text:
Yashar Ahad Saremi
یاشار احد صارمی
2
م"بیر ماقاما توش اولدوم ، فیکر اوندا فیکره باتدی "م
مخدوم قولو
گیزلی ایزلری یاواش یاواش دیلیمیزده
گونشی سرخوش نشئه لی اُزان
چالیر سوسنی یلین اسن آتشینده قیپ قیرمیز بارماق لاریله
منه سنی سنه منی منه سنی سنه منی منه سنی سنه .. ه
گیزیمیزده ماوی گوله گوله گیزلی بیزده
سئوگیلیم دیر بو قارا گوزلو ساماوار
استکان منم چای منم نابات منم ؟ م
بویور قوناقلیغیندا اللریمیز باخیش لاریمیز
اُوامیز آلمادیر دوستوم
اُووموز آلما
و بو یورقان آلتیندا بوز قوردوز قودوزوز قاچ اِی
چاپ چاپاوولدا دامار سسی وای اِی
بالینجیمیز آهو ککلیک تیهو
چیریل چیپلاق چین لی چاخماق آیمیز آی اِی
...
یول لارین اوزاق توزاقی قاندیرمادیر بوی بوی.م
یالانچی نین قورو اوتلاغی.
سوی سوزدور آیرلیغین یازاری
دولانچی نین قارا باتلاغی. م
گینه یه باخ یاشام ایچینده یاپیشیر دوداقلاریمیز ، آلله لاشیر شن سویشن بیرله شن قره میز آغیمیز.م
هله یل لرده گیزلی ائیشملار. م
چیراقلار آغاجیندا ایکی یا کریم یاواش تللرده منه سنی سنه منی منه سنی سنه منی منه سنی سنه منی منه سنی سنه منی منه سنی سنه منی منه ....م


c: text/html

text:
شوونیسم
شوونیسم (فر. chauvinisme) — میلّتچیلیگین آشیری، مورتجع فورمالاریندان بیری. باشقا میلّت و خالقلارا نیفرت و عداوتی قیزیشدیرماغا یؤنلمیشدیر.شوونیسم سیاستی " ایکینجی درجهلی " میلّت و عیرقلر اوزرینده حؤکمرانلیق ائتمهلی بیر میلّتین میلّی موستثنالیغینی تبلیغ ائدیر.شوونیسم ترمینی 1831-جی ایلده فرانسهده یازیلمیش کومدیلردن بیرینین قهرمانی - ناپولئونون ایشغالچیلیق سیاستیین پرستیشکاری نیکولا شووئنین آدیندان یارانمیشدیر.شوونیسم سؤزو ایله میلّتچیلیک اکسترمینیزمین موختلیف تظاهورلرینی ایفاده ائدیرلر. 19. عصرین 70-جی ایللرینده بؤیوک بریتانیادا شوونیسم خوصوصی آد - cinqoizm آدینی آلمیشدیر.شوونیسمین دیگر تظاهورلری سوسیال-شووینیزم، حاکیم میلّتچیلیک شوونیسمیدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
حبیب ساهر: تورکجه یازان هر شاعره آلقیش اولسون، آلقیش اولسون!
میانالی علیرضا
خالقینا باغلی، تورپاغینا، وطنینه حیران اولان شخصیتلرینی اونودان خالق گلهجهیینی اوغورلی، ساغلام و کیفیتلی قورا بیلمز-دئمیشلر. شوکورلر اولسون کی، ساوالادیغیم کیفیتلره مالک گلهجهییمیز اولاجاق. نییه کی، گئج ده اولسا یاواش-یاواش میلتیمیز اؤز آدلیم شخصیتلرینی، وطنه، توپراقا باغلی انسانلارینی عزیزلهمهیه، اونلارین صنعتلرینی دهیرلندیرمهیه باشلامیشدیر. خالق آراسیندا جریان ائدن، قولاقدان-قولاغا دولاشان بؤیوکلریمیزدن ائشیتدیییم بئله بیر سؤزده وار: یاخشی انسانلاردان دانیشاندا بیر چوخ دیگر یاخشیلاردا یادا دوشور. سئویملی صنعتکاریمیز، قوجامان شاعر مرحوم حبیب ساهرله باغلی دوشونجهلریم منی گؤرهک هارایا یا خود کیملری یاد ائتمهیه چهکهجکدیر.
شبهه سیز کی، ان باشدا اؤز ملتینین بؤیوک زحمتینی چکن، معاصر ادبیاتیمیزین انکشافی یولوندا اونودولماز خدمتلر گؤسترن ادبیات شناس عالم، شاعر، ژورنالیست “استاد یحیی شیدا” بو کاروانین اؤن سیراسیندا گئدنلردندیر. اوزون ایللرین زحمتی حسابینا ایشیق اوزی گؤرن اونون بیر اثرینین آدی بئلهدیر: ادبیات اوجاغی!
بو هامییا آیدیندیر کی، هر هانسی ملتین اؤز دولتی اولور، او دولتین حسابینا، او ملتین ملی دهیرلرینین بوتون ساحهلرینی احاطه ائدن و ایشیقلاندیران ائنسکلوپئدییاسی یارادیلیر. بیزیم اؤلکهیه اوخشار اؤلکهلرده حاکیم- محکوم ملتلر پرنسپی جریان ائتدیییندن محکوم ملتلره خاص اولان ملی دهیرلرین نشری، تبلیغی، انکشافی دایاندیرلمیشدیر. دولت سویهلی بو نهنگ ایشین قارشیسی آلنیمیش، ساغلام پراسئس اولمادیغیندان انسانلارین شعوریندا، دوشونجهسینده، یاشامیندا، اجتماعی – سیاسی مناسبتده تاثیر گوجونه مالک ایزلر بوراخمیشدیر. دولتین یاد مناسبتینه باخمایاراق ملی دهیرلریمیزین انکشافی و تبلیغی یولوندا یارادیجی انسانلاریمیزین امهیی آز اولمامیشدیر. ائله او باخیمدان استاد یحیی شیدا ملتیمیزین ادبیات اوزره تام اولماسادا ائنسکلوپئدییاسینی یارادان یارادیجی شخصیت لریمیزدن اولموشدور.
استاد شیدانین “ادبیات اوجاغی” نی ادبیاتیمیزین اینسکلوپئدییاسی آدلاندیریرامسا، گؤره ک کؤورک دویغولارین ترنمچوسی, اونودولماز شاعریمیز حبیب ساهر حاقیندا اوندا هانسی معلوماتا راست گلمک اولار؟ قئید ائتمک یئرینه دوشرکی، آدینی چکدیییم کتابین بیرینجی جلدی ۱۳۶۴- جی ایلده تبریزین “نوبل” کتابخاناسی طرفیندن شفق مطبعه سینده ۵۸۸ صحیفه ده چاپ اولموشدور. اونون ایکینجی جلدی، ایکی ایل سونرا ۱۳۶۶- جی ایلده همن نشریات طرفیندن ۶۹۸ صحیفه ده چاپ اولموشدور. ادبیات اوجاغینین ایکینجی جلدی نین ۲۸۱- جی صحیفه سینده حبیب ساهر حاقیندا بئله بیر معلوماتا راست گلمک اولور:
میر حبیب ساهر ۱۲۸۲- جی ایلده تبریزده آنادان اولدی. او ادبیاتیمیزدا رباعی شعرلری ایله واؤزونه مخصوص اسلوبی ایله بؤیوک مقام الده ائدی. ساهر ابتدائی و اؤرتا تحصیلینی قورتاردیقدان سونرا استانبولا گئتدی. جغرافی فاکولته سیندن دیپلم آلدی. معلم لیک ائتدی. زندانا دوشدی. سورگون اولدی. خلاصه باشینا دنیانین مصیبتی گلدی. لاکین، او قوجامان داغ کیمی دایاندی. اؤز مخالف لرین قدرتدن سالدی. ساهیر نظم ده، نثر ده فاناتیزم علیهینه وخالق دوشمنلرینین ضدینه قلم ووروب دیکتاتورلوغون دیش قیجیرتدیغی ایللرده کی، هر کس اؤز کؤلگه سیندن قورخوردی یازیب-یاراتدی. ساهیر آزاده لیک و حریت شاعری دیر. اونون شعر و نثر قلمی بیر فسونکار رسام فیرچاسی قدر طبیعتین و انسان روحونون اینجه لیکلرینی و یاراشیقلارینی دوغرولتماقدا ساحر دیر.
بو قیسا، کانکرئت و دهیرلی رای استاد شیدانین ادبیات اوجاغی کتابیندا معاصر شعریمیزین بایراقداری حبیب ساهر حاقیندا یازیلان سؤزلردیر. بونونلا دا همن کتابدا علاوه اولاراق حبیب ساهرین شعرلریندن ۶- سینیدا اوخوماق، او شعرلردن فایدالانماق شرایطی یارادیلمیشدیر. او شعرلرین سونونجو سو “سورگونلر” آدلانیر:
سحر واختی کؤوشنلری بزهین
یئنی- یئنی آچان ساری گوللر دیر.
آخشام چاغی یاپراقلاری ترپه دن
ساری داغدان آشیب گلن یئللردیر.
یای گئجه سی های- کوی سالان قافله
سورگون لردن دؤنوب گلن ائللردیر.
خاطرهلریمیزی، یادداشیمیزی شوملایان، اوزاق دئییل یاخین تاریخیمیزی آندیران، شعرده گئدن سورگونلر شبههسیز کی، ۲۱ آذر حرکاتی نین مغلوبیتیندن سونرا سورگون اولان، دیدرگین دوشن انسانلاریمیزدان دانیشیر، سؤز آچیر. بو آجی طالعی یاشایان سورگون لردن دؤنوب گلن ائللرین ایستهیی، آرزوسو، محکوم اولدوغو گوناهین اوزهرینده دایانماق، بلکه ده شعرینده اساس قایه سینی آچپقلایا بیلر!
۱۹۴۵- جی ایلده یارانان آذربایجانین ملی حکومتی خالقیمیزین اجتماعی اقتصادی و سیاسی حیاتینین بوتون ساحهلرینده اساسلی دهیییشکلیکلر عمله گتیره بیلمیشدیر. او جملهدن یاردیجی انسانلاریمیزین معنوی و بدیعی تفکر عالمینده یئنی دؤور آچمیشدیر. ادبیات و اینجه صنعتیمیزه معنوی قایدا، یئنی ایلهام بخش ائتمیشدیر. ادبیاتیمزین ان قاباقجیل قوللاریندان اولان شعر صنعتیمیزین یارادیجیلاری ملی حکومتدن ایلهام آلارق “صنعت، صنعت اوچون دئییل- صنعت خالق اوچون دور” شعاری ایله چیخیش ائتمه یه باشلادیلار.بو دؤورلرده و اوندان سونراکی ایللرده، صمیمی حسلر شاعری حبیب ساهرین یارادیجیلیغی هم ایدییا-مضمون، هم ده بدیعی کیفیت باخیمیندان داها دا یئتگینلشمیشدی.
آذربایجان ملی حکومتی دؤوروندن باشلایاراق حبیب ساهر اؤز شعرلری ایله آردیجیل شکیلده حرکاتدا اشتراک ائتمه یه باشلامیشدیر. فیلولوگیا علملر نامزدی وفا علی یئو “حریت فدائیسی” آدلی مونوگرافیاسیندا یازیر کی، شاعرین اثرلری ایستر ملی حکومت دؤورونه قدر و ایسترسه ده اوندان سونراکی دؤورلرده خالقین انقلایی مبارزهسینده مهم اهمیت کسب ائتمیشدیر. او همیشه حقوقسیز خالقینین آرزو و ایستک لرینی ترنم ائدن قاباقجیل بیر شاعر اولموشور.
۱۹۴۵- جی ایل یئنی دؤورون آچیلیشی ایله سئوینن شاعر” ۱۹۴۵- جی ایله” آدلی شعرینده یازیردی:
سؤندی قانلی شفق لرین ۱۹۴۵- جی ایل
صدف رنگلی فجر آچیلدی صحرا لار دا، دنیزده.
قان آغلایان دنیا گولدی، آچدی عمل گوللری
دنیا خالقی سئوینرکن گولومسه دی تبریز ده.
آزادلیغین بایراغینی ارکین اوسته تاخدیلار،
یئنه سؤنموش معبدلرده شعله لری یاخدیلار.
وفا علییئو علاوه ائدیرکی، رئال حیات حادثهلرینی بدیعی تفکرون یوکسک ذیروه سینه قالدیران حبیب ساهر اجتماعی قورولوشون دوغوردوغو حاقسیزلیقلارا و دهشتلره قارشی اؤز عصیانکار سسینی اوجالدیردی. ملی حکومتین اؤلکه نین اجتماعی حیاتیندا ائتدی یی اونودولماز دهییشیکلیک لری گؤرن شاعر یازیردی:
اکینچی یه تورپاق وئردی.
چؤره ک وئردی، چیراق وئردی.
مکتب تیکدی، فابریک قوردی.
یوردون ده میر قاپی سیندا
کئشیک دوردی …
قیزیل گول له بزندیلر
اورمیه، خوی، مرند، تبریز!
آنا دیلی اؤیرندی لر،
اوزاق، یاخین ائللریمیز…
وفا علییئو حبیب ساهره حصر ائدییی “حریت فدائیسی” آدلی مونوگرافیاسیندا بو نتیجهیه گلیر کی، حبیب ساهر یاردیجیلیغینا گوجلی بیر رومانتیکا حاکم دیر. او یازیر کی,.اونون لیریک شعرلرینده خیال نه قدر قوتلی اولور- اولسون، او جمعیتله، حیاتلا بیر او قدر دریندن باغلیدیر. ایستکلری دوغما خالقینی آزاد و خوشبخت گؤرمکدیر.
حبیب ساهرین شعرلری اجتماعی حیاتدان، رئال وارلیقدان کناردا قالماییب، اساسا دوغما وطنین آزاد گلهجهیینین ترنومونه حصر ائدیلمیشدیر
آذربایجان ملی حکومتینین اصلاحات پروگرامیندا بیرینجی سنگر آنادیلی اولموشدی. ملی حکومتین باش ناظری سید جعفر پیشه وری دئییردی: بیزیم نهضتیمیزین ملی خاصیتیندن بیریسی دیل مسئله سی دیر. او بو حاقدا بئله بیر فیکیر ایره لی سوروردی: بیز ایندی هر جور گذشت ائتسکده دیل مسئله سینده گذشته کئچمهریک. بو فیکیرین ایضاحیندا ایسه او قئید ائدیردی: سیاسی مبارزه ده دالی-قاباق گئتمک اولار، لاکین اساس سنگر الدن وئریلسه مغلوب اولماق اولار. بیزیم ده دیل مسئله میز اساس بیر مسئله دیر.
شاعر حبیب ساهر ایسه دوغما آنا دیلینده یازیب یاردان قلم صاحب لرینی اوره کدن آلقیشلایاراق یازیردی:
گؤروم کؤنول گولذارینا
سحرلردن ایشیق دولسون.
او وطنین باغچاسیندان
نه قوش اوچسون، نه گول سولسون.
تورکجه یازان هر شاعره
آلقیش اولسون، آلقیش اولسون.
او زامان حبیب ساهرین تورپاغا، یوردا، ائله، اوبایا جان-دیلدن وورغون اولدوغونی گؤرن بعضی سول دوشونجهیه منسوب اولانلار اونون بو داورانیشینا، فیکرینه منفی مناسبت بسلهییردیلر. تاسف لرکی، ادبیاتیمیزین انکشافی یولوندا اونودولماز زحمتلری اولان ادبیات شناس عالم جعفر خندان دا حبیب ساهر حاقیندا بیر یازیسیندا منفی رای له چیخیش ائدیردی.
وفا علی یئوین یازدیغی کیمی دئسک، ادبیات شناس عالم جعفر خندان، حبیب ساهر یارادیجلیغی نین بو دؤوروندن بحث ائدرکن شاعرین رومانیتیزمی اوزرینده خصوصی دایانیر. او یازیر: جنوبی آذربایجاندا ملی-آزادلیق حرکاتی دؤورونده یارانان رئالیست ادبیات لا بیر سیرادا مجرد رومانتیکایا دا راست گلیریک کی، بونوندا گؤرکملی نماینده سی حبیب ساهردیر. ائله جه ده علاوه ائدیرکی، عمومیت له، معاصر جنوبی آذربایجان یازیچی لاری نین یارادیجیلیغی اوچون مجرد رومانتیکا سجییهوی دئیلدیر. استانبولدا تحصیل آلان تک-تک ضییالیلار دا ایسه بیز بونی گؤروروک.
منجه بو سؤزلرین، فیکیرلرین هارادان باش آلیب گلدی یینی حس ائتمک چوخدا چتین دئییل دیر. ادبیات شناس عالم جعفر خندان، حبیب ساهر یاردیجیلیغینی دئییل، یالنیز فرقلی اولان باشقا دوشونجه سیستیمینی بو یازیسیندا تنقید ائدیر. یوخسا بیر آز اول تقدیم ائتدی ییم شعرده هانسی مجرد رومانتیکادان سؤز آچماق اولار؟
گؤروم کؤنول گولذارینا
سحرلردن ایشیق دولسون.
او وطنین باغچاسیندان
نه قوش اوچسون، نه گول سولسون.
تورکجه یازان هر شاعره
آلقیش اولسون، آلقیش اولسون.
بو معنادا گؤزهل صنععتکاریمیز، صمیمی حس لر شاعیری، تورپاغا، یوردا وورغون حبیب ساهرین اؤزونه ده آلقیش اولسون، دئمک تام یئرینه دوشر. نییه کی، بو شعرده مذاکره یه بوراخیلان موضوع وطنه، یوردا گرهک اولان ان تمیز حس لردیر، لکه سیز دویغولاردیر. ملته ایسه امید، روح یوکسکلییی و اینانج یئری دیر. آدینا نه دئییلیرسه، بیزیم قایساق باغلایان یارامیزی ائشهلهیندی. بیزی اؤزوموزه قایتاراندی. اؤز ملی وارلیغیمیزا تاپیندیراندی. تورکجه یازان هر شاعره آلقیش اولسون مفکوره سی ایسه ملتیمیزین ملت روحلی، وطن ایناملی، یوردعطیرلی آدی اونودولماز صنعتکاریمیز حبیب ساهرین خیر- دعاسی دیر. آرزوسودور، امیدی دیر، اینانجی دیر
بیر چوخ لارینین یازیلاریندا حبیب ساهر یارادیجیلیغی حاقیندا آیریلیقدان یازان، حزنیلی شاعر، نیسگیلدن دانیشان- حسرتلی شاعر کیمی ایفاده لر چوخ- چوخ سسلندیریلیر. بو سبب دن اؤنجه قید ائتدی ییم موضوع یا فیکریمی یئنی دن قایتارماق ایستردیم. یاخشی انسانلاردان دانیشیلاندا، بیر چوخ باشقا یاخشی لاردا یادا دوشور قید ائتمیشدیم. یادیما معاصر آذربایجان شاعری گؤزه ل صنعتکاریمیز رامیز روشنین هاچانسا آذربایجان رادیو وئرلیشلرینین بیرینده شعر حاقیندا سؤیلهدییی فیکیرلر دوشور. او بو وئریلیش ده بئله بیر فیکیر ایره لی سورور: دئییرلر کی، فلان شاعر اوخوجی ایله چوخ صمیمی دیر. او در حال بو قناعته گلیر کی، شاعر اوخوجو ایله دئییل باشدا اؤزی ایله صمیمی اولمالی دیر. بو معنا دا حبیب ساهر یارادیجیلیغینی ایزلرکن، اونون اثرلرینی تکرار- تکرار گؤزدن کئچیررکن، باشی آسمانا دیرهنن داغلاریمیزین دؤشوندن آخان زولال بولاقلایمیزین سویو کیمی صاف، دوری و تمیز اولان بو شعرلرین تکرارلانماسی، بو قاییدیب یئنه اوخوماق شخصا من اوخوجونی یورمور. اونا گؤره یورمورکی، اونلارین هره سی اؤزلویونده اوریژینال بیر صنعت اثری دیر. هئچ بیری باشقا سینی تکرارلامیر. باشقا سینی دئییل، اؤزونی تکرارلاسا بئله یئنه کؤنول اوخشاییر. تکرار مراجعت یوخ، باشقاسینی تکرارلاماق یوروجودور.
هئچ بیر اوریژینال اثر نه قدر تکرار اوخونسادا، مراجعت اولونسا دا گونده لیکدن دوشمور. سئویملی شاعریمیز حبیب ساهر یارادیجیلیغی کیمی. اونون خیال دنیاسینین رومانتیک اولماسی نین نه دنی وار، سببی وار. اولو بیر ملتین چوخ عصرلی ادبیات تاریخینی منیمسهین بیر یاردیجی ائنی-اوزونی، بویی و چکبسی تام آیدین، تام دقیق هانسی دهیردن تام اولاراق سؤز آچا بیلر؟
محتشم بو تاریخی یاد ائدن یارادیجی بیر صنعتکار بو بویدا فاجعه نی حس ائده- ائده، محکوم ادبیاتینی گؤره-گؤره مطلق حسرت بویالی، آیریلیق ندالی، حزینلی و لیریک دوشونجهلی چیخیش ائتمهیه اوز توتاجاقدی. او صنعتکار ائله تام معناسی ایله سئویملی شاعریمیز حبیب ساهر اولاجاقدی.
ایکینجی دنیا محاربه سی ایللرینده قیزیل اوردونون ایرانا داخیل اولماسی ایله قیزیل اوردو ترکیبینده تبلیغ اوچون تبریزه گلن لر سیراسیندا جعفر خندان دا وار ایدی. ادبیات شناس عالم جعفر خندانین اؤز اینانجیندان اوزاق حبیب ساهر حاقیندا دئدییی رای سونرا کی، ایللرده بیزیم دوشونجهمیزی تصدیق ائتدی. سهو ائتمیرمسه جعفر خنداندا سونراکی ایللرده سیبره سورگون اولان ضیالیلاریمیزدان بیری اولدی. اودا ا. استالین حکومتیننین غضبینه توش گلدی.”آذربایجان”مجله سینین ۱۹۴۶- جی ایل بیر یئرده نشر اولان ۱۱ و ۱۲- جی ساییندا یازیچی مهدی حسین “حبیب ساهر” باشلیقلی یازیسینی بئله آچیر:
ایران آذربایجانینین معاصر شاعرلری ایچه ریسینده حبیب ساهرین ده آدی حؤرمتله یاد ائدیلمکده دیر. شبهه یوخدورکی، او، سون درجه اوریژینال استعدادا مالک شاعر دیر. اونون اثرلرینده اؤزونه مخصوص گؤزه ل خصوصیتلر آز دئییل دیر. ساهرده ان چوخ نظری جلب ائدن بیر جهت حادثهلره اولدوقجا صمیمی و هیجانلی مناسبت گؤسترمسیدیر. اونون شعرلرینده ایفاده اولونان فیکیرلر، بدیعی صورت لر و بدیعی تصویرلر یولی ایله ایفاده اولونور. شاعر چالیشیر کی، بدیعی لوحه لر اؤزی اونون آمالینی اوخوجونون قلبینه یاخینلاشدیرسین. اوندا هیجان اویاتسین. البته بو دوغری یولدور. قزئته چی ایله شاعرین ده فرقی بوندادیر.
یازیچی مهدی حسین بو مقاله سینده نهایت جعفر خندان کیمی رایه گلسه ده ساهر یارادیجیلیغینی اصل شاعر یارادیجیلیغی کیمی قبول ائتمهسینیده اونوتمور، گیزلتمیر. گؤرونور اودا جعفر خندان کیمی فیکری نه دئییرسه کؤنلو اونون تام عکسینی سؤیله ییر، او یازیر کی، عمومیتله، ساهرین بدیعی اثرلینده لیریک بیر حقیقتلیک و صمیمیلیک واردیر.
شبهه سیز کی، بودا اصیل صنعت اثری نین ان لازیم و گره ک اولان حصه سی دیر. قالان نه وارسا صنعت اثرینه یاماقدیر، جالاقدیر. بیزیم نظریمیزجه قوزئی آذربایجاندا ۱۹۲۰- جی ایلدن سونرا سوسیالیزم قوروجولوغوندا ملی-دئموکراتیک دوشونجه سیستمینین قارشیسی نین آلینماسی ۱۹۴۵- جی ایلده گونئی آذربایجاندا ملی حکومتین یارانماسی ایله یئنیدن حرکت ائتمهیه، داها دوغروسی یئنی دن جوجرمه یه باشلامیشدیر. بو آخین، بو روح ایسه اساسا او دؤوورده قیزیل اوردو ترکیبینده سوسیالیزم قوروجولوغونون تبلیغاتچی لاری کیمی باکیدان تبریزه گلن نمایندهلر طرفیندن داشینمیشدی. بو فاکت ایسه تبریزه گلن همن یازیچی- شاعرلرین ۱۹۴۵- جی ایلدن اؤنجه و سونراکی، ایللرده یازیلان اثرلری نین آردیجی آراشدیرماسینی اصل منبع لردن بیری کیمی گؤسترمک اولار. بو مفکوره نین اوزه رینده دقیق سؤز دئمک باشقا بیر یازی طلب ائدیر. امید کی، یاخین گله جکده اونادا نائیل اولاق. سونرا کی، دؤورلرده قوزئی آذربایجاندا ملی دئموکراتیک دوشونجه سیستمی نین سرعت گؤتورمه سی تکجه بیزیم ایره لی سوردویوموز مدعالار دئییل، بیر سیرا باشقا عاملین اولماسی داهادا تا’ثیر گوجونه مالک اولموشدور. او جمله دن ان باشلیجا سبب دیلین اورادا آزاد اولماسی، تحصیل سیستمی نین آنا دیلینده یارانماسی، ملی مدنیتیمیزین انکشافی، ملی دهیرلریمیزدن اولان موسیقی میزین داها سرعتلی حرکت ائتمه سی بو یولی هامارلامیشدی و گونئی آذربایجانا دا سونراکی، دورغونلوق ایللرینده اؤز تاثیرینی گؤسترمیشدی. او جمله دن حبیب ساهر یارادیجیلیغینا.
حبیب ساهریارادیجیلیغی حاقیندا قوزئی آذربایجانین ادبیات شناس نماینده لری ایله یاناشی گونئی آذربایجانین ادبیات نمایندهلریده دهیرلی فیکیرلر ایرهلی سورموش. باشدا، همن سیرادان استاد یحیی شیدا نین فیکیرلرینی مذاکره یه چیخارماغا اساسلاندیق.
حبیب ساهر حاقیندا ادبیاتیمیزین تانینمیش آغ ساققاللاریندان استاد محمد علی فرزانه دؤنه-دؤنه فیکیرلر سؤیله میش، اثرلری حاقیندا مثبت و دهیرلی رایلرله چیخیش ائتمیشدیر. خالقیمیزین چالیشقان و یارادیجی اوغلانلاریندان حسین دوزگون- صدیق، اؤز مطبوعات اورقانلاریندا تکرار- تکرار حبیب ساهر یارادیجیلیغینا مراجعت ائتمیش، شاعر حسن ایلدیریم اونون حاقیند تدقیقات آپارمیش و بیر چوخی حبیب ساهر شخصیتی و یارادیجیلیغینا شعرلر یازمیشدیر. مهندس علیرضا صرافی ایسه حقیقتا ساهر یارادیجیلیغینی تبلیغ ائدنلریمیزدن بیری اولموشدور. حبیب ساهرین انقلاب ایللرینده چاپ اولان “ سحر ایشیقلانیر” آدلی اثری مهندس علیرضا صرافینین امهیی حسابینا ایشیق اوزو گؤرموشدی. اونونلا بیرلیکده گؤزهل شعرلر مولفی، فسونکار قلم صاحبی سحر خانیم اردبیلی نین حبیب ساهر شعرلریندن بیرگه حاضرلادیقلاری کاست ایندی ده منیم یادداشیدا دولاشیر. نه اینکی ساده جه یادداشیدا بلکه ان عزیز و کؤنول اوخشایان بیر هدیه کیمی واخت آشیری دینله دی ییم و ذوق آلدییم اولموشدی.
حبیب ساهرین ایزی ایندی بوتون گونئی آذربایجان شاعرلری نین اثرلینده اؤزونی آچیق گؤسترمه سه ده، معاصر آذربایجان شاعری بختیار نصرت بیر نؤوع حبیب ساهر یارادیجیلیغی نین داوامچیسی کیمی چیخیش ائتمیشدیر. امید ائدیریک کی، بو یول باشقا- باشقا چالارلارلا داها زنگینلشسین. وطنیمیزین یارادیجی اوغوللاری، قیزلاری او یولی سؤنمه یه قویماسین. او یول حبیب ساهر یولی ملی کیملیییمیزه اساسلانان، ملت روحونا سؤیکه نن، معنویاتیمیزدان کئچن، عادت-عنعنه میزی یاشادان یولدی. او حقیقتا ادبیاتیمیزین، خصوصا شعریمیزن یول گوستریجی لریندن اولموش، اومانیست روحلی، انسان خاصییتینه اینان یارادیجی صنعتکاریمیزدیر. اونون حاقیندا داها گئنیش یازماق اولار. اونون یارادیجیلیغی نین ایلک دؤورلری حاقیندا و اونون رولی اطرافیندا گئنیش معلوماتلا چیخیش ائتمک اولار. ۱۹۴۵- جی ایل حرکاتیندان سونرا کی ایللری- او دورغونلوق ایللری خاطرلاماق اولار و یازماق اولار. ایران-اسلام انقلابی ایللر و حبیب ساهر یارادیجیلیغی موضوع سوندان بحث ائتمک و گئنیش یازماق اولار. اونون آنا دیلیمیزده یازدیغی کؤنول اوخشایان نثرلری حاقیندا گئنیش معلوماتا توخونماق اولار. امید کی، گلهجکده صادالانان بو اولایلار حاقیندا صحبت آچماق امکانی یاراناجاقدیر.


text:
یانیک وسترقارد
یانیک وسترقارد (اینگیلیسجه: Jannik Vestergaard) (دوْغوم:۳ اوت ۱۹۹۲ (۳۰ یاش) Hvidovre) بیر فوتبالیست. ساوتهمپتون فوتبال کولوبو و دانمارک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ 2018/19 Premier League squads confirmed. Premier League (3 September 2018). یوْخلانیلیب4 September 2018.
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
FIFAوارد نشدهاست
- ^ Games played by یانیک وسترقارد in 2018/2019. Centurycomm.
قارداش پروژهلرده یانیک وسترقارد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- هوفنهایم کولوبونون اویونچولاری
- وردر برمن کولوبونون اویونچولاری
- بروسیا مونشنقلادباخ کولوبونون اویونچولاری
- فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
- بروندبی کولوبونون اویونچولاری
- ساوتهمپتون کولوبونون اویونچولاری
- کوپنهاقن کولوبونون اویونچولاری


text:
فوصصیلت سورەسینین 44-نجۆ آیتی فارقلئ بیر شەیدن باحثەدییۇر اۇلابیلیر می؟ یازئمئزدا بو ایحتیمالی تارتئشماق ایستییۇروز.
رسولوللاهئن وە اۇنون موحاطابلارئنئن دیلی عارابچا اۇلدوغو ایچین اۇنا عارابچا دئشئندا بیر کیتاب ایندیریلمەسی طابیعی اۇلاراق مۆمکۆن دگیلدی. نبی، کندیسینە گلن واحیی آنلامالئ، تبلیغ أتملی، اویغولامالئ وە اینسانلارا اؤگرتملییدی. اۇنون بیر گؤرەوی دە کیتابئ وە حیکمتی تاعلیمدیر. تاعلیم ایچین، متنین آصلی دیلینین اۇلماسئ گرکیر. چۆنکۆ تاعلیم متیندن چئقارئملار یاپئلماسئنئ گرکتیریر. بو دا متنین آصلی دیلینین ایی بیلینمەسی ایلە مۆمکۆن اۇلور. رسولوللاە، اینسانلارا کیتابئ وە حیکمتی اؤگرتتیگی ایچین، اۇنا ایندیریلن کیتابئن اۇنون دیلیندن اۇلماسئ زۇرونلولوق ایدی. اۇ، اینسانلارا هم تبلیغ یاپاجاق هم اویغولاما ایلە اؤرنک اۇلاجاق هم دە کیتابئ وە حیکمتی اؤگرتەجکتی. بو، قئسا زاماندا وە باشارئیلا یاپئلماسئ گرکن بیر گؤرەودی. ایشتە بوندان دۇلایئ تۆم نبیلرە کیتابلار کندیلرینین وە دۇغرودان موحاطاب اۇلدوقلارئ تۇپلومون دیلییلە ایندیریلمیشتیر. یۇقسا کیتابئن عارابچا ایندیریلمیش اۇلماسئ، دیلی عارابچا اۇلمایانلارئ قورئانا ایمان أتمە وە اۇندان حسابا چکیلمە سۇروملولوغوندان موعاف توتماز.
بیز تۆرکلر، قورئانئن دیلیمیزە چەوریلمەسییلە، آللاهئن ایستەدیگی شکیلدە قول اۇلمانئن وە نیهایتیندە جننتە گیدەبیلمەنین آصغاری گرکلرینە قاووشموش اۇلوروز. آما قورئاندان چئقارئملاردا بولونابیلمک ایچین اۇنون ایندیگی دیلی وە اۇنون اؤرتتیگی اوصولۆ اؤگرنمەمیز گرکیر. بو، هرکسین یاپماق زۇروندا اۇلدوغو بیر ایش دە دگیلدیر. تلەفۇنو قوللاناراق گۆندەلیک ایشلرینیزی حاللـەدەبیلیرسینیز. آما ایش، تلەفۇن ایچین پرۇگرام یازمایا، بۇزولان تلەفۇنو تاعمیر أتمەیە یاحود ینی بیر تلەفۇن اۆرتمەیە گلینجە بونون شارطلارئ فارقلئ اۇلور.
اؤنجەلیکلە فوصصیلت؛ 44’تە گچن “أعجَمِی /أعجَمِیًا” کلیمەسی ایلە ایلگیلی گنل بیلگی ورەلیم:
فیعیل اۇلاراق؛ “عَجُمَ الشَّخصِ” ایفادەسی: “دیلیندە، قۇنوشماسئندا قاپالئلئق اۇلماق” آنلامئنا گلمکتەدیر. دیل عالیمی ایبن فاریس کلیمەنین کؤک آنلامئندا “سوسما” اۇلدوغونو سؤیلەر. هنۆز قۇنوشامایان چۇجوغا “صَبِیٌّ أعجَم” دەنیر. قئرائات گیزلی یاپئلدئغئ ایچین اؤگلە وە ایکیندی نامازلارئ ایچین؛ “صَلَاةُ النَّهَارِ عَجمَاءٍ” ایفادەسی قوللانئلئر. اینسانلار گیبی قۇنوشامادئقلارئ ایچین حیوانلارا “عَجمَاء” دەنیر کی کلیمە بیر ریوایتتە “جُرحُ العَجمَاء جُبَارٌ” شکلیندە گچر. “مُعجَم” کلیمەسینین، کلیمەلرین بیلینمزلیگینی، قاپالئلئغئنئ اۇرتادان قالدئرما آنلامئندا قوللانئلدئغئ سؤیلنیر. باعضئ سورەلرین باشئنداکی کسیک /آیرئق /باغلانتئسئز حارفلرە (حوروفئ موقاططاعا) دە آنلامئنئن بیلینمەمەسی سببییلە “حُرُوف المُعجَم” دەنیلیر.
بو کؤکتن قورئاندا دؤرت قوللانئم واردئر. ایکیسی فوصصیلت سورەسینین 44-نجۆ آیتیندە گچرکن، دیگر ایکیسی ناحل سورەسی؛ 103-نجۆ وە شوعارا سورەسی؛ 198-نجی آیتلردەدیر. آنجاق شوعارا؛ 198-نجی آیتتە “الأعجَمِین” شکلیندە گچن کلیمەنین حانگی کلیمەنین چۇغولو اۇلدوغو حوصوصو تارتئشئلمئش، باعضئلارئ صئفاتئ مۆشببهە اۇلان “أعجَم”، باعضئلارئ دا صئفاتئ مۆشببهەیە نیسبت “یاسئ” أکلنمیش اۇلان “أعجَمِی” کلیمەسینین چۇغولو اۇلدوغونو سؤیلەمیشتیر. ایکینجیسینی ایددیعا أدنلر، چۇغول حالە گچرکن کلیمەدن نیسبت “یاسئنئن” دۆشتۆگۆنۆ سؤیلەمیش وە “الأشعَرِیُّون” کلیمەسینین “الأشعَرُون” شکلینە دؤنۆشتۆگۆنۆ اؤرنک گؤسترمیشلردیر. اؤتە طارافتان “الأعجَمِیین” شکلیندە بیر قئرائاتین وارلئغئندان دا باحثەدیلیر. “الأعجَمِین” ایفادەسینین عاراب اۇلمایان آنلامئندا قوللانئلان “عَجَمِیٌّ” کلیمەسینین چۇغولو اۇلمادئغئنا دیققات چکنلر بولونماقتادئر کی آصئل اؤنملی اۇلان دا بودور.
قورئاندا گچن “أعجَمِیّ” ایفادەسی عارابچا دئشئندا بیر دیل دگیل دە فاصیح (قوراللئ) اۇلمایان، عاممی (بۇزوق، قورالسئز) عارابچا آنلامئنا گلییۇر اۇلمالئدئر. نیتەکیم عارابچا سؤزلۆکلردە “أعجَمُ” کلیمەسینین عارابچا قۇنوشویۇر اۇلسا دا قۇنوشماسئ فاصیح اۇلمایان کیشی ایچین دە قوللانئلدئغئ بلرتیلیر. حاتتا عارابچایئ فاصیح قۇنوشسا بیلە قۇنوشماسئندا حاطالار یاپان دا “أعجَمُ” دەنیلمکتەدیر.
تۆرکچەدە دە عاجمی شۇفؤر دەندیگیندە شۇفؤرلۆگۆ اۇلمایاندان دگیل شۇفؤرلۆکتە اوستا اۇلمایاندان باحثەدیلیر. “أعجَمُ” کلیمەسی متنین آنلاشئلماسئنداکی زۇرلوغو دا گؤستریر. مثەلا شیعیر بؤیلەدیر. بنزتمە صانعاتلارئنئن قوللانئلماسئ، گرکتیگیندە دیل قوراللارئنئن ایهمال أدیلمەسی آنلامئ زۇرلاشتئرئر. شیعیری اۇقویان هرکس فارقلئ آنلاملار ورەبیلیر. “عَجَمُ” کلیمەسینین عاراب اۇلمایانلار آنلامئنداکی قوللانئمئنئن تالی آنلام اۇلما ایحتیمالی قووتلیدیر. کلیمەنین قورئانداکی قوللانئملارئ دا بونو دستکلەمکتەدیر. کلیمەنین گچتیگی آیتلرین تفسیری باغلامئندا باعضئ مۆفسسیرلرین آعجمی کلیمەسییلە ایلگیلی وردیکلری شو تۆر بیلگیلر دیققات چکیجیدیر.
آعجمی (أعجَمِیّ)، نسب اۇلاراق ایستەر عاراب اۇلسون ایستەر اۇلماسئن فاصیح قۇنوشمایان کیشیدیر. عاجمی (العَجَمِی) ایسە ایستەر فاصیح قۇنوشسون ایستەر قۇنوشماسئن عاراب اۇلمایان (یابانجئ) دەمکتیر. عاراب اۇلماسئنا راغمن فاصیح قۇنوشامایان زیاد ایسیملی کیشینین ایسمی دەییملشمیش وە عاراب اۇلماسئنا راغمن قۇنوشماسئندا چۇق حاطا یاپانا “زِیَادُ الأعجَم” دەنیلمیشتیر. عاراب اۇلماماسئنا راغمن سیبەویە عاراب دیلی اۆستادئدئر وە اۇنا آعجمی دەنەمز. یاعنی سیبەویە عاجمیدیر (العَجَمِی) آما آعجمی (أعجَمِی) دگیلدیر.
قورئاندا نە “لِسَانًا أعجَمِیًا = عاجمی لیسان”، نە دە “لِسَانًا فَصِیحًا = فاصیح لیسان” ایفادەلری گچر. آنجاق چشیتلی آیتلردن یاپئلان چئقارئملا عارابچا یاحود بیر باشقا دیل ایچین بو ایفادەلرین قوللانئلابیلەجگی سۇنوجونا وارئلابیلیر. مثەلا ناحل سورەسینین 103-نجۆ آیتیندن “لِسَانًا أعجَمِیًا” ایفادەسی، قاصاص سورەسینین 34-نجۆ آیتیندن دە “لِسَانًا فَصِیحًا” ایفادەسی چئقارتئلابیلیر. یینە ناحل؛ 103’تن حارەکتلە “لِسَانٌ عَرَبِیٌّ مُبِینٌ” (مۆبین عاراب لیسانئ) ایفادەسینین “لِسَانًا فَصِیحًا” ایفادەسینە؛ “لِسَانٌ عَرَبِیٌ غَیرَ مُبِینٌ” (مۆبین اۇلمایان عاراب لیسانئ) ایفادەسینین دە “لِسَانًا أعجَمِیًا” ایفادەسینە قارشئلئق گلدیگینی دۆشۆنەبیلیریز. زوحروف سورەسینین 18-نجی آیتیندە “وَهُوَ فِی الخِصَامِ غَیرَ مُبِینٍ” ایفادەسی قۇنوشماداکی سئقئنتئیئ ایفادە أدییۇر اۇلمالئدئر. ذاتن موسا (ع) دا طاها سورەسینین 27-نجی آیتیندە دیلیندەکی سئقئنتئدان باحثەتمکتەدیر. باعضئ تفسیرلردە فوصصیلت؛ 44’تەکی “أعجَمِیًا” ایفادەسی ایچین “وَإن کَانَ عَرَبِیًا أو بِلِسَانٍ أعجَمِیٌّ غَیرَ مُبِینٌ = ایستەر عارابچا ایستەر بیر باشقا دیل اۇلسون فاصیح اۇلمایان” دەنیلیر.
ایلاهی کیتابئن “قورئان” یاعنی آنلام کۆمەلریندن اۇلوشماسئ گرکیر. بو، تۆم ایلاهی کیتابلارئن واصفئدئر. بونون ایچین دە کیتابئن آیتلرینین وە آیتلری اۇلوشتوران جۆملە یاپئلارئ ایلە کلیمەلرین بیربیرییلە ایلیشکی قورولابیلەجک شکیلدە آللاە طارافئندان دۆزنلنمیش اۇلماسئ گرکیر. بو دا آنجاق کیتابئن ایندیگی دیلین قوراللئ قوللانئمئیلا مۆمکۆن اۇلور. عارابچا ایچین دۆشۆندۆگۆمۆزدە ایلاهی کیتابئن فاصیح عارابچایئ قوللانماسئ گرکیر. عاکسی تاقدیردە اینسانلار آیتلر آراسئ ایلیشکیلری تثبیت أدەمزلر. شو دا وار کی، آللاە ایستەسەیدی قورالسئز بیر دیل اۆزریندن دە آنلام کۆمەلری ایچرن کیتاب اۇلوشتورابیلیر، بونا دا: “قُرآنٌ أعجَمِی = غایرئ فاصیح قورئان” دەنیردی. آیتتە گچن “وَلَو جَعَلنَاەُ قُرآنًا أعجَمِیًا” شکلیندەکی ایفادە، بونون دا مۆمکۆن اۇلدوغونو گؤسترمکتەدیر. آما اینسانلار بؤیلەسی بیر کیتاب اۆزریندن ایلیشکیلری تثبیت أدەمز، داحاسئ بونو کؤتۆیە دە قوللانئرلاردئ.
اینسانلارئن آنلایابیلمەسی ایچین ایلاهی کیتابئن فاصیح عارابچایئ قوللانماسئ گرکیر. پک چۇق آیتتە گچن “بِلِسَانٍ عَرَبِیٌ مُبِینٌ = آچئق /آچئقلایئجئ عاراب دیلییلە” ایفادەسی بونو گؤسترمکتەدیر.
مثەلا شو آیت بو یؤنۆیلە دیققات چکیجیدیر:
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ ﴿۱۰۳﴾ (سورة النحل)
“بونو اۇنا کسینلیکلە بیری اؤگرتییۇر” دەدیکلرینی طابیعی کی بیلمکتەییز. سؤزۆ أدیلن کیشینین دیلی آعجمیدیر. بو کیتاب ایسە مۆبین عارابچا ایلەدیر. (ناحل سورەسی؛ 103)
آیتتە “أعجمی” کلیمەسی “لِسَانٍ عَرَبِیٌ مُبِینٍ” ایفادەسینین ضئددئ اۇلاراق قوللانئلماقتادئر. باعضئ مۆفسسیرلرین، آیتتە گچن “أعجَمِی” کلیمەسی ایچین “لِسَانٍ أعجَمِیٌّ غَیرَ مُبِینٌ” شکلیندە آچئقلاما گتیرمەلری دە بونو تەیید أدر. ایلاهی کیتاب آنلام کۆمەلریندن اۇلوشور، آنلام کۆمەلری دە آنجاق فاصیح، قوراللئ بیر عارابچا ایلە قورولابیلیر. قوراللارا واقئف اۇلمایان یاحود دیققات أتمەدن قۇنوشان بیرینین (أعجَمِی) ایفادەلری ایلە قورئانلارئن (آنلام کۆمەلرینین) اۇلوشتورولامایاجاغئنا دیققات چکیلمکتەدیر.
مککەلیلر آیتتە سؤز قۇنوسو أدیلن کیشی ایلە موحاممد (ع) آراسئندا بیر ایرتیباطتان باحثەدییۇرلار. اۇ حالدە بو آدامئن عارابچا بیلمەین بیری اۇلدوغو دۆشۆنۆلەمز. عاکسی تاقدیردە بو کیشیلرین اۇرتایا آتتئقلارئ ایددیعانئن تملی اۇلمازدئ. دۇلایئسئیلا “أعجَمِی”، عارابچا دئشئندا بیر دیل دگیل، فاصیح (قوراللئ، قوراللارئنا اویغون قوللانئلان) اۇلمایان عارابچا آنلامئندادئر.
سؤزلۆکلر دە بونو دۇغرولاماقتادئر. بورادا عاقلا شو سۇرو گلەبیلیر. آیتتە سؤزۆ أدیلن کیشی یا دا کیشیلر فاصیح اۇلماسا دا عارابچا قۇنوشابیلییۇر ایدییسەلر موحاممد (ع) بونلاردان اؤگرندیکلرینی کندی ایفادەلرییلە فاصیح بیر شکلە سۇقاماز مئیدئ؟ قۇنویلا ایلگیلی بیر آیت گؤسترمکتەدیر کی، ایددیعا صاحیبلری، بو گیبی کیشیلرین موحاممد (ع) أزبر یاپتئردئقلارئنئ سؤیلەمکتەدیر.
آیت شؤیلەدیر:
وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاءُوا ظُلْمًا وَزُورًا ﴿۴﴾ وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا ﴿۵﴾ (سورة الفرقان)
کافیرلیک أدنلر: “بو اۇنون اویدوردوغو بیر ایفتیرا، بیر باشقا تۇپلولوق دا بو قۇنودا اۇنا یاردئم أتمکتە” دەدیلر. بؤیلەجە یانلئشا دۆشۆپ یالانا باشووردولار. وە شؤیلە دەدیلر: “بونلار، اؤنجەکیلرین کیتابلارئندا یازئلئ اۇلان شەیلر. بونلارئ یازدئرتمئش، صاباح آقشام کندیسینە اۇقونویۇر.” (فورقان سورەسی؛ 4-5)
“مبین” کلیمەسی باعضئ آیتلردە کیتابئن واصفئ اۇلاراق قوللانئلئر. کیتابئ مۆبین یاپان آنلام کۆمەلری یاعنی ایچیندەکی “قورئانلاردئر”. بو سببلە باعضئ آیتلردە دە “مُبِین” کلیمەسی “قورئان” کلیمەسینی نیتەلەر. آشاغئدا هم کیتابئن هم دە قورئانئن واصفئ اۇلاراق قوللانئلدئغئ گؤرۆلەجکتیر:
طس تِلْكَ آيَاتُ الْقُرْآنِ وَكِتَابٍ مُبِينٍ ﴿۱﴾ (سورة النمل)
طا، سین. بونلار قورئانئن وە مۆبین کیتابئن آیتلریدیر. (نمل سورەسی؛ 1)
الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَقُرْآنٍ مُبِينٍ ﴿۱﴾ (سورة الحجر)
ألیف، لام، را. بونلار کیتابئن وە مۆبین قورئانئن آیتلریدیر. (حیجر سورەسی؛ 1)
قوراللارا اویولمادان، جۆملە یاپئلارئنئن آنلام اۆزریندە دۇغوردوغو فارقلار گؤزتیلمەدن سچیلن کلیمەلرلە “قورئان” یاعنی بیربیرییلە ایلیشکیلی بیر متین اۇلوشتورولماز. بو اۇلمادئغئندا دا اۇ کیتاب “مۆبارک” یاعنی اۆرتیم یاپابیلەجک وە ایلانیهایە چؤزۆملر سوناجاق کیتاب کندیندن اؤنجەکی کیتابلارلا تاصدیق ایلیشکیسی دە قوراماز.
شوعارا سورەسینین شو آیتلری بو آچئدان اؤنملیدیر:
وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۱۹۲﴾ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ ﴿۱۹۳﴾ عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ ﴿۱۹۴﴾ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ ﴿۱۹۵﴾ وَإِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ ﴿۱۹۶﴾ أَوَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿۱۹۷﴾ (سورة الشعراء)
شۆبهەسیز بو، عالملرین راببی طارافئندان ایندیریلمیشتیر. اۇنو گۆونیلیر روح ایندیرمیشتیر. اویارئجئلاردان اۇلاسئن دییە سنین قالبینە ایندیرمیشتیر. فاصیح عارابچا ایلە. بو، اؤنجەکیلرین زبورلارئندا دا واردئ. ایسرائیل اۇغوللارئ بیلگینلرینین بونو بیلمەسی، اۇنلار ایچین بیر بلگە دگیل میدیر؟ (شوعارا سورەسی؛ 197-192)
قورئانئن فاصیح عارابچا ایلە ایندیریلدیگینە یاپئلان وورغونون همن عاقابیندە اۇنون اؤنجەکی کیتابلارلا ایلیشکیسینە دیققات چکیلمکتە وە بو ایلیشکینین کیتابا واقئف عالیملر طارافئندان تثبیت أدیلدیگی حابر وریلمکتەدیر.


text:
حولوصی آکار و ینس استولتنبرگ آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
تورکیه-نین میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار دونن ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ ایله گؤروشوب.
تورکیه-نین میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار دونن ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ ایله گؤروشوب.
بو بارده تورکیه میللی مودافعه ناظرلیگینین رسمی تویتر صحیفه سیندن وئریلن معلوماتدا بیلدیریلیب. معلوماتدا تورکیه-نین میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار و ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ آراسیندا تلفون دانیشیغینین اولدوغو بیلدیریلیب.
گؤروشده افغانیستان و دیگر بولگه سل مودافعه - تهلوکهسیزلیک مسئله لری اطرافیندا فیکیر موبادیلهسینین آپاریلدیغی، بو موضوع لارین یونون 26-دا بئلچیکانین پایتاختی بروکسل-ده کئچیریلجک ایکی طرفلی گؤروشده اطرافلی شکیلده موذاکیره ائدیله جگی بیلدیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهدن ولفگانگ کوبیکینین سؤزلرینه قیناما
"آلمانیا فدرال پارلمانی باشقان یاردیمچیسی ولفگانگ کوبیکینین سایین جمهورباشقانیمیز حاقیندا سؤیلهدیگی حقارت احتیوا ائدن ایفادهلری ان کسکین شکیلده قیناییریق"
اردوغان: گئچمیشده ده بو فیلمی گؤردوک
"یونانیستانا قارشی اؤلکهمیزین حاق و منفعتلرینی، الیمیزده اولان بوتون امکانلاردان ایستیفاده ائدرک ساووناریق"
تروریستلر پلیس ائوینه سالدیردی
مرسینده پلیس ائوینه تشکیل ائدیلهن ترور سالدیریسیندا بیر پلیس شهید اولدوغو، بیر پلیس ایسه یارالاندی


text:
۱۹۳۸ (میلادی)
میلادی ۱۹۳۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْتوز سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - برلینده فاشیتلر طرفیندن ۷ مین یهودی دۆکانی داغیدیلمیش، یۆزلرله سیناقوْق یاندیریلمیش، چوْخ سایدا یهودی قتله یئتیریلمیشدیر.
- ۶ دسامبر - فرانسه و آلمان دوْستلوق مۆقاویلهسی ایمضالامیشدیر.
- ۴ دسامبر - دوْکتوْر لۆطفو کێردار ایستانبول بلدیه باشچیسی تعیین ائدیلمیشدیر.
- ۳ مارس - سعودی عربیستاندا نفت تاپیلدی.
- ۲۸ نوْوامبر - آتاتۆرکون تاریخی وصیتنامهسی آچیقلانمیشدیر.
- ۲۸ نوْوامبر - ایران فرانسه ایله ایلگیلری کسمیشدیر.
- ۲۱ اوْکتوبر - ژاپون چینین کانتون شهرینی ایشغال ائتدی.
- ۱۸ مارس - مکزیک توْرپاقلارینداکی بۆتون یابانچی نفت شیرکتلرینی میلّیلشدیردی.
- ۱۲ مارس - آلمان عسگری بیرلیکلری اوتریش توْرپاقلارینا گیردی. صاباحیسی رسماً اوتریش آلمانا قاتیلدی.
- ۱۱ نوْوامبر - عصمت اینونو تۆرکیه جۆمهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۰ نوْوامبر - مصطفی کمال آتاتورک تۆرکیه جۇمهوروسونون قۇروجوسو و ایلک جؤمهور باشقانی دۆنیاسین دَییشیبدیر.
- ۱۰ نوْوامبر - ایتالیادا آنتیسِمیت (آنتی یهودی) قانون قبول ائدیلیب.


text:
کرج
کرج (لاتین تورکجه: Kərəc) — ایرانین البورز اوستانی'ندا یئرلشن بیر شهر دیر. کرج ایرانین آلتیاینجی بویوک شهری دیر؛ بۇ شهر تهراندان ۴۵ کیلومتر آرالی دیر. کرج ایرانین ان بویوک شهرلریندن بیری و البورز اوستانینین مرکزیدیر. بۇ شهرین نۆفوس و ۲۰۰۶جی ایلده ۱٬۳۷۷٬۴۵۰ نفر ایدی کی بۇ باخیمدان ایرانین بئشینجی شهری ساییلیر.[۳]
کرج شهرینین جمعیتی ۱۳۹۵-اینجی هیجری گونشلی ایلین نۆفوس ساییسی و آمار اساسیندا ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ نفر ایمیش کی بو آمار کرجین حومهسیایله (کرج کلانشهری)[۱] ۱٬۹۷۳٬۴۷۰ نفره یئتیشیر. ۱۳۹۵-اینجی هیجری گونشلی ایلین نۆفوس ساییسی اساسیندا کرج جمعیّت باخیمیندان ایرانین دؤردونجو جمعیّتلی شهری و اورتادوغونون ایرمی ایکینجی جمعیّتلی کلانشهری دیر.[۳]
تاریخیدَییشدیر
جوغرافییاسیدَییشدیر
کرج شهری تهرانین ۲۰ km غربینده، البورز داغلارینین اَتیینده یئرلشیر. اراضیسی ۲٫۴۵۲ km² اوْلان شهر ایلبیل بؤیویهرک تهرانا داها دا یاخینلاشیر. کرج البورز داغ سیلسیلهسینین اتیینده یئرلشیر و اؤلکهنین موهوم نقلیات قووشاغیدیر. منظرهلی داغ طبیعتینه مالیک کرج اؤلکهنین سۆرعتله آرتان صنایع شهریدیر. شهره یاخین بیر نئچه داغ کورورتو یئرلشیر. کرجده عئینی زاماندا کلاسیک شرق و، اساساً مرکزده، مۆعاصیر آوروپا مئمارلیق نومونهلری ایله قارشیلاشماق اولار. بورادا بیر نئچه نفوذلو تدریس موسسیسهسی ده وار. شهرده گزینتی و استراحت اۆچون چوخلو پارک و خیابان وار. کرجده چوخلو سایدا گؤرمهلی یئر وار، خصوصی ایله سونونجو شاهین بؤیوک باجیسینین سیفاریشی ایله ۱۹۶۶ ایلده تیکیلهن میرواری سارای دقتی جلب ائدیر. بوندان باشقا شهرده، ایندی کند تصروفاتی بیلیم یوردو یئرلهشهن، سولئیمان سارایی دقته لایقدیر. شهرین اطرافیندا قالئیی-دشت و قالئیی-فرمرز قدیم قالالاری وار. بورادا ایرانین ان یاخشی داغ-خیزک کورورتو ساییلان دیزین کورورتو وار. کرجده اؤلکه اهمیتلی بیر نئچه موهوم صنایع کومپلکسلری وار. مثلاً اؤلکه اهمیتلی انرژی توربینلری اۆرتیم (تولید) ائدن «شهریار» آدینا مؤسسه. ۲۰۱۳ ایلین ایونوندا ۲۹ گون «شهریار» کارخانه سینین فهلهسی بست (تتیل) ائدیب. بۇ فابریکا انرژی توربینلری اۆچون احتیاط حیصّه لری اۆرتیم ائدیر.
اهالیسیدَییشدیر
کرج شهرینین اهالیسیدَییشدیر
کرجین اهالیسی و اراضیسی[۴]دَییشدیر
کرج شهری اهالیسینین میلّی ترکیبی (یاخلاشیق)دَییشدیر
کرج ایرانین بؤیوک کلانشهرلریندن ساییلیر. بو شَهَر جمعیت باخیمیندان ایرانین دؤردونجو بؤیوک شهریدیر.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2020-07-21. یوْخلانیلیب2021-10-29.
- ^ Statistical Center of Iran > Home.
- ^ ایرانین آمار مرکزی
- ^ کرج بلدییهسی رسمی سایتی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران * شماره کتابشناسه ملّی:۲۸۹۰۶۹۰ *عنوان و نام پدیدآورنده:طرح بررسی و سنجش شاخصهای فرهنگ عمومی کشور (شاخصهای غیرثبتی)


text:
بئل هوکس
حاضیرلایان: تورکان اورمولو
اویاننیوز: فمینیزم حاقیندا سیرا یازیلار اولاراق سیزه تقدیم ائدیلهجک بو یازیلار «فمینیزم هر کس اوچوندور» کیتابیندان بؤلوملردیر. بو کیتاب تورکان اورمولو طرفیندن تورکییه تورکجهسیندن آذربایجان تورکجهسینه اویغونلاشدیریلمیشدیر.
بئل هوکس آدلی یازارین «فمینیزم هر کس اوچوندور»(Feminism is for Everybody: Passionate Politics) کیتابی تورکییه تورکجهسینه ائجئ آیدین، بئرنا کورت، شیرین اؤزگون و آیسئل ییلدیریم طرفیندن چئویریلیب بگست یایینلاری طرفیندن یایینلانمیشدیر.
گیریش
فمینیزمه یاخین گلین
گئتدیگیم هر یئرده، کیم اولدوغوم و نه ایش گؤردویومو سوروشان اینسانلارا، یازار، فمینیست تئوریسیین و کولتور اَلشدیرمنی اولدوغومو غورورلا سؤیلهییرم. فیلملر و گوندمده اولان کولتور قونوسوندا یازدیغیمی، آراجین ایچیندهکی مئساژی [۱] تحلیل ائلهدیییمی آنلادیرام. بیر چوخ اینسان بونلارین هیجانلی اولدوغونو دوشونور و داها آرتیق اؤیرنمک ایستهییر. نتیجهده هامی سینمایا(کینویا) گئدیر، تئلئوئزیون ایزلهییر و درگیلره گؤز آتیر؛ هامینین آنلادیغی مئساژ و باخدیغی گؤرونتولر حاقیندا بعضی فیکیرلری وار. قارشیلاشدیغیم بو قدر فرقلی اینسانین کولتور اَلشدیرمنی اولاراق ائتدیکلریم و یازی یازما ایستهییمین هارادان قاینالاندیغینی آنلاماق هئچ ده چتین اولمور؛ نئجه اولسا اینسانلارین چوخو بیر شئیلر یازماق ایستهییر و یازیرلار، اما ندنسه سیرا فمینیست تئورییه گلینجه سورولار بیتیر. بونون یئرینه، فمینیزمین شرری و پیس فمینیستلر حاقیندا ائشیتمدیییم شئی قالمیر: «اونلارین» ائرککلردن نئجه نیفرت ائتدییینی، «اونلارین» دوغایا(طبیعته) و تانرییا نئجه قارشی چیخماق ایستهدیگینی، «اونلارین» بوتونونون لئزبیین اولدوغونو، «اونلارین» بوتون ایشلری اله کئچیرهرک قارشیلاریندا هئچ بیر شانسی اولمایان آغ ائرککلره دونیانی نئجه زهیر ائتدییینی ائشیدیرم گئنللیکله.
عینی اینسانلارا هانسی فمینیست کیتاب یا دا درگیلری اوخویورسونوز، هانسی فمینیست سؤیلشیلری دینلهدینیز، هانسی فمینیست آکتیویستلری تانیییرسیز دئیه سوروشدوغومدا ایسه فمینیزم حاقیندا بوتون بیلدیکلرینین قولاقدان دولما شئیلر اولدوغونو، فمینیست حرکتده گئرچکدن نهلر یاشاندیغینی بیلمدیکلرینی، حرکتین تام اولاراق نه ایله ایلگیلی اولدوغونو سؤیلهیه بیلهجک قدر فمینیزمه یاخینلاشمادیقلارینی سؤیلهییرلر. چوخونون گؤزونده فمینیزم ائرککلر کیمی اولماق ایستهین بیر اوووج هیرسلی قادین آنلامینا گلیر. فمینیزمین حاقلارلا و قادینلارین ائشیت حاقلار الده ائتمهسیله ایلگیلی اولدوغونو دوشونمهییرلر بئله. اؤز بیلدیییم و اؤز یاشادیغیم شکلینده فمینیزمدن دانیشدیغیمدا ایسه دقتله دینلهییرلر. یئنه ده دانیشیقلاریمیز بیتدییینده منیم فرقلی اولدوغومو؛ ائرککلردن نیفرت ائدن هیرسلی «گئرچک» فمینیستلر کیمی اولمادیغیمی دئییرلر او آن. من ده بیر اینسان نه قدر گئرچک و رادیکال فمینیست اولا بیلرسه او قدر گئرچک و رادیکال بیر فمینیست اولدوغومو دئییرم و اگر فمینیزمه یاخیندان باخمایا جسارت ائدرلرسه فمینیزمین دوشوندوکلری شئی اولمادیغینی اونلارین دا گؤرجهیینی سؤیلهییرم.
نه زامان بئله بیر قارشیلاشما یاشاسام، اورادان آیریلدیغیمدا کئشکه اَلیمده کیچیک بیر کیتاب اولسایدی و بویرون بو کیتابی اوخویون، سیزه فمینیزمین نه اولدوغونو، حرکتین نه ایله ایلگیلی اولدوغونو آنلاداجاقدیر دئیه بیلسم دئیه کئچیریردیم آغلیمدان. اَلیمده قیسا و آچیق، اوخویوب آنلاماغی اولدوقجا راحت بیر کیتاب اولسون ایستهییرم؛ زورلاییجی تئرمینلر و یا آکادئمیک دیلله یازیلمیش قالین بیر کیتاب دئییل، آچیق و آنلاشیلان بیر کیتاب. فمینیست دوشونجهنین، پولیتیکانین و پراتیکین حیاتیمی دییشدیردییی آندان بری بو کیتابی ایستهییرم. داوامی، پولیتیک حیاتیمین تملینی اولوشدوران و سونونا قدر ایناندیغیم فمینیست پولیتیکانی داها یاخشی آنلایا بیلسینلر دئیه بو کیتابی سئودیییم اینسانلارا وئرمک ایستهییرم.
«فمینیزم ندیر؟» سوروسونا قورخویلا یا دا فانتئزییه دایانمایان بیر جوابلاری اولسون ایستهییرم. بو بسیط تانیم ویا تعریف اللرینده اولسون، اونو تکرار- تکرار اوخوسونلار و بیلسینلر ایستهییرم: «فمینیزم جینسیتچیلیگی، جینسیتچی سؤمورونو و باسقینی سونا چاتدیرماغا چالیشان بیر حرکتدیر». ایلک دفعه بوندان اَن آز اون ایل اؤنجه Feminist Theory: From Margin to Center (فمینیست تئوری:چپردن مرکزه) آدلی کیتابیمدا اؤنردیییم بو تانیمی سئویرم؛ چونکی حرکتین ائرکک قارشیتی اولماقلا علاقهسی اولمادیغینی آچیقجا اورتایا قویور و بو آچیقلیق بیر گرچهیی اونوتمامیزا یاردیمچی اولور: ایستر قادین اولاق ایستر ائرکک، هامیمیز، دوغولدوغوموز آندان اعتبارن توپلومساللاشما واسیطهسیله جینسیتچی دوشونجه و ائیلمی قبول ائتمهیه یؤنلندیریلیریک. بونون بیر سونوجو اولاراق، قادینلار دا ائرککلر قدر جینسیتچی اولا بیلر. بو دوروم ائرکک تحککومونه حاق قازاندیرماز یا دا اونو گرکلی ائتمز؛ فقط فمینیست دوشونرلرین حرکتین ائرکک قارشیتلیغیندان عبارت اولدوغونو وار سایماسینین ضعیف و یانلیش اولاجاغی آنلامینا گلیر. قورومساللاشمیش(نهادینه اولموش) جینسیتچیلیگی آدلاندیرمانین بیر دیگر یولو اولان آتااَرکیللیگییه سون قویا بیلمک اوچون بونو آچیق بیر شکیلده اورتایا قویمامیز گرکیر: بیز هم منطیق هم ده اورکدن دَییشمدیکجه، جینسیتچی دوشونجه و ائیلمین یئرینه فمینیست دوشونجه و ائیلمی گتیرمهدیکجه جینسیتچیلیگی داوام ائتدیرمیش اولوروق.
بیر قروپ اولاراق آتااَرکیللیگین صفاسینی اَن چوخ سورنلر، ارککلرین اوستون اولدوغو و بیزه حؤکم ائتمهلری گرکدییی وارساییمینین(فرضیهسینین) فایداسینی اَن چوخ گؤرنلر، ائرککلر اولموشدور و بو بو گون ده بئلهدیر. فقط بو صفانین بیر ده بدهلی اولموشدور. ائرککلر آتااَرکیللیگین نعمتلری قارشیلیغیندا قادینلارا حؤکم ائتمکله، آتااَرکیللیگین ضرر گؤرمهمهسی اوچون گرکیرسه زوراکیلیقدان ایستیفاده ائدهرک بیزلری سؤمورمک و باستیرماقلا «یوکوملودورلر»(مسئولدورلار). حالبوکی ائرککلرین چوخو اوچون آتااَرکیل ائرکک اولماق چتیندیر. بیر چوخ قادینلارا قارشی دویولان نیفرت و قورخودان و قادینلارا قارشی اولان زوراکیلیقدان راحاتسیز اولور. حتی بو دوروم سؤز قونوسو زوراکیلیغی داوام ائتدیرنلر اوچون ده کئچرلیدیر. آنجاق بیر طرفدن ده آتااَرکیللیگین نعمتلریندن کئچمکدن قورخارلار. آتااَرکیللیک دَییشرسه اوووجلارینین ایچی کیمی بیلدیکلری بو دونیا نه حالا گلر، هئچ بیر فیکیرلری یوخدور. دولاییسییلا هم عقل هم ده منطیقله یانلیش اولدوغونو بیلسهلر ده، ائرکک تحککومونو پاسیو بیر شکیلده دستکلهمک ایشلرینه گلیر. ائرککر سورکلی فمینیستلرین نه ایستهدییینی بیلمهییریک دئییرلر منه. اونلارا اینانیرام. دَییشه بیلهجکلرینه و اولقونلاشا(بالیغ اولاجاقلارینا) بیلهجکلرینه ده اینانیرام. اوستهلیک فمینیست حاقیندا نه قدر چوخ شئی اؤیرنسهلر او قدر قورخمازلار فمینیزمدن؛ چونکی فمینیست حرکت، ائرککلر اوچون ده آتااَرکینین کؤلهلیییندن قورتولوش اومودونو باریندیریر.
بو قیسا ال کیتابینی، اَن آز ایگیرمی ایلدیر حسرتینی چکدیییم بو کیتابی، گنجییله یاشلیسییلا ائرککلر اوچون ده یازدیم. هامیمیز اوچون یازدیم. یازماق مجبوریتینده قالدیم؛ بیریلری یازار دئیه گؤزلدیم اما کیمسه یازمادی. نه وار کی بو کیتاب اولمادان، بو اولکهده هر گون آنتی-فمینیست تپکینین(تپکی: عکسالعمل) بومباردمانینا معروض قالان، اؤزلرینه، حاقیندا چوخ آز شئی بیلدیکلریم بیر حرکتدن نیفرت ائتمهلری و بو حرکته دیرَنمهلری سؤیلهنن کوتلهلره سسلنمک ایمکانسیزدی. بلکه بیزه فمینیزمدن دانیشان بیر سورو اؤیرتیم آماجلی کیتابجیق، راحت اوخونا بیلن کیتاب و بولتن اولسایدی ( کی اولماسی گرکن ده بودور)، بو کیتاب دا فمینیست پولیتیکا آدینا بیزلره سسلهنن توتقولو(اشتیاق) سسلردن یانلیزجا بیری اولاردی. دونیانین هر یانیندا، فمینیزمین سؤزونون یاییلماسینا ندن اولان رئکلام تابلولاری قورولمالیدیر؛ درگیلرده و آوتوبوسلاردا یایینلانمالیدیر. بو گون هله او نؤقطهده دئییلیک؛ یالنیز فمینیزمی پایلاشماق، حرکت آدینا هامینین آغلینا و اوریینه سسلنمک اوچون ائتمهمیز گرکن بودور. فمینیست دَییشیم حال حاضیردا یاشاملاریمیزی اولوملو(موثبت) یؤنده ائتکیلهییر. آنجاق فمینیزم حاقیندا ائشیتدییمیز هر شئی اولومسوز(منفی) اولاندا، اونون اولوملو یؤنلرینی ده گؤرمهمهیه باشلاییریق.
ائرکک تحککومونه دیرنمهیه، آتااَرکیل دوشونجهیه باش قالدیرمایا ( و حیاتیمداکی اَن گوجلو آتااَرکیل سسه، آنامین سسینه قارشی چیخمایا) باشلادیغیمدا هله یئتکینلیک چاغیندایدیم؛ اینتیحار ائتمهیی دوشونوردوم، دئپرئسیوندایدیم، حیاتیمین آنلامینی و حیاتین ایچینده اؤزومه عاید بیر یئری نئجه و هارادا تاپا بیلهجهییمی بیلمیردیم. منه، اوزَرینده آیاقدا قالا بیلهجهییم بیر ائشیتلیک و عدالت زمینی سونماسی اوچون فمینیزمه احتیاجیم وارییدی. زامانلا آنام دا فمینیزم دوشونجهسینی منیمسهدی، من داخیل قیزلارینین (آلتی باجیییق) فمینیست پولیتیکا سایهسینده داها یاخشی بیر یاشاما قوووشدوغونو، فمینیست حرکتدهکی وعدهنی و اومودو گؤردو. من ده بو کیتابدا، سیزلرله و هر کسله بو اومودو و وعدهنی پایلاشماق ایستهییرم.
هئچ کسین هئچ کسه حؤکم ائتمهدییی بیر دونیادا یاشادیغیمیزی دوشونون. قادینلارلا ائرککلرین بیر- بیرینه بنزهمهدییی و حتی هر زامان ائشیت ده اولمادیغی؛ اما ایلیشکیلریمیزی شکیللندیرن(فورمالاشدیران) یاشام فلسفهسینین قارشیلیقلیلیق اساسی اوزَرینده قورولدوغو بیر دونیادا یاشادیغیمیزی دوشونون. هر بیریمیزین اؤزوموز اولا بیلدیییمیز بیر دونیادا، باریش و اولاناقلار دونیاسیندا یاشادیغیمیزی دوشونون. فمینیست دئوریم(اینقیلاب) تک باشینا بئله بیر دونیا یاراتماز؛ ایرقچیلییه(نژادپرستلییه)، صینیف ائلیتیزمینی(قشر نخبهگراییسینی) و ایمپئریالیزمی ده سونا چاتدیرمامیز گرکیر. آنجاق فمینیزم، اؤزونو بوتونویله گئرچکلشدیرمیش قادین و ائرککلر اولاراق اؤزلهدیییمیز توپلومو یارادا بیلمهمیزی مومکون قیلاجاقدیر؛ اؤزگورلوک(آزادلیق) و عدالت خیاللاریمیزی گئرچکلشدیره بیلجییمیز بیر توپلومدا بیرلیکده یاشایا بیلمهمیزی تامین ائدهجکدیر. یاخینا گلین و فمینیزمین یاشامینیزا، هامیمیزین یاشامینا نئجه توخونوب بو یاشاملاری دَییشدیره بیلهجهیینی گؤرون. یاخینا گلین و فمینیست حرکتین دردینین نه اولدوغونو اؤز گؤزلرینیزله گؤرون. یاخینلاشین، بونو گؤرهجکسینیز: فمینیزم هرکس اوچوندور.
———-
[۱] بئل هوکس بوردا ایلهتیشیم تئوریسیینی مارشال مکلوهان’ین «آراج مئساژدیر» سؤزونه ایشاره ائدیر. مکلوهان بو سؤزویله ایلهتیشیم آراجینین اؤزونه اؤزگو(اؤزونه مخصوص) بیچیمینین، مئساژین دوغوردوغو آلقینی ائتکیلهدییینی اؤنه سورور.


text:
اوتریش
اوْتریش (آلمانجا: Österreich) و یا رسمی آدی ایله اوْتریش جۇمهۇریَّتی (آلمانجا: Republik Österreich) — مرکزی اوروپادا بیر دؤولتدیر. دؤولتین آدی قدیم آلمان دیلیندن ترجومهده Ostarrichi «شرقی اؤلکه» دئمکدیر.
شومالدان چکه (۳۶۲ کم سرحد اوزونلوغو)، شرقدن ایسلوواکی (۹۱ کم) و ماجاریستان (۳۶۶ کم)، جنوبدان ایسلوونی (۳۳۰ کم) و ایتالیا (۴۳۰ کم)، غربدن سوئیس (۱۶۴ کم)، لیختن ایشتاین (۳۵ کم) و آلمان (۷۸۴ کم) ایله همسرحددیر.
باشکندی وین شهریدیر. اؤلکه ۹ فدرال توْرپاقدان و یا ویلایتدن (آشاغی اوتریش، بورقنلاند، فورارلبرق، کارینتیا، شتیریا، تیرول، یوخاری اوتریش، ویئن و زالتسبورق) عیبارتدیر.[۷]
اراضیدَییشدیر
اوتریش غربده کونستانس گؤلوندن شرقده نوسیدل گؤلونه قدر اۇزانیر. ان شرق نقطهسیندن ان غرب نقطهسینین اۇزاقلیغی ۵۷۰ کیلومتر، ان شیمال نقطهسیندن ان جنوب نقطهسینین اۇزاقلیغی تخمیناً ۳۰۰ کیلومتردیر. شرق آلپلار اۆزرینده قۇرولموش اوْلان اؤلکهنین آشاغی یۇخاری دؤردده اۆچو داغلیق اراضیدیر. شیمالدا اؤلکهنی غربدن شرقه قد ائدن تونا چایینین اؤلکهدهکی اۇزونلوغو ۳۵۰ کیلومتردیر. بۇ قیسیملر ان آلچاق یئرلردیر. آلپلار اوتریشدا اؤلکهنی غربدن شرقه دۇغرو اۆچ سیرا حالیندا اؤرتموشلر. اؤلکهنین ان یۆکسک داغی ۳۷۹۸ م ایله "گروسس گلوجکنر"دیر. گؤللر باخیمیندان چوْخ زنگین اوْلماسینا باخمایاراق بۇ گؤللر چوْخ کیچیکدیر. ان بؤیوک گؤلو نوسیدل گؤلودور کی، ساحه ۳۲۰ km² دیر. بۇنون بیر قیسیمی ده ماجاریستانا عاییددیر.
ایقلیمدَییشدیر
اوتریشین بؤیوک حیصّه سی، یئر و اوقیانوس ائتکیلری گؤسترن، اوْرتا-آوروپا کچیش ایقلیمینین ائتکیسی آلتیندادیر. سیخ یاغمور و غرب کولیی ایقلیمی ائتکی ائدن اهمیتلی فاکتورلاردیر. آلپ بؤلگهسینین اؤزونه عایید بیر ایقلیم اؤزللیکی واردیر. بۇ بؤلگهده یازلار سرین، قیشلار بوْل قار یاغمورلودور. بۇرادا ایللیک یاغمور ۳۰۰۰ مم سوییهسینه چاتیر. اؤلکهنین شیمال و غربینی ائتکیسی آلتینا آلان اوقیانوس ائتکیسی سببیله بۇ بؤلگهلرده یاغمورلار داها آشاغی (ایللیک ۲۰۰۰ مم) و ایل ایچینده ایستیلیک فرقلیلشمهلری داها ایستابیلدیر. قیشلار بۇ بؤلگهلرده نیسبی اوْلاراق یۇمشاق و یازلار دا ایستی کئچیر. سالزبورگدا اوْرتالاما ایستیلیک ژانویه آییندا -۲ °سی جۇلایدا ۱۸ °سی'دیر. اؤلکهنین شرقینده یئر ایقلیم سوورندیر. بۇ بؤلگهده قیشلار چوْخ سرت و یاغیشلی کچر. یاغمورلار عومومیتله قارلی شکلینده اوْلوب، آلچاق یئرلرده یاغیش حالیندا اوْلار. هاوا ایستیلییی قیشدا عومومیتله ۰ °سی'این آلتیندا اوْلور. بۇ زاماندا دا دایمی هاوا آچیق و آیدین اوْلدوغوندان قیش ایدمانلارینا الوریشلیدیر. اوْرتالاما ایستیلیک ژانویه آییندا -۴ °سی، جۇلای آییندا ۱۸ °سی'دیر. بۇ بؤلگهده ایللیک یاغمور نیسبتی ۶۰۰ مم اطرافیندادیر. تونا چایی قیش آیلاریندا دوندوغوندان، نقلیاتین آخساماماسی اۆچون بۇز قیرما ایشلری داواملی ادیلر. یۆکسکلرده فیرتینالار بعضاً چوْخ شدتلی اوْلار. قۇرو ایقلیمی اؤزللیکیندن اؤتری یاز آیلاری ایستی کئچیر. ایستیلیک اوْرتالاماسی ۲۰ °سی'این اۆزریندهدیر. بۇ فصلده آز میقداردا دا اوْلسا یاغمور یاغیر.
اوتریش اوستانلریدَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
- 0
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Kommission für Migrations und Integrationsforschung der Österreichischen Akademie der Wissenschaften (PDF). Statistik Austria (۲۰۱۲).[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ Population by Year-/Quarter-beginning (۱ October 2015).
- ^ Austria. اولوسلارآراسی پول صندوقو.
- ^ Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. یوْخلانیلیب۴ December ۲۰۱۵.
- ^ Human Development Report ۲۰۱۵ (PDF). United Nations (۲۰۱۵). یوْخلانیلیب۱۴ December ۲۰۱۵.
- ^ Regional Languages of Austria. Rechtsinformationssystem des Bundes (۲۰۱۳).[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ Central Intelligence Agency - CIA- The World Factbook: Europa


text:
چون چیخار چوخ- چوخ اولوبدور من اوچون، آز دا گلیر
او دو بیر عؤمر قارین آج قالیب، اللرده خمیر
قبریمین تورپاغی گؤردون شورا قویموش، قیناما
گئجه- گوندوز خورهک اولموش منه شور، کؤهنه پنیر
آلتمیش ایل عؤمر ائلهدیم، دونیا بئزیکدیردی منی
وای یازیق خضرهکی، اولموش ابدی عؤمره اسیر
هئی جان آتدیم اؤزومه منده چؤرهک پاپماق اوچون
چون مایا اولمادی الده، چؤرهییم اولدو فطیر
یاشاییش بوردا ائله سیخدی، سویوم چیخدی منیم
بوندان آرتیقدا دئییرلر سیخاجاق بیرده قبیر
دؤیدولر دونیادا، بیلدیکلریمین خاطرینه
دؤیهجک قبردهده، بیلمهمک اوستونده، نکیر
قورخورام بنده، جهنمدهده مستأجر اولام
بلکه مسکن ایشینه، اوردادا وار چوخلو وزیر
حوری یوخ، هئچ منه اؤز آروادیمی وئرمزلر
چونکی یوخسوللوق ائدیبدیر اونو مندن دلگیر
بیرینینده یئری جنّتده اولار یوزمین قصر
حوری- غلمانلا اوتاقلار دولاجاقدیر بیر- بیر
ساخسی قابدا منه «زقّوم» وئرهجکدیر شکسیز
اونا دا بیر چینی بوشقاب دولو زیتون- انجیر
«حافظ» آچمیش سؤزو «مئی»دن، دانیشیب «مئیخانا»-دان
بئله سؤزلر، اولونور ایندی «حقیقت» تفسیر
من «حقیقت» ائدهرک قصد، دئسهم بیر حق سؤز
اونو «مئی» تفسیر ائدیب تئزجه یازارلار تعزیر
نه بو دونیان آباد اولموش، نه او دونیان، «آرش»
کاشکی، شعرین یئرینه، سنده اولایدی تزویر


text:
روایته گؤره چوخ- چوخ بوندان قدیملرده ساوالان داغی اتهیینده یئرلشن، ساریقایا آدیندا بؤیوک بیر کند واریمیش.
بو کنده توپلاشان بیر نئچه طایفا همیشه بیر-بیرلری ایله مهربان، چوخدا صمیمی یاشارمیشلار. یوخاری قولولار ائلیندن اولان یاشار خان آدیندا بیرگنج ایگید داییما زور دئیهنلری ازیب، یوخسوللارین آرخاسیندا دایانار،یای –یازی،پاییز قیشی، آت چاپیب، اووچولوقلا مشغول اولارمیش. پاییزین سون گونلرینده، یاشار خان یولداشلاری ایله بیرگه شکارا چیخیرلار. بو آندا اونلارین قاباغینی آغ پالتارلی-قارا گؤزلو قورخونج بیر گؤرکم آلیر، ایگیدلره ده بئله دئییر:
بوندان سورا بو یئرلره آیاق باسمایین، چونکی داغ-درهنی، چؤل-تپهنی، قارا-شاختایا بورویوب، بوتون کند اهلینی ایسه سویوقدان اؤلدورهجهیم.
یاشارخان قیلینجین چکیب، اونو وورماق ایستهینده، آتی بیردن بودرویوب، ییخیلیر. جانینی سویوق-شاختا آلمادان یولداشلاریندا گؤتوروب، کنده قاییدیر. گنجلر ائلجه بیلهنین یانینا گئدیب، ماجرانی ائل آغ ساققالینا سؤیلهییرلر. ائل آغ ساققالینین مصلحتی ایله بوتون کند اهلی توپلاشیب، بؤیوک چیلله دئییلن بو قورخونج تاپینتیدان اؤزلرینی قوروماق اوچون همن آخشام، دئمک پاییزین سون گئجهسینی شنلیکله کئچیرمک قرارینا گلیرلر. بئلهلیکله سوفرهلر بزهنیر، یای مئیوهلری اورتالیغا دوزولور، اونلارین یانیندا قارپیزین خصوصی یئری اولور. قارپیز یای مئیوهسی هم ده سویوقلوق-سرینلیک وئرهن مئیوهدیر. اونلار بئله بیر مراسیم قورماقلا چیللهیه آندیریرلار، بیز سندن هئچده قورخموروق، سویوغو لاپ جانیمیزادا چکیریک. ساولان ائللری قارپیزی کسیب، یاش-قورو مئیوهلر یئیندن سونرا، شنلیک ائدیرلر. بو عادت-عنعنه همین گونلردن بیر دب کیمی باشقا ائللریمیز آراسیندا دا یاشاییر، دونیانین بیر چوخ ملتلری طرفیندن ده منیمسهنیلیر.
بوگؤزل عادت-عنعنه روانی –فلسفی باخیمندادن دا چوخ دیرلی بیر وارلیقدی. بوکیمی مراسیملر تکجه ایلنمک دئییل، هم ده یاشامین چتینلیکلرینه دؤزوب، دایانماق کیمی آنلاملاری دا آندیریر……
چیلله گلیر یوردوما
اوشاقلار ماهنی سؤیلر
یاشاسین بیزیم ائللر
قیشی دا بایرام ائیلر
۲۹-۹-۱۳۹۲


text:
تهامه
تهامه یادا تیهامه عربجه: تهامة و اینگیلیسجه: Tihāmah عربیستان یاریم آداسیندا نازیک بیر شریت حالیندا قیزیل دنیز ساحیلینده اوزانان بؤلگهدیر. عقبه خلیجیندن باب المندب بوغازینادک اوزانمیشدیر.
ایندی تهامهنین آز بیر حیصهسی یمنده و چوخ حیصهسی سعودی عربیستاندا قالیب. مکه شهری حجاز و تهامه چؤلوندهدیر و اونا گؤره تهامه ده آدلانیر. مکه، نجران، جدده و صفا بو بؤلومدهدیر.
گؤرونتولر
قایناقلار
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tihamah»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۶ بهمن ۱۳۹۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۱۷
۱۷ ژوئن: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۱۷/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژوئن/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ خرداد/مناسبتلر
- رویدادلار
۱۸۰۶ بریتانیا اردوسی بوینس آیرس اله آلدی پلیت چایین حمله سینده .
۱۹۴۱ ایکینجی دونیا ساواشیندا آلمان اردوسی بارباروسا اپراسیونوندا بیالیستوک شهرینی اله آلدی.
۱۹۵۰ آمریکا کره ساواشینا گوجلرین گوندردی.
۲۰۰۷ تونی بلیر بریتانیالی باشباخانی اولاراخ پستونان چیخدی و یرین قوردون بروانا وردی. .۱۹۴۰ دا اوچ بالتیک اولکه لری استونیا لیتوانیا و لاتویا شوروی الینه دوشدو. .۱۹۴۴ ایسلند دانمارک دا بیر جومهوری اولارخ باغئمسئزلئخ اعلام الدی.
- دوْغوم گونلری
۱۳۵۰ ایکینجی مانوئل پالاییوقوس بیزانس ایمپراتوری
۱۸۳۸ پول موزر آلمانلی سیلاح دوزلتن گییور ۹۸ دوزلتدی.
۱۸۶۹ هانس اسپرمن جنین تانیما بیلیم اینسانی و آکادمیسین نوبل اودولو آلدی.
۱۹۳۱ مارتینوس جی جی ولتمن هولندلی فیزیک چی و آکادمیسین.
- ۱۷۷۸ - جورجری بلاکسلند اینگیلیسلی استرالیالی کاشیف.
- اؤلوم گونلری
۱۹۳۵ اقین آقوستین لوست فرانسه لی-آمریکالی موخترع.
۱۹۹۶ آلبرت آر بروککولی آمریکالی فیلم دوزلتن.
۲۰۱۱ مایک دویل اینگیلیسلی فوتبولچی.
۲۰۱۷ پیتر ال برگر اوتریشلی جامیعه آراشتیران. ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ خرداد/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژوئن/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژوئن/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ذیالقعده/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژوئن/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ذیالقعده/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژوئن/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ذیالقعده/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
اسد رژیمینین ایدلیبه سالدیریلاری داوام ائدیر
سوریهده بشار اسد رژیمی گوچلرینین "ایدلیب گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسی" مرزلری ایچیندکی سیویل یئرلشیملره دوزنلهدیغی سالدیریلاردا2سی اوشاق 3 سیویل وطنداش اؤلدو، 13 نفر یارالانیب
سوریهده بشار اسد رژیمی گوچلرینین "ایدلیب گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسی" مرزلری ایچیندکی سیویل یئرلشیملره دوزنلهدیغی سالدیریلاردا2سی اوشاق 3 سیویل وطنداش اؤلدو، 13 نفر یارالانیب.
رژیم اوردوسو و ایران دستکلی خاریجی ترورچو قروپلاردان عبارت اولان رژیم گوجلری، "ایدلیب گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسی" مرزلری ایچریسینده، حمانین غرب کندینده هویجه، الآنکاوی، المنصوره و الزیادیه کندلرینه، ایدلیبین جنوبونداکی ماراتینومان منطقهسی ایله تل منیس و جرجناز محللرینه چوخلو توپ و موشک سالدیریسی تشکیل ائتدی.
حما سیویل ساوونما (آغ بؤرکلولر) مئدیا مسئولو محمد آمورنین وئردیگی معلوماتا گؤره، هویجه کندینده تشکیل اولونان سالدیریدا ایلک تعیین ائتمهلره گؤره 2سی اوشاق 3 سیویل وطنداش اؤلدو، 13 نفر یارالانیب.
سیویل ساوونما دستهلری آختارما قورتارما ایشلرینه داوام ائدیر.
اسد رژیمینین دونن گون عرضینده ایدلیب گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسی" مرزلری ایچریسینده کئچیردیگی سالدیریلاردا بیر سیویل وطنداش اؤلموشدو، بئلهلیکله، رژیم گوجلرینین بوگونکو سالدیریلاریندا اؤلنلرین ساییسی 4ه یوکسلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
پئسکوو: روسیایا قارشی سالدیرقانلیق اولاراق قبول ائدیلهجک
"اوکراینا طرفی، دانیشیقلاری داوام ائتدیرمک ایستهمهدیگینی دفعهلرله بیان ائتدی. بو شرایطده اؤزل حربی عملیاتین داوام ائتدیریلمهسی دۆشونولور"
ارمنیستان، هیندیستانا آغیر سلاح سیفاریشی وئردی
ارمنیستانین بو آی هیندیستانا ۲۴۵ میلیون دلار دگرینده آغیر سلاح سیفاریشی وئردیگی بیلدیریلدی
ایران-دا کئچیریلن اعتراض آکسیالاری
ایران-ین قم شهرینده مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلاری تشکیل ائتدیکلری سببی ایله 50 نفر ساخلانیلیب.


text:
نزاریه
نزاریه یا دا نیزاریه ان چوخ اهالیسی اولان ایسماعیلیه شیعه مذهبینین قوللاریندن دیرلار، و ایسماعیلیلرین اوچدن ایکیسین تشکیل وئریرلر. اسماعیلیه، شیعه مذهبینین ایکینجی بؤیوک فیرقهسی ساییلیر اونایکی ایماملی شیعهسیندن سونرا.
نزاریلر ایمام ترتیبینده مستعلیلرینن بیرابیر دیلار؛ و ایلک ۹ فاطمی خلیفهلرینی امام عونوانایله قبولچولوقلاری وار؛ امّا نزار و مستعلینین جانشین اولماقلاری نین اوستونده مستعلیلرینن ایختیلافلاری وار. المستنصر جانشینی اونون اؤزوندن اولان عینی بیر حؤکوم اساسیندا، اونون بؤیوک اوغلو نزار ایدی، اما میصر قولاوردوسونون امیری کی مستعلیه (مستعلی خلیفهنین آیری اوغلو) ارادتی واریدی، اونو خیلافته یئتیردی و اونو اؤزللیک بیر ایمام اوخودو. البته چون بو قول، قاباق خلیفهنین عینی حؤکمی دئییلدی، ائلیه بیلمزدی کی ایسماعیلیلرین هامیسن راضی و خوشنود ائلهسین امّا ائلیه بیلمهدی بو تفاسیریایله کی فاطمی خلافتی مستعلی نسلینده دوام تاپدی؛ اما اوندان سونرا فاطمیلر میصرده هرج و مرجه و زوالا قالدیلار و شام دا و ایران دا دا انشعابینان مواجه اولدولار. حسن صباح کی المستنصر حیاتینین عهدینده دعوت نشرینه گؤره ایرانا گلمیشدی ۴۷۳ (قمری)/۱۰۸۰ (میلادی) نزاریهیه یاردیم اولماق مقصودیله- آیاغا دوردی و عوصیان ائتدی نئجه کی نئچه ایل سونراسی، الموت قالاسینا ال تاپماقدان سونرا ۴۸۳ (قمری)/۱۰۹۰ (میلادی)، اورانی ایسماعیلیلره مؤحکم و اوستووار بیر پایگاه ائتدی.


text:
ایمام هادی
علی بن محمد (ایمام هادی، ابوالحسن ثالث، نقی، امین، ناصح، مرتضی و طیب) شیعهلرین اونونجو ایمامیدیر کی ۲۱۲ اینجی هیجری ایلینین ذیالحجه آیینین ایکینجی گونونده صریا کندینده -مدینه شهرینین یاخینلیغیندا- آنادان اوْلوبدور. اونون آتاسی ایمام جواد -شیعهلرین دوققوزونجو ایمامی- و آناسیدا سمانهیمیش.
ایمامتدَییشدیر
ایمام جوادین بغداددا معتصمین دستوریله شهادتیندن سوْنرا، ایمام هادی کی مدینهدهیدی و تکجه سککیز یاشی واریدی، ایمامته چاتدی. او بۇ زاماندا آلتی عباسی خلیفهسیله همدوره اوْلدو؛ معتصم، واثق، متوکل، منتصر، ابوالعباس و المعتز، بۇ خلیفهلریدریلر.
تبعیددَییشدیر
ایمام هادی مدینهده شیعهلرین رهبرلیغینی اله آلدی و اؤز وظیفهسینی چوخ گؤزل شکیلده یئرینه گتیردی. متوکل بۇ موضوعدان خبردار اولاندان سوْنرا، اونو ۲۳۳ اونجو هیجری ایلینده یحیی بن هرثمهنین توسسوطیله سامیرایا گتیردی. مدینهنین جماعتی هرثمهنین قاباغینی آلدیلار؛ آما او موختلیف حیلهلریله ائلیهبیلدی ایمام هادینی مدینهدن چیخاردیب، سامیرایه آپارسین. متوکل اونو خانالصعالیک محلهسینده -کی شهرین کاسیبلارینین مرکزیدیدیر- ساکین ائدیب و نئچهلر دفعه اونون ائوینه حمله ائتدی.
عاییلهدَییشدیر
ایمام هادینین آرواتینین آدی حدیثیدیر کی اونون بارهسینده بئله دئییر: «حدیث هر کثافت و نجاستدن اوزاخ گزیلدیریبدیر». اونون بئش ائولادی واریمیش کی اونلاری دوردو اوغلان و بیریده قیزیمیشلار. ایمام عسکری، جعفر، حسین و محمد اونون اوغلانلاری و علیهده اونون قیزیدی.
مقبرهدَییشدیر
ایمام هادی سونوندا ۲۵۴ اینجی هیجری ایلینین رجب آیینین اوچونجو گونونده -۴۱ یاشیندا- معتزین دستوریله حبسده مسموم اوْلوب و شهادته چاتدی. اونون مقبرهسی عراقین سامیرا شهرینده اؤز اوغلو -ایمام عسکری-نین قبرینین یانیندا یئرلشیبدیر. ۲۰۰۶ اینجی ایلینده وهابیلر بۇ مسجیده حمله ائدیب و اونون گونبذلرینی داغیتدیلار.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۷
۱۷ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۷/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ جمادیالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ دی/رویدادلار
- ۱۲۹۹ - عوْثمانلی ایمپیراتورلوغونو٬ اوْغوزلارین قایی بوْیونا منسوب عوْثمان غازی٬ آنادوْلو سلجوقلو دؤولتیندن باغیمسیزلیغینی اعلان ائدهرک قۇردو.
- ۱۶۰۵ - سروانتسین دوْن کیشوت رومانی ایلک دفعه یاییملاندی. رومانین ایکینجی بؤلومو ده ۱۰ ایل سوْنرا چاپ اوْلوندو.
- ۱۶۸۵ - وینده ایلک کافهنی ژوهانس دیوداتو آچدی.
- ۱۸۱۹ - سیمون بولیوار کولومبیا جۆمهۇریتینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۵۲ - ساند ریور آندلاشماسی ایله بیرلشمیش شاهلیق٬ ترانسوال دئدیگی (گۆنئی آفریقا) بوئر مۆستعمرهلرینین باغیمسیزلیغینی قبول ائتدی.
- ۱۹۰۹ - فنرباخچا ایله قالاتاسارای ایلک دفعه قارشیلاشدی: ف.ب ۰٬ ق.س ۲.
- ۱۹۱۷ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ویرجین آدالارینی ۲۵ میلیون دوْلارلا دانمارکدان آلدی.
- ۱۹۲۳ - مصطفی کمال پاشانین ایزمیتده دۆزنلهدیگی ایلک باسین توْپلانتیسی٬ سحره یاخین سوْنا چاتدی.
- ۱۹۴۴ - مونت کازینو دؤیوشو: ایکینجی دۆنیا ساواشینین ان اۇزون و قانلی دؤیوشلریندن بیری باشلاندی.
- ۱۹۴۵ - شوروی قوْشونلاری ورشو شهرینه گیردی.
- ۱۹۶۴ - لندن کونفراسیندا قیبریس تۆرک جمعیتینی تمثیل ائدن رئوف دنکتاش دانیشدی. رئوف دنکتاش٬ فدرال ایدارهیه گئدیلمزسه٬ آیری بیر حؤکومت قۇراجاقلارینی آچیقلادی.
- ۱۹۹۱ - خلیج ساواشی٬ مۆتّفیق اۇچاقلارینین عیراق و کووئیتدهکی هدفلری وۇرمالارییلا باشلادی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ جمادیالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ جمادیالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ جمادیالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
عاریف کسکین-دن گونوموز ایله باغلی دورد اؤنملی یازی
نه زامانا قدر سکوت ائده جه ییک؟
بیزیمله نیه دوشمنلیک ائدیرلر؟
مرکزیتچی گوچلر نه قدر دموکراتلار؟
هر میللی فعالین بیرینجی وظیفهسی ندیر؟
یاشیل حرکاتییلا عینی صفده اولماغیمیز ایمکانسیزلاشدیغی اوچون یئنی صحیفهیه کئچملیگیک. دورودوغوموز یئرده آددیملاریمیزی سایماقدان وازکئچملیگیک ایندی. بیزیم اوچون ایرانداکی مسئلهلر یاشیل حرکاتینی آشیب. یئنی صحیفه آچیلماق اوزره. ایران رژیمینین اؤمرونون اوزونلوغو و قیسالیغی گوندمده. بیزیم اساسی مسئله و سوالیمیز “ ایران رژیمی نه زامان قدر دوام ائده بیلر” سورونسالی/پروبلماتیگی و بو ایستیقامتده” بیز نئیلمه لیگیک” مسئلهسی اولمالیدیر.
عاریف کسکین-دن گونوموز ایله باغلی اوچ اؤنملی یازی
نه زامانا قدر سکوت ائده جه ییک؟
گونئی آزربایجان میللی حرکاتینین یاشیل حرکاتی و ایران اژیمی آراسینداکی چاتیشمایا/توققوشمایا یؤنهلیک مؤوقعیی هم سئویندیریجی هم ده نیگران-ائدیجیدیر. سئویندیریجی یانی بودور کی، میللی حرکاتیمیز اؤز ایلکه/اوصول و دوغرو دوروشوندا ایصرار ائدیر. بوتون یالتاقلیق و حده-قورخولارا بویون ایمیر. اؤز بیلدیگی و ایناندیغی دوغرو یولدا گئدیر. نیگران-ائدیجی طرف بودور کی میللی حرکاتیمیز بو مسئلهیه تک آلترناتیفلی/سئچنکلی یاناشیر. میللی حرکاتیمیز بو مسئلهیه “یاشیل حرکاتینا قاتیلیب-قاتیلماما” ایکیلمی ایله باخیر. بو ایکیلمی آشاجاق و اؤز حرکات و مانورا قابیلیتینی آرتیرارجاق آلترناتیفلرین آختاریشیندا دئییل. بو چرچوهده نیگران-ائدیجی ایکینجی مسئله ده اودور کی، میللی حرکاتیمیز یاشیل حرکاتینی جدییه آلمیر. 2009-داکی حالت-ی روحییه ایله مسئلهیه باخیر. “2009-دا نتیجه آلابیلمدیگی اوچون بوگونده آلابیلمز” فیکیرلر سسلندیریلیر.
بو باخیش آچیسی ایندی خطالیدیر. چونکی ایندیکی مرحلهده هم ایران ایچیندکی شرطلر دئییشمیش هم رگیوندا/منطقهده و هم ده دونیادا شرطلر فرقل اولموشدور. یاشیل حرکاتی و ایران رژیمی آراسینداکی چکیشمه قیسا سورهلی و آسانلیقلا حل اولونجاق مسئله اولماقدان چیخمیش و رژیمین ایچ ترازلیغینی پوزموشدور. مسئله ائله جدیدیر کی ایندی هم ایرانین اؤز ایچینده هم ده دونیادا ایسلام جومهوریتینین دئوریلمسی/سرنیگونیسی مباحیثه ائدیلیر. حال-حاضیرداکی شرایطده گونئی آذربایجان میللی حرکاتی “یاشیل حرکاتینا قاتیلیب-قاتیلماما” ایکیلنمینی بیر طرفه آتمالیدیر. بو مباحیسهلر بیزی ایچیندن چیخیلماسی چتین اولان بیری مدار-ی بسته(قیسا دؤنگو) ایچینه سوخور. بو مباحیثهلر بیزیم اؤز میللی ایستراتژیمیزی گلیشدیرمهیه مانع اولار. منه گؤره بو مباحیثهلرین دؤورو بیتیب آرتیق. چونکی آرتیق بیزیم یاشیل حرکاتییلا عینی صفده اولماغیمیز ایمکانسیزلاشیب.
یاشیل حرکاتییلا عینی صفده اولماغیمیز ایمکانسیزلاشدیغی اوچون یئنی صحیفهیه کئچملیگیک. دورودوغوموز یئرده آددیملاریمیزی سایماقدان وازکئچملیگیک ایندی. بیزیم اوچون ایرانداکی مسئلهلر یاشیل حرکاتینی آشیب. یئنی صحیفه آچیلماق اوزره. ایران رژیمینین اؤمرونون اوزونلوغو و قیسالیغی گوندمده. بیزیم اساسی مسئله و سوالیمیز “ ایران رژیمی نه زامان قدر دوام ائده بیلر” سورونسالی/پروبلماتیگی و بو ایستیقامتده” بیز نئیلمه لیگیک” مسئلهسی اولمالیدیر.
ایندیکی شرایطده بیر-نئچه آددیم ایلرله مه لیگیک. اساسی ایستراتژیلریمیزی گلیشدیرمهیه باشالامیالیییق. حاضرلیقسیز یاخالانماق ایستمیریکسه و آزربایجانداکی حادثهلر بیزیم الیمیزدن و کونترولوموزدن چیخماسینی ایستمیریکسه یعنی دؤنم اوچون ایستراتژیلریمی گلیشدیرملیگیک.
بیز، 2009-دان بری اؤنه سوردوگوموز “اوچونجو جبهه” مدلینی مباحیثهیه آچمالیییق. اوچونجو جبههنین آچیلماسینا فیکری و عاطیفی/دویغوسال اولاراق اؤزوموزو حاضیرلامالیییق. اوچونجی جبهه مودهلینین دارتیشیلما زامانی گلیب. “نه زامانا قدر سوکوت ائلیه جه ییک”، “اوچونجو جبههنین آچیلما زامانی گلیب-چاتیب یا یوخ” و “ اوچونجو جبهه آچیلیرسا نلر اولابیلر” و بنزری سوللارین جوابلانماسی زامانی گلیب چاتیبدیر.
———————————————————————————————-
بیزیمله نیه دوشمنلیک ائدیرلر؟
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی ایراندا فعالیت ائدن مرکزیتچی بوتون گروپلار، تشکیلاتلار، شخصیتلر و آخیملار طرفیندن قبول ائدیلمیر. میللی حرکاتیمیزی نه لیبراللار قبول ائدیر نه ده مارکسیستلر. نه ایسلامجیلار قبول ائدیر نه لائیکلر. نه جومهوریتچیلر قبول ائدیر نه شاهچیلار. نه حاکیمیت قبول ائدیر نه ده موخالیفت. اونلارا گؤره میللی حرکاتین اصالتی یوخدور. کؤکسوز، منحریف، شیشیردیلمیش و سوسیال بازاسی اولمایان مارژینال آخیمدیر. اوستهلیک تورکییه و قوزئی آذربایجانین ماشالاری ساییلیرلار. اونلارا گؤره ایران رژیمی اؤز موخالیفتینی پارچالماق اوچون میللی حرکاتی یاراتمیش و دستکلمکدهدیر.
بیزیمله نیه دوشمنلیک ائدیرلر؟
میللی حرکاتین منفی ایماژین طبیعی و نورمال دئییل. بو ایماژین یارانماسیندا چئشیدلی فاکتؤرلرین دخالتی وار. بو منفی ایماژین یارانماسیندا میللی حرکاتیمیزین اؤزونون ده اؤنملی رولو اولدوغونو سؤیلیه بیلریک. چونکی بیزیم مرکزیتچی گوچلره باخیشیمیز هر آزامان آغ-قارا منطیقی ایله اولوبدور. “اونلارا نه ائدرسک دئییشمزلر” دئمیشیک. اؤزوموزو اونلاردان ائله آییرمیشیق کی اونلارلا دانیشماغی و موزاکره ائتمه یی میللی ایلکهلرین پوزولماسی اولاراق گؤروروک اؤزوموز و اونلارین آراسینا بؤیوک دووار هؤرموشوک. ائله کی ایندی بیزه قارشی بلوک شکیلده قارشی جبههده دوروبلار.
بو مسئله ده بیزیم خطالاریمیز اولسا دا بو ایشین تعیین ائدیجی عاملی بیزلر دئییلیک. گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین قارشیلاشدیغی بو پروبلئم، اصلینده فارس میللیتچیلیگینین تورکلوگه قارشی آچتیغی ساواشین فرقلی شکیلده تظاهرودور. ایرانداکی سیاسی جریانلارین ایدولوژیک تمایوللرینین فرقلیلیینه باخمایاراق هامیسی فارس میللیتچیلیگینین انتلکتول شرایطینده یئتیشیرلر. فارس میللیتچیلیگینین تمل وارساییملارینی بدیهیات کیمین قبول ائدیب اونلاری سورغولاماق احتیاجی حیسس ائتمهدن اؤز ایدولوژیک دوروشلارینی شکیللندیریرلر. فارس میللیتچیلیگی بوتون فرقلی ایدولوژیلرین تمل ایسکلتینی تشکیل ائدیر. ایرانین پروبلئمی آچیق شکیلده “ من میللیتچییم” دین گروپلار دئییل. چونکی فارس میللیتچیلیگی ایندی اؤرتوک/پنهانی شکیلده اؤز وارلیغیمی سوردورور.
فارس میللیتچیلرینین بوتون چالیشمالارینین آچیق ویا گیزلی هدفی، آذربایجانی تورکلوکدن آیریشدیراراق اونو آذری تئوریسی چرچوهسینده ایرانلیلیق ایچینده اریتیلهجک شکیلده دؤنوشتورمک (ایستیحاله) و اهلیلشدیرمک اولموشدور. فارس میللیتچیلیگی یوز ایله یاخیندیر دؤولتین بوتون کولتورل، سیاسی، ایقتیصادی، ایداری، حربی و دیپلوماتیک ایمکانلارینی آذربایجانی دؤنوشدورمه ایستیقامتینده سفربر ائتمیشدیر. نئجه کی ایرانین بوتون انتئلکتول ایمکانلاری بو چرچئوه شکیللنمیشدیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی ایران تاریخینده ایلک اولاراق بوتون بو چالیشمالارا قارشی چیخاراق و اونلارین بدیهیات اولاراق گؤسترمهیه چالیشدیقلاری آرگومانلاری سورقولامایا باشلامیشدیر. آذربایجانلیلارین تورک میللتینین بیر پارچاسی اولدوغونو و آذربایجانین اؤزونه مخصوص دیلی، کولتورو و عنعنهسی اولدوغونو دیله گتیرمیشدیر. بو ایدعالار ایرانین انتلئکتول فضاسیندا خیانتله اتهاملاندیریلاجاق قدر یابانجی دوشونجهلردیر. اونلار “بو فیکیرلر هاردان چیخدی؟” دئییرلر. فارس و ایران مفهوملاری اونلارین ذهنینده ائله اینیلشیب کی او داشلامیش اؤن یارغیلاری/پیش داوریلری سیندیرماق ایستهین هر ادعا تهلیکهلیدیر، خیانتدیر و بیگانهلرین کومپلوسودور/توطئهسیدیر . حالبو کی، چاغداش ایران تاریخینی اوخویانلار بیلیر کی اصلینده فارس میللیتچیلیگی یابانجیلارین پروژهسیدیر. اینگیلتره ، آمریکا، یهودی سرمایهسی و عمومیتله قربین آکادمیک و سیاسی فعالیتینین محصولودور.
مرکزیتچی گوچلر نه قدر دموکراتلار؟
بیزه قارشی سرگیلنن منفی دوروشون آلتیندا اؤرتوک/پنهانی فارس میللیتچیلیگی یاتیر. مرکزیتچی گوچلرین بو تفککوردن اوزاقلاشماسی اونلارین دوشونجهلرینین دموکراتیکلشمهسی و لیبراللشمسیله مومکون اولاجاقدیر. اونلار دموکراسینی درونیلشتیرمیی باشارارلارسا بو پروبلمدن اوزاقلاشا بیلرلر. دموکراتیک رژیملرده دینی، مذهبی، اتنیک، جینسیت، سینفی و بنزری بوتون فرقلیلیکلر قانون طرفیندن تأمینات آلتینا آلینیر. بوگون کاناداد داخیل بیر چوخ باتیلی اؤلکهلرده رژیملر اؤزلرینی ائتنیک کیملیکلردن آریندیریلار/تمیزلییر. دؤولتلر دین، مذهب و جینسیت وب. مسئله لرده طرفسیز اولدوغو کیمین ائتنیسیته و کولتورل کیملیکلر مسئلهلرینده ده طرفسیز اولمالیدیر. “ایران فقط فارسلاریندیر” سؤزونو هچ بیر تاریخی سندله ایضاح ائتمک مومکون اولمادیغی کیمین بو دوشونجه نی هئچ بیر دموکراتیک ایلکه ایله ده آچیقلاماق مومکون دئییل. “سن تورک دئییلسن آذری سن” سؤزو هچ بیر دموکراتیک پرنسیپله اویوشماز. دئموکراتیک رژیملر آسیمیلاسیونجو رژیملر دئییللر، تام ترسینه آسیمیلاسیونو انگللهین رژیملردیرلر. اگر بوگون ایراندا 35 میلیونا یاخین اینسانلار اؤزلرینی تورک اولاراق آدلاندیریرلارسا اونلار تورکدورلر. اونلارا دؤولتلر “سن تورک دئییلسن آذری سن” دییه بیلمز. بو تور ایستکلر دموکراتیک پرنسیپلره مغاییر اولدوغو کیمین اینسان حاقلارینین دا چییننمهسی دئمکدیر. آذری تئوریسی ایثاباتلانماسی زور و ایمکانسیز اولان تاریخی اویدورما اولدوغونو بیلیریک. بو تاریخی اویدورمانین دوغرو اولدوغونو دا قبول ادئرسک بیزیم طلبلریمیز و ایستکلریمیز ده هئچ بیر تأثیر قویماز. توتالیم کی، بیز کئچمیشده احمد کسرینین ادعا ائتدیگیمیز شکیلده آذری اولموشوق. بو تاریخی ادعا بوگون هچ بیر معنا/آنلام ایفاده ائتمیر. چونکی اساس و میار اولان منیم بوگونومدور. من ایندی اؤزومو تورک اولاراق بیلیرم و تورکچه دانیشیرام. ایران آدلانان جوغرافیایا هم ایسلام دینی هم شیعهلیک چوخ سونرا گلیب. اوندا هم ایسلامی هم شیعهلیگی یاساقلاماق لازیمدیر. “ایسلامی بوراخیب اسکی دینیمیزه دؤنمهمیز لازیمدیر” دئمک گرکیر. چاغداش تاریخیمیزده بونلاری دئدینیز و آنتی ایسلام سیاستینیز تئوکراتیک/توتالیتر رژیمین اورتایا چیخماسییلا نتیجهلندی. آنجاق ایندی اینسانلارین دین و مذهبلریله ایشینیز یوخ. ان آزی بو مسئله ده راسیونل(عقلانی) و دموکراتیک باخیشا یئتیشدیگینیز مثبت دورومدور. بوگونکو چاغداش دموکراسیلردن تجروبه ائتدیگیمیز کیمین تاریخی هچ بیر ایدعایلا دموکرتایک حاقلاری باستیرماق اولماز. تاریخ فاکتؤرو اینسان حاقلارینی تعطیل ائتمز. مرکزیتچیلر هم تاریخیمیزی تحریف ائدیرلر و تحریف ائتدیکلری یالان تاریخ آنلاییشینا دایاناراق طبیعی حاقلاریمیزی الیمیزدن آلیرلار.
ایراندا 35 میلیونا یاخین تورک یاشاییر. بو اینسانلار اوچون پروژه و برنامهنیز ندیر؟. اونلارین دیلینی، تاریخینی و کولتورلرینی نه زامانا قدر اینکار ائدجکسینیز؟ . 35 میلیون اینسانین نیه اؤز دیللرینده مدرهسهسی یوخدور؟ نیه قزته، تو و رادیوسو یوخدور؟. بو سواللار و طلبلر هله مینیمال ایستکلریدیر. تورکلرین مینیمال ایستکلرینی قبول ائتمهین اؤزونو نجه دموکرات حساب ائدبیلر کی؟.
مرکزیتچی گوچلرین دموکراسینی یاریمچیلیق اؤیرندیکلرینه دایر باشقا بیر اؤرنک داها وئریم. دموکراتیک اؤلکهلرده دینی، مذهبی، جینسی،صینفی وب. اولغولار اطرافیندا هم سیاسی هم مدنی پلاندا تشکیلاتلانماق سربستدیر. اینسانلار اؤز دیل، تاریخ و مدنیتلرینی قوروماق اوچون تشکیلاتلانما حاقلاری واردیر. دؤولتین ان اؤنملی گؤروی بو تشکیلاتلارین امنیتینی تامین اتمکدیر. گونئی آذربایجان میللی حرکاتی، ایران ایچیندکی یاشایان آذربایجان تورکلرینین سیاسی آخیملارینین بیریسیدیر. بو حرکت بوگون ده وار اولدوغو کیمین ایران ایسلام جومهوریتی دئوریلسه ده یئنه ده وار اولاجاقدیر. بو حرکتین ایستک و طلبلرینی قبول ائتمهیه بیلرسینیز، آنجاق اونو یاساقلاماق، یوخ ائتمک و سیاسی خریطهدن سیلیب آتمایا حاقینیز یوخدور. اونو یوخ ائتمک اوچون بو قدر اخلاق دیشی یالان، ایفتیرا، شانتاژ و پسیخولوژی اوپراسیونلارا تشببوس ائتمک فاشیزان داوارنیشدان باشقا بیر شئی دئییل. بو تور گیریشیملرین دموکراسی و اینسان حاقلارییلا اویوشمایاجاغی آشیکاردیر. گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین سیاسی قدرینی فقط آذربایجانلیلار تعیین ائدبیلر. مرکزیتچیلر دموکراسینین فقط شیرین طرفی اولدوغونو دوشونورلر. آنجاق دموکراسینین چوخ آجی طرفلری ده وار. ایسته مه دیگینیز و به ین مه دیگینیز تشکیلاتلار حاکیمیته گلر و ایللرجه گئتمهیه ده بیلرلر. دموکراسی نتیجهسی بللی اولمایان آنجاق قورالی بللی اولان بیر اویوندور. اؤلچو و اساس میللتین ایرادهسی ایسه و او دا دموکراتیک سئچیملرله تظاهر ائدیرسه و بو قورالی هامیمیز قبول ائدیریک سه، اوندا دموکراتیک اولقونلوغا/بولوغا چاتمیشیق دئمکدیر. قرب دموکراسیسینین اساس چیخیش تلوراسن اولدوغو بیلینیر. باتیلیلار دین ساواشلارینی انگللمک یوللارینی آختاریرکن تلورانس، لیبرالیزیم، دموکراسی و اینسان حاقلاری مفهوملارینا گلیب چاتیبلار. باتی دموکراسینی دینی، کولتورل، ائتنیک و مذهبی فرقلیلیکلری تأمینات آلتینا آلماق اوچون کشف ائدیبدیر. بیز ده باتیدان اؤیرنملیگیک.
مرکزیتچی گوچلر اؤزلرینی دموکراسی حواریسی و بیزی ده انگل اولاراق گؤستریرلر. آنجاق بیلمهلیدیرلر کی اونلارا دموکراسینی بیز اؤیرتتیگیمیز اوچون دموکراسینین نه اولدوغونو اونلاردان دا یاخشی بیلیریک. بیز اونلارا “فارس میللیتچی سؤیلمی ایله دموکراسی اولماز” دئییریک. ایراندا ایستیبدادی یوخ ائتمک ایسته ییرکسه گلین اونو اورتایا چیخاران بوتون دوشونجه، ایدولوژی و قوروم/قورولوشلاری ییخاق. ایستیبدادی اورتن/تولید ائدن و اونو بسلهین عامللر اولدوغو سورهجه ایستیبداد یئنه گلهجک. فرقلی گئییم، رنگ، دیل و گفتمانلا/سؤیلمله گلهجک. مرکزیتچیلر یاپیسال/ساختاری دئییشیم ایستمیرلر. اونلار ایستیبدادی/دیکتاتورلوغو اورتایا چیخاران سوسیال، کولتورل، ایقتیصادی و سیاسی یاپیلارین/ساختارلارین دئییشمهسینی ایستمیرلر. بیزیم اساس دردیمیز و مسئلهمیز بودور.
“هر بیر میللی فعال بیر میسیونر” ایستراتژیسی
مرکزیتچیلر حاقسیز اولدوقلاری حالدا حاقلی گؤرسنیرلر. چونکی هر زامان اولدوغو کیمین بوگون ده دونیانین بؤیوک گوچلر اونلارین آرخاسیندادیر. اونلارین الینده چوخ چشیدلی تبلیغات و تأثیر قویما ایمکانلاری وار. اونلارین بیزیم علیه یمیزده یایدیقلاری ایفتیرالار زامان ایچینده بیزه ضرر وئرمهیه باشلایاجاق. بو ایفتیرالارین بیزه ضرری چوخ بؤیوک اولابیلر. دونیا ایچتیمایتی ایله علاقهلریمیزی زدلیبیلر. بین الخالق تشکیلاتلارلا موناسبتیمیزی منفی لشدیربیلر. دونیانین بؤیوک گوچلرینی بیزیم دوشمنیمیزه چئویربیلر. آذربایجان-تورک میللتیله اولان موناسبتیمیزه زیان وئره بیلر.
بیز ایفتیرالارینین قاباغینی ایندیدن آلابیلمزسک چوخ چتینلیکلرله اوزلشجه ییک. بو ایفتیرالارلا بیرلیکده ساواشمالیییق. هر کس اؤز ایمکان دایرهسینده معاریفلندیرمه ایشی ایله مشقول اولمالیدیر. حقیقتلری هم میللتیمیزه هم دونیایا آنلاتمالیییق. دونیایا حقیقتی آنلاتماق اوچون تلویزیونا چیخماق لازیم دئییل. ایش یئریندکی اینسانلارا، دوستلارمیزا، قوهوم–قرابالاریمیزا و کیمینله دانیشابیلیرکسه دانیشمالیییق. ایندی “میسیونر” اولما زاماندیر. آذربایجان-تورک میللتینین “میسیونرلری” اولاراق اؤز فیکیر و ایستکلریمیزی دونیایا چاتدیرمالیییق.
———————————————————————————————–
هر میللی فعالین بیرینجی وظیفهسی ندیر؟
گونئی آذربایجاندا گرچک سیاسی گوچ کیمدیر؟ گونئی آذربایجان میللی حرکاتی گونئی آذربایجان سیاسی حیاتینا حاکم سیاسی حرکت اولاراق ادعا ائدبیلریکمی؟. ایران ایچیندکی آذربایجان تورکلرینین سیاسی داورانیش/رفتارلاریندا اؤز میللی کیملیک و هوویتلری نه قدر تأثیر قویور؟. یاشیل حرکاتی و ایران رژیمی چاتیشماسی/توققوشماسیندا سسسیز قالان آذربایجانین بو سیاسی رفتارینی اونون میللی بیلینچ/شعورو اساسیندا آنالیز ائتمهیه نه قدر حاقیمیز واردیر؟ بو آنالیزلری هانسی اجتیماعی، سیاسی و ایقتیصادی فاکتلارا دایاندیریریق؟ ایران ایچیندکی آذربایجان تورکلری ایران سیاسی حیاتینداکی اصلی و اساسی تضادی/چلیشکینی نه اولاراق گؤرورلر؟ اونلارین گؤزونده میللی مسئله اساسی مسئله دیرمی؟ میللی مسئله اونلارین اساسی مسئلهسی اولدوغونو هاردان بیلیریک؟ آذربایجان تورکلرینین میللی شعورو “فارس میللیتچیلیگی اولمادان ایراندا دموکراسی اولماز” دیهجک قدر یوکسلیب می؟ نیه دایاناراق ادعا ائدیریک کی آذربایجانین بیرینجی مسئلهسی اونون میللی مسئلهسیدیر و ایقتیصادی، سوسیال و سیاسی مسئلهلری ایکینجی درجهلی اولاراق گؤرور؟ باشقا بیر سؤزله، گونئی آذربایجاندا یاشایان تورکلری نه قدر تانییریق؟ اوغروندا موباریزه ائله دیگیمیز آذربایجان تورکلری حاقیندا قاپساییجی تحلیل/آنالیزمیز وارمی؟.
یوخاریداکی سواللار سیزه شاشیردیجی گلبیلر. آنجاق او سواللارا جواب وئرمهین سیاسی حرکتین نتیجه آلماسی او قدر ده آسان دئییل. بیز نتیجه آلماق ایستییریکسه اؤز میللیتهمیزی یاخشی تانیمالیییق. میللی حرکاتیمیزین گوجونو، ایمکانلارینی و سینیرلیقلیلارینی (محدودیت) یاخشی بیلمه لیگیک. آذربایجانین شهر و کندلرینده نه قدر نفوذوموز اولدوغونو دوغرو اؤلچمه لیگیک. هانسی اجتیماعی/سوسیال صینیفلارین بیزیمله اولدوغونو دوغرو تشخیص ائتمه لیگیک. آذربایجانین اؤز میللی کیملیک و هوویتی یولوندا نه قدر فداکارلیک ائلمه قاپاسیته/ظرفیتی اولدوغونو اوبجکتیف اولاراق دیرلندیرمه لیگیک. آذربایجان-تورک میللتینین بیزدن نه گؤزلدیگینی و اونلارا نه وئرمهمیز گرکدیگینی دقتله آراشدیرمالیییق.
یوخاریدا بلیرتدیگیم مسئلهلری نه قدر دقته آلیریق؟. دوغروسونو سؤیلمک گرکیرسه دقته آلمیریق. “ بابام دئدی کؤر دئدی هر گلنه وور دئدی” منطیقیله موباریزه اولماز. میللتینی تانیمایان سیاسی حرکت- نه قدر نیتی یاخشی اولارسا دا اولسون- اؤز میللتینی فلاکته آپاریب چیخاردار. گلینن نوقطهده اؤز میللتیمیزی هر طرفلی تانیمایا احتیاجیمیز وار. بعضیلرمیز “ بیز تانییریق” دئیه بیلرلر، آنجاق، اونلارا دا دئمهلییم کی تاسوفله تانیمیریق. بیزیم هله ده گونئی آذربایجانین ایقتیصادی ایمکان و محدودیتلری حاقیندا سامباللی و ال ایله توتولور تحلیلیمیز یوخدور. بیزیم هله ده اؤز ایچیمیزدکی مذهبی آزلیقلاریمیز(اهل-ی حق و سنیلر) حاقیندا نه ایستاتیستیک(آماری)فعالیتیمیز وار نه ده اونلارلا نئجه رفتار ادجییمیز حاقیندا دموکراتیک برنامهمیز وار. تاسوفله بو لیستنی سونسوزا قدر اوزاتماق مومکوندور .
دئیه بیلرسینیز کی بو ایشلر متخصصلرین ساحهسی اولدوغو اوچون بونلار آراشدیرماجیلارین گؤرویدیر. اون دا من ده سوروشارام کی بس سیاستچیلر نه ایشه یارارلار؟ بیزیم سیاسی تشکیلاتلاریمیزین ایشی ندیر؟. منه گؤره گونئی آذربایجان میللی حرکاتینداکی تشکیلاتلار اؤز گؤرولرینی یئرینه گتیرمیرلر. بوتون بو مسئلهلری ایشیقلاندیرماق اوچون کولئکتیف(جمعی) چالیشمایا احتیاج واردیر. کولئکتیف فعالیتلر ده تشکیلاتلارین گؤرویدیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی نتیجه آلماق ایستییرسه اؤز میللتینی و او میللتین ایچیندکی نفوذ و محدودیتلرینی تانیمالیدیر. اوستهلیک هر زاماندا گؤزلری ده او اینسانلارین اوستونده اولمالیدیر. اونلارین درد، سئوینچ، اومود، آرزو و قورخولارینی یاخشی بیلمهلیدیر . بیز اؤز میللتیمیزی گؤزلمله ملیگیک، موشاهیده آلتیندا توتمالیییق. بیزیم گؤزلمیمیز پولیس و گوونلیکچی گؤزلمیندن فرقلی اولمالی و آنالیزجی گؤزویله باخمالیییق. بیزیم گؤزلمیمیزین نسنهسی (مفعول-ی شناساییسی) میللتیمیزین کولئکتیف تمایوللری، آرزولاری، قورخولاری و گلهجک اوچون دوشونجهلری اولمالیدیر. بیز اؤز میللتیمیزین فارس میللیتچیلیگیندن، ایرانچیلیقدان، مرکزیتچی گوچلردن و مرکزیتچی سیاسی آخیملاردان نه اندازه ده قوپوب-قوپمادیغینی بیلمه لیگیک و بو مسئله نی ده هر زامان گؤزلم آلتینا آلمالیییق.
بو ایشلر تشکیلاتلارین وظیفهسی اولدوغو حالدا اونلارین بو ایستیقامتده فعالیت ائتمه نیتلری یوخدور. گؤرولدوگو کیمین مسولیت فردلرین اوستونه دوشور. بو ایش اوچون میللی فعاللار اؤزلرینی یئتیشدیرمهلیدیرلر. سیاست، سوسیولوژی، ایقتیصاد، پسیخولوژی (روانشناسی) و بین الخالق علاقهلر حاقیندا چیخان کیتاب و مقالهلری اوخوماق گرکیر. زاماینیمیز آزدیر. “هر کس اؤزونون مسئولودور” ایلک/پرنسیپیله عمل ائدهرک آراشدیرما و اوخوما فعالیتیمیزی باشلامالیییق. کیتاب، مقاله و کیچیک یازی اولاسا ده بله اوخوماغین اؤزو ده بیر موباریزه اولدوغونا اینانمالیییق. آراشدیرماق اؤزو ده موبریزهنین اؤنملی پارچاسیدیر. بو ایستیقامتده هر کس اؤزونو یئتیشدیرمکله مسئول اولدوغونون بیلینجینده اولمالیدیر. بیز اؤز تئوریک بیلگیمیزی ایلرلتمه لیگیک و بونونلا برابر اؤز میللی ساحهمیز (گونئی آذربایجان) حاقیندا دا چوخ یؤنلو و اوبجئکتیف بیلگی و معلوماتلارا صاحب اولمالیییق. بیزیم میللی حرکاتیمیزدا ضیالی یوخدور دئییلر. ضیالی گؤیدن زنبیلله دوشومور کی. ضیالیلار گئجه-گوندوز اوخویاراق یئتیشیرلر. اینسانلارین چوخو اؤز حیاتلارییلا مشغول اولارکن اونلار اوخویورلار. او قدر اوخویور و دوشونورلر کی اونلارین دا “روحلاری ترله ییر”.
ایران رژیمی اوچوروما دوغرو گئدرکن گونئی آذربایجان دا یاواش یاواش عصیانا حاضیرلاشیر. بیز اؤزموزو حاضیرلاساق دا حاضیرلاماساق دا آذربایجان عصیان ائدهجک. آذربایجانین عصیانی بیزیم ایستک و ایرادهمیزدن موستقیل اولاراق گرچکلشهجک. آذربایجان بیزی گؤزلمهیهجک. گونئی آذربایجان عصیان ائتدیگی زامان اونو میللی حرکاتیمیز رهبرلیک ائتمهلی و ائدبیلمهلیدیر.
اونا گؤره گونئی آذربایجانی تانیمالیییق. اونو درینلمهسینه اؤیرنمه لیگیک. تمایوللرینی بیلمه لیگیک. اونا گؤره سؤزومو ینه ده تکرارلاییرام: هر بیر گونئی آذربایجان میللی فعالی اؤزونو سیاسی متخصص کیمین یئتیشدیرمهلی. بو “مومکون دئییل” دئمه یین. مومکوندور. ائتدیگیمیز هر تور تنبللیک و ضعییفلیک میللتیمیزین ضررینه اولدوغونون بیلینجینده اولمالیییق. تنبللیگی بوراخمالی و یولا قویولمالیییق. آتالاریمیز “گؤز قورخاقدیر آیاق ایسه ایگید ” دئییبلر.
یازیلار عاریف کسکین-ین فیس بوک صحیفه سیندن آلینمیش و اؤیرنجی سیته سی امکداشلاری طرفیندن کؤچورولموشدور.


text:
۸ دسامبر
- ۱۹۱۸ - بوْلشِویکلر استوْنيده حاکمیتی اله آلیرلار.
- ۱۹۲۳ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آلمان ایله دوْستلوق مۆقاویلهسی ایمضالايیر.
- ۱۹۲۵ - آدوْلف هیتلر حبسخانادا يازدیغی (۱۹۲۳-۱۹۲۴) آوتوْبیوْقرافیک "منیم مۆباریزم" اثرینی کیتاب شکلینده چاپ ائتدیریر.
- ۱۹۴۱ - ژاپون ۷ دسامبردا پؤرل-هاربوْرا هۆجوماۇندان سوْنرا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و بیرلشمیش کراللیق ژاپونا مۇحاریبه اعلان ائدیر.
- ۱۹۴۸ - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی جنوبی کوْرهنی تانیيیر.
- ۱۹۶۶ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و شوروی آتوْم سیلاحلارینین فضايا بۇراخیلماسینین قاداغان ائدیلمهسی حاقیندا راضیلاشمايا ایمضا آتیرلار.
- ۱۹۷۰ - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شۇراسی پوْرتوقالی گینهده حربی عملیاتلارا گؤره اتهام ائدیر.
- ۱۹۸۷ - فیلیسطینده "اینتیفاضه" حرکاتی باشلايیر.
- ۱۹۹۱ - آذربایجان ایسلام کوْنفرانسی تشکیلاتینا عضو اوْلور.
- ۱۹۹۱ - آذربایجان سیلاحلی قۆووهلرینین ایلک حربی آندی قبول ائدیلیر.


text:
سیاتل
سیاتل (اینگیلیسجه: Seattle) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین واشینگتن ایالتینده یئرلَشن بیر شهر. بۇ شهر آمریکادا آرام اوقیانوسونون شیمالغرب منطقهسینین ان بؤیوک شهریدیر. مایکروسافت و آمازون کامپیوتری شیرکتلری، بوئینگ طیاره جورلهین شیرکتی و استارباکسین آنا دفترلری بۇ شهرده قرار تاپیتدیر. سیاتلین جمعیتی ۶۳۴٬۵۳۵ نفردیر کی بۇ رقم شهرین حومهسینین حسابلاماسی ایله ۳٬۴۰۷٬۸۴۸ نفره چاتیر.
قالری[دَییشدیر]
منبعلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Seattle»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سیاتل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بیریلری ده اولوب طیف مستقیل اونلاردان سونرا هاممی خاریجی دولت لرین نوکریدی . آذوخ عاینی یولدا گئدیر دییسن قارداش قویدوغون یازی تخریبات داشییر نیه قویوبسان دییر قویموشام تاریخ ده ثبت اولا !
۱۳۹۲ اسفند ۱۸, یکشنبه
میللی حرکتین exclusive لری
اختصاصی تایماز اورمولو نیوز - نه قدیر اینکار اتسه ک ده بیز گونئی آزربایجان لیلار ایران دان چوخ شیلر آلمیشیق او اوزدن بیزه ایرانلی دیه نلره چوخ دا قیزیب هیرس لنمه میز دوغرو دییل . ییرمی بش ایل عومرو اولان میللی حرکتین یولجولاری رنگ به رنگ تشکیلات لار پارتیلر و طیف لر یارانمادان اونجه اونودوب لار کی هامیسی بیر بیرلریله دوست ، یولداش دیلار بیرلیق ده داغا ، باغا ، خیاوانلارا گئدنلر ، بیرلیک ده آکسیالارا گئدنلر بیر بیرین تبلیع ائدن لر بو گون بیر بیرینه قارا یاخیب اوته کی لشدیرمیه مشغول دولار.
هره بیر سیته قویوب اختصاصی نمنه نمنه نیوز یازیب بیر بیرینینی بایکوت اتمیه چالیشیرلار. بو exclusive چیلار هر شی ده exclusive دیلر یانی اختصاصی دیلر چونکو بیز اله هاممیمیز exclusive لیق . آدام تزه آشپاز اولوب اودا ناقیص سوسیولوقیدان توت ادبیات دا صاحیب نظردی .هاممی دا قازتچی یازاراولوب . هرکس سیاست چیدی اوزوده لیدر اولان نوعون دن . گاموح چیلار بایراق لارین exclusive اولاراق الده توتوب کیمسه یه بوقونودا دانیشماقا بله ایذین ورمیللر.
گونازا دسن گوزون اوسته قاش وار آنین دا آدامی سیلیب ترد اله ر. آمان دی دیه سن اویان نیوز قارداش یاواش گت بیزده گه لاق ایکینی سایینجا بیر اختصاصی خبر یاپسین قال یانا یانا . گونئی نیوز اوزو بونون اونون خبرین آلیب اوز آدینا یاییب بیر گون گوناز خبرین قویدو دونیا نین اوستون آلتینا گتیردیلر.
دیرنیشین سیته لری اوبور دوسلاری اورنک آلاراق دیگر تشکیلات لارین یازیلارین و آکسیالارین یایمیرلار.
بیریلری ده اولوب طیف مستقیل اونلاردان سونرا هاممی خاریجی دولت لرین نوکریدی . آذوخ عاینی یولدا گئدیر دییسن قارداش قویدوغون یازی تخریبات داشییر نیه قویوبسان دییر قویموشام تاریخ ده ثبت اولا !
بیریلری ده اولوب طیف مستقیل اونلاردان سونرا هاممی خاریجی دولت لرین نوکریدی . آذوخ عاینی یولدا گئدیر دییسن قارداش قویدوغون یازی تخریبات داشییر نیه قویوبسان دییر قویموشام تاریخ ده ثبت اولا !
قاقاش دوروب مارکوپولو کیمین بو شهر منیم او شهر سنین گزیر دانیشیقیدا بوندان عیبارت : آماندیها دیرنیش چیلر اطلاعات مامورودولار.
خانم نم کیم ده یمه دن ایچمه دن کسیلیب فقط کانادادان "دوهتور علیرضا اصغرزاده " نی تبلیغ ادیر. اودا ماشاللاه نه ساوادلی دراکه لی معرفتلی آدام دی ، آللاه بد نظردن ساخلاسین .ویدیو دولدولور "علیرضا اردبیلی " نی مسقره یه قویور.
آماندی بیری فارسی خبر یازماسین "افسانه خانیم سایین قالالی " آنین دا بیله سین فارس سئودالیسی ایلان ائدرها !
بالاخره بیزده بویوخ دا ، گونئی آزربایجان میللی فعال لاری !!!
بوتون اختصاصی (exclusive ) دوسلاردان او جومله دن یورد نت ، بیرلیک ، قورتولوش ، داک قدیم و جدید ، ایسوچ ده اولان تلوزیونوموز، صالح ایلدیریم و حسن آقا دوستوموز، تانییب تانیمادیقیم لاردان کی آدلاری بو مرقومه ده گچمه ییب عوذور ایستییرم کی شاهکارلاریندان بوردا یاد اتمه دن یارینی بیتیریرم . دیگر exclusive قارداش و باجیلار ، دونیا لیدرلری ، جراح لار ، سوسیولوق لار ، قازته چیلر وبیر سورو exclusive لردن ایکی کره عوذور ایستیرم .
تایماز اورمولو
9 مارت - واشینگتون
استفاده از این مطلب بدون درج عبارت اختصاصی تایماز اورمولو نیوز ممنوع است


text:
ایختیراع
ایختیراع مؤوجود اولمایان ماترییا کونستروکسیاسی (konstruksiyası) و یا یئنی خصوصی اوصول اوْلوب ، تصرروفات اۆچون اهمیته مالیک دیر. یئنی لیین تاپانلار ایختیراعچی لار دئییلیر. ایختیراعچی آدینی آلماق اۆچون وئریلمیش پروبلم (مساله) حل لینین ایختیراچیلیق سویییه سی اولمایدیر.
ایختیراع کیمی قورغو ، اوصول ، اشیاء ، بیتکی لرین و حیوانلارین هوجیره لرینین (hüceyrələrinin) قورولوشلارینین تصویری گؤستریله بیلر.
ایختیراع صنایع مولکییت ساییلیر. ایختیراعچیلیق حقوقو پاتئن له (امتیاز )مۆدافیعه اوْلونور. بۇ حقوق معین واختا و اراضی یه عاید ائدیلیر. ایلک ایختیراع لار بۇ گونکو اینسانلارین اجدادلارینا عاید ائدیلیر. اونلار طبیعت ده گونده لیک قیدالارینی الده ائتمک اۆچون گؤرولن ایشله رینی آسانلاشدیرماق اۆچون ]]آلت لر دوزلتمیشلر. اینسان باشا دوشه ندن سونراکی ، داش اینسان الینین محصول دارلیغینی کسکین آرتیریر، اونلار داشآلت لرینه خصوصی فورما وئرمک له داها یئنی آلت لر ایختیراع ائدیرلر. بئله لیک له ،خنجر[[ین ایختیراع سی باش وئریر. اینسان ذکاوتی (intelliqenti) زنگینلشدیکجه اونلار طبیعت ده مؤوجود اوْلان قانونا اویغونلوقلاری کشف ائتمیش و اؤز گونده لیک پروبلم لرینین حل لی اۆچون سونسوز سایدا ایختیراع لار ائتمیشلر . ایختیراع ائتمه یی نه صنعت و نه ده علم کیمی باشا دوشمک لازیم دیر. بۇ عقلی امک اوْلوب ، معین پروبلمی آشکار ائدیب اونون حل لینین گؤستریلمه سیندن ایعبارت دیر. هر بیر اینسان ایختیراعچی اولا بیلر. بورادا ایدئیایا (ایده) مالیک اوْلوب ، اونو حیاتا کئچیرمک ایراده سینه مالیک اولانلار ایله باشقالاری فرقلندیریلیرلر.


text:
`مولکی وطنداش` نتیجهلر
خبرلر [68]
- روسیادا یوزلرجه وطنداش توتوقلاندی
- ترور سالدیریسیندا ۳۵ وطنداش اؤلدو
- چاووشاوغلو: مولکی شخصلره قارشی هر هانسی بیر سالدیریمیز اولمامیشدیر
- ترور سالدیریلاریندا ۱۳۲ وطنداش حیاتینی ایتیردی
- ترور سالدیریسیندا ان آز ۲۰ وطنداش یاشامینی ایتیردی
- سلاحلی سالدیریدا ۵۰ وطنداش اؤلدو
- اوکراینادا ان آز ۴۶۰۰ مولکی وطنداش حیاتینی ایتیردی
- بیرلشمیش میللتلر: اوکراینادا ان آز ۲ مین ۸۹۹ وطنداش اؤلدو
- زلنسکی: تخمیناً ۱۲۰ مین وطنداش ماریوپولدا محاصره آلتیندا
- بیرلشمیش میللتلر: اوکراینادا ان آز ۱۶۱۱ وطنداش حیاتینی ایتیردی
- اعزازدا ۱ وطنداش ترور سالدیریسیندا اؤلدو
- اوکراینادا الی سلاح توتان هر وطنداش اؤلکهسینی ساوونماغا چاغریلدی
- اسد رژیمینین سالدیریسیندا ۴ وطنداش اؤلدو
- سوریهده سالدیری: ۱۰ وطنداش جان وئردی
- تورکیهدهکی سئللرده ۲۷ وطنداش یاشامینی ایتیردی
- ترور سالدیریسیندا ان آز ۴۸ وطنداش اؤلدو
- ۴ آیدا ۲ مین ۵۶۶ وطنداش حیاتینی ایتیردی
- افغانستاندا ایلین ایلک یاریسیندا ۶۵۹ وطنداش اؤلدو
- وطنداش ماکرونو سیللهلهدی
- ۴ وطنداش حیاتینی ایتیردی


text:
`ینس استولتنبرگ` نتیجهلر
خبرلر [51]
- جمهور باشقانی اردوغان ناتو-نون باش کاتیبی استولتنبرگ ایله گوروشوب
- استولتنبرگ:"تورکیه ناتو عائله سینین 68 ایلدیر چوخ اهمیتلی عضوو اولموشدور"
- استولتنبرگ: آمریکا، کانادا، نوروئژ و تورکیه کیمی موتتفیقلر ناتویا کیلید قاتقیلار تامین ائدیر
- مولود چاووش اوغلو ینس استولتنبرگ آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- استولتنبرگ:"تورکیه ناتو اوچون بؤیوک اهمیت داشیییر"
- استولتنبرگ: "تورکیه-نین ترورلا موباریزهدکی رولو بؤیوک اهمیت داشیییر"
- جمهور باشقانی اردوغان ناتو باش کاتیبی ینس استولتنبرگی قبول ائتدی
- استولتنبرگ: تورکییه چوخ اؤنملی بیر متفیق
- مولود چاووش اوغلو و ینس استولتنبرگ آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- استولتنبرگ: "سایبر سالدیری ناتونون 5. مادّسینی تئتیکلهیهبیلر"
- استولتنبرگ، تورکیه ایله ایش بیرلیگینین اف-35لردن چوخ داها گئنیش اولدوغونو دئدی
- حولوصی آکار و ینس استولتنبرگ آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- استولتنبرگ تورکیهیه گلهجک
- ینس استولتنبرگین صلاحیت مودتی اوزادیلدی
- دونالد ترامپ،2 آوریل گونو استولتنبرگ ایله گؤروشمه کئچیرهجک
- استولتنبرگ: " INFموقاویلهسینین اولمادیغی بیر دونیایا حاضیرلاشمالیییق"
- استولتنبرگ: "ناتو موداخیلهیه دئییل، یاردیما حاضیردیر"
- ینس استولتنبرگ: "ناتو آوروپانین تهلوکهسیزلیگینین تمل داشی اولماغا داوام ائدیر"
- استولتنبرگ تورکیه-امریکا راضیلاشماسینی ممنونیتله قارشیلادی
- ینس استولتنبرگ: ناتونون 5-جی مادهسی ایسرائیل اوچون کئچرلی دئییل


text:
خالق
خالق — مۆختلیف میلتلردن اوْلوب، بیر دؤولتی تمثیل ائدن اینسان جامیعه سینه دئییلیر. مۆختلیف میللتلرین فرقلی اینسانلار بیر حوقوق مکانیندا یاشاییرلار، دؤولت قارشیسیندا عینی مسئولیّتی داشییر.
یئرده یاشایان بۆتون اینسانلار منشأیینه گؤره عینیدیر. لاکین بۆتون اینسانلار آیری-آیری قروپلارا آیریلیر کی، بۇ قروپلار دا خالق آدلانیر. هر بیر خالقین اؤزونمخصوص کولتوری، دیلی، دینی، عادت-عنعنهسی، یاشاییش طرزی، ملی پالتارلاری، فولکلورو، ملی مطبخی اوْلور.
یئر اَهالیسی دیلینه و باشقا ملی علامتلرینه گؤره بؤیوک و کیچیک قروپلارا بؤلونور. بئله اَهالی قروپونا خالق دئییلیر. خالق سؤزو بیر نئچه معنادا ایشلدیلیر:
- آدی معنادا - دؤولتین، اؤلکهنین اَهالیسی
- علمی معنادا - اینسانلارین تاریخاً دییشمکده اوْلان بیلگیسی
یئرده سایجا اَن بؤیوک خالق چینلیلردیر. اوْنلارین عدد ۱ میلیارددان چوخدور. خالق - اینسانلارین بیرلیگینین تاریخاً قبیله - طایفه بیرلیگینین آردینجا گلن و اساس ایجماع قورلوشونون اؤزل مۆلکییتشیلیک مۆناسیبتلری ایله عوض ائدیلهمسی، صینیفلرین مئیدانا گمهسی و اینکیشافی شرایطینده مۆختلیف طایفه لرین قوووشماسی، بیرلشمهسی نتیجهسینده برقرار اوْلموش فوْرمالاردان بیریدیر.
هر بیر خالقین اؤزونون توپلو آدی واردیر. خالق آنلاییشی هم قول ساخلاماق هم ده فئودالیسم قورلوشلاری اۆچون خاصدیر. کاپیتالیست مۆناسیبتلرین اینکیشافیندا اینسان بیرلیگینین یئنی فوْرماسی میلت عمله گلیر.
یئرده سای اعتیباریله بیر چوخ بؤیوک و قدیم خالقلار مؤوجوددور. بۇنلارا مثال اوْلاراق چینلیلری، هیندلیلری، آذربایجان تورکلری، عربلری و ... مثال گؤستره بیلریک. بۇ خالقلارین اؤزونمخصوص تاریخی، کولتوری و عادت-عنعنهلری واردیر.
چینلیلر و هیندوستانلیلار گونئی دوغو آسیادا، تۆرکلر ایسه اورتا آسیا و آلتای داغلاری اطرافیندا یاشاییشیشلار. بۇ خالقلارین هر بیرینین اؤزونمخصوص دینلری، عادت-عنعنهلری اوْلموشدور. بشر تاریخینده بیر چوخ یئنیلیکلر محض بۇ خالقلارین سایهسینده اَلده ائدیلیب. کاغیذ، کومپاس، باریت چینلیلر; شطرنج، ۰ رقمی ده هیندلیلر طرفیندن یارادیلیب. چینلیلر کونفوسیوس تعلیمینه ، هیندوستانلیلار بوددیزمه ، تۆرکلر ایسه سما جیسیملرینه ، شامانلیغا اینانمیشلار.