text:
عمران صلاحی: نغمهسینین آلوویلا،کوله دؤنن نغمهکار
حسن ایلدیریم
آنام
دیلیمین اوستونه سپدی
کلمه – کلمه سؤزلر
شعر ، گؤیردی
ایندی
آغلار – گولهین آغاجین غم عطیرلی گوللری
آیاغینا یاراشیر
عمران صلاحی
عمران صلاحی اؤلکهمیز ایرانین دونیا شهرتلی شاعر و ساتیریکی و معاصر آذربایجان شعرینین گؤرکملی و دیرلی نمایندهلریندن بیریایدی. او دونیایا، انسانا، حیاتا یئنی باخیشلا باخدی، او یئنی دویوملارلا دویدو، دؤرونون، یوردونون باشینا گلن حادثهلری آچیق گؤزله، درین دوشونجه ایله قاورادی، یاشانتیلارینی، دویدوقلارینی بدیعی اثرلرده جانلاندیردی. آذربایجان و فارس دیللی ادبیاتا، یئنی سسلی، یئنی نفسلی اثرلر باغیشلادی. شعرمیز عمرانین بدیعی گوزگوسونه چئوریلدی. بیز او گوزگوده اؤزوموزو گورور و دویوروق. دونیانی یئنی بیر باخیشلا سیر ائدیریک، حیاتی یئنیدن معنالاندیریریق.
عمران صلاحی، طنزلرینده زمانهسینین اوزونه گولدو، لیریک شعرلرینده، دؤرونون روحونو، جانینی ترنم ائتدی. او، گولوشو حیاتین اؤزوندن اؤیرندی و اونو، توفیقچیلرین اوسلوبوندا سیناقدان چیخارتدی و ملانصرالدین مکتبینده یئتگینلشدیردی. بئلهلیکله اؤزونون ساتیریک اوسلوبونو یاراتدی و بو ساحهنین اونودولماز سیمالاریندان اولدو. او ساتیرا حاقینداکی یازیلاری و آراشدیرمالاریلا دا بو ساحه اوهزرینده چالیشانلارین یولونا ایشیق ســــاچدی. بو چوخ یؤنلی فعالیت عمران صلاحییه اؤلکه میقیاسیندا اوغور قازاندیردی و اونو ایران ادبیاتینین گؤرکملی سیمالاری سیراسینا داخل ائتدی، دونیایا تانیتدیردی.
عمران نادر بیر شخصیته مالک صنعتکارایدی. او لیریک شعرلرینه بنزهییردی. آلچاق کؤنوللو، اینجه روحلو، بؤیوک قلبلی، شریف بیر انسانایدی. داها دوغروسو او انسانلیغین جانلی آبدهسیایدی و بیر پارچا صفاایدی. ایچینین دورولوغو، گونشلی گؤزلرینده پارلایاراق، محبتینین ایشیغی آخیب اورهکلره جالانیردی. او شعرلرینده چیچکلنیر، گولوشلرینده گوللندی. وارلیغی گؤزهللیکلرین پارلاق جیلوهسیایدی.
او صفاسی ایله، گولوشلری ایله ، اورهکلردن غم – کدری سیلیب، قارانلیقلاری ایشیقلاندیریب، اؤلومو بئله، گؤرونمزلیکلرهجن قووالایاردی. کؤنلونون گؤی قورشاغین چتیـــر کیمــی آچــاردی، کــی انسانلار طاغینین آلتیندان کئچه – کئچه، اونون شعر، صنعتینین ایشیغینا بلنه – بلنه، دورولوب و انسان اولماقلارینا گوونه بیلسینلر:
بولوتلار، یارپاق – یارپاق
اولدوزلار پاریلداییر
یارپاقلارین اوستونده
اورهکلر یارپاق – یارپاق
ایستکلر پاریلداییر
یارپاقلارین اوستونده
اولدوزلار ، بولوتلار، ایستکلر ، اورکلر
عمرانین شخصیتی بیللور کیمی پارلاقایدی. اوزاقدان باخاندا، شخصیتینین پاریلتیسینا غبطهایله باخا – باخا شاشیب قالیردین، یاخیندان باخماق ایستهدیین زاماندا، بیللورونون قیراق بوجاغینین چوخلوغوندان، اونون کیملییینی سئزه بیلمیردین. او، یئنهده سنین اوچون ال چاتماز، آچیلماز قالیردی. گؤرهسن اؤزو، بو گؤزهللییینه واقفایدیمی؟بیلمیرم. اولسایدی بئله اوزه چیخارتمازدی. اونون داورانیشی، دویوم – دوشونجهسی، یازیلاریندا، شعرلرینده اولدوغوکیمی ایدی: مهربان، اوتانقاج و ادبلی. عمران چوخلاریایلا دوستلاشمیش، بعضیلریایله قایناییب قاریشمیش، کیمسهلرایله ده باغیرداش اولموشدو. آنجاق هرحالدا او، اؤزوایدی. اوزو اوتانقاجلیغین، اینجه، یوموشاق ایپهیینین پاریلتی سیایله بورونن زاماندا یا خود اورهییندن پرهیز پردهسی آتیلان زامانلاردا، همان تواضعکار، پاک، شریف و سئوینج باغیشلایان انسان ایدی. اونون وارلیغی باهارکیمی ایدی. آمما اگر سن بیرآز آییق اولسایدین، کؤنول کؤنوله اونونلا یاشاسایدین، گؤرردین کی، هانسیسا بیر مزهلی احوالاتین، گولمهلی بیر سؤزون، بیر آتماجانین آردینجا، اوتانجاقلیغیندان، گولرگولمز، گولوش دوداقلاریندان قاچیب، گؤزلرینده اویناشاردی. او بو وضیعتدن یاخا قورتارماق اوچون ایچینده چالخالاناردی، بو دؤنه گولوش اونون اللرینین ایتی و تلهسیک حرکتلرینده چیرپینا – چیرپینا سوساردی … بیر آندا سنه ائله گلردی کی نه ایسه اونون جانینی جایناقلاریندا سیخیر. کؤنلونون کدری جانینین دیبینه یاتا – یاتا او دا یاواش یاواش دورولاردی. جانینین ایشیغی اوزوندن سوزولرکن سیماسی ایشیقلاناردی. بیردن – بیره سن دویاردین کی بو سئوینجین درینلیینده نه بویدا کدر گیزلنیب:
کوچهلری دولانیر
قاپیلاری دؤیور
پیلهلردن چیخیر
غم
بیر یئکه مجمعه ده
آی، منه پای گتیریر.
عمرانین شعری حیات کیمیدیر. ساده و چالیشقان انسانلارین حیاتی اونون شعرلرینین قایناغیدیر. اونون سئودییی و شعرلرینده تصویر و ترنم ائتدییی انسانلار، زمانهنین چتینلیکلرینه، آجیلیقلارینا دؤزورلر، آجیلارینا، غملرینه، زارافاتلارین، لطیفه لرین شیرینلیین قاتیب یاشایا – یاشایا، دونیانی گؤزهللشدیریرلر. تاریخین باشلانغیجیندان گونوموزه قدر دونیانین مادی و معنوی ثروتلرینی یارادان انسانلار. شعر، صنعت، اونلارین وارلیغیایله معنالانیر. اونلار بو اثرلری منیمسهییب یاشادیرلار. هانسی صنعت اثری اولورسا اولسون، اگر بو اثر اینسانلارین آرزو و ایستکلرینی، رؤیالارینی، حسرتلرینی اؤزونده یاشاتمیرسا دئمک تاریخین توزاناغیندا ایتیب گئدهجک. هئچ اولاجاق:
گمی لر
یئلکنلرین آچیرلار
فقیرلرین آهیندا
یا خود:
قوجا آروادلار
نفتی قورتارمیش چیراقلار کیمی
اوتوروبلار، پنجره قیراغیندا
ائلهجه ده:
بولود گلیر
تولوق کیمی زهر تؤکور
چیچک بو باغدا قورخودان
سحر دوراندا، تر تؤکور
بو پارچادا:
یاشیل آغاجلار
بیر بیرین گورمهمیش ده تانیرلار
آغاجلارین دیلی بیردیر
یامیاشیلدیر
خلقیلیک عمران صلاحینین شعرلرینین باشلیجا سجیهلریندندیر. بو شعرلر خالق حیاتیندان، خالق روحوندان مایالانیب، اینسانلیق ایشیغی ساریلان، جانینی خالق جانینا جالایان، دویغو و دوشونجهلرینی، خالقین آرزو و ایستکلریایله یوغوران بیر شاعیرین یارادیجیلیق سوزگجیندن سوزولوبدور. بو شعرلر هئچ بیر ادبی تحلیله ، یوزمایا احتیاج اولمادان خالق کؤنلونه یول تاپا بیلیرلر. بو قوهدیر کی عمرانین ان محرم و خصوصی حس و هیجانلارینی ایفاده ائدن اثرلرینی ده عمومیلشدیریب، اوخوجولارینین دویغو و دوشونجهلرینه جالاییر.
عمرانین شعرلرینین «لیریک منی»، اوشاق تخیللو، اوشاق دویغولو، یارادیجی بیر وارلیقدیر. اونون آیدین ، پارلاق ، تمیز ، مهربان قلبی، ایچ دونیاسینا یاد اولان عیبجرلیکلری ، پیسلیکلری گولوشله اریدیب یوخ ائتمهیه جان آتیر. او آجیغینی، نیفرتینی، داخیلی چیرپینتی، چاخناشمالارینی ایفاده ائدنده ده، کسکین، سرت ایفادهلردن دئییم طرزلریندن قاچینیر، بو آن اونون لحنینده، سؤزونده قیناق اوزه چیخیر.
او ان آجی، ان دؤزولمز آغیر غملرینی، داخلی سارسینتیلارینی، سانجیلارینی ائله دییشدیریب، باشقالاشـــــدیریر و گولوشـــــه، زارافاتا، شیرینلییه چئویریردی کی سن مات قالیردین، عمرانین ان بؤیوک باجاریغی، گوجوده باخ بو ایدی.او آغلاییشدان گولوش تورهده بیلیردی:
غنچه، معطل قالیب دیر
باهار یئلی اونا دئییر:
گئج اولار ، بیر آز تلس
هاوا ائله آغیردیر کی
قوشلار اوچماق ایستهمیر
آچیق قالسا دا قفس!
ایکی داغین دؤشوندن، ایکی قاینار بولاق، جوشوب چاغلار، بیر بیرینه قوووشار، آرخ اولار، چایلارا، دنیزلره دوغرو آخار، بو ایکی بولاغین قوووشاغیندان قایناقلانیر عمرانین شعری.
بو بولاقلارین بیری آذربایجان خالقینین، خالق یاردیجیلیغی ایله چاغلایان، بایاتیلی، قوشمالی، نغمهلی سینهسیدیر، دیگری ایسه، فارس دیللی خالقلارین ترانهلر، مثللر، دوبیتیلر، تصنیفلرله بزهنمیش سینهسیدیر. بو بولاقلارین جوهری، مایاسی عینی اولسادا، آنجاق بو جوهر بدیعی بیچیمده تظاهر ائدنده، اونلارین بویالاری، معنا چالارلاری، لحنی، آهنگی، هر دیلین اؤزونه مخصوص سجیهلری ایله، ایفاده اولونور. هر دیلین اؤز گؤزهللییی ایله جیلوهلنیر. عمرانین فارسجا شعرلرینه، آذربایجان دیلینین موسیقی چالارلاری، ایفاده الوانلیغی، آناسینین اورهک دؤیونتولریایله سسلشن آنا دیلینین ایشیغی دوشور. اونون فارسجا شعرلرینین دیلینی شیرینلشدیریر. آذربایجانجا شعرلرینده فارس دیلینین گؤزهللیکلری، فارس شعرینین بدیعی قورولوش یؤنلری، ایفاده طرزی، شعرلرینین بدیعی – ایستهتیک قورولوشوندا، بدیعی تصویر واسطهلرینین توخونوشوندا، ایفادهلرینین رنگارنگلیینده، اؤز عکسینی تاپیر. بئلهلیکله عمران فارس دیللی شعرلرینی باشقا فارس دیللی شاعرلرین اثرلریندن فرقلندیریر. ائلهجه ده آذربایجانجا شعرلری عینی وضعیتدهدیر. بونلار هر ایکی دیلده اؤزونه مخصوص بیر بدیعی اوسلوبا مالکدیرلر. عمرانین یاردیجیلیغیندا ، ایکی مدنیتین، ایکی دیلین بیر بیرینه قارشیلیقلی تاثیری گؤزهل، دولغون عکسینی تاپا بیلمیشدیر:
بیر دسته گول
چیراق یانیر اوزاقلاردا
اولدوز یانیر اوزاقلاردا
هر اولدوزدا بیر سئوگی وار
هر سئوگیده بیر دسته گول
هر گولده بیر عطیر
هر عطیرده بیر کپنهک
هر کپنهکده بیر شاعیر
یک دسته گل
در هر چراغ دوری
ستارهای میسوزد
در هر ستارهای عشقی
در هر عشقی گلی
در هر گلی عطری
در هر عطر پروانهای
در هر پروانه شاعری
عمرانین شعرده ایلک معلمی، اونون «لیلا ننه»سی اولموشدور. او سؤزلو، کؤزلو سینهسین نوهسینه آچیب، اونو سیرلی سئحیرلی عالمه آپاریب، او عالمین آل الوان فضاسیندا گزدیریب اورهیینی مین بیر رنگه چالان، مین بیر نغمه قونداغینا بوکوب، روحونو قاینار سؤز چشمهسینده، یویوندوروب، دورولدوب، اونا ساده، صاف، صمیمی و آیدین بیر دیل، باغیشلاییب، عمران یارادیجیلیغی بویو بو عالمین فضاسیندان آیریلا بیلمهییب.
سینهندهکی خاطرهلر، بؤیوک باغدی
گؤزلریندن بولود کئچدی
یاغیش یاغدی
«لیلا ننه» گل بایاتی اوخو منه
بایاتی لارلا، بیر کؤینک توخو منه
ناغیل دئنه کئچمیشلردن
…
«لیلا ننه»
قوربان سنه
قویما یانام
آچ گؤزونو، من عمرانام!
عمران بو ساده، دورو، آخیجی دیلی تکجه آناسیندان، ننهسیندن دئییل، یورد یواسیندان قووولوب دیدهرگین دوشموش، تهرانین حاشیهسینده مسکن سالان، وطنداشلاریندان دا اؤیرنمیشدیر. او بو یوللا، بو دیل واسطهسیایله زنگین خالق یارادیجیلیغیایله تانیش اولموش، اونلاری اؤیرنمیش، منیمسهمیش و شعرینین آیریلماز بیر حیصهسینه چئویرمیشدی.
عمرانین شعری، یاشادیغی دؤرون اجتماعی سیاسی حادثهلریندن تأثیرلنمهسی ایله برابر اوشاقلیق دؤرونون، اوشاقلیق عالمینین آب و هواسیایله ده دولودور. عمران شاعرلیینین ایلکین چاغلاریندان، فولکولوردان دورلو – دورلو فایدالانمیشدیر، ایلک اثرلرینده شفاهی خالق ادبیاتینین ان ساده، اویناق و اوشاق دونیاسینا داها یاخین داها اویغون اولان نمونهلریندن، او جملهدن دوزگولردن چوخلو استفاده ائتمیشدیر:
یاشارام من، یاشارام
گونش کیمی ، یاشارام
گونش کیمی سحرلر
داغدان، باغدان آشارام
بو ماراقلی و گؤزهل شعرلرله برابر، بایاتیلاریمیزدان، بایاتیلارین بدیعی عالمیندن، روحوندان، بو یارادیجیلیق نوعونون تؤرتدییی احوال – روحیه اوزرینده بیر چوخ شعرینی قوشموشدور:
میدان چیخیبدیر آیا
آی ائنیبدیر میدانا
توزلو آی ایشیغیندا
«آتین اویناتدی گئشدی.»
عمرانین شعرلرینده خالق ماهنیلارینین ، بستهکار نغمهلرینین ده تاثیری آچیق – ساچیق گؤزه چارپیر. عمران ماهنیلاردان بیر یارادیجی کیمی بهرهلنمیشدیر:
سن گلنده پنجرهلر آچیلیر
یئل اویناییر پردهلرین تئلینده
«پنجرهنین میللری
آچیر قیزیل گوللری.»
بونلارین هامیسینا رغماً، عاشیق دونیاسی عمران اوچون باشقا بیر دونیادیر. منه ائله گلیرکی عمرانین شعرلرینده ان گؤزهل سسلنن موتیولردن بیری ده عاشیق شعری، موسیقیسیدیر. عمرانین شعرلرینده سسلرین چوخ مهم رولو وار، اونون شعرلرینده سسلر، سانکی رسمدهکی رنگلرین رولونو اویناییر. اونو سس ترپدیر. سس اونو گؤزهل عالملره چاغیریر، گؤزهللیک، شیرینلیک، آیدینلیق عالمینه چکیر. بو سسلرین چوخو عاشیقلارلا باغلیدیر. البته بو طبیعی بیر حالدیر. چونکی عاشیق دونیاسی آذربایجان خالقینین زنگین و رنگین معنوی دونیاسینین گوزگوسو دئمکدیر. عاشیق یاردایجیلیغیندا انسان گؤزهللییی ایله طبیعت گوزهللییی بیر بیرینه قوووشور. بیر بیرینی تاماملاییر بوسازلی – سؤزلو دونیادا اورکلرین ان درین قاتلاریندا گیزلنن حسلر، دویغولار، چیچکلنیر، روحا قیدا وئریر، اونو اؤز عطرینه بورویور، اؤز رنگینه بلهییر:
محبت
عاشیق لارین سازیندا
چالینیردی
محبت نغمهسی شاعیری ، شعر دونیاسینا چکیر:
عاشیقین سسی چؤلده یانیر
سسی اوجالیر، شعریم اویانیر
او اورهیینی بو سسین صدا لارینا آچیر:
عاشیقلارین سسینی من ایچرم
عاشیق لارین سسینده من اورهییمی سرهرم
عاشیقلارین نفسیندن قیزیل گول درهرم.
بوســس سانکی دنیزدیر. بوسس گؤزهللیک عالیمیندن قاوزانان موسیقیدیر:
بوسسین ساحیلینده
گؤزهل باغ لار، باغ لاردا
شیرین – شیرین میوهلر
بو سسین ساحیلینده
بیری منی گؤزلهییر
یئلکنلریم دومانلاردا آچیلیر
و گئتدیکجه سازین سسی ، عاشیغین آوازی اونون روحونون، قلبینین، دویغو و دوشونجهلرینین چاغلار و جوشغون احوال روحیهسینین ترجمانینا چئوریلیر:
سازین سیمی دالغالانیر
دالغالار داشا دییر
جالانیر
ایندی منیم اورهییم
یئلکنسیز بیر گیمی کیمی
دالغالارین ایچینده.
عمران صلاحینین اجتماعی شخصیتی و صنعتینین فورمالاشماسیندا ان اؤنملی رول اوینایان عامللردن بیری ده، اونون یاشادیغی، ادبی – مدنی محیط اولموشدور. بو محیط ۴۰ نجی ایللردن باشلامیش ۸۰ – نجی ایللره قدهر تاریخی – اجتماعی بیر دورو احاطه ائدیر. بو ایللرده ایرانین اجتماعی، مدنی، سیاسی، اقتصادی ساحهلرینده، بؤیوک دییشیکلر اوز وئرمیشدیر. ادبیات و اینجه صنعت ده بو دییشیکلرین تاثیریندن اوزاقدا قالمامیش، بلکه ان درین ایزلری گوجلو تاثیرلریایله اجتماعی حادثهلر بو ساحهلرده داها آرتیق اؤزونو عکس ائتدیرمیشدیر.
عمران بئله بیر چاغلار قاینار، ادبی – اجتماعی محیطین یئتیرمهسیدیر. اونون یارادیجیلیغی، اجتماعی شخصیتی بو دورده یئتگینلشمیش، بو فضادان شعرلری تأثیرلنمیشدیر. عینی حالدا اونون اؤزونون ده بو فضانین یارانماسیندا اؤنملی رولو اولموشدور. بو دؤرده عمران اؤلکهمیزین بیرچوخ تانینمیش و آپاریجی ادبی، مدنی شخصیتلری، صنعتکارلاری ایله سیخ علاقهده اولموشدور. بو شخصیتلر مختلف دونیا گؤروشلو، باشقا – باشقا آداملارایدیلار. اونلارین یارادیجیلیق عالملری، فیکیر و دوشونجه طرزلری، مختلف و بعضاَ ده تضادلیایدی. عمران بونلارلا علاقه ساخلایاراق، اؤز نادر شخصیتیایله اجتماعی حیاتیندا یاشاما میدانینین دایرهسینی گئنیشلندیرمیشدیر. هر هانسی بیر شخصیتده، داورانیش و گؤروشده انسانی سجیهلری سئچیب، اونلاری قابارداراق، اؤزونون معنوی عالمیایله، انسانی دیرلری، اولچولریایله اویغونلاشدیرا بیلمیشدی. اؤز منلییینی بئله بیر رنگارنگ ، مختلف دوشونجهلر، داورانیشلار ایچیندن گیزلی و گؤرونمز بیر خط کیمی کئچیریب اونلاری بیر – بیرلرینه جالامیشدی. منیم فیکریمجه، عمران صلاحی ایندیهجن گؤروب، تانیدیغیم شخصیتلر ایچینده ان دموکرات، آلچاق کؤنللو، بؤیوک اورهکلی، بؤیوک آماللی، قدرتلی بیر شخصیتایدی. بونا گؤره ده هامی اونو سئویردی. اونونلا فخر ائدیردی. بو یگانه بیر محیط، اؤزونه مخصوص بیر فضاایدی. بئله بیر خاص موقعیت چوخ آداملارا نصیب اولمور.
عمران بو فضادان باشقا ، آیری – آیری دونیالار، یارادیجیلیقلار، شخصیتلرله، اثرلری واسطهسیایله تانیش اولور، او چوخ اوخویان، اطرافلی معلوماتی اولان بیر شخصایدی. عمران اوخودوقلاریندان یارادیجی بیر شاعیر و یازیچی کیمی فایدالانیردی. اونلاردان اؤیرنیردی اؤیرندیکلرینی منیمسهییر و شعرینده، یازیسیندا، اونلاری ایفاده ائدیردی.
عمرانین شعرینه ان گوجلو تاثیر بوراخان، ایکی بؤیوک نهنگ شاعیری خصوصی ایله قید ائتمه لییم، ناظم حکمت و رسول رضا، بو ایکی استاد شاعر، بؤیوک صنعتکار عمرانین یارادیجیلیغیندا چوخ مثبت تاثیر بوراخمیشلار. عمران اونلاری تقلید ائتمهییب، بلکه اونلاردان یارادیجیلیق سیرلرینی اؤیرنیب و اثرلرینی معاصر دونیاایله سسلشدیره بیلیبدیر. شعری پختهلشیب، چوخلو تجربهلری ییهلنیب، دویغو و دوشونجهلرینی حیات، انسان و وارلیق حاقدا درینلشدیریب. بویوللا بدیعی – ایستهتیک عالمیده زنگینلشیب، شعرینین بدیعی تصویر واسطهلر، ایفاده، معنا چالاری الوانلاشیب، آیدینلاشیب و معاصر دونیانین قاباقجیل شعریایله آیاقلاشماغا، سسلشمهیه حاق قازانیبدیر.
عمران بؤیوک شاعرلردن، خالقدان، حیاتدان اؤیرنه– اؤیرنه،بیللورلاشیب ، شعری ده سادهلشیب ، آیدینلاشیب. عینی حالدا درینلشیب و حیاتیلشیبدیر. ایللر بویو آراییب آختاردیغی بیر عالمه چاتیپ. افقلری گئنیشلنیب یارادیجیلیق دونیاسی بؤیویوب. او افقلردن کئچه – کئچه، شعرینین یئرسیز بیر بزهیی تؤکولوب، اونون روحونون چیلپاقلیغیایله بدیعی عالمینین گؤزهللییی وحدتیندن، قوووشماسیندان یئنی بیر عالم یارانیب، بوتون اینجه صنعت اثرلرینین، شعرین، ادبیاتین، سو ایچدییی بیر عالم. دوم – دورو، بیللور، ایشیقلی نغمهلر عالمی! «نغمه لشمک»، اورهکلرین ان صمیمی حسلرینین، دوم – دورو دویغولارین، جانلاندیغی بیر عالمدیر. عمرانین شعری بو بولانماز صنعت بولاغینین گؤزوندن سو ایچیردی. آرزولارین، گؤزهللیکلرین، شعریتین، بیرلشدییی، سئحیرلی صنعت بولاغی:
ال لریمی اوزالتدیم
آی ایشیغینی یئره سردیم
سبد سبد آلما دردیم
دانیشسام، سپهلنر
آیین دورو بولاغینا، گول چیچک
هاوا نه ایچمهلیدیر
آلمالارین عطری کیمی بیر سئوینج
کؤینییمده گیزلنیب… .
باخ بئله نغمهلری اؤته – اؤته، بیزیم گؤزهل سسیلی «دورنا» میز شرقین گؤیلرینده اوچاراق سئوگی نغمهسینین ان اوجا زیروه سینه اوچدو. بو «یاشیل باش سونا» یاشیل دریالارا، یاشیل آدالارا اوزدو، شرقین باشلانغیجیناجان، کی عومرونون ان گؤزهل نغمهسینی اوخوسون. دونیا شاعرلری ایله بیرگه، انسانلیق نغمهسی اوخودو. انسان سسینین، انسان نفسینین ان گؤزهل نغمهلرینی آلچاقلیقلار عیبجرلیکلر، یارامازلیقلارین حؤکوم سوردویو بیر زمانهده، شعری یاخشیلیقلار، گؤزهللیکلر، دوستلوقلار، قارداشلیقلارین، گؤزهل انسانی خاصیتلرینین، گوزگوسونه چئویررک، دونیا قاباغینا توتاراق، شعر و ادبیاتی صلحون، دوستلوغون بایراغی کیمی قالدیردیلار، اؤزوده دونیانین ان اوجا یئرینده، شرقین دامی آدلانان پامیرده (اورادا بیزیم بیر گؤزهل انسانمیز دا ابدی خاطرهسیایله اویوماقدادیر: حسین حراستی) نغمه اوخودو، پکن دانشگاهیندا، کاشغرده، اورمجیدا، آنا دیلنده شعرلر اوخودو. قارشیلاندی سئودی، سئویلدی. شاعرلر ایچینده پارلادی. او شعر اوخویا اوخویا او دیاری اورهیینین ایشیغینا بویادی. بیرده یوردوموزون سسی، نفسی، ایپک یولونون، مدنیتلرین قوووشدوغو بیر دیاردا سسلندی، عمرانین شعرلرینده جیلوهلندی:
آییلیر
یاتان باغ
باهارین نفسینده
آچیلیر
چیچکلر
قوش لارین دورو سسینده
یئل اسیر
کوللره
اود یوخوسوندان اویانیر
قوشولور
گؤللره
پاریلداییر جاوانلیق
پردهلری تیترهدیر.
نه یازیق کی، اونون نجیب جانیندا قیوربلیب یاتان اؤلوم واختسیز باش قالدیریب، شاعیرمیزین مهربان قلبینی چالدی، زهرلهدی. عمران هله «چین سفری»نین شعرلرینی قوشمامیش، خاطرهلرینی یازمامیش (یازماغا باشلامیشدی) اؤلومونون شعرینی قوشدو. غملی پاییز گئجهسینده، اؤلومایله حیاتی اوزلشدی. اولوم ایله اؤلوم چاتیشدیلار. اونون بدنینی پاییز خزانینین ساریلیغینا ساریدیلار. گئدرگلمز عالمه آپاردیلار.
بودور: «خانه هنرمندان ایران» سارایینین سکیسی. سول طرفده خطابت کورسوسو. ساغ طرفده عمرانین بؤیوک بیر تمثالی. او تمثالدا عمرانین همیشهکی مهربان باخیشلاری انسانلاری سوزمکدهدیر. اونون عزیز خاطرهسی یولداشلارینین، دوستلارینین، سئونلرینین توپلاشدیغی جومالارا باش چکیر. بیر شیرین سؤز، بیر آتماجا ایله اونلارین دوداقلاریندا گولوش اکیپ و یوخا چیخیر. حسرتلرین، کدرلرین ایچینده ایتیر. اونسوزلوغون آغیر غمی جاماعاتین ایچینده دالغادالغا یاییلیر.
منی گؤیلردن سوروش
بلکه سنه دییهلر
بوردا بیر یارالی دورنا ایزلندی
دیمدیگینده بیر دامجی یاش
سوروشسان هاراگئتدی
دییه جکلر: ناغیل لاردا گیزلندی… .


c: text/html

text:
www.durna.se
ساوالان يولداشی بير قادين
لاله جوانشير
تبريز، اطرافيندا مين لر آرزو دولانان شهردير. هر کوچه سيندن، خيابانيندان، بازاريندان، کتابخاناسيندان و …
کئچنده اوره ييندن ديله گتيره بيلمه ديگين سؤزلر کئچير، کلمه لر دولانير. سينيق کاشی لارينی، اطرافيندا پاساژلار
تيکيلميش گؤی مَچيدينی، ييغيلماقدا اولان ارکينی گؤروب سينميش قول – قانادينلا ائوينه دؤنمه يه بيلمزسن.
تبريزين رنگی قاچير. گوندن – گونه بوزارير شَهَريميز، اما اوره کلريميزده کی جوجره ن کؤزلر بيزلری گله جه
يه، آذربايجانيميزی يئنيدن چيچکلنديرمه يه اومودلو ساخلايير. ساوالانين، سهندين، بوزقوش داغلارينين آرديندان
دوغان هر يئنی گون کؤنوللريميزی، ايراده لريميزی داها دا گوجلنديرير. داغلارا، داغلارا، داغلارا دوغرو
گئديريک…
دئييرلر بيزيم يوردون تاريخی يازيلمير. اصلينده بيزده تاريخی کيچيک گؤرونن اما درين ايزلر، جيغيرلار آچان
اولايلار ياراديب واراقلايير. بيزسه بعضا اونلاری اؤنمسه مه دن، گؤرونمه ين اينجه تاثيرلره آلديرمادان چکيب
گئديريک.
منجه بو يازيلمايانلارين بيری ده آذربايجان قادينلارينين تاريخی، اونلارين بوتون چتين ليکلره قارشی آپارديقلاری
ساواش، مجادله و ياراتديقلاری ده ييشيک ليک لردير. گونئی آذربايجان قادينی گوجله نيب، ايللر کئچديکجه داهادا
گوجله نير. قول گوجو ايله آلينميش حاخلارينی بو دؤنه علمی، فلسفی، سياسی، ادبی و اجتماعی چابالارا قاتيلاراق
گئری قايتارماغا چاليشير. قادينين گوجلنمه سی توپلومون گوجلنمه سی دئمک دير. قادينين شعور يوکسک ليگی
توپلومون اوستون سوييه يه قالخماسی دير.تحقيرله، سوييه سيزليکله باريشمايان قادين طبيعی کی عينی روحدا
ائولادلار يئتيشديره جک. گله جک توپلومون شعورونا يؤن وئره جک.
بونلاری گؤز اونونه آلاراق سون ايللرده تبريزده آيدينلانما و اجتماعی چابالارا قاتيلما يولوندا وار گوجو ايله
چاليشيب يئنی جيغيرلار آچان، چاليشما اورتامی يارادان بير قادينی تانيتماق ايسته رديم:
عديله طهماسبی، – 1335اينجی ايلده اهرده دونيايا گليب ائولنديکدن سونرا تبريزده ائولی ليک حياتينی
سوردوردو. – 1354دن باشلاياراق حيات يولداشی يوسف پورموسوی ايله بيرليکده آذربايجانی قاريش – قاريش
گزيب داغلارينی، طبيعتينی تانيماغا باشلادی. – 1364دن ائو خانيمی اولماغی بير کنارا قويوب درزی ليک
صنعتينه گيريشدی. چوخ کئچمه دی تبريزده ايلک قادين درزيلر بيرليگينی ياراتدی. خانم طهماسبی شرقی
آذربايجان قادين درزيلر بيرليگی نين باشچی سی اولماغا رای گتيردی. بو بيرليکده قادينلارا ايش و چاليشما
مجوزی وئريليردی. 9آی بو بيرليکده چاليشيب اونون قوروجوسو اولسا دا، بعضی سبب لر اوزوندن ايشدن
اوزاقلاشديريلدی. بوندان سونرا اؤز شخصی ائوينده مختليف تئاترلارا گئييم تيکمکله برابر آذربايجان ميللی
گئييملری و رقص پالتارلارينی تيکمه يه باشلادی. اونون حاضيرلاديغی ملی گئييملر سون ايللرده خارجی مملکت
لرده ياشايان آذربايجان توپلولوقلارينا بئله گؤنده ريلدی.
– 1387ده عموم دونيا قادينلار گونونده ” تورک – آذری” قادينلار توپلولوغونون باشچی سی خانيم تنزيله
روستم خانلی طرفيندن باکی – يا دعوت اولوندو. بو سفرده ميللی گئييم لر و قوزئی آذربايجاندا قورونوب ساخلانان
عادت – عنعنه لرله ياخيندان و داها جيددی تانيش اولدو. سفردن دؤندوکدن سونرا گونئی آذربايجاندا باغيمسيز بير
قادين جمعيتی قورماغا قرار وئردی. داغ و طبيعتله باغلی تجربه لرينه داياناراق بو جمعيت ” داغچی قادينلار
جمعيتی” اولدو. برق و مخابرات ايداره سينين قادينلاريندان اولوشموش بو توپلولوق آذربايجاندا ايلک
باغيمسيز)مستقيل( قادين تشکيلاتی ايدی. توپلولوق تهرانداکی داغچيليق جمعيتی ايله علاقه لر قوراراق تبريزده
قادينلار اوچون داغچيليق موضوعسوندا ايلک تئکنيکی کورسلار دوزه نله دی و علمی شکيلده اؤز چاليشماسينا
داوام ائتديردی.
8 ،1379مارت گونو ” نشر فرهنگی زنان ” طرفيندن تهرانا دعوت اولونوب ” حياتينی ده ييشديره ن بير قادين”
عنوانی ايله چيخيش ائتميش دير. بو پروگرامدا سيمين بهبهانی و شيرين عبادی گؤردويو ايشلر اوچون خانيم
طهماسبی نی خصوصی شکيلده تقدير ائتميشديلر و دانيشيق فرانسه راديوسوندان ياييلميشدير.
بوندان سونرا گئنيش و گوجلو چاليشمالار نتيجه سينده تبريزين بدن ائيتيمی ايداره سی طرفيندن ايشه دعوت
اولونوب رسمی شکيلده ايشه باشلادی. بو رسميت دن سونرا تبريزه ايرانين دؤرد بير يانيندان داغچی قادينلار
دعوت اولوندو. – 1380اينجی ايلده 250نفر قادين يوردوموزون ذيروه سی ساوالانا يوکسلديلر. ايکی ايل سونرا
720نفرليک بير گروپلا بابک قالاسينا گئديلدی. بو داغلارا گئديشين مقصدی آنجاق طبيعتی گؤرمک دئييل، همده
يوردوموزون طبيعتينی ، داغلارينی قوروماق، قديم آبيده لريميزی گؤروب تاريخيميزله تانيش اولماق، شهرلردن
اوزاقلاشماق، اجتماعی فعالييت لره قاتيلماق، خئيير ايشلر گؤروب احتياجی اولانلارا يارديم ائتمک و بو کونولاردا
يئترلی بيلگی وئرمک ايدی.
چوخ ساييلی صعودلارين گئنيش اجتماعی تاثيرلريندن باشقا ماددی تاثيرلری ده وار ايدی. اؤرنه يين: داغلارين
اطرافيندا کمپ لرين تيکيلمه سی، بهداشتی يئرلرين يارانماسی، يوللارين دورومونون ياخشيلاشماسی و … .
همن ايللرده ايراندان ائورئسته يوکسه له جک قادينالار گروپونا بير نفر ده تبريزدن، خانيم طهماسبی نين
يئتيشديرديگی گنج داغچی فريبا ياری قاتيلدی. سال داشلارا چيخا بيلمه يی اؤيره تمک اوچون تهراندان يئنی
اؤيرتمن لر دعوت اولوندو. آرتيق تبريز هر شئی کيمی قادينلار داغچی ليغيندا دا اؤنجول اولماغا گئديردی.
بو چاليشمالار داها ايلک بارينی وئرمکده ايکن تبريزين بدن ائيتيمی ايداره سی چئشيدلی سبب لر اوزوندن خانيم
طهماسبی نين بو ايداره ده چاليشماسينی ياساقلادی. ياساقلامانين سونوجو ايسه ” ياشيل يول” آدلی يئنی بير
جمعيتين يارانماسی ايدی. ياشيل يولون يارانماسی ايله گروپون فعاليتی دايانمادان داها دا گئنيشلندی. تبريزدن
باشلايان يام – ياشيل بير يول آچيلدی انسان حاخلاری و قادين مسئله لری اوزه رينه چاليشان توپلولوقلارا. خانيم
طهماسبی تهرانداکی انسان حاخلاری کورسلارينا قاتيليب يئنی فيکيرلرله الی دولو تبريزه قاييتدی. 8مارس
موناسيبتيله کنفرانسلار، سرگيلر و … سون زامانلارين چاباسی دير.
ياشيل يول جمعيتی آنجاق طبيعتله يئتينمه ييب شَهَريميزين ايچينده ده چاليشمالارا دوام ائدير سون پروقراملارين
بيرينده قوجالار ائوينده کی – بلکه ده – اونودولموش، عؤمرونون سون يارپاقلارينی خزان يئلينه تاپشيرميش
ياشليلارلا ايلگی لنمه يه باشلاميش دير. تبريزين قورو گؤلونه آپاريلميش قوجالاريميزا آذربايجان موسيقی گروپو و
بو آن تبريز زندانيندا اولان حسن دميرچی جنابلاری اونودولماز آنلار ياشاتميش دير.
خانيم عيله طهماسبی ايللر بويو دماوند؛ علم کوه، تفتان، دنا، اشترانکوه و… کيمی ذيروه لره يوکسلديگينه
باخماياراق ساوالانا باشقا بير سئوگيسی وار. سيررينی، کؤنلونو پايلاشير سولطان ساوالانلا. ايلده ان آز ايکی دؤنه
ساوالانين گؤروشونه گئتمه سه اوره يی دينجه لمير. ذيروه لر اونو اؤزونه سسله يير.
هر زامان ذيروه لرده اولسون دئييريک.
Author
Date
www.durna.se

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
`قازاخیستان` نتیجهلر
خبرلر [62]
- قازاخیستان پرزیدنت سئچکیلرینین نتیجهسی آچیقلاندی
- تورکیه قازاخیستان-دا کئچیریلن سئچکیلره موناسیبت بیلدیردی
- تورکیه، روسیا و ایران نوماینده لری آستانادا یئنه بیر آرایا گلهجک
- قازاخیستانین آوروپا اؤلکهلرینه کؤمور صادراتی رکورد سویهیه چاتیب
- حولوصی آکار قارداش اؤلکهلرین ساوونما ناظیرلر ایله گؤروشوب
- قازاخیستان پرزیدنتی قاسیم جؤمرت توکایئو آذربایجان-دا سفردهدیر
- قازاخیستان پرزیدنتی بو گون تورکیه-یه سفره گلیر
- قازاخیستان-دان روسیا و اوکراینا-یا چاغیریش
- قازاخیستان-دا خوجالی فاجعهسینین قوربانلاری آنیلیب
- پوتین ایله توکایئو آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- قازاخیستانین یئنی باش ناظیری علیخان اسماعیلوو اولوب
- امریکا و بمت قازاخیستانی ساکیتلیگه چاغیریب
- قازاخیستان-دا حکومت استعفا وئریب
- قازاخیستاندان بنزین و گازوئیل قراری
- تورکیه و قازاخیستان عسگرلرینین مانور گؤرونتولری پایلاشیلدی
- تورکیه ایله قازاخیستان آراسیندا آنلاشما ایمضالاندی
- قازاخیستانین ساوونما ناظیری استعفا وئریب
- تورک دونیاسینین معنوی باشکندی، 'دونیا میراثی شهرلری' لیستینه گیردی
- اورتا آسیا اولوسلار آراسی تیجارت مرکزی قورولور
- قازاخیستان-دا پارلامئنت سئچکیلرینین دقیق نتیجهلری معلوم اولوب


text:
اسرائیلین دمشقی ووردوغو ادعا ائدیلیر
دمشقده رژیم اوردوسونون یانی سیرا لبنان حزباللهی و ایران انقلاب گؤزتچیلرینین امریندهکی خاریجی تروریست قروپلارا عاید عسگری نقطهلر وار
سوریهدهکی بشار اسد رژیمی، باشکند دمشقین بعضی نقطهلرینه اسرائیل طرفیندن هاوا سالدیریسی گرچکلشدیریلدیگینی ایرلی سوردو.
اسد رژیمینین خبر آژانسی سانا، حربی قایناغا دایاندیردیغی خبرینده، اسرائیلین، یئرلی ساعاتلا ۰۱.۲۶دا دمشق شهر مرکزینین اطرافینداکی رژیم گوجلرینه عاید بعضی عسگری نقطهلره هاوا سالدیریسی تشکیل ائتدیگینی ادعا ائتدی.
دمشق و اطرافیندا شدتلی پاتلاما سسلرینین ائشیدیلدیگی ایفاده ائدیلهن خبرده،
"هاوا سالدیریسی بیروتون گونئی دوغو طرفیندن ائدیلدی. هاوا ساوونما سیستملریمیز، دوشمن هدفلره قارشی قویاراق چوخونو دوشوردو" ایفادهلری یئر آلدی.
خبرده یالنیز مادی زیانین مدیانا گلدیگی ایفاده ائدیلدی.
دمشقده رژیم اوردوسونون یانی سیرا لبنان حزباللهی و ایران انقلاب گؤزتچیلرینین امریندهکی خاریجی تروریست قروپلارا عاید عسگری نقطهلر وار.
ایلگیلیلی خبرلر
دونتسک شهرینه ائدیلن هوجومدا 3 نفر اؤلوب
روسیانین ایلحاق ائتدیگی دونتسک شهرینه ائدیلن هوجومدا 3 نفر اؤلوب، 14 نفر یارالانیب.
رئیسی: اعتراضلارا قولاق آسماق لازیمدیر
"اعتراض مثبت، عصیان ییخیجیدیر. اعتراضلارا قولاق آسماق لازیمدیر"
ایسراییل قوهلری نابلس-دا کؤهنه شهر اراضیسینی محاصرهیه آلیب
ایسراییل قوهلری ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلیندهکی نابلس-دا کؤهنه شهرین اراضیسینی محاصرهیه آلیب.


text:
ماده (فیزیک)
مادّه - بوتون فیزیکی جیسملره مادّه دئییلیر. مادّه فضانی ایشغال ائدر و حجم ایله کوتله سی اولان هر زات مادّه آدلانیر.
بوتون مادّهلر آتوم و مولکوللاردان تشکیل اولونورلار و بۆتون گؤرونه بیلن شئیلر مادّه دیرلر. مادّهلر موختلیف شکیللرده و کوتلهلرده گؤرونورلر. فیزیکده مادّه اوچون دوزگون بیر تعریف یوخدور و بوتون تعریفلر مادّهنی تکجه بیر باخیمدان آچیقلاییرلار.
مادّه آتوملاردان تشکیل اولور. آتوملار نوترون، پروتون و الکتروندان تشکیل تاپیرلار و بونلار ایسه کوارک، نوترینو و لپتون کیمی کیچیک پارچاجیقلاردان یارانیرلار. مادّهنین حجمی و کوتلهسی بو کیچیک پارچاجیقلاردان عمله گلیر.
مادّهنین حالتلری[دَییشدیر]
مادّهنین حالتلری بئش نؤوعده تعریف اولونور: مایع یا آخیشقان، برک جیسم یا جامید، قاز، پلاسما و بوز آینشتاین سیخلاشماغی (ان سرین مادّه)
برک جیسم فیزیک باخیمیندان[دَییشدیر]
جامید مادّه فیزیک باخیمیندا نئچه نؤوعدور:


text:
`آلتین پرتقال` نتیجهلر
حابارلار [61]
- آلتین پرتقال فیلم فستیوالی اکتبر آیینینگ باشیندا باشلایار
- آمریکا روسیادان آلتین آلماغی دوروزدی
- اؤزبگیستان فِوریه آییندا دۆنیأده اینگ کؤپ آلتین ساتان یورت بوُلدی
- آلتینکؤپری ده اؤلدۆریلن تۆرکمنلر اونوتیلمادی
- بورکینافاسو دا آلتین ماغدانینداقی پاجیغادا 60 آدام اؤلدی
- آذربایجان دا 61.5 مۆنگ اونس آلتین اؤندۆریلدی
- فوتبال: آلتین عاصیر تۆرکمنیستان ینگ لیگینده بیرینجی بوُلدی
- 4250 ییللیق اِثر تۆرکیأ قایتاریلدی
- اکتبر آییندا آنتالیا فیلم فستیوالی باشلار
- مرکز بانکی نینگ رزرولری 93 میلیارد 687 میلیون دلارا یتدی
- حیتای دا 3 مۆنگ ییللیق آلتین ماسک تاپیلدی
- پرتقال گۆلی فستیوالی اینترنت آرقالی گچیرلر
- تۆرکیه آلتین اؤنۆملرینده رکورد قوُیدی
- تۆرکیأنینگ قیممات باهالی داشلاری نینگ داشاساتووی 3.3 میلیارد دلارا یتدی
- آلتین ینگ قیممات باهاسی دۆنیأده رکورد قوُیدی
- اندونزیادا بیر ماغدان دا 9 آدام اؤلدی
- تۆرکیأنینگ مرکز بانکی نینگ رزرولری ۱۰۲ میلیارد ۳۷۶ میلیون دلار
- تۆرکیه آلتین رزرولرینی یۇقارلادان یورتلار آراسیندا بیرینجی
- آنتالیا فیلم فستیوالی باشلایار
- چاددا ماغدان پاجیغاسی


text:
5- تاریخ
-------
23 امام مالی (سهم الامام) >>
22 امام زامان غائب اعلان اولدوقدان سونرا شیعه لیک >>
21
آذربایجاندا شیعه لیگین شاه اسماعیل ختائی باشچیلیغی ایله حاکیمیته گلمه سی
اوزره تاریخین گیزلی مقاملارینا باخیش >>>
20 آذربایجان صفوی دؤلتی نین قورولوشو دوغرودان دا آوروپالیلار الی ایله حیاتا کئچمیش می، یوخسا نه اوچون بئله بیر آنلاییش اورتایا چیخمیش >>
19 مهدی صفتی، دوشونجه سی و تفکورونون اورتایا قویولماسی >>
18 12 سایی >>
17 علی شریعتی لرین جمهوری ایسلامی حاکیمیتینه یول آچمالاری و اؤزلری ائشیکده قالماق حئکایه سی 2 >>>
16 علی شریعتی لرین جمهوری ایسلامی حاکیمیتینه یول آچمالاری و اؤزلری ائشیکده قالماق حئکایه سی >>>
15 آمریکا بیرلشمیش دؤلتلری و ضد امپریالیست امام خمینی >>
14 "خاخام انشان(هخامنشیان)" و زبان آنها<<
13 "خاخام انشان (خاخامنشیان)" شاهلیغی و دیلی<<
12 قدیم ایران(ایران باستان) اوزره بیلگی و معلومات <<<
11 - زردوشت و اوستا >>
10-
قونداریلمیش
باریش بگی،
کوروش>>
9- فارس فرهنگیستانی نین تاریخ و اساسنامه سینه بیر باخیش! »»
8- ساری نژاد یوخسا بوداچیلیق؟ »»
7- فارس جبهه میللیچیلری نین تاپیندیقلاری محمد مصدق السلطنه اینگیلیس و آمریکا منافعینه خیدمت ائتمیش فراماسون مو، یوخسا بیر چوخلاری نین خیال ائتدیکلری میللی شخصیت؟ »»
6- ایرانویچ یوخسا ائران وئژ (پامیر) »»
5- بولشویزم ایله ائمپئریالیزم آراسیندا یاشاماغا جان آتان قوزئی آذربایجان جمهوریتی و بؤلگه ده کی تاریخی گلیشمه لر »»
4- روسیه بولشویکلری نین ایکینجی ایستعمارچیلیق و ایشغالچیلیق سیاستلری »»
3- روسیه بولشویکلری ایله آلمان ناسیونال سوسیالیست ایشچی پارتیسی حکومتلری نین دوستلوق ایلیشکیلری و ایکینجی دونیا ساواشینا گئدن یول »»
2- روسیه بولشویک ایستعماری ایله آلمان فاشیستلری نین تاریخی آنلاشماسی اوزره باخیش »»
1- روسیه بولشویکلری ایله ائمپئریالیست گوجلری جایناغیندا تورکیه نین یئر آلماسی و قافقازلارداکی جمهوریتلرین گلجکلری »»


text:
گؤرکملی صنعتکار «ودود مؤذنزاده»یه باش ساغلیغی
تانینمیش آذربایجان صنعتکاری خواننده و رسام جناب «ودود مؤذنزاده» حؤرمتلی آتاسی حاج سلیم مؤذنزادهنی الدن وئرمیشدیر. حاج سلیم مؤذنزاده یوکسک قابلیتلی آذربایجانلی مداح اولموش و سون ایللر نوحه اوسلوبوندا اوخودوغو «چوخ سئویرم آنا دیلی دانیشام / آذربایجان ائللرینه قاریشام» تکرار مصراعلی شعری دینلهییجیلر طرفیندن گئنیش قارشیلانمیشدیر.
«ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی بو ایتگینی گؤرکملی صنعتکاریمیز جناب ودود مؤذنزاده و مؤحترم عائلهسینه تسلیت دئییر و اونلارا جان ساغلیغی آرزولاییر.


text:
اردوغان، یهودی وطنداشلاری تبریک ائتدی
"مختلیف اینانجلارا منسوب وطنداشلاریمیزین عصرلر بویو باریش و دینجلیک ایچینده بیر آرادا یاشاییر اولماسی اؤلکهمیزی هر زامان گوجلو قیلان ان اؤنملی اؤزللیکلردن بیریدیر"
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان عبرانی تقویمینه گؤره یئنی ایلین سمبولو اولان روش هشانا موناسیبتی ایله یهودی وطنداشلاری تبریک ائتدی.
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانلیغیندان وئریلهن آچیقلامایا گؤره، اردوغان روش هشانا موناسیبتی ایله تبریک مئساژی یاییملادی.
یهودی وطنداشلاری روش هشانا گونو موناسیبتی ایله تبریک ائدن جمهورباشقانی اردوغان:
"مختلیف اینانجلارا منسوب وطنداشلاریمیزین عصرلر بویو باریش و دینجلیک ایچینده بیر آرادا یاشاییر اولماسی اؤلکهمیزی هر زامان گوجلو قیلان ان اؤنملی اؤزللیکلردن بیریدیر. صاحیب اولدوغوموز بو زنگینلیکلرین اؤلکهمیزی هر ساحهده داها دا ایرلی آپاراجاغینا آرخایینام. بو وسیله ایله عبرانی تقویمینه گؤره "یئنی ایل گئجهسی"نی سمبولیزه ائدن روش هشانانین باشدا موسوی وطنداشلاریمیز اولماق اۆزره بوتون موسویلره ساغلیق و اسنلیکلر گتیرمهسینی آرزو ائدیرهم.
ایلگیلیلی خبرلر
تورک هاوا یوللارینا بیر اؤدول داها
"گۆلر اۆزوموز و قوناق سئورلیگیمیزله یولچولاریمیزا گؤزلنتیلریندن آرتیق خیدمتلر سونوروق"
گولر سابانجی "دونیانین 100 ان گوجلو قادینی"ندان بیری اولوب
"سابانجی" هولدینق ایداره هئیتینین صدری گولر سابانجی "دونیانین 100 ان گوجلو قادینی" سیاهیسینا یئر آلان یئگانه تورکیه-لی ایش قادینی اولوب.
تورکیه ساحللرینده زلزله باش وئریب
بو بارهده چرشنبه گونو فوق العاده حاللارین ایداره اولونماسی آژانسی (آفاد) معلومات یاییب.


text:
قطر ۲۰۲۲: مراکش 0- کرواسی 0
ایکی توُپارینگ هر قایسی بیر بال آلیپ بیلدی
بۆتین دۆنیأ فوتبال یاریشی نینگ اف گروهیندا مراکش بیلن کرواسی یاریشدی.
قطر یوردونینگ الخور شهرینده البیت استادیومیندا گچیریلن یاریش 0-0 حاسابی بیلن قوتاردی.
ایکی توُپار دا بیر بال (امتیاز) آلیپ بیلدی.
بو گروهداقی بیله کی یاریشدا بلژیک بیلن کانادا بأسلِهشِر.
دِگیشلی حابارلار
اسماعیل نظیر "ییلینگ پارلایان ییلدیزی" بوُلدی
اسماعیل نظیر بۆتین دۆنیأده ایلغاما یاریشیندا بیرینجی بوُلوپدی
قطر ۲۰۲۲: مراکش اسپانیانینگ فوتبال توُپارینی دا یوُلا سالدی
مراکش ینگ میللی فوتبال توُپاری اسپانیا توُپارینی ینگیپ آدینی 8 توُپارینگ آراسینا یازدیردی


text:
ناتورالیزم
ناتورالیزم[دَییشدیر]
ناتورالیزم یا دوغالچیلیق، فلسفه، صنعت و ادبیاتدا دوغال دونیانی تمل آلان چئشیت آخیملارا وئریلن اورتاق آددیر. بو آخیما اینانانلارا ناتورالیست دئییلیر. بونونلا بئله دوغا تاریخی ایله اوغراشان بیلیم آداملارینا دا ناتورالیست دئییلیر[۱].
- ادبیاتدا و صنعتده ناتورالیزم (دوغالچیلیق)، دوغانی خیردالیقلاری ایله اولدوغو کیمی یانسیلاماغی اؤنَرن گئنل آددیر.[۱]
- فلسفهده ناتورالیزم، هر شئیین دوغال وارلیقلاردان، دوغال ندنلرله اولوشدوغونو، دوغا اوستو وارلیقلارا و آچیقلامالارا اعتبار ائدیلمهمهسی گرهکدییینی ساوونان دوشونجهدیر.[۱]
- اخلاق فلسفهسینده ناتورالیزم، اخلاقی چیخاریملارین، اخلاقی اولمایان ایفادهلردن اولاجاغینین تئوریسیدیر.[۱]
فلسفه[دَییشدیر]
دوغالچیلیغا گؤره دوغانین، نسنل قانونیار اویارینجا ایشلهین بیر دوزهنی واردیر. گؤزلم و دئنهیه دایالی بیلیملر، همن بو قانونیار کؤلگهسینده دوغا ایله ایلگیلی هر آلاندا ساغلام، کسین بیلگیرلره اولاشابیلیر. دوغالچیلیق، دوغا بیلیملرینین صنعته و ادبیاتا اویغولانماسی ایله اورتایا چیخمیشدیر. دوغالچی آنلاییشا گؤره گئرچک اولدوغو کیمی یانسیتیلمالیدیر، یاشامین کؤتو و بایاغی ساییلاراق اله آلینمایان یؤنلهری ده ایشلهنمهلیدیر.
دوغالچی آنلاییشینا گؤره بیرئی، ایچینده یئتیشدییی توپلومسال و دوغال چئورهده بیچیملهنیر. ائکونومیک و توپلومسال باسقلار آلتیندا اَزیلن بیرئیلر، ایچلَریندن گلن گوجلو دورتولرله حرکت ائدرلر. آلینیازیلارینی بَلیرلهمک گوجوندن اوزاق اولدوقلاریندان داورانیشلاریندان دا سوروملو توتولمازلار.
تورلری (قیسملری)[دَییشدیر]
ناتورالیزم ایکی فرقلی فلسفی گؤروشده اینجهلهنیر:
- یؤنتمسل ناتورالیزم (یا دا علمی ناتورالیزم) کی بو ائپیستئمولوژی اوزهرینه یوغونلاشیر: "دونیا اوزهرینده گووهنیلیر بیگییه دایانیلمایان یؤنتملر نهلردیر؟". مئتافیزیک و دینی اینانجدان باغیمسیز، اؤزهللیکله "بیلگی"یه دایانان پراکتیک یؤنتملر ایله ایلگیلی ائپیستئمولوژیک بیر باخیش آچیسیدیر. بونا گؤره وارساییملارین دوغال نهدن و اولایلارا گؤره آچیقلانیب تئست ائدیلمهسی گرهکیر.[۲]
- مئتافیزیک ناتورالیزم، (یا دا اونتولوژیک ناتورالیزم، یا دا فلسفیک ناتورالیزم) اونتوولژی اوزهرینه یوغونلاشیر: بو باخیش آچیسی داها چوخ وار اولوش ایله ایلگیلیدیر: وار اولان نهدیر و وار اولمایان نهدیر؟ ناتورالیزم "طبیعت واردیر و بوتون تمل دوغرولار طبیعتین دوغرولاریدیر."[۳] مئتافیزیکی موقعیته مالیکدیر.
تاریخچه[دَییشدیر]
فلسفیک ناتورالیزمه عایید ایلک دوشونجه و وارساییملارا سقراطدان اؤنجهکی اییونیا ایله فیلسوفلارین اثرلرینده راستلانیر.
بیلیمین باباسی قبول ائدیلن مئلیتلی تالئس (Miletli Thales) طبیعت اولایلارینی دوغا اوستو نهدنلره گیرمهدن آچیقلایان ایلک فیلسوفلارداندیر. بو ائرکن دؤنم فیلسوفلاری ناتورالیزمین تمللرینی آتان دئنهیسل آراشدیرما اوصوللارینا ایشتیراک ائتدیلر.[۴]
یؤنتملسل ناتورالیزمدهکی چاغداش وورغو، 12 یوز ایلینده رونئسانس دؤنهمیندهکی اورتاچاغ اسکولاستیک دوشونجهلرین فیکیرلریندن بسلهنیر:
اورتا چاغین سونلارینا دوغرو اولایلاری دوغال نهدنلره باغلاماق مسیحی فیلسوفلارین تیپیک اؤزهللیکلییی حالینا گلدی. اسکولاستیک دوشونجهلر ایسه بیر یاندان یارادیچینین اولایلارا دوغوردان مداخلهسی احتمالینا قاپینی آچیق بوراخمالارینا رغمن بیر طرفدن ده طبیعت اولایلارینین آراسیندا علمی آچیقلامالار آراماقدانسا معجزه آراییشلارینا گیرن چاغداشلارینین کیچیک گؤرمهیه باشلائدیلیر.
صنعت[دَییشدیر]
گؤرسل صنعتلرینده دوغالچیلیق، دوغانین اولدوغو کیمی گؤسترمهسی بیچیمینده اورتایا چیخدی. گئرچکده ایلک دوغالچی اثرلری، اسکی یونانیستاندا، کلاسیک دؤنم صنعتچیلرینین وئردیگی دئییلهبیلر. رونئسانس صنعتچیلری، بیر باخیما گؤره بو آنلاییشی یئنیدن جانلاندیردیلار. 17 یوز ایلینده یاشایان دوغالچی رسساملار دوغانی، گؤزهللییی و چیرکینلییی ایله اولدوغو کیمی یانسیتماقدا بیرلهشیردیلر. دوغالچی تئرمینی ده ایلک دفعه بو یوز ایلده قوللانیلدی. اینگلیس منظره رسسامی یوهان کونستابئل (John Constable)، 1830لاردا دوغانین توم یؤنلری ایله، اولدوغو کیمی گؤسترمهسی گرهکدییینی ساووندو. کونتابئلین ائتکیسینده قالان فرانسیز باربیزون رسساملاری، یئنی آوروپا دوغالچیلیقینین منظره رسمیندهکی تمثیلچیلری ایدی. بو ایللرده Jean-Baptiste Camille Corot، Alfred Sisley، Camille Pissarro و Claude Monet ده دوغالچی اثرلر وئردیلر. 19 یوز ایلین سونونا دوغرو دوغالچیلیق آلمان رسساملاری اوزهرینده ده ائتکیسینی گؤستردی. آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینده ایسه دوغالچیلیق 19جو یوز ایلده، گئرچکلیکله ایچ ایچه گلیشدیر.
ادبیات[دَییشدیر]
ادبیات دوغالچیلیق، 19جو یوز ایلین ایکینجی یاریسیندا فرانسهده دوغولدو. بو آخیمین قورامسال تمللرینی فرانسیز فیلسوفو ایپولیت تینین (Hippolyte Taine) اولوشدوردو. تینین دوشونجهلریندن ائتکینلهنن گونکور قارداشلار، ایلک دوغالچی رومان اولان (Germinie Lacerteux (1864 یازدیلار. آمّا ادبیاتدا دوغالچیلیق اصل آنلامینی، امیل زولانین دئنئیسل رومان (تجربی رومان) (1880) آدلی دئنهمه یازیلارندا تاپدی. گنکور قارداشلاردان ائتکیلهنن زولایا گؤره رومانچی، اولغولاری یالنیزجا فاکتلاری تعیین ائدهرک یازماقلا یئتیرن بیر گؤزلهمچی (مشاهدهچی) دئییل، رومان شخصلرینین ایچ دونیالارینی، دویغوسال و توپلومسال فاکتلاری بیر سیرالی دئنهیدن (تجربهدن) گئچیرن بیر دئنهیچیدیر. دوغالچیلیغین اؤن گؤردویو یؤنتملره زولا قدر جیددی باغلی قالمیش چوخ آز یازار واردیر. آمّا بیر سوره سونرا، اونلو اؤیکوچو Guy de Maupassant، رومانچی Joris-Karl Huysmans، آلمان یونان یازاری Gerhart Hauptmann، پورتوقاللی رومانچی José Maria Eça de Queirós بو آخیمدان ائتکیلهنرک یازمیشدیلار.
دوغالچی یازارلار، نسنل گئرچکلری یازدیلار و ایدئاللاشدیرماغا قارشی چیخدیلار. یاشامین آجی و کؤتو یانلارینی دا یانسیلادیلار. وراثته ایلیشکین گؤروشلرینین ائتکیسی ایله، گوجلو توتقولارین جایناغیندا قیورانان ساده تیپلری اَله آلاراق ایشلهدیلر. دوغالچی یازیچیلار، چئورهنین بیرئی اوزهریندهکی اَزیجی بیر ائتکیسی اولدوغونا اینانیردیلار. بوندان دولایی اثرلرینده، ایچ قارالدیجی مکانلاری، سمتلرینی و یئرآلتی دونیاسینی بیر بلگهسل دیلی ایله ایشلهدیلر. اوروپا ادبیاتیندا دوغالچیلیغین ائتکیلری ضعیفلهمهیه باشلادیغی بیر دؤنمده آمریکا بیرلشمیش اوستانلرده، Stephen Crane, Frank Norris و Jack London بو آنلاییشلا یازدیلار. Theodore Dreiser، آمریکادا دوغالچیلیغی زیروهیه اولاشدیردی. James T. Farrellین Studs Lonigan (1932-35) باشلیقلی اوچلهمهسی سون دوغالچی اثرلر اولدو.
تورک ادبیاتیندا دوغالچیلیق، تجربهیه دایالی بیلیملرین قیزغین ساوونچوسو بشیر فوادین (Beşir Fuad) ائتکیسی ایله گیردی. بشیر فواد رومان یا دا اؤیکو یازاری دئییلدیر. آمّا بعضی اثرلرینده دوغالچیلیغین تمل ایلکه و یؤنتملرینی ساووناراق دؤنهمین رومانچی و اؤیکوچولرینی ائتکیلهدی. تورک ادبیاتینین ایلک دوغالچی رومانی، 1891ده احمد میداهت افندینین یازدیغی مشاهداتدیر. بو آخیمین تورک ادبیاتینداکی ایلک اؤنملی تملچیسی ایسه حسین رحمی گورپیناردیر. گورپینار دوغالچیلیغا، مربیه (1899) آدلی رومانیندا قهرمانلاریندان بیرینین آغزیندان بو آخیمین نه اولدوغونو آنلاداجاق قدر اؤنم وئرمیشدیر. من دلیمییم؟ (1925) آدلی رومانی مستهجن بولوناراق داوا آچیلینجا یازار، "گئرچک اؤیکوچولوک، توم بیلیملری، فنلری قاپسایان، هر کؤتولویو، هر خستهلییی، هر گیزلی فسادی، یارانی آیدینلیغا چیخاران بیر گوجدور" دئیَرک دوروشمادا اؤزونو و دوغالچیلیق آنلاییشینی ساوونموشدور.
دوغالچیلیق، قیسا عؤمرونو بیر آخیم اولماقلا بیرلیکده گئرچکچیلییین زنگینلهشمهسینی، یئنی قونولارین بولونماسینی، بیچیمه اؤنجهلیک تانیمایان و یاشاما یاخین اولان بیر آنلاتیمین گلیشمهسینی ساندیغیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ "Naturalism." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
- ^ Methodological Naturalism and Philosophical Naturalism: Clarifying the Connection (2000), Barbara Forrest, 2007-05-20 tarihli.
- ^ "Naturalism", in The Encyclopedia of Philosophy, Macmillan, 1996 Supplement, 372-373.
- ^ Jonathan Barnes's introduction to Early Greek Philosophy (Penguin)


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
۳۰ نوْوامبر:
- ۱۵۱۷ - مارتین لۆتر اؤز تزلرینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۶۰۹ - قالیلوْ قالیلي ایلک دفعه آي سطحینین نقشهسینی ترتیب ائتمیشدیر.
- ۱۷۸۶ - توْسکانا ویلايتی (ایتاليا) تاریخده ایلک دفعه اؤلوم حؤکمونو لغو ائتمیشدیر.
- ۱۸۴۰ - ناپوْلئوْن بوْناپارتین جسدینین قالیقلاری مۆقدس يلِنا آداسیندان پاریسه گتیریلمیشدیر.
- ۱۸۷۲ - تاریخده ایلک دفعه قلازقوْ شهرینده اینگیلیس و ایسکاتلند میلی يێغما کوْماندالاری آراسیندا بئين الخالق فۇتبوْل اوْيونو کئچیریلمیشدیر.
- ۱۹۱۹ - فرانسهده قادینلار سس وئرمه حۆقوقو الده ائتمیشلر.
- ۱۹۲۰ - آذربایجاندا قادین کوْمیتهلرینین يارادیلماسینا باشلانیلمیشدیر.
- ۱۹۲۵ - آذربایجان کوْمونیست حیزبینین يئددینجی قۇرولتايی ایشه باشلامیشدیر.
- ۱۹۳۹ - شوروی ایتفاقی فنلاندا هۆجوم ائتمیشدیر.
- ۱۹۵۰ - موْسکودا آذربایجان ادبیاتی و اینجهصنتی گۆنلری کئچیریلمیشدیر.
- ۱۹۹۹ - اوروپا اینسان حاقلاری محکمهسی ترروْرچو عبدالله اؤجالان بارهسینده چێخاریلمیش اؤلوم حؤکمونون ایجراسینی داياندیرماغی طلب ائتمیشدیر.
- ۱۹۹۹ - کويت مجلیسی قادینلارین سس وئرمه حۆقوقونون تانینماسینا دایر قانون لايیحهسینی رد ائتمیشدیر.
- ۲۰۰۷ - تاجیکیستان مجلیسی آذربایجان وطنداشلاری اۆچون ویزا رژیمینی بیردفهلیک لغو ائتمیشدیر.


text:
اویان نیوز: عائله و سوسیال سیاستلر باخانی فاطما شاهین، بروکسلده قادینا قارشی شدته دقت چئکن بیر رقص گؤستریسینه ائشلیک ائتدی
عائله و سوسیال سیاستلر باخانی فاطما شاهین، بروکسلده قادینا قارشی شدته دقت چئکن بیر رقص گؤستریسینه ائشلیک ائتدی. آوروپانین گئنیشلنمهدن مسئول کمیسری استفان فوله ده رقص ائدن قروپا قاتیلدی. ۱۴ فوریهده قادینا قارشی شدته اعتراض ائدن “۱ میلیارد قیام ائدیر” رقص کامپانیاسی بروکسلدکی آوروپا کمیسیونوندا دا اؤزونه یئر تاپدی. بیر قروپ تورک قادینینین گرچکلشدیردیگی رقص گؤستریسینی عائله و سوسیال سیاستلر باخانی فاطما شاهین ایله آوروپانین گئنیشلنمهدن سوروملو نمایندهسی ایستفان فوله ده ایزلهدی. باخان شاهین، رقصین وئردیگی مئساژین اهمیتینه دقت چئکدی، “۱ گون دئییل، هر گون سئوگی” چاغریسی ائتدی.
شاهین، بونلاری سؤیلهدی:
“ایشین درمانی سئوگی. سئوگی ۱ گونلوک، یالنیز ۱۴ فوریهیه اؤزگو/مخصوص دئییل. حیاتیمیزین هر آنیندا عائلهمیزه، قونشولاریمیزا، دوستلاریمیزا سئوگینی بؤیوتمهمیز لازیم. سئوگینی بؤیوتمک سؤزله اولمور. سوروملولوق آلیب، امک وئریب شفقت و مرحمتی چوخالتمامیز لازیمدیر. ” فوله ایسه “قادینا قارشی شدتی یالنیز قیناماق یئترلی دئییل مباریزهیه داوام ائتمهلی” مئساژینی وئردی.
ت ر ت


text:
بؤیوک بیلگین اوستاد بهزاد بهزادی دونیامیزدان کؤچدو، بونونلا دا گؤیلرینده قارا بولودلار هرلهنن آذربایجان مدنییتینین دوزهنلییینده بؤیوک چات یاراندی. اوستاد آذربایجان دیلی و معاریفینه ائتدییی عؤمورلوک قوللوق سونوجوندا مدنییتیمیزین سماسیندا دان اولدوزونا، یاشام رمزینه و مقصد گؤستریجیسینه چئوریلدی.
اونون یاراتدیغی چئشیدلی اثرلر، اؤزهللیکله ایکی گؤز باهاسینا حاضیرلادیغی سامباللی “سؤزلوک”لر، هابئله باشچیلیق ائتدییی دَیرلی “آذری” درگیسی بیر آکادئمیانین گؤردویو ایشلرله آربا گلمکدهدیر. او بونا اینانیردی کی، “سؤزلوکلر گنج یازیچیلارا و شاعیرلره یول آچیب، یارارلی و دَیرلی ماتئریاللار اونلارین اختیارینده قویور. سؤزلوکلر و لغتنامهلر دیلین تملینی تشکیل ائدهن سؤزلرین توپلوسونو الوئریشلی بیر شرایطده یازیچیلارا تقدیم ائتمکله یارادیجیلیقلارینین چیچکلنمهسینه یاردیم گؤستهریر.” اؤنملیسی بودور کی، بؤیوک عالیمیمیز علمی دیققتی اؤتهری شؤهرته و گوندهلیک مقصدلره قوربان وئرمهدی، بئله بیر نجیب داوارنیشیندان دولایی ایسه داها بؤیوک آد، داها درین سایقی، داها گئنیش اوخوجو طبقهسی قازاندی.
باشدا آنایاسانین 15-جی مادهسینین تطبیقی اولماقلا اوستاد بهزادینین دیلیمیزین رسمیتینه دایر دیلکلرینین چین اولماسی اومیدی ایله کیچیک بیر تابوتدا گئدهن اولو جاهانین خاطیرهسینی گؤِز یاشلاری ایله آنیریق. سوندا ایسه او بؤیوک شخصیته تانریدان رحمت، سایین عایلهسینه دؤزوم دیلهییر، بو آغیر و نیسگیللی ایتکیدن دولایی آذربایجان اولوسونا باشساغلیغی وئریریک.
ایواز طاها و “یارپاق” یارادیجی کوللئکتیوی


text:
قالان ایشه قار یاغار دئمیشلر. بیلدیر (۱۴۰۰) یایی سوووب پاییزا اوچ گون قالان تبریزه ساری یولا توشدوک. توتدوغوموز یول آنجاق تبریزدن یئتمیش کیلومتر قیراقدا تاریخ بویو غرورلو، آدی سانی ایله دیکدیک داغلارا یاسلانیب دایانیب قالان شهر ایدی. مرند. مرندده ایسه آدینی دئییب یوللاندیغیمیز آدام شهرین قیراغیندا، سایخین سایخاش خلوت بوجاقدا، سسسیز سسسیز عؤمور سوروب پیشگین اولقون دورقون چاغینا وارمیش ساده بیر معلم. ایکیمیز ایکی بئلچانتاسی قاتار تاکسی اویان بویان فیلان فالان (قاتارین گئجیکمهسی ایله تیرتیر تیرتیر سورونمهسی) اوناوچ ساعت یول کسیب زنگلهشیب قرارلاشیب بولوشاجاغیمیز میداندا تاکسیدن توشدوک. «من اوردایام» دئمیشدی. اوردایدی. الینده ایسه شیشه ایچینده شراب رنگینده قاراقیرمیزییا چالان ایچمهلی. یانداشیمین تپکیسی گؤزلریمدن آنسیزین ایشیلداییب کئچن ایشیغین گؤرکملی اولدوغونا قانیتلادی. البتهکی اوتوز بئش ایل عؤمرونو بؤیوک دئییملر دیوانینا قویان معلمی گؤرمک، ایشیلتی ایشیلدادار هرکسین گؤزونده. ناریندن «گؤرهسن شرابدی» دئیه قولاغیما گلن فیسیلتی خوشوما گئتدی. شرابین لذتینی ایچن بیلر دئمیشلر؛ سقراط ایچر، دویماز، گنه ایچر سؤزه باشلار، قوناقلیق بویو ضیافتی الینه آلار، الدن وئرمزدی اؤزونو. سقراط سؤز اوستاسی ایدی. سؤز ایسه کئچمیشلردن، آتابابادان، آنالاردان یادیگار.
سؤز مینلرجه ایل قالیب قالانمیش، پیشمیش، دیلدیل گزیب دولانمیش خزینهدن گئدیر. شراب میوهنین اؤزهتینی دامیتیب [تقطیر ائدیب] ساخلادیب دَیینمهسی دیر اگر، سؤز شرابی نه اولاجاق او زامان؟ گلگله تجربه ایله مینلر یاشام اؤزهتینی «دئییم» اولاراق ایشلهدیب، ساخلاییب، پیشیریب، اولقونلاشدیریب «سؤز»دیر سؤزشرابی. دیللر ازبری اولان سؤزلر، نه دادلی نه لذتلی سؤزشرابی اولاجاق. بونو ایسه یالنیز سؤز آنلاییب دیل قانان، عاریف اولان اینسان بیلر.
الغرض آدامی گؤرورو گؤرمز بیلمهدیم نه زامان نئجه بیربیریمیزه ساریلمیش، اوتوز بئش ایل دوستلوق یاشایان ایکی یاشید کیمی قوجاقلاشیب خوشبئش ائدیریک. «میرحسین دلدار بناب» ایله بئله بیر آن یاشادیم. قالانی ایسه اوچ گون ایکی گئجه اوزون اوزادی صؤحبت، اوجون توت چکیلینجه چکیلیر. آماجیم بونلاری دئمک دئییل، او ایچمهلی زیریشک ایدی آلبالی ایدی نه ایدی، آنجاق “اورک ایستر دیل سؤیلهمز” دئییلدی. بیزیم سؤزوموز باشقا، مزهمیز باشقا. هله سئویملی محبتلی مهریبان عاییله بیر کناردا قالسین. صؤحبت شیرین اولار اوزون اولار چکرسن چکیلر اوزانار گئدر بیتمز قوتولماز قالار.
سؤزون جانی: آدام دیزینی قاتلاییب اوتورموش، منیم یاشیم قدر، بلکه ده داها چوخ زامان قویموش، کلمه کلمه، آغیز آغیز، دولاشیب دولانیب آراییب آختاریب، ائشیددیکلری اوخودوقلاری دئییملری چکیب چیخاریب، معظم بیر دیوان قورموش. قیرخ ایله یاخین اَمَک! آز دئییل. بیلدیر اَلقراری ایله سالیب چیخاندان سونرا ۲۲۰۰ صفحهنی کئچمیش ائشآنلاملی دوزَنده دئییملری سیرالاییب ییغمیش. گونده گونده هَوَسله یورولماقسیزین ایشلهییر. هر دئییم بیر مَدخَل، یانیندا اوخشار دئییملر، یانیندا آغیزدان یازیلی ادبیاتدان شعردن آختاریب تاپمیش اؤرنکلر: مکمل بیر دیوان.
تانیشیب گؤروشمهییمیزین نهدنی ایسه بئله بیر ایشی بئله بیر اَمَک خرجلهین اینسانی یاخیندان گؤرمک، اثرین ایچینده دیلین قاتمان قاتمان لایهلری رنگلرینی، کلمهلرین دئییملرین سؤزلرین دادینی آلماق ایدی. هله نئجهکی یاشادیغیمیز دیلیمیزده گؤزگؤرهتی گیزلهنه گیزلهنه اؤزونو آپآیدین گؤرسهدن آرگو سؤزلر دئییملر دیلین دادلی دوزلو قاتلاریندان خبر وئرن دئییملری گؤرهسن، اوخویوب گولهسن، دئییب شاققا چکهسن. لذت. سؤز ایچینده سؤز وار یانی. دولو دولو. لایه لایه. نه ایسه بو دا اوزون سؤزون قیساسیدیر چکرسن اوزانار توتارسان گئدر.
سؤزوم ایشین دَیَریندهدیر. دیلیمیزه بوراخاجاغی ائتکیسی آز اولمایاجاق (الیمیزه چاتسا اگر). خالقآرا دانیشیلان، کیتابلاردا سایتلاردا مجازی کاناللاردا یازیلان، ایلگیلرده قوللانیلان دیلیمیزدن توت، مئدیالاری، بوتون ساحهمیزی قاپسامیش دیلین چَلیمسیز جانسیز رنگسیز بویاسیز قوخوسیز دادسیز قاتسیز دایاز اولدوغونا گلینجه، بئله اثرلرین قونومو [جایگاهی] داها آیدینجا بیلینیر. دیلین لایه لایه اندر دؤندر آت توت گؤتور قوی ناز ایشوه گیزلی آلایلی کینایهلی یانیقیجیلی گؤرسهدیشلی انیش یوقوش قالخیش …لارینا ییهلهنمک مینبیر قوشول حوکوم مادده شرط ایستهسه ده، سؤزقونوسو دئییملر دیوانی، کسین اولاراق اونلاردان بیریدیر. یانی دیلیمیزی، بوتون آشاغی یوخاریسی ایله قوللانماق ایستهین کیمسه، بوتون هر هانسی شرطلر قیراغیندا بو اثری ده ایچ ائتمهلی، حتی اَزبر ائتمهلی، ایچینده یاتمیش سؤزلرینی دیلینه آخیتمالیدیر. گؤزل، نئچه قاتلی، شیرین دیل قوللانماق ایستهییر سه اگر.
بئله بیر خزینهنین ائل ایچینده خالق الینده اولماسی نه قدر گرکلی دیر، اونو دا سؤزله کلمه ایله اَداتلا دئیه بیلمَرم. بیر ایل قاباق بئله بیر ایشین اولوشوب وار اولماغینا سئویندیییمدن تهراندان منزیل به منزیل طی منازیل یول کسیب اؤز گؤزومله گؤرمک ایستهمیشدیم. گؤردوم. ایللر اؤنجه البته همن بو دیوانین ناقص وئرژئنی تقریبن اله آلینمازجا آغیر بیر شکیلده (تایپی غلط دولو) چاپ اولموش ایدی، او آنجاق بونون اوچدن بیریدیر، بازاردا دا یوخ.
ایندی ایسه هر شئی حاظیر، کئچمیشده گئدن غلطلر دوزهلدیلمیش، دئییملر ایکی اوچ قات آرتیریلمیش، آغیزلاردان کیتابلاردان شعرلردن یازیلادان آختاریلمیش اؤرنکلرله بزهنیلمیش، ائشآنلاملی دئییملر بیربیرینی بولموش؛ یالنیز فیزیکی اولاراق کیفیتلی یونگول کاغاذدا، اله آلیب اویناشلیق ائتمک قدر سامباللی شکیلده، کیتاب اولاراق گؤرمهسینه گؤزوم یولدا قالدی… قالیب… قالیر… اوستونه ده قار یاغیر کی یاغیر.
باش آغریسی وئرمکدن آماجیم بئله بیر مکمل ایشین بیر نفر الی ایله اولوشماسینا باخمایاراق اونو سون منزیلینه (یاییملانماسینا) یئتریمک بؤیوک ایش دیر، یاردیمسیز قالیرسا بو بؤیوکلوکده بیر ایش یئرده قالاجاق. اومیدیم دغدغهلی سایغیدَیَر اینسانلارین «کنایهلر دیوانی»نین یاییملانماسینا یاردیم ائدرک اونو سون منزیلینه، ایستهینلرینین الینه یئتریمک اوچون یاردیم ائتمکلری ایله، بونجا زحمتین یئرده قالماماغی دیر.
یازیدان سونرا:
۱-ایشین بؤیوکلویو و نه درجهده اؤنملیلییی بیر قیراقدا، ایش میدانا گلمهیینجه اؤز دیَرینه، قونومونا چاتماز. سؤزلر نقدلر اولماسا یالنیز قورو هاوادیر و اولقونلاشماز.
۲-اثرین قایناق اولدوغو اوچون، بیزیم ائلئکترونیک کیتاب اوخوتدورانلارا آلیشمادیغیمز و دوغرو دوزگون آراج ایسه بولونمادیغی یئرده فیزیکی اولاراق کیتاب شکلینده، کاغاذ اوزرینده یاییملانماسینین آلتینی وورغو ایله جیزیرم.
۳-دئییملرین ایچینده بعضیلرین گؤزونه تیکان اولان سؤزلر کلمهلر دئییملر آرگولار بوللو بوللو تاپیلماقدادیر، اونلار بعضیلرینه گؤره لاپ اثرین دادی دوزو دیر. آنجاق ایشه ال قویوب اونون کیتاب شکلینده دوغولماسینا یاردیم ائتمک قرارینا گلن وار ایسه ایشاره ائلهدیییم کلمهلرین بیرینه بئله ال قویوب کَمکوم ائتمک بوتونو ایله بیر خالقا، بیر دیله ظولم ائتمکدیر.
تهران ۱۴۰۱


text:
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی تورت نفر ترورچی یوق قیلیندی
اوشبو مطلب نی تورکیه مدافعه وزیرلیگی بیلدیردی
عراق نینگ شمالیده تورکیه قوراللی کوچ لری تامانیدن آلیب باریلیاتگن پنجه- قفل عملیاتی منطقه سیده ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی 4 نفر ترورچی یوق قیلیندی.
اوشبو حقده تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی.
بیاناتده, "توخته ش و چرچه ش یوق, کوره ش دوام ایته دی! قهرمان تورکیه قوراللی کوچ لری, تروریزم نی مرکز لریده یوق قیلیش فعالیت لری نی قرارلی لیک بیلن دوام ایتتیره دی" دییه قید ایتیلدی.


text:
روژه میلا
روژه میلا (اینگیلیسجه: Roger Milla) (دوْغوم:۲۰ مهٔ ۱۹۵۲ (۷۰ یاش) Yaoundé) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. کامرون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده روژه میلا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- باستیا کولوبونون اویونچولاری
- سن-اتین کولوبونون اویونچولاری
- مونپلیه کولوبونون اویونچولاری
- والنسین کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۸۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۸۲ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۱۹۸۴ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۱۹۸۶ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۱۹۸۸ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری


text:
اویان آرتئق أی اینسان! گۆونمە هیچ یاشئنا
حۆکۆم کسینلشینجە، ایعتیراضلار بۇشونا
اۇیون بیتمک اۆزرە، اوزاتمالارئ داحیل،
یمین أدییۇروم کی؛ چۇق داقیقتیر عازرائیل…
هیچ می اویاندئرمئیۇر، سنی بونجا آفتلر،
بو شهوت یانغئنلارئ، بو آزغئن جینایتلر؟
هیچ می اویاندئرمئیۇر، بۇش قالان بو قوجاقلار،
بو فائیض دپرملری، بو یئقئلان اۇجاقلار؟
هیچ می اویاندئرمئیۇر، بو ماعبدلر، أذانلار،
تسلیم دیلکچەسینی، سجدەلردە یازانلار؟
بو کائینات، بو دنگە، بو گؤکلر، بو یئلدئزلار،
ثانیەدە اۆچیۆز بین کیلۇمترەلیک حئزلار؟
اۇنسکیز بین آچ چۇجوق، جان وریرکن بیر گۆندە؛
قاچ اۇنسکیز بین دۇلار، ساورولور بیر دۆگۆندە.
ناسئل تاشئر بیر اینسان، بو نانکؤرجە اوتانجئ؟
هیچ می اویاندئرمئیۇر، سنی بو قادار سانجئ؟
یتمیش تریلیۇن حۆجرە، بیر اینسان بدنیندە،
نە قاوغا وار، نە عیصیان، هیچبیرینین گنیندە.
قاچ بین کاتریلیۇن آتۇم، دؤنرکن داملا سودا،
سن، قورئانا حارب آچمئش، بکلییۇرسون پوسودا.
اویان آرتئق أی اینسان! سن بیر ایلاە دگیلسین؛
اۇ کیبیرلی دیک باشئن، سجدەلرە أگیلسین.
آلدانما… جۆببەلرین، پارلاق ناقئشلارئنا،
آلچاق دیکتاتؤرلرین، اۆستتن باقئشلارئنا.
اویان آرتئق أی اینسان! گرچک دۆشمانئ تانئ؛
سانا توزاقلار قوران، اۇ لاعنتلی شەیطانئ.
سینسیدیر… دۇست گؤرۆنۆر، سنی وورور آرقادان،
بینبیر ماسکەسی واردئر؛ هر بۇیا، هر مارکادان.
اویان آرتئق أی اینسان! یتمز می بونجا ذیللت؟
قادریندە یازمئیۇر… بو قۇقوشما، بو عیللت.
اؤنیارغئلئ اینفاذلار، بۇغویۇر ویجدانئنئ،
بو “چاغداش” جهالتتن، قورتار شو عیرفانئنئ.
سن کی؛ اؤزۆندە شرف، فئطراتئندا آصالت،
نە سن سۆرۆن یرلردە، نە سۆرۆنسۆن عادالت.
آچ آرتئق… چاپاقلانان، اۇ گؤنۆل گؤزلرینی؛
باق دا گؤر، هر ذررەدە قودرتین ایزلرینی.
نانکؤرلۆگۆن، یری یۇق، گؤنۆل تاحتئندا سنین؛
آللاها شۆکرۆن ایجین، یترلیدیر بیر جنین.
بیل کی، بۆتۆن ملکلر، سنین جددینە حایران،
سن اۇلماسان… اۇلمازدئ، بو عالملر، بو دەوران.
اویان آرتئق أی اینسان! باق مساژ وار راببیندن؛
دییۇر کی: اۇلماق ایچین، اۇ جننتین أهلیندن؛
اؤنجە مۆلکۆن صاحیبی؛ مالیکی بیلمک گرک،
سۇنرا بۆتۆن پوتلارئ، گؤنۆلدن سیلمک گرک.
اویان آرتئق أی اینسان! شاقایا گلمز زامان،
هیچ کیمسەیە وریلمز، اۇ سۇن نفستە آمان.
بیر سئناو کی؛ اؤنۆندە، سچەنکلر سانما چۇق؛
یا قورئان… یا دا حۆسران… اۆچۆنجۆسۆ بیل کی یۇق.
جنگیز نوعماناۇغلو – 2008


text:
خندکباجی(اویون)
خندکباجی - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر فصیللرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاردان بیری.
اویونون قورولوشو[دَییشدیر]
اوّلجه بئش-اون آرشین (متر) اوزونلوغوندا بیر-بیریندن بیر-ایکی آرشین (متر) آرالی دوز خطلر چکیلیر و خطلرین آراسی خندک آدلاندیریلیر.
اویونو کئچیرمک اۆچون ساناما اوصولو ایله باشچی سئچیرلر. باشچی اوشاقلاری سیرایا دوزور و اوشاقلارا ساغدان سولا بیر-بیر الینی وورا-وورا دئییر:
نه سندهدیر، نه منده
حالوا چؤرک تندیرده
آنام دئدی: قال بوندا
"بوندا" سؤزونون "دا" حیصهسی کیمده قورتاریرسا، او دا خندگه دوشمهلی اولور. اویونون شرطینه گؤره، بئش-اون آرشین (متر) اوزونلوغوندا خندگین ایچی ایله خندکباجی او یان-بو یانا قاچیر. قالان اوشاقلار ایسه خندگین کناری ایله حرکت ائدیر، ایمکان دوشن کیمی خندکدن چیخماغا چالیشان خندکباجینی یئنه ده اؤز یئرینه ایتلهییب سالیرلار. خندکباجی دا اؤز نؤوبهسینده سعی گؤستریر کی، اونون آردینجا حرکت ائدنلردن بیرینی توتوب خندگه سالسین.
ایستگی باش توتاندا خندگه سالینان آداملا خندکباجی یئرینی دَییشیر و اویون بو مینواللا داوام ائدیر. .


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
O DUR Şəfqətli، Ən Səxavətli! ای الله، منم اللهم! سین گورورسن منی، سن تنییرسان مِنی; سین منیم پناهیم و سیغیناکاغیم. Heç kəsi axtarmadım Səndən başqa, nə də bir kəsi axtaracağam Səndən qeyri; سئنین مَهَهَبْتینین یولوندان باشقا بیر یولدا ادیملامادیم، نه د ایری بیر یولا قَدَم قویاجاغام. Ümidsizliyin zülmət gecələrində mənim intizar və امید dolu gözlərim، Sənin hüdudsuz fəzlinin səhərinə dönür، صبح çağı isə üzülmüş qəlbim Sənin gözəlliyin və kamilliyinin zikri ilə təravətlənır və güclənir. سئنین مئره مئت فئزلینین کومئک ئتدییی کس، هتا او بیر داملا دا اولسا، سهیلسیز بیر وممانا چوریلیر، سئنین اینایهت یاغیشلارین یاردیم و زیلا کیچیلد، ساهیلسیز
اوز هیفزین آلتیندا، سهن ای پاکلیق روحو، سین ای سگزاوتلی پیرویردیگر، بو مفتون، بو آلولانمیش بیننده پناه ور. بو وارلیق دونیاسیندا اونا کومک ایله کی، سَنین مِهَبَتیننده سابیت و موهکم قالسین و ایزن ور کی، قنادی سینمش بو قوش سَمَوی آغاَنَسَنَت.
-ابدول-بهاء عباس
الله یاخینلیق دوالار
الله یاخینلیق دوالار


text:
پاپاق قاپدی(اویون)
پاپاققاپدی - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
پاپاققاپدی ایلاخیر چرشنبه و نوروز گونلرینده اوشاقلارین و یئنییئتمهلرین اوینادیقلاری اویونلاردان بیریدیر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
اویونچولارین هامیسینین باشیندا پاپاق اولماقلا چکیلمیش دایرهنین ایچریسینده دایرهوی شکیلده اوتورورلار. پوشکله سئچیلمیش باشچی الینده چوبوق دایرهنین اورتاسیندا دایانیر. او، پاپاقسیز اولور. باشچی چوبوغو یئره ووروب اویونچولاری قورخودور. اونلار ال چالا-چالا:
تاغی-تاغی تاغباتاغ باشیندا یوخدو پاپاق.
سؤزلرینی بئش دفعه تکرار دئییرلر. بو واخت باشچی اویونچولاردان بیرینین پاپاغینی قاپیب اؤز باشینا قویور. پاپاغی گؤتورلموش اویونچو دا ساغ طرفینده اوتوران یولداشینین پاپاغینی قاپیب اؤز باشینا قویور. بئله-بئله پاپاققاپما دؤوره سونا چاتانا قدر داوام ائدیر. اویون بو یوللا دؤرد-بئش دفعه تکرار اولونور. پاپاقسیز قالان اویونچو باشچینی عوض ائلهییر. ایندی او، دایرهنین ایچینده هرلهنیب اویونچولاردان کیمینسه پاپاغینی قاپماغا چالیشیر. اویونچولاردان یئنه:
تاغی-تاغی تاغباتاغ باشیندا یوخدو پاپاق.
دئییب اونو اله سالیرلار. بو سؤزلر پاپاقسیزین پاپاق قاپماسینا قدر تکرار اولونور. اویون بئلجه داوام ائدیر. اویونچولارین دگیرمان داشینین هرلنمهسی ایستیقامتینده پاپاق قاپیب اویونو داوام ائتدیکلری اۆچون بعضی یئرلرده بو اویونا "دگیرمان اویونو" آدی دا وئریلیب.


text:
قوپان بوز جان آلدی
ایتن شخصلردن بیرینین اؤلو تاپیلدیغی، ایکیسینی آرختارما چالیشمالارینین سوردوگو بیلدیریلدی
دانمارک کراللیغینا باغلی دونیانین ان بویوک آداسی گرینلندین باتیسینداکی اوماناق بؤلگهسی یاخینلاریندا بوز قوپماسی سونوجو ۱ بالیقچی اؤلدو، ۲سی ایتدی.
گرینلند پلیسیندن وئریلن آچیقلامادا، اوماناق بؤلگهسی یاخینلارینداکی اوکوسیسات/پرلیفیک فیوردو جیواریندا بیر بوز کوتلهسینین قوپدوغو و ۳ بالیقچینین ایتدیگی خبرینین گلدیگی بیلدیریلدی.
ایتن بالیقچیلاردان بیرینین اؤلو تاپیلدیغی، ایکیسینی آرختارما چالیشمالارینین سوردوگو بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، قوپان بوزلارین دنیزده بویوک دالغالار اولوشدوردوغونا وورغو ائدیلهرک، بؤلگه خالقیندان قوپما ریسکی اولان بوزلاردان اوزاق دورمالاری ایستنیلدی.
اۆز اؤلچومو باخیمیندان دونیانین ان بویوک آداسی و قوزئی قطبونون سطحی ان چوخ بوز کوتلهسیله اؤرتولو بؤلگهسی اولان گرینلندین بوز اؤرتوسو کورهسل ایستیلشمه ندنی ایله تخمین ائدیلندن داها سرعتلی اریر.
آمریکان مئدیا قورولوشو سیانانده یئر آلان خبره گؤره، گرینلندده ژوئیه آییندا آرتان هاوا ایستیلیکلری ندنی ایله ۱۹۷ میلیار تن بوز اریدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اینگیلیس و آمریکالی دکترلار تعلیم اوچون تورکیهیه گلدی
"تکجه اینگیلتره و آمریکادان دئییل، دونیانین هر یئریندن تعلیم آلماق اوچون باشاکشهیر جام و ساکورا خستهخاناسی اورولوژی کلینیکینه گلیر"
خزر ساحیلینده مینلرجه سو ایتی اؤلوسو تاپیلدی
اؤزللیکله یوزباش بؤلگهسینده و سولاق و شورنیکا چایلارینین آغیزلاری آراسیندا چوخ ساییدا اؤلو سو ایتی اولدوغو بیلدیریلدی
نیجریهده ۱،۸ میلیون نفر ایدز خستهسیدیر
"ایدزه قارشی یئریدیلن موختلیف کمپینلرین آرزو ائدیلن نتیجهسی یاواش یاواش الده ائدیلمهیه باشلاندی"


text:
ائل اوبا – عاشورا گونونده گون اورتا گونه شی گوگ یوزونده باشقا بیر حالدایدی … او یاندیریجی ایشیغینی صاواش میدانینا باشقا بیر حالدا گونده ریردی.
امام حسینین و اصحابینین صوصوزلوغوندان یوره گی یاندیغی گیبی ییری ده یاندیریردی. بیر یاندان دوشمان عسکرینه جهنم اته شینده ن بیر یاندان دا گون اورتا نمازینین وقتینده ن خبر ویریردی. زهیر ابن القین و سعید ابن عبدالله دوشمان اوخونون اماما نماز قیلینجه ده گمه مه غی ایچین ، امامین ئوگونده کوسکلرینی سیپه ر ایتدیلر.
و امام علیه السلام او حالدا نمازینی بیتیرینجه سعید ، ده گه ن اوخلارین آغیریارالاری یوزونده ن گوجونده ن دوشتو داها صونرا دنیادان ایریلدی.
امام حسین علیه السلام نمازینی بیتیره نده ن صونرا قاهرامان اصحابینا بویله بویوردو ( ای منیم دوستلاریم جنت سیزین قارشینیزدادیر و اونون قاپیلاری سیزین یوزونوزه آچیلمیش ، و میوه لری ده ییتیشمیش. ایشته پیغمبر و الله یولونون شهیدلری سیزین گله جه غینیزی بکلیرلر. ارتیق الله و پیغمبری دینینده ن . و پیغمبرین اهل بیتینده ن دفاع ایدین ، الله سیزلری عاف ایتسین ).
آتلارین ئولدورولمه سی
بو صیرادا سعد اوغلونون امریله بیر تاخیم اوخچو امام حسین علیه السلام اصحابینین آتلارینی اوخلادیلار ئویله سینه ضحاک بن عبدالله دان باشقا بیر کیمسه امامین اصحابیندان آتلی قالمادی.
حبیب ابن مظاهر
بو صیرادا حبیب ابن مظاهر میدانا اندیغینده سانکی بویله سویلوردو :
سوزومو یه له ویرمه م
قانیمی سیله ویرمه م
وجدانیمدا بین صدا
روحوم حسینه فدا
هر گلدی اله ویرمه م
بیر نچه نفری جهنمه گونده ره نده ن صونرا آغیر یارالار یوزونده ن یوزو قویلو دوشتو باشینی بدنینده ن آییردیلار.
حر
حبیبده ن صونرا حر میدانا انه ر که ن سانکی بویله سویلوردو :
من ازه لده ن حر گلمیشه م حر یاشارام حر قالارام
حریتین آغ بوینونا آل قانیملا گول سالارام
آنام ادیم حر قویارکه ن حرلوغ اکتی وجدانیمدا
من حسینین حر یولوندا جان ویره ریم شان الارام
دوشمان اوردوسوندان بیر نئچه نفری ئولدوردو صونرا شهید ایدیلدی.
امام حسین علیه السلام حر الریاحینین بدنینی قان ایچینده گوره رکه ن سانکی بویله بویوردو:
سن حرسه ن آنان سنه بو آدی ویردیغی گیبی
سن حرسه ن روحون حر کومله گینی گیردیغی گیبی
سن حرسه ن هر حر انسان الیر سنده ن حر الهاملار
حر سه ن هر ییگیت ، ذللت باغینی قیردیغی گیبی
زهیر ایله ابن مضارب
زهیر ابن القین ، عموجاسی اوغلو ابن مضارب و ابو ثمامه الصائدی میدانا اندیغلری آندا زهیر امام حسینه دیدی : ای ابا عبدالله اللها آند اولسون یوز کره ئولدورولسه م سنده ن واز گیچمه ره م که شکه یوز روحوم اولایدی هپسینی سنین اوغروندا قربان ویره یدیم. صونرادان دوشمانین عسکرینه سه ل گیبی هجوم ایتدیلر. شهید اولونجایا کیمین صاواشتیلار.
عمربن قرضه
داها صونرا عمربن قرضه دوشمان عسکرینده ن بیر نچه نفری ئولدوردو. حسینه آتیلان اوخلار و قالدیریلان قیلیجلر ئوگونده الین سیپه ر و بدنینی قالخان ایتدی. بدنینده کی آغیر یارالار یوزونده ن دنیادان آیریلدی.
نافع الجملی
نافع آتدیغی زهرلی اوخلارلا دوشمان عسکرینده ن بیر نچه نفری ئولدوردو. اوخو بیته نده ن صونرا قیلیچینی چه کیب دوشمان عسکرینین اورتاسینا هجوم ایتدی دوشمانلار اونون ایکی الینی که ستیلر. بویله جه نافع اسیر دوشتو … او اسیر دوشه ر – دوشمه ز شمر اونون بوینونو ووردو – بویله جه نافع ده شهادت نیشانینی قازاندی.
تورک گنجی اسلم
داها صونرا امام حسینین قرآن اوخویوجوسو اسلم ادیندا اولان بیر تورک گنجی میدانا گیردی دوشمان عسکرینده ن بیر نچه نفری ئولدوره نده ن صونرا آغیر یارالی دوشتو ، امام حسین علیه السلام اسلمین باشی اوزه رینه گلرکه ن مبارک یاناغینی اونون یاناغینا قویدو اسلم گوزلرینی آچیب ، یوزو گولدو . داها صونرا دنیادان آیریلدی.
اهلی بیتی سئوه رم
اولار منیم جانیمدا
گیزه ر حسین سئوگیسی
داماریمدا قانیمدا
بریر بن خضیر
بو صیرادا کوفه مسجیدینین بویوک قرآن اوقویوجولاریندان صاییلان زاهد و عبد بیر ییگیت اولان بریر صاواش میدانینا گیردی یزید بن معقل ده اونونلا صاواشماغ ایچین میدانا اندی بریر اونو ، مباهله ایتمه غه چاغیردی ، و هر کیم باطلده یسه حق اهلینین الیله ئولدورولمه غینه سوزله شتیلر بو انلاشمایلا صاواشا باشلادیلار. بریر اونو ئولدوردو و شهید اولونجایا کیمین صاواشتی.
حنظله الشبامی
بریرده ن صونرا حنظله دوشمان عسکرینه نصیحت ایتمه غ ایچین ، امامدان اذن الارکه ن اولارا بویله دئدی :
ای انسانلار من احزاب گونو گیبی عذابلی بیر گونده ن ، نوح ، عاد و ثمود قوملرینین باشلارینا گلنلرده ن ، سیزینده باشینیزا گلمه سینده ن قورخورام.
ای انسانلار حسینی ئولدور مه ین . چونکو الله بیر عذابلا سیزی ییرده ن سیله ر. امام حسین علیه السلام حنظله نین سوزلرینی ایشیدینجه اونا بویوردو :
الله سنه رحمت ایتسین اولار صاواشتان ئوگجه منیم سنین و باشقا قارده شلرینین نصیحتینی دونده ریب سنه و دوستلارینا ئولومو جواب ویره ر که ن اللهین عذابی اولارا حق اولدو . اما ایندی قارده شلرینی ئولدوردولر.
آرتیق اولارین وای اولسون حاللارینا. امامین بو سوزلرینده ن صونرا حنظله میدانا اندی و شهید اولونجایا کیمین صاواشتی.
عابس
داها صونرا عابس ئوزونو , واواش میدانینا انمه غ ایچین حاضرلادی.
امامدان صاواش اذنی ایسته دیغینده بویله دئدی :
ای اباعبدالله منیم یانیمدا ییر یوزونده هیچ بیر کیمسه سیزینجه عزیز ده گیل. جانیمدان داها عزیز بیر شییم اولسایدی اونودا ویره ردیم سنین اوغروندا. عبس میدانا انه ر – انمه ز دوشمانین بدنینه یا÷راغ گیبی تیتره تمه دوشتدو. عابس ییلدیریم گیبی میدانی یاندیردی , هیچ بیر کیمسه اونون قارشیسینا انه بیلمیردی صاوشتیغجا سانکی بویله دئییردی :
حسینین سه و داسی باغریمی یاردی
وورارکه ن باشیما , عقلیمی ساردی
روحومون یوواسی گونلومده داردی
جانانین عشقینده یانمیشام یانمیش
دوشمانسا عاشقی بیر ده لی سانمیش
سعد اوغلونون امری ایله اونون دورت اطرافینی ساردیلار اوزاغدان اوزه رینه داش و اوخ یاغدیرماغا باشلادیلار. عابس اغیر یارالار یوزونده ن گوجونده ن دوشتو ییگیت باشینی بدنینده ن آییردیلار.
جون
نــــــه داغــــــــــلار
نه دره لر نه داغلار
کور دوشمانین قیلیجی
نه ئولدورور نه داغلار
داها صونرا ابوذر الغفارینین کوله سی امامین یانینا گلیب , میدانا انمه غ ایچین اجازه ایسته دی .
امام بویوردو : من سنه اذن ویردیم گیت بورادان ئوزونو قورتار , سن بیزیمله بورایا کیمین یاشاماغ امیدیله گلدین , ایندی ئوزونو ئولومه آتما !
جون دئدی : ای پیغمبرین اوغلو آغ گونلرده سیزین سفره نیزده ن ییمه غ و دار گونلرده ده سیزی یالنیز قویماغ اولماز ! جون میدانا اندی مظلوملارین افندیسی اوغروندا مرادی شهادته اولاشتی.
انس الکاهلی
داها صونرا پیغمبر افندیمیزین اصحابیندان اولان انس الکاهلی , گوزلرینه توکوله ن قاشلارینی بیر یاغلیغلا باغلایاندان صونرا حیات , و فداکارلیغ میدانینا اندی :
انس , بیر ییگید گنج گیبی دوشمان عسکرینی بیر – بیرینه ووردو , بیر نئچه عسکری ئولدوره نده ن صونرا شهید اولدو.
عمرو بن جناده
داها صونرا , صیرا گنج عمرو بن جناده یه گلدی باباسی ایلک هجومده شهید اولدو , اون بیر یاشیندا اولان عمرونون آناسی دئدی : ای عزیز و ییگید بالام بابان گیبی ان میدانا ییگیتجه صاواش …. ! عمرو میدانا انمه غ ایسته ر که ن , امام حسین علیه السلام بویوردو , او اوشاغی گه ری دونده رین چونکو اونون باباسی ینی شهید اولموش بونوندا شهید اولماغی آناسینا آغیر گله ر .
عمرو دئدی : بابام نه نه م سنه قوربان اولسون ای اباعبدالله , ای افندیم !
آنام منه صاواشماغا اذن وئردی , او منه صاواش کومله گینی گیریتدی , و الیمه قیلیج وئردی ، نه اولور منده بابامین یولونو توتوب سنین یولوندا شهید اولورسام !! …
قاندا یاریغ
هیچ اولماز قاندا یاریغ
اهل بیتین اوغروندا
قانلار قان دایاریغ
داها صونرا او گنج یگید عمرو میدانا اندی شهید اولونجایا کیمین صاواشتی.
حجاج الجعفی و سوار
داها صونرا حجاج الجعفی ایله سوار میدانا اندیلر ، بو ایکی ییگیت شهید اولونجایا کیمین صاواشتیلار.
سوید
داها صونرا سوید میدانا اندی بیر مدت صاواشاندان صونرا باییلدی.
دوشمان عسکری اونون ئولدوغونو ساندی . امام حسین علیه السلام شهید اولدوغوندا ، دوشمان عسکری :
( حسین ئولدورولدو ) دئدیغلرینی ایشیدینجه ییرینده ن قالقتی شهید اولونجایا کیمین صاواشتی. سوید امامین شهادتنده ن صونرا کربلاده شهید اولان ان سون قاهراماندیر.
امامین چاغریسینا اهلی بیتده ن باشقا بیر کیمسه جواب وئره ن قالمادی نه حر ، نه برید ، نه عابس ، نه حبیب ، و نه ده مسلم … هپ شهید اولموشلار . باشلاری بیر یاندا بدنلریده بیر یاندا.


text:
امان
عَمّان یا اَمّان اوردون شاهلیغینین باشکندی و ان بؤیوک شهریدیر. بو شهرده یاشایانلارین ساییسی ۲۰۰۶-نجی ایلده ۲ میلیون ۲۰۰ مین نفریمیش.
عمان کندی ۱۳-نجی میلاددان اؤنجه قرنده «رباث عمّون» آدلانیردی. بو شهر موختلیف قرنلرده آشوریلر، ایرانلیلار، یونانلیلار، عربلر و تورکلرین تصروفونا چیخمیشدیر.
حیجاز دمیریولو عمانین گئنیشلنمهسینده اؤنملی تأثیری واریمیش؛ ائله کی بو دمیریولونون تیکیلمهسیندن اؤنجه، عمان بیر کند اندازهسیندهیدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Amman»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۵ فئوریه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
دان یئری گؤیریر. گونش یاواش- یاواش داغلارین دالیندان چیخماق ایستهییر. شههر آغیر یوخودان آییلان آداملار کیمی گَرنَشیر. دامارلارینی سیندیریر و یاشامین یئنی بیر قالابالیق گونونو یاشاماغا حاضیرلاشیر.
ایلک منه آددیم قویانلار بلدیهلر اولور. اونلار یولاقلاری سوپوروب، زیبیللری گؤتوروب، بعضن ده اللرینده کی بئلین اوجویلا، سو یولونا زیبیل تؤکنلره لعنت اوخویا- اوخویا آرخلاری تمیزلهییرلر.
اونلاردان سونرا ایش آختاران فهلهلر، هرهسی بیر توربادا ایش پالتاری اللرینده مئیدانا ییغیشیرلار.
ایش صاحیبلری چوخلوق ماشینلا فهله آپارماغا گلیرلر. هر ماشین گلدیکجه اونلار فهله شیغییب،”ارباب منی… منی آپار”– دئییرلر.
اربابلار مال آلان کیمی موشتری گؤزو ایله فهلهلرین ائنینی- اوزونونو اؤلچوب، ان گنجینی، ان جانلیسینی سئچیرلر.
گون یاییلاندا یئرده قالانلاری سویو سوزولموش، الی بوش، مایوس مئیداندان قاییدیرلار.
شههر اویاندیغجا توکانچیلار توکانلارینی آچیرلار. چؤرهک خانالارین قاباغی قالابالیقلاشیر.
بیرآزدان سونرا آل- وئر قیزیشیر. بازارچیلار یالان آندلاردان ایچیب موشتریله نئچه برابر قیمته جینس ساتیرلار. کیمیسی آلیر، کیمیسی پولو اولمازکن یالنیز حسرتله باخیر، کئچیر.
بیر اوشاق یوخسوللوغو دوشونمهیرکن آناسیندان نوبار میوه ایستهییب اونو هامینین قاباغیندا شرمنده ائدیر. آناسی سورویورسه ده اوشاق میوه توکانلاری قاباغیندا آیاق دیرهییر. بیر چوخونون کارتی چکیلنده “موجودی کافی نیست” یازیر.
ایکی ماشین توققوشور، سوروجولر ماشیندان ائنیب، یاخالاشیب، هر بیریسی باشقاسینی سوچلو بیلرکن یامانلاییر. اونلاری آییراندان چوخ، موبایل ایله فیلیم چکنلر اولور!!
بیر دَلی اؤلو اعلامیهلرینه باخارکن، اللرینی اووشدوروب، “ماشاللاه…نه چوخالیبلار. حالوا یئیهجم”– دئییر.
بیر قادین پاساژین ناساز پیللهلریندن هرلهنیر. یانیندا کی قیز اوشاغی شاشقینجا گولَن جماعته باخیر!
بیرینین پیادا یولونون چالا- چوخوروندا آیاغی بورخولور، حیرصلی “بو خارابادا ائششک ییخیلسا دیشی سینار”– دئییر.
بیر قوجا کیشینین آیاغی استاندارد اولمایان دمیر کؤرپونون آراسینا گیریر. الینده آلدیغی یئرآلما- سوغان یئره توکولوب، پرن- پرن اولور. بیری آتشنشانییه خبر وئرین دئییر. جماعت بیر شکیل قیچینی دمیرلرین آراسیندان چیخاریرلار. آمما سانکی قیچی سینیب، دوختورلوق اولور...
الینده ایکی اوچ بسته ساققیز ساتان اوشاق گلیب-گئدنلرین اتهییندن آسلانیر، “عمی…. خالا…. نه اولار… نه اولار…. بونلاردان آلین…”.
اؤز یاشامینین دولانباجلاریندا فالینی اودوزان اوغلانجیق، اؤزگهلره فال ساتیر…
آداملارین پولو یوخدو دییه، باشماق آلا بیلمیرلر، اودور کی پیادا یولوندا دالدالانان پینهچی عمینین ایشی چوخدور!
شهرین بو قدر سینیق- سالخاغینی گؤرن مامور، یالنیز قادینلارین اؤرتوگونه پالتارینا گیر وئریر… گنجلری سوروتلهییب ماشینا باسیر…
هله یولداشلاریمدان ائشیدیرم اونلارین دا وضعی منه تایدی.
شهره سفر ائدنلر ده شهری اوزلرینه اوگئی سانیب، نعمتلریندن یئییب- ایچیب، طبیعتینده گزیب، آغاجلارینی سیندیریرلار، زیبیللرینی طبیعته توکوب گئدیرلر، بیر سوزده دوز یئییب، دوز قابی سیندیریرلار!!
شافاق قارالینجا باشیم او قدر مصیبتلر چکیرکی…
الیمدن هئچ زاد گلمهین کیمی ناچار بیر کونجه قیسیلیرام، سیگاری سیگارا توتورام. اوزون ایللردیر خیسیلتیلی نفسیمی، اؤسکورکلی سسیمی کیمسه ائشیتمیر. کیمسه یاراما ملحم قویمور. یارالاریم او قدر درینلهشیب اونلاردا شههرین ناکام آغاجلارینی اکمک اولار. گوجوم اولسایدی یارالاریمی موخبیرلرین کامئراسینا گوسترردیم بلکه اوتانمایانلار اوتانسین یارالاریمدان.
یادیما کیمسهلرین بو شهره باشچی یازیلدیقلاری گونلر دوشور.
بویالی، گولوشلو شکیللر دیوارلاریمی بزهمیشدی. یاغلی- بوغلو شعارلار هر طرفیمه یازیلمیشدی. هرکس اوزونو بو شهره ان اورهک یاندیران گوستریردی. یولاقلار دا اونلارین تبلیغ کارتلاری ایله دولموشدو. یازیق بلدیهلر کار- کاغیذ سوپورمکدن یورولموشدولار.
کئشکه اَلیم اولسایدی او ریاکار گولوشلو شکیللری جیریب زیبیل دولونا باساردیم. وئردیینیز وعدهلر شههرین شاققیلداقلی دیزینده گؤرونور دییردیم.
آیاغیم اولسایدی توو دابانا بو قارغانمیش شههردن قاچیب آرخاما بئله باخمازدیم.
حئییف کی نه الیم وار نه آیاغیم. یالنیز گؤروب کَرَم کیمی آلیشیرام. حیرص یئییرم. سوندا بو حیرص الیمه ایش وئرهجک بیلیرم. یا انفارکتدان اؤلهجم، یا ال قومباراسی کیمی یالانچیلارین اوزونه پارتلایاجام، پارچانلانمیش جنازهم الینیزین اوستونده قالاجاق!!
بیلدینیز من کیمم؟ سیزه غریبه دئییلم. من بو شههرین «آزادلیق» خیاوانییام!!
«آز آدلیق خیاوانی»!!
دان یئری گؤیریر. گونش یاواش- یاواش داغلارین دالیندان چیخماق ایستهییر. شههر آغیر یوخودان آییلان آداملار کیمی گَرنَشیر. دامارلارینی سیندیریر و یاشامین یئنی بیر قالابالیق گونونو یاشاماغا حاضیرلاشیر.


text:
۱۸۸۷ (میلادی)
میلادی ۱۸۸۷-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز سکسن یئددینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۲۹ سپتامبر - آلمانلی ایختیراعچی امیل برلینر طرفیندن قرامافون اۆچون ایلک ایختیراع ثبت حاقی آلیندی.
- ۲۸ ژولای - مارسل دوشان؛ فرانسه لی رسام و مجسمهچی
- ۲۶ سپتامبر - توماس ادیسون ایلک فونوقرافی ایختیراع ائدیر.
- ۱۱ نوْوامبر - شیکاگودا پارتلاییش تؤرتمکده تقصیرلی بیلینن آنارشیست حربچیلر اعدام ائدیلمیشدیر. بوگۆن تاریخه «قارا جۆمعه» آدی ایله داخیل اوْلموشدور.
- ۱ دسامبر - شرلوْک هوْلمس حاقیندا بحث ائدن "نارینجی رنگلی اِتيود" روْمانی چاپدان چێخیر.


text:
آلیس مونرو
آلیس مونرو ـ (اینگلیسجه: Alice Munro) (دوغوم: ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۱) کانادالی حیکایه یازیچیسی، ۲۰۱۳-جو ایل ادبیات اوزره نوبل ادبیات اؤدولو (جایزهسی)، بوکئر اؤدولو قازانان، کانادا گئنئرال-قوبئرناتورونون بدیعی ادبیات اوزره اؤدولو، نوبئل موکافاتی لاورئاتی.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
آلیس مونرو «کانادانین چئخوفو» کیمی تانینیر. ایندییهدک ۱۳ حیکایه کیتابی و بیر رومانی یاییلیبدیر. حیکایهلرینده کانادانین کیچیک کندلرینده یاشایان اینسانلارین حیاتلاریندان بحث ائدن «مونرو» سئوگی و اؤلوم کیمی موضوعلاری اؤن پیلانا چیخاریبدیر. اونون حیکایهلرینین آنا خطینی قادین موضوعسو: آنا- قیز، قیز- آنا- نوه، آتا- قیز موناسیبتلری تشکیل ائدیر.[۱]
نوبئل جایزهسی[دَییشدیر]
۲۰۱۳ـنجو ایل، ادبیات اوزره نوبل جایزهسینی ۸۲ یاشلی کانادالی یازیچی «آلیس مونرو» قازاندی. آلیس مونرو بۇ جایزهنی قازانان ۱۳ینجی قادین یازیچیدیر. اوندان اؤنجه آلمان یازیچیسی «هرتا مولر» ۲۰۰۹ینجی ایل بۇ موکافاتا لاییق گؤرونموشدور. نوبل ادبیات موکافاتینی وئرن ایسوئچ (سوئد) آکادئمیاسی بۇ موناسیبتله یایدیغی معلوماتدا آلیس مونرونو «مودئرن قیسا حیکایهلر اوستادی» کیمی تقدیم ائتمیش و اونو «مۆعاصیر قیسا حیکایه ژانرینداکی اوستالیغینا گؤره» بۇ مکافاتا لاییق گؤرموشدور.[۱]
قیسا حیکایه کیتابلاری[دَییشدیر]
- "شن کؤلگهلرین رقصی" — (۱۹۶۸)؛
- "قیزلارین و قادینلارین حیاتی" (۱۹۷۱)
- "سیزه دئمک ایستهدیگیم بیر شئی واردی" (۱۹۷۴)
- "سن اؤزونو نه حساب ائدیرسن؟" (۱۹۷۸)،
- "یوپیتئرین پئیکلری" (۱۹۸۲)
- "سئوگینین ایرهلیلگیشی" (۱۹۸۶)،
- "گنجلیک دوستوم" (۱۹۹۰)
- "آشکار سیرلر" (۱۹۹۴)
- "یاخشی قادینین سئوگیسی" (۱۹۹۸)،
- "نیفرت، دوستلوق، نوازیش، باغلیلیق، ائولیلیک" (۲۰۰۱)، (آیری آدی "اوندان اوزاقدا")
- "قاچاق" (۲۰۰۴)،
- "کاستل-روکدان باخیش" (۲۰۰۶)
- "حددن آرتیق سئوینج" (۲۰۰۹)
- "عزیز حیات" (۲۰۱۲)[۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ ایشیق سیتهسی
- ^ ویکیپدیا


text:
تاونزویل
تاونزویل اینگیلیسجه: Townsville[۲][۳]، کوئینزلند اوستانینده بیر شهردیر. بو شهرین 140.2 کم مساحت ایله 189,238 نفر جمعیتی واردیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ تاونزویل شهرینین آمارلاری (اینگیلیسجه). TOWNSVILLE CITY COUNCIL. یوخلانیلیب 1 May 2014.
- ^ تاونزویل سؤزجوگونون تعریفی آچیق آنلاین سؤزلوکده (اینگیلیسجه). TheFreeDictionary.com. یوخلانیلیب 13 November 2013.
- ^ تاونزویل (اینگیلیسجه). Reference.com. یوخلانیلیب 13 November 2013.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Townsville»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۵ آوریل ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
تاپماجا(اویون)
تاپماجا — اینسانین ذهنی قابیلیتینی، عاغلینین چئویکلیگینی یوخلاماق مقصدیله یارادیلان ادبی ژانر. تاپماجادا هر هانسی بیر اشیانین علامتی اوستو اؤرتولو شکیلده وئریلیر و یا باشقا بیر اشیایا بنزهدیلیر، اونون تاپیلماسی قارشی طرفدن طلب اولونور.
تاپماجالار داها چوخ نظمله اولور. مثلا:
او یانی چپر،
بو یانی چپر
ایچینده آتلی چاپار. (گؤز)
بیر بالاجا میل باشی،
یاندیردی داغی-داشی (کیبریت)
دییرمانا دن گلدی،
دورون گؤرون کیم گلدی.
توخونمامیش چووالدا
اویونمهمیش اون گلدی. (ایگده)
سونونجو نومونهدن آیدین اولور کی، تاپماجالارین موعیّن قیسمی بایاتی شکلیندهدیر.
نثرله اولان تاپماجالار دا وار. "من گئتدیکجه او دا گئدیر" (کؤلگه)، "آغاج باشیندا آل یاناقلی قیز" (آلما)، "قارا تویوق قاپیدا یاتار" (سوپورگه)، "آغاج باشیندا اونلو داغارجیق" (ایگده) و س.
بعضاً تاپماجالار آتالار سؤزلرینین ده یئرینده ایشلهنیر. مثلا؛ "هامینی بزهر، اؤزو لوت گزر" ،"بیر بالاجا بویو وار، دام دولوسو تویو وار" و س.
تاپماجالار قدیم و اورتا عصرلرده ماراقلی بیر اَیلنجه واسیطهسی ده اولموشدور.
ائشیک باغلانتی[دَییشدیر]
- Seyidov N. - Tapmacalar. Bakı: "Şərq-Qərb", 2004


text:
گادتب-نین مطبوعات مرکزینه داخیل اولان معلوماتا گؤره، آوسترالیا-آذربایجان آسوسیاسیاسی پرئزیدئنتی و گونئی آذربایجان دئموکراتیک تورک بیرلیگینین (گادتب) بئین الخالق علاقهلر دئپارتامئنتینین صدری سایین میکائیل بی اویتا بیر چوخ دؤولت رسمیسی و آذربایجانلا تورکیهنین آوسترالیادا نمایندهلیکلری ایله بیرگه آوسترالیا ایسلام بیرلیگی فئدئراسیاسینین رسمی دعوتی ایله آوسترالیا ایسلام بیرلیگی فئدئراسیاسینین کئچیردیگی تدبیره قاتیلیب.
2022-جی ایل اوکتیابرین 1-ده کئچیریلن تدبیرده آوسترالیالی سیاستچی و کئچمیش مهاجیرت ناظری فیلیپ رودوک، یئنی گونئی اوئلز (NSW) ایالتینین مولتی کولتور ناظری مارک کورئ، یئنی گونئی اوئلزدن میللت وکیلی لیندا وولتز، ائلهجه ده باشقا ناظر و میللت وکیللری قاتیلمیشلار.
تدبیره همچینین تورکیهنین سیدنئیده کی باش کونسولو سایین علی سئویم، آذربایجان آوسترالیاداکی تمثیلچیسی حؤرمتلی رامیل قوربانوو، روسیانین آوسترالیاداکی سفیری آلئکسئی پاولووسکی و دیگر سیاستچیلر و نمایندهلیکلر قاتیلیب.


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
سن-کریستف (واله دائوستا) (ایتالیاجا: Saint-Christophe, Aosta Valley) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۲۸۵ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۶۱۹ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و آبروتزو اوستانیندا یئرلشیب.
ایتالیا شهرلرین لیستی
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Saint-Christophe, Aosta Valley»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده سن-کریستف (واله دائوستا) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
پوْرتال:کانادا
موقدمه
کانادا (اینگیلیسجه: Canada) شومالی آمریکادا یئرلشن بیر اؤلکه دیر. اون اوستان و اوچ اراضیسی آتلانتیکدن پاسیفیکه و شمالدان شمال بوزلو اوقیانوسونا اوزانیر، ۹.۸۹ میلیون کیلومئتر موربع (۳.۸۵ میلیون مایل موربع) ائحاطه ائدیر و عمومی اراضیهگوره دونیانین ایکینجی ان بویوک اؤلکهسینه چئوریلیر. آمریکا بیرلشمیش ایالتلرله جنوب و غرب سرحدی، ۸٬۸۹۱ کیلومئتر (۵٬۵۲۵ مایل) اوزونلوق ایله، دونیانین ایکی میلی قورو سرحدلرینین لاپ اوزونودور. کانادانین پایتختی اوتاوا دیر و اوچ بویوک مئتروپولیتن منطقهسی تورونتو، مونترآل و ونکوور دیر. یئرلی خالقلار مین ایللردیر دواملی صورتده ایندیکی کانادادا یاشاییرلار. ۱۶-جی عصرین باشلانیشیندا اینگیلیس و فرانسهدن گوندریلنلر، آتلانتیک ساحیلی بویونجا آراشدیردیلار و داها سونرا یئرلشدیلر. موختلیف نیظامی ساواشلار نتیجهسینده، فرانسه ۱۷۶۳-جی ایلده شمالی آمریکاداکی بوتون موستملکهلرین ترک ائتدی. ۱۸۶۷-جی ایلده کانادا کونفئدراسیون ایله اوچ بریتانیا قوزئی آمریکاسینین موستملکهسینین بیرلشمسی ایله، کانادانین دورد اوستانیندا فئدرال شکلده حاکئمیت قورولدو. (قالانین اوْخو...)
سئچیلمیش مقالهلر -
اونتاریو (/ɒnˈtɛərioʊ/ ( ) on-TAIR-ee-oh; فرانسوی: [ɔ̃taʁjo]) کانادانین اون اوچ اوستانلاریندان بیری دیر. و بو شهر مرکزی کانادادا یئرلشیب. اؤلکه اهالیسینین یوزده ۳۸.۳-نه صاحیبدیر و کانادانین ان چوخ اهالیسی اولان اوستانیدیر. عمومی اراضی اساسیندا ایکینجی لاپ بویوک اوستانیدیر (کئبئکدن سونرا). اونتاریو، کانادانین دوردونجو لاپ بویوک محکمه حوزهسی دیر کی شمالیغرب اراضیلار و نوناووت اراضیلارینا شامیل اولور. (قالانین اوْخو...)
سئچیلمیش بیوقرافی -
آلیس مونرو ـ (اینگلیسجه: Alice Munro) (دوغوم: ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۱) کانادالی حیکایه یازیچیسی، ۲۰۱۳-جو ایل ادبیات اوزره نوبل ادبیات اؤدولو (جایزهسی)، بوکئر اؤدولو قازانان، کانادا گئنئرال-قوبئرناتورونون بدیعی ادبیات اوزره اؤدولو، نوبئل موکافاتی لاورئاتی. (قالانین اوْخو...)
سئچیلمیش پانارومالار -
نیاقارا شلالهلری نین پاناروما منظرهسی
Credit: MamaGeek
National symbol -
Selected vital article -
Selected picture -
The page "پوْرتال:کانادا/Selected picture/26" does not exist.
Current events
No recent news
Did you know? -
لوآ خطاسیماژول:Selected_recent_additions-ین 69-جی/جو خطینده: bad argument #1 to 'gmatch' (string expected, got nil).
Featured list -
اساس مقالهلر
Associated Wikimedia
- Portals with triaged subpages from October 2019
- All portals with triaged subpages
- All portals
- Portals with no named maintainer
- قیسا توضیح ایله صفحهلری
- Pages including recorded pronunciations
- Portals needing attention
- کانادا پوْرتاللاری
- کانادا
- شومالی آمریکا پوْرتاللاری
- کانادا پوْرتالی
- WikiProject Canada
- Redirect targets of redirected portals with existing subpages
- پوْرتاللار اؤلکه اساسیندا


text:
دموکراسی
دموکراسی و یا ائلَرکیللیک، جماعیتین قانون و قانونی پارلیمان سیئچماغا حق اولان بیر نوع حاکمیتدیر.بو حاکمیتده جماعت قانون و پارلیمان سئچیب و بوتون ایشلرده آزدالیق وئریلیر.
آنا یوردلاری اسکی یونان اوْلان فیلسوف لار، ارسطو و افلاطون طرفیندن اینتیقاد ائدیلمیش دیر. دموکراسی گونوموزده ان یایقین قوللانیلان دؤولت سیستمی دیر. آرتیق سیاست بیلیمجیلری، هانسی سیستمین داها یاخشی ایشله دیغینی دئییل بلکه هانسی دموکراسی نین داها یاخشی ایشله دیغینی تارتیشیرلار.
دموکراسی تئوریلری[دَییشدیر]
نورماتیف دموکراسی تئوریسی[دَییشدیر]
آمپیریک دموکراسی تئوریسی[دَییشدیر]
دموکراسی تاریخی[دَییشدیر]
اسکی دؤنم[دَییشدیر]
دموکراسی ایلک اولاراق اسکی یونان دا، شهر دؤولت لرینده اویقولاندی. دموکراسی یه چوْخ یاخین اوْلان بۇ سیستم آتن دموکراسی سی اولاراق دا تانینیر.
اورتا چاغ[دَییشدیر]
اورتا چاغدا دموکراسی نین گلیشمه سین ده ان بویوک حادیثه اینگیلیستان دا کرالین آداملارینین دین آداملاری و میللتین طرفیندن زور دوروم دا ساخلایان ماگنا کارتا لیبئرتاتومون اینگیلیسجه: Manga Carta Libertatum ایمضالانماسی دیر.
۱۸ اینجی و ۱۹ اونجو یوز ایللر[دَییشدیر]
۲۰ اینجی یوز ایل[دَییشدیر]
دموکراسی مدللری[دَییشدیر]
کلاسیک مدل[دَییشدیر]
قورویوجو دموکراسی[دَییشدیر]
قالخینماجی دموکراسی[دَییشدیر]
لیبئرال دموکراسی[دَییشدیر]
سوسیال دموکراسی[دَییشدیر]
دموکراسینین آراجلاری[دَییشدیر]
پارلامئنت(مجلیس)[دَییشدیر]
سیاسی پارتیلر[دَییشدیر]
آنا یاسا[دَییشدیر]
آنایاسا بیر دؤولتین تمل قوروملارینین نجور ایشله یه جه غینی بلیرله ین یازیلی سند دیر.


text:
شیروان خانلیغی
شیروان خانلیغی و یا شاماخی خانلیغی —۱۷۴۷-جی ایلدن ۱۸۲۰-جی ایلهدک آذربایجان اراضیسینده ایقتیداردا اولموش دؤولت. پایتاختی شاماخی شهری، آرابیر یئنی شاماخی (آغسو)، ان سوندا ایسه فیت داغ شهری اولوب.
خانلیغین تاریخیدَییشدیر
شیروان خانلیغینی ۱۷۴۷-جی ایلدن نادر شاه قیرخلی-آوشار طرفیندن بو یؤرهیه وکیل تعیین ائدیلمیش حاجی محمدعلی خان صوفی نبی اوغلو زَرنوایی ایداره ائدیردی.
حاجی محمدعلی خان اوتوراق عیان-اشرفین نومایندهسی ایدی. کؤچری امیرلر اونون باشچیلیغی ایله باریشا بیلمیردیلر. خانچوبانلی ائلیندن چیخمیش عسگر بیگ آللاهوئردی بیگ اوغلو اونا قارشی موباریزهیه باشلادی.
تاریخچی عباسقولو آغا باکیخانوو یازیر: «هیجری ۱۱۷۸-جی (۱۷۶۵) ایلده عسگر بیگین اوغلانلاری محمدسعید خان و آغاسی خان ائلات آراسیندا وکیلدن (کریم خان زنددن) خانلیق لقبی قازانیب آغسو شهرینی آلدیلار و جاه-ی جلالی سئویب دینج یاشاماق ایستهین حاجی محمدعلی خانی اؤلدوردولر».
بو ایکی قارداش قدیم زامانلاردان شیروانین پایتاختی اولان شاماخینی برپا ائدیب، اورا کؤچدولر. لاکین، پایتاختلاریندان نصیبلرینی آلمامیش، تجاووزه اوغرادیلار. ۱۷۶۷-جی ایلده قوبا حاکیمی فتحعلی خان شکی حاکیمی محمدحسین خانلا بیرلشیب، شاماخییا هوجوم ائتدیلر. شهرین موحاصیرهیه تابلامایاجاغینی بیلن قارداشلار تسلیم اولماغی لازیم بیلدیلر. محمدسعید خان فتحعلی خانین، آغاسی خان حسین خانین یانینا گئتدی. حسین خان آغاسی خانی کور ائتدی. فتحعلی خان ایسه محمدسعید خانی دوستاق ائدیب دربند شهرینه گؤندردی. پایتاختی یئنیدن آغسویا کؤچوردولر.
۱۷۸۰.جی ایلده قوبا خانی قاراباغا هوجوم ائتدی. او، بو یوروشه تارکوُ شامخالینی و شاماخی خانینی دا قاتمیشدی. فتحعلی خانین ۸۰۰۰ نفرلیک قوشونو کور چایینی کئچهرک قاراباغ اوزرینه یئریدی. ابراهیم خلیل خان جاوانشیر موزدلولارین حاقینی واختیندا اؤدمهدیگی اۆچون یاردیمینا یئتن اولمادی. بیرلشمیش قوشونلار خانلیغین بیر نئچه کندینی و اوباسینی غارت ائدیب خئیلی مال-حئیوانلا گئری دؤندولر.
ابراهیم خلیل خانین شیروان خانینا یاردیم ائتمهسی فتحعلی خان قوبالینین خوشونا گلمیردی. تاریخچی عباسقولو آغا باکیخانوو یازیر: «هیجری ۱۱۹۸ (۱۷۸۴)-جی ایلده فتحعلی خان آغاسی خانا کؤمک ائدن ابراهیم خانین اوزرینه گئتدی، آغدامی داغیتدی و قاراباغین آشاغی ماحاللارینی تالان ائتدی».
۱۷۸۵.جی ایلده آغاسی خانین بؤیوک اوغلو احمد بیگ ابراهیم خلیل خانین قارداشی مهرعلی بیگ ساریجالی-جاوانشیری اؤلدوردو. ابراهیم خلیل خان قارداشی ایله آراسی اولماسا دا، بو حادیثه ایکی خانلیق آراسیندا سرینلیگه سبب اولدو. تاریخچی عباسقولو آغا باکیخانوو یازیر: «فتحعلی خان هیجری ۱۱۹۹ (۱۷۸۵)-جو ایلده آغاسی خان و اونون موتّفیقی محمدحسن خان ایله موحاریبه ائتمک قصدیله شیروانا گئتمیشدی. بو زامان قارداشی قاراباغلی ابراهیم خاندان اوز چئویرمیش اولان مهرعلی بو فتحعلی خانین یانیندا ایدی. بیر گئجه باکیدان شیروانا گئتدیگی زامان، یولدا آغاسی خانین بؤیوک اوغلو احمد بیگه راست گلدی، آرالاریندا موحاریبه اولدو، مهرعلی بیگ اؤلدورولدو. فتحعلی خان اونون جنازهسینی کمال-ائحتیراملا قاراباغا گؤندردی. بو حادیثهدن سونرا ابراهیم خانلا فتحعلی خان دوستلاشماغا باشلادی. آغاسی خانا قارشی هر ایکی طرفدن قوشون گؤندریلدی. آغاسی خان مجبور قالیب فتحعلی خانین حوضورونا گلدی، اوغلانلاری ایله بقابق محبوس اولاراق، قوبایا گؤندریلدی».
آغاسی خان ائلچی گؤندریب ابراهیم خلیل خاندان اوزر ایستهدی. باریشماقلارینی تمنا ائتدی. قاراباغ خانی اونو باغیشلادی. ۱۷۸۶-جی ایلده ابراهیم خلیل خان جاوانشیر لنکران خانی ایله بیرلشیب، شیروانا یوروش ائتدی. اونلار محمدسعید خانی کنارلاشدیریب، یئرینه کور قارداشی آغاسی خانی حاکیم قویماق ایستهایردیلر.فتحعلی خان قوبالی بو یوروشو ائشیدیب سالیاندان شاماخییا گلدی. ابراهیم خلیل خانا تکلیف ائتدی کی، محمدسعید خانا توخونماسین. تکلیف ردّ اولوندو. سونرا بؤیوک مبلغده موکافات وئریب قاراباغ و لنکران خانلارینین شیرواندان چکیلمهسینه راضی سالدی. آجیغینی آغاسی خانین اوستونه تؤکن فتحعلی خان اوندان زورلا ۱۰ مین مانات پول آلدی.
فتحعلی خانین الیندن جانینی گؤتوروب، قاچاراق قاراباغ خانلیغینا پناه گتیرمیش اولان عسگر بیگ، قاسیم بیگ و مصطفی بیگ ارشلی شهابالدین سلطان طرفیندن توتولاراق قوللاری قانداللانمیش حالدا فتحعلی خانین سرنجامینا گؤندریلدیلر. اونلاری فتحعلی خانین ائلچیسی محمدکریم بیگله حاجی سید بیگ آپاریردی.عباسقولو آغا باکیخانوو یازیر: «بو حادیثه زامانی محمدسید خانین اوغلانلاری – عسگر بیگ، قاسیم بیگ و آغاسی خانین اوغلو مصطفی بیگ قاراباغا قاچمیشدیلار. ارشلی ملیکلینین قارداشی اوغلو شهابالدین سلطان، محمدحسن خانین امریله اونلاری آلداداراق توتدو. محمدحسن خان اونلارین اۆچونو ده بوخوولاییب، فتحعلی خانین ائلچیسی محمدکریم بیگ حاجی صفرعلی بیگ اوغلو و اؤز اینانیلمیش آدامی حاجی سید بیگله شیروانا گؤندردی». (باخ: آ. باکیخانوو، گولوستانی-ایرم، باکی، ۲۰۰۱، ص.۱۹۸) تاریخچی سونرا قئید ائدیر کی، بیر تصادوف نتیجهسینده گؤیچای اراضیسینده حاجی سیّد بیگ اسیرلری آزاد ائتدی و محمدکریم بیگی زنجیرلهایب گئری دؤندو. بو ۳ نفر اوّلجه جارا و اورادان دا آوارستانا گئتدی. اورادا دا قالا بیلمهین خانزادهلر قاراباغا و بوردان ایسه عثمانلی دؤولتینه یوللاندیلار. ۱۷۸۹-جو ایلده فتحعلی خانین اؤلومونو ائشیدن خانزادهلر آز سونرا قاراباغا قاییتدیلار. اونلار عثمانلی سلطانیندان ابراهیم خلیل خانا موهیم خبرلر ده گتیردیلر.
ابراهیم خلیل خان مصطفی خانین تاختا چیخماسیندا بؤیوک رول اوینامیشدی. بو خانلار بیر-بیرلرینه کؤمک ائدیردیلر. ۱۷۹۵-جی ایلده ابراهیم خلیل خان آغامحمد خان قووانلی-قاجارین قاراباغا یوروشونو ائشیدیب مودافیعهیه حاضیرلاشماغا باشلادی. تاریخچی میرزه جمال جاوانشیر قاراباغی یازیر: "(بونا گؤره ابراهیم خان) قاراباغ ائللرینین بیر پاراسینی تیفلیسس، بیر پاراسینی ایسه شیروان ویلایتینه اؤزو تعیین ائتدیگی مصطفی خانین یانینا گؤندردی.
۱۷۹۶.جی ایلده ایمپئراتریچا ۲. یئکاتئرینا قراف و. آ زوُبوْوون باش کوماندانلیغی آلتیندا جنوبی قافقازا، آذربایجانا ۳۰ مین نفرلیک قوشون گؤندردی. قراف زوُبوْو دربند و قوبادا موعین غلبهلر الده ائتدیکدن سونرا باکییا گلدی.باکی خانی حسینقولو خان اونون پیشوازینا چیخدی و تلطیف ائدیلدی. زوُبوْو اورادان مصطفی خانین اوزرینده یئریدی. شیروان حاکیمی مصطفی خان خانچوبانلی اونا ایطاعت گؤسترمهدی و اؤز پایتاختینی آغسودان فیت داغینا کؤچوردو. اونون علئیهینه شیرواندا عوصیان باشلاندی. خانین عمیسی اوغلو قاسیم خان محمدسعید خان اوغلو اؤز کورکنی یوزباشی بیگ هؤوزینین کؤمکلیگی ایله مصطفی خانین اوستونه یئریدی. بو ایکی طرفلی هوجوم و خیانتین قارشیسیندا دایانا بیلمهیهجگینی حیس ائدن مصطفی خان قاراباغا، ابراهیم خلیل خانین یانینا گئدهرک اونا پناه آپاردی.
۱۷۹۶.جی ایلین نویابر آیینین ۹-دا ۲. کاتئرینا وفات ائتدی و حاکیمیت کورسوسونه اوغلو ۱. پاوئل اَیلشدی. او روس قوشونون آذربایجاندان گئری چاغیردی و ۱۷۹۷-جی ایلین آپرئلینده قراف زوُبوْوو وظیفهدن کنارلاشدیردی. اوندا مصطفی خان شوشادان شیروانا قاییتدی و خانلیغی الینه آلدی.
مصطفی خان خانچوبانلی شیرواندا اولان قاراباغلیلاری گئری گؤندرمهدی. هله اوستهلیک موغانداکی قاراباغ تورپاقلارینی ضبط ائتدی.
ابراهیم خلیل خان سیسیانوولا آرانی دوزلدندن سونرا موغان تورپاقلارینا و شیرواندا قالان قاراباغ اوبالارینا گؤره مصطفی خانا قارشی ایدیعا ایرهلی سوردو. کنیازلا یازیشماغا باشلاییب، ائلچی گؤندردی. ائلچی کیمی وَرَنده ملیگی ملیک جومشودو یوللادی. اونونلا گؤندردیگی مکتوبوندا یازیردی: «شیروانلی مصطفی خانلادانیشیقلارا و اونون سیزه عونوانلادیغی ترس جاوابلارینا گلدیکده اونو آیدینلاشدیرماغا ایذن وئردیگینیز اۆچون تشکّور ائدیب، علاحضرتین مکتوبونو آلماق شراییطینه نایل اولدوم. هر شئی حاقیندا خبریم وار، یعنی، مصطفی خان یازیر کی، شیرواندا اولان قاراباغ عاییلهلری اوچ حیصهیه بؤلونوبلر. جاواد و موغان شیروانا مخصوصدور. اگر کیمسه کیمهسه اوچ یا دؤرد ایل روزی وئریرسه، اوندا اونو منیمسمک اولارمی؟ اگر منیمسمک اولارسا، اوندا ایستر مصطفی خانین آتاسی، ایسترسه ده مصطفی خانین اؤزو بیزیم سوفرهمیزین قیراغیندا گوزران کئچیریبلر. چونکی بو نینکی مصطفی خانی، حتّی اونون آتاسینی، بوتون قوهوملاری ایله بیرلیکده اون، یا دا اون بئش ایل بیزیم تورپاقدا دولانیردیق. آخیردا، حتّی اونلارا موعاوینت وئرهرک اونلارین خانلیغی تصدیق ائدیلن شیروانا گؤندردیم».
شیروان خانلیغینین حربی-سیاسی وضعیتیدَییشدیر
شاماخی خانلیغینین حربی-سیاسی وضعیتینه دایر موختلیف ماراقلی معلوماتلار واردیر. منبعلره ایستیناد ائدن ائ.محمدووا گؤستریر کی شیروان خانلیغی چوخ گوجلو حربی قووّهیه مالیک ایدی و ۱۰ مین، بعضاً ایسه ۱۲ مین نفرلیک قوشون توپلایا بیلیردی. محض حربی جهتدن گوجلو اولماسینین نتیجهسی ایدی کی، خانلیق سککیز ایل قوبا خانلیغینین بیرلشدیرمه سیاستینه قارشی موباریزه آپارمیشدی. قوبالی فتحعلی خان بو مقصدله دفعهلرله شیروان خانلیغی اوزرینه حربی یوروش ائتمیش، لاکین هر دفعه ایتکی وئرهرک گئری چکیلمیش، یالنیز ۱۷۶۸-جی ایلده شکیلی حسین خان ایله بیرلشهرک خانلیغین اراضیسینی شیمال-شرقی آذربایجان تورپاقلارینا داخیل ائده بیلمیشدیر. شاماخی خانلیغی قوبا خانلیغینین ترکیبینده ۱۷۸۹-جو ایله کیمی قالماسینا باخمایاراق اؤز موستقیللیگینه یئنیدن نایل اولماق اۆچون داواملی اولاراق موباریزه آپارمیشدیر.
ن. دوُبروْوین حاقلی اولاراق گؤستریر کی، خانلیقلارین بیر-بیرینه موناسیبتی تئز-تئز دَییشیردی. بونون ایسه یئگانه سببی خانلیقلارین یاراندیغی ایلک ایللرده هر هانسی بیر اراضی اوستونده منافئع توققوشمالاری ایدی. یئری گلمیشکن قئید ائدک کی، بو موناسیبتلر بئینللخالق شراییطدن ده آسیلی اولاراق تئز-تئز ایستیقامتینی دَییشیردی. مسلهیه بیر قدر آیدینلیق گتیرمک اۆچون شاماخی خانلیغینین قونشو قاجارلار ایرانی، عثمانلی دؤولتی و چار روسیهسی ایله موناسیبتلرینه نظر سالاق. نادر شاه ایمپراتورلوغونون داغیلماسیندان سونرا ایراندا تاخت-تاج اوغروندا قاجارلارلا زندلیلر آراسیندا قارشیدورما باش وئرن زامان شاماخیدا ایکی حاکیمیتلیلیک دؤورو ایدی. بو زامان حاجی محمدلی خان قاجارلارا قارشی ایدیسه، زندیلر قاجارلارین آذربایجانین شیمال تورپاقلارینا اولان ایدیعاسی ایله علاقه دار اولاراق عکس طرفله – یعنی کؤهنه شاماخیدا سرکرلرله ایتّیفاقا اوستونلوک وئریردیلر.
عومومیتله، ۱۷۶۱-جی ایله قدر داوام ائدن ایکیحاکیمیتلیلیک شراییطینده شاماخی خانلیغینین ایران ایله موناسیبتلری خئیلی ضدیّتلی اولموشدور. ۱۷۹۲-جی ایلده شیروان خانلیغیندا حاکیمیته صاحیب اولان مصطفی خان ایسه قاجارلارلا موناسیبتینده دیپلوماتیک مانئور ائدهرک تابئع اولماقدان همیشه ایمتیناع ائتمیشدیر.
آغا محمد قاجارین ۱۷۹۵-جی ایلده جنوبی قافقازا اولان یوروشو زامانی روس تاریخچیسی ن.دوُبروْوین شکی، شاماخی و باکی خانلیقلارینین تردّود ائتدیکلرینی گؤستریر. اونلار سون نتیجهده اؤز مولکلرینی ایران اوردوسونون تالانلاریندان خیلاص ائتمک نامینه قاجاردان واسسال آسیلیلیغینی قبول ائتدیکلرینی بیلدیریرلر. او.پ.بوُتکوْو گؤستریر کی، مصطفی خان قاجارا تابئع اولماقدان ایمتیناع ائدهرک روسیهدن کؤمک آلماق اۆچون یوللار آختارمیشدیر. اصلینده ایسه او فیتداغ قالاسیندا مؤحکملنمگه حاضیرلاشیردی. ابراهیم یوکسئل ایسه گؤستریر کی، آذربایجانین شیمال خانلیقلارینین بعضیلری قاجارا قارشی عثمانلی دؤولتیندن یاردیم ایستهمیشدیر. همین معلومات تورکیه جومهوریتینین باش باخانلیق آرخیوینین «خطین-هومایین» فوندوندان الده ائتدیگیمیز بیر سندله تصدیقلهنیر. مصطفی خانین عئینی زاماندا هم روسیهیه، هم ده عثمانلی دؤولتینه موراجیعت ائتمهسی خانلیغین موستقیللیگینی قوروماسی اۆچون اونون مانئور ائتدیگینی گؤستریر. مصطفی خان قاراباغ، گنجه، شکی و قوبا خانلیقلاریندان فرقلی اولاراق فتحعلی شاهین (۱۷۹۷-۱۸۳۴) دا تابئ اولماق حاقیندا طلبینی ردد ائدیر و «شاه قلمی ائله منیم اؤزومده ده وار» دئیه شاهین حاکیمیتینی تانیمیر.
شیروان خانلیغینین عثمانلی دؤولتی ایله موناسیبتلری حاقیندا هم روس، هم ده عثمانلی منبعلری معلومات وئریر. قاجارین هوجوم تهلوکهسی ایله باغلی قاراباغلا ابراهیم خلیل خان اؤز نومایندهسی سیّد آبدوللا چلبی واسیطهسی ایله عثمانلی سولطانینا مکتوب گؤندریر. بورادا ابراهیم خلیل خان گنجهلی جاواد خانین، شکیلی محمدحسن خانین، داغیستانلی اوممه خانین، کارتلی-کاخئتی چاری ۲. ایراکلینین، او جوملهدن شاماخیلی مصطفی خانین آدیندان تورک سولطانینا موراجیعتی اؤز عکسینی تاپمیشدیر. شاماخی خانلیغینین موستقیل سیاست یئریتمهسی بین الخالق موناسیبتلرده موستملکهسیلیک سیاستی ایله داها چوخ فرقلنن چار روسیهسینی قانئع ائتمیردی.
شاماخی نیازآباد خطیله روسیهنین جنوب سرحدلرینه یاخین اولدوغو اۆچون آذربایجان-روسیه تیجارتینده موهوم اهمیّت کسب ائدیردی. عئینی زاماندا گلهجکده خزر ساحیلی اراضیلری اله کئچیرمک اۆچون حربی قووّهلرین شاماخی اراضیسیندن کئچمهسی داها الوئریشلی ایدی. شاماخی خانلیقلار دؤورونده ده روس-آذربایجان تیجارتینین مرکزی ایدی. بو ایسه قوبالی فتحعلی خانی قانئع ائتمهدیگیندن شاماخیدا یئرلشن روس تیجارت مرکزینین سالیانا کؤچورولمهسینی روس حؤکومتینین دیقّتینه چاتدیریردی. رشت موقاویلهسینین (۱۷۳۲-جو ایل) شرطلرینه گؤره آذربایجاندا گؤمروکسوز تیجارت حوقوقونو آلان روس تاجیرلری خانلیقلار دؤورونده ده بو حوقوقو ساخلاییردیلار. قوبا خانلیغینین تاثیر دایرهسیندن چیخدیقدان سونرا شیروان خانلاری فتحعلی خاندان فرقلی اولاراق رشت موقاویلهسینین شرطلرینه محل قویموردولار.
قاجارین آذربایجانین آرازدان شیمالداکی تورپاقلارینا و تیفلیسسه قوشون یئریتمهسینه جاواب اولاراق ۲. یئکاتئرینا حؤکومتی جنوبی قافقازا هوجوم ائتمک حاقیندا قرار قبول ائدیر و آ.باکیخانووون تعبیرینجه دئسک، ایمپئراتریچه ایران ایله موحاریبهیه باشلاییر. او. مارکووا ایسه گؤستریر کی، بو یوروشده اساس مقصد خزرساحیلی بؤلگهلرده روس تیجارتینین اوستونلوگونو قورویوب ساخلاماق اۆچون آغا محمد خان قاجاری جزالاندیرماق ایدی. قئید ائدک کی، همین تیجارتده شاماخی موهوم رول اوینادیغی اۆچون شاماخی خانلیغینین ضبط ائدیلمهسی خوصوصیله دیقّت مرکزینده ایدی.
جنوبی قافقازا یوروش ائدن روس قوشونلارینا زوُبوْو کوماندان تعیین ائدیلیر. یوروش ۱۷۹۶-جی ایلین آپرئلینده باشلاییر. آوقوستدا شاماخی یاخینلیغیندا یئرلشن روس قوشونلاری یئنی شاماخییا دوغرو حرکت ائدرکن مصطفی خان شهردن چیخاراق فیتداغ قالاسیندا سیغینجاق تاپیر. مصطفی خان حاجی قدیر آدلی نایبینه تاپشیریر کی، روس قوشونلاری شاماخیدان کئچیب گئدنه قدر اونلارا قارشی هئچ بیر موقاویمت گؤسترمهسین. دیگر طرفدن مصطفی خان زوُبوْوا قارشی تشکیل اولونموش سوی-قصد-ده ایشتیراک ائدیر.
حاکیملریدَییشدیر
- حاجی محمدعلی خان زَرناوی ۱۷۴۸—۱۷۶۵
- محمدسعید خان خانچوبانلی ۱۷۴۸—۱۷۸۶
- آغاسی خان خانچوبانلی ۱۷۶۵—۱۷۶۸
- فتحعلی خان قوبالی ۱۷۶۸—۱۷۶۹
- عبداله بیگ (۱۷۷۰-جی ایلدن باکی خانلیغی) ۱۷۶۹—۱۷۷۰
- ائلدار بیگ ۱۷۷۰—۱۷۷۳
- فتحعلی خان قوبالی (تکرار) ۱۷۷۳—۱۷۸۶
- آغاسی خان خانچوبانلی|(تکرار، ۱۷۸۶-جی ایلده اؤلدورولدو) ۱۷۷۸—۱۷۸۶
- عسگر خان خانچوبانلی ۱۷۸۶—۱۷۸۹
- قاسیم خان خانچوبانلی ۱۷۸۹—۱۷۹۲
- مصطفی خان خانچوبانلی ۱۷۹۲—۱۸۲۰
خانلیغین اینضیباطی قورلوشودَییشدیر
- خانچوبان ماحالی
- هؤوز ماحالی
- سدَنرود ماحالی
- ائلات ماحالی
- قوشون ماحالی
- قاراسوباسار ماحالی
- قسسان ماحالی
- اکَرَت ماحالی
- قبریستان ماحالی
- لاهیج ماحالی
- رودبار ماحالی
- ناواهی ماحالی
- قاراباغلار ماحالی
- بؤلوکت ماحالی
- خازارود ماحالی
- سالیان ماحالی
- موغان ماحالی
ایستینادلاردَییشدیر
- (2004) Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community. Cambridge: Cambridge University Press, 12. ISBN 978-0521522458. “(...) and Persian continued to be the official language of the judiciary and the local administration [even after the abolishment of the khanates].”
- (1949) Essays on the history of feudal relations in Armenia and Azerbaijan in XVI - the beginning of XIX centuries. LSU them. Zhdanov, 7. “(...) The language of official acts not only in Iran proper and its fully dependant Khanates, but also in those Caucasian khanates that were semi-independent until the time of their accession to the Russian Empire, and even for some time after, was New Persian (Farsi). It played the role of the literary language of class feudal lords as well.”
- CeйфeддиHи M. A. MoHeTHыe kлaды, HaйдeHHыe B AзepбaйджaHe B 1968—1971 rr. // HyMизMaTиka и эпиrpaфиka. — M.: Hayka, 1984. — T. 14. — C. 131—132.
- A. Bakıxanov, Gülüstani-Irəm, Bakı, 2001, səh.188-189.
- A. Bakıxanov, Gülüstani-Irəm, Bakı, 2001, səh.196-198.
- Qarabağnamələr. 1-ci kitab. Bakı, "Yazıçı", 1989, səh. 122.
قایناقلاردَییشدیر
- ДpeHяkиH И.T. OпиcaHиe ШиpBaHa. 1796 r.
- M.İ. Əmrahov, Ə. Çingizoğlu, H.İ.Həsənov. Qarabağ xanlığı. Bakı: Mütərcim, 2008, 220.səh.
- Ənvər Çingizoğlu, Qarabağ və Şirvan xanlığının əlaqələri tarixindən, "Soy" dərgisi, 6 (14), 2008. səh.112-114.
- AлиeB C.M. "MeждoycoбHoe BoйHы и бopbбa зa BepxoBHyю BлacTb B ИpaHe пocлe pacпaдa иMпepии Haдиp шaxa". ИpaH, иcTopия и kyлbTypa B cepeдиHe Beka и HoBoe BpeMя. M., 1980.
- Bakıxanov A.A., Gülüstani-Ġrəm. Bakı, 1951.
- Baş Bakanlıq Osmanlı ArĢivi Hatti Humayun, sənəd 10; 336; 6748.
- БибepшTeйH M.,OпиcaHиe пpoBиHций pacпoлoжeHHыx Ha лeBoM бepery Kacпийckoro Mopя, Meждy pekaMи Tepek и Kypa (ПepeB c CoлoBoй). HayчH. ApxиB ИHcTиTyTa ИcTopии иM. A.A.БakыxaHoBa, ф.1, oп.2, дok. 467.
- БpoHeBckий C.Б., HoBeйшиe reorpaфичeckиe и иcTopичeckиe изBecTия o KaBkaзe, ч. II, M., 1823, 465 c.
- БyTkoB П.Г., MaTepиaл для HoBoй иcTopии KaBkaзa. C. 1722 пo 1803, CПб., 1869, T. II,
- ДopH Б.A., ИcTopия ШиpBaHa c.1538-1820 rr. AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun Elmi Arxivi, f.1,siy 9, sənəd 4733.
- ДyбpoBиH H.Ф., ИcTopия BoйHы и BлaдычecTBa pycckиx Ha KaBkaзe. T. IV, CПб., 1888.
- ДyбpoBиH H.Ф., Гeoprий XII пocлeдHий цapb Гpyзии и пpиcoeдиHeHиe ee k Poccии. CПб., 1867.
- ЭHциkлoпeдичeckий cлoBap, ToM XVII, CПб, 1899,
- Əliyev F. Həsənov Ü., Ġrəvan xanlığı, Azərnəşr. Bakı, 1997.
- İbrahim Yüksel., "Çarlıq Rusiyasının Azərbaycanı istilası və Osmanlı devletinin tutumu". Kafkas AraĢtırmaları. İstanbul, 1988.
- ГMeлиH C.Г., ПyTeшecTBиe пo Poccии для иccлeдoBaHия Bcex Tpex цapcTBo пpиpoды CПб., 1785, ч. III, 14. 12. ЛeBиaToB B.H., Oчepkи из иcTopии AзepбaйджaHa B XVIII Beke. Бaky, 1948.
- MaMeдoBa Э.K.,AдMиHиcTpaTиBHoe ycTpoйcTBa и yпpaBлeHиe aзepбaйджaHckиx xaHcTBo Bo BTopoй пoлoBиHe XVIII Beka. Бaky., 1999. Диc. kaHд. Hayk. c. 133.
- MapkoBa O.П., Poccия, ЗakaBkaзbe и MeждyHapoдHыe oTHoшeHия B XVIII Beke. M., 1966,
- ParиMoB T.P., Из иcTopии AзepбaйджaHo-pycckиx диплoMaTичeckиx oTHoшeHиe Bo BTopoй пoлoBиHe XVIII, B Haчaлe XIX BekoB, Бaky, 1997.
- Səfərov Ə.R., Azərbaycanın ġirvan xanlığının Rusiya ilə birləĢməsi və ġamaxı Ģəhərinin bərpası. Nam. diss. Bakı., 1954.


text:
آغجابهدی رایونو — آذربایجان جومهوریتینده اینضیباطی – اراضی واحیدی. اینضیباطی مرکزی آغجابهدی شهریدیر. آغجابهدی آذربایجان جومهوریتینده ۱۹۳۹ (میلادی)-۱۹۶۲ (میلادی)-جی ایللرده شهر تیپلی اوْلموشدور. آغجابهدی رایونونون مرکزی آروپورت، آغدام دمیر یوْلو مرکزسیندان ۴۵ کیلومتر، باکیدان ۳۷۴ کیلومتر آرالی، قارقار چایینین هر ایکی ساحلینده میل و قاراباغ دۆزلریندهدیر.
آدین اتیمولوژی(دیلین کؤکلرینی آراشتیرما بیلیم)دَییشدیر
آذربایجان جومهوریتی اَن ایری کند اکینچیلیک رایونلاریندان بیری اوْلان آغجابهدی رایونونون اراضیسی ۱۷۵۶ کیلومتر – دیر، اهالیسی ۱۲۸۱۰۰ نفردیر.
مشغول اهالینین اساس حیصّه سی صحیّه، تحصیل، مدنیت ساحهسینده، کند اکینچیلیک، رایوندا فعالیّت گؤسترن صنایع موسّسهلرینده، تیجارت، ایجتماعی خیدمت ساحهلرینده چالیشیر.
آدینین معناسی ایری مسکن (آغجا-ایری، بادی-مسکن، قصبه) اوْلان آغجابهدی رایونو آذربایجانین قدیم یاشاییش مسکنلریندن بیریدیر.
فایللار
قارداش پروژهلرده آغجابهدی رایونو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
ویکیپدیا:یاخشی مقاله معیارلاری
یاخشی مقالهلر ویکیپدیانین سئچیلمیش مقالهلریندن سونرا ان یاخشی و ان کئیفیتلی مقالهلرینه وئریلن ایستاتوسدور.
مقالهنین یئرلشدیردیگی صفحهنین سول یوخاری کۆجۆنده یاشیل ایشاره () وارسا، بو، اونون یاخشی مقاله اولدوغوندان خبر وئریر.
یاخشی مقالهلر آشاغیداکی شرطلره مالیکدیر:
- یاخشی یازیلمیش اولمالیدیر.
- مقاله آذربایجان تورکجهسینین یازی قوراللارینا اویغون، ساده و سلیس بیر دیلده اولمالیدیر.
- ایناندیریجی و احاطهلی اولمالیدیر.
- منطیق چرچیوهسی ایچریسینده یازیلماسی لازیمدیر. مسئلهنین ماهیتی آچیقلانمالیدیر. مقالهنی قیسا ایضاح ائدن گیریش بؤلۆمۆنه مالیک اولمالیدیر.
- مقالهده اولان ترمینلر اطرافلی آچیقلانمالیدیر.
- مقالهده اولان ایستینادلار و قایناقلار آچیق–آیدین گؤستریلمهلیدیر.
- مقاله طرفسیز اولاراق یازیلمالیدیر. نیتراللیق سیاستینه عمل اولونمالیدیر.
- مقالهنین حجمی ۱۰ کب–دن قیسا اولمامالیدیر.
- مقاله استایل کیتابچاسینین طلبلرینه جاواب وئرمهلیدیر.


text:
آلمان ده سیل سببلی اونلب کیشی حیاتینی یوقاتدی
آلمان ده سیل و سوو تاشقین لری باعث اولگن کیشی لر سانی 156 گه ییتدی
آلمان نینگ راینلند- فالتس, نوردراین- وستفالن و بایرن ایالت لریده سیل و سوو تاشقین لری سببلی اولگن کیشی لر سانی 156 گه ییتدی.
کوپلنز پولیسی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, سیلده اولگن کیشی لر سانی نینگ راینلند- فالتس ایالتیده 110 گه ییتگن لیگی بیلدیریلدی.
بیاناتده 670 کیشی نینگ یره لنگن لیگی و اولگن کیشی لر سانی نینگ آرتیب کیتیشی نینگ ممکن ایکن لیگی معلوم قیلیندی.
نوردراین- وستفالن ایالتی ایچکی ایش لر وزیرلیگی هم اوشبو ایالتده اولگن کیشی لر سانی نینگ 45 گه ییتگن لیگی نی بیلدیردی.
اطریش چیگره سیده اورین آلگن بایرن ایالتی نینگ برشتس گاد نرلند منطقه سیده سیل و توپراق سیلجیشی سببلی "عاجل وضعیت" اعلان قیلیندی.
منطقه رهبریتی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, منطقه ده کمیده 1 کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی بیلدیریلدی.
شونده ی قیلیب آلمان ده سیل و سوو تاشقین لری باعث اولگن کیشی لر سانی 156 گه ییتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی ایکّی نفر ترورچی یوق قیلیندی
اوشبو توغریده تورکیه مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی
نایجریاده قوراللی جنگریلر تامانیدن اسیر ایتیب آلینگن اونلب کیشی قوتقریب آلیندی
ناتو باش کاتبی ستولتنبرگ روسیه دولت باشلیغی پوتین نی عیبله دی
ستولتنبرگ آلمان باش وزیری شولز بیلن مشترک مطبوعاتی کنفرانس اویوشتیردی


text:
میوپاتی
میوپاتی- عضله خستهلیگی اوْلوب ، عضله ضعیفلیگی ایله مۆشاهیده اوْلونور .
پاتوفیزیولوژی[دَییشدیر]
عضله هوجئیرهلرینده تاملیغین و متابولیک پروسسلرین پوزولماسی ژنتیک اینکیشاف آنومالییاسی ، عفونت، توکسین لر، ایلتیهاب ، هورومونال و الکترولیت بالانسینین پوزولماسی نتیجهسینده باش وئره بیلیر.
سینیفلاندیرماسی[دَییشدیر]
میوپاتیلار ایکی بؤیوک قروپا بؤلونور:
- آنادان گلمه میوپاتیلار (عضلانی دیستروفییالار، متابولیک میوپاتیلار، میتوکوندریال میوپاتیار)
- قازانیلمیش میوپاتیلار ( ایلتیهابی ، عفونت ،توکسیک، سیستم خستهلیکلرینه باغلی )
ایلتیهابی میوپاییالار
- پولیمویزیتلر
- دئرماتومیوزیتلر
- علاوه جیسیمجیکلی میوزیتلر
عفونت
- ویروس عفونتلاری
- باکتریال پیومیوزیتلر
- ایسپیروخئتلر (لایم خستهلیگی)
- پارازیتیک عفونتلار
توکسیک میوپاتیلار
- درمانلار( ایسترویدلر، خولسترین آزالدان درمانلار، پروپوفول، آمیودارون، کولخیسین،امپرازول، تریپتوفان)
- توکسین لر ( آلکوقول، تولوین)
سیستم خستهلیکلرله باغلی میوپاتیلار
- اندوکرین خستهلیکلر ( تیروید، پاراتیروید، پیتویتاری یا آدرئنال دیسفونکسیا)
- سیستم ایلتیهابی خستهلیکلر ( قیرمیزی قورد ائشنیی، رئوماتوید آرتریت ،ایسکلرودرمیا ،شقرن سیندرومو، سارکویدوز ،قاریشیق بیرلشدیریجی توخوما خستهلیکلری )
- الکترولیت دیسبالانسی (کالیوم یا ماقنزیوم آنورماللیغی، هیپوفوسفاتمیا)
- کریتیک خستهلیک میوپاتیسی
- آمیلوید میوپاتیسی ( بیرینجیللی آمیلویدوز، آیلئوی آمیلویدوز)
کلینیک علامتلر[دَییشدیر]
میوپاتیلار سنسور علامتلر اولمادان موتور (هرکی) نیشانلارلا کاراکتریزه اوْلونور. کرامپ، فیزیکی یوکلهنمهده یورغونلوق ،عضله آغریلاری چوخ راست گلینهن علامتلردندیر.[۱]
ایستینادلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- http:// az.wikipedia.org


text:
گوگل تۆرکیأنینگ بیرینجی قادیم تاریحچی زناناسینی اونوتمادی
گوگل تۆرکیأنینگ ایلکینجی قادیم تاریحچی زناناسی پروفسور دکتر ژاله اینان-ی یاتلادی
گوگل تۆرکیأنینگ ایلکینجی قادیم تاریحچی زناناسی پروفسور دکتر ژاله اینان-ی یاتلادی.
آنتالیاداقی پرگه و سیده آنتیک شهرلری نینگ تانالماغینا اولی قوُشانت قوُشان پروفسور ژاله اینان تۆرکیأنینگ زنانالاری نینگ آراسیندا ایلکینجی قادیم تاریحچی.
1914-نجی ییلینگ 1-نجی فورالیندا دوُغلان ژاله اینان 2001-نجی ییلینگ 27-نجی فورالیندا آرادان چیقدی.
گوگل، دودل آدی بریلن اولغام بیلن ژاله اینان باراسیندا "ژاله اینان-ی حوُرمات بیلن یاد ادیأریس" دییپ یازدی.
دِگیشلی حابارلار
قطر ۲۰۲۲: برزیلیا 2- صربیستان 0
بۆتین دۆنیأ فوتبال یاریشیندا سامباچیلار صربیستان ینگ فوتبال توُپارینی 2-0 حاسابی بیلن ینگدی
ابراهیم قالین شهیت موغاللیملار اۆچین آیدیم آیتدی
قالین 24-نجی نوُیابر موغاللیملار گۆنی اۆچین ماغوسا لیمانی آیدیمینی یانگاداندان اوُقادی