزو ایله آپاریردی. سؤیود آغاجی، قورو شوولارین
اوینادیردی.. کنددن ائشیکده آغیر قارین ایچینده، اؤزون تک گؤردو.
سورمهیی خوتا بورونموشدو. باشیندا بیر قارا کئچی توکوندن توخونموش بؤرکو وار ایدی.
او سورعتله اوجالیغی دیزه قدهر چاتان
قارین ایچیندن ایرهلی گئدیردی. نئچه لحظه ایدی کی اصلی جادادان دؤنموش، « قارا
آرخ» چایینین کناریندان ایرهلی گئتمهیه بشلامیشدی. چایین اوردا اولدوغون بیلیر،
آمما آخدیغینی گؤرموردو. سورعتله آددیم آتماغا چالیشیرسا دا، اوستونو قار توتموش
چایین ایچینه دوشمک قورخوسو اونو احتیاطلا داورانماغا مجبور ائدیردی. بیر کره
ایلان وورموشلار کیمی گئری سیچراییب، خئیلک اوزون بوروق یول گئدندن سونرا یولونا
داوام وئردی. گون اورتا چاغی ایدی. آمما گوندن خبر یوخ ایدی.
قالین بولودلار گؤیو توتموشدولار. نئچه لحظه ایدی کی باتی دان اسن سرین و
دونداریجی یئل سورعتینه آرتیرمیشدی.. ساغدان - سولا، گئری دن اؤنه هریانی قار
آلمیشدی. بئله نظره گلیردی کی یئره قالین و آغ بیر اؤرتوک سریبلر. اوزاقدا قارتال داغلاری سیس ایچینده گیزلنمیشدیلر..
داغین یاماجلاریندا اوچوشان قوزغونلارین سسلری هردن چؤلون سوکوتونو پوزوردو. هاوانین نه قدر و نئچه درجه شاختا اولدوغونو
بیلمیردی لاکین بدنینین سوموکلرینهدک اوشومهسیندن دویدو هاوا چوخ سویوقدو. او
ایندییهدک بئله بیر سویوق و شاختانی سئزمهمیشدی. آغزیندان ائشییه گلن ایستی تؤوشهیی، ایکی هفتهلیک
ساققالی اوسته قیروو کیمی دونوب، آریق چنهسینه یاپیشیردی. اونون قارا و گئن شالواری اوسته، ساغ طرفده بیر
«ناقان» گؤرونوردو. خئیلک زامان ایدی کی «قارتال» داغلارینا ساری آددیم آتیردی.
عسکر پوتونلاری آلتیندا اَزیلن قارالار گروپ – گروپ سس وئریردی. بیردن دؤنوب گئرییه باخدی. سونرا گؤزلرین اطرافینا
دولاندیردی. ایزلهنیب ایزلنمهدیگینی آنلاماق ایستهییردی سانکی.. دوردوغو یئردن بیر اَیری ـ بوروق آیاق ایزلری
آردیندان تکجه نئچه یئردن توستوسو بوروم – بوروم گؤیه قالخان کندهدک اوزانمیشدی. کیمسه دالینجا گلن یوخ ایدی. او بونو آنارکن، یئنیدن
قاباغا گئتمهیه باشلادی. هردن باشین قاوزاییب، چن آلتیندا تکجه شبحی گؤرونن
قارتال داغلارینا باخیردی. نئچه لحظه فیکره دالدی. بیردن الینین الجهیینی
چیخاردیب خوتونون جیبینه آتدی. آذر آیینین سرین یئلی شدتله الینه چالدی. بیر
گیزیلتی الیندن بئینینه سیزلادی. نئچه قورو کیشمیش دنهسی کئی بارماقلاری آراسیندان
آغزینا آتیلدی. سونرا اَلجهیین تاخیب آغزینداکیلاری چئینهیهرک، اَلین هوولادی.
نهایت بوینونا دولاشمیش شالینی آغزینادک یوخاری چکدی. قیافهسی اونو 25 – 30 یاشلی گؤستریردی. هاوانین
سویوغوندان بورنونون اوجو قیزارمیشدی. نئچه لحظه ایدی کی قار یئنه ده یاغماغا
باشلامیشدی. نارین قار سورعتله باش و چییینلرین آغارتدی. قارین هانسی طرفدن اوزونه
چارپدیغینی آیدینجا قاورایانمیردی. سانکی یئل دؤرد طرفدن اسیر، قاری شیدتله اونون اوستونه
چالیردی. آغزینین قیرووو گئتدیکجه چوخالیر سینهسینه طرف ساللانیردی. او ائله او
حالدا دوشونوردو : « گرک قورد زاغاسیندان کئچم.. یوخسا بوردا کولک منی
قویلایاجاقدیر !..» بورادا قار و بورانا باتیب قورتولمایانلارین حئکایهلرینی سیخ
دویموشدور کندین آهیللاریندان.. - گرک
اؤزومو « آغ داش » کندینه چاتدیرام.. یوخسا مندن قاباق ژاندارمالار چاتار « ترخان »
- ی اؤلدورهرلر.. گرک اونا دئیهم کی ژاندارمالار گلیرلر..! گرک دئیهم کی زامان
دؤندو.. ائویمیز ییخیلدی.. گرک دئیهم اؤزونو قوروسون.. دانیشا – دانیش ایرهلی
گئدیردی. گاهدان دا
حیرصله ناقانین دستهسین سیخیردی. قارتال داغینین یانینا چاتاندا، نئچه لحظه
دایاندی. داغ ووقارلا گؤیه باش قالدیرمیش، قار بوران ایچینده دئو هئیبتینی
گیزلتمیشدی.. قار شیدّتله اوزونه چارپیردی. نئچه آددیم داغین ساغ
– سولونا گئتدی. سانکی داغین بؤیرونده بیر ییرتیق تاپیب اونو آشماق ایستهییردی..
اوشاقلیق چاغلاریندا دفعهلرجه بو اطرافا گلیب دولاشمیشدی. نئچه آددیم آشاغی – یوخاری گئتدی. بیر کئچید اورادا
اولدوغونو بیلیر لاکین تاپمیردی... ـ بورالاردا بیر یئرده اولمالیدیر.. بورالاردادیر..
حتمن بورالاردادیر.. بیردن گؤزلری پارلادی – تاپدیم – دئدی. بیر انلی و یئکه ماغارانین اؤنونده دایانمیشدی.
ماغارادان قارانلیق ائشیگه سوزوردو! نئچه لحظه قارانلیغا زیللندی. بدنینین
قارلارین سیلکهدی. یئل سپهلهین قارلار باشینین اوستوندن آشیردی. دؤنوب گئرییه
باخدی. گلدیگی یوللاری آیدینجا گؤره بیلمیردی. هله قار بوران اطرافی بورویوردو.. بیر ده اَلین کمرینه طرف آپاردی. ناقان اسلحهسین
چیخارتدی. لولهسین قارانلیق ماغارایا طرف توتدو. گوللـه آچیلماقلا بیر دهشتلی سس ماغارادا جینگیلدهدی.
نئچه لحظهیهدک گوللـهنین سسی قولاقلاریندا زینگیلدیردی. احتیاطلا سول الین دیوارا سورتهرک ایرهلی گئدیردی.
ساغ الینده کی ناقانی قاباغا توتموشدو. بو یولو بیلیجی کیمی ایمکانی اولدوقجا
یئیین ایرهلی گئدیردی. گؤزلری بیر زاد سئچمهییردی. آنجاق ائشیتمه دویغوسو ان
یوکسک سویهده آییق ایدی.. قولاقلاری هر
بیر سسه قارشی ایتیلنمیشدی. آددیملاریندان سئوای باشقا بیر سس ائشیتمیردی. اوزونه سرین بیر سازاق قارشیدان دهینده : - دئیهسن یئتیردیم – اؤزونه اومید وئردی. ایرهلی گئتدیکجه ماغارانین ایچینه اسن سرین یئل شیدتلهنیردی.
ایشیغی گؤرهنده، قاچماغا باشلادی.. هله ماغارانین باشیندان کامیلجه ائشیگه
چیخمامیشدی کی بیردن دایاندی. ساغ طرفینده بیر قارا حئیوان بیر داش اوسته دوروب، بلیرسیز
بیر یئره باخیردی. ناقانین لولهسین حئیوانا طرف توتدو... گوللـه آچیلماقلا قورد یئریندن سیچراییب، بیر
بوغولتولو سسله داش اوستوندن قارلارین ایچینه دوشدو. او، قوردو سایمادان یولا
دوشدو. هله اسلحه الینده ایدی. قار و بوران بیر آز آزالمیشدی.. دیقتله ایرهلی
باخدی.. نئچه یئردن اوجالان توستولری گؤردوکده، بیر گیزلی سئوینج اورهیینی
چولقادی. «یئتیردیم» دئیه قاچماغا باشلادی. هله نئچه آددیم آتمامیشدی کی، قیچی
زویولدهییب سورعتله آشاغییا طرف – بیر درهجیگه – گئتدی. بیر نئچه لحظه قارا
باتمیش حالدا حرکتسیز قالدی. سونرا اؤزونو اورادان چیخارتماغا چابالادی. نئچه
یئردن داشلارا چارپان بدهنینین آغریماسینی سایمادان قارلاری سؤکه ـ سؤکه اؤزونو
کنارا چکمهیه گوجندی.. تؤوشهیهرک اؤزونو اورادان قورتاردی. یول گئدنده بیر قیچینی
چکیردی، سانکی بتردن بورخولموشدو.. ییخیلدیغی یئره دؤنوب بیر آن باخدی. سانکی نه
قدهر اوجالیقدان دوشدویونو آنلاماق ایستهییردی.. بوینوندان آچیلیمیش شالی قالار
ایچره قالمیشدی. شالی گؤتورمهدن یولا دوشموشدو. کندین پالچیق و چومورلو ائولری گؤزلری اؤنونده
اویناییردی. - داها یئتیردیم... ایندی ترخانا دئیهرم اؤزونو
قوروسون... ژاندارمالار گلیرلر... کنددن هئچ بیر سس قالخمیردی. هر یانی سوکوت
بوروموشدو. داها کولک ده اسمیردی. بیردن کندین اورتاسیندان نئچه قورشون سسی قالخدی.
نئچه ایت هورمهسی آردیجا.. یئرینده دایاندی... الین کمرینه طرف آپاردی. ناقان یوخ ایدی. اونو
ییخیلاندا قالار ایچره سالمیشدی.. بیر داها نئچه گوللـه سَسی ده قالخدی. سرین بیر
تَر آلنینا قوندو. اورهیی بتردن چیرپینیردی. بیر دهشتلی قادانین اوز وئرمهسین
آنلامیشدی. بیردن اوجادان ـ سَسی داغلاردا جینگیلدهین توپ کیمی ـ باغیردی : - ترخان !!. ترخان!! باشین قاوزادی.. اؤزونو ترخانین قبیری اوسته گؤردو.
نئچه لحظه چاشمیش اطرافینا باخدی. سانکی هارادا اولدوغونو خاطیرلامیردی.. باشین
ترپتدی. « هئق... هئق...» - آغلاماغا باشلادی. - ترخان !. ترخان... اورهیی بتردن سیخینیردی... داغلارین آغیرلیغی
آلتیندا قالمیشدی.. باشین آشاغی سالدی. آلنین قبیر داشی اوستونه قویدو
: اگر.. اگر من تئز یئتیرسه ایدیم.. حتمن سن ده دیری
ایدین.. – آغلایا – آغلایا دئدی. گؤز یاشلاری قبیر داشین ایسلادیردی.. نئچه لحظه ایدی کی قار یاواش – یاواش یاغیردی...
بیر آن اَسن یئل الینده کی دستمالی گؤتوروب اؤزو ایله قلمه آغاجلارینا ساری
آپاردی. دستمال بیر بوتاغا ایلیشیب اوردا قالدی. هاوا گئتدیکجه قارانلیقلاشیردی. بیر حالدا کی قار، قوجا کیشینین اوستونو اؤرتوردو،
قلمه آغاجینین باشیندا، آی ـ اولدوز اورتاسیندا اولان مندیل، بیر بایراق کیمی
یئلین یاردیمی ایله قار و شاختانی سایمادان اویناییردی...
بیردن یولون اورتاسیندا دایاندی.. باشین بیر آز قالدیردی، اوزاقلارا دیقتله باخماق اوچون ساغ الی ایله قالین چرچیوهلی گؤزلویونو یئکه و یاستی بورنو اوسته ترپتدی. سونرا اتکسیز چنهسی اوسته بیتن نئچه آغ توکو قاشییاراق:
- گلمهدیییم بو نئچه مدتده یوللار اوزانیب سانکی.. – دئیه دوشوندو. نئچه آن دایاندیغی یئرده ساکیتجه گؤزلهییب اطرافا باخدی.. اطرافیندا کیمسه یوخ ایدی. گیزملی بیر سوکوت هریانی آلمیشدی. نهایت روزگار الیله آلنینا قویموش قیریشلاری اوووب یئنیدن یولا دوشدو...
باشلاریندا قوزغونلار یووا سالمیش قلمه آغاجلاری، ایلک گؤزونه گؤرونن آغاجلار اولدو. ایرهلی گئتدیکجه قلمهلرین قورو بوداقلاری و نازیک – یوغون گؤودهلری و نهایتده نئچه یئردن یارالی چومور و سوواقلی دیوارلار گؤزونه دهیدی.
چوخ چکمهدی کی اؤزونو دیوارلارین آراسیندا ، تایلاری اوغورلانمیش لاکین چاتار ـ چاتار اولموش چرچیوهسی قالان قاپینین اؤنونده گؤردو. قاپینین آستاناسیندا دایاندی، نئچه لحظه اطرافینا باخدی. بیر گئنیش محوطه قاباغیندا آغیز آچمیشدی. محوطهنین ساغ طرفینده گئنیش بیر یئرده خئیلک اوت – علف ایله قامیش بیتمیشدی. اوندان بیر آز آرالی چیی کرپیجدن تیکیلمیش بیر بینادان، اوچوب – تؤکولموش دیوارلار و آشاغی گلمیش تاواندان باشقا بیر زاد قالمامیشدی. تاوانین یوغون و دویونلو دیرکلری، یئره ساللانمیش و پَردیلریله دامین کولشی محوطهنین اورتاسیناجان سپهلنمیشدی، سانکی یاخین مسافهدن بیری توپ گوللـهسیله بینایا وورموشدو.
- آی قوجا دونیا.!! بورادان چوخلارینی سون منزیله یولا سالیبلار.. ـ دئیه دوشوندو.. آمما ایندی بورانی...
سؤزون قورتارمامیش بوراخدی...
گیرهجک یئرین اوز به اوزونده، محوطهنین دیوارلاری ییغیشیب داریسقال اولان یئردن اویاندا گؤرونن قبیر داشلارینا باخدی. تؤوشهدی. سونرا سورعتله او طرفه دوغرو گئتدی.
قارشیسینا چیخان ایلک قبرین یانینا چاتدیقدا، یئنه دایاندی. نئچه لحظه دوداق آلتی بیر زادلار اوخودو...
« آللاه هامیزا رحمت ائلهسین »، دئییب، قبیرلر آراسیندان اؤزونه یول تاپدی.
قبیر داشلارینین چوخو چاتلامیش، بعضیلری ایسه یییهلری کیمی تورپاغا دؤنموشدو. بیر چوخ قبرلرین ده، باش یازیلاری سیلینمیش، بدنلری چوخورا اوتورموشدو...
آخیردا توز – تورپاق اوستونو اؤرتموش بیر قبرین اؤنونده دایاندی. بیر قوروموش سؤیود آغاجی دا، او قبرین اوستونه باشین اَیمیشدی. سانکی او قبرین یییهسینین قاباغیندا و اونون گؤردویو ایشلری قارشیسیندا اؤزون حقیر سانیب، اونا حؤرمت ائدیردی.
قبرین باش حیصهسینده بیر دهمیر چرچیوه ایچینده گونشین شوعالاری آلتیندا چوخ قالدیقدان سارالیب، رنگ روفو گئتمیش بیر عکیز گؤرونوردو.
او نئچه لحظه عکیزه زیللَندی . عکیز بیر گنج، حدودیله 20 یاشیندا اولان اوغلانا عائید ایدی.
« گؤرورسن! اؤز سؤزوم اوسته وارام.. دئمیشدیم سن شهید اولان گونون ایل دؤنوملرینده من هاردا اولورسام دا گلهجهیم.. دوزدور قوجالمیشام.. ال – آیاقدان دوشموشم.. آمما گلدیم.. یئنه ده گلجهیم!..»
یئره چؤمبهلدی. سونرا دئدی :
بیر آی ایدی شهرده ایدیم... حتمن یادیندادیر باشیما نه گلیبدیر.. ـ کناریندا بیری وار و اونون سؤزلرینی دینلر کیمی دانیشیردی.. سانکی بیری اونون سؤزلرینی دینلهییردی.
نئچه لحظه رنگی گئتمیش عکیزه باخدی..
کاش او گون من ده اؤلهیدیم.. آمما.. روزگار منی نهدن دیری ساخلادی؟! بو گونلری گؤروب آرتیق زجر چکمهییمدن ذوق مو آلیر؟.. نه بیلیم.. فلهیین قویروغو اوزوندور.. چوخ دولانیب دولاندیرار..
پالتوسونون جیبرلرین آرادی. آی – اولدوز نقشی اوستونده تیکیلمیش بیر مندیلی چیخاردیب، داشین توزلارینی سیلمهیه باشلادی. توز تورپاق سیلیندیکجه قبیر داشینین قازیلمیش یازیلاری آیدین اوخونمایا باشلاندی: «وطن اوغروندا شهید ، ترخان ایلات. گونش ایلی1325.»
داشین اوستونده سادهجه بو نئچه کلمه یازیلمیشدی..
«چوخ ایستیردیم یئنه سنی گؤرهم.. قورخوردوم خستهخانادا اؤلوب، سنی سون دفعه گؤرهنمهیم.. »
بیردن آغلاماغا باشلادی.. دیزه چؤکدو. اَللرین قبیر داشینین اوستونه قویدو. باشین اَییب آلنین داشین اوستونه دایادی..
هئق.. هئق.. آغلاماق سسی قبریستاندا جینگیلدیردی..
سرین و شیدتلی اسن یئل یازدا بیتن اوت – علفلرین نارین یارپاقلارین قوپاریب، اؤزو ایله آپاریردی. سؤیود آغاجی، قورو شوولارین اوینادیردی..
کنددن ائشیکده آغیر قارین ایچینده، اؤزون تک گؤردو. سورمهیی خوتا بورونموشدو. باشیندا بیر قارا کئچی توکوندن توخونموش بؤرکو وار ایدی. او سورعتله اوجالیغی دیزه قدهر چاتان قارین ایچیندن ایرهلی گئدیردی. نئچه لحظه ایدی کی اصلی جادادان دؤنموش، « قارا آرخ» چایینین کناریندان ایرهلی گئتمهیه بشلامیشدی. چایین اوردا اولدوغون بیلیر، آمما آخدیغینی گؤرموردو. سورعتله آددیم آتماغا چالیشیرسا دا، اوستونو قار توتموش چایین ایچینه دوشمک قورخوسو اونو احتیاطلا داورانماغا مجبور ائدیردی. بیر کره ایلان وورموشلار کیمی گئری سیچراییب، خئیلک اوزون بوروق یول گئدندن سونرا یولونا داوام وئردی.
گون اورتا چاغی ایدی. آمما گوندن خبر یوخ ایدی. قالین بولودلار گؤیو توتموشدولار. نئچه لحظه ایدی کی باتی دان اسن سرین و دونداریجی یئل سورعتینه آرتیرمیشدی.. ساغدان - سولا، گئری دن اؤنه هریانی قار آلمیشدی. بئله نظره گلیردی کی یئره قالین و آغ بیر اؤرتوک سریبلر.
اوزاقدا قارتال داغلاری سیس ایچینده گیزلنمیشدیلر.. داغین یاماجلاریندا اوچوشان قوزغونلارین سسلری هردن چؤلون سوکوتونو پوزوردو.
هاوانین نه قدر و نئچه درجه شاختا اولدوغونو بیلمیردی لاکین بدنینین سوموکلرینهدک اوشومهسیندن دویدو هاوا چوخ سویوقدو. او ایندییهدک بئله بیر سویوق و شاختانی سئزمهمیشدی.
آغزیندان ائشییه گلن ایستی تؤوشهیی، ایکی هفتهلیک ساققالی اوسته قیروو کیمی دونوب، آریق چنهسینه یاپیشیردی.
اونون قارا و گئن شالواری اوسته، ساغ طرفده بیر «ناقان» گؤرونوردو. خئیلک زامان ایدی کی «قارتال» داغلارینا ساری آددیم آتیردی. عسکر پوتونلاری آلتیندا اَزیلن قارالار گروپ – گروپ سس وئریردی.
بیردن دؤنوب گئرییه باخدی. سونرا گؤزلرین اطرافینا دولاندیردی. ایزلهنیب ایزلنمهدیگینی آنلاماق ایستهییردی سانکی..
دوردوغو یئردن بیر اَیری ـ بوروق آیاق ایزلری آردیندان تکجه نئچه یئردن توستوسو بوروم – بوروم گؤیه قالخان کندهدک اوزانمیشدی.
کیمسه دالینجا گلن یوخ ایدی. او بونو آنارکن، یئنیدن قاباغا گئتمهیه باشلادی. هردن باشین قاوزاییب، چن آلتیندا تکجه شبحی گؤرونن قارتال داغلارینا باخیردی. نئچه لحظه فیکره دالدی. بیردن الینین الجهیینی چیخاردیب خوتونون جیبینه آتدی. آذر آیینین سرین یئلی شدتله الینه چالدی. بیر گیزیلتی الیندن بئینینه سیزلادی. نئچه قورو کیشمیش دنهسی کئی بارماقلاری آراسیندان آغزینا آتیلدی. سونرا اَلجهیین تاخیب آغزینداکیلاری چئینهیهرک، اَلین هوولادی. نهایت بوینونا دولاشمیش شالینی آغزینادک یوخاری چکدی.
قیافهسی اونو 25 – 30 یاشلی گؤستریردی. هاوانین سویوغوندان بورنونون اوجو قیزارمیشدی. نئچه لحظه ایدی کی قار یئنه ده یاغماغا باشلامیشدی. نارین قار سورعتله باش و چییینلرین آغارتدی. قارین هانسی طرفدن اوزونه چارپدیغینی آیدینجا قاورایانمیردی. سانکی یئل دؤرد طرفدن اسیر، قاری شیدتله اونون اوستونه چالیردی. آغزینین قیرووو گئتدیکجه چوخالیر سینهسینه طرف ساللانیردی. او ائله او حالدا دوشونوردو :
« گرک قورد زاغاسیندان کئچم.. یوخسا بوردا کولک منی قویلایاجاقدیر !..» بورادا قار و بورانا باتیب قورتولمایانلارین حئکایهلرینی سیخ دویموشدور کندین آهیللاریندان..
- گرک اؤزومو « آغ داش » کندینه چاتدیرام.. یوخسا مندن قاباق ژاندارمالار چاتار « ترخان » - ی اؤلدورهرلر.. گرک اونا دئیهم کی ژاندارمالار گلیرلر..! گرک دئیهم کی زامان دؤندو.. ائویمیز ییخیلدی.. گرک دئیهم اؤزونو قوروسون.. دانیشا – دانیش ایرهلی گئدیردی.
گاهدان دا حیرصله ناقانین دستهسین سیخیردی. قارتال داغینین یانینا چاتاندا، نئچه لحظه دایاندی. داغ ووقارلا گؤیه باش قالدیرمیش، قار بوران ایچینده دئو هئیبتینی گیزلتمیشدی..
قار شیدّتله اوزونه چارپیردی. نئچه آددیم داغین ساغ – سولونا گئتدی. سانکی داغین بؤیرونده بیر ییرتیق تاپیب اونو آشماق ایستهییردی.. اوشاقلیق چاغلاریندا دفعهلرجه بو اطرافا گلیب دولاشمیشدی. نئچه آددیم آشاغی – یوخاری گئتدی. بیر کئچید اورادا اولدوغونو بیلیر لاکین تاپمیردی...
ـ بورالاردا بیر یئرده اولمالیدیر.. بورالاردادیر.. حتمن بورالاردادیر..
بیردن گؤزلری پارلادی – تاپدیم – دئدی.
بیر انلی و یئکه ماغارانین اؤنونده دایانمیشدی. ماغارادان قارانلیق ائشیگه سوزوردو! نئچه لحظه قارانلیغا زیللندی. بدنینین قارلارین سیلکهدی. یئل سپهلهین قارلار باشینین اوستوندن آشیردی. دؤنوب گئرییه باخدی. گلدیگی یوللاری آیدینجا گؤره بیلمیردی. هله قار بوران اطرافی بورویوردو..
بیر ده اَلین کمرینه طرف آپاردی. ناقان اسلحهسین چیخارتدی. لولهسین قارانلیق ماغارایا طرف توتدو.
گوللـه آچیلماقلا بیر دهشتلی سس ماغارادا جینگیلدهدی. نئچه لحظهیهدک گوللـهنین سسی قولاقلاریندا زینگیلدیردی.
احتیاطلا سول الین دیوارا سورتهرک ایرهلی گئدیردی. ساغ الینده کی ناقانی قاباغا توتموشدو. بو یولو بیلیجی کیمی ایمکانی اولدوقجا یئیین ایرهلی گئدیردی. گؤزلری بیر زاد سئچمهییردی. آنجاق ائشیتمه دویغوسو ان یوکسک سویهده آییق ایدی.. قولاقلاری هر بیر سسه قارشی ایتیلنمیشدی. آددیملاریندان سئوای باشقا بیر سس ائشیتمیردی.
اوزونه سرین بیر سازاق قارشیدان دهینده :
- دئیهسن یئتیردیم – اؤزونه اومید وئردی.
ایرهلی گئتدیکجه ماغارانین ایچینه اسن سرین یئل شیدتلهنیردی. ایشیغی گؤرهنده، قاچماغا باشلادی.. هله ماغارانین باشیندان کامیلجه ائشیگه چیخمامیشدی کی بیردن دایاندی. ساغ طرفینده بیر قارا حئیوان بیر داش اوسته دوروب، بلیرسیز بیر یئره باخیردی.
ناقانین لولهسین حئیوانا طرف توتدو...
گوللـه آچیلماقلا قورد یئریندن سیچراییب، بیر بوغولتولو سسله داش اوستوندن قارلارین ایچینه دوشدو. او، قوردو سایمادان یولا دوشدو. هله اسلحه الینده ایدی. قار و بوران بیر آز آزالمیشدی.. دیقتله ایرهلی باخدی.. نئچه یئردن اوجالان توستولری گؤردوکده، بیر گیزلی سئوینج اورهیینی چولقادی. «یئتیردیم» دئیه قاچماغا باشلادی. هله نئچه آددیم آتمامیشدی کی، قیچی زویولدهییب سورعتله آشاغییا طرف – بیر درهجیگه – گئتدی. بیر نئچه لحظه قارا باتمیش حالدا حرکتسیز قالدی. سونرا اؤزونو اورادان چیخارتماغا چابالادی. نئچه یئردن داشلارا چارپان بدهنینین آغریماسینی سایمادان قارلاری سؤکه ـ سؤکه اؤزونو کنارا چکمهیه گوجندی.. تؤوشهیهرک اؤزونو اورادان قورتاردی. یول گئدنده بیر قیچینی چکیردی، سانکی بتردن بورخولموشدو.. ییخیلدیغی یئره دؤنوب بیر آن باخدی. سانکی نه قدهر اوجالیقدان دوشدویونو آنلاماق ایستهییردی.. بوینوندان آچیلیمیش شالی قالار ایچره قالمیشدی. شالی گؤتورمهدن یولا دوشموشدو.
کندین پالچیق و چومورلو ائولری گؤزلری اؤنونده اویناییردی.
- داها یئتیردیم... ایندی ترخانا دئیهرم اؤزونو قوروسون... ژاندارمالار گلیرلر...
کنددن هئچ بیر سس قالخمیردی. هر یانی سوکوت بوروموشدو. داها کولک ده اسمیردی.
بیردن کندین اورتاسیندان نئچه قورشون سسی قالخدی. نئچه ایت هورمهسی آردیجا.. یئرینده دایاندی...
الین کمرینه طرف آپاردی. ناقان یوخ ایدی. اونو ییخیلاندا قالار ایچره سالمیشدی.. بیر داها نئچه گوللـه سَسی ده قالخدی. سرین بیر تَر آلنینا قوندو. اورهیی بتردن چیرپینیردی. بیر دهشتلی قادانین اوز وئرمهسین آنلامیشدی. بیردن اوجادان ـ سَسی داغلاردا جینگیلدهین توپ کیمی ـ باغیردی :
- ترخان !!. ترخان!!
باشین قاوزادی.. اؤزونو ترخانین قبیری اوسته گؤردو. نئچه لحظه چاشمیش اطرافینا باخدی. سانکی هارادا اولدوغونو خاطیرلامیردی.. باشین ترپتدی. « هئق... هئق...» - آغلاماغا باشلادی.
- ترخان !. ترخان...
اورهیی بتردن سیخینیردی... داغلارین آغیرلیغی آلتیندا قالمیشدی..
باشین آشاغی سالدی. آلنین قبیر داشی اوستونه قویدو :
اگر.. اگر من تئز یئتیرسه ایدیم.. حتمن سن ده دیری ایدین.. – آغلایا – آغلایا دئدی.
گؤز یاشلاری قبیر داشین ایسلادیردی..
نئچه لحظه ایدی کی قار یاواش – یاواش یاغیردی... بیر آن اَسن یئل الینده کی دستمالی گؤتوروب اؤزو ایله قلمه آغاجلارینا ساری آپاردی.
دستمال بیر بوتاغا ایلیشیب اوردا قالدی.
هاوا گئتدیکجه قارانلیقلاشیردی.
بیر حالدا کی قار، قوجا کیشینین اوستونو اؤرتوردو، قلمه آغاجینین باشیندا، آی ـ اولدوز اورتاسیندا اولان مندیل، بیر بایراق کیمی یئلین یاردیمی ایله قار و شاختانی سایمادان اویناییردی...


text:
دنیز سویهسی
دنیز سئویهسی؛ آتموسفر ایله دنیز سطحینین بیرلشدیگی ایرتیفاع. یئر اۆزوندهکی بۆتون یۆکسکلیکلرین و دنیزآلتینداکی بۆتون دَرینلیگین تعیین اوْلونماسیندا ایستیفاده ائدیلن ایستیناد سئویهدیر. یئر اۆزریندهکی هر هانسی بیر بؤلگهنین دنیز سئویهسی؛ گل-گئت، آتموسفر تضییقی و یئل کیمی سببلرله قیسا داواملی دییشیکلیکلر گؤستریر. قیسا مۆدّتدهکی دییشمهلر ایسه دۆنیانین ایقلیم دییشیکلیکلرینه باغلیدیر. بۇ دییشمهلر سببیله دنیز سئویهسینی، دنیز سطحینین اۇزون مدتدهکی بۆتون حرکتلرینین اوْرتالاماسی آلیناراق حسابلانمیش اوْلان 'اوْرتالاما دنیز سئویهسی' شکلینده تصویر داها دۇغرو اوْلار.


text:
ماراغالی شاعر «غلامرضا آزادی» حیاتا گؤز یومدو!
الیمیزه چاتان خبر اساسیند تاسفله بوگون آبان آیینین ۲۱ ماراغا شهرینین «داش غلام مراغی» تخلصلی ساتیریک شاعری «غلامرضا آزادی» ۹۲ یاشیندا حیاتا گؤز یومموشدور.
«غلامرضا آزادی» ماراغا شهرینین یاشلی و ادبی جمعیتینده حؤرمت بسلهنیلن شاعرلریندن اولموش، اثرلرینین بیر چوخو فارس دیلینده اولماغینا رغما، آذربایجان دیلینده ده ساتیریک اثرلری دؤورو مطبوعات و ادبی محفللردi اوزون ایللر یاییلمیشدیر.
اوستاد «غلامرضا آزادی»دن بیر شعر مجموعهسی چاپ اولوب، آنجاق بیر چوخ اثرلری او جملهدن: ساتیریک شعر مجموعهلری و مختلف سیاسی و اجتماعی حادثهلرله باغلی خاطرهلری هله ده ایشیق اوزو گؤرمهییبدیر.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی «داش غلام مراغی»نین ایتگیسینی مؤحترم عائیله و قوهو اقرباسینا، ماراغا شهرینین ادبی جمعیتینه باش ساغلیغی وئریر و مرحومون خاطیرهسینی عزیزلهییر.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۱ آبان ۱۳۹۶


text:
تبریزین ال گؤلو پارکیندا میللتلر مدنیتی فستیوالینین آچیلیشی اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایراندا تحصیل آلان خاریجی طلبهلرین مازون گونو فستیوالیندا ۲۵ اؤلکهنین نمایندهسی ۲۹ پاویلیوندا اؤز عادت-عنعنهلرینی نماییش ائتدیریبلر.
فستیوالا تورکییه، آذربایجان، آلبانییا، قیرغیزیستان، چین، جنوبی کورئیا، پاکیستان، هیندیستان، عراق، مصر، افغانیستان، سورییا، تاجیکیستان، نیجرییا و باشقا اؤلکهلرین نمایندهلری قاتیلیب.
قید ائدک کی، ۳ گون داوام ائتمهسی نظرده توتولان فستیوال ایونون ۷-ده باشا چاتاجاق. تبریز اونیورسیتتی مستقیل بیر پاویلیونلا بو سرگیده تمثیل اولونور.


text:
Restore factory set
دوکتور جئری
دونن اوستاد دفتری اوغلونو مطبه گتیرمیشدی. ایچری گیرجک ال-آیاغیما دوشدو:
- دوکتور هاراییما چات!.. اوغلوم الدن گئتدی!.. یازیق اولدوم!...
گؤزومون قیراغی ایله اوغلونا باخدیم. ییرمی- ییرمی ایکی یاشلاریندا ایدی. ساچلارینی خوروز پیپیگی کیمی گؤیه قالخیزیب بویاتمیش؛ ساغ قولاغینا سیرغا آسمیش؛ قاشلارینی ایسه آلمیشدی...
- اوستاد!.. اوغلونا نه اولوب کی! ماشاالله ساپا-ساغلام گؤرونور..
اوستاد دفتری وایسینا- وایسینا الینی الینه تاپدادی:
- دوکتور!.. اوچ آی بوندان قاباق اوغلومو ایش تاپماق اوچون تئهرانا گؤندردیم. ایندی قاییتدیغیندا دیلی دگیشیب، داورانیشی دگیشیب، قیلیغی دگیشیب.. هر زادی دگیشیب، باشقا بیر آدام اولوب.. ائی وای.. منده آبیر قالمادی.. ائی وای یازیق اولدوم.
اوغلانا اوتوراجاق بویور ائدیب آدینی سوروشدوم.
- ترکی نمی دانم فارسی صحبت کن- دئدی.
ال آتیب سیرغانی قولاغیندان چیخارتماق ایستهدیم.
- دست نزن بی فرهنگ! – دئیه اؤفکهلندی.
تپهسیندن توتوب باشینی آشاغی ائندیرهرک انسهسینه بئش- آلتی شاپالاق چالیب سونرا قولاغیندان یاپیشیب ساعات عقربهلری حرکتینین ترسینه 180 درجه بوردوم. اوغلان قولاغینی اؤوکهلهیه- اؤوکهلهیه سیزیلدادی:
- چکار می کنی گوشم را کندی؟
سویوق قانلیلیقلا دئدیم:
- هئچ زاد ائلهمیرم..سنی "تنظیمات کارخانه"- یه قایتاریرام.
اوستاد دفتری هوروت- هوروت بیزه باخیردی. بیردن اوغلان یاخاسینی الیمدن قورتاریب قاچماق ایستهدی. تئز قولوندان توتوب بورخماغا باشلادیم. اوغلان آخ- وای ائلهمگه باشلادی. قولونو داها برک بورخونجا بیردن وار گوجو ایله قیشقیردی:
- دده منی بو دلینین الیندن قورتار یوخسا قولومو سیندیراجاق.
اوغلان، باشاری ایله کارخانه تنظیماتینا قاییتمیشدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
هامیسی آمریکانین ایشی دیر
دوکتور جئری
اوستاد دفتری شهرین اورتاسیندا کورسونو یئره قویوب اوستونه چیخدی:
- ائی شرفسیز!.. ائی ویجدانسیز!..
یولدان گئچنلر آیاق ساخلادیلار. چوخ چکمهدی، بؤیوک بیر ییغینجاق قورولدو. گؤزلر اوستاد دفترینین آغزینا تیکیلدی:
- ائی شرفسیز!.. ائی ویجدانسیز! بیز سنه نئیلهمیشیک؟!..
جاماعات پیچیلداشماغا باشلادی. اوستاد دفتری بارماغینی گؤیده سیلکهلهیهرک سؤزلرینی سوردوردو:
- ائی شرفسیز! نییه بیزیم دیلیمیزی یاساقلاییبسان؟ نییه قویمورسان گول بالالاریمیز اؤز آنادیللرینده اوخوسونلار؟!.. سنین دیلینی کسسهلر خوشونا گلر؟..نییه دیلیمیزی کسریرسن؟ نییه دیلیمیزی دانیرسان؟...
جاماعاتین پیچیلداشمالاری اوجالدی:
- دوغرودور..دوغرودو...
اوستاد دفتری یئنه باغیردی:
- نییه میللتیمیزله دوشمنلیک ائدیرسن؟.. گونده-گونده قورغو اولار؟.. بو قورغولاریندان هاچان ال چکهجکسن ائی ویجدانسیز؟!..
بئللرینده تئلسیز اولان ایکی قارایاخا قالابالیغی یارا-یارا اؤزلرینی اوستاد دفتری یه چاتدیریب کورسودن آشاغی چکدیلر. بیری قاش-قاباقلا قیشقیردی:
- نه سسینی آتیبسان باشینا؟.. کیمه یامان- یوووز دئییرسن؟!
اوستاد دفتری ال-آیاغینی یغیشدیراراق گولومسوندو:
- برادر!.. دونالد ترامپی سؤیورم داااا....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
دیلیمیزی باجارمایاندا..
دوکتور جئری
بؤیوک بیر چتینلیگه دوشوموشم؛ ایندی بیر آیایا یاخیندیر آرواد آغا ائوی بوراخاراق آناسیگیله گئدیب اونا یئتیشسین. سیزدن نه گیزلین، آخی بو تزهلیکده بئشینجی بالدیزیم دونیایا گلیب!
قایناناما دئییرم:
- آخی رحمتلیگین قیزی! سنه نه یاراشیر بو یاشدا، قوجاغیندا کؤرپه گزدیرهسن؟!!
آجیقلانیر:
- سیز جاوانلارین جؤورونو بیز گرهک چکک دا!!.. مملکند باشچیلاری نه قدر دئییرلر؛ نسلیمیز قوجالماقدادیر، اوشاق دونیایا گتیرین.. سیز مگر ائشیدیرسیز؟!!..
سونرا یایلیغینین اوجو ایله گؤزونون یاشینی سیلهرک آرتیریر:
- رحمتلیک قایناتان دیری اولسایدی اینان من ایلده بیر اوشاق مملکنده تحویل وئریب قویمازدیم نسلیمیز قوجالسین!
[فیکرینیز جایماسین قاینانام شیخ آغانین صیغهسیدیر!]
هه دئییردیم: آرواد آغا آناسیگیله گئدندن بری بؤیوک بیر چتینلیگه دوشموشم. دوزونو ایستهسهنیز؛ یاخشی باجارمادیغمیدان ائوین آلیش-وئریش ایشی آرواد آغایلا دیر. ایندی او گئدندن من مجبورام اؤزوم بازارلیق ائلهیم. بئش آلتی گون بوندان قاباق شاختا-سازاقدان ائوین سو لولهلری پاتلامیشدی. لولهچی دوکانینا گئتدیم:
- باغیشلایین منه ایکی دنه "دیرسک" وئرین.
لولهچی قاشلارینی چاتدی:
- نمنه؟..نمنه؟!!..
هاوادا دیرسگین شکلینی چکدیم. لولهچینین قاشلاری آچیلدی:
- آهااا.. "زانو" ایستهییرسن!
*
بئنه، باققال دوکانینا گئتمیشدیم. بیر کیلو "مرجیمک" ایستهدیم. یوخدور دئینجه دوکانین قاباغینداکی "مرجیمک" چوالینی گؤستردیم. باققال دوداغینی بوزوشدوردو:
- "عدس" ایستهییردیز؟!!
*
ترهوز دوکانیندا دوروم بیرآز فرقلی ایدی. گؤیچودن بیر کیلو "یئرآلما-سوغان" ایستهیینجه، شاگیردینه سسلندی:
- اوغلان! آغایا بیر کیلو " سیب زمینی- پیاز" چک.
*
دونن داواخانا گئتمیشدیم. "دیش خمیری" ایستهدیم. ساتیجی- خانیم قیز گولومسهدی:
- ایرانی اولسون یا خاریجی؟
- ایران مالی اولسا یاخشیدیر!- دئدیم.
"دیش خمیری"-نی پاکئته قویوب بیلمه وئردی. نئچه گونون ایچینده ایلک کز ایدی ایستهدیگیمی شکیل چکمهدن، گؤسترمهدن، آچیقلامادان آلا بیلیردیم. بونا اولدوقجا سئویندیم.
آخشام دیشلریمی فیرچالایاندا، خمیر آغزیمدا کؤپوکلهنیب داشماغا باشلادی. دادی دا باشقا بیر تور ایدی. خمیرین قوتوسونا باخدیم؛ اوستونده یازیلمیشدی: "خمیر ریش"
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
برده رایونوندا داش سالنامه آشکار ائدیلیب.
رپورت-اون معلوماتینا گؤره، یازیلی عابده رایونون سوغانوئردیلر کندیندهکی اکین ساحهسینده سوبارتزان قویوسونون یاخینلیغیندا تاپیلیب.
هر ایکی اوزرینده مختلیف ایشارلر و رقملرین عکس اولوندوغو داش سالنامهنین ۲۵۰۰ ایله یاخین یاشی اولدوغو گمان ائدیلیر.
مادی مدنیت نمونهسی آراشدیریلماق مقصدی ایله برده تاریخ و دیارشوناسلیق موزئیینه گتیریلیب.
برده رگیونال مدنیت و توریزم ایدارهسینین مدیری ایلیاس هاجییئو بیلدیریب کی، قدیم داشین اوزریندهکی ایشارلرین اوخونماسی اوچون آذربایجان میللی علملر آکادمییاسینا (آمئا) مراجعت اولونوب.
قید ائدک کی، داشین چکیسی تقریباً ۵۰۰ کیلوگراما یاخیندیر.


text:
تخارده "تیلیمیزنی ایسته ی میز" دیگن شعار بیلن یولگه قوییلگن کمپایندن مقصد نیمه؟
افغانستان شمالشرقیده جایلشگن تخار ولایتیده بيرقطار یاشلر مدني شخصیتلر نينگ اشتراکی بیلن "تیلیمیزجاري قيلينيشي ني ایسته یمیز" ديگن شعار بیلن مخصوص کمپاین باشله گنلر.
بوحرکت نینگ بیرینچی باسقیچیده، يازيلگن شعارلرني تالقان شهری نینگ چوکیده قيستيرگنلر.
مذكور حرکتگه باش قاش بولگن شخص لردن بیری عبدالمطلب قیتمس دير، او چین مملكتيده انجنیرلیک بولیمیده ماسترلیک قیله دی. او تعطیل پیتلریده وطنيگه کیلیب بوحرکت ني تدبيرلشتيرگن. اونينگ بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده، شهر ایچکریسیده کتته بیلبورلرده اوزبیک تیلینی ایسته یمیزدیگن شعارنی یازیشدن اساسي مقصد نیمه بولگنی حقيده بيريلگن سوالگه بونده ي جواب قيتردي:" تخار ولایتی نینگ اکثری یشاوچیلري اوزبیکلر دن عبارت، بیراق دوکانلر رستورانت لر لوحه لری هم فارس تیلیده، بیز بو بیلبوردلر نی قوندریش بیلن اوزتیلیمیزنی رواجلنتیرماقچیميز".
قيتمس گه كوره، شهر نینگ باشقه چهار راهه لريده هم کتته بیلبوردلر قوندریلیشی پلانلشتيريلگن.
عین حالده او، تخار ولایتی ولايت کینگشي رییس و اعضالری هم بوحرکت ني مادي و معنوی جهتدن حمايه قيليشيني ممكنليگي ني تاکیدله دی. اونگه کوره تالقان شهریده، دوکاندارچیلیک، هوتل چیلیک وباشقه کسب لر بیلن شغله نیب کیله یاتگن اوزبیک لرهم، لوحه لرینی اوزبیک تیلیده یازیشگه حركت قيليشلريني ايتگنلر.
باشقه تماندن اوشبو حركت اوزبیک تیلیده چاپ ایتیلگن کتابلرنی مکتب لرده تدريس قيليش و اونينگ اهميتي باره سیده معلومات بیریشینی مقصد قیلگن. اولرایسه هفته نينگ آخريده مکتب لرگه باریب، اوقیتووچی و اوقووچیلری بیلن اوچره شیب بوخصوصده صحبت قیليشه دي.
بو حركت نه فقط ايلك بار تخار ده باشلنگن، بلكه اوزبيكلر استقامت قيلاوچي باشقه ولايتلرده باشلنگني ايتيله دي.
حاضرگی کونده افغانستانده اوزبيك تيليده بير تعداد رادیو و تلویزیون تاسيس ايتيليب، نشرات بيريب كيلماقده. اوشبو راديو تيلي كاناللر اوزبيك تيلي نينگ رواجلنيشيگه كته تاثير قوييب كيلگن. بوندن تشقري اوزبيك تيليده چاپ چيقه ريلگن كتابلر مكتبلرده تدريس قيلينماقده. اوزبیک ضیالی لری تیل نی رواجلنتیریش اوچون دولت تمانیدن آلیب باریله یاتگن سعی حرکت لرنی قانیقرلی بولمه گنینی هم قاره له ماقده لر.


text:
چین کمپیوتر اوینلریدن 8,2 میلیارد دالر تاپدی
چینده ایشلب چیقاریلگن اوین لر دنیا بازار لریده ساتیلماقده
چین میلادی 2017 نچی ییلیده کمپیوتر اوین لری تجارتی دن 8,2 میلیارد دالر لیک بیر عایدات گه ایگه بولدی.
چین شرکت لری ینه هم اوشبو ساحه بوییچه صادرات میزانی نی آرتیریش گه حرکت ایتماقده.
چین نینگ آنلاین اوین لر بوییچه دنیا بازارلریده اوزی گه خاص بیر اورین گه ایگه ایکن لیگی بیلدیریلماقده.
سونگگی پیتلرده چینده ایشلب چیقاریلگن کمپیوتر اوین لریدن روسیه, کوریا, جاپان, یقین شرق و جنوبشرقی آسیا بیلن اوروپا ده کینگ استفاده ایتیله باشله گن لیگی معلوم قیلینماقده.
چین حکومتی, چین نینگ King of Glory نامیده گی کمپیوتر اوینی گه چیت ایللرده قیزیقیش نینگ جوده کتته ایکن لیگی نی بیلدیرماقده.


text:
وارشاوا موقاویلهسی تشکیلاتینین چئخوسلوواکییانی ایشگال ائتمهسی (کود آدی: دونای عملیاتی) ایله باغلی نادیر گؤرونتولر یئنیدن سوسیال شبکهلرده گوندهمه گلیب.
آخار . آذ خاطیرلادیر کی، ۲۰-۲۱ آوگوست ۱۹۶۸-جی ایلده آلئکساندر دوبچئکین "پراگا باهاری" آدی وئریلهن سیاسی لیبئراللاشما اصلاحاتلارینی دایاندیرماق اوچون سسری و وارشاوا موقاویلهسی تشکیلاتینین دیگر عضولری اولان شرقی آلمانییا، پولشا، بولغاریستان و ماجاریستان چئخوسلوواکییانی ایشغال ائدیب.
تقریباً ۵۰۰۰۰۰ عسگرین، ۵۰۰۰ تانک و بتر-این ایشتیراکی ایله گئرچکلشهن ایشگالدا رومینییا و آلبانییا عملیاتا قوشولماقدان ایمتینا ائدیب. ایشغال گئجهسی شرقی آلمانییایا (آدر) باغلی بیرلیکلر عملیاتا حاضیرلاشدیغی واختدان بیر نئچه ساعت اؤنجه موسکوا طرفیندن چئخوسلوواکییا سرحدینی کئچمک حاقدا امر وئریلیب. ۱۰۸ چئخ و سلوواکین اؤلدویو ایشغالدا ۵۰۰ نفر ده یارالانیب.
ایشغال نتیجهسینده آلئکساندر دوبچئکین سیاسی لیبئراللاشما اصلاحاتلاری سونا چاتدیریلیب و چئخوسلوواکییا کوممونیست پارتییاسی حاکمیتده مؤحکمله نیب. سسری-نین بو واختا تصادف ائدن سیاستی غربده «برئژنئو دوکتریناسی» کیمی ده تانینیر.


text:
باکیدا یول پلیسی خسته سرنیشینی اؤلومدن خلاص ائدیب.
رپورت خبر وئریر کی، حادثه صابونچو رایونوندا باش وئریب.
بئله کی، یول پاترول خیدمتینین ۵-جی تاغیمین امکداشلاری کئچمیش "کومسومول دایرهسی" کیمی تانینان اراضیده خیدمت گؤسترن زامان "BMW" مارکالی آوتوموبیل اونلارا یاخینلاشیب. آوتومبیلین سوروجوسو نقلیات واسطهسینده خسته سرنیشینین اولدوغونو دئیرک، پلیس امکداشلاریندان اونا کمک ائتمهلرینی خواهیش ائدیب.
یول پاترول خیدمتینین امکداشلاری درحال آوتومبیلده اینفارکت (سکته) کئچیرمیش ۱۹۵۶-جی ایل تولدلو آغایئو توفیق هئیبتوللا اوغلونو خیدمتی آوتومبیلله ۳ سایلی شهر کلینیکی خسته خاناسینین تئراپییا شعبهسینه چاتدیریبلار.
خستهیه حکیملر طرفیندن طبی یاردیم گؤستریلیب و بونونلا دا اونون حیاتی اوچون یارانمیش تهلوکه آرادان قالدیریلیب.


text:
مزارشریف ده آواز بیرش بولیملرنینگ آزلیگی
قتیق خوف سیزلیک چاره تدبیرلری آستیده بولیب اوتگن افغانستان پارلمان سیلولریده کوپلب افغانستان لیک لر اشتراک ایتیشگن.
مملکت شمالیده گی ولایت لرده سیلوچیلر بیرنیچه ساعت رای بیریش اوچون صف لرده توریشگن.
قول بوقاقلرنی تیزلیکده اوچیشی همده قلاب لیک لر یوز بیردی دیگن ایرم دعوالر سیلولرده گی اساسی خواطیرلردن ایدی. مزار شریف شهریده گی رای بیریش مرکزلری نینگ آچیلیشی بیلن اونلب سیلوچیلر رای بیریش اوچون صف تارتیشدی.
ایرم سیلوچیلر رای بیریش اوچون بیرنیچه ساعت کوتیب توریشگه مجبور بو لگن لیک لرینی ایتشردی.
رای بیریش مرکزلری امنیتنی تامین لش اوچون جدی خوف سیزلیک چاره تدبیر آلینگن ایدی.
رای بیریش مرکزلریگه کیره یاتگان هر بیر شخص پولیس کوچلری تمانیدن تیکشرلردی. سیلو جریاننی نظارت ایتیش اوچون اونلب افغانستان لیک ناظرلر موجود ایدی.
ایرم رای بیروچیلر اوز ایسته گی بیلن کیلگن بولسسه بعضی لرنی معین نامزدلر ماشین لر آرقه لی قشلاق و محله لریدن سیلو مرکزلریگه آلیب کیلیشگن ایدی.
بعضی رای بیریش مرکزلریده رای بیریش بولیملری آزلیگی سبب لی رای بیروچیلرنی جنجاللری هم چیقدی.
رای بیریش اوچون کیلگن ایرم آقسقاللر، اوزون مدت صفتده توره آلمس لیک لری اوچون صفنی توغریله یاتگان شخص لردن بیر آز آلدین دن اولرگه جای بیریش لرینی سوره شردی. خودی آذوق اوقات صفیگه تورگندیک رای بیریش نی کوته یاتگان سیلوچیلر نینگ هر بیری ایسه باشقه سیدن آلدین رای باریب رای بیریش نی ایسته شردی.
خوف سیزلیک خواطیر لرینی اهالی چهره سیدن بیلیب آلیش ممکن ایدی، شهرلرده اونچه لیک خوف سیزلیک خواطیرلری بولمسه هم قشلاق و اطراف لرده گی ایرم خوف سیزلیک معمالری کوزه تیلدی.


text:
آذربایجانین ایتکین دوشموش تانینمیش فوتبولچوسو فایق جابباروو تاپیلیب.
بو بارهده رئپورت-آ فوتبولچونون قارداشی ستتار جابباروو معلومات وئریب.
اونون سؤزلرینه گؤره، آرتیق قارداشی ایله تلفونلا علاقهسی ساخلاییبلار: "اونون وضعیتی یاخشیدیر. حاضردا فایق جابباروو گنجه شهریندهدیر".
جابباروو بعضی اینفورماسیا واسیطه لرینده قارداشینین اؤلدویو حاقیندا یالان معلومات وئریلمهسینی ده قیناییب: "قارداشیم ساغ-سالاماتدیر. سادهجه، بعضی شخصی سببلره گؤره بیر نئچه گون عائلهسی ایله علاقه ساخلاماییب و عائلهدن اونون هاردا اولدوغونو بیلمیردیلر. بیز ده اونون ایتکین دوشدویونو دوشونوردوک. بو گون ایسه اونونلا تلفونلا دانیشدیق و گنجهده اولدوغونو، هئچ بیر پروبلئم اولمادیغینی دئدی".
قید ائدک کی، جاببارووون عائلهسی اوچ گوندن چوخدور فوتبولچونون ایتکین دوشدویونو آچیقلاییب. بعضی مطبوعات اورگانلاری ایسه اونون اؤلدویو حاقیندا معلوماتلار یاییب.


text:
من ناتو رهبرلیگی ایله بروسسئلدهکی گؤروشومده اؤلکهنین نئیتراللیغینین قورونماسی ایله باغلی راضیلاشمانین تانینماسینی آلیانسا تکلیف ائتمک نیتیندهیهم.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «ریا-نوووستی» آگئنتلیینه آچیقلاماسیندا مولدووا پرئزیدئنتی ایقور دودون سؤیلهییب. او، همچینین ناتو-نون کیشینیوودا بوروسونون آچیلماسی ایله باغلی موقاویلهنی ده لغو ائتمک نیتینده اولدوغونو بیلدیریب.
قئید ائدک کی، ایقور دودون روسیایؤنلو سیاستچیدیر. او، اؤلکهسینین آوروپا بیرلیگی یوخ، آوراسییا اتفاقینا اینتئگراسییا اولونماسینین طرفداریدیر. دودون بوندان اؤنجه دفعهلرله ناتو-نون کیشینیوو بوروسونون آچیلماسینی تنقید ائدیب.
مولدووا کونستیتوسییاسینا اساساً، اؤلکه نئیترال ایستاتوسا مالیکدیر.
کیشینیوولا ناتو-نون علاقهلری ۱۹۹۴-جو ایلدهن باشلاییر.


text:
واشینگتنون سورییا ایله باغلی سیاستینی دییشمسی هر هانسی بیر مانور و یا روسییایا گذشت دئییل.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو آچیقلاما ایله دمشق اونیورسیتتینین نمایندهسی باسام ابو-عبدالله چیخیش ائدیب.
"آمریکانین سورییاداکی یئنی ایستراتگییاسی کهنه سیاستینین اوغورسوز اولدوغونو قبول ائتمهسی آنلامینا گلیر. سیاستینی دییشمهسه، وضعیتین داها دا پیسلشجیینی آنلادیلار. حربیچیلرین دؤیوشده مغلوبیتلری غربین سورییاداکی ایستراتگییاسینی دییشمهسینده حل ائدیجی فاکتور اولدو. بو، سورییا خالقینین مقاومتی و دونیادا قوهلر نیسبتینین دییشمهسی سایهسینده ممکن اولدو. مسکوا و پکینین سیاسی گوجونون آرتدیغینی گؤروروک"،- عبدالله سؤیلهییب.


text:
فاریاب و قندوزده پلیس تلفاتی
فاریاب ولایتی نینگ خواجه سبز پوش تومنیده قورالی طالبلرتمانیدن اویشتیرلگن هجوم عاقبتیده اوچ پولیس خادمی هلاک و 5 پولیس یاره لنگن.
فاریاب ولایتی رسمی لریگه کوره پولیس کوچ لری لراوشبو تومنده گی شاه یولدن اوتیب کیته یاتکن پیتی طالبلرپیسترمه سیگه دوچ کیلشگن.
رسمی لرگه کوره پولیس کوچلری خواجه سبز پوش تومن نینگ بایماغلی قشلاغی منطقه سیدن اوته یاتکن پیتی ، طالبان عصیانکارلرنینگ ینگیل و آغیر قوراللری بیلن هجوم گه دوچ کیلشگن.
خواجه سبزپوش تومنی نینگ حاکمی عبدالله جنابلریگه کوره طالبلرپیسترمه سیگه دوچ کیلگن پولیس خادملری شیرین تگاب تومنی پولیس باشقرمه سی کوچلریگه تیگیشلی بولگن .
اونگه کوره پولیس خادملری بوندن بیر کون آلدین شیرین تگاب ولسوالیگیده روی بیرگن توقنه شو لر نتیجه سیده ، یاره لنیب قولگه آلینگن طالبنی دوالش اوچون میمنه ده گی کسلخانه گه تاپشیریب قیته یاتگن حالده بو حادثه روی بیرگن.
یاره لنگن 5پولیس خادمی دن 2کیشی سی میمنه ده گی کسلخانه گه آلیب کیلنگن .یاره لنگن پولیس خادم لریدن بیری نینگ پلیس ظابطی بولگنی معلوم قیلنگن.
هجوم گه توتیلگن پولیس خادملری نینگ رینجرموتری طالبان عصیانکارلری نینگ اوققی نتیجه سیده یولدن قوله ب بوزیلب کیتگن.
فاریاب ولایتی رسمی لری پولیس کوچلری بیلن روی بیرگن توقنه شو لرده بیرنیچه نفر عصیانکار هم هلاک بولگن .
فاریاب ولایتی نینگ خواجه سبز پوش تومنی تینچ بولیب کیلگن منطقه لرده بیری حساب لنه دی .
بیراق سونگی بیرهفته ایچیده میمنه و مزارشریف عمومی شاه یولی جایلشگن بیرنیچه تومن دواملی ناقرارلیک لرگه گواه بولیب کیلماقده .
قندوزده پارتلش
افغانستان شمالیده گی قندوز شهریده عملگه آشیرلگن خودکشلیک هجومیده کمیده 6 کیشی هلاک بولگن .
اولگنلردن بیرنیچه سی پولیس خادملری ایکنی ایتله دی .
موترسایکل ده جایلشگن بمب نینگ ایشگه سالنیشی نتیجه سیده قطار آدم لر تن جراحتی آلگن.
بیرنیچه هفته لردن بیری قندوز ولایتی طالبان عصیانکالری نینگ کوپلب هجوم لریگه گواه بولیب کیلماقده.


text:
فلوئورید گوموش (II)
فلوئورید گوموش (II) (اینگیلیسجه: Silver(II) fluoride، (روسجا:ФTopид cepeбpa(II))) بیر شیمیایی ماده. آغ، کریستال، تۇز حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.فلوئورید گوموش (II) فلوئور بیلشیکلری و گوموش بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Silver(II) fluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فلوئورید گوموش (II) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
قلوریا استوارت
قلوریا استوارت (اینگیلیسجه: Gloria Stuart) آمریکالی اوْیونچو ۴ ژولای ۱۹۱۰ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۰۰ ایل عومر ائلهییب و ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. قلوریا استوارت کالیفورنیا، برکلی بیلیمیوردو دا درس اوْخویوب. ۱۹۲۷–۲۰۰۴ ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gloria Stuart»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قلوریا استوارت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سوُ بیزی آپاراراق، قاباغیمیزدا یاخشی بیر یئر گؤروب دوُرماق ایستهدیک. گؤتوردوگوموز آغاج قولونو، آغاجلارین بیرینه ایلیشدیریب دایاندیق. قاباقدا سوُ چوخ توولو آخیردی. داها قاباغا گئتمَگیمیز مصلحت دئییل ایدی.
بیردن ساغ الدن آدام سسی گلدی. بیری بیزدن کؤمک ایستهییردی. آنجاق آغاج قولو سینمیش ایدی، سوُیون دا خطرلی یئرینه یاخین ایدیق؛ سس صاحابینی بوُ تایا گئچیرده بیلمهز ایدیک...
بیردن بیر ماشین سوُیا سالدی. دئمه طرف بیزی تورا سالماق ایستهییردی. من ماشینی گؤرورکن توواراق قاچدیم. اطراف باغ باغچا ایدی. بیتکیلرین(گیاهلارین) آراسیندا اوزاندیم یئره. اکینچیلر ایشلهمکده ایدیلر. بیر آزدان سونرا آتام ایلهن دالیسیجا او طرف، قاچا-قاچا سورعت ایلهن منیم یاخینلیغیمدان گئچدیلر.
آیاغا قالخیب طرفی سسلهدیم. منه ساری دؤندو. اوّلده بیر آز قاچدیم. سونرا ذِهنیمه بیر فیکیر چاتدی. طرف چوخ سورعتلی قاچیردی. اونا ساری دؤنوب، بیر آز توو آلیب یوموراق ایلهن بیلهسینی یاخدیم یئره! یوموراغین اثریندن انگی دلیندی! باشی اوسته گئدیب بیر دنه ده تپیک آتدیم بیلهسینه کی داها یئریندن قالخانمایا!
دئمه جِیمیز باند ایمیشدیق خبریمیز یوخ ایدی! ائله تزه طرفی ازمیشدیم کی عظمتلی بیر جِت گلیب یولون اطرافینا بامب سالدی. بامبلارین اثریندن گؤیه قووزانیب بیر آز قاباقدا، حِرفهای شکیلده یئره یئندیم!
اؤزومه کی چوخ یاپیشمیش ایدی. آتام بیر آز قاباقدا دؤنگهده ایدی. یانینا گئدیب جِیمز باند فیلیمینی تعریفلهدیم! سانکی فیلیمیه باخیرمیشدیق!
بؤلوملر: ساواش یوخوسو،


text:
غرب بیلن علاقه لی اوچ فرقلی فکر
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
تورکیه و جهان کوز قره شی 31
سونگگی ایککی یوز ییللیک تاریخگه قره گنده عثمانی دولتی, جمهوریت دوری و معاصر متفکر لر نینگ عموماً غرب بیلن علاقه لی قنده ی بیر فکر ایگه سی بولیشی کیره ک ایکن لیگی توغریسیده باش قاتیریب کیلگن لیکلری کورینماقده. تنظیمات دوری, غرب مدنیتی, اوروپا بیرلیگی و سونگگی پیتلرده ایسه جهانی له شیش توغریسیده گی بحث و مناظره لرنینگ اوزی هم, اساساً غرب گه قرشی قنده ی بیر فکر ایگه سی بولیش کیره ک ایکن لیگی باره سیده گی نظر لرنینگ معلوم بیر قسمی نی تشکیل ایتماقده.
عثمانی دولتی نینگ سونگگی دور لریده متفکر لرنینگ غرب و غرب مدنیتی توغریسیده اساساً اوچ فرقلی فکرگه ایگه ایکن لیک لری کورینماقده. تسلمیتچیلیک اوله راق قبول قیلیشی میز ممکن بولگن ایلک فکر بوییچه اینگ مهم مثال اوشه دور نینگ اجتهاد مجله سی ایگه سی و یازوچی سی عبدالله جودت نینگ فکریدن عبارت. عبدالله جودت بیرته گینه مدنیت نینگ موجود ایکن لیگی نی بیلدیرگن. او اوشبو مدنیت نینگ ایسه غرب مدنیتی دن عبارت ایکن لیگی نی معلوم قیلگن. عینی دمده اونینگ فکریچه غرب مدنیتی نی یخشی و یمان تامان لری بیلن قبول قیلیش کیره ک. بونده ی بولمس لیگی تقدیرده, یوق بولیب کیته میز.
ایککینچی فکر نی ایسه رد ایتووچی فکر اوله راق قبول قیلیش ممکن. شونده ی قیلیب اوشبو فکر گه ایگه تامان لر غرب نی برچه یمانلیک لرنینگ مرکزی اوله راق قبول قیلماقده.
اوچینچی فکر نی ایسه یخشی نیتلی یاکه اوزیگه ایشانچ اوله راق قبول قیلیشی میز ممکن. اوشبو فکر گه ایگه تامان لرنینگ غرب نینگ امپریالست سیاست لری نی ایسدن چیقریشی ممکن ایمس. عینی دمده اوشبو تامان لر تسلمیتچیلیک و رد ایتووچیلیک اورته سیده بیر فکرگه ایگه. اوشبو فکر دایره سیده غرب دن خفه لیگی میز سببلی غرب نینگ یخشی تامان لری و اوز منفی تامان لری میز نی کوره آلمس لیگی میز گه توسیق بولیشی میز طلب قیلینماقده. اوشبو فکر نینگ انیق مثالی بیرینچی دنیا اوروشی جریانیده عثمانی دولتی صدراعظمی سید حلیم پاشا تامانیدن آلیب باریلگن سیاست لرده کورینگن وضعیتده. سید حلیم پاشا, برچه قیین چیلیک لر گه قره مسدن شرق بیلن غرب نینگ بیر یقه دن باش چیقریشی و بیر بیرلری نی تنیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیرگن. شرق بیلن غرب اورته سیده گی مخالفت بوییچه فقط گینه غرب عیبدار ایمس. اوشبو موضوع توغریسیده شرق نینگ هم البته که عیبی بار سید حلیم پاشا گه کوره. صدر اعظم سید حلیم پاشا, تعصب نامیده گی کتابی نی یازیشیده گی اساسی مقصد نینگ ایککی جمعیت اورته سیده گی دشمنلیک و کین نی آرتیریش ایمس, بلکه اولر نینگ بیر یقه دن باش چیقریب یشش گه مجبور ایکن لیگی نی کورسه تیب بیریش و یخشی علاقه لر قوریش گه مانع بولیاتگن فکتور لرنی یوق قیلیشدن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیرگن.
ناتوغری فکر لر و نتیجه لری
اوشبو موضوع فقط گینه تاریخده بحث ایتیلیب کیلینگن بیر مسئله دن عبارت ایمس. حتی حاضرگی کونده ینه ده جدی راق بیر شکلده دوام ایتماقده. بوگونگی کونده جهانی له شیش مسئله لری گه قره گنده, شرق, غرب, شمال و جنوب نینگ جغرافی جهتدن قییردن باشلب قییرگه قدر دوام ایتیاتگن لیگی آلدینگی دیک اونچه لیک اهمیت ایگه سی ایمس. جهان انچه کیچیک بولیب قالگن. ایندی کیچیک بیر جغرافیه نینگ دنیا دن اوزاق اوز فرهنگی بیلن اوز باشیمچه یششی انچه قیین.
حاضرگی کونده غربده میلیونلب کوچمنچی و مسلمان یشه ماقده. جغرافی اوله راق غرب نینگ تشقریسیده یشیاتگن جمعیت لرنینگ غرب گه تیگیشلی فکر لری نی بیر تامانگه قویب اوشبو موضوع نی بهالنتیریشی میز ممکن. غرب جمعیتی ایچیده یشیاتگن کوچمنچی لر و مسلمان لر بوییچه مسئله نینگ بهالنتیریلیشی تقدیرده, موضوع نینگ یخشی درک ایتیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی سببلی غربده گی جمعیت نینگ بهالنتیریلیشی کیره ک. غرب نینگ تشقریسیده گی جمعیت لرنینگ غرب بیلن علاقه لی مفکوره لری نینگ قوییده گی اوچ فکردن عبارت ایکن لیگی نی معلوم قیلیشی میز ممکن.
حاضرگی کونده غربده یشیاتگن کوچمنچی و مسلمانلر اورته سیده, عثمانی دولتی دوریده بولگن لیگی دیک تسلیمیتچی و رد ایتووچی مفکوره نینگ کینگ قولاچ یاییب کیتگن لیگی کورینماقده. شونده ی قیلیب مغلوبیت روحی بیلن انسان لرنینگ افراطی تسلیمیتچی یاکه رد ایتووچی بیر وضعیتگه کیلیب قالگن لیک لری کوزگه تشلنماقده.
کورینیشده آسترالیا, کانادا و امریکا قوشمه ایالتلری سنگری اولکه لرده فرقلی فرهنگ ایگه سی کیشی لر ایرکین بیر شکلده حیات کیچیرماقده. شونده ی قیلیب اوشبو اولکه لرده یشیاتگن مهاجر لر و مسلمان لر خوددی شوو جغرافیه خلقی گه اونچه لیک عکس العمل کورستمیدی. اوروپا ده ایسه, اولکه لرنینگ باسیم لری و تبعیض سیاست لری سببلی تسلیمیتچی و رد ایتووچی فکر لرنینگ کوپراق ایکن لیگی کوزگه تشلنماقده. اوشبو اولکه لرده یشیاتگن مهاجر لر و مسلمان لر اوز فرهنگ لری و عقیده لری بیلن حاضرگی کونده حیات کیچیریاتگن جغرافیه جمعیتی نینگ ارزش لری و مذکور دولت لرنینگ باسیم لری اورته سیده قالیب کیتگن لیک لری اوچون تسلیمیتچیلیک یاکه رد ایتووچیلیک فکری نی قبول قیلیب آلگن وضعیتده.
رد ایتووچیلیک فکری گه ایگه انسان لر اوز فرهنگ لری نی قبول قیلرایکن, حاضرگی کونده یشیاتگن جمعیت لرنینگ ارزش لری نی ایسه بوتونلی رد قیلماقده. بونده ی مفکوره گه ایگه کیشی لر ایسه معلوم بیر مدت کیین حیات کیچیریب کیلیاتگن جغرافیه دن بوتونلی تجرید بولماقده. بونده ی وضعیتده گی کیشی لرنینگ اوز اولکه لری و حاضرگی کونده حیات کیچیریاتگن جغرافیه لر گه فایده لی بولیش لری ممکن ایمس. خوددی شونده ی انسان لرنینگ قیسقه بیر مدت کیین ترور تشکیلات لریگه قوشیلیب کیتیش لری هم ممکن. شوباعث, افغانستان, عراق و لیبیا کبی غرب تامانیدن اشغال قیلینگن اولکه لردن تشقری, ترور تشکیلاتی داعش گه انسان لرنینگ اینگ کوپ غرب دن کیلیب قوشیلیاتگن لیگی کورینماقده. همه نرسه گه مخالفت قیلیاتگن بونده ی انسان لر اوچون ترور تشکیلات لری بیر نجات یولی اوله راق کورینماقده. بیراق اوشبو کیشی لر انگلیس, فرانسه, آلمان و باشقه تیل لر نی جوده یخشی بیلگن یاشلردن عبارت. ایریم لری ایسه یوقاری سویه ده تحصیل قیلگن کیشی لر. عینی دمده اوز اولکه لری نینگ تیل لری و فرهنگ لری نی هم بیلماقده. یخشی جهت بیریلیشی تقدیرده, غرب و همده اوز اولکه لری اوچون جوده فایده لی بوله دیگن اوشبو کیشی لر, افسوس که ناتوغری جهت بیریلگن لیک لری سببلی ترور تشکیلات لریگه قوشیلیب کیتماقده. رد ایتووچیلیک یوق بولیشدن بولک باشقه ایشگه یره میدی. شوباعث رد ایتووچیلیک فکری, اکثریتچیلیک نی تهدید اوله راق بهالنتیریاتگن بیر خیل بولیشگه طرفدار ایریم تامان لر بیلن بعضی غربی استخبارات تشکیلات لری طرفیدن هم حمایه لنماقده. اوشبو استخبارات تشکیلات لری, رد ایتووچی فکر گه ایگه کیشی لرنی مسلمان اولکه لرگه یوباریش گه حرکت قیلماقده.
غربده یشیاتگن مهاجر لر و مسلمان لرنینگ بیر قسمی ایسه تسلیمیتچیلیک فکری نی قبول قیلگن وضعیتده. تسلیمیتچی بیر فکر گه ایگه بولیش بوییچه جمعیت و دولت نینگ باشقه برچه یول لرنی یاپیب قویشی هم اوزی گه خاص اهمیت گه ایگه. بونده ی فکر گه ایگه کیشی لر اوتمیشده گی برچه ارزش لری نی قولدن بیریب قویگن وضعیتده. اوز کیملیک لری نی قولدن بیریب قویگن لیک لری سببلی تسلیمیتچی فکر گه ایگه کیشی لرنینگ هم یشب تورگن جغرافیه سی گه فایده لی بولیش لری ممکن ایمس. عینی دمده اوشبو فکر گه ایگه کیشی لر هردایم اوز فرهنگ لری نی کمسیتیب یوره دیلر. اوشبو وضعیت نینگ اوز جمعیت لری گه قرشی افراطی بیر شکلده عکس العملی دن عبارت بولیشی هم ممکن. خوددی شونده ی وضعیت نینگ اوزیگه مهاجر لرنینگ حاضرگی کونده یشب تورگن اولکه لرنینگ مسئول لری تامانیدن اجازت بیریلیشی تقدیرده, اوشبو کوچمنچی لرنینگ اوز وطن لری و کیین کیلیب جایلشگن اولکه لر اورته سیده گی مناسبت لرنینگ بوزیلیب قالیشی احتمالی موجود.


text:
قیناقلر اوچون سیا خادم لری جزا گه تارتیلیشی کیرک
امریکا سنامجلسی سیا تشکیلاتی خادملری تمانیدن عیبلنگنلر اوستیدن قیناق اوتکزیلگن حاللری حقیده گی گزارش نشر ایتیلیشی آرتیدن، بیرلشگن ملتلر و انسان حقلری تشکیلاتلری سیا خادملری اوستیدن قضایی تیکشیروو عملگه آشیریلیشینی سوره گنلر.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ انسان حقلری و تیروریزیمگه قرشی کوره ش ایشلری بوییده گی درکچیسی بن امرسن نینگ مخصوص گزارشیده، قیناق اوتکزگنلردن تشقری، قیناق صادر ایتیلیشی دستورینی صادر قیلگن جورج بوش دولتی نینگ یوقاری مرتبه لی ملازملری اوستیدن هم تیکشیروو عملگه آشیریلیشی کیره کلیگی قید ایتیلگن.
انسان حقلرینی کوزه تووچی تشکیلات نینگ باش مسوولی کنت رات هم، سیا خادملری نینگ عمللرینی جنایت اتب، اونی کیچیریب بولمسلیگی نی تاکیدله گن.
اونینگ ایتیشیچه، سنا نینگ سیا خادملری اوستیدن حقیقی قضایی تیکشیروولری اوتکزیلمه گن تقدیرده، قیناق جمهور رییس اوچون همان بیر قانون بولیب قالیشی ممکن.
اوتگن کون امریکا سنا مجلیسی استخبارات کمیته سی نینگ گزارشی، القاعده گه باغلیق عیبدارلر گه قرشی اوتکزیلگن قیناق باره سیده خبر ترقتگن.
بو گزارشده قیناق دن فایده لنیب، مهم معلوماتلر قولگه کیریتیلمه گن و امریکا ملی خوفسیزلیک نی مدافعه قیلیش اوچون تیکشیروولرهم ارزشلی بولمه گنی قید ایتیلگن.
سیا بونده قوپال شیوه لردن کوپراق فایده لنیش توصیه قیلیب، بو طریقدن مهم معلوماتلرنی قولگه کیریب، مینگ لب امریکالیکلر جانی نی قوتقرگنینی ایتگن.
بو تشکیلات سنا گزارشی نشر ایتیلگنی آرتیدن، اوزی نینگ بیر بیاناتیده، موقعینی ینه ده تکرارله گن.
امریکا مدنی ایرکینلیکلر اویوشمه سی بیر بیانات نشر ایتیب، امریکا باش باش قاره لاوچیلیگی دن بو قیناقلرده قولی بولگن جورج بوش دولتی رسمیلری نی مخصوص شکلده تیکشیرووگه آلیشینی سوره گن.
امریکا ای بی سی خبر ترماغی نینگ ایتیشیچه، قیناق حاللریده دخلدار بولگن خادملردن بیرتعدادی قضایی تیکشیرووگه آلینیب، قماققه تشلنگن. سیا سابق خادمی جان کیریاکو ایلک بار القاعده گه باغلیق عیبدار محبوسلرگه قرشی اوتکزیلگن قیناقلرنی عاموی اخبارات واسطه لریگه فاش ایتگن.
سنا گزارشیگه بنآ، سیا تشکیلاتی به تکرار ناتوغری معلوماتلرنی دولت رسمیلریگه ییتکزیب، کنگره نظارتیگه توسقینلیک قیلگن.
سیا خادملری عیبدارمحبوسلرنی القاعده گه علاقه دارلیک عیبلب، قیناققه سالگن. سوو بیلن بوغیش، تابوتگه سالیش،180 ساعت اوقیلرینی اوچیریش، و اولیمگه تهدید قیناقلر جمله سیدن بولگن.


text:
خواننده، مغام ایفاچیسی، قاراباغ خوانندهلیک مکتبینین تانینمیش نمایندهلریندن بیری، آذربایجان رسپوبلیکاسینین خالق آرتیستی ، آذربایجان رسپوبلیکاسی پرزیدنتینین فردی تقاعدچوسو قدیر چرکز اوغلو روستموو ۱۹۳۵-جی ایلده آغدام رایونوندا آنادان اولوب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، آذربایجان دؤولت موسیقی مکتبینده اوستاد-خواننده حاجیبابا حسینوودان مغام درسلری آلیب و سونرادان آغدامدا تحصیلینی داوام ائتدیریب.او، اؤز ملاحتلی سسی و اؤزونمخصوص ایفا طرزی ایله خالقین رغبتینی قازانیب.
قدیر روستمووون ایفاسیندا بیر سیرا مغام دستگاهلاری – «راست»، «چهارگاه لئنته آلیناراق میللی رادیونون فوندوندا ساخلانیلیر. اونون ایفاسیندا «سونا بولبوللر» ماهنیسی خصوصیله سئویلیر.
یوکسک تستیتورالی سسه مالیک قدیر روستموو بوتون رگیسترلرده سس کیفیتینی نوماییش ائتدیرمیی باجاران بیر خواننده کیمی آدینی آذربایجان اینجه صنعت تاریخینه یازدیرا بیلیب.
قدیر روستموو ۱۳ دکابر ۲۰۱۱-جی ایلده تورکییهنین ایستانبول شهرینده وفات ائدیب و باکی شهرینده دفن اولونوب.


text:
افغانستان نینگ ایران نی آگاه لنتیریشی
افغانستان حکومتی گه کوره اگر ایران چیگره ده تاختب قالگن یاقیلغی ماده لر تانکرلرینینگ اوتیشیگه رخصت بیرمه سه ، اونده غربی چیگره نی یاپیب قویه دی لر.
افغان مقام لریگه کوره ایران حکومتی وعده بیرگن بولسه ده بیراق افغانستان یاقیلغی ماده لری تانکرلری ایران چیگره سیدن اوتیشگه رخصتی یوق.
افغانستان تجارت وزیرلیگی ، اگر ایران حکومتی تانکر لر نینگ کیریب کیلیشیگه قرشی لیک کورستسه اونده بیز ایران بیلن چیگره میز نی یاپیب قویه میز دیب آگاه لنتیرگن.
افغانستان اقتصاد وزیرلیگی هم ، اگر افغان عالی رتبه هیات لری نینگ ایران سفری نتیجه بیریشی خصوصیده تظمین بیریلمس ایکن اونده بوندی سفر لر دن صرف نظر ایته میز دیب ایتگن.
شوندی بیر حالتده افغان مقام لریگه کوره بو تانکر لر نینگ تاختب قالیشی بیر آیده افغانستان اقتصادیگه میلون لب دالر ضرر کیلتیرگن و اولر ایران حکومتی افغان تاجرلریگه غرامت پولی تولش موضوع سینی جدی آله میز دیب ایتگن لر .
افغان مقام لر یگه کوره افغانستان و ایران چیگره سیده تاختب قالگن یاقیلغی ماده لر نینگ حرکتی بوگوندن باشله نیشی کوتیلگن بولسه ده بیراق بو تانکر لر هنوز هم چیگره ده تاختب قالگن.
ایران نینگ کابلده گی ایلچیسی سه شنبه کونی حامد کرزی بیلن اوچره شیب کیله جک 4 کونده برچه یاقیلغی ماده لر تانکر لری افغانستانگه اوته دی دیب وعده بیرگن ایدی .
هرات چیگره باشلیغی خلیق الله گه کوره بو تانکر لر نینگ اوتیشی بوندن آلدینگی دیک بولیب ، هیچ قندی اوزگریش کیلمه گن.
شوندی بیر حالتده افغانستان مالیه وزیری، اقتصاد ، و تجارت وزیرلیکی اورین باسری دن تشکیل تاپگن بیر هیات کیله سی هفته ایران گه سفری کوزده توتیلگن
افغانستان اقتصاد وزیری ارغندیوالگه کوره بو سفر دن اساسی مقصد چیگره ده تاختب قالگن یاقیلغی ماده لری ترانزیت قیین چیلیگی نی حل ایتیش دیر.
شوندی بیر حالتده ایسه اقتصاد وزیری ارغندیوال جناب لریگه کوره اگر اولر نینگ باریشی نتیجه سی تضمین بولمه سه اونده اولر بو سفرنی بیکار ایته میز دیب ایتگن.
افغانستان مالیه وزیری عمر زاخیلوالگه کوره ایران تمانیدن بو تانکر لر نینگ تاخته تیلیشی هر آیی میلیونلب دالر ضرر نی افغانستان دولتی ، تجارت چی لری همده عادی اهالیسیگه آلیب کیلگن.
"یاقیلغی ماده لر نینگ ایران و افغانستان چیگره سیده تاختب قالیشی و پاکستان بیلن قیینچی لیگی میز بارلیگی اوز تاثیرینی قویگن. مینی نظریمیده فقط گینه مالی جهتدن حکومت نینگ فایده سی بیر |آیده 40 – 50 میلیون دالر ضرر کورگن.بو ضرر نینگ اهالیگه اقتصادیگه قنچه لیک تاثیر قیلگنی باشقه بیر گپ. بو فقط مالی ضرر مقداری دیر"دیب ایتگن افغانستان مالیه وزیری.
بیراق افغانستان تجارت اتاق لری پالیسی علاقه لر باشلیغی احمد توفیق داوری گه کوره اولر بو مساله گه یینگیل لیک بیلن قره میدی لر .تانکر لر نینگ اوتیشی خصوصیده گی معما حل بولیشی بیلن اولر افغان تجارتچی لری کورگن ضرر خصوصیده ایران مقام لری بیلن جدی صحبت قیلیش لرینی ایته دی.
"تجارت چی لریمیز نینگ2000 دن آرتیق تانکر لری چیگره ده تاختب قالگن و هر بیر تانکر نینگ بیر کونده 100 دالردن آرتیق خرجتی بار.و بیز افغانستان تجارت اتاق لری خصوصی سکتورلر همده تجارتچی لری نماینده لیگی ده تجارتچی لریمیز قیلگن آرتیچه خره جت و کورگن ضرری خصوصیده اولتیریب صحبت قیله میز و بو موضوع نی بیز جدی کوزه ته میز."
ایران چیگره سیده بو تانکر لر نینگ تاختب قالیشی هر ایککی مملکت آره سیده کی مناسبت لرنی خیره لشتیرگن.افغانستان تجارت اتاق لری آلدینگی هفته افغان تجارت چی لری ایران بیلن بولگن برچه واردات و صادرات لرینی تاخته تیب قویگنی نی اعلام ایتگن ایدی
ایران حکومتی یاقیلغی ماده لر نینگ تاخته تیب قوییشی نینگ سبب افغانستان ده گی خارجی کوچ لر اختیاریگه قوییلشدن خواطرده لیگی نی ایتگن ایدی .
بیراق افغانستان حکومتی و خارجی کوچ لر بو موضوع نی رد ایتیب کیلگن
افغانستان ایچکی بازارده یاقیلغی ماده لر کم چیلیگینی حل ایتیش مقصدیده اورته آسیا و روسیه دن یاقیلغی ماده لر نی ساتیب آلیش چاره تدبیر لرینی کورگن ایدی.


text:
تعلیم و تربیه نینگ خلق ارا اساس لری
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
تورکیه و جهان کوز قره شی 39
انسان لر طبیعتده مشترک روشده یشه ماقده. فرقلی حیات طرز لری گه ایگه جمعیت لر بیلن تاریخ نینگ بیر دوریده دنیا گه کیلگن لیگی میز اوچون باشقه انسان لر بیلن کوپلب مشترک تامان لری میز بار. خلق ارا مقیاسده هر قنده ی بیر فلاکت گه دوچ کیلیب قالیشی میز تقدیرده, تیلی میز, دینی میز, فرهنگی میز و اِرقی میز نینگ نیمه بولیشی گه قره مسدن اوشبو حادثه دن مشترک روشده تاثیرله نه میز. بیر دور نینگ اوزیده توغیلگن لیگی میز, اوزاق یاکه یقین ده گی کیشی لردن بیلگی, حیات طرزی و باشقه ساحه لر بوییچه تاثیرله نیشی میز گه سبب بولماقده. ایریم پیتلرده اوشبو وضعیتدن اینگ کوپ اجدادی میز می یاکه بیز نینگ دوری میزده می انسان لرنینگ بیر بیر لریدن تاثیرله نیاتگن لیگی توغریسیده سئوال توغیلیب قالیشی ممکن.
تعلیم و تربیه باره سیده بحث ایتماقچی من. دنیا نینگ هر قنده ی بیر جاییده گی یخشی یاکه یمان تعلیم و تربیه آلگن کیشی لرنینگ بیز نینگ حیاتی میز گه تاثیر قالدیریشی ممکن. یمان تعلیم و تربیه ایگه سی کیشی انتحاری هجومچی گه ایله نیب سیز نی اولدیره دی. سیز نینگ هیچ تنیمه گن یخشی بیر تعلیم و تربیه ایگه سی کیشی قیلگن علمی و تحقیقی بیر ایشی بیلن سیزگه جدی بیر شکلده فایده سی تیگه دی. یعنی سیز نینگ حیاتینگیزنی جوده راحت بیر شکلده دوام ایتتیریشینگیز گه سبب بوله دی.
شونده ی قیلیب تعلیم و تربیه خلق ارا مقیاسده بیر مسئله دن عبارت بولیب دنیاده گی برچه انسان لرگه تاثیر قالدیره دی. باشقه چه قیلیب ایتگنده بیر اولکه ده گی یخشی یاکه یمان تعلیم و تربیه باشقه اولکه لرده گی انسان لرگه هم مثبت یاکه منفی تاثیر قالدیره دی البته که.
خوب تعلیم و تربیه جهتی دن خلق ارا مقیاسده قنده ی بیر وضعیتده میز؟
البته که جوده یخشی بولگن ساحه لر موجود. بیراق مین اوشبو مقاله ده آزگینه تعلیم و تربیه ساحه سیده گی کمچیلیکلر توغریسیده بحث ایتماقچی من.
غرب نینگ بهالنتیریلیشی تقدیرده, دنیا نینگ قالگن قسمی دن ایککی قوات کوپراق مکتب گه ایگه بولگن امریکا قوشمه ایالتلریده مکتب لر ده گی قوراللی هجوم لرنینگ کونساین آرتیب باریاتگن لیگی کورینماقده. شونده ی قیلیب کوپینچه کیچیک گینه باله لر و یاش لر اوز صنفداش لری تامانیدن اولدیریلماقده. باله لر کیچیک یاشده جنسی اذیت گه قول اوررایکن, خوددی شوو باله لرنینگ شراب, قمار و مخدره مواد کبی پدیده لر بیلن شغلله نیاتگن لیک لری کورینماقده. عینی دمده باله لر کوچه لرده یاترایکن, حتی بیره م لرده کتته لردن خبر آلینمیاتگن لیگی کوزگه تشلنماقده.
شرقده هم وضعیت بوندن فرقلی ایمس. جرایم میزانی نینگ غربده گی قدر یوکسک بولمس لیگی گه قره مسدن, تعلیم و تربیه سیستمی نینگ ایرکین فکر اورنی گه منطقی نی درک ایتمسدن هر نرسه نی یادلب آلیش اساسی گه تَیَنگن لیگی کورینماقده.
اسلام دنیاسیده ایسه علی عزت بیگویچ نینگ ایتگن لیگی دیک, انسان لرنینگ بیر بیر لری بیلن ارتباطی بولمه گن لیگی بیلن بیر قطارده اینگ مهم معما لردن بیری تعلیم و تربیه دن عبارت.
بیر اولکه ده گی یخشی یاکه یمان تعلیم تربیه نینگ برچه اولکه لرده گی انسان لر گه مثبت یاکه منفی تاثیر قالدیریشی تقدیرده, قیسی تیل, دین, مفکوره و نژاد گه ایگه بولیشی گه قره مسدن انسان لرنینگ اینگ اساسی معما سی بولگن تعلیم تربیه باره سیده باش قاتیریب اوشبو خصوصده فکر بیرلیگی نینگ تشکیل ایتیلیشی کیره ک. بونده ی بولمس لیگی تقدیرده دنیا انسان لری نینگ همه سی کتته قیین چیلیککه کیلیب قاله دی. شونده ی قیلیب دنیا ده انسان لرنینگ یخشی بیر حیات ایگه سی بولیشی اوچون تعلیم و تربیه نینگ خلق ارا اساس لر گه ایگه بولیشی شرط. خوددی شوو اساس لر خصوصیده قرار قیلرایکن, تعلیم و تربیه نینگ مقصدی بیلن باشلش ممکن.
تعلیم و تربیه نینگ اساسی مقصدی نینگ انسان لرنینگ حیاتی نی قولَی لشتیریشدن عبارت بولیشی کیره ک. قنده ی بیر تعلیم و تربیه طلب ایتیاتگن لیگی میز اصلی گه قره گنده حیات فلسفه میز گه باغلیق بیر مسئله. حق سیزلیک لر و یمان لیک لر نینگ کم بولیب, فرقلی لیک لر گه حرمت کورسه تیلیشی و انسان لرنینگ فضیلتلی بولیش لری نینگ آرزو قیلینیشی تقدیرده, تعلیم و تربیه نینگ اوشبو دایره ده بولیشی ضروری. مکتب لر اوشبو مقصد نینگ قولگه کیریتیلیشی اوچون بیرته گینه یولدن عبارت ایمس, بلکه یول لردن بیری نی تشکیل ایتماقده.
یوقاریده بحث ایتیلگن مقصد ایگه سی بولیشی میز تقدیرده, تعلیم و تربیه نینگ خلق ارا اساس لری گه ایگه بولیشی میز ممکن. خوب, اوشبو اساس لر نیمه لردن عبارت؟
عدالت تویغوسی گه ایگه بیر تعلیم و تربیه
اوزی میز نی قنده ی تن آلیشی میز گه قره مسدن تعلیم و تربیه نینگ بیزگه بیرینچی عدالت تویغوسی نی عکس ایتتیریشی کیره ک. حضرت عمر (رض) بیر دولت یاکه سیستمده عدالت نینگ اینگ اساسی عنصردن عبارت ایکن لیگی نی بویورگن. آلمانلیک متفکر کانت هم "عدالت نینگ یوق بولیشی تقدیرده, انسان حیاتی گه اهمیت بیره دیگن بیر نرسه قالمیدی" دیگن. شونده ی قیلیب ایرکین لیک و تینگلیک نینگ تامین ایتیلیشی اوچون عدالت نینگ موجود بولیشی ضروری. بیراق, عدالت نینگ نیمه ایکن لیگی, نیمه نینگ حق و نیمه نینگ حق ایمس لیگی توغریسیده انسان لر اورته سیده بیر همفکرلیک تشکیل تاپمه گن لیگی کورینماقده. بیراق, عدالت نینگ اساس لری آزگینه بولسه هم انیق. برچه دین لر, عقیده لر و آیدیولوژی لرده اولدیرمس لیک, اوغیرلیک قیلمس لیک, مشروع یوللر آرقه لی رزق قازانیش و انسان لر بیلن یخشی رویه قیلیش توغریسیده بیر فکر بیرلیگی نینگ موجود ایکن لیگی بیلینماقده. همه نینگ برچه تعلیم و تربیه مرکز لریده حقی بولگن جایلرده اوقیش لری کیره ک. خواهله گن جاییگه باریب اوقیش کبی بیر حقسیز امکانیتی نینگ بولمس لیگی ضروری. عدالت نینگ اینگ یخشی اونینگ تیسکری سی بولگن ظلم بیلن درک ایتیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی بیلدیریلماقده. همه نینگ زحمت قیلمسدن و قانونلر گه اویغون حرکت ایتمسدن نتیجه قولگه کیریتیشگه حرکت قیلیاتگن لیگی نی اویلنگ چی. بونده ی بیر شرایط نیمه بوله دیگن لیگی نی تخمین قیلیشینگیز ممکن می؟ تعلیم و تربیه ساحه سی بوییچه بیلگی و تجربه کمچیلیگی نینگ کیین چه لیک برطرف ایتیلیشی ممکن. بیراق, انسان لرنینگ تعلیم و تربیه پروسه سیده گی عدالت کمچیلیگی (مثال: حقی بولمه گن حالده بیر بولیمده اوقیش امکانیتی گه ایگه بولیش تویغوسی) نی هیچ قچان ایسدن چیقریشی ممکن ایمس.
عدالت تویغوسی, اوقوچی لرده, درس لر جریانیده گی بیلگی ایمس, بلکه کوپینچه معارف سیستمی, اوقوتوچی لرنینگ رویه سی و حیاتی تجربه لری گه کوره یوکسَله دی. اوشبو دایره ده عدالت نینگ بیلگی ایمس, بلکه تویغو, شعور و ایشانچ جهتی دن بهالنتیریلیشی کیره ک. نیمه لر گه سبب بوله دیگن لیگی نینگ درک ایتیلیب, ظلم و حقسیزلیک دن انیق روشده واز کیچیلیشی ضروری.
حسن ظن و مثبت فکر ایگه سی شکلیده انسان لر ییتیشتیره دیگن بیر تعلیم و تربیه سیستمی ضروری
تعلیم و تربیه سیستمی نینگ مثبت فکر ایگه سی کیشی لرنی ییتیشتیریشی کیره ک. کیچیک یاشده بولیشی گه قره مسدن همه نرسه خصوصیده منفی فکر ایگه سی بولگن, قیین چیلیک لر نی ییچیش اورنی گه امیدسیز و باشقه لر گه ایشانمه گن یاش لر نی کورماقده من. بونده ی بیر حیات بیلن قنده ی یشش ممکن؟ یخشی لیک نینگ نیمه ایکن لیگی و یخشی انسان نینگ کیم ایکن لیگی معلوم مقیاسده فرقلی فرهنگ و عقیده لر گه ایگه انسان لر گه کوره اوزگرماقده. امیدسیز بولیش اوچون ییترلی سبب نینگ موجود بولگن بو دنیاده, یخشی انسان ییتیشتیریش نی هدف قیلیب آلیش نینگ اوزی بیر ارزش دن عبارت. حیات بیلن علاقه لی مثبت فکر ایگه سی بولیش نینگ اوزی بیر کیشی نینگ تیگره گیده گی انسان لر بیلن تینچ بیر شکلده یشیشی اوچون ضروری.
حیات بیلن علاقه لی مثبت فکر ایگه سی بولیش نینگ مهم ایکن لیگی بیلن بیر قطارده, "عدالت", "یخشی لیک" دن مهمراق بیر نرسه نی تشکیل ایتماقده.


text:
کولت. آذ آذربایجانین اؤزونه مخصوص یازی طرزی و داها چوخ "ایکی سئوگی" شئیری ایله یاد ائدیلهن شاعری علی کریمین "قاییت" شعیرینی تقدیم ائدیر:
حسرتین آرایا آتدی داغ، دره،
سؤنن ایشیق اولدون، باتان سس اولدون.
قاییت، منیم گولوم، قاییت بو یئره،
ای منیم ایستییم، نه گلمز اولدون؟!
اومیدلر، آرزولار پرن-پرندیر،
غلبه تسللیدیر خاطرهلریم.
بیر حالیمی سوروش، کؤنلومو دیندیر،
آخشاملار یادیما دوشور سحریم.
قاییت، منیم گولوم، یئربیئر ائله،
دردلی سحرلری، گئجهلری سن.
چاشیب باشقا یوللا کئچیرم ائله،
دوز اؤز قایداسینجا کوچهلری سن.
قاییت، یئرینه قوی آیی، گونشی -
یئنه اولدوغو تک گؤروم حیاتی.
قاییت، گؤزوم نورو، کؤنلوم آتشی،
قاییت، سهمانا سال بو کایناتی.


text:
آپرل آییندا آذربایجان افسانوی سویت ساناتورییاسی (لستراحت مرکزی) اولان «آکادمیچسکایا»یا وسایط یاتیرماغی قرارا آلیب. بو بارهده راضیلاشما ایستاوروپول دیارینین قوبئرناتورو و. ولادیمیرووون آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علیئوله گؤروشونده الده اولونوب.
ویرتوالاذ. اورگ خبر وئریر کی، ۲۰۱۸-جی ایلده کیسلووودسکدا ۱۹۹۴-جو ایلده باغلانمیش مشهور سویت ساناتورییاسی اولان «آکادمیچسکایا»نین یئنیدن قورولماسینا باشلاناجاق. اوبیکتین تام برپاسی اوچون ۲،۳ میلیارد روبل طلب اولونور.
کیسلووودسک شهر باشچیسی آلکساندر کورباتووون سؤزلرینه گؤره، ساغلاملیق اوجاغینین یئنیدن قورولماسی اوزره بیرگه ایش بارهده سازیش دیار حکومتی، شهر آدمینیستراسییاسی و اینوستور شیرکت آراسیندا باغلانیب. «آکادمیچسکایا»نین فدرال بالانسدان دیارین بالانسینا وئریلمهسی ایله باغلی پروسس آرتیق باشلاییب.
ایری میقیاسلی یئنیدنقورما ایشلرینین نتیجهسینده ساناتورییانین کورپوسلارینین توتومونون ۳۵۰ یئر آرتیریلماسی پلانلاشدیریلیر.


text:
ماشین
ماشین (یونانجا – unxavn : لاتینجا mechané : یعنی قورغو ، آوادانلیق دئمکدیر) قورغو و ترتیبات توپلوسو اوْلوب کونکرئت (konkret) تاپشیریقلارین حلی زامانی اینسان امه یینی تام و یا نیسبتا عوض ائتمک اوچون تطبیق اوْلونور. اونلارین بؤیوک اکثریتی تکرار اوْلونان ایشلرده گوجلرین چئویک و راحات تطبیقی اوچون نظرده توتولور.
ماشین لارین باشقا تطبیق ساحه سی یوک لرین نقلی دیر. قدیم آنتیک دؤورونده مؤوجود اوْلان معناسینا ("Deus ex machina") گؤره ماشینلار یئنی دؤوره قدر ایلک نؤوبه ده آلدادیجی قورغو کیمی ، داها سوْنرا ایسه ایشچی قورغو کیمی باشا دوشولموشدور. XX عصرده الکترونیکانین اینکیشافی ایله علاقه دار اولاراق ماشین سؤزو بیلگی سایار پروگراملارینا دا عاید ائدیلیر. مهندیسلیک ده مکانیکی ماشین لار الکترونیک اوتوموبیل لردن فرق لندیریلیرلر.
آوتوماتلار معین ایشی اینسان مداخیله سی اولمادان یئرینه یئتیردییی حالدا ، ماشینلارین ایداره ائدیلمه سی لازیمدیر. پراکتیکی اولاراق ماشینلاری 4 قروپا بؤلمک اولار:
1.انرگئتیکا ماشینلاری (محریکلر، نووه (nüvə) راکتورلاری ، ایستیلیک و باشقا چئوریجی لر)
2.اینفورماسیا ماشینلاری (EHM ، موسیقی آلت لری ، رابیطه قورغولاری ، اینفورماسیا اعمالیندا ایستیفاده ائدیلن ماشینلار)
3.ماتریال اعمال ائدن ماشینلار (دهییرمانلار ، سوبالار ، دستگاهلار و ... )
4.نقلییت و قالدیریجی ماشینلار (اوتوموبیل ، کرانلار ، قاطار و ...)
چوخ واخت اوتوموبیل لری ده ماشین آدلاندیریرلار.[۱]
قايناق[دَییشدیر]
- ↑ [ويکي پئديا]


text:
روسییا ایسگندر-ای راکت کومپلکسینی شیمالی آفریکا اؤلکهلریندن بیرینه تداروک ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری «ریا نوووستی» آگنتلیینه روسییا حربی تکنیکی امکداشلیق اوزره فدرال خیدمتین آدینین آچیقلانماسینی ایستهمهیهن نمایندهسی سؤیلهییب. او، سلاحین ۲۰۱۷-جی ایلده تداروک ائدیلدیینی بیلدیریب. آگئنتلیین منبعسی راکتین تداروک ائدیلدیی اؤلکهنین آدینی آچیقلاماییب.
قید ائدک کی، موسکوا بوندان اؤنجه عینی راکت کومپلکسینی ارمنیستانا وئریب. ارمنیستانا وئریلن بو راکتین ایسگندر-م اولماسی ایله باغلی دا ادعا وار.


text:
اورخون داشیازمالاری
اورخون داشیازمالاری و یا گؤکتورک داشیازماری، تۆرکلرین بیلینن ایلک الیفباسی اوْلان اوْرخون الیفباسی ایله گؤی تۆرکلر طرفیندن يازیلمیش اثرلردیر. بۇ کتیبهلر تۆرکجهنین تاریخی مدتدهکی گرامر قۇرولوشو و بۇ قۇرولوشون ديَیشمهسیيله علاقه دار معلوماتلار وئردیگی کیمی تۆرکلرین دؤلت آنلايیشی ایله ایداره اوْلونماسی، مدنی ائلئمنتلری، قوْنشولاری ایله سوْيداشلاریيلا اوْلان علاقهلری و اجتماعی حیاتیيلا علاقه دار اهمیتلی معلوماتلارا عیبارتدیر.[۱]
بیلگه خاقان و کۆل تیگین يازیتلارینی يوْللیق تیگین يازمیشدیر. يوْللیق تیگین عینی زاماندا مۆدریک خاقانین قارداشی اوْغلودور. يازیلاردا بۇ یازیتلارین سوْنسوزلوغا قدر قالماسی خواهیشی ایله "بنگو داشلار (ابدی داشلار)" دئيیلمیشدیر.
کتیبهلر، 1889-جی ایلده مغولوستاندا اوْرخون وادیسینده تاپیلمیشدیلار.[۲] بۇ کتیبهلر ایکی گؤک تورک خاقانلیغینا عاییددیر. يازیلیش تاریخلری م.س. 8. عصرین باشلارینا دایانماقدادیر. يازیلاردا کۆل تیگین یازیتی 732-جی ایلده، بیلگه خاقان یازیتی 735-جی ایلده يازیلمیشلار.[۲]
1893-جی ایلده دانمارکالی دیلچی ویلهلم تامسون طرفیندن، روس تۆرکولوق واسیلی رادلوفون دا کؤمه يیله حل و عینی ایلین 15 دسامبر گۆنو دانمارکا کرال علملر آکادئمیياسیندا علم دۆنياسینا آچیقلانمیشدیر.
تاپیلماسی و اوستونده ائدیلن آراشدیرمالار[دَییشدیر]
اورخون حرفلریيله يازیلان يازیلاردا 13. عصر مغول تاریخچیسی علا الدین عطا ملیک جووئينی، تاریخ جهانگشا آدلی اثرینده سؤز ائتمیشدیر. چین قايناقلاری دا کتیبهلر دیکیلیشینی بیلدیریبلر. يئنه ده بو وضعیت 18. و 19. عصرلره قدر علم دونياسی بو یازیتلاردان خبرسیز قالمیشدیلار. ایلک اولاراق روس بیرینجی تئزاری ای. پئترونون امری ایله سیبیرین بیتگی اؤرتوسونو آراشدیرماق اوچون وظیفهلندیریلن بیتکی عالیم Daniel Gottlieb Messerschmidt و اؤزونه رهبر اولاراق وئریلن ایسوئچلی محبوس ضابطJohan von Strahlenberg ایل 1721جی ایلده جنوبی سیبیرده، يئنی سئي چايینین يوخاری مجراسیندان بو يازی ایله يازیلمیش و قیرقیزلارا عاید اولدوقلاری دوشونولن مزار داشلارینی يئنی سئي يازیتلاریندان بیر دنهسینی کشف ائتدی. بیر ایل سونرا محبوسلوغو سون تاپان استراهلئنبئرگ، ایسوئچه دؤنوشونده بو آراشدیرما ایله باغلی ایزله نیملرینی کیتاب حالینا گتیریب 1730-جی ایلده استکهلم دا نشر ائتدی. بئلهجه اورخون عابدهلری علم دونياسینین دقتینی چکمیش اولدو.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ^ a b c اردم کونور,"ORHUN YAZITLARINDA SOSYAL VE SİYASİ MESAJLAR",ادبیات و صنعت آکادمیاسی
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ^ a b c d e Prof. Dr. Muharrem Ergin, Orhun Abideleri, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 2002, s. XVI-XXII ISBN 975-451-017-4


text:
شاعره، مدنی فعال سمیه اسدی تبریزده دوغولوب. ۹ یاشیندان شعیر یازماغا باشلاییب. شعیرلرینی آذربایجان تورکجهسینده یازیر.
سمیه اسدی نین آخار. آذ-آ موصاحیبهسینی تقدیم ائدیریک:
- باکییا ایکینجی گلیشینیزدیر، دئیهسهن...
- ائله دیر.
- اگر ایکینجی دفعه دعوت ائدیلمه سه ایدینیز، نلرله یاددا قالا بیلردی باکی؟
- باکی اول وطن اولماغی ایله، دیلی ایله یاددا قالا بیلر.
- بس، باکییا هانسی تصوراتلا گلیردینیز؟ رادیودا ائشیتدیینیز، تئلئویزییادا گؤردویونوز...
- آتام چوخدان گلمیشدی باکییا. من باکییا گلمزدن اوولکی گئجه گئتدیم آتام گیله. دئدیم، باکییا گئدیرم. باخدی منه، گؤردوم توتولدو. بیلمدیم نیه توتولدو.
گلیب قاییداندان سونرا دئدی، بیلیرسن، من نیه توتولدوم؟ منیم کئچمیشیمی یادیما سالدین، دئمدین کی، گل گئدک. من بورادا شکیللر چکدیرمیشدیم. باکینین دییشیلدیینی گؤروب، لاپ چوخ گلمک ایستهدی. آتام ۱۵-۲۰ ایل بوندان اول گلمیشدی.
- آتانیزین باکی خاطرهلری بورادا سیزه یول یولداشلیغی ائده بیلدیمی؟
- ائله اولدو. باکیداکی تعریفلر، هاواسیندان، دیلیندن، سویوندان... بیر ده بیر شئیدن چوخ بحث ائدردی آتام. باکی جاماعاتینین قوناق پرورلییندن، مهریبانلیغیندان دانیشاردی. بو بس ائدیر کی، سنین بئینینده نلرسه یارانا و سن اورایا گئتسهن، سنی ایستی قارشیلایاجاقلار. قاییداندا اورییمین بیر حیصهسی بورادا قالدی. من باکیدان گئدن گونو یاغیش یاغیردی. ائله او یاغیشلا بیرلیکده من ده آغلادیم. گئتمه ییم گلمیردی.
- ایکینجی دفعه گلیشینیز نئجه آلیندی؟
- بیر ایشیم واردی... آدام بیر فرصت آختاریر کی، گلسین.
- تبریزده نه ایشله مشغولسونوز؟
- یالنیز یازی-پوزو ایله.
- تبریزدهکی ادبی محیطین آذربایجان ادبیاتینا موناسیبتی نئجهدیر؟
- بیزده هئچ واخت «اونلار او تایلیدیر، بیز بو تایلی» باخیشی اولماییب. هر زامان بیر گؤرموشوک. من و چئورهمدهکی یازیچی-شاعرلر «اونلار آیریدیرلار، بیز آیری» کیمی آیری-سئچکیلیک سالمامیشیق.
- سمییه خانیم، آذربایجان ادبیاتیندان کیمی اوخویورسونوز؟
- سیزین-بیزیم ادبیات دئمیک. تورک ادبیاتیندان اوخودوغوم شاعرلر منی بورا چوخ چکیردی، شعیرلرینده سئوگی حیسسینی گؤرورسهن. دوشونوردوم کی، اینسانین ایچینده نه بویدا سئوگی وار کی، بونلاری یازا بیلیر:
چینیمده بیر تئلین گلیب منیمله
دولانیب بوینوما، آچا بیلمیرم.
بیر اوجو جهنم، بیر اوجو جننت،
من بو قیل کؤرپودن کئچه بیلمیرم.
منیم ان بؤیوک کدریمین بیری ده اودور کی، نصرت کسمنلینی گؤرمدیم. نصرتین قلمینین ایزی منیم یازیلاریمدا وار. منیم شعیرلریمی اوخویاندا دئییرلر، نصرتین قلمی سنین قلمینده گؤرونور. اینسان هانسی شاعری داها چوخ اوخوسا، او شاعرین قلمی اونون یازدیغیندا ایز قویور.
- نصرت کسمنلیده ناکام سئوگی داها چوخ عکس اولونوب...
- شاعر شعیرلرینده بعضا یاشادیقلارینی، بعضا یاشامادیقلارینی یازار. یا یاشادیغیمیزی یازاریق، یا دا یاشاماق ایسته دیکلریمیزی، حسرتیمیزی قلمه آلاریق. اورییمیزدن نه کئچیرسه، اونو یازیریق. بو، منیم ایسته ییم دئییل، الله وئرگیسیدیر. من تعلیم گوجونه یازیلان شعیری بیهنمیرم.
بیزلردن چوخ اؤنجه باشلاندی هر شئی
دوردو اؤنوموزده اوجا بینالار.
اوزاندی یول بویو قوووشماغیمیز
هله گؤسترمهدی بیزی آینالار.
بیریمیز قوربتده، بیریمیز قریب،
سئوگی ایکیمیزدن داها چوخ اوزاق.
کیمسه آنلامیر آیریلیغیمیزی،
بیزی اوووتماغا تاپیلمیر قوجاق.
بیزلر اوچ آرزویوق، بیزلر اوچ اورک،
سئوگیدیر، وطندیر، بیر ده کی منهم.
سئومهیه آلیشدیم وطنسیز یئرده،
وطنسیز آیاقدا دورموشام هله.
آلین یازیمیزدیر بئله یاشاماق،
قوووشا بیلمهدن آیریلماق گرک.
حوزنلو گئجهلر، دردلی گئجهلر
بومبوش بیر اوتاقدا باغیرماق گرک.
گوناه منده دئییل، دوغولدوغومدا،
وطن بیر سو ایله چوخدان بؤلونموش
سئوگی ازیلمیشدی آیاقلار آلتدا،
اینسانلیق سادهجه آرزویا دؤنموش...
- شهریارا عایید تدبیرده ایشتیراک ائتدینیز. باکیدا، آذربایجاندا شهریارا اولان سئوگینی نئجه گؤردونوز؟
- اینانمیردیم کی، بورادا شهریاری بو قدر سئورلر... دئیه بیلرهم کی، شهریاری بورادا تبریزده کیندن داها چوخ سئویرلر. بورادا شهریارا آیری جور حیس وار. دئمیرلر، شهریار تبریزلیدیر، ایرانلیدیر. دئییرلر، شهریار تورک ایدی.
- بورادا شهریارین آدینا ایئرلر، مکتبلر وار. اونون اوچون مختلیف بؤلگهلرده تدبیرلر ده کئچیریلیر. بس، تبریزده نئجه؟ اونونلا باغلی دؤولت سوییهسینده تدبیرلر کئچیریلیرمی؟ یا آیری-آیری تشکیلاتلار، ادبیات آداملاری بونونلا کیفایتلنیرلر؟
- دؤولتیمیز شهریارا دقت آییریر. من شهریارین آنیم گونو ایله باغلی تشکیل ائدیلهن تدبیره گئتمیشهم. گؤزل بیر مراسیم ایدی.
- شهریاری قینایانلار وارمی کی، او، اول فارسجا یازیب، سونرا آناسینین بیر سؤزو ایله تورکجهیه کئچیب؟
- قینایانلار البته وار. اما هر شاعرین حیاتیندا بیر دؤنم اولور. شهریارین دا آناسینین سؤزو اونون دؤنمی ایمیش. شهریارین بئله بیر شعیری وار:
تهرانین قیرتی یوخ شهریاری ساخلاماغا، قاچمیشام تبریزه، قوی یاخشی، یامان بللهنسین.
- اوستادا بئله شعیرلرینه گؤره تضییق اولوب؟
- هر حالدا، اولوب. تورکلری تحقیر ائدیردیلر. اونون دا «تهرانلی اینصاف ائیله، گؤر من ائششهیهم، یا سن؟» میصراعلی بیر شعیری وار. هر شاعره تضییقلر اولور. اونون دا بئله شعیرلری چاپا وئریلمیردی.
- خاریجی اؤلکهلره سفر ائتمک سیزه پروبلئملر یارادیر؟
- یوخ، هئچ بیر پروبلئم یاشانمیر.
- یازیچیلار بیرلیینین جنوبدا یاشایان قلم آداملارینا دقتی سیزی قانع ائدیر؟ کؤرپو رولونو اوینایا بیلیر؟
- اگر کؤرپو رولونو اویناماسایدی، من ایندی بورادا اولمازدیم. اورادا یازیچیلار بیرلیینه حؤرمت وار. سایمان آرووزون سؤزو، یارادیجیلیغی، ایکی اؤلکه ادبیاتی اوچون ائتدیکلری، اینسانلیغی، داورانیشی جنوبداکی قلم آداملارینی روحلاندیریر. یازیچیلار بیرلیی ایکی اؤلکه ادبیاتی آراسیندا کؤرپو قورماق اوچون چوخ اساسلی قورومدو. بوتون یازیچیلاریمیز یازیچیلار بیرلیی ایله علاقه ساخلاییر. من دئیه بیلرهم کی، تبریزده یازیب-یارادان ادبیات آداملارینین ۹۹ فایزی یازیچیلار بیرلییینه حورمتله یاناشیر.
- کیتابینیز چیخیب؟
- بلی، ایکی شعیر کیتابینین مؤلفییم. بیری «سن منسیز یاشایا بیلمهیهجکسهن» آدلانیر. بو کیتابدا نصرت کسمنلینین شعیرلریندن ایلهاملاناراق قلمه آلدیغیم شعیرلریم یئر آلیب. دیگری ایسه «اورمودان هامونا» آدلانیر. من ده چالیشیرام کی، گؤللریمیز قوروماسین.
- اورمو گؤلونون قوروماماسی اوچون بیر چوخ آددیملار آتیلدی. ایندی وضعیت نئجهدیر؟ آتیلان آددیملارین بیر خئیری اولدو؟
- حاضردا گؤلون بیر قیسمی تامامیله قورویوب. قوروماغینین بیر چوخ سببی وار. گؤله آخان چایلارین اوزرینده قورولان بندلر، اطرافدا اولان سولاردان دوزگون ایستیفاده اولونماماسی و قانونسوز شکیلده چوخ سایدا قازیلان آرتئزیان قویولار، ائلجه ده ایقلیم دییشیکلیگی و یاغینتیلارین آزالماسی گؤلون قوروماسینا سبب اولوب.
- اگر اورمو قورویارسا...
- توفانلار باشلاییر، توزاناق، دوز کولیی یارانار. بو دا بؤیوک بیر اراضینی صحرایا چئویرر.
- ادبیات بیزی بیرلشدیریرمی؟
- ادبیاتدا پارچالانما یوخدور. ادبیات بوتؤودور. اونا گؤره ده سؤزسوز کی، ادبیات بیزی بیرلشدیریر.
- یازدیغینیز شعیرلر اوخوجولارینیزا کئچیردیینیز حسلری اؤتوره بیلیرمی؟
- البته، اؤتورور. او حسی اوخوجو دویور. شاعر شعیریندن دانیشار. هر زامان دئییرم کی، من شاعر دئییلهم، اول اطراف موحیطی قورویانام، سونرا شاعرم.
کیمسه آنلاماییر شعیرلریمی،
بوتون یازدیقلاریم «یالان» دئییرلر.
گؤزومدن گؤزونو آلان او گوندن
یازدیغیم شعیره یامان دئییرلر.
منه قاش-گؤز ائدیر بوردا آداملار،
آخ... داش اللرینده دالدان گلیرلر.
سو سپر گئدنین دالینجا هامی،
من گئدن یوللارا داش سپهلرلر.
گوناه منده دئییل، سنین گؤزلرین،
منی اؤز شهریمدن قوربته سالمیش.
اؤزوندن تئز گئدر قوناغین پایی،
سانکی منیم پاییم یوللاردا قالمیش.
ایندیسه گئدیرم، سنسیز، کیمسهسیز،
وئرمهدی بو شهر بیر خوش گون منه.
قوللاریم قوینوندا، گؤزوم اوزاقدا،
بارماقلیق آردیندا گئدیرم یئنه.
ایندی من تبریزده، سنسه، سنسه ائه...
سانکی آرامیزدا او چین دیواری.
او تایین آدینی قویورام «هیجران»،
بو تایین آدینی «حسرت یوللاری»...
هلهلیک اومیدیم مئساژا گلیر،
یازیرام اؤزومدن، سنسیزلییمدن.
فرهادین کولونگون آلیب وورورام،
سؤکولمور بو دیوار، بیلمیرم ندن.
بعضا قایدالاری پوزماق اولارمی؟
«آلما» دئسهم ده گل، «هئیوا» دئسهم ده.
اوروج توتمالییام سئوگیمیز اوچون،
بیر نفس چکسمده، چؤرک یئسمده...
- بورادان خاطره اولاراق اؤزونوزله تبریزه نه آپاراجاقسینیز؟
- بوراداکی ادبیاتچیلاریمیز دوغرودان دا گوجلودورلر. دیل و گراماتیک باخیمیندان دا چوخ اینکیشاف ائتمیش بیر ادبیات گؤردوم. بیز دیلی بیلمیریک. تورکون دیلینده منیم حسسیم، شعیر تبیم وار. من ایسه شعیر یازیرام، بیر ده وئریرم رئداکته ائدیرلر. بو، منیم اوچون چوخ بؤیوک درددیر...


text:
قوشونلارین بو ایل اوچون دؤیوش حاضرلیغی پلانینا اویغون اولاراق راکت و آرتیلرییا بیرلشمهلری ۱۲۲ مم-لیک یایلیم آتشلی رئاکتیو سیستملری و ۱۵۲-مم توپلاردان دؤیوش آتیشلی مشقلر کئچیریب.
مدافعه ناظیرلییندن آخار. آذ-ا وئریلن معلوماتا گؤره، تعلیم مشقلرینده پراکتیکی دؤیوش آتیشلارینین یوکسک دقیقلیینی و اینتنسیولیینی تعمین ائتمک مقصدیله معاصر آوتوماتلاشدیریلمیش ایداره ائتمه سیستملریندن ایستیفاده ائدیلیب.
معین ائدیلمیش شرطی دوشمن هدفلرینی محو ائدن شخصی هئیتین حاضرلیغی، اوستالیغی و باجاریغی کوماندانلیق طرفیندن یوکسک قیمتلندیریلیب.


text:
تاتاریستان حکومتی کازان و موسکوا آراسیندا صلاحیتلرین بؤلوشدورولمهسی بارهده راضیلاشمانی اوزاتماق نیتینده دئییل.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو موسکوادا ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا تاتاریستان پرزیدنتی روستم میننیخانوو سؤیلهییب. اونون سؤزلرینه گؤره، تاتارلار بوتون اینجیکلیکلرینی اونودوب، ۲۰۱۸-جی ایل پرزیدنت سئچکیسینده ولادیمیر پوتینی دستکلملیدیرلر. او، تاتاریستانین ایندییه قدر الده ائتدیکلرینین اونو قانع ائتدیینی سؤیلهییب.
قید ائدک کی، بیر مدت اؤنجه روسییادا بوتون موختار رسپوبلیکا رهبرلرینین پرزیدنت وظیفهسی لغو ائدیلیب. آرتیق اونلار «موختار رسپوبلیکا رهبری» آدلاندیریلیرلار. روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینین بو تشببوسونون یئگانه ایجرا اولونمادیغی مکان ایسه تاتاریستاندیر. اؤزونون داخیلی موستقیللیینه صاحب اولان تاتاریستاندا روستم میننیخانوو هله ده پرزیدنت آدلاندیریلیر.
موسکوا و کازان آراسیندا صلاحیتلرین بؤلوشدورولمهسی حاقیندا سون راضیلاشما ۲۰۰۷-جی ایلده ایمضالانیب. آوگوستدا بیتن راضیلاشمایا اساساً، تاتاریستان اؤزو موستقیل شکیلده خاریجی سیاسی علاقهلر قورا بیلر، اما بین الخالق راضیلاشمالاری موسکوا ایله بیرگه ایمضالامالیدیر. اوستهلیک، تاتاریستاندا پرزیدنت تکجه روسجا یوخ، هم ده تاتارجا موطلق دانیشمالیدیر.
روسییا مطبوعاتی بیر مدت اؤنجه موسکوانین بو موقاویلهنی اوزاتماق ایستهمهمهسی ایله باغلی معلومات یاییب.


text:
اوشبو رادیو کتابمیز- اوزبیک ادیبی عادل یعقوب وف نینگ " اولوغ بیک خزینه سی " رمانی دیر.
بو رادیو حکایه بویوک ستاره شناس عالم، دولت اربابی محمد تره غی اولوغ بیک فاجعه لی عمری نینگ سونگی کون لری حقیده حکایه قیله دی .
بویوک صاحبقران امیر تیمور نینگ نبیره سی مرزا اولوغ بیک یولدوزلر علمیگه مهر قویگن، اونینگ سما ده گی یولدوزلر خریطه سی –"ذیجی جدیدی کوره گن" قنچه لر انیق توزلگنینی بوتون دنیا عالملری تن آلگن.
مشهور اولوغ بیک رسد خانه سی نینگ قالدیقلری بوگون هم سمرقندی شهریده سقله نیب قالماقده
مرزا اولوغ بیک اوز اوغلی شهزاده عبدالطیف تمانیدن اولدیرلگن
.


text:
سومالینین پایتاختی مگادیشوداکی هاوا لیمانی یاخینلیغیندا پارتلاییش باش وئریب.
رئپورت خبر وئریر کی، پارتلاییجی قورغونون اولدوغو آوتومبیلین پارتلادیلماسی نتیجهسینده بیر نئچه نفر اؤلوب.
حادثهنین "اش-شاباب" ترور قروپلاشماسینین سلاحلیلاری طرفیندن حیاتا کئچیریلدیی بیلدیریلیر. قید اولونور کی، تهلوکسیزلیک قوهلرینین امکداشلاری سلاحلیلاری ساخلادیقدا ترورچولار پارتلاییجی قورغونو ایشه سالیبلار.
پارتلاییشدان سونرا ایندییه قدر داوام ائدن آتیشما باشلاییب. شاهیدلرین سؤزلرینه گؤره، همچینین اوش مینا آتیلیب. مینالار آئروپورت یاخینلیغینداکی یاشاییش اراضیلرینه و آفریکا اتفاقی صولح مراملیلارینین بازاسینا دوشوب.


text:
ایسپانییا کرال کوبوکوندا «رئال مادرید» گرگین کئچهن اویوندا سفرده «سئویلیا» ایله ۳-۳ برابره قالاراق، مغلوبیتسیزلیک سرییاسینی ۴۰ ماتچا چاتدیریب و تاریخی رئکوردو یئنیلییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، اویونون سون دقیقهلرینه قدر ۳-۱ حسابی ایله گئریده اولان «رئال مادرید» ۸۳-جو دقیقهده راموسون پئنالتیسی ایله حسابی ۳-۲ ائدیب. ۹۰+۳-جو دقیقهده صحنهیه چیخان کریم بنزما «رئال»ی مغلوبیتدن خلاص ائدرک، تاریخی نتیجهنین معماری اولوب. بونونلا دا ایلک اویوندا ۳-۰ قلبه قازانان کرال کلوبو عمومی نتیجهیه گؤره (۶-۳) نؤوبتی مرحلهیه یوکسلیب.
کرال کلوبو بو برابرلیکله ازلی رقیبی «بارسئلونا»نین ۳۹ ماتچ مغلوبیتسیزلیک سرییاسینی کئچهرک، ایسپانییا لیقاسیندا ان اوزون مدت مغلوب اولمایان کوماندا کیمی تاریخه دوشوب.


text:
بئله بیر تاریخی شرایطده، اجتماعی ضدیت لرین کسگینلشمهسی دؤورونده، ادبیات و اینجه صنعتده خلقیلشمهلیایدی. شاعیر، یازیچی، متفکرلرهده کؤهنه دونیانـین مرتجع قالـیقلارینـین عـئـیبهجر سیماسینـی افشا ائـتمک اوچون یئنی ایفاده واسیطهلری گرک ایدی. داها دوغروسو خالقـین حیاتـینا حاکیم کسیلمیش جهالت، عطالت کیمی معنوی بوخوولارینی قـیرماق اوچون یئنی- یئنی شیوه تاپماق لازیمایدی.
بؤیوک متفکر، دموکرات یازیچی، میرزه جلیل محمدقلیزاده، بو وسیلهنی، بو واسیطهنی کشف ائـتدی: گولوش! «ملانصرالدین»! گولوشو! آخماقلاری، قولو زورلولاری، کوت بئیینلری، قانمازلاری، ظالیم آغالاری، وجدانسیز بئیلری قامچیلاماق اوچون «ملانصرالدین» گولوشو لازیم ایدی. میرزه جلیل طنزی گوجلو بیر بدیعی ایفاده واسیطهسی کیمی کشف ائتدی! «ملانصرالدین» آدینـی اؤزونه تخللوص سئچدی! بو کشف داهیانه کشفایدی.
بؤیوک ادیبین یارادتدیغی «ملانصرالدین» مجلهسی ایلک نومرهسیندن تا سون نومرهسینهدک (۱۹۳۱- ۱۹۰۶) عئیبجرلیک، یارامازلـیق، ظولوم و زوراکارلـیقلاری افشا ائتمک و جهالت جارچیلارینـین، عطالت بایقوشلارینـین سسینی بوغماق اوچون گولوشدن، مهارتله فایدالاندی. اونلاردان استفاده ائتدی.
میرزه جلیل چوخ دوزگون اولاراق، یازدی: «ملانصرالدین»ی طبیعت اؤزو یاراتدی، زمانه اؤزو یاراتدی.”
بؤیوک ادیب، یاخشی بیلیردی کی ادبی حادثهلر اؤز باشینا یارانمیر. اونلاری جامعهنین قانونلارینـین ضرورتی تؤرهدیر. «ملانصرالدین»نین ده یارانماسی بو قانوندان استثنا دئییلدیر.
«سیزی دئییب گلمیشم ای منیم مسلمان قارداشلاریم…» سؤزلریایله اوخوجولارا مراجعت ائدن «ملانصرالدین» ائله بیر واختدا گلمیشدی کی خالقـین اونا چوخ بؤیوک احتیاجی وارایدی: بیر طرفدن دونیادا یئنی فیکیرلر، دموکراتیک دوشونجهلر، باش قالدیریر و اجتماعی عدالت، آزادلـیق کیمی اجتماعی ایستکلر خالق طرفیندن ایرلی سورولوردو. دیگر طرفدن دونیانـین استعمارچی، مستبد قووهلری، استثمارچی زلیلر اؤز منافعلرینی قوروماق اوچون، خالقلار آراسیندا دوشمنچیلیک تؤرهدیر، مستعمره اؤلکهلرینین وارینـی تالاماق اوچون اورالاردا خرافاتـی، موهوماتـی یایـیر، خالقـین معارفلنمهسی، آیـیلماسی قارشیسیندا مختلف مانعلر تؤرهدیردیلر. اونلارین گونو- گوندن سیمالاری دییشیلیر، داها غدارلاشیردی. بئله بیر واختدا: «ملانصرالدین» مجلهسی، جانلـی، مزهلی، ساده، ماراقلـی دیلی، گولمهلی شکیللری، آجی گولوشو، کنایهسی، لاغلاغـیسی، استهزاسی ایله، قولو زورلولاری، قولدورلاری، طنز آتشینه توتوردو. اؤلدوروجو گولوشلریایله خالق دوشمانلارینـی آلچالدیردی. ائلهجهده یوموشاق آتماجالاریایله موهومات ایچینده کیریمیش خالقـی سانجیردی. بئلهلیکله «ملانصرالدین» خالق اورهیینه یول تاپیر، اونلارین گؤزونو آچیر، پیسلیکلره قارشی نیفرت و غضب حیسلری آشیلایـیردی و زحمتکشلرین نقصانلارینـی، مزهلی گولوشایله لاغا قویوردو…
«ملانصرالدین» گوله- گوله، ایچینه آغلایا – آغلایا ملی حدودلاری آشیر و بوتون شرق عالمینه ایشیق ساچیردی!
قایناق: توت آغاجی / ایلدیریم
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
۲۰۱۷.۰۷.۰۱، ۱۷:۵۳
آمریکانین آرکانزاس اشتاتینین مرکزی لیتل روک شهرینده گئجه کلوبلاریندان بیرینده آتیشما اولوب.
رپورت خبر وئریر کی، آتیشما پوور اولترا لوونچ آدلی کلوبدا باش وئریب.
ایلکین معلوماتینا گؤره حادثه زامانی ۱۷ نفر یارالانیب.
اینفورماسییایا اساساً، گئجه کلوبوندا اولان ایکی نفر آراسیندا مباحثه یارانیب. مباحثه داها سونرا سلاحلی قارشیدورمایا چئوریلیب.
***
باش وئرهن سلاحلی اولای نتیجهسینده یارالیلارین سایی ۲۸-ا چاتیب.
بو بارهده «فوکس نیوز» معلومات یاییب.
یارالیلاردان بیرینین وضعیتی آغیردیر.
***
آمریکانین آرکانزاس ایشتاتیندا سلاحلی هجومون باش وئردیی گئجه کلوبو باغلانیب.
آخار.آذ خبر وئریر کی، بو حاقدا شهر مئری مارک ایستودول معلومات یاییب.
پلیس حادثهنین ترور آکتی اولمادیغینی بیلدیریب.


text:
شیمیایی المنتلر
کیمیاسال المنت یا شیمیایی عوْنصوْر، عینی جینس آتوملاردان اولوشان و باشقا ماددهلره آیریلامایان ماددهیه وئریلن آددیر. المنتلرین آتوملاری عینی آتوم ساییسینا صاحیبدیرلر. آتومساییسی آتومون پروْتون ساییسین گؤسترن ساییدیر.
توپلام ۱۱۸ المنت کشف اوْلونوبدور. بونلارین ۹۴ عددی دۆنیادا دوْغال (طبیعی) اولاراق موجوددور. ۸۰ المنتین ثابیت ایزوتوپو واردیر. آتومساییسی ۸۳ و ۸۳-دن داها چوْخ اوْلان المنتلر ثابیت دییللر و رادیوآکتیو اؤزللیکلرینه (خصوصیتلر) صاحیبدیرلر. آتوم ساییسی ۸۳-دن ۹۴-ده ثابیت دییللر.
المنتلر آتومساییسینا گؤره «کیمیاسال المنتلرتابلوسوندا» بیر یئرده دۆزولموشلر. عینی قروپدا اوْلان المنتلرین اؤزللیکلری بیر بیرینه یاخیندیر.


text:
آسئان ساممیتیندن دولایی فیلیپپینده سفرده اولان آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ بو اؤلکهنین دؤولت باشچیسی رودریقئ دوتئرت ایله گؤروش کئچیریب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، ساممیتین کئچیریلدیی بینادا همکارینی قارشیلایان دوتئرتئ اونونلا ال سیخیشیب. قیسا و صمیمی صحبتدن سونرا خاطره فوتوسو چکیلیب.
قئید ائدک کی، دوتئرت آمئریکانین کئچمیش پرزیدنتی باراک اوبامانی تحقیر ائدرک گوندمه گلمیشدی. اونون اوبامانی سؤیمهسیندن سونرا فیلیپپین-آمئریکا آراسیندا معین گرگینلیک یارانمیشدی.
فیلیپپین لیدئری دوترته اؤلکهسینده اؤز سیاسی دستی-خطی ایله سئچیلیر.


text:
کولت. آز بؤیوک آذربایجان شاعری نظامی گنجوینین شخصی حیاتی حاقدا یازینی تقدیم ائدیر:
نظامی گنجوینین شخصی حیاتی ایله باغلی معلوماتلار اولدوقجا آزدیر. اما شاعر حاقیندا ماراقلی اولان مقاملاری بؤلوشمک ایستدیک. تاریخ داهی شاعرین اوچ دفعه ائولندیینی ثبوت ائدیر.
شاعرین ایلک ائولندیی قادین دربند حاکمینین گؤندرمیش اولدوغو قیپچاق کنیز اولوب. بو تورک قیزینی نظامی گنجوی سون درجه سئویب و اونونلا ۱۱۷۳-جو ایلده (۳۲ یاشیندا) عائله حیاتی قوروب. جانی کیمی سئودیی یئگانه اوغلو محمدین آناسی همین تورک گؤزهلی اولوب. قیپچاق گؤزهلی آفاق شاعر «خسرو و شیرین» اثرینی یازان زامان ۱۱۸۰-جی ایلده دونیاسینی دییشیب. محض آفاقا اولان محببتی نیظامینین یارادیجیلیغینا یئنی آخار گتیریر.
«خسرو و شیرین» (۱۱۸۱) پوئماسینی یازاندا محمدین یئددی یاشی، «لیلی و مجنون» (۱۱۸۸) پوئماسینی یازاندا ایسه اون دؤرد یاشی وار ایدی. شاعر دونیا ادبیاتیندا میثیلسیز گؤزللیک اؤرنیی کیمی یاراتدیغی شیرینین خسروون جنازهسی اوستونده فداکارلیقلا جان وئردیینی تصویر ائدرکن اؤز قادینینی نظرده توتوب.
داهی شاعر قادینین وفاتیندان بیر قدر سونرا گؤوهر آدلی خانیملا ائولنیر. نظامی گنجوینین الاموت شیخلری ایله موناسیبتی پیس اولوب. بعضی منبعلره گؤره، آذربایجان آتابیلر دؤولتینین گؤرکلی حؤکمداری قیزیل آرسلان گنجهنین یاخینلیغیندا یئرلشن حمدونییان کندینی بؤیوک شاعره باغیشلاییر. کندین اوولکی صاحبی ایسه الاموت ایله علاقهده اولان بیریسی ایمیش. نتیجهده کندین الیندن چیخماسی ایله باریشمایان همین شخص، کؤمک اوچون الاموت ایسمایلیلرینه مراجعت ائدیر و حمایه ایستییر. چوخ کئچمیر کی، نظامی فدایلردن مکتوب آلیر. مکتوبدا تکلیف ائدیلیر کی، شاعر قیزیل آرسلانین باغیشلادیغی کندی کؤهنه صاحبینه قایتارسین و جومعه مسجیدینه گئدیب توبه نامازی قیلسین. بیر طرفدن آتابی قیزیل آرسلانی، دیگر طرفدن ایسه شیروانشاه آخسیتانی اؤزونه آرخا بیلن نظامی الاموت شیخینین خبردارلیق مکتوبونا اهمیت وئرمیر. ایسمایلیلر بیر نئچه دفعه خبردارلیق کیمی، شاعره گؤندریلمیش هدیه کاروانلارینی قارت ائتسهلر ده، شاعر بونو دا جدییه آلمیر. نتیجهده همین دؤورون الاموت شیخی چالقارا دایسینه شاعری «جزالاندیرماق»، حمدونییان کندینی ایسه اوولکی صاحبینه قایتارماق بارهده فیتوا وئریر. چالقارا دایسی ایسه اؤز نؤوبهسینده موریدلردن بیرینی شاعرین آردینجا گؤندریر. عینی زاماندا الاموت موریدلرینه قارشی آمانسیز تعقیبه باشلایان آتابی قیزیل آرسلانی جزالاندیرماق اوچون بیر نئچه فدایی یولا دوشور. ایکینجیلر مقصدلرینه چاتیرلار، آتابی اؤلدورولور. بیرینجی تاپشیریقلا باغلی ایسه هر شئی نظرده توتولدوغو کیمی اولمور.
۱۱۸۸-جی ایلده فداییلر سونونجو خبردارلیق کیمی، گئجه شاعرین ائوینه گیریب بالینجینین یانینا بیچاق ساپلاییرلار. بونون دا نتیجهسیز اولدوغونو گؤرن قاتیللر نؤوبتی گئجه ائوه باسقین ائدیرلر. لاکین سهون نظامی گنجوینین یئرینه حیات یولداشی گؤوهری اؤلدورورلر...
نظامی بؤیوک قافقاز داغلارینی گزنده، قومداکی بیر یوکسکلیکدن کپز داغینی سئیر ائدرمیش. بونو بیلن آتابی حؤکمداری قیزیل آرسلان بو کندی سئویملی شاعرینه باغیشلاییر. حتی اونو کنددن آغجا آدلی بیر قیزلا ائولندیریر. نیظامینین اوچونجو آروادی آغجا آدلی خانیم اولور. شاعره چوخ احتیرام ائدن آغجانین قوهوملاری اونونچون قومدا قالا – قصر تیکدیریرلر. دئییلنه گؤره، نظامی گنجوی آروادی آغجا خانیم ایله یای آیلاریندا بورالارا گلیب دینجلیرمیش. اما شاعرین خوشبختلیگی اوزون چکمیر. آغجانین واختسیز اؤلوموندن سونرا نیظامینین بو یئرلردن الی-آیاغی کسیلیر. قیزیل آرسلانین اونا باغیشلادیغی قومداکی قالا دا صاحبسیز قالیر.
نظامی ۱۲۰۹-جو ایل مارتین ۱۲-ده ۶۸ یاشیندا دونیاسینی دییشیب. وفاتینین دقیق تاریخینی ۳۰-جو ایللرده تاپیلمیش باشداشینا اساساً معینلشدیرمک مومکون اولوب. باشداشیندا یازیلیب: «بو، مقدس شیخ نیظام الدین مؤولا ابو محمد ابن-ایلیاس ابن-یوسیف ابن-زکینین قبریدیر. او، آلتی یوز بئشینجی ایلده اوروجلوق آیینین دؤردونجو گونو اللهین رحمتینه گئتدی».
منبع: آذربایجان رئسپوبلیکاسینین ایلک ائلئکترون ائنسیکلوپئدییاسی


text:
هانس فون اوبر شلپین
هانس فون اوبر شلپین (اینگیلیسجه: Hans von Euler-Chelpin) سوئدلی بیلیم اینسانی. ۱۵ فوریه ۱۸۷۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۱ ایل عومر ائلهایب و ۶ نوْوامبر ۱۹۶۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. هانس فون اوبر شلپین هومبولت برلین بیلیمیوردودا درس اوْخویوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Hans von Euler-Chelpin»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هانس فون اوبر شلپین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.