text:
شیخ صفیالدین اردبیلی
شیخ صفیالدین اردبیلی (شیخ صفیالدین اسحاق اردبیلی، شیخ صفیالدین اسحق، شیخ صفی، ابوالفتح) (یاشاییش: 1334-1252) عاریف، صوفی، عالیم، طریقت شئیخی، عابید، صفویلر سولالهسینین بانیسی، شاه اسماعیل خطایینین اولو باباسی.
ایچیندهکیلر
شیخ صفی الدین کیمدیر؟[دَییشدیر]
سلطان شيخ صفي الدين، ابوالفتح اسحاق بن امين الدين جبرائيل كلخوراني اردبيلي، اردبيل شهرينين ياخينليغيندا يئرلشن كلخوران كندينده، هيجري يئددينجي عصرين ايكينجي ياريسيندا، بعضي آراشديرمالارا گؤره 650 – نجي ايلده، دونيايا گلميش و 735 هـ . ق. (1334 .م) ده اردبيلده وفات ائتميشدير. صفي الدين، اوشاقليغيندا ديني تربيت گؤرموش، وقارلي و متين و مقيّد بؤيوموشدور. معتبر قايناقلاردا اونون بئشينجي جدّي فيروز شاه قيزيل باش آدلانير. فيروز شاهين اوْغلو عوض، عوضين اوْغلو محمد و محمدين اوْغلو صلاح الدين، و اونون اوْغلو امين الدين جبرائيل، صفي الدينين جدّلري ايديلر. شيخ امين الدين جبرائيل، قوجا كمال الدين عربشاه اردبيلينين مريدي ايدي و زمانهسينين تقوالي عاليملريندن اوْلان اردبيلين ياخينليغيندا باري كندينده ياشايان جمال الدين باروقي نين عصمتلي قيزي دؤلت خاتون ايله ائولنميشدير. صفي الدين اسحاق، بۇ عصمتلي و تقوايا معروف اوْلان آنانين بئشينجي اوشاغي ايدي. بۇ تقوالي خانيم،صفي الديندن سوْنرا، ايكي اوغلاندا دونيايا گتيرميشدير. امين الدين جبرائيلدن آلتي اوغلان و بير قيز دوغموشدور. اونلارين اوغلانلارينين آدلاري بئله ايميش: محمد، رشيد الدين، اسماعيل، صفي الدين، يعقوب و فخرالدين. امين الدين جبرائيل دونيادان كؤچنده، صفيالدين آلتي ياشيندا ايدي. آناسي اونو، باشقا اوشاقلاري كيمي درين احساسلي و تقوالي و ديني خصلتلره صاحيب بؤيودور. آناسي دؤلت خاتون ساوادلي تورك خانيمي ايدي و شعر يازاردي. او، فارسجا و عربجه ده بيلرميش. صفي الدين توركجهميزي و عربجهني ئوز آناسي يانيندا اوخوموش و يئني يئتمه ايكن قرآني حفظ ائتميشدير، قرآن تفسيريني ئوز آناسيندان ئويرهنن صفي الدين، گنج ايكن آناسينين توصيهسي و اذني ايله شيرازا گئدير كه شيخ نجيب الدين بوزگوش شيرازي يانيندا درسه دوام ائتسين. او شيرازا يئتيشنده، شيخ نجيب الدين وفات ائتميشدي. شيرازدا بير چوْخ درويشلر و عاليملر ايله گؤروشور. اورادا، شيخ سعدي ايلهده معاشرت ائتميش و لاكين سعديدن اينجيميش و اونون تقديم ائتديگي ديوانيدا قبول ائتمهميشدي! شيرازدا شيخ نجيب الدين اوْغلو ظهيرالدين بوزگوش اوْنا دئدي كه:«سني زاهد گيلاني راضي سالا بيلر.» صفي الدين اسحاق دؤرد ايل اردبيلدن اوزاق قالديقدان سوْنرا، شيخ زاهد گيلانينين يانينا گئتدي. او زامان شيخ زاهد آلتميش ياشيندا ايدي. شيخ صفي ايگيرمي ايكي ايل اونون يانيندا قالدي. گيلك ديلينيده اورادا ئويرهندي و اونون قيزي بيبي فاطمه ايله ائولندي و اوْنا فاطمه خاتون لقبي وئردي. شيخ زاهد ئولدوكدن سوْنرا، شيخ صفي ئوز شهري اردبيله قاييتدي و عؤمرونون سوْنونا قدهر آنا وطنده ياشادي، چوخلو عاليم و عارف تربيت ائتديكدن سوْنرا، او زمانين دانشگاهي اوْلان، ئوز زاويهسينده دفن ائديلدي.[۱]
دوغوم[دَییشدیر]
1252 (هیجری تقویم|هیجری-650)-جی ایلده اردبیلده آنادان اوْلموشدور. آتاسی امین الدین جبراییل خواجه کمالالددین عربشاهیدیر. صوفی دایره لرینده اونو یئددینجی شیخ، ایمام موسا کاظیمین (میلادی 754-800) 21-جی نسلیندن حساب ائدیردیلر. شئیخین بئشینجی اولو باباسی فیروزشاه قیزیلباش او نسیلدن، سولاله دن اردبیله گلن و بورادا مسکونلاشان اولینجی شخص حساب اوْلونور. منبعلر "فیروزشاهین" اوْغلونون "وز"، "وز" ین اوْغلونون "موحممد"، موحممدین اوغ لونون "صلاحدالدین"، صلاحدالدین اوْغلونون "امین الددین"، امین الددین اوْغلونون ایسه "صفی الددین" اوْلدوغونو قئید ائدیرلر.
تحصيلات[دَییشدیر]
آتاسینی اوشاق یاشلاریندان ایتیرن صفی ایبتیدای تحصیلینی اونون دینی داوامچیلاریندان آلمیشدیر. او، دینی علملرین اساسلارینا یییله نیر، آنا دیلیندن باشقا فارس، عرب، گيلك و مونقول دیللریند ده سربست دانیشماغا باشلاییر.
گنجلیک[دَییشدیر]
ایییرمی یاشیندا تحصیلینی آرتیرماق اوچون شیرازا گئدن صفی بورادا مشهور ایلاهیاتچی عالیملردن "روکن الددین بئیضوی"، "میر عبدوللاه" و باشقالاریندان درس آلیر. ائله کی رسالات شیخ صفی کیتابیندا یازیلیر [۲]، شیخ صفی یالنیز بیر کره شیرازدا سعدی ایله گؤروشو اولو کی ائله بیل ایلگیلی گؤروش اولمور.[۳] موعلیمی "میر عبدوللاه" ین مصلحتی ایله ايییرمی بئش یاشیندا مشهور گیلان شئیخی هاجی الد-دین زاهیدین(هیجری-615-700) موریدی اولور. شئیخ صفی اد-دین 25 ایل طلبه کیمی اونون یانیندا قالیر.
صوفیلیک[دَییشدیر]
300px|left|thumb|شيخ صفي نين پاپاغي"هاجی اد-دین زاهید"ی آذربایجانداکی صوفی طریقتی اولان "سوهروردی" ایله موناسیبتلر ساخلایان گزرکی درویش ایدی. اونون اصل آدی "تجاددین ایبراهیم بی رؤوشان"دیر. 0، 1215-جی ایلده لنکرانین یاخینلیغیندا اولان "سییاور" کندینده آنادان اوْلموشدور. اونو همین ویلایتده اوْلان "خالاناگیران" ("خایلاکاران") کندینده دفن ائتمیشدیلر و اونون شرفینه همین کندین آدینی شیخاکئران دییشمیشدیلر. اونون قبری اوسته توربه تیکیلمیشدیر، بۇ یئر خالقین موقدس زیارتگاه یئری اوْلموشدور. بۇ توربه نی شئیخ حئیدر (شاه ایسماییلین آتاسی) و شاه عابباس زیارت ائتمیشلر. شئیخ زاهیدین قیزی ایله ائولنن صفی شئیخین وفاتیندان (1294) سوْنرا اونون یئرینده "صفویییه طریقتی"نین رهبری اولور . 35 ایل ایرشاد و تعلیماتلارلا مشغول اولور و بیر چوخ طلبه یئتیشدیریر. "شئیخ صفی"نین عؤمرونون داها فایدالی و تاثیرلی دؤورو محض همین ایللر اولموشدور. اونون شؤهرتی آز زاماندا بوتون "شرق دونیاسی"نا، "شرقی روما"یا، "سورییا"یا، "هیندیستان"ا یاییلدی. شرقده اورفان و دین ساهه سینده یئگانه شخصیت کیمی تانینان شئیخ صفی بوتون مذهب و طریقتلره مورشید و اوستاد اولا بیلمیشدیر.
اردبیلده صفویلیک قورولما کوکلری[دَییشدیر]
اردبیلین دارول-ایرشادی (دارالارشاد) (هیدایت ائوی) گئنیش بیر اراضییه معنوی اوجاق اولموش و بو اوجاغین باشیندا شئیخ صفی دورموشدو. شئیخ تام باجاریغی ایله تقیییه پرینسیپینه عمل ائده رک ائله بیر دونیاگؤروشه مالیک ایدی کی، آیری-آیری ایسلام مذهبلری و طریقتلری ده اونون معنوی خزینه سیندن قیدالانا بیلیردی. صفوی طریقتی اؤزون مخصوس بیر تشکیلاتین واسیطه سیله تبلیغ اوْلونور و اوزاق یئرلرده اولان نوماینده لره چاتدیریلیردی. بو تشکیلاتین باشیندا " پیر " ، یاخود " مورشید " دوروردو. اساس ایش مورشید (موللیم) ایله "مورید"لر (تلبه لر) آراسیندا واسیطه چی رولو اوینایان خلیفه نین اوزرینه دوشوردو. خلیفه هر طایفانین سوفیلرینه باشچی اولماقلا برابر، هم ده رهبرله بیرباشا علاقه ده اولوردو. خلیفه لر و سوفیلر تابئچیلیکده اولان جاماعاتلا رهبر آراسیندا ائله مؤحکم علاقه یاراتمیشدیلار کی، بو علاقه گوندن-گونه گئنیشلنمکده و مؤحکملنمکده ایدی.
صوفیلیکدن سیاسته[دَییشدیر]
left|thumb|شيخ صفی نين مقبره سی اکثر حاللاردا سییاسته قاریشمایان بو سیستم شئیخ جونئیده کیمی داوام ائتمیشدی. آما دارول-ایرشادشئیخ جونئیددن باشلایاراق سیاسی مثله لرله ده ماراقلانماغا باشلادی. اوزون مودت تشکیلاتا رهبر اولان اردبیل پیری بو تشکیلاتدان نینکی طریقتی و ایدئولوژی مثله لر اوچون ایستیفاده ائتدی، هم ده اورانی بؤیوک بیر حربی و سیاسی تشکیلاتا دا چئویردی. سییاستله طریقت بیرلشه رک صفویییه ایدئولوگییاسینی فورمالاشدیردی. بونونلا شئیخ صفی نین فورمالاشدیردیغی شییزم-سوفیزم ایدئولوگییاسی ماهیتی اعتیباری ایله سییاست و حاکیمیتدن اوزاق قالا بیلمزدی و ایستر-ایسته مز دارول-ایرشادا رهبرلیک ائدن پیر سیاسی حرکاتلارا دا قوشولمالی ایدی. شئیخدن سوْنرا بیر-بیری نین آردینجا صدرالدین، خواجه عيایبراهیم، شئیخ جونئید، شئیخ حئیدر و نهایت شیخ ایسماییل ردبیل دارول-ایرشادینا رهبرلیک ائتمیشلر.
وفات[دَییشدیر]
شئیخ صفی اد-دین 1334-جو ایلده ردبیل شهرینده دونیاسینی دییشیر و بورادا دا دفن اوْلونور. اونون مزاری نین اوزرینده توربه قورولور، اطرافیندا مسجیدلر، کاروانسارایلار، مدرسه لر، یاشاییش ائولری سالینیر. بورادا بؤیوک بیر مدنی مرکز یارانیر. شاه ایسماییل دا داخیل اولماقلا صفوی شئیخلریندن بیر چوخو بورادا دفن اوْلونور. همین مرکزین تیکینتی و برپا ایشلری فاصیله سیز اولاراق داعوام ائدیر. نهایت، 14 اونجو عصرده شاه تهماسیبین حاکیمیتی دؤورونده (1524-1576-جی ایللر) همین مقبره اؤز ایندیکی شکلینی آلیر. صفویییه طریقتینین رهبری قیسمینده شئیخ صفی اد-دی نین ایلک واریثلری صدرالدين موسا (1334-1392/3) و شئیخ خاجه علی (1392/3 -1429) اولموشدور. صفی اد-دی نین نتیجه سی "یبراهیم شئیخشاه"دان (1429 -1447) باشلایاراق ردبیل شئیخلری رئال، دونیوی حاکیمیتی ده اله کئچیریرلر. شئیخ ایبراهیم شئیخشاه ردبیل حاکیمی اولور، سوْنرادان "شئیخ ایسماییل" (1486-1524) اولجه آذربایجاندا، سوْنرا هم ده ایراندا یئنی قیزیلباشلار دؤولتی نین و بۇ دؤولتین تاخت-تاجیندا صفویلر سولاله سی نین اساسيني قویور.
اتنیک منسوبیتی[دَییشدیر]
شئیخ صفی الددین اردبیلینین اتنیک منشایی مساله سی ایندییه دک تاریخچیلر آراسیندا موباحیثه موضوعسو اوْلموشدور. بۇ مساله نی آیدینلاشدیرماغین مورککبلییی اونونلا علاقه داردیر کی، صفویلرین اوزاق اجدادلاری باره ده معلوماتلاری اوزونده عکس ائتدیرن یئگانه منبع "توککول ایبن-ی ایسماییل ایبن-ی بززازین " (توكل ابن اسماعیل ابن بززاز) "صفوه الصفا" ( " صافلیغین صافلیغی " ) آدلی آگیوقرافیک اثریدیر.
صفوی تاریخچیلر شئیخ صفی الددینی یئددینجی شیعه ایمامی موسی کاظیمین 21-جی نسلیندن حساب ائدیردیلر. لاکین احمد کسروی " صفوه الصفا " اثری نین موقاییسه لی تدقیقی ایله مشغول اوْلموش و بئله بیر نتیجه یه گلمیشدیر کی، صفویلرین اجدادلاری هئچ ده سئییدلر (موحممد پئیغمبرین) نسلیندن اوْلانلار دئییللر و اونلارین نسیل شجره سینی سوْنرالار صفوی تاریخشوناسلاری اویدورموش و ایبن-ی بززازین اثری نین متنینه داخیل ائتمیشلر.[۴] احمد کسروی شئیخ سفی نین عربلرله علاقه سی نین اولمادیغینی ثوبوت ائتدیکدن سوْنرا اونو تورک ده حساب ائتمیر و کورد منشالی اوْلدوغونو سؤیله ییر. دیگر ایران مؤلیفلری اونون صفویلرین کورد منشالی اوْلدوغو باره ده کی احتیمالینی شکسیز حقیقت کیمی قلمه وئریر و بونونلا دا بوتون صفویلر سولاله سینی ایرانلیلاشدیرماغا سی گؤستریرلر. بعضی آوروپا مؤلیفلری ده بۇ فیکیری مودافیعه ائدیرلر. تورک مؤلیفی ذکی ولیدی توقان دا صفویلرین منشایینه حصر اولونموش مقاله سینده اونلارین کورد منشالی اوْلدوغونو اساسلاندیرماغا جهد گؤستریر، " کورد اصیللی شئیخین " نسیلی نین سوْنرادان " تامامله تورکلشدیگینی " یازیر.[۵] البته، زکی ولی وقان یانلئش دوشونموش، زیرا او کسرویه دایاناراق بۇ سوزی دیمیشدی، اما کسروی اون کرد اولمادیغنی اثبات ائتمیشدی.
لاکین و.و.بارتولدون سولاله نین تورک منشالی اولماسی باره ده سؤیله دیگی فیکیر داها مؤعتبردیر و منبع معلوماتلاری ایله تصدیق ائدیلیر. عالیم بۇ سولاله نین ائپونیمی و بانیسی شئیخ صفی الددین و اونون نسلیندن بحث ائدرکن گؤستریردی کی، " بو اردبیل شئیخلری، شوبهه سیز، فارس دئییل، تورک منشالیدیرلر" "[۶] ای.پ.پئتروشئوسکی ده عئینی فیکری سؤیله میشدیر: " ایلک صفوی شئیخلری اردبیلده یاشامیشلار، اونلارین دوغما دیلی آذربایجان دیلی اوْلموشدور " "[۷][۸] هاننا سوهروئیده یه گؤره " صفوه الصفا " اثرینده هامی صفی یه تورک کیمی موراجیعت ائدیر: " ائی پیری-تورک " ( ائی تورک موقدسی)، " تورک گنجی " ، " تورک اوغلو " و بۇ سببدن ده اونون تورک اوْلدوغو شوبهه دوغورمور[۹] م. آبباسلی شئیخ صفی الددینین تورک منشالی اولماسی حاقدا زنگین ماتئریال توپلامیشدیر. شئیخ صفی الددین اردبیلی منشاجه آذربایجان تورکلریندن[۱۰][۱۱][۱۲] اوْلان آدلی-سانلی عالیم، شاعیر، صفویییه طریقتی نین بانیسیدیر. صفویلر سولاله سی نین ازلدن کورد، یاخود ایران منشالی اولماسی حاقینداکی احتیمال داها مؤعتبر منبعلرین معلوماتلارینا اساسلانمیر. هم ده شئیخ صفی الدینین تورک ائتنوسونا منسوب اولماسی، چتین کی، شوبهه دوغورا بیلر
شعرلری[دَییشدیر]
شابلون:Sitatın əvvəli
ائی رؤونقی - باهار! گولموسن، نسن؟
ائی ایختییاری الدن آلان، مولموسن، نسن؟
دؤوری یوزونده سبزئیی-خطین گؤرن دئییر:
رئیحان، بنؤوشه، سوسه نی-سونبولموسن، نسن؟
خوش جنگجو گلیر گؤزومه قاشو کیپریگین،
ائی گؤزلری حرامی-قراقوموسن، نسن؟
ائی کؤنلومون خرابه سی، آهولر اویلاغی،
دیوانه لر یاتاغی مگر چؤلموسن، نسن؟
افغانو-آه دور گئجه-گوندوز ایشین صفی،
قومرویموسن بۇ باغیده، بولبولموسن، نسن؟ شابلون:Sitatın sonu
- گلتور
شابلون:Sitatın əvvəli
قیلینج باغی دوتوبدور گؤزلریم، ساقی، کدو گلتور،
ووروبدور تپمه جه ن خوم قانیندان بیر سبو گلتور.
لاله دوداقلار سینمده آچیلمیش،
گؤزوم قانینی اولماز باغلاماق جامی دولو گلتور.
شابلون:Sitatın sonu
- آغلارلار
شابلون:Sitatın əvvəli
آغاجلار سارماشیب قددیندن آیری زار آغلارلار،
سیزیلدارلار پریرولر کیمی تکرار آغلارلار.
شابلون:Sitatın sonu
- سئویشمکلر
شابلون:Sitatın əvvəli
گؤیرچین یوللادیم، یازدیم سنه سندن شیکایتلر،
قولوندا اول قانادلاردیر باشی باغلی کیتابتلر.
اونودما عاشیقی، نامئهریبان اولما، منیم جانیم،
ایشیقسیز سروه اوخشارلار وفاسیز سروقامتلر.
سنی تانری، نئجه سندن شیکایت ائتمگیم آخیر،
هانی اول نازلی باخماقلار، هانی گیزلین ایشارتلر.
هانی ظالیم، هانی گؤزوم، هانی کافیر، هانی جانیم؟
سئویشمکلر، باریشماقلار، تپیشمکلر، قوجوشماقلار!
شابلون:Sitatın sonu
- نئیلر
شابلون:Sitatın əvvəli اولان حاقق یادی بیرله قایغیسیز دیوانه، کس نئیلر،
قیلینج الینده م’نی چاغیران ار، دادرس نئیلر.
سینیق کؤنلوم نوا دوتمازسا، اسکیم فؤوجو کسیلمز،
بؤیله آغیر قارالی کاروان سؤوتی-جرس نئیلر.
چکن کؤکسون شیکافیندان منیم بیدرد کؤنلومنی،
بو قانلی بحر قارشیسیندا زنگی وار، سس نئیلر.
دنیز مودرار اولماز ایت سو ایچماغیندان، ائی عاریف،
حاقیقت آنلییان آری کؤنوللرده هوس نئیلر.
شابلون:Sitatın sonu
- جانان اولور
شابلون:Sitatın əvvəli
جان قیلاندا جیسم ترکین محرمی-جانان اولور،
قوش یوواسیندان آذاندا همده می – شئیتان اولور.
شابلون:Sitatın sonu
- آشییان ائیلر
شابلون:Sitatın əvvəli
حبیبیم نازدان لئیلینی آنجاق پاسیبان ائیلر،
منیم کؤنلوم قوشو مجنون باشیندا آشییان ائیلر.
شابلون:Sitatın sonu
- بئنگاللنمیش
شابلون:Sitatın əvvəli تۇتور کؤنلومدن آتش لاللنمیش،
باشیمدان دود قالخار حاللنمیش،
کئییک کیمی چوروموش کوکرن ناز،
باخیش دورنا کیمی دونباللنمیش.
تؤکولموش زولفی یاغی تک قوجاغه،
ایچیب هیندولری بئنگاللنمیش.
شابلون:Sitatın sonu
- قاچین
شابلون:Sitatın əvvəli
عشق زنجیریمی اوزدو، یول آچین،
اوی اوشاقلار! اولولو گلدی، قاچین!
شابلون:Sitatın sonu
- خار اولسون
شابلون:Sitatın əvvəli
منی خار ائیلیین گؤزلرده، یا رب، خارو زار اولسون،
دئمم کیم مندن آرتیق، من کیمی گؤزلرده خار اولسون.
شابلون:Sitatın sonu
- مؤوزون-مؤوزون
شابلون:Sitatın əvvəli
قویدو اوز کؤنلومه قم لشکری هامون-هامون،
قارا بایداغلی الملر اوجو گولگون-گولگون،
چاغیریردیم قاتی آواز ایل: - لئیلی، لئیلی!
داغ سس وئردی جاوابیندا کی: - مجنون، مجنون.
گؤزلریمدن یانا اود توتلادی دوزخ-دوزخ،
جیگریمدن یانا قان قاینادی جئیهون-جئیهون،
بو نه ویرانه کؤنولدور، صفی، ائی وای، ائی وای!
سرولر وار ایدی بۇ باغیده مؤوزون-مؤوزون.
شابلون:Sitatın sonu
- یاتیش
شابلون:Sitatın əvvəli
بو نه جیلوه دیر، نه قامت، نه رویش یئریشدورور بو،
نه رویش یئریشدورور بو، نه گؤزل رویشدورور بو؟
بو نه نازلی سورمه دیر های، بۇ نه قانلی قمزه دیر وای،
بو نه گؤزدورور، نه کیپریک، نه قییا باخیشدورور بو؟
آغیزینی اؤپمک اولماز، دوداغینی اممک اولماز،
اورگیمی قان ائلرسن، نه بلا گولوشدورور بو؟
منه گر یاناشا اول گول، سومویوم کویوب اولار کول،
کی توتوشموش اوددورور او، قوروموش قامیشدورور بو؟
بو نه هوسندور، نه آفت، بۇ نه شورو نه قییامت،
بو نه عشقدیر، نه مؤحنت، نه خطرلی ایشدورور بو؟
آغاریب باشیمدا توکلر، قاپیسیندا اوْلدوم ابتر،
دئمه دی او نازلی دیلبر کی بیزیم گوموشدورور بو؟
سفینین سؤزون اینانما، سن اونون اودونا یانما،
اؤزونو اویاق سانما، کی یامان یاتیشدورور بو؟
شابلون:Sitatın sonu
- قانلی پییاله
شابلون:Sitatın əvvəli
گؤی گولدو، بولود آغلادی، ائی شانلی پییاله،
سالدی منی مئی شؤوقونه بۇ قانلی پییاله.
اول دم کی دیلیم دوتمایا، ساقی، کرم ائیله،
آللاهی سئورسن، منه بیر جانلی پییاله.
شابلون:Sitatın sonu
- واللاهی، بیللاهی
شابلون:Sitatın əvvəli
دئمین کیم دردیمی بیلمز، بیلیر واللاهی، بیللاهی،
دئسه بیلمم، اینانمایین، آلدادیر واللاهی، بیللاهی.
دئدین هرگیز منیم کؤنلوم سنینله مئهریبان اولماز،
دئمه ظالیم، دئمه کافیر، اولور واللاهی، بیللاهی.
قییا باخگج، تبسسوم نازیک ائتگج ایلتیفات ائیله،
منی آخیر بۇ ظالیم اؤلدورور واللاهی، بیللاهی.
دئیین مجنون گلیبدیر شهره، ائودن چیخ تاماشا قیل،
اوشاقدیر نازه نینیم، آلدانیر واللاهی، بیللاهی.
سفینی قویما یالقیز، گئتمه، گئتمه، گئتمه، گل، گل، گل،
یازیقدیر، باشینا دؤنوم، اؤلور واللاهی، بیللاهی.
شابلون:Sitatın sonu
- آیاق چکمک
شابلون:Sitatın əvvəli
دوست کویوندان آیاق چکمک منه چوْخ آر ایدی،
ایتلری بیرله سوروندوم تا سوموگوم وار ایدی.
وار ایدی بیر گون کی، بد خوبانیملا وار ایدی،
گولسه ایدیم من گولردی، آغلاسام آغلار ایدی،
ایچدیگیم قان، یئدیگیم قم، راهتیم آزار ایدی.
شابلون:Sitatın sonu
- غریبه م
شابلون:Sitatın əvvəli
اوز گیزله مه گون تک قارا چادیر یییه سی های،
آخشام آرایا گیردی، غریبه م، نئیلگیم وای.
شابلون:Sitatın sonu
- شهلا کیمی
شابلون:Sitatın əvvəli یار دوداغین امر قارشیدا هلوا کیمی،
باخا-باخا آغلارام نرگیسی شهلا کیمی.
شابلون:Sitatın sonu
- شؤ’له
شابلون:Sitatın əvvəli
گونش بیر شؤ’له دیر ابلق باشیمدان،
فلک بیر لاله دیر قانلی یاشیمدان،
بو دریا گؤز کی، لؤلؤدن گول آچیر،
بولودلودور هاوالانمیش یاشیمدان.
شابلون:Sitatın sonu
لوغت[دَییشدیر]
یوخاریداکی شعرلرده کی بعضی سؤزلرین آذربایجانجا معناسی:
کدو – قاباق، بالقاباق
سبو – بارداق، کوزه
خوم – کوپ
زار – ناله ایله؛ چاره سیز
پریرو – پری صیفتلی، پری اوزلو؛ گؤزل
کیتابت – یازیلار؛ بورادا مکتوبلار م’ناسیندا
بیرله – بیرلیکده، بیر یئرده
دادرس – دادا چاتان، فریادا یئتیشن
فؤوج – دسته، جاماعات
سؤوتی-جرس – زینقروو سسی
شیکاف – چات، یاریق؛ یاران، پارچالایان
آری – تمیز، صاف
آشییان – یووا، سیغیناجاق، مسکان
پاسیبان – گؤزتچی؛ کؤمک ائدن
تۇتور – بورادا اود توتماق، آلیشماق م’ناسیندا
دود – توستو
اولولو – آل آروادی، هولولو
هامون – چؤل، سهرا
بایداق – بایراق
گولگون – قیزیل گول رنگی؛ آل، قیرمیزی
قاتی – برک، مؤحکم
دوزخ – جهننم
مؤوزون – یاراشیقلی؛ سرخوش، مست
شور – قالماقال، عشق، سئوگی
ابتر – بورادا قویروغو کسیک هئیوان، ایت م’ناسیندا
دئمین – دئمگین، سؤیلمیگین
خوبان – گؤزل
کوی – بورادا کوچه، محلله، یئر م’ناسیندا
ابلق – آلا-بولا، آلاجا
لؤلؤ – اینجی، دورر
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ صفی الدین اردبیلی، اسحاق بن جبرائیل. قارا مجموعه (شعرلر، سؤزلر، اؤیودلر و منقبهلری)، تدوین ائدن: دکتر حسین محمدزاده صدیق، تبریز، نشر اختر، 1387، ص 25.
- ↑ http://naebi.ir/%D8%AA%D8%A3%D9%84%DB%8C%D9%81%D8%A7%D8%AA
- ↑ رسالات شیخ صفی الدین اردبیلی ، محمدصادق نائبی ، تهران، 1394
- ↑ Ahmet Kesrevi. Şeyh Safi. s.35-37
- ↑ Zeki V. Togan, "Sur L’origine des Safavides", Mélanges Massignon, III, 1957, p. 356
- ↑ B.B.БapToлbд. CoчиHeHия, T. II, ч, I, M., 1963, cTp.748
- ↑ И.П. ПeTpyшeBckий. ГocyдapcTBa AзepбaйджaHa B XV B.. cTp. 205
- ↑ ПиryлeBckaя И.B., ЯkyбoBckий A.Ю., ПeTpyшeBckий И.П., CTpoeBa Л.B., БeлeHицkий A.M. 1958
- ↑ Sohrweide, Hanna, "Der Sieg der Safaviden in Persien und scine Rückwirkungen auf die Schiiten Anatoliens im 16. Jahrhundert", Der Islam, 41 (1965), 95-221.
- ↑ H.R.Roemer’in Die Safawiden: ein orientalischer Bundesgenosse des Abendlandes in Türkenkampf
- ↑ Azərbaycan tarixi (yeddi cilddə), Bakı, 2007, III cild
- ↑ Azərbaycan Ədəbiyyatı tarixi, Bakı, 1999, III cild
- یونسکوسازماندا ثبت اولموش بی اثر
- World Heritage List
- پناهی سمنانی؛ شاه عباس کبیر، مرد هزارچهره
- تاریخ ایران - دکتر خنجی
- تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ا. آ. گرانتوسکی - م. آ. داندامایو، مترجم، کیخسرو کشاورزی، ناشر: مروارید ۱۳۸۵
- تاریخ ایران از عهد باستان تا پایان سده هجدهم، پیگولووسکایا، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۳.


c: text/html

text:
فورمولا-۱-این یئددیقات چئمپیونو میخایل شوماخرین حیات یولداشی کورینا شوماخر اونو اؤولادلارینی اؤلدورمکله تهدید ائدن شخصه ۹۰۰ مین آورو وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «بیلد» قزئتی یاییب.
کورینا شوماخرین ایلک دفعه ۲۰۱۶-جی ایلین فورالیندا الکترون پستونا گلن مکتوب واسطهسیله تهدید ائدیلدیی بیلدیریلیب. مکتوبدا پوللارین مارتین ۳۱-نه قدر حاضر اولمایاجاغی تقدیرده اؤولادلارینین اؤلدورولجیی یازیلیب. بوندان سونرا کورینا پلیسه مراجعت ائدیب و جینایتکار الکترون پست واسطهسیله گؤندردیی بانک حسابی سایهسینده آشکار ائدیلیب. ۲۵ یاشلی شانتاژچی محکمه پروسسی زامانی نیه بئله بیر آددیم آتدیغینی ایضاح ائده بیلمهییب.
قید ائدک کی، میخایل شوماخر ۲۰۱۳-جو ایلین دکابریندا فرانسانین مریبل شهرینده ییخیلاراق جدی خسارت آلیب. ۲۰۱۴-جو ایلدن ایسوئچرهدهکی ویللاسیندا اونون برپا اولونماسی پروسسی آپاریلیر. هلهلیک، اونون ساغلیغینین، عمومیتله، نه یئرده اولدوغو حاقیندا هئچ بیر معلومات وئریلمیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
محبّت اهلی باتار مین ملاله آخشاملار
شکسته بولبوله بنزهر بلا چکن عاشیق
گولوندن اؤتری ائدر آه و ناله آخشاملار
گونوزلر عاشیقه طعن ائتمه کی، گولوب دانیشیر
سالار فراقین، اونی گور نه حاله، آخشاملار
دوشهنده زولفون اوزه، قاشلارین خیاله دوشر
باتاندا گون، باخار عالم هیلاله آخشاملار
شرابی یارسیز ایچسهن بیر آزدا غم گتیرهر
گول اوزلی یار ایله اول همپیاله آخشاملار
بیر اؤزگه لذّتی وار، عاشیقایله معشوقه
رقیبسیز اولا محرم وصاله آخشاملار
میسّر اولماسا گوندوز سنه شراب ایچمک
اوُنوتما، واحد، اونی لامحاله آخشاملار!
شاعیر: علی آقا واحد
طبقه بندی:


text:
بقیعه عادت ائدیب شاه لافتی گئجهلر
گۆنۆز گلهنمیر ائدیر ناله و نوا گئجهلر
خجالتیله باتیر گۆن ائشیتمهسین سسینی
آیێندا عشقی یوْخ حتی اوْلا نما گئجهلر
گئجه اوْلاندا گئدهر قۇشلار آشیانهسینه
بقیعده دوْلانێر غصهلی هما گئجهلر
هامێ یاتێر اؤز ائوینده خیال-ی-راحتیلهن
آلێر قوجاغه بالاسێن یاتێر آنا گئجهلر
ولی یاتانمێر علی چون اؤلۆبدۆ زهراسی
یئرینی بوْش گؤرۆر ائیلیری بکا گئجهلر
نه زحمتلهن علی یۇخلادێر بالالارێنی
گلیر بقیعه تاپا دردینه دوا گئجهلر
یواش آتێر قدمین دورماسێن حۆسئن یۇخۇدان
یاتانمێری آناسێز چون اوْ مه لقا گئجهلر
و لیک بعضی گئجه تا دۇرۇر حۆسئن یۇخۇدان
دئییر بابام گئدیری ای خدا هارا گئجهلر؟
ساغا سوْلا باخێرێ دشمن ائتمهسین تعقیب
قالێب نه حاله خدا شاه اؤلیا گئجهلر
ملکلر آغلێر علی اوْخشایاندا فاطمهنی
ائوینی ترک ائدیری شاه لافتی گئجهلر
خطاب ائدیر یانا یانا یارالێ زهرانی
سن اؤلدۆن، اوْلدۇ علی درده مبتلا گئجهلر
گۆنۆز قۇرانمێرێ اؤز منزلینده بزم عزا
قۇرۇبدۇ مجلس ترحیم مرتضی گئجهلر
گۆنۆز قۇجاخلێرام اؤز منزلیمده دیزلریمی
مزارون اۆسته واریم دلده آه و وا گئجهلر
دعا ائله منی الله سنه ائده ملحق
کی بلکه خاتمه تاپسێن بۇ غم فزا گئجهلر
نقدری سسلیر حبیبی و لیک سس گلمیر
دوباره سئوگیلیسین سسلهنیر آقا گئجهلر
اوْ گۆنکی منزله دشمن تؤکۆلدۆ وحشتیلهن
بیر اوْلدۇ گؤزلریمه گۆندۆزۆم و یا گئجهلر
ملک اؤپهن قاپێمێز مقتل اوْلدۇ محسنیمه
ائویمده یوْخدۇ گۆنۆز رونق و صفا گئجهلر
مزارون اۆسته علی دلده غم گؤزۆنده سرشگ
حسین و زینبه ائیلیری دعا گئجهلر
چوْخ آرزو ائدیری قهرمان-ی-بدر و حنین
علینین اؤلمهیینه حق اوْلا رضا گئجهلر
یارالێدێر اۆرهگیم وئر جواب مرهم قوْی
مریض اوْلمۇشام هجرونده قێل شفا گئجهلر
تؤکۆلسۆن آز قالێرێ توْپراق اۆسته اۇلدۇزلار
تؤکهنده گؤز یاشێ شاه کربلا گئجهلر
یئری وار عرض اوْلا ای شهریار-ی-کون و مکان
عنان-ی-صبرون الوندان اوْلۇب رها گئجهلر
خانمون آیرێلێغێ حالیوی پوْزۇبدۇ سنین
کی ایستیرسهن اؤلۆم آللاهیدن اوْلا گئجهلر
قوْلۇندا واردێ توان، ذوالفقار الونده هله
هامێ باشۇندادێ جز خیرةالنسا گئجهلر
گۆنۆز گلیر ائوه مقداد و بوذر و سلمان
سنه تسلی وئرهن یوْخ فقط شها، گئجهلر
صلاح دینه گؤره ذوالفقاری چکمیرسن
اسیر، گلهنده سسون قوم اشقیا گئجهلر
خرابه ده نئجه اما دؤزۆب قێزون زینب
ائدهردی صبحه کیمی خالقه ثنا گئجهلر
سنین گئدیبدی الوندان وفالی بیر خانمون
بقیه اهل حرم واردێ جابجا گئجهلر
سنیله سس سسه ائوده وئریرلر آغلۇللار [آغلێرلار]
حسین و زینب و کلثوم و مجتبی گئجهلر
و لیک زینبین اؤلمیشدی یار و انصاری
یۇخۇیا گئتمهزدی صبح اوْلا، دجا گئجهلر
دییهردی یاتسام حسینین بالالارێ قوْرخار
خرابه قوْرخۇلۇدۇ سقفی یوْخدۇ وا گئجهلر
نماز شب قاپسیز، سقفسیز، مکاندا عجب
وئرهردی زینبه لذت ائدیر دعا گئجهلر
و لیک حضرت سجاد نقل ائدیر گؤردۆم
نشسته قێلدێ نمازین اوْ با وفا گئجهلر
دئدیم نئچه گئجهدیر شاهدم نمازیوه من
عبادتون وئریری روحیمه جلا گئجهلر
نمازیوی بۇ گئجه سن نشسته قێلدون عجب
دئدی توانیم علی یوْخدۇ بر ملا گئجهلر
یزید سهم غذا گؤندهریر اسیرلره
کفایت ائیلهمیری قێزلارا غذا گئجهلر
اوْ دۇر کی دیزلریمین طاقتی گئدیبدی علی
دۇرانمێرام ایاغا نئیلیم بالا؟ گئجهلر
بقیع منظرهسیندهن پوْزۇلدۇ «عینی فرد»
الهی بیرده گؤرهر اوْردا با صفا گئجهلر؟
غلامرضا عینیفرد زنجانی
- چهارشنبه
- 17
- فرودین
- 1390
- ساعت
- 11:3
- نوشته شده توسط
- سعيد رضايي


text:
سوداندا تورکجهیه ماراق آرتیر
"تورکجه سودانلیلار طرفیندن چوخ ماراق گؤرن بیر دیل قونومونا گلدی"
یونوس امره انستیتوسو خارطوم کولتور مرکزینده آچیلان تورکجه کورسلارینا 3 مین سودانلی باشووردو.
یئئ خارطوم مدنیت مرکزی مودورو فیضالله باهچی، ائتدیگی آچیقلامادا، اؤلکهده، بیر ایلدیر فعالیت گؤستردیکلرینی آنجاق قارشیلاشدیقلاری ایلکینین چوخ چوخ اولدوغونو دئدی.
نوامبر 2016دان بو یانا 900 اؤیرنجییه اولاشدیقلارینی بیلدیرن باهچی،
"تورکجه سودانلیلار طرفیندن چوخ ماراق گؤرن بیر دیل قونومونا گلدی. بیزلره چوخ فرقلی اینسانلاردان طلبلر گلیر. مثلا، رسمی قوروملاردان، اونیورسیتهلردن و خالقدان. هر هانسی بیر رئکلام ائتمهدیگیمیز حالدا تورکجه درسلرینه تخمینا 3 مین مراجعت اولدو" دئدی.
باهچی، بو قدر انسانا درس وئرمهلرینین ایلک آشامادا مومکون اولمادیغینی، یئنه ده طلبلره یئتیشمهیه چالیشدیقلارینی قئید ائتدی.
کورسدا 6 اوخوتمانلا ایشلرینه داوام ائدهجکلرینی وورغولایان باهچی، یئنی ائییتیم-اؤیرتیم ایلینده 520 اؤیرنجییه تورکجه اؤیردهجکلرینی بیلدیردی.
باهچی، تورکولوژی پروژهسی چرچیوهسینده بیر نئچه اونیوئرسیته ایله ارتباطدا اولدوقلارینی دا بیلدیردی.


text:
سانانیوز: آزربایجان میلى حرکتینین تانینمیش شخصیتى،”دونیا آزربایجانیلار کونقره سی”-نین اساس قوروجولاریندان اولان رضا سلحشور، ایللر بویو آزربایجان یولوندا صمیمیتله فعالیت ائدیب. ایللردیر وطندن اوزاق وطن حسرتى ایله آمئریکادا اوسانمادان آزربایجان یولوندا الیندن گلنى اسیرگمئیب.
تاسوفله رضا بئى بوگون جوما دکابرین ٢٠ سى اورک دایانما سببى ایله دونیاسینى قوربت ائلده دئیشیب.
بئله لیکله گاموح الاراق باشدا حورمتلى سلحشور عایله سى، آزربایجان میلى فعالارینا و بویوک آزربایجان تورک میلتینه باش ساغلیغى دیلریک
روحو شاد,یولو داواملی اولسون
گونئی آذربایجان میللی اویانیش حرکاتی (660)


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
شعر اوغورلایان
او-بوندان بیر نئچه سؤز اوغورلاییب
اؤزونون آدینا یازان قارداشیم
سنه شاعیر دئمک اولمور نئیله ییم
شاعیرلر حالینی پوزان قارداشیم
شاعیرین صنعتی سؤزو اؤزونون
شعرینده یالانی دوزو اؤزونون
آستاری اؤزونون، اوزو اؤزونون
اؤزونه اؤزون آد قازان قارداشیم
سؤز منیم دیل سنین، اولمادی قارداش
اؤزگه سؤزله او باش اولمادی بیر باش
آز بئله دئمینه یوخاری دیرماش
او بونون دووارین جیزان قارداشیم
کریمی
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: آذربایجان تورکجه سینده شعر,آذربایجان شعرلری,اوغرو,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,شعر,شعر اوروسو |


text:
مانات بو ایل دوللارا قارشی گوجلنه بیلر.
فاینس. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «بانک اوف آمئریکا»نین آنالیتیکلری بیلدیریبلر.
آنالیتیکلر مریل لینچ و ولادیمیر کوزنتسووون تدقیقاتلارینا اساساً، مانات و تنگه بو ایل محکملنه بیلر. بو، نفتین باهالاشماسی فونوندا داها رئال گؤرسنیر.
آچیقلامادا بیلدیریلیر کی، قازاخیستان تنگهسی و آذربایجان ماناتینین روبلا قارشی باهالاشماسی دا کیفایت قدر دیرلندیریلمهییب: «۲۰۱۷-جی ایلده هر ایکی والیوتانین مینیموم ۱۰-۱۵% باهالاشما پوتنسیالی وار. بو ایلین سونوندا دلار/تنگه نیسبتی هدفینین ۳۰۰ اولاجاغی گؤزلنیلیر».


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۳
- دوغوم گونلری
- ۱۸۰۸ - دوغوم گونی جفرسون دیویس آمریکالی سیاستمدار
- ۱۹۲۵ - دوغوم گونی تونی کرتیس آمریکالی اویونچو
- ۱۹۲۶ - دوغوم گونی آلن گینزبرگ آمریکالی شاعیر
- ۱۹۳۱ - دوغوم گونی رائول کاسترو کوبا نین ایندیکی رهبری، فیدل کاسترو نین قارداشی
- ۱۹۸۶ - دوغوم گونی رافائل نادال اسپانیالی تنیسچی
- اولوم گونلری
- ۱۸۷۵ - اولوم ژرژ بیزه فرانسلی بستکاری رمانتیک دوره سینده
- ۱۸۹۹ - اولوم یوهان اشتراوس (در تصویر)، اتریشلی و دونیا شؤهرتلی بستکاری
- ۱۹۲۴ - اولوم فرانتس کافکا یازیچی
- ۱۹۶۳ - اولوم ژان بیستوسوم دویست و شصت ویکمین پاپ در کلیسای جامع روم
- ۱۹۸۹ - اولوم سئید روحالله خمینی ایران ایسلام دۇولتینین ایلک باشچیسی و ولی فقیه ایدی
- ۲۰۰۱ - اولوم آنتونی کوئین اویونچو، یازیچی و رسیمچی، آمریکایا گلن مکزیکلی لردن


text:
ماکسول موعادیلهلری
ماکسول موعادیلهلری الکتریک مئیدانی و مغناطیس مئیدانینین نئجه تؤرنمهسی و تغییرینی تشریح ائدیرلر و بو مئیدانلارین الکتریک یوکو و الکتریک جریانی ایله نئجه باغلیلیقلارینی فورمولا سالیرلار. بو موعادیلهلر کلاسیک الکترومغناطیس مئیدانی نظریّهسینین اساسی و برق مهندیسلیگینین تملی ساییلیرلار. ایلک دؤنه اولاراق اینگیلیسلی فیزیک عالیمی جئیمز کلارک ماکسول بو موعادیلهلری فورمول شکلینده 1861-ده یاییملامیشدیر.
آشاغیدا گلن بو دؤرد موعادیله، ماکسول موعادیلهلرینین هویساید فورمودورلار:
بوردا الکتریک یوکو ، الکتریک جریانی سیخلیغی، الکتریک مئیدانی شیدّتی، مغناطیس مئیدانی شیدّتی و ایله مادّهنین الکتریک و مغناطیس قوطبیلیک سیخینتیلاری یانی و ایله موعیّنلشن مئیدانلار دیرلار. خطّی مادّهلرده واریمیز:
و بو ایکی مئیدان بئله حسابلانیرلار:
تانسور فورمو[دَییشدیر]
بو موعادیلهلرین تانسور فورمو بئله دیر:
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Maxwell's equations»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (19 نووامبر 2015 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
دوزلو اوغلان یاهو گروپ
دوزلو اوغلان وبلاگینین یاهو گروهوندا عضو اولون تا یئنی خبرلر ، گوزل مطالیب ، آذربایجانی و تورکیه موزیک لر ، تورکجه اس ام اس لر و تایسیز شکیل لر سیزین ایمیلیزه گلسین بونا گؤره آشاغی شکلین اوستونده کلیک ائدین و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و سونرا جوین کلمه سینه تیکله یین تا عضو اولاسیز
join
Click to join DUZLU_OGHLAN
دوزلو اوغلان وبلاگینین خبرنامه سی
اگر دوزلو اوغلان وبلاگیندا یازیلان یئنی مطالیبی اوخوماق ایسته ییرسیز اوندا آشاغی لینک اوستونده کلیک ائدین و ایمیلیزی و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و ثبتی وورون سونرا سیزه بیر ایمیل گله جک اوردا لینکی کلیک ائدین تا ثبت نام تکمیل اولسون تا یئنی مطالیب سیزین ایمیلیزه اوتوماتیک یوللانسین
Subscribe to Duzlu oğlan دوزلو اوغلان by Email
حاجی لار + استاد هوشنگ جعفری
گئدیرسیز مکه یه تکمیل اولا ایمان حاجیلار
وئره آللاه سیزه ده حوری و قلمان حاجیلار
فیکر ائدیرسیز کی قیامت ده ده وار خر تو خری
آقا وقتین اولاجاق هر کین تاج سری
آلاجاق دور و برین حوری و قلمان و پری
وئره جکلر سیزه ده روضه رضوان حاجیلار
گئدیرسیز مکه یه بو ملتی آلداتماق اوچون
اوزادا ساققالیزی جینسی باهالاتماق اوچون
یاکی شیطان کیشی لر شیطانا داش آتماق اوچون
شیطانی وورماگینان کوهنه مسلمان حاجیلار
*
هئچ اولوب بیر گئجه سیز باش چکه سیز قونشولارا
گؤره سیز قونشونون آروادی عجب گییدی قارا
اری بیچاره آجیندان اؤزونو چکدی دارا
سیز دوغوردان حاجی سیز یا کی یالاندان حاجیلار؟
*
گر پولون چوخدو کیشی وئرگینن آجلاری دویور
گؤرموسن دولت الان مین دیلینن خالقی سویور
بیزی بیچاره ائدیب سیزلری آواره قویور
بو نه یاتماقدی یاتیبسیز سیزی قرآن حاجیلار؟
*
گاه گئدیرسیز وئریسیز کربلادا صداما پول
ائله بیر کره مکاندا سالیسیز ائششه یه چول
من اؤلوم کیمدی قویان جنگ ده آروادلاری دول
یا گؤرن بیز دئییریک صداما بهتان حاجی لار؟
*
قاراگونلر گرک هر یئرده وار ایرانه گله؟
نییه قویموللار بو ایران سر و سامانه گله؟
هئچ گؤروبسوز سیز عربلر ده خراسانه گله؟
او شه کرب و بلادیر بو خراسان حاجیلار
*
خراسان شاهینه یوخ فرقی امام حسینین
یوخ امام ائیله امام دیر بو منیم دیر او سنین؟
قولو سینسین گؤروم آللاه بئله قانون کسه نین
سیزه دیوان ائله سین شاه شهیدان حاجی لار
*
سیزه آللاه دئییب آج قوی بیزی پول وئر عربه
ییغ آپار وار یوخووی وئرگینن او بی ادبه
ائیله بیر یول وار عزیزیم یولووی سال حلبه
گؤر آجیندان نه چکیر اوردا نریمان حاجی لار
*
جفر آباددا الان ملت آجیندان قیریلیر
قیرمیزی باشماق اوچون بیر جوت اوشاقلار ویریلیر
پولی چوخلاری یئییب ملتین حاققین جیریلیر
چوخو تاپمیر گییه تا اینینه تومان حاجیلار
*
هله قوی کئیف ائله سین مکه ده استانداریمیز
یاخشی ماهردی شعار وئرمه یه فرمانداریمیز
یاری میز خواب جهالتده دیر قالدی یاریمیز
یاریمیزدا اوره یی غمدن اولوب قان حاجی لار
*
زنگان آباد اولا ویران اولا استاندارا نه
خان خوله جرٌ جهنم کیشی فرماندارا نه
چوخ گناه بیزده دی بو بی گناه انسانلارا نه
بولارا نه کی اولوب ات نئچه تومان حاجیلار
*
کیشی بونلار گلیب استانه کی تا کئیف ائله سین
باهادی تاکسی چؤرک قارداش ، حسن بورج ائله سین
گلیب هر کس بورا بو شهرده بیر پول کوره سین
خالقی آلداتماغادی بیر بئله احسان حاجیلار
*
سؤز اولور حضرت استاندار اولور کوهه روان
یئیه صبحانه ، سونا ائیلیه تفریح کنان
ساهات اون بیرده گلیر دفترینه مرد جوان
یئتیشیر وقت اذان باغلانیر هر یان حاجیلار
ایشه واخ قالمیری ساکی سیزه قربان حاجیلار
*
کس سسین شاعر بدبخت قوتار سؤزلریوی
یوخوسوزلوق چیخادار صبحه کیمی گؤزلریوی
گئده زنگانی یاتیب سن دؤیوسن دیزلریوی؟
دردی فرهنگ دی اولماز بونا درمان حاجیلار
هوشنگ جعفری
Filed under: استاد هوشنگ جعفری,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: هوشنگ جعفری,هوشنگ جعفری + حاجیلار,هوشنگ جعفری نین شعرلری,آذربایجان شعرلری,استاد هوشنگ جعفری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,حاجی,حاجی لار,حاجیلار,شعرهای ترکی هوشنگ جعفری |


text:
اورانوس
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
اورانوس — گۆنش سیستمینده ۷-جی گزگن. خاریج گزگندیر. اورانوس ویلیام هرشل طرفیندن ۱۷۸۱ جی ایلده کشف ائدیلمیشدیر. اورانوسین اطرافیندا ساتورندا وار اوْلان حلقه لر آشکار ائدیلمیشدیر. اورانوس عکس ائتمه قابیلیتینه گؤره بیرینجی گزگندیر. آدینی یونان سما تانریسی اۇرانوسدان آلیب. بۇ گزگن گۆنش اطرافیندا تام دؤورونو ۸۴ ایله باشا وۇرور. یئردن ۱۵ دفعه بؤیوکدور و ۶۳ دفعه آغیردیر. گزگنین ۱۰ حلقه سی وار. قیزدیرما (دما) چوْخ آشاغیدیر. گزگنین سطحی یوْخدور. تۇز و قازدان عبارتدیر. بۇنا گؤره اورانوسی قاز گیقانتی آدلاندیریرلار. اورانوسین آتموسفری هیدروژندن و هلیومدان عبارتدیر. تِمپراتور بۇرادا -۲۲۰س-دیر. اورانوس اؤز اوْخو اطرافیندا باشقا گزگنلره نیسبتاً عکس ایستیقامته فیرلانیر. اورانوس گۆنش اطرافیندا ۸۴ ایله فیرلانیر. بۇرادا اۇزونمودّتلی قۆطب گئجهلری و گۆندوزلری اوْلور (۴۲ ایل). اورانوسین ۱۵ پیکی وار.


text:
مين ايلدن بری تورك سؤزلری
محمود كاشغرلی – اسماعيل هادی
924 ايل بوندان اؤنجه كاشغرلي محمود « ديوان لغات الترك » آدلي قاموسونو آلميشدي. آتاسي بارسيقان شهريندن اولان «دوغو توركستان» نين وقتيله مركزي اولان بالا ساغون و كاشغر شهرلرينده هابئله او گونون اسلام خلافت مركزي اولان باغداد دا تحصيل آلميش، محمود هم عرب هم تورك ديللريله درين تانيش ايكن، بوتون تورك ائل – اوبالاريني گزيب، آغيزلارداكي سؤزلري گوجلو ذهني داغارجيغينا دولدوردوقدان سونذا اونلاري الك قلبير ائديب، عرب نحوی ایله توتوشدوراراق اؤلمز اثری، نوعی یؤندن ایلک دیلچیلیک، انسلنشناسلیق، فلکولوریک خزینه سی اولان «دیوان لغات الترک» (دیوانی) یاراتمیشدیر. او تورکلرین یالنیز دیلی دئییل، فرنگی، فولکلوری، دبلری، آغی لار و یاشاییش طرزلری… ایله ده درین تانیش اولدوغو اوچون کیتابیندا بونلاری سرگیله میشدیر. بوندان علاوه تورکلرین 22 ائلینین یاشادیقلاری یئرلرینین جغرافی خریطه سینیده چکمیشدی.
عرب و اسلام دونیاسینا تورک ائلی و دیلینی تانیتماق و تورکجه نی اؤیرتمک اوچون یازیلمیش بو تایسیز قاموس، قیرامئر باخیمیندان بوگونون یئنی دیلچیلیک و یئنی قیرامئر یازما شیوه سی (نیعام چامسکی نین مکتبی) ایله یاناشی گئدیر، چیگین-چیگینه دورور. چونکی دیوان اؤنجه دن اورتایا آتیلمیش قیرامئر اؤلچولری و دستورلاریندان چوخ، خلقین دیلی و سؤیله نیش لرینه دایانیر، هر بیر سؤز ایشلندیگی سؤیلم و آغیزدا سؤیلندیگی جومله و دئییم لرین اؤرنک لریله یاناشی گلیر…
توضیحات:
– نام کتاب: مين ايلدن بری تورك سؤزلری
– نویسنده: محمود كاشغرلی – اسماعيل هادی
– زبان: ترکی
– فرمت فایل : پی دی اف PDF
– تعداد صفحات : 44
– حجم : 1 MB
– پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:


text:
آلبایراک:"تورکیه قارا دنیزده ده نفت و گاز آختاراجاق"
انرژی و طبیعی ثروتلر ناظیری برات آلبایراک تورکیهنین آک دنیردن سونرا قارا دنیزده ده نفت و گاز آختارما فعالیتلرینی آپاراجاغینی سؤیلهدی.
انرژی و طبیعی ثروتلر ناظیری برات آلبایراک تورکیهنین آک دنیردن سونرا قارا دنیزده ده نفت و گاز آختاریش فعالیتلرینی آپاراجاغینی سؤیلهدی.
ایتالیانین قاباقجیل ایقتیصادیات قزئتلریندن Milano Finanza اوچون مقاله یازان آلبایراک تورکیهنین انرژی ساحهسیندکی فعالیتلریندن بحث ائتدی.
ترانس-آنادولو گاز بورو کمری (تاناپ) و "تورک آخینی" کیمی لاییحهلرین داوام ائتدیگینی بیلدیرن آلبایراک قئید ائتدی کی، تورکیه اوره تیم ساحهسینده ده فعالیتلرینی داوام ائتدیریر.
آک دنیز و قارا دنیزده نفت و گاز آختاریشلاری دقت مرکزیندهدیر. آک دنیزده زلزله آراشدیرمالارینی داوام ائتدیرمک اوچون حاضیردا فعال ایشلر گؤرولور. گلهجک دؤنمده عینی فعالیتلر قارا دنیزده ده آپاریلاجاق. بو فعالیتلردن سونرا ایکی دنیزین ده پتانسیل لرینی اورتایا قویاجاق و همین زاماندا دا تورکیهده و بؤلگهمیزدکی تداروک تهلوکهسیزلیگینه دایاق اولاجاق آراشدیرما و قازما فعالیتلری داوام ائتدیریلهجک.


text:
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی قره لیستی دن نیچه طالب چیقریلیشی، تیکشیریله دی
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ کمیته لریدن بیری، طالبان گروهی نینگ بعضی کیشی لری اوشبو تشکیلات قره لیستی دن چیقریش توغری سیده تیکشیریش ایشینی باشله گنیدن خبر بیرگن.
خبر لرگه کوره، مذکور اقدام افغانستان دولتی پیشنهادی بیلن صورت تاپه دی.
افغانستان دولتی، تینچ لیک جریانی تیز راق ایلگری کیتیشی شو نینگ دیک طالبان بیلن مذاکره قیلیش ریجه لر یخشی صورتده ایلگری کیتیشی مقصدیده ، طالبان گروهی نیچه کیشی سی نینگ آت لری بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ قره لستی دن چیقریشی نی طلب قیلگن.
افغانستان دولتی خادم لری نینگ بیری گه کوره، مذکور دولت بوندن آلدین راق طالبان گروهیگه تیگیشلی 47 کیشی، بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی قره لیستی دن چیقیریلیشی نی طلب قیلگن ایدی. لیکن اونینگ معلوم قیلیشیچه، بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ 1267 ناملی کمیته سی مذکور کیشی لرتوغریسیده افغانستان دولتی دن کوپراق معلومات طلب قیلگن.
افغانستان دولتی نینگ مذکور مقامی ، آتی توتیلمس لیگینی ایتیب بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده، طالبان نینگ اوشبو 47 کیشی لر دن حاضر گه قدر افغان دولتی 18 کیشی نینگ معلوماتی نی تیارلب، بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ 1267 دیگن کمیته سیگه تقدیم ایتگن.
1267 کمیته سی نینگ جلسه سی جون آیی نینگ اورته راق لریده یولگه قوییلیشی معلوم بولگن.
افغانستان دولتی نینگ مذکور مقامی گه کوره، بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ قره لیستی دن چیقریلیشی کوتیله یاتگن لرآره سیده ملی تینچلیک کینگاشی نینگ بیش اعضا سی هم موجود دیر.
مذکور کینگاش طالبان بیلن مذاکره لر نینگ ایلگری آلیب باریش مقصدیده جمهور رییس کرزی تمانیدن تشکیل ایتیلگن.
بوندن آلدین راق بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی تمانیدن طالبان گروهی نینگ قدیمکی اعضا لری نینگ بیش کیشی سی مذکور تشکیلات نینگ قره لیستی دن چیقریلگن ایدی. طالبان زمانیده گی تشقی ایشلر وزیری وکیل احمد متوکل همده اوشبو گروه نینگ اسلام آباد ده گی ایلچیسی ملا ضعیف مذکور کیشی لر جمله سیدن حسابلنه دیلر.
طالبان گروهی نینگ مذکور ایککی مقامی ، اوشبو گروه حاکمیتی آغدریلگنی دن کیین اوشله ب آلینیب، همده بیر مدت نی گوانتانامو قماقخانه سیگه هم اوتکزگن لر.
اوشبو ایککی کیشی گوانتانامو قماقخانه سیدن آزاد بولیش لری بیلن ، کابل گه کیلتیریلیب، افغانستان حکومتی چوکاتیده سیاسی فعالیت لر ایلگری آلیب باره دیلر.


text:
هرات مدنی قورلمه نماینده لری ، افغانستان پارلمانی ده هرات ملت وکیل لری ، ایریم دین عالم لری ، و محلی دولت ملازم لری قتنشکن بو کنفراس تنچلیک ملی استراتیژی لایحه سی نی تیارلشدی.
پایتخت کابل و مزارشریف شهرلریدن کین هرات اوچینچی شهر دیر که ملی تنچلیک استراتیژِی سی کنفرانسی اوتکزلدی .
بو کنفرانس، تنچلیک اوچون مدنی جماعه قوریلمه لری شبکه سی تمانیدن و آکسفام موسسه سی همکارلیگی بیلن یولگه قوییلگن.
مملکت ده تنچلیک اورنه تیلیشی اوچون مدنی جماعه ارگان لری نینگ مثبی رول وبرچی نیمه بولگنی بو کنفرانس نینگ اساسی مقصدی ایکنی نی افغانستان انسان حق لری و مدنی جماعه شبکه سی نینگ اجراییوی ریسی و اشبو کنفرانس قتنه شوو چی لریدن بیری نعیم نظری تاکید لیدی :"بو دستور ده افغانستان ده کین قمرولی تنچلیک تامین بولیشی اوچون بیر ملی استراتیژی قندای تیارلنیشی حقیده بحث ومداکره بوله دی، بو توغریده تورلیچه فکری طبقه لر گروپی شکل ده اوز نقطه ء نظرلری نی بیان ایته دی لر . یعنی بو فکری طبقه لر افغانستان مدنی جماعه سی نینگ تنچلیک تامین لنیشی اوچون اوینه یاتکان رول و عملی ایش لری نی کورب چقدیلر وبو بحث لرنتیجه وخلاصه سیدن بو استراتیژی تیارلنیب مملکت عالی تنچلیک کنگاشی گه یول لندی ."
2014 نچی ییلده خارجی حربی لرنینگ افغانستان دن چقب کیتیشی یقین له شیشی بیلن افغانستان کیله جه گی گه دایر تورلی فکری طبقه لرتمانیدن سعی و حرکت لر همده اورته گه قویلگن خیل مه خیل تصویر لرکون اوتیشی بیلن کوپیماقده.
افغانستان ده تنچلیک اورنه تیش مقصدیده یولگه قوییلگن بو کنفرانس قتنه شووچیلری، مدنی جماعه فعال لری نینگ بحث و مناظره لری دن کلیب چقه یاتکان خلاصه ، تیارلنیشی کوزده توتیلگن بیر ملی استراتیژی اوله راق افغانستان حکومتی تمانیدن قبول بولیشی کیرک ایکنی نی هم تاکید لیدیلر.
بوندن الدین کابل و مزارشریف شهر لریده یولگه قوییلگن وبوکون هرات ده اوتکزلگن بو کنفرانس کیله سی کون لرده مملکت نینگ باشقه ولایت لریده هم اوتکزلماقچی.


text:
سئوگی اس ام اس لری
سئوگی بو دگیل کی ایکی نفری یاغیش آلتین دا دوروسان و یاش اولاسان سئوگی بودور کی بیری آیریسینا بیر چتر اولا و او هئچ واقت بولمویه کی نییه یاغیش آلتیندا یاش اولمادی .
سئوگی بیر اودا تای دی ، بولورسن کی اود نئچه دامجی سو ایله خاموش اولار پس هی دئمه منیم عاشیقیم سن .
سئوگیلیم یاغیش یاغاندا گئت دور یاغیش آلتیندا ، اللریوی آچ و باشاردیغینجا یاغیش دامجی لارینی توت ، او قدر کی توتموسان او اندازه دی کی سن منی سئویرسن و او قدر دامجی لاردان کی توتا بیلمه میسن او اندازه دی کی من سنی سئویرم .
سئوگی ئورگه وارید اولماقین ویزاسی دی .
ایستییردیم گئجه دن صوبحه قدر بیر شمع اولوب عشقینده یانام ، آمما بو نامرد ادیسون برقی ایختیراع ائله دی و قویمادی من ایشیمی گؤرم .
گئجه نی اولدوز گوزل ائلر ، باغی گول گوزللشدیرر ، سئوگینی ده محبت گوزل ائلر و سنی ده بورنوون عملی !!!!!
بیلیرسن سنین فرقین بو یانگوم لا نه دی ؟؟؟
.
.
.
.
یانگوم بیر جواهیر دی قصریده ولی سن بیر قصرسن کی بوتون جواهیردن سن .
Filed under: تورکی اس ام اس و موبایل Türkcə sms və mobil zəngi | Tagged: sms تورکی,آذری اسمس,تورکی sms,تورکی اس ام اس,تورکجه سئوگی اسی ام اس,سئوگی اس ام اس لر,عاشقانه اس ام اس,عاشیقانه اس ام اس |


text:
اولوسی جرگه اعضا لری آرسیده قرمه قرشیلیک لر دوام تارتماقده
اولوسی جرگه نینگ بیر نیچه اعضا سی، قانون دن حمایت ایتوچی پارلمانی اتفاقی جلسه لرده غیرحاضرلیک قیلمه ی و پارلمان ایش جریانی نی کندلیک گه دوچ قیلمه سلیگی نی طلب قیلگن لر.
اوشبو جرگه نینگ بوگون کی جلسه سیده اصلاح طلبان و قانون دن حمایت ایتوچی اتفاق لری آره سیده مراثه چیلک قیله یاتگن بیر هیئت توزه لیش اوستیده هم بحث بولدی.
باشقه تماندن، خوف سیزلیک کوچلر ایسه توقیز کیشی قدیم کی ملت وکیل لر نینگ مجلسده کیریش اجازه سی نی بیرمه ی پارلمان بناسی نینگ ینه بیر مرته محاصره قیلگن ایدیلر.
شونده ی بیر حالده قانون دن حمایت ایتوچی پارلمانی اتفاقی ایسه، مذکور توقیز کیشی، اولوسی جرگه اعضا سی صفتیده ایشلری نینگ دوام بیریشی اوستیده تاکید قیلماقده.
مستقل سیلاولر کمیسیونی تمانیدن اولوسی جرگه نینگ توقیز اعضا سی صلاحیت سیز اعلام بولیشی دن کیین، معرفی بولگن ینگی ملت وکیل لر بیرینچی مرته بوگونکی مجلسده قتنه شتدیلر.
اولوسی جرگه نینگ بوگون کی جلسه سیده، ملت وکیل لرنینگ اکثریتی، قانون دن حمایت ایتوچی پارلمانی اتفاقی اعضالریدن جلسه گه قتنه شیش لری نی طلب قیلدیلر.
اولوسی جرگه اعضا لریدن محمد محقق، ملت وکیل لر آره سیده تاپیلگن قره مه قرشیلیک لرنینگ مذکور جرگه ایش لری کندلیک گه یوزمه یوز بولگنی نی معلوم قیلدی.
" بیز بونده ی بیر ایش نی قیلیشیمیز کیره ک ایمس که بوتون فضا نیچه آی، اجراییه و قضاییه قوه لریگه باغلنیب قالسک. هم قضاییه هم اجراییه و هم پارلمان هیچ بیر ایش قیله آلمه سه لر. بو عمل حقیقت ده خودکش لیک بیر هجوم دیر. پارلمان جانیگه بمب نی باغله ب خواه له یدی کرزی جنابلری نینگ اجراییه قوه سی بیلن، قضا و هم پارلمان نی پارتله تماقچی. ایناغم! بیز خودکش لیک هجوم قیلمه یمیز.
ایناغه لر و آپه سینگیل لردن ایسته یمن ایشلری نینگ اوستیده کیلیب، باش قانون اساسیده که قانون گذار لیک، حکومت عملکرد لریدن نظارت قیلیش و وزیرلرگه رأی بیریش ایشلری نی باشله سین لر. خود شو مسئله اوزی مهم بیر ایش. دیب ایتدی محقق جنابلری."
اولوسی جرگه نینگ جلسه سی جریانیده، قانون دن حمایت ایتوچی اتفاق اعضا لری، صلاحیت سیز بولگن توقیز ملت وکیل لر بیلن بیرگه جرگه ده کیرماقچی بولدی لر بیراق خوف سیزلیک کوچلری ایسه اولر نی ینه جرگه ده کیریش اوچون ایزین بیرمه دیلر.
اوشبو اتفاق اعضا لریدن اسدالله سعادتی کوره، قانون دن حمایت ایتوچی ملت وکیل لر، صلاحیت سیز اعلام بولگن توقیز کیشی نینگ حضور سیزلیک لری بیلن اولر جلسه لرده قتنه شمه یدیلر. سعادتی جنابلری شونگه قوشیمچه قیلیب، هیچ بیر معامله اوچون هم حاضر بولمه سلیک لرینی معلوم قیلدی.
مستقل سیلاولر کمیسیونی نینگ سونگی قراری، جمهور رییس کرزی همده بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ کابلده گی نماینده لیگی حمایت لری بیلن بیرگه ایدی.
عین دمده، بیر قنچه ناکام قالگن معترض نامزد وکیل لر هم ایککی کون دن بیری، میدان وردک ولایتی دن ناراض لیک نمایش لری نی باشله ب، افغانستان جمهور لیک ریاستی سرایی یقینیده یغیلیشگن لر.
اولر، مخصوص محکمه تمانیدن 62 معترض نامزد وکیل لر نینگ اولوسی جرگه ده کیریش قراری عملی بولیشی نی طلب قیلماقده لر.


text:
اولدوزلار ایدی سنین اوریین، بونا گؤره سمایا باخاردیم همیشه..
سببینی بیلمدیگیم بیر دینجلیک ایدی، گئجهلری آی ایشیغیندا اولدوزلاری ایزلمک، اورادا منی چکن بیر شئی واردی، سسسیز، سیررلی و ده معمالی..
رنگلری آختاریردیم سمادا، ماوینی، قیرمیزینی، چهراییداکی بوزو، قارایا محبوس یاشیل ، سونرا گؤزلرین گلیر آغلیما..
دایانیرام!.. بوغازیما بیر شئیلر دوگونلنیر..
سنه داییر مینلرله سؤز گلیر آغلیما، سونرا سئومهیه داییر دئییلمیش بوتون سؤزلری سؤیلمک، دونیایا قیشقیرماق ایستییره م، اما گولومسه ییره م یاواشجا..
بو نیه یارایاجاقدی کی؟
سئومهیه داییر یازیلمیش و دئییلمیش بوتون سؤزلری سؤیلهسم ده ایچیمده کی بوسه نی ایضاح ائده بیلمزدی کی اونلار...
یاشاماق لازیم ایدی سنی آنلاماق اوچون ، چونکی سن یالنیز معنا ایدین..
گئجهلری سمایا باخدیغیمدا، عاقلیما دوشن بیر معنا ایدین سن..
آنلاییب دا ایضاح ائده بیلمدیگیم بیر معنا، یان-یانا قویدوغومدا هر شئیی معناسیزلاشدیران بیر معنا ایدین.
سندن داها معنالیسی واردیرمی گؤرهسن..؟
داها ایستی بیر توخونوش..؟
داها ایستی بیر اؤپوش..؟
داها ایچدن بیر قوجاقلاما..؟
و سندن داها درین باخا بیلهجک بیر گؤز وار ایدی.. ؟
ایندی گئجهنین قوینوندایام، خیالینلا سئویشیرم، تک لیگیمده یاستیغیمی قوجاقلاییرام، اونونلا دردلشیرم هر گئجه...
آینالاردا آختاریرام سنین توخوندوغون منی، آینالاردا آختاریرام بدنیمده کی ایزلرینی، آینالاردا آختاریرام ایتیردیگیمی!
ایندی سنه دایر تک بیر شئی بیلیرم..
" یاستیغیم دا قوروتدوغوم گؤزیاشیم سان سن ..."


text:
سیلاولر کمیسوینی: تعطیل کونلری هم ایش قیلیشگه قرار آلدیک
قربان بیرمی اوچون افغانستان نینگ برچه اداره لری تعطیل، بیراق مستقل سیلاولر کمیسیونی نامزدلرگه عاید حجتلرنی تیشکریش مقصدی بیلن تعطیل کونلریده هم ایش قیلیشیگه قرار قبول قیلگن.
کیله جک جمهوررییسلیک سیلاولری اوچون نامزدلرنی رویخط گه آلیش دستوری نینگ سونگی کونلریده کوپچلیک اوزلرینی نامزد ایتیب نامزدلر سانی هم 27 کیشی گه یتیشدی، شوباعث مستقل سیلاولر کمیسیونی برچه نامزدلر حجتلرینی کوریب چقیش مقصدی بیلن عمومی تعطیل کونلریده هم ایشله شینی اعلام قیلگن.
مستقل سیلاولر کیمسیون سوزچیسی نور محمد نور نامزدلرگه عاید حجتلرنینگ یللیک فایز کوریب چیقیلگنینی ایتیب، بیرینچی رویخط تعین ایتیلگن زمانیگه نشر ایتیلیشینی تیلگه آلدی:"بیله سیز سیلاولر جریانیگه ماس حرکت قیلیشی میز لازم بو جریان ارتگه چیکیلمیدی شو اوچون بیز ایککی کون بیرمنی عمومی تعطیل اعلان قیلدیک باشقه کونلر نامزدلر حجتلرینی تیکشریش بولیمیده ایش الیب باره یاتگن ایشچیلریمیز اوز ایشلریگه دوام ایتیره دیلر. مستقل سیلاولر کمیسیونی سیلاولر تقویمی نی جدی بیرشلکده نظرده توته دی .نامزد لرنینگ بیرینچی رویخطی تعین ایتلگن وقتیده نشر ایتیله دی."
مستقل سیلاولر کمیسیونیگه کوره نامزدلرنی دستلبکی رویخطی بیش کوندن سونگ ونهای روی خط ایسه عقرب آی نینگ 25- سیده اعلان ایتیلیشی ریجه لنگن.
باشقه تماندن نامزدلر سانینی قسقرتیریش اوچون سابق جهادی رهبرلردن صبغت الله مجددی رهبرلیگی بیلن بیر کمیسیون ایجاد ایتیلگن.اوشبو کمسیون نینگ بیرینچی یغینیده ایریم نامزدلر باشقه بیر نامزد منفعیتی گه اوتیشگه راضی لیک بیلدیرگنی ایتیلماقده.
عینی حالده بو کمبسیون مسووللریگه کوره، نامزدلر ایریم خلق وکیللری؛ جهادی رهبرلر و سیاسی شخصیت لر اشتراکی بیلن ایککی هفته دن سونگ کابلده بیریغین اوتکزیلیشیگه قرار آلینگن.
مذکور یغینده نامزدلر سانینی قیسقرتیریش مسله سی محاکمه اتیله دی.کمیسیون اورین باسرلریدن اسدالله وفا بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده نامزدلر سانینی 26 کیشیدن بیش ویا تورت کیشی گه قسقرتیریشگه امید بیلدیرگن ایدی.


text:
ائویمیزین یاریم تاقچالیق کیتابخاناسی و ...
هردن من دانیشاندا اؤزومدن اون یاش بؤیوکلر بئله سوروشارلار سنین نئچه یاشین وار بونلاری گؤروبسن؟ گرچکدن ده من چوخ شئیلری گؤردوم. مثلا ال چیراغی (چراغ موشی) چاخماق داشی (البته تفریحی اولاراق) ،فانیس, لامپا, زنبوری چیراغی, هیندیل ایله آلیشان استارتسیز ماشین، قاینار سودا استریلیزه اولان دمیر آمپول...
آنجاق بو گونلر هر شئیدن داها ایلگینج کیتابلار قونوسودور. من هله کیتاب خوراسی اولمادان ائویمیزده یالنیز قوتسال کیتابلار وارایدی. قرآن و نئچه یوز ایللیک دوعا کیتابلاری... سونرا بیلدیم بشر ایلک گوندن یازماغا باشلایاندا مین ایللر بویو یالنیز قوتسال نسنهلری قلمه آلارمیشلار و بیزیم ائوین یاریم تاقچالیق کیتابخاناسی بیر عتیقه معبد کیمی نئچه مین ایل بوندان اؤنجهیه عاییددیر. اورادا نه حماسه کیتابلاری وار، نه لیریکا... آنام سحردن آخشاما ماهنی اوخوسا دا، امر قدسییه باغلی اولمادیغیندان دولایی یازییا کئچه بیلمز او ماهنیلار. او زامانلار من ماهنیلاری کاغیدا کئچمهیه باشلادیم و ائله بیل نئچه مین ایل تاریخدن گئری قالان ائویمیزین یاریم تاقچالیق کیتابخاناسینی دهییشمهیه گرهکن ساواشلاری تکیمه آپاردیم. بونون یورغونلوغو هئچ مزاردا دا جانیمدان چیخمایاجاق سانیرام.
-
- 14/10/12


text:
باشی آشاغی یا ساللانمیش ایدی، بوینو لنگر کیمی چییین لری سانکی دیزلرینه ساپلامیش ایدی، گؤزلرینین یومولو اولمادیغینی آیاقلارینی اویناتماغیندان بیلمک اولاردی، بلکه ده اولمازدی. آیاق قابیلارینین اوجولا یئرین تورپاقلارینی اویان-بویانا آتدیغینین ایزین گؤرمک اولوردو.، تورپاقلار باشماقلارینین اوستونو بوروموشدور. دئیه سن بارماقلارینین اوجونو یئره ساپلاماق اوچون یئری قازمیش دی. باشینین آغیرلیغی قدینی ایکی بوکموشدی.
دئیه سن اؤزونو تونلاما یاریشینی حاضیرلیـییردی، بدنینی ائله چکمیشدی بیردن بوشلانسا گؤیده گؤزدن ایتسین. بئله بوشلانماغین اولا بیلردی ضرری چوخ آداما توخونسون، هر کیمه دَیسَیدی اونو دا اؤزو کیمی گؤیه آپاراردی.
بدنی اَیری-بویرو دیر. آمما بللی دئیلدی بو دنگه نی نئجه ساخلاماق اولار یانی بئله دنگه نی هر کیمین ایشی دئییل ایدی ساخلاسین. چوخلاری ایسته ییردیلر بدنلرینی بو قدر یوموشاق گؤره بیلسینلر، هر یاندان بدن چکیلیب بیر-بیرینه قووشماق دورومدایدی، یاواش یاواش ائله بیل هر یانی بیتوولشه جه یدی، دابانلار قووزانیب، بئلدن ده یوخاری یومورولانیب بارماق لارین اوجونا آز قالیر دی یئتیرسین. گؤرن دئیردی ایندی زووشه جک، یوماق کیمی دایانمیش دی. داغین باشیندان اؤتورسَیدین، درَنین ترکینده دایانمادان، دره نین او تاییندا اولان زیروه یه قووزانا بیلردی. تله سیک ایشی اولماسایدی ماشینی دایاندیریب، نئجه بئله اولدوغون سوروشا بیلردی. داها دوغروسو دئیه سن چیلله سینه چاتمیش دی. بئله کی گؤروردی اونو اوردان ترپتمَدن اوردا ائله دایانمالی دی.
آخشام اوستو ائوه دؤندویو زامان یولونو سحر کئچدیـیی یولدان سالدی. او کیشی دایانا یئر دئیه سن قالابالیق ایدی. بیر اؤلو آپاران ماشین دایانمیش دی، هر نه ائلییردیلر جنازه نین صافالدانمیردیلار. دئیه سن 24 ساعاتدان چوخ توللانمیش ایمیش!


text:
آمریکالیلار هئچ واخت برابرحقوقلو دیالوگ قورمورلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو روسییا مطبوعاتینا آچیقلاماسیندا پولیتولوگ فیودور لوکیانوو سؤیلهییب.
«لاکین استثنالار دا وار. بونون اوچون اساس مثال ایکینجی دونیا محاربهسینین نتیجهلریدیر. منجه، بیر داها طرفلر آراسیندا بئله بؤیوک راضیلاشما اولمایاجاق. مسکوا و واشینگتن آراسیندا راضیلاشما یالنیز طرفلرین اؤز ماراقلاریندان ایمتینا ائدجیی حالدا ممکوندور»، – دئیه او بیلدیریب.
لوکیانوو آمریکانین آرتیق روسییانین ماراقلارینی نظره آلماغا باشلادیغینی سؤیلهییب:
«بیر شئیه دقت ائدین. آمریکالیلار بیزه مولدووا و مرکزی آسییانی سسسیز-سمیرسیز وئردیلر. بئله کی، اؤزبکیستاندا سس-کویسوز سئچکی کئچیریلدی. هئچ کیم آلمازبئک آتامبایئوین حاکمیتدن راحت گئتمهسینه قیرغیزیستاندا پروبلم یاراتمیر. واشینگتن رسما مرکزی آسییادا تشببوسو بیزه وئریب. اوستهلیک، بیزیم طرفدن رگیوندا آرتیق ایستابیللیک الده ائدیلیب. بیز آمریکا اوزرینده غلبه قازانمامیشیق. سادهجه، اونلارین بیزیم ماراقلاریمیزی دا دقته آلمالارینا نایل اولموشوق».


text:
بو گون گورجستان، آذربایجان و تورکییه آراسیندا نؤوبتی بیرگه حربی تعلیملر باشلاییر.
آپا-نین گؤره، حربی تعلیملر ایونون ۱۴-دک داوام ائدجک.
گورجستاندا کئچیریلن «قافقاز قارتالی» آدلانان تعلیملرده اوچ اؤلکه سلاحلی قوهلرینین خصوصی تعیناتلی قولری ایشتیراک ائدجک.گورجستان مدافعه ناظیرلییندن بیلدیریلیب کی، تعلیملرده مقصد معاریفلندیرمه، بیلیک و تجروبه مبادیلهسی، ائلجه ده خصوصی عملیات قوهلرینین عملیات پوتنسیالینی آرتیرماقدیر.
قید ائدک کی، بو فورماتدا حربی تعلیملر آرتیق ایکی دفعه کئچیریلیب.
سونونجو تعلیملره تورکییه ائو صاحبلیگی ائدیب.


text:
برزیل
رسمی دیلی پورتاقال دیلی و پایتختی برازیلیا دیر. برزیل و یا برزیل فدراتیو جومهوریتی (شابلون:Lang-pt) — گونئی آمریکانین ان بؤیوک اؤلکهسیدیر. جوغرافی اراضیسی و اهالیسینین سایینا گؤره، برزیل دونیادا ۵-جی یئرده گئدیر. اهالیسینین سایینا گؤره، برزیل دونیا دموکراتییالاری آراسیندا ۴-جو یئری تۇتور. آتلانتیک اوقیانوسی ایله احاطه اوْلونموش اؤلکهنین شرق ساحلینین اۇزونلوغو ۷٬۳۶۷ کیلومتردیر. قوزئیدا ونزوئلا، سورینام، قایانا و فرانسه قویاناسی ایله سرحدی اوْلان برزیل، گونئیدا اروگوئه، گونئی-باتیده آرژانتین و پاراگوئه، باتیده بولیوی و پرو، قوزئی-باتیده ایسه کولومبیا ایله قونشولوق ادیر. دونیانین ۵ اینجی بویۆک اؤلکه سی اوْلان برزیلین ۱۸۶٫۱۱۲٫۷۹۴ نفر جمعیتی وار.[ برزیل اکوادور و اوْغلاق تروپیک(چوخ ایستی)ی طرفیندن ایکی یئره بؤلونور. اؤلکه مۆختلیف فلورا و فاونا ایله زنگیندیر. برزیلین اهالیسی اساساً ساهیلبویو یئرلهشن ایری شهرلرده جمع لشیب. اهالیسینین سایینا گؤره دونیانین ایری اؤلکهلریندن بیری اوْلماسینا باخمایاراق، برزیل اهالیسینین سیخلیغی آشاغیدیر. اؤلکهنین مرکزی حیصّه سینین اهالی سیخلیغی خۆصوصیله آشاغیدیر.
ایچیندهکیلر
- ۱ آدین اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشتیرما بیلیم)
- ۲ تاریخ
- ۳ جوغرافییا
- ۴ آخار سولار
- ۵ گؤللر
- ۶ ایقلیم
- ۷ اهالی و ایجتیماعی حیات
- ۸ اینضیباطی اراضیلر
- ۹ توریزم
- ۱۰ ایقتصادیات
- ۱۱ ماراقلی فاکتلار
- ۱۲ داشینما و کوممونیکاسییالار
- ۱۳ دموقرافییا
- ۱۴ دیل
- ۱۵ دین
- ۱۶ مدنیت
- ۱۷ علم
- ۱۸ شکیللر
- ۱۹ بیرده باخ
- ۲۰ ایستینادلار
- ۲۱ خاریجی کئچیدلر
- ۲۲ قایناق
- ۲۳ منابع
آدین اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشتیرما بیلیم)[دَییشدیر]
پورتوقال یا دنیزچی پدر آلوارش قابرال طرفیندن «ینی دونیا» یا بیرلشدیریلن اراضیلر اوْنون طرفیندن حقیقی خاچ تورپاغی آدلاندیریلدی (port.Terra da Vera Cruz)، داها سوْنرا بۇ اراضیلر موقددس خاچ تورپاغی آدلاندیریلدی (port.Terra da Santa Cruz). لاکین داها سوْنرا اراضینین آدی دییشیلرک تررا دو براسیل (برزیل) آدلاندیریلدی. بۇ آد، احتیماللارین بیرینه اساسن، اراضینین ساحیلینده تاپیلان آغاج نؤعو ایله باغلیدی. بۇ آغاجلاری داها سوْنرا آوروپایا ایتخال ادیلمیه باشلانیلدی. پورتوقال لیلار بۇ آغاجی پاو-برازیل (پورت. پاو-براسیل-برازیل آغاجی) آدلاندیردیلار. اوْنلار، عرب تاجیرلرینین ایستیفاده ائتدیی، برازیل آدلاندیردیقلاری (برازیل پورت. دیلینده براسیل-حرارت دمکدیر)-قیرمیزی، دیرلی آغاجین یئرینی تاپدیقلارینی دوشونوردولر. بۇ آغاج نؤعو آوروپایا آرتیق ۱۲-جی -جی اسردن ایخراج اوْلونوب، مبل و موسیقی آلتلرینین دوزلدیلمسینده ایستیفاده اوْلونوب. (اصلینده ایسه عربلر بۇ آغاجا چوْخ اوْخشایان، لاکین فرقلی، آسیانین گونئی-شرق حیصّه سینده بیتن آغاجلاردان ایستیفاده ادیردیلر) دیگر احتیمالا اساساً اؤلکنین آدی برازیل آداسینین آدیندان آمله گلیب (ایرلند میفولوژیسینا اساسن، برازیل آتلانتیک اوقیانوسدا یرلشن آدانین آدیدیر)
تاریخ[دَییشدیر]
۲۱ آوریل ۱۵۰۰-جو ایلده پورتوقال لی گمیچی پدرو آلوراس کابرول ایلک دفعه گونئی آمریکایا آیاق باسدی و اؤلکهنی پورتوقال کرالی آدینا ضبط اتدیینی اعلان ائتدی. ۱۵۳۰-جو ایللرده مارسین آلفونسو دا سووسا لیدرلییندهکی بیر کشف گزینتیسی اثناسیندا، ایستراتژی نقطهلر اوْلان یئرلره، ریوده ژانیرو، بیر ایل سوْنرا دا بۇ گونکی سانتوس شهرینین اساسی اوْلان ساو ویجنته شهرلرینی قوردولار. پیراتینینگو شهری ده، ۱۵۳۲-جی ایلده ساو ویجنته یاخینلیغیندا یۆکسک بیر اراضیده قۇرولدو. پورتوقال لارین ایسپانیا حاکمیّتینه گیردیی ۱۵۸۰-جی ایلدن ۱۶۴۰-جی ایلدک برزیل ایسپانیا موستملکهسی اوْلدو. ۱۶۴۰-جی اییلده پورتوقال لیلار برازیلیانی تکرار اله کئچیردیلر. دؤولت مرکزی ۱۷۶۳-جو ایلده سالوادوردان ریو-ده-ژانیرویا کؤچدو.
۱۶۹۸-جی ایلده ساو پاولودا بوْل میقداردا قیزیل تاپیلدی. داها سوْنرا ایچ سقمنتلره آمازون حؤوزهسینه ائدیلن کشف گزینتیلری نتیجه سینده باشقا مدنلر ده تاپیلدی. بؤلگهده مۆختلیف فودال قروپلار اوْرتایا چیخسا دا، چوْخ یاشاماییب یئنیدن بیرلیک تأمین ائدیلدی.
۱۵۷۲-جی ایلده برازیلیانی اداره باخیمیندان سالوادور و ریو-ده-ژانیرودان عبارت اوْلماق اۆزره ایکییه آییران سیستم، ۱۷-جی عصرین ایلک روبونه قدر داوام ائتدی. ۱۶-جی و ۱۶-جی عصرلرده ایسپانیالار، اینگیلیس لر، فرانسهلار و آلمانلار زامان-زامان بۇ بؤلگهنی اله کئچیرمک ایستهدیلرسه ده، موفّق اوْلا بیلمهدیلر. ۱۸۰۷-جی ایلده پورتوقال نین ناپولون بوناپارت طرفیندن ایشغال ائدیلمهسی ایله کرال عائلهسی و دؤولتین بعضی رهبرلری برزیلیا قاچدیلار و ۱۸۰۸-جی ایلده حکومت مرکزینی ریو ده ژانیرودا قوردولار. اوْ زامان برزیلین اهالیسی ۲. ۵ میلیون نفر ایدی، اوْنلاردان ۴۰۰ مین نفری آغ ایرقه، ۱. ۳ میلیون نفری زنجی ایرقینه منسوب ایدی و ۸۰۰ مین نفرینی یئرلی خالقلار تشکیل ادیردی. زنجیلر بؤیوک شکرقامیشی فرمالاریندا و مدنلرده ایشلدیلمک اۆزره ۱۵۳۸-جی ایلده آفریقادان کؤله اوْلاراق گتیریلمیشلر. ۱۸۱۹-جو ایلده ناپولونون آوروپا دؤولتلرینه مغلوب اوْلماسی نتیجه سینده پورتوقال کرالی، قارداشی اوْغلو دون پدرونو، برزیل عۆمومی قوبرناتورو تعیین ائدهرک پورتوقال یا گئری دؤندو.
۱۸۲۲-جی ایلده پورتوقال مجلیسی ایلک کولونییا سِمتینه گئری دؤنمک ایستینده، برزیللیلار، دون پدرو ژوسه بونی فاجعه داندرادا سیلوانین لیدرلیینده موستقیللیک حرکتلرینی باشلاتدیلار و ۷ سپتامبر ۱۸۲۲-جی ایلده موستقیللیکلرینی اعلان ادیب، ۱۸۲۴-جو ایلده لیبرال بیر آنا یاسا قبول ائتدیلر. برزیل ایستیقلال ساواشینده موباریزه نتیجهنینده برزیل قالیب گلیر. نیظامسیز دؤیوشلردن سوْنرا پورتوقال لیلار برزیلین موستقیللیینی قبول ائتمک مجبوریتینده قالدیلار. برزیل ۱۸۸۹-جو ایله قدر کراللیقلا ایداره ائدیلدی.
لاتین آمریکاسیندا ان اۇزون مدت کراللیقلا ایداره ائدیلن تک اؤلکه برزیل ایدی. ۱۸۳۱-جی ایلده دون پدرو، اوْغلو ایکینجی دون پدرویا تاختی ترک اتمیی طلب ائتدی. ۱۸۳۵–۱۸۴۵ جی ایللرده اؤلکهنین اوْلان جومهوریتی طرفدارلاری ایله فارراپوس ساواشی باش وئریر. ایکینجی دون پدرو زامانیندا مۆعاصیر برزیلین تمللری آتیلدی. ۱۸۸۸-جی ایلده ۸۰۰ مین کندلییه آزادلیق وئریلدی. ۱۸۸۹-جو ایلده قانسیز بیر ضربه ایله کراللیق ایدارهسی ییخیلاراق جومهوریتی ایدارهسی قۇرولدو. ۱۸۹۶–۱۸۹۷-جی ایللرده کانودوس ساواشی باش وئریر کی، هدف ایمپریانین برپاسی ایدی. ۱۹۱۲–۱۹۱۶ ایللرده اؤلکهده نؤوبتی وطنداش ساواشی (کونتستادو ساواشی). ۱۹۱۴-جو ایلده سیاسی بیرلیگی تأمین ادن برزیل، بۆتون دونیا اؤلکهلری طرفیندن تانیندی.
۱۹۳۹-۱۹۴۱-جی ایللرده برزیل اؤز بی طرفلیینی اعلان ائتدی. لاکین سوْنرالار آنتیفاشیست کوالیسییایا داخیل اوْلدو. ۱۹۴۵-جی ایل ۱۸ آوریلده برزیلدا سیاسی محبوسلار اۆچون آمنیستییا اعلان ائدیلدی. ۱۹۴۵-جی ایلین مئییندا سئچکی حاقیندا قانون قبول ائدیلدی. اله همین ایل ۲۸ مئیدا سیاسی پارتییالارین فعالیّتینه ایجازه وئریلدی. ۱۹۴۷-جی ایلین سپتامبریندا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا «باتی یاریمکورهسینین بیرگه مۆدافیهسی حاقیندا» پاکت ایمضالاندی. ۱۹۵۲-جی ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-لا ساواش یاردیم حاقیندا سازیش ایمضالاندی. ۱۹۶۰-جی ایل ۲۱ آوریلده باشکند ریو-ده-ژانیرودان برزیلیا کؤچورولدو. ۱۹۶۷-جی ایلده اؤلکهده ینی آنا یاسا قبول اوْلوندو، اؤلکهده آوتوریتار رژیم گۆجلندی. آرژانتین ایله ۱۹۸۰-جی ایلده آتوم انرژیسیندن ایستیفاده حاقیندا سازیش ایمضالاندی. بئله بیر سازیش عیراقلا دا باغلاندی. ۱۹۸۱-جی ایلده نیکاراگوئه، ۱۹۸۲-جی ایلده اکوادورلا سازیش باغلاندی. ۱۹۸۳-جو ایلده برزیل و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اوزایدا راکتلردن ایستیفاده حاقیندا سازیش باغلادیلار. برزیل لاتین آمریکاسی اؤلکهلری ایچریسینده اوزایا ایلک صونعی پیک گؤندرن اؤلکه اوْلدو.
جوغرافییا[دَییشدیر]
برزیلین قوزئی و گونئی نقطهسی آراسینداکی نؤقطهله شرق و باتی نقطهلری آراسینداکی مسافه آز قالا بیر-بیرینه برابردیر (۴۲۲۵&نبسپ؛km). عمومیتله سطح شکیللری ایکی گئنیش بؤلمهدا آراشدیریلیر.
۱. قوزئیدا آمازون چایی حؤوزه سینین، باتیده پولونا و پاراگوای چایی سیستمینین گئنیش دوز دوزنلیکلری. ۲. شرقدهکی برزیل یۆکسک یایلالاری و شیمالینداکی جویانا یایلالاریدیر. ایکی گئنیش چای سیستمی، ایکی یۆکسک داغلیق بؤلگه آراسیندا سرحدسیز بیر حال آلیر. آز قالا بۆتون برزیلین یاریسیندان چوْخو دنیز سوییهسیندن ۲۰۰ متردن آز یۆکسک یئرلر اوْلماسینا باخمایاراق، اهالیسینین حاکم قیسمی داها چوْخ یۆکسک یئرلرده یاشاییر. اؤلکهنین آز قالا ۴٪-i دنیز سوییهسیندن ۹۰۰ م یوکسکلییندن چوْخدور. برزیلین ان یۆکسک داغی پیجو دا باندیرا اوْلوب، ۲۸۹۰ م-دیر.
آخار سولار[دَییشدیر]
بؤیوک آمازون چایی دونیانین ان گئنیش و چوْخ سولو چاییدیر. پرودا آند داغلارینین شرقیندن چیخیر و برزیل دوزنلیکلری ایچینده آخیر. آتلانتیک اوقیانوسیندان پرو ایچریلرینه قدر چای نقلیاتینا الوریشلیدیر. دنیزه تؤکولدویو یئرده مۆختلیف کاناللار و بیر چوْخ آدالار میدانا گتیریر. ان بؤیوک آدا ماراژو آداسی اوْلوب، ۲۶ km2دیر. آمازونون اهمیتلی قوْللاری، توکانتینس، آراگوایا، خینگو و توپاژوستور. دیگر اهمیتلی چایی، پولونا چاییدیر.
گؤللر[دَییشدیر]
برزیلدا ایکی اهمیتلی گؤل واردیر. بونلار لاگوا دوس پاتوس و لاگوادیر.
ایقلیم[دَییشدیر]
عمومیتله برزیلین ایقلیمی هر طرفده عینی اوْلدوغو فرض ائدیلسه ده، اؤلکهده مۆختلیف ایقلیم فرقلیلیکلری گؤرولور. برزیلدا گؤرولن ان یۆکسک ایستیلیک قوزئی-شرق آلچاق بؤلگهلرینده قید ائدیلمیشدیر. بورادا آبسوربه ائدیلن یۆکسک میقدارداکی گونش شوالاری، ایستیلیگی ۳۸&نبسپ؛ °سی'یه قدر یوکسلدیر. قوزئیدا آمازون حؤوزهسینده الده ائدیلن نتیجهلره گؤره ایلین چوْخو نملی و ایستی کچمکدهدیر.
قوزئی-شرق ساحللری تروپیک (چوخ ایستی) نملی بیر ایقلیمه صاحب اوْلوب، قیشلا بیرلیکده گلن یاغیشلی فصل (مئیدان اۇکتوبر ا قدر) قوزئی ساحللرینه سویوق هاوا گتیریر. قوزئی-شرقدهکی نملی بؤلگهلرین ایچ سقمنتلری صحرادیر. برزیلین قوزئی-شرقینده سرتاو دییلن داواملی قوراق بؤلگهلرده کاکتوس و دیگر بیتکیلر اوْلور. آمازون بؤلگهسی خاریج یاز مؤوسومو یاغیشلی فصلدور. ایلین گئری قالان زامانیندا هاوا نورمال کئچیر. عمومیتله ساحلدن ایچری گئتدیکجه یاغینتی آرتیر. آنجاق نملی یاغیش گتیرن چَتین کولکلر، ایچ قیسیملره گئتدیکجه داغ مانلریله قارشیلاشیر. ساو پاولونون تام جنوبوندا ایتاپانهاو بؤلگهسینده سرره دو مار باریری (ستی) ساحهده ۴۵۰۰&نبسپ؛ مم یاغیش دوشمهسینه سبب اوْلور.
ایقلیم شرطلرینی نظارت ادن ان اهمیتلی فاکتور، یۆکسکلیکدیر. چونکی اوْرتالاما ۳۰۰ م یۆکسکلیک اۆچون تخمیناً ۱٬۸&نبسپ؛ °سی ایستیلیک دۆشور. بۇ سببله ۲۰°گونئی پاراللینده ایشتیراک ادن و ۸۵۰ م یۆکسکلیکدهکی بلو نوریزونته شهرینده ایللیک ایستیلیک اوْرتالاماسی ۲۰&نبسپ؛ °سی'دیر. گونئی برزیلداکی ۹۰۰ متر یۆکسکلیکدهکی پلاتولاردا چوْخ واخت قار یاغماقدادیر.
بیتکی اؤرتویو و حئیوانلار
بیتکیلر عمومیتله ایقلیم و توْرپاق وضعیتینه مؤحکم باغلیدیر. برزیل بیتکیلری اۆچ قروپدا آراشدیریلیر.
مشهلر: آز قالا برزیلین یاریسی مشهلرله اؤرتولودور. مشهلر دؤرد آنا قروپدا توْپلانیر: سلوا، ماتا، آراوجاریس، جااتینیا. آمازون حؤوزهسینده ایشتیراک ادن اکواتوریال دایاز یاغمور مشهلریندهکی آغاجلارا «سلوا» دئییلیر. دونیانین ان بؤیوک تروپیک (چوخ ایستی) یاغیشلی مشهلریدیر. اکینچیلیک ترمینلری آراسیندا چوْخ معنالی بیر ترمین ده شرقی برزیلین تروپیک (چوخ ایستی)، یارپاقلارینین یاریسینی تؤکن «ماتا» تعبیریدیر. بۇ مشهلر برزیلدا یاخشی تورپاغین، هوموسون و گئنیش فرمالارا اۇیغون یئرلرین بیر سمبولودور. بۇ آغاجلار کسیلهرک اکینچیلیک اۆچون اوْرقانیک باخیمدان زنگین توْرپاقلار الده ائدیلیر.
برزیلین گونئی یۆکسک داغلارینداکی مشهلرده اوْلان «آراوجاریا» آغاجی، برزیلدا اینشاات تاختا-شالبانی اوْلاراق چوْخ ایستیفاده ائدیلیر. خۆصوصیله سۆرعتله توسعه ادن شهرلرده تؤکولن بتونلارا شکیل ورمک اۆچون، قورولوش یاردیمی اوْلاراق ایستیفاده ائدیلمکدهدیر. آنجاق چوْخ ایستیسمار ادیلدیی اۆچون توکنمه تهلوکسیله قارشی-قارشییادیر. جااتینگا دییلن مشه، اؤلکهنین قوزئی-شرق بؤلگهسیندهدیر. بورادا لوکوستلار و صحرا/چؤل بیتکیلری اوْلور.
ساواننالار: عمومیتله اوْتلوقلار باخیمیندان برزیلین مرکز قیسیمینین بؤیوک بیر حیصّه سینی اؤرتور. برزیلین ینی باشکندی براسیلیا بۇ سووان بؤلگهسینده قۇرولموشدور. شیمالی آمریکاداکی چاییرلار قدر بیر مونبیت اراضی دییل.
اوْتلاقلار: کامپوس دییلن اوْتلاقلارین باشلیجالاری برزیلین جنوبوندا و بعضی یاخشی سولانان مرکز پلاتولاردا ایشتیراک ادیر. آمازون بؤلگهسینده ده اوْتلاق اراضیلر تاپیلیر
برزیلدا حئیوانلار، بالیقلار، قوشلار و بؤجکلر ایستیقامتیله چوْخ فرقلیلیکلر گؤستریر. آسیا، آفریقا حتی قوزئی آمریکا ایله مؤ قایسه ائدیلسه برزیلدا بعضی بؤیوک ممهلیلرلر یوْخدور. قوزئیداکی مشهلر حئیوانلار باخیمیندان، میمون و قوشلار باخیمیندان زنگیندیر. بالیق کیمی بعضی حئیوانلاردان تیجاری اوْلاراق ایستیفاده ائدیلیر. بؤجکلر اکینچیلیک اۆچون جدی تهلوکه ایفاده اتمکدهدیر. ۲۰۰ نؤعدن چوْخ زهرلی ایلان مؤوجوددور. آنجاق ایلانلار نادر اوْلاراق مسکونلاشما یئرلرینده گؤرونور. بیر چوْخ وحشی حئیوانلار اوْولانماق سببیله نسلی کسیلمیشدیر
اهالی و ایجتیماعی حیات[دَییشدیر]
اهالی: برزیل، ایجتیماعی احتیاطی باخیمیندان چوْخ بؤیوک فرقلیلیکلر ایفاده ادیر. گونئی سقمنتلری، داها چوْخ شهرلشمیش، داها چوْخ ضنایع لشمیش، سیاسی و ایجتیماعی آغیرلیغا مالیکدیر.
قوزئی و قوزئی-شرق بؤلگهلری ایسه، چؤل بؤلگهلر اوْلوب، داها چوْخ آریستوکراتلاشمیشتیر. بۇ سببدن اؤتری تاریخچیلر برزیلدان بحث ادرلرکن، قوزئی و قوزئی-شرقدهکی قدیمی اکینچیلیکله مشغول اوْلان آریستوکرات صینیفله، گونئی بؤلگهدهکی ضنایع لشمیش دموکرات ایجتیماعی صینیفی بیر-بیریندن آییریرلار.
برزیلدا اهالی آرتیمی چوْخ یۆکسکدیر. ایگیرمینجی عصرین سوْنلاریندا دونیانین ان سیخ اؤلکهلریندن بیری اوْلاجاغی تخمین ائدیلیر: برزیل اهالیسی ۴ اتنیک قروپدا بیرلشیر: یئرلی قیرمیزیدریلیلر، کولونیزاتور پورتوقال لیلار، آفریقا زنجیلری و ۱۸۵۰-جی ایلدن بری آوروپا و دیگر مملکتلردن گلن گؤچمن (مهاجیر) لاردیر. سیاهییاالما قیدلرینه گؤره اهالینین ۶۲٪i آغلار، ۱۱٪i زنجیلر، ۲۷٪ i قهویی دریلیلردن میدانا گلیر.
آنجاق فرقلی ایرقلر آراسیندا اولنمهلر سببیله متیس خالق آرتماقدادیر. برزیلیا خاریجدن گلنلر اوْلدوقجا چوْخدور. هله ده برزیلدا ۳۰۰. ۰۰۰ اینسان، پورتوقال وطنداشی اوْلاراق یاشاییر. ۱۸۷۵ ایله ۱۹۶۰-جی ایللر آراسیندا برزیلیا ۵ میلیون آوروپالی کؤچ ائتمیش دیر.
عائلهده آتا حاکمدیر. آنجاق سوْن زامانلاردا بۇ حاکمیّت زیفلمیشدیر.
برزیللیلار یاز و هاوانین نورمال اوْلدوغو قیش گونلرینده کوچهیه تؤکولورلر. اولرینی آچیق، آنجاق کؤلگهلی یئرلره اینشا ادیرلر. موسیقی و سامبا خالقین چوْخ چوْخ رغبت اتدیی اوْیونلاردیر. ایدمانین هر نؤعو توسعه ادیر. خۆصوصیله فۇتبولدا دونیادا سؤز صاحبیدیر. ۱۹۵۸، ۱۹۶۲، ۱۹۷۰، ۱۹۹۴، ۲۰۰۲-جی ایللرده دونیا کوبوکونو قازانمیشدیر.
اهالینین بیر قیسمی ساحلدهکی مسکونلاشما مرکزلرینده توپلانمیشدیر. ان اهمیتلیلری ساو پاولو اؤلکهنین کؤهنه باشکندیدیر. ینی قورولان باشکند براسیلیا، سالوودور، پارتو آلگره دیگر اهمیتلی شهرلردندیر.
اینضیباطی اراضیلر[دَییشدیر]
برزیل ۲۲ ایالتدن میدانا گلن فدرال بیر جومهوریتیدیر. باشچیلیق سیستمی ایله ایداره اوْلونور. مجلیس، سنات و میللت مجلیسیندن میدانا گلیر. هر ایالتدن ۳ سناتور ۸ ایللیینه، میللت وکیللری ۴ ایللیینه سچیلیرلر. ایالتلرده آیریجا خالق طرفیندن سچیلن بیر قوبرناتور و موستقیل موهاکیمه اوْرقانلاری اوْلور. اوْخوجو-یازار ۱۸ یاشینی دولدورموش هر برازیلیالینین سس ایستیفاده ائتمهسی مجبوریدیر. ۶۷ یاشیندان بؤیوک اوْلانلار اۆچون سس ورمک مجبوری دییل. وئرگیلر ایالتلر طرفیندن توْپلانیر.
توریزم[دَییشدیر]
ایقتصادیات[دَییشدیر]
برزیل ایقتصادیاتی ایکینجی دونیا ساواشیندن سوْنرا قیسا بیر دورغونلوق گؤسترمهسینه باخمایاراق، سوْنرادان بؤیوک بیر توسعه گؤسترمیشدیر. آنجاق اینفلیاسییا %i باخیمیندان دونیادا ان ایرلی اؤلکهلر آراسیندا اوْلوب، مینلی رقملره چاتمیشدیر. ۱۹۶۷ و ۱۹۸۶-جی ایللردیکی دفعه پول واحیدی دییشدیریلمیشدیر.
اکینچیلیک: برزیل، صنایعسینین اینکیشافینا باخمایاراق، عمومیتله اکینچیلیک اؤلکهسیدیر. اراضینین یاریدان چوْخو یئیجک محصوللاری اوْلماسینا باخمایاراق ینه ده یئیجک احتیاجینین بیر قیسیمینی خاریجدن ایدخال اتمکدهدیر.
برزیل دونیانین ان بؤیوک قهوه اۆرتیم (تولید) چیسی و ایخراجاتچیسیدیر. آنجاق بۇ قهوه آمریکا قیطعهسیندهکی اؤلکهلرین احتیاجینی آنجاق قارشیلاییر. پامبیق اۆرتیم (تولید) ی دا توسعه ائتمیش دیر، قهوه ایله بیرلیکده کورس قایناغینی تشکیل اتمکدهدیر. شکرقامیشی و کاکاونون دا آز بیر قیسیمینی ایخراج ائتمهسینه باخمایاراق، بؤیوک بیر قیسیمینی داخیلی ایستهلاک اۆچون ایستیفاده ادیر.
قیمتلی تاختا-شالبانلیق آغاجلار، دۆیو، تزه پاخلا، پامبیق، قهوه، شکرقامیشی، کاکاو و قارغیدالی باشلیجا محصوللاریدیر. اؤلکهنین بعضی یئرلرینده آز میقداردا پورتاغال، بانان، یرفیستیغی، توتون، لیف و بعضی تروزلر یتیشدیریلیر.
برزیل مالدارلیقدا دونیانین قاباقدا گلن اؤلکهلریندندیر. فرمالاردا بوْل میقداردا ات اۆچون مال یتیشدیریلیر. برزیلدا اکینچیلیک ایکی قروپا آیریلیر:
۱. ریو دا ژانریونون قوزئی قیسیملرینده اساس اۆصوللارلا ائدیلن اکینچیلیک؛ ۲. اؤلکهنین جنوبوندا داها چوْخ مۆعاصیر آلتلرله ائدیلن اکینچیلیکدیر. مشهچیلیک و بالیقچیلیق: برزیلدا مشهلردهکی آراوجاریا آغاجلاری تاختا-شالبانچیلیقدا گئنیش شکیلده ایستیفاده ائدیلیر. آمازون مشهلریندهکی مشهلر، ینی ینی اۆرتیم (تولید) ا گیریر. بال مومو، قابیقلی بیتکیلر، زامک آغاجی، ساتیشا چیخاریلا بیلر مشه محصوللاریدیر. آنجاق بۇ بیتکیلرین هئچ بیری هله ساتیشا چیخارما مۆحیطینه گیرممیشدیر. مشه محصوللاری عینی زاماندا طیب ساحهسینده ده ایستیفاده ائدیلیر. ایپیه سیروپو، کوْکاین، تیریک وس. نارکوتیکلر بۇ تیپ مشه محصوللاریندان الده ائدیلیر. بالیقچیلیق گون کچدیکجه آرتیر و اؤلکه ایقتصادیاتینا بؤیوک روْل اوْیناییر
صنایع: سوْن ایللرده برزیل ممول صنایع محصوللاری ایخراجاتی، اکینچیلیک محصوللاریندان داها چوْخ اوْلموشدور. صنایعده الکتریک و انرژی احتیاجینی اؤنلهمک اۆچون دونیانین ان بؤیوک هیدرو-الکتریک مرکزسینی قورموشدور. ۱۹۷۶-جی ایلده باشلانیلان بۇ ایتایپو آنباری ۱۹۸۰-جی ایلده تاماملانمیشدیر، ۱۰۰ میلیارد kilowatt/ساعتدان چوْخ الکتریک انرژیسی اۆرتیم (تولید) ائده بیلیر. ۱۹۷۷-جی ایلده آلمانلارلا تکنیکی ایشداشلیق ائدیلهرک نۆوه مرکزلار ایشلدیلمهیه باشلانمیشدیر. دمیر-پولاد، توْخوما، کاغیذ، شوشه، تکر، پلاستیک وس. امالیندا فابریکلر قۇرولاراق، اؤز-اؤزونه چاتاجاق حالا گتیریلمیشدیر. ایللیک پولاد اۆرتیم (تولید) ی ۲۰ میلیون تونا چاتمیشدیر.
مدنلر: برزیل زنگین مدن یاتاقلارینا مالیکدیر. اوْن سککیزینجی عصردن اعتباراً زنگین قیزیل، آلماز مدنلری تاپیلمیشدیر. برزیل عینی زاماندا دونیانین ان بوْل دمیر احتیاطلارینا مالیکدیر. آماپو بؤلگهسینده بوْل میقداردا مانقان چیخاریلیر. سالوادور یاخینلاریندا نفت تاپیلمیشدیر. برزیلدا چوْخ آز کؤمور یاتاقلاری وار. . خاریجدن ایدخال یولو ایله احتیاجینی اؤدییر
نقلیات: برزیلین نقلیات چتینلیگی اهمیتلی مسئلهلردندیر. جوغرافی قورولوشوندان اؤترو مۆعاصیر قۇرو یوللارینین قورولماسی گجیکمیشدیر. ینی ینی نقلیات توسعه ادیر و مۆعاصیر هاوا لیمانلاری قورولور. آمازون چایی و قوْللاری اۆزرینده گمیچیلیک و نقلیات یۆکسک سوییهدهدیر.
ماراقلی فاکتلار[دَییشدیر]
- برزیلدا هئچ کس و هئچ واخت واختیندا گلمیر، اگر سیز آخشام ساعت ۶-دا قوناقلاری دعوت اتدینیزسه، گؤزلیین کی، اوْنلار ۸–۹دان تئز اوْلمایاراق یاواش-یاواش ییغیلماغا باشلایاجاقلار. حتیتیلویزیونلاردا خبرلر و سریاللار ۱۰–۱۵ دقیقه گئج باشلانیر.
- پوللا نقد اؤدمک قبول ائدیلمیر، پراکتیک اوْلاراق هر شئیده و همیشه کردیت کارتلاریندان ایستیفاده ادیرلر.
- اگر سیز نقد پوللا حسابلاشماغا قرار وئردینیزسه، اوْنا حاضیر اوْلون کی، دقیق تسلیم ائتمهنی سیزه بورادا وئرمهیهجکلر.
- سان-پاولو ساکینی اۆچون قوْرخونج ترافیک نورمال شئیدیر. هر بیر ساکینه ۱۱-میلیونلوق شهرده ان آزی ۳ ماشین دۆشور.
- برزیللیلار دمپایی (خاوایاناس) پلاستیک شاپ-شاپلاریندا کوچهده گزمیی خوشلاییرلار. حتی باهالی رستورانلاردا و گئجه کلوبلاریندا دا شاپ-شاپلاردا اوْلان اینسانلارلا قارشیلاشماق اوْلار.
- قوارانا و کوْکا-کوْلا — ان مشهور الکولسوز ایچکیلردیر.
- سوالا: "ایشلر نجهدیر (تودو بم)؟"، یالنیز بیر جواب موختلیفی مؤوجوددور — «هر شئی یاخشیدیر (تودو)». حتی اگر هر شئی تماماً یاخشی دییلسه و یا حتی پیسدیسه، جواب ورمک لازیمدیر — «هر شئی یاخشی دیر».
- برزیلدا میمونلاری تاپماق چوْخ چتیندیر.
- کوچهلرده چوْخ تهلوکهلیدیر، بۇنا گؤره هئچ کس و هئچ واخت آخشاملار قارانلیق دؤنگهلر اۆزره گزمیر. اۇشاقلاری عمومیتله بعضی کوچهلرده گزمهیه بوراخمیرلار.
- هامیدا، حتی چوْخ کاسیبلاردا، قۇللوقچو وار، هانسی کی، ائوی تمیزلییر و یئمک حاضیرلاییر.
- ائوده هئچ کیمده دؤشمهده خالچا و دیوارلاردا دیوار کاغیذی یوْخدور.
- هر ائوده ان آزی ۲–۳ وان اوْتاغی وار، برزیللیلار تصوّر ائده بیلمیرلر کی، روسلار بیر وان اوْتاغی اوْلان ائوده نجه یاشاییرلار.
- برزیلدا یئمک چوْخ موْنوتوندور (یکنواخت) — دۆیو، بیشیریلمیش پاخلا، قیزاردیلمیش کارتوف، سالات و قیزاردیلمیش مال اتی گونده ایکی دفعه هر گون یئییلیر.
- کوچهده همیشه و هر یئرده چوْخ دیلنچی و بومژ اوْلور. نزیر ایستهمک، حتی اگر سن گنجسنسه و ساغلامسانسا، ایش فعالیّتینه یارارلی برزیللی، بیابیرچی حساب ائدیلمیر.
- برزیللیلار چوْخ صؤحبتجیل و اۆنسیتلی خالقدیر، اوْنلار بیر-بیری ایله کوچهده، ماغازادا، ایجتیماعی نقلیاتدا یۆکسک سسله دانیشماغی خوشلاییرلار.
- دیگر طرفدن، جاوان اینسانلارین کوچهده «آی قیز، گل تانیش اوْلاق» کیمی تکلیفلری جدی حساب ائدیلیر.
- برزیللیلار پیوهنی و کاشاسانی (شکر چوغوندوروندان آراق) سئویرلر.
- قیمتلر برزیلدا دونیا قیمتلریندن ۲–۳ دفعه یۇخاریدیر. بۆتون ایدخال ماللارینا وئرگی قویولور.
- برزیلدا اهالیسینین ۱۵٪ یازیب-اوْخویا بیلمیر، اما تخمیناً ۳۰٪ اهالی فونکسیونال ساوادسیز حساب ائدیلیرلر.
- برزیللیلار گونون و گئجهنین ایستنیلن واختی قهوه ایچمیی سئویرلر، حتی بالاجا اۇشاقلارا بئله تئز-تئز قهوه ایچمهیه ایجازه وریرلر.
- برزیللیلار شیرنیاتا چوْخ دوشکوندولر.
- حتی برزیلدا چوْخ کؤهنه یاشاییش اولری ایچریده چوْخ یاخشی وضعیتده دستکلنیر، چونکی هر بیر کیریهچی مجبوری صورتده کوندومینات اؤدمهلیدیر.
- اوْرتا آمار برزیللیسینین سویملی مشغولیتلری:
- دوْستلارلا فۇتبولا باخماق و چوْخ پیوه؛
- شوخاسکو (بیزیم کبابیمیزین برزیل نؤعو) یمهسی و چوْخ پیوه؛
- چیمرلیک (هارادا پیوهنین ایستیفادهسی بیرده چیخاریلمامیشدیر، بعضی حاللاردا پیوه کوکوس سویویلا عوض ائتمک اوْلار)
- ایلده ان اهمیتلی بایرام — میلاددیر. ینی ایل بورادا آیریجا قید اتمیرلر.
- برزیللیلارین اکثریتی — کاتولیکلردیر، تخمیناً ۷۰٪ اهالی هر بازار کلیسایه گئدیر.
- قدیمی برزیل سحر یمیی — پندیر چؤرییدیر، یتیشمیش پاپیا و یوقورت و یا بیر جام قهوه.
- برزیللیلار هئچ واخت دونوز اتینی پراکتیک اوْلاراق یمیرلر، دینی ایناملارا گؤره یوْخ، سادهجه اوْنلار دونوز اتینی پیلی و آغیر یئیجک حساب ادیرلر.
- برزیلین جنوبوندا داها چوْخ ساریساچلی و گؤیگؤز برزیللیلار اوْلور، بۆتون برزیللیلار قاراساچ و قارابوغدایی دییل.
- برزیلدا قادین بدنینین مؤهوم حیصّه سی آرخاسی حساب ائدیلیر. حساب ائدیلیر کی، اوْ نه قدر بؤیوکدوسه، بیر اوْ قدر جازیبهلیدیر.
- سریاللار و فۇتبولتیلویزیوندا هئچ واخت بیر واختدا گؤستریلمیر، چونکی انلیکرانلی صنعتین هر ایکی شاه اثرینه باخیش برازیلیالینین گوندهلیک معیشتینین آیریلماز حیصّه سیدیر.
- یۆکسک قیمتلره گؤره حتی سوپرمارکتده محصوللار اۆچون مؤهلتلی کردیت کارتییلا ۲–۳ آی اؤدمیی قبول ائدیلمیشدیر.
- اینگیلیس دیلی برزیلدا سیزه کؤمک ائتمهیهجک.
- برزیللیلار اصل وتنپرورلردیرلر. براسیل یازیسییلا فوتبولکا و برزیل بایراغی هر بیر برازیلیالینین ایشکافیندا وار.
- ارده اوْلمایا بورادا احتیاطلا یاخینلاشیرلار.
- عائلهده ۳-جو اۇشاق — بۇ مینیمومدور، عائلهده ۲ اۇشاقلی پراکتیک اوْلاراق یوْخدور.
- بؤیوک میقداردا کاسیب اینسانا و پروبلمه باخمایاراق، برزیللیلار پلانتده ان خوشبخت میللتلردن بیریدیرلر.
- کارناوال واختی بۆتون اؤلکه دینجلیر (کارناوال میلّی بایرامدیر).
- چوْخ تمپرامنتلی و قیسقانجدیر برزیللیلار.
- برزیللیلار عائلهلره چوْخ باغلیدیرلار، حتی اۇزاق قوهوملارلا بئله چوْخ یاخین و سیخ موناسیبتدهدیلر.
داشینما و کوممونیکاسییالار[دَییشدیر]
دموقرافییا[دَییشدیر]
۲۰۰۰-جی ایلده آپاریلمیش سیاهییا آلمانین نهاییلارینا اساساً برزیلین اهالیسی ۱۶۹. ۸۷۲. ۸۵۶ نفر اوْلموشدور. ۲۰۰۹-جو ایلده ایسه برزیلین اهالیسی ۱۹۲٬۲۷۲٬۸۹۰ نفر اوْلموشدور. اؤلکه هم اهالیسینین سایینا گؤره، هم ده اراضیسینین بؤیوکلویونه گؤره دونیادا ۵-جی یئرده دایانیر. اهالیسینین بؤیوک حیصّه سی شهرلرده یاشاییر. اۇربانیزاسییا سوییهسی ۸۳. ۷۵٪ تشکیل ادیر. اهالیسینین بؤیوک حیصّه سی آغدریلی و قاریشیق ایرقه مخصوص اینسانلاردان عبارتدیر.
دیل[دَییشدیر]
برزیلین رسمی دیلی پورتوقال دیلیدیر.
دین[دَییشدیر]
خالقین ۹۰٪i روم کاتولیک کلیساسینه منسوبدور. % ۵ اطرافیندا پروتستانتدیر. برزیلدا دیگر بیر دینی قروپ، روحچولار (ایسپیریتوالیستلر) دیر. بونلارین ۲ میندن چوْخ ییغینجاق یئرلری واردیر.
مدنیت[دَییشدیر]
علم[دَییشدیر]
اوْخوما-یازما بیلمینلرین نیسبتی بعضی چؤل بؤلگهلرده چوْخ یۆکسکدیر. ساو پاولو، ریو گرانده دو سول، میناس گرایسدا ایسه آشاغیدیر. آنا یاسادا تحصیل اۆچون دؤولت گلیرلرینین % ۱۰ی آیریلمیشدیر. اساس تحصیل مجبوردور. اۆچ نؤع اساس مکتب واردیر. مشهور اوْلانی دؤولت اساس مکتبی اوْلوب، ایالت ایدارهچیلری طرفیندن ایداره ائدیلیر. ایکینجیسی بلدییه مکتبلری، اۆچونجوسو ده خۆصوصی اساس مکتبلردیر. اساس مکتب ۴ ایلدیر و ۷ و یا ۸ یاشیندا شاگیرد قبول ائدیلیر. اوْرتا مکتبلر قوزئی آمریکاداکی اوْرتا مکتبلره بنزدیلیر. برزیلدا ایلک بیلیم یوردو ۱۹۲۰-جی ایلده قۇرولموشدور. بۇنونلا بیرلیکده ۲۰-جی عصرده ده دقته دَیَر اینکیشافلار اوْلوب ینی بیلیم یوردولر ده قۇرولدو. بعضی بیلیم یوردولر کلیسانین ایدارهسی آلتیندادیر. ان بؤیوک بیلیم یوردو برزیل بیلیم یوردو اوْلوب، ریو دا ژانریودادیر.[۹]
شکیللر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
* برزیل، a biodiversity hotspot
- A Brazilian grouplog to show brazilian pictures An independent source of pictures and information.
- The Council on Hemispheric Affairs Another independent source of news and opinion on Latin America
- Comprehensive and updated sources, non-profit guide
- Accommodation in Brazil — Guide courtesy of the Brazilian embassy in London, UK
قایناق[دَییشدیر]
منابع[دَییشدیر]
- ↑ Demographics. Brazilian Government. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 17 November 2011. یوْخلانیلیب8 October 2011.
- ↑ Libras, Brazilian Portuguese sign language, is officially recognized as a legal means of communication in Lei 10.436. Brazilian Government. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 10 September 2010. یوْخلانیلیب23 July 2015.
- ↑ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 – Cor ou raça (PDF). یوْخلانیلیب7 April 2012.
- ↑ Jonathan Watts & Donna Bowater. Dilma Rousseff impeached by Brazilian senate. The Guardian. یوْخلانیلیب31 August 2016.
- ↑ "Brazil". IBGE population estimates.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
imfوارد نشدهاست
- ↑ GINI index (World Bank estimate). World Bank. یوْخلانیلیب9 November 2016.
- ↑ 2015 Human Development Report Summary. United Nations Development Programme (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
- ↑ http://www.ibge.gov.br/servidor_arquivos_est/ Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE): censo demografico 2000


text:
Sunday, August 25, 2013
بو ایکی صفحه بیر یانا، قالان 300 صفحه ده بیر یانا!
اونلاری آسیمیله اولموش قدیم بیر نسیل ده یئتیشمه یه (البته کال یئتیشمک!) باغلادیم!
هر حالدا ، دونن گؤردوم، حیدر بیات جنابلاری خبر وئریب، بونا گؤره مهرنامه یه بیر جوابیه (نقدی بر گفتگوی مهرنامه با سید جواد طباطبائی) یازیب، و اونلار دا یاییبلار. آنجاق بوندان گیلئلی ایدی کی یازیسینی یانلیش ائدیت ائدیبلر؛ و من ده ماراقلی اولدوم ، او جوابیه نی اوخویام.
سون دؤنه بیر درگی آلدیغیم زامان، فیکر ائلیرم 500-600 تومن وئرمیشدیم! دلیل ده بللی دیر؛ کی اینترنت وار دیر و بونا گؤره مجله - یا گونده لیک اوخومورام! بوگون یولدا، بیر درگی ساتان کیوسک قاباغیندا دایاندیم؛ گؤردوم هن! "فوتبالیستها"دان سونرا، تورکجه درگی ساتمایان تورک درگی ساتان، نئچه دنه "مهرنامه"ده دؤشویوب قاباغینا! مهرنامه 300 صفحه لیک ، قالین بیر درگی دیر! یانامیاسیز! چئویردیم گؤردوم حیدر بیاتین الشدیریسی درگی نین اوللرینده. تصمیم توتدوم آلام، و قیمتینه باخدیم! 10000 تومن ایدی!
اؤزومله دئدیم کی تله سمه ییم! بیات جنابلاری، اؤزو مقاله سینی پایلاشار من ده اوخویارام!! نیه بونا 10000 وئریم آخی؟! هئچ من بو نئچه ایلده بئش قیران اؤز دیلیمه یاردیم ائتمه میشم آخی!!؟ نئچه آددیم اوزاقلاشاندان سونرا بئله دوشوندوم: "حئیدر بیاتـین تورک دیلی و آزربایجان کولتوروندن ائتدیگی مودافیعه، مهرنامه نین بو سایی سی، اولدوقجا دَیَرلی ائتمیشدیر". گئری دؤنوب و او درگی نی آلدیم.
Posted by Aydın Kasaei at 9:47 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Bölüm: مرکز تحقیقات و استراتژی حزب
!!! تجزیه طلب، هؤویت طلب، طلب-طلب !!
گونئی آذربایجان میللی حرکتینین دئییم و یازینلاریندا طلب سؤزونو چوخونلوقلا ائشیتمئکده و گؤرمهکدهییک. اؤرنهک اولاراک بیر نئچهسینی بوردا گهتیریرهم: هؤویت طلب، ایستیقلال طلب، حقطلب، تجزیه طلب، و...... بیلدیغیمیز کیمین طلب سؤزو عربجهده ایستهک، دیلهک، و آرزی آنلامینی داشیماکدادیر. ایندی بو سؤزو دئییشیک بویوتلاردان اینجهلهییپ و گونئی آذربایجان تورکونون آنلاییش و دوشونوشونده دیدیکلیهلیم. عربلهرین یاشام آلانلاری آییرد ائدیپ تانیملدیغیمیز تاریخسهل اولاراق آفریقانین بورنوزو دیه تانیلان آفریقانین قوزئی دوغوسو، و گئچمیش اوچ ایله دؤرت مین ایلدهن بهری عرب یاریمآداسی اولاراق تانیلان یئرلهر اولموشدور. عرب اهکیمی گهنهل اولاراق و دیلی اؤزهل اولاراق یاشانان یاشام قوشوللاری ائتکیسی قاپسامیندا گهلیشیپ ایندیکی دوروم و بیچیمدهدیر. جغرافیسهل دورقونلوک، قیتلیک، قورولوک، قوراقلیک، سوسوزلوک و گهنّل آزبولونورلوک گهنهللیکله عرب اهکیمینی و اؤزهللیکله دیلینیبیچیملهشدیرمیشدیر. بیر ایچیم سو بولاغی، بیر پارچا یاشیللیق کؤلگهسی آراییشیندا قوم دهنیزلهرینی آدیملاییپ گهزهن عربلهرین اهکیمی ده دیلی ده دوغالارینا بهنزهر یاوا، قابا، یاوان و آجیماسیز اولموشدور. اهکیم و دیل دوزهنی بئیین آلقیلارینین و سونوچدا کیشی داورانیشلارینین آراشتیرما آلانیدیر. ایستهمهک آنلامی سامیلیک بئیین چهرچیوهسینده داها دئيیشیک اؤنهنم داشیماقدادیر. عرب تینینده قورو، قاتی، سیخی، آجیماسیز، سوسوز، بیتگیسیز، آلداتیجی، شاشیرتیجی، ساری و بوز بیر اورتامدا یاراناندوشونجه دوزهنینه اویقون، milf videos لاپ او اورتاما بهنزهر اهرکهک تانری دا یارانیلمیشدیر. او اهرکهک تانری بوتون دیشی تانریلاری ییخیپ قیریپ پارچالامیشدیر. او اؤز ایچیندهکی دیشیلیینی ده باسدیریپ یئنمیشدیر. عرب تینینده اهرکهک دیشیيه اوستون گهلمیشدیر. بئله بیر تانریدان قوشقوسوز بیر شئیی آلماق اولماز. هر شئیی وئرهن ده آلان دا اودور. اونون قیزقینلیغینین و اؤفکهسینین سونو یوخدور. اونون قالادیغی اودلار سونسوزاجان یانار. اونو آلداتماق و یاهالتاماق دا اولماز. او آلدادانلارین و یاهالدانلارین اهن یاخچسیدیر. اوندان یالنیز ایستهمهک اولار. اوزگونلوکله دئمهلیهم کی ایجازه، رخصت، اذن، استرحام، طلب، دعا، التیماس، استغاثه، و فارسجادان آلینمیش اولان خاهیش سؤزلهری ایستهمهک و یالوارماق یاخارماق اؤزاکسیکگؤرمه و اؤزاکسیکسانما اهکیمینین آراشتیرماآلانیندادیرلار. تورک بودونو و بویلاری اهکیمینده اولان ایگیتلیک تؤرهلهری اوزهرینه قورولموش توپلوملارین دیللهرینده بیر شئیی ائلده ائتمهک اوچون ایستهمهک اوزهرینه یوخ، آلماق و چالماق اوزهرینه داها چوخ سؤز بولونابیلیر. بورادا قوللاندیغیمیز چالماق سؤزونون آنلامی هئچ ده اوغورلاماق آنلامیلان قاریشیلمامالیدیر. تورک دیللهرینده باشاهیمهمهک، یالوارماماق، یاخارماماق، اهکسیک دوشمهمهک، دوزگونلوک و ایگیتلیک قوتو دولقوندور. اؤزونو وارلیغین و ائورهنین بیر آیریلاماز، بؤلونمهز و اؤنهملی پارچاسیاولاراق تانریلارا ائنگین و ائشیت بیلهن تورک، تاریخ بویو ایستهمهکله یوخ، یاراتماقلا، یاپماقلا، و آلماقلا گئچینمیشدیر. اونون بئیین دوزهنینده گؤکلهرده اولو تانری و یئرده اولو تورک یارقی سورهر، و ائورئنین دهنگهسی بئله ساغلانار. ائورهندهکی دهنگه بو تانری-کیشی ائشیتلیغی اوزهرینه اولوشموشدور. تاریخ بویو تورک کیمسهیه باش ائیمهمیش، و کیمسهدهن بیر شئی ایستهمهمیشدیر. او ایستهدیغی شئیی آلار و اؤزونونکو قیلار. تورک وارلیغینین باشقالاریندان ایستهیهجهيی بیر شئی یوخدور. کیمسهنین ده تورکوارلیغینا وئرهبیلهجهيی بیر شئی یوخدور. تورک ایستهکده بولونماز. تومروز خاتونون اوغلو اؤزونو اهردهمسیز و کیشیلیکسیز قان ایچهن کوروشون توتساغیندا بولدوغوندا اؤز شیرین جانینا قییمیشدیر. او باش اهیمهمهک اوچون، اهکسیک دوشمهمهک اوچون و یالوارماماک اوچون گؤزونو یاشاما اؤرتموشدور. او بیر قورت کیمین یاشامیش بیر قورت کیمین ده یاشامدان گئچمیشدیر. او کیمسهدهن، ههله قالا دوشماندان یوموشاکلیق و ائيیلیم اوممامیشدیر. او دوشماندان بیر شئی دیلهنمهمیشدیر. دیلهنهن قورت ایتدیر. مانقوتدور. تورک دیللهرینده بیر شئیایلهن چوخ اوغراشانی اوغراشیلانین آدینین سونونا 'چی، چو،' آرتیریلاراق سؤیلهنیلیر. اورنهک اولاراق کیتاپچی، دفترچی، یازیچی، ایستیقلالچی، هؤویتچی، سولچو، ساغچی، فلسفهچی، حقوقچو، تاریخچی، و.... سؤیلهیهبیلیریم. بو ایستهمهک (طلب) سؤزو گونئی آذربایجان تورکونون آنلاییشینا اویقون دئيیلدیر. بو ایستهمهک (طلب) سؤزونو دوشمان گونئی آذربایجان تورکونون آغزینا سالمیشدیر. فارس-شیعه یؤنهتیمینين آماجی بیزیم اونلارین قوللوقلارینا ایستهکده (طلبده) بولونمامیزدیر! اونلار دا بیزیمایستهکلهریمیزه یئتیشمهک دوزئیینده بولونورلار! فارس-شیعه یؤنهتیمی گونئی آذربایجان تورک، تورکمن عرب و باشقا میللتلهرین توپراقلارینی و توپلوملارینی بؤلهن (تجزیه ائلیيهن) گوچدور. اؤز اؤزلهرینه قاووشماق ایستهیهن ایستیقلالچیلارا دا (تجزیه طلب) دئیهن ههمهن فارس-شیعه فاشیستلهریدیرلهر. آییرما (تجزیه) چیرکینسه فارس-شیعه یؤنهتیمی میللهتلهری آییریپ بؤلمهکده اهن چیرکین گوچتور. فارس-شیعه یؤنهتیمی اؤز چیرکین ایشینی باشقالارینا دا یاخماغا چالیشیر. گونئی آذربایجان تورکو (تجزیه طلب)دئییلدیر. او بیر وارلیغی بؤلمهیه چالیشمیر. او اؤز اؤزونه قاووشماغا چالیشیر. او سؤمورگه اولماقدان، کؤله اولماقدان، دیلسیز اولماقدان، و یوخ اولماقدان قورتولماغا چالیشیر. او وارلیق-یوخلوق ساواشیندادیر. او ایستیقلالچیدیر. او باغیمسیزلیقچیدیر. گونئی آذربایجان تورکو (هؤویت طلب) دئيیلدیر. او کیملیکچیدیر. او کیشیلیکچیدیر. او اؤزچودور. او اؤزگورلوکچودور. گونئی آذربایجان تورکو اؤز باغیمسیزلیغینی و اهگهمهنلیغینی، 80 ایل اونجه، دوشمان گوچلهرینین اویونوندا ایتیرمیشسه، اونو کیمسهدهن و ههله دوشمانلاردان ایستهمهز. اونون ایستهدیغی اونلاردا دئيیلدیر. گونئی آذربایجان تورکونون باغیمسیزلیغی و اهگهمهنلیغی اونون اؤز باشیندا و اؤز بیلهگیندهدیر. اونون کیمسهدهن ایستهیهجهيی یوخدور. اونون هر شئیی وار. اؤزو اؤزوندهدیر. اونون اؤزلوغو، اؤزگورلوغو، منلیغی، اهگهمهنلیغی، اهرلیغی و اهردهملیغی اؤز ایچینده گیزلیدیر. تاریخی تورکدوشمانلیغییلان بهسلهنهن و بیچیملهنهن فارس-شیعه یؤنهتیمی هئچ و هئچ زامان گهلیپ اؤز یوخلوغونا یول آچان ایشی یاپماز. فارس-شیعه فاشیسمی هئر زامان گونئی آذربایجان تورکونو اویالایاجاق، ییلدیراجاق و ییپراداراق یوخلوغا سوروکلهیهجهک. گونئی آذربایجان تورکونو فارس-شیعه یؤنهتیمیندهن اونلارین اؤزلهری یارارینا یازدیغی یاسالاردان یوموشاقلیق و ائيیلیم دیلهنمهز. 15نجی، 19نجویموش، دیلهندیکلهری! او هاققیمیش، بو هاققیمیش یالواردایکلاری! ایتلهر کیمین ییهلهرینین قاپیسیندا دوروپ گؤزلهیهنلهراومدوقلارینی بولامایاجاقلار! ایت کیمین اؤمور سورهنلهره ایت کیمین ده داورانیلاجاقلار. ایت آنلاییشینا سؤوکهنیپ سیغینانلار هئچ زامان دؤنوپ قورت اولامایاجاقلار. هئر یالواریپ یاخاراندا و ایستهکده (طلب)ده بولوناندا اونورلاری داها دا یئرلهرده سورونهجهکدیر. بیر سوموک اوچون دئیمهز بو ائکسیک یاشام! قورت کیمین ییيه بیلمهییپ اؤز اؤزلوغونو اورتایا قویوپ یاشاماق ویا یاشامدان گئچمهک داها اونورلودور. گونئی آذربایجان تورکو فارس-شیعه یؤنهتیمیندهن نه ایستئیهبیلیر؟ یوخلوغونا آند ایچهندهن نهایستئیهبیلیرسین؟ گونئی آذربایجان تورکو، فارس-شیعه یؤنهتیمیندهن نئجه و نه تهههر اؤز کیملیغینی، باغیمسیزلیغینی، دیلینی، یاشامینی و وارلیغینی ایستئیهبیلهر؟ اوتانچ اولسون بو ایستهمهیه! دوشماندان دیلهنهنلهرین بویو یئره گیرسین، تورک اولاراق آنیلماسینلار، و ایزلهری یئر اوزوندهن سیلینسین!
سایقیلاریملا
اوغوز تورک


text:
گوگل شرکتی سسلی آختاریش اوچون ۳۰ ینی دیل علاوه ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، سسلی آختاریشدا یئنی دیلرین سیراسینا آذربایجان، گورجو، ارمنی، هیند، اوردو و س. دیللر داخیل ائدیلیب. حاضردا گوگلون سسلی آختاریش سیستمی ۱۱۹ دیلی دستکلییر.
بوندان علاوه، گوگل سیستمینین اینگیلیسدیللی وئرسییاسیندا ایستیفادهچیلر اوچون سسلی خیدمت واسطهسیله اموژیلری سئچمک امکانی یارانیب.
قید ائدک کی، گوگل آختاریش سیستمینده مختلیف خالقلارین دیللرینه خصوصی دقت یئتیریلیر. صونعی اینتلکت متخصصلری بو و یا دیگر دیلین اینجهلیکلرینی "اؤیردیرلر».


text:
آمریکا ی پ گ-یه دونیانین ان یاخشی سلاحلارینی وئریر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه باش ناظرینین معاوینی نومان قورتولموش چاناققالادا چیخیشی زامانی دئییب.
«ایمپریالیستلرین مقصدی تورک میللتینی دیز چؤکدورمک اوچون بو ال آلتیلاریندان یئنیدن ایستیفاده ائتمکدیر. ایللردیر کی، تورکییهنین جنوبوندا بسلدیکلری پ کاکا-نی باشقا آد آلتیندا میدانا چیخارماغا جهد ائدیرلر. آدی ی پ گ، پ ی د، هر نه اولورسا، اولسون، مقصدلری بو میللتی محو ائتمکدیر. بونا اصلا اجازه وئرمیجییک. اللهین کؤمکلیگی ایله اوجا میللتیمیز بوتون ترور قروپلارینی ضررسیزلشدیرمیی باجاراجاق»، - تورکییه رسمیسی بیلدیریب.


text:
۱۹۹۰-جی ایلده آمئریکادا مشهور علم یازاری اولان مارک آبراهامس آپاردیغی آراشدیرما نتیجهسینده بیر سیرا گولمهلی «علمی ایختیراعلارلا» تانیش اولور. بو، مارکا چوخ گؤزل ایدئیا وئریر: او، مشهور نوبل موکافاتینین پارودییاسی اولان «شوبل» موکافاتینی تاسیس ائدیر.
آرتیق ۲۷ ایلدیر کی، همین موکافات هاروارد اونیورسیتتینده اؤز صاحبلرینه - مزهلی «علمی کشفلره» ایمضا آتان، علم، همچینین، دیگر نومیناسییالار اوزره یارارسیز ایشلرین مؤلفلرینه تقدیم ائدیلیر. موکافات فوندو دا چوخ مزهلیدیر - ۱۰ تریلیون زیمبابوه دوللاری (یعنی، ۴۰ آبش سنتی).
کولت. آز مودراتور. آز-آ ایستینادلا «شنوبل» موکافاتینا لاییق گؤرولن ان مزهلی کشفلری تقدیم ائدیر:
۱. ۱۹۹۹-جو ایل، ادبیات ساحهسی؛ «چایین نئجه دملهنمهسینی ان ایدهآل شکیلده آنلادان ۶ صحیفهلیک بدیعی یازییا» گؤره؛
۲. ۱۹۹۳-جو ایل، پسیخولوگییا ساحهسی؛ «تعلیم کئچیریلمیش گؤیرچینلرین پیکاسو و مونئتین رسملرینی آییرا بیلمهلری اوچون تطبیق اولونان اصولا گؤره»؛
۳. ۲۰۰۱-جی ایل، فیزیکا ساحهسی؛ «قیزاردیلمیش چؤریین داها چوخ یاغ سورتولهن اوزونون یئره دوشمهسینی معین ائدن اصولا گؤره»؛
۴. ۲۰۱۴-جو ایل، ریاضیات؛ «بانان قابیغینی تاپدادیغی زامان یارانان سورتونمه قوهسینین حسابلانماسینا گؤره»؛
۵. ۲۰۱۵، طیبب؛ "سول طرفین قاشیندیغی زامان گوزگویه باخیب ساغ طرفی قاشیدیغین واخت قاشینمانین کئچمهسی اصولونا گؤره"...


text:
قازی آنتپ بلدییهسینین پایلادیغی «قادین و عائله خصوصیتلری» کیتابی بؤلگه جاماعاتی آراسیندا بیرمعنالی قارشیلانماییب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، کیتابدا عائله و اینسانلارین یاشام طرزی ایله باغلی تعجبلو قاداغالار عکس اولونوب. مثلاً، کیتابدا قادینین تک باشینا تاکسییه مینمهسی مقبول ساییلمیر: «بیر خانیمین مجبور اولمادیقدا تاکسیدن ایستیفاده ائتمهمهسی ان یاخشی یولدور».
مؤلفی محمد پاکسو اولان کیتابدا نیشانلی شخصلرین بیر-بیرینه توخونماسی دا مقبول ساییلمیر. بیلدیریلیر کی، اونلار گؤروشنده موطلق یانلاریندا اوچونجو شخص اولمالیدیر.
تلویزورون نارکوتیکله مقاییسه اولوندوغو کیتابدا ت ر ت-نین ده بو «نارکوتیکین» بیر پارچاسی اولدوغو دئییلیب. تلویزوردان باشقا ژورنال، قزئت، فوتبول و لاتئریا دا بو قبیلدن حساب اولونوب.
سؤزوگئدن کیتاب شاهین بی بلدییه مجلیسینده بؤیوک فیکیر آیرللیغینا سبب اولوب. ج ح پ-چی بلدییه مجلیس عضوو اوغور قالخان کیتابین آراشدیریلماسینی طلب ائدیب.


text:
شنبه گونو سورییایا ایشید ترور گروپلاشماسینا دؤیوشچو گؤندرهن عمران داسایئو آدلی خصوصی تهلوکهلی ترورچو یاخالانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری چچنیستان لیدری راماضان کادیروو اینستاگرام صحیفهسینده یازیب.
«او، اولجه گئلداقان کندینه قاچمیشدی. اونو «مینوتکا» میدانیندا «اوربیتا» تیجارت مرکزینین قارشیسیندا محاصرهیه آلدیلار. پلیس امکداشلاری اونا تسلیم اولماغی تکلیف ائتسه ده، ترورچو اونلارا پارتلاییجی آتیب. لاکین داسایئوی ساغ اله کئچیرمک مومکون اولوب»، - کادیروو قید ائدیب.
کادیروو قید ائدیب کی، اؤتن گون داها ایکی ترورچو اله کئچیریلیب و اونلار گروزنییا گتیریلیر، همچینین بوتون باندا ضرسیزلشدیریلیب، ۵۰ نفر ساخلانیلیب: «داسایئو آرتیق ایفاده وئریر، آدلار چکیر و الده ائدیلهن سلاحلارین منبعینی دئییر».
چچن لیدر اونو علاوه ائدیب کی، داسایئو ۲۰۱۶-جی ایلین پاییزیندا پولیس سئرژانتی آیوبا داوتمیرزایئوانین اؤلومونده گوناهکار بیلینیر.


text:
ترکیه یونسکو نینگ اجرائیه کینگشی اعضاسی ایتیب سیلندی
ترکیه نینگ اعضا لیگی اوچون یونسکو اعضاسی 134 اولکه نینگ مثبت رای بیرگن لیگی بیلدیریلدی
ترکیه یونسکو اجرائیه کینگشیده مهم بیر اورین گه ایگه بولدی
ترکیه ده باسیلیب چیقه دیگن ینی شفق روزنامه سی, فرانسه پایتختی پاریسده دوام ایتیتگن یونسکو نینگ 39 نچی عمومی کنفرانسی جریانیده اجرائیه کینگشی اعضا لری نینگ سیلنگن لیگی نی معلوم قیلدی.
خبرده, شونده ی قیلیب اوشبو دایره ده ترکیه جمهوریتی نینگ بولیب اوتگن سیلاو نتیجه سیده میلادی 2017 نچی و 2021 نچی ییل لری آره سی اوچون خودی منه شوو کینگش نینگ اعضاسی ایتیب سیلنگن لیگی بیلدیریلدی.
روزنامه, ترکیه نینگ اعضا لیگی اوچون یونسکو اعضاسی 134 اولکه نینگ مثبت رای بیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.


text:
درویش اوغلو
Nov 17, 2015
توالت فیرچاسی فیکرینین قایناغی و هدفی نه اولابیلر؟
درویش اوغلو
بیر "سوء تفاهم" اولوبدور باغیشلایین، دئیه جکلر. بئیله بیر شئیی، باغیشلاماق مومکون اولمایاجاق قدر چتین اولدوغونا قارشین، باغیشلاساق بئله، بو اولایی ذهنیمیزدن سیلیب آتماق مومکون مو؟ بئله بیر تئاترین پروگراملاشدیریلماسیندا بیرینجی آددیمین کیم طرفیندن آتیلدیغینی و بیرینجی فیکیرین هاردان چیخدیغینی آخدارماق، و نییه سینی سوروشماق چوخ طبیعی اولان بیر ماراغین (کنجکاولیغین) نسنه سی اولدوغونون یاینیندا، دانیلماسی مومکون اولمایان حاقیمیزدیر.
رسمی تلویزیون کانالیندان یاییلان بیر تئاتر پارچاسی شاپبادان اورتایا چیخابیلمیز. بو مملکتین "وزارت ارشادی" تلویزیوندان یاییلان و یا یاییلماسی پلانلانان بیر تئاتر اوستونده نظارتی یوخسا، بو دؤلتین ایچینه سی......لار.
بو دؤلتین "وزارت اطلاعاتینین" رسمی تلویزیون کانالیندان یاییلان بیر تئاتراوستونده نظارتی یوخسا، بو دؤلتین ایچینه سی.....لار.
خیر بئله دگیل، آخماق اؤزوزسوز جناب "بیر سوء تفاهم" چی لار. ایستر وزارت ارشاد، ایستر وزارت اطلاعات، خیاواندا لبی لبی ساتان یوخسولون تومانیندا چیخابیلجک اولاسی (احتمالی) بیر سسی بئله کونترول ائدیب، اؤز نظارتی آلتیندا چیخماسینی قطعیته باغلاماغا چالیشدیغی یئرده، دؤلت رسمی تلویزونوندان یاییلان بیر تئاتر پارچاسینین سناریو یازیشینی و اجراسینی آنجاق بیر پروگرام مودورونه بیراخدیغینی دوشونمک، علیل اولمایان بیر بئینه سیغماز.
اولاین پرده دالیسیندا کئچن بویوتلاری بوندان دا گئنیش دیر. وزارت اطلاعات بئله بیر تئاتر پارچاسینین توپلومدا یاراداجاغی عکس العملی تصور و تجسم ائده بیلمیرسه، بئله بیر وزارت اطلاعاتین و بئله وزارت اطلاعاتی اولان دؤلتین ایچینه سی......لار.
آخماق ده ده ن دیر، آخماق اؤزونسن، "بیز بیلمیردیک آذری وطنداشلاریمیز بئله بیر شئیدن اینجییه بیلر" دئیه قاباغا چیخان.
بو "سوء تفاهم" ایستر پروگراملاشدیریلماسیندا، ایستر هدفینه چاتماسینین یولوندا، ان آیرینتیلی اینجه لیکلرینه قدر بیلینجلی پروگراملاشدیریلمیش و بیلینجلی قاباغا آپاریلان استراتژیک بیر "سوء تفاهم" دیر.هدف نه اولابیلر؟


text:
قوزئی
قوطبدا یاشایان اوبالارین اووچولارین ان ماراغلی و اؤنملی اووچولوقلاری ؛ قورد
اووچولوغودور. اونلارا بو ایش چتین اولدوغونا گؤره بیر جهلیك (زرنگی بیشرمانه)
یول ایله بو ایشی گؤرورلر.
اونلارین
اسكی بابالاری ایتیلمیش خیرداجا بیچاقلاری، چاناخلارین دیبینده دیك یاپیشدیراندان
سونرا (یونقا كیمی = رنده كیمی) آزجاجیق قان دولدوروب، او چاناغی قورد گزن یولاردا
قار ایچینده باسدیرارمیشلار. قورد قانین اینسیسینی دویوب او چاناخلارا یاخین
اولور. ایندی قورد قانین اینسیسیندن بوسبوتون هوشباشینی ایتیرمیش كیمیدیر. دیلیایله
قانی یالاییر آنجاق دوشونمور كی دیلی یارالانیب و همن یارالاردان قان آخیر چاناغا
دولور و اؤزو او قانی ایچر. بو قان ایچمك 20 دقیقهدن اوزون سورمور. ایندی قورد
یئره دگیب، آغزی بورنوندان قان سوزولور. یاشامینین سون دقیقهلریدی. اووچو باشینین
اوستونده دوروب و قورد اونون الیندهكی بالتایا گؤز تیكیبدیر. بالتا گؤیه قووزانیر
و تارپ ... سسی گلیر.
سیزجه
دیل اووچولاری! چاناخلارینا نه دوزوبلر!؟
گؤنده ر بؤلوم لر: اؤیكو (حكایت)


text:
اوغوزتی وی: بوگوناهرلی میللی فعال مهران خانزاده اهرین اطلاعتینا آپاریلیب.
میللی فعالین یاخینلارینین وئردیگی بیلگییه گؤره، سببسیز یئره اطلاعاتا آپاریلان میللی فعالدان هئچ بیر خبر یوخدو.
دوستلارینین و عائلهسینین بیلدیردیگینه گؤره، بوگون سحر چاغی اطلاعات ایدارهسینه آپاریلان فعاللا باغلی خبر آلماق مومکون دئییل. هارادا و هانسی شرایطده ساخلانیلماسیندان هئچ کیمین بیلگیسی یوخدو.
بو آرادا اهر شهریندن اولان میللی فعال میلاد عظیمی محکمهیه چاغریلیدی. بو میللی فعال اؤز میللتینین ایران رژیمی طرفیندن تاپدالانمیش حاقلاری اوغرونا موباریزه آپاردیغی اوچون رژیم طرفیندن ساختا اتهاملار ایرهلی سورولهرک محکمهیه چکیلیب.
میلاد عظیمی قارشی “خامنهای نی تحقیر ائتمک” و “دؤولته قارشی فعالیت گؤسترمک” اتهامی ایرهلی سورولوب.
اهردن گلن بیلگییه گؤره، میللی فعالا گلن محکمه بلگهسینده، اونون ۲۱ فروردین ۱۳۹۵-جی ایلده، تبریز واختی ایله ساعت ۰۹:۰۰-دا اهرین اینقیلاب محکمهسینده اولماسی ایستنیلیب.


text:
اوتوزدوققوزونجو درس
یاناشما ایلگیسى
فعللرله یاناشما ایلگیسى
فعللر مۆختلیف نیطق حیصهلریله یاناشا بیلیرلر. او جۆملهدن فعللرله لاپ چوخ یاناشما ایلگیسى ساخلایان ظرفلردیر کى، اونلارین نه جۆرلۆیۆ، یئرى، زامانى، سببى و ... گؤستریر. ظرفلرین بعضیسى دَییشیر و فعللر طرفیندن ایداره اولونور. اونو ایداره بحثینده گؤرمۆشۆک. آنجاق ظرفلرین بیر سیراسى دَییشمیر، حاللانمیر. بو ظرفلر فعللرله یاناشما ایلگیسینده اولورلار. بو ایلگینى آشاغیداکى کیمى بؤلمک اولار:
1. حرکت طرزى ظرفلرینین فعله یاناشماسى: میثال:
بیر مرتبهلى داش ائوین پنجرهلرى تاغ-تاغ آچیق ایدى.
محمده چوخ آغیر گلدى. داها من بوجۆر یاشایا بیلمیرم.
2. کمیت ظرفلرینین فعله یاناشماسى: میثاللار:
چوخ کئچمیشم بو داغلاردان.
مرجان چوخ دئدى، لیلى آز ائشیتدى.
3. زامان ظرفلرینین فعله یاناشماسى: میثاللار:
صاباح نئجه اولمالى اولسا، منزیل کیراسینى وئرهرم.
ظرفلرله فعللر آراسیندا، یوخاریدا گؤردۆیۆمۆز کیمى، بعضا تام یاناشما اولسا دا، اساسا اونلارین آراسیندا تام اولمایان یاناشما ایلگیسى اولور.
میثاللاردان دا گؤردۆیۆمۆز کیمى، بعضا ظرفلر فعللردن آرالى اولورلار. یاناشى ایشلهننده ده، آرالاریندا سؤز یا سؤزلر ایشلتمک اولار. دئمک دیلیمیزده حرکت طرزى، کمیت و زامان ظرفلریله فعل آراسیندا تام اولمایان یاناشما ایلگیسى اولور.
4. یئر ظرفلرى: یئر ظرفلرى حاللاناندا فعللر طرفیندن ایداره اولورلار (ائشیگه چیخدى)، آنجاق اونلار حاللانمایان واخت دا فعللره یاناشا بیلرلر. میثاللار:
بو حالدا اون-اون بئش فهله ایچهرى گیردى.


text:
تورکمنیستان پرزیدنتی قربان قولو بردی محمدوو آوگوستون ۸-۹-دا آذربایجانا رسمی سفره گلجک.
ترند-این معلوماتینا گؤره، بو بارهده "تورکمن دؤولت خبرلری" (تدخ) اینفورماسییا آگنتلیگی خبر یاییب.
قید اولونور کی، بو سفرله باغلی مسئلهلر اؤلکه ناظیرلر کابینتینین اجلاسی زامانی مذاکیره اولونوب.
تورکمنیستان لیدرینین آذربایجانا سفری چرچیوهسینده آپاریلان دانیشیقلارین یکونو اولاراق گنیش ایکیطرفلی سندلر پاکتینین ایمضالانماسی نظرده توتولور.
بو سندلر پاکتینین پریوریتت ایستیقامتلرده قارشیلیقلی ثمرهلی امکداشلیغین یارادیلماسی و فعاللاشماسینا ایستیقامتلندیی بیلدیریلیر.


text:
ایرانده قیز اوقووچیلرنی تشووچی بس لرنینگ هیداوچیسی عیال بولیشی بیلن تیگیشلی قرار قبول قیلیندی
اوشبو قرار لایحه سی تهران ولایتی کینگشی تامانیدن قبول قیلیب آلیندی
ایران نینگ پایتختی تهرانده قیز اوقووچیلرنی تشووچی بس لرنی بوندن بویان عیال هیداوچیلرنینگ هیده شی گه قرار بیرلدی.
ایرانلیک اوقووچیلر خبر آژانسی ایسنانینگ خبریگه کوره، تهران ولایت کینگشی جلسه سیده " قیز اوقووچیلرنی تشووچی بس لرنینگ هیداوچیسی نینگ عیال هیداوچی بولیشی" بیلن تیگیشلی لایحه قبول بولیب چیقدی.
18 اعضالیک کینگش جلسه سیده قبول بولیب چیققن لایحه، ایلک مکتب، لیسه و بونگه تینگ سویه ده گی مکتب لرنی اوز ایچی گه آلماقده.
پایتخت تهرانده فقط خاتین – قیزلر خذمت بیریب تورگن تکشی توختاو جایلریده 500 دن آرتیق عیال هیداوچی وظیفه آلیب بارماقده.


text:
دئموکراتیک آزربایجان جومهورییتینین (1918-1920) قورجوسو محمد امین رسولزاده، ناظیرلر کابیئتینین باشچیسی فتحعلی خان خویسکی، پارلامئنتین صدری علیمردان بی توپچوباشوو کیمی شخصیتلر اولوب. وولدمئدیا و کولیسین معلوماتینا گؤره آذربایجان جومهورییتی دؤنمینده باش وئرمیش اؤنملی مدنی اولایلارین بعضیسی بونلاردان عیبارتدیر:
1. جومهوریت حکومتی 1918-جی ایل 27 یون تاریخلی قراری ایله او تورک دیلیینی دؤولت دیلی اعلان ائتدی. بو سند آزربایجان تاریخینده آنا دیلینین ایشلنمهسینه دایر ایلک رسمی سند ایدی. ایکینجی سند پیشهورینین باشچیلیق ائتدییی دئموکرات دؤولتینه عایددیر.
2. دؤولت تئاترینین پردهلری ایلک دفعه 1918 ایل نویابرین 4-ده نریمان نریمانووون “نادیر شاه” تراژدیسینین تاماشاسی ایله آچیلدی. دؤولت تئاترینین دیرئکتورو زولفوقار حاجیبیاوو ایدی.
3. مطبوعات حاققیندا قانونون یارادیلماسی دا جومهورییت دؤنمینین أن یاددا قالان حادیثهلریندن بیری اولدو. حکومتین 1918-جی ایل 9 نویابر تاریخلی أمری ایله کوتلوی بیلگی آراجلاری اوزرینده دؤولت نظارتی لغو ائدیلمیشدی.
4. آذربایجاندا ائییتیم و اؤیرهتیم مسئلهسینه نظارت ائتمک اوچون 1918-جی ایلده مای آیینین 28-ده ”خالق معاریفی ناظرلییی“ تأسیس ائدیلدی.
5. آذربایجان خالق جومهوریتینین ایستیقلالیتینین بیرینجی ایلدؤنومو گونونو 1919-جی ایلین 28 ماییندا طنطنه ایله بایرام ائدیلدی. همین تؤرن لئنته آلیناراق “آذربایجان موستقیللییینین ایلدؤنومو موناسیبتیله طنطنه” آدلی بلگهسل فیلم چکیلدی. فیلم یونون 13-ده باکینین “ائکسپرئسس” و “رئکورد”، بیر قدهر سونرا “فوروم” کینوتئاتریندا نوماییش ائتدیریلدی.
6. 1918-جی ایل نویابرین 9-دا حؤکومتین قراری ایله اوزرینده آیپارا و سککیزگوشهلی اولدوزون تصویر اولوندوغو ماوی، قیرمیزی و یاشیل رنگلی بایراق باغیمسیز آزربایجانین دؤولت بایراغی کیمی تصدیقلهنیب. بو رمزلر چاغداشلیغی، دئموکراتیانی، میللی کیملییی و ایسلامی تجسسوم ائتدیریر. 1920-جی ایل آپرئلین 28-ده جومهورییتین سوقوطو و سووئت سیستئمینین قورولماسی ایله بو بایراق لغو اولونوب. لاکین 1991-جی ایل نویابرین 17-ده او، یئنیدن آذربایجان رئسپوبلیکاسینین دؤولت بایراغی کیمی تانینیب.
7. باغیمسیزلیق دؤنمی آذربایجاندا 80 ژورنال و قزئت نشر اولونوردو. 39 قزئت آذربایجان دیلینده چیخیردی. 1920-جی ایلده آذربایجاندا کیتابخانا شبکهسی ده گئنیشلندیریلیب و اونلارین سایی 11-ا چاتدیریلیب. بو کیتابخانالاردا 95 مین نوسخه کیتاب وار ایدی.
8. محمد امین رسولزاده مرکزی گورجوستانین پایتاختی تیفلیسده یئرلشن (1823-1917) قافقاز موسلمانلاری ایدارهسینین باکی شهرینه کؤچورولمهسینی و یئنیدن تشکیلینی تکلیف ائتمیشدی. حمایهدارلیق و دینی اعتیقاد ناظری موسا بی رفیئوین قراری ایله آغا علیزاده شئیخ الایسلام، مصطفی افندیزاده ایسه موفتی تعیین ائدیلمیشدی. شئیخ الایسلام آغا علیزاده مذهبچیلییی رد ائدیر، دیندارلاری حمایه، آذربایجانداکی چئشیدلی مذهبلر آراسیندا پلورالیزمی تبلیغ ائدیردی.
9. 1919-جو ایل سئنتیابرین بیرینده آذربایجان پارلامئنتی باکی شهرینده بیلیمیورد آچماق حاققیندا قانون قبول ائتدی و همین آیین 29-دا باکی دؤولت اونیوئرسیتئتینین نیظامنامهسی قبول ائدیلدی. جومهوریت دؤورونده اؤلکهده چوخ سایدا اینستیتوت، اونیوئرسیتئت، او جملهدن قیزلار مکتبی، تأسیس ائدیلیب. اؤلکهده ایش، تعلیم-تربییه ساحهسینین اینکیشافی، میللی کادرلارین حاضیرلانماسی آماجیلا 100 طلبه تحصیل دالینجا آیری آیری اؤلکهلره گؤندریلیب (اونلاردان 45-ی فرانسایا، 23-و ایتالیایا، 10-و بریتانیایا، 9-و تورکییهیه، 13-و ایسه روسیایا یوللانیب.)
10. آذربایجاندا تورک دیلینده ایلک بؤیوک کیتابخانانین آچیلماسی دا جومهوریت دؤورونه تصادف ائدیر.
11. 1920-جی ایل یانوارین 30-دا آذربایجان خالق جومهورییتینین ناظیرلر شوراسی جومهورییتین میللی هیمنینین [سرود] حاضیرلانماسی حاققیندا قرار قبول ائتدی و بو آماجلا خالق معاریف ناظیرلییی طرفیندن یاریش اعلان ائدیلدی. یاریشین سونوجلاری مایین 28-دک آذربایجان خالق جومهورییتینین ایکینجی ایلدؤنومونه قدهر اعلان ائدیلمهلی ایدی. لاکین 1920-جی ایل آپرئلین 28-ده سووئت روسیاسی قوشونلارینین آزربایجانی ایشغالی و خالق جومهوریتینین سوقوطو میللی هیمنین قبول اولونماسینا ایمکان وئرمهدی. 1992-جی ایل مایین 27-ده “آذربایجان رئسپوبلیکاسینین دؤولت هیمنی حاققیندا” قانونونا اساساً، 1919-جو ایلده بستکار اوزئییر هاجیبیاوو و شاعیر احمد جاواد طرفیندن ترتیب ائدیلمیش “آذربایجان مارشی” آذربایجان رئسپوبلیکاسینین دؤولت هیمنی کیمی تصدیق ائدیلدی.


text:
اوکراینانین بئلگرادداکی سفیری آلکساندر آلکساندروویچ سئربییا ایله روسییا آراسینداکی علاقهلری پوزماغا چالیشیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو سربییا خاریجی ایشلر ناظیرلیینین دؤولت کاتیبی ایویچا تونچئو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا سؤیلهییب.
"من اوکراینا خاریجی ایشلر ناظیرلیینه و اوکراینا حکومتینه آلکساندروویچه بو جور داورانیشین یولوئریلمز اولدوغونو بیلدیرمک اوچون مراجعت ائتمک ایستردیم. او، موصاحیبهلرینین بیرینده بئلگرادی ماکئدونییادا غیری-ایستابیللیکده، مونتئنقرودا دؤولت چئوریلیشی تشکیل ائتمکده، بوسنییا و هئرسوقووینادا سپاراتیزمین آلوولاندیریلماسیندا اتهام ائدیر. یاخشی کی، موصاحیبه قیسا آلینمیشدی. یوخسا آلکساندروویچ سربییانی ایکینجی دونیا محاربهسینی ده موسکوا ایله البیر اولاراق باشلاماقدا اتهام ائدجکدی"، – دئیه تونچئو بیلدیریب.
قئید ائدک کی، اوکراینانین بلقرادداکی سفیری آلکساندر آلئکساندروویچ موصاحیبهلرینین بیرینده سئربییانی روسییانین الینده آلت اولدوغونو بیلدیرمیشدی.


text:
تئهران نئجه توریستی شهر اولدو؟
دوکتور جئری
دایی اوغلو، عم اوغلو، خال اوغلو، بیبی اوغلولاریمین آردینجا باجاناغیم-مورتوضدا نئچه آیدیر ایشسیزلیک اوزوندن، عاییلهسی ایله بیرگه تئهرانا کؤچوب. کئچن هفته ائل گونو غوربت ائلده یوخلایاق دئیه تئهرانا گئتدیک. مورتوض شهرین اسکی محلهلرینین بیرینده ایکی قاتلی کیچیک بیر ائو توتموشدو. اوست قاتدا اگلهشیر آلت قاتیدا دوکان ائلهییب یئر-یئمیش ساتیردی. بیزی گؤرجک اورکدن سئویندیلر. ایکینجی قاتا قالخدیغیمیزدا مورتوض اوزونو آتاسینا توتدو:
- دده!.. سن دوکاندا اول؛ ایندی من گلیرم!
بالدیزیم چایلاری قاباغیمیزا دوزونجه مورتوضا دئدیم:
- بیز اوتورموش؛ سن تئز چایینی ایچ گئت دوکانا، کابلایی فارسی بیلمیر، موشتریلری یولا سالا بیلمز.
مورتوض قیس-قیس گولدو:
- بابا نه فارسی؟!..بورادا هامی تورکدور؛ قاپی-قونشو تورک، باققال تورک، قصاب تورک، شیرنیچی تورک، قهوهچی تورک، چؤرکچی تورک، تاکسیچی تورک.. حتی پولیس، بلدیه، مدرسه کیمی دؤولت یئرلرینین ایشچیلری ده تورکدورلر!
بو صؤحبتلرده ایدیک مورتوضون آتاسی آشاغیدان سسلندی:
- مورتوض..مورتوض...
باجاناغیم باشینی پنجرهدن ائشیگه چیخارتدی:
- نه اولوب دده؟!!
- گل گؤر بو توریست نه ایستهییر؟.. من دیلینی بیلمیرم...
مورتوض آشاغی ائندی. دالیجا منده تلهسیک آشاغی ائندیم. من ایندییهدک یاخیندان توریست گؤرمهمیشدیم.
توریست فارس ایدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
یاخشی یالان
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض چوخلو گزیب دوغرو-دوروست بیر ایش تاپمایینجا سیاستچی اولماق ایستهدی. بو اوزدن ددهلیگینین یانینا گلهرک درس آلماق ایستهدی:
- دده! سیز ایللر بویودور سیاست صحنهسینده چالیشیرسیز. سیاستده یالانسیز اولماز دئییرلر. سیزدن ریجا ائدیرم باشلانیشدا یاخشی بیر یالان دانیشاسیز من اؤیرهنیم.
شیخ آغا قاش-قاباغین ساللادی:
- من یالان دانیشمارام!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
گروگان
دوکتور جئری
آغیر تیخاج ایدی. نه ایرهلییه گئتمک اولوردو، نهده گئری قاییتماغا یول وار ایدی. یوزلر ماشین یانا-یانا، دال-دالا حرکتسیز دایانمیشدی. سیقناللارین سسی گئت گئده اوجالماقدا ایدی..
"روز شعر و ادب زبان فارسی (روز شعر و ادب ایران-ی سابیق!)" گونو اوستاد شهریاری آغیرلاماق اوچون "بنیاد ادب و هنر آذربایجان (فرهنگستان زبان ترکی-ی سابیق!)"-ا قوناق چاغیریلمیشدیم. ایندیسه بیر ساعاتدان چوخ ایدی تیخاجدا اللریمی فرمانا تاپدایاراق گؤزلهییردیم. آرتیق گئج قالمیشدیم. تؤرن ایندی باشلامیش اولمالیایدی. کیسمه یولون نییه کسیلدیگینی بیلمیردی. بیردن گؤزوم قارشی طرفدن- ماشینلارین آراسیندان گلن بیر گنج اوغلانا ایلیشدی. ماشینین شوشهسینی ائندیریب اونو سسلهدیم. اوغلان یاخینلاشینجا قاباقدا نه اولدوغونو سوروشدوم. اوغلان تؤوشویه-تؤوشویه دئدی:
- تئروریستلر یولون باشیندا، "فرهنگستان زبان فارسی" باشقانینی گروگان توتوبلار. اونلار دئییرلر یوز میلیون وئرمهسهلر بنزین تؤکوب باشقانی یاندیراجاقلار!
جوشغولاندیم:
- اورتالاما هر ماشینا نه قدر یئتیشر؟!.. وئرهک ده یولو آچسینلار.. خالقین ایشی-گوجو وار!...
گنج اوغلان بارماقلاری ایله گؤسترهرک یانیتلادی:
- ایکی لیتر !!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
أنا کئفلی ایسکندر!
دوکتور جئری
ائل آراسیندا کئفلی ایسکندر آیاماسی(لقبی) ایله تانینان حاج محمدعلی آغا، محرملیک آیی باشلایاندان هر یئرده اوتوروردو سؤزو کربلا فاجیعهسینه چکهرک دئییردی:
-کئشکه من ایمام حسین(ع) زامانیندا اولایدیمدا اونون "هَل مِن ناصِراً یَنصُرُنی؟" [منه یاردیم ائدن واردیر می؟] هارایینا "لبیک" دئییب یاردیمینا قوشوب اوغروندا شهید اولایدیم...
سونرا مندیلینی چیخاردیب اوزونه باساراق هؤنکور- هؤنکور آغلاییردی.
عاشورا گئجهسی، او یئنه یانینداکیلارا آرزوسوندان دانیشیب آغلایاندان سونرا باشینی مچیدین دیوارینا سؤیکهدی. آنسیز اؤزونو کربلا چؤلونون اورتاسیندا گؤردو. بیرآز گئجیکمیشدی سانکی. یزیدین قوشونو شهیدلرین باشینی نیزهلرین اوجونا تاخاراق قانلی ساواش آلانینینی ترک ائتمکدهایدی، اسیرلر آغلاشا-آغلاشا قوشونون دالیجا سوروکلهنهرک چکیلیردیلر.حاج محمدعلی دهشتله بو گؤرنتونو گؤزدن گئچیریرکن قوشوندان بیر آتلی آیریلیب چاپاراق اؤزونو اونا یئتیردی. یاخشی باخدیقدا اونو تانیندی. شیمر ایدی. شیمر قلینجینی چکهرک آتین قاباق قیچلارینی گؤیه قووزایا-قووزایا قیشقیردی:
- هَل أنتَ مِن أصحابُ الحُسین؟
[سن حسین-ین صحابهسیندنسن می؟]
حاج محمدعلی باشینی توولادی:
- لا..لا.. أنا کئفلی ایسکندر!
[یوخ..یوخ .. من کئفلی ایسکندرم!]
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر