text:
الحمدولله رب العالمین والصلاه و السلام علی محمد و آله ، داها صونرا ، ارتیق گورورسونوز بیزلرین باشینا گله ن اولایلاری.
آنجاق دونیاده ده گیشینمیش ، کوتولوغونو به للی ایتمیش ایلیغینی ده آرخاسینا آتمیش.
صویو توکوله ن قابدا ، قالان داملالار ، و هواسی پیس یایلاغ گیبی ، پینتیلی و ذللتلی بیر حیاتدان باشقا بیر شی اوندا قالمامیش.
آرتیق گورورسونوز حقله عمل – و باطل ده نهی ایدیلمیری ، او حالدا مؤمن اولان کیمسه حق یولوندا اللها قاووشماغی دیلر. شبهسیز من ئولومو موتلولوغدان ، و ظالیم لرله یاشاماغی دا ذللت ته ن باشقا بیر شی گورموره م.
زهیرین قونوشماسی
اورادان زهیر بن القین قالخیب دئدی: ای پیغمبرین اوغلو بیز سوزلرینی ایشیدیغ.
یانیمیزدا بو فانی دونیانین هیچ بیر ده گه ری یوختور. اگر دونیا صونسوز و بیرده ئولومسوز اولسایدیغ ، سنین یولوندا ئولدورولمه غی ، او ابدی حیات تان داها ایی گوره ردیغ.
نافع بن هلالین قونوشماسی
اوندان صونرا نافع ایاغا قالقتی و دئدی:
آند اولسون اللها بیزیم ئولومدن قورخوموز یوختور.ایسته ر سین شرقه و ایسته ر سین غربه آپار بیزی . بیز یقین اوزه ر ینده یغ دوستلارینلا دوست و دوشمانلارینلادا دوشمانیغ.
بریرین قونوشماسی
اوندان صونرا بریر قالقتی و بویوردو:
ای پیغمبرین اوغلو اللها آند اولسون ، الله سنی بیزیم اوزه ریمیزه منت ایله دی.گه ره ک سنه یاردیم ایتمه غ اوزه ره صاواشاغین. بدنیمیز سنین اوغروندا قوی دوغرانسین. قیامت گونونده ده شفاعتچیمیز ، آتان پیغمبر افندیمیز اولسون.
بیر اوزون یولچولوغون قانلی یولو صونوندا
فراتین قیراغیندا عهده وفا گونونده
شفقین قرآنینا ایده نده ن صونرا وداع
ده ر د له شتی یارین ایله آل ئولومون ئونونده
عشق درسینی ویره نده اللها شکر ایله دی
حق گوجونه دایاندی آرتیق بویله سویله دی:
بو وفالی اصحابیم هر بیری بیر اردو دور
کربلا بیر چول دگیل آزاده لر یوردودور
ای دوستلار بیلین بوگون کفنیمیز آل قاندی
بو قومون قوجاغیندا جانانا جان قرباندی
حق خسته دیر بوجانی اونا ساوغات ایله ریم
گله جه غ اینسانلارین یاراسینا درماندی
ای دوستلار ازه ل گوندن قرار وئریب جانانیم
بوگونده حق اوغروندا گره ک قانا بویانیم
قانیمیزدان فراتلار یاغمورلار و برکانلار
من حقین کوله سییم حق باغیرار هر یانیم
ای اللهیم بو صحرادا سنسین منیم صیغناغیم
یولچولوغوم سنه دیر، سن ، اومیدیم دایاغیم
بو قیزیل سیقینتیده ن شکایتیم سنه دیر
ئوزون ایله عنایت ، سنچین اسه ن بایراغیم


c: text/html

text:
آیپرا: تۆرکیأنینگ ایلکینجی روبوت اوُیونچیسی
آی پرا، بیرول گۆون ینگ فیلمینده اوُیناماق اۆچین ایلالاشیق شرطناماسینا قوُل چکدی!
تۆرکیأنینگ ایلکینجی روبوت اوُیونچیسی بوُلان آی پرا ایلکینجی فیلمینده اوُینار.
آی پرا، بیرول گۆون ینگ فیلمینده اوُیناماق اۆچین ایلالاشیق شرطناماسینا قوُل چکدی.
دیجیتال انسان آدلی بو فیلم 2022-نجی ییلدا سینمالاردا گؤرکِزیلر.
بیرول گۆون هر زادینگ چالت یاغدیدا اۆیتگه یأندیگینی و ایندی روبوتلارینگ دا سینمادا اوُیناپ بیلیأندیگینی آیتدی و بو اؤزگردیلیشه اؤنگ باشچیلیق اتمه ک ایسله یأندیکلرینی بیلدیردی.
روبوت اوُیونچی آی پرا دا ایلکینجی سینما فیلمینده اوُیناجاغی اۆچین حوُشالدیغینی آیتدی.
آی پرا آدینداقی روبوت اوُیونچی تۆرک ایشجنگ آداملار تاراپیندان اؤندۆریلدی.
آی پرانینگ گلجک واغتلاردا کنسرت برجکدیگی ده بیلدیریلدی.
دِگیشلی حابارلار
گوگل تۆرکیأنینگ بیرینجی قادیم تاریحچی زناناسینی اونوتمادی
گوگل تۆرکیأنینگ ایلکینجی قادیم تاریحچی زناناسی پروفسور دکتر ژاله اینان-ی یاتلادی
میللتلر لیگی: فارو آدالاری 2- تۆرکیه 1
تۆرکیه بو لیگینگ C گروهیندا 6 اوُیوندان 13 بال بیلن بیرینجی بوُلدی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۱۹۸۲ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۲-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسن ایکینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - کنان ائورن تۆرکیه جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۴ جولای - لۆبناندا دؤرد ایرانلی دیپلومات قاچیریلدی.
- ۲۷ اوْکتوبر - چین رسمی اولاراق اهالیسینین سایینین ۱ میلیاردی کئچدیینی تصدیقلهدی.
- ۲۳ آوریل - ت.ر.ت٬ هفتهده ایکی گۆن رنگلی تلویزیون یایینینا باشلادی.
- ۲۰ اوْکتوبر - تورکیهده رئیسجومهور کنان اورنین آناقانون ایله باغلی چیخیشلارینی نقد ائتمک قاداغان ائدیلدی.
- ۱۹ سپتامبر - ایسکات فالمان ایلک ایکی گولوش، :-) و :-( گولوشلرینین ایدیعاسینی ایرهلی سورموشدور.
- ۱۲ نوْوامبر - یوری آندروپوف شوروی رهبری سئچیلمیشدیر.


text:
فیلیپ سیمور هافمن
فیلیپ سیمور هافمن (اینگیلیسجه: Philip Seymour Hoffman) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۲۳ ژولای ۱۹۶۷ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۶ ایل عؤمر ائلهییب و ۲ فوریه ۲۰۱۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1991–2014 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Philip Seymour Hoffman»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فیلیپ سیمور هافمن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
رئال مادرید فوتبال کولوبو
رئال مادرید (ایسپانجا: Real Madrid Club de Fútbol) آلتی مارس ۱۹۰۲ تاریخینده قۇرولان،دۆنیانین مشهور ایسپانیا فوتبول کلوبو، فیفا طرفیندن ۲۰-جی عصرین ان یاخشی فۇتبول کلوبو سئچیلیب."رئال مادرید"،چوخ فۇتبول متخصصلری،داهی فۇتبولچولار،فۇتبول طرفدارلری و بوتؤولوکده دونیا فۇتبول ایجتیمایتی طرفیندن دونیاین ان بویوک و ان اسرار انگیز فۇتبول کلوبو اولاراق قبول ائدیلمکتهدیر."رئال مادرید" بئینلخالق آرنادا ان چوْخ کوبوک قازانامیش تاخیم دیر."بلانجوس" ۱۱ دفعه "یوفا چمپیونلار لیقاسی"نین،۲ دفعه "یوفا آوروپا لیقاسی"نین،۳ دفعه "یوفا سۇپر کوبوکو"نون،۳ دفعه "قیتلراراسی کوبوک"اون و ۱ دفعه "کلوبلاراراسی دونیا چمپیوناتی"نین غالیبی اوْلموشدور.
"رئال مادرید" دونیا سوییهسینده بیر برنددیر."دلویته" تشکیلاتینین معلوماتینا گؤره "رئال مادرید"،۶۵۰.۰۰۰.۰۰۰ دولار گلیرله دونیادا ان چوْخ گلیر الده ائدن و ان بؤیوک بودجهیه مالیک اوْلان فۇتبول کلوبو اوْلماقلا یاناشی،3.300.000.000 دولار مارکا دَیَری ایله ده دونیانین ان دَیَرلی فۇتبول کلوبودور.نفوذلو "فوربس" ژورنالینین آچیقلادیغی رقهملره اساساً ایسه "رئال مادرید" بۆتون دونیادا ان چوْخ فوْرماسی ساتیلان و دونیانین ان پوپولیار فۇتبول کلوبودور. بیر چوْخ آمار تشکیلاتلارینین آپاردیقلاری آراشدیرمالارا اساساً "مادریدلیلر"،دونیادا ان چوْخ طرفداری اوْلان ایکی کلوبدان بیریدیر. کلوب یوفا-نین ان گۆجلو تاخیملارینین حازیرکی رئیتینق جدولینده بۆتون تاخیملاری گئریسینده قویاراق زیروهده قرارلاشیب."رئال مادرید" کلوبو "بارسلونا" و "آتلتیک بیلبائو" ایله بیرلیکده یۆکسک ایسپانیا لیگین هئچ واخت ترک ائتمهیهن تاخیم دیر.[۲].
تاریخی[دَییشدیر]
مادریدین رئال کلوبو ۱۹۰۲-جی ایلده قۇرولموشدور. ۱۹۲۸-جی ایلده قۇرولان ایسپانیا لیقاسیندا هئچ واخت آشاغی لیقایا دوشممیشدیر. اوریژینال آدی Sociedad Madrid Foot Ball Club اوْلموش، آنجاق کرال ۱۳-جو آلفونسو طرفیندن وئریلن آد نتیجهسینده آدین اوّلینده رئال (کراللا علاقهلی) سؤزو آرتیریلمیشدیر.
گئیدیکلری آغ فوْرمالارا گؤره لوس مرنگوس (آغلار) لقبی ایله ده تانینمیشلار. ایستادیوملاری سانتیاقو برنابئو ۱۹۴۷-جی ایلده آچیلمیشدیر. بۇ ایستادیوم تاخیمین ایلک باشکانینین آدینا قۇیولموشدور.
اۇغورلاری[دَییشدیر]
رئال مادرید نَینکی ایسپانیادا هم ده بۆتون آوروپادا ان گۆجلو کلوبلاردان بیریدیر. هم لا لیگا-دا هم ده یوفا چمپیونلار لیقاسیندا ان چوْخ کوبوک قازانمیش کلوب رئال مادریددی.۱۹ کرال کلوبو ۳۲ دفعه ایسپانیا چمپیونو، ۱۱ دفعه یوفا چمپیونلار لیقاسینین غالیبی اوْلموشدور.
آوروپا چمپیون کلوبلار کوبوکونون قۇرولماسیندا ایلک آددیم آتان تاخیم اوْلدو و بۇ کوبوکون قۇرولماسی ایله بیرلیکده ۵ فصل دالبادال بۇ کوبوکو آلاراق بیر داها الده ائدیلمهسی ایمکانسیز اوْلان رکوردا صاحب اوْلدولار. دونیدا هئچ کیم اینانماز کی، بیر داها هانسیسا کلوب آردیجیل اولاراق ۵ دفعه چمپیونلار لیقاسی کوبوکونا صاحب اوْلسون. او زامان رئال مادرید آلفردو دی ایستفانو، گنتو و فرانس پوشکاش کیمی داهی فۇتبولچولارین اوینادیغی افسانوی هئیته مالیک اوْلموشدور. ایسپانیا لیقاسی کیمی چتین بیر لیقادا ۳۲ دفعه چمپیونلوق الده ائتمکله آمار اولاراق کئچیریلمیش هر ۲ فصلدا ۱ دفعه چمپیون اوْلموشدور. رئال مادرید تاریخی عرضینده هئچ واخت لا لیگانی ترک ائتممیشدیر.
بارسلونا ایله رقابت[دَییشدیر]
رئال مادرید ایله بارسلونا آراسینداکی رقابت بۆتون دونیادا ایزلنیلیر. بۇ رقابت دیکتاتور فرانسیسکو فرانکو دؤورونده "بارسلونا" طرفدارلارینین رئال مادریدی کرالین تاخیمی اوْلماقدا گوناهلاندیرماقلا باشلامیشدیر. ایسپانیا حکومتینه یاخین رئال مادرید ایله کاتالان بارسلونا طرفدارلاری آراسینداکی بۇ رقابت، ایکی تاخیم آراسینداکی اوْیونلاردان فۇتبولچو ترانسفر ینه قدر هر یئرده گئدیر. عومومیتله بۇ ایکی کلوب آراسیندا گئدن قارشیدورما ایسپانیا و کاتالون خالقینین آراسیندا گئدن مۆحاریبه کیمی قلهمه وئریلیر. رئال مادرید بۇ مۆحاریبهده ازلی رقیبیندن اۆستوندو. آماری جهتتن اساساً تام امینلیکله دئمک اولارکی بۇ آمانسیز موباریزهده کرال کلوبو اؤز ازلی رقیبیندن اۆستون اوْلوب. رئال مادرید بۇ اوستونلویو ایندیکی دؤوره قدر قورویا بیلیب. بۇ اوستونلویو قوروماق نه هر بیر رئال مادرید فوْرماسی گئیینهن اویونچونون بورجودور. رئال مادریدین "بارسلونا" ایله قارشیدورماسی همیشه کاتالون مطبوعاتی طرفیندن تنقید آتشینه توتولوب. اوْنلارین فیکرینجه رئال مادرید چوْخ اوْیونلاردا غیری-قانونی یوللارلا غلبه قازانیب. اما مادرید مطبوعاتینین دا اؤز همکارلارینا اله جواب وئرمک ایمکانی وار. چونکی چتین کی، آوروپادا ۱۱ دفعه چمپیونلار لیقاسینی قازانمیش بیر کلوب ایسپانیادا اؤز رقیبلری ایله باجارماسین. کرال کلوبو ان شرفلی تاریخه مالیک اوْلان آوروپا اژداهاسیدیر. هر ایل دونیادا ۱۵۰-دن چوْخ تله کانال رئال مادرید-بارسلونا اوْیونونو جانلاندیریر. بۇ اوْیونا دونیانین بۆتون قیطعهلرینده باخیلیر. بۇ ایکی کلوب آراسیندا گئدن رقابت فۇتبول دئییلهن بؤیوک ایدمان نؤعونون محو اوْلماسینا قدر داوام ائدجک و همیشه آمانسیزلیق، دۆشمهنچیلیک پرینسیپلرینده کئچیریلهجک.
سوْن دؤورلر[دَییشدیر]
۲۰۰۰-جی ایلدهن سوْنرا رئال مادرید دونیاداکی بۆتون تانینمیش فۇتبول اۇلدوزلارینی چوْخ یۆکسک قیمتله ترانسفر ائدرک قالاکتیکوس(کهکشانی لار) لقبی آلمیشدیر. اوّللر اوْلدوغو کیمی رائول گونزالس، فرناندو هیرو اؤز قایناقلاریندان ییلدیزلارینی یئتیشتیرمه باجاریغی هله ده داوام ائدرکن بۇ اوْیونچولار اوّلکی فصلدا ان چوْخ اۇلدوزو پاریلدایان اوْیونچولارین هانسی شرطلر آلتیندا اوْلورسا اوْلسون تقویّت ائدیلمهسی ده کلاسیک وضعیته گلدی. روبرتو کارلوس، داوور سوکر، کلارنس سیدورف و ایستیو مکمنمن ایله باشلایان بۇ ترانسفر لر سریاسی فوتبال کلوبو بارسلونادان لوئیز فیقونون نجومی قیمته آلینماسییلا داوام ائتمیشدیر. بۇندان سوْنرا هر ایل بیر یا دا ایکی اۆست سیرا اۇلدوز ترانسفر ی، زین الدین زیدان، رونالدو، دیوید بکهام، مایکل اوون روبینیو کیمی آدلارلا داوام ائتمکدهدیر.
سوْن دفعه ۲۰۰۶-۲۰۰۷ اۆچون اۇلدوزلار ترانسفر اوْلونموشدور. فرانک ریبری، فابیو جاناوارو کیمی ۲۰۰۶ دونیا کوبوکوندا اۇغورلو اوْیونلار آلینارکهن اۇلدوزلار اۆچون نجومی قیمتلر تکلیف ائدیلیر. رئال مادریدین ان اۇغورلو ترانسفر لریندن بیری کروواسیلی لوکا مودریچدیر. او، رئال مادریده ۳۰ میلیون فونتسترلینقه ترانسفر اوْلونموشدور.
چمپیونلوقلار[دَییشدیر]
- ۱۹۶۰؛ ۱۹۹۸؛ ۲۰۰۲.
- یوفا کوبوکو: ۲
- ۱۹۸۴/۸۵؛ ۱۹۸۵/۸۶.
- ایسپانیا لیقاسی (لا لیقا) چمپیونلوغو: ۳۵
- ۱۹۳۱/۳۲؛ ۱۹۳۲/۳۳؛ ۱۹۵۳/۵۴؛ ۱۹۵۴/۵۵؛ ۱۹۵۶/۵۷؛ ۱۹۵۷/۵۸؛ ۱۹۶۰/۶۱؛ ۱۹۶۱/۶۲؛ ۱۹۶۲/۶۳؛
- ۱۹۶۳/۶۴؛ ۱۹۶۴/۶۵؛ ۱۹۶۶/۶۷؛ ۱۹۶۷/۶۸؛ ۱۹۶۸/۶۹؛ ۱۹۷۱/۷۲؛ ۱۹۷۴/۷۵؛ ۱۹۷۵/۷۶؛ ۱۹۷۷/۷۸؛
- ۱۹۷۸/۷۹؛ ۱۹۷۹/۸۰؛ ۱۹۸۵/۸۶؛ ۱۹۸۶/۸۷؛ ۱۹۸۷/۸۸؛ ۱۹۸۸/۸۹؛ ۱۹۸۹/۹۰؛ ۱۹۹۴/۹۵؛ ۱۹۹۶/۹۷؛
- ۲۰۰۰/۰۱؛ ۲۰۰۲/۰۳؛ ۲۰۰۶/۰۷؛ ۲۰۰۷/۰۸.۲۰۱۲
- ۲۰۱۶/۲۰۱۷؛ ۲۰۱۹/۲۰۲۰؛ ۲۰۲۱/۲۰۲۲
- ۱۹۰۴/۰۵؛ ۱۹۰۵/۰۶؛ ۱۹۰۶/۰۷؛ ۱۹۰۷/۰۸؛ ۱۹۱۶/۱۷؛ ۱۹۳۳/۳۴؛ ۱۹۳۵/۳۶؛ ۱۹۴۵/۴۶؛ ۱۹۴۶/۴۷؛
- ۱۹۶۱/۶۲؛ ۱۹۶۹/۷۰؛ ۱۹۷۳/۷۴؛ ۱۹۷۴/۷۵؛ ۱۹۷۹/۸۰؛ ۱۹۸۱/۸۲؛ ۱۹۸۸/۸۹؛ ۱۹۹۲/۹۳؛ ۲۰۱۰/۱۱؛
- ۲۰۱۳/۱۴
- ۱۹۸۸؛ ۱۹۸۹؛ ۱۹۹۰؛ ۱۹۹۳؛ ۱۹۹۷؛ ۲۰۰۱؛ ۲۰۰۳؛ ۲۰۰۸؛ ۲۰۱۲
- بؤلگه چمپیونلوقلار: ۱۸
- ۱۹۰۳/۰۴؛ ۱۹۰۴/۰۵؛ ۱۹۰۵/۰۶؛ ۱۹۰۶/۰۷؛ ۱۹۰۷/۰۸؛ ۱۹۱۲/۱۳؛ ۱۹۱۵/۱۶؛ ۱۹۱۶/۱۷؛ ۱۹۱۷/۱۸؛
- ۱۹۱۹/۲۰؛ ۱۹۲۱/۲۲؛ ۱۹۲۲/۲۳؛ ۱۹۲۳/۲۴؛ ۱۹۲۵/۲۶؛ ۱۹۲۶/۲۷؛ ۱۹۲۸/۲۹؛ ۱۹۲۹/۳۰؛ ۱۹۳۰/۳۱.
- ایسپانیا لیقاسی کوبوکو: ۱
- ۱۹۸۴/۸۵.
- لاتین کوبوکو: ۱
- ۱۹۵۵/۵۶.
- ۳۵ دفعه یوفا چمپیونلار لیقاسی/آوروپا چمپیون کلوبلار کوبوکو یاریشی
- ۹ دفعه یوفا کوبوکو یاریشی
- ۵ دفعه قیتلراراسی کوبوک یاریشی
- ۳ دفعه آوروپا سۇپر کوبوک یاریشی
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ^ "Real Madrid reveal £330m design for new Bernabeu stadium". BBC. Retrieved 1 November 2015
- ^ [۱] Archived 2009-12-25 at the Wayback Machine. Oбщий бaлaHc иrp зa Bce roды
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- Football team templates which use short name parameter
- رئال مادرید فوتبول کولوبو
- ایسپانیا فوتبول کلوبلاری
- الیفبا سیراسینا گؤره فوتبول کلوبلاری
- لالیقا فوتبول کلوبلاری
- فوتبول کولوبلاری
- فوتبول
- رئال مادرید فوتبال کولوبو
- La Liga clubs
- Football clubs in Madrid
- Copa del Rey winners
- G-14 clubs
- Multi-sport clubs in Spain
- Unrelegated association football clubs
- Organisations based in Spain with royal patronage
- Association football clubs established in 1902
- ۱۹۰۲ - جی ایلینده ایسپانیا اؤلکهسینده یارانانلار
- UEFA Champions League winning clubs
- UEFA Cup winning clubs


text:
کئچمیش دانیشیقدا علی شریعتی نین ادعا ائتدیگی ابولقاسم فردوسی شیعه و عرب خلیفه لیگینه قارشین باریشماز دوشمن اولدوغو ادعاسینی نین اساسسیز اولدوغونو و اوسته لیک فردوسی نین شیعه یوخسا سنی دئییل، یالنیز عموم بیر مسلمان آنلاییشینا مالیک اولدوغونو دیوانیندان یولا چیخاراق آیدینلیغا قاویشدیردیق.
بو دانیشیقدا بیز علی شریعتی نین سلطان محمود زامانیندا شاهنامه نی یازدیغینی داندیغینا و اینکار ائتدیگینه، ائله جه ده پهلویلر زامانیندا فارس مدنیت راسیستلیگی محفللری و ایستعمار عامیللری طرفیندن شاهنامه کتابینی جعل ائتدیکلرینه داییر بیلگی وئرمگه چالیشاجاییق. علی شریعتی "ایرانیت" آنلاییشینی "تشیع علوی و فارسچا" ماهیتلی یازدیغی "بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی" کتابیندا شاهنامه و سلطان محمود اوزره گؤروشلرینی اورتایا قویار، اوخویوروق:
"... فردوسی شاهنامه نی باشلارکن محموددان اثر یوخ ایدی. فردوسی ملت اولماق اوچون و مملکتی نین عرب خلیفه لیگی طرفیندن یوخ ائدیلدیگی علیهینه بو کتابی یازمیش. فردوسی عرب و تورک کثافته چکمیش و کیچیمسه میش ایرانی دیریتمک اوچون اؤز فلسفه سینی شاهنامه-ده کتابیندا اورتایا قویموش. فردوسی دئمیش: ایرانلی نین شخصیتی اولارسا، ظولوم آلتینا گئتمز."[1]
یئری گلمیشکن گؤرک علی شریعتی پیسلدیگی سلطان محمود غزنوی اوزره ابولقاسیم فردوسی نه یازمیش، شاهنامه کتابیندان اوخویوروق:
"الله دونیانی یارادان گونه دک، بئله بیر مرزبان دونیایا گلمه میش.
گونش دک باشینا قویموش تاج، بوتون عالم اولموش بو شاها محتاج.
نه دئییم، ایشیغی دونیانی پارلادار گونشدیر.
ابولقاسم، او بختور شاه، تاجی نین یانینا تاخدی گونش باخ.
شرقدن غربه دک دوزنلمیش، قیزیل معدنلری بللنمیش.
بخت اولدوزوم آییلمیش، دوشونمکدن باییلمیش.
دانیشیق زامانی نین گلمه سین بیلدیم، کئچمیشیم بوگوندور دئیه سئویندیم
یئر شاهینا دوشونمکله، یاتارکن دئدیم اونا آفرین.
او قارانلیق گئجه ده قلبیم پارلادی، یاتمادی، سحره دک ایرلادی.
یوخودا آییق ذهنیم بئله گؤردو، پارلاق شمع، سودان گله رک اطرافیمی هؤردو.
بوتون یئر اوزونو ماوی گئجه، او شمعدن یاقوت دک سارالدی نئجه.
قاپی، باجا، داغ داش دگرلندی، غالیب اولان، تخته چیخدی، نور اَلَندی.
اوتوردو اوندا آی کیمی بیر شاه، بؤرک یئرینه قویموش باشا، تاجِ شاه.
قوشونو ایکی جهتده صفلنمیش، سول طرفده یئتدی یوز فیل یوکلنمیش...
بیری دئدی: بو روم و هیند شاهیدیر، قنوجدان سند چایینا دک حؤکم ائدیر.
ایران، توران اونون بنده سیدیر، اونون بویوروغو ایله دیریدیر.
یئر اوزونو عدالتله دولدوردو، باشینا شاهلیق تاجی قویدوردو.
دونیا حؤکمداری، ماحمود بؤیوک شاه، قورد ایله گامیشا سو ایچیرر باخ.
کئشمیردن چین چایینا دک، بوتون شاهلار اونا اَل چالار تک تک.
اوشاق آنا سوتوندن اَل چکدیکده، ماحمود دئیه-ر، دیل آچار بئشیکده.
کیمسه اونون بویروغوندان چیخماز، باغلادیغی عهد پیماندان کئچمز.
سن ده آفرین دئه، مدح ائدن سن، اونا ابدی آد آختارانسان
آییلدیم تاپدیم یئریمی، قارا قیر دک گؤردوم اؤزومو
او شاها آفرین اوخودوم، پولسوز ایدیم، جان باغیشلادیم
اورکده دئدیم یوخونون جاوابی بو، یئر اوزون بوروموش شهرتده او..."[2].
کئچن دانیشیقدا ایشاره اولودوغو و اوسته گؤروندوگو کیمی فردوسی نین ایستر خلفای راشدین و ایسترسه ده سلطان محمود قزنوی علیهینه ملی منسوبیت باخیمیندان دوشمنلیگی اولمامیش. فردوسی بیر مداح اولاراق زامانی نین ایستر سلطانی ساییلمیش تورک سلطان محمود غزنوی نی و ایسترسه ده خلیفه لیگی وارث قویان "خلفای راشدین"نی مدح ائتمیش، سنی و شیعه آیریمی یاپمایان بیر طرفسیز مسلمان ساییلارمیش. دئمک، فردوسی نین تورک و عرب ائتنوسو علیهینه یازدیغی رجزنامه لره باخمایاراق غزنویلرین فارس دیلینی دیوان دیلی ائتدیکلری و فارسلیغی ترویج و تشویق ائتمکلری ایستر ایستمز سلطان محمودون فارس دیلی و کلتورو خدمتینده اولدوغونو اورتایا قویار. بئله لیکله اؤز دیلی و مدنیتینی سئون فارسین دا بو مسئله-دن پیسی گلمز. بوگون مین ایل ایران ممالیکی محروسه سینه حاکیم اولموش تورک شاهلارینی دا ایران شاهی دئیه فارس تاریخینه نسبت وئرمکلری بو اساسدا حیاتا کئچر. بیلیندیگی کیمی قزنلیلر حاکیم اولدوغو تورپراقلارین قوزئی بؤلگه لرینده قاراخانلی تورک دؤلتی تورک دیلی و مدنیتی نی اساس گؤتوره رک حوکومت ائتمیشلر. دئمک، یئرلی انسانلار ایسلامیتی قبول ائتدیکدن سونرا اومتچیلیق آنلاییشی اساسیندا عرب اولمایان بؤلگه لر اوزره عربلیک باسقیسی دا آزالماغا و محلی دؤلتلرین یارانماسینا یول آچمیش. بو مسئله نی فارس ملیتچیلیگی اساسیندا دئییل، محلی گوجلرین هانکی دیلی اؤز حاکیمیتلری اوچون اویقون گؤردوکلری ایله ایضاح ائتمک داها دا منطیق آنلاییشینا دوزگون گؤرونر.
پهلویلر زامانی حاکیم اولموش فارسلیق مفکوره سی یوخسا فارس تمامیتچیلیگی اساسیندا علی شریعتی نین فردوسی اوزره یازدیغی یازیلاریندان یولا چیخاراق اونون خیاللارینی گؤتور قوی ائتمگه چالیشاق. علی شریعیتیدن اوخویوروق:
"فردوسی وطن سئور روحیه یه و حقیقتی گؤرر گؤزه صاحیب اولماق ایله بئله بیر اثری یاراداراق کئچمیشده کی ساسانی شاهلاری نین بؤیوکلوکلرینی شعره چکمیش. آنجاق ساسانی زامانی نین سونلاریندا جامعه نین وضعی خاراب اولدوغو اوچون هامان طمطراقلا شعرلرینی داوام ائده بیلمه میش. دئمک، ظولوم عدالتین یئرینی آلمیش. انسانلار ساسانیلرین ظولوموندن قاچماق اوچون مملکتی ترک ائتمگه باشلامیشلار. فردوسی ساسانی حاکیمیتلری نین سون زامانلاریندا صینیفلار آراسیندا اولان آیری سئچکیلیکلری و ظولوملری درک ائتمیش. بئله بیر گؤرونوم و منظره یه تانیق و شاهد اولارکن مصلحت اوزوندن یالان یازمالی و ملی رسالتینی یئرینه یئتیرمه لی ایمیش، یوخسا دا عربلیک و اونون حمله سیندن مدافعه ائتمک مسئله سی اورتایا چیخمالی ایمیش. بورادا فردوسی فقط حقیقته تمکین ائتمیش، ایستدیگی کیمی ائده بیلمه میش و شاهنامه نین ترآژدی و فاجعه لی یانی دا بودور"[3].
اوسته گؤروندوگو کیمی علی شریعتی پهلویلر زامانی جعل اولموش ادبیاتین تأثیرینه دوشه رک ابولقاسم فردوسیدن بیر اهریمنی فیقور یاراتمانی فارسلیق اوچون اویقون حئساب ائتدیگی اوچون فردوسی نین حقیقتلری گؤرمه سینه اینانماق ایستمه میش (باخ اوسته: فردوسي در اينجا عملي را انجام داده که با واقعيت او عجيب و باور نکردني است). علی شریعتی "ملی رسالت" آنلاییشیندا فارس نارسیسیستلیگی و فارس مدنیت راسیستلیگی وظیفه سینی اولدوقچا تامام و کمال ایله یئرینه یئتیرمک اوچون هرهانکی بیر یازدیغی اثرینده بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سینده یاشایان ائتنوسلارین ملی وارلیقلاری اوزره بیر جومله بیله یازماق ایستمه میش.
ایکینجی مسئله شاهنامه دیوانی نین پهلوی شاهلاری زامانیندا جعل اولونماسی و بوتون فارس ایستعمارچیلیغی نین ویزری وابالینی ابولقاسم فردوسی نین بوینونا آتماقلاری ساییلار. اوندا دئمیش: "اؤلوسونه آغلامانی بیلمگن، اؤلوسونو قبیردن قبیره سوخار؛ باشقا دیل ایله دئسک، پیس اوشاق آتا و آناسینا لعنت اوخوتدورار". دئمک، فردوسی فارس ادبیاتینا بیر خدمت ائتمیشسه ده، فارس ملیتچیلری و فارس مدنیت راسیستلری فردوسی نین شاهنامه کتابینی جعل ائتمک، اونو تورک و عرب دوشمنی گؤسترمکله فردوسینی بیر لعنت قابی ائتمگه چالیشمیشلار. بوگون ایستر خانیملار علیهینه، ایسترسه ده تورک و عربلیک علیهینه فارس ادبیاتیندا یازیلمیش انسانلیق دوشمنی متینلری ابولقاسم فردوسی-یه نسبت وئریلر، اوسته لیک بو فاشیستلیک عمللره ده افتخار ائدیلر.
پهلویلر زامانی جعل اولموش و فردوسی-یه نسبت وئریلمیش ادبیات شعریلریندن اؤرنک و نمونه لر سرگیلمک و اونلارین اساسسیز اولدوغونو گؤرستمک یئرلی ساییلار. محمود افشار یزدی باشچیلیق ائتدیگی "بنیاد موقوفات محمود افشار" محفلی "آینده" مجله سینده "یا مرگ یا وطن" دئیه ابولقاسم فردوسیدن شعر جعل ائتمیش. بو شعری اولدوغو کیمی "آینده" مجله سیندن اوخویوروق:
"یا مرگ یا وطن
هنر نزد ایرانیان است و بس ---- ندارند شیر ژیان را به کس
همه یکدلانند یزدان شناس ---- به گیتی ندارند در دل هراس
چو ایران نباشد تن من مباد ---- بر این بوم و بر زنده یک تن مباد
همه سربسر تن بکشتن دهیم – از آن به که کشور بدشمن دهیم
چنین گفت مؤبد که مردن بنام --- به از زنده، دشمن رو او شاد کام
اگر کشت خواهی همی روزگار--- چه نیکوتر از مرگ در کارزار "فردوسی"[4].
آش چوخ شور اولدوغو اوچون بو جعلیاتا تورکلوک دوشمنی کیمی تانینمیش فارس ملیتچیسی محمد تقی بهار و عرب دوشمنی کیمی تانینمیش مجتبی مینوی ده اؤز اعتراضلارینی بیلدیرمیشلر. ایلک اولاراق محمد تقی بهارین دیلیندن ائشیتمک یئرلی اولار:
"بو سون زامانلاردا گئنه فردوسی نین شعلرینی اؤز خدمتلرینه آلانلار اولموش و اولور. بو آرادا آینده مجله سی نین اوچونجو جیلدی نین دؤردونجو نمره سینده، 128 اینجی صحیفه-ده شاهنامه-دن آلتی بیت گؤردوم. بونلار هر بیر شاهنامه نین مختلیف یئرلریندن آلیناراق بیر ایفاده نی اورتایا قویماق اوچون جعل اولونموشلار. بیر مصرع آرتیرمیشلار و بیر مصرع ده اسکیک ائتمیشلر. بونلاری مطبوعاتدا اوخودورلار و مدرسه لرده یئنی یئتمه لره و جاوان نسیللره اؤیردیرلر:
بیرینجی بو شعرلر هر بیری شاهنامه نین آیری بیر یئریندن آلینمیش، ایکینجی سی اونلارین بعضی بیر بؤلومو قوشما و شعردیر. اوچونجوسو اونلاری جعل ائتمیشلر. دؤردونجوسو و سونونجو شعر فردوسی نین دئییل، دقیقی آدلی بیر شاعیره منسوب اولماسینا باخمایاراق فردوسی آدینا چاپ ائتمیشلر. بونلارین اوسته کی شعرلر ایله ایلگی و علاقه سی یوخ ایمیش"[5].
اوسته فردوسی-یه نسبت وئریلمیش قطعه نین ایکی مصرع سی شاهنامه کتابیندان تحریف اولاراق آلینمیش. شاهنامه نین هیند (کلکته) نسخه سیندن اوخویوروق:
" هنر نیز ز ایرانیانست و بس --- ندارند گرگ ژیان را به کس
همه یکدلانند و یزدانشناس ---- به نیکی ندارند ز اختر سپاس"[6].
اوسته گؤروندوگو کیمی بیرینجی بیتده "قورد (گرگ)" کلمه سی یئرینه "آسلان (شیر)" قویولموش. ایکینجی بیتده "دونیا (گیتی)" یرینه "یاخشیلیق (نیکی)" و "اورکده قورخو (در دل هراس)" یئرینه "اولدوزدان تشکور (ز اختر سپاس)" کلمه لرینی قویاراق بو ایکی بیتی جعل ائتمیشلر.
آشاغیدا اوخویاجاغیمیز دؤرت بیتی محمود افشار محفلی قوراشدیراراق فردوسی آدینا یازمیشلار:
" چو ایران نباشد تن من مباد ---- بر این بوم و بر زنده یک تن مباد
همه سربسر تن بکشتن دهیم – از آن به که کشور بدشمن دهیم
چنین گفت مؤبد که مردن بنام --- به از زنده، دشمن رو او شاد کام
اگر کشت خواهی همی روزگار--- چه نیکوتر از مرگ در کارزار"[7].
محمد تقی بهار بئله جعل مسئله لرینی گؤردوکده داها دا حدتلنمیش و بونلارا اعتراض اولاراق یازمیش:
"دوغروسو "بدین بوم و بر زنده یک تن مباد" آدلی مصرع هارادان تاپیلمیش؟ کیم بو مصرع نی بو بؤلومه آرتیرمیش؟ تعجب دوغوران بوراسی: بو شعر تهراندا چوخ یاییلمیش و فردوسی نین ده مجسمه سی نین آلتینا حک اولونموش و قازیلمیش. و هرکس ده بو مصرعنی فردوسی آدینا تیکرار ائدر"[8]. مجتبی مینوی ده بو تحریفلر اوزره اعتراضینی بیلدیرمیش:
" بو "بدین بوم و بر زنده یک تن مباد" آدلی مصراع فردوسیدن دئییل. شاهنامه نین هئچ بیر یئرینده بئله بیر مصرع یوخدور. بیر زامان، بیلمیرم کیم، بئله بیر مصرع دوزتمک و اونو فردوسی-یه نسبت وئرمک ایستمیش. منه دئییلیر: - بو اسدی نین "گرشاسبنامه" آدلی اثرینده دیر. بیلمیرم. اورادا دا بئله بیر مصرع اوخومادیم. مؤلیفی بللی اولمایان شعرلری بیربیرلری نین یانینا قویموش و آدینی دا شاهنامه قویموشلار.[9]
یوموروق خارواردان بیر اؤرنک و مثال دئیه نظره آلارساق، پهلویلر زامانی ایشلنمیش شاهنامه متینلری نین نئجه بیر شاهنامه اولدوغو دا اورتایا چیخار. مسئله بونلا دا سونا چاتمامیش. فارس مدنیت راسیستلری آذربایجاندا تکان تپه نین یاخینلیغیندا کی "سلیمان تختی" آدلی یئره "آذرگشسب" آدی وئرمکله بو یئری زردوشتلوگه دویونلمکله فارسلیغین مالی ائتمگه چالیشمیشلار. یئری گلمیشکن بونو دا دئمک لازیم. زروشتلوک آنلاییشی نین فارسلیغا هئچ بیر ایلگی و علاقه سی یوخدور. مجتبی مینوی فارس ایستعمار یانچیلاری نین شاهنامه اوزره ائتدیکلری جعللر اوزره آرتیرمیش:
"من دئدیکده بو شعر فردوسی نین دئییل، دئییلیر: - آغا سن وطنسئور دئییلسن!. بو یاخشی یاشاییش دئییل، ... بعضیلری انسانلارین وطنسئورلیک حیسسلرینی بئله تحریک ائتمکله اونلاری ایستدیکلری کیمی اَله سالماق و آیی کیمی اونلاری اویناتماق ایسترلر. دئییللر: بو ایران ملتی نین شاهنامه سیدیر"[10].
محمدرضا ایش اوسته گلدیکدن سونرا فارس تحریفچیلری بیر آدیم داها دا ایلری آددیم گؤتوره رک آشاغیداکی قطعه نی قوراشدیراراق فردوسی-یه نسبت وئرمیشلر:
" پر از مهر شاه است ما را روان ---- بدین کار داریم شاها توان
شها مِهر تو کیش و آئین ماست ---- پرستیدن نام تو دین ماست
دریغ است ایران که ویران شود -- کنام پلنگان و شیران شود
که جاوید بادا سر تاجدار ---- خجسته بر او گردش روزگار"[11]
اوسته کی آنلاییشا اساسا الله-ا تاپینماق یئرینه پان ایرانیست محفللری و شاهچیلار شاها تاپینماق و شاهپرستلیک آنلاییشینی پهلویلر زامانی اورتایا قویموشلار. دئمک، تاریخده بعضی مداحلار و چاپلوسلار شاهی "ضل الالله (الله-ین کؤلگه سی)" قلمه آلدیقلاریندان بیر آدیم داها قاباغا گؤتوره رک شاهی الله مقامینا یوکستمیش اولارلار.
اوسته کی دؤرت بیت "وطن مارشی (سرود میهنی)" دئیه محمدرضا شاه زامانیندا مدرسه لر، نظامی داییره لر (سربازخانالار) و اوشاقلار باغچاسیندا توپلوما آشیلانمیش و تزریق اولونموش و فارس رادیو تلویزیون کاناللاریندان دا داواملی یاییلمیش[12].
اوسته کی دؤرت بیتدن یالنیز بیر جعل اولموش بیت فردوسی نین شاهنامه سیندن آلینمیش، قالان اوچ بیت فردوسی آدینا اویدوردوقلاریدیر. فردوسیدن جعل اولونموش بیت بو:
"دریغ است ایران، که ویران شود - کنام و پلنگان شیران شود"
بو بیت شاهنامه-ده کی ایکی بیتین جعل اولونماسی ایله بیر جعل اولونموش بیت اورتایا قویولموش، اوخویوروق. شاهنامه ده کی بیتلر بئله-دیر:
"از ایران دگر هر چه ویران شد است
کنام پلنگان و شیران شد است"[13]
بو مصرع کئچمیشه دوغرو فردوسی نین حسرتی ساییلار. اؤزو ده بوگونکو ایران دئییل، غزنی یوخسا غزنه و اطرافینداکی بؤلگه لره اشارت اولونار. فردوسی نین ایران آنلاییشینا گؤره افغانستانین غزنی یوخسا غزنه اطرافینداکی بؤلگه لر منظور اولونار. ایکینجی بیت ده بو:
"که این کشور هند ویران شود -- کنام پلنگان و شیران شود"[14].
بورادا دا فارسلار افغانیستاندا یاشادیقلاری بیر بؤلگه منظور اولونار. فارسلار هند کؤکنلی بیر توپلوم اولدوقلاری اوچون اونلارین هند کؤکنلی اولدوقلارینا داییر بیر اشارت اولموش. گئنه ده غزنی یوخسا غزنه اطرافینداکی بؤلگه منظور اولونار.
ایشیق سؤنمز، 07.08.2018
[1] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، چاپ 1394، ص. 10 - 11
[2] ابولقاسم فردوسی، شاهنامه، آغاز کتاب، بخش 12، ستایش سلطان محمود غزنوی. آلینمیش: https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/aghaz/sh12/
[3] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص. 12
[4] مجله آینده جلد سوم، شماره چهار ، ص. 128.
[5] ملک الشعرای بهار: فردوسینامه، مرکز نشر سپهر، تهران، ٣۴۵ ، صفحهٔ 165، آلینمیش: فرج الله میزانی، حماسۀ داد، بحثی در محتوای سیاسی شاهنامه فردوسی، چاپ دوم، 1388، ص. 20
[6] Abool Kasim Firdousee, Shahnameh, Vol. 3. Calcutta, 1829, ابولقاسم فردوسی طوسی، شاهنامه، نامه غفور چین به بهرام ص. 1573
[7] فرج الله میزانی، حماسۀ داد، بحثی در محتوای سیاسی شاهنامه فردوسی، چاپ دوم، 1388، ص. 22.
[8] ملک الشرای بهار، باخ اورادا.
[9] "چو کودک لب از شیر مادر بشست --- محمدرضا شاه گوید نخست
اگر همدم شه بود فرهی --- -- فرح زاید از فرّ شاهنشاهی
شهنشاه بانوی فرخ نژاد ---- که شاهنشهش تاج بر سرنهاد
به سرتاسر گیتی از غرب و شرق -- درخشید فَرَّش به کردار برق!!" (انجمن آثار ملی ایران، یادنامه فردوسی، تهران، 1349)
[10] مجتبی مینوی: فردوسی و شعر او، تهران، 1346 ، صفحهٔ 62، آلینمیش: فرج الله میزانی، حماسۀ داد، ص. 23.
[11] فرج الله میزانی، حماسۀ داد، بحثی در محتوای سیاسی شاهنامه فردوسی، چاپ دوم، 1388، ص. 25
[12] فرج الله میزانی، باخ اورادا.
[13] Abool Kasim Firdousee, Shahnameh, Vol. 3. Calcutta, 1829, S. 1447 :ابولقاسم فردوسی طوسی، شاهنامه، کلکوته (هیندوستان)، جلد سوم، 1829، شبخون زدن شتپور وگرفتار شدن قیصر، ص 1447.
[14] Abool Kasim Firdousee, Shahnameh, Vol. 3. Calcutta, 1829, S. 1734 :ابولقاسم فردوسی طوسی، شاهنامه، کلکوته (هیندوستان)، 1829، داستان جمهورای هند و پسر و برادر زاده اش گوو طلحند و گفتار در پیدا شدن شطرنج، ص. 1734.


text:
عبدالقادر کیتا
عبدالقادر کیتا (اینگیلیسجه: Abdul Kader Keïta) (دوْغوم:۶ اوت ۱۹۸۱ (۴۱ یاش) Abidjan) بیر فوتبالیست. فیل دیشی ساحیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده عبدالقادر کیتا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۲ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۸ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۲ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- آفریقا اسپورتس آبیجان کولوبونون اویونچولاری
- ستاره ساحلی کولوبونون اویونچولاری
- العین کولوبونون اویونچولاری
- السد قطر کولوبونون اویونچولاری
- لیل کولوبونون اویونچولاری
- اولمپیک لیون کولوبونون اویونچولاری
- قالاتاسرای کولوبونون اویونچولاری


text:
ویکیپدیا:فیکیر بیرلیگی
ویکیپدیا فیکیر بیرلیگی اساسیندا چالیشیر و گلیشیر. فیکیر بیرلیگینی الده ائتمکده ده اینجه و مؤدبانه دانیشیقلارلا بحثلرده اوْلور. بللی بیر موضوعدا فیکیر بیرلیگینه یئتیشرکن، اوْ موضوعدا یئنه دانیشیق اوچون ویکیپدیا ایجتیماعینین وقتی هدر اوْلمادیغی اۆچون، فیکیر بیرلیگی بیر ویکیپدیا تاپشیریغی اوْلاراق بیلینیر. عمومیتله دانیشیق صفحهلرینده الده ائدیلن دانیشیقلار فیکیر بیرلیگینه چاتیشیر. بۇ یوْللاردان آرتیق حل اختلاف یؤندملریندن ده فایدالانماق اوْلار.
منطیقلی بیر فیکیر بیرلیگینه چاتماقدَییشدیر
فیکیر بیرلیگی٬ آنجاق بۆتۆن ایشلدنلر موضوعا گؤره فرقلی گؤروشلرینی دوْغرو و اۇیغون بیر شکیلده تانیملاماق اۆچۆن یاخشی نیّتله و بیرلیکده چالیشدیقلاریندا اوْرتایا چیخار.
آیری ایشلدنلرین اعتیراضلارینا رغماً٬ اهمیتسیز و چوْخ کیچیک بیر شئیی بیر مقالهیه آرتیرماغا ایصرار ائتمک٬ موضوعا لازیم اوْلمایان بیر آغیرلیق گتیرمهسی سببی ایله فیکیر بیریگینین ایخلالی دئمک اوْلاجاقدیر. منطیقلی و مقبول دۇروشون نئجه بیر شئی اوْلدوغونو بللی ائتمک چتیندیر. اؤزونکولره تضاد اوْلان اوْ دۇروشلارا سس وئرن یاخشی ایشلدنلر منطیقلی اوْلا بیلیرلر. آنجاق٬ عینادکارلیق و ایصرارلا غریبه بیر دۇروش گؤسترمک و یاخشی نیّتلی دۆنیاگؤروشلرینی گؤرمزدن گلمک٬ ویکیپدیانین فیکیر بیرلیگی آنلاییشینا ترس دۆشر.
بیر ایشلدنین ائتدیگی دییشیکلیکلر غرضلی کیمی گؤرونسه ده٬ بۇ دییشیکلیکلرین تماماً اوْ مقالهنی توسعه وئرمک ایستگیندن قایناقلانان بیر یاخشی نیّتله ائتمیش اوْلا بیلهجگینی یاددان چیخارتمایین. ایشلدنلر دائیماً قاباقلارینداکی یاخشی نیّتلی اوْلدوغونو وار سایمالی و ادبلی اوْلمالیدیرلار.
فیکیر بیرلیگی دییشیلمز دئییلدَییشدیر
اگر بیرلیکده آلینمیش بیر قرارین ایشدن دۆشدوگونو دۆشونورسهنیز٬ ویکیپدیاچیلارین سیزینله عئینی فیکیرده اوْلوب اوْلمادیقلارینی آنلاماق اۆچون٬ میثالین کند مئیدانیندا و یا مقالهنین دانیشیق صفحهسینده موضوعو آراشدیرا بیلرسینیز. اؤزونوزدن یئنی بیر فیکیر بیرلیگی اعلان ائده بیلمزسینیز.
ویکینین طبیعتی٬ داواملی دییشیم ایچینده اوْلماسیدیر. ویکییه هر گۆن یئنی اینسانلار گلمکده٬ یئنی ایطلاعات و فیکیرلر سایهسینده داها قاباق صاحیب اوْلمادیغیمیز دۆنیاگؤروشلری تۇتماقداییق. ایستر سسوئرمه ایله٬ ایستر فیکیر بیرلیگی ایله آلینمیش اوْلسونلار٬ قدیم تصمیملری دییشدیرمک اۆچون بیر یوْل اوْلماسی اهمیتلیدیر. بئلهلیکله٬ آلینان قرارلار پراکتیک اوْلاراق هئچ بیر زامان٬ قراردان دالی دؤنولمز معناسیندا «باغلاییجی» دئییل.
ایستیثنالاردَییشدیر
بوُ موضوُعلاردا فیکیر بیرلیگی قۇروُلمازː
- قانوُنی، ویکی سرورلری و تکثیر حقی کیمی موضوُعلاردا، جیمی ولزین، هیأتامناءنین و ویکیپدیا توسعه وئرنلر تصمیملری بیر سیاست اولاراق.
- ویکیمدیا تشکیلاتی مقالهلره گؤره مخصوص تصمیملری
- ویکیمدیا تشکیلاتینین عومومی و بۆتون قارداش پروژهلره شامل اوْلان تصمیملری


text:
اکین شابالیدی (بیتکی)
اکین شابالیدی (بیتکی) (اینگیلیسجه: Castanea sativa، فارسجا: شاهبلوط شیرین، لاتین تورکجه: Əkin şabalıdı (bitki)، عربجه: كستناء حلو، تورکیه تورکجهسی: Anadolu kestanesi، فرانسهجه: Edelkastanie، آلمانجا: Edelkastanie) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Castanea sativa»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اکین شابالیدی (بیتکی) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جرالد فاننبورق
جرالد فاننبورق (اینگیلیسجه: Gerald Vanenburg) (دوْغوم:۵ مارس ۱۹۶۴ (۵۸ یاش) Utrecht) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هولند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جرالد فاننبورق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- Articles with WorldCat-VIAF identifiers
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری
- پیاسوی ایندهوون کولوبونون اویونچولاری
- اوترخت کولوبونون اویونچولاری
- جوبیلو ایواتا کولوبونون اویونچولاری
- کن کولوبونون اویونچولاری
- مونیخ ۱۸۶۰ کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۸ اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
ایستانبول بیلیمیوردو
ایستانبول بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of Istanbul, فارسجا: دانشگاه استانبول، عربجه: جامعة اسطنبول)تورکیه نین ایستانبول شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. ایستانبول بیلیمیوردو ۱۴۵۳ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- İstanbul Üniversitesi.jpg
- Istanbul University campus ruins March 2008d.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایستانبول بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
- "Turkish journalist İlhan Selçuk died". National Turk. 2008-06-23. Retrieved 2010-07-06.


text:
صنعا
صنعا عربجه: صنعاء، یمن اؤلکهسینین باشکندی و صنعا اوستانینین مرکزیدیر. بو شهر ۱۹۹۰نجی میلادی ایلینه قدر، شومالی یمنین باشکندیدیر و ایکی یمنین بیرلشمهسیندن سونرا موتحید یمنین باشکندلیگینه سئچیلدی.
صنعا یمنین ان کؤکلو شهرلریندن بیریدیر کی سبا سولالهسینین زامانیندان واریمیش. بو شهره ان قدیمی ایشارهلر بیرینجی میلادی قرنینه عایید اولان کتیبهلرده گؤرولوبدور. صنعا آلتینجی میلادی قرنین باشلانیشیندا حِمیَر شاهلیغینین باشکند ایمیش.
قایناقلاردَییشدیر
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sana'a»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ ژانویه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اؤلچمک
اؤلچمک اینگیلیسجه : Measurement
اؤلچمک نه دیر و نه ایچین دیر؟[دَییشدیر]
بیر ریاضی_ایقتیصادی ایش دیر اینسان لار اؤلچمکنن ایستدیک لری و اولدوقلارینین آراسیندا تعادول یارادیرلار . بعضاً اولچمک ریاضی_زمان بیر ایش دیر و بو یولنان اینسان لار اوزاق لیقی حساب ادیر لر اؤرنک بیر شهر دن بیر شهره یوخسا آسترونومی ده بیر گزه گن دن باشقاسینا جک. اؤلچمکنن اینسان لار هاوانین نه قدر ایستی یوخسا سویوق لوغون بلیرلر.
اؤلچمک معیار لاری[دَییشدیر]
اؤلچمک ده دییشیک معیار لار وار اؤرنک تبریز دن باکییا نچه کیلومتر ؟ ات نچه کیلو قرام ؟ و آیران نچه باتمان؟ بو معیار لار دوز اؤلچمک و بعضاً دونیالیق بیر معیار دیر لار (کیلوقرام و کیلومتر) و بعضاً اؤزل یوخسا یئرلی معیار (آذربایجاندا آیران آلماق ایچون باتمان) و بعضاً ده بیلیم معیاری دیر (اتوم اؤلچمه معیارلاری) و بعضاً هاوا نین ایستی سویوق لوقون اؤلچورلر ( سانتی قراد یوخسا سیلیسیوس درجه سی).
اؤزل بیلیم اؤلچمک معیارلاری[دَییشدیر]
کوانتوم مکانیکی اؤلچمک معیاری ، کووادریک و آسترونومی ده ایشیق موجون حرکتینین سورعتی الکتریک ده وات ، کامپیوتر ده بایت و....
گئچمیشی[دَییشدیر]
اؤلچمک معیار لاری قدیم چاغدا بؤلگه بؤلگه دییشیک میش آما فرانسه اینقیلابیندان سرا اؤلچمک معیار لارین بیرلشمه سینه چالیش دیر لار(متریک و قرام سیستمی) آمریکا دا باشقا بیر اؤلچمک سیستمی دوزنلندی ( مایل، فارنهایت هاوا درجه سی ).
اؤلچمک ایچین یاپیم لار[دَییشدیر]
اؤلچک ایچین چوخ دییشیک یاپیم لار وار متر و ایپ دن توت دیجیتال سیستم لره جک .


text:
رسمی آدی حسن هرگلی دور. شعرده دمیرچی تخلص ائدیب و ائل ایچره حسن آذربایجان دئیه مشهور اوْلموشدور
حسن آقا آذربایجان آدییلا شهرت قازانمیشدیر. او، گنج یاشلاریندا آرابا دمیرچی لیق شوغلونو سئچیب سوْنرالار دمیر آلوئرینه گیریر، دمیر آلوئرچی لیغیندان دا شخص سرمایه گذار کیمی ساختمان صنعتینه اوز گتیریب بو حوزه ده تبریزده نئچه مسکونی و تیجاری واحیدین بانی سی اوْلوبدور.تبریزین ابوریحان مئیدانیندا یئرلشن آذربایجان پاساژینی او تیکدیریبدیر. او بو زامانلار اهالی و امکداشلاری طرفیندن حسن دمیرچی آدیله مشهور اولور،آنجاق ائل ایچره داشیدیغی آذربایجانچی لیق مفکوره سی و بو یولدا گؤردویو ایشلر و وئردیگی هزینه لره گؤره “آذربایجان” لقبین قازانیبدیر. میلّت اونا حسن آذربایجان دئییر.
حسن آذربایجان ، گونئی آذربایجاندا آذربایجان کلاسیک و موغام موسیقی سینده گؤرونن ایشلرین هسته سینده یئرلشن شخصلردن دیر. او ۱۳۶۵جی گونش ایلینده تبریزده دوْکتور زهتابی نین ایشتراک ایله قورولان “آذربایجان مدنیت اوجاغی” نین موسیقی بؤلومونون مسئولو سئچیلیر. بو مسئولییته گؤره او وظیفه له نیر آذربایجان موسیقی سین گونئی آذربایجاندا تانیتدیریب یاییسین. بو اساسدا ۱۳۶۵جی گونش ایلینده تبریزده آذربایجان آدینا موسیقی مکتبی آچیر. رحمتلیک سلیمی و باشقالارین موسیقی مکتبلرین آچیلماغیندا وار گوجو ایله مادی و معنوی یاردیم لار گؤستریر. آذربایجان آدینا قورولان موسیقی مکتبینده تار، کامانچا، قارمان، بالابات، قاوال، پییام و باشقا سازلار، هابئله ماهنی اوخوماق و رقص ده اؤرنیلیردی. حسن آذربایجان بو ایش ایله آذربایجان موسیقی سین جانلاندیرماقدان علاوه چوخلو موسیقی اوستادلارینا ایش ایمکانی ده یاراتمیشدی. بونلاردان علاوه او هر زامان ائلین و آذربایجان تورپاغی نین قایغیسینی چکیب بوتون یاس و شادلیق مراسیملرده بوی گؤستریب و ائلین آزارکشی اوْلوب، او چوخ اینسان سئور اوْلوب، تامام مدنی – خالقا یاردیمچی اولاراق چالیشمیشدیر و خالقیمیزا مادی و معنوی یاردیملارینی اسیرگه مه میشدیر.
گونئی آذربایجاندا ایجتیماعی ، هنری ، میلّی فعالییت لریله باغلی اینقلابدان قاباق و سوْنرا نئچه یول توتوقلانیب، حبس لر چکیبدیر. چکیجی بوراسی دیر کی حتا قاراداغ زلزله سینده آسیب گؤرن اینسانلارا یاردیم توپلاماق جرم ایله جزالانیر؟!
آما خالقیمیز بونلاری بیله رک اونو سئویر و بوگون ده خاطیره سی عزیز ساخلاییر.
***
حسن دمیرچی نین یاشاییشی اساسیندا مستندلر ده دوزه لینیب. او جومله دن بیر خبرینی بئله اوخوموشوق:
مستند زندگی و آثار حسن دمیرچی، نوازنده تار و از شخصیتهای هنری و فرهنگی آذربایجان ایران با عنوان «دمیر مضراب» (مضراب آهنی) در استانبول به نمایش درآمد.
آذریار دانشور، سازنده این مستند در گفتگو با خبرنگار آناتولی با بیان اینکه استاد حسن دمیرچی در کنار فعالیتهای هنری به فعالیتهای مختلف فرهنگی و اجتماعی در منطقه آذربایجان نیز میپراخته و به همین دلیل با نام «حسن آذربایجان» شناخته میشود، گفت: من همیشه دوست داشتم از طریق آثارم با کسانی که کار بزرگی کردهاند، تقدیر کنم. استاد دمیرچی هم بیش از اینکه اهل حرف باشد اهل عمل بود و به ویژه برای آذربایجان تلاش فراوانی کرد. پیش از این نیز در ساخت مستند محمود شاطریان، از دیگر هنرمندان مشهور تار آذربایجانی همکاری کرده بودم و دوست داشتم خودم مستندی را برای استاد حسن دمیرچی تهیه کنم.
وی با بیان اینکه تاثیر حسن دمیرچی تنها محدود به موسیقی و هنر نبود، افزود: وی از همان دوران بچگی با یک حس مسئولیت نسبت به خانواده بزرگ شده و مهمترین ویژگی وی عدم فرار کردن از مسئولیتهای اجتماعی و تلاش برای رفع تبعیضهای اجتماعی و فرهنگی بود.


text:
- دە کی: “نە قادار قالدئقلارئنئ أن ایی آللاە بیلیر. گؤکلرین وە یرین غایبئنئ (گیزلیسینی، ساقلئسئنئ) سادەجە اۇ بیلیر. اۇ نە گۆزل گؤرۆر وە نە گۆزل دینلەر! هیچ کیمسەنین آللاە ایلە آراسئنا قۇیابیلەجگی بیر ولیسی /یاقئنئ دا یۇقتور. آللاە حۆکۆم قۇیما قۇنوسوندا کیمسەیی کندینە اۇرتاق أتمز.”
- راببینین سانا واحیەدیلن کیتابئنئ باغلانتئلارئیلا بیرلیکتە اۇقو! اۇنون سؤزلرینی دگیشتیرەبیلەجک کیمسە یۇقتور. اۇندان باشقا سئغئنئلاجاق بیرینی دە بولامازسئن!
- راببینین رئضاسئنئ قازانمایا اۇداقلاناراق اؤگلندە وە آقشام اۆزری اۇنا دوعا أدنلرلە بیرلیکتە اۇلمایا غایرت گؤستر! دۆنیا حایاتئنئن سۆسۆنە قاپئلئپ دا گؤزلرین اۇنلاردان باشقا طارافا قایماسئن! قالبینی ذیکریمیزە (قورئانا) قارشئ ایلگیسیز بولدوغوموز، آرزولارئنا اویموش وە ایشی گۆجۆ آشئرئلئق اۇلان کیشییە دە بۇیون أگمە!
- دە کی: “بو گرچک (قورئان) راببینیزدندیر. آرتئق ایستەین اینانسئن، ایستەین کافیرلیک أتسین! کافیر اۇلما یانلئشئنئ یاپانلار ایچین آلەولری کندیلرینی قوشاتاجاق بیر آتش حاضئرلادئق. (سوسوزلوقتان) فریاد أدرلرسە، أریمیش ماعدنە بنزەین وە یۆزلری قاووران بیر سو ایلە ایمدادلارئنا یتیشیلیر. نە کؤتۆ ایچەجکتیر اۇ سو! نە کؤتۆ بیر دینلنمە یریدیر اۇراسئ!
- اینانئپ گۆونن وە ایی ایشلر یاپانلارا گلینجە، بیز گۆزل ایشلر یاپانلارئن اؤدۆلۆنۆ ضاییع أتمەییز.
- ایشتە عادن جننتلری اۇنلار ایچیندیر. آلت طارافلارئندان ائرماقلار آقاجاق، اۇنلارا آلتئن بیلکلیکلر تاقئلاجاق، اینجە وە قالئن ایپکتن یشیل ألبیسەلر گییەجکلر وە قۇلتوقلارا قورولاجاقلاردئر. نە گۆزل اؤدۆلدۆر اۇ، نە گۆزل دینلنمە یریدیر اۇراسئ!
- اۇنلارا شو ایکی آدامئ اؤرنک ور: بیرینە، ایکی اۆزۆم باغئ ورمیش، باغلارئن أطرافئنئ حورما آغاچلارئیلا چەویرمیش، ایکی باغئن آراسئندا دا أکین بیتیرمیشتیک.
- هر ایکی باحچە، اۆرۆنلرینی أکسیکسیز اۇلاراق ورمیشتی. ایچلریندن بیر ائرماق دا چئقارئپ آقئتمئشتئق.
- آدام اۆرۆن صاحیبی اۇلموش، بونون اۆزرینە آرقاداشئیلا قۇنوشورکن شؤیلە دەمیشتی: “بنیم مالئم سنینکیندن چۇق، آدام یؤنۆندن دە داحا اۆستۆنۆم.”
- کندیسینی یانلئش بیر قۇنوما قۇیاراق باغئنا گیرمیش وە شؤیلە دەمیشتی: “بورانئن هیچبیر زامان یۇق اۇلاجاغئنئ دۆشۆنمۆیۇروم!
- تکرار دیریلیپ قالقئش ساعاتی دییە بیر شەیین اۇلاجاغئنئ دا دۆشۆنمۆیۇروم! آما اۇلور دا راببیمین حوضورونا چئقارئلئرسام، اۇرادا کسینلیکلە بوندان داحا اییسینی بولوروم!”
- قۇنوشورلارکن آرقاداشئ اۇنا شؤیلە دەمیشتی: “سنی تۇپراقتا، سۇنرا دؤللنمیش یومورتادان یاراتان وە سۇنرا بیر أرکک حالینە گتیرنی گؤرمزلیکتن می گلییۇرسون؟
- آما بن (سنین گیبی دگیلیم)! اۇ آللاەتئر؛ بنیم راببیمدیر. بن راببیمە هیچ کیمسەیی اۇرتاق قۇشمام.
- باغئنا گیردیگیندە کشکە: “ماشاللاە! آللاهئن وردیگی دئشئندا بیر گۆچ یۇقتور!” دەسەیدین. بنی مال وە أولاد یؤنۆندن کندیندن آشاغئ گؤرۆیۇرسان؛
- (شونو بیل کی) راببیم بانا سنین باغئندان داحا اییسینی ورەبیلیر. سنینکینە دە گؤکتن حسابئنئ گؤرەجک بیر آفت گؤندریر دە اۇراسئ چئپلاق وە قایغان بیر یۆزەیە دؤنر.
- یا دا سویو چکیلەبیلیر، آرتئق اۇ سویو آراسان دا بولامازسئن!”
- (دەرکن) اۆرۆنۆنۆ فلاکت ساردئ. یاپتئغئ حارجامالارا اۆزۆلەرک أللرینی اۇووشتورمایا باشلادئ. باغ، چارداقلارئ اۆزرینە چؤکمۆشتۆ: “آە، کشکە راببیمە کیمسەیی اۇرتاق قۇشماسایدئم!” دییۇردو.
- اۇنون، آللاەتان باشقا یاردئم أدەجک کیمسەسی اۇلمادئ. کندی کندینە دە بیر شەی یاپامادئ.
- بؤیلە بیر دورومدا قۇرویوپ قۇللاماق، بۆتۆنۆیلە گرچک اۇلان آللاها ماحصوصتور. أن حایئرلئ قارشئلئغئ ورن دە، ایشلرین سۇنونو حایئرلئ قئلان دا اۇدور.
- اۇنلارا دۆنیا حایاتئنئ شؤیلە اؤرنکلندیر: اۇ حایات، گؤکتن ایندیردیگیمیز سو گیبیدیر. یرین بیتکیلری اۇ سو سایەسیندە (یتیشیپ) بیربیرینە قارئشئر. داحا سۇنرا، رۆزگارئن ساووراجاغئ قورو اۇت پارچالارئنا دؤنۆشۆر. آللاە، هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیان وە اویغولایاندئر.
- مال وە أولاد، دۆنیا حایاتئنئن سۆسۆدۆر. قالئجئلئغئ اۇلان ایی ایشلر ایسە، راببینین قاتئندا هم قارشئلئق باقئمئندان داحا اییدیر، هم دە اۆمید باغلامایا داحا لایئقتئر.
- بیر گۆن داغلارئ یۆرۆتەجگیز، یری چئپلاق وە دۆمدۆز بیر حالدە گؤرەجکسین. اۇنلارئ (اینسانلارئ وە جینلری) بیر آرایا تۇپلایاجاغئز. بیرینی بیلە بئراقمایاجاغئز.
- سئرالار حالیندە راببینین حوضورونا چئقارئلئرلار. (اۇنلارا دەنیر کی:) “قارشئمئزا، ایلک یاراتتئغئمئز گیبی گلدینیز. اۇیسا سیزین ایچین بولوشما یری وە زامانئ بلیرلەمەیەجگیمیزی سانمئشتئنئز.”
- عامل دفترلری اؤنلرینە قۇنور. گۆناهکارلارئ، دفترلریندە اۇلانلاردان دۇلایئ قۇرقویا قاپئلمئش حالدە گؤرۆرسۆن. دەرلر کی: “وای حالیمیزە! بو ناسئل دفتر! کۆچۆک بۆیۆک بئراقمامئش، حپسینی سایئپ دؤکمۆش.” یاپتئقلارئ هر شەیی قایئدلئ بولورلار. سنین راببین کیمسەیە یانلئش یاپماز.
- بیر گۆن ملکلرە: “آدمە سجدە أدین /قارشئسئندا سایغئیلا أگیلین!” دەدیک. ایبلیس حاریج همن سایغئیلا أگیلدیلر. ایبلیس دە (ملک اۇلاراق گؤرەولندیریلن) اۇ جینلردندی آما راببینین أمریندن چئقتئ. شیمدی سیز، اۇنو وە سۇیونو، بنیملە آرانئزدا کندینیز ایچین ولیلر می أدینییۇرسونوز؟ حالبوکی اۇ سیزە دۆشماندئر. یانلئش یاپانلار ایچین نە کؤتۆ ترجیحتیر بو!


text:
فرانسه و هولند ساواشی
فرانسه و هولند ساواشی (اینگیلیسجه: Franco-Dutch War) یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتی و فرانسه قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.اینگیلیس و آلزاس و براندنبورق و سیسیل و فرانسه یئرینده اوز وئرمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Stieve 1893, pp. 266–267.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ Clodfelter 2017, p. 47.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Franco-Dutch War»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فرانسه و هولند ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- ساواشلار
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- براندنبورق-پروسین ساواشلاری
- کولنین ساواشلاری
- اینگیلیسین ساواشلاری
- فرانسهنین ساواشلاری
- مقدس روم ژرمن ایمپیراتورلوغونون ساواشلاری
- ایسپانیانین ساواشلاری
- سوئدین ساواشلاری
- یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتینین ساواشلاری
- هولندین ساواشلاری


text:
لیو نیکولاویچ گومیلیوو (۱۹۱۲ – ۱۹۹۲) گومیليوف شوروی اؤلکهلرینین تاریخچیسی، دوغال علملر فرهنگستانینین اویهسی و قومشناسی علمینین مؤسسیدیر. او ۱۹۱۲ ایلینده بیر مبارز و ادبیاتسئوهن عائیلهده دُنیایا گلدی. آتاسی نیکولای گومیلیوف و آناسی معروف شاعر آنا آخماتووا ایدی. لیو ۶ یاشیندایدی کی آتاسی ضدانقلاب ساییلاراق اعدام اولدو. آناسی آنا آخماتووا، عمر بویو زوراکیلیق، استبداد و ظلمه قارشی مبارزه آپاریب و ایتی قلمی ایله دُنیا سویهسینده تانینمیشدیر. گومیلیوف اؤزو ده دوستاقلار چکمیش، ۱۰ ایل سورگونده یاشامیش، قزاقستان، سیبری و تاجیکستاندا سورگون قالیب مخصوصا تاجیکستان چؤللرینده قالدیغی زمانلار فارسیجا و عربجهنی ده اؤیرنمیشدیر. تکجه ۱۵ یاشیندا اولارکن دوستاق تامینی دادمیش و ایللر بویو دا دوستاقلاردا قالمیشدیر. بونونلا بئله هئچ بیر زمان زوراکیلیغا باش اَیمهمیش و باشی اوجالیقلا یاشامیشدیر. بئله بیر یازیچی و آراشدیرماچینین کتابلاریندا حقیقتی آچیقلامادان باشقا بیر شئی گؤرمک اولماز. او، حتا تاریخی اثرلرینده تبعیضلری و حقین ازیلمهسینی آختاریب – تاپمادان دایانمامیشدیر.
لیو مدرسه تحصیلی زمانیندا “آغ قارغا” سسلهنهرک تحقیر اولونوردو، آما او، بؤیودوکجه اؤز استعدادی ایله هامینین احترامینی قازاندی. آناسی آنا آخماتووا تاتار خالقیندان اولاراق آدی دا احمداووا ایدی کی روسجادا آخماتووا آدلانیر. آناسی روسیهنین تانینمیش شاعری ساییلیر. لیو ایله آناسی آراسیندا درین محبت و ایلگی اولاراق، آنانین شعرلرینده ده بؤیوک یئر آلیر و آنا اؤز بالاسینا گؤزل شعرلر یازیر. البته او دا سیخینتی – بوغونتولارا معروض قالیر. بونونلا بئله هئچ زمان حکومتله باریشمادی و ایلک اری اؤلدوکدن سونرا ولادمیر شی لی کو آدلی بیر آرخئولوگ ایله ازدواج ائدیر. همین ازدواج سونرالار لیونون آرخئولوژیه علاقهمند اولماسیندا بؤیوک تاثیری اولموشدور.
لیو تام چتینلیکلرله برابر تحصیلینه دوام ائدیر و عمر بویو یئر قازینتیلاریلا مشغول اولاراق، علمی تاپینتیلارینی کتابلارا یازیر. روسیهنین آدلیم باستانشناسلارلا ایشبیرلیک ائدیر و دهیرلی اثرلر یارادیر.
استالین ۱۹۵۳جو ایلده اؤلهرک روسیایا بیر آزادلیق هواسی گزیشیر. لیو بو زمان دوستاقدان بوراخیلیر (۱۹۵۶) و خالقلارین تانیماسی اوغروندا فعالیته باشلاییر. اثرلری دفعهلرله توقیف اولورسا دا، آنجاق یازیب – یاراتمادان دایانماییر و نهایت ۱۹۹۲ ایلینده دُنیادان کؤچور.
گومیلیوون اثرلری بونلاردیر: هون تاریخی (۱۹۶۰)، خزرستان (۱۹۶۶)، قدیم تورکلر (۱۹۶۷)، رویالی یورد آردیجا (۱۹۷۰)، هون و چین (۱۹۷۴)، خالقلار و یئر کورهسینده یاشاماق (۱۹۷۹)، سون و یئنی باشلانیش (۱۹۸۹)، روسیادان روسیایا (۱۹۹۲). گومیلیوو عمرونون سون گونونه دک یازمادان ال چکمهدی. لیو گومیلیوو، هر بیر کتابیندا یئنیلیکلر گتیرمیش و یئر قازینتیلارلا برابر قوی تخیلی ایله تاریخین درینلیکلرینه یول تاپیب و چوخلو دویونلره و جوابسیز سورغولاری آچیقلاماغا یول گؤستهریبدیر. گومیلیوو آرخئولوگلارلا علمی سفرلره چیخمیش و تاریخ، جغرافی موضوعلاری ایتی ذهنی ایله آراشدیرمیش و کتابلاریندا هر بیر تاپیلمامیش قونویو سؤکوب – آچیقلامیشدیر. کتابلاری علمی اولاراق، عینی حالدا تاریخدن آز بیلگیسی اولان اوخوجولارین دا دردینه دهین کتابلار یازمیشدیر.
بورادا لازم گلیر گومیلیوون آناسی ایله ده تانیش اولاق:
آنّا آخماتووا – ۱۸۸۹ ایلینده اودسا دا دُنیایا گلمیش و ۱۹۶۶دا دُنیاسینی ده ییشمیشدیر. آنا ۲۰جی یوزایلده روسیه نین تانینمیش شاعری ساییلیر و ۱۹۶۵جی ایلده نوبل جایزهسینه کاندیدا اولموشدور. آنا چوخلو مصیبتلر باشدان کئچیرمیش و هئچ زمان استبدادا باش اَیمهمیش، آما اوغلونون اعدام خبرینی ائشیدهرک استالین اوچون مدحیه یازیب و اوغلونو اؤلومدن قورتارماغا چالیشیر. ۱۹۵۴ ایلینده استالین اؤلدوکده سیاسی فضا ده ییشیلیر و نهایتده ۱۹۵۶جی ایلده، اوغلو گومیلیوف دوستاقدان آزاد اولور و آنا دا راحت نفس آلیر. بوندان سونرادیر کی آنانین شعرلری دُنیادا تانینیر و مختلف دیللره چئوریلیر. آنا تاتار تورکلریندن اولاراق احمداووا آدلانیر، روسجادا اونا آخماتووا دئییلیر. آنا، بیلیم یوردوندا حقوق اوخویور و شعره اوز گتیریر. اورادا ۱۹۱۰جی ایلده نیکولای گومیلیوف ایله تانیش اولوب و ائوله نیر. گومیلیوف ایله بیرگه، بیر شاعرلر قوروپو دا تشکیل وئریب و آکمائیسم مکتبینی قورورلار. آنجاق آیریلیق بو ایکی مبارزی بیری – بیریندن آییریر و سونرالار نیکولای اعدام اولور.
آنا نئچه جایزه قازانمیش او جملهدن ایتالیانین منتقدلرینین جایزهسینی قازاندی و آوروپایا گئتمک اونون دُنیا سویهسینده شهرتینه سبب اولاراق آکسفورد دانشگاهی اونا فخری دوکتورا وئردی. نهایت ۱۹۶۶جی ایلده اوره یی چابالامادان دوشدو و دُنیادان گؤزونو یومدو. آما اثرلری چوخلو دیللره ترجمه اولدو، اونون حقینده نئچه – نئچه کتابلار یازیلدی، سینما اوچون فیلملر چکیلدی.
بیلدیگیمیز اساسیندا آنا ۱۵۰ شاعردن و ۷۸ دیلدن اثرلر روسجایا ترجمه ائتمیشدیر. قارشیندا اونون دا اثرلری باشقا دیللره چئوریلمیشدیر. ایراندا احمد اخوت، احمد پوری، محمد مختاری، عبدالعلی دستغیب، پروین گرانمایه، حشمت جزنی، سیروس طاهباز، رضا سیدحسینی و باشقالاری اونون کتابلاری و شعرلرینی ترجمه ائتمیشلر. اونون اثرلرینی فارسیجایا چئویرمیشلر.
لیونون اثرلریندن تکجه بورایا کیمی ایکی کتابی فارسیجایا ترجمه اولموش: کشف خزرستان، ایرج کابلی ترجمه ائتمیش و پرویز زارع شاهمرسی قدیم تورکلر کتابینی تاریخ توران عنوانی ایله چئویرمیشدیر. بیز بورادا قدیم تورکلر کتابینی آذربایجان تورکجه سینه چئوریلمیش اثرینی کؤچوروروک. بو اثری ولی حبیباوغلو و ولایت قولییئو تورکجهیه ترجمه ائدیب و ۱۹۹۳ ایلینده باکیدا چاپ اولموشدور. بو اثرین تورکجه اوخوماسی بیزلره لازم اولدوغو بورادان اورتایا گلیر کی اؤز آنادیلیمیزده تاریخیمیزی اوخومالیییق. کتابدا گؤروندویو کیمی گؤگ تورکلر آذربایجاندا اولموشلار و ایران توپراقلارییلا دا درین ایلگیلی اولاراق ساسانیلار زمانیندا ائکی لرینی اونودماق اولماز. ایران و آذربایجان تاریخینده گؤگتورک امپریاسینین ائتکیسی دریندن دوشونمهلی و آراشدیرمالیدیر. بو ساحه ده دُنیادا چوخلو کتابلار یازیلمیش، آنجاق ایراندا نه فارسیجا و نه ده تورکجهسی یاییلمامیشدیر و بئله کتابلارین یئری بوشدور.
کتابین اوخوماسی بیر آز چتیندیر و بو چتینلیگین نئچه دلیلی واردیر: ایلک اؤنجه بودور کی دیلیمیزده تاریخی کتابلارین ساییسی چوخ آزدیر و یوخ کیمی ساییلیر و اوخوجولار بئله کتابلاری آز گؤرموشلر. ایکینجیسی بودور کی بو کتاب تمام تورک آدلارییلا دولودور. تأسفله تورک آدلاری عرب الفباسیلا یازیلاراق بیر طرفدن، اوخونماسی یانلیش اوخونور و ایکینجی طرفدن، معناسی بیلینمهیهرک داها چتینلهشیر. حتا اسلامدان سونرا ۱۰۰۰ ایل تورکلر ایرانین باشا – باشینا حکومت سورموش و مینلرجه تورک آدلاری تاریخی کتابلاریمیزا داخل اولموش؛ آما حتا تاریخ معلملری و اوستادلاری نه دوزگون تلفظ ائدیرلر و نه ده معناسینی بیلیرلر. بو سطرلرین یازاری، تاریخ اوستادلاریندان ائله تلفظلر ائشیتمیشم کی الی اوزومه یاپیشیب؛ مثلا سلجوقلو سلطانی بؤرکو یاریق آدینی برکیارق یازیب و یاراغی برک اولان معنا ائتمیشلر و اوندان داها مفتضح اولاراق برمکیلردن و کیانلیلاردان اولدوغونو ادعا (؟!) ائتمیشلر. بیر نمونه اولاراق دوکتور بهمن کریمی رشیدالدین فضلاله همدانینین جامع التواریخ کتابینی تصحیح ائدهرک یازیر: بو کتابدا ۲۰ میندن آرتیق تورکجه و مونقولجا آدلار واردیر. بللیدیر بو آدلارین معناسی وار، اما هئچ فارس معلمی یوخ، بلکه تورک دیللی معلملریمیزین چوخو دا بونلارین معناسینی بیلمهییب و طبیعی اولاراق دوزگون تلفظ ده ائده بیلمیرلر. بونا ایراندا بیر فرهنگ لغت – تورکجه تاریخی آدلارین سؤزلویو یازماق اساسلی علمی ایشلردندیر کی تمام ایرانلی تاریخ اوستادلارینا یاردیمچی اولا بیلر.
بو کتابین چتینلیکلریندن بیری تورک آدلارینین چوخلوغودور و تورک تاریخی ایله تانیشلیغی اولمایان اوخوجولاری یورا بیلر. آنجاق بوندان علاوه بو اثرین تورکجه ترجمهسی آذربایجان جمهوروسوندا اولدوغو اوچون روسجا و آوروپا منشالی سؤزجوکلرین چوخلوغو دا کتابین دیلینی چتینلشدیرمیش؛ بیز بورادا بیر حدّه کیمی چالیشدیق بئله کلمهلرین حتا فارسیجا کلمهلرله دهییشدیرَک. یازی جهتیندن ده دیلیمیزه فارس و عرب دیللریندن گلن کلمهلری اصلیند ه اولدوغو کیمی یازماغی رعایت ائتمیشیک. حتا فونئتیک یازی ایله ایشی آسانلاشدیرماغا چالیشمیشیق. آرزو ائدیریک عزیز اوخوجولاریمیز دقتله اوخویوب و چتینلیکلری تحمل ائده بیلسینلر.
گومیلیوون بو اثرینی اوخوماق هر بیر ایرانلی اوچون دهیرلیدیر و اوخوماسینی توصیه ائدیریک. آرزو ائدیرم گومیلیوون باشقا اثرلرینی ده اؤز دیلیمیزده اوخویاق.


text:
خوی بؤلگهسی
خوی بؤلگهسی غربی آذربایجان اوستانی نده یئرلشیب. خوی شهری بو بؤلگهنین مرکزی دیر.
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵ اینجی نوفوس ساییسی اساسیندا بو بولگهده ۳۷۰٬۰۷۲ نفر اهالی یاشاییرلار. [۱]
اینظیباطی بولمه لر[دَییشدیر]
ایرانین اینظیباطی بولمهلری اساسیندا، بو شهریستان ۵ بخش، ۱۴ دهیستان و ۴ شهردن تشکیل تاپیب دیر. بونلارین آدلاری بئله دیر:
صفائیه بخشی
ایوا اوغلو بخشی
خوی شهریستانینین مرکزی بخشی
قوطور بخشی
دین و دیل[دَییشدیر]
بو بولگهنین اهالیسی عومومیتده تورک دورلر و آذربایجان تورکجهسینده دانیشیرلار. [۲][۳]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
گوزل و گزملی یئرلر[دَییشدیر]
بیلیم یوردلار[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ایران توركلری نین یاشایان یئرلری


text:
قیسا شعرلر / بهروز صدیق / ۱ دهره قۏرخوسونو ياشايان آغاج خزَل مزارېندا قويلانار آنجاق.! “بهروزصديق”Read More »
دیریلری اؤلدۆرن تۏپلوم / آیهان میانالې
دیریلری اؤلدۆرن تۏپلوم / آیهان میانالې سؤز بئله باشلایېر: ایندی بیز نئیلهیک، ملکنژاد؟ نیگار خیاوی محمد ملکنژاد دا بوشونا گئتدی ادبیاتیمیزین بوش قالمیش الیندن. محمد ملکنژادین اؤلوم خبری سارسیتدی …Read More »
دئنه بیلسینلر / امین حاجیلو
دئنه بیلسینلر / امین حاجیلو دئنه نئجه اونودولار قرنفیلدن قۏخوسو پایېزېن سرین یوخوسوندا اؤپدۆڲۆنده آیېن دۏداقلارېنې دئنه بیلسینلر نئجه اونودولار حیاتلاردان اۏخشامالار گئدهنی گئتمکده گؤرمک گئدهنه دور دئمک آنلامېندا ایدی …Read More »
گۆنآیدېن / سعید موغانلی
گۆنآیدېن / سعید موغانلی یاز بیر حادیثه دَڲیل سنسیز یاشېل گؤزلرین قانا دؤنمۆش یای گیلاسېدېر’سا باخ شکی دؤشلرینده قۏرالېقلارا کئفلیدیر پایېز و قېرخ یاشېندان باشلانان ساچلارېندې قېش قار گوللـهلری’له-گوللـهلهنن من …Read More »
آزاد قادېن هئیکَلینه / رامیز رؤوشن
آزاد قادېن هئیکَلینه / رامیز رؤوشن یۏخ، سَنین جانېن دا داشدان دَڲیلمیش گؤر سنی نه گۆنه قۏیدولار، قادېن. ایلک اؤنجه چادرانې آچدېلار سَنین سۏنرا پالتارېنې سۏیوندوردولار… سۏنرا سنی سۏغان کیمی …Read More »
ناموس جینایتی / هديه شفاقت (حیکایه)
ناموس جینایتی / هديه شفاقت (حیکایه) – – دئییر گۆیا أریدیر. آی سن اؤلهسن! یۆز فایېز ساخلایېر بونو. بیزیم کندده کیشیلر بئله گیجبهسَری بیر گئجهده إویندن چېخارېب داش-قالاق إدردیلر، بونلار …Read More »
ایچیمدهکی بۏشلوق / لئیلا آذرقېزې
ایچیمدهکی بۏشلوق / لئیلا آذرقېزې دئییرلر قېزلار هر زامان آتالارېنې اؤز قهرمانلارې اۏلاراق هر کسه تانېدار و بونون’لا غرور دویارلار. نه یالان دئییم، اؤزۆمۆ بیلدیڲیم گۆندن آتام دئیهرَک گۆوهنهجهڲیم بیر …Read More »
حیات / اسماعیل پیلپایه
حیات / اسماعیل پیلپایه اؤیرشمک دَڲیل کی حیات دَڲیل اؤیرنمک یاشاماق چۆنکۆ هئچ زامان آنلاردان، ساعاتلاردان و ایللرین باغلیغیندان، دره بیلمیرسن کی، دَڲیشیکلیک بارېنې؛ سطیر-سطیر کیتابلارېن أزبریندن کلمه-کلمه دۏداقلارېن دَبرمهڲیندن …Read More »
اؤتن گونلرین قوجا قارتالی گنجعلی صباحینین حیات و یارادیجیلیغینا دایر / ائلدار موغانلی
اؤتن گونلرین قوجا قارتالی گنجعلی صباحینین حیات و یارادیجیلیغینا دایر / ائلدار موغانلی معاصر گونئی آذربایجان ادبیاتینین نثر قولو، قوجامان یازیچیمیز گنجعلی صباحینین آدیلا باغلیدیر. آذربایجان دیلی و ادبیاتی اوزره …Read More »
وداع مارشې / فرشته صیامی
وداع مارشې / فرشته صیامی هاوا آلاجا قارانلېق سسسیز قال وداع مارشې چالېنېر قولاقلارېمدا من و سن آخ سن سن سن یئنه دارالدې باغرېم قېسقاندې اؤلۆمۆ إشیت وداع مارشېنې قۏللارېمدا …Read More »


text:
اویان نیوز: صنایع اورتیم ایندکسی، نوامبر آییندا ۲۰۱۱.جی ایلین عینی آیینا گؤره یوزده ۱۱،۳ آرتدی
تورکیه ایستاتیستیک قورومو (تویک)، ۲۰۱۲ نوامبر آیینا باغلی صنایع اورتیم ایندکسی سونوجلارینی آچیقلادی.
صنایع اورتیم ایندکسی، نوامبر آییندا ۲۰۱۱.جی ایلین عینی آیینا گؤره یوزده ۱۱،۳ آرتدی. بونا گؤره، نوامبر آییندا گئچن ایلین عینی آیینا گؤره معدنچیلیک و داش اوجاقچیلیغی سئکتورو ایندکسی یوزده ۷،۵، اورتیم صنایع سئکتورو ایندکسی یوزده ۱۳،۳ آرتدی.
الکتریک، گاز، بخار و ایقلیملندیرمه ایستئهسالی و داغیتیمی سئکتورو ایندکسی ایسه یوزده ۲ آزالدی. تقویم ائتکیسیندن آریندیریلمیش ایندکس، ۲۰۱۲ نوامبر آییندا، ۲۰۱۱.جی ایلین عینی آیینا گؤره یوزده ۳،۱، مؤوسوم و تقویم ائتکیلریندن آریندیریلمیش صنایع اورتیم ایندکسی ده بیر اؤنجهکی آیا گؤره یوزده ۱،۵ آرتدی.
ت.ر.ت. تورکی


text:
ویکیپدیا:ایدارهچیلر بیلدیری تابلوسو/موناسیب اولمایان ایشلدن آدلاری
تذکور! لوطفا بۇ موردلری یاددا ساخلایین:
- بۇ صفحه اهمیتلی و آیدین موشکولو اوْلوب تئزلیکجه باغلانمالی ایشلدن آدلارینی ریپورت ائتمک اۆچون یارادیلیبدیر.
- ایستکلر ایشلدن آدی سیاستی اساسیندا یوخلانیب، ایدارهچیلر طرفیندن اقدام اولونور. لوطفا ایستکدن قاباق سیاست صفحهسینی اوخویون.
- کیچیک و فوری اولمایان آد پوزونتولارینی بۇ صفحه یئرینه، ایشلدنله آرادا قوْیوب، اؤزل:درخواست ادغام کاربر سراسری ده آد دییشدیرمه ایستک وئرمگه چاغیرین یوخسا یئنی بیر حساب آچماقلا یئنی باشلانیشلارینی (en) ایستهیین.
- یئنی ایشلدنلری اینجیتمهمک اوچون، تبلیغاتی ایشلدن آدلاری تکجه حساب طرفیندن تبلیغاتی دییشدیرمه ائدیلیرسه باغلانمالیدیرلار.
- دوغرو آدلار کیملیک جعلی یوخسا بیر دیری تانیلمیش کیمسه ایله قاریشتیریلان اولمازسا، موجازدیرلار.
- ۲ - ۳ هفته چالیشقان اولمایان ایشلدن آدلارینی چوخ احتماللا بوراخیلمیش اوْلدوغو اوچون ریپورت ائتمهیین.
ایدارهچیلر اوچون:
- باغلامادان سونرا ایشلدن دانیشیق صفحهسینده
{{یئر:بنت}} ~~~~یئرلشدیرین.
ایستک یازماق یوْلو:
ایستک گؤندرمک اۆچون، فیلانی کلمهسی یئرینه موناسیب اوْلمایان ایشلدن آدینی یازیب ایستک یارات دۆیمهسینی کیلیک ائدین.


text:
تریبرومید آرسنیک
تریبرومید آرسنیک (اینگیلیسجه: Arsenic tribromide، روسجا: БpoMид Mышbяka(III)، عربجه: بروميد الزرنيخ الثلاثي) بیر شیمیایی ماده. آغ، ساریٛ رنگلی کریستال و برک جیسم حالتینده تاپیلار.تریبرومید آرسنیک بروم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arsenic tribromide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تریبرومید آرسنیک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پلاسما
- طیبی ترمین اۆچون باخ قانین پلاسماسی
پلاسما - موثبت و منفی یوکلو سربست زررجیکلردن، نیترال و یا قیسمن یونلاشمیش آتوملاردان تشکیل اوْلونموش و الکتریک جهتدن نیترال اوْلان سیستم. یۆکسک درجهده یونلاشمیش گاز حالینا دا پلاسما دئییلیر.
ترمینینی(ایصطلاحینی) فیزیکیا ۱۹۲۳-جو ایلده ایروینق لنقمور داخیل ائتمیشدیر. موثبت یوکلر موثبت یونلاردان، منفی یوکلر ایسه اساساً الکترونلاردان (بعضاً منفی یونلاردان) عبارتدیر. کاز آتوملارینین ایونلاشماسی زررجیکلرین ضربهسی، الکترومغناطیس شۆالانماسینین ائتکیسی و ...نتیجهسینده باش وئریر و ایونلاشما درجهسی ایله کاراکتریزه اوْلونور. ترمودینامیکسینا و بیر سیرا دیگر خاصهلرینه گؤره پلاسما ایکی قروپا آیریلیر: آلچاق تِمپراتورلو (دما) (کاز بۇشالماسی و یا غئیری-ایزوترمیک) پلاسما و یۆکسک تِمپراتورلو (طبیعی و یا ایزوترمیک) پلاسما.


text:
پوزنان ایستادیومو
پوزنان ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Stadion Miejski (Poznań)) پوزنان شهرینده بیر ایستادیومدور. 1980 ایلینده تاسیس اوْلونوب. لخ پوزنان تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۴۳٬۲۶۹ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stadion Miejski (Poznań)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پوزنان ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
امام حسین علیه السلام یزیده بیعت ایتمه مه غ ایچین 60 نجی هجری ایلینده رجب آیینین 28 نجی گونونده مدینه ده ن مکه یه یوزله شتی.
اوصیرادا کوفه خلقی حسینین مکه یه گلدیغینی و یزیده بیعت ائتمه مه غینی ائشیدینجه ، سلیمان الخزاعینین ائوینده توپلاندیلار، سلیمان کوفه لیلرین باش چکنلرینه بویله دئدی:
«ای کوفه لیلر، هپینیز بیلیرسینیز معاویه ئولدو و اوغلو یزید اونون یئرینه اوتوردو. حسین ده اونا بیعت ائتمه میش و بنی امیه شریندن اوزاغلاشماغ ایچین ، اللهین ائوینه صیغینمیش، سیزلر اونون آتاسینین یولداشلاریسیز ، بوگون حسین سیزین یاردیمینیزی گؤزلور.اونا یاردیم ائده جه غینیزه ، و دوشمانلاریلا صاواشاجاغینیزا ، اگر شبهه ایتمیرسینیز ، حاضیر اولدوغونوزو یازیب اونا بیلدیرین.
عکس تقدیردهاونو الدادیب یالنیز قویماین.بوسوزندن صونرا هپسی بیرلیغده اماما مکتوب یازیب ، و هرمکتوبون بیری ، بیر نئچه کیشینین امضاسیلا دورت مین مکتوب اماما اولاشتی.
امام حسین علیه السلام بونجا مکتوبون گلمه سینه گوره ، سس صداسیز بکله مه ده یدی ، و اولارین مکتوبلارینا جاواب وئرمیردی.
داها صونرا کوفه لیلرین ان سون مکتوبو اماما اولاشتی .
اولار مکتوبلاریندا ، بویله یازمیشتیلار:
بسم الله الرحمن الرحیم
حسین و آتاسی امیرالمومنین یولداشلاریندان ، علی اوغلو حسینه:
سلام علیکم
یولداشلارینیز سیزی گوزله مکده دیلر، و سیزدن باشقاسینی ایسته میرلر، ای پیغمبرین اوغلو باغلاریمیز یه شه رمیش ، میوه لریمیز یئتیرمیش ، اکین لریمیز گوگه رمیش ، آغاجلاریمیزدا یاشیل یاپراغلار آچمیش، بیزه دوغرو گل ، چونکو ساواشا حاضیر و سلاحلانمیش عسگرلرینه گلمیش اولاجاغسین.»
امام حسین علیه السلام پوستاچیلارا دئدی :«بومکتوبو کیملر یازمیشلار».
اولار دئدیلر: بو مکتوبو حجار ابن ابجر ، قیس ابن اشعث، زید بن الحارث ، شبث بن ربعی ، عمرو بن الحجاج ، و محمد بن عمیر یازمیشلار.


text:
منوی اطلاعیه
AnnouncementsShow all
اعلان
برچه شهیدلر ورثه سیگه یتکیزیله دی، او کیشیلر که(مهر قیلینگن فورم ) آلگن یوق، التماس قیلیب تیزلیکده وزارت ده مراجعه قیلیب تایید بولگن فورم تولدیرسن تا حقوقلری بیریلسن.
اعلان
برچه نظامی شهیدلر ورثه سیگه یتکیزیله دی، او کیشیلر که(مهر قیلینگن فورم ) آلگن یوق، التماس قیلیب تیزلیکده وزارت ده مراجعه قیلیب تایید بولگن فورم تولدیرسن تا حقوقلری بیریلسن.
ClosedShow all
اعلان
برچه شهیدلر ورثه سیگه یتکیزیله دی، او کیشیلر که(مهر قیلینگن فورم ) آلگن یوق، التماس قیلیب تیزلیکده وزارت ده مراجعه قیلیب تایید بولگن فورم تولدیرسن تا حقوقلری بیریلسن.
اعلان
برچه نظامی شهیدلر ورثه سیگه یتکیزیله دی، او کیشیلر که(مهر قیلینگن فورم ) آلگن یوق، التماس قیلیب تیزلیکده وزارت ده مراجعه قیلیب تایید بولگن فورم تولدیرسن تا حقوقلری بیریلسن.
حورمتلی شهیدلر ورثه سی و ناگرانلر !
حورمتلی شهیدلر ورثه سی و ناگرانلر !
آیا بیله سیز می الکترونیکی تذکر السنگیز حقوقلر اینگیز اوز وقتیگه بیرله دی ؟
آیا بیله سیز می الکترونیکی تذکر اینگیز بولمه سه ۱۴۰۰ییل حقوقی بیریلمی . . .
اعلان
شهیدلر ورثه سی و ناگرانلر گه یتکیزیله دی او کیشیلریکه الکترونیکی تذکر آلگن بولسه،
ناگرانلر اوچون الکترونیکی ویلچر بولیش باشلندی.
شهدا و ناگرانلر نینگ وزارتی هماهنگ لیگیده یارمچی نهادلر بیلن ۲۵ ته الکترونیکی ویلچر ناگرانلر گه بولیشه دی .
اوچ آییلیک تیکوچیلیگی کورسی شهیدلر ورثه سی و ناگرانلر کابلده ییتنچی ناحیه ده !
شهدا و ناگرانلر نینگ وزارتی اجتماعی خدامات ریاستی خیریه نهادلر بیلن ۲۰ ته خاتن شهیدلر ورثه سیگه که تیکوچیلیگی کورگن بولمهسه ، اوچ آیی لیک تیکوچیلیک کورس نی تیارلب تی .


text:
پاپاق آلدی قاچ(اویون)
پاپاق آلدی قاچ - آذربایجاندا اساساً یازقاباغی، بایرامقاباغی گونلرده اوشاق و گنجلر آراسیندا گئنیش شکیلده اوینانیلان ان قدیم اویونلاردان بیری.بعضاً اویونا "آغ-قیرمیزی"دا آدلاندیریرلار.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
اویون هالایلا باشلانیر. هر طرفده برابر اولماقلا، بیر نئچه نفر ایشتیراک ائدیر. فوتبال مئیدانچاسینین یاریسی قدر بیر ساحه ایکی یئره بؤلونور، اورتادان جیزیق چکیلیر. بیرینجی دسته جیزیغین بو طرفینده، ایکینجی دسته ایسه او طرفینده دورور. پاپاق (و یا بایراق) هر ایکی طرفده جیزیقدان موعیّن اوزاقلیقدا آغاجدان، دیرکدن، یاخود دیواردان آسیلیر. اوشاقلار پوشک یولو ایله آغ و قیرمیزی بایراقدان بیرینی سئچیرلر. اویونا حاکیملیک ائتمک تاماشاچیلاردان بیرینه حواله اولونور و اونون گؤستریشیله اویون باشلانیر. اویوندا ایشتیراک ائدن اوشاقلار جیزیق بویو اوز-اوزه دایانیرلار. اویونچولاردان بیری "رقیبدن" قورونماق اۆچون پاپاغین و یا بایراغین یانیندا کئشیک چکیر. قالان اویونچولار ایسه جیزیق بویو دایانان رقیبلرین الیندن توتوب دارتیر، جیزیقدان اؤز طرفینه کئچیرمگه جهد گؤستریرلر.
هر ایکی طرفین اویونچولاری پاپاغی (بایراغی) قاچیرماق اۆچون عکس طرفه هوجوم ائتمگه فورصت آختاریرلار. فوتبالدا اولدوغو کیمی، بوردا دا رقیب طرفین مودافیعهچیسینی اؤتمک گرکدیر. جیزیغی کئچن طرفین اویونچوسونا ال دییرسه، او "وورولموش" ،"اسیر" دوشموش حساب اولونور. یولداشلاری ایسه جلد، سورعتله رقیب طرفه قاچیب بایراغی گؤتورمگه جان آتماقلا برابر، "اسیری" آزاد ائتمگی، یعنی یاخینلاشیب اونا ال وورماغا چالیشیرلار. اولا بیلر اویونچو بایراغا یاخین یئرده "اسیر" دوشسون و خیلاص اولونان کیمی چئویک بیر حرکتله رقیبلرین بایراغینی گؤتوروب اؤز طرفینه قاچیرتسین.
هوجوما کئچمک، "اسیر" دوشمک و "اسیری" آزاد ائتمک هر ایکی طرفده باش وئریر و اویون گئت-گئده گرگین وضعیت آلیر. هر هانسی طرفین پاپاغا (بایراغا) کئشیک چکن اویونچودان باشقا بوتون اویونچولاری "اسیر" دوشرسه، رقیب دستهدن هامی گلیب اونون هندهورینه توپلاشیر. پاپاغی (بایراغی) قاچیرماق ایستهییرلر. او، ایسه چالیشیر کی، پاپاغی (بایراغی) وئرمهسین، مومکون قدر اونلاری ووروب "اسیر" ائتسین. آنجاق رقیبلر چوخ اولدوغوندان بیر-بیرینی "اسیرلیک"دن آزاد ائدیرلر. آخیردا رقیب دستهنین اویونچولاری پاپاغین یانیندا تک قالان اویونچونون اطرافیندا دؤوره قورورلار، آرادان جیزیق چکیلیر. رقیب دسته خورلا دئییر:
آی هورموزو، هورموزو،
پاپاغینین ایچی قیرمیزی،
سن گل اینجیتمه بیزی،
پاپاغی گؤتور،
اوچ دفعه دولان وور بیزی.
تک قالان اویونچو بئله ده ائدیر. پاپاق اویونچولاردان بیرینه دَیسه، اوندا اویون هئچ-هئچه قورتارمیش اولور، دَیمهسه اویونچو اؤز دستهسینی خیلاص ائتمک اۆچون تئز پاپاغی (بایراغی) آتیب سورعتله عکس-هوجوما کئچیر، یولداشلارینی اسیرلیکدن قورتارماغا، اویوندا دئییلدیگی کیمی "آچماغا" چالیشیر. هر ایکی دستهنین اویونچولاری پاپاغی (بایراغی) دا گؤتوروب اؤز طرفلرینه قاچماغا چالیشیرلار.
دستهلرین بیری پاپاغی گؤتورمگه نایل اولدوقدا اویون تزهدن باشلانیر. قاچیریلان پاپاقلارین سایینا گؤره ده اویوندا هانسی طرفین اوستون گلدیگی موعیّن ائدیلیر.
بو اویون چوخ گومان کی، قدیم دؤیوش تعلیمی مشقینین قالیغیدیر.
قایناق[دَییشدیر]
- نوروز بایرامی انسکلوپدیاسی. باکی-2008 (شرق-غرب). ص.153.


text:
کالیفورنیا، سانتا کروز بیلیمیوردو
کالیفورنیا، سانتا کروز بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of California, Santa Cruz, فارسجا: دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز، عربجه: جامعة كاليفورنيا (سانتا كروز))آمریکانین سانتا کروز، کالیفورنیا شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۱۶٬۷۲۹ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. کالیفورنیا، سانتا کروز بیلیمیوردو ۱۹۶۵ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کالیفورنیا، سانتا کروز بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
[[File:Huey_Newton_HS_Yearbook.jpeg|


text:
بيليمين باشليجا اؤزهللييي «عينيت»دير. بو نه دئمکدير؟
انگليسجه ojectivity دئييلن بير سؤز وار. بونا رسمي ديلده «اوْبيئکتيوليک» دئييلير، فارسجادا ايسه «عينيت». هر کس بللي مئتودلا بير مسئلهني چؤزمک ايستهيرکن، باشقا انسانلارين چاتديغي نتيجهيه چاتيرسا عينيته قوْووشموش اوْلور. آيريآيري يئرلرده، هانسي زاماندا اوْلورسا اوْلسون، کيمسه سويون نئچه درجهده قايناديغيني يوْخلاماق ايستهسه، «يوٍز» درجه ايله قارشيلاشاجاق. بو «عينيت» دئمکدير. عينيت اصطلاحينين قارشيسيندا «ذهنيت»subjectivity اصطلاحي واردير. آذربايجان جمهوريتينده بونون قارشيليغي اوْلاراق، روسجادان گلمه «سوبيئکتيوليک» دئييميندن فايدالانيرلار. بو ايکي دئييمين کؤکوٍ «سوبيئکت/اوْبيئکت» و يا «ذهن/عين»ـه گئديب چيخير.
حرفي آنلامدا obyekt «شئي، عين» دئمکدير، subyekt ايسه «ذهن». فلسفي متنلرده سوژهنين باشليجا آنلامي «تانييان فاعل»دير، اوْبژهنين آنلامي ايسه «تانينان شئي، ذهنين ديشينداکي اشيالار»دير. داها ساده دئسک، دنياني اوْبژه کيمي نظره آلماق اوْلار، انسانين ذهنيني ايسه سوژه کيمي.
غرب دوٍشونجهسينده بو ايکي دئييمين باشليجا اؤنمي واردير. بيز ديليميزده اوْنلارين دقيق قارشيليغي اوْلاراق بللي بير دئييمدن يارارلانماقدا چتينليک چکيريک. بو چتينليک اوْرادان ايرهلي گلير کي، غربين سيناديغي انسانـطبيعت قارشي دورماسي، يا دا انسانـچئوره ايکيلييي هئچواخت بيزده باش وئرمهميشدير. ايييرمينجي يوٍزايللييين اوْرتالاريندا گؤروٍن شهريارلا هايدگرين دانيشيق چالاري نه قدهر بيربيريندن سئچيلير. شهريار هله ده طبيعتين قوجاغيندا ياتماق ايستهيير، طبيعت ايسه اوْنون بئينينده. آمما هايدگر اوٍچون انسان اوْ قدهر چئورهدن اوزاقلاشيب کي، طبيعت انسانين مداخله آراجينا چئوريليب، انسان ايسه تئکنولوژينين توتالغاسينا [ابزارينا]. بونون اوٍچون، بيز هله ده سوژه/اوْبژه ايکيلييينين چاغيني ياشاماديغيميزدان اوْنلارين ديليميزده قارشيليغي اوْلماييب.
بوٍتون بونلارا باخماياراق هلهليک توٍرکلرين قوْندارديغي ايکي تئرميني بهيهنيريک: «سوژهنين» يئرينه اؤزنه öznə، «اوْبژهنين» يئرينه ايسه نسنه nəsnə اصطلاحيني.
اؤزنه، بيلينجي [شعورو]، دويومو و خيال گوٍجو اوْلان وارليغا دئييلير. بعضي فيلوسوفلارا گؤره، اؤزنه ديش دونيايا ضد اوْلان فرددير. (اؤزنه، ديلچيليک باخيميندان آنادوْلو توٍرکجهسينده «فاعل» سؤزونون قارشيليغي کيمي ده ايشلهنير.)
آغيرليغي، حجمي، بوْياسي و مادهسي اوْلان هر توٍرلو جانسيز وارليق نسنهدير. نسنه همان شئيدير. هابئله، نسنه اؤزنهنين ديشيندا قالان هر موضوع و فردين انساني گؤروشوندن باغيمسيز اوْلان وارليقدير. (نسنه ديلچيليکده «تمامليق» [مفعول] دئمکدير.)
٭ “بيليم” اصطلاحيني تجربي علمين، يعني science سؤزوٍنون قارشيليغي کيمي ايشلهديرم.
____________
بو “باش سؤز” [مدخل] بوندان اؤنجه “نئجه یازاق” کیتابیمدا گئتمیشدیر.
ایواز طاها


text:
شعر : رضا کاظمی #اردبیلی
#محاوره ای
#یولداش
بیر زامان دا گوز آچیب سان
اوردا اولماز سَنه یولداش
پولا خاطیر گوزل اوغلان
اولدورور قارداشی قارداش
دوستا بئل باغلاما دای سن
یوخدو دای قدیمکی یولداش
اولا فَردین سَنه خاطیر
کِچَه جان نان اولا قارداش
خوش گونون اولان دا اوغلان
دوره وَردَه چوخ دی یولداش
دار گون ده یاخشی بیلَرسن
هِش بيري اولمادو قارداش
روزیگار وِردی مَنه درس
مَن ده یازدیم سَنه قا
طنز فو تبالیس
=================
سلام اولسون آغلار گزن آقاما
گوز یا شینی یوزه دوزه ن آقاما
سگیز نوه ام اوغلون اوچ قیزیم قربان
بو غملری گورو ب دوزن آقاما
رحمت اولسون کلامینین سو تونه
قو لاق وئر بیر سن سوزونون لو تونه
بیر عّده یئر تا پمور گجه یاتماقا
بیر عدّه ات آلورآتسون ایتینه
ای قلمیم سوزی آیدین یاز آغلا
اوّلده ئوز قبرین گئدیب قاز آغلا
آیند ه ده سوزن چوخ آغلییاللار
اوزون یورما سوزی دوز یاز آز اغلا
چیخاتما یادیندان سنده تارینی
بیر عدّه وار
نوستالژیده یاشاماق!
بیر: نییه نوستالژی کلمهسینی ایشلهدیرم؛ حال
بوکی بیزیم نیسگیل» دئیه بیر تئرمینیمیز وار!
آمما نیسگیل، یا چوخ ایشلهندیییندن یا آز ایشلهندیییندن،
قونوموندان جایاراق بیرجور قاورام داریسقاللیغینا اوغراییب. نیسگیل بیزده درد
ائتمه» (بیر اولایی خاطیرلاییب اونون آغریسینی چکمک) آنلامیندان ایشلهنیر چوخراق.
بیر طیف قائل اولساق منفیدن مثبته (گئنیش آلاندا،
خوش و شن دویغولاری مثبت و غم کدر دویغولاری منفی توتورساق


text:
بؤلمه:ایش ایله میلیتلرینه گؤره کیمسهلر
آلتبؤلمهلر
بۇ بؤلمهده، جمعی ۴۰-دن، آشاغیداکی ۴۰ آلتبؤلمه واردیر.
ا
- اؤلکهلرینه گؤره ساهیبکارلار (بوش)
م
- میللتلرینه گؤره آرتیستلر (بوش)
- میللتلرینه گؤره جینایتکارلار (بوش)
- میلیتلرینه گؤره آشپازلار (۳ ب)
- میلیتلرینه گؤره ایدمانچیلار (۷۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره ایقتیصادچیلار (۳۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره اینقیلابچیلار (۳۰ ب)
- میلیتلرینه گؤره بانکچیلار (۱۱ ب)
- میلیتلرینه گؤره برقچیلر (۱ ب)
- میلیتلرینه گؤره جاسوسلار (۱۷ ب)
- میلیتلرینه گؤره حسابدارلار (۶ ب)
- میلیتلرینه گؤره حوقوقچولار (۱۶ ب)
- میلیتلرینه گؤره خیرلر (۲۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره دوکتورلر (۴۰ ب، ۱ ص)
- میلیتلرینه گؤره دیپلوماتلار (۴۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره سیاسی کیمسهلر (۱۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره عالیملر (۵۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره قوروجولار (۱ ب)
- میلیتلرینه گؤره قوللار (۷ ب)
- میلیتلرینه گؤره معدنچیلر (۵ ب)
- میلیتلرینه گؤره موخترعلر (۲۰ ب)
- میلیتلرینه گؤره موشاویرلر (۱ ب)
- میلیتلرینه گؤره موعلیملر (۴۰ ب)
- میلیتلرینه گؤره موهندیسلر (۳۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره نجارلار (۲ ب)
- میلیتلرینه گؤره نیظامیلر (۳۰ ب)
- میلیتلرینه گؤره پورن اولدوزلاری (۱۵ ب)
- میلیتلرینه گؤره پولیس مأمورلاری (۲۱ ب)
- میلیتلرینه گؤره کاشیفلر (۱۷ ب)
- میلیتلرینه گؤره کولکسیونچولار (۳ ب، ۱ ص)
- میلیتلرینه گؤره یارادیجیلار (۳ ب)
- میلیتلرینه گؤره یاغیلار (۳ ب)


text:
بیلیک سیز- محمد اشراقی
غصه بیزی بورویوبدور بوغورو
سیخینتی لار سوموگوموز اووورو
بیلمم نئجه اولدوق بئله قاراگون
گؤنوموز دن مین بیر گئجه دوغورو
ایشله ییریک گئجه گوندوز یاتمیریق
باشیمیزی دینج یاسدیغا آتمیریق
یارالدیبدیر تانری بیزی غم چکه ک؟
غم دنیزدیر بیز لیمانا چاتمیریق!
غمیز ندیر؟ سوروشسالار نه دئیک؟
بیلمه مک دیر لاپ دوغروسو قوی دئیک
بیلمه مگین کؤتگینی یئییریک
تاریخ بویو ایش بئله دیر قوی دئیک
بیلیک سیزین سؤزون ائشیت اینانما
بیلیک سیز گل هئچ بیر ایشه بولانما
بیلیگه سیز بیر قویسانیز مینیز وار
بیلیک لی لر ایشی گؤرر اینام لا
تانری بیزه پای وئریبدیر بیر بوللو
یئملی دن ایچملی دن یئر دولو
بیلیک له بیز چتین لری آچاراق
اؤلدوزلارا سالابیللیک بیل یولو
بیلیک سیز ایش دوز یئرینده اوتورماز
اوتورسا دا ایستک لری دوغرولتماز
باشاریق لا بیلیک وئرسه ال اله
ایش گؤرنلر ایشلمک دن یورولماز
بیز بو سؤزو اوشاق لارا دئمه لی
دورو سو تک گئجه گوندوز ایچمه لی
« اکین بیچین صنعت له ایش دیریلیک
یول لارینی بیلیک ایله گئتمه لی»


text:
آبگرم (شهر)
آبگرم((ایلک آدی:ایستی سو)) قزوین اوستانینین ، آوج بؤلگهسیندهیئرلشن بیر شهردیر.
سوی و دیل
بو شهرین بۆتۆن اهالیسی آذربایجان تۆرکلریندن عیبارتدیر کی آذربایجان تۆرکجهسی ایله دانیشیرلار و شیعه دیرلر.
گؤرمهلی یئرلر
قاراقان قۆلهلری کی سلجوقی ایمپیراتورلوغونون چاغیندا دۆزلیبلر بو شهرین اَن گؤزل بینالاریندان سایا گلیرلر ؛ هابئله ایستیسو بولاقلاری ، شهرین ماغاراسی و اسکی کؤرپۆسو آبگرمین آیری گؤرمهلی یئرلریدیرلر.
آبگرمین اهمیتلی کندلری
کۆلۆنگۆن ، بیگلر ، ساغران و ارتش آباد بو شهرین بؤیۆک و اهمیتلی کندلریدیرلر.
قایناقلار


text:
اویان نیوز: سون بیر ایلده ایشسیز قالان آوروپالی سایسی، ۲ میلیوندان چوخ
آوروپادا ایشسیزلیک پروبلمی آرتیر. سون بیر ایلده ایشسیز قالان آوروپالی سایسی، ۲ میلیوندان چوخ …
یوروستات معلوماتلارینا گؤره، یورو بؤلگهسینین ۱۷ عضوونده ایشسیزلیک، یوزده ۱۱ وئرگول ۸له یئنی رکورد قیردی. ان یوکسک ایشسیزلیک ده یئنه ایسپانیادا …
اقتصادی بحرانا حل تاپما چابالاریندا ۳ ایلی گئریده بوراخان آوروپا بیرلیگینده ایشسیزلیک پروبلمی آشیلا بیلمیر.
آوروپا بیرلیگی ایستاتیستیک تشکیلاتی یوروستاتین معلوماتلارینا گؤره، ۲۰۱۲ نوامبر آییندا ایشسیزلیک رقملری یئنی رکورد قیردی، یوزده ۱۱ وئرگول ۸ اولدو. بیر اوّلکی رکورد دا، یوزده ۱۱ وئرگول ۷ ایله اوکتوبر ۲۰۱۲ده یاشانمیشدی.
۱۲ آیدا تخمینن ایکی میلیون اینسانین ایشسیز قالدیغی یورو بؤلگهسینده، ایشسیز اوردوسو، ۱۹ میلیون … بیرلیک داخیلینده ده ۲۶ میلیون … سون معلوماتلار، آوروپا بیرلیگینین ۲۷ عضووندن، آورو بؤلگهسینده یئر آلان ۱۷ی ایله دیگر ۱۰و آراسینداکی ایشسیزلیک اوچورومونون گئدهرک آچیلدیغی ایفاده ائدیلیر.
آورو بؤلگهسینده، ایشسیزلیگین ان درین اولدوغو اؤلکه، یوزده ۲۶ وئرگول ۶ ایله ایسپانیا … اونو یوزده ۲۰ ایله یونانیستان تعقیب ائدیر. داها سونرا گلن ایکی اؤلکه ده، پورتغال و ایرلند.
بو اؤلکهلر گنج ایشسیزلیک رقملرینده ده اوست سیرالاردا. بئله کی، ایسپانیا ایله یونانیستاندا گنج ایشسیزلیک یوزده ۵۷ اطرافیندا .. آوروپا بیرلیگی داخیلینده ایسه، یوزده ۲۴ کیمی سئیر ائدیر.
ایشسیزلیگین ان آشاغی اولدوغو اؤلکهلر اوتریش، آلمان و هولند … بالتیک اؤلکهلری، استونی، لتونی، لیتوانی دا، سون بیر ایلده ایشسیزلیگین ان چوخ آزالدیغی اوچ عضو …
هر نه قدر ایسپانیا، دسامبر ۲۰۱۲ ایشسیزلیک معلوماتلارینین داها یاخشی گلهجگینی اومیدینی آچیقلاسا، آوروپا کومیسیونو باشقانی خوزه مانوئل بارروسو دا، ان پیسین گئریده قالدیغی آچیقلاماسینی ائتسه ده، بو رقملر، بیرلیک ایچینده اجتماعی پارتلاما ناراحاتلیغینی قیزیشدیریر.
چونکی، آمریکا ۷ وئرگول ۸، ژاپونداکی یوزده ۴ وئرگول ۱،له موقاییسهده، ۳۳۰ میلیون اهالیسی اولان آوروپا بیرلیگیندکی یوکسک ایشسیزلیک رقملری، حکومتلرین، بورجلارین دوزنلنمهسینده کریتیک ساییلا بیلهجک، وئرگی توپلاما عملیاتینی چتینلشدیریر.
تهلوکهنین، ان جدی اولاراق ایسپانیا، یونانیستان، پورتغال و روم یؤنتیمینده گؤرولدویو ایفاده ائدیلیر. ایرلندده ایشسیزلیگین دوشور اولماسی ایسه، مثبت بیر استثناء اولاراق حسابلانیر.
ت.ر.ت. تورکی


text:
بوتون عمومی ژورناللار
ویکیپدیا اوچون بوتون مؤوجود ژورناللارین بیر یئرده گؤستریشی. ژورنال نوعو، ایشلدن آدی یوخسا دییشدیریلمیش صفحه لری سئچمکله داها محدودلاشدیرا بیلرسینیز.
- ۱۲ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۳۴ Nahian دانیشیق چالیشمالار، سامانتا روت پرابو صفحهسینی سامانتا أكينيني-ه آپاردی (check "enwiki")
- ۱۲ جولای ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۳۴ Nahian دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:سامانتا روت پرابو صفحهسینی دانیشیق:سامانتا أكينيني-ه آپاردی (check "enwiki")
- ۴ مئی ۲۰۲۰، ساعت ۰۴:۱۷ Nahian دانیشیق چالیشمالار ایشلدن حسابی اوْتوماتیک یارادیلدی


text:
نیویورک طیب بیلیمیوردو
نیویورک طیب بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: New York University School of Medicine, فارسجا: دانشکده پزشکی دانشگاه نیویورک، عربجه: مدرسة طب جامعة نيويورك)آمریکانین نیویورک شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۵۵٬۱۱۲ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. خوصوصی و اؤزل اؤیرهتیم قۇرومودیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Smilow Research NYU jeh.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده نیویورک طیب بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
- Dock, et al. (1922) p. 35.
- Title unknown. (subscription required)
- MSSM Accreditation Retrieved January 11, 2011


text:
أردوُغان اتریش ینگ باش وزیری بیلن دوشوشدی
تۆرکیه بیلن اتریش ینگ یوُلباشچیلاری روسیا بیلن اوکراینانینگ ساواشی باراسیندا دا گنگه شدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان تلفن آرقالی اتریش ینگ باش وزیری کارل نهامر بیلن دوشوشیق گچیردی.
ایکی یوُلباشچی نینگ دوشوشیغیندا اؤزآرا قاتناشیقلار و حالقار مسئله لر گۆن ترتیبینه گتیریلدی.
تۆرکیه بیلن اتریش ینگ یوُلباشچیلاری روسیا بیلن اوکراینانینگ ساواشی باراسیندا دا گنگه شدی.
أردوُغان اوکرایناداقی ساواشینگ دوروزیلماغی اۆچین ایکی یوردونگ آراسینداقی گپله شیکلره دوُوام ادیلمهلیدیگینی آیتدی.
دِگیشلی حابارلار
هوُوا یوُلی بیلن آنتالیا گلن سیاحاتچیلارینگ سانی 4 میلیون آدامدان گچدی
2022-نجی ییلینگ باشیندان بأری گلیأن سیاحاتچیلارینگ سانی گۆن سایین یوُقارلایار
نجیب میقاتی یوردونا هر حیلی قوُلداو بریأن تۆرکیأ مینتدارلیق بیلدیردی
میقاتی بیلن آق داغ ایکی یوردونگ آراسینداقی ساغلیغی ساقلاییش پوداغینداقی حیذماتداشلیغی و بو پوداقداقی قاتناشیقلارینگ اؤسدۆریلمه گی حاقیندا گنگه شدی


text:
مایو مئیدانین آنالاری
مایو مئیدانؽن آنالارؽ (اسپانیایی: Asociación Madres de Plaza de Mayo) 1983-1976 ایللرینین دیکتاتوْرلۇغۇندا اوشاقلارؽنی الدن وئرن آرژانتینلی آنالارؽن بیرلشمهسی دیر.
حرکتین کؤکۆ[دَییشدیر]
1977 آپریل 30. Azucena Villaflor de De Vincenti اوْن ایکی باشقا آنایلا بیرلیکده بوینئس آیرئس شهرینین مایو مئیدانینا؛ دؤلت، میللتی ساکیتلاماغا چالیشان زامان، پرئزیدئنتلیک سارایینین اؤنۆنه ییغیشدیلار. آنالارین آچیقجا اوْرا ییغیشماغی آرژانتین ارتشینین ظۆلم و وحشیلیگینی آیدینلاتدی. مایو مئیدانین آنالاری گؤردۆکلری ایش اینسان حاقلارینین سینماغینا قارشی عدالت ایستهمک چاغیریسئ ایدی. قادینلارین حرکتی بیر دینامیک و بکلنمهین گۆج یاراتدی، قادین و آنالیغا گۆنئی آمئریکادا اولان سۆننتی محدودییتلره قارشی دۇرماغا. آنالار بیرگه گلیب و اۇشاقلارینین هارادا اوْلدوقلارین بللی ائدن بیلگی اۆچۆن فیشار گتیردیلر. بۇ اۇغراشمالارلا برابر اینسان حاقلارینین پوْزۇنتۇسۇنۇ وۇرغۇلاییب، یئرلی و دۇنیا چاپیندا بیلدیری یایدیلار. اوْنلارین میراثی و سوْنراکی ایرهلیلهییشلری، داواملی تشکیلاتلاری و سیمگه-شۆعار قوللانیشلاریندان آسیلی اوۇغۇرلویدی. بۇگۆن آنالار، گۆنئی آمئریکادا و باشقا یئرلرده اینسان، سیاسی و اینسان حاقلارینا چارپیشماغا دوام ائدیرلر[۱].
نیظامی دؤلت تیشکیلاتی سیاسی جهتدن داغیدیجی دۆشۆنۆب؛ حرکنین یارادانی، Azucena Villaflor و حرکتی دستکلهین ایکی فرانسالی راهیبه (Alice Domon و Léonie Duquet)، Alfredo Astiz دؤلتینین امریله اوْغۇرلانیب، ایشگنجه وئریلیب و اؤلدۆرولدۆلر.
سوْن دیرنیش یۆرۆشۆ[دَییشدیر]
2006 ژانویهنین 26-سی مایو مئیدانین آنالاری تشکیلاتی سوْنۇنجۇ ایللیک یۆرۆشۆنۆ، "دۆشمن داها دؤلت دئییل"[۲] اعلان ائتدیلر. اوْنلار باشقا ایجتیمایی ندنلری تعقیب ائتمهیه هفتهلیک جۆمهآخشامی یۆرۆشۆنۆن داوامینی بیلدیردیلر.
اؤدۆللر[دَییشدیر]
- 1922ده، بو حرکتین بۆتۆن اۆیهلرینه ساخاروف اؤدۆلۆ وئریلدی.
- 1997ده، ماریا دلاگارد آنتوکولتس گلایتسمن اۇلۇسلار آراسی اؤدۆلۆنۆ قازاندی.
- 1997ده، تشکیلات جوزن اؤدۆلۆنۆ قازاندی.
- 1999دا، تشکیلات یونسکو طرفیندن باریش ائییتیم اؤدۆلۆنه صاحیب اوْلدۇ.
- 2003ده، بیرلشمیش میللتلرین اینسان حاقلاری اؤدۆلۆنۆ قازاندیلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Denver University, Case Specific Briefing Paper, "Mothers of the Plaza de Mayo: First Responders for Human Rights", 2011. Accessed: May 4, 2015.
- ^ DyN, EFE (news agencies) (26 January 2006). "Las Madres de Plaza de Mayo realizaron la última Marcha de la Resistencia". Clarin. Retrieved March 28, 2011.


text:
سامانیلر
سامانیلر سیلسیله (فارسجا: سامانیان)، غربی آسیا و ایندیکی روسیهنین شرقینده قۇرولموش، آدینی قۇرجوسو سامان خۇدادان آلان بیر خاندانلیقدیر.
یارانماسی[دَییشدیر]
اورتا آسیادا عرب خیلافتینین حاکمیّتاینه قارشی خالقلارین آزادلیق موباریزهسی اوْنو ضعیفلدیردی. خیلافتین آیری-آیری یئرلرینده موستقیل فئودال دؤولتلر یارانیردی. بۇ دؤولتلردن بیری ده ۹-جو ارین سوْنلارینا یاخین اورتا آسیادا یارانمیش سامانیلر دؤولتی ایدی. باشکندی بوخارا شهری اوْلان سامانیلر دؤولتنین اساسینی ایری فئودال سولالهسی اوْلان سامانیلر قوْیموشدور. بۇ سولالهنین بانیسی ایری توپراق صاحیبی اوْلان سامان خودات ایدی. اوْ، ایسلامنی قبول ائتمیش دی. ۸۰۶-۸۱۰-جو ایللرده باش وئرمیش رفی ابن لیسین عۆصیانینین یاتیریلماسیندا گؤستردیی کمکه گؤره، سامانین اؤولادلاری و نوهلری ۸۱۹-جو ایلده ماورءالنهرین ان مؤهوم ویلایتلرینی ایداره ائتمک حۆقوقو آلمیشدیلار. ایلک واختلاردا سامانیلر خوراسان والیلری طاهیریلرین ایدیلر. ۸۷۳-جو ایلده طاهیریلرین سوقوطوندان سوْنرا موستقیللشن سامانیلر ماورءالنهرین و خوراساندا حاکمیّتی اله آلاراق، ۸۷۵-جی ایلده سامانیلر دؤولتینی یاراتدیلار. سامانیلر دؤولتاینین چیچکلنمه دؤورو ۱۰. یوز ایلین بیرینجی یاریسینا تصادوف ائدیر. بۇ زامان دؤولتین اراضیسی ماورءالنهری، خوراسان، قوزئی-دوغوی ایرانی ایحاطه ائدیردی. خارزم، سیستان، قورقان، رشت، غزنی ویلایت، طبریستان (ایندیکی مازانداران و آیری یئرلر ده سامانیلرین ایدارهسی آلتیندا ایدی.
سامانیلر دؤولتاینین ترکیبینه داخیل اوْلان اراضیلرین چوْخ بؤیوک حیصّه سینی تاریخی تورک توپراقلاری تشکیل ائدیردی. اؤلکه اهالیسینین اکثریتی تورکلردن عبارت ایدی. سامانیلر دؤولتاینین ایداره ائدیلمهسینده تورک شاهزادهلری و سرکردهلری اۆستونلوک تشکیل ائدیردیلر.
چیفتلیک (مزرعه). فئودال موناسیبتلری[دَییشدیر]
سامانیلر دؤولتینده اؤلکهنین کند چیفتلیک (مزرعه) اهمیتلی یوکسلیش کند چیفتلیک (مزرعه)ینین محصولدارلیغی آرتمیش، دۆیو و پامبیق کیمی بیتکیلر گئنیش یاییلمیش، ایپکچیلیک اینکیشف ائتمیش دی. بۇرادا بیر چوْخ اۆزوم تۆره لری یتیشدیریلیردی. توپراق اۆزرینده فئودال مولکیتی چوخ مؤحکملنمیشدی. دؤولت توپراقلاری آزالمیشدی: اوْنلار فئوداللارا شرطی موللک (ایقتا) کیمی پایلانیلیردی. ایری فئوداللار اوْلان دهقانلارین توْرپاقلاری ارثی مولک ساییلیردی. توْرپاغین بیر حیصّه سی سامانیلر سولالهسینین و دینی ایدارهلرین ایختیاریندا ایدی. توپراقلا یاناشی، سۇ اۆزرینده ده فئودال مولکیتی مؤوجود ایدی. چوْخ واخت فئودالین اؤز شخصی چیفتلیک (مزرعه) یوْخ ایدی. توپراق کندلیلرین ایستیفادهسینه وئریلیر، عوضینده اوْنلار محصولون بیر حیصّه سینی فوئدالا وئرمهلی اوْلوردولار. کندلیلر باشقا فئوداللارین یانینا کؤچنده توْرپاق پاییندان محروم اوْلوردولار.
صنعتکارلیق، تیجارت و مدنیت[دَییشدیر]
سامانیلر دؤورونده شهرلر، صنعتکارلیق و تیجارت هیزله اینکیشاف ائدیردی. بوخارا، سمرقند، نیشابور، مرو، هرات، بلخ ویلایت، غزنی ویلایت کیمی صنعت و مدنیت مرکزلرینین اینکیشافینا اؤزل دیقّت یتیریلیردی. شهرلری فودال حاکملری اوْلان امیرلر ایداره ائدیردیلر. هر بیر شهرده صنعتکار تشکیلاتلاری یارادیلمیشدی. صنعتکارلار پارچا توخویور، دمیردان، گیلدن و دریدن مۆختلیف ممولاتلار هازیرلاییردیلار. بۇ اؤلکیدن کیئف دؤولتینه، وولقابویونا، سوریهیا، بیزانس ایمپیراتورلوغوا، چینه، ایرانا، خزر اؤلکهسینه، زینت اشیالاری، خالچا، ایپک، ادویات و ماللار آپاریلیردی. زربخانالاردا قیزیل، گوموش و میس پوللار کسیلیردی.
اورتا آسیانین بویوک داهیلری، اتنیک منسوبیتجه تورک اوْلان ال فرابی و ابن سینا سامانیلرین حاکمیّتی واختیندا یتیشمیشدیلر. سامانی حاکملری چوْخلو مسجید، مدرهسه و ماوزولیلر تیکدیرمیشدیلر. سامانیلر دؤولتی ایله آذربایجان آراسیندا دا ایقتیصادی و مدنی علاقهلر مؤوجود ایدی. آذربایجاندا تاپیلمیش سامانی سیککهلری و مادی-مدنیت عابیدهلری ده بونو ثبوت ائدیر.
ضعیفلمهسی و سوقوطو[دَییشدیر]
شهرلرین تاجیر-صنعتکار طبقهسی ده کندلیلر کیمی فئوداللارین حؤکمرانلیغیندان اذیّت چکیردیلر. ۹۱۳-جو ایلده طبریستاندا کندلیلرین، ۹۳۰-جو ایلده بوخارادا، ۹۴۴-جو ایلده خارزمده شهرلیلرین عۆصیانلاری باش وئرمیشدی. بۇ عۆصیانلاردا شهرلیلرین آشاغی طبقهلری و کندلیلر ایشتیراک ائدیردیلر. مرکزی حاکمیّت بۇ چیخیشلارین قارشیسینی آلماقدا جدی چتینلیکلر چکیردی.
ایری فئودال مولکلرینین یارانماسی و اینکیشافی ایله علاقه دار فئوداللارین موستقیللشمهسی گۆجلندی. بۇندان ایستیفاده ائدن قاراخانلیلار ۹۲۲-جی ایلده بوخارانی توتدولار. قاراخانلیلارلا باغلانمیش ۹۶۶-جی ایل مۆقاویلهسینه گؤره زرفشان چاییندان قوزئیدا یئرلَشن اراضیلر قاراخانلیلرین تابلیینه کئچدی. ۹۹۹-جو ایلده قاراخانلی و قزنوی بیرلهشمیش قوهلری سامانیلر دؤولتینین سونونجو حؤکمداری ۲-جی منصورو (۹۹۷-۹۹۹) حاکمیّتدن دویرمکله سامانیلر دؤولتینین وارلیغینا سوْن قوْیدولار.
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- ^ "Persian Prose Literature." World Eras. 2002. HighBeam Research. (September 3, 2012);"Princes, although they were often tutored in Arabic and religious subjects, frequently did not feel as comfortable with the Arabic language and preferred literature in Persian, which was either their mother tongue—as in the case of dynasties such as the Saffarids (861–1003), Samanids (873–1005), and Buyids (945–1055)...". [۱] Archived 2013-05-02 at the Wayback Machine.
- ^ Elton L. Daniel, History of Iran, (Greenwood Press, 2001), 74.
- ^ Frye 1975, p. 146.
- ^ Paul Bergne (15 June 2007). The Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic. I.B.Tauris. pp. 6–. ISBN 978-1-84511-283-7.
- ^ Frye 1975, p. 145.
- ^ Taagepera, Rein (1997). «Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia». International Studies Quarterly 41 (3): 475–504. DOI:10.1111/0020-8833.00053.


text:
۳۰ جولای
اولایلاردَییشدیر
۷۶۲ - خلیفه المنصور طرفیندن بغدادین اساسی قویولموشدو.
۱۶۲۹ - ایتالیانین نئاپول شهرینده باش وئرن دئپرمده تخمیناً ۱۰ مین انسان دونیاسین دَییشدی.
۱۸۲۵ - کورک آنسون طرفیندن مالدئن آدالاری کشف ائدیلمیشدیر.
۱۹۳۰ - اوروگوئه ائوصاحیبی اولاراق، آرژانتین تیمینی ۴-۲ نتیجه سی ایله مغلوب ائدرک، فوتبال اوزره ایلک دونیا چمپیوناتینی قازانمیشدیر.
۱۹۳۲ - لس آنجلسده اونونجو دور یای المپیا اویونلاری باشلانمیشدی.
۱۹۸۰ - وانواتو موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
دوغوملاردَییشدیر
۱۸۱۸ - امیلی برونته؛ انگلیسلی یازیچی و شاعیر
۱۸۶۳ - هنری فورد؛ فورد موتور کمپانی سی نین قوروجوسو، صنایع استحصال خطی نین اختراعچیسی
۱۹۴۷ - آرنولد شوارتزنگر؛ اتریشلی-آمریکالی آکتور، سیاستچی، کئچمیشده کالیفرنیا اوستانی نین فرمانداری
۱۹۷۰ - کریستوفر نولان؛ انگلیس-آمریکا فیل یؤنتمنی و یازیچیسی، اسکار اؤدولونو قازانان.
۱۹۷۴ - هیلاری سوانک؛ آمریکالی آکتور، ایکی اسکار اؤدولونو قازانان.
۱۹۹۹ - جوئی کینگ؛ آمریکانین آزیاشلی آکتورو
اؤلوملردَییشدیر
۱۸۱۱ - میگل ایدالگو ی کوستییا؛ کشیش ، مکزیک-ین استقلال ساواشینین اؤندرلریندن
۱۸۹۸ - اتو فون بیسمارک؛ لاونبورگ دوکو، آلمان تاریخینین ایلک صدراعظمی
۱۹۱۲ - امپراتور میجی؛ ژاپن-ون ۱۲۲-نجی امپراطورو
۱۹۹۶ - کلودت کولبرت؛ فرانسه نین ایلک قادین آکتورو، اسکار اؤدولونو قازانان
۲۰۰۷ - اینگمار برگمان؛ سوئدلی یؤنتمن و فیلمنامه یازان
۲۰۰۷ - میکلآنجلو آنتونیونی؛ ایتالیالی فیلنامه یازان و یؤنتمن


text:
۲۷ آقوست
۲۷ آقوست: ناپلئونون غلبهسی؛ اندونزیده دهشت.
۱۸۱۳ — درسدن دؤيوشونده ناپلئون روسیه، آلمان و اوتریش موتفیق قووهلری قاباغیندا غلبه قازانمیشدیر.
۱۸۶۰ — ساوويا ايالتی فرانسهنین ترکیبینه داخیل اوْلموشدور.
۱۸۸۳ — کراکاتاو آتشفیشانینین پوسکورمهسی نتیجهسینده يارانان تسونامیدن اندونزیده ۳۶٬۰۰۰ اینسان هلاک اوْلموشدور.
۱۹۲۷ — بریان-کلوق پیمانی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۳۹ — آلمان موهندیسی ارنست هينکلین تیکدیگی راکتیو موحریکلی طيارهنین ایلک اوچوشو باش توتموشدور.
۱۹۵۵ — گینسین رکوردلار کیتابی بؤيوک بریتانيادا ساتیشا بوراخیلمیشدیر.


text:
باب دیلن
روبرت آلن زیمرمن (اینگیلیسجه. Robert Allen Zimmerman) و یا تانینمیش آدی ایله باب دیلن (اینگیلیسجه. Bob Dylan، دوغوم گونو 1941 مئی آیی نین 24جو گونو، مینسوتا) ، آمریکالی موزیسین، اوخویان، شاعیر و یازاردیر. 2016جی ایلده ماهنیلاریندا یئنی طرزده شعر سؤیلمگه گؤره ادبیات نوبل جایزهسینی قازاندی.
روبرت آلن زیمرمان (شابتای زیسئل بن آوراهام) 1941 مئی آیی نین 24جو گونونده مینسوتا ایالتینین دولوت کندینده یئرلشن سنت. ماریس مریضخاناسیندا آبرام زیمرمان ایله بئاتریس "بیتتی" استون ون اوغلو اولاراق دونیایا گلدی. عئینی ایالتین هیبینگ شهرینده بؤیودو. بؤیوک باباسی زیگمان زیمرمان و بؤیوک آناسی آننا زیمئرمان ترابزون (چاغداش تورکیه، اسکی عؤثمانلی ایمپراتورلوغو)'دان اودئسسا (روسیه ایمپراتورلوغو)'یا کؤچموش و 1905 ایلینده یاشانمیش آنتیسمیتیک (آنتی یهودی) پوقرامیندان سونرا آمریکایا کؤچ ائتدیلر. بؤیوک باباسی بنیامین ائدئلستئین و بؤیویک آناسی لیببا ائدئلشتاین لیتوانیالی یهودی اولوب 1902 ایلینده آمریکایا کؤچدولر. دیلان 2004 ایلینده کرونیکلس: وولیوم وان آدلی خاطیره لرینده بؤیوک آناسی عاییله سینین کاغیزمانلی(تورکیه نین قارس بؤلگه سینده) اولدوغو، ائولنمدن قاباقکی آدینین قیرغیز اولدوغو، اونون آتا آناسی دا عئنی بؤلگه دن گلن باشماق اوستاسی و سَپیجی اولدوغو و اونون سولاله سینین کؤکده ایستانبولدان گلدیغینی، ایلک گنجلیگینده سؤیلدیگی Ritchie Vales'in In a Turkish Town (بیر تورک قصبه سینده) شارکیسینین، هرکسین دیلیندَکی لا بامبانین ترسینه اؤزویله داها اویوشور گؤروندوغونو یازدی.
سونرادان "حضور ائوینه اورانلا داها فازلا کیشینین اؤلدوغو یئر" اولاراق تانیملایاجاغی بیلیم یوردوندا ایخراج اولاندا، هله 18 یاشیندا بیر گنج ایدی. ایگیرمیسینده ایسه داغینیق و چیرکین ساچلاری، اسکی موددان توشموش گئییمی، چیگنینده گیتاری ایله نیویورکدا، "بئاتنیک"لرین آرالارینا گیرمیشدیر. اونا گؤره نیویورک "هنوز چوخ سایی اینسانین گئتمَدیگی، گئدَنین ده گئری دؤنمَدیگی" بیر یئر و اورایا گئتمک، "آیا گئتمک کیمی بیر شئی"دیر.
2016جی ایل اوکتوبر آیی نین 13جو گونونده نوبل وقفی طرفیندن 2016 نوبل ادبیات اؤدولونه لاییق گؤروندو.
موسیقی یاشاییشینا گیریش[دَییشدیر]
باب دیلنین 1963جو ایلده یایدیغی "The Freewheelin 1963" آلبوملا آدی دیللره دوشوب و ایش گئنیش اولاراق ساتیلماغا باشلاندان سونرا، ان یاخشی اولما یولونا چیخمیشدیر. آلبومون قابیغیندا نیویورک کوچه لرینده سئوگیلیسی سوزی روتولو ایله بیرلیکده چکیلمیش بیر گؤرونتو واردیر. "Blowin' in the Wind"، هرکسین دیلینه دوشموشدور.
هر سفرینده فرقلی بیر شئیلردن دانیشان دیلن، ساواشلارین آنلامسیزلیغیندان، تانری’دان، عدالتسیزلیکدن، سئکسدن، عشقدن، سئوگی دن سؤز آپارمیشدیر. هر سفرینده دَیییشیک کسیملرین تپکیسینی چکمیشدیر. بیر شئیلر سؤیلویوردو؛ تکجه بیر باشقا سفر عئینی شئیلری تیکرارلامیردی. چوخلو آداملارا گؤره ، او ساده جه ایچیندن گلنی ماهنیلاریندا دئییردی. بلکی ده، توپلوملار اونو گؤرمک ایستدیکلری کیمی گؤروردو. فولک موزیکی سئچمه سینین ندنی ده اصلده، گیتاری و هارمونیکاسیندان باشقا هئچ بیر شئیه احتیاج دویمایاجاق اولماسییدی.
ژوان باییزین سؤیلَدیگینه گؤره، "گؤردوکلری ساده جه اوزویچون بیر شئی ایفاده ائدیردی". "باشقالارینین احتیاجلاری اۆچون باش یوران بیری دئییلدی." گینه ده بایز اونا عاشیق اولوردو. گئجه لیگی اون ایکی دولارلیق اوجوز بیر هوتئل اوتاغیندا قازئتچیلره اوستونده قوجامان قارا جکئتی، آغ کؤینگی و مور (بنفش) قول دویمه لری ایله رپورتاژ وئریرکن، باییز’ین گؤزونده "گؤزلری بوتون گرچکلری گؤرموش کیمی یاشلی و اؤزونو بیر قیش یارپاغی قدر ناییف"ایدی.
دیلن، 1965ده اینگیلیس تورو سیراسیندا یانینداکی "الیت بوهملر" ایله بیرلیکده ساووی هوتئلینده ایقامت ائتمیشدیر. و ماریان فیتفول اونا یاخین اولابیلمک اۆچون هوتئله گئدَر؛ اوتاقدا بیر بوجاغا چکیلیر. دیلن’ین داکتیلوسونا، "اَنینین ایدهآل میصراع اؤلچوسو اولدوغونو سؤیلَدیگی" قالین بیر تووالت کاغیذی تاخیلیدیر. فیتفول اونون دیققتینی چئکمَدیگینی دوشونورکن، او، سورَکلی بیر شئیلَر یازمیشتیر. نه یازدیغینی سوردوغوندا، فیتفول آلدیغی جوابا شاشیریر. دیلن، اونون حاقّیندا بیر شعر یازماقدایدی.
دیلن’ین تکلیفی اوزَرینه، یئنی آلبومونو دینلرلر بیر گئجه هوتئل اوتاغیندا. اونا گؤره "اونون اؤزَل دینلَییجیسی اولمانین بیر بدلی واردیر، او گئجه دویغوسال بیری اولموش، اونا قور یاپماقدادیر".
تکجه فیتفول حامیله دیر و بیر هفته سونرا ائولنجکدیر. فیتفولون او گئجه گئرچگی سؤیلدیگی اۆچون پئشمانلیق دویماسینین ندنی، اونونلا یاتامامیش اولماسی دئییل، او تووالت کاغیذلارینا اؤزویچون یازیلانلاری هئچ بیر زامان اؤیرنمه یه جک اولماسیدیر.
بریتانیا تورو ژوان باییز’له ایلیشکیلرینین ده سونو اولور. فورست هیل کونسرتی’نه اؤزونو دعوت ائدرک نیو یورک’دان آمریکا’یا آچیلماسینا یاردیمجی اولان ژوان باییز’ی، بریتانیا توروندا صحنه یه دعوت ائتممیشدیر.
1973’ده کی “Pat Garrett and Billy The Kid” آلبومونا قدر بیر سوره سسسیز قالیر. بو ایل، “Knockin’ on Heaven’s Door” ایله باب دیلن اولدوغونو بیر داها خاطیرلاتدیغی ایلدیر. اوچ ایل سونرا گلن Desire آلبومونداکی "One More Cup Of Coffee (بیر فینجان آرتیق قهوه)" ایسه بیر باشقا کلاسیک اولور.
دیسکوقرافی و آلبوملار[دَییشدیر]
- 1962 - Bob Dylan
- 1963 - The Freewheelin' Bob Dylan
- 1964 - The Times They Are a-Changin'
- 1964 - Another Side of Bob Dylan
- 1965 - Bringing It All Back Home
- 1965 - Highway 61 Revisited
- 1966 - Blonde on Blonde
- 1967 - John Wesley Harding
- 1969 - Nashville Skyline
- 1970 - Self Portrait
- 1970 - New Morning
- 1973 - Pat Garrett & Billy the Kid
- 1973 - Dylan
- 1974 - Planet Waves
- 1975 - Blood on the Tracks
- 1975 - The Basement Tapes
- 1976 - Desire
- 1978 - Street Legal
- 1979 - Slow Train Coming
- 1980 - Saved
- 1981 - Shot of Love
- 1983 - Infidels
- 1985 - Empire Burlesque
- 1986 - Knocked Out Loaded
- 1988 - Down in the Groove
- 1989 - Oh Mercy
- 1990 - Under the Red Sky
- 1992 - Good as I Been to You
- 1993 - World Gone Wrong
- 1997 - Time Out of Mind
- 2001 - “Love and Theft”
- 2006 - Modern Times
- 2009 - Together Through Life
- 2009 - Christmas in the Heart
- 2012 - Tempest
- 2015 - Shadows In The Night
قایناق[دَییشدیر]
- Pages using infobox person with multiple spouses
- نوبل اؤدولو قازانانلار
- نوبل اؤدولو
- آمریکا موسیقیسی
- آمریکا بیرلشمیش ایالتی
- ادبیات
- موسیقی
- نوبل ادبیات اؤدولو قازانانلار
- ۲۰۱۶ ایلینده نوبل اؤدولو قازانانلار
- یاشایان اینسانلار
- باب دیلن
- ۱۹۴۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- 20th-century American guitarists
- ۲۰. یوز ایلده آمریکالی شارکیچیلار
- 20th-century American writers
- 21st-century American guitarists
- ۲۱. یوز ایلده آمریکالی شارکیچیلار
- 21st-century American writers
- Album-cover and concert-poster artists
- American acoustic guitarists
- American blues guitarists
- American blues singers
- American country singer-songwriters
- American folk guitarists
- American folk rock musicians
- American folk singers
- American gospel singers
- American harmonica players
- American male guitarists
- American guitarists
- American male singer-songwriters
- Ameri


text:
اویان نیوز : مختلیف تماسلاردا اولان ییلدیز، تورکیه اوچون افقان خالقینین، یئر آلتی قایناقلاریندان چوخ داها قیمتلی اولدوغونو سؤیلهدی
انرژی و طبیعی قایناقلار ناظیری تانئر ییلدیز افقانیستانین پایتختی کابیلی زیارت ائتدی.
مختلیف تماسلاردا اولان ییلدیز، تورکیه اوچون افقان خالقینین، یئر آلتی قایناقلاریندان چوخ داها قیمتلی اولدوغونو سؤیلهدی.
تانئر ییلدیز ایلک اولاراق افقانیستان معدنلر ناظیری وحیدالله شهرانی ایله بیر یئره گلدی.
ناظیرلر توپلانتی سونراسی امکداشلیغین آرتاراق داوام ائدهجگینی سؤیلهدی.
ییلدیز، “بیز افقانیستانا هر هانسی بیر اؤلکه اولاراق باخمیریق. بورا بیزیم ائویمیز و قارداشلاریمیزین اولدوغو بیر یئر. بورادا هم دولت اولاراق، تورکیه نفت آنونیم اورتاقلیغی TPAO اولاراق هم ده خصوصی سکتور اولاراق بیر چوخ ایشده اولماق ایستییریک” دئدی.
بعضی تورک شیرکتلرینین طبیعی گاز چیخاریلماسی موضوعسوندا مناقصه قازاندیغینی وورغولایان افقانیستان معدن ناظیری وحیدالله شهرانیده، “TPAO ایله افقانیستان-تاجیکیستان سرحدینده نفت آختاریش و اوره تیم موضوعسوندا راضیلاشما اولدو. هر ساحهده تورکیهنین دستگینی و وارلیغینی آرخامیزدا گؤرمک ایستییریک دئدی.
تانئر ییلدیز داها سونرا جمهور باشقانی ماوینی کریم خلیل رضانی ایله بیر آرایا گلدی.
خلیل رضانی، تورکیهنین خصوصیله سون ۱۰ ایلده افقانیستاندا اهمیتلی و حیاتی خیدمتلر ائتدیگینی ایفاده ائتدی.
ناظیر ییلدوز، دانیشیقلارین آردیندان بابور باغچاسیندا تورک-افقان دوستلوغو آدینا تشکیل ائدیلن سرگینین آچیلیشینی ائتدی.
سرگیده تورک و افقان صنعتچیلرین اثرلری بؤیوک ماراق گؤردو.
ت ر ت


text:
یئنه دیلیمیز، ادبیاتیمیز
همت شهبازی
بئله نظره گلیر کی بو گونکو دیلیمیزی قورویوب ساخلاماق یاواش-یاواش چتینلشیر. دیلیمیزین الینده، قوروما جیهازلاری (مثلن: مکتب، مئدیا، تلویزیا و…) اولمادان یاری جان حیاتا داوام ائدیر. بئله اولدوقدا دیل اؤز کؤکونو، اؤز اوریژیناللیغینی ایتیریر؛ بو دا ادبی یارادیجیلیقدا تاثیر قویور. دیلیمیزین کلمه احتیاطلاریندان (ذخیره) اوزاقلاشان اوخوجوموز، ادبیاتیمیزین دا دیلینی باشا دوشمهیهجکدیر. داها دوغروسو، بو گون ادبیاتیمیز بیر دیل یاشاییر، کوتله آراسیندا یاشانان دیل ایسه، باشقا بیر دیل حساب اولونور. بو سؤز، ائله آلینماسین کی عمومیتله بو ایکی دیل حقیقتن ایکی فرقلی یابانجی دیل ساییلیرلار. بو سؤزدن مقصد دیلیمیزده اولان گئدیشاتا اولتیماتوم وئرمکدیر.
دانیشیق دیلیمیز صنعی و ساختالاشیر. اونا گؤره کی هم قراماتیکاسی (نحوی) یادلاشیر هم یئرلی و دوغما سؤزلریمیز باشقا دیللردن گلن سؤزلرله قاریشیر. بعضیلری بونو آل-وئر حساب ائدیرلر. منجه بونو او زامان آل-وئر حساب ائتمک اولار کی آلیش-وئریشده اولان ایکی دیل آراسیندا بوتون واریانتلار آربا و برابر، یعنی منیم دیلیمی تبلیغ ائدن مئدیا، یازی، اوخوجولوق، مکتب و … آلیش-وئریش ائتدییم دیلین جیهازلار ایله باشا باش اولسون. بیز بونون ترسینی گؤروروک.
بیر طرفین خئیرینه سونا چاتان دیلده اولان سؤز آلیش-وئریشینین آدی یالنیز قوماردیر. بو قومارین بیر اوجوندا اودان، بیر اوجوندا ایسه اودوزان واردیر. چونکی جیهازلاردا برابرسیزلیک حاکیمدیر. بس دیلیمیزه داخیل اولان یاد بیر دیلین کیملییی برابر دورومدا آلیش-وئریشه کئچه بیلر. عکس حالدا ایسه زیان گؤرن کیمسه، بو مسئلهیه یئترینجه قایغی گؤسترمهین طرف اولاجاقدیر.
بوردا ایسه صحبت بیزیم آنا دیلیمیزدن گئدیر. مسئلهنین هر طرفینه یاناشدیقدا ان آزیندان دانیشیق و یا کوتله دیلیمیزده اودوزان طرف ده ائله بیزیک. قالیر ادبیات دیلیمیز. بو دا هر ایکی طرفدن قیسقیدادیر. یعنی بیر طرفدن باشقا دیللرین هجوم گتیرمهسی، بیر طرفدن ده یوخاریدا دئدییم او دانیشیق دیلینی باشقا دیللرین خئیرینه اودوزان واریانت، ادبیاتیمیزین دیلینی باشا دوشمهمکده سوچلاندیریر؛ بونون آردیندا ایسه ادبیاتیمیز اوخوجوسوز قالیر. ادبیاتچیلاریمیز، یالنیز بیر خاص ادبیاتچیلارلا دانیشیغا و دیالوگا کئچه بیلیر.
بو دورومدا نه ادبیاتچی و نه اوخوجو اؤز توتدوغو یولدان گئری چکیله بیلمیر. ادبیاتچی گئری چکیلدیکده اونون تکجه سیلاحی اولان دیلینین آرادان گئتمهسینین شاهیدی اولور. بونا گؤره ده اوغراشدیغی دیل، دوشونولمز اولسا دا قورویوب ساخلاماسینا فیکیرلشیر. داها دوغروسو او، بو گونکو یازدیغی اثره گلهجکده، تاریخی دیلچیلیکده، موزئیلره باش ووران آرخئولوقلار (باستانشناس) گؤزوندن یاناشیر. بئله کی ان آزیندان بو دوشونجهدهدیر کی، بو گون اونون دیلینی باشا دوشمهسهلر ده، گلهجکده اونون بو گونکو یازیب یاراتدیغی دیلدن بیر دیل اؤزهیی کیمی استفاده ائده بیلرلر.
دیل چئشیدلی موضوعلارلا یاناشی چئشیدلی سجییه قازانیر. سیاست، شعر، ادبیات، فلسفه، بیلیم و گوندهلیک دیللرین هر بیریسینین اؤزونه مخصوصلوغو وار. بو قونولار، اؤزونه مخصوص دیللری بیربیریندن سئچیلیر و اؤزو اوچون سجییه قازانیر.
مدرن دونیامیزین دایم حرکتده اولماسی طلب ائدیر کی اونو عکس ائتدیرن صنعت ده حرکتده اولسون. صنعت ده بو حرکتی گؤسترن شئی، دیل و اونون اوزرینده یارادیلان صنعتکارلیقلاردیر. دیل آنلاییشلارینین گئنیشلنمهسی نتیجهسینده صنعتکارین دا گؤروشلری گئنیشلهنیر.
یئنه بو مسئلهیه قاییداجاغیق….


text:
چاووش اوغلو بمت-نین باش کاتیبی گوترش ایله تلفونلا دانیشیب
گؤروش زامانی اوکرایناداکی اینسانی وضعیت و آتشکس موذاکیره ائدیلیب.
ناظیر چاووش اوغلو بمت-نین باش کاتیبی گوترش ایله تلفونلا دانیشیب
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو ایله بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) باش کاتیبی آنتونیو گوترش آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
گؤروش زامانی اوکرایناداکی اینسانی وضعیت و آتشکس موذاکیره ائدیلیب.
قئید ائدک کی، چاووش اوغلو فوریهنین 27-ده ده روسیانین خاریجی ایشلر ناظیری سرگئی لاوروو، آوروپادا تهلوکهسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین باش کاتیبی هلگا اشمید، قطر باش ناظیرینین معاوینی و خاریجی ایشلر ناظیری محمد بن عبدالرحمان آل ثانی و اوردون باش ناظیرینین معاوینی، خاریجی ایشلر ناظیری ایمن الصفدی ایله خاریجده یاشایان اوردون-لولار ناظیری ایله تلفونلا دانیشیب.
ناظیرلیکدن وئریلن معلوماتا گؤره، تلفون دانیشیقلاری زامانی اوکرایناداکی اینسانی وضعیت، او جملهدن آتشکس و تخلیه لر قیمتلندیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان: یانلیشلاری اولسا، لازیم اولانی ائدریک
"بو تروریستلر گلدی گلدی، گلمهسه، لازیم اولان نه ایسه اونو قوروملاریمیز و بیریملریمیز واسطهسی ایله ائتمهیه داوام ائدجییک"
اردوغان: سوئد ۷۳ تروریستی بیزه گؤندرهجک
جمهورباشقانی، سوئدین، ۷۳ تروریستی تورکیهیه قایتاراجاغینی بیلدیردی
اردوغان، ناتو ذیروهسینده لیدئرلره ترورلا باغلی ویدئو ایزلتدی
"بیر چوخ آوروپالی متفیق تۆرکیهنین میللی گۆونلیگی و تۆرک وطنداشلارینین حیاتینی تهدید ائدن ترور هؤرگوتو پکاکا و اونون تؤرهمهلرینه بیرباشا و یا دولایی یول ایله سیاسی، مادی و سلاح دستگی وئرمهیه داوام ائدیر"


text:
افریه اخواه
افریه اخواه (اینگیلیسجه: Afriyie Acquah) (دوْغوم:۵ ژانویهٔ ۱۹۹۲ (۳۰ یاش) Sunyani) بیر فوتبالیست. امپولی فوتبال کولوبو و غنا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده افریه اخواه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- پارما کولوبونون اویونچولاری
- هوفنهایم کولوبونون اویونچولاری
- سمپدوریا کولوبونون اویونچولاری
- تورینو کولوبونون اویونچولاری
- امپولی کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۵ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۷ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری


text:
`ویکتور اوربان` نتیجهلر
خبرلر [15]
- "تورکییه اولمادان کؤچ دالغاسی دوردورولامماز"
- ویکتور اوربان:"تورکیه ماجاریستانین ایستراتژی متفیقیدیر"
- جمهور باشقانی اردوغان ماجاریستان-دا
- "فنرباخچا"دا جدی ایتکی
- نوتردام کلیسهسی آلوولارا تسلیم اولدو
- اورباندان کؤچمن آچیقلاماسی
- جمهور باشقانی اردوغان ماجاریستانا گئتدی
- روسیا دولتی سوریه بیلانچوسونو آچیقلادی
- پوتین: "تورک آخینی، ماجاریستانا اوزانابیلر
- تورکیه اوزای آژانسی قورولماسیندا روسیادان دستک
- تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 25.05.2018
- ویکتور اوربان: آوروپادا یاشایان موسلمان اهالینین ساییسی بؤیوک آرتیم گؤستریر
- رجب طیب اردوغانلا ویکتور اوربان آراسیندا تلفون دانیشیغی اولدو
- "ارنانی" اوپراسی، 170 ایل سونرا ایستانبول کادیکؤی ثوریا اوپراسی صحنهسینده سرگیلنهجک
- ماجاریستاندا ائدیلن خالق اویلاماسیندا قاتیلیم یوزده 50ین آلتیندا قالدی


text:
گرمی بؤلگهسی
گرمی بؤلگهسی اردبیل اوستانی'نین بؤلگهلریندندیر. گرمی شهری بۇ بؤلگهنین مرکزیدیر.
بؤلگه اولماق تاریخی[دَییشدیر]
گرمی بؤلگهسی، موغان دوزو نون بیر قیسمتی دیر. گولوستان و ترکمنچای مقاولهسی موقاویلهسیندن سوْنرا موغان دوزو ایکی بویوک قیسمته بؤلوندو. موغانی اوچ دن ایکی سی قوزئی آذربایجان مرزلرینده و اوچ دن بیری سی ایران سینیرلاریندا قالدی. 1330 اینجی ایله جن موغان بؤلگه سی اردبیل بؤلگه سی نین بیر قیسمی ایدی. بۇ تاریخدن اعتیباراً خیاو (مشکین شهر) بؤلگه سی نین بیر قیسمینه چئوریلدی. 1355 اینجی ایل موغان بؤلگه سی تشکیل تاپماق لا، خیاو بولگهسی ندن آیریلدی. 1372 اینجی ایلده موغان بؤلگه سی اوچ بؤلگه یه بولوندو. گئرمی (موغان) بؤلگه سی، بیله سووار بؤلگهسی و موغانشهر بؤلگهسی موغان دوزونون اوچ بؤلگهلری دیرلر.[۱]
سیاسی بؤلمهلر[دَییشدیر]
موغان (گئرمی) بؤلگهسی(فارسجا؛ شهرستان گرمی مغان)، ایران ایسلام جمهوری سی نین 1382 اینجی ایلینین سیاسی بولمه لر اساسی سیندا اوچ بولوم، 9 قصبه، 2 شهر و 318 کنده بولونور.[۲]
جوغرافیایی موقع[دَییشدیر]
بو بؤلگه قوزای دان بیله سووار و موغان شهر بؤلگه لرینه، گونئی دن خیاو بولگهسینه، دوغودا آذربایجان جومهوری سی نه و باتی دان کلئیبر و اهر بؤلگهلریله قونشودور.[۳]
جاماعات[دَییشدیر]
1385 اینجی گونش ایلینین نوفوس سایی سی اساسیندا بۇ بؤلگه ده 86248 نفر یاشاییرلار[۴]. اهالی ایکی شهر هابئله 319 کندده یئرلشیب لر.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو بؤلگه نین اهالی تورک دور لر و آذربایجان تورکجهسی نده دانیشیرلار. هابئله اهالی اون ایکی ایمام لی شیعه دیرلر.
گورملی و گزملی یئرلر[دَییشدیر]
موختلیف تاریخی تپه لر، قالالار، گیلارلو گولو ، قوزلو ، آلای له ، تنگ ، سالالا ، شوله لر دره سی و... بۇ بؤلگه نین گورملی و گزملی یئرلریندن دیرلر.
رسیم خانا[دَییشدیر]
جوما شوله سی، شوله لر دره سی نده
- Boyuk sule.jpg
بویوك شوله؛ شوله لر دره سی نده
- Bazar Əbbasiyyə Germi.JPG
بازار - عباسییه محلله سی
- Germi1.JPG
گئرمی شهریندن منظره
- Germi Qış.JPG
گئرمی شهرینده قیش فصلی
- Hilal Ahmar.jpg
هیلال-ی احمر محلله سی
- İslamAbad Əbbasiyə Germi.JPG
ایسلام آباد - عباسیه محلله لری
- İslamAbad Şinavar Germi.JPG
ایسلام آباد - شیناوار داغی
- Məscidcamə Germi.JPG
گئرمی شهرینین مسجید جامع سی
اتک یازی[دَییشدیر]
- ^ ابراهیمی 1385 ص 217
- ^ ابراهیمی 1385 ص 217 و 295
- ^ ابراهیمی 1385 ص 16
- ^ http://amar.sci.org.ir/ Archived 2011-07-11 at the Wayback Machine. ایرانین آمار مرکزی اردبیل اوستانینین آماری
قایناق لار[دَییشدیر]
پژوهشی در جغرافیای مغان، سید محمد ابراهیمی، انتشارات نیک آموز، اردبیل 1385
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385