text:
کون ترتیبیده گی تحلیل
سیاسی تحلیل
2013- ییلیده چین رهبری شی جِنپینگ تامانیدن ایلگری سوریلگن « بیر بیل باغی، بیر یول نامیده گی زمانوي ایپک یولی لایحه سی آسیا، اروپا و افریقا قطعه لرینی قمره ید یگن ییریک بیر ترانسپورت ترماغی و اقتصادي تشبثنی نماینده لیک قیله دی. ییریک سرمایه لرنی اوز ایچیگه آلگن و ینه کینگ کولملی سرمایه لر کیریتیلیشنی مقصد قیلیب آلینگن اوشبو لایحه، چین قوروقلیک و دینگیزدن غربگه قره ته قیله دیگن اقتصادي بیر تشبثی صفتیده کوریش زمانوي ایپک یول لایحه سی نینگ ایکّی فرقلی ترماغی آرقه لی حیاتگه تطبیق ایتیلیشی ریجه لنماقده. انشا ایتیلیشی ریجه لنگن ترماقلردن دستلبکیسی چین، اورته آسیا، روسيه و اروپانی قوروقلیکدن بیر- بیریگه باغله یدیگن «ایپک یولی اقتصادي بیل باغی» ترماغی دیر. ایکّینچی ترماق ایسه، چیننی هند اقیانوسی آرقه لی بصره کورفزی و اورته آق دینگیزیگه باغلندیگن « دینگیزگه باغلنه دیگن « دینگیز ایپک یولی» ترماغیدیر.
گلوبال اقتصادي موازنتلرگه جهت بیره دیگن اوشبو لایحه بیلن گذرگاه صفتیده بیلگی لنگن اولکه لرده سودا و جریانی جانلنتیره دی. بوندن تشقری لایحه بیلن بیرگه لیکده بو اولکه لرگه سرمایه کیریتیله دی. اقتصادي رواجلنیش و فراوانلیک نینگ آرتیشیگه سبب زمانوي ایپک یولی لایحه سی گذرگاهیده 65 اولکه نی یول، ترانسپورت، دیمیر یولی و هوا یول لر بیلن بیر- بیریگه باغله یدی. منطقه ده گی سودا جریانینی تیزلشتیره دی بو اولکه لر اورته سیده توغریدن بیر سودا ترماغی میدانگه کیلتیره دی. لایحه نینگ قوروقلیک یولی اوستیده جایلشگن تورکيه ایسه چیندن اروپاگه اوزه نگن بو روته نینگ اورته گذرگاهی بولیمیده اورین آلماقده. زمانوي ایپک یولی دایره سیده حیاتگه تطبیق ایتیله دیگن کوپلب ترانسپورت و انرژی ساحه سیده کیریتیله دیگن سرمایه، ایگه بولگن جیوگرافین وضعیتی بیلن تورکيه گه جوده نازک بیر نقطه ده جایلشگن. پکن دن لندن گه باریشی ریجه لنگن تیمیر یولی لایحه سی دایره تورکيه ده کیریتیلگن تورلی سرمایه و شریک لیکلر ایسه بو نینگ اینگ انیق اورنکلریدن دیر.
2013- ییلیده فعالیتگه اوتگن مرمرآی، 2016- ییلیده یکونلنگن یاووز سلطان سلیم کوپریگی و فعالیتلری دوام ایتگن باکو- تیفلیس- قارس تیمیر یولی لایحهلری تورکيه نینگ زمانوي ایپک یولیگه انتیگراسیون اوچون قیلینگن سعی- حرکتی نینگ کورستگیچ بو لایحه اوستیده توخته لگن باشقه بیر موضوع ایسه انرژی سودا مسأله سی. تورکيه ده حالی حاضر فعالیتلری دوام ایتگن تناپ و انشا ایتیلیشی ریجه لنگن تورک آقیم طبيعي گاز پیپ نل لایحه لری بیلن منطقه ده مهم بیر وضعیتگه ایگه دیر.
آسیا و اروپا اورته سیده گی انرژی بازاریده مرکز وضعیتده بولگن تورکيه، شرق غرب جهتلی و اروپا اورته سیده گی انرژی ساحه سیده بیر مرکز وضعیتده بولگن تورکيه،شرق و غرب جهتیده تأمین ایته دیگن انرژی آقیشی بیلن زمانوي ایپک یولیگه کتّه حصه لر قوشه دی. زمانوي ایپک یولی لایحه سینی تنیتیش اوچون 14- 15- می کونلریده پکن ده جمهور رئیس ایردوغان هم اشتراک ایتگن بیر جلسه بولیب اوتدی. اوشبو جلسه ده دنیا نینگ اینگ ییریک ایکّینچی اقتصادیاتی بولگن چین بیلن معلوم موضوعلرده کیلیشوو تأمین ایتیلیب اوچ علیحده بیتیم امضالندی. جلسه ده چین بیلن یوریتیله دیگن اوز ارا علاقه لرده ینگی بیر دور نینگ ایشیکلری آچیله دی دیب معلوم قیلیندی.
ییلده 2 تریلیون دالردن زیاد صادرات حجمی گه ایگه بولگن چین، 2016- ییلیده تورکيه گه 25 میلیارد دالر صادرات قیلر ایکن تورکيه دن فقط گینه 2،3 میلیارد دالر مقداریده وارد قیلدی. بو وضعیتده موازنتلی بیر تجارت حجمی بولمه گنینی و اوز ارا علاقه لرده تورکيه نینگ فایده سیگه رواجلنیشی اوچون زمانوي ایپک یولی لایحه سی ینه هم اهمیت کسب ایتماقده. تورکيه و چین اورته سیده نورمالده محصولاتنی ییتکزیب بیریش مدتی 30 کون دوام ایتر ایکن، زمانوي ایپک یولی لایحه سی دایره سیده 10 کونگه پسه ییش کوتیلماقده. بو دایره ده ایکّی اولکه اورته سیده گی سودا علاقه لریده لایحه نینگ تورکيه جهتیدن اهمیتی ینه کتّه. اوشبو لایحه بیلن تورکيه ده آچیله دیگن ینگی بازار هم اولکه نینگ صادرات ظرفیتی نینگ یوکسه لیشیگه ایجابي حصه قوشه دی.
تورکيه بیر پارچه سی بولگن زمانوي ایپک یولی لایحه سی حیاتگه تطبیق ایتیلگنده دنیا اقتصادیاتینی حرکت لنتیریشی کوتیلماقده. چین منطقه ده اوشبو فعال رولی و کوریدور اولکه لر بیلن تکرار تأمین ایتگن بیتیملر نتیجه سیده، تاریخي ایپک یولی تکرار جانلنه دی و دنیا سودا آقیشی ایسه شرق و غرب جهتیدن عملگه آشه دی.


c: text/html

text:
وعلى ما ذكرنا، فالعبرة ببلد وجود المبیع
دئدیكلریمیزه اساساً، عقد اوخونان شهر و آلیش-وئریش ائدنلرین شهری یوخ، بلكه مبیع واقع اولان شهرین عؤرفو مؤعتبریدیر.
اوستادلاردان «شرح قواعد» كیتابیندا یازیب: «هامی موتّفیق اولان عؤرفه موراجیعه ائتمك، ایجماع اولاراق قبول اولونوب. آما اگر آرالاریندا ایختیلاف اولورسا هر شهرین اؤز عؤرفونه اویغون عمل اولونمالیدیر. مشهورون دئدیگی كیمی. گؤرهسن عقد جاری اولان شهر معیار اولمالیدیر یوخسا آلیش-وئریش ائدنلرین شهری؟ » یاخشیسی عقد اولان شهرین عؤرفودور. آما چؤلده و صحرادا عقد اوخونورسا اونلارین شهرلری معیار اولمالیدیر. اونلارین شهرلریده ایختیلافلی اولورسا دا یاخینداكی شهر و یا داها بؤیوك اولان شهر و یا موقدّر اولان شهر جزاف ساتیلان شهره ترجیح وئریله و یا ساتیجی مبیعینده و موشتری ثمنینده و یا پوشك آتماقلا تعیین اولونسون و یا هر بیرینده موتّفیق اولدولار و یا هر بیرینی سئچدیلر (بعضیلری ایشكال ائدیب كی تخییر، آرتیقدیر و بونا خاطیر احتیمال وئریبلر تخییردن اؤنده گلن حرف «و» اولمالیدیر «أو» یوخ.) اولا بیلر بو آخیرینجی داها یاخشی اولسون.
بو احتیماللارا اوخشار، ایكی غریبین چؤلده آلیش-وئریش ائتمهسیدیر. شهرلرینین عؤرفو ده بیر-بیریله فرقلیدیر. یاخشیسی بودور، جهالت اونو باطیل ائلهمهین موعامیله ایله اؤزلرینی خلاص ائدهلر: بیر-بیرلرینه صولح ائدهلر و یا عَوَضلی هیبه ائدهلر و یا موعاطاتلا آلیش-وئریش ائدهلر (بو ایشكاللیدیر. چونكی هامی موعاطاتی بئیعله فرقینی فقط صیغهنین یوخلوغوندا بیلیرلر و ساییر شراییطی اولمالیدیر.) و یا اونلارا تای یوللارلا (مثلاً هر كس اؤز مالیندان رفع ید ائدهلر). آما اگر واحید بیر شهرده موساوی شكیلده ایختیلاف اولا (شهرین یاریسی بیر جور ساتیر و یاریسی بیر آیری جور) بئلنچی وضعیّتده تخییر داها یاخشیدیر. آما موساوی اولماسالار (شهرین چوخو بیر جور و آزی بیر آیری جور ساتیرسا) آزا تابع اولماق ایشكاللیدیر و اكثره تابع اولماق لازیمدیر. بیتدی
وعلى ما ذكرنا، فالعبرة ببلد وجود المبیع، لا ببلد العقد ولا ببلد المتعاقدین.
وفی شرح القواعد لبعض الأساطین: ثم الرجوع إلى العادة مع اتفاقها اتفاقی، ولو اختلف فلكل بلد حكمه كما هو المشهور.
وهل یراد به بلد العقد أو المتعاقدین؟ الأقوى الأول.
ولو تعاقدا فی الصحراء رجعا إلى حكم بلدهما.
ولو اختلفا رجح الأقرب، أو الأعظم، أو ذو الاختبار على ذی الجزاف، أو البائع فی مبیعه والمشتری فی ثمنه، أو یبنى على الإقراع مع الاختلاف وما اتفقا علیه مع الاتفاق، أو التخییر، ولعله الأقوى.
ویجری مثله فی معاملة الغرباء فی الصحراء مع اختلاف البلدان.
والأولى التخلص بإیقاع المعاملة على وجه لا یفسدها الجهالة، من صلح أو هبة بعوض أو معاطاة ونحوها.
ولو حصل الاختلاف فی البلد الواحد على وجه التساوی فالأقوى التخییر.ومعالاختصاص بجمع قلیل إشكال ، انتهى.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کرئمل بوندان سونرا دا اوکراینانین آوروپایا اینتقراسییاسینا مانع اولماغا چالیشاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «گوردون» پورتالینا مصاحیبهسینده روسییالی پولیتولوگ آندره پیونتکووسکی سؤیلهییب.
او، کیوه مانع اولماق اوچون روسییانین روس ترورچولاری اوکراینانین سیاسی میدانیندا لقاللاشدیرماغا جهد ائدجیینی بیلدیریب:
«موسکوا اوکراینانی سیاسی جهتدن محو ائتمک ایستییر. بونا گؤره ده دونباسداکی دؤیوشچولری لقاللاشدیرماغا جهد گؤسترهجک. کرئملده آرتیق آنلاییرلار کی، حربی باخیمدان اوکراینایا نظارت ائتمک مومکون اولمایاجاق. موسکوا بونون اوچون لوگانسک و دونتسک رهبرلرینی اوکراینانین سیاسی حیاتینا یئرلشدیرجک. نتیجهده کیوین آوروپایا اینتقراسییاسینین قارشیسینین آلینماسی و اوکراینانین سیاسی جهتدن داغیدیلماسی پروسسی باشلایاجاق».


text:
او قادین کی یئریندن دورمادی! چئویرن: عذرا آذری
- آخرین به روز رسانی 23 بهمن 1391
- بازدید: 1386
فئورل آیی نین ۴، دونیا اینسان حاقلاری اوغروندا موباریزهنین قادین لیدئرلریندن اولان روزا پارکس-ین دوغوم گونودور. آشاغیداکی متن تورکییه تورکجهسی و اینگیلیزجه متنی قارشیلاشدیراراق، ترجومه ائدیلمیشدیر.
روزا لوویس پارکس (۴ فئورال ۱۹۱۳ – ۲۴ اوکتیابر ۲۰۰۵)، آمئریکالی اینسان حاقلاری ساوونوجوسو ایدی.
روزا پارکس آمئریکادا آلاباما ایالئتینده دوغولدو. ۱۹۴۳-ده آمئریکا مدنی/سیویل حاقلار حرکاتینا قاتیلدی. ۱۹۵۵-ده آلاباما ایالتینده، قارالارا اویقولانان آیری سئچکیلییه قارشی یئنی بیر تشببوث گؤسترهرک، او حرکاتین اؤنجوللریندن اولدو.
او ایللرده آمئریکانین گونئی ایالتلرینده قارا- دریلیلرله آغلار اوتوبوسلارا آیری قاپیدان مینیردیلر. هر بیری اؤزونه مخصوص اولان یئرده اوتوراردی. اوتوبوسلاردا بیرینجی نووبهده آغلارین اوتورما حاققی وار ایدی، بئله کی بیر آغ گلینجه قارا یئریندن قالخیب و یئرینی آغا بوراخمالی ایدی. روزا پارکس بیر گون مونتگومئری شهرینده اوتوبوسا میندی. آما روزا پارکس آغلار میندی یینده اوتوردوغو یئردن قالخمادی. بو مسئله آغلارین اعتراضی و شوفئرین اویاریسینا سبب اولسا دا، او یئریندن دورمادی. و بونا گؤره ده توتوقلاندی و حبسه آتیلدی.
روزا پارکس-ین بو دیرنیشی قارالارین حرکاتیندا بیر دؤنوش نقطهسی اولدو. او اولایدان سونرا بیر ایل مودتینده قارالار اوتوبوسلاری بایکوت/تحریم ائدرک، مینمه دیلر. چوخ چتین اولسا دا هر یئره یورویهرک گئتدیلر. روزا پارکس- ین بو اعتراضیندان باشلایان حرکت گئت- گئده گئنیشلنیب و گوجلهندی. پروتئستو حرکاتی بیر ایل سونرا مئیوهسینی وئردی. آمئریکان فئدئرال محکمهسی، اوتوبوسلردهکی بو اویقولامانی قالدیردی. آما روزا پارکس آلاباما-دا آغلار طرفیندن باسقییا معروض قادیغی اوچون قوزئیه کؤچمک زوروندا قالدی. همهن ایللرده آلاباما والیسی، قارالارین اونیوئرسیتهلره گیرمهسینه مانع اولوردو آما مارتین لوتر کینگ-ین باشچیلیق ائتدییی حرکات ۱۹۶۴-ده اوغور قازاندی. آمئریکا سیویل حاقلار قانونو تصویب اولاراق، بوتون ایرقچیلیق و آیریسئچکیلیک یاساقلاندی. روزا پارکس همین حرکاتین سیمبولونا چئوریلدی.
روزا پارکس ۱۹۹۹-دا تایم قازئتهسی طرفیندن 20- جی یوز ایلیین اینسان حاقلاری ساوونوجوسو سئچیلدی. پارکس ۱۹۹۶-دا آمئریکا پرئزیدئنتی طرفیندن آزادلیق میدالینا لاییق گؤرولدو. ۱۹۹۹ ایلینده ده، کونگرهنین قیزیل میدالی ایله تلطیف اولوندو و بو اؤدولو بیلل کلینتون'اون الیندن آلدی.
روزا ۲۰۰۵-جی ایلده ۹۲ یاشیندا دونیادان گئتدی و کاپیتال هیل (کونگیره) بیناسیندا توپراغا وئریلدی. او تکجه قارا دریلی قادیندیر کی، مزاری او موحتشم بینادادیر.


text:
اقشنینگ تنسی ایالتی بیلیم یورتینینگ محققلری بوندن 5 میلیون ییل آلدین مذکور ایالت شرقی تامانیده قناتلی ایلان حیات کیچیرگنینی قازیلمه اثرلردن کشف ایتگنلر. قازیلمهده کورینگن قناتلر اوشبو حیواننینگ اومورتقهسی یقینلریده ایکنلیگی تصدیقلنگن.
اوشبو ایلانگه «Zilantophis schuberti» دیب اسم بیرگنلر، آب – هوا اوزگریش پیتیده حیات کیچیررکن. تدقیقاتچی بیلیمدانلر قازیلمه مکانلرده حاضرگی حیوانلرنینگ عکسالعمللریگه قرهته هوا اوزگریشیگه قرهته پیشبینلیک قیله آلهدیلر.
دیمک، مذکور ایلان جسامتی گواه برماغی قدر تخمین قیلینگن و کوکتلر و سمانلر ارا حیات کیچیرگنلیگی ممکن دییلگن. شونینگدیک بو حیوان کیچیک بلیق و حیوانلردن آوقتلنیشی تخمین قیلینگن.
تنسی بیلیم یورتینینگ تدقیقاتچیلریگه کوره، اوشبو حیوان بوندن 5 میلیون ییل آلدین یشهگن.


text:
سایين يونوس بئي شاميلي منيم بير قيسا يورومومونان ايلگيلي فيسبوک صفحه سينده منه خطاب اولاراق ”دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک” آديندا بير يازي پايلاشيب. يونوس بئي يازيسيني بئله باشلاييب:
“تورکیه مسئله لری عمومیتله بیزیم (گونئی آزربایجان و ایران دا تورک لری) اوچون ایکی آچی دان آنالیز ائتمک اولور؛ بیرینجی سی؛ گونئی آزربایجان ین میللی ماراق لاری آچی سیندان و ایکینجی سی؛ تورکیه نین دئمکراتیک لشمه آچی سیندان”.
يونوس بئي-ین بو باشلانقیج پاراگرافی ايشي آسانلاشدیریب. منيم فيکريمجه ده بيزيم باخيشيميز بو ايکي آچي دان آناليز اولونسا یارارلی اولار. بو فاکتورلارين اوزه رينده من قیساجا بوردا يونوس بئی-ين يازيسينين يانليشليغينا-هم مقدمه ده و هم باشقا بؤلوملرده- توخونورام.
يونس بئي اؤزونو “ تورکیه سیاست لرینه گلدیکده عمومیتله گونئی آزربایجان ماراقلاری آچی سیندان مسئله له ره یاخینلاشماق نییه تینده اولموش” و مني “ یالنیز ایکینجی آلانی، یعنی تورکیه نین دئمکراتیک لشمه پروسئسین ایچه رییر” تانیتدیریر. کسينليکله بو يانليش آنلاييش دير.
يونوس بئي-ين نيتي نه اولور اولسون اما اونون گئچن گونلرده کی يازيلاري گونئي آذربايجان ماراقلاري آچيسيندان يوخ، بلکه پان ايرانيست و آنتي تورک جريان لارين خطي نن پارالئل گئتمه سيني گؤسته رير-.البته يونوس بئي يازيسيندا آنتي تورک قاورامينين دوغرو اولماماسين وورقولاییر کی بو قونودا دا ایضاحات وئره جه يم-.
يونوس بئي منه گه له نده ده مساله ني ترسینه گؤسته رير. منيم گئچن نئچه يوروموم، هم دومان بئي رادمئهر و هم سيمين خانيم صبري-نين فئيس بوک صفحه لرينده، تورکيه نين ايچ پولیتيکاسينا ياناشاندا بيزيم گونئي آذربايجان و ايران تورکلرينين منافعي باخيشين نظر ده توتماق تاکيد اولونوب. تورکيه نين ايچ سياسي طرفلرينه من هئچ بير يورومومدا موناسبت گوستر مه ميشم. هئچ زامان نه آک پارتي و نه باشقا پارتييالارين خئيرينه و يا ضدينه يازماميشام. يونوس بئي-ين رئفرئنس وئردييي يورومدا دا اردوغان-ين سياستينه موثبت يا منفي نظر بيلديرمه دیييمي تکرار تکرار يازميشام. بئله دورومدا يونوس بئي-ین منيم فيکيريمي ترسينه آلماسيني نئجه تفسير ائله مه ييمه قالميشام. اولابیلر من اؤز يازديقلاريمي ترسه دوشونوره م! بلکه ده يونوس بئي منيم سؤزومه ديقت ائتمه دن اؤز فيکرينده گثچن لري فاکت سانير و منه باغلير، یا دا منیم آدیما باشقا شخصلره ده جواب یازماق ایسته ییر!
آک پارتيني تنقيد ائتمک باهاناسينا تورکييه نين وضعيتيني اه فلکه حالدا گوسته رن فارس مئديا لارينان برابر گئدن دوسلتلارا يازديغيم سؤزده دئميشه م:
]اگر نوشته هاي انتقادي ما و بخصوص بمباران تبليغاتي ضد اردوغاني بعضي دوستان ميتوانست راي حد اقل يک راي دهنده ترکيه اي را به سمت جناح ديگري متوجه کند ميشد آنرا قابل توجيه و قابل دفاع دانست اما مساله اينست که مخاطب اين سياه نمائي ها ايرانيان هستند و میشود دید که همین مخاطبان بیخبر، با شنيدن حرفهائي مشابه سياه نمائي هاي مدياي ايراني از زبان برخی فعالان نه تنها آگاهي درستي پيدا نميکنند بلکه به همان مديائي که دائما اطلاعات تحريف شده به خوردشان ميدهد اعتماد بیشتری پیدا میکنند. … اينکه ما نبايد دنباله رو جوي باشيم که آنان برايمان ميسازند و اينکه نبايد در زميني بازي کنيم که آنان براي ما آب و جارو ميکنند.[.
يونوس بئي-ین يانليش باشا دوشمه مه سين دن اوتورو بوندان داها آیدین نئجه يازماغ اولار ؟ من صراحتينن پان ايرانيست مديا لارين تورکيه حاقيندا قارالاما تبليغاتينا آلدانماغي گونئي آذربايجان و ايران تورکلرينين منافعينه قارشي اولماغين يازيرام اما يونوس بئي بير حالدا کي اؤزو “تورکیه یه دوعا ائده لیم” يازيسيندا آک پارتي نين ايچ مساله لرين دن توتوب تورکيه نين سياسي و نيظامي مساله لرينه منفي موناسيبت بيلدیریر، اؤز باخيشيني گونئی آزربایجان ین میللی ماراق لاری آچی سیندان سانير. اگر دوعا ائله مک طلبينی بوردان چیخاراک، بو بير طرف لي قارالاما باخيش نئجه گونئی آزربایجان ین میللی ماراق لارینا خیدمت ائلییر؟
حتي يونوس بئي-ين دئدييي ني ده نظره آلاق کي: ”بعضن ده تورکیه نین دئمکراتیک گلیشمه سی آچی سیندان یازیلاریمدا سؤز آچمیشام. چون کو، تورکیه نین گلیشمه سی و دئمکراتیک لشمه سی گونئی آزربایجان دا و ایران دا تورک خالقی نین اؤز گوونجینه یاردیمجی اولور و خالقیمیزین وارلیغینا اینانجینا گئده گئد آرتیریر”، يئنه ده ايران مئديالارينن برابر، تورکيه ني فلاکت حالدا گؤسترمه ک، بیزیم خالقیین اؤز گوونجینه نه ته هر یاردیمجی اولار و خالقیمیزین وارلیغینا اینانجینا گئت گئده آرتیرار؟
*
فاکتلارين ترسینه تقديم ائديلمه سي يونوس بئي-ين يازيسيندا بوردا بيتمير.
يونوس بئي “دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک“باشليقينين آلتيندا بيرينجي بؤلومده منيم يوروموما استناد ائده رک يازير:
“دئیرسینیز کی تورکیه وطن داشی اولسایدینیز "آکپ نی شوبهه سیز ترجیح ائتمزدینیز". آمما تورکیه نین دیشین ده بیر یاشایان کیمی" بوتون فاکتورلاری نظره آلمالییام". هر کس سیزده ن سورا بیلیر کی تورکیه نین گلیشمه سین آنالیز ائتمک اوچون تورکیه وطنداشی "اولماق" و یا "اولماماغا" نه علاقه سی وار؟ یعنی تورکیه وطن داشی اولسایدینیز "بوتون فاکتورلاری نظره آلمیاجاقدینیز می؟". باشقا دئیش له سیزجه تورکیه وطنداشی اولماق "بوتون فاکتورلاری نظره آلماماق" و تورکیه وطن داشی اولماماق "بوتون فاکتورلاری نظره آلماق" معناسینا گلیر می؟“
بوردا اگر خوش نييت ایله يونوس بئي-ين سؤزلريني قصدینن تحريف سانماسام، اونو ديققتسيزليک حئساب ائليرم.
اولاً، "بوتون فاکتورلار" مطلق بیر ایفاده دئییل بلکه نیسبی دیر. من "بوتون فاکتورلار" دئیه نده ایران/گونئی آذربایجاندان اولان بیر تورک اوچون اؤنملی اولان بوتون فاکتورلاری دئییره م. میثال اوچون، من تورکیه حاقیندا فیکیر بیلدیره نده، فارس مئدیاسی و ایران توپلومونداکی آنتی تورک سیاستی، پ.ک.ک طرفدارلارینین پروپاگانداسی و ایراندا همیشه تورکیه یه باخیش ایله ایرانداکی تورکلره باخیش آراسیندا گئنیش ایرتیباط اولماسینی دا نظرده آلمالیام. بیر تورکیه وطنداشی اوچون بو "بوتون فاکتورلار" باشقا شئیلر اولابیلر.
ایکینجیسی، من تورکیه وطن داشی اولسايديم سئچکی لرده ایشتیراک ائدیب تورکيه نين سياستينده اثریم اولاردی. ائلیه بیلردیم اؤز ماراقلاريما اويقون بیر پارتي دا عوضو اولوب اونون سياستلريني تبلیغ ائده م. اوردا منيم بير پارتييه باغليليغيم و يا خود، بير ايدئولوژييه اينانجيم منيم قرارلاریمی تعیین ائله ردي. بو باخيشينان البته آک پارتي منيم ترجيح ايم اولابيلمزدي.
تورکيه نين دیشیندا اما من سئچيم ایمکانیم يوخدور. من صحنه ده آکتور دئييرم بلکه سئییرجییم. من تکجه مساله لري کناردان ایزله یه بيله رم. بوردا تورکيه نين ايچ سياستي منيم شخصي ماراقلاريملا اويغون اولوب اولماماغي هئچ بير اؤنم داشيمير. من داها تورکييه نين بير پارتي عوضوي تکين عمل ائلييه بيلمه رم. من تورکييه نين سياستينده بوتون فاکتلاري گرک نظر ده آلام. بوردا داها منيم شخصي حيسيياتيم يوخ بلکه صحنه ده اولان اولایلار و حاديثه لر و تورکييه خالقينين ايستکي ماراقلي دي. بو آک پارتيني دستک له مک آنلاميندا دئييل بلکه بوتون پارتيلارين سياستلرينين آراشديرما و گئرچک لری ایزله مک دیر.
يونوس بئي-ين منيم دئديييکلريمي يانليش نقل ائله مه يي بوردا قورتارمير: " تورکیه لی اولمامادیغینیز اوچون آکپ نی ترجیج ائدیرسینیز! “.
پس يونوس بئي-ين فيکرينجه تورکييه نين ديشيندا بوتون فاکتور لاري نظرده آلماق ياني آکپ ني ترجيح ائتمک. عجب!
*
يونوس بئي منيم "آنتي تورک" تئرمینی ايشله تمه سينه ده اعتراض ائلير و يازير: “عجبا "آنتی تورک" سؤزو گرچک دن معین بیر منطیق داشییرمی؟” و علاوه ائلير “بو قاورام (آنتی تورک و یا آنتی ایران و یا ...) گرچکچی و دئمکراتیک بیر آچی دان، گئریه قالمیش بیر ادبیاتا دایانان، استبدادا سؤیکه نن، باسدیریجی بیر حیسسی گؤسته ریر و عمومیتله هر بیر اؤلکه ده ایفراطچی میللتچی لرین (ناسیونالیست لرین) ادبیاتی سایلیر.”
و باشقا بير ايفاده ده يازير: " آوروپا و حتی آمئریکا دا اولان اؤلکه لرین مئدیاسیندا "آنتی" سؤزو ایشله نیلمز.”
اول اؤنجه قئيد ائتمه لييم کي يونوس بئي-ين دئديينه رغما، "آنتي سئميتيزيم" سؤزو اوروپا و آمئريکا مئديالاريندا، هم ايشله نير و همده بير حقوقي آنلام داشييير. انتي تورک سؤزو ايشله نمه سه ده اما اونا یاخین باخیش لار "تورکوفوبيا" و يا "ايسلاموفوبيا" فورماسيندا و يا حتي ارمني لابي چي لارين آچيق آيدين آنتي تورکيه تحرکاتی بير فاکت دير.
اما دیقت ائله ملی اودیر کی، منيم يورومومدا آنتي تورک سؤزو ايران لا باغلي دير. ایران دا عجبا "آنتی تورک" سؤزو گرچک دن معین بیر منطیق داشییر!
بو منطیق دونيا دا اولان آنتي سئميتيسيم له البته فرق لي دير. اوردا بیر موشخص دينه/ ائتنيکه باغليليغلا، شخص اؤزو باسقییه هدف اولور اما ايران دا اولان آنتي تورک سيياستي، شخصين اؤزونو يوخ بلکه تورک کولتورو و تورک تاريخيني سيستماتيک حالدا باسقيیه معروض قویور. يونوس بئي-ين دئديي کي “آنتي تورک عمومیتله هر بیر اؤلکه ده ایفراطچی میللتچی لرین (ناسیونالیست لرین) ادبیاتی سایلیر.” ايران ا شامیل اولماز. گئچن يوز ايلده ايران حوکومتلرين رسمی سيياست لري اساسدان تورک آدینی لکه له مک و تورک خالقينين بو کولتوره و اونون تاريخينه باغليليغینی حقارت له مک اولوب. ايراندا تورک خالقينين اؤز وارليغينا گؤوه نيني آرادان آپارماخ آماجي له، بو کامپانيانين بير بويوک حيصه سي تورک دولتلرين و باشدا گئدن، تورکييه نين ائعتيباريني قارالاما سيياستي اولوب. ايران مئدياسيندا-ايستر حيکومت و ايستر ايران محور اوپوزيسیوني- تورکييه حاقيندا تکجه منفي اولايلار گؤورونر، سانکي تورکييه ده هئچ بير موثبت بير ايتيفاق جريان ائتمير. بوجور يانليش بيلگي وئرمه سونوجوندا، باشقا طرف سيز قايناق لاردان خبر آلمييه ن شخصین فيکرينده تورکییه بیر ثبات سيز، گئري قالميش، غير دئموکراتيک و امنييت سيز يئر دير. بو ائيليمين قارشيسين آلماق، بو سياستلري و اونلارين کؤکلرين تانيیب، آماجيني ايفشا ائتمکله مومکون دير. بونا ايفراطچيليک و ناسيوناليستيک علامتي دئمک اینصافسیزلیک دیر.
يونوس بئي-ين دئديي کي: " اگر سه آدین چکدینیز "آنتی تورک محفل لر" بعضی فیکیرلری د ه مئیدانا قویورلارسا، گینه ده او محفل لرده ن گلن آنالیزلر دیققت له ایزلنمه لی و اؤنمسه مه لیدیرلر. چون کو دوشمن و یا مخالیف دن بیر تنقید گلیرسه، او تنقیدین کؤکلری اولمالی دیر، یوخسا کیمسه کؤکسوز تنقیده اؤزه ن گؤسته رمز” ده اونون یازدیقلارینن ایلگیسی اولابیلمز. باشقا فاکتلاري گؤرمه دن، بو محفل لرين عين سؤزلرين تيکرارائتمک ائتگیلی بیر مئتود دئیل.
ايرندا اولان تورک اکتيويستلرين تورکييه و باشقا تورک اؤلکه لري حاقدا حساسيتلري يونوس بئي-ين دئديي “معین بیر تعصبه قاپسانارکن” يوخ بلکه ايران مئدياسينين آنتي تورک باخيشينا اينانماماقليخدان و اونلارين منفي تبليغاتين ائتگيسيزله نديرمک و اونون يئرينه طرفسيز دوزگون معلومات يايماق دي.
*
تیکرار اولسادا دئمه لييم کی هر آراشديرمانی ده يه رله نديرنده بوتون فاکتورلاري نظرده آلمالييق. تاسوفله يونوس بئي-ين يازيسيندا تکجه تورکيه دولتينه تنقيد اولان سؤزلر گٌورونور. بو داورانيشدا، "پ ک ک" نين سيلاحلي عملياتي و آنکارا اینن ايستانبول دا پارتلامالاري، سياسي باریش پروسئسی پوزوب شهرلرده خندق قازماقلاري، ، موخاليف پارتييالارين يئته رلي اولماماغي، دونيادا و اؤزليکله منطقه ده دئييشيکلرين اثرلری غاييب دير. آيريجا سوريه نين قوزئيين ده "پ ک ک" ايه باغلي اولان "پ ي د" -ين تورکمن لري و عرب لري يئرلريندن چیخارمادان سؤز گئتمير. اگر امنستي اينترناسيونال-ین ائعتیراضیندان تورکييه دولتي نه سؤز آپارير اما "پ ي د" حاقدا وئريلن اعلان غاييب دي. هر نه وار تورکييه دولتينين تقصيري دي. اگر بير سئچکينین سونوجوندا اکثريت قازانان موخاليف لر بير يئره گليب دولت قورابيلميرلر ايقتيدارين تقصيري دي. اگر اوبيري سئچکي ده موخاليف لر اوتوزوللار يئنه ده دولتين تقصيري دي. اگر تورکيه دولتي سوريه نين قوزئيين ده "پ ي د" نين ائتنيک تميزله مه سينه قارشي دورور، غلط ايش گؤرور و اگر قوزئي عيراقدا رسمي کورد وارليغينان موناسيبت قورور اودا تنقيد اولونور. اگر خالق چوخونلوقلا بير دولته اؤي وئرير يئنه ده تورکيه نین فلاکته ایره لی له مه سی ایدعا اولونور. مگر يونوس بئي “تورکیه یه دوعا ائده لیم” يازي دا دئمیر “بعضی لری ایدعا ائدیرلر کی تورکیه ده آزاد سئچیم له حکومت سئچیلیرسه، تورکیه یه هئچ بیر زیان دئیمه ز. آمما باخارساق هیتلرده آدین چکدییمیز سئچیم لرله آلمان حکومتینین گوجونه اه له گئچیرمیشدیر. نئجه اولور کی آلمانیادا سئچیم واسیطه سی ایله فاشیسم گوج آلیر، و مملکتی و دونیانی فلاکته سورک له ییر. آمما تورکیه بو قاعده ده مستثنا اولور؟”
بي بي سي فارسی دا "پ ک ک"- يه دستک اولان آراشديريجي لاردان مگر فرقلی سؤزلر ائشیدیریک؟
*
يونوس بئي يازيسينين سؤنون دا منه بیر توصيه سی ده وار:
“سیاست معین شرایط ین مشخص آنالیزیندن فورمالاشیر. آمما یوخاریدا قئید ائتدیمیز کیمی سیزین آنالیز طرزینیزده زمان دایاندیریلیر، شرایط دوندورولور و معین شرایطین مشخص آنالیزی اساسیندا فیکیر فورم تاپماییر.”
بونا ايضاح اوچون وورقولامالييام کی اگر تورکيه نين اساس موجودييتينه قارشي اولان تبلیغاتی و یا تورکییه حاقیندا یانلیش بیلگی لری تيکرارلاماق “معین شرایطین مشخص آنالیزی اساسیندا فیکیر فورم تاپماق” دير من بئله داورانيش دان، هم اؤز شخصي پرينسيبلريمه گؤره و همده گونئي آذربايجان و ايران تورکلرينين منافعينه خاطير چه کينيرم. منجه، حریفلریمیز حاضیرلایان مئیداندا اویناماقلا خالقیمیزین منافئعی اه له گلمز، بو ایستر یونوس بئی دئمیشکن "معین شرایط ین مشخص آنالیزیندن فورمالاشما" باهاناسینن اولا یا دا ساده جه هاوانین هانسی سه مته اه سمه سی بیزی اورا چه که.
27 مای 2016
2016-05-28 01:32:57
از طرف جمعی از آزادیخواهان ترک خطاب به افکار عمومی آذربایجان و ایران
تهاجم همه جانبه است بلنت اسین اوغلو- ترجمه علی قره جه لو
کلیشهها و پیشداوریها نسبت به جنبشهای ملی-مدنی: موانع دستيابى به يك پلوراليسم متوازن در ایران علیرضا قولونجو
رشته دانشگاهی زبان و ادبیات ترکی؛ مبهم و مخدوش دومان رادمهر
ابوبکر بغداديٍ فاجعه مونيخ یاشار گولشن
دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک یوخسا یانلیش آنلاییشلار! یاشار گولشن
قوميتگرائي افراطي فارسي و مراسم کتابسوزي ٢٦ آذر سال ١٣٢٥ در آزربايجان مئهران باهارلي
فتيله شبکه دو تلويزيون دولتي جمهوري اسلامي برنامه ای برای تباهی اذهان کودکان یاشار گولشن
نکاتی در مورد برنامه صفحه دو بی بی سی- نتایج انتخابات ترکیه علیرضا قولونجو
مصاحبه با غلامحسین ساعدی مصاحبه کننده، ضیاء صدقی-آوریل 1984
قدرالسهم به روایت اکبر اعلمی یاشار گولشن
به نام اویغورها! روزبه سعادتی
کلاشنیکفها هرگز شکوفه نمی دهند علیرضا قولونجو
پایههای لرزان "بنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان" محمدرضا هیئت
کارت قرمز بر علیه نژادپرستی سیستماتیک موجود بر علیه ترک ها در ایران اومود مهدیان
دفتري به عنوان فرهنگ استان آذربايجان بجای فرهنگستان زبان ترکی! یاشار گولشن
زبان ترکی بعنوان یکی از زبانهای رسمی مجلس نمایندگان شورای اروپا تعیین شد
تدارک برای گردن زنی ناصر مرقاتی
اعتراض زنان ترک به حضور حسن روحانی با مچ بندهای سرخ، علامت بوزقورد و نشان پیروزی
ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی در لیست ده کتاب برتر متتقد روزنامه گاردین
شرایطی که توافق لوزان را تحمیل کرد یونس شاملی
حمله عوامل حکومت ايران به ترک های هوادار تیم والیبال اورمیه در تهران
هجوم مامورين انتظامي به عرب هاي اهواز
در آسيب شناسى حركت ملى آذربايجان - بخش ١ و ٢ معصومه قربانى
دولت روحانی با موضع گيري هاي يونسي بدنبال چه هدفي است؟ یاشار گولشن
Özgürlükçü Türk Aydınlar İctimâiyyəti Tərəfindən Azərbaycan, İran və Dünya Qamuoyuna
تورک! سن سؤمورگهدن/ایستیعماردان قورتولماق اوچون نه ائدیرسن؟ علیرضا قولونجو
سولئیماناوغلو ایله سؤیلهشی آنلام درگیسی، ایکینجی سایی، شوبات 2017
نه ائتمه مه لی ییک! ؟ دومان رادمهر
آخساق قایدالار ایواز طاها
بیزیم عزیز نسین س. حاتملوی
گونئیده 300 تورک فعال اویغورلارا دستک بیاناتی ایمضالاییب
تورکمن گمیچی گونئیلی فعاللاری 13 ایل حبسه محکوم ائدن حؤکمدەکی تضادلار حاقدا دانیشیر
کریم عسگری: گونئی تشکیلاتلاری تورکیەده HDP-نین فعالییتینی اؤرنک آلا بیلر
ماحمودعلی چؤهرەقانلی: تبریزدەکی گئدیشات نورمال دئییل
ستار سایین قالا: او دؤنم چوخ اؤزل بیر دؤنم ایدی
اکبر ابولزاده: تراختور قهرمان اولسایدی، ایراندا یاشایان تورکلر اؤزونە-اینام قازاناردی
آل بو سنه قير ميزى اسماعیل جمیلی
ایرانلی آیدینلارین ائتنیک حاقلارینا یؤنهلیک یاخلاشیمی دهییشمکدهدیر می؟ یوردنئت'ین توغرول آتابای ایله سؤیلهشیسی
محمد رضا لوایی: گونئیلیلر اوچون مای حادیثەلری بیر باشلانغیج نؤقطەسیدیر
مهسا مئهدیلی: اؤیرنجی قادینلار مای قییامیندا بؤیوک رول اوینادیلار
یاشاسین یاشاسین قهرمان تبریز اسماعیل جمیلی
ائلچین حاتمی: اقتصادی وضعییت خوصوصیله قئیری-فارس بؤلگەلرده چوخ آغیردیر
İranlı aydınların etnik haqlarına yönəlik yaxlaşımı dəyişir mi? (Toğrul Atabay ilə söyləşi)
علیرضا اردبیلی: ایرانداکی ایرقچیلیک عربلر و تورکلری بیر-بیرینه یاخینلاشدیریب
یاشار اسدی ایراندا میتینق کئچیرن اون مینلرله موعلیمین طلبلری حاقدا دانیشیر
یاشار حیدری آوروپادا یاشایان گونئیلی موهاجیرلرین دوروموندان دانیشیر
دومان رادمئهر: ایراندا آنتی-عرب احوال-روحییەسی حؤکومتین بؤلگەده یوروتدویو سییاسته خیدمت ائدیر
اوغوز تورک ایران-قرب راضیلاشماسی، سانکسییالار و اونلارین قئیری-فارس آزلیقلارا تاثیری حاقدا دانیشیر
حمید منافی: علیرضا فرشی ائوین زیندانیندادیر، وکیلی ایله گؤروشه بیلمیر
محمد احمدیزاده: صفویلر دؤنەمی موسیقی تاریخیمیزین قیریلما نؤقطەسیدیر
نهکیوارین هر گونو بایرام اولسون! وکتور جئری
31-03-2015 ایران-ایسوئچ اویونوندان بیر راپورت
محمد رضا هیئت: تورکجەنی یوخ ائتمەیه چالیشان سیستئم تورک دیل قورومو آچدیرماز
اوختای آلپ تورک: نه ”پئرشین” نه ده ”ایرانیان” - بو آدلار بیزی تمثیل ائتمیر


text:
ایسپانییا هومانیتار غیری-حکومت تشکیلاتینا مخصوص گمی آرالیق دنیزینی کئچمک اوچون حیاتلارینی تهلوکیه آتان ۳۹۱ مهاجیری خلاص ائدیب.
مساوات. کوم خبر وئریر کی، پرواجتیوا آچیق اللر یاردیم تشکیلاتینین سؤزچوسو لاورا لانوزا دئییب کی، اونلارا مخصوص گولفو آزورو گمیسی شنبه گونو لیوییا ساحللرینه یاخین بین الخالق سولارادا قارشیسی آلینان ایکی قاچاقچی گمیدن ۲۴۳ مهاجیری اؤز گؤیرتسینه گؤتوروب.
لانوزا بیلدیریب کی، مهاجیرلر آراسیندا بیر کؤرپه، بیر حامیله قادین و بیر نئچه اوشاق اولوب.
گمی علاوه اولاراق، ایتالییا ساحل محافظهسی گمیسینه تحویل وئردیی ۱۴۸ مهاجیری ده خلاص ائدیب.
لیوییادا قانونسوزلوغون مؤوجود اولماسی قاچاقچیلارا مهاجیرلری و قاچقینلاری کؤچورمک ایشی ایله مشغول اولماسینا شرایط یارادیب. سون ایللر عرضینده اینسانلاری دنیزدن کئچیرمیی تکلیف ائدن مینلرله گمی پئیدا اولوب.


text:
آتا بابا سوزلری
0 گؤروش
یازار: سمیرا
آغ یارما٬ قارا گون اوچوندور
آغاج گؤره نده٫ هیز ایت قاچار
آل آپارمیش
آبرى باهار گؤىاوتو دئییل کى گئنه گؤیهره
آبرینى یئمیش٫ حیانى سیچمیش
قارا باخت داغلارا چیخسا ، داغلاری دومان آلار
قیزیم سنه دئییره م گلینیم سن ائشیت
بؤیوک باشین ، بؤیوک بلاسی اولار
ساخلا سامانی ، گلر زامانی
همیشه شعبان ، بیر گونده رمضان
اغزیندان سود ایسی گلیر
یومورتاسیندان چیخمامیشدان باش یاریر
قونشوم منی یاد ائله سین ، بیر ایچی بوش گیردکانلا .
ده وه دن ده بیر قیل غنیمتدیر .
مه چیدین قاپیسی آچیقدیر ، ایتین اوزونه نه گلیب
آغ ایتین٫ قارا گونه
آغریمایان باشا٬ دسمال باغلامازلار
آغ توپورجک گؤره نده٫ اونا خیال ایکى قیرانلیقدیر
آدامین آلنینا هر نمه یازمیشلار٬ ائله اودور
یکشنبه 3 اسفند 1393


text:
ایران’ین اورتا آسیا تورک جمهوریتلرینه یؤنه لیک سیاستلری نین آنا خطلری- بابک شاهد
tebaren | 14:23 - 21.09.2017
گیریش
اورتادوغونون قوزئیینده “دونیانین قلبی” اولاراق بیلینن آوراسیا جوغرافیاسی مرکزینده یئر آلان اورتا آسیا بؤلگه سی جوغرافی قونومو اعتباری ایله دوغودان آلتای داغلاری، گونئیدن تانری داغلاری، باتیدان آرال گؤلو، قوزئیباتیدان اورال ایرماغی و داغلاری و قوزئیدن سیبریانین گونئی سینیری ایله چئوریلمیشدیر. بؤلگه نین قوزئیدن روسیا، دوغودان چین، گونئیدن ایران، افغانیستان و پاکیستان ایله قونشو اولماسی، 1990 ایلینده سوویتلرین ییخیلماسی ایله بیرلیکده اورتایا چیخان تورک جمهوریتلر، تاریخی تورکیستان اولاراق بیلینن اورتا آسیانی یئنی سیاسی دنکلملرله (معادلهلرله) قارشی قارشییا بوراخمیشدیر. دونیانین اؤنملی نفت و دوغال گاز قایناقلاری نین بؤلگه ده یئر آلماسی و بؤلگه نین ژئواستراتژیک قونومو، سؤز صاحیبی اولماق ایسته ین بؤلگه سل و اولوسلار آراسی گوجلری یئنی استراتژیلر اور تمگه مجبور ائتمیشدیر.
ایرانلی استراتژیستلر، ایرانی بیر اورتادوغو اؤلکه سی گؤرمکله بیرلیکده اورتاآسیا- قافقازیا، بصره کؤرفزی [1] و گونئیدوغو آسیا بؤلگه سل آلت-سیستملری نین بیر پارچاسی اولاراق دا گؤرمکده دیرلر. ایران، اورتا آسیا- قافقازیا، بصره کؤرفزی و گونئیدوغو آسیادا بؤلگه سل آکتور، دوغو آغ دنیزده ایسه خارجی آکتور اولاراق گؤرولور (حاجی یوسفی، 1384، ص 83).
اورتا آسیا جمهوریتلری، ایران اوچون بؤلگه سل آلت-سیستم اولماقلا بیرلیکده، ایران خارجی سیاستینین گوونلیک آنلاییشینی اولوشدوران “دؤرد بؤلگه سل گوونلیک کومپلکسی” ایچینده یئر آلماقدادیر[2].
ایرانین گوونلیگی آچیسیندان اورتا آسیاداکی دگیشیملر بؤیوک اؤنمه صاحیبدیر. اؤزللیکله 1991-دن سونرا تورک جمهوریتلری نین باغیمسیزلیغی و بؤیوک گوجلرین بؤلگه ده کی استراتژیلری نین دگیشمهسی ایرانین اورتا آسیایا یؤنه لیک سیاستلرینی دگیشدیرمیشدیر.
ایران خارجی سیاستی سوروملولارینا گؤره، اورتا آسیاداکی دنگه لری ائتکیله ین آکتورلار یئرل، بؤلگه سل و کوره سل آکتورلاری اولاراق اوچ کاتئقوریده دگرلندیریلهبیلر:
ایران، اورتا آسیاداکی گوج دنگه لری ایچینده اؤزونو بؤلگه سل آکتور اورلاراق گؤره رک (حافظ نیا، 1386، ص91) 1991-دن سونرا ثابیت بیر خارجی سیاست یئرینه اولوسلار آراسی آتموسفرین ائتکیسینده باشقا آکتورلارین سیاستلرینه تپکی اولاراق حرکت ائتمگی ترجیح ائتمیشدیر. بو تپکیسل یاخلاشیملار باشقا آکتورلارین آلتداکی یاخلاشیملارینا قارشی، شکیللنمیشدیر:
ایرانین اورتا آسیایا یؤنه لیک سیاستلری نین آنا خطلری، بو یاخلاشیملارا تپکیسل بیر اورتامدا ایلرلهمیشدیر. اؤرنک اوچون ایران دؤلتی شیعه ژئوپولیتیکی چرچیوه سینده، روس میلّیتچی لیگینه تهدید اولوشدوراجاق، سنّی جهادچی قروپلارا قارشی روسیا نین تائیدی و کؤمگی ایله اورتا آسیا دا شیعه لیگی یایما گیریشیمینده اولوب آوروپا بیرلیگی نین آلترناتیو انرژی قایناقلاری استراتژیسینی روسیه ایله رقابتده اولدوغو دوغال گاز صادراتی آلانیندا قوللانماق ایسته میشدیر.
ایران خارجی سیاستینده اورتا آسیا سؤیلمی
1357 ایران انقلابیندان سونرا ایران خارجی سیاستی نین اورتا آسیا سؤیلمینی ایکی آنا باشلیق و بئش آلت باشلیق اولاراق اینجه له یهبیلریک. 1357-1360 ایللری آراسی ایراندا حاکیم اولان لیبراللارین اورتا آسیا گؤروشو، ایران ین میلّی چیخارلاری و بو چیخارلارین اسلامی دگرلره اوستون اولدوغو دوشونجه سی یایقین اولموشدور. 1360-دان گونوموزه قدر دوام ائدن سؤیلم ایسه، شیعه مرکزلی اسلام بیرلیگی [3] دوشونجه سی و بو دوشونجه نین میلّی چیخارلارا قارشی اوستونلویو اولموشدور. ایرانین ایچ دگیشیملریندن قایناقلانان و خارجی سیاسته یانسییان دگیشیملر نتیجه سینده 1360-دان گونوموزه قدر داوام ائدن بیر سورجده شیعه چیلیک آناباشلیغی ایدئالیست یاخلاشیم، مصلحت مرکزلی پراقماتیست یاخلاشیم، کولتور مرکزلی باریشجیل یاخلاشیم، عدالت مرکزلی محافظهکار یاخلاشیم و اعتدالچی یاخلاشیم اولاراق آلت تاکتیکله ایرهلیله میشدیر.
ایرانین 1369-1360 ایللری آراسی اورتا آسیا سیاستلری اوچ فرقلی اورتا آسیا تانیمی ایله شکیللنمیشدیر. بو فرقلی اوچ کیملیک ماهیتینده تانیملاما ایرانین بؤلگه ده وار اولابیلمه سی اوچون اوچ فرقلی ایران تانیمی سونموشدور. اورتا آسیایا یؤنه لیک اوچ ایران تانیمی، ایدئولوژیک ایران، کولتورل ایران و ژئوپولیتیک ایران اولموشدور (کرمی، 1386، ص79).
ایدئولوژیک ایران: ایدئولوژیک یاخلاشیما گؤره، ایران، اسلام دونیاسی نین شیعه مرکزی اولاراق اسلام عالمی نین اؤنملی بیر پارچاسیدیر. بو یاخلاشیمین طرفدارلارینا گؤره، ایران اسلام جمهوریتی، اسلام حکومتی اولاراق گرچک اسلامی، دونیا مقیاسیندا یایماقلا سوروملو بیر دؤلتدیر و خارجی سیاستلری بونا گؤره شکیللنمه لیدیر. بوگون شیعه یاییلماجیلیغی باشلیغی ایله بیلینن بو یاخلاشیمین طرفدارلارینا گؤره، 1357 انقلابی، اسلام تاریخینده دؤنوم نقطه سی اولاراق باتی مدنیتی ایفلاسی نین دوغودا اورتایا چیخیشیدیر و ایران یؤنتیجیلری، شیعه اینانجی مرکزلی، اسلام بیرلیگینی ساغلاماقلا یوکوملودورلر. بو یاخلاشیما گؤره ایران سینیرلاری بوگونکو جوغرافیادان گئنیش بیر منطقهنی قاپسایاراق دارالاسلام سینیرلارینا قدر دایانماقدادیر. بوندان اؤترو، ایران یؤنتیجیلری یالنیز اؤز وطنداشلاریندان دئییل دونیاداکی بوتون مسلمانلارین دوروموندان سوروملودورلار. بو یاخلاشیمین اورتا آسیا سیاستی، 1357 انقلابی ایلکه لرینی، اورتا آسیا اؤلکه لرینه صادر ائتمک، شیعه آزینلیقلاری سیاسی حرکتلرینه کؤمک ائتمک اولموشدور (دهقانی فیروزآبادی، 1385، صص112-119). ایرانلی متخصصلره گؤره ایرانین بوتون چابالارینا رغماً بو یاخلاشیم، اورتا آسیا دا دینی آراج و قورولوشلاری نین اولماماسی و بؤلگه ده کی اؤلکهلرین ایرانین آماج و نیتلرینه گوونسیزلیگی اولموشدور (کولایی، 1384، ص21). بو یاخلاشیمین باشاریسیزلیغینا سوموت اؤرنکلر اولاراق ایران ین تاجیکیستان ایچ ساواشی و قاراباغ ساواشینداکی توتوملاری سونولماقدادیر.
کولتورل ایران: ایرانین اورتا آسیایا یؤنه لیک کولتورل سؤیلمی نین تملینده “بؤیوک ایران” آنلاییشی یاتماقدادیر. بو آنلاییشا گؤره، ایرانشهر و یا جهان ایرانی دئییلن مدنیت جوغرافیاسی بوگونکو ایران سینیرلاریندان بؤیوک اولوب اورتا آسیا، قافقازلار، بصره کؤرفزی و هیندیستانی قاپساماقدادیر. بو آنلاییشا گؤره، ایران کولتور جوغرافیاسی، فارس کولتورو و اورتاق مذهب تملی اوزرینه شکیللنمیشدیر و اورتا آسیا ایله ایرانین ایلیشکیسی بو ایکی عنصر اوزریندن تانیملانمالیدیر (دهقانی فیروزآبادی، 1385، ص125). 1991-دن سونرا سوویتلر بیرلیگی نین داغیلماسی ایله اورتایا چیخان جمهوریتلرین باغیمسیزلیغی، بو یاخلاشیما سرعت وئرمیشدیر. ایران، سوویتلر بیرلیگی نین داغیلماسی ایله اولوشان کیملیک بوشلوغونو قوللانماق ایسته یه رک شیعه مرکزلی فارس کولتورونو یایماق ایسته-میشدیر. آنجاق بؤلگه ده کی جمهوریتلرین کولتور آنلاییشلاری، سوی و دیل اوزرینه یاپیلاندیریلدیغی اوچون بو یاخلاشیم ایسته نیلن سونوجو وئرمه میشدیر. نئجه کی، اؤزبکیستان یئتکیلیلری نین ایران بؤیوکائلچیلیگی کولتور آتاشهسینین اؤلکه ده کی فعالیتلرینی، ایران کولتور مستشارلیغی نین اؤزبکیستاندا یایینلادیغی “امینه” درگیسی نین شیعه مرکزلی فارس کولتورونو یایما چابالاری و ایران طرفیندن مالیهلشدیریلن چئشیدلی کولتور فعالیتلری، یاساقلانماسی بو چرچیوهده اولموشدور.
ژئوپولیتیک ایران: ایرانین اورتا آسیا ژئوپولتیک سؤیلمی اولاراق بیلینن اوچونجو سؤیلمی جوغرافیا تملینده استراتژیک یاخلاشیملار اوستونده قورولموشدور. بو یاخلاشیما گؤره، سوویتلر بیرلیگی نین داغیلماسی و اورتا آسیا جمهوریتلری نین میدانا گلمه سی ایرانین چئوره گوونلیگینده تمل دگیشیکلیکلره سبب اولموش و یئنی گوونلیک تهدیدلرینه یول آچمیشدیر. ایرانین قوزئیینده سوویتلر کیمی بیر گوجون داغیلماسی و یئرینی کیچیک دؤلتلره وئرمه-سی، ایرانین بو بؤلگهده داها آکتیو شکیلده رول اویناماسینا زمین یاراتمیشدیر و ایرانا، قوزئییندهکی یئنی گوونلیک تهدیدلرینه قارشی، داها آکتیو شکیلده مداخیل اولابیلمه امکانی ساغلامیشدیر (دهقانی فیروزآبادی، 1385، صص 127-128). بو سؤیلمین عمومی عنصرلاری ایرانین اولوسال چیخارلاری نین اسلامی مصلحتلره قارشی اوستونلویو، ژئوپولیتیک دگیشیملر و جوغرافیانین یاراتدیغی فرصتلردن ان چوخ قازانجی الده ائتمک، قارشیلیقلی گوون، ساکین بؤلگه، اوزلاشما و باریشجیل اورتام چاباسی اولموشدور.
روحانی دؤنمینده ژئوپولیتیک ایرانین اعتدالچی یاخلاشیمی
حسن روحانی نین ایرانین 11-جی جمهورباشقانی اولماسی ایله ایران خارجی سیاستی، “اعتدالچی” قاورامی ایله تانیملانان یئنی تاکتیکله دونیا ایله اوزلاشما یوللارینی آختاردی. احمدی نژاد دؤنمینده باتی نی قارشیسینا آلان ایران، آغیر تحریملر سونوجوندا اقتصادی بحرانلار یاشامیشدی. ایرانین نفت ساتیشینی تماماً انگلله مگی دوشونن باتیلی اؤلکه لر، ایرانین تک اؤنملی گلیر قایناغینی الیندن آلماغی پلانلامیشدیلار. ایرانین نفت ساتیشی نین انگللنمهسی دوروموندا اؤلکه نین اقتصادی چؤکوشو اؤن گؤرولموشدور. بئله بیر دورومدا اعتداللی محافظهکارلار و اصلاحاتچیلارین حمایتینی آلان روحانی، ایرانین 11-جی جمهورباشقانی اولدو. روحانی اکیبی نین آمریکا باشدا اولماقلا باتیلی اؤلکه لرله مذاکره قاپیسینی یئنیدن آچماسی، ایران-باتی آراسیندا یاشانان آنلاشمامازلیقلارین یئرینی نوکلئر (هسته ای) آنلاشمایا بوراخماسی ایله اؤلکه ده کی اقتصادی بحرانلار آزالمیشدیر و ایران اقتصادی چؤکوشدن دؤنموشدور. روحانینین یئنی خارجی سیاستی باخیشی “گرچکچی ایدئالیزم” تئریمی ایله ایفاده ائدیله رک 1357 انقلابی ایلکه لریندن وازگئچمه دیگینی، آنجاق بو ایلکه لری اولوسلار آراسی گرچکلری دقّته آلاراق اجرا ائتدیگی سؤیلنمیشدیر [4]. روحانی نین دئدیگی “گرچکچی ایدئالیزم” یاخلاشیمی باتی دونیاسی ایله اویوم ایچینده و سورونلاری دانیشاراق حل ائتمک یؤنونده ادّعا ائدیلمیشدی. احمدی نژاد دؤنمنیده رادیکال محافظهکارلارین سؤیلمی ایرانی یالنیزلاشدیرمیشدی، آنجاق روحانی نین گلیشی ایله ایران-باتی دیالوقو یئنیدن باشلادی. ایران، اولوسلار آراسی اورتامدا دیپلوماتیک بحران اوداغیندان چیخیب راحاتلاما حس ائتمگه باشلادیغی زامان، ترامپ ین آمریکا جمهورباشقانی اولماسی، بو گئدیشاتا یاپیلان ان بؤیوک ضربه اولدو. ایرانین روحانی دؤنمینده اورتا آسیا ایله ایلیشکیلرینی شکیللندیرن آنا مسئله، اعتدالچیلیغین سونوجو اولاراق اقتصادی ایلیشکیلرین ایدئولوژیک سؤیلملره قارشی اوستونلویو اولموشدور. آنجاق، ایران خارجی سیاستینده حکومت قدر سپاه پاسداران کیمی گوجلو مرکزلری نین نقشیندن اؤترو بو یاخلاشیم باشاریلی اولمامیشدیر و ایران ایله اورتا آسیا اؤلکه لری آراسیندا ایلیشکیلر اسکی دؤنملرله قیاسدا جدّی دگیشیکلیکلر گؤسترمه میشدیر.
ایرانین اورتا آسیایا آچیلماسینی انگلله ین فاکتورلار
احمدی نژاد دؤنمی نین سونوندا، ایرانین اورتا آسیا ایله ایلیشکیلری ضعیفلهمیش و اورتا آسیا اؤلکه لری نین تجاری اورتاقلاری ایچینده ایلک 20 اؤلکه یه بئله گیرهبیلمه میشدیر [5]. روحانی دؤنمینده ایکیلی ایلیشکیلر گلیشدیریلمیش و حکومت خارجی سیاستده اعتدالچی داورانماغی، ژئوپولیتیک سؤیلمی اؤنه چکمیشدی. ایرانین اورتادآسیاد ایله ایلیشکیلرینی گلیشدیرمه سینده اوچ گنل انگل اولاراق، آمریکانین بؤلگه ده کی ایران قارشیتی سیاستلری، ایران اقتصادی نین آلت یاپیسال سورونلاری و اورتا آسیا ایله یاخشی ایلیشکیلری اولان، ایران رقیبی اؤلکه لر سؤیلنیلمکده دیر. اؤزللیکله آمریکانین “بؤیوک اورتا آسیا پروژه سی” ایران ین اورتاآسیاداکی وارلیغینی انگلله مکدهدیر. چین ین اورتا آسیا ایله یوکسک اقتصادی ایلیشگیلری [6] و ایرانین شانگهای ایش بیرلیگی اؤرگوتونه قاتیلماسینا سویوق باخماسی، اقتصادی آلاندا داها عملی گلیشه بیلن ایران و اورتا آسیا اؤلکه لری ایلیشگیلری اوچون، دوردوروجو بیر ائتگن اولموشدور. چین ین دوغال گاز وارداتی نین %50-دن چوخونون اورتا آسیا اؤلکه لریندن یاپماسی، ایران ین انرژی سیاستینده قیرمیزی آلارم یاراتمیشدیر. پکن ین ایپک یولونو یئنیدن “بیر کمر، بیر یول” پروژه سی قاپسامیندا اورتا آسیا اؤلکه لرینی ترجیح ائتمه سی ایرانی نظرده آلمامیشدیر. تورکیهنین بؤلگه ده کی کولتورل آغیرلیغی، آوروپا بیرلیگی نین اورتا آسیا و قافقازلادا آوروپا-قافقازیا-آسیا ترانزیتی کریدورو و اولوسلار آراسی انرژی کوردیناسیونو پروقرامی پروژه لری، صعودی عربیستان ین بؤلگه-ده کی یاتیریملاری و اسرائیل ین اؤزبکیستان، قازاقیستان و تورکمنیستان دا بؤیوک ائلچیلیک آچماسی، ایران ین اورتا آسیادان اوزاق توتولماسیندا ائتگیلی اولموشدور. بونلاردان علاوه اولاراق ایران اقتصادی نین ایچ یاپیسال سورونلاری اورتا آسیا دا باشقا اؤلکلرله رقابت گوجونو آزالتمیشدی.
اورتاآسیا دا آمریکا طرفیندن ایران ین بؤلگه سل ایش بیرلیگی گیریشیملری، هر دؤنم جدّی انلگللر یاراتمیشدی. اؤزللیکله آمریکا تحریملری سونراسی ایران ین ضعیفله ین اقتصادی و بؤلگه دؤلتلری نین گوونلیکلرینی آمریکا یا باغیملی بیر شکیلده اولوشدورمالاری ایران ین گیریشیملری نین اؤنونده کی ان بؤیوک انگلی اولوشدورماقدادیر. بونونلا بیرلیکده نفت و دوغال گاز ترانسفر خطلری پروژه لرینه یؤنه لیک ایش بیرلیگی گیریشیملری ده، یئنه آمریکا نین بونلاری دستکله مه مه سی اوچون گرچکلشدیریله مه میشدیر. داهاسی، 1990-لارین باشیندا ایران ین انقلاب صدورو سیاستی و اوزون ایللر سورن ایران-عراق ساواشی-نین اولوشتوردوغو کؤتو ایماژ، بؤلگه دؤلتلری نین ایش بیرلیگی گیریشیملرینه سیجاق یاخینلاشمامالاری نین سببلریندن بیری اولموشدور. گونوموزده بو ایماژ یئرینی اقتصادی قایغیلارین اؤن پلاندا اولدوغو بیر یاخلاشیما بوراخسا دا ایران ین اولوسلارآراسی اورتامدان تجریدی، هله بؤلگه اؤلکه لری نین بو دئولته باخیشینی شکیللندیرمه ده اؤنملی بیر ائتگندیر. (هرزیگ، 2004، ص 507) انقلاب سونراسی دؤنملرده ایران خاریجی سیاستینی “اسلامی رژیمی یایما” شکلینده اورتایا قویموشدور. ایران ین داها سونراکی دؤنملرده اورتاآسیا دا ایزلمیش اولدوغو داها یوموشاق سیاستلر، بیربیری ایله چلیشمیشدیر. ایران ین دنگلی بیر سیاست ایزله یه بیلمه یگی و بونون دا بؤلگه ده گوونیلیرلیگینی آزالتدیغی سؤیلنه بیلیر. آیریجا گونوموزده اورتاآسیا دا آمریکا نین آرتان ائتگینلیگی و ایران-آمریکا ایلیشگیلری، ایران ین اورتاآسیا تورک جمهوریتلرینه یؤنلیک تجاری و اقتصادی گیریشیملرینی اولومسوز ائتگیله مکده دیر. گوونلیک اکسنینده ده آمریکا یا قارشی روسیه ایله بیر یاخینلاشما ایچریسینه گیرن ایران، بؤلگه ده کی قونومونو ساغلاملاشدیرما پئشینده دیر. (اولکوت، 2003، ص4)
سونوج
ایرانین گوونلیگی اوچون اورتاآسیاداکی گئدیشات بؤیوک اؤنمه صاحیب اولموشدور. اؤزللیکله 1991-دان سونرا تورک جمهوریتلرین باغیمسیزلیغی و بؤلگه ده کی بؤیوک گوجلرین اورتاآسیا ایله ایلگیلی استراتژیلرینی دگیشدیرمه سی، ایران خاریجی سیاستینی باشقا آکتورلرین سیاستلرینه تئپگی اولاراق شکیللندیرمیشدیر.
ایرانین ایچ دگیشیملریندن قایناقلانان و خاریجی سیاسته یانسییان دگیشیملری نتیجه سینده 1360-دان گونوموزه قدر دوام ائدن شیعه چیلیک آنا باشلیغی ایده آلیست یاخلاشیم، مصلحت مرکزلی پراقماتسیت یاخلاشیم، کولتور مرکزلی ایرانشهر یاخلاشیم، عدالت مرکزلی محافظه کار یاخلاشیم و اعتدالچی یاخلاشیم باشلیقلاری ایله، اله آلینمیشدیر.
ایرانین اورتاآسیا سیاستلری ایدئولوژیک، کولتورل و ژئوپولیتیک سؤیلملر اولاراق اوچ آیری آچیدا شکیللنمیشدیر. ایدئولوژیک یاخلاشیمین طرفدارلارینا گؤره، 1357 ایران انقلابی اسلام تاریخینده، دؤنوم نقطه سی اولاراق باتی ایفلاسی نین دوغو دا نسنه لیگی اولاراق اورتایا چیخمیشدیر و ایران یؤنتیجیلری، شیعه اینانجی مرکزلی اسلام بیرلیگی ساغلاماقلا اؤزلرینی مسئول حس ائتمیشلردیر. بو یاخلاشیمین اورتاآسیا سیاستی، 1357 انقلابی ایلکه لرینی اورتاآسیا اؤلکه لرینه صدور ائتمک، شیعه آزینلیقلارین سیاسی حرکتلرینی دستکله مک اولموشدور. فقط ایرانلی متخصصلره گؤره مذهب فرقلیلیگی ایرانین اورتاآسیادا دینی آراج و قورولوشلاری نین اولماماسی و بؤلگه ده کی اؤلکه لرین ایرانین آماج و نیتلرینه قارشی اولان گوونسیزلیگی، بو یاخلاشیمی اورتاآسیا دا باشاریسیز قیلمیشدیر. ایران ین اورتاآسیا یا یؤنه لیک کولتورل سؤیلمی نین تملینده “بؤیوک ایران” آنلاییشی یاتماقدادیر. بو آنلاییشا گؤره ایران کولتور جغرافیاسی فارس کولتورو و اورتاق مذهب تملی اوزرینه شکیللنمیشدیر و اورتاآسیا ایله ایرانین ایلیشگیسی بو عنصرلار اوزریندن تانیملانابیلر.
سوویتلر بیرلیگی نین داغیلماسی ایله اولوشان کیملیک بوشلوغونو قوللانماق ایسته ین ایران، شیعه مرکزلی فارس کولتورونو یایماق ایستمیشدیر. آنجاق بؤلگه ده کی جمهوریتلرین کولتور آنلاییشلاری، سوی و دیل اوزرینه یاپیلاندیریلدیغی اوچون بو یاخلاشیم بکلنن سونوجا اولاشامامیشدیر. سوویتلر بیرلیگی نین داغیلماسی نین ایران اوزرینده کی بیر باشقا ائتگیسی ایسه، اورتاآسیا جمهوریتلری نین مئیدانا گلمه سی ایله ایرانین چئوره گوونلیگینده اولوشان تمل دگیشیکلیکلر اولموشدور. سوویتلر بیرلیگی کیمی بیر گوجون اورتادان قالخماسی، ایران ین بؤلگه ده داها آکتیو اولماسینا زمینه حاضیرلامیشدیر. حسن روحانی نین ایران ین 11-جی جمهورباشقانی اولماسی ایله، ایران خاریجی سیاستی “اعتدالچی” قاورامی ایله اله آلینان یئنی بیر گؤروشله دونیا ایله اوزلاشما یوللارینی آختارمیشدی. روحانی نین یئنی خاریجی سیاسی ویزیونو “گرچکچی ایده آلیزم” تئریمی ایله ایفاده ائدیلمیشدی و بو سؤیلم باتی دونیاسی ایله اویوم ایچینده و سورونلاری دانیشاراق حل ائتمک یولوندا گؤرسنمیشدی. احمدی نژاد دؤنمینده یانلیزلاشان ایران، روحانی نین گلیشی ایله بیرلیکده، باتی ایله یئنیدن کؤپرو قورماغا چالیشمیشدی. آنجاق، ایران خاریجی سیاستینده حکومت قدر سپاه پاسداران کیمی گوج اوداقلاری نین دا ائتگیسی اولدوغو اوچون، بو یاخلاشیم باشاریلی اولمامیشدیر و بونونلا بیرلیکده 11-جی جمهورباشقانی روحانی دؤنمینده ده ایران-اورتاآسیا اؤلکه لری آراسینداکی ایلیشگیلر اسکی دؤنملرله قیاسدا جدی دگیشیکلیکلر گؤسترمه میشدیر.
اورتاآسیا دا آمریکا طرفیندن اویون ائشیگینده توتولان ایران ین بؤلگه سل ایش بیرلیگی گیریشیملری، هر دؤنم جدی انگللرله قارشیلاشمیشدیر. اؤزللیکله آمریکا تحریملری سونراسی ایران ین ضعیفله ین اقتصادی و بؤلگه دؤلتلری نین گوونلیکلرینی آمریکا یا باغیملی بیر شکیلده اولوشدورمالاری، ایرانین گیریشیملری نین اؤنونده کی ان بؤیوک انگل اولوشدورماقدادیر. بونونلا بیرلیکده نفت و دوغال گاز ترانسفر خطلری پروژلرینه یؤنلیک ایش بیرلیگی گیریشیملری ده یئنه آمریکا نین بونلاری دستکله مه مه سی اوچون گرچکلشدیریله مه میشدیر.
دیب نوتلار:
[1] بصره کؤرفزی آدی ایران و کؤرفز چئوره سی اؤلکه لری آراسیندا دائماً آنلاشمامازلیق قونوسو اولموشدور. ایرانلی یئتکیلیلر فارس کؤرفزی آدینی قوللاماغا اصرار ائتدیکلری حالدا عرب دونیاسی و عرب یئتکیلیلر عرب کؤرفزی آدینین دوغرو اولدوغونو ایلری سورمکده لر.
[2] باخین: تابناک: ريختشناسي مجموعههاي امنيتي منطقهاي در محيط پيراموني ايران
[3] شیعه بیرلیگی، سیاسی شیعه ایدئولوژیسی، شیعه یاییلماجیلیغی
[4] باخین: خانه ملت: برنامه وزارت خارجه دولت روحانی
[5] بو دؤنمده ایران فقط قیرقیزیستانین تجاری اورتاقلاری ایچینده 15-جی سیرادا یئر آلمیشدیر. باشقا اؤلکه لرین تجاری اورتاقلاری لیستینده ایلک 20 اؤلکه یه گیره مه میشدیر.
[6] چین، اورتاآسیا اؤلکه لری ایله اقتصادی ایلیشگیلرینده روسیه یی گئریده بوراخمیش و بوگون اورتاآسیا اؤلکه لری نین تجاری اورتاقلاری ایچینده ایلک اوچده یئر آلیرکن گئنللیکله بیرینجی سیراداکی یئرینی کیمسه یه قاپتیرمیر. ایران و اورتاآسیا اؤلکه لری نین چین ایله تجاری ایلیشگیسی 1992-ده 460 میلیون دلار ایکن بوگون 46 میلیارد دلارا اولاشمیشدیر و چینین دوغال گاز واریداتی نین 59%-دان چوخو بو اؤلکه لردن یاپیلماقدادیر.
فارسجا قایناقلار:
– دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال، دامن پاک جامی، مرتضی، دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در آسیای مرکزی، نشریه آسیای میانه و قفقاز، شماره: 96، زمستان 1386 هجری شمسی.
– دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1385 هجری شمسی)، گفتمانهای سیاسی ایران در آسیای میانه و قفقاز، ایران، شماره:2، ص ص 112-119.
– حاجی یوسفی، امیرمحمد (1384 هجری شمسی)، سیاست خارجی ایران در پرتو تحولات منطقه ای (1991-2001)، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امورخارجه.
– حافظ نیا، محمدرضا، دولت آبادی، محمودشمس، افشردی، محمدحسین (1386 هجری شمسی)، علایق ژئوپولیتیک ایران در آسیای مرکزی و فرصتهای پیش رو، نشریه ژئوپولیتیک، سال:3، شماره:3، ص ص 91-95.
– کرمی، جهانگیر (1386 هجری شمسی)، ایران و اوراسیای مرکزی: آشفتگی نقش و عملکرد، نشریه مرکز مطالعات اوراسیا، سال:1، شماره:10، ص ص 78-84.
– کولایی، الهه (1384 هجری شمسی)، بازی بزرگ در آسیای مرکزی، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی.
اینگیلیزجه قایناقلار:
Herzig E., Iran and the Former Soviet South, The Royal Institute of International Affairs, Great Britian, 1995
Olcott M. B., “Taking Stock of Central Asia” Journal of International Affairs, Vol: 56, No:2, Spring 2003
….
بابک شاهد- ت.آ.ا اوزمانی
…


text:
بو گون ایراندا ۱۲-جی پرزیدئنت سئچکیلرینه ایستارت وئریلیب. سئچکیلره یئرلی واختلا سحر ساعت ۸-ده باشلانیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایران داخیلی ایشلر ناظیرلیینین یایدیغی بیاناتا اساساً، ۸۰ میلیونا یاخین اهالیسی اولان اؤلکهده ۵۶ میلیوندان چوخ وطنداش سسوئرمه حقوقونا مالیکدیر. بیلدیریلیر کی، سئچکیلر ۶۳ مین ۵۰۰ سس وئرمه منطقهسینده کئچیریلیر و سس وئرمه پروسسی آخشام ساعت ۱۸-ا قدر داوام ائدجک.
بو گون اؤلکهده پرزیدنت سئچکیلری ایله یاناشی، شهر و کند شورالارینا دا سئچکیلر کئچیریلیر.
ایرانین عالی دینی لیدری آیت اللاه علی خامنه ای پرزیدنت سئچکیسینده آرتیق سس وئریب. «پرس تی وی» خامنه ای اؤلکهدهکی پرزیدنت سئچکیسینده ایلک سس وئرهنلردن بیری اولدوغونو بیلدیریب.
سس وئردیکدن سونرا خالقا مراجعت ائدن خامنه ای سئچکینین واجیب اولدوغونو و اؤلکهنین تالعینین خالقین الینده اولدوغونو سؤیلهییب.
قید ائدک کی، سئچکیلره چوخسایلی نامیزددن یالنیز ۶ نفر بوراخیلیب. تبلیغات زامانی تهران مری محمد باقیر قالیباف ایبراهیم ریسینین، اسحاق جهانگیری ایسه حسن روحانینین خیرینه نامیزدلیکدن ایمتینا ائدیب. مصطفی هاشمی طبا سئچکیلره قاتیلسا دا، سسینی روحانییه وئرجیینی آچیقلاییب و طرفدارلارینی دا حاضیرکی پرزیدنته سس وئرمهیه چاغیریب.
بو گون سئچکی بوللئتنینده ۴ نامیزدین آدی اولسا دا، ۳ نامیزد مباریزه آپاریر – حاضیرکی پرزیدنت، اصلاحاتچیلارین دستکلدیی حسن روحانی (مصطفی هاشمی اونون طرفداری کیمی چیخیش ائدیر)، محافظه کارلارین دستکلدیی ایبراهیم ریسی و مستقیل مصطفی میرسلیم.
اساس رقابتین حسن روحانی و ایبراهیم ریسی آراسیندا گئدجیی گؤزلنیلیر.


text:
سیبیر خانلیغی
سیبیر خانلیغی سیبرینین باتیسیندا یئرلشن تۆرک خانلیقدیر. سیبری تاتارلاری، خانتیلار، مانسیلار، نئنئتلر و سئلکۇپلار خانلیق بایراغی آلتیندا یاشامیشلار. سیبیر خانلیغی توپلۇم باخیمیندان داغینیق بیر وضعیته صاحیب ایدی. بۇ خانلیق ایسلام تاریخینین ان قۇزئیده اولان دؤولتی و تۆرک تاریخینده ساقا تۆرکلریندن سونرا ان قۇزئیده اولان خانلیقدیر. سیبیر خانلیغینین توپراقلاری ۱۵۹۸-نجی میلادی ایلده یئرماک تیموفئیئویچ یۆروشو اثرینده رۇسلار الینه گئچیبدیر.
سیبیر خانلیغینا قاشلیق ایله چینکی تورا شهرلری باشکندلیک ائدیبلر.
سیبیر خانلیغیندا ایسلام یاییلیشی اوچون برک چالیشانلارین بیری کۆچۆم خان دیر. کۆچۆم خانین ایلک یوردونون بوخارا اولدوغو سؤیلنیلیر لکن اونون اوتراغین قیرغیز صحراسی داها بیلیرلر. [۱]
ایتیل چایینین حوضهسینده و سیبریده تۆرک خانلیقلارین ییخیلیشیندان سونرا، روسلار گوجونون چوخالماسی ایله بیر چاغدا ایسلام ایله قارشیلیق باشلاییر. ۱۸-نجی میلادی عصرین باشلانیشیندان روسلارین ایسلاملا قارشیلیق سیاستی اوچون سیبرینین ایندی توبولسک آدلانان بؤلگهسینده ۷۵-ه یاخین مسجید، ویران ائدیلیر.[۲] روس تزارلیغی قویان یاسالار، روسلار و مسیحیلیگه دؤنموشلر ساکین اولان تورپاقلارین یاخینلیغیندا مسجید سالدیرماغی قاداغان و جمعیت باخیمیندان ۲۰۰ ارکک دن آز یاشییان کندلرده مسجیدلرین ییخیلماسین گرک ائتمیشدی.[۳]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ سیبیر تاریخی، هادی اطلسی، تاتاریستان، قازان ۱۹۱۱ ص۶۹، ۷۰
- ↑ Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780-1910, Allen J. Frank, pp 170-171
- ↑ Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780-1910, Allen J. Frank, pp 167-168


text:
سایین دکتر صدیقه عدالتی نین مصاحبه سی حاقدا بیر ایضاح
بیز نئچه آی اونجه دن و سایین مهران بی باهارلی نین ایضاحلاری اساسیندا و سمبولیک بیر فرق اولاراق همده تورک دیلینه اوزه ل اولاراق ، عرب الفباسی تملینده مخصوص بیر الفبا اولوشدورماق دوغرولتوسوندا ، یازیلاریمیزدا » آذربایجان » یوخ بلکه » آزربایجان » یازیریق ، سایین دکتر صدیقه عدالتی نین مصاحبه سینده ایسه ، ایضاح ائتدییمیز اساسدا سوزقونوسو کلمه » آزربایجان » فورماسیندا یازیلمیشدیر ، مصاحبه نین آردیندا و اوردا قادین حرکتی حاققیندا ایره لی سورولن چوخ اونملی تثبیت لر چوخ ماراق چکمیش و اوخوجولار طرفیندن چوحلو آلقیش و تشککور مکتوب لاری آلمیشدیق ، بونلار ایله یاناشی ، ندنسه بو یازی طرزی بعضی یولداشلاردا سورغو – سوال یاراتمیشدیر .
بونا گوره و سایین دکتر صدیقه عدالتی نین استه یی اوزه رینه بو فورمادا یازیلمانین » آزربایجان دموکراسی اوجاغی » طرفیندن اولدوغونو آچیقلاماق ایسته ییریک.
بو آچیقلامانین گئجیکمه سینه گوره حورمتلی دکتر عدالتی دن ایسه عذر ایسته ییریک.
سایغیلار ایله
آزربایجان دموکراسی اوجاغی
دانیشیق – 7 / ایراندا تورک قادینین دورومو و آزربایجاندا قادین حرکتی – دکتر صدیقه عدالتی
هنوز دیدگاهی داده نشده است.


text:
آوروپا کلوبلار بیرلیگی ۲۰۲۶-جی ایلده دونیا چئمپیوناتیندا ایشتیراک ائده جک کوماندالارین سایینین ۴۸-ا یوکسلدیلمهسینه یازیلی آچیقلاما ایله سرت رئاکسییا گؤستریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بیرلیک تلسیک، غئیری-جدی موذاکیرهدن سونرا بئله بیر تاریخی قرارین وئریلمهسینین حئیرتله ندیریجی اولدوغونو، دییشیکلیین هئچ بیر فایداسی اولمایاجاغینی بیلدیریب.
آچیقلامادا قرارین سیاسی سیفاریش اساسیندا وئریلدیی و گلهجکده پئشمانلیق دوغوراجاغی قئید اولونوب.
خاطیرلاداق کی، فیفا ۲۰۲۶-جی ایلدهن اعتباراً دونیا چئمپیوناتینا ۳۲ یوخ، ۴۸ کوماندانین قاتیلاجاغینی آچیقلامیشدی. بیر سیرا فوتبول متخصصی محض سیاسی مسئلهلره و اقتصادی گلیرلره گؤره بو قرارین وئریلدیینی، گئتدیکجه فوتبولون آرخا پلانا دوشدویونو بیلدیرمیشدی.


text:
۱۵ ایل اول سئچکیلرده نامیزد کیمی ایشتیراک ائتمک یاشی نئچه ایدی؟ ۳۰. اگر سس وئرمک اوچون یاش حدی ۱۸-دیرسه، نیه ده نامیزد کیمی ایشتیراک ائتمک ده ۱۸ اولماسین؟
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان گنجلرله کئچیردیی گؤروشده بیلدیریب.
"یاش حدینی ایلک مرحلهده ۲۵-ا ائندیردیک، ۱۶ آپرلده ده ۱۸-ه سالدیق. ایندی حوض گئنیشلنیب، دئییرلر کی، دولت ایشلرینی اوشاق-موشاغا اعتبار ائدجکسینیز؟ سیز گنجلیینیزه افق وئرسنیز، او گنجلیک چوخ بؤیوک ادعالارین صاحبی اولاجاق، ایندی بوندان سونراکی سیزلره عاییددیر"، - اردوغان قید ائدیب.


text:
اوزبیک تیلی عرب الفباسیده هربیرمعلوماتنی قولگه کیلتریش ممکن می؟
باشقه تیللردن بیر- بیریگه ترجمه قیلیش امکانیتی کامپیوترده یوکلنگن برنامه آرقه لی عملگه آشه دی. اما افغانستان اوزبیک لری قولنه دیگن عرب الفبا سی گه باشقه تیللردن ترجمه قیلیش یا اوزبیکستان قولنه دیگن لاتین وکریل الفباسیده یازیلگن موضوع لرنی اوزگرتیریش امکانیتی هلی گچه یره تیلمه گن.
اوزبیک تیلی اشتیاقمندلریگه کوره، اگر شوامکانیت افغانستان لیک اوزبیک لرقولنه دیگن الفباده یره تیلسه، بوتیلده بولگن احتیاج لری حل ایتیله دی.
کامپیوتر پروگرام لریده، شوسافت وییر، کیریتیلمسلیگی سبب، اوزبیکستان قولب کیله یاتگن کریل ولاتین الفبالری ده تیارلنگن اثرلرنی، عرب الفباسی گه اوزگرتیریش ایسه کوپ وقتنی طلب قیلرلیگی ایتیله دی.
اولرگه کوره اگر کامپیوترده بیر تیلدن بیر تیلده، یا بیر الفبادن بیرالفباده عینی تیلنی اوزگتیریش امکانیتی بولگن تقدیرده، اینیقسه اوزبیک تیلی رواجله نیشی اوچون نهایت قولی بوله دی.
میمنه لیک ژورنالیست لردن جمشیدیما انترنیت لرده افغانستانلیک اوزبیک لر قولنه دیگن عرب الفباسی اوچون زمانوی قولیلیک یره تیلمه گنی سبب عاموی خبر واسطه لری فعالیت لریگه هم قیین چیلیک لر یره تیب کیله یاتگنی نی ایته دی.
فاریاب بیلیم یورتی نینگ اوزبیک تیلی استاذی محمد اشرف شریفی هم عرب الفباسیده
،بوامکانیت یره تیلگن حالده، عالی اوقوویورتلرده گی تحصیل آله دیگن اوزبیک طلبه لری نینگ بیلیم لری بو تیلده آشیشی اوچون مهم دیب تاکیدله یدی.
عین حالده میمنه لیک نثار احمد تویغو، شونده ی بیر امکانیت دولت گه قره مسدن به دولت کیشی لر ونادولت تشکیلات لرمادی امکانیت لری بیلن عملگه آشیریلیشی ممکن دیب ایته دی.
بیر قطارکیشی لرایسه سافت وییر امکانیتی نینگ یره تیلیشی گه قره ب تورمسدن یاش نسلینی اوزگرتیریش قابلیتی بیلن تربیه لش کیره ک لیگی نی هم تاکیدله یدیلر.
انه شونگه اساسله نیب بیر قطار یاشلر بو ساحه ده ایش قیلیب کیلماقده ،حسن تولقین کریل الفباسیده بولگن بیر موضوعنی اوزبیک تیلی اوچون قوله نیله دیگن عرب الفباسیده اوزگرتیریب کیله یاتگن بیر قنچه یاشلردن بیری .
او کوپ وقت طلب قیلگن بولسه هم هلیگچه 2ته رمان نی وقتدن فایده له نیب بیرته سینی فقط گینه بیرییل ده اوزگرتیرگنی نی ایته دی.
ژورنالیست محمدحسن تولقین گه اوخشه گن کریل یا لاتین الفباسی ده بولگن موضوع لرنی بیله دیگن یا اوزگرتیریش قابلیتی گه ایگه بولگن ییگیت لرسانی نی آزراق اوچره ته سیز.
شو سبب اوزبیکستان تمانیدن ایجاد ایتیلگن انترنیت سایت لریده گی موضوع لرنی افغانستان اوزبیک لری فایده لنه آلمی کیلماقده لر.
هرچند سونگی ییللرده شعرو نثردن عبارت بولگن اونلب تورلی عنوان کتاب اوزبیک تیلیده چاپ ایتیلیب اهالی اختیاریده قوییلگن .
اما افغانستانده استقامت قیله دیگن اوزبیک لرگه ایجاد قیله دیگن متخصص کیشی ییترلیچه بولمسلیگی سبب قوشنی اوزبیکستان ده بولگن خزینه لرده احتیاج کوپراق بارلیگی سیزیلیب کیلماقده.


text:
داریارپاق ایده
داریارپاق ایده (اینگیلیسجه: Elaeagnus angustifolia، (فارسجا:سنجد)، (تورکجه:Daryarpaq iydə)، (عربجه:خلاف ضيق الأوراق)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Kuş iğdesi)، (فرانسهجه:Schmalblättrige Ölweide)، (آلمانجا:Schmalblättrige Ölweide)) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Elaeagnus angustifolia»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده داریارپاق ایده گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ناتو افغانستانده خصوصیده خواطرده
اوشبو مطلب نی ناتو پارلمنتر لرمجلسی باشلیغی بیلدیردی
ناتو پارلمنتر لر مجلسی باشلیغی پاولو اللی, ناتو نینگ, افغانستانده کونساین آرتیب باریتگن ترورچی لیک فعالیت لری سببلی خواطرده ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
اللی اسوشتید پریس بیلن قیلگن مصاحبه سیده, میلادی 2014 نچی ییلیده ناتو نینگ چقیشی آرتیدن آرتیب کیتگن ترورچیلیک فعالیت لری سببلی خواطرده ایکن لیک لری نی بیلدیردی.
ناتو کوچ لری نینگ چیقیشی آرتیدن افغانستانده طالبان گروهی نینگ کنترول ایتیتگن ساحه لری نی کینگیترگن لیگی نی بیلدیرگن اللی, امنیتی وضعیت نینگ یمان لشگن لیگی نینگ افغان لرنینگ اوشبو اولکه نی ترک ایتیش لری گه سبب بولگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی.


text:
جیفته نرمان
یازار : قالایچی مورتوض | بؤلوم :+0 به یه ن
بیزیم ساق قونشونون بیر اوغلو وار آدینا
جیفته نرمان دئییللر
؛گئچن گونلرده اوغلومون تویونا حاضیرلیق آپارارکن تویا
اینکداک(دعوت)اولانلارین آدین بیر کاغاذا یازیب ماتورونان دوره بر
کددلره پایلاماقین ایسده ینده اوچ گیرم تیرگک یئدی پاکئت
باهالی سیگارتینن ماتورونون بنزین ویاغ پولوسون منن آلاندان
سونرا ؛بیر ایکی کندین توی تفلیگین ائله ییب؛ او بیری کنده
گئدنده نجور نه طهر ماتور یولدان چیخیب یخیلاندا بیر آز قول
قیچی سیریلمیشدی ؛بیزه خبر چاتانا آتاسی ایرحمت قونشو
کندین آدامی مین نوصیبتینن گئده نی خسته خانایا یتیریب
بیزده ائشیدن کیمین طایفالیقان نیسانین دالینا یغیشیب نه نه
سی گیژگینلرین یولا یولا خسته خانایا چاتاندا گوردوم ؛حکیم لر
طیب باجیلارلا بیرلیگده توکولوب جیفته نرمانی ماییناتدان
گئچیردیب اوزادیب تاختین اوسدونه ؛بیر آز مازدا قول قیچین
سارییبلار؛ توی پارا قالماسین یاری کدده یاری خسته خانادا
؛بئش اون گون گل گئد ائله یینده ؛ الیمیزه گلن آلبالی
سویوندان توتموش بنگیلداش موزونه کیمین یغیب نرمان
معلیمین یاتدیقی تاختین دوره سینه قالایاندا هردن اوزون
توتوردی بیزیم ائو آدامینا آی خالا هانسینان ییم اییییییی؛
بیردان اوردان بورج ائله ییب1700000بیر میلیون یئدی یوز مین
تومن بیمارستان پولون
توکنن سونرا گوجو پیسلیگینن جَیفته نرمانین برگ مورخصی
سین آلاندا؛ایاقین وئریب یئره حکیمه های باسیردی کی؛ آی
دوکتور منه نه اولوب اییییییی ؛ دوکتورده الینده قول قیچیندان
سالدیقی سرسَبَته شکیلی گورسه ده گور سه ده ایشاره
ائلیردی کی؛ جانیم سیزه بیر زاد اولماییب ؛علاوه دن ایاقین یئره
وئرنده اوچ دورد مامور قولارینان یاپیشیب چوله چیخارداندا
ایاقلارین تراختور کوتانی کیمین یئره دیرییه دیرییه ؛دونوب
خسته خانایا باخا باخا اوجا سه سینن دئییردی یوخ آقای
دوکتور سن بیلمیرسن منه بیر زاد اولوب ایییی منه بیر زاد
اولوب ..........
آی جانیم دئیین گورک بونا بیر زاد اولوب؟


text:
اعدام
اعدام
جورج اوروئل
هر کس گولوردو. حتّی حبسخانا مودیری ده ایشاریردی. "یاخشیسی بودور، هامینیز چؤله چیخیب ایچکی ایچین" خوش بیر شکیلده دئدی، "ماشیندا بیر شوشه ویسکیم وار. اونو بوشالدا بیلریک." حبسخانانین بؤیوک قوشا قاپیسیندان کئچیب چؤله چیخدیق. بیرمالی حاکیم بیردن، "آیاقلاریندان چکمک" دئدی و اوجا سسلی قهقههلره بوغولدو. هامیمیز تزهدن گولمهیه باشلادیق.
بیرمادا چوخ گوجلو یاغیش یاغان بیر صاباح ایدی. ساریمتیل آلومینیوم فولقا کیمی سولغون بیر ایشیق هوندور دیوارلارین اوزریندن حبسخانانین حَیَطینه دوشوردو. کیچیک حئیوان قفسلرینه بنزر سیخ بارماقلیقلارلا احاطه اولونموش اوتاقلارین قارشیسیندا گؤزلهییردیک. بو اوتاقلار تخمینی دوققوز کوادرات مئتر گئنیشلیگینده ایدی و ایچریده تاختا بیر یاتاق ایله بیر قاب ایچمهلی سودان باشقا هئچ نه یوخ ایدی. بعضی اوتاقلاردا سسسیز قابابوغدایی آداملار چییینلرینده آدیاللارلا بارماقلاردان یاپیشمیش حالدا اوتوروردولار. بونلار بیر-ایکی هفته عرضینده آسیلاجاق گوناهکار محکوملار ایدی.
بیر محکوم اوتاغیندان چیخاریلمیشدی. هیندلی ایدی. باشی کئچل، گؤزلری بالاجا اولان بو آدام چوخ ضعیف گؤرونوردو. صیفتینه گؤره قات-قات بؤیوک، فیلملردهکی کومئدییا پئرسوناژلارینا بنزهین قالین، سیخ بیغی وار ایدی. باشینین اوستونده گؤزلهین آلتی نفر هیند موحافیظهچی اونو اعداما حاضیرلاییردیلار. موحافیظهچیلردن ایکیسی الینده سونگولو توفنگله دورموشدو، دیگرلری ایسه محکومون الینی باغلاییردی. سانکی، بوتون بو مودت عرضینده محکومون اورادا اولدوغوندان امین دئییللرمیش کیمی، دیقتلی شکیلده اونون اوست-باشینی یوخلاییردیلار. محکومو دؤورهیه آلمیشدیلار - هله ده جانلی اولان و هر آن سویا آتیلا بیلهجک بیر بالیغی توتارجاسینا. آما محکوم سانکی نهلر باش وئردیگینی بیلمیرمیش کیمی اللرینی اعتیراض ائتمهدن، ساکیت طرزده ایپلره تسلیم ائتدی.
ساعات سککیزی کئچیردی. نملی هاوادا اوزاق باراکلاردان ضعیف تروبا سسی گلیردی. بیزدن خئیلی آرالیدا دایانان حبسخانا مودیری الیندهکی چوماقلا یئردهکیداشلاری ائشیر و باشینی سس گلن طرفه اوزادیردی. دیش فیرچاسینا بنزهین بوزومتول بیغی و بوغوق سسی ایله اصل حربچییه اوخشاییردی. "آللاه خاطیرینه، جلد اول فرانکیس" عصبی شکیلده دیللندی: "آدام ایندییه قدر چوخدان اؤلموش اولمالی ایدی. هله ده حاضیر دئییلسینیز؟"
آغ کوبود پارچادان گؤدکچه گئیینمیش، قیزیلی عئینکلی، کؤک بیر دراوید اولان باش موحافیظهچی فرانکیس الینی قالدیردی. آغزینی کؤپوردهرک: "بلی رئیس. بلی رئیس" دئدی. "هر شئی ایستهدیگینیز کیمی حاضیرلانیب. جللاد دا حاضیردی. داوام ائده بیلریک."
"یاخشی، تئز اولون. ایش بیتمهدن محکوملار یئمکلرینی آلا بیلمهیهجکلر."
دار آغاجینا دوغرو یؤنلدیک. توفنگلرینی اَیمیش ایکی موحافیظهچی یان طرفینده، دیگر ایکیسی ایسه اؤنونده ایدی: محکومون قولوندان و چیینیندن توتاراق گئدیردیلر. دیگرلریمیز، موتتهیملر و س. آرخادان اونلاری تعقیب ائدیردیک. تخمینن اون مئتر گئتدیکدن سونرا، قروپ هر هانسی بیر امر اولمادان قیسا مودتلیگینه دایاندی. توک اورپهدن بیر شئی اولموشدو، حَیَطدن هارادان گلدیگی بللی اولمایان بیر ایت اورتایا چیخمیشدی. دایانمادان هورور، توللاناراق اوستوموزه دوغرو گلیردی. بو قدر چوخ اینسانی بیر آرادا گؤرمهنین سئوینجیندن چاشیب قالمیش شکیلده اطرافیمیزدا داواملی سیچراییب دوروردو. یونا بنزر توکلری اولان یاری "Airedale" بیر ایت ایدی. بیر آندا توللانیب اطرافیمیزدا فیرلاندی و داها سونرا محکومون اوستونه آتیلدی – هئچ کس اونون قاباغینی آلا بیلمهمیشدی – هوپپانیب مکومون اوزونو یالاماغا چالیشدی. هر کس ایتی توتا بیلمهیهجک شکیلده چاشیب قالمیشدی.
مودیر عصبی حالدا: " بو لعنته گلمیش حئیوانی کیم بورا سالدی" دئدی و علاوه ائتدی: "بیرینیز بونو توتون".
قروپدان آیریلان بیر موحافیظهچی باجاریقسیزجاسینا ایته یؤنلدی، آما بونلارین هامیسینی اویونون بیر حیصهسی کیمی گؤرن ایت اوینایاراق آدامین چاتا بیلهجگی مسافهنین کنارینا چیخدی. گنج بیر آوراسییالی موحافیظهچی، یئردن بیر اوووچ خیردا داش گؤتوردو و ایته آتاراق اونو قووماغا چالیشدی، آنجاق ایت داشلاردان قاچیب قورتولدوقدان سونرا یئنه آرخامیزجا گلدی. اونون قیسا و کسکین سسی حبسخانا دیوارلاریندا عکس-صدا وئریردی. ایکی موحافیظهچینین سیخیب توتدوغو محکوم اعدام مراسیمینی اعتیناسیزجا نظردن کئچیریردی. موحافیظهچیلردن بیری ایتی توتانا قدر بیر نئچه دقیقه کئچدی. آردیندان دسمالیمی هله ده سیزلایان ایتین بوینونا باغلادیم و بیز یئنیدن حرکته باشلادیق.
دار آغاجینا تقریبی قیرخ مئتر قالمیشدی. محکومون چیلپاق قهوهیی رنگلی کورگینین منیم اؤنومده حرکت ائتمگینی ایزلهییردیم. عضلهلری هر آددیمدا موکمّل شکیلده اویناییر، آیاقلاری ایسلانمیش داشلی تورپاقدا ایز بوراخیردی. و هر ایکی چیینینی توتان آداملارا رغمن، حتّی قارشیسینا چیخان پالچیقلی یئره باسماماق اوچون یونگولجه کنارا چکیلدی.
ماراقلیدیر، ساغلام و شوعورلو بیر اینسانی آرادان گؤتورمگین نه آنلاما گلدیگینی او آنا قدر قاورایا بیلمهمیشدیم. محکوموم پالچیقلی یئره باسماماق اوچون کنارا چکیلدیگینی گؤردویومده، آخیب گئدن حیاتی بیردن-بیره سونلاندیرمانین سیررینی کلیمهلرله آنلادا بیلمهیهجگیمی باشا دوشدوم. بو آدام اؤلموردو اصلینده، عئینیله بیزیم جانلی اولدوغوموز کیمی او دا جانلی ایدی. بدنیندهکی بوتون اورقانلار ایشلهییر، باغیرساقلاری یئمک هضم ائدیر، دریسی اؤز-اؤزونو یئنیلهییر، دیرناقلاری اوزانیر، توخومالاری اینکیشاف ائدیردی. دیرناقلاری سادهجه بیر ثانیهنین اوندا بیری قدر یاشایاجاق واختی قالدیغیندا بئله اوزاناجاقدی. گؤزلری ساری داشلاری و بوزومتول دیوارلاری گؤروردو، بئینی هله ده خاطیرلاییردی، اولا بیلر کی، خیردا داشلار حاقیندا نسه دوشونوردو. او و بیز بیر یئرده حرکت ائدن بیر قروپ آدام ایدیک؛ عئینی دونیانی گؤرور، ائشیدیر، آنلاییردیق و ایکی دقیقه ایچینده آنی بیر قوپما ایله بیریمیز کؤچموش اولاجاغدیق: بیر عاغیل، بیر دونیا داها آز.
دار آغاجی حدسیز اوزانمیش تیکانلی اوتلار طرفیندن احاطه اولونموش حبسخانانین اساس مئیدانچاسیندان آیری اولان بالاجا حَیَطین ایچینده ایدی. حبسخانانین آغ اونیفورماسینی گئیینن، ساچلارینا دن دوشموش، عئینی زاماندا محکوم اولان جللاد دار آغاجینین اوزاقدا گؤزلهییردی. ایچری گیردیگیمیزده بیزه کؤله کیمی دیز چؤکهرک سالام وئردی. محکومو اولدوقجا سیخ فورمادا توتان ایکی موحافیظهچی فرانکیسین بیر سؤزویله، بیر طرفدن یول گؤستریر، دیگر طرفدن ده باجاریقسیز شکیلده محکومون داراغاجینین نردیوانینا چیخماسینا کؤمک ائتدیلر. آردیندان جللاد نردیوانا چیخدی و ایپی محکومون بوینونا کئچیردی.
بیز بئش مئتر کناردا دورموشدوق. موحافیظهچیلر داراغاجینین اطرافیندا چئوره شکلینده دوزولموشدولر. و آردیندان، ایلگک حاضیر وضعیته گتیریلدی، سونرا محکوم تانریسینا هایقیرماغا باشلادی. داواملی تکرارلانان کسکین بیر هایقیرتی ایدی: "رام! رام! رام! رام!" بیر دوعا، یا دا کؤمک چاغیریشی کیمی ایصرارلی و قورخو دولو دئییل، هارداسا بیر زنگ چالماسی کیمی داواملی و ریتمیکدی. ایت سسه زینگیلدهیرک جاواب وئردی. هله ده داراغاجینین یانیندا دوران جللاد بالاجا، پامبیق پارچادان اولان بیر چووال چیخاردیب اوزونو اؤرتهجک شکیلده محکومون باشینا کئچیردی. آنجاق پارچانین بوغدوغو سس دفعهلرله تکرارلاندی: "رام! رام! "رام! رام! "رام! رام!"
جللاد ایپین اوجونا باغلانمیش اولان چوبوغو الینده حاضیر ساخلامیشدی. دقیقهلر اؤتوردو. بوغوق هایقیرتی سسی بیر آن بئله اولسون دایانمادان داوام ائدیردی: "رام! رام! رام!" مودیر باشینی اؤنه اَیمیشدی و الیندهکی اوزون چوبوقلا یاواشجا یئری قازیردی، بلکه ده هایقیرتیلاری ساییر، محکوما موعین بیر سایا - اللی، یا دا بلکه یوزه - قدر شانس وئریردی. هر کسین رنگی دییشمیشدی. هیندلیلر کئیفیتسیز قهوه کیمی آغارمیشدیلار. داواملی اولاراق باشینا چووال کئچیریلمیش محکومون هایقیرتیلارینی ائشیدیردیک: هر هایقیرتی حیاتین بیر ثانیهسی ایدی. عئینی دوشونجه هامیمیزین بئینیندن کئچیردی: آه، اونو تئز اؤلدور، عؤهدهسیندن گل، آرتیق بو اییرنج سسی کس!
بیردن-بیره مودیر قرارینی وئردی. باشینی هاوایا قالدیریب شیددتلی بیر شکیلده "Chalo!" دئیه باغیردی.
اؤنجه توکورپهدیجی بیر سس، آردیندان اؤلوم سسسیزلیگی. محکوم گؤزدن غئیب اولموشدو سانکی، ایپ اؤز اطرافیندا فیرلانیردی. ایتی سئیر ائلهدیم، جلد داراغاجینین آرخاسینا قاچدی، چاتاندا قیسا بیر مودت دایاندی، هوردو و حَیَطین بیر طرفینه چکیلیب، اوتلارین آراسیندا دیکلهرک اورکک-اورکک بیزه باخماغا باشلادی. محکومون بدنینه باخاراق داراغاجینین اطرافیندا دولاندیق. آیاق بارماقلاری آشاغییا دوغرو گریلمیشدی. داش کیمی اؤلو ایدی.
حبسخانا مودیری چوبوغونو اوزادیب چیلپاق صیفتینی دورتملهدی. محبوسون صیفتی یونگولجه آشاغییا دوغرو اَییلدی. مودیر: "بونون ایشی حاضیردی" دئدی. داراغاجینین آلتیندان گئری چکیلدی و دریندن نفس آلدی. صیفتینین بوز گؤرونتوسو آنی بیر فورمادا یوخا چیخدی. قول ساعاتینا باخدی: "8:08. بو سحرلیک بو قدر. تانرییا شوکور."
موحافیظهچیلر سونگولرینی چیخاردیب یاواش-یاواش اوزاقلاشدیلار. ایت بونلاری آرخادان آراملا سوزدو. داراغاجی اولان حَیَطدن چیخدیق، ایچریسینده اعدام اولوناجاق محکوملار اولان اوتاقلارین یئرلشدیگی بؤیوک مئیدانچایا داخیل اولدوق. بامبوک دَینکلرله سیرالانمیش موحافیظهچیلرین نظارتینده محکوملارا سحر یئمگی وئریلیردی. اللرینده قاب اولان ایکی موحافیظهچی دویو پایلاییردیلار، محکوملار ایسه اؤز نؤوبهسینده الینده بالاجا تاختا قابلارلا اوزون نؤوبهده گؤزلهییردیلر. بو صحنه اعدامدان سونرا اینسانا اولدوقجا یاخین و حرارتلی گلیردی. ایش حلّ ائدیلدیگی اوچون بؤیوک بیر راحاتلانما حیس ائدیردیک. اینسانین ایچینده ماهنی اوخوماغا، بیردن-بیره قاچماغا باشلاما ایستگی باش قالدیریردی.
یانیمدا گئدن آوراسییالی گنج باشی ایله گلدیگیمیز یولو گؤستریب چوخ بیلمیش بیر گولومسمه ایله: "بیلیرسینیز جناب، دوستوم (اؤلموش آدامی نظرده توتوردو) اعتیراضینین ردّ ائدیلدیگینی ائشیدنده آلتینا ایشمیشدی. قورخودان. " مدنی شکیلده: "سیقارئتیمدن بیر دنهسینی یاندیرین، جناب. یئنی گوموش سیقارئت قوتومو بیندینیزمی، جناب؟ سیّار ساتیجیدان ایکی روپییه آلدیم. شوخ آوروپا طرزی."
خئیلی اینسان گولوشدو؛ هئچکیم نهیه گولدوگونه تام اولاراق امین دئییلدی.
فرانکیس مودیرین یانیندا گزیر، بوشبوغازلیق ائدیر، آغزینی کؤپوردوردو: "هر شئی سون درجه دوزگون شکیلده حیاتا کئچدی، رئیس. آما هر زامان بئله اولمور. حکیمین داراغاجینین آلتینا کئچیب، اؤلدوگوندن امین اولماق اوچون محکومون آیاقلاریندان چکمک مجبوریتینده قالدیغی وضعیتلری گؤرموشم."
"قیوریلیر، ائلهدی؟ باخ، بو چوخ پیسدی"- مودیر دئدی.
"آه رئیس، گوجلو اولماقلاری چوخ پیسدی! آپارماغا گئتدیگیمیزده بیر آدامین قفسین بارماقلیقلاریندان مؤحکم توتدوغونو خاطیرلاییرام. آدامی یئریندن ترپتمک اوچون هر ایکی آیاغیندان توتان آلتی موحافیظهچییه احتییاج اولدوغونا اینانمایاجاقسینیز. اونو یولا گتیرمهیه چالیشدیق، "عزیز دوستوم" دئدیک، "بیزه وئردیگین اذیتلری و آجیلاری دوشون". آما خئیر، دینلهمهدی. چوخ زحمتلی ایدی!".
اولدوقجا اوجا سسله گولدوگوموم فرقینه واردیم. هر کس گولوردو. حتّی حبسخانا مودیری ده ایشاریردی. "یاخشیسی بودور، هامینیز چؤله چیخیب ایچکی ایچین" خوش بیر شکیلده دئدی، "ماشیندا بیر شوشه ویسکیم وار. اونو بوشالدا بیلریک."
حبسخانانین بؤیوک قوشا قاپیسیندان کئچیب چؤله چیخدیق. بیرمالی حاکیم بیردن، "آیاقلاریندان چکمک" دئدی و اوجا سسلی قهقههلره بوغولدو. هامیمیز تزهدن گولمهیه باشلادیق. او آندا فرانکیسین سؤزو اولدوقجا کومیک آلیندی. یئرلیلر و آوروپالیلار دوستجاسینا، بیرلیکده ایچکی ایچدیک. اؤلموش آدام ایسه یوز مئتر اوزاغیمیزدا ایدی.
چئویری: فرید عابدییئو
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
«تبریز – هامبورگ» هاوا یولو ایکی شهر مدیرلرینین امضالادیغی تفاهمنامه نین اساسیندا ایشه باشلادی.
تیر آیینین 23 نجو گونونده، تبریزین شهید مدنی بین المملی هاوا لیمانیندان اوچان 319 نومره لی ایرباس اوچاغین اوچماسی ایله تبریز – هانبورگ شهرلرینین آراسینداکی مستقیم هاوا یوللاری ارتباطی ایشه باشلادی.
تبریز – هامبورگ هاوا یولونون آچیلماسی تبریز شهرداری و آلمانین هامبورگ ایالتینین مقام لاری ایله دانیشدیغی اونملی سوزلردن بیریسیدیر.
تبریز بلدیه سی بو هاوا خطینین یولا سالماسیندا اجرایی و تدارکاتی ایشلرین اصلی حامیسی سایلاراق چئشیدلی اجرایی تشکیلات لارلا ارتباط و ایش بیرلیی ائتمیشدیر.


text:
تورکمنستان خبرلاری: تورکمنستان ۲۰۱۶ -نجی ییل «میراثا صارپاقویماق، واطانی اؤزگرتمک »ییلیندا دورموش اقتصادی اؤسیشینینگ اؤنگات گؤرکزیجیلری ، توتوش سبیت اوچین اهمیتی اُولی بولان ایری تاسلاماری اوستؤنلیکلی عامالا آشیرماق بیلن ، یوورت دا «ساغدین لیغینگ و روخی بلندلیگینگ ییلی» دییپ ایغلان ادیلن ۲۰۱۷ نجی ییلا ایناملی قادام باسدی.
۲۰۱۷نجی ییل تورکمنستان اوچین شانلی ییل بولار، ایلکی بیلن تورکمنستانینگ پرزیدنتی نینگ سایلاولاری گچیریلر، اُولارا تاییارلیق گؤرمک گویچلی دپگینده دوام ادیأر.
۱۲نجی فورال دا هربیر تورکمنستانلی آتا- واطانینگ و توتوش حالقی – نینگ گلجککی ایقبالی اوچین اُمید باغلایان آدامی اوچین اؤز سسینی برر. ینه بیر مهم عاداتی بولمادیق واقعا بولوپ اُل هم ایلالاشدیریجی دؤولت حُکمینده تورکمنستانینگ حالق- آرا اُرنونی گینگلتمأگه، یووردینگ اسپورت آبرایینی آرتدیرماغا همده ایلاتینگ ساغ لیغینی برکیتمک بویونچا همه تاراپ لایین ایشه اوزاق مُهلت لیین ایترگی برمأگه گؤنوکدیرلندیر.
اُل یاپیق بینالاردا و سؤوش صونغاتی بویونچا ۵ نجی آسیا اویونلاری بولوپ، اُولار سپتامبر آییندا عشق آباد دا قورولیان همده مرکزی آسیادا دنگی – تایی بولمادیق اولمپیا شهرچه سینده گچیرلر. اویونلار اؤز تاپغیریندا گینگ گرمه ایه بولوپ، دونیأ یوورت لرینینگ ۶۲ سانی سینی، شول ساندا اُکاآنیادان تورگون لرینگ ۵مونگ دن ( ۵۰۰۰) قووی راغینی بیر یره جملأر.
اُل « ساغدین لیق ، روخی بلندلیک، دوستلیق» دیین باش شیغارلاری نینگ آستیندا گچر. شیله هم آسیا اویونلاری یوورت دا مونگلرچه تأزه ایش اُرونلارینی دؤره در. ایچرکی همده داشارقی سؤودأنینگ، ایشه ور و سیاحت چیلیق چأره لرینینگ مؤچبرنینگ یوقارلاماغینی اوپجون ادر. ۲۰۱۷ نجی ییل نگ شیغاریندا ایکی دوشونجه- ساغدین لیق و روخی بلندلیک سازلاشیقلی اوتغاشار.
مونونگ اؤزی قانونا لاییق دیر: ساغدین جمغییت- بو روخی بلند وماقصادا اُقغونلی آدام لارینگ جمغییتی بولوپ، اُولار عمومی میللی ماقصادلارینگ داشیندا جبیس لشیأر.
اُل یوورت دا دورنوقلی دورموش – سیاسی یاغدای همده دورنوقلی اؤسیش، رأعیت و دموکراتیک کأمیل لیگی بولوپ دوریار، شیله جمغییت اؤزبولوشلی لیغینی ساقلاپ، دأپ -دستورلارینا قیمماتلیق لارینا ایغرارلی لیغینی ساقلایار همده اؤنگین اؤزگرتمه لره آچیق بولان اؤنگده باریجی تأزه – لیک لری هؤوس بیلن قابول ادیأر.
تورکمنستان ایلاتی نینگ ساغلیق درجه سی نینگ یوقارلانماغینا، آدام لارینگ ساغ لیغینی قورماغا بولان کنستیتوتسیون حقوق لارینینگ اوپجون ادیلمگینه، دورموش- اقتصادی و لقمان چیلیق چأره لری اولغامی نینگ دُولی گویجونده پیدالانیلماغینا گؤنوکدیریلن دؤولت سیاستینی ایشلأپ تاییارلاماق بیلن ، ساغ لیغی قوراییش مستلهلرینه همه تاراپلایین چمه لشمه لرینی دورموشا اُرناشدیردی.
اؤورنلر: یوسف نورتقانی، آمان دوردی نساری.


text:
پکتیکاده یوزبیرگن پارتلشده 89کیشی هلاک ایتیلگن
افغانستان مدافعه وزیرلیگی نینگ معلوم قیلیشیچه بوگون پکتیکا ولایتی نینگ ارگون تومنیده گی بازارده پارتلاوچی ماده جایلشتیریلگن نقلیه واسطه پارتلشی سبب 89کیشی هلاک بولیب و42کیشی هم تن جراجتی آلیشگن.
بوحادثه بوگون ایرته لب محلی وقت بیلن ساعت 9:40ده یوزبیرگن.
مدافعه وزیرلیگی نینگ سوزچیسی جنرال ظاهرعظیمی رسانه لرگه یوبارگن بیاناتیده حادثه یوزبیرگن بازارده اولیب یاره لنگن لردن تشقری 20دکان هم ویران ایتیلگنی معلوم قیلینگن.
افغانستان مدافعه وزیرلیگی بیاناتیده کیلیشیچه عملگه آشگن بوهجوم اسلام دینی گه قرشی عمل بولیب وانسان حق لرینی ایاغ آستی قیلیش بولگن.
اما بوندن آلدین پکتیکا ولایتی رسمی لری بوپارتلشده 41کیشی اولیب واینگ آز50نفریره لنگنیدن خبر بیرگن لر.
ارگون تومنی نینگ حاکمی محمد رازق خروتی بیرینچی دن پارتلاوچی ماده گه تولدیریگن مزدا رسومیده بولگن نقلیه واسطه بازارده توختیلیب وکیین پارتله گنی نی معلوم قیلگن دی.
خروتی جنابلریگه کوره نقلیه واسطه پارتله گن محل نینگ بیرتمانی مدرسه وباشقه تامانیده مسجد جایلشگن.
بومحلده کوپچیلیک اهالی توپله نیب تورگن بیرچاغده بوحادثه یوزبیرگن.
ارگون تومنی پکتیکا ولایتی نینگ 50کیلیومترلیگیده جایله شیب بو ولایت نینگ تینچ اولوسوالیک لریدن بیری حسابلنردی.
حاضرگچه بو حادثه مسوولیتی نی هیچ بیرگروه اوز ذمه سیگه آلیشمه گن وطالبان گروهی ایسه بوندن بی خبرایکن لرینی معلوم قیلیشگن.


text:
ولایتی کینگش سیلاو نتیجه لری اعلان ایتیلدی
مستقل سیلاو کمیسیونی آلتی آیدن سونگ ولایتی کینگاش نتیجه لرینی بوگون اعلان ایتدی، سیلاو کمیسیون تامانیدن اعلان ایتیلگن رقمگه کوره، اوزلرینی نامزد ایتگن 2700 دن ارتیق شخص دن 458 ته سی ولایت کینگش وکیللری صفتیده موفقیت قازانگن بوندن 97ته سی نی عیاللرتشکیل بیره دی.
بوکمیسیون معلوماتی گه کوره ایرکک نامزدلر اره سیده اینگ بلند رای 20 مینگ عیال نامزدلر دن بیری اینگ بلند توقیزمینگ رای آلیشیگه موفق بولگن.
ایرکک نامزدلردن بیری ایککی رای آلیب اینگ آز رای الگن شخص دیه اعلان قیلندی. اما سیلاو کمیسیونی اینگ بلند رای و اینگ کم رای آلگن شخصلر اسملرینی فاش ایتمه دی.
ولایتی کینگش سیلاوده افغانستان بویلب ییتتی میلیون گه یقین شخص اشتراک ایتگن ایکن. تیکشیرولرجریانیده ییتتی یوزمینگ اطرافیده آواز هم بیکار قیلینگن.
مستقل سیلاو کمیسیون رییسی محمد یوسف نورستانی جمهوررییسلیک سیلاو نتیجه سی خصوصیده دلیللریدن بیری سیلاوشکایت کمیسیونی شکایتگه عاید حجتلرنی تیزده آره ده تیکشیریب جونتمه گنی و یوزه گه چیققن جنجل ولایت کینگاش سیلاو نتیجه لری کیچکیتیریلیب اعلان قیلینیشی گه اساسی سبب لر بولگنینی تاکیدله دی
بوکمیسیون دستلبکی نتیجه گه قره گنده بوگل قنچه فایز اوزگریش کیلگنی باره سیده معلومات بیرمه دی.
اما کمیسیون تامانیدن سیلاوده موفقیت قازانمه گن نامزدلربونتیجه نی قبول قیلیشی نی تاکیدلندی.
سیلاوگه عایدساخته کارلیک لرکمیسیون خادم لری قره تیلگن مساله گه کمیسیون مسووللری توخته لیب اوست لریدن تیکشیروو اوتکزیلیشینی تیلگه آلیشدی.
ولایت کینگش لوازمیگه یول تاپگن وکیللرتیزآره ده سیلاولرمستقل کمیسیونی دن اعتبارنامه قولگه کیریته دی وکیین اوز ایشلرینی رسمن باشله یدیلر.
ولایت کینگاش سیلاو نتیجه سی کیچیکتیریلیب اعلان ایتیلیشی اولوسی جرگه وکیللرینی هم قطار تنقید لری بیلن بیرگه بولدی.
اولوسی جرگه نینگ بوکونگی یغینیده مستقل کمیسیونیده اصلاحات آلیب کیلینیب پارلمانی سیلاوی اوز وقتیگه بولیب اوتیشی اورغولندی.
عینی حالده شفاف سیلاولر بولیب اوتیشی اوچون الکترونیکی تذکره ترقه تیش جریانی تیزلیکده باشله نیشی تاکیدله نیب سیلاولر قانونیده اصلاحات الیب کیلیش مساله سی هم مباحثه ایتیلدی.
شونینگ دیک ایریم ملت وکیللری، ایککی کمیسیون نینگ برچه ایشچیلری برطرف ایتیلیشینی تکلیف قیلدی.
اولوسی جرگه یغینینی رهبرلیک قیلگن خواجه صدیق احمد عثمانی اولوسی جرگه اخرگی ییل ایشی جریانیده سیلاو قانونیگه اوزگریش کیریته آلمسلیگینی تاکیدله دی.
نهایت سیلاو گه عاید نیچه ساعت لیک بحث نتیجه سیز یکون تاپدی.


text:
ائی شمـع یانێـر کـوکب-ی-سیّـار اوْد ایچینده
پـروانــه چکیـر آه-ی-شــرر بـــار اوْد ایچینـده
سؤز باشـلامێشـام فاطمـه درد-وْ-محنینـدهن
ائتدیکجه رقم غـرق اوْلـۇ گوفتـار اوْد ایچینـده
بۆلبۆل پر آچـانمێـر، سێخێلێـب دامـن-ی-ناره
از بس کی وۇرۇب شب پره مێنقار اوْد ایچینده
گۆل غۆنچهلری فیکـر ائلـه نـه حـالـه قالارلار
جبـریلــهن اگــهر یانسـا چمـنــزار اوْد ایچینــده
بیـر لحظـه تمـاشـاگـر ائلـه، دل گـؤزۆن آخـر
جــدا" گــؤرهک آیــا نــه خبـــر وار اوْد ایچینــده
جئبریل-ی-امین بوسه وۇران درگهـه بیر باخ
گـویـا کـی یانێـر معبــد-ی-اســرار اوْد ایچینــده
خئیبر گؤتـۆرهن الـده باخێـن قئیـد-ی-قضایـه
یانـدێ صـدف-ی-احمـد-ی-مختــار اوْد ایچینـده
ثانی نئجه گؤر نشر ائیلهییب ظولم-وْ-فسادین
آواره دی مــحـبـــوبــهی-ی-دادار اوْد ایچیـنـــده
دیواره وئریب تئکیه، آخێر قان سینـهسینـدهن
فــریــاده گلـیبــدیـــر در-وْ-دیــــوار اوْد ایچـیــده
ائی گۆلشهن ائدهن ناری خلیلالهه رحـم ائت
امّالنـجـبـــا اوْلــــدۇ گیــریـفتـــار اوْد ایچیــنــده
هاردا گؤرۆنۆب حملهی-ی-خصمانه گتیرسین
بیر عــورهتـه اۆچ یـۆز نفــر اغیــار اوْد ایچینــده
آیـا نــه جســارتــدی بــۇ ثانیـــده خـــودایــا
صـدیقـهی-ی-کبـرانی ائدیـب زار اوْد ایچینـده
آخــر نه روا حاملــه بیـر طاهـیـره عـــورهت
نارس بالاسێـن سقـط ائـده ناچار اوْد ایچینده
زهرانی سالێب تنگه، عمر اؤز قاپێسێندا
قان ائتدی دؤشۆنده سۇتۇ میسمار اوْد ایچینده
گؤردۆ قاپێنێ قان بۇرۇیۇب اوْدلادێ فورا"
تـا محــو اوْلا قانــدان قـالان آثــار اوْد ایچینــده
قالماز بۇنۇ درک ائیلهمهدی گۆن بۇلۇد آلتدا
گئتمــهز آرادان مطلـع-ی-انــوار اوْد ایچینـــده
یانمازدێم اگهر بیر اوْدا قێلسئیدی کیفایت
اوْلسایدێ فقط فاطمــه خونبـار اوْد ایچینــده
قنفذ دان آلێب قمچینێ اوْیناتــدێ الینـده
گویا کی چێخێب صئیده سیهمار اوْد ایچینـده
قمچیله گؤگهرتدی هاراسێ گلدی قباغـه
گـؤردۆ یـوْخ اوْ مظلومییـه غــم اوْد ایچینــــده
از بسکی وۇرۇب فاطمهنی سالدێ دؤزۆمدهن
درد ائتدی اوْنـۇن گؤزلرینـی تـار اوْد ایچینـــده
سسلهندی اوْ دم فضّهنی ایمداد ائله یاندێم
سالدێ منی دیلدهن داخێ اشرار اوْد ایچینده
آز قالدێ عدو حملـه ائـده صحـن-ی-سـرایـه
ال تـۆت منـه ائـی یار-ی-وفــادار اوْد ایچینــده
فریادیمه گل چارهسیزهم محسنیم اؤلدۆ
یێخدێ ائویمی قۇم-ی-سیتمکار اوْد ایچینده
وئـر خامـه تسلـی بـۇ مصیبتـده بتـولــه
قوْیدۇ قاپێسێن کینهی-ی-کفّـار اوْد ایچینـده
سؤیله سن اؤزۆن کی وارێدۇن کربُ – بلاده
گؤردۆن کی نئجه گرمیدی بازار اوْد ایچینـده
سن ناظیرێدۇن زینبۇون خئیمهسی یاندێ
قالدێ اوْ رشیده قێـزۇن آغـلار اوْد ایچینــده
سندهنده چتیت درده دۆشهن زینبۇن اوْلدۇ
قوْیدۇ اتهگین دوشمن-ی-جبّار اوْد ایچینــده
پروانه کیمی شهپهرین اوْددان اوْدا وۇردۇ
بهبه نه گؤزهل ائیلهدی پئیکار اوْد ایچینـده
مأواسی یانان قۇش کیمی آواره قاچاردێ
شایـد اوْلا اطفـالــه هـــوادار اوْد ایچیـنــده
سسلهردی دمادم کرم ائت ائی حَکَم الله
اوْدلاندێ امانـت بـالا قێـــزلار اوْد ایچینــده
قوْیما منی شرمنده حۆسئینیمدهن ایلاهی
گؤرکیـم وار اوْلا حقّـه پرستـار اوْد ایچینـده
هر قێز دیله گلسه دئسه یاندێم شرر آلتدا
تئـز باشلارێنـا قمچـی وۇرارلار اوْد ایچینـده
رحم ائت یانار اوْددان قۇتارێم ساجدی یا رب
خوْشدۇر مـن اؤلهم قالمایا بیمـار اوْد ایچینده
ائیلـه نظر الله بـۇ قــۇجـاغێمــدا کـی طیفلـه
داغلێ دلیمی نالـهسی داغلار اوْد ایچینده
«سیفی» نه گؤزهل رتبهی-ی-ممتازه یئتیشدین
اوْلـدۇن گـوهـر عئشقــه خریـدار اوْد ایچینـده
شاعر: سیفی اردبیلی
- چهارشنبه
- 17
- فرودین
- 1390
- ساعت
- 10:53
- نوشته شده توسط
- سعيد رضايي


text:
سعودییه عربیستانینین باشچیلیق ائتدیی عرب کوالیسییاسینین یمهنین ساادا ایالتینه ائندیردیی آویازربه نتیجهسینده ۲۴ دینج ساکین اؤلوب.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، فاجعه شنبه گئجهسی باش وئریب. سودییه اربیستانی ایله سرحدده یئرلشهن شادا رایونوندا ائل-ماشناک بازاری بومبالانیب. نتیجهده ۲۴ نفر اؤلوب، ۱ نفر یارالانیب.
قئید ائدک کی، ۲۰۱۴-جو ایلین آوقوستوندا یمهنده حکومت قوهلری ایله قیامچی هوسیلر آراسیندا قارشیدورما باشلاییب. ۲۰۱۵-جی ایلین مارتیندا سودییه اربیستانینین باشچیلیغی ایله عرب کوالیسییاسی هوسیلره هاوا زربهسی ائندیرمهیه باشلاییب. ایندییه قدر ۱۰ مین دین ساکین، او جملهدن ۲،۴ مین اوشاق و ۲ مین قادین حیاتینی ایتیریب.


text:
۱۰ نویابر تورک دونیاسینین بؤیوک لیدری مصطفی کمال آتاتورکون دونیاسینی دییشدیی گوندور. مصطفی کمال آتاتورک اؤلومون بئله اؤلدوره بیلمدیی لیدردیر. او، سادهجه، دونیاسینی دییشدی. او، دونیادا اولماماسینا باخمایاراق، ۷۹ ایلدیر بو دونیاداکی میلیونلارین سوگیسینی حس ائدیر.
اونون اویودوغو آنیت قبیره هر گون یوزلرله اینسان زیارته گئدیر، تورکییه جومهوریتینه رسمی و غیری-رسمی سفر ائدن دونیاجا مشهور سیاستچیلر، علم آداملاری، صنعتچیلر محتشم تورک مصطفی کمال آتاتورکون مزارینی زیارت ائتمهدن اؤلکهلرینه دؤنمور. ۷۹ ایلدیر داوام ائدن بو عادت بیر داها اثبات ائدیر کی، آتاتورک تاریخین یئتیشدیردیی نادیر لیدئرلردندیر. بونو تک بیز دئمیریک. دونیاجا مشهور سیاست آداملاری دا سؤیلییر.
۱۹۳۸-جی ایل اینگیلترهنین باش ناظری اوینستون چؤرچیلل آتاتورکون اؤلومو ایله باغلی دئمیشدی: "ساواشدا تورکییهنی قورتاران، محاربهدن سونرا دا تورک اولوسونو یئنیدن دیریلدن آتاتورکون اؤلومو یالنیز عایید اولدوغو اؤلکه اوچون دئییل، آوروپا اوچون ده ان بؤیوک ایتکیدیر. هر طبقهدن اولان اینسانلارین اونون آرخاسینجا تؤکدویو گؤز یاشلاری بو بؤیوک قهرمانا و معاصر تورکییهنین آتاسینا لاییق بیر اوغورلامادیر".
افغانیستان کرالی امان اللاه خان دا، «او بؤیوک اینسان یالنیز تورکییه اوچون دئییل، بوتون شرقده یاشایان میللتلرین ان بؤیوک اؤندری ایدی»، - دئمیشدی.
بیری آوروپالی، دیگری ایسه شرقلی اولان سیاستچیلرین ایکیسینین ده آتاتورکله باغلی دئدیکلرینه دقت ائتسک، اولو اؤندرین دونیوی بیر لیدئر اولدوغونو بیر داها آنلامیش اولاریق. دوستون دا، دوشمهنین ده قبول ائتدیی بؤیوک لیدئر ایدی مصطفی کمال آتاتورک. یئنه دئییرم، اؤلومون بئله اؤلدوره بیلمدیی لیدئردیر مصطفی کمال آتاتورک. ۷۹ ایلدیر داخیلدهکی و خاریجدهکی دوشمهنلر دورمادان اونون دوشونجهلری ایله ساواشیر. قوردوغو جومهوریتی «یوخ۲ ائتمهیه چالیشیرلار. اما بؤیوک شاعر مصطفی آسلانین فیکیرلر ایله دئسک:
بو میللتین صادقی چوخدور هپ خاینیندن،
یاخیندیر، پوست یاپاریز خاینلرین گؤنوندن.
هر میللتین صاباحی بللی اولور دونوندن،
آتاتورک "خسته آدام" سانیلان خامورداندیر،
بو خامورو یوغوران اللهدیر، یاراداندیر.
یعنی تانری سئودیی میللتلره هر عصرده، چتین وضعیتده اولدوغو آندا بیر لیدر گؤندریر. تورک میللتی چوخ شانسلیدیر کی، اونا دا مصطفی کمال آتاتورک کیمی بیر اؤندری گؤندردی. تمامیله بیتیریلمیش عثمانلینین کوللریندن بو گون دونیایا میدان اوخویا بیلن تورکییه جمهوریتینی قورموش بیر لیدئره جاهیل اینسانلار سالدیرسا دا، هئچ بیر ایشه یاراماز. بو گون بو مملکتده اونا ان چوخ سالدیرانلاری نامازا چاغیران اذان اوخونورسا، مصطفی کمال آتاتورک سایهسیندهدیر. بو گون بو مملکتده چوخلاری آتاسینین کیم اولدوغونو بیلیرسه، روم، اینگیلیس و باشقا دیللرده دئییل، تورک دیلینده دانیشیب، تورک بایراغی آلتیندا دایانیب، ایستیقلال مارشینی اوخویاراق:
قورخما سؤنمز بو شفقلرده اوزن آل سانجاق،
سؤنمهدن یوردومون اوستونده توتهن ان سون اوجاق.
او منیم میللتیمین اولدوزودور پارلایاجاق،
او منیمدیر، او منیم میللتیمیندیر آنجاق، -
سؤزلرینی اوخویا بیلیریکسه، او بؤیوک اینسانا بورجلویوق. اللهین سئویملی بندهسی اولان بؤیوک لیدئره تانریدان رحمت دیلییر، روحون شاد اولسون دئییرم.
* بو گون یئنه میلیونلار ۰۹:۰۵-ده بیر آنلیق سوساجاق، حرکت ائتمهیهجکلر. چونکو او دقیقهده بشرین حیرانلیقلا سئیر ائتدیی و حاقیندا دانیشدیغی بؤیوک لیدر جیسما آرامیزدان آیریلمیشدیر. بو گون میلیونلار آتامی حؤرمتله آناجاق - اونو سئوهنلر ده سئومهیهنلر ده آنیت قبیره گئدیب قارشیسیندا باش ایجک. مصطفی کمال آتاتورکون بؤیوکلویو بودور. دوستو دا، دوشمهنی قارشیسینا گتیریب سایگی دوروشو ائتدیره بیلر. ۷۹ ایلدیر اؤلومله بیرلیکده دوشمهنین ساواشیب یوخ ائده بیلمدیی بؤیوک لیدئر. یولوندان دؤنمیجییمیزه ان بؤیوک خیالین اولان توران یولوندا موباریزه آپاراجاغیمیزا روحون قارشیسیندا سؤز وئریرم. سن منیم سجده ائتدییم لیدرسن. کوللریندن تورکو یئنیدن دیریلدن بؤیوک شخصیت قارشیندا باش اییرهم.


text:
بو گونلرده ارمنیستان مدافعه ناظیرلیینین داها بیر ظابطی بارهده روشوت آلما ماددهسی ایله جینایت ایشی باشلانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایروان شهری لووو کوچهسی ۲۹ عنواندا یاشایان کارئن هووانیسیاندان اوردویا یئنیدن قاییتماق اوچون ۳ مین آمئریکا دوللاری مبلغینده روشوت طلب اولونوب.
روشوت آلما فاکتی ایله علاقه دار حربی حیسهنین قرارگاه رئیسی وظیفهسینده خیدمت ائدن کاپیتان هاملت لئوونیان بارهده جینایت ایشی آچیلیب، ایستینتاق آپاریلیر.
فاکت ثبوتا یئتیریلرسه لئوونیان «خیدمتینی» دمیر بارماقلیقلار آراسیندا داوام ائتدیرهجک.


text:
مشرب، بابارحیم
مشرب تخلص ائدن بابا رحیم نمنگانی جغتائی (۱۶۵۷ ـ نمنگان ؛ ۱۷۱۱ بلخ) بؤیوک متصوف شاعیر.
حیاتی[دَییشدیر]
بابارحیم مشرب، مشهور چاغاتای شاعیری، دوغولدوغو یئردن آزادفیکیرلیلیک اوستونده سورگون اولونموش، درویش کیمی اورتا آسیا و هیندیستانی گزمیشدیر. شئعرلرینده اعیانلاری، مأمورلاری، فیتنهکار دیندارلاری ایفشا ائتدیگی اوچون دیوانه چاغریلمیشدیر. بلخ حاکیمینین امری ایله اعدام ائدیلمیشدیر.
بابارحیم مشربین یارادیجیلیغیندا صوفیلیک ایدئیالاری اؤز عکسینی تاپمیشدیر. شئیرلری (غزل، موخممس، موسددس و س.) صمیمیلیگی، دیلینین سادهلیگی ایله سئچیلیر. ردیفدن مهارتله ایستیفاده ائتمیشدیر. "نور منبعیی" دیداکتیک اثری وار. فیلوسوف، صوفی شاعیر بابارهیم مشرب حاقیندا یازیلمیش قیسا معلومات هر حالدا اونون طالعیی بارهده موعین ائپیزودلاری آیدینلاشدیریر.
قایناق[دَییشدیر]
- آذربایجان تورکجهسی ویکیپدیاچیلاری طرفیندن یارادیلان Babarəhim Məşrəb مقالهسیندن.
-


text:
شکی خان سارایی شکی شهرینده یئرلشن تاریخی صنعت اثریدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو عابده دونیا عابدهلری سیاهیسینا داخیل ائدیلیب. قالا دیوارلاری ایله احاطه اولونان بو تیکیلی ایکیمرتبهلی اولماقلا آلتی اوتاقدان، دؤرد دهلیزدن، ایکی گوزگولو ایواندان عبارتدیر.
سارای داها اوللر «دیوانخانا» آدلاندیریلیب. شکی خانلیغینین ۱۸۱۹-جو ایلده لغو ائدیلمهسیندن سونرا بورادا شهر محکمهسی یئرلشدیریلیب. حال-حاضردا ایسه موزه کیمی فعالیت گؤستریر.
سارایین تیکینتیسی ایله باغلی بیر نئچه روایت وار. دئییلنه گؤره شکی خانی اؤزونه دونیانین ان یاخشی سارایینی تیکدیرمک فیکرینه دوشور. سارایین تیکینتیسی باشا چاتاندا خان معماردان «بوندان داها یاخشیسینی تیکه بیلرسن»، - دئیه سوروشدوقدا «بلی» جاوابی آلیر و هیرصلنهرک معماری اؤلدورور.
"شکی خان سارایی" آدی ایله تانینان بو بینا - "محمدحسن خان دیوانخاناسی" محمدحسن خان طرفیندن تیکدیریلیب. بینانین تیکینتیسینه ۱۷۸۹-۱۷۹۰-جی ایلده باشلانیلیب. بینانین معماری شیرازلی زینالعابدیندیر.
سارایین هر ایکی مرتبهسی عینی قورولوشدادیر. مرکزده بؤیوک سالون و سالونون هر ایکی طرفیندهکی دهلیزلره بیتیشهن یان اوتاقلار وار. بینانین پلان قورولوشو، یعنی هر مرتبهده ۳ اوتاغین اولماسی جنوب حیصهده آیدین عکس اولونور. مرتبهلر داخیلدن پیللکهنلرله علاقلندیریلیب. سالونلارین شیمال حیصهسینده ایکی کیچیک اوتاق آراسیندا خاننیشین آدلانان یئرلشکهلر وار. تاوانی گوزگولنمیش آلت خاننیشینده فووارهلی مرمر حوض تیکیلیب.
دونیا شهرتلی تورک شاعری ناظیم حیکمت سارایا باخدیقدان سونرا بئله یازیب: «اگر آذربایجانین باشقا قدیم تیکیلیلری اولماسایدی، بیرجه شکی خان سارایینی دونیایا گؤسترمک بس ائدردی».


text:
سورییا محاربهسینده پرزیدنت بشار اسدی دستکلهیهن ایران دمشق رژیمی ایله جدی آنلاشمالارا ایمضا آتیب.
آخار. آذ معلومات وئریر کی، ئهرانین آرالیق دنیزینه چیخیشینی نظرده توتان آنلاشما تلکوممونیکاسییا، انرژی و کند تصروفاتی کیمی ساحهلری ده احاطه ائدیر.
سؤودلشمه سورییانین باش ناظری عیماد حامیسین اؤتن گون رئاللاشدیردیغی تهران سفرینده دتاللی شکیلده موذاکیره اولونوب.
ایرانین ۱-جی ویتسه-پرزیدنتی ایسحاق جهانگیری ایله عیماد هامیس آراسیندا ایمضالانان ۵ آنلاشما بئله سیرالانیر:
* ایرانین موبیل رابطه اوپراتورو سورییادا یئنی شبکه یاراداجاق؛
* ایرانین نفت آنبارلاری اوچون ۵ مین هکتارلیق اراضی آیریلاجاق؛
* داها ۵ مین هکتارلیق اراضی کند تصروفاتی محصوللارینین ایستصالی اوچون ایرانا وئریلهجک؛
* پالمیرا شهرینین جنوبونداکی فوسفات معدهنلری ایران شیرکتینه وئریلهجک؛
* سورییاداکی ایری بوینوزلو حیوان ئرمالاریندا ایکی اؤلکه امکداشلیق ائده جک.
ایرانین آرالیق دنیزینه چیخیشی بصره کؤرفزیندهکی قایناقلاردان الده ائتدیی نفتی آرالیق دنیزی اوزریندن ایخراج ائتمهسی ایله نتیجهلنه بیلر. بو یوللا جنوب قونشوموز ۲۰۱۱-جی ایلدهن اسدین مدافعهسی اوچون خرجله دیی میلیاردلارلا دوللاری کومپئنساسییا ائده جک.
ایران داها اؤنجه سورییا رژیمینه ۱۰ میلیارد دوللار مبلغینده کردیت وئریب. بوندان باشقا، ایران ایسلام اینقیلابی کئشیکچیلری کورپوسو (سپاه) یوزلرله کوماکدیری ایله بیرگه ۵ ایلدهن آرتیقدیر کی، سورییادا آپاریلان حربی عملیاتلاردا ایشتیراک ائدیر.
خاطیرلاداق کی، اسد رئژیمی بوندان اول روسییا ایله بنزر مقاویلهلر باغلاییب. تارتوسداکی دنیز بازاسی ایله برابر لاتاکییادا حربی هاوا بازاسینین موسکوایا وئریلمهسی تصدیقلنیب، روس اوردوسونون سورییاداکی بوتون فعالیتیندن رسمی دمشقین مسئولیت داشییاجاغی قبول ائدیلیب. ایکی اؤلکه آیریجا ۸۵۰ میلیون دوللار دیرینده موختلیف موقاویلهلر ایمضالانیب.


text:
کنگودا 400 مین اوشاق آجیندان اؤله بیلر
بو بارهده یونیسف-ین معلوماتیندا قئید اولونور.
کنگودا 400 000 -دک اوشاق آجیندان اؤله بیلر، یاخین یاریم ایل عرضینده اؤلکهده ارزاقلا باغلی وضعیتین نورماللاشاجاغی تخمین ائدیلمیر.
بو بارهده یونیسف-ین معلوماتیندا قئید اولونور.
"کاسایی بؤلگهسینده آزی 400 میندن آرتیق ضعیف اوشاق آجیندان اؤله بیلر. فاجعه وی وضعیتین یارانماسینا سبب شدت، اینسانلارین کوتلوی شکیلده یئردییشمهسی و سون 1،5 ایل عرضینده تاریم ایشلرینین کسکین آزالماسیدیر"، - دئیه بمت-نین اوشاق فوندوندان بیلدیریلیب.
بوایلده اکین مؤوسومو ثمرهسیز کئچدیگیندن اینسانی وضعیتین آزی 2018-جی ایلین ژوئن آیینا دهک چوخ آغیر اولاجاغی تخمین ائدیلیر.


text:
ایران، بیر آمریکا جاسوسو یاخالادیغینی آچیقلادی
میزان خبر آژانسی، گوونلیک گوجلرینین گرچکلشدیردیکلاری عملیاتدا زی یو فانگ آدلی چین اصیللی آمریکا وطنداشینین جاسوسلوقدان توتوقلاندیغینی بیلدیردی
ایران، یاخالانان بیر آمریکا جاسوسونون 0 ایل حبسه محکوم ائدیلدیگینی آچیقلادی.
ایران میزان خبر آژانسی، گوونلیک گوجلرینین گرچکلشدیردیکلاری عملیاتدا زی یو فانگ آدلی چین اصیللی آمریکا وطنداشینین جاسوسلوقدان توتوقلاندیغینی بیلدیردی.
آمریکان پرینستون اونیورسیتهسینده آراشدیرما گؤرهولیسی اولاراق چالیشان زی یو فانگین یاخشی درجهده فارسجا دانیشدیغی و اورتادوغو تاریخی، روسیا و آوراسیا و اولوسلارآراسی ایلیشکیلر ساحهلرینده اوزمان اولدوغو ایفاده ائدیلدی.
ایران یارغی سؤزچوسو، یاخالانان جاسوسا 10 ایل حبس جزاسی وئریلدیگینی آچیقلادی.


text:
قدس ساتیلیق دئییل - ابراهیم قالین
ایسراییللیلر و اونلارین آمریکالی و آوروپالی دستکچیلری، مقدس تورپاقلاردا باش وئرهن پروبلئملرین ایسراییل ایشغالی باشا چاتمادان اصلا اورتادان قالخمایاجاغینی آنلامالیدیر
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ رهبرلیگینین قدسو ایسراییلین باشکندی اولاراق تانیماسی و آمریکا سفیرلیینی تل آویوه داشیماسی قراری، اونسوز دا کؤورک اولان اورتا دوغو باریش پروسهسینین و اولوسلارآراسی دیپلوماسینین اوزونه ائندیریلمیش بیر ضربه و گؤزلنیلدیگی کیمی، بو قرار دونیا میقیاسیندا قیناما و ردیهلرله قارشیلاندی. آمریکا، بو قرارینی لغو ائتمه و دوغو قدسو فیلیسطین دؤولتینین باشکندی اولاراق قبول ائتمه شانسینا هله ده صاحبدیر. باریش پروسهسینین برپا ائدیلمهسینین تک یولو بودور.
ترامپ رهبرلیگی هر نه قدر بو آددیمین ایسراییل ایله فیلیسطین آراسینداکی دیالوگو آسانلاشدیراجاغی بارهده اصرار اولسا دا، قدسون ائشسیز تاریخی، دینی و حقوقی ایستاتوسونا قارشی ائدیلمیش بئله بیر حؤرمتسیزلیگین نئجه اولور کی، دوغرو ایستیقامتده آتیلمیش بیر آددیم کیمی گؤردویو ایسه هله ده بلیرسیزلیگینی قورویان بیر حالدیر. عکسینه، بو قرار، باریش اوچون بسلنن هر جور اومودو بالتالامیشدیر. بوندان بیر نئچه آی اول، آمریکا رسمیلری باریش دانیشیقلارینی یئنیدن باشلاماق اوچون اوزرینده چالیشیلان یئنی بیر پلاندان بحث ائدیردیلر. بونا باخمایاراق بو گونه قدر هله ده اورتادا گؤرونن بیر شئی یوخدور. آنجاق، اگر ترامپ رهبرلیگینین آلدیغی قدس قراری، بو یئنی باریش تشببوثونون ایلک پارچاسی ایسه، بو تشببوث ایندیدن "اؤلو" اعلان ائدیلهبیلر. قدسون ساتیشا چیخاریلمیش بیر داشینماز املاک اولمادیغینی درک ائتمک مجبوریتینددیرلر.
ترامپ رهبرلیگینین قدس حملهسی، پوپولیزم و تک طرفلیلیگین زهرلی ترکیبینی تمثیل ائدیر. قدسو ایسراییلین باشکندی کیمی قبول ائدرک، ترامپ، یالنیز ۷۰ ایللیک آمریکا خاریجی سیاستینی باش آشاغی ائتممیش، عینی زاماندا ۱۹۶۷ ایلینه اساسلانان بیر سیرا گوونلیک شوراسینین قرارینی دا پوزموشدور. دونیا قدس مسئلهسی و ایکی دؤولتلی چؤزوم بارهده فیلیسطین خالقی ایله دایانیشما ایچیندهدیر. بونا، روما پاپی و دیگر خریستیان کیلسهلری و جمعیتلری ده داخیلدیر. دیگر طرفدن، ترامپین بو یانلیش ایستیقامتلندیریلمیش قرارینین دوغوردوغو بیر خیر ده وار؛ عرب باهاری حرکتلرینین باشلانغیجیندان و داعش ترورونون آرتماسیندان بو یانا، فیلیسطین پروبلئمی اونودولماغا ترک ائدیلمیشدی، آنجاق آمریکانین بو قراری فیلیسطین مسئلهسینی دونیا گوندمینین مرکزینه یئنیدن گئری قایتارمیشدیر. بو قازانیلان یئنی سرعت، ایندی عدالتلی و قالیجی بیر باریش تاپماق اوچون ایستیفاده ائدیلمهلیدیر.
فیلیسطینلیلر، اؤتن بیر نئچه ایل عرضینده باریش پروسهسینین اساسینی قویماق اوچون اؤز پایلارینا دوشن وظیفهدن آرتیغینی ائتدیلر. حماس، بو ایلین اوللرینده، ۱۹۶۷ سرحدلری داخیلینده بیر فیلیسطین دؤولتینین قورولماسینی قبول ائدن و یهودیلیک ایله صهونیست پروژه آراسیندا دقته چارپان بیر فرق قویان یئنی سیاسی سند آچیقلادی. اکتبر آییندا ایسه فیلیسطینلی سیاسی پارتیلر، حماس و فتح، دانیشیقلارا تک بیر یاپی کیمی ایشتیراک ائتمک اوچون آنلاشما ایمضالادیلار. بونا باخمایاراق، پروسهنی ایرلیلتمک اوچون ایسراییل طرفینده قارشیلارینا چیخاریلان حقیقی و جدی بیر مخاطب اولمادی.
گئچن یای، ایسراییلین حرم الشریفین ایستاتوسونو دییشدیرمهیه یؤنهلیک تخریباتلاری، ایشغال اولونموش اراضیلرده و مسلمان دونیادا گئنیش چاتیشمالارا یول آچاراق اونلارجا اینسانین اؤلومونه یول آچدی. ایندی ایسه آمریکانین قدس اوزرینده آلدیغی قرارلا بو وضعیت یاخشییا گئتمک یئرینه داها دا آغیرلاشدیریلدی.
بو پروسهلره اساساً، پرزیدنت رجب طیب اردوغان، ایسلام امکداشلیق تشکیلاتی عضولرینه ۱۳ دسامبردا ایستانبولدا فؤوقالعاده توپلانتی گئچیرمک اوچون باش ووردو. ذیروهیه ۳۰ون اوزرینده دؤولت و حکومت باشقانی قاتیلدی و ۵۷ اویه دؤولتین هامیسی ایله بیر چوخ گؤزلمچی اؤلکه ذیروهده تمثیل اولوندو. ایسلام امکداشلیق تشکیلاتی، قدسو ایسراییل ایشغالی آلتیندا اولان فیلیسطین دؤولتینین باشکندی اولاراق اوی بیرلیگی ایله تانیدی. بو تاریخی قرار، فیلیسطین دعویسینه یئنی سرعت وئرمیش اولوب گئنیش یانقیلارا سبب اولاجاقدیر.
بو گون اعتباریله ۱۳۷ اؤلکه فیلیسطین دؤولتینی تانیییب و بو دستک بؤیومهیه داوام ائدیر. بو وضعیت، ایسراییلین باریش اوچون ائتدیگی، یا دا ائتمهدیگی حملهلریندن و هدفلریندن باغیمسیز اولاراق، فیلیسطین خالقینین وارگئچیلمز حاقلاری باخیمیندان چوخ اهمیتلی بیر حادثهدیر.
اوستهلیک بو وضعیت، آمریکانین تک طرفلی قدس قرارینی لغو ائتمک اوچون گئدیلهجک بیرلشمیش ملتلر پروسهسی ایله داوام ائدجکدیر. آمریکا طرفیندن کسینلیکله وتو ائدیلهجک گوونلیک شوراسی اویلاماسینین آردیندان ایسه باش قورولدا باشقا بیر سسوئرمه گئچیریلمهسی چوخ محتملدیر. دولاییسییلا، یاشاناجاق اولان بو پروسه فیلیسطین خالقینین اساس حاقلارینین بوتون دونیا طرفیندن تانینماسی اوچون خیرلی اولاجاقدیر.
ایسلام امکداشلیق تشکیلاتی ایستانبول ذیروهسینین دیگر بیر اؤنملی نتیجهسی ایسه قدس و حرم شریفین دینی و تاریخی کاراکترینین قورونماسی، فیلیسطینلیلرین عمومیتله و خصوصاً قدسلولارین دستکلنیب گوجلندیریلمهسی اوزرینده وئریلن تعهدلار ایدی. بو چرچیوهده، ایسلام قالخینما بانکی و دیگر ایسلام امکداشلیق تشکیلاتی باغلانتیلی تشکیلاتلارین آلتیندا قورولان بیر چوخ فوند، فیلیسطینلیلره یاردیم ائتمک اوچون گوجلندیریلهجکدیر.
قدسون مسلمانلار اوچون بیر معنا ایفاده ائتمهدیگینی دوشونن آمریکاداکی خریستیان-صهیونیست دایرهلر، دینلر تاریخیندن درس آلمالیدیرلار. قدس، مسلمانلارین ایلک قیبلهسیدیر و ایسلامین ان قوتسال اوچونجو مسجیدینه ائو صاحبلیگی ائدیر. شهر، حضرت محمدین گئجه یوروشونون و گؤیه یوکسلیشینین بیر پارچاسیدیر. ایسلامین ایکینجی خلیفهسی حضرت عمر بن خطاب ۶۳۸.جی ایلده شهره گیریب بوراداکی خریستیان و یهودیلرین حاقلارینی تانیدیغیندان بری قدس، ایسلامین دینی و مدنی تاریخینین آیریلماز بیر پارچاسیدیر. تعقیب ائدن ۴۰۰ ایل عرضینده، قدس مسلمانلار طرفیندن ایداره ائدیلدی و ۱۰۹۹دا خاچلیلارین الینه گئچهنه قدر اوچ ابراهیمی دین طرفیندن پایلاشیلدی. باتیدا سالادین کیمی تانینان صلاحالدین ایوبی، ۱۱۸۷ده قدسو یئنیدن فتح ائتدیگینده، اوندان عصرلر اول حضرت عمر، نه ائتدی ایسه او دا عینیسینی ائتدی: بوتون اینانج قروپلارینین عضولرینی "امانت" اولاراق آلدیغینی اعلان ائتدی و خاچلی یوروشلری سببیله قیبریسدا سورگونده اولان قدس خاخام باشینی شهره گئری گتیردی. آنجاق نه واخت کی سون عثمانلی اوردو بیرلیگی ۱۹۱۷ده شهری اینگیلیسلره ترک ائتدی، او زامان بو گون باش وئرهن گونجل پروبلئملر باش گؤسترمهیه باشلادی.
ایسراییللیلر و اونلارین آمریکالی و آوروپالی دستکچیلری، مقدس تورپاقلاردا باش وئرهن پروبلئملرین ایسراییل ایشغالی باشا چاتمادان اصلا اورتادان قالخمایاجاغینی آنلامالیدیر و بو ایشغال، باریشی، گوونلیگی، ثابتلیگی، رفاهی، سایغینی و اینامی یئنیدن مومکون قیلماق اوچون سونا چاتماق مجبوریتیندهدیر. آمریکا و ایسراییلین منیمسهدیگی "گوجلو اولان حاقلیدیر" باخیش آچیسی، اؤز ضررلرینهدیر و باریش و گوونلیگیه ان بؤیوک تهلوکهنی یارادیر. قدس، پوپولیزم و تک طرفلیلیک آدینا موادیله ائدیلهبیلهجک بیر شهر دئییل و قدس، کسینلیکله هر هانسی بیر قیمته ده ساتیلیق دئییل. اگر ترامپ رهبرلیگی اورتادوغودا باریش اوچون حقیقتا جدیدیرسه، ایسراییله، اون ایللردیر داوام ائتدیردیگی و ۲۱.جی عصرده بشریتی تحقیر ائدن، قینانماسی و رد ائدیلمهسی لازیم اولان ایشغال، آشاغیلاما و مولکسوزلشدیرمه سیاستینی سونا چاتدیرماسی اوچون اویاری وئرمهلیدیر.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
نیگارا
نیگارا سن ، سن اولسایدین منه غم همدم اولمازدی
کتاب عشقه باخسیدین منه لطفون کم اولمازدی
اطبالر مریض اوسته گرکده مهربان اولسون
مریض عشقینم جانا ولی چوخ پیسدی رفتارون
گلرسن بیر گون ایسترسن خبر مندن
دییرلر دای قاییت چیخ گئت یوباندون اولدو بیمارون
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: نیگار,نیگارا,آذری شعر,آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,دوزلو شعرلر,سئوگی شعرلری,سئوگی شعری,شعر ترکی,شعر عاشقانه ترکی,عاشیقانه شعرلر |


text:
شورالر حمایتیگه ایگه بولگن دولت پیتده هلاک بولگنلر رویخطی نشر ایتلدی
افغانستانده گی شورا لر حمایتی آستیده بولگن دولت حاکمیتی دوریده قربان ایتیلگن بیش مینگ کیشی رویخطی هشت صبح کونده لیگی یازیشیچه بو کیشی لر هجری قویاش 1357-1358ییللرآره سیده اگسا تشکیلاتی (استخبارات) اداره سی تمانیدن تورلی شکلیده اولدیریلگن لر.
بو کونده لیک اوز گزارشیده شعله جاوید رهبرلری دن اکرم یاری، ایران شیعه روحانی لرین صادق یاری، آیت الله سرور واعظ ومصباح لرنی اشاره ایتگن.
هشت صبح کونده لیگی گه کوره اختیارلریگه بولگن رویخط ده هربیر قربان بولگن لراسمی، آته سی نینگ اسمی، قه ییرده یشه شی وقربان لرگه بولگن عیب لاولرهم ذکر ایتیلگن.
اخوانی، اشرار، مائویست، افغان ملت، خمینیست، ملاک، شب نامه ودولت گه قرشی تبلیغ عیب لاولری بیلن اوشله نیب واولدیریلگن.
هجری قویاش 1357 ییلدن 1372ییل گچه قدرت گه بولگن دموکراتیک حزب نینگ سیاسی ادبیاتیده دولت مخالف لری حسابلنگن مجاهدلر گروهی اخوانی واشرار دیب ایتیلردی. افغان ملت حزبی اعضالری افغان ملتی، ایران انقلابی وخمینی گه طرفدار بولگن لر خمینیست، وشونگه اوخشش نام لرقوییلردی.
هشت صبح کونده لیگی رویخطی ده گی لربوکبی عیبلاولرحکمی اعدام بولگنی قید ایتیلگن.
بو کونده لیک نینگ یازیشیچه، بوحجت لرنی هالند پولیسی آلیب بارگن تیکشیرووی بشریت گه قرشی جنایت قیلیش گه عیب لنگن "امان الله.ع" ناملی شخص گه اساسلب تیارله گن.
ایتیلیشیچه"امان الله .ع " اگسا استخبارات سازمانی نینگ تحقیق لاوچی لریدن بولیب اوزی هم آدم لرنینگ اوستیدن تیکشیرواوتکزه یاتگنده قیناو قیلگن گه عیبلنگن.
هالند پولیسی امان الله دن اوتکزگن تیکشیرووی ده آلمانده گی افغان یازووچیلریدن بیری وبیر قطارگواه لربیلن علاقه قوریب نیچه صحیفه لیک قربانی لررویخطی نی قولگه کیلتیریشگه موفق بولگن.
هشت صبح کونده لیگی اختیاریگه قوییلگن حجت لرده کورستیشیچه امان الله میلادی 1993ییلده هالند ده استقامت قیلیش اوچون باش پناه سوره گن. بیراق بو حجت لرگه کوره هالند دولتی اونگه باش پناه بیرمه گن. بیراق حیاتی خوف آستیده بولگنی سبب بو مملکت دن هم چیقرمه گن.
ییلیک ینچی ییللرده قربان بولگن لررویخطی بو کونده لیک دن نشرایتیلگنی ایسه اجتماعی ترماق لر بوجمله دن فیس بوکده کینگ بیرشکلده یاریتیلگن. بیرقطار فیس بوک ایشلته دیگن لرنینگ یازیشیچه اولر بو رویخط گه مراجعه قیلیش بیلن بی درک یوقالگن وقولگه آلینگن قرینداشلرینی آت لرینی تاپیش گه قادر بولگن لر.
هشت صبح کونده لیگی بیرقطارقربان لرگه اساسلب بو حجت نی نشر ایتیش دن مقصد اوز عایله اعضالری یوقالگن لرباشقه اولرقیتیشی نی کوتمه سین لردیب قید ایتگن.
حاضرگی کونده هشت صبح کونده لیگی تمانیدن ترقه تیلگن حجت لر نی تصدیق لش ناممکن
حالبوکی اوتگن نیچه اون ییلده اوتیش عدالت دوری گزارشیده قربانی لرگه تعلقلی مینگلب معلوماتلی صحیفه لرموجودلیگی ایتیلگن ایدی.
افغانستان انسان حق لرینی سقلش مستقل کمیسیونی تمانیدن تیارله نیب وافغانستان جمهوررئیسی اختیاریده قوییلگن ایدی. دایم انسان حق لرینی سقلش تشکیلات لری تمانیدن بو گزارش نشر ایتیلیشی طلب قیلینگن. اما افغانستان دولتی شرایط مناسب ایمسلیگی سبب بو گزارشنی ترقه تیلیشی دن باش تارتگن.


text:
نوحه تورکی دیلده نه دئمک دیر
نوحه لر – عوموما موحرّملیكده و كربلا فاجیعه سینه عایید اوخونان شعرلردیر . مرثیه ادبیاتی بیزلرده چوخ گوجلودور ، كئچمیش شاعیرلریمیزده فیضولی
دن شهریارا قدر آزاراق شاعیر تاپماق اولار كی كربلا فاجیعه سی حاّقی ندا
نوحه سویله مه میش اولسون .ان مشهور نوحه شاعیرلریمیزدن دربندلی قومرو ، ماراغالی دخیل ، قاراباغلی شاكی و مشهدی عبدل قراباغی ، تبریزلی صراف ، بیكس ، علاقمند ، دلسوز ، خائف ، باجی ،حقیر ، راجی ، ذاكیر ، صافی ، شهاب و صحاف ، اردبیللی مضطر ، منزوی ، بیضا ، گلچین ، زایر ، یحیوی ، دلریش ، منعم ، تائب ، انور ، حیرانی ، سید ، ذهنی ، غمناك ، دلخون ، شاكر، عندلیب ، كاتب ، مبكی ، مخلص ، موذن ، عاصم ، یورتچی … آد آپارماق اولار.
نوحه لر عوموما عروضون یونگول بحرلرینده دئییلمیشدیر بیر پارا دیللره دوشن نوحه لر ده وار كی هیجا وزنینده دیر بونلار عوموما تاسوعا و عاشورا
گونلرینده قارادونلو سینه و زنجیر وورانلارین موشایعتی ایله ایفا اولونار.
بئله كی بیر بندی نوحه چی خوش آواز ایله اوخویار سونرا موعین بیر ترجیع
بند یا دا شاه بئیتی دسته اهلی بیرلیكده اوخویارلار. نوحه خانسیز دسته لر
ده واردیر . بو دسته لر ایكی یه بؤلونر قاباق دسته ده گئدنلر بیر یا میصراعلیق
نوحه یا شوعار اوخویار ، دالداكی دسته ده اونون قالان حیصه سین اوخورلار و
بو ساعاتلارلا داوام ائدر . نوحه لرین موسیقیسی عزا مراسیمینه یاراشان
غملی و آغیر هاوالاردیر ، ابوالفضلین دیلیندن اوخونان رجزلر ایسه عوموما قهرمانلیق روحیله دولغوندور.
اؤرنک
نوحه لرین بیر پاراسی دیللره دوشموش و شیفاهی ادبیات خزینه میزه گئچمیشدیر . او جومله دن آشاغیداكیلاری گؤسترمك اولار :
بعضا دسته اهلیندن بیر نفر كئچیجی اولاراق دسته نین ایدار ه سینی الینه
آلار . بو ایش نوحه خانلارین دییشیلمه سی، یادا یئرلرینی مرثیه خانلارا
وئردیكلری زامان اولار :
مثلا تهرانین شهرارا محله سینده دریانلیلاردسته سینده او بیر نفر بئله دئیر:
-آه ای سیبط- رسول- مدنی
سوسوز اؤلدوردو سنی شیمر-دنی
فاطیمه گورسه بو حالیله سنی
نه دئیر؟
دسته اهلی ده جوابیندا دئیرلر:
-دئیر: ایوای حوسئن وای ،حوسئن وای
حوسئن وای ، حوسئن وای حوسئن
سونرا دسته اهلی یئره اوتوروب، مرثی هخانین مرثیه سینه قولاق آسارلار.
باشقا اؤرنكلر:
-مظلوم اؤلن
-آغا وای
-ای بیكفن
-آغا وای
-سوسوز اؤلن
-آغا وای
-غریب اؤلن
-آغا وای
محرم آیی نین بیرینجی گونوندن باشلایاراق ،تاسوعایا قدر چوخ یئرلرده شاخسئی دسته لری یولا دوشر . بو دسته لر ده نوحه خان
اولماز و دسته اهلی ایكی قروپا بؤلونر قاباقداكیلار هم صفین نظمینی
ساخلار، همده شوعارلاری صفین دیبینه یئتیرر و شوعارلارین قاتلاماسینی
دئیرلر آشاغیدا گلن شوعارلاری ع ظفرخواه توپلاییب، یازمیشدیر:
صف:ایمام
قاباقداكیلار:شهید
صف:حوسئین
قاباقداكیلار:حسن
صف:آغام
قاباقداكیلار:علی
صف:حسن ، حوسئن گول دسته،
قاباقداكیلار:یئزید دوشوب اوز اوسته.
صف:هانسی گروهون بئله مولاسی وار؟
قاباقداكیلار:شیعه لرین حضرت عباسی وار.
صف: كربلادا قانلی قیلینج پاس توتوب،
قاباقداكیلار:ملاكه لر حوسئینیمه یاس توتوب.
صف:حسن، حوسئن آغام وای.
قاباقداكیلار:یا ایمام حوسئن، آغام وای.
آشاغیداكی شعرلر ده هیجا وزنینده دیر و حسین محمدخانیگونئیلی اونلاری گونئی ماحالی نین مئشین كندیندن توپلامیش و نشر ائتمیشدیر.
حسن ،حوسئن یا علی
یزیده لعنت گلی
آی ایشیغی سوت كیمی
یزید گلیر ایت كیمی
یزیده باخ ،یزیده
بنزر بیزیم بوز ایته
حسن،حوسئن ایپكدیر
یزید قارا كوپكدیر
قایناق
تورک خلق ادبیاتی- یازان: علیرضا صرّافی
Filed under: تورکجه نوحه لر oxşamalar | Tagged: نوحه در آذربایجان,نوحه در ترکی,تورکی نوحه,شعر ترکی نوحه |


text:
۱۴ ژانویه
- ۱۵۳۹ - کۇبا ایسپانیانین مۆستملکهسینه چئوریلمیشدیر.
- ۱۸۹۷ - ایسوچرهلی ماتیاس زۇربریگگِن آجوْنجاگوا زیروهسینه چیخان ایلک اینسان اوْلموشدور.
- ۱۹۰۷ - جامايکادا باش وئرن زلزله نتیجهسینده میندن آرتیق اینسان اؤلموشدور.
- ۱۹۴۳ - ژاپون اوْردوسو کئ عملیاتینا باشلايیب.
- ۱۹۵۳ - ایوْسیپ بروْز تیتوْ يۇقوْسلاوی مجلیسی طرفیندن جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۲ - آذربایجان جومهوریسی تۆرکیه ایله دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرموشدور.
- ۲۰۰۰ - بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین محکمهسی، بئش بوْسنیلی کوروواتی ۱۹۹۳-جی ایلده بیر بوْسنی کندینده ان آزی ۱۰۳ مۆسلمانین قتلینده اتهام ائدهرک اوْنلاری ۲۵ ایل حبسه محکوم ائتدی.


text:
آمئریکالی آکتریسا آنژئلینا جولی آبش پرئزیدئنتی دونالد ترامپین سیاستینی تنقید ائدیب.
آخار. آز خبر وئریر کی، «نیو یورک تایمس»آ موصاحیبه وئرهن جولی دونیانین ان مدافعهسیز اینسانلارینا سیغیناجاق وئرهن اؤلکهسینین تاریخی ایله فخر ائتدیینی بیلدیریب.
«آمئریکالیلار ایدئیالارین مدافعهسی اوچون قانلارینی آخیدیبلار. بو ایدئیالار اینسان حاقلارینین مدنیتدن، جوغرافییادان، ائتنیک منسوبیتدن و دیندن اوستون اولدوغونو دئییر. آمئریکانین سیاستی قورخو اوزرینده یوخ، فاکتلار اوزرینده قورولمالیدیر. بوتون دونیاداکی قاچقینلارین یالنیز ۱%-دن آز حیسهسی آبش و یا باشقا اؤلکهده مسکونلاشیر. قاچقینلارین یاشادیقلاری اؤلکهلرین بؤیوک اکثریتی وارلی قرب یوخ، آشاغی و اورتا گلیرلری اولان دؤولتلردیر. اگر آبش اؤز سیاستینین قاچقینلار اوچون قاپیلارین باغلانماسی و یا دینی ائتیقادا گؤره دیسکریمیناسییا معروض قالینماسی شکلینده باشا دوشولمهسینه ایمکان یاراتسا، اودلا اوینامیش اولاجاق. بو اود ایسه تئزلیکله بوتون قیتهلره یاییلاجاق».