text:
هله - هله معلمین ده بو جوانلارا قاتیلیب بیر اؤنجه کی آخشام کئچن سریال اوستونه ایگیرمی دقیقه دانیشدیغی، و
Aug 15, 2015
ایکینجی حکیمین خاطره لریندن *
درویش اوغلو
همکلاسلارییمین هامیسی مندن ایگیرمی - ایگیرمی بئش یاش دها جوان ایدیلر. اؤز آرالاریندا دئییب - گولوب شوخلوق ائیردیلر. من ایسه اؤزومو اونلارین ایچینده بیگانه حس ائدیردیم. اونلارین دانیشدیقلاری، بیر اؤنجه کی آخشام تلویزیوندا کئچن سریالداکی گولونج آدامین ادالاری منیم اوچون هئچ ده گولمه لی اولمادیغی کیمی، او آدامین سئوگیلیسی اولان قیزین دا نه قدر سکسی اولوب اولمادیغی منه جالب گلمیردی. بونو اونلاردا آنلامیشدیلار و اؤز آرالاریندا منی "کؤهنه کیشی" اولاراق آدلاندیردقلارینی و من ایله دانیشماقدان چکیندیکلرینی حس ائدیردیم.
هله - هله معلمین ده بو جوانلارا قاتیلیب بیر اؤنجه کی آخشام کئچن سریال اوستونه ایگیرمی دقیقه دانیشدیغی، و
هله - هله معلمین ده بو جوانلارا قاتیلیب بیر اؤنجه کی آخشام کئچن سریال اوستونه ایگیرمی دقیقه دانیشدیغی، و
- ایندی هرکس بو باره ده ذهنینده قالانی یازسین.
دئیه تکلیف وئردیگینده باغریم چاتلاییردی. آقای یوهان کنشت آدلی معلمیمیز، اؤزو ده هئچ دگیل ایسه اون - اون بئش یاش مندن جوان ایدی. من اونو آنلاماقدا چتینلیک چکدیگیم کیمی او دا منی آنلامیردی. هله او سیرتیق، اؤزونو "جئفی" آدی ایله تانیتدیران جعفر معلم دن، یوخسا درس کیتابیندان داها چوخ تلویزیوندان اؤیگرنمه گه چالیشب و ائرته سی گون کلاسدا تلویزیوندان ائشیتدیکلرینی افتخار ایله معلمین اوزونه چکمه گه چالیشدیغیندا معلمین
- آلمانجادا بئله بیرکلمه یوخدور
دئدیگینین جوابیندا دؤنوب یانینداکی ماریا آدلی لهستانلی قیزا تمسخر ایله
- آقای یوهان کنشت تلویزیوندان داها چوخ بیلیر
دئیه فیسیلداییب، هر ایکیسینین سیرتیقجا گولوشدوکلرینده آز قالسین یئریمدن قالخیب، گئده نین باشینا چیغیرماق ایسته ییردیم،
- ائشک آدام، سن ائشیتدیگینی طوطی کیمی گؤوشه ییرسن، آقای یوهان کنشت سینین گؤوشه دیگینی آنلایابیلمز.
آخشام کلاسدان سونرا فیزیولوژی کتابییمی گؤتوروب، اوتاق یولداشیمین قویدوغو موزیک سسیندن قاچماق اوچون کندین اطرافینداکی تارلالارا قاچییردیم. مدرسه کیچیک بیر کندین ائسگی خسته خاناسیندا قورولموشدو. خسته خانانی نئچه ایل اؤنجه آیری، مدرن بیر ساختمانا داشیدیقدان سونرا بو ساختمان بوش قالمیشدی و سونرالاری "اوتو بنکه" وقفی اورانی آلیب مهاجرلر اوچون دیل مدرسه سینه چئویرمیشدی. کندین اطرافی گئنیش تارلالار ایدی. گؤزون گؤردوگوجه یام - یاشیل چوغوندور زمیلری، یئرآلمالیقلار، بیچیلمیش آرپا - بوغدا کولشلیکلری نین اورتاسیندا بؤلگه بؤلگه کیچیک اورمانلار آخشاملاری سرین و ساکیت اولاردی. اؤنجه یاریم ساعات قدر یئگین آددیملار ایله یئرییردیم. قاچماق آرتیق آغیر گلریدی. قیرخ بئشیمی قورتاریب، قیرخ آلتی یاشیما گیرمیشدیم. سون زاماندا چکدیگیم اذیت و قورخودان دا چوخ ضعیفله دیگیمی حس ائدیردیم. قاچماغا جرئت ائتمیردیم. یئگین - یئگین یئریمک ایله یئتینیردیم. یاریم ساعاتا یاخین یئریدیکدن سونرا بیر آغاجین کؤلگه سینده اوتوروب، باغداش قوروب، بئلیمی یدک توتوب، اؤنجه اون - اون بئش دقیقه گؤزلریمی یوموب، یئلین اسیشی ایله اوینایان یارپاقلارین سسینی دینله ییردیم، ذهنیمدن کئچنلرین هامیسینی سیلمه گه و یالنیز یارپاقلارین سسینه دققت ائتمه گه چالیشیردیم. آرادا بیر آلتی آیلیغیندا بیراخیب قاچدیغیم قیزیم آیدانین سون گؤردوگومده شیرین قیغیلتیلاری و معصوم چهره سی گؤزومون قاباغیندا جانلاناندا یارپاقلارین سسینی آرتیق ائشیتمزدیم. گؤزلریم دولاردی. ایندی اون بئش آی یاریملیق اولمالی ایدی. آنجاق گئنه ذهنیمی بیر یئره ییغیب یارپاقلارین سسینی دینله مه گه چالیشاردیم. سونرا فیزیولوژی کیتابینی آچیب اوخوماغا باشلاردیم. جمله لری آنلامازدیم. آنلاماق دا ایسته میردیم. فیزیولوژی ده بیلمه دیگیم بیر شئی یوخ ایدی. یالنیز ترملرین آلمانجا قارشیلیغینی اؤیرنمک ایسته ییردیم.
دامار = آدر
دری = هاوت
عضیله = موزکل
عصب = نئرو
سرطان = کربس
.......= .......
بیر چوخ اونیورسیته ایله یازیشیب، دانیشمیشدیم. آنجاق هامیسیندان،
- اینگلیسجه نیز نه قدر گوجلو اولورسا اولسون، آلمانجا دیلینیز کامل اولمالی دیر. اوندان سونرا امتاحاندان کئچرسه نیز، ایکی ترم ده تئوری اوخویوب امتاحان وئردیکدن سونرا، آلتی آی دا آسیستانلیق ائتمه لی سینیز.
دئیه جواب آلمیشدیم. بو یول منیم اوچون چوخ آغیر و اوزون بیر یول ایدی. آنجاق آیری بیر چارم ده یوخ ایدی. سارا ایله آیدانی بورایا گتیره بیلمک اوچون قاجاقچی خرجی، پاکستاندا قالدیقلاری مدتجه اورداکی خرجلرینی، اوچاق بلیطی خرجی کیمی خرجلری اردبیلده کی ائوی ساتماق ایله قارشیلاماق ممکن ایدی ایسه ده، بورایا گلدیکدن سونراسی نه اولاجاق ایدی؟ بوردا بیر ایشیم، بیر گلیریم اولماسی گرکیردی. آیری چاره قالمامیشدی. بیر ایکی ایل دیشیمی قیسیب، اؤیگنرنجیلیک دؤنمیمه قاییتمیش کیمی ریاضت چکیب بو یولو سونونا دک گئتمه لی ایدیم. گؤردوگوم ایشدن ده پئشمان دگیل ایدیم. سارانین
- باشیوی سال آشاغی، ایشیوی گؤر، بویوندان بؤیوک ایشلره قاریشما.
دئیه وئردیگی اؤگوتلری دینله مه دیگیم اوچون مندن اینجیمه سینه، بو اؤگوتلری دینله مه دیگیم اوچون بوگون ایگیرمی ایل گئری دؤنوب، هله اؤیگرنجیلیک دؤنمی کیمی ریاضت چکمه گیمه، آروادیمین - اوشاغیمین باشسیز و یالنیز قالدیغینا دا پئشمان دگیل ایدیم. "انسانلارین ساغلیغی یولوندا چالیشاجاغام" دئیه آند ایچمیشدیم. بو آند اؤز وجدانیم قارشیسیندا ایچدیگیم بیر آند ایدی. "منه بیر ضرر گلمه سین ده، کیمه نه اولورسا اولسون" دئیه فیکیرلشه بیلمزدیم. اونسوز دا یوز مینلرجه - میلیونلارجا انسانین یاشامینی تهلکه یه سالان ساغلیق دوشمانی کیمی بیر اولای قارشیسیندا من اؤزوم ده او انسانلار کیمی بو خطر ایله قارشی - قارشیا ایدیم. رادیوآکتیو "بو حکیمدیر، بونا توخونماییم، اوبیریسی حامبالدیر، اونون باغارساغیندا سرطان یارادیم" دئیه فیکیرلشمز.
آلمانجا دیل کورسونو چوخ یاخچی نمره ایله قورتاردیقدان سونرا کؤلن اونیورسیته سینده تئوری ترملرینه باشلاماق اوچون امتاحانا گیردیگیمده، امتحانی چوخ آشاغی نمره ایله قازاندیم و آنجاق او زامان " سکگیز آیلیق بیر دیل کورسو ایله آلمانجا اؤیگرنیلمز" دئیه فیکیرلشمه گه باشلادیم. بوتون بونلارا قارشی تئوری ترملرینه گیرمه گه قارالی ایدیم. ایلک هفته لرده درسلری آنلایابیلمکده چوخ چتینلیکلر چکدیگیمی، گئجه لری گئج ساعاتلارا دک اوخودوغوما قارشین، بیر موضوع باره سینده آلمانجا یازماغا چالیشدیغیمدا باشاریسیزلیغیم گؤرونوردو. بو کیلاس، دیل کلاسینا بنزه میردی. دیل کیلاسیندا همکلاسلاریمین هامیسی مهاجر ایدی لر، آنجاق منیم سؤز خزنه م قدر بیلیردیلر. معلم ایسه مهاجرلر ایله قارشی - قارشی یا اولدوغونو و بونلارین سئویه سینده دانیشماسی گرکدیگینی یاخشی بیلیردی. اونیورسیته ده سون ترملرده اوتوران اؤیگرنجیلرین ایسه آنجاق بیر نئچه سی مهاجر ایدی، انلارین دا سؤز خزنه لری منیم بیلدیکلریمین نئچه قاتی ایدی. معلم ایسه آلمانجانی آرتیق بوتون آلچاق - اوجاسی ایله بیلن انسانلارا دانیشیر کیمی درس آنلادیردی. بوردا یالنیز ترملری اؤیگرنمگیم یئترلی دگیل ایدی. جمله لری بوتون و اسگیکسیز اؤیگرنیب، بوتون و اسگیکسیز کاغاذا گئتیره بیلمه لی ایدیم. قیرخ آلتی یاشیمی قورتاریب، قیرخ یئددی یه کئچدیگیم اوچون اؤیگرنمه قابیلیتیمین ده آزالدیغینین یانیندا، بیر چوخ زامان ذهنیمی بیر یئره ییغابیلمیردیم. هله سارا ایله تلفنلاشدیغیم گونلر، آخشاملاری باغریم چاتلاییردی. سارانین،
- بوردا بیزه ده چوخ چتینلیک چیخاردیرلار، هر گون ائوه عجاییب - عجاییب تلفن لار اولور. اؤزلرینی خسته دئیه تانیتان و سنی سوروشانلار اولور. آنجاق دانیشیقلاریندان خسته یوخ، آیری آداملار اولدوقلارینی آنلاییرام. خسته خانا دا بئله من ایله گؤرشمکلرینه هئچ گرگ اولمایان، آداملار گلیب، " اللاه، بالله منیم باش حکیم ایله گؤروشمگیم گرکیر" دئیه سیرازیز، اجازه سیز اوتاغیما گیریب، منی سورقو - سئوالا چکنلر اولور. "خبریم یوخدور، بیلمیرم" دئدیگیمه ده قانع اولماییب، "باش حکیم اولاراق ایشیوی الینده ساخلاماق ایسته ییرسن سه، بیلمه لی سن" دئیه تهدید ائدنلر ده اولور.....
دئیه تلفندا آغلادیغی آز اولموردو. ائودن یوخ، خیاوانداکی تلفندان دانیشدیغی اوچون آغلاییشلاری ایله دئمک ایسته دیکری ماشینلارین سس - کوونه قاریشیردی. بو آرادا آیدانین سسینی ائشیده بیلمک حسرتی هر شیئدن داها چوخ روحومو اینجیدردی. آیدا ایکی یاش یاریمینا یاخینلاشیردی و ایلک کلمه لری آنلاشیلیر بیر شکیلده دئمه گه قادیر ایدی. بئله گئجه لرده سارا ایله آیدانین گؤزومون اؤنونده شکنجه ائدیلدیکلرینی گؤردوگوم قاراباسمالاردان قان - تر ایچینده چیغیرا چیغیرا آیلیلیب، سحره دک بیر داها گؤزومو یومابیلمزدیم. ائرته سی گون ایسه اوتوسوز کؤینک، قاپاق سالمیش شالوار، ایکی گونلوک ساقاللالیم ایله درس ساعاتیندا یوخلادیغیم اوچون، همکلاسلاریمین اؤز آرالاریندا مندن "پنر" (یوخولو کیشی) دئیه دئدی - قودو ائدیب گولدوکلرینی گؤروردوم.
- قیزیم من بوردا یوخلایاجاغیم یئرینه، ایندی او قاباقدا درس آنلاتان اوستادین یئرینده دورمالی ایدیم.
کیمی بیرشئی دئمکدن اوتاناردیم. باشیمی آشاغی، سسیمی ایچیمه سالاردیم. تئرمین سونلارینا یاخین امتحان استرسی ده بیر یاندان اوستومه یوکلنینجه اؤیگرنمه گوجومون بیردن - بیره آزالدیغینین یانیندا، آغیر بیر اونوتقانلیغا توتولدوم. بیر جمله نی اوخودوغومدا، بیر اؤنجه کی جمله ایله باغلانتیسینی ایتیریردیم. دؤنوب بیر اؤنجه کی جمله نی تازادان اوخوماغا چالیشدیغیمدا ایسه، هانسی موضوعنون باره سینده اوخودوغومو بیلمیردیم. اؤزومه تسکین وئرمک اوچون ائوده یوخ، بیر انترنت کافی ده بیر اسکایپ صفحه سی آچیب، سارایا دا بیر اینترنت کافی دن اسکایپ ایله گؤروشمه گیمیزی ایسته دیگیمی یئتیردیم. ایلک یول اسکایپ دا سارانی ایکی ایلدن سونرا تازادان گؤردوگومده تانیابیلمه دیم. باش اؤرتوسندن ائشیگه چیخمیش توکلرینین آراسیندا گؤزه ووراجاق قدر آغ توک وار ایدی. اینجه لیب، اوزانمیش چهره سینین دریسی اؤلو دریسی کیمی ایدی. چوخورا دوشموش گؤزلرینین آلتیندا قارا حلقه لر گؤرونوردو. تیترک دوداقلارینین آراسیندان دانیشماق ایسته دیگی هر سؤز آغلاییشلارینا قاریشیردی. هئچ بیر شئی آنلاماییردیم. ایلک آنلایابیلدیگیم جومله، تعجب دولوسو:
- اصغر، سن نییه بئله اولبسان؟
ایدی.
- آیدا هاردادیر
دئیه سوروشدوغومون جوابیندا ایسه، هیققیلتیلارینین آراسیندا:
- بیلمیرم.
- نئجه بیلمیرسن؟
- کئچن هفته منی ائودن چیخاردیب، بیر ماشینا میندیریب، سورقو - سئوالا آپاردیلار. اوشاغی دا یانیما آلیب، گئتدیم. ائرته سی گون ماشین ایله گئتیریب، بالیقلی چایین قیراغیندا گؤزلریمی آچیب ائندیردیلر. "هئچ بیر شئی گؤرمه دین، هئچ بیر شئی ائشیتمدین، گئت ائویوه، سسینی سال ایچیوه" دئدیلر. اوشاغی سوروشدوغومون جوابیندا ایسه "هرگون تلفن ایله دانیشدیغی اریندن خبری اولمایان بیر آروادین، اوشاغیندان دا خبری اولماسینا گرک یوخدور" دئدیلر.
او آخشام اینترنت کافی دن چیخدیقدان سونرا باشیما نه لر گلدیگینی یاخشی خاطرلامیرام. سحره دک کؤلن شهرینین خیاوانلارینی، کوچه لرینی دولانمیش اولسام گرک. ائرته سی گون، آخشاما یاخین اویاندیغیمدا، اؤزومو ابرت پلاتس (شهرده بیر میدان) دا گؤلون قیراغیندا بیر نیمکتین اوستونده تاپدیم. یئرده می، گؤیده می، جهنم ده می، یوخسا بهشت ده می اولدوغومو آنلایابیلمیردیم. آغاچلارین یاغیشدان ایسلانمیش یارپاقلارینا دوشن گون گؤزومه باتیردی. آغاچلارین رنگینی آنلایابیلمیردیم. هر شئی توپراق رنگینده ایدی. گؤلون قیراغیندا چمن ده اوتوروب پیکنیک ائله ین آئیله لر، اطرافلاریندا اوینایان اوشاقلار، گؤلده کی اؤردک و قازلارا چؤرک خیرداسی تؤکن قوجا کیشی ایله قوجا آرواد، خیاواندان کئچن ماشینلار، هر شئی اوزاق و بولانیق بیر پرده نین دالیندا گؤرونن شبه لر کیمی گلیردی گؤزومه. پار- پالتاریم یاش و پالچیقلی ایدی. ذهنیمی بیر یئره ییغا بیلمیردیم. آدیمی سوروشان اولسایدی، بلکه ده جواب وئره بیلمه جک ایدیم. نئچه دقیقه نیمکتین اوستونده اوتوردوغوم یئرده قالیب، هر شئیین رنگسیز، روحسوز، آنلامسیز اولدوغونا باخدیغیمی بیلمیرم. نیمکتین یانیندا، نئچه یئرده قوسوق لکه لرینین قیراغیندا بوش بیر وودکا شوشه سی وار ایدی. یاریسی نا قدر دولو اولان کیچیک بیر وودکا شوشه سی ده نیمکتین اوستونده قالمیشدی. یئرده بیر نئچه سکه خیردا پول گونشین آیشیغی آلتیندا پاریلداییردی. باشماغیمین بیر تایی آیاغیمدا دگیل ایدی. اطرافدا دا گؤرونموردو. باشماقسیز اولان آیاغیمداکی جورابدا قالین پالچیق وار ایدی. اؤردکلره چورک وئرن قوجا آرواد ایله کیشی گؤلون قیراغیندان قاییدیب گلیب منیم قاباغیمدان کئچرکن آرواد بیرآز دوراقسادی. چانتاسینی آچیب، پول کیفینی چیخاردیب، ایچیندن بیر - ایکی سکه خیردا پول چیخاردیب، ترحم دولوسو گؤزومون ایچینه باخاراق نیمکتین اوستونه قویدوقدان سونرا، باشینی آشاغی یوخاری ترپتمک ایله مندن بیر جواب گؤزله ییرکیمی قالدی. حوصله سیزجه، رمق سیز گؤزلریمی گؤزونون ایچینه تیکدیم. آغزیمی آچیب، "من، باشینا داش دوشموش بیر مملکتین سرطان متخصصی و جراحی یام، بوتون فامئلیمین اولدوغو کیمی، شهریمین ده افتخاری ایدیم من" دئیه بیلمه دیم. قوجا کیشی آروادینین قولوندان توتدو.
- گل گئدک، دیل آنلامیر، سون زاماندا مملکتلرینده چؤرک تاپابیلمه ینلرین هامیسی آلمانا سیغینیر.
چوخ چتینلیکله اؤزومو ائوه یئتیردیگیمده، گئجه ساعات اون ایدی. یورقونلوقدان آیاق اوسته دورابیلمیردیم. پالچیقلی پالتاریم، آیاغیمداکی تای باشماق ایله یاتاغا گیریب، اوتوزآلتی ساعات سونراسی چتینلیک ایله اویاندیقدان سونرا بیر دوش توتوب، بیر ایکی پارچا چؤرک، بیر ایکی چایدان سونرا یاواش - یاواش اؤزومه گلدیم. اوتاغین کونجونده باغداش قوروب اوتوردوم. بئلیمی دیک توتوب، گؤزلریمی یومدوم و ذهنیمی بیر یئره ییغماغا چالیشدیم. "یاشامین آلچاق - اوجاسی چوخدور. داها چوخ گؤره جکلریم وار" دئیه فیکیرلشرکن، بو روحی وضعیت ایله تئوری درسی، امتحان، آسیستانلیق فیلان کیمی شئیرین عهده سیندن گلمه گیمه امکان اولمادیغینی آنلاییب، او گونه قدر نایل اولدوغوم تحصیلات درجه لریمین مدرکلرینی گؤزومون اؤنونده جانلادیردیم. بو مدرکلرده نمایشه قویولان بیلگی و بئجریکلرین او کاغاذلاردا یوخ، منیم بئنیمده، روحومدا، بارماقلاریمین اینجه لیکلی و دیققتلی جراحلیق ائتمه قابیلیتینده گؤردوم. او گونه قدر منیم اوچون اؤنملی گؤرنن بو مدرکلرده کی گوج سانکی کاغاذلاردان آییریلیب اؤز وارلیغیما دولوردو. کاغاذ لار دگردن بوشالدیلار. تحصیلات مدرکلریمین هر بیری بیر کاغاذپارایا، بیر پیتیگه دؤندوکجه، اؤز گوجومون، اوز دگریمین، اوز قابیلیتلریمین داها دا آرتدیغینی حس ائدیردیم. سون اولاراق "کیم و نه چی اولدوغونا باخماقسیزین، هر انسانین ساغلیغینی خطرده گؤردوگومده، شرطسیز، گؤزلنتی سیز یاردیمجی اولاجاغیما آند ایچیرم" دئیه ایچدیگیم "هیپوکرات آندیما" یئتیشدیگیمده، "بیر تک بو آندیمی آتابیلمرم. بو آندین کاغاذ اوسته مدرکی یوخدور، بو آند اؤزومون، اؤز وجدانیمین قارشیسیندا ایچدیگیم آنددیر. عؤمرومون سونونا دک بو آندیما صادق قالاجاغام." دئیه آندیمی بیر داها تازالادیم. "هر ایش اولورسا اولسون، ایشله ییب یاشامیمی کئچیندیرمه لییم. بیر ثانیه بئله تلف ائتمک اوچون زامانیم یوخدور" دئیه فیکیرلشرک کامپیوترین باشینا اوتوروب ایش آخدارماغا باشلادیم.
ائرته سی گوندن بیر تمیزچیلیک شرکتینده ایشه باشلادیم. سرکارگر قارنی یوغون، صوراتی آسیق، گؤزلری شیپیریقلی بیر خانیم ایدی. بیر تمیزچیلیک شرکتینده سرکارگر اولدوغونو اؤزونه بیر فخر بیلیر کیمی بیر اؤزونو بگنمیشلیک یاغیردی دانیشیق و ترپه نیشیندن. بیلمیرم بلکه ده حاقلی ایدی. مطلق کی الینین آلتیندا ایشله ینلر، اوچونجو اؤلکه لردن گلمیش، تحصیلاتسیز، آلمانجا بیلمه ین و آخشام چؤرگینه محتاج بیچاره لر اولموشدور. ایلک گؤروشدوگومزده:
- نئچه یاشینداسینیز؟
- قیرخ یئددی.
- نه زاماندان آلماندا یاشاییرسیز؟
- ایکی ایله یاخیندیر
دوداغینی بوزرک، تعجب ایله:
- گؤزل آلمانجا آنلاییرسینیز!
- بله، اؤیگرنمه گه چالیشمیشام
- آلماندا نه ایشلر ایله مشغول اولوبسوز؟
- ایندیه قدر هئچ بیر ایش ایله.
گئنه دوداغینی بوزرک، آلچاقلاییجی بیر باخیش و باشینی یوخاریدان آشاغی ترپدرک:
- اؤز مملکتینیزده نه ایش ایله مشغول ایدینیز؟
- تمیزچیلیک ایشینه باخاردیم.
گئنه تحقیر ائدیجی باخیشی ایله، آغزینداکی ساققیزینی بیر اوردوندان اوبیری اوردونا آتاراق، "یالان دانیشدیغین بللی دیر" کیمی بیر نییت یئتیرمک مقصدینه غب غب لی بوغازیندان اؤسگورور کیمی بیر سس چیخارتدیقدان سونرا:
- اونو دا ایشه باشلادیغینیزدان سونرا گؤره جگییک. ایندیلیک پاسپورتونوزو وئرین هله فوتوکپیسینی چکیم.
دئیه یئریندن قالخدی. آلمان وطنداشلیق کارتمی چیخاردیب الینه وئردیم. تعجب ایله بیر کارتا، بیر منیم اوزومه باخاراق، بیرآز اؤزونو ییغیشدیرمیش کیمی:
- دئدینیز ایکی ایله یاخیندیر آلمانداسینیز؟
- بله!
- آلمان وطنداشلیغینی نه تهر آلیبسینیز؟
ایسته مه دن ایچیمدن بیر آه چیخدی، "آلمان توپلومو منیم کیمی انسانلاری وطنداشلیغینا کئچیرتمک اوچون دؤرد ال - آیاق قاچیر" دئیه بیلمه دیم.
- بیلمیرم، تقاضا وئردیم، تقاضام قبول اولدو.
- ماشین سوره بیلرسیز؟
- ماشین سوره بیلرم، آنجاق آلماندا ماشین سورمه تصدیقیم یوخدر.
ایچیندن آه چکمک اداسی چیخارداراق، دونوب فوتوکپی ماشینینا یئریرکن، دیل - دوداغی آراسیندا:
- آلمان توپلومونو دا پوخا چکیبلر، هر گلن بی سواد دیلنچیه آلمان وطنداشلیغی وئریرلر. منیم الیمده اولسایدی بو گئده - گوده نی آلمان مرزینه یاخین گلمه گه قویمازدیم.
فتوکپی ماشینین قاپاغینی حیرص ایله قاوزاییب کارتمی آلتینا آتارکن، گئنه او ناراضی و عصبانی لحن ده، دیل - دوداغی آراسیندا:
- قوی باخاق - گؤرک بو نئچه گون اعصابیمیزا سیچاجاق.
گلیب یئرینه اوتوروب، قاشلارینی یوخاری قاوزاییب، اوزونو تورشالدیب، سول الی ایله باشینین قاباغینی - دالیسینی قاشیماغا باشلادی. بیر نئچه دقیقه سونرا تلفونو گؤتورب بیریسی نه زنگ ووردو.
- ییلماز هاردا ایدی؟
- هن.
- بیلمیرم، ایکی ایله یاخیندیر.
- بیلیرسن، بونلارین هامیسی یالان دانیشار، بو دا دئییر اوشاقلیغیندان تمیزچیلیک ایشینده ایشله ییب.
- یاخشی
تلفنونو قویدوقدان سونرا اوزونو منه توتوب، ایستکسیزجه:
- صاباح سحر ساعات بئش ده بوردا اول. ایشله ینلریمیزدن ییلماز آدلی بیریسیی ایله بیرلیکده گئده جکسن. او سنه ایش یئرینی گؤسترجک، اوردا ایشله مه یؤنتمینی ده آنلاتاجاق.
ائرته سی گون سحر ساعات بئش ده ییلماز ایله بیرلیکده بون شهرینه گئتدیک. بؤیوک بیر اویون سالونونون (قماربازخانا) نین قاپیسیندان ایچری گیردیگیمزده، اؤنومده اوتوز - قیرخ متر اوزونلوقدا، اون بئش - ایگیرمی متر ائنینده، یئری ماوی موکت ایله دؤشه لی بیر سالن گؤردوم. سقف ده، دووارلارین سقفه یاخین کونجلرینده بؤیوک ایشیق ساچاقلاری (نورافلکن) اورتادا یئددی - سکگیز بیلارد میزی، گیریش قاپیسینین قارشیسیندا، سالونون دیبینده بار، سول یاندا نئچه کیچیک قاپی، ساغ طرفده یئددی - سکگیز پول قمار اوتوماتی. ییلماز سول یانداکی قاپیلارین بیریسینی آچار ایله آچارکن، تورکجه، ایغدیر لهجه سینده آنلاتماغا باشلادی:
- باخ، قارداش، بورا آنباردیر، تمیزلیک شئلری بوردادیر. اوبیری ایکی قاپی دا توالت - یوواق (دستشوئی) دیر. اؤنجه الکتریکلی سوپورگه نی گؤتوروب یئری سوپورجکسن، بیلارد میزلریه، پول اوتوماتلارینا دستمال چکجکسن، قاپیلارا - پنجره لره هفته ده بیر یول دستمال چکجکسن. باخ، او بارین ایچری طرفینه گیرمه گه حاققین یوخدور. اؤنونده کی دزگاهی ائشیکدن دستمال ایله سیله جکسن. سونوندا دا توالت - یوواقلارین ایچینی ائشیگینی تمیزله یه جکسن، یئرینه یاش پاس پاس چکجکسن. بورا سحر ساعات بئش ده باغلار، گون اورتادان سونرا ساعات اوچ یاریمدا آچیلار. ساعات اوچه قدر ایشینی قورتارمالیسان. دققت ائله، بورانین یئیه سی ساعات اوچده گلر. بیر یئرده بیر لکه، بیر یئرده بیر تمیزلنمه میش یئر گؤرورسه صاباحیسی گون کلاودیا گولاس خانیم ایله قارشی قارشیا قالارسان. ایتین فیلان یئرینه سوخوب - چیخاردار آدامی....
- خانیم گولاس، او دفترده کی خانیم دیر؟
- هن، ایتین تکی دیر. اؤزونو هیتلرین نوه سی بیلر. بو شرکته آیدا ایگیرمی نفر تازا ایشچی گیرر، ایگیرمی نفر چیخار. خانیم گولاس ان کیچیک خطانی بئله باغیشلاماز. تمیزله دیگین یئرده بیر خصارت ده چیخاسا، آی سونوندا حقوقوندان کسر. آمان چوخ دققتلی اول، بارا یاخین گئتمه. اؤنجه کی ایشچیلردن بیریسی سحر بورایا گیرندن آخشام چیخانا دک بارداکی ایچه جکلردن ایچیب کئفلنیرمیش. بیر گون بورانین صاحیبی بیرآز تئز گلیر، گئده نی کئفلی - کئفلی قاپیدان چیخارکن توتور. صاباحی سی گون خانیم گولاس اونو ایشدن چیخارتدی، اوچ یوز اویرو دا او آیینین حقوقوندان کسدی.
ائرته سی گوندن اؤزوم تک باشیما ایشه باشلادیم. آلتی آی بویونجا سحر ساعات دؤردده اویانیب، ساعات بئش ده ایش یئرمه چاتیردیم. آللاها چوخ شوکور، نه عراق ایچن ایدیم، نه سیگار چکن، زامانیم دا چوخ ایدی. سلقه لی، حوصله ایله ایشله ییردیم. ساعات ایکی یه یاخین دا ایشیمی قورتاردیقدان سونرا سالونون بیر کونجونده باغداش قوروب، بئلیمی دیک توتوب، سالونداکی سوکوتو دینله مه گه چالیشیردیم. ایگیرمی دقیقه، یالنیز نفسیمین گلیش - گئدیشینه دققت وئریردیم. اوندان سونرا بیر راحاتلیق گلیردی ایچیمه، "ایشیمدن راضی یام، نه ائله ییم. بو دا ایشدیر. جراحلیق دا ایشدیر. منیم دگریمی بیلمه یه ن لرین هده - قورخوسو آلتیندا، هیپوکرات آندیما خیانت ائدرک جراحلیق ائتمک دن بو ایش مین مرتبه داها یاخچیدیر. هئچ دگیلسه وجدانیم راحاتدیر. یوزمینلرجه - میلیونلارجا انسانین ساغلیغینی خطره سالیب، هده - قورخو گلن آداملارا قارشی سس چیخارتماماق اؤز وجدانیما قارشی گلمک اولاردی. گؤردوگوم ایشدن هئچ ده پئشمان دگیلم. حکیم تاجر دگیل، حکیم مهندس دگیل، حکیم باشماقچی دگیل، حکیم مسئول بیر انسان دیر. هرشئیدن اؤنجه اؤز وجدانی قارشیسیندا مسئولدور" دئیه فیکیرلشیردیم. سارا ایله تلفونلاشماغیم، یوخسا اسکایپ دا گؤروشمه گیم ده اونلارا چتینلیک یاراتدیغیندان، بو ایشین ده خئیریندن کئچمیشدیم. گؤزومو یوموب اونلارین آنجاق راحات اولدوقلارینی تجسم ائدیردیم. آیدانین آرتیق سئویملی بیر قیز اولدوغونو، راحاتجا دانیشابیلدیگینی، کاغاذ اوسته جیزما - قره ائتمه گه باشلادیغینی گؤزومون اؤنونده جانلاندیریب، "قیزیم سنی سئویرم. اوزاقدان یوخسا یاخیندان، چوخ فرقی یوخدور. بؤیودوگونو، دیرچلدیگینی، هر گون بیر آددیم داها ایلرله دیگینی اوزاقدان حس ائدیرم. قوجاغیما آلیب، اوپوب - اوخشاییب، سئویرم" دئیه اؤزومه تلقین ائدیردیم. مدیتاتسیونومون سونونا گلدیگیمده ایسه، "منیم قیزیمین قانی رادیوآکتیو آلتیندا یاشایان یوزمینلرجه اوشاقدان داها قیرمیزی دگیل" دئیه گؤزومون اؤنونده جانلاندیریب، آیاغا قالخیردیم.
بیر نئچه یول دا من پالتاریمی دگیشیب، سالوندان چیخماغا حاضیرلانیرکن سالون یئیه سی قاپینی آچیب، ایچری گیرمیشدی. هر شئیی تر - تمیز، سلقه لی سهمانلی گؤردوگو اوچون تشکر بئله ائتمیشدی. بیر یول دا کئفینین ساز واقتینا دوشموشدو، چیخاردیب بیر ایگیرمی اویرولوق انعام وئرمیشدی. بو آلتی آی ایچینده خانیم گولاسی دا یالنیز بیر - ایکی یول گؤرموشدوم. او دا سالون صاحیبینین منیم ایشیمدن راضیلیق ائتدیگی اوچون خانیم گولاس این، "آمان ها، بو سالون صاحیبی اؤزو بو ایشچینی استخدام ائدر، بیزیم الیمیزدن چیخاردار" قورخوسنوندان منی چاغیریب، یالاندان دانیشدیریب، آغزیمی آخدارماق اوچون ایدی.
بو آرادا ماشین سورمه تصدیقیمی ده آلمیشدیم. ایشه گئدیب - گلمکده ایتیردیگیم زامان یاری اولموشدو. ایشه ده عادت ائتدیگیم اوچون، داها آز بیر زاماندا ایشیمی قورتاردیقدان سونرا مدیتاتسیونا اوتوردوغومدا بیر اؤنجه کی آخشام آلمانجا اوخودوغوم متنی ذهنیمدن کئچیردیردیم و کلمه لرین استروکترونو (ساختارینی)، باغلانتیلارینی، جومله لرین استروکترونو و آلمانجا ایله اینگلیسجه جمله لرینین بنزرلیکلرینی، یوخسا آیریلیقلارینی ذهنیمده جانلاندیریردیم. گئت - گئده تورکجه و فارسجا دا بو زنجیره قوشولدو. مدیتاتسیونا اوتوردوغومدا ایسته گیمدن آسیلی اولمایاراق ذهنیمده دؤرد دیللی بیر ترجمه آکسیونو کئچمه گه باشلامیشدی. مدیتاتسیونا اوتوردوغومدا بو ترجمه ایشی بیلینج آلتیندان یاواش - یاواش اویانیب بیلینجیمه چیخماسی ایله ائش زامان، ایسته گیمدن آسیلی اولمایاراق اوزومده بیر گولومسه مه حالی اورتایا چیخیردی. بیر نئچه هفته سونرا بو گولومسه مه نین نه دئمک اولدوغو و هاردان قایناقلاندیغی سوروسو ذهنیمه گلمه گه باشلادی. یالانچی و گؤستریش اوچون یوخ، دوغرودان بیر گولومسه مه نین انسانین ایچیندن چیخدیغینین و بیر ایچ راحاتلیغینین، بیر باشارینین، بیر خشنودلوغون گؤسترگه سی اولدوغونو بیلیردیم. آنجاق بو ترجمه ایشینین منده نه اوچون بئله بیر خوشنودلوق یاراتدیغیا بئیین یوروردوم. آوریل آیینین سونلارینا یاخین پنجره لرین ده سیلینمه سیراسی اولدوغو بیر گون تمیزلیک ایشیمی گؤروب قورتولدوقدان سونرا پنجره لرین جاملاریندا لکه قالیب - قالمادیغینا بیر داها دققت ائتمک اوچون باخارکن، گونئی یه ساری اولان پنجره لردن ایچری دوشن گونش ایشیغینین و ایستی سینین نه قدر جان اوخشاییجی اولدوغو دیققتمی چکدی. کؤینگیمی چیخاردیب دالیم پنجره یه اوتوروب باغداشیمی قوروب، بئلیمی دیک توتوب، گئنه مدیتاتسیون اوتوروشوندا ذهنیمی بئنیمده کئچن ترجمه ایشی ایله اوزومده یارانان گولومسه مه نین ارتباطینین هاردان گلدیگینه وئردیم. اون - اون بئش دقیقه سونرا بیر شئیلر ذهنیمه چاتماغا باشلادی:
"آها، بئله بیر ترجمه ایشینی انسان ایش استرسی، اجبار آلتیندا، یوخسا وظیفه کیمی یوخ، راحات بیر حالتده تفریح اوچون، اؤزونون خوشونا گلدیگی اوچون گؤردوگونده بئیین ده اولان سیناپسلار تزه له نیر. بوندان علاوه بیر ده تازا سیناپسلار یارانمالی دیر. دئملی بیر دیلده اولان بیرکلمه نین بئینده کی کودو ایکینجی بیر دیلده اولان کود ایله بیر ارتباط قورمالی دیر. بئله بیر ارتباطین قورولماسی آنجاق تازا سیناپسلارین یارانماسی ایله اولابیلر. .... آهان، دئملی بئینده تازا سیناپسلارین یارانماسی ایله بیرلیکده، یا زروتونین، دوپامین، یا دا بونلارا بنزر اولان آیری هورمونلار ترشح اولماقدادیر. یوخسا بو ایش یالنیز مدیتاتسیون حالتینده اولور؟ مدیتاتسیوندا انسان اونسوزدا بیر راحاتلیغا، بیرخشنودلوغا قاووشابیلیر. بیردن - بیره اوچ یاشلاریمدا آغاجدان بیر یوگورگیم اولدوغو، یوگورکدن توتا - توتا یئریدیگیمین چوخ خوشوما گلدیگنی خاطرلادیم. سونرالاری ایسه سکگیز - دوققوز یاشلاریمدا کوچه ده سیم ایله تکر سورمگی اؤیگرنمک، ال داشقاسی ایله گوجوم یئتدیگی قدر توپراق داشیماق، و سونرالاری ایسه چرخ سورمک اؤیگرندیگیمی خاطرلادیم. بو اؤیگرنمه پروسه لرینین هر بیرینده، اؤیگرنمه گه تازا باشلادیغیمدا، اؤیگرنمه پروسه سی خوش بیر شئی ایدی. بدنیمده راحاتلاتیجی بیر حس یاراناردی.
آهان.... دئمک کی تازا سیناپسلارین یارانماسی زروتونین، دوپامین، نورادرنالین سیراسیندان بیر هورمونون ترشحی ایله بیرلیکده اولمالی دیر. آلزهایمر خسته لیگینین باشلاماسیندا نئچه و هانسی فاکتورلارین رول اوینادیغینا باخمایاراق، سونوندا بئینده کی سیناپسلارین چورویوب، آرادان گئتمکلری، و تازا سیناپسلارین یارانابیلمه سی عارضه سی نه سونوجلاندیقلاری، و اصلینده آلزهایمرین بیر سیناپس چورومه سی اولدوغونو و تازا سیناپسلارین یارانماسینین بئله بیر خسته لیگین اؤنلمی (پیشگیری سی) اولدوغو ذهنیمه گلینجه، بیردن - بیره اختیاریمد اولمادان یئریمدن داشلانیب، آیاغا قالخیب، آتیلیب - دوشمه گه باشلارکن، گئنه اؤزومدن آسیلی اولمایاراق "آها، تاپدیم، آها، تاپدیم" دئیه اوخوماغا باشلایینجا سالوندا بیر تاپپیلیتی ائشیتدیم. دؤنوب باخینجا، سالون یئیه سینین چیخیش قاپیا ساری قاچدیغینی گؤردوم.
او آخشام بو فیکیرلریمین نه قدر دوغرو اولوب - اولمادیغینی آراشدیرماق اوچون اینترنت ده بیلگیلر آختارماق ایله مشغول ایکن، تلفن چالدی. تلفونو گؤتورونجه خانیم گولاسین غضبدن تیتره ین چیغیرتیسی قولاغیمی ییرتدی:
- صاباح سحر ایشه گئتمه، ساعات یئددی ده گل بیرایا.
- نه اولوب؟
- صاباح سحر دانیشاریق.
اوچ جمله لیک تلفون دانیشمامیزی کسینجه گئنه ایسته گیمده اولمادان قاققا باسیب گولمه گه باشلادیم. نه اولدوغونو اؤزوم خانیم گولاس دان داها یاخشی بیلیردیم. ایش یئرینده مدیتاتسیونا اوتوردوغومدا فیکیرلریمین اوستونده بئله متمرکز اولموشام کی، سالون یئیه سینین قاپینی آچیب ایچری گیردیگیندنن خبریم اولماییب. او دا گلیب منی اوتوردوغوم یئرده گؤردوگو اوچون، دوروب گؤزله ییب. آنجاق بیردن - بیره سیچراییب اویناییب - اوخوماغا باشلادیغیمدا یازیق کیشی قورخوب، قورخوسوندان قاچیب.
ائرته سی گون ساعات یئددی ده شرکتین دفترینده حاضر اولوب، قیرخ بئش دقیقه اوردا گؤزله دیکدن سونرا، خانیم گولاسین تورشوموش اوزو، پیسمیریختی صوراتی و یئللنمیش گؤزلری ایله قارشیلاشدیم:
- دونن آخشامدان سنینن ایشیوه سون قویدوق.
- نه اوچون؟
باخیشیندا غضب بیلدیرمه گه چالیشاراق تحقیر ائدیجی باخیشینی گؤزومون ایچینه تیکدیگینده، گولمه گیمین قاباغینی آلابیلمه دیم. اختیاریمدا اولمادان نئچه دقیقه بوکوله - بوکوله گولوردوم. بو ایسه خانیم گولاسی داها دا غضبلندیریردی. او دا سونوندا ساکت قالابیلمه دی. توپ لوله سیندن چیخان بیر پاتلاییش کیمی وار گوجو ایله باشیما چیغیردی:
- قالخ جهنم اول چیخ گئت حشیش، ماریجوانا، بنگ، گراس، نه پوخدان دونن آخشام چکمیشدین ایسه خاراباندا چک.
- حشیش فیلان چمکه میشدیم من.
دئیه ایناندیرابیلمه یه جگیمی بیلدیگیم اوچون گولمه گیمی اؤنله مه گه چالیشاراق قالخیب دفتردن چیخیدیم.
اوندان سونراکی بئش - آلتی گونو ائوده استراحت ائدیب، اطراف تپه لرده گزمه گه گئدیردیم و چوخ زاماندا اینترنت ده، یوخسا شهر کتابخاناسیندا ذهنیمه تازا یئتیشمیش ترجمه - سیناپس - زروتونین - آلزهامیر ارتباطلاری فیکرینین نه قدر دوغرو، یوخسا یانلیش اولدوغو باره سینده بیر فیکیر اله گتیرمک اوچون قایناقلار آختاریردیم. آنجاق سونوندا هئچ بیر سونوجا یئتیشه بلمه دیگیمدن اؤزومه توختاخلیق وئرمک اوچون:
- کیم بیر اوشاغین سئوینرک تازا بیر حرکت اؤیگرندیگی زامان، یوخسا بیر تازا جوانین تازا اؤیگرنمیش چرخ سورمه سینین کئیفینی چیخارتدیغی لحظه اوندان قان آلیب آنالیز ائدیب، بو، یوخسا اوبیری هورمونون نرخینی آخداریب؟ اوشاقدان آنجاق خسته اولدوغو زامان، اونسوزدا دوقتور آدی ائشیدنده قورخودان شالوارینی باتیرا باتیرا قان آلینیب، قان آنالیزی ائدیلیبدیر. او زامان دا قاندا زروتونین یئرینه گلوکوکورتیکور گؤرونه جگی بللی دیر.
دئیه فیکیرلشمه گه باشلادیم.
باشیم ایش ایله مشغول اولمادیغی اوچون، گون بویو سارا ایله آیدانین چهره لری گؤزومون اؤنونده جانلانیردی. هر ایکیسینی ده بیر آرادا گؤروردوم. آیدانین آناسینین یاینیندا اولدوغونو حس ائدیردیم. آرتیق دیرچلمیشدی. آناسینی آختاریشلی (کنجکاوانه) سورقو - سئواللار ایله بئزدیریردی. قولچاقلارینین بیریسینه "بیدیق" بیریسینه ده "بونجوق" آدلارینی وئرمیشدی. هر قولچاغینی بیر الینده توتاراق، بیر اونا - بیر بونا باخیب، آدلارینی چاغیریب، سانکی آتاسی ایله آناسینی اؤپوشدورمک ایسترجه سینه قولچاقلارین اوزلرینی بیر- بیرینه یاپیشدیریردی. مدیتاتسونا اوتوردوغومدا گؤزومون قاباغیندا جانلانان بو تجسملر او قدر جانلی، روحلو و رنگلی ایدی، سانکی او لحظه اوچوموز ده بیر اوتاغین ایچینده ایدیک. بیر هفته دن سونرا آرتیق دایانابیلمه دیم. اؤزومه جسارت وئریب، اینترنت کافی یه گئدیب، اسکایپ ایله دیرک ائوه باغلاندیم. چوخ قیسسا سورن گؤروشمه میز سانکی اؤنجه دن اینجه لیکلرینه دک پلانلانمیش و پروگراملانمیش ایدی. آیدا قولچاقلارینین هر بیرینی بیر قولتوغونون آلتیندا سیخیشدیراراق اوتاغین اورتاسیندا آتیلیب - دوشوردو. سارانین بنزینه بیر آز رنگ - روح گلمیشدی. بیر اؤنجه کی یول گؤردوگوم قدر کدرلی گؤرونموردو. چوخ قیسساجا بیر نئچه جمله ده دئمک ایسته یکلرینین هامیسینی دئدی:
- بیر شیئ تاپابیلمه دیکلری اوچون، آرتیق یورولوب ال چکدیلر. اون گون سونرا اوشاغی گتیریب وئردیلر. خسته خانادا دا اؤنجه کی ایشیمده یم. خسته لریمیزین ساییسی چوخ چوخالیب، ایکی ایل اؤنجه گؤره ایکی - اوچ قات آرتیب.
بیر تک "ساغ اولون" کلمه سی، محبتلی بیر باخیش و صمیمی بیر گولومسه مه ایله دئیه جکلریمین هامیسینی دئییب، گؤروشمه میزی کسدیم.
بو گؤروشمه دن سونرا جانیما تازا روح گلمیش کیمی اولدو. یاشاماغا و یاخشی بیرگلجه یه ساری حرکت ائتدیگیم بیر آرزو اولماقدان چیخیب، بیر اینانجا دؤنوشدو. او آخشام تازادان اینترنتین باشینا اوتوروب تازا بیر ایش آختارماغا باشلادیم. ائرته سی گون تاپدیغیم تمیزچیلیک شرکتینه تلفن ائدینجه تلفونون اوبیری طرفیندن دانیشان کیشینین آلمانجاسیندا تورکجه لهجه سینی ائشدینجه:
- قارداش تورکسن؟
- ائوئت، سیز؟
- من آذربایجانلی یام.
- چوک گوزل، آذربایجانلی کاردئشیم، آکشام ساعات بئش بوچوکدا گل بورایا، کونوشالیم.
آدرسی آلیب، دانیشمامیزی کسدیکدن سونرا، ائو ایشلریمی گؤرمه گه باشلادیم. پالتارلاریمی پالتار ماشینینا تؤکدوم. ائوی سوپروب، تر - تمیز ائله دیم. میطباقدا موزایئکلری سیلدیم. یوواق (دستشوئی) - توالتی سیرکه تمیزله ییجیسی ایله دئزاینفکتسیرت (ضد عفونی) ائله دیم. ساققالیمی قیرخیب، بیر دوش توتدوقدان سونرا تر- تمیز گئینیب، قارار ساعتینین تام ثانیه سینده تمیزچیلیک شرکتینین قاپیسینین زنگینی ووردوم.
گئنج بیر کیشی قاپینی آچیب، گولش قاباقجا:
- بیته شؤن. (بویورون)
- من بوگون سحر تلفون ائتمیشدیم.
- ائوئت، ائوئت، بویورون. بن آتالای.
دئیه گوروشمک اوچون الینی اوزالدیب، ایچری گیرمه گیمه اشاره ائتدی. کیملیک کارتیمی آلیب، فوتوکپی سینی چکدیکدن سونرا، گلیب میزینین دالیندا اوتورارکن:
- آبئی، سنی حکیم باشی یاپاجاغیز.
- نئجه یعنی حکیم باشی؟
- سنی بیر هاستانه یه گؤندره جه ییز.
- خسته خانادا نه ایش گؤره جگم؟
- آملیات اوداسینی تمیزله یه جکسین.
- عملیات اوتاغینی تمیزله یه جگم؟
- ائوئت، ائوئت، بیلیورموسونوز، هر دوغوم، هر آملیاتتان سونرا، آملیات اوداسی تمیزلنیب دزاینفکتسیرت اولمالی، چؤپ قابیلاری بوشالتیلمالی، اؤزل پلاستیکلرینه دولدورولوب، اؤزل شکیلده آتیلمالی، بوتون جیهازلار، عملیات تاهتی، فالان دزاینفتسیرت اولمالی.
جوان اوغلان بیردن - بیره سؤزونو کسدی، دیل - دودغی آراسیندا اؤز- اؤزونه:
- یا، بن ده هئپ دئزانفتسیرت، دزاینفتسیرت دئییب، دورویوروم. بو زاواللی دئزاینفتسیرتین نه دئمک اولدوغونو نردن بیلسین؟
دئیه میریلداندیقدان سونرا، اوزونو منه توتوب:
- آبی، دئزاینفتسیرت نه دئمک، بیلییورموسون؟
باشیمی آشاغی سالیب، اللریمی اوغوشدورماغا باشلادیم. یئددی ایل بویونجا باش جراح اولاراق عمل اوتاغیندا تر توکموشدوم. ایندی بو جوان اوغلان مندن دئزاینفتسیرت ین نه دئمک اولدوغونو بیلیب - بیلمه دیگیمی سوروشور. آغلاماغیمین قاباغینی توتماق اوچون، ساغ الیمین باش بارماغی و شهادت بارماغی ایله دوداقلاریمی ائشیکدن اورتایا ساری بیر یئره ییغیب، سیخیشدیردیم. جوان هویوخدو:
- آبی، اوتاناجاق بیر شئی یوخ، دزاینفکتسیون دئمک، اینفکتسیونون ترسی دئمکدیر. اینفکتسیونون نه دئمک اولدوغونو بیلیورموسون؟
گؤزومده کی یاشی گؤرمه مه سی اوچون باشیمی قاوزامادان، اؤسگورمک ایله بوغازیمین یولونو آچدیقدان سونرا، گئنه بیر جواب وئره بیلمه دیگیم اوچون آنجاق باشیمین ترپتمه سی ایله بیلدیگیمی یئتیرمه گه چالیشدیم. جوان اوغلان توتغونلوغومو حس ائدرک، تعجب ایله:
- آبی، سیزه بیر شئی می اولدو؟ هاستانه دن کورکویورموسونوز؟
جواب وئرمکده بیرآز داها یوبانسایدیم، بو ایشی الدن وئره جگیمه آرخایین ایدیم. اؤزومو ییغیشدیریب، عاددی بیر حالتده جواب وئرمه گه چالیشاراق:
- خیر خسته خانادان قورخمورام. اؤنجه لری ده خسته خانادا ایشله میشم. بو ایشی چوخ سئورک باشلایابیلرم.
- یارین ساباح ساعات یئددی ده بوردا اولون. بیرلیکده هاستانه یه گیدلیم.
ائرته سی گون آتالای ایله بیرلیکده کؤلن دن اون بئش کیلومتر اوزاقلیقداکی بروهل شهرینین خسته خاناسینا گئتدیک. آتالای منی خسته خانانین مسئول پرسونالی ایله "تازا همکاریمیز" دئیه تانیشدیردی. جراحلیق اوتاغینا گیره جگیمده آغلاماغیم توتاجاغینی حس ائدیردیم. اؤز ایچیمده اؤزومه تلقین ائتمه گه چالیشاراق، "ساکن اول، آرام اول، یاشامین آلچاق - اوجاسی چوخدور، ساکن اول، آرام اول" دئییردیم. جراحلیق اوتاقلارینین تدارکات مسئولو ایله بیرلیکده، بیرینجی قاتداکی اوزون سالونون اورتاسینا قدر گئتدیک. تدارکات مسئولو ایکی قاپینی گؤستررک:
- باخین، بو قاتدا بو ایکی اوتاق خسته خانامیزین اورژانس جراحلیق اوتاقلاریدیرلار. سوس، ساکین اولون، باخین بو اوتاغین قاپیسیندا "مشغول" تابلوسو وار. دئمک کی ایچریده جراحلیق اولونور.
ایکینجی قاپینی آچیب ایچری گیردیک. اوتاغی گؤرونجه هیجانیمی اؤنله مک اوچون قاپینین قاباغیندا دایانیب دوردوم. ایکی یول اؤز ایچیمده اؤزومه تلقین ائتدیم، "آرام اول، ساکن اول، یاشامین آلچاق - اوجاسی چوخدور، آرام اول، ساکن اول" تدارکات مسئولو دوروشومدان، بلکه ده دوداقلاریمین حالتیندن منده بیر شئیلر اولدوغونو حس ائدیب سوروشدو:
- مسلمانسوز؟
- بله
- تقوی لی بیر انسانا بنزیه ییرسینیز. ایشینیزه بسم الله ایله باشلاییرسینیز.
- بله
- دئمک کی تمیزلیگی ده چوخ اؤنملی بیلیرسینیز!
- بله
- آنجاق چوخ واسواسی اولمامالیسینیز. سرعت ایله ایشله مه لیسینیز. بورا اوؤژانس عمل اوتاغی دیر. بیر جراحلیق قورتولدوقدان سونرا اوتاق آراسیز ایکینجی بیر عمل اوچون تمیزلنیب حاضیرلانمالی دیر. بو ایشی باجارابیلرسینیز می؟
- بله، الیم آیاغیم ایشه یاتقیندیر. اؤز مملکتیمیزده ده خسته خانادا ایشله میشم.
تدارکات مسئولو اوزونو آتالایا چئویریب:
- منیم ایشیم آرتیق قورتولدو. تازا همکارینیزا گؤره جگی ایشلری اؤیگردین. اوچ - دؤرد گون ایکینیز بیرلیکده ایشله مه لیسینیز. تازا همکارینیز بو ایشین بوتون اینجه لیکلرینی اؤیگرنه جگینه قدر اونو یالنیز بیراخمامالی سینیز.
- باش اوسته، بو همکاریمیز استعدادلی بیر انساندیر، یاخشی اؤیگرنر.
تدارکات مسئولو گئتدیکدن سونرا، آتالای ایله جراحلیق اوتاغیندان چیخدیق. آتالای منه اوتاقلارین قاپیسینین قارشیسیندا کی بیر قاپینی گؤستررک:
- باخ، بورا تمیزلیک یاراقلارینین آمباری دیر.
دئیه رک قاپینی آچدی. ایچری گیردیک و آتالای منه تمیزلیک یاراقلارینی گؤسترمه گه باشلادی.
- باخ، بو پاس - پاس دیر. بو سطیله سو دولدوروب، ایچینه بو ضدعفونی ائدیجی مادده دن قاریشدیریب اوتاغین یئرینی سیله جکسن. آها، بو چکمه ده اؤزل پلاستیکلر وار. چراحلیقدا اورگان کسیلیمیش ایسه، اورگانلاری بو پلاستیکلرین ایچینه ییغاجاقسان، آغزینی مؤحکم باغلاماغی اونودما. بو پلاستیک جعبه لرین ایچینه قویوب، اوستونه بو اتیکت دن یاپیشدیراجاقسان. بو پالتار یوماق ماشینی دیر. جراحلالیق دا ایشله نیلن پالتارلاری بو ماشینا تؤکجه کسن، یوولدوقدان سونرا بو قوروتما ماشینیندا قوروداجاقسان، یاخینا گل، قوروتما ماشینینن درجه لرینی اؤیگرن.
تازادان جراحلیق اوتاغینا قاییتدیق. آتالای بیر ژنتیک پروفسورونون لابرتواردا اؤیگرنجی لرینه پراتیک درس اؤیگرتمه سینه بنیزر بیر ژست ایله آنلاتماغا باشلادی.
- باخ، چوخ دققت ائله، تمیزلیگه باشلادیغیندا، اؤنجه زیبیللری ییغاجاقسان، یئرده الجک، پالتار پارچاسی فیلان وارسا اؤنجه اونلاری ییغیشدیراجاقسان، سونرا بو سطیلده کی قان، چیرکی، بایاخ گؤستردیگیم ایکی قاتلی پلاستیکلره بوشالدیب، آغزینی سیخی باغلاییب، بو جعبه لره یئرلشدیرجکسن......
بیر آز آنلاتدیقدان سونرا آتالای بیر دورخسولاندی. آلنینی اوغوشدوروب:
- یوخ بئله اولماز بوشکیلده اؤیگرنه بیلمزسن، دور ایندی من گلیم،
دئیه اوتاقدان چیخدی. یالنیز قالدیغیمدا بیر داها اوتاغین تشکیلاتینا دققت ایله باخدیم. بئله بیر اوتاقدا یوزلرجه انسانین باغارساغیندان، آغ جیگریندن، سیدیک تورباسیندان، بئنیندن بئله سرطان تومورلاری چیخاردیب، حتمی اؤلومدن قورتارمیشدیم. ایندی ایسه بورانین تمیزلیگینده ایش سیراسینی اؤیگرنمه لی ایدیم. آغلاماغیمی اؤنله یه بیلمه دیم. اولدوغوم یئرده چؤمبلیب، اوتوروب اوزومو اللریمین ایچینه سیغیب، آجی - آجی آغلادیم. آتالیایین آددیملارینین سسینی ائشیدینجه گئنه اؤزومو ییغیشدیریب آیاغا قالخدیم. کاغاذ دستمال ایله گؤزلریمی سیلیب، سرهنگین امرینه حاضیر دوران بیر سرباز کیمی دوردوم. آتالای الینده بیر - ایکی واراق کاغاذ، بیر قلم ایله ایچری گیردی. کاغذ - قلمی منه وئریب،
- آل، دیققت ایله گؤره جگین ایشلرین سیراسی نی یاز. بیرینجیسی هانسی ایشدن باشلایاجاقسان؟
اؤز ایچیمده "ساکیین اول، ساکین اول" دئیه تلقین ائدرک یازماغا باشلادیم.
- بیرینجیسی آشغاللاری ییغاجاغام.
- ایکینجیسی قان - قوخ، کسیلمیش اورگانلارین سطیلینی بوشالداجاغام.
- اوچونجوسو.......
الیم یازماقدان دایاندی. بوغازیم بیچیلدی. گؤزلریم گئنه دولدو. یوموروقلاریم ایله میزین اوستونه ووروب، وار گوجوم ایله چییغیرماق ایسته ییردیم:
- اوچونجوسو.... یوخ، ائله بیرینجیسی سرطان یارادان فاکتورلاری گؤرمه مزلیکدن گلیب، اؤز مالی چیخارلارینی یوزمینلرجه انسانین یاشامیندان یئی بیلن (ترجیح وئرن) محیط زیست مسئوللارینین ائوینی ییخاجاغام.
آتالای دوروخسوندوغومو حس ائدرک:
- نه اولودو؟ یازابیلمیرسن؟ یازیب اوخوماق سوادین یاخشی دگیل ایسه بو ایش سنین اوچون چتین اولار. بو ایشده اؤیگرنمگین گرکن بیر دونیا شئی وار. ایسترسن بیز باشقا بیر ایشچی تاپاق.
- یوخ، یوخ، ساوادیم یاخشی دیر. ذهنیم بیر لحظه اؤنمسیز بیر شئیه گئدی.
بیر یئددیلیک (هفته) آتالای ایله بیرلیکده تمیزلیک ایشلرینی اؤیرندیکدن سونرا اؤزوم تک باشیما ایشه باشلادیم. جراحلیق اوتاغینا، اورانی تمیزلمک اوچون گیرمک بیر شکنجه ایدی ایسه ده، بو شکنجه یه دایانمالی ایدیم. هرگون سحر اویاندیغیمدا، الیمی اوزومو یوووب، اوزومو قیرخدیقدان سونرا قاینالتی دان اؤنجه یاریم ساعات اوتاغیمین بیر کونجونده باغداش قوروب اوتوروب، بئلیمی دیک توتوب، گؤزلریمی یوموردوم. سسسیزجه، اؤز ایچیمده اؤزومه تلقین ائله ییردیم، "ساکن اول، آرام اول، یاشامین آلچاق - اوجاسی چوخدور، آیدین و اومیدلی گونلره ساری گئدیرم" سارا و آیدانی گؤروردوم. قوجاقلاییب اؤپوب، سئویردیم. " یالنیز من دگیلم، بیر چوخ آتا اوشاغیندان آیری دوشوب، بیر چوخ کیشی آروادیندان آیری دوشوب" دئیه فیکیرلشیردیم. گئنه "آیدین گونلره ساری گئدیرم" دئیه ذهنیمه گلیردی. ایشیمده ایسه سلقه لی، حوصله لی ایشله ییردیم. جراحلیق اوتاغینی تمیزله مگین بئله انسان ساغلیغی ایله ارتباطدا اولدوغوندان سئوینرک، ایشیمده چوخ دیققتلی ایدیم. مناسب موقعیتلرده خسته لرین بیر پاراسی، پرستارلارین و حکیملرین ده بیر پاراسی ایله ساغدان - سولدان، هاوادان - سودان صحبت ائتمه گه چالیشیردیم. پرستارلار کیمی حکیملرده بوش بیر انسان اولمادیغیمی حس ائدیردیلر. آخشاملاری ایشدن چیخینجا چوخ زامان کؤلن اونیورسیته سینین کیتابخاناسینا گئدیب سرطان باره سینده سون آراشدیرمالاری، سون تداوی متودلارینی آختاریب، اوخوماغا چالیشیردیم. اوچ آی یاریم ایشله دیکدن سونرا بیر گون ایشیمی قورتاریب خسته خانادان چیخماق ایسته دیگیمده، رسپسیونداکی خانیم ،
- تدارکات مودورو سیزی گؤرمک ایسته ییر، بیر دقیقه گؤزله یین، تلفن ائدیب گؤروم ایشی یوخسا، اوتاغینا گئدین.
دئدی.
تدارکات مسئولونون اوتاغینا گیردیگیمده، یانیندا بیر خانیم دا وار ایدی. تدارکات مسئولو یئریندن قالخیب، منیم ایله ال وئردیکدن سونرا،" پرسونال مودوروموز خانیم بلومنهوفن" دئیه او خانیمی تانیشدیردی. اوتوردوقدان سونرا تدارکات مسئولو سؤزه باشلادی.
- سیزده بیر عجاییبلیک وار. ایشینیزی چوخ تمیز و سلقه لی گؤرورسونوز. اون ایکی ایلدیر بو خسته خانانین تدارکات مسئولویام، سیزین قدر مسئولیتلی، تمیز و سلقه لی ایشله ین گؤرمه میشم.
- ساغ اولون، لوطفوز وار.
- آلمانجا دیلینیز یئترلی قدر اولسایدی، سیزی اؤزوموز استخدام ائتمک فیکریمیز وار.
خانیم بلومنهوفن اوزونو منه توتاراق:
- دانیشماقدا بیرآز چتینلیک چکیرسینیز، یازیب - اوخوماق نئجه، باشاریرسیز.
- دوغروسونو ایسترسه نیز یازیب - اوخوماغیم دانیشماغیمدان چوخ داها یاخشی دیر.
- چوخ گؤزل، ساباحدان ایشینیزی قورتارینجا بیر - ایکی ساعات اؤیگرنمک اوچون زامان آییرسانیز، سیزه آیری بیر ایش گؤستره جییک.
ائرته سی گوندن ایشیم قورتولونجا تدارکات مسئولونون یانینا گئدیردیم. اونون ایله بیرلیکده، جراحلیق اوتاقلارینی گئزیردیک، جراحلیق یاراقلارینین نئجه لیگی (کیفیتی) و نئچه لیگینی (کمیتینی) گؤزدن کئچیریردیک. اسگیکرین لیستینی توتوردوق، تمیزلیک آنبارلاریندا گرکلی ملزمه و موادین آزلیق - چوخلوغونو گؤزدن کئچیریردیک، آلیناجاقلارین لیستینی توتوردوق. جراحلارین سویونوب - گئینمه اوتاقلاریندا ایش پالتارلارینین بؤیوکلوک - کیچیکلیک اؤلچولرینه گؤره دیلابلاریندا یئترلی قدر جراحلیق پالتاری اولوب اولمادیغیی گؤزدن کئچیردیب اسگیکلرین تاماملانماسی اوچون لیست حاضرلاییردیق. اون گون بئله جه ایشله یکدن سونرا تدارکات مسئولو:
- بوندان سونرا سیز آرتیق اؤز مستولیتینیز ایله بو ایشی قاباغا آپاراجاقسینیز. استخدامیندا اولدوغونوز کیرالیق ایشچی شرکتینه استعفا یازین. گلن آیین باشیندان خسته خانا اؤزو سیزی استخدام ائدجک.
دئدی.
بیر ایل یاریم بو ایشده ایشله مکده ایدیم. حقوقوم دا یئترلی قدر ایدی. ناراضیلیغا یئر یوخ ایدی. حکیملر ایله، پرستارلار ایله یاخشی ارتباطلاریم قورولموشدو. بیر ایل یاریم ایچینده ان کیچیک خطا گؤرونمه میشدی ایشیمده. آلمانجانین یازیب - اوخوماسینی چوخ اساسلی و کؤکلو اؤیگرندیگیمین یانیندا، یانلیشسیز و آخیجی دانشیردیم. بو آرادا یاخشی بیر ماشین آلمیشدیم. کؤلن شهرینین بروهله یاخین بیر بؤلگه سی اولان "کلتنبرگ" ده داها بؤیوک و داها گؤزل یبر ائو کیرالاییب، اورا داشینمیشدیم. آخشاملاری ایشدن سونرا "میلیتر رینگ" این دالینداکی بؤیوک چمنلرده قیرخ بئش دقیقه قاچدیقدان سونرا ائوه گلیب دوش توتوب ، یاریم ساعات مدیتاتسیونا اوتوروردوم. آرادا بیر سارا و آیدا ایله تلفونلاشیردیق. اونلارین دا اؤنجه کیلر کیمی چتینلیکلری اولمادیغینا سئوینیردیم. یاواش - یاواش آلمانا گله بیلمکلری اوچون زمینه حاضیرلاییردیق.
فبروار آینین سویوق بیر گونونده، چملی - دومانلی بیر سحر چاغی ایشه تازا باشلامیشدیم. بیردن - بیره خسته خانانین اوچ - دؤرد آمبولانسی آژیرلری چیغیردا - چیغیردا یولا دوشدولر. جراحلار، پرستارلار تر - تلسیک سویونوب - گئیینمه اوتاقلارینا دولوب، پالتارلارینی دگیشدیردیلر. تدارکات مسئولو موبایلیما زنگ ووروب، "هر جراحلیق اوتاغینیدا نئچه قات ملزمه حاضیرلانمالی دیر" دئیه امیر وئردی. جراحلیق اوتاقلارینا تر - تله سیک اضافه ملزمه داشیماق ایله مشغول ایکن، آمبولانسلارین اوولتو سسی گئنه قولاقلاری دلمه گه باشلادی. برانکاردلاردا آغیر یارالیلارین خسته خانانین سالونلارینی دولدورماغی چوخ چکمه دی. بروهل ده ایکی یئگین قاطار بیر رئیلین اوستونه دوشوب، تام کله - کله یه بیر- بیرلینه وورموشدولار. خسته لر چوخ آغیر یارالانمیشدیلار. کیمیسنین قولو - قیچی یالنیز بیر دریدن آسلانیردی. کیمی سینین بیر الی، یوخسا آیاغی کیتاب کیمی ازیلمیشدی. کیمیسی نین اوزونده - گؤزونده ایکی - اوچ سانتیم درینلیکده اوزون جیریقلار وار ایدی. بیر سونراکی نوبت یارالیلاری گئتیرمک اوچون یئترلی برانکارد اولمادیغیندان پرستارلار یارالیلارین چوخونو برانکارددان ائندیریب سالونون یئریه قویماغا مجبور قالیردیلار. سالوندا آیاق قویماغا یئریوخ ایدی. یارالیلاردان آخان قان سالونون بوتون یئرینی بله میشدی. قان ایتیرن یارالیلارین بیر چوخونا سروم باغلااماق اوچون سرم آیاغی (پایه سی) سی یوخ ایدی. سس - کوو بیر- بیرینه قاریشمیشدی. یارالیلاردان بیر پاراسی اینیلده ییردی. بیر پاراسی یارالارینا باخیب، آغلاییردی. بیر پاراسی ساکن ایدی. بیر پاراسینین هئچ بیر یئرینده یارا گؤرونموردو. بلکه ده ایچ اورگانلاری، یوخسا بئیینلری ضربه اثرینده ایشدن دوشموشدو. آمبولانسلارین اوچونجو یول گئتیردیکلری خسته لره آرتیق سالوندا بئله یئر یوخ ایدی. هر ایکی جراحلیق اوتاغی ایشله مکده ایدی. آنجاق دؤرد جراح، ایکی اوتاق، قیرخ - اللی آغیر یارالینین عهده سیندن گله بیلمیردی. چوخ آغیر یارالانمیشلاردان، یوخسا چوخ قان ایترنلردن اؤلمه گه باشلایانلاری وار ایدی. الیمدن هئچ بیر ایش گلمه دیگینه گؤره، آنجاق بیر قیراقدا دوروب، یارالیلارین اینیلتیسینی دینله ییب، قان ایتیرمکدن اؤلنلرین آغاران بنیزلرینه مات - مات باخیردیم.
ساغداکی جراحلیق اوتاغینداکی خسته نین ایشی قورتاریلیب، ال برانکاردیندا ائشیگه چیخاردیلینجا، جراح بیر فرصت تاپیب باشینی اوتاغین قاپیسیندان چیخاردیب، سالونداکی یارالی ساییسینی گؤرونجه هؤووشنه لندی. باش پرستارین اوستونه چیغیردی. سفارش وئرین بونلاردان اوبیری خسته خانالارا آپارسینلار. بیز بو قدر یارالینین هامیسینا بیر یئرده باخابیلمریک، بونلارین چوخو بوردا اؤلر" دئیه چیغیریب ایکینجی یارالینی ایچری آلدی.
بیر لحظه بئنیمین ایچینده بیر جیریققا شاخدی. هیپوکرات آندیم ثانیه نین نئچه دن بیرینده ذهنیمده جانلاندی:"انسان ساغلیغینی خطرده گؤردوگوم لحظه، گؤزلنتی سیز، شرطسیز یاردیمجی اولاجاغیما آند ایچیرم." جیریققا کیمی قاچیب، ملزمه اوتاغیندان بیر اووچ میخ ایله بی چکیچ گئتیریب میخلاری دووارلارا چالماغا باشلادیم. باش پرستار،
- سن نه ائله ییرسن؟
دئیه باشیما چیغیراراق اوستومه یوگوردو. اوندان داها بیرگوجلو سس ایله،
- منیم ایشیمه مزاحم اولاجاغین یئرده، گئت سروملاردان گتیر تاخ بو میخلارا، باغلا یارالیلارا!
دئیه جواب وئردیم. باش پرستار نئچه آیری پرستارا عینی امری وئردی. تر - تلسیک قاچیب، پالتار دگیشدیرمه اوتاغیندا سویونوب، جراحلیق پالتاری گئینیب، ملزمه اوتاغیندان ایگنه، پنس، اکسیژن ماسکی، قان گروهو تستی کارتلاریندان گتیریب، یارالیلارین قان گروهلارینی تعیین ائدیب، هر بیرینین کارتینی اوستونه قویاراق، باش پرستارارا ساری،
- گئتیرین بونلارا قان باغلایین!
دئیه امیر وئردیم. قیسسا زاماندا قان ایترمک ایله اؤلومه محکوم اولان یارالیلار، بو مرحله دن قاییتدیلار. یارالاری آغیر اولانلاردان باشلایاراق، یارالیلاری جراحلیق ائله مه گه، تیکمه گه، باشلادیم. باش پرستار، یاخینلاشیب،
- دکتر بیگ، سیز نه زامان گلدینیز؟
دئیه سوروشدو. تانیماسین دئیه باشیمی قاوزامادان
- من کلتنبرگ" خسته خاناسیندانام.
دئیه جواب وئردیم. پرستارلاردان بیر نئچه سی منه ملزمه یئترمک اوچون، تیکیب، باغلادیغیم یارالییلاری ال برانکاردی ایله اوتاقلارا آپارماق ایله مشغول اولدولار. بو آرادا ایکینجی جراحلیق اوتاغینین قاپیسی آچیلدی و ایچرده کی یارالی برانکارد اوستونده چیخاریلدی. برانکاردین آرخاسیجا جراح قاپینین آغزینا گلیب بیر سونراکی یارالینی ایچری آلماق ایسته دیگینده منی گؤروب پرستارین بیریندن،
- او کیمدیر، نه ائیله ییر اوردا؟
دئیه سوروشدو.
پرستارین
- بیلمیرم
جوابیندا جراح منه یاخینلاشیب تر - تله سیک،
- همکار، سیز کیمسینیز؟
- دئیه سوروشدو، باشیمی چئویریب،
- من دکتر پترس ام، کلتنبرگ خسته خاناسیندان.
آغیز- بورنومدا جراحلیق ماسکی اولدوغوندان دکتر منی تانیابیلمه دی. اؤز ایشینه ادامه وئردی. سونونجو خسته نین یارالارینی تیکدیکدن سونرا، سویونما - گئیینمه اوتاغیندا پالتاریمی دگیشیب، کیمسه نین منی گؤرمه سینه امکان وئرممک اوچون تلسیک ال - آیاغیمداکی قانی یوووب، ایشلتدیگیم جراحلیق پالتارلارینی بیر پلاستیک توربایا قویوب، اؤزوم ایله اوتاقدان چیخارتدیم. اوتاقلاردا یئر اولمادیغی اوچون یارالیلاردان بیر پاراسی سالوندا یاتیردیلمیشدیلار. تمیزچیلر سالونو تمیزله ییردیلر. بیریسی دووارداکی میخلاری چیخاردیردی. سالونون قاپیسیندان چیخارکن تدارکات مسئولونون قارشیدان گلدیگینی گؤردوم. منی دانیشدیرماسین دئیه باشیمی آشاغی سالیب، یانیندان کئچرکن سویوقجا بیر سلام وئریب اوزاقلاشدیم. بیر - ایکی آددیم سونرا دالیدان چاغیردی،
- همکار، ایش ساعاتینیز قورتولماییب.
- اؤنملی بیر ایشیم وار، بوگون بیر ساعات تئز گئدیرم. سونراکی گونلرده یئر - به یئر ائله رم.
- بوگون قیرخ - اللی نفر یارالی وار ایدی. خسته خانانین بوتون سیستمی بیر - بیرینه دگیب، آرتیق - اکسیکدن لیست توتمالیسیز. تمیزچیلرین ایشله رینه نظارت ائتمه لیسیز.
- ساباح سحر تئزدن گلرم.
دئیه، آرتیق آیری بیر شئی دئمه سینه امکان وئرمه دن قاپیدان چیخدیم.
ائرته سی گون سحر خسته خانانین قاپیسیندان گیردیگیمده رسپتسونداکی ساققالی کیشی منی چاغیریب،
- ایشه باشملامادن، اؤنجه بوردا اوتوروب گؤزله یین.
- نییه؟
- بیلمیرم. منه سیزه بو خبری یئتیرمه گیمی امیر وئردیلر.
عیادتچی لرین گؤزله مه سالونوندا، رسپتسیونون قارشیسینداکی صندللرین بیریسینین اوستونده اوتوردوم. نه اولدوغونو آنلاماق چتین دگیل ایدی. سورقو - سئوالا چکیله جگیمی، بیر اؤنجه کی آخشام نییه بیر ساعات یاریم تئز ایشدن چیخدیغیمین ندنی، الیمده کی پلاستیک توربادا آپاردیغیمین نه اولدوغو، خسته خانادا بئشینجی بیر جراح دان خبیریم اولوب - اولمادیغی سوروشولاجاق ایدی. هئچ ده قورخموردوم. بو ایشی الدن وئره جگیمدن قورخمادیغیم کیمی، حقوقی اولاراق بیر جورم ایشله میشسم بئله، انسانی اولاراق بیر جورم یوخ، خیر بیر ایش گؤردوگومدن و بوندان دا اؤته یه ایچدیگیم آندا صادق قالدیغیمدان اؤزومه بؤیوک بیر سایغی حس ائدیردیم. یاریم ساعات گؤزله دیکدن سونرا، رسپتسیونداکی کیشی دومسوگو ایله رشپتسیونون جامینا ووراراق منی چاغیریب، سویوق و آغیر بیر لحن ده:
- تدارکات مسئولونون اوتاغینا گئتمگینیز ایسته نیلیر.
دئدی.
تدارکات مسئولونون اوتاغینین قاپیسینا ایکی یول ووردوقدان سونرا، آچیب ایچری گیردیم. پرسونال مودورخانیم، باش جراح، خسته خانانین باش مودورو و تانیمادیغیم بیر کیشی ده اوتاقدا اوتورموشدولار." سلام، سحریز خیر اولسون" اومون جوابینی سویوقجا وئردیکدن سونرا، تدارکات مسئولو صندلی گؤستررک آغیر و استهزاجی بیر لحن ده.
- نه اوچون دونن آخشام بیر ساعات یاریم تئز ایشدن چیخدینیز؟
- بیر ایشیم وار ایدی.
- پلاستیک توربادا الینیزده بیر شئ آپاراردینیز، اونون نه اولدوغونو سوروشابیلمرم؟
بیرآز نم - نوم ائله ییب اللریمی اوغوشدوردوم. بیر اوتغوندوم.
- پالتار.
- نه پالتاری؟
- اؤز پالتارلاریمم.
باش جراح آلچاقلاییجی بیر باخیش و تمسخر ائدیجی بیر لحن ایله:
- سیزین آدینیز نه دیر؟
- اصغر.
- اولمایا تصادفاً پترس اولموش اولا؟
هامی تمسخر ایله گولوشدولر.
باش جراح سؤزونه دوام ائتدی.
- دونن خسته خانامیزدا چاغیریلمامیش بیر جراح تاپیلمیشدی. اؤزونو پترس اولاراق تانیتدیرمیش. آنجاق نه بروهل ده، نه کؤلن ده بو آددا بیر جراح یوخدور.
هئچ بیر شئی دئیه بیلمه دیم. گؤزونون ایچینه باخا - باخا قالدیم. تانیمادیغیم کیشی او لحظه یه قدر باشینی آشاغی سالیب دانیشیلانلاردان پروتوکول توتماق ایله مشغول ایکن، باشینی قاوزاییب سوروشدو.
- دونن گون بویو هاردایدینیز؟ بیلیننلره گؤره خسته خانادا دگیل دینیز. آنجاق آخشام چیخاندا سیزی الینیزده پلاستیک بیر توربا ایله خسته خانادان چیخارکن گؤرنلر اولوب.
- خسته خانادا ایدیم، آرالیق شولوق اولدوغو اوچون کسین کی منیم من اولدوغوما دققت ائدن اولماییب.
تدارکات مودورو سئوال دولوسو باخیشینی گؤزومون ایچینه تیکدی.
- بیرینجی قاتداکی سالونون دووارلارینا میخ چالاندان سونرا اورتالیقدان یوخ اولوبسوز.
- بله
باش جراح منه ساری یوخ، خسته خانانین باش مودورنه ساری باخاراق،
- اوندان سونرا دا ایگیرمی ایللک جراحلیق اؤیگرنمه زامانینی بیر ایکی دقیقه ده کئچیردیب جراح باشی اولوبلار.
تانیمادیغیم پروتوکول توتان آدام آغیر بیر لحن ده،
- بونا نه دییه بیلرسینیز؟
آرتیق قاچاجاق یول اولمادیغینی حس ائدیردیم. سؤز گورشدیرمکده ده بیر فایدا گؤرموردوم. اؤز وجدانیمین یایندا باشیم اوجا ایدیم. جراحلیق ائله دیگیم یارالیلاردان هئچ بیرینده بیر عارضه چیخمایاجاغیندان آرخایین ایدیم. بئلمی دیکلدیب، بوینومو دیک توتتدوم. آرخایینلیقدان و صداقتدن قایناقلانان بیر باخیش و بیر سس تونوندا، اوزو خسته خانانین باش مودورونه.
- من بیر سرطان متخصصی و عینی حالدا بیر جراحام. ایچدیگیم آندی سیندیرماق ایسته مه دیم. یارالیلارین جانی خطرده اولدوغو اوچون یاردیم ائتدیم.
- کیمدن اجازه آلدینیز؟
- وجدانیمدان.
- باش جراح سؤزون اورتاسینا گیردی.
- ووردوغو بخیه لر ده چوخ پروفسیونل گؤرونورلر.
پروتوکول توتان کیشی آرخایینلیقدان دانیشدیغینی گؤستررک.
- بئله بیر ایشی، بلکه آفریقادا، یوخسا پاکستاندا گؤره بیلیرسینیز، آنجاق آلماندا بئله بیر ایش چوخ آغیر بیر جورم دور. آلمان قانون مملکتی دیر. حقوقی اولاراق بؤیوک بیر جورم ایشله میشسینیز.
- تانیدیغیم ان بؤیوک حقوق مرجعی انسانلیق وجدانی دیر.
- دئملی اجازه نیز اولمادیغینا قارشین، الینیزه جراحلیق پیچاغی گؤتوروب آیری انسانلارین سرنوشتینده دخالت ائتدیگینیزه اقرار ائدیرسینیز.
- من اؤزومه آرخایین اولدوغوم اوچون بئله بیر ایش گؤردوم. منیم جراحلیق ائله دیگیم خسته لرده منیم ایشیمدن قایناقلانان بیر عارضه گؤرونسه، مسئول اولدوغومو بوینوما آلیرام.
پروتوکول توتان کیشی یازماغا چالیشدیغی سون جمله نی قورتاریب.
- او زامان بویورون بورایا بیر امضا آتین!
دئیه کاغاذی قاباغیما ایته له دی.
پرسونال مودورو خانیم تاسف بیلدیرن بیر سس تونوندا:
- بئله بیر ایشی گؤرمه مه لی ایدینیز. سیز بیزیم یاخشی ایشله ینلریمیزدن ایدینیز. آنجاق بوگوندن سیزی آرتیق ایشله ده بیلمریک.
دادستانی نین قارارینا گؤره محکمه قاراری چیخینجایا دک ائودن ائشیگه چیخماغیم محدودلاشیب آنجاق گونده بیر ساعات یاریم، بیر دادستانی مامورونون ائشلیگینده (همراه لیغیندا) ائویمدن چیخماق اجازه سی وئریلدی.
اوچ آی ایچینده محکمه ایله نئچه یازیشمادا بوتون مدرکلریمین دگرلندیریلمیش (ارزیابی) فوتوکپی لرینی، اؤز ساوونمامی (دفاعیه می) یازیب محکمه یه گؤندردیکدن سونرا مای آینین سگییزینده محکمه یه چیخماغیم قارارلاشدیریلدی.
محکمه گونو سحر ساعات بئش یاریمدا یوخودان اویاندیم. آیری گونلریمدن هئچ بیر فرقی یوخ ایدی.یوووندوم، ساققالیمی قیرخدیم، پالتاریمی گئینیب، هر گونکو کیمی قاینالتی دان اؤنجه کی مدیتاتسیونوما اوتوردوم. باغداشیمی قوروب، بئلیمی دیکلدیب، گؤزلریمی دووارداکی، سون زاماندا تانیدیشدیغیم بیر نقاشین چکیب، منه پای وئردیگی بیر تابلویا تیکدیم. تابلودا چکیلمیش اولان نقاشی، یانلاری و اوستو قیرمیزی روز گوللری ایله اؤرتولو، قدیمی بیر تاختا قاپی نی گؤرسه دیردی. اوشاقلیق چاغلاریمدا، حیطیمیزده میطباغا گیرن قاپینی آنیمساتیریدی منه بو قاپی. هله یاندان دوشن گونون ایشیغی ایله گوللرین قاپینین اوستونده کی کؤلگه سی نه دیققت ائتدیگیمده قیرخ - قیرخ بئش ایل گئری قاییدیب، او گونلریمی تازادان یاشاییر کیمی اولوردوم. سون زاماندا بو قاپی مدیتاتسیون اوچون بیر اوبژه اولموشدو منه. ایگیرمی دقیقه بو قاپیا باخدیقدان سونرایاواش یاواش ذهنیمده کی کلمه لر ارییب گئدیردی. روحونا هله کلمه یئرلشمه میش، آنجاق حس لر و دویغولار ایله یاشایان معصوم بیر اوشاغا دؤنوشوردوم. اوشاقلیق چاغلاریمین خوش گونلرینی، آتامین، آنامین سئوگی دولو نوازشلرینی خاطرلاماق یوخ، تازادان یاشاییردیم. اتیم ایله دریم ایله، بوتون وارلیغیم ایله حس ائدیردیم. آیاغا قاخینجا اورگیمی بیر حسرت دولدوروردو، "کشگه تک من یوخ، بوتونن انسانلار بؤیویونجه بو دویغولاری ایتیرمه سه ایدیلر" دئیه فیکیرلشیردیم. آنجاق بوگون کئچمیشیمه یوخ، گلجه گیمه ساری بیر ویزیون باشلادی. او قاپی " نیر" کندینده کی حیطیمیزده میطباغا آچیلان قاپی یوخ، استکهولم شهرینده بویوک بیر ساختمانین یانلاری قیرمیزی روز گوللری ایله اورتولو بؤیوک قاپیسی ایدی. قاپی ملاییم جه آچیلدی. قیزیم آیدا، اوتوز یاشیندا متین بیر خانیم اولاراق، ساغ الینده بیر دسته گول، سول قولتوغونون آلتیندا نوبل جایزه سینین مدرکی اولان قهوه رنگینده گؤن جیلیدلی بیر دفتر ایله قاپیدان چیخیب، متین و آرام آددیملارایله منه ساری گلدیب، بوینومو قوجاقلاییب اوزومدن اوپرکن "آتا، بوتون وارلیغیمی سنه بورجلویام" دئدی. "قیزیم، بوتون والیغین ایله انسان ساغلیغینین خدمتینده اولدوغون اوچون سنه غرور دویورام" دئیه جواب وئردیم.
قاپینین زنگینین وورولماسی ایله اؤزومه گلیب آیاغا قالخدیم. اونسوزدا ساعات یئددی ده دادستانی دن بیر مامورون گلیب، منی محکمه یه آپاراجاغینی بیلیردیم. قاینالتی یئمه گه آرتیق فرصتیم یوخ ایدی. محکمه یه گؤندردیگیم مدرکلریمین و ساوونمامین بیر فوتوکوپیسینی اؤزوم اوچون ییغدیغیم دوسیه نی گؤتوروب، باشماقلاریمی گئییب قاپیدان چیخدیم.
محکمه سالونوندا آروادلی کیشیلی، قوجالی جوانلی یوزدن چوخ آدام وار ایدی. جماعاتین چوخو، اوتورماق اؤچون یئترلی یئر اولمادیغیندان، آیاق اوسته قالمیشدی. قیسسا بیر باخیشدا، گیریش قاپیسینین قارشیسیندا ایگیرمی - ایگیرمی بئش سانتیم اوجالیقداکی سککی نین اوستونده کی دزگاهین دالیندا اوتوران قوجا قاضی نی، ساغ یانیندا بیر کیشی کاتیب، سول یانیندا بیر خانیم کاتیبی، دزگاهدان آشاغی دا ساغ یاندا شاکی طرفینده اوتوران ایکی کیشی دن بیریسینین بیر دادستان، اوبیرینین ایسه بروهل خسته خاناسینین حقوقی مشاویری اولدوغونو، متهم یئرینده کی ایکی اوتوراغین دا بوش قالدیغینی قیسسا بیر باخیش ایله گؤروب تمکینلی آددیملار ایله متهم یئرینه ساری یئرییب، اوتوراقلارین بیریسینین اوستونه اوتوردوم. قاضی اوزونو منه توتاراق،
- یازیشمالاریمیزدا بیر وکیل توتماغینیزی توسیه ائتمیشدیم.
- هئچ وکیل منی اؤزوم قدر اورکدن ساوونماز
- اؤزوز بیلرسیز، وکیلسیز ایشینیز چتین اولاجاق.
دادستان آیاغا قالخیب قاباغینداکی دوسیه دن اوخوماغا باشلادی:
- متهم کئچن فبروار آیینین سکگیزینده اجازه سی اولمایاراق جراحلیق ائتمک ایله دوققوز نفرین جانینا قصد ائتمیشدیر. دادستانی جزا قانونونون 223 اونجو مادده سینه گؤره متهمه بئش ایل، آیریجا متهم حکیم اولمادیغی یئرده اؤزونو حکیم اولاراق تانیتدیردیغی اوچون جزا قانونونون 323 اوجو مادده سینه گؤره بیر ایل حبس جزاسی ایسته ییر.
دادستان یئرینه اوتوردوقدان سونرا بروهل خسته خاناسینین حقوقی موشاویری آیاغا قالخدی:
- متهم بیزیم خسته خانامیزدا تمیزچی اولاراق ایشله ییردی. کیمسه ده ن اجازه آلمامیش و قانونا آیقیری اولاراق جراحلیق پالتاری گئئیب، اؤزونو حکیم اولاراق تانیتدیرماسی اوچون، بیزیم خسته خانامیزین پرستیژینی آشاغی گتیریبدیر. بو ایشین سونوجو اولاراق خسته خانامیز یئتمیش مین اویرو ضرر گؤروبدور. متهمین خسته خانایا ووردوغو ذیانی قارشیلاماغا محکوم اولماسینی ایسته ییریک.
بو آرادا حضارین ایچیندن بیر پاراسینین کاغاذ دستمال ایله گؤز یاشلارینی سیلدیکلری، دیققتیمی چکدی. حضارین ایچینده کیلردن بیریسینین چهره سی جراحلیق ائتدیگیم جوان بیر اوغلانا بنزه ییردی. قاضی اوزونو منه توتاراق.
- گؤردوگونوز ایشین مسئولیتینی بونونوزا آلیرسینیز می؟
یئریمدن قالخیب، اوزو قاضی یه ساری، تمکینلی بیر سس تونوندا و اؤزومدن آرخایین اولاراق:
- جراحلیق ائله دیگیم یارالیلاردان هانسیندا بیر عارضه چیخمیشسا سوروملولوغو البته کی منیم بوینومادیر. آنجاق بوگونه قدر بئله بیر مورد بیلدیریلمه ییب. دادستانی یه، یوخسا خسته خانانین وکیلینه بئله بیر مورد بیلدیریلمیش ایسه، بویورسونلار.
دادستان اوتوردوغو یئرده، سؤزومو کسدی
- بئله بیر ایش گؤرمه گه سیزین حقوقی اولاراق اجازه نیز یوخ ایدی.
- دئملی منیم جراحلیق ائتدگیم خسته لرده ن هئچ بیرینده بیر عارضه چیخماییب؟
- بیز قانونو اجرا ائتمک ایله موظف ایک.
- منیم تانیدیغیم ان یوخاری قانون انسانلیق وجدانی دیر. کاغاذ اوسته اجازه م یوخدو ایسه ده، بیر حکیم اولاراق ایچدیگیم آندا صادق قالمالی ایدیم. قانون انسانلاری قوروموقاق اوچون یازیلیب و انسانلاری قوروماق یولوندا اجرا اولمالی دیر. منیم گؤردوگوم ایشدن بیریسینین ساغلیغینا ذره جه ضرر گلمیشسه، بوتون مسئولیتی بوینوما آلیرام. آنجاق انسانلارا یاردیمجی اولوب اونلاری اؤلومدن قورتاردیغیم اوچون منی جزالاندیران قانونا بویون قویماغا حاضیر دگیلم.
قاضی آیاغا قالخدی. گؤز یاشلارینین آخماغینی توتماغا چالیشارکن سایغی اشاره سی اولاراق ائگیلدی و قالخدی.
- انسانلییق وجدانی قارشیسیندا باش اگیرم. متهم تبرئه اولور.
حضارین ایچیندن بیر نفر کیشی قاباغا گلدی و اوزو منه دانیشماغا باشلادی
- من "ماکس پلانک انستیتوسونون" رئیسیم. سیزین دگرلی آراشدیرمالارینیز و طب دونیاسیندا بوگونه دک اولمایان تازا یوللار گؤستردیگینیزی اؤیگرندیک. وطنداشلارینیزین سیزین کیمی انسانلارین دگرینی بیلمه دیکلرینه تاسف ائتدیگیمین یانیندا، سیزین کیمی انسانلارین بیزیم یانیمیزداکی دگرینین چوخ بؤیوک اولدوغونو بیلدیرمک افتخارینی داشییرام. دؤنوب اوزونو قاضی یه توتاراق سؤزونه ادامه وئردی: من "ماکس پلانک" انستیتو انستیتوسونون تاپیشیریغینی یئرینه گئتیرمک ایله وظیفه لندریلمیش اولاراق بو طرفیندن سیزین حضورونوزدا بو بئیگه افتخاری دوقتورلوق درجه سی وئریرم. و تازادان منه ساری دؤنرک: بیزیم انستیتوموزا امکداشلیق افتخاری وئرمک ایسترسه نیز، گؤزوموزون اوستونده یئرینیز وار.
* بو ناغیلداکی آدلار و اتفاقلار یازارین تخیل گوجونون یاراتدیقلاری دیر و واقعیت ایله هئچ بیر ارتباطی یوخدور.
کؤلن، آوگوست 2015


c: text/html

text:
غریب قالدی اؤرک او آشنا گئتدی
بیزی یاندیردی سئوگی بی صدا گئتدی
یازیخ بولبول بئله سؤیلیر حزین باغدا
گؤزل گئتدی بو ائلدن گول ، صفا گئتدی
دولاندی درده سالدی بوفلک غمدن
محبت آیه سی یاندی بو دونیادان وفا گئتدی
صداقت اؤلدی انسانلیغ بوغولدی فاضلاب ایچره
دوتوبدی شیطان هر یانی اؤرکلردن خدا گئتدی
گیجل دوشدی، اؤلوم یاغدی ، عزا گلدی
گؤزل گئتدی آتا گئتدی آنا گئتدی
الولاندی چمن،چای،داغ،داش،هریان
اؤرک داغلی ، ائلیم یاندی،اوبا گئتدی
مَلَک منظر، آلا گؤز دیلربا دیلبر
منی ائتدی بو عشقه موبتلا گئتدی
آراز تک گؤزلریم آخدی ، قارا سیل لر
قارا گلدی گؤنوم ای وای قارا گئتدی
سیزیل لا سن سازیم منلن سحر آغشام
غریب یاندی اؤرک او آشنا گئتدی
جوادی زیوه

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بیرینجی جواب: نریمان ناظم(یازیچی)
«ساتیرا» دئدیکده ایلک نوبهده «گولمک» و «گولگو» سؤزلری یادیما دوشور. اونا گؤرهده بو ایکی سؤزه دایر باخیشیمی اختصارلادا اولسا، دئمهییم لازیمدیر. «گولمک» فعلی «دانیشماق» و «دوشونمک»له برابر، تکجه انسانا مخصوص بیر عملدیر. «گولمک» ادراک نشانهسیدیر؛ نییه کی، بیر حادثهنی درک ائلهمهمیش اونا گولمهیین معناسی یوخدور. انسان اویغونسوزلوق، اویارسیزلیق و تناسبسیزلیک گؤردوکده، ایستر- ایستهمز اونا گولمک ال وئرهجک. مثال اوچون: بیر اوشاغین آتاسینین پاپاغینی باشینا قویوب باییرا چیخماسی، گولمهلی بیر صحنه یارادیر. البته هر گولمهلی صحنه ده «گولگو» موضوعسو دئییل و هر «گولگو» ایسه «ساتیرا» سانیلمیر.
آذربایجان خالقی باشقا خالقلار کیمی یاشاییشین آلچاق- اوجاسیندا، سئوینجلی- کدرلی دؤرهلرینده اؤز روحی ساغلاملیغینی، حیات شادابلیغینی قورویوب ساخلاماق مقصدیله تاریخ آخاریندا «گولگو»نون الوان چئشیدلرینی یارادیب و یاشادیبدیر؛ ائله بونا گؤرهدیر کی، بوگون گولگو ساحهسینده الده ائتدیگی اوغورلار اساسیندا گئنیش و زنگین بیر مدنیت و عنعنهنی تمثیل ائده بیلیر. سببسیز دئییل کی، بیزیم دیلده گولوشون گئنیش ساحهسینده گزیشمهیه، اونون الوان چالارلارینی گؤسترمهیه نئچه- نئچه ساتیرا، یومور، فیئلیتون، لطیفه، لوغاز، لاغ، لاغلاغی، مئرت و بونلار کیمی سؤزلر یارانیبدیر. بو سؤزلرین هر بیری اؤز یئرینده، هرهسی اؤزونه مخصوص معناسیندا ایشلهنیر و ایفاده مقصدی داشییر. بونلاردان بعضیلری بوگون ده جماعات ایچینده، مجلسلرده، قفهخانالاردا و عمومی و خصوصی ییغیناجاق یئرلرینده ایشلهنیر؛ نئجه کی دوننلرده ده تلخکلر، کوسالار و کئچللر کیمی پئشهکار ایلندیریجیلر واسطهسیله عنعنهوی مراسیملرده، دربارلاردا، خانلیقلاردا ایشلهنیلیردی. ساتیرا، یومور، فیئلیتون و بو کیمی ژانرلار، ائله بو یوللارلا بدیعی ادبیاتا، ژورنالیسمه، درام صحنهلرینه، کینو پردهلرینه یول آچیب و اؤز اجتماعی وظیفهسینی یئرینه یئتیرمکدهدیر.
سؤزومون باشلانیشیندا وورغولادیغیم (هر «گولگو» «ساتیرا» سانیلمیر) جملهسینه قاییدیرام:
ساتیرا توپلومدا، جماعات آراسیندا ظاهرده اویغون، تناسبلی و دوزگون گؤرونن، آمما اصلینده اویارسیز، یاراماز و چیرکین اولان مناسبتلری و یاناشمالاری ایتیگؤزله، ساییقلیلیقلا سزیب، سئچیب اوزه چیخاریب شیشگین صورتده، کسگین و کینایهلی دیلده ایفاده ائدن بدیعی بیر اثره عایددیر. ساتیرا ایستر- ایستهمز گولوش دوغورسا دا، اونون غایهسی گولوش دئییل، انتباهدیر. گولودورمه اونا هدف دئییل، وسیلهدیر. ساتیرا درمان اوچون ایچیلن شربته بنزهییر؛ اونون شیرینلیگی روحون پاسلانمیش قاتلارین جیلالاندیرار، آجیلیغی ایسه ذهنین قارانلیق حصهلرین ایشیقلاندیرار. ساتیرا ایلندیریجی یوخ، دوشوندوروجودور. اونون گولر گؤرنوشونون آرخاسیندا قایغیجیللیق، مدرکلیک، هر هانسی آخساقلیغا، چاتیشمامازلیغا، رذالته، فیریلداغا، ایکی اوزلولوگه قارشیلیق و باریشمازلیق دایانیبدیر. ساتیرا بوتون یالانچی، قوندارما سینیرلاری پوزان؛ ماسکالاری ییرتان؛ اویدوروجو و گئریجی دبلری، عنعنهلری، اینانجلاری قامچیلایان، یئرسیز تاپینمانین، منطقسیز اطاعتی قینایان، اقتدارین و قوتساللیغین پئیینی ائشن بیر حربهدیر.
ساتیرانین اؤزو پارادوکسیکال اؤزللیگه مالک اولدوغونا گؤره ساتیریک یازیچی دا عینی بیر مؤوقعده دایانیر. بیر یاندان او خالق ایچره، جماعاتلا ان یاخین مناسبتده، یاشاییشین ان قیزقینلیغیندا، گرگینلیگینده یاشامالیدیر، او بیری یاندان ایسه اونلاردان آرا آچیب اوزاقدان، داها دوغروسو یوخاریدان حیاتین چئشیدلی ساحهلرینه باخمالیدیر. چونکو بیر شئیی ریشخند اائلهییب گولمگه، اوندان یوکسکده دایانماق لازمدیر. بو ساتیرا یازمانین بیرینجی شرطیدیر. آنجاق «بئله بیر ایکیلیگی نه تههر چؤزمک اولار؟» سوآلی اؤز یئرینده اؤنملی بیر سورغودور. کئچمیش تجربهلره دایاناراق اونون بیرجه یولو بودور کی، ساتیرا یازان روحی و معنوی جهتدن لازیمدیر اؤزونو یوخاری چکسین. بئله بیر معنوی دیرچلیشه نایل اولماغا، گرکلی یوکسکلیگه قالخماغا اوچوش قانادی لازیمدیر. قانادین بیریسی بیلیکدن، دویارلیقدان ساییقلیقدان، اینجهگؤررلیکدن، بیر سؤزله بصیرتدن یوغرولور؛ او بیریسی ایسه ساتیریستین هر نوع باغلیلیقدان ایراق، دوزگون معنادا سربستلیگیندن یارانار. بئله بیر روحی یئتگینلیگه یئتیشمهِیه او اقتداردان آرا آچمالی، تعصبدن، فاناتیسمدن اوزاق گزملی، مال ییغمادان، منصب قازانمادان ساقینمالیدیر. بو ایکی قاناد ایلهدیر کی، ساتیرا یازاری یوکسک بیر معنوی مقاما چاتا بیلیر. بو ایدهآل بیر مقام، هوندور بیر داغین ان یوکسک زیروهسینه بنزهین مقامدیر. دوزگون بیر ساتیریست بیرجه آن گؤزون زیروهدن چکمهدن بو هوندور داغی چیخمالی، یئتیرینجه اونا یاخینلاشمالیدیر. بئله بیر آردیجیل چالیشما، یانیملیق دولاسیایله جلیل ممد قولوزادهلر، صابرلر و بونلار کیمی نهنگ ساتیریستلر یاراندی، هلهده یارانیر.
ساتیرا یازارلاری تاریخ بویو حاکمیت و اقتدار دایرهلرین، فاناتیک قوهلرین طرفیندن جور به جور تضیقاتا معروض قالیبلار. آنجاق بو طبیعی بیر رئاکسیادیر؛ چونکو ساتیرا اؤز اجتماعی بورجون اؤدهمک آخاریندا دؤنه – دؤنه اونلارلا توتوشمالی اولور.
سیزین سوالینیز ایکینجی قیسمتینه – (بوگونکو ساتیریک ادبیاتیمیزین دورومو) – سوالینا گلدیکده، قیساجا دا اولسا بئله دئیه بیلرم کی، بو گون گونئی آذربایجاننین چاغداش ادبیاتیندا گولگو قولونون چوخ اؤنملی یئری وار. گئچن اوتوز- قئرخ ایلده بو ساحهده الده ائدیلمیش نائلییتلر هم گئنیش، هم ده زنگیندیر. بو گلیشمهنین نئجهلیگی و ندنلئیینین آراشدیرما وظیفهسی ادبیاتچیلریمیزین قارشیسیندا دایانیر. بونونلا بئله بو گلیشمه کمییتجه اؤز اوخوجولارینی راضیلاشدیریرسا دا، کیفییتجه – اؤزللیکله اگر اونلارا ساتیرا باخیمیندان باخیلسا – مخاطبلرینی قانیق سالا بیلمیر. بونون بیرعیللتی بودور کی اساسن دوزگون اؤلچولرله دهیرلندیریلسه یازیلان گولگولرین چوخو ساتیرا دایرهسیندن ائشیکده قالار. اونلارین بیرآزی ساتیرا، بیرتعدادی یومور، قالمیشی ایسه لطیفهدیر. ایکینجی عیللت، یازیلان گولگولرین دورغون بیر دورومدا دونوب قالماسیدیر.ههله ده صابیر مکتبینه عایید اولان پئرینسیپلر وعنعنهلر یئرلی یئرینده دایانیبلار. ائله بیل بو یوزاون ایلده بیز اصحاب کهف یوخوسوندایمیشیق . همان فورما، همان قالیب؛ عینی نظیرهلر، تلمیحلر، مستزادلار و… آنجاق او شئی کی بو گولگولرین چوخوندا گؤزهگلمز و یاییقدیرصابیرین، معجزین گولگوسونده اولان ساتیرا جوهرهسیدیر.نوواتورلوغو اونودوب، عنعنهلره دیرنمه دردی تکجه بیزده دئییل، او تایدا دا داها گرگین وضعییتده گؤزه چارپیر.بو گون و بورادا گولگو یازیچیلارینا یئنیچیلیک، گونون طلباتینا جاواب وئرمه و اوخوجونون ذائیقهسینی گؤزلمک سئچیب – سئچمهمه بحثی دئییل، ایلزام مسئلهسیدیر. بو وظیفهنی یئرینه یئتیره بیلمهین ساتیریستین اثری فارس دیلینده یازیلمیش مودرن و اؤتکون ساتیرا اثرلریله یاناشی عینی ویترنده گؤستریشه قویولاندا هر ایکی دیلی بیلن اوخوجونون رغبتین قازانا بیلمهدن صحنهدن چیخاریلاجاق. بو فاجعهنین واختیلا قاباغی آلینمالیدیر. باشقا بیر چاتیشمازلیق گولگو ادبیاتمیزدا نثرین گئنیش ایمکانلاریندان لازیمینجا بهرهلنمهمهدیر. بو عاریضهنین ندنلریندن دانیشماغا بورادا فورست یوخدور. آنجاق اونلاندا قارشیلاشماق لازیمدیر. هلهلیک.
ایکینجی جواب: رامین جهانگیرزاده(یازیچی-شاعر)
ساتیرا دئینده بعضیلرینه ائله گلیرکی بیز گولونج و مضحکهلی یازیلارلا اوز به اوز اولوروق. ساتیرانین گولونج و مضحکهلی اولدوغو دوغرو اولا بیلر، آنجاق استاتیک باخیمیندان ساتیرا بیر توپلومون گیزلی و اوزه چارپمایان سینیق سالخاقلیغینی آیدینجاسینا گؤستریر؛ اونو اوزه چیخاردیر؛ اوخوجونو گولدوررکن دوشوندورمهیه مجبور ائدیر.
اوخوجونو دوشوندورمهین گولونج و مضحکهلی یازیلار ساتیرانین سیلدیریملی صحیفهسینده یئری اولا بیلمز. ساتیرا یازیچیسینین سطیرلری ایتی بیر قیلینجا بنزهییر. بو ایتی قیلینج واسیطهسی ایله توپلومدا اولان چیبانلارا هجوم چکیر، اونلاری دئشیب ایچینده اولان چیرکلری ظرافتله اوزه چیخاردیر. تکی بو دئییل. قارشیسیندا اولان مانعهلر اونو اؤز یولوندان قویمور؛ اونلارلا دؤیوشور؛ مانعهلری کئچیر؛ هئچ نهدن چکینمیر؛ ایچینه چؤکن دردلرله دانیشیب، دردلرین دیلی ایله قلمینی دیللندیریر؛ دردلر گولونج حالیندا قلمیندن سوزولوب، سطیرلره دولور؛ دولورسا بوشالماغا جهد ائدیب، جهالتله قارشی -قارشییا دایانیر. بو دوئلده غالب یا مغلوب اولماغینا دوشونمور؛ بو دوئلده جسارتلی دؤیوشرکن مغلوب اولسادا جهالته باش ایمیر؛ جهالتین قارشیسیندا دایانیب، سون نفسینهدک دؤیوشور و بونو آنلاییرکی حقیقی یاشاماق یالنیز دؤیوشمکدیر.
بیزی حقیقی یاشادان پازئللر حقیقتدیر. یالان و اویدورمالارین اویخوسوندا خیاللاریمیزی قانداللایانلارا باش ایمهییب، باش قالدیران ساتیرا یازیچیسی حقیقتین نه قدر اؤنملی اولدوغونو دوزگون باشا دوشور.
کئچمیش ساتیریک ادبیاتیمیزدا اولان میرزه علیاکبر صابیر، معجز، جلیل ممد قولوزاده کیمی نهنگ یازیچیلارین یازیسینی و گؤردویو ایشلری آچیقلاساق بونو آنلایاجاییق کی هله بو گونکو ساتیریک ادبیاتیمیز اؤزونه اولان اؤزل فیگورو و اونلارین داوامچیسی اولاراق اؤزونو هله تاپماییبدیر. من بو ساحه ده آز- چوخ یازدیغیم اوچون بونو دئمک ایستهییرم کی بو ادبیات اؤزونو اؤزگه حیس ائدیر؛ بونون اوچون بو ادبیاتا هله اینانماییب و اینانمیرلار. بعضیلرینه ائله گلیر کی بو ادبیات ساتیریک اولدوغو اوچون جدی بیر ادبیات ساییلمیر. دئملی بونلار بو ادبیاتین قارشیسیندا دایانیب و اونا هجوم چکیرلر.
دونیا ساتیریک ادبیاتینی گؤز اؤنوندن کئچیرسک بونودا آنلایاجاییق کی بیزیم هله گئدهسی یوللاریمیز وار؛ بو یولدا سارسیلمادان اؤز ایشیمیزه داوام ائتمهلیییک و دونیا ساتیریک ادبیاتی ایله تانیش اولاراق اؤز یئرلی ساتیریک ادبیاتیمیزین بویا- باشا چاتماغینا چالیشامالیییق. برنارد شاو, شل سیل وئراستاین، بوکفسکی، وودی آلن و باشقا دونیا ساتیریک ادبیاتینین نمایندهلرینی اوخویاندا بونو آیدینجاسینا بیلمک اولور. بو یازیچیلار اؤز خریطهلریندن چیخارکن باشقا اؤلکهلرده اؤزلرینه اؤزل اوخوجولار قازانیبلار. بئلهلیکله بیز ده اؤز ادبیاتیمیزدا بو قونودا اساسی ایشلر گؤرمهلییک. ایندی کی دونیا ادبیاتیندا ساتیریک ادبیاتی ان اؤنملی یئر توتور، بونا گؤره یازیچیلارین چوخو بو ادبیاتدان فایدالانماغا چالیشیرلار و بوگونکو پست مدرن ادبیاتینین اؤزل مؤلیفهلریندن ساییلیر.


text:
چاووش اوُغلی: بیز عیراقدا و سوریه ده ترور قوراماسی بیلن اورشیاریس
یؤنهکی یورتداشلارا ادیلن هۆجۆمینگ ترور قوراماسی تاراپیندان قورالاندیغینی چاق ادیأریس
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوُغلی دهوک دا بوسلان واقا بیلن باغلانشیقلی "تۆرکیأنینگ یاراغلی گۆیچلریندن آلان ماغلوماتلاریمیزا گؤرأ یؤنهکی یورتداشلارا هیچ حیلی هۆجۆمیمیز بوُلان دألدیر" دیدی.
ت. ر. ت حابار کانالی نینگ میهمانی بوُلان چاووش اوُغلی تۆرکیأنینگ هیچ هاچان یؤنهکی یورتداشلارا هۆجۆم قوراماندیغینا اۆنس چکدی و
"بیز حالقارا حقوغا لاییقلیقدا ترورچیلیق بیلن گؤرهشیمیزه دوُوام ادیأریس. تۆرکیأنینگ یاراغلی گۆیچلریندن آلان ماغلوماتلاریمیزا گؤرأ یؤنهکی یورتداشلارا هیچ حیلی هۆجۆمیمیز بوُلان دألدیر. بیزینگ هدِپیمیز سوریه ده ترور قوراماسی بیلن گؤرهش بوُلاندیر. عیراق دا دا شو گۆنکی گۆنه چنلی همیشه ترور قورامالارینا قارشی اورشدیق" دیدی.
"ترور قورامالاری نینگ تاراپیندان ادیلندیگینی دۆشۆنیأنیمیز بو حیاناتچیلیقلی هۆجۆمدن سوُنگرا عیراغینگ رسمی ماقاملاری بیلن حیذماتداشلیق ادیپ بیلجکدیگیمیزی بیلدیردیک" دیه ن چاووش اوُغلی،
"ینه بیر گِزه ک بو یردن آیتماق ایسله یأرین. بو بولانچاقلیغینگ آراسیندا تۆرکیأنی گۆنأکأر گؤرکِزیلمهگی قابول اتمه یأریس. تۆرکیأ قارشی آیدیلان سؤزلری ده قابول اتمه یأریس" دیدی.
حوُوپسوزلیق چشمه لری زاهوداقی هۆجۆمینگ ترورچیلار تاراپیندان قورالاندیغینی بیلدیریپدی.
آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک/ ک. ج. ک گۆنأسیز یورتداشلاری نیشان آلماغا دوُوام ادیأر.
دمیرقازیق عیراق دا کؤپ سانلی اوُباچی و دایحان دا ترورچیلارینگ شوِل یرلردن چیقماغینی ایسله یأر.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان: مظلوملارا کؤمک برمهک باراسیندا تۆرکیه دۆنیأده بیرینجی یورت
رجب طیب أردوُغان تۆرکیأنینگ بۆتین دۆنیأده مظلوملارا کؤمِک ادیأن بیرینجی اۆلکه بوُلاندیغینی آیتدی
تۆرکیه بیلن لیبی انرژی پوداغیندا بیله لیکده ایشلهشِر
تۆرک سیاسی توُپاری لیبی ده دۆرلی ایشدشلری بیلن دوشوشیق گچیردی
بأش ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیه ترورچیلارا قارشی توتان یرلی یاغدایدا ادن گؤرهشینه دوُوام ادیأر


text:
شعریمیز و چاغداشلیغیمیز
ائل اوغلو
آذربایجان شعری اؤز چاغداشلیغینی همیشه قورویا بیلمیش و اؤن سیرادا دایاناراق، اؤز قاباقچیللیغینی ثبوتا یئتیرمیشدیر. قاباقچیل اونا گؤره دئییرم کی واختی گلنده اؤز فورماسینی تاپمیش و زنگینلیگینی بیر داها قوروموش و توپلومون ایستکلرینه اویغون ادبیات یاراتمیشدیر.
یاخشی بیلیریک کی، چاغداشلیغینی قورویا بیلمهین ادبی عنصر آرادان گئدیر، نه دونیادا یاییلیر و نه ده قایناقلاندیغی بؤلگهده اؤزونو مکممیللشدیریر. بیز آذربایجانا مخصوص اولان بایاتی فورماسینی بیر چوخ تورک دیللی اؤلکهلرده تاپیریق. ائلهجهده، گرایلی شعر فورماسینی دا، حال بو کی، تورک طایفالاریندان اولان «بایات»لار و «گرای» لار یالنیز آذربایجان تورپاقلاریندا اولموشلار و ایندی ده آذربایجان تورپاقلاریندا یاشاماقدادیرلار . بو ایسه اونو گؤستریر کی، آذربایجاندا یاشامیش و تورک طایفالاریندان اولموش« بایات»لارین و «گرای»لارین عنوانینی داشییان شعر فورمالاری اونلارین ادبیاتلاریندا اولان نوفوذ و اوستونلوگونو ده گؤستریر. نئجه کی، ایسلام ایستعلاسیندان سونرا ایران ادبیاتیندا(دری – فارس دیلینده) یازیلان شعر قلیبلری و شعر فورمالارینین آدلاری تمامیله عرب کؤکلو کلمهلردن عیبارتدیرلر.
یاخشی بیلیریک کی، توپلومسال یاشاییشیمیزدا دگیشیکلیکلر اوز وئرنده، همیشه شعر دونیاسیدا، اؤز قابیغینی دگیشمیش کیمی گؤرونور، بونا گؤره کی، فلسفی حیات دگیشیلیر و هر بیر دگیشیکلیک هونر و ادبیات دونیاسیندا دا اؤزونو تظاهور ائدیر. اونونلا یاناشی صحنه ده اولان شعر عنصرلری ده، فلسفی ایستگه گؤره دگیشیلمگه مئییللی اولور.
شعریمیزین اؤن سیرادا اولوب، توپلومون ایرهلیلهییشینده اؤنملی رولونو بلکه ده باشقا هونری نؤوعلرینده تظاهور ائتمهمهسینیده تاپا بیلریک. بئله کی، تیاتر، رسامچیلیق و بیر سیرا آیری هونر نؤوعلری بیزده لازمی قدر اینکیشاف ائده بیلمهمیش و یادا توپلومدا اولان اینانجلارا گؤره، اونلارین اینکیشاف یوللاری باغلانمیش و قاداغالانمیشدیر.
اوزون عصیرلر بویو خورافاتچیلارین فرمانیله یاساقلانمیش تیاتیر و رسامچیلیق و اونون داوامیندا گلن هونر نؤوعلری ده بعضی دؤورلرده آجیناجاقلی حیات یاشامیشلار. بیزیم بؤلگله ده، او دور کی لاپ اوزاق عصیرلردن بری شعریمیز یئگانه هونر نوعی اولموشدور کی ریندانهلیکله یاساقلیق عصیرلرینده ده اؤزونو یاشاتمیش و ایجتیماعی اینکیشافلا بیرگه یاشاماغی باجارمیشدیر. البتده، آشیقلاریمیز، شعریمیزی بیر نئچه هونری ژانرلا بیرلشدیرمیش و اونو خالق آراسینا آپارمیش و شعریمیزین دورومونو چاغداشلیق شرایطینده ساخلامیشدیر. بیز اونون همیشه معاصیرلیکده اولدوغونو ایسه بوتون ادبی دؤرلرده ائحتوا ائتدیی مضمونلاردا و هر عصرین روحونو اؤزونده ساخلادیغی ادبی ایرثینده گؤروروک.
مین ایللر یاشایان مالدارلیق و فئودالیزم دؤورلرینده اونون خالق حیاتیندا تاثیرینی و اینکیشافینی اؤیرنیریک. شعر یئگانه عنصر اولموشدور کی، بیز اونو راحاتجاسینا خالق آراسینا آپارا بیلمیشیک. بلکه ده بو شعرین اؤز مرموزلوقلاریندان یارانمیشدیر. او دور کی، یارادیجی آشیقلاریمیز و شاعر لریمیز اونو دائما چاغداشلاشدیرمیشلار. شعریمیز همیشه صحنه ده اولموش و عصرینین ایستکلرینه اویغون ادبیاتلا مئیدان دا قالا بیلن هونری عونصور اولموشدور.
اوزاق عصیرلردن قالان آتا سؤزلریمیزی آراشدیراندا اونلارین آراسیندا بیر چوخ شعر میصرعلری و تک بئیتلر تاپیریق. بو ایسه شعریمیزین خالق آراسیندا سینهلرده اولدوغونو، دیل ازبر اولدوغونو، کسرلیلیینی و احتیوا باخیمیندان دا اؤز اعتیبارینی گؤستریر.
یوز ایللر بویو خالقین میللی ذؤوقو گلیشدیکجه، شعریمیزده ماهیتینی چاغلاشدیران ادبی ایرثیمیز اولموشدور. هونری عونصورلری نظرده توتاندا، شعریمیز بو شانسی تاپا بیلمیشدیر کی، همیشه اؤز معاصیرلیینی قوروسون. دئدییمیز کیمی، ایلکین ائلمانلارینی آتالارسؤزونده تاپا بیلدییمیز آز هیجالاردان یارانمیش قدیم شعر نمونهلریمیز، هله ده وار، اؤزونو تک بیت و تک میصرعلرکیمی گوندهلیک دانیشیقلاریمیزدا یاشادیر.
چاغداشلیغینی همیشه اؤز آنا دیلینده یوخ، بلکه ایستیلاسیندا اولدوغو ادبیاتلارین دا دیللرینده یاشادان آذربایجانیمیز گؤستریر کی، اونون قدرتلی شاعر لری ایستهنیلن واختدا نوفوذ جغرافیاسی گئنیش اولان باشقا خالقلارین دیللریله ده اؤز تفکورونو دونیایا پای وئره بیلمیشدیر.
تورک دیلیندن سونرا عرب و فارس دیللرینده دیوانلاری اولان شاعر لریمیز گؤستریرلر کی، آذربایجان یئتیرمهسی کیمی اؤز ضیالارینی دونیایا چیله مک ایسته میشلر و بو ایستگی یئرینه یئتیرمهییده قالارقی اولاراقدان باجارمیشلار. اونلار باشقا دیللرده ائله اثر یاراتمیشلار کی همان باشقالار اونلاری اؤزلرینه چیخماق ایستهمیشلر و اونلارلا میللی وارلیقلارینا دا گؤونمیشلر .
چوخ اوزاق عصیرلردن سؤز آچاندا الیمیزده یازیلی ادبیاتیمیز او قدر چوخ اولماسا دا آتا سؤزلریمیزده تاپدیغیمیز میفیک دوشونجهلر بیزی ایناندیریر کی، شعریمیز اوزاق عصیرلردن بری بیزیم گوجلو اونسیت واسیطهمیز اولموشدور. بیز هر بیر عصریمیزی آراشدیراندا، اونون چاغداشلیق ماهیتینی گلیشدیردیگی ادبیات دا تاپیریق. بیر چوخ محبت ناغیللاریمیز و اونلاردا اولان خالق شعرلری و او شعرلرین قلیبلری بیزه ایناندیریر کی، عصیردن – عصیره راحاتجا کئچن ادبی ایرثیمیز بو تاثیرلی آددیملاری یالنیز چاغداشلیغینی قوروماقلا آتا بیلیبدیر.
البتده بیز بونون داها دا قیزقینلیغینی آذربایجان تورپاقلاریندا میللی دؤولتلر یاراناندان سونرا تاپیریق. یاخشی بیلیریک کی یازیلی ادبیات مین ایلدن بری شرق ده و بیز تورکلر آراسیندا دیرچلمهیه باشلامیش و بیزیم ایلک میللی دؤولتیمیز ده صفویلر دؤرو یارانمیش و اوندان بری ادبی اؤرنکلری داها دا چوخالمیشدیر.
بو گون آذربایجان شعرینه باخاندا اونو دونیا شعریله آیاقلاشماقدا گؤروروک. چوخ جمعیتلی دونیا خالقلارینین آراسیندا ائله بیر خالق تاپماق اولماز کی اوستاد شهریارین حیدر باباسی اونون دیلینه ترجومه اولماسین؛ ائله بو چاغداشلیغی یاشاماق دئمکدیر. دئمک حیدر بابایا سلام چاغداش بیر آذربایجان اینسانینین دوشونجهسیدیر. ائله بیر چاغداش دوشونجه دیر کی هئچ بیر خالق اونون یانیندان پای آلمامیش کئچیب گئده بیلمهدی. شعریمیزین سون شاه اثرلریندن داهادا آدلی- سانلیسی اولان بو اثر، کلاسیک شعر قلیبلریمیزین بیریندن اولسادا چاغداش بیر شعر و دوشونجه ماهیتی داشییر و آذربایجان اینسانینی کلاسیک قلیب ده معاصیر دوشونجهنین دانیشا بیلدیینی گؤستریر. هله آنادیلی مدرسهلرده و علم اوجاقلاریندا تدریس اولما حقوقونو الده ائتمهین بیر خالقین بو کیمی ادبیاتی اولاندا باخ گؤر کی خوشبخت خالقلار کیمی دیلی و ادبیاتی بالالارینا تدریس اولسایدی، دیلیمیزده نه لر یارانا بیلردی؟!….
چاغداش دئدیکده همیشه مدرن ادبیاتمی؟ سوروسونا بئله جوابدا وئره بیلیریک. مدرنیزم، چاغداشلیقدا یئرلشه بیلن بیر ادبی دؤردور. ادبیاتیمیزین سون یوز ایلینه گلدیکده مدرنیزمله ده اؤز چاغداشلیغینی قورویانلاریمیز آز اولمامیشدیر. دوخسان بئش ایل اؤنجه تبریزده بوراخیلان تجدد ژورنالیندا ماراقلی بیر تیتراژلا قارشیلاشیریق. تبریزده یایینلانماغا باشلایان او نشریهنین هر ساییسندا تکرار اولاراق، بئله بیر تیتراژ گئدیرمیش” تجدد نشریهای است برای دوستداران ادبیات تجدد خواه”. باخ، بو او زامانکی آذربایجان اینسانینین معاصیرلیگه قایغیسینی گؤستریر. دئمک بو مودئرنیزمه دوغرو یئنی بیر یوروش و اونون چؤزومونه زمین یارادان بیر مباحیصه اورگانیدیر. دئیه بیلریک کی، بو تیتراژ آذربایجان ادبیاتینین ازلی و ابدی روحوندا دائمی اولموش و اولاجاقدیر.
یاخشی بیلیریک کی ایستانبولدا تحصیل آلیب و اورادا اورتا مکتبلرده تدریسله مشغول اولاندان سونرا تبریزه دؤنوب، اؤز دوغما شهرینده یئنی اوصوللا اداره اولونان مدرسه آچیب، تدریسله مشغول اولان «میرزا تقی خان رفعت»، تجدد روزنامهسینده مترقی و مودئرن شاعر جعفر خامنهاینین سربست فورماسیندا یازدیغی شعرلرینی چاپ ائدهرک، ایراندا ایلک دؤنه اولاراق مودئرن شعرین اؤرنکلرینی وئریر و اوندان سونرا تهراندا جریاندا اولان ادبی محفیللر سربست شعر فورماسیله تانیش اولوب، اونو بیر ادبی ایز اولاراق ایزلهییرلر و نهایت نیما یوشیج ین یاراتدیغی یئنی شعر قلیبی اورتایا چیخیر.
دئمک لازیمدیر کی، میرزاتقی خان رفعت ین مکتبینده درس اوخویان میرزا حبیب ساهرده همین نشریهلری اوخویارکن سربست یازماغا ماراقلانیر و بیرچوخ سربست شعرلر یازیر (اونوتمایاق کی همن دؤورلرده شیمالی آذربایجاندا دا سربست شعر قلیبی استانبول دا و باشقا – باشقا خارجی اؤلکهلرده تحصیل آلان شاعرلرین دقتینی اؤزونه چکمیشدیر و جنوبدا یاشایان شاعرلره ده، بیر قیدا منبعی ده اولوردو).
آذربایجان شعرینه باخاندا، او، چاغداشلیغی یالنیز قابیغ دگیشمکله یوخ, بلکه محتوا، مضمونچولوق، بدیعیلیک، یئنی فلسفی دوشونجهلرده یازماقلا، شعری بوتون ایجتیماعی قاتلارین قوللوغوندا یاشاتماقلا برابر، ایرهلیلهمیشدی.
شرق اؤلکهلرینده ده سون یوز ایلده گئدن مودئرن و چاغداش شعرین خصوصیاتلارینی جنوب شعرینده تاپا بیلیریک. اوستاد شهریارین حیدر بابایه سلام اثری قابیغینی دگیشمهییبسه، آنجاق معاصر اینسانین تاریخن اؤیرندیگی و مانوس اولدوغو عادت- عنعنعهنین بیر آغیتی کیمی مئیدانا چیخاندا، بوتون دونیا حئیرتلندی. بونا گؤره کی، چاغداش بیر اینسان او صحنهلردن اوزاقلاشیردی و اثر ده گؤستریلن اینسان، شاعر انه دوشونجهلرله بیر داها تاریخه قووشوردو.
دئمک کلاسیک آشیق شعرینین قلیبلریندن اولان او شعر قلیبی، معاصیر دوشونجهنی اؤزونده قوروماقلا چاغداشلیغین قوللوغوندا اولا بیلدی و چاغداش آذربایجان اینسانینین آغری -آجیلارینی و نیسگیللرینی بوگونهدک دونیانین ۵۵ دیلینه ترجومه اولاراق، او خالقلارین دا مدنی و ادبی دوشونجه لرینهده هوپا بیلدی. بیز اونونلا بیر زاماندا یاییملانان حبیب ساهر شعرینده ده همن خصوصیتلرین باشقا نؤوعونو گؤروروک.
حبیب ساهر سربست شعرلریله چاغداش آذربایجان شعرینه مودئرن بیر روح چیلهدی و گنجلره یول گؤستردی. او مودئرنیزمه ایلک ایز آچان جنوبلو شاعرلردن اولدو. ایندی آذربایجان شعرینده هئچ بیر مودئرنیست شاعر تاپا بیلمیریک کی، حبیب ساهری اوخومامیش اولسون. اگر حبیب ساهر اونلارین شعرلرینده تکرارلانمیرسا، بو داهادا اوغور علامتیدیر، بونا گؤره کی شاعرلریمیز باشقالارینا اوخشاماقدان قاچمیشلار و زیروهیه دیرمانان نزیک بیر جیغیرا بنزهسهلرده اؤزلری اولماق شرطیله زیروهیه دیرمانیرلار.
ائله بو نؤوع چالیشقانلیق اؤزوده، اونودولماز بیر اوغوردور. بونون علتی بودور کی سککیز یوز ایلدن آرتیق عؤمرو اولان آذربایجان غزلینه باخاندا، شاعرلرین تخللوصونو گؤتورنده، مثلا یئددی یوز ایل قاباقکی شاعرله یوز ایل قاباقکی شاعرین اثرینی آییرد ائلهمک چوخ حاللاردا ممکن اولموردو، بونو باشا دوشن ادبی محیط اؤز چاغداشلارینی داها دا اوغورلا تربیه ائده بیلیر.
بیز بولود قاراچورلو(سهند)ین، علیرضانابدل(اوختای)ین، دوکتور حمید نطقینین، سحرخانیم ین، نیگار خیاوینین و… شعرلرینده هم کلاسیک قلیب، هم ده سربست فورماسی و آغ شعر جیزگیلری تاپیریق. بو ایسه بیزیم هله کلاسیزمدن تام یاخا قورتارمادیغیمیزی دا گؤستریر و اوندان آرالاشماغا مئییلی اولدوغوموزا دا ایشارهلردیر.
اؤتن اییرمی ایلدن بری آذربایحان شعری داها دا گئنیش میقیاسدا یاییلان هونری نؤوعلرین بیری اولموشدور (تاریخن اولدوغو کیمی). بیز ایندیکی جنوب شعرینده دونیایا داهادا مودئرن باخان یارادیجی آذربایجان اینسانی نین شعرینی گؤروروک. بیز بو یؤنو ایزلهینده، شاعرلریمیزی میللی مسئلهلریمیزه گؤره داها دا مسئولیتلی تاپیریق. جنوب شعرینده یازان شاعرلر داها آرتیق توپلومسال، میللی مؤوضولاردا یازیرلار. یقین کی اونلارین یازدیقلاری مؤوضولاردا، آرزیلاری یئرینه یئتندن سونرا، گونون سون ایستهیینه یازیلان ادبیات قوللوقچولاری اولاجاقدیرلار.


text:
«آذربایجانین اۇرموداکی سسی» قۇرومو «دۆنيا آنا دیلی گۆنو» ایله ایلگیلی تؤرَن کئچیردی+ شکیللر
آذوح: بۇگۆن بالیقلار(بایرام،اسفند) آیینین ایکیسینده «آذربایجانین اۇرموداکی سسی» قۇرومو «دۆنيا آنا دیلی گۆنو» ایله ایلگیلی تؤرَن کئچیرهرک بۇ گۆنو آغیرلامیشدیر.
بیرچوْخ اؤيرنچی و گنج فعاللارین قاتیلیمی ایله قۇرولان بۇ تؤرنده آنا دیلی ایله ایلگیلی دانیشیقلار اوْلموش و شئعیرلر اوْخونموشدور.
باشلانغیجدا «آذربایجانین اۇرموداکی سسی»نین قۇروجولاریندان اوْلان اۇرمو بیلیميۇردو اؤيرنچیسی «ياسیر رنجبری(ساوالان)» آنا دیلی ایله ایلگیلی بیر شئعیرله تؤرهنی باشلاياراق دیلین اؤنَمینی آچیقلامیش و دانیشیغینین بیر بؤلومونده «ایندیسه بیز دیلیمیزده اؤيرهدیم گؤرموروکسه، يازیمیز اوْلماياجاقدیر و يازیمیز يوْخدورسا تاریخیمیز اوْلماياجاقدیر دئمکدیر» دئيه آچیقلاما ياپمیشدیر.
بۇ اؤيرنچی تؤرَنین سوْنراکی بؤلوملرینده آپاریجیلیق ائتمکله ياناشی «دۆنيا آنا دیلی گۆنو»نۆن تاریخچهسی حاققیندا دانیشمیش و يۇنئسکوْ باش يؤنَلدیجیسینین 2016 «دۆنيا آنا دیلی گۆنو» ایله ایلگیلی مئساژینین آذربایجان تۆرکجهسینه چئویریلمیشینی قاتیلیمچیلارا سۇنموشدور.
سوْنراکی بؤلومده «آذربایجانین اۇرموداکی سسی» قۇرومونون چالیشقان باش يؤنلدیجیسی «سینا حسنی» آنا دیلینین اؤنَمینی وۇرغولاياراق، ایراندا آنا دیلینده اؤيرهدیمین ياساقلاندیغیندان دانیشمیشدیر. بۇ گنج فعال سؤزلرینی «حاق وئرمک جرم(سۇچ) دئيیل، حاقی قێچ آلتینا قوْيماق جرم دور» دئيه بیتیرمیشدیر.
آردیندا، «آذربایجانین اۇرموداکی سسی»نین قۇروجولاریندان اوْلان علی عزیزی «آنا دیلیم نَدن سنی دانیبلار» باشلانیشلی بیر شئعیر اوْخوموش، امین زنده دل «ایراندا تۆرک دیلینده اؤيرهدیم حاققی و بۇ دیلین رسمیته تانینماسی» ایله ایلگیلی دانیشمیش، محمد تمدنی ائلدار «بیز نَدن اؤزوموزه آذری دئيیل تۆرک دئمهلیيیک» سؤزويله ایلیشکین آچیقلاما ياپمیش و امین ایسمعیلی آتیلا «آنا دیلی ایله ایلگیلی قێسا بیر شئعیر پارچاسی» اوْخوموشدور.
بۇنلارین يانیسیرا اۇرمو بیلیميوردو اؤيرنچیلریندن اوْلان علی درگاهی «خلیلرضا اۇلوتورکون آنا دیلی شئعیرینی» اوْخوموش و بلال بَي محمدی «اۇرمو گؤلونون قۇروماسی اۇجباتیندان آذربایجاندا ياشام دۇرومونون چتینلشمهسی و آذربایجان میللتینین ایرانداکی آيری-سئچکیلیيه اۇغراماسیندان» سؤز آچمیشدیر.
بۇ تؤرَنین اَن چوْخ بَيَنیلن و قاتیلیمچیلارین دؤنهلرجه آلقیشینا نَدن اوْلان بؤلوملریندن بیری ده اۆچ آز ياشلی اۇشاغین آذربایجان تۆرکجهسینده «من بیر تۆرک بالاسیيام، تۆرکو منیم دیلیم دیر، آذربایجان ائلیم دیر...»، «سۇ دئيیبدیر منه اولده آنام آب کی يوْخ...»، «دؤيوشلرده غيرتیمسن، کیم دیر سنی دانا دیلیم؟ آنا دیلیم، آنا دیلیم...» ایچَریکلی شئعیرلری جوْشقويلا سسلندیردیکلری ایدی.
اۇرمودا «دۆنيا آنا دیلی گۆنو»نده کئچیریلن بۇ تؤرَن، «آذربایجانین اۇرموداکی سسی» قۇرومونون دستکلهدییی آدايلارا سۇناجاغی ایستکلرین اوْخونماسیيلا سوْنا چاتدی.
بۇ تؤرَنله ایلگیلی گؤرونتولری «آذربایجانین اۇرموداکی سسی» کانالیندان الده ائده بیلرسینیز.
@azerbaycaninurmudakisesi
آذوح


text:
۱۹۲۵ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۵-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی بئشینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۸ دسامبر - آدوْلف هیتلر حبسخانادا يازدیغی (۱۹۲۳-۱۹۲۴) آوتوْبیوْقرافیک "منیم مۆباریزم" اثرینی کیتاب شکلینده چاپ ائتدیریر.
- ۸ آقوست - تورونتودا ایلک دفعه ایشیق فور قوراشدیریلمیشدیر.
- ۳۰ نوْوامبر - آذربایجان کوْمونیست حیزبینین يئددینجی قۇرولتايی ایشه باشلامیشدیر.
- ۲۶ دسامبر - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی٬ اۇلوسلارآراسی ساعات و تقویمین ایشلنمهسینی قبول ائتدی.
- ۲۵ فوریه - تۆرکیه خیانت-وطنیه قانونوندا دییشیکلیک ائدیلدی؛ دین سیاسته آلت ائدیلمهیهجک و بۇ جورم وطن خیانتی ساییلاجاق.
- ۲۵ دسامبر - بینالخلق تقویم و ساعات قبول ائدیلدی.
- ۲۳ مارس - سسسیز سینما دؤنمینین ان باهالی فیلمی٬ (۳/۹ میلیون دوْلار) «بن هور» گؤستریمه گیردی.
- ۲۱ دسامبر - شوروی مرکزی رهبرلیگینین قراری ایله ناخچیوان مۇختار جومهوریتینین الدره٬ لئهواز٬ آستاروز٬ نۆودی و آیری یاشاییش یئرلری ائرمنیستان شوروی جومهوریتینه قاتیلمیشدیر و بۇ توْرپاقلاری ییغان مئهری بؤلگهسی یارادیلمیشدیر.
- ۲۰ آقوست - روم متروسونون ایلک خطی آچیلدی.
- ۲ ژانویه - تاجیکیستان شوروی جومهوریتی ترکیبینده داغلیق بدخشان مۇختار ولایتی قۇرولدو.
- ۱۷ دسامبر - شوروی و تۆرکیه آراسیندا طرفسیزلیک آنلاشماسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۴ نوْوامبر - سورئالیستلرین ایلک سرگیسی پاریسده آچیلمیشدیر.
- ۱۲ دسامبر - رضا پهلوی ایران تختینه چیخمیشدیر.
- ۱ نوْوامبر - ایراندا رضاخان پهلوی حاکمیته گلمیش و بۇنولا قاجارلارین حاکمیتینه سوْن قوْیولموشدور.
- ۱ مئی - قیبریس٬ بیرلشمیش شاهلیق مۆستعمیرهسی اوْلدو.
- ۱ مارس - آنادوْلو آژانسی قۇرولدو.


text:
روبرت موزیل
روبرت موزیل (آلمانجا: Robert Musil، دوْغوم تاریخ:۶ نوامبر ۱۸۸۰، اؤلوم تاریخ: ۱۵ آوریل ۱۹۴۲ میلادی (۶۱ یاش)) آلمانلی یازیچی رومانچی
یاشاییش[دَییشدیر]
بۇ آلمانلی یازیچی کلاقنفورت اوتریش-مجاریستاندا آنادان اوْلوب و ژنو سوئیسدا دؤنیاسین دییشیب.
یارادیجیلیق[دَییشدیر]
1909دا موزیل دوکتوراسینی تاماملادی و پروفئسور آلئکسیوس مئینونق قراز یونیئورسیتهسینده بیر پوزیسیون تکلیف ائتدی، بونونلا موزیل رومان یازماغا اوداقلانابیلدی. سونراکی ایکی ایل بویونجا، ایکی اؤیکو یازیب یایدی ("سسسیز وئرونیکانین گوناهی" و "سئوگینین موکمللهشمهسی"). همن ایللر بویو، موزیل ائولهندی. ائشی یهودی اولدوغونا گؤره و اؤزونون ده کاتولیک اولماسی ایچین، هر ایکیسی ده پروتئستان اولدو. او زامانا قدر موزیل عایلهسی طرفیندن ساپورت اولوردو. سونرا وین تئکنیک یونیئورسیتهسینده کیتابخاناچی اولاراق ایش تاپیب سونرا دا ائدیتور اولاراق بئرلینین ادبی ژورنالیندا ایشله باشلادی. آیریجا، 1921ده یایینلانان Die Schwärmer (ماراقلیلار) آدلی بیر اویون اوزرینده چالیشدی.
بیرینجی دونیا ساواشی باشلاندیغیندا، موزیل اوردویا قاتیلدی. 1916دا موزیل Pragueنی زیارت ائتدی و فرانتس کافکا ایله بیر آرایا گلدی. ساواش بیتدیکدن سونرا، و اوتریشـمجار ایمپاراتورلوغو چؤکدویوندن سونرا، موسیل ویندهکی کیتابخانا ایشینه دؤندو. 1924ده اوچ قادین باشلیقلی اؤیکو توپلوسو یایینلادی.
1930 و 1931ده اؤزللیکسیز آدام (نیتهلیکسیز آدام باشلیغی ایله تورکیهده ترجومه اولموشدور) آدلانان شاه اثرینی یایدی. 1074 صفحهلیک اوچ بؤلومدن اولوشان ایکی جیلدلیک بیر کیتاب. بیرینجی جیلد (بیرینجی بؤلوم: بیر چئشیت گیریش، و ایکینجی بؤلوم: ایندی اونون کیمی اولور) و 605 صفحهلیک بیتمهین ایکینجی جیلد (اوچونجو بؤلوم: سوچلولار) (مع الاسف اؤلومو ایله کیتاب بیتمهدی).
رومان، اوتریش مجاریستان ایمپاراتورلوغونون اخلاقی و انتئللئکتووال چؤکوشو ایله ایلگیلی اولاراق، کیتابین قهرمانی اولریخ Ulrich، اسکی بیر ریاضیدان اولان و چئورهسیندهکی دونیانی اؤز اؤزللیکلرینه صاحیب اولماسینا ایزین وئرهجک شکیلده باخماغی باشارمایان بیریدیر.
باشقالارین سؤزونده[دَییشدیر]
تورکیهلی شاعیر «انیس باتور» موزیل و اونون رومانینا گؤره، جیمز جویسون یولیسسئس چئوریسینین آرخاسؤزونده بئله یازیر:
«ییرمینجی یوز ایلین ایلک یاریسیندا یاییملانان اوچ «آنیت رومان»، مودئرن آنلاتینین چهرهسینی بلیرلهدی: پروستون «ایتیریلمیش زامان آردیندا» آدلی 7 جیلدلیک کیتابی اوسلوب فرقلیلییی ایله اولدوغو قدر روحسال چؤزوملهمهلرینین درینلییی ایله ده دارتیشیلماز بیر ائتکی یاپدی چاغداشلاریمیز اوزرینده؛ موزیلین یاریم یوز ایله یاخین بیر سوره اوزرینده چالیشدیغی و بیتیرمهدن اؤلدویو «نیتهلیکسیز آدام» باشلیقلی رومانینین یاییملانمامیش تاسلاق (پیشنویس) بؤلوملرینین بیرنئچه مین صفحهلیک بیر یوماق اولوشدوردوغونو آچیقلادی یایینچیلاری»[۱]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
قوراللارا اویولمادان، جۆملە یاپئلارئنئن آنلام اۆزریندە دۇغوردوغو فارقلار گؤزتیلمەدن سچیلن کلیمەلرلە “قورئان” یاعنی بیربیرییلە ایلیشکیلی بیر متین اۇلوشتورولماز. بو اۇلمادئغئندا دا اۇ کیتاب “مۆبارک” یاعنی اۆرتیم یاپابیلەجک وە ایلانیهایە چؤزۆملر سوناجاق کیتاب کندیندن اؤنجەکی کیتابلارلا تاصدیق ایلیشکیسی دە قوراماز.
شوعارا سورەسینین شو آیتلری بو آچئدان اؤنملیدیر:
وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۱۹۲﴾ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ ﴿۱۹۳﴾ عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ ﴿۱۹۴﴾ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ ﴿۱۹۵﴾ وَإِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ ﴿۱۹۶﴾ أَوَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿۱۹۷﴾ (سورة الشعراء)
شۆبهەسیز بو، عالملرین راببی طارافئندان ایندیریلمیشتیر. اۇنو گۆونیلیر روح ایندیرمیشتیر. اویارئجئلاردان اۇلاسئن دییە سنین قالبینە ایندیرمیشتیر. فاصیح عارابچا ایلە. بو، اؤنجەکیلرین زبورلارئندا دا واردئ. ایسرائیل اۇغوللارئ بیلگینلرینین بونو بیلمەسی، اۇنلار ایچین بیر بلگە دگیل میدیر؟ (شوعارا سورەسی؛ 197-192)
قورئانئن فاصیح عارابچا ایلە ایندیریلدیگینە یاپئلان وورغونون همن عاقابیندە اۇنون اؤنجەکی کیتابلارلا ایلیشکیسینە دیققات چکیلمکتە وە بو ایلیشکینین کیتابا واقئف عالیملر طارافئندان تثبیت أدیلدیگی حابر وریلمکتەدیر.
کیتاب، قوراللئ دگیل دە سربست بیر دیل اۆزرە ایندیریلسەیدی اینسانلار کندیلریندە یۇروملاما حاققئنئ گؤرۆرلردی. بؤیلەسی بیر متنین ساطئر آرالارئنا هر شەی سۇقوشتورولابیلیردی. آنجاق قوراللئ بیر دیل بونا مۆساعادە أتمز.
شو آیت بو آچئدان اؤنملیدیر:
وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ﴿۲۷﴾ قُرْآنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ﴿۲۸﴾ (سورة الزمر)
بیز بو قورئاندا اینسانلار ایچین هر قۇنویو اؤرنکلەدیک کی بیلگیلرینی قوللانسئنلار. حاطا ورمەین عارابچا آیتلر کۆمەسی حالیندە یاپتئق کی کندیلرینی قۇرویابیلسینلر. (زۆمر سورەسی؛ 28-27)
آیتتە گچن “قُرآنًا عَرَبِیًا غَیرَ ذِی عِوَجٍ” شکلیندەکی ایفادە اؤنملیدیر. “عیوج”؛ “مەییل، أگیکلیک” آنلامئنا گلمکتەدیر. هرحانگی بیر شەیدە تسویە بۇزوقلوغونو ایفادە أدر. طاها سورەسینین 107-نجی آیتیندە کلیمە شؤیلە گچر:
“اۇرادا نە بیر آلچاقلئق نە دە بیر چوقور گؤرەجکسین.”
کلیمە بورادا یردەکی سەویە دۆشۆکلۆگۆ آنلامئندادئر. قارانلئق بیر سۇقاقتا اؤنۆنۆ گؤرەمەین کیشینین قالدئرئما چئقارکن وە اینرکن سندەلەمەسی حاتتا دۆشمەسی گیبی دیلین قوراللارئنا دیققات أدیلمەدن اۇلوشتورولان بیر متین، کیشیسل یۇروملارا قاپئ آرالار. بو دا دین آدئنا کیشیسل گؤرۆشلری اؤنە چئقارتئر.
“عیوج” کلیمەسی قۇنویلا ایلگیلی اۇلاراق کهف سورەسینین ایلک ایکی آیتیندە شؤیلە گچر:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا ﴿۱﴾ قَيِّمًا لِيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيدًا مِنْ لَدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا حَسَنًا ﴿۲﴾ (سورة الکهف)
هر شەیی گۆزل یاپماق آللاها ماحصوصتور. اۇ، قولونا کیتابئ ایندیرمیشتیر. اۇنو یاپئسال بیر بۇزوقلوغو ایچریر شکیلدە دگیل، ساغلام یاپئدا اۇلوشتورموشتور. (کهف سورەسی؛ 2-1)
قورئانئن یاعنی آنلام کۆمەلرینین “عیوج ایچرمەین عارابچا” ایلە نیتەلنمەسی، آچئق /آچئقلایان عارابچا دیلینە (لِسَانٍ عَرَبِیٍ مُبِینٍ) تقابۆل أتمکتەدیر. بو، فاصیح عارابچا اۇلوپ آعجامی عارابچانئن ضئددئ اۇلمالئدئر. رسول وە اویارئجئلارئن دا مۆبین شکلیندە نیتەلنمەسی اۇنلارئن دا آیتلری تبلیغ أتمەلری سببییلەدیر. فاصیح بیر دیلدە تبلیغ أدیلدیگیندە ایرتیباطلار آچئغا چئقار.
سادەجە بیر بنزتمە اۇلماسئ آچئسئندان، یاسالاردا قوللانئلان دیل بورادا اؤرنک وریلەبیلیر. بیر اۆلکەدە عاینئ دیلە عائید چشیتلی آغئزلار اۇلابیلیر. اۆلکەدە چشیتلی مسلکی گروپلارئن قوللاندئقلارئ مسلکی دیل دە اۇلور. آما قانونلار حاضئرلانئرکن رسمی دیل قوللانئلئر. حاتتا اۇ اۆلکەدەکی أدبیات دیلی داحی یاسالاردا قوللانئلماز. زامان زامان یاسالارداکی یازئم وە دیلبیلگیسی یانلئشلارئ داحی ألشتیریلیرکن، چشیتلی یرل آغئزلاردان، مسلکی تریملردن، أدبی صانعاتلاردان آلئنتئلاناراق حاضئرلانان بیر قانون متنی یۇروما ایحتیاج دویار، قارغاشا اۇلوشتورور.
فوصصیلت سورەسینین 44-نجۆ آیتە دؤنەجک اۇلورساق آیتتە “آعجمی قورئان” ایفادەسی گچمکتەیدی وە بیز بونون عارابچا دیل قوراللارئنا باغلئ قالمایان بیر متین طالبییلە ایلگیلی اۇلابیلەجگینی دۆشۆنمکتەییز. ایلاهی کیتاب قورالسئز بیر دیلە گؤرە ایندیریلەجک اۇلسایدئ آیتلر آراسئندا ایرتیباطلارئ تثبیت أدیلەمەیەجک، بو دورومدا اینسانلار کیتابئن آچئقلانماسئنئ طالب أدەجکلردی.
آیتین شو قئسمئ بونو دیلە گتیرییۇر:
… لَقَالُوا لَوْلَا فُصِّلَتْ آيَاتُهُ … ﴿۴۴﴾
… “آیتلری تافصیل أدیلسە یا!” دەرلر … (فوصصیلت سورەسی؛ 44)
سۇن ایلاهی کیتاب قورئان، فاصیح بیر عارابچا ایلە ایندیریلدیگی ایچین اینسانلار ایرتیباطلارئ گؤرەبیلمکتەلر. شو آیتلرە بو آچئدان باقابیلیریز:
الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ ﴿۱﴾ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿۲﴾ (سورة یوسف)
ألیف، لام، را. بونلار مۆبین کیتابئن آیتلریدیر. باغلانتئلارئ قوراسئنئز دییە اۇنو عارابچا قورئان شکلیندە ایندیردیک. (یوسوف سورەسی؛ 2-1)
یوقارئداکی ایکی آیتتە دیققات چکیلن حوصوصلارئ سئرالایالئم:
- مۆبین اۇلان کیتابئن آیتلری…
- کیتاب عارابچا قورئانلار شکلیندە اینزال أدیلمیشتیر.
- اینسانلارئن باغلانتئلارئ قورابیلمەسی ایچین بؤیلە یاپئلمئشتئر.
- تۆم بونلارئ یاپان آللاەتئر.
بنزەر وورغو فوصصیلت سورەسینین ایلک آیتلریندە دە واردئر:
حم ﴿۱﴾ تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ﴿۲﴾ كِتَابٌ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ﴿۳﴾ بَشِيرًا وَنَذِيرًا … ﴿۴﴾ (سورة فصلت)
حا، میم. (بو کیتاب) اییلیگی سۇنسوز ایکرامئ بۇل اۇلانئن طارافئندان ایندیریلمیشتیر. بو، بیلنلر تۇپلولوغو ایچین، آیتلری عارابچا قورئان شکلیندە تافصیل أدیلمیش کیتابتئر. مۆژدەلەیجی وە اویارئجئ اۇلاراق … (فوصصیلت سورەسی؛ 4-1)
آیتلردە دیققات چکیلن حوصوصلار شوناردئر:
- کیتاب آللاە طارافئندان ایندیریلمیشتیر.
- کیتابئن آیتلری عارابچا قورئانلار شکلیندە تافصیل أدیلمیشتیر.
- کیتابئن بو آچئقلامالارئنئ تثبیت ایچین آللاهئن قۇیدوغو عیلمی بیلنلر گرکلیدیر.
- قورئانئن اویارئ وە مۆژدەلری بو شکیلدە آچئغا چئقماقتادئر.
قۇنویلا ایلگیلی اۇلاراق زوحروف سورەسینین ایلک آیتلرینە دە باقابیلیریز:
حم ﴿۱﴾ وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ ﴿۲﴾ إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿۳﴾ (سورة الزخرف)
حا، میم. مۆبین اۇلان بو کیتابا یمین اۇلسون. باغلانتئلارئ قورابیلمەنیز ایچین بیز اۇنو عارابچا قورئان شکلیندە اۇلوشتوردوق. (زوحروف سورەسی؛ 3-1)
آیتلردە دیققات چکن حوصوصلار شونلاردئر:
- کیتابئن واصفئ اۇلاراق مۆبین کلیمەسی وورغولانمئشتئر.
- کیتاب عارابچا آنلام کۆمەلری شکلیندە اۇلوشتورولموشتور.
- بو شکیلدە اۇلوشتورولماسئ آیتلر آراسئندا باغلانتئ قورولابیلمەسی ایچیندیر.
گؤرۆلدۆگۆ اۆزرە قورئان آچئق (مۆبین) یاعنی فاصیح بیر عارابچا ایلە ایندیریلمیش آیرئجا تافصیل أدیلمیشتیر.
سۇرولماسئ گرکن اؤنملی سۇرو شودور: فوصصیلت سورەسینین 44-نجۆ آیت، کیملرە، حانگی طالبلری سببییلە بیر جواب تشکیل أتمکتەیدی؟
آیتین متنیندە گچن “وَلَو …لَقَالُوا = …سەیدی، … دەرلردی” شکلیندەکی یاپئدان، بیر طالبین اۇلدوغو دۆشۆنۆلەبیلیر. نیتەکیم قورئاندا بنزەر قوللانئملار وار.
اۆزرلرینە گؤکتن بیر قاپئ آچساق، اۇنلار دا اۇرادان یوقارئ چئقسالار، (یینە دە) شؤیلە دەرلر:
لَقَالُوا إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَسْحُورُونَ ﴿۱۵﴾ (سورة الحجر)
“کسین گؤزلریمیز دؤندۆرۆلمۆش؛ بیز بۆیۆلنمیش بیر تۇپلولوغوز.” (حیجر سورەسی؛ 15)
آیتتە سؤزۆ أدیلن طالب بیرقاچ آیت یوقارئدا، 6 وە 7-نجی آیتلردە گؤرۆلمکتەدیر کی ایفادە شؤیلەدیر:
وَقَالُوا يَا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ ﴿۶﴾ لَوْ مَا تَأْتِينَا بِالْمَلَائِكَةِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿۷﴾ (سورة الحجر)
دەدیلر کی: “أی کندیسینە ذیکیر (کیتاب) ایندیریلن کیشی! سن تامامن جینلرین أتکیسیندەسین. سؤیلەدیگین دۇغرویسا بیزە ملکلری گتیرسنە!” (حیجر سورەسی؛ 7-6)
فوصصیلت سورەسی؛ 44-نجۆ آیتتە دە بیر طالبە جواب وریلمیش اۇلابیلیر. یۆجە آللاە، کیتابئن “آعجمی قورئانلار” شکلیندە اۇلوشتورولسایدئ باعضئلارئنئن “کیتابئن آیتلری تافصیل أدیلسەیدی یا!” دیەجکلرینی بیلدیرییۇر. “باعضئلارئ” دییۇروز، چۆنکۆ آیتین دوامئ بو طالبین باعضئلارئ طارافئندان یاپئلدئغئنا ایشارت أدییۇر. “أأعجمی و عربی” ایفادەسی، حاتتا دوامئنداکی “قل هو للذین” حیطابئ بونو گؤسترییۇر.
فوصصیلت؛ 44-نجۆ آیت باغلامئندا، “کیتابئن آیتلری تافصیل أدیلسەیدی یا!” دییە ترجۆمە أتتیگیمیز عیبارە “لَولَا” ایلە باشلاماقتادئر. “لَولَا”، “حروف التحضیض” یاعنی “تشویق حارفلری” دییە بیلینن حارفلردندیر. “لَولَا”، “الاِمتِنَاعِیَّةً = ایمتیناع” آنلامئ ایفادە أدن “لَو” وە “النَّافِیَةً = اۇلومسوزلوق” آنلامئ ایفادە أدن “لَا” أکلرینین بیرلشمەسیندن اۇلوشموشتور. “لَو” أکینین اۇلومسوزلوق ایفادە أتمەسی، بیر شەیین گرچکلشمەمەسی سببییلە بیر باشقا شەیین دە یاپئلامادئغئنئ گؤسترمک آنلامئندادئر. مثەلا “لا جاء زید لأکرمتە” جۆملەسی “زەید گلسەیدی اۇنا ایکرامدا بولوناجاقتئم،” آنلامئندادئر. گؤرۆلدۆگۆ اۆزرە زەیدین گلمەمەسی سببییلە ایکرام گرچکلشمەمیش. بو جۆملەنین “تحضیض” یاعنی “تشویق” أدەبیلمەسی ایچین “لَو” کلیمەسینە، “لَا” حارفینین أکلنمەسی گرکیر. تشویق ایچین “لَولَا” کلیمەسیندن سۇنرا فیعیل گلمەسی شارطئ واردئر. فیعیلین ماضی یا دا موضاریع اۇلماسئ آنلام فارقئ یاراتئر. شؤیلە کی؛ “لَولَا”دان سۇنرا ماضی فیعیلین گلمەسی جۆملەیە “قئناما، عایئبلاما” (اللَّومَ وَ التَّأنِیب) آنلامئ وریر. “لَولَا جَاءُوا عَلَیەِ بِأربَعَةً شُهَدَاءً = پکی، ایددیعا أتتیکلری شەی حوصوصوندا دؤرت شاهید گتیرمەلری گرکمز مییدی!” گیبی.
فوصصیلت؛ 44’تە دە قئناما آماچلئ بیر قوللانئم واردئر. بوراداکی قئنامانئن سببی کؤتۆ نیەتتیر. چۆنکۆ قورئانئن فاصیح عارابچا اۇلماماسئ بو کیشیلرین ایشلرینە گلمییۇر اۇلمالئدئر. فوصصیلت 44-نجۆ آیتتە، باعضئلارئنجا کیتابئن فاصیح عارابچا ایندیریلمەسی سۇرغولانماقتادئر. پکی بو باعضئلارئنئ نیچین راحاتسئز أتمیش اۇلمالئ؟
بو سۇرونون جوابئ یینە آیتتە یاتماقتادئر. آیتتە: “لَقَالُوا لَولَا فُصِّلَت آیَاتِەِ = آیتلری تافصیل أدیلسە یا!” دەنیلمکتەدیر. بو، کندیلرینین مۆداحالە أدەبیلەجگی، بۇشلوقلارئ دۇلدورابیلەجکلری، یۇروم یاپئپ ساطئر آراسئ اۇقویابیلەجکلری بیر کیتاب بکلنتیسینی ایفادە أدییۇر اۇلمالئدئر.


text:
۲۰۰۴ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۴-جۆ ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مین دؤردونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
ژانویه[دَییشدیر]
فئوریه[دَییشدیر]
مارس[دَییشدیر]
آوریل[دَییشدیر]
مئی[دَییشدیر]
ژوئن[دَییشدیر]
ژولای[دَییشدیر]
آقوست[دَییشدیر]
سپتامبر[دَییشدیر]
اوْکتوبر[دَییشدیر]
نوْوامبر[دَییشدیر]
دسامبر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۶ مئی - دۆنیادا ان چوْخ ایزلنن ۴ تلویزیون سریاللاریندان بیری اوْلان «آرخاداشلار» بیتدی. سوْن بؤلومونو آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینده ۲ میلیون نفر ایزلهدی.
- ۴ نوْوامبر - جوْرج بۇش ایکینجی سئری آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۴ ژانویه - میخائیل ساکاشویلی گۆرجوستانین جومهورباشقانی سئچیلدی.
- ۲۸ ژولای - فرانسیس کریک؛ دی ان ای ساختارینین کاشفی. فیزیولوژی و طب ساحه سینده نوبل اؤدولونو قازانان شخص.
- ۲۶ دسامبر - هیند اوقیانوسو دابانیندا (قۇزئی اندونزی یاخینلاریندا) ۹.۷ بؤیوکلوگونده زلزله باش وئرهرک سونامی یاراندی. بۇ سونامی ۱۳ اؤلکهده ۲۰۰٫۰۰۰-دن چوْخ آدامین اؤلومونه و یا ایتیلمهسینه سبب اوْلدو.
- ۲۲ نوْوامبر - اوکرایندا "مخمری اینقیلاب" باشلامیشدیر.
- ۲۲ آوریل - قۇزئی کورهده ایلک ترن چارپیشماسی باش وئردی.
- ۱۹ اوْکتوبر - موسکودا ایکینجی بوتون روسیه آذربایجانلیلاری کونگرهسی کئچیریلدی.
- ۱۷ دسامبر - اوروپا بیرلیگی تۆرکیه ایله مۆذاکیرهلره باشلاماغا قرار آلمیشدیر.
- ۱۶ اوْکتوبر - باکی-تیفلیس-جیهان نفت لوله خطینین آذربایجان و گورجوستان اراضیلریندن کئچن قیسمتلری جشنلی مراسیمله بیرلشدیریلدی.
- ۱۵ مارس - چین خلق جۆمهۇریتینده ایلک دفعه بیر میلّتوکیلی اؤلکهده ایلده ۱۰ مین اینسانین اعدام ائدیلدیگینی آچیقلادی.