text:
اویان نیوز:
یازان: دوقتور حسین محمدخانی (گونئیلی)
سونان: مهدی نعیمی
دونیایا هر گلن گئدر آنجــــاق وطـــن یاشار میلّییتین، ائلیـن و دییـارین سئون یاشـار
یوردون، ائلین یاشارسا، گولوم سن ده زیندهسن خلقین سئویب، اوجالدان آدام دائیمَن یاشار
پروفئسور دوکتور زهتابی
اونودولماز، دونیا شؤهرتلی بؤیوک عالیملردن بیری ده، آدلیم یازیچی و شاعیر، پروفئسور دوکتور محمدتقی زهتابیدیرکی، بوتون آزربایجانلی و ایران تورکلری و حتی تورک دیللی دونیا خلقلری ایچینده بؤیوک حؤرمته مالیکدیر. او، صفالی میشوو داغینین اتگینده یئرلشن، شئیخ محمود شبسترینین، دوْغما یوردو اوْلان شهرده آذر آیینین ۲۲ سینده، هیجری شمسی۱۳۰۲- جی ایلده آنادان اوْلدو. ۱۳۰۹-جو ایلده شبسترده یئنی آچیلمیش دؤولتی مدرسهده، ایلک تحصیلینی باشلادی، ۱۳۲۰-جی ایلده شهریور آیینین اوچونده قیزیل اوْردو ایرانا گلن زامان تبریزده، دانیشسرایا داخیل اوْلوب، ۱۳۲۲-جی ایلده فیردوسی آدینا اوْرتا مکتبده ۱۲-جی کلاسی فارس دیلی- ادبییاتی اوزره بیتیردیکدن سوْنرا، «روشدییّه» و «ادب» اوْرتا مکتبلرینده موعلّیملیک ائتمهیه باشلادی.
۱۳۲۰-۱۳۲۴-جو ایللرده تبریزده «حاج یوسف شعار»ین کلاسلاریندا عرب دیلینی، همین شهرده کاتولیکلرین کلیساسیندا «میسیو ژوْزِف» آدلی اؤیرتمندن فرانسه دیلینی اؤیرنیر.
۱۳۲۴- جو ایلده ساوئتلر بیرلییی(اتحاد جماهیر شوروی) دؤلتی باکی بیلیم یوردوندا اوْخوتماق اوچون ایراندان ۴۰۰ طلبه قبول ائدهجگینی، تورکییه دؤولتیایسه ایستانبولدا اوْخوتماغا ۴۰۰ طلبه قبول ائدهجهیینی، فرانسه دؤولتی بیروت بیلیم یوردوندا اوْخوتماغا ۷ نفر طلبه قبول ائدهجهیینی بیلدیریر.
عئلمینی درینلتمک ایستهین زهتابی بو بیلدیریلره گؤره سئوینیر، بو بیلیم یوردلاریندا اوْخوماغا عریضهلر یازیر؛ آمما تبریزین «مدنیت و معاریف ایدارهسی»:- سن دانیشسرانی دؤولت خرجیایله اوْخوموشسان، بورادا قالیب درس وئرمکله خیدمت ائتمهلیسن،- دئیه، اوْنا ائشیکده تحصیل آلماق ایجازهسی وئرمیر. بئلهلیکله اوْنیوئرسیتهده اوْخوماق و بیلگین عالیم اوْلماق بیر درین آرزو کیمی اوْنون اورَیینده قالیر.
یاخین قوهوملارینین دئدیگینه گؤره، زهتابینین اوشاقلیق دؤورانیندا دا، کیتاب الیندن دوشمزدی. ۱۳ یاشی وارکن، شئعر دئمهیه باشلاییر، ایلک شئعرلری فارسجا اوْلور، سوْنرالار، تورک شاعیرلرینین شئعرلرینی اوْخودوقجا، خوصوصن میرزاعلی مؤعجوزون شئعرلری اوْندا چوْخ تأثیر قوْیور، او مرحوم اؤزو بئله یازیر:
«اوشاقلیقدا میرزاعلی مؤعجوزون شبستر حیاتینین سون ۶-۵ ایلینده هفته ده اوچ- دؤرد دفعه اوْنو بازاردا، کوچهده گؤروب و مشهور شاعیر کیمی ائحتیرام گؤزو ایله اوْنو سئیر ائدر، شئعرلریندن الده ائدهرک خوصوصی دفتریمه کؤچورردیم، بو ایللرده موشاهیدهلریم نتیجهسینده میرزا علی مؤعجوزدن بیر نئچه خاطیرهم واردیرکی، قئیده آلمیشام. مؤعجوزله علاقهدار بو مسئلهلر شئعر هوسیمین ایلک تمَل داشلارینی قوْیموشدور.
ایبتیدایی دؤولتی مدرسهده اوْخویارکن، آنا دیلینده اوْخوماغی اونوتدوم، چونکی مدرسهده یالنیز فارس دیلینده اوْخویوب- یازماق تبلیغ اوْلونوردو. ۱۳۲۰- جی ایل حاجی میرزا علی شبستری تبریزده آنا دیلینده، آزربایجان قزئتینی بوراخدی و ۴۸ شوماره یایینلادی، بو قزئت واسیطهسیله ایکینجی دفعه آنا دیلیمی اوْخوماغی اؤیرندیم و بیر نئچه شئعریمی اوْندا چاپ ائتدیردیم.»
۱۳۲۲-۱۳۲۴- جو ایللرده «فریاد» و «خاور نو» نشریهلری حسینعلی کاتبی و محمود ترابینین هیمتیایله یاییلیر. گنج شاعیر و یازیچی زهتابینین بیر سیرا شئعرلری و فرانسهدن ترجومهلری بو نشریهلرده یاییلیر. ۱۳۲۴- جو ایلده فیرقه جوانلارینین نشرییهسی ساییلان «جوانلار» نشریهسینده بیر سیرا شئعرلری و مقالهلری چاپ ائدیلیر.
او، ۲۳- یاشیندا تبریزده موعلّیم ایشلهدیگی زماندا آذربایجان دئموقرات فرقهسینه قوْشولور، فرقهنین جوانلار تشکیلاتیندا وار گوجویله چالیشیر، حتی همین تشکیلاتا باشجی سئچیلیر.
آزربایجان دئموکرات فیرقهسینین قوُردوغو دؤولتین تبریزده تیکمیش دانیشگاهینین ایلک دؤوره طلبهلریندن اوْلدوغو حالدا، آزربایجانین بیر سیرا شهرلر، قصبهلر و کندلرینده حاضیر اوْلور، اوْدلو چیخیشلاریلا شاه رژیمینین یاراماز و لیاقتسیز اوْلدوغونو هامییا آچیقلاییردی. بونو، ایندی ده گونئی منطقهسینده یاشایان قوْجالارین چوْخلاری اونوتمامیشلار.
۱۳۲۵- جی ایلین آذر آیینین ۲۱- ینده آمئریکا طرفیندن دستکلهنن محمد رضا شاهین قوشون چکمهسیایله فرقهنین حاکیمییّتی پوْزولور. پهلوی رئژیمی موزدورلاری طرفیندن دیلیمیزه، مدنیتیمیزه و کیملیییمیزه گئنیش باسقی باشلانیر. بیر چوْخ آداملاری توتماقلا برابر، تورکجه کیتابلار دا توْپلانیب یاندیریلیر.
اوستاد، برکتلی عؤمرونون سون گونلرینه کیمی، او گونلرین آجی خاطیرهلریندن دانیشارکن بئله دئیردی:
- «من آذر آیینین سوْن گونلرینده تبریزده ساعات قاباغینا گلدیم. بیر چوْخ تورکجه درسلیک کیتابلارینی گتیریب اوْرادا اوْدلاییردیلار. من بو آجی و دؤزولمز حادیثهنی گؤرنده داها آرتیق کؤورهلدیم، آمما اؤزومو ایتیرمهدیم و ائله او حالدا بو مصرعلری قلمه آلدیم»:
«سـوُ» دئییبدیـر منـه اوّلده آنام، آب کی، یــوْخ «یوُخو» اؤیرَتدی اوُشاقلیقدا منه، خواب کی، یوْخ
ایلک دفعهکی،«چؤرک» وئردی منه نان دئمهدی ازَلینــــدن منـه «دوُزدانــه» ، نمکدان دئمهدی
آنام، اَختر دئمهییبدیر منـه،«اوُلـدوز» دئییـب او سوُ دوْناندا، دئمهییب یخدی بالا، «بوُز» دئییب او
قار دئییب، برف دئمهییب، دست دئمهییب، ال دئییب او منه هئچواخت بیا سؤیلهمهییب، «گل» دئییب او
یاخشی خاطیرلاییرام، یاز گـونو آخشام چاغیلار باغچانین گون باتانینـــدا کی، ایلیق گون یاییلار
گل:- دئیردی،- داراییم باشیـوی ای نازلـی بالام! گلمــهسن گر، باجیوین آستاجا زولفــون دارارام
اوْ دئمـزدی کـی،- بیـا شـانـه زنـم بـر سـر تـو گـــر نیــایـــی بـزنـم شـانـه سـر خــواهـر تو
بلی،داش یاغسادا گؤیدن،سن اوْسان،منده بوُیام! وار سنیـن باشقـا آنـان، واردی منیم باشقــا آنام
اؤزومه مخصوص اوْلان باشقا ائلیـم واردی منیـم ائلیمه مخصوص اوْلان باشقا دیلیــم واردی منیم
ایستهسن قارداشاوْلاق،بیر یاشایاق،بیرلیک ائدک وئریبن قوْل- قوْلا، بوندان سوْرا بیر یوْلـدا گئدک
اوّلاّ ، اؤزگــه کـولـکلــرله گـرَک آخمایـاسـان ثـانیـاّ ، وارلیغیمـا، خالقیمـا خـوْر باخمـایاسـان
یوْخسا گر زوْر دئیهسن، میلّتیمی خــوار ائدهسن گونگَلر، صفحه چؤنر،مجبور اوْلارسان گئدهسن!
بو شئعر بیر ایکی گونون ایچینده دیللره، آغیزلارا دوشور. گیزلیجه آرتیریلیر؛ حتی بعضی تجارت ماللارینین ایچینده گیزلهدیلهرک اوزاق – اوزاق شهرلره، کندلره گؤندریلیر. مغازالارین متاعلارینین ایچینده، پاکتلرینده چوخلو ائولره یئریدیلیر.
پروفئسور زهتابی دیلیمیز و ادبیاتیمیزی تبریز دانشگاهیندا عئلمی شکلده اؤیرنمهیه باشلامیشدیرسا، بو ایمکان آز زماندان سوْنرا اوْنون الیندن آلینیر. او، توتدوغو یوْلو باشا وئریم، – دئیه، ۱۳۲۷- جی ایلده اوْ زامانکی اتحاد جماهیر شوروییه گئدیر. آمما اوْرادا بیلیم یوردلارینا گیرمک یئرینه بورادان قاباقجا اوْرایا گئدنلردن اوْلان بیر نئچه ساتقینین گؤستریشیایله یاخالانیر، اوچ ایل زیندانا محکوم اوْلور، سیبرییه گؤندریلیر.
ایشه باخ گؤر کیم- کیمی زیندانا سالیر، کیملر- کیمهلره رهبرلیک ائدیرمیشلر. اوْ بیر شئعرینده اورادان بئله یازیر:
من!
جان وئرمهیه حاضیر وطن اوغروندا بیر عسگر
گر دوْغرودو سؤزلر و صمیمیدی بو سسلر-
بس سؤیله بو زنجیر و بو زیندان نه دئمکدیر؟!
یوْخ- یوْخ حرکت واردی دئمک بوردا عبثدیر
هر شئی داش اوْلوب بوردا بلی، وارسا قالان گر،
بیر، هر یئره حاکیم کسیلن، اینجه او سسدیر،
بیر ده بو قفسدیر!!!
جوان زهتابی یوزلرجه گوناهسیز جوانلار کیمی، گنج یاشلاریندا، اوچ ایل سیبری دوستاقخانالاریندا قالیر. آزادلیق اؤلکهسی آدلانان سئویتلر اؤلکهسینده چوْخلو سیرّلری باشا دوشور، نهلر واریمیش و نهلره گنجلر اینانارمیشلار؟! بو حادیثهلری و گؤردوکلرینی سوْنرالار اؤز شاه اثرلریندن اوْلان” شاهین زنجیرده” منظومهسینده بئله قلمه آلمیشدیر:
آزاد دوْغولان اینسانا قاندال نه گرکدیر؟
قانداللاری قیرمیشلارا زیندان نه دئمکدیر؟
دونیا، نهلرین وار؟!
افسانهلرین وار!
بیچاره بشر، اؤلچویه گلمز کدرین وار
قانلار تؤکهرک قاندالی قیردین آیاغیندان
قانداللاری ییغدین و قاییردین یئکه زیندان
دائیم باشین اوستونده گزیر قَم و فلاکت
بیر گون سنی زنجیرلهدی سلطان
بیر گون ده ” آزادلیق” و “عدالت”!!!
اوچ ایلدن سوْنرا اوْ «بوُزلو جهنّم»دن جان قورتاریر و باکیدا اوْخوماغا قاییتماق ایستهدیکده اوْنا دئییرلر:
- روس دیلی دیپلومو اولمایان کیمسه بیلیم یوردونا داخیل اولابیلمز. بوتون تحصیل مدرکلرینی اؤز یوردوندا قویوب گئتمیش زهتابی مجبور اولاراق دوشنبه شهرینه گئدیر. اورادا اوخویور، ایمتحان وئریر و نهایتده باکییا گلیب بیلیم یوردونا کئچهبیلیر. بو شهرده دیلیمیزی اوْخوماغا باشلاییر.
بئش ایل- گئجه- گوندوزو بیر- بیرینه قاتیب، آنا دیلیمیز اوزره تحصیل آلدیقدان سوْنرا، اوْخودوغو بیلیم یوردوندا عرب دیلینده درس وئرمهیه چاغیریلیر. نئچه ایل تدریس و تدقیقدن سوْنرا عرب دیلی- ادبیاتیندا و عرب شاعیری «ابو نَواس»-ین یاشاییش و یارادیجیلیغی اوزره دوکتورا درجهسی آلابیلیر. نئچه ایل سونرا دوچئنتلیک درجهسینه نائیل اوْلور.
۱۹۷۱- (۱۳۵۰ شمسی) ده باکی شهریندن اوْلان حیات یوْلداشی و فیکیرداشی خانیم دوکتور«خاور اسلان قیزی»ایله او اؤلکهدن ده عراق اؤلکهسینه و باغدادا قاچماغا موفّق اولور. البته سؤزون اوُزانماسیندان چکیندیییمیز اوچون نئجه قاچدیغینی سؤیلهمکدن واز کئچیریک. او سکگیز ایل باغداد بیلیم یوردلاریندا تدریس ائتدیکدن سوْنرا باغداد بیلیم یوردونون عئلمی شوراسی طرفیندن پروفئسورلوق درجهسی الده ائدهبیلیر.
همین ایللرده بعضاّ تورکیه و آلمانیایا ائتگیلی موسافیرتلری اوْلور. اوستادین گؤستریشلریایله آلمانیادا درس اوخوماقدا اوْلان آزربایجانلی اؤیرنجیلر «ارک» مجلهسینی آزربایجان تورکجهسینده چیخارماغا باشلاییرلار. بئش سایی بوراخیلان بو مجلّهده اوستادین چوْخلو یازیلاری باسیلیر. ۲۵- ۱۳۲۴- جی ایللرده آزربایجان دئموکرات فیرقهسی و میلی حؤکومتین ایشه باشلاماسی و گؤردویو ایشلری بیلدیرن «شهریورین اونایکیسی» عونوانلی کیتاب بیر داها دا اوستادین ایمضاسیز اولان اؤنسؤزو و رهبرلیییایله آلمانیادا یاییلیر.
او، ساوئتلر اؤلکهسینده هئچ بیر شئعر و مقالهسینی چاپ ائتدیره بیلمهمیشدیسه، باغداددا اولدوغو سکگیز ایلده بیر سیرا اثرلری باسیلیب یاییلیر.
باغداددا یاییلان اثرلری:
۱- تورکجه، فارسجا، عربجه، کوردجه و بلوچجا مقالهلری ایچینه آلان «اتحاد یولو» آدلی آیلیق بیر نشریه. ۲- پروانهنین سرگذشتی. ۳- بختی یاتمیش. ۴- چیریک افسانهسی. ۵- باغبان ائل اوغلو. ۶- بذ قالاسیندا. ۷- هستی نسیم(فارسجا شعرلر توْپلوسو). ۸ – جانایات ۲۵۰۰ ساله شاهان ایران(بو اثری یازماقدا باشقا دوستلارینین دا یاردیمی اولموشدو). ۹- آیا زبان فارسی به زبانهای ملل دیگر ایران برتری دارد؟ ۱۰- قواعدالفارسیه(فارس دیلینین عربجه یازیلمیش قرامئری).
***
وطنیمیزده شاهلیق رئژیمی دئوریلندن سونرا اوستاد، اسلامی اینقیلاب دؤلتینین باش وزیری مهندس مهدی بازرگانا مکتوب یازاراق اؤزونو تانیتدیریر، وطنه قاییتماقلا، عئلمی- مدنی خیدمت ائلهمک آرزوسوندا اوْلدوغونو بیلدیریر. بازرگان دؤولتینین دعوتیایله ۱۳۵۸- جی ایلین تیر آیینین اوچونده یعنی۳۱- ۳۲ ایلدن سوْنرا بیر داها وطنه قاییدیر. و آتا- بابا یوُردو اوْلان شبسترده «چای کوچهسی»-نده ساکن اوْلور. همان ایلین بهمن آییندان تبریز بیلیم یوردوندا عرب دیلینی درس وئررکن، کؤنوللو اؤیرنجیلره تورکجهمیزی ده درس وئرمهیه باشلاییر. ایکی ایل تدریسدن سوْنرا اؤزونون دئدییینه گؤره توده حیزبینین دوْسییا(پرونده)دوزَلتمهسی نتیجهسینده ائتمهدییی گوناها گؤره یاخالانیب دؤرد ایل دوستاق ائدیلیر. دؤرد ایلدن سوْنرا بوراخیلسا دا هئچ بیر بیلیم یوردوندا تدریس ایجازهسی الده ائدهبیلمیر. اؤز ائوینده یاشایاراق عئلمی ایشلر و تحقیقله مشغول اولور. آنجاق نئچه ایللره کیمی هئچ بیر کیتابینی چاپ ائتدیره بیلمیر، یالنیز بعضی شئعر و مقالهلرینی مطبوعاتدا نشر ائلهتدیریر.
وطنه قاییداندان سوْنرا ایسه اؤزو ساغایکن آشاغیدا عونوانلاری وئریلن کیتابلاری باسیلیب یاییلمیشلار:
۱- زبان ادبی آزربایجانی معاصر(آواشناسی و قواعد نگارش). ۲- زبان ادبی آزری(سس- صرف) . ۳ علمالمعانی(لئکسیکوْلوْژی). ۴- قوْی اولسون اوْن. ۵- معاصر ادبی- آزری دیلینین نحوی(این اثر در زوزنامة فجر آذربایجان در هر شماره یک ستون چاپ می شد.) ۶- باغبان ائل اوغلو(دوزَلیشلر و آرتیرمالاری ایله). ۷- ایران تورکلرینین اسکی تاریخی بیرینجی جیلد اسلاما قدر. ۸- قشقایی یایلاغا کؤچور و بیر سیرا مقالهلر و شئعرلری کی، مطبوعاتدا چاپ ائدیلمیشدیر.
دونیاسینی دَییشدیکدن سونرا «پروفئسور زهتابی اثرلرینین یاییم ستادی» طرفیندن نشر ائدیلن اثرلری:
۱- ایران تورکلری اسکی تاریخی ایکینجی جیلد (اسکندردن اسلاما قدر). ۲- شاهین زنجیرده(شئعر توْپلوسو).۳- دوستوم علی آغا واحیدین غزیز خاطیرهسینه. ۴- تیلیم خانین یاشاییش و یارادیجیلیغی. ۵ – علی آغا واحدین شئعرلری. ۶- دیل و ادبیات اسلاما قدر. ۷- شیخ محمد خیابانی منظومهسی، ۸ سارا و محمد داستانی. ۹- آزربایجان تورکجهسینین نحوی و …
بو گونه کیمی (۱۳۹۱- جی ایلین دی آیینا کیمی) چاپ اولمامیش اثرلری:
۱- گؤز یاشیندا قهقههلر(منظومه). ۲- قرآن کریم و اقوام. ۳- بیر جوت گؤز(منظومه).. ۴- گنجلر چلنگی. ۵ بیر اوخدا نئچه نیشان. ۶- تورک فولکلوروندا عروضون کؤکلری. ۷ – وطن اونودولمور(غربتده یازدیغی شئعرلر توپلوسو). ۸- وطنده ده غربت حیسّی(وطنه قاییتدیقدان سونرا یازدیغی شئعرلر توپلوسو). ۹- قوهوم- اقربابا حصر ائتدییی شئعرلر توْپلوسو. ۱۰ – تنقیدی شئعرلر توپلوسو. ۱۱- مؤعجوزله باغلی خاطیرهلر. ۱۲- عباس واثقی شانجانین شئعرلری و بیر سیرا باشقا شاعیرلرین اثرلری و یاشاییشلاری اوزره الیازمالار. بونلاردان علاوه سؤزسوز کی قلمدن دوشموش باشقا اثرلری ده واردیر کی، آللاه قوْیسا اونلار دا تانیناراق نشر اولمامیش اثرلریایله نشر ائدیلهجکدیر.
پروفئسور تورک، فارس، عرب، فرانسه و روس دیللرینه عئلمی و آکادئمیک سوییّهده مسلط اوْلدوغو اوچون، هابئله میخی، اوْرخون، یئنی سئی خطلرینی اوْخویابیلدییی و چالیشقانلیغینین اوُجوندان تاریخمیزی ده اوْلدوغو کیمی یازدی و اؤیرتدی. دئیهبیلریک: ایران تاریخینی اؤیرنمک ایستهینلر پروفئسور زهتابینین یازدیغی ایکی جیلدلیک «ایران تورکلرینین اسکی تاریخی» عونوانلی زنگین اثری اوْخوماقلا ایران و اوْرتا شرقین کئچمیشینی داها یاخشی و دوْغرو اؤیرَنه بیلرلر. هر کیم سؤزو گئدین اثرین قایناقلارینی گؤزدن کئچیرمکله، اوْنون نه قدر درین و عئلمی اوْلدوغونو باشا دوشر و حتی قبول ائدر کی، پروفئسور محمدتقی زهتابی ایران تاریخی و حتی اوْرتا شرقین تاریخینین آتاسیدیر.
آرخادا قویدوغوموز صحیفهلرده گؤردویونوز کیمی او، اوشاقلیقدان شئعر سؤیلهمهیه باشلامیشدیر. شئعرلرینده اوّللر داها چوخ «گولشن» تخلّوص ائدرمیش، آنجاق سونرالار هم شئعرلرینده، هم ده نثر یازیلاریندا «م. ت. زهتابی»، «م. ت. شبسترلی»، «م. ت. میشوولو»، «م. شبسترلی»، «م. ت. کیریشجی» و … ایمضالارینی داها چوخ گؤرمک اولور.
زهتابی خاطیراتیندا بئله تعریف ائدیردی کی، سووئتلر اؤلکهسینده ان یاخشی گونلریم، باکی دانیشگاهیندا آزربایجان تورکجهسی دیل و ادبییات شؤعبهسینده اوْخودوغوم گونلر ایدی. چونکی اوشاقلیقدان بو دیلی اوْخویوب- یازماغینی آرزولاردیم.
***
اوستادین سیبری خاطیرهلریندن بیرینی اؤز دیلیندن اوخویوروق:
- سیبری وضعییتی اوْلدوقجا آغیر و یوروجو ایدی.۱۰ ساعاتدان آرتیق ایجباری ایشه مشغول اوْلاردیق، آزربایجانلی دوْستلار ایله چوْخ واخت دوستاقدا برابر اوْلاردیق، البته دوستاقدا باشقا آوروپالیلار دا، اوْ جوملهدن آلمانلی، لئهیستانلی، اوتریشلیلردن ده چوْخ واریدی. بو آوروپالیلار هر زامان اؤزلریایله اوْلوب و بیزلره هئچ بیر زامان قوْووشمازدیلار. همیشه بیز شرقلیلره، خوْر گؤز ایله باخیب، بیزلری مدنییتسیز بیلردیلر.
دوستاق اوْلان یئرده هفته شنبه صاباحی گونو بیر فیلم ده گؤسترردیلر. دوستاقدا اوْلانلار، بو فیلملری سئیر ائدیب، بعضن اوْنون بارهسینده، ساعاتلار بحث اوْلاردی. گونلرین بیر گونونده «گلن هفتهنین فیلمی» یازیلمیش بیر ائعلان، بیزلری برک سئویندیردی. او فیلم “آرشین مال آلان” فیلمیایدی. هفتهنی بوتون بیز آزربایجانلیلار اوْلدوقجا سئوینیردیک. گون گلیب شنبه صاباحی اوْلدو. هامی بیر سالونا، فیلم گؤسترن یئره توْپلاشدیق. بوتون آزربایجانلی و تورک دیللی خالقلاردان اوْلان دوستاقلار هامیسی گلمیشدیلر. باهار گونلری آخشام ساعات ۷ دهایدی کی، فیلم باشلاندی. البتّه فیلم اورژینال تورک دیلینده گئدیردی، اتک یازیلاری روسجا وئریلمیشدی. او گون بیزلرده آرتیق سئوینج دویوْلوردو. لاکین آوروپالیلار، ایستر- ایستهمز یاواش- یاواش گلیردیلر، و چوْخ دا ماراق گؤسترمیردیلر. فیلمده اوْلان موسیقی او قدهر اورهیه یاتانایدی کی، تاماشا ائدنلردن هئچ بیر سس چیخمیردی، آوروپالیلار بیزلردن آرتیق ماراقایله بو فیلمی سئیر ائدیردیلر. فیلم قورتاراندان سوْنرا، هامی داغیلیب، هرکس اؤز اوْداسینا گئتمک ایستردی. آوروپالیلار اوْ گونه دک آزربایجانلیلاردان اوزاق گزیب و اوْنلارا یاخین اوْلمازدیلار. بو فیلمین تأثیری او قدهر گوجلو اوْلموشدور کی، بیزلره یاخینلاشیب، فیلمین بارهسینده خوصوصن بو اثری یارادان «اوزئییر حاجیبهیوفون» حاقّیندا چوْخلو بیلمک ایستیردیلر. بیز آزربایجانلیلار، روس دیلینه تزهجه آلیشمیشدیق. اؤز تاریخ، عنعنه و فوْلکلورموز بارهسینده اوْرادا اوْلان آوروپالیلارا معلومات وئریردیک. بو تاریخدن بری آوروپالیلارین دوشونجهلری بیزلره گؤره، یوزه- یوز دَییشیلدی. اوْنلار بیزلریله اوْلان زامان بئله سؤیلردیلر:
“سیزین اؤزونوزون ده بو درین وارلیغینیزدان خبرینیز یوْخدور. بو بیر اثر بیزیم اوچون- چوْخ بؤیوک درسایدی. بیزلر، سیز آزربایجانلیلارین حاقّیندا چوْخ سهو ائدیب و ترسینه باشا دوشموشدوک. بیزی باغیشلاین”.
***
اوستادین ایکی پارچا شئعرینی سایین اوخوجولارا سونوروق:
عینادلی یاهی
وئریب سعادتیمی، آلمیشـــــام فلاکتــی مــن بوتون جهانه دَییشمم اینـــــان بو حالتـی من
سئوینمه دردیمه، قــوْودوم چیخاندا یوُردومدان قاپیمدانایت تک اؤزوم،عیشی،ایستیراحتی من
اوُشاقدا سانمـــــــا منـی، آنلیرام الیفبــــانی بو قدر بیل، قانیرام هر کیچیک ایشـــارتی من
باجارسا دوشمن الی، قوْی سینهمده اوْد قالاسین بوتون جهانی گزیب، سسلــــرم عدالتــی من
گؤزوم ائلیمدهدی دوشمن سئوینمهسین بو قـدر سهند داغـــــلاری تک گــؤزلورم نهایتی من
وطن پرستلیگیمده عینادلی بیر یاهـــــــییام کی بیر دقیقه دَییشمــــم یوُوامـلا جنّتی من
سنیندی مئیدان، آتین چاپ نه قدر وار قـوُوّهن تضرّع اوُمما کی ایرث آلمیشــــام مناعتی من
همیشه لایلالارینـدان یادیمـــــدادیر آنامیــن کی ساتمــــایام قیـــزیلا، خلقله، شرافتی من
اجلـــــدن اوْلسا آمــان سؤیلرم یقین بیر گون وفالــــی خلقیمه آخــــرده بـو حئکایتی من.
باکـی- ۱۹۵۸/۲/۲۸
۱۳۳۷/۱۲/۹
شرفلی حیات آختارانلار!
وئرمیش خدا بو قلبی کـــــی، دیلـداره تاپشیرام، منصور تک گرک بو باشی داره تاپشیــــرام.
اؤیرتمهمیش آنام منـه ساتقینلیـــــق علمینــی، حاشا کی، من وطن گولونو خاره تاپشیـــرام.
قیش صف چکیب گول اوستونه،سوُس،سوُس دئییرسه،من مومکونمودور کی، گولشنی اشراره تاپشیرام؟
منصور تک اؤلوب یاشارام، لئیـک اوْلان دئییـــل، جلاّد الیله اؤز ائلیمـــــی داره تاپشیــــرام.
من بابک و ختایـی و ستّارخـــــــان اوْغلـــویام مومکونمودورکی، خلقیمی اغیاره تاپشیرام؟!
بیز، میلّته شرفلی حیــــــات آختــــارانـلاریق، حاشاکی ایختیـــــاری مئی و یاره تاپشیرام.
من اؤلمــــــرم جهانــــدا، ائلیم اوْلسـا گر آزاد، بیر نوقطهیم گرک اوْنو پرگاره تاپشیـــــرام.
ائل گولشنیم چیچکلنه گر، من ده بیر گولم.
گر سوْلسا، منده شئعری گرک ناره تاپشیرام.
تبریز- ۱۳۵۹/۷/۲
پروفئسور زهتابیدن خاطیرهلر
۱. پروفئسور زهتابی – آد- سان اهلی دئییلدی، آدینین دئییلمهیینی و بوْیونون اوْخشانماسینی سئومزدی. بوناگؤره ده ۱۳۷۴- نجو ایلده اوْروجلوق بایرامی گونونده اؤزونون خبری اوْلمادان، اوْنون اوچون تبریزده حاضیرلانمیش عزیزلهمه تؤرهنینده نه تکجه اشتراک ائتمهییر، بلکه دوستلار اصرار ائدهرک اوْرایا آپارماسینلار دئیه، او گون تبریزده ده قالماییر و شبستره قاییتماغی اوُیغون بیلیر.
۲. او، من عالیمم، آکادئمیک تحصیلاتیم وار دئیه، بعضی مدرک خستهلیگینه دوشنلر کیمی دئییلدی. هامیایله گؤروشور، هامییا تئلفون آچیر و تهران، تبریز و باشقا یئرلره گئدنده، هله بیزلر کیمی کیچیک اؤیرهنجیلرینه تئلفون آچیب، گؤروش قراری قوْیوردو. بونلاردان علاوه اوُشاق ایله اوُشاق، بؤیوک ایله بؤیوکایدی. یادیمدادیر کی ۱۳۷۷- نجی ایل اردیبهشت آییندا یعنی اؤلوموندن یئدی- سکگیز آی قاباق بیرلیکده و بیر سیرا باشقا دوستلار و قوهوملار ایله بیرگه میشوْو سیرا داغلاریندا «کؤسه بابا» ذیروهسینه گئتدیکده گؤردوم کی، بیزایله گلن اکینچی اوْلان آتام و عمیم ایله ده بیر اکینچی کیمی و بیر اکینچی دیلیله دانیشیر، ایگیرمی بئش ایل سیبیرده، دوشنبهده باکیدا اوْلدوغو دؤورده بعضاّ ده اجباری ایشلهدیگی اکینچیلیک ساحهسینده اوْ جوملهدن پامبیق درمه، و آغاج اکمه باره ده گؤروب- گؤتوردوکلرینی اوْنلارا آچیقلاییردی.
۳. پروفئسور زهتابی دئیردی:
- بیزیم (ادبیاتچیلار و مدنیتچیلرین ایشلری اوْندا دوزهلهجکدیر کی، بوتون «من» لر و «منم» لر ییغیشیب «بیز» و «بیزلره» چئوریلهلر. هر نه وار بیرلیکده دیر.
۴. اوْنون یانیندا بیری یوْرغونلوقدان و خستهلیکدن دانیشسایدی، اومودسوزلوقدان دانیشماق اوْلمازدی. او دئیردی: یوْرغونلوق، خستهلیک، اومودسوزلوق بیزه یاراشماز.
۵. شبسترده اوْلاندا یای اوْلا، قیش اوْلا، سحر چاغی یئریندن تئز دورار، ایت – قورد قاباغینا چیخماسین،- دئیه، ال آغاجیسی الینده شهردن یوخارییا یوْلا دوشر، نئچه کیلومتر گئدیب- قاییدار، یازماق اوْخوماغینا باشلایار، ساعت دوققوزدا سحر یئمهیی یئیردی. اؤز ایختیارینا اوْلدوقدا آخشام چاغی ساعت بئش- آلتیدا بیر یئمک ده یئییب، گئجه ساعت دوْققوز- اوْندا یاتاردی. بوناگؤره ده گئجه ساعت دوْققوزدان سوْنرا کیمسهیه تئلفون آچماز، سحر ده آلتی- یئددیدن سوْنرا هامینی اوْیاق سانیب، ایستهسهیدی اوْنا زنگ ائدردی. تهرانا گلدیکده هر ساعت باجیسی اوْغلو مهندس «عباس رستمزادهنین» ائوینه چاتسایدی هر نهدن اوْل منه تئلفون آچیب، – من تهراندایام، گل بیر گؤروم دئیردی. دؤنه- دؤنه سحر چاغی ساعت آلتیدا منه تئلفون آچمیشدی. بوناگؤره ده همین ساعتلرده بیزیم ائوده تئلفونون سسی قووزانان کیمی هامیمیز بیلردیک کی، اوستاد تهرانا گلیبلر. بئله بیر واختدا منیم سسیمدن یوخولو اوْلدوغومو آنلاسایدی دئیردی:- بالام نه یاتماقدیر، ساعات آلتیدیر، ساعات . . . دیر، دورون آیاغا ایشیمیز وار. . .
۶. بو سؤزو نئچه دؤنه پروفئسور زهتابیدان ائشیتمیشدیم کی:
- باشقا خالقلار میلیونلارجا پوُللار خرج ائدیب، زحمتلره قاتلاشاراق اؤز دیللرینی ساخلاییرلارسا، بیزیم دیلمیز هئچ بیر خرج گؤتورمهدن، اؤزونو قوْرویوب ساخلامیش و حتی بیزی ده قوْرویوب ساخلایییر.
۷. او دئیردی: بیلگینین گوجوندن دم ووُرانین باشیندا (بئینینده) بیر شئی اوْلماز و بئینی گوجلو اوْلان هئچ واخت قوُل گوجوندن دم ووُرماز.
۸. بیر گون اوْنون ائوینده بویان- اویاندان سؤز گئدیردی، او اوْغلانلاریندان سؤز آچدی، و بؤیوک اوْغلو آذرین انگلیس دیلی اوْخویاراق، تاریخیمیزه آرتیق ماراق گؤستردیگیندن دانیشدی. (بو او واختایدی کی، (اوْ زامان) ۱۸- ایل سورهسنده ییرمی آلتی یاشلی بؤیوک اوْغلو آزَری بیر دؤنه سرحدلردن ائشیکده گؤرموشدوسه، ییرمی دؤرد یاشلی کیچیک اوْغلو بابکی همین مودتده بیر یوْل دا گؤرمهمیشدی.) سؤز آراسی من اوْندان سوْروشدوم:
- اوستاد، اوْنلار اوچون داریخماییرسانمی؟
او بئله بیر جواب وئردی:
- نییه داریخیم؟ ایندی دانیشگاهلاریمیزدا یوزلرجه اوْغلوم- قیزیم واردیر. هله ایکیسیده اوُزاقدا اوْلسون، نه اوْلار؟
۹- دوْغرودان دا او گنجلری، خصوصیله ده اؤیرهنجیلری اؤز اوُشاقلاری قدر سئویردی. الیندن گلن قدر اوْنلارین سوْرغولارینا جواب وئرمهیی، اوْنلارایله اوْتور- دوُر ائلهمهیی اؤزونه بوْرج بیلیردی و نئچه دؤنه منه و بعضی دوستلارا دئمیشدی کی اون- اون بئش نفر موعیّن گونلرده و موعیّن بیر یئره توْپلاشا بیلسهلر، من حاضیرام بو یئددی یوز کیلومتر یولو (شبستر- تهران یولونو) گلیب، تمنّاسیز اوْلاراق اوْنلارا دیلیمیزدن و تاریخیمیزدن دانیشام (درس وئرم).
۱۰. بیر گون شبستر ده اوْنون ائویندهایدیک؛ بیر یاشلی و آغساققال کیشی قاپینی دؤیوب ایچری گلدی و خوش- بئشدن سوْنرا یئنی قوْشدوغو شعری اوستاد اوْخویوب دئدی:
آقای دوْکتور، بو شعری منیم اوچون دوزهلت، هاردا ایشکالی وار، ایصلاح ائله!
اوستاد شعری بیر بیر دؤنه گؤزدن کئچیریب و بیر نئچه ایرادا ایشاره ائدیب او کیشییه قایتاردی. او کیشی گئدندن سوْنرا، من ده کی شعری گؤرموشدوم اوُستادا دئدیم:
- اوستاد، شعر اوندان آرتیق دوزهلیش طلب ائتمهییردی؟
اوستاد بویوردو:
نییه، آنجاق نه بو اؤیرهنندیر، نه ده بیزیم بوُندان آرتیق واختیمیز واردیر.
بیز سرمایانی گنجلره ایشلتمهلییک، ایندیلیکده بوتون گوجوموزو گنجلره صرف ائتمهلییک، اوْنلار هم تئز اؤیرَنیرلر، هم ده گلهجکده اؤیرَتمهلیدیرلر.
۱۱- بیرگون ساوئتلر بیرلیگیندن(شمسی ۱۳۴۹- جو ایلده) عیراقا قاچماسی باره ده دانیشدیقدا دئدی:- اوْرادان قاچماقدا منه آرتیق یاردیمجی اولان و منی موْسکووادا عیراق سفیرلیگینه تانیتدیران «الجزایر تورکلری»-ندن اولان بیر شاعیر ایدی.
بو تعجوب دوغوران سؤزه گؤره اوستادا بئله بیر سورغو وئردیم.
- اوستاد، الجزایر تورکلری نه دئمکدیر، هانسی شاعیردن دانیشیرسینیز؟
اوستاد بئله جواب وئردی:- اونونلا موْسکووادا بیر شئعر مجلیسینده تانیش اولدوم، او الجزایرین سوْلچو و ناراضی شاعیرلریندنایمیش کی، اؤز اؤلکهسیندن قاچیب ساوئتلر بیرلییینه سیغینمیشدی. اونون تورکجه شئعر اوخوماسی منی اونونلا دانیشماغا، بو آزربایجان تورکجهسینه چوخ یاخین اولان تورکجهنی هارادان اؤیرندیگینی سوروشماغا ماراقلاندیردی. فورصت ال وئردیکده اونونلا دانیشیغا کئچدیم. او، اؤزونو الجزایر تورکلریندن اولدوغونو سؤیلهدی و علاوه ائلهدی ایندی(شمسی تاریخله ۱۳۴۹- جو ایل) بیزیم ساییمیز الجزایرده بئش یوز مین نفر حودودوندادیر[۱]. . .
سونرا اوستاد علاوه ائلهدی:- من ساوئتلر بیرلیگینده چیخاندان نئچه ایللر سونرا سیاسی چالیشمالارینا گؤره اعدام ائدیلن «بوُمودییَن[۲]» اونلارین اؤندریایدی.
حسین محمدخانی «گونئیلی»
[۱] – همین سؤزه اساساٌّ ایندی اونلارین سایلاری بیر میلیوندان آرتیق اولمالیدیر.«ح. م. گوٍنئیلی»
[۲] – منه بئله گلیر کی، الجزایر توٍرکلریندن الیمیزده اولان ان اؤنملی سند « بومودییَن»-ین آدیدیر؛ بو کلمه توٍرکجه اولاراق « بو: یاخینا ایشاره عوضلییی، مو: سورغو عیبارتی، دییَن: سؤیلهین اولمالیدیر. نتیجهده بو+ مو+ دئیَن= آیا بودورسؤیلهین ، سؤیلهین بودورمو؟ و . . . «ح. م. گوٍنئیلی»
بو مقاله، آنکارادا کئچیرییلن “۲۰۱۳ پروفسور دوقتور زهتابی ایلی” کونفرانسیندا سونولموشدور.
بو یازیدا پایلاشیلان شکیل، دوقتور انور اوزون جنابلارینین آرشیویندندیر.


c: text/html

text:
ریو دلا پلاتا چایی
ریو دلا پلاتا چایی (اینگیلیسجه: Río de la Plata، (فارسجا:ریو دلا پلاتا)، (عربجه:ريو دي لا بلاتا (نهر))، (روسجا:Лa-ПлaTa (эcTyapий))) آرژانتین اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۹۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن ریو دلا پلاتا چاییندان ثانییهده ۲۲۰۰۰ متر مکعب سۇ آخیر. و اطلس اوقیانوسونا تؤکولور.
ایچیندهکیلر
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ریو دلا پلاتا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Río de la Plata»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** عاشیق- عاشیق چال سازینی، او سازینین زخمهسی اورهییمین کهنه دردین تازالاییب، گؤینهدیر خراب قالمیش وطنیمین تحریف اولموش تاریخی خاطیریمده نقش باغلیر، قولاغیمدا دینلهنیر. عاشیق اوخو! ایگید سسین خاطیرلاییر کئچمیشی قاچاق ...Read More »
فانی دونیا/ غلامرضا مجدفر
فانی دونیا غلامرضا مجدفر بو فانی دونیادان من کوچ ائدنده هامیسؤیلردی دوستومدو، تانیشدی نه بیرکس بیلدی دردین، قاندی سیررین کی یانقین اودلارا، یاندی، آلیشدی حیاتین گونلرینده، آلتمیش ایلده دوشوب، قالخیب، سوروندو، چاخنالاشدی یاشاییش صحنهسینده دفعهلرله قارا بختیله گاه کوسدو، باریشدی من ایله شادمانلیق، ایللریله کنار گزدی، اوزاقلاشدی، ساواشدی درنده محصولون، غم- غصه دردی قالاندی، دالغالاندی، آشدی، داشدی بو دونیا محنتی ...Read More »
کئچدی باهار- ی عؤمروموز/ غلامرضا مجدفر
کئچدی باهار- ی عؤمروموز اوستاد غلامرضا مجدفر کئچدی باهار- ی عؤمروموز، ایت کورهدن کئچن کیمین گئن کورهدنهاساند اولار، دار کورهدن کئچن کیمین بئل بوکولوب، قوُلاق باتیب، گؤز ده دوشوبدو چوُققورا کوند اوراغیله خستهجان، گونده بیچین بیچن کیمین دیشی دوشن قاری- قوجا، انگیده توُتموری غذا سنکی حالین بیلنمهسن، دیشلی یئییب، ایچن کیمین ایپ قیریلیب، نهجان چیخیر، جان ییغیشیب بوغازینا داس- ی ...Read More »
باهار گلیر/ غلامرضا مجدفر
باهار گلیر غلامرضا مجدفر هاوالار قیزدی، نیاز اولمادی کورکه- کرییه واخت- او واخت اولدو کی داغلاردا کی قارلار ارییه ساغمال حئیوانلاری داشقین سودایله یایدی چوبان گتیریر ساغماغا آخشام چاغی، کنده، برییه شاققاشاق بوزلار اریر، سئل- سو توتوب کؤشنیمی لایبالای دالغالانیب، آخدی، سو دولدو درییه قورخما، حئیوان نه قدر دوشگون اولا، اؤلمیهجک یازگلیر، آغزی چاتار یونجایا، گؤم- گؤی ترییه شن باهار، ...Read More »
عاشیق اوخو! / غلامرضا مجدفر
عاشیق اوخو! غلامرضا مجدفر (1306-1380) عاشیق- عاشیق چال سازینی، او سازینین زخمهسی اورهییمین کهنه دردین تازالاییب، گؤینهدیر خراب قالمیش وطنیمین تحریف اولموش تاریخی خاطیریمده نقش باغلیر، قولاغیمدا دینلهنیر. عاشیق اوخو! ایگید سسین خاطیرلاییر کئچمیشی قاچاق نبی، کوراوغلولار تازادان دوشور یادا عاشیق اوخو! ساکت اولما! سسین دوشسون داغلارا قوی سازیندان حالا گلسین داغدا، داشدا، دریادا. گئجه- گوندوز، ایستی- سویوق، یای- قیش ...Read More »


text:
آذربایجان و آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری تکجه یاخین دوست دئییل، هم ده ایستراتئژی طرفداشلاردیر.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری دئکابرین ۱۵-ده آمئریکا دؤولت دئپارتامئنتینین بئین الخالق ائنئرژی مسئلهلری اوزره خصوصی ائلچیسی و علاقه لندیریجیسی آموس هوکشتاین باکیدا کئچیردیی مطبوعات کونفرانسیندا دئییب.
دؤولت دئپارتامئنتینین رسمیسی اؤلکهمیزه سفری چرچیوهسینده کئچیردیی گؤروشلر بارهده معلومات وئریب.
آموس هوکستاین بیلدیریب کی، آمریکا «جنوب گاز دهلیزی» لاییحهسینین رئاللاشماسی ایستیقامتینده سعیلرینی داوام ائتدیرهجک. بو، آذربایجان اوچون واجیبدیر، عینی زاماندا، آوروپادا ائنئرژی تهلوکسیزلیینی و سیاسی تهلوکهسیزلیگی تامین ائدن لاییحهلردن بیریدیر. آمئریکا بو لاییحهنی باکی-تیفلیس-جئیهان قدر ایستراتئژی لاییحه حساب ائدیر و عینی اهمیته مالیک اولدوغونو دوشونور.
تاپ لاییحهسی ایله باغلی سوالا جاوابیندا دؤولت دئپارتامئنتینین رسمیسی دئییب کی، بئله چوخ طرفلی لاییحهلرین ایجراسی زامانی موختلیف مرحلهلرده یئرلی ایجماعلار، سیاستچی لر طرفیندن معین چتینلیکلر یارادیلا بیلر. اساس اودور کی، بیرگه سعی لر و امکداشلیق شرایطینده بو چتینلیکلری آرادان قالدیراق. لاییحه طرفداشلارینین ایشتیراکی ایله کونسورسیوم اساسیندا بو پروبلئملری حل ائده بیلریک.


text:
ای آغالار، کؤنلوم چاپدی الم لر، سلطانیم، سرداریم، آغام گلمه دی.
موجریم کریم واردانی
بیچاره کریمی سالما نظردن
گؤزللرین شاهی، شوخ و نازنین، یئتیشیبدی حکمون کولل جهانه،
موجریم کریم واردانی
شعرلرینی «موجریم»، «کریم»، و «موجریم کریم» تخلصلری ایله ایمضالایان موجریم کریمین شخصیتینه دایر بیزده هئچ بیر معلومات یوخدور.
کریمین کیمسه سی یوخدور کی، دئیه، حال دلین
بخت نافرجام تک آچیلمادی قاره صاباح، کی، دئیم حال دلیم یار جفاکاره صاباح.
بیلمزم چرخ فلک قیلمیش سنی آشفته حال
چون ائشیتدیم، ای عزیزیم، ساحیب آزار-اولموسان، گردش دوران ایله درده گرفتار اولموسان.
موجریم کریم واردانی
شعرلرینی «موجریم»، «کریم»، و «موجریم کریم» تخلصلری ایله ایمضالایان موجریم کریمین شخصیتینه دایر بیزده هئچ بیر معلومات یوخدور.


text:
۱۳:۱۷
تورکییهنین مدافعه ناظری نورالدین جانیکلی بو گون ناتو مدافعه ناظرلری توپلانتیسی چرچیوهسینده پنتاگون رهبری جیمس متیسله گؤروشجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، گؤروش آنکارا واختی ایله ۲۰:۰۰-دا بروسسئلده کئچیریلهجک.
پنتاگون رهبری جیمس متیسله نورالدین جانیکلینین گؤروشونده «زیتون بوداغی» عملیاتی و منبیچ مسئلهسینین موذاکیره ائدیلجیی گؤزلنیلیر.
***
بروکسلده تورکییهنین مدافعه ناظری نورددین جانیکلی و آمریکانین مدافعه ناظری جیمس متیس آراسیندا گؤروش کئچیریلیر.
گؤروشده سورییا اراضیسینده حیاتا کئچیریلن «زیتون بوداغی» آنتیترور عملیاتی، آمریکانین تورکییهیه قارشی اولان ترور تشکیلاتلارینا یاردیم ائتمهسی سببیندن ایکی اؤلکه آراسیندا یارانمیش گرگینلییه دایر مسئلهلر و س. اطرافیندا موذاکیرهلر آپاریلیر.
قید ائدک کی، سون گونلر تورکییه رسمیلری فاصیلهسیز اولاراق بو اؤلکهنین سرحد قونشولوغوندا پ کاکا/پید/یپگ/ایشید ترور قروپلاشمالارینا هرطرفلی یاردیم گؤستریلمهسینی اساس توتاراق آمریکا طرفینی کسکین اتهام ائدیرلر.


text:
ایرانین مشهور کومئدییا آکتییورو, تبریزین سئویملی گولوش اوستاسی, تبریز تئاترینین رهبری, ایران ایسلام رئسپوبلیکاسی شرقی آذربایجان تئاتر آسسوسییاسیاسی نین صدری بابک نهرئین آذربایجان دؤلت موسیقیلی تئاتریندا اولوب.
بو حاقدا آخار.آذ تئاتردان معلومات وئریلیب. گونئیلی قوناغی تئاترین دیرئکتورو, اَمکدار اینجه صنعت خادیمی, صنعت شیناسلیق اوزره فلسفه دوکتورو علی قیسمت لالایئو قبول ائدیب. لالایئو تئاتر صنعتی نین اینکیشافیندا دائیر دؤلت پروگرامینین قبول ائدیلمه سینین آذربایجان تئاترلارینین اینکیشافیندا موستثنا رول اوینادیغینی, آذربایجان رئسپوبلیکاسی مدنیت و توریزم ناظیرلیگینین دؤلت پروگرامینداد ایره لی گلن مسئله لری اوغورلا یئرینه یئتیردیگینی وورغولاییب. بابک نهرئین ده آذربایجان تئاتری ایله باغلی فیکیرلرینی بؤلوشوب: "بیز تبریزده آذربایجان دؤلت تئلوئزییاسینی ایزله یه بیلیریک. بیر چوخ تبریزلیلر کیمی منده هم آذربایجان تئلئوئزییاسیندا, همده اینتئرنت واسیطه سی ایله سیزین تئاترین موختلیف تاماشالارینی ایزله میشم. ترتیباتینا, قورولوشونا, آکتییورلارین ایفاسینا حئیران اولدوغوم بو تاماشالار منده چوخ بؤیوک, همده خوش تاثوراتلار یارادیب. اؤزومه سؤز وئرمیشدیم کی, موتلق سیزین تئاترلا علاقه یارادیم. بونا گؤره ده آذربایجانا آیاق باسان کیمی ایلک ایشیم سیزین تئاترا گلمک اولدو. بوردا سیزین رهبری اولدوغونوز دؤلت موسیقیلی تئاتریندا یارادیلمیش شراییط سؤزون حقیقی معناسیندا منی حئیرتله ندیردی. بو بینایا داخیل اولان کیمی اینسان آنینداجا بؤیوک,عظمتلی بیر صنعت معبه دینده اولدوغونو حیس ائدیر". ایشگوزارشراییطده کئچن گؤروشده قارشیلیقلی اَمکداشلیق, مدنییت و اینجه صنعت کاللئکتیولری نین موبادیله سی, ایکی اؤلکه تئاتر خادیم لرینین سئمینار, کونفرانس و فئستیواللاردا ایشتیراکی, تاماشالارین لئنتلرینین, تاریخی سندلرین, علمی نشرلرین, کیتاب و معلوماتلارین موبادیله سی و دیگر مسئله لر موذاکیره اولونوب.


text:
بیر اینسانین اؤزونون آلنینا نیشانگاه قویماسی قورخولودور.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آمئریکالی آکتریسا مریل ایستریپ پرزیدنت دونالد ترامپین جینسی آزلیقلارلا باغلی سرت مؤوقعیینی تنقید ائدرکن دئییب.
«اینسانین هدفه چئوریلمهسی قورخولو حالدیر. خصوصیله رادیکاللارین و داها قددارلارین. سن بونو حس ائدیرسن و ائتمهلیسن. موطلق! سنین سئچیم ائتمهیه ایمکانین اولمالیدیر»، - آکتریسا بیلدیریب.
قید ائدک کی، ترامپین جاوابی دا اؤزونو چوخ گؤزلتمهییب.
«مریل ایستریپ هولیوودون ان دیرلی آکتریسالاریندان بیریدیر. منیم حاقیمدا بیلمیر، لاکین منه هجوم ائدیر. او...»، - دئیه میلیاردر پرزیدنت تویتر صحیفهسینده بیلدیریب.


text:
ایدمان
ایدمان (انگلیسیجه :Sport) بدنی گوجلندیرمک یولوندا موعیین قوراللارا اویغون بدن عوضولرینین تَرپَتمک و چالیشماغینا یدمان دئییلر. اوندا چالیشانلار ائلیه بیلر سایلار و گونده چالیشسین. بۇ ایش بدن دورومون یاخچی ائتماقدا و گوجلو ائتماقدا یاخچی اولور و باش قاتماق و دولانیش اوچونده اولا بیلر. ایدمان مسابقه کیمی اولا بیلر. مسابقه ده قانون قویولار و بوقانون کوکونده بیر یا نئچه نفر اوتان اولار. آیدیمان بیر نفره و نئچه نفره اولار و یا تیمی و قورو اونو گورر. تاخیم ایدمانلار آداملاری بیر تیمده ییغیر. نئچه باش قاتما ایشلری ایدمان بیلیبلر کی فیزیکی چالیشماسی یوخدی هابئله ورق و تخته و شطرنج
چوخلو ایدمانلار اسکی یوناندا اولوردی .گولش .قاچماق. بوکس. دیرک آتماق. دیسک آتماق .آرابا سورماق اسکی یوناندا اولوردی. بۇ ایدیمانلار اردو و هونر اوچون یاراندی. سون ایللر اولمپیک قورلدی. هر دورد ایل بیر دفعه اولمپیا چولونده پلئوپونس کندینده اولوردی. او چاغدان ایندی اولمپیک ایدمانلاری قورولوب. ایندی ماشین لار چوْخلو ایشلری گورور وآداملار چالیشماسی آزالیب و بدنلر تنبل اوْلوب. امما بیر طرفدن تکنولوزیک اؤلکه لرده جماعت ایدیمان اوچون چوْخ زمان تاپیب و ایشلر آسان اوْلوب. چوخلاری ایدماندا تاماشاچی اولور و چوْخلاری آیدیماندا چالیشیر.
فوتبول ان ایستکلی ایدمان دونیاده اولور.
اورال آلتائی ائللرده بۇ اویونا اوخشار بیر ایدماناولوردی. اوندا گئچی گؤنون بیر تخته دوره سینه دولوردولار و اونی یئرده ویریب و آپاریریدیلار. تورک ائللرین و آذربایجاندا کؤک ایدمان چوقان اولوردی کی بۇ جور توپ اوندا اولوردی.
علمی آراشتیرما[دَییشدیر]
سوئد عالیملری آراشدیرمالار نتیجهسینده ایدمانین حافیظه یاخشیلاشدیرماق خصوصیتینی آشکار ائدیبلر. ایدمان مشقلری زامانی قاندا خصوصی کاتپسین ب پروتئینینین سوییهسی آرتیر. بۇ پروتئین حافیظه یاخشیلاشدیریر. ScienceDaily خبر وئریر کی، تست لر نتیجهسینده ۴ آیدان آز اولمایاراق فعّال شکیلده ایدمانلا مشغول اوْلان اینسانلار ایدمانلا مشغول اولمایان اینسانلارلا مؤ قایسهده حافیظه تستلرینده داها یاخشی نتیجه گؤستریبلر.


text:
میرزا محمود اصولی
میرزا محمود اصولی، (۱۳۲۹-۱۲۴۷گونش هجرت ایلی)ایراندا یاشایان تورک بیر عاليم.
یاشایش[دَییشدیر]
میرزه محمود, احمد الشرع اوغلو, کئچمیش یوز ایلده اورمیهنین آدلیم عالیملریندن بیریدیر. بو بؤیوک عالیم ۱۲۴۷ گونش ایلینده (۱۲۸۵آی ایلی) اورمیه شهرینده دونیایا گلیبدیر. ابتدایی تحصیلاتینی بو شهرده بیتیریب, عیراقا کؤچوب, یوکسک درجه ده مجتهد مقامینا ال تاپیر. سونرا یئنه اؤز آنایوردونا قاییدیب, (میرزا حسین آقا مجتهد) مسجیدینده خالقا درس وئرمهگه مشغول اولور. بو بؤیوک عالیم سونرالار خستهلنیب, ۱۳۲۹ گونش ایلینین (۱۳۷۰ آی ایلی)دونداران آییندا, اورمیهده دونیادا کؤچور. بو عالیم اوصول بیلیمینده چوخ بیلیجی ایدی. اورمیه آدلیمی, محمود اوصولی, جیلولوق و کوردلوق فیتنهلرینده آذربایجان خالقینین یول گؤستریجیسی ایدی. [۱]
اتك يازي[دَییشدیر]
1. اورمیه آدلیم لاری ص 44
- سرزمین زرتشت، ص ۲۳۷
- بزرگان و سخن سرایان آذربایجان غربی، ص ۳۴۵
- اورمیه در گذر زمان، ص ۸۰۳،۸۰۲
- مفاخر آذربایجان، جلد اول، ص ۳۰۸،۳۰۷
- تذکره شبگرد، ص ۶۱
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ نام آوران اورمیه - علی بابایی - ۱۳۸۹ انتشارات تکدرخت و اختر - صفحه 44


text:
دانیشاندا، یئردن گؤیدن دانیشیر، هئچ اولمایان بیر شئیلردن دانیشیر. ائله بیل بو دونیادا یوخدو. یاخینلاری دئییرلر، دانیشیقلاریوی گؤزله. اؤزگهلری اؤزووه گولدورمه. او قدر تاتدان-پاتدان دانیشیبسان، هر کس سنی گؤرور، یادینا گولمک دوشور. سؤزلرین هر کسه دامباد گلیر.
دانیشدیقلارین یادینا سالیر. آتاسینین بؤرکونه تای بؤرک آلیب باشینا قویماغی، کندلرینه قاییدیب، تازا دام-داش سالدیرماغینی، هامییا قوناقلیق وئریب بیلدییی سؤزلردن دانیشماغی، ساز اؤیرنمک اوچون بیر ساز آلیب، بیر ده سؤز اوستاسی تاپیب یانینا گئتمهسیندن دانیشمیشدی. فیکیرلهشیردی، اونلاردان دانیشمیشام بهگولگهواز دئییرلر، اونلاری گؤرسم، یئریم دلیخانا اولمالی دیر.


text:
«دونئتسک خالق رسپوبلیکاسی» دوشمنی قیسا مدتده محو ائده بیلهجک سلاحلارین اینکیشافینی باشا چاتدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده دونئتسک سئپاراتچیلارینین لیدری آلئکساندر زاخارچئنکو دانیشیب.
«موناقیشه زامانی دونئتسک مدافعه صنایعسی دوشمهنی یوکسک سرعت و کئیفیتله محو ائتمهیه قادیر اولان یئنی سلاحلار حاضرلادی و ایستئحصال ائتدی. اوکراینا اوردوسونون هوجومو باشلامادان بیتهجک»، - زاخارچئنکو بیلدیریب.
قئید ائدک کی، بیر قدر اول اوکراینانین مدافعه ناظری ایستئپان پولتوراک دونئتسک و لوقانسکی گوج یولو ایله قایتارماغی دوشونمدیکلرینی بیلدیرمیشدی.


text:
ایکی چؤرکلی فلافل حبیب یزدانی من ائلات اوغلویام و بوتون بابالاریم دا الده فنار پایلاشاردیلار گئجهلرین اولاشان قوردلارلا! آمما من بوتون ییلاقداکی کومهلره و قیشلاقداکی سوواق دیوارلی ائولره ایستهمزکن خائن اولدوم؛ داها منیم سسیمین حاقی یوخدور داغلارا توشسون، آخی اینجیدر اوجا سس، سللوللاریندا- منیم آپارتمان قونشولاریمی. من آتیمیو آتامین قویونلارین ساتدیم کی نایلون پاکاتلی سوتون صفینده پولسوز دورماییم؛ دوغوردان: ایندی ...Read More »
آچار – قیفیل / حبیب یزدانی
آچار – قیفیل حبیب یزدانی مشدی حسن ده بیزه فیلم اوینادی دؤرد ایلی قورتاردی آچار گلمهدی مطباخی قیفل ائیلهدی آشپز باشی اؤلدوک آجیندان دا ناهار گلمهدی من فاغیرا گلدی فیشار آی آقا سن رئییسه یوخسا فشار گلمهدی فصلی سویوشدو ولی کور ماحمودون ائولرینه نوبر انار گلمهدی قیرخ ایل اولار گؤزلریمیز یول چکیر اردبیله ریل قطار گلمهدی اؤزگه قیزی چیخدی «آیا»، ...Read More »


text:
بیزیم آرواد روزبه صمدی (نیراوغلو) چوخدان بوشویوبدور منی آللاه، بیزیم آرواد چوخدان وورولوب اویناشا وآللاه بیزیم آرواد گاه واتساپا، گاه تئلگراما، قاش گؤز آتیر بو بیلمم کیمه هر گون نئچه یوز یول سؤز آتیر بو تندیر کیمیهئی قلبیمه اوتدان کؤز آتیر بو هر شئیدن اولوب دونیادا آگاه بیزیم آرواد چوخدان وورولوب اویناشا وآللاه بیزیم آرواد وورماز بو یازیق کؤنلومه باش ...Read More »
کیشیسن، آنجاقکی…!؟/ حمید آرش آزاد (آتا گونو مناسبتینه)
کیشیسن، آنجاقکی…!؟ حمید آرش آزاد (آتا گونو مناسبتینه) اوْلسا یوکسک مقامین، چوْخلودا ثروت، کیشیسن قسمت اوْلسا سنه عالمده سعادت، کیشیسن آنا سؤیلر کی: «اگر آروادی مجبور ائدهسن ائلهیه عؤمرو بوْیو مندن اطاعت، کیشیسن» باجینین فکری بودور کی، سن ائوینده قادینی قوْیاسان ایللر ایله خوْش گونه حسرت، کیشیسن قادینیندا نظرینده، آنانی، هم باجینی ائتمهسن ائوده قوْناقلیقلارا دعوت، کیشیسن اوْ دئیهر: «آغزینا ...Read More »
سینوس بولودلاری/ بؤیوکآغا افندی
سینوس بولودلاری بؤیوکآغا افندی اردیبهشت آیینین سون گونلری ایدی. آلتینجی صینیفده درس اوخویوردوم. سحر ائودن چیخانداهاوا قاش- قاباغین ساللامیشدی. شیرین –شیرین یاغیش یاغیردی. کلاسدا علوم معللیمیآغا صدری سینوس بولودلاریندان دانیشیردی. من جیم- جیلاق سو اولموشدوم. یئریمده هی ویرنیخیردیم. بیردن آغا صدری سسلندی: – ستارزاده نه قوردالانیرسان؟! گل قاباغا گوروم! یئریمدن قالخدیم. هله ایکی قدم گؤتورمهمیشدیم باشماقلاریم باشلادی لارچ -لورچ، لارچ- ...Read More »
توپونان گوپون نیسبتی / افروز خانیم
توپونان گوپون نیسبتی افروز خانیم عرض ائلهییم اوغلومون بو گون بتر توپ اویناماق گؤیلونه دوشموشدو، آمما توپون پارکینگدن گؤتورن، ناراحاتلیغدان آغیز بورونو اییلدی.بالامین توپو یئلسیزیدی. دئدیم: – افروز آنان اؤلمهییب کیهاوا تولومبامیزی گتیر، آنان اونا ائله یئل وورسون کی یئره وورسان یئر جیریلسین؛ بالامسان! خیلاصه، تولومبانی گتیردی. من گوجلو گوجومله ائله یئل دولدورورام توپون قارنینا، دئییرسن بس کیمین قانین آلیرام. ...Read More »
«قولام دایی»نین ماجرالاری (۹)/ نریمان ناظیم
«قولام دایی»نین ماجرالاری (۹) نریمان ناظیم (قولام دایینین تصادیف ائلهمهسی) قولام دایی هر نه قدهر کی فهی زندایینین ساغلیغیندا ایپه – میریغا یاتماز، قایدا- قرارا سیغمازایدی. دیلشاد خانیمیآلاندان سونرا گوندن گونه موم کیمییوموشانیب، یای کیمیاییلیر. یاواش- یاواش گئجه ائشیگه چیخمالارین؛ میخانایا، قفهخانایا گئتمهلرین ترگیدیر. سحردن آخشاما ائودهدی: باغچا سوواریر، دویو دوشورور، سبزی آریدیر. دیلشاد خانیما دا کی، ماشالله، نرد اؤریهدیب ...Read More »
چوخلارین گومان گؤتورور / افروز خانیم
چوخلارین گومان گؤتورور افروز خانیم دئیهم کی بعضیلری ائیله بیل زامان گؤتورور و اؤز باشیندان ائله چوخلارین گومان گؤتورور من اول یَلَم گده «روستم بیر پهلوانیدی» بئله- بئله بو سایاق باشلارین دومان گؤتورور سئحیر یازیر ائله بیل کی ائله توتور اؤزونو کانَّهو ایکی سؤزجوکچهسین «شامان» گؤتورور رقیبه اؤیله توتور تیر و ترکش و توپونو قلم کی یوخ، ائله بیل اللره ...Read More »
ای گوناهکارلر / ذوالفقار کمالی
ای گوناهکارلر ذوالفقار کمالی دوشوب زلزله ای گوناهکارلر! داغیلدی بوتون دکه، بازارلر! دئدیم چوخ گوناه ائتمهیین باخمادیز، جهنم یولون گئتمهیین باخمادیز، دئدیم قورخون آللاهدن، قورخمادیز، قالین پیس گونه ای بد افکارلر! اذا زولزوله… زلزله وار دئدیم، قالار تورپاق آلتدا رباخوار دئدیم، سلملر سالار بوینوزا مار دئدیم، یئیر هم چالار جانیزی مارلر! سؤزه باخمادیز، اولدونوز چون دونوز، نه او آخماق اوغلان، ...Read More »
تنقید / دیلیپلتک ممی
تنقید دیلیپلتک ممی دئییرم آی علی خالاوغلو، دوغوردان آللاه او شاها، مخصوصا آتاسی ایرضاشاها غنی غنی رحمت ائلهسین. نییه؟ چون کی قویمادیلار بیز اؤز دیلیمیزده اوخویوب، یازاغ. البتده ایندیکی حکومتدن ده من راضییامها! انصافدان کئشمییک؛ بولار دا اللریندن گلنی اسیرگمهدیلر؛ یوخسا ایه قویسئیدیلار بیز اؤز دیلیمیزی، ادبیاتیمیزی مدرسهده، دانیشگاهدا اوخویوب اؤیرهشک, اشی واللاه ایندی اوستاد، معللیم ترافیکیندن تنگه- باجادا یئریمک ...Read More »
قولام دایینین ماجرالاری (۸): / نریمان ناظیم
قولام دایینین ماجرالاری (۸): قولام دایینین «ساواک»ا چکیلمهسی نریمان ناظیم دیلشادخانیم گلینگلمه گئجهسی قولامدایینین ادیک میخاناسینا گئدیب، صاباح سحره یاخین زیر کئفلی قاییتماسینین اوستون اصلن ویرماییر؛ هئچ بیر شئی اولمایبمیش کیمی، بیر کلمه بئله اونا گؤره دئییب دانیشماییر. او اؤز شیرین دیلیله، اؤزونه مخصوص سیاستیله باشلاییر قولامدایینین بوینونو اووماغا.هامیسی بیرجه ایل چکر- چکمز بیزیم ایپه – میریغا یاتماز قولام داییمیز ...Read More »
«قولام دایی»نین ماجرالاری (۷) / نریمان ناظیم
قولام دایینین ماجرالاری (۷): قولام دایینین طنطنهلی توی توتماسی نریمان ناظیم قولام دایی دیلشاد خانیمیدؤنه-دؤنه گؤرموشدو؛ هر دؤنهده ائلهجه بیر یاراشیقلی، بویلو- بوخونلو آروادی اولماسینی آرزیلامیشدی. اوندان کئچنده، او دیلشاد خانیمدان “هه” جاوابی آلماسیندان دا او قدر آرخایین دئییلدی؛ چونکو اونون گؤزونون قاباغیندا دیلشاد خانیم نئچهلرینه “یوخ” جاوابی وئرمیشدی؛ اونا گؤره ده مصلحتی اوندا گؤرور کی جلیل بیابانینی آروادی ملیحهایله ...Read More »


text:
پروف. دوقتور میرفاتیح زکیائو
کؤچورن: وحید نریمان
یازینین اورتایا چیخیشی، یازی دیلینین قایدایا مینمه باشلاماسی بیرباشا دؤولتچیلیین اورتایا چیخماسینا باغلیدیر. کؤهنه خالقلار اؤز آرالاریندا ساغلام بیر موناسیبت قورموشلار، حیات تجروبهسی دییشدیرمیشلر. دؤولت قورماق، خبری اوزاغا گؤندرمک اوچون، یازی سیستئمینی تشکیل ائدن تجروبه ده بیر خالقدان دیگرینه تئز کئچمیشدیر. بوگونکو تورکولوژی علمینده ایلک تورک دؤولتلری اولاراق (م.اؤنجنه. VII. عصردن م.س II. عصره قدر یاشایان ساکا-ایسکیت (ساک-سکیف) ایمپئراتورلوغو، بو چاغدا قورولوب، م.س.V عصره قدر یاشامیش کانگلی (Kenwgeves Peçeneg) دؤولتچیلیگی گؤستریلیر و اوراداکی یازی گؤک تورک الیفباسی ایدی فیکرینی ایرلی سورولور (سفراوغلو، مودرریس اوغلو، ۱۹۸۶. ایل، ۲۰). م.اؤنجنه. VII. عصرده قورولوب، م.س ۴-جو عصرلره قدر یاشایان آسییا-هون، آوروپا-هون، آغ-هون (Eftalit) دؤولتلرینده، یازی اورهون-روم الیفباسینا دایانمیش دئیه گؤستریلیر (yline بورادا ۲۵-۲۷). اورهون رون یازماسینین تا قدیمدن، یعنی م.ا کوللانیلانی عمومیتله گؤک تورک یازیسی دئیه آدلاندیریرلار. بو یازی ایله بیرلیکده تورکولوژیدئ آسییا هونلارین چین و اسکیف ایسه گرئک یازیسینی ایستیفاده حاقیندا دا خبرلر وار.


text:
دهده قورقود داستانلاری (9)
پروفئسور فاروق سومر
همت شهبازی
دده قورقود داستانلاری 9
یازان: پروفسور فاروق سومر ( FARUQ SUMAR )
کؤچورن : همت شهبازی
دده قورقود داستانلارینین اهمیتی
ایگیدلری مروّتلی
قوجالاری دادلی و حؤرمتلی اوْغوز
نامعلوم اوزانین سؤزو
دده قورقود داستانلاری، دایم تکرار ائتدیگیمیز کیمی،تورکیه، آذربایجان، ایران و تورکمنستان تورکلرینین یا خود عمومی بیر تئرمینله، غرب تورکلرینین بیزه معلوم اولان قدیم داستانلاری دیر. بو داستانلار اوخویانلارین تصدیق ائتدیکلری کیمی، داغ چیچکلری قدهر گؤزهل دیر. حتا بو داستانلارین میللی ادبیات باخیمیندان نثر ساحهسینده اوغوز تورکجهسینین عوضسیز بیر شاه اثری اولدوغونو سؤیلهمک مومکوندور. بو داستانلارا تورک دیلی یونس امرهنین شعرلرینده اولدوغو کیمی، نه قدهر آخیجی، نه قدهر اینجه، حتا نه قدهر پارلاقدیر!
داستانلارین ماهیتینه گلینجه، اونلار ـ اَن مهملری تاریخی حادیثهلرله سسلهشن ـ اوریژینال، علاقهلی و ذوقله اوخونان موضوعلاردیر.
بیلیریک کی، داستان قهرمانلاری دؤیوشکن بیر روحا صاحیبدیرلر. حتا اونلار آراسیندا بئله بیر روحدا یئتیشدیریلمیش قادینلاردا دققتی جلب ائدیر. لاکین تصدیق ائتمک یئرینه دوشرکی، چوللرده بئله بیر روح داشیمادان حیات سورمک مومکون اولا بیلمزدی. اورادا شدتلی قیش و حئیوانلاری کوتلهوی قیران یوت خستهلیگی اوزوندن تئز ـ تئز آجلیق فلاکتی ایله قارشیلاشیلیردی، هر آن دوشمن هجوملاری گؤزلهنیلیردی. بو خصوص بئله اولماقلا برابر قهرمانلار عمومیتله تجاوزکار انسانلار کیمی گؤرونمورلر. اونلار نفسلرینی قوروماق، یاخین آداملارینی قورتارماق، اؤزلرینه و یا یاخین آداملارینا ائدیلمیش پیس حرکتین قصاصینی آلماق اوچون جهد گؤستریرلر. قهرمانلاریمیز کؤچری بیر جمعیتده یاشاسالاردا، بو ایگیدلرده زامانیمیزا یاراشمایان هئچ بیر داورانیش گؤرونمور. اونلار قارا قلبلی و حیلهگر آداملار اولماییب، عکسینه یوخسوللارا یاردیم ائدن، ضعیفلری قورویان، رحمدل، وفالی، بؤیوکلرینه احترام گؤسترن، آمما شرف و حیثیت دویغولارینا صاحیب اولان، قادینلارا خوْر باخمایان مرد انسانلاردیر. بوتون بونلار اوغوزلارداکی فضیلتلی انسان تیپینین وصفلریدیر. هر حالدا آلپلار بوتون بو معنوی صیفتلری داشییان انسانلار اولمالی ایدیلر. آلپلیق روحو، شوبههسیز، سادهجه جسارتدن گلن بسیط بیر داورانیش دئییلدی. 16 ـ 14ـ جی عصرلرده آنادولو و آذربایجانداکی تورک اجمالاری بو داستانلارا آتالارا عاید اَن دهیرلی خاطیرهلر گؤزو ایله باخمیشلار. اونلار آتالارینی حیاتا کئچیردیکلری بؤیوک فتوحاتلاردان زیاده بو داستانلار ایله سئومیشلر. یئنه بو داستانلارین تأثیریدیر کی، او عصرلردهکی تورکلر نظرینده اوغوزلار جسور و تمیز اورهکلی انسانلاردیر. بو گون بئله تورکیهنین بعضی بؤلگهلرینده اوغوز سؤزو حیله بیلمز، پیسلیک ائلهمز آنلامیندا بیر صیفت کیمی ایشلهدیلیر.
بونا باخمایاراق یوکسک تحصیللی، عثمانلی مؤلفلری بو داستانلارا اهمیت وئرمهمیشلر، حتا اونلاری اوخویان اوزانلار ایله استهزالی داورانمیشلار. لاکین اوزانلارین بو اثری، شوبههسیز، گئتدیکجه داها گئنیش یایماق و حتا دیگر میللتلر طرفیندنده تانینماق صورتیله ابدی اولاراق اوخوناجاقدیر. بونا قارشیلیق عثمانلی مؤلفلرینین اثرلری اونودولماغا محکوم اولماسادا بئله محدود سایدا متخصصلر طرفیندن تانیناجاقدیر. بو کیفیت اونلارین تورکجهنی طبیعی یولوندان چیخاراراق اثرلرینی صنعی بیر دیلده یازمالارینین کدرلی بیر نتیجهسیدیر آنجاق اعتراف ائتمک لازیمدیر کی، داستانلار بوگون بئله تورک ضیالیلاری طرفیندن یاخشی بیلینمهمکده و مکتبلرده ده اوخودولماماقدادیر. بودا، شوبههسیز، اونلارین لازیمی قدهر تانیدیلماماسیندان ایرهلی گلیر. بو ایشلر یئرینه یئتیریلدیگی تقدیرده بو میللی و دهیرلی اثره لایق اولدوغو اهمیتینی وئریلهجهگی و مکتبلرده بوتون تورک اوشاقلارینا اوخودولاجاغی بیر حقیقتدیر.
ــــــ ایضاحلار:
1ــ بو خصوصدا بعضی میثاللار اوچون: ف. سومر، همین اثر ص 442 ، حاشیه 379
2ـ آشیقایله فالا باخماق عادتی ایله علاقه دار بیر ـ ایکی تاریخی میثال اوچون :ف. سومر، همین اثر ص 442
3،4،5،7،8،9،10،11،13،15،16،17،20،25،28،29،30،31،34،36،: گؤک یای و ائرگین نشرینین مختلیف صحیفهلری.
6ـقدیم حدیث کیتابلاریندا و مشهور عربجه لغتلرده قانتورا اوغوللارینین تورکلر و یا اونلاردان بیر قوم اولدوغو سؤیلهنیر. 14 ـ جی عصرده آیدین بؤلگهسینده یؤرکلر آراسیندا قانتورا آدلی اویماق وار ایدی. قانتورانین بزهکلی بیر پالتار و یا خفتان کیمی بیر گئییم آدی اولدوغودا گومان ائدیلیر: «قانتورانین اینجه ساچاقلاری دیزینه چؤکولموش» اگر بو اوخونوش شکلی دوغرودورسا، بیزه گؤره، داستان قهرمانینین آدی و یا لقبی بورادان گؤتورولموشدور. لاکین حقیقت اولان بیر شئی وار کی، او دا قانتورالینین اِ. روسسینین ایرهلی سوردویو کیمی آغ قویونلو نور علی بی ایله قطیعاً علاقهسی اولمادیغی دیر.
12ـ سعدالدین، تاجالتواریخ ص 143 و 157
14ـ بونونلا علاقهدار بیر ـ ایکی تاریخی میثال اوچون: ف. سومر، همین اثر ص 444
18ـ 1488ـ جی ایلده آغ قویونلو جهانگیرین اوغلو ابراهیم اؤلومو نتیجهسینده باشدا حکمدار یعقوببی اولماقلا بوتون آغ قویونلو خاندانی عضولری، بیلر، و دولت ارکانی یاخالارینی جیریب، ساریقلارینی یئره وورموشلار وگؤی رنگلی پالتار گئیینیب گونلرجه آغلامیشدیلار. (فضلاله بن روزبهان، تاریخ عالم آرای امینی، فاتح کیتابخاناسی، نؤمره4331)قانونینین اؤلومونو ائشیدن سولاقلارینکندخدالاریو اوداباشلاری اوسکوفلرینی(بیرنوع باشلیق)یئره ووروب، باشلارینا تورپاق تؤکموشدولر…
21ـ س.ژولین، توی ـ کئی (تورکلر) حاققیندا سندلر، آسیا ژورنالی 1864 و…
23ـ اون بیرینجی داستاندا سالورقازان تومان قالاسینین تکور طرفیندن اسیر آلینماسی گؤستریر. سالور قازان قالاداکی بیر قویویا سالینمیشدی. تکورون آروادی آدینی چوخ ائشیتدیگی قازانین یانینا گئدیر و اونا: «قازان بی، نه دیر حالین، دیرلیگین، سنه یئر آلتیندامی خوشدور، یوخسا یئر اوستوندهمی خوشدور؟ هم ایندی نه یئرسن، نه ایچرسن، نه بینیرسن» ـدئییر. قازاندا: «اؤلولرینه آش وئردیگین واخت اللریندن آلیرام، هم، اؤلولرینیزین یورغاسینا مینارهم، کاهیللرین یئدهرم»ـ جاوابینی وئریر.
24ـ و.بارتولد، تورکلرده و مونقوللاردا دفن مراسیمی، تورکجه ترجمهسی: عبدالقادر اینان، بوللئتئن نؤمره 43
26ـ عبدالقادر اینان، آلتایدا پازیریق قازینتیلاریندا چیخاریلان آتلارین وضعیتینین تورکلرین دفن مراسیمی باخیمیندان ایضاحی.
27ـ سلجوق حکمداری ملیک شاهین اوغلو داوودون اؤلومو مناسبتیله مملکتین دؤرد بیر یانیندان حکومت مرکزی اصفهانا توپلاشیب یاس توتان تورکلرده میصیرلی سالنامهچینین گؤستردیگینه گؤره آتلارینین یهرلرینی ترسینه چئویرمیشدیر.
32ـ تپهگؤز بئله بو نزاکت قایداسینا عمل ائدیر(ائرگین. ص214)
33ـ مثلاً «آدینی باغیشلایارسانمی؟» دئییلیر.
35ـ «و عثمان قاضی غایت صالح مسلمان بیر آدام ایدی و اوچ گونده بیر دفه خؤرهک بیشیریب یوخسوللاری و دیلنچی لری بیر یئره ییغیب یئدیرتمهیه، چیلپاقلاری گئیدیریب یولا سالماغا و دول قادینلارا صدقه وئرمهیه عادت ائتمیشدی.


text:
تۆركجه یازاق یازیلیمی
تۆركجه یازاق
تۆركجه یازاق
بو پروقیرام اوچون .NET Framework پروقیرامی لازیمدیر اگر بیلگلی سایارینیزدا قوشولو اولماسا بوردان دانلود ائدیب و قوشا بیلرسی نیز
1.-آذربایجان تۆركجهسینی اؤیرنمك اۆچون ایمكانلار
2.راحتجه تۆرك دیلین یازماق
3.الیفبالاری بیر بیرنه كؤچورمك
1. لاتین الیفباسیندا اوْلان یازیلاری عرب الیفباسینا كؤچورمك اۆچ نؤودا
· نوْرمال شكیلده( اۆمومی شكیلده چوْخ ایشلنن كی اوْندا دیاكریتیك علامتلرله یوْخدو)
· دیاكریتیك علامتلرله (وْ ۇ ێ ۆ)بۇ شكیلده دیاكریتیك علامتلر یانلیز بیرینجی هئجادا گلیب
· بۆتون دیاكریتیك علامتلرله (وْ ۇ ێ ۆ)بۇ شكیلده دیاكریتیك علامتلر هر یئرده گلیب و اۇشاق كیتابلاری و كیلاسیكلر اۆچون اۇیغوندور
2. عرب الیفباسیندان لاتین الیفبایا كؤچورمك ایكی نؤودا
· نوْرمال یازیدان
· دیاكریتیك علامتلری (وْ ۇ ێ ۆ) اوْلان یازیدان
3. كیریل الیفباسیندان لاتین الیفباسینا كؤچورمك
4.سؤزلرین لیستی
آذربایجان تۆركجهسینین اوْرفوْقرافییا سؤزلرین لیستی بۇ پروْقیراما آرتیلیبدیر
سؤزلر عرب و لاتین الیفباسیندادیر
بۇ ایمكان سؤزلر دۆزگون یازماق اۆچوندور
فعلرین صرفیده آوتوْماتیك اوْلور تا سیزه دیل قایدالاریندا یاردیمچی اوْلسون
5.هئجا ایله یازینی رنگلهمك
بۇ ایمكان اوْ كسلر اۆچوندور كی ایستهییرلر لاتینجهنین اوْخوماغین باشلاسینلار
هر هئجا بیر رنگله رنگلهنیر ،بئلهلیكله هر رنگده اوْلان بیر دفعه دئییلهجك و اوْخوماغی راحت اوْلاجاق
6. یازیدا آهنگ قانون ایله اوْلدان یانلیشی تاپماق و آلتینا خط چكمك
7.ساییلاری(عددلر) یازیلیشا چئویرمك
8. پروْقرامین هر ایكی الیفبادا اوْلماسی(لاتین و عرب)
9.آوتوْماتیك كؤچورمك ایمكانی


text:
تریستان کوربیر
تریستان کوربیر (اینگیلیسجه: Tristan Corbière) فرانسهلی شاعیر و یازیچی - .۱۸ ژولای ۱۸۴۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۲۹ ایل عومر ائلهایب و ۱ مارس ۱۸۷۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Tristan Corbière»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تریستان کوربیر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آمریکا اؤزباشینا پاریس ایقلیم راضیلاشماسیندان چیخا بیلمز.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندان آوروپا کمیسییاسینین صدری ژان کلود یونکر سؤیلهییب. او، آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین پاریس ایقلیم مقاویلهسی ایله باغلی یانلیش فیکیرده اولدوغونو بیلدیریب. یونکئر آمریکانین آوروپا بیرلیینه اؤز قوللوقچوسو قیسمینده یاناشماسینین علیهداری اولدوغونو سؤیلهییب.
قید ائدک کی، آمریکا مطبوعاتی دونالد ترامپین پاریس مقاویلهسیندن چیخماق حاقیندا قرار قبول ائتدیی حاقیندا اینفورماسییا یاییب.
پاریس مقاویلهسی ۲۰۱۶-جی ایلده ایمضالانیب. اونا ۱۷۰ اؤلکه، او جملهده روسییا، چین و آمریکا ایمضا آتیب. بو مقاویله کیوتو پروتوکوللارینی اوز ائدیب.


text:
تۆرکیأنینگ گۆن ترتیبی ۱۰
ستا (سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیتچیلیق بارلاغلاری) قوراماسیندان جان آجون ینگ گۆن دۇغار تۆرکیأنینگ آفریقا سیاساتی باراسیندا یازغیسینی اۇقایارسینگیز
* جان آجون
تۆرکیهده "کؤپ اوغورلی داشاری سیاسات" دۆشۆنجه سی تۆرکیأنینگ آفریقا قاره سینده تأزه باشلانغیچلار اتمهگینی یانی بیلن آلیپ گلدی. آفریقا سیاساتی نینگ چأگینده تۆرکیه بیرنأچه انسان پرور کؤمِک ایشلرینی عامالا آشیردی.
دیپلماتیک قاتناشیقلارینی اؤسدۆردی و آفریقادا استراتژیک نتیجه لر آلدی. تۆرکیأنینگ کلونیست (استعمارچی) دۆشۆنجه بیلن حرکت اتمهزلیگی و آفریقا یورتلاری بیلن ایکی تاراپلی بأحبیتلره اساسلانیان قاتناشیق آچماغی تۆرکیأنینگ اۆستۆنلیگی نینگ اساسی سبأپلریندن بیری.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان، الجزایر، مورتیانی، سنگال و مالی دؤولتینه قوران ساپارلاری تۆرکیه بیلن آفریقا یورتلارینینگ آراسینداقی ایقدیصادی و استراتژیک حیذماتداشلیغی گینگهلتمهک اوغروندا مؤهۆم باشلانغیچ بۇلوپ دوردی.
تۆرکیأنینگ آفریقا بیلن ادیأن سؤودا قاتناشیغی نینگ موقداری ۱۵ ییلدا ۶ اِسسه یۇقارلاپ، ۱۷.۵ میلیارد دلارا باریپ یتدی. آفریقادا قۇیولان گؤنۆدن تۆرک مایاقۇیوملاری ۲۰۰۳-نجی ییلدا ۱۰۰ میلیون دلار بۇلان بۇلسا، ۲۰۱۷-نجی ییلدا ۶.۵ میلیارد دلارا قۇلایلادی. پرزیدنت أردۇغان ینگ سۇنگ ساپارلاری نینگ چأگینده بیرنأچه ایقدیصادی حیذماتداشلیق شرطناماسی باغلاشیلدی.
شیله ده یورتلارینگ آراسینداقی سؤودا قاتناشیغی نینگ اؤسدۆریلمهگی بۇیونچا ماقصاتلار کِسگیتلهندی. میثال اۆچین سنگال بیلن تۆرکیأنینگ آراسینداقی سؤودا موقدارینینگ ۲۵۰ میلیون دلارا یتمهگیندن سۇنگ ۴۰۰ میلیون دلارلیق تأزه ماقصات کِسگیتلهندی.
تۆرکیأنینگ آفریقا سیاساتی گۆن باتارینگ کلونیست (استعمارچی) چمهلِشمهسی نینگ ترسینه اؤزآرا بأحبیت قاراییشینا اساسلانیار. تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی الجزایر ساپاری نینگ دۇوامیندا الجزایرلی ژورنالیست عثمانلی دؤولتینی گؤز اؤنگۆنده توتوپ؛ "تۆرکیه الجزایری کلونی حؤکۆمتی گؤریأر می؟" دییپ سۇرادی. تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی شۇل سۇراغا "اگر شیله بۇلان بۇلسادی، بو سۇراغی مانگا فرانسوز دأل، تۆرک دیلینده سۇراردینگ" دییپ جۇغاپ برمهگی تۆرکیأنینگ آفریقا سیاساتی نینگ گۆن باتارینگ کلونیالیست دۆشۆنجه سیندن تاپاووتلیدیغینی گؤرکِزیأر.
تۆرکیأنینگ آفریقا سیاساتینداقی اۆستۆنلیگیگ آنگیرسیندا دوریان فاکتورلاردان بیری بۇلسا انسان پرور (انسانی) کؤمِک دیپلماسیسی. تۆرکیأنینگ میللی گیردجأ گؤرأ اینگ کؤپ انسان پرور کؤمِگینی بریأن یورت بۇلماغی، تۆرکیأنینگ قومانیتار (بشری) داشاری سیاساتا نأحیللی أهمیت بریأندیگینی گؤرکِزیأر. آچلیغا، قوراقلیغا و قاریپلیغا قارشی گؤرهشده ایشجنگ توتوم ایه له یأن تۆرکیه، ساواشدا اجیر و قینچیلیق چکنلره و کِسِللره هم کؤمِک بریأر.
پرزیدنت أردۇغان ینگ عایالی امینه أردۇغان تۆرکیأنینگ انسان پرور سیاساتینی شیله بیان ادیأر:
"قوراقلیق آفریقانینگ اقبالی بۇلوپ بیلر. اِمما آچلیقدان اؤلمهک اقبال دأل. کؤپچۆلیکله یینگ ییتگیلر یازغیت دأل. آفریقانینگ سیاسی دورنوقلیلیغی اۆچین حالقارا قورامالارینی حرکته گچیرمهک بیلن بیرلیکده، آفریقا حالقلاریندا اؤزۆنه بۇلان اینامی دیکهتمهلی"
تۆرکیأنینگ آفریقا سیاساتی نینگ چأگینده انسان پرور کؤمِکلریندن داشغاری، اساسی فاکتورلار بۇلسا قشون، ایقدیصادیه ت وزیرلیگی، قالقینیش وزیرلیگی، میللی بیلیم وزیرلیگی، دؤولت غازناسی، یاشاییش جای اداراسی، طبیغی آپاتلار و عاداتدان داشاری یاغدایلار اداراسی، یۇقاری بیلیم قارضلار و عمومی یاشاییش جایلار قوراماسی، تۆرک یاریم قیزیل آی جمغیتی، داشاری یورتلارداقی تۆرکلر و قارینداش حالقلار اداراسی بیلن یونس امره غازناسی یالی قورامالار مؤهۆم یر ایه له یأر.
آفریقادا کؤپ سانلی تاسلامانی ایش یۆزۆنه گچیرن تۆرک ادارادیر کأرحانالارینگ یانی بیلن کؤپ سانلی جمغیتچیلیک قورامالاری هم ایش آلیپ باریار. تۆرکیه بیلن آفریقا یورتلاری نینگ حالقلاری نینگ آراسینداقی قاتناشیقلار گۆن سایین اؤسیأر.
بیله کی تاراپدان ایقدیصادی پوداقدا تۆرکیه آفریقادا اساسان دا قورلوشیق پوداغیندا مؤهۆم اۇرون ایه له یأر. تۆرک شرکتلری کؤپ سانلی آفریقا یوردوندا اولی گؤورۆملی قورلوشیق ایشلرینی آلیپ باریارلار. رجب طیب أردۇغان هم ساپاری نینگ چأگینده تۆرک شرکتلری نینگ قورلوشیقلارینا باریپ گؤردی.
تۆرکیأنینگ آفریقا سیاساتینداقی اساسی مسئله فتؤنینگ مکدپلری و قورامالاری. تۆرکیه آفریقا یورتلاری بیلن ادیأن قاتناشیقلاری نینگ نتیجه سینده فتؤ قوراماسینا دگیشلی مکدپلرینگ یاپیلیپ. مغاریف غازناسینا تایشیریلماغینی ایسله یأر.
مغاریف غازناسی تونس، تانزانیا، سودان، سومالی، سیرالئون، سائوتوم، سنگال، نیجر، موریتانی، مالی، کنگو جمهوریتی، گینه، گامبیا، چاد و جیبوتی دا ۸۸ مکدپده بیلیم بریأر.


text:
مشهور آمئریکالی آکتریسا کریستئن ایستوارت (جانلی شنبه گئجهسی) وئریلیشینده پرزیدنت دونالد ترامپین کئچمیش حیاتی ایله باغلی یئنیدن ماراقلی آچیقلامالار وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آکتریسا جانلی یاییم زامانی بیر زامانلار ترامپین اونا وورغون اولدوغونو بیلدیریب.
ایستوارت اونو دا علاوه ائدیب کی، سئوگیلیسی روبئرت پاتکینسون ایله یئنیدن باریشماسی ترامپی خیلی ناراحات ائدیب:
«آیریلیب بیر مدت سونرا یئنیدن باریشدیق. ندنسه بو، ترامپی دلی ائتدی. دونالد، او زامان منی سئومیردینسه، ایندی هئچ سئومهیهجکسهن. چونکی «جانلی شنبه گئجهسی» وئریلیشینین آپاراجیسییام».
قید ائدک کی، ترامپ ۲۰۱۲-جی ایلده تویتتر صحیفهسینده ایستوارتین او واختکی سئوگیلیسی روبرت پاتتینسون اوچون «هر کس بیلیر کی، روبرت پاتتینسونون ایستوارتی ترک ائتمهسی مؤوضوسوندا حاقلییام. بیر نئچه ایل عرضینده پاتتینسون منه تشکور ائدجک. عقلی اول، روبرت»، سؤزلرینی ایشلتمیشدی.


text:
اوروپا (آی)
اوروپا یا ایکینجی ژوپیتر (اینگیلیسجه. Europa و Jupiter II) ژوپیتر گزَگنی نین (موشتری سیاره سی) ان یاخین آیی و قالیلئو تاپان آیلاری نین دؤردونجو کیچیک آیی، و گونش سیستمی نین آلتینجی ان بؤیوک آیی دیر. اوروپا آیینی 1610جی ایلده قالیلئو تاپدی. اوروپا یئرین آییندان بیر آز بالاجا دیر، سیلیکات، بوز-سولو قایالاردان دوزَلیب ، و دمیر - نیکل داشلاری دا واریدیر.
اوروپادا سو و یاشام
موشتری نین بو آیینا آستروبیولوقلارین ماراغی سون ایللر داها دا آرتمیشدیر. 1996-جی ایلده ژوپیتر گزَگنینی آراشدیرماق اوچون گؤندریلن قالیلئو اوزای گمیسی(فضا سفینه سی) اوروپانین آرخا طرفینین گؤرونتوسونو یئره گؤندرمیشدی. بو شکیلده بوزلا اؤرتولو اوقیانوسون اولدوغو آیدین گؤرونوردو. باخمایاراق کی، اوروپانین اوزونده حرارت یئردکی یاشام فورماسی اوچون چوخ آشاغیدیر، آستروبیولوقلار همین اوقیانوسون جانلیلار اوچون یاشاماق ائوی اولا بیلَجگینی سؤیلییرلر. یئرین اؤزونده بعضن جانلیلارین ائله اکوسیستملرینی آشکار ائدیرلر کی، یاشامین یالنیز یئرده مۆمکون اولماسینی بیر داها شوبهه آلتینا آلیر. اؤرنک اوچون، یئرین چوخ درین قاتلاریندا، سوخورلاردا یالنیز سیلیسیوم المنتی (عنصر) ایله غذا یئیین و گلیشَن باکتریلر تاپمیشلار. بورادا دوروم ائلهدیر کی، بیزه بللی اولان جانلینین وارلیغی بو سوخورلاردا غیر مۆمکوندور. باشقا بیر اؤرنک، وولکانلیقلار بعضی حاللاردا وولکانلارین کراترلریندن(باتمیش یئرلری) گؤتورولموش نومونهلرده باکتریلرین اولدوغونو کشف ائدیرلر، رادیو اکتیو رئاکتورلاریندا، چوخ یوکسک تشعشوعون اولماسینا باخمایاراق، بعضی باکتریلرین یاشادیغینی معین ائتمیشلر. ایندی ناسا کالیفورنیا داغلاریندا، آمئس آراشدیرما مرکزینه اؤزل آستروبیولوگی قورومو تاسیس ائتمیشدیر. ناسا-نین باشقا 11 قوروملاری ایله سیخ امکداشلیق ائدن بو اینستیتوتون عالیملری بو یئنی ساحه نی گلیشدیرمک فیکریندهدیرلر.
گؤرنتولر
قایناق
- اینگیلیسجه و آذربایجان تورکجهسی ویکی پدیا صفحهلری


text:
۱۳۹۱ شهریور ۲۲, چهارشنبه
گونئی آزربایجان قلم انجمنی یا استالینیست ،ایرانچیلار لر کلوپو
گچه ن ایل تورکیه یه گلدییم زامان انجمن قلم آزربایجان جنوبی یا سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنینین قورولوشونون خبرین آلدیقیمدا چوخ سئوینمیشدیم . فیس بوک یولویلا بو انجمنین هیئت موسس اعضاسیلا تماس توتوب و یازار آدیملا و حقیقی آدیمی وره رک بو انجمن ده عضو اولما ایسته گیمی بیلدیردیم . سایین علیرضا اردبیلی تماس توتوب و بو امردن ایستیقبال اله ییب و بیر
سیرا صحبت دن سونرا مندن سوروشدولار سیز غربی آزربایجان کمیته سی و قوروجولاریندان خبرینیز وار می ؟ عرض الدیم شخصا بو کمیته ایله فیزیکی اولاراق تماسیم یوخدو آمما یازیلاریمدان بیر ایکیسی اونلارین سیته سینده درج اولوب . جناب اردبیلی سونرا بیر اورمیه لی و منیم یاخین دوستومون آدین وره رک ایرتیباطین آدی گچه ن کمیته ایله سوروشدولار. عرض الدیم بله بیر ایرتیباطین اولدوقون بیلمیرم . بو صحبت قوتولدو و سونرادا آردی بوگونه کیمین توتولماییب. خانیم صدیقه عدالتی فیس بوک وسیله سیله منیم آدرسیمی ایسته دی تا دعوت نامه گوندرسینلر تا الیه بیله م ویزا ایشلرین حل ائدم و انجمن قلمین بیریمجی ییغینجاقیندا شیرکت الیه م . هر حالدا او دعوت نامه ده گوندریلمه دی و انجمن قلم ده تشکیل اولدو و البته من بو قورولوش دا ایشتیراکیم اولمادی ، داها سونرا داهئچ بیر ایرتیباطیم بو انجمن له اولمادی.
بیر مدت دن سونرا یاواش یاواش بو انجمنین اعضاسی مشخص اولدو و بو ترکیب بعضی شک لریده فیکیر صاحیبی و میللی حرکته منسوب اینسانلاردا اویاندیردی. داها سونرا حورمتلی دوکتور محمد رضا هیئت ین استعفاسی ینی پروبلم لرین چیخماسیندان حیکایت ائدیردی. زامان گوستردیکی بو انجمن بونا رغمن کی چوخ موجه چهرلر او جومله دن دوکتور براهنی ، فرزاد صمدلی ، ایسماعیل جمیللی و بعضی لری اوندا عضو دولر معلوم بیر طیفین مگافونونا چویرلنیب و تک سسلی اولاراق ایدئولوژیک بیر چیخمازا سوروتله نیر. بو قورولوش آدینا رغمن ،چوخ تا سوف له دوست بازلیق ، طیف بازلیق و ایرانچیلیقا چکیلمه یه باشلادی. گچه ن بیر ایلده گرچک دن هئچ بیر مثبت حرکت اوزوندن گوسترمه ییب عکسینه تخریباتا سبب ورمیش دیر. آدی گچه ن طیف همانا سیروس مددی ، لیلا خانیم مجتهدی ، قره جه لو و بیر پارا دیگر اشخاص چوخ تاسف له آذربایجانچیلیق آدی آلتیندا منسوخ اولموش آذری ترمینلرین یاشاداراق میللی حرکته حمله یه مشغول اولوب و اساس فعالیت لرین تورک دوشمانلیقینا معطوف ائدیب و تورکیه ایله دوشمانچیلیقی دولایی یول لاردان باشلاتدیلار. بو انجمن بو طیفین اسیری اولاراق کمونیست ایدئولوژیسینین ورشیکست دوشونجه سی اساسیندا قلمی بیر سیلاح کیمی خالقیمیزا و میللی حرکتین منسوبلارینا چئویرمه یه باشلادیلار. دمه ک اولار بو انجمنین سیته سی میللتیمیزین دیلینه دییل بلکه فارسجا مقاله لرله دولوب داشیب . بو انجمن میلت ، میللی حاکمیت ، میلی جغرافیا میز و وطنیمیزین سینیرلارین چیزیلمه سینه هئچ یاردیم اتمه دن اوز همتین میللی حرکتین اساس لاری و فعال لارینی تخریب اتمه یه ایختیصاص میشدیر. اله بو فعالیتین ایلک محصولو جناب دوکتور محمد رضا هیئتین بو انجمن دن استعفا سیلا اوزونو گوستردی . سیروس مددی آدی گچه ن طیفین ایدئولوگو اولاراق صحنه یه گچیب و خانیم مجتهدینین اجرا اله دیگی بیر سناریو ایله اورمو ایشچیلری و مشخصن منی هدف توتاراق میلی حرکتی وورماقا باشلادی کی گرکن جاواب دا اورمو ایشچیلری و منیم طرفیم دن تقدیم اولوندو . حمله لر میللی یازار جناب مئهران باهاریا آردی کسیلمه دن و دولایی یول لاردان جناب دوکتور هیئت و وارلیق درگیسینه عاینی حال دا دوام اتمه ک ده دیر. دیگر طرف دن عجاییب قراییب تحلیل و مقاله لرله تورکیه دوشمانچیلیقی دا بو پروسه نین ایچینده دوام ائدیر . بو انجمنین بیر عضوی ایران گلوبال دا تورکیه علیهینه مقاله یازیب و سوریه اولایلارین چارپیرتاراق تورکیه یه ضربه وورماقا ایدامه وردی . نهایت بیر ایکی گون اونجه بیر پالتاک اوتاقیندا و 85 نفرین اشتراکیلا مباحثه لر باشلادیب و ادبیات بحثین بهانه ائدیب آدی گچه ن طیف مستقیماً میللی حرکت ، تورکچولوق و تورکیه نی هدف آلاراق اوز کیرلی اللرین گوستردیلر. آدی گچن پالتاک دا چیخیشچیلارین بیر چوخو (او جومله دن سیروس مددی نین دانیشیقی ) تورکیه و تورکچولوقه قارشی اولاراق دوام اتدی،مشخصن سیروس مددی جناب عاریف کسکینی هدف توتاراق اهانت ضیمنین ده میللی حرکتین اساس لارینا دا هجوم ائدیب و آذربایجان دیلین اونه سوره رک تورک دیلی و تورک هوییه تیله دوشمانچیلیق لارین گوستردی. بو طیفین شعبان بی مخی اولان غلام شامقازان دا اساس سیز بیر گوزاریش یازاراق ایران چی اولان ایران گلوبال سیته سینده فارس ارباب لاریندان دستک آلمایا چالیشاراق حقیقت لری کیذبیله دییشمه یه جهد گوستردی. (حورمتلی اوخویوجولار الیه بیلر لر بو پالتاقین سس قیدلرین خانیم لیلا مجتهدینین صفحه سینده بش قیسمت ده دینله سینلر .)سوزو گچه ن سس قیئدلرین ده سیروس مددی ، عاریف بی کسکینه خطابن دییر: من تبریزی بش دنه تورکیه ایله دییشمم . سوئال بودور : جناب سیروس مددی سیزکی بو قدر وطن سئور سینیز غربی آزربایجانا و کورد تروریسمینه مناسیبتینیز ندیر؟ ندن بو قدر غربی آزربایجان مدافعه کمیته سیله دوشمانسینیز و ندن کورد کمونیست ، ترورچولاریلا موناسیبتینیزی کسه بیلمه ییب و اونلارین قانلی تحرک لارینی قینایا بیلمیر سینیز ؟ گرچک دن سیز غربی آزربایجانی نیه و نه میقدارا ساتماق ایسته ییر سینیز ؟ سیزین تورک دیلی و تورک هویتی و میللی حرکتین تمل لریله دوشمانچیلیقینیز نه نیسبتی ایرانچیلیق لا وار ؟ سیز نیه ایران دان ال چکه بیلمیر سینیز و عینی حالدا مرحوم پیشه وری نین حرکتین ده اوز آدینیزا مصادره اتمه ک ایسته ییر سینیز ؟ سیز و مرکز چی سول دوسلارینیز خلق مسلمان حرکتیله اتدیگینیز دوشمانچلیقلا آزربایجانی بیر مستعمره اولاراق ایران حاکمیتینه تسلیم ائده رک بو گون ده غربی آزربایجانی کورد ترورچیلارینا وریب و تبریزی ده تهران چکمه سی آلتینا سالماق ایسته ییر سینیز .
بو گون انجمن قلم آزربایجان جنوبی یا سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی یا بو طیفی ایچینده یاشاداراق یانمیش بیر قورولوشا چویریلیب ایغما حالیندا ساده جه بیر سیته اولاراق یاشیاجاق و یا بو کانسری ایچیندن سوکوب آتیب و مترقی قورولوش کیمی حیاتینا ادامه ورجه ک دیر . بو اینتیخاب گرچک دن ده بو انجمنین اعضاسینا باغلیدیر. من بیر شخص ، یازار و مئدیا منسوبو اولاراق آرزو ائدیرم بو انجمن ایکینجی یولو سچسین و بو یولدا حاضیرام هرکسله مناظره ، مباحثه و دانیشیقا گیرم . سانیرام بوتون وطن سئور آزربایجانلی ضیالیلار دا منیم آرزیم دا شریک دیلر. من بو ساعات دان سونرا هر جوره مماشات ، سیاست بازلیق و یالانچی مصلحت گوزارلیقی میللی حرکته خیانت بیلیب و توم وطن سئودالیسی اولان یازار و ضیالیلاردان ایسته ییرم بو ایستالینچی ، ایرانچی ماسکله لی شارلاتان لاری روسوای اتسینلر.
تایماز اورمولو 11سپتامبر 2012
اشتراک در: نظرات پیام (Atom)


text:
حاج اکبرخان رزاقی، "گلزار حسینی" کیتابی، فاني همداني و دوكتور علي كمالي
http://tilimxan.blogfa.com/post-119.aspx
گلزار حسینی کیتابی ۱۳۶۲ گونش ایلینده سات(سازمان انتشارات تیلیم) طریقی ایله و رحمتلیک دوکتور علی کمالی نظری آلتیندا یاییملانیب دیر. بو کیتاب رحمتلیک اکبرخان رزاقی نین(۱۳۶۸- ۱۲۹۹، ساوانین قاراقان بؤلگه سینین میصیرقان کندینده دونیایا گلمیش و همان کندده وفات ائتمیش. مزاری دا میصیرقاندادیر) مذهبی شعرلرینی احتوا ائدیر. کیتاب علی کمالینین اون سوزو ایله باشلانمیش و دوش وورما نوحه لری، زبانحال، بحر طویل و باشقا مذهبی شعرلرله سونا چاتیر. کیتاب، شاعیرین اؤز ال یازما خطی ایله یازیلمیش دیر. کیتابین سونلاریندا یازیلان تاریخ ۲۶/۵/۱۳۶۲ قید اولونوبدور. بو کیتابدان اکبرخان رزاقی نین همدانلی فانی نین بیر شعرینه جواب شعریندن ایکی بندینی عزیز اوخوجولارا سونوروق. (گیومه ایچینده اولان بندلر همدانلی فانی دن دیر):
فانی همدانی نین مخمسینه جواب وئریلیب:
"محبوب دل حضرت خیرالبشرم من زهرا آنا حیدر آتا والا گوهرم من
شهزادهیم و شهمنش و شهسیرم من بیر کوکبم و تابش- ایکّی قمرم من
من بیر گوهرم ایکّی گوهردن اولا مشتق"
ای مهر قضا شوکت و وی میر موفق شمس فلک عزّت و رفعت سنن الحق
ایجاد اولونوب خاطریوه کلّ مخلّق رأیینله گزر دور قمر طاقمطبّق
یئتمز حد اجلالییه تحقیق محقّق
"آیا تانیمیرسیز منی دارای زمانم؟ بو کالبد هستییه بیر جوهر جانم
من باعث ایجادم و من قلب زمانم من مشی قضا ئ قدره حکم روانم
اکسیر حیات ایچره منم قوه زیبق"
بیللم سنی سر حلقه و قوم سعداسن آئینه حق سرور کل فضلاسن
مومنلر و مسلملر ایچون راهنماسن محشرده شفاعت علمین شقه کشاسن
امرین ایله برپادی بو نه چرخ مطبق
...


text:
آنا دیل - صمد چایلی
اینسان اوغلو آنا دیلدن آیریلماز ؛ ال دیرناقدان ، دیرناق الدن آیریلماز
تیكان گولو اؤز كامینا چكسه ده ؛ گول بولبولدن ، بولبول گولدن آیریلماز
داغین بئلیمارال لارا اویلاقد یر ؛ بئل مارالدان ، مارال بئلدن آیریلماز
دنیزلره صفا وئریر سونالار ؛ گول سونادان ، سونا گولدن آیریلماز
كلمه لره جان باغیشلیر دیل – دوداق ؛ دیل دوداقدان ، دوداق دیلدن آیریلماز
چك میضرابی گولسون قوپوز گولسون تئل ؛ تئل میضراب دان ، میضراب تئلدن آیریلماز
ائل اوغلویام ، من ائلینم ائل منیم ؛ ائل چایلی دان ، چایلی ائلدن آیریلماز
صمد چایلی


text:
شعر و سوروملولوق
ناصر مرقاتی
ناصر مرقاتی
شعر و سوروملولوق
[بو مقاله ده 1) شعر دئدیکده بوتون ادبییات و هونری، 2) شاعیر دئدیکده بوتون ادبییات و هونر اهلینی، 3) دوغو دئدیکده بوتون آسیا، آفریقا و گونئی آمئریکانی 4) اخلاق دئدیکده بوتون سوروملولوق، تاریخچیلیک و اخلاقی نظرده توتورام.]
روحون جیسمه هرزامان اسگیک گؤزله باخدیغی بیزیم یئرلرده، اؤز آچارسیز قفیللی اوداسیندا، بلکه کیمسه »تانری اؤلومو»نو ائشیتمهمیش هله(1). بو قورخونج خبری، خوروز بانیندان اؤنجه، نیچه جسارتله باغیردی بیر زامان، و باغیردیقدان بری بیر یوزَر(قرن)دن آرتیق اورتالیقدا دالغالانماقدادیر قایتاریسی (انعکاسی و برگردانی). و هر سؤزباشی "نیچه، نیچه" دئـَین بیزلر، یعنی بیز نیچه دوشگونلری، اونو گؤزللـهییب و «مَنقَبت»ینده فلسفه و ادب مئیدانیندا قلم چاپدیرساق دا، بو ساعاتادک اونون ایسرافیل بورقوسو بانینداندا اوجا بانینی ائشیتمهمیشلردن و لاپ دوغروسو ائشیتمک ایستَمهمیشلردَنیک. و لاپ ترسینه؛ کومونیزمین ایستالینی، اوروپانین 70- 1960لری و فارس ادبییاتینین 1340لارینین "تعههود – تعههود" هنیرتیلری، چادراسین تازاجا چینیندن یئره سوروشدورموش گونئی شعر، ادبییات و هونریینی، هله دوققوز یاشینا ارمهمیش، ار-ائوینه گؤندرمک ایستیرلر. نهبیلیم بلکه یئنه هارداسا کیمسه هانسی بیر دئشیکدن بیر یئنی «مدینة فاضیله» تاپمیش.
او زامان نیچه "تانری اؤلدو" دئیَنده، یعنی صنعت و مودئرنلیگین سودویو کؤپوکلندییی چاغدا، ایکیمین ایلدن آرتیق فلسفهلر و دینلرین بسلهدییی و حوکومتلر الینین شاماماسی اولان اخلاغین اؤلوم خبرینی وئریردی. اؤیله بیر خبر کی اونلار ایل نیچهدن سورا، حتتا دئمک اولار ایکینجی دونیا پای-بؤلوش وورهاوورونادک، باتینین اورتاوار (محافیظه کار)قوروملار و اؤزللیکله رسمی اورقانلاریندا کوٌرک اوستونده ایلهشن کلاسیزم، "اینشاالله پیشیکایدی" دئیه فیریلداخنان اونو هر بیر یئتیک و دورتوک گؤزدن دالدالاییب گیزلتمگه چالیشیردی(2). آنجاق هر حالدا آچیلدی صاندیق، تؤکولدو پانبیق.
دوغرودور کی اوروپا ادبییاتیندا اولان «کشفِ حیجاب» ایلکاؤنجه عملده، ائله نیچه ایله بیر زاماندا، کاکیلی یاندان قویان سمبولیستلرین طرفیندن اورتایا سورولدو، آنجاق یالنیز 1920لرده روس فورمالیستلرینین چالیشیقلاریلا سندلشیب و کسینلشدی. فورمالیستلر، یعنی هامان ایستالینین لعنتلهدیگی و چوخ چکمهدن «آنلام»ین آپاریجی رولونو سوپوروب زیبل قابینا تؤکن و هر نه یی آبستراکت آدیلا فورمدا سیغیشدیران اسکی قورتاریجی ملک لر، کلاسیزمین سارای قاپیسینین انکیر-مونکیری، یعنی تاریخچیلیق و اخلاقچیلیغا ووردوقلاری ساغالماز یارایلا شاعیرلرین جانینی قاراباشلیقلی و الی درگزلی تاریخ و اخلاق گودوکچولویوندن قورتاراراق(3)، اینجهبئل ادبییاتین ایشگه چیینلریندن ایکیمین ایلدن آرتیق داشیدیغی یئر کوٌرهسی آغیرلیغیندا سوروملولوق یوکونو آشیرابیلدی.
1923 ده فورمالیستلرین باشبیلنی، یاکوبسون، یازدی: "نهدن اینانمالییق کی شاعیرین دوشونجهلردؤیوشنده اولان سوروملولوغو، اونون آیری زاتلاردا اولان سوروملوغوندان آرتیقدی؟.". یاکوبسونون بو سؤزونو بیرآز تورکهسایاق دئسک بئله اولار: "نهدن شاعیرلر باشقا آدملاردان آرتیق سوروملو ساییلمالی دیرلار؟"
باتی دا، مودئرنیزمین بو و بونا تای عاغیلسال و دؤشه یاتان حؤکملر و اؤزللیکله مودئرنیسمین پراگماتیک چکیملری ائتگیسینده شعر، هونر و ادبییاتین صنعتسل بیر ایستحصال کیمی رئقلاما و ساتیشا چیخاریلماسی، کلاسیسمین آبیرجیغینین اؤنونه توتولموش انجیر یارپاغینی کولکلره سوووروب، و اوروپا اؤیرَنجیلرینین قیسسا بیر زامان (70 -1960لرده) یاراتدیقلاری قیزغینلیقلارا باخمیاراق، ایکینجی دونیا ساواشیندان بری اخلاغین سیاسی وئرسیونو اولان سوروملولوغو کوچه – بازاردا آبیردان سالدی و بوندان باشقا اوزون بیر پروسهده موحتوایا اوستون گلمیش الی قوتازلی فورم، داها آرتیق سویوتچولوغا (آبسترکتا) یؤنلیب و اؤزللیکله رئقلاملارین یاردیمیلا بیر سوره هونر و ادبییاتین مئیداندا قالان تکجه "هل من موباریز" باغیران قهرمانینا چئوریلدی. دوغرودور کی، فورمالیزمله قول بویون مئیدانا گیریب و کلاسیزمین معیارلارین آرادان آپارماق ایسته ین مودئرنیزم، بیر سیرا آیری معیارلار اورتایا سوردو، آنجاق باتی سیاستی اؤنجه دن تانرینین اؤلدویون بیلسه ده، بونو دوغو، آفریقا و گونئی آمئریکا خالقلارینا چاتاندا گؤز آردی ائدیب؛ "بیلمه سینلر!" ایستهییردی. ایشته سومورگهچیلیک اوچون، دونیانین هر دیب- بوجاغیندا بیر اؤلکه و اونا توتاش و وورغون توپلوم یاراتماغیندا، اخلاق و سوروملولوغون توپ-توفنگدن آرتیق دَیری واریدی. یعنی باتی جا: "اؤلوم خوش [اویدو] قونشولارا". ائله اونا گؤره ده باتینین اؤزونده شعر و هونر هئچ بیر توتوما سیغینمادیغی بیر اورتامدا، دوغودا شعرین هر زامان اخلاقسال و سورمسال اولدوغو تشویق اولونوردو، آخی، دوغودا اخلاقسیز، حیزب، تشکیلات، دین، میللت و دؤولت و بولاری ورهولاندیران ادبییات یاراتماق اولمازدی.
بو فیریلداخ تکجه باتینین سوموردویو خالقلارین ایچینده یاییغین بیر قونو دئییلدی، ایرمینجی یوزرین ایکینجی اون ایللگیندن بری، تاریخ و اخلاق سوروملولوغو خالقلارین قورتاریجی قهرمانی کیمی باشقالدیران سوسیالیزمین ده ان ایلکین اینانج قوراللاریندان اولموشدو. اصلینده آنادان «افلاطون باجاسی»لا دوغولموش مارکسیسم (و اؤزللیکله سورالار لئنینیسم)، بری باشدان جننتین قاپیسینا ایکی ایستالین بوغلو و البتته کی چوخ سوروملو انکیر- مونکور قویوب و سورومسوزلاری جهننم اؤتهسینده «حادئس»ین قوللوغونا گؤندریردی.
بئلهلیکله، 1917 دن اوزو بری یارانان هم سوسیالیست اؤلکه لرینده و اوندان اؤنجهکی و حتتا سوراکی باتینین قوراشدیریب و بَزهدیگی حوکومتلرده سوروملولوغون چئشیدلی اوزلری اولان آشیری میللت چیلیک، اینانجچیلیق دینچیلیک، قورتاریجیلیق، سوسیالیسم قهرمانی، خالق آرتیستی و ... کیمی کذایی اؤیونمهلر و اؤیوندورمهلر، یعنی هامان روحون جیسمه اوستونلوگو، دؤولت چیلگین زیروهسینده ایلهشدی. باشقا سؤزله؛ باتی دا اخلاق و تاریخین یعنی نیچه دئدیگی تانرینین باسدیریلدیغی واختدا، هم دوغودا، یئنی سورمورگهچیلیک یوللارینی کشف ائدن باتی کاپیتالیسمی و همده دونیا امکچیلرینین قورتاریجیسی کیمی بار-بار باغیران سوسیالیزم طرفیندن یئنی تانریلار و البتته کی اونلار اوچون یئنی ادبییات و ادبییاتا عایید اولان سوروملولوق و اخلاق یارانماغا باشلاندی.
1828 تورکمانچای آغ خال- قارا خالیندان بری قوراشدیریلمیش ممالیک محروسهدن ایرانا آشان یوللار ائله بو گهدیکلری کئچمیش. ایراندا قاجار دؤورونون "آذربایجان تورکونو عوثمانلی تورکوندن آییرالیم" دئیه، گونده بیر دین و اینانجی سیناقدان گئچیرمه قانتاشیقلاریندان سورا، بیر یاندان پهلویلرین ایش اوسته گتریلمهسی، باشقا یاندان ایسه روس اینقلابینین قاتی دئوریمچی دویغوساللیغی آلتیندا، قره سئیدین بدنظر گؤزلردن ایراق ساخلایان سوروملولوق دوواسی بری باشدان بوتون ایران آیدینلارین قوللارینا و یا کؤینکلرینین دؤشلرینه سانجاقلانمیشدی. بو او آنلامدادیر کی پهلویلر گتیریلدیکدن بری، ایرانین هم ساغچیسی و هم سولچوسو اؤز«حقیقت» لرینین گوندن آیدین و سودان آری اولدوغون گؤرستمک اوچون، گئجه- گوندوز اخلاق و سوروملولوق بورقوسونو پیلمکدهدیلر. نه بیلیم بلکه ده اخلاق و سوروملولوق قونوسوندا ایران یازیچی و هونر اهلینین آدی «بیل گئیتس»ین بیرینجیلرکیتابینین بیر یئرینده یازیلمیش اولسون، چونکو بولار آنادان دوغولدوقدا، آتالاری قولاغلارینا آیت الکورسوینن بیرگه هانسی سا بیر «مدینۀ فاضیله» نین آدرئسین وئرمیش و اونلارا، بو مدینهنین باجاسیندان، هئچ اولماسا بیرآنلیق بئله، دونیایا باخماغا تاپشیریق وئرمیشلر. ایراندا بئله بیر سوروملولوغون پؤهره وئرن واختی 1340 نجی ایللر اولدو، آنجاق ندنسه آت اوستونده دوغولموش بو سوروملولوق هله کی هله دیر آتدان دوشوب و یئر اوزونه بیر قدم باسمامامیش. ائله اوناگؤرده هله ده کی هله دیر ایرانین دوشوگون یابیسی سوروملولوق و اونون جوره به جوره وئرسیونولارینین تورباسیندان باش آچمیر.
آزینلیق ادبییاتی و سوروملولوق
[منیم سوچوم دئییل بعضی چوخونلوقلارا آزینلیق دئییلیر، تانرینین ساققاللی شیطان الینده اولاندا، الیفی گیلیف اوخویارلار.]
بیر آیری سوروملولوق دا وار، اودا گؤیدن قادا- بالا یاغاندا بیزیم کیمی میللتلرین باختینین قاپیسیندا گیرمهگه سیرا دوران بلالردن تؤرنمیش سوروملولوقدور، آنجاق بو سوروملولوق هئچده اؤنجه دئدیگیم سوروملولوقلارا تای دئییل. اصلینده بو سوروملولوق هانسیسا فلسفی دئشیکدن اینسان بئینینه سیزمیش سوروملولوق دئییل، حیزب، تشکیلات، دین، اینانج و کومونیزم ین قولتوق آلتینا وئردیگی قارپیز سوروملولوغو کیمی ده یوخ، بلکه، اینگلیس اکیب و روس و باشقالاری دوغوزدوروب و تایالیق ائله میش کذایی خولیالارا بویانان یاد توپلوملار و اونلارین رسمی دیلینین کوبود باسقیسی آلتیندا یاشایان و ایللر بویو، بوکولموش بئلرین دیکلده بیلمهین و ایندی اؤز دیل و کیملیگینی تانییب، تانیتدیران و تثبیت ائلمک اوچون سینهگریب بار- بار باغیران میللتلر و اولارین یازیچیلارینین دوغال سوروملولوغودور. یعنی ایندی او میللتلرین الی قلملی «سیزیف»لرینین؛ یئکه قایانی هوندور داغین باشینا آپاراسی سوروملولوغو وار. بو او آنلامدادیر کی، بیرپارا بیرقات و یا ایکی قات سومورگه آلتیندا یاشایان میللتلر، ظولمون خیرتدیه و قانین قورشاغا قالخدیغی بیر زاماندا، یاد حاکمییت و اونون رسمی دیلینین هئژمونیسیندن قوپوب قورتارماق اوچون واری یوخو اولان بیرجه سیلاحینا، یعنی دیل و ادبییات سیلاحینا ساریلاسی اولورلار. بئله بیر یاراقلانمانین آنا و ایچ موحرریکی «کیملیک» و بو کیملیکله بیلاواسیطه باغلی اولان دیل مسئله سی دیر. باشقا سؤزله بئله میللتلر ایچینده اؤز دیلینده یازیب - اوخوماق، یاد هئژمونیسیندن قورتارماق آنلامی کیمیدیر. بو میللتلرجه، اولارین اؤنملی و بلکهده تکجه بیرلشدیریجی و قورتاریجی نسنهلری اونلارین یازیلیب – اوخوناسی دیل و ادبییاتلاریدیر. بئله بیر ادبییاتا «آزینلیق ادبییاتی» دئییلیر. بو میللتلرین ادبییاتلاری رسمی ادبییات هئژمونیسی و البتته لاپ دوغروسو، باسقیسیی آلتیندا قیسیتلی و گلیشمه میش اولور، لاپ بیر ظالیم ننهلیک ظولمو آلتیندا کوله و میدیریق قالمیش اوشاق کیمی. بو اوزدن بئله ادبییاتلاردا بیریاندان آنا دیلی اؤز دار چرچیوه سیندن دیشاری چیخیب و فردی یارادایجیلیغا مئیدان آچابیلمَدیگینه گؤره او توپلومون ایچینده اولان یوکسک استعدادلاری ماراقلاندیرابیلمیر، یعنی فردی یارادیجیلیقدا ایستعداد و باجاریقلاری اولان کیمسه لر، اؤز دیللرینده یازماغا چوخدا کؤنوللو اولمادان، رسمی، یادا باشقا دیلده یازماغا کؤنوللودولر، باشقا یاندان ایسه اؤزونو سوروملو بولوب و اؤز دیلینده یازماغا چالیشان فردی ادبییات، اوتوماتیک و البتته چاره سیز، بیر داریسقال توپلوم ادبییاتینا ساری یؤنلیر و البتته کی توپلومسال بیر ادبییاتدا، داها دیل و ادبییات تکجه دوغال و نورمال بیر ایلگی قورماق آراجی کیمی یوخ، بلکه چوخ اؤنملی بیر سوروملولوق کیمی«میللی بیلگی»، «میللی بیرلشمه» و هابئله دئوریمسل بیر موباریزهنین تایسیز بیر آراج و نسنهسی کیمی عمل ائتمگه باشلیر و او دیلده یازیلان هر بیر زاد توپلومسال و جمعی بیر دیله و البتته یالنیز موباریزه دیلینه چئوریلیر، آخی دوغروسو موباریزهنین هرنهدن آرتیق قیلینجا و توپ توفنگه ائحتیاجی وار، و دیل بئله بیر گؤروی داشیر. بو ایسه دیلی داها قیسیتلاندیریر، چونکو ادبییاتین قونو چرچیوه سین داهادا دارالدیر. بئلهلیکله آزینلیق ادبییاتی هم سیاسال و همده توپلومسال اولور. بولارا باخاراق دئمک اولار: آزینلیق ادبییات و دیلینین اؤزل کاراکتئرلری بئلهدیر :
1) بو کیمی ادبییاتلار یوکسک ایستعدادلی فردی یارادیجیلارین اولمامادیغینا گؤره گلیشمیش اولمور. 2) اوندا نه یازیلیرسا، نه دئییلیرسه و لاپ فردی بیر قونو بئله، دوغال اولاراق تووراق سیاسی بیر یازی و قونویا چئوریلیب و او دئییم و سؤزون معنا چئوره سی قیسیتلانیب و گئتدیکجه بللی بیر آنلاملاردا محدودلاشیر.
3) و تووراق، توپلومسال و اورتاق و بیرگه بیر دیل تاپیر(4)، (5).
بئله میللتلرین یازیچی لاری هانسی دیلده یازیرلار:
رسمی دیل بویوروق آلتینداکی خالقلار و اولارین دیللرینده ائله بیر قانتاشیقلیق یارادابیلیر کی، آزینلیق ادبییاتینی بری باشدان و اوزون سوره باشلانیشدان سورا بئله، بؤیوک چاش- باشلیقلارا اوغرادیر. هانسی دیلده یازیرلار بئله بیر میللتلرین ادبییاتچیلاری:
1. بیرینجی سیرا، رسمی و گاهدان اوچونجو دیلده و فردی قونولارا گؤره یازیرلار. موباریزه سورجی اوزانیب، و آزینلیق دیلی گلیشیب و آزینلیقلارین حاقلاری داها آرتیق آیدینلاشدیقجا، بئله بیر یازیچیلارین سایی آزالیر و یالنیز اؤزلرینین ان فردی ایستعدادلارین رسمی و یا باشقا بیر دیلده گؤرسه ده بیلنلر سیرادا قالیر.
2. ایکینجی سیرا، رسمی و گاهدان باشقا دیلده، اؤز میللتلرینه عایید اولان قونولارا گؤره یازیرلار. بئله بیر یازیچیلار گئت – گئده آنا دیللرینده یازماغا کؤنوللنیرلر.
3. اوچونجو سیرا، اؤز دییللرینده و اورتا سوییه لی بیر ادبییاتلا چئشدلی فردی قونولارا گؤره یازیرلار. بو سیرا یازیچیلار، توپلومون آرتیق سیاساللاشماغیلا، گئت –گئده سیاساللاشیرلار،
4. دؤردونجو سیرا، اؤز دیللرینده اؤز میللتلرینین قونولارینا گؤره و چوخو بیلگی وئرمک و میللتی بیریکمک اوچون یازیرلار. بئله بیر یازیلار نسه ادبییاتا آرتیرمیر.
اوست- اوسته آزینلیقلار ادبییاتانین چوخو بئله اولور، آنجاق بونا باخمییاراق، هر بیر آزینلیق ادبییاتینین اؤزونه گؤره بیر آرتیق اؤزللیگی ده اولابیلر. گونئی آذربایجان ادبییاتینین دا بئله بیر اؤزللیگی وار.
گونئی آذربایجان ادبییاتی و اونون اؤزللیکلری
گونئی آذربایجان میللتی ایللر بویو پئیسرینه سالینمیش و ایندی داها باش قالدیران بو میللت لرین بیری دیر. اونون دا ادبییاتی، آغیر آسیمیلاسیون اوزره، گلیشمه میش بیر آزینلیق ادبییاتی کیمی دیر و اوندا دا ادبییاتین توپلومسال و سیاسال بیر ادبییاتا چئوریریلمه سی گؤز اؤنونده دیر، آنجاق گونئی آذربایجانین بیر چوخ آزینلیقلارلا کؤکلو آیرینتیلاری وار. بو آیرینتیلار نه دیر؟
1) گونئی آذربایجان، قوزئیده تورکجه اوخویوب و یازان موستقیل قوزئی آذربایجانلا دووار بیر دیر، بو اوزدن اوندا اولان کلمهلر هلهده نیسبی حالدا اؤز گئنیش منلیکلرین (وطنین) ساخلاماقدا دیر.
2) گونئی آذربایجان، باتی دا، تورک ادبییاتی باخیمیندان گلیشمیش، تورکییه ایله دووار بیردیر. بو اوزدن نیسبی حالدا چئشیدلی فردی قونولارا ساریلابیلیر. بو ایسه آزما – چوخ گونئی تورکجهسینده فردی ادبییاتین گئنیشلنمه سینه یاردیمچی دیر.
3) گونئی آذربایجان خالقی، آز اولسادا ، (آلتی آی) شیخ محمد خیابانی دؤورو و (بیر ایل) سیدجعفر پیشهوری دؤورونده گئدن اؤزگورلوک و ایستیقلال حرکاتینی هله ده اؤز توپلومسال خاطیره سینین آلت یاپیسیندا ساخلاماقدادیر. یعنی آزما چوخ، گونئیین میللتدن دؤولته کئچمک خاطیره و البتته آزما- چوخ، تجروبهسی وار.
بو ایمکانلار و تجروبه لر، گونئی یازیچیسینا آرتیق باجاریق وئردیکده نسبی حالدا، یازی چئوره سینی گئنیشلندبره بیلیر و آزاجیق اولسادا، آزینلیق ادبییاتیمیزی اؤز داریسقال چرچیوه سیندن چیخماغا تشویق ائدیر. بو گون، گونئی ادبییاتینین چئشیدلی قونولاریندا، توپلومسال و دئوریمچی ادبییات کناریندا، چوخ یوخاری سوییهلی اولماسادا، یاخشی و هردن قبول اولابیلجک بیر ادبییات دا یارانماغا باشلاییب. بئله بیر ادبییاتین یارانماسی سوروملولوغو دانماق دئییل، بلکه، سوروملو بیر ادبییاتین کناریندا بئله بیر ادبییاتین یارانماسی، گؤرسه دیر کی، ادبییات دار چرچیوهدن چیخماقلا بؤیوک آددیملار آتماغا یؤنله بیلر. اصلینده بئله بیر ادبییاتین یارانماسی، میللتلشمه پروسهسینی کئچمک و دؤولتلشمهیه ساری یؤنلمگه کونوللنمک دئمکدیر. آیدین دیر کی، بئله بیر ادبییاتین دیرچلیشی دوروموندا، یالنیز سوروملو بیر ادبییاتین وورغولانماسی، دوروم چئوره سینی گؤره بیلمهدیگیمیزدن اورتایا چیخابیلر. بئله بیر وورغولارین قارشیسیندا دئمک اولار، هر بیر باجاریقلی شاعیر و یا یازیچی، خالقین یوخاری سوییه یه قالخیب و سورا دوشوندوگونو گؤزلویه بیلمز. بونا باخاراق دئمک اولار کی بیزیم هم آزینلیق ادبییاتی (دئوریمسل ادبییات) و همده چوخ یاواشلیقلا گلیشمهگه آددیم آتان فردی ادبییاتیمیز اؤز دوغال پروسه سینده وارماقدادیر. بو اوزدن ادبییاتی یالنیز آزینلیق ادبییاتینین سوروملولوغونا سیخیشدیریب ساخلاماق، نورمال بیر ادبییاتین قارشیسیندا اولان چتینلیکلری گئدیرتمک یوخ، بلکه اونون قارشیسینا داش دیغیرلاتماق کیمی بیر زاد دیر و البتته کی کیمسهده کؤنوللو سوروملو ادبییاتا قارشی دئییل.
ناصر مرقاتی- برلین
آقوستون 15- 2013
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- نیچه نین مشهور سؤزلریندن بیری.
2- بو سون زامانلارا دک اوروپانین رسمی ادبییاتی و اولارین باشلاریندا اولان یونیوئرسیته لرده درس وئریلن رسمی ادبییاتین باشچیلاری چالیشیردیلار، مودئرن و اوندان سورا اورتایا سورولموش ادبییات نظریله لرین گؤزآردی ائتمکله، اؤنمسیز و دَیرسیز گؤرستسینلر.
3- کلاسیک ادبییاتین اؤزللکلرینین ان اصلی قونلاری، ادبییاتدا اخلاقچیلیق و تاریخسللیگی گؤزلمک دیر.
4- آرتیق بیلگی آلماق و قارشیلاشدیرماق اوچون باخین: سرکشتگی نشانه ها (نشانه لرین سرگندرلیگی)/ (پوست مودئرن تنقیدین اؤرنکلری)/ چئشیدلی یازیچیلار و موترجیملر/ مانی حقیقی نین ویراستارلیق و سئچمیله/ ادببات اقلیت چیست؟ (آزینلیق ادبییاتی نهدیر؟/ ژیل دئلوز Gilles Deleuze و فیلکس قوتاری Felix Guattari )/ ص 216.
5- ژیل دئلوز Gilles Deleuze و فیلکس قوتاری Felix Guattari آزینلیق ادبییاتینا باشقا بیر اؤزللیک ده ساییرلار: دیلین وطن سیزلشمهسی. اولارجا آزینیلیق ادبییاتینین بیر اؤزللیگی ده دیلین بیر اورتاق و وطن سیز نسنه اولماغی دیر. بو وطنسیزلیک یعنی کلمهلرین اؤز منلیگین و آنلاملارینی الدن وئریب و عمومی و ساده بیر لفظلره چئورهیلمَسیدیر. بئله بیر حالدا کلمهلر چئشیدلی معنا و آنلاملارینین تولرانسین الدن وئریر و یالنیز بیر لفظ کیمی بللی بیر اورتاق و گنل آنلامی گؤرسه دیر، یعنی کلمهنین وطنی اولان آنلام اؤز چئشیدلی باجاریقلارین الدن وئریر. سانیرام بو اؤزللیگی یوخاریدا سایدیغیم ایکینجی و اوچونجو اؤزللیکلرده ده گؤرمک اولسون. اؤرنکچون: بئله بیر میللت لرین آراسیندا هر بیر سؤزون قیرواق بیر دئوریمسل آنلام تاپماغی دا گؤرسه دیر کی کلمه لر اؤز چئشیدلی آنلام چئوره لرینی یالنیز خالقین تکجه آماجی اولان بیر معنالی و یا یالنیز هئچ ایلگیسی اولمویان بیر لفظه وئریر. چوخلو میللتلر و اولارین آزینلیق ادبییاتلاریلا فرقلی،گونئی آذربایجان ادبییات دورومو، موستقیل قوزئی آذربایجانین و گلیشمیش تورکییه ادبییاتیلا قونشو اولدوغو و باشقا ندنلره گؤره فرقلی دیر.


text:
سعید حاجی زاده بو خبری اعلان ائده رک آرتیردی: تبریز بلدیه سی تهرانین اون بیرینجی بین الملل توریسم سرگی (نمایشگاه)یندا «تبریز2018 » و «بایرامی تبریزده» پروژه لرینی معرفی ائتمگ هدف و آماجی ایله اشتراک ائدیب.
او دئدی: تبریز بلدیه سینین کئچمیش ایللرده بو سرگی ده حضور تاپماسی، تبریزده اولان توریسم پتانسیللرینی تانیتماغا فرصت و امکان یارادیب دیر و بو ایل ده و فرصت دن داها آرتیق فایدالانماغا چالیشاجاغیق.
تبریز بلدیه سینین اجتماعی رابطه لر و بین الملل علاقه لر مسئولو تبریزین آدلیم صنعتکارلاری و هنرمندلرینین بو سرگی ده حاضرلاماسینی خاطیرلاداراق دئدی: اینجه صنعت و ال صنعت لرینین مختلف بولوم لرینده چالیشان صنعتکارلار لا برابر تبریز موسیقی صنعتکارلاری دا بو سرگی ده جانلی موسیقی اجرا ائده جک لر.
تهرانین اون بیرینجی بین الملل توریسم سرگی سی بهمنین اوچوندن آلتیسینا قدر تهرانین دائمی سرگی لر محلینده کئچیریلیر.


text:
عؤمور یولاریندا آغاردی بیرچك
آی ائللر ، آتالار عالیم دی گئرچك
جوت اولسا میلچك ده قالیب گله جك
تك اولان آصلانا یازیغیم گلیر .
خیلقتین سیررینی دویا بیلمیرم
هر سؤزو آشیكار دئیه بیلمیرم
نییه سیزیلداییر ، نییه بیلمیرم
ناله لی كامانا یازیغیم گلیر .
گؤزومدن یاش آخیر اوزومه دن - دن
آمان آی آیریلیق اولمویایدین سن
بیر اؤلوم یاخشیدی سئویلمه مكدن
طالعسیز جاوانا یازیغیم گلیر .
ایگید ار آدلانار غئیرت اولاندا
اوزده حیا اولار ، عیصمت اولاندا
دیل بیلمز نادانا قیسمت اولاندا
اهلی - حال جانانا یازیغیم گلیر .
بیر آن چاتیلمازمی قاشی اووچونون
آخمازمی گؤزوندن یاشی اووچونون
دینده گول-لسی ناشی اووچونون
یارالی جئیرانا یازیغیم گلیر .
دؤورون گردیشینه اویا بیلمه ییب
قلبیندن قوباری یویا بیلمه ییب
عشقینی كیمسه یه دئیه بیلمه ییب
گیزلیجه یانانا یازیغیم گلیر .
ظالیم زامان كیمی ائتدی بختییار
اوركلرده كدر ، حسرت ، اینتیظار
آمان آللاه داغلار بویدا دردی وار
بهمن تك اوزانا یازیغیم گلیر .
بهمن وطن اوغلی


text:
أردۇغان ملکه الیزابت بیلن دوشوشدی
مطبوغاتا یاپیق یاغدایدا گچیریلن دوشوشیق ۴۰ داقیقا دۇوام اتدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان بریتانیادا ساپاردا بۇلیار.
اردوغان انگلستان دا ملکه الیزابت بیلن دوشوشدی.
مطبوغاتا یاپیق یاغدایدا گچیریلن دوشوشیق ۴۰ داقیقا دۇوام اتدی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی دوشوشیقدان سۇنگ کؤشکدن چیقدی.
أردۇغان باش وزیر ترزا می بیلن ده دوشوشار.
اؤزآرا و تۇپارآرا دوشوشیقلاردان سۇنگ مطبوغات گنگه شی گچیرلر.
عاراپ مطبوغاتی تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی و انگلستان ینگ باش وزیری می یینگ یاقین گۆن دۇغار اۆچین اۇرتاق ایشجنگ پلان باراسیندا بیانات برجکدیگینی حابار بردی.
ایکی یۇلباشچی تۆرکیه بیلن انگلستان آراسینداقی ترورچیلیق بیلن گؤره ش، بۇسغون مسئله سی و سؤودا باراسیندا گنگه شر.
رجب طیب اردوغان دۆین ده ولز پرنسی بیلن دوشوشیپدی.


text:
ایومه
فیزیکده ایومه، سورعتین زامانا گؤره تۆرئوی (مشتق) اولاراق تانیملانیر. بؤیوکلۆگو ²زامان/اوزاقلیق اولان بیر وئکتورئل نئچهلیکدیر و جیسمین ده، سورعتین ده و یؤنۆنۆن ده (جهت) شیدتلریندکی دییشیمی گؤستریر.اؤلچۆلن ایومه SI بیریمی m/s² دیر.(²ثانیه/متر).
گئنئل اولاراق ایومه سؤزجویو سورعتدهکی آرتیشا قوللانیلیر و سورعتدهکی آزالیشا ایسه یاواشلاما دئییلیر. فیزیکده سورعت وئکتورونداکی بیر دییشیم ایومه اولاراق قبول ائدیلیر: دایرهسئل حرکتده سورعت وئکتورونون یؤنوندهکی دییشیم مرکزجیل(مرکزه دوغرو - مرکزه طرف) ایومهیه یول آچار. بۇ ایومهنین حیس ائدیلن اؤرنکلرینین بیری ماشینده اولارکن بیر دؤنۆومو دونمک زامانیدؽر کی مرکزجیل ایومه، مرکزجیل قووتایله اینسانؽ مرکزه دوْغرو چکیر.
ایومه سؤزجوگو کؤکن اولاراق «ایو iv» کؤکوندن گلیر و ایوَدی:عجله، ایوَن:عجلهائدن، ایومک: عجلهائتمک کیمی کلیمهلرله عینی عایلهدهدیر.
کلاسیک مکانیکده ثابت کۆتلهلی بیر جیسمین ایومهسی، جیسمه ائتکی ائدن خالیص قووتله اورانتیلیر(نیوتونون ایکینجی یاساسی):
فومولدا F جیسمه ائتکی ائدن نئت (خالیص) قووت، m جیسمین کۆتلهسی و a دا جیسمین ایومهسینی تمثیل ائدیر.
اورتالاما ایومه، سۆرعتین وئکتورونداکؽ دییشیمین (Av) گئچن سۆرهیه (At) بؤلومودور. آنلیق ایومه ده، At صیفیرا یاخینلاشیرکن، چوف قیسا زامان آرالیقلاریندا، بلیرلی بیر نقطهنین ایومهسیدیر.
آیریجا باخؽنیز[دَییشدیر]
- سورعت
- سارسؽم
قایناقلار[دَییشدیر]
دؽش باغلانتؽلار[دَییشدیر]
- Acceleration Calculator Simple acceleration unit converter
- Measurespeed.com - Acceleration Calculator Based on starting & ending speed and time elapsed.


text:
سئوگیدن، هر گون یازیلیر. دونن بیری سیخیلان کیمی ایدی،
سوروشدوم؛ "نَییندی؟
- "هئچ دئدی"
او دیری باش بیری ایدی. هلم-هلم ایچریسین ائشییه تؤکمزدی. اونون هئچ دئمه یینه باخمایاراق، حالیندان نئجه اولدوغو بللی ایدی.
دئدیم؛ "دای گولمورسن، دولاشمیرسان، باش-باشا قویمورسان؟!" ایستیردیم سؤزون باشین آچا. اونو بو گونه سالان اولای اولموشدو! نه اولدوغو منی ماراقلاندیریردی. نییارانچیلیغیم ایله مارقلانماغیم، الیمدن گلسه، الیندن توتماق ایدی. اونون اوچون ده، دئدیم: "دئمیرسن دئمه، آنجاق فیکر ائلیرسن الیمدن بیر ایش گله بیلر، دئگینن."
دؤنموشدوم گلیردیم، دئدی: "هئچ کیمین الیندن گلن بیر ایش دئییل، اورک ایشی دیر". دئدیینی اوندان ائشیتمزکیمی، "اورکدن دانیشارمیشسان دئمه لی! اورَیه اینانیرسان آخی، هاردا قالسین دانیشماغینا؟"
گولدو. "اولا بیلر، هئچ کیم ایله اورک آلیش وئریشیم اولمایا، آما منیم ده بیر اورَییم اولدوغونو یاددان چیخارما" کدرله-گولوش اوزونده بیرلَشرکرن دئییردی. بوندان آرتیق ایستَمیردیم ائشیدم. گؤیول قونوسوندان باشیم چیخمادیغی اوچون، یالنیش یؤنلندیرمَییم دئیه، سؤزون دالیسین توتمادان، دئدیم؛ "ایشیم وار" اوتاغیما دؤندیم.
اوتاغیما یئتیرمه میشدیم، منه سسلندی، "سؤزون باشین آچدین، سونونا دک، قولاغ آسمالیسان!".
دئدیم؛ "دوشوندوم اؤزل قونو اولدوغو اوچون ایلگیلنمه-ییمی بلکه ایستَمه-دین!". دوزون سوروشسانیز، بئله بیر قونولاردان چوخ قورخارام. بیز بیر یول قویاریق، یولون دوز ترسینی سئچرلر. اونلار اوچون سایغیلی اولساق، اورکلرینده ساخلاییب، واقتیندا اوزه چیخارارلار. سایغیلی اولماساق، ایلگیلری باشلانمادان، ایلگیلرینی دوزلتمک اوچون سنی خرجله-یرلر. اونون اوچون ده، بو قونولارا بولاشمایانلار، قولاقلاری دینج اولار.
دئدیم؛ "سؤزلریوی ائشیدَجه-یم، آنجاق بیر سؤز وئرمه-لیسن، کیم اولدوغونو دئمَییب، نارینلیقلارینا گئچمَیه سن!"
گولدو، "قورخما اؤزوم اوچون اولسا بئله، سؤزلرین چوخونو آتلییاجایام".
باشلامیشدی دانیشماغا: -بیلیرسن، ائولیلیگه، سئوگی-یه نئجه باخدیغیمی. یان-یؤورَمیزده بیر چوخ سئوگیلَنن-لر واردیر، وار ایدی. بئله بیر سؤزلردن دانیشان-لاری هر کسدن چوخ من اله سالاردیم. منیم ده بیرلریندن خوشوم گلردی، آنجاق سئودالانمازدیم. تکجه خوشوم گلمَده قالاردی. خوشوم گلنلردن بیرینی، تئز-تئز گؤرردیم. هر گؤردویومده ده، اونلا دانیشمادان، ایلگیلنمه دن سوووشمازدیم. یاواش-یاواش بو ایلگیبنمک-لره آلیشقانلیق تاپمیشدیم. ایشلریمی اونو گؤرمک ایله دوزنله-مه-یه باشلامیشدیم. ایکی-اوچ گون گؤرمَیَنده اونا داریخاردیم. بئله ایلگیلنمه-ییم البت قارشیلیقلی ایدی. هئچ اولماسا مندن بو دویغونو یاراتمیشدی. گولنده، گولوم آچیلیردی. سسی هر موسیقیدن چوخ، منی کئفلندیریردی. اونونلا دانیشیغیمدا داورانیشیمدا، حددن آرتیق گؤزلویوردوم. ایستَمیردیم، دئدیییم سؤزلر ایله گؤردویوم ایشلرین هئچ بیرینده اونا توخونان-لار اولا. ایلیشگیمیز ایرَلیلَمیشدی. گؤروشمَدن چیخیب، تئلفونلاشمایاجان چکیلمیشدی. خوشلوغو بوردایدی، هئچ کیم ایلگیمیزدن، هئچ نه بیلمیردی. البت، ایلگیمیزدن اؤزوموز ده هئچ نه بیلمیردیک. هر ندن دانیشیردیق، تکجه دانیشمادیغیمیز قونو، ایکیمیزه گؤره ایدی. سانکی ایکیمیز ده بئله بیر دوروما راضی ایدیق. اونو گؤرنده، اورَییم اؤزونده اولموردو. اورَییم دولو ووروردو. تئز-تئز ووروردو. اللریم تیترَییردی. باخیشلاری، گؤزومده یوخ، اورَییمده اوتوروردو. هئچ کیم ایله پایلاشمیردیم. سن بیلن، سئودالانمیشدیم. سئودالانماق ایکی باشلی ایدی. آرامیزدا اولمایان تکجه شئی، جسارت ایدی. بیلمیردیم سئودا آغیللی-اوسلو داورانماغی گؤتورمز. دلی کیمی داورانمالی ایدیم. یا دا دلی کیمی داورانملی ایدیق. ایکیمیز ده آغیللی-اوسلو داورانماغی سئچمیشدیک. بئله بیر ایلیشگیمیزین باشلانماغیندان ایل یاریم گئچیردی. اؤزومو، سیناوا چَکیم دئیه، سئوگیم برکییب دئیه، ترسه داورانماغا باشلادیم. آغیر باش اولموشدوم. اورَییم ایسته-یینه باخماییب، گؤروشلریمیزی هفته-یه چاتدیرمیشدیم. تئلفونلارینا دا آغیر جاواب وئریردیم. آرامیزدا سئوگیلنمک قونوسو آچیلمادیغی اوچون، نییه بئله داورانمادیغیمی دا سوروشانمیردی. گئتدیکجه گؤروشلریمیزین آراسی چوخالمیشدی. ایکی هفته-دن بیر یولا چاتمیشدی. اورَییمین دویونتوسو قالیردی. گؤروشنده، بیر-بیریمیزه سؤز سالیردیق. سؤز سالمالار، باخیشلاریمیزین ائتگیسینی آلمیشدی. گؤیوللار قونشو یؤنلره اوچوردو. قونشودا ایشین بیلن بیر قوشباز، گؤیوللری لای-لایا بیلردی. قونشولار لای-لایانمادیلار. آنجاق سئوگیمیز اوچوب گئتمیشدی. سؤزون قیساسی، سئوگی قوشا بنزر، لایلارسان قونار، دنَین سویون وئرمَسن، اوچوب گئدر.
سؤزلری قورتولموشدو. آجی گولوردو. من ده هوروت-هوروت باخیردیم. دونیادان دانیشاندا آغیللی باشلی اولماغی وورغولایاردیق. اورکدن دانیشماغا سؤزوموز یوخ ایدی. دانیشب-قورتولوب اوتورموشدو. "من تانیدیغیم بیری ایدی گؤرَسن سئودالاندیغی قیز؟!" اؤز-اؤزومه دوشونوردوم. ایش یئریمیزده اولان قیزلاری بیر-بیر خاطیریمدن گئچیردیم. اونا یاراشدیرانمادیم بیرینی. ایش یئریمیزدن قیراقدا اورتاق تانیدیغیمیز قیزلار یوخ ایدی. ندن او قیزی آختاردیغیمی دا بیلمیردیم. ایش-بیرلرین بیری خبر گتیردی، "دئییرلر زاهیدان طرفینده بیر زلزله اولوب 5/7 ریشتئرده".


text:
لا پلاتا ویتسه کراللیغی
لا پلاتا ویتسه کراللیغی (اینگیلیسجه: Viceroyalty of the Río de la Plata، (عربجه:ملكية ريو دي لا بلاتا البديلة)، (فرانسهجه:Vice-royauté du Río de la Plata)، (ایتالیاجا:Vicereame del Río de la Plata)، (روسجا:Pиo-дe-лa-ПлaTa (Bицe-kopoлeBcTBo))) گونئی آمریکادا بیر اسکی دؤولت. مسیحیت بۇ اؤلکهنین رسمی دینیدی. و ایسپانیا دیلی رسمی دیلیدی. لا پلاتا ویتسه کراللیغی 1776 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1814 میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
+0 به یه ن
یام نیوز:
عراقین باشکندی بغداددا بومبا یوکلو واسطهلرله تشکیل ائدیلن 3 آیری سالدیریدا، 18 نفر اؤلدو.
آلوئر مرکزلری و ایشلک پروژهلرین هدف آلیندیغی سالدیریلاردا، 50-ه یاخین آدام دا یارالانیب.
سوریه یولو اوزرینده اولان بیر نظارت نقطهسینده ایسه یئنه بومبا یوکلو واسطهلر پاتلادیلدی؛ 7 عراق عسگری اؤلدو.
دیگر طرفدن داعشه باغلی ترورچولارلا عراق بیرلیکلری آراسینداکی شدتلی چاتیشمالار فللوجه یاخینلاری و رامادیده آغیرلاشیر.
عراق
ایچ ایشلر ناظیرلیگی سؤزچوسو، داعیشی کونترولونداکی فللوجه یاخینلاریندا
اولان گارمان قصبهسینی اله کئچیرمک اوچون اولدوقلارینی بیلدیردی.


text:
ایران موستقیل دؤولتدیر و بو سفر ایران حکومتینین اؤز قراریدیر.
بونو ایران پرئزیدئنتی حسن روحانینین ائرمنیستانا سفری ایله علاقه دار آپا -نین سورغوسونا جاواب اولاراق آذربایجان خاریجی ایشلر ناظیرلیینین مطبوعات خیدمتینین رهبری حیکمت هاجییئو دئییب.
او بیلدیریب کی، آذربایجان-ایران موناسیبتلرینین تمل پرینسیپلریندن بیری ده اؤلکهلرین بیر-بیرینین داخیلی ایشلرینه قاریشماماسیدیر: «اما نظره آلماق لازیمدیر کی، ائرمنیستان رئگیوندا دئستروکتیو سیاست یورودن، قونشو دؤولتلره اراضی ادعالاری ایرلی سورهن، آذربایجانا قارشی تجاووز و ایشغال تؤرتمیش دؤولتدیر. ائرمنیستانین آذربایجانین ایشغال ائدیلمیش اراضیلرینده تؤرتدیی قانلی ائتنیک تمیزلهمه سیاستی نتیجهسینده بیر میلیوندان آرتیق آذربایجانلی هله ده قاچقین و مجبوری کؤچکون وضعیتینده یاشاماق مجبوریتیندهدیر. ائرمنیستان ایشغال اولونموش اراضیلرده آذربایجان خالقینا مخصوص مادی-مدنیت عابدهلرینی، او جملهدن ایسلام دینینه عایید عبادت اوجاقلارینی، مسجیدلری تالان و محو ائتمیش، تحقیر اوبیئکتینه چئویرمیش اؤلکهدیر».