text:
باغچاباخین خاطرهسینه
ایلک اوشاق باغچاسی و ایلک کارلار مکتبینین بانیسی
25 اوکتیابر بؤیوک آذربایجان معلمی، ضیالیسی، ایلک اوشاق باغچاسی و ایلک کارلار مکتبینین بانیسی، عینی زاماندا ایراندا اوشاق کیتابلارینین ایلک مؤلفی و نشری ایله مشغول اولان جاببار باغچابانین وفاتینین ایلدؤنومودور ...
میرزه جاببار عسگرزاده 1875-جی ایل مایین 10-دا بو گونکی ائرمنیستانین پایتاختی یئرئواندا آنادان اولوب. آتاسی تبریزلی عسگر بننا ایروانا موهاجیرت ائتمیش. ایرواندا مئماریق و شیرنیاتچیلیق پئشهسیله مشغول اولموشور. باغچابان کؤهنه اصوللا مسجیدلرده تحصیل آلمیش،15 یاشیندا اولارکن اقتصادی چتینلیکلر اوزوندن مکتبدن چیخماق و آتاسینین پئشهسینه اوز توتماق مجبوریتینده قالمیشدیر. او، گنج یاشلاریندا اولاردن ائوده گیزلی شکیلده قیزلارا درس اؤیردیردی و قافقاز قزئتلرینین موخبیرلریندن بیری اولاراق موللانسرددینین یوموریستیک قزئتینین ساتیریک یازیچی و شاعرلریندن بیری ایدی.
-1922جی ایلده ایروانداکی "لکلک" ژورنالینین رئداکتورو اولموش. آذربایجانلی یئرلی و مسلمان مهاجیرلرین تعقیب و قووولماسی، آجلیق، خستهلیک و یئرلی موناقیشه لر زامان، هابئله والیدئینلرینین اؤلوموندن سونرا 1920-جی ایلده وطهنینه یولا دوشدو. نهایت، او دؤورده تئز-تئز راست گلینن بعضی اؤلودوروجو خستهلیکلرین پنجهسیندن قورتولاراق آیاق بارماقلارینی ایتیردیکدن سونرا اؤلومدن جانینی قورتارماق اوچون مرنده گئتمیش. مرنددکی احمدیه خالق مکتبینده آیدا 90 ریال معاشلا معلم ایشلمیش. یئنی تدریس مئتودو سایهسینده 1921-جی ایلده تبریز مدنیت مدیرینین فرمانینا اساساً او شهره گئدهرک اورادا تدریسله مشغول اولموش. 1924-جو ایلده او دؤورون معاریف و مدنیت ایدارهسینین رئیسی "فیوضاد" این امری ایله تبریزده “اوشاق باغچاسی” آدی ایله ایلک ایران اوشاق باغچاسینی تشکیلئتمیش و او زاماندان اعتباراً سوی آدینی عسگرزادهدن باغچابانا ده ییشمیشدیر. 1924-جو ایلده تبریزده ایلک اوغلان و قیز اوشاقلارینین بیرگه مکتبینی تأسیس ائتمیش. اهالی حتی اوغوللارینی تحصیل آلماغا حاضر اولمادیقلاری شرایطده او، بو مکتبی یاراتمش. باغچابانین بو مکتبینین بیرینجی صینیف شاگیردلری آراسیندا اوچ لال و کار شاگیرد ده وار ایدی. ائله بو مسئله باغچابانین کارلار و لاللار اوچون بیر مکتب یاراتماسی فیکرینه سبب اولموشدور. بو فیکرین آردینجا 1926-جی ایلده باغچابان اوشقلار باغچاسیندا لاللار و کارلارین تعلیم-تربییهسی اوچون بیر صینیف آچاراق او اوچ شاگیرده تدریس ائتمیشدیر.
او، 1933-جونیلده تئهرانا گلهرک کارلار و لاللار اوچون مکتب تأسیس ائتمیش او، کارلار اوچون بیر جیهاز ایختیرا ائتمیش، اونلار دیش واسطهسی ایله ائشیتمهیه قادیر اولموشلار.
او، 1943-جو ایلده "کار و لال اوشاقلارین مدافعهسی" آدلی جمعیتی تأسیس ائتمیشدیر.
باغچابان شاگیردلرینی اؤیرتمک اوچون کؤهنه شدتلی مئتوددان چوخ فرقلی اولان یئنی اصوللاردان ایستیفاده ائتمیش.
1913-جو ایلده چاپ و ایستئرئوتیپین بؤیوک چتینلیکلرینه باخمایاراق، اؤز رسملری ایله اوشاقلار اوچون خصوصی کیتابلار نشر ائتدیرمهیه باشلامیشدیر.
کیتابلاریندان بیری "قار آدامی" آدلی "اوشاق و یئنییئتمهلرین اینتئللئکتوال اینکیشاف مرکزی" طرفیندن نشر اولونموش و "دونیا اوشاق کیتاب شوراسی" طرفیندن ان یاخشی اوشاق کیتابی سئچیلمیشدیر.
بو بؤیوک و گؤرکملی آذربایجانلی، 1966-جی ایل نویابر آیینین 25-ده قیسا بیر خستهلیکدن سونرا 81 یاشیندا وفات ائتمیشدیر.


c: text/html

text:
“شعر وارلیغین ائوی دیر” کیتابینا بیر قیسا باخیش
ایواز طاها نین “شعر وارلیغین ائویدیر” آدیندا یئنی کیتابی آذربایجان دوشونورلری ایچینده چوخ ماراقلا قارشیلانیبدیر. بو ۱۸۴ صفحهلی رقعی کیتاب، چاغداش گونئی آذربایجاندا چیخان ان گوجلو فلسفی کیتابلاردان ساییلابیلر. “شعر وارلیغین ائویدیر” ۲۰۰۶ جی ایلده خزر اونیورسیتئتی یاییم ائوی طرفیندن یاییملانیب و آذربایجانین گنج فیلوسوفو ایواز طاهانین شعر فلسفهسی و ائستئتیکی قونولاریندا وئردیییی اون موصاحیبهسینی احتیوا ائدیر. “دونیانی بیر آرایا گتیرن شاعیردیر”، “سؤزجوک اولمایان یئرده هئچنه یوخدور”، “شعر جاوابسیز سورغودور”، “شعر، شعارچیلیق و ایدئولوگییا”، “شعر آراجمیدیر، آماجمیدیر؟”، آتلار، تانکلار و سالخیم سؤیود”، “داغداش رئالیزمی، رومانتیزم، سانتیمانتالیزم، گلهنک، کلمدولماسی و گوج قورولوشلاری”، “شعریمیز، قادین شاعیرلریمیز و فئمئنیزم”، “شعر و دوشونجه: هولدئرلین، والئری، افلاتون و هایدگر” و “چایخانا مدنیتی” طاهانین یئنی کیتابیندا گلن اون دانیشیغیدیر.
۲- بو کیتاب ایواز طاهانین سون اون ایلده آذربایجان درگیلر ایله آپاردیغی بعضی دانیشیقلار و دارتیشمالارین ائدیت اولونموش و یئنیدن یازیلمیش وئرژئنیدیر. دونیا ادبیاتی، اولدوز، آلاتوران، صنعت، یارپاق، یئنی آذربایجان، ادبیات و منیم عائلهم بو درگیلردن بعضیسیدیر. کیتابین اؤن سؤزونده اوخویوروق:” اوخویاجاغینیز بو متن، یالنیز کاغیذا کؤچورولموش موصاحیبهلر و دانیشیقلار دئییل، دارتیشمالار توپلوسودور. اونون ایلکین قیغیلجیملاری باکیدا چیخان دونیا ادبیاتی درگیسینده بئینیمه سیچرادی. درگینین باش یازاری، سلیم بابوللا اوغلونون منه وئردییی سورغولارین ایچینده بیر نئچه اؤنملی مسئله ایرهلی سورولموشدو” ادبیات حاققیندا چوخلو تعریفلر وار. کیمی اونو یاشاییش طرزی، کیمی مشغوللوق سانیر. اخلاق- ائتیک بوجاقدان ادبیاتا یاناشانلاردا وار. ائستئتیک گؤروشلری قاباریق توتانلاردا وار. سیز نئجه دوشونورسونوز؟”
۳- ایواز طاها بو کیتابدا چالیشیب مدرن فلسفه و دوشونجهدن سیچرایان آنلاملارین ایشیغیندا شعری، گئنل اولاراق و چاغداش آذربایجان شعرینی، اؤزل اولاراق آچیقلاسین. بو آنلاملار گوزهللیک فلسفهسی، اگزیستانسیالیسم، قورولوشچولوق structuralismدئکونستروکسییا، فئمینیزم، پستمدرنیسم و گلهنکچیلیک آخیملاریندان و نیچه، هایدگر، سیمون دوبوار، میشل فوکو، پول ریکور، شووان، بودلر، هولدئرلین، ووردز وورث و مایاکوفسکی کیمی فیلسوف، یازار و شاعیرلردن قایناقلانیر. آذربایجانین گنج دوشونری اؤز دانیشیقلاریندا ادبیات و اؤزهلیکله شعرین نه اولدوغو، آذربایجان تورکجهسینده شعر و فلسفه قابیلییتی و ادبیات ایله ایدئولوگییانین ایلگیسی کیمی قونولاری اؤز زنگین دوشونجهسی و تایسیز آچیسیندان آراشدیریب.
۴- بو کیتابین بیر باشقا اؤزهللییی اونون گوجلو دیلیدیر. آذربایجان تورکجهسینده اوزمان اولان بعضی یولداشلار بو کیتابین دیلینی آذربایجان تورکجهسینده، او تایلی بو تایلی، ان گوجلو اؤرنکلردن دهیرلیندیریرلر. بو سؤزو قبول ائتمک اوچون کیتابین بیر-ایکی صفحهسینی اوخوماق یئتر. من چوخ سوینیرم کی طاهانین قلم ایله تورکجهنین گؤزهللیک و گوجونو کشف ائتدیم.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱- بو عنوانی اؤجهشیم وبلاگیندان آلمیشام.www.oceshim.blogfa.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اویان نیوز : دونیا اکونومیسینین بؤیومه اورانی ۲۰۱۲ده جدی نیسبتده یاواشلادی، گلهجک ۲ ایل ایچینده ده جدی بیر دوزلمه گؤزلنیلمیر
“دونیا اکونومیسینین بؤیومه اورانی ۲۰۱۲ده جدی نیسبتده یاواشلادی، گلهجک ۲ ایل ایچینده ده جدی بیر دوزلمه گؤزلنیلمیر.”
بو تثبیت، بیرلشمیش میللتلر طرفیندن یاییملانان ۲۰۱۳ دونیا اکونومیک دورومو و گؤزلنتیلر راپوروندا یئر آلدی. بحران، یونانیستاندا مامورلاری بیر دفعه داها کوچهیه تؤکدو. آمریکا اکونومیسینین ده، مالی اوچوروم تهلوکهسیندن اؤترو کرئدی پوئنی دوشورولهبیلر. ۲۰۱۳دونیا اکونومیک دورومو و گؤزلنتیلر راپوروندا، کورهسل اکونومیده ۲۰۱۳.جو ایل اوچون ۲ ویرگول ۴، ۲۰۱۴.جی ایل اوچون ایسه ۳ ویرگول ۲ بؤیومه گؤزلنیلدیگی بیلدیریلدی.
کورهسل اکونومینین یئنی بیر اقتصادی دورقونلوق تهلوکسیله قارشی قارشییا اولدوغو وورغولانان راپوردا، بؤیومهنین بو ایل دقته چارپان شکیلده ضعیفلهدیگی، آمریکا و آوروپادا ایشسیزلیک پروبلمینین ۵ ایلدن اؤنجه چؤزومونون گوج اولدوغو قید ائدیلدی. راپورا گؤره، بحراندان ان آز ضرر گؤرن قاره آفریقا. آفریقادا یوزده ۵ اولان بؤیومه نیسبتینین گلهجک ایل یوزده ۴ ویرگول ۸-ه دوشمهسی گؤزلنیلیر.
ت.ر.ت. ترکی


text:
آمریکا ائلچیلیگینه راکتلی سالدیری
سالدیریلارین آرخاسیندا ایرانا یاخین شیعه میلیس قروپلارینین اولدوغو ادعا ائدیلیر
عراقین باشکندی بغدادداکی آمریکا ائلچیلیگینه راکتلی سالدیری تشکیل ائدیلدی.
عراق مطبوعاتیندا یاییملانان خبرلره گؤره، بغدادین یاشیل بؤلگهسیندهکی آمریکا ائلچیلیگی یاخینلیغیندا ایکی راکت سالدیریسی حیاتا گئچیریلدی.
اطرافداکی اتومبیللره زیان ووران سالدیریدا جان ایتکیسی اولوب -اولمادیغی بارهده بیلگی وئریلمهدی.
عراق حکومتیندن ده مسئله ایله باغلی هئچ بیر آچیقلاما وئریلمهدی.
سون واختلار آمریکانین عراقداکی هدفلرینه تئز -تئز سالدیریلار اولور.
سالدیریلارین آرخاسیندا ایرانا یاخین شیعه میلیس قروپلارینین اولدوغو ادعا ائدیلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"شهیدلریمیز اوچون، میللتیمیز اوچون، بو عزیز وطن اوچون یورولمادان موباریزهیه داوام"
القریشی اؤلدورولدو
"ابو الحسن الهاشمی القریشینین اکتبر آیینین اورتالاریندا اؤلومو، داعشه بیر باشقا ضربه ووردو"


text:
حمیده رئیسزاده (سحر)ین «ماویلر» آدلی شعر مجموعهسینین ۶۵- نجی ایلده یاییلما خبری، اولدوز کیمی نه قَدَر سسسیز آخسادا او قَدَر آرتیق پارلادی و آذربایجان ادبیات سماسیندا یئنی بیر آیدینلیق و جانلانمایا چئوریلدی.
فیکیرده و دویغودا تام بیر دَییشیکلیک، باجاریقلی تکنیک و فورم، گؤزل، جانلی و الوان تصویرلر، اونون صنعت و یارادیجیلغینین گؤزه چارپان ایلک خصوصیتلریندن اولاراق، بیز بو شعرلرین آردیندا دوشونجهلی، آییق، درین ایلهاملی و اینجه دویغولو بیر قادین شخصیتی ایله ده تانیش اولوروق. بو قادینلیغین سرین و گئنیش کؤلگهسی، تکجه اونون جسارتلی لیریکاسیندا یوخ، بلکه باشقا جهتلی شعرلرینده ایسه اؤز اُبرازینی یئر به یئر تمثیل، تشبیه و استعاره شکلینده بیلدیریر.
“ماوی گؤیلر چارشابلارین آچان زامان “، “دریالار اوسکویه دولمایان کیمی”، “آغزیمدا کی ساققیز سئوینجیم”، “قان رنگین گؤستر مز دونومو گئییم”،”قاشی دوشموش اوزوگومو” و داها آیری میصراعلاردا گلن بئلهنکی تشبیهلر، تکجه قادین احساساتیندان چاغلانا بیلن ادبی بدیعی تصویرلر اولا بیلرلر. اجتماعی موناسیبتلره یاناشماق، دؤورون موعاصیر طلب و چتینلیکلرینه توخونماق و آچیق گیزلین دردلری دویوب قانماق، بیلیک و آییقلیقدان آسیلی اولماقلا برابر، او نیسگیل و دردلری ادبی – بدیعی بیر شکیلده جسارتله یازیب بیان ائتمک، صنعتکارین داها آرتیق بیر وظیفهسینه چئوریلمهلیدی و “سحر”ین پوئزیاسی حتتا او آنلاردا کی شاعیر، حیاتینین لاپ خصوصی و محرمانه جهتلریندن سؤز آچیر بو آغیر و چتین اجتماعی وظیفهیه صادیق قالاراق، اومود وئریجی بیر واقیفلیکله اوخوجویا یاناشیر:
سارسیلماز داغلارین ذیروهسین دئدیم،
دیزلریم یورولوب بوکولن زامان
لحظهلر اوستونه گئجهلر بویو
ظولمت قارقیش کیمی تؤکولن زامان
صاباحین، گونشین جیلوهسین دئدیم
سئوگینین گؤروشه گلمهسین گرک
هاچاناجان دئمک؟ هاچانا قدر؟
بو آییق سالماقلیق و خلقین مینلرجه آدسیز، سوسموش و گیزلی کدر و غملریندن حزین – حزین سؤز آچماق نهایتده اوجا بیر فریاده دؤنور:
سارالدی غصهدن اوزلر، آغاردی یول دؤین گؤزلر
نه لازیمدیر حزین سؤزلر، “سحر” فریاد اولان یئرده
بو اَلده ائدیلمیش واقیفلیکدیر کی آزاد ائدیجی دینامیزملره جان و گوج وئریر و “کؤرپه اَللرین بارماقلاریندا، قان قورویاندا ” و اونداکی “ماویلر قارالیر دان اوزاقلاشیر”، “آد آرزوسون سینهسیندن کؤهنه نیشان کیمین درن، عشقی قیبله ائدهن ایگیت، گونش یولون گئدهن ایگیت” لر بسلهنیرلر. صنعتکارین موعاصیرلیگی و دؤوره اویغون اولان بیر دیلی مهارتله بدیعی یارادیجیلیغیندا ایشه آپاردیغی، اونون لیریکاسینا داها دَیَرلی بیر گؤزهللیک و یئنیلیک وئریر.
… پولاد تک اراده
بیر شوشه گولاب کیمی ساده انسان
دیلهییرم.
پاساژ قاباغیندان، پاساژ قاباغینا چاتماق
ساوالان دایانا جاقلی یاشاماق
چتین یولا یولداش دیلهییرم.
چتین یولا
یولداش …
“زامان یوکو کورهگیمده “دئییب” صاباحین یولو هارداندی ؟ “سوران شاعیرین “پاساژ” کیمی بئلهنکی اُبرازلاری ایشه آپارماغی، هئچ ده تصادفی دئییل، بلکه بونلار بوتونلوکله، موعاصیر طلبلری دویوب قانماقدان ایرهلی گلن بیر آغیر ضرورتین نیشانی کیمی قییمتلنمهلیدیرلر. اجتماعی سیمبولیزمین تأثیر گوجو و آرادا سیرادا گؤرونن سوررئالیزمین ایری و قانلی دامارلاری، “ماویلر” مجموعهسینی داها زنگینلهدیر. نئجه دئیهرلر شاعیرین یارادیجیلیق دونیاسیندا اَن سیرلی، تعجبلی و دهشتلی اولان ایشلر و اتفاقلار، ائله بیر عادی و حقیقی سایاقدا جیلوهلنیرلر کی بو آرادا تکجه شاعیر ایلهامی و ایلهاما باغلیلیقدیر کی او اَل چاتماز و سئحیرلی دونیالارین “زامان توزونا ” بورونموش قاپیلارین بیزیم اوزوموزه آچیر:
گئجه دیر…
باخیرام آی باجاسیندان
باشقا بیر ماوی گؤیه
اوردا دا وار ائله بیل
گئجه یوردون قانا دؤنموش دنیزیندن
نئچه بیر غملی بولود،
چنلی داغ،
قانلی سؤیود.
گئجه دیر …
باخیرام آی باجاسیندان
باشقا بیر ماوی گؤیه
سربست شعرلرده ریتمیک بیر وزن و کلامین موسیقیایی ظرفیتلریندن باجاردیقجا بهرهلنمک، تکنیک و فورما جهتیندن “سحر”ین شعرینی داها اوستون بیر سویهیه قالدیریر:
یاخینلاشیر
یاواش یاواش
یانار داغا یاناشماقیم،
یاناشماغین،
یاناشماقلار .
“سارالان گولو، بیچیلن دیلی” و “قفس آدلی لانهنی نئیلیرم” سؤیلهین شاعیر “یئنی غربته قووشوم گئدیم” دئسهده غربت پنجهسینده ده وارلیغین بوغولان گؤرور. آخی شاعیر دئمیشکن گئجهدیر و بو گئجهده “شیرینلر آجی دیر، هرنه وار غریب / لحظهلر لاپ اوزون / دیلکلر سورگون / اولدوزلار اوزونه چئویریب بؤرکون …” آمما نه غم کی ظلمتدن زارا گلن و اورهگینی کدر اوزهن شاعیر صاباحا اینانیر، اؤزوده بؤیوک بیر ایناملا:
تک قالیب ظلمت اَلینده، باغیریب سوسما “سحر”
چکیلر جهد ائلهسک آیری مداره گئجهلر
***
ماویلر / حمیده رئیس زاده ( ح.ر. سحر ) / بیرینجی چاپ ۱۳۶۵/ انتشارات فرزانه / تیراژ ۵۰۰نوسخه
حمیده رئیسزاده (سحر)ین «ماویلر» آدلی شعر مجموعهسینین ۶۵- نجی ایلده یاییلما خبری، اولدوز کیمی نه قَدَر سسسیز آخسادا او قَدَر آرتیق پارلادی و آذربایجان ادبیات سماسیندا یئنی بیر آیدینلیق و جانلانمایا چئوریلدی.


text:
قرانادا فوتبال کولوبو
قرانادا فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Granada CF) بیر فوتبال کولوبودور. Segunda División دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۲۲٬۰۹۴ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ "Jiang Lizhang será el primer presidente extranjero del Granada CF" (in اسپانیایی). El Ideal de Granada. 16 June 2016. Retrieved 16 June 2016.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Granada CF»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قرانادا فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آیدینلانما غرب مدنتینده گوجلو و تاریخین یؤنونو دییشدیرمیش بیر آخیمیدیر. آذربايجان جمهوريتينده بونا “معارفچيليک” دئييلير، فارسجادا “روشنگري”، انگلیسجهده ايسه Enlightenment. بو آخيم 18ـجي يوزايلليکده ياراندي. آيدينلانما، اوْرتاچاغين تابوتونا سوْن ميخي چالماق ايستهييردي. اوْنون باشليجا آماجي، کايناتدا قايناشان اوْوسونلاري بيليمين ألي ايله سوپوروب تاریخ زیبیللیییینه تؤکمک، اوسطورهلره قيرميزي قلم چکمک، و خيالسئوهرلييي دئويرمک ايدي. جاواب وئرمهيه تَلَسگنلييين عوضينه شوبههيه قاپيلماغي اؤيرنمک. بو آخيمين باشيندا دايانان ديدرو کيمي دوشونرلر گومان ائديرديلر کي، عاغيلين ايشيغيندا هر شئي آيدينلاشاجاق.
قایناق: “شعر وارلیغین ائویدیر” کیتابی


text:
`لندن حکومتی` نتیجهلر
خبرلر [185]
- اینگیلترهنین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
- قوزیی کره ژاپون دنیزی ایستیقامتینده بالیستیک راکت آتیب
- یمن-ده آتشکس داها 2 آی اوزادیلیب
- بوریس جانسون استعفا ائتدیگینی آچیقلادی
- میشل عون یئنی حکومتی قورماق وظیفهسینی میقاتییه تاپشیریب
- ترور هؤرگوتو پکاکا یانداشلاری لندنده گؤستری تشکیل ائتدی
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده حکومتی قورماق فعالیتلری داوام ائدیر
- پاکیستان-دا کوالیسیون حکومتی آند ایچهرک وظیفهسینین ایجراسینا باشلاییب
- جولین آسانژ حبسخانادا ائولهندی
- ایسراییل اجنبیلرین اؤلکهیه گیریشینه قاداغانین مدتینی اوزادیب
- یمن حکومتی مالیه بحرانی ایله موباریزه اوچون دستک ایستهییب
- یمن-ده 6200 نفر ائو-ائشیگینی ترک ائدیب
- افغان قوهلری سون 4 گونده 6 ویلایتین نظارتینی ایتیریب
- ایسراییل-ده 12 ایللیک نتانیاهو دؤنمی رسمن باشا چاتدی
- لیبی-ده یئنی حکومت وظیفهسینین ایجراسینا باشلاییب
- پ.کا.کا-نین سینجارداکی دوشرگهلری گؤرونتولهنیب
- کالین:"تورکیه-نین طرابلس حکومتینه دستکینین بوندان سونرا دا داوام ائدجک"
- "اؤلکهلریمیز آراسینداکی امکداشلیق شفاف و آچیق شکیلده داوام ائدیر"
- آلمانیا حکومتی ژوئنین 15-ده سرحدلری تام آچماغی دوشونور
- کروناویروسون 200-ا یاخین موتاسیونو آشکار ائدیلیب


text:
فرانسیسکو آیالا (یازیچی)
فرانسیسکو آیالا (یازیچی) (اینگیلیسجه: Francisco Ayala (novelist)) رومانچی و یازیچی - 2267 تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۰۳ ایل عومر ائلهییب و ۰۳ نوامبر ۲۰۰۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی ایسپانیا دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Francisco Ayala (novelist)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فرانسیسکو آیالا (یازیچی) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اسرائیل باشباخانینا تهدید مکتوبو گؤندریلدی
ایچینده مرمی شانینین اولدوغو تهدید مکتوبویلا باغلی سوروشدورما آچیلدیغی بیلدیریلدی
تهدید مکتوبو آلان اسرائیل باشباخانی نفتالی بنت، "سیاسی چکیشمه نه قدر درینلشسه ده شدت، قولدرلوق و اؤلوم تهدیدی سویهسینه چیخمامالیدیر" دئدی.
اسرائیل گوونلیک مقاملاری، باشباخان نفتالی بنتین ائوینه گؤندریلهن، ایچینده مرمی شانینین اولدوغو تهدید مکتوبویلا باغلی سوروشدورما آچیلدیغینی بیلدیردی.
اسرائیل دؤولت یایین قورولوشونون خبرینه گؤره، بنتین رعانانا شهریندهکی ائوینه، ایچینده مرمی شانی اولان بیر تهدید مکتوبو گؤندریلدی.
اسرائیل پلیسی و ایچ گوونلیک تشکیلاتی شین-بت (شاباک)، سؤز قونوسو مکتوبون قایناغینا چاتماق اوچون سوروشدورما باشلاتدی.
عبرانیجه یاییملانان والا نیوز خبر سایتی دا حادثهنین آردیندان بنت عائلهسی اوچون قوروما و گوونلیک تدبیرلرینین آرتیریلدیغینی قید ائتدی.
اسرائیل باشباخانی بنت، توئیتر حسابیندان ائتدیگی پایلاشیمدا، "سیاسی چکیشمه نه قدر درینلشسه ده شدت، قولدورلوق و اؤلوم تهدیدی سویهسینه چیخمامالیدیر" ایفادهلرینی ایشلتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ماجاریستان-ارمنیستان ایلیشکیلری یئنیدن قورولدو
ارمنیستان، آذربایجان بایراغینا سایغیسیزلیق ائدن ارمنی سوبایی اؤلدورن سفرووون آذربایجانا قایتاریلماسینا گؤره ماجاریستانلا دیپلوماتیک ایلیشکیلری کسمیشدی
آیبکده میدانا گلن پاتلامادا ان آز ۱۹ نفر اؤلدو
افغانیستانا یاردیم هیئتی اکیبلرینین آراشدیرمالاری نتیجهسینده پاتلامادا ان آز ۱۹ نفرین حیاتینی ایتیردیگی، ۲۳ نفرین یارالاندیغی آچیقلاندی
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی


text:
زیقموند فروید
زیقموند فروید (اینگیلیسجه: Sigmund Freud) اوتریشلی بیلیم اینسانی. ۶ مئی ۱۸۵۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۳ ایل عومر ائدیب و ۲۳ سپتامبر ۱۹۳۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری وین بیلیمیوردودیر. نیورولوژیست و سایکوآنالیستین قوروجوسو و سایکوپافولوژیده قونوشما تداویسی یاپمایی یولا سالدی . بیر یهود عاییله دن و اوتریش ایمپراتورلوغون مراوین شهرینده آنادان اولموش سورا ویینایا گئدیب و ۱۹۳۸ جک وین ده قالمیش.
ایشینی ۱۸۷۳ ده وین بیلیم یوردوندا داوالارین اوستونده آراشدیرماق نان باشلادی. فرویدون بو آراشدیرماسی ۹ ایله جک سوردو فرویدون نیروفیزیولوجیکال آراشتیرماسینا گولو اولدوغونا گورا اوزللیکله اییلیزین سکسوال آناتومیسینون آراشتیرماسینا و قورخان بالیق سیستمین فیزیولوژیسی. و چون فرویدون فرانز برنتانو فلسفه اوخویوپ آراشتیرماسینا گولو اولماغی فروید نیورولوژی اوزل اوقولاما پول سببینه گورا ۱۸۸۰ دا بیین آناتومیسینه دیقت چکدی اوزللیکله مدولا اوبلونقاتا .
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«زیقموند فروید»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده زیقموند فروید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- عالیم
- زیقموند فروید
- ۱۸۵۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۳۹-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- People from Příbor
- People from the Margraviate of Moravia
- 19th-century Austrian writers
- 20th-century Austrian writers
- ۱۹.یوز ایل اوتریشلی دوکتورلر
- ۲۰.یوز ایل اوتریشلی دوکتورلر
- Academics and writers on narcissism
- Austrian atheists
- Austrian emigrants to England
- Jewish emigrants from Austria after the Anschluss
- Austrian people of Jewish descent
- Austrian psychoanalysts
- Jewish psychoanalysts
- Austrian male writers
- Deaths by euthanasia
- Foreign Members of the Royal Society
- History of psychiatry
- Jewish atheists
- Jewish emigrants from Nazi Germany to the


text:
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۷ سپتامبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۹۸ میلیون ۸۲۸ مین ۶۴۶ اولدو
تورکیهنین یئنی نسیل کوروناویروس (کووید-۱۹) ایله مبارزهسینده سون ۲۴ ساعاتداکی جان ایتکیسی ۲۷۴ اولدو.
بیر گونده ۳۰۴ مین ۸۶۴ نفره تست ائدیلدی، ۲۳ مین ۶۳۸ نفرین تستی مثبت چیخدی.
سون ۲۴ ساعاتدا ساغالانلارین ساییسی ایسه ۳۴ مین ۴۰۲.
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ایسه ۹۸ میلیون ۸۲۸ مین ۶۴۶ اولدو.
ایلگیلیلی خبرلر
بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکایا قارشی عملیات
ترور هؤرگوتو پکاکانی اؤلکه گوندمیندن چیخارماق و بؤلگهده اولدوغو دگرلندیریلن تروریستلرین ضررسیزلشدیریلمهسی اوچون سییرتده یئنی بیر عملیات باشلادیلدی
جمهور باشقانی اردوغان: تورکیه عصری اوچون داها چوخ گنجلره آرخالانیریق
شانلی اورفانین حلیلیه قصبهسینده کئچیریلن "گنجلیک گؤروشلری" پروقرامینین آچیلیشیندا چیخیش ائدن جمهور باشقانی اردوغان بیلدیریب.
جمهورباشقانلیغی سؤزچوسو قالین الجزیرهیه دانیشدی
"سوریهنین قوزئیینده، دوغوسوندا، باتیسیندا و یا تۆرکیه سرحدینه یاخین بؤلگهلردهکی تروریست عنصورلار، نقطهلر، آنکارا اوچون مشروع هدفدیر"


text:
یوز ایللیک یالنیزلیق
یۆز ایللیک یالنیزلیق (اسپانیولجا: Cien años de soledad) قابریئل قارسیا مارکزین ۱۹۶۷-جی ایل، اسپانیول دیلینده یازدیغی رومان. مارکز بو رومانا خاطیر ۱۹۸۲- جی ایل نوبل ادبیات اؤدولونه لاییق گؤرونور. رومان بویولو گئرچکچیلیک (Magic realism) سبکینده یازیلان روماندیر.
رومانین مؤوضوعو[دَییشدیر]
بو روماندا ماکوندو شهرینده یاشایان بوئندیا عاییلهسینین نئچه نسلینین یاشاماغی تصویر اولونور. روماندا اینسانین یاشاییشینین چوخلو ساحهلرینه دولاشیلیر. حؤکومت یارانمادان اؤنجه آزاد و اینسانی یاشاییش، خورافهلر، ساواش، سئوگی، دین، سئویشمک، اؤلوم و... بیر گئرچکله خورافهلر آراسیندان قالخان ایناملارلا قلمه آلینیر.
چئوریسینی سئچکین سئلوینین یاپدیغی جان یایینلاری 2005 تاریخلی 27جی باسقیسینین آرخا قاپاغیندا قارسیا مارکئزین آغزیندان بو سؤزلر یئر آلماقدادیر:
«یوز ایللیک یالنیزلیقی یازماغا باشلادیغیمدا، اوشاقلیغیمدا منی ائتکیلهمیش اولان هر شئیی ادبیات آراجلیغییلا آختارابیلهجهییم بیر یول بولماق ایستهییردیم. چوخ قسوهتلی قوجامان بیر ائوده، تورپاق یئین بیر باجی، گلهجهیی سئزن بیر بؤیوکآنا و موتلولوقلا چیلغینلیق آراسیندا آیریم گؤزائتمهین، آدلاری بیر اؤرنک بیر ییغین قوهوملوق آراسیندا کئچن اوشاقلیق گونلریمی صنعتسل بیر دیلله آردیمدا بوراخماقدی آماجیم. یوز ایللیک یالنیزلیقی ایکی ایلدن داها قیسا بیر سورهده یازدیم. آمما یازی ماشینیمین باشینا اوتورمادان اؤنجه بو کیتاب حقینده دوشونمک اون بئش، اون آلتی ایلیمی آلدی. بؤیوکآنام، ان آجیماسیز شئیلری، قیلینی بیله قیپیردامادان، سانکی یالنیزجا گؤردویو شئیلریمیش کیمی آنلاتیردی منه. آنلاتدیغی اؤیکولری بو قدر دَیرلی قیلان شئیین، اونون دویغوسوز تاوری و ایمگهلریندهکی زنگینلیک اولدوغونو قاورادیم. یوز ایللیک یالنیزلیقی بؤیوکآنامین ایشته بو یؤنتهمینی قوللاناراق یازدیم. بو رومانی بؤیوک بیر دیقت و کئیفله اوخویان، هئچ شاشیرمایان سیرادان اینسانلار تانیدیم. شاشیرمادیلار، چونکو من اونلارا حیاتلاریندا یئنی اولان بیر شئی آنلاتمامیشام. کیتابلاریمدا گرچکلییه دایانمایان تک جومله بولمازسینیز.»


text:
آنتالیادا بوز دونیاسی
آنتالیانین ایستی هاواسیندا سرینلهمک
آنتالیانین ایستی هاواسیندا سرینلهمک ایستهینلر، ائکسی/منفی 10 درجهلیک، بوزدان ائوه و بوزدا سوروشمهیه گلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
آنتالیایا ۱۳ میلیوندان چوخ توریست گلدی
شهره ان چوخ توریست گؤندرهن اؤلکهلر سیراسییلا روسیا، آلمانیا، اینگیلتره، لهستان و هلند اولدو
اردوغان: تورکیه، بوتون گؤزللیکلری اؤزونده توپلامیش بیر خزانهیه صاحب
"مقصدیمیز، اؤلکهمیزی یئنیدن شکیللهنن کۆرهسل، سیاسی و اقتصادی معمارینین مرکزینه یئرلشدیرمکله ایمکانلارین الیمیزدن چیخماسینا مانع اولماقدیر"
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر


text:
بوزقورت ویا بوری
بولرنی بیله سیز می؟
بوزقورت ویا بوری
تورک افسانه لریده بوری نینگ خاص اورنی بولگن لیگینی بیلرمیدینگیز؟
ایریم اولکه افسانه لریده اورین آلگن بوری، تورک ملتی نینگ سمبولی ایتیب تن آلینه دی. بیر تورک داستانیده نسلی نینگ دوام ایتیشی گه سبب بولگن و تورک ملتینی یوقه لیب کیتیشدن قوتقرگن بیر رول بیلن قرشیمیزگه چیقماقده دیر. ایریم داستانده ایسه تورکلرگه یول کورستگن رهنما اوله راق تعریف ایتیلماقده. بوزقورت بوری عیندمده تورکلرنینگ اعتقادیگه کوره مقدس و نیک بیر حیوان دیر.
تورک افسانه لریده مقدس بیر موجودیت دیب اتلگن بوزقورت بوری، تورکلر تامانیدن اوزلریگه یاققن و آنه – اته ایتیب اتلگن بیر حیوان دیر. تاریخدن آلدینگی دورلردن بیری بوزقورت بوری تورکلر تامانیدن مقدس ایتیب تن آلینیشی و ملی رمز ایتیب قبول ایتیلیشی نینگ سببی تورکلرنینگ بوری نینگ نسلیدن ایکن لیگی بیلن تیگیشلی افسانه دیر. شونده ی بولیب کوچ، ایرکینلیک، تیزلیک و طبیعت نی افاده له گن بوری نینگ تورکلرنینگ کریکتری نینگ هم عکس ایتتیرگنی اتلماقده. تورک عالمی نینگ تورلی ییرلریده تاش و قبر تاشلریده بوری تصویرلری موجود. تاریخ بویلب تورک دولتلریده بوری تصویری بیراق، پول و نشانلرده اورین بیریلگن دیر.
آتاتورک تامانیدن هم ملی سمبول ایتیب اعلان قیلینگن بوری تورکیه جمهوریتی نینگ ایلک ییللریده اوستیده بوری تصویری بولمیش پول و نشانلر باسیب چیقریلگن دیر.


text:
نیلتون سانتوس
نیلتون سانتوس (اینگیلیسجه: Nílton Santos) (دوْغوم:۱۶ مهٔ ۱۹۲۵ ریو دو ژانیرو) بیر فوتبالیست. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ 75 days to go Archived 2018-01-24 at the Wayback Machine.. FIFA.com
قارداش پروژهلرده نیلتون سانتوس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۲۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۱۳-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- بوتافوقو کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۵۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۵۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۵۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۶۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
روس عسگرلر عفرین دن چیقیار
عفرین دن چیقان اۇنلارچا روس عسگری پلیسی، بشار اسد رژیمی نینگ کنترلینداقی نبل و زهرا شأهِرچه لرینه باردی
تۆرکیأنینگ قشونی نینگ سوریأنینگ عفرین شأهِریندأکی ترور قوراماسی پ. ی. د/ پ. ک. ک نینگ هینلرینه قوراپ بیلجک عسگری حرکتیندن اۇزال روسیا، عسگرلرینی عفرین دن چیقارماغا باشلادی.
آناتولی آژانسی نینگ عفرین ینگ ایچیندأکی ایناملی چشمه لریندن آلان حابارینا گؤرأ، کفر جنت اۇباسی نینگ قۇلایینداقی روس عسگرلر مرکزیندن تۇپارلار یاغداییندا چیقماغا باشلادی.
عفرین دن چیقان اۇنلارچا روس عسگری پلیسی، بشار اسد رژیمی نینگ کنترلینداقی نبل و زهرا شأهِرچه لرینه باردی.
تۆرکیأنینگ قشون باشلیغی خلوصی آقار بیلن میللی حابار آلما تشکیلاتی نینگ باشلیغی هاکان فیدان دۆین مسکودا روسیانینگ قشون باشلیغی ژنرال والری گراسیموف بیلن دوشوشیپدی.
دوشوشیقدا بؤلگه له یین حۇوپسوزلیق مسئله لر بیلن سوریه دأکی سۇنگقی یاغدایلار و آستانا/ ژنو اتابی باراسیندا گنگه شیلیپدی.
دِگیشلی حابارلار
مصطفی شن توُپ اتریش دا
شن توُپ ایکی گۆنلۆک ساپاریندا اتریش ینگ جمهورباشلیغی آلکساندر وان در بلن، باش وزیری کارل نهامر و میللی مجلیسینگ باشلیغی ولفگانگ سوبوتکا بیلن دوشوشار
تۆرکمنیستان ینگ داشاری ایشلر وزیری أردوُغان تاراپیندان قابول ادیلدی
رشید مردوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان تاراپیندان قابول ادیلدی


text:
ایران: عملیاتلار داوام ائدهجک
"اؤزللیکله عراق کورد ادارهسی کنترلونداکی بؤلگهلرده اولان ۷۶ تروریست قروپ و دئوریم قارشیدی مرکزلر فعالیته کئچیریلهرک، اؤلکهیه آمریکا و اسرایئل سلاحلاری گتیریلدی"
ایرانین خاریجی ایشلر باخانی حسین امیرعبداللهیان، عراق مرکزی حکومتینین "تهران مخالفی تروریست قروپلارین سرحددن اوزاق توتما تعهدو وئردیگی و اونلاری سلاحسیزلاندیرما قونوسوندا" آنلاشدیقلارینی دئدی.
خاریجی ایشلر باخانی امیرعبداللهیان، تهراندا تشکیل ائتدیگی مطبوعات توپلانتیسیندا گوندمی دگرلندیردی.
امیرعبداللهیان، "قونشو اؤلکهدن ایرانا تهلوکه وار اولدوقجا، سلاحلی گوجلر گوونلیگین تامین ائدیلمهسی اوچون عملیاتلاری داوام ائتدیرهجک" دئدی.
اؤلکهده باشلایان گؤستریلره و حادثهلره توخونان امیرعبداللهیان سون ۸ هفتهده "خاریجی موداخیلهنین ذیروهیه چاتدیغینی» دیله گتیردی.
امیرعبداللهیان،
"دیپلوماسی یولو ایله اؤلکهلریندن ایرانا ترور فعالیتلری گلن قونشولاریمیزلا داواملی ارتباطداییق" دئدی.
ایرانین زاهدان شهریندهکی گؤستریلره و باتیداکی بعضی شهرلرده باش وئرهن حادثهلره ایشاره ائدن امیرعبداللهیان، اؤزللیکله عراق کورد ادارهسی کنترلونداکی بؤلگهلرده اولان "۷۶ تروریست قروپ و دئوریم قارشیدی مرکزلرین فعالیته کئچیریلهرک، اؤلکهیه آمریکا و اسرایئل سلاحلاری" گتیریلدیگینی" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
دونتسک شهرینه ائدیلن هوجومدا 3 نفر اؤلوب
روسیانین ایلحاق ائتدیگی دونتسک شهرینه ائدیلن هوجومدا 3 نفر اؤلوب، 14 نفر یارالانیب.
رئیسی: اعتراضلارا قولاق آسماق لازیمدیر
"اعتراض مثبت، عصیان ییخیجیدیر. اعتراضلارا قولاق آسماق لازیمدیر"
ایسراییل قوهلری نابلس-دا کؤهنه شهر اراضیسینی محاصرهیه آلیب
ایسراییل قوهلری ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلیندهکی نابلس-دا کؤهنه شهرین اراضیسینی محاصرهیه آلیب.


text:
۳۱ اوْکتوبر
۳۱ اوکتوبر:
۱۵۱۷ — مارتین لوتر ویتنبرگ کیلیساسیندا "دوخسان بئش تز"اینی کیلیسا قاپیسینا آساراق "جنت قبضلری"نه اعتراضینی بیلدیردی.
۱۸۷۶ — هیندده توفان ۲۰۰۰۰۰ اینسانین حیاتینا سون قویدو.
۱۹۲۲ — بنیتو موسولینی ایتالیانین باش ناظیری سئچیلدی.
۱۹۵۲ — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری مارشال جزیرهلرینده ایلک هیدروژن بومبونون تستینی کئچیردی.
۱۹۵۶ — بؤیوک بریتانیا و فرانسه میصرین سوئز کانالینی میلیلشدیرمهسینه جاواب اولاراق کانالین بومبارانینا باشلادیلار.
۱۹۶۱ — ایستالینین جنازهسی ماوزولیدن چیخاریلاراق دفن ائدیلدی.
۱۹۸۴ — ایندیرا گاندی اؤز موحافیظهچیسی طرفیندن قتله یئتیریلدی.
۱۹۸۹ — تورقوت اؤزال تورکیهنین ۸-جی رئیسجومهورو سئچیلدی.
۱۹۹۲ — واتیکان گالیلو گالیلیه برات وئردی.
۲۰۰۶ — گنجه بینالخلق فورودگاهی اساسلی تعمیردن سونرا آچیلدی.


text:
۱۹ آقوست
۱۹ آقوست: دونیادا ایلک گؤزللیک موسابیقهسی، افقانیستاندا موستقیللیک گونو
۱۵۶۱ — ۱۸ یاشلی ماریا ایستوارت ۱۳ ایل فرانسهدن قالدیقدان سونرا ایسکاتلنده گئری دؤنموشدور.
۱۸۸۸ — بلژیکده دونیادا ایلک دفعه گؤزللیک موسابیقهسی کئچیریلمیشدیر.
۱۹۱۹ — افغانیستان بؤیوک بریتانیادان موستقیللیک آلمیشدیر.
۱۹۵۳ — ایراندا محمد موصدیقین باشچیلیق ائتدیگی حوکومتی ایشدن دوشوب، محمدریضا پهلوی حاکیمیته گلمیشدیر.
۱۹۶۰ — دونیادا ایلک دفعه جانلی مخلوق فضایا گؤندریلمیش و ساغ-سلامت گئری قاییتمیشدیر. بلکا آدلی ایت شورویده "ایسپوتنیک-۵" راکتی ایله فضایا گؤندریلمیش و آقوستون ۲۰ سینده ساغ-سلامت گئری دؤنموشدور.
۱۹۹۵ — آذربایجان جومهوریتی اوقاندا ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۲۰۰۹ — عراقین بغداد شهری بومبالانمیش، نتیجهده ۱۰۱ اینسان حیاتینی ایتیرمیش، ۵۶۵ ایسه یارالانمیشدیر.


text:
کربلا بلدیه باشقانی اؤلدورولدو
خفاجینین حیاتینی ایتیردیگی سالدیرینین، کیم یا دا کیملر طرفیندن تشکیل ائدیلدیگی هله بیلینمیر
عراقین کربلا شهرینین بلدیه باشقانی عبیر الخفاجی، اوغرادیغی سوءقصد نتیجهسینده حیاتینی ایتیردی.
کربلا والیلیگی، بلدیه باشقانی خفاجینین، شهردهکی قاچاق تیکینتیلرین ییخیلماسینا باغلی یوخلامالاری سیراسیندا سلاحلی سالدیرییا اوغرادیغینی بیلدیردی.
خفاجینین حیاتینی ایتیردیگی سالدیرینین، کیم یا دا کیملر طرفیندن تشکیل ائدیلدیگینین ایسه هله بیلینمهدیگی آچیقلاندی.
پلیس بؤلگهده آراشدیرما باشلاتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایرانداکی گؤستریلرده اؤلنلرین ساییسی ۴۴۸ نفره یوکسلدی
ان چوخ جان ایتکیسینین ۱۲۸ نفرله داها چوخ سنیلرین یاشادیغی سیستان بلوچیستان ایالتینده ثبت ائدیلدی
میت، پکاکانین سؤزده استخبارات یؤنهتیچیسینی ضررسیزلشدیردی
هؤرگوته اینگیلترهدن قوشولان تروریست اونور، هؤرگوتون سلاحلی قانادی ایچیریسینده اوزون ایللر فعالیت گؤستردی


text:
شعر : رضا کاظمی #اردبیلی
#محاوره ای
#گورَسَن
گورَسَن سَن ده مَنیم تَک
مَنی هی یادَه سالارسان
مَن کيمین سَندَه هَر آخشام
اوتلانیب تامام یانارسان
گورَسَن سَنین ده مَن تَک
گوزلَرین گون دَه قان آغلار
دَردو غم یئرین سالیب هی
اورَگوی هَر گئجه داغلار
گورَسَن سَن دَه مَنیم تَک
عشق فَراقیندا یانارسان
خاطیراتدا چالیخلانیب
نَفَسوی چَتین آلارسان
گورَسَن سَنین ده مَن
دئدی کی : منقلی قوش! سوفره نی ده باغدا دؤشه!سونرا اگلشدی چمنده کبابی چکدی شیشه!باغی وَه! چَن گؤتوروب توستولر اوندا ایتمیش!دؤزها دؤز! شیشلری دوُزلا کی کباب دادلی پیشهگیزله نیبدیر ساچیوین یاش مئشه سینده مین شئربو گؤزه ل تئلده او شئرلر باغیریر یا کی مئشه؟!یئل اسیر لاپ تازا کسمیش بو یاغیش؛ یاشدی چمننَفَس آل وئر! کبابی قوی چؤره یه چک او دیشه!آغاج اوسته دییه سن قوش سئویره م یاری!» اوخورآییق اول! ریشه نی بیرده ن گؤره سن قیردی تئشهاؤز ایشینده ن چکه
بیر نئچه
گوندور یووال نوح حراری[1] و یازدیغی دونیا سویهسینده
چوخ ساتیلان اوچ کیتابی ایله ایلگیلهندیم. تام ایلگیمی چکن اوچ کیتاب بونلار اولدو؛
ساپیئنس: اینسان تورونون قیسا تاریخی[2]، هومو دئوس: گلهجهیین قیسا
تاریخی[3] و 21 درس 21جی یوزایل ایچین[4].
بیرینجی
کیتابی ماراقلا اوخودوم و شاشیرمیش کيمی قالارقالدیم، بعضن گؤز آچیجی نکتهلره ده
راستلاشدیم؛ ایکینجی کیتابینا گلینجه ایچیمده قورجالانان بیر قورخو ایله اوزاوزه
گلدیم و اوچونجو کیتابی


text:
آذربایجان سؤزو ایله باغلی بعضن منفی تپکیلرله قارشیلاشیریق. تورکلوکله آذربایجانلیلیق قارشیقارشییا قویولماقلا بو تپکیلرحیاتا کئچیریلیر. سبب ایسه “آذری” آدلانان دیل و کیملیکدن یاخا قورتارماقدیر.
بیرینجیسی، بو یئرین تاریخی آدی آذربایجاندیر. اؤتن یوز ایلده گوج قورولوشلاری همیشه بو آددان قورخو کئچیرمیشلر. یئری گلدیکده ایسه بو آدی کؤلگهده ساخلامیشلار. آذربایجان آدینین زنگان و اردبیل ایالتلری اوزهریندن گؤتورولمهسی بو قورخودان ایرهلی گلمیشدیر. مسئلهنین کؤکو بوندان دا دریندیر. موساوات حؤکومتینین آذربایجان سؤزنونو بیر دؤولتـمیللت آدی کیمی رسمیته تانیدیغی گوندن قارشیدورمالار باشلانمیشدیر. بئله کی، پانایرانیست چئورهلر، یالان اولاماسین، بیر مئشهلیک قلم کاغیذ کورلایاراق “آذربایجان” آدی علیهینه موحاریبه آپارمیشلار. باسقینین آغیر اولدوغوندان، شیخ محمد خیابانی “آذربایجان” یئرینه اؤز حؤکومتنیه “آذریستان” دامغاسینی وورموشدو.
ایکینجیسی، “آذربایجان” اوزهرینده وورغو [تأکید]، قاشقای کیمی تورکلری دیشلاماق آنلامینا گله بیلر. لاکین، آذربایجان سؤزو قاشقایلار، خلجلر و خوراسان تورکلرینی احاطه ائتمیر. بو اوزدن تورکمنلرله یاناشی دؤرد باشقا تورک توپلوملارینی بیر کاتئگوریده بیرلشدیرمک اوچون بیر آد اوزهرینده اوزلاشمالیییق. آنجاق جوغرافی سپهلنمهلره باخمایاراق، تورکلرین یاشادیغی شیمال غرب بؤلگهسینین میللی آدی آذربایجان کیمی سسلنمهلیدیر. بو آد تهراندان تبریزه، ساوهدن آستارایا قدهر کئچرلیدیر.
اوچونجوسو، سؤزسوز دیلیمیزین آدی تورکجهدیر. لاکین آیری آیری سببلره گؤره،هر بیر دیلین ایچهریسینده چئشیدلی لهجهلر و آغیزلار یارانیر. آغیزلار بللیدیر: تبریز آغیزی، قاراداغ آغیزی و موغان آغیزی. لاکین لهجه دیلین بیر قولودور. لهجهلر تاریخ گئدیشینده دیلدن آیریلاراق فرقلی بیچیمده گلیشیرلر. اؤرنهیین، تورکجهنین چئشیدلی قوللاری واردیر: اؤزبک، قیرقیز، قازاخ، آذربایجان و آنادولو تورکجهلری. علمی باخیمدان بونلارین هامیسی تورکجهدیر. آما بونلاری آدلاندیرماقدا یالنیز “تورکجه” سؤزوندن یارارلانیرساق مقصدیمیزی یترینجه چاتدیرا بیلمهیهجهییک. مثلا تورکجهنین آیری آیری قوللاریندا بیر سؤزجوک دییشیک بیچیمده سسلهنیر. بیزده کی “گلمک ” سؤزو، ایستانبول تورکجهسینده “گئلمئک”، اویغور تورکجهسینده “کالماک” و اؤزبک تورکجهسینده “کئلماک” سسلهنیر. همین چشیدلیلییی بیر آدین شمسیهسی آلتینا سیغیشدیرماق اولماز.
عیناد گؤسترهرک بونلارین هامیسینی یالنیز تورکجه آدلاندیریرساق، اؤزوموزو قارشیلیقلی آلقی [ادراک] دقیقلیییندن محروم ائتمیش اولوروق. بونون اوچون، لازیم گلدیکده، بؤیوک تورکجهنین قوللاری آراسیندا بو قولون دا بیر آدی اولمالیدیر. بو آد چوخدان یئرینه دوشموشدور: آذربایجان تورکجهسی.
سون سؤز:
کسروینین قونداردیغی “آذری” سؤزو بیزی ائدیلگن [انفعالی] بیر مؤوقعه سوروشدورمهمهلیدیر. دیلیمیزین آدی آذری دئییل، آذربایجان تورکجهسیدیر. بو یورددا یاشایان اینسانلار آذری دئییل، تورکدورلر. بوتون بونلارا باخمایارق، یاشادیغیمیز بؤلگهنین میللی آدی آذربایجاندیر. منجه بعضی آذربایجان تورکلرینین بو آددان اوشونمهسی یئرسیزدیر. “یاشاسین آذربایجان!” بوتون آذربایجانا یاراشیر.
____________________________
* دوستلارین بیرینین منه یازدیغی خصوصی مساژیندا بئله بیر عیبارت یئر آلیب: «آذربایجان، خمسه و شیروان». مقصد آیدیندیر. آذربایجانی کیچیلتمک، زنگانی و قوزئی آذربایجانی باشقا آدلا سسلهمک. پانایرانیستلر ده ائله بونو ایستهییر.


text:
ایشلدن دانیشیغی:Turkmen
Hello Rufet Turkmen welcome to azb Wikipedia! Thank you for your contributions. I hope you like the place and decide to stay
سالام٬ Turkmen. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
Ərəb əlifbalı Türk diliدَییشدیر
قیسا متندَییشدیر
گۆن آنا - تۆرک و آلتای میفوْلوْگیاسیندا گۆنش تانریچاسی. کۆن آنا و یا گۆنش (کۆنئش) آنا اوْلاراق دا بیلینر. بعضا یاشیک آنا دا دئییلیر. موْقوللار نار (نارا) ائجئ دئییرلر. آلتای تۆرکلرینین اینانجیندا گؤی عالمینین ان یۆکسک قاتیندا اوْتوران، گۆنش تانریچاسی اوْلاراق گؤروله بیلهجک مۆقدس بیر وارلیقدیر. بۇ اینانجا گؤره گۆن آنا اینسانلارین ایلک بؤیوک آناسی و آی آتا ایلک بؤیوک آتاسیدیر. گؤیون یئددینجی قاتیندا اوْتورار. تۆرکلرله ده علاقهلی بعضی اؤن آسیا کۆلتورلرینده دیشی اوْلاراق قبول ائدیلمیشدیر. ایندیکی واختدا قێزلارا گۆنش آدینین وئریلمهسینین سببلریندن بیری ده بۇدور. تۆرکلرده گۆنش ایستینین آی ایسه سوْیوغون سیمووْلودور. اۇرال باتیر افسانهسینده گؤی ایلاهی سامراوین ایکی آروادی واردیر بیرینین آدی کۇیاش آنادیر. (دیگری ده آی آنادیر.)
ضیا گؤک آلپ بئله دئمکدهدیر: "قدیم تۆرک تلقیسینه گؤره، خاقانلا خاتون گؤی ایله یئرین اؤولادلاریدیر. گۆنش آنا ایله آی آتا اوْنلارین گؤی اۆزوندهکی نۆمایندهلری ایدی. خاقانین مۆمثیلی اوْلان آی آتا، گؤی اۆزونون آلتینجی قاتیندا، خاتونون مۆمثیلی اوْلان گۆن آنا ایسه داها اۆستده، سمانین یئددینجی قاتیندا ایدی.
qısa mətnدَییشدیر
Gün Ana - türk və altay mifologiyasında Günəş Tanrıçası. Kün Ana və ya Günəş (Küneş) Ana olaraq da bilinər. Bəzən Yaşık Ana da deyilir. Monqollar Nar (Nara) Ece deyirlər. Altay türklərinin inancında göy aləminin ən yüksək qatında oturan, günəş tanrıçası olaraq görülə biləcək müqəddəs bir varlıqdır. Bu inanca görə Gün Ana insanların ilk böyük anası və Ay Ata ilk böyük atasıdır. Göyün yeddinci qatında oturar. Türklərlə də əlaqəli bəzi ön Asiya kültürlerinde dişi olaraq qəbul edilmişdir. İndiki vaxtda qızlara Günəş adının verilməsinin səbəblərindən biri də budur. Türklərdə günəş istinin ay isə soyuğun simvoludur. Ural Batır əfsanəsində göy ilahı Samravın iki arvadı vardır birinin adı Kuyaş Anadır. (Digəri də Ay Anadır.)
Ziya Gökalp belə deməkdədir: "Qədim türk tələqqisine görə, xaqanla xatun göy ilə yerin övladlarıdır. Günəş Ana ilə Ay Ata onların göy üzündəki nümayəndələri idi. Xaqanın müməssili olan Ay Ata, göy üzünün altıncı qatında, xatunun müməssili olan Gün Ana isə daha üstdə, səmanın yeddinci qatında idi.
bir saatدَییشدیر
bir saat vaxt qoysan tamamdi....M.XIII (دانیشیق) ۱۳ مئی ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۲۲ (UTC)
Translation requestدَییشدیر
Hello.
Can you translate and upload the article az:Azərbaycan-Fransız Universiteti in South Azerbaijani Wikipedia?
It certainly does not need to be long.
Yours sincerely, Karalainza (دانیشیق) ۱۰ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۰۸ (UTC)
Hello Karalainza .
--Turkmen (دانیشیق) ۱۱ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۲۱:۲۳ (UTC)
- Thank you very much! Karalainza (دانیشیق) ۱۲ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۷:۲۸ (UTC)


text:
بلایند لمون جفرسون
بلایند لمون جفرسون (اینگیلیسجه: Blind Lemon Jefferson) آمریکالی شارکی یازیچی، شارکیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. بلایند لمون جفرسون ۲۴ سپتامبر ۱۸۹۳ تاریخینده حیاتا گؤز آچیب و ۱۹ دسامبر ۱۹۲۹ میلادی تاریخینده شیکاقو شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بلایند لمون جفرسون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- موسیقی قارالامالاری
- BIBSYS شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- ICCU شناسهسیله مقالهلر
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- SELIBR شناسهسیله مقالهلر
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- SUDOC شناسهسیله مقالهلر
- موسیقیچیلر


text:
اویان نیوز: پاشایئوا، تورک گنجلرینی گئچمیشدن درس چیخاراراق سؤزده سویقیریم ادعالاری ایله ایلگیلی سوسیال مئدیا اوزریندن چالیشمایا چاغیردی
آذربایجان میللت وکیلی قنیره پاشایئوا، اوشاق اونیورسیتهسینده ارمنیلرین تؤرتدیکلری قیرغینلاری آنلاتدی.
پاشایئوا، تورک گنجلرینی گئچمیشدن درس چیخاراراق سؤزده سویقیریم ادعالاری ایله باغلی سوسیال مئدیا اوزریندن چالیشمایا چاغیردی. پاشایئوا، “بیزیم گنجلریمیز من نه ائدهبیلرم دئممهلیدیر. ۲۰۱۵.جی ایلی ده گؤزلهیک ده فیلان اؤلکهده ده گوندمه چیخارسا بیر آز دانیشاق دئییل. گوندمی بو گوندن حاضر توتاجاییق هانسی اؤلکهده بو مؤوضولار قرارا باغلاندی ایسه یوز مینلرجه گنجیمیز اینسانیمیز مئساژ آتاجاق، مکتوب یازاجاق، تویترلرله، فیسبوکلارلا باسقی یاپاجاق” دئدی.
ت ر ت


text:
اویان نیوز: آنتالیا بؤیوکشهر بلدیهسی طرفیندن ایکینجیسی تشکیل ائدیلن اولوسلارآراسی گیتار فستیوالی، ایسپانیادان ایگناسیو رودسین آچیلیش کونسرتی ایله باشلادی
آنتالیا اولوسلارآراسی گیتار فستیوالینین آچیلیشیندا ایگناسیو رودس کونسرت وئردی.
آنتالیا بؤیوکشهر بلدیهسی طرفیندن ایکینجیسی تشکیل ائدیلن اولوسلارآراسی گیتار فستیوالی، ایسپانیادان ایگناسیو رودسین آچیلیش کونسرتی ایله باشلادی. آتاتورک کولتور مرکزینده حیاتا گئچیریلن آچیلیش کونسرتی اؤنجهسی فستیوالین صنعت یؤنتمنی پروفسور دکتر احمد کاننهجی نین گیتار، تاریخی گلیشیمی، تورک گیتار یاپیمچیلارینین تانیتیمی آدلی شکیل سرگیسی آچیلدی. داها سونرا صحنهیه چیخان ایگناسیو رودسین گیتار رئسیتالی ماراقلا ایزلهندی.
ت ر ت


text:
اک
شکیلچی و یا اک (اینگیلیسجه: suffix/prefix)− سؤزون دییشیلمهین و باغیمسیز ایشلنمهین بؤلومو.[۱] یالقیزلیقدا آچماسی اولمادان کؤکلره قوشولوب اونلارین آچماسیندا دهییشیکلیک تؤرهدن بؤلومه اک دئییلیر. اؤرنک اۆچون: یازماق سؤزونده (ماق) بؤلومو اکدیر.
اک کؤکون سونونا قوشولوب اونون آچماسیندا دئیشیکلیک یارادیر. (ی) (یاز ) کؤکوندن (یازی) و حابئله (یق) ائله او کؤکدن (یازیق) سؤزونو دوزلدیر.
اک لرین چئشیتلری:
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ «معاصیر ادبی آذری دیلی»، پروفسور دوْکتور محمدتقی زهتابی، آشینا اینتیشاراتی، ۱۳۷۹، ص ۴۶-۴۵
قایناق: سؤزلوک، داشقین، تبریز، یاران یائیملاماسی، 1374


text:
ژان بودریار
ژان بودریار ( ۲۷ تموز ۱۹۲۹، رئیمز ، ۶ مارس ۲۰۰۷ پاریس) آدلیم فرانسهلی دوشونور،سوسیولوقدور. مدیا تئوریسی، پست یاپیسالچی و پست مدرنیزم اوزرینده اولان چالیشمالاریلا آدلیمدیر.
یاشاییشی[دَییشدیر]
فرانسهده بیر دولت مامورونون اوشاغی اولاراق دوغولدو. سوربون یونیورسیتهسینده آلمانجا اوخودو. عاییلهسینده یونیورسیتهیه گئدن ایلک کیشییدی.
۱۹۶۶ ایلینین ائیلول آیینداسوربن یونیورسیتهسینده مونشی اولدو. ۱۹۶۸ ده اٶیرنجی ائیلهملرینین ائتکیسینده قالدی، ۱۹۷۲ده عئینی یونیورسیتهده، پروفسور اولاراق سوسیولوژی اٶیرتمهیه باشلادی. ۱۹۸۷دن ۱۹۹۰آ قدر، پاریس x یونیورسیتهسینده وظیفه آلدی.
فارغ التحصیلاولاندان سونرا بیر مودت اؤیرتمه تشکیلاتلاریندا آلمانجا اٶیرتمیشدیر.
آلمانجا اٶیرتدییی بو چاغدا دکترا تـئزینه ده(سوسیولوق اوزرینده) داوام ائتدی. ۱۹۶۶دا دکترا تئزینی قورتاردی، تئزین عنوانی "Thèse de troisième cycle: Le Système des objets"


text:
دونیا قابار چالیب، یولداش!/ رقیه کبیری
رقیه کبیری
(بو حکایهنین شخصیتلریله حقیقی شخصیتلرین هر جوره اوخشارلیغی تصادوفیدیر.)
اونون اوتاغینا گیرنده، دیلکش اوخویوردو: «من طفل طوفان شدهام، موجم سرگردان شدهام…»
آنجاق منه بویورون دئمهدن دیلکشین سسینی قیسدی.
– «قویون قالسین، من دیلکشین موج- ون چوخ سئوهرم»،- دئدیم.
ماهنینین سسینی اوجالتمادان اؤنجه، قرامافوندا فیرلانان 33 دؤور دیسکین اوستوندن اینه دستهیینی گؤتوروب، دیسکین بیرینجی دایرهسینین اوستونه قویدو. دیلکش باشدان باشلادی: «من… موج دربدرم… از… دنیا بیخبرم… بحر خروشان منزل من… سیلی طوفان حاصل من…»
گؤستردییی صندلده اوتوروب- اوتورمامیش، منسه یئتیک خانیملار کیمی اونون اوتاغینی یوخلاماغا باشلادیم. آیریلارینین ائوینه گئدنده بور- بوجاغا باش اوزالتماغی هئچ سئومهرم. آمما اونون اوتاغی آیریلارینین اوتاغینا بنزهمز. آپاراجاغیم دانیشیقدا اونون اوتاغینین نئجهلییی یقین کی، موصاحیبهنین بیر نئچه سطیرینی دولدوراجاغینی دوشونموشدوم. اوستهلیک، 45 ایلدی اونون آدی، ایستر- ایستهمز، اؤلکهنین اَنتئللوکتوآل تاریخینه قاریشیبدی.
نهسه اؤز کتابیندا یازدیغی سؤزلر عاغلیمدان کئچیر. اونون ضیالی، یازیچی و معلیم یولداشی، “سلیمان”، آرازدا بوغولان گوندن بَری، و همن گوندن، آدی اسطوره آدلارینین سیراسیندا یئر توتدوغو گوندن “نریمان”سا تهمتلر آلتیندا بیر تراژیک یاشام سوروب. او گوندن “سلیمان”ین آدی اونون یاشامینی، آدینی بئله کؤلگهلهییب. بیر چوخ انسان بو نسلین یاشام ماجرالارین اوخویوب، ائتگیلنسه ده، آنجاق هر انسانین فردیّتی، بیر ژورنالیست اولاراق، منیم دقتیمی چکیر. “سلیمان”ین اؤلومو و آدی ائله کؤک سالیب کی، بلکه “نریمان”ین نوه- نتیجهسینی، نبیرهسینی بئله کؤلگهلهیهجک.
ایندیسه، امکداشلیق ائتدیییم ژورنالین موصاحیبه بؤلومونه مطلب حاضیرلاماق اوچون اونون برلین شهرینده یاشادیغی ائودن باش چیخارتمیشام. ژورنالین دفترین ترک ائتدیکده باشرداکتور بیرداها وورغولامیشدی:
– «گؤروم آصلان دؤنهجکسن یوخسا تولکو؟»
منسه گوله-گوله:
– «ژورنالیستلر تولکو سویونداندیلار یوخسا آصلان؟»،- دئمیشدیم… و باشرداکتور دوداغینی قاچیرتمامیشدی بئله
– «هر نئجه اولور اولسون، دئمهدیکلرینی دیلینین آلتیندان چک. … رستوران ماجراسیدا یادیندان چیخماسین!»
اوز یانیمدا تولکو کیمی “نریمان”ی سوآللاریملا غافیلگیر ائتدیییمی دوشونوردوم. بیر ایکی آددیم باشرداکتورون اوتاغیندان اوزاقلاشمامیشدیم کی بیر داها اونون بم سسینی آرخادان ائشیتدیم:
– «آی قیز، یادیندان چیخماسین، حتماً سوروش گؤر “ساری”نین آخیری نئجه اولدو؟»
قفیلدن دؤنوب باخدیقدا باشرداکتورو، ایکی آی بوندان اوّل 1000 یورویا آلدیغی قورد سویوندان اولان «آلاش» آدلی ایتینه بَنزهدییینی دویوب، اؤزومدن تعجّوبلندیم. نهدن بو گونهجن «آلاش»لا باشرداکتورون بو قدر بیر- بیرلرینه بنزهدیکلرینی هئچ دویمامیشدیم. نهسه آغزیمی دولدوروب، ایستهدیم:
– «مهَیر ساری ایکی ایل قاباق ماشین آلتدا قالمادی؟»،- دئییم، بیردن “نریمان”ین کتابیندا اوخودوغوم «ساری» آدلی ایت یادیما دوشدو.
باشرداکتورون دا قورد سویوندان اولان «ساری» آدلی بیر ایتی وارییدی. ایکی ایل قاباق باشرداکتورون شوخلوغو توتوب، «ساری»یا ایچگی ایچیرتمیشدی. «ساری» ایسه عاغلی قاریشیب، نه زامان خیابانا قاچمیش؛ قارانلیقدا اؤزونو بیر ماشینا چیرپارکن، ایچ- آلاتی ائشییه تؤکولموشدو. ساری اؤلندن بری باشرداکتور بیر ایل سورهسینده دئپرسیونا گیریب، اؤزوایله آند ایچمیشدی کی، داها ایچگی دیلینه دَیمهسین. او گوندن بئله، یازیلمامیش بیر یاسایا گؤره «ساری»دان دانیشماق ژورنالین دفترینده قاداغان اولموشدو.
نه یاخشی کی، بارا قویمادیم. یوخسا دئپرسیونا سوردوره بیلردیم «آلاش» ایته بنزهدییی باشرداکتورومو.
نوت دفتریمی چیخاردیب، دیواری دفتره دایاق ائلهییب، نؤوبتی سوآللاریمین آخیرینا آرتیرمیشدیم:
دیقت! دیقت! «ساری» یاددان چیخماسین. اؤزللیکله باشرداکتورا گؤره.
یازیمین آلتیندا باشرداکتورون قاپی آغزیندا دورموش رسمینی جیزماقارالایاندان سونرا، «آلاش»ین شکلینی چکمهسهیدیم، گئده بیلمزدیم. تر- تلهسیک “آلاش”ین شکلینی جیزماقارالایاندا، گئنهده باشرداکتورون سسی گلدی:
-«آی قیز، ساعاتیوا بیر باخ! یوباندین هاااا. ال چک بو رسّاملیق خستهلیییندن!»
او دئمیشکن ائله بیل بو جیزماقارالاما منده درمانسیز بیر خستهلییه دؤنوبموش. قلمیمین جؤوهری یازاناجان، ال چکه بیلمهدیم «آلاش»ین شکلینی رسم ائتمکدن. بوننان بئله، گئنه ده آلاشین شکلینین جیزماقارالاماسی یاریمچیلیق قالدی…
هله اوزبهاوز اوتورمامیشیق. او، اؤز میزینین باشیندا یاناکی اَیلهشیب، اسپیکره باغلانمیش سیملری قوردالاییر. یاشلانسا دا، گؤودهسی ماهیر ایدمانچیلار کیمی گوجلو و یئرلی یئرینده گؤرونور. تاقچا کیمی چیینلری هئچ ده اَییلمهییب. نهایت، منه ساری دؤنور. باخیشی قورشون کیمی آغیردی. چیینلریم اؤز- اؤزونه آشاغی دوشور. بلکه ده ائوینه آیاق قویوب و حیاتینا باش اوزالتدیغیمدان خوشلانمیر. گلیب، قارشیمدا ایلهشیر. تبسّومله اوزومه گولدوکده، ائله بیل باخیشینین آغیرلیغی چیینلریمدن گؤتورورلور. اؤزومو اله آلیب، بئلیمی دیکلدیرم. ساختا بیر تبسّوم قونور دوداغیما. نوت دفتریمی، مدادیمی، وویس رئکوردریمی چانتامدان چیخارا- چیخارا، گئنه ده گؤزوم اوتاغینین بور- بوجاغینی گزمکدهدیر. 45 ایل سورهسینده چکدییی آغری- آجیلارین، استرسلرین ایزینی آختاریرام. ائوینه گلمهمیش نه سوروشاجاغیمی، نهلره دیقّت ائدهجهییمی، بیربهبیر نوت دفتریمده یازمیشام. اوتاقدا، بیلگیسایار میزیندن باشقا، آیری بیر میز یوخدور. صندلیمی بیلگیسایار میزینه یاخینلاشدیریرام. رئکوردرین ایشلهمه دویمهسینی باسیب، میز اوسته قویدوقدا، بیلگیسایارین بؤیرونه دوزولموش کیتابلارین آدینی گؤزاوجو اوخویورام: حافظ، شبیسترلی معجز، ما نیز در این خانه حقی داریم، گذر از خیال و…
نوت دفتریمی دیزیم اوسته آچیب، موصاحیبهنی باشلاماق اوچون یازدغیم سؤزلره گؤز گزدیریرم.
«دیقّت! دیقّت!
“نریمان”ین ائوینین دیب- بوجاغین گؤزدن کئچیرمک یاددان چیخماسین. نیشانهلر… عکسلر… یازیلار…»
گئنه ده گؤزمو ناشییانا اوتاغین بور- بوجاغیندا، تاغ- تاوانیندا دولاندیراراق، اؤلکهمین، شهریمین اؤزلهمی اینه تک اورهییمین باشینا سانجیلیر. ائویمیزی، کوچهمیزی، قونشولاریمیزی بیربهبیر اؤزلهییرم. قونشوموز خجّه خانیم یادیما دوشور. هفته یئددی او سگگیز گون قونشولارین ائوینه وار- گل ائدیب، ائولرده اوز وئرهن اوچ اؤونهنین اولایلارینی سینهسینه دریب، قاپی- قاپی پایلاشان خجّه خانیم؛ ائله اونا گؤره ده، پالتارلاریلا اوست- اوسته 40 کیلو آغیرلیغی اولمایان همین خجّه خانیمین تاخما آدینی «بیبیسی» قویموشدوق.
اؤزلملریمی بوراخیرام اورهییمین باشیندا قالسین. آنجاق «بیبیسی خجّه»نین یئرینی توتموش، اسپیکر باندلارینین اوستوندهکی داشدان یونولموش بیر جوت ویولون هئیکلینه، هئیکللردن اوتاغین بوجاغینداکی پالتارلارلا قالانمیش آسلامایا باخیرام. باشیمی قووزاییب، “نریمان”ا گؤزوم ساتاشدیقدا، هله تهزه باشا دوشورم کی، انسانلارین آغری- آجیلارینی، استرسلرینی در- دیواردا، اوتاغین دیب- بوجاغیندا دئییل، اونلارین باخیشلاریندا، سؤز- صؤحبتلرینده آختارمالییام. “نریمان” قاشییلا، اوست- اوسته قالانمیش پالتارلارا اشاره ائلهییب:
– «قیزیم، من هئش ده مرتّب آدام دئییلم. اوتاغیم همیشه بو جور تور- تؤکونتودور».
اونون منه «قیزیم» خطاب ائتدیییندن خوشلانسام دا، اوتاندیغیمدان پول کیمی پؤرتوب، قیپقیرمیزی قیزاریرام. اوستهلیک، اؤز الیمدن جینیم توتور. آمما اوزومه گلمهدن، “نریمان”ین اوزونه باخیب، دوداغیمی قاچیردیرام. اورهییمده اؤز- اؤزومه:
– «بویور! پاییوی آلدین؟»،- دئییرم.
چانتامدان بیر قیرمیزی جوهر قلم چیخاردیب، اؤنجه یازدیغیمی قارالاییرام.
باشیمی قووزایاندا، “نریمان”ین الیمه زیللهندیغینی گؤرورم. قارالادیغیم یازینین آلتیندا بیر ائو شکیلی رسم ائلهییب، ائله کی “نریمان” دا اوخویا بیلسین، یازیرام:
“نریمان” تعجوبله منه باخیر. منسه باخیشیمی یاییندییریب، کیتاب رفینه دوغرو دؤنورم. «ائوی بوش وئر» یازسام دا، هله بور- بوجاغی یوخلاماق عاغلیمدان چیخمیر.
کیتاب رفی اؤنجهدن دوشوندویوم کیمی دئییل. اونون اوتاغینا آیاق باسمامیش، رفلرده قیم-قیراق، اوست- اوسته قالانمیش کیتابلار عاغلیمدایدی. آمما ایندیسه بیر- بیریندن آرالی سلیقهیله دوزولموش کیتابلار خیالیمداکی گؤرونتونو پوزور. ایستهییرم یئریمدن قالخیب، کیتابلارا بیر گؤز گزدیرمیش اولوم. آمما یاواشجا بودومو چیمدیکلهییب اؤز- اؤزومه: «دیش دور، یئتیشمهمیش قوردون قئینمهسین!»،- دئییرم. دیواردا، هئچ اولمازسا، کیتاب رفینده کیچیک بیر چرچیوه ایچینده، گؤزوم آرازدا بوغولموش “سلیمان”ین شکیلینی آختاریر. آمما اونون یئرینه، کیتاب رفینین یوخاری قاتیندا، چرچیوه ایچینده، “نریمان” ایله بیر جاوان قیز، باشلاریندا کاسکت، بیر- بیرینی قوجاقلامیش، منیم اوزومه گولورلر. قیزین باشینداکی کاسکت تر یارپاقلارین رنگیندهدیر. بونو گؤردوکده باشقا بیر رسیم جیزماقارالاییرام.
دفتریمده یازدیغیم سوآللارا باخمادان سوروشورام:
– «خانیمیز ائوده؟»
– «آرواد گئدیب پیاده روییه» دئییر. «آرواد» سؤزو قولاغیما دَیدیکده قلمیم قرارسیز بیر حالدا دفترینین اوستونده اویناماغا باشلاییر.
“نریمان”سا گؤزلرینی منیم قلم- کاغیذیمدان یاییندیریب، چرچیوهدهکی قیزی گؤستریر:
– «قیزیمدی»
بیر شکیله، بیرده “نریمان”ا باخیرام. سویوققانلی گؤرونسه ده، نوقطهنی یازمادان، اوخویانلارا بنزهییر. ایللردن بری برلینده یاشاسا دا، هله «امیرهقیز»ین «داشقاچیلار» دربندینین دئییمینده دانیشیر: «آرواد!» نه ائش، نه حایات یولداشی، نه ده خانیم!!! منه تئز- تئز « قیزیم» دئیَن بو جناب، دئمک منی گؤز آلتیندا ساخلایاراق، سانجان ایلانا بنزهییر. اؤز- اؤزومه دئییرم: «خانیم قیز! گؤز- قولاخ اول… ایلان آدامین توپوغونو گودر، آدام ایلانین باشینی…»
دیواردان آسیلمیش بیر جوت ویولون، بیری زیل قارا و او بیریسی آچیق قهوهای رنگینده گؤرونور. ویولونلارا باخدیغیمی گؤرونجه: «اون دانا ویولونوم وار» دئییر. «هر هارا گئتسم خوشوم گلهنی آلارام»
– «دئمهلی ویولون کوللئکسیونئریسیز؟»
– «یوووو… کوللئکسیونئر دئماغ اولماز… پار- پالتاریمدان گؤرورسوز دا، هر هارا گلدی آتارام آمما هئش زادی ایتیرمهرم. ویولونلاریمین دا هرهسی بیر درهده»
دیقّتله گؤزلرینه باخیرام، بلکه، فیکرینده کئچنلرینین ایزینی گؤزلرینده، باخیشلاریندا تاپا بیلم.
دفتریمده یازدیغیم بیرینجی سوآلی اونا اوخویورام:
– نه زامان “سلیمان”لا تانیش اولدوز؟ یولداشلیغیز نئچه ایل داوام ائتدی؟
سوآلیمی ائشیتجک قفیلدن سیر- صیفتی دَییشیلیر. سویوققانلیلیغی هیجان دالغاسینا دؤنور. دانیشماغا باشلاییر: – «من موسیقی بارهسینده اوشاقلیق حیسّلریمه وفادار قالمیشام»
اونون هیجانلی گؤرکمینی گؤروب، دانیشیقلارینی دینلهدیکجه، انسانین نئچه یؤنلولویو عاغلیما گلیر.
– «همیشه سینمالارین قاباغیندا دایانیب، مرضیهنین، دیلکشین سسینه قولاق آساندا هپروتا گئدردیم. دونیانین کلاسیک موسیقیلرینی ائشیدندن سورا بیلدیم کی من وورولدوغوم موسیقیله، کلاسیک موسیقی آراسیندا چؤتگهایله کامپیوتر قدر فرق وار. آمما من گئنه ده چؤتگه زمانیندا دایانیب، قالدیم. ایندی ده یاشیمین بو واختیندا، گئنه ده بئلنچی موسیقیلری ائشیدنده، دئییرم بَه چارراره شهنازدا ایران سینماسینین قاباغیندا دایانیب، هپروتا گئتمیشم».
دؤنوب دیوارداکی قهوهای ویولونو بارماغییله گؤستریر:
«من تبریزده تربیت آغزیندا بهروزون آتاسی، جعورآغانین ویولون کیلاسینا گئدهردیم. بهروز چوخ بَتر کیشییدی. اونون تایی چتین تاپیلار. چوخ یاخچی انسانیدی. بولوسن دا بهروز اؤلنده اونون بیر اوغلو واریدی. ائله او ایندی منیم ده اوغلومدی…»
باخیشیندا معناسینی اؤززومه ترجمه ائده بیلمهدیییم بیر غم- کدر وار. آمما قلمیم اؤزومدن اختیارسیز جیزماقارالاماقدادی.
باشیم آشاغیدا باخیشینی حیسّ ائدیرم؛ جیزماقارالادیغیم ویولون شکلینی سوزور. گؤرونور اوشاق کیمی هیجانلانیبدی. اورهیینین چیرپینتیسی، سسینی تیترهدیر. اؤز دئدییی کیمی هله ده سئودییی موسیقیدن دانیشاندا، اورهیی آز قالیر کؤکسوندن ائشییه آتیلسین؛ هله قالسین کی، ائشیدنده نه حالا دوشور!
آرخامداکی پنجرهدن ائله دیقّتله دنیزه باخیر کی، دئییرم بس 45 ایل بوندان اوّل بیرینجی دفعه گئتدییی موسیقی کیلاسینی ایندیجه «تیگلر» دنیزین اوستونده قورولموش حالدا گؤرور. اونون اؤزل دونیاسینا باش اوزالتماغا جان آتیرام. بونونلا بئله اؤزومو گوج- بلایلا ساخلاییرام کی، بلکه پنجرهیه ساری دؤنوب، اونون باخیشلارینین ردّینی ایزلهمهییم. یقین کی، اونون اوچون بو پنجره چوخ اوزاقلارا آچیلیر…
بو قدر صاف- ساده موسیقی نوستالژیاسیندان دانیشان انسانین اؤنونده، “سلیمان”ین اؤلومونه گؤره تنظیملهدیییم سوآللاری نئجه سوروشوم، دئیه- چاشباش قالیرام. اونون ویولون وورغونو اولدوغونو اؤنجهدن بیلیردیم، آمما نه بو سویّهده. تمبر، اسکناس، قوروموش کپنک، اوولانمیش حئیوانلار، پیپ، کیبریت، موشلوک، سیگار، عقیق اوزوک و… نه بیلیم بئله- بئله کوللئکسیونلاری گؤرموشدوم، امما ویولون کوللئکسیونی هئچ عاغلیما سیغمامیشدی.
بیرینجی سوآلیمی سوروشمادان، جاوابینی آلمادان واز کئچیرم. اونسوز دا سوروشدوغوم سوآلین جاوابینی کتابیندا اوخوموشام. دفتریمدهکی بیرینجی سوآلین اوستونه خط چکیرم.
– “سلیمان”ی، آرازدا بوغولدوقدان سورا گؤرجک نه احوال- روحیهنیز واریدی؟
ایکینجی سوآلی اوخودوغومدا یقینیم واردی کی، او گئنه ده الیمه باخیر، آمما باشیمی قالدیریب،سوآلیمی سورشماق ایستهدیییمده، اونو هله ده 45 ایل بوندان اوّللره دالمیش گؤروروم. باخیشیندان نیسگیل جالانیر اوتاغین هاواسینا. ندنسه قلمیم کاغیذ اوستونده اوینایاراق، آیری بیر سوآل دیلیمه گلیر:
– «عؤمروزده عاشیق اولوبسوز، هئچ؟»
گؤزو قلم- کاغیذیمدا قالیب، دئییر:
– «سنین او بیری خبرنیگارلارینان فرقین وار. نم نییه ایندییهجان هئچ کیمه دئمهدیخلاریمی سنه دئماغیم گلیر»
اؤز- اؤزمه « قورخما خانیم قیز»،- دئیرم. «دئیهسن، سانجان ایلانا بنزهمیر. چوخ حمیلدی»
“نریمان”ین خبری یوخدور کی، من ده بورا گلمهمیش آیری ژورنالیستلر کیمی، بئش- اون کلیشه سوالی دفتریمده دوزمه دوزموشدوم. آمما ندنسه اونون اوتاغینا آیاق قویوب- قویمامیش، یانیق قوخوسونو حیس ائلهدیم. اونا دئمهدیم، اوستهلیک دئمک قصدیم ده یوخدورکی «یانیق» منیم اوچون کاغیذ اوستونده یازیلمیش بیر سؤز دئییل. اونونلا دانیشدیغیم آنیلارین هر دقیقهسی اؤتوب کئچدیکجه، یانیق قوخوسونو داها آرتیق حیس ائدیرم. کیتابیندا یازدیغی سؤزلر عاغلیمدان کئچیر: «یانیق حیسینی آیریلارینا حیس ائتدیرمهمک نه ده بؤیوک بیر نعمتایمیش، یوخسا دونیا قابار چالاردی» “نریمان”ا باخدیقجا اونون گؤزه گؤرونمز قابار چالمیش یارالارینی دویورام. اونونلا برابر منیم ده دَریم، اتیم، قانیم بئله یانیق قوخویور. اونا دئمیرم. امما کلیشه سوآللاریملا، ایستهمیرم یارالارینا دوز سپیم.
“نریمان” یئریندن قالخیب، میزین چکمهجهسیندن ایکی پاکات چیخاردیر، بیری بالاجا، او بیریسی بیر آز اوندان بؤیوک. کیچیک پاکاتی آچیب، اونون ایچیندن بیر یارپاق آغ کاغیذ گؤتورنده منسه دفتریمده یازیرام:
“نریمان” بؤیوک پاکاتی گؤتوروب، پنجرهیه ساری گئدیر. چرچیویه دایاناراق، ساغ اَلینن کاغیذین ایچینه بیر آز توتون تؤکوب، پاکاتی هئرهنین اوستونه بوراخیب، سیگار کاغیذین اؤزل بیر سلیقهیله بوکور. سونرا دیلینی کاغیذین بوکوک یئرینه چکیب، اونو ایسلادیر. گؤردویوم بو منظره او قدر منه دوغمادیر کی، دئییرم بس، آتام ائله ایندیجه چرچیوهیه دایانیب- دوروبدو. اوشاقلیق چاغلاریمدان، یادداشیمدا قالان تصویرلردن بیریسی ده آتامین پنجره هئرهسی اوسته اوتوروب، سلیقهیله سیگار بوکوب، اونلاری حؤوصله ایله بیربهبیر گوموشو سیگار قوطوسونا دوزمهسیدیر.
بوننان بئله، “نریمان”ین سیگار بوکدویونو بیلسم ده، ندنسه اؤزومو بیلمهمزلییه ووروب، سوروشورام:
– «گراسدی؟»
بیردن پیققیلداییب، پنجرهدن گؤرونن دالغالی تگلر-ز دن اوز دؤندهریب، یوخ دئیه، باشینی ترپهدیر. سیگارا قولاب وورا- وورا اؤسگورهرک چؤنوب، تبسّومله منه باخیب «آتووا لعنت توتون ساتان»،- دئییر.
– «کئیفیّتسیزدی؟»
-«یوخ قیزیم! قدیم زمان قوجالار چوبوخ چکنده، اؤسگورردیلر، آنجاق قوجالیقلارینا فیکیر وئرمهییب، دئیردیلر بس توتون ساتان باشلارینا بؤح قویوب، کئیفیتسیز توتون بَتدیییب اولارا»
ایکیمیزده گولوشوروک. اوتوردوغوم یئردن بویلانیب پنجرهدن ائشییه باخیرام. ائوینه گلنده، قاپیسیندا دایانیب، بیر نئچه دقیقه دنیزه، اورمانا باخمیشدیم. ایندیسه یوخاریدان باشقا بیر گؤرونتویه شاهیدم. ساغ طرفده بیر ایکی بینا گؤیه دوغرو چکیلیبدی. سول طرفده دنیز، و دنیزدن بیر آز آرالی اورمانین یامیاشیل آغاجلاری گؤرونور. سیچان یوواسینا بنزر، وار- یوخ بیر تک پنجرهسی اولان و قارشیداکی قونشو آپارتمانین پنجرهسینه آچیلان آپارتمانیم یادیما دوشور. “نریمان”ا، هر گون بئله بیر گؤرونتویه گؤز آچدیغی اوچون قیسقانیرام.
– «اوچ دفعه عاشیق اولموشام»،- دئییر. «بیرینجیسی باجیمین مدرسه یولداشییدی. دئییردی بس من دارقاشاییردان زاددانام. یازیخ حاخلییدی ده. آخی، نه دوزعمللی اَیین- باشیمیز واریدی، نه ده دوچرخهدن زاددان…».
تبسّومله منه باخیب آرتیریر:
– «گؤرردیم ها گلیرلر، کیتاب- دفتریمی دیشیمده توتوب، اللریم اوسته یئرییَردیم. قیزلارین هاممیسی گولوشردیلر… آمما بیر دفعه ده اولموش اولسا، گؤرمهدیم عاشیق اولدوغوم او قیز منه گولسون. آجیغیمنان بیر- ایکی دفه خیاواندا سؤز آتمیشدیم بیلهسینه».
اونو اللری اوسته یئرین کیمی تصوّور ائدیب قلمیم گئنه ده کاغیذین اوزرینده بیر زادلار جیزیر.
قلمی چانتامین ایچینه قویوب، زیپینی چکیرم. یوخسا جیزماقارالاما خستهلییی منی موصاحیبهدن قویا بیلر.
– «ایکیمینجی عاشیق اولدوغوم قیز، دانیشکدهکی همکیلاسیم ایدی. بیر گون اونا دئدیم: “من سنه عاشیق اولسام باشیما نه کول اَلهییم؟” چوخ دا گؤزل ایدی. آغزیم آخمیشدی ایندی او دولما دوداقلاریندان نه جواب چیخاجاخ. نه آلدی، نه ساتدی، بیردن- بیره دئدی: اؤز باشیما الهدیغیم کولدن بیر تَلیس ده سنه یوللارام»
اوجادان گولورم.
– «گولرسن قیزیم، گولرسن. گول قیزیم، من قوجایا بیر ده گول»
دفتریمی بوکورم.
«اوچونجوسونون ماجراسینی کیتابدا یازمیشام»
اونون، یالنیز باشینین دؤورهسینده قالمیش سئیرک گوموشو توکلرینه، گؤزلویو آلتدا اضطرابینی گیزلی ساخلاماغا چالیشان گؤزلرینه، گیرده اوزونون ائنینده یاپیق، یئکه بورونونا باخیرام. منه ائله گلیر کی، “نریمان” او یئکه، یاپیق بورونویلا مندن داها راحات نفس چکیب و بو دونیانین آجی- آغریلارینا گوله ده بیلر. ایندییهجن اونونلا سایسیز- حسابسیز موصاحیبه آپاران ژورنالیستلر، اونون اؤزونه گؤره دئییل، دئمک “سلیمان”ین آدینین کؤلگهسینده یاشاییب و یاشاماقلا برابر آغیر تؤهمتلره قاتلاشان “نریمان”لا موصاحیبه آپارمیشلار. اگر باشقا ژورنالیستلر کیمی من ده کلیشه سوآللار سوروشسام، یقین کی، اونلارا تای کلیشه جاواب آلدیغیمدا شوبههلنمهیم گرک. آمما منسه بیر ژورنالیست کیمی انسانلارین فردیّتلرین تانیییب و اونلاری قلمه آلدیغیما ماراقلی اولسام دا، همیشه کلیشهلردن یان دورموشام.
نوت دفتریمی میزین اوستونه بوراخیب، دئییرم:
– «ایندیسه منه ویولون چالارمیسیز؟»
گویا کی، ائشیتدییینه اینانماییب، تعجوبله منی سوزور:
– «قیزیم بَه سن مجلّهنین موصاحیبه صَفهلرینی نهیینن دولدوراجاقسان؟»،- دئییر.
– «موسیقی سسیله»،- دئییرم.
ثانیه آخیمی قدر دوردوغو یئرده دونوخور. سونرا پنجرهدن اوزاقلاشیب میزه دوغرو گلیر. منسه یئرسیز بیر سؤز دانیشمیش آداملار کیمی، آز قالا پئشمان اولوب، سؤزومو قایتارماق ایستهدیییمده، او ایسه «موسیقیله؟» سوروشاراق، اوجا سسله قهقهه چکیب، گولور.
ائله دوز بو آن، دیشلری دیقّتیمی چکیر. تاخما، یوخسا دوغما اولدوغونو سئچه بیلمیرم. چکینمهدن، بیرباش اونا گؤز- گؤزه باخدیغیمی گؤرن کیمی، بیر داها گولمهیه باشلاییر:
– «موسیقیله… هه… بس موسیقیله…»
بو دفعه من ده اونا قاتیلیب گولورم. گولوشهرک گؤزومو اوندان یایندیریرام. ایستهمیرم دیشلرینین تاخما، یوخسا دوغما اولدوغونا فیکیر وئرم. اؤزومو یاخشی تانیییرام. عنایینلیغیم توتسا اگر، گؤزلهمهدییم بیر آندا، هئچ دخلی اولوب- اولمایان سؤزلر، فیکیرلر گلیب گیرهوهلییهجک منی. دئیهسن گئنه عنایینلیغیم باشلاماقدادی. اونون گؤزوندن گیزلی، یاواشجا بودومو چیمدیکلهییب، اورهییمده اؤز- اؤزومه دئییرم: «سنه نه تاخمادی یوخسا دوغما، سن دیش حکیمیسن یوخسا ژورنالیست؟ بو قدر یول گلیبسن کی اونون دیشلریندن یازاسان، یوخسا ایشلریندن؟! آدام اول بیر آز..! عاغلیوی ییغ باشیوا، گیجَهلو خانیم!»
“نریمان”سا اَل آتیب میزینین بؤیروندن بیر ویولون گؤتوروب، سول الینده ساخلایاراق چَنهسینی اونون قارا چَنهدانیندا میزانلاییر. دئمک، ویولونو چالماق اوچون اونو ال ائوینه قویموشوموش. آرشهسی ده میزین اوستونده بیلگی سایارین یانیندایمیش…
اوتوردوغوم یئردن قالخیب “نریمان”دان اذن آلمادان بیر یارپاق آغ کاغیذ میزین اوستوندهکی پاکاتدان چیخاردیب، پنجرهیه یاخینلاشیرام. ناشییانا توتون پاکاتیندان بیر چیمدیک توتون گؤتورب، کاغیذ اوسته تؤکوب، اونو یارپاق دولماسی کیمی بورگهلهیندن سورا، دیلیمه چکیرم. کاغیذین ایکی باشی بیر بیرینه یاپیشیر. پنجرهنین هئرهسیندهکی کول قابینین بؤیروندن فندکی گؤتوروب، سیگاریمی آلیشدیریرام. توستونو دریندن کؤکسومه چکیرم. سیگار آتامین اؤپوشلرینین طامینی وئریر. “نریمان”سا دوداغیندا تبسّوم، ویولوندا دیلکشین «موج» ماهنیسینین موسیقیسینی سیزلاماقدادی. منسه «تیگلر» دنیزینه دالیرام. دالغالار قرارسیزجاسینا اؤزلرینی ساحیلین قومسالینا چیرپیرلار. دالغالارین ایزینی یاخیندان گؤرمهییم گلیر…
موصاحیبه واختیم باشا چاتسا دا، شوبههلی بیر سوآل باشیمدا جولان وئریر. گؤرهسن سوروشوم یوخسا اوندان واز کئچیب، اؤزومو باشرداکتورون سورغو- سوآللارینا حاضیرلاماق اوچون بهانه دالیسینجا گزیم؟ بیردن عاغلیما گلیر کی، اون دوققوز ایل بوندان اوّل، ژورنالا تهزه گلیب ایشه باشلایاندا، ژورنالین مسئول مدیرینه دئمیشدیم کی، من کولتورال بیر قلموورانام، سیاسی مسئلهلری اؤز اهلینه وئرین، منه یوخ. بو منطیقی بیر بهانه اولا بیلر.
«رستوران» اولایینا گؤره سوروشماقدان واز کئچیرم.
آمما نهسه، سوروشمادیغیم کلیشه سوآللاریم آز دئییل. هامیسینی سوروشماق اولماسا دا، نوت دفتریمه گؤز گزدیرهرک قفیلدن گؤزوم «دقت… دقت…ساری یاددان چیخماسین. اؤزللیکله باشرداکتورا گؤره» بیر نوتا ساتاشیر.
– «سارینین آخیری نئجه اولدو؟»، سوروشورام.
بیر نئچه ثانیه آخیمی دئیهسن اونو ایلدیریم وورور. سونرا گؤزلری دولوخور:
– «قیزیم، سارینی دئمه! منه اود ویردی ساری! اونون اؤلومو منی اوددادی…»
الیم دیش دوراسی دئییل. چانتامدان قلمی چیخاردیب، جیزماقارلامایا باشلاییرام.
“نریمان” الیمده قلمی گؤرونجه آجی بیر گولوش دوداقلاریندا اوتورور:
«ساری دئمه، اود قیرناسییدی. مَهیه قویاردی بیر ایکی خط بیر شئ یازام… کیتابی، خودکاری الیمنن چکردی، کؤپیاوغلو بیر قانجیغنان یولداش اولموشدی. ائو قاپیسی آچیخ اولماخدا جوموردی ائشیه. آخیر بیر گون قالدی تریلی آتدا، اؤلومویله منی اوددادی ساری…»
باش رداکتورون «ساری»سین یاخیندان گؤرموشدوم. آمما، “نریمان”ین «ساری»سینی اؤز کیتابیندا یازدیقلاریندان تانیمیشدیم. 45 ایل سورهسینده هله ده «ساری»نین محبتی اورهییندن چیخماییب. اونون کدرلنمیش سیر- صفتینی گؤردوکده اؤز- اؤزومه: «بیر ایتین اؤلوموندن کؤورهلیب، کدرلهنن انسان، بونجا ایل سورهسینده، “سلیمان”ین اؤلوم تؤهمتینین کؤلگهسی آلتیندا نئجه دؤزه بیلیب»، دئیه، دوشونورم. دفتریمی اونا ساری اوزالدیب، جیزماقارالادیغیم سارینین شکیلینی گؤستریرم. منتدارلیقلا بیر «ساری»یا، بیر ده منه باخیب دئییر:
– «قاپییدان گیرنده حیس ائلهدیم سن او بیری خبرنیگارلارا تای دَییسن». شیرین بیر تبسّوم دوداقلارینی بورویور. گئنه ده دیشلری تاخمادیر یوخسا دوغما، دئیه فیکریمی آزدیریر.
اؤزومو یاخشی تانیرام. دوروب بو اوتاغی ترک ائتمهسم عنایینلیغیم الیمه ایش وئرهجک. یئریمدن قالخییب، رکوردریمی، نوت دفتریمی چانتاما قایتاردیقدا بیردن باشرداکتور گؤزومون اؤنونده جانلانیر. اونون تأکیدله وورغولادیغی قونویا یاناشماماق، بیلمیرم منی اونون یانیندا آصلان گؤسترهجک یوخسا تولکو؟..
93.1.17


text:
آللاهئ حاشا ایلک سئرایا قۇیماماق (شیرک) بیر اینسانئن کندینە یاپابیلەجگی أن بۆیۆک ظولۆمدۆر:
وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ ﴿۱۳﴾ (سورة لقمان)
شۆبهەسیز، اۇغلونا اؤگۆت وریرکن شؤیلە دەمیشتی: “اۇغولجوغوم! آللاها شیرک قۇشما؛ چۆنکۆ شیرک قۇشماق پک بۆیۆک بیر ظولۆمدۆر.” (لۇقمان سورەسی؛ 13)
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا ﴿۱۱۶﴾ (سورة النساء)
شۆبهەسیز آللاە کندیسینە اۇرتاق قۇشولماسئنئ باغئشلاماز. بونون دئشئندا دیلەدیگینی باغئشلار. آللاها اۇرتاق قۇشان، موحاققاق کی درین بیر ساپئقلئغا دۆشمۆشتۆر. (نیسا سورەسی؛ 116)
شیرکە بولاشان اینسان، آللاهئ دۇسدۇغرو آنماقتان اوزاقلاشئر. آللاهئن ذیکریندن اوزاقلاشماق دا، هم دۆنیا حایاتئنداکی حوضورا هم دە أساس حایاتتاکی دوروموموزا دۇغرودان تەثیری اۇلاجاق بیر فلاکتتیر.
دۆنیا حایاتئندا قاچئرئلان حوضور:
الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ﴿۲۸﴾ (سورة الرعد)
… قالبلر آنجاق آللاهئن ذیکری ایلە حوضور بولور. (راعد سورەسی؛ 28)
حایاتتاکی أساس قایئب:
قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى ﴿۱۴﴾ وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى ﴿۱۵﴾ (سورة الأعلی)
راببینین (صاحیبینین) آدئنئ عاقلئندان چئقارمایان وە “اۇنون” یۇلوندان آیرئلمایان کیشی قورتولوشا أرمیشتیر. (آعلا سورەسی؛ 14-15)
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا ﴿۴۸﴾ (سورة النساء)
آللاە کندیسینە اۇرتاق قۇشولماسئنئ باغئشلاماز. بونون آلتئندا اۇلانئ، گرکنی یاپان کیشی ایچین باغئشلار. کیم آللاها اۇرتاق قۇشارسا درین بیر ساپئقلئغا دۆشر گیدر. (نیسا سورەسی؛ 48)
حایاتئمدا نە آللاهئ ذیکرەتمک، نە دە یۆجە راببیمیزین گؤستردیگی دۇغرو یۇلا داحیل اۇلما غایرتی بولونویۇردو.
پکی، نە اۇلدو دا یاقئن زاماندا یۆجە راببیمیزین آیتلری اۆزرە بیر حایات سۆردۆرمە أگیلیمی سرگیلەدیم؟
تۇلستۇی ایعتیرافئم کیتابئندا دەر کی:
“صئنئفئمئن یاشادئغئ حایاتتان اوزاقلاشتئم، بونون حایات دگیل؛ ساحتە بیر گؤرۆنتۆ اۇلدوغونو فارق أتتیم. کەیفینی سۆردۆگۆمۆز لۆکسلر، حایاتئ آنلامامئزئ ایمکانسئز قئلئیۇردو.”
بنیم دە بو سۆرجە باشلانغئجئم بو حیس ایلە برابر اۇلدو. “صئنئفئم” ایفادەسی ألبتتە اۇنون وە بنیم ایچین موعادیل اۇلماسا دا، بو جۆملەیی کندی شارطلارئما اویارلایاجاغئم.
منسوب اۇلدوغوم جناحئن دۇغرو گؤردۆگۆ وە تارتئشئلماز قابول أتتیگی سکۆلر، بشرین نیظام تاحصیص أدیجی اۇلدوغو وە حاشا “آللاەسئز آلانلار” اۇلوشتورما غایەسیندەکی پرسپکتیف، بانا بکلەدیکلریمی ورییۇر گیبی داورانئیۇردو. حایاتئ بو دۆشۆنجە سیستمینین نۇرملارئ اۆزرینە یاشارکن، یۆجە آللاها گؤنۆللۆجە قوللوق أتمەمیز، طارافئمئزئ دۇغرولاردان یانا، یاعنی آللاهئن آیتلریندن یانا سچمەمیز گرکتیگینی سؤیلەین أمیرلری آصلا گۆندمیمە داحی آلمئیۇردوم.
زیرا بانا آقتارئلان وە بنیم دە نفسیمە اویان فیکیر اۇیدو کی: “یاشایئش بیچیمیمیزی آللاهئن أمیرلرینە آداپتە أتمەمیزە لۆزوم یۇقتور. اۇنلار، گچرلی اۇلوپ اۇلمادئغئ مجهول، ‘أسکی اینسانلارئن’ مۇتیواسیۇنلارئنا حیطاب أدن، بوگۆنۆن چاغداش آتمۇسفرینە اویماسئ مۆمکۆن اۇلمایان، عاقلئ باشئندا بیر کیمسەنین هیچ گؤز آتمادان یۆز چەویرمەسی فارض اۇلان ایبتیدائی یازئلاردان عیبارتتیر.”
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ ﴿۲۴﴾ (سورة النحل)
اۇنلارا: “راببینیزین ایندیردیگی نەدیر؟” دییە سۇرولسا: “أسکیلرین ماثاللارئ” دەرلر. (ناحل سورەسی؛ 24)
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۱۳﴾ (سورة البقرة)
اۇنلارا: “دیگر اینسانلار ناسئل اینانئیۇرسا اؤیلە اینانئن!” دەندیگیندە، “اۇ عاقئلسئزلارئن ایناندئغئ گیبی می اینانالئم!” دەرلر. دیققات أدین، آصئل عاقئلسئزلار اۇنلاردئر آما بیلمزلر. (باقارا سورەسی؛ 13)
دەدیگیم گیبی، بو قابول بنیم کەیفیمە گلییۇردو. حایاتئما آللاهئن أمیرلرینی سۇقماماق بنیم کندیملە اۇلان ایلیشکیمە، زامان ایدارەمە وە سۇسیال ایلیشکیلریمە بو أمیرلرین مۆداحیل اۇلماماسئنئ ایفادە أدییۇر وە بنیم چئقارلارئم اۆزرینە قورغولادئغئم دۆزنیمین دوام أتمەسینی ساغلئیۇردو.
آلتئندا “صئنئف” اۇلاراق ذیکرەدیلن، ایچینە دۇغدوغوم وە ایچیندە بۆیۆدۆگۆم چەورە اۇلاراق ألە آلدئغئم قالابالئغا اۆیە اۇلوپ، چۇق دا باشارئلئ ایشلر ایجرا أدن سایئسئز اینسان واردئر. اۇ اینسانلارا حاشا “یترسیزلیک” گیبی بیر نیسبتتە بولونماق یالنئزجا بنی زاواللئ دورومونا سۇقار، بونون فارقئندایئم. فاقاط آللاهئ حاشا گری پلانا آتتئقتان سۇنرا ألدە أدیلن مسلکی، ماددی یا دا ویجدانی باشارئ، آللاهئن کندیسینە وە سادەجە کندیسینە عیبادت أتمەمیزی بویوران أمیرلرینی سوستورامایاجاقتئر.
بو یۆزدن، اۇ گیبی مسلکی-آکادمیک باشارئ ألدە أتمیش، یاحود دا بنزەری پۇتانسیەلە صاحیب اۇلان بیر اینسان بو یازئیئ اۇقوما اینجەلیگی گؤستریرسە اۇنا دا شو آیت ایلە سسلنییۇروم:
قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ ﴿۵۸﴾ (سورة یونس)
اۇنلارا، آللاهئن لۆطفونو وە ایکرامئنئ آنلات! ایچلری اۇنونلا راحاتلاسئن. بو، اۇنلارئن بیریکتیردیگی هر شەیدن دگرلیدیر. (یونوس سورەسی؛ 58)
آللاهئن لۆطفو وە ایکرامئ؛ بیریکتیردیگیمیز، قئیامتە قادار بیریکتیرەجگیمیز وە بیریکتیرەبیلەجگیمیز هر شەیین تۇپلامئندان داحا دگرلیدیر. هر شەی، “اۇنون” أمیرلرینە اویدوقتان سۇنرا آنلام وە دگر قازانئر.
سنەلرین آردئندان گؤردۆم کی، أساس حایاتئ (أساس حایاتئن نە اۇلدوغو عانکبوت سورەسی؛ 64-نجۆ آیتتە یازار) هیچە سایان بیر یاشایئشئن اۆرتتیگی گلەجک اؤنگؤرۆسۆ بیر اینسانئ ماعنن تاطمین أدەمەیەجکتیر، بیر آنلئق تاطمین أتسە بیلە قاطعیەن یتمەیەجکتیر. مگر یۆجە راببیمیز آعلا سورەسی؛ 16 وە 17-نجی آیتلردە دوروموموزو آنلاتئیۇر، اۆستۆنە بیر دە اویارئدا بولونویۇرموش:
بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا ﴿۱۶﴾ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى ﴿۱۷﴾ (سورة الأعلی)
حایئر، سیز یاشادئغئنئز شو حایاتئ ترجیح أدییۇرسونوز. اۇیسا ایلردەکی حایات داحا حایئرلئ وە سۆرکلیدیر. (آعلا سورەسی؛ 17-16)
آللاە، قاصاص سورەسی؛ 60-نجئ آیتتە ماددیات، پرەستیژ وە راحاتلئغئ، آللاها قوللوق أتمەیە ترجیح أتمەنین عاقئلسئزلئق اۇلدوغونو سؤیلۆیۇرموش.
اۇ زامانلاردا یۆجە راببیمیزین بونلارئ سؤیلەدیگیندن حابردار دگیلدیم:
وَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَزِينَتُهَا وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿۶۰﴾ (سورة القصص)
سیزە وریلن هر شەی دۆنیا حایاتئنئن گچیجی متاعئ وە سۆسۆدۆر. آللاهئن یانئندا اۇلانلارسا داحا حایئرلئ وە قالئجئدئر. عاقلەتمز میسینیز؟ (قاصاص سورەسی؛ 60)
راببیمیز، دۆنیایا تئرناقلارئنئ گچیرن سکۆلر ذیهنە سسلنەرک، ایدئالیزە أتتیکلری شەیین اۇیون وە أگلنجە اۇلدوغونو سؤیلەمیش. دۆنیایئ آحیرتە ترجیح أدنلرە بیر دفعا داحا سۇرارمئش “عاقلەتمز میسینیز؟” دییە:
وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَلَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿۳۲﴾ (سورة الأنعام)
دۆنیا حایاتئ اۇیون وە أگلنجەدن عیبارتتیر. شۆبهەسیز آحیرت یوردو قۇرقوپ ساقئنانلار ایچین داحا حایئرلئدئر. عاقلەتمز میسینیز؟ (أنعام سورەسی؛ 32)
آللاە حاشا “دۆنیایئ هیچە سایئن!” دەمز. بوراسئ اینسان اۇغلو ایچین چۇق مۆهیمدیر. دۆنیا بیر بکلەمە اۇداسئ اۇلسا دا، نتیجەدە بیزیم ایمتیحان سالۇنوموزدور.
اؤیلە کی یۆجە راببیمیز:
وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا … ﴿۷۷﴾ (سورة القصص)
آللاهئن سانا وردیکلری ایلە آحیرت یوردونا یؤنل! دۆنیادان دا پایئنئ اونوتما!.. (قاصاص سورەسی؛ 77)
بویورماقتادئر.