text:
اویان نیوز: محو ائدیلن سکسن مین آذربایجان ضیالیسیندان بیری
” آذربایجان خالقی نین حقیقی فاجیعه سی ۱۹۳۶-جی ایلدن باشلاندی. خالق علئیهینه، خوصوصیله ضیالیلار علئیهینه جزا تدبیرلری ۱۹۳۷-۳۸-جی ایللرده داها دا آمانسیزلاشدی، حاکیمیتده اوتورموش دؤولت قولدور دسته سی گؤرونمه میش وحشیلیکلری سومباتووون، بورشووون، گئراسیمووون، سینمانین، شِرین، قریقوریانین، مارکاریانین، قالستیانین، اوهانئسیانین، آوانئسیانین و اونلارین آتاکیشییئو کیمی نؤکرلری نین و غئیریلری نین الی ایله تخمینن ۷۰-۸۰ مین آذربایجان ضیالی نوماینده سی – عالیم، یازیچی، آرتیست، موعللیم، گنج، دین خادیمی، سووئت و پارتییا ایداره سی امکداشی، حربچی – بیر سؤزله، بوتون دوشونن بئیینلر، غئیری-عادی تفککور صاحیبلری بیر اوجدان محو ائدیلدیلر. تک بیرجه خاریجی دیل بیلن شخصلری ده قیریردیلار. اؤلوم و جزا ماشینی دایاناجاقسیز و فاصیله سیز ایشله ییردی. هر بیر ” خالق دوشمنی “- نه ” محکمه “ زامانی آنجاق ۱۵ دقیقه واخت آیریلیردی… باکیدا بوتون بو قولدور تریبونال ایجلاسلارینی ویشینسکی نین موعاوینی، بشر اؤولادی نین قاتیلی ماتولئویچ اؤز ال آلتیلاری زاریانوو و ژیقورلا بیرگه آپاریردی. بیز آنجاق باکیدان دانیشیریق! کیم دئیه بیلر کی، آذربایجانین کند رایونلاریندا بو فؤوقعاده اوچلوکلرین خوصوصی ایجلاسلاری نین قرارلاری ایله نئچه مین گوناهسیز محو ائدیلمیشدیر؟ خوصوصی دوشرگه لره سورگون ائدیلمیش ” خالق دوشمنلری “ نین عاییله عوضولری نین تخمینی سایینی کیم دئیه بیلر؟.. ” .بو سؤزلر گؤرکملی آکادئمیک ضییا بونیادووون ” قیرمیزی تئررور “ کیتابینداندیر.دوغرودان دا، ۱۹۳۷- ۱۹۳۸-جی ایللر آذربایجان زاقافقازییادا ان چوخ درین ذکالارین، دوشونن بئیینلرین محوینه یؤنلن رئپرئسسییا و دئپورتاسییا قوربانلاری نین اؤن سیراسیندا اولدو. بونلارین ایچریسینده یالنیز کیشیلر دئییل، چوخلو سایدا آذربایجان قادینلاری دا وار ایدی. بئله خانیملاردان بیری معاریف خادیمی، پئداقوق، ژورنالیست، ترجومه چی مدینه خانیم قییاس بیلی اولوب. آذربایجانین ایلک معاریفپرور قادینلاریندان بیری، گؤرکملی پئداقوق و ایجتیماعی خادیم مدینه خانیم قییاس بیلی (وکیلووا) ۱۸۸۹-جو ایلین آپرئلینده قازاخ قزاسی نین سالاهلی کندینده دونیایا گلیب. معاریفپرور مئهدی آغا وکیلووون عاییله سینده دوغولموش مدینه خانیم ایلک دینی-دونیوی تحصیلینی والیدئینلریندن، سونرالار تیفلیسده ” موقدس نینا “ پئداقوژی مکتبینده آلمیشدیر. عؤمرو بویو معاریف و مدنیتین اینکیشافینا چالیشمیشدیر. قازاخ و گده بَی بؤلگه لرینده مکتبلر تشکیل ائتمیشدیر. ۱۹۰۶-جی ایلده سالاهلی کندینده ایلک روس قیز مکتبینی آچمیشدیر. بو، زاقافقازییادا ایلک قیز مکتبی اولموشدور. ۱۹۱۸-جی ایلده قازاخ قزاسی کند مکتبلری نین اینسپئکتورو ایشله میشدیر. ۱۹۱۹-جو ایلده عاییله حیاتی قورموش، ایکی قیزی، بیر اوغلو دونیایا گلمیشدیر.
۲۰-جی ایللرین آخیرلاریندا باکییا کؤچن مدینه خانیم بورادا یاشادیغی منزیلده کورسلار تشکیل ائتمیشدیر. سونرا آذربایجانلی قیزلار اوچون دارالمعلمات-قیز مکتبلری اوچون ایبتیدای صینیف موعلیملری حاضیرلایان ایلک پئداقوژی تحصیل اوجاغینی یاراتمیشدیر. سونرا باکیدا اورتا مکتبلرده، کند تصروفاتی اینستیتوتوندا موعللیملیک ائتمیش، آذربایجان دؤولت طیبب اینستیتوتوندا آسسیسسئنت وظیفه سینده چالیشمیشدیر.
هدفده اولان وکیلوولار نسلی نین بیر عوضوو
او، ” شرق قادینی “ ژورنالی نین یارادیجیلاریندان بیری کیمی ساوادسیزلیغا قارشی موباریزه یه قوشولموش، ترجومه چیلیک فعالیتی ایله آردیجیل مشغول اولموشدور. صمد وورغون آ.س.پوشکی نین ” یئوگئنی اونئگین “ منظوم رومانی نین پوئتیک ترجومه سی اوزرینده چالیشارکن اونون تؤوصییه لرینه قایغی ایله یاناشمیشدیر. روس اوخوجولاری اونون ترجومه سی ایله م.س.اوردوبادی نین ” دومانلی تبریز ” ، ابولحسنین ” یوخوشلار “ رومانی ایله تانیش اولموشلار.
۱۹۳۶-جی ایلین دئکابر آیی نین ۸-ده ۱۷۴۷ ن-لی اوردئره اساسن حبس ائدیلیب. ۸ سئنتیابر ۱۹۳۷-جی ایله کیمی ۱۲ دفعه دیندیریلمیشدیر.
۱۹۳۶-جی ایلین ۱۰ دئکابریندا لئیتئنانت پلاتونوو و سئرژانت اوقانئزوو طرفیندن کئچیریلن دیندیریلمه دن:
سوال: ایستینتاق موعین ائدیر کی، سیز غئیری-لئقال عکس اینقیلابچی موساواتچی تشکیلاتی نین عوضووسونوز. بونو بوینونوزا آلیرسینیز؟
جاواب: یوخ، بوینوما آلمیرام.
سوال: سیز شخصن موساواتچیلاردان کیمی تانیییرسینیز؟
جاواب: موساواتچیلاردان آشاغیداکیلاری تانیییرام: وکیلوو رحیم – داییم اوغلو، موساوات پارلامئنتی عوضوو ایدی. عکس اینقیلابچی موساواتچی فعالیتینه گؤره سورگونده ایدی، ۱۹۳۴-جو ایلده سولووکی کونسلاگئریندن قاییداندان سونرا اؤزونو اؤلدوردو؛ وکیلوو ایسفندییار – آتامین عمیسی اوغلو، سولووکی کونسلاگئرینده سورگونده ایدی، ۱۹۳۶-جی ایلین نویابریندا قاییدیب؛ وکیلوو ذکریییه – داییمدیر. کونسلاگئرده ایدی، سورگوندن ۱۹۳۶-جی ایلده قاییدیب؛ وکیلوو(باهارلی) محمد حسن، سورگونده ایدی؛ رحیموو عبدولحسن – موعلیمدیر.
فئورالین ۸-ده کئچیریلن یئددینجی دیندیرمه دن:
سوال: ایستینتاق موعین ائدیب کی، سیز حبس اولوندوغونوز گونه دک عکس اینقیلابچی مؤوقئعده اولاراق سووئت حاکیمیتی علئیهینه موباریزه ائدیردینیز.
جاواب: بونو ردد ائدیرم.
سوال: سیزی موساواتچیلارلا نه باغلاییردی؟
جاواب: بیزیم بیر میلتچی نظریمیز، قوهوملوغوموز و بو آداملارین مدنیتی…
۱۹۳۷-جی ایل سئنتیابرین ۸-ده مدینه خانیم آخیرینجی اون ایکینجی دیندیریلمه زامانی موستنطیقین: ” ایضاح ائدین گؤرک، آذربایجان عکس اینقیلابی میلتچی تشکیلاتلا سیزین عکس اینقیلابی علاقه نیز کونکرئت اولاراق ندن عیبارت ایدی؟ “ سوالینا یئنه ده ردد جاوابی وئرمیشدیر.
همین گون ایستینطاقین بیتمه سی حاقدا پروتوکول ترتیب اولوناندا قییاس بیلی مدینه خانیم رسمی ائلان ائتدی کی، اونون ایستینطاقا هئچ بیر علاقه سی یوخدور، موساوات فیرقه سینده اولماییب و عکس اینقیلابی میلتچی تشکیلاتلا علاقه سی یوخ ایدی. سون قرار – گوللـه لنمه حؤکمو
آنجاق بوتون بونلارا باخمایاراق، ۱۹۳۷-جی ایلین سئنتیابرین ۲۳-ده ترتیب اولونموش ایتتیهامنامه ده آشاغیداکیلار یازیلمیشدیر: ” آذربایجاندا سووئت حاکیمیتی هله برقرار اولمامیشدان اول مدینه خانیم قییاس بیلی موساوات پارتییاسی نین فعال عوضوو اولوب، م.ا.رسولزاده و موساواتین باشقا گؤرکملی باشچیلاری ایله سیخ علاقه سی وار ایدی. آذربایجاندا سووئت حاکیمیتی قورولاندان سونرا قییاس بیلی یئنه ده موساواتچی مؤوقئعیینده قالیب، باکیدا اولان غئیری-لئقال عکس اینقیلابی موساوات تشکیلاتلارینا داخیل ایدی و باهارلی محمد حسن، وکیلوو رحیم و باشقالاری طرفیندن رهبرلیک ائدیلن غئیری-لئقال موساوات مرکزی ایله علاقه ساخلاییردی. همین تشکیلاتین ۱۹۲۷-جی ایلده لغو اولونماسیندان سونرا مدینه خانیم قییاس بیلی اؤز اطرافینا عکس اینقیلابی روحدا گنجلری توپلاییردی. ۱۹۳۰-۳۳-جو ایللرده قییاس بیلی ایراندا اولان موساواتچیلارلا غئیری-لئقال علاقه ساخلاییردی. حبس اولونانا کیمی قییاس بیلی مدینه خانیم سووئت حؤکومتیله موباریزه مؤوقئعیینده قالیب، عکس اینقیلابی-میلتچی تشکیلاتی نین عوضولری روحوللا آخوندوو، بکیر چوبانزاده و باشقالاری ایله علاقه ساخلاییردی. گؤستریلنلره اساسن قییاس بیلی مدینه خانیم مئهدی قیزی ۱۸۸۹-جو ایلده بی عاییله سینده دوغولموش، دول، طیبب اینستیتوتونون موعلیمه سی، آذربایجان SSR CM ۷۲ و ۷۳-جو مادده لری ایله تقصیرلندیریلیر. موتتهیم قییاس بیلی اؤزونو قیسمن موقصیر حساب ائتدی. ایضاح اولونانلارا اساسن، ۱۳۵۰۶ ن-لی ایستینطاقی بیتمیش حساب ائده رک قییاس بیلی مدینه خانیمین ایشی آذربایجان XDIK نزدینده اولان خوصوصی اوچلویه وئریلسین ” . آذربایجانSSR XDIK نزدینده کی اوچلوگون ۱۹۳۷-جی ایل سئنتیابرین ۲۶-دا کئچیریلن ایجلاسین پروتوکولوندان چیخاریش.
ائشیدیلدی: آذربایجان SSR CM - نین ۷۲ و ۷۳-جو مادده لری ایله تقصیرکار ساییلان قییاس بیلی مدینه مئهدی قیزی نین ۱۳۵۰۶ ن-لی جینایت ایشی. قرارا آلیندی: قییاس بیلی مدینه خانیم مئهدی قیزی املاکی موصادیره ائدیلسین، گوللـه لنسین. ۱۳۵۰۶ ن-لی جینایت ایشی نین ۲۰۲-جی ورقه سینده کی آکتدان چیخاریش: ” آذربایجان SSR XDIKخوصوصی اوچلوگون ۱۹۳۷-جی ایل ۲۶ سئنتیابر تاریخلی، ۴۵ یاشیندا اولان قییاس بیلی مدینه خانیم مئهدی قیزی نین گوللـه لنمه سی حاقدا قراری ۱۹۳۷-جی ایل سئنتیابرین ۲۸-ده گئجه ساعات ۰۱٫۲۵-ده یئرینه یئتیریلمیشدیر. باش لئیتئنانت سوخانوو ” . مدینه خانیم قییاس بیلی حاقیندا چیخاریلمیش عدالتسیز حؤکم ۲۴ آوقوست ۱۹۵۶-جی ایلده آذربایجان عالی محکمه سی نین جینایت ایشلری اوزره محکمه کوللئگییاسی طرفیندن لغو ائدیلمیش و اونا برات وئریلمیشدیر.
بو دا آمانسیز رئپرئسسییا توفانیندا محو ائدیلن، یاریمچیق قویولان داها بیر ضیالی آذربایجان قادینی نین آجی طالعیی…
کؤچورن: آیدا بیات - خـــــاتـــــون بلوگفا


c: text/html

text:
پیس و گؤزل
پیس و گؤزل (اینگیلیسجه: The Bad and the Beautiful, فارسجا: بد و زیبا) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی قیلبرت رولان، قلوریا قراهام، بری سالیوان (اویونچو)، دیک پاول، والتر پیجن، کرک داقلاس، لانا ترنر جانلاندیریب. ۱۹۵۲ میلادی ایلینده ۶ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۵ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The Eddie Mannix Ledger, Los Angeles: Margaret Herrick Library, Center for Motion Picture Study.
قارداش پروژهلرده پیس و گؤزل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ایران ینگ آبادان شهرینده ییتگی سانی 14 آداما یتدی
هنیز ده 50 آدامینگ چؤکِن جایینگ ایچینده بوُلاندیغی چاق ادیلیأر
دوشنبه گۆنی ایران ینگ خوزستان ولایاتی نینگ آبادان شهرینده ییقیلان 10 مرتبه لی جایینگ ییتگیلری 14 آداما یتدی.
ایران ینگ دؤولت تلویزیونی بارلاغ حالاص ادیش ایشی نینگ دوُوام ادیأندیگینی حابار بردی.
آبادان ینگ حأکیمی احسان عباسی پور "آبادان دا آرادان چیقانلارینگ سانی 14 آداما یتدی. یارالانانلارینگ سانی دا 37 آداما یتدی" دیدی.
متروپل آدینداقی جای دوشنبه گۆنی ییقیلیپدی.
خوزستان ینگ قاضیهتی بو واقادان سوُنگرا 10 جوُغاپکأرینگ توسساغ ادیلندیگینی حابار بریپدی.
هنیز ده 50 آدامینگ چؤکِن جایینگ ایچینده بوُلاندیغی چاق ادیلیأر.
ایران ینگ حابار سریشده لری، متروپل جایی نینگ ایه سی حسین عبدالباقی نینگ ده اؤلِنلرینگ آراسیندا بوُلاندیغینی حابار بریپدی.


text:
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی: روسیه نینگ اوروش مجرمی دیب قبول قیلینیشی ممکن
اوشبو توغریده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی انسان حق لری عالی کمیشنری میچل باچله بیانات بیردی
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی انسان حق لری عالی کمیشنرلیگی سوزچیسی راوینا شامداسانی, بیرلشگن ملتلرنینگ ژنیو دفتریده ترتیب له گن هفته لیک مطبوعاتی کنفرانسیده, بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی انسان حق لری عالی کمیشنری میچل باچله نینگ بیاناتی نی اوقیدی.
روسیه نینگ 24- فبروری کونیده اوکراین گه قرشی اوروش باشلتگن روسیه اردوسی نینگ اوکراینده مسکونی نقطه لرنی بمباران قیلگن لیگی, تینچ اهالی نی اولدیرگن لیگی, کسلخانه و مکتب کبی زیربنا لرنی ویران قیلگن لیگی نی بیلدیرگن باچله, بو ایش لر نینگ اوروش جرمی دیب قبول قیلینیشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
باچله, 8- اپریل کونیده کراماتورسک شهریده ریل استیشنی نینگ روسیه تامانیدن بمباران قیلینگن لیگی نی معلوم قیلرایکن, اوشبو حادثه عاقبتیده 60 نفر تینچ اهالی نینگ اولگن لیگی و 111 نفر نینگ ایسه یره لنگن لیگی نی بیلدیردی.
باچله, اولکه نینگ شرقیده اوکراین قوراللی کوچ لری نینگ هم عادی اهالی گه قرشی هجوم اویوشتیرگن لیگی نینگ انیقلنگن لیگی نی معلوم قیلدی.
روسیه- اوکراین اوروشی نینگ باشله گن کون (24- فبروری) دن 20- اپریل کونی گه قدر کمیده 2 مینگ 345 تینچ اهالی نینگ اولگن لیگی و 2 مینگ 919 نفر عادی اهالی نینگ ایسه یره لنگن لیگی نی معلوم قیلگن باچله, تینچ اهالی نینگ اینگ کوپ (29,3 فایز) اوکراین اردوسی نینگ کنترولی ده گی منطقه لرده اولگن لیگی نی بیلدیردی.
باچله, کمیده 3 مینگ نفر تینچ اهالی نینگ ایسه تداوی ایتیله آلمه گن لیگی و اوروش لر جریانیده گی باسیم لر سببلی اولگن لیگی نینگ تخمین ایتیلیاتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
باچله, روسیه قوراللی کوچ لری نینگ محاصره سببلی تینچ اهالی نی یشینگن جای لریدن چیقمس لیککه مجبور قیلگن لیگی نینگ اوشبو دایره ده مهم بیر موضوع ایکن لیگی نی بیلدیردی.


text:
حیدر بیات
حیدر بیات ـ (دوغوم: 1355 آغ بولاق ـ زنگان) آذربایجانلی یازار، شاعیر و آیدین.
حیاتی[دَییشدیر]
سید حیدر بیات ۱۳٥٥- جی ایلده زنجانین آغ بولاق کندینده دونیایا گؤز آچدی. ٦ یاشیندایکن ملا یانیندا گلهنکسل مکتبه گئدیب، قرآن کریم-ی اوخوماغا و اؤیرنمگه باشلادی. ۷ یاشیندا ایلک مکتبله یاناشی گلهنکسل مکتبلرده «تنبیه الغافلین»، "گلستان سعدی"، "کلیله و دمنه" کیمی کیتابلاری دا اوخودو. داها سوْنرا زنجان حوزه علمیهسینده عرب ادبیاتی و منطق اوخوماغا باشلادی. اورادا رسمی تحصیلاتینی دا سیکله قدر داوام ائتدیردی. ۱۳۷۳-ده قوم حوزهسینه گلیب اورادا اصول فقه، فقه، منطق و فلسفه، تفسیر و کلام کیمی علملری اوخوماغا باشلادی. بیات، ۱۳۸۲ایلینده قومدا "تورک ادبیاتی اوتاغی" (اتاق ادبیات ترک) آدلی مدنی بیر اوجاق قوردو و تورک دیلی و ادبیاتی اوزرینده چالیشمالارینی سوردوردو. آیریجا، مجمع الشعرای آل یاسین، انجمن ادبی حوزه، انجمن شعر و قصه حکیم هیدجی، پینار درنگی، مقدس اردبیلی هیئتی کیمی درنک و اوجاقلارین اویهسی، اوستادی و یا قورجوسو اولاراق فعالیت ائتدی.
حاضیردا تورک ادبیاتی ساحهسینده چالیشان بیات، عئینی زاماندا قوم حوزهسینده فقه، اصول فقه و فلسفه کیمی درسلری داوام ائتدیریر. او، ۱۳۷۹-دان اعتباراً پروفسیونل اولاراق تورک ادبیاتی ساحهسینده چالیشیر.
سید حیدر بیات بیر ایلدن آرتیق بیر سوره "پیام قم" آدلی هفتهلیگین تورکجه صحیفهسینی یولا سالاراق باش یازاری اولموشدور. اونون بیر چوْخ شعری و مقالهسی مۆختلیف قزئته، درگی و آنتولوژیلرده یایینلانمیش و اینترنت صحیفهلرینده گئنیش شکیلده یئر آلمیشدیر.
"آلما یولو شعر توپلوسو"، قوم، نوید اسلان یایینلاری و "سیبی میان دو آینه" (ایکی آینا آراسینداکی آلما: عراق بؤلگهسی کلاسیک تورک یازار و شاعیرلرین تذکرهسی) اونون یایینلانمیش اثرلریندندیر.
سید حیدر بیات ائولی ایکی اوشاق آتاسیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
ِAzadlıq qəzetinin Güneyli fəlsəfəçi Eyvaz Taha ilə müsahibəsi “İranda fars dili qurumları, habelə ”bir dövlət, bir millət, bir dil“ konsepsiyasını müdafiə edən mərkəzəçil ziyalılara görə Azərbaycan türkəcəsinin tədrisinə gərək yoxdur. Çünki evlərdə, bazarlarda, küçələrdə və istirahət zonalarında xalqın bu dildə danışmaq azadlığı vardır. Üstəlik, dövlət teləkanallarından bəzi programlar bu dildə səsləndirilir. Güc strukturları soruşurlar siz …
Read More “İnsan azadlığa məhkum deyil, azadlığın özüdür! | Eyvaz TAHA”
2016-جی ایلده بؤیوک پولیتولوق حئیدر جامالی ایتیردیک، 2018-ده ایسه آدلیم ژورنالیست اورخان جامالی. طبیعت بایرامی کیمی جفنگییاتلا مشغول اولان گونئی آذربایجان مئدیاسی نه حئیدرین اؤلومونو اؤنمسهدی، نه ده اونون اوغلو اورخانین قتلینی. حئیدر جامال اؤز اجلی ایله فانی دونیایا گؤز یومدوسا اورخان جامالین اؤلومو فاجیعهوی ایدی. 31 اییول 2018-جی ایلده مرکزی آفریکا رئسپوبلیکاسیندا غئیرفورمال سیلاحلی …
Read More “اورخان جامال مرثییهسی | ایواز طاها”
آشيق سؤزوٍ ديليميزده اوٍچ آنلام داشييير: آ ـ هم اوْخويان، هم چالان، هم ده سؤز قوْشان ساز شاعيري. بير آشيق أکهسن بير ساز گؤيره؛ بير شاعير أکهسن بير نانا حسرت؛ بير پاييز أکهسن بير ياز گؤيره؛ من بونا حسرتم، آي آنا حسرت. (ن.ايلاهي) ب ـ قوْيونون ديز قاپاغيندان چيخان اوْيناق سوٍموک. اوشاقلارين آشيقآشيق اوْيونوندا ايشلتديکلري …
Read More “نئجه یازاق: آشيق/ عاشيق | ایواز طاها”
ناظیم حئکمتین ایذنی ایله أوَت، من ده وطن خاینییم. سیز وطنپرورسینیز، سیز یوردسئورسینیز، من یورد خائنی، من ده وطن خاینییم. وطن تارلالارینیزسا، داغ أتهیینده دینجلمهسارایلارینیزسا، پولصاندیقلارینیزسا، دستهچئکلرینیزسه، میلیاردلارجا یولسوزلوقدورسا، وطن؛ وطن جایناقلاریسا آغالارین، یوخسوللوقدورسا نئفت قویولاری چئورهسینده، فهلهلرین قابار ألی گؤرهو-لیلرین قابار آلنیدیرسا وطن، من ده وطن خاینییم! شوسه یوللار اوزونو آجلیقدان گبرمک، قیزدیرمادان …
Read More “من ده وطن خاینییم | ایواز طاها”
فیرتینادان داها دیدرگین یاشادیم هانسیسا بیتکینین گؤیرمهدییی اؤلکهده. آی سوزهرک گئدن چئویکلیک! آیاقلاریمین آخساقلیغی یولونوزون کلهکؤتورلویوندن ایدی. _______________ در به درتر از باد زيستم در سرزمينى كه گياهى در آن نمى رويد. اى تيز خرامان! لنگى پاى من از ناهموارى راه شما بود.
بو نئجه وطندیر کی، نه قادین گؤزلرینین گیزملرینی درسلیکلره بوراخیر نه ده سئوگینین رمزینی. بو نئجه وطندیر کی، دؤیوشور بولودلا یاغیشلا. قادین کؤکسو بارهده دوسیا آچیر قیزیلگولو ایستینطاغا چکیر. ـــــــــــــــــــــــــ گیزم: راز /درسلیک: کتاب درسی /دوسیا: پرونده /کؤکس: سینه /ایستینطاق: بازجویی.
نئچه آیدیر اینتئرنئت اۆزره درس اوْجاغی کیمی بیر تئلهرادیو شبکهسینه فیکیرلهشیریک. قورومون باشلیجا مقصدی تۆرکجه میللی سؤیلمین گلیشمهسینه یاردیم گؤسترمکدیر. ألبته سؤز بؤیوک بیر پلاندان دئییل، خالقیمیزا اوزاقدان اؤیرهتمه [آموزش از راه دور] ایمکانینی ساغلایاجاق کیچیک گیریشیمدن گئدیر. اؤیرهتمه ماهییتی داشییاجاق بو قوروملا داها بیر یئنیلیک یاراتماغی آغیر وظیفه کیمی حیس ائدیریک: بیر یاندان …
Read More “اینتئرنئت اۆزره یئنی تئلهرادیو شبکهسی”
گئجه یارالی بوغازلا اوخویور گئجیکمیش آندا. دنیز سویوقجا اوتورموش، بیر بوداق مئشهنین قارانلیغیندا ایشیغا دوغرو باغیریر.
نئرودانین ”اوغول“ باشلیقلی گؤزل شعرینی ”سالام ساروان“ روسجادان چئویرمیش، من ده شعرین اینگیلیسجه متنی اساسیندا اوندا أل گزدیرمیشم. بونجا سیاسی هایکوی ایچینده بو شعر روحو بیر آنلیق دورولدا بیلر. ایواز طاها هئچ بیلیرسنمی، اوغلوم، بیلیرسنمی هاردان گلمیسن بیزه؟ آجیالاواج آغ قاغاییلی اوزاق گؤلدن گلمیسن. اونونلا من قیشدا سو کناریندا قیپقیرمیزی تونقال قالادیق: روحوموزو اؤپن دوداقلاریمیزا …
Read More “اوغول | پابلو نئرودا”
بیلمیرم بو چیرکین ”تأسف ائدیجی“ سؤزو هاردان دیللره دوشوب؟ ایسماریج [مئساژ] وار ”تأسف ائدیجی“ ایله باشلانیر؛ بعضن گومان ائدیلیر، ”تأسف ائدیجی“ سؤزونو ایشلتمهدن آنلامی یئترینجه چاتدیرماق اولماز؛ بعضن ده سیاسی بیر اولایین تراژیک ماهیتینی گؤسترمکده ”تأسف ائدیجی“دن یان کئچیلمیر. سانال اورتامدا بئله بیر جومله ایله قارشیلاشدیم: ــ تاسف ائدیجی دیر که حبس اولان اشخاص لار …
Read More “نئجه یازاق: ”تأسف ائدیجی“ یازمایین! | ایواز طاها”
منیمله یورو، اولا بیلسین کولک داها بیزیم اوچون بئلهجه أسمهسین. اولا بیلسین آرتیق اولدوزلار بیزیم اوچون بئلهجه سایریشماسین. منیمله گل، پاییزدان اؤنجه، قان دنیزلری بیزی آییرمازدان اؤنجه، و سن سئوگینی اؤز اورهیینده اوچوروب داغیتمادان، من ایسه اؤز اورهییمده…
بیر سؤزجوک سؤزجوکلر چیغینا* چئوریلیر هانسیسا قادینی گؤزلهدییین واختدا. قونشولاردان اودون آلماغا هاوا هلهلیک یئترینجه سویوق دئییل. ____________ * قار اوچغونو، بهمن، avalanche
اسفند آیینین 6-سیندا شهید مدنی آذربایجان بیلیم یوردوندا آنا دیلی گونو موناسیبتی ایله مراسیم کئچیریلدی. بو مراسیمده ایواز طاها “سیمگهسل دونیا/جهان نمادین” باشلیغی آلتدا چیخیش ائتدی. طاهانین نظرینجه اسکی فلسفهده گئرچکلیک و دوشونجهنین (ذهنین و دونیانین) ایلگیلری موباحیثه موضوعسودور، آمما ایییرمینجی عصردن دیل ده دؤرهیهیه گیریر و بیر D اوچلویو یارانیر: “دیل، دوشونجه و دونیا”. …
Read More “ایواز طاهانین “سیمگهسل دونیا/جهان نمادین” باشلیقلی چیخیشی”
آزردیکت سایتیندا “confirmation” سؤزونون دوغما قارشیلیغینی آختاردیم. بیر چوخ دیللردن دؤغمالاشمیش کلمه گلدی اما دوغما دیلدن یادلاشدیریلمیش هئچ بیر سؤز گلمهدی: اساس ثبوت فاکت دلیل تصدیق ائتمه راتیفیکاسیا ائدیلمه تصدیقلنمه تصدیقلمه تصدیق سؤزجویون آنلاملاری سیراسیندا هئچ اولماسا بونلار دا گله بیلردی: دوغرولاما دوغرولانما ساغلاملاشدیرما وورغولاما وورغولانما اونایلاما دیلده باشقا دیللرله مدنی موبادیلهیه قارشی دئییلم، یابانچی …
Read More ““confirmation” سؤزونون دوغما قارشیلیغی”
منیم لیلام همیشه پنجره آرخاسیندا یوخویا دالیر دان سؤکولرکن قولسوز گلهجهییمی یاخشی آنلاییر، آنجاق منده آرتیق پنجرهنی آچماغا بیر گوج یوخ. __________ لیلای من همیشه پشت پنجره میخوابد و خوب میداند که من سپیدهدمان بدونِ دست میآیم و یارای گشودن پنجره با من نیست.
1990-جی ایل یانوارین ایییرمیسینه کئچن گئجه آراز رادیوسوندان قارا خبرلر گلمهیه باشلادی. باکی ایشغالینا دیرهنهرک شهید دوشموش اینسانلار بارهده خبرلر دمیر سرحدلری نئجه آشیردی؟ سووئت [شوروی] قوشونلاری باکیداکی اؤتوروجولری [فرستندهلری] سوسدورسالار دا، خبرلری شوشاداکی اؤتوروجولردن دینلهییردیم؛ آغیر نویزلار ایچینده. باشقا بیر قایناق، وئرلیشلرینی مونخئندن یایان آزادلیق رادیوسو ایدی. بو رادیو ساواش آلانینا سوروکلنمیش باکی اهالیسینین …
Read More “ایییرمی یانوار، سووئت تابوتونا سون میخ | ایواز طاها”
تبریزده ایکی چیخیش و بیر وورکشاپی گئرچکلشدیرمک اوچون منه ایمکان یاراندی. وورکشاپ 21 دی تاریخینده خط سوم درنه یی نین دعوتی و سایین اولکر اوجقار، رسول اسمعلیلیان و مرتضی طوسینین زحمتی و ٱمه یی سایه سینده گئرچکلشدی. “دوشونجه آفتلری” باشلیغی آلتیندا کئچیریلمیش بو وورکشاپدا ایکی موضوع اینجه لندی: 1. “یارلیق و اؤزچولوک/ برچسب و ذاتگرایی” …
Read More “بیر وورکشاپ و ایکی چیخیش”
بؤیوک حکیم جاواد هیئت عؤمرونون سون آیلاریندا بیر کیتاب اوزهرینده ایشلهییردی. ائله محض او زامانلار اونون گوندهلیک زیارتی منه قیسمت اولدو. باکیدا ایکی اوچ آی سورن بو گؤروشلرین آماجی حکیمین حاضیرلادیغی برتراند راسلین “غرب فلسفه تاریخی”نین رئداکتهسی ایدی. آذربایجان جومهورییتی بیلیمیوردلارینین بیری بو ایشی منه تاپشیرمیشدی. بو گوروشلرده من حکیمدن دفعهلرله خاطیرهلرینی قلمه آلماسینی ریجا …
Read More ““نؤقطهلی ویرگول” | ایواز طاها”
مجهول فعللر آوروپا دیللرینین ائتکیسی ایله دیلیمیزده چوخ واخت یئرسیز ایشلهنیر. مجهول فورمالارین فارسجادا گئنیش ایشلنمهسی ده پروبلئمین کؤکلرینی داها درینلشدیریر. ــ پرئزیدئنت طرفیندن معین اولونموش هئیت. یوخاریداکی جومله ده بیلینمیر پرئزیدئنت هئیتی اؤزو معین ائدیب، یوخسا معین ائتدیریب؟ جوملهنی بو بیچیمده آیدینلاشدیرماق فارسجادا مومکون دئییل. چونکی فارس دیلینده بعضی فعللرین تأثیرلی [متعدّی] فورماسی …
Read More “مجهول فعللر سورونو | ایواز طاها”
بیر موًددت اؤنجه دوستلارین بیری توپلومسال شبکهلرده یازمیشدی: «صمد بو گونون تاریخینده، دنیاسین دئیشیب! صمد آذربایجانین عزیز و صداقتلی اوغلی، آذربایجانین اوره ینده یئر آلیب. صمدین یولی خالقین یولی صمدین یولی دواملی اولسون: آنا دیلینده مدرسه – اولمالیدی هر کسه.» بو متنه بئله بیر دوًزهلیش وئرمک اولار: ــ بو گونون تاریخینده > بئله بیر …
Read More “نئجه یازاق: جوملهلره دوزهلیش (1) | ایواز طاها”
گونئی آزربایجانین أدبی دیلینده بؤیوک جانلانما وار. بو گئدیشده دیلله یئترینجه تانیشلیغین یوخلوغوندان دولایی گئنیش یانلیشلیقلار بوراخیلیر. بونون اوچون گونئی یازارلاری رئسپوبلیکانین رسمی دیلینی دقیق اوخومالیدیرلار. گونئی دیل باخیمیندان قوزئیه مؤحتاجدیر. آنجاق بیزده موًثبت مقام دا وار–طنطنهلی دیلدن اوزاقلاشماق. بیز آذ تیوینین یاری روس، یاری فارس تورکجهسینی قوللانماقدانسا دوغما سؤزلره اوًستونلوک وئریریک. “داخیل اولماق” یئرینه …
Read More ““داخیل اولماق” یئرینه “گیرمک”دن اوتانیریقمی؟ | ایواز طاها”
بوندان اؤنجه بیر کیتابیم سانال اورتامدا [مجازی فضادا] یاییلمیشدی. کیتابین آدی “کیملیکچی سیاست بارهسینده پاتولوژیک تئزلر“دیر [تئزهایی آسیبشناختی در بارهی سیاستهای هویتی]. کیتاب، آدیندان بللی اولدوغو کیمی، پاتولوژیک ماهیت داشیییر. بونون اوچون اوندا گئدن سهولر اوخوجو کوتلهسینه ایستهنیلمز ائتکی بوراخا بیلر. مقالهنین منیم اوچون حیاتی اؤنم داشیدیغینا گؤره، سایین فیکیرداشلارین تنقیدی باخیشینی اؤیرنمک ایستهییرم. …
Read More ““کیملیکچی سیاست…” حاققیندا رأی سورغوسو”
“سیاسال” سؤزو صیفت اولسا دا اونو ایسم کیمی ده ایشلهدیرلر. بو، اینگیلیسجه the political ایصطیلاحینین قارشیلیغیدیر. آذربایجان تورکجهسینده ایندییه قدهر ایشلنمهمیش بو تئرمینین (بوندان اؤنجه اونو بیر نئچه کز قوللانمیشام) ایستانبول تورکجهسینده قارشیلیغی “سیاسال”دیر، فارسجادا ایسه “أمر سیاسی”. “سياسال” تئرمینی گوج قورولوشلارينا (پوليس) قارشی اولدوغوندان آنلام قازانیز. و “سیاست” سؤزوندن ده فرقله نیر. سیاست اؤلکهنی …
Read More “سیاسال [امر سیاسی]”
اینسان توپلومون اینکیشافینا و سیاسی چئورهنی دییشدیرمهیه قالخیرشیرکن اؤزنهلهشیر. بئله بیر اؤزنهنین بعضی اؤزهللیکلری اولمالیدیر؛ مثلن بیلیک، أخلاقی یاناشما، عقلانیت و دیرهنیش روحو. فعالیت آپاریلاجاق آلاندا بیلیکلی اولماقدا هئچ بیر شوبهه یوخ. یوخسا سون مقامدا یانلیز جهالت ظولمه غلبه چالاجاق. آمما سون اوچ اؤزهللییه گلدیکده، دیرهنیش روحو و أخلاقی یاناشما طرزی ایله …
Read More “غلامرضا أمانینین خاطیرهسینه | ایواز طاها”
آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا بللی بیر سوال آردیجیل تکرارلانیر. چوخ واخت مندن سورولان بیرینجی سوال بودور: «سیز گونئیده نئچه میلیونسونوز؟» بیر جاواب بودور: «جانیم من ایستاتیستیکا [آمار] اوزمانی دئییلم، فلسفه اوخویورام.» قارشی طرف دئییر: «هئچ اولماسا بیر تخمین ایرهلی سوره بیلرسنیز کی!» دئیهنده «ایگیرمی میلیون»، قارشی طرف آجیقلانیر: «سیزده هئچ میللی روح یوخدور کی، اؤزونوزو آز گؤستریرسینیز.» …
Read More “بیز نئچه میلیونوق؟ | ایواز طاها”
گلهنک باجاسيندان باخاندا بونلاري گؤروروک: باکي، يوٍنگوللوکدن گؤيه ميللَنميش چرپلنگه [بادبادکه] اوخشايير، تبريز ايسه آغيرليقدان پاليچيغا اوتورموش گمييه. قوزئيده آسقيراق گليرکن ساغلامليق دئمک، قاپي کانداريندا [آستاناسيندا] گؤروشمکدن چکينمک، گونون فالينا دريندن اينانماق آلداتماسين بيزي. بونلارين گلهنهيه دخلي يوخدور، سووئت توتاليتاريزمينين تالاديغي ديني آيينلرين يئرينده اوتورموش دئفورمه آيينلردير بونلار. سونوج آيديندير: قوزئيده گلهنک بوشلوغو نه قدهر …
Read More “سئچمهلر: گلهنک، تبریز و باکی”
۱. سکسنینجی گونش ایللرینین اوللرینده مدنی فعال رحمتلیک نصیریان دونیایا گؤز یومدو. اونون ختم تؤرهنلرینی طنطنهلی کئچیردیک. دوستلارلا بیرلیکده خئیرال مسجدینده پلانلاشدیردیغیمیز مراسیم اوچون تورکجه یاخشی چیخیش ائدن، عینی حالدا مدنی فعالیتله ماراقلانان بیر عالیم آرادیق. بو آختاریشدا یولوموز اردبیل چئورهسینده گیلانده کندینه دوشدو. دوستلارلا بیرلیکده حجت الاسلام عظیمی قدیمی مراسیمه دعوت ائتدیک. ائرتهسی گونو …
Read More “کیمسهنی اینانجیمیزا فدا ائتمکده حاقلیییقمی | ایواز طاها”
دولت با آنهمه رأیی که آشکارا نوعی رفراندوم دربارهی اقتدارطلبی بود، با اقدامات نسنجیده در حال برباد دادن امید طرفدارانش است. آخرین این اقدامات مربوط است به ممنوعیت استخدام افرادی با لهجهی غلیظ در آموزش و پرورش. معنای این سخن تنها اعمال تبعیض در حق شهروندان غیرفارس نیست، بلکه دریغ کردن حق استخدام از هرکسی …
Read More “بیتدبیری دولت امید”
سؤزجوکلر قالابالیغیندایام، سؤزجوکلر کوتلهسینین داریخدیریجی أحاطهسینده. ایکیلی دانیشیقلار، جیب تلفونلارینین زنگلری، چئورهمدهکی دوداقلارین تلهسیک ترپهنیشی، و یانیمدا اوتورموش کیشینین قارماقاریشیق مونولوگلاری. بوتون بونلارین آخاریندایکن غریبه حادیثه باش وئریر؛ هئچ بیر ریتوآلا [آیین] گرهک قالمادان سؤزجوکلرین آنلامی سامان کیمی سوورولوب گئدیر. سؤزلر بوشیئره خرجلهنیر. بوردا چوخلاری بوشبوش دانیشیر. بونون آدی “دانیشان دیلسیزلیک”دیر. گونئی شعرینده بئله …
Read More “سؤزجوکلرین نیسگیللی اؤلومو | ایواز طاها”
دوغما مطبوعاتیمیز…. دوستوم ائیواز طاهانین بو فوتونو پایلاشماسی یارینا نوستالوگییامیزا دؤنموش یارپاق درگی سین سالدی. گؤزومو یوموب آنی لاریمی واراغلادیم بو درگی ایله. رضا بی کاظیمی خانیم قاضی زاده خانیم علیزاده خانیم فرشی و اردبیلین سویدق هاواسی بیر چوخ موغان اوشاقلاری آنیلاریمدا تبسم ائتدیلر… مطبوعات ما وقتی دوست عزیزم دکتر طاها این تصویر را منتشر …
Read More ““یاریاق” بیر ایکی جومله ده | حمید آصفی”
هارون قولچاغی آنارکن پوپ موسیقیسینه خور باخیرام. دئمیرم قولاق آسمیرام، آسیرام. آمما سیلئندیونون داریخدیریجی ماهنیلارینا نیسبت آندرئا بوچئللیدن یورولمورام. لاکین بوتون بونلارا باخمایاراق پوپ موسیقینین بعضن وازکئچیلمز سیمالاری وار. دوغرودور، نزار قبانینین “قارئه الفینجان” شعری عبدالحلیم حافظین دیلیندن سسلندیکده آزقالا زامانین دونوب قالماسینی دیلهییرم. آمما بو، هئچ ده پوپ مغنیلری الیسا و یا ماجده الرومی …
Read More “اورومچودان قاراچایاجان ایستانبول تورکجهسی | ایواز طاها”
کیتابی بوردان ائندیریرن >>> “کیملیکچی سیاست بارهسینده پاتولوژیک تئزلر“ [تزهایی آسیبشناختی دربارهی سیاستهای هویتی]. بو، ایواز طاهانین قیسا بیر کیتابینین آدیدیر. کیتابین ایلکین قارالاماسی [چرکنویسی] یالنیز سانال اورتامدا نشر اولونور. یازار بو کیتابدا بعضی سواللارا جاواب آختایریر: سیاست دوغرودانمی چیرکین بیر ساحهدیر؟ کیملیکچی سیاستین آماجی نهدیر؟ اؤزچو [ذاتگرا] طبقه آنلاییشی اؤنمینی ایتیردییی چاغدا توپلومسال …
Read More ““کیملیکچی سیاست بارهسینده پاتولوژیک تئزلر” کیتایینی ائندیرین”
آشاغیداکی سؤزلوک [لغتنامه] سون واختلار ایشیق اوزو گؤرموش بیر کیتابین چتین سؤزلرینی ایچهریر. کیتابین آدی بودور: «کیملیکچی سیاست بارهسینده پاتولوژیک تئزلر.» کیتابدا سیزین اوچون قاورانیلماسی چتین اولان باشقا سؤز، جومله و پاراگراف وارسا بیزه یازین. بیز اونلارین آچیقلاماسینی دا بو سؤزلویه آرتیراجاغیق. بو سؤزلوکده “آذ” آذربایجان جمهوریتینده ایشلهنن دیله ایشارهدیر، “تر” ایسه ایستانبول تورکجهسینه. آبسورد …
Read More “سؤزلوک: “کیملیکچی سیاست…” کیتابینین چتین سؤزلری”
پلمهلی گونلر ائلچیسی، قورباغالار، هاچان گلیب چاتاق؟ کدهرلی ایدیم. ایچکین بیر دوستلا بالیقلی چایین اوزهریندهکی تاختا کؤرپودن سویا زیللندیک. شن قورباغالار وارگوجلریله قورولداشیر، هردن ده اوستوفجا سئویشیردیلر. ندنسه بئینیمه یاز یاغمورو هوپدو. طبیعت آمان وئرمهدی. یاغیش دلیجه یاغماغا باشلادی. یاغیش آلتیندا چتیرسیز یورومهیه باشلادیق. ایسلاندیقجا تورپاغین سوسقون قوخوسو گؤزهللیک آیهسی کیمی دیللندی: اورهیینیزه طراوت باغیشلادیم، …
Read More “باهار یاغمورو | ایواز طاها”
بو بیر مایدیر. بو، قوتسال ایش گونودور. اویغارلیقلاری یارادان، ائولری تیکن، آغاجلاری أکن قابارأللیلرین گونو. قابارآلینلیلار [پیشانی پینهبستهها] تانری آدینا توپلومون قان دامارلارینی سومورور، قابارأللیلر ایسه توپلومون ایرهلیلهییش یوکونو اؤز چیینینده داشیییرلار. ایشچیلرین أللرینی اؤپورم. ایواز طاها 1 مای ۲۰۱۷
جودیت باتلئرین سون آمئریکا سئچکیلرینه تپکی اولاراق قلمه آلدیغی قیسا یازیسیندا بیر سؤزبیرلشمهسی وار: left of center. بونو نئجه چئویرمهلیییک؟ «مرکزین سولو»مو؟ رسمی آذربایجان تورکجهسینده بونون دقیق قارشیلیغی [معادلی] یوخدور. فارسجادا ایسه اونو “چپ میانهرو” چئویریرلر. آمما ایستانبول تورکجهسینده اونون دقیق و یئرینه دوشموش فارشیلیغی واردیر: “مرکز سول”. هابئله، آک پارتینین بیرینجی کز سئچکیلری قازاندیغی …
Read More “سؤزلوک: “مرکز سول” یوخسا “اورتا سول” | ایواز طاها”
عقل و نقل سؤزلری بیزده منیمسهنیلهرک آرتیق “عاغیل” و “ناغیل” کیمی سسلهنیر. اوستهلیک، اونلارین ایکینجسی آنلام دییشیکلییینه اوغرایاراق “افسانه” معناسی قازانمیشدیر. آمما عاغیل سؤزونو بعضن “عاقیل” کیمی یازمالی اولوروق. بونون سببی نهدیر؟ دئدیییمیز کیمی “عاغیل” سؤزو “عقل”ین دیلیمیزین شرطلرینه اویغونلاشمیش فورماسیدیر. آمما “عقل”دن گلمه باشقا بیر عرب سؤزو ده وار. بو سؤز “عاقل”دیر. دوغرودور قایدالارا …
Read More “نئجه یازاق: عاغیل، عاقیل | ایواز طاها”
[توغرول آتابای “کمیلکچی سیاست…” کیتابینی ایشیق اوزو گؤرمهدن اؤنجه یوخلامیش بعضی نؤقصانلاری قلمه آلمیشدیر:] یازینیزین دیلی و ایچرییی تعارفسوز دئییرم همیشهکی کیمی اؤرنک اولوشدوراجاق توردندیر. اومارام بول-بول یازار، آنالوژیک قایناق اولوشدورماغیمیزا یاردیمچی اولارسینیز. تکجه دیل حاققینداکی جیلیز گؤروشلریمی بئله سیرالایابیلهرم: ۱. گؤزدن قاچان املا یانلیشلاری: دییشمین = دهییشیمین “شعر بیزی هم دیلدیر” سانیرام “دیریلدیر” اولمالی – ۲ یئرده …
Read More ““کمیلیکچی سیاست…” کیابیندا دوزهلیشلر | توغرول آتابای”
سنی گئریده بوراخا بیلهجهییمی آخماقجا سانیردیم؛ آچدیغیم هر چاماداندا سن واریدین؛ گئیدیییم هر بیر کؤینک سنین قوخونو داشیییردی؛ سنین شکلینه یئر وئرمیشدیلر دونیانین بوتون گوندهلیک قزئتلری؛ هانسیسا تئاترا گئتدیمسه یانداکی اوتوراجاقدا سنی گؤردوم؛ آلدیغیم هر عطرین صاحیبی سن اولدون؛ بس هاچان؟ بس هاچان سؤیله سنین وارلیغیندان یاخا قورتاراجاغام منه همیشه یولداش یولچو! ____________ والئنتاین گونو …
Read More “سنین وارلیغیندان هاچان قورتولاجاغام | نزار قاببانی | ایواز طاها”
آشاغیداکی متن یانلیش یازیلیب: «سلام لار و سایقی لار دیرلی دیل داشلاریم عزیز یولداش و سیرداشیمیزین سایین یاشار* جنابلارینین آناسینین ۴۰اینجی حایاط دیشیم گونو تانری دان دوستوموزا صبیر دیلیریک» یوخاریداکی متنده چئشیدلی یانلیشلیقلارا یول وئریلیب: – “سالام” سؤزونون منیمسهنیلمیش فورماسی یازیلماییب. – “سایقی” سؤزونده ق حرفی غ یازیلمالی ایدی. – جمع نیشانهسی اولان “لار” أکی …
Read More “نئجه یازاق: یانلیش جوملهلر | ایواز طاها”
سنی گئریده بوراخا بیلهجهییمی آخماقجا سانیردیم؛ آچدیغیم هر چاماداندا سن واریدین؛ گئیدیییم هر بیر کؤینک سنین قوخونو داشیییردی؛ سنین شکلینه یئر وئرمیشدیلر دونیانین بوتون گوندهلیک قزئتلری؛ هانسیسا تئاترا گئتدیمسه یانداکی اوتوراجاقدا سنی گؤردوم؛ آلدیغیم هر عطرین صاحیبی سن اولدون؛ بس هاچان؟ بس هاچان سؤیله سنین وارلیغیندان یاخا قورتاراجاغام منه همیشه یولداش یولچو!
یئنی سوزلرین آزربایجان تورکجه سینده دوز شکیلده یارانماسی سیزین اونملی قایغیلارینیزداندیر. یازیلارینیزین بیرینده چوخ یئرلی سویله ییب سیز: ” هر سؤزجویون دیل جوغرافیاسیندا بللی یئری، چالاری و قونومو وار. اوستهلیک، سؤزجوکلرین تکلیکده ذاتی آنلاملاری یوخدور. اونلار آیریلاری ایله یانیانا اوتوردوقلاریندان آنلام قازانیرلار.” سیز یازیلارینیزی بیر نئچه سینده* فئرکانس سوزجویونه “تئزلیک” قارشیسین ایشلدیبسیز. بو سوزجویو گوجلو …
Read More “تئزلیک (ایواز طاهانین ایلشتدییی تئرمین حاققیندا تنقید) | محمود لاهرودی”
ایواز طاهانین آنلام درگیسینه وئردییی موًصاحیبه ــ کیمی یازار و شاعیرلریمیز آذربایجان رئسپوبلیکاسینین رسمی دیلی اوْلان “آذربایجانجا” و یا “آذربایجان دیلی”نی اؤزلری اوًچون اورنک آلیب، اوْ اوًسلوبدا یازماغا چالیشیرلار. آذربایجانجانین سوْرونلاری و أکسیکلیکلری و بو دیلین توًرکجهمیزه اوْلومسوز ائتکیلری حاققیندا دوشونجه و گؤروشلرینیزی اؤیرنمک ایستردیک. ــ منجه بو سوالدا بیر اؤنسانیم …
Read More “ایواز طاها: دیل و دوشونجه ایله سیاست آراسیندا باغداشلیق وار (سؤیلهشی)”
اوچ گون اؤنجه وجودومون بیر بؤلومونو اؤز ألیمله تجرید ائتدیم. یاندیم. اینیلدهین چارهسیز حئیوان کیمی. ایتکین اوغلونو لیمانلاردا گؤزلهین اومودسوز آنانین اورهک یانغیسی گلدی عاغلیما. ضرورت [جبر] دوشونجهسینی چؤزه بیلمهین عالیمین چارهسیزلییی نهدیر کی، منیم وورنوخمام قارشیسیندا. دیزلریمده هئی قالمامیشدی، بیلمیرم دیز چؤکدوممو، چؤکمهدیم. گئجهنی اؤزومله خلوته دالدیم، نه یازا بیلدیم، نه ده اوخویا. گؤزومو …
Read More “بو یازینی منیم اوچون اوخویون | ایواز طاها”


text:
یئنی تایوان دولاری
یئنی تایوان دولاری-(چینجه:新臺幣، پینیین:xīn tái bì، نیشانی:NT$، کودو:TWD) تایوان و اطراف آدالاردا ایستیفادهسی اوْلان، چین جومهوریتینین رسمی پول بیریمیدیر. یئنی تایوان دولاری ۱۰ جیائویا بؤلونور و هر جیائودا عملده چوْخ آز ایستیفادهسی اوْلدوغونا رغماً ۱۰ فن-ه (سنته) بؤلونور. ۱۹۴۹ ایلینده هر بیر یئنی تایوان دولاری ۴۰.۰۰۰ قدیم تایوان دولارینین برابرینده نشر ائدیلدی و اسکی پولون یئرینی آلماقلا تایوانین رسمی پولو اوْلدو[۱]. ماندارین دیلینده دولار بیریمینه "元" یا "圓" (پینیین:yuán) شکیلینده ایستیناد ائدیلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Chuang, Chi-ting (February 17, 2001). "Legislator pans new bank notes". Taipei Times. p. 4.


text:
ماریوپل شهرینده 70 سیویلین جسدی تاپیلیب
اوکراینانین ماریوپل شهرینده فابریکانین قالیقلاری آراسیندان 70 سیویل شخصین جسدی تاپیلیب.
اوکراینا-نین ماریوپل شهرینده فابریکانین قالیقلاری آراسیندان 70 سیویل شخصین جسدی تاپیلیب.
روسیانین اوکراینادا فوریهنین 24-ده باشلایان هوجوملاری داوام ائدرکن، روسیا اوردوسو سیویل یاشاییش منطقهلرینی وورماغا داوام ائدیر.
اوکراینانین روسیانین هوجوملاریندان ان چوخ ضرر چکن بؤلگهلریندن بیری اولان ماریوپل شهرینده داغینتیلارین تمیزلنمهسی ایشلری داوام ائدیر.
ماریوپل بلدیه صدرینین مشاویری پترو آندریوشچنکو "روسیا فوق العاده لاده حاللار ناظیرلیگینین امکداشلاری کویینژی کوچهسینده داغینتیلاری تمیزلیرکن کؤهنه " اوکتیابر" فابریکاسینین قالیقلاری آراسیندا 70-ا یاخین جسد آشکار ائدیب" دئییب.
آندریوشچنکو بیان ائدیب کی، روسیا عسگرلرینین تؤرتدیگی باشقا سیویل ایتکیلر ده اولا بیلر.
جسدلر Staryi Krym کندیندهکی کوتلوی مزارلیغا آپاریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
ایران: قاتقی وئرمهیه حاضریق
ایرانین خاریجی ایشلر باخانی حسین امیرعبداللهیان و اوکراینالی قونومداشی دمیترو کولئبا آراسیندا تلفندا دانیشدی
پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
میللی ساوونما باخانلیغی: ترور یووالارینی یوخ ائتمهیه داوام ائدیریک
روسیا سالدیریسیندا ۱۷ اوکراینالی اؤلدو
روس اوردوسونون اودسایا تشکیل ائتدیگی ایکی موشک سالدیریسیندا ایلک بیلگیلره گؤره ۱۷ نفر اؤلدو، ۳۱ نفر ایسه یارالاندی


text:
اویان نیوز: آذربایجانلی میللی – مدنی فعال مهدی کوخیان ماراغا اینقیلاب محکمه سی طرفیندن ۱ ایل زیندانا محکوم اولدو.
اویان نیوزون محکمه وکیلی نقی محمودی دن آلدیقی راپورا گؤره، آذربایجانلی میللی – مدنی فعال مهدی کوخیان نیظاما قارشی تبلیغات آپارما ایدعاسی ایله ماراغا اینقیلاب محکمه سینین بیرینجی شعبه سی طرفیندن ۱ ایل تعزیری زیندانا ماحکوم اولدو. ماراغا اینقیلاب محکمه سینین باشقانی قاضی باقرپور اینقیلاب محکمه سینده کی سابیقه و ایطیلاعات ایداره سینین راپورونا دایاناراق بو مدنی فعالین ماحکوم اولماسینا قرارصادیر ائله دی.
مهدی کوخیان بوندان قاباقدا ۱۳۹۱ ایسفند آینین ۲۲- سی نیظاما قارشی فعالییت ایدعاسی ایله ماراغا اینقیلاب محکمه سی طرفیندن ۱ ایل زیندانا ماحکوم اولموشدو.
بو مدنی فعال تیکرار شنبه گونو ۱۳۹۲ خوردادین ۴-و گؤز آلتینا آلیندی و ۱۳۹۲ خوردادین ۸-ی ماراغا زیندانینا اینتیقال وئریلدی و ایندی ماراغا زیندانیندا حبس ده دی.
سون گونلرده آذربایجانلی مدنی فعال مهدی کوخیان-ین دورومو چوخ پیس راپور ائدیلیر.
بو فعالین جیسمی دورومونون چوخ پیس اولماسینا باخمایاراق ماراغا دادیستانی آذربایجانلی بو فعالین بؤیرک تداوی سی اوچون موتخصیص دوقتورا گئنمه سینه ایجازه وئرمیر.
آذربایجانلی بو فعالین یاخینلارینین دئدیکلرینه گؤره، مئهدی کوخیان سوپاهین ایطلاعات مامورلاری طرفیندن ایشکنجه ائدیله رک ساغ اَلی سیندیریلیب و بؤیره کلری جیدی ضرر گؤروبدی.
“اویان نیوز”و قایناق گؤستره رک بو خبر پایلاشیمیندا بیر معذرت یوخدور.
سابقه خبر اویان نیوز-دا:
ماراغا زیندانیندا اولان مهدی کوخیان ینین جیسمی دورومو چوخ پیسدی
ماراغانین زیندان مسئوللاری مهدی کوخیان-ین ساغلیق مرکزلرینه گؤتورولمه سینه انگل قویدولار
مهدی کوخیان گئنه ده توتوقلاندی
سوپاه مامورلاری مئهدی کوخیانی دؤوه رک ساغ اَلینی سیندیردیلار


text:
آهنگ آیریلیق از بهزاد
گجلر فکرنن یا تا بیلمیرم
بو فکری باشیمنان اتا بیلمیرم
گجلر عشقینن یاتا بیلمیرم
بو عشق باشیمنان اتا بیلمیرم
نی نییم که سنه چاتا بیلمیرم
ایلیرخ ایلیرخ امان ایلیرخ
هر دل دردن اولار یامان ایلیرخ
اوزون دو هجرینن گارا گجلر
بیلمیرم من گدیم هارا گجلر
وروب دو دردیم یارا گجلر
وروب دو دردیم یارا گجلر
ایلیرخ ایلیرخ امان ایلیرخ
هر دل دردن اولار یامان ایلیرخ
گئجه لر فکریننن یاتا بیللمیرم
بو فکری باشیمنان آتا بیلمیرم
نینیئم کی سنه چا تا بیلمیرم
آیریلیق ، آیریلیق ، امان آیریلیق
هربیردتدن اولان، یامان آیریلیق
اوزوندو هجریننن قارا گئجه لر
بیلمیرم من گدیم هارا گئجه لر
ووروبدو قلبیمه یارا گئجه لر
آیریلیق ، آیریلیق ، امان آیریلیق
هربیردتدن اولان، یامان آیریلیق
دیدگاه خود را بیان کنید


text:
تۆرک قیزلاری آوروپانین ذیروهسینده
شامپیونلار لیگی سوپر فینالیندا ایتالیانین ایموکو وولی تیمینی ۳:۱ حسابی ایله مغلوب ائدن تۆرک تیمی، آوروپانین کلوبلار سویهسینده ان بؤیوک کاپینا ۵.جی دفعه صاحیب اولدو
واقیفبانک، آوروپا والیبال کنفدراسیونو شامپیونلار لیگینده شامپیونلوغا یوکسلهرک تاریخی اوغورلارینا بیر یئنیسینی علاوه ائتدی.
اسلوونینین باشکندی لیوبلیانادا گئچیریلهن آوروپا والیبال کنفدراسیونو شامپیونلار لیگی سوپر فینالیندا ایتالیانین ایموکو وولی تیمینی ۳:۱ حسابی ایله مغلوب ائدن تۆرک تیمی، آوروپانین کلوبلار سویهسینده ان بؤیوک کاپینا ۵.جی دفعه صاحیب اولدو.
واقیفبانکین برزیللی اویونچوسو گابریلا گویمارایس ده سوپر فینالین ان دگرلی اویونچوسو اؤدولونو قازاندی.
واقیفبانک آوروپا والیبال کنفدراسیونو شامپیونلار لیگینده ۲۰۱۱، ۲۰۱۳، ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸دن سونرا ۲۰۲۲ده ده شامپیون اولدو.
تۆرک تیمی داها اؤنجه ۳ دفعه ده شامپیونلوغو فینالدا الدهن وئردی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورک قیزی قیزیل آلدی
ایلک گون یاریشلاریندا قادینلار ۴۰ کیلودا زیلان ارتم فینالدا اسلوواکیلی رقیبی پاتریسیا تومانکووانی"ایپون"لا مغلوب ائدرک آوروپا شامپیونو اولدو
تۆرک میللی فوتبال تیمی بیر باساماق یۆکسلدی
اولوسلارآراسی فوتبال فدراسیونلاری بیرلیگی ژوئن آیی اوچون دونیا سیرالاما تابلوسونو آچیقلادی
اوکان بوروک "قالاتاسارای"ین مربیسی اولدو
"قالاتاسارای" مربی وظیفهسینه اساس نامیزد اوکان بوروک ایله موقاویله ایمضالاییب.


text:
اویان نیوز: سوت سئومهین اوشاقلارینیزا قیشدا دا دوندورما یئدیردین
سوت سئومهین اوشاقلارینیزا قیشدا دا دوندورما یئدیردین.
دوندورما، اؤنملی بیر کالسیوم و پروتئین قایناغیدیر. سوتله هارداسا عینی ایشلهوی گؤرن دوندورمانی اوزمانلار قیشدا دا اؤنریرلر. کالسیومون آز آلینماسی حالیندا چئشیدلی خستهلیکلره سبب اولدوغونو خاطیرلادان اوزمانلار، کالسیوم و پروتئین باخیمیندان اولدوقجا زنگین اولان دوندورمانین قیشدا دا توکدیلمهسی گرکدیگینی بلیرتیرلر.
آتاتورک اونیورسیتهسی زراعت فاکولتهسی قیدا مهندسلیگی بؤلومو اؤگرتیم اویهسی پروفسور دکتر صالح اؤزدمیر، سوت و سوت اورونلرینین بسلنمهده وازگئچیلمز بیر قیدا قایناغی اولدوغونو ایفاده ائدهرک، بو اورونلر اولمادان ساغلیقلی بسلمهنین مومکون اولمادیغینی سؤیلهدی. سودله بسلنهممهین بیر اوشاغین گلیشهممهدیگینی ایفاده ائدن اؤزدمیر، “سوت و سوت اورونلری ایله بسلنممه، یئترسیز بسلنمه چوخ اؤنملی پروبلئملره سبب اولور. سوت اولمادان بسلنمهنین امکانسیز اولدوغونو، مومکون اولمادیغینی دوشونوروک. چونکی سوت کالسیومون ان اؤنملی قایناغیدیر” دئدی.
سود سئومهین اوشاقلارین بونون یئرینه دوندورما دا توکدهبیلهجگینی آنلادان اؤزدمیر، بئله داوام ائتدی:
“بیر اوشاغا بیر قیدانی زورلا وئرمکدن چوخ، یعنی اونون سئوهبیلهجیی قیدایا یؤنلندیرمک داها اؤنملیدیر. اؤرنهگین اوشاقلار پنیری آسانلیقلا یئیهبیلمزلر. اونون یئرینه دوندورما اؤنملی بیر قایناقدیر. دوندورما توکهدهرک ده کالسیوم احتیاجینی قارشیلایابیلیریک. بونون چوخ اؤنملی اولدوغونو سؤیلهییرم. کالسیوم اوشاقلیق، گنجلیک چاغلاریندا یئترسیز آلیندیغیندا ایرهلیده چوخ بؤیوک پروبلئملره سبب اولور. اونون اوچون اوشاق یاشلاردا اوشاقلاریمیزی یاخشی بسلممیز لازیم. بو قونودا دوندورما دا اؤنملی بیر کالسیوم قایناغیدیر. سوت ایچمهین بیر اوشاغا راحتلیقلا دوندورما یئدیرهبیلرسینیز”.
ت.ر.ت. تورکی


text:
یارالار سینونده قارداش، گل گلستانه بنزر
آغاریب منیمده زلفیم، چمن خزانه بنزر
نئجه شرح ائدیم برادر باشیمین مصیبتیندن
کی گوروندو بیر نمونه بشرین قیامتیندن
نئچه ساعتین ایچینده، غم و جور شدّتیندن
باجیوون رشیده قدّی، اگیلیب کمانه بنزر
نئجه زینبون رضادیر، سنی یاندیرا حرارت
بیلیسن کی سایبانه، یوخ الیمده استطاعت
بو مکاندا دود آهیم، ائلییر منه حمایت
کسر ایستینین قاباقین، سنه سایبانه بنزر
بو جنازه لر کی باشسیز توکولوبدو ریگزاره
نه جلالیلن سالیبلار، سنی دوره دن حصاره
اولارین باشی جداده، دوزولوبدی چون ستاره
وَسَطینده قانلی باشون منه آسمانه بنزر
سن اوشاقیدون، اوپردی اورگون بابام پیمبر
بو یئره دییردی بیر گون دَیجک یارا مکرّر
گورورم دگیب کئچیب اوخ، سورا سانجیلیبدی خنجر
بو یارا بابام محمّد، دئدیگی نشانه بنزر
جگرونده وار حسین جان، علی اکبرین یاراسی
اورگون قانیله سیراب، اولور هر زمان بناسی
دوشجَکدی شرق و غربه، او یارانین انجلاسی
تر و تازه دیر همیشه، گل ارغوانه بنزر
او زمان گورنده شمرین قانا خنجری بویانمیش
حَرمون، باجون، کنیزون، باشووا گلیب دولانمیش
قاچا قاچدا بو مکانه او قدر ایاق توخانمیش
کی کنار قتلگاهون، ره کاروانه بنزر
بالاجا قیزون رقیّه، او عزیزه نازدانه
دولانیبدی آت دوشونده، اورگی دونوبدو قانه
یوزونه دَگیبدی سیلی، باشی اوسته تازیانه
سارالیب سولوبدو رنگی، ساری زعفرانه بنزر
سن ای آفتاب عزّت، ائله نیزه دن نظاره
نئجه گور بیزه ایشیق گون، گئجه تک اولوبدو قاره
هامی اَختَران عصمت، دوزولوبدو بیر قطاره
ره قبله نین دلیلی، صف کهکشانه بنزر
اورگیم باشین آلاندا، غم و محنتون سحابی
او بیلیر عزالیم من، یوزومه سپر گلابی
توکولور سرشگ چشمیم، یئره ایسلادیر ترابی
گوزومون یاشی آخاندا، مُژه ناودانه بنزر
گزرم بو گلستاندا، گَلنی صفالی گوررم
آچیلان گولون ایچینده، دوزولن تیکانی دررم
قطرات اشکیمیله گل و گلشنه سو وئررم
گوره سن وفالی زینب، نئجه باغبانه بنزر
.
دل یحیوی ده دائم اولو جلوهshy;گر بو نیّت
گینه بیر گئجه جمالون یوخودا ائده زیارت
بیلیسن کی آشیانی نه قدر تاپار شرافت
دولانور سرای مسکین، او گئجه جنانه بنزر
#مرحوم_تاج_الشعرا_یحیوی_اردبیلی
گلچین اشعار و نوحه های استادشهریار
گلچین اشعار و نوحه های انور اردبیلی


text:
سایمن الیوت
سایمن الیوت (اینگیلیسجه: Simon Elliott) (دوْغوم:۱۰ ژوئن ۱۹۷۴ (۴۸ یاش) Wellington) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. نیوزیلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سایمن الیوت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۰۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- چیواس یواسای کولوبونون اویونچولاری
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- یاشایان اینسانلار
- لسانجلس قلکسی کولوبونون اویونچولاری
- سنخوزه ارثکوئیکز کولوبونون اویونچولاری
- ولینقتون فونیکس کولوبونون اویونچولاری


text:
`عراق عادیل عبدالمهدی` نتیجهلر
خبرلر [987]
- پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تۆرکیهنین صادراتی آرتدی
- پکاکالی ۴ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- داها 5 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- پکاکا عضوو ۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
- بیر تورک عسگری شهید اولدو
- میت طرفیندن عراقدا عملیات تشکیل ائدیلدی
- پکاکا عضوو ۷ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پکاکالی۱۰ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پکاکالی ۷ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- قوم قاسیرغاسی عراق-دا جدی پروبلئملر یارادیب
- خارجیلره ائو ساتیشلاری آرتدی
- عراق کورد بؤلگهسی، پکاکایا باغلی بیر قروپون یاخالاندیغینی بیلدیریلدی
- عراق قوم فیرتیناسی ایله بوغوشور
- عراق-دا 9 ترورچو محو ائدیلیب
- عراقدا قوم فیرتیناسی
- پنجه کیلید عملیاتی: ۵۷ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- پکاکانین، عراق کورد بؤلگهسینه قارشی پلانی اورتایا چیخدی
- شهید ساییمیز اوچ اولدو
- عراقین قوزئیینه عملیات
- عراقین قوزئیی وورولدو
- عراقدا قوم فیرتیناسی
- سلیمانینین جنازهسی عراق-داکی مراسیمدن سونرا ایران-ا آپاریلیب
- تورکیهنین موصل-دا باش کونسوللوغونون یئرلشدیگی محله آزاد ائدیلدی
- عراق-دا کئچیریلن اعتراض آکسیالاری
- ایران امریکانین عراق-داکی بازالارینا ضربه لر ائندیریب
- هاوا آراجی بئه وورولدو
- ترامپ عراقدا
- تورک اوردوسو پ.ک.ک-یا قارشی عملیاتلاردا 14 ترروریست اؤلدورولد


text:
بیرینجی تورکولوژی قورولتایین ایکی قراری حاقّیندا / رحیم علییئو
اؤن سؤز:
یئنی قاپی دات کام بو مقالهنی أل دَیمزدن لاتین اَلیفباسیندان عرب اَلیفباسینا کؤچوروب،بؤیوک فیلولوژی دوکتوراسی،تنقیدچی و یازار رحیم علییئوین دوشونجهسین سیز سایین اوخوجولارا تقدیم ائدیر.
1-بیر سورو سؤزجوکلر فرقی آرادا یاشاندیغیندان دولایی بیز او سؤزجوکلرین ترجومهسین اَتک یازی اولاراق سیزلره یازمیشیق.اولسون کی یاواش یاواش بو سؤزجوکلرله گؤزلرینیز تانیش اولوب،گلهجک ده قوزئی آذربایجانداکی یازارلاریمیزین اثرلرین راحاتجاسینا اوخویاسیز.
2-بو مقاله بؤیوک عالیمیمیز رحیم علییئوین دوشونجهلرینه عاییددیر و گلهجک ده بو قونولار حاققیندا داها آرتیق دانیشیلیب،بحث اولوناجاق.
3-رحیم بَییین دیل قورولوشوندان وئردیگی اؤرنکلر بحث اولونمالی دیر.
4-اولسون کی بو قونولارین آردیندان آذربایجان تورکجهسی بونجا ایل دیل گرگینلیگیندن قورتولوب بیر واحید اورتوقرافییه اَل تاپا.
آیهان میانالی
بیرینجی تورکولوژی قورولتایین ایکی قراری حاقیندا
- موستقیلّیک دؤورونده بیرینجی تورکولوژی قورولتای1 تورکولوقلارین چوخ ماراقلاندیغی مؤوضویا چئوریلیب.
1926-جی ایلده باش توتموش قورولتایین 80 و 90 ایللیک یوبیلئیلری2 آز قالا بایرام کیمی قئید ائدیلدی،ایستئنوقرام3 و موختلیف مقاله لر مجموعهسی بوراخیلدی.اؤزلویونده بو موثبت بیر حالدیر،دیلچیلر آراسیندا میللتچی دوشونجه نین داها دا آرتدیغینی گؤستهریر.بعضی تاریخچی و ژورنالیستلر تورکولوژی قورولتایی آز قالا میللتچی ضییالیلارین فعالیّتینین و تشکیلاتچیلیغینین نتیجهسی کیمی تقدیم ائدیرلر. لاکین بئله تشبّوثلر تاریخی حقیقته ضیدّ دیر.بیرینجیسی بو قورولتای تورکولوقلارین یوخ،SSRi4میللتلر کومیسارلیغینین5 پلانی اساسیندا باش توتوب. ایکینجیسی ایسه،بو قورولتایین یاخشی نتیجهلری ایله یاناشی پیس نتیجهلری،تورک خالقلارینین معاریفینه و ترقّیسینه زیان وئرمیش نتیجهلری ده اولموشدور.
بیز بونلاردان ایکیسی: عرب الیفباسینین ديَیشیلمهسی و اورتوقرافی حاقّیندا قرارلار بارده دانیشماق ایسته ییریک.
بونلارین هر ایکیسی ضديّتلی ایدی،بیرمعنالی دئییلدی.
بیرینجی،الیفبا ديَیشمهسی آنلاییشی حاقّیندا. مدنی خالقلارین هئچ بیرینده الیفبا ديَیشدیریلمهسی فاکتی اولماییب،اولاندا دا آنجاق دینین ديَیشمهسی ایله باغلی اولوب.بونون دا ساده بیر سببی وار: هر بیر خالقین،مدنيّتی ایلک نؤوبهده،اونون اؤز دیلینده یازیلمیش متنلردن عبارتدیر.خالقلار اؤز بیرلیگینی اورتایا قویوب ثبوت ائتمک اوچون أن چوخ بو متنلرین واحید بیر مدنيّت اولماسی و عئینی بیر دیلده،اونون لهجهسینده یازیلماسی ایله ثبوت ائدیر.
هر بیر خالقین بیرلیگی اونون تاریخاً یاراتدیغی متنلرده و بونلاردا ثابیتلَشَن ادبی دیلده،میلّی بیرلیک شعوروندادیر. بیز خالق کیمی اؤز بیرلیگیمیزی و قدیملیگیمیزی،ایلک نؤوبهده 13-14 عصرلرده تشکّول ائدن تورکدیللی متنلریمیز واسطهسی ایله اساسلاندیریریق و دئییریک کی، بیز ده قدیم خالقیق.
هر بیر خالقین تاریخی اؤز دیلینده اورتایا گلن متنلر و بونلاردا ایستیفاده ائدیلن یازی مدنيّتی ایله باغلیدیر.اونا گؤره ۱۹۴۹-جو ایلده فلسطین ده اسرائیل دؤولتی یارانان کیمی اونلار یهودیلرین اکثريّتینین چوخدان اونوتدوغو عیبری دیلینی دؤولت دیلی اعلان ائتدیلر اصلینده عیبری قدیم آرامی ادبی دیلینین یازیلی لهجهسی ایدی. آمّا یهودیلرین عاغیللی باشلاری بیلیردی کی، دؤولتین تاریخی خریطه ده یئری اولمالیدیر، بونسوز اونو هئچ کیم قبول ائتمز. اونا گؤره ده اسرائیل دؤولتی اؤزونو ایکی مین اوّل فلسطین ده اولموش اُسطوره دؤولت قورومونون و اونون اراضیسینده ایستیفاده ائدیلمیش قدیم یازی لهجهسینین واریثی اعلان ائتدی.بوتون اسرائیله کؤچن یهودیلری ده مجبور ائتدیلر،کی عیبرینی اؤیرنسینلر. بو دیل میلیون سؤزدن عبارت دئییلدی، قدیم متنلر جمعی1200-1600 سؤز و بیرلشمه دن عبارت ایدی و حؤوصلهلی یهودیلر بونو اؤیرَندی.
روسیه تورکلرینین الیفباسینی ديَیشمک مسئلهسی روس چارلارینین6 فاناتیک7 و میستیک8 ایدهسی ایدی. اصلاً روحانی کؤکلو اولان رومانوولار بُتپرست سیبیر9 خالقیارینی خریستیانلیغا10 گتیردیلر و بونونلا اؤزلرینی آللاه قارشیسیندا أن بؤیوک ثواب صاحیبی حِساب ائتدیلر. چونکی کیمسه چارلارا سرسم11 بیر ایده تلقین ائتمیشدی: روسیه موسلمانلارینی دا پراووسلاو12 کیلیساسینا گتیرمک اولار،آمّا بونون اوچون اوّلجه اونلاری قورآنین ألیفباسیندان آییرماق لازیمدیر. روسلار نئجه خریستیان اولدوقلارینی یاخشی بیلیردیلر. اونلارین یازیسی ویزانتییالی13 حاکیم قئیصرین امری ایله کیریل و میفودینین14 قدیم ایسلاویانلار15 اوچون یاراتدیغی الیفبا ایله باشلاییردی. ایندی بو جور موسلمان تورکلر (تاتارلار)اوچون ده یئنی دینین یارانماسی تزه الیفبا ایله، یعنی عرب الیفباسینین کیریل الیفباسی ایله ديَیشمهسی ایله باشلامالیایدی.
م .ف.آخوندزاده16 بونون معناسینی یقین کی بیلیردی و ائرمنی میرزه مئلکوم خان کیمی روسپرست ضییالیلار دا بونا کؤمک ائدیردیلر.
19 عصرده بو ایش باش توتمادی. 20 عصرده رومانوولار ییخیلدی. اونلارین یئرینه گلن بولشئویکلر17 ده رومانوولار کیمی میستیکایا18 مئییللی ایدیلر. اونا گؤره خریستیانلیغی یایماق یئرینه دونیا سوسیالیست اینقیلابی ایدهسی گلدی. بیرینجی تورکییه،ایران،افغانیستان کیمی موسلمان اؤلکهلرینده “دونیا اینقیلابی” ائتمک ایستهدیلر لاکین اوّلجه ایسلام دینینی آرادان گؤتورمک لازیم ایدی، چونکی اجتماعی رأیی روحانیلر فورمالاشدیریردی و اونلارسیز موسلمان اؤلکله رینده “دونیا سوسیالیست اینقیلابی” ائله مک مومکون دئییلدی. بولشئویکلر موسلمان اؤلکله رینده روحانیلیگین حاکیميّتینی سارسیتماق اوچون چارلارین الیفبا لاییحهسینی یادا سالدیلار. اونلارا بئله گلیردی کی، موسلمان خالقلارین الیفباسینی ديَیشمک اونلاری سوسیالیست اینقیلابینا گتیرمک اوچون یاشیل ایشیق یاندیراجاق.
آرتیق ۱۹۲۱-جی ایلده – اویونجاق قورولتایدان بئش ایل اوّل – موسکو دا بولشئویکلر عومومایتتیفاق سووئتلری19 مرکزی شوراسی یانیندا عومومایتتیفاق یئنی تورک الیفباسی کومیتهسینی یاراتدیلار اونون صدری نریماناوفون باکی حاکیميّتینده واریثی علییئو صمدآغا آغامالیاوغلو (۱۹۳۰-۱۸۶۷)اولدو. او،ن.نریماناوفدان قات-قات دایاز آدام ایدی، موسکونین بوتون امرلرینی سؤزسوز ایجرا ائدیردی. اونا گؤره نریماناوفون یئرینه -وظیفهسینه،قویولدو اینقیلاب کومیتهسی سؤزونو مرکزی ایجرائیّه کومیتهسی تئرمینی20 ایله عوض ائتدیلر. یئنی الیفبا کومیسییاسینین21 صدرلیگینه نامزد اونا گؤره بیزدن اولدو کی، او زامان آذربایجاندان باشقا هئچ یئرده تورک کؤکنلی روسپرست بولشئویک ضییالیلار یوخ ایدی. آغامالیاوغلو ایسه،اصلینده،ضییالی یوخ، وظیفهپرست موستملکه مأمورو ایدی.البته،ن.نریماناوف بو ایشده ایشتیراکچی اولماق ایستَمهدی، چونکی اثرلری عرب الیفباسیندا یاییلمیشدی و باشا دوشوردو کی، الیفبا ديَیشیکلیگینین میللی ترقّی ایله هئچ بیر باغلیلیغی یوخدور،بلکه عکسینه دیر. داها دوغروسو،موسلمان تورکلرین سیاسی یؤنونو ديَیشمَیه خیدمت ائدیر.
آغاملیاوغلو قوری سئمینارینی،بیتیرمیشدی آمّا بیلیک و ساوادیندان بؤیوک مؤوضولاراگیریشیر، اثرلرینده بوتون تورک خالقلارینین مدنی“ قایغی وپروبلئملریندن” دانیشیردی. اصلینده ایسه، تورکلرین قایغیلاریندان یوخ، موسکونین روسیه تورکلرینی ایسلام کؤکلریندن آییرماق پلانلارینا خیدمت ائدیردی. اونون کیتابلارینین آدلارینا باخین:
” آذربایجانین سیاسی وضيّتی” (1919)
” بیزیم یولوموز؟هایانادیر” (1924)
” تورک عالمینده مدنی مسألهلر” (1924)
“تورک تاتار خالقلارینین تأخیرسالینماز مدنی احتیاجلاری” (1925)
” علمدن وتاریخدن”، ” یئنی تورک الیفباسینین مودافیه سینده” (1927)
” اوکتوبر اینقیلابی و یئنی الیفبا”، (1927)
” ایکی مدنيّت” (1929)و س.22
آغامالیاوغلونون بیوقرافیاسیندا یازیرلارکی، لئنین’له گؤروشوب، اصلینده ایسه، بئله بیر گؤروش اولماییب.
ن.نریماناوفون یئرینه اونون نامزدلیگی ایرلی سورولنده نومئنکلاتور23 قایدادا و.لئنین24 اونو قبول ائدیب.
او،لئنینه میللتلر کومیسسرالیغینین قارشیسینا قویولان وظیفهلری جان-باشلا یئرینه یئتیرَجهیینی وعده ائدیب.بونلاردان بیری ده تورکلرین اؤزونون خبری اولمادان اونلارین الیفباسینین ديَیشیلمهسی صؤحبتی اولوب. موسکو الیفبا لاییحهسینی ایجراء اوچون خیردا آداملاردان ایستیفاده ائدیردی.
1926- جی ایلده بولشئویکلر تورکولوژی قورولتایی باکیدا تشکیل ائتدیلر. داها دوغروسو، روسیه بودجهسی حِسابینا هر تورک طایفاسیندان 1-3 آدام ییغیب، آدینی قورولتای قویدولار. قورولتای نومایندهلری کیمی تمثیل ائدیردیلر؟ آنجاق اؤزلرینی، چونکی منصوب اولدوقلاری طایفالاردان ماندات25، اعتیمادنامه آلمامیشدیلار. هامیسی دا مارکسیست و یا مارکسیزمه مئییللی آداملار ایدی. اوچده بیری ایسه هئچ قورولتایا نییه گلدییینی بیلمیردی، پارتییا26 اورقانلاری اونلاری اعزاميّته27یوللامیشدی. جمعی یوز اونا یاخین آدام ایدی،سایسان تورک لهجهلرینین سایی بو رقمدن چوخدور.
بیزیم طرفدن بو ایشی موسکونین تأثیری ایله دستکلهینلر جاوان و آز ساوادلی بولشئویکلر ایدی. آذربایجان ضییالی و موعلّیملرینین بؤیوک اکثريّتی ایسه لاتین الیفباسینین علئیهینه اولوب. آمّا بولشئویکلر بو موقعده اولانلارا مطبوعاتدا چیخیش ائتمیه ایمکان وئرمهییبلر. ایندیکی”قورولتایشناسلار” دا بوراخیلان کیتابلاردا الیفبانین ديَیشیلمهسی علئیهینه اولانلارین موقعی بارده بیر کلمه بئله یازمیرلار.
چونکی لاتین الیفباسینی،تعریفلَیَنلر بونون آذربایجانا ترقّی گتیرجهیینی دئینلر ائله آغامالی اوغلو کیمی ساده لؤوح ایدیلر. نؤوبتی الیفبا ديَیشیکلیگی حاقدا دا بونو دئمک اولار: تاریخ ایکینجی دفعه تکرار اولوناندا مضحکه کیمی تکرار اولونور. بو بیزیم میللتچی ضییالیلارین باشینداکی جهالتین تؤرهتدیگی حادیثه اولدو.
1930- جو ایلده رسماً لاتینا کئچیددن جمعی اون ایل سونرا آرتیق”تورکلردن” هئچ نه سوروشولمادان موسکونین فرمانی ایله آذربایجان الیفباسی کیریله چئوریلدی. بو الیفبا ایصلاحاتینین سیاسی معناسینی و هدفلرینی اورتایا قویدو: روسلاشدیرما.
موسکو ایستهدیگی قرارلارین قبولونا ناییل اولدو. قورولتای هئچ بیر صلاحیّتی اولماسا دا، الیفبانین ديَیشمهسی حاقدا “قرار” قبول ائتدی. موسکودان بری بوتون بولشئویک مطبوعاتی بیرینجی تورکولوژی قورولتایین کئچیریلمهسی و تورک خالقلارینین لاتین الیفباسینا کئچمهسی بارده قرارینی یایدی. حالبوکی تورک خالقلارینین، او سیرادان آذربایجان خالقینین بو قراردان خبری یوخ ایدی.اوستهلیک،او زامان ساوادلی آداملارین و روحانی لرین اکثريّتینین بونا قارشی اولدوغو نظره آلینمادی و هئچ خاطیرلانمادی.
ایندی بیز بیرینجی تورکولوژی قورولتایی تاریخیمیزده و درسلیکلرده نئجه قئید ائتمهلیییک؟ البته،اوبیئکتیو28 شکیلده دئسک،شعوروموزا و میللی یادداشیمیزا نهنگ زیان وورموش بیر حادیثه کیمی! بایرام کیمی یوخ. چونکی لاتینا کئچیددن سونرا آذربایجاندا تحصیلین سويیهسی آشاغی،دوشوب امک محصولدارلیغی دا بیر ذرّه آرتماییب، چوخسایلی فابریک29 و زاوودلاریمیز30 باغلانیب. چونکی الیفبا ترقّی آلتی دئییل، ساواد و معلومات آلماق آلتیدیر. بو ایسه فردی زحمتله اولور، روسدان قالان تحصیل سیستمینی داغیدیب سادهلشدیرمک’له یوخ.بیر ده الیفبا ديَیشمهسی آذربایجان خالقینی 1940-جی ایله قدر یارانان آزی 600 ایللیک مدنيّته یاد ائدیب، یعنی یادداشسیز توپلوما چئویریب.
2.
بیرینجی تورکولوژی قورولتایین موباحیثهلی قرارالاریندان بیری اورتوقرافی حاقیندا ایدی. بو قراردا گؤستریلیردی کی، یئنی الیفبا اوچون اورتوقرافی قایدالاری فونئتیک و مورفولوژی31 پرینسیپه32 اساسلانیر. مسألهنین اؤزونون قویولوشو دوغرو دئییلدیر. قورولتایا قدر آذربایجان لهجهسینده 600 ایللیک تاریخی اولان یازیلی متن و یازی تجروبهسی واردی، یعنی یاخشی-پیس اورتوقرافی فورمالاشمیشدی. آمّا بو قراردان بئله چیخیردی کی، کیملرسه یئنی اورتوقرافی-یه تاتمالیدیر. حالبوکی تکرار ائدیریک،600ایللیک آنادیللی متنلرده موعيّن یازی قایدالاری عنعنهسی وار ایدی. بو قایدالار او قدر ثابت ایدی کی، اکثر تورک طایفالاریندا نسیمی،فوضولی،یونیس امره کیمی شاعیرلرین شعر دیوانلارینی اوخویوب باشا دوشوردولر. هئچ کیمین تصدیق ائتمهدیگی،ترتیب ائتمه دیگی “ناتامام” عرب الیفباسینا اساسلانان یازی قایدالاری،اصلینده،کورطبیعی33عومومتورک دیلی ایدی. و بو عومومتورک دیلی حاقّیندا صؤحبتلر ده عومومتورک شاعیرلرینین مؤوجودلوغوندان دوغموشدو، اونلارین بوتون مکانلاردا و بؤلگه لرده راحات اوخونماسیندان دوغموشدو.
بو،معنادا یئنی اورتوقرافی یاراتماق بَیاناتی ساوادسیز بیر ایدّیعا ایدی، چونکی اولان شئیی یئنیدن یاراتماق اولماز. صؤحبت آنجاق تدریس نيّتی ایله اورتوقرافی لوغتلری ترتیب ائتمکدن گئده بیلردی.بؤیوک دولاشیقلیق یارادان مسأله فونئتیک پرینسیپین بیزیم اورتوقرافییانین اساسی کیمی ایرلی سورولمهسی ایدی.
عرب الیفباسیندا یازیلان دیوان ادبيّاتینین متنلرینده موعيّن اؤزونه مخصوص اورتوقرافیک قایدالار وار ایدی.بوتون حاللاردا یازانین اؤزونون ساواد و وَردیش34 سويیهسی مهم رول اویناییردی،کلاسسیکلرین،فوضولی قاریشیق، ساوادسیز کاتیبلری قیناماسی دا بوردان گلیردی.لاکین تاریخیلیک پرینسیپی ساده بیر شئیه اساسلانیردی: سؤزو دوز یازدیغینا شوبههلَنَنده اَلینه دوشن بیرینجی کیتابا باخماق کیفایت ایدی، یعنی اوّل یازیلان کیمی یازماق کیفایت ایدی. سوال دوغا بیلر: اورتوقرافی ده تاریخیلیک پرینسیپی نئجه یارانیب،بیرینجی کیتاب هانسی اولوب؟
یئنی ائرادان اوّل35 ایکینجی عصره قدر سؤزلری تلفّوظ اولونان شکیلده یازیردیلار.داها دوغروسو،اورتوقرافی آنلاییشی اولماییب. نظره آلمالیییق کی،موعاصیر معاریفین یارانماسینین ان مورکّب مسئلهسی ائله اوّل یازیلان متنلری دوز اوخوماق پروبلئمی ایدی.ایندی هر مکتبلینین ائوده اورتوقرافی لوغتی اولدوغو بیر شرایطده بونو باشا دوشمک آسان دئییل.آمّا اورتوقرافی آنلاییشی یارانانا قدر 150 مین ایل اینسانلار یازی یازیبلار.آمّا اونلار ایتیب باتیب،بیزه چاتانلاری ایسه ایندیکی عالیملر تاپماجا کیمی اوخویور.نییه؟ اونا گؤره کی، اورتوقرافیسیز یازیلان یازی فردی ایستیفاده اوچون اولور،چونکی عومومی اوخونوش کودو اولمایان،یعنی اورتوقرافیسیز یازیلان شئیی اوخوماق،داها دوغروسو، ،ایدئنتیک عینی جور اوخوماق-قئیری.مومکوندور اونا گؤره-یازی پوزو اؤیرنمه یین ان چتین یئری یازماق،یوخ اوّلکیلری دوزگون اوخوماق اولوب.ایندی ده ائشیدیریک کی، فیلان مکتبده 7-جی صینیفده شاگیردلر حؤجّهلییه-حؤجّهلییه کیتاب اوخویورلار،اصلینده کیتاب اوخوماغی اؤیرنمهییبلر. نَیه گؤره اوخوماق یازماقدان واجیبدیر و چتیندیر؟ اونا گؤره کی، یازی اینفورماسییانی مادّیلشدیرمک دی.اوخوماق ایسه اینفورماسییادان ایستیفاده دی.متن اوخونمورسا،یازی ایستیفادَیه یارامیر،لازیمسیز اولور،ترقّییه خیدمت ائده بیلمیر و مدنی دؤوریّهدن چیخداش36 اولور.
اورتوقرافی هم ده ساواد اؤیرهنن آدامین اؤزوندن اوّلکی متنلر و اینفورماسییا بازاسیندان ایستیفاده ائتمک مسألهسیدیر. بونسوز مین ایللر سیویلیزاسییا37 یئرینده ساییب. اونا گؤره کی،اوّلکی اینفورماسییا داشیییجیلارینا،کیتابلارا یول تاپماق،اونلاری منیمسهمک اوچون اونیوئرسال38 و ثابت کود یوخ ایدی،یعنی اورتوقرافی مؤوجود دئییلدی.حتّی اورتوقرافی ائپوخاسینا39جان آتماق دانیشیغا،قولاقلا ائشیدیلنه مومکون قدر
یاخین اولماق کیمی باشا دوشولوردو.بئله ده یازیردیلار.آمّا سونراکی نسیل بو یازیلاری اوخویا بیلمیردی، داها دوغروسو،هره بیر جور اوخویوردو.یعنی کئچمیشله اینفورماسییا علاقهسی،کئچمیش بیلیکلرله واریثلیک علاقهسی یارانا بیلمیردی،آداملار اؤلنده بیلیکلری ده اونلارلا اؤلوردو،سونراکی نسیللرین مالی اولموردو.نَیه گؤره؟ایندی ساده گؤرونن اورتوقرافی کودونون یوخلوغونا گؤره!بو کودون یوخلوغو قدیم زامانلاردا دینی کیتابلارین آوازلا،ریتمله اوخونوب ازبرلنمهسی ایله دولدورولوردو.”ایلیادا” و”اودیسئیه”، تؤورات و قورآن ریتمیک شعرله یازیلیب.نه اوچون؟اونا گؤره کی، قدیملرده بو کیتابلارین اوخونوشو کُرلا40 اوخو شکلینده اؤیردیلیردی.موسلمان-تورک اوردولاریندا مولّالار عسگرلره دینی قوشما دیلینده،یعنی ریتمیک دن ایستیفاده ائتمکله طبلیغ ائدیردیلر.بوتون دینلرده روحانیلر موقدّس کیتابلاری ریتمله اوخویور و تبلیغ ائدیرلر.بیزیم موللاخانالاردا دا دونَنه جن بئله ایدی.محض تدریس مقصدی ایله اورتا عصرلرده علمی کیتابلار ریتمیک نظم کیمی یازیلیردی،شاگیردلرین بو کیتابلاری دوز و باشلیجاسی،آسان اوخوماسی و یاددا ساخلانماسی اوچون بئله ائدیلیردی.
بس اورتوقرافی نئجه یاراندی؟
اورتوقرافی ده بشرین اکثر کشفلری کیمی تصادوفاً یارانیب.یئنی ائرادان اوّل ایکینجی عصرده فلسطین ده روحانیلر تؤوراتا 60 فصیللیک(جیلدلیک)شرح یازدیلار و بو شرحلر تاریخده تَلمود آدی ایله قالیب.بو شرحلره قدر آللاهلار حاقّیندا کیتابلار پئیغمبرلره(کاهینلره،کاتیبلره) عاید ائدیلیردی.تلموددا ایلک دفعه تؤوراتین مؤلیفلیگی آللاها عایید ائدیلدی و اونون آللاه یازیسی اولدوغو ایرلی سورولدو.یازدیلار کی،توراتی آللاه موسی’یا شیفاهی شکیلده وئریب،سونرالار ایسه اونو یازییا آلیبلار.بو احکامین سیویلیزاسییا اوچون چوخ بؤیوک نتیجه لری اولدو:
1. توراتین تاریخیلیک پرینسیپی ایله اوّلکی اَلیازمالارلا موطلق عینيّت شکلینده کؤچورمک طلبی مئیدانا چیخدی،آللاهین کیتابینی سهو کؤچورمک آغیر گوناه اعلان ائدیلدی. یعنی اصلینده توراتین آللاهین سؤزو اعلان ائدیلمهسیندن اورتوقرافی آنلاییشی اورتایا گلدی و توراتین اؤزو ایلک اورتوقرافی کیتابی اولدو.سونرا اینجیل،قورآن دا بو وظیفهنی یئرینه یئتیریردی.
2. کیتابخانا و کیتابین موقدّسلیگی آنلاییشی یاراندی.آللاهین سؤزونو آتماق،یاندیرماق گوناه اعلان ائدیلدی. کؤهنه کیتابلار اوچون کیتابخانالار یاراندی و اونلار قورونماغا باشلاندی.یالنیز بوندان سونرا یازیلی متنلر اونیوئرسال اینفورماسییا داشیییجیسی اولدو.
3. الله کلامینی سهو یازیب،اوخوماق گوناهیندان قاچماق اوچون الله یازیسی اولان توراتی( اوخو: اینجیل، قورآن) دوزگون کؤچورمک و دوزگون اوخوماق مقصدی ایله آنا دیلینده تحصیل و مکتب یاراندی.بو،ایندیکی ایجباری اورتا تحصیلله و واحید عوموم-بشری اینفورماسییا بازاسینین یارانماسی ایله بیتدی.بیرجه قورآن ترجومه اولونمادیغی اوچون موسلمان خالقلار بو دینه گلمکله آنادیللی مکتب صاحبیب اولمادیلار.یالنیز ایراندا یونان الیفباسینا اساسلانان یازی و مکتب قالدی.آمّا او دا ایسلام-لاشیب عرب الیفباسینا کئچدی.
4. نؤوبه ایله بوتون خالقلارین یازیسیندا تاریخیلیک پرینسیپینه اساسلانان اورتوقرافی آنلاییشی یاراندی.اورتوقرافی سیویلیزاسییانین ترقّی سورعتینی 100 دفعه آرتیردی.چونکی اورتوقرافی سایه سینده هئچ بیر اینفورماسییا،حتی سؤز بئله یازییا دوشندن سونرا ایتمدی.یعنی،سؤزون،یازینین ابدیلیگی برقرار اولدو و.س
حقیقت بودور کی،بیزیم 600 ایللیک دیوان یازیسی و دیوان ادبی دیلینین اورتوقرافیسی تاریخیلیک پرینسیپینه اساسلانیردی.بو نه دئمکدیر؟
1. قورآندا اولان و بیزیم دیلیمیزده ایشلهنن سؤزلر قورآندا یازیلدیغی کیمی یازیلیردی.
2. هر بیر سؤز قلم اهلینین همین سؤزو اوخودوغو اوّلکی کیتابدا،دیواندا اولدوغو کیمی یازیلمالی ایدی.
3. فارس سؤزلری( لوغتیمیزین یاریسی سایدادیر) فارس دیلینده یازیلدیغی شکیلده،یعنی فردوسی ده ،حافیظ ده،سعدی ده و… اولدوغو کیمی یازیلیردی.14 عصردن 1920-جی ایلین سپتامبرینا قدر موللاخانالار اساس مکتبیمیز اولوب و اونلارین آنا دیلی فارسجا اولوب.
عثمانلی ایمپئرییاسینین41 1911-جی ایلده بیرینجی بالکان موحاریبهسینده مغلوبیییتی و بؤیوک اراضیلر ایتیرمهسیندن سونرا تورک میللتچیلیگی ایدهلری آذربایجاندا و دیگر موسلمان تورکلر آراسیندا سورعتله یاییلماغا باشلادی.موسلمان تورکلری قورخدولار: عثمانلی دؤولتی خریستیان دؤولتلری طرفیندن آرادان گؤتورولردیسه، تورکلرین یئگانه دؤولتی یوخ اولاردی.بو قورخو تورک همرأیلیگی و تورک مدنيّتینی برپا ائتمک حرکاتی یاراتدی.بیرینجی قورولتایا ییغیلمیش اساس دیلچیلر بو اوقاتدا ایدیلر.اونلار تورک مدنيّتینین عرب و فارس مدنيّتیندن آیری کؤکلرینی آختاریردیلار.بو ایفراط ساده لؤوح اوقاتلار ایدی،چونکی تورک مدنيّتینی فارس-عرب مدنيّتیندن آییرماق مومکون دئییلدی،بو،موعيّن معنادا بیر مدنيّت ایدی.نئجه کی،فرانسیز و اینگیلیس مدنيّتلرینی خریستیان مدنيّتیندن آییرماق مومکون دئییل و بو،هئچ کسین آغلینا گلمیر.
قورولتایین اورتوقرافی ایله باغلی رئاللیغی گؤرمَمَزلیگه ووران قراری هم ده بو اوقاتلارلا باغلی ایدی.اوروپا دیلچیلیگیندن معلومدور کی،تورک دیللری آقلیتوناتیو42تیپه عایددیر.اونا گؤره قرارا گلدیلرکی،مورفولوژی پرینسیپی اساس توتماق لازیمدیر.شکیلچیلر،کؤمکچی سؤزلر هامیسی سؤزون آرخاسینا صونعی اولاراق یاپیشدیریلدی.
1. حتّی سوال معناسی یارادان می-نی دا شکیلچی کیمی سؤزه قوشدولار.حالبوکی”می” شکیلچی دئییل.نئجه کی،” گؤرن گلیب؟”، “اولا گلیب؟”-ایفاده لرینده سوال معناسی موستقیل سؤزلرله یارانیر.
2. شرط معناسی یارادان “سه” ده شکیلچی دئییل و آیری یازیلمالیدیر،دانیشیقدا دا آیری وورغو ایله دئییلیر.
3. گلهجک زامانی بیلدیرن”آجی/آجاخ /آجاغ”-ی دا شکیلچییه عایید ائدیب،صونعی اولاراق”آجاق” شکیلچیسی یاراتدیلار.هئچ کس ایندی ده”آجاق”، یعنی “ق” سسی ایله تلفّوظ ائتمیر.
4. دیلیمیزین اَن دوغما باغلاییجیسی اولاننان سؤزونو یازیدان قوودولار.یئرینه و،ایله یازدیلار.رحمتلیک سلیم جعفراوف موحاضیرهده43دئدی کی،نان حال شکیلچیسی قبول اولونمادی،چونکی ایسمین یئددینجی حالینی ایستَمهدیلر. آمّا نان شکیلجی دئییل،موستقیل سؤزدو و آیری یازیلمالیدی.
5. میش/بیش کئچمیش زامان بیلدیرن سؤزو ده شکیلچی ائلدیلر.آذربایجان دیلینین خبر فورمالاری ایچینده میشدی،میشمیش،ایبدی،کیمی تاوتولوژی44و سهو خبر فورمالاری نورما ساییلدی.بیز مکتبده اوخویاندا درسلیکده اولوب،ائدیب،یئییب،گلیب فورمالاری فعلی باغلاما آدلانیردی.آمّا من بو باغلامانین نه اولدوغونو ایندی ده آنلامیرام.یب/یب(Ib/ib) شکیلچیسی کئچمیش زاماندا حرکت و حادثهنین بیتدیگینی بیلدیریر.آتام گلیب.قونشو اؤلوب و س. چؤرهگیمی یئییب،ایشه گئتدیم،-جوملهسی تابعلی مورکّب جومله ساییلیر،البته،سهودیر.چؤرهگیمی یئییب،گئتدیم ایشه.تابعسیز مورکّب جومله دیر.ایب ده موستقیل خبر شکیلچیسی دیر.تورک طایفالاری ایچ-ایچه یاشاییبلار.اونا گؤره بیر طایفادا ایشلک اولان خبر شکیلچیسی او بیری طایفادا کافی ساییلماییب.یازیب: گل+میش+دیر.سهو فورمادی یا گلدی اولمالیدی،یا دا گلمیش.جنوب لهجه سینده میش چوخ واخت دی-سیز ایشلهنیر.
دونیا دیللرینده زامان معناسی یارادان سؤزلر عادتاً آیری یازیلیر.آمّا کور-کورونا هر شئیی شکیلچی ائتمک پیس بیر احکامچیلیق علامتیدیر.بعضی دیلچیلر اورتوقرافی’نین مورفولوژی پرینسیپه اساسلانماسینی هر شئیی شکیلچیلشدیرمک کیمی باشا دوشدولر.بونو ائدنلره ائله گلدی کی،تورکجهنین اسپئسیفیکاسینا45 یاخینلاشیرلار. آمّا اصلینده دیلین جانلی و ایشلک فاکتلارینی اورتوقرافیک نورمادان کنار اعلان ائدیردیلر.هانسی کی-سؤزو دوز دئییل.کی’نن جوملهده بیر بوداق جوملهسی ایشلنه بیلر.جانلی دیلده آخی بئله دئییل.بئله صونعی نورمالار دیلین ائلاستیک ایفاده ایمکانلارینی،خوصوصیله،بدیعی دیلی شیکست ائدیر.
هر شئیی صونعی شکیلده شکیلچیلشدیرمک،خوصوصیله،منصوبیّتی آنجاق شکیلچی ایله بیلدیرمک،یازی دیلینی آغیرلاشدیریر.آیدیندیرکی،بیز هر یازی ایشاره سینی هم یازماغا،هم اوخوماغا فیزیکی اِنِرژی،دیقّت صرف ائدیریک.اونا گؤره بیلمه لیییک کی،اوزون شکیلچیلردن ایستیفاده آنا دیلیمیزی آغیرلاشدیریر.بو او دئمک دیرکی، بیز موعيّن حجم اینفورماسییانی یازماق و یا اوخوماق اوچون توتاق کی،اینگیلیسدن و روسدان آرتیق اِنِرژی صرف ائدیریک.یئری گلمیشکن،بیزیم هله میللی کلاویاتور46 دوزوموموز ده یوخدور.باشقا دیله خاص کلاویاتوردان ایستیفاده بیزدن،مثلاً اینگیلیسه نیسبتاً عئینی ایشاره سایینی یازماغا داها آرتیق اِنِرژی آپاریر.بیزیم ایتکیلریمیز بئله خیردالیقلاردادیر،الیفبانین یاخشی-پیسلیگینده دئییل.
بیزیم شکیلچی ایله یازماغا آلودهلیگیمیزدن بیر نئچه میثال گتیرک.ائله اؤز متنیمیزین اوّلکی حیصّهسیندن:
1. فعالیّتینین و تشکیلاتچیلیغینین نتیجهسی-ایفاده سینی گؤتورَک.بورادا قارا ایله سئچدیگیمیز ایکی شکیلچی آرتیقدیر(دیقّت ائدین،بیز”سهودیر”دئمیریک).اگر ایفادهنی”فعالیّت و تشکیلاتچیلیق نتیجهسی” کیمی یازساق آلتی ایشاره قناعت اولور،یعنی اوخوما و یازما آسانلاشیر.
2. ایشله+ییر+ایک -خبر فورماسینی گؤتورَک. بورادا تاوتولوژی وار،یعنی بیر خبره هم اوچونجو شخص منصوبیّتی(ییر)، هم ده ایکینجی شخص جمع منصوبیّت(ایک) شکیلچیسی قوشوروق.بو داشلاشمیش دئییمدی،آمّا سهودی.
اولمالیدی: ایشلیریک(ایستیریک گؤزلوروک و …)
3. آرادان گؤتورولردیسه-ایفاده سینی: آرادان گؤتورولسه اییدی-شکلینده یازماق و اوخوماق داها
راحاتدیر.
4. شخص عوضلیکلری تعیین کیمی ایشلهنَنده ایکینجی سؤزده منصوبیّت شکیلچیسی تاوتولوژی دیر.مثلاً، بیزیم خالقیمیز،بیزیم اوردوموز ایفاده لری داشلاشیب.آمّا بیلمه لیییک کی،اوسلوب’ی سهودیر و بیزیم خالق،بیزیم اوردو شکلینده یازمالیدیر.و یا بیزیم هله میللی کلاویاتور دوزوموموز ده یوخدور – ایفادهسی ده سهودیر،بوردا دا تاوتولوژی وار.اگر ایفادهنین اوّلینده بیزیم منسوبیّت عوضلیگی وارسا،”دوزوموموز” تاماملیغیندا موز47(müz) فورماسی آرتیق دیر.
ایفادهنین دوزگون فورماسی بئله یازیلمالیدیر: بیزیم هله میللی کلاویاتور دوزومو ده یوخدور.ایشارهلرین سایینی آزالدان هر شئی دوزدور،چونکی ییغجاملیق و قیسّالیق دانیشیغین و یازینین تأثیر گوجونو آرتیریر.
5. جنوبلو یازیچی و دیلچی ناصر منظوری تورکجه نثر اثرلرینده دیر خبر شکیلچیسینی ایسمی خبرلره عایید اولاندا آیری یازیر.ساییریق کی،بو دوزگوندور.چونکی قوبا دیالئکتینده48و بعضی دیالئکتلرده گله دو،آلا دو،آپارا دی-فورمالاری آیری وورغو ایله ایشلهنیر.دیقّت ائتسک،بیزیم شیفاهی ادبی دانیشیق دیلیمیزده ده”دیر” خبر شکیلچیسی موستقیل خبر بیلدیرن سؤز کیمی ایشلهنیر.آمّا یازیدا بو یوخدور. مثلاً، “کیتاب یازدی،عائله داغیلدی،اورک داشداندی” -کیمی ایفاده لرده موستقیل خبر بیلدیرن دی سؤزو ایشلهنیر و ساییرام کی،اونون هلهلیک هئچ اولماسا بدیعی دیلده ایشلنمهسی مقبولدور.دی– موستقیل خبر سؤزو فوضولی دیلینده و باشقا کلاسیکلرده ده واردیر.
فونئتیک پرینسیپین تطبیقینده ده عئیبهجرلیکلر49 و سهولر یاراتدیلار.بوتون قایدالاردا استثنا وار،بوتون دیللرده بئله دی.
1. آهنگ قانونو دا اونیوئرسال اورتوقرافیک پرینسیپ ائدیلدی.آمّا اونوتدوق کی،سؤسور50 دئمیش،دیل موستقیل اورقانیزم دی،ساوادلی و ساوادسیز دیلچیلرین موداخیله سینی قبول ائتمیر.آهنگ قانونونا گؤره اورتوقرافیک نورما کیمی آتانی یازدیلار.آمّا آداملار آتئیین،آتوون دئییر و دئیهجک.اللی قورولتای دا بونو دَییشه بیلمز.
2.دیلیمیزده دان/ نان چیخیشلیق حال شکیلچیلری پارالئل ایشلهنیر.ایکینجی واریانت51 اورتوقرافیدن کنار قالدی.ایندی آتاندان یازیریق،آمّا دانیشیقدا / آتاننان،آتوننان ،الوننن،جیبوننن شکلینده دئییریک.
- درسلیکلرده یازیرلار کی،دیلیمیزده ساغیر نون سسی وار.آمّا بو دا دوغرو دئییل.دیلیمیزده اوو/وون دیفتونقو52 وار( او و قیسا او O və qısa U) ، بو دیفتونق ن فونئمینه53 یاخین مخرجده تلفّوظ اولونور.سانا سؤزوندکی ساغیر نون سسی اصلینده آ حریفینین دیالئکت تلفّوظودور.بیزیم دیالئکتلرده بو آ-نین داها اوچ واریانتی وار.لنکران آ-سی، مثلا هاا؟ -سوال سؤزونده لنکرانلیلار آ-نی آز قالا بوروندا تلفّوظ ائدیرلر. ناخچیواندا آ-نی بوروندا آمّا جینگیلتیلی تلفّوظ ائدیرلر.مثلاً، .مااا سَلیاندا ایسه اوو(uo) دیفتونقونو آ-یا یاخینلاشدیریب اودلاغا54 یاخین مخرجده تلفّوظ ائدیرلر مثلاً: او دئدی. بو او-ا دا ن سسینین مخرجینه یاخین بیر شئی ده تلفّوظ اولونور. بونلاری نظره آلساق، اوندا بیز آذربایجان دیلینده ساغیر نون دان باشقا داها اوچ نون واریانتیندان بحث آچا بیلریک.آمّا بونو ائتمک اولماز،چونکی دیلده بوتون نورمالار واریانتلی دیر و موطلق فردی و دیالئکت واریانتلاریندا اولور. ن-نون بو واریانتلاری دا بیر فونئم کیمی قبول ائدیلیب،کیتابلاردا دا بئله یازیلمالیدیر.
آمّا تأسف کی،اوو ouدیفقونقو دا اورتوقرافیده عکسینی تاپماییب،حالبوکی بو دیفقونقلا تلفّوظ اولونان اونلارلا اساس لوغت فوندونا عایید سؤزلر وار.
مثلاً:
دوو،قیروو ،بیرووز،چارحوووض،سووغ،قووغ،موروو،تووز،قووولیار،نووهور،گیروو،بیزوو،تیلوو،زینقیروو،قوورما،سوورما،سوورا،توولاما،قوولاما،قووزاما،چووماق،سووماق،تیموو،هیرنوو،فیرعوون،سینجوو،شیروو،شامو ،صافوو،قووون،پیلوو،گوور،میشوول،قاروول،کینتوو،پیشتوو،سیچوول و…
بو سؤزلرین اکثريّتی اَن قدیم هند-اوروپا کؤکوندن اولان سؤزلردیر. اوو دیفتونقو اوروپا دیللرینین چوخوندا،او سیرادان اینگیلیس دیلینده ده وار.پیشتو سؤزو روس دیلیندن گلمه دیر. اصلی پیستون دی و گؤستهریر،کی بو دیفتونق حتی اجنبی سؤزلرین تلفّوظونو ده اؤزونه اویغونلاشدیریر.بو دیفتونقون دیله دوغمالیغینین گؤستهریجیسیدیر
البتّه، بیز دئمیریک،کی تورکولوژی قورولتایی خاطیرلانماسین تاریخی یوخ ائتمک کومیکلیک دیر،گولونج دور. آمّا تاریخی چهرایی بویالاردا وئرمکده کومیکدی. بیز تاریخیمیزی اوبیئکتیو ایشیقلاندیراق بئله اولمایاندا ایندی ده دیلیمیزده رئفورمالات تکلیف ائدن آداملار اجتماعی رأیی شاشدیریر.دیلین طالعی و اینکیشافی اینجه،مورکّب بیر مسألهدیر. اونو دوغرو ایشیقلاندیرماق و جاوان نسیللره چاتدیرماق لازیمدیر. ایکینجی طرفدن بیزده گئتمیش زیانلی دیل رئفورماتورلوغونون تأثیری ایله ایندی جنوبدا دا هم وطنلریمیز فعاللاشیب. اوردا دا هئی اورتوقرافی موذاکیرهلری گئدیر.
بیز آپاستروفی اورتوقرافیدن چیخاردیق.فریدون جلیلاوفون بو بارده مقالهنی “ادبیات و اینجهصنعت” قزئتینده چاپ ائتدیرنده من شعبه مودیری کیمی بو ایشه طرفدار اولموشام. آمّا ایندی اعتراف ائدیرم کی،سهو مؤوقع توتموشام.اون بئش ایل سونرا قاضی بورهانالدّین و نسیمی حاقّیندا مونوقرافی یازاندا من دیوان متنلرینه داها دریندن نفوذ ائدهسی اولدوم و آنلادیم کی،آپوستروفسوز دیوان ادبيّاتی متنلرینی دوروست چاپ ائتمک اولماز، چونکی اونلارلا سؤزون معنا چالارلاری قاریشیر.
ایندی اورکله دئییرم: عرب الیفباسیندا ی-لا یازیلان،سؤزلری مثلاً “حسین”-ی ی-سیز یازماق سهودیر عربجه دن گلن “ایییَت” شکیلچیسینی بیر ی-لا یازماق سهو دیر و… عمومیّتله، اورتوقرافینی سادهلشدیرمک ایدّیعاسی همیشه پرینسیپین پوزولماسینا، سهولره آپاریر. اورتوقرافینی اؤیرنمک لازیمدیر،مدنيّت زحمتله منیمسهنیلیر و بونون آیری یولو یوخدور.
هامی بیلمهلیدیر کی، اورتوقرافییه ائدیلن هئچ بیر دَيیشیکلیک 600 ایللیک یازی مدنيّتیمیزین نورمالارینی لغو ائده ابیلمز. ،فیضولیده،”مولّا نصرالدین” ژورنالینداکی اورتوقرافیک نورمالاری کؤهنَلمیش ساییب اونلاری دَيیشمک تهلوکهلی و سهو بیر یولدور. یادداشسیزلیغا آپاران بیر یولدور. بیز یئنی بیر اورتوقرافیک نورما قبول ائدنده بو فیضولی اورتوقرافیسینه اویغون دئییلسه، یئنیلیگی پارالئل نورما کیمی قبول ائتمهلیییک. اوّلکی هر شئیی سهو اعلان ائتمک اولماز. بوتون قاباقجیل خالقلارین اورتوقرافیسی بو جورتکمیللهشیر.
رحیم علییئو / دئسامبر 2016 / باکی
کؤچورن:آیهان میانالی
اَتک یازی (مقالهنین سؤزلوگو)
1:کنگره 2:ایل دؤنومو 3:مختصر رئکورد 4:اتحاد جماهیر شوروی 5:کُمیسئرلیگی 6:تئزارلارین 7:متعصب
8:عارف 9:سیبری 10:مسیحی 11:دلیجهسی 12:اورتودوکس 13:بیزانسلی 14:اسطورهوی 15:اسلاو
16: میرزا فتحعلی آخوندزاده 17:چوخونلوق-مارکسیست ایشچیلرین سوسیال پارتیسی 18:عرفان 19:شوروی-شوررالار
20:چاغ-مدّت 21:کمسیون 22:و بونلار کیمی-و… 23:آدلاندیرماق-اد قویماق-نام گذاری 24: ولادیمیر ایلیچ اولیانوف – وئلادیمیر لئنین 25:حؤکم- حکم 26:پارتی – حزب 27:سفر 28:هدف 29:کارخانه 30:کارخانه-تولیدی 31: ریختشناسی-ساختارشناسی
32:اصل-قایدا 33:اؤز-اؤزونه – خودبه خود 34:آلیشقانلیق-عادت 35:میلاددان اؤنجه 36:فساد 37:تمدّن 38:دونیالیق-جهانی 39:دئوریم-عصر
40:کُر قوروپو-گروه کر 41:امپراطوری 42:مورکّب،ترکیبی 43:دانیشماق،سخنرانی 44:گرکسیز تئکرار بیلیمی 45:اؤزللیک،ویژگی 46:کیبورد،کلاوییه 47:بحث 48:لهجه،گویش 49:دئفورمهلیک،بد شکلی 50:فردینان دو سوسور سوئیسلی دیلچی 51:ورژن،باشقا چئشیت،نوعی دیگر 52:بیرلشمه،ییغیلجاملیق،ادغام 53:واج 54:نای،نفس بوروسو
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
`مجاریستانین باش ناظیری` نتیجهلر
خبرلر [1652]
- حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
- اینگیلتره ساوونما ناظیری تورکیه-یه گلیر
- سانا مارین: "پروبلئمین ناتو ساممیتینه قدر حل اولوناجاغینا اینانیرام"
- جمهورباشقانی اردوغان ایله کاجا کالاس آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- ناتو-دان اوکراینایا دستک
- حولوصی آکار بروکسل-ده سفردهدیر
- مولود چاووش اوغلو ایله ینس استولتنبرگ آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- کارا اسماعیل اوغلو: "آوروپادا بیر چوخ لاییحهده تورک مقاطعه چیلرین ایمضاسی وار"
- حولوصی آکار لهستان-لی همکاری ایله تلفونلا دانیشیب
- استولتنبرگ: "هئچ بیر ناتو متفیقی تورکیه قدر ترور هوجوملاریندان ضررر گؤرمهییب"
- بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین یئنی غیری-دایمی عضولرینین آدلاری آچیقلانیب
- خاریجی ایشلر ناظیرلیگی پاکیستانا باش ساغلیغی وئریب
- تورکیه ایرانا باش ساغلیغی وئریب
- حلوصی آکار روسیالی همکاری ایله تلفوندا دانیشیب
- حولوصی آکار لتونیالی همکاری ایله تلفوندا دانیشیب
- "تورکیه" آدینین ایشلهدیلمهسی ایله باغلی ناتو-یا معلومات وئریلدی
- اوکراینادا محاربه زامانی 243 اوشاق هلاک اولوب
- اوکراینادا محاربه باشلایاندان ایندییهدک 228 اوشاق اؤلوب
- تورکیهنین پاریس باش کونسوللوغونا سالدیری
- "ت.ر.ت فرانسیزجا" دیجیتال خبر کانالی فعالیته باشلاییب
- لبنان باش ناظیری سعد حریری تورکیه-ده
- تورکیه و امریکا سلاحلی قوهلرینین باش قرارگاه رئیس لری گؤروشهجکلر
- باش ناظیر بینالی ییلدیریم گونئی کره-یه سفر ائدیب
- یونانلی باش اسقفون اسلام قارشیدی سؤزلری اؤفکه اویاندیردی
- میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار آذربایجان اوردوسونو تبریک ائتدی
- دونیا لیدرلری لوبنان خالفینا باش ساغلیغی وئریب
- تورکیه رادیو تلویزیون قورومو باش مودورو شئنول گؤکان، مقدونیهده


text:
تاریم- محمد اشراقی
یاراتمیسان اولمازیندان منی سن
آختاریرام باشلانیش دان سنی من
باغی گؤرسم سنی گؤررم گولونده
داغی گؤرسم سنی گؤررم اؤنومده
یوخ دور سن دن آیری سی بو وارلیق دا
وارلیق قالار سنسیز بوتون دارلیق دا
وارلا یوخوم سن له گلیب قالاجاق
شنلیک گولو سن له آچیب سولاجاق
بگنمیرم دورومومو درین دن
دا گلمه ییر بون دان آرتیق الیم دن
اسیرگمه بو قولوندان سئوگینی
یئتیر ائله دویونجا بو وئرگینی
اونوتمازسان قولونو سن بیلیرم
اونوتمارام یولونو من دئییرم
بو ایش اوچون گوجوم آرتیر تاریمسان!
چتینلیک ده دایاغیم لا یاریمسان!


text:
مینلرله دلقک
مینلرله دلقک (اینگیلیسجه: A Thousand Clowns, فارسجا: هزاران دلقک) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی بری قوردون، مارتین بالسام، باربارا هریس (اویونچو)، جیسون روباردز جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین جری مالیقن یارادیب. ۱۹۶۵ میلادی ایلینده ۴ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ A THOUSAND WORDS (U). یونایتد آرتیستس. British Board of Film Classification (October 13, 1966). یوْخلانیلیبOctober 1, 2013.
قارداش پروژهلرده مینلرله دلقک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فیلملر ۱۹۶۵ (میلادی)
- English-language films
- ۱۹۶۵-جی ایل فیلملری
- آمریکانین کومدی-درام فیلملری
- آمریکا فیلملری
- موستقیل آمریکا بیرلشمیش ایالتلری فیلملری
- آمریکادا دوزلمیش آغ-قارا فیلملر
- اینگیلیسجه فیلملر
- ان یاخشی ایکینجی پلان نفر رولونا گؤره اوسکار اؤدولی غالیبلرینین چیخیش ائتدیکلری فیلملر
- نیویورک حاقیندا فیلملر


text:
ویکیپدیا:ایمضا
ایمضا دانیشیق صفحهلریندن یازارین کیم اوْلدوغونو بیلدیرمک اۆچون ۴ مَدله (~~~~) آتیلیر.
ایمضا نوعلاری[دَییشدیر]
ایمضا دییشدیرمک[دَییشدیر]
ایمضانیزی دییشدیرمک اۆچون ترجیحلر صفحهنیزه گئدیب، ایمضا بؤلومونده٬ یئنی ایمضا کادریندا یئنی ایمضانیزی یازیب، ذخیره ائت اۆستونده کیلیک ائدین.
ایمضا جعلی[دَییشدیر]
آیری ایشلدنلرین ایمضاسی یوْخسا اوْنا بنزر و آلدادان ایمضالاری ایشلتمهیین.
ایمضا بوْیاسی[دَییشدیر]
ایمضانیزدا
و
و
کیمی کوْدلاردان، چوخ کیچیک یوْخسا بؤیوک فوْنتلاردان و گؤز یوْران رنگلردن فایدالانمایین.
ایمضا اۇزونلوغو[دَییشدیر]
ایمضالارینیزی اوْلدوقجا کیچیک و قیسا ساخلایین.
باغلانتیلار[دَییشدیر]
ایچ باغلانتی[دَییشدیر]
ایمضانیزدا، آیری ایشلدنلرین راحات سیزله علاقه قۇرا بیلمهلری اۆچون، دانیشیق، ایشلدن یوْخسا چالیشمالار صفحهنیزه باغلانتی اوْلمالیدیر.
ائشیکلیک باغلانتی[دَییشدیر]
ایمضانیزدا بیر ائشیک یئره باغلانتی وئرمک، تبلیغ میصداقی اوْلدوغو اۆچون قاداغاندیر.
قاداغان ایمضالار[دَییشدیر]
دوْلاشیق و اۇزون کوْدلار، توهین و رکلام، شابلون و عکس ایشلتمک ایمضادا قاداغاندیر.
میثاللار[دَییشدیر]
ایمضا میثاللارینا باخماق اۆچون ویکیپدیا ایشلدنلرینین ایمضا قالریسینه باخا بیلرسینیز.


text:
۰۱ سرطان ۱۴۰۱
افغانستان اسلامی امارت ریاست الوزراء حرمتلی ملا محمد حسن آخند باشچیلیگیده ارگ ده اویوشتیریلگن ییغین ده کیچه پکتیکا و خوست ولایتلریده یوز بیرگن ییر قیمیرلشی نتیجه سیده زیان کورگن عایله لرگه تیزلیک ده یاردم ییتکزیش اوستیده گپیریلدی.
اوشبو ییغین ده حرمتلی ریاست الوزراء زیان کورگن عایله لرگه اوز چوقور قیغوداشلیگینی بیلدیریب تسلیت ایتیش دن علاوه، زیان کورگنلرگه یاردم کورسه تیش اوچون یوز میلیون افغانی کمک قیلینیشی تصدیقله دی.
شونینگدیک اسلامی امارت ریاست الوزراء تیگیشلی اداره لرگه حادثه دن زیان کورگن عایله لرگه ییگولیک آزیق آوقت، کییم کیچک، دارو درمان و باشقه کیره کلی نرسه لرنی تیزده ییتکزیشنی بویوردی.
افغانستان اسلامی امارت ریاست الوزراء باشلیغی افغانستان اسلامی امارت یوقاری مرتبه لی هیاتیگه حادثه یوز بیرگن منطقه نی یقین دن باریب کوریب، قربانلر عایله سیگه غمشریک لیک قیلیشلرینی ایتدی.
شونینگدیک ریاست الوزراء تیگیشلی اداره لرنینگ مسووللریگه واقعه ده یره لنگنلر دواله نیشی همده تصدیقلنگن بیر یوز میلیون افغانی دن تیزده توزیع ایتیشلرینی ایسته دی.


text:
مولود چاووش اوغلو محمود عباس ایله گؤروشوب
محمود عباسا تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغانین سلامینی چاتدیران خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو فیلیسطین لیدرینی تورکیه-یه دعوت ائدیب.
تورکیه-نین خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو فیلیسطین دؤولت باشچیسی محمود عباس ایله فیلیسطین مسئلهسی و بؤلگه دهکی گونجل پروسه لری موذاکیره ائدیب.
فیلیسطین دؤولت باشچیسی محمود عباس فیلیستین-ین رام الله شهرینه سفر ائدن تورکیه-نین خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلونو قبول ائدیب.
محمود عباسا تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغانین سلامینی چاتدیران خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو فیلیسطین لیدرینی تورکیه-یه دعوت ائدیب.
قئید ائدک کی، مولود چاووش اوغلو محمود عباس ایله گؤروشمزدن اوول فیلیسطینلی همکاری ریاض المالکی ایله بیر آرایا گلیب. ناظیرلر داها سونرا تورکیه-فیلیسطین کومیتهسینین ایکینجی توپلانتیسینا قاتیلیب.
توپلانتیدان سونرا ایکی اؤلکه آراسینداکی امکداشلیغی گوجلندیرجک 9 موقاویله ایمضالانیب.
مولود چاووش اوغلو دئییب: "تورکیه موستقیل و اگمن دؤولته صاحیب اولماق اوچون آپاردیغی موباریزهده فیلیسطینلی قارداشلارینین یانیندا اولماغا داوام ائدجک".
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان و دراگیدن اورتاق مطبوعات توپلانتیسی
"سالقینا باخمایاراق تیجارت حجمیمیز گئچهن ایل یوزده ۳۴ آرتاراق رکورد سویهیه چاتدی"
ایزمیر سولاریندا ۱۹ کؤچمن قورتاریلدی
احتیاجلاری قارشیلانان کؤچمنلر، اداری ایشلری تاماملاندیقدان سونرا ایزمیر کؤچ ایدارهسینه گؤندریلدی


text:
نیکول پاشینیانین استعفاسینی ایستهدیلر
گؤستریده، پاشینیاندان داغلیق قاراباغدا "کنترلون آذربایجانا وئریلدیگی" ادعاسی ایله پاشینیانین وظیفهسینی ترک ائتمهسی ایستهنیلدی
ارمنیستاندا مینلرجه انسان باشکند ایرواندا باشباخان نیکول پاشینیانین استعفاسی اوچون بیر اعتراض گؤستریسی تشکیل ائتدی.
مخالیفت پارتیلرینین نمایندهلرینین ده قاتیلدیغی گؤستریده، پاشینیاندان داغلیق قاراباغدا "کنترلون آذربایجانا وئریلدیگی" ادعاسی ایله پاشینیانین وظیفهسینی ترک ائتمهسی ایستهنیلدی.
گؤستریچیلر ۱۰ نوامبردا روسیانین گیریشیمی ایله اعلان ائدیلن آتیشکس ایله بیرلیکده بؤلگهده کنترولون آذربایجانا وئریلمهسینه دایر آنلاشمایا قارشی شعارلار سسلندیردیلر.
اؤلکهسینده آوروپا بیرلیگی یانلیسی اولاراق تانینان و بو اوزدن روسیانین سرت تپکیسینی چکدیگی بیلینن پاشینیان، ۲۰۱۸.جی ایلده حاکمیته گلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
افغانیستان زلزلهسینده اؤلنلرین ساییسی آرتدی
زلزله نتیجهسینده ۳ مینه یاخین ائو داغیلدی و یا جدی زیان گؤردو
۱۸ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
سوریهده سالدیرییا حاضیرلاشان ۱۸ پکاکا/یپگ تروریستینین باشاریلی عملیاتلارلا ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی
میت، سلیمانیهده بیر تروریستی داها ضررسیزلشدیردی
تروریست دئلال عزیزاوغلو، میللی استخبارات تشکیلاتینین عراقین قوزئییندهکی سلیمانیه شهرینده تشکیل ائتدیگی عملیاتلا ائتکیسیز حالا گتیریلدی


text:
هر قادېن / قېزبستی سولطان (شعر)
هر قادېن آزجانا مۆقَدَّس اۏلور
هر قادېن چۏخجانا گۆناه ملهڲی.
هر قادېن دۆزۆنۆ دئییر چۏخ زامان،
هر قادېن بیر آز دا سئویر کَلهڲی.
هر قادېن عؤمرۆنۆ شام تک یاندېرېر
اۏنون اۆچۆن اۏدلارا یانان آدامچۆن.
هر قادېن یاندېرېر عؤمۆرلری ده
سئوگینی یۏخ سایېب دانان آدامچۆن.
هر قادېن عئشق کیمی آخماغې بیلیر،
سئوگی’یله دؤڲۆنن صاف اۆرَکلره.
سئودا گؤرمهیینجه چېخماغې بیلیر،
قۏشولوب پوچ اۏلان خۏش دیلَکلره.
هر قادېن أللری یئمک قۏخویور،
هر قادېن ساچلارې یاسمن گۆلۆ.
هر قادېن اۆرهڲی گؤز اؤنۆندهدی،
گؤرمهین اینسانلار اؤلۆدۆ، اؤلۆ.
هر قادېن آزجانا مۆقَدَّس اۏلور،
هر قادېن چۏخجانا گۆناه ملهڲی.
هر قادېن دۆزۆنۆ دئییر چۏخ زامان،
هر قادېن بیر آز دا سئویر کَلهڲی.


text:
ویکیپدیا:گئنل یالانلاما
ویکیپدیا آنلاین آچیق مضمونلو بیر بیلیکلیکدیر؛ یعنی اینسان بیلیکلرینین عۆمومی قایناغینی اینکیشاف ائتدیرمک اۆچۆن چالیشان فردلرین و قوروپلارین کؤنۆللۆ بیرلیغیدیر. لاییحهنین قورولوشو، اینترنت باغلانتیسی اولان هر کسین مضمونونو دییشدیرمهسینه ایمکان وئریر. بورادا یازیلانلار تام، دقیق و یا اعتیبارلی معلومات وئرمک اۆچۆن طلب اولونان تجروبهیه صاحیب اینسانلار طرفیندن داواملی اولاراق یوخلانیلمیر.
بو ویکیپدیادا دَیَرلی و دقیق معلومات تاپا بیلمهیهجهیینیز دئمک دئییل؛ بونونلا بیرلیکده، ویکیپدیا بورادا یازیلان معلوماتلارین اعتیبارلی اولدوغونو قارانتی ائده بیلمز. هر هانسی بیر معلوماتین مضمونو بو همین قونودا معلوماتی اولمایان بیری طرفیندن دییشدیرمیش اولا بیلر. دیقّت یئتیرین کی، دیگر بیلیکلیکلرین و ایستیناد اثرلرینین اکثریتینده ده دیسکلئیمر (یالانلاما) وار.


text:
یونی اررا (فوتبالیست)
یونی اررا (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Johnny Herrera (footballer)) (دوْغوم:۹ مهٔ ۱۹۸۱ (۴۱ یاش) Angol, Chile) بیر فوتبالیست. اونیورسیداد شیلی فوتبال کولوبو و شیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یونی اررا (فوتبالیست) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- Articles using Template:Medal with Winner
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- یونیورسیداد شیلی کولوبونون اویونچولاری
- کورینتیانس کولوبونون اویونچولاری
- ائوداکس ایتالیانو کولوبونون اویونچولاری
- انقل (شیلی) دوغوملولار
- فوتبال قولرلری
- یاشایان اینسانلار
- ۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۷ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری


text:
تکنوفست: دۆنیأنینگ اینگ اولی هوُواچیلیق و تکنولوژی فستیوالی باکودا آچیلدی
دۆنیِأنینگ اینگ اولی هوُواچیلیق، عألم و تکنولوژی فستیوالی تکنوفست آذربایجان دا آچیلدی
دۆنیِأنینگ اینگ اولی هوُواچیلیق، عألم و تکنولوژی فستیوالی تکنوفست آذربایجان دا آچیلدی.
تۆرکیأنینگ تکنولوژی توُپاری قوراماسی (ت 3 وقفی)، آذربایجان ینگ دیجیتال اؤسۆش و قاتناو وزیرلیگی و تۆرکیأنینگ صناغات و تکنولوژی وزیرلیگی تاراپیندان قورالیان تکنوفست باکونینگ دنگیزیاقاسی بولواری میللی پارکیندا آچیلدی.
فستیوالینگ آچیلیش داباراسیا تۆرکیأنینگ صناغات و تکنولوژی وزیری مصطفی وارانک، آذربایجگان ینگ دیجیتال اؤسۆش و قاتناو وزیری رشات نبی یف، تۆرکیأنینگ جمهورباشلیقلیغی نینگ قوُرانماق صناغاتی اداراسی نینگ باشلیغی اسماعیل دمیر و تکنوفست باشلیغی سلچوق بایراقدار بیلن بیله لیکده تۆرک و آذربایجانلی کؤپ سانلی شرکت و قورامانینگ یوُقاری درجه لی جوُغاپکأری قاتناشدی.
فستیوال دا 29-نجی مای گۆنۆنه چنلی دۆرلی چأره لر، دابارالار و تکنولوژیک یاریشلار گچیرلر.
آقینجی هۆجۆمچی اوچارمانسیز اوچار، یاراغلی اوچارمانسیز اوچاری بوُلان بایراقدار ت ب 2، آذربایجان ینگ هوُوا گۆیچلری و تۆرک هوُوا گۆیچلری نینگ تۆرک ییلدیزلاری و سولو تۆرک توُپاری باکودا گؤنگده دۆرلی چأره لر گچیردی.
تۆرکیأنینگ قوُرانماق صناغاتی شرکتلری ده بو فستیوال دا تأزه اؤنۆملرینی گؤرکِزر.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گازی نینگ تۆرکیأ گتیریلمه گی اۆچین ایش آلیپ باریلیار
فواد اوکتای تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گازی نینگ تۆرکیأ یتیریلمه گی اۆچین اۆچ یوُل بارادا ایش آلیپ باریلیاندیغینی آیتدی
فواد اوُکتای تۆرکمنیستان دا
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ اوُرنباساری فواد اوُکتای تۆرکمنیستان دا ساپاردا بوُلیار


text:
کیچیک سینجان اوْتو
کیچیک سینجان اوْتو (اینگیلیسجه: Sanguisorba minor، فارسجا: توت روباهی، لاتین تورکجه: Kiçik sincanotu، عربجه: مرقئة صغيرة، تورکیه تورکجهسی: Küçük çayırdüğmesi، فرانسهجه: Kleiner Wiesenknopf، آلمانجا: Kleiner Wiesenknopf) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sanguisorba minor»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کیچیک سینجان اوْتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آللاهېم اۏلسایدې / پینار شاکر (شعر) منیم ده بیر آللاهېم اۏلسایدې طالئعین عۆفونت قۏخان آغزېندا کپهنهڲین رؤیاسې چۆرۆتمَزدی دیشلریمی دیشلریم دۆشمَزدی سنین دۆشلریندن… کانسئر اۏلمازدې دؤشلریم دۆشدۆرۆلمَزدی دۆشمَزدی اؤلمَزدی بَبهڲیم …Read More »
اوچوش…/ آلما موغانلې (شعر)
اوچوش…/ آلما موغانلې (شعر) بیر ایکی اۆچ اوچ، اوچ، اوچ بیریسی اۏتورموش دېر آیاقلارېمېن آلتېندا باغېرېردې قانادلاندېغېمدا داها دا آلچالېردېم قادېنلېغېم اوچوردو ایچیندن اوچماق نهدیر دووارلارېن آلچالماسې دېر یۏخسا یېخېلماغې …Read More »
سادهجـه سـَن یاشا / سحر بارانی (شعر)
سادهجـه سـَن یاشا / سحر بارانی (شعر) ايچيمده فېرتېنا قۏپاجاق شَهَرين بۆتۆن آغاجلارې آنـا دئيه باغېرېرلار أزبرلـَرينی و قان قوسور آغېزلارا چارمېخلانان تاختا ديللـَر ايچيمـده قاسېرغالارا دؤللـَنميش بير عۆصيان …Read More »
نَفَسلرین…/ بولود مرادی (شعر)
نَفَسلرین…/ بولود مرادی (شعر) نفسلرین قوش للـهڲی… آغزېنداکې سؤزجۆکلر پېرېلدایېر اوچوشورلار بیر بیر گۆللـه دَڲیر، دۆشۆرلر قانایا… قانایا… بو قۏجا کافهنین هاوالې باشېنا یۏرقون فینجانلارېن ماوی دۏداغېنا آداملارېن گلیب-گئدن دارېخمالارې …Read More »
شاعیر ایله دۆنیا / حسین رزمی (شعر)
شاعیر ایله دۆنیا / حسین رزمی (شعر) گؤرۆرسَن دۆنیانېن ایشینی شاعیر!؟ أن یاخېن یئریندن وورولور اینسان دۆز اۏ گؤزلهمهدیڲی یئریندن! بیردن گؤرۆر کی دؤرد پېچاق چکیلدی دردی اۆستۆنه، اۏ یارالارېن …Read More »
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر)
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر) دوستاق ایسه؛ میلهلرین اۏ تایې……بو تایې دۆنیا دۆشۆندۆکجه بیر اۏلترا لایت نۏت’لا بیری وار یالوارماغا بارماقلارېم أللرینده اولدوزلار دؤڲمهلَنیر بیر-بیر گۆنش؛ ایچی بۏش طبیل …Read More »
آخشام اۆستۆ گؤزلرین / موصطافا شیخپور (شعر)
آخشام اۆستۆ گؤزلرین / موصطافا شیخپور (شعر) (باجېم نسرینین واختسېز کؤچمهسینه) هر صۆبح دۏغولورام سندن سۏنرا یئنه گلمیشسن اؤنجهدن هر صۆبح گۆلۆرم هر صۆبح گۆلۆرسَن تلهسیرسَن گۆنَش ترسینه دۏلانېر کؤلگهلَریمیز …Read More »
باهار / جلال اکبری (شعر)
باهار / جلال اکبری (شعر) “سایېن أرشد نظری جنابلارېنېن باهار شعرلرینه بیر تضمین” بیر شاختا ألینده بوزلورام باهار چیچهڲین آغرېسېن سېزلېرام باهار شافاقلې گۆنَشی ایزلیرم باهار چۏخدان دېر یۏلووو گؤزلۆرَم …Read More »
آتامېن گؤزلری / ویدا حشمتی (شعر)
آتامېن گؤزلری / ویدا حشمتی (شعر) یئنه بو شَهَرین کؤرپهجیڲی قارا بولودلارا بَلَنمیش “آجې”دان آخېر ملهیَن آغرېلارې شهناز خیاوانېندا بایرام عطرینی چؤهرایی جاملاردا ساتېر اۏ قېزجېغاز کۆلکلره ساورولموشدو باتېق چارقادې …Read More »
ایندی گل! / سحر روحی (شعر)
ایندی گل! / سحر روحی (شعر) گؤز یاشلارېمېن گمیسی اۏلموشام! یاواشجا اؤزۆنده غرق اۏلان گمی یوخولارېما گلیب، گئدیرسن، أڲنیم، أڲنیمده دارېخېر! دېرناقلارېم’لا اۆزۆم قان ساواشې باشلادېرلار گلنده یاواش گل، بیلمهسینلر …Read More »


text:
فوئنته آلامو د مورسیا
فوئنته آلامو د مورسیا (ایسپانجا: Fuente Álamo de Murcia) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر ۱۲۷ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۲۷۳ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۴۸۷۶ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fuente Álamo de Murcia»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فوئنته آلامو د مورسیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
رادیوگجیل 22 این آلبوم بهادار میباشد
رادیوگجیل 22 این آلبوم بهادار میباشد3 سال پیش
رادیوگجیل 22 یئپ یئنی سؤزلرله یایینلاندی... رادیوگجیل 22-ده ائشیده بیلرسیز: اورموگؤلونون سون وضعیتی... اورموگؤلونه گؤره توریستی اؤنریلر... حاژ قافار سیزین سوسریلریزی آلیر... اوشینین اؤلمه سی... مصنوعی بارماق نه درده ده یر...؟ تیراختورون سون دورومو... بؤیوک باجاناغین حالوالاری ترامپین یئرینه کیمین الینه یئتشدی...؟
کتاب صوتی ترانه برف خاموش
نشر چشمه
کتاب صوتی "وداع با اسلحه"
نشر کوله پشتی
کتاب صوتی "افروختن آتش"
نشر کوله پشتی
غرش رعد
انتشارات عماد فردا
از او
انتشارات عماد فردا
آوای سرباز
انتشارات عماد فردا
داستان - مجموعه شماره 1
ماهنامه داستان
داستان - مجموعه شماره 2
ماهنامه داستان


text:
تورکیه – لیتوانیا ملی تیرمه فوتبال جماعه لری اوچره شدی
تورکیه ملی تیرمه فوتبال جماعه سی اوز رقیبی گه قرشی غلبه قازاندی
تورکیه ملی تیرمه فوتبال جماعه سی UEFA اولوسلر لیگی سی لیگی بیرینچی گروپ تورتینچی بیلله شوویده توناون کونی کیچقرون لیتوانیانی 2-0 بیلن مغلوبیت گه اوچره تدی.
تورکیه ملی تیرمه فوتبال جماعه سی تورتینچی اوچره شووده هم غلبه قازاندی.
ازمیر ولایتی گورسل آقسل استدیومیده اجرا ایتیلگن اوچره شووده تورکیه نینگ گوللرینی قاان آیخان بیلن خاقان چالخان اوغلی اوردی.
تورکیه ملی تیرمه فوتبال جماعه سی گروپده گی 4 بیلله شووده هم غلبه قازانیب نمره سینی 12 گه ییتکیزدی و گروپده بیرینچی اورین نی ایگلله دی.
لیتوانیا ایسه 4 بیلله شووده هم اوتیلدی و گروپده 0 نمره بیلن سونگگی قطارده اورین آلماقده.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپانیا لیگی باشقرووی پاریس سن جرمن بیلن منچستر سیتینی قاره لب شکایت ایتدی
بو جماعه لرنی کوپ پول خرجت قیلیب بازارنی بوزگن لیگی بیلن عیبله ماقده
تورکیه – لیتوانیا ملی تیرمه فوتبال جماعه لری اوچره شدی
تورکیه ملی تیرمه فوتبال جماعه سی اوز رقیبی گه قرشی غلبه قازاندی


text:
داعش سالدیریسیندا ۱۱ عراق عسگری اؤلدو
ترور هؤرگوتو داعش، دیاله ویلایتینه باغلی عظیم ناحیهسینده سالدیری تشکیل ائتدی
عراقین دوغوسوندا ترور هؤرگوتو داعش طرفیندن اوردویا تشکیل ائدیلهن سالدیریدا ۱۱ عراق عسگری حیاتینی ایتیردی.
دیاله عملیاتلار قوموتانلیغینین آچیقلاماسی گؤره، ترور هؤرگوتو داعش، دیاله ویلایتینه باغلی عظیم ناحیهسینده سالدیری تشکیل ائتدی.
سالدیریدا ۱۱ عراق عسگرینین اؤلدوگو بیلدیریلدی.
ترور هؤرگوتو داعش سالدیریسی سونراسی بؤلگهیه اوست سویه بیر عسگری هئیتین گئتدیگی و سالدیرییا باغلی سوروشدورما باشلادیلدیغی قید ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
پکاکالی ۴ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
تورک سلاحلی گوجلرینین "چئلیکدن پنجهلری" ایله ترور یووالارینی پارچالاماغا داوام ائتدیگی ایفاده ائدیلدی
سوریهده حیاتینی ایتیرهن وطنداشلارین ساییسی آچیقلاندی
بیرلشمیش میللتلر اینسان حاقلاری یوکسک کمیسری میشل باچله، آچیقلانان ایتکیلرین تکجه رقم دئییل، ایتیب گئدن حیاتلاری تمثیل ائتدیگینی سؤیلهدی
روسیا، خارکوو بؤلگهسینی هاوادان ووردو
خارکوو ساکینلرینه گؤره، روس هاوا سالدیریلاری سون گونلرده چوخ آرتدی، شهرین موختلیف سمتلرینده گئجه یاریسی گوجلو پاتلاما سسلری ائشیدیلدی


text:
لیتیوم هقزافلوروفوسفات
لیتیوم هقزافلوروفوسفات (اینگیلیسجه: Lithium hexafluorophosphate، عربجه: سداسي فلوروفوسفات الليثيوم) بیر شیمیایی ماده. آغ، تۇز حالتینده تاپیلار.لیتیوم هقزافلوروفوسفات فلوئور بیلشیکلری و لیتیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lithium hexafluorophosphate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لیتیوم هقزافلوروفوسفات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه لر 29.04.2022
تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه لر 29.04.2022
ستار روزنامه سی, تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ اجتماعی ترماق آرقه لی ترقتگن پیامیده, سعودی عربستان قرالی سلمان بن عبدالعزیز نینگ دعوتی گه بناً اوشبو اولکه گه سفر قیلگن لیک لری نی بیلدیررایکن, "سعودی عربستان گه سفر قیلدیک. تاریخی, مدنی و بشری مناسبت لر گه ایگه ایکّی قرداش اولکه اوله راق آره میزده گی هر خیل سیاسی, حربی, اقتصادی مناسبت لرنی کوچه یتیریش و ینگی بیر دور نینگ باشله شی اوچون سعی و حرکت قیلماقده میز" دییه قید ایتگن لیگی نی بیلدیرماقده.
خبرتورک روزنامه سی, جمهوررئیس اردوغان نینگ, توناون تلفن آرقه لی, روسیه جمهوررئیسی ولادیمیر پوتین بیلن سوزله شگن لیگی نی معلوم قیلماقده.
خبرده, صحبتده, آلدینگی کون روسیه و امریکا قوشمه ایالتلری اورته سیده تورکیه ده بولگن المه شیش و اوکراین ده گی اوروش بوییچه ینگیلیک لر باره سیده بحث ایتیلگن لیگی بیلدیریلماقده.
روزنامه, پوتین نینگ, تورکیه ده بولگن المه شیش اوچون جمهوررئیس اردوغان گه منتدارچیلیک بیلدیرگن لیگی نی یازماقده.
ینی شفق روزنامه سی, تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی سوزچیسی تانژو بیلگیچ نینگ, یونان هوا کوچ لری نینگ 26- و 28- اپریل کون لری ده تورکیه قیرغاق لریده قیلگن تحریک ایتووچی اوچیش لری و اخلال لری گه جواب قیتریلگن لیگی نی بیلدیرگن لیگی گه دقت قره تماقده.
خبرده, سوزچی نینگ, "جنجال نی باشلتگن و آرتیرگن تامان یونان ایکن, اولکه میز نینگ اساس سیز ادعا لر بیلن عیبله نیشی ایکله اولکه اورته سیده سونگّی پیتلرده تشکیل بولگن مثبت فضا و یخشی قوشنی چیلیک مناسبت لری گه اویغون ایمس" دییه قید ایتگن لیگی ایسله تیلماقده.
وطن روزنامه سی, توناون تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, تورکیه بیلن ارمنستان اورته سیده گی مناسبت لرنینگ عادی لشتیریلیشی بوییچه اوچینچی مذاکره نینگ 3- می کونی اطریش پایتختی ویانا ده بولیب اوته دیگن لیگی نینگ بیلدیریلگن لیگی نی یازماقده.


text:
دینی حاکیمیّت
دینی حاکیمیَّت و یا تئوکراسی(ق.یون. θeός — آللاه و kpάtoς — ایداره ائتمک) — جمعیت مسلهلری نین قانونی حالدا دینی قانونلارلا حلّ ائدیلدیگی ایدارهائتمه سیستمی. دین استروکتورلارین و دین خادیملرینین دؤولت سیاستینه جیدی تاثیر ائتدیگی سیاسی سیستم.
موعاصیر تئوکراسی المنتلی دؤولتلر[دَییشدیر]
ایسلام دؤولتلری[دَییشدیر]
شریعتی سیاسی اینستیتوتلارین اساسی کیمی قبول ائدن سعودیه عربیستانی و ایران کلاسیک فورمادا تئوکراتیک دؤولتلر ساییلیرلار. ایران عئینی زاماندا " تئوکراتیک جومهوریت"ده ساییلا بیلر. چونکی سیاسی سیستم ایسلام دینی اوزرینده قورولوب. یاخین شرق دؤولتلرینین اکثریتی نین حوقوق سیستمی ایسلام دینینین تاثیری آلتیندادیر. تورکیه، اندونزی، بنقلادش و پاکیستان داخیلی حیاتدا دینین جیدی تاثیرینه باخمایاراق دونیوی قانونلارلا ایداره اولونور.
ایسرائیل، هیندیستان و فیلیپپین قانونلارینا گؤره شریعتی قبول ائدنلر اوچون او رسمی قانون ساییلیر. شریعت قانونلاری نین سودان، نیجریه، افقانیستان، لیبی و دیگر اؤلکهلرده ده جمعیته و دؤولته تاثیری گوجلودور.
موقدس تاخت-تاج - (واتیکان)[دَییشدیر]
1929-جو ایلده موستقیل دؤولت اعلان ائدیلن واتیکان کلاسیک فورمادا دینی دؤولتدیر.


text:
شور تورکجهسی
شوْر تورکجهسی یوخسا شورجا (لاتین تورکجه: Şor Türkcəsi؛ شوْرجا: Шop Tили) شورلار طرفیندن دانیشیلان تورک دیللرینین سیبری قروپونا باغلی، چاغداش تورک یازی دیللریندن بیریدیر. تووا تورکجهسینه چوخ بنزرلیک گؤستریر. خاکاس تورکلری کیمی اؤزلرینه تادار (تاتار) اینسان دئمکدهدیرلر. روسیهنین کئمئروو بؤلگهسینده 2840 نفر (2010 -نجو ایل) بو دیلی دانیشیر. بوگون شور تورکجهسی کئمئروو اونیوئرسیتئتینده اؤیرهدیلیر.
الیفبا[دَییشدیر]
شور تورکجهسینین الیفباسی 10-نجو عصرین اورتالاریندا روس مسیحی میسیونئرلری طرفیندن اولوشدورولموشدور. 1929 دان 1939 قدر لاتین الیفباسی ایشلهدیب، سونرا تکرار روس-سووئت ایدارهسی باسقیسی ایله کیریل الیفباسینا کئچیلمیشدیر.
شور الیفباسیندا بو حرفلر واردیر:
ترانسکریپسیون:
ائتنولوگدا شور تورکجهسی[دَییشدیر]
باغلانتیلار[دَییشدیر]
- ائتنولوگ سایتیندا شور تورکجهسی
- شور دیلینده متنلر Archived 2016-01-15 at the Wayback Machine.
قایناق[دَییشدیر]
- ^ شوْر تۆرکجهسی at Ethnologue (18th ed., 2015)


text:
رادیو
رادیو
تۆرک جمغیتی رادیو بیلن 1927-نجی ییلینگ 6-نجی مای ییندا بۆتین دۆنیأ بیلن شۇل بیر دؤۆرده تانیشیار. 1946-نجی ۆرده تانشیار. 1946-نجی ییلینگ 1-نجی مای ییندا ت. ر. ت نینگ دؤرهدیلمهگی بیلن بۇلسا تأزه بیر دؤره قادام باسیار. حأضیرکی واغتدا ت. ر. ت رادیولاری 5 سانی میللی، 5 سانی بؤلگه لهیین، 3 سانی یرلی و 5 سانی حالقارا رادیو کانالی بیلن جمغیتچیلیک یایلیمی نینگ جۇغاپکأرچیلیگی، تاراپسیز، یؤرهلگهلی یایلیم دۆشۆنجه سی، دۇغری و اۇوادان تۆرکچه سی، حابار، ماغلومات، بیلیم، مدنیت، آیدیم سازلی مضمونی بیلن، تۆرکیأنینگ دؤرت یانیندا جمغیتینگ هر بیر قاتلاغینا یۆزلهنیأر.
ت. ر. ت رادیو 1
بیلیم، مدنیت، حابار... ماغلومات آللماق، اؤورهنمهک ایسلهیأن هر بیر آدام اۆچین، عیلیم، صونغات، ادبیان، تئاتر، اسپورت، داشقی قورشاو، ایقدیصادیهت، ساز عألمیندن تأزهلیکلر... دورموش باراسیندا أهلی زات... دۇغری، تاراپسیز، یۇقاری تیزلیکده حابارچیلیق، تۆرکیأنینگ دؤرت تاراپیندا همرا آرقالی و اینترنت بیلن بۆتین دۆنیأده... ت. ر. ت رادیو 1 1927-نجی ییلدان بیزینگ گۆنلریمیزه... رادیونگیزینگ بۇلان أهلی یرینده...
ت. ر. ت اف ام سیرداشینگیز، دۇستونگیز، یۇلداشینگیز... اؤوۆشگینلی و شۇوخونلی یایلیم دۆشۆنجه سی، آیدیم- سازلار، اینگ حالانیان آیدیملار
ت. ر. ت رادیو 3 الویس پریسلی دن فرانک سیناترادان چایکوسکی یه، موتسارت دان سارا ووگانا چنلی اوزاپ گیدیأن گینگ گریمی بیلن آیدیم سازینگ اینگ بیر سایلاما نوسغالاری... کلاسیک بیلن دؤورهبابینگ سنتزی... تۆرکیأنینگ دؤرت تاراپیندا، همرا آرقالی و اینترنت اۆستی بیلن بۆتین دۆنیأده...
ت. ر. ت نغمه ت. ر. ت نینگ آرشیویندن سایلانان آیدیم سازلار و تأزه یازغیلار... هۇرلار، دینگله ییجیلرینگ ایسلهگ بیلدیریأن آیدیم سازلاری، گؤنی یایلیمدان بریلیأن تۆرک کلاسیک سازینگ دنگی تایی بۇلمادیق موقاملاری... تۆرکیأنینگ دؤرت تاراپیندا، همرا آرقالی و اینترنت اۆستی بیلن بۆتین دۆنیأده...
ت. ر. ت تۆرکۆ آیدیملار، بۇزلاقلار، دۆرلی یۇللاردا یرینه یتیریلن حالق آیدیملاری، آغیلار... یورتدان سسلر، حالق باغشیلاری، هؤوِسجِنگ تۇپارلار... اوسساتدان شأگیرده اوزاپ گیدیأن قادیمی میراث... تۆرکیأنینگ دؤرت تاراپیندا، همرا آرقالی و اینترنت اۆستی بیلن بۆتین دۆنیأده...
ت. ر. ت مملکتیم اف ام دورموشینگ شادیان پورصاتلاری، گؤچِن آداملاری باشدان گچیرنلری، اۆستۆنلیکلرینگ حکایالاری، یوردومیزینگ دؤرت تاراپیندا بیزه منگزه یأن دورموش اۇرازلاری و آیدیم سازلار... یاشلار و یاشلیغی الدن برمه یأنلر اۆچین آیدیم ساز و صؤحبِت ت. ر. ت مملکتیم اف ام-ده... ت. ر. ت مملکتیم اف ام اینترنتده، عملی همرادا و کابل آرقالی هپدأنینگ هر گۆنی تۆرکیه واغتی بۇیونچا ساغات 9-18 آرالیغیندا یایلیمدا... حالایان آیدیمینگیزی دینگلهمهک، قۇوی گؤریأنلرینگیزدن بیرینه سۇوغات اتمهک ی ادا پیکیردیر قاراییشینگیزی بیان اتمهک ایسلهسِنگیز تۆرکیأنینگ شادیان سسی ت. ر. ت مملکتیم اف ام ادیل قۇلایینگیزدا...
ت. ر. ت، ت. س. ر (تۆرکیأنینگ سیسی رادیوسی) داشاری یورتلاردا یاشایان رایاتلار و سۇیداشلار اۆچین حاصلانان 24 ساغاتلیق اۆزنۆکسیز یایلیم... دۆرلی ایچرکی و حالقارا مسئله لرده تۆرکیأنینگ قاراییشلارینی بیان ادیأن؛ تۆرکیأنی تانیشدیرماغا قۇشانت قۇشیان تۆرکیأنینگ سسی رادیوسی (TSR) حأضیرکی واغتدا 37 دیلده یایلیم بریأر.
ت. ر. ت آنتالیا رادیوسی 1962-نجی ییلدان شو گۆنکی گۆنه، اۇرتایر دنگیزی نینگ اؤوۆشگۆنلری، آیدیم سازی، مدنیتی و دأپ دسسورلاری... هپدأنینگ ایش گۆنلری 10-12، هپدأنینگ دینچ آلیش گۆنلری 10-12.30 آرالیغیندا بؤلگه له یین یایلیم آرقالی اۇرتایر دنگیزی (مدیترانه) بؤلگه سینده، 13-دان باشلاپ بیر ساغاتلیق مؤهلِت بیلن ت. ر. ت تۆرکۆ کانالیندا، تۆرکیه ده و بۆتین دۆنیأده...
- ت. ر. ت چوقورووا رادیوسی 1968-نجی ییلدان شو گۆنکی گۆنه، تۇروسلارینگ دورموشی، یرلی قیمماتلیقلاری... هپدأنینگ ایش گۆنلری 10-12، هپدأنینگ دینچ آلیش گۆنلری 10-12.30 آرالیغیندا بؤلگه له یین یایلیم آرقالی چوقورووادا، 16-دان باشلاپ بیر ساغاتلیق مؤهلِت بیلن ت. ر. ت تۆرکۆ کانالیندا، تۆرکیه ده و بۆتین دۆنیأده...
- ت. ر. ت گاپ دیاربکر رادیوسی 1964-نجی ییلدان شو گۆنکی گۆنه، گۆن اۇرتا گۆن دۇغار آناتولی نینگ مدنیتی، بؤلگه نینگ سسی و فولکلوری... هپدأنینگ ایش گۆنلری 10-12، هپدأنینگ دینچ آلیش گۆنلری 10-12.30 آرالیغیندا بؤلگه له یین یایلیم آرقالی گاپ بؤلگه سینده، 53-دان باشلاپ بیر ساغاتلیق مؤهلِت بیلن ت. ر. ت تۆرکۆ کانالیندا، تۆرکیه ده و بۆتین دۆنیأده...
- ت. ر. ت ترابزون رادیوسی 1968-نجی ییلدان شو گۆنکی گۆنه، گؤک اؤوۆسیأن طبیغاتی، دنگیزی بیلن تولومی، کمانچه سی بیلن قارادنگیز... هپدأنینگ ایش گۆنلری 10-12، هپدأنینگ دینچ آلیش گۆنلری 10-12.30 آرالیغیندا بؤلگه له یین یایلیم آرقالی قارادنگیزده، 14-دن باشلاپ بیر ساغاتلیق مؤهلِت بیلن ت. ر. ت تۆرکۆ کانالیندا، تۆرکیه ده و بۆتین دۆنیأده...
- ت. ر. ت ارضروم رادیوسی 1960-نجی ییلدان شو گۆنکی گۆنه، حالق آیدیملاری، فلکلوری بیلن گۆن دۇغار آناتولی دا... هپدأنینگ ایش گۆنلری 10-12، هپدأنینگ دینچ آلیش گۆنلری 10-12.30 آرالیغیندا بؤلگه له یین یایلیم آرقالی گۆن دۇغار آناتولی دا، 17-دان باشلاپ بیر ساغاتلیق مؤهلِت بیلن ت. ر. ت تۆرکۆ کانالیندا، تۆرکیه ده و بۆتین دۆنیأده...
ت. ر. ت کنت رادیوسی ایستامبول شأهِر باراداقی أهلی زات... شأهِرلردن حابارلی بۇلماق اۆچین، اؤزۆنگیزین شأهِرینگ آقیمینا قۇیبرینگ... ت. ر. ت کنت رادیو ایستامبول اف ام 105.6 ییقلیقلاردا آنکارادا.
- ت. ر. ت کنت رادیوسی ایستامبول شأهِر باراداقی أهلی زات... شأهِرلردن حابارلی بۇلماق اۆچین، اؤزۆنگیزین شأهِرینگ آقیمینا قۇیبرینگ... ت. ر. ت کنت رادیو ایستامبول اف ام 106.6 ییقلیقلاردا ایستامبول دا.
- ت. ر. ت کنت رادیوسی ایزمیر شأهِر باراداقی أهلی زات... شأهِرلردن حابارلی بۇلماق اۆچین، اؤزۆنگیزین شأهِرینگ آقیمینا قۇیبرینگ... ت. ر. ت کنت رادیو ایستامبول اف ام 99.1 ییقلیقلاردا ایزمیرده.
ت. ر. ت رادیو کۆردی تۆرکیأنینگ جبیسلیگینه و بیتولیگینه قۇشانت قۇشماغی ماقصات ادینیأن، دؤوره باپ یایلیم ذۆشۆنجه سی بیلن أهلی یاشداقی دینگلهییجیلره یۆزله نیأن کۆرتچه رادیو یایلیمی... 2009-نجی ییلینگ 1-نجی مای ییندا یایلیما باشلان رادیو کۆردی، گۆن اۇرتا گۆن دۇغار آنادولی بؤلگه سی نینگ یاشاییجیلاری اۆچین حاصلانان. بؤلگه له یین حالقی بیلن دؤولتینگ آراسینداقی قاتناشیقلاری برکیدیأر و تۆرکیأنینگ حالقارا قاتناشیقلارینا هم قۇشانت قۇشیار.
ت. ر. ت رادیو حابار یوردونگ أهلی قاتلاقلاری اۆچین حاصلانان حابار گپله شیکلری، هۇوا و یۇل قاتناوی ماغلوماتی، مدنی و صونغات چأره لری... حالقینگ دورنوقلی حابار آلماغی اۆچین دۇغری، تاراپسیز، یۇقاری دپگینلی حابارچیلیق.


text:
تۆرکمنیستان، آذربایجان و تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیرلری آنکارادا دوشوشیار
مولود چاووش اوُغلی بو دوشوشیغا یر ایه چیلیگینی ادر
تۆرکمنیستان ینگ داشاری ایشلر وزیری رشید مردوف، تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوُغلی و آذربایجان ینگ داشاری ایشلر وزیری جیحون بایراموف شو گۆن آنکارادا دوشوشیق گچیرر.
مولود چاووش اوُغلی بو دوشوشیغا یر ایه چیلیگینی ادر.
چاووش اوُغلی ایکی هپده ده، روسیانینگ داشاری ایشلر وزیری باشدا بوُلماق بیلن 9 یوردونگ داشاری ایشلر وزیری نینگ رسمی ساپار بیلن تۆرکیأ گلجکدیگینی حابار بردی.
دِگیشلی حابارلار
قازاغیستان داقی پارتلامادا ایکی ایشچی اؤلدی
قازاغیستان ینگ نبیت چیقاریلیان بؤلگه سی بوُلان تنگیزده پارتلاما بوُلدی
تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گازی نینگ تۆرکیأ گتیریلمه گی اۆچین ایش آلیپ باریلیار
فواد اوکتای تۆرکمنیستان ینگ طبیغی گازی نینگ تۆرکیأ یتیریلمه گی اۆچین اۆچ یوُل بارادا ایش آلیپ باریلیاندیغینی آیتدی


text:
ایلدیٛریٛم بایزید
ایلدیٛریٛم بایزید،بیرنجی سولطان مراد و گول چیچک خاتون اوغلی دی. ۷۵۵ ایلده ادرنه آنادان اولو.
تیمور و ایلدیٛریٛم بایزید[دَییشدیر]
تیمورۇن آنکارا دؤیۆشۆندن اول ایلدیٛریٛم بایزیده گؤندردی مکتۇب . آما بۇ مکتۇبلاشمالار دؤیۆشۆن قارشیٛسیٛنیٛ آلا بیلمدی . تیمور قارا یۇسیفله سولطان احمد جلایٛریٛن ایلدیٛریٛم بایزید طرفیندن قبۇل اوْلۇنماماسیٛنیٛ، اوْنلاریٛن تۇتۇلۇب عایله لری ایله بیرلیکده اوْنا گؤندریلمسینی و یا اؤلکدن خاریج اوْلۇنماسیٛنیٛ ایستیردی . ایلدیٛریٛم بایزید ایسه بۇنلاریٛ امر حساب ائدرک آغیٛر جاواب یوْللامیٛشدیٛر تیمورۇ عثمانلی دؤولتی ایله دؤیۆشمیه تحریک ائدنلر رزینجان امیری، آغقوْیۇنلۇ بی و باشدا قارامان بیلی اوْلماقلا دیگر انادوْلۇ بیلیکلری ایدی . رزینجان، آغقوْیۇنلۇ، قارامان بیلیکلری، ائلجه ده دیگر آنادوْلۇ بیلیکلری شرقه دوْغرۇ گئنیشلین عثمانلی دؤولتینین تزیقینه مرۇز قالیٛردیٛ . اوْنلار تیمورۇن ایلدیٛریٛم بایزیدی مغلۇب ائتمسینه ماراقلیٛ ایدیلر . بۇ اؤزۆنۆ آنکارا دؤیۆشۆنده داها آیدیٛن گؤستریر . بئله کی، عثمانلی اوْردۇسۇنۇن ترکیبینده اوْلان آنادوْلۇ بیلیکلرینین بیرلیکلری تیمورۇن طرفینه کئچمیشدی . تیمور قاراباغ قیٛشلاغیٛندا اوْلارکن گلن عثمانلی ائلچیسینه عثمانلیلار حمیشه فیرنگلرله قزا دؤیۆشلری ائتدیندن اوْنلارلا دؤیۆشمک فیرنگلرین قۆوولرینین آرتماسیٛنا سبب اوْلار و بۇ سببدن رۇم دیاریٛنا ایرلیلمک طرفداریٛ دئیلم شکلینده جاواب وئرمیشدی . بۇنا باخمایاراق تیمور ایلدیٛریٛم بایزیدین قارا یۇسیفی حیمی ائتمسینی اوْنا قارشیٛ گلمک کیمی باشا دۆشۆردۆ . تیمور سوْنۇنجۇ دفه قارا یۇسیفین ائدام اوْلۇنماسیٛ و یا اؤلکدن خاریج اوْلۇنماسیٛنیٛ تکلیف ائتدی . اگر بۇ قبۇل اوْلۇنارسا آتا-وْغۇل اوْلاریٛق و قزا دؤیۆشلرینده بیر-بیریمیزه کؤمک ائدریک دئدی . تیمور 12 مارس 1402-جی ایلده قاراباغدان انادوْلۇ ایستیقامتینده ایرلیلمیه باشلادیٛ . ایلدیٛریٛم بایزیده خبر گؤندریب شرتلرینی تکرار ائتدی . ایلدیٛریٛم بایزید ده تیمورا ائلچی گؤندردی . سیواسدا تیمورۇن اوْردۇسۇ عثمانلی ائلچیلرینین قارشیٛسیٛندا رسمی کئچید ائتدی و یئنیدن صۆلح تکلیف اوْلۇندۇ . تیمورا ایلدیٛریٛم بایزیدین بؤیۆک بیر اوْردۇ ایله اوْنا قارشیٛ ایرلیلدی خبری چاتدیٛ . تیمور ایرلیلیرک آنکارادا مؤوقئ تۇتدۇ . ایلدیٛریٛم بایزید مؤوقئ جهتدن پیس وضیعته دۆشدۆ و گئری چکیلرک یوْرغۇن عسگرلری ایله الوئریشسیز چۇبۇق دۆزۆنده مؤوقئ تۇتدۇ . بۇنۇن اکسینه اوْلاراق تیمورۇن مؤوقئی الوئریشلی ایدی دؤیۆش تیمورۇن هۆجۇمۇ ایله باشلادیٛ و عثمانلی اوْردۇسۇنۇن سوْل جیناحیٛ آغیٛر ضربه آلدیٛ . عثمانلی اوْردۇسۇنداکیٛ تاتارلار و انادوْلۇ بیلیکلرینین عسگرلرینین ده تیمورۇن طرفینه کئچمسی و تیمورۇن اوْردۇسۇندا فیللرین اوْلماسیٛ سببیندن ایلدیٛریٛم بایزیدین اوْردۇسۇ مغلۇب اوْلدۇ . بؤلمه:عثمانلی دؤولتی