text:
گونئي آزه ربايجان`ين ساوا شهه رینده اه یله شه ن عزیز صنعه تچیمیز ( رضا بهمن ) دونیادان کوچدو
میللی حرکت دوشنبه ۲۰ مهر ۱۳۸۸:
تاسفلر ایله ساوا شهرینده ایله شن عزیز صنتچیمیز ( رضا بهمن ) دونیادان کوچدو ! بو عزیز صنتچیمیز اؤلوموندن دولایی بوتون قوم، ساوا، تهران، کرج، شهریار، قزوین، همدان آشیقلاری و چالیجیلاری، شاعیرلری بو ایتگینی سایین آتا و آناسی و قؤوملارینا باش ساغلیقی وئریب.
اولو تانریدان او دونیادان کوچموش عزیزه رحمت! قالانلارینا دوزوم، صبر، و ساغلیق دیله ییریک.
رحمتلی رضا بهمن قوم، ساوا، تهران، قزوین، همدان، مرکزی بولگه لرینده تانیمیش بیر زورنا و بالابانچی ییدیر کی آشیقلار ایله بیرلیکده آشیقلیق صنتی آدی گئدن بولگه لرده یاشاییردیر، و شه سئونین یارجانلی آدلی ائل دنیدیر. آللاه رحت ائیله سین


c: text/html

text:
بیزیم حؤرمتلی داورلردن بیری اولان دهیرلی شاعیر "زامان پاشازاده"نین یاریشمامیز حاقدا یازدیغی آچیقلامانی اوخویوروق. یاریشمامیزا تنقیدی باخیش ایرهلی سوروب اؤنریلرینی بیزیمله پایلاشان سایین "پاشازاده"یه درین تشككوروموز و سایغیلاریمیزی بیلدیریریك.
بولاق درنهیینین یاریشماسی حاققیندا
سون ایللرده اؤزوم ده اویهسی(عضو) اولدوغوم شهریار آدینا شعر فئستیوالی طرفیندن، داور و ژوری هیئتینین بیر عضوو كیمی بو شعر یاریشمالارینا گلن اثرلری دیرلندیرمهمی ایصرارلا اؤنرسهلرده، «آیاغیمی باشقالارینین آیاق قابیلارینا دورتمهرم دئیه» یوخ دئمیشدیم و بو بؤیوك یوكون آلتیندان بیر تهرلیك قاچمیشدیم. اؤزومده شعری یاخشی تانیماق و یاخشی شعری تانیماق یئتهنهیینه امین اولسامدا، تنقید و یئترینجه بیر ادبی اثری اینجهلهمك باجاریغی ایددیعاسیندا دئییلم. بو بامباشقا ساحهدیر، چونكو سادهجه ادبی معیارلارلا بیر اثره یاناشماق، او اثرین دوزگون دیرلندیریلمهسی دئمك دئییل. تنقیدچی، بونلاردان علاوه بیر چوخ بیلیملرین او جوملهدن تاریخ، توپلوم بیلیم، پسیخولوژیا و... ساحهلرینده یئترینجه اوزمانی اولمالیدیر. "تی. اس الیوت"ون دیلییجه دئسك: "ادبی اؤلچولر یالنیز یارادیجیلیغین، نه قدر ادبی بیر اثر اولدوغونو معیین ائدیر حالبو كی، اثرین بؤیوكلوك و باشاریسینی یالنیز ادبی معیارلارلا اؤلچمك اولماز". اما ایللر اؤنجه اویهسی اولدوغوم "بولاق درنهیی" طرفیندن اوخشار بیر اؤنرینی آلدیغیمدا ندنسه یوخ دئمهیه جسارتیم چاتمادی، چونكو دوغما شهریم و اورانین ادبی موحیطینده نوستالئژِیلریم و بو سایاق عاطیفی باغلار منه نهسه ائتمك و بو درنهیین بیر اسكی عوضوو اولاراق اؤز پاییمی بو درنهیه وئرمك حیسسینیی آشیلادی. ایللر بویو بو درنكدن اوزاق اولسامدا اونون روحو و پتانسیئللری ایله یاخیندان تانیشام و بولاغین دوزلاق چاغینین یئتیرمهسی اولدوغومو دئسم یانیلمامیشام چونكو حاضیركی اولاناقلار و یئترینجه اولماسا دا تئكنولوژی واسیطهسییله اؤز ادبی چالیشمالارینی شهر چرچیوهسیندن آتلاییب ائورنسل بیر فضادا پایلاشمالار، بیزیم چاغیمیزدا بیر خیال كیمی نظره گلیردی. هر حالدا بونو دئمهلییم كی بورادا سؤیلهنیلن فیكیرلر و وئریلن ایمتیازلار هانسیسا اثرین گوجلو یوخسا گوجسوزلویونه دلالت ائتمیر و بو دیرلندیرمهلر بیر نفرین باخیش آچیسیندان، اثرلرین طبقهلندیریلمهسی دئمكدیر. بئلهلیكله اولدوقجا چالیشمیشام كی بیر سیرا ادبی معیارلار و شعیرسللیك ائلهجهده استئتیكا ایلكهلرینی گؤز اؤنونه آلاراق سایین یاریشماچیلارین اثرلرینه اؤز فیكیرلریمی چاتدیرام. سؤزو گئدن چتینلیكلرین یانیندا بیر سیرا دا بو دؤوره عایید چتینلیكلر و نوقصانلار دا واردیر كی یاریشماچیلار و بولاق درنهیینین سایین یؤنتمنلرینین نظرینه چاتدیرماغیمی یئرلی گؤرورم:
1- یاریشمادا یاش قوروپونون نظره آلینماماسی(اؤرنهیین: آز یاشلی بیر ادبیاتچیدان توتموش یئتكین بیر ادبیاتچینین عینی یاریشدا اولماغی)
2- اؤیكو و اؤیكوجویون بیر یئرده دیرلندیریلمهسی
3- اوشاق ادبیاتینا عایید شعرلرین باشقا شعرلرله بیر یئرده یاریشماسی
4- داورلرین ژانر اعتیبارییله سئچیلمهمهسی(منجه كلاسیك و سربست شعرین ائلهجهده حیكایه ژانرینین داورلری فرقلی سئچیلمهلی )
طبیعی كی هر بیر باشلانغیجین بیر سیرا چاتیشمازلیقلاری دا اولور و بو چاتیشمازلیقلاری تانییب و نؤوبتی آددیمدا آرادان قالدیرماق اولار. یوخاریداكی یازیلان چاتیشمازلیقلار گلن دؤور یاریشمالاردا آرادان گؤتورولورسه یاخشی نتیجهلره وارماق اولار. منجه وئبلاگین آدرسینه گلن بوتون اثرلر حكمن یاریشمایا قاتیلمامالیدیر و یازیچی و شاعیرین یوللادیغی اثرین یاریشما مقصدییله یوللانیب یوللانمادیغی بللنمهلیدیر. بلكه ده هر بیر فصیلده، گلن اثرلر اعتیبارییله یاریشمانین هانسی ژانرلار اوزره اولماغی و نئجه كئچیریلمهسینی معیینلشدیرمك اولار. مثلن اوشاق ادبیاتی داخیلینده بیر اثر گلیبسه اونو باشقا اثرلرین یانیندا قویمامالی و بلكه ده بو سایاق اثرلره اؤنجهدن بیلدیریش وئریب و آچیقلانمالیدیر كی بو فصیل فیلان ژانرلار اوزره كئچیریلجك. نه ایسه...منجه "بولاق"ین، درنكلرین دورغونلوق چاغیندا آكتیو اولاراق چالیشماسی و كییفیت باخیمیندان اؤزونه گؤره تانینمیش درنكلر ایچینده یئر آچماسی و گونو گوندن پئشهكار عضولر یئتیشدیرمهسی، ادبیاتیمیزین گلهجهیینه اؤز سامباللی تؤحفهسینی وئرهجك و گلهجك نسیللرین ده ذؤوقونو اوخشاماغی باجاراجاق. بئلهلیكله بو ایشده بوتون امهیی كئچنلره ائلهجه ده یاریشین ایشتیراكچیلارینا اوركدن اوغور دیلهییب اللرینی سیخیرام.
سایقیلاریملا
زامان پاشازاده
+0 بهین

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اعلان ائدیرم عصر فضا پوللو لارین دیر
آجلیق کاسیبین ، عالی غذا پوللو لارین دیر
دونیاده اولان درد و مصیبت کاسیبین دیر
دم پوللو لارین هر غم و محنت کاسیبین دیر
اعلان خطر منزل ویران کاسیبین دیر
تحویل بالیغی چومچهٔ ارزان کاسیبین دیر
صوبحانیه قئیماق ایله بال ، پوللو لارین دیر
یای جوجه سی ، ائو کهلیکی حال پوللو لارین دیر
وای حالیمیزا ، از همه بدتر کاسیبین دیر
میمون و آل ایوانی و عنتر کاسیبین دیر
آلماس و بریلیان و تحف پوللو لارین دیر
اجدادینی آختارما ، شرف پوللو لارین دیر
هر دوره ده پستی و شکستی کاسیبین دیر
داشقا ایله ، عرابه ی دستی کاسیبین دیر
هر مملکتین تازه مودی پوللو لارین دیر
آهو دؤشو ، هندوشقا بودی پولو لارین دیر
هر گونه تصادف و سینیق قول کاسیبین دیر
تاپسا ، مال اتی هرآیی بیر یول کاسیبین دیر
مشدی عبادین گؤرمه لی کورکو کاسیبین دیر
ييرتيق چوخاسی له کئچه بورکو کاسيبين دير
کاباره ده گیتاریله ساز پولو لارین دیر
گردش اوروپاده یئنه آز پوللو لارین دیر
سفته کاسیبین خالی چخان چک کاسیبین دیر
چؤلده قاپاز و ائوده توپورجک کاسیبین دیر
اوستاد و مهندس و طبیب پوللو لارین دیر
ئولادی هنرمند و ادیب پولو لارین دیر
حراجه گئدن یاستیق و یورغان کاسیبین دیر
دوققوز قیز ایله بیر سفیه اوغلان کاسیبین دیر
ائولادی عزیز، پاک و تمیز پولو لارین دیر
مطبخ پیشیکی ، عالی کنیز پولو لارین دیر


text:
عیراقلی تۆرکمن بۇسغونلار قاهرامان ماراشدا
ساواش و ترورچیلیقدان قاچیپ گلن تۆرکمنلر تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغینا مینتدارلیق بیلدیردی
عیراغینگ تلعفر و موصل شأهیرلریندأکی ترورچیلیق بلاسی سبأپلی قاچیپ تۆرکیأ گلن عیراقلی تۆرکمنلر ماشغالالار غازی آنتپ شأهِریندن قاهرامان ماراش شأهِرینه گتیریلدی.
۷۵۰ عیراقلی تۆرکمن ماشغالا باش وزیرلیگینگ آفاد قوراماسی تاراپیندان قاهرامان ماراش شأهِرینه گتیریلدی.
تۆرکمنلرینگ کؤپۆسی چاغالار و زنانالار.
ساواش و ترورچیلیقدان قاچیپ گلن تۆرکمنلر تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغینا مینتدارلیق بیلدیردی.
شو واغتا چنلی ۴۵۰۰ عیراقلی تۆرکمن بۇسغونی قاهرامان ماراشا گتیریلدی و قیزغینجاق کانتینر اؤیلرده یاشاماغا باشلادی.
۵۳۰۰ تۆرکمن بۇسغون قاهرامان ماراش داقی کانتینر شأهرینده یرلهشدیریلر.


text:
استاد رحیم منزوی اردبیلی دن 18 گؤزل نوحه:
پی دی اف فرمتده دانلود ائدین- ٢۵٣ کیلوبایت
بۇرا نئینوادی زینب، بۇ مکان نواسیز اوْلماز
آدێ کربلا اوْلان یئر، بیلیرهم بلاسیز اوْلماز
بــۇ بـلا چـؤلــۆ، حسینــه ابــدی وطـنــدی زیـنـب
آغاران ساچۇن بۇ چؤلده، من اۆچۆن کفندی زینب
سجدهگاه-ی-عئشقه سالدۇن، قانلێ جانـمازی قارداش
نـه بـابـام قێلێـب، نـه جددیم، سن قێلان نمازی قارداش
گؤز تیکیبدیر سنه قارداش، دم-ی-خنجر ده باشێـم
تئــز یئتیــش دادیمـه قــوْیما، قالا اللـــهرده باشێم
قـوْی ائـدیـم نظـر دوْیـۇنجا، بئله مه جماله قارداش
اوْخۇیۇم «و اِن یَکاد»ی، سوْرا گئت جیداله قارداش
بالام اوْخلانێب، الیمده سپه-ی-ظلامه یا ربّ
نـه یـۆزیلـه بــۇ بـالانێ، آپـارێم خییامـه یا ربّ
قـوْیـارام مـزاره اصغـر سنــی تا قییامت اوْلسۇن
بوْغازۇن بیچیلدی باری، بدنون سلامت اوْلسۇن
اوْد یاپێشدێ سینهمه، لبلروندان اصغریم
بوْشلا دؤشلهریم، اؤپۆم اللروندان اصغریم
ای غۆنچه دهن لایلای، پئکانی امهن لایلای
قبری ننـهدهن گیـزلیـن، قوْنداغـێ کفن لایلای
سن آت اۆسته پای-ی-پییاده من
نــه قــدهر قـاچێـم دایـانێــم بـابـا
سنـی عمّهمیـن جانـی بیر دایان
بــاشــۇوا گلیــم دوْلانێــم بــابــا
قێزێم ایستیرهم سیزی ترک ائدهم
سفر اۆسته آغلاما قوْی گئدیم
منی چوْخ یۇباتما گرهک گئدهم
سفر اۆسته آغلاما قوْی گئدیم
اؤلۆب اکبریـم آمـانـدێر، بابـا کارزاره گئتمـه
منی باشۇوا دوْلاندێر، اؤلۆرهم کناره گئتمه
ای خاندان-ی-عیصمته، زهرای ثانی زینبیم
آخر وداعیمدیر چاغێر، آل-ی-عبانی زینبیم
سرعتله اوْلما عازم-ی-مئیدان حسینیم صبر ائله
جانیم گئدهن یوْللارۇوا، قۇربان حسینیم صبر ائله
اکبریم گلینجه اؤلسهم دفنیمی یۇباندێر عمّه
نعشیمی آلێب ال اۆسته، باشێنه دوْلاندێر عمّه
گئتـدون بـابـا اومـمیدیـلـه قـارداش دالـسێـجـا
تؤکدۆم من اۆرهک قانێنێ، گؤز یاش دالسێجـا
گئتدی عمون سکینه جان، قانه بوْیاندێ گلمهدی
وئردیگی اؤز سۇ قولونا، سندهن اۇتاندێ گلمهدی
قوْشۇن خئیمییه دوْلدۇ گرهک نئیلییه زینب
قاچێر تلّیده دردین حسینه دییه زینب
ادامه مطلب ...


text:
ویدیو/ شعر یاغیش یاغیر ،یاز یاغیشی از یتیم عیواض + متن شعر
شعری بسیار زیبای آذری بنام یاغیش یاغیر با صدای استاد یتیم عیواض
شاعیر: یئتیم عیواض
سس : یئتیم عیواض
– دانلود ویدیو –
متن شعر یاغیش یاغیر از یتیم عیواض
یاغیش یاغیر، یاز یاغیشی
یاغ آی یاغیش یاغگینان سن ، سنه احسن ، سنه آلقیش ، یاغ آی یاغیش
یاغگینان سن بو چوللره چمنلره یاغگینان سن
سوسوزلوقدان خزان اولان چیچکلره یاغگینان سن
**
یاغگینان سن آرزیلارا دیلکلره یاغگینان سن
محبتدن آلولانان اورکلــــــره یاغگینان سن
یاغگینان سن یاغا ، یاغا ایسلادگینان پالتاریمی
قایتار منه گنجلیکد کی اوز عهدیمی- ایلقاریمی
**
اله یاغ کی قوی ایسلانسین الیمدکی قلم واراق
یادیمدادی نئجه یاغدین دوز اوتوز ایل بوندان قاباق
اله گوزل یاغمیشدین کی ایسلانمیشدی اوز گوزوموز
اوتورموشدوق قالا آلتیندا بیر آغاجین آلتیندا بیز
**
سن یاغدیقجا دامجیلارین سپیلیردی اوزوموزه
ایکیمیزده ایستمیردیک دوروب گئدک اویمیزه
قورخوردوق کی دوروب گئدسک خلل گلر سئوگیمیزه
سن بیر شعئیر سن کی ، سن بیر نغمه سن کی
آغزین یوخدی دیلین یوخدی نئجه دییم بیلسن کی
**
سن یاغاندا یاماجلارا دوزنلره جان وریرسن
زمیلرده سونبوللرین دامارینا قان وریرسن
تصاویر زیباسازی نایت اسکین
یاغ آی یاغیش قوربان اولوم سحرجگ یاغگینان سن
**
دایانمادان قالا آلتیندان شهرجگ یاغگینان سن
یاغگینان کی گیله جه ده شوران دوزلرده چیچک آچسین
بواولکدن بو دیاردان غصه کدر اوزاق قاچسین
یاغا یاغا نه اولار کی خبر آپارسئوگیلیمه
آمان گوندی بو حالیمی بو گونومی اونا دئمه
**
دوگه دوگه پنجره سین دگینن کی گلیبدی یاز
قالا آلتیندا حسرتیله یؤل گؤزلیر یتیم ائیواز
تصاویر زیباسازی نایت اسکین
یاغیش یاغیر اونا قربان اولوم
گل دون اگر قالا آتینا گزمگه
منی ده چاغیر سنه قربان اولوم
**
یاغگینان کی ، گوی چین اولسون آرزیلار
هر اوره گده گؤر نه قدر آرزو وار ؟
یاغیش یاغیر اونا قربان اولؤم ..
یاغگینان کی گوی قاییتسین او چاغلار
غم غصه دن اوزاق اولسون اوشاقلار
سن یاغاندا جوشا گلیر بولاغلار
**
چایلار آخیر سنه قربان اولؤم
یاغیش یاغلار ، اونا قربان اولؤم
عمرینین یوللاری اولسون باهار یاز
دینسین مجلیسلرده ، همشه کمان ، ساز
اوپالیدین آلتیندا اوتوروب ایواز
**
یاغیشا باخیر ، اونا قربان اولوم
عجب یاغیر ، اونا قربان اولوم
گلدون اگر قالا آلتیندا گزمگه
منی ده چاغیر ، سنه قربان اولوم
یاغیش یاغیر ، اونا قربان اولوم
ممنون خیلی شعر زیبایی بود لطفا بیوگرافی این شاعر را نیز درج نمایید
تشکر
اسم اهنگش چیه؟؟؟؟؟
اسم هنگش؟؟؟؟؟
سلام شعرخیلی احساسی وجالبی بود لطفا بیوگرافی شاعر واینکه اهل کجا هستن روبنویسید
خیلی خوب بود تو اتاق عمل با همکارانم گوش دادیم خیلی دلنشین بود یاشاسن ترک اذربایجان
لطفا دکلمه اول آهنگ رو هم بذارید اون از خود آهنگ بهتره


text:
تهراندا بئشآلتی یاشلی اوشاقلاردا ساوادلیدیلار! اینانمیسیز؟؟؟
یادیما
گلیر ایكی یا اوچو اوخویاردیم، قونشوموزون اوغلو باباش دا دوققوزو
اوخویوردو، قدیم دوققوزا، یانی دئمهلی آرتیق ۱۸ یاشی زادی اولاردی، نئجه كی
یالنیز بئشینجی كیلاسی اوچ ایل اوخودو و ان آزی هر كیلاسی ایكی ایله
بیتیریردی. آنجاق دوققوزا كئچن همی درسی بوراخیب قاچدی، یانی تئهراندا
ایشلهمهیه گئتدی.
نئچه آیدان سونرا بایراما گؤره گلمیشدی، آنجاق نئجه
گلمیشدی! بیر شالوار گئیمیشدی دهییرمان تورباسیندان گئن اولاردی و هر بیر قیچی بیر آرواد چادراسی قدر پارچا آپارمیشدی. باشماغینیندا دابانینی قاتلاییب و دوزگون یاغلامیشدی، آمما باللیجا*نین تورپاغی قاباغیندا جیبیندهكی دسماللا هر یاریم ساعاتدا بیر دفه توزونو سیلمهلی ایدی. باشینیدا اوزاتمیشدی و نم نه یاخمیشدی كی لاپ سونرالار بیلدیم آدی "ژل" ایمیش، آمما اوندا هامی مسخره اوچون دئییردیلر "باشینا باخ دئییرسن به مال یالاییب باشین".
بیر گون كوچه ده توكان قاباغیندا باباش تهراندان ناغل ائدیردی، منده ماراقلی اولدوم، یاخینا گئتدیم، او بیری قونشوموزون اوغلو توحید، باباشا دانلاق ووروردو كی "داش باشیوا درسی بوشلادین گئتدین."
باباش دا دئییردی "اده بیزلرده هوش فراسات یوخدوكو درس اوخویاق، تهراندا بئش آلتی یاشینداكی اوشاقلار بیزلردن هوش فراساتلاری چوخدو، ائله ساوادلیدیلار كی! فارسجانی بولبول كیمین دانیشیرلار".
توحید ائله بونو ائشیدجك اللرینی دیزلرینه چیرپا-چیرپا قاققیلدایاركن گولمكدن آشمیشدی، گؤزلریندن یاش گلیردی.
من ده بیر كاموا بولوزلا، دیزی جیریق تومان اَینیمده، الیمده ده سورما-شیرنی سوراركن دایانمیشدیم، دووارا باخا-باخا قالمیشدیم و دوشونموردوم توحید ندن گولور. سونرالار بیلدیم باباش نه دئییرمیش و توحید نهیه گولورموش...!
* باللیجا «خییوو» شهرینده بیر كند آدی دیر
+0 بهین


text:
تورکییهنین گئتدیکجه داها موستقیل خاریجی سیاست یوروتمهسی ناتو اوچون جدی تهدید یارادا بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده آمئریکا میللی کشفیات ایدارهسینین «قلوبال ترئندس» حساباتیندا دئییلیب.
«تورکییهنین گئتدیکجه داها موستقیل و چوخ شاخهلی خاریجی سیاست یوروتمهسی ان آزی اورتا دؤور اوچون آوروپانین داغیلما مئیللرینی سرعتلهندیرهجک. بو وضعیتین ناتو-آوروپا بیرلیگی اوچون بیر تهدید یاراداجاغی قاچیلمازدیر»، - یازیدا وورغولانیب.
قید ائدک کی، سون دؤرلر آوروپا سیاستچیلرینین تورکییه حاکمیتی علیهینه کسکین ایفادهلر ایشلتمهسی عادی حال آلیب.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
دوزلو اوغلان یاهو گروپ
دوزلو اوغلان وبلاگینین یاهو گروهوندا عضو اولون تا یئنی خبرلر ، گوزل مطالیب ، آذربایجانی و تورکیه موزیک لر ، تورکجه اس ام اس لر و تایسیز شکیل لر سیزین ایمیلیزه گلسین بونا گؤره آشاغی شکلین اوستونده کلیک ائدین و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و سونرا جوین کلمه سینه تیکله یین تا عضو اولاسیز
join
Click to join DUZLU_OGHLAN
دوزلو اوغلان وبلاگینین خبرنامه سی
اگر دوزلو اوغلان وبلاگیندا یازیلان یئنی مطالیبی اوخوماق ایسته ییرسیز اوندا آشاغی لینک اوستونده کلیک ائدین و ایمیلیزی و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و ثبتی وورون سونرا سیزه بیر ایمیل گله جک اوردا لینکی کلیک ائدین تا ثبت نام تکمیل اولسون تا یئنی مطالیب سیزین ایمیلیزه اوتوماتیک یوللانسین
Subscribe to Duzlu oğlan دوزلو اوغلان by Email
Bizim Türkü şirin dildir
بیزیم تورکو شیرین دیل دیر
حبیب ساحیر
HƏBİB SAHİR
آنا گولدور٬ بیر گون سولار Ana güldür, bir gün solar
آنا دیلى شیرین اولار Ana dili şirin olar
بیزیم توركو شیرین دیلدیر Bizim Türkü şirin dildir
خوش صدالى٬ زنگین دیلدیر Xoş sədalı, zəngin dildir
دیل گونشدیر٬ ایشیق ساچار Dil günəşdir, ışıq saçar
آزادلیغا قاپى آچار Azadlığa qapı açar
یادین دیلى بویوندوروق Yadın dili boyunduruq
بیر گئچیددیر بوروق بوروق Bir geçiddir buruq buruq
بویوندوروق خالقى بوغار Boyunduruq xalqı boğar
گئچیدلرده قولدور سویار Geçidlərdə quldur soyar
قوى یادلاشسین سئناتورلار Qoy yadlaşsın senatorlar
خالقى سویان تاجیر٬ توججار Xalqı soyan tacir tüccar
یالتاق شاعیر یولون آزسین Yaltaq şair yolun azsın
تكجه فارسى غزل یازسین! Təkcə Farsı qəzəl yazsın
Related Articles
- یئر اوزونده بیر ائویم وار + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- بیر اووج قار + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- کاش دورنا اولایدیم + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- ائل آراسیندا + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- تبریزین کوچه لری + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | آنا دیلی,آنا دیلی شعری,آنا دیلیم,آذربایجان شعرلری,تورک دیلی,تورکو,تورکی شعر,تورکجه شعر,تورکجه شعرلر,حبیب ساحر,دیل,دیلیم,شعر ترکی


text:
پروگراممالار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ مؤهۆم بیاناتی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیق دیوانینینگ ایش دۇلاندیریجیسینینگ اۇرونباسارینینگ دیلی صباح قازِتیندأکی ماقالاسی
قالین "دیلی صاباح" قازتینه "هر بیر آدام اؤزۆنی حۇوپسوز دوییانچا حۇوپ دوۇام ادیأر حاساپلانیار" سؤز باشیلی ماقالا یازدی
گۆنباتارلی و باشغا مدیا اولغاملاری آغدارلیشیغا سینانشیغینگ یۇلباشچیسی فت الله گۆلن حاقیندا نأمه دیدی؟
سوئدینگ اۇزالقی داشاری ایشلر وزیری کارل بیلتدن تۆرکیه حاقیندا اؤرأن مؤهۆم یازغی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین ینگ ماقالاسی
ابراهیم قالین: "داعش هۆجۆملرینی ایسلام دینی نینگ آدیندان قورایاندیغینی آیتماق بیلن اینانچلارا قارا تِگمیل سۆریأر"
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیقلیغی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین ینگ قالامیندان داعش، پ. ک. ک و گۆن باتارلیلارینگ مسلمانلارا بۇلان یالنگیش قاراییشی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیق دیوانی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین یازدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیق دیوانی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین یازدی
تۆرکیه دؤولتی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین ینگ یازغیسی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیق دیوانی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین یازدی
- «
- 1 (current)
- »


text:
حادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیون بوییل قیش گه یخشی تیارلیگ آلسه
اولکه ده هواساویب باره دی وقیش هم أدیم مه آدیم ایلگری کیله دی هواوضعی نینگ پیشگوی لیک قیله دیگان منبع لرایتیشی یوزیدن بوییل قیش اوتکن ییل دن کوره ساوغ راغ بولسه کیره ک . شواوچین بوزمینه ده خلق لرودولت مسوول لرتشویشگه سبب بولگن دیر. حادثه لربیلن مبارزه دولتی عالی کمیسیون افغانستان اسلامی جمهوریت اجرائیه باشلیغی داکترعبدالله عبدالله باشلیغیده زیان کوره دیگان ییرلرخلق لریگه قیش فصلی ده کمک یتوشتریش گه تیارلیگ آلیش لیگینی تیکشیریش اوچین دایربولگن ایدی. اوتکن ییل لردن بولگن تجربه لرکورستدی که حادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیون حادثه لرتوغری سیده ایلگری دن تیارلیگی بولمی، حادثه یوزبیرگن زمان ده قیستانیب کمک بیریشگه تلاش قیله دی.
اولکه ده هواساویب باره دی وقیش هم أدیم مه آدیم ایلگری کیله دی هواوضعی نینگ پیشگوی لیک قیله دیگان منبع لرایتیشی یوزیدن بوییل قیش اوتکن ییل دن کوره ساوغ راغ بولسه کیره ک .
شواوچین بوزمینه ده خلق لرودولت مسوول لرتشویشگه سبب بولگن دیر.
حادثه لربیلن مبارزه دولتی عالی کمیسیون افغانستان اسلامی جمهوریت اجرائیه باشلیغی داکترعبدالله عبدالله باشلیغیده زیان کوره دیگان ییرلرخلق لریگه قیش فصلی ده کمک یتوشتریش گه تیارلیگ آلیش لیگینی تیکشیریش اوچین دایربولگن ایدی.
اوتکن ییل لردن بولگن تجربه لرکورستدی که حادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیون حادثه لرتوغری سیده ایلگری دن تیارلیگی بولمی، حادثه یوزبیرگن زمان ده قیستانیب کمک بیریشگه تلاش قیله دی.
شوندی بولگن ده بوندی کمک لرجاییگه یتوشمه گنیدن علاوه بیهوده وضایع هم بوله دی.خلقیمیزطبیعی حادثه لربولگن بیریله دیگان یاردم لرمستحق لرگه یتوشمی بیرانته ضایع بوله دی وبیرقنچه سی هم حیف ومیل ایتیله دی.
شول نقیصه سبب بولیب دورکه مصیبت کورگن لردولت دن کمک بیریشینی ایسته میدی بلکه اوندن یوزقیتره دیلر.
اوتکن حکومت ده شوقین چیلیک بارایدی واونی بارلیگیدن هیچ قچان انکارقیلیب بولمیدی. حاضرکه حکومت شوقین چیلیک گه متوجه بولگندیریخشی بوله دی اگرده اوزوختیده مصیبت کوره دیگان خلق لرگه آلدین دن چاره کورسه.
حادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیون ده قوشیلگن نهادلرهمیشه ایلگری دن تیارلیگ کورسته دیلراماعمل قیلیش وختی کیلگنده اوزلریدن ایش قیلیب بیلمس لیگی نی کورسته دیلربوایش قیته قیته کوریلدی.اگرده حادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیون فعال بولسه خلقیمیزهم قین چیلیک لری باربولسه هم اواداره گه مادی ومعنوی همکارلیک قیلیش گه آماده دورلر،
بیزخلقیمیزنینگ همه ولایت لرده بدخشان ولایتی ارگو ولسوال لیگیده بولگن طبیعی حادثه ده همارلیک قیلگن لیگنی کوردیک که اولرشمال دن جنوبگچه وکون چیقردن کونباترگچه بدخشان خلقیگه یاردم بیریش گه باردیلر. حاضرکوره میزحادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیونی حکومت دن نماینده لیگده مصیبت کورگن اوچ یوزته عایله لرگه سرپناه تیالب بیلمه دی.
شونی اوزحادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیون نینگ ایش قیلیب بیلمس لیگی گه کتته مثال بوله آله دی. نیمه ده بولسه حادثه لربیلن مبارزه قیلیش کمیسیون گه کیره ک دیرطبیعی حادثه لربیلن مبارزه قیلش گه آلدین دن تیارلیگ الیش دن علاوه مستحق کیشی لرگه هم کیره کلی یاردم لرنی یتکیزیش ده عمل ده ایش قیلیش لیگی کیره ک دیر.


text:
حضرت ابوالفضل (ع)ین امان نامه قضیهسی
قوْشار: سیّد تقی سیفی اردبیلی
وئردی عفریت-ی-فلک فۆرصَتی اشرار الینه
سالدێ قدّارهنی قان تـؤکمـهیه غـدّار الینــه
نفسی سست عنصر اوْلانلار اوْلۇب ایبلیسه مُرید
سالـدێلار دیـن-ی-رسولـی خَطره قـوم-ی-پلید
حیدرین تختینی غصب ائیلهدی ظۆلمیله یزید
دۆشدۆ دیوان-ی-عیدالت اوْ زناکار الینه
ملّت مُسلم اۆچۆن رهبر اوْلۇب مرد-ی-شراب
دۇردۇ مئحراب-ی-عبادتده ولی مست-وْ-خراب
جَبریلهن هئیکل-ی-عئصمتدهن ائدیب کشف-ی-حجاب
دینی بازیچه دۇتۇب مردک-ی-مئیخوار الینه
پوْزۇب آئین-ی-رسولالهی اوْل کینه مُراد
گسترش تاپدێ قوانین-ی-کذائیله فساد
ورطهی-ی-فقریده غرق اوْلدۇ برازنده عِباد
اوْلدۇ بیر عدّه ده مُزدور اوْ تبهکار الینه
نخل-ی-اسلامه وۇرۇب تیشه بداندیش-ی-زمان
غرق-ی-عیّاشی-وْ-مئیخواری اوْلۇب نسل-ی-جوان
دۆشدۆ محدودهی-ی-جبر-وْ-ستمه حقّ دانێشان
چکیلیب رشتهی-ی-توقیف قلمدار الینه
شحنهی-ی-ملّت اگر اوْلسا اؤزۆ بادهپرست
امر واضحدی یئتهر پایه-وْ-بُنیانه شکست
ثروت-ی-مملکَتی غارت ائدهر رهزن-ی-پست
آج قوْیار ملّتینی تا سالا دینار الینه
ساتدێ حیثیتینی بادهگُسار اوْلدۇ یزید
گۆن به گۆن پنجه-ی-شئیطانه دوچار اوْلدۇ یزید
اوْف اوْلا غئیرتینه ملّته عار اوْلدۇ یزید
آبروسین شرفین سالدێ لجنزار الینه
ائتمهدی شرم-وْ-حیا آتمادێ باشدان هوهسین
آرتێرێب غرق-ی-فساد اوْلدۇقۇجان عربدهسین
ایستهدی بئیعته آخیرده پئیمبر نوهسین
بیلمهدی دۆشمهز حسینین الی مُردار الینه
دل-ی-دونیایه سالێب نعرهی-ی-مستانهسینی
وطنیندهن چێخادێب فاطیمه دُردانهسینی
سالدێ چؤلدهن چؤله عیصمتلی حَرمخانهسینی
دستگیر ائیلهدی آلُالّهی کُفّار الینه
شب-ی-پُر وحشت-وْ-خوف-ی-نُهم-ی-ماه-ی-حرام
صف چکیب کرب-وْ-بلا دشتینه افراد-ی-ظلام
دۆشدۆ دام-ی-خَطره دست-ی-جنایتده امام
اوْلمادێ یاور اوْلان سیّد-ی-احرار الینه
آه اوْ ساعت کی سراسیمه اوْلۇب آل-ی-عبا
گوش افلاکی یارێب عربدهی-ی-شئمر-ی-دغا
هانێ عبّاس دییهردی اؤزۆ چێخسێن قاباغا
آلمێشام گلسین امان نامه اوْ سردار الینه
نعرهی-ی-شئمری ائشیتدی شه-ی-بیمئثل-وْبدیل
چاغێرێب سؤیلهدی عبّاسه اوْ سلطان-ی-جلیل
قێل ملاقات اوْ دنی فطرتی گؤر وار نه دلیل
بۇ جسارتله سالێب فۆرصت-ی-گوفتار الینه
ائتدی عبّاسی مکلّف اوْ زمان امر-ی-امام
الی قوْینۇندا دل افسرده ائدیب ترک خیام
گلدی تلّ اۆستۆنه سرعتله اوْ وارسته مقام
شئمر-ی-دون گؤردۆ آلێب شوقیله تومار الینه
قێلدێ فرماییش اَیا کینه روش هرزه روان
ندیر علّت کی اوْلۇبسان بۇ سیاق نعره زنان
سسون ائتدی منی شرمنده سنی لال اوْلاسان
ندیر آیا هدفون وئر سؤزۆ اقرار الینه
دئدی ای طایفهی-ی-هاشمیانین قَمری
شیرزن بیر آنانێن شیر-ی-دلاور ثمری
چوْخدۇ باشدا بۇ حسین ابن علینین خَطری
یاخاسێ دۆشمهلیدیر لئشگر-ی-غدّار الینه
سالما گرداب-ی-بلایه بۇ سهی قامتیوی
صحنهی-ی-رزمیده سێندێرما گؤزل قیمتیوی
گئت حسینیله بۇ گۆن خاتمه وئر اُلفَتیوی
ارزشی یوْخدۇ داخێ اوْلما طرفدار الینه
یوْخ حُسینده وئره بیر منصب-ی-زیبنده سنه
بیزده واردۇر ولی عنوان برازنده سنه
صدقیلهن خدمت-ی-شایان ائدهرهم منده سنه
نفسووون شامل اوْلار نعمت-ی-سرشار الینه
گؤردۆ عبّاس ائدیر شئمر-ی-دغا هرزه مقال
ائتدی فرماییش اوْنا ائیلهمه بیهوده خیال
زرخرید اوْلماز علی اوْغلۇ عمر سعده محال
وئرمهز هئچ دوز سۆد امهن دینینی دینار الینه
بئله فیکر ائیلهمه من سیم-وْ-زره مُشترییهم
آقامون سفره-ی-جودیندهن نمکپرورییهم
شاه-ی-عالَمدی حسین منده اوْنۇن نوکرییهم
اوْلسا مین جانیم اگر ائیلهرهم ایثار الینه
شئمری سالدێ یوْلا عبّاسین اوْ کوبَنده سؤزۆ
الی قوْینۇندا حسین خئیمهسینه گلدی اؤزۆ
باخدێ مولاسێ حُسینین یۆزۆنه دوْلدۇ گؤزۆ
وئردی چوْخ شرمیله جریانیدهن آمار الینه
یۆز دۇتۇب سؤیلهدی عبّاسه رئیس-ی-شُهدا
بیلیرهم نامه گتیرمیشدی سنه شئمر-ی-دغا
ایسته قارداشلارۇوۇ گئتمهلیسهن تئز گئت اخا
سالمارام من سنین افکاریوی اجبار الینه
ای چمنزار-ی-مواساتیده زیبا گۆل-ی-یاس
عبد-ی-صالح لقبون طالب-ی-حق، اشجع-ی-ناس
قالما تردیدیده گئتسوْن یوْل آچێقدێر عبّاس
ال دۇتار قارداشۇوۇن خالق-ی-دادار الینه
من بۇ صحراده گرهک نیّت-وْ-مقصوده چاتام
دینیمه خدمت ائدیب عزّتیمی باشدان آتام
ساخلایام حُرمت-ی-قرآنیمی آلقانه باتام
قالما گئت سالما سن اؤز جانیوی اشرار الینه
رغبتون یوْخدۇ اگر اوْلما گیریفتار-ی-بلا
منه حامیدی بۇ نئهضتده اؤزۆ ذات-ی-خدا
گرهک اوْلسۇن بۇ حسین دینه گؤره تئشنه فدا
یار اوْلا حق دییهنین قادر-ی-قهّار الینه
وئریب ایمضاء بۇ حسین یوم-ی-ازل ذوالمننه
گرهک آخسێن قانێ دین اۆسته یۇ دشت-وْ-دمنه
کؤمهگیم اوْلماسادا سۆدامهریم بسدی منه
وئررهم اؤز غۆنچهمی قرآنه گؤره خار الینه
ائتدی عبّاسی بۇ تکلیفی امامێن نیگران
ال آتێب دۇتدۇ حسینون اتهگین نالهکُنان
دئدی سن بیل کَرمون قوْوما منی بۇ قاپۇدان
دست-ی-رد وۇرما آقا نوکر–ی-دربار الینه
اؤگئیام گرچه سنه دۇتمۇشام ائحسان اتهگین
وئرمهرهم عالمه من فاطیمهنین دۇز چؤرهگین
سن بیل اکبر جانی سێندێرما ابالفضل اۆرهگین
آقالێق ائیله کَرم قێل بۇ علمدار الینه
دئمیرهم سن کیمی من فاطیمه دُردانهسییهم
بادهی-ی-وحدت-ی-حقّین ولی مستانهسییهم
شمع-ی-حُسنون یانا هر بزمیده پروانهسییهم
قوْی یانێم تا گله عئشقیم اؤزۆ مئعیار الینه
لۆطفیوی کسمه مُصیبت شَررین سالما دیله
باد-ی-مُحنت، چمن-ی-عئشقیمه قوْیما اسیله
گرهگ عبّاس بۇ چؤلده سنه قۇربان کسیله
هر گؤرهن سؤیلییه اَحسن بۇ فداکار الینه
خدمتونده اوْ زاماندان کی وارێم شور-ی-خطر
عاصیام خالقه، بۇ خدمتی ترک ائتسهم اگر
ساتمارام من سنی دونیا دولۇ گؤهر وئرهلر
بۇ خیانتدی آتام حیدر-ی-کرّار الینه
اذن وئر منده قاباغۇندا مواسات ائلهییم
صبح-ی-وصله یئتیشیم، حقّه مناجات ائیلهییم
ایکی قوْل بیر گؤزۆلهن عهدیمی اثبات ائلهییم
گرهک عئشق اهلی فداکار اوْلا دلدار الینه
شۇر-ی-عبّاسی گؤرۆب شوره گلیب میر-ی-حجاز
شاکر-ی-خالق اوْلۇب باشلادێ تئز راز-وْ-نیاز
اوْ کَرم اللرینی قبلهیه قالخێزدێ بیرآز
دئدی عبّاسیمین آللاه اؤزۆن اوْل یار الینه
غالب اوْلمۇشدۇ اوْ وحشتلی چؤله ظۆلمت-ی-شب
بئله فیکر ائتدی حَرملر کی گئدیر ماه-ی-عرب
اُسَرادن اۇجالێب نالهی-ی-زینب زینب
آلدێ یوْرقۇن بالالار زۆلف-ی-سمن وار الینه
بیری سؤیلهردی اگر ترک ائلهسه بۇ حَرمی
بابامون قلبیده افزون اوْلاجاق درد-وْ-غمی
دۆشهجک الدهن اله نصرُ مِن الله عَلمی
قالماز امداد ائلییهن سَروَر-ی-ابرار الینه
بیری سؤیلَردی کی گئتمهز سؤزۆمه واردێ یقین
سۆئ وئریب عئش حسینایله اوْنا امّبنین
اللرین وئرسهده وئرمهز قوْشۇنا بیعت الین
سالماز اؤز عیصمتینی لئشگر-ی-جبّار الینه
بیری سؤیلهردی گئدیب صدقیله دۇتسام اتهگین
آغلئیوب آغلادارام رحمه گتیررهم اۆرهگین
آتارام مقدمینه تازه عروسین لچهگین
سؤزۆمۆ سالماز اوْ غیرتلیدی انکار الینه
هر قێزێن آه-ی-دلیندهن گؤیه قالخاردێ شَرر
تئشنهلر چاره یوْلۇن ائیلهدیلهر زیر-وْ-زبر
هره اؤز بیلدیگی قدری ائدیب اظهار-ی-نظر
ایش قالێب سؤیلهدیلهر خالق-ی-ستّار الینه
دئدیلهر تئز یێغێشێن عازم اوْلاق محضرینه
آچاغێق زۆلفیمیزی مانع اوْلاق معبرینه
اتهگیندهن یاپێشێب بوسه وۇراق اللرینه
بلکه رحم ائیلییه بۇ خۇرداجا قێزلار الینه
تئشنهلر گلدی غَرض خئیمهی-ی-سقّایه طرف
چێخدێ فورا" قاباغا زاده-ی-سالار-ی-نجف
گؤردۆ اطفال اۆرهگیندهن اۇجالێر آه-وْ-اَسف
شرمیدهن جاری ائدیب گؤزیاشێ بسیار الینه
دیندیریب فوج-ی-اسیران غمین بیلدی سؤزۆن
یاندێ قلبی یانان اۇلدۇزلارێنێن اؤپدۆ یۆزۆن
کسیلهن اللریلهن آغلێیانێن سیلدی گؤزۆن
دئدی سالماز سیزی بۇ نوکرروز اغیار الینه
آند اوْلا امّ بنینین سۆدینه زحمتینه
گؤزۆ یوْللاردا پریشان بالامون حُرمتینه
عالم ایستهکلی باجێم زینبین حیثیتینه
وئرمهرهم بیر تۆکۆزۆ مین بئله جرّار الینه
گرچی وار بذل-ی-حیات ائتمهگه منده عجله
تلهسیر ساقی-ی-نفسیم میناب-ی-اجله
اؤلمئیوب هر نه قدهر زندهدی عبّاس هله
سێزێ قوْیماز دۆشهسیز ملّت-ی-خونخوار الینه
منه چوْخ فخریدی کی خادم-وْ-دربانوز اوْلام
دوْلانام باشۇزا هر ثانیه قۇربانۇز اوْلام
گئجهنی گۆندۆزۆ مَخَیمده نگهبانوز اوْلام
سێزلرین قوْیمێیام اعدا وئره آزار الینه
عؤمرۆم اوْلسا سیزیلهن باشه یئتیررهم سؤزۆمۆ
تئشنهسیز سیزلره سقّا ائدهرهم من اؤزۆمۆ
گئدیب آللام سۇ اگر وئرمهلی اوْلسا گؤزۆمۆ
نهری جاری ائدهرهم طفل-ی-لبنخوار الینه
ائیلهرهم سینهمی هر قدر بلا گلسه سپر
مشکی دوْلدۇررام اۇزۇن قوْللارێمێ وئرسهم اگر
ایچمهرهم من سۇ اگر ایچمهسه اوّل سۆدامهر
آب-ی-حئیوان یئتیشهر غۆنچهی-ی-گۆلزار الینه


text:
yaqub zurufçu dəniz albumu danlod mp3
دانلود آلبوم دنیز از یعقوب ظروفچی خواننده آذربایجان
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | ayrılık mp3,ayrılıq mp3,Azerbaycan müzikleri,Azerbaycan mp3,azeri mp3,Azərbaycan müzik,Azəri mp3 lər,deniz mp3,dəniz + mp3,saray mp3,sen gelmez oldun,sən gəlməz oldun,sən gəlməz oldun mp3,یعقوی ظروفچو,یعقوب ظروف چی,یعقوب ظروفچی,yagub zurufçi,yagub zurufchı,yaqub zorufchı,yəqüb zurufçu,آهنگ های اصیل آذری,آهنگ ساری,آذربایجان موزیک لری,ترانه های آذری,دانلود موسیقی آذربایجان,دانلود آلبوم دنیز,دانلود آهنگ های آذربایجانی,دانلود آهنگ آذری,دانلود آهنگ سارای,دانلود آهنگ سارای + mp3,دانلود اهنگ آیریلیق یعقوب ظروف چی,دانلود اهنگ سن گلمز اولدون,داونلود آهنگ های اصیل آذربایجانی,سن گلمز الدون,سن گلمز الدون mp3


text:
بوز آت سنی سرطووله ده باغلارام
آند ایچیرم سنی مخمل چوللارام
آی بوز آت چوللارام
اگر منی بو داعوادان قورتارسان
قیزیلدان ُ گوموشدن سنی ناللارام
آی بوز آت ناللارام
نبی نین بیغلاری ائشمه ائشمه دی
پاپاغی گولله دن دئشمه دئشمه دی
دئشمه دئشمه دی
نبی نین بوز آتین بیر آت کئچمه دی
قوی سنه دئسین لر آی نادان ، نبی
توفنگین هاوادا اوینادان ، نبی
اوینادان نبی
گون گلیبدیر گون اورتانین یئرینه
هجر خانیم قالخیب آتین بئلینه
آتین بئلینه
اشرفی میرواری دوزوب تئلینه
قوی سنه دئسینلر آی قاچاق نبی
هجری اؤزوندن آی قوچاق نبی
آی قوچاق نبی
Filed under: آذربایجان ادبیاتی Azərbaycan ədəbiyati Etiketlənmiş: | قاچاق نبی,ماهنی,ماهنی سوزو,نبی,تورکی ماهنی


text:
اللشدرمه
چهارشنبه 25 خرداد 1390 05:55 ب.ظ
ارسال شده در: اشعار طنز ،
برای اللشدرمه برو به ادامه مطلب
اللشدرمه
گلین بیله شاداماد اخلاص بیلن اللشسین
گلین میزینگ اوستیندن شاداماد چویچیک سچسین
طویا گلن آداملرگلینگ دعا ادیلینگ
ایکی جوان طوی توتیپ ایکی یوره ک بیرلشسین
آق باغیتلی گلنی میز خوش گلیپ سن اویمیزه
خوش قدملی گلین بول بیزه آیاغینگ دوشسین
شادامادینگ قازانجی گون به گوندن کوفلسین
سیزدن اونن چاغالر حلال زاد ایسین ایچسین
آش اویده کی قازانینگ آشاقی هیچ سونمه سین
بارماق لری یالادیان دورلی تاخام لر بیشسین
دوویلمانی ساقلانسین قایین آتانگ حرمتی
یوزینی بوراب گلنی میز قایین آتادان یاشسین
قایین انه نگ دایانجی قیزی بیلن گلنی دیر
قایین انه نگ ایشینه گلنی میز کمک لشسین
نیرده برکت بولسا شول یرده ایش کوپ بولر
گلنی میزینگ هم الی شیله ایشه بولاشسین
اویینگ ایچی المدام گوزه تازه گورینسین
تمییز بولسین همیشه ییلداراسین گل آچسین
اویده اویکه ایله مک یاخشی گلینه یاراشماز
آغز آلالیق بولاندا گون گچمه که یاراشسین
ارکک داشاردا ایشلاپ اویه یاداب گلیاندیر
گلین داماق بیشیریپ گلجگینه قاراشسین
گلین بیله شاداماد بازاردا یوریینده
ایکی سی ده دنگ یوریپ بیربیرینه گلیشسین
نصیب بولسا جان خدای ینه ده طوی توتاریق
شوندا تازه گلنی میز طویمیزدا کمک لشسین
تازه گلن گلنی میز دایاو دورسین طویمیزدا
دس دنگجه ایشله شیپ طویمیزدا چای چکیشسین
یورد توتونسین شاداماد یاشاسین گلنی بیلن
اووادان ماشین آلیپ یولدان بوق وریپ گچسین
گلین بیلن دامادینگ ساغلیغنا دعا ادینگ
فرشته امین دیسین یوقاردان خدای اشتسین
آختیق سویسین ایکیسی چاولیق یولیق گورسین لر
یوزدن آرتسین یاشلری ایکی سی اوزاق گیدیشسین
.....جانی ....جانا تابشیردیم ....جانی هم خدایا
الله پشت وپنانگیز چاغیرسانگیز یتیشسین
دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: چهارشنبه 25 خرداد 1390 06:00 ب.ظ


text:
اویناییر یوسف جوادی آلقیشلایین، آلقیشلایین, ایچیمده بیر قیز اویناییر! فیریلداییر ائله بیل کی کؤز اوستونده بوز اویناییر! دیندیرمهیین، قوی اویناسین, یوبانماغین واقتی دئییل قورخا- قورخا گلینلیگی, اگری یئرده دوز اویناییر! من دئییلم بیر آیریسی, یاشیللیغین ماهنیلارین- اورهییمده اؤز باشینا چالیر، قاوالسیز اویناییر! ایچیمده گؤینهین یارا یالواریر او دوزلو یارا دئییر مندن اینجیمهسین, یارامداکی دوز اویناییر! آغاجلاری تونقال اولوب منده یانان ...Read More »
محبت / احمد درگاهی
محبت احمد درگاهی محبت یولچوسو اولوب اورهییم تانریدان وئریلن پایدی محبت! گوندوزلر گونشدی یئر کورهسینده قارانلیق گئجهده آیدی محبت! سئوگیلر گؤروشو، دویغو آنلاری نَفَسه باغلانان جاندی محبت! اورهک دؤیونتوسو، سئوگی سئوینجی داماردان آخیلان قاندی محبت! گول چیچک آچیلار گؤروشلرینده فصیللر باهاری یای دی محبت! داغلارین دؤشونده سیزلایان بولاغ چئشمهلر آخاری، چای دی محبت! شاعیرلر اینجیسی، آشیق هاواسی نغمهلر شیرینی سؤزدو ...Read More »
نادرین قلمی شعیر یازاندا/ سخاوت عزتی(عندلیب)
نادرین قلمی شعیر یازاندا سخاوت عزتی(عندلیب) سویوق طبیعتین دگیشیب بئله پاییز شاعر اولور، قیش شاعر اولور، بیر اورهیی یوخا گؤزهله دؤنوب قایا شاعر اولور، داش شاعر اولور، آغاجدان آغاجا غزل گزدیریب ماهنی دئیه – دئیه قوش شاعر اولور، نادرین قلمی شعیر یازاندا. غزل رقص ائلهییر گؤزهللیگیندن، قوشما هئجا – هئجا یوز شرف تاپیر، محبت داستانی دئییر گرایلی، اوغلان قوچاقلانیر، قیز ...Read More »
توت اللریمدن / رقیه عبدیلی(سازاق)
توت اللریمدن رقیه عبدیلی(سازاق) گل ال ـ اله وئریب فصیلرده آددیملایاق توت اللریمدن آذر خیابانینین سونوندا سئودالانیر دویغولاریم قورخما دونندن صاباح آیدیندیر بوراخ داریخمانی سئویرم سنی سئو منی سئومک اوچون پولا گرک یوخ سئومک اوچون سئویلمهنی باجارمالیسان قالماغی باجارمالیسان قادین کیمی سیغینمالیسان نازلانیرام قادین- قادین ارککلیگینی باشلامالیسان آل نازلاریمی پولسوز، پاراسیز آل بیر پارچا اورهک یئتر … – ناز آلماغا- ...Read More »
سنین گؤزلرین / سعید موغانلی
سنین گؤزلرین سعید موغانلی سنین گؤزلریندن باشلاندی زامان قوی هئچ ایشلهمهسین پوزوق ساعاتلار یالان- یانلیش یازسین قیسیر تقویملر گؤزلرینده سئوینج وار حیات وار بیر آزدا کدر باخیشین تانرینین باغیرتیسیدیر سنین گؤزلریندن باشلاندی تانری گؤزلریندن اؤنجه قارا بیر شئیطانین قوللوقچوسویدوم و گؤزلریندن سونرا یاشیل بیر تانرینین قیزیل بوقچاسی سنین گؤزلریندن باشلانیرام من بیلهییمده پولیس کلفچهلری اورهییمده آلا گؤزلرین ساعات یئرینه تیق…تیق…تیق… ...Read More »
ایشسیز گؤزلریم / اسماعیل خرمی
ایشسیز گؤزلریم اسماعیل خرمی ایشسیز گؤزلریم دارتینیر چیخا اؤزوندن. أراییر اوستونه اولان تاپشیریقلاری. کوچه وئیسلینه دؤنوب- ایشسیز دره اوشاقلارین- ایش أختاردیغی أیاقلار کیمی. بیر ماهنیدا چیخیرسان یادیمدان. چیرپینیر گؤزوم. اورهییم سارماشیر- چؤرک أختارانلارین أیاقلارینا. دؤیونوروک، دؤیونوروک هر ایکیمیز واردان یوخسول ائل أراسیندا. برکه بوشا دوشوروک بؤیوروک، بؤیوروک یئنه ایشسیزیک یئنه أختاریریق. نه من باخماقدان قازانیرام نه سیز یورومکدن.Read More »
اوتوز ایللیک یوخو… / رقیه کبیری
اوتوز ایللیک یوخو… رقیه کبیری یالنیر کهف کؤهولونون یوخودا قالمیشلارینین قارا پوللاری دئییل، قارا پول، هر زامان قارادیر دؤوران ناخیشلارینی دهییشدیریر آنجاق! دؤوردن دوشموش قارا پوللاری چال کؤهولون داشلارینا یئددی رنگ یئترلیدیر غوصّهلریمه قویما یئددی یوز رنگه چالسین… اینان! اوچ یوز ایل دوزهمّهرم اوتوز ایلدن سونرا آییل یوخلاریمین کهف کؤهولونده قوناغیم اول گل دیز- دیزه اوتوروب، فروید- ون گؤزوندن ایراق ...Read More »
شعرلر / کریم قربانزاده
شعرلر / کریم قربانزاده (۱) دوروشوندان سئوگی یاغیر یئریشیندن یاز آ…ه سئودالیم باس- باغرینا منی و گیزلین باخیشینلا چیچکلندیر منی کئفلندیر منی! (۲) یازدا یاغیش قیشدا تونقال قوربتده وطن وطنده سفر ساواشدا باریش و قارانلیقدا ایشیم- ایشیم ایشیلتی کیمی سئویرم سنی من سکوتین ان درینلیگینده ایکیجه سئوگی سؤزو کیمی سئویرم سئویرم سنی . (۳) دنیز لرقورویار قادینلارین گوز یاشلاری قوروماز ...Read More »
سنسیزلیکلر(۲۴) / مجتبی نهانی
سنسیزلیکلر(۲۴) مجتبی نهانی (۱) یئنه سورگون دوشموشم ائلیمی اله سالانلار وادیسینه گوزگولر وار هر یئرده باخیشلاریندا دیلیمی چکیب آپاریرلار دؤیوب گتیریرلر آه! یئنه سورگون دوشموشم (۲) یوموشاتمایا چالیشمیرام اورهیینی یاغیشلی پنجرهلردن گلیر سسیم ائشیدیرسن گؤزلریندن آنلاییرام گئجه-گونوز فیکریمده کی گوزگویه باخاراق… (۳) تانیش بیر داغ ایچیمده یوخ اولوب دنیزلر وار، گؤیلر قاچیرلار- یئر کوره سیندن سنسیز گونلریمده اللرینسیز گؤزلرینسیز قوجاغینسیز ...Read More »
گلمسن گلمه!/ محمد نوری
گلمسن گلمه!/ محمد نوری «موغان اوغلو»نون روحونا ایتحاف بو اقاقی قوخوسونو ساعاتین یوخوسوندان دردیم اللرینه بونو بیل، کپنکلر بیله بیلر قاطار هانسی مزارلیقلا آینالارین مسافهسینه بوشالتسین قانادلارینی گئجه یاریسی بیر شاعیر، شهرین ایشیغینا توتور خییابانی آددیملاری ساعاتلارین یوخوسونا توخونور شعر شعر زومزومه ائدیر آدینی چیچکلرین یادداشیندان چیینیمه قونور قوجاغینداکی کپنکلر، بیله بیلمز گونشین گونبزلیییدی قودسال ساچین و آراز آیریمیندا باشلانیر ...Read More »


text:
" ساناز " توركجه نی نئجه اؤیرَندی ؟ (۶)
" ساناز " توركجه نی نئجه اؤیرَندی ؟ (۶)
دوكتور هئیت دن اؤزل خاطیره لر
حسن راشدی ۲۹ / مهر / 1393
سؤیله نیلَن تاریخ :۳۰/ شهریور/ 1383
مكان : تهران ، دوكتور هئیت مطّبی ( وارلیق دفتری ) ساعات : ۱۷:۳۰ الی ۱۹
بو مكاندا حاضیر اولانلار : حسن راشدی ، مسعود فیوضات، علی آردم ( اردبیللی موسیقیچی )
دوكتور هئیت تئلفون آرخاسیندا توركیه توركجه سینده دانیشیردی ، دانیشیغی قورتاراندان سونرا دئدی :
" بو دانیشدیغیم ، منیم سون بئشیگیم " ساناز " قیزیم ایدی . "
سونرا آرتیردی ، سانازین آناسی فارس اولدوقدان اوشاقلیقدان سانازلا فارسجا دانیشیردیم ، بورادا (تهراندا ) بیر آدام تاپا بیلمیردیم كی ، فارسجا بیلمه سین و سانازا توركجه نی اؤیرَتسین .
بیر دفعه توركیه یه بیر كونفرانسا گئتمیشدیم سانازیدا اؤزومله آپارمیشدیم ؛ كونفرانسین تنفس اثناسیندا ساناز منله فارسجا دانیشیردی .
كونفرانس بؤیوكلریندن اولان دوكتور " سرت كایا " بیزیم فارسجا دانیشیقلاریمیزی گؤردوكده سانازا خطاب ( اصلینده منه ) دئدی :
" اولاماز بیزیم بویوكلریمیزین چوجوكلاری پاپاز ( كشیش ) اولسون ! "
یعنی بیزیم بؤیوكلرین اوشاقلاری مسلمانلیقدان دؤنوب كشیش اولا بیلمَزلر و بو بیزه یاراشماز .
اصلینده سرت كایا بو سؤزو سانازا یوخ ، منه دئییردی .
بو سؤز منه چوخ تاثیر ائتدی و اونو حاقلی گؤردوم ؛ او ایل سانازی آپاریب توركیه ده " تؤمَر " ه قویدوم توركجه نی اؤیرنمه یه و بیر پانسیونا تاپشیردیم .
او زامان سانازین ۱۲ - ۱۳ یاشی وار ایدی ، بیز بیر - بیریمیزدن آیریلاندا چوخ چتینلیك چكدیك و آغلادیق ؛ آمما ساناز توركجه نی اؤیرَندی و ایندی بیز بیر- بیریمیزله توركجه دانیشیریق . من گؤردوم بو ایشی گؤرمه سم ساناز باشقا باجیلاری ایله یاخشی ارتباط قورا بیلمه یه جك ، چونكو منیم او بیریسی قیزلاریم توركیه لی خانیمیمداندیلار و توركجه دانیشیرلار .
بو ایش اولدو و ایندی من سانازلا توركجه دانیشیرام .


text:
سلام
یازماغا بهانه ایسته ییر، بایرام دان گؤزل بهانه نه اولسون کی ؟
1395 ، ایل بایرامینی سیزه تبریک دئییرم.
یئنی ایلده آرزوبلاق اوچون اساسی ده ییشیک لیک لر وئریله جک دیر. یئنی مدرن و موبایل و تبلت لرله اویغون دوروشوق لار آرتیریلاجاقدیر. وئبلاق لارا باخیش یازما و سورغو لاردا شیرکت ائتمه داهادا راحاتلاناجاق دیر. موختلیف دیل لرده (تورکجه، اینگیلیزجه، فارسجا) وئبلاق یایماق ایمکانی، آرزوبلاقچیلار اوچون آرتیریلاجاقدیر و اندروید موبایل لاری اوچون وبلاق باشقانلیغی اپلیکیشنی حاضیرلاناجاقدیر.
ایستک لریزی بیزه یازین.
ساغ قالین
آردینی اوخو


text:
فلکین قانلی الیندن بیر آتیلمیش یئره اندی،
بیر فلاکت آنانین جان شیره سیندن سودون امدی،
بوللو نیسگیل شله سین چیگنینه آلدی
تای توشوندان دالی قالدی،
ساری گول مثلی سارالدی
گونو تک باغری قارالدی
خان چوبانسیز سئله تاپشیرسین اوزون،
یوردوموزا بیر سارا گلدی
بیر وفاسیز یار الیندن یارا گلمز سانا گلدی
بیر یازیق قیز، جان الیندن جانا گلمز جانا گلدی
کئچه جکده الموت دامنه سیندن بورایا درمانا گلدی
بیرآدامسیز سوری آدلی، الی باغلی، دیلی باغلی!
سوری کیم دیر؟
سوری بیر گول دی جهنمده بیتیبدیر
سوری بیر دامجی دی، گوزدن آخاراق اوزده ایتیبدیر
سوری یول- یولچوسودور، ایری ده یوخ، دوزده ایتیبدیر
سوری، بیر مرثیه دیر اوخشایاراق سوزده ایتیبدیر
او کونول لرده کی ایتمیش دی ازلدن، اودو گوزدن ده ایتیبدیر
سوری بیر گوزلری باغلی، اوزو داغلی سوزوداغلی،
اولوب هاردان هارا باغلی!
بوشلاییب دوغما دیارین، اوموب البته یاریندان
ال اوزوب هر نه واریندان
قورخماییب، شهریمیزین قیشدا آمانسیز بورانیندان، نه قاریندان
گزیر آواره تاپا، یاندیریجی دردینه چاره، تاپابیلمیر
چوخ سئویر عشقی باشیندان آتا، آمما آتا بیلمیر
اووا باخ آووچی دالینجا قاچیر، آمما چاتا بیلمیر
ایش دونوب، لیلی توشوب چوللره مجنون سوراغیندا
شیرین الده تئشه، داغ پارچالاییر فرهاد اوتورموش اوتاغیندا
تشنه لب قو نئچه گور جان وئری دریا قیراغیندا
گوزده حسرت یئرینی خوشله ییب ابهام دوداغیندا
وارلیغین سون اثری آز قالیر ایتسین یاناغیندا
سانکی بیر کوزدی بورونموش کوله وارلیق اوجاغیندا
کوزه ریر پیلته کیمین، یاغ توکه نیب دیر چراغیندا
بوی آتیر رنج باغیندا؛ قوجالیر گنج چاغیندا،
بیر آدامسیز، سوری آدلی، الی باغلی، دیلی باغلی!
سوری جان!
اومما فلکدن، فلکین یوخدو وفاسی،
نه قدر یوخدو وفاسی، او قدر چوخدو جفاسی،
کوهنه رقاصه کیمین، هر کسه بیر جوردی اداسی،
او آیاقدان دوشه نی، ایستیر آیاقدان سالان اولسون
او تالانمیش لاری ایستیر گونو- گوندن تالان اولسون
او آتیلمیشلاری ایستیر هامیدان چوخ آتان اولسون
او ساتیلمیشلاری ایستیر قول ائدرکن ساتان اولسون
نئیله مک قورقو بوجوردور
فلکین نظمی ازلدن اولوب اضدادینه باغلی
قاراسیز آغلار اولانماز،
دره سیز داغلار اولانماز
اولو سوز ساغلار اولانماز
گره ک هر بیر گوزه له بیر دانا چیرکین ده یارانسین،
بیری انسین یئره گوکدن، بیری عرشه اوجالانسین
بیری چالسین ال آیاق غم دنیزینده،
بیری ساحیلده سئوینج ایله دایانسین
بیری ذلت پالازین باشه چکیب یاتسادا آنجاق،
بیری نین بختی اویانسین
بیری قویلانسادا نعمت لره یئرسیز،
بیری ده قانه بویانسین
آی آدامسیز سوری آدلی، ساچلاریندان دارا باغلی!
نئیله مک ایش بئله گلمیش. چور گلنده گوله گلمیش
فلکین ایری کمانینده اولان اوخ آتیلاندا دوزه دگمیش،
دیلسیزین باغرینی ده لمیش
ایری قالمیش، دوزو اگمیش
اونو خوشلار بو فلک،
ائل ساراسین سئللر آپارسین،
بولبول حسرت چکه رک گول ثمرین یئللر آپارسین
قیسی چوللرده قویوب
لیلی نی محمللر آپارسین،
خسرووی شیرین ایلن ال اله وئرسین، کئفه دولسون،
سوری لار سولسادا سولسون،
بیری باش یولسادا یولسون،
سیقسا بیر اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ایچینده،
بو سماء ظولمته باتماز
داش آتان، کول باشی قویموش،
داشینی اوزگه یه آتماز
سن یئتیش سون هدفه،
اوندا فلک مقصده چاتماز،
داها افسانه یاراتماز
سوری، ای باشی بلالی، زامانین قانلی غزالی
سوری بیر قوش دی خزان آیری سالیبدیر یوواسیندان،
ال اوزوبدور آتاسیندان،
جوجه دیر حیف اولا سود گورمه ییب اصلا آناسیندان
او زلیخا کیمی یوسف ایی ین آلمیر لباسیندان
بونا قانع دی تنفس ائله ییر یار هاواسیندا
درد وئرن درده سالیب آمما خبر یوخ داواسیندان
آغلاییب سیتقایاراق بهره آپارمیر دوعاسیندان
او بیر آئینه دی رسسام چکیب اوستونه زنگار،
اوندا یوخ قدرت گفتار،
اوزو چیرکین، دیلی بیمار،
گنج وقتینده دل آزار،
گوره سن کیم دی خطاکار،
گوره سن کیم دی خطاکار!
شعر: عاصم اردبیلی


text:
دوزلو اوغلان وبلاگینی چوخداندی تانییرسیز و من بو مودتده چوخلو یازیلار یازمیشام چوخلو موزیکلر قویموشام آمما بعضی محصولات الیمده وار کی حجم لری چوخ اولدوقلاری اوچون دانلودا قویا بیلمه میشم آمما بو محصوللار چوخ گوزل دیلر و ایسته ییرم سیزینله پایلاشام و اونون اوچون بعضی محصوللاری آشاغی سایتدا ساتیش اوچون قویموشام اومودوم وار سیزین ده رضایتیزی اله گتیرمیش اولسونلار
بیلیرم کی بعضی بوردا اولان محصوللار چوخلاریزین آرزو ائتدییز محصوللاردی اونون اوچون سیزدن ایسته ییرم کی آشاغی داکی محصوللاردان گؤروش ائده سیز و اگر ایسته دییز محصول وار اونو سیفاریش وئره سیز بو محصولاتی آلماقینان منیم وبلاقیمین قاباغا گئتماغینا یاردیمجی اولون ساغولون و شاد یاشایین
-
4 DVD آموزش رقص آذربایجانی
-
1DVD آموزش مکالمه زبان ترکی استانبولی ِ
-
فول آلبومهای نامیک قاراچوخورلو
-
آهنگ های زینب خانلاروا
-
آهنگ های رشید بهبودف
-
مجموعه بهترین موزیک های آذربایجانی
-
مجموعه نوحه ترکی
-
قرآن به زبان ترکی
-
کتاب های الکترونیک ترکی
-
آهنگ های شاد آذری مخصوص مراسم عروسی
-
سریال ترکیه ای سامان یولو با کیفیت عالی در 4 دی وی دی


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
اونودا بیلمه یه جکسن / نصرت کسمنلی
سن سیز ائله بیلمه اؤله جه یه م من
قارا بیر کدره دؤنه جه یه م من
گئجه لر یوخونا گله جه یه م من
سن منی اونودا بیلمه یه جک سن
عمرونده ناراحات ایزیم قالاجاق
آلووم سؤنسه ده کؤزوم قالاجاق
آرخانجا همیشه گؤزوم قالاجاق
سن منی اونودا بیلمه یه جک سن
سن ائله بیلمه کی غمدن اوزاقسان
عمرونو گونونو اودوزاجاقسان
اؤزونو بلکه ده اودوزاجاقسان
سن منی اونودا بیلمه یه جک سن
منی اونوتماغا عینادین کیمی
ایلک سئوگی آغریسی ، فریادین کیمی
لاپ اؤز آدین سوی آدین کیمی
سن منی اونودا بیلمه یه جک سن
Filed under: نصرت کسمنلی,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Etiketlənmiş: مجموعه شعر نصرت کسمنلی,نصرت کسمنلی,نصرت کسمنلی نین شعرلری,نصرت کسمنلی دن شعرلر,آذری شعرلر,آذربایجان شعرلری,اونودا بیلمیجکسن,اشعار نصرت کسه منلی,تورکی شعر,تورکجه شعرلری,شعرلر | Leave a comment »


text:
بیلیجی بهلولون لطیفه لری (لطیفه های بهلول داننده)
نظمه چکن: حسین محمد خانی (گونئیلی)
کئچن رژیمده دیلیمیز یاساق ایدی. آنا دیلده اثر یارادانلار ائله یه بیلمیردی لر اؤز اثرلرین چاپا وئریب، اوخوجولار آراسیندا یایسینلار. انقلابدان سونرا دیل آزادلیقی حتی بو امکانی وئردی کی، هر قوم مدرسه ده فارس دیلی ایله بیرلیکده اؤز آنادیلینی یازیب، اوخوسون و اؤرگشسین. آذربایجان یازیچیلار و شاعیرلرینهمساعد امکانلار یاراندی. باغلانان دیللر آچیلدی، سینان قلم لر یازماغا و گؤزل اثرلر یاراتماغا باشلادی. آز بیر مدتده آلولار یوردو و آذربایجان دیاریندا اقتدارلی شاعرلر قدم عرصیه قویدولار و ادبیاتین مختلف ساحه لرینده اؤز طبع لرین سینادیلار.
جوان شاعرلریمیزدن بیریسی ده “گونئیلی” تخلصلو حسین محمد خانی، علی اوغلودور کی، گونش ایلی 1334 ده خامنه جوارینده میشوغ داغینین اتگینده “مشنق” کندینده بیر زحمتکش اکینچی عائله سینده دونیایه گؤز آچدی.
او ابتدائی تحصیلاتینی بئشینجی صنفه قدر اؤز دوغما کندی مشنق ده آلیب، کندده راهنمایی دؤره سی اولمادیغیندان ایشله مگه تهرانا گلیب، گوندوزلر ایشله ییب و گئجه لر دبیرستان تحصیلاتینی بیتیرندن سونرا عائله تشکیل وئریب، تهرانین حومه سینده آزاد شغل ایله امرار معاش ائدیر.
گونئیلی اولجه نوحه شعری دئمک ائیله، شعر دئمگه باشلادی و سونرا شعرین مختلف ساحه لرینده اؤز طبعینی سینادی.
بهلول داننده نین 35 لطیفه سین تورکجه نظمه چکدی و بو سیناقدان دا یاخشی چیخدی. بو مجموعه ده بو منظوم لطیفه لر حرمتلی اوخوجولارون نظریندن کئچه جک بو جوان شاعرین پارلاق و امیدوار اولمالی گله جگی وار و بیز اولو تانریدان اونون اوچون ادبیات ساحه سینده نائلیت لر دیله ییب، اخلاقی، مدنی و اجتماعی اثرلر یاراتماغا انتظار چکیریک…
بیر قیش گونو کی قار یئره شیدتله یاغیردی
بهلول ائوینه گلدی تئز آروادی چاغیردی
قوی خورجونا امر ائیله دی قارپیز توخوموندان
وئر ایندی منه چون گئدیرم اکمه گه بستان
آرواد دئدی دیوانه لیگیندن کیشی ال چک
یازدا اکیلر بستان اونو سنده او وقت اک
بستان بونو بیل گلمسه یاز چؤلده جوجارماز
چیخسان چؤله بیرده سنی قوردلار دیری قویماز
ائوده دونوروق گؤر نئجه چؤللر داها بوزدور
جان قیمتی فیکر ائیلمه ایندی اوجوزدور
بهلول دئدی بو ایشلره سن ائتمه دخالت
دور وئر توخومو ائیله منیم فیکریمی راحت
مجبور اولوب آرواد کیشی نین امرینه باخدی
قویدو توخومو خورجونا بهلولو بوراخدی
بهلولدا توخوم خورجونو چیگنینه چکدی
گئتدی چؤله آخرده یئمیش قارپیزی اکدی
…
– نام کتاب: بیلیجی بهلولون لطیفه لری
– شاعر: حسین محمد خانی (گونئیلی)
– فرمت فایل : پی دی اف PDF
– تعداد صفحات : 147
– حجم : 5 MB
– پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:
لینکهای کمکی:


text:
+0 به یه ن
بوگون ایرانین آرادان قالدیریلما ( حذفی ) لیقاسیندان ، تبریزین تراختور تیمی ایله شهرداری تیملری اوینادیلار. بو اویونون پیس وقت ده اولماسینا گؤره ، تكجه 7 مین نفر بو اویونا یاخین دان باخدیلار . بو اویون دا تراختور تیمی 5 – 2 ه شهرداری تیمین اوتدی . تراختورون قول لارین داوود دانشدوست 10 – مینجی دقیقه ده ، علی علیزاده 16 – مینجی دقیقه ده ، محمد حسن ابراهیمی 25 – مینجی دقیقه ده ، داوود دانئشدوست 42 – مینجی دقیقه ده ، كرار جاسم محمد 91 – مینجی دقیقه ده ووردولار . شهرداری نین قول لارین دا ووریا غفوری 59 – مینجی دقیقه ده ، سعید دقیقی 61- مینجی دقیقه ده ووردولار . تراختور تیمی بو اویونو اوتاندان سونرا انزلی لیمانینین ملوان تیمی ایله تبریزده اویونو وار . بو تیمه موفقیت آرزیلیرام.
احمد


text:
خلق ارا فوتبال فدراسیونی «فیفا» اینگ یخشی فوتبالچیلر ییللیک لیستینی معلوم قیلدی و فوتبال مخلصلری کوتیشیگه یرهشه پرتگاللیک کریستیانو رونالدو، ارژنتینلیک لیونل میسی و فرانسهلیک انتونی گریزمن بوییلگی ایتکچی نامزدلردن دیب معلوم قیلینگن.
خلق ارا فوتبال فدراسیونی نینگ رسمی صحیفهسیده ترقهتیلگن معلوماتگه کوره، بوکیچه افغانستان وقتی بیلن ساعت 10 ده سویس نینگ زیوریخ شهریده بولیب اوتهدیگن احتفالده اینگ یخشی فوتبالچی عیال، ییل نینگ اینگ یخشی گولی، ییل نینگ اینگ یخشی ایرکک و عیال ترینریگه مکافات بیریلهدی.
1956- میلادی ییلدن حاضرگه قدر آلتین توپ مکافاتی اینگ یخشی فوتبالچیلرگه بیریلهدی، 6 ییلدن بویان فوتبال فدراسیونی اونگه حصه آلماقده، بیراق آلتین توپ فرانس فوتبال مجلهسی و خلق ارا فوتبال فدراسیونی (فیفا) نینگ یوللرینی اجرهلیب، هرییل ایکیسی هم اینگ یخشی فوتبالچیلرگه آلتین توپ اهدا قیلیب کیلماقده. بیراق فیفا خلق ارا فدراسیونی ایلکبار اینگ یخشی فوتبالچیگه کومیش توپینی اهدا قیلهدی.


text:
چالیش ائللر سایاغی سای قرانی، سای، آغی
آغ، قارادیر پیس گونده بیر بیری نین دایاغی
عاقیل آدام قورولماز سن بورماسان بورولماز
ایش لر گره ك قاریشا بولانماسا دورولماز
بو قالا داش قالادی داش اوسته داش قالادی
بابكین داش قالاسی هامیدان باش قالادی
شیرین دیللی آچارام هر قیفیلی آچارام
دیش ایله یوخ، دیل ایله هر قیفیلی ، آچ، آرام
بورا گؤزه ل آدادی گؤزللیك بورا دادی
آغیزلاردان داد گئدیب ایندی هر زاد، آدادی
من گئتدیم گؤزوم قالدی گؤزونده گؤزوم قالدی
اورك دؤزه بیلمه دی تك منه دؤزم ، قالدی
گتیرمه یین پول، آدی ایندی هر زاد، پولادی
پولسوز پولاد اولسادا پول اریدر پولادی
سن دریادا اوزه لی اللریو وار اوز، الی
هر كس وفاسیز اولسا اللریندن اوز، الی
اینسانلار كیمی یاشا باخما قورویا، یاشا
اینسانین سعادتی باغلانیبدیر تلاشا
داش آتما قوشا دئیر داش قارانقوشا، دیر
قارانقوش یاز قوشو دور بیری یوز قوشا دیر
آیریلماز بالدان آری كام آلار بالدان، آری
نار گولوندن بال اولسا! یییه ریك بالدا، ناری
گتیرمه اینسان آدی بو توهین اینسانادی
اینسان قوشلاردان آلماز تانری وئرن قانادی
بوگول عطیر كانی دیر عطیرچی توكانی دیر
قیزیل گول قورویان اونون اؤز تیكانی دیر!
ایت آتینان قوووشماز آت ایت ایله قوووشماز
اصلین ایتیرن اینسان اینسان ایله یوووشماز
درده ده آخار سو، وار آپار باغلاری سووار
ایشلر ترسه دوشنده دووار بنانی، سووار
بو داغلار آلمالی دیر آلماسی آلمالی دیر
بابكین داش قالاسی مینلر ایل قالمالی دیر
سن یوخولو، بیز، آییق هامی یاتیب بیز آییق
بیز ایشیق آختاریریق سیز گون اولساز، بیز آییق
چالیش ائلی بیر ائله مین ائلی ییغ بیر ائله
اوره كلر بیر لشمه سه باتا بیلمز بیر ائله
چالیش خالقا دایاق اول ال اله وئر آپاق اول
تك ال ایله ایش آشماز قوللارینا، دایا، قول
هر گول بیر گون سولان دیر آز گوزلری، سولاندیر
دئمه فلكین چرخی بیزی درده سالان دیر
نوغولو وئر اوغولا قوی آغزیندا اوغولا
اوغول درده دیمه سه اوخشایاجاق او، غولا
یات دئمه میش یات،آنی آییلد مازلار یاتانی
یاتانی عزیزلر لر بو زمانه نی ، تانی
قوردون اتین قورد یییر توت یاپراقین قورد یییر
آلما،هئیوانی، ناری اؤز ایچیندن قورد یییر
كیشی دئمز بوی ، آقا بویانما هر بویاقا
اؤزگه نی آلچاق سایان اولماز اوجا بوی ، آقا
دوشنده بركه بوشا غمی غصه نی بوشا
حسرتین طلاقین وئر الین چیخمامیش بوشا
گوندوز اولاجاق گئجه گئجه قالانماز گئجه
آمما گوندوز یاتانا گوندوز اولاجاق ، گئجه
بو دونیا بیر آینادیر اینسانلاری اوینادیر
غفلتده یاتان اینسان بیلمز گون، ایل، آی، نه دیر؟
اولسون كی حق آجیدی ائل حقیقت آجیدی
محبت لی شیرین دیل هر دردین، علاجی دی
یاریم یادا سالماسا قاچمالییام سلماسا
قارا قیش گله بیلمز قیزیل گوللر سولماسا
تاپشیر مایین اوشاغا باشین سالسین آشاغا
آناسی سود، ده وئرمز آغلامایان اوشاغا
ساخلاما بیر ایل غمی قویما یئسین ائل غمی
اینسان اؤز غمین یئمز اگر اولسا ایل غمی
بال ارییر، موم قالار تورپاق گئدر، قوم قالار
آری بالی قویاندا موم اوستونه موم، قالار
باغوان قیزیل گول اكیب اكیب چوخدا كیپه، كیپ
محبت له صداقت اریییب سویون چكیب
حجری قوچاق نبی ائلیندن قاچاق نبی
دوشمانی یوردوموزدان سالمیشدی قاچاق نبی
آدینی قویدون كیشی بوراخ چكیش بركیشی
بوش یئرین بئلدار لاری خوشلاماز لار برك، ایشی
چوخ آیدن دیر دركیمیز وار بو ائله اركیمیز
آلچاق دوشمان اؤنونده اوجا قالیب اركیمیز
گئدسن بولاق باشینا باخ بولاقین داشینا
چالیش قویما محبت اوره گیندن داشینا!
چالیش قالما تلاشدان سحرلر دور اوباشدان
باشدا شعور اولماسا ثمر اومما او، باشدان
كیم تانییا آرینی تانییاجاق تارینی
بال دوه لده دوزه لده آری چالار تارینی
بو آدا گؤزه ل آدا آلدانما گؤزه ل آدا
دونیادا باغلی ده گیل گؤزه للیك، گؤزه ل، آدا
عاشیق اله ساز آلار ائلین كئفی سازالار
سازلا سؤز ائشیده نین غم غصه سی آزالار
سؤزو سؤیله بیله نه چوخ دئمه بیل، بیله نه
ایشسیز جاوان ناچاردی قوجالاندا دیله نه!
سو قایید ماز بولاقا بونو تاپشیر قولاقا
چوخ آقالار قول اولوب اولوب چوخلو قول، آقا
قلبیمده كی آرزیلار تكجه سنی، آرزیلار
سن منی ترك ائیله سن دای پرگاریم، بوزولار
چوبان سئوه ر، سوروسون داغا داشا،سوروسون
آلار اؤز قوجاقینا قوزولارین، جوروسون
آق پاپاقدیر قارا داغ قوجاق آچیب قارا، داغ
لاله نین باغریندا دا من تك واردیر قارا، داغ
بیر قوشون بیر قانادی بیر اوخ دیدی، قانادی
اوره گیمدن قان آخار هاردا گلسه، قان، آدی
آخرین ارسال: mahya28
آخرین ارسال: Lord Forum
آخرین ارسال: Lord Forum
آخرین ارسال: Lord Forum
آخرین ارسال: Lord Forum


text:
یورد - ایكینجی بؤلوم
" آلبرت " اونون ان بؤیوك قارداش نوه سی دئدی :" او یئریییب گلدی ، قاپی یا یئتیشركن ماشینی ساخلادیب ، بیر آز یول یئریمه یینی سؤیله دی ."
- " قولاق آس ، من ایكی ایلدیر ، یورقان – دؤشه ییمدن ائشییه چیخمامیشام . اونلار منی ماشینا دوشوردوب ، میندیریبلر . بئله دوشونوردوم كی داها بیرده آیاقلاریم اوسته یول یئریمه یه جم ، آمما چینارلاری گؤرر – گؤرمز ، دوشوندوم كی باشارا بیلرم. من بو یولدان دوز اللی – ایكی ایل اؤنجه ، بورادان قاچاركن ، كئچمیشم آمما ایندی یئنه قاییدیرام ."
" میدووز " خانیم دئدی :" من بونا سفئه لیك دئییرم ."
- " آمما منی چوخ سئویندیردی . ایندی اؤزومو اون ایل اؤنجه دن چوخ گوجلی و ساغلام حیس ائدیرم. ائمیلی من هله یاشاییرام ."
آنا دئدی :" بئله ده اؤزونه گوونمه ".
ائله سانیردیم كی بیر نسلدیر ، كیمسه " میدووز " خانیمی " ائمیلی سسله مه ییب . قوجا كیشینین بئله راحاتجا دانیشماسی منی آزجا دوشوندوردو . آنا پارلاق باخیشلاریلا اونا باخیردی . اودا دیشسیز آغیزیلا شیرین – شیرین گولركن ، اونونلا میرت ووروردو . اونلارا باخماق چوخ غریبه ایدی . بو ایكی قوجا آدام بیر – بیرینی دوز یاریم قرن ایدی گؤرمه میشدیلر . بو فیكیر ده چوخ غریبه ایدی ، بو اوزون زاماندا كیشی اونو سئوركن اودا باشقا بیریسینی سئویردی . دوشونوردوم ، گؤره سن اونلار كوچمیشلرینی ، بیر – بیرینه دئدیكلرینی خاطیرلاییردیلار ؟ چوخ فیكره دالمیشدیم ، ایندی بونلار چوخ غریبه گؤرونوردولر ، آخی او كیشی ، قوجا آروادداناؤترو آتا ائوینی ، یاسا اؤزه اونا عایید اولان میراثینی بوراخیب ، تبعیدده یاشامیشدی . من سوروشدوم :
- " كاپیتان میدووز سیز ائولنمیسینیز ؟ "
تیتره ین سسله دئدی :" یوخ بابام ."
سونرا قهقهه چكیب گولدو :" چون من خانیملاری یاخشی تانییرام ."
" میدووز " خانیم دئدی :" دئییرسن ده ، دوغرو دئسه یدین اوندا من چینین یاریم دوجون قارا آروادلارینی گؤرنده بوینوز چیخارتمازدیم !"
- " چینلی لر قارا دئییل لر ائمیلی ، سن كی گرك یاخشی بولرسن اونلار ساری دریلی دیلر ."
- " بلكه ائله اونا گؤره سن ده سارالمیسان . سنی گؤركن اؤز – اؤزومه دئدیم ، ائله بیل بو ساریلیق توتوب ."
- " من دئمیشدیم كی ، سندن باشقا كیمسه ایله ائولنمه یه جم و ائولنمه میشم ده ."
او ائله دئمه دی كی ، اونا یازیقلیغیمیز گلسین یادا راحاتسیز اولاق ، آنجاق بو گئرچك ایدی و كیشی كیمی یئنه دئدی :
- دئمیشدیم ایگیرمی مایل آیاقلاریم اوستونده یئرییه جه یم و یئریدیم ده ." دانیشیغیندان كدر دویولوردو . آنا دئدی :" بلكه ائولنسه یدین ایندی پئشمان اولموشدون ."
من بیر آز قوجا كیشی ایله چیندن دانیشدیم .
- " چینده اووجومون ایچی كیمی تانیمادیغیم لیمان قالماییب . من آیاق چاتان هر یئره گئتمیشم . من ائلیه بیلرم آلتی گئجه – گوندوز سنی بوردا ساخلایام و گؤردوكلریمدن سنه دئیم ، یئنه ده گؤردوكلریمین یاریسی دئمه میش قالار ."
" میدووز " خانیم گؤزلرینده كی شوخلوقچو آنجاق مئهربان گولوشویله باخیب دئدی :" آمما جورج بئله كی گؤرورم ، بیر شئی اله گتیرنمه میسن ."
- " من پول ییغانلاردان دئییلم . ایشله سونرا خرج ائله ، بو منیم اریودومدور . آمما اؤزومه بیر سئی دئیه بیلرم ، بیرده حیاتا درنه بیلسم ، یئنه اونو یاشارام . چوخ آداملار بئله دئمزلر ."
دئدیم " دوز بویورورسونوز ."
اونا ائحتراملا باخیردیم . او بیر دیشسیز ، فلج و پولسوز قوجایدی . آنجاق یاخشی یاشامیشدی ، چون یاشاییشیندان كئف ائله میشدی . اوردان ائوه دؤننده كیشی اوز چئویریب منه دئدی :" صاباح گل !." من چینی سئویردیمسه او ایستدیكلریمی منه سؤیه یه بیلردی .
صاباح اورا گئدیب و بیر آز چینه گؤره اونونلار دنیشدیم . چینارلارین اورتاسینداكی خیابانی آددیملایاركن آشاغی گئتدیم ، باخچایا یئتر – یئتمز " میدووز " خانیم گؤزومه دیدی ، گول دریردی ، اونا " سحرینیز خئیر " دئدیم ، باشینی قالدیردی ، بیر قوجاق آغ گول درمیشدی.
گؤز آلتی ائوه باخدیم و پرده لرین سالینیقلی اولدوغونو گرردوم ، دوشوندوم كی " میدووز " خانیم گونشین ایشیغین چوخ سئور اونا گرره همیشه دئیردی : -" سنی تورپاغا تاپشیراندان سونرا یئترلی زامانین اولاجاق قارانلیقدا یاشایاسان ."
سوروشدوم :" كاپیتان میدووز نئجه دیر ؟"
دئدی :" همیشه وحشی نین بیری ایدی. سحر چاغی " لیزی " اونا چای آپاراندا اؤلوسئیله اوزلشیب ."
- " اؤلوسو ؟"
- " بلی یوخودا اؤلوب . بو گوللری اونون اوتاغی اوچون دریرم . یاخشی سئوینیرم ، او قدیم ائویمیزده اؤلدو . " میدووز " لارا بو چوخ اؤنملی دیر ."
دونن گئجه چوخ چالیشمیشدیلار اونا قاندیرسینلار كی یورقان – درشه یینه گیریب یاتسین ، گئجه سورگونلوك حیاتیندا ، باشینا گلنلرین هامیسیندان بیر آز دانیشمیشدی . سئوینیردی كی بیرده او اسكی ائوه قاییدیب . خیاباندان ، ائوه قدر یاردیمسیز گلمه یینه گؤره چوخ ارزونه اؤیونوردو . یئكه – یئكه دانیشیب دئییردی كی هله ایگیرمی ایل ده یشایاجاق . آمما آلنینی یازیسی اونو چوخ سئویردی ، اؤلوم قلمینی ان گرزل نقطه یه قویموشدو . " میدووز " خانیم قوجاغینداكی گوللری ایله ییب سونرا دئدی :" سئوینیرم او قاییتدی ، من تاملا ائولندیكدن سونرا ، جورجون گئتدییینه گؤره ، دوغرودان دا هئچ زامان اینانمازدیم ، ایسته دیییم آداملا ائلنمیشم ."
" ساواش " كیتابیندان
چئویرن : " رضا حسینی بقانام "
حاضیرلایانی :" سعید موغانلی "
یایینلایان : " یاشماق " درگی سی


text:
کئچن ایلده آرزوبلاق
سئروئرینین آرتیق گوجلوله شمه سینه چالیشدیق. بیر پارا ایمکان لاردا سیستئمه آرتیریلدی.
دئمک اولار کئچن ایلده گوجلو ایمکان لارین یارادیلماسی اوچون بؤیوک آتدیم لار گؤتورولوبدور؛ و بو یئنی ایلده سون ایشلری گؤرولوب سیز سایقیلی وئبلاقچیلارین ایستیفاده سی اوچون حاضیرلاناجاق.
بورا کیمی وئب سیته نین ساخلانیلان بیلگی لرینه بیر باخاراق :
وئبلاقلار سایی : 1700~
یازیلار سایی : 16000~
باخیشلار سایی : 15000~
گونده لیک بلاق گؤروشلری سایی : 13000~
گونده لیک بلاق ip گؤروشلری سایی : 2000~
قورولان یولداشلیقلار سایی : 1600~
آردینی اوخو
آرزوبلاق وئبلاق یایما سیستئمینی سئچدیگیز اوچون سیزدن تشکور ائدیریک


text:
سولماز پورنعمت پیله رود
فولکولورون کؤکو آذربایجان اراضیسینده بیر اولدوغونو نظره آلاراق، هر منطقه و ماحالدا، اؤزونه مخصوص فولکولورا مالیک اولدوقدا ائله بو کؤکدن قیدالانمیشدیر. آیدیندیرکی هر ائل ایله قوم اؤز کیملیگینی، فولکلورو ایله تانیتدیرا بیلر و اونو قورویوب ساخلاماغی اؤز هویتینی قوروماق دئمکدیر. بو آچیق مسئلهنی نظره آلاراق، ائل بیلیمی درنهیی (آذربایجاندا ایلک فولکلور مؤسسهسی) قورولوب ایشه باشلایان گوندن بورا کیمی بیر چوخ شهر و حتی کندلرده ساکینلشمیش خالقین فولکلورونو «بولتن» شکلینده چاپ ائدیب، سایین اوخوجولارینا چاتدیریب.
بو ایل پاییزین ایلک آییندا بو موسسه طرفیندن نمین ماحالینین فولکلورونا دایر ۵۶صحیفهلیک بیر اؤزل سای بوراخیلدی. نمین یازیچیلاری و قورومدا چالیشانلارین چاباسی ایله چاپ اولان بولتن اوخوجولار طرفیندن آرتیق قارشیلاندیغی اوچون، بو قرارا گلدیک آیری بیر سای البته گئنیش بیر جغرافیا دایرهسینی احتوا ائدن، یعنی اردبیل استانی اوچون، حاضیرلانیب یاییلسین.
ائله بو اساسدا استاندا یاشایان قلم صاحیبلری طرفیندن، دیرلی فیکیرلر و ملاحیظهلردن علاوه اردبیل، نمین، مشکین، خالخال، پارسآباد و... شهرلرینه باغلی اولان شیفاهی خالق ادبیاتیمیزدان آلینان قیسا و عینی حالدا دولغون یازیلار الیمیزه چاتیب. اونلار بو ساییدا سیز حؤرمتلی اوخوجولاریمیزا تقدیم اولونور.
دیرلی، یول گؤستریجی باخیش، سوال و یازیلاریزین یولونو گؤزلهییریک. ساغ اولون.
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
ائل بیلیمی,
باش یازی,
سولماز پورنعمت پیله رود


text:
قارا باشلاردان (سومئر)، قارا پاپاقلارادك(تورك) ایلباشی بایرامی
قارا باشلاردان (سومئر)، قارا پاپاقلارادك(تورك) ایلباشی بایرامی
علی شامیل حسیناوغلو
كؤچورن: عباس ائلچین
اؤزت:
آذربایجاندا یئنی ایل آسترونومیك تقویمله گئجه ایله گوندوزون برابرلشدیگی یاز برابرلیگی دئییلن واختدا قئید ائدیلیب. روسییا قافقازی ایشغال ائدندن سونرا آذربایجاندا رسمی تقویم دَییشدی. لاكین خالق حؤكومته بویون اَیسه ده، عادت-عنعنهسیندن ده ال گؤتورمه دی.یاساقلارا باخمایاراق ائولرده هر ایل نووروز بایرامی طنطنه ایله قئید ائدیلیردی.
سووئتلر بیرلیگینین چؤكوشوندن سونرا آذربایجاندا، قازاخیستاندا،قیرغیزیستاندا، اؤزبكستاندا، توركمنیستاندا، تاجیكیستاندا نووروز بایرمی دؤولت سویییهسینده رسمی قئید ائدیلمهیه باشلاندی. توركییه ده، قوزئی قیبریسدا، ائلجهده روسییا فئداراسییاسینا داخیل اولان تاتاریستاندا، باشقیردیستاندا و باشقا تورك بؤلگهلرینده ده نووروز بایرامی اؤز یاشامینی برپا ائلهدی.بو مؤوضودا آراشدیرمالارین، علمی كونفرانسلارین دا سایی آرتدی.
قایناقلاردا شومئرلر، سومئرلر، قاراباشلار و س. آدلانان خالقین یئنی ایلی قئید ائتمهسیله آذربایجانلیلارین بایرام مراسیملری آراسینداكی اوخشارلیق دیقتیمیزی چكدی. سویكؤكوموزده ایشتیراك ائتمیش، توركوستاندان، ایندیكی روسییا فئدئراسییاسینین گونئییندن تا توركیه و ایرانادك یاییلمیش قاراپاپاقلارلا سومئرلرین یئنی ایلی قئید ائدیلمهسینین اوخشارلیقلارینی آراشدیردیق.
آچار سؤزلر: سومئر، شومئر، قاراباش،قاراپاپاق، توركلر، قیپچاقلار،ایلباشی، نووروز بایرامی.
گیریش
سووئتلر بیرلیگینین چؤكوشو میللی شوعورون اویانماسینا، اینسانلاردا میللی اؤزونودركه مونبیت شراییط یاراتدی. پئشكارلار دا، هوسكارلار دا جوشغون بیر سئوگییله منسوب اولدوقلاری خالقلارین تاریخینی، ادبیاتینی، مدنیتینی آراشدیرماغا باشلادیلار. اونلار یادائللی آغلالیغین اوزون ایللر بو ساحه ده یاراتدیغی بوشلوغو سانكی دولدورماغا گیریشمیشدیلر.
1985-1989-جو ایللرده ایستر تاریخدن، ایسترسه تؤرهلردن بحث ائدن یازیلاردا بیر احتیاطلیلیق واردی. بونو نووروز بایرامی ایله باغلی چاپ اولونموش اونلارلا مقاله ده ده آیدینجا گؤرمك اولار. یازیلاردا اساس دیقت نووروز بایرامینین ایسلام دینی ایله هئچ بیر باغلیلیغی اولمادیغینا یؤنلدیلیردی . بو، بیر طبیعت حادیثهسینین - باهارین، یازین گلیشینین، طبیعتین اویانماسینین اینسانلار طرفیندن قئید ائدیلمهسیدیر-دئییلیردی ان چوخ.
1990-جی ایللردن سونرا چاپ اولونان مقالهلرده ایسه نووروز بایرامی ایستر دینی، ایستر میفولوژی، ایستر ائتنوقرافیك یؤندن آراشدیریلیر. بیر آز دا قطعیتله دئیه بیلریك كی، بعضی مؤلیفلر ایفراطا واراراق، علمی اساسدان اوزاق تعصوبكئشلیكدن دوغان مقالهلر چاپ ائتدیردیلر نووروزلا باغلی.
دیقتی چكن جهت بودور كی، سووئتلر بیرلیگینده یاشایان تورك-موسلمان آراشدیریجیلار رئژیمین قورخوسوندان نووروز بایرامینین اوبیئكتیو اؤیرهنیلمهسینه دیقت یئتیره بیلمیردیلر. توركیهلی آراشدیریجیلار اوزرینده بو باسقی یوخ ایدی. آنجاق اونلاردا دا بیر سوسقونلوق واردی. توركییه ده نووروز بایرامینا دیقتین آرتماسی سووئتلر بیرلیگینین چؤكوشو ایله عئینی واختا دوشور.
اؤتن قیسا مودتده ایستر توركیه ده، ایسترسه اسكی سووئتلر بیرلیگینین موسلمان خالقلاری یاشایان بوتون بؤلگهلرینده اونلارلا علمی كونفرانس كئچیریلمیش، رئسپوبلیكالارین اكثریتینده نووروز بایرامی رسمی دؤولت بایرامی كیمی قئید ائدیلمهیه باشلامیشدیر.
اؤتن 10-12 ایلده نووروز بایرامی ایله باغلی چاپ اولونان مقالهلر توپلانسا، جیلدلرله كیتاب آلینار. سون زامانلار چاپ اولونان آراشدیرمالاردا نووروز بایرامینین تصویری و میفولوژی كؤكلرینه دیقت یئتیریلمهسی اؤنه چكیلیر. بعضی اوخوجولارا ائله گلیر كی، نووروز بایرامی ایله باغلی هر بیر مسله اؤیرهنیلیب، آراشدیریلیب.
پروبلئمه موختلیف یؤنلردن یاناشاندا ایسه هله اؤیرنمهدیگیمیز چوخلو مسلهلر اورتایا چیخیر. هر بیر خالق اونونلا عئینی بؤلگه ده قونشو كیمی و یا قاریشیق حالدا یاشایان خالقلارین دیلیندن، مدنیتیندن، تؤرهسیندن نَیسه آلیر و اونلارا دا نَیسه وئریر. بو قارشیلیقلی تاثیر دیللرین، مدنیتلرین، ادبیاتلارین زنگینلشمهسینه خیدمت ائدیر.
نووروز بایرامی ایله ایلگیلی ماتئریاللار توپلانیب آراشدیریلاركن بؤلگهسللیگه داها چوخ دیقت یئتیریلیر. آما بیر آز دیقتلی یاناشاندا عئینی بؤلگه ده یاشایان، عئینی میللتدن اولان ایكی قونشو كندین ساكینلرینین لهجهلرینده فرقلر اولدوغو كیمی، اونلارین نووروز بایرامینی قئید ائتمهلرینده ده قاباریق گؤرونمهین فرقلر اوزه چیخیر. بو جوزی، حیس اولونماز فرقلر توپلومون منسوب اولدوغو ائتنوسون كئچیب گلدیگی ایلسیرایا، تاریخی یولا ایشیق سالیر. محض بونا گؤره ده تورك خالقلارینین سویكؤكونده ایشتیراك ائدن ائتنوسلاردان بیرینین - قاراپاپاقلارین نووروز بایرامینی نئجه قئید ائتمهلرینه دیقت یئتیرمهیه چالیشاجاغیق.
اؤنجه: قاراپاپاقلار كیمدیر؟
كوتلوی نشرلردن اولان آذربایجان سووئت ائنسیكلوپئدییاسینین(ASE) III جیلدینده قاراپاپاقلار حاقیندا یازیلیر: " آذربایجانلیلارین ائتنوقرافیك قروپو. آذربایجان SSR-اینین غربینده (اساسن قازاخ رایونوندا)، قیسمن گورجوستان، ائرمنیستان SSR-ده، چوخ حیصهسی خاریجده (توركیه و ایراندا) یاشاییر. SSRی-ده یاشایان قاراپاپاقلار آذربایجانلیلارلا قایناییب قاریشمیشلار. معیشتلرینده كی بعضی یئرلی خوصوصیتلر تدریجن آرادان قالخمیشدیر. قاراپاپاقلار توركیه و ایرانا 19 عصرین اوللرینده كؤچموشلر. اونلار اكینچیلیك و قیسمن مالدارلیقلا مشغول اولورلار؛ زنگین خالق ادبیاتلاری وار. دیندار قاراپاپاقلار موسلماندیرلار. آذربایجان SSR قازاخ رایونونداكی قاراپاپاق كندینین آدی قاراپاپاقلارلا علاقه داردیر " (ASE ،1979:64).
بو معلوماتداكی روسییا استراتئقلرینین اسارت آلتینا آلدیقلاری خالقلاری اریتمك سییاستی اوزرینده گئنیش دایانمایاجاغیق. ایشغال ائتدیگی بؤلگهلرده كی توركلری تاتار، اؤزبك، قازاخ، قیرغیز، آذربایجانلی، كوموك و س. دئیه آییردیغی حالدا " قاراپاپاقلارین آذربایجانلیلارلا قایناییب قاریشمالاری، بعضی یئرلی خوصوصیتلرینی تدریجن آرادان قالدیرمالاری "-ندا بیر سطیرآلتی تأسوف حیسی گیزلهدیلیر.
سویكؤكوموزده ایشتیراك ائدن هر بیر تورك طایفاسینی آیریجا بیر خالق كیمی فورمالاشدیرماغا چالیشان روسییا استراتئقلری سووئتلر بیرلیگی دؤنمینده سؤزده چاریزمی اینكار ائتسهلر ده، عملده همین سییاستی داوام ائتدیریردیلر. حتّی 1926-جی ایلده اهالینین سییاهییا آلینماسیندا ائرمنیستان SSR-ده قاراپاپاقلار آیریجا خالق كیمی گؤستریلیردی. اونلارین گورجوستاندا و آذربایجاندا یاشایان سویداشلاری ایسه تورك كیمی تقدیم ائدیلیردی.
سویكؤكوموزده ایشتیراك ائدن قارابؤركلولر، قاراقالپاقلار، قاراپاپاقلار، قاراگؤزلولر و س. طایفالار حاقیندا ایستر تاریخ كیتابلاریندا، ایسترسه ده سورغو كیتابلاریندا خئیلی بیلگی وار.(دونیا خالقلاری، 1998:93) بیر-بیریندن آز-چوخ فرقلی اولماسینا باخمایاراق، بیر آز دیقتلی اوخوجو بؤرك، پاپاق، قالپاق سؤزلرینین عئینی آنلام داشیدیغینی گؤردویو كیمی، بو آد آلتیندا تانینان سویون دا تاریخن كئچدیگی یولون عئینیلیگینی موشاهیده ائده بیلر. اونا گؤره بو مسله اوزرینده ده گئنیش دایانمایاجاغیق.
میلادی 11. یوزایلدن باشلایاراق، قافقازدا قیپچاقلارین سایی آرتماغا باشلادی. بونا طبیعی آرتیم دئییل، بوگونكو روسییانین گونئیینده - اسكی دشتی قیپچاك آدلانان چؤلدن توپلوم حالیندا دعوت ائدیلمهلر سبب اولدو. اوغوزلارین یوروشلری قارشیسیندا تاب گتیرهبیلمهین گورجو چارلاری اونلارا قارشی دؤیوشمك اوچون اونلارین سویداشلارینی دعوت ائتدیلر. بئلهلیكله، یئنی گلن نسیل بورادا ضعیفلهنن، اریمهیه دوغرو گئدن توركلرله بیرلشهرك گوجلو حربی قوووه یه چئوریلدیلر و اوغوزلارلا اوزون مودت ساواشدیلار.
دشتی-قیپچاقدان دعوت ائدیلن قیپچاقلار بیر نئچه طایفادان عیبارت ایدی. بو طایفالار آراسیندا قاراپاپاقلارین نوفوذو موعین زامان كسیمینده گاه ضعیفلهمیش، گاه دا گوجلنمیشدی. 19 یوزایلده قاراپاپاق ائلینه آشاغیداكی تیرهلر داخیل ائدیلیر: بؤیوك چوبانكَره (159 عاییله، 988 نفر)، ساراشلی (90 عاییله، 541 نفر)، دمیرچیلر (31 عاییله، 228 نفر)، كریمبیلی (55 عاییله، 357 نفر)، قافارلی (58 عاییله، 652 نفر)، شئیخلر (34 عاییله، 232 نفر)، قاراباغلی (12 عاییله، 68 نفر)، جعفرلی (16 عاییله، 82 نفر)، علی-شرورلو (12 عاییله، 75 نفر)، گؤدكلی (24 عاییله، 158 نفر)، جام میللی (10 عاییله، 65 نفر)، چاخیرلی (57 عاییله، 308 نفر)، كركیباشلی (13 عاییله، 72 نفر) (شوپئن،1852:136). 17. یوزایلین سونلاریندا صفویلر قافقازدا مؤوقئعلرینی گوجلندیرمك و عوثمانلی دؤولتینی بؤلگه دهسیخیشدیرماق اوچون همدان اطرافیندان قاراپاپاقلارین بعضی تیرهلرینی قافقازا كؤچورموشدولر.
بئلهلیكله، 11.یوزایلدن باشلایاراق ایندیكی ائرمنیستان جومهوریتینین اراضیسینده، گورجوستان جومهوریتینین دوغوسوندا، آذربایجان جومهوریتینین باتیسیندا - یعنی موعین بیر بؤلگهده قاراپاپاقلار توپلو شكیلده یاشامیشلار. بؤلگه ده یوز ایللر بویو اونلارا قارشی چیخاجاق بیر گوج اولمادیغینا گؤره اؤز سویداشلاری ایله ساواشمالی اولموشلار.
گوندن-گونه حربی گوجو آرتان روسییا قافقازا یوروش ائدنده قاراپاپاقلار اونلارا شیدتلی موقاویمت گؤسترمیشدیلر.
دؤیوشلرده قالیب گلن(عوثمانلی و قاجار دؤولتلرینی مغلوب ائدن) روسییا قاراپاپاقلاری تام حالدا یوزایللر بویو یاشادیقلاری بؤلگهده ساخلایا بیلمهمیشدیر. اونلارین بیر قیسمی دؤیوشه-دؤیوشه گونئیه چكیلمیش، عوثمانلی و قاجار دؤولتلرینین اراضیلرینده مسكونلاشمیشلار.
قاجار خاندانینین ولیعهدی عباس میرزه 1828-جی ایل توركمنچای آنلاشماسیندان سونرا اونلاری سولدوز ماحالیندا (ایندیكی نقده ده) یئرلشدیرمیشدی. قاراپاپاقلارین عوثمانلی دؤولتی اراضیسینه كؤچلری ایسه 19 یوزایلین اؤنلریندن باشلاسا دا، 20. یوزایلین 20-جی ایللرینه دك (1948-جی ایلدك داوام ائدن تك-تك كؤچلری نظره آلمیریق) داوام ائتمیشدیر. چار روسییاسینین مأمورو ای.شوپئنین 1831-جی ایلده آپاردیغی سییاهییا آلمادا یالنیز ایروان خانلیغی اراضیسینده قاراپاپاقلارین سایی 8445 ایدیسه (علیاكبرلی، 2002:59)، ائرمنیستان SSR-این 1926-جی ایل اهالینین سییاهییا آلینماسیندا اونلارین سایی 326-یا ائنمیشدیر.
سووئتلر بیرلیگی سرحدلرینیی قاپاییب، اؤزونو دمیر حالقایا سالدیغیندان قاراپاپاقلارین دا اقرابالاری، سویداشلاری ایله علاقهسی كسیلمیشدیر.لاكین اونلار اؤز عادت-عنعنهلرینی اونوتمامیشلار.
حؤرمتلی آراشدیریجیمیز فخرالدین كیرزیاوغلونون قاراپاپاقلارلا باغلی چوخ دیرلی اثرلری (كیرزی اوغلو، 1972) اولدوغونا گؤره بو مؤوضویا دا توخونمایاجاغیق. بورایا توپلاشان آراشدیریجیلارین توركولوگییادا بؤیوك نوفوذلارینی نظره آلاراق، كیچیجیك بیر مسلهنی اونلارین دیقتینه چاتدیرماق ایسته ییرم.
سومئرلی شاعیر لودینگیررا(Ludingirra) ندن شیكایتلهنیر؟
سون زامانلار اسكی متنلرین اوخونوشو ایله ایلگیلی دَیرلی اثرلر چاپ اولوندوغوندان ان تانینمیش آراشدیریجیلاریمیزین، عئلمده نوفوذ صاحیبلرینین اثرلرینه ده یئنی باخیشلا یاناشمانین واجیب اولدوغونو دوشونورم. سایین معزز ایلمییه جیگ اوزون ایللر گیل تابلئتلری بیر یئره تورلایاراق متینلری توركجهیه چئویریب " سومئرلی لودینگیررا " كیتابینی چاپ ائتدیریب. سون 6 ایلده اوچ دفعه چاپ اولونان كیتابین اوچونجو نشریله تانیش اولا بیلمیشیك. لودینگیررا " یاشام اؤیكوسو " نده اؤزو و نسلی حاقیندا قدرینجه بیلگی وئردیگیندن علاوه قایناغا احتییاج دویمادیق.
كیتابداكی بعضی پارچالار گونوموزده یازیلانلارلا اویغوندور . اینانماق اولمور كی، 4000 ایله یاخین بیر واخت كئچسه ده عادت-عنعنه میزده بو قدر اوخشارلیق وار.
لودینگیررا كیمدیر و ندن ناراحاتدیر؟ بو سوالا جاواب شاعیرین گیل لؤوحلر اوزرینده یازدیغی بیرینجی تابلئتده كی متنلرده بئله تصویر اولونور:
" من بیر سومئرلی اؤگرتمن،شاعیر و یازارام. یاشیم یئتمیش بئشی بولدوغوندان اؤیرتمنلیگی بوراخدیم چوخدان؛ فقط شاعیرلیك و یازارلیغیم اؤلونجهیه قدر سوره جك هرحالدا.
بو یاشاماؤیكومو داها چوخ گلهجك قوشاقلار اوچون یازماغا باشلادیم. بیزیم اولوسوموز،دیلیمیز، گلهنگیمیز، سوسیال یاشانتیمیز، صنعتیمیز اونودولور آرتیق.
بو گوزل و اویغار اولكهمیزه هر طرفدن گؤز تیكیلیر....كؤكو مینلرجه ایل اؤنجهیه دایانان اولوسوموز یورولدو،دایانامایاجاق حالا گلدی و ایچیمیزه یاواش یاواش سیزیب بیزی یئین یابانچیلارین قوجاغینا بوراخدی اؤزونو. اونلار یؤنهتیر بیزی ایندی....هئپ قورخورام، بیر گون گلهجك، آدیمیز دا اویغارلیغیمیز دا اونودولاجاق. بیز نه یاپدیق نه باشاردییساق هرهسینی اونلار اوستلهنهجكلر.
بو دوروم منی ایللردن بری اوزوردو...
من بو یاشا قدر بیر چوخ اولایا تانیق اولدوم. آرشیو و كیتابلایقلاردا آراشدیرما یاپدیم. بؤیوكلریمدن، چئورهمدن بیلگیلر توپلادیم. " (جیگ، 2000:12-13)
لودینگیررانین " یاشادیغیم شهر نیپپور " آدلاندیریلان ایكینجی تابلئتده كی یازیسیندا دا دیقتی چكن بیر چوخ مقاملار وار.او دوغولدوغو اؤلكه، یاشادیغی شهر، میللییتی و س. حاقیندا اولدوقجا دیرلی بیلگی وئریر: "من تام بیر نیپپورلویام. ایندی منه " باشدا سومئرلییم" دئدین،ایندی ده " نیپپورلویام " دئییرسن؛ نه دئمك بو دئیه سورورسونوز هر حالدا. سومئر منیم اؤلكهم، نیپپور دا دوغوب بویودویوم شهر. حتا، بابامین ددهسی بئله بورادا دوغولموش و یاشامیش. آرخادان ددهم و بابام دا اونو ایزلمیش. سیزین آنلایاجاغینیز، من دؤردونجو قوشاغام بورادا یاشاییرام.
بو اؤلكهیه آتالاریم مینلرجه ایل اؤنجه كؤچ ائتمیشلر.هارادان،ندن كؤچ ائتدیكلرینی، او زامان یازی بیلمهدیكلریندن یازمامیشلار. فقط آتادان آتایا سؤیلهنه سؤیلهنه قولاغیمیزا گلن بعضی اؤیكولر وار. یازیمیز ایجاد ائدیلیب بیر خئیلی گلیشدیكدن سونرا، ماراقلی سارای یازیچیلار و ارشیوچیلری بو و یا بو قونونو یازاركن بیرآز دئیینمیشلر بونلارا. قوزئی دوغو یؤنوندهكی داغلیق بیر اؤلكهدن گلمیشلر.
...فقط بو یولچولوق هئچده قولای اولمامیش. گلدیكلری یئر چوخ اؤزاقایمیش؛ یولدا آشیلماسی بیرچوخ داغلار وارمیش. حئیوانلاری، اوغول اوشاقلاری، چادیرلاری ایله ایللر سورموش بو كؤچلری. یوللاردا بعضن یئیهجك، بعضن سو بولمامیشلار، چئشیدلی خستهلیكلره توتولموشلار. اؤلنلر، قالانلار اولموش.
...تانری طرفیندن سئچیلمیش بیر اولوس اولدوغوموزدان قوشقوم یوخ. حتا آتالاریمیزدان گلن بیر سؤزه گؤره، بیز سومئرلیلر " یئر اوزونون دوزو" ایمیشیك (جیگ، 2000:14-15)
قاراباشلار كیمدیر؟
بونو آیدینلاشدیرماق اوچون آشاغیداكی پارچالارا دیقت یئتیرمك یئتر. لودینگیررا یازیر: " منیم شهریم نیپپورو بوتون تانریلارمیزین باباسی و كرالی اولان اوجا ائنلیل قورموش. بیز " قاراباشلیلار" این بیر قیسمینی بورایا یئرلشدیرمیش. گئری قالانلار دا اؤتهكی تانریلاریمیزین شهرلرینه داغیلمیش. هر شهریمیز بیر تانرینین دئنهتیمی و قوروماسی آلتیندادیر. " بیز، قاراباشلیلار " دئیینجه شاشیردینیز هر حالدا: حاقلیسینیز قوشقوسوز. بیر آز غریب بیر آد، بیر اولوس اوچون. هارادان اؤزوموزه بو آدی وئرمیشیك دئیه آپاردیغیم آراشدیرمالار و سؤیلنتیلردن چیخاردیغیم سونوجا گؤره، آتالاریمیز بورالارا كؤچ ائتمهدن اؤنجهكی اوتوردوقلاری یئرلره گوموشو توپراقلاردا ساری ساچلی، ماوی گؤزلو اینسانلار یاشاییرمیش. هر حالدا اونلاردان اؤزلرینی آییرماق اوچون بو آدی قویموشلار. ساری ساچلی، ماوی گؤزلو اینسان نئجه اولور، بیر تورلو گؤزومده جانلاندیرا بیلمیرم ، چوخدا خوش اولاجاغینی دا دوشونمورم. منیم اؤلكهمده بئله بیرینی هئچ گؤرمهدیم. بیز قارا ساچلی، قارا گؤزلویوك،ساقین دریمیزین ده قاپقارا اولدوغونو سانمایین. بیر آز بوغدا رنگینه بنزر بدنیمیز.
نیپپورا دئییشیك بیر چوخ اینسان دولو. هامیسی دا " نیپپورلویام دئیه اؤوونمك اوچون گلیر. چونكو نیپپورلو اولماق، بورادا یاشاماق بؤیوك بیر غورور قایناغی اؤلكهمیزده. او، سومئرین باشدا گلن شهری، فقط اونو باش شهر اولاراق دوشونمهیین" (جیگ،2000:15).
قاراباشلارلا قاراپاپاقلارداكی اوخشارلیقلار.
لودینگیررانین " یاشام اؤیكوسو " تابلئت 3-دكی بعضی پارچالاری سون ایللرده چاپ اولونموش و توپلانمیش فولكلور نومونهلری ایله موقاییسه ائدك:
1.لودینگیررا یازیر: " بیز، قاراباشلیلار " دئیینجه شاشیردینیز هر حالدا: حاقلیسینیز قوشقوسوز. بیر آز غریب بیر آد، بیر اولوس اوچون. هارادان اؤزوموزه بو آدی وئرمیشیك دئیه آپاردیغیم آراشدیرمالار و سؤیلنتیلردن چیخاردیغیم سونوجا گؤره، آتالاریمیز بورالارا كؤچ ائتمهدن اؤنجهكی اوتوردوقلاری یئرلره گوموشو توپراقلاردا ساری ساچلی، ماوی گؤزلو اینسانلار یاشاییرمیش....
قاراباشلارلا قاراپاپاقلارین اوخشارلیغینی دانماق اولماز. بو اوخشارلیق یالنیز آد اوخشارلیغیندا دئییل. لودینگیررانین تصویرینه گلین دیقت یئتیرك: " بیز قارا ساچلی، قارا گؤزلویوك،ساقین دریمیزین ده قاپقارا اولدوغونو سانمایین. بیر آز بوغدا رنگینه بنزر بدنیمیز. " یازیلدیغی واختدان مین ایللر كئچسه ده، سانكی بیزلرین تصویرینی وئریب. قیپچاق كؤكنلی سایدیغیمیز قاراپاپاقلار دا، قاراقالپاقلار دا، قاراگؤزلر ده عئینی گؤرونوشده دیر.
شومئرلردن گونوموزه دك گلیب چاتان بارئلیئفلری - شكیللری اینجهلهین صنعتشوناسلار بو قناعتده دیرلر كی، اونلارین باشلارینداكی-ساچلارینین اوزانتیسی دئییل، باشلارینا قویولموش ظریف یوندان توخونموش پاپاقلاردیر. بو فیكیر ده اونو گؤستریر كی، ائله قاراباشلار دا، قاراپاپاقلار عئینی آنلامدادیر.
2. لودینگیررا یازیر: " ... آتالاریمین بورالارا گؤچ ائتمه دن اؤنجهكی اوتوردوقلاری یئرلره قونشو توپراقلاردا ساری ساچلی، ماوی گؤزلو اینسانلار یاشاییرمیش... "
لودینگیررا سانكی شومئر دؤورونو - 4 مین ایل اؤنجهنی دئییل، اون بیرینجی یوزایلین قیپچاق چؤلونو، اورادا قاراپاپاقلارلا اسلاولارین قونشو یاشادیغی زامانی تصویر ائدیب.
3. لودینگیررا یازیر: " ... بو اؤلكهیه آتالاریم مینلرجه ایل اؤنجه كؤچ ائتمیشلر.هارادان،ندن كؤچ ائتدیكلرینی، او زامان یازی بیلمهدیكلریندن یازمامیشلار. فقط آتادان آتایا سؤیلهنه سؤیلهنه قولاغیمیزا گلن بعضی اؤیكولر وار. یازیمیز ایجاد ائدیلیب بیر خئیلی گلیشدیكدن سونرا، ماراقلی سارای یازیچیلار و ارشیوچیلری بو و یا بو قونونو یازاركن بیرآز دئیینمیشلر بونلارا. قوزئی دوغو یؤنوندهكی داغلیق بیر اؤلكهدن گلمیشلر. "
بو گون هانسی تورك توپلومونداكی اینسانی دیندیرسن، بابالارینین اورایا گلمه اولدوقلارینی سؤیلهییرلر.حتّی توركلرین آلتایدان كؤچدوكلری حاقیندا عئلمده اؤزونه گئنیش یئر تاپمیش نظرییه ده لودینگیررانین دؤرد مین ایل اؤنجه یازدیقلاری ایله اویغوندور.
4.لودینگیررا یازیر: " اونلار اویون اویناییب گئدركن، بیردن بیره غریب گئییملر ایچینده، بعضیلری ماسكا تاخمیش، بعضیلری اوزلرینی، گؤزلرینی بویامیش بیریلری گیردیگی آلانا هوببانیب توللاناراق ، تپیك آتاراق، بیربیرلرینین اوزهرینه مینهرك تورلو مسخرهلیكلر ائتمهیه باشلادیلار. هركس گولمكدن گئچینیردی " . (جیگ، 2000:19)
بو گونون یازیلاریندا: " بایرام گونلرینده جاوانلارین و اوشاقلارین ان چوخ سئودیگی و چوخ یاییلمیش اویونلاریندان بیری ده " كوس-كوسا " دیر... بیر نفر زیرك و حاضیرجاواب اوغلانا ترسینه كورك گئیدیررلر، اوزونو مؤحكم-مؤحكم اونلاییر، باشینا بیر اوزون موتال پاپاق قویور، آیاقلارینین آلتینا آیاق فورماسیندا آغاج ساریییرلار. بوینونا زینقیروو سالیر، پالتارینین آلتیندان قارنینا یاستیق باغلاییر، بیر چؤمچه نی قیرمیزی بزهییب، الینه وئریر و قاپی-قاپی گزدیریب اویناداراق پول توپلاییرلار " . (آذربایجان فولكلور،1968:224)
" یاز بایرامی ایله علاقه دار تاماشایا قویولان اویونلاردان بیری " كوسا-گلین " یاخود " كوسا-كوسا " آدلانیر. بو تاماشادا آشاغیداكی شخصلر ایشتیراك ائدیر: كوسا، اونون كؤمكچیسی اولان ایكینجی بیر كوسا و كئچی؛ چوخ زامان ایسه همین كؤمكچی كوسانین عوضینه صحنهیه یالانچی پهلوان چیخیر. یالانچی پهلوان سیركلرده گؤردویوموز كلوونو خاطیرلادیر. اساس كوسا گئیینیب تاماشایا حاضیرلاشیر، اوزونه ماسكا تاخیر، باشینا اوزون شیش پاپاق قویور، اوزون لبادهنین آلتیندان یورغان قورشاق ساریییر، زینقیروولار آسیر، چؤمچه گؤتورور، اوزونه تاخدیغی ماسكادا ایسه كوسالیق، دازلیق علامتلری آیدینجا اؤزونو گؤستریر. " (بابایئو،1970:93)
" كوسا - بیر عنعنه اولاراق كَوسَج، نووروز، كوسا-كوسا مراسیم شنلیكلری و بیر سیرا ائل تاماشالاریندا ایشتیراك ائدن باش صورتین آدی قدیم شامان - قام صنعتی و اسكی چاغلارین ایناملاری ایله باغلی اولوب قوجالمیش گونش تانریسینین یئر اوزونده كی عوضینی تمثیل ائدن بو صورت سونرالار مراسیم تاماشالاریندا كؤهنه ایله و قیش فصلینین شیكست و چیركین بیر اوبریزیندا تجسوم اولونوردو… اونون گؤركمینده شامان گئییمینین رمزی علامتلری گوجلو اولموش، او صیفتینه یاش یومشاق آغاج قابیغی و یا كئچهدن حاضیرلانمیش ساققاللی ماسكا تاخیب باشینا اوزون، شیش تسكولاه قویموش و اَینینه یولوق آغ لبّاده گئیمیش، بو صورتین قورشاغینا و بوینونا كیچیك زینقیروولار دوزولور، بئلینه چؤمچه، سوپورگه و سوموك آسیلیردی. روسلارین " كوششئی koşşey " سؤزو بیلاواسیطه بو دئییمله باغلیدیر. دئییم بعضی قایناقلاردا كووسج(kousəc)، كوسه، كؤسه كیمی سسلهنیر.
…اویون ایشتیراكچیلاری اونونلا بیرلیكده دف چالا-چالا ائو-ائو، قاپی-قاپی گزیب اَیلنمیش، اطرافداكیلاری یازین گلیشی موناسیبتیله تبریك ائتیمیشلر. همن ائل اویونو 1917-جی ایلده باكیدا ایلك دفعه تئاتر صحنهسینده اوینانیلمیشدیر. " (اسلانوو،1984:110-111)
اولژاس سولئیمانوو " آز-یا " اثرینده سومئرلرین قود سؤزونو بوینوزلو حئیوان، اؤكوز كیمی معنالاندیریر. (سولئیمانوو، 1993:119). پروفسور.دوكتور.ن.تونا ایسه داها چوخ قایناقلارا دایاناراق سومئرجه گود سؤزونو سیغیر،اؤكوز، بوغا بورجو كیمی ایضاح ائدیر. (تونا، 1997؛7) نووروز بایرامیندا قودو-قودو دا گزدیریرلر. بلكه بوراداكی قود،گود سؤزو سونرالار قودو شكلینه دوشوب؟ آخی نووروز بایرامی دا بوغا بورجونده اولور. بلكه قود/گود شرفینه قوشولموش ماهنیلار، كئچیریلن مراسیملر سونرالار اینسانلارین یادداشیندا قودو،قودو كیمی قالیب؟
5. لودینگیررا یازیر: " ائولرده گؤزل یئمكلر پیشیریلدی، بركت و بوللوق گلسین دئیه دها چوخ یومورتا و یومورتا یئمكلری دوزلدی. هر كس نئشه ایچینده ایدی، موتلولوقدان عادتا اوچوردو" (جیگ،2000:21).
بو گونون یازیلاریندا: " بایراما 15 گون قالمیش یومورتا دؤیوشدوررلر.
...ایلین آخیر چرشنبهسینده بیر یئره یومورتا، بیر یئره جؤوهر، بیر یئره كؤمور باسدیرار، نیت ائدرلر، یومورتا كؤمور ایله یازیلسا نیت پیس، جؤوهر ایله یازیلسا نیت یاخشی اولار. سونرا بونلاری یئردن چیخاریب اریك آغاجینین دیبینده باسدیرارلار. " (آذربایجان فولكلور،1968:253-254)
" مارتین 21-ای باجا-باجا گونو اولور. جاماعات قیریمزی یومورتا بویاییر. كیم كیمین خطیرینی ایستهییر رنگبرنگ یومورتا، شیرنی-زاد گؤتوروب بایراملاشیر. اوشاقلار بویونلارینا توربا آسیب قونشولارین قاپیلارینی دؤیوب دئییرلر: " باجا-باجا پاییمی وئر. " (آذربایجان فولكلور، 1968:223)
" ...یومورتا بویاماق و اونلاری بیربیرینه توققوشدورماق بیر شاه عابباس دئوریندن قالمیشدیر و ایندی ایسه ایرانین هر یئرینده بو اویونلار نووروز بایرامیندا اوینانیلیر. فرانسالی شاردئن، ایران خاطیرهلری آدلی كیتابیندا بئله یازیر كی، نووروز بایرامیندا ان یایغین، اویونلاریندان بیریسی " یومورتا دؤیوشدورمك " دیر. بو اویوندا ایكی كیشی بیرر یومورتا آلاراق، اوج-اوجا توققوشدورورلار و هانسینین یومورتاسی قیریلارسا، چاتلارسا، او اودوزموش ساییلیر. شاه عابباسین ان سئودیغی اویونلاردان بیریسی بویموش و شاردئنین یازدیغینا گؤره شاه عابباس نووروز بایراملاریندا امر وئریرمیش كی، ایصفاهان شهرینی چیلچیراقلا بزهسینلر و اؤزو آخشام اوستو بازارا چیخارمیش و بیر گون اؤنجهدن شاهین شهر گزیسینه چیخاجاغینی خبر وئریرمیشلر. شاهین امری ایله بویا چاتمیش، گؤزل گنجلری ماغازالارین ائشیگینده توتارمیش و شاه عابباس هر بیر گنجه یئتیشدیگینده اونونلا یومورتا دؤیوشدورورموش. شاه عابباس هر بیر گنجه یئتیشدیگینده اونونلا یومورتا دؤیوشدورور و اگر اودوزوردوسا موطلق او گنجه بؤیوك بیرهدیه باغیشلارمیش" (عظیمی،2000:71-72)
" قیریم توركلری آراسیندا 12 مارت گونونده (كؤهنه تقویمله - ع.ش.) " آمئل " دئییلیر بو گونده یومورتا پیشیریرلیر. پیشن یومورتا ایله بیر چئشید فالا باخیلاراق، او ایلین نئجه كئچهجگینی تعیین ائدیلمهیه چالیشیلیر. اینانیشا گؤره یورمورتانین ایچی قیسمن بوشسا ویا یاریمسا او ایل قیتلیق اولاجاغینا اینانیلیر. داها سونرا دا " آریشكه(Arişke) " دئییلن تویوق اتی، تویوق سویو، یئرآلما، خمیر و یومورتادان اولوشان یئمك حاضیرلاناراق یئییلیر. " (ییلدیز، 2000:366)
گؤردویوموز كیمی، نووروز بایرامی عرفهسینده یومورتا دؤیوشدورمك و قاتار قویماق گئنیش یاییلمیش بیر عادت ایدی. بو زامان چوخلو یومورتا سینیر. سینمیش یومورتانی ایسه اوزون مودت ساخلاماق مومكون دئییلدی. محض بونا گؤره ده یومورتادان چوخلو چئشیدده یئمكلر حاضیرلانیردی. مثلا، قایغاناق، باللی قایغاناق، یومورتا یاغا سالما، چیرپما، سیلكمه، قووورمالی چیرپما، سویوتما، كولده كاباب و س.
حتّی باجا-باجا گزنلرین ان حؤرمتلیسینه، نیشانلی اوغلانلارا دا بویانمیش یومورتا هدیه وئرردیلر.
6. لودینگیررا یازیر: "بو آرا بونو سؤیلهمكدن كئچمهیهجگم، بیز اوزان روحلو بیر میللتیك، هر حالدا هر قونونو شئعیر شكلینده یازماقدان چوخ خوشلانیریق" (جیگ، 2000:21).
بو گونون اؤزونده ده دونیانین اكثر خالقلاری توركلری شاعیر خالق كیمی تانیییر.
7. لودینگیرران یازیر: " ...تانری طرفیندن سئچیلمیش بیر اولوس اولدوغوموزدان قوشقوم یوخ حتی اتالاریمیزدان گلن بیر سؤزه گؤره بیز سومئرلیلر" یئر اوزونون دوزو" ایمیشیك" (جیگ، 2000:21).
پئیغمبریمیز محمد(ص) حاقیندا حدیثلرده دئییلیر: " توركلر سیزه توخونمادیقجا سیز اونلارا توخونمایین، چونكی اونلار چوخ خشین (توند، دؤیوشكن) طبیعتلی میللتدیرلر. " و یا باشقا بیر حدیثده دئییلیر: " حربلر، فیتنه-فساد آرتدیقجا آللاه بو اومّته بیر اوردو یوللایاجاقدیر. اونلار آتا مینمكده عربلردن داها اوستون، سیلاح ایشلتمكده اونلاردان داها ماهیردیرلر. آللاه بو دینی اونلار واسیطهسیله تزه دن یوكسلدهجكدیر. " (آلتایلی، 2000: 5)
سومئرلردن گونوموزه دك نووروز مراسیمینده شامانچیلیق ایزلری
قاراپاپاقلارین یئنی ایلی قئید ائتمهلریندن آیدین گؤرونور كی، اونلارین مراسیملری بایات، قایی، قاجار، افشار و ب. بویلاری نووروز بایرامیندان او قدر ده فرقلنمیر. اونلار دا چرشنبهلری قئید ائدیر، تونقال قالاییر، سو اوستوندن آتلانیر، قولاق فالینا چیخیر و س. بوتون بو اوخشارلیقلاری سادالاییب واختینیزی آلمایاجاغیق. قاراپاپاقلاردا فرقلی گؤروننلره دیقتی جلب ائتمهیه چالیشاجاغیق. بونلاردان بیریسینی " كولفه ایله دانیشماق " ، او بیریسینی ایسه روحلارا " قوش كیمی موناسیبت بسلهمك " آدلاندیراجاغیق.
" چرشنبه آخشامی (قاراپاپاقلار یاشایان بؤلگهلرده بو گونه " تك گونو " ده دئییلیر) قارانلیق باسان كیمی بیر نفر نیسبتن اوركلی قادین ائوین تندیر دامینا گئدر، كولفهنین قارشیسیندا دوروب دئیرمیش: " آی باجیخانیم، حاجی كریم ساغ اولسون، منه قارداشیمدان، آتامدان بیر خبر... " گویا بو زامان كولفهدن سس گلرمیش. همین قادین نیت ائدیب یاتارمیش. اگر یاخشی یوخو گؤرسه، اونون نیتی قبول ائدیلمیش ساییلارمیش " . (صمیمی،:3)
بورادا بیر مسلهیه دیقت یئتیرك. ایستر آغبابادا، ایستر گؤیچه ده، ایستر نقدهده تندیر تورپاغا باسیریلمیش، یعنی یئرین ایچینده اولور. كولفه ایسه تندیرده یانمایا شراییط یارادیر. یعنی اورانی هاوا ایله تامین ائدن بیر لولهدیر. سانكی كولفه یئر آلتینا اوزانمیش بیر یولدور.
اینسانلارین نیت ائدیب كولفهیه سؤزلرینی دئمهسی اونلارین یئر آلتی دونیانین وارلیغینا اینانجیندان خبر وئرمیرمی؟ زامانیندان قالماییب كی؟!
آخی قاملارا - شامانلارا گؤره روحلار هم ده یئر آلتیندا یاشاییرلار. یئر آلتیندا یاشایان روحلارا سؤزونو، سسینی چاتدیرماق اوچون كولفه، یعنی تندیرین لولهسی بیر واسیطه حساب ائدیلمیرمی؟!
" قدیم تورك اینامیندا یئرین بیر گون یاریلاجاغی، گؤیون اوچاجاغی فیكری حاكیمدیر. " گؤی اؤز ائكسینی توركون " اوجاق " ، " یووا " ، " یورد " دئدیگی بارناغیندا، یعنی چادیرین قورغوسوندا تاپمیشدیر.چادیرین قوببهسینین اورتاسیندا اولان و موقدّس ساییلان اوجاغین دومانینین چیخدیغی باشا ویا نفسلیك، عئینی واختدا گؤیون زیروهسیله، یعنی تانرییلا بیرباشا علاقهیه ده ایمكان یارادیردی....
توركلر كایناتی سیلیندر شكیللی و قوببهلی بیر خاقان اوتاغینا اوخشاتمیشلار. كاینات گؤیتورك و اویغور خاقانلیقلاری دؤورونده ده سیلیندرشكیللی، قوببهلی حؤكمدار اوتاغینا اوخشادیلیردی. داها دوغروسو، خاقانین اَیلشدیگی اوتاق قوببهیه اوخشادیلاراق تیكیلیردی. كورقانلارین دا قوببهلی شكیلده قورولماسی هئچ ده تصادوفی دئییل. قیپچاقلاردا كورقانلارین موقدس ساییلماسی و اونلارین یانیندا دایانیب تانرییا دوعا ائدیلمهسی كئچمیشلرده موقدس حساب ائدیلن اولو داغلاردا گؤی تانرییا دوعا ائدیب قوربان كسن، نذیر وئرن آتالاریمزین میراثینیین داوامینین ایفادهسیدیر. تورك باریناغی اولان چادیرین تاوانینین قوببه شكییلده تیكیلیب گؤیه اوخشادیلماسی اونا اولولوق صیفتینی قازاندیرماق فیكریندن بهرهلهنیردی.
قازاخ و قیرغیزلاردا، ائلجه ده قاراپاپاقلاردا بؤركلرینین یوخارییا ساری اوزاناراق داغ شكلینی آلماسی و نازیلهرك یوكسلمهسی ده اولولاماغین موشخصلهمهسی، اؤزگه بیر ایفادهدیر. هون و گؤیتورك دؤورونده گؤرولن كئچه چادیرلارین قوببهسینین اورتاسیندا هم ایچری ایشیق دوشسون، هم ده اوجاغین دومانی ائشییه چیخسین دئیه بیر دئشیك آچیلدیغی بیلینمكدهدیر. قیپچاقلارین كورقانلاری موقدس داغلارا اوخشاتماغی و كورقانین تپهسینده كرپیجله چادیرین تاوانینا اوخشار قوببه یاراتمالاری دا اولولاماغین اؤزگه بیر نومونهسیدیر. قدیم توركلره گؤره چادیرین قوببهسینین اوستونده قویولان باجا تانری ایله علاقه ، تانریدان موژده آلماق واسیطهسی ایدی. " (التایلی.:5-6)
20-جی یوزایلین ایكینجی یاریسنادك گؤیچه ده، آغبابادا، ایغدیر و باشقا بؤلگهلرده تیكیلن ائو داملارینین دا اوستو چادیر قوببهسی كیمی اولور و اورادا باجا قویولوردو. نووروز بایرامیندا شال ساللاماق، قورشاق آتماق، توربا گزدیرمك، ایفادهلری ایله یاناشی، بیر " باجا-باجا گزمك " ایفادهسی ده وار.باجادان شال، توربا ساللایاراق پای آلینیر. ائو صاحیبی سانكی شخصی آداما دئییل، پایی تانرییا وئریر.
گؤردویوموز كیمی، باجا گؤی تانریسی ایله علاقه واسیطهسی اولدوغو كیمی، كولفه ده یئرالتی دونیا ایله علاقه واسیطهسی ساییلیرمیش.
باشقا بیر میثال: - روحلار حاقیندا اكثر دینلرده گئنیش بیلگیلر وار. قاراپاپاقلار دا 700-800 ایلدن بعضی ایسلامی قبول ائتسهلر ده، اونلارین نووروز بایرامیندا روحلارا موناسیبتی شامانچیلیقداكی موناسیبته اوخشاییر. قاراپاپاقلاردا نووروز بایرامینین آخیرینجی چرشنبهسینده دوغمالارینی یولوخماغا گلمیش روحلار قوش كیمی تصوور ائدیلیر. همین آخشام اساسن اؤلو بایرامی كیمی قئید ائدیلیر. مث: " اؤلو بایرامی نووروز بایرامینین آخیرینجی چرشنبهسی اولور. اؤلو بایرامینا كیمی ائو-ائشیك تمیزله نیر، یورغان-دؤشك ائشییه تؤكولور. تندیر دامینین توفارراری خال-خال اوننانیر. اََوین داملاری هامارلانیر. بایرام گونو اَوده یاخجی یئمی، چؤری پیشیر، یئددی جور مئر-مئیوه آلینیر. گونورتا كیمین تزه اؤلوسو وارسا، ییغیلیف قبرینین اوسته گئدیف آغلیییللار. سورا اَوه گلیف یاخچی یئمی وئریللر. آخشاما یاخین پوتون اَولرده یاخچی حالوا چالیللار، آش پیشیریرلر. بونو اونا گؤره ائدیرلر كی، اؤلولرین روحو اَوه گلنده پیس اولوف گئتمهسین، شاد گئتسین. اؤلولرین روحو آخشام شر توشمهمیش گلیف گئدیر. گری بو واخت اَودن قوخو چیخا " .
باشقا بیر متنده ایسه بو مراسیم بیر آز دا دقیقلشدیریلیر: " آخیرینجی تك گونو هر ائوده-اوجاقدا قازان آسیلار، اولو بابالار یاد ائدیلردی. چونكی بو گون اولو بابالارین روحلاری باجایا دولانار، ائوه دیقت یئتیرر، ائوده بو واخت قازان آسیلماماسی، های-كوی ائوین اطرافینا دولانان اولو بابانین روحونا خوش گلمه دیگیندن او پئریكیر، بیر ده اؤز اوجاغینین باشینا دولانماغا گلمیر. " (سمیمی، :7)
روحون قوش كیمی تصویر اولونماسی یالنیز قاقاپاپاقلار یاشایان بؤلگهلرده دئییل توركلرین یاشادیغی اكثر بؤلگهلرده موشاهیده ائدیلیر. آراشدیریسی گوللو یولوغلو یازیر: " تیوا توركلرینین اینامینا گؤره جان(سونئزین/ sünezin) موختلیف قوشلارا...چئوریله بیلیر... " ملیك محمد " ناغیلی و اونون عایید اولدوغو باشقا تورك واریانتلاریندا دا جانین قوشا چئوریلمهسینین شاهیدی اولوروق.جانین قوش جیلدینده اولماسی اینامی ائل بایاتیلاریندا بو گون ده قالماقدادیر:
من آشیق یارا جانیم،
زای ائتدی یارا جانیم.
توتون قویون قفسه،
گؤندرین یارا جانیم.
گؤروندویو كیمی بایاتی... جان اوستونده اولان آدامین دیلیندن اوخونور....سون آرزوسو بودور كی،او اؤلندن سونرا چیخان جانینی (قوشو) توتوب قفسه قاتسینلار و یارینا گؤندرسینلر " (یول اوغلو،1999:119)
قاراپاپاقلار یاشایان بعضی بؤلگهلرده كولك چرشنبهسی آدلاندیریلان چرشنبه آخشامی آش، خشیل بیشیریب دامین اوستونه، قالاق باشینا قویارلار. قوش گلیب نیت اوچون قویولموش آشدان، خشیلدن هانسی طرفه آپارسا، نیت ائدن اینسان سئوگیلیسینی، بوتاسینی همن طرفده آختاراردی. (شامیل،: 3)
قوبوستان قایا اوستو تصویرلرینده ایلباشی
قاراپاپاق قاراباش پارالئلی بیزه ایمكان وئریر كی، " نووروز بایرامینین فارسلارین تاثیری آلتیندا توركلرین قئید ائتدیگی " حؤكمونو وئرنلره بیر آز دیقتلی اولمالاری گركلیگینی خاطیرلاداق. بئله كی، سون ایللر باكینین 60 كیلومئترلیگیندهكی قوبوستان یازیلی داشلاری آراشدیریجیلارین دیقتینی اؤزونه چكیر. بو قایا اوستو رسم و یازیلاردا باهارین گلیشینی عكس ائتدیرن تصویرلرین اولدوغونو سؤیلهین آراشدیریجیلارین سایی گوندن گونه آرتیر. بیز ایسه همین آراشدیریجیلاردان اونلاردان یالنیز بیرینی - مرحوم دوسئنت حیكمت محمدزادهنین فیكیرلری ایله سیزلری تانیش ائتمكله یئترلهنیریك. تئخنیكا عئلملری نامیزه دی، ائلئكترونیكانین نظری اساسلارینی اؤیرنن آراشدیریجی حیكمت محمدزاده یازیر: " گؤروندویو كیمی، یازیلی داغداكی (موللیف قوبوستانداكی یازیلیداغی نظرده توتور - ع.ش.) 14 نؤمرهلی قایانین اوزرینده نووروزون گلیشی صحنهسی عكس اولونموشدور: گونش قوچ بورجونه داخیل اولور، اولجه بوغا، سونرا ایسه مارال بورجلری اوفوقدن چكیلیب یوخ اولورلار. اللرینی یوخاری قالدیرمیش بوینوزلو آنتروقومورف تصویری ایسه (II) قوچ بورجو اوبرازیندا تصویر اولونان گؤیون-تانرینین اؤزودور.
اوزونو قارا رنگلی مارالا (12) توتان تانری اللرینی یوخاری قالدیریب هر ایكی الی ایله مارالی قورخوداراق، اونو قووور و بئله لیكله یئنی ایلین اوغورلو گلیشینی تامین ائدیر.
گؤروندویو كیمی، هله بیرینجی مینیللیگین اورتالاریندا یازیلیداشدا نووروزون گلیشینی عكس ائتدیرن اینسانلار گؤی حاقیندا اطرافلی آسترونومیك بیلگیلره مالیك اولموشلار " . (محمدزاده، 2000:120)
سونوج
بوتون بونلار اونو گؤستریر كی، قاراپاپاقلار نووروز بایرامینی قئید ائدركن اسكی چاغلارداكی اینانجلاردان بو گون ده ایستیفاده ائدیرلر. قاملید اینانجلارینین نووروزلا چوغلاشماسی هئچ ده تصادوفی دئییل. بو گونون اؤزونده ده تووالیلار، آلتایلیلار بیزیم نووروز بایرامی كیمی قئید ائتدیگیمیز بایراما " چیلدایاك بایرامی/ Çildayak bayramı " ، " ییلباشی " ایله یاناشی، " كاملیك بایرامی/ Kamlık bayramı " دا دئییرلر.(یوگوسئوا،2000:166)
" سومئر و تورك دیللرینین تاریخی ایلگیسی " نی آراشدیران پوفئسسور عوثمان نئدیم تونا یازیر:
" توركلرین ان آز م. اؤ. 3500 لرده توركیهنین دوغو بؤلگهسینده بولوندوغو تثبیت ائدیلمیشدیر...
تورك دیلینین زامانیمیزدان 5500 ییل اؤنجئ موسقیل و ایكی قوللو بیر دیل اولاراق وارلیغی ایثباتلانمیشدیر. اگر دوغوشدان سومئرلرله تماسدا گلدیكلری زامانا قدركی چؤزولمه خیزی ثابیت ایسه، ایلك توركجه و یا آنا توركجهنین موعظّم بیر زامان اؤنجه یاشامیش اولماسی گركیر. بو سونوج بنیم ... ایلهری سوردویوم " یاشی ان پینتی حئسابلارا گؤره 8500-دور " (س. 52-55) ایفادهمله قارشیلاشدیریلا بیلیر. ایندی، بو رقم دوغرولانماقدادیر. چونكو آنا توركجهدن آنا دوغو و باتی توركجه یه قدر گئچن زامانی دا حئسابا قاتساق بو دؤوردن زامانیمیزا قدر كئچن 5500 ایلین ایكییه قاتیلماسی مومكوندور.
بوگون، یاشایان دونیا دیللری آراسیندا، ان اسكی یازیلی بلگهلره صاحیب اولان دیل، تورك دیلیدیر. بونلار، چیوی یازیلی سومئرجه تابلئتلردهكی آلینتی كلمهلردیر " . (تونا،1997:49)
تانینمیش شومئرولوق عوثمان نئدیم تونانین دیل تاریخی اوزرینده آپاردیغی آراشدیرمالاردان گلدیگی قناعتله بیزیم ائتنوقرافیك ماتئریاللار اساسیندا الده ائتدیگیمیز نتیجهلر اویغوندور.
سونوج اولاراق دئیه بیلریك كی، دونیا ایله نه قدر قایناییب-قاریشساق دا، قونشو خالقلاردان نه قدر اؤیرنسك ده، داورانیشیمیزدا، دانیشیغیمیزدا، مراسیملریمیزده اوزاق كئچمیشیمیزدن نییسه یاشادیریق. سون یوزایللیكلرده روسیانین تحریكی ایله ائرمنیلر موسلمانلاری یورد-یووالاریندان بیر نئچه دفعه دیدرگین سالیب، سویقیریمینا معروض قویسا دا قاراباشلار 1988-جی ایلهدك ایندیكی ائرمنیستان رئسپوبلیكاسینین كافان رایونونون زئیوه، باهارلی، قوووشوق و ب. كندلرینده و ه. آخوندووون یازدیغی كیمی " قاراباشلی قبیلهسی ایندیكی قاراباشلی آدلی قدیمدن خارابالیغا چئوریلمیش یئرده(ایندیكی قوبادلی رایونونون اراضیسی-ع.ش) یاشاییردیلار. (اخوندوو، 2003:7). خاطیرهلریم.آذربایجان میللی ائنسیكلوپئدییا نشریاتی، باكی بو كیچیك، بلكه ده ایلك باخیشدا دیقتی چكمهین دئتاللاردا خالقیمیزین تاریخی یولونا ایشیق سالا بیلهجك، ایپ اوجو اولا بیله جك ایزلر گیزله نیب.
قایناقلار
آخوندوو، ا. (2003) خاطیرهلریم. آذربایجان میللی ائنسیكلوپئدییا نشریاتی، باكی.
آلتایلی، س. آذربایجان توركجهسینده ایشله دیلن بعضی دئییملرین تاریخی و سوسیولژی خاراكتئری. 2003-جو ایلین یانوارین 9-11-دباكیدا كوچیریلن " اورتاق تورك كئچمیشیندن اورتاق تورك گلهجگینه " مؤوضوسوندا اولوسلاراراسی فولكلور كونفرانسینداكی معروضهسی.
آلتایلی، س. (2000) اؤن سؤز یئرینه. علی شامیل. تانیدیغیم اینسانلار. باكی.
آسلانوو، ائ. (1984) ائل-اوبا اویونو، خالق تاماشاسی. " ایشیق " نشریاتی. باكی.
آذربایجان فولكلور آنتولوگییاسی. (توپلایانی و ترتیب ائدنی اهلیمان آخوندوو). (1968) بیرینجی كیتاب. " آذربایجان SSR ائا نشریاتی " ، باكی.
آذربایجان فولكلور آنتولوگییاسی. آغبابا فولكلورو.(توپلایانی او ترتیب ائدنی سوجددین آغبابالی) (1997) اوچ جیلد. آذرنشر. باكی.
آذربایجان سووئت ائنسیكلوپئدییاسی. (1979) اوچ جیلد. باكی.
عظیمی، حكیمه (2000) " نووروز تؤرهنی و آذربایجانلیلار آراسیندا ایجرا اولونماسی. تورك دونیاسیندا نووروز .(اوچونجو اولوسلاراراسی بیلغی شؤلنی) 18-20 مارت 1999 ائلازیغ آتاتورك كولتور مركزی باشكانلیغی. آنكارا. بابایئو ای. افندییئو پ. (1970) آذربایجان شیفاهی خالق ادبیاتی. باكی
دونیا خالقلاری (ئنسیكلوپئدیك معلومات كیتابی) (1998) آئ نشریاتی، باكی.
الكورلی، عزیز. (2000). قربی آذربایجان.ایكینجی كیتاب.(زنگیباسار، گرنیباسار، قیرخبولاق ماحاللاری) " آغریداغ " نشریاتی، باكی.
جیگ، معزز ایلمییه. (2000). شومئرلی لودینگیررا (كئچمیشه دؤنوك بیلیم كورگو). 3. باسیم آنالیز باسیم یایین تاساریم اویغولاما لتد . شتی. بئی اوغلو - ایستانبول. مارت.
كیرزی اوغلو ف. (1953) قارص تاریخی، ایسیل مئتبئئسی، ایستانبول
كیرزی اوغلو (1992) قیپجاقلار، تورك تاریخ قورومو یایینلاری، آنكارا
كیرزی اوغلو (1972) قاراپاپاقلار. ارضروم.
محمدزاده، حیكمت. (2000) " كیتابی-دده قورقود و سویكؤكوموزون قایناقلاری " . باكی.
تونا، عوثمان نئدیم (1997) سومئر و تورك دیللرینین تاریخی ایلگیسی ایله تورك دیلینین یاشی مسلهسی. آنكارا.
صمیمینی، تاجیر شخصی آرخیوینده. نووروز مراسیملری (ماكینا یازیسی) ص. 3.
سولئیمانوو، اولژاس. (1993) آز-یا.
شامیل،علی. بو روایتین گؤیچه و نقده بؤلگهسیندن توپلانمیش واریانتلاری دا مؤلیفین شخصی آرخیوینده وار.
Şopen İ. (1852.) İstoriçeskiy pamətnik sostoəniə Armənskoy oblast (Grivanskoy qubernii) v gpoxu prisoedineniə k Rossiyskoy imperii, SPB.Azərbaycan Dömlət Nəşriyyatı,Bakı.
ییلدیز، ناجییه (2000) " قیریم توركلرینده نووروز " تورك دونیاسیندا نووروز .(اوچونجو اولوسلاراراسی بیلغی شؤلنی) 18-20 مارت 1999 ائلازیغ آتاتورك كولتور مركزی باشكانلیغی. آنكارا.
یول اوغلو،گوللو. (1999) دده قورقود یاشی. یئنی نشریات ائوی. باكی.
یوقوسئوا، نادیا. (2000) آلتای توركمنلرینده خاكاسلاردا جیلدایاك. اولوسلاراراسی نووروز سیمپوزیومو بیلدیریلری 21-23 مارت 2000، آنكارا.


text:
آیدین شافاق 184
بو دانیشیق تبریزده یاشایان ده یرلی موسیقی چی، اوستاد آشیق «چنگیز مهدی پور»لا، شنبه گونو 26 دسامبر 2015 -ینجی ایلده آیدین شافاق ایچین آپاریلیب. بو دانیشیق اوزون و مفصل اولدوغو اوچون، آیدین شافاقین 182-نجی سایی سیندان باشلانیب و نئچه سایی یا قدر سوره جکدیر.
دانیشیق آپارانلار: ترانه ناظری، لیلی خاقانی
بو موصاحبه اوچ سایی بوندان اؤنجه دن ایندییه قدر سوروب و گلن سایی لارا قدرده دوام ائدجک.
اوچونجو بؤلوم:
اوستاد دئییلیر سیز سازین سیملرینده ده بعضی دئییشیکلیک لر ائدیب سینیز؛ بو حاقدا بیزه صؤحبت ائده بیلیرمی سینیز؟
ساز، اوچ سیم قروپوندان عبارتدیر و اوچ- اوچ اولاراق کؤکلنیر و مؤوجود شرط اساسیندا هابئله چالغیچیلارین سلیقه سینه گؤره اونون سیم ساییسی 7، 9 و 11 اولابیلر. یوخاری سیملر « دو» ثابت نوتاسینا کؤکلنیر. اورتا سیملر کوک سیم اولاراق مختلف "ر"، "می"، "فا"، "سول"، "لا" و "سی" کوکلرینه تنظیم لنیر. آشاغی سیملر ایسه "ر" ثابت نوتاسینا کؤکلنیر.
سازین فیزیکی قورولوشو ساحه سینده آپاردیغیم تدقیقاتدا، اساسا بئله بیر نتیجه یه یئتیشدیم کی، یوخاری و اورتا تئللره یدَک بیر بَم سیمی آرتیرماقلا، سازین دییاپازونو 1 اوکتاوا و 5 نوتادان 2 اوکتاوا و 5 نوتایا یوکسه له بیلر.
بو دئیشمه نین فایداسی بوندان عبارتدیرکی، بوندان سونرا سازین هر اوچ تئل یا سیمینین اوزرینده مئلودییا ایجرا ائتمک ممکندور( بوندان اؤنجه یالنیز آشاغی سیم قروپو اوزرینده مئلودییا ایجرا ائدیلیردی). بوندان علاوه، سازین قورولوشونداکی ایرلیلهمه و تکامول، آشیق هاوالاری اوچون یازیلان یئنی آکورد و هارمونیالارا دا سبب اولور و اونلارین ایجراسینی مومکون حالا گتیریر. بونونلا یاناشی اولاراق باشقا خالقلارین موسیقی سینین ایجراسی اوچون بؤیوک امکان یارانیر.
سازین سس سیستئمی آوروپا موسیقیسینین سس سیستئمی کیمی اُکتاوادا، 7 دیاتونیک و 12 خروماتیک پردهدهن عبارتدیر.
سازین سیم لرینده دئییشیکلیک ائتمیشم. سازدا 9 و یا 11 بعضا ده 12 یادا هر نئچه سیم کؤک لنسه ده، اصلینده سازین اوچ سیمی وار و بو سیملرین هراوچو بیر قوروپ اولاراق کؤکلنیر. هر قوروپ سیمه بیر سس دوشور یعنی هر بیر سیمه ایکی یا اوچ سیم کومک گلیب. سازدا او اوچ اصل سس (ر- سل – دو) سسی دیر کی سازین عمومی کؤکودور. قدیم اونا قاری کؤک یا شاه پرده کؤکی دئیردیلر. ایندی بیز او کؤکه سل کؤکو دئییریک. بو اوچ سسین هربیرینه نئچه سیم آرتیرماقلا هم سسین چوخالماسینا همده میضرابین ایفا تئکنیکاسینا سبب اولموشدور. اصلینده سازین اؤزونون مخصوص میضراب تئکنیکاسی وار. همین تئکنیکا «داراما مضراب» دیر کی یالنیز سازا عایید دیر کی آشیق هاوالارینین ایفاسیندادا چوخ استفاده اولونور. یعنی اونو تار دا یا باشقا موسیقی آلت لرینده گؤرمک اولماز. سیم لرین تعدادینین چوخ اولماسی دا بونا گؤره دی . یوخسا اونا 9 یا 11 و حتی 20 سیم ده قوشاسان اصلینده اوچ سیم دی. او اوچ سیمده «ر» و «دو» ثابیت دی آمما وسط سیم، «سل»، کؤک سیمی دیر. یعنی او بوتون سسلره، (دو- ر – می- فا- سل- لا- سی)، کؤک اولا بیلر. اما «ر» و «دو» ثابت سیم دی. تار دا «دو» و «سل» ثابتدی امما اوسته کی سیم دئییشه بیلر. سازین امکانی بیرآز دا تار دان گئنیشدی. تار دا عمومی کؤک، (دو- سل - دو) اولدوغو کیمی، ساز دا ایسه (ر- سل – دو)عمومی کؤک آدلانیر؛ یعنی اوندان بیر سس داها آرتیقدی. دئمهلییم کی کئچمیشدن سازین بوتون سیملری 18 یا 20 نومرهلی اؤلچوسونده اولوب. منجه بیر سازین بوتون سیملرینین بیر اؤلچوده اولماسی، اونون یئنیلشمسینه و یا کؤندَمه گلمهسینه مانع اولا بیلر. آنجاق من یوخاری قوروپ یعنی«دو» سیملرین ان اوست سیمینین یئرینه بیر قالین بم سیم و اورتا سیملرده یعنی« سل» سیملرین ان اوست سیمینین یئرینه باشقا بیر 25 نومره لی بم سیم باغلایاراق، بو ایکی سیمین کؤکلری 20 نومره لی سیملردن بیر اوکتاوا آشاغی (بمه) کؤک اولدوغو و بو دئییشمهنین نتیجهسی سازین سس سیستیمینه بیر اوکتاوا سسین آرتیریلماسینا سبب اولموشدور. بیزیم سازیمیزدا، آشیق موسیقیمیزده جغرافی باخیمیندان یاشادیغیمیز موحیطین و طبیعتین تاثیری آلتیندا، نئجه دئییم، بیرجور ارککلیک حیسّی وار. او حیسّین قوُرونماسینی و یاشانماسینی نظرده آلاراق آشاغی قوروپ « ر» سیملرینه ال وورمادیم کی آشیق موسیقی-سینین سوی کؤکو یا ماهییتی دئییشیلمهسین .
من بو ایکی دئییشیکلیک نتیجه سینده سازا 8 سس آرتیرمیشام. سازدا بیر اوکتاوا 5 نت واریدی، امما ایندی ایکی اکتاوا 5 نت اولوبدور، اصلینده سس دیاپازونو و یا سس ایمکانی چوخالیب. بیزیم سازدا تقریبا 12 سس واریدی، من اونو 20 سسه یئتیرمیشم. ایندی آکورد توتدوغوموز زامان، سسلنمهلر ده اویغونلاشیب، هم ده سازین سسینین جیرلیغی (تیزلیغی) آلینیب و مولایم لشدیریلیب. منجه بو ایشین سازدا گؤرولمهسی گرکن بؤیوک بیر ایش ایدی. بوردا سازین قالیجی اولماسینا اینانمایان آداملارین جوابیندا دئمک ایستیرم کی بو ساز چوخ قابلییت لی بیر سازدیر. بیرگون ژاپوندا منی شهرداری طرفیندن ساز موزه سینه آپاردیلار. اوردا 3500 جور اسکی دن قالمیش موسیقی آلتلرینین ساخلانیلماسینا یاخیندان شاهید اولدوم.
اوردا قوپوز دا وارمی ایدی؟
یوخویدو! مندن بیر سازآلیب اورایا قویدولار.
بوگون اوردا اولان سازلارین 250 یا 300 دن چوخو صحنه ده دئییل. نییه بو سازلار آرادان گئدیب؟ بعضی سازلارین بوگون صحنه لرده اولماماسینین و یا ایجرا اولونماماسینین علمی دلیللری وار. میثال اولاراق بونلاردا سرعت، سکوت، نوانسلاری و... ایجرا ائتمه ایمکانی اولماییب و بئله-بئله شئیلر باعث اولوب زامان ایله آیاقلاشا بیلمهییب، گئت- گئده کنارا قویولوب؛ آمما ایندی بیزیم بو سازی مین ایل سونرا دا ایستیفاده ائتمک اولار. اصلینده بو ساز اولدوغو کیمی تبلیغ اولونماییب. بو سازین منسوب اولدوغو میللت، اونو تانیتدیرا بیلمه ییبدیر. بو سازین ایفا قابلیتی چوخ گوجلو و داهی بسته کار «اوزئییر حاجی بهی اووف» دئمیشکن تکلییینده بیر ارکستردیر. اونو تار کیمی چالماق اولار، گیتارداکی ایشلری گؤرمک اولار. یعنی ساز بیر نئچه موسیقی آلتینین ایشین گؤره بیلر؛ امما تار و حتی پیانو سازین ایشین گؤره بیلمز.
سیز آشیق موسیقی سیندن سونرا، آذربایجان موسیقی سینین او بیری ژانرلارینادا فیکرلشیرمیسینیز؟
من بو صنعته ایلک دفعه گلدیییم زامان سادهجه بیر ساز ایفاچیسی اولماق مقصدی ایله ایشه باشلادیم. اؤنجه آشیق موسیقیسین، سونرادا خالق ماهنیلارین سازدا ایفا ائتدیییمده، سازین ایفا قابلییتینین چوخ موکممل اولدوغونو دوشوندوم. سونوندا بئله بیر قرارا گلدیم کی آشیق موسیقی آلت لرینین آنسامبولو ترکیبینده تک آشیق موسیقی سی، خالق ماهنیلاری، موغام و... یوخ بلکه بوتون دونیا موسیقیلرین ایفا ائتمک مومکوندور. بیلیرسینیز کی تار و یا کامانچا یوخ ایکن، موغام موسیقیسی آشیق موسیقیسینین ایچینده یاشییبدی. میثال اولاراق، دوقّوز ریتمیک موغاملاریمیز: کسمه شیکسته، شیروان شیکسته، هراتی، قاراباغ شکستهسی، مانی، عثمانی، آرازباری و .... بونلارین هامیسی اسکی زمانلاردا آشیق موسیقیسی اولموشلار کی ایندی ریتمیک موغام آدیلا موغام صنعتینده ایستیفاده اولونور. هله بونلار کیمی هاوالار آشیق صنعتینده چوخ وارایدی کی اونلاردان دوققوزون گؤتوروب ایستیفاده ائدیرلر. چوخ تاسّوف کی باکیدا بو صنعتینن باغلی بعضی یوخاریدا اوتوران شخص لر! پیس بیر فیکیر اورتالیغا قویوبلار کی سازدا آشیق هاوالاریندان باشقا هئچ بیر موسیقی ایفا اولونماسین. نئجه اولور کی خاریجی موسیقی آلت لرینده او جوملهدن پیانو، ویولون، کلارینت و... موغام ایفا ائتمک اولور، آمما آذربایجان موسیقیسین اؤز سوی و کؤکوندن اولان موسیقی آلتینده ایفا ائتمک یاساق اولور؟! داها بوندان پیس بیر ایش اولابیلمز! آذربایجانین اؤز ایچینده سازی یا آشیق صنعتینی بوقدر آشاغیلاما اینصاف دئییل. من ایللر بؤیو بو آداملارلا آتیشیرام. هر زامان دا اؤز ایشیمی گؤرموشم و یئنهده گؤرهجهیم. من قارانقوش کنسرتیمده هم ووُکال موسیقی-سی، هم آشیق موسیقیسی، هم موغام، همده خالق ماهنیلاریندان ایستیفاده ائلهمیشم. بوتون میللتلر اؤز موسیقی آلت لریندن بئله استفاده ائدرلر. منیم قصدیم آشیق موسیقی سین، موغام صنعتین، تصنیف لریمیزی، خالق ماهنیلاریمیزی بیر-بیریله باریشدیرماقدیر. بونلارین هامیسی بیزیم موسیقیمیزدیر. مثلا ساری بولبول آشیق موسیقیسیندن گؤتورولوب. اصلینده ساری بولبول دوبیتی آشیق موسیقینین دوبیتی سیدیر. یا مثلا کسمه شیکسته، دیلقم هاواسینین واریاسیونودور. بونلار بوجور گلیب اولوب خالق ماهنیسی. ایندی اونی سازدان آییرماق و یاخود باشقا بیر ژانر آدیلا اؤزوموزدن اوزاقلاشدیرماق دوزگون بیر فیکیردئییل. یعنی بوسؤزو دئین، سازین ایفا قابیلیییتیندن خبری یوخدور. بونا گؤرهده آذربایجانین بوتون موسیقی سی بو سازدا ایفا اولمالیدیر.
آردینی گلن سایی دا اوخویون