text:
قصه يوسف
قصه یوسف منظومه سی، 630هـجری قمری / 1233میلادی تاریخینده قول علی آدلی بیر شاعیر طرفیندن یازیلمیش اثردیر. بو اثر بئله باشلانیر:
ایچیندهکیلر
یازمالاری[دَییشدیر]
چاپلاری[دَییشدیر]
بو اثر ایلک دؤنه ایستانبولدا يدي عصرلق ترکجه بر منظومه عنوانیندا، 1340هـ/م تاریخینده شیخ محسن فانی اهتمامی ایله کاغذچیليک و مطبعهچیليک آنونيم شرکتینده یاییملانمیش دیر.
ایراندا حسین محمدزاده صدیق طرفیندن یوسف و زلیخای فردوسی ایله بیر مجلدده یاییملانمیشدیر.[۱]
- تاتاریستان، قازان: تاتار کیتابی نشریاتی، ۲۰۱۳.
دیجیتال فورمتی[دَییشدیر]
- تاتار الکترونیک کیتابخاناسیندا قول علینین قصه یوسف اثری.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ يوسف و زليخا؛ به انضمام «يوسف و زليخاي» تركي [علي بن خليل خوارزمي]، حسین محمدزاده صدیق، تهران: آفرینش، ۱۳۶۹.


c: text/html

text:
رادوتین (پرروف)
رادوتین (پرروف) (چکجا: Radotín (Přerov District)) چک اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۲۸۸ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۹۸ نفر ایمیش و اولوموتس اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چکدا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Radotín (Přerov District)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده رادوتین (پرروف) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سونی اریکسون اکسپریا آرک اس
سونی اریکسون اکسپریا آرک اس اینگیلیسجه: Sony Ericsson Xperia arc S ژاپونلی سونی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. سونی اریکسون اکسپریا آرک-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. بۇ جیهاز سونی اکسپریا اس موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sony Ericsson Xperia arc S»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سونی اریکسون اکسپریا آرک اس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بؤیوک وطن ساواشی
بؤیۆک وطن ساواشی (روسجا: Velikaya Oteçestvennaya voyna / Beлиkaя OTeчecTBeHHaя BoйHa) - روسیه و کئچمیش پوْستسوْوئت اؤلکهلرینین بعضیلرینده ۱۹۴۱-۱۹۴۵ ایللرینده، ایکینجی دۆنیا ساواشی دؤورۆنده شوروی ایتّیفاقینین نازی آلمانا و اوْنون مۆتّفیقلرینه قارشی آپاردیغی ساواشا وئریلن آد دیر. دۆنیادا بو ساواش، شوروی-آلمان ساواشی و ایکینجی دونیا ساواشیندا دوغو جبههسی آدلاری ایله تانینیر. پوْستسوْوئت اؤلکهلرینده آلمانین دانیشیقسیز تسلیم اوْلدوغو گۆن (۹ مئی) رسمی بایرام دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- CoBeTckaя BoeHHaя эHциkлoпeдия. MockBa, 1980. BoeHHoe издaTeлbcTBo MиHиcTepcTBa oбopoHы CCCP. T. 2 səh.55


text:
اریک استولتس
اریک استولتس (اینگیلیسجه: Eric Stoltz) آمریکالی اوْیونچو. ۳۰ سپتامبر ۱۹۶۱ ایلینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1978–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
He has directed many shows on The Learning Channel, TLC Network.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eric Stoltz»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اریک استولتس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/اوْکتوبر ۲۹
۲۹ اوکتوبر:
۱۸۶۳ — آنری دونان قیزیل صلیبی تشکیلاتینین اساسینی قویدو.
۱۹۲۲ — ایتالیا شاهی ۳-جۆ ویکتور امانوئل بنیتو موسولینینی حؤکومت باشقانی تعیین ائتدی.
۱۹۲۳ — تۆرکیه جۆمهوریتی اعلان ائدیلدی و موصطفی کمال آتاتورک اونون ایلک جۆمهورباشقانی سئچیلدی.
۱۹۲۹ — نیویورک بورس بازارینین سینماسی ایله آمریکادا ایقتیصادی بوحران باشلادی.
۱۹۵۵ — سواستوپولدا شوروی "نوووروسسیسک" لینکورونون باتماسی نتیجهسینده ۶۰۴ نفر هلاک اوْلدو.
۱۹۵۶ — سوئز بوحرانی زامانی ایسرائیل اوْردوسو میصر سرحدّینی کئچهرک سینا یاریمآداسینی ایشغال ائتدی.
۱۹۹۳ — زنگیلان رایونو ارمنیستان جۆمهوریتی طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
۱۹۹۸ — آذربایجان، قازاغیستان، تۆرکیه، اؤزبکیستان و گۆرجیستان جۆمهورباشقانلاری باکی-تیفلیس-جیهان اساس نفت خطی حاقّیندا آنکارا بیاننامهسینی ایمضالادیلار.


text:
تورتولیتا، آریزونا
تورتولیتا، آریزونا (اینگیلیسجه:Tortolita, Arizona ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۷۴۰ نفر ایمیش و ۳۰٫۸ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۸۲۰ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و آریزونا ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tortolita, Arizona»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تورتولیتا، آریزونا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تحریرلاوچیلرنی تنلش
سوو تاشقینلری نتیجهسیده 5 کیشی هلاک و باشقه 17 کیشی درکسیز یوقالگن
مملکت نینگ قطار ولایتلریده یوز بیرگن کوچلی سوو تاشقینلری مالی و جانی زیان گه سبب بولگن. حکومت رسمیلری نینگ ایتیشیچه، اوتگن بیر کیچه-کوندوز ده مملکت ولایتلریدن کوپینچهسی کوچلی سوو تاشقینلریگه گواه بولگن و کابل بیلن هرات کوپلب زیان کورگن.
اوتگن بیر کیچه-کوندوز ده کابل، هرات، پروان، فراه، بادغیس، کنر، نورستان، کاپیسا، پنجشیر، لوگر، میدان وردک، دایکندی، بدخشان، جوزجان، فاریاب، سرپُل و غزنی ولایتلری کوچلی یامغیر و سوو تاشقینلریگه گواه بولگن.
بو آرهدن کابل و هرات ولایتلریده یوز بیرگن سوو تاشقینلری اهالی گه کوپلب مالی و جانی زیان ییتکیزگن.
هرات حاکمی سوزلاوچیسی جیلانی فرهادنینگ ایتیشیچه، اوتگن بیر کیچه-کوندوز جریانیده هرات شهری شامل مذکور ولایت نینگ 10 تومنی وقفهسیز یامغیر و کوچلی سوو تاشقینلریگه گواه بولگن.
جناب فرهادگه کوره، اوشبو سوو تاشقینلری نتیجهسیده ادرسکن تومنیده 2 کیشی، زاول تومنیده 2 کیشی و اوبه تومنیده 1 کیشی هلاک بولگن.
هرات حاکمی سوزلاوچیسی نینگ ایتیشیچه، سوو تاشقینلری نتیجهسیده فلانکوچ تیپلی یولاوچی تاشیووچی بیر موتر 13 ایرکک، 2 باله و 2 عیال شامل 17 یولاوچیسی بیلن اوبه تومنی نینگ قیشلاقلریدن بیریده درکسیز یوقالگن و بو تومنده یوزلرچه چاروا تلف بولگن و شونینگدیک، اونلرچه اولتیریش اوی و مینگلرچه جریب ایکینزار ییر ویران ایتیلگن.
هرات محلی مسؤوللریگه کوره، مذکور ولایت نینگ قیشلاقلریدن کوپینچهسینی اهالیسی اوی و جایلرینی ترک قیلیب و خوفسیز ییرلرگه باشپناه ایزلب بارگنلر.
شونینگدیک، بادغیس و فراه محلی مسؤوللری نینگ ایتیشیچه، بادغیس مرکزی قلعۀنو شهری نینگ اطرافیده بولگن قیشلاقلردن بیرقطاری و فراه ولایتی نینگ پُرچمن و اناردره تومنلری سوو تاشقینلریگه گواه بولگن؛ بیراق بو سوو تاشقینلریده حاضرگچه کیمسه تلف بولمهگن.
عین حالده، پروان ولایتی نینگ سیدخیل و بگرام تومنلری یشاوچیلریدن بیرقطاری سلاموطندار بیلن تلیفون علاقه قوریب ایتیشلریچه، سوو تاشقینلری بار و یوقلرینی نابودلیک خطریگه روپهره قیلگن.
شونینگدیک، نورستان و کنر ولایتلری نینگ تومنلریدن بیرقطاری سوو تاشقینلریگه گواه بولگنلر. مذکور ولایتلرنی محلی مسؤوللری نینگ ایتیشیچه، سوو تاشقینلرینی جانی تلفاتی یوق دیر، بیراق 60 دن آرتیق اوی بوزیلگن و یوزلرچه جریب ایکینزار ییر زیان کورگن.
پنجشیر ولایتیده یوز بیرگن سوو تاشقینلری هم اهالی گه مالی زیان ییتکیزگن. پنجشیر حاکمی سوزلاوچیسی عبدالودود علیمردان نینگ ایتیشیچه، یوز بیرگن سوو تاشقینلری باعث، حاضرگچه 5 اولتیریش اوی و 40 متردن آرتیق استنادی دیوار بوزیلگن.
عین حالده، سلاموطندارگه صحبت بیرگن طبیعی حادثهلرگه قرشی کورهش ایشلری بوییچه دولت وزیرلیگی نینگ عمومی اطلاعات مسؤولی حشمت بهادری نینگ ایتیشیچه، حاضرگچه 17 ولایت سوو تاشقینلریگه گواه بولگن و حاضرگچه هرات و باشقه ولایتلرده یوز بیرگن سوو تاشقینلریدن قالگن زیانلر میزانی و تلفات رقمی خصوصیده بولگن معلومات یکونلنمهگن، بیراق کابل شهریده 57 اولتیریش اوی بوتونلهی و باشقه 519 اولتیریش اوی قسماً بوزیلگن.
بهادری نینگ ایتیشیچه، تیکشیروولر یکونلنگنیدن سونگ، برچه ولایتلرده سوو تاشقینلریدن زیان کورگنلرگه ییگولیک آذیق-آوقت و باشقه کیرهکلی نرسه ترقهتیلیشی ممکن.
جناب بهادری، کیلهجک کونلرده باشقه ولایتلرده هم سوو تاشقینلری یوز بیریشیدن آگاهلنتیریب ایتیشیچه، کابل دینگیزی و باشقه بیرقطار دینگیزلرنی اطرافیده بولگن عایلهلرگه اوی و جایلرینی ترک قیلیشلری ایتیلگن.
شو توغریده...
سوو تاشقینلری و باشقه طبیعی حادثهلر نتیجهسیده 147 کیشی هلاک بولگن


text:
سیلاو
سیلاو شکایتلرینی تینگلش کمیسیونی: آوازلرنی قیته سنهش جریانی باشلنسین
سیلاو شکایتلرینی تینگلش کمیسیونی بیر اعلامیه آرقهلی، سیلاو ایرکین کمیسیونیدن آوازلرنی قیته سنهش جریانینی تیزلیککه باشلهشینی سورهگن.
بوگون "پنجشنبه" کابلده خبری ییغین اوتکزگن سیلاو شکایتلرینی تینگلش کمیسیونی باشلیغی زهره بیان شینواری نینگ ایتیشیچه، حاضرگهقدر 189 استیناف قضیه بو کمیسیون تامانیدن رویخط گه آلینگن.
اونینگ ایتیشیچه، حاضرگهقدر ساختهکارلیک و سیلاو جنایتلریگه تیگیشلی بولگن 4700 شکایت تیکشیریلگن.
خانم شینواری نینگ کوپهیتیریشیچه، 2118 آواز بیریش محل آوازلرینی قیته سنهش کیرهک و بو جملهدن 30 مرکز و 105 محل نینگ آوازلری بیکار اعلان قیلینگن و رویخطی سیلاو ایرکین کمیسیونیگه یوباریلگن.
او سیلاو ایرکین کمیسیونیدن آوازلرنی قیته سنهش جریانینی باشلب و درمالوگ شرکتی گزارشینی اهالی بیلن شریک قیلیشینی سورهگن.
سیلاو شکایتلرینی تینگلش کمیسیونی اورین باسری مولوی دین محمد عظیمی نینگ ایتیشیچه، سیلاو کمیسیونی ایشلاوچیلریدن 3 تهسی باش قارهلاوچیلیککه تانیتیلگن، بیراق اولرنینگ آتلری خصوصیده معلومات بیرمهگن.
او درمالوگ شرکتیدن قولگه کیریتگن معلوماتلرنی تینیق شکلده سیلاو ایرکین کمیسیونی بیلن شریک قیلیشینی سورهگن.
عینحالده، سیلاو شکایتلرینی تینگلش کمیسیونی سوزلاوچیسی محمدقاسم الیاسی نینگ ایتیشیچه، سیلاو دستلبکی نتیجهسی نینگ اعلان ایتیلیشی بیر مرته سیلاو ایرکین کمیسیونی تامانیدن توختهتیلدی، بیراق ایته بیرمرته توختهتیلگن سیلاو شکایتلرینی تینگلش کمیسیونی و افغانستان اهالیسی تامانیدن قبوللنمهیدی.
بوتوغریده سیلاو ایرکین کمیسیونی فکرینی آلیش اوچون سعی و حرکت قیلدیک، بیراق موفق بولمهدیک.


text:
باهار بؤلگهسی
باهار بؤلگهسی فارسجا: شهرستان بهار همدان اوستانی نين بؤلگهلريندن دير. باهار شهری بو بولگهنين مركزی دیر.
ایچیندهکیلر
جوغرافیایی موقئع[دَییشدیر]
باهار بؤلگهسی، كبودرآهنگ، تویسیركان، همدان، اسدآباد و كوردوستان اوستانی ایلن قونشودور.
اینظیباتی بؤلوم[دَییشدیر]
باهار بؤلگهسی اوچ بؤلومدو؛(مركزي بؤلوم، صالح آباد و لاله جين بولوم لری) ، ۶ قصبه و ۳ شهری وار. باهار، صالح آباد و لاله جین بو بؤلگهنين شهرلریدیرلر.
ديل و دين[دَییشدیر]
باهار بؤلگهسینده یاشایانلار چوخو تورکدورلر و آذربایجان توركجهسینده دانيشارلار و نئچه کند وار کی لور و یا کورددورلر. [۱][۲] [۳].
گؤرملی و گزملی یئرلر[دَییشدیر]
لالون (لَلین) شهری شیخ محمد بهاری مقبرهسی ماران تپهسی و ماران كورپوسو تاجآباد کاروانسراسی سیمین زاغا تپهسی
بيرده باخ[دَییشدیر]
ایران تورك لری نین یاشاییش یئرلری
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ مرجع شهرهاي ايران
- ↑ دكتر م پناهايان، مجموعه اي در چهار جلد به نام " فرهنگ جغرافياي ملي تركان ايران زمين " سال 1351
- ↑ (سيري در تاريخ زبان ولهجه هاي تركي , دكتر جواد هئيت- چاپ سوم , سال1380,ص307


text:
مسیحیت
مسیحیّت —اوْرتا شرق کؤکلو ، تکتانریلی ،عیسینین یئنی عهددهکی تعلیماتینا دایانان ابراهیمی دین. عیسینین آدینا عطفاً عیسویلیک، مملکتینه عطفاً نصرانیلیک ده دئییلیر. مسیحیتین مۆقدس کیتابی اینجیلدیر. ۲٫۴ میلیاردان چوْخ اینانانی ایله دۆنیانین اَن بؤیوک دینیدیر.
ایچیندهکیلر
مسیحیتین مذهبلری
مسیحیتده آشاغیداکی مذهبلر وار :
تعلیماتی
مسیحیتین اساس احکامی اوْدور کی، عیسانین اؤلومو و دیریلمهسی واسطهسیله گوناهکار اینسانلار آتا ایله باریشمیش، ابدی حیاتی الده ائتمیشلردیر. خریستیانلار اینانیرلار کی، بشریتین نجاتینا گؤره مسح ائدیلمیش عیسی عهد- عتیق پیغمبرلیینی یئرینه یئتیرمک اۆچون دونیایا گلمیشدیر. خریستیانلار بیر ده اینانیرلار کی، اوْ شخصلنمیش تانریدیر، بیر ده تماماً ایلاهی و تماماً اینسانی. بۇ اوْ دئمکدیر کی، عیسانین ایکی طبیعتی واردیر: ایلاهی و اینسانی. نجاتا ایلاهی ایلتیفات واسطهسیله نایل اوْلونور. مکتبینده آدامین اؤلوموندن سوْنرا اوْنون روحو جنته و یا جهنمه گئدیر (کاتولیسیزمده بیرده اراف وار). محشردن سوْنرا اؤلولر دیریلمیش اوْلاجاقلار.
تاریخی
ایلک چاغلار
اساس مقاله: مسیحیتین یارانماسی
مسیحیتین تاریخی کؤکلرینه و یارانماسینا دقت یئتیردیکده، اوْنون بیر طرفدن قدیم یهودی دینینه، باشقا بیر طرفدن ایسه آنتیک دؤور دونیاگؤروشو و فلسفهسی ایله سیخ صورتده علاقهدار اوْلدوغو معلوم اوْلور. بونونلا یاناشی باشقا دینی عنعنهلرین (مس. میترائیزمین) ده مسیحیت تعلیمینین فورمالاشماسیندا تأثیری اوْلموشدور. تاریخدن معلوم اوْلدوغو کیمی، بیرینجی عصرده یهودی دؤولتی روم ایمپیراتورلوغو طرفیندن ایشغال ائدیلمیشدی. بۇندان سوْنرا یهودی جمعیتی پارچالانمیش و درین بحران ایچینده ایدی. یهودیلر ده روم ایمپیراتورلوغو طرفیندن ایشغالا معروض قالمیش بۆتون خالقلار کیمی آزادلیغا جان آتیردیلار. چونکو ایمپراتورلوقدا هر آددیمباشی عدالتسیزلیک و ایستیبداد حؤکم سورمکده ایدی. نتیجهده ایسه، ایمپراتورلوقدا داخیلی چکیشمهلرین سایی آرتیر، جمعیتین طبقهلشمهسی و پارچالانماسی گئتدیکجه داها دا درینلشیردی. بۆتون بۇ پروسسلر یهودی جمعیتینده اؤزونو داها دا قاباریق شکیلده گؤستریردی. بۇ جور آجیناجاقلی وضعیتدن چیخماقدان اؤترو ایمپراتورلوقدا یاشایان خالق کۆتلهلری اؤز اۆمیدلرینی داها چوْخ دینلره باغلاییردیلار. بۇ سببدن ده یهودی خالقی آراسیندا ایسراییلی خلاص ائدن مسیحین گلمهسینین یاخین اوْلدوغو ایدهسی گئنیش یاییلمیشدی. حتی اوْ زامانلار بیر نئچه شخص اؤزلرینی پیغمبر اعلان ائدرک عصیان ائتمهیه جهد ائتسهلر بئله، سوْندا فعالیّتلری مغلوبیت ایله نتیجهلنمیشدی.
بۇ جور گرگین اجتماعی-سیاسی وضعیتده، یهودیلر آراسیندا عیسی آدلی بیر آدام پیغمبرلیک ائدرک، بیر سیرا یئنی دینی و اخلاقی پرینسیپلری ایفاده ائتمیشدیر. اوْ، قدیم یهودی دینینین بعضی مودعالارینا یئنی باخیشلارلا چیخیش ائتمیشدیر. روایتلره گؤره عیسی اؤزونو بیر مسیح کیمی تقدیم ائتمیشدی. عیسی پیغمبرین بیزیم زمانهمیزه گلیب چاتمایان، اینجیل آدلی ایلاهی کیتاب گتیردیی حاقیندا روایتلر اوْلسا دا، اصلینده بۇ کیتاب یالنیز شیفاهی اوْلاراق اوْنون طلبهلرینه (حواریلره) معلوم ایدی. چونکو بوگون مؤوجود اوْلان مۆختلیف اینجیل آدلی کیتابلارین عیسادان سوْنرا یونان دیلینده یازیلدیقلاری هئچ ده سیرر دئییلدیر. حالبوکی عیسانین یونان دیلینده دانیشابیلمهسی حاقیندا هئچ بیر دلیل یوخدور. عیسانین فعالیّتیندن ناراضی اوْلان یهودی کاهینلری چوْخ چکمهدی کی، عیسانی اؤلدورمک فیکرینه دۆشدولر و بۇ ایشی حیاتا کئچیرمک اۆچون روم ایمپراتورلوغونون فیلیسطینده اوْلان جانیشینینه مراجعت ائتدیلر. مقصد ایسه عیسانین ایسراییلی خلاص ائدن مسیح اوْلمادیغینی ثبوت ائتمک ایدی. بئله کی، مغلوب اوْلان آدام مسیح اوْلا بیلمزدی. مسیح یالنیز خالقی خلاص ائدن آدام اوْلمالی ایدی. بۇ مقصدلرینه نایل اوْلماقدان اؤترو ایسه، اوْنلار آز سوْنرا اعلان ائتدیلر کی، عیسانی توتوب موحاکیمه ائتدیکدن سوْنرا چارمیخا چکهرک اعدام ائتمیشدیرلر. بئله بیر حادثهنین باش وئردیینین، حتی شاهیدلرینین بئله اوْلدوقلاری بارهده معلوماتلار مسیحیت عنعنهسینده ده اؤز تصدیقینی تاپدی. عیسانین آردیجیللاری آراسیندا اوْنون اؤلومو، و یا غیبه چکیلمهسی حاقیندا واحید فیکیر یوخ ایدی. داها سوْنرالار عیسانی آرتیق پیغمبر کیمی قبول ائتمیش بعضی یهودیلر، اؤز عقیدهلرینی روم ایمپراتورلوغونون مۆختلیف یئرلرینده یایماغا باشلادیلار. بئله کی، چوْخلو سایدا دینی دعوتچیلر بۇ ایشی حیاتا کئچیرمهیه باشلادی. نتیجهده ایسه، درین معنوی بحران کئچیرن روم ایمپراتورلوغونون مۆختلیف سوسیال طبقهلری آراسیندا یئنیلشمیش یهودی دینینه مییللر گونو-گوندن آرتماغا باشلامیشدی. عنعنهیه گؤره مسیحیتی یایماغا حواریلر پتروس و پول باشلامیشدیلار. روم ایمپراتورلوغونون مۆختلیف بؤلگهلرینده عیسانین ایلک آردیجیللاری ییغینجاقلارینی کئچیریردیلر و اؤزلری بوتپرستلییه قارشی اعتراض سسلرینی اۇجالدیردیلار. عیسانی اوْنلار خریستوس آدلاندیریردیلار. بۇ سؤز ایسه یهودیلرین «ماشیاخ» (مسیح) سؤزونون یونانجایا ترجومهسیدیر. روم ایمپراتورلوغوندا خریستیانلیق اوّلجه قوللار، میسکینلر آراسیندا یاییلیردی. دؤزولمز شرایطده یاشایان بۇ آداملار مسیحیتده نجات یولونو تاپیردی، بۇ ایده اوْنلارا معنوی یئیهجک وئریردی. لاکین سوْنرا مسیحیتی تدریجاً وارلی زومرهلرین نمایندهلری ده قبول ائتمهیه باشلادیلار. مسئله بوندادیر کی، روم ایمپراتورلوغوندا قدیمی یاییلمیش بوتپرست اینانجلار آرتیق جمعیتده تأثیر گۆجونو ایتیرمیشدی. اوْنلار آرتیق روم ایمپراتورلوغوندا حؤکم سورن عدالتسیزلیین و ایستیبدادین رمزینه چئوریلمیشدی. بونا گؤره ده ایمپراتورلوقدا مۆختلیف غیری-قدیمی دینلر یاییلمیشدی. اوْنلارین آراسیندا میصر تانریلاری ایزیدا و اوْسیریس، ایران تانریسی میترانین کولتلارینی خصوصیله قید ائتمک لازیمدیر. بئله کی، بیر واختلار اوْنلار خریستیانلیقلا جدی رقابت آپاریر، حتی بعضی آراشدیرماچیلارا گؤره، مثلاً میتراییزمین بعضی اینانجلاری سوْنرالار خریستیانلیغا داخیل اوْلموشدور. بئله کی، مثلاً، اؤلن و دیریلن تانری ایدهسی میتراییزمین اساسلارینلان بیری ایدی. لاکین سوْندا خریستیانلیق بۇ رقابتدن غالیب چیخابیلدی.
رومدا گئنیش خالق کۆتلهلری طرفیندن مسیحیتین قبول ائدیلمهسی پروسسی کلیسانین و کشیش زومرهسی اوْلان کلروسون (یپیسکوپلار، آرخیپیسکوپلار و س.) یارانماسی ایله نتیجهلهندی. گئتدیکجه بۇ دینده تشکیلاتلانما پروسسی گۆجلندی و اوْنون یاپیسال(ساختار)لاری ایمپراتورلوغون اجتماعی-سیاسی حیاتیندا آپاریجی رول اوْیناماغا باشلادی. ایمپراتور کونستانتینوسون (شابلون:لانگ-لا) (۳۰۶-۳۳۷) حاکمیّتی زامانی ایسه، کلیسالارین دؤولت ماراقلارینا قوللوق ائتمهسی آماجی ایله، خریستیانلیق رسمی دؤولت دینی اعلان ائدیلدی. بۇندان سوْنرا بۆتون بوتپرست معبدلرینین باغلاماسی پروسسی باشلاندی. نهایت ۴۵۱-نجی ایلده کالکدون عوموم دونیا کلیسا ییغینجاغی سوْن اوْلاراق رومون هم غربینده، هم ده شرقینده مسیحیتی رسمی دؤولت دینی کیمی تصدیق ائتدی. گونئی قافقازدا یئنی دین یاراناندان یاییلماغا باشلامیشدیر. آلبانیالی حواری یلیسی، اورشلیمین بیرینجی پاتریارخی حواری یعقوب طرفیندن قافقاز آلبانیاسی پاتریارخی تعیین اوْلونموشدو. ۳۱۳-نجو ایلده تزار اۇرنایر مسیحیتی قافقاز آلبانیاسیندا دؤولت دینی اعلان ائتدی.
قید ائتمک لازیمدیر کی، خریستیانلیقلا بوتپرستلیین موباریزهسی تکجه ایدئولوژی موباریزه موستویسینده آپاریلمیردی. مثلاً، ایمپراتورلاردان نرو (۵۴-۶۸)، دومیتیانوس (۸۱-۹۶)، ترایان (۹۸-۱۱۷)، مارکوس آورلیوس (۱۶۱-۱۸۰)، سپتیمی سور (۱۹۳-۲۱۱)، ماکسیموس (۲۳۵-۲۳۸)، والریان (۲۵۳-۲۶۰)، دیالکتیان (۲۸۴-۳۰۵) اؤز حاکمیّتلری زامانی خریستیانلارا قارشی تعقیبلر و زوراکیلیقلار حیاتا کئچیرمکله یاددا قالمیشدیرلار. بونون اساس سببی ایسه، خریستیانلارین ایمپراتورلاری تانری کیمی تانیمامالاری ایدی. اؤز نؤوبهسینده خریستیانلیق دا غالیب گلندن سوْنرا بوتپرستلییه قارشی هوجوما کئچدی. بئله کی، بوتپرستلرین معبدلری محو ائدیلیر، کاهینلری اؤلدورولور، ادبیاتلاری ایسه یاندیریلیردی. مثلاً، II تودوسیوسون و III والنتینوسون امری ایله ۴۴۸-نجی ایلده پورفیرینین مشهور «خریستیانلارین علیهینه» کیتابی تونقاللاردا یاندیریلمیشدی. ۳۰ ایل اوْندان قاباق ایسه میصرین ایسکندریه شهرینده هیپاتییا آدلی تانینمیش ریاضیاتچی عالیم قادین مسیحی یپیسکوپو کیریلین (جیریل) ایشتیراکی ایله تعصوبکش کۆتله طرفیندن وحشیجهسینه اؤلدورولموشدور. بۇ حادثهلردن سوْنرا اوروپادا آزادفیکیرلیلیک قاداغان اوْلونموش و هامی مسیحیتی قبول ائتمک مجبوریتینده قالمیشدی.[۱]
مسیحیتین پارچالانماسی
۸۵۸-نجی ایلده کونستانتینوپولیس کلیساسینین پاتریارخی وظیفهسینه فوتیوس(لاتینجه: Photius) آدلی دونیوی بیر آدام تعیین اوْلونموشدو. پاتریارخ اوْلماسی اۆچون اوْنو، آلتی گونون عرضینده قیراتچیدن یپیسکوپا قدر بۆتون کلیسا روتبهلریندن کئچیرمیشدیلر. اوْندان اؤنجهکی پاتریارخ ایقناتیوس (لاتینجه: Ignatius)ایسه، ایمپراتور ۳-ئجو میخائیلله بیرلیکده ایمپراتورلوغونو ایداره ائدن، داییسی واردا ایله اوْلان ایختیلافدان سوْنرا وظیفهسیندن گئتمیشدی. لاکین اوْنون طرفدارلاری بونا قارشی اعتراض ائدرک، فوتیوسو غصبکار اعلان ائتمیشدیلر. بۇندان سوْنرا کلیسادا پارچالانما باش وئرمیشدی. ۸۵۹-نجو ایلده کونستانتینوپولیسده (ایستانبولدا) ییغیلان کلیسا مجلیسی ایقناتیوسون طرفدارلارینی پیسلهمیشدیر. لاکین، اوْنلار روم پاپینا مراجعت ائدرک، ۸۶۱-نجی ایلده داها بیر کلیسا مجلیسینین ییغیلماسینا نایل اوْلدولار. بۇ دفعه ده اوْنلارین مؤقیعتی پیسلهنمیشدی. لاکین روم پاپی نیکولاس ۸۶۳-نجو ایلده هر ایکی کلیسا مجلیسلرینین قرارلارینی اعتبارسیز اعلان ائتدی. بۇندان سوْنرا غرب و شرق کلیسالاری آراسیندا ایلک دفعه اوْلاراق، و سوْندا کلیسانین پارچالانماسینا گتیرهن، بیر ایختیلاف باش وئرمیش اوْلدو. پاپ نیکولاس بۇ آددیمی بولقاریستان کلیساسینین اۆزرینده حاکمیّتی الده ائتمک و بۇ کلیسانی بیزانس پاتریارخلارینین حاکمیّتیندن آلماق اۆچون آتمیشدی. اصلینده ایسه، مسیحیت کلیساسینین بؤلونمهسی آرتیق بیر ضرورته چئوریلمیشدی. مسئله بوندادیر کی، هم روم پاپلاری، هم ده کونستانتینوپولیس پاتریارخلاری بۆتون مسیحیت دونیاسی اۆزرینده باشچیلیق ائتمک ایستهییردیلر و اوْنلارین آراسینداکی رقابت گئتدیکجه درینلهشیردی.
پاپ نیکولاسین حرکتینه جواب اوْلاراق، پاتریارخ فوتیوسون طرفدارلاری ۸۶۷-نجی ایلده کونستانتینوپولیسده داها بیر کلیسا مجلیسی چاغیردیلار. اوْرادا پاپ نیکولاسین وظیفهسیندن آزاد اوْلونماسی حاقیندا قرار قبول ائدیلدی. لاکین بۇندان سوْنرا، بیزانسدا سارای چئوریلیشی باش وئردی و بونون نتیجهسینده فوتیوسون اؤزو وظیفهسیندن دئوریلدی. بۇندان سوْنرا ۸۶۹ - ۸۷۰-نجی ایللرده رومون تاکیدی ایله کونستانتینوپولیسده داها بیر کلیسا مجلیسی ییغیلمیشدی. بۇ مجلیسی غرب (کاتولیک) کلیساسی VIII عوموم دونیا کلیسا مجلیسی کیمی تانینیر. شرق (اوْرتودوکس، و یا پراووسلاو) کلیساسی ایسه، اوْنو عوموم دونیا کلیسا مجلیسی کیمی تانیمیر. مجلیسین قراری ایله، فوتیوس کسکین صورتده پیسلهنیب، وظیفهسیندن آزاد ائدیلمیشدی. اوْنون یئرینه کونستانتینوپولیس پاتریارخی وظیفهسینه ایقناتیوس برپا ائدیلدی. بونا باخمایاراق، فوتیوس کونستانتینوپولیسده بؤیوک نفوذا مالیک ایدی. ۸۷۷-نجی ایلده، ایقناتیوسون اؤلوموندن سوْنرا، اوْ یئنیدن پاتریارخ اوْلدو. بۇندان سوْنرا، ۸۷۹ - ۸۸۰-نجی ایللرده داها بیر کلیسا مجلیسی ییغیلدی. بۇ مجلیسده پاپ نیکولاسین نمایندهلری، اوْنون تاختدان سالینماسینا گؤره فوتیوسدان عذر ایستهمهسینی طلب ائتدیلر. لاکین فوتیوس عذر ایستهمهدی. بۇ مجلیسده شرق کلیساسینین نمایندهلری غربده یاییلمیش بعضی اینانجلاری و آیینلری ده پیسلهمیشدیرلر. «فیلیوقوئ» آدلانان اینانج خصوصیله پیسلهنمیشدی. مسئله بوندادیر کی، شرقده و غربده کلیسا عنعنهلری، بعضی آیینلر، بیر-بیریندن فرقلهنیردی. بۇ عامل ده کلیسانین پارچالانماسیندا بللی رول اوْینامیشدی. بۇ کلیسا مجلیسی غربده اوّلجه عوموم دونیا کلیسا مجلیسی اعلان اوْلونموشدور. لاکین سوْنرا، بۇ کیفیتده، فوتیوسون عوضینه ایقناتیوسو پاتریارخ کیمی یئنیدن تانییان، ۸۶۹-۸۷۰-نجی ایللرده کئچیریلهن، مجلیس تانینمیشدی.
عئینی زاماندا، یوخاریدا قید اوْلوندوغو کیمی، مسیحیتین احکاملاری و اینانجلارینین اساسلاری دا غرب و شرق کلیسالارینین مۆباحیثه هدفینه چئوریلمیشدیر. معلوم اوْلدوغو کیمی، خریستیانلار تانرینین اۆچ صیفتدن عبارت اوْلدوغونو ادعا ائدیرلر. بۇ صیفتلرین اۆچونجوسو اوْلان مقدس روح، حیاتوئریجی کیفیتلرینه مالیک اوْلان صیفتدیر. اوْنون آتادان و یا اوْغولدان چیخماسی حاقیندا گرگین مۆباحیثهلر، کلیسانین عقیده نؤقطه-نظریندن پارچالانماسینا گتیریب چیخارمیشدی. غربده آمبروسیوس، هیرونیموس، آوقوستینوس کیمی کلیسا آتالاری، مقدس روحون تکجه آتادان دئییل، هم ده اوْغولدان چیخماسینی (لاتینجه: filioque) ادعا ائدیردیلر. VII عصرده ایسپانیانین تولدو شهرینده کئچیریلن کلیسا مجلیسینده فیلیوقوئ کریستیان عقیدهسینین اساسلارینا (سیمبولونا) داخیل ائدیلمیشدیر. بونا دلیل اوْلاراق عیسانین سؤزلری گتیریلیردی:
"بونو دئدیی زامان، اوْنلارا اۆفوردو و: «مقدس روحو قبول ائدین»، – دئدی.
لاکین شرق کلیساسی فیلیوقونی قبول ائتمهمیشدی. اوْنلارین فیکرینجه مقدس روح یالنیز آتادان چیخیر، اوْغولدان چیخماز. غرب آتالارینین فیلیوقوئ حاقیندا دئدیکلرینی ایسه، کلیسانین دئییل، اوْنلارین شخصی فیکیرلری اوْلدوغونو دئییردیلر.
بولقاریستان اۆزرینده غرب و شرق کلیسالری آراسیندا گئدن مۆباحیثهلر ایسه، سوْندا، شرق کلیساسینین خیرینه حل اوْلوندو. بولقاریستان کلیساسی کونستانتینوپولیسین نظارتی آلتینا کئچدی. X عصرده ده غرب و شرق کلیسالری آراسیندا صۆلح الده ادیلممیشدی. کونستانتینوپولیس کشیشلری روم پاپسینا یالنیز موستسنا حاللاردا مراجعتلر ادیردیلر. بۇ عامل ایسه کلیسالری بیری-بیریندن داها دا اۇزاقلاشدیریردی. ۱۱-جی عصرده غرب و شرق کلیسالری آراسیندا موناسیبتلر بیر قدر فاللاشدیرمیشدیر، لاکین بۇ فاللاشما سوْندا اوْنلارین پارچالانماسی ایله نتیجلنمیشدیر. اوْ دؤورده روم پاپسی اوْلان IX لو گونئی ایتالیادا کونستانتینوپولیس پاتریارخینین تابچیلیینده اوْلان کلیسالرده غرب (لاتین) آیینلرینین ایجرا اوْلونماسینی طلب اتمیشدیر (قید اوْلوندوغو کیمی غرب کلیسالرین بعضی دینی آیینلری شرق اوْرتودوکس آیینلریندن فرقلهنیردی). اؤز نؤوبهسینده کونستانتینوپولیس پاتریارخی میخال کللواریوس (لاتینجه: Michael Cerullarios)کونستانتینوپولیسده پاپنین تابلیینده اوْلان کلیسا و موناستیرلارین باغلانماسی حاقیندا سرانجام ورمیشدیر. وضعیتین گرگینلشمهسینی گؤرهن بیزانس ایمپراتورو کونستانتینئ مونوماخوس لاتینجه: Constantine Monomachus) غربله موناسیبتلرینی پوزماق ایستهمیردی. اوْ، پاپ ایله دانیشیقلار آپاراراق، کونستانتینوپولیسه پاپ طرفیندن گؤندریلمیش نمایندهلری قبول اتمهیه حاضیر اوْلدوغونو بیلدیرمیشدی. لاکین نمایندهلرین گلیشیندن سوْنرا، اوْنلارین شرق (یونان) کشیشلری ایله شدتلی ایختیلافی باش ورمیشدیر. بۇ ایختیلاف نتیجهسینده پاپنین نمایندهلری کونستانتینوپولیس پاتریارخینی و اوْنا تابع اوْلان بۆتون شرق کلیسالرینی هرسده (بیدتچیلیک) و دینسیزلیکده اتهام ادرک، اوْنلارین کریستیان کلیساسیندن خاریج ادیلمهسی حاقیندا مکتوب یازاراق اوْنو رسمی عبادت زامانی کونستانتینوپولیسین مقدس سوفییا (آیا سوفیا) کلیساسینده یونان کشیشلرینه تقدیم اتدیلر. اؤز نؤوبهسینده پاتریارخ میخال کللواریوس ۱۰۵۴-جو ایلده کلیسا مجلیسی ییغاراق پاپنین نمایندهلرینی لنتلمیش، روم کلیساسی ایله بۆتون علاقهلرین کسیلمهسی حاقیندا سرهنجام ورمیشدیر. بۇ حادثهلردن سوْنرا کریستیان کلیساسی پارچالانمیشدیر. شرق (یونان) کلیساسی اوْرتودوکس (پراووسلاو)، غرب (لاتین) کلیساسی ایسه کاتولیک آدلاندیریلمیشدیر.[۲]
(سمبوللاری)
اساس مقاله: کریستیان سیموولیکاسی
خاج. خاچ مسیحیتین ان گئنیش یاییلمیش رمزیدیر، عیسانین اعدام ائدیلدیی آلتین تصویریدیر. لاکین بۇ رمز مسیحیتدهن اؤنجه قدیم میصرده حیات سمبولو اوْلموشدور و آنکه آدلانیردی. خاچین یوخاریسیندا اوْلان دایره قادین، آشاغی حیصّهسی ایسه کیشی باشلانقیجینی سیمبولیزه ائدیر. عومومیتله خاچین تصویرینی خریستیانلار میصر عنعنهسیندن آلمیشدیلار. مسیحیتده خاچین رمز کیمی یارانما تاریخی ۲-نجی-۳-نجو عصرلره تصادف ائدیر. خاچلارین بیر نئچه نوعلاری واردیر. لاتین خاچی، یونان خاچی، قولقوفا (عیسینی اعدام ائدیلن تپهنین آدی) خاچی و یا پیللهلی خاچ، روس اوْرتودوکس (پراووسلاو) کلیساسینین خاچی، روم پاپازلارینین خاچی، خاچ سویونا سالینما مراسیمینه عایید اوْلان خاچ، غلبهنین رمزی اوْلان یونان خاچی، کوره اۆزرینده غلبهنین سمبولو اوْلان خاچ، مقدس پتروسون چئوریلمیش خاچی، اورشلیم(قودس) خاچی و سایر.
بالیٛق. بالیق ایلک کریستیان سیمبوللاریندان بیری اوْلموشدور. اوْ عیسانین رمزی معناسینی داشیییردی. بونا سبب شکیلده گؤستریلهن یونان حرفلرینین آبرویاتوراسیدیر (ایختوس). بۇ آبرویاتورا یونان دیلینده "خیلاصکار عیسی مسیح تانرینین اوْغلودور" سؤزلرینین بیرینجی حرفلریندن یارانمیشدیر. "ایختوس" سؤزو ایسه یونانجا بالیق دئمکدیر. عئینی زاماندا عیسانین ایلک آردیجیللارینین بیر نئچهسی بالیقچی اوْلموشدور. بونا گؤره خریستیانلار اؤزلرینی "اینسان روحونو توتانلار" آدلاندیریردیلار.
گمی. گمی ده مسیحیتین ان قدیم رمزلریندن (سیمبوللاریندان) بیریدیر. مثلاً مشهور روم ایلاهیاتچیسی هیپپولیتوس (III عصرده یاشامیشدیر) کریستیان کلیساسینی "دالغالار اۆزرینده اۆزن و هچ زامان باتمایان" گمییه بنزدیردی. باشقالاری اوْنو "نجات گمیسی" آدلاندیریردیلار
لاباروم . لاباروم (لاتین سؤزودور) ایمپراتور کونستانتینوسون بایراغی اوْلموشدو. اوْنون حاکمیّتی دؤوروندن باشلایاراق، مسیحیتین رمزینه چئوریلمیشدیر. بایراغین اۆزرینده "خریستوس" سؤزونون یونانجا ایلک ایکی حرفی و "هوج وینجئ" (بونونلا غلبه چالاجاغیق) سؤزلری یازیلمیشدیر. روایتلره گؤره ۳۱۲-نجی ایلده میلوییا کؤرپوسو یاخینلیغیندا باش وئرن دؤیوشدن اؤنجه ایمپراتور کونستانتینوس و اوْنون ۴۰ مینلیک اوْردوسو گؤیده بؤیوک بیر خاچی گؤردولر. بۇ خاچ حتی گونشی ده باغلامیشدی. باشقا روایته گؤره، بۇ دؤیوشدن اؤنجه کونستانتینوس یوخودا لابارومومو گؤرهرک ایٛن هوج سیگنو وینجس (بۇ رمزله غلبه چالاجاقسان) سؤزلرینی ائشیتمیشدی. بۇ یوخونو گؤرندن سوْنرا، کونستانتینوس اؤز عسکرلرینه گؤردویو لابارومو اؤز قالخانلارینین اۆزرینده تصویر ائتمهیی امر ائتمیشدی. بۇ دؤیوش اوْنون غلبهسی ایله بیتمیشدی و بۇندان سوْنرا کونستانتینوس روم ایمپراتورو اوْلموشدو. اوْنون حاکمیّتی دؤورونده ده خریستیانلیق دؤولت دینی ایستاتوسونو آلمیشدی.[۳]
آذربایجاندا خریستیانلیغ
خریستیانلیغ آذربایجان اراضیسینه ارانین ایلک عصرلریندن، هله عیسی مسیحین هواریلری دؤورونده قافقاز آلبانیسی واسطهسیله نفوذ اتمیشدیر. ۷۰-جی ایلده یروسلیمین (قودسون) سوقوطوندان سوْنرا یهودیلرین قافقازا کؤچورولمهسی گۆجلنیر. گلنلر عیسینین گؤستردیی معجزهلردن دانیشیرلار. بۇ جور تبلیغین تأثیری آلتیندا بؤلگهده ایلک کریستیان ایجمالاری یارانیر.
آلبانیدا مسیحیتین یاییلماسیندا بۇ دؤور هواری (سیروفیل) دؤورو آدلانیر و هواریلردن وارفولومی و فاددیین آدلاری ایله باغلیدیر. هواری فاددیین شاگیردلریندن اوْلان یلیسی یروسلیمین بیرینجی پاتریارخی یقوبون خییر-دعاسی ایله ینی دینی تبلیغ اده-اده آقوان دیارینا گلیب چیخمیش و کیش آدلی یرده کلیسا تیکمیشدیر. بۇ کلیسا ارمنیستانداکی بیرینجی کریستیان کلیساسیندن قاباق تیکیلمیشدیر.
سوْنرا یلیسی چولایا (دربنده) یوللانمیش، داها سوْنرا ایسه سامور چایینی کچیب دینین تبلیغینی داوام اتدیرمیش، هلمس کندینده بوتپرستلر طرفیندن اؤلدورولهرک بیر چالایا آتیلمیشدیر. سوْنرالار آلبان ملیکی واچاقانین گؤستریشی ایله یلیسیین جسدینین قالیقلاری خروق کندینده تورپاغا تاپشیریلمیش، چالانین اۆزرینده ایسه کیچیک بیر مبد تیکیلمیشدیر.
۳۱۳-جو ایلده روم ایمپراتورو کونستانتین خریستیانلیغا اعتیقاد اۆزریندن قاداغانی گؤتورهنده آلبان حؤکمداری اۇرنایر کریستیانلیغی دؤولت دینی اعلان ادیر. بۇ واختدان اعتباراً آذربایجاندا مسیحیتین یاییلماسینین قرکوفیل دؤورو آدلانان ینی دؤورو باشلانیر. آکادمیک ز.بونیادوو گؤستریر کی، اۇرنایر، ۲-جی واچئ و ۳-جو واچاقان اؤلکهده کریستیانلیغی یایماق اۆچون موباریزه آپارمیشلار. ۴-جو-۵-جی عصرلرده روحانیلیک و کلیسا ایرارخییاسی تشکول تاپیر. کاتولیکوسون گؤستریشی ایله فوداللار اؤز اراضیلرینده کلیسا اۆچون خصوصی یرلر آییریردیلار. بؤلگهده کلیسالر تیکیلیر، دینی کیتابلار سیریانی، آرامی و یونان دیللریندن آلبان دیلینه ترجومه ادیلیردی. سینایدا آشکار ادیلمیش "آلبان یازیسیندا و آلبان دیلینده" لکسیوناری دونیادا مسیحیتین ان قدیم کۆتلوی(توده) قیرات کیتابلاریندان ساییلیر.
۴۵۱-جی ایلده خالکیدون کلیسا توپلانتیسیندا آلبانی مونوفیزیتلییه اۆستونلوک وریر. ۵-جی-۶-جی عصرلرده اؤلکه اپازیسینده مونوفیزیتلرله دیوفیزیتلر آراسیندا موباریزه گۆجلنیر. ۶-جی عصرین سوْنو – ۷-جی عصرین اوّللرینده آلبان کلیساسی دیوفیزیتلیگی قبول ادیر. آلبان کاتولیکوسونون ایقامتگاهی چوقای شهرینده یرلشیردی. ۵۵۲-جی ایلده ایقامتگاه بردهیه کؤچورولموشدور. ایسلام فوتوهاتلاریندان، خصوصیله آلبان ملیکلیینین سوقوطوندان سوْنرا اؤلکهده مسیحیتین رولو زیفلمیش، آلبان دیلی سیخیشدیریلیب چیخاریلمیشدیر. ۸-جی-۹-جو عصرلرده آذربایجان اراضیسینده موستقیل دؤولتلر یاراناندا آلبان کلیساسی یئنیدن آوتوکفال کلیسا ایستاتوسونو برپا اتمیشدیر.
۱۰-جو-۱۱-جی عصرلرده بؤلگهده شرق کریستیانلیغی نفوذونو بللی درجهده قورویوب ساخلایا بیلمیشدی. بۇ دوروم ۱۸-جی عصره کیمی بئلهجه داوام اتمیشدیر. ۱۸۳۶-جی ایلده چار حکومتی سینودون تقدیماتی ایله آلبان کلیساسینی لغو ادیر، کلیسانین بۆتون املاکی اچمیدزین کاتولیکوسلوغونا وریلیر. ۲۰-جی عصرین ۸۰-۹۰-جی ایللرینده آلبان کلیساسی بیر داها برپا اوْلونور. ۲۰۰۳-جو ایلده آلبان-اۇدی کریستیان ایجماسی دؤولت قیدیاتیندان کچیر. بۇ، شکیدهکی کیش کلیساسینین برپاسیندان سوْنرا اوْلموشدور. حاضیردا قبهله رایونونون نیج کندیندهکی کلیسانین ده برپاسی داوام اتدیریلیر.
آذربایجاندا خریستیانلیغ اؤزونون پراووسلاولیق، کاتولیکلیک و پروتستانتلیق قوْللاری، هابله مۆختلیف سکتانت ایجمالاری ایله تمثیل اوْلونموشدور. دؤولت قیدیاتیندا ۵ قریقوریان ایجماسی واردیر. پراووسلاولیق آذربایجانا ۱۹-جو عصرین اوّللریندن اعتباراً روس چاریزمینین بؤلگهده یریتدیی "کؤچورمه سیاستی" چرچیوهسینده نفوذ اتمهیه باشلامیشدیر. باکیدا ایلک پراووسلاو کلیساسی ۱۸۱۵-جی ایلده فعالیّته باشلامیشدیر. روس پراووسلاو کلیساسینده باش ورهن پارچالانمانین آغیر نتیجهلریندن سیغورتالانماق اۆچون سکتانت خریستیانلارین قافقازا سورگونو باشلانیر. آذربایجاندا ایلک روس کؤچکونلری ۱۸۳۴-جو ایلده شاماخی قضاسیندا آلتی-آغاج کندینی، ۱۸۳۸-جی ایلده لنکران قضاسیندا ول کندینی، ۱۸۴۲-جی ایلده یلیزاوتپول قوبرنییاسیندا روس بوریسی، ۱۸۴۴-جو ایلده ایسه سلاویانکا کندلرینی سالیرلار. ۱۸۶۸-جی ایلده باکی قوبرنییاسینین اراضیسینده ۲۱ سکتانت کندی وار ایدی کی، بورادا ۱۳ مین سکتانت یاشاییردی.
کاتولیسیزم. باکیدا ایلک روم-کاتولیک پریخودو ۱۹-جو عصرین ۵۰-جی ایللرینده روس اوْردوسو طرفیندن حربچی کاتولیکلرین قافقازا سورگون ادیلمهسی ایله علاقه دار اوْلاراق یارادیلمیشدیر. پریخود تتری-سکاروداکی (گورجوستان) روم-کاتولیک حربی پریخودونا تابع ایدی. ۱۸۸۲-جی ایلده باکی پریخودو موستقیللشیر. ۱۸۹۵-جی ایلده مقدس مریهمین باکیره حامیلهلیگی شرفینه کلیسا، ۱۹۰۳-جو ایلده ایسه باکی قبیریستانلیغیندا مقدس خاچ کلیساسی تیکیلیر. ۱۹۰۹-۱۹۱۲-جی ایللرده باکینین گؤزل معمارلیق عابیدهلریندن ساییلان ینی مقدس مریهمین باکیره حامیلهلیگی کلیساسی قوتیک اۆسلوبدا اینشا ادیلیر. سووت دؤورونده کلیسا داغیدیلمیشدیر. ۱۹۹۹-جو ایلده باکیدا روم-کاتولیک ایجماسی یئنیدن برپا اوْلونور. ۲۰۰۱-جی ایلده ایجما اؤز عبادت اوینی یارادیر. حاضیردا باکیدا روم-کاتولیک کلیساسینین اینشاسی اۆچون توْرپاق ساحهسی آیریلمیشدیر. ۲۲-۲۳ مئی ۲۰۰۲-جی ایلده روم-کاتولیک کلیساسینین سابیق باشچیسی پاپ ایوانن ۲-جی پاول باکیدا رسمی سفرده اوْلموشدور.
باپتیزم. اینجیلچی-لوتران کلیساسینین آردیجیللاری باکییا هله ۱۹-جو عصرین ایکینجی یاریسیندا نفت یاتاقلارینین ایستیسماریندا ایشتیراک ادن آلمان صنایعچیلری سیراسیندا گلمیشلر. اوْنلارین گلیشینین بیر سببی ده ۱۹-جو عصرین اوّللرینده آلماندا باش ورمیش سیاسی و دینی ایغتیشاشلار ساییلمالیدیر. اوْ واخت اؤلکهده بئله بیر مؤوهومی شاییه یاییلمیشدی کی، غربده قیامت گونو یاخینلاشیر، نجات آنجاق شرقدهدیر. اهالی، خصوصیله سکتانت دیندارلار روسیهیا و قافقازا کؤچمکله قیامت گونونون سورغو-سوالیندان یاخا قورتارماغا چالیشیردیلار. ۱۸۱۹-جو ایلین اوّلینده آذربایجاندا ۲۰۹ آلمان عائلهسی واردی. باکیدا اینجیلچی-لوتران ایجماسی ۱۸۷۰-جی ایلده یارادیلمیشدیر. ۱۸۹۹-جو ایلده ایجمانین عضولری شهرده اؤز مبدلرینی – کیرخانی (ایندیکی کامرا و اوْرقان موسیقیسی زالی) تیکمیشلر. یلنندورفدا (ایندیکی خانلار) کیرخا داها اوّل تیکیلمیشدیر. ۱۹۳۷-جی ایلده لوتران کلیساسینین کشیشلری باشقا دینی ایجمالارین نمایندهلری ایله بیرلیکده سورگون ادیلمیش، گولللنمیشلر. ۱۹۹۴-جو ایلده لوتران ایجماسی باکیدا یئنیدن فعالیّته باشلامیشدیر.[۴]
خاریجی کچیدلر
بیرده باخ
قایناقلار
- ↑ آیدین علیزاده. خریستیانلیق: تاریخ و فلسفه ۱-جی فصیل، ایلک مسیحیتین قیسا تاریخی ایجمالی
- ↑ آیدین علیزاده. خریستیانلیغ: تاریخ و فلفهسه ۸-جی فسیل، غرب و شرق آراسیندا ایختیلافلار و کریستیان کلیساسینین پارچالانماسی
- ↑ آیدین علیزاده. خریستیانلیق: تاریخ و فلفسه مسیحیتین سیمبوللاری
- ↑ آذربایجاندا دینلرین تاریخی
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hristiyanlık»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
سایین اوخوجولار!
توروز سیته سی بیر کولتورل اوجاق اولاراق دیلچیلیکله باغلی قونولاردان دانیشیر. بو سیته دیلچیلیکله باغلی دیرلی بیلگیلر وئرمکدهدیر. دیلیمیزین تاریخی و ائتیمولوژیسی ساحهسینده چالیشان بو سیته، سؤزلرین کؤکو و ائتیمولوژیسی حاقیندا، باشقا سیتهلردن دییشیک اولاراق، ائیلمله(فعل) باغلی آنلاملارین آچیقلاییر.
سیتهمیزده دیلچیلیکله باغلی بیر چوخ کیتاب، سؤزلوک، یازیلار الده ائدیب اوخویابیلرسینیز. اوموروق کی بو سیته، سیز دیرلی، سایین اوخوجولار یاردیمییلا، دیلچیلیک قوللارینین گلیشمهسی، یوکسلیشی یولوندا بیر آددیم گؤتوربیلسین.
بئی هادی (h.beyhadi@gmail.com)
تبریز
Copyright © 2008-2020 Arın Turkic Etimology Dictionary - All rights reserved by Turuz.
Powered by Sapdal.Com © Developed by Sapdal.Com


text:
سسنوک، یئنی گونئی ولز
سسنوک (اینگیلیسجه:Cessnock)اوسترالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین هانتر بؤلگهسینده یئرلشن بیر شهردیر.بو شهرین۲۰.۰۱۳ نفر جمعیتی واردیر.
ایچیندهکیلر
نوْتلار[دَییشدیر]
- ↑ Population statistics are based on the Cessnock urban centre, a statistical area used by the Australian Bureau of Statistics which is slightly different from the actual town of Cessnock.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ سسنوکون بؤلگهسل آمارلاری (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics (31 October 2012). یوخلانیلیب 23 December 2013.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cessnock,_New_South_Wales»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۶ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سسنوک، یئنی گونئی ولز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شابلون:کیمیا نوبل جایزهسینی قازانانلار
ایلکین گورونورلؤک: حال حاضیرده دیفالتی autocollapse
بو شابلونون ایلک گورونوشون تعیین ائتمک اؤچون,
|state= پارامترینن ایستیفاده ائدیله بیلینر:
- شابلونو باغلی گؤسترماق اؤچون
|state=collapsedشابلوندا بو حالت: {{کیمیا نوبل جایزهسینی قازانانلار|state=collapsed}}
- شابلونو آچیق گؤسترماق اؤچون
|state=expandedشابلوندا بو حالت: {{کیمیا نوبل جایزهسینی قازانانلار|state=expanded}}
|state=autocollapseشابلوندا بو حالت: {{کیمیا نوبل جایزهسینی قازانانلار|state=autocollapse}}
- {{navbar}}،{{sidebar}} و یا باشقا بیر جدول اولسا شابلونو باغلی گؤستریر
- صفحهده باشقا هئچ بیر ائلمنت اولماسا، شابلونو آچیق گوستریر
اگر
|state= پارامترینه هئچ بیر حالت تعیین اولماسا، شابلون ایلک گورونورلؤکون Collapsible option شابلونونون
|default= پارامترینن آلار. بو صفحهده کی شابلون، حال حاضیرده
autocollapse حالتینده دیر.


text:
هئنری کیسینجر
هئنری کیسینجر (اینگیلیسجه: Henry Alfred Kissinger)، (دوغوم:۱۹۲۳) آمریکالی آلمانلی سیاستچی و دیپلومات وآمریکانین اسکی امنیت ایشلر مشورتچیسی و اسکی خاریجی ایشلر وزیریدیر.
یاشاییش
یهودی بیر عائیلهده ۱۹۲۳اینجی میلادی ایلده آلمانین فورت شهرینده دونیایه گلدی اشکنازی یهودیلردندی. ۱۹۳۸ده نازی آلماندان کؤچدولر و آمریکادا نیویورک شهرینده یاشاییردیلار.1943ده آمریکا تابعی اولدولار.
کیسینجر ریچارد نیکسون جومهور رئیسی اولماقدا خاریجه ایشلر وزیری اولدو و واترقئت ایشلرینده نیکسون ایشدن سالیندی هابئله کیسینجر سونراکی جومهور رئیسی جرالد فورد دولتینده خاریجه ایشلر وزیری قالدی. ۱۹۷۳ده باریش ایشلرده نوبل اؤدولون ویتنام ساوشین سوندورمک اوچون آلدی.


text:
شابلون:IND
توضیحلر
{{IND}}
هیندوستان بایراقینین سیمبولون و ویکیلینکین رندر (اینگیلیسجه: Render) ائدیر. بو شابلون
{{flag|India}} شابلونیله برابر دیر، لاکین، قیسا یازیلی دؤزلدیلمهسینین راحتلیقی اوچون، ایستاندارد اؤچ حرفلی ایزو ۳۱۶۶-۱ آلفا-۳ اؤلکه کودو، آیاوسی کودو و فیفا کودو India اوچون، آدینی داشیییر.
همچینین باخ
- لازیم اولسا، ایضافه سئچیملر اوچون شابلون:Country data India باخ
- بایراق شابلونونون سیستیمینین بارهسینده بیر کامیل بحث اوچون Wikipedia:WikiProject Flag Template باخ
- "قیسا یازیلی" بایراق شابلونلارینین کامیل لیستی اوچون Wikipedia:Inline templates linking country articles باخ


text:
Template:Welcome/azb
- Help & FAQ
- Manual - یئنی ویکی یاراتماق اوچون
- Community portal
- Editing help
- دیل دایاقلاماسی
- Sandbox
Template:Wp/azb/ساغدانویکیمئدیا اینکوباتورا خوش گلمیسینیز!
- سول یاندا بیر سیرا اؤنملی باغلانتیلار واردیر، و بوردادا بیر سیرا بیلگیلر واردیر:
- ایندیه قدر ایستیفادهچی صحیفهسی یاراتمامیسینیزسا، لوطفاً بیرینی یارادین و اوندا مثلاً بابیل شابلونونو ایشلدین.
- اؤز آرا-اۆز دیلینیزی، ترجیحلرینیزدن سئچه بیلرسینیز.
- مقاله، شابلون یا بؤلمه یاراداندا، اونا بیر اؤناَک آرتیرماغی اونوتمایین!
- اینگیلیسجه یاخشی باشارساز، صحیفهلری آیری باشاردیغینیز دیللره چؤویرمگه یاردیم ائده بیلرسینیز؛ بئلهلیکله داها آرتیق آداملار اونلاری آنلایا بیلرلر!
- آرا-اۆزونو ترجومه ائتمک ایستگیرسینیزسه، لوطفاً Translatewiki.net-ه گئدیب و ایلک آددیملار ایله قاباغا گئدین.


text:
آسید
آسید – هیدرون وئره بیلن مولکول یا یوندور. آسیدلر تورنوسول کاغاذین ماویدن قیرمیزیا چئویره بیلیرلر، بازلار و بعضی مئتاللارلا دا تَپکیمهیه گیریب دوز حاصیل ائده بیلیر. آسیدلرین قارشیندا باز(base) وار، باز و آسید pH ایله آییرد اولورلار، pH آسیدلرده ۷دن آزدیر و ۷دن داها چوخ اولورسا، «باز»دیر.
آسید و بازین تَپکیمهسی دوز حاصیل ائدهر.
آسیدلرین مولکولوندا آنیون (الکترونگاتیو آتوم) و هیدوژن واردیر. هیدروژنین تک پروتونو واردیر، بو سببدن الکترونلاری اؤزونه طرف چکهبیلمیر و الکترونلار آنیونا طرف گئدیر. بو هیدروژن یونلاری یا هیدرونلارین باشقا آتوملارلا تَپکیمهیه پیتانسیللری چوخدور.


text:
ماکروتوپونیم
عموميتله توپونيملر يا ايلكين يارانديغي فورماسيني ايتيرير و نئجه دئيرلر اختصارا دوشور و يا ايلكين، تام يارانديغي فورمادا ايشلهنير. بو باخيمدان آذربايجان توپونيملر سيستئمي ايكي بؤيوك سيستئم (ماكرو سيستئم) تشكيل ائدير:
- ماكروتوپونيملر سيستئمي (اختصارا اوغراميش توپونیملر سیستئمی).
- ميكروتوپونيملر سيستئمي (يارانديغي فورمادا ايشلهنن توپونیملر سیستئمی).
ماكروتوپونيملرين ايكي اساس خصوصيتي واردير:
- ايكينجي حصه اختصارا اوغراياراق ايشلهنمير.
- بيرينجي حصه توپونيم كيمي ثابتلهشهرك ايشلهنير.
مثال اوچون اردبيل، تبريز، ماراغا، شيروان و س. اصلينده ايكي حصهدن عبارت اولوب: اردبيل شهري، تبريز شهري، ماراغا شهري، شيروان شهري و س. لاكين جغرافی نومئن1 اولان و توپونيمين جغرافی نؤعونو و تيپيني بيلديرن «شهر» اختصارا اوغرايير. بونون سببي ده بو كيمي توپونيملرين بوتون آذربايجان اراضيسينده ياييلماسیندان و هاميا تانيش اولماسیندان، بئلهليكله ده جغرافی نومئنه احتياج قالماماسیندان ایرهلی گلیر. يئري گلميشكن بونو دا قيد ائدك كي، هر هانسي بير ماكروتوپونيمين آدي ديگر بير جغرافی اشيايا، و داها دوغروسو ميكروتوپونيمه وئريلرسه، اوندا ميكرو توپونيم تام شكيلده و جغرافی نومئنله ايشلهنهرك ماكروتوپونيمدن فرقلهنير. مثلا «شيروان» سؤزو شيروان شهريني (ماكروتوپونيم) خاطيرلادير، لاكين همين آد ساوالاندا بير درهيه وئريلديكده «شيروان درهسي» فورماسيندا ايشلهنير. ائلهجه ده «اورمیا» آددا هم شهر (اویکونیم)، هم ده گؤل (هیدرونیم) اولدوغونا گؤره اورمیا شهری جغرافی نومئنسیز، اورمیا گؤلو ایسه جغرافی نومئنلی فورمادا ایشلهنیر. ماراقلیدیر کی، شیروان آدی خوراسان» شهرلریندن بیرینه وئریلدیکده، آذربایجاندان کناردا اولدوغو اوچون ماکروتوپونیم کیمی چیخیش ائدهرک جغرافی نومئن حصهسی اختصارا دوشور.
توپونیملرین ماراقلی بیر جهتینی ده خاطیرلاتماق یئرینه دوشردی. او دا بودور کی، بعضا معین توپونیملر «میکرو» سویهسیندن «ماکرو» سویهسینه یوکسهلرکن ایکینجی توپوحصه (جغرافی نومئن) بیرینجی توپوحصهنین ترکیبینه داخل اولور و بئلهلیکله ده توپونیم جغرافی نومئنسیز فورمادا ایشلهنیر. البته بئله بیر وضعیت قاباغا گلدیکده بیرینجی توپوحصهده وورغونون دا یئری دهییشیر: بیلدیگیمیز کیمی «آغجاکند کندی» ایلک یارانیشدا «آغجا کند» فورماسیندا اولوب و وورغو تورک – آذربایجان دیلینین فونئتیک قانونااویغونلوقلارینا اساسا «آغجا»نین سون هئجاسینا و بیر هئجادان عبارت اولان «کند» سؤزونون اوزهرینه دوشور. دئمهلی ایکی سؤزدن عبارت اولان «آغجا کند» اویکونیمی ایکی وورغو ایله ده تلفوظ اولونور. بو توپونیم سونرالار ماکرو سویهسینه یوکسلدیکده «آغجاکند» فورماسیندا ایشلنمهیه باشلایاراق «آغجا» سؤزونون دوشور، «کند» سؤزونون وورغوسو ایسه آرتیق واحد سؤز کیمی چیخیش ائدن «آغجاکند» سؤزونون سون هئجاسی اولان «کند» سؤزونه دوشور.


text:
آیدینلانما چاغی
آیدینلانما چاغی یا معاریفچیلیک دؤورو آدلانان تاریخی دؤور، آیدینلانما فلسفهسینین ۱۸-جی عصرده دوغولوب منیمسمهیه باشلادیغی دؤوردور. غرب جمعیتینده ۱۷-جی و ۱۸-جو عصرلرده اینکیشاف ائدن، راسیونال دۆشونجه کؤهنه، قدیمی، دَییشمز قبول ائدیلن فرضیهلردن، اؤن موحاکیمهلردن و ایدولوژیلاردان اوْنو سربست بوراخماغی و یئنی معلوماتا قارشی قبول اتدیرمیی هدفلین ایدولوژی اینکیشافی ایحاطه ائدن دؤورو کاراکتریزه ائدیر. آوروپا قارانلیق چاغ دؤورونده دینه ضد اوْلدوغو ایله علم و دوشونمیی قاداغان ائتمیش دی. آنجاق اوْ زامانلاردا دیلدن دیله ائدیلن ترجومهلرله بیر مدنیت قۇرموش اوْلان اندولوسه (ایسپانیا) کئچیریلن یوروشلرله اوْرانین خالقینین فیراوان حیاتی قارشیسیندا حئیران اوْلموشدولار. عربجه اثرلری اؤزلله ده ابن روشد کیمی عالیملرین اثرلرینی لاتین دیلینه چئویریب معاریفچیلیک دؤورونه یئر حاظیرلامیشلار.


text:
Türk tarixindən bilgilər METE HAN KİMDİR?
Sorumlu müdür : Dr. Hüseyin Şərqidərəcək Soytürk
مدیر مسئول :دکتر حسین شرقی دره جک سوی تورک
تورک، حوکومدار مئت حان (خان). مئته حان کيمدير؟ مئته حانين بيوگرافيسي. تورک داستانلاريندا چين و هينديستان فتح لرينده سؤز ائديلن اوغوز قاغان مئته خانميدير؟
عثمانلي تاريخچيلري طرفيندان اوغوز قاغان اولاراق آدلانديريلان مئته حان ، میلادن اونجه 234 ایلينده دونيايا گئلدي. باباسي آسيا هون ايمپراتورلوغونون قوروجوسو اولان تئومان دير. دوغوم يئري بيلينمهمکده دير. وفات میلادان اونجه 209 ایلينده تاختا گئچدييي و 35 ایل بويونجا ايمپراتورلوغونون باشيندا قالديغي و میلادان اونجه 174 ایلينده وفات ائتدييي بيلينمکتده دير.
آسيا هون ايمپراتورلوغونون قوروجوسو اولان تئومان، اوغلو مئته حانين يئرينه اووي اوغلونو تاختا چيقارماق ايستهميشدير. خانليغين بئيلري و مئته خان ايسه بو دوروما قارشي چيخميشدير. تؤره گئرگينجه تورک آنالاردن اولان، هاس بير تورکون تاختا گئچمهسي گئرکمکديدي.
تئومان، سون قاريسي اولان چينلي يئنيشي'نين مئته خاني کؤتولهمهسي يوزوندن اوگي اوغلونو تاختا گئچيرمک ايستيهرک ولیهد تعيين ائتميشدير. بو دورومدان راحاتسيز اولان مئته حان اوگي آناسينين اويونلاري سونوجوندا يوزهيلر طرفيندان رهين آلينميشدير.
مئته حانين يوزهيلرYuezhi'ler سيغينديغيني دوشونن و دوروما قيزان تئومان هئمن يوزهي'لر ساواش اعلان ائديب مئته حاني اؤلدورتمک ايستهميشدير. مئته خان، باباسي تئومان يوزهي توپراقلارينا گيرمهدن قاچاراق قورتولموشدور. بو باشاريسي و يوزهي'لرين مغلوپ ائديلمهسيندن دولايي باباسي تئومان، مئته حانا اون بين کيشيليک بير اوردو وئرميشدير. مئته حان بو اوردو ايله اؤنجهليکله اوگي آناسيني و قارداشلريني، سونرا دا باباسيني اؤلدورهرک میلاددان اونجه 209 ایلينده قاغان (خاقان) اولموشدور.
چاووش اوخو آدي وئريلن ايسليقلي اوخون موجيدينين مئته خان اولدوغو قابول ائديلير. چين قايناقلارينا گؤره اگر اوخونو بير يؤنه يؤنلديرسه امريندهکي عسکرلرين هئپسي او هدفه اوخ آتاردي. بير گون اوخونو ائن سئودييي آتينا چئويردي و عسکرلريندن بعضيلري ترددوت ائتدي. مئته حان بونون اوزرينه اوخونو سيرايلا ترددود ائدنلرين اوزرينه چئويردي و ترددوت ائدن عسکرلرين هامیسي آتيلان اوخلارلا اؤلدورولدو. بؤيلجه کیچکلوکدن بري اويناديغي اوخونو هدف چئويرمه اويونو اميرلرينين تارتيشيلمازليغيني دا پئرچينلهدي. و بير گون اوخونو آوا چيخان باباسينين اوزرينه چئويردييينده عسکرلريندن هيچبيري ترددود ائتمهدي.
مئته خان گونوموز اوردولارينين تئمللريني آتدي. اوردوسوندا اونباشي، يوزباشي، مينباشي، تومن باشي کیمي روتبهلر قوللاندي.
مئته حان اؤنجه هونلاردان توپراق ايستين دوغو قونشولاري دونگهوDonghu اوزرينه يورودو و اونلاري آغير بير يئنيلگييه اوغراتدي. ياپيلان آنلاشمادا دونگهولار سنهليک سيغير (مال)، آت و دئوهدن اولوشان بير وئرگي اؤدمه يي قبول ائتديلر. دونگهولار میلادان اونجه 208 ایلينده هون حاکيمييتينه گيردي.
مئته حان، سونراسيندا قوزي موغوليستاندا ياشايان تونگوز کیمي خالقلاري دا ايدارهسي آلتينا آلدي. میلادان اونجه 177-165 ایللري آراسيندا هونلارين گونئي باتيسيندا، تانري داغلاري ايله قانسو آراسيندا ياشايان يوچيلرين اوزرينه سفرلر دوزنلهدي.
میلاددان اونجه 203 دهه يوچييي مغلوپ ائتدي و اوز توپراقلارينا قاتدي.
اوردوسا حاکيم اولمايا چاليشان تاهين تورکلريني يئندي. چين اوزرينه سورکلي سفرلر دوزنلهدي و ساري ايرماقين گونييندهکي قالالاري ائگمنلييي آلتينا آلدي. بو ظفرلرله، سونرادان هونلارا بويوک گليرلر گئتيرجک اؤنملي تيجارت يوللارينين کونترولونو اله گئچيردي.
بؤلگهده ياشايان آلتاي (موغول، تونگوز و تورک وب.) قويملريني ائگمنلييي آلتينا آلاراق عسکري و استراتژيک اولاراق چوخ داها گوچلو بير حالا گلدي.
میلادداند اونجه 200 ایلينده حان حانداني ايمپراتورو گاوزو'نون (گاو-دي) 320.000 کيشيليک اوردوسونو بايدنگ (بوگونکو داتونگ، شانشي)'ده پئتنگ قالاسينده قوشاتدي. گاوزو (گاو-دي) مئتهي هدييهلر گؤندرهرک قوزي ايالتلريني هونلارا بيراخما و سنهليک وئرگي اؤدمه کیمي بوتون شرطلاري قبول ائتدي. بونون اوزرينه مئته حان ايمپراتورون قوشاتمادان چيخماسينا موساده ائتدي.
گاوزو پاييتاختي چانگ'ان'ا(بوگونکو شيان) دؤنبيلدي فقط مئته حان، گاوزو حانينين قوزي سينيريني آرا -آرا تهدید ائتميه دوام ائتدي. بونون اوزرينه میلاددان اونجه 198'ده گاوزو باريش ايستهدي و اييلليک خراج اؤدميي قبول ائتدي.
تورک دستانلاريندا چين و هينديستان فتحلرينده سؤز ائديلن اوغوز قاغانين مئته حان اولدوغو دوشونولمکتده دير. داستاندا آنلاديلان اوغوز قاغان ايله مئته حانين حيات حيکايهسينده بيرچوق بئنزرليک واردير.
نيهال آتسيز دا تورک قارا اوردوسونون قورولوش تاريخينين مئته حانين تاختا گئچدييي میلاددان اونجه 209 اولماسي گئرکديييني يازميشدير.
مئته حانين اوردوسو ساواش زامانيندا توپلانان سيويللردن دئييل، سورکلي ائييتيملي و ساواشا حاضير حالدا بولونان پروفسيونل عسکرلردن اولوشماقدايدي. حاکيم اولدوغو بؤلگهلردهکي گئنيش تاخيل و يييجک قايناقلاري ايله اوردوسونو آياختا توتووردو.
مئته، میلاددان اونجه 174 ایلينده حياتا گؤزلريني يومدوغوندا، آرخاسيندا بويوک بير ايمپراتورلوق بيراختي. بو ايمپراتورلوق ياخلاشيق 18 ميليون کیلومتر بويوکلويه صاحیب ایدی. ايمپراتورلوغونون سينيرلاري دوغودان باتييا ژاپون دنيزيندن ايديل (وولگا) چایی و قوزيدن گونئي سيبيريادان تيبت و کئشميره اوزانيردی. هونلارين قارشيلاريندا بولونان تک دوزنلي و گوجلو قوووت اولان چين اوردوسونون، ايچ قاريشيقليقلار ندنيله ايداري ضعفیت ايچينده اولماسي مئتهنين دولتيني آسانجا بويوتمهسينه سبب اولاراق گؤستريلير.


text:
آبخازیا
آبخازی یا (آبخازجه : AҧcHы Apsnı ، گورجوجه : აფხაზეთი Apxazeti) – گورجوستانین شیمال – غربینده یئرله شن اوستان. ۱۹۹۲ – جی ایلدن اعتیبارا گورجو-آبخاز مناقیشه سی نتیجه سینده گورجوستانین نظارتیندن چیخمیشدیر. ۲۰۰۸ روسی یا – گورجوستان مۆحاریبه سینین نتیجه سینده ، روس یا فدراسی یاسی طرفیندن ایشغال ائدیلمیش دیر. ۲۰۰۸ – جی ایلین ۲۶ آوگوست تاریخیندن روسی یا طرفیندن ، ۳ سنتیابر تاریخیندن ایسه نیکاراقوا طرفیندن مۆستقیل دؤلت کیمی تانینیر. BMT ، آوروپا بیرلیغی ، ABŞ و روس یا و نیکاراقوا ایستیثنا اولماقدان ، بوتون باشقا دونیا دؤولت لری طرفیندن گورجوستانین اوستانی کیمی تانینیر.


text:
فراکسیون_تورکان_ایران- آراز یوردسئون
رژیم دیئشیک یوللارلا میللی حرکتی پارچالیب و یونئتمک ایسته یر. فراکسیون اویونجاغیدا رژیمین اوز قوشدوغو و قوردوغو بیر پیلاندی که گویا ایشقالچی دیکتاتور رژیم دموکرات اولوب و تورکلره بیر بیرلیک یارادیر. اصلینده بو پیلانلارلا سانکی اسیر میللته بیر شی لر ورمیش کیمی میللی حرکتی ساکین لش دیریر.
دانشگاه لاردا آنا دیلی تورکی ده یوخ #آذری دیلی تدریسی موشدولوقلاری که هله هیچ بیر رسمی مقامدان بونا دایر خبر یوخ اولسا هله نه یازار، رژیم زورنانی ترسه سینه چالاجاق سونرادا دییه جک بابا زورناداندا سس چیخمیر ، رژیم پلکانی یوخاریدان آشاغی گلیر عوض اینکه بو آنا دیلی جوجوخ باخچالاریندان و بیرینجی صینیف لاردان باشلانا گتیریب دانشگاهدان قویوب علنن یالانچلیق و شییادلیق. اساسینده بیز دمیشیک دیلده کولتورده و بیر میللته عاید اولان هر بیر شی بیر میللتین میللی دولت ایله تعریف اولور میللی دولتمیز اولمویانا قدر دیلنجی طبیعت اولاجایق بیر گون آنا دیلی، بیر گون موسیقی، بیر گون......البته رژیمده ورمیجک اویله فیلیملر اوینویاجاق سونوندا میللت اوزو پیشمان اولاجاقدی.
فراکسیون تورکان ایران و.....
بیر طرفدنده گچن گونلرده #طرح_نودا او قدر تحقیرلر
ایران سرتاسری تلویزیونوندا کانالین مجری سینه قدر هامی کوردی پالتارلا برنامه قویوب باتی آزربایجانی کوردوستان آدلاندیرماق.
* فارس فاشیزمینین اوزونه گوره بیر پولیتیکاسی واردی
* کورد تروریزمینین اوزونه گوره بیر پولیتیکاسی واردی
* ارمنی نین اوزونه گوره بیر پولیتیکاسی واردی
*** گونئی آزربایجان تورک میللتینینده و انسانی نیندا بیر سیاسی پولیتیکاسی اولمالی البته بونودا سیاست حایاتیندا اولاراق الده اده بیلجک. سیاسی گوندمده و فعالیتلرده اولماقلا میللی حرکت اوزو بیر یونیورسیته و بیلیم یوردودور که اوندا اولان بیلیملری پراتیک و تئوریک اولاراق دونیانین هیچ یونیورسیته سینده نه اویرتیرلر و نده اوخونور. بیز بو میللی حرکتدن میللتیمیزین وطنیمیز ین و دولتیمیزی یاراتماق اوچون یارارلانمالیق.
آشاغیدا ایران دولتینین یازدیغی مکتوب نجه رسمی یازیلیب و پرینت اولونوب و #فراکسیون_تورکانین یازیسینا بیر دیقت الین تام بیر رذالت ، بیر غولون اربابیندا بیر شیی ایستمک اوچون مکتوبو.
گونئی آزربایجان تورکو یا اوزونه گوونیب حاکیم اولمالیدیر یادا ایشقالچی نین یالانلارینا اینانیب و گوونیب محکوم اولمالیدی.
یا اوزونه دامارلاریندا دولانان قانینا گوونره ک اوزگور و باغیمسیز انسان کیمی یاشامالیدیر یادا فارس ایشقالچیسینین بویوندوروغو آلتیندا بیر آغاسینین اسیری و غولو کیمی رذالت و اسارت حایاتین سوردورملی دیر.
ایران آدلانان زیندانین باشیندا اولان فارسین حکومتده اولماسی و ظالمین ظولمو بیر چوخونلوغون ظولمه بویون ایدیخلریندن دولایی اولموشدور.
اسیر انسان اویله اوغرتیلمیش کی هر شیی اربابیندان آغاسیندان گرک عرب دیلینده #طلب و تورک دیلینده دیلنسین #آنا_دیلی #موسیقی و......
هله بعضی اوزلرین چوخ آیدین بیلنلرده بو فارسین منجیخلی بویوندوروغون بویونلاریندا شاققا شاق سسلندیره رک غرور دویورلار که فارس آغالاری رحمه و مدنیته گلیب و سوز وریب که هله 40 ایلدن سورا #آنا_دیلی ورجک، بو قارانلیق قویولارین جاهیللری میللته اوزلرین آیدین تانیتدیرانلاردیلار. اوستن گونئی آزربایجان کوینکین و آلتدان فارسین تاپانچاسین اوز میللتلرینه قارشی باغلیانلاردیلار.
جسارتی اسارتین میندار اللری ایله بوغانلار
ایگیتلیغی کوللیغه ساتانلار
عار اولسون آنا یوردونون دردینه و یاراسینا گوز یومانلارا
بیر سوزومده فارس فاشیزم سیلاحلی دسته لرینده قوللوق ادیب و فارسین چیرکین پیلانلارین گورموین گونئی آزربایجان تورکلرینه دی. فارس فاشیزمی کورد تروریزمین اوز قالخانی اولاراق گونئی آزربایجان میللی حرکتی ، میللتی و آنا یوردو اوچون حاضیرلایر، یا سیز پاسدارلار، ارتشی لر، ژاندارمری و بسیج آدیندا رژیمه قوللوق الینلر هیچ بو کوردلری فارس فاشیزمی طرفیندن قوللانمالارین ندنین بیلمیرسیز؟ یا بیر یاوان چوریه میللتینیزین، یوردونوزون گلجین ساتیب سیز، بیر قارین چوریه؟؟؟
یتر مدنیت قالخانلاری آرخاسیندا گیزلننلره
یتر 90 جی دقیقه ده رقیبه 4 گول آتماق ایستین فوتبولجولارا
یتر شعر و غزل ایله فارسین ایستدیغی غزلیجات ایله اونلارلا ساواشانلارا
ای قارداشیم ای یولداشیم وطنداشیم ای سئر داشیم اگر بو اولوم یوخوسوندان اویانماسان صاباحیندا گلجینده سونسوز قارانلیقلاردا اولاجاقدی.
بیر ایشقالچی دولت بیرده اونون دولتینه قوللوق ادنلرین طلب لری ایستکلری و......
دولت صاحابی گور نجه قانون قویور و اسیر میللتین نماینده لری گور نجه آغالارینا عریضه یازاراق طلب ادیرلر بیر شی لری.
اسارتدن قورتولماق اسارت ادنین یولو و فورمولو ایله اولور نجه کی ایشقالچی تشکیلاتلانماق و سیلاحلانماقلا بیزی ایشقال اتمیش. بیزده فارس ایشقالچیلیغینا قارشی تشکیلات لانماق سیلاح لانماق و ایشقالچینین کوکون کسمکله آزادلیغا اولاشیب و باشقا میللتلر کیمی انسان جاسینا یاشیا بیله جیک. البته بودا بیر گونده اولمور و اولمویاجاق.
گونئی آزربایجان ایستیقلال پارتیسی 2004دن اعتبارن اولاراق میللتین گنیش و درین اولچوده سیاسی و تشکیلاتی بیلگیلنمسین هر زامان دمیشدی و حال حاضیردا دییر عینی زاماندا هر قونونو رژیمه قارشی سیلاح لاندیرماق بسیط اورنک اولاراق دکان لارین آدلارین تورک آدلاری ایله سیلاح کیمی فارس فاشیزمینه قارشی، اوشاقلارین آدلارین تورک آدلاری ایله و.....بیر سوزده #تورکچولوغون_دیریلیش_حرکاتی و آردیندان امکان داخیلینده فیزیکی اولاراق سیلاح لانماق و محله ده و کندلرده فامیل ایچینده کیچیح گروه لار و دسته لر اولماق و هر هانسی بیر چوریلیشه حاضیرلیقلی اولماق.
آزادلیغین بیر باهاسی وار و اونو هر آزادلیغی سئون کیشی (انسان) وئرملی دی
اسارتین زنجیرلرین قیریب انسان کیمی یاشامالیق
انسانلیغیمیزی الیمیزدن آلیب بیزی اسیر ادنلرین کوکلرین یوردوموزدان کسملیک.
یاشاسین گونئی آزربایجان میللی آزادلیق حرکاتی
اولوم اولسون فارس فاشیزمینه
اولوم اولسون فارس ایشقالچی دولتینه
نه موتلو تورکم دیینه
آراز یوردسئون
27 اوگوست


text:
آلیس مونرو
آلیس مونرو ـ (اینگلیسجه: Alice Munro) (دوغوم: ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۱) کانادالی حیکایه یازیچیسی، ۲۰۱۳-جو ایل ادبیات اوزره نوبل ادبیات اؤدولو (جایزهسی)، بوکئر اؤدولو قازانان، کانادا گئنئرال-قوبئرناتورونون بدیعی ادبیات اوزره اؤدولو، نوبئل موکافاتی لاورئاتی.
ایچیندهکیلر
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
آلیس مونرو «کانادانین چئخوفو» کیمی تانینیر. ایندییهدک ۱۳ حیکایه کیتابی و بیر رومانی یاییلیبدیر. حیکایهلرینده کانادانین کیچیک کندلرینده یاشایان اینسانلارین حیاتلاریندان بحث ائدن «مونرو» سئوگی و اؤلوم کیمی موضوعلاری اؤن پیلانا چیخاریبدیر. اونون حیکایهلرینین آنا خطینی قادین موضوعسو: آنا- قیز، قیز- آنا- نوه، آتا- قیز موناسیبتلری تشکیل ائدیر.[۱]
نوبئل جایزهسی[دَییشدیر]
۲۰۱۳ـنجو ایل، ادبیات اوزره نوبل جایزهسینی ۸۲ یاشلی کانادالی یازیچی «آلیس مونرو» قازاندی. آلیس مونرو بۇ جایزهنی قازانان ۱۳ینجی قادین یازیچیدیر. اوندان اؤنجه آلمان یازیچیسی «هرتا مولر» ۲۰۰۹ینجی ایل بۇ موکافاتا لاییق گؤرونموشدور. نوبل ادبیات موکافاتینی وئرن ایسوئچ (سوئد) آکادئمیاسی بۇ موناسیبتله یایدیغی معلوماتدا آلیس مونرونو «مودئرن قیسا حیکایهلر اوستادی» کیمی تقدیم ائتمیش و اونو «مۆعاصیر قیسا حیکایه ژانرینداکی اوستالیغینا گؤره» بۇ مکافاتا لاییق گؤرموشدور.[۱]
قیسا حیکایه کیتابلاری[دَییشدیر]
- "شن کؤلگهلرین رقصی" — (۱۹۶۸)؛
- "قیزلارین و قادینلارین حیاتی" (۱۹۷۱)
- "سیزه دئمک ایستهدیگیم بیر شئی واردی" (۱۹۷۴)
- "سن اؤزونو نه حساب ائدیرسن؟" (۱۹۷۸)،
- "یوپیتئرین پئیکلری" (۱۹۸۲)
- "سئوگینین ایرهلیلگیشی" (۱۹۸۶)،
- "گنجلیک دوستوم" (۱۹۹۰)
- "آشکار سیرلر" (۱۹۹۴)
- "یاخشی قادینین سئوگیسی" (۱۹۹۸)،
- "نیفرت، دوستلوق، نوازیش، باغلیلیق، ائولیلیک" (۲۰۰۱)، (آیری آدی "اوندان اوزاقدا")
- "قاچاق" (۲۰۰۴)،
- "کاستل-روکدان باخیش" (۲۰۰۶)
- "حددن آرتیق سئوینج" (۲۰۰۹)
- "عزیز حیات" (۲۰۱۲)[۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ایشیق سیتهسی
- ↑ ویکیپدیا


text:
ستاره هرمینووی
ستاره هرمینووی (چکجا: Staré Heřminovy) چک اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۳۳ نفر ایمیش. گئنیشلیگی ۱۰٫۱۸ کیلومتر موربّع ایدی و موراوی-سیلزی اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چکدا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Staré Heřminovy»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ستاره هرمینووی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کستل دآریو
کستل دآریو (ایتالیاجا: Castel d'Ario) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۶۳۵ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۲۴ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ All demographics and other statistics: Istituto Nazionale di Statistica (Istat).
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Castel d'Ario»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کستل دآریو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بدخشان ویلایت (افغانستان)
بدخشان اینگیلیسجه: Badakhshan Province افغانیستان دا یئر آلان بیر ویلایت دیر. و ۴۴٬۰۵۹ کیلومتر موربّع ساحهسی وار. ان سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۹۰۴٬۷۰۰ نفر دیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Badakhshan Province»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بدخشان ویلایت (افغانستان) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شابلون:CHE
توضیحلر
{{CHE}}
سوئیس بایراقینین سیمبولون و ویکیلینکین رندر (اینگیلیسجه: Render) ائدیر. بو شابلون
{{flag|Switzerland}} شابلونیله برابر دیر، لاکین، قیسا یازیلی دؤزلدیلمهسینین راحتلیقی اوچون، ایستاندارد اؤچ حرفلی ایزو ۳۱۶۶-۱ آلفا-۳ اؤلکه کودو Switzerland اوچون، آدینی داشیییر.
{{SUI}} ده ایستیفاده ائده بیلرسینیز (بو شابلونا یؤنلدیلمیشدیر) چونکی "SUI" Switzerland اوچون آیاوسی کودو و فیفا کودودور.
همچینین باخ
- لازیم اولسا، ایضافه سئچیملر اوچون شابلون:Country data Switzerland باخ
- بایراق شابلونونون سیستیمینین بارهسینده بیر کامیل بحث اوچون Wikipedia:WikiProject Flag Template باخ
- "قیسا یازیلی" بایراق شابلونلارینین کامیل لیستی اوچون Wikipedia:Inline templates linking country articles باخ


text:
لینکلن (فوتبالیست)
لینکلن (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Lincoln (footballer)) (دوْغوم:۲۲ ژانویهٔ ۱۹۷۹ (۴۰ یاش) São Brás do Suaçuí) بیر فوتبالیست. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لینکلن (فوتبالیست) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- ایستنادی اولان مقالهلر
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- اتلتیکو مینیرو کولوبونون اویونچولاری
- کایزرسلاوترن کولوبونون اویونچولاری
- شالکه ۰۴ کولوبونون اویونچولاری
- قالاتاسرای کولوبونون اویونچولاری
- پالمیراس کولوبونون اویونچولاری
- کوریتیبا کولوبونون اویونچولاری
- باهیا کولوبونون اویونچولاری


text:
قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی
قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) و یا قوزئی قیبریس (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kuzey Kıbrıs)، قیبریس آداسینین قوزئی قیسمتینده بیر تورک اؤلکهسیدیر.
تاریخ (اؤتک)دَییشدیر
۱۹۷۵-جی ایلدن ۱۹۸۳-جو ایلهدک قیبریس تورک فدراتیو دؤولتی آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kıbrıs Türk Federe Devleti آدینی داشیمیشدیر.
۱۹۸۳-جو میلادی ایلینده قیبریس آداسینین تورک ایجتیماعیسینین مسکونلاشدیغی قوزئی حیسهسینده یارادیلمیش و اۇلوسلار آراسی عالمده تورکیه دن باشقا هئچ بیر دؤولت طرفیندن تانینمایان دؤولت قۇرومو.[۵] ۱۹۷۴-جو ایلده یونان میلتچیلرینین قیامیندان سوْنرا تورکیه طرفیندن آداداکی تورک ایجماعسینین تهلوکهسیزلیگینی قوروماق آماجی ایله حیاتا کئچیریلن ساواش موداخیله نتیجهسینده تورک اوْردوسونون نظارتینه کئچن توْرپاقلاردا یارادیلمیشدیر.
آدانین اۆچده بیر حیسّهسینه نظارت ائدیر. دۆنیا دؤولتلری مۆناقیشهنین حۆقوقی حلینه قدر قوزئی قیبریسی رسماً تانیماق ایستهمیرلر. بۇنونلا بئله، قوزئی قیبریس ایله بیر چوْخ دؤولتلر غئیری-رسمی ایقتیصادی و مدنی علاقهلر ساخلاییرلار. قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی ایسلام کونفرانسی تشکیلاتینا مۆشاهیدهچی عۆضوو کیمی داخیلدیر.[۶]
قاباقلار پاکیستان و بنقلادش قوزئی قیبریسی مۆستقیل دؤولت کیمی تانیمیش، سوْنرادان بۇندان ایمتیناع ائتمیشلر.
قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی اهالیسی تقریباً ۲۶۰ مین نفردن چوْخدور. اهالینین چوْخو یئرلی ائتنیک تورکلردیر. بیرده، بللی قدر آنکلاولاردا یاشایان قیبریس یونانلیلاری و مارونیتلر ده واردیر.
قوزئی قیبریسین باشکندی لفکوشادیر (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Lefkoşa، یونانجا: Aeukwσίa). قوزئیدا دیپکارپاز، غربده گؤزلیورد، گونئیده آکینچیلارا دوْغرو قوزئی قیبریس توْرپاقلاری یاییلیر. قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی ایله آدانین یونان حیصّهسی آراسیندا بیرلشمیش میلتلر قورومونون صولحمراملی قووهلرینین یئرلشدیریلدیگی بوفر زوناسی – "یاشیل خط" اینگیلیسجه: Green Line واردیر. گونئیده قیبریس جومهوریتی ایله همسرحددیر.
گؤرونتولردَییشدیر
ایستینادلاردَییشدیر
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Declarationوارد نشدهاست
- ↑ TRNC SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ KKTC. Turkish Ministry of Economy. یوْخلانیلیب28 July 2015.
- ↑ Saatler geri alınıyor!. Yeni Düzen. یوْخلانیلیب18 October 2017.
- ↑ Pctime.com.tr
- ↑ – Antiwar.com


text:
سان پابلو د لس منتس
سان پابلو د لس منتس (ایسپانجا: San Pablo de los Montes) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و تولدو اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۰۱ کیلومتر موربّع دیر. ۹۰۸ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۲۲۸۲ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Pablo de los Montes»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سان پابلو د لس منتس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فابیو کونترائو
فابیو کونترائو (اینگیلیسجه: Fábio Coentrão) (دوْغوم:۱۱ مارس ۱۹۸۸ (۳۱ یاش) Vila do Conde) بیر فوتبالیست. ریو اوه فوتبال کولوبو و پورتوقال میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فابیو کونترائو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ویلا دو کنده دوغوملولار
- ریو اوه کولوبونون اویونچولاری
- بنفیکا کولوبونون اویونچولاری
- دیپورتیوو ناسیونال کولوبونون اویونچولاری
- اسپورتینق پرتغال کولوبونون اویونچولاری
- رئال ساراقوسا کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
سودیوم هقزافلوئوروفوسفات
سودیوم هقزافلوئوروفوسفات (اینگیلیسجه: Sodium hexafluorophosphate، روسجا: ГekcaфTopoфocфaT(V) HaTpия) بیر شیمیایی ماده. سودیوم هقزافلوئوروفوسفات فلوئور بیلشیکلری و سودیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sodium hexafluorophosphate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سودیوم هقزافلوئوروفوسفات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
قوردون کووانز
قوردون کووانز (اینگیلیسجه: Gordon Cowans) (دوْغوم:۲۷ اکتبر ۱۹۵۸ (۶۱ یاش) West Cornforth) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قوردون کووانز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایستون ویلا کولوبونون اویونچولاری
- بلکبرن روورز کولوبونون اویونچولاری
- دربی کانتی کولوبونون اویونچولاری
- ولورهمپتون واندررز کولوبونون اویونچولاری
- شفیلد یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- برادفورد سیتی کولوبونون اویونچولاری
- ایستوکپورت کانتی کولوبونون اویونچولاری
- برنلی کولوبونون اویونچولاری


text:
آلکساندر سولژنیتسین
آلکساندر سولژنیتسین (اینگیلیسجه: Aleksandr Solzhenitsyn) رومانچی و یازیچی - ۱۱ دسامبر ۱۹۱۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۹ ایل عومر ائلهییب و ۰۳ اوت ۲۰۰۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
ایچیندهکیلر
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Aleksandr Solzhenitsyn»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آلکساندر سولژنیتسین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پئرو آذربایجاندا دیپلوماتیک نوماینده لیک آچماغی پلانلاشدیریر.
خاریجی ایشلر ناظیرلیگینین مطبوعات خیدمتیندن آخار.آذا وئریلن معلوماتدا بیلدیریب کی, بونونلا باغلی پئرو خاریجی ایشلر ناظیرلیییندن آذربایجان خاریجی ایشلر ناظیرلییینه نوُتا داخیل اولوب. سندده ایکی اؤلکه آراسیندا سییاسی دیپلوماتیک ایقتیصادی تیجارت اینوئستیسییا مدنی و بیر چوخ دیگر ساحه لرده ایکی طرفلی علاقه لرین اینکیشاف ائتدیریلمه سی و مؤحکملندیریلمه سی مقصدی ایله یاخین زامانلاردا ایقامتگاهی باکی شهرینده اولماقلا آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا سفیرلیک آچماق نییتی ایفاده اولونوب. آذربایجان خاریجی ایشلر ناظیرلییی پئرونون بو قرارینی آلقیشلاییر و سفیرلیگین فعالییتی نی ایکی اؤلکه آراسیندا علاقه لرین حرکتلی اینکیشافینا تؤحفه وئره جه یینی بیلدیریر.


text:
قوزئی ژرمن دیللری
قوزئی ژرمن دیللری (اینگیلیسجه: North Germanic languages، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: İskandinav dilleri، فارسجا: زبانهای ژرمنی شمالی) هیند اوروپا دیللرینین عائیلهسیندن ساییلیر. بۇ دیل قوزئی آوروپا دا دانیشیلان بیر دیلدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "North Germanic". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«North Germanic languages»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قوزئی ژرمن دیللری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۹۲۵ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۵-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی بئشینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ دسامبر - آدوْلف هیتلر حبسخانادا يازدیغی (۱۹۲۳-۱۹۲۴) آوتوْبیوْقرافیک "منیم مۆباریزم" اثرینی کیتاب شکلینده چاپ ائتدیریر.
- ۸ آقوست - تورونتودا ایلک دفعه ایشیق فور قوراشدیریلمیشدیر.
- ۳۰ نوْوامبر - آذربایجان کوْمونیست حیزبینین يئددینجی قۇرولتايی ایشه باشلامیشدیر.
- ۲۶ دسامبر - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی٬ اۇلوسلارآراسی ساعات و تقویمین ایشلنمهسینی قبول ائتدی.
- ۲۵ فوریه - تۆرکیه خیانت-وطنیه قانونوندا دییشیکلیک ائدیلدی؛ دین سیاسته آلت ائدیلمهیهجک و بۇ جورم وطن خیانتی ساییلاجاق.
- ۲۵ دسامبر - بینالخلق تقویم و ساعات قبول ائدیلدی.
- ۲۳ مارس - سسسیز سینما دؤنمینین ان باهالی فیلمی٬ (۳/۹ میلیون دوْلار) «بن هور» گؤستریمه گیردی.
- ۲۱ دسامبر - شوروی مرکزی رهبرلیگینین قراری ایله ناخچیوان مۇختار جومهوریتینین الدره٬ لئهواز٬ آستاروز٬ نۆودی و آیری یاشاییش یئرلری ائرمنیستان شوروی جومهوریتینه قاتیلمیشدیر و بۇ توْرپاقلاری ییغان مئهری بؤلگهسی یارادیلمیشدیر.
- ۲۰ آقوست - روم متروسونون ایلک خطی آچیلدی.
- ۲ ژانویه - تاجیکیستان شوروی جومهوریتی ترکیبینده داغلیق بدخشان مۇختار ولایتی قۇرولدو.
- ۱۷ دسامبر - شوروی و تۆرکیه آراسیندا طرفسیزلیک آنلاشماسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۴ نوْوامبر - سورئالیستلرین ایلک سرگیسی پاریسده آچیلمیشدیر.
- ۱۲ دسامبر - رضا پهلوی ایران تختینه چیخمیشدیر.
- ۱ نوْوامبر - ایراندا رضاخان پهلوی حاکمیته گلمیش و بۇنولا قاجارلارین حاکمیتینه سوْن قوْیولموشدور.
- ۱ مئی - قیبریس٬ بیرلشمیش شاهلیق مۆستعمیرهسی اوْلدو.
- ۱ مارس - آنادوْلو آژانسی قۇرولدو.


text:
کنیل د لا فرانترا
کنیل د لا فرانترا (ایسپانجا: Conil de la Frontera) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و کادیس اوستانینده یئرلشیب. ۴۱ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۸۸٫۵۱ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۳۵۲۹۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Conil de la Frontera»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کنیل د لا فرانترا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۸۸۹ (میلادی)
میلادی ۱۸۸۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز سکسن دوْققوزونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۶ مئی - ایفل بورجو زیارتچیلره آچیلدی.
- ۳۱ مارس - پاریسده٬ ۱۷۸۹ فرانسه اینقیلابینین ۱۰۰-جۆ ایلدؤنومو اۆچون٬ قوستاو ایفلین دۆزلتدیگی ایفل بورجو آچیلدی.
- ۲۳ سپتامبر - فوسادزیرو یامایوتی نینتندو آدلی اویون کارتلاری ایستحصال ائدن شیرکتین اساسینی قویموشدور.
- ۲۲ ژانویه - کولومبیا فونوقراف پلاک و مۆزیک شیرکتی واشینقتون دیسیده قۇرولدو.
- ۲۲ ژانویه - بیرینجی روس اینقیلابی باشلادی. تزار بیرلیکلری ایشچیلره آتیش ائدهرک ۵۰۰ ایشچینی اؤلدوردو.
- ۱۵ نوْوامبر - برزیل ایمپیراتورو ایکینجی پدرو دئوریلیر و اؤلکهده جۆمهوری اعلان ائدیلیر.
- ۱۵ ژانویه - داها اؤنجه آدی پمپرتون عیلاج شیرکتی اوْلان کوکا-کولا شیرکتی٬ آتلانتا٬ جورجیادا رسماً قۇرولدو.
- ۱۱ نوْوامبر - واشینقتون آمریکانین ۴۲-جی اوستانی اوْلموشدور.
- ۱ مئی - ۱ مئی ایشچیلرین اوْرتاق بایرامی اوْلاراق قبول ائدیلدی.
- ۱ مئی - آلمان عیلاج شیرکتی بایئر٬ آسپیرینی دۆزلتدی.


text:
لودردیل لیکس، فلوریدا
لودردیل لیکس، فلوریدا (اینگیلیسجه: Lauderdale Lakes, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۹٫۶۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۲۵۹۳ نفر دیر. بۇ شهر ۲ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لودردیل لیکس، فلوریدا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lauderdale Lakes, Florida»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اورتودوکس
اورتودوکسیونان دیلی: اورْتودوکْسوس (orthodoxos) -دوز عقیده صاحیبی-هترودوکس اونون قارشیسیدی هترودوکس -غلط عقیده صاحیبی-نصرانیلیکدن بیر مسلکدی.بیرینجی میلادی یوز ایلده بیر یونانلی کشیش اونو باشلادی.
یوناندا دوغو اورتودوکس کلیساسی یوخسا یونان کلیساسینه باغلی اولان کلیسالره دئیلیر.عیسی بو باخیشدا ایکی ذات و وجود صاحیبیدی بیری گؤیده و بیری یئرده اینسان کیمی.عیسی دوغوم و اؤلومده و قیامت گونی اینسان کیمی وجود اولور.
یهودی(جویویت) اوتودوکس[دَییشدیر]
جویوتلر ایچره اورتودوکس چوخ سونت ائیله محکم عقیده صاحیبیلری اولور.مذهبی ایشلرده محکم و سونتلره باغلی دین عقیده صاحیبلری اورتودوکس آدلانیر.موْدرن جویتچولوق ایشلرین بوراخیب و سونت و گئچمیش ایللره باغلی اولان دین ایشلرین توتوب.


text:
فوتبال
فوتبال (اینگیلیسجه: football) — آیاق ایله اوینانیلان کوماندا ایدمان اویونو.[۱] فووت- آیاق، بولل-توپو سؤزلریندن یارادیلیب.
ایچیندهکیلر
تاریخی[دَییشدیر]
تاریخی، ادبی قایناقلر هله ۴-جو-۵-جی اسلرده مۆختلیف اؤلکهلرده توْپلا اوْیونون مؤوجودلوغو بارهده معلومات وئریبلر. آرشیولردن بئله معلوماتلار دا تاپیلمیشدیر کی، داها قدیم دؤورلرده مۆختلیف خالقلار آیاقلا توْپ اوینامیشلار: مثلاً، قدیم رومدا، بؤیوک نووقوروددا، اوْرتا عصرلرده فرانسه دا و ایتالیادا.
لاکین او اوْیونلار ایندیکی فۇتبولا چوْخ آز اوْخشامیشدیر. فۇتبولون وطنینین اینگیلیس اولدوغونو دۆشونهنلر چوْخدور. اما، مۆعاصیر فۇتبولا چوْخ اوخشایان اوْیون ۲۰۰۰ ایل اوّل چینده مؤوجود ایمیش. بۇ اوْیون تسو-جو آدلانیردی. بۇ اوْیون ایچینه قوش تۆکو دوْلدورولموش دری توْپلا اوینانیردی. توْپا یالنیز الله توخونماق اوْلمازدی، الدهن باشقا بۆتون بدن عضولری ایله توخونماق، وۇرماق مۆمکون ایدی. مۆعاصیر تئرمینله دئسک،داها چوْخ قوْل وۇران غالیب اوْلوردو. قاپیلار دیرکلردن و توردان دوزلدیلهن مۆعاصیر فۇتبول قاپیلارینا چوْخ اوخشاییردی. فرق اوْندا ایدی کی،تورون اوْرتاسیندا دیامتری تخمیناً ۳۰ سانتیمئتر اوْلان دئشیک اوْلوردو و توْپو محض همین دئشیکدن کئچیرمک لازیم ایدی. تاخیملاردا ۲-دن ۱۶-یا قدر اوْیونچو اولا بیلردی.
تسو-جونون بیر نئچه موختلیفی واردی. بیر واریناتدا رقیب تاخیملار توْپو قوووب رقیبین توروندان کئچیرمهلی ایدیلر. بعضاً تاخیملارین هر بیرینین یان-یانا بیر نئچه قاپیسی اوْلوردو. بعضاً ایسه تاخیملار تماسدا اولموردو. قاپی اوْرتادا قوراشدیریلیردی و هر بیر تاخیم اوْنو میدانین اؤزونه عایید حیصّه سیندن وۇروب توردان کئچیرمهیه چالیشیردی. تسو-جونون آدی ایلک دفعه میللاددان اوّل ۳-جو عصره عایید قایناقده چکیلیر. «تسو» – توْپو وۇرماق، „جو» ایسه ایچی دوْلدورولموش دری دئمکدی. ایلک دؤورلرده عسگرلر اۆچون تمرینلردن اوْلان بۇ اوْیون داها سوْنرا زادگانلار آراسیندا دا دب دوشموش، نهایت سارایا یول تاپمیشدی. حتی سونق سولالهسیندن اوْلان ایمپراتور تایزو اؤزو ده تسو-جو اوینایاردی. بۇ اوْیون بایراملارین، فستیواللارین دا آیریلماز حیصّه سی ایدی.
تسو-جو ۱۷-جی عصردن باشلایاراق چینده محبوبیّتینی ایتیریب. بۇ اوْیون مۆعاصیر فۇتبولا چوْخ اوْخشادیغینا گؤره، چین فۇتبولون وطنی ده ساییلا بیلر. تصادۆفی دئییل کی، ۲۰۰۴-جو ایلده فیفا رسمیسی بیلدیرمیشدی کی، تسو-جو مۆعاصیر فۇتبولون سلفلری آراسیندا ان قدیمیدیر.
۱۸۶۳-جو ایلین اۇکتوبر یندا لندندا توْپ اوْیونو آماتورلاری توْپلاشیرلار. اوْنلار آراسیندا مۆباحیثه گئدیر: فوتبالو "یالنیز آیاقلا" اوْیناسینلار، یوخسا "آیاق و الله"؟ "یالنیز آیاقلا" اوْیون طرفدارلاری اؤز اتفاقلارینی یارادیرلار. بۇ اتفاق دا اوْیونون ایلک قایدالارینی ایشلهییب-حازیرلاییرلار. همین قایدالار هئچ ده مۆکمّل دئییلدی و بیر نئچه اوْن ایللیک عرضینده اونا علاوهلر اوْلدو، دییشیکلیکلر ائدیلدی.
حاکم میدانا فیت(سوت) ایله یالنیز ۱۸۷۸-جی ایلده چیخمیشدیر. همین واختا قدر حاکم میداندان کناردا اوتوروردو و اوْیونچولار اونا مراجعت ائتدیکده اوْنلارین مۆباحیثهلرینی حل ائدیردی. اوْن بیرمترلیک جریمه ضربهسی (پنالتی) ۱۸۹۱-جی ایلدهن اوْیونون قایدالارینا داخیل ائدیلمیشدیر. ۱۹۲۶-جی ایلدهن ایسه بیرباشا کۆنجدن ضربه ایله وۇرولان قوْللاری دا حسابا آلماغا باشلامیشلار.[۱]
فوتبال ایستادیومو[دَییشدیر]
فوتبال میدانی اوزونلوغو ۹۰ - ۱۱۰ متر، ائنی ۶۰ - ۷۵ متر اوْلان دۆزبوجاقلی شکیلدهدیر. قیسا طرفلرین اوْرتاسیندا بیر-بیری ایله اوزبوز ایکی قاپی اوْلور، دری توْپو دا بۇ قاپیلاردان کئچیرمک لازیمدیر. فۇتبول قاپیسینین ساحهسی ۱۸ م-دیر (ائنی ۷.۳۲ م، هوندورلویو ۲.۴۴ م). دونیادا ان بؤیوک ایستادیوم برزیلنین ریو-ده-ژانیرو شهریندهکی "ماراکانا" ایستادیومودور. "ماراکانا" ایستادیومو ۲۰۰ مین تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر.[۱]
فۇتبول اوزره دونیا چمپیوناتی[دَییشدیر]
فۇتبول اوزره دونیا چمپیوناتی دؤرد ایلدهن بیر تشکیل ائدیلیر. ۱۹۳۰-جو ایلده کئچیریلهن ایلک چمپیوناتین غالیبی اوروقوئه تاخیمی اوْلموشدور. سوْنونجو چمپیونات ۲۰۱۴-جو ایلده ۱۱ ژۇئن-۱۱ جۇلای تاریخلری آراسیندا برزیلدا کئچیریلمیش و آلمان میلّی تاخیمی چمپیون اوْلموشدور.
قایدالاری[دَییشدیر]
رقیبه تپیک وۇرماق، بادالاق گلمک، تهلوکهلی هوجوم ائتمک، اوْنون اۆستونه آتیلماق، اوْنو ال ایله توتماق و ایتلهمک فۇتبولچویا قاداغان ائدیلیر. قاپیچیدان باشقا هئچ کیم بیلهرکدن الله اوینامامالیدیر. اوْیونون بۇ قایدالاری پوْزولدوقدا حاکم جریمه ضربهسی تعیین ائدیر. اگر اوْیونچو اوْیونون قایدالارینی پوزماقدا داوام ائدرسه، حاکم اونا خبردارلیق ائدیر. فۇتبولچو بۇندان سوْنرا دا اوْیون قایدالارینی پوْزورسا اوْنو میداندان چیخاریرلار.[۱]
آفساید[دَییشدیر]
فۇتبولدا "اویوندان کنار وضعیت" دئییلهن چوْخ مؤهوم بیر آنلاییش وار. بئله بیر وضعیت یاراندیقدا اویناماق اوْلماز. اگر فۇتبولچو توْپو اؤز تاخیم یولداشینا اؤتوررکهن یولداشی ایله رقیب قاپیچی آراسیندا تکجه رقیب قاپیچی قالیبسا، اوْندا "اویوندانکنار وضعیت یارانیر. باشقا سؤزله، اؤن هوجوم خطینده مؤقع سئچرکهن قارشیندا قاپیچی دا داخیل اولماقلا آزی ۱ اوْیونچو اوْلمالیدیر.[۱]
اوْیونون مدتی و داوام ائتمه واختی[دَییشدیر]
فۇتبول ماتچی هر بیری ۴۵ دقیقه اوْلان ایکی حیصّه دن عبارتدیر. هر بیر حیصّه فاصیلهسیز داوام ائدیر، یعنی توْپ میدانین کناریندا اولسا بئله، اوْیون دیانمیر. حیصّه لر آراسیندا فاصیله عادتاً ۱۵ دقیقه چکیر. باش حاکم اوْیونون رسمی خرونومئتریستدیر و اوزئتمهلره، اوْیونچو زدهلرینه و سایر دیاندیریلمالارا گؤره ایتیریلهن دقیقهلری او، حیصّه نین سوْنونا علاوه ائده بیلر. علاوه واختین مدتی رئفئرینین صلاحیتیندهدیر. یالنیز باش حاکم اوْیونو باشا چاتدیرا بیلر.
علاوه واخت ۱۸۹۱ ایلده اوْینانیلان ایستوک سیتی-آستون ویلا اوْیونوندا باش وئرن حادیثهدن سوْنرا فۇتبولدا تطبیق ائدیلمهیه باشلاندی. ایستوک سیتی ۰:۱ اودوزان واختی، اوْیونون سوْنوندا اوْنلار پنالتی ضربهسینی قازاندیلار، اما آستون ویلانین قاپیچیسی توْپو گؤیه وۇرموشدو، و توْپ مئیدانچانین لازیم اوْلان یئرینه قاییدانادک، اوْیون واختی بیتمیشدیر، و آرتیق حاکم اوْیونو دیاندیرمیشدیر.[۲] بیرده علاوه واخت قایداسی ایله بیرلیکده قبول ائدیلدی کی، هر هانسی حیصّه نین سوْنوندا ۱۱ مترهلیک جرمه ضربهسی تعیین ائدیلرسه، او ضربهنی یئرینه یئتیرمهدن، اوْیون بیته بیلمز.[۳]
لیقا یاریشلاریندا اوْیون هئچ-هئچه ده بیته بیلر. اساس واختدا حساب هئچ-هئچه ایله بیتسه، اوْیونا علاوه ایکی دنه ۱۵ دقیقهلیک علاوه حیصّه لر اوْینانیلا بیلر. اگر علاوه واختادا غالیب معیّن لشمهدیسه، اوْندا بعضی یاریشلاردا پنالتی سریاسی تطبیق اوْلونور. پنالتی ضربهلرینده وۇرولان قوْللار، نهایی حسابا علاوه اولونمورلار.[۴]
ایکی اویونلوق یاریشلاردا هر بیر تاخیم اؤز میدانیندا بیر اوْیون کئچیردیر، و هانسی تاخیمین نؤوبتی مرحلهیه کئچجیینی ایکی اوْیونون عمومی حسابی بللی ائدیر. حساب برابر اولارسا، اوْندا قوناق ایستادیومدا وۇرولان قوْللار غالیبی معیّن لشدیریر. بۇ کیمی اوْیونلاردا هئچ هئچه اولارسا بئله علاوه واختا و پنالتی سریاسینا احتیاج اولمور.[۴]
۱۹۹۰ ایللرین سوْنلاریندا ۲۰۰۰ ایللرین اوّلینده فۇتبول آسسوسیاسییالارینین بئینلخالق شوراسی پنالتی سریاسینی ایستیفاده ائتمهدن، غالیبی بللی ائتمک اۆچون تستلر کئچیردمهیه باشلادی. اوْنلار "قیزیل" (علاوه واختدا ایلک قوْلو وۇران تاخیم، اوْیونون غالیبی اوْلور) و "بورونج" (علاوه واختدا ایلک قوْلو وۇران تاخیم غالیب اولمور و اگر هانسیسا علاوه حیصّه دن سوْنرا تاخیملاردان بیری حسابدا اؤندهدیرسه، اوْندا غالیب همین او، کلوبدو) توْپلاری تطبیق ائتمهیه باشلادیلار. قیزیل قوْل ۱۹۹۸ و ۲۰۰۲ ایلین دونیا چمپیوناتین دا ایستیفاده اولونموشدور. دونیا چمپیوناتین دا قیزیل قوْلون حل ائتدیی ایلک اوْیون ۱۹۹۸ ایلده کئچیریلهن فرانسه-پاراگوئه اوْلموشدور. آلمان میلّیسی قیزی توْپ ساسینده معتبر تورنمنتده ایلک غلبه قازانان تاخیم اوْلموشدور، اوْنلار یورو ۱۹۹۶ فینالیندا اولیور بیرهوفون قیزیل قوْلو ایله چک میلّیسینه غالیب گلمیشدیلر. بورونج قوْل یورو ۲۰۰۴ تطبیق ائدیلمیشدیر. هر ایکی تست فۇتبول آسوسیاسییالارینین بئینلخالق شوراسی طرفیندن لغو ائدیلمیشدیر.[۵]
عصرین ماتچی[دَییشدیر]
۲۳ اۇکتوبر ۱۹۶۳-جو ایلده لندندا غئیری-عادی بیر فۇتبول ماتچی کئچیریلدی. دونیانین ییغما تاخیمی اوْیناییردی. "عصرین ماتچی" آدینی آلمیش بۇ اوْیونوتیلویزیون بۆتون دونیایا گؤستریردی. فۇتبولون یوزیللیک یوبیلئیی بۇ جور قئید ائدیلیردی. اوْیونون لندندا کئچیریلمهسینین و تاخیملاردان بیرینین اینگیلیسنین ییغما تاخیمی اوْلماسینین ایضاحی سادهدیر: فۇتبولون وطنی اینگیلیس ساییلیر. اوْیونون غالیبی اینگیلیس اوْلدو (۲:۱).[۱]
عادتلر[دَییشدیر]
کؤینک دییشدیرمک[دَییشدیر]
دونیادا فۇتبول ماتچیندان سوْنرا ایلک دفعه رقیبله کؤینک دییشدیرمک ریتوالی ۱۹۲۱-جی ایلده باش وئرمیشدیر. ۱۹۲۱-جی ایل ۱۴ مئیینا کیمی فرانسه اینگیلیس ایله ۱۵ اوْیون کئچیرسه ده، یالنیز ۱۹۲۱-جی ایلده غلبه قازانا بیلمیشدی. غئیری-حرفه ای فرانسه فۇتبولچولار ۳۵.۰۰۰ طرفدارین اؤنونده ۵:۲ حسابلا حرفه ای اینگیلیس فۇتبولچولاری اۆزرینده غلبه قازانیرلار. دئییلنه گؤره، فرانسهلار او قدر سئوینیرلر کی، خاطره اوْلسون دئیه، رقیب اوْیونچولارا کؤینکلرینی دییشدیرمک تکلیفی ائدیرلر. اینگیلیس لر تکلیفی قبول ائتمهیه مجبور اوْلورلار. بۇ زامان فرانسه لارین کؤینکلری پامبیقدان، اینگیلیسلرینکی ایسه ایپکدن ایمیش.[۶]
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ اومومدونیا فوتبال گونو
- ↑ تهئ سوندای تیمئس ایللوستراتئد هیستوری اوف فوتبال رئئد اینتئرناتیونال بووکس لیمیتئد ۱۹۹۶. پ.۱۱ ایسبن ۱-۸۵۶۱۳-۳۴۱-۹
- ↑ "Laws اوف تهئ گامئ (Law ۷.۳–تهئ دوراتیون اوف تهئ ماتجه)". فیفا. آرجهیوئد فروم تهئ اوریگینال
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ایفاب. "پروجئدورئس تو دئتئرمینئ تهئ winner اوف آ ماتجه اور هومئ-آند-away". Laws اوف تهئ گامئ ۲۰۱۰/۲۰۱۱ (پدف). فیفا. پپ. ۵۱–۵۲.
- ↑ جوللئتت، میکئ (۲ ژولی ۲۰۰۴). "تیمئ روننینگ اووت فور سیلوئر گوال". Rediff.com. رئوتئرس. آرجهیوئد
- ↑ http://bilirsenmi.blogspot.com/2014/07/ny-gor-futbolcular-oyundan-sonra.html


text:
وین بریج
وین بریج (اینگیلیسجه: Wayne Bridge) (دوْغوم:۵ اوت ۱۹۸۰ (۳۹ یاش) ساوتهمپتون) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ "Player Profile: Wayne Bridge". Premier League. Retrieved 31 July 2012.
- ↑ England Players – Wayne Bridge England Football Online
قارداش پروژهلرده وین بریج گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- چلسی کولوبونون اویونچولاری
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- منچستر سیتی کولوبونون اویونچولاری
- برایتون اند هوو آلبیون کولوبونون اویونچولاری
- ردینق کولوبونون اویونچولاری
- ساوتهمپتون کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۴ اویونچولاری
- وستهام یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- ساندرلند کولوبونون اویونچولاری


text:
ویکیپدیا:سیاستلرله تاپشیریقلار
ویکیپدیا سیاستلر ایله تاپشیریقلاری ویکیپدیا جامیعهسی طرفیندن ایختیلافلار حلّی، اۆصۇللاندیرماق و آچیق و گئچرلی بیر بیلیکلیگه چاتماق اۆچون قۇرولوبدور. بۆتون سیاستلری اوْخوماغا گرک یوْخدور آنجاق بئش کؤک داشی سیاستلرین قیساسی اوْلاراق اوْخوماغی اۇنوتمایین.
ایچیندهکیلر
اصلی سیاستلر[دَییشدیر]
دییشدیرمهدن قاباق بۆتون سیاستلری اوْخوماغا گرک یوْخدور، آنجاق بۇ اهمیتلی سیاستلری ویکیپدیا کؤکو اوْلاراق، اوْخوماغی تاپشیریریق:
- ویکیپدیا ایجماع اۆستونده چالیشیر. ایجماع ویکینین ذاتیندادیر. (ویکیپدیا:ایجماعا باخین)
- ویکیپدیا بیر بیلیکلیکدیر. بۇ هدف ایله اۇیغون اوْلمایان یازیلار ویکیپدیادا اوْلمامالیدیر.
- بۆتون چالیشانلارا حؤرمت گؤسترین. ویکیپدیا ایشلدنلرینین فرقلی کۆلتورلر و باخیشلاری اوْلا بیلر، اوْنلارا حؤرمت گؤسترین. جمعی بیر ایشین باجاری سیرّی قارشیلیقلی حؤرمتدیر.
- کوْپیرایتی قوْرویون. ویکیپدیا بیر آچیق بیلیکلیک اولدوغو اۆچون، ایچیندهکیلر کرییتیو کامانز لیسانسی آلتیندا یاییلیر، کوْپیرایتی پوْزان یازیلاری بۇرا گیردیرمک، ویکیپدیایا چوْخلو چتینلیکلر یارادا بیلر.
- طرفسیز اوْلون. مقالهلر طرفسیزلیک ایله یازیلمالیدیر و بۆتون باخیشلار مقالهده گلمهلیدیر.
- مؤعتبر اوْلون. ویکیپدیا مقالهلری ویکیپدیا:یوْخلانیلابیلرلیک اوْلمالیدیر و بۇ قایناقلارا ایستاندارد اوْلاراق ایرجاع وئریلمهلیدیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ویکیپدیا قانونلاری ایله داها چوْخ تانیش اوْلماق اۆچون، بۇ صفحهلری اوْخوماغی تاپشیریریق.
- ویکیپدیا بئش کؤک داشی، دییشدیرمهلرینیزی باشلاماق اۆچون اوْنلاری بیلمک گرکدیر.
- ویکیپدیا:سیاستلر لیستی ، بۆتون ویکیپدیا قانونلاری ایله تانیش اوْلماق اۆچون.
ویکیپدیا قانونلاری ایکی یئره بؤلونور:
ویکیپدیا سیاستلری، بۆتون ویکیپدیالاردا عۆمۇمی توافوق ایله تعریف اوْلونوبدور و بۆتون ایشلدنلر اوْنلاردان ایطاعت ائتمهلیدیر.
ویکیپدیا تاپشیریقلاری، اوْلدوقجا اوْنلاری رعایت ائتمک ایشلدنلره تاپشیریلیر.
سیاستلرین یارادیلیشی[دَییشدیر]
سیاستلر چوْخلو ویکیپدیالارین بنزر وضعیتی اۆچون، اینگیلیسجه ویکیپدیادان آلینیبدیر، آنجاق اۇیغون اوْلمایان یئرلرینی ایجماع ایله دییشدیرمک اوْلار.
سیاستلر دییشدیرمهسی قایناغی بۇ یوْللاردان اوْلا بیلر:
- عملی و دانیشیقسیز اوْلاراق چوخلو ایشلدن طرفیندن قبول و عمل اوْلونان بیر یوْل یؤندم.
- بیر قاباقکی قانونو دییشدیرمک اۆچون قۇرولان سس وئرمهده ایجماعا چاتماق.
- جیمی ویلز، هیئت امنا یا دا گنیشلندیرنلر طرفیندن سیاست دییشدیرمه تصمیملری. بۇ سیاستلر چوْخلو کوْپیرایت، حۆقۇقی مؤوضوعلارلا ویکیپدیا سرورلرینه باغلی مؤوضوعلاردا اوْلور.
سیاستلر، یؤنرگهلر، اینشالار و غئیره فرقلری[دَییشدیر]
بۇ صفحهلرین هامیسی ویکیپدیا: آد فضاسی ایله باشلانیر.
- تاپشیریقلار: بۇ صفحهلرین ایچیندهکیلر: (۱) ایجراییدیر (بیر ایشین گؤرولوب یا دا گؤرولمهمهسی تاپشیریلیر) (۲) ایجماع ایله قوْیولوبدور. بیر یؤنرگه برک و دییشیلمز قایدا دئییل، اۇیغون اوْلمایان یئرده اوْنلاردان وازگئچیب یا دا ایجماع ایله دییشدیرمک اوْلار.
- یؤندملیک یازیلیش و آدلاندیرما مؤوضوعلاری ایله باغلی یؤنرگهلردیر.
- سیاستلر: یؤنرگهلر کیمی ایجماع ایله اوْنلاری دییشدیرمک اوْلار، آنجاق اوْنلارین ترسینه رسمی، و آز ایستیثنالیدیر.
- پروسهلر: ویکیپدیادا فرقلی ایشلرین گؤرولمهسینین یوْل-یؤندمینی آچیقلاییر. اؤرنک اوْلاراق سیلمه سیاستی ، مقاله سیلمهنین پروسهسینی آچیقلاییر.
- کؤمکلر: ایشلدنلره ویکیپدیادا چالیشماغی اؤیردن صفحهلردیر. کؤمکلر بیر ایشی نئجه گؤرمگی، یؤنرگهلر ایسه بیر ایشی نهدن و هاچان گؤرمگینی آچیقلاییرلار.
سیاستلر نئجه ایشلهییر؟[دَییشدیر]
سیز بیر ویکیپدیا دییشدیریجیسیسینیز! ویکیپدیانین باشچی و یییهسی یوْخدور و دییشدیرنلر آراسیندا سیرالاما ایله اۆستونلوک یوْخدور. بۇنا گؤره، ویکیپدیا دییشدیرنلری مقاله دییشدیرمهسی و دانیشیقلارا قاتیلماق کیمی یوْللارلا ویکیپدیا سیاستلرینین ایجراسینی تأمین ائدیرلر. آنجاق مدیاویکی یازیلیم و واندالیزم کیمی سیاستلره باغلی مؤوضوعلار حساس و اهمیتلی اوْلدوقلاری اۆچون، تکجه ایدارهچیلر طرفیندن گؤرولور.


text:
لی هو
لی هو (اینگیلیسجه: Lee Ho (footballer, born 1984)) (دوْغوم:۲۲ اکتبر ۱۹۸۴ (۳۵ یاش) سئول) بیر فوتبالیست. جنوبی کوره میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لی هو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- زنیت سن پترزبورق کولوبونون اویونچولاری
- سئونقنام کولوبونون اویونچولاری
- العین کولوبونون اویونچولاری
- اولسان هیوندای کولوبونون اویونچولاری
- چونبوک هیوندای موتورز کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- موانقتونق یونایتد کولوبونون اویونچولاری


text:
کاسالدونی (ایتالیاجا: Casalduni) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۵۱۳ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۳۰۰ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و کامپانیا اوستانیندا یئرلشیب.
ایتالیا شهرلرین لیستی
- ↑ All demographics and other statistics: Italian statistical institute Istat.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Casalduni»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده کاسالدونی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
ماهشهرده چوخ سایدا اینسان اؤلدورولوب.
بو سؤزلری ایران پارلامنتینین نمایندهسی، میللت وکیلی امیر حسین قاضیزاده هاشیمی دئییب.
او، ماهشهر شهرینده باش وئرهن توققوشمالاردا چوخ سایدا اینسانین اؤلدورولدویونو اعتراف ائدیب.
ماهشهر ده ایرانین بیر چوخ شهرلری کیمی بنزینین قیمتینین آرتماسینا قارشی اعتراضلارین شاهدی اولوب. معلوماتا گؤره، تهلهسیزلیک قوهلری بو شهرده اعتراضچیلارا قارشی کسکین زوراکیلیق ائدیبلر.
خاطیرلاداق کی، بنزینین قیمتینین کسکین آرتماسینا گؤره کئچیریلهن آکسییالار وحشیجهسینه یاتیریلیب. بین الخالق عفو تشکیلاتینین ایستاتیستیکاسینا گؤره، اعتراضلاردا ۲۰۸ نفر اؤلدورولوب.


text:
کومبوجا پاشا / ایسا دوغانلی
آنتوان دوسنت اگزوپرینین “le petit prince” آدینـدا رومانی تورکجهیه چئویریلدی.
” کومبوجا پاشا ” باشلیغی ایلا بو پیتیک ایرانین گونئی تورکجهسینین دئگیشینـده بوتون ایران تورکلرینه سونولدو.بو پیتیگی چئویرن “ایسا دوغانلی” قاشقایی إلینین إیمور طایفاسیندان دیر.
ایسا دوغانلی بو پیتیگی 352 سایفادا ایکی سؤیلهنیش و ایکی آباجادا حاضیرلاییبـدیر.ایلک سؤیله نیش گونئی دئگیشینین اؤلچونلو بیچیمینـده دیر .
بو سؤیلهنیشده چئویرجی 30-دان آرتیق یئنگی سؤزجوک تورکجهمیزه آرتیریبـدیر.
ایکینجى سؤیلنیش ایرانین گونئی تورکجه دئگیشینین دانیشیغی أساسیندا یازیلیبـدیر.
اؤلچونلو سؤیلنیش آر-تورک(ابجد آباجاسی) و لا-تورک(لاتین آباجاسی) ایله یازیلیبـدیر. آما ایکینجى سؤیلنیش تکجه آر-تورک(ابجد آباجاسی) ایله یازیلیبـدیر.
بو پیتیکـده ایرانین گونئی تورکجه دئگیشینـده اولان چوخ ساییدا دئییملر و سؤزجوکلر ایشلهنیب دیر بونا گؤره ده بو پیتیک تورکجه اؤیرنجیلری ،تورک دیلی و إل بیلیمی آراشتیریجیلاری اوچون دگرلی بیر آراشتیری و اؤیرتیم قایناغی اولاجاقـدیر.
بو پیتیک ایله بیرلیکده بیر سس باغلامی و اپلیکیشن ده حاضیرلانماقدادیر.
سس باغلامیندا بو رومان ایکی سؤیلهنیشـده سس تیاتری کیمی چالیشیلیبـدیر.
بو پیتیک رقعی قطعـده 15000تومنه ایستهینلرینین قوللوغونا سونولور.
پیتیگی ألده إتمک اوچون بو سایتلار
www.YeniQapi.com
و بو ساییلار ایلا
09331558880
09139227571
واتساپ و تئلقیرامـدا باغلانتی قورا بیلرسینیز.
بو کیتابی ألده إتمک اوچون آشاغیداکی فُرمانی دولدورون
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
۱۹۴۶ (میلادی)
میلادی ۱۹۴۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز قیرخ آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ آوریل - میلّتلر جمعیتی سوْن اوْتورومونو کئچیردی. بۇندان سوْنرا تشکیلاتین آدی بیرلشمیش میلّتلر اوْلاجاقدیر.
- ۷ آوریل - سوریه٬ فرانسهدن باغیمسیزلیغینی قازاندی.
- ۵ دسامبر - نيويوْرک شهری بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین دایمی قرارگاهی سئچیلمیشدیر.
- ۴ نوْوامبر - يۇنسکو-نۇن نیظامنامهسی قۆهيه مینمیشدیر.
- ۴ جولای - آنکارا بیلیمیۇردو قۇرولدو.
- ۳۱ دسامبر - بؤیوک بریتانیا و فرانسه قوْشونلاری لیواندان چیخدیلار.
- ۳ اوْکتوبر - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین اهالی کومیسیونونون ایقتیصادی و ایجتیماعی شوراسی (ECOSOC) تأسیس ائدیلمیشدیر.
- ۲۸ مارس - ژوان پرون٬ آرژانتین جۆمهۇرباشقانی اوْلدو.
- ۲۰ سپتامبر - ایلک کن فیلم فستیوالینین آچیلیشی اوْلموشدور.
- ۱۹ نوْوامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی عیرقی و دینی آیری-سئچکیلیگی پیسلهین قطعنامه قبول ائتمیشدیر.
- ۱۹ دسامبر - فرانسه هند-چین یاریمآداسیندا ساواشا باشلامیشدیر.
- ۱۷ دسامبر - پهلوی حؤکومتی گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتینی ییخاراق تۆرکجه کیتابلاری یاندیرمیشدیر.
- ۱۶ اوْکتوبر - نورنبرق گئدیشینده بارهسینده اؤلوم حؤکمو چیخاریلان حربی جانیلر اعدام ائدیلدیلر.
- ۱۳ آقوست - بریتانيا قوهلری فلسطین دن قبرس -ه قانوندان کنار کؤچنلری کؤچورتمهيه باشلامیشدیر.
- ۱۱ دسامبر - یونیسف قۇرولدو.
- ۱۰ ژانویه - بیرلشمیش میلّتلرین ایلک عۆمۇمی قۇرولو لندنده توْپلاندی. بۇ قۇرولدا ۵۱ اؤلکه حاضیر ایدی.


text:
رئژیمین ۴۰ ایل عرضینده بوتون جنایت لرینه شریک اولان الی قانلی جانیلری میللتیمیز اونوتمایاجاق! ایشغال آلتیندا یاشایان بیر میللتین ایلک و آنا هدفی اؤلکه سینی خاریجی قوه لرین الیندن قورتارماقدیر! شبهه سیز، بیر عصره یاخین اویقولانان سیستماتیک آسیمیلاسیونون (اریتمه سیستمی) یاراتدیغی کولتورل، سیاسی، اقتصادی و……
آی: گؤلهن 2018
بار دیگر رژیم نژادپرست و اشغالگر، با استفاده از امکانات دولتی، جهت ازخود بیگانگی ملل غیر فارس و آسیمیلاسیون سیستماتیکشان، دست به تحقیر ملت غیرتمند عرب احواز زد. حمایت از اعتراضات بحق ملت بپاخواسته عرب احواز، وظیفه کلیه فعالان ملل غیر فارس و آزادیخواهانی است…
انسانین دونیایا گوز آچارکن اؤیره ندیگی دیل آنا دیلی دیر. آنا ديلی فردين دوغومو ایله بیرلیکده قازانديغي بیرحاقدير. ديل اينسانا شخصيت، میللی کیملیک، اؤره نمک، دوشونمک و داها دوغروسو ماهیت قازاندیریر. ديل اينسان حياتيندا چوخ اهميتلي يئره مالیک اولدوغو اوچون بین الخالق حقوق و کنوانسیالاردا،…
۱۹۹۲ -جی ایل فئورال آیینین ۲۶ – سی ( ۱۳۷۰ هجری شمسی اسفند آیینین ۷- سی ) آزربایجانین قاطی دوشمنی جنایتکار ائرمنی داشناکلاری ”بویوک ائرمنستان” خولیاسی ایله، کئچمیشده اولدوغو کیمی تورک میللتینه بسله دیگی نفرتی بروزه وئرمیش و یئنی دن آذربایجان تورکونه قارشی سویقیریم تؤرتمیشدیر.…
۲۲ بهمن ۱۳۵۷ جي ايل ايران آدلانان يئرده شاهليق رئژيميني دئويره ن حرکت، اصلينده گونئي آزربايجان تورکونون ميللي حوکومتيميزي اوردو گوجویله ييخيب توپراغيميزي ايشغال ائد ه ن پهلوي باشچيليغيلا ايران ايشغال رئژيمينه عصيان اولاراق باش کنت ( باش شهر) تبريزده ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ جي ايل…
ايران ايشغالچي رئژيمي ايچدن چوروموش و اونون کؤچوشو اوچون گئري ساييم باشلانميشدير. چؤکوشده اولان رئژيمين الي قانلي باشچيلاري خالقلارين اينتيقاميندان ياخا قورتارماق مقصديله سون نفسلرينده يالانچي رفراندوم شعارلاري ايله ميللتلرين راديکاللاشماسيني انگللهمک، موجاديلهنين ايستيقامتيني دگيشمک، ايجتيماعي رأيي مشغول ائتمک، زامان قازانماق و بئلهليکله، حاکيميته داوام…
ائرمنيلرين آذربايجان تورکونه قارشي تؤرتديگي ان دهشتلي سويقيريم گونئي آذربايجاندا تؤرهديليب. ائرمنيلر جيلو آدلانان آيسورلار و کوردلرله بيرليکده گونئي آذربايجاندا اييرمينجی عصرين ان دهشتلي سويقيريميني تؤرهديبلر. 1918-جي ايلده ائرمنيلر تورکلرين ياشاديغي عوثمانلي دؤولتينين شرق حيصه سي و بوتؤو آذربايجان (گونئي و قوزئي آذربايجان) اراضيسينده يوز…
تورک میللتی بوتون ساحه لرده ایله ریجی گوروشلرله تاریخ و مدنییت ده قالیجی ایزلر بوراخمیشدیر. تورک میللتی ایستر قادینا ائشیت باخیش و داورانیشلاری، ایستر دؤلتچیلیک و امپراطورلوقدا سؤموروجولوک آنلایشی ایله یوخ، ائشیتلیک ایلکه سی ایله اداره ائتدیگی دؤولت لرده، میللتلرین دیل و دینلرینه توخونماماق و…
ايران ايشغالچي رئژيمي توپراقلاريميزي ايشغال ائتديکدن بري آذربايجاني يوخ ائتمه سياستيني سيستئملي دوام ائديب و ائتمکدهدير. طبيعتيميزی محو ائديب، گؤلوموزو قورودوب، وارليغيميزي تاليييب، ديل- کولتور و بير معنادا تورکه عاييد اولان هر شئيي يوخ ائتمکدهدير. بو سيياستين دواميندا آذربايجان توپراقلاريني دگيشيک ايالتلره پارچالاياراق، آذربايجان آديني…
ايرانين ايشغالچي و عيرقچي رئژيمي، اؤز حاکيميتينين ضعیف و ان آغير دؤورونو ياشاماقدا، ائله جه ده سون نفسلريني چکمکدهدير. غئيري-فارس ميللتلرين قورتولوش مباريزهسي بو ايشغالچي رئژيمي چيخيلماز وضعيته سالان اساس عاميلدير. بونونلا ياناشي ائکونوميک (ايقتيصادي) بؤحران سيراوي وطنداشلارين بئليني سينديرماقدادير. عئيني زاماندا بين الخالق باسقي…


text:
قوللوقچو
افروز خانیم
گئجهنین بیر یاریسی چیراغلاری سؤندوروب پردهلری چکمیشدیک. هره اؤز موبایلیلا یورغان دؤشکده اوزاندیغی حالدا مشغولودو. ایکی بالامیز ائوین اوست قاتیندا. منیله یاشام یولداشیم ائوین آلت قاتیندا. بو هر گئجه کی ماراقلی برنامهمیز ایدی. چئشیدلی قونولارا باخیردیق. هردن ده گولومسهیرک بیر زاد بیربیریمیزه گؤرسهدیب،بیربیریمیزین مجازی سئوینجیمیزه شریک اولوردوق. بو حئینده لاپبادان یاتاق اوتاغیمیزین گوروپپپ. . . قاپیسی آچیلدی. دیک آتیلیب یئرین ایچینده اوتوردوم. موبایلین ایشیغین توتدوم قاپییا ساری. بیرده گوردوم قاینانام.
– آی ننه بئله باشینا دولانیم، به سن حریم خصوصی زاد بیلمزسن؟! آخی بورا بیزیم یاتاق اوتاقیمیزدیر!! بئله لاپبادان گلیرسن اورهییمیزین بندی قیریلدی هله هئچ، خودای ناکرده ناجور بیر دوروم دا دا گؤرسهیدین بیزی، دییه جکدین ایندیکیلرین حایا آبیری قالیب ددهسی ائوینده. باشینا دؤنوم بو نه سایاق گلمکدیر آخی؟!
توووشون درمهیه لاپپادان دوشدو تختین اوستونه.
– گلین او داریسقال کومهمدن باخیردیم سیزین ائوه. اؤزون ننه اولوب گؤروبسن ننه قوربان. اوشاق نه یاشا گلههاا ائله ننهسینه اوشاقدیر. گؤردوم چیراقلارینیز یانمیر. آلت اوست ائوده (قوللوقچو) یاندیریبسیز. دئدیم ایلاهی نه اولوب گؤرهسن؟! بالام برق پولو تاپماییب؟! یوخسا قوللوقچو یاندیرماق مُد اولوب؟! من کی سیزی برقلی قویوب گئتمیشدیم؟!
گولمک توتدو اؤزومو. باشیمین اوستونده کی پریزی ووردوم چیراق یاندی.
– – همشه نیگران باشینا دؤنوم آناجان. ائله دئییل. دوغرو کی باهالیقدیر، امما شوکور او گونه ده قالمامیشیق؛ هله برقیمیزین پولونو تؤکه بیلمییک. برق وار. اوزوم آیاقین آلتدا، یاتمیشدیق مثلن. بودا (قوللوقچو) دئییل ننهم جانی. موبایل دیر.
– نمنه؟! ماوایل نه دیر آی بالا؟!
– موبایل بیر جوره تئلفوندیر. هر یئره اؤزونله آپارماق اولار. بیرده تکی دانیشماق اوچون دئییل. اونلا چوخلو چئشیدلی ایشلر گؤرمک اولار. مثلن دوستلارینلا یازیشا بیلرسن، شکیل چکه بیلرسن، کیتاب اوخویا بیلرسن، سئودیگین قونولاری دوستلارینلا اورتاق اولا بیلرسن. و. . . . و. . . . چوخلو باشقا ایشلر. الان من ادبیات سئونلر قوروپوموزدا دوستلاریملا دانیشیردیم سن گلدین(الیندن میرریخا قاچمیشام هردن بیر یئر اوزونه اوغورلوق گلیرم. جین کیمیاییی چکیر بیلیر)
– ننه قوربان. اوندا غریبه بیرزاد دیر بو ماوایل. من کی کورام، یازی پوزو بیلمیرم. منه کارا گلن بیر شئیلر گؤستر.
اینستاگراما کئچدیم. آنا بو چوهرایی کی گؤرورسن بونا دئییرلر اینستاگرام. بوندا یازیدا یازماق اولار، امما چونکو سنین ساوادین یوخدو، اؤزوندن، منظرهلردن شکیل چکیب قویا بیلرسن دوستلارین باخا.
– هه بالا(اوستا قولام) یاخشی معماریدی. قایناتاندان قاباق منیم ائلچیمیدی. هئییی قیسمت. آللاه باغیشلاسین(البته شهرین یاریسیندان چوخو منیم بو قاینانامین ائلچیسی ایمیش). یاخشی کی من الان قایناناتان تزه آلان زر پولکلی تومان کوینَگیمی، پوللو-موللو جیلیتقامیگئیمیشم. قدیم شَکی کلایاغیمیدا باغلامیشام. ایندی من دن جوربه جور شکیل چک، قوی او کور خججهنین، خبیث اوربابانین، چئروان گوللی بگیمین، قارداشیم آروادلارینین،بالدیزلاریمین باغری چاتلاسین.
دوغروداندا آرواد تزه پالتاریندا یار- یاراشیقلی ایدی. دوشمان توخماغی اولموشدو لاپ. اؤزوم ده قصدیجه جوربه جور ژست توتماق اویرتدیم. سونرا گالری ده شکیللرین گوستردیم نئجه فخر ائلیردی اوزونه. دئدیم:
– آناجان، آمما سنین اینستاگرامین یوخدو کی بونلاریهایاندا پایلاشاجاقسان؟!
– اوزون بیر چا ره ائله دای گلین.
– آهان صاباح سنه بیر صفحه آچاجاغام آدیندا قویاجاغام. . . . . قویاجاغام. . . . تاپدیم. آدین قویاجاغام کوئینبیی. یانی ملکه آری. لاپ بئله لاکچری.
– لاخ چِری نه دیر ننه قوربان؟
– لاکچری یانی با کلاس. یانی. . . یانی مُدللی.
– هه اولدو ننه قوربان. گوروم نئینرسن.
بو حئینده گوردوم بیری منی سیلکهلهییر.
– افروز. . . افروز. . . قیز نه واختیدی نه سؤیلهنیرسن یوخودا؟! اویان اوستونوده اؤرت. صاباح دییهجکسن بئل بوخونوم آغریییر. بهانه ائلهییب ناهاردا بیشیرمییهجکسن.
حیات یولداشیمیدی اویادیردی منی. آییلدیم گؤردوم یوخو توتوب گوشی بؤیرومه دوشوب. ائله تلگرامدا ادبیات سئونلر قوروپوندا قالیب. شارژی قیزاریب بئش اولوب. هوولهسک گوشینی شارژا ووردوم. لاپدان اؤزومه گلدیم. قاینانام ایللریدی اولموشدو رحمتلیک. اوندا هله اندروید گوشی زاد یوخویدو. تانری سنه رحمت ائلهسین آرواد. یئنه یوخوما گلیب منه بیر طنز سوژهسی چیخارتدین. یوخولو بیر فاتحه اوخودوم. گئت سئونلرینین یوخوسونا گیر دئدیم. ایندی هر زامان قارانلیقدا گوشیلریمیزی یاندیراندا دئییرم: قوللوقچولار یئنه یاندی. هئچ کیمسه بیلمهییر بو آدی قینانام موبایلا وئریب.


text:
برتون وودز سیستمی
برتون وودز مالی سیستم(اینگیلیس دیلی:Bretton Woods system) ایکینجی دونیا ساواشی نین سون گونلرینده نیوهمپشایر ایالتی نین برتون وودز شهرینده بیر ییغینجاق اولدو.1944جی میلادی ایلده 44 اؤلکه هابئله بریتانیا و آمریکا ییغیشیب و دونیانین مالی و تیجارت ایشلرینه سون قویدولار.بو ییغینجاقدان ایکی بؤیوک ایقتیصادی تشکیلات یاراندی اولوسلارآراسی پول صندوقو و دونیا بانکی اولاراق یاراندی.
سیستم[دَییشدیر]
دولار-قیزیل مالی تشکیلاتی بیر ثابیت و قالارلی پول اوزرینده قورولدو.بو سیستمده دولار، قیزیل قیمتینه باغلی بیر سیستم اولدو و دونیادا ثابیت بیر پول سیستمی تانیندی.بوتون اؤلکه لرین پولو دولار ایله توتوشدو.اؤلکه پوللاری تکجه یوزده بیر آزالیب یا چوخالماغا قایدالی اولوردو.
داغیلماسی[دَییشدیر]
1971 ده نیسکون آمریکا جمهور باشکانی دولار-قیزیل تشکیلاتینا سون قویدو و دولار قیمتین آزاتدی.هر تون قیزیل 35 دولاردان 38 دولارا قاخدی و ژاپون یئنی و آلمان مارکی یوزه 17 قیمتده چوخالدی.
1973ده یئنی دن دولار قیمتی آزالدی و هر تون قیزیل 42.2دولار ساتیلدی و دونیانین ایقتیصادی ایشلری قاریشدی.بو اساسدا 1973 ون مارس ایندا برتون وودز سیستمی داغیلدی و اونون یئرینه آزالیب چوخالان پول سیستمی یاراندی.


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
۱۱ ژانویه ۲۰۲۰
- روس دیلی ۱۹:۰۰ +۱۲۶ Aymara93 دانیشیق چالیشمالار


text:
توکانتینس چایی
توکانتینس چایی (اینگیلیسجه: Tocantins River، فارسجا: توکانتینس (رود)، آلمانجا: Rio Tocantins، ایتالیاجا: Rio Tocantins، عربجه: نهر توكانتين، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Tocantins Nehri، روسجا: TokaHTиHc (peka)) برزیل اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۴۵۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن توکانتینس چاییندان ثانییهده ۱۱۳۶۴ متر مکعب سۇ آخیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده توکانتینس چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tocantins River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
۱۹۸۳ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسن اۆچونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۶ مئی - غرب آلماندا ایسترن درگیسینین تاپدیغی آدولف هیتلرین گۆنلوکلرینین قوْندارما اوْلدوقلاری اوْرتایا چیخدی.
- ۲۹ ژولای - لوئیس بونوئل؛ اسپانیالی فیلم یؤنتیمی
- ۲۷ نوْوامبر - مادرید فرودگاهینا ائنمه زامانی کوْلومبیايا مخصوص طياره قضايا اۇغرايیب، ۱۹۳ نفر هلاک اوْلوب.
- ۲۲ آوریل - غرب آلماندا بیر درگی هیتلرین گۆنلوکلرینی اۆزه چیخاردیغینی ایدّیعا ائدیب بعضی بؤلوملرینی یاییملادی. سوْنرادان بۇ گۆنلوکلرین قوْندارما اوْلدوغو اوْرتایا چیخدی.
- ۲۲ اوْکتوبر - غربی آلمان و فرانسهده ۱ میلیون ۵۰۰ مین نفر آتوم سیلاحی علیهینه اعتیراض نوماییشی کئچیرمیشدیر.
- ۱۹ ژانویه - لیون کاسابی دا بیلینن نازی ساواش گۆناهلیسی کلاوس باربی بولیویده تۇتوقلاندی.
- ۱۸ آقوست - تگزاسدا توفان نتیجهسینده ۲۲ نفر هلاک اوْلموش، دؤولته ۱ میلیارد دولار زیان ائتمیشدیر.
- ۱۵ نوْوامبر - قۇزئی قیبریس تۆرک جۆمهوریتی قۇرولموشدور.
- ۱۳ دسامبر - تۇرقوت اؤزال تۆرکیهنین ۴۵-جی حؤکومتینی قۇرموشدور.
- ۱۰ نوْوامبر - مایکروسافت شیرکتی "ویندوز ۱.۰" عملیات سیستمینی تقدیم ائدیب.


text:
وانقلیس موراس
وانقلیس موراس (اینگیلیسجه: Vangelis Moras) (دوْغوم:۲۶ اوت ۱۹۸۱ (۳۸ یاش) Larissa) بیر فوتبالیست. لاریسا فوتبال کولوبو و یونان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده وانقلیس موراس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- لاریسا دوغوملولار
- لاریسا کولوبونون اویونچولاری
- ا. ا. ک اتن کولوبونون اویونچولاری
- سوانزی سیتی کولوبونون اویونچولاری
- بولونیا کولوبونون اویونچولاری
- چزنا کولوبونون اویونچولاری
- هلاس ورونا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
دونیا آذربایجانلیلارینین دایانیشما گونو قوتلو اولسون!
سووئت دؤولتینین قاداغالاری قارداشین قارداشلا گؤروشمهیینه ایمکان وئرمیردی
آذربایجانلیلار مین ایللر بویو اؤزلرینین تاریخی تورپاغی اولان آذربایجان اراضیسینده یاشایاراق، بشر اویقارلیغینا بؤیوک قاتقیلار وئریبلر. ساواشلار، اینقیلابلار، حربی چاتیشمالار، دونیادا گئدن اجتماعی-سیاسی پروسهلر نتیجهسینده آذربایجان پارچالانیب، آذربایجانلیلارین بیر قیسمی یورد-یووالاریندان دیدرگین سالینیب، سۆرگونلره معروض قالیب، ایش تاپماق، تحصیل آلماق مقصدی ایله دوغما وطنی ترک ائدرک باشقا اؤلکهلرده مسکونلاشیبلار. حاضردا دونیانین هر یئرینده آذربایجانلیلار یاشاییرلار.
اوزون بیر دؤور وطنده یاشایان آذربایجانلیلار باشقا اؤلکهلرده مسکونلاشمیش هموطنلری ایله گؤروشمک، علاقهلر یاراتماق ایمکانیندان محروم اولوبلار. سووئت دؤولتینین قاداغالاری قارداشین قارداشلا گؤروشمهیینه ایمکان وئرمیردی. سووئت رژیمینین ضعیفلهمهیه باشلادیغی ۱۹۸۰.جی ایللرین سونلاریندا آذربایجان خالقی اؤز هموطنلری ایله علاقهلر یاراتماق اوچون سعیلرینی آرتیردی.
۱۹۹۱.جی ایل، دسامبرین ۱۶سیندا ناخچیوان اؤزارک جمهوریتینین عالی مجلیسی ایران و تورکییه ایله سرحدده تیکانلی مفتیللرین سؤکولدویو گونو – یعنی، ۳۱ دسامبری، دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیک گونو اعلان ائتدی. بوندان سونرا بایرامین بوتون اؤلکهده رسمی قئید ائدیلمهسی بارهده آذربایجان جمهوریتینین عالی سووئتینده قرار قبول اولوندو.
میللی گونلر و بایراملار خالقین یاشادیغی سیناقلاردان و چتینلیکلردن اوزو آغ چیخمالارینین شرفینه قوتلانیر. یعنی، بیر نؤوع وارلیق-یوخلوق دؤیوشو ایله باشلایان و بو دؤیوشدن باشی اوجا، اوزو آغ چیخان خالقلار او آنلارین سئوینجینی گلهجک نسیللرله بؤلوشمک اوچون او گونو بایرام کیمی قبول ائدیبلر. بو گونون قوتلانماسیندا، قارانلیقدان آیدینلیغا چیخیشین وئردیگی معنوی قورور و بو قوروردان دوغان اؤزونه اینامین بخش ائتدیگی موتلولوق اساسدیر.


text:
سومپتر شهرین نقشه اۆستونده یئری
سومپتر، اورقن (اینگیلیسجه: Sumpter, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۵٫۶۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۰۴ نفر و اهالی سیخلیغی ۳۶٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشهلر ایحاطه ائدیب. بۇ مشهلرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور.
۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشهلرده واردیر.[۱]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
فایللار
قارداش پروژهلرده سومپتر، اورقن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sumpter, Oregon»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
رانباکسی لابراتورو
رانباکسی لابراتورو (اینگیلیسجه: Ranbaxy Laboratories) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت فارماکولوژی و درمان ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۱۰٬۹۸۳ نفر اوْلوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Annual Report 2012. Ranbaxy Laboratories Limited. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 5 November 2013.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ranbaxy Laboratories»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده رانباکسی لابراتورو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سالو (ایتالیا)
سالو (ایتالیا) (ایتالیاجا: Salò) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۰۵۷۶ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۶۵ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و لومباردیا اوستانیندا یئرلشیب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ The World Gazetteer. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 10 February 2013. یوْخلانیلیب23 February 2007.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Salò»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سالو (ایتالیا) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.