text:
جامعه شناسلار، همیشه خالقلارین دیلی ایله فرهنگلری آراسیندا ایلگی یه توخونموشلار. فرهنگ یا کولتور چون بوروشوق بیر توپلومسال فنومن دیر کی ملت لرین حیاتی نین مختلف یؤنلرینده ائتکی بوراخیر و اثر قویور. جامعه شناسلار جامعه ایله طبیعت آراسیندا اولان تفاوتلری انسان فیکری چابالاریندا گؤرموشلر. اونلارین باخیشیندا انسانین یاراتدیغی صنعت، هنر، اجتماعی نهادلار، اخلاق عیارلانمالاری، علمی تاپینتی لاری اساس تانینیر. کانتا اینانانلار – مانتیستلر (Kantists)، و ماخیست لر (Machists)، پراگماتیست لر ، تجربه یه قایل اولانلار -آمپیریک لر- جامعه شناسلار -سوسیولوگلار- و باشقا عالیم لر بونا اینانیرلار کی هر نه توپلومدا واردیرسا فرهنگدن یارانیبدیر و فرهنگدن آسیلی دیر. فرهنگ اونلارین باخیشیندا جامعه نین چابالاریندان یارانیب و مادی – معنوی ده یرلره مالیک اولان بیر مجموعه دیر کی تاریخ بویو اجتماعی فعالیت لردن بشریت اوچون بیر یئره توپلانیبدیر.
آنجاق فرهنگین تعریف او قدر گئنیشدیر کی بیر – ایکی جمله دن تعریفه گلمز، فرهنگین گئنیشلیگی او قدردیر کی هئچ کیم اؤز تعریفی له ده راضیلاشمامیش، مگر بیر سیرا عباره لرله سؤزوموزو ییغیب یقه میزی قورتاراق. فرهنگ دیل ایله یارانیر و اونون گئنیشلیگی توپلومدا بیلیم و علمین یایغینلیغی ، بوتون بیلیم و صنعتین الده ائتدیکلری، اجتماعی دوشونجه لر و باشقا باشقا عامللره باغلی دیر. بوندان علاوه جامعه ده اولان علمین عمومی یاییلدیغی ، عمومی تحصیلاتین سطحی و علم و فن ین ایشله دیلمه سیندن آسیلی دیر. چارلز الوود (Charles Ellwood) چاغداش جامعه شناس، تامام تعریفلری نظرده توتاراق، فرهنگی انسان توپلومونون ان اؤنملی اؤزه للیگی بیلیر. فرهنگ هر ملتین آیناسی دیر – دئییر. بو آینادا اونون دیلی، صنعتی، حکومت طرزی، بیلیم، صنعت، ربلر و عنعنه لر، حتا دین و اینانج لار دا فرهنگین عنصرلری ساییلیر.
آنجاق فرهنگین ان یاخین عنصری دیل دیر. فرهنگ دیلدن یارانیر. بوتون دوشونرلر بونا اینانیرلار کی دیلسیز هئچ بیر فرهنگ یارانا بیلمز. د. چسنکو – جامعه شناس و دیلچی اولاراق دئییر: هئچ بیر ملتین فرهنگی نین تاریخینی او ملتین دیلیندن آییرماق اولماز.
چاغداش عالیملر هئچ زامان و هئچ یول ایله فرهنگی دیلده آیری بیلمیرلر و دیلین چئشیدلیگی و زنگین لیگینی خالقین فرهنگی نین زنگین لیگینده اساس بیر عامل بیلیرلر. باشقا سؤزله خالقین ایلگی قوردوغو دیل نه قدر زنگین اولورسا اونلارین فرهنگی ده او قدر زنگین اولاجاقدیر – دئییرلر. شوبهه یوخدور کی تامام اجتماعی فنومن لر، طبقاتی ماهیتلری واردیر. چونکی دیل تامام طبقه لرین اختیاریندادیر و هر طبقه نین دیلینده اونون اؤزونه مخصوص فرهنگی گؤرونمکده دیر. هر ملتین ده فرهنگینی اونون دیلیندن تانیماق اولابیلر. بونا گؤره هر ملتین دیلی مقدس و حؤرمتلی ساییلمالی دیر. آنجاق یوکسک طبقه لر تاریخده اؤز دیللرینی آشاغی طبقه لردن یوکسک توتاراق طبقاتی تضادلاری داها آرتیرمیشلار. سارای دیلی، خالق دیلیندن فرقلی سئچیلمیشدیر. بیز بونو تاریخیمیزده گؤرموشوک. البته بیر سیرا فاشیستی فیکیرلره مالیک اولان کیمسه لر، ملتلرین دیللرینده اولان فرقلری، انسانلارین بیری – بیرینه قووشا بیلمه دیگینی اورتایا آتیرلار. بو فیکیر باشدان باشا یانلیش دیر، چونکی معلولو علت یئرینه قویورلار. دیللرین فرقلری بیر سیرا اجتماعی شرایط، تاریخی و اقتصادی شرایطدن آسیلی دیر و دیل بو شرایطی یاراتماییر بلکه ترسینه، شرایط بو فرقلری یاراتمادا رول اویناییر.
مختصر دئمک اولار کی هر هانسی ملتین فرهنگی یوکسک اولورسا، اونون دیلی زنگین دیر. و عئینی حالدا ترسینه ده دئمک اولار.
تورکلر تاریخ بویو زنگین بیر فرهنگ و کولتوره مالیک اولموشلار. بو زنگین لیگی بیز ادبیاتیمیزدا گؤروروک. اینام، دین، طبیعت، انسان، فلسفی دوشونجه لر، توپلومسال قوروملار، یارتدیقلاری حکومت لر، اینجه صنعتده اولان اثرلر، مینلرجه شعر دیوانلاری، یوزلرجه فلسفی اثرلر، زنگین دبلر و عنعنه لر، و باشقا باشقا مساله لر تورک دیلی نین زنگین لیگیندن تؤرنمیشدیر. رساملیقلار، موسیقی، معمارلیق و باشقا یؤنلر دیلین گوجونو گؤسته ریر. مین ایل بوندان اؤنجه یازیلان اثرلر – شان قیزی داستانی، دده قورقود داستانلاری، قوتادغو بیلیک، دیوان لغات التورک، یسوی نین حکمت دیوانی، ادیب احمدین عتبه الحقایق اثری، نوم بیتیک کتابی، نسیمی نین دیوانی، مولانا فضولونون غزللری و مینلرجه هله الیمیزه چاتدیرمادان قاباغینی آلان اثرلریمیز بو ادبیات و فلسفی دنیزیندن گوهرلردیر. بونلارلا انسانلارین روحو ترنمی بیلینیر. تاسوفلرله بیزدن اسیرگه میشلر و بوگون بونلارین حسرتینده قالمیشیق.
دیلیمیز کسیلیرسه، فرهنگیمیز ابتر اولاجاق. انسانین دیلین الیندن آلماقلا، اونو باشقا بیر انسانا چئویرمک اولار. بو انسان حاققیندا بیر جنایت ساییلیر. انسانا توهین ساییلیر. آلچاقلاتما بیلینیر. بللی دیر بیزیم تورکجه شاعیرلریمیزین دیوانلاریندان یارالانا بیلیرسک، اونلاردا اولان پاک دویغولاری منیمسه ییرسک، اونلاری هرگون، هر ساعات دیلیمیزده اوخویورساق بللی دیر فرهنگیمیزدن داها آرتیق بهره آلیب یاشاییشیمیز شیرین اولاجاق. یاشاییش شیرین اولدوقدا، اخلاق دا یاخشیلاشلر؛
شوبهه یوخدور فلسفه، عر فان، موسیقی، صنعت دیلین یوکسه لیشینده اؤنملی اثری واردیر. دیلین تمیزلنمه سینده، دیلین گوجلنمه سینده و انسانلارین گوجلو و گؤزل ایگی قورماقلاریندا بؤیوک تاثیری واردیر و بوله اولورسا، توپلومدا گئدیشات را گؤززله شر، اوره یه یاتار و انسانلار آراسیندا محبت، تمیز دویغو و گؤزل ایلگی لر قورولار.
دیللرین تاریخینه و ادبیاتینا باخاندا شاعیرلرین، فیلسوفلارین و باشقا علملرده عالیم لرین یارادیجیلیقلار و یاراتمیشلاری بوتون ملتین یاشاییشی نین یاخشیلاشماسیندا تاثیرینی گؤرنک اولور. الوپا دیللر ۱۸ و ۱۹جو یوزایللرده میدانا گلن بؤیوک یازارلار و یازدیقلاری اثرلرله بوگون دونیادا گلیشمیش حالا گلمیشلر. فرانسیز ادبیاتی، روس ادبیاتی، انگیلیس و باشقا اروپا دیللری همان ۱۸ و ۱۹جو عصرلرین ادبی دورومونون چؤره یینی یئییرلر.
شوبهه یوخدور کی دیلیمیزده علم لر گلیشدیکجه دیلیمیز گلیشه جکدیر. دیلی گلیشدیره ن ادبیات، علم و صنعتدیر. ادبیات ساحه سینده گئنیش و زنگین ادبیاتا مالیک اولدوغوموز بللی دیر، البته خالقیمیز هله بو ادبیاتدان یارارلانماییر چونکی دیلیمیز رسمیتده اوخونماییر و مدرسه لرده، رادیو تلویزیوندا و درگی لرده یئته رینجه استفاده اولونماییر. آنجاق مدرسه لر دایر اولاندان سونرادیر کی دیلیمیزده علمی یازیلار، فلسفی یازیلار و باشقا قونولار میدانا چیخار و فرهنگیمیزده یئر آلار. بئله بیر گونو گؤرمه یینجه، دیلیمیزین گؤزه للیگی آیدین اولمایاجاقدیر. بیز بوگون گؤزه للیک لری تکجه فولکلوروموزدا گؤروروک، حتا ادبیاتیمیزین گؤزه للیک لرینی استفاده ائتمه دیگیمیز اوچون تانیماییریق.
آنجاق همین فولکلوردا اولان گؤزه للیک لر او قدر چوخدور و او قدر بوللودور کی خالقیمیزی اقتاع ائده بیلیر. بو زنگین لیک او قدردیر کی حتا دیللرده بئله گزیر کی فارسی شکر است، تورکی هنر است. بونو دئین لر فارسلاردیر. هر حالدا اونلار دا بیزیم دیلیمیزین گؤزه للیک لرینی دادان انسانلار بئله بیر قناعته گلمیشلر. بو گؤزه للیک لردن سؤزجوکلریمیزده اولان بوللوق، اونلاردا موسیقایی دوروملا اویغونلوق، قایدالی گرامری، بوللو فعل لری، فراوان زامانلاری، اوره یین ایسته یینجه سؤز یاراتما امکانلاری، و باشقا قونولاری سایماق اولور.
کئچن هفته فعل لردن باشقا فعل لر دوزلتمک دن دانیشدیم و عرض ائتدیم کی بیر فعل دن بیر الک آرتیرماقلا باشقا فعل لر دوزه لینیر. مثال دا وردوم او جمله ده:
البته بونو دا آرتیریم کی بو مصدرلری تامام فعللره عاید بیلمک دوز دئییلدیر. یعنی بیر سیرا فعل لر بو حاللارا دوشمز. بونو تمرین ائتمک لازیمدیر. من بورادا اک لردن دانیشماق ایسته ییرم. الک لر ده بئله دیر. اک لریلن بیز فعل دوزلده بیلیریک و باشقا کلمه لر ده دوزلده بیلیریک. اما بو اک لرین هامیسی تامام فعللردن و تمام اسم لرده یارانماز. بونلاری بیلمک لازیمدیر. بونا گؤره بورادا بیر سیرا اک لرینلن تانیش اولماق گره کیر:
دئدیگیم کیمی، دیلیمیزین گؤزه للیک لریندن بیری ده اک لردیر. اک لرله دیلیمیزده یوزلرجه باشقا کلمه لر دوزلده بیلیریک. آنجاق تاسوف یئری بورادیر کی مدرسه لرده اوخومادیغیمیز اوچون بو اک لری چوخلاری بیلمیر و تانیمیر. بو اکلرین بیر سیراسی فعل لرین آردیجا گلیر و باشقا کلمه لر یارادیر و بیر سیراسی آدلار آردیجا گلیر و باشقا آد و یا فعل کؤکو یارادا بیلیر. من بورادا تکجه نئچه سینه اشاره ائتمک ایسته ییرم:
اجاق – اجک
چاپاجاق، چاتاجاق، گلَجک،
آج – اج
ان اسکی زامانلاردان ایشله نیلن اکلردندیر و سؤزجوکلرده مبالغه ایفاده سی اوچون ایشله نیلر:
آناج (مرغ مادر، ماکیان تخمگذار)، قولاج (فاصله میان دو دست باز. بن: قول= بازو، دست) یاماج (سینهکش کوه)، اوروج (روزهدار، روزه)، تیخاج (پوزه بند)
آری – اری
بو اک ده اسکی زامانلاردان ایشله نیلن اکلردن ساییلیر و یؤنلری گؤسته ریر:
ایچ (درون) – ایچهری (داخل، به سمت داخل)، دیش (بیرون) دیشاری (به سمت بیرون)، یوخاری (سمت بالا) ایلهری←ایرهلی (به سمت جلو، پیش).
آق – اک
ان ایشلک اکلردن دیر: باشقاق← باشاق، بوجقاق← بوجاق (کنج، زاویه)، قایناق (چنگال پرنده وحیوانات)، دوزاق (دام برای گرفتن پرندگان)، بوجاق (کنج، زاویه)؛ عئینی حالدا انسان گؤوده سی نین اعضاسی اوچون ایشله نیلیر: یاناق (گونه)، دوداق (لب)، قولاق (گوش)، داماق (سقف دهان)، ببک (مردمک چشم)؛ و هم ده مکان آدلاری اوچون: یولاق (کوره راه)، آداق (نامزد)، چاناق (پیمانه)، بوداق (شاخه)، اود (آتش) ←اوداق (آتشدان)، و . . .
فعل و آدلار اکیندن دیر و هر ایکیسی ایله ایشله نیلر.
باغیرساق (معده)، قورساق (معده)، دیرسک (آرنج-تپه-ماهور)، دومسوک (سقلمه)، سومسوک (سگ هرزه گرد)، آخساق (لنگ-چلاق)، قایساق (رویه سرشیر مانند در مایعات:بن=قایماق)، سارساق (بیثباتی در سخن گفتن، متزلزل بودن در سخن یا اعتقادات)، ساریمساق (سیر:بن=شاید از ساریم به معنی چرخیدن، برگرداندن، پیچاندن).
سال – سل – سول
آز ایشلک اولورسا دا، آنجاق اؤنملی کلمه لر دوزه لینمه ده ایشلنمیشدیر:
یوخسول (ندار)، قومسال (شنی-قومساللیق:شنزار)، اسلامی (اسلامسال)، اجتماعی (اجتماعسال یا توپلومسال)، دینی (دینسل)، کامپیوتری(کامپیوترسل).
یئنی کلمه لرین دوزلمه سینده بوگون ایشلک اولموشدور:
ایندیکی (آنچه که به اکنون تعلق دارد)، بوگونکی (مال امروز)، دوننکی (مال دیروز)، قاباقکی (پیشین) و . . .
گه – غا – قا
دؤنگه (پیچ)، بؤلگه (منطقه، ناحیه، حوزه)، بلگه (سند)، قاریشقا (مورچه، شاید در ابتدا به صورت قارینجا بوده و تغییر یافتهاست)، بوشقا (ظرف بسیار دراز)، داشقا، ناسیرقا (فرغون یا چیزی که با آن برای حمل و نقل وسایل استفاده کنند)، قارقا (کلاغ)، قاشقا (غرّه، به سفیدی ای که در پیشانی اسب یا بز وجود داشته باشد میگویند)، اؤتگه، اؤزگه (بیگانه، دیگری)، اؤیگه (ناتنی)، چکیرتگه (ملخ)، سیسقا (لاغر)، دامقا (مهر)، اونورقا (ستون فقرات)، اؤپگه (شش، ریه)، سوپورگه (جارو)
بو سؤزجوکلره دقت بویورون:
بوشقا، داشقا، ناسیرقا، پوتوشقا (دربچه)، ساتیشقا (زن فاحشه)، آتیشقا، قونقا، و . . . بو سؤزجوکلر تورک دیلیندن روسجایا داخیل اولموش و سونرا فارسیجایا گلمیشدیر.
گون – قون – گین – قین
بو اکلر حاللاردا ایشله نیلر:
پوزقون (ناراحت)، داشقین (پر و مملوء با شدت زیاد طوریکه در حال طغیان و سرریزی است)، دوزگون (برای بیان حالتی بسیار خوب)، دولقون (پر و تکمیل)، ایتگین (گمنام)، توتقون (دلگیر، گرفتار) و . . .


c: text/html

text:
ادموند برک
ادموند برک (اینگیلیسجه: Edmund Burke)، (دوغوم: ۱۲ ژانویه ۱۷۲۹- اولوم: ۹ ژوئیه ۱۷۹۷ میلادی) بیر ایرلندلی سیاستچی و فیلسوف ایدی.
یاشاییشلیدَییشدیر
بریتانییا مۆحافیظه کارلیغینین بانیسی ،ایرلندلی پروتئستان آتا و کاتولیک بیر آنادان دوغولان ، ائدموند بئرک (۱۷۲۹–۱۷۹۷) حساب اولونور.
فیلوسوف و سیاسی خادیم بئرک ۱۷۷۶-جی ایلده پارلامئنته سئچیلیر و گؤرکملی ناطیق و یازار کیمی شؤهرت قازانیر. بئرک پارلامئنتده کؤله لیگین ( برده داری ) و کؤله ( برده ) آل وئرینین لغو اولماسی اوغروندا موباریزه آپاریر، آمریکا استعمارینین و بیر آز اول ضبط ائدیلمیش هیندیستانین اهالیسینین مۆدافیعهسی اۆچون چیخیش ائدیر. ویگ لر پارتی سینین عضوو اولان بئرک خالق ایدارهچیلیگی و اینسان حقوقلاری مفهومو موناسیبتینین نتیجهسی اولاراق سونرالار مۆحافیظه کارلیق ایدئولوگییاسینین اساسینی تشکیل ائتمیش اؤز ایده لر و باخیشلارینین مجموعه سینی ایرلی سورور. فرانسه اینقیلابینین و هر بیر اینقیلاب کیمی اونون گتیردیگی قاریشیقلیقلارین شاهیدی اولان بئرک اؤزونون "فرانسه ده اینقیلاب حاقیندا دوشونجهلر" کیتابیندا بئله بیر مؤقعدن چیخیش ائدیر کی، اینسان اؤز طالعی نی حل ائتمک حقوقونو دؤولته وئرمهلیدیر، دؤولت ایسه اینسانلارین قایغیسینا قالمالیدیر. " دؤولت اینسانلارین ایرادهسیندن نه قدر آز آسیلی اولسا، بیر او قدر یاخشیدیر" مفهومو ، بئرک-ین دوشونجه سینده بیر اساسی نقطه دیر.
فلسفهسیدَییشدیر
بئرک-ین نظریهسی "فرانسه ده اینقیلاب حاقیندا دوشونجهلر" (Reflections on the Revolution in France, 1790) چوخ وعده وئرهن فرانسه اینقیلابینا و ذکانین معاریفچی فیلوسوفلار طرفیندن یوکسکلره قالدیریلماسینا قارشی بیر ری آکشن ( واکنش ) کیمی میدانا گلدی.
آیدینلیق ( روشنگری ) دؤورونون آداملاری ذکانی عنعنهلردن، تاریخدن کنار آنلاشیلان فردی ایسه بیرلیکدن اوستون توتوردولار. بئرک بونلارین یئرینی دئییشدی: عنعنه آیری-آیری آیدین-لارین یاراتدیقلاری نظریهدن داها عاقیلدیر. فوندامئنتال اولان – هئچ ده تجرید ائدیلمیش، تاریخدن کنار فرد اولماییب، بیرلیک و تاریخدیر. سخئماتیک اولاراق، دئمک اولار کی، بئرک-ین مۆحافیظه کارلیغی آیدین-لیق ( روشنگری ) دؤورونون لیبرالیسم-ینین اؤزونه مخصوس منفی اینعکاسیدیر.
آیدین-لیق دؤورونون لیبرالیسمی: تفکر عنعنهدن اوستوندور ، فرد ، بیرلیک و تاریخ دئییل
بئرک-ین مۆحافیظه کارلیغی : عنعنه ( سنت ) ذکادان اوستوندور. بیرلیک و تاریخ (فرد دئییل)
بئلهلیکله، بئرکله باغلی اولاراق، یالنیز نظری سویهده اولمایان مۆحافیظه کار ریآکسییا حاقیندا دانیشا بیلریک. سیاسی اولاراق، بئرک فرانسه بورژوا اینقیلابی زامانی باش وئرهن رادیکال دییشیکلیکلره، داها دقیق دئسک، شاه-ین، اشرافیت و دربار آداملاری و روحانی لرین سیاسی صحنهدن کنارلاشدیریلماسینا منفی رئاکسییا ایفاده ائدیر. فرانسه باخیشیندان ، بئرک دربار و اشرافیتی مۆدافیعه ائدیر و بورژوازی نین عکسینه چیخیردی.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Edmund Burke. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 20 October 2017.
- ^ Lakoff, Sandoff: "Tocqueville, Burke, and the Origins of Liberal Conservatism". The review of politics 60(3), pp. 435–464, 1998. doi:10.1017/S003467050002742X
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
- Edmund Burke Society at Columbia University
- Harris, Ian. "Edmund Burke". In Zalta, Edward N. (ed.). Stanford Encyclopedia of Philosophy.
- Spanish foundation based on Burke's thoughts
- The institute is apolitical and non partisan but not impartial
- Edmund Burke Papers at Gettysburg College Archived 2015-03-11 at the Wayback Machine.
- Burke's works at The Online Library of Liberty
- Burke's "Reflections on the Revolution in France", lightly modified for easier reading
- Works by Edmund Burke at Project Gutenberg
- Works by or about ادموند برک at Internet Archive
- Works by ادموند برک at LibriVox (public domain audiobooks)
- Edmund Burke on In Our Time at the BBC
- BBC – History – Edmund Burke
- Burke according to Dr Jesse Norman MP at www.bbc.co.uk
- Edmund ادموند برک Curlie دا
- "Edmund Burke for a Postmodern Age", William F. Byrne, Berfrois, 29 June 2011
- Archival material relating to ادموند برک. UK National Archives.
- Portraits of ادموند برک at the National Portrait Gallery, London
- The Liberalism/Conservatism of Edmund Burke and F. A. Hayek: A Critical Comparison, Linda C. Raeder. From Humanitas, Volume X, No. 1, 1997. National Humanities Institute.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
گؤرهسن قۏدۏ صاباح گلهجَک؟ / آیدان ناغېیئوا (أدبی مقاله) کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې (ایرلند یازېچېسې نۏبئل مۆکافاتې قازانان ساموئل بئکئتین “قۏدۏنو گؤزلرکن” اۏیقوسونو “پیئسینی” اۏخویارکن) یاشام گؤزلهنیلَنی گؤزلهمک’له کئچیر. گؤزلهیرکن …Read More »
اۏیاندېقجا چۏخالېرېق، چۏخالدېقجا اوجالېرېق! / آیهان میانالې
اۏیاندېقجا چۏخالېرېق، چۏخالدېقجا اوجالېرېق! (آیهان میانالې) یئنه مارت آیېنېن سککیزی یۏلدان یئتیشیب، اۏرتاملارېمېزېن بۏیاغېنې دَڲیشدیردی. بو دؤنه کئچمیشلره گؤره داها فرقلی دیر. ییرمی ایل اؤنجهیه بیر باش وورساق، اۏ دؤورده …Read More »
دارېخمالارېم بیر داها یاشلاندې / آیهان میانالې (آنېلار)
دارېخمالارېم بیر داها یاشلاندې / آیهان میانالې (آنېلار) سَحَرین لاپ اۏغلان چاغېندا، دان اولدوزو یئرین باختېنې سؤکمزدن، إویمیزدهکی هاوایا قالخان های-کۆی سَسی یئددی قۏنشو اۏیانا گئدیب چاتمېشدې. شهرام دۏداقلارېنې …Read More »
قایناقسېز قایناقلار / آیهان میانالې (کؤشه یازې)
قایناقسېز قایناقلار / آیهان میانالې (کؤشه یازې) “آدام، آدَم، Adam” سؤزجۆڲۆنۆن کؤکۆ تۆرکیجـه دیر و بونو ایثباتلاماق دا چۏخ چتین بیر ایش دَڲیل. تأسّۆف’له بیزدن اؤنجه نه یازېلېبسا، قایناق سانېلېب …Read More »
إلیمیزدهکی یاد بیزلر! / آیهان میانالې (حیکایه)
إلیمیزدهکی یاد بیزلر! / آیهان میانالې (حیکایه) کئشکه داها چۏخ أزیلگهلری دادېب، چېرپېنان اۆرهڲیمین سَسینی یېخېلاراق إشیتسه’یدیم. بونلارې دارانقالېق’لا ایچین-ایچین گۆنلر سۏنرا دیلیمین اوچوشوندا، اؤز-اؤزۆمه پېچېلدایېرام. بیر دؤنه ده یېخېلېب …Read More »
کئچمیشین باغرې چاتلایېر / آیهان میانالې (حیکایه)
کئچمیشین باغرې چاتلایېر / آیهان میانالې (حیکایه) سؤزلرین باغرېنا هئچ دۆشۆنمَزدن، إوه کئچیب، دووارلار’لا دردلَشیرم. بیرآن اؤزۆمۆ ایتیریب، آسېلې قالېرام. اؤزۆمه گلیب، گۆزگۆ قارشېسېندا دورورام. پاسلانمېش چرچیوهنین قېرمېزې لکهلری، گۆزگۆنۆ …Read More »
مئتا-حیکایهنین دَڲیشیک دۆنیالارې / آیهان میانالې (مقاله)
مئتا-حیکایهنین دَڲیشیک دۆنیالارې / آیهان میانالې (مقاله) پۏستمۏدئرن مئتا-حیکایه سؤز أساسلې مئتا-حیکایه اوزون ایللر دیر کی، أدبیات اؤنجۆللری ایله قلم صاحابلارې “آوانقاردې آشقېن دۏغاللېغا قایتارماق” یؤنۆمۆ ایله “مئتا-شعر و سؤز …Read More »
اؤزدن بیرآز اۏیانا / آیهان میانالې (یاشانمېش حیکایه)
اؤزدن بیرآز اۏیانا / آیهان میانالې (یاشانمېش حیکایه) نئچه ایل اؤنجه، فردیس شَهَرینده، قېز دۏستوم’لا مۆشتریلر اۆچۆن بیر نئچه ماساسې اۏلان آل-آپار آدلې بیر رئستۏرانا گئتدیک. اۏرادا چۏخ آدام یۏخ …Read More »
قارا اؤرتۆکلر / آیهان میانالې (حیکایه)
قارا اؤرتۆکلر / آیهان میانالې (حیکایه) شَهَرین اۏرتانجېل بؤیۆک بیر کۆچهسیندهکی یئرلهشن تیکینتینین بئشینجی قاتېندا تئز یاشلانمېش اۏتوزایکی یاشلارېندا بیر کیشی، قارېشېق بیر دوروم’لا اۏتورقایا سؤیکهنیب دریندن نفس آلاراق …Read More »
آیېنجار / آیهان میانالې (حیکایه)
آیېنجار / آیهان میانالې (حیکایه) 1 إلشنگیل اۏرایا یئنی کؤچمۆشدۆلر. هر شئی اؤگئیسهنن کیمی بیر اؤرۆشه اۏخشارلېق إدیردی. سئویم ایسه ایکی آیدان دۏغولموش بیر ملک کیمی، اولدوز کیمی پارلایان گؤزلرین …Read More »


text:
ديل و دوشونجه قونوسوندا 3D مئکانيزمی
” اينسان و ديل” لينقو ايستيک پروبلئمی(مشکل زبانی) ديلچيليک بیلیمینین قارشيسيندا دوران اَن آکتوال(موضعی) و بیله شیک سورونلارداندیر. پروبلئمين اساسيندا “ديل و دوشونجه” ،“دوشونجه و نوطق” ، “ديل و نوطق” کيمی مساَلهلر دايانير. بو پروبلئم يالنيز لينقو ايستيک دئييل، عئيني زاماندا پیسکولوژی مودّعالارلا علاقه لنديريلديگيندن مسلهيه هر ايکی بیلیمین بیرلیک قورولوشونو قوران اساسلارلا آيدينليق گتيريلمهليدير. بعضاً ديل و تفککور آنلاييشی يانليش اولاراق “ديل و دوشونجه” پروبلئمي ايله عئينيلشديريلميشدير. لاکين پروبلئمين داها درين کؤکلرينه وئردیگیمیز تفککورون دوشونمه پروسئسينين موعيّن بير ساحه سينی تشکيل ائتديگينی سؤيلهيه بيلريک.
دوشونجه- رئال وارليغين اينسان بئينينده اینعیکاسينين بوتون پروسئسلرينی احاطه ائتديگی حالدا تفککور رئال وارليغين آنلاييش، موحاکيمه و ان آزی نتيجه فورماسيندا اینعیکاسی پروسئسيدير.(1، س. 8)
دوشونجه گئنيش آنلاييش اولوب وارليق و يا حاديثه نين درک اولونماسينين بوتون فورمالارينی اؤزونده توپلایان مئکانيزم کيمی اؤز ايفادهسينی ديلده تاپير. هر بير فيکرين اساسيندا ديل واسيطهلري دايانير. دانيشارکن سؤزلری دیلده لیییر(تلفظ)، ائشيديريک، دوشوندويوموزده ايسه سؤزلری تصوور ائديريک. بئلجه هر بير دوشونجهنين وارليغی سؤزل، ايفاده ايله مؤوجود اولور. بو مئکانیزمین فورمالاشماسيندا ديلين اؤزل رولونو نظره آلاراق ديلسيز دوشونجهنين مؤوجود اولماماسی قناعتينه گليريک. حتّی دونيا ديلچيليگينده دوشونجه و ديلين سرحدلرينين موعيّنلشمهسينده هومبولت و موللئر کيمی ديلچيلرين بو آنلاييشلاری عئينيلشديرمک، سؤسسور و بئنوئنيستين ايسه دوشونجه و ديلين تاماميله فرقلی آنلاييشلار اولماسی کيمی ايکيلی فيکيرلری فورمالاشميشدير. موعاصير ديلچيليکده ايسه بو آنلاييشلار بير-بيريله بیرلیکده فورمالاشان، بيري باشقاسینین مؤوجودلوغونو یوخ ائدن، بير سيستئمين فرقلی طرفلری کيمی فعاليت گؤسترن پیسکولينقوايستيک عاميللر کيمی تدقيق اولونور.بئله اولان حالدا ديل – دوشونجه قارشيليقلی موناسيبتينی “2D” فورماتلي مئکانیزم کيمی قبول ائتسک، او زامان پروسئسين اوچونجو طرفی اولان دويغو فاکتورونو کؤلگهده قويموش اولوروق.
باشقا جانليلاردان فرقلی اولاراق اينسانين عالي خوصوصيتی – دوشونمک و دوشونهرک-دانيشما پروسئسی بئيينده گئتديگيندن پروبلئمی پیسکولوژی آسپئکتدن(جنبه های روانی) آراشديرماق موطلقدير. پیسکولوگييادا (روانشناسی) ايداره ائديجی فونکسييا(تابع) داشييان بئينين دوشونمک، حيس ائتمک و خاطيرلاماق کيمی اوچ فونکسيياسی گؤستريلير.
گنج پیسکوتئراپئوت(روان درمانگر) شبنم صادق اووا بو آنلاييشلار اوزرينده آناليز آپارديقدان سونرا “3D فورماتلی” مئکانيزم ايده سین ايرهلی سورهرک بئينين فونکسيياسينين دوشونجه، دويغو و داورانيش کيمی دايیم حرکتده اولان و اينسانی ايداره ائدن سيستئمدن عيبارت اولدوغونو تثبیت ائتدی. و، بئلهليکله هر هانسی حاديثه و يا اشيانين بئينيميزدهکي اینعیکاسی اولان دوشونجهنين دويغو ياراداراق داورانيشيميزا دلالت ائتديگينی سؤيلهيه بيلريک.اکثر حاللاردا دوشونجه، دويغو و داورانيشين سرحدلرينين دوزگون موعيّنلشديريلمهمهسی فرقينه وارمادان يانليش داورانيشا گتيريب چيخارير. ان بؤيوک پروبلئم اينسانلارين دوشونجهلرينی ايفاده ائده بيلمهمهسيدير. هر هانسی بير حاديثه نين هانسی دويغو ياراتديغينی سوروشدوقدا اکثر حاللاردا اينسانلار دوشونجهلرينی و ياخود عکسينه اولاراق دوشونجهلرينی سوروشدوقدا يا دويغولارينی، يا دا داورانيشلارينی ايفاده ائدرلر. بو يانليشليق اينسانلارين اؤز دوشونجهلرينه حاکيم کسيله بيلمهمکلرين، دوشونجهلرين اونلاردا ياراتديغی دويغولارينين تاثيری آلتيندا مئيدانا گلن داورانيشلاريندا ايداره ائتمهنی ايتيرمهلرينه سبب اولار. بعضاً دوشونجهلريميزده يانليشليق اولا بيلديگيندن سونرادان پئشمان اولاجاغيميز داورانيشلار مئيدانا چيخار. بيز ياخين دوستوموزدان بورج ايستهديگيميزده اونون پول وئرمکدن ايمتيناع ائتمهسينی دوشونجهميزدن آسيلی اولاراق پوزيتيو و يا نئقاتيو دويغولارلا داورانيشيميزا يانسيتميش اولاجاييق. دوستوموزون پول وئرمکدن ايمتيناع ائتمهسينی “وار ايدی، بيلهرکدن يا خسیسلیگیندن وئرمهدی” کيمی دوشونسک، او زامان بئينيميزده غضب، کين، نيفرت، عداوت کيمی دويغولار ياراناجاق و بيز اوتوز ايلليک دوستوموزلا موناسيبته سون قوياجاييق.ياخود عکسينه “اونون حقيقتن ده پولو اولماديغينی، اولسا موطلق وئرردی” فيکرينی دوشونسک بيزده عمله گلن صداقت، اينام، مهريبانليق، امينليک کيمی دويغولارين تاثيريله دوستلوق موناسيبتلرينی داوام ائتديرهجه ییک. داورانيشيميزی شرطلنديرن ايستر ظاهيری، ايسترسه ده داخيلی نطق محصولو اولان ديل دويغولاريميزين داورانيشيميزا اؤتورولمهسينده بير واسيطهدير. بئلهليکله دوشونجهنين ايفاده آلتينين ديل اولماسينی نظره آلاراق “3D” مئکانيزمينی “ديل و دوشونجه” پروسئسينه تطبيق ائتسک، او زامان پروسئسين کؤلگهده قالميش “دويغو” عاميلينی راحاتليقلا گؤرر و بو پروسئسين دوشونجه، دويغو و ديل کيمی قارشيليقلی ديناميک بير مئکانيزم اولدوغونو سؤيلهيه بيلريک.
دويغو اينديکی آندا حيس یئرینه تاثير ائدن اشيا و حاديثه لرين آيری-آيری کئيفيت و خاصصه لرينين بئيينده اینعیکاسی دير.(1، س.14)
دئمهلی بيز مادّی عالمی دوشونجهميزده عکس ائتديرير، دويغولار واسيطهسيله اونون علامتلری حاقيندا معلومات آلير و بو معلوماتلار موختليف ديل حاديثه لرينده عکس اولونور. بو پروسئسده ديل و دوشونجه موناسيبتلرينده اؤزونو گؤسترن ديالئکتيک(جدلی) علاقه ديل دوشونجهسيز، دوشونجه ديلسيز يارانا بيلمز حؤکمونو اورتايا قويور. ديل و دوشونجه آسيليليغی فيکرين ايفادهسی اوچون لازيمی سؤزلرين سئچيلهرک نوطقده تظاهور ائتمهسينه گتيريب چيخارير. بئلهليکله دوشونجهميزدن دوغان دويغولاريميز تفککور سوزگَجيندن کئچهرک اؤز منبعینی ديلده تاپان نوطق آکتيندا(اعمال) تظاهور ائدير. لاکين وارليغی نوطقده عکس اولونان ديل عومومی اولور، نوطق ايسه اينسان تفککوروندن آسيلی اولاراق فردی خوصوصيت قازانير. او زامان فرد دوشونجهلرينی گؤتور-قوی ائتمهلی، دويغولارينين فرقينه وارمالی کی، قوسورسوز نوطق آکتينی حياتا کئچيرسين. دوشونجه و دويغولاريميزی ايداره ائده بيلمهسَکده نوطقوموزده تظاهور ائدن ديليميزی دوزنله مک ايمکانينا ماليکيک. هر هانسی حاديثه يه باخيشيميزدان آسيلی اولاراق پوزيتيو و يا تاماميله عکسينه اولاراق نئقاتيو دويغو ياراناجاق و بو دويغو نوطقوموزده اؤز چالارينی گؤستره جک. شعور آلتیندان سيزان گرچک دويغولار، دوشونجه و نيّتلر ديل سوروشمهلری شکلينده اورتايا چيخاجاق. نوطقوموزله اطرافيميزا هانسی مئساژی وئرمگيميزدن آسيلی اولاراق اؤزوموز حاقيندا فيکير فورمالاشديرميش اولاجاق و بيزی احاطه ائدن مادّی عالمدن، دوستلاردان عئينی ائموسييالاری(دویغولاری) قبول ائده جه ییک.
حوسئین اووا جئیحونه
سومقاييت دؤولت بیلیم یوردونون باش اؤیرتمنی


text:
آریه وارشل
آریه وارشل (اینگیلیسجه: Arieh Warshel; ۲۰ نوامبر ۱۹۴۰ (۸۱ یاش) – ) آمریکالی شیمی بیلیم آدامیدیر. بیوشیمیست و بیو فیزیست دیر. بیولوژیک مولکول لارین اپراسیونال وارلیقیندا حسابلاما اوخومالاریندا اونجو دیر.
باشاری یوْلو و آراشدیرمالاری[دَییشدیر]
سئچیلمیش مقاله لری[دَییشدیر]
اؤدوللر و ایفتیخارلاری[دَییشدیر]
۲۰۱۳ ده مایکل لویت و مارتین کارپلاس نان بیرلیک ده مولتی ایسکیل مدلری قاریشیق کیمیاسال سیستمین لرینه گوره ایچون کیمیا یوخسا شیمی نوبلین اودولون قازاندیلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیا صفحهسی


text:
ایقور لدیاخوف
ایقور لدیاخوف (اینگیلیسجه: Igor Lediakhov) (دوْغوم:۲۲ مهٔ ۱۹۶۸ (۵۴ یاش) سوچی) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. CIS میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایقور لدیاخوف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- سوچی دوغوملولار
- دنیپرو کولوبونون اویونچولاری
- روتور ولقوقراد کولوبونون اویونچولاری
- ایسپارتاک مسکو کولوبونون اویونچولاری
- ایسپورتینق خیخون کولوبونون اویونچولاری
- ایبار کولوبونون اویونچولاری
- یوکوهاما فلوقلس کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۹۲ اویونچولاری
- ۱۹۹۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
«آسؽلؽ دۇیغۇلار»
ساعاتلارجا اوْتوروب پنجرهدن،کئچدێیێمیز اوْ یوْللارا گؤز تیکیرم.هلهده آختارؽرام سنی اوْ کئچدێیێمێز کۆچهده.
اوْ آنلارکی لحظهده یاشایؽردؽق،اۆرهیێمێز دوْلۇسئوگیایدی،گۆلۆش دوْداقلارؽمؽزدان سیلینمهییردی،ائله بێل بیراۆرک ایکی جاندا چؽرپؽنؽردؽ.
هلهده اللرین اێستیسین دۇیۇرام اوْوۇجلارؽمدا.هلهده آدؽن کئچن جۆملهلرله دوْلدۇرۇرام گؤزلریمی.هلهده منده قالؽب اوْ سوْن باخؽشلارؽن.
نیه اۇنۇدا بیلمهییرم آخی سنی…؟
هئچ بیلمهییرم دیل آچاجاقمؽ آغرؽلارؽم؟سؤنهجکمی ایچیمدهکی بواوْد…
اۇنۇدا بیلهجهیممی سنده ایتیردێیێم عکسیمی؟
تاپا بیلهجهیممی سنده ایتیردێیێم سئوگینی؟
گۆجلۆسن دئیێردێن …چوْخ گۆجلۆ…گۆجۆمه گۆوندینمی بؽراخدؽن اللریمی؟!
امما داها گۆجلۆ دئییلم،بیلمک ایسترسن،قانایؽر اۆرهییمین،توْخۇندۇغۇن هرپارچاسؽ.
اێنان گئدیشینله ائله بیر بوْشلۇق یاراددؽن قلبیمده کی «هئچ زاماندا اونا داوا اوْلا بیلمهیهجک»
س.جامعی


text:
نیکلاس بوردیسو
نیکلاس بوردیسو (اینگیلیسجه: Nicolás Burdisso) (دوْغوم:۱۲ آوریل ۱۹۸۱ (۴۱ یاش) کوردوبا ایالتی (آرژانتین)) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده نیکلاس بوردیسو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کوردوبا ایالتینده (آرژانتین) دوغوملولار
- بوکاجونیورز کولوبونون اویونچولاری
- اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
- ا.اس. رم کولوبونون اویونچولاری
- جنوا کولوبونون اویونچولاری
- تورینو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
۱۹۴۶ (میلادی)
میلادی ۱۹۴۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخ آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۸ آوریل - میلّتلر جمعیتی سوْن اوْتورومونو کئچیردی. بۇندان سوْنرا تشکیلاتین آدی بیرلشمیش میلّتلر اوْلاجاقدیر.
- ۷ آوریل - سوریه٬ فرانسهدن باغیمسیزلیغینی قازاندی.
- ۵ دسامبر - نيويوْرک شهری بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین دایمی قرارگاهی سئچیلمیشدیر.
- ۴ نوْوامبر - يۇنسکو-نۇن نیظامنامهسی قۆهيه مینمیشدیر.
- ۴ جولای - آنکارا بیلیمیۇردو قۇرولدو.
- ۳۱ دسامبر - بؤیوک بریتانیا و فرانسه قوْشونلاری لیواندان چیخدیلار.
- ۳ اوْکتوبر - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین اهالی کومیسیونونون ایقتیصادی و ایجتیماعی شوراسی (ECOSOC) تأسیس ائدیلمیشدیر.
- ۲۸ مارس - ژوان پرون٬ آرژانتین جۆمهۇرباشقانی اوْلدو.
- ۲۰ سپتامبر - ایلک کن فیلم فستیوالینین آچیلیشی اوْلموشدور.
- ۱۹ نوْوامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی عیرقی و دینی آیری-سئچکیلیگی پیسلهین قطعنامه قبول ائتمیشدیر.
- ۱۹ دسامبر - فرانسه هند-چین یاریمآداسیندا ساواشا باشلامیشدیر.
- ۱۷ دسامبر - پهلوی حؤکومتی گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتینی ییخاراق تۆرکجه کیتابلاری یاندیرمیشدیر.
- ۱۶ اوْکتوبر - نورنبرق گئدیشینده بارهسینده اؤلوم حؤکمو چیخاریلان حربی جانیلر اعدام ائدیلدیلر.
- ۱۳ آقوست - بریتانيا قوهلری فلسطین دن قبرس -ه قانوندان کنار کؤچنلری کؤچورتمهيه باشلامیشدیر.
- ۱۱ دسامبر - یونیسف قۇرولدو.
- ۱۰ ژانویه - بیرلشمیش میلّتلرین ایلک عۆمۇمی قۇرولو لندنده توْپلاندی. بۇ قۇرولدا ۵۱ اؤلکه حاضیر ایدی.


text:
داکا
داکا (بنگالجا: ঢাকা) بنقلادش اؤلکهسینین باشکندیدیر. بۇ شهرین ۷ میلیون نفر جمعیتی واردیر کی بۇ تعداد حومهسیله بیرلیکده ۱۷ میلیون نفره چاتیر و بئلهلیکله دونیانین ان بؤیوک شهرلریندن بیری سایاگلیر. داکانین اصلی ساکینلری موسلمان بنگاللاردیرلار. آما هیندو بنگاللار، بوداییلر و مسیحی بنگاللاردا بۇ شهرده یاشاییرلار.
۱۹۴۷-نجی ایلده هیندین تجزیهسیندن سوْنرا، داکا شرقی پاکیستانین باشکندی اوْلدو. شرقی و غربی پاکیستان آراسیندا اوْلان اؤنملی سیاسی، ایقتیصادی و فرهنگی ایختیلافلار اۆچون، بۇ شهر بنگلادشین آزادلیق جنگی بویوندا و بیر اوزون مودت اۆچون سرکوب اوْلوندو؛ آما موستقیللیکدن سوْنرا، سورعتلی گئنیشلنمهیه شاهید اوْلوب و بنگلادشین سیاسی، ایقتیصادی و فرهنگی مرکزینه چئوریلدی.
داکا دونیانین ان بؤیوک و سورعتلی گئنیشلنمهسی اوْلان شهرلریندن بیری اولاراق، موختلیف موشکللرله اوزبهاوز اوْلوبدور کی تیرافیک، جورم و جنایت، آلودهلیق و فقر اونلارین ان اؤنملیسیدیر. بۇ شهر گوندهلیک ۶۰۰ میندن آرتیق ریکشا چرخلرینین تیرافیکی اۆچون، «دونیانین ریکشا پایتختی» آدلانیبدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dhaka»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۵ فوریه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
- آللاە سیزە ایکی کیشییی داحا اؤرنک ورییۇر: بیری بیر شەیە گۆچ یتیرەمەین، ولیسینە یۆک اۇلموش، نەرەیە یؤنلندیریلسە ایی بیر سۇنوچ ألدە أدەمەین، ایکی لافئ بیر آرایا گتیرەمەین کیشیدیر. اۇنونلا دۇغرو یۇلدا اۇلوپ هرکسین عادیل وە دنگەلی داورانماسئنئ أمرەدن کیشی بیر اۇلور مو؟
- گؤکلرین وە یرین غایبئ (گیزلیسی، ساقلئسئ) آللاهئن بیلگیسی داحیلیندەدیر. اۇ ساعاتین (قالقئش ساعاتینین) اۇلوشو، گؤز آچئپ قاپانئنجایا قادار، بلکی داحا دا یاقئندئر. آللاە هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیار.
- آللاە سیزی آننەلرینیزین، سیز هیچبیر شەی بیلمزکن چئقاردئ. بونونلا برابر سیزدە ایشیتمە، گؤرمە (باصیرت) اؤزللیکلری وە گؤنۆللر اۇلوشتوردو کی گؤرەولرینیزی یرینە گتیرەسینیز.
- بۇیون أگدیریلمیش شکیلدە گؤکیۆزۆندە اوچان قوشلارئ گؤرمەدیلر می؟ اۇنلارئ اۇرادا آللاەتان باشقاسئ توتاماز. ایشتە بوندا اینانان بیر تۇپلولوق ایچین آیتلر /بلگەلر واردئر.
- آللاە أولرینیزی سیزین ایچین دینلنمە یری قئلدئ. أنعام جینسی حایوانلارئن دریسیندن، گؤچتۆگۆنۆز گۆن وە قۇناقلادئغئنئز گۆن قۇلایجا تاشئیابیلەجگینیز أولر (چادئرلار)؛ یۆنلریندن، تۆیلریندن وە قئللارئندان دا بیر سۆرە یارارلاناجاغئنئز أو أشیالارئنئ وە دیگر ایحتیاجلارئنئزئ اۆرتمە ایمکانئ وردی.
- آللاە، یاراتتئغئ شەیلردن سیزە گؤلگەلر اۇلوشتوردو. داغلاردا قۇروناقلار اۇلوشتوردو. سیزی سئجاقتان قۇرویان گییەجکلر ایلە چاتئشمالاردا قۇرویان گییەجکلر یاپما ایمکانئ اۇلوشتوردو. آللاە سیزە اۇلان نیعمتینی بؤیلە تاماملار، بلکی اۇنا تسلیم اۇلورسونوز.
- یۆز چەویریرلرسە چەویرسینلر. سانا دۆشن سادەجە تبلیغدیر (آیتلری بیلدیرمکتیر).
- آللاهئن نیعمتینی تانئرلار، سۇنرا دا اۇنلارئ اینکار أدرلر. اۇنلارئن چۇغو کافیردیر.
- هر تۇپلومدان بیر شاهید چئقاردئغئمئز گۆن، آرتئق کافیرلرە هرحانگی بیر ایذین وریلمەیەجک، عؤذۆر دیلەمەلری دە ایستنمەیەجکتیر.
- حایاتلارئنئ یانلئشلار ایچیندە گچیرمیش اۇلانلار، اۇ عاذابئ گؤردۆکلری زامان دا، نە عاذابلارئ حافیفلتیلەجک نە دە کندیلرینە سۆرە وریلەجکتیر.
- شیرکە دۆشمۆش اۇلانلار، آللاها اۇرتاق سایدئقلارئنئ گؤردۆکلریندە دەرلر کی: “راببیمیز! اۇرتاق سایئپ سندن اؤنجە یاردئما چاغئردئقلارئمئز ایشتە بونلاردئر.” اۇنلار همن سؤزە قارئشئر وە: “سیزلر کسینلیکلە یالانجئسئنئز.” دەرلر.
- اۇ گۆن حپسی آللاها تسلیمیەت گؤستریر؛ اویدوردوقلارئ اۇرتاقلار دا کندیلریندن اوزاقلاشمئش اۇلور.
- کافیرلیک أدن (آیتلری گؤرمزلیکتە یرنن) وە باشقالارئنئ آللاهئن یۇلوندان چەویرنلرین عاذابلارئنئن اۆزرینە، بۇزغونجولوق یاپمالارئنا قارشئلئق، بیر عاذاب داحا قاتاجاغئز.
- هر تۇپلومدان کندیلرینە بیر شاهید چئقاردئغئمئز گۆن، سنی دە بونلارا شاهید گتیریریز. بو کیتابئ سانا، هر شەیی آچئقلاسئن؛ بیر رهبر، بیر ایکرام وە تام تسلیم اۇلانلارا بیر مۆژدە اۇلسون دییە ایندیردیک.
- آللاە، عادیل اۇلمایئ، گۆزل داورانمایئ، یاقئنلارا ورن أل اۇلمایئ أمرەدر. جینسل گۆناەلارئ، کؤتۆ ایشلری وە حاققا تجاوۆزۆ یاساقلار. آللاە سیزە اؤگۆت وریر بلکی بیلگینیزی قوللانئرسئنئز.
- آندلاشما یاپتئغئنئزدا آللاها قارشئ یۆکۆملۆلۆگۆنۆزۆ یرینە گتیرین! یاعنی آللاهئ کندینیزە کفیل توتاراق یمینلرینیزی ساغلاملاشتئرمانئزئن آردئندان اۇنلارئ بۇزمایئن! آللاە نە یاپتئغئنئزئ بیلیر.
- بیر تۇپلوم دیگر تۇپلومدان داحا چۇق دییە یمینلرینیزی آرانئزا سۇقولموش اؤنمسیز بیر شەی سایاراق ایپلیگینی اییجە أگیریپ قاتلادئقتان سۇنرا سؤکن قادئن گیبی اۇلمایئن! آللاە سیزی بو شکیلدە زۇر بیر ایمتیحانا سۇقار. قئیامت (مزاردان قالقئش) گۆنۆ، آنلاشمازلئغا دۆشتۆگۆنۆز قۇنولارئ سیزە ألبتتە بیلدیرەجکتیر.
- ترجیحی آللاە یاپسایدئ حپینیزی تک بیر تۇپلوم حالینە گتیریردی. آما آللاە، (ساپئقلئغئ) ترجیح أدنی ساپئق سایار، (دۇغرو یۇلو) ترجیح أدنی دە یۇلونا قابول أدر. یاپتئقلارئنئزدان ألبتتە سۇرغویا چکیلەجکسینیز.
- یمینلرینیزی آرانئزا سۇقولموش اؤنمسیز بیر شەی سایمایئن؛ یۇقسا آیاغئنئز ساغلام باسمئشکن قایئوریر وە آللاهئن یۇلوندان چئقمانئزئن کؤتۆلۆگۆنۆ تادارسئنئز. سیزین ایچین بۆیۆک بیر عاذاب دا واردئر.
- آللاها قارشئ یۆکۆملۆلۆگۆنۆزۆ گچیجی بیر چئقار قارشئلئغئندا ساتمایئن! بیلسنیز آللاە قاتئندا اۇلان سیزین ایچین حایئرلئدئر.
- سیزین یانئنئزدا اۇلانلار تۆکنیر، آللاهئن یانئندا اۇلانلار ایسە قالئجئدئر. صابئرلئ داورانانلارئن (دوروشونو بۇزمایانلارئن) اؤدۆلۆنۆ، کسینلیکلە یاپتئقلارئنئن أن گۆزلینە گؤرە وریریز.
- أرکک اۇلسون، قادئن اۇلسون؛ کیم اینانئپ گۆونەرک ایی ایش یاپارسا اۇنا موطلاقا گۆزل بیر حایات یاشاتئرئز. اؤدۆللرینی دە کسینلیکلە یاپتئقلارئنئن أن گۆزلینە گؤرە وریریز.
- قورئان اۇقودوغون زامان قۇوولموش شەیطاندان آللاها سئغئن!
- ذاتن شەیطانئن، اینانئپ گۆونن وە راببینە دایانانلارا بۇیون أگدیرەجک بیر گۆجۆ یۇقتور.
- شەیطانئن سادەجە اۇنو دۇست أدیننلر ایلە آللاها اۇرتاق قۇشانلار اۆزریندە بۇیون أگدیرەجک گۆجۆ واردئر.


text:
باش ساغلیغی!
«کسگین» تخلصلی شاعر «جواد نعلبندی» وفات ائتدی
چوخ تاسفله، آلدیغیمیز خبر اساسیندا، «کسگین» تخلصلی آذربایجان شاعری «جواد نعلبندی» آذر آیینین ۲۱نجی گونو تبریزین ۲۹ بهمن خستهخاناسیندا بؤیرک چاتیشمامازلیغی سببیندن حیاتلا ابدیلیک وداعلاشمیشدیر.
جواد نعلبندی (کسگین) ۱۳۳۸نجی ایل قاراداغین(اهرین) «قره قیه» کندینده دونیایا گؤز آچمیش، هله اوشاقایکن عائلهسیله بیرگه تبریز شهرینه کؤچموش اورادا مسکونلاشمیشدیر. بو شهرده اورتا مکتب سویهسی قدهر تحصیلاتینی داوام وئرمیش، اولجه حربی هاوا قوهلرینده (نیروی هوایی) ایشه قبول ائدیلمیش؛ بیر مدتدن سونرا اورادا ایشینه داوام ائده بیلمهدیگیندن استعفا وئریب و «تراکتورسازی»ده ایشه باشلامیش و ۱۳۹۷نجی ایل تقاعده چیخانا قدهر اورادا ایشلهمیشدیر.
«کسگین» گنج یاشلاریندان آذربایجان ادبیاتی خصوصیله ده شعرله ماراقلانمیش و و بیر شاعر کیمی ادبی فعالیتلرینه عؤمرونون سونونا قدهر داوام وئرمیشددیر. ایندییهدک اثرلرینین بیر قیسمی «گونشدن ساچان نور» (۱۳۸۵)، «ایتمیشیمی آراییرام» (۱۳۸۸) و «ائل عاشقی یورولماز» (۱۳۹۲) عنوانلاریندا نشر ائدیلیبدیر.
«ایشیق» آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی امکداشلاری انسان سئور شاعریمیز جواد نعلبندی(کسگین)نین ایتگیسینی مؤحترم عائلهسینه، دوست تانیشلارینا و آذربایجان ادبی جمعیتینه باش ساغلیغی وئریر و قلمداشیمیزین خاطیرهسینی عزیزلهییر.
«ایشیق» آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی
۲۲ آذر ۱۳۹۹


text:
`کلمبیا` نتیجهلر
خبرلر [47]
- ۵،۷ بؤیوکلوگوندهکی زلزلهده ۱ نفر یارالاندی
- کانادادا سیلاحلی سالدیری
- زهرلی کؤپوک بولودو کۆچهلره یاییلدی
- سکو چؤکدو، ۴ نفر اؤلدو
- کلمبیا-دا پرزیدنت سئچکیلرینین نتیجهلری معلوم اولوب
- شدتلی یاغیشلاردا اؤلنلرین ساییسی ۸۰ نفره یوکسلدی
- میلیاردلارجا دلار دگرینده قیمتلی اشیا ایله باتان گمینین گؤرونتولری پایلاشیلدی
- کلمبیا پرزیدنتی تورکیه-یه گلهجک
- کانادانین باتی سیندا فوق العاده وضعیت اعلان ائدیلیب
- کلمبیا-دا داوام ائدن اعتراضلاردا اؤلنلرین سایی 26-یا یوکسلیب
- کلمبیا-دا سلاحلی هوجوم، اؤلنلر وار
- سئل، ان آز ۴۵ جان آلدی
- باغ ائوینه سلاحلی سالدیری
- کلمبیا-دا گونده رکورد سایدا کروناویروسا یولوخما فاکتی قئیده آلینیب
- آمریکادا سیلاحلی سالدیری
- چاتیشمادا ۱۲ نفر اؤلدو
- ونزوئلا کلمبیا ایله سرحدلری آچدی
- کلمبیا اونیورسیته سینده "آراکان مسلمانلارینین سوی قیریمی" آدلی پانل کئچیریلدی
- کلمبیا پارلامئنتی خوجالی سوی قیریمی ایله باغلی آذربایجان سفیرلیگینه باش ساغلیغی مکتوبو گؤندریب
- ونزوئلا مودافعه ناظیری: " بیزی سجیهلندیرن بیر شئی وارسا، او دا شرفدیر "


text:
`پوتین` نتیجهلر
خبرلر [418]
- روسیادا یوزلرجه وطنداش توتوقلاندی
- روسیادا قیسمی سفربرلیک اعلان ائدیلدی
- پاشینیان، پوتین و مکرونلا دانیشدی
- اردوغان: سایین پوتینین حاقلی اولدوغو بیر مسئله وار
- اورزولا فن در لاین:"الکتریک بازاری آرتیق ایشلک بازار دئییل"
- اردوغان-پوتین گؤروشمهسی سونا چاتدی
- اردوغان روسیایا گئتدی
- جمهورباشقانی اردوغان روسیایا گئدیر
- روسیا گوونلیک شوراسی آنلاین اولاراق توپلاندی
- جمهور باشقانی اردوغان روسیایا گئدهجک
- اردوغان تهراندا پوتین ایله گؤروشدو
- اردوغان ایراندا
- اردوغان ایرانا گئدیر
- پوتین، تاتاریستان جمهورباشقانینین "جمهورباشقانی" عنوانینی قالدیردی
- پوتین، پاشینیان ایله تلفندا دانیشدی
- پوتین قلوبال اقتصادی بحراندان چیخیش یولو تکلیف ائدیب
- تۆرکمنیستان جمهورباشقانی سردار بردیمحمدووون روسیا سفری
- بایدن: سیغینماچی آخینینین سوروملوسو پوتیندیر
- علییئو، پوتین ایله تلفندا دانیشدی
- اردوغان: دنگه سیاستی یورودوروک
- پوتین بالیق توتارکن
- پاشینیان پوتینه تشککور ائتمهلیدیر
- اردوغان ایله پوتینین گؤروشمهسی باشلادی
- روسیا سیلاحلانما یاریشینا گیرمهیهجک
- تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان روسیادا پوتین ایله گؤروشدو
- پرزیدنت اردوغان و روسیا پرزیدنتی پوتین ایله آنلاشدی
- روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین آنکارایا گلیر
- اردوغان ایله پوتین تورک آخیم پروژهسینین سون مرحلهسینه قاتیلیب


text:
Dec 20, 2015
اجتماعی شیزوفرنی
درویش اوغلو
کئچنلرده "اجتماعی مازوشیزم" آدی آلتیندا بیر یازی قویموشدوم فیس بوکومدا. عینی زاماندا بو یازی "سورگونده گونئی آذربایجان قلم انجمنی" نین اینترنت صفحه سینده و "آزوح" اینترنت صفحه سینده یاییلدی. بو یازدیدا روحسال بیر خستلیگین اؤزونو بیرئیسل (فردی) و کولکتیو (اجتماعی) شکیللرده گؤستره بیلدیگینی آچیقلاماغا چالیشمیشدیم. بو گؤرونگه (فنومن) یالنیز مازوشیزم ایله خلاصه اولمور. روحی خستلیکلرین هامیسی بئله دیر. دئملی نویروز، پسیکوز، شخصیتی انحرافلار، اجبار خستلیکلری، شیزوفرنی و ...... هر روحی خستلیک بیرئیسل بویوت (بُعد) دا گؤرندوگو کیمی کولکتیو بویوتدا دا گؤرونه بیلر.
بوگونکو یازیمدا کولکتیو شیزوفرنی نی آچیقلاماغا چالیشاجاغام.
شیزوفرنی، روح خستلیکلرینین ان آغیر و ان درینلریندن بیری دیر. شیزوفرن خسته لرینین چوخو گونلوک ایشلرینی گؤرمکده، اؤزلرینه باخماقدا و عینی زاماندا آیری انسانلار ایله ارتباط قورابیلمکده بؤیوک چتینلیکلر چکرلر. بیر شیزوفرن خسته یالنیز یاشارسا، باخارسان کی ایگیرمی گوندور یووونماییب، پالتارلارینی دگیشمه ییب، سحردن آخشاما بیر یئرده اوتوروب، هئچ ترپنمه ییب (کاتاتون شیزوفرنی). پارانوئید شیزوفرن خسته سی ایسه، ساغ انسانلارا آنلاشیلماز اولان قورخولار ایچینده قیورانار. اؤزونون یئر، یوخسا گؤی دن، انس و جن دن تعقیب اولوندوغونو، دوشمانجا تهدید اولوندوغونو حس ائدر. بونون اوچون ده انسانلاردان چکینر. گؤردوگو انسانلار طرفیندن دوشمانجا تهدید و تعقیب اولوندوغونو حس ائدر. دئملی بیر یاندان رئال، گرچک دونیادا گؤردوگو انسانلاردان قورخار، بیر یاندان دا رئال دونیادا وار اولمایان، یالینز اؤز خیال و تصورونده اولان وارلیقلاردان قورخار. بو خستلیگین اوچونجو شکلی ده اپیلپتیک شیزوفرنی دیر. اپیلپتیک شیزوفرن خسته سی، چوخ زحمت و چتینلیک ایله گونلوک ایشلرینی قاباغا آپارار، انسانلار ایله ارتباطلاری اولار. آنجاق او دا پارانوئید شیزوفرن خسته سینین دردینی چکر. دئملی پارانوئید شیزوفرینین قورخولارینی تجربه ائدر. بو قورخولار نورمال حالتلرینده خسته نین بیلینجینه چیخماز. دئملی پارانوئید شیزوفرن بو قورخولاری تجربه ائتدیگینین بیلینجینده اولدوغونا قارشین، اپیلپتیک شیزوفرن خسته سی بو قورخولاری بیلینجلی اولاراق حس ائتمز. بونون اوچون بو قورخولار زامان ایله ییغییشب و بیر ییغین (تراکم) شکلینه گلر. آنجاق بیر توفنگین لوله سینده سیخیشدیریلمیش باروت کیمی بیردن – بیره پاتلار، خسته ییخیلار، آغزی کؤپوکلنر، باشینی یئره، دووارا وورار، بوتون عضله لری سیخیشار و آغیر تشنجلر کئچیردر. خالق دیلینده بونا "قش" دئییرلر.
شیزوفرن خسته لیگینین ایچ مکانیزمی ایسه، روح بیلیمینده شخصیتین پارچالانمیش اولدوغو ایله آچیقلانیر (توضیح وئریلر). زیگموند فرویدون دوشونوب، ییغجاملاشدیردیغی و اوندان سونرا اونون تئوریلرینین دوامچیلاری طرفیندن داها دا گلیشدیریلمیش، و بوگونکو روح بیلیمچیلر طرفیندن هله ده کئچرلی ساییلان، شخصیت تئوریسینه گؤره بیر انسانین شخصیتی اؤز ایچینده قیواملی (منسجم) قاتلاردان اولوشماقدادیر. بو قاتلار کؤک، اؤز، من، من اوستو و ایدآل من دن عبارت دیرلر. فارس دیلینده بو قاتلار نهاد، خود، من، ابرمن و من ایدآل سؤزلری ایله گؤستریلیر. ساغ بیر شخصیت دوزَلگه سینده (ساختاریندا) بو قاتلار بیر-بیرلری ایله اویوملو (متناسب) بیر ارتباطدا و آلیش – وئریشده دیرلر. کؤک انسانین بیولوژیک و فیزیولوژیک دوزلگه سیدیر. اؤز بو فیزیولوژیک و بیولوژیک دوزلگه نین بیلینجینده اولان بؤلومدور. من، اؤز ایله ائشیک دونیا آراسیندا بیر آراچی رولونو اوینایان بؤلومدور. من اوستو ائشیک دونیانین قویدوغو قایدا – قانونلاری تمثیل ائدن بؤلومدور. ایده آل من بیر انسانین ائده آللارینی، آماجلالرینی آرزولارینی و اؤزونون بو ایدآل دورومدا اولدوغوندان تصور و تجسمی دیر.
بو تئورینی داها یاخیندان آنلاشیلیر و داها ال وئریشلی مثاللار ایله آنلاتماغا چالیشاجاق اولورسام، دئمک اولار کی کؤک بیر انسانین بیولوژیک و فیزیولوژیک گرکسینمه لرینی (احتیاجلارینی)، آجلیق، اوشومک، سوسوزلوق، جینسل دویغو و ....دئملی بیولوژیک یاشامی سوردوره بیلمک اوچون گرکلی اولان احتیاجلارینی تمثیل ائدن قات دیر.
اؤز بو احتیاجلارین دویغو شکلینده بیلینجینده اولان قات دیر. دئملی آج اولدوغوموزدا بیر شئی یئمک، سوسوز اولدوغوموزدا بیر شئی ایچمک و اوشودوگوموزده ایستی بیر یئره گیرمک ایستَگی دیر. بو ایستَک، وار اولماسی اوچون اؤزوندن باشقا بیر شئیه گرگی یوخدور. دئملی قائم به ذات دیر. آج اولدوغوموزدا، یئمک ایسته ییریک. ال قاباغیندا یئیه جک بیر شئیین وار اولوب اولماماسی بو دویغونون اؤزونو گؤسترمه سی اوچون گرکلی دگیل. یئیه جک بیر شئین اؤز مالیم، اؤزگه مالی، حرام، حلال، اوغورولوق مال اولوب اولماماسی آجلیق دویغوسونون اورتایا چیخماسیندا هئچ بیر رولو یوخدور.
من ایسه بو دویغو ایله ائشیک دونیادا قویولموش قایدا قانون آراسیندا آراجیلیق ائدن قات دیر. دئملی آج اولدوغوموزدا، آنجاق اؤزوموزه عاید اولان بیر ییه جک ییه ریک. جیبیمیزده پولوموز اولسا، گیریب بیر رستوراندا یئیه ریک. دئملی ائشیک دونیادا قویولموش بللی قایدا قوراللارا اویغون حرکت ایله احتیاجلاریمیزی قارشیلاریق. من بیولوژیک سیستمدن گلن آجلیق دویغوسو ایله ائشیک دونیادا وار اولان قایدا – قانونلار آراسیندا بیر آراجیلیق ائدر. آجلیق دئییر یئه. قایدا – قورال دئییر یئدیگینین پولونو وِرمَلی سن. جیبیمزده آنجاق یاوان بیر چؤرک آلاجاق قدر پول وارسا، بونون ایله یئتینیریک (بونا قانع اولاریق) جیبیمزده یئتری قدر پول وارسا لوکس بیر رستوراندا باهالی بیر یئمک یئیه بیلریک.
من اوستو ایسه، توپلومدا اولان قایدا قانونلارین بیلینجی دیر. دئملی رستوراندا یئمک یئیه جک اولورساق، پول وئرملی اولدوغوموزو بیلدیگیمیزدیر.
ایدآل من ایسه روح استروکترونون اؤز ایچینده یاراتدیغی و رئال دونیا ایله اولمادیغی کیمی، بیولوژیک سیستم ایله ده هئچ بیر ارتباطی اولمایان بیر تخیل و تجسم دور. ایدآل من ی جوانلاردا داها آیدین گؤرمک اولار. بیر جوانین دؤشونو قاباغا وئریب، "اَه، کلیچکو بوکسور قارداشلار کیمدیر، من اونلارین ایکیسینی ده بیر یئرده وورارام" دئدیگینده، بیر آز موزیکدن باشی چیخان بیر آدامین، "اَه، رامیز قلی اوف کیمدیر، من بیر آز چالیشسام، اوندان داها یاخچی چالارام" دئدیگینده، بیر صفحه لیک قیسسا ناغیل یازمیش اولان بیر جوانین، "اَه، آنار رضایف، یوخسا رضا براهنی کیمدیر، من بیر آز حوصله ائله سم اونلاردان داها دگرلی رومالار یازارام" دئدیگینده ایده آل من یندن دانیشیر. دئملی اؤز تخییلونده، اؤز تجسمونده اؤزونو اولدوغو کیمی یوخ، اولماق آرزوسوندا اولدوغو بیر شخص کیمی تجربه ائدیر. ساغ بیر انسان اؤز ایدآل منینه چاتماق اوچون چالیشماغا باشلادیغیندا رئال دونیادا دوغرودان او آرزو ائتدیگی شخص اولمادیغینی حس ائدر. دئملی اؤزونو دونیا قهرمانی بوکسور بیلن جوان بوکس ورزشینه باشلاسا، بیرینجی یول رینگه چیخدیغیندا، اؤزوندن آنجاق بیر نئچه آی تجربه لی اولان بیر جوان طرفیندن بیر یوموروق ایله یئره سریلدیگینده، موزیک چالماغا چالیشان بیر انسان، بیر نئچه آی مشق ائتدیکدن سونرا، ایلرله مه سینین اؤلچوسونو گؤزدن کئچیرتدیگینده، و دونیا مشهورو یازرارلیق آرزوسوندا اولان جوان، تخیلونده کی رومانی کاغاذا گتیرمگه چالیشدیغیندا، بو "من" این بیر تخیل اولدوغونو حس ائدر. ایده آل منینی بیراخماق ایسته مَیَن بیر انسان ایسه، اؤزونو رئالیته مهک داشینا یاخینلاشدیرماز. بوکس ورزشینه باشلاماز، بیر موسیقی آلتینی الینه آلماز، ایکی جمله یازماغا چالیشماز، آنجاق ایده آل منیندن ده ال چکمز. روحی بیر خستلیک اولان بؤیوکلوک جنونوندا یاشار.
ساغ بیر شخصیت دوزلگه سینده (ساختاریندا) شخصیتین بو آلت بؤلوملری، دئملی بو قاتلاری، بیر- بیری لری ایله بیر قیوام و اویوم (انسجام) ایچینده، بیر بیرلری ایله ایش بیرلگی آپارارلار. آجلیق دویغوسو (اؤز) بیر انسانی یئمگه زورلادیغیندا، بو اؤز من اوستو (توپلومدا وار اولان قایدا – قانونلارین تمثیلچیسی) ایله گئییشر (مشورتلرشر)، و بو ایکی قاتین مشورتلشمه سیندن "آهان، جیبیمده کی پولومون یئتدیگی قدر یئیه بیلرم" فیکری یارانار. ساغ بیر من، بیر یاندان آجلیق دویغوسونو دویورماق ایستدیگی نین یانیندا، اوبیری یاندان دا بو ایشی اجتماعی قایدا – قانونا اویغون شکیله سالار.
شخصیتین بو آلت اورگانلاری آراسیندا اویوملو ایش بیرلیگی یارانمازسا، یوخسا یاراندیقدان سونرا تازادان پوزولورسا شیزوفرن شخصیت دوزَلگه سی یارانابیلر. شیزوفرن بیر شخصیت ده، شخصیتی اولوشدوران بو آلت بؤلوملر بیر- بییندن قوپوق، هر بیری اؤز باشینا ایشلر. بیرئی (فرد) فرقلی زامانلاردا، فرقلی بؤلوملرینین حاکمیتی آلتیندا حرکت ائدر. من اوستو حاکم اولدوغو لحظه بیرئی فاناتیک قایدا – قورالچی، فاناتیک سنت چی، فاناتیک دینچی و ..... توپلومسال قایدا قورالاری مطلق لشدیرن بیر انسان اولار. بئلیه بیر انسان، بو حالیندا، شخصیتینین اوبیری آلت اورگانلارینی بیلینجیندن قووالار. آجلیقدان اؤلسه بئله اوغورلوق اولان بیر تکه چؤرگی یئمز. بیریسینه "قارداش منه بیر پارچا چؤرک وئر" دئمز. بیر سونراکی وضعیت ده ایسه، شخصیتینین آیری بیر آلت اورگانی، میثال اوچون کؤک، حاکم اولدوغوندا، من و اوست من بیلینجدن قووالانار و کؤکدن گلن دویغولار مطلقلیک قازانار. بئله بیر انسان، بو وضعیتنده جانی چوخ باهالی بیر یئمک ایسترسه، جیبینده پولو اومازسا بئله، باهالی بیر رستورانا گیریب یئمک سیفارش وئرر و یئیر. جانی قارشی جنس دن بیریسی ایله بیرلشمک ایسترسه، گؤردوگونو آلتینا باسار. دئملی بو دورومدا، توپلومسال قایدا قوراللار اونون اوچون کئچمز. اوغورلولوق، جنایت، تجاوز، و بئله ایشلری گؤرمکدن چکینمز. بئله بیر انسان، آیری بیر زامان، مکان و موقعیت ده باخارسان کی چوخ عاغیللی، ادبلی، تربیه لی هوشلو، باشلی و یارادیجی بیر انسان اولار. آنجاق بو وضعیت، اوبیری وضعیتلر کیمی کئچیجی دیر. هر لحظه اوبیری وضعیتلردن بیریسینه کئچه بیلر.
شیزوفرن خسته لر چوخ آنلاشیلماز، توتارسیز، سوزلرینه و عمللرینه گووَنیلمه ین انسانلاردیرلار. هانسی لحظه، هانسی موقعیت ده نه جور ترپَنَجکلرینی حسابلاماق، اؤن گؤرمک (پیش بینی ائتمک) چوخ چتین دیر. نورمال (معمولی) بیر انسان شیزوفرن خسته سینین نیه و هانسی عامللردن حرکت ائدرک بوگون بئله، آیری بیر گون آیری جور ترپندیگینی آنلاماقدا چوخ چوخ چتینلیک چکر.
ایده آل من ین حاکمیت قازاندیغی دؤنملرده ایسه، شیزوفرن خسته سی بؤیوکلوک جنونونا توتولار، اؤزونو هرکسه حاکم، هرکسدن داها آغیللی، هرکسدن داها گوجلو حس ائدر. بو خسته لردن بیر پاراسی بؤیوکلوک جنونونو تاریخدن اؤیگردیگی بیر شخصیت ایله اؤزدشلیک شکلینده تجربه ائدر. اؤزونون ناپلئون، آدولف هیتلر، و بئله شخصیت لردن بیری اولدوغونو حس ائدر و بونو آیریلارینا دا اثباتلاماغا چالیشار.
بونلارین یانیندا بیرده روحسال دفاعی مکانیزملر، ائشیکله مه، معقوللاشدیرما، انکار، سوروشدورمه و بیر سورو آیری دفاغی مکانیزملر ایشلَمکده اولدوغو شیزوفرن شخصیتین ایچ مکانیزمینین آنلاماغینی قات – قات داها چتینلشدیرر.
سؤزون قیسساسی: شیزوفرن شخصیتین ایچ مکانیزمی، شخصیتی اولوشدوران آلت دوزَلگه لرین بیر – بیریندن قوپوقلوغو، بیر – بیری ایله قیوامدا اولمایان، و چوخ زاماندا بیر – بیرینی قووالایان بیر شکیلده ایشله ییشی دیر.
بو قیسسا یازیدا آنلاتیلار، اوخویان اوچون آنلاشیلماز ایسه، موضوع نون چوخ گئنیش و درین اولدوغوندان دیر. بو موضوع نو آنلاماق اوچون ایللر بویو تئوری اوخوماق و اوندان داها چوخ عینی – عملی تجربه لر اله گتیرمک گرکیر. بو یازیدا زیگموند فرویدون بو شخصیت تئوریسنین نه قدر دوغرو – نه قدر یانلیش اولدوغونون سؤزو گئتمیر. بو تئوری ایستر دوغرو ایستر یانلیش اولسون، بوگونکو روح بیلیمچیلیکده کئچرلی ساییلیر.
منی بو یازینی یازماغا زورلایان ندن، سون زاماندا بیزیم فارس باجی – قارداشلاریمیزین اؤز بیلینجلرینین (خودآگاهی لرینین) گون موضوعسو اولدوغو دور. بیزیم فارس باجی – قارداشلاریمز دان بیر چوخو اؤز خودآگاهی لریندن حرکت ائدرک، آیری ملییتلری آشاغیلاماغا، اونلارا توهین ائتمگه، اؤزلرینی اونلاردان اوستون بیلمه گه اییلیم (تمایل) گؤستریرلر. بو فنومنه فارس فاناتیزمی و یا فارس شوئنیزیمی دئمک اولار. هر میلتین ایچینده بئله انسانلار تاپیلابیلر. آنجاق فارس میلتی ایراندا اؤزونو حاکیم میللت اولاراق تانیدیغی اوچون بو شوئنیزمینه بیر ده بیر افتخار دویغوسوی قاتیب، دؤشونو قاباغا وئریب، "من فارس اولدوغوم اوچون بوتون میللتلردن اوستونم" کیمی بیر ادعا ائدیر.
فارس فاناتیزمینین دوزلگه سی (ساختاری) شیزوفرن شخصیتین دوزلگه سی ایله چوخ بَنزش دیر.
یوخاریدا آنلاتماغا چالیشدیغیم کیمی، شیزوفرن دوزلگه اؤز ایچینده اویومسوز، بیر- بیری ایله باغداشمایان، بیر – بیرینی قووالایان آلت دوزلگه لردن اولدشدوغو اوچون، آیری جور آنلاتیلاجاق اولورسا، اوز ایچینده قیوامینین (انسجامینین) آرادان گئتدیگی اوچون شیزوفرن دیر. فاناتیک فارس ایدئولوژی سی ده اؤز ایچینده بیر- بیری ایله باغداشمایان، بیر- بیرینی قووالایان و قیوامی اولمایان آلت دوزلگه لردن اولوشور.
فارس شونیزمی فارس میللتینین اصیللیگی، اوستونلوگو، دگرلیلیگی و آیری میللتلرین دگرسیزلیگی، آشاغیلیغی و غیر اصیللیگی فیکرینه دایاندیغی اوچون، بو فیکرین ایکی اساس عضوو، دئملی میللت و بو میللته وئیرن صفتلری آیری آیری اینجلمک گرکیر.
بیر میللت، بیر توپراق بوتونلوگو اوستونده یاشایان، اؤز ایچینده، دئملی بو میللتی تشکیل وئرن بیرئیلر آراسیندا، دیل، تاریخ، اورتاقلاشا قاباغا آپاریلان اقتصاد، دین، سنت و کولتور، و بونلاردان داها اؤنملیسی، تعلق دویغوسو، اولان بیر توپلولوق اورلاراق تانیملانیر.
فارس شونیستلرینین ذهنینده اولان بو میللتی اولوشدوران بیریملره باخدیغیمیزدا:
توپراق بوتونلوگو: فارس میللیتچیلیک فیکرینده اولان توپراق بوتونلوگو، بو میللتین دوغرودان و اوبیکتیو اولاراق استونده یاشادیغی توپراق مرزلرینی کئچیب، او میللته عاید اولمایان توپراقلارا داشماق ایسته مکده دیر. دئملی بو فیکیر بو میللتین اؤزونه عاید توپراقلاردان علاوه، تورکلرین یاشادیغی، کوردلرین یاشادیغی، عربلرین یاشادیغی، تورکمنلرین یاشادیغی توپراقلاری دا تصاحب ائتمه گه چالیشماسی، بو فیکرین ایچینده اولان اویوشمازلیقلاردان بیری دیر. شیزوفرن شخصیت ده اولان پارچالانما، قوپوقلوق، شخصیتی اولوشدوران آلت دوزلگه لرین بیر- بیرینه اویغونسوزلوغو بو فیکیرده آچیقجا گؤرونور. دئملی فارس شوئنیست دئوشونجه اؤزونه صاحب چیخماق ایسته دیگی توپراقلاردا آیری میلتلرین یاشادیغی اوچون بو توپراقلارین بو میللتلره عاید اولدوغونو آنلایابیلمیر. اجتماعی (دونیا سطحینده) قایدا قوراللاری گؤرمک وقبول ائتمک ایسته میر. فارس فاناتیزمی بو خصوصیتینده شیزوفرن شخصیتین بیر وضعیتی کیمی دیر. کؤک حاکم اولدوغو زامان اجتماعی قایدا قوراللاری تانیماماق، هر قیمته و هر شرایطده ایسته دیگینی اله گتیرمگه چالیشماسی کیمی دیر. شیزوفرن خسته نین بو حالینده جنایته، تجاووزه، اوغورلوغا میل گؤستردیگی کیمی، فارس شونیزمی ده بو خصوصیتینده، ایسته دیگینی اله گتیرمک اوچون هئچ بیر شئدن، هئچ بیر جنایت دن، هئچ بیر یالاندان و زوراکیلیقدان چکینمیر.
دیل باره سینده فارس شونیزمی نین توتومو (موضع گیری سی) شیزوفبرن خسته سیندن ده داها آنلاشیلماز و داها واقعیت دن اوزاق دیر. "منیم شیرین دیلیم" دئه دانیشدیقلارینین اللی فائیزیندن چوخو عربجه دیر. بیر واراق فارسجا یازیدا اولان عربجه سؤزلرینی سئچیب، ایچیندن چیخارتساق، او یازیدان دیل اولاراق هئچ بیر شئی قالماز. فارس دیلینده بیر موضوعنو آنلاتابیلمک اوچون یئترلی قدر فعل یوخدور. بیزیم فارس باجی – قارداشلاریمیزین هامیسی عربجه دن عاریت آلدیقلاری کلمه لرین هامیسینی غلط تلظ ائدیرلر. هامیسینی "ز" تلفظ ائتدیکلری ض، ذً، ظ و ز حرفلرینین هر بیری عربی دیلینده آیری بیر حرف دیر. آیری جور یازیلدیغی کیمی آیری جور تلفظ اولونار. ع، غ، ت، ط حرفلری، س، ص، ث حفلری ایله ارتباطدا دا عینی مسئله عارض دیر. بیزیم یو باجی – قارداشلاریمیز ناماز قیلاندا، قرآن اوخویاندا بو کلمه لری دوغرو تلفظ ائتمه گه چالیشارلار، چونکو او لحظه نه دئدیکلرینی، نه اوخودوقلارینی بیلمزلر. آنجاق یاریسیندان چوخونون بو کلمه لردن اولوشدوغو زباین شیرین فارسی، "زبان مادری ما" دئدیکلری دیلی دانیشاندا بو کلمه لرین هامیسینی غلط تلفظ ائدرلر. بونون یانیندا بو کلمه لری دوغرو تلفظ ائدن ایران عربلرینی مازاراتا، شماته ته و مسخره یه قویارلار. فارسی دیللی لر
ü , ö, ı, ch
حرفلرینی تلظ ائده بیلمزلر. بو حرفلر تورکو دیللرینده اولدوغو کیمی، اوروپانین دا بیر چوخ دیللرینده وار. هئچ دگیل ایسه منیم بیلدیگیم قدر آلمانجادا و فرانسه جه ده وار. دئملی بو حرفلرین فارسجا دا اولمادیغی فارسجانین بیر اسگیکلیگی، بیر نقصانی دیر. بوتون بونلارا قارشی، فارس دیلینین عربجه دن آلدیغی قولتوق آغاچلارینین اوستونده یئریَن بیر چولاق وارلیق اولدوغونا قارشین، فارس باجی قارداشلاریمیز اؤز اسگیکلرینی گؤره جکلری یئرده، اوبیری دیللره، عربجه یه، توکجه یه شمامتت ائتمک ایله اؤزلرینی اؤوَرلر.
بو وضعیت شیزوفرن خسته سیننین کئچیردیگی ان آغیر بحراندا اولدوغو حالینه بیزر. شیزوفرن خسته سی ده بحران حاللرینده، واقیتلرین گؤمکدن امتناع ائدر. اؤز تخیلونده یاراتدیغی "ایده آل" منی نه آسیلار و بو تخیلی منی نی واقیعت ایله اشتباه سالار. آنجاق بیزیم فارس شونیست لریمیز کیمی، اؤزوندن تخیل ائتدیگی بو من ین واقعیت اولدوغونو هرکسه اثباتلاماغا چالیشار.
ادبیات عرصه سینده ده عینی وضعیت وار. فارس ادبیاتینین بؤیوک بؤلومو پروین اعتصامی، صمد بهرنگی، علامحسین ساعدی، رضا براهنی و ..... کیمی تورک یازیچی و ادبیاتچیلار طرفیندن یاراتیلدیغینی دا گؤره بیلمه گوجو یوخدور بیزیم بو فارس باجی قارداشلاریمیزدا. بو انسانلاری اوتانمادان، چکینمه دن ایرانلی و فارس معرفی ائدرلر.
تاریخ و دین باره سینده ایسه گئنه ده فارس شوئنیزمینین اؤز بیلینجی شیزوفرن خسته سینین اؤز بیلینجینه چوخ یاخین دیر. ایکی مین بئش یوز ایللیک تاریخیم وار دئیه اؤوونن فارس شونیسیتی بو تاریخدن اؤزونه قالان ایکی اوچ سینیخ ستوندان باشقا هئچ بیرشیئ تاپابیلمیر. بو "اصیل تاریخ" ای اولان میلتین دیلی و دینی اؤز تاریخیندن قوپوق و آیری دیر. اصیل فارس ایسن مسلمان اولابیلمزسن، بو حضرتلرین ادعاسینا گؤره فارس میللتینین دینی ذرتشتی دیر. آنجاق بوگون زرتشتی دینی اولانلاری "کافر" دئیه ائشیکله ییب، حتی اولدورورلر. دانیشدیغی، یازدیب اوخودوغو دیلینین یاریسیندان چوخونون عربجه اولدوغو انسان نه تهر "من اصیل فارسام" دئیه بیلیر؟ گؤروندوگو کیمی فارس میلتینین اؤز بیلینجی پارچالانمیش و بیر- بیریندن قوپوق اجزا دان اولوشور. شیزوفرن خسته سینین روح دوزلگه سینی اولوشدوران جزء لرین بیر- بیرینده قوپوق و قیوامسیز (انسجام سیز) اولدوغو کیمی.
بونلارین هامیسیندان داها دا قولایی، واقعیت دن اوزاق اولان بیر تصور، بؤیوکلوک جنونو، دئملی "منیم دیلیم، و کولتوروم ایراندا یاشایان میللتلرین هامیسینا حاکم و اوستون دیل و کولتور" دور ادعاسی دیر. بو اؤزللیک شیزوفرن خسته سینین واقعیت دن تاماماً قوپوق، اؤز تخیلونده یاراتدیغی بیر دونیادا یاشاماسینا بنزر. اؤزونون گونلوک ایشلرینی قاباغا آپارماقدان بئله عاجز اولان شیزوفرن خسته سی اؤزونو دونیانین ان بؤیوک بیلگینی، ان بؤیوک صنعتچیسی، ان بؤیوک حاکمی و ان بؤیوک سرداری بیلر. اؤزونه تخیلی بیر "کوروش" یارادیب، حقوق بشر منشورونون بو تخیلی وارلیق طرفیندن یازیلدیغیی ادعا ائدن فارس شونیستینین بو فیکری ایسه، شیزوفرن خسته سینین اؤزونو دونیا بؤیوکلریندن بیریسی، ناپلئون، افلاتون، یوخسا بیر پیغمبر ایله اؤزدشلشدیرمه سینه بنزر. اؤزونو تخیلی بیر کوروشا باغلایان بیر انسان، البته کی "من بو کوروشون دوامچیسییام" دیه ادعا ائدرک اؤزونو بو تخیلی والیق ایله اؤزدشلشدیریر. بونون یانیندا هرکس طرفیندن تهاجمه معروض قالماق دویغوسوندان، هرکسین اؤزونه دوشمان اولدوغونو حس ائتدیگینده حرکت ائدرک، (ایراندا) وار اولان بوتون دیللره و کولتورلره دوشمانلیق بسلمک و اونلاری یوخ ائتمگه چالیشماق دا، پارانوئد شیزوفرن خسته سینین دویغولارینین عینی سی دیر.
آلله شفا وئرسین!


text:
سالاوات یولای اوغلو
سالاوات یولای اوغلو یا سالاوات یولایئو (باشقوردجا: CaлaўaT Юлaй yлы؛ 16 ژوئن 1754— 26 سپتامبر 1800) — باشقورد خالق قهرمانی و ائل شاعیری.
حیاتی[دَییشدیر]
سالاوات یولایئو 16 ژوئن 1754-جو ایلده آنادان اولموشدو. شئیتان-کودای کندینده یاشایان تارخان عاییلهسیندن ایدی.
چئلیابینسک ویلایتی اهالیسی پوقاچوو عوصیانینا قوشولوردو. عوصیانین نووهسینی باشقیردلار و آیری تورک خالقلاری تشکیل ائدیردی. بو عوصیان سالاوات یولایئو کیمی خالق قهرمانلاری یئتیردی. لاکین موستملکه ظولمونه قارشی اویانیب آیاغا قالخان خالقلارین میللی آزادلیق حرکاتینی روس کندلی موحاریبه سی آدلاندیریلدی. عوصیان قانلار ایچینده بوغدورولوب سوسدورولدو.
سالاوات یولایئو 26 سپتامبر 1800-جو ایلده وفات ائدیب.


text:
آیچا آیشین توران
آیچا آیشین توران (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Ayça Ayşin Turan) تورکیهلی اوْیونچو آیچا آیشین توران ۱۹۹۲-جی ایل اۇکتوبر آیینین ۲۵-ده ایستانبولدا دۆنیایا گؤز آچمیشدیر. کیچیک یاشلاریندان اوْیونچولوغا اوْلان اؤزل ماراغی اوْنو تۆرکیهنین مشهور سریاللارینا قدر گتیریب چیخارمیشدیر. حاضیردا طلبهدیر. ۲۰۱۱ (میلادی)-جی ایلده یاییملانان و یاییملاندیغی مدتده ایزلنمه رکوردو قیران، مشهور تورک سریالی "دینله سئوگیلی"ده گولفم روْلونو جانلادیران آیچا آیشین توران بۇ روْلو ایله مشهورلاشمیشدیر. ۲۰۱۳-جو ایلده "قاراگول" سریالیندا تۆرکیهنین مشهور اوْیونچولاری و اوْ جملهدن بؤیوک صنعتچی اؤزجان دنیز ایله بیر آرایا گلهرک داها دا شؤهرت قازانمیش و ایزلییجیلرین سئویملیسینه چئوریلمیشدیر.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ayça Ayşin Turan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آیچا آیشین توران گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اورتا عصرلر
اورتا یوز ایللر یوخسا Middle Ages باتی روم ایمپراطوریسی آرادان گئتمکله باشلامیشدیر. بۇ یوز ایللر ۵ -نجی میلادی یوز ایللردن ۱۵-نجی یوز ایللره قدر اوزانان زامانا دئییلیر. بۇ ایللر رونسانس و ایکتیشاف دؤوره سی ایله قورتارمیشدیر. اورتا یوز ایللر اوچ یئره بؤلونور: باشلانیش، اوج و سون ایللر. بۇ ایللرین باشلانیشیندا جمعیت آزالیب و کؤچلر چوْخالمیشدیر. باتی روم ایمپراطوریسی داغیلیب و بیر چوْخ اؤلکه دوغو روم ایستیلاسیندان قورتارمیشدیر. بنی امیه خلافتی قوزئی آفریقانی توتوب، آلمان شاهلیقی بۇ ایللرده قورولموشدور.
باتی روم ایمپراطوری بیر نئچه هوجومون نتیجهسینده داغیلمیشدیر: وایکینگلر قوزئیدن، هونلار دوغودان و عربلر گونئیدن اونو آرادان آپاردیلار.


text:
بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
عراقین قوزئیینده پنجه-کیلید عملیاتی بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولرینین ائتدیگی آتیش نتیجهسینده بیر عسگر شهید اولدو
تۆرک سلاحلی گۆجلرینین عراقین قوزئیینده حیاتا گئچیردیگی پنجه-کیلید عملیاتی بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولرینین ائتدیگی آتیش نتیجهسینده بیر عسگر شهید اولدو.
میللی ساوونما باخانلیغی، بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولرینین بؤلگهده ائتدیکلری آتیش نتیجهسینده عسگریمیز عمر فاروق جیوهلکین شهید اولدوغونو بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
حولوصی آکار اینگیلتره-یه سفر ائدیب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار اینگیلتره-نین تورکیه-یه قارشی بوتون ساوونما صنایعسی تحریم لرینی قالدیردیغی بیر واختدا بو اؤلکهیه رسمی سفر ائدیر.
حولوصی آکار: "یونانیستان تورکیه-یه قارشی رئال اولمایان ادعالار ایرهلی سورور"
حولوصی آکار بو بارهده میللی ساوونما اونیورسیته سینده 2022-2023-جو تدریس ایلینین باشلانماسی ایله باغلی کئچیریلن مراسیمده ائتدیگی چیخیشدا دئییب.
جمهور باشقانی اردوغان پراگا یولا دوشوب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین چکیانین پایتاختی پراگا سفری باشلاییب


text:
غنا-دا سئل فلاکتی، اؤلنلر وار
غنا-نین قوزیی – دوغوسوندا لئیسان یاغیشلارینین سبب اولدوغو سئل فلاکتی حیاتی فلج ائدیب.
غنا-نین قوزیی – دوغوسوندا لئیسان یاغیشلارینین سبب اولدوغو سئل فلاکتی حیاتی فلج ائدیب.
میللی فلاکت و ایداره ائتمه خیدمتینین (نادمو) قوزیی- دوغو کووردیناتورو جان کوآکو الحسن طبیعی فلاکت ایله علاقهلی یایدیغی آچیقلامادا گونلردیر نالریگو بؤلگهسینده داوام ائدن گوجلو یاغیشلارین داشقینلارا سبب اولدوغونو، سئل نتیجهسینده 12 آدامین اؤلدوگونو، چوخ سایدا اینسانین یارالاندیغینی و ایتکین دوشدوگونو، 1800 اینسانین ائوسیز قالدیغینی ایکی مین هکتار تاریم ساحهسینه زیان دیدیگینی بیلدیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.
روسیا بمت-یه چاغیریش ائدیب
روسیا بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندان (بمت) روسیا گوبرهسینین و تاخیلینین صادراتینا مانعهلرین آرادان قالدیریلماسی اوچون تدبیر گؤرمهسینی ایستهییب.


text:
ایستیقلال، اوچمایا قانادین اولماسیدی! - محمد احمدی زاده
ایستیقلال گئچمه یه یاشیل ایشیغی گؤزله مکدی
دوشونجه لرینین اؤنونه قیرمیزی ایشیقلاری قویماماقدی
ایستیقلال گونونو کیتابسیز گئچیرمه مک دی
ائوینده آی به آی آنا دیلینده کیتابلارینی آرتیرماقدی
ایستیقلال اوشاقلارینلا آنادیللرینده دانیشماقدی
اؤز دوغما دیللرینده شعر اوخویوب، اونلارلا اویناماقدی
ایستیقلال قادینلارین، اوشاقلارین حوقوقلارینی قوروماقدی
دوغایا، چئوره یه صاحاب چیخماقدی
حایوانلارا مئهریبان اولوب
ایتلرین اؤلدورمه سینه قارشی دورماقدی
ایستیقلال آغیلسیزین الیندن قورتولماق دئییل
اؤزگور بیر اؤلکه قوروب
باشقا بیر ساوادسیزا قول اولماق دئییل
ایستیقلال اؤز بئینینی ساوادلاندیریب
دوشونجه لرینه پادشاه اولماقدی
ایستیقلال جوغرافییانداکی سرحدلرین چیزیلمه سی دئییل
قافانداکی سرحدلرین سیلینمه سیدی
ایستیقلال قفسین قاپیسی آچیلماق دئییل
آچیلان قفسدن اوچمایا قانادین اولماسیدی


text:
ارشمیدوس
ارشمیدوس— آنتیک دؤورون مشهور یونان عالیمی، ریاضیاتچیسی و فیزیکچیسی.
حیاتی[دَییشدیر]
ارشمیدوس ۲۸۷–میلادان اونجه سیسیل آداسیندا یئرلَشن سیراکوز شهرینده ریاضیاتچی عائلهسینده آنادان اوْلموشدور. اوْنون آتاسی فیدیا شاهین دوْستو ریاضیاتچی و آسترونوم اوْلوب، اوْغلونا یاخشی تحصیل وئرمیشدیر. ارشمیدوس بیر مدت ایسکندریه نین مکتبینده تحصیل آلدیقدان سوْنرا سیراکوزایایا قاییدیر و عؤمرونون سوْنونا کیمی اوْرادا یاشاییر. ایسکندریهده اوْلدوغو واختدا اوْ ریاضیاتچی و آسترونوم اراتوسفنله گؤروشور و اوْندان درس آلیر. ارشمیدوس گئرییه قاییتدیقدان سوْنرا اۇزون مدت اوْنونلا یازیشیر. موزه یین کیتابخاناسیندا مشغول اوْلان ارشمیدوس دموکریتین، اودوکیسین، اقلیدسین و باشقا مشهور عالیملرین ایشلری ایله یاخیندان تانیش اوْلور.
ارشمیدوسون آنادان اوْلدوغو ایل، بیزانس ایمپیراتورلوغو تاریخچی ژوهانس تزتزسین الیازمالاریندا ارشمیدوسون ۷۵ ایل یاشاماسینی یازماسی اساسیندا حسابلانیر. بیر چوْخ تاریخی قایناقلاردا سیراکوزا شهرینده روملولارین هوجومو زامانی ۲۱۲-میلادان اؤنجه قتله یئتیریلن ارشمیدوسون ۷۵ ایل یاشادیغی گومان ائدیلهرک ۲۸۷-نجی ایلده آنادان اوْلدوغو دئییلیر. ارشمیدوسون اؤلومونو تصویر ائدن مۆختلیف تاریخی الیازمالار بیزه گلیب چاتمیشدیر. بۇ سلنامهلر بیر-بیریندن یالنیز خیردا جزئیاتلا فرقلنهرک اوْنلارین هامیسی ارشمیدوسون اؤز هندسهسی مسئلهسینین حلی اۆزرینده دۆشونن زامان روملو عسگر طرفیندن قتله یئتیریلدیی بیلدیریلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- بؤلمهسیز مقالهلر
- ارشمیدوس
- 3rd-century BC Greek people
- 3rd-century BC writers
- سیراکوز دوغوملولار
- قدیمی یونانلی موهندیسلر
- Ancient Greek inventors
- قدیمی یونانلی ریاضیاتچیلار
- قدیمی یونانلی فیزیکچیلر
- Hellenistic-era philosophers
- Doric Greek writers
- Sicilian Greeks
- Sicilian mathematicians
- Sicilian scientists
- Murdered scientists
- Geometers
- Ancient Greeks who were murdered
- Ancient Syracusans
- Fluid dynamicists
- باتمازلیک
- 280s BC births
- 210s BC deaths


text:
ادبیات سئونلر گروپوندا دانیشیقدان
۱۵
سلام سئویملی دوستلار، گؤرکملی ادیب لر، ادبیات سئونلر گروپوندا چالیشان سایغیلی دوستلار؛ هامینیزی سلاملاییب، واختینیز خئیر دئییرم.
من، کئچن دانیشیقلاردا چالیشدیم زنگاندا تورک ادبیاتی و کلاسیک شاعیرلریمیزدن بیر گؤرونتو سیز عزیزلره چاتدیرام؛ من ده سیزلردن داها آرتیق تله سیرم چاغداش شاعیرلریمیزه یئتیشاق. گؤردوک کی زنگان اسکی زامانلاردان تورک عالیم لر، عارفلر و شاعیرلر مسکنی اولموش و تورک دیلی بو بؤلگه ده زنگین بیر خزینه یه مالیک دیر. زنگان ۲۸۰۰ ایل بوندان اؤنجه قورولان ماننالار امپریاسی نین یوردو ساییلیر. اونلارین تورک اولدوغوندا شوبهه یوخدور. الده اولان کتیبه لر ماننالارین تورک اولدوغونو اثبات ائدیر.
اسلام مدنیتی گلن زامانلار، خزرلر امپریاسی کؤک آتیب و اونون ایزلری هله ده زنگاندا قالیر. آنجاق ۷جی یوزایلده اونلارجا تورک دیللی عالیم لر، عارفلر و شاعیرلر میدانا گلیر او جمله دن: مولانا عتیقی، شهاب الدین سهروردی، شیخ بوراق بابا، چلبی اوغلو، اخی جعفر خطیر زنجانی بونلاردان نئچه نمونه دیر و شعرلری تورکجه اولاراق الده دیر. بللی دیر بونلارین دالیندا ۳۰۰ – ۴۰۰ ایللیک تورک ادبیاتی دایاق اولماسایدی بو گؤزه للیکده و بو محکملیکده شعر – غزل، روباعی، مثنوی سؤیله مک اولا بیلمزدی.
آنجاق بو گئدیش ۸، ۹، ۱۰ جو عصرلردن بوگونه قدر داوام تاپیر: مولانا نرگسی، مولانا همتی، اسحاق زنگانی، ابوالقاسم زنگانی، جاذب خوئینی، مسکین، چاکر، حکیم هیدجی و یوزلرجه باشقا شاعیرلر اورتایا گله بیلمزدی. آنجاق ایندی بونلاردان اوزاقلاشیب چاغداش ادبیاتیمیزا چاتیریق. بوگون زنگاندا اولان شاعیرلریمیزدن دانیشماق ایسته ییریک. ایندی گؤره ک زنگاندا شعر و ادبیات نه دورومدادیر. بونا گؤره بو آدلارینی چکه جه ییم شاعیرلردن دانیشاجاغام: عباس بابایی، حسین منزوی، هوشنگ جعفری، عبدالله مرادی، آیلار خانیم، پرویز سودی، احمد صادقی، حسن رفیعی، علی کریمی و باشقالارینی تانیتدیراجاغام. آنجاق دقت ائتمه لی ییک او شاعیرلری تانیتدیرماغا چالیشاجاغام کی لهجه دن قالخیب و معیار تورک ادبی عیارلانمیش دیلیمیزی ایشله دیرلر. بو شاعیرلرین ساییسی یوزدن چوخدور. تکجه شاعیرلر یوخ، حیکایه یازانلار، ادیب لر و یازیچی لار دا واردیر.
**
۱۶
زنگاندا چاغداش ادبیاتدان دانیشمادان قاباق، بونا اشاره ائتمک لازیمدیر کی اسلامی انقلابدان اؤنجه، تورک دیلی نین یاساق اولدوغو سبب اولموشدور هئچ بیر تورک کتاب چاپ اولوب یاییلماسین. نوحه کتابلاریندان باشقا تورکجه کتاب چاپ اولموردو. اصلینده همین نوحه کتابلاری تورک دیلی نین زنگاندا – بلکه آذربایجان دیری قالماسینا سبب اولدو. بو جهتدن اؤزوموزو مرثیه ادبیاتینا بورجلو بیلیریک.
آنجاق بو، او دئمک دگیلدیر کی تورکجه شعریمیز و شاعیریمیز یوخ ایدی. نمونه سی آقای اسدالله جمالی نین چاپ ائتدیگی دان اولدوزو کتابی دیر. آقای جمالی دیلیمیزه عاشق اولان بیر بؤیوک انسان ایدی کی انقلابین بیرینجی ایلینده – ۱۳۵۸ده شاه دؤورونده تورکجه شعرلری توپلاییب و ۱۳۵۸جی ایلده دان اولدوزو کتابینی چاپ ائتدیردی. بو کتابدا ۲۳ زنگانلی شاعیرلرین شعر نمونه لرینی گتیریر. بو شاعیرلرین آدینی سایماق لازیمدیر: عبارتدیرلر: سید سجاد احمدی، عباس امیراصلانی، نقی امینیان، مهندس رضا جمالی (شاهین)، دکتر ابوالفتح حکیمیان، جهانشاه خدیوی، خسرو میرزا، خسرو دارایی، محمدرضا روحانی، کریم زعفری، غلامحسین سعیدی، ذبیح اله شاه محمدی، آقا میرزا واسع شهیدی، عزیز صنعتی، تقی فاضلی، عباس کریمی، محمد منزوی، حسین منزوی، حبیب اله منطقی، نعمت اله منطقی، جمال یحیوی و محمد خالقی.
البتده بو عزیزلرین چوخو انقلاب گونلرینده قید حیلتدا ایدیلر. یئنه دئمه لی یم بو زامان چوخلو شاعیرلر واریدی کی مرجوم جمالی نین الی اونلارا چاتماییب و اونلاردان شعر آلا بیلمه ییبلر او جومله دن: عاصم زنگانی، وافدی، حکیمخ بلوری، آزاده دارایی و . . .
بو ۱۰۰ صفحه لیک کتاب، زنگانین تورکجه شعر محیسینی گؤزل صورتده تصویره آلیر. بو شاعیرلرین بیر سیراسی زنگاندان یوخاری چرچیوه سیندا یئرله شیر: خسرو دارایی، حسین منزوی و تقی فاضلی کیمی لر. بو کتابدا آدی چکیلن شاعیرلرین چوخو مرحوم اولوب، اما سئوینه رک دئییرم کی بونلارین بیر سیراسی ساغ – سلامت دیرلر. من بو عزیزلره اوزون عمر و ساغلیق آرزیلاییرام.
انقلابین غلبه سیندن سونرا تورکجه کتابلار چاپ اولماغا باشلادی، اما ساواش ایللری – مقامت ایللری سکوت ایله کئچدی. ۱۳۶۸ ایلیندن زنگاندا درگی لر یاییلماغا باشلادی و بو درگی لر تورکجه یازیلارا دا یئر وئردیلر ۱۳۶۸ده پیام زنگان یاییلدی، دالیجا امید زنجان، پیک آذر، بهار زنجان و باشقالاری یولا دوشدو و بیر – ایکی صفحه نی تورک دیلی و ادبیاتینا یول آچیب یئر وئردیلر. بو آرادا امید زنجان اوچ صفحه سینی تورک دیلینه وئرمکله – هویت مساله سینه یئر آچدیغی اوچون بوتون ایراندا سس سالدی و ایران عالیم لری، یازیچی لاری و آراشدیریجیلاری اؤزونه جذب ائتدی. حتا ایلک تورک دیلی سمیناری ۱۳۷۴جو ایلده زنگاندا قورولدو و ایرانین باشا باشیندان عالیم لر و محقق لر زنگانا گلیب بو سویناردا اشتراک ائتدیلر.
امید زنجان ایراندا اومود یاراتدی و بو درگی یه بنزر درگی لر تبریزده، اورمیه ده، اردبیلده و باشقا شهرلرده یولا دوشدو: شمس تبریز، نوید آذربایجان، آراز، اورین و . . .
بو زامانلار زنگاندا ایشیق درنه یی یاراندی. بو درنک گنج شاعیرلری بیر یئره توپلادی و ۱۰ ایله یاخین فعالیتینه داوام وئردی. جالب بورادیر کی همان بیرینجی ایلده ایشیق آدلی کتاب حاضیرلاندی و ایشیق اؤیه لری نین هر بیریندن بیر – ایکی شعر چاپ اولدو. بو شاعیرلرین شعرلری بو کتابدا گلدی: یاشار زنگانلی، عباس بابایی، حسین رزمی، عبدالله مرادی، پرویز سودی، حسن رفیعی، علی بیانی، یعقوب چایپارالی، اسرافیل محمدی، غلامرضا طریقی، غلامحسین طریقی، محمد دؤنمز، الیاس نظری، ناصر ولایی، دکتر ایوب نوری زاده، نوروزعلی امیری.
بو عزیزلرین چوخو بوگون تانینمیش شاعیرلر اولموشلار و هر بیری نین نئچه شعر دفتری چاپ اولموش. بونو آرتیرمالی یام آدلاری چکیلن شاعیرلر بیرینجی ایلده چالیشیردیلار و سونرالار داها آرتیق شاعیرلر اونا قاتیلدیلار. آنجاق زنگان قیزیل آذربایجان دئییله رک اؤز دیلینه و کولتورونه صاحاب چیخدی و بوگون یوزلرجه گوجلو، دوشونجه لی و دویغولو شاعیرلر، حیکایه یازانلار، ادیب و آراشدیریجیلار بورادا یاشاییب یارادیرلار و گله جه گیمیزه اومود ایشیقلاری ساچیرلار.
***
۱۸
عباس بابایی
بیر تحفه سازیم وار سسی زیردن بمه غم دیر
شنلیک هاواسین چالماغا شاید سیمی کم دیر
سؤیلردی آتام قالدین بابامبن باباسیندان
دیندیرمه کؤکون، هر سیمی بیر نَسله حَکَم دیر
گاهدان سالیرام چیگنیمه بندین، چالیرام دا
هر سیم سئچیرم نغمه سی ماتم له ستم دیر.
آذربایجان چاغداش شعرینه ایزینی بوراخان زنگان شاعیرلریندن بیری عباس بابایی دیر. بابایی شعرلرینی خالقینا حصر ائتمیش، خالقی ایله گولوب، خالقی ایله آغلامیشدیر. خالقینا تای دا باشی اوجا، آلنی آچیق بیر شاعیر کیمی تانینیر. اونون گؤزل اخلاقی، دوزگون داورانیشی، ادبلی – ارکانلی قوجامان شاعیر کیمی اورَک لرده یئر آچیب، هله ده یاشاییر.
بابایی ۱۳۲۳ ایلینده زنگاندا دونیایا گلیب، ۱۳۴۴ده شعرلری نین آلتینا امضا آتیر، ۱۳۵۰ جی ایلده چراغ و چاه آدلی شعر دفترینی چاپا تاپشیریر، اما ساواک یاییلماسی نین قارشینی آلیر. بابایی او زامانین دَیَرلی درگی لری اولان روشنفکر، چاپار، صدا و فردوسی ایله ایش بیرایک ائدیر. ۱۳۷۰ دن سونرا تورک شعرینه اوز گتیریر و بوگون دؤرد شعر دفتری الیمیزده دیر: گلیرم، آییق گئجه لر، رد خون بر سنگ، دئمه سم اؤللم.
عباس بابایی نین شعرلرینده دوشونجه یاتیب، انسانی دویغولار لپه له نیر؛ گؤزَل ایماژلار، ایمگه لرله برابر محبن، سئوگی و دوستلوف دالغالانیر. بابایی اوخوجوسوندا سئوگی یارادیر، خالقینی محبته چاغیریر، سئویب – سئویلمک اونون ان بؤیوک آرزوسونا چئوریلیر. بوتون شعرلرینده نحبت، سئوگی، صمیمیت، دوغرولوق و دوزگونلوک سسله نیر. دونیادا تفاوتلارا، فرقلره اینانیر و گؤزه للیک لری بورادا آختاریر:
خلقتین دامنی پام – پاک دولودور
جور به جور گوللر ایله
یام – یاشیل اوتلار ایله
یاخشی چمنلیکلریله:
لاله نین اوچ پری وار
یاز گولونون یئددی پری
سوسنیم یوز پری وار
سارماشیغین بیرجه پری
یاسمن سالخیمینین
سایقیما گلمزدی پری.
بئله گوللر، بو تفاوت لر ایله –
- نه گؤزل قونشودولار!
بیر بولاقدان سو ایچرکن
بیر گونشدن پای آلارکن
بیر چمنده بوی آتیرلار
یاناشیق بیر – بیرینه
خوش یاشاییرلار.
باشقا بیر بندده، قوشلارین الوانلیغینا باخاراق، همان باخیشی داوام ائدیر:
ماوی گؤیلر دولودور
جور به جور قوشلار ایله
تلگراف سیملرینین اوستونده
سئرچهلر چؤرتا گئدیب،
قیرقی قیقاجه گلیب،
باشلاری نین اوستونده
قارقالار های باساراق سالمادادی
قار قار ایله.
بیر قاتار دورنا اوزاقلاشمادادی
ماوی گؤیلرده اوچان
منتظم صفلی قارانقوشلار ایله
چایلاغین دؤیرهورینده
حاجی لئیلک دولانیر
اوپ – اوزون قیشلار ایله
قیچی آلچاق سونا حیرتله باخیر
بلکه آلقیشلار ایله.
شاعر بو تفاوتلری گؤرهرک شوقا گلیر و بونلاردان ذوق آلیر و یئنه باشقا قونولاردا بو الوانلیغا اشاره ائدیر:
جور به جور سایقیا گلمز شئیدن
خلقتین دامنی پام – پاک دولودی
نئچه مین جوردور آغاجلار؟
اوتلار؟
نئچه رنگده توخویور
باهارین قیزلاری
گؤی قورشاغینی؟
نئچه مین شکله دؤنور گؤیده
بولودلار سوروسو:
بیریسی یئپ – یئکه فیلجه
بیریسی فنجان جا! . .
شاعر بونلاری گؤرهرک، اوخوجوسونا اوز دؤنوب و اونلاری تانرینین وارلیق پیامی کیمی آنلادیر:
بو تفاوتلار
الوانلیقلار
یاشاییش قایناغیدی
تانرینین سئومهلی
آیتلری، پئیغاملاریدی
نه گؤزهل!
بلکه گؤزللیکلرین اصلا جانیدی
هامی بیر رنگده، بیر شکلده اولسایدی
اورهک پارتلاردی!!
دای گؤزهللیک قیراغین قاتلاردی!!
آنجاق بابایی دیلینه لاقئید قالان دگیل و آنادیلینه موراجیعت لری ده گؤزَبدی. او دئییر:
منیم تورکو دیلیم اوجا داغ کیمی
بئله آلچاقلارا بویون اگمه دی
مدیحه یازان میرزل قلمدان
بئله چاموش دیلی هئچ بگنمه دی.
باشقا یئرده دیلینه خطاب ائده رک یازیر:
اگنینه گئینده رسمی پالتاری
دانیشدیق قورخوتدون سلطانی
سنه یاراشمادی رسمی مجلیسده
موفته خورون دونو، بؤرکو، قیطانی.
سنی بگنمه دی حرمسرالار
خاجالار دیلینه یاغ یاخانمادین
اوز دؤندردی سندن شاه لار، وزیرلر
یالاخلیق آرخیندا سن آخانمادین.
روحو شاد، یولو گئدرلی اولسون!
***
۱۹
حسین منزوی
شوبهه سیز حسین منزوی زنگانلی شاعیر اولاراق تامام ایراندا تانینمیش بیر شاعیردیر. منزوی فارسیجا نئچه – نئچه شعر دفتری یاییب و بوگون ایراندا غزل فورماسی نین سلطانی دیر. آنجاق آذربایجان شعرینه ده گؤز تیکیب و فارس شعرلرینده ده تورک دیلینه و ادبیاتینا حؤرمتله یاناشمیشدیر. بو ساحه ده نئچه کتاب یازمیشدیر او جومله دن:
حیدربابایا سلام – اوستاد شهریاری اثرینی سربست فورماسیندا فارسیجایا ترجمه ائتمیش
شهریار، این ترک پارسی گوی – کتابیندا شهریارلا برابر تورک دیلینه سایغی ایله یاناشیر
منظومه صفرخان – بیر مستقل کتاب اولاراق صفرخان قهرمانیان – آذربایجان و ایرانین سیاسی سیماسی و اوتوز ایل زندان چکن قهرمانینا بیر منظومه یازیر.
منظومه روشن – آدلی اثرینده کوراوغلونون حیاتی و حرکتینه بئل باغلاییب، اونا بیر منجی گؤزویله باخیر و نهایت بئله سؤیلور:
می ترسم ای چشم و چراغ طیفه
ای خون سرخ معجزه
در بازوان ایل
تا باز گردی
دیر باشد!
چاغداش آذربایجان شاعیرلریندن او جومله دن حبیب ساهیر، مفتون امینیو باشقالاری نین شعرلرینی فارسیجایا چئویریر.
دومان – بیر تورکجه شعر دفتری اولاراق صمیمی اورَک سؤزلرینی بو دفترده یازیر. مفدمه سینده آنادیلینه محبت بسله دیگینی ده دیلینه گتیریر.
منزوی جوانلیقدان شاعیرلیگه باشلامیش و تورک دیلینده نئچه غزل و بایاتی یازیر؛ آنجاق ۱۳۷۰ ایللریندن تورک دیلینده شعر سؤیله مه گه وقت آییریر. تورکجه رفتر دولدورماغا چالیشیر. بو ایللرده زنگاندا یازانان فضادان الهام آلیر. دئدیگیم کیمی بو ایللرده امید زنجان فرهنگی بیر فضا یاراتمیشدیر. منزوی امید زنجان ایله یاخیندان ایلگی قورموش و بیر صفحه نین مسو.لیتینی ده بوینونا آلمیشدیر. او بیری طرفدن ایشیق درنه گی ده اؤز تاثیرینی قویموشدور. امید زنجان و ایشیق زنگاندا تورک شعر و ادبیاتینا زمینه یارادیر، تورک دیلی نین گؤزه للیگی و گوجو تکجه منزوی نی یوخ، بلکه چوخلو شاعیرلری اؤزونه چکیر. دومان رفترینده شعرلره باخسانیز، آلتینداکی یازی تاریخلری ۱۳۷۰ دن سونرانی گؤسته ریر. ایندی منزوی دن نئچه بایاتی:
غم یئمه یامان اولور
آماندان آمان اولور
گؤزون یومما گون باتار
آه چکمه دومان اولور.
***
حالیم یامان اولدو گل
صبریم تالان اولدو گل
پیچاق سومویه ده یدی
اوره ییم قان اولدو گل
***
بواوتونان آغلاشدیق
آغلاشماقدا باغلاشدیق
گؤز یاشیمیز بیر اولدو
دؤش آچیب قوجاقلاشدیق
***
آ لیلا، لیلا، لیلا
منی داردان آسیللا
من گؤیده جان وئریرم
سن ده یئرده واویلا.
منزوی فارس شعرینده غزل سلطانی دیر. ایرانین بوتونلوگونده غزل شاعیرلریندن بیر قاریش یوخاریدا دایانیر. آنجاق تورکجه ده ده غزللری اوره یه یاتیر:
کسیر قیلینج کیمی گوللری آیاز
هانی یاشیل دونلو چمن، هانی یاز؟
طبیعتدن اؤترو اوره گیم کئچیر
گؤزه للیگی قانان منی قیناماز.
هانی بولبوللرین اذان سسی
گول بوتاسی یئرده قیلاندا ناماز.
گؤیدن قاتار – قاتار کئچت دورنالار
گؤلده جوت – جوت ایسکی گئده ن تؤرَک – غاز.
باغین یاشیل پرده سیندن آسلانان
اوزومدن شرابه، هئیوادان قوتاز.
هانسی نرگس، هانسی یاس، هانسی سوسن؟ –
بو تورپاقدا چال تیکان دا گول آچماز!
یئردن آلوو چیخیر گؤیدن قار یاغیر
بو باغدا گول بیتمز، بولبول یاشاماز.
هله گونلر ” کئچل حمزه” لرین دیر
ایتیب “دمیرچی اوغلو”، یاتیب “خان ائیواز”.
هانی اوغراش پاشالارین اوستونه
“عرب آتی” چاپان “تانری تانیماز”؟
هانی “حیدربابا” گدیگین آلان
ورندیلی چیگنینده “ملیک نیاز”؟
بورویوب اؤلکه نی آغلاشماق سسی
هانی آشیق، هانی ماهنی، هانی ساز؟
شنلیک غمه چؤنور، توی یاسا دؤنور
هله ده آپاریر “سارا”نی “آراز”.
“دریالار مرکب، مئشه لر قلم”
شاعیریم؛ ائل – اوبا دردلریندن یاز!
منزوی چالیشیر اؤز شعرینده زنگان لهجه سینی دیری ساخلاسین. هر حالدا تورک دیلینده شعرلری نین گؤزَللَشمه سینه، گلیشمه سینه چالیشیر. منزوی دوماندا مختلف شعر فورمالاریندا – غزل، قوشما، گرایلی، بایاتی، مثنوی و سربست شعرلر یازیر. شوبهه ائتمیرم کی یولونو هامارلاییب آچمیشدیر؛ عؤمرو اجازه وئرسئیدی بؤیوک آددیملار گؤتوره جک ایدی.
***
من بورادا وافت ایکن بیر سؤزو آچیقلامالی یام. تورک شعری هیجالی شعرله داها اویغوندور. هیجالی شعر سؤیله مک تکجه هیجالارین ساییسی ایله قورتولمور. مثلا دئییریک بایاتی ۷ هیجالی دیر، یعنی هر مصرع ۷ هیجادان باش توتور. یا قوشما ۱۱ هیجالی دیر و هر مصرع ده گلن سؤإزلر ۱۱ هیجادا بیتیر. بونو آرتیرمالی یام هیجالارین ساییسیندان علاوه، هر مصرعین ایچینده ایچ بؤلگولر – همان تقطیع لر اساس رول اویناییر. شهریارین حیدربابایا سلامی اؤز – اؤزونه بو قدَر اوره یه یاتان اولماییب، اوندا درین بیر هنر یاتیبدیر. ایچ بؤلگولری ۴ – ۴ – ۳ اولاراق کتابین اوّلیندن آخرینه قدَر دوزگون اولاراق ایشه آپاریلمیشدیر.
حیدربابا گون دالیوی داغلاسین
اوزون گولسون بولاقلارین آغلاسین . . . آخیره قدَر
۴ ۴ ۳
اما تأسوفلر اولسون بوگون شاعیرلریمیز بو مساله یه دقت ائتمه ییب و اونا گؤره ده خالق طرفیندن منیمسنمه ییب، خالقدان اوموب – کوسورلر. منجه بو عزیزلر اؤزلریندن کوسمه لری داها یاخشی دیر. شهریارین شعری هامی نین دیلینده ازبر اولدوغونون نئچه دلیلی وارسا، بیری ده ائله بودور.
بو موضوع حتا منزوی نین بایاتی لاریندا اؤزونو گؤسته ریر. بو آشاغیدان گلن بایاتی یا دقت بویورون، سؤزلر چوخ گؤزَل، آنجاق ایچ بؤلگولری نظرده توتون:
اوتو سووا قاتمارام ۴ ۲
سؤزومو اوزاتمارام ۳ ۴
اوتوروب یولا باخیب ۳ ۴
سن گلینجه یاتمارام. ۴ ۳
بورادادیر کی دئییریک هر دیلین اؤز سازی و اؤز سؤزو واردیر. هر دیلین اؤز روحو واردیر. بیزیم دیلیمیزده ده بئله اینجه لیک لره دقت ائتمه لی ییک. ساغ اولون. حوصله ائدیب منیم سؤزلریمه قولاق آسدیغینیز اوچون تشکور ائدیرم.


text:
دەمک کی شیرک، اؤنجەلیکلە اینانانلارئ ایلگیلندیرن بیر دورومدور. “حارامئن شۆبهەلی اۇلانئندان بیلە قاچئنئیۇروز” دیەنلر (بو حاسساسیەتی گؤسترنلر)، آللاهئن باغئشلایابیلەجگینی بیلدیردیگی حاراملاردان اؤنجە؛ آصلا باغئشلامایاجاغئنئ بیلدیردیگی حارامدان (ظولۆمدن) یاعنی “شیرک” تهلیکەسیندن قاچئنمالئدئرلار.
آنجاق، گۆنۆمۆزدەکی مۆسلۆمانلارئن اؤنملی بیر بؤلۆمۆ (ماعالأسف) بو حاسساسیەتی گؤسترمەمکتەدیر. عاکسینە، قورئانئن؛ “شیرکتیر” دەدیگی بیرچۇق عامل، نە یازئق کی مۆسلۆمانلارئن پراتیگیندە عیبادت آماجئیلا أدا أدیلمکتەدیر. بو قۇنوداکی بیرچۇق آیت، “بیز بو آیتلرە اینانمئیۇروز” گرکچەسی ایلە دگیل، باشقا قئلئفا سۇقولان باهانەلرلە گؤرمزدن گلینمکتەدیر. ایلری سۆرۆلن گرکچەلر ایسە؛ باعضن دین آداملارئنئن سؤیلەدیکلری (اۇنلارئن راب أدینیلمەسی)، باعضن مذهب تاعاصصوبو، آما چۇغو کز دە “آتالارئمئزئن یۇلو (أثرلری)” اۇلویۇر. حالبوکی یاپئلاجاق تک شەی (باشقا بیر شەی دگیل) سادەجە وە سادەجە قورئانا تابیع اۇلماقتئر:
فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِي أُوحِيَ إِلَيْكَ إِنَّكَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۴۳﴾ وَإِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَلِقَوْمِكَ وَسَوْفَ تُسْأَلُونَ ﴿۴۴﴾ (سورة الزخرف)
سن، سانا واحیەدیلن (قورئانا) سئمسئقئ سارئل! چۆنکۆ سن دۇغرو یۇل اۆزریندەسین وە موحاققاق کی اۇ (سانا واحیەدیلن قورئان) هم سنین ایچین هم دە قاومین ایچین بیر اؤگۆتتۆر؛ وە حپینیز ایلریدە اۇندان سۇروملو توتولاجاقسئنئز (سوئال اۇلوناجاقسئنئز). (زوحروف سورەسی؛ 44-43)
اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ﴿۳﴾ (سورة الأعراف)
(أی اینسانلار!) راببینیزدن سیزە ایندیریلنە (قورئانا) تابیع اۇلون. اۇندان باشقا ولیلرە /اۇتۇریتەیە تابیع اۇلمایئن. نە قادار آز (آزئنئز) اؤگۆت آلئیۇرسونوز. (آعراف سورەسی؛ 3)
شیرک چشیتلری وە أن سئق شیرک قۇشولان وارلئقلار
مۆشریکلر آللاها ایناندئقلارئ وە آللاها یاقئنلاشماق ماقصادئیلا عیبادت أتتیکلری ایچین (آللاها دۆشمان اۇلان کیمسەلری دگیل) آللاها یاقئن اۇلدوقلارئنئ دۆشۆندۆکلری وارلئقلارئ شیرک قۇشارلار. قورئان، أن چۇق شیرک قۇشولان وارلئقلارئن نەلر اۇلدوغونو (عیبرت آلالئم وە بیز دە عاینئ حاطایا دۆشمەیەلیم دییە) بیزلرە بیلدیرمیشتیر. بونا گؤرە أن چۇق شیرک قۇشولان وارلئقلار (وە بونلارئن ذیکرەدیلدیگی باعضئ آیتلر) شونلاردئر:
1- ملکلر،
2- پەیغامبرلر،
3- دین آداملارئ،
4- بۆیۆک ( اۇلدوغونا اینانئلان) ذاتلار.
مۆشریکلر، بو وارلئقلار باعضن دیرکت اۇلاراق آما چۇغو کز دە بو وارلئقلارئ تمثیل أدن باعضئ سمبۇللرە (روحلارئنئ تمثیل أدن پوت /هەیکللرە) دوعا (عیبادت) أدەرک شیرک قۇشارلار (بونلارئن نەلر اۇلدوغو بؤلۆم سۇنوندا ذیکرەدیلەجکتیر). گنل اۇلاراق اۆچ تۆرلۆ شیرک واردئر:
1- اولوهیەت شیرکی: آللاها عائید هرحانگی بیر فیعیل وەیا صئفاتئن (ایلاهی اؤزللیکلرین) قئسمن دە اۇلسا بیر باشقا وارلئغا عاطفەدیلمەسیدیر. ملکلر وە پەیغامبرلرە بیلە هیچبیر ایلاهی اؤزللیک عاطفەدیلەمز.
2- عوبودیەت شیرکی: آللاە ایلە بیرلیکتە آللاەتان باشقا وارلئقلارا دا عیبادت أتمک، اۇنلارا قول-کؤلە اۇلماقتئر. عیبادتین سادەجە سجدە وە رۆکوع اۇلمادئغئ، یاردئم طالبی آماجئیلا یاپئلان دوعانئن دا بیر عیبادت اۇلدوغو اونوتولمامالئدئر. کذا آشئرئ حۆرمتین دە (قول-کؤلە اۇلماق).
3- روبوبیەت شیرکی: آللاەتان باشقا وارلئقلارئ “راب” أدینمکتیر. بونون ایچین اۇ وارلئقلارا سجدە وە رۆکوع أتمەیە گرک یۇقتور. زیرا آللاهئن حۆکۆملرینە آیقئرئ فتوا (حۆکۆم) ورنلرە ایعتیبار أتمک اۇنلارئ “راب” أدینمیش اۇلماقتئر. بو نەدنلە روبوبیەت شیرکی (راب أدینمە)، أن یایغئن ایشلنن شیرک تۆرلریندن بیریدیر.
نیتەکیم قۇنو ایلە ایلگیلی باعضئ آیتلر شؤیلەدیر:
مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ ﴿۷۹﴾ وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿۸۰﴾ (سورة آل عمران)
آللاهئن کندیسینە کیتاب، حیکمت وە نبیلیک وردیگی هیچبیر اینسان؛ “آللاە ایلە بیرلیکتە بانا دا قوللوق أدین!” دەمز. عاکسینە؛ “اؤگرنیپ اؤگرتتیگینیز کیتابئن أمرەتتیگی گیبی یالنئز راببە حاص قوللار اۇلون!” دەر. وە اۇ سیزە، ملکلری وە نبیلری رابلر أدینمەنیزی دە أمرەتمز. (اۇ هیچ) سیز مۆسلۆمان اۇلدوقتان سۇنرا سیزین کافیر اۇلمانئزئ أمرەدر می؟ (آلی عیمران سورەسی؛ 80-79)
اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَهًا وَاحِدًا لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿۳۱﴾ (سورة التوبة)
اۇنلار، آحبار وە روهبانلارئنئ (بیلگیلری وە دین آداملارئنئ) کندیلرینە آللاە ایلە بیرلیکتە رابلر أدیندیلر، مریم اۇغلو مسیحی دە. اۇیسا اۇنلر یالنئزجا بیر اۇلان آللاها عیبادت أتمکلە أمرۇلونموشلاردئ. آللاەتان باشقا هیچبیر ایلاە یۇقتور. اۇ، مۆشریکلرین اۇرتاق قۇشتوغو شەیلردن دە مۆنززەتیر. (تەوبە سورەسی؛ 31)
بو آیت نازیل اۇلدوغوندا آصحابتان عادیی بین حاتم، رسولوللاهئن یانئنا گلەرک: “أی رسولوللاە! اۇنلار (یاهودی وە حئریستیانلار) دین آداملارئنا سجدە أتمییۇرلاردئ کی، نەدن آیتتە ‘راب’ أدیندیلر، بویرولویۇر؟” شکلیندە بیر سۇرو سۇرموش وە بو سۇرو اۆزرینە نبی (ع) شؤیلە جواب ورمیشتیر:
آصلئندا اۇنلار، روهبانلارئنا تاپئنمادئلار (سجدە أتمەدیلر)، آنجاق (آللاهئن حارام أتتیگی بیر شەیی) کندیلری ایچین حلال قئلئنجا همن حلال عاددەدیوردیلر، (آللاهئن حلال قئلدئغئ بیر شەیی دە) کندیلرینە حارام أدینجە همن حارام عاددەدیوردیلر.
دەمک کی، بیر اینسانئ “راب” أدینمک ایچین اؤنۆندە سجدە أتمەیە گرک یۇقتور. آللاهئن کیتابئنا آیقئرئ وردیگی حۆکۆملری دۇغرو قابول أتمک اۇنو “راب” أدینمکتیر. بونو یاپان بیرینین دین عالیمی، جماعات لیدری، طاریقات شەیحی وب. اۇلماسئ بو دورومو دگیشتیرمز. حاتتا پەیغامبر اۇلماسئ بیلە. ألبتتە کی هیچبیر پەیغامبر آللاهئن کیتابئنا آیقئرئ بیر حۆکۆم ورمز. آما اینسانلار اۇنا بؤیلە فتوالارئ ایسناد أدەبیلیرلر. نیتەکیم “اویدورما حادیثلر” بؤیلەدیر.
“اویدورما حادیثلری” نبی (ع) سؤیلەمیش دگیلدیر. آما بو سؤزلر (قورئانا آیقئرئ اۇلدوغو حالدە) نبییە ایسناد أدیلمیشتیر. بو سؤزلر، “نبی سؤیلەدی ایددیعاسئ” ایلە دۇغرو قابول أدیلیرسە؛ نبی وە /وەیا نبییە بو یالانلارئ ایسناد أدن کیمسەلر “راب” أدینیلمیش اۇلور.
مثەلا عیسا (ع)؛ “أی اینسانلار، بنی راب أدینین!” دەمیش دگیلدیر. آما (گؤرۆلدۆگۆ اۆزرە)حئریستیانلارئن اۇنو “راب” أدیندیگی قورئان ایلە ثابیتتیر. چۆنکۆ عیسادان سۇنرا گلن (سؤزدە) عیسویلر، اۇنا بو یالان سؤزلری ایسناد أتمیشلردیر. باعضئلار دا بو یالان سؤزلرە اینانمئش وە بؤیلەجە عیسایئ “راب” أدینمیش اۇلدولار (آصلئندا اۇنلار عیسایا بو یالانلارئ ایسناد أدنلری راب أدیندیلر). حالبوکی نە آللاە بؤیلە بیر شەیی أمرەتمیش نە دە عیسا (ع) بؤیلە بیر شەی سؤیلەمیشتی. عاکسینە بونو شیددتلە یاساقلامئشتئ.
تۆم بو تهلیکەلر ألبتتە کی بیز مۆسلۆمانلار ایچین دە گچرلیدیر. عاکسی حالدە بو قۇنولار بیزە حاطئرلاتئلماز وە “(اۇ نبی، هیچ) سیز مۆسلۆمان اۇلدوقتان سۇنرا سیزین کافیر اۇلمانئزئ أمرەدر می؟” دیەن آلی عیمران سورەسینین 80-نجی آیتی، قورئاندا یر آلمازدئ:
مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ ﴿۷۹﴾ وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿۸۰﴾ (سورة آل عمران)
آللاهئن کندیسینە کیتاب، حیکمت وە نبیلیک وردیگی هیچبیر اینسان؛ “آللاە ایلە بیرلیکتە بانا دا قوللوق أدین!” دەمز. عاکسینە؛ “اؤگرنیپ اؤگرتتیگینیز کیتابئن أمرەتتیگی گیبی یالنئز راببە حاص قوللار اۇلون!” دەر. وە اۇ سیزە، ملکلری وە نبیلری رابلر أدینمەنیزی دە أمرەتمز. (اۇ هیچ) سیز مۆسلۆمان اۇلدوقتان سۇنرا سیزین کافیر اۇلمانئزئ أمرەدر می؟ (آلی عیمران سورەسی؛ 80-79)
دەمک کی، أن چۇق شیرک قۇشولان وارلئقلار، نبیلر وە دین آداملارئدئر. نە یازئق کی، بیرچۇق مۆسلۆمان آللاە ایلە بیرلیکتە باشقا رابلر دە أدینەرک بو حاطایا دۆشمکتەدیر. بو دوروم، مۆسلۆمانلار ایچین بیر تهلیکەدیر. نیتەکیم نبیدن گلن شو ریوایت بو دوروما ایشارت أتمکتەدیر:
أبو ساعید أل-حودری: نبی (ع) شؤیلە بویوردو: “سیزدن اؤنجەکیلرین ایزلرینی، قوشقوسوز قارئش قارئش، آرشئن آرشئن تاعقیب أدەجکسینیز. اۇ قادار کی، اۇنلار بیر کرتنکلە دلیگینە گیرسەلر، سیز دە آرقالارئندان گیررسینیز.”… “اۇنلار (یاعنی پشینە گیدیلەجک اۇلانلار) یاهودیلر وە حئریستیانلار مئ؟” دییە سۇردوق. “باشقا کیم اۇلابیلیر کی” دەدی.
اۇ حالدە آللاهئن کیتابئندان آیرئلمامالئ وە هیچبیر اینسان (حۇجا، عالیم، شەیح وب.) “راب” أدینیلمەملیدیر. “بن کیمسەیی راب أدینمییۇروم، چۆنکۆ بنیم حۇجام، بنیم شەیحیم وب. ذاتن قورئانا آیقئرئ فتوا (حۆکۆم) ورمز.” دەنیلمەملیدیر. بو قۇنوداکی آصئل تهلیکە تام دا بو یاقلاشئمدئر. اۇنلارئن وردیگی حۆکۆملرین قورئانا آیقئرئ اۇلوپ اۇلمادئغئ تاعقیب أدیلمییۇر کی بو دوروم تثبیت أدیلەبیلسین. چۆنکۆ پشین بیر تسلیمیەت سؤز قۇنوسودور. یۇقسا کیمسە (آللاها دۆشمان اۇلان) شەیطانئ کندیسینە “راب” أدینمز. آنجاق آللاها یاقئن اۇلان (اۇلدوغو دۆشۆنۆلن) وارلئقلار “راب” أدینیلیر. ایشتە بو نەدنلەدیر کی، أن چۇق شیرک قۇشولان وارلئقلار؛ ملکلر، پەیغامبرلر وە بۆیۆک ذاتلار اۇلموشتور (شەیطان اۇلمامئشتئر). چۆنکۆ اۇنلار آللاها یاقئن اۇلان (اؤیلە اۇلدوغو دۆشۆنۆلن) وارلئقلاردئر.
داحا اؤنجە دە ایفادە أدیلدیگی اۆزرە مۆشریکلر، شیرک قۇشتوقلارئ وارلئقلارا باعضن دیرکت اۇلاراق آما چۇغو کز دە بو وارلئقلارئ تمثیل أدن باعضئ سمبۇللرە (روحلارئنئ تمثیل أدن پوت /هەیکللرە) دوعا (عیبادت) أدەرک شیرک قۇشارلار. آما هیچبیر زامان دا؛ “بیز شیرک قۇشماق ایچین بؤیلە یاپئیۇروز” دەمزلر. شیرک قۇشتوقلارئنئ قابول أتمزلر. بیلعاکیس آللاها اولاشماق ایچین یاپتئقلارئنئ سؤیلەرلر.
مۆشریکلرین، شیرک ایچین هدف /آراجئ قابول أتتیکلری باعضئ ایسیم وە سمبۇللر قورئاندا شؤیلە ذیکرەدیلیر:
“ایلاە” (باقارا؛ 163)، “آلیهە-ایلاەلار” (أنبیا؛ 36)، “أنداد-أش وە دنکلر” (باقارا؛ 165)، “أصنام-هەیکلدن پوتلار” (آعراف؛ 138)، “أوثان-پوتلار” (حاج؛ 30)، “تماثیل-هەیکللر” (أنبیا؛ 52)، “شۆرکا-اۇرتاقلار” (راعد؛ 16)، “شۆهدا-شاهیدلر” (باقارا؛ 23)، “شۆفعا-شفاعاتچیلر، آراجئلار” (زۆمر؛ 43)، “أرباب-رابلر” (تەوبە؛ 31)، “أولیا-ولیلر، دۇستلار” (کهف؛ 102)، “أمثال-أشلر، بنزەرلر” (ناحل؛ 74)، “طاغوت-آزغئن یؤنتیجی” (باقارا؛ 256)، “جیبت-پوتلار” (نیسا؛ 51)، “أنصاب-دیکیلی تاشلار، پوتلار” (مائیدە؛ 90)، “ولد-چۇجوق وە صاحیبە-أش، حانئم، تانرئچا” (جین؛ 3)، “هوا-هوەس” (جاثیە؛ 23).


text:
چاووش اوغلو: "دوست دا، دوشمن ده بیلسین کی، جان آذربایجان تک دئییل"
بو بارهده آنکارادا 13-جو سفیرلر کنفرانسیندا چیخیشی زامانی تورکیه خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو دئییب.
دوست دا، دوشمن ده بیلسین کی، جان آذربایجان هئچ بیر زامان تک دئییل.
بو بارهده آنکارادا 13-جو سفیرلر کنفرانسیندا چیخیشی زامانی تورکیه خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو دئییب.
او قئید ائدیب کی، آذربایجانین ایکینجی قاراباغ محاربهسیندکی غلبهسی گونئی قافقازدا باریشین و نورماللاشما پروسهسینین باشلانماسینا شرایط یارادیب.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، تۆرک دیل بایرامینی قوتلادی
"تۆرک دیل بایرامینینن تۆرکجهمیزین یاشادیلماسی، گلهجک نسیللره بوتون اؤزگونلوگو و درینلیگی ایله چاتدیریلماسی اوچون بیر وسیله اولماسینی دیلهییرم"
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی


text:
اویان نیوز: قیشی گونئیدهکی اؤلکهلرده گئچیرن فلامینگولار، هر ایل اولدوغو کیمی هاوالارین ایستیلشمسیله بیرلیکده قروپلار حالیندا تورکیهنین دوز گؤلونه گلمهیه باشلادی
قیشی گونئیدهکی اؤلکهلرده گئچیرن فلامینگولار، هر ایل اولدوغو کیمی هاوالارین ایستیلشمسیله بیرلیکده قروپلار حالیندا تورکیهنین دوز گؤلونه گلمهیه باشلادی. بوراداکی دایاز دوزلو سودا یاشایان، یووا قوران و بسلنن فلامینگولار، داها آسان قیدا تاپابیلدیکلری؛ قولو ائلچه مرکزینه ۵ کیلومتر مسافهدکی دودن گؤلونه ده اوغراییر.
چؤل قازلاری، اؤردک، آنقوت، قاراباتاق، دیکقویروق کیمی قوشلارین دا سیغینما یئری اولان دودن گؤلوندهکی جانلیلیق، گوز آیلارینداکی کؤچ دؤنمینه قدر داوام ائدهجک. قوروما تهدیدی آلتیندا اولان دوز گؤلونده ۲۰۱۲.جی ایلده ۲۰ مین ۲۷۵ فلامینگو بالاسی یومورتادان چیخارکن، بو سایی بو گونه قدر دونیادا تثبیت ائدیلمیش ان بؤیوک فلامینگو کولونیسی اولاراق قیدلره گئچمیشدی.
ت رت