text:
قرانادا امیرلیغی
قرانادا امیرلییی و یا بنی اهمر دؤولتی — کورداوفا خیلافتی سوقوط ائتدیکدن سوْنرا اندلوسدا ۱۲۳۳ (میلادی)-جو ایلده مرکزی قرانادا اوْلان قرانادا امیرلییی قۇرولدو. بۇ دؤولت ده اندلوس امویلری کیمی علم ساحهسینده چوْخ ایرلی گئتمیش، دؤورون ان یۆکسک علم مرکزلرینی یاراتمیشدیر. بۇنلاردان ان اهمیتلیسی قرانادادا الحمرا سارایینین کیتابخاناسی ایدی.
قرانادا امیرلییی اۇزون مدت مسیحیت ایستیلاسینا قارشی دایانمیشدیر. لاکین، آراقون شاهی ایکینجی فردیناند (آراقون) و کاستیلیا کرالیچاسی ایزابللا ائولنهرک واحید ایسپانیا دؤولتینین تملینی قوْیدولار و موسلمانلارا قارشی بیرلشدیلر. مقاومت گؤستره بیلمه یَن قرانادا امیرلییینین سوْن حؤکمداری عبدالله ساغیر عثمانلی ایمپیراتورلوغو حؤکمداری ایکینجی بایزیددن کؤمک ایستهدی. ۲-جی بایزید قارداشی جم سولطانلا باغلی پروبلم و کیفایت قدر دونانماسینین اوْلماماسی سببیندن بۇ اؤلکهیه کؤمک ائده بیلمهدی. عبدالله ساغیر مسیحیت کراللارلا بیر مۆقاویله باغلایاراق تسلیم اوْلدو. شهری ترک ائدن اندلوس امیرینین سوْن دفعه آغلایاراق شهری سیر ائتدیی داشلیق بۇ گۆن "اومویلرین سوْن نفسی" آدی ایله مشهوردور.
باغلانان مۆقاویلهیه و تسلیم شرطلرینه گؤره موسلمانلارلا پیس داورانیلمامالی ایدی. لاکین، بۇ شرطلر ایکی هفته یئرینه یئتیریلدی. داها سوْنرا موسلمانلارا هر جور آمانسیزلیقلار ائدیلدی. ایسلام مدنیتینین ان گؤزل یئرلریندن اوْلان اندلوس یاندیریلیب ویران قویولدو. صنعتکارلیق نومونهسی اوْلان مسجیدلر داغیدیلدی. موسلمان اوْلدوغونو حیس ائتدیرنلره، بیر کلمه ده اوْلسا عرب دیلینده دانیشانلارا، شئایر سؤیلینلره، کؤهنه عائله آدلارینی داشییانلارا، میلّی و دینی پالتار گئینلره، حتی حاماما گئدنلره بئله یاخالاندیقلاری زامان زیندان، سورگون و دیری-دیری یاندیریلماق کیمی آغیر جزالار وئریلیردی.
ایسپانیاداکی سوْن موسلمان دؤولتی اوْلان قرانادا امیرلییینین ۲ ژانویه ۱۴۹۲ (میلادی)-جی ایلده سوقوطوندان سوْنرا ۲-جی بایزید بوراداکی موسلمان و یهودیلری خلاص ائتمه یی کمال رئیسه تاپشیردی. کمال رئیس مینلرله موسلمان و یهودینی قوزئی آفریقایا، اوْرادان ایسه عثمانلی توْرپاقلارینا کؤچوردو. یهودیلر ۱۹۹۲ (میلادی)-جی ایلده تورک توْرپاقلارینا گلمهلرینین ۵۰۰-جو ایللیینی قئید ائتدیلر.
اندولوسون موسلمانلارین الیندن چیخماسی ایله بۇرادا هر شئی بیر آندا دٌییشدی. ایسلام مدنیتیندن و اوْنون اوْرتایا قویدوغو اثرلردن ایز ساخلاماماغا چالیشان ایسپانیالار بۆتون کیتابلاری و صنعت عابیدهلرینی محو ائتمهیه چالیشدیلار. اوْ اثرلر کی، چاغداش علم بۇ سٌوییهیه گلمهسی اۆچون اوْنلارا بورجلودور. مشهور کیمیاچی عالیم پی یر کورینین دئدیی کیمی اندولوسدان الیمیزده اوْتوز کیتاب قالدی و بیز اوْنونلا آتومو پارچالاماغی باجاردیق.
محو ائتمه سیاستی سادهجه یازیلان کیتابلارا، تیکیلٌن بینالارا قارشی آپاریلمیردی. عینی زاماندا دادگاه محکمهلری قوران کلیسا بورانین موسلمان جامااتینا اوْلمازین عذاب-اذیّتلر وئرمهیه باشلادی.


c: text/html

text:
۱۸۶۸ (میلادی)
میلادی ۱۸۶۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز آلتمیش سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۳ ژانویه - ژاپونون ایمپیراتور شوراسینین ایجلاسیندا ایمپیراتور حاکیمیّتینین برپاسی حاقّیندا بیانیه قبول ائدیلدی. ساسوما و تیویسونون قوْشونلاری کیوتوداکی ایمپیراتور سارایینی تۇتوب میجی ایمپیراتور حاکیمیّتینین برپاسی اعلان ائدیلدی.
- ۲۸ مارس - ماکسیم قورکی٬ روس سوسیالیست یازار آنادان اوْلدو.
- ۲۸ ژولای - آمریکا بیرلشمیش اوستانلرین آنایاساسینین ۱۴-جو متمم-ی اساسیندا قارادریلر رسمی صورتده آمریکا تابعیتینه مالیک اولدولار.
- ۱۸ نوْوامبر - دیمیتری مندلیئف روس شیمی جمعیتینی قۇرموشدور.
- ۱۸ آقوست - فرانسهلی اولدوزشوناس پیر ژانسن گونش طیفینده بیر یئنی عونصوری (هلیومو) کشف ائتمیشدیر.
- ۱۶ آقوست - پرودا زلزله و دالیسیجا گلن سونامی ۷۰ مین اینسانین حیاتینا سون قویدو.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
`پاتلاما` نتیجهلر
خبرلر [55]
- قازاقیستاندا پاتلاما؛ ۹ حربی پرسنل حیاتینی ایتیردی
- کابلدا سالدیری: چوخ ساییدا آمریکا عسگرلری اؤلدو
- آلمانیادا بیر تاسیسده پاتلاما اولدو
- خالق بازاریندا پاتلاما
- دوبیده پاتلاما
- بورجلار کنترللو بیر پاتلاما ایله ییخیلدی
- آرد آردا پاتلامالار ۱۰ جان آلدی
- بلوچستان ایالتینده اسرائیل قارشیدی گؤستریده پاتلاما
- بغداددا پاتلاما
- پاتلامادا حیاتینی ایتیرهنلرین ساییسی آرتدی
- مهمات آنباریندا پاتلامادا ۱۷ نفر اؤلدو
- اردبیلده قورخونج پاتلاما ان آز ۲ جان آلدی
- مادرید پاتلاماسینین سببی بللی اولدو
- مادرید پاتلاماسیندا اؤلنلر وار
- مادریدده شدتلی بیر پاتلاما اولدو
- مادریدده شدتلی پاتلاما
- کربلادا پاتلاما
- کابلدا بؤیوک پاتلاما
- بازاردا بومبا پاتلادی
- "آتموسفره و بؤلگهیه ضررلی ماده یاییلمادی"
- اوچاق گمیسی اوزرینده پاتلاما تستی
- مکزیکودا زلزلهدن سونرا پاتلاما
- کابیل-ده پاتلاما
- افغانیستان-دا پاتلاما: 4 نفر اولدو
- بورجلار کنترللو بیر پاتلاما ایله ییخیلدی


text:
فضولیده تیکیلهن یئنی هاوالیمانی تست ائدیلیر
فضولی هاوالیمانینین تملی ۱۵ ژانویهده جمهورباشقانی ایلهام علییئو طرفیندن آتیلمیشدی
آذربایجانین، ارمنیستان ایشغالیندان قورتاریلان فضولی شهرینده تیکیلهن یئنی هاوالیمانیندا تست اوچوشو گرچکلشدیریلدی.
آذربایجان هاوا یوللاریندان وئریلهن آچیقلامایا گؤره، آتر ۴۲-۵۰۰ تیپی یولچو اوچاغی، تیکیمی داوام ائدن هاوالیمانینا بورانین رادیو تکینیکی واسطهلرینین یوخلانماسی آماجی ایله ائندی.
اوچاغی "آئروداتا آد-فیس-۱۱۲" تیپی اوچوش یوخلاما سیستمی قورولدوغو، تست اوچوش و ائنیشلرینین داوام ائدجگی بیلدیریلدی.
آذربایجان اوردوسو، ۲۷ ایل ایشغال آلتیندا اولان فضولی شهرینی ۱۷ اکتبردا ارمنیستاندان قورتارمیشدی.
فضولی هاوالیمانینین تملی ۱۵ ژانویهده جمهورباشقانی ایلهام علییئو طرفیندن آتیلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهورباشقانی اردوغان آذربایجانا گئدیر
پرزیدنت اردوغان، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئو ایله وطن محاربهسی نتیجهسینده ایشغالدان آزاد ائدیلهن فضولی اولوسلارآراسی هاوا لیمانینین آچیلیشی مراسیمینه قاتیلاجاق
آذربایجان-دا "کووید-19"دان اؤلوم و یولوخما سایی (24 اوکتبر2021)
سون گونده کوروناویروس انفکسیونونا 2036 یئنی یولوخما فاکتی قئیده آلینیب.
اردوغان، تورک شوراسی توپلانتیسینا ویدئو مئساژلا قاتیلدی
"تورک دونیاسی اولاراق تجروبه پایلاشماسینا گئتمهلی، گوج بیرلیگی ائتمهلی و الیمیزدهکی ایمکانلاری ان تأثیرلی شکیلده دگرلندیرمهنین یوللارینی آختارمالیییق"


text:
ائوینیز قارانلیق ایدی…
سحرخیاوی
گئجه یاریسی ایدی. دیشاریدا برک کولَک اَسیردی. پنجرهلر خارت-خارت لاخلاییردیلار. اونلار یاتمیشدیلار. بیر اوندا بیر آدامین هالین ایچینده الینده یانان بیر کیبریت چوپو ایله، تَرپَنمهسینی دوشوندو. دیققتیله باخدی. آتاسی ایدی. قادینین اویاندیغینی گؤروب گولومسونَرکن: «آنان خالان گیله گئدیب»- دئدی. قادین شاشیریب: «آنام نه دن گئجه یاریسی خالام گیله گئدیب گؤرهسن؟!» اؤز-اؤزونه دئدی.
آتانین الیندهکی کیبریت چؤپو سؤندو. باشقا بیر کیبریت چکدی. چؤپون کوکورده چکیلمهسی گئجهنین سسسیزلیگینده فیشیلداییب، قورخونج و بؤیوک بیر سس تؤرهتدی. آتا الینده کیبریت مطبخه کئچیب لامپا چیراغی اَلده قاییتدی. چیراغین شیشهسینی سلیقه ایله گوتوروب،پیلتهسینی تمیزلهییب، باشقا بیر کیبریت چکیب یاندیردی.
لاپدان قادینین یادینا آتاسینین، آناسینین، خالاسینین اؤلدویو دوشدو!! اَتی اؤرپندی. سویوق بیر گیزیلتی بوتون اعضاسیندا گَزدی. بَرَلمیش گوزلری ایله آتاسینا باخدی، امما دیلی توتولوب هئچ نمنه دئیه بیلمهدی. آتاسینین او بیری بؤیرونده یئنی یئتمه بیر قیز یاتمیشدی. بیر گؤزونه بالاجا باجیسی، بیر گؤزونه ده بالاجا قیزی گورسَنیردی. قیز چیراغین ایشیغینا آییلدی. گؤزو قاماشیب،ساغ الینی گؤزلرینه گولگهلیک توتوب، قالخیب یئرینده اوتوردو. آتا،محبتیله اوزونو تومارلاییب: «ناز بالام باغیشلا، سنی اویاتدیم. ائوینیز چوخ قارانلیق ایدی،دؤزه بیلمهدیم»-دئدی.
قادین«اونا اَل وورما،سن اؤلوبسن» دئمک ایستهدی، امما سسی بوغازیندا قورویوب دیلینه گلمهدی.
سونرا آتا قادینا ساری یؤنهلیب: «سن ده باغیشلا قیزیم، سنی ده اویاتدیم، ائوینیز چوخ قارانلیق ایدی دؤزه بیلمهدیم.»-دئییب، نازلاما الینی قادینین اوزونه گزدیررکن، قادین یوخودان دیک آتیلدی.
اورهیی قفسده کی بیر قوش سایاقی چیرپینیردی. بوتون بدنینی سویوق تر بوروموشدو. کولک دیشاریدا هله ده وحشیجه هر یئری جیرماقلاییردی. قادین بو آیدینلیقدا بیر گؤرونتونون هله ده یوخو یوْخسا اویاقلیق اولماسیندا قالمیشدی.
یادینا دوشدو او کولکلی آخشامدا، بلکه ده کولَکین زهمیندن برق گئتدی. شانسدان گاز چیراقلارینین تورو تؤکولموشدو. هره ائله اولدوغو یئرینده یاتدی. راحاتسیز یاتدیغیندان بئل-بوخونو قوروموشدو. هم ده بو وحشتلی کابوس چورتونو بوتون پوزموشدو. یوخوسونو دیدَرگین سالمیشدی. قارانلیق تاوانا زیللهنیب، یوخوسونا فیکیرلشیب، «آللاه خئیره یوزسون»- دئدی. حیات یولداشینین نازلاما اَلی اوزونده گزیردی. هؤوللو دوداقلارینی یولداشینین الینه یاپیشدیردی. بیرآز دینجلدی.
دان یئری بالا-بالا سؤکولوردو. آلا تورانلیق ایدی. قادین یولداشینین الینی اوزوندن چکیب سول دؤشونون اوستونه قویدو بلکه آرتیق دینجلیک تاپسین. امما یولداشینین اَلی یوخ دؤشونون بوشلوغونا گئدرکن داها اوشَندی.
کولک دیشاریدا هله ده کوشولدهییردی.


text:
گادتب-نین مطبوعات مرکزینه داخیل اولان معلوماتا گؤره، آوسترالیا آذربایجان آسوساسیاسینین پرئزیدئنتی و گونئی آذربایجان دئموکراتیک تورک بیرلیگی (گادتب) بئین الخالق علاقهلر دئپارتامئنتینین صدری سایین میکاییل اویتا، ائلهجه ده گادتب عضوو گنج حقوقچو سایین جئسیکا خانیم اویتا دونن مای آیینین 4-ده آوسترالیا یئنی گونئی اوئلز (NSW) ایالتینین پارلامئنتینده تورکیه سفیرلیگی و آوسترالیا رسمیلری ایله بیرلیکده ایفتار مراسیمینه دعوت اولوموش و کئچیریلن مراسیمه قاتیلمیشلار.
مراسیمه همچینین تورکیه بؤیوک ائلچیلیگی سایین کورهان کاراکوچ، تورکیهنین سیدنئیده کی باش کونسولو علی سئویم، آوسترالیانین کولتور باکانی و ایشچی پارتیاسینین صدری جودی مئکای، ان یاشلی آوسترالیا سیاستچیسی ایسکی موهاجیرت باکانی سایین فیلیپ راداک دعوت اولونموشلار.
کئچیریلن مراسیمدن بیر نئچه شکلی تقدیم ائدیریک:


text:
پاشینیان: خریطهلرین کیچیک بیر بؤلومونو وئردیک
"مینلی اراضیلرین خریطهلرینی وئردیک و بونلارین اؤنملی اولمادیغینی دئیهبیلمرم"
ارمنستان باش باخانی نیکول پاشینیان، آذربایجانا، مینلی اراضیلره عاید خریطهلرین کیچیک بیر بؤلومونو وئردیکلرینی سؤیلهدی.
پاشینیان، ارمنستانین آذربایجان سرحدینه دؤشهدیگی ۹۷ مین مینین خریطهلری قارشیلیغیندا آذربایجاندا گؤزآلتینداکی ۱۵ ارمنستانلینین قایتاریلماسینی یغوارد شهرینده تشکیل ائتدیگی میتینگده دگرلندیردی.
ارمنستاندا مخالیفتین، آذربایجانا بوتون مین تارلالارینا عاید خریطهلری وئردیگینه دایر اؤزونو تنقید ائتدیگینی ایضاح ائدن پاشینیان،
"مینلی اراضیلرین خریطهلرینی تسلیم وئردیک و بونلارین اؤنملی اولمادیغینی دئیهبیلمرم اما بو، الیمیزدهکی خریطهلرین کیچیک بیر قیسمی" ایفادهسینی ایشلتدی.
پاشینیان، بنزر بیر دییشیمین دسامبر ۲۰۲۰ده ده ائدیلدیگینی ایفاده ائدرک،
"آنجاق بو خریطهلر، ارمنستانین و یا آذربایجانین مؤوضعلرینی پایلاشمیر. سؤز قووسو خریطهلر، آذربایجان یاخینلاریندا اولانلاری گؤستریر" دئدی.
آذربایجان خاریجی ایشلر باخانلیغی، دونن وئردیگی آچیقلامادا، ارمنستانین بیر زامانلار ایشغال آلتیندا توتدوغو آغدام ولایتینده دؤشهدیگی ۹۷ مین مینین خریطهلری قارشیلیغیندا آذربایجاندا گؤزآلتینداکی ۱۵ ارمنستانلینین قایتاریلدیغینی بیلدیرمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، تورک شوراسی توپلانتیسینا ویدئو مئساژلا قاتیلدی
"تورک دونیاسی اولاراق تجروبه پایلاشماسینا گئتمهلی، گوج بیرلیگی ائتمهلی و الیمیزدهکی ایمکانلاری ان تأثیرلی شکیلده دگرلندیرمهنین یوللارینی آختارمالیییق"
قیرغیزیستان، تورکیهدن سیها آلاجاق
"سیهالاری کنترل ائدجک شخصلر تورکیهده تعلیم آلدی. بو سیهالار یاخیندا اؤلکهمیزه گلهجک"
آذربایجان ساوونما باخانلیغی، شهید ساییسی ایله باغلی بیلگیلری گونجللهدی
۲۷ سپتامبر ۲۰۲۰ده باشلایان و ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ده ارمنیستانین مغلوبیتی قبول ائدن آنلاشمایا ایمضا آتماسییلا سونا چاتان ساواشداکی جان ایتکیلری ایله باغلی بیلگیلر گونجللهندی


text:
آتسانو ملا
آتسانو ملا (ایتالیاجا: Azzano Mella) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۰۱۷ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۹۵ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ISTAT Archived March 3, 2016, at the Wayback Machine.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Azzano Mella»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آتسانو ملا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پاقانیزم
بۆت پرستلیک – طبیعتین جیسیم و اشيالارینی ایلاهیلشدیرن، ایبتیدایی دینلرین (آنیمیزم، فتیشیزم، توْتمیزم، شامانیزم و س.) زمینینده يارانمیش دینی اعتیقاد. بۆت پرستلیک مۆختلف فوْرمالاردا تظاهور ائتمیش، مۆعاصر دینلرین عمله گلمهسی ایله تدریجاً آرادان چێخمیشدیر. لاکین اوْنون عۆنصورلاری همین دینلرده قالمیشدیر. بعضی آداملارین پیرلره، مۆختلف اشيالارا اعتیقادی بۆت پرستلیگین قالیغیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paqanizm»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۱ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Dinlərin tarixi Archived 2016-11-05 at the Wayback Machine.


text:
جرجتاون، گونئی کارولینا
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 522: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/United States" does not exist. جرجتاون، گونئی کارولینا (اینگیلیسجه: Georgetown, South Carolina) آمریکانین گونئی کارولینا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۹٫۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۹۱۶۳ نفر و اهالی سیخلیغی ۵۱۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده جرجتاون، گونئی کارولینا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Georgetown, South Carolina»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
سونیلر
سۆنیلر (عربجه: أهل السنة والجماعة)—ایسلامدا ان بؤيۆک مذهبدير. ايسلام دينينه اعتيقادی اوْلانلارین ۹۰%-نی سونّی مذهبینين نومايندهلری تشکيل ائدير[۱][۲]. سونة سؤزو عربجهدن ترجومهده " يوْل " آنلامينا گلير. سونيلر بو آدلا محمدین يولونا صاديق اولدوقلارینی بيلديريرلر. سونيلیگین ۳ اعتيقادی و ۴ فيقه مذهبی واردير. اشاعريه، سلفيه، ماتريديه اعتيقادی، حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی ده فيقهی مذهبلريدير. سونیلره گؤره محمد آچیق-آیدین شکیلده اؤزونه بیر جانشین سئچمهمیشدی و موسلمانلار اوْنون سونّتینه عمل ائتمکله قایینآتاسی ابوبکری بیرینجی خلیفه اوْلاراق سئچمیشدیرلر[۳]. بو نظر شیعهلرین باخیشینین عکسینهدیر شیعهلره گؤره محمد غدیرخم واقیعهسینده کؤرکنی (دامادی) و عمی اوْغلوسو اوْلان علی ابن ابیطالبی اؤزونون جانشینی بیلدیرمیشدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ بریتانیکا بیلیکلیگی, Sunnite
- ↑ Oxford Islamic Studies Online
- ↑ Caliphate and Monarchistic (Urdu) Khilafat o Malookiat of Modoodi. Urdu Movies.


text:
اون
اوُن- تاخیللارین اوغوتولماسییله الده ائدیلهن اینجه توزا وئریله ن آددیر.باشدا چؤرک و خمیر ایشلری اولماق اوزره بیر چوخ غذانین اساس ترکیبیدیر. عومومییتله بوغدادان الده ائدیلهن توزا یالنیز اون دئییلیر. آرپا، اوت، چوودار، میصیر(مکه)، نوخود کیمی بیتکیلردن الده ائدیلهن اون ایسه، مشهور اولاراق او تاخیل آدییلا بیرلیکده میصیر (مکه) اونو، آرپا اونو فورماسیندا آدلاندیرلار.
فیزیکی گوستریجیلری[دَییشدیر]
ماکارون اونونون سیخلیغی 650...700 kq/m³. بوغدا اونونون سیخلیغی 550...600 kq/m³.
اون نوعلاری[دَییشدیر]
- بوغدا اونو
- چوودار اونو
- دویو اونو
- شابالیدی اونو
- نوخود اونو
- تانق اونو (تانق:بیر نوع مامیر)
- قارا بوغدا، سویا، یئرآلما،آراروت،کولکاس،پالید پالامودو و دنه سیز محصوللاریندا اونلاری الده ائدیله بیلمکده دیر.
اوندان ائدیلن محصوللار[دَییشدیر]
چوره ک،تورت، کراکئرلر،کئکلر، بوره کلر اوندان ائدیله ن بعضی محصوللاردیر.بونلارین خاریجینده،همچینین بعضی سوسلار و پودینق ایتحصالیندا دا اون ایستیفاده ائدیلیر.


text:
بؤیوک اسکندر
بؤیوک ایسکندر (اینگیلیسیجه: Alexander the Great) قدیم یونان و ایران شاهی.۳۳۶–۳۲۳ میلادان قاباق ایللر آراسیندا حؤکومت ائدیب. آتاسی ایکینجی مقدونیه لی فیلیپ دیر. ایسکندر ارسطونون الینین التیندا اورنجیلیگ اتدی .ایسکندر ۳۳۴ میلاددان اونجه مقدونیه - یونان اردوسونی توپلادیخ دان سنرا آنتیک ایران هخامنشی ایمپراتورلوغونا حوجوم اتدی ایسکندر ۱۰ ایل ایچینده بیر نچه ساواش دا ایرانا قارشی قازاندی و سونوندا ایرانان ایشی قوتاردیخدان سرا قوزی هیندیستانا حوجوم اتدی ایسکندر کیچیک آسیانی آلدیخدان سرا بیر نچه اونملی ساواشدا ایسوس و قاوقاملا ساواشیلاریندا ایرانین ایشینی قوتاردی و اوچونجو داریوشی گوجدن سالدی و یرینه اوتوردی.
ایسکندر بیر اونملی ساواش دا اوتوزمین عسگر یوخسا ساواشجی نن اوچونجو داریوشی ایکی یوز اللی مینلیخ اردوسون پارچالادی.
- Ancient Greek (to 1453) دیلی سؤزجوکلو مقالهلر
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- شاهلار
- بؤیوک ایسکندر
- 356 BC births
- 323 BC deaths
- 4th-century BC Macedonian monarchs
- 4th-century BC Pharaohs
- 4th-century BC Babylonian kings
- 4th-century BC Macedonians
- 4th-century BC rulers
- Ancient Macedonian generals
- Ancient Pellaeans
- Argead kings of Macedonia
- City founders
- Deified people
- Hellenistic-era people
- Monarchs of Persia
- People in the Deuterocanonical books
- Pharaohs of the Argead dynasty
- Shahnameh characters


text:
نوروز عالم سیزلر گه مبارک بولسون
مالمو آیدن اویشمه سی سیزلر نی نوروز عالم و ینگی اییل بیلن مبارک ایتیب برچه انسانلر گه ساغلیق و سلامت لیک تیلب
ینگی اییل نی یخشی نیت لر بیلن باشلب بویوک یوتوق لر گه ایگه بولی لیک دیدی.
بو صورت لر ده بیز لر نوروز گونی نی قندی ایشانلشیمیز نی و اوزبیگ لر نی قدیمی عنعنه سی سو مه لک نی ایتیشتیریش و پیشیر گن نی نی کوره سیزلر کی ساعت 04 ایرته گه چه اولتیریب بیز لر قدر لیک آنه خانلریمیز پیشیرگن لر.
بیز لر نوروز سفره میز ده
سومه لک
بلق
جیله بی
یرمه, دلده
و باشقه نعمت لر بار ایدی
ینه هم ینگی اییل مبارک
مالمو آیدن اویشمه سی
آیدین مالمو مدنی اویشمه سی افغانستان تورک خلقیلری نی تیلی, سیاسی واجتماعی احوالاتی نی و بای مدنیتی نی اوز اعضا لریگه و باشقه لر ده تانیتتیریش و حمایه قیلیش اوچون ایش آلیب باره دی
۵ فروردین ۱۳۸۸
نوروز عالم سیزلر گه مبارک بولسون
۱ نظر:
-
-
رحمت سیزگه عیلیشیر بیک! یازیب تورینگ.
- ۲۱ فروردین ۱۳۸۸، ساعت ۰:۴۲


text:
ادلبده گی سونگگی وضعیت بوییچه بیر تحلیل یازووی
تحلیل و تیکشیروو
ادلبده گی سونگگی وضعیت بوییچه بیر تحلیل یازووی
بشارالاسدگه باغلیق کوچلر روسیه نینگ هوا یاردمی بیلن سونگگی پیتلرده تکرار ادلب منطقه سینی آماج قرار بیریش گه باشله دی. سوریه لیک مخالفلرنینگ قولیده بولگن و 4 میلیون اطرافیده یشووچیسی بولگن منطقه نی آماج قرار بیریش گه باشلش کتته بیر انسانی بحرانگه سبب بولگن وضعیتده. تورکیه خطرنی کوریب کوچلی حربی آدیملر آتیش گه اورونر ایکن خلق ارا همجمعیت نینگ سیس سیزلیگی بشارالاسد تیزیمی و متفقلرینی جسارتلنتیرماقده.
تشقی سیاست بوییچه تیکشیرووچی جان اجون نینگ موضوع گه دایر فکر و ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه حواله قیلهمیز .
سوریه ساحه سیده گی حربی ینگی لیکلر و توقنه شوولر سونگگی آیلرده کوریلگنده تینچ بیر فضاده ایکن بشارالاسد تیزیمی روس هوا کوچلری نینگ یاردمی بیلن تکرار ادلب نی آماج قرار بیریش باشله دی. بوندن آلدین سوچیده رهبرلر سویه سیده بولیب اوتگن جلسه ده تورکیه – روسیه اورته سیده آلیب باریلگن کیلیشوو بیلن توقنه شوولر کتته درجه ده اداغگه ییتگندی. بیراق سونگگی هفته لرده کوپه ییب بارگن هجوملرگه گواه بولماقده میز. بشارالاسد تیزیم کوچلری نینگ ییردن روس کوچلری نینگ هوادن اینیقسه م 4 خطی نینگ جنوبیده جبل زاویه منطقه سینی آماج قرار بیرگن لیکلری کوریلماقده. اساسی حرکت شکلینی تیکشیریب چیققنده سوریه لیک مخالف کوچلرنینگ و تورک اردوسی نینگ شمال گه قره ب کیتیشینی تامین ایتووچی شکلده بیر حربی باسیم نیتیده ایکن لیکلری کوریلماقده. جبل زاویه منطقه سی توپوگرافیک اوله راق ادلب نینگ قالگن قسمی گه قره گنده جوده یوکسک، بناً ستراتیژیک بیر منطقه. بشارالاسد کوچلری بو منطقه گه جایلشیب ادلب نینگ شمالی گچه بارگن خطلرده کوچ کنترولینی قولگه کیریتیب، آدیم آدیم کنترولنی قولگه کیریتیب نیتیده کوریله دی. ینه م 4 لوجستیک خطیده هم بوتونله ی حاکم بولیب شرق – غرب دایره سیده حلبدن لاذقیه – الطرابلس گه قره ب اساسی یوللرده کنترولنی قولگه آلیش نیتیده.
بشارالسد و متفقلری نینگ حوصلی پلانینگ جزاسینی هردایمگی کبی تینچ اهالی کوره دی. خوددی شو وقت اون مینگلب تینچ اهالی شمال گه قره ب بدرغه بولگن وضعیتده. بوله دیگن بیر کینگ حربی عملیات بیلن یوز مینگلب تینچ اهالی نینگ بدرغه بولیشی ممکن. تورکیه یوز بیره دیگن انسانی بحراننی اویلب منطقه گه قیته دن حربی حاکمیتینی کوپه یتیریب بشارالاسد و متفق کوچلرینی حربی اوله راق آلدینی آلیش اورونیشیده. خلق ارا همجمعیت قاله ویرسه امریکا قوشمه ایالتلری بیلن بیر قطارده روسیه گه قره ته باسیم قیلیب ینگی بیر حربی عملیات تشبثی نینگ کلفتی بوله جگینی کورستیشی کیره ک. عکس تقدیرده سوریه ده قیته دن بیر توقنه شوو زمینه سی ایجاد بولگن وضعیتده.
تشقی سیاست بوییچه تیکشیرووچی جان اجون نینگ اوشبو موضوعگه دایر فکر و ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه حواله ایتدیک


text:
الموت قالاسی
الموت قالاسی قزوین شهرینین تالیش داغلاریندا و البرز داغ سیستمینین کسیشمهسینده الموت منطقهسینده اسکیدن قالان بیر قالادیر. بوگون قازیرخان کندینین قوزئی دوغو طرفینده ۲٬۱۶۳ متیر دنیز سولاری سویهسیندن اوجا داغ اوسته تیکیلمیشدیر. قالا بیر داش اوسته دیر و داش اوجالیغی یئردن ۲۰۰ متیردیر. ۲۰٬۰۰۰ کؤب متیر ساحهده گدیکدن باشلانیر و باتی طرفه چکیلیر. توتقون قیرمیزی بویاقدا داشلار قوزئی دوغودان گونئی باتی طرفه چکیلیب.
هولاکوخان
هولاکوخان، هولاکوخان ۶۵۴-نجو قمری ایلده بو قالانی توتدو. هولاکو امریله بو قالانی اودا چکدیلر و سون ایللر محبس و تبعید یئری اولموشدور. حمدالله مستوفی یازیسیندا ۴۸۳ قمری بو قالانی داعی الی الحق حسن بن زید قورموشدور. سون ایللر بو قالادا حسن الصباح حاکیم اولموشدور و ایسماعیلی مذهبینی آذربایجانین گونئی طرفینده رسمیتلی ائتمیشدیر. بو قالا ۱۰۰۶ هجریده بیرینجی شاه طهماسب چاغیندا هلهلیک قالیردی. هابئله قاجار حوکومتینده بو قالا آرادان گئدیب و ییخیلدی.
ان چوخ آدلیم اولماسی حسن الصباحین حاکم اولماسینا باغلیدیر و ایسماعیلی مذهب بو قلعهده یاییلمیشدیر. رشیدالدین فضل الله همدانلی یهودیلر دینیندن دؤنوب و موسلمان اولماقدا نئچه ایللر بو قلعهده حسن الصباحین یاردیمچیسی اولموشدور.


text:
رابرت اوپنهایمر
'"رابرت جولیوس اوپن هایمر"' (اینگیلیسجه: Julius Robert Oppenheimer) (۲۲ آوریل ۱۹۰۴ نیویورک–۱۸ فوریه ۱۹۶۷ پرینستون، نیوجرسی)، آمریکالی فیزیک بیلیمچیسی بیر جویوت بوروکلی بیلیم یوردوندا اوستاد اولدو.انریکو فرمی ایله بیرلیکده منهتن پروسه سین قوردو کی اوندا چکیردک بومبو(نوکلوئر بوبمو) دوزنیلیدی.بو پروسه ده او اتوم بومبو قوردو و دونیادا اتوم بومبونون آتاسی سایلدی.
یاشامی[دَییشدیر]
۱۹۰۴-ده بیر آلمانلی جویوت (اشکنازی) قونوشودا دونیایا گلدی.اولار آمریکادا نیویورک شهرینده منهتنه کوچموشدولر.آتاسی چوخ دولتلی بیر جویوت کی آل وئر ایشینده ایدی.او ۱۸۸۸ده آلماندان آمریکادا نیویورک شهرینه کوچدو کی چوخلو دولتلی جویوتلر بو شهره گلیردیلر.اونون قارداشی فردریک اوپنهایمر اونا تای فیزیک بیلیمچیسیدی.
علمی و سیاسی یاشامی[دَییشدیر]
باشدا هاروارد بیلیم یوردو نا گئتدی و فیزیک دیلماجلیق ,دوغو اؤلکه لری تانیما وشیمی بیلگیلرین اوخودو.ویلیام پرسی بریجمن آمریکالی فیزیک بیلن اونا باش اوستاد اولدو.سون ایللر کمبریج یونیورسه سینه کوچدو و رادرفوردلا تانیش اولدو.آلماندا گونینگن ده ایکی فیزیک بیلن نیلز بوهر و ادوارد تلر ایله تانیش اولدو.بریتانیالی فیزیک بیلن پاول دیراک اوندان بیر ائوده یاشاییردی.۱۹۲۷ده باش اوستادی ماکس بورن اولاراق دوکترا مدرکین گوتینگنده آلدی.او بورن -اوپنهایمر سایلاری و تولمن -اوینهایمر-ولکوف معادله سینده چالیشدی.آمریکا اؤلکه سینه قایتدی و بروکلی یونیورسه سینده اوستاد اولدو و کالیفورنیا تکنولوژی کمپانی سینده ایشله دی.۱۹۴۰ اینجی ایلده لزلی قوروز آمریکا قوشونو طرفیندن منهتن پروسه سینه باشچی اولدو او چوخلو یونیورسه لردن گوروش ائتدی و ارنست لاورنس قورولارین بروکلی تکنولوژی کمپانی سینده گوردو کی سایکلوتورن ماشینین قورموشدو.قوروز بروکلی ده اوپنهایمر ایله تانیش اولدو.او منهتن پروژه سینده اوپنهامری بیلگیلر باشچی سی ائتدی آمّا سوسیالیست تانینمیش اولدوغونا گوره قوروز اونو بو باش ائتمک اۆچون چوخ چالیشدی و دئیلدی کی اونون سوسیالیست اوماغین بیلندیرمه سینلر.۱۹۴۳دن ۱۹۴۵ ه منهتن پروسه سینده باش اولدو.اولارین باش ایشلری چکیردک بومبو لوس آلاموس شهرینده نیومکزیکو اوستانینده اولموشدو.او ۱۹۴۵ده ساواش بیتمه سینده بروکلی شهرینه قایتدی و۱۹۴۷ ده هایتکنیک قوروسونا باشچی اولدو.۱۹۶۶-نجی ایله جه بو قورودا باش اولدو.۱۹۵۴-اونجو ایلده لویس استراوس آمریکانین چکیردک انرژی باشچی سی، شوروی اولارین ایشلرینه ال آپارماسین و بیر نفر بیلگیلری اولارا دئمسین آنلادی و بونا گؤره اولار اوپنهایمری جاسوس تانیدیلار چۆن سوسیالیست اولماقین بیلیردیلر.بیر آی سوروشماق دان سورا اونو بوتون امنیتی ایشلردن سالیدیلار و اونون ایشلرین اوردودا اوندان آلدیلار.هوکان کاوالیر اونون یولداشی جاسوس اولماغا گوره توتولدو و اوپنهایمر اونو گیزلتمیه گوناهلی بیلیندی.اما جان اف کندی باشباخان اولاندا اونون اۆچون ۱۹۶۳-اونجو ایلده انریکو فرمی جایزه سین وئریلدی.بو جایزه آمریکا دولتینده ان باش نوکلوئر ایشلین درجه دیر.
سینمادا ائتکی سی[دَییشدیر]
1980 اینجی ایلده اوپنهایمر اۆچون بیر فیلم دوزلیندی.


text:
وریا غفوری
وریا غفوری (سنندج ۲۰ سپتامبر ۱۹۸۷ (۳۴ یاش) ۱٫۷۸ m (۵ ft ۱۰ in)) ایرانلی فۇتبولچو. اوْ سنندج شهرینده آنادان اوْلوب و فۇتبولو پاس همدان فوتبول کولوبوندا باشلاییب. هافبک و مۆدافیهچی کیمی چیخیش ائدیب. اوْ نفت تهران فوتبول کلوبونا گلندن اؤنجه شهرداری تبریز فوتبول کولوبوندا اوْینامیشدیر
یاشاییشی[دَییشدیر]
باشاریلاری[دَییشدیر]
اوْینادیغی تیملر[دَییشدیر]
وریا غفوری پاس همدان فوتبول کولوبو، شهرداری تبریز فوتبول کولوبو، نفت تهران فوتبول کلوبو، سیپاهان-ایصفاهان فوتبول کولوبو، ایستیقلال فوتبول کولوبو و ایران میلّی فوتبول تاخیمیندا مئیدانا گئدیب
قایناقلار[دَییشدیر]
خاریجی لینکلر[دَییشدیر]
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- کیمسهلر قارالامالاری
- Commons category link is locally defined
- ۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- Pas players
- ایران فوتبولچیلاری
- Kurdish sportspeople
- خلیج فارس لیگینین اویونچولاری
- Shahrdari Tabriz players
- نفت تهران فوتبال کولوبونون اویونچولاری
- Esteghlal F.C. players
- آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار
- Iranian Sunni Muslims
- People from Sanandaj
- Iranian Kurdish people
- Association football midfielders
- Association football fullbacks
- آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۹ اویونچولار


text:
کولورید تیتانیوم (III)
کولورید تیتانیوم (III) (اینگیلیسجه: Titanium(III) chloride، روسجا: Xлopид TиTaHa(III)) بیر شیمیایی ماده. قیٛرمیزی، کریستال حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.کولورید تیتانیوم (III) کولور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Titanium(III) chloride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کولورید تیتانیوم (III) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
صفرخان اؤلمزدیر!
ائلدار موغانلی
(۱۹ آبان – صفرخانین اؤلومونون ایل دؤنومو)
آذربایجان خالقی آزی یوز ایلدن بری، عموم ایران خالقلارینین ملی- دموکراتیک مبارزهلرینده اؤنسیراسیندا دؤیوشن خالقلاردان اولوب. ایستر مشروطه حرکاتی، ایسترسه ده اوندان سونرا ایران سویهسینده گئدن آزادلیق حرکاتینین باش لؤوحهسینی، آذربایجان و اونون یئنیلمز ارادهلی خالقی یازمیشدیر. مشروطهنهضتی، شیخ محمد خیابانی حرکاتی، ایکینجی دونیا ساواشینین آخیرلاریندا ایرانین شمال غرب و غرب منطقهلرینده باش وئرهن آزادلیق حرکاتلاری، بهمن انقلابی و سایر حرکاتلاردا، آذربایجان خالقینین مثلسیز و تاریخده قالار رولو اولموشدور. بو بؤیوک و شانلی خالقین مبارزه تاریخی ده، اونون ایگید و فداکار اوغول و قیزلارینین پارلاقسیمالاریلا ایشیقلانمیشدیر. حیدر خان عمو اوغلو، شیخ محمد خیابانی، ستارخان، باقرخان، دکتر ارانی، و یوزلرجه باشقا فداکار، یئنیلمز و سارسیلماز ارادهلی اینسانلار بو جرگه ده یئر دوتانلارداندیرلار.
معاصر ایران خالقلارینین مبارزه تاریخینده آدی محبسلری تیترهدن، جلادلارین و قولدورلارین اورهیینه ولوله سالان و شرفله ۳۲ ایلدن آرتیق عؤمرونو انسانی ایدهآللاری و خالقینین آزادلیغی اوغروندا صرف ائدن صفرخان، ایستر آذربایجان خالقینین، ایسترسه ده ایران خالقلارینین فخری حساب ائدیلیر. اونون تکجه وطنیمیزده دئییل، بلکه بوتون دونیادا بشریتین سعادتی و انسانی آماللاری اوغروندا عؤمرونو مبارزهیه حصر ائدن اینسانلارسیراسیندا یئری واردیر. خالقیمیز، وطنیمیز بئله بیر یئنیلمز، دؤزوملو، جسارتلی و مبارز انسانین شرفلی خاطیرهسینی عزیز ساخلایاراق، اونونلا همیشهلیک فخر ائدهجکدیر.
صفر قهرمانیان (صفرخان) گونش ایلی ۱۳۰۰ده، عجبشیر ماحالینین شیشوان کندینده محمد حسین کیشینین عائلهسینده دونیایا گوز آچیر. او یئنی یئتمهلیک ایللرینهدک آتاسی ایله بیرلیکده اکینچیلیکله مشغول اولور.
جمعیتده کئچن معیشت گرگینلیگی، آجلیق، مولکدارلارین ظولمو، کند کوتلهسینین غیر انسانی بیر شرایطده یاشاماسی، زوراکارلیق و قولدور رضانین میراث قویدوغو فلاکت و بدبختلیک، گنج صفرخانی بئله بیر دورومون علیهینه عصیان قالدیرماغا یؤنلدیر. او اوچنفر یولداشلاریلا بیرلیکده ۱۳۲۱-نجی ایلدهسیلاحلی دسته تشکیل ائدیب، مولکدارلارلا مبارزهیه گیریر. بوسیلاحلی دؤیوش ۱۳۲۴-نجی ایلهدک دوام ائدیر و بو ایلده گنج صفر عائله قورور.
آذربایجانین مختلف ماحاللاریندا ۲۰-نجی ایللرین اوللرینده باش قالدیران مولکدارلار علیهینه کندلیلرینسیلاحلی حرکاتی،نهایت ۱۳۲۴-نجی ایلین اورتالاریندا بوتون آذربایجانداسیلاحلی دؤیوشه چئوریلیر. همین ایلین آذر آییندا، آذربایجاندا ایلک دفعه اولاراق ملی حکومت یارانیر. صفرخان ملی قوشونا قوشولور و آذربایجانی و خالقین الده ائتدیگی نائلیتلری قوروماغا چالیشیر.
آذربایجاندا قورولان ملی حکومتین عؤمرو اوزون چکمیر. ۱۳۲۵-نجی ایلین آذر آییندا مرکزدن گوندریلمیش شاه اوردوسو آذربایجانا باسقین ائدیر. یئرلی مولکدارلار،سیماسیز و لومپن شخصلر شاه قوشونونون حمایهسی آلتیندا، مینلر جنایته ال ووراراق و مینلرجه گوناهسیز انسانی غدارجاسینا اؤلدورهرک، او مقدس نهضتی قانا چکیرلر و نهایت مینلرجه عائله اؤز یورد- یوواسیندان دیدرگین دوشور و سورگون ائدیلیر.
بئله بیر وضعیتده صفرخان بیر سیرا سیلاحلی یولداشلاریلا برابر، کوردوستانا کئچیر و اورادا دؤیوشن سیلاحلی دستهلرله سرحددن آشیب، عراق اؤلکهسینه کئتمگه مجبور قالیر. آنجاق ۱۳۲۷-نجی ایلده اورادا یاخالانیب، ایران حکومتینه تحویل وئریلیر و اورمیه حبس خاناسیندا دوستاق ائدیلیر.
۱۳۲۹-نجی ایلده صفرخان تبریزین نظامیمحکمهسینه وئریلیر و او محکمه ده، شاهلیق رژیمیعلیهینه سیلاحلی دؤیوش آپاردیغی اوچون، اؤلوم جزاسینا محکوم اولور. عینی حالدا قارداشی حسنعلییه اون ایل و آتاسی محمد حسین کیشییه ایکی ایل ایش کسیلیر.
۱۳۳۰-نجی ایلده ایران سویهسینده باش وئرن میللی حرکات، میللی دولتی قوردوقدان سونرا، صفرخانین دوسیاسی اونون اعتراضی اساسیندا تبریزین نظامیمحکمهسیندن اورمیهیه و اورادان ایسه مرکزین عالی محکمهسینه گؤندهریلیر.
۱۳۳۲-نجی ایلین مرداد آییندا، آمریکا و انگلیس دولتلرینین توطئهلری نتیجهسینده مصدقین ملی دولتی دئوریلیر و اوندان سونرا صفرخانین دوسیاسی یئنیدن نظامیمحکمهیه گوندهریلیر. نهایت ۱۳۳۳-نجی ایلده صفرخانین اؤلوم حؤکمو، عومورلوک دوستاقا چئوریلیر.
صفرخان دوستاقدا اولارکن خالقین محبوس ائولادلارینین ایشگنجهگاهلاردا آپاردیقلاری مبارزهده فعالجاسینا اشتراک ائدیر و بیر مقاومت سیمبلی کیمی، مبارزهیه گوج وئرن و اعتراض سسینی یوکسلدن قوهیه چئوریلیر. نهایت تبریز زندانیندان، اورمیه حبس خاناسینا گوندریلیر و ۱۳۳۷-نجی ایلده، برازجانین دهشتلی قازاماتینا سورگون ائدیلیر. بو قازاماتین دهشتلی اولدوغو او گونکو بوتون مبارزلره و انقلابچیلارا یاخشی تانیش ایدی. آنجاق صفرخانین ارادهسی، اونون مقاومتی و ظولم اؤنونده دیرهنیشی، برازجان قازاماتین دا سارسیلدیر.
۱۳۴۱-نجی ایلده صفرخانین فداکار حیات یولداشی، تهراندا اونون گؤروشونه گلدیگی زامان خستهلنیر و دونیادان گؤز یومور. بو بیرگه یاشامین یگانه محصولو “مهین” آتا اوزونه حسرتیلیکله برابر، آناسیز دا قالیر. بیر ایلدن سونرا صفرخانین آتاسی و آناسی دا دونیادان کؤچور.
۱۳۴۶-نجی ایلده صفرخانین ایلک دفعه اولاراق گؤروشچوسو اولور. او ییرمیایلدن سونرا قیزی مهین، بالاجا نوهسی بهروز و قیزینین حیات یولداشی محسن عباسینین اوزونو گؤرور.
۱۳۴۷-نجی ایلده شاهلیق رژیمیصفرخانین سارسیلمایان ارادهسینه تسلیم اولاراق، اونو برازجاندان تهرانین قصر دوستاغینا منتقل ائدیر. بورادا صفرخان تجربهلی و مقاومت گؤسترن قدیمیبیر محبوس کیمی، گنج محبوسلارین دایاناجاغی، اومید اوجاغی و اونلارین مقاومتینده ایلهام منبعینه چئوریلیر.
۱۳۵۲-نجی ایلده ساواک مامورلاری، دوستاقلاردا گئدهن مقاومت مبارزهسینی سیندیرماق اوچون تهرانین و بیر چوخ بویوک شهرلرین دوستاقلارینا هجوم گتیریر. شرایط گرگینلشیر، آنجاق خالقین قهرمان اوغول و قیزلارینین مبارزهسی بیر آن دا اولسون دایانمیر.
۱۳۵۴-نجی ایلده صفرخانی، یالنیز آدی دهشت تؤرهدن “کمیته مشترک” ایشکنجهگاهینا منتقل ائدیر و اؤز اینامیندان ال گؤتورمهمهیی اوچون ایشکنجه آلتینا آلیرلار. اوندان “توبه” اومورلار. آنجاق کئچمیش ییرمیدوققوز ایلده اولدوغو کیمی، یئنه ده صفرخان غالیب چیخیر و اونون “یوخ” جاوابی جلادلاری ناکام قویور.
۱۳۵۵-نجی ایلده یئنیدن صفرخانی “کمیته مشترک” ایشکنجهگاهینا آپاریب و اونو آغیر ایشکنجهلر آلتیندا اؤلمهیه و یا “آریامهر”دن عفو ایستهمک مجبوریتینده قویورلار. آنجاق صفرخانین بیر جاوابی اولور: یوخ!
۱۳۵۶-نجی ایلده بینالخالق قیرمیزی خاچ جمعیتیندن بیر گروپ، ایران دوستاقلاریندان گؤروش اوچون تهرانا گلیر. ساواک صفرخانی گیزلتسه ده، آنجاق صفرخانین دونیا شهرتی و اونون ایرانین ان قدیم سیاسی محبوسو اولدوغو، ساواکی اونون یئرین بو جمعیتین نمایندهلرینه گؤسترمهیه مجبور ائدیر.
۱۳۵۷-نجی ایلین شهریور آییندا، شاهین ۱۷ شهریور قیرغینینا اعتراض اولاراق، صفرخان بیر چوخ محبوسلارلا برابر آجلیق اعلان ائدیر.
نهایت ۱۳۵۷-نجی ایلین آبان آیینین اوچونده شاهلیق علیهینه عصیان قالدیران خالق، دوستاقلارین قاپیسینی آچیر و اؤز ایگید و قهرمان ائولادلارینی قارا دوستاقلاردان قورتاریر. صفرخان دا بیر سیرا باشقا محبوسلارلا بیرگه ۳۲ ایلدن سونرا ایشیق اوزو گؤرور و اونا چوخ غریبه گلن تهران شهرینده، یگانه ائولادی- قیزی مهین خانیمین ائوینه گتیریلیر، اورادان ایسه آنا یوردو آذربایجانا و قهرمان تبریز شهرینه گئدیر و اورادا مثلی گؤرونمهین طمطراقلا، آذربایجانین هر گوشهسیندن تبریزه گلن وطنداشلاری طرفیندن قارشیلانیر.
نهایت شانلی بهمن انقلابی غلبه چالیر، شاهلیق رژیمیدئوریلیر و صفرخانین دا اوزون ایللر اورهیینده قالان آرزولاری چیچکلنمهیه باشلاییر.
بو گون خالقیمیزین فخری، ایران مبارزه تاریخینین پارلاق اولدوزو صفرخانین شرفلی خاطیرهسینی عزیز ساخلاماقلا، یئنه ده داهی`پیشهورینین بو سؤزونو خاطیرلادیریق:
“کئچمیش انقلابچیلاری، خالق یولوندا جان وئرنلری یاددان چیخاران بیر میللت، جانباز و فداکار اوغوللار تربیه ائده بیلمز. کئچمیش انقلابچیلاری بؤیودوب، قهرمان تانیدا بیلمهین بیر میللتین ایچهریسیندن قهرمانلار چیخماز….”
آبان ۱۳۸۱ – تهران
گرفته شده از: سایت ایشیق


text:
بسم الله الرحمن الرحیم جنبش آزادیبخش الاحواز (حرکه النضال العربی لتحریر الأحواز) دخالت رژیم ایران در امور آذربایجان شمالی را محکوم میکند. جنبش آزادیبخش الاحواز (حرکه النضال العربی لتحریر الأحواز)...
تورکییه و آزربایجان سلاحلی قووتلری، ناخچیوان اؤزارک جومهوریتی’نده اورتاق عسگری تطبیقات باشلاتدی. آزربایجان ساوونما باخانلیغیندان یاپیلان آچیقلامادا، “سارسیلماز قارداشلیق ۲۰۲۱” آدی وئریلهن تطبیقاتا قاتیلاجاق تورکیهلی عسگرلردن بیر قیسمینین ناخچیوان’آ گلدیگی...
کامیونهای ایرانی حامل کالاهای مشکوک و ناشناخته به ارمنستان در جاده جایگزین تاتئو-قافان حرکت میکنند. ویدئویی منتشر شده است که نشان میدهد کامیونهایی که از ایران به مقصد ارمنستان میروند؛...
تورکیه جومهورباشقانی رجب طیب اردوغان’ین بیرلشمیش میللتلر گنهل قورولو’نا قاتیلماق اوزهره نیویورک’ا یاپدیغی زیارتدن اؤنجه دوزهنلهدیگی باسین توپلانتیسیندا زنگهزور کوریدورونون آچیلماسییلا آزربایجان ایله ائرمنیستان آراسینداکی سورونون سونا چاتاجاغینی اومدوغونو سویلهدی....
آزربایجان ساوونما باخانلیغی‘ندان یاپیلان آچیقلامادا، تطبیقاتلارین تمل آماجینین، ایکی اولکهنین عسگری بیرلیکلرینین قارشیلیقلی فعالیتلرینی و قوموتانلارین قرار وئرمه ایله بیریم یؤنهتیمی بئجهریلرینی گئلیشدیرمک اولدوغو بیلدیریلدی. تطبیقاتدا، مودرن ساواش ائکیپمانلاری و...
آزربایجان میللی مجلیسی دیشایشلری و مجلیسآراسی ایلیشکیلر کومیتهسی هئیئتی، ایلک دفعه رسمی اولاراق قوزئی قیبریس تورک جومهوریئتی’نی زیارت ائتدی. قوزئی قیبریس تورک جمهوریتی جومهورباشقانی ارسین تاتار، قوزئی آزربایجان میللی مجلیسی...
آزربایجان جومهورباشقانی ایلهام علیئو، آزربایجان خالقی و دئولتینین ۱۵ جولای خاین چئوریلیش گیریشیمینی ایلک آندان اعتیبارن قینادیغینی بلیرتهرک تورکییه، هر قونودا آزربایجان’ی دستکلهدیگی کیمی آزربایجان دا هر زامان تورکییه’نین یانیندادیر.’...
تورکیه و آزربایجان سیلاحلی قووتلرینین، آزربایجان’دا دوزهنلهدیگی “مصطفی کمال آتاتورک ۲۰۲۱” اورتاق عسگری مانئوری تاماملاندی. تمل آماجی ایکی اولکه اوردولارینین موحاریبه حرکاتلاری سیراسیندا ائتکیلهشیمینی، قوموتانلارین قرار وئرمه و یؤنهتیم بئجهریلرینی...


text:
تریورا
تریورا (ایتالیاجا: Triora) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۱۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۷۸۰ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و لیقوریا اوستانیندا یئرلشیب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Triora»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تریورا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد یا
بسته یافت نشد.


text:
آمید(سویوقبولاق)
آمید مهاباد بؤلگهسینین خلیفان بؤلوموندهکی شرقی منگور قصبهسینه تابع اوْلان کنددیر.
آنلامی[دَییشدیر]
بو بؤلگهنین کندلرینی عئینی آددا قوشاچای بؤلگهسینده ده گؤروروک. بۇ کندین باشقا آدی حمیددیر و قوشاچایدا دا بۇ آددا بیر کند وار: حمید(قوشاچای). احتیمال ائدیلیر کی شیخ عوبیدالله و سیمیتقو قیرغینلاری زامانی بۇ کندلرین اهالیسی بورادان جانینی قورتارماق اۆچون قاچیب قوشاچای بؤلگهسینه یئرلشمیشلر[قایناق گؤسترین].
اهالی[دَییشدیر]
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۳۲۶ نفر(۵۲ عائیله) اهالیسی واردیر[۱].
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالینین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو کندین بوتون اهالیسی کوردلر و سنی دیرلر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی


text:
اویان نیوز دان آچیقلاما: ۲۹ آبان (چایان) فریدون ابراهیمی آذربایجان ملی حکومتینین دادستانینین دوغوم گونودور.
اؤنه گلن یازی «آزادلیق یولوندا مبارزه» آدلی کیتابین “فریدون ابراهیمی” بولومونون عینی متنی آدی گلمیش کیتایدان حاضیرلانمیشدیر.
فریدون ابراهیمی
فریدون ابراهیمی ۱۲۹۷- نجی شمسی ایلده آستارا شهرینده روشنفکر بیر عائله ده آنادان اولموشدور. او، ابتدائی تحصیلینی آستارادا آلمیشدیر.فریدونون آتاسی میرزا غنی ۱۳۰۸- نجی ایلده سیاسی اتهاملا حبسه آلینمیش و بیر نئچه ایل زنداندا قالدیقدان سونرا نهاونده تبعید اولونموشدور. فریدون آتاسینین حمایه سی آلتیندا آستارادا ۹- نجی کلاسی قورتاردیقدان سونرا انزلییه گئدیر و ۱۰ – نجی کلاسی اوردا قورتاریر. بوندان سونرا او ،تبریزه گلیر،۱۲-نجی کلاسی دا فردوسی مکتبینده بیتیریر. عالی تحصیل آلماق مقصدیله فریدون تهرانا گیدیر.
او، تهراندا حقوق فاکولته سینده تحصیل آلدیغی زمان خصوصی تدریس، روزنامه لرده مقاله یازماق واسیطه سیله ئوزونون گونده لیک یاشایشینی تامین ایدیردی. ایکینجی جهان محاربه سی ایللرینده ایراندا آزادلیق حرکاتی جانلانماغا باشلادیغی دورده فریدون حزب توده ایرانین فعال عضولریندن بیری اولور. او ، تهراندا حزب طرفیندن نشر اولونان روزنامه لرین و همچنین دموکراتیک مطبوعاتین بیر نچه سینده اشتراک ایتمیش ، « رهبر» ، « آژیر»، «مردم» و باشقا مهم روزنامه لرده بیر چوخ کسرلی سیاسی مقاله لر یازمیشدیر.
۱۳۲۴-نجی ایلده فریدون ایراهیمی آذربایجانا گلیر. بو زمان آذربایجاندا خلق ارتجاعا قارشی قیزغین مبارزه آپاریردی. فریدون ابراهیمی ده آزادلیق اوغروندا آپاریلان بو مبارزه یه قوشولدی و ئوز آتشین قلمیله اونا گور کملی خدمتلر ایتدی. حزب تتوده ایرانین ایالتی کمیته سینین نظارتی آلتیندا نشر اولونان«خاور نو» («ینی شرق») روزنامه سینده فریدون ابراهیمی نین همین دورده یازدیغی مقاله لر ارتجاعین افشا ایدیلمه سینده مهم رول اوینامیشدیر.
آذربایجان دموکرات فرقه سی تشکیل اولدوقدان و حزب توده ایرانین آذربایجان ایالتی تشکیلاتی فرقه ایله بیرلشدیکدن سونرا فریدون ایراهیمی ده اونون سیرالارینا قوشولدی.
وقتیله فریدون «آذربایجان» و «خاور نو» روزنامه لرینده یازدیغی مقاله لر اللرده گزیردی . اونون «آذربایجان دانیشیر» آدلی سلسله مقاله لری تاریخی کچمیشیمیزی بیر داها خاطرلاداراق، خلقی آزادلیق اوغروندا دویوشلرده روحلاندیریردی. مولف ئوز اثرینده نه کیمی بیر مقصد قارشیسینا قویدوغونی قید ایده رک یازیردی: «منیم مقصدیم بودور… ئوز حقیقی مقامی و موقعیتینی الده ایتمک ایچون بو گون قیام ایدن آذربایجان ملتینی آزاد دنیایا تانیتدیرماق استه ییرم. بشریتین مدنیت تاریخینده آذربایجانین نه کیمی بیر مقاما مالک اولدوغونی گوسترمک ایسته ییرم…» ف. ابراهیمی بو مقاله لرده ئوز خلقینین پارلاق تاریخینی خاطرلاداراق سونسوز بیر افتخار حسیله قید ایدیردی:
« آذربایجان مقدس ابدی اودلار ئولکه سیدیر. بو عزیز تورپاغین هر بیر قاریشیندا افتخارلی بابا لاریمیزین اونودولماز یادگاری قالیر . اونون کچمیشده کی عظمتلی قلعه لرینین قالیقلاری و مقدس آتشلرین اثرلری بیزیم بویوک آتالاریمیزین پاک روحی و سارسیلماز ایمانینی گوستریر…»
بو زمان مرتجع و ساتقین جیزما – قاراچیلار آذربایجان خلقی نین تاریخی کچمیشینی تحریف ایدن بیر سیرا اویدورما و بهتانچی مقالرله نشر ایدیردیلر. فریدونون یوخاریدا قید اولونان مقاله لری همین مرتجعلره قارشی دیش سیندیریجی و منطقی جواب اولماقلا برابر خلقیمیزین ملی آزادلیق حرکاتینین حقلی و عدالتی اولدوغوندا گوستریردی. فریدون ابراهیمی مارکسیست بیر پوبلیست کیمی حادثه لری علمی نقطه نظردن تجزیه و تحلیل ایدیردی. او ، آذربایجان دموکرات فرقه سینین مرکزی کمیته سینین اورقانی اولان «آذربایجان» روزنامه سینین تحریریه هیئتیله یاخیندان امکداشلیق ایدیر، روزنامه نین صحیفه لرینده سیاسی جهتدن کسگین، مضمون جهتدن دولغون مقاله لرله آردیجیل صورتده ایله ییردی.
۱۳۲۵- نجی ایلده فریدون ابراهیمی پاریسده تشکیل اولونموش صلح کنفرانسینا آذربایجان مطبوعاتینین نماینده سی صفتیله گوندریلدی. اوردان قاییتدیقدان سونرا ابراهیمی همین کنفرانس باره سینده «آذربایجان» روزنامه سینده بیر سیرا مقاله لر نشر ایتدی. همین سلسله مقاله لر «ایران ما » روزنامه سی طرفیندن ترجمه اولونوب تهراندادا اوخوجی کتله لرینه چاتدیریلدی . فریدون ابراهیمی دموکراتیک مطبوعاتیمیزین گور کملی خادمی کیمی ئوز قلمی ، بیلیک و باجاریغی ایله خلق حرکاتین-۲۱ آذر نهضتینین غلبه سی اوغروندا چالیشمیشدیر.
۲۱ آذر نهضتینین غلبه سیندن سونرا، آذربایجان دموکرات فرقه سینین و ملی حکومتین درین اعتمادینی قازانمیش اولان فریدون ابراهیمی آذربایجانین باش مدعی العمومی تعیین ایدیلدی.
او ، بو وظیفه نی یرینه یتیره رکن ملی نهضتین نایلیتلرینین، ملی حکومتین قانون و قایدالارینین ، آذربایجان خلقینین آسایشینین کشیگده دایانمیشدی. آذربایجان دموکرات فرقه سینین بیرینجی قورولتاییندان مرکزی کمیته عضولیگینه سچیلمیش ف. ابراهیمینین نهضتده اشتراکی ، خلق ایشینه صداقتی ، یوکسک دولت خدمتی آذربایجان گنجلیگی ایچون ئورگره نیلمه سی لازم اولان بویوک سرمشقدیر.
نهایت، ۱۳۲۵-نجی ایلین آذر آییندا شاهنشاه قوشونلاری خائنجه سینه آذربایجانا سوخولدوقدان سونرا ابراهیمی ده حبسه آلینیر. او ، زنداندا اولدوغی زمان دا ئوز خلقینین منافعی و گله جگینی مردلیکله قورویور، دربار نوکرلرینین بوتون توطئه لرینه و تضییقلرینه باخمایاراق دشمن قارشی سیندا دیزه چوکمور.
فریدون محاکمه ایدیلدیگی زمان آذربایجان خلقینین حقوقونی شهامتله مدافعه ایدیر، نهایت ، بیر نچه آی حبسده ساخلانیلدیقدان سونرا جلادلار فریدون ابراهیمینی جمعه گونی ، ۱۳۲۶ – نجی ایل خرداد آیینن ۱- ده ، تبریز شهرینده دارا چکیرلر.
خلقین قهرمان اوغلی فریدون ابراهیمی فرقه عضولرینین، زحمتکشلرین ، ایران روشنفکرلری و زحمتکشلرینین سون درجه محبت بسله دیکلری و صمیم قلبدن سئودیکلری بیر مبارز ایدی.
اونون اعدام ایدیلدیگی گون تبریز اهالیسینین ماتم گونونه چویریلمیشدی.
شاعر و یازیچیلارین بیر چوخونون فریدون ابراهیمییه بویوک اثرلر ، شعرلر ، پوئه مالار و حکایه لر حصر ایتمه لری هئچ ده تصادفی دگیلدیر. ملی نهضتیمیزین ، دموکراتیک ادبیاتیمیزین گورکملی خادمی اولان فریدون ابراهیمی آزادلیقلا اسارت آراسیندا گیدن دویوشون گورکملی قهرمانلاریندان و ینی نسلین مبارز صورتلریندن بیری اولموشدور.
ائله بونا گوره ده اونون خاطره سی ابدیلشدیریلیر و ابدی لشدیریله جکدیر.


text:
چک جومهوریتی
چک جۆمهۇریتی — اوروپانین مرکزینده یئرلَشن بیر اؤلکهدیر.پراقا چک جومهوریتینین باشکندی و اؤلکله ده ان بؤیۆک شهر[۱۱]
اؤلکه تاریخاً ۲ ویلایتدن - بوهمیا و موراویدان عبارتدیر. سیلزی توْرپاقلارینین دا بیر حیصّه سی چکلرین اراضیسینه دۆشور. چک جومهوریتی اهالیسینین سایی ۲۰۱۰-جو ایلین مارسین ۳۱-نه اوْلان معلوماتا اساساً ۱۰ ۵۰۹ ۳۷۷ نفردیر[۱۲]. اؤلکهنین باشکندی پراقا شهریدیر. پراقا - ۱ ۲۱۲ ۰۹۷ نفر[۱۳] و برنو - ۷۱۹ ۵۵۵ نفر[۱۴] اهالی ایله چک جومهوریتی ان بؤیوک شهرلریدیر.
تاریخدَییشدیر
بوهمیا بؤلگهسینده یاشایان سلتلر اؤلکهنین تاریخده معلوم اوْلان ایلک یئرلی اهالیسیدیر. V عصرده شرقدن ایسلاو قبیلهلری گلهرک البا چایینین وادیسینده یئرلهشمیشلر. آلتی عصر عرضینده مۆنتظم اوْلاراق ایسلاو، آلمان و ماجارلارین ایشغاللارینا معروض قالمیشدیر. XIV عصرده قۇرولان آلمان ایمپیراتورلوغو اۇزون ایللر اؤلکهیه حاکم اوْلموش، ۱۷-جی عصرین اوّللرینده اوتریش-ماجاریستان ایمپیراتورلوغونا مغلوب اوْلاراق بۇ توْرپاقلاری ایتیرمیشدیر. اوتریش، بوهمیا و موراوییایا، ماجاریستان ایسه ایسلوواکییا حؤکم ائتمکده ایدی. بیرینجی دونیا ساواشی نتیجهسینده اوتریش-ماجاریستان ایمپراتورلوغونون ییخیلماسی ایله ۱۹۱۸-جی ایلین اۇکتوبر یندا چک ایسلواکی جومهوریتی آدییلا موستقیللیکلرینی اعلان ائتدیلر. اؤلکهدهکی اتنیک قروپلاردان آلمانلارین قیاملاری و آلمانین تضییقی ایله بوهمیا بؤلگهسی آلمانلارا وئریلدی (۱۹۳۸). بیر ایل سوْنرا هیتلرین امری ایله آلمان اوْردوسو چخوسلوواکیانی ایشغال ائتدی.
ایکینجی دۆنیا ساواشی نتیجهسینده ۱۹۴۵-جی ایلده اؤلکه بۇ سفر ده روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلدی. چخوسلوواکیانین شرقدهکی روتنیا ایالتینی اؤز توْرپاقلارینا قاتان روسیه، تضییق نتیجهسینده چک کومونیست پارتییاسینی اقتدارا کئچیرهرک سوسیالیست بیر رژیم قوردوردو. یئنی اداره اؤز آنلاییشی گریی آزادلیقلاری محدودلاشدیردی. آزادلیق طرفداری اوْلان کسلری حبسخانا و عقل خسته خانالارینا دولدوراراق اؤلکهنی روسیه نین پیکی دۇرومینه گتیردی. ۱۹۵۵-جی ایلده ورشو مۆقاویلهسی تشکیلاتی نا داخیل اوْلدو. ۱۹۶۰ دان سوْنرا اکینچیلیک کولکتیفلشتیریلدی. نقلیات تیجارت و آغیر صنایع دؤولتلشدیریلدی. مدنیت و دینی اینانجلارا تضییق آلتینا آلیندی. ۱۹۶۸-جی ایلده ایستالین طرفدارلارینین یئرینه کئچن آلکساندر دوبجک و لودویک سووبودا اؤلکهده لیبرال بیر سیاست ایزلهیهرک ایقتصادیاتدا خاریجه آچیلما ایستیقامتینده مۆختلیف اصلاحاتلار ائتدیلر. مطبوعات و نشر قورولوشلارینا آزادلیق وئریلدی. کوممونیزمین دیکتاتورلوق رژیمیندن خلاص اوْلوب اینسانجا یاشاماق اۆچون سی صرف ائدن رهبرلر روسیه ایدارهچیلری طرفیندن شدتله تنقید ائدیلدی. چک ایسلواکیداکی بۇ لیبرال اصلاحاتلار نتیجهسینده بیر پیکینی ایتیرمه قوْرخوسو اشیدن روسیه اؤلکهنی ایشغال ائتدی. اؤلکهلره موستقیللیک شوعارلاری اؤیرهدن روسیه اؤزونون ائتدیی ایشغالا قارشی گلن خالقی اینسافسیزجا تانکلارین پالیترالاری آلتیندا ازدی و اؤلکه ایدارهچیلرینی شدتله جزالاندیردی. یوز مینلرله چک ایسلواکیلی، روس ظلمونه دؤزه بیلمهیهرک اوتریش و آلمان قاچدی.۱۹۸۹ دا بۆتون شرق بلوکو اؤلکهلرینده اوْلدوغو کیمی، چک ایسلواکیدا دا یومشالما سیاستی باشلادی. چوْخ پارتییالی سیستمه کئچیلدی و ۱۹۹۰ دا ایلک سربست سئچکی کجیریلدی. کومونیستلر قازانا بیلمهدیلر. میللیتچی پارتییالار اقتدار اوْلدولار. ۱۹۹۲ ژۇئنوندا چک وسلوواکی میدانا گتیرن چک و ایسلوواکی جومهوریتیلاریندا آیری-آیری ائدیلن سئچکیلردن سوْنرا ایکی جومهوریتین بیر-بیریندن آیریلماسی گوندمه گلدی. ائدیلن گؤروشمهلر نتیجهسینده ۲۵ نوْامبر ۱۹۹۲ گۆنو ائدیلن آندلاشما ایله ۳۱ دسامبر ۱۹۹۲ تاریخینده ایکی جومهوریتی بیر-بیریندن آیریلدی.
رنسانس دؤورودَییشدیر
چکیانین اساسینی قوْیان چک و اوْنون قیزی لیبوشنین نسلینین بیرباشا داوامچیسی — چک حؤکمدارلاریندان بیری، XIII عصرین سوْنلاریندا حؤکمدارلیق ائدن IV کارلدیر. اوْنون دؤورونو چکیانین رنسانس دؤورو حساب ائتمک اوْلار. کارلین حؤکمدارلیغی ارفهسینده مقدس ویتا معبدی، کارلاوف کؤرپوسو، سایسیز-حسابسیز سارایلار، قصرلر تیکیلیب. محض بۇ ارفهده چکدا آوروپانین ان یاشلی بیلیم یوردولریندن بیری آچیلیر. چک تاریخینده تبلیغاتچی و اصلاحاتچی یان قوسون امه یی دانیلمازدیر. اوْ، کاتولیک کلیساسینین عدالتسیز مؤوقیینی، کاسیبلارا قارشی موناسیبتینی آچیق-آشکار گؤسترمیشدیر. بۇ موقعیت گؤره، اوْنو تونقالدا یاندیرمیشدیلار.
چک ایسلواکیدَییشدیر
ایکینجی دۆنیا ساواشینین باشا چاتماسیندان سوْنرا سوسیالیست بلوکونا قاتیلان چک ایسلواکی ۱۹۶۸-جی ایلده سووت قوْشونلارینین پراقا باهاری آدی ایله تاریخه دوشن، سوسیالیزمدن اۇزاقلاشما مئیللرینین قارشیسینی ساواش موداخیله یوْلو ایله آلماسیندان سوْنرا ۱۹۹۰-جی ایله قدر کومونیست رژیمی ایله ایداره اوْلونموشدور. چک و ایسلوواکی جومهوریتی اوْلماقلا ایکی فدراسییا سوبیکتینین بیرلشمهسیندن یارانان چک ایسلواکی ۳۵۰ عضولو فدرال مجلیس طرفیندن ایداره اوْلونوردو. فدرال مجلیس بۆتون اؤلکهدن سئچیلن ۲۰۰ دپوتاتلی خالق مجلیسیندن و هر فدراسییا سوبیکتیندن ۷۵ عضو اوْلماقلا ۱۵۰ دپوتاتلی میلّت مجلیسیندن عبارت ایدی. دؤولت باشچیسی، باش ناظیر و نازیرلر فدرال مجلیس طرفیندن اؤز عضولری آراسیندان سئچیلیردی. ۱۹۸۹-جو ایلده شرقی آوروپانین سوسیالیست بلوکو اؤلکهلرینده باش قالدیران دموکراتیکلشمه و چوخپارتییالی سیستمه کئچید، چکدا دا مۆشاهیده اوْلوندو. ۱۹۹۰-جی ایلده ایلک چوخپارتییالی سئچکیلر کچیریلدی. ۱۹۹۲-جی ایلین ژۇئنوندا چک ایسلواکی تشکیل ائدن چک و ایسلوواکی جومهوریتیلاریندا آیری-آیری سئچکی کچیریلدی. چکداکی سئچکیلرده غالیب گلن واتسلاو کلاوس باش ناظیر اوْلدو. بۇ سئچکیلردن سوْنرا آپاریلان دانیشیقلاردان سوْنرا [[۳۱ دسامبر ]] ۱۹۹۲-جی ایلده ایکی جومهوریتی بیر-بیریندن آیریلدی.
ایقلیم و طبیعی احتیاطلاردَییشدیر
دنیزدن اۇزاق مرکزی آوروپا اؤلکهسی اوْلان چک، دیگر مرکزی آوروپا اؤلکهلرینده اوْلدوغو کیمی قیشی چَتین کئچن قۇرو ایقلیمه مالیکدیر. یایی سرین کئچن اؤلکهده، ایللیک اوْرتا تِمپراتور ایلدن ایله فرقلنیر. قیشدا اؤلکهده هاوا هر زامان صیفیر درجهدن آشاغی اوْلور. ایللیک اوْرتا یاغینتی بؤلگهلره گؤره ۱۰۰۰-۱۵۰۰ مم آراسیندا دییشیر. یۆکسکلییی چوْخ اوْلمایان دوزنلیک بؤلگهلرده یاغینتی میقداری ۱۰۰۰ مم اطرافیندا اوْلور، یۆکسک داغلیق اراضیلرده داغلارین یاغیش بۇلودلارینی توتماسی و سیخلاشدیریجیلیق وظیفهسی گؤرمهسی، ایللیک یاغینتی میقدارینین اوْرتا حسابلا ۱۵۰۰ مم اطرافیندا اوْلماسینی تامین ائدیر. یاغینتیلار قیشدا عومومیتله قار شکلینده اوْلور.
چکیانین ۳۰%-i مشهلرله اهاتلنمیشدیر. اؤزلله بوهمیا داغلاری و کارپاتلارین یۆکسک بؤلگهلرینده اینیارپاقلی مشه بؤلگهلری، یۆکسکلییی چوْخ اوْلمایان یئرلرده قایین، پالید و گورژن مشهلری اۆستونلوک تشکیل ائدیر. مشهلیک بؤلگهلرده یاشایان وحشی حئیوانلار - چؤل دونوزو، چؤل پیشیی و داغ کچیسیدیر. یئرآلتی احتیاطلاری محدوددور. آوروپانین ان چوْخ اورانوس چیخاران اؤلکهسی اوْلان چکدا کؤمور، ایستیبیوم، ماقنزیت، جیوه، قرافیت، کاولین و آز میقداردا نفت ده چیخاریلیر. چیخاریلان اورانوسین میقداری، بۇ ماده نین ایستراتژی اهمیتی باخیمیندان آچیقلانمیر.
ایقتصادیاتدَییشدیر
چک صنایعیه آرخالانان ایقتصادیاتا مالیکدیر. سوسیالیزم ایدارتمه اۆصولو زامانی توْرپاقلار دؤولتینکیلشدیریلهرک کوللکتیو اکینچیلییه کچیلدی. بۇ سمرهلیلییی آشاغی سالدی و اؤلکه اوولکیندن داها چوْخ ارزاق محصولو ایدخال ائتمک مجبوریتینده قالدی. ان اهمیتلی اکینچیلیک محصوللاری بۇغدا، آرپا، یولاف، چوودار، قارغیدالی، چوغوندور، کارتوف و بالقاباقدیر. حئیواندارلیق گئنیش تشکول تاپمیشدیر. ان چوْخ ائو حئیوانلارینین یتیشدیریلدیی اؤلکهده بؤیوک باش حئیوانلارین سایی کیچیک باش حئیوانلارین ساییندان چوْخدور. مشهلردن الده ائدیلن محصوللار احتیاجی اؤدمکله یاناشی، ایخراج دا ائدیلیر. یئرآلتی احتیاطلاری اؤلکهنین احتیاجینی اؤدمدیی اۆچون بۇ ماللاری ایدخال ائتمک مجبوریتیندهدیر. دمیر کوندنساتینین اهمیتلی قیسیمینی ایدخال ائتمهسینه باخمایاراق دۆنیادا پولاد ایستهصالیندا ایلک اوْن اؤلکه ایچینه گیره بیلمکدهدیر. شرق بلوکو اؤلکهلرین ماشین، کیمیوی ماده، سیلاح، تکستیل محصولو احتیاجلارینین بؤیوک بیر کیمینی چک جومهوریتی قارشیلاماقدادیر.
اهالیدَییشدیر
چک جومهوریتی اهالیسینین %۹۴.۲ سی چکلردن عبارتدیر. کیچیک آزلیقلار اوْلاراق ایسلوواک (%۱.۹) و آلمانلار(%۰.۴) واردیر. آیریجا اؤلکهده لهیستانلیلاردا یاشاییر. اهالیسینین بؤیوک اکثریتی شهرلرده یاشاییر. اهالینین ان سیخ اوْلدوغو یئرلر باشکند پراقا ایله پیلسن، برنو و اوْستراوادیر.
نقلیاتدَییشدیر
چک اینکیشاف ائتمیش اوتوموبیل و دمیر یوْلو شبکهسینه مالیکدیر. دمیریوللارینین دؤردده بیرینده الکتریکلی قاتارلار چالیشماقدادیر. پراقا و اؤلکهنین دیگر بؤیوک شهرلری هاوا نقلیاتی ایله بیر-بیرینه باغلیدیر.
کؤپوکلو ایچکیلر دیاریدَییشدیر
چکدا پیوه چکمه صنعتی گئنیش یاییلیب. چکلرده پیوه نسیللری بیرلشدیرن دَیَر کیمی قیمتلندیریلیر. پیوهنین مشهور بودوار نؤعو بیر چوْخ ویتامینلرله زنگیندیر. بۇ پیوهنین سویو ۳۰۰ متر درینلییی اوْلان آرتزیان قویوسوندان چیخاردیلیر.
چک سوونیرلری(سوغات)دَییشدیر
خانیملار اۆچون ان سئویملی و دَیَرلی هدیّه کیمی تانینان چک سوونیرلری دۆنیادا مشهوردور. "موزِر" فیرماسینین سوونیر - بولور قابلاری آدیندان سؤز ائتدیرمیی باجاریر. چکدا مشهور اوْلان داها بیر آکسِسوار - دۇزلارا هوپدورولان گۆلدور. بئله گۆل اۇزون مودّتلی قالیر.
یئمکدَییشدیر
ایستینادلاردَییشدیر
- ↑ Czech language. Czech Republic – Official website. Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-11-06. یوْخلانیلیب14 November 2011.
- ↑ Citizens belonging to minorities, which traditionally and on a long-term basis live within the territory of the Czech Republic, enjoy the right to use their language in communication with authorities and in courts of law (for the list of recognized minorities see National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic, Belorussian and Vietnamese since 4 July 2013, see Česko má nové oficiální národnostní menšiny. Vietnamce a Bělorusy). Article 25 of the Czech Charter of Fundamental Rights and Basic Freedoms ensures the right of the national and ethnic minorities to education and communication with the authorities in their own language. Act No. 500/2004 Coll. (The Administrative Rule) in its paragraph 16 (4) (Procedural Language) ensures that a citizen of the Czech Republic who belongs to a national or an ethnic minority, which traditionally and on a long-term basis lives within the territory of the Czech Republic, has the right to address an administrative agency and proceed before it in the language of the minority. If the administrative agency has no employee with knowledge of the language, the agency is bound to obtain a translator at the agency's own expense. According to Act No. 273/2001 (Concerning the Rights of Members of Minorities) paragraph 9 (The right to use language of a national minority in dealing with authorities and in front of the courts of law) the same also applies to members of national minorities in the courts of law.
- ↑ The Slovak language may be considered an official language in the Czech Republic under certain circumstances, as defined by several laws – e.g. law 500/2004, 337/1992. Source: http://portal.gov.cz. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském ..." (§16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) "Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině ..." (§ 3, odstavec 1). http://portal.gov.cz
- ↑ Czech Republic Population 2014. World Population Review. یوْخلانیلیب14 April 2014.
- ↑ Czech Republic Demographics Profile 2014. Index Mundi. یوْخلانیلیب14 December 2014.
- ↑ Population change – 1st – 2nd quarter of 2015. Czech Statistical Office (21 March 2016). یوْخلانیلیب21 March 2016.
- ↑ Census of Population and Housing 2011: Basic final results Archived 2013-01-16 at the Wayback Machine.. Czech Statistical Office. Retrieved on 19 December 2012.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ Czech Republic. International Monetary Fund. یوْخلانیلیب31 December 2015.
- ↑ Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. یوْخلانیلیب4 December 2015.
- ↑ Human Development Report 2015. United Nations (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
- ↑ Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook: Europa
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-03-31. یوْخلانیلیب2016-12-01.
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-09-18. یوْخلانیلیب2016-12-01.
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-06-08. یوْخلانیلیب2016-12-01.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
شابلون:چک کۇنولاردا شابلون:آوروپا اؤلکهلری شابلون:آوروپا بیرلیگی شابلون:ناتو


text:
اسماعیل مددی
اسماعیل مددی اوصالو (اولکر) ـ ایران آذربایجانیندان اوْلان چاغداش تورک شاعیر.
تانیتیم[دَییشدیر]
اسماعیل مددی ۱۳۴۸-نجی ایل مرداد آیینین 17-سینده گونئی آذربایجانین اورمیه شهرینده اورتا حاللی بیر عایلهده دونیایا گؤز آچدی. مرحوم آتاسی سیفالله، عدلیه (دادگستری) کارمندی ایدی. آناسی نصرت خانیم ایسه ائوخانیمیدیر. او، ایلک، اورتا و متوسطه درسلرینی اورمیهنین "وزیری"، "آزادی" . "۱۳آبان" اوخوللاریندا بیتیردی. ۱۳۶۴-نجو ایلده بیناب اونیورسیتهسینده فارس دیلی و ادبیاتی بؤلومونه گیردی و ۱۳۷۱-ده ماذون اولدو.
۱۳۷۸-نجی ایلده تورکیهیه گئدهرک، آنکارا غازی اونیورسیتهسینده تؤمر (تورکجه یابانجی دیل اؤیرهنیم، آراشدیرما و اویغولاما مرکزی) دیپلوماسینی آلدی. ۱۳۷۹-دا ایزمیر ائگه اونیورسیتهسینی قازاندی و "تورک دیلی و ادبیاتی" بؤلومو "تورک لهجهلری و ادبیاتلاری" آنا بیلیم دالیندان یوکسک لیسانس آلدی. ۱۳۸۲-ده پرفسوردکتر یاووز آکپینار دانیشمانلیغی ایله یازدیغی ماراقلی شاعیریمیز "بولود قاراچورلو سهندین حیاتی و اثرلری اوزهره بیر آراشدیرما" آدلی تزینی پرفسوردکتر رضا فیلیزاوکف پرفسوردکتر عمر فاروک هویوگؤزل، پرفسور دکتر اسماعیل آکادان اولوشان ژوری قارشیسیندا مۆدافیعه ائتدی. ۱۳۸۵-ده باکی خزر اونیورسیتهسینده پرفسور دکتر هاملت عیسی خانلینین علمی رهبرلییی ایله آذربایجان دیلی(تورکجهسی) و ادبیاتی بؤلومونون دکترا درسلرینی کئچیردی. ۱۳۸۷-ده "مشروطیتدن گونوموزه قدر گونئی آذربایجان سربست شعر گلیشیمی" آدلی دوکتورا تئزینی مۆدافیعه ائتدی.
اولکر متوسطه طلبهسی ایکن ۱۳۶۳-نجو ایلدن موختلیف تورکجه هجا قالیبینده و اؤزونه خاص سربست فورمدا شعر سؤیلهمهیه باشلادی.
اسماعیل مددی ایندیلیکده اورمیهده یاشاییر. "اورمیه ادبیات فاکولته سی"، "اورمیه صنعتی دانشگاهی" و "نازلی اونیوئرسیته سی"نده 2 کرئدیتلیک آذربایجان تورکجه سینی ایلک اولاراق اوخودان شخصدیر. تبریزده آذربایجان و استانبول تورکجهسی درسلرینی و اؤزل درسخاناسیندا ( TÖMER / تؤمر / ALES - SÖZEL / آلئس - سؤزل ) درسلرینی اوخوتماقلا مشغولدور. گنللیکله تورکجه کتابلار یایان "اولکر یایین ائوی"نین مودورودور. ائولیدیر و "آراز" و "ائلآی" آدلاریندا بیر اوْغلو و بیر قیزی وار. تئل نومره سی: 09143418026
اثرلری[دَییشدیر]
1- گونش تونقالی، یالقیز بیتگی (۱۳۷۲)شعرلر توپلوسو 2- بویور آددیم آت(۱۳۷۷) شعرلر توپلوسو 3- بیر سالخیم دان یئلی(۱۳۸۳) شعرلر توپلوسو 4- سئودا یولدایمیش - بیرینجی باسقی (۱۳۸۶) - اورمیه - شعرلر توپلوسو - ایکینجی باسقی باکی - قانون نشریاتی 5- منی باشدان یارادانا (بیرینجی باسقی: 2013 /استکهلم - سوئد) و ایکینجی باسقی (1392) اورمیه - شعر توپلوسو 6- آداقلاریم (1396) شعر توپلوسو - 7- قوجا (ماللا) نصرالدین اورمودا (مللا نصر الدینین آذربایجان تورکجه سینه اویارلانمیش فیکرالاری) 8- اورمیه شعر آنتولوژیسی (اورمیه شهری و گؤلو ایله ایلگیلی سؤیلنمیش اولان شعرلردن سئچمه لر /بیرینجی جیلد 9- ماسقالی کوفته (اوزئییر گوندوز) کؤچورمه 10- کیتابخانایا دوشن اؤکوز (اوزئییر گوندوز) کؤچورمه 11- پریمو تورک اوشاغی (عؤمر سیف الدین) کؤچورمه 12- کؤتوک (عؤمر سیف الدین) کؤچورمه 13- آداقلاریم (کلاسیک آغیرلیقلی شعر توپلوسو (1396) و س. 1398-جی ایلین آذر آییندا شاعیزین "آداقلاریم" آدلی کیتابی استان چاپیندا "شعر ژانریندا (ایلین کیتابی) اولاراق سئچیلمیش و اؤدول قارانمیشدیر.14- اولکرین "بالدیران ایله بال" آدلی یئنی شعر کیتابی "فرسار یایینلاری" طرفیندن و 15- "اورمیه شعر آنتولوژیسی (2-نجی جیلد) آدلی کیتابی چاپا حاضیرلانماقدادیر.
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
عاریف کسکین-دن گونوموز ایله باغلی دورد اؤنملی یازی
نه زامانا قدر سکوت ائده جه ییک؟
بیزیمله نیه دوشمنلیک ائدیرلر؟
مرکزیتچی گوچلر نه قدر دموکراتلار؟
هر میللی فعالین بیرینجی وظیفهسی ندیر؟
یاشیل حرکاتییلا عینی صفده اولماغیمیز ایمکانسیزلاشدیغی اوچون یئنی صحیفهیه کئچملیگیک. دورودوغوموز یئرده آددیملاریمیزی سایماقدان وازکئچملیگیک ایندی. بیزیم اوچون ایرانداکی مسئلهلر یاشیل حرکاتینی آشیب. یئنی صحیفه آچیلماق اوزره. ایران رژیمینین اؤمرونون اوزونلوغو و قیسالیغی گوندمده. بیزیم اساسی مسئله و سوالیمیز “ ایران رژیمی نه زامان قدر دوام ائده بیلر” سورونسالی/پروبلماتیگی و بو ایستیقامتده” بیز نئیلمه لیگیک” مسئلهسی اولمالیدیر.
عاریف کسکین-دن گونوموز ایله باغلی اوچ اؤنملی یازی
نه زامانا قدر سکوت ائده جه ییک؟
گونئی آزربایجان میللی حرکاتینین یاشیل حرکاتی و ایران اژیمی آراسینداکی چاتیشمایا/توققوشمایا یؤنهلیک مؤوقعیی هم سئویندیریجی هم ده نیگران-ائدیجیدیر. سئویندیریجی یانی بودور کی، میللی حرکاتیمیز اؤز ایلکه/اوصول و دوغرو دوروشوندا ایصرار ائدیر. بوتون یالتاقلیق و حده-قورخولارا بویون ایمیر. اؤز بیلدیگی و ایناندیغی دوغرو یولدا گئدیر. نیگران-ائدیجی طرف بودور کی میللی حرکاتیمیز بو مسئلهیه تک آلترناتیفلی/سئچنکلی یاناشیر. میللی حرکاتیمیز بو مسئلهیه “یاشیل حرکاتینا قاتیلیب-قاتیلماما” ایکیلمی ایله باخیر. بو ایکیلمی آشاجاق و اؤز حرکات و مانورا قابیلیتینی آرتیرارجاق آلترناتیفلرین آختاریشیندا دئییل. بو چرچوهده نیگران-ائدیجی ایکینجی مسئله ده اودور کی، میللی حرکاتیمیز یاشیل حرکاتینی جدییه آلمیر. 2009-داکی حالت-ی روحییه ایله مسئلهیه باخیر. “2009-دا نتیجه آلابیلمدیگی اوچون بوگونده آلابیلمز” فیکیرلر سسلندیریلیر.
بو باخیش آچیسی ایندی خطالیدیر. چونکی ایندیکی مرحلهده هم ایران ایچیندکی شرطلر دئییشمیش هم رگیوندا/منطقهده و هم ده دونیادا شرطلر فرقل اولموشدور. یاشیل حرکاتی و ایران رژیمی آراسینداکی چکیشمه قیسا سورهلی و آسانلیقلا حل اولونجاق مسئله اولماقدان چیخمیش و رژیمین ایچ ترازلیغینی پوزموشدور. مسئله ائله جدیدیر کی ایندی هم ایرانین اؤز ایچینده هم ده دونیادا ایسلام جومهوریتینین دئوریلمسی/سرنیگونیسی مباحیثه ائدیلیر. حال-حاضیرداکی شرایطده گونئی آذربایجان میللی حرکاتی “یاشیل حرکاتینا قاتیلیب-قاتیلماما” ایکیلنمینی بیر طرفه آتمالیدیر. بو مباحیسهلر بیزی ایچیندن چیخیلماسی چتین اولان بیری مدار-ی بسته(قیسا دؤنگو) ایچینه سوخور. بو مباحیثهلر بیزیم اؤز میللی ایستراتژیمیزی گلیشدیرمهیه مانع اولار. منه گؤره بو مباحیثهلرین دؤورو بیتیب آرتیق. چونکی آرتیق بیزیم یاشیل حرکاتییلا عینی صفده اولماغیمیز ایمکانسیزلاشیب.
یاشیل حرکاتییلا عینی صفده اولماغیمیز ایمکانسیزلاشدیغی اوچون یئنی صحیفهیه کئچملیگیک. دورودوغوموز یئرده آددیملاریمیزی سایماقدان وازکئچملیگیک ایندی. بیزیم اوچون ایرانداکی مسئلهلر یاشیل حرکاتینی آشیب. یئنی صحیفه آچیلماق اوزره. ایران رژیمینین اؤمرونون اوزونلوغو و قیسالیغی گوندمده. بیزیم اساسی مسئله و سوالیمیز “ ایران رژیمی نه زامان قدر دوام ائده بیلر” سورونسالی/پروبلماتیگی و بو ایستیقامتده” بیز نئیلمه لیگیک” مسئلهسی اولمالیدیر.
ایندیکی شرایطده بیر-نئچه آددیم ایلرله مه لیگیک. اساسی ایستراتژیلریمیزی گلیشدیرمهیه باشالامیالیییق. حاضرلیقسیز یاخالانماق ایستمیریکسه و آزربایجانداکی حادثهلر بیزیم الیمیزدن و کونترولوموزدن چیخماسینی ایستمیریکسه یعنی دؤنم اوچون ایستراتژیلریمی گلیشدیرملیگیک.
بیز، 2009-دان بری اؤنه سوردوگوموز “اوچونجو جبهه” مدلینی مباحیثهیه آچمالیییق. اوچونجو جبههنین آچیلماسینا فیکری و عاطیفی/دویغوسال اولاراق اؤزوموزو حاضیرلامالیییق. اوچونجی جبهه مودهلینین دارتیشیلما زامانی گلیب. “نه زامانا قدر سوکوت ائلیه جه ییک”، “اوچونجو جبههنین آچیلما زامانی گلیب-چاتیب یا یوخ” و “ اوچونجو جبهه آچیلیرسا نلر اولابیلر” و بنزری سوللارین جوابلانماسی زامانی گلیب چاتیبدیر.
———————————————————————————————-
بیزیمله نیه دوشمنلیک ائدیرلر؟
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی ایراندا فعالیت ائدن مرکزیتچی بوتون گروپلار، تشکیلاتلار، شخصیتلر و آخیملار طرفیندن قبول ائدیلمیر. میللی حرکاتیمیزی نه لیبراللار قبول ائدیر نه ده مارکسیستلر. نه ایسلامجیلار قبول ائدیر نه لائیکلر. نه جومهوریتچیلر قبول ائدیر نه شاهچیلار. نه حاکیمیت قبول ائدیر نه ده موخالیفت. اونلارا گؤره میللی حرکاتین اصالتی یوخدور. کؤکسوز، منحریف، شیشیردیلمیش و سوسیال بازاسی اولمایان مارژینال آخیمدیر. اوستهلیک تورکییه و قوزئی آذربایجانین ماشالاری ساییلیرلار. اونلارا گؤره ایران رژیمی اؤز موخالیفتینی پارچالماق اوچون میللی حرکاتی یاراتمیش و دستکلمکدهدیر.
بیزیمله نیه دوشمنلیک ائدیرلر؟
میللی حرکاتین منفی ایماژین طبیعی و نورمال دئییل. بو ایماژین یارانماسیندا چئشیدلی فاکتؤرلرین دخالتی وار. بو منفی ایماژین یارانماسیندا میللی حرکاتیمیزین اؤزونون ده اؤنملی رولو اولدوغونو سؤیلیه بیلریک. چونکی بیزیم مرکزیتچی گوچلره باخیشیمیز هر آزامان آغ-قارا منطیقی ایله اولوبدور. “اونلارا نه ائدرسک دئییشمزلر” دئمیشیک. اؤزوموزو اونلاردان ائله آییرمیشیق کی اونلارلا دانیشماغی و موزاکره ائتمه یی میللی ایلکهلرین پوزولماسی اولاراق گؤروروک اؤزوموز و اونلارین آراسینا بؤیوک دووار هؤرموشوک. ائله کی ایندی بیزه قارشی بلوک شکیلده قارشی جبههده دوروبلار.
بو مسئله ده بیزیم خطالاریمیز اولسا دا بو ایشین تعیین ائدیجی عاملی بیزلر دئییلیک. گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین قارشیلاشدیغی بو پروبلئم، اصلینده فارس میللیتچیلیگینین تورکلوگه قارشی آچتیغی ساواشین فرقلی شکیلده تظاهرودور. ایرانداکی سیاسی جریانلارین ایدولوژیک تمایوللرینین فرقلیلیینه باخمایاراق هامیسی فارس میللیتچیلیگینین انتلکتول شرایطینده یئتیشیرلر. فارس میللیتچیلیگینین تمل وارساییملارینی بدیهیات کیمین قبول ائدیب اونلاری سورغولاماق احتیاجی حیسس ائتمهدن اؤز ایدولوژیک دوروشلارینی شکیللندیریرلر. فارس میللیتچیلیگی بوتون فرقلی ایدولوژیلرین تمل ایسکلتینی تشکیل ائدیر. ایرانین پروبلئمی آچیق شکیلده “ من میللیتچییم” دین گروپلار دئییل. چونکی فارس میللیتچیلیگی ایندی اؤرتوک/پنهانی شکیلده اؤز وارلیغیمی سوردورور.
فارس میللیتچیلرینین بوتون چالیشمالارینین آچیق ویا گیزلی هدفی، آذربایجانی تورکلوکدن آیریشدیراراق اونو آذری تئوریسی چرچوهسینده ایرانلیلیق ایچینده اریتیلهجک شکیلده دؤنوشتورمک (ایستیحاله) و اهلیلشدیرمک اولموشدور. فارس میللیتچیلیگی یوز ایله یاخیندیر دؤولتین بوتون کولتورل، سیاسی، ایقتیصادی، ایداری، حربی و دیپلوماتیک ایمکانلارینی آذربایجانی دؤنوشدورمه ایستیقامتینده سفربر ائتمیشدیر. نئجه کی ایرانین بوتون انتئلکتول ایمکانلاری بو چرچئوه شکیللنمیشدیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی ایران تاریخینده ایلک اولاراق بوتون بو چالیشمالارا قارشی چیخاراق و اونلارین بدیهیات اولاراق گؤسترمهیه چالیشدیقلاری آرگومانلاری سورقولامایا باشلامیشدیر. آذربایجانلیلارین تورک میللتینین بیر پارچاسی اولدوغونو و آذربایجانین اؤزونه مخصوص دیلی، کولتورو و عنعنهسی اولدوغونو دیله گتیرمیشدیر. بو ایدعالار ایرانین انتلئکتول فضاسیندا خیانتله اتهاملاندیریلاجاق قدر یابانجی دوشونجهلردیر. اونلار “بو فیکیرلر هاردان چیخدی؟” دئییرلر. فارس و ایران مفهوملاری اونلارین ذهنینده ائله اینیلشیب کی او داشلامیش اؤن یارغیلاری/پیش داوریلری سیندیرماق ایستهین هر ادعا تهلیکهلیدیر، خیانتدیر و بیگانهلرین کومپلوسودور/توطئهسیدیر . حالبو کی، چاغداش ایران تاریخینی اوخویانلار بیلیر کی اصلینده فارس میللیتچیلیگی یابانجیلارین پروژهسیدیر. اینگیلتره ، آمریکا، یهودی سرمایهسی و عمومیتله قربین آکادمیک و سیاسی فعالیتینین محصولودور.
مرکزیتچی گوچلر نه قدر دموکراتلار؟
بیزه قارشی سرگیلنن منفی دوروشون آلتیندا اؤرتوک/پنهانی فارس میللیتچیلیگی یاتیر. مرکزیتچی گوچلرین بو تفککوردن اوزاقلاشماسی اونلارین دوشونجهلرینین دموکراتیکلشمهسی و لیبراللشمسیله مومکون اولاجاقدیر. اونلار دموکراسینی درونیلشتیرمیی باشارارلارسا بو پروبلمدن اوزاقلاشا بیلرلر. دموکراتیک رژیملرده دینی، مذهبی، اتنیک، جینسیت، سینفی و بنزری بوتون فرقلیلیکلر قانون طرفیندن تأمینات آلتینا آلینیر. بوگون کاناداد داخیل بیر چوخ باتیلی اؤلکهلرده رژیملر اؤزلرینی ائتنیک کیملیکلردن آریندیریلار/تمیزلییر. دؤولتلر دین، مذهب و جینسیت وب. مسئله لرده طرفسیز اولدوغو کیمین ائتنیسیته و کولتورل کیملیکلر مسئلهلرینده ده طرفسیز اولمالیدیر. “ایران فقط فارسلاریندیر” سؤزونو هچ بیر تاریخی سندله ایضاح ائتمک مومکون اولمادیغی کیمین بو دوشونجه نی هئچ بیر دموکراتیک ایلکه ایله ده آچیقلاماق مومکون دئییل. “سن تورک دئییلسن آذری سن” سؤزو هچ بیر دموکراتیک پرنسیپله اویوشماز. دئموکراتیک رژیملر آسیمیلاسیونجو رژیملر دئییللر، تام ترسینه آسیمیلاسیونو انگللهین رژیملردیرلر. اگر بوگون ایراندا 35 میلیونا یاخین اینسانلار اؤزلرینی تورک اولاراق آدلاندیریرلارسا اونلار تورکدورلر. اونلارا دؤولتلر “سن تورک دئییلسن آذری سن” دییه بیلمز. بو تور ایستکلر دموکراتیک پرنسیپلره مغاییر اولدوغو کیمین اینسان حاقلارینین دا چییننمهسی دئمکدیر. آذری تئوریسی ایثاباتلانماسی زور و ایمکانسیز اولان تاریخی اویدورما اولدوغونو بیلیریک. بو تاریخی اویدورمانین دوغرو اولدوغونو دا قبول ادئرسک بیزیم طلبلریمیز و ایستکلریمیز ده هئچ بیر تأثیر قویماز. توتالیم کی، بیز کئچمیشده احمد کسرینین ادعا ائتدیگیمیز شکیلده آذری اولموشوق. بو تاریخی ادعا بوگون هچ بیر معنا/آنلام ایفاده ائتمیر. چونکی اساس و میار اولان منیم بوگونومدور. من ایندی اؤزومو تورک اولاراق بیلیرم و تورکچه دانیشیرام. ایران آدلانان جوغرافیایا هم ایسلام دینی هم شیعهلیک چوخ سونرا گلیب. اوندا هم ایسلامی هم شیعهلیگی یاساقلاماق لازیمدیر. “ایسلامی بوراخیب اسکی دینیمیزه دؤنمهمیز لازیمدیر” دئمک گرکیر. چاغداش تاریخیمیزده بونلاری دئدینیز و آنتی ایسلام سیاستینیز تئوکراتیک/توتالیتر رژیمین اورتایا چیخماسییلا نتیجهلندی. آنجاق ایندی اینسانلارین دین و مذهبلریله ایشینیز یوخ. ان آزی بو مسئله ده راسیونل(عقلانی) و دموکراتیک باخیشا یئتیشدیگینیز مثبت دورومدور. بوگونکو چاغداش دموکراسیلردن تجروبه ائتدیگیمیز کیمین تاریخی هچ بیر ایدعایلا دموکرتایک حاقلاری باستیرماق اولماز. تاریخ فاکتؤرو اینسان حاقلارینی تعطیل ائتمز. مرکزیتچیلر هم تاریخیمیزی تحریف ائدیرلر و تحریف ائتدیکلری یالان تاریخ آنلاییشینا دایاناراق طبیعی حاقلاریمیزی الیمیزدن آلیرلار.
ایراندا 35 میلیونا یاخین تورک یاشاییر. بو اینسانلار اوچون پروژه و برنامهنیز ندیر؟. اونلارین دیلینی، تاریخینی و کولتورلرینی نه زامانا قدر اینکار ائدجکسینیز؟ . 35 میلیون اینسانین نیه اؤز دیللرینده مدرهسهسی یوخدور؟ نیه قزته، تو و رادیوسو یوخدور؟. بو سواللار و طلبلر هله مینیمال ایستکلریدیر. تورکلرین مینیمال ایستکلرینی قبول ائتمهین اؤزونو نجه دموکرات حساب ائدبیلر کی؟.
مرکزیتچی گوچلرین دموکراسینی یاریمچیلیق اؤیرندیکلرینه دایر باشقا بیر اؤرنک داها وئریم. دموکراتیک اؤلکهلرده دینی، مذهبی، جینسی،صینفی وب. اولغولار اطرافیندا هم سیاسی هم مدنی پلاندا تشکیلاتلانماق سربستدیر. اینسانلار اؤز دیل، تاریخ و مدنیتلرینی قوروماق اوچون تشکیلاتلانما حاقلاری واردیر. دؤولتین ان اؤنملی گؤروی بو تشکیلاتلارین امنیتینی تامین اتمکدیر. گونئی آذربایجان میللی حرکاتی، ایران ایچیندکی یاشایان آذربایجان تورکلرینین سیاسی آخیملارینین بیریسیدیر. بو حرکت بوگون ده وار اولدوغو کیمین ایران ایسلام جومهوریتی دئوریلسه ده یئنه ده وار اولاجاقدیر. بو حرکتین ایستک و طلبلرینی قبول ائتمهیه بیلرسینیز، آنجاق اونو یاساقلاماق، یوخ ائتمک و سیاسی خریطهدن سیلیب آتمایا حاقینیز یوخدور. اونو یوخ ائتمک اوچون بو قدر اخلاق دیشی یالان، ایفتیرا، شانتاژ و پسیخولوژی اوپراسیونلارا تشببوس ائتمک فاشیزان داوارنیشدان باشقا بیر شئی دئییل. بو تور گیریشیملرین دموکراسی و اینسان حاقلارییلا اویوشمایاجاغی آشیکاردیر. گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین سیاسی قدرینی فقط آذربایجانلیلار تعیین ائدبیلر. مرکزیتچیلر دموکراسینین فقط شیرین طرفی اولدوغونو دوشونورلر. آنجاق دموکراسینین چوخ آجی طرفلری ده وار. ایسته مه دیگینیز و به ین مه دیگینیز تشکیلاتلار حاکیمیته گلر و ایللرجه گئتمهیه ده بیلرلر. دموکراسی نتیجهسی بللی اولمایان آنجاق قورالی بللی اولان بیر اویوندور. اؤلچو و اساس میللتین ایرادهسی ایسه و او دا دموکراتیک سئچیملرله تظاهر ائدیرسه و بو قورالی هامیمیز قبول ائدیریک سه، اوندا دموکراتیک اولقونلوغا/بولوغا چاتمیشیق دئمکدیر. قرب دموکراسیسینین اساس چیخیش تلوراسن اولدوغو بیلینیر. باتیلیلار دین ساواشلارینی انگللمک یوللارینی آختاریرکن تلورانس، لیبرالیزیم، دموکراسی و اینسان حاقلاری مفهوملارینا گلیب چاتیبلار. باتی دموکراسینی دینی، کولتورل، ائتنیک و مذهبی فرقلیلیکلری تأمینات آلتینا آلماق اوچون کشف ائدیبدیر. بیز ده باتیدان اؤیرنملیگیک.
مرکزیتچی گوچلر اؤزلرینی دموکراسی حواریسی و بیزی ده انگل اولاراق گؤستریرلر. آنجاق بیلمهلیدیرلر کی اونلارا دموکراسینی بیز اؤیرتتیگیمیز اوچون دموکراسینین نه اولدوغونو اونلاردان دا یاخشی بیلیریک. بیز اونلارا “فارس میللیتچی سؤیلمی ایله دموکراسی اولماز” دئییریک. ایراندا ایستیبدادی یوخ ائتمک ایسته ییرکسه گلین اونو اورتایا چیخاران بوتون دوشونجه، ایدولوژی و قوروم/قورولوشلاری ییخاق. ایستیبدادی اورتن/تولید ائدن و اونو بسلهین عامللر اولدوغو سورهجه ایستیبداد یئنه گلهجک. فرقلی گئییم، رنگ، دیل و گفتمانلا/سؤیلمله گلهجک. مرکزیتچیلر یاپیسال/ساختاری دئییشیم ایستمیرلر. اونلار ایستیبدادی/دیکتاتورلوغو اورتایا چیخاران سوسیال، کولتورل، ایقتیصادی و سیاسی یاپیلارین/ساختارلارین دئییشمهسینی ایستمیرلر. بیزیم اساس دردیمیز و مسئلهمیز بودور.
“هر بیر میللی فعال بیر میسیونر” ایستراتژیسی
مرکزیتچیلر حاقسیز اولدوقلاری حالدا حاقلی گؤرسنیرلر. چونکی هر زامان اولدوغو کیمین بوگون ده دونیانین بؤیوک گوچلر اونلارین آرخاسیندادیر. اونلارین الینده چوخ چشیدلی تبلیغات و تأثیر قویما ایمکانلاری وار. اونلارین بیزیم علیه یمیزده یایدیقلاری ایفتیرالار زامان ایچینده بیزه ضرر وئرمهیه باشلایاجاق. بو ایفتیرالارین بیزه ضرری چوخ بؤیوک اولابیلر. دونیا ایچتیمایتی ایله علاقهلریمیزی زدلیبیلر. بین الخالق تشکیلاتلارلا موناسبتیمیزی منفی لشدیربیلر. دونیانین بؤیوک گوچلرینی بیزیم دوشمنیمیزه چئویربیلر. آذربایجان-تورک میللتیله اولان موناسبتیمیزه زیان وئره بیلر.
بیز ایفتیرالارینین قاباغینی ایندیدن آلابیلمزسک چوخ چتینلیکلرله اوزلشجه ییک. بو ایفتیرالارلا بیرلیکده ساواشمالیییق. هر کس اؤز ایمکان دایرهسینده معاریفلندیرمه ایشی ایله مشقول اولمالیدیر. حقیقتلری هم میللتیمیزه هم دونیایا آنلاتمالیییق. دونیایا حقیقتی آنلاتماق اوچون تلویزیونا چیخماق لازیم دئییل. ایش یئریندکی اینسانلارا، دوستلارمیزا، قوهوم–قرابالاریمیزا و کیمینله دانیشابیلیرکسه دانیشمالیییق. ایندی “میسیونر” اولما زاماندیر. آذربایجان-تورک میللتینین “میسیونرلری” اولاراق اؤز فیکیر و ایستکلریمیزی دونیایا چاتدیرمالیییق.
———————————————————————————————–
هر میللی فعالین بیرینجی وظیفهسی ندیر؟
گونئی آذربایجاندا گرچک سیاسی گوچ کیمدیر؟ گونئی آذربایجان میللی حرکاتی گونئی آذربایجان سیاسی حیاتینا حاکم سیاسی حرکت اولاراق ادعا ائدبیلریکمی؟. ایران ایچیندکی آذربایجان تورکلرینین سیاسی داورانیش/رفتارلاریندا اؤز میللی کیملیک و هوویتلری نه قدر تأثیر قویور؟. یاشیل حرکاتی و ایران رژیمی چاتیشماسی/توققوشماسیندا سسسیز قالان آذربایجانین بو سیاسی رفتارینی اونون میللی بیلینچ/شعورو اساسیندا آنالیز ائتمهیه نه قدر حاقیمیز واردیر؟ بو آنالیزلری هانسی اجتیماعی، سیاسی و ایقتیصادی فاکتلارا دایاندیریریق؟ ایران ایچیندکی آذربایجان تورکلری ایران سیاسی حیاتینداکی اصلی و اساسی تضادی/چلیشکینی نه اولاراق گؤرورلر؟ اونلارین گؤزونده میللی مسئله اساسی مسئله دیرمی؟ میللی مسئله اونلارین اساسی مسئلهسی اولدوغونو هاردان بیلیریک؟ آذربایجان تورکلرینین میللی شعورو “فارس میللیتچیلیگی اولمادان ایراندا دموکراسی اولماز” دیهجک قدر یوکسلیب می؟ نیه دایاناراق ادعا ائدیریک کی آذربایجانین بیرینجی مسئلهسی اونون میللی مسئلهسیدیر و ایقتیصادی، سوسیال و سیاسی مسئلهلری ایکینجی درجهلی اولاراق گؤرور؟ باشقا بیر سؤزله، گونئی آذربایجاندا یاشایان تورکلری نه قدر تانییریق؟ اوغروندا موباریزه ائله دیگیمیز آذربایجان تورکلری حاقیندا قاپساییجی تحلیل/آنالیزمیز وارمی؟.
یوخاریداکی سواللار سیزه شاشیردیجی گلبیلر. آنجاق او سواللارا جواب وئرمهین سیاسی حرکتین نتیجه آلماسی او قدر ده آسان دئییل. بیز نتیجه آلماق ایستییریکسه اؤز میللیتهمیزی یاخشی تانیمالیییق. میللی حرکاتیمیزین گوجونو، ایمکانلارینی و سینیرلیقلیلارینی (محدودیت) یاخشی بیلمه لیگیک. آذربایجانین شهر و کندلرینده نه قدر نفوذوموز اولدوغونو دوغرو اؤلچمه لیگیک. هانسی اجتیماعی/سوسیال صینیفلارین بیزیمله اولدوغونو دوغرو تشخیص ائتمه لیگیک. آذربایجانین اؤز میللی کیملیک و هوویتی یولوندا نه قدر فداکارلیک ائلمه قاپاسیته/ظرفیتی اولدوغونو اوبجکتیف اولاراق دیرلندیرمه لیگیک. آذربایجان-تورک میللتینین بیزدن نه گؤزلدیگینی و اونلارا نه وئرمهمیز گرکدیگینی دقتله آراشدیرمالیییق.
یوخاریدا بلیرتدیگیم مسئلهلری نه قدر دقته آلیریق؟. دوغروسونو سؤیلمک گرکیرسه دقته آلمیریق. “ بابام دئدی کؤر دئدی هر گلنه وور دئدی” منطیقیله موباریزه اولماز. میللتینی تانیمایان سیاسی حرکت- نه قدر نیتی یاخشی اولارسا دا اولسون- اؤز میللتینی فلاکته آپاریب چیخاردار. گلینن نوقطهده اؤز میللتیمیزی هر طرفلی تانیمایا احتیاجیمیز وار. بعضیلرمیز “ بیز تانییریق” دئیه بیلرلر، آنجاق، اونلارا دا دئمهلییم کی تاسوفله تانیمیریق. بیزیم هله ده گونئی آذربایجانین ایقتیصادی ایمکان و محدودیتلری حاقیندا سامباللی و ال ایله توتولور تحلیلیمیز یوخدور. بیزیم هله ده اؤز ایچیمیزدکی مذهبی آزلیقلاریمیز(اهل-ی حق و سنیلر) حاقیندا نه ایستاتیستیک(آماری)فعالیتیمیز وار نه ده اونلارلا نئجه رفتار ادجییمیز حاقیندا دموکراتیک برنامهمیز وار. تاسوفله بو لیستنی سونسوزا قدر اوزاتماق مومکوندور .
دئیه بیلرسینیز کی بو ایشلر متخصصلرین ساحهسی اولدوغو اوچون بونلار آراشدیرماجیلارین گؤرویدیر. اون دا من ده سوروشارام کی بس سیاستچیلر نه ایشه یارارلار؟ بیزیم سیاسی تشکیلاتلاریمیزین ایشی ندیر؟. منه گؤره گونئی آذربایجان میللی حرکاتینداکی تشکیلاتلار اؤز گؤرولرینی یئرینه گتیرمیرلر. بوتون بو مسئلهلری ایشیقلاندیرماق اوچون کولئکتیف(جمعی) چالیشمایا احتیاج واردیر. کولئکتیف فعالیتلر ده تشکیلاتلارین گؤرویدیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی نتیجه آلماق ایستییرسه اؤز میللتینی و او میللتین ایچیندکی نفوذ و محدودیتلرینی تانیمالیدیر. اوستهلیک هر زاماندا گؤزلری ده او اینسانلارین اوستونده اولمالیدیر. اونلارین درد، سئوینچ، اومود، آرزو و قورخولارینی یاخشی بیلمهلیدیر . بیز اؤز میللتیمیزی گؤزلمله ملیگیک، موشاهیده آلتیندا توتمالیییق. بیزیم گؤزلمیمیز پولیس و گوونلیکچی گؤزلمیندن فرقلی اولمالی و آنالیزجی گؤزویله باخمالیییق. بیزیم گؤزلمیمیزین نسنهسی (مفعول-ی شناساییسی) میللتیمیزین کولئکتیف تمایوللری، آرزولاری، قورخولاری و گلهجک اوچون دوشونجهلری اولمالیدیر. بیز اؤز میللتیمیزین فارس میللیتچیلیگیندن، ایرانچیلیقدان، مرکزیتچی گوچلردن و مرکزیتچی سیاسی آخیملاردان نه اندازه ده قوپوب-قوپمادیغینی بیلمه لیگیک و بو مسئله نی ده هر زامان گؤزلم آلتینا آلمالیییق.
بو ایشلر تشکیلاتلارین وظیفهسی اولدوغو حالدا اونلارین بو ایستیقامتده فعالیت ائتمه نیتلری یوخدور. گؤرولدوگو کیمین مسولیت فردلرین اوستونه دوشور. بو ایش اوچون میللی فعاللار اؤزلرینی یئتیشدیرمهلیدیرلر. سیاست، سوسیولوژی، ایقتیصاد، پسیخولوژی (روانشناسی) و بین الخالق علاقهلر حاقیندا چیخان کیتاب و مقالهلری اوخوماق گرکیر. زاماینیمیز آزدیر. “هر کس اؤزونون مسئولودور” ایلک/پرنسیپیله عمل ائدهرک آراشدیرما و اوخوما فعالیتیمیزی باشلامالیییق. کیتاب، مقاله و کیچیک یازی اولاسا ده بله اوخوماغین اؤزو ده بیر موباریزه اولدوغونا اینانمالیییق. آراشدیرماق اؤزو ده موبریزهنین اؤنملی پارچاسیدیر. بو ایستیقامتده هر کس اؤزونو یئتیشدیرمکله مسئول اولدوغونون بیلینجینده اولمالیدیر. بیز اؤز تئوریک بیلگیمیزی ایلرلتمه لیگیک و بونونلا برابر اؤز میللی ساحهمیز (گونئی آذربایجان) حاقیندا دا چوخ یؤنلو و اوبجئکتیف بیلگی و معلوماتلارا صاحب اولمالیییق. بیزیم میللی حرکاتیمیزدا ضیالی یوخدور دئییلر. ضیالی گؤیدن زنبیلله دوشومور کی. ضیالیلار گئجه-گوندوز اوخویاراق یئتیشیرلر. اینسانلارین چوخو اؤز حیاتلارییلا مشغول اولارکن اونلار اوخویورلار. او قدر اوخویور و دوشونورلر کی اونلارین دا “روحلاری ترله ییر”.
ایران رژیمی اوچوروما دوغرو گئدرکن گونئی آذربایجان دا یاواش یاواش عصیانا حاضیرلاشیر. بیز اؤزموزو حاضیرلاساق دا حاضیرلاماساق دا آذربایجان عصیان ائدهجک. آذربایجانین عصیانی بیزیم ایستک و ایرادهمیزدن موستقیل اولاراق گرچکلشهجک. آذربایجان بیزی گؤزلمهیهجک. گونئی آذربایجان عصیان ائتدیگی زامان اونو میللی حرکاتیمیز رهبرلیک ائتمهلی و ائدبیلمهلیدیر.
اونا گؤره گونئی آذربایجانی تانیمالیییق. اونو درینلمهسینه اؤیرنمه لیگیک. تمایوللرینی بیلمه لیگیک. اونا گؤره سؤزومو ینه ده تکرارلاییرام: هر بیر گونئی آذربایجان میللی فعالی اؤزونو سیاسی متخصص کیمین یئتیشدیرمهلی. بو “مومکون دئییل” دئمه یین. مومکوندور. ائتدیگیمیز هر تور تنبللیک و ضعییفلیک میللتیمیزین ضررینه اولدوغونون بیلینجینده اولمالیییق. تنبللیگی بوراخمالی و یولا قویولمالیییق. آتالاریمیز “گؤز قورخاقدیر آیاق ایسه ایگید ” دئییبلر.
یازیلار عاریف کسکین-ین فیس بوک صحیفه سیندن آلینمیش و اؤیرنجی سیته سی امکداشلاری طرفیندن کؤچورولموشدور.
Ne zamana qeder sukut edeceyik? / Arif Keskin
Güney Azrbaycan Milli herekatının Yaşıl Herekatı ve İran ejimi arasındaki çatışmaya/toqquşmaya yönelik mövgeyi hem sevindirici hem de nigaran-edicidir. Sevindirici yanı budur ki, milli herekatımız öz ilke/usul ve doğru duruşunda israr edir. Bütün yaltaqlıq ve hede-qorxulara boyun eymir. Öz bildiyi ve inandığı doğru yolda gedir. Nigaran-edici teref budur ki milli herekatımız bu mseleye tek alternatifli/seçenekli yanaşır. Milli herekatımız bu meseleye “Yaşıl Herekatına qatılıb-qatılmama” ikilemi ile baxır. Bu ikilemi aşacaq ve öz herekat ve manevra qabileytini artırarcaq alternatiflerin axtarışında deyil. Bu çerçevede Nigaran-edici ikinci mesele de odur ki, milli herkatımız Yaşıl Herekatını ciddiye almır. 2009-daki halet-e ruhiye ile mseleye baxır. “2009-da netice alabilmediyi üçün bugünde alabilmez” fikirler seslendirilir.
Bu baxış açısı indi xetalıdır. Çünki indiki merhelede hem İran içindeki şertler deyişmiş hem regiyonda/menteqede ve hem de dünyada şertler ferql olmuşdur. Yaşıl Herekatı ve iran rejimi arasındaki çekişme qısa süreli ve asanlıqla hell oluncaq mesele olmaqdan çıxmış ve rejimin iç terazlığını pozmuşdur. Mesele ele ciddidir ki indi hem İranın öz içinde hem de dünayda İslam cumhuriyetinin devrilmesi/sernigunisi mubahise edilir. Hal-hazırdaki şeraitde Güney Azerbaycan milli herekatı “yaşıl herekatına qatılıb-qatılmama” ikilenmini bir terefe atmalıdır. Bu mubahiseler bizi içinden çıxılması çetin olan biri medar-e beste(qısı döngü) içine soxur. Bu mubahiseler bizim öz milli stratejimizi gelişdirmeye mani olar. Mene göre bu mubahiselerin dövrü bitib artq. Çünki artıq bizim Yaşıl Herekatıyla eyni sefde olmağımız imkansızlaşıb.
Yaşıl Herekatıyla eyni sefde olmağımız imkansızlaşdığı üçün yeni sehifeye geçmeliyik. Duruduğumuz yerde addımlarımızı saymaqdan vazgçmeliyik indi. Bizim üçün İrandaki meseleler Yaşıl Herekatını aşıb. Yeni sehife açılmaq üzere. İran rejiminin ömrünün uzunluğu ve qısalığı gündemde. Bizim esasi mesele ve sualımız “ iran rejimi ne zaman qeder devam edebiler” sorunsalı/problematiyi ve bu istiqametde” biz neylemeliyik” mselesi olmalıdır.
İndiki şeraitde bir-neçe addım ilerlemeliyik. Esası stratejilerimizi gelişdirmeye başalamyalıyıq. Hazırlıqsız yaxalanmaq istemirikse ve Azerbaycandaki hadiseler bizim elimizden ve kontrolumuzden çıxmasını istemirikse yeni dönem üçün stratejilerimi gelişdirmeliyik.
Biz, 2009-dan beri öne sürdüyümüz “Üçüncü Cebhe” modelimini mubahiseye açmalıyıq. Üçüncü Cebhenin açılmasına fikri ve atifi/duyqusal olaraq özümüzü hazırlamalıyıq. Üçünci Cebhe modelinin dartışılma zamanı gelib. “Ne zamana qeder sukut eleyeceyik”, “Üçünci Cebhenin açılma zamanı gelib-çatıb ya yox” ve “ Üçüncü Cebhe açılırsa neler olabiler” ve benzeri sulların cevablanması zamanı gelib çatıbdır.
Arif Keskin
فارس حاکیمیتی اوغروندا قارشی دورما و ایران ممالیکی محروسه سینده کی میللیتلرین اؤز میللی کیملیک و منلیکلرینی یاشادا بیلمک مسئله سی
بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان دیل و مدنیت صاحابلاری اؤزلری ایستمدن فارس ایستعمارچیلیغینا تابع توتولدوقلاری اوچون اونلارین ایستعمارچیلیق مقوله دن آزاد اولمالاری دا فارس حاکیمیت و مخالیفتینی دولاییلی یوللار ایله بیر یانا بوراخاراق ایران ممالیکی محروسه سینده کی میللیتلر مسئله سینی اورتایا قویاراراق آشامالی (مرحله لی) بیچیمده فارس ایستعمارچیلیغینا سون قویماق اولار دئیه دوشونمه لی ییک. بو گؤروشو آنلاشیلار بیچیمده قاوراماق اوچون اوزرینده دوراقلاماق داها دا مقصده اویقون گؤرونور دئیه دوشونوروم. فارس ایستعمارچیلیق حاکیمیتی فارس اولمایان ائتنوسلارین شهر، کند و ولایتلرینده فارس دیل و مدنیتی اساسیندا ایداره چیلیک سیستیمینی دیکلده رک بو خالقلارین ایستر مادی یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلارینا و ایسترسه ده معنوی و ذهینلرینه حوکوم سورمه نی و بوتوپلوملاری تاریخ سورجینده فارسلیق باتلاغیندا فارس ائدره رک بیر میللی وارلیق اولاراق یوخ ائتمه نی اؤزو اوچون قاچینماز بیر هدف دئیه نظره آلمیشدیر. قاچینماز دئدیکده فارس دیل و مدنیتی نین قیسیرلیغی و صنعت باجاریغی باخیمیندان فارس توپلومونون یوخسول اولماسی نظرده توتولار. فارس ایستعمارچیلیغی اینگلیس ایستعمارچیلیغی کیمی زنگین دیل، مدنیت و آنا صنعته صاحاب اولموشسایدی، اینگیلیستان کیمی ایشغال آلتیندا توتدوغو تورپاقلاردان آشامالی (مرحله لی) گئری اوتورمانی نظره آلاردی. فارس ایستعمارچیلیق حاکیمیتی و اونا پوزیسیون آدلانان فارس تشکیلاتلاری و فارس مدنیت راسیستلری فارس ایستعمارچیلیق نیتلرینی فارس دیل و مدنیتی و صنتعچیلیگی اوزریندن دولاییلی بیچیمده بو ممالیکی محروسه ده کی فارس اولمایان توپلوملار علیهینه یئریده بیلمه دیکلری اوچون فارسلار دا میللی و دئموکراتیک توپلوما یییه اولسونلار دوشونجه سینی قاورایابیلمه یه رک فارس ایستعمارچیلیغینا توتولموش ممالیکی محروسه نی فارسلیق اساسیندا انسانلیق مقوله سی حؤکوم سوره بیله جک بیر مملکت بیله ائده بیلمه یه جک گؤرونرلر. ائله اوندان یانا دا دوننکی اعدام ائدیجی حاکیمیت باشچیلاری (میرحسین) و اونون جمهور باشقانلاری (هاشمی رفسنجانی بهرمانی و سید محمد خاتمی یزدی) و مجلیس باشقانی (مهدی کروبی) نی اوزلرینه بیر الک کیمی توتاراق دئموکراتیک ایران خیالی ایله اؤزلرینی آلداتماغا چالیشارلار. دئمک، فارس ایستعمارچیلیق سیاستی آذربایجان مشروطه حرکاتی یئنیلگه یه اوغرادیقدان سونرا ائتنیک آذربایجان باشدا اولماقلا باشقا ائتنوسلارا حاکیم کسیلمکله بو ممالیکی محروسه ده کی فارس اولمایان دیل و مدنیت صاحابلارینی یوخلوغا اوغراتمانی فارسچی آخینلار و فارس مدنیت راسیستلری اؤزلری اوچون یاشاما شانسی دئیه نظره آلمیش گؤرونرلر. ائله اوندان یانا دا بو ذاتلار ایچ مسئله لری حل ائتمک یئرینه فرضی و خاریجی دوشمنلر اورتایا آتماغا چالیشارلار. بو فرضی دوشمنلر بیر چوخ زامان «تورک و عرب» دئیه قلمه آلینار. بئله لیکله ده دورمادان «پان عربیسم و پان تورکیسم!!» بیر قورخو وسیله سی دئیه، خوخو کیمی فارس مدنیت راسیستلگینده اریمیش و فارس حئیرانلیغینا وورولموشلار واسیطه سی فارس اولمایان توپلوملارا یئریلدیلمیش اولار. فارس مدنیت راسیستلیگی و ایستعمارچیلیغینی آذربایجان آدینا نماینده لیک ائدن محفللردن بیری ده «جنبش آذربایجان برای تمامیت ارضی ایران» آدلی محفل ساییلار. بو محفل کئچمیشده کی فارس سلطنت حاکیمیتی نین قالیقلاری و بیر سیرا آشیرای (اولترا) فارس مدنیت راسیستلیگینه اساسلانمیش زرتشت ستوده، لهراسب زینالی، سیروس آموزگار…. و باشقالارینی ایچرمکده دیر. بو محفل ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورکلرین میللی وارلیقلارینی داناراق اونلاری تورک دئییل، فارسلیق اساسیندا «آذری» قلمه آلاراق ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورکلرین میللی دیللرینی پارسی دئیه آلار. بو محفلین اینتئرنئت سیته سی نی لهراسب زینالی ایداره ائدر، اورادا اوخویوروق :
«ما براین باوریم که ایران ، خانه مشترک ملت ایران است. این ملت واحد علاوه بر داشتن زبان مشترک و ملی «پارسی » به زبان ها ولهجه های گوناگون سخن می گوید»[1].
بو ذاتلار بو شیادلیغا ال آتارکن افسانه کیمی آنیلان «پرس، پئرس، پرت» ایمپراتورلوق آدینی هندوستان و سونرا افغانستاندان تورک شاهلاری واسیطه سی ایله ایران ممالیکی محروسه سینه گتیریلمیش «دری فارسی» دیلی نین آدینا دویونلمکله فارسلاری بو ممالیکی محروسه نین اصل صاحیبلری باشقا دیل و مدنیت صاحابلارینی ایسه خاریجی عنصر دئیه قلمه آلار و اوسته لیک جمهوری ایسلامی فارس سیستیمی نین سازمان امنیت ایداره چیلیگینه آذربایجان میللی حرکتینی باسقی آلتینا آلماسی اوچون خط وئرمگه چالیشارلار، اوخویوروق:
» پیش از این نیز طی یک پیش بینی عنوان کرده بودم، پانترکان در تمامی سطوح، در حال جسارت هایی بی پروا هستند که هر روز شاهد صحنه هایی از آن هستیم. …. مسئولین امر به ویژه در حوزه های فرهنگ، مانند وزارت ارشاد و آموزش عالی در سال های گذشته با بی تفاوتی وسهل انگاری به هشدار دلسوزانی مانند پرفسور عنایت اله رضا، دکتر داریوش همایون و دکتر پرویز ورجاوند … عنایت نکرده و اجازه دادند ماشین رسانه ای پانترکیسم در قالب چاپ نشریه، کتاب، جزوه، CD، و برگزاری همایش، نشست و کنسرت های متعدد موسیقی، ساختمان باوری را پی ریزی نمایند که بر مبنای آن برخی جوانان ساده و خام ِفرودست روستایی و شهری و همچنین برخی دانشجویان آذربایجانی کم سواد و زودباور، برای خود هویتی تورک گرا متصور شوند و در بیان بهتر، خود را ترکانی بدانند که در سرزمین ایران ماوا دارند، و در بیانی دیگر، ضمن جدا پنداشتن هویت خود از هویت ایرانیان و جدایی از آن، خویشتن را با ترکان عالم هم هویت و حتی هم نژاد بدانند. متاسفانه علیرغم هشدار بی شمار دلسوزان ایران دوست، پانترکیستها در حاشیه امنیتی مشکوک و شگفت انگیز! سرگرم ِ فعالیت های بسیار مخرب خود و مغزشویی برخی جوانان ِ آذربایجانی شده و می شوند. نشریات رنگانگی مانند نوید آذربایجان، امید زنجان، وارلیق، توپراق، گونش،… و کتاب های انبوه … کنسرت های موسیقی فراوان تجزیه طلبان، رسانه اینترنتی و وبلاگ ها و سایت های شرم آور پانترکیستها در سالهای اخیر چنان هجمه ای به تاریخ ایران، تمدن درخشانش، مفاخر تاریخی و ادبی ِ بی مانندش مانند کورش، داریوش، فردوسی، … و حتی مفاخر معاصر ایران مانند افشار و غیره و همچنین پرچم ایران و هویت ایرانی روا داشته اند که در تاریخ هیچ سرزمینی سابقه ندارد. در نهایت افسوس حتی آذربایجانی های حاضر در بدنه ی نظام جمهوری اسلامی، علیه این وطن فروشان سخنی ولو به انتقاد نگشاییده اند«[2].
اوسته کی مقاملاری نظره آلدیقدا اؤزونو آذربایجانلی قلمه آلان بئلنچی ذاتلار آغاج قوردونا بنزرلر. هر آغاجی اؤز ایچیندن ییمگه چالیشان قورد کیمی بو فارس مدنیت راسیستلیک محفلی ده آذربایجان دوشسمنلری ایله ال بیر اولاراق بیر یاندان آذربایجان میللتینی و میللی حرکتینی تحقیثر ائتمگه و باسقی آلتیندا توتدورماغا چالیشار، باشقا یاندان آذربایجانین میللی وارلیغینی یوخ ائتمگه چالیشان فارس ایستعمارچی شخص و محفل باشچیلارینی اؤمک (مدح ائتمک) ایله اؤز یالتاقلیغینی اورتایا قویموش اولار. اوسته کی تحقیر ائدیجی و دوشمن بالتاسینا ساپ اولما ماهیتلی گؤروش یالنیز کئچمیش نئچه ایلده آذربایجان میللی کیملیگی و منلیگی علیهینه بو فارس مدنیت راسیستلیگی محفلی نین طرفیندن یئریدیلمیش بیر اؤرنک ساییلار. بیلیندیگی کیمی بو ذاتلار بوگون فارسلیق حرکتی دئیه قلمه آلینمیش محمد خاتمی و علی اکبرب هاشمی رفسنجانی نین عباسی آلتینا سیغیناراق «یاشیل حرکت» دئیه حاکیمیتی فارسلیق عباسی نین آلتیندان فارس کیراواتلیلارا تحویل آلماق اوچون دری قابیقدان چیخار، اوسته لیک آذربایجان آدینا خالق اجتماعیتینی آلداتماغا چالیشارلار. بونلارا باخمایاراق آذربایجان میللتی اؤز تورک میللی منلیگی و کیملیگینی درک ائتدیگی و میللی مسئله نی یالنیز فارس حاکیمیتلری و فارس مدنیت راسیستلری قیسیتلاماغا چالیشدیقلاری بؤلگه لره (شرق و غرب آذربایجانا) دئیلل، بوتون ائتنیک گونئی آذربایجان تورپاقلاریندا میللی مسئله نی اورتایا قویدوغو اوچون بو ذاتلار آرتیق گلنلیک ائده رک آذربایجان میللی مسئله سینی، آذربایجانین میللی مسئله سی دئییل، بیر قوم و عشیرت مسئله سی کیمی ایران ممالیکی محروسه سی نین بوتون بؤلگه لرینه نیسبت وئرمگه چالیشارلار. گئنه همانکی سیته دن پ شهباز ایمضاسی ایله اوخویوروق:
» آیا شما می دانید بزرگترین شهر آذری نشین دنیا کجاست ؟؟ پس گوش هایتان را باز کنید تا این حقایق را بشنوید. بزرگترین شهر آذری نشین نه تبریز است و نه باکو بلکه تهران است . قوم آذری در تمامی نقاط دیگر ایران از قدیم وندیم بدلایل گوناگون سیاسی و اجتماعی واقتصادی حضور تاریخی تعیین کننده پیدا نموده اند. تنها تهران نیست که آذری ها حضور دارند بلکه در اصفهان و شیراز و خوزستان و مخصوصا در آبادان و مشهد و گیلان و مازندران و…..استقرار دارند . می دانید معنی و مفهوم این حضور قدرتمندانه چیست؟؟ آقای جواد هیات نمی شود شما را آدم بی اطلاعی فرض کرد پس این حالت می ماند که از دایره انصاف و عقل خارج شده اید. این توضیح را برای شما نمی دهم بلکه برای کسانی میدهم که شما فریبشان می دهید»[3].
اوسته گؤروندوگو کیمی بو قوم آدلاندیردیقلاری آذربایجانین تورک میللتی یالنیز ائتنیک آذربایجان تورپاقلاری (ری- تهران، همدان و قارا کیلیسا) ایچریسینده کی بؤلگه لرده دئییل، بوتون ایران ممالیکی محروسه سینی سارمیش بیر میللت ساییلار. بونلارا باخمایاراق آذربایجانلیلار خوراسان ولایتینده کی (خوراسان تورکلری) و فارس ولایتلرینده کی (قاشقای تورکلری) نین ده میللی حاقلارا صاحیب اولماسیندان یانا اولدوقلارینا و تاریخ بویو ایران ممالیکی محروسه سینه حاکیم کسیلمه لرینه باخمایاراق بوگون هئچ بیر فارس و عرب بؤلگه لریدن اؤزلرینه پای اووماق ایسته مز. دئمک ایمپراتورلوقلار دؤنمی چوخدان کئچمیش.
اوسته گؤروندوگو کیمی فارس ایستعمارچیلیغی و فارس مدنیت راسیستلیگی مفکوره سی دموکلاس قیلینجی کیمی ایران ممالیکی محروسه سینده فارس اولمایان اتنوسلارین باشلاری نین اوزرینده اسه رک اونلارا خوش گون گؤرمک اولاناق و ایمکانی وئره جک دئییل. بئله بیر دورومدا آتالار یاخشی دئمیشلر: ایلانین آغینا دا لعنت، قاراسینا دا! دئمک، ایصلاحاتچی موسوی، کروبی سینه ده لعنت، فارس مدنیت راسیستی ساییلان لهراسب زینالی، سیروس آموزگار، زرتشت ستوده، اؤزونو کمونیست کلمه آلان فرخ نگهدار و شرکاء، اؤزونو حزب دمکراتیک مردم ایران مسئولو آدلاندیران بابک امیر خسروی و شرکاء هامیسینا لعنت. اونلار منسوب اولدوقلاری خالقالارینا کؤرک چئویردیکلری و دوز چؤرک یئییب قاب قاجاق سیندیردیقلاری هامیسینا لعنت!!
قایناقلار:
[1] لهراسب زینالی: منشورواهداف جنبش آذربایجان برای دموکراسی و یکپارچگی ایران: http://www.iranazar.net
[2] لهراسب زینالی، چالش میان دو هویت ایرانی و ترکی در عصر کنونی: http://www.iranazar.net/index.php?option=com_content&view=article&id=5364:2010-09-18-09-22-15&catid=36:2009-05-18-13-58-43&Itemid=61
[3] پ. شهباز، مرزهای آذربایجان کجاست: http://www.iranazar.net/index.php?option=com_content&view=article&id=8405:2011-02-19-09-18-33&catid=51:2009-06-26-21-44-12&Itemid=83
ایشیق سؤنمز 20.02.2011
21 Fevral, Dünya Anadili Günü Haqqında Ortaq Bildiri / 21 فورال، دونیا آنادیلی گونو حاقّیندا اورتاق بیلدیری
21 Fevral, Dünya Anadili Günü Haqqında Ortaq Bildiri
Güney Azərbaycan və İranda Azərbaycan türkcəsi rəsmi dil olsun!
İyirmi birinci əsərin əvvəlindən etibarən birləşəmiş milltlər təşkilatının aldığı qərar üzərə 21 fevəral dünya anadili günü adlanmış və bütün ölkələrdə bayram kimi qeyd olunur.
Rasist rejimin üzümüzə çəkib, bağladığı kor pəncərəsinə rağmən anadilinin bu bayram havası, nəhayət Təbriz fəallarının qeyərti ilə 2004-cü ildə keçirilən samballı bir qurultayda ölkəmizə daşındı, həmin qurultayın çox imzalı qətnaməsi milli hərkatın qızıl səhifələrindən biri kimi Yunesko və BMT-yə sunuldu və o gündən etibarən hər il 21 fevəral (yaxud isfəndin ikısındə) həm Azərbaycan, həm də diyazporamız tərəfindən xarıcı ölkələrdə sürəkli qeydə alınmağa başladı, anadili gününə aid çeşitli mərasimlərimiz bir daha hərəkatımızın nəqədər demokrat və mədəni olmasını dünyaya sübut etməkdədir.
Bununla belə anadil bayramına can və dildən qatılan millətimiz, hələ də dil haqlarına yiyələnəməmiş, hələ də tapdaqlar altında əzilməkədədir. İran islam cümhüriyyəti ana yasasının 15-ci maddəsində Fars olmayan millətlərin anadilləri və ədəbiyyatlarının məktəblərdə rəsmi dillə yanaşı, oxunulması maniəsiz sayılsa da, nə tək dövlət orqanları bunun doğrültüsünda heç bir atdım atmır, hətta milli dərnəklər və şəxslərin könüllü çabalarına belə əngəl olurlar. Beləlikə, dövlət orqanları bilrəkdən, Azərbaycan Türklərini səssizcə əridib, itirməyə çalışır.
Biz İran islam cümhüryyəti rəjiminin ölkədə Fars olmayan millətlərin dillərinə qoyduğu qanunsuz qadağanı məhküm edib, bu siyasəti qeyri insani və qeyri mədəni olduğundan qınayıb, İranda Türk nüfusunun sayısına əsaslanaraq, Azərbaycan türkcəsinin rəsmi dövlət dili olmasını istəyirik!
Dünya anadili günü ərəfəsində bu bayramı, dil haqlarından yoxəsün qalan bütün insanlara, xəsüsilə də Azərbaycan qəhrəman milltinə təbrik edir, hamını (ələlxüsus insan haqları örgütləri və demokrat şəxsiyyətləri) ölkədə dil qadağası əleyhinə etiraz səslərini ucaltmağa və bu yasaqların aradan qaldırılmasında başlanan hərəkətə yardımcı olmağa çağırırıq.
20 Fevral 2011 – 1 İsfənd 1389
Azərbaycan Demokrasi Ocağı
Dünya Azərbaycanlılar Konqresi / DAK
Güney Azerbaycan İnsan Haqları Təşkilatı – Danimarka
Güney Azərbaycan Demokrat partiyası / GADP
Güney Azərbaycan Milli Oyanış Hərəkatı / GAMOH
———————————————————————–
21 فورال، دونیا آنادیلی گونو حاقّیندا اورتاق بیلدیری
گونئی آزربایجان و ایراندا آزربایجان تورکجه سی رسمی دیل اولسون!
اییرمیبیرینجی عصرین اوّلیندن اعتیبارا بيرلشميش میلّتلر تشكيلاتینین آلدیغی قرار اوزره 21 فئورال دونیا آنادیلی گونو آدلانمیش و بوتون اؤلکهلرده بایرام کیمی قئید اولونور.
راسیست رژیمین اوزوموزه چکیب، باغلادیغی کور پنجرهسینه راغما آنادیلینین بو بایرام هاواسی، نهایت تبریز فعاللارینین غئیرتییله 2004-جو ایلده کئچیریلن سامباللی بیر قورولتایدا اؤلکهمیزه داشیندی، همین قورولتایین چوخ ایمضالی قطعنامهسی میلّی حرکتین قیزیل صحیفهلریندن بیری کیمی یونسکو و بئ.ام.تئیه سونولدو و او گوندن اعتیبارا هر ایل 21 فئورال (یاخود ایسفندین ایکیسینده) هم آذربایجان، هم ده دیازپورامیز طرفیندن خاریجی اؤلکهلرده سورکلی قئیده آلینماغا باشلادی، آنادیلی گونونه عایید چئشیتلی مراسیملریمیز بیر داها حرکتیمیزین نهقدر دموکرات و مدنی اولماسینی دونیایا ثبوت ائتمکدهدیر.
بونونلا بئله آنادیل بایرامینا جان و دیلدن قاتیلان میلّتیمیز هله ده دیل حاقلارینا یییهلنمهمیش، هله ده تاپداقلار آلتیندا ازیلمکدهدیر. ايران ایسلام جمهوریتی آنا ياساسينين 15-جی مادهسینده فارس اولمايان میلّتلرين آناديللری و ادبیاتلارینین مکتبلرده رسمی دیلله یاناشی، اوخونولماسی مانیعهسیز ساییلسا دا، نه تک دؤولت اورقانلاری بونون دوغرولتوسوندا هئچ بیر آتدیم آتمیر، حتی میلَلی درنکلر و شخصلرین کؤنوللو چابالارینا بئله انگل اولورلار. بئلهلیکه، دؤلت اورقانلاري بیلرکدن، آذربایجان تورکلرینی سسسیزجه اریدیب، ایتیرمگه چالیشیر.
بیز ایران اسلام جمهوریتی رژیمی نین اؤلکه ده فارس اولمایان میللت لرین دیللرینه قویدوغو قانونسوز قاداغانی محکوم ائدیب، بو سیاستی غیری اینسانی و غیری مدنی اولدوغوندان قیناییب، ایراندا تورک نوفوسونون سایی سینا اساسلاناراق، آذربایجان تورکجه سینین رسمی دوولت دیلی اولماسینی ایسته ییریک!
دونیا آنادیلی گونو عرفهسینده بو بایرامی، دیل حاقلاریندان یوخسون قالان بوتون اینسانلارا، خصوصیله ده آذربایجان قهرمان میلّتینه تبریک ائدیر، هامینی (علیالخصوص اینسان حاقلاری اؤرگوتلری و دوموکرات شخصیتلری) اؤلکهده دیل قاداغاسی علیهینه اعتراض سسلرینی اوجالتماغا و بو یاساقلارین آرادان قالدیریلماسیندا باشلانان حرکته یاردیمجی اولماغا چاغیریریق.
20 فئورال 2011- 1 ایسفند 1389
آزربایجان دموکراسی اوجاغی
دونیا آذربایجانلیلار کونقرئسی (داک)
گونئی آذربایجان اینسان حاقلاری تشکیلاتی – دانیمارک
گونئی آذربایجان دمکرات پارتیاسی (گادپ)
گونئی آذربایجان میللی اویانیش حرکاتی
دموکراسیخواهی با طعم نژادپرستی / به مناسبت روز جهانی زبان مادری
ابوذر آذران
چرا دموکراسیخواهی ایرانی، نازا و ناکام است؟ چرا نمیتوان برای جریانهای دموکراسیخواهی دهههای اخیر پایتخت، کارنامه موفقی تصویر کرد؟ دیکتاتوری هرچه هم تمامعیار باشد نمیتواند علت تامۀ این بدفرجامی باشد. به نظر میرسد ناکامی عمیق دموکراسیخواهی ایرانی، از یک سو ریشه در نگرشهای غیردموکراتیک دموکراسی خواهان دارد و از دیگرسو به رفتارهای غیراخلاقی آزادیخواهان برمیگردد؟
دموکراسیخواهان ایرانی گویا، دموکراسی را میخواهند بدون اینکه کمترین تمایلی برای پایبندی به اخلاق دموکراتیک داشته باشند. دموکراسی نمیتواند در فضایی پای گیرد که در آن بیاخلاقی، فساد اقتصادی، نژادپرستی و ژنوساید فرهنگی؛ رفتار عادی دموکراسی خواهان باشد. چگونه می توان نژادپرست بود و شعار دموکراسیخواهی داد؟ بنیادگرایان طالبانی همانقدر نمیتواند دموکرات باشد که پانآریانیست ایرانی.
سبزهایی که اینک خود را آزادیخواهترین مبارزان جهان میخوانند و حتی دیگرآزادیخواهان جهان را دنبالهروی خود میدانند، اگرچه برای دفاع از حقوق انسانی و مدنی خود، قابل ستایش و تحسین هستند، اما؛ بهدلیل دفاع جانانه از ایدهئولوژی پانآریانیستی و وجود نگرشهای نژادپرستانه در بکگراند فکری این جنبش و همچنین عدم شفافیت درباره ژنوساید ظالمانۀ فرهنگی در آزربایجان، مستحق نکوهش، برائت و البته هشدارند.
بیاعتنایی سبزها به نسلکشی فرهنگی در آزربایجان و سکوت تلخ آنان در برابر فجایعی که در آزربایجان جاری است، روی نازلتر قضیه است، حقیقت تلخ آن است که بخش بزرگی از سبزها عمیقا به ایدهئولوژی غیرانسانی پانآریانیستی اعتقاد دارند و ایران را سرزمین ابدی و موعود قوم پرشیا می دانند.
از بین بردن «دیگری» و پاسداشت «خودی»، خوی فاشیستی نژادپرستان است رفتاری که سیاست «نژاد برتر آریا» از سالیان دور تا امروز در همه صحنههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده است و متاسفانه هماکنون نیز در نهاد جنبشی بنام سبز جا خوش کرده است. با برخی از سبزها که حرف میزنم هیچ نشانهای بر حداقل برائت آنان از گذشتگان خود نمیبینم.
باستانگرایی خرافی، آدمی را چنان مسخ میکند که غیرازخود، هیچ نمیبیند و سبزها متاسفانه چنین شدهاند. سبزهایی که حاضر نیستند کوچکترین صدای نژاد دیگر را بشنوند و کمترین حقی برای احراز هویتی متفاوت برای آزربایجانیها قائل نیستند و هر چه را که حقیقت حقوق بشری است، نفی میکنند، چگونه میتوانند با آرمانهای دموکراتیک خو بگیرند و دیکتاتوری را براندازند؟
اگر جنبش سبز، جنبشی است برای آزادی خلق فارس از یوغ ستم؛ درود بر اینان. ولی اگر جبش سبز، جنبشی است برای تحقق آرمان آریانیسم فروهر؛ اف بر اینان. متاسفانه کسانی بر حلقه رهبری سبزها قرار گرفتهاند که از بیخ منکر حقوق مدنی آزربایجانیها هستند. انکار حتی ظالمانه تر از سرکوب است. وقتی انکار میشوی، انگار قتلعام شدهای.
اگر سبز همچون گذشتگان بر اندیشه پانآریانیستی بچرخد، نمیتواند جنبش موفقی باشد و نمیتواند نام بلند آزادیخواهی بر خود بنهد. چنبش سبز تنها زمانی میتواند مدعی دموکراسی و آزادی باشد که از هرگونه نژادپرستی و برتری جویی تبری جوید و حق را در همه ابعاد برای همه نژادها یکسان بخواهد. همراهی با نژادپرستی، پاشنه آشیل و نقطه هزیمت جنبش سبز است اگر نتواند راه خود را جدا کند و خود را از هیتلریسم منزه بدارد، فروخواهد ریخت.
نژادپرستی، غیراخلاقیترین رفتار رسوخ کرده در نهاد جنبش سبز است. در ظاهر مدرن و زیباییهای فربیناک جنبش سبز، بی اخلاقی های فراوانی نهفته است جنبش پیش از آنکه به جایی برسد، باید به نقد بی رحمانه خود بپردازد چه، با ضعفها ناکام و نافرجام و یا بدفرجام خواهد بود. یا شکست خورده و به زباله خودهد رفت و یا در صورت سقوط توتالیتاریسم در اثر ضعف، قدرتیافتن چنین جنبشی بدون پاکسازی اخلاقی، میتواند فاجعه بیافریند.
کسانی که به جنبش سبز میپیوندند باید پیش از هر زمان دیگر، مسائل را دقیقتر و عمیقتر دنبال کنند. پیوستن به جنبش سبز برای آرمان رهایی و آزادی، کار بزرگ مجاهدانهای است، اما؛ باید به این هشدار و نگرانی دقت کرد که با توجه به ویژگی بالقوۀ نژادپرستی در جنبش سیز، ظهور فاشیسم نژادی و امپراطوری رایش سوم میتواند آرمان آزادی را به سرابی خونین بدل کند.
این نوشته تند است اما تندتر از رفتار نژادپرستانه برخی از دوستان سبز نیست. باید هرگونه آزادیخواهی را ستود از جمله تلاش برای آزادی انسان را نژادپرستی و هرگونه آزادیستیزی را نکوهش کرد از جمله جهاد برای انکار هویت یک نژاد. نمیتوان منکر تلاش جانانه سبزها شد و نمیتوان نژادپرستی و بیاخلاقی نهادینهشده در آن را نادیده انگاشت.
آزربایجان میترسد دیکتاتوری از در برود و از پنجره بازآید. برای آزربایچان بسی سختتر خواهد بود که کسانی بر عرصه قدرت آیند که بیش از حاکمان فعلی به تمرکز حکومتی و اجرای سیاستهای یکسانسازی قومی اعتقاد دارند. آزربایجان نگران است نگران حکمرانی نژادپرستانی که هماکنون حتی در دوران سخت مبارزه، هویت آزربایجان را انکار میکنند.
جنبشی که اکنون زیر ضربات باتوم و سرنیزه جاضر نیست حقوق مدنی آزربایجان را به رسمیت بشناسد، اوضاع زمان زمامداریاش معلوم است. اگر سبز خود را هماکنون پاکسازی نکند، نژادپرستی پانآریانیستی جایگزین بنیادگرایی مذهبی میشود و فاجعهای به مقیاس هیتلرریشتر، همۀ ایران فرامیگیرد.
بخش بزرگی از سبزها که پشت سر اطلاعیهها، روانۀ خیابانها میشوند، ناخواسته در هژمونی نژادپرستی قرار دارند از اینان تنها یک سوال دارم آیا رنجی بنام بیگانگی با زبان مادری را می فهمید؟ آیا می دانید آزادی پیش از جای دیگری در قلب و مغز انسان اهمیت مییابد و انسان آزربایجانی حتی در جان و ذهن خود نیز آزاد نیست چون هویت، زبان، فلکلور، فرهنگ و موسیقی نژاد دیگری بر او تحمیل شده است؟
بخش کوچک سبزها که متاسفانه بخشی از هستههای اصلی و حلقههای رهبری جنبش را تشکیل میدهند، آگاهانه به ستایش نژاد خویش مشغولاند و بخش بزرگی از فعالیتهای روزانۀ خود را صرف خدمت به پانآریانیسم می کنند. اینان بصورت کاملا ارادی، حقیقت را انکار میکنند و همچنان بر «راه مقدس راسیسم» پای میفشارند. اینان دلالان آزادیاند اگر به قدرت برسند، برای تحقق رویای پانآریانیسم، دست به هر کاری ازجمله نسلکشی خواهند زد آنان چکمه های نفرت خواهند پوشید و آزربایجان را غرق خون خواهند کرد همچنانکه بزرگانشان در دهۀ بیست کردند.
پینوشت: این نوشته، تنها نقدی تند بر جنبش سبز است امیدوارم خاطر دوستان سبزی که برای آزادی هزینه میدهند، نرنجد و امیدوارم نژادپرستانی که مخاطب مستقیم این نوشته بودند بدانند که جهان روزی چهره واقعی و کریه شما را پشت ظاهر زیبا و افسونگرتان خواهد دید و خواهد دید که چقدر پست و حقیر هستید. از کاشت تخم کین بازگردید آیا میخواهید دوباره چندین دهه برای فهم پلشتی شما هدر رود؟


text:
هنوزگچه ثور آیی نینگ ۸ و ۷ نچی روزلری شوم بایلیسی ملت تقدیری گه حاکم بۉلگن!
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- منتشر شده در پنج شنبه، 03 ثور 1394
ثور آیی نینگ ۸ و ۷ نچی سی اۉلکه میزنینگ قانلی تاریخ پیت لریدن بۉلیب، اینگ فاجعلی و مصیبتلی کونلر دن سنله دی. اوزلوکسیز جنایت و بوزغینچلیککه باغله نیب،اوشبو فاجعلی کونلر هیچ قچان اېسی میزدن چیقمه یدی.
اگرده ۱۳۵۷ ییلی ثور آیی نینگ ۷ نچیسیده اۉلکه نینگ شوروی تجاوزچیلریگه خلق و پرچم باشلیغلری یاردمیده کېلتیریلیب، قاچقینچیلیک و بوزغینچیلیک بیلن بیرگه بیریریم میلیون انسانلر نینگ قانی تۉکیلدی. ۱۳۷۱ نچی ییلی، ثور آیی نینگ ۸ نچیسیده هم روسگه قرشی ۱۴ ییلیک اوروش باتورلیگی و جانبازلیک حاصلی قۉلدن کېتدی هم افغانستان نینگ اوندن کۉره یمانراق قیلیب، قان حمامی و بوزغینچ لیککه اۉزگرتیردی. اۉلکه نی ۸نچی ثور آیی نینگ آدم لری، کیشیلر حیاتینی قیینلش تیریب، برچه بارلیق لرینی یېر بیله یکسان قیلدی.
ثور آیی نینگ ۷ و ۸ نچی فاجعه چیلری، اۉزگه لر قُللیق زنجیرینی بۉینیگه سالیب، امریکا، شوروی، پاکستان، ایران، عربستان و...باشقه لر سیاستیگه کۉره اۉلکه میزنینگ بوزیب تشله دی. هنوزهم اوشبو ایکی نحس کون نینگ قارنگی بولوتی اۉلکه میزنینگ قیغولی آسمانینی توتیب تورگن دیر. اوشبو ایکی یمان کون نینگ عامللری بوگون هم بیرلیکده قان توکیلیش، بختسیزلیک و اۉزگه لر باسقینچینی عامللری بۉلیب، اېلیمیز نینگ کون سېین وحشتلی حالده اۉز قربانلیگی قیلیب تورگن دیر. عدالت گه کۉره اوشوب جانی جنایت چیلر معافی سبب، ایکی دهه دن آرتیق اۉتیب، بیزهم عین شکلده تورلی ظلم لری، اۉغیرلیک لری و قربانلیک لری بۉلسک.
قدرت چوکیسی اوچون بیناد گرالر وحشی لری بیر-بیری نینگ قرنی لرینی شونچه هم یرتگن کیم، بادرلری هم اولردن امیدینی اوزیب، باشقه متحجر ویروس نی طالبلر آتی بیلن یوزه گه کېلتیریب، افغانستان نینگ اۉرته عصرگه ایلنتیردی. ینه بوگون هم اوخشش سناریوگه یوزلنیب تورگن میز. امریکا تنظیملیک قُللری و طالبلر اۉرنیگه بولردن کۉره وحشیراق کوچ نی داعش آتی بیلن اېلیمیزنینگ یانیگه تۉختتگن. ارگ اۉلتیریووچی لری هم پرده ارقه سیده اوشبو خاینلیک پروژه نینگ آلغه آلیب باریب، افغانستان کېله جگینی بوگوندن کۉره یمانراق تهدید قیلیشی اوچون اولیش آلگن. ناچار بوتون افغانستان اېلینی ستمگرلیک، فساد، جنگسالارلر زوروانلیگی و طالبلر ظلمی منزجر قیلیب، داعش وحشی گروه سی وقتنی مساعد کۉریب، افغانستان نینگ ایریم منفطقه لرینی تېزلیک حالده جهالت و جنایت کامیگه تارتماقده.
ثور آیی نینگ ۷ و ۸ نچیسی نینگ اۉلکه ساتووچی ظالم لر و مردمگه قرشی اعماللری بیلن، افغانستانینگ تجاوزچی ناتو، زورگولیک امریکا و باشقه اۉنلرچه اۉلکه نینگ رقابت میدانی توزه تیب قۉیگن دیر. امریکا سۉنگی ۱۴ ییل جریانیده استراتژی شیطانلیک برنامه سی و توسعه قیلیشی اوچون اۉلکه میزگه قازیغینی قتیق قاقگن دیر. آق بنا ساتیلگن لردن شکیلنگن عنصرلرگه پوشالیک رژیمینی پیشکش قیلیب، آخرچاغده مرموز پایگاه لرینی دایملیک حضور تاپیشی اوچون قانونی لشتیردی شو بیلن منطقه نبضینی قۉلگه آلیب، ینگی ظهور قیلگن رقب لرینی ارقه گه سوره دی.
«افغانستان همبستگی حزبی» اۉلکه میزگه جنایتچیلر نینگ بیرین-کیتین قیلگن فاجعلری بیلن بیرگه علت العلل محاکمه سی معاف قیلیش لریگه ایشانچی باردیر. اۉتمیشینی گذشت قیلگن بیر ملت هیچ قچان کېله جگینی یارقین بۉلیشنی کوتیب تورمه سین. بونی تاریخ بیزگه اۉرگته دی. بیز اۉتگن ییل کېنگ نمایشنی یۉلگه قۉییب اېشیتتیردیک: اوشبو تیتره ته دیگن حادثه نینگ مینگلرچه قربانلیک لریدن اېسلش و تباه چیلرنی سۉره ب مبارزه قیلیش و اولرنینگ محاکمه میزیگه تارتیش، عناصر و اېرکینلیک و مترقی کوچلرنی، جنایتچیلر حامیسی و تشقی ارباب لرینی اجره تیش دیر. تنظیملیک، طالبلر و خلقی-پرچم جنایتچیلریگه رخصت بېریشیمیز لازیم ایمس، «انتقالی عدالت»،«دموکراسی» و «بشر حقلری» شعارلریدن یمان فایده لنیب، امریکا پرچمی آستیده تینچ توریب، جنایت و خیانت لریگه دوام بېرسه لر.
«افغانستان همبستگی حزبی» اۉلکه نینگ جاری بوزیلگن و یمان وضعیتی نی چوقور درک قیلیب، مردمی و باشقه برچه مردملیک نهادلر و ترقی قیلگن و ملی شخصیت لر بیلن همنوا بۉلیب، جیم توریشلیکنی سیندیریش کیره ک. آزادلیک، دموکراسی، اۉلکه میزنینگ آسایشته لیگی اوچون باسقینچیلرگه خلق-پرچم باشلیغلری، طالبلر، داعش و باشقه تورلی جنایتچیلرگه قرشی، کیشیلر بیلن بیرلیکده بیر قطارده توریب، کورشسک. اوشبو خرک و درک افغانستان ده دوامی بۉلسه، اۉزگه لر خیانتی و دسیسه لرینی قربانلیگی بۉلیب، اۉزنی ساتگن شیطانلر مشتی نینگ ظلم جهنمیگه کویشینی کوته دی.
افغانستان همبستگی حزبی
۱۳۹۴ ییل ثور آیی نینگ تورتینچیسی
کابل