text:
«بالاش آذراوغلو»نون خاطرهلریندن
«بالاش آذراوغلو»نون خاطرهلریندن؛ اللی ایل آیریلیقدان سونرا وطنه دؤندوم
…. 1325نجی ایلین آذر آیینین ایگیرمیسی هاوا قارالان کیمی، شهرين کنار محلهلرینده گولله سسلری ائشیدیلمگه باشلادی. بو گوللهلرین چوخو آداملاری واهیمهیه سالماق اوچون هاوایا آتیلان گوللهلر ایدی. یولوم ستارخان کوچهسيندن ایدی. يولدا «فریدون ابراهیمی»یه راست گلدیم، گؤروشدوک. چوخ پرت ایدی، هارا گئتدیگینی سوروشدوم. مرکزی کمیتهنی گؤستردی.
من ائوه چاتاندا آتامین حیط قاپیسی آغزیندا نگران دایاندیغینی گؤردوم. مسئله آیدین ایدی، بیر طرفدن ده گولله سسلری چوخالیردی. آتام منی قورخوتماماق اوچون تمکینینی پوزمادان آستادان: «اوشاقلار، «علی توده»، «عاشیق حسین جوان» بیر ده «يعقوب دایی» سنین دالينجا گلمیشدیلر، آنجاق سنی گؤزلهمگه واختلاری اولمادیغی اوچون دئدیلر کی بیز گئتدیک دمیر یولو واغزالينا، ائوه گلن کیمی او دا گلسین اورا. هامی جولفایا گئدیر…» من بیر سؤز دئمهدیم، چونکی آرتیق گئج ایدی، هم ده واغزال طرفدن داها چوخ گولله سسلری ائشیدیلیردی. آتام يئنه تمكینله: «گل ایجری، گؤرهک نه اولور. آللاه کریمدیر. گئجهنین خئيريندن گوندوزون شری یاخشیدیر» – دئدی.
ائویمیزده هامی نگران، هم ده ناراحات ایدی. ائوده اولان کتابلاريمي و ال یازمالاریمی آتام کؤمور تورباسینا ییغيب آپاریب آنباردا کؤمورلرین ایچینده گیزلتدی. آتام آنباردان گئج گلدی، آنجاق هئچکس بونون فرقينه وارمادان دينمز – دانیشماز، یاشلی آداملار کیمی، خالچانین اوستونده اوتوروب، هره اؤز عالمينه دالمیشدی. من ایشین آخیرینا قدر ادارهده قالدیغیم اوچون اؤزوم – اؤزومو دانلاییردیم. بیر قدر تئز ايشدن چیخسایدیم، من ده یا «على توده» ایله، یادا تانیشلاردان بیرینین ماشينينا اوتوروب جولفایا گئدردیم، ائوه ده سیفاریش گؤندرردیم کی نگران قالماسینلار. سونرا فیکیرلشیردیم کی «چشمآذر» یوخ ایدی، من راديونو نئجه باشلی باشینا قویا بیلردیم؟ و کیم بیلیر بو قاریشیقلیقدا کیم میکروفونا کئچیب اؤلکهیه هانسی شایعهلری یایاردی.
آتام آنباردان گلیب بیر طرفده اوتوردو. بئلهجه سحره قدر کیمسه گؤزونو يوممادی. سحر تئزدن حیط قاپیسی مؤحكم دؤیولدو. آتام آستادان «گلديلر» دئدی و منی آنبارا آپاردی. قیش اوچون دوغراتديريب سلیقه ایله ییغیلمیش اودونلارین آرخاسینا کئچیردی، کئچیدی تئز هؤروب قاپینی آچماغا گئتدی. گلنلر: «کیشی! اوغلون هانی؟» دئییب آتامین باشینا قیشقیردیلار. آتام: «دونن آخشامدان گلمهییب، هئچ بیزیم ده خبریمیز یوخدور» – دئدی. کیشینی اؤلومله هدهلهدیلر. آتام تمکینله: «اینانمیرسینیز گلین آختارین»، دئدی. سس – کویله یوخاری قالخديقلارینی ائشیتديم. پیللهلردن ائننده یئنه آتامی هدهلهدیلر. «اوغلونو تاپ، دئنه کی گلسین ناحیهیه، پلیس ادارهسینه، یوخسا گلیب سنین اؤزونو آپاراجاغيق.» بو زامان بير نفر آنبارا داخل اولدو. سلیقه ایله ییغیلمیش اودونلارا و کؤمور کیسهلرینه باخیب قاییتدی. – «گئدهیین!»دئدی. – «بورادا واخت ایتیرمگه دیمز». گئتدیلر.
آلتی آی سو آنباریندا
آتام آتبارا گلیب آستادان دئدی: «داریخما، آللاها شوكور هلهلیک خطر سووشدو. گؤرهک نه اولور.» آتام بو سؤزلری دئییب گئتدی. تقریبا بیر ساعاتدان سونرا يئنه آنبارا گلیب «داریخما» دئدی. «انشاللاه، آخشام هاوا قارالاندا سنی سالامات یئره آپاراجاغام.»
آتامين دئدیگی «سالامات يئر» حقینده آخشاما قدر فیکیرلشدیم. آنجاق هارا اولدوغونو تاپا بیلمهدیم. آخشامدان خئیلی کئچمیش آتام يئنهده آنبارا گلدی، اودونلاردان گؤتوروب کئچید آچدی و «آردیمجاگل» – دئدی، حيطدن چیخدیق. کوچه بویو صؤحبت ائدیریک کیمی یاناشی گئتدیک. چوخ دا اوزاقدا اولمایان بير حيطين قاپیسینی آچدی. ایچری کئچدیک. بورا کیمسه یاشامايان بوش پیر حیط ایدی. آنام منی بینانین آلتینداکی سو آنبارینین وانینا گتیريب آستادان دئدی: «آنبارین اوستو تاختا ایله دولودور. یورغان- دؤشک ده اوردادیر، کئچ یات، چالیش گوندوز حیطه چیخما، گؤرهک نه اولور.» من آتامدان سوروشدوم: «سالامات دئدیگین یئر بورادیر؟» آتام دئدی: «بورا محله باققالیمیز مشدی حسنین بوش حیطیدیر. چوخ یاخشی کیشیدیر، آلله آدامیدیر. اومیدیم تک اونا گلدی. گئتدیم خواهش ائلهدیم. آللاه ایمانین کامل ائلهسین، راضی اولدو. آللاه کریمدیر، گؤزلهیک گؤرهک نه اولور.»
مشدی حسنی من ده تانییردیم، کوچه باققالی ایدی. بیز «قرهآغاج» محلهسیندن کؤچندن سونرا بوتون آل- وئری اونونلا ائدردیک. آتام ساعاتلارلا گئدیب اونون دوکانیندا اوتورور صؤحبت ائدردیلر. آتام دئییردی کی مشدی حسن ده قدیم باکیلیلارداندیر، آتاسی اؤلندن سونرا آناسی اونو تبریزه گتیریب. او زامان 8-10 یاشی اولارمیش. باکی گوجله یادینا گلیر. هر دفعه آتامدان خواهش ائدیرمیش کی باکی حقینده اونا صؤحبت ائتسین. حسن کیشی چوخ چالیشیب کی باکییا گئتسین، دوغولدوغو شهری گؤرسون، آتاسینین قبرینی زیارت ائتسین، آنجاق آرزوسو باش توتماییب.
من بوتون گونو آنباردا اودونلارین دامیندا آیاق اوسته دوردوغومدان چوخ یورغون ایدیم. اودور کی آتام گئدن کیمی یئریمه گیریب اوزاندیم. آنجاق یاتمادیم. فکرلشیردیم کی «بئله قورخولو زاماندا گؤرهسن حسن کیشی دوغرودانمی منه اورهگی یانیب، بو حیطده قالماغیما اجازه وئریب، یوخسا بورادا باشقا بیر کلک وار؟! بلکه سحر گئدیب پلیسه خبر وئرهجک کی بیر دموکرات منیم حیطیمده گیزلنيب، گلین آپارین». سونرا فكرلشدیم کی «پلیس حسن کیشییه اینانماز، اونون اؤزونو ده سورغو – سوالا چکر. یقین مشدی حسن بونو بیلمهمیش دئییل.» سونرا آتامین گئدنده دئدیگی سؤزلری یادیما دوشدو. -«مشدی حسن دئدی کی من حیط اوچون هئچ کرایه ده ایستهمیرم. آللاه ائلهسین ایشلر دوزلسین، اوغلون ساغ – سالامات اولسون، مشدی «آللاه باغیش!» آتالار دئییب «شر دئمهسن، خئير گلمز»، ایشدیر بیلیب ائلهین اولسا، منیم بو ایشدن خبریم یوخدور» بو فکرلر ایچینده نه واخت یوخویا گئتمیشدیمسه، سحر قونشو حیطدن گلن اوشاق و قادين سسينه اویاندیم. هارادا اولدوغومو اونوتموشدوم. دوروب حيطه چیخماق ایستهدیم. بیردن آتامین سؤزلری یادیما دوشدو.- «گوندوزلر حيطه چيخما، گؤرن اولار»
هر آخشام آتام گلیر آستادان، تمکینله شهرده باش وئرن حادثهلردن دانیشیردی. حس ائدیردیم کی دهشتلیلرینی دئمیر، منی قورخوتماق ایستهمیر، بو زامان بیز حیطين قونشو اولمایان، کوچهیه باخان قارانلیق طرفینده دایانیب صؤحبت ائدیر، عینی زاماندا من هاوا آلیر و کئیمیش آیاقلاریمی آستادان یئره ووروردوم. آتامين صؤحبتلریندن اؤیرندیم کی شاه قوشونو اوچ گون شهره گیرمهییب. یقین امکان وئریب کی تبریز اهلی بیر – بیرینی اؤزلری قیرسین. اوچ گوندن سونرا حبسلر باشلاییب. دونن دموکراتیادان دم ووران بعضی آداملار ایندی سوخولوب دموکرات آختاریرلار کی توتوب دؤولته تحویل وئرسینلر. آتام دئییردی کی زندان و کاروانسارالار محبوسلارلا دولودور، سحردن آخشاما قدر «آلله اكبر» قیشقیریر، اؤز اعتراضلارینی بیلدیریرلر، دؤولت ده هم بو اعتراضی هم ده بو قدر آدامی حبسده ساخلاماغین ممکن اولمایاجاغینی نظره آلاراق تبریزلیلردن کومیسیا دوزلديب محبوسلاری یوخلاییر، شبههلي اولمايانلاری آزاد ائدیر.
بیر گون آخشام آتام، «تیمور هاشمی»نین بیزه گلدیگینی سؤیلهدی. من ائله بیلیردیم کی تیمور ایندی اردبیلدهدیر. سن دئمه تیمور همین حادثهلر باش وئرن گونلرده اردبیله گئدرکن یولدا اونو تانیییب، حبس ائدیرلر. ۱۵ گون حبسده قالیر، ایندی آزاد اولونسا دا تبريزدن چیخماغا قورخور. تیمور منیم هله ده گیزلندیگیمی بیلنده سئوینیر، آتاما دئیبر کی «شهردن چیخماغا هله تلسمهسين. قوی آرا بیر آزدا ساکتلشسین.»
آرتیق 1325نجی ایلین اسفند آیی گلمیشدی. نوروز بایرامینا آز قالیردی. آتام هرگون گلسه ده، بوتون گونو تک قالدیغیم اوچون چوخ داریخیردیم. اورهگیمدن بیر گئجه شهردن چیخیب گئتمگی کئچیریردیم. قاچيب قورتارا بیلسم نه یاخشی، توتوب زندانا سالسالار یئنه زندان بوردا قالماقدان یاخشی اولاردی. هئچ اولماسا محبوسلارلا حیط گزینتیسینده گؤروشردیم. من بو فکرلریمی آتاما دئیه بیلمیردیم. اونسوز دا خئیلی عذاب چکن کیشینی يئنيدن عذابا سالیردیم. سسسیز – خبرسیز گئتمگیم ایسه هئچ شبههسیز قوجالارین اؤلومونه سبب اولاردی.
بیر آخشام آتام یانیما خبرلری دانیشماغا يوخ، بلکه ده مصلحت اوچون گلمیشدی. او شهر ده «تیمور هاشمی»نی گؤردوگونو و اونون منه سالام گؤندردیگینی دئدی. دئدی کی «نوروز بایرامی گونلری تهرانا یولا دوشور. قارداشی سیفاریش گؤندریب کی اردبیله گلمهسین.» سوروشدوم کی «یولداکی پوستلاردان نئجه، خبرلری وار؟» دئدی کی «داها پوستلاری گؤتوروبلر. بیرده تبریزده «نجات جمعیتی» یارانیب، اونلارین ماشینیندا گئدهجک. منه دئدی کی «آذراوغلونا دئ کی بو جمعیتین مقصدی تبریزده گیزلنیب قالمیش تانینمیش یولداشلاری آختارماق و اونلارا شهردن چیخماغا کؤمک ائتمکدی. بیلدیگیمه گؤره خئیلی آدامی تهران و سرحده يولا ساليبلار. بو یاخشی امکاندیر. ایستهسهنیز من سیزی بیر نفرله تانیش ائدهرم. او جمعیتین عضوودور. آذراوغلونا کؤمک ائدر.» آتام بو خبردن سونرا اؤز فكرینی دئمهسه ده من باشا دوشدوم کی او راضیدیر، آنجاق منیم فکریمی اؤیرنمک ایستهییر. من بو خبری ائشیدن کیمی سئویندیم. بو، سو آنبارینین اوستونده کی اؤلوم باتاغیندان قورتارماق اوچون یاخشی امکان ایدی. بیر ده چوخ کتابلاردا اوخوموشدوم کی بیر چوخ اؤلکهلرده انقلاب مغلوب اولاندا پارتیا کادرلارینی خلاص ائتمک اوچون مخفی تشکیلاتلار یارادیلیر. خیلی صؤحبتدن سونرا بئله قرارا گلدیک کی «هاشمی» آتامی او آداملا تانیش ائتسین. تهرانا ساغ- سالامات چاتدیغینی دا بیزه مکتوبلا خبر وئرسین.
تبریزده نجات کمیتهسی
بو صؤحبتیمیزدن تقریبا ایکی هفته سونرا تهراندان «تیمور هاشمی»دن مکتوب گلدی. او آقای «نقدعلی اخلاقی»نین تهراندا اولدوغونو و بیزه سلام گؤندردیگینی بیلدیریردی (یو بیزیم آرامیزدا اشاره ایدی) داها هر شئی آیدین ایدی. جمعیته اینانماق اولاردی. قرار اولدو کی آتام همین آداملا گؤروشسون. گونون، واخت و گؤروش یئرینی تعیین ائتسینلر. گؤروش گونو قارشیداکی هفتهنین جمعه آخشامینا، آخشام ساعت ۱۰دا گولستان باغینین آرخا کوچهسینده اولاجاقدی. او کوچهده بیر مینیک ماشینی دایاناجاق. سوروجو تکری دوزلتمکله مشغول اولاجاقدی.
همین گونو آخشام آتاملا ائویمیزه گلدیم. آنام و «نوبار» آغلاییردیلار. آتام اونلاری دانلادی کی سفره چيخانين دالینجا آغلامازلار. سو آتارلار کی یولو آیدین اولسون.
گولستان باغی «قره آغاج» محلهسيندن چوخ اوزاق دئییلدی، یقین کی جمعیت (یولدا چوخ آداما راست گلمهییم) دئیه، بورانی تعیین ائتمیشدی. بو یئر منیم اوچون چوخ مناسب ایدی. نئچه آیدان بری یول گئتمهدیگیم اوچون آیاقلاریم یئر توتموردو. یاخشی یئرییه بیلمیردیم. آتامين قولوندان توتموشدوم۔ آتام دا گؤزونه قارا عینک وورموشدو. گویا، قوجا کیشینین گؤزلری یاخشی گؤرمور، من اونون قولوندان توتوب آپاریرام. اصلینده آتام منی آپاریردی، قورخوردو موازنهمی ایتیرم.
بیز گؤروش یئرینه چاتاندا بورادا بیر مینیک ماشینی دایانمیشدی. سوروجو ده تکری دوزلدیردی. من ماشینا میننده، آتام عینکینی چیخارتدی، ماشینین ایچینه باخدی کی گؤرسون باشقا آدام دا وار یا یوخ. سوروجو تئز تكری دوزلدیب، ماشینی سوردو. ماشین شهرين مركزينه یاخین يئرده، دروازالی بیر حیطه داخل اولدو. بیزی قارشیلادیلار و حیطین باش طرفینده ایشیق گلن بیر مرتبهلی بینایا آپاردیلار. اوتاغین قاباغيندا بؤیوک بیر شوشه بند وار ایدی. اوتاغا داخل اولاندا آقای «اخگری»نی گوردوم. گؤروشوب اؤپوشدوک. هر ایکیمیز ساغ قالدیغیمیز اوچون سئویندیک. «اخگری»(جعفر) کؤهنه انقلابچیلاردان ایدی. ایکی گون مندن قاباق گلمیش و منیم گلهجگیمی اونا دئمیشدیلر. «اخگری» دئدی کی بیزدن قاباق «بیریا»، «میررحیم» و «چشمآذر» بورادا اولوب، اونلاری یولا سالیبلار. صاباحسي آخشام «علي شميده»نی گتیردیلر، «شمیده» کندلی پالتاریندا ایدی. ساچ- ساققال باسدیغیندان تانینماز اولموشدو. داها کیمین گلهجگی بللی دئییلدی. اودور کی اوچوموز ده بئله قرارا گلدیک کی تهرانا گئتمهیک. اورادا بیزی تانییان چوخ اولار. یاخشیسی بودور آرازین او تایینا کئچک. بو قراردان سونرا آتاما کاغاذ یازیب ساغ- سالامات اولدوغومو، آنجاق تهرانا یوخ، باشقا يئره گئدهجگیمی و چاتان کیمی مکتوب یازاجاغیمی بیلدیردیم (فقط اونلارا ایلک مکتوبومو ۱۹50نجی ایلده عاشیق حسین جوانین مکتوبونون ایچینه قویوب گؤندره بیلدیم). قراریمیزی دوستلارا بيلديرنده مصلحت گوردولر کی گلن هفتهنین جمعه آخشامی حرکت ائدهک.
بو آیریلیق ابدی اولدو
1326نجی ایلین باهاریندا آخشام هاوا قارالاندان سونرا ماشینیمیز تبریزدن شمالا حرکت ائدنده ایچیمده ایلک دفعه آیریلیغین کدرینی دویدوم. بو کدر هارادان گلدی؟ نییه بیردن قلبیمه دولوب اونو سیخماغا باشلادی؟ اؤلومون پنجهسیندن، زندانین ایشکنجهلریندن یاخا قورتاریب گئتدیگیم زامان بو نه کدرلنمک ایدی؟ بلکه بو کدر آیریلدیغیم عائلهمین، قویوب گئتدیگیم تبریزین، ایتیردیگیم آزادلیغین، شهید اولموش دوستلاریمین، گلهجکده خاطرهیه دؤنهجک و خاطرلاندیقجا منه عذاب وئرهجک گونلرین ایلک علامتی ایدی؟ بلکه ۲۶ یاشیندا اولان بیر گنجین سونو اولمایان طالع سفرینین ایلک قارانقوشو ایدی بو کدر؟ نه ايسه… یانیمیزدان اؤتن فايتونون آتلارینین آسفالتا دهین ناللارینین سسی منی بوکدردن آییردی. دؤنوب سون دفعه آرخادا قالان، «دومانلی تبریز»ه باخديم و غیراختیاری «قاراگیله» ماهنیسینین ایلک مصراعلارینی اوخودوم. سونرالار، ایللر کئچندن سونرا باکیدا «شمیده» ایله گؤروشنده او بو مصراعلاری یادیما سالار، اؤزو ده کؤورهلر و منی ده کؤورلدردی…
ایراندا انقلاب
1357نجی ایلین بهمن انقلابیندان سونرا بیزیم ایران آذربایجانی ایله علاقهلریمیز داهادا گئنیشلندی. ایران آذربایجانیندان چوخلو كتابلار آلیردیق؛ بونون عوضینده بیز ده اونلارا «آذربایجان ائنیسكلوپدیاسی»نین جلدلرینی، «ايضاحلى لغت» و یازیچیلارین، شاعرلرین کتابيني گؤندریردیک. تبریزده کی عنوان «تربیت» كتابخاناسي ايدي. بللي اولدوغو کيمي اورادا آیدا بیر دفعه «یحیی شیدا»نین باشچیلیغی ایله شاعرلرين يیغينجاقلاری کئچیریلیردی. آنجاق بو شرايط تقريبا بیر ایل چکدي. بیر ایلدن سونرا علاقهلریمیز پوزولدو. اوندان سونرا بیز کتابلاري تهرانا «ملی مجلسين كتابخاناسينا» گؤندردیک، آنجاق اولکي علاقهلریمیز برپا اولمادي. کتابلارين مبادلهسي فاصلهلرله داوام ائتدي.
ايراندان دعوتنامه آلديم. ۱۹۹۳نجو ايلين ماي آیي ایدی. بیر گون عمیم نوهسی «سهیلا» تهراندان منه تلفون ائدیب دئدی کی «سیزه دعوتنامه گؤندرمیشیک، ایرانین باکیداکی سفیرلیگینه مراجعت ائت.» باکیدان چیخاجاغیم گونو تلفونلا خبر وئردیم و دئدیم کی، طیاره مئیدانینا گلسینلر. باکیدان سحر ساعات 10دا اوچان طیارهمیز خزر دنیزی اوستوندن اوچوب، ساعات یاریمدان سونرا تهران طیاره مئیدانیندا ائندی….
سئوگیلی تبریزله گؤروش
تهراندا قرار قویموشدوق کي، من اول اردبیله، سونرا تبریزه گئدیم. اردبیلدن قاییتدیغیم گونون صاباحيسي آقای «علیایی»، عمیم اوغلو «حسین»، بیر ده من طیاره ایله تبريزه اوچدوق. سئوگیلیسینین گؤروشونه گئدن آدام کیمی قلبیم دؤیونوردو، منه ائله گليردي کی، طیاره چوخ یاواش اوچور، بلکه ماشينلا گئتسئیدیک داها تنز چاتاردیق. فكریمدن کئچیردی کي، تبريزه چاتان كيمي دوشوب قدمیمی وطن تورپاغبنا قویان کيمي اییلیب ۵۰ ایل قاباق آیریلدیغیم شهرين تورپاغیندان اؤپوم. سونرا فكرلشيرديم کي، گؤرهسن مسافرلر بونا نئجه باخارلار، یقین مني دلي ساناجاقلار … من فكريمده بیر قرارا گله بیلمیردیم. دئدیلر طبارهمیز تبریز شهرينه چاتدي. بیر آن دا اولسا من طیارهدن یانار داغي، واسمينجي، سهندی سئیر ائتدبم؛ کؤهنه خاطرهلر اویاندي؛ کئچن گونلریم گلیب گؤزومون قاباغیندان کئچدی. آیاغيمي وطن تورپاغینا قویاندا قراربما گؤره اییلیب تورپاغی اؤپمک ایستهینده بیزي قارشیلاماغا گلن دوستلار منه گول دستهسي وئردیلر. من تورپاق عوضینه تبریز گوللريني اؤپوب سینهمه سيخديم. بیزې قارشیلاماغا گلن تبریز شاعرلریندن «سلیمان ثالث»، «چای اوغلو»، «غلامحسن صدیق» و باشقالاری ایله گؤروشدوم. اونلار منی ایللرجه حسرتيني چکدیگي، ایلک دفعه گؤردوکلري ان یاخین آداملارې کیمی باغریلارینا باسیردیلار. ماشینی سورن «غلامحسن» قرارلارینا اساسن اولجه بیزی «صمد بهرنگي»نین قبريني زيارته آپاردي. سونرا شهرین ایچی ایله خئیلی یول گئتدیک؛ بیرده گؤردوم اؤنوموزده «شاه گؤلو» (ایندی اورا تبریزلیلر «ائل گؤلو» دئییرلر) آنجاق شهر هله قورتارماییب. اوللر بو گؤل شهردن 10 کیلومتر آرالی ایدی. بیز بورا ماشین یادا فایتونلا گلیردیک. «غلامحسن»ین ائوی بو گؤلون یانیندا اوچ مرتبهلی عمارت ایدی. «غلامحسن»ین عائلهسی بیزی چوخ حؤرمتله قارشیلادی. خانیمینین آدی «زهرا» ایدی. آنام زهرا یادیما دوشدو؛ آنجاق تئز اؤزومو اله آلدیم. بیزیم گلیشیمیزدن خبردار اولان شاعر و ادبیاتچیلار آخشام گؤروشوموزه گلدیلر. گلنلرین آراسیندا ایکی عاشیق و ایکی آرتیست ده وار ایدی. تهراندان گلنلر ده وار ایدی. گؤروشوموزده عاشیقلار، شاعرلر شعر اوخودولار؛ ایکی نفر آرتیست (اونلار ار-آرواد ایدیلار) بالئتدن پارچالار گؤستردیلر. گؤروش گئجه ساعات ایکییه قدر داوام ائتدی.
صاباحسي گونو آقای«علیایی»، «سلیمان ثالث»، عمی اوغلوم و من آقای«غلامحسن»ین ماشینیندا تبريزي گزمگه چیخدیق، تبریز او قدر بؤیوموش، آبادلاشیب، دییشميشدي کی، « گولوستان باغی»ندان، بیرده حاصارا سالینمیش «ارک قالاسی»ندان باشقا هر یئر تزه و آباد ایدی.
تبریزی اوچ گون گزدیم، آنجاق دویمادیم. عاشیقلار دئمیش، آدام سئوگیلیسیندن دویارمی؟ طیاره مئیدانینا گلنده گؤزوم آرخادا قالمیشدی. کوچهلری بیرده، بیرده گؤرمک ایستهییردیم. یانیمدا اولان آداملاردان اوتانماسایدیم یول بویو شهرله خداحافیظلشر کیمی قوللاریمی آچیب هاوانی سینهمه سیخیب دئیردیم: «سالامات قال آرزولاریمین، اومیدلریمین شهری! سندن دویمادیم. عؤمور وفا قیلسا بیرده گؤروشونه گلهجگم، گؤزله منی تبریز….!»
قایناق: «عؤموردن اؤتن ایللر» – نشر یاز – 1384 و چاپ اولونمامیش خاطرهلری


c: text/html

text:
۲۷ سپتامبر
۲۷ سپتامبر: بینالمللی توریسم گونو، عومومدونیا لال-کارلار گونو
۱۱۳۰ — جنوبی ایتالیا و سیسیل، واحید سیسیل شاهلیغیندا بیرلشدیلر
۱۵۳۴ — ۱-جی سولیمانین باشچیلیق ائتدییی عثمانلی قوشونو تبریزی توتدو
۱۷۹۱ — فرانسه یهودیلری وطنداشلیق الده ائتدیلر
۱۸۲۵ — اینگیلیسده ایلک ایجتیماعی دمیر یولو ایشه دوشدو
۱۸۸۵ — خارکوفدا روسیهنین ایلک عالی تکنیکی مکتبی آچیلدی
۱۹۴۰ — ژاپون، آلمان و ایتالیا آراسیندا حربی ایتیفاق قورولدو
۱۹۶۰ — اوستانکینو بورجونون اساسی قویولدو
۱۹۷۷ — چرنوبیل آتوم الکتریک ایستگاهی ایشه دوشدو

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سَسلندیریلمیش أدبیات سَس: آینار تبریزلی سؤز: ایسماعیل سالک (یانغېن) بَنزَرگهلر / Bənzərgələrگئدیرم / ایسماعیل سالک (یانغېن) (شعر)دارېخمالار / آینار تبریزلی (شعر)دارېخماق / آینار تبریزلی (شعر)اؤلۆم پنجرهسی / آینار تبریزلی (شعر)اؤلن …Read More »
اؤلۆم پنجرهسی / آینار تبریزلی (شعر)
اؤلۆم پنجرهسی / آینار تبریزلی دۆنیانېن أڲنینـه سېغمازام بۏشلوق دېر ایچیمدهکی یئری و دۆنیا سېغاللاماز دردیمین بۏرانلېقلارېنې! کسگین گئتمهلییـــم… بولودلارا باغلانماغېم گلیر بیر بولود یاغمالېیــام گنجلیڲیمی سۏنرا تۏپلایېن منی… بوخچالانسېن …Read More »
دارېخمالار / آینار تبریزلی (شعر)
دارېخمالار / آینار تبریزلی (شعر) سنی سنسیزجه گزن کۏر خییاوانلار دارېخېر و ایچیمدن سۏووشان وحشی بۏرانلار دارېخېر بو سېخېلمېش دووارېندان قۏپا بیلمیر اۆرهڲیم جانا حسرت قالانې جانېما جانلار دارېخېر دارېخان گؤڲلره …Read More »
باغرې قان اۏلموش تۏرپاغېم / دومان بختیاری
باغرې قان اۏلموش تۏرپاغېم / دومان بختیاری داغ آلېشېب مئشه یانېر هاردادېر؟! بو تۏرپاغېن قایغېسېنې چکنلر یاتاقلاردا یۏرقان چکیب باشېنا- قاراداغا گؤز یاشېنې تؤکنلر یانان منیم اۆرهڲیمدیر ألیمدیر سولوق وورور …Read More »


text:
نئچه یۆز ایللیک دَڲَریندهکی دؤرد ایل / آراز احمداۏغلو
آنا دیلیمیز اوجا آللاه’ېن بیزه وئردیڲی أن بؤیۆک نئعمتی دیر. بو نئعمتین قدرینی بیلیب دَڲر وئرَنلر أصلینده اؤز کیملیک، اؤز وارلېق، اؤز اینسانلېقلارېنا دَڲر وئرَنلر دیر. بو یۏلدا چالېشان اینسانلار باشقا اینسانلارا دۆنیا لَذَّتلری آدلانان بۆتۆن ناز-نئعمتدن کئچیب اؤز دَڲَرلی واختلارېنې بو یۏلدا قۏیورلار. ألبتّه بونون هئچ کیمه میننَتی یۏخ دېر. اۏنلار بو ایشی هئچ کیمدن هئچ نه گؤزلهمَزدن گؤرۆر. اۏنلار بو ایشی سئودیکلری اۆچۆن گؤرۆر. اۏنلار اؤز سئوگیلری اوغروندا چالېشېر. بو هر اینسانېن دۏغال حاقّې دېر.
آنا دیلیمیزده بو گۆن نهسه یازېب اۏخویا بیلیرکسه، بونو آنا دیلیمیز، دۏغال حاقلارېمېز، اولوسوموزون قورولوشو اۆزهرینده أمهڲی اۏلان کئچمیش دده-بابالارېمېزا بۏرجلویوق. آللاه اۏنلارېن هامېسېنا بۏلون-سۏلون رحمت إلهسین! اۏنلارېن بؤیۆک أمهڲی اۏلماسایدې، بوگۆن تۆرکچه آدلې بیر دیل و تۆرک اولوسونون یاراتدېغې مدنیيَّتلر یۏخ ایدې. اۏ دورومدا دۆنیا نه گۆنده اۏلاردې، اۏنو دۆشۆنمک بئله چتین دیر. بوگۆن آیاق اۆسته دورماغې باشارېرېقسا، بونو اۏ رحمتلیک دده-بابالارېمېزېن چیڲینلرینه بۏرجلویوق. باخمایاراق کئچمیش متنلریمیزی اۏخوماق بوگۆن باشقا دیللری آنا دیللریندن داها آسان اۏخوماغا آلېشمېش نسلین مئیلینه داماغېنا دادېخماسې چتین گلسه ده، بیز اۏنلارا بۏرجلو اۏلدوغوموزا اونودا بیلمهریک. اۏنلارېن چکدیڲی ایشکنجهلر، آغېر یاشام دورومو، بیتمک بیلمهڲن قانلې ساواشلار، ظۆلملر، قاراناتلارې نظرده آلساق بلکه ده بوگۆنکۆ إتدیکلریمیز بیزی اۏنلارېن قارشېسېندا تۏزا چئویره بیلَر. إله اۏنا گؤره ده اۏنلارېن دَڲَرلی أمهڲی قارشېسېندا باش أڲمک بۏرجوموز دېر.
آما دیل جانلې وارلېق دېر. بو دیل یارادېب یئنیلَنمک’له یاشایا بیلَر. هم دیل-دۆشۆنج هم اۏرتۏقرافی باخېمېندان بیز دیلیمیزین تمللرینی قۏرویاراق یئنیلیکلره ده آچېق اۏلمالېیېق. اۏرتا چاغدا یازېلمېش کلاسیک أدبیاتېمېزېن ألیازمالارېنې اۏخوماق بوگۆن بیزه چتین گلیر’سه بو ددهلریمیزین باغېشلانماز گۆناهې کیمی گؤزۆکمهمهلی دیر. اۏنلار اۏ یارادېجېلېقلارې’یلا اؤز یاشادېغې آیامېن یئنیلیڲی سایېلېردې. اۏنلارېن یارادېجېلېغېنې چاغداشلاشدېرماق بوگۆن بیزیم بۏرجوموز دېر. بیز هر زامان کئچمیشین قالېن-قَییم بینؤورهسینین اۆستۆنده شصت’له دوروب ایرهلییـه باشېاوجالېق ایله باخان کیشیلرین تؤرهمهلریییک. اۏنلار اۏ یئنیلیڲی دؤنهلرجه یارادا بیلیبلرسه، بیزلر نییه یارادا بیلمهیَک. بو یئنیلیڲی بوگۆن دیلیمیزین اۏرتۏقرافیسینده تام جېراسېللېق’لا و تام مَنطیقی بیر بیچیمده یارادا بیلن دۏستوموز آیهان میانالې بَڲ دیر. بو قلمی تانېیان دۏستلار بیلیر، اۏنون بۆتۆن یارادېجېلېغې و یازمالارې عرب قرافیکاسېندا یازېلېر. بونون نهدنی کئچمیش متنلرین دیلیمیزین فۏنئتیکی ایله اویقون گلمهمهسی و دیلیمیزده چۏخلو یانلېش اۏخونوشلارا، سؤزجۆکلریمیزین ایتیب-باتماسېنا نهدن اۏلماسې دېر. آما بوگۆن YeniQapi.com سایتېندا چېخان متنلرده آنا دیلیمیزی دده-بابا ألیفبامېز ایله یازېب هر سؤزۆ اؤز یئرینده دۆزگۆن اۏخویا بیلمک ایمکانې یارانېب. بو ایمکانلار دیلیمیزده یاخېن گلهجکده بؤیۆک دیرچهلیشلر یاراتماسې گۆن کیمی اۏرتادا دېر. بو اۆزدن شخصَن بئله ایمکانلارې یارادان دۏستوموز، قارداشېمېز آیهان میانالې بَڲه درین تَشَکّۆرلریمیزی بیلدیریب اولو تانرې’دان اۏنا جان ساغلېغې، اوغورلار آرزېلایاراق یئنی قاپېنېن دؤردۆنجۆ ایل دؤنۆمۆنۆ تبریک إدیریک.


text:
`آفاد` نتیجهلر
خبرلر [26]
- ارمنیستان و گورجوستاندا زلزله
- تورکیه-ده زلزله باش وئریب
- تورکیه-ده زلزله باش وئریب
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی ساحل لرینده زلزله
- تورکیه-ده 5،3 شدتینده زلزله اولوب
- اگه دنیزینده زلزله اولوب
- سئلده حیاتینی ایتیرهنلرین ساییسی آرتدی
- تورکیهده سئل ندنی ایله یاشامینی ایترینلرینی ساییسی آرتدی
- تورکیهدهکی سئللرده ۲۷ وطنداش یاشامینی ایتیردی
- فوات اوکتای ژاپونیانین آنکاراداکی سفیرینی قبول ائدیب
- تورکیه-دن کرواسی-یه یاردیم
- آفاد سوریه-نین ادلیب شهرینه اینسانی یاردیم گؤندریب
- ایزمیر-ده زلزله نتیجهسینده اؤلنلرین سایی 115 نفره چاتیب
- ایزمیرده آختاریش-قورتارما ایشلری باشا چاتدی
- ایزمیرده باش وئرن زلزله نتیجهسینده هلاک اولانلارین سایی 51 نفره چیخیب
- الازیغ-دا باش وئرن زلزله قوربانلارینین سایی 39 نفره چاتیب
- داغینتی آلتیندا قالانلارین آختاریش- قورتارما ایشلری داوام ائدیر
- تورکیه یمن-ین اومیدی اولدو
- سوریه کووردیناسیون توپلانتیسی کئچیریلدی
- بینالی ییلدیریم:"بو، بیزیم اولوسلار آراسی و اؤز حقوقوموزا اساسلان بیر حاقدیر"


text:
یارالې آنا قوش ایله یاراماز اوشاق / بورلا وَرمَزیار (اوشاق حیکایهسی)
بیری وار ایمیش، بیری یۏخ ایمیش.
أوّل زامان ایچینده، گلبیر سامان ایچینده، بیر عائله قوش وار ایمیش. بیر گۆن آنا قوش أججه قوش بالالارېنېن قارنېنې دۏیورماق اۆچۆن، یئمک آختارماغا یووادان إشیڲه چېخدې.
گؤم-گؤڲده اوچارکن بیر ایلک مدرسه گؤردۆ. اۏرا یاخېنلاشېب، مدرسهنین باخچاسېندا چؤرک تیکهلرینی گؤردۆ.
اوشاقلارېن یئمکلریندن قالان چؤرک تیکهلرینی یئمک اۆچۆن، گؤڲدن باخچایا یئنیب، باخچانېن اۏرتاسېنا قۏندو.
بیر آز چؤرک تیکهلریندن اؤزۆ یئییب، بیر آزېنې دا یوواسېنداکې أججه قوشلارېنا آپارماق ایستهدی.
بو آرادا آنا قوشو ایزلهڲَن بیر یاراماز اوشاق، مدرسهنین حَیَطینده آنا قوشا گؤز تیکیر، ألینه بیر داش آلېر، آنا قوشا سارې فېرلاتدې.
یاراماز اوشاغېن داشې آنا قوشون قانادېنا دَڲیب، آنا قوشون قانادې قېرېلدې. آنا قوش اوچماغا چۏخ چابا گؤرسَتدی، آما اوچا بیلمهدی.
آنا قوش اوچا بیلمهیینجه، آیاقلارې اۆسته دوروب، یاراماز اوشاغا سؤیلهدی: سن نهدن گۆجۆن چاتدېغې حئیوانلارا ضرر وئریرسن کی؟. بیز قوشلارېن دا، سیزین کیمی جانېمېز وار. اینجیییریک، اۆزۆلۆرۆک.
یاراماز اوشاق آنا قوشون دانېشدېغېنې إشیتدیکده شاشېرېب، قالدې.
آنا قوش داوام إتدی: منیم ایکی دَنه أججه قوش بالام وار. من اۏنلارا یئمک گؤتۆردۆڲۆمۆ گؤزلهییرلر. سَنین آنانېن قۏلو قېرېلسایدې، سنه یئمک حاضېرلایا بیلمهسه’یدی، سن نه إدَردین!؟
یاراماز اوشاق سؤیلهدی: إله اۏلسایدې آج قالاردېم، اۆزۆلردیم. آنامېن قۏلونون قېرېلماسېنې هئچ ایستهمم.
آنا قوش سؤیلهدی: إله ایسه، سن نهدن منیم قانادېمې قېردېن! ایندی منین أججه قوش بالالارېم آج قالاجاقلار! من نه إتمهلییم! سن سؤیله.
یاراماز اوشاق بیر آز دۆشۆنۆب، خطاسېنې آنلادې. اوتانېب آنا قوشا دئدی: سن حاقلېسان آنا قوش، من خطالې بیر ایش گؤرمۆشَم. اۏ آرتېردې: من، سَنین قانادېن تۏختایاناجان أججه قوشلارا دن، چؤرک تیکهلری و سو گؤتۆرهجهڲم. بو دا منیم خطامېن بَدَلی اۏلسون.
سۏنرا یاراماز اوشاق، آنا قوشو ألینه آلېېب اؤرگَتمَنینه آپاردې. اؤرگتمَنی قوشون قانادېنېن یاراسېنې باغلادې.
یاراماز اوشاق اۏ گۆندن بری یارامازلېغېنا سۏن قۏیوب، حئیوانلار’لا مئهریبان اۏلدو. اۏ باشقا یۏلداشلارېنا آنلاتدې کی: هر بیر جانلېنېن جانې وار، آناسې-آتاسې، اوشاغې و یۏلداشې وار. اۏنلارېندا بیزیم کیمی یاشاماغا حاقلارې وار. اوشاقلار حئیوانلارې قۏروماق اینسانلارېن بۏرجو دېر؛ دئدی…!
یازار: بورلا ورمزیار – 8 یاشلې یازار
ایزمیر – 2020.11.11


text:
سفیددشت
سفیددشت — ایرانین چاهار-ماحال و بختیاری اوستانینین بوروجن بؤلگهسینین مرکزی بؤلومونده بیر شهردیر.
اهالیسی[دَییشدیر]
2006-جی ایل نوفوس ساییمینا اساساً، شهرین اهالیسی 5،880 نفر و 1،333 عاییلهدن عیبارت ایدی.[۲] اهالیسینین چوخونلوغو قاشقای تورکلریندن عیبارتدیر، قاشقای تورکجهسینده دانیشیرلار و شیعه موسلماندیرلار.
سفیددشت اهالیسی داها چوخ اکینچیلیک، حئیواندارلیق و صنایع ایله مشغول اولور، آیریجا بختیاری و نائین خالچا و کیلیملرینین توخونماسیینا دا دیقت یئتیریرلر.
چاهار-ماحال پولاد شیرکتی و سفیدرود صنعتی شهرجیکی بو شهرده یئرلشیر.
تاریخی و گؤرمهلی یئرلری[دَییشدیر]
بویاما بولاغی، کؤهنه قالا، سفیددشت بؤیوک جامع مسجیدی، شاه عباس حامامی، حسینی مسجیدی، آق تپه، بابا باباگرد آلو ایمامزاداسی، شیر سنگی پارکی


text:
هر گون ۴ - ۵ مین افغانیستانلی ایرانا گئچیر
۳،۵ میلیون افغانیستان وطنداشینا ائو صاحبلیگی ائدن و درین بیر اقتصادی بحرانلا بوغوشان ایرانا سیغینماچیلار قونوسوندا داها چوخ اولوسلارآراسی دستک وئریلمهسی چاغریسی ائدیلدی
افغانیستاندا طالبانین آگوست آییندا کابلدا حاکمیتی اله آلماسیندان بو یانا هر گون ۴-۵ مین افغانین سرحدی گئچهرک ایرانا گیردیگی آچیقلاندی.
نروژ سیغینماچی شوراسی باش کاتبی جان ایگلند، ایرانین دوغوسوندا افغانیستان سرحدی یاخینلارینداکی کرمان ایالتینه گئدرک افغانیستانلی سیغینماچیلارلا گؤروشدو.
داها سونرا تهراندا مطبوعاتا دانیشان ایگلند، طالبانین افغانیستاندا اقتداری اله آلماسیندان بو یانا تخمیناً ۳۰۰ مین افغانین سرحدی گئچهرک ایرانا گیردیگینی ایفاده ائتدی.
ایگلند، حاضردا ۳،۵ میلیون افغانیستان وطنداشینا ائو صاحبلیگی ائدن و درین بیر اقتصادی بحرانلا بوغوشان ایرانا سیغینماچیلار قونوسوندا داها چوخ اولوسلارآراسی دستک وئریلمهسی چاغریسی ائتدی.
هر گون ۴ - ۵ مین افغانیستانلیین ایرانا قاچدیغینی بیلدیرن و تدبیر آلینماماسی حالیندا بو وضعیتین آوروپا اوچون بیر سیغینماچی بحرانینا چئوریله بیلهجگی اویاریسی ائدن ایگلند،
"آوروپا، بو اینسانلارین آوروپایا یؤنلمهسینی اؤنلهمک ایستهییرسه افغانیستاندا و قونشو اؤلکهلرده اومودا، احتیمالا، فورصتلره سرمایه قویمالیدیر" ایفادهلرینی ایشلتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
روسیا سالدیریسیندا ۱۷ اوکراینالی اؤلدو
روس اوردوسونون اودسایا تشکیل ائتدیگی ایکی موشک سالدیریسیندا ایلک بیلگیلره گؤره ۱۷ نفر اؤلدو، ۳۱ نفر ایسه یارالاندی
لاوروو: ناتونون فعالیتلریندن جدی شکیلده قایغیلیییق
"ناتونون سرحدلریمیزین یاخینلیغیندا، اؤزللیکله ده بالتیک دؤولتلری و لهستانداکی فعالیتلریندن جدی شکیلده قایغیلیییق"
۲۹ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"قهرمان تۆرک عسگری تروریستلرین سالدیری گیریشیملرینه قارشیلیق وئرمهیه داوام ائدیر"


text:
اؤزگه گئدیرم باش دومانلی، سئودالی بو اویون دونیایا گولوب گئدیرم داش دؤین، بو قابار آیاقلاریلا آلنیمین قان-تَرین سیلیب گئدیرم یئریییب اوج- بوجاق قیراقلاردا قال- ماغالدان ایراق، اوزاق، گزیرم “سارتر”ین سَرت اورهک بولانماسییام “نیچه”نین هَپ قارانلیغینا اوزورم گون به گون پیسلهشیر گؤزومده یاشام بشری مین بویالی گؤردوکجه آز قالیر، آز قالیر …قالانین اوخو
حئکایه | سحر خیاوی
بارانتای گؤزونو سیلیب بیر ده باخدی.جان دوستو “یاشار” ایدی.باخیشی،ترپَنیشی؛یئریشی قیرخ مئتیرلیکدن دئییردی یاشاردیر. آمما بوردا؟! بو قریب چؤللوکده؟! جیبههده اؤزوده دوشمان صفینده؟! نئجه مومکون اولا بیلردی؟! بونلاردان کئچدی مگر یاشار بیر ایل اؤنجه ماشین قضاسیندا رحمته گئتمهمیشدی؟! یاشار قاپی بیر قونشو،شهرداش دوستو ایدی.یاشید ایدیلار.بیرگه بویا-باشا چاتیب بیرگه مکتبه گئتمیشدیلر.یونیورسیته ریشتهلری …قالانین اوخو


text:
آقاتا کریستی (اینگیلیسجه: Agatha Christie) بریتانیالی شاعیر، رومانچی، اوْیون یازیچی قیسا حکایه یازیچی - و یازیچی - .۱۵ سپتامبر ۱۸۹۰ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵ ایل عومر ائلهییب و ۱۲ ژانویه ۱۹۷۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Agatha Christie»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
فایللار
قارداش پروژهلرده آقاتا کریستی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
گونئیده ادبی تنقید، ادبیاتین آپاریجی گوجونه چئوریلمهلیدیر…
اسمیرا فواد – کؤچورن: ائلیار پولاد
قئید ائدهک کی، سون ایللرده بو ساحهده خوصوصی جانلانما حیس اولونور. اوللر دیقتدن کنار قالمیش ادبی تنقیده بؤیوک ماراق، رغبت و دیقت آرتمیشدیر. ادبی تحلیل یازیلاری ایله مطبوعاتدا آرا-سیرا چیخیشلار ائدهن، ادبی تنقید ساحهسیندهکی بوشلوقدان، شعیر توپلولارینداکی قوصورلاردان یانا بیر ضیالی ناراحاتلیغی دویان جعفر بزرگامین ده بو ساحهدهکی ایرهلیلهییشی نظردن قاچیرمیر:
«آنجاق گنجلریمیزین شعرینین نئجهلیگی و خاراکتئری اوست-اوسته شوعارچیلیق و اؤیود-خطابهدن اوزاقلاشماق، شعرده دیل و فورمانین اؤنمسنمهسی، اؤزل شاعیرانه باخیشلار، غزل، فولکلور، عاشیق شعری، مودئرن، پوستمودئرن شعر ائستئتیکا ایزلرینین گؤرونمهسی اولوب. بو گون شعریمیزین قارماقاریشیق دورومو، ایفراط-تفریط و آنارخیزمیندن آرینیب-دورولوب، ساغلام و دوغرو آخیمی، خاراکتئری آیدینلاشمالیدیر. شعر توپلولاری دؤنه-دؤنه چاپدان بوراخیلیب یایینلانیرلار و بیر پروفئسیونال تنقیدچی بوشلوغوندا دوروملاری آیدینلاشماییر. پروفئسیونال ادبیاتیمیزدا بو اوزدن یارانا بیلمه ییب.”
جعفر بزرگامینینده سؤیلهدیگی کیمی، بو گون چاغداش گونئی آذربایجان آیدینلارینی ان چوخ دوشوندورن مسئله اؤلکهده محض پروفئسیونال ادبیاتین یارانا بیلمهمهسینین سببلریدیر. تانینمیش ادبیاتشوناس عالیم صابیر نبیاوغلو، چاغداش شاعیرلریمیزدن هادی قاراچای، نادیر ازهری، همت شهبازی، سایمان آروز و …. بونون سببینی گونئی آذربایجان ادبیاتیندا بو گون یئری داها چوخ حیس ائدیلن تنقیدچیلرین، ادبی تنقید خاراکتئرلی یازیلارین یئترینجه اولماماسیندا گؤرورلر. گنج یازار ملیحه عزیزپور یازیر:
«ادبیاتیمیزین داهادا انکیشاف ائدیب ایرهلیلهمهسی اوچون تنقیدچیلره چوخ احتیاج وار. یعنی اؤزللیکله گنج یازیچی نسلینین داهادا گوجلنمهسی اوچون تنقیدچینین اولماسی چوخ اؤنملیدیر. چونکی تنقیدچی یازیلان اثرله اوخوجو آراسیندا بیر کؤرپو کیمی ساییلماقدادیر و یارانان هر صنعت تورو اؤزللیکله ادبی اثرلرین یئنی قازانجلارینا یول آچار. بو گون بو بوشلوق گئتدیکجه داها قاباریق حیس اولونماقدادیر.”
قئید ائدهک کی، باریش، ائلدار موغانلی، سولئیمان ثالیث، نیگار خیاوی، مرادعلی قافلانتی (قریشی)، علیرضا مییانالی و باشقالارینین یارادیجیلیغی حاقیندا ماراقلی مقالهلر یازان اونلو شاعیر و تدقیقاتچی احمد آلووون چاغداش دؤور یازارلارینین بدیعی ارثینه، یئنی یارانان اثرلره ادبی تنقیدین یئنی موناسیبتینه حصر ائتدیگی «ادبی-تنقیدی آراشدیرمالار»، همت شهبازینین «معاصیر گونئی آذربایجان شعرینین تنقیدی»، ائیواز طاهانین «دیل وارلیغین ائویدیر»، جعفر بزرگامینین «چاغداش ادبیاتین تنقیدی»، نادیر ازهرینین «مقاله لر» آدلی کیتاب و توپلولاری دا گونئی ادبیاتشوناسلیغیندا مؤوجود اولان بوشلوغو دولدورماق یؤنونده آتیلمیش موهوم آددیملاردیر. بو اوغورلو آددیملارین سیراسینا ائیواز طاهانین «دیل وارلیغین ائویدیر» کیتابی حاقیندا هادی قاراچایین «دیل وارلیغین ائوییمیش» آدلی بؤیوک حجملی تحلیل-اینجلهمه یازیسینی و قادیر جعفرینین «پوئما اؤزللیگی و پوئتیکا گؤزللیگی (قئیدلر)»ینی و کیان خیاوین و رقیه کبیرینین ” سوسنبر یازیلاری ” ایله باغلی قلمه آلدیغی «نانه یارپاغیندا قادین هؤرومجک» و ” ائویم ” ده شامانیزم، مارکسیزم و جهنمین قیزغین سویوغو (رقیه کبیری نین ” ائویم ” رومانی اوزهرینه بیر باخیش)” و شاعیر ائلشن بؤیوکوندین “کیملیک مسئلهلری و یازارلارین کیملیگی”، “موغانین ادبی موحیطی و قانلی گونش پوئماسی باره ده ” آدلی یازیلارینی دا علاوه ائده بیلریک. بو ادبی تنقید خاراکتئرلی آراشدیرمالارین ایچریسینده «پوئما اؤزللیگی و پوئتیکا گؤزللیگی»نی اینجلهین قادیر جعفرینین چاغداش دؤورده منظومه سؤزونون اولکی مؤوقئعینی ایتیرمهسی مسئلهسینه موناسیبتینی اؤرنک اولاراق گؤسترمک ایستهییرم، طبیعی، خیردا ایملا یانلیشلارینی ایصلاح ائتمکله: «منظومه سؤزو پوئما قارشیسیندا کئچرلیلیگینی ایتیریب و تجرید اولونوب. بونون سببی ایسه چاغداش پوئماچیلیقدا نظم و دوزهنین ایتمهسی ایله یاناشی سربست پوئمالارین اورتایا گلمهسیدیر. دیگر یؤندن چاغداش دؤورده کلاسیک پوئمالار بئله، ماهیتجه فرقلنهرک یالنیز ناغیل، روایت خاراکتئرینی ایتیریب. بونا آچیق-آیدین اؤرنک ایسه شهریارین «حیدربابایا سالام» و «سهندیه» پوئمالاری، بختیار واهابزادهنین «موغام» و «گولوستان» پوئمالاری، زهتابینین «شاهین زنجیرده» پوئماسی و باشقالاری اولا بیلر. وورغولانان پوئمالاردا روایت ائتمک عنعنهسی قالیرسا دا، آرتیق ناغیلچیلیق دویولماماقدادیر. دونیا ادبیاتیندا تانیش اولدوغوموز مودئرن پوئمالار ایچینده ت.س.ائلیوتون «چوراق اؤلکه»سی و چاغداش ادبیاتیمیزدا ناصرمرقاتینین «تالانمیش گونش» کیتابیندا همین آدی داشیان پوئمانین و «یاد تورپاغیم» پوئماسینین آدینی چکمک اولار. مودئرن پوئمالار روایت عنعنهسینه صادق قالیبلارسا دا، مودئرن ائستئتیکا اساسیندا قورولوب… ”
گونئی آذربایجاندا ان اساس پروبلئمین آنا دیلی مسئلهسی، ایکینجی پروبلئمین ایسه ادبی تنقیدین ضعیفلیگینین اولدوغونو بیلدیرن رقیه کبیری وضعیتین سببینی آنا دیلینده تحصیلین اولماماسی ایله ایضاح ائدیر و سؤیلهییر کی، پروفئسیونال تنقیدچیمیز اولماماسی سببیندن اثرلر جیدی حالدا تنقید اولونمور. ادبی تنقید بوشلوغو، موحافیظهکار و پاتریارخال پسیخولوگییا، اؤی منی-اؤیوم سنی جرگهلری و … ندنلرین اوجباتیندان ادبیاتیمیزین دورومو بیز گنجلری چوخ کدرلندیریر.
دوقتور حسین سولئیماناوغلو پروفئسیونال تنقیدین و تنقیدچیلرین یارانماسینین ضروریلیگیندن بحث ائدرکن دئییر: “بو گون هر زامانکیندان داها چوخ شعریمیزین تنقیده و تنقیدچیه احتیاجی واردیر. بیر فرانسیز تنقیدچیسی: “پیس بیر تنقید بئله، یولگؤستریجی اولا بیلر” – دئییر. بیزده ایسه نه یازیق کی، پیس بیر تنقیدچی بئله، یوخدور. ”
۲۰۱۳-جو ایلده اوشاق ادبیاتینین انکیشافی دا ادبی پروسسین اساس هدفلریندن اولموشدور…
ادبیات، میللی-مدنی ارثیمیزین، ائلجهده نسلیمیزین داوامچیلاری، آیدین صاباحیمیزین قارانتی، گلهجگیمیز دئدیگیمیز اوشاقلارین ساغلام روحلو، صاف عقیدهلی، ساوادلی و هرطرفلی اینکیشاف ائتمیش اصل وطنداش کیمی یئتیشیب فورمالاشماسی اوچون اوشاق ادبیاتینا بوتون زامانلاردا بؤیوک احتیاج اولموشدور. لاکین آذربایجاندا اوشاق ادبیاتینین یازیلماسی و نشری ساحهسینده همیشه معین بوشلوقلار اولموش، عوموم ادبیاتدان فرقلی اولاراق اوشاق ادبیاتینین انکیشاف یولو همیشه اوغورلو، هامار و محصولدار اولمامیشدیر. اوزون عصرلر بویو اوشاق ادبیاتینین اینکیشافی لنگیمیش، “بوستان” ، “گولوستان” ، “دیوانی حافظ” ، “ابوعلی سینا” “نان و حلوا” ، “تاریخ نادر” ، “سرباز” و سایره. موقابیلینده آذربایجان تورکلرینه اؤز دوغما دیللرینده اوشاقلارین مطالعهسی اوچون اثر یاراتماغا ایمکان وئریلمهمیشدیر. اونا گؤره ده قدیم و اورتا عصرلر ادبیات خزینهسی اوشاق مطالعهسی اوچون نظرده توتولاراق یازیلان کیتابلار باخیمیندان کاساددیر. بو معنادا آذربایجان اوشاق ادبیاتی مفهومو دا یئنی دؤوره – اون دوققوز عصره عایید ادبی-پئداقوژی حادیثهدیر… اون دوققوز و ییرمی عصرین اوللرینده کیفایت قدر اجتیماعی و دینی مضمونا، اخلاقی-دیداکتیک پافوسا، ائستئتیک تاثیر گوجونه مالیک اولان اوشاق اوخوسو نمونهلرینین یارانماسینا باخمایاراق، بو زنگین خزینه ایندییه قدر توپلانیب، بوتؤو حالدا آراشدیریلمامیش، نشر ائدیلهرک خالقا چاتدیریلمامیشدیر. تصادوفی دئییل کی، بو گون بیزیم آ.باکیخانوو، س.ع.شیروانی، م.ع.صابیر، ع.صحت، ع.شایق، س.س.آخوندوو ایستیثنا ائدیلرسه، اونون انکیشافی یولوندا بؤیوک امک صرف ائتمیش، میرزه نصروللاه، حاجی سید و جلال اونسیزادهلر، حسنعلی آغاخان قاراداغی، چئرنیایئوسکی، صفرعلی بی ولیبیاوو، احمدبی جاوانشیر، محمدتقی صدقی و دیگر گؤرکملی نومایندهلری حاقیندا تصووروموز بئله یوخدور. اونلارین بعضیلرینین آدلارینی ائشیتمیش اولساق دا، اثرلریندن خبرسیزیک. بو معنادا اوشاق ادبیاتیمیزین انکیشاف منظرهسینده آغ لکهلر سیخ-سیخ نظره چارپیر. لاکین بو سیاسی آب-هوا، اؤگئی مناسبت آرتیق آرخادا قالمیشدیر. بو گون وطنین هم قوزئیینده، همده گونئیینده تاریخین موختلیف مرحلهلرینده خالقین یاراتدیغی معنوی ثروتی هئچ بیر استثنایا یول وئرمهدن بوتؤو حالدا آراشدیریب اوزه چیخارماق، تبلیغ ائدیب گئنیش اوخوجو کوتلهسینین قیدا منبعینه چئویرمک یازارلاری، ضیالیلاری دوشوندورن اساس مسئلهلردندیر. قئید ائدهک کی، گونئی آذربایجاندا و ایراندا اوشاق ادبیاتینین تملینی صمد بهرنگی میللی سیاسی حرکاتدا فعال ایشتیراک ائدهن مسلکداشی و قلمداشی مرضیه اوسکولو «دالغا» ایله بیرلیکده قویموشلار.
بو گون گونئیده ” اوشاقلارینیزین گؤز یاشلارینی قورویون، قوی اؤز چاغیندا اونلار سیزین قبرینیزین اوستونه تؤکولمهیه یارایا بیلسین ” (پیفاقور)، حقیقتینی آنلاییر و گئرچکلشمهسی اوچون اوشاق ادبیاتی نمونهلرینین یارانماسینا و آراشدیریلماسینا چاغداش دؤورده داها چوخ اهمیت وئریرلر. تانینمیش شاعیر و تنقیدچی همت شهبازی آذربایجان ادبیاتیندا ایلک اوشاق شعری کیمی محمد فضولینین ایکی یوز بیتدن عبارت” صحبتاولاثمار “(مئیوهلرین صحبتی) آللئقوریک مثنویسینی قبول ائدیر و یازیر کی، بو کیتاب ۱۹۵۸-جی ایلده باکیدا حمید آراسلی طرفیندن یاییلیب. کامیل میرباقیروو طرفیندن نثره چئوریلهرک اوشاقلار اوچون حاضیرلانیب و تبریزده ۱۳۷۶ (۱۹۹۷)-جی ایلده «اسمر» نشریاتی طرفیندن یاییملانیب. اثرین بؤیوکلر اوچون یازیلماسینی دویوروق؛ آنجاق دریندن فیکیرلشدیکده، یئنی چاغدا «جیزگی فیلملری»، تمثیلی (اللئقوریک) بیچیمده اوشاقلار اوچون حاضیرلانماسینی گؤرنده، «صحبتاولاثمار»ین دا اوشاقلار اوچون تمثیلی بیر دیلایله یازیلدیغینی دویورسان. بونا گؤره آذربایجانین ایلک اوشاق شعری (بلکه ده من دئیردیم شرقده) فضولییه عاییددیر.
همتین بو مثنوی نین ماهیتینه وارماسی دا دوشوندوروجودور: ” شاعیر بو کیتابدا مئیوهلرین دیلی ایله، اؤز اؤیودسل (نصیحتآمیز) سؤزلرینی دئییر و هر بیر مئیوه اؤزونون خاصیتیندن دانیشیر. شعیرده مئیوهلرین خاراکتئری واردیر. فضولی مئیوهلرین خاصیتلرینه اویغون سؤزلردن فایدالانیر. شاعیرین بو وصفلرینده بوتون مئیوهلر اؤزو-اؤزلوگونده تایسیزدیر. هئچ بیر مئیوه، باشقا مئیوهلرین یاخشیلیغینی گؤرمک ایستهمیر و هر بیری اؤزونو یاخشیلارین ان یاخشیسی بیلیر. سوندا باغا سیاحته چیخان آدام دا ائله اونلارین یاراتدیغی بو اویومسوز دونیالاریندان قاچماق فیکرینه دوشور. بو مئیوهلر آراسیندا هئچ بیر فیکیر و دویغو بیرلشمهسی یوخدور. اونلارین هر بیریسینین داورانیشی «بوردا منم، باغداددا کور خلیفه» ضربالمثلینی یادا سالیر. ”
اکبر آزادین “فیرنگیز ایله قیرمیزی دون” ، رامین جهانگیرزادهنین ” آی سودا ” ، زؤهره وفایینین ” ال-اله. اوشاق مکتبی – ۳ ” ، “آنا. اوشاق مکتبی – ۵ ” ، معصومه اژدری نین “بیز قوردوق” ، پرویز فروهرین “خوروزون پولو ” ، صمد جبارپورون “خوشبخت اوغلان” ، روقیه علیقولونون ” لای-لای چالدیم یاتینجا ” ، بئش. سوتایئو و ائلدار م. صادغین ” مییوو ائله ین کیمدیر؟ ” ، محمد آبدینپورون “آلقیش عمی” ، “یاغیش” ، فاطیمه میر حسنپورون “درسه گئدهن بیر اوشاق” ، “شیر و سیچان” ، “موللا نصرالدین یولدا” و “سِحرلی توربا” ، هاشیم ترلانین “اوشاق دونیاسی” ، مرتضی مجدفرین “ایشلر و اوشاقلار: باخ گؤر کیمدیر، نچیدیر” ، فریده دادخواهین ” گؤیقورشاغی” ، زهرا ولیزاده و م.شیمشگین “آچیل چتیریم، آچیل” ، محمدرضا اسماعیلزادهنین “مئیوهلرین صحبتی” چئشمهسیندن ” و س. اثرلری ” اورمو توروز ” سایتیندا یاییملانمیشدیر.
چاغداش گونئی آذربایجان ادبیاتینین محصولدار یارادیجیلیغا مالیک نومایندهلریندن بیری اولان رامین جهانگیرزاده اوچ جیلدلیک “پئشهلر” و “عاییلهلر” آدلی اوشاق شعر مجموعهسینی حاضیردا چاپا تقدیم ائتمیش، “دویمورام سنی ایچمکدن ” (یئنی ساتیریک شعیرلر)، ” مایاللاق ” (ساتیریک نثر اثرلری)، ” مینیمال ساتیریک شعر و نثر اثرلری ” – بیر و ایکی جیلد، همچنین اوشاقلار اوچون یازدیغی ” سئل قیزی ” ، ” نازلی ” ، ” الیفبا ” ، ” دؤرد فصیل ” ، ” خاللی و آللی ” ، ” قاریشقام ” ، ” رقملر ” ، ” بویالار ” ، ” چییلک ” ، ” ائلای و ایلکای ” ، ” حئیوانلار” (۳ جیلدد)، ” کوچه ” ، ” تیراختور باسدی قازا ” ، ” دؤرد فصیل ” شعیر، ” اورخان و مانی ” حئکایه مجموعهلرینی ایسه نشر اوچون حاضیرلامیشدیر. گونئیده “اوشاقلارین بؤیومه و انکیشاف، خیال، دویغو، دوشونجه و دویارلیلیقلارینا، ذؤوقلرینه اَییلرکن اَیلنمهلرینده ایشتیراک ائتمک مقصدیله رئاللاشدیریلان جوجوقسو بیر ادبیاتا ” سون دؤنملرده ماراغین بو درجهده آرتماسی و اینکیشافینین تامینیله باغلی چالیشمالار اوزهرینه نادیر ازهرینین یازدیغی فیکیرلرین تام بیر گئرچک اولدوغونو یانسیدیر: “ایندیکی واختدا، گؤزل بیر کیتابچی دوکانینا گیرن بیر اوشاق بؤیوک بیر احتیماللا ایستهدیگی کیتابی تاپا بیلر. شکیللی، رسیمسیز ماجرا رومانلاری، پری ناغیللاری و افسانهلر، فانتاستیک، اؤزیاشام احوالاتلاری، تاریخ کیتابلاری، طبیعتله علاقهدار کیتابلار، شعیرلر، قیساجا، یئر اوزونده وار اولان هر شئیله علاقه دار دوزونلرله کیتاب رفلری دولدورار. بو گون کیتاب اوخویان اوشاق سایی کؤهنهسینه گؤره چوخ آرتدی. کیتاب ساتین آلماغا گوجو چاتمایان اوشاقلار اوچون خالق کیتابخانالارینین اوشاق کیتابلاری حیصهسیندن داواملی اولاراق بورج کیتاب آلینا بیلر. بیر چوخ مکتبین ده اؤز خوصوصی کیتابخاناسی واردیر. ایندیکی واختدا اوشاق کیتابلاری نین هم تعلیمچی، همده اَیلندیریجی اولماسینا اهمیت وئریلیر. آما کؤهنهدن بئله دئییلدی، اوستهلیک اوشاقلارین اوخویاجاق کیتاب تاپمالاری آسان اولموردو. اون یئددی عصرین اولینده یاشامیش بیر اوشاقلا بو مؤوضودا کونوشا بیلسیدینیز، اوخوموش اولدوغو کیتابلارین آزلیغینا و بونلارین یالنیز بیر نئچهسی نین اوشاقلار اوچون یازیلمیش اولماسینا شاشاردینیز. بوندان ۱۵۰ ایل اولینه قدر کیتاب دئییلینجه، اوشاقلارین عاغیلینا، باشدان سونا یاخشی داورانیش قایدالاری ایله دولو درس کیتابلاری گلیردی. تعلیمچی کیتابلارین یانیندا اوشاقلار اوچون ماراقلی، اَیلندیریجی کیتابلار یازیلماغا باشلانالی چوخ اولمادی ” .
قایناق:
http://edebiyyatqezeti.net


text:
وایکینقلر
وایکینقلر — آزاد کندلیلردن توْپلانان و اساساً تیجارت و قۇلدۇرلۇق اۆچۆن دنیزلرده اۆزن موختلیف طایفالاردان عبارت (اساساً اسکاندیناو منشألی) سوْسیال طبقه. ۸۱۰-جۇ ایلدن باشلایاراق ۳۰۰ ایل اسکاندیناوییادا حؤکم سۆرۆبلر. ۳۰۰ ایل عرضینده وایکینقلر بۆتۆن آوروپایا یۆروش ائدیبلر.
آوروپانؽن چوْخ یئرینده مسکن سالان وایکینقلر گرینلندی کشف ائدیب، کریستوْف کوْلوْمبدان ۵۰۰ ایل اؤنجه شیمالی آمئریکایا آیاق باسان ایلک آوروپالیلار اوْلۇب، فرانسادا و ایسکاتلند-ده اؤز دؤولتلرینی یارادؽبلار.
حاکمیته گلمکلری و بیر نئچه واجیب دؤیۆشلری[دَییشدیر]
آنقلو-ساکسلار و دیگر میللتلر اسکاندیناوییانؽ ترک ائتدیکدن سوْنرا بۇرایا دانلار گلیب، ۸۰۰-جو ایلده اؤز دؤولتلرینی یاراتدؽلار. ۸۱۰-جۇ ایلده شاه قوترریکین اؤلوموندن سوْنرا دؤولت داغؽلدؽ و وایکینقلر حاکمیته گلدیلر. بۇنا سبب وایکینقلرین چوْخسایلؽ گمیلری و دنیزده گۆجلۆ ناویقاسییایا مالیک اوْلمالاری ایدی. ۸۱۴-جۆ ایلده بؤیۆک کارلؽن قۇردۇغۇ فرانکلار دؤولتی وایکینقلرین و عربلرین هۆجوملارؽندان سوْنرا داغؽلدؽ. اما وایکینقلرین دۆشمنلری بیرلشنده و وایکینقلره هۆجوم ائدنده سوْنۇنجۇلار اۇدۇزۇردۇلار. بئله کی، وایکینقلر ۸۷۸-جی ایلده انگلیس-ده مغلوب اوْلدۇلار. ۸۹۱-جی ایلده آنقلو-ساکس شاهؽ آلفرئد، وایکینقلری مغلوب ائتدی. ائلهجه ده فرانک اوْردوسۇ وایکینقلری مغلوبیته اۇغراتدؽ.
یۆروشلر[دَییشدیر]
وایکینقلرین ایلک یۆروشلریندن بیری بیر قروپ نوروئژلینین ۷۹۳-جۆ ایلده انگلیس-ه هۆجومۆدۆر. اوْنلار Lindsafr آداسؽندا کلیسانؽ، بیر ایلدن سوْنرا ایسه وئراموس کلیساسؽنؽ داغؽدؽرلار. ۷۹۵-جی ایلده وایکینقلر مئن و آیونا آدالارؽنا هۆجوم ائدیرلر. ۸۰۲-۸۰۶-جی ایللرده بۇرالاردا کلیسالری داغؽردؽرلار. بۆتۆن هۆجوملار قیسامۆددتلی و قفیل اوْلۇر: وایکینقلر مۆحاریبه اعلان ائتمهدن گمی ایله ساحله یاناشؽب شهرلره هۆجوم ائدیر، رقیب اوْردو یؽغیلانا قدر اللرینه کئچهنی گؤتورور، ائولری یاندؽریر و گئدیردیلر. بو حادثهلردن ۲۰ ایل کئچهندن سوْنرا وایکینقلر چوْخسایلؽ اوْردو ییغاراق انگلیس-یه و فرانسایا یۆروشلر ائتمیشدیلر. فرانسایا یۆروشدن سوْنرا وایکینقلر انگلیس-یه دوْغرو یۆروشه کئچدیلر. ۸۳۶-جی ایلده وایکینقلر ایلک دفعه لوندونا، داها سوْنرا دانلار (۶۰۰ گمیدن چوْخ) اولان اوْردو ایله برمن-ــه هۆجوم ائتدیلر. شهر ائله وضعیته سالیندی کی، یئپیسکوپون رئزیدئنسییاسی برئمئندن کؤچورولدو. ۸۵۱-۸۵۲-جی ایللرده یئنیدن انگلیس- اوزرینه یۆروش ائدن وایکینقلر لوندون و کئنتئربئرری شهرلرینه هۆجوم ائتدیلر؛ بو یۆروشده ۳۵۰ گمی ایشتیراک ائدیردی.
وایکینقلرین ایلک دؤولتلری[دَییشدیر]
۸۶۶-جی ایلده پایؽزدا تولفان ۲۰.۰۰۰-لیک وایکینق اوْردوسونو گمیلرله ایسکاتلندیا گؤتوروب چؽخاریر بو زامان بوردا شرقی انگلیس- دؤولتی وار ایدی. بۇرادا قؽش کئچیریب گلن ایلین اوولینده ایسه دئنلو دؤولتی یارادؽرلار. ۸۷۸ ایلده نهایتکی اۇزون سۆرهن مۆحاریبهنین سوْنۇندا آنگلو-ساکسلار وایکینقلری توْرپاغلارؽندان قوْوۇرلار اما بو زامان یئنی وایکینق فلوْتو انگلیسه و فرانسایا دوْغرو یۆروش ائدیر.۸۸۰ ایلدن ۹۱۱ ایلهدک وایکینقلر فرانسانؽن بیر چوْخ شهرلرینه هۆجوم ائدیب گلیب پاریسه چاتمؽشدؽلار.۴۰.۰۰۰ وایکینق اوْردوسونو گؤروب تشفیشه دۆشموش فرانسؽزلار پول وئرمکله جانلارؽنی خلاص ائدیرلر. وایکینقلر فرانسانؽن شیمال-قرب طرفینه کئچیب بۇرادا قالؽرلار.۹۱۱ ایلده فرانسا کرالی کارل ۳-جۆ وایکینق هؤکمداری روللون-آ ایشغال ائتدییی توْرپاغلاری باغؽشلاییر و ۹۱۱ ایلدن نورماندؽیا یارانؽر. ۹۰۰-۹۳۵ ایلده ایندیکی دانؽیا دؤولتی اراضیسینده بؤیۆک بیر شاهلیق یارانؽر. ۱۰۱۶ دانؽیالی وایکینقلر انگلیس-ده حاکمیتی اؤز اللرینه آلؽرلار.
۳۰۰ ایل عرضینده گئدن یۆروشلر آوروپادا چوْخ سایلؽ وایکینقلر دؤولتینین یارانماسؽیلا بیتمیشدیر.
وایکینقلرین ائولری[دَییشدیر]
وایکینق ائولری چوْخ زامان بیر اوْتاقلی اوْلوردو. وارلؽ وایکینقلر داها بؤیۆک ائولرده یاشایؽردؽلار. وایکینقلر چوْخ زامان تاختادان ائو تیکیردیلر، اما گرینلند و ایسلند-ده تاختا آز اوْلماسی سببیندن ائولری یئرلی داشلارؽن کمکی ایله تیکیردیلر. بۇرادا دیوار ائننیلیگی ۹۰ سانتیمئتر تشکیل ائدیردی. ائوین اورتاسؽندا ایسه مانقال اوْلوردو، بۇرادا یئمک حاظیرلاناردی.
وایکینقلرین سیلاحلاری[دَییشدیر]
اسکاندیناوییا ساکینلری قدیم زامانلاردان نیزهلر ایشلدیردی بۇنا ثبوت آرخئولوژی تاپؽنتیلاردیر. وایکینق نیزهسی دیگر نیزهلردن اؤز آغؽرلیغی ایله فرقلهنیردی. بۇ نیزهلر آتؽلماق اۆچۆن دئییل، دؤیۆشده ایستیفاده اۆچۆن ایشلهنیردی. اما وایکینقلرده ائلجه ده آتماق اۆچۆن نیزهلر ده مؤوجود ایدی.
وایکینق بالتاسی ۹۰ سانتیمئتر اۇزونلوغوندا ایدی. بالتانؽ دؤیۆشده راحت ایستیفاده ائتمک مۆمکون ایدی. بئله کی، بیر دقیق ضربهدن سوْنرا ایکینجیسینه احتیاج قالمؽردی.بالتا هۆجومدا چوْخ یاخشی ایدی، اما مدافعهیه یارارسیز ایدی. بالتالار وایکینقلر آراسؽندا چوْخ مشهور ایدی. بئله کی، وایکینق هؤکمدارلاری ائیریک خارالدسوْن و ائیریک بلودئکس (قانلی بالتا لقبی ایله تانؽنان) بالتادان ایستیفاده ائدیردی.نوْرمانلارؽن قاستینقس دؤیۆشونده قلبهنین اساس فاکتورو وایکینقلرین داها گۆجلۆ سیلاحلاری ایدی.
وایکینقلر دؤورونده آوروپادا ان مشهور سیلاح قؽلینج ایدی اسکاندیناوییادا ایسه سکراماساکسام آدلی قؽلینجلار وار ایدی.بۇنلار بیر اۆلگۆجلۆ اۇزون تیپلی قؽلینجلار ایدی. ایللر اؤتدوکجه قؽلینجلار اسکاندیناوییادا دییشیر و ایندیکی زاماندا وایکینق قؽلینجی کیمی تانؽنان قؽلینجا چئوریلدی. اسکاندیناوییا قؽلینجی اۇزون و آغؽر ایدی. اسکاندیناولار اؤز سیلاحلارؽنا آد قویوردولار بئله کی چوْخ ایشلنمیش سیلاحلارا اسکاندیناولار چالؽشیردی یاددا قالان آد وئرسینلر مثلاً "دؤیۆش اوْدو" کیمی. وایکینق بالتالاری و قؽلینجلاری قیزیل و گۆموشله بزنیلیردی. ان گؤزل سیلاح بزک اصوللارؽندان بیری سیلاح توتاجاغی دوزلدرکهن توتاجاغا هم میس، هم ده گۆموش یئریدیریلدی بونونلا دا سیلاحین توتاجاغی آغ-قارا اوْلۇردو.
وایکینق زیرئهلری اؤز تیپینه گؤره ایسپارتا زیرئهلرینه اوخشاردؽلار. بونو ۱۰-جو عصرین دبیلقهسینه باخدؽقدا (حال حاضردا اولان شکیل) بیلمک اولار. ائلجه ده بعضی منبعلره گؤره وایکینقلر دؤیۆشه آت فورمالی دبیلقهلرده گئدیردیلر.
وایکینقلرین گمیلری[دَییشدیر]
وایکینقلرین گمیلری اوْنلارؽن ان بؤیۆک نالیتلری ایدی. وایکینقلر چوْخ واخت اؤز گمیلرینی شئیرلرده تصویر ائدیردیلر. نیسبتهن یۆنگول گمیلرله وایکینقلر قفلتهن هۆجوملار ائدیردیلر. گمیلرین منفی جهتی اوْنلارؽن چوْخ اۆزه بیلمهمکلریدیر. وایکینق گمیلری دیگر گمیلردن آوارلارؽن سایؽ آیؽریردی،بئله کی ان مینیمال اؤلچولو وایکینق گمیسینده ۱۳ جوت آوار واردیر. ایلک گمیلر ۴۰-۸۰ نفر داشؽماق قابیلیتینه مالیک ایدی. بیر چوْخ ایری وایکینق گمیلری رنگلهنیردیلر. وایکینق گمیسینین اوجوندا چوْخ واخت اژداها باشلاری اولاردی. گمینین آرخاسیندا ایسه چوْخ واخت آژداها قۇیروغلاری تصویر اوْلوناردی. گمینین قۇرولوشونا اساساً گمی کۆلهیه عکس ده اوزه بیلردی. بیر نئچه وایکینق گمیسی ایسه بیزیم وخته قدر اسکاندیناوییا موزهلرینده ساخلانؽلیر. ان مشهور تاپؽنتی ۱۸۸۰ ایلده تاپؽلمیش بیزیم عصردن اؤنجه ۹۰۰-جۆ ایله عایید اولان گمیدیر. بو گمینین ۲۳.۳ مئتر اۇزونلوغو و ۵.۳ مئتر ائننیلیگی وار، همچینین گمینین ۳۲ آواری وار. گمیده ۳۲ قالخان وار.
وایکینقلرین دینی[دَییشدیر]
وایکینقلار قۇزئی آللهلارؽنا اینانؽردؽلار بولار اودین،تور،تیر،فرئیا و باشقالارؽ ایدیلر.مثلن اؤز دینلرینه گؤره اولار دؤیۆشلرده دۆشمانلارؽنا قارشؽ رحمسیز اوْلۇردولار،اوْنلارؽن اینانجلارؽنا گؤره الینده سیلاحنان اؤلن دؤیۆشچو اودین-این آسقاردا-والقاللو گؤیدهکی سارایینا دۆشهجکلر اورادا ایسه پیرلارده و مشق دؤیۆشلرینده راقنارئکه-جن (اللهلارؽن اؤلومونهجهن) یاشایاجاغلار.بۆتۆن قوْرخاقلار و قۇللار شر دونیاسی خئل-آ دۆشوردولر اورادا ایسه دونیانؽن سوْنوناجان قالؽردؽلار.
وایکینقلرین تاریخچهسی[دَییشدیر]
- ۷۹۳-جی ایلده وایکینقلر لیندیسفارن آداسؽندا کلیسانی تالان ائتدیلر بو تاریخ عرضینده وایکینقلرین آوروپایا بیرینجی هۆجومو ایدی
- ۸۴۱-جی ایلده وایکینقلر دوبلین شهرینین اساسؽنی قویدولار
- ۸۴۵-جی ایلده دانمارکا وایکینقلری هامبورق شهرینه هۆجوم ائتدیلر
- ۸۶۰-جی ایلده وایکینقلر کونونق قاستینق-این باشجیلیغی آلتیندا نانت داها سوْنرا ایسه روان شهرینی تالان ائتدیلر
- ۸۷۴-جی ایلده وایکینقلر ایسلند شهرینین اساسینی قویدولار
- ۹۱۱-جی ایلده وایکینقلر پاریس شهرینی تالان ائتمهمک اۆچۆن فیدیا آلاندان سوْنرا فرانسانؽن شیمال-قربینده مسکان سالدؽلار داها سوْنرا ایسه کارل ۳-جو بو مسکنلری روللونا بخش ائتدی
- ۹۸۶-جی ایلده کورهن ائریک این باشجیلیغی آلتیندا ایسلند وایکینقلری ایکی کولونییانؽن (ائستئربوگگئن و وئستئربوگگئن) اساسینی قویدولار
- ۱۰۰۰-جی ایلده وایکینقلر گرینلندی کشف ائتدیلر
- ۱۰۶۶-جی ایلده وایکینقلر بریتانؽیانؽ ایشغال ائتدیلر
تانؽنمیش وایکینقلر[دَییشدیر]
ائریک توروالدسوْن(کورهن)- گرینلندی کشف ائدن نوروئژ اصیللی ایسلند وایکینقی گرینلنددا بیر نئچه مسکن سالیب و اؤمرونون سوْنۇناجان ایسلندیا گئدهرک اورادان "یاشؽل توْرپاغا" کؤچریلر گؤتوروب. لئیف ائریکسسوْن – شیمالی آمئریکایا آیاغ باسان ایلک آوروپالی کورهن ائریک-این اوغلو گرینلندین هؤکمداری


text:
تاریخی قیرخپینار یاغلی گۆلش فستیوالی باشلاییر
دونیانین ان اسکی ایدمان ائتکینلیکلریندن بیری اولان تاریخی قیرخپینار یاغلی گۆلشی اوچون گئری ساییم باشلادی
۶۶۱.جی تاریخی قیرخپینار یاغلی گۆلش فستیوالینین پروگرامی آچیقلاندی.
فستیوال جوشقوسو ۲۷ ژوئنده ائدیرنهده باشلایاجاق.
یاریشمالار ۳ جولایدا باشپهلوانلیق گۆلشی ایله سونا چاتاجاق.
دونیانین ان اسکی ایدمان ائتکینلیکلریندن بیری اولان تاریخی قیرخپینار یاغلی گۆلشی اوچون گئری ساییم باشلادی.
فستیوال چرچیوهسینده موغنی شووال سام ایله روباتو و زاققوم موسیقی قروپلاری کونسرت وئرهجک.
گۆلشلر، ۱ جولای جومعه گۆنو کیچیک بویلاردا باشلایاجاق.
یاغلی گۆلشلرین رسمی آچیلیشی سارای ایچی ار میدانیندا اولاجاق.
ایلگیلیلی خبرلر
تۆرکیه آغدنیز اویونلارینین ذیروهسینده
بئش گونون سونوندا تۆرکیه، ۱۸ قیزیل، ۹ گۆموش، ۱۲ برنز توپلام ۳۹ مداللا عمومی سیرالامادا بیرینجی یئردهدیر
تورک قیزی قیزیل آلدی
ایلک گون یاریشلاریندا قادینلار ۴۰ کیلودا زیلان ارتم فینالدا اسلوواکیلی رقیبی پاتریسیا تومانکووانی"ایپون"لا مغلوب ائدرک آوروپا شامپیونو اولدو
تۆرک میللی فوتبال تیمی بیر باساماق یۆکسلدی
اولوسلارآراسی فوتبال فدراسیونلاری بیرلیگی ژوئن آیی اوچون دونیا سیرالاما تابلوسونو آچیقلادی


text:
کویینز پارک رنجرز فوتبال کولوبو
کویینز پارک رنجرز فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Queens Park Rangers F.C.) بیر فوتبال کولوبودور. اوْیونلارینی دا ۱۸٬۴۳۹ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Queens Park Rangers. The Football League. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 24 September 2013.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Queens Park Rangers F.C.»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کویینز پارک رنجرز فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یازار: قیریقوری پئتروف
حاضیرلایان: ابراهیم محمدزاده
اؤن سؤز
قیریقوری سپریدونوویچ پئتروف (سنپتربورگ 1886 – 1925 پاریس) ایرمینجی یوز ایل باشیندا روسیه نین ان تانینمیش کئشیشلریندن، ان چوخ اوخونان خالق یازارلاریندان بیریسی اییدی. گؤروشلری ندنی ایله کیلیسادان قووولدوقدان سونرا اؤزونو بوتونلوکله یازارلیغا وئردی؛ قزئتچی و خطیب اولاراق کوتله لری ائتکیلمه یی سوردوردو. فئوریه اینقیلابی گرچکلشدیگینده اؤلکه سیندن قاچماق مجبوریتینده قالدی، یوقوسلاویده گئچیردیگی سون ایللرینده بیر چوخ اثر یازدی، کونفرانسلار وئردی. اثرلری شوروی دؤنمینده اؤلکه سی روسیه ده یاساقلانمیشدیر آنجاق بولغاریستاندا و او ایللرده یئنی قورولان تورکیه ده ائتکیلی اولموش، دؤنمین آیدینلارینی ائتکیلمیشدیر.
آغ زانباقلار اؤلکه سینده کیتابی، پئتروفون فرقلی آرالیقلار ایله چیخدیغی فنلاند سیاحتلرینده کی نوتلاریندان اولوشموشدور. کیتاب، 1800 اونجو ایللرین سونلاریندا فنلاند خالقینین ایچینده اولدوغو دورومو، جهالتدن قورتولماق اوچون باشدا ژون ویلیام سنئلمان اولماق اوزره اولکه ده کی بیر اوووج فنلاندلی آیدینین آپاردیغی موجادله نی آنلاتیر. ایلک دفعه 1923 ایلینده بوسنیده چاپ اولونموش، قیسسا سوره ده بیر چوخ دیله چئوریلمیش؛ اؤزللیکله یوقوسلاویده، بولغاریستاندا و تورکیه ده یازارین لاب چوخ بینیلن اثری اولموشدور.آذربایجان تورکجه سینده حاضیرلانان الینیزده کی بو اثرده گئنل اوخویوجو کوتله سی ملاحظه اولوناراق، اویغون سوزجوکلرین ایستیفاده اولونماسینا دیقت ائدیلمیشدیر. آیریجا داها آنلاشیلیر اولماسی آدینا، کیتابین سونوندا سؤزلوکه یئر وئریلمیشدیر.
ابراهیم محمدزاده
https://app.box.com/s/o6l329khcvpqheath8h707ujzklt6rt8


text:
اویان نیوز: دمشقین مخالیفلرین قالابالیق اولدوغو اطراف محلهلری دونن سحر ساعاتلاریندان بو یانا اسده باغلی گوجلر طرفیندن آغیر سلاحلارلا بومبالانیر
سوریهنین باشکندی دمشق آغیر آتیش آلتیندا.
دمشقین مخالیفلرین قالابالیق اولدوغو اطراف محلهلری دونن سحر ساعاتلاریندان بو یانا اسده باغلی گوجلر طرفیندن آغیر سلاحلارلا بومبالانیر. سوریه، اولوسلارآراسی توپلومون دا ان اؤنملی گوندمی. سوریهنین قوزئییندهکی بیر چوخ شهرده حربی مخالیفلرله اسد گوجلری آراسیندا چاتیشمالار یاشانیر. دمشق رهبرلیگی هر گون، باشدا حلب اولماق اوزره رقعه و ایدلیبی اسکاد موشکلریله وورور. حلبدکی تاریخی اموی مسجیدی اطرافیندا سلاحلی مخالیفلرله اسد گوجلری آراسیندا شدتلی چاتیشمالارین یاشاندیغی بیلدیریلدی. اؤلکه میقیاسیندا سون بومباردیمانلاردا آرالاریندا اوشاقلاریندا اولدوغو یوزدن چوخ انسان حیاتینی ایتیردی.
سوریهدکی شدت اولوسلارآراسی توپلومون ان اهمیتلی گوندم مادهلریندن بیری. ایلک یورددیشی سفری قاپسامیندا آلمانیا و فرانسادا تماسلاردا اولان آمریکا بیرلشمیش دؤولتلرینین یئنی خاریجی ایشلر باخانی جون کئرینین گوندمینده ده سوریه وار ایدی. کئری، سوریه بحرانینین دیپلوماتیک یوللارلا حل ائدیلمهسینی اومود ائتدیکلرینی وورغولادی. کئری، آلمانیانین تورکیهیه ناتو چرچیوهسینده قونوشلاندیریلان پاتریوت راکت سیستمینه حربی بیرلیکلرله دستک وئرمهسینی چوخ اهمیتلی بیر قاتقی و توتوم اولاراق کاراکتریزه ائتدی. فرانساداکی تماسلاریندا پرزیدنت فرانسووا اولاند ایله گؤروشن کئری هر ایکی اؤلکهنین ده سوریهلی مخالیف قروپلارا وئریلن دستیی آرتیرماسی لازیم اولدوغونو وورغولادی.
ت ر ت


text:
۳۱ آقوست
۳۱ آقوست بغداددا دهشت، مالزیده موستقیللیک گونو.
۱۸۷۶— عثمانلی سولطانی بئشینجی موراد دئوریلمیش و اونون قارداشی ایکینجی عبدالحمید يئنی سولطان اعلان ائدیلمیشدیر.
۱۸۹۷— توماس ادیسون کینتوسکوپ آدلی ایلک کینوپرويکتورا ایختیراع حاقی آلمیشدیر.
۱۹۰۷— آنتانتانین يارادیلماسینی تاماملايان اینگیلیستان-تزار روسیهسی سازیشی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۵۷— مالزی اؤزونون بؤيوک بریتانيادان موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۶۲— ترینیداد و توباقو موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۹۷— شاهزاده دیانا پاریسده اوتوموبیل قضاسیندا هلاک اوْلموشدور.
۲۰۰۵— بغداددا دیجله چايی سطحیندهکی کؤرپوده يارانمیش باسیریق نتیجهسینده ۱۱۹۹ اینسان هلاک اوْلموشدور.


text:
بؤیوک اسکندر
بؤیوک ایسکندر (اینگیلیسیجه: Alexander the Great) قدیم یونان و ایران شاهی.۳۳۶–۳۲۳ میلادان قاباق ایللر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی ایکینجی مقدونیه لی فیلیپ دیر. ایسکندر ارسطونون الینین التیندا اورنجیلیگ اتدی .ایسکندر ۳۳۴ میلاددان اونجه مقدونیه - یونان اردوسونی توپلادیخ دان سنرا آنتیک ایران هخامنشی ایمپراتورلوغونا حوجوم اتدی ایسکندر ۱۰ ایل ایچینده بیر نچه ساواش دا ایرانا قارشی قازاندی و سونوندا ایرانان ایشی قوتاردیخدان سرا قوزی هیندیستانا حوجوم اتدی ایسکندر کیچیک آسیانی آلدیخدان سرا بیر نچه اونملی ساواشدا ایسوس و قاوقاملا ساواشیلاریندا ایرانین ایشینی قوتاردی و اوچونجو داریوشی گوجدن سالدی و یرینه اوتوردی.
ایسکندر بیر اونملی ساواش دا اوتوزمین عسگر یوخسا ساواشجی نن اوچونجو داریوشی ایکی یوز اللی مینلیخ اردوسون پارچالادی.


text:
گؤرهسن قۏدۏ صاباح گلهجَک؟ / آیدان ناغېیئوا (أدبی مقاله) کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې (ایرلند یازېچېسې نۏبئل مۆکافاتې قازانان ساموئل بئکئتین “قۏدۏنو گؤزلرکن” اۏیقوسونو “پیئسینی” اۏخویارکن) یاشام گؤزلهنیلَنی گؤزلهمک’له کئچیر. گؤزلهیرکن …Read More »
تکمچی / مونس برقی (یاغېش)
تکمچی / مونس برقی (یاغېش) تکه (Təkə) أرکک کئچی دیر. تکم (Təkəm) منه عایید اولان تکه دیر. تکمچی (Təkəmçı) تکه نین کۏکلاسېنې اۏینادان کیمسه دیر. تکم آغاجدان یۏنتالمېش آذربایجانېن أفسانهوی …Read More »
رۏمانېن یۆکسَلمه تاریخی / شریف مردی (مقاله)
رۏمانېن یۆکسَلمه تاریخی / شریف مردی (مقاله) باشلانېش چالېشاجاغام سؤزلریمی چۏخ ساده و یېغجام بیر شکلیده خیدمتیزه ارائه وئرم. سؤزلریمین قۏنوسو «رۏمان و اۏنون یۆکسهلیشی» دیر. هاردان «رۏمان» دئیه تانېدېغېمېز …Read More »
داناولارین هدییهسی / قادیر جعفری (مقاله)
داناولارین هدییهسی / قادیر جعفری (مقاله) دیل، قانونلا برابر داناولارین هدییهلریلهمی باشلاییر یوخسا هدییهلره وئریلن عیبرت آلیجی آنلامسیز گئجه شیفرهلری ایله؟ لاکاندان آلدیغمیز بو باشلیغا ویرژیلین «من یونانلیلاردان، هدییه گتیردیکلرینده …Read More »
تۏرپاق چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله)
تۏرپاق چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله) طبیعت دؤرد عۆنصۆردن یارانېب: سو، اۏد، یئل و تۏرپاق ایلک طبیعتده سو اۏیانېر، اۏیانان سویون، اۏدون، (ایستیلیک) و یئلین مقصدی تۏرپاغې اۏیاتماق دېر. …Read More »
یئل چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله)
یئل چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله) نۏوروزون گؤزل چرشمبهلرینین اۆچۆنجۆسۆ خالق آراسېندا یئل چرشمبه آدلانېب. یئل، هاوانېن حرکتی و یئر دڲیشدیرمهسیندن اولوشان أسینتی و روزگار دئمک دیر. خالق ایچره یئل …Read More »
اۏد چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله)
اۏد چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله) اۏد نهدیر و نهدن مۆقدّس سایېلېر؟ بایرام آیېنېن ایکینجی چرشمبه آذربایجاندا إل عادتلری اۆزره اۏد چرشنبهسی آدلانېب بو چرشمبهیه أسگو چرشمبه یا اوسگو …Read More »
سو چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله)
سو چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله) هر بیر چرشمبه اینسانا حایات وئرن؛ طبیعتین دؤرد عۆنصۆروندن (سو، اۏد، یئل، تۏرپاق) علاقهدار دیر. أجدادېمېزېن أسکی تصوّۆرلرینده ایلین آخېر چرشمبهلری یاخود ایلین …Read More »
صۆلح – برابرلیک، یۏخ’سا سوسدورماق اۆچۆن کۏد آدې؟ / مهدیه آهنی (مقاله)
صۆلح – برابرلیک، یۏخ’سا سوسدورماق اۆچۆن کۏد آدې؟ / مهدیه آهنی (مقاله) “…من ایستهییردیم (قاراباغېن ایشغالدان آزاد اۏلماسې) صۆلح یۏلو ایله اۏلسون. دؤولتلر یېغېلسېن بیر یئره، بو ایکی جمهوری صۆلح …Read More »
مئتا-حیکایهنین دَڲیشیک دۆنیالارې / آیهان میانالې (مقاله)
مئتا-حیکایهنین دَڲیشیک دۆنیالارې / آیهان میانالې (مقاله) پۏستمۏدئرن مئتا-حیکایه سؤز أساسلې مئتا-حیکایه اوزون ایللر دیر کی، أدبیات اؤنجۆللری ایله قلم صاحابلارې “آوانقاردې آشقېن دۏغاللېغا قایتارماق” یؤنۆمۆ ایله “مئتا-شعر و سؤز …Read More »


text:
[توغرول آتابای “کمیلکچی سیاست…” کیتابینی ایشیق اوزو گؤرمهدن اؤنجه یوخلامیش بعضی نؤقصانلاری قلمه آلمیشدیر:]
یازینیزین دیلی و ایچرییی تعارفسوز دئییرم همیشهکی کیمی اؤرنک اولوشدوراجاق توردندیر. اومارام بول-بول یازار، آنالوژیک قایناق اولوشدورماغیمیزا یاردیمچی اولارسینیز. تکجه دیل حاققینداکی جیلیز گؤروشلریمی بئله سیرالایابیلهرم:
۱. گؤزدن قاچان املا یانلیشلاری:
دییشمین = دهییشیمین
“شعر بیزی هم دیلدیر”
سانیرام “دیریلدیر” اولمالی – ۲ یئرده
کئرچکلیک = گئرچکلیک
گلهلهنکسل = گلهنکسل (بوتؤو یازیلماسی دا داها اویغون)
سیئرک = سئیرک
قوللانمالیدیر (باید بکار بَرَد) = قوللانیلمالیدیر (باید بکار رود)
۲. سسلیک (فونئتیک) اولاراق:
قارشیت = منجه یاشید کیمی قارشید اولسا گرک.
آلقیلامالیییق = آلغیلامالیییق (ل-غ اؤتوملولشمهسی: نئجه کی اولغو ایشلهدیبسینیز اولقو ديییل)
آدمینستراسیا = آدمینیستراسییا = یؤنهدیم، یؤنهدیجیلیک
یؤنهتیب = یؤنهدیب ائله جه آنلاتیم = آنلادیم / آنلادیلیش
کیملیکچی و بنزر کلمهلرده سؤزدوزلدیجی أک بیرلشیک یازیلسیا داها اصابتلی اولاردی چونکو آرتیق یئنی گؤوده یارادیب: کیملیکچی
بئله سؤزونو اوبیری بئله ایله قاریشماسین دئیه بیله یازمانیزا قاتیلمیرام. باشقا فونئتیک ترجیحلرینیزه یوزده یوز قاتیلیرام (غ / چ یازیلیشلاری وس.).
۳. آنلامسال اولاراق ایسه:
ایلگی = ربط
ایلیشکی = رابطه (ایکیلی)
دولاییسییلا “قارشیلیقلی ایلیشکی” اولسا گرک
ائلهجه: … هانسی اییشکیسی واردیر.
وطنداش یئرینه “شهروند” دئیه داها اوسسال بیر قاورام اولان یوردداش یئرینده اولمازمی؟
دوزهنک = مکانیزم
توطئه تئوریسی = قورغو قورامی
آرین (خالص) ائیلم کؤکودور آد بیچیمینی گؤرمهمیشم. خالص = سوْم، چیلخا، سالت، تئی
ائرککشاه فارسجا قوخویور آنلامسال اولاراق دا شاهلیقلا باغلانتیسی یانیلدیجیدیر = ائرکأرکلی
گئریم = گئریلهمه؟
گئری صیفتی آدسویلودور، -م آلماز. گرمک ائیلمی ایله ده قاریشدیرمیش اولدوغونوزو سانمیرام.
مرکزچیل = مرکزجیل / اؤزَکچی (قارشیدی: اؤزأرکچی)
تامچی = بوتونلوکچو، بوتؤوجول
ویرتوال = سانال
آیین = ریتوآل = آییْن (قالین ای)، قوتسال تؤرن
اؤزهرک / اؤزأرک = خودمختار
سانکی خودبسنده اوچون “اؤزونهیئتر” یا دا “اؤزیئتر(لی)” اولمالی.
سوبستانسیا = جوهر اوچون تورکجه تؤز ده آرتیریلابیلر.
ساواشیم = مجادله بیراز کاریخدیریجی دئیه چابالاشما اؤنرردیم
ائورهنچیلیک = ائورن “کائنات” +
تطورگرایی = ائوولوسیونالیزم = ائوریمچیلیک
سس یاخینلیغی سیزی یانیلتمیش اولمالی
فونکسیا = ایشلهییش
اؤزول = تمل، بازا اوچون داها اویغون (ایشلندییی اوزره). تمل ده گویا رومجایمیش.
زیربنا = آلتیاپی
4. اؤزل آدلار:
توپال تئیمور آشاغیلاییجی بیر آدلاندیرمادیر. گئرچک آدی تیمور / تئیمور بگ (ان دوغروسو تیمور اینجه ای و او ایله = دمیر)
فونئتیک ایملا اساسسا:
لایبنتسز = لایبنیتسز
گرامشی = قرامشی
گاسپیرالی = قاسپیرالی
لوگوس = لوقوس ائلهجه قلوبال (بعضن گ ایله یازیلیب)
و هئگئل می؟
*
باشاریلارینیزین و باشارینیزین اورونلرینین آردینی دیلهییرم.
03/21/2016


text:
افغانیستان ایسلام دؤولتی
{{Infobox former country |native_name= 0.2em افغانیستان ایسلام دؤولتی (اینگیلیسجه: Islamic State of Afghanistan, فارسجا: دولت اسلامی افغانستان، عربجه: دولة أفغانستان الإسلامية، فرانسهجه: État islamique d'Afghanistan, آلمانجا: Islamischer Staat Afghanistan, ایتالیاجا: Stato islamico dell'Afghanistan, روسجا: ИcлaMckoe ГocyдapcTBo AфraHиcTaH) آسیادا بیر اسکی دؤولت. افغانیستان ایسلام دؤولتی ۱۹۹۲ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۲۰۰۲ میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
جاز
جاز — ۲۰-جی یۆز ایـلده آمریکا-دا خصوصاً زنجیلر طرفیندن یارادیلمیش موسیقی صنعتی. مشهور جازمنلردن لویی آرمسترانقی گؤسترمک اوْلار.
جاز موسیقیسینین تاریخی حاقیندادَییشدیر
۱۹. یوز ایلین سوْنوندا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-ین میزوری ایالتی ایالتینین بارلاریندا یئنی اۆسلوبدا یارادیلمیش موسیقی سسلنمهیه باشلانیر. اوروپاموسیقیسینین عنعنهلرینی — شوپن و لیست یارادیجیلیغینی، مارش، پولکا کیمی معیشت ژانرلارینی زنجی موسیقیسینین فوْرمالاری ایله قوْووشدوران بو یئنی اۆسلوب رقتایم آدلانیر و آز بیر وقتدا اوْ، گئنیش یاییلیر.


text:
بؤرک اۏغروسو / آکشین خیال (حیکایه)
(ساچلارینین عطرینه، تبریزین هاواسېندا دارېخمېشام، هم ده چۏۏۏخ!!!)
آرتېق بیر ساعاتدان چۏخویدو کی، دایاناجاغېن بیر کۆنجۆنه قېسېلاراق، ۶۴ نؤمرهلی اۏتۏبوسو گؤزلهییردی. أصلینده بو بیر ساعات عرضینده بیر نئچه ۶۴ نؤمرهلی اۏتۏبوس گلمیشدی، آمّا گؤزلهدیڲی آدام دۆشمهمیشدی دئیه، نؤوبَتینی گؤزلهمهڲه مجبور اۏلموشدو. آرادا چېخېب بیر سیقار چکیب، یئنیدن دایاناجاغا قایېدېردې. نئچه گۆندن بری یاغمېش و آرتېق بوزلاشمېش قارېن شاختاسې آیاقلارېنې نئجه دۏندورموشدو’سا تۏپوقدان آشاغې آیاقلارېنې حیسّ إتمیردی.
نؤوبَتی سیقارې چکمک اۆچۆن دایاناجاقدان چېخمېشدې کی، گؤزۆ اوزاقدان یېرغالانا-یېرغالانا گلَن ۶۴ نؤمرهلی اۏتۏبوسا ساتاشدې. أللرینی قۏشالایېب، نفسی’یله ایسیدیب یئنیدن جیبینه قۏیاراق، دایاناجاغېن آرخاسېنا کئچدی. اۏتۏبوس یاخېنلاشدېق’جا هَیَجان باسېر، بَدَنینه ایستیلیک گلیر، اۆرهڲی تئز–تئز دؤیۆنمهڲه باشلایېردې.
اۏتۏبوسون قاباق قاپېسېندان گؤزلهدیڲی آدامېن دۆشدۆڲۆنۆ گؤرنده هَیَجانې داها دا آرتدې. “بلکه إتمهڲیم” دئیه دۆشۆندۆ. آخې نه قدر ده اۏلما’سا ایلک دفعه’یدی اۏغورلوق إدهجکدی. أڲنینده آچېق ماوی ژاکت، باشېندا إله ژاکَتی رنگده بؤرک اۏلان قادېنېن، ساغا، سۏلا باخاراق یۏلو کئچدیڲینی گؤرۆب، “یۏخ، نه اۏلور اۏلسون بونو إتمهلییم” دئییب، ژاکَتینین بؤرکۆنۆ باشېنا چکهرک اۏنون دالېن’جا گئتدی. قادېن یۏلو کئچیب، ساغا دؤنهرک بئش مرتبه بینانېن قارشېسېنداکې سکی’یله آددېملایېردې. بینانېن سۏنونا چاتاندا، تینی دؤندۆ. “بوندان یاخشې فۆرصَت اۏلماز” دئییب قادېنېن آرخاسېن’جا آددېملارېنې یئیینلَتدی. بینانېن تینینی دؤندۆیۆنده قادېن تیندن جمعی بیر نئچه آددېم آرالانمېشدې. دریندن نفس آلاراق، اؤزۆنده گۆج تۏپلایېب قادېنا داها دا یاخېنلاشدې و اۏنون باشېنداکې بؤرکۆ گؤتۆرۆب گئری دؤنهرک تینی بورولوب قاچدې. قادېن، “آی… بؤرکۆم!” دئییب گئری چئوریلدیڲینده بینانېن تینینی دؤنهرک یۏخا چېخان ایکی آیاقدان باشقا هئچ نه گؤره بیلمهدی.
اۏ، قاچا-قاچا بؤرکۆ قۏینونا، ژاکَتینین ایچ جیبینه قۏیاراق، اۏتۏمۏبیل یۏلونو کئچیب پارکا گیرمیشدی کی، آرخاسېندا آیاق سَسلری إشیتدیب گئری چئوریلدی. ایکی پۏلیس ایشچیسی آرتېق اۏنا چاتماق اۆزره’یدیلر. “عجب یئرده آخشاملادېق، نئجه اۏلوب کی، من بونلارا فیکیر وئرمهمیشم” – دئیهرک، سۆرعتینی بیرآز دا آرتېردې. إله بو آن آرخادا بیر تاپپېلتې إشیدیب گئری بۏیلاندېقدا پۏلیسلردن بیرینین بوزدا سۆرۆشهرک یېخېلدېغېنې گؤردۆ. آمّا باشقاسې دایانمازدان اۏنو قۏوماقدا داوام إدیردی. پارکدان چېخېب سکییه، اۏردان دا یئرآلتې پییادا کئچیدینه دۆشدۆ. پییادا کئچیدینین باشقا طرفیندهکی پیللهکنلری تزه چېخماغا باشلامېشدې کی، یېخېلان پۏلیسین کئچیدین باشېندا دایانېب اۏنو گؤزلهدیڲینی گؤردۆ. چئوریلیب آرخایا قاچماق ایستهدیکده باشقا پۏلیسین تؤوشۆیه-تؤوشۆیه پیللهکنلری چېخدېغېنې گؤرۆب فیکریندن داشېندې. باشقا چارهسی یۏخ ایدی، تسلیم اۏلمالې’یدې. کئچیددن چېخېب اۏنو گؤزلهڲن پۏلیسه باخاراق گۆلۆمسۆنمۆشدۆ کی، قارنېنا دَڲن یومروق گۆلۆشۆنۆ اۆزۆنده دۏندوردو. آغرېدان قارنېنې قوجاقلایېب أڲیلدیڲینده، آرخادان، دیزلرینین بۆکۆیۆندن دَڲن ضربه اۏنو دیزلری اۆسته یېخدې. قۏللارېنې آرخادان بوروب قانداللادېلار. آیاغا دورماق ایستهدی، آمّا یئر بوز اۏلدوغوندان سۆرۆشۆب یئنیدن دیزی اۆسته دۆشدۆ. یالوارېجې سَس’له:
– بوراخېن منی، من اۏغرو دَڲیلم.
– دئدی و آغزېنېن اۆستۆنه دَڲن تپیک سؤزۆنۆ آغزېندا قۏیدو.
– اۏغرو دَڲیلمیش. گؤزۆمۆزۆن قارشېسېندا قادېنېن بؤرکۆنۆ باشېندان گؤتۆرۆب قاچېر، اوتانمازدان دا دئییر اۏغرو دَڲیلم.
– تپیک ووران پۏلیس غضبلی سَس’له دئدی.
تپیڲین ضربهسیندن دۏداغې پارتلادې، بورنوندان آچېلان قان دامجېلدایاراق قارېن رنگینی قېرمېزېیا بۏیادې. باشېنې قالدېرېب یئنه نه’سه دئمک ایستهییردی کی، هر ایکی پۏلیس ژاکَتینین بؤرکۆندن توتاراق، اۏنو زیبیل چووالې کیمی سۆرۆیۆب، راتسییا’یلا چاغېرېلمېش پۏلیس ماشېنېنا آتدېلار.
نؤوبَتچی سئرژانت اۏنو پۏلیس بؤلمهسینین دار دهلیزیندن کئچیریب، بالاجا بیر اۏتاغا سالاراق:
– بوردا گؤزله، آراشدېرماجې گلندن سۏنرا قئیدییّاتا سالېناجاقسان.– دئییب، قاپېنې اۆزۆنه باغلایاراق گئتدی.
دووارلارې نمیشلیکدن کیف باغلامېش، دمیر بارماقلېقلار’لا باغلانمېش بالاجا بیر پنجرهسی اۏلان بو اۏتاقدا اۏتورماغا اۏتورقا بئله یۏخویدو. اۏ، اۏتاغېن بیر کۆنجۆنده قېسېلاراق یئره اۏتوروب قۏلتوغونداکې ماوی بؤرکۆ چېخاردې. بارماقلارېنې بؤرکۆن اۆزهرینده گزدیرهرک اۏنو قانې قوروموش بورنونا یاخېنلاشدېرېب اییلهدی. بورنوندان آرالایېب باخدې، یئنه اییلهدی، یئنه باخدې بو دفعه بؤرک’له اۆزۆنۆ اؤرتهرک نَفَسی گلدیک’جه اۏنون اییینی جیڲرلرینه چکدی. اۏتاغېن قاپېسې شاققېلتې’یلا آچېلدې. اۏ بؤرکۆ تلهسیک ژاکَتینین جیبینه سۏخاراق آیاغا قالخدې. گلَن پۏلیس سئرژانتې ایدی. سئرژانتېن مۆشاییعتی ایله نؤوبَتچی حیصّهیه یاخېنلاشدې. شۆشهنین آرخاسېندا اۏتورموش پۏلیسین سۏرغولارېنا يانېت وئردیک’جه پۏلیس ده اۏنون دئدیکلرینی، آدېنې سۏیآدېنې، یاشایېش یئرینی و باشقا بیلگیلری قارشېسېنداکې آغ کاغېذا یازېردې. سۏرغولار بیتدیکدن سۏنرا پۏلیس باشېنې قالدېرېب اۏنون اۆزۆنه باخاراق:
– مادّی نهدن. – دئدی.
– آنلامادېم. – دئیه اۏ جاواب وئردی.
– مادّی نهدَنی تحویل وئر، یانې اۏغورلادېغېن بؤرکۆ.
– هه، بو ساعات. – دئییب جیبیندهکی بؤرکۆ چېخارېب بالاجا دلیکدن پۏلیسه اوزاتدې.
پۏلیس بؤرکۆ اۏندان آلېب بالاجا سئلئفۏن تۏربایا سالېب یانېنداکې چکمهجهیه قۏیدو. اۏنو مۆشاییعت إدن پۏلیس قۏلوندان توتاراق:
– گئدک، آراشدېرماجې سنی گؤزلهییر. – دئدی.
سوتوان رۆتبهسینده، ۲۸-۳۰ یاشلارېندا اۏلان گنج آراشدېرماجې اۏنا اۏتورماق اۆچۆن یئر گؤرسهدیب، سۏرغو-سوالا باشلادې. اۏنون ایشلهدیڲی یئری، گؤرهوینی إشیدنده آراشدېرماجې تَعَجّۆب’له:
– بو جۆر ایمکانلارېن وار نییه اۏغورلوق إدیرسن؟ – سۏروشدو.
اۏ، باشېنې آشاغې سالاراق، آراشدېرماجېنېن سۏرغوسونا سۆکوت’لا جاواب وئردی. داها بیر نئچه سۏرغودان سۏنرا گنج سوتوان اۏنا اۏلاجاقلارې باشا سالماغا باشلادې:
– أمکداشلارېمېز بؤرکۆنۆ اۏغورلادېغېن قادېنې آختارېرلار و چۏخ گۆمان کی، تئزلیک’له تاپاجاقلار. قادېن بورا چاغېرېلاجاق، سیزین’له اۆزلشدیریلهجک. أڲر قادېن سیزدن شیکایتچی اۏلما’سا اۏ زامان ایشین بیر آز یۆنگۆل اۏلاجاق. اۏندان سۏنرا ایش باغلاناراق، ساوجېلېغا، اۏردان دا محکَمهیه گؤندَریلهجک.
قادېنېن اۏنون’لا اۆزلَشهجهڲینی إشیتدیکده اۏنو سۏیوق تر باسدې. یالوارېجې نظرلر’له آراشدېرماجېیا باخاراق:
– یۏخ، خواهیش إدیرم دئیین قادېنېن آختارېشېنې دایاندېرسېنلار. أن آغېر جزا نهدیر’سه اۏنو وئرین، آمّا قادېنې منیم’له اۆزلشدیرمهیین. – دئدی.
– بو مۆمکۆن دَڲیل، قانون بئلهدیر. ضررچکمیشین فیکری مۆطلَق دیر.
– چۏخ خواهیش إدیرم جناب سوتوان، بونو إتمهیین. – دئیهرک، آز قالا یالواردې.
آراشدېرماجې تعجۆب’له، بیرآز دا عصبی سَس’له:
– قادېنېن بؤرکۆنۆ اۏغورلایاندا اوتانمېردېن، ایندی اۆزۆنه باخماغا اوتانېرسان. بئله اوتانېردېن’سا نییه اۏغورلوق إدیردین؟! – دئدی.
اۏ، یئنه گؤزلرینی یئره دیکهرک، بیر آنلېق سوسدو و ساکیت سَس’له:
– قادېنې آختارماغا گـَرَک یۏخدور. من اۏنو تانېیېرام. – دئدی.
– باشا دۆشمۆرم، تانېدېغېن بیریندن نییه اۏغورلوق إدیرسن آخې؟
– من اۏغورلوق إتمهمیشم.
– بورا باخ، منیم’له اۏیون اۏیناما بوردا. – دئیه آراشدېرماجې حیرص’له آیاغا قالخېب، یومروقلارېنې ماسایا دیرهدی.
– قولاق آسېن منه. هر شئیی اۏلدوغو کیمی دانېشاجام بلکه اۏندا منه حاق قازاندېرارسېز.
آراشدېرماجې یئنیدن اؤز صندلینده اۏتوروب، ماسانېن اۆستۆندهکی قلمی ألینه آلېب اۏینادا-اۏینادا دیللَندی:
– یاخشې، دانېش، سنی دینلهییرم.
اۏ، قالخېب ماسانېن اۆستۆندهکی پارچدان اؤزۆنه سو تؤکۆب، بیر قورتوم ایچدی. دریندن نفس آلاراق، سؤزه باشلادې:
– اۏ قادېن منیم سئودیڲیم قادېندېر. آدې “دۆنیا”دېر. بئش ایل قاباق بیر بیریمیزی دلیلر کیمی سئویردیک، سۏنرا یاشام إله گتیردی کی، یۏللارېمېز آیرېلدې. ایندی إولی دیر، ایکی اوشاق آناسېدېر، آمّا من اۏنو هله ده سئویرم.
– بس، بس بئش ایلدن سۏنرا اۏنون بؤرکۆنۆ اۏغورلاماق نهیینه گرهکیردی؟
خیرتدهڲینه دیرَنمیش قَهَری بیر قورتوم سو’یلا گئری قایتاراراق:
– ساچلارېنېن اییینی اؤزلهمیشدیم. – دئدی.
اۏتاغا آغېر بیر سۆکوت چؤکدۆ. اۏ، گؤزلرینی یئره دیکهرک، دېرناقلارېنې دیدیر، آراشدېرماجې’سا اۏنا باخاراق نه دئیهجَڲینی بیلمیردی. بیر نئچه دقیقه سۆرن سۆکوتو، آراشدېرماجې قارشېسېنداکې تئلئفۏنو گؤتۆرهرک پۏزدو:
– سئرژانت، بؤرکۆ گتیرین بورا.
سئرژانت ألینده بؤرک ایچهری گیرَنده آراشدېرماجې آیاغا قالخېب اۆزۆنۆ پنجریه چئویرهرک:
– بؤرکۆ وئر اۏنا، اؤزۆنۆ ده آزاد إدین گئتسین. – دئدی.
کؤچۆرۆب اویقونلاشدیران: آیهان میانالې


text:
آق اوی سوزچیسی وظیفه سی نی ترک ایته دی
اوشبو توغریده آق اوی تامانیدن بیانات بیریلدی
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ آق اوی سوزچیسی جن ساکی وظیفه سی نی ترک ایته دی.
آق اوی تامانیدن بیریلگن یازمه بیاناتده, ساکی نینگ 13- می کونی وظیفه سی نی ترک ایته دیگن لیگی بیلدیریلدی.
امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری جو بایدن هم بیرگن بیاناتیده, "کرین ژان پیر نینگ آق اوی نینگ کیینگی سوزچیسی بوله دیگن لیگی نی بیلدیریاتگن لیگیم دن خرسندمن" دییه قید ایتدی.
عینی دمده امریکا قوشمه ایالتلری نینگ سابق دولت رهبری دونالد ترامپ تامانیدن آق اوی ده گی ایشیدن هیده لگن آنیتا دان نینگ هم بایدن نینگ باش مصلحتچیسی بوله دیگن لیگی معلوم قیلیندی.


text:
استفان اندرسن
استفان اندرسن (اینگیلیسجه: Stephan Andersen) (دوْغوم:۲۶ نوامبر ۱۹۸۱ (۴۰ یاش) کوپنهاق) بیر فوتبالیست. کوپنهاقن فوتبال کولوبو و دانمارک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Stephan Andersen. F.C. København. یوْخلانیلیب17 August 2018.
قارداش پروژهلرده استفان اندرسن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- چارلتون اتلتیک کولوبونون اویونچولاری
- بروندبی کولوبونون اویونچولاری
- رئال بتیس کولوبونون اویونچولاری
- قو اهد ایقلز کولوبونون اویونچولاری
- کوپنهاقن کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۴ اویونچولاری
- فوتبال قولرلری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری


text:
8 مارت دونیا قادینلارین مبارزه همرأیلیگی گونو
مناسبتیله آذربایجان دئموکرات فیرقبهسینین بیاناتی
عزیز هموطلر، اؤلکهمیزین مبارز قادینلاری!
8 مارت( ایسفند آیینین 18-ی) قادینلارین بئینالخالق همرأیلیک گونو ساییلیر. بو گون دونیانین مختلیف اؤلکه لرینده قادینلارین قادین اولدوقلاری اوچونا اونلارا اولان هر جور آیریسئچکیلیگه و حقوق برابرسیزلیگینه قارشی آپاردیقلاری مبارزه نین آنیم گونونودور.
دونیا قادینلارین مبارزهلری اوچون بئینالخالق همرأیلیک گونونون فورمالاشماسی، قادینلارا مخصوص پئشه هدفلری کیشی و قادین فحله لرینین عمومی حرکاتی ایله پارالئل اولاراق برابر امک حاقی وئریلمهسی کیمی ایشچی قادینلارین حرکاتینین اورتایا چیخماسی و اینکشاف ائتمهسینین نتیجهسیدیر. دئمک اولار کی، XIX عصرین اورتالاریندان باشلایاراق آب ش، آلمانیا و دیگر صنایعلشمیش آوروپا اؤلکهلرینده قادینلارا کیشیلرله برابر امک حاقینین وئریلمهسی و ایشلهین آنالار اوچون ایمکانلارین یارانماسی مسئلهسی اورتایا چیخدی. سونرا، XX عصرین اوللرینه قدر، دونیانین مختلیف یئرلرینده قادیننلار طرفیندن اونلارا اولان هر جور آیری-سئچکیلیگه، ظلمه، سوسیال برابرسیزلیگه قارشی چوخ گئنیش بیر اجتماعی و سیاسی حرکاتین تمهلی قویولدو.
XX عصرین ایلک اون ایلینده قادین جمعیتلرینین اینکیشافی و گئنیشلنمهسی، اونلار آراسیندا شعورون آرتماسی، قادین مبارزلرینین سیرالارینین سیخلاشماسی، همچینین فحله و سوسیالیست پارتیالار طرفیندن دستکلمه سی سببیندن آلمانیا، آوستریا، آبش و بعضی آوروپا اؤلکهلرینده بو مناسیبتله قادینلار گونو مؤوضوسو گوندهلیگه چیخدی.
1910-جو ایلین آوقوست آییندا دانیمارکادا بئینالخالق ایشچی و سوسیالیست پارتیالار کونقرهسی ایله سوسیالیست قادینلارین بیرگه بئینالخالق کونفرانسی کئچیریلدی. آلمانیا سوسیالیست پارتیاسینین رهبرلریندن بیری اولان کلارا زئتکین، میللی قادینلار گونو عوضینه بوتون اؤلکهلرده بیر گونو بئینالخالق قادین همرأیلیک و مبارزهسینی آنما گونو اولاراق تعیین ائتمگ تکلیفینی ایرهلی سوردو. قورولتای ایشتیراکچیلاری کلارا زئتکینین بو تکلیفینی آلقیشلایاراق یئکدیللیکله تصدیق ائتدیلر.
بئلهلیکله، 1911-جی ایلده ایلک دفعه 8 مارت بئینالخالق همرأیلیک و دونیا قادین مبارزهسینین آنما گونونو مراسیملری کئچیریلدی. آلمانیا، دانیمارکا، ایسوئچره، روسیا، چین، آبش، آوستریا و س.س.ر-ده میلیونلارلا کیشی و قادین کوچهلره تؤکولرک شنلیک ائتدیلر. اونلار اجتماعی-سیاسی حقوقلارلا یاناشی کیشیلرله برابر قادینلارا امک حاقینین وئریلمهسینی طلب ائتدیلر. او تاریخدن بری بو گونون خاطرهسی قلوبال خاراکتئر آلاراق هر ایل اولکی ایللردن داها چوخ قادینلار، خصوصاً ده ایشچی قادینلار داها چوخ پوپولیارلاشدی. زامان اؤتدوکجه قادینلارین طلبلری داها دا آیدینلاشراق همرأیلیک و علاقهلری گوجلندی.
دونیا سوسیالیست قادینلارینین باشچیلیق ائتدیگی بو کوتله وی حرکات، I دونیا محاربهسینین باشلانماسی ایله محاربهیه قارشی بوتون گوجونو سفربر ائتدی. بو دفعه 8 مارت نماییشینده ایشتیراک ائدن قادینلارین شعاری محاربهیه، اؤلدورولمهیه و محو ائدیلمهیه قارشی ایدی. محاربه بیتدیکدن سونرا، قادینلار بوتون گوجلرینی جمعیتین مختلیف طبقهلری، او جملهدن کیشی ایشچیلری ایله بیرلیکده محاربهنین تؤرهتدیگی فسادلاری آرادان قالدیرماغا صرف ائتدیلر. دونیانین بیر قسمینده آزادلیق، قورتولوش اینقیلابلارین غلبهسی دئموکراتیک و سوسیالیست سیستملرین یارانماسینا سبب اولدو. قادینین بیر آندا قدرتی گوجلندی و ایلک دفعه سوسیالیست اؤلکهلرده قادینلار کیشیلرله برابر سیاسی، اقتصادی و سوسیال حقوقلار الده ائتدیلر. بو اؤلکهلرده قادینلارین گوجو آرتیق کاپیتالیست و صاحبکارلار طرفیندن تاپدالانان اینسان حاقلارینی الده ائتمهیه دئییل، بلکه اجتماعیتی و علمی اینکیشاف ائتدیرمهیه یؤنلدی.
دونیادا قادین حقوقلاری اوغروندا گئدن حرکاتینین اینکیشافی و سوسیالیست اؤلکهلرین بو حرکاتا تمناءسیز دسته گی نتیجهسینده نهایت بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی 1975-جی ایلی قادینلار ایلی اعلان ائتدی. 1977-جی ایلده یونسکو مارت آیینین 8-نی بئینالخالق قادینلار گونو کیمی تانیدی. بونونلا یاناشی، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی طرفیندن 8 مارتین بین الخالق قادینلار گونو کیمی تانینماسی دونیا قادینلاری اوچون ان بؤیوک اوغور ساییلیر. لاکین مختلیف حکومت و جمعیتلر طرفیندن جینسیت آیری-سئچکیلیگی و قادینلارین اینسان حقوقلاری پوزولدوغو مدتجه مبارزه داوام ائدهجکدیر.
بیر چوخ اؤلکهده بین الخالق قادینلار گونو رسمی اولاراق تانینسا دا، آنجاق کاپیتالیست اؤلکهلرین لیدئرلری مختلیف یوللارلا اونون حقیقی ماهیتینی دهییشمهیه چالیشیرلار. مثلاُ، ایران اسلام رئسپوبلیکاسینین مرتجع رهبرلری اؤلکهده دینی گونلردن بیرینی قادینلار گونو اولاراق تعیین ائتمکله بیر طرفدن ایران قادینلاری ایله دونیا قادینلاری آراسینداکی مبارزه بیرلیگینی و همریلیگینی بیر-بیریندن آییرماق، دیگر طرفدن، برابرلیک، آزادلیق و عدالت اوغروندا آپاریلان مبارزهنین اصل مضمونونو بیر کنارا قویوب، عوضینه اونلاری اؤز آنتی-فئمینیست و اورتا عصر هدفلری ایله دهییشمک ایستهییرلر.
بونونلا یاناشی، تاریخ بویو ایران قادینلارینین، خصوصاً مشروطه انقلابینین باشلانغیجیندان بهمن انقیلابینا قدر سون یوز ایللیک اجتماعی حرکاتلارداکی مهم رولو هر کسه آیدیندیر. بو سببدن ایران اسلام رئسپوبلیکاسی رهبرلرینین قادینلاری ائوده ساخلاماق اوچون گؤستردیکلری بوتون سعیلره باخمایاراق، گون کئچدیکجه اؤلکهمیزده قادینلارین اجتماعی رولو داها دا اهمیت کسب ائدیر. سون ایللرده جمعیتدکی دهییشیکلیکلر، قادینلارین علم و استحصالداکی اؤنملی رولو، اجتماعی مبارزه و اعتراض آکسیالاریندا فعال شکیلده ایشتیراک ائتمهسینه سبب اولور. کئچمیشه نیسبتده اجتیمایتین مختلیف ساحهلرده قادینلارین ایشتیراکینا داها دا یاخشی زمین یارانمیش. بو دا ائله بیر اجتماعی ضدیتدیر کی، اسلام رئسپوبلیکاسی لیدئرلری اونو حل ائتمکده چارهسیزدیرلر.
اؤلکهمیزین مستقل قادین حرکاتی سون ایللرده دهیرلی نایلیتلر قازانمیش. چوخ سایدا همکارلار اتفاقی و اجتماعی تشکیلاتینین یارادیلماسی، خصوصیله ایشچی قادینلار آراسیندا اجتماعی شعورون یوکسلدیلمهسی اوچون تقدیره لاییق ایشلر گؤرولموشدور. دئمک اولار کی، زحمتکش قادینلار آراسندا گؤرولن گئنیش مدنی و اجتماعی ایشلرلرله یاناشی، شبههسیز اؤلکهمیزده مستقل قادین حرکاتینین تشکیلی ساحهسینده تأثیرئدیجی رول اوینامیشدیر. ایران اسلام حاکمیتی طرفیندن قویولان بوتون محدودیتلره باخمایاراق، مختلیف ساحهلرده قادینلاریمیزین قازاندیقلاری بؤیوک اوغورلار دونیا اجتیماعیتینین آلقیشینا سبب اولموشدور.
بو ایل اؤلکهمیزین قادینلاری، بئینالخالق قادینلار گونونو اسلام رئژیمین رئپرئسسیو و آنتی-فئمینیست سیاستینین باشلادیغی بیر دؤورده قئید ائدیرلر. رئژیم اویدورما "مدنی ایستیلا" آدینی بؤیوتمک بهانهسی ایله اونا قارشی مبارزهیه قالخاراق، مکتبلرده، اونیوئرسیتئتلرده قیز و اوغلان اوشاقلارینی بیر-بیریندن آییریر. اونیوئرسیتئتلرین بیر چوخ فاکولتهلرینده تحصیل آلماغی قیزلارا یاساقلاماقدادیر. ایدمان ساحهلرینده قادینلارین اشتراکلارینا قارشی چیخاراق بد حجابلیقلا مبارزه آدی آلتیندا قادینلاری کوچهلرده داواملی تعقیب ائدیر و فعال قادینلارین حبس اولونماسی ساحهسینی گئنیشلندیریر. اونلار اوچون آغیر جزالار وئرهرک سوسیال محرومیتلره معروض قویور. قادین ژورناللیست و آکتیویستلرین خاریجه گئتمهلرینین قارشیسینی آلماغا داوام ائتدیریر. آیدیندیر کی، بو اصوللار گئتدیکجه داها چوخ روسوایچیلیق حالی آلماقدادیر. حتی چوخ سایدا حاکمیت مئییللی قادیلار دا حکومتین بو سیاستینی نقصانلی حساب ائدهرک اوندان اوزاقلاشماغا چالیشیرلار.
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مستقل قادین حرکاتینین فحله لر، زحمتکشلر، طلبهلر، گنجلر و ظلم آلتیندا یاشایان میللی خالقلار کیمی دیگر اجتماعی قوهلری ایله بیرلیکده یالنیز اؤلکهمیزده آزادلیق، دئموکراتیا و عدالتین برپاسی اوغروندا مبارزه ائتمهسی گلهجکده اؤلکهده جدی اینکیشافا یول آچاغینا اینانیر.
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مرکزی کومیتهسی هر کسی، خصوصیله ده قادینلاریمیزی بین الخالق قادین همرأیلیگی و قادین مبارزهسینین آنیم گونو مناسبتیله تبریک ائدیر.
ایران قادینلارینا آپاردیقلاری مبارزهده غلبه و اوغورلار آرزولاییریق!
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مرکزی کومیتهسی
8 مارت 2021


text:
آلساندرو ولت
آلساندرو وولتا ایتالیاجا: الکساندرو گیوسپ آنتونیو گرافون ولتا، باتریانین ایختیراعچیسی کیمی تانینان مشهور ایتالیالی فیزیکچی دیر. او قالوانی ایله بیرلیکده الکتریک دؤورونون یارادیجیسی ساییلیر.
وولتا سویئسین یاخینلیغیندا یئرله شن کومو شهرینده وارلی بیر عایله ده دونیایا گلمیشدیر. اونون ۸ باجی قارداشیندان ۵ بعضی عمی لری کیمی کشیش اولور. ولتون والدین لری فیلیپو ولت و ماریا مادالنا ولت اصلینده اؤولادلاری الکساندرو اۆچون تامام باشقا بیر یول سئچمیشدیلر. وولتا حقوقچو اولمالی ایدی و بونا گؤره ده ۱۷۵۸- ۱۷۶۰ جی ایللرده او یزیت لر () مکتبینه گؤندریلیر. بوش واختلاریندا کیتاب لاردان الکتریک حاقیندا معلومات آلان ولت همچینین بو ساحه نین عالیملر ی ایله ده صحبت لرله بیلی یینی درینلشدیریردی . ۱۷۶۹ – جو ایلده ولت اؤز ایلک اثرینی چاپ ائتدیریر. ۱۷۷۴ – جو ایلده او کومودا مکتب دیرئکتورو (direktoru) تعیین اولونور . بو زامان او هم ده ایختیراع ائتدییی الکتروفور ایله داها مشهورلاشیر. بو قورغو ایله استاتیک حالدا الده ائدیلن الکتریکی راحات نقل ائدیله بیلیردی.
بوندان سونرا ولتا همین مکتب ده فیزیکا اوزره درس دئمک حقوقو آلیر. ۱۷۷۶ – جی ایلده متان گازینی کشف ائدیر و یانان گازلا سیناقلار آپاریر (گازلا ایشله ین ولت آلیشقانی ). بونونلا او دایمی یانان لامپانی دوزلدیر. بوتون بونلار اونا ۱۷۷۸ – جی ایلده پاویا بیلی یوردوندا (Pavia Universitetində) پروفسور وظیفسنی آلماغا ایمکان وئریر. اورادا وولتا کیچیجیک الکتریک توتومونو اؤلچمک اۆچون الکتروسکوپو ایختیراع ائدیر. بورادا او گرگینلیک مفهومونو داخیل ائدیر. کوندنساتورا وئریلمیش گرگینلیک و یوک آراسینداکی متناسیب لییی ده او تصویر ائتمیشدی . وولتانین ان بؤیوک ایختیراع سی ۱۸۰۰ – جی ایلده ولت ستونو اولموشدور. بو ایلک ایشلک باتریا ایدی . بو ستون بیر-بیریندن آیریلمیشدی لار. ایلک باتریانین ایختیراع سی اونا الکتریک جریانینین ماگنئتیت خاصه لرینی و الکتریکین کیمیادا تطبیقینی آراشدیرماغا شرایط یارادیر.
۱۷۹۱ – ایلده وولتا لندن کرال جمعیتینه (London Kral Cəmiyyətinə) عضو سئچیلیر. ۱۷۹۲- جی ایلده او ایکینجی دفعه اولاراق خاریجی سیاحته چیخیر. ۱۸۰۱ – جی ایلده پاریس ده گئده رک ناپلئونا اؤز باتری یاسینی تقدیم ائدیر. ۱۸۰۲ – جی ایلده وولتا فرانسه اینستیتوتو طرفیندن فخری مدالا لایق گؤرولور. ناپلئون ایتالیانی ضبط ائتدیکدن سونرا ولتا سناتور وظیفه سینی وئریر و ۱۸۱۰ – جی ایلده اونو گراف سوییه سینه (Graf səviyyəsinə) قالدیریر.
۱۸۱۹ – جو ایلده اؤز کاریراسینین (karyerasının) سونوندا وولتا اونون حاقّیندا گزه ن دئدی قودولارا (qodulara) تاب گتیریر و کامناقوداکی کند ائوینه کؤچور.
بیر موغه ننی قادینلا اوزون مدت بیر یئرده یاشایاندان سونرا ولت ۱۷۹۴ – جو ایلده وارلی عایله دن اولان ترئسا پرئقرینی (teresa Pereqrini) ایله ائولنیر. اونلارین ایک اوغلو دونیایا گلیر. ولت کومو دا دفین اولونوب . اونون آلت لری اورادا یئرلشن ولت موزه ینده ساخلانیلیر. اونون وفاتیندان ۷۰ ایل سونرا ولتون شرفینه الکتریک گرگینلییی نین واحیدی "ولت" قبول ائدیلیر.


text:
ایشلدن دانیشیغی:Bey Sultan
خوشگلدینیزدَییشدیر
خوشگلدینیزدَییشدیر
سالام٬ Bey Sultan. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
--Mr,p balçi (دانیشیق) ۱۹ نوْوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۵ (UTC)
شوشا مقالهسینه گؤرهدَییشدیر
حؤرمتلی ایشلهدیچی، شوشا مقالهسینی من آذربایجان ویکیسیندن بورا کؤچورمهیه چالیشیرام. امکانی وارسا تَلَسمهیین و دؤزون منیم ایشین سونا چاتاندان سونرا یانلیشیم اولسا اصلاح ائدینیز. یوخسا بیرینجی مرحلهده سیزده کؤچورمهده یاردیم ائدینیز و جرحله تعدیلی سونرایا ساخلایینیز. --قلج ارسلان (دانیشیق) ۱۹ نوْوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۰ (UTC)
- سلام حؤرمتلی قلج ارسلان بی. شوشا مقالهسینین لید قیسمتی چوخ شولوغ اولموشدو، اونا گؤره اورداکی مطلبلری تاریخ قیسمتینه داشیدیم. اونوتمایین کی یاخشی و سئچیلمیش بیر مقالهنین خوصوصیتلریندن لید قیسمتینین خلوت اولماسیدیر. سایقیلارلا--Bey Sultan (دانیشیق) ۱۹ نوْوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۶ (UTC)
- من لیدین نه اولدوغونو بیلمهییرم، آرتیق ایضاح ائتسهنیز چوخ یاخشی اولار. ظاهرا سیز تجربهلی استفادهچیسینیز لکن تجربهنیزدن بو ویکی و فاویکیده سابقه یوخ دور. سیزین اصل ایشلهدیچی آدینیزی سوروشابیلهرم؟ --قلج ارسلان (دانیشیق) ۱۹ نوْوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۲ (UTC)
- @قلج ارسلان: لید مقالهنین باشلیغیندا یازیلان بیلگیلره دئییلیر. بیرده سیز یازدیغینیز مطلبلرین قایناغی یوخدور، یازدیغینیز مطلبلره قایناق آرتیرین. منیم حال حاظیرده ایستیفاده ائتدیغیم حساب و هم اصلی حسابیم بو حسابدیر، اؤنجهکی حسابیمدان بعضی شخصی دلیللره گؤره چوخدان دیر ایستیفاده ائتمیرم. سایقیلارلا--Bey Sultan (دانیشیق) ۱۹ نوْوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۱۷ (UTC)
- توضیحینیز اوچون تشکر ائدیرم. البته قایناق چوخ اؤنملی دیر سعادت اولسا اونلاری دا آرتیرارام. امید ائدیرم راهنماییلارینیز دواملی اولسون و تجربهلرینیزی مندن اسیرگهمهیهسینیز. --قلج ارسلان (دانیشیق) ۱۹ نوْوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۴۹ (UTC)
- خیدمتینیزده وارام.--Bey Sultan (دانیشیق) ۱۹ نوْوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۵۵ (UTC)


text:
برونو کیربی
برونو کیربی (اینگیلیسجه: Bruno Kirby) آمریکالی کومدین, دوبلور و اوْیونچو. ۲۸ آوریل ۱۹۴۹ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۷ ایل عؤمر ائلهییب و ۱۴ اوت ۲۰۰۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1971–2006 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bruno Kirby»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده برونو کیربی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چۏبانیاستېغېنېن لچکلرینده أزیلمیش اومودلارېم / آکشین خیال (حیکایه)
اۏنون’لا سۏن گؤرۆشۆمۆز ایدی. باجاردېغېم قَدَر ساعاتا باخماماغا چالېشېردېم کی، بلکه مؤعجۆزه باش وئره، زامان دایانا و بیز آیرېلمایاق. أوّللر هر گۆن گؤردۆڲۆم اۆز بو گۆن منه داها دا گؤزَل گؤرۆنۆردۆ. هر گۆن ساعاتلار’لا اییلهدیڲیم ساچلارې بو گۆن داها گؤزَل اییمسهنیردی سانکی. گؤزۆمۆ هئچ اۏندان چکمیر، دانېشدېغې هر سؤزۆ یادېمدا ساخلاماغا چالېشېردېم. هر زامان گزدیڲیمیز پارکې بو دفعه أل-أله دَڲیل، یان-یانا گزیردیک.
یاز فصلی اۏلسا دا، سرین مئح آغاجلارېن یارپاقلارېنې سېغاللایاراق، چیچکلرین اییینی بورنوموزا گتیرسه ده، منیم ایچیمده قارلې، چۏوغونلو بیر قېش طۆغیان إدیردی. آما بعضی داورانېشلارې، ایستی مۆناسیبتی ایچیمدهکی قېشېن قارېنې أریدهجَک بیر اومود ایشېغې یاندېرېردې. دۆشۆنۆردۆم کی، یَقین، فیکریندن دانېشېب آیرېلمایاجایېق. نه بو بارهده سۏروشماغا جۆرأتیم چاتېردې، نه ده “بلکه آیرېلمایاق، قالدېغېمېز یئردن داوام إدَک” دئمهڲه جسارَتیم یۏخ ایدی. سادهجه، ایچیمدهکی اوموددان بَرک-بَرک یاپېشاراق، “آیرېلمایاجایېق” دئیه اؤزۆمۆ ایناندېرماغا چالېشېردېم. قفیل گؤزۆم پارکېن یانېندا أکیلمیش چۏبانیاستېقلارېنا ساتاشدې. اۏنون أن سئودیڲی چیچک ایدی. یان-یؤورهده پۏلیس وارمې دئیه ساغا-سۏلا باخېب، بیر چۏبانیاستېغېنې دریب، سانجدېم ایییـنه آلوده اۏلدوغوم ساچلارېنا. گؤزلریمین ایچینه باخېب گۆلۆمسۆندۆ. سۏنرا گؤزلرینی یوماراق، دریندن نفس آلېب: “هئچ آیرېلمالې هاوا دَڲیل”،- دئییب، قۏلوما گیرهرَک، “آجمېشام گئدک بیر یئرده اۏتوراق”،- دئدی. ایچیمده باش قالدېرمېش کیچیجیک اومود ایشېغې شؤعلهلنهرَک، بؤیۆک بیر گۆنَشه چئوریلدی.
یئمهڲیمیزی بیتیریب چای ایچه-ایچه هاوادان، سودان صؤحبَت إدیردیک. ساچېنداکې چۏبانیاستېغېنې چېخاردېب ألینده اۏیناتماغا باشلادې. اۏینادا-اۏینادا دا بارماقلارېنېن آراسېندا ساپلاغېنې قېردې. سانکی، گۆلۆن ساپلاغېنې دَڲیل، منیم اۏنورقامې قېردې همین آن. سۏنرا بارماقلارې ایله چیچهڲین لچکلرینی قاتلایاراق أزمهڲه باشلادې. چۏبانیاستېغېنېن لچکلری أزیلدیکجه آیرېلمایاجاغېمېزا داییر یارانمېش اومودلارېم بیر-بیر اۏ لچکلر کیمی أزیلمهڲه باشلادې. ایچیم قان آغلاسا دا، بونو اۆزه گتیرمهڲه چالېشېر، یالانچې بیر تَبَسّۆم’له گۆلۆمسهییردیم. گئدرکن ساپلاغې قېرېلمېش، لچکلری أزیلمیش چۏبانیاستېغېنې ماسانېن اۆستۆندهکی زیبیل قابېنا آتېب، آیاغا قالخدې. بۆتۆن خۏشبختلیڲیم ده، اومودلارېم دا همین گۆن چۏبانیاستېغې ایله بیرگه إله اۏ زیبیل قابېندا قالدې.
چۏبانیاستېغې: سارې پاپاتیا، بابونه، چیچک آدې.


text:
اویونلار / اورمونون یئرلی اویونلاری / یئتدی داش
یئتدی داش اویونو :
بو اویونـدا یئتدی دانا یاستی داشی بیر-بیرینین اوستونه ییغارلار. اویونچولار ایکی قوروپلوق بئش یا آلتی باشلی تاخیما بؤلوشرلر.
تاخیملارین بیری داشلارا ساری توپ آتماق اینان اویونو باشلایار. توپو آتان تاخیم أن آز داشی ییخمایا چالیشمالیدیر. چون بئلهجه اویونو داها هاساند قورتارا بیلر. ایکینجی تاخیم سالدیران تاخیم اولاراق اوبیر تاخیمین تؤکولن داشلاری بیر-بیرینین اوستونه ییغماغین و توپون اؤز تاخیملاریندان بیرینه دگمهسینین قاباغینی آلماغا چالیشار. هر کیمه توپ دَگسه اویوندان قیراغا چیخار. سالدیران تاخیمین بوتون اویونچولاری اویوندان چیخاریلسا اوندا ساوونان تاخیم اویونو اوتموش اولار. داشلارسا بیر-بیرینین اوستونه ییغیلمیش اولورسا سالدیران تاخیم اویونو اوتموش اولار.
نفیس سینافر
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
ژوراسیک پارکی
ژوراسیک پارکی (اینگیلیسجه: Jurassic Park, تورکیه تورکجهسی: Jurassic Park, فارسجا: پارک ژوراسیک) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فیلم. فیلمین باش روْللارینی آریانا ریچاردز، جوزف مازلو، وین نایت، ساموئل ال. جکسون، بیدی ونق، مارتین فررو، باب پک، ریچارد اتنبرا، جف قلدبلوم، لورا درن جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین جان ویلیامز یارادیب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Jurassic Park. British Board of Film Classification. یوْخلانیلیبJuly 25, 2015.
قارداش پروژهلرده ژوراسیک پارکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه مالی ده اویوشتیریلگن هجوم نی قاره له دی
اوشبو توغریده تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی
تورکیه, مالی نینگ باندیاگارا منطقه سیده اویوشتیریلگن و 132 کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتیشی گه سبب بولگن ترورچیلیک هجومی نی قاره لب چیقدی.
تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, "بو منفور هجوم نی قتتیق قاره لرایکن, حیاتی نی یوقاتگن کیشی لرنینگ عایله لری, دوست و قرداش مالی خلقی گه چقور قیغوداشلیک بیلدیریب, یره لنگن کیشی لر گه ایسه عاجل شفا تیلب قاله میز" دییه قید ایتیلدی.
توناون مالی حکومتی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, 18- جون کیچه سی, باندیاگارا منطقه سیده گی بانکاس تومنی گه باغلیق دیاویلی, دیالاساگو و دیگوساگو قیشلاق لریده مغرف القاعده سی گه عاید ماسینا حرکتی ترور تشکیلاتی تامانیدن هجوم اویوشتیریلگن لیگی و اوشبو حادثه عاقبتیده 132 نفر عادی اهالی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی معلوم قیلینگن ایدی.
مالی جمهوررئیسلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده ایسه خوددی شوو حادثه سببلی 3 کونلیک ملی ماتم اعلان ایتیلگن لیگی بیلدیریلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی ایکّی نفر ترورچی یوق قیلیندی
تورکیه نینگ توریزم مرکز لریدن بیری بولگن پموق قلعه گه کیلگن توریست سانی آرتدی
جاری ییل نینگ دستلبکی آلتی آییده کیلگن توریست سانی 141 فایز گه آشگن
تورکیه ده بیر قطار قاچقین قوتقریب آلیندی
اوشبو قاچقینلرنینگ یونان کوچلری تامانیدن تورکیه دینگیز ساحه سیگه هیده ب یوباریلگن لیگی افاده ایتیلدی


text:
سوئیسده تۆرک کۆلتورو فستیوالی
تخمیناً ۲۰ مین اینسانین ایشتیراک ائتدیگی فستیوالدا، تۆرک مدنیتینی عکس ائتدیرهن ابرو و شوشه صنعتی ایله گلهنکسل تۆرک یئمکلرینی تانیتماق اوچون غرفهلر آچیلدی
سوئیسین زوریخ شهرینده بو ایل ایکینجی دفعه تشکیل ائدیلهن تۆرک کۆلتورو فستیوالی اؤلکهده یاشایان تۆرکلر طرفیندن ده بؤیوک ایلگی ایله قارشیلاندی.
تخمیناً ۲۰ مین اینسانین ایشتیراک ائتدیگی فستیوالدا، تۆرک مدنیتینی عکس ائتدیرهن ابرو و شوشه صنعتی ایله گلهنکسل تۆرک یئمکلرینی تانیتماق اوچون غرفهلر آچیلدی.
تورک کۆلتورو فستیوالی، قاتیلیمچیلار آراسیندا تشکیل ائدیلهن هدیه چکیلیشی ایله سونا چاتارکن، چکیلیشی قازانان بیر نفره عمره حجی سفری هدیه ائدیلدی.
سوئیس تۆرک دیانت وقفی طرفیندن تشکیل ائدیلهن فستیوالین بیرینجیسی ۲۰۱۸.جی ایلده ائدیلمیشدی. یئنی نسیل کوروناویروس (کووید-۱۹) سالقینی سببی ایله ایکینجی فستیوال ۳ ایل تشکیل ائدیلمهمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
علییئو: بیرلشمیش میللتلرده اصلاحات آپاریلماسینی دستکلهییریک
"بعضی دوروملاردا قطعنامهلر قیسا مدتده ایجرا اولوندوغو حالدا، ایش آذربایجانا گلنده بو قرارلار کاغیذ اوزرینده قالدی"
علییئو: آذربایجان، آوراسیانین اؤنملی نقلیات مرکزلریندن بیریدیر
"آذربایجان، قاراباغ و دوغو زنگهزورون یئنیدن قورولماسی و احیاسی ایله اولوسلارآراسی نقلیات باغلانتیلارینین گلیشدیریلمهسی اوچون گئنیش چالیشمالارا باشلادی"
"آذربایجان-تۆرکیه-قازاقیستان آراسیندا تاریخی گؤروشمه اولدو"
آذربایجان، تۆرکیه و قازاقیستان خاریجی ایشلر باخانلاری و نقلیات باخانلارینین بیرینجی اوچلو گؤروشمهسی گئرچکلشدی


text:
الساندرو نستا
الساندرو نستا (اینگیلیسجه: Alessandro Nesta) (دوْغوم:۱۹ مارس ۱۹۷۶ (۴۶ یاش) Rome, Italy) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده الساندرو نستا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- Articles using Template:Medal with Winner
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- لاتزیو کولوبونون اویونچولاری
- آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
- کاناداداکی ایتالیالی غوربتچیلر
- هیندوستانداکی ایتالیالی غوربتچیلر
- یوفا یورو ۱۹۹۶ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۰ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۴ اویونچولاری
- ۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
تیر تیر، تاخ تاخ، تیر تیر، تاخ تاخ… بیراز ساغا بیراز سولا، شاق شاق، شوخ شوخ، شاق شاق، شوخ شوخ… دنیزده، آدادا، باليقچیلارادا تسکین آرایان یازار ییرغالایا ییرغالایا… آنجاق اؤنه.
اوچ گئجهلیک تعطیلین بیر ایکی گئجهسینی چیخمیشدیق باییرا، چیینیمیزده آدامباشی بیر کوله، ایچینده خیرتا-پیرت، اولسون بیر نئچه کیتاب. گئتمکله بئیین شیشی یاتاجاقدی قاییدیشداکی آیاقلاریمیزین شیشییله.
ایندی باخیرام بو دشتین یئنیش یوققوشونا،چال-چال یان-یووارینا، یئرله گؤیون آراسینی آییران داغلار ایزینه. گؤییاشیل داغ یاماجی، آلاقیرمیز دؤش-برهسی، گاهدان آغ گاهدان قارا قلّهسی وار، پنجرهدهکی گؤرونتوده.
التحریرده بیری، ال آتدی قلبینه، باغیردی «انا، انا…» قان فیشقیردی، قان. تبریزده تانیمیشدیم، کتاب سرگیسینده بیر یولداشی، گؤندردییی بیتیکده بیتمیشدی زنگان کلمهسی. راستاکوچهیه وئرمیشدی بیر آلتیازی، تفسیر ائدیردی مفسر، یا یوروردو یورومچو، آراشدیریردی آراشماچی، یوخویدو بیر خودا.
اسین گلیر بیر آن، «قاپاقلان قیرپیمجا» دئییر «اویون… باخ اؤندهکی اویوق پوسوقدا یاتمیش آرزییا، سوس سوس، سوس بیرآز، شول ائت کؤکسونو چاپدیران چاپانلارا.» آغیرلانیر جهان، قیام ائدیر اوجان، آییر: «هارداسن او ایلک قیغیلجیملار قیغیلجیمی؟»
تاراق تارق ائدیرکن گئدیر قاطار، و بیز الیمیزدهکی سطیرلری یازیریق چؤلون یئلده رقصان بوغدا زمیلرینه. تؤروتگن بارماقلاریمیزلا جیزیق چکیریک ائورن سئیوانینا یاغان قاوراملار دامجیلارینا. بیردن چینلشیر وعده، دوشوروک جیزیغا و قارانلیقدا ایسلانیریق. اودون کؤزونده آراییریق شمس ایله مولانا گیزملرینی، تیکوچله دؤیوروک بوتا، کرکی ایله یونوروق بیزیک. بیرلشدیریریک چلیشکیلی قوراللاری، قیریریق تندهکی بوخوولاری…
یاغیش یاغیب، چمن چیرتیب، آغاج آغاج مئشه اولوب، عدن آدلی بیر پوزوق اوچماق. آددیم آتیریق دمیر یولدا، دمیر باسیلیر دمیر اوسته، آغیر گئدیشله یول تاپیریق بوروخ بوروخ آلاتوران آلانلاردا. بیزلر آرار-دورماز، یاتار-یاتماز، گئدر-قالماز… نه آخداریر نه بولاجاق؟ نه تاپاجاق، تااپیناجاق؟
آرتیق، قاطار چاتیر بیر دؤنگهیه و باشی گیریر ایستهمزلره. پنجرهدن باش قالدیریر بیزی آردییلا چکن چکیجی لوکوموتیو. گئتدیکجه، ایلان قیلیغینا گیرمیش جیزماقارالی قاطار سورکلیلییی چؤنور سولا ساری. بیزی اؤنه آپاران آراجین باشی گؤروکور. و بیزی اؤز آرخاسییلا دؤنگهیه چکیر. آرتیق دؤنگه اورتاسینداییق، پنجرهدن دیشارییا باخدیقدا قاطارین آرخاسی دا گؤرونور، و بیز چکدیییمیز واگونلاری دا.
سانکی، بو بیزیم «اولایجیل باشلانغیج»یمیز دیر. بیر نئچه آن اؤنجه ایله تام دَییشمیش، چئوریلمیش، دؤنوشموش. یئنگی بیر بیز. ایچی بوش کوتلهدن، سغیلمیش بیرئیدن. بیریجیک مندن بیر بیز. ایندییسه، چؤزولور حلب، آیریملانیر التحریر، اوخونور راستاکوچه، قازان چخیر گزییه فلورانسا، شیخ صفی ال اؤپور شمس تبریزه، اوزونحسن صاحبآباددا چیخارتمیش گزدیریر مارتانی. دیشلاماییر، ماحمید آییرد ائتمهییر اوغوز ائلینی، آتماییر قیراغا بیزلری.
قیریق-قیقریق بیر قاطار دیر دئییلن تاریخ، کیمی هارایا چکهجک بلیرسیز؛ آنجاق اؤنه. تاریخ بیر اؤتهکی اؤتمز اؤتمن دیر؛ محتملا بیر دامجی یاش سوزَرکن سولوق بنیزده، دینلهینده غریبقارداش یاووروسونون آناجیل ایستتمهسینده، او شیرین دیل تؤکمهسینده. بلکهده همن بو دؤنگه دیر، اورتاسیندا دوروب باش-گؤتونو گؤردویوموز چاغین. تاریخ، گؤزلرینده گؤزوموز قالدیغی فرغانهلی دیر، دوداغیندا پمبه گولو آچارکن. شهرده ائولر قاباغیندا دوزولموش گولگز گوللو شمعدانی دیبچهلری دیر او، سپیلمیش بیر آفتاها سو غریبهلر یولونا.
سوروشسانیز «نهدیر او دؤنگه؟»، «همن بو چاغ دیر او.» و بیزده دؤنگه یعنی پیچ.
حامد لطفی
(بو یازی کاما درگینین بیرینجی ساییسیندا یاییملانمیش دیر.)


text:
اؤزگه (رومان)
یابانچی آلبر کامونون ادبیات ساحهسینده ان اونملی کیتابیدیر. بۇ رومان ایلک دفعه ۱۹۴۲-اینجی ایلده یاییلیبدیر.
موضوع[دَییشدیر]
رومانین موضوعسو چوْخ سادهدیر. رومانداکی هر شئي چوْخ قێسا بیر زامان آرالیغیندا اوْلوب بیتير. الجزایرده، بیر تصادوف نتیجهسینده، بیر عربی اؤلدورن اوْرتا طبقهدن بیر فرانسهلی، مئرساولت Mersault، اؤزونو آددیم-آددیم اؤلومه آپاران مدتی لاقئيد شکیلده ایزلر. دیگر شخصلرین آدی خاطیرلانسا دا، روْمان قهرمانینین آدینی اؤیرهنه بیلمیرسیز (بۇرادا کافکا تأثیریندن سؤز گئده بیلر). کامونون يابانچیسینین(استانبول تورکجهسینده: یابانجی) يابانچيلاشماسینی اؤز آغیزیندان بئله گوستریلیر؛ 'يعنی بۇ ایشین منیم خاریجیمده گؤرولور کیمی بیر حالی واردی. هر شئي، من قاریشمادان اوْلوب بیتیردی، آلینیازیم منه سوْروشولمادان تعیین اوْلونوردو (...) ياخشی دۆشونونجه دئيیلهجک بیر شئيیم اوْلمادیغینی آنلاماقدايدیم. اؤز اؤزومو سئير ائدن کیمی بیر حیصه قاپیلدیم. "کیتابدا، مئورساولتون جمعیته، اؤزونه، اؤلومو بئله قبول ائده بیلهجک قدر حیاتا، قێساجاسی بۆتون يارانمايا خاریجیلشمهسی ساده بیر دیلله ایضاح ائدیلیر. کیتابین تورکیهده "yabancı" آذربایجان جومهوریتینده "yad" و "yabançı" آدلاریلا فرقلی نشرلری اوْلدوغو حالدا ایران دا ایسه ان سون نشری باتی آذربایجانین اورمو شهرینده بوتا یایین ائوی طرفیندن اوْلموشدور. بۇ کیتاب "یابانچی" آدی ایله موعاصیر یازیچی حسین واحدی طرفیندن ترجومه و نشره بوراخیلمیشدیر.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "archive copy". Archived from the original on 2016-04-08. Retrieved 2016-03-12.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)


text:
بۆتین دۆنیأ چاروادارلار اوُیونلاری قوتاردی
چاروادارلار اوُیونلاری 2024-نجی ییلدا قازاغیستان دا گچیرلر
بۆتین دۆنیأ چاروادارلار اوُیونی تۆرکیأنینگ بورسا ولایاتیندا گچیریلدی.
تۆرکیه بو یاریشلاردا 23 مدال بیلن بیرینجی بوُلدی.
قیرغیز تۆرگِنلر 11 مدال بیلن ایکینجی بوُلدی.
ایران 5 مدال و اؤزبگیستان بیلن مغولیستان 4 مدال بیلن اۆچۆنجی و دؤردۆنجی بوُلدولار.
آذربایجان بیلن قازاغیستان بو یاریشلاردا 3 مدال آلدی.
تۆرکمنیستان، گاگائوز (گؤک اوُغوز)، گۆرجیستان، مولداوی، کانادا، مجاریستان و اسلواکیا دا 1 مدال آلدی.
بۆتین دۆنیأ چاروادارلار اوُیونی نینگ 5-نجیسی 2024-نجی ییلدا قازاغیستان دا گچیرلر.
دِگیشلی حابارلار
علی یف: آذربایجان تۆرکمنیستان بیلن طبیغی گاز سوآپ ایشینه باشلادی
آذربایجان ینگ جمهورباشلیغی الهام علی یف تۆرکمنیستان بیلن آذربایجان ینگ طبیغی گاز سوآپ ایشینه باشلاناندیغینی آیتدی
تۆرکمنیستان بیلن امارات ینگ سؤودا دوُلانشیغی ۲۹۶ گؤتریم یوُقارلادی
شو ییلینگ دوُقوز آییندا تۆرکمنیستان بیلن بیرلشن عاراپ امیرلیکلری نینگ آراسینداقی سؤودا موقداری ۲۹۶ گؤتریم (درصد) یوُقارلادی
تۆرکمنیستان بیلن اؤزبگیستان ینگ آلوو- ساتوو دوُلانشیغی 10 آیدا 614 میلیون دلارا یتدی
تۆرکمنیستان شو ییلینگ 10 آییندا اؤزبگیستانا 443 میلیون 500 مۆنگ دلار اؤنۆم ساتدی


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
A
globule
of
liquid
water, and the concave depression and rebound in water caused by something dropping through the water surface
سۇ (Su) - یئر اوزونده چوْخ تاپیلان، قوخوسوز، دادسیز شیمیایی بیر ترکیبدیر. هر اینسانین یوزده یئتمیشبئشی سوداندیر. گؤل، چای، دئنیز و اوقیانوسو اولوشتوران آخیجی ماده، سودور.
[۱]
کیمیاسال فرمولو: (H
2O) ایکی هیدروژن و بیر اوکسیژن
دونیادا قوراخلیخ چاغلاردا
سو سورونو آز اولماخنان اوزون گوستریر و سو بوللوخ چاغلاردا سو چوخ اولور و سیل سورونو اولور.
قرآن کیتابینین انبیا سورهسینین ۳۰-جو آیهسینده بئله یازیلیبدیر:
أَوَلَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ کَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْناهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاء کُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ أَفَلَا یُؤْمِنُونَ
آنلامی:
مگر کافرلر بیلمیرلر کی: «گؤیلر و یئر [بیر زمانلار] بیتیشیک ایدی، بیز اونلاری بیر-بیریندن آییردیق [و یا گؤیلر و یئر بیر زمانلار باغلی ایدی، بیز اونلاری آچدیق،] و هر بیر جانلی سودان یاراتدیق؟ آیا بونلار بئله ایمان گتیرمیرلرمی؟» [۲]
موسلمانلار سو ایله دستاماز آلارلار، غسل تؤکرلر و بۇ ایش نامازدان اؤنجه گرکلی و قرآن اوخوماقدان اؤنجه یاخشیدیر. مسجیدلرده، اؤزللیکله اسکی مسجیدلرده، بۇ ایشهلره گؤره حوض جورلردیلر. ایسلامدا سو هر نهدن پاک ائدن بیر شئی دیر.
^
جعفرزاده, اسماعیل (۱۳۸۵ گونش ایلی). ارک آذربایجان تورکجه سؤزلوگو, بیرینجی (تورکجه), ۸۲۶.
^ قرآن کریم و آذربایجان تورکجهسیله ترجومهسی، چئویرن: رسول اسماعیلزاده دوزال، نشریات: قرآت کریمین بوتون دیللره ترجمه مرکزی، صفحه: ۳۲۴


text:
`میللی تحصیل ناظیرلیگی` نتیجهلر
خبرلر [1161]
- سؤزده سوروملو تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- میللی گوونلیک شوراسی توپلانتیسیندان سونرا بیلدیری یاییملاندی
- میت: داعش عضوو ۵ تروریست یاخالاندی
- میت، پکاکانین سؤزده استخبارات یؤنهتیچیسینی ضررسیزلشدیردی
- تروریست گۆلتن ماتور ایستانبولدا یاخالاندی
- ترور هدفلرینین وورولدوغو آنلارین گؤرونتولری پایلاشیلدی
- حولوصی آکار ترورلا موباریزه بارهده آچیقلاما وئریب
- 'میت'دن عراقدا نقطه عملیاتی
- تورکیه ۲-۱ اسکاتلند
- "بو اؤلکهدن بو جغرافیادان یوخ اولوب گئدهجکلر"
- تۆرکیه فوتبال میللی تیمی، اسکاتلندی قوناق ائدهجک
- ایکی پ.کا.کا ترورچوسو دا تسلیم اولوب
- قهرمان آذربایجانیمیزین 8 نوامبر - ظفر گونو موبارک اولسون
- تورکیه ادلیب-ده حیاتا کئچیریلن هوجوملاری سرت شکیلده قیناییب
- تورکیه هیندوستانا باش ساغلیغی وئریب
- بیر تروریست داها میت طرفیندن ضررسیزلشدیریلدی
- حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
- حولوصی آکار و سرگئی شویگو اوکرایناداکی وضعیتی موذاکیره ائدیب
- میت، بیر تروریستی اؤزل عملیاتلا ضررسیزلشدیردی
- ناتو-نون حربی کومیتهسی تورکیه-ده سفردهدیر
- میللی مودافعه ناظیرلیگی باکی-دا کئچیریلهجک ظفر پارادی ایله باغلی پایلاشیم ائدیب
- میللی ساوونما ناظیرلیگی چاناققالا ظفرینین ایلدؤنومو موناسیبتیله ویدئو پایلاشیب
- میللی مودافعه ناظیرلیگی"باریش چشمهسی" عملیاتینین بیرینجی ایلدؤنومو ایله باغلی ویدئوحاضیرلاییب
- تورکیه-نین میللی مودافعه ناظیرلیگی آذربایجانا دستک اوچون ویدئو حاضیرلاییب
- 18 اوکتبر دؤولت موستقیللیگی گونو موناسیبتیله تورکیه میللی مودافعه ناظیرلیگی کلیپ حاضیرلاییب
- آذربایجان مودافعه ناظیرلیگی: دوشمنین 550 نفردن آرتیق ایتکیسی وار
- میللی تهلوکهسیزلیک شوراسینین توپلانتیسی کئچیریلدی
- میللی ساواش اوچاغینین انیمیشن فیلمی یایینلاندی
- سایبر امنیت برابردیر، میللی امنیت
- مونزور میللی پارکی
- 15 ژوئیه دموکراسی و میللی بیرلیک گونو
- تورکیه میللی هلیکوپترینه یئرلی موشک
- میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار آذربایجان اوردوسونو تبریک ائتدی
- اتیوپیده میللی بایرام قوتلامالاریندا 52 نفر اؤلدو