text:
حسین ابن علی
حسین ابن علی (ع) (ایمام حسین، سیدالشهدا، اباعبدالله، ثارالله، خامس آلعبا، سبط، وفی، زکی) شیعهلرین اۆچونجو ایمامیدیر. او علی (ع) و فاطمه (س) نین اوْغلودور کی دؤردونجو هیجری ایلینین شعبان آیینین اۆچونجو گۆنونده مدینه شهرینده آنادان اوْلوبدور. حسین (ع) ۶۱ اینجی هیجری ایلینین مۇحرم آیینین اوْنونجو گۆنو (عاشورا)دا کربلا ساواشیندا شهادته چاتیبدیر. ایمام سجاد -شیعهلرین دؤردونجو ایمامی- اوْنون اوْغلودور.
ایچیندهکیلر
- ۱ اۇشاقلیق
- ۲ جاوانلیق
- ۳ کربلا قیامی
- ۴ مقبره
- ۵ قایناقلار
- ۶ گؤرونتولر
اۇشاقلیق
ایمام حسین(ع) دؤردونجو هیجری ایلینین شعبان آیینین ایلک گۆنلرینده آنادان اوْلوبدور. محمد -موسلمانلارین پئیغمبری و حسینین بؤیوکآتاسی- اوْنون اۇشاقلیق دورانیندا دونیادان گئتدی. پئیغمبر حسین و اونون بؤیوک قارداشی -حسنه- خاص بیر علاقهسی واریدی و بۇ بارهده دئییر: «هرکس اوْنلاری سئوسه، منی سئویر و هرکس اوْنلاردان زهلهسی گئتسه، مندن زهلهسی گئدیر». شیعهنین عقیدهسی اساسیندا، حسن و حسیننین ایمامتلرینین اصلی دلیلی، پئیغمبردن اوْلان بۇ سؤزدور: «حسن و حسین، جننتین جاوانلارینین آغاسیدیلار».
جاوانلیق
علی (ع) نین خیلافت دورانیندا، حسین آتاسینین کناریندایدی و اوْنلا بیرلیکده ساواشلاردا مۇشاریکه ائدیردی. بۇ ساواشلارین ان اؤنملیلری، جمل دؤیوشو، صفین و نهروان ساواشلاریدیلر. حسنین ۵۰اینجی هیجری ایلینده اوْلماغیندان سوْنرا، معاویه ۱۰ ایل موددتینده خلیفه مقامینی مۇحافیظه ائتدی. او سوْنوندا ۶۰اینجی هیجری ایلینده اؤلوب و اؤز اوْغلو -يزيد بن معاويهی- خیلافته سئچدی.
کربلا قیامی
حسین (ع) یزیدیله بئیعتی قبول ائتمهدی. یزید مدینهنین والیسینه بیر مکتوب یازیب و اوْندان ایستهدی کی یا حسینین بئیعتین آلسین یادا اوْنو قتله چاتدیرسین. حسین(ع) بنیاومیهنین حاکیملرینین یوْلونو قبول ائتمیردی و بئیعتدن قاچماق اۆچون، عاییلهسیله بیرلیکده مکه شهرینه گئتدی.
بو زاماندا کوفه شهرینین اهالیسیندن بیر سیراسی کی موعاوییهنین اؤلوموندن خبردار اوْلموشدولار، حسینه بیرنئچه مکتوب یازیب و اوْندان ایستهدیلر کی کوفهیه گله. حسین ده موسلیم ایبن عقیلی کوفهیه گؤندردی و کوفهلیلردن بیرنئچه نفری اوْنلا یولبیر اوْلدولار. آما عبیدالله بن زیادین -کی یزیدین جانیبیندن کوفهنین والیسی عونوانیندا سئچیلمیشدی- کوفهیه گلمهسیله، چوخلو اینسان حسینیله اوْلان بئیعتلرینی سیندیریب و اوْنلا موخالیفت ائتدیلر. حسین (ع)سوْنوندا عاشورا گۆنونده ۷۲ نفر یارلارییلا بیرلیکده کربلا چؤلونده قتله چاتدی.
مقبره
حسینین مقبرهسی عراقین کربلا شهرینده یئرلهشیبدیر. اوْنون قبرینین آشاغیسیندا و آیاغینین آلتیندا -علیاکبر- و اوْنون سینهسینین اۆستوندهده -علیاصغر- دفن اوْلوبدولار. همیده کربلادا اؤلنلرین قبرلری، حرمین آیری بیر گوشهسینده قرار تاپیبدیر.
البته افغانلارین دئییشی اساسیندا، حسینین کسیلمیش باشی، افغانیستانین گوندوز اوستانیندا دفن اوْلوبدور. همیده میصیرلیلرین عقیدهسینه گؤره، رأسحسین مقبرهسی که بۇ اؤلکهده واقیع اوْلوبدور، حسینین باشینی اؤزونده یئرلشدیریبدیر.
حسینین دؤوروندهکی سیاسی-ایجتماعی وضعیت
او دؤورلرده معاويه ایکینجی و اۆچونجو خلیفه طرفیندن شاما والی سئچیلمیشدی. معاويه والی اوْلدوغو بۇ مدتده اؤز مؤوقئيینی داها دا مؤحکملتمیش و ایسلام اؤلکهسینین طالعيینی حل ائدهرک خلیفه کیمی حاکمیتی اله کئچیرمیشدی.
حسینین معاويهنین حؤکومتینه قارشی موباریزهلری
حسین هئچ کسین اعتراض ائتمهيه جورعتی اوْلمادیغی بیر دؤورده آياغا قالخیب باجاردیغی قدر معاويهيه قارشی موباریزه آپاریردی. ایندی حسینین معاويه ایله آپاردیغی موباریزهلردن اۆچونو آراشدیرماغا باشلايیریق.
1) اعتراضلی مکتوبلار و چیخیشلار حسینین معاويه ایله آراسیندا بیر چوْخ مکتوبلاشمالار اوْلموشدور. بۇ دا حسینین معاویهنین موقابیلینده تۇتدوغو اینقیلابی و مؤحکم مؤوقئيینین نیشانهسیدیر.حسین معاويهنین ایسلام دینینه ضید اوْلان هر هانسی بیر حرکتیندن سوْنرا اوْنو مؤحکم دانلايیر، تنقید ائدیر و همن ایشه اؤز اعتراضینی بیلدیریردی. بۇ ایشلرین ان اساسیندان بیری يزیدین ولی عهدلیگی ایدی.
يزیدین ولی عهدلیگینه قارشی موباریزه
معاويه يزیدی ولی عهد تعیین ائتمک مقصدی ایله ایرهلی سۆردويو سیاستی داوام ائتدیرهرک مدینه شهرینین جاماعتیندان، خصوصا ده، باشدا حسین اوْلماقلا شهرین آدلی-سانلی شخصیتلریندن يزید اۆچون بئيت آلماق مقصدی ایله مدینه شهرینه گلدی. معاویه مدینهيه گلدیکدن سوْنرا حسین و عبدالله ابن عباسلا گؤروشوب صؤحبت اسناسیندا يزیدین ولی عهدلیگی مسئلهسینی اوْرتايا آتدی. او، چالیشیردی کی، اوْنلاری بۇ ایشه راضی سالسین.حسین معاويهنین بۇ سؤزو قارشیسیندا بیر موقددیمه (اؤن سؤز) قئيد ائتدیکدن سوْنرا سؤزه بئله باشلادی:
"سن اؤزونو اۆستون توْتماقلا ایفراطا دوچار اوْلموسان. جاماعتین عومومی مالینی غصب ائتمکله ظلم ائتمیسن! سن جاماعتین مالینی اوْنلارین اؤزلرینه قايتارماقدان چکیندین و بو ایشده خسیسلیک ائتدین. آچیق-آشکار او قدر غارتلر ائتدین کی، اؤز حدینی آشدین. حاق صاحیبلرینین حاقینی اؤزلرینه قايتارمادیغین اۆچون شیطان (سنی يولدان چیخارماقدا) اؤز آرزوسونا چاتدی. يزید اۆچون سايدیغین فضیلتلری و ایسلام اومتینی ایداره ائتمک اۆچون قئيد ائتدیگین لياقتلری باشا دؤشدوم. سن جاماعتا ائله آدامی تانیتدیرماق ایستهيیرسن کی، ائله بیل جاماعت اوْنون حیات سابیقهسینی تانیمیر. سانکی، بۇرادا اوْلمايان بیر نفردن خبر وئریرسن کی، جاماعت اوْنو گؤرمهيیب. ائله بیل کی، اوْنو آنجاق سن تانیيیرسان. خئير، يزید اؤز باطینینی آچیب آشکار ائتمیشدیر. يزیدی اوْلدوغو کیمی تانیتدیر. يزید ایتباز، قوشباز و کئيف آدامیدیر. او، عومرونو چالماق، اوْخوماق و عياشلیقلا کئچیریر. يزیدی بو جور تانیتدیر. بو بوْش تبلیغلرینی کنارا قوي! بو اومتین موقابیلینده بوينونا يیغدیغین اؤز گوناهلارین بسدیر. ائله بیر ایش گؤرمه کی، الله قارشیسیندا گوناهلارین بۇندان دا آغیر اوْلسون. سن او قدر اؤز باطیل و ظلم يوْلونا داوام ائدیب عاغیلسیزلیق، دۆشونجهسیزلیک اؤزوندن ظلملر ائتدین کی، آرتیق جاماعتین صبر کاساسینی دوْلدورموسان. ایندی سنینله اؤلوم آراسیندا بیر گؤز قیرپیمیندان آرتیق واخت قالمايیب. بۇنو بیل کی، سنین بؤتون عمللرین الله يانیندا قوْرونوب ساخلانیر و سن اوْنلاردان اؤترو جاواب وئرمهلی اوْلاجاقسان."
معاويهنین حسینین قیامیندان نیگارانچیلیغی
ائله همن گۆنلرده معاويه طرفیندن بیر ایل مدینهيه والی سئچیلمیش مروان ابن هکم معاويهيه يازیر: "عمر ابن عثمان خبر وئریب کی، عراق و حیجازین نفوذلو شخصیتلری ایمام حسینین يانینا گئت-گل ائدیرلر." داها سوْنرا بیلدیرمیشدی: "من اینانمیرام کی، او، قيام ائتمهسین." مروان مکتوبدا علاوه ائدیب دئمیشدی: "بو حاقدا آختاریش آپارمیشام. الده اوْلان معلوماتا گؤره هله اونون قیام ائتمک فیکری يوْخدور. آنجاق اینانمیرام کی، گلهجکده ده بو جور اوْلسون. ایندی بو بارهده اؤز فیکرینی بیلدیر."
معاويه بۇ خبری ائشیتدیکدن سوْنرا مروانین مکتوبونا جاوابیندان علاوه آشاغیداکی مظموندا حسین ابن علیيه ده بیر مکتوب يازدی:
"سنین گؤردويون بعضی ایشلر بارهده منه خبر چاتمیشدیر. اگر بونلار دوْغرودورسا، من سنی بو ایشلره لايیق گؤرمورم. (بو ایشلر سنه ياراشماز.) آند اوْلسون اللها، کیم بیر نفرله عهد باغلاسا، گرک عهدینه وفا ائتسین. اگر منه گلیب چاتان خبرلر يالان اوْلارسا، سن بو ایشه (عهده وفالی اولماغا) ان لايیق آدامسان. اؤزوندن موغايات اوْل و عهدینه وفا ائت. اگر منیمله موخالیفتچیلیک ائتسن، موخالیفتچیلیکله، اگر پیسلیک ائتسن، پیسلیکله اۆزلشرسن. اومتین آراسیندا ایختیلاف سالماقدان چکین." [رئداکته] 4.3.1 ایمام حسینین (ه) معاويهيه يازدیغی جاواب
"سنین مکتوبونو آلدیم. يازمیسان کی، منیم بارمده سنه بعضی خبرلر چاتیر و سن منی او ایشلره لايیق گؤرمورسن. بۇنو دئيیم کی، اینسانی ياخشی ایشلره طرف جلب ائدن و ياخشی ایشلر گؤرمهيه کؤمک ائدن يالنیز اللهدیر. منیم بارمده سنین قولاغینا چاتمیش خبرلرین هامیسی بوْش و اساسسیز سؤزلردیر. بو سؤزلری سنین يالان دانیشان يالتاقلارین اؤزلریندن دئيیرلر. بو دینسیز يالانچیلار يالان دئمیشلر. من سنه قارشی نه دؤيوش تداروکو گؤرموشم، نه ده سنه قارشی قیام ائتمک مقصدیم وار. سنین اؤزونون و دینسیز، ظالم و شیطانین قارداشلاری اوْلان دوستلارینین علئيهینه قیام ائتمهمهيیمین سببی ده اللهدان اوْلان قورخومدور.
هیجر ابن ادی و دوستلارینین قاتیلی سن دئيیلسن؟ اوْنلارین هامیسی ناماز قیلان، اللها ایطاعت ائدن اینسانلار ایدی. اوْنلار بیدتلره قارشی موباریزه آپاران شخصلر ایدی. اونلارین ایشی يالنیز امر بئ-معروف و نهي از-مونکر ایدی. سن اوْنلارا آمان وئردیکدن، کئچمیش ایشلرینه گؤره اوْنلارا هئچ بیر اذیت وئرمهيهجهيینه آند ایچدیکدن سوْنرا آندینی پوزاراق اوْنلاری وحشیجهسینه قتله يئتیردین. بو ایشینله اللها حؤرمتسیزلیک ائدیب اؤز عهدینی پوْزدون.
تقوالی موسلمان، عبادتین چوخلوغوندان بدنی ضعیفلهمیش امر ابن همیقی سن اؤلدورمهدینمی؟ سن اوْنلارا اذیت وئرمهيهجهيین بارهده سؤز وئریب عهد باغلادیقدان سوْنرا اوْنلاری اؤلدوردون. اگر او عهد-پئيمانی چؤل جئيرانلارینا دا وئرسيدین، داغلاردان آشاغی ائنردیلر.
(سميهنین اوْغلو) زیادی اؤزونه قارداش ائدن و اونو ابو سوفيانین اوغلو قلهمه وئرن سن دئيیلسنمی؟ حالبوکی پئیغمبر بويورموشدور: "اۇشاق آتايا باغلیدیر، زیناکار ایسه داشقالاق ائدیلمهلیدیر." (زیاد دا زینادان اوْلموش بیر اینسان ایدی.) کاش ایش بوْنونلا سوْنا يئتيدی. آنجاق بئله اوْلمادی. هله بۇ آزمیش کیمی سميهنین اوْغلونو اؤزونه قارداش اعلان ائتدیکدن سوْنرا موسلمانلارین باشی اۆستونه گتیردین. او دا سنین گۆجونه آرخالاناراق موسلمانلاری اؤلدوردو. ال-آياقلارینی کسدی، اوْنلاری خورما آغاجلاریندان آسدی.
ائي معاويه! سن موسلمانلارین وضعیتینی ائله چتینلشدیردین کی، ائله بیل هئچ سن بۇ اومتین آدامی و بۇ اومت ده سنین جاماعتین دئيیل.
هزرهمینی اؤلدورن سن دئيیلسنمی؟ اونون گوناهی بۇ ایدی کی، زیاد سنه خبر وئرمیشدی کی، او، علینین شیعهلریندندیر. علینین دینی ائله عمیسی اوْغلو محمّدین (س) دینیدیر. ایندی سن همن دین آدی ایله جاماعتا باشچیلیق ائدیرسن. اگر بۇ دین اولماسايدی، سن و اجدادین ایندی ده جاهیلیت ایچینده ياشاياردینیز. سیزین ان شرفلی ایشینیز ایلده ایکی دفعه - يايدا و قیشدا يمن و شاما گئتمک ایدی. آنجاق الله بیز اهلی-بئيتین سايهسینده سیزی بۇ آجیناجاقلی ياشايیشدان قورتاردی.
ائي معاويه! سنین سؤزلریندن بیری ده بۇ ایدی کی، دئيیرسن من جاماعت آراسیندا ایختیلاف و فیتنه ياراتمايیم. من بۇ اومت اۆچون سنین حؤکومتیندن بؤيوک فیتنه تانیمیرام.
سؤزلریندن بیر باشقاسی بۇ ایدی کی، دئيیرسن رفتاریمدان موغايات اولوم و اؤز دینیمی و محمّد (س) اومتینین دینینی قوْرويوم. (من اؤز وظیفهمی دؤشونوب اؤزومون و محمّد (س) اومتینین دینینه فیکیر وئرنده) سنینله ووروشماقدان بؤيوک وظیفه گؤرمورم. بۇ ووروش الله يولوندا جیهاد اوْلاجاق. اگر (بعضی سببلر اوزوندن) سنه قارشی قیيام ائتمکدن چکینیرمسه، بونون اوچون اللهدان عذر ایستهيیرم. (چونکی اولا بیلر منیم بۇ سببلریم الله درگاهیندا اوزورلو سايیلمايا.) اللهدان ایستهيیرم کی، منی اؤزو راضی اوْلان ایشه يؤنلتسین.
ائي معاويه! سنین سؤزلریندن بیری ده بۇ ایدی کی، اگر سنه پیسلیک ائتسم، سن ده منه پیسلیک ائدهجکسن، سنینله دوشمنچیلیک ائتسم، سن ده منیمله دوشمنچیلیک ائدهجکسن. قوي بونو دئيیم کی، بۇ دونيادا ياخشی اینسانلار دایما پیس اینسانلارین دوشمنچیلیگی ایله اوزلشیبلر. من اومید ائدیرم کی، سنین دوشمنچیلیگین منه بیر زیان وورماياجاق، پیس فیکیرلرینین زیانی هامی اؤزونه دئيهجک و اؤز عمللرینی محو ائدهجک. ائله ایسه نه قدر باجاریرسانسا، دوشمنچیلیک ائت.
ائي معاويه! اللهدان قورخ، بیل کی، بوتون گوناهلارین، ایستر بؤيوک، ایسترسه ده کیچیک الله يانیندا قورونوب ساخلانیر. بونو دا بیل کی، الله سنین تؤرتدیگین جینايتلری، صرف گومان نتیجهسینده جاماعتی قتله يئتیرمهيینی، اتهام ائدهرک اونلاری توتوب حبس ائتمهيینی، شرابخور و ایتباز بیر اوشاغی حؤکومت باشینا گتیرمهيینی هئچ واخت اونوتماياجاق. سن بۇ ایشینله اؤزونو فلاکته سالدین (اؤز باشینا ایش آچدین)، اؤز دینینی الیندن وئردین و میللتین حقوقونو تاپدالادین."
حسینین بؤيوک حج مراسیمینده سرت چیخیشی مواویيهنین اؤلوموندن بیر (يا دا ایکی) ایل قاباق حسین حج زیارتینه گئتدی. عبدالله ابن عباس و عبدالله ابن جعفر ده او حضرتله ایدیلر. او واخت جاماعت آراسیندا تقوا، خئيیر و پاکلیقلا تانینان پئیغمبرین (س) سهابهلری، تابعین و بوتون بنی هاشیم نومایندهلری حسینین میناداکی چادیرینا يیغیشماق ایستهدیلر. ایکی يوز نفر پئیغمبر سهابهسی و يئددی يوز نفر تابعین حسینین چادیرینین يانینا توپلاشدی. حسین آياغا قالخیب آشاغیداکی مظموندا بیر چیخیش ائتدی:
"گؤردونوزمو بو ظالم و قددار کیشی بیزه نئجه رفتار ائتدی؟ من ایندی بعضی مسئلهلره توخونماق ایستهيیرم. اگر (دئدیکلریم) دوز اولارسا، تسدیق ائدین، يوخ اگر يالان اولارسا، تکزیب ائدین. منیم سؤزلریمی ائشیدین و دانیشیغیمی يازین. ائله کی، اؤز شهرلرینیزه قايیتدینیز، منیم سؤزلریمی اعتبارلی و اینانیلمیش شخصلره چاتدیرین و اونلاری بیزه تابع اولماغا دعوت ائدین. من بوندان قورخورام کی، بو مسئله (جاماعتین بیز اهلی-بئيت طرفیندن ایداره اولونماسی) تامامیله اونودولا و حاق مغلوب اولوب آرادان گئده."
سوْنرا حسین آتاسینین و اهلی-بئيتین پارلاق سابیقهسینی، اونلارین فضیلتلرینی سادالادی و مواویيهنین حؤکومتینین بیدتلرینی، جینايتلرینی و ایسلاما ضد اوْلان حرکتلرینی آچیقلادی. بئلهلیکله ده، مواویيهنین پوزغون حؤکومتینه قارشی بؤيوک بیر تبلیغ ائدهرک قیيام اوچون زمینه ياراتدی.
دؤردونجو عصرین (هیجری تاریخی ایله) گؤرکملی عالیمی حسن ابن الی ابن شوبه "توهفول-اوقول" کیتابیندا حسیندن تاریخی و هارادا سؤيلهنیلدیگی معلوم اولمايان بیر خوطبه قئيد ائتمیشدیر. آنجاق بعضی نیشانهلردن و خوطبهنین مظمونوندان معلوم اولور کی، بۇ خوطبه ائله حسینین مینادا (حج مراسیمینده) بويوردوغو خوطبهدیر. ایندی همن خوطبهنی مؤوضوموزا موناسیب بیلیب بعضی حیصهلرینین ترجومهسینی اوخوجولارین نظرینه چاتدیریریق:
"...ائي قودرتلی کیشیلر! سیز جاماعت آراسیندا علمله، خئيیرخاهلیقلا تانینمیش آداملارسینیز. سیز اللهین دینی سايهسینده جاماعتین قلبینده يئر تاپمیسینیز. شرفلی اینسانلار سیزلردن آد آپاریر، ضعیفلر سیزه حؤرمت ائدیرلر. سیزینله برابر اوْلان اینسانلار اونلارا هئچ بیر میننتینیز اولمادیغی حالدا، سیزی اؤزلریندن اوستون حساب ائدیرلر...
اللهین قايدا-قانونلارینین، عهدینین پوزولماسینی سیز اؤز گؤزلرینیزله گؤرورسونوز. آنجاق بوندان هئچ قورخمورسونوز. اؤز آتالارینیزین عهد-پئيمانینین پوزولماسیندان تشویشه دوشورسونوز، آنجاق پئیغمبرین عهدینین پوزولماسیندان، اونا قارشی حؤرمتسیزلیک اولماسیندان هئچ ناراحات اولمورسونوز. کور، لال، چولاق اینسانلار ایسلام اؤلکهسینده باشسیز قالمیش و اونلارا هئچ بیر رحم اوْلونمور. سیز اؤز مقام و مؤوقئيینیزین موقابیلینده هئچ بیر ایش گؤرمور، بۇ يولدا اؤز وظیفهسینی يئرینه يئتیرن آداما دا کؤمک ائتمیرسینیز. ظالملارلا سازیش باغلايیب اؤزونوزو راحت ائدیرسینیز. الله، پیس ایشلردن چکینميی و جاماعتی پیسلیکلردن قوروماغی امر ائتمیشدیر، آنجاق سیز بوندان قافیلسینیز. سیز - اوممت عالیملرینین موسیبتی هامیدان چوخدور. چونکی دین عالیملرینین مقامی قسب اوْلونموشدور. کاش کی، بونو باشا دوشيدینیز.
حؤکومتی اللهین ائهکامیندان خبردار اوْلان، حالال-حرامی تانیيان آدام اله آلمالیدیر. بۇ مقاما سیز لايیق اوْلدوغونوز حالدا، اونو سیزین الینیزدن آلیبلار. بۇ مقامی او واخت سیزین الینیزدن آلدیلار کی، سیز حاقین اطرافیندان اوزاقلاشدینیز. آچیق-آشکار ثبوتلار اولا-اولا پئیغمبر سوننهسینده ایختیلاف ياراتدینیز. اگر الله يولوندا موشکولاتا قاتلاشیب عذاب-اذیته دؤزسيدینیز، ایندی حؤکومت سیزین الینیزده اولار و بوتون ایشلره سیز نظارت ائدردینیز. آنجاق سیز ظالملاری اؤز ایشلرینیزه رهبر توتدونوز و اللهین امانتینی (حؤکومتی) اونلارا وئردینیز. اونلار دا حالالی حراما قاتیب اؤز هوايی-هوسلرینه مشغول اوْلدولار. اونلاری حؤکومته گتیرن آنجاق سیزین اؤلومدن قاچیب بیر-ایکی گونلوک حیاتا بئل باغلاماغینیز اوْلدو. سیز وظیفهنیزده بۇ جور تنبللیک ائتمکله مظلوملاری اونلارا الالتی ائتدینیز. اونلار دا بونون نتیجهسینده بیر دستهنی اؤزلرینه نؤکر، خیدمتچی، بیر دستهنی ایسه دایما آجیناجاقلی حیات سورمهيه مجبور ائتدیلر. اونلار ظالملارا اطاعت ائدهرک الله قارشیسیندا سوستلوک ائتمک نتیجهسینده حؤکومتی اؤز مئيللری اساسیندا ایداره ائدیب هوايی-هوسه تابع اوْلدولار. اونلار بوتون شهرلرده (اؤز مقصدلرینه نایل اولماق اوچون) مینبر باشینا تبلیغاتچیلار گؤندریرلر. ایسلام اؤلکهسی تامامیله اونلارین ایختیياریندادیر. اللری هر يئرده آچیقدیر و جاماعت اونلارین نؤکرینه چئوریلمیشدیر. بۇ چارهسیز جاماعتا هر هانسی ایستهدیکلری ظلمو ائدیرلر، جاماعت ایسه اؤزونو مدافعه ائده بیلمیر. اونلارین بعضیلری ائله ظالمدیرلار کی، هر بیر مظلوما اذیت وئریر، بعضیلری ائله حاکملردیر کی، هئچ اینسانی دیریلدن و اؤلدورن اللها دا ائتیقادی يوخدور.
بو وضعیت چوْخ تعجبلودور! نئجه تعجب ائتمهيیم، حالبوکی اؤلکه ظالم و دیلغیر بیر شخصین ایختیياریندادیر و او مؤمینلره اورگی يانمادان و رحمسیزجهسینه باشچیلیق ائدیر. آرامیزداکی بعضی ایختیلافلارا الله اؤزو حاکمدیر و اؤز حؤکمو ایله قضاوت ائدیر.
ایلاهی! بیزیم حرکتیمیز (قیيامیمیز) نه حؤکومت باشینا گلمک اوچوندور، نه ده مال-دؤولته يیيهلنمک اوچون. مقصدیمیز يالنیز بودور کی، سنین دینینین نیشانهلرینی جاماعتا گؤستهرک و اصلاحاتی ایسلام اؤلکهسینده حیاتا کئچیرک. قوي بونون نتیجهسینده مظلوم بندهلر ظالملار الیندن آماندا اولسونلار و سنین ائهکامین و پئیغمبرین سوننهسی حیاتا کئچسین.
ایندی (ائي اوممتین قاباقجیللاری) اگر سیز منه کؤمک ائتمهسهنیز، ظالملار سیزه قالیب گلهجک و پئیغمبریمیزین نورونو سؤندورمک اوچون چالیشاجاقلار..."
دؤولت املاکینین موسادیره ائدیلمهسی ائله همن گونلرده بیر قدر بئيتول-مال داشیيان بیر کاروان يمندن چیخیب مدینهنی کئچهرک شاما طرف گئدیردی. بوندان خبر توتان حسین کاروانین قارشیسینی کسیب ماللاری موسادیره ائدهرک اونو بنی–هاشیم يوخسوللاری و دیگر يوخسوللار آراسیندا بؤلوشدوردو. سونرا آشاغیداکی مظموندا مواویيهيه بیر مکتوب يازدی:
"يمندن گلن کاروان بورادان کئچیردی. اونلار سنین اوچون پول، موختلیف پارچالار و اتریات گتیریردیلر کی، سن اونلاری آلیب دمشق خزینهسینه تؤکسن و سونرا اونلاری قارین و جیبلری ایندیيهدک بئيتول-مال يئمکدن دولان قوهوملارین آراسیندا بؤلوشدورهسن. منیم او ماللارا احتیاجیم وار ایدی، اونا گؤره ده، اونلاری موسادیره ائتدیم. والسلام!"
مواویيه حسینین بۇ حرکتیندن برک ناراحات اوْلوب حسینه غضبلی بیر مکتوب يازدی.
شوبههسیز کی، ایمامین بۇ حرکتی مواویيهنین حؤکومتینین قانونسوز و قئيری-شرعی تانیتدیرماسی يولوندا آتیلمیش آشکار آددیم حساب اوْلونور. ائله بیر زاماندا دا بئله بیر حرکتی گؤرمهيه ایمام حسیندن (ه) باشقا هئچ کیم جورت ائتمزدی.
آشورا اینقیلابینین ماهیتی و سببلری حسینین اینقیلابی بارهده بیر سیرا سواللار واردیر کی، او حضرتین اینقیلابینین سببلرینین آيدین اولماسی محض او سواللارین جاوابیندان آسیلیدیر. سواللار بئلهدیر:
1.اگر يئزید حسیندن بئيت آلماق اوچون اونو سیخیشدیرماسايدی، حسین يئنه قیيام ائدهجکدی؟
2.کوفه جاماعتی حسینی کوفهيه دعوت ائتمسيدی، يئنه بۇ قیيام باش وئرهجکدی؟
3. بۇ قیيام و چئوریلیش بۇ گونکو زمانهده ماتئریالیستلرین ایرهلی سوردويو کور-کورانا و حسابسیز اجتماعی پارتلايیشدیر، يوخسا حساب-کیتابلی و اولجهدن حاضرلیقلی بیر قیيام؟
بو سواللارین جاوابلارینین آيدین اولماسی اوچون اولجه بونو قئيد ائتمهلیيیک کی، عادتا تکماهیتلی اوْلان طبیعی شئيلردن فرقلی اولاراق اجتماعی حادثهلر اولا بیلسین بیر نئچه ماهیته مالیک اولسون. مثلا، بیر فیلیز عینی زاماندا هم قیزیل، هم ده میس ماهیتینی داشیيا بیلمز. آنجاق اجتماعی حادثهلرین عینی زاماندا هم بیر نئچه جهتی اولا بیلر و هم ده اونون مئيدانا چیخماسیندا بیر نئچه واسطه تأثیر گؤستره بیلر. مثلا، بیر اینقیلاب اولا بیلر بیر ایشه قارشی رئاکسیيا اولسون، یعنی، اونون ماهیتی بیر ایشه قارشی رئاکسیيادان عبارت اولور. لاکین عینی زاماندا همین اینقیلابین هوجوم ماهیتی ده اولا بیلر. اوستهلیک رئاکسیيا ماهیتی داشیدیغی آندا اولا بیلر بیر حادثهيه قارشی منفی رئاکسیيا وئرسین، دیگر بیر حادثهيه ایسه موسبت رئاکسیيا. حسینین اینقیلابی دا بۇ جور حادثهلردن ایدی و بۇ جهتلرین هامیسی اوندا مؤوجود اوْلموشدور. چونکی همن اینقیلابین موختلیف سببلری اوْلموشدور. ایندی همن سببلری سیزین نظرینیزه چاتدیریریق. حسینین اینقیلابینین سببلری آشاغیدا قئيد ائدهجهيیمیز اوچ سببین حسینین اینقیلابیندا بؤيوک تأثیری اوْلموشدور:
1. حسیندن يئزید اوچون بئيت آلماق و بۇ مقصدله حسینه تضییقلر گؤسترمک؛
2.کوفه جاماعتینین حسینی ایراقا (کوفهيه) دعوت ائتمهسی؛
3.امر بئ-معروف و نهي از-مونکر عاملی. حسینین مدینهدن چیخدیغی آندان شواری دا محض بۇ اوْلموشدور.
ایندی بۇ سببلرین هر بیرینی آيری-آيریلیقدا ایضاه ائدهجيیک. بونونلا دا، حسینین اینقیلابینین بۇ سببلرینی نظره آلاراق هانسی ماهیت داشیدیغینی و بۇ سببلرین اینقیلابین يارانماسیندا نه قدر تأثیر گؤستردیگینی بیلهجيیک.
يئزیده بئيت ائتمهيه قارشی موخالیفت
زامان نؤقطهی-نظریندن حسینین اینقیلابینین ایلک سببی، يئزیدین حؤکومتی طرفیندن حسیندن بئيت ایستهمک و او حضرتین بونونلا موخالیفتی اوْلموشدور. تاریخچیلرین دئدیگی کیمی هیجرتین آلتیمیشینجی ایلی رجب آيینین اون بئشینده مواویيه اؤلدوکدن سوْنرا يئزید مدینهنین والیسی ولید ابن اوتبه ابن ابو سوفيانا مکتوب يازدی کی، حسیندن اونون اوچون بئيت آلسین و بۇ ایشی اصلا يوباتماسین. مکتوب چاتان کیمی مدینهنین والیسی ایمام حسینی چاغیرتدیریب اونو مسئلهدن آگاه ائتدی. هله مواویيهنین ساغلیغیندا يئزیدین ولی عهدلیگی ایله موخالیف اوْلان حسین بۇ دفعه ده بئيتدن بويون قاچیرتدی. چونکی يئزیده بئيت ائتمک تکجه يئزید کیمی آلچاق بیر شخصین حاکمیتینی تسدیقلهمک دئيیل، هم ده اساسینی مواویيه قويموش دیکتاتورا رئژیمی کیمی بؤيوک بیر بیدتی تسدیقلهمک دئمک ایدی.
مدینهنین حاکمی طرفیندن بیر نئچه گون تضییقلر داوام ائتدی. آنجاق بۇ تضییقلر حسین ابن الینین مقاومتینی قیرا بیلمهدی. تضییقلرین آرتماسی نتیجهسینده حسین رجب آيینین ایگیرمی سککیزینده عائلهسی و بنی–هاشیمدن اوْلان بیر دسته ایله بیرلیکده مدینهنی مککه مقصدی ایله ترک ائتدی و شبان آيینین اوچو مککهيه چاتدی. شهرلر آراسیندان محض مککهنی سئچمهيین سببی اورانین امین-آمانلیق يئری اولماسی ایدی. بوندان دا علاوه، قارشیدان حج مراسیمی گلیردی. حاجیلارین تئز بیر زاماندا مککهيه يیغیلاجاغینی نظره آلدیقدا، بۇ شهر حسینین اؤز مقصدینی موسلمانلارا چاتدیرماسی اوچون ان موناسیب يئر ایدی. حسینین اینقیلابی بورا قدر رئاکسیيا ماهیتی داشیيیردی. اؤزو ده قئيری-شرعی بیر ایستهيه قارشی منفی رئاکسیيا. چونکی يئزید حؤکومتی اوندان زور گوجونه بئيت آلماق ایستهيیر، آمّا حسین دا بونا راضی اولموردو. هر نئجه اولور-اولسون، بۇ مسئله معلومدور کی، حسینی کوفه اهالیسی دعوت ائتمزدن قاباق او حضرت يئزید حؤکومتینین تضییقلرینه قارشی موخالیفت ائدیردی. اگر کوفه اهالیسینین دعوتی اولماسايدی دا، حسین يئزیده بئيت ائتمهيهجکدی.
کوفهلیلرین دعوتی
حسین شبان آيینین اوچونده مککهيه چاتیب اورادا دوشرگه سالدی و حؤکومتین اصل ماهیتینی آچیب سؤيلهمهيه مشغول اوْلدو.حسینین يئزیدین حؤکومتینه قارشی موخالیفتی و اونون مککهده دوشرگه سالماسی خبری ایراقا چاتدی. تخمینن ایگیرمی ایل قاباق حضرت الینین عدالتلی حاکمیتی يادیندا قالمیش، او حضرتین تعلیم-تربیيهسی هله تامامیله يادلاریندان چیخمامیش کوفه اهالیسی، او حضرتین بؤيوتدويو يئتیملر و حمایهسینه آلدیغی دول قادینلار بیر يئره توپلاشاراق وضعیتی يوخلادیقدان سوْنرا قرارا گلدیلر کی، يئزیدین حاکمیتینه قارشی چیخاراق ایمام حسینی کوفهيه دعوت ائدیب اونا اطاعت ائتسینلر.
بو موزاکیرهدن سوْنرا کوفه شیعهلرینین باشچیلاری، او جوملهدن، سولئيمان ابن سورد، موسييیب ابن نجبه، روفاه ابن شددادی بجهلی و حبیب ابن مظاهیر حسینه مکتوب يازیب اونو دعوت ائتدیلر کی، ایراقا گلیب اونلارا رهبرلیک ائتسین. ایلک مکتوب هیجرتین آلتیمیشینجی ایلی رامازان آيینین اونوندا حسینه چاتدی.
هر گون کوفهنین موختلیف شخصیت و دستهلری طرفیندن مکتوبلار گلمکده داوام ائدیردی. بئله کی، حسینه تکجه بیر گونده آلتی يوز مکتوب گلیب چاتدی. مکتوبلارین عومومی سايی تخمینن اون ایکی مینه چاتیردی. حسین جاماعتین موسبت رئاکسیيا گؤسترمهسینی، مکتوبلارین آخینینی و ایستکلری نظره آلاراق ایراقلیلارین دعوتینه موسبت جاواب وئرميی قرارا آلدی. بونا گؤره ده، عمیسی اوْغلو موسلیم ابن اقیلی اورانین وضعیتینی آراشدیریب نتیجهنی اونا خبر وئرمک اوچون ایراقا گؤندردی. اگر (ایراق) کوفه جاماعتی عملده، يازدیقلارینا وفالی قالاجاقدیلارسا، حسین اؤزو ده اورا يولا دوشهجکدی.
گؤروندويو کیمی حسینین کوفهلیلرین دعوتینه قارشی موناسیبتی و موناسیبتین ماهیتی موسبت اوْلموش و ایراقلیلارلا بیر نؤو همکارلیق خصوصیتی داشیمیشدیر. تاریخی فاکتلاردان معلوم اولور کی، ایمام حسینین مککهده يئزیدین حؤکومتینه بئيت ائتمهمکدن باشقا وظیفهسی يوخ ایدی. اونو دا يئرینه يئتیرمیشدی. (یعنی، بئيت ائتمکدن ایمتینا ائتمیشدی.) آنجاق کوفه جاماعتینین دعوتی حادثهيه تزه بیر جهت وئردی و حسین اوچون يئنی بیر مسئولیت اورتايا چیخدی. ائله بیل حسین بئله بیر نتیجهيه گلدی کی، اگر کوفه جاماعتی بۇ جور هوسله منی دعوت ائدیرسه، اوندا من ده ایراقا گئتمهلیيم. اگر وعدهلرینه وفا ائتسهلر، چوْخ ياخشی، اگر وفا ائتمسهلر، اوندا يئنه ده مککهيه قايیدارام، يا دا باشقا بیر ایسلامی منطقهيه گئدهرم.
بونا اساساً، زامان نؤقطهی-نظریندن حسینین يئزیده بئيت ائتمکدن ایمتینا ائتمهسی کوفهلیلرین دعوتیندن قاباق اوْلموشدور. کوفهدن گلمیش ایلک مکتوب حسین مککهيه چاتدیقدان قیرخ گون سوْنرا يئتیشمیشدیر. مسئله بئله دئيیل کی، کوفه جاماعتی ایمامی دعوت ائتدیگی اوچون حسین يئزیده بئيت ائتمکدن ایمتینا ائتمیشدی و کوفه اولماسايدی، جاماعت مکتوب گؤندرمسيدی، ایمام يئزیده بئيت ائدهجکدی. خئير، حتی يئر اوزونو داریسقال ائتسيدیلر ده، يئنه حسین يئزیده بئيت ائتمهيهجکدی.
3. امر بئ-معروف و نهي از-مونکر عاملی حسین ایلک گوندن مدینهدن امر بئ-معروف و نهي از-مونکر شواری ایله حرکت ائتمیشدی. بۇ جهتدن مسئله بئله دئيیلدی کی، حسیندن بئيت طلب اوْلوندوغونا گؤره او اینقیلاب ائتمیشدی. خئير، ایمامدان بئيت ایستهمسيدیلر بئله، يئنه ایمام اینقیلاب ائدهجکدی. همچینین، مسئله بئله دئيیلدی کی، کوفه جاماعتی ایمامی دعوت ائتدیگینه گؤره ایمام اینقیلاب ائتمیشدی. بوندان اول قئيد ائدیلدیگی کیمی ایمامین بئيتدن ایمتینا ائتمهسیندن بیر آي ياریم سوْنرا کوفه جاماعتینین مکتوبلاری گلمهيه باشلامیشدی. بۇ باخیمدان حسینین منطیقی ایسلاما ضد اوْلان حؤکومته قارشی يؤنلمیش اعتراض و هوجوم منطیقیدیر.حسینین منطیقی بۇ ایدی کی، ایسلام عالمینی فساد بورودويو و حاکمیت فسادین منبعيینه چئوریلدیگی اوچون او، اؤز شرعی و الله قارشیسیندا اوْلان بورجونو يئرینه يئتیرمکدن اؤترو اینقیلاب ائدیر.
اؤنجه ده قئيد ائتدیگیمیز کیمی بۇ اوچ سببین هر بیرینین حسینین اینقیلابیندا رولو اوْلموش، اونلارین هر بیری حسین اوچون يئنی بیر تکلیف و وظیفه ایرهلی چیخارتمیشدی. حسینین بۇ اوچ عامله نیسبت مؤوقئيی بیر-بیریندن فرقلی اوْلموشدور.
بیرینجی عامل باخیمیندان حسین مدافعه رولونو اوينايیردی. چونکی اوندان زورلا بئيت ایستهيیردیلر، او دا بوندان ایمتینا ائدیردی.
ایکینجی عامل باخیمیندان حسین کؤمکچی رولونو ایفا ائدیردی. چونکی اونو (کوفه جاماعتی) همکارلیغا دعوت ائتمیش، او دا بۇ دعوته موسبت جاواب وئرمیشدی.
اوچونجو عامل باخیمیندان ایسه حسین اعتراض ائدهرک هوجوما کئچمیشدی. چونکی حسیندن هئچ بئيت ایستهمسيدیلر ده او، حؤکومته قارشی اینقیلاب ائدیب اونو قئيری-ایسلامی حؤکومت آدلاندیراجاقدی.
هر اوچ عاملین اؤز ديَری ایندی گلین گؤرک بۇ اوچ عاملدن هانسی بیری داها چوْخ اهمیت داشیيیر؟
شوبههسیز کی، کوفه جاماعتینین دعوتینی قبول ائتمک عاملینین اهمیتی واردیر. چونکی حسین يئزیدین قانونسوز حاکمیتینه اعتراض ائدیب هوسئيی رهبر اولماغا دعوت ائدن جاماعتا اؤز حاضرلیغینی بیلدیردی. اگر شرایط ياخشی اولسايدی، شوبههسیز، ایمام ایسلامی حؤکومت قوراجاقدی. لاکین حسینین يئزیده بئيت ائتمکدن ایمتینا ائتمهسی عاملی بوندان داها چوْخ اهمیت داشیيیر. چونکی حسین دفعهلرله اعلان ائتمیشدی کی، نَيین باهاسینا اولورسا اولسون، بوتون تضییقلره دؤزوب يئزیده بئيت ائتمهيهجک. بو، حسینین تضییقه و زوراکیلیغا قارشی دؤزوم و مقاومتینی گؤستریر.
سوننهنین مهو اولماسی، بیدتلرین يايیلماسی حسین مککهيه گلدیکدن سوْنرا بسره شهریندهکی قبیلهلرین باشچیلارینا مکتوب يازدی. او، مکتوبدا بئله يازیر:
"...من اؤز قاصیدیمی بو مکتوبلا سیزه طرف گؤندریرم. سیزی اللهین کیتابی و پئیغمبرین سوننهسینه دعوت ائدیرم. ایندی ائله بیر وضعیتديیک کی، پئیغمبرین سوننهسی تامامیله ایتیب باتمیش، آرادان گئتمیش و اونون يئرینی بیدتلر توتموشدور. اگر منیم سؤزومه قولاق آسسانیز، سیزی دوز يولا هیدايت ائدهرم. اللهین سلامی، رحمتی و برکتی سیزه اولسون!"
قایناقلار
- ↑ Shabbar, S.M.R. (1997). Story of the Holy Ka’aba. Muhammadi Trust of Great Britain. 23 May 2017 tarixində istifadə olunub.
- ↑ (1 January 1993) «An Attempt To Trace the Origin of the Rituals of Āshurā¸». Die Welt des Islams 33 (2): 161–181. DOI:10.1163/157006093X00063. یوْخلانیلیب19 July 2016.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ al-Qarashi, Baqir Shareef (2007). The life of Imam Husain. Qum: Ansariyan Publications, 58.
- ↑ Tirmidhi, Vol. II, p. 221 ; تاريخ الخلفاء، ص189 [History of the Caliphs]
- ↑ (2004) A Brief History of The Fourteen Infallibles. Qum: Ansariyan Publications, 95.
- ↑ Kitab al-Irshad, 198.
- ↑ S. Manzoor Rizvi. The Sunshine Book.


c: text/html

text:
رقیه کبیرینین «مر آغاجینین کهربا گؤزلری» آدلی رمانی باکیدا ایشیق اوزو گؤردو
رقیه کبیرینین ۱۳۹۶-نجی ایلده ایراندا آیدین-یانار نشریاتی طرفیندن نشر ائدیلن ۱۴-نجی اثری، باکیدا قانون نشریاتی طرفیندن، آذربایجانلی اوخوجولار اوچون آذربایجان تورکجهسی(لاتین الیفیاسی) ایله نشر ائدیلدی. بو اثر رقیه کبیرینین باکی دا نشر اولونان اوچونجو اثریدیر. داها اؤنجه «اورهییم آغرییر» آدلی حئکایه توپلوسو ۲۰۱۲-نجی ایلده و «ائویم» رمانی ۲۰۱۶-نجی ایلده همین نشریات طرفیندن نشر ائدیلمیشدی.
«مر آغاجینین کهربا گؤزلری» ایجتیماعی-سییاسی-پیسیخولوژیک بیر رماندیر. رمان نیواک آدلی خیالی بیر اؤلکهده اوز وئرهن حادیثهلر حاقدا دانیشیر.
یازیچی بو اثر حاقدا قیساجا دئییر: «مر آغاجینین کهربا گؤزلری» رمانی اینسان پارادوکسلارینین حئکایهسیدی.
باکیدا نشر اولونان بو اثرین رئداکتورو «آینور زرّینتاج» و جیلد طراحی «روشن نوروزی»دیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
چاغداش فارس شعرینین گؤزل نمونهلرینی دیلیمیزه قازاندیرماق ایندی بیزیم اۆچۆن مهم و اؤنملی بیر ایشدیر.
اللی ایله یاخیندیر کی ادیب و شاعیرلریمیز بو مدنی قالخینمایا قوشولموش و بیر چوخ مترقی شاعیرلرین شعرلرینی تۆرکجهمیزه چئویرمیشلر. 1340ـ اینجی
ایللرده رحمتلی صمد بهرنگی و اونون قلم داشلاری؛ احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، فروغ فرخ زاد، سیاوش کسرایی و باشقا شاعیرلرین شعر مجموعهلریندن سئچدیکلری گؤزل نمونهلری ترجمه ائتمیشلر. یاخین ایللرده بو ایش اؤزۆنه داهادا سۆرعت آلمیشدیر وهمین موضوعدا مجموعهلر نشر ائدیلمیشدیر.
البته کی بو ایشده موفق اولماق اۆچۆن، ترجمهچی شاعیر هر ایکی دیله مسلط اولمالیدیر. الینیزده اولان کیچیک مجموعهنین ترتیب ائدهنی، «ارکین» تخلّصو ایله تۆرکجه و فارسجا بدیعی و رومانتیک حال و هوالی شعرلر یازان مهندس محمد باقر باقری، بیر طرفدن معمارلیق ساحهسینده دگرلی و قیمتلی آبیدهلر یادگار قویور و باشقا طرفدن اینجه روحو و لطیف طبعی ایله موسیقی و شعر دونیاسینا اینجیلر بخش ائدیر. سنتی موسیقی ردیفلری ایله یاخیندان تانیش اولان شاعیرین موسیقایی ایقاعات ایله یاناشی عروضون افاعیلی قایدالاری ایلهده عالیمانه تانیشلیقی واردیر.
چاغداش فارس شعریندن سئچدیگی نمونهلرین ترجمهسینده آخیجیلیق و لطافت، همین تانیشلیقدان قایناقلانیر. بو ترجمهلر بعضاً اصلیندن داها گؤزل و لطیف دۆشمۆشدور. ترجمهچینین ایشینین باشقا مزیتی، اونون تبریز لهجهسینه اهمیت وئرمهسیدیر. بیلیریک تبریز لهجهسی تۆرکجه دیلچیلیکده، طنزلر و مثللر خزینهسی آدلانیر، اؤزۆنه مخصوص تلفظ و دانیشیق شیوهسیده واردیر.
شاعیر ارکین: نمنییه، چؤندهرنمیری، کئچیردوخ، گئشدیم، کیمی بو شیوهیه مخصوص سؤرجوکلری شعرده ایشلتمکله، دقت چکیر.
من اومید ائدیرم کی ارکین بوندان سونرادا یئنی بدیعی اثرلری ایله چاغداش ادبیاتیمیزی زنگینلمگه چالیشاجاقدیر.
[1] باقري، محمدباقر. عشقين ديلي، تهران، تكدرخت، 1387.


text:
موغانا چوخلو قار یاغماسادا، قیشین بعضی گونلری چوخ سیزاقلی کئچیر. قارین ایلک گونو اورهک اوخشایان اولور. قار آز یاغدیقدا،هامینین خوشونا گلیر؛ چوخلاری قاپ- باجایا تؤکولرک، قار توپو اویونو، سویروشمک و یا قار آدامیدوزلتمکله مشغول اولورلار. دوننکی قارین کئفین یاشاساقدا، بوگون سیزاقدان چؤله چیخمالی دئییلدی. کوچهده نوودانلاردان و داملارین اوستوندن اوزون-اوزون بوزلار ساللانیردی. سویوق کولکلر آدامین اوزونو قامچیلاییردی. بوزلارین اوستونده یورودوکده، بودرویوب ییخلماق قورخوسو دا واریدی. بوگون قالین گئیینسم ده سویوقدان ایچیمه گیرمیشدیم. جئبیم چؤلدن ده سویوقایدی. اللریمیتئز- تئز آغزیمدا اووخالاییب، قوینومدا گیزلهدیردیم. بوزوشوب گودهلمیشدیم. کناردان باخان منی، بئلی بوکولموش قوجا ساناردی. سئرچهلردن، سیغیرچینلاردان خبر یوخ ایدی. بوهاوادا ایتی ده ویرسان یوواسیندان چیخماز مثلی. گئتمهلیدیم. آیاغیمین آلتیندا قارین قابیرغالارینین و سوموکلرینین سانکی سینمیش سسینی ائشیدیردیم. قارین ازیلمهییندن سئونجک دئییلدیم. سسی، اعتراض کیمیقبول ائدیردیم. من بیلیردیم کی اونون حاقلارینی تاپدالاییرام. هئچ کیمسه بونا راضی اولا بیلمز بیریسینین حاقلارینی آیاق آلتیندا قویسون. هر گون مکتبده، تئلویزیوندا، اینترنتده و چوخ یئرلرده حاقلارین قورونماسیندان سؤز ائشیدیردیم. حتی بونا گؤرا نئچه- نئچه تشکیلاتلار، سندیکالار، قوروپلار یارانیب. فهلهلرین، قادینلارین، انسانلارین و باشقا- باشقا قوروپلارین حاقلارینی قورویورلار. حئیوانلارین، طبیعتین و حتی دونیانین دا اؤزونه گؤرا حاق- حقوقی اولاراق، دونیا سویهسینده کئشیکچیلری وارمیش.
هاوا یاواش یاواش قارالماقا باشلامیشدی. کوچه نین باشیندان آغزی آشاغا بیر کیشی گلیردی، بؤرکو دوز بوغازیناجان چکمیشدی، گؤزلری چتین گؤرسه نیردی، عمیم جواد ایدی، قارا بیر پالتو ائینینده، یئکه بیر پالید آغاجی الینده و کولکلردن سوورولموش قاردان، دونموش اوستو باشی، کوچه یه اوزانمیش قونشو ایشیغینین آلتیندا آغ مونجوق کیمیپاریلداییردی. منی گؤرجک دئدی.
– آی بالا بو قیاماتداهارا گئدیرسن؟ قاییت بو یولدان،هاوالار چوخ سویوخدو. یا دونارسان، یادا سنی قورت قوش یئیر.
– سنه قوربان عمیجان، چوخ اوزاغا گئتمیرم. تئز قاییداجام.
کیشییه سؤز وئرمیشدیم. بیرده منیم بیرینجی دفعم دئییلدی. اونلارین تندیرخاناسینین آرخاسیندا آنبار واریدی. بو گونلر چتین آغلیم کسیردی کی بو سویوقدا چؤرک پیشیرسینلر. آنبارین ایچینده آدامدان سونرا هر نه تاپماق اولاردی. دمیر پارالاری، اوت، سامان، آیری- آیری چوواللار، قوروتماغا گؤیدن آسیلان ساریمساق و سوغان گؤزه چارپیردی. همیشه کی کیمییئرینی بیلیردیم. کیمسه گؤرمهدن قاپینی آچیب کئچدیم ایچهری. اودون اوجاغی یانیردی، اوجاغی تزه یاندیرمیشدی. ایچری توستولو و نئفت قوخویوردو. کیچیک بیر چارپایینین اوستونده آغ کاپشئنلی و قالین قارا پوتونلو ،کریم، بیر کیتابدان شعیر اوخویوردو:
او قدری ناله ائتدیم کی قیزاردی لاله تک باغریم
باخیب اؤز دؤورهمه گؤردوم قرنفیل، یاسمن یاندی
قونوب آسوده داملاردا، اؤتور هئیبتله بایقوشلار
الینده حقی بایراق ائیلهین، دوز یول گئدن یاندی.
منی گؤرجک قالخدی آیاغا. چیناقلاریمدان یاپیشدی. سیلکهلهدی و گولومسهیرک دئدی:
– اده سن یئکه بیر ایگیدسن، بئله سویوقلاردان نه قورخوبسان؟ ائله بوزوشوبسن، دئدیم بلکه بؤیوک بابام گلدی. یولچو یولدا گرک.
باخیشلاری و گولومسهمسی، سویوقو بوتونلکله یادیمدان چیخارتدی. اؤزو تک باشینا بیر یئره باخاندا، چوخ جیددی باخیردی. منیمله دانیشاندا گؤزلرینین ایچی گولوردو. باخیشلاریندان گونشی و گولوشلریندن باهاری تجسوم ائدیردیم. هر بیر کلمهسی ایچیمده اومید دوغوروردو. من اونا اینانیردیم.
– یامان یوبانمیشیق داداش. بو گون ایشیمیز چوخدو. بورا باخ بو کره دوز ایکی تلیس وار.هامیائودهدیر. کیمسه چؤله چیخماز. فورصتدن استفاده ائدیب بونلاری پایلایاق. بئش- بئش، اون- اون آت تلیسه. دوستلارین آدینی دا اوستونه یازمیشام. سن آشاغا طرفه پایلا، من ده یوخاری طرفه.
تلهسه- تلهسه بیر-بیریمیزدن آیریلدیق. هر دوستون قاپیسین دؤیدوکده اورهییم یئرینده قالمیردی. گوپ- گوپ سسینی آیاقلاریمین تاپبیلتیسیندان داها یاخشی ائشیدیردیم. بیرینجیسی، سئوینجدن. ایکینجیسی کیمین قاپییا چیخماغیندان نیگران ایدیم. ایکی ساعات چکمهدی قاپی- قاپی دولاشاراق، ایشیمیبیتیرمیشدیم. یئنیدن صاباح ناهاردان سونرایا قرارلانمیشدیق. گئجهنی سئوینجله سحره یئتیردیم. قراریمیزا تلهسیردیم. قاپییا چیخدیقجا نه سویوقلوق حیس ائدیردیم، نه ده نیگرانچیلیق. ائلکتیریک سیملرده و آغاجلارین لوت بوداقلاریندا سئرچهلرین و سیغیرچینلارین رقصینی گؤروردوم. اوستهلیک ایکی قوش گؤورچین ده قورولداشا- قورولداشا، چالیشیردیلار آنامین تویوقلارینا سپدییی دنلره یاخینلاشسینلار. قرار واختی گلیب چاتمیشدی. کوچهلری، دؤنگهلری، دوننکی بوزلوقلاری نئجه قاچا- قاچا آتلامیشدیم اؤزوم ده بیلمهدیم. تندیرخانایا یاخینلاشاندا، قیچلاریم قاچماقدان دوردو. بیرآز یئریدیم. داها یئرییه بیلمیردیم. اؤزومه دالدا بیر یئر آختاردیم و کناردان قیچلاریمین گوجونو گؤزلریمه وئردیم. باخدیم…باخدیم؛ داها چوح دقیق باخا بیلمهدیم. اللریمیگؤزلریمه چکهرک، گؤردوکلریمیخاطیرلادیم. تندیر یانیردی، یانیندا ایکی نفر، انبارداکی تلیسلرین ایچیندهکیلرین، بیر به بیر تندیرین ایچینه آتیردیلار. بیر نفرده یئرده اوزانمیشدی. موغانین سیزاقی یئنیدن باشلامیشدی. آیاقلاریم دونوب، دیشلریمین بیر-بیرینه دهیمهگینین سسینی دایاندیرا بیلمیردیم. اورهییمین سسینی ائشیده بیلمیردیم. پیس بیر یئل اسیردی. تندیردن قوزانان بیر پارچانی، کولک اؤنومه آتمیشدی. ترپنه بیلمیردیم. آنجاق یاخشی باخا بیلیردیم. آلا یانیق بیر شئیین اوسته یاریمچیق بیر یازی اوخویا بیلیردیم.
…….. ناله ائتدیم …قیزاردی ……. باغریم
……………………….. قرنفیل، یاسمن یاندی
……………………. اوتور …………. بایقوشلار
…… حقی ……….. دوز یول گئدن یاندی
یولچو یولدا گرک / اسماعیل خرمی
موغانا چوخلو قار یاغماسادا، قیشین بعضی گونلری چوخ سیزاقلی کئچیر. قارین ایلک گونو اورهک اوخشایان اولور. قار آز یاغدیقدا،هامینین خوشونا گلیر؛ چوخلاری قاپ- باجایا تؤکولرک، قار توپو اویونو، سویروشمک و یا قار آدامیدوزلتمکله مشغول اولورلار. دوننکی قارین کئفین یاشاساقدا، بوگون سیزاقدان چؤله چیخمالی دئییلدی. کوچهده نوودانلاردان و داملارین اوستوندن اوزون-اوزون بوزلار ساللانیردی. سویوق کولکلر آدامین اوزونو قامچیلاییردی. بوزلارین اوستونده یورودوکده، بودرویوب ییخلماق قورخوسو دا واریدی. بوگون قالین گئیینسم ده سویوقدان ایچیمه گیرمیشدیم. جئبیم چؤلدن ده سویوقایدی. اللریمیتئز- تئز آغزیمدا اووخالاییب، قوینومدا گیزلهدیردیم. بوزوشوب گودهلمیشدیم. کناردان باخان منی، بئلی بوکولموش قوجا ساناردی. سئرچهلردن، سیغیرچینلاردان خبر یوخ ایدی. بوهاوادا ایتی ده ویرسان یوواسیندان چیخماز مثلی. گئتمهلیدیم. آیاغیمین آلتیندا قارین قابیرغالارینین و سوموکلرینین سانکی سینمیش سسینی ائشیدیردیم. قارین ازیلمهییندن سئونجک دئییلدیم. سسی، اعتراض کیمیقبول ائدیردیم. من بیلیردیم کی اونون حاقلارینی تاپدالاییرام. هئچ کیمسه بونا راضی اولا بیلمز بیریسینین حاقلارینی آیاق آلتیندا قویسون. هر گون مکتبده، تئلویزیوندا، اینترنتده و چوخ یئرلرده حاقلارین قورونماسیندان سؤز ائشیدیردیم. حتی بونا گؤرا نئچه- نئچه تشکیلاتلار، سندیکالار، قوروپلار یارانیب. فهلهلرین، قادینلارین، انسانلارین و باشقا- باشقا قوروپلارین حاقلارینی قورویورلار. حئیوانلارین، طبیعتین و حتی دونیانین دا اؤزونه گؤرا حاق- حقوقی اولاراق، دونیا سویهسینده کئشیکچیلری وارمیش.


text:
تۆرکیه تۆرکمن آکادمیسینینگ اؤلدۆریلمهگینی برک یازغاردی
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیرلیگی تۆرکمن عالیم ینگ اؤلدۆریلمهگینی برک یازغاریار
تۆرکیه، عیراغینگ کرکوک شأهِرینده تۆرکمن آکادمیسین علی الماس ینگ اؤلدۆریلمهگینی برک یازغاردی.
تۆرک داشاری ایشلر وزیرلیگی تاراپیندان بریلن یازماچا بیاناتدا، علی الماس ینگ دۆین کرکوک دا اۇنگا ادیلن هۆجۆمدن سۇنگرا اؤلِندیگینی بیلدیریلیأر.
بیاناتدا،
"سۇنگقی دؤوۆرده کرکوک دا تۆرکمن دۇغانلاریمیزا ادیلن هۆجۆملرینگ یۇقارلاندیغینی قایغی بیلن ایزارلایاریس. بو هۆجۆملری قوران و هۆجۆم امرینی برنلرینگ اینگ چالت یاغدایدا عادالاتلی یاغدایدا توسساغ ادیلمهگینی ایسله یأریس" دییلدی.
داشاری ایشلر وزیرلیگی نینگ بیاناتیندا، کرکوک شأهِری نینگ بۆتین حالقلاری نینگ حۇپسوز و دورنوقلی یاغدایدا یاشاماغی اۆچین عیراقلی ماقاملارینگ اینگ تیز واغتدا چأره گؤرمهگی ایسله نیأر.


text:
آنزیم
آنزیملر یا فرمنتلر – پروتئین طبیعتلی اورقانیک کاتالیزاتورلاردیر. جانلی اوْرقانیزملرده گئدن بۆتون بیوکیمیوی پروسسلرده ایشتیراک ادیر و همین پروسسلری سرعتلهندیریرلر. حاضیردا ۱۰۰۰-دن چوْخ آنزیم معلومدور. بونلاردان ۱۰۰-ا قدری کریستاللیک شکیلده آلینمیشدیر.
آنزیملر کیمیوی طبیعتینه گؤره ۲ قروپا بؤلونور: بیرکومپوننتلی آنزیملر یالنیز پروتئینلردان، ایکیکومپوننتلی آنزیملر ایسه پروتئینلردان و غیری-پروتئین حیصّه دن (ویتامینلر،نوکلوتیدلر، مینراللی مادهلر و س.) عبارتدیر.[۱]
خاصهلری[دَییشدیر]
آنزیملرین چوخ اوْلماسینا باxمئیاراق اوْنلارین اوْخشار خآصهلری واردیر. اوْنلار سودا حل اوْلورلار، تِمپراتورون، موحیطین فعّال تورشولوغونون و نملیین تأثیرینه حسّاسدیرلار. ۳۰-۵۰۰س تِمپراتوردا داها فعال اوْلورلار. نملیک چوخآلدیقجا اوْنلارین فعاللیغی آرتیر.
آنزیملرین خاص خآصهلری ده واردیر. بیر آنزیم یالنیز بیر مادهیه تأثیر ادیر، بللی فعّال تورشولوقدا داها یاخشی فعالیّت گؤستریر. مثلاً، پپسین ۱،۵-۲،۵ په موحیطینده داها یاخشی فعالیّت گؤستریر. آنزیملر ۲ علامته گؤره – تأثیر اتدیی سوبستراتا و یا کاتالیتیک تأثیر اتدیی تئپکییا گؤره تسنیفلشدیریلیر. آنزیمین آدی چوخ حاللاردا اوْنون تأثیر اتدیی ماده نین آدینا "آزا" شکیلچیسی علاوه اتمکله یازیر. مثلاً، مالتوزانی پارچالایان آنزیم مالتازا، لاکتوزانی پارچالایان آنزیم لاکتازا و س. آدلانیر.
سینیفلاندیرماسی[دَییشدیر]
آنزیملر آلتی صینیفه، بونلار دا اؤز نؤوبهسینده یاریمسینیفلره، قروپلارا و موختلیفلیکلره بؤلونور:
- 1.Oksid-ردوکتازالار. بۇ قروپ جانلی اوْرقانیزملرده گئدن اوْکسیدلشدیریجی-برپادیجی تئپکیلری کاتالیزه ادیر. ۱۴ یاریمسینیفه بؤلونور کی، بورادا دا ۲۷۰-دن چوخ آنزیم جملنمیشدیر.
مثلاً، پروکسیدازا، کاتالازا، دهیدروگنازا و س.
- 2.Transferazalar اورقانیک مادهلرین بیر کیمیوی قروپونون بیر موْلکولوندان دیگر موْلکولا کچمهسینی کاتالیزه ادیر. نتیجهده ینی مادهلر عمله گلیر. مثلاً، متیلترانسفرازالار،
آمینترانسفرازالار، فوسفوترانسفرازالار، قلوکوزیلترانسفرازالار و س. بۇ قروپا عایید اوْلان ۲۴۰-دان چوخ آنزیم معلومدور.
- 3.Hidrolazalar – مورکّب مادهلرین سو ایله بیرلشیب پارچالانماسی پروسسینی سورتلندیریر. مثلاً، پروتینازا، پپتیدازا، کاربوهیدرازا، فروکتوفورانوزیدازا (ساکآرازا)، آمیلازا، سللولازا و س. جمعی ۹ یاریمسینیفه عایید ۲۱۷-دن چوخ آنزیم.
- 4.Liazalara اورقانیک مادهلری سوسوز پارچالاییب سو، کربون قازی، آممیاک و س. آیریلماسی تئپکیلرینی سرعتلهندیرهن آنزیملر عاییددیر. مثلاً، پیروواتکاربوکسیلازا، فوماراتقیدراتازا،
فوسفوپیروواتهیدراتازا و س. بۇ قروپا عایید اوْلان ۱۱۸-دن چوx آنزیم معلومدور.
- 5.Izomerazalar اورقانیک بیرلشمهلری اوْنلارین ایزومرلرینه چوریلمهسینی کاتالیزه ادن آنزیملردیر. مثلاً، تریوزوفوسفاتیزومرازا، قلوکوزوفوسفاتیزومرازا و س.، جمعی ۴۷ آنزیم. بۇ
آنزیملرین مادهلر مۆبادیلهسینده بؤیوک اهمیتی واردیر.
- 6.Liqazalar و یا سینتتازالار نیسبتاً ساده بیرلشمهلردن مورکّب بیرلشمهلرین سینتزینی سرعتلهندیرهن آنزیملردیر.
پروتئینلرین، یاغلارین و کاربوهیدراتلارین سینتزینده ۳۰-آ قدر بۇ قروپون آنزیملری ایشتیراک ادیر.
چؤریین، تورشودولموش سود محصوللارینین، پیوه، شراب، توتون، تورشودولموش میوه-تروزلرین اۆرتیم (تولید)ی فرمنتاتیو پروسسلرله باشا چاتدیریلیر.


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
۲۲ مئی ۲۰۱۸
- (فرق | گئچمیش) . . شابلون:Max؛ ۲۲:۴۴ . . (-۲۴۶) . . Ziraksima (دانیشیق | چالیشمالار)
- (فرق | گئچمیش) . . شابلون:Max/2؛ ۲۲:۴۴ . . (-۹۸) . . Ziraksima (دانیشیق | چالیشمالار) (شابلون:Max صفحهسینه یوْللاندیریلیر) (اِتیکِت: تغییر مسیر جدید)


text:
ایران
تورکمنلرینینگ مدنیّتینینگ تاریخی (١٩-٢٠-نجی
ع.ع.)
موضوغئنئنگ متنی:
ایشینگ
علمی خاصیّت ناماسی
موضوغئنگ علمی تایدان قاراماغئنگ ضرورلئغی: یوز یئل آقدئغئراق وقت بأری روسیه، سونگرا اس.اس.ار.- ینگ حکوم سورن دؤورینده تورکمنیستان بیلن ایران تورکمنلرینینگ آراسئندا کؤپورأک باسئپ آلماقلئق یولی بیلن گیدیلن سیاساتلاری، ماشغالانی بیری- بیریندن آیردی. نتیجه ده بولسا، دوغان – دوغاندان خابارسئز یاشاپ، اولار آیرئلئشئپ، گیتدیلر.
XIX عاصئرئنگ ایکینجی یارئمئندا روس امپریاسئنئنگ اورتا آسیانی باسئپ آلماغی بیلن کنار یاقا تورکمنلرینینگ آراسئندا باشلانان واقالار، سونگرا تورکمنلرینگ ایکی دؤولتینگ اؤز آرالارئندا بؤلونمگینه سزوار اتدی. گون اورتا تورکمنیستانئنگ اپ – اسلی بؤلگی ایرانا تابئن ادیلدی.
اترگینگ گون اورتا اولکه لرینده برلشن "دشت گورگن"، یاغنی تورکمنصحرا، ایلرده البورس داغلارئنئنگ جنگللیک اتکلرینه هم گوندوغار چوًنگکینه چنلی دووام ادیپ، گوندوغار سرحدی بولسا، خوراسانئنگ داغلئقلارئنا چنلی باریپ یتیأر. "سان بویونچا بیزینگ الیمیزدأکی بار بولان ماغلوماتلارا گؤرأ، حأضیرکی دؤورده ایراندا 20 – مونگ کووادرات کیلومتر میدانی بیلن بیر یاریم میلیون آراسسا تورکمن یاشایار. موضوغئنگ دوامی


text:
عاشیق حسن اسکندرینین عزیزلمه تؤرهنینده
تهران، مثلی گؤرونمهین مدنی ییغینجاق گؤردو!
http://azer-online.com/motafarrigha/ashigh_hasan/ashigh_hasan.htm
آذربایجان ائل عاشیغی، عاشیق حسن اسکندرینین 60 ایللیگی مناسبتیله تشکیل اولونان مجلسده، 2500 نفره یاخین آذربایجان مدنیتی وورغونلاری اشتراک ائتدیلر.
تهرانین جنوب حصهسینده یئرلشن بهمن مدنیت سارایینین 2000 نفرلیک شهید آوینی سالونوند، مرداد آیینین اونبیری ساعت 4 دن 9 قدهر، خالقیمیزین سئویملی اوغلو عاشیقحسنین شرفینه موسیقی و شعر آخشامی کئچیریلدی.
مراسم اجرا اولونان سالون بیر آز مدت مراسم باشلاناندان سونرا دولوب، نئچه یوز نفر ایاق اوسته و یا فرعی سالوندا قورولموش "مدار بسته" تلویزیونلاردا مراسیمی سئیر ائتدیلر. بئش ساعتلیک بو مراسیمده آذربایجان عاشیق، موغام و کلاسیک موسیقیلریندن نمونهلر اجرا اولوندو و عاشیق حسنین حیات و یارادیجیلیغی بارهده شعرلر و مقالهلر اوخوندو.
مراسمین مفصل گزارشی و اورادا اوخونان شعر و مقالهلر تدریجله آذربایجان سایتیندا وئریلهجکدیر. هلهلیک بو مراسیمین حاشیه خبرلرینی و مراسمدن بیر نئچه عکسی آذربایجان عزیز اوخوجولارینا تقدیم ائدیریک:
· مراسمی گؤرکملی آذربایجان شاعری و ساهر ادبی- مدنی درنهیینین اداره هیاتی عضوی حسن ایلدیریم و صابر ادبی انجمنینین اداره هیئتی عضوی کریم قربانزاده جنابلاری اجرا ئتدیلر.
· قوروجو هیئتین وئردیگی برنامه اساسیندا، مراسیمی آذربایجانین تانینمیش عالمی رحیم رئیسنیا آچدی.
· بوتون موسیقی گروهلار اؤز اجرالارینی آذربایجانین ملی گئییمینده اجرا ائتدیلر.
· آذربایجان ایشیق گنجلری توسطیله عاشیق حسنین حیاتی بارهده دوزهلن 15 دقیقهلیک سندلی فیلم، اشتراکچیلارین بؤیوک رغبتینی قازاندی.
· تبریزده گلن 60 نفرلیک تبریز ملی اورکستری گروهو شهریار صدیقین رهبرلیگیله آذربایجان خالق ماهنیلارینی یئنی شیوه و بؤیوک کر دستهسینین مشایعتیله اجرا ائتدیلر.
· مراسیمه ایرانین مختلف یئرلرینده، شخصیتلر و درنکلر طرفیندن پیاملار گؤرندریلمیشدیر.
· مجلیسده گیلان، کرمان، تهران، خراسان و ایرانین بیر چوخ استانلاریندان مدنی درنکلر نمایندهلری اشتراک ائتمیش، عاشیق حسنی تشکیل اولونان مناسبتله تبریک ائتدیلر.
· عاشیقین خارجده یاشایان دوستلاری و آذربایجان سایتینین تحریریه هیاتینین مجلیسه گؤندردیگی پیام و تحفهسی، مجلسین سون حصهسینده رسمی اولاراق مراسیمین اجرا کمیتهسی طرفیندن عاشیق حسنه وئریلدی
· ائلدار موسیقی گروهونون قادین عضولری، اذربایجانین ملی گئییمینده سئنه چیخدیقلاری اوچون اشتراکچیلارین بؤیوک رغبتینی قازانمیش، و تشویق ائدیجی اوزون ال چالمالارلا قارشیلاندیلار.
· مراسم مناسبتیله یاییلان مختلف بروشور و مطبوعات اؤزهل نومرهلری و عاشیقین خاطره کتابی اشتراکچیلارین بؤیوک سئوینجینه سبب اولموشدو.
· مراسیمین رسمی برنامهسینده اولان بیر ایکی نفرین مقالهلرینه اوخوماق اجازهسی وئریلمهمیشدیر.
· آذربایجاندان گلن "رودکی موسیقی گروهو" ایرانی موسیقی ردیفلرینی مجلیسده اجرا ائتدیلر.
· اؤلکهنین مختلف مطبوعات و خبر آژانسلاری ایشچیلری مجلیسین گئدیشاتیندا خبر و شکیللر تهیه ائدیردیلر.
· آذربایجانین آقساققال عاشیق و موسیقی خادملریندن سئن اوستونه دعوت ائتمکله و اونلارین آدلارینی چکمکله خصوصی قدردانلیق اولدو. او جملهدن: عاشیق رسول، عاشیق دهقان، عاشیق عینالله، اژدرعمی، عاشیق اشرف، علی فرشباق، حسن دمیرچی، تبریز موسیقی آموزشگاهلارینین رهبرلری و ....
· مراسیمین سون حصهسینده عاشیق حسنین اوغلو عاشیق نبی چیخیش ائتدیلر.
· مراسیمین زمانی 4 ساعت تعیین اولماغینا باخمایاراق، بیر ساعت اوزاندی و اشتراکچیلارین داغیلماسی گئجه ساعت 11دک چکدی.
· مجلیسین سونوندا عاشیق حسنهنین 40 ایللیک فعالیتیندن تجلیل ائتمک اوچون اونا مختلف شخصیتلر، مطبوعات نمایندهلری، عاشیقی سئونلر، انجمن و درنکلر طرفیندن تحفهلر وئریلدی.
· عاشیق حسن مراسیمده اؤز گؤزل دانیشیقیلا قوناقلاریندان تشکرلرینی بیلدیردی.
عاشیق حسنین 60ایللیکی مناسبتیله مجلیسی تبریز موسیقیچیلرینین صنفی انجمنی، ساهر ادبی- مدنی درنهیی، صابر ادبی انجمنی، آذری فصلنامهسی و آذربایجان ایشیق گنجلری طرفیندن قورولموشدور.


text:
ایست سنت لوئیس، ایلینوی
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 332: The value "-8.W" provided for longitude is not valid. ایست سنت لوئیس، ایلینوی (اینگیلیسجه: East St. Louis, Illinois) آمریکانین ایلینوی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳۶٫۹۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۷۰۰۶ نفر و اهالی سیخلیغی ۷۴۷٫۶۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایست سنت لوئیس، ایلینوی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«East St. Louis, Illinois»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
توریستلرین قالدیغی هتله سلاحلی سالدیری
توریستلرین ترجیح ائتدیگی هتلدکی سالدیریدا تروریستلر 20 نفری گیروو آلدی
باتی آفریقا اؤلکهسی مالینین باشکندی باماکو یاخینلیغینداکی بیر هتله تروریستلر طرفیندن سلاحلی سالدیری تشکیل ائدیلدی، 2 نفر حیاتینی ایتیردی
سالدیری، باماکونون دیشیینداکی لوکس بیر هتله آخشام ساعاتلاریندا تشکیل ائدیلدی.
عمومیتله توریستلرین سئچدیگی هتلدکی سالدیریدا تروریستلر 20 نفری گیروو آلدی.
مالی گوونلیک باخانی حادثهده 2 نفرین حیاتینی ایتیردیگینی دوغرولارکن، باخانلیق یئتکیلیلری، گیروولارین داها سونرا سربست بوراخیلدیغینی بیلدیریدی.


text:
تورکییهنین ایستانبول شهرینده یئرلشهن "رئینا" گئجه کلوبوندا تؤرهدیلهن تراکتدا آدی کئچن شاختا بابا پالتاریندا اولان شخص ایلک دفعه آچیقلاما وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ۳۹ نفرین اؤلدویو گئجه کلوبونندا موشتریلری ایلندیرمک اوچون گلدیینی دئیهن شاخت بابا - سلجوق همین مکاندا ۹ ایلدیر چالیشدیغینی بیلدیریب.
سلجوق شاختا بابا قیافهسینده اولان شخصین ترورچو اولماسی بارهده یاییلان خبرلردن ده تعجوبلندیینی قید ائدیب: "بونلاری اوخویاندا تعجوبلندیم. کامرا دا هر شیی چکیب. او گئجه پلیسه گئدیب ایفاده ده وئردیم. ایچریده نه قدر ترورچو اولدوغونو دئیه بیلمرهم. سلاحلی شخصی ده همین گئجه گؤرمدیم".
قید ائدک کی، تراکتدان درحال سونرا «رئینا» هوجومونو شاختا بابا قیافهسینده اولان شخصین تؤرتدیی بارهده خبرلر یاییلسا دا، قیسا مدت سونرا تکزیب ائدیلمیشدی.


text:
پووئست: قاتار قفهسی، یالقیزلیق داییرهسی(۳)
کیان خیاو
-قریبه بیر ایشدیر بو! بو حکایه بورا کیمییازیلدیغیندا ائله بیل بیزه هله بیر شئی دئییلمهییب. نهدنسه دئییلهجک بیر سؤزونهامیسینی بیر یازی، بیر حکایه، بیر پووئست، بیر روماندان بئله آنلاماق اولمور. بونو یازان اؤزو ده بیلمهلییدی کی سؤزلرین چوخو اورکدن کئچیب آغیزا گلیر، آنجاق نهدنسه یازیلماغا گلنده بیر تور یازیلمیر. سانیلیر کی یازیچی بعضن یازماییب، یوخسا دا یازماق ایستهمهییب. دئیهسن لاپ یاخشی ایش گؤروب. کافکا، مارکئز و باشقا بونلارا تای یازیچیلار بوتون قونولاردا یازیبدیلارسا، داها او نه یازمالییدی کی؟! او بیلمیرمیهر حکایه، هر پووئست، یوخسا هر تور باشقا یازیدا سون جملهنین سون نقطهسینی قویاندا، “بو یازی دا داها کؤهنلدی” دئمهلیدیر؟ یوخ، هله اوخویاق گؤرک نه اولور؟ نه اولور اولسون یازیچیلار هر زامان بیر تزه مؤوضوع آختاریرلار یازماغا. یازماق یالقیز اینسانلارین تکجه چیخیش یولودور. نه دئدیک؟ یالقیزمی؟ دئمهلی بیزیم ده بو حکایه یوخسا پووئستدهکی متینله بیر ایلگیمیز وارمی؟ گل گؤر بیز اوخوجولار دا یالقیزیقمی؟ یوخ آنجاق بیز یازمیریق کی، اوخویوروق. یاخشیسی بودور گؤرک بو پووئست نه دئمک ایستهییر؟! یازماقدان کی چؤرک چیخمیر، یاخشیسی بودور اوخویاق. آنجاق بونون یازیچیسی بو پووئستی یازدیغیندا چؤرک آردینجا دئییل کی، ائلهمی؟! او دا باشقا یازارلار کیمیسادهجه یازیب دااا، نه اولار؟! بیز اوخوماغیمیزدا اولاق! یازیلار اوخویانلارا بیر شئی آرتیرماسا دا، اوندان بیر شئی اسکیلتمیر ده. بیر یازینین اهمیتی ده ائله بوراسیندادیر. اونون دا بو یازدیقلاری ائله آیری یازارلارین یازدیقلاری کیمی، فؤوقالعاده اولماسا دا، اوتانج وئریجی ده دئییلدی. یوخسا ائله دئییلمی؟! بونو، بونون یازیچیسی ان آزیندان دؤوره بریندهکی اوخوجولارین اونونلا نئجه علاقهلنمکلریندن سئزه بیلهجک یقین. بیز یاخشیدیر اوخوماغیمیزدا اولاق! یقین اونون دا آیری یازیچیلار کیمیباشیندان بارماقلارینا کئچمهین حکایهلری وار. حکایهلرین بئلهلری ائله دیله گلمهمک اوچون یارانیرلار. دئییلمی؟! گئرچکده یالقیز اینسانلارین ایچینده دیله گلمهمک اوچون دیرهنیب دوران حکایهلر چوخ اولار. آنجاق مهیر بونو یازان اؤزو ده یالقیزمی؟ بو کی سادهجه بیر یالقیز کاراکتئرین ماجرالارینی بیزه روایت ائدیر. دئییلمی؟! نه بیلک، بلکه ائله بورداکی متین همان بورداکی یازیچیدیر. یانی بئله بیر شئی اولا بیلرمی؟! یاخشیسی بودور بیز بو بارهده دوشونمهیک و ماجرالارین دالینی باشلاییب اوخویاق! یازیچیلار بئله دئییللر یقین. اونلار تزه بیر مؤوضوع اولمایینجا یقین اؤزلریندن حکایه توخویوب یئددی درهنین سویونو بیر- بیرینه قاریشدیریب اوخوجولارا دیرسیز یالانلاری سیریماقدان چکینرلر. آنجاق مهیر حکایهلرین ده ان گؤزهلی لاپ او یالان اولانلاری دئییلدیر؟! هر حالدا یالانلارین دا گرک بیر جوره گؤزللییی اولسون دااا! گرک بیر سیرا گؤزللیکلری اؤزونده توپلاسین داااا، یوخسا یوخ؟! گرک بیر جوره… هله بوشلایاق بو سؤزلری! دالینی اوخویاق گؤرک بو روایت نه دئییر، سونرا روایتین نئجه اولدوغونو دانیشاریق. یاخشی، گلین اوخویاق! بو آن بونون یازیچیسی تزه بیر مؤوضوعون اولدوغونو ایرهلی سورمهسینی ادعا ائلهمیر کی یازیق! اما ائله بیل نهییسه یئنه ده بیزه آنلاتماق ایستهییر. یاخشی، دؤنک حکایهنین، یوخسا پووئستین آردینا!…
** ***
ایللر اؤنجه متین آیلیغینی آلماق اوچون معلم ایشلهدییی اوجقار بیر کندین بانکینا گئدیب پولونو آلیب چیخاندا بیردن چوخ برک بیر یئل گلیب الینده سایدیغی بیر ییغین پولو آلیبهاوایا سووورور. آلتمیش مین تومنه یاخین مینلیک- ایکی مینلیک پولو دارما- داغین پاییز یارپاقلاری کیمیکندین گؤیونده اوچوشور. پوللارینهامیسیهاوادا اوچوشاندان سونرا آلتمیش- یئتمیش مئتیرلیکده یئیین- یئیین یئرده سورونمهیه باشلاییر. متین اونلاری توتماق ایستهسه ده، باشارا بیلمیر…
** ***
-یانی نه؟ یانی بونون حکایهسی بو ایدی؟ بو کی حکایه ساییلماز! هله اوخویاق گؤرک اوریینین سؤزو ندیر؟!…
** ***
بو اولای نئچه گون ایچینی سارسیدیب اونو آجیناجاقلی بیر دوروما سالدی. عاییلهسی چوخ اوزاقدایدی. کیمسهدن بورج آلماغا دا اوزو گلن بیر آدام دئییل. اونا گؤره ده ائله اوندا دا یالقیز بیر اینسان اولدوغونو دوشوندو. نئجه یالقیز اولدوغونو اونوتسون دئیه، بیر داها بانکا قاییدیب، بیر آز بوش- بوشونا دوروب کیمسهیه نهسه دئمهدن ائشییه چیخدی. یالقیزلیغییلا بیرگه ایندی موتسوزلوغونو دا گؤتوروب گئتمهیه کندده بیر قفه بئله یوخ ایدی. متین بو موتسوزلوغوندان نئچه گون قورتولا بیلمهدی. نئچه گون یوخسول بیر دورومدا گئجهسی گوندوز، گوندوزوسه بوش- بوشونا گئجه اولدو. یئنه قاتار قفهسی اوردا اولسایدی، اوستهلیک یاشار دوستو دا یانیندا اولسایدی، بو آجیناجاقلی دورومو آز دا اولسا اونا دؤزولهسی ائدردی. کسین اؤز شهری اولسایدی، آخشام چاغیلاری قاتار قفهسیندن گلن لامپا ایشیقلاریندان بیر آز اومودلانا بیلردی. او اوجقار کندده قاتار قفهسینی آنیب دوشوندویونده کیرایه توتدوغو ائوین آلتمیشلیق لامپاسینین چلیمسیز ایشیغی گؤزلرینی آجیدیب یاشارتدی. بیر آن ایشیق دئییلن سؤزجوک بئله گؤزلرینه تیکان باتیب ایچینی قاناتدی…
** ***
-بو ماجرانی ائله اوندا او کندده یازاجاقدی دااا! اما یوخ، هله اوخویاق گؤرک نه اولور؟! ائله بیل بو سایاق دوشونجهلردن دولایی یازیلانلاری هئچ بو یازیچی یازمیر! بلکه دوغرودان یازیچی بوردا اؤزونو روایت ائدیر! یانی دوغرودان بو متین ائله یازیچینین اؤزومو؟! هر حالدا اوخوماغیمیزین ضرری یوخدور کی! واخت دا ایتیرمیریک. نه اولسا، بیز اوخویانلاریق. یانی نه اولسا دا سؤز اوخوماق ان اهمیتلی ایشلریمیزدن اولا بیلر! اونسوز دا سانیلیر کی بونلاری یازان، یازیچینین اؤزو دئییل. اصلینده سانکی یازیلان یازیچینین اؤزودور بو سطرلرین الییله! آخی نییه بورادا مئهری خانیمدان دئمهسین کی؟! بو قدر متیندن نییه یازیر؟ هه، ائله بیل بوراسی بیر آز دوشوندوروجودور. یوخسا اونسوز دا اؤزونو بئله روایت ائدن یازیچیلار نارسیسیزمه قاپیلان بیریسی دئییللر. دئییلمی؟! بلکه ده – نه بیلک؟ – یازیچی بوردا اؤز یالقیزلیغییلا دانقازلیق ائدیر! هر حالدا بو یازیلان یازیلار بیز اوخوجولارین اوخوماغی اوچون یازیلیبلار دااا. یوخسا اینسان اؤز باشینا گلنلری اؤزونه آنلادا بیلمز کی، بیلرمی؟! بیر یازار فقط اؤزونه گؤره یازا بیلمز کی، یازارمی؟! بونون یازاری دا ائله بیل متینین باشینا گلنلری، یا – نه بیلک؟ – اؤزونون باشینا گلنلری ائله بیل هئچ سیراسییلا بوردا روایت ائده بیلمیر. ائله بیل هئچ متینین یوخسا اؤزونون باشیندان کئچن حادثهلرین حکایه یا پووئست اوچون اهمیتلی- اهمیتسیزلرینی بیر- بیریندن آییرا دا بیلمیر. آنجاق بیر یازار اؤزو بونلاری بیلیرسه اؤز باشینا اویون آچماز کی! آچارمی؟! آنجاق دوغرودان دا متین همن بو یازارین اؤزودورسه یقین کی چوخ یالقیزدیر. و یالقیز یازار گئرچکدن ده یازماسا اؤله بیلر. یوخسا بیلمیریکمیمهیر، یازماق یالقیز اینسان اوچون تک بیر چیخیش یولودور؟! نه اولور اولسون، بو دا بیر حکایهدیر یازیلیب دااا. گؤرونور کی باشاردیقجا اولوب- اولمایان حادثهلری هله یازاجاق. یازارلیقدا یالان- گئرچک فرقلی دئییل کی، فرقلیمی؟! تکی یازیلان گؤزل اولسون، بو یئتر، یوخسا یئتمزمی؟! هله کی اوخوماغیمیز پیس اولماییب. اوخویاق گؤرک داها نهلر کئچهجک متینین باشیندان! گؤزل اولماسا دا بئله، یازی یازماق، یازی اوخوماق بیر چوخ آیری گؤزل ساییلان ایشلردن قات- قات یاخشی بیر ایشدیر. بونا کی شککیمیز یوخدور. واردیرمی؟! اولا بیلسین بیر گون بو حکایه یوخسا پووئست ده بیر کیتاب، بیر قزئت، بیر درگیده چاپ اولاندان سونرا یازیچیسی اؤز- اؤزونه اوتاناجاق. یقین بونون یازاری اؤزو ده بیر اوخوجو مقامیندا ایمگه- سیمگهلی یازیلاری، ائموسیونال دویغولارا قاپیلمیش متنلری، و نهایت روایت اولماغا دیمز حکایهلری سئویب بهیهنه بیلمیر. یقین او اؤزو ده گوندهلیکده اولان وضعیتله باریشان بیر آدام، یا دا گوندم گؤللرینده اؤزونو آتیب بوغماغا جان آتان بیریسی دئییل. اصلینده یازیچی اولماسایدی، گئدیب هر ییرتیجیلیق یولویلا پول- پارا قازانیب گزیب دولانماغیندا اولاردی دااا؛ دئییلمی؟! هر حالدا یازیچی بیر بارماق باغی دا اولسا اوخوجودان اوسته دورموش آدامدیر دااا، یوخسا یوخ؟! بوردا آیری بیر شئی اولماسا دا بیر یالقیزلیق روایتی وار یا یوخ؟! و بیز اؤزوموز اصلینده نهییک کی؟! مهیرهامیمیز اؤز خلوتیمیزده یالقیز آداملار دئییلیکمی؟! حتی آیری سؤیلهیه بیلهجهیی بیر سؤزو اولماسا دا، روایتدیر دااا، اوخویوروق. یاخشی، سونونا کیمیاوخویاق گؤرک داها نه باش وئریر، ضرری یوخدور کی؛ واردیرمی؟!…
** ***
پول- پارانین اونا دهیری یوخ ایدی. اونا گؤره دههاوایا سوورولان آیلیغیندان بیرجه ایکی مین تومنلییی ده اؤزونه قایتارسین دئیین چوخ چالیشمادی. دئمک او بیر ییغین پولو بیر ده الینه آلیب اللمهیی قالدی گلن آیا. متین پوللاری اللمکدن نهدنسه خوشلانیردی. بو بلکه ده پولون کاغیذ جینسیندن اولماسیندان آسیلییدی. اونون گؤزونده کاغیذ بیر نسنه دئییل ده، دیپ- دیری جانلی بیر وارلیق ایدی. او کاغیذلاری نهدنسه باشقا نسنهلر کیمیگؤرموردو. بونا گؤره ده پوللاری الینه آلدیغیندا اونلاری اللمکدن داد آلیردی. بعضن پوللاری هئچ یئره قویماق ایستهمیردی. دئییردی کاغیذدیلار دااا، کاغیذدان هئچ ضرر گلمز. باخیشیندا سانکی کاغیذلارین یاراری باشقا نسنهلرین یاراریندان فرقلییدی. دئییردی آیری شئیلر اینساندان نهسه ایستهمیر، آنجاق کاغیذلار اینسانلاردان ائله بیل بیر شئیلر ایستهییرلر. دئییردی بوتون کاغیذلارین دیلی وار ائله بیل. دئییردی کاغیذلار آدامنان دانیشیر، آداملاری ائشیدیر. سؤزسوز اونون آماجی بو سؤزدن پول- پارا دئییلدی. اونون لاپ اوشاقلیق چاغلاریندان کاغیذ- کیتابلا سیخ باغلیلیغی وار ایدی. آنجاق پول- پارایا چوخ دهیر وئرمزدی. دئیردی پوللارین کاغیذلاری بئله آداملارلا دانیشمایان، آداملاری ائشیتمهین بیر شئیدیر آیری شئیلر کیمی. او گون ده برک اسن کولک پوللارینی الیندن آلیب کند بویوهاوایا سوووراندان سونرا تکی بو بیرجه سؤز اورهییندن کئچدی:
-نه اولاردی تکی بو پوللار کاغیذ جینسیندن اولماسایدی؟! نه اولاردی پوللارینهامیسی دمیردن اولسایدی؟!
همن او گونون آخشام چاغیهاوا چوخ سویودو. متین اوچ کاپشنینین بیرینی ده گئیمهمیشدی. اوستهلیک کؤینهیینین ده یاخاسی بیر دویمه آرتیق آچیق ایدی. کنددین تکجه بیر اوزون خیابانی وار ایدی. اورانی دؤرد- بئش سئری آماجسیز- آماجسیز وئیسللهنندن سونرا بیر داها اؤزو بیلمهدن بانکین قاباغینا گئتدی. بانک هر زامانکی آخشام اوستو کیمیآغیر- آغیر قیفیللارلا باغلییدی. بانکین قاباغیندان توتدوغو کیرایه ائوه گئدینجه سویوق کولک سانکی باغرینی سؤکوب یاندیردی. کؤینهیینین یاخاسینی بئله باغلامادی:
-کؤینهیین یاخاسی هئچ باغلانارمی؟ بدنیمیزه همیشه تزه- تزههاوالار دولمالیدیر، دئدی اؤز- اؤزونه.
ائوده قفیلدن بیر اوشوتمه توتدو. اوستونه بیر یورقان بیر پتی چکیب یاتدی. اوچ ساعاتدان سونرا قالخدی. الینی آتیب تئلویزیونون قیراغینداکی دفتر- قلمه، گؤتوروب اوچ- دؤرد واراق قارالادی. یئنه ده بدهنینه بیر اوشوتمه گلدی اولمایان کیمی. بیر یاندان دا قیزیشما بوتون بدنینین چرچیوهسینی سارمیشدی. ایچینده سانکی اوجاق یاندیرمیشدیلار. دوروب آشپازخاناداکی ائو یییهسینین آرتیق ایکی آیاغیندان آخساق کابینئتیندن بیر پروفئن، بیر ایستامینوفون کودئیین… بو دؤنه ایکی آیاغیندان آخساق کابینئت او بیری ایکی آیاغی اوستونده دورا بیلمهییب اوستونه گلدی. بیر آن ساندی اجل اوستونه قوندو. اورانی ائله اؤز حالینداجا بوراخیب اوتاغا گیرجک بو دؤنه ایکی یورقان بیر پتینی اوست- اوسته باشینا چکیب اؤزو ده بیلمهدی نئجه یاتا بیلدی. ائله بو گونلر ده متین ائله گؤرونور کی او اوشوتمه هله ده جانیندادیر…
** ***
-دییهسن اجل بیزیم ده اوستوموزه قوناجاق. دییهسن بو یازیچی بیزی حئکایهسییله دنگهسر ائدهجک. اما گئنه دؤزمهلیییک. بیز اوخوجویوق آخی. یقین یازیچینین اؤزونه ده بئله حکایهلرین یازیلیب- یازیلماماغی چوخ دا اهمیتلی دییل. اما نه اولور اولسون، گؤزل روایتدیر. آزیندان بیزی بیر نئچه ساعات، نئچه دقیقه خیال قیریقلیغینا اوغرادا بیلیر. یازیچینین دا ائله ایشی بودور دااا؛ دئییلمی؟! یاخشیسی بودور بورا کیمیاوخودوغوموز کیمیگئنه اوخویاق و بو قدر اونون آرخاسییجا “بو یازیچی نه ایستهییر جانیمیزدان” دئمهیک! یقین کی بو روایتله بو یازیچینین اللیدن چوخ یازیسی وار. گرک گئدیب ائودهکی کیتابلیغیمیزا بیر باخاق! حکایه نه اولور اولسون، دئیهسن بیز بوندان واز کئچه بیلمهیهجهییک. هر حالدا بیز اوخوجویوق. ایستر- ایستهمز اوخویاجاغیق. بونو اولدوغو کیمیبلکه هئچ اینجهلهیه بیلمهدیک. آخی یازیچیلارین یازدیقلاری دئییرلر کی اونلارین چکدیکلرینین اون مینده بیری دئییل. و اونلارین چکدیکلری ده کی هئچ ده هئچ اینجهلنمز. یقین بونون اؤز کیتابلیغینداکی کیتابلارین دا ایچیندههارداساهاچانسا یازیب آتدیغی موختلیف نوتلار و یا ایشلهیهجهیی مؤوضوعدا توپلادیغی ماتئریاللار وار. بیز نه بیلک؟ بلکه او نوتلاری بیر- بیر کیتابلارینین ایچینه گؤموب، ایللر بویو هئچ اوزلرینه ده باخماییب. یقین حؤوصلهیله، سلقه- سهمانلا یازدیغی الیازمالاری دا وار. یقین جوانلیق چاغلاری لاپ بئله حاللی- دوللو دا یازیرمیش. بیز بونلاریهاردان بیلک؟ احتیمال بو یازیچیلارین جوانلیقدا یازدیغی اثرلرین ایچینده بیز اوخوجولارین بیر چیمدیک بئله قوپاردا بیلمهیهجهییمیز منطیق اتی ده یوخدور. اما بیزیم اوخوماقدان آیری چارهمیز نهدیر؟! هر حالدا هر یازیچینین حتی باشدان آیاغا ائحساسی یازدیقلارینین هئچ اولماسا آلت قاتیندا غریبه- غریبه دوشونجهلره ده یئتیشه بیلمک اولار. اولمازمی؟! هله قضاوت ائلهمهیه تئزدیر. اوخویاق گؤرک داها نه وار؟!…
** ***
بو اوشوتمه اونون جانیندا لاپ گنجلییینین اوغلان چاغیندان وار. اؤزو یاشارا بئله دئییر. ایندی بو چای قیراغیندا متینین او آز گؤرونن دانیشماغینین دئیهسن لاپ شیدیرقی چاغیدیر:
-او قیزی نئجه ده دلیجهسینه سئویردیم. او قیش گونونون آخشام چاغینی هئچ اونوتمارام. او گون ائویمیزدن یاریم ساعاتا گئتدیک اونلارین ائولرینه. پادیقان اؤنوندن بئله کئچنده ده قول- بویون ایدیق. اوچ الی توفکلی سرباز غضبلی- غضبلی بیزه باخیردیلار. سونرا بارماقلاریمیزی بیر- بیرینه دونلهییب گئتدیک. بیر دؤنه منیم، ایکی دؤنه ده اونون آیاغی زویودو. بیر- بیریمیزدن یاپیشمیش اولماسایدیق، کسین ییخیلدیغیمیز یئردن دورا بیلمهیهجکدیک. بیز پادیقانین یانینا یئتیشنده آرتیق قاش قارالمیشدی. اونلارین ائولرینه تئز یئتیشک دئیین مزارلی کوچهسیندن کئچمهلی اولدوق. شهرین باش مئیدانیندا گؤزلرینین یاشینی توتا بیلمهدی. ائله من ده. منی ائویمیزه آپارما دئدی. منی قایتار اؤز ائویزه. قوی اوردا سنین اوتاغیندا قالیم! منی اؤز یانیندا ساخلا، قوی یانیندا اؤلوم قالیم! آغلادی، چوخ آغلادی. نئچه دؤنه گؤزلرینین ایچینه زیللهدیم گؤزلریمی. قیشین او اوغلان چاغیندا دوپ- دورو بیر بولاق گؤزهسی دیبینده قاپ- قارا بیر داش کیمیپارلاییردی گؤزلری. گؤزلرینین گیلهسی او قارا قارانداشدان دا (یاشارین کوتونون دؤش جیبیندن اوجو گؤرونن قارانداشا ایشارهیله باخدی) قارایدی. من ده داها اؤزومو ساخلایا بیلمهدیم. ایچیم دولدو. آغلادیم… ایچیمیبیر بوشالدیرام ایکی دولور نهدنسه، یاشار! اینسان بعضن آغلادیقجا آغلاییر. بعضی زامانلار آغلاییشین دالی کسیلمیر. او سویوق گون اونو حیط قاپیلاریندا قویوب ائوه دؤندویومده بوتون یول بویو گؤزلریمدن یاش الهنیردی.هانکیسا بیر تانیشا توش گلمهییم دئیین یولومو شهرین قیراقلاریندان سالدیم. ائوه یئتیشدیکده اؤزوم بیلمهدن یاتاق اوتاغینداکی آینانین قاباغیندایدیم. اوتاغیمداکی صندلینی گتیریب آینانین اؤنونه قویموشدوم. آینا ماساسینین اوستونه دیرسکلهنیب بیر توو یاشلی گؤزلریمه باخدیم. باخدیقجا اورکلهنیردیم. باشیمیقوللاریمین اوستونه قویوب اوّل تیخچینا- تیخچینا، سونرا هؤرکوتمهیله آغلادیم. مارینا ائوده دئییلدی. قونشوموز نسترن خانیم گیله گئتمیشدی. اولسایدی دا قاباغیمیآلا بیلمهیهجکدی.
متین آرتیق چایین اوستوندهکی یاغیشینا دولموش بولود کیمیاولور. سونوندا دا یاغمایا بیلمیر. سانکی نئچه ایللیک اورهیینده قالانانلارینهامیسی بیر آندا ایکی دامجی اولوب گؤزلریندن دوشور. بونو یاشار، متین الینین دالینی سسسیزجه گؤزلرینین اوستونه آپاراندا آنلاییر. یاشار واختیندا دوروب الینی چینینه قویوب، “دئییرم قاتارین واختیدیر، گئدک؟” دئیه سوروشور. و متین “هه، گئدک، گئدک!” دئییب آیاغا دوراراق یئنیجه چایین گؤیوندن چیلهمهیه باشلایان یاغیشین آلتیندا بیر سیقارئت آلیشدیریب قاتارا دوغرو یولا دوشورلر…
** ***
-گؤرورسوز؟ یازیچی بوردا متینین آغلاماغینین شدتلی اولماسینی روایت ائلهیه بیلمیر. گوجو چاتمیر دئیهسن. ائله بیل متینین یوخ دا اؤزونون باشینا گلنلرینهامیسینی روایت ائلهیه بیلمیر. اما بیز گرک دؤزک. بیزهامیمیز بوردا محض بیر اوخوجویوق. قورتاراندان سونرا اما بو بارهده دانیشا بیلهریک. ائله بیل بوردا یازیچی یالاندان بیر شئیلری روایتلرینه آرتیریر. نه بیلک؟ بلکه ده هئچ یالان دئمیر. یالان دئسه ده مهیر حکایهلرینهامیسی دوزدن اولور؟! یالان اولماسا، یانی بو گؤزل یالانلار اولماسا هئچ بو قدر حکایهلر یازیلا بیلرلرمی؟! یازیلمازلار کی! بلکه ده ائله یازیچیلارین اؤزلرینی اؤزلریندن و بوتؤولوکله حیاتلاریندان ائدنلر ده ائله بئله حادثهلری اولدوغو کیمیروایت ائلهیه بیلمهدیکلریندندیر. دئییلمی؟! هر حالدا گئنه اوخوماغیمیز یاخشیدیر. دالینی توتاق!…
** ***
سانیلیر کی متین بو باشینا گلهنی، قاباقجا بیر دؤنه ده یاشارا دئییبدیر. بونو، “باغیشلا یاشار، اؤزومدن چیخدیم. آخی من بونو سنه دئمیشدیم دااا!” سؤزوندن آنلاماق اولور. متین او گون چوخ آغلایاندان سونرا بیر آن اؤزونو اله آلیب گؤزیاشلارینی ایکی اووجونون ایچییله سیلیب صندهلینین اوستوندن قالخیر. او گون آینا اونون اوچون هر زامانکی آینا دئییلمیش سانکی. آینانی ماسانین اوستوندن گؤتوروب یئرده دووارا دایاییر. سونرا گئدیب ال- اوزونو یویوب گلیر. گلنده اؤزو بیلمهدن الینده داراق وار ایمیش. آینانی قالدیریب یئنه ماسانین اوستونه قویور. آینانین او گون نه بیچیم بیر گؤرونتو اولدوغو سانکی هله ده متینه گؤره آنلاشیلمازدیر. هله ده آینانین اونا آنلامینهدیر بیلمیر. چای ایچییله قاتار قفهسینه دوغرو گئدهرک یاشارا دئدیکلریندن بللیدیر کی متین آینانینهانکی بویادا اولدوسونو بئله هئچ زامان اؤزونه بلیرده بیلمهییب:
-هامیدئییر آغدیر، آنجاق آغدیرمی؟
متین آیناداکی آغلیغی آغ بویاسینا باغلایا بیلمیر. آنجاق اونون ماسا اوستونده یاخشی گؤرونمهسینه هئچ سؤزو یوخدور:
-آینا آدامیتااا درینلرینه کیمیآپاریر.
متین او درینلره گئتمهیی سئویر. مین بیر فیکیر، مین بیر خیاللا آینانین درینلیکلرینده اؤزونو سئیر ائتمهیی خوشلاییر نهدنسه. او گون ده گئدیر تااا دیبینه کیمی. آینانین سونسوزلوغوندا اؤزونو اؤزگور بوراخیر. او دورومدا آینایا باخماقدان ساوای هئچ بیر شئیی دوشونمور. باخیر، باخیر، باخیر، آنجاق نهسه دویمور. نهسه آنلامیر:
-آینا منه نه وئریردی، یوخسا من اونا نهیی آشیلاماق ایستهییردیم بیلمیردیم. آینادا هله جوانکن قاش- گؤزونون آغارماسینی گؤرمهسن اولمازمی؟ جوانکن ساچ- ساققالیما دوشن دنلری گؤرمهیین نه لوطفو وار ایدی کی؟!
متین آینایا باخدیغی چاغلار، سانکی یالنیز بیر تک شئی دورور قارشیسیندا: شاشقینلیق.اونا گؤره شاشقینلیق هر زامان آینادا ان قاباریق بیر دورومدور. آنجاق متین بونو چوخ دا اؤنملی سایمیر. چون، دوشونور کی بورادا نهسه یوخدور. داغین دا ساچی آغاریر. داشین دا، سویون دا بئله. هر زامان آینادا گؤزلرینی اوخشایان تک بیر نهسه وارسا دا، او دا موطلق گؤزلرینین اؤزودور. اؤزللیکله بیر آز دا گؤزلرینین آلتی ساللانمیش اولسا. گؤزلری چوخلو واختلار اود کیمییانیر. اوجو قیزمیش بیر پیچاق گؤرور گؤزلرینه باخاندا. گؤزلرینه باخماقدان دویمور آینادا. هرهسینده قیپ- قیرمیزی قیزارمیش بیر کؤزون چیتیرتیسی دولور بئینینه. نهییندن ده راضی گؤرونمهسه، ایکی آلا گؤزلرینه اؤزو ده عاشیقدیر. کیمیزامانلار قان چاناغینا دا بنزهدیر اونو. هله آلتی ساللاناندا گؤزلریم کیمیدونیادا گؤز یوخدور دئییب دوشونور. بعضن سانیر آینا گؤزلرینده اود کؤهولونه دؤنور. سانکی کؤهولون گؤزه گلمز دیبیندن میف دونیاسینا عایید بیر قورخونج دئو آغزیندان آلوو پوسگورور دیشارییا. آینا قاباغیندا دوروب باخدیقجا سانیر کی اونون باخیشلاریندان آینایلا اونون آز اولان آراسی دا قیپ- قیزیل بیر رنگه چالیر. ائرته اولور اولسون، گئجه گؤزو اولور اولسون، دونیا بوتون گون باتیشینا ساری اوغراییر. گؤزلرینی چیخاندا قیافهسینده هئچ بیر ساغلام یئر گؤرمور. بو، بئله اولماسا دا اؤزو بئله دوشونور. منظر باجیسی دئمیشکن قارا زیغلا یویولموش بیر چوبان دورور قارشیسیندا. بورنونون سومویونده اوشاقلیق چاغیندان قالما بیر باتیق، سول یاناغیندا اوشاقلیقدا پیللهکاندان اوزو قویلو یئره ییخیلاراق چکمهسینین تینکهسینین سالدیغی ایز، و بیغلارینین ایکی یاندان قاتار قفهسینده سلحشور آغا دئمیشکن بیسیکلئت فرمانینا اوخشار ساللاق اوجلاری. بیغینی قاتار قفهسینده بیر تور نیچهنین بیغینا بنزهدن ان یاخین دوستو یاشار بو بیسیکلئت فرمانییلا هئچ راضیلاشمیر. اویسا بونلار متینین اؤزو اوچون هئچ اؤنملی بیر نهسه ساییلمیر. بیر بیغدانهانکیسا بیر آنلامیچیخارماغین یئری یوخدور دئییر. نهیسه، آینادا اؤزونه باخینجا آینادا اولان جانلییا جانسیز بیر یارادیق دئیه بیلمیر. نه اولور اولسون، قارا زیغلا یویولموش چوبانلار دا جانلی بیر یارادیقدیرلار. اوستهلیک متین گیلین گنجلیک چاغیندا تئاتر اوینارکن اوز- گؤزونو کؤمورله قارالدان عجم قولو آدلی کومیک بیر تئاتر اویونچولاری وار ایدی. اویونچولارینهامیسی عجم قولونو یالنیز او تیپده سئوهردیلر. آنجاق عجم قولو تئاتر سالونونون آیناسیندا اؤزونه باخاندا تئاتر یؤنتمنلریندن بیر آز کوسگون دوشردی. متین آنجاق ذاتاً قارا اولدوغونو هئچ آلدیرمیر. قاتار یولداشلاری دا بو قونودا نهسه دئدیکلری زامان، متین تئز- تئز گولومسهییب، آنا- آتالارین سؤزونو اونلار اوچون ایشلهدیر. قاتار اهالیسی ده سانکی ائله آغین آدی، قارانینسا دادی اولدوغونا اینانیرلار. سونرا باشلانیر هر یئردن بیر آنا- آتا سؤزو چیخیر: “آغ آیرانی ایته تؤکرلر، قارا کیشمیشی جیبه!” یوخسا دا، “قارا بالایا سؤز دئمک اولماز!” و باشقا- باشقا سؤزلر. حیات بویو متینین اؤز آنا- آتاسینین دا اونا “قارا بالا” دئمکلری اونون اوچون بو دوروملاردا اولوملو بیر ائنئرژی اولور. بونا گؤره ده آینایا باخاندا قارا اولدوغونا داهاجا دا چوخ سئوینمیش اولور. بونلا بئله، آینایا چوخ باخانین دا دهلی اولا بیلهجهیی احتیمالدان اوزاق دئییل دئیه دوشونور. او بیلیر کی پئسیکولوژی باخیمیندان آینایا چوخ باخان اینساندا نارسیسیزم سایریلیغی دا اولا بیلر. و بیلیر کی آینایا چوخ باخماق اینسانی بیر تور اؤزبهینمیشلییه ساری یؤنلده بیلر. آنجاق متین اؤزونو موطلق بو سایریلیقلاردان اوزاقدا بیریسی گؤرور. اونو یاخیندان گؤروب تانییانلار، اونونلا یاخیندان یاشایانلار گئرچکدن ده اونو اؤزونو بهینمهین بیر اینسان گؤرورلر. بونلا بئله کیمیزامانلار آینالارا داهاجا دا چوخ باخمالی اولور. چون، سون واختلار هر زامان آینایا باخاندا، سانکی اؤلودن ده بتر بیر یارادیقلا اوزلهشیر. دوشونور کیهانکیسا بؤیوک بیر یالقیزلیغا دوشموش دؤل نه اولسا دا آجیسیز- آغریسیز بیر اؤلودن دورومو یاخشی دئییل. گؤرهسن اونون باخدیغی آینالار اونون اوستونده نه دوشونور؟ او کی اؤزونو قاراقانچیل اولموش بیر ات پارچاسی گؤرور آینادا. کسین اونون یاشادیغی بو شهری بؤلتهلهییب ساتاجاق بیر قصّب تاپیلسایدی اونو بو شهرین گؤودهسیندن کسیب قوپاریب زیبیل قابینا آتاردی. تکی آینالارا یاخیندان باخینجا دئییلن کیمیگؤزلری و گؤزلرینین آلتی چوخ گؤزل گؤرونور. اوجو قیزمیش پیچاقلاری اونودا بیلسه اونلاری بیر جوت ایری شار کیمیپارلایان بیر ایگیدین ایکی اینسان گؤزلرینه ده بنزهده بیلیر. چونکو بو گؤزلرین تایی سانکی دوغرودان دا بو شهرده یوخدور دئیب سانیر. اولسا دا ایچیندهکی قیزیل دورولوق، ایچیندهکی دویغولار، دوشونجهلر، گؤروشلر و باخیشلاری اوندا چتین تاپیلار. دئمک بئله ده سانیب دوشونور کیمیآنلار. “ایری، باخار، سئوگیلی، و ایچینده بیر قوش اورهیینین چیرپینتیسی کیمیگؤزل گؤزلریم” اؤز- اؤزونه دئییر. ائله بیل اؤز گؤزلرینه گئرچکدن ده عاشیق کیمیدیر. اؤز گؤزلرینه باخاندا، آینادا سانیر بیر سیرا بیریجیک قوشلار اوچورلار. گنجلیک بویو ان ایچدن سئودییی بیریجیک قیزی آنیبان گؤزلری یاشلا دولور. اؤزونو آینا ماساسینین اوستونه یوکلهییر. آینایا دوپ- دولو بیر یاغیش یاغیر. اوزو آینادا گؤرونمور. سانکی گؤزو یوخ، بورنو یوخ، آغزی یوخ، دوداقلاری یوخدور. بو دوروموندا سانکی اینسانا بنزهین هئچ بیر یارادیق اولمور اونلا آینا آراسیندا. یاواش- یاواش آینادا یاغیش کسیر. سیریییب سونرا کسیر. بیردن بیره نیچهنین بیغی آسلانیر آسلاقدان. آغزی بیر قوش یوواسی اولور. او بیریجیک قیز دا بیر گون بیر قوش یوواسی گؤسترمیشدی اونا. نئچه ایل اوستوندن کئچسه ده هله ده او یووانین اوستونده و قیراقلارینداکی هئیوا توکونون یوموشاقلیغی ال- اوزوندن گئتمهییب سانیر. او گون متین ال- اوزونو هئیوا توکونه سورتونجه سانکی هئیوانین توکویله بیرلیکدههاوایا سوورولوردو. بیر یووا قالیردی، بیر ده شوشه بیر هئیوانین شومار پارلاقلیغی. هله ده دویور کی او توکلرهاوادا دئییل، بورنونون دلیکلرینده و دیلینین اوجوندا ایلیشیب قالیب. سانکی نئچه ایلدیر نه یئییب هئیوا دادیب، نه قوخلاییب هئیوا قوخلاییب. قاتار قفهسینده ایندی ده ده سؤز آینادان، هئیوادان و حیاتدان گئدیر. متین بو دؤنه کؤهنه بیر قالایا باخان پنجرهنین قاباغیندا کؤهنه بیر کتیلین اوستونده اوتوروب قیچلارینی باشیندا اوتوردوغو ماسانین آلتیندان قفهنین تن اورتاسینا ساری اوزالدیب دینجینی آلان آداملار کیمیآرخایینجا یاواش- یاواش اوزونو سول بؤیرونده ایلهشن یاشارا توتوب دانیشیر:
-حیات دئدییین، یاشار، اینسان اوزونه قوندوران ساپ- ساری سیجاق، یوموشاق توکلرییله زینه بولاقدان سوزولوب گلن بیر سویون اوزونده اوزن بیر هئیوادیر. اونا گؤره ده حیاتی دؤزمک اولور. دئمک ایستهییرم کی گؤزل بیر هئیوانین سئوداسییلا بیر حیاتی بوتون آجی- آغریلارییلا یاشاماق اولار. یاشاماق چوخ دا بیزیم ساندیغیمیز دئییل. او هئچ ده اینسانلارلا اؤزگه دئییل.
-یاخشی، به سن نییه بو قدر عصبلریوی اووورسان؟
-عصبلریمیاووورام؟ نه بیلیم؟ منیم سادهجه بعضن بیر آز اینجیکلیکلریم اولور. اؤزوملوک دئییل بو دا.
-آخیر کی من بیلمهدیم سن یاشاماغی چوخ ایستیسن، یا یوخ، اونا نیفرت ائلییسن!
متین یئنه باشینی آشاغی سالیب گولومسهییر:
-منیم چوخ ایستهمهییمین یوخسا نیفرتیمین نه اهمیتی وار، یاشار؟! نه اولور اولسون، یاشاماغین آدی یاشاماقدیر دااا. بیز ده یاشامیریق نئیلیریک؟!
-من جدی دئییرم متین! بیز یانی یاشاییریق بو یاشاماغی؟
-یاشاییریق کی، نه دئییم؟! یاشاییر کیمیاولوروق.
-من فلسفه اوخومامیشام متین! سؤزلریوین بعضیسیندن باش آچمیرام.
-منیم سؤزوم فلسفی دییل کی یاشار! منجه بیز بو یاشاماغی اولدوغو کیمییاشامامیشیق، یاشامیش کیمیاولموشوق سادهجه.
-گؤرهسن بئله یاشاماق، بو قدر چکیلن یالقیزلیغا دهیر؟
-اوندان دا منه دئییرسن فلسفه… باخ، یاشار، بو منیم ده گونباشی اؤزومه سوردوغوم سورودور. جوابینی تاپاندا منه ده دئیرسن!
ایکیسی ده گولوشورلر…
***
متین بو گونلر ائله بیل قاباقدان دا داها چوخ یاشارلا سینیشه بیلیر. البته اونسوز دا متینین حیاتی بویو اورهیینده سونسوز ایچدن سئویملی- سئوگیلی اینسانلار یاشاییب. اونلارین سایی آز اولسا دا اؤزلری متین اوچون چوخ بؤیوک اولوب. قوشقوسوز یاشار دا بونلارین بیریدیر. بو اینسانلار متینین دوشدویو یالقیزلیق باتلاغیندا متین اوچون حیاتی دؤزولهسی ائدیب. متین بو سون واختلار قاباقکیلاردان داها چوخ اؤزونه چکیلیر، اؤزونه دالیر. سانکی اؤزونده بیر یئرلره واریب گئدیر. اورالارینهارا اولدوغونو یالنیز اؤزو بیله بیلر. هئچ بلکه اؤزو ده بیلمیر. بونو آنلاماق چتیندیر. هر حالدا متینین اورهیینین اینسانلاری اونون بوتون حیاتیدیر. اونلار حیاتین ان گؤزل، ان سئوینج وئرن، ان دوشوندورن، و متینی روحونون ان گرگین چاغلاریندا داغیلیب تیکه- تیکه تؤکولمهسیندن قورتاران اینسانلاریدیر. بو آرادا یاشارین اونا بامباشقا یئری وار. یاشارلا گونباشی گزیب- اوتوروب- دانیشدیغیندا اونا حیاتدان، اؤلومدن، یوخسا باشقا نهسهلردن سؤز آچیب نهسهلری اونا آشیلاسا دا، سانیر کی بو یاشاردیر کی حیاتی اونا تعریفلهییر. بئله اولور کی بیر کره ده چای قیراغیندا سؤز گلیشی یاشارا دئییر:
-اینسانلار وار کی اؤز- اؤزلوکلرینده حیاتین تعریفیدیرلر.
هله اوندان قاباق بیر کره ده دئمیشدی کی:
-حیاتیندا بعضیلرینین حضورونون نئجه لازیم اولماغینی دوشونوب آنلاماغا، یالقیزلیغین ان گرگین، ان قورخونج آنینا یئتیشمهلیدیر اینسان.
یاشار گولوب دئمیشدی کی:
-بابام فلسفی دانیشما، اؤزوم اؤلوم باش آچمیرام. منه سنین اؤزون لازیمسان. من بیلمیرم نییه سنین اؤزووه عاشیقم. منه اؤزوندن دانیش، هم ده گوله- گوله دانیش متین، نه اولار؟!
و متینین سانکی چوخدان یادیرقادیغی گولمک یادینا دوشموش کیمیاؤنجه بیر اورکدن گولوب، سونرا دا بیر آز جدی، بیر آز شوخلوقلا دئمیشدی:
-من حیاتیم بویو چوخ اوتوزموشام، یاشار! چوخ سی…ه کئچیب، چوخ گؤ…ه گئتمیشم. حیاتدا یانلیشلیقلاریم چوخدان بیر آز دا چوخ اولوب. عؤمروم بویو هئچ بیر کسله، دوشمنیم کی یوخدور – البته بونو دا دئمک اولماز-، اولسادا بئله، هئچ دوشمنیمله ده اللهشیب ووروشمامیشام. هر کیم بیلمهسه ده سن بیلیرسن کی منهامیدان چوخ اؤز جانیما قییمیشام.هامیدان چوخ اؤزومله ال- یاخا اولوب دؤیوشموشم. بو سون اوچ ایلده ده دؤنهلرجه داغیلیب تیکه- تیکه اولماغین لاپ آستاناسینا یئتیشمیشم. آنجاق هر زامان دا منیم حیاتیمدا دونیالاری دونیامدان بؤیوک، باخیشلاری باخیشیمدان گئنیش، اورکلری اورهییمدن کؤورک، و اللری اللریمدن آچیق اینسانلار اولوب.
-بو اینسانلار سنی چوخ سئویرلر متین. اینان منه. من سندن چوخ قاتار قفهسینده اولورام. گؤرورم کی هره بیر جور سنی اورکدن سئویر. بو قدر بو جماعتدن یان دولانما، اوزاق گزمه، نه اولار؟
-بیلیرم یاشار، بیلیرم. من هر زامان بو چئورمدهکی اینسانلارلا دیری قالیب یاشامیشام. اونلار اوچون الیمدن بیر شئی گلمهییب، آنجاق گلن تک بیر شئی اولسا دا، او دا اونلاری اورکدن سئودیییم اولوب. اینان، من بو اینسانلاری اؤز یانیمدا بعضی جهتدن قارداشلاریمدان آییرسام، نامردم. بیلیرسن کی، بعضیلرینین حضورونون ضرورتی، سنین اورهیینده، یالنیز حیاتینین گرگین چاغلاریندا معنا تاپیر. بیلیرسن داااهانکی چاغلاری دئییرم؟ او سوقوطا اوغراماقدا اولدوغون چاغلاری دئییرم. او بیر یوللوق ییخیلماق آستاناسینا یئتیشدییین چاغلاری. باخ، او دویونجا یار- یولداشلاردان، کس- ناکسدن، مرد- نامرددن یئدییین چاغلاری دئییرم. باشا دوشورسن نه دئییرم؟
-بو آرالار مئهری خانیم نئجه؟ هئچ سنی یوخلاییبدی او؟
-اونلا باغلی دانیشماق ایستهمیرم یاشار!او منیم اوچون آیری بیر اینساندیر. بوتون اینسانلار اینسانی. باخ، او چاغلاری دئدیمهااا، همن او چاغلار، او سوقوطا اوغرادیغین چاغلار بیردن بیریسی تاپیلیر سنی سئویر، اؤزو ده دهلیجه سئویر. او چاغلار، او زامانلار، ییخیلدیغین، دوشدویون یئریندن قالخاسان دئیین، بیریسی هئچ اؤزو بیلمهدن بوتون سئویملیلییینی، بوتون سئوگیلیلییینی اللرینه توپلاییب گتیریب قویور اللرینین اوستونه. سئوه- سئوه قولتوغوندان یاپیشیر. او وارکن داها هئچ کیمسه گرهیین اولمور. باخ، او “او” وارکن دئییرمهااا، مئهری خانیم منه اودور. او اولاندا منه هئچ کیم لازیم اولمور. حتتا سن یاشار، حتی سن. بیر ده بیر سؤز دئییم یاشار! باخ، بو دا فلسفی دئییلهااا!هامیاورهییندهکی اینسانلارجا یاشاییر. و منیم حال- حاضردا اورهییمده بیر تک اینسان وار، او دا کی مئهری خانیمدیر.
بئلهلیکله متینله یاشار قاباقکیلاردان داها دا چوخ بیر- بیرییله یاخینلاشیرلار. اولا بیلسین آرالاریندا اولان، بو کیمیدوستجا- قارداشجا یاخینلیقلار متین اوچون بؤیوک بیر سبب اولور کی اؤزونو بونجا اینجیتمکدن قورتارسین. بئله اولور کی متین اؤزونو هر زامان یالقیزلیغیندان قورتارماغا چالیشیر. آنجاق ائله بیل اولمور کی اولمور. بو سون واختلار دوروموندان دا بللیدیر کی اولانا دا بنزهمیر. یوخسا گونباشی یاتاق اوتاقلاریندا ماسا اوستوندهکی آینادا مین اویون چیخارماز اؤز- اؤزونه. قاش- گؤزونون فیقورونو هئی آینادا دهییشیر. آغزی- بورنونو اییب دیلینی چیخاریر. گولور آنجاق گولوشو ایچیندن اولمور. اللرییله چنهسینی دال- قاباق ائدیب انگینین سوموکلرینی آغرییینجایا دک اوووشدورور. بو آندا “بؤیوک مئتود” فیلمییادینا دوشور. او فیلمده کئییرا نایتلی نئجه چنهسینی آلت- اوست ائدیب اؤنه- آرخایا چکیب گوستاو یونگلا دانیشدیغینی گؤزو قاباغینا گتیریر. بیردن یادینا گلیر کی او فیلمدن مئهری خانیمین دا چوخ خوشو گلمیشدی. آینانی بوراخیب گلیر اوتاغیندا بیر توو اوزو قویلو دوشور. سونرا آرخاسی اوسته اوزانیب، سول الینی باشینین آلتینا، ساغ الینی ده قارنینین اوستونه قویوب اوزاق- اوزاق فیکیرلره دالاراق اؤز- اؤزویله حزین- حزین یاواشجادان دیلینین آلتیندا دانیشیر:
-آخ، مئهری خانیم، آخ، سنه نه اولدو؟ کیم مندن سنه نه دئدی؟ قولاقلارینی نییه قویدون اونلارین ایختیاریندا؟ سنه نه گلدی بیردن بیره؟ سنین بوش بیر شئیه آجیغین توتدو. توتمامالییدی مئهری خانیم، توتمامالییدی. بو البته عیللتسیز اولا بیلمزدی. سن اؤزووو اؤزگور و گوجلو ساندین. آنجاق دؤور- و بریندهکی اینسانلارا قولای- قولای اؤزووو تسلیم ائتدین. من سنی هئچ بونجا موطیع بیر شخصیت بیلمیردیم. مئهری خانیم، مئهری خانیم، مئهری خانیم، سنی چوخ سئویردیم دئیین، چوخ ایشلریوی اوزووه چالمیردیم. چوخ شئیلری سنه دئمهدیم. اؤلونجه دئمهیهجهیم ده. سنی قیرمادیم، قیرمارام دا. آنجاق هئچ اؤزون بیلیرسن کی نئجه سطحی اخلاقلارین وار؟ گاه اؤزووو اؤزگور سانیب قاداغالار چرچیوهسیندن چیخماغی اؤزووه اوستونلوک ساییرسان، گاه دا اؤزووو قاداغالار چرچیوهسینه سالیب، اؤزون بیلمهدن اؤزگورلویووو دانیرسان. هر زامان بیر مؤهومات ایچیندهسن، بیلیردینمی؟ اؤزووو لازیم اولمایان ادب- ارکان قایدالاریندا سیخیب بوغورسان. نه بتر ده یالانچییمیشسان، بونو هئچ اینانمازدیم. یئرسیز آد- سان آختاریرسان. گاه طبیعی ایستکلریوه گؤره موباریزه آپارماق نامینه هر کسه اؤزوندن بیر قاپی آچیب ایذین وئریرسن، گاه دا همن طبیعی ایستکلریوی اؤز ایچینده دفن ائتمک ادعاسینداسان. گؤرهسن بونلاری هئچ اؤزون باشا دوشوبسن؟ من دئمهدیم مئهری خانیم، قورخدوم سنی الدن وئریم، نه بیلهیدیم اونسوز دا آیریلارینین سؤزویله سنی الدن وئرهجکمیشم؟ اما کاش بونلاری اؤزون باشا دوشهسن! بیلیرسن؟ سنده بو گاه- گاهلار چوخدو. مثلن گاه ان گیزلی سیرلریوی آیریلارینا آچیب دئییرسن، گاه دا آچیق- ساچیق فیکیرلریوی حتی اؤزوندن ده گیزلهدیرسن. من بونلاری سنین کیمیگؤزهلیم بیر اینساندان گؤزلهمزدیم هئچ. بونلاری اؤلهنه کیمیاؤز دیلیمله سنه دئمهیهجهیم. بیر ذرره ده مندن اینجیک دوشمهیهسن دئیین، اما کاش بیری تاپیلا سنه دئیه بو سؤزلری، یا دا اؤزون بیر تهر باشا دوشهسن. آه، مئهری خانیم، آه! هئچ بیلیرسن کی سنده چوخ پیس و قاباریق مغرورلوق ادعاسی وار؟ حئییف سن بونو بیلمیرسن کی حتی سنین مغرورلوق ادعان دا بوتؤو ایجتیماعیتده تامین اولونمامیش مغرورلوغوندان ایرهلی گلیر. سنده عجیب و هئچ منیم خوشوم گلمهین بیر پیس اخلاق دا وار. هئچ بیلیرسن او نهدیر؟ او بودور کی سن هر زامان دوشونورسن کی اؤز عاییلهوین راحاتلیغی و معیشتینی همیشه سن تامین ائلهییبسن. اونا گؤره ده بیر جوره اؤز عاییلهوه بئله حؤکمرانلیق ائتمک حیسسین وار. سن همیشه دئییردین کی جینسی چالیشمالارین هئچ واخت آلینمیر. اما اینان کیهامییا اؤزوندن قاپی آچیب اونون- بونون اؤنونده تسلیم اولماغیوا ایذین وئردییین ده موطلق بو جینسی چالیشمالاریوین اوغورسوز اولدوغوندان سو ایچیر. سن قاباقجا سئویب ائولندییین، سونرا دا سئومهدییین بیر ائرکهیی تحقیر ائتمهیه چالیشاراق اونون مثلن اؤزون دئدییینله معناسیز حیات سورمهیینی، یا مثلن اونلا خوشبخت اولا بیلمهدیییویهامییا دئییرسن، اما اینان کی سن بو ایشینله اؤز اؤزووون میسکینلیییوی، اؤز اؤزووون یازیقلیغیوی اورتایا قویورسان. چوخ چالیشدیم بونلاری دئییم سنه، اما دییه بیلمهدیم. بیلیرم دئسهیدیم اینجییهجکدین. اونون- بونون یالان- پالانییلا آدامدان اینجیین گؤر اؤز حقیقی چئهرهسینی همن آدامدان ائشیتسه نئجه اینجییر؟ حئییف کی سن دوغوردان دا یازیق بیر آدام ایدین. بونلا بئله سئو دئدین سئودیم. بیر سؤز دئمهدن سئودیم. قولاق آس دئدین قولاق آسدیم. باخ دئدین باخدیم. گل دئدین گلدیم. قال دئدین قالدیم. بونلارینهامیسین بیر سؤز دئمهدن یاپدیم. چونکو منی سئودییینه اینانمیشدیم. و سونوندا دا گئت دئدین، یئنه ده بیر سؤز دئمهدن گئتدیم. گئتمزدیم ده. لاپ بئله قووالاسایدین دا گئتمزدیم. آنجاق خیانتلرین گئت- گئده اوزه چیخدی. آخ، منی نییه آلداتدین مئهری خانیم؟! منی نییه اوچ ایل بویونجا آلداتدین؟ و ایندی نییه آغلادیرسان مئهری خانیم؟! منی نییه آغلادیرسان؟ آغلادیرسان! آغلادیرسان! آغلادیرسان. بو ایشلریوین سنین اوچون نه لذتی وار ایدی بیلمیرم، اما همن بو رفتارلارین سنی تئز- تئز اؤلومجول بیر حالا سالدی. هله من هئچ، سن اؤزووه ده هئچ وفا قیلمادین. سن اؤزووو ده اینجیتدین. کوناهکارسان مئهری خانیم! گوناهکارسان. نییه منی آغلادیرسان؟ سن گوناهکارسان، گوناهکار، بیلیرسن؟!
متین بورادا اؤزویله بیرگه گؤز یاشلارینی دا ساخلایا بیلمیر. یئنه بدنینی چؤندهریب آغزی اوسته اوزونو دیدن خالچا اوستونه اوزانیب هؤنکور- هؤنکور آغلاییر. و آغلاماق حالیندا بو دؤنه بیر آز اوجادان و تیخچینا- تیخچینا دئییر:
-گوناهکارسان مئهری خانیم. سن دونیانین ان بؤیوک گوناهکاریسان. بیز گؤر نه قدر نشئهلی اوزاق سفرلره چیخدیق! گؤر نه قدر بیر- بیریمیزله یادداشیمیزی دولدوردوق! آخی بیردن بیره سنه نه اولدو کی بوتؤو خوش خاطیرهلریمیزی ائله بیل یادداشیندان دا سیلدین. مننن گؤر نه قدر یوللار گئتدین! به نییه مننن قاییتمادین؟ نییه منی یاری یولدا قویدون؟ منی بیردن بیره عیللتسیز ترک ائلهیهجکدینسه اوندا نییه اوّلده منی سئودین؟ نییه منی اؤزووه عادت وئردین ده سونرا بیردن بیره… نییه؟ نییه؟ نییه؟… گوناهکارسان. بیوفاسان. نامردسن… آخ، گؤرهسن او بیرلیکده گئتدیییمیز یوللار، شهرلر، قفهلر، باغچالار، کوچهلر، خیابانلار… یانیهامیسی بوشا چیخدی؟ بوشا چیخدی؟ بوشا؟… سنهارالارداسان ایندی؟هارالاردا؟ نییه او قدر آرامیزداکی جانلی حیسلری اؤلدوردون؟ نییه او بؤیوک رؤیالاریمیزی قیردین؟ نییه؟ نییه؟… من بی آز پولسوز ایدیم دااا، نه اولسون کی؟ بو وئران قالمیش شهردن تئز- تئز گله بیلمیردیم دااا یانیوا، نئیلهییم آخی؟ یوخسوللارا یوخسوللوغو باغیشلاماق اولار آخی دئییردین؟ ماشینیم یوخ ایدی دا یوخ ایدی دااا. سنه نه لازیم ایدی آخی؟ اوّلیندن بیلیردین دااا من نهچییم، به منی نییه سئویردین؟ به اؤزووی نییه سئودیردین منه؟ به بیز آخی… آخی من نئیلهیهیدیم کی یوکسک طبقهلی آدام دئییلدیم؟ نئیلیم کی من… باخ گؤر نئلهییبسن آخی؟… دئ گؤروم ایندی سنهارالارداسان؟ نییه یوخسان؟ یانی بیر یوللوق منی اونوتدون گئتدیم ایشیمه؟ ایندی کیمنن گولوشمهییندهسن دئ، کیمنن آغلاشماغینداسان؟هانکی او ان جیلیز خسته بؤجک سنی مندن آلدی؟ باخ گؤر کیمه ایذین وئردین؟ باخ گؤر کیمه تسلیم اولدون؟ کیم سنه مندن نه دئدی؟… گوناهکارسان. اما اولسون، اولسون جانین، اولسون منیم ایکی گؤزوم. من سنی گئنه سئویرم، اؤلونجه ده سئوهجهیم.
سونرا متین اؤزونه بیر تهر توختاقلیق وئریب دوروب دووارا سؤیکهنیب دوز ناظیم حیکمتله نیچهنین شکیلی آلتیندا اوتورور. ایندی گؤزلری آغلاماقدان بیر آز شیشیب و هله اؤزو سئودییی کیمیده گؤزلرینین آلتی بیر آز ساللانیب. خالچانین اوستو بیر چیچک یارپاغی بویدا ایسلانیب. گؤزلرینی ایکی الینین ایچییله اوووب اوووشدوروب سیلیر، آنجاق هله دئیهسن یئنه ده اورهیی تام بوشالماییب. بیر آز دا اوتوردوغو یئردن دوز فوروغون شکیلی اوسته زوم ائدیب بو دؤنه آغیر- آغیر و سانکی مئهری خانیملا اوز- اوزه اوتورموش کیمیاؤز- اؤزونه آستاجا دانیشیر:
-اینان کی کوناهکارسان سن. بیلیرم کی آرتیق آد- سان قازانماق دا سنین حیات عقیدهوه دؤنوب. اما منیم عزیزیم، اینسانین ان بؤیوک اوستونلویو اینسان کیمی، هه، سادهجه اینسان کیمییاشاماقدیر. ایندی اؤزون دئ بئله یاشایا بیلیرسنمی؟ گؤرورسن دااا، منی بیر گون صمیمیبیر ائحتیراصلا دهلیجهسینه سئویب اؤزووه ساری چکدین، سونرا دا بیردن بیره مین بهانهیله یان چکیلیب آیریلدین. اینان مئهری خانیم، اینان منیم عزیز خانیم، پادیشاهیم، اینان کی کوناهکارسان. بیر سؤز ده دئییم اینجیمه! سن حتی گوناهین دا باش توتاجاغیندان قورخمایان بیر قادین ایدین. اما اعتراف ائله کی بی آز دا قورخدون سونرالار. یا دا اؤز- اؤزووو قورخماغا ووردون. یا دا کی بو قورخو- فیلان دا سنین مین بیرینجی بهانهن اولدو. هر حالدا من سنی گئنه ده سئویرم. اونوتما!
بونو دئییب آیاغا قالخیر. آیاغینین آلتییلا خالچانین اوستونده بیر چیچک یارپاغی بویدا یئری سورتور. جورابیندان آیاغینا آز دا اولسا نم کئچیر. و سونرا اؤزو بیلمهدن یئنه ده یاتاق اوتاغیندا آینانین قاباغیندا اؤزونون قارشیسیندا دورور. ایندی اللرینی ماسانین ایکی قیراغینا قویوب آزاجیق شیشیک گؤزلرییله زیللهنیب آینایا، و آیناداکی بئینییله دوشونوب، آیناداکی آغزییلا دا اؤز- اؤزویله دانیشیر:
-دئیهسن دهلی اولموشام، هه؟ گؤرورسن دااا، ائله بیل من ده یاواش- یاواش روحی خستهلیک توتورام! گؤرهسن منه ده فروید یوخسا یونگ کیمیبیر پئسیکانالیزور لازیمدی؟ ایندی من اونلاری نئجه آیری مملکتین قبریستانلاریندان خورتدادیب گتیریم بورا؟
متین بوردا گؤزلرینی آینادان چکیب آشاغی سالاراق بیر توو باشینی اویان- بویانا سیلکهلهیهرک، سانکی، منه باخ ائئئ منه، دئییب همن دوداقلارینداکی گولومسهمهیله یئنه آینایا دؤنور. سانکی اونلار باشقا سورو آیناداکی بئینینی دولاشیب چیخیر…
** ***
-گؤرهسن بیز بوردا پووئست اوخویوروق یا پئسیکانالیز تئوریسی؟ گؤرهسن بورداکی متین، یا بونون یازیچیسی پئسیکانالیز تئوریسینی اوخویوب یا یوخ؟ گؤرهسن بو پووئستده پئسیکولوقلوغا اینانیلار یا…؟ هله کی بونلارین بارهسینده قضاوت ائلهمک تئزدیر. عومومیتله خاص تیپلرین باخشیشندا پئسیکولوقلار فقط خسته قارا کوتلهنین جیبلرینی بوشالتماق اوچون یارانیبلار. گؤرهسن بو پووئستدن سونرا بو مسئلهیه ده توخونماق اولار؟ هله اوخویاق گؤرک هئچ بو یازینین اوستونده دانیشماغا دهیر یا یوخ؟ دهیسه یقین دانیشاجاغیق بارهسینده، دهیمهسه ده بیر شئی ایتیرمیریک کی! هئچ بیر متنی اوخوماقدا ضرر یوخدو کی خئیر ده وار. بیز هر حالدا بونو اوخویوب قورتارمالیییق. بیز بونو یا باشلامامالییدیق، یا دا باشلامیشیقسا قورتارماغیمیز یاخشیدیر. هم ده کی قورتارماغینا دا آز قالیر دئیهسن. یاخشی، دالینی توتاق!…
** ***
دیشلرینی بیر- بیرینه سورتهرک قورخونج بیر جانلی شکیلینه دؤندردی اؤزونو. قاشلارینی دویونلهییب گؤزلرینی قییدی. باشقا- باشقا دئیلیب- اؤیولمز اویونلاردان دا چیخدی. سونرا بیردن بئینیندن بیر فیکیر بیر آن ایلدیریم کیمیچاخیب کئچدی. بیر آن یوموروقلارینی دا بئله دویونلهییب آچدی. سانکی ایستهییردی آینانین دوز آلنینین چاتینا بیر یوموروق دویونلهسین. ساندی کی آینا هئچ زامان اونا اؤز ایستهدییینی گؤسترمیر.هانکیسا آختاردیغینی آینادا تاپا بیلمیر. او آینادا، او اینسان حیاتینا گیرن ان اسکی نسنهده نه گؤروردو بیلینمیردی. بیردن آینانین قاباغیندان باشینی بیر قولاج قدر دالییا چکدی. اللرینی ایکی شالوار جیبینه قویوب اوزونو آینایا توتدو:
-سن داها کیمسن؟ نهسن؟ نهیین نهسیسن؟ و من سنه نییه هر گون باخیرام؟ اؤزوم کی بونو بیلمیرم، سن نئجه؟ آخی سنده منیم ایشیمین آدی نهدیر؟ سنده منی اؤزومدن باشقا گؤرن کیمدیر. سن نییه – باخ – بوراداسان؟ من کی شاه دئییلم، ملئیکه دئییلم. من کی نارسیسیست، یوخسا دا دهلی- دوشوک بیر اینسان دئییلم. و سن کی هر زامان بو دریلری بیر قوروشا دهیمزلرین قوللوغوندا اولوبسان. یوخسا منیم دوشوندویوم کیمیده دئییل؟… سؤزسوز بو دا اولا بیلر. اولا بیلسین من ائله سنله ده باغلی یانلیش دوشونورم. حیاتدا آز یانلیشلیغیم اولماییب کی، باخ، بو دا بیری. هه، باغیشلا آینا، منی باغیشلا. سنی ده بیر آن مئهری خانیم کیمیساندیم. من کی اونو هئچ قیرمادیم، سنی ده قیرمارام، قیرمارام، قادان آلیم! باخ، من هر زامان سنین قاباغینا گلنده، مینلر دؤنه سنده گؤردویومو بیر داها گؤرهجهییمیبیلیر ده یئنه سورکلی اولاراق بو ایشی گؤرورم. آنجاق دئدیم کی سن ده مئهری خانیم کیمیسن. سیزله چوخلو اوغراشانلارین یقین ساغلام روحو اولماز. سنده، و ائله اوندا داهانکیسا بیر یئنیلیک،هانکیسا بیر دهییشیکلیک باش وئرمهلیدیر.
بونلاری دئیندن سونرا یئنیدن اوچ- دؤرد دؤنه ده آینایا یاخینلاشیب اوزاقلاشدی. بؤیودو، کیچیلدی، یئنه ده بؤیودو، یئنه ده کیچیلدی. سونوندا دا اؤزونو کیچیمسهیهرک آینادان آیریلماق ایستهدی. آیریلدی. ساغ الینی بنؤوشه چالار کؤینهیینین یاخاسیندان سول دؤشونون اوستونه آپاریب بیر آز اوووشدوراراق آینادان آیریلدی. سانکی یاخاسینی آینانین الیندن قورتاردی. ائوی دؤرد چئوره اؤز باشینا دولاندی. اوتوردو، دوردو، یئنه اوتوردو، یئنه دوردو. یئنه دالغین، پریشان، و قرارسیز ایدی.هارا گئتمهلی، کیمه، نهیه سیغینمالییدی بیلمیردی. سونوندا اوتاغینا گیریب پنجرهنی آچدی. آچاندا پنجرهنین ال یئریسی الینده گلدی. چوخدان ایدی پیچی بوشالمیشدی. دقیقهلرله بو پیچی برکیتمهیه چالیشمیشدی دا اولمامیشدی کی اولمامیشدی. بیریسینی گتیریب دوزلتدیرهجکدی. اونو دا کیرت اونوتموشدو. ال یئرینی بیر داها یئرینه قویوب پیچینی باغلادی. بیر داها پنجرهنی آچدیقدا ال یئری یئنه ده الینده گلدی. ال یئرینی اوتاقدا هرهسی بیر یئره داغیلمیش کیتاب- کاغیذلارین ایچینده بیر یئره آتیب قالدی. یوخوسوزلوقدان گؤزلرینین قاپاقلاری ائنیب- قالخیردی. اؤزو بیلمهدن سیقارئت پاکاتینی آختاردی.هارایا قویموشدو بیلمیردی. سونوندا کیتابلیغینین اوستوندن تاپدی اونو. فندهیی ده یانیندایدی. بیر سیقارئت یاندیریب گلدی یئنه پنجرهنین قیراغینا. سول الینین آیاسینی قویدو پنجرهنین قیراغینداکی دووارا. سیقارئت اورتا بارماغییلا باشالا بارماغینین آراسیندا توستولهییردی. کوچهنین اوستوندن گلن قوجا کیشینی گؤردوکده اورهیی سیخیلدی.
قوجا کیشی باشینداکی بؤرکو، الیندهکی چلییییله کوچهنی اوزو آشاغی گلیردی. اوست شالواری یوخ ایدی. ائله چیت بوز رنگلی تومانییلا گلیردی. تومانینین بیر قیچی جورابدایدی، او بیری قیچینین آیاغیسا اؤزویله سوروتلهدییی نایلون باشماغین آلتینا ایلیشیردی. قوجا اوچ- دؤرد آددیم آتیب دایانیردی. بیر اؤزونه دالیردی، یئنه اوچ- دؤرد آددیم یولا دوشوردو. یئریشیندن بیلدی کی حاجی آدیشیریندیر. حاجی آدیشیرینین یئتمیشله سکسان آراسی یاشی اولاردی. دونیالیق واری وار ایدی، آنجاق نه بیر اوغول، نه بیر قیز. اوچ ایلدن آرتیق ایدی آغیر خستهلییه دوشموش، بیر حیات یولداشینین، بیر ده اوزاق قوهوملارینین اومودونا قالمیشدی. چوخلو قارداشی اوغلانلاری اونو او شهر- بو شهر دوکتورلارا، خسته خانالارا سورویوردولر. حاجی آدیشیرین چوخدان کنددن گلیب شهره. ائوینین بیر قاتینی یئرلیلرینین بیرینه وئریب. کیرایه آز آلیر. اونون ائوینده اوتوران گنج بیر اوغلاندیر. یئنیجه ائولنمیش، و ایندی حاجی آدیشیرینین آلدیغی تاکسییلا ایشلهییب آرواد- اوشاغینی دولاندیریر. اوستهلیک حاجی آدیشیرینین ده داوا- درمان ایشلرینه یئتیشیر. حاجی آدیشیرین یئنه اوچ- دؤرد آددیم آتیب، دایانیب گؤیه باخیردی. دوداقلارینین آلتیندا سانکی تانریسینا نهسه پیچیلداییردی. حاجی آدیشیرین هر زامان اؤز وضعیتیندن راضی بیریسیدیر. گلیب- گلیب دوز حیط قاپیسینین قاباغیندا دایاندی. کوچهده اسن یئل حاجی آدیشیرینین تومانینی ایکی قیچینین آراسینا یاپیشدیریردی. چلییی سول الینه وئریب ساغ الییله تومانی ایکی قیچینین آراسیندا ایلیشن یئردن چکیب چیخاردی. الی- آیاغی اسه- اسه یئنه ده اوزو آشاغی یولا دوشدو. کوچهنین آغزینا ساری گئتدی. بو دؤنه متین اونو آرخاسیندان گؤروردو. یئنه ده یئل ووروب تومانینی ایکی یانینین آراسینا سوخوردو. دایانیب یئنه ده چلییی سول الینه ایتهلهییب تومانینی ایکی یانینین آراسیندان چیخاردی. حاجی آدیشیرینین اوچ- دؤرد ایل اؤنجهیه کیمیمئتیر- اؤلچویه راست گلمهین کورهیینی قاتلایا بیلن اولمازمیش. یئریینده قوجا آسلان کیمییئرییرمیش. ایندیسه متینین گؤزو اؤنونده گئدن سانکی او دئییلدی. اینچهلیب- اینچهلیب اوشاق بویدا اولموشدو حاجی آدیشیرین. آرتیق کوچهنین آغزینا یئتیشدی. ائوینه گئتمک ایستهسهیدی، ساغا دؤنمهلییدی. اورادان ائوینه سکسان- دوخسان مئتیر یئریمهسی گرهکیردی. بو یئریشییله کسین بئش- آلتی دقیقه سورهجکدی. متینسه پنجرهنین قیراغیندا آرتیق دایانا بیلمهیهجهیینی دوشوندو. حاجی آدیشیرین ائوینه یئتیشهنه کیمیآزیندان یئددی- سککیز دؤنه دایانیب، یئنیدن یولا دوشهجکدی. آرتیق کوچهنین آغزیندان ساغا دؤندو. متینسه سانکی بیر آن اوندا اؤز گلهجهیینی گؤردو. ائله اورادا، او کوچهده، او ائوده، او اوتاقدا ایندیسیندن بیر آز دا داها دالغین، داها دوشگون، داها پریشان اولاجاغینی بیر آن گؤز اؤنونه گتیردی. بئله بیر قوجالیغین اونا نه قازانجی اولاجاغینی بیله بیلمهدی. اؤز- اؤزونه ائله پنجره قیراغینداجا گولدو:
-ههححح! جوانلیغیم نه پوخ ایدی کی قوجالیغیم دا نه پوخ اولا!
دوشوندو کی، ایندی حاجی آدیشیرینهارداسا دوروب- دایانیب تؤشگوین نفسینی دهریر. اولا بیلسین ایندی یئل اونون بؤرکونو ده باشیندان گؤتوروب اؤزویله آپاریر. متین بونو نئجه دوشونوردو، نئجه وهاردان گؤروردو؟ یوخسا او ایندیدن اؤز گلهجهیینه وارمیشدیمی؟هاچانسا اونون دا بؤرکونو باشیندان قاپیبهاراسا آپاراجاقدی یئل؟ آنجاق او کی بؤرک قویموردو باشینا. بورا کیمیکی هله بؤرک قویمامیشدی. گلهجهیینی آنجاق بیلمیردی. بیر آن اؤزونده دوشوندو. کیم نه بیلسین کی گلهجک نه اولاجاق! آغزیندا دئییرسن گلهجک. دئمک هله گلمهییب، سونرا گلهجک. گلهجک، گلهجک آرتیق. گلهجهیین گلهجهیی کسیندیر دئمک. ائله حاجی آدیشیرینین ده ایندی تومانینین بیر قیچی دابانینین آلتیندا قالدیغی کسیندیر. اینسان عؤمرو دئییلن بودور آرتیق. یئل کیمیبیر گؤز قیرپیمیندا گلیب کئچیر. اینسانین نه باشیندا بؤرک، نه ده یانیندا تومان قویور قالسین. بوتون گئییمینی اینیندن سیییریب- سیییریب لوت- چیلپاقهاراسیزلیغا توللاییر. سئزیلمهین، بیلینمهین، تانینمایان بیر یئره. سویوق، قارانلیق بیر یئرده بوتون ایچالاتینی یئم ائدیر قورت- قوشلارا. بیر ده گؤرورسن حاجی آدیشیرینین بیر ییغین اپریمیش اتی ده چورودو گئتدی ایشینه. بونا ایسه کیمسهنین هئچ بیر سؤزو یوخ. نه آنلاییش، نه قاوراییش بورادا کار کسمیر. وار اولان بوتون کیمسهنین، وار اولان بوتون نسنهنین سونو “یوخ” دور. ایلکینیندن یوخموش کیمیبیر “وار”، بیر وارلیق. متین اوچون بو سورونا شاشیرماق بئله گرکلی دئییلدی. او اولدوقجا اؤنجهدن بو سورونلاری دوشونموشدو. اونا گؤره ده هئچ شاشمادان بیر ده حاجی آدیشیرینی دوشوندو. ایندی او کسین ائوینه یئتیشمیش، قول- قیچینی اوزالدیب یاتمیشدی. سؤزسوز اولا بیلسین بؤرکسوز و تومانسیز یاتیب، لاپ بئله گنجلیک چاغلارینی یوخو گؤروردو. متین بیر ده اؤزونه دؤندو. بارماقلارینین آراسینداکی سیقارئتی اؤزو بویدا کوله دؤنموش، بوینو بوکوک بیر اینسانا بنزهییردی. پنجرهنی باغلادی. پنجرهنین ال یئرینیسه بیر ییغین اوتاق اوزونه داغیلمیش کیتاب- کاغیذلارین ایچیندن تاپیب بیر تهر یئرینده ایلیشدیریب اوتوزدوردو. قول ساعاتینی یوخلادی.هاوادا یئل اولدوغونا گؤره قاپینین دالیندان آسلانمیش ساری کاپشنینی گؤتوردو. سیقارئت پاکاتینی قولتوق جیبینه، فندهییسه یان جیبلرینین بیرینه قویدو. قاتار قفهسینین واختییدی!…
آبان آیی ۱۳۹۴


text:
سوری(جهنم ده بیتن گول)
فلکین قانلی الیندن بیر آتیلمیش یئره اندی،
بیر فلاکت آنانین جان شیره سیندن سودون امدی،
بوللو نیسگیل شله سین چیگنینه آلدی .
تای توشوندان دالی قالدی،
ساری گول مثلی سارالدی.
گونو تک باغری قارالدی.
خان چوبانسیز سئله تاپشیرسین اوزون،
یوردوموزا بیر سارا گلدی.
بیر وفاسیز یار الیندن یارا گلمز سانا گلدی.
بیر یازیق قیز ، جان الیندن جانا گلمز جانا گلدی.
کئچه جکده “الموت” دامنه سیندن بورایا درمانا گلدی.
بیرآدامسیز “سوری” آدلی، الی باغلی، دیلی باغلی!
“سوری” کیم دیر؟
سوری بیر گول دی جهنمده بیتیبدیر .
سوری بیر دامجی دی، گوزدن آخاراق اوزده ایتیبدیر.
سوری یول- یولچوسودور، ایری ده یوخ ،دوزده ایتیبدیر.
سوری، بیر مرثیه دیر اوخشایاراق سوزده ایتیبدیر.
او کونول لرده کی ایتمیش دی ازلدن، اودو گوزدن ده ایتیبدیر.
سوری بیر گوزلری باغلی، اوزو داغلی سوزوداغلی،
اولوب هاردان هارا باغلی!
بوشلاییب دوغما دیارین، اوموب البته یاریندان.
ال اوزوب هر نه واریندان.
قورخماییب،شهریمیزین قیشدا آمانسیز بورانیندان، نه قاریندان.
گزیر آواره تاپا، یاندیریجی دردینه چاره، تاپابیلمیر.
چوخ سئویر عشقی باشیندان آتا، آمما آتا بیلمیر.
اووا باخ آووچی دالینجا قاچیر، آمما چاتا بیلمیر.
ایش دونوب، لیلی توشوب چوللره مجنون سوراغیندا.
شیرین الده تئشه، داغ پارچالاییر فرهاد اوتورموش اوتاغیندا.
تشنه لب قو نئچه گور جان وئری دریا قیراغیندا.
گوزده حسرت یئرینی خوشله ییب ابهام دوداغیندا.
وارلیغین سون اثری آز قالیر ایتسین یاناغیندا.
سانکی بیر کوزدی بورونموش کوله وارلیق اوجاغیندا.
کوزه ریر پیلته کیمین، یاغ توکه نیب دیر چراغیندا.
بوی آتیر رنج باغیندا. قوجالیر گنج چاغیندا،
بیر آدامسیز، سوری آدلی، الی باغلی، دیلی باغلی!
سوری جان !
اومما فلکدن ، فلکین یوخدو وفاسی،
نه قدر یوخدو وفاسی، او قدر چوخدو جفاسی،
کوهنه رقاصه کیمین، هر کسه بیر جوردی اداسی،
او آیاقدان دوشه نی، ایستیر آیاقدان سالان اولسون.
او تالانمیش لاری ایستیر گونو- گوندن تالان اولسون.
او آتیلمیشلاری ایستیر هامیدان چوخ آتان اولسون.
او ساتیلمیشلاری ایستیر قول ائدرکن ساتان اولسون.
نئیله مک قورقو بوجوردور .
فلکین نظمی ازلدن اولوب اضدادینه باغلی.
قاراسیز آغلار اولانماز،
دره سیز داغلار اولانماز.
اولو سوز ساغلار اولانماز.
گره ک هر بیر گوزه له بیر دانا چیرکین ده یارانسین،
بیری انسین یئره گوکدن، بیری عرشه اوجالانسین.
بیری چالسین ال آیاق غم دنیزینده،
بیری ساحیلده سئوینج ایله دایانسین.
بیری ذلت پالازین باشه چکیب یاتسادا آنجاق،
بیری نین بختی اویانسین .
بیری قویلانسادا نعمت لره یئرسیز،
بیری ده قانه بویانسین.
آی آدامسیز سوری آدلی، ساچلاریندان دارا باغلی!
نئیله مک ایش بئله گلمیش. چور گلنده گوله گلمیش.
فلکین ایری کمانینده اولان اوخ آتیلاندا دوزه دگمیش،
دیلسیزین باغرینی ده لمیش.
ایری قالمیش، دوزو اگمیش.
اونو خوشلار بو فلک،
ائل ساراسین سئللر آپارسین،
بولبول حسرت چکه رک گول ثمرین یئللر آپارسین.
قیسی چوللرده قویوب
لیلی نی محمللر آپارسین،
خسرووی شیرین ایلن ال اله وئرسین، کئفه دولسون،
سوری لار سولسادا سولسون،
بیری باش یولسادا یولسون،
سیقسا بیر اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ایچینده،
بو سماء ظولمته باتماز.
داش آتان،کول باشی قویموش،
داشینی اوزگه یه آتماز.
سن یئتیش سون هدفه،
اوندا فلک مقصده چاتماز،
داها افسانه یاراتماز.
سوری،ای باشی بلالی،زامانین قانلی غزالی.
سوری بیر قوش دی خزان آیری سالیبدیر یوواسیندان،
ال اوزوبدور آتاسیندان،
جوجه دیر حیف اولا سود گورمه ییب اصلا آناسیندان.
او زلیخا کیمی یوسف ایی ین آلمیر لباسیندان.
بونا قانع دی تنفس ائله ییر یار هاواسیندان.
درد وئرن درده سالیب آمما خبر یوخ داواسیندان
آغلاییب سیتقایاراق بهره آپارمیر دوعاسیندان.
او بیر آئینه دی رسسام چکیب اوستونه زنگار،
اوندا یوخ قدرت گفتار،
اوزو چیرکین، دیلی بیمار،
گنج وقتینده دل آزار،
گوره سن کیم دی خطاکار،
گوره سن کیم دی خطاکار!
قانلی سحر کیتابیدان


text:
زشت و زیبا (( یاخشی پیس )) ” آتداکی گوزل شعرین آدیدی که بیزیم ایفتخارلی شاعیریمیز آقای حسین کریمی شیرین و ظریف دیلینن بیان ائدیب . بو شعرین اول مصرع لری ظاهیرده خلاف فکرلری یادا گتیریر، اما ایکینجی مصرع لری شعرین مفهومون دئوندررکن شاعرین ذوقون و هنرین عاشقانه زمینه سینده گوستریر
عاشیقم
عاشیقم من عاشیقم ای دلی دیلدار سنه
وئرمیشم طاقتیمی صبریمی ای یار سنه
سئویرم بزم اولا خلوت قویاسان من ائلییم
غمیمی محنتیمی دردیمی ایظهار سنه
گزرم کوچه و بازاری دالین جان سوخارام
پیچاغی قارنینا هر کس ائده آزار سنه
ایستی وقتینده سویونسان سالارام تئز ایچینه
کاسه نین بوز وئره رم شربت گلنار سنه
نیه اوجوندا سیخیرسان ، ازیسن ، سیندیریسان
نئیله ییب آخ بو یازیخ قلب وفادار سنه
سن ییخیل بالش ناز اوسته اوزان منده چالیم
ضرب و قارمان و کمانچه ، ویولن ، تار سنه
ایمه ، شاخ ساخلا یانوندا ، باخوب ، اوپ قوی گؤزونه
بو گوزل عکسی کی مندن قالیر آثار سنه
دوگمه سین آچ آرالا ، ساخلا قویوم اورتاسینا
آلمیشام ساک دولوسی ، حیوا ، لیمو ، نار سنه
نییه « ویه ویه » دییسن اینجیدیری قوی چیخادیم
سیخسا باشماغ ایاقون اولسا اگر دار سنه
دؤز بیر آز بندین آچیم تا وئریم الان الیوه
چتریوی وئرمیه زحمت ، بو یاغیش قار سنه
گله سن باغدا وئرم بیر الیوه اویناداسان
قیرمیزی آلما ، شمامه گولی بی خار سنه
گل اوتی دیممه دانیشما نئجه توتسان گئچه جک
دئمه خاطیر قویاجاخ چرخ جفاکار سنه
گل اوتی قوزا قیچین گیدیریم ای یار عزیز
قره دون آبی بولوز قیرمیزی شالوار سنه
احتراماً دایارام آغزینا تا سن سوراسان
سولی قلیانی ، تا کریمی دئیه اشعار سنه
استاد کریمی مراغه ای(ماراغانین طنز دئین شاعیری)


text:
تورکیه، ایران-دان بئش قات آرتیق، أن یاخشی بیلیم یوردلارا یییه دیر!
دونیا اوزره لاب سون یاییلمیش أن یاخشی بیلیم یوردلار(دانشگاه) لیستهسینه گؤره،۸۰۰ بیلیم یوردون ایچینده ایراندان سادهجه ایکی بیلیم یوردونون آدی گؤزوموزه توخونور. تورکیهدن ۱۰ و عربیستاندان ایسه (نیز) ۸ بیلیم یوردون بو لیستهده گؤرمهک اولار. بو سیرالامادا آمئریکا ۱۴۷ بیلیم یوردونان بیرینجیلیک موکافاتینا لاییق گؤرونور.
Qs-سیرالاییجی(رده بندی) اینیستیتوسو، سون ۲۰ ایلین ایچهریسینده بیلیم یوردلار و آکادئمیک اؤیرهتیم اینیستیتولارینین کالیتهلری اوزره آراشدیرمالار آپاریب، ایللیک سونوجلارینی ساییلان تمللر اوزره لیسته اولاراق آچیقلاییر.ان سون وئردیگی لیستهیه باخدیغیمیزدا آمریکا بیرلهشمیش دئولتلری سون ایللره تای چوخ بؤیوک، گؤزهگهلیم آرایلا باشقا اؤلکهلره گؤره اؤنده یئرلهشیب بیرینجیلیکده دایانیبدیر.۲۰۱۳-جی میلادی ایلین سیرالاماسیندا ، اؤنده گئدن ۲۰ بیلیم یوردون یاریسیندان چوخو آمریکالی و ۶-سی اینگیلترهیه عاییددیرلر. ماساچوسئت تئکنولوژی اینیستیتوسو بو سیرالامادا بیرینجی یئرده دایانیر.
بؤلگهده صهیونیستی رژیم(ایسرائیل) أن یاخشی بیلیم یوردلارا یییهدیر(صاحیبدیر)
آمریکا و بیریتانیا سیرایلا ۱۴۷ و ۷۳ دنه ان یاخشی یؤکسهک سویهلی اؤیرهتیم اینیستیتولارا صاحیب دیرلر. RS-ین وئردیگی بیلگیلره گؤره آسیادان بو ۸۰۰ اینیستوتون آراسیندا ۲۲۴ بیلیم یوردو گؤزوکور.بو سیرالامادا، سون ۳۰۰ بیلیم یوردو هر بیریسی اللیلیک گوروهلاردا(گروهای بنجاه تایی) یئر آلیبلار.”صنعتی شریف”" بیلیم یوردو ۶۰۱-۶50 آرالیغیندا و تئهران بیلیم یوردو ۶۵۱-۷۰۰ آرالیغیندا یئرلهشیبلر.
ایران بیلیم یوردلارینین دوروملاری(وضعیت) بؤلگهده بو سیرالامادا یئرلهشن بیلیمیوردلاری ایچهریسینده چوخ دوشوندوروجودور.
بو قونودا زومار آیینین ۲۹-و ،ایسنا خبر آژانسی، جعفر مهرداد، بؤلگهسل(منطقه ای) بیلیم و تئکنولوژیا بیلگی یایان مرکزینین باخانینین یایدیغی بیلگیلرینه گؤره، بؤلگهده تورکیه بئش قات ، عربیستان ایسه ۴ قات ایراندان آرتیق، ان یاخشی بیلیم یوردلارینا اییهدیرلر. مئهردادین دئدیکلرینه گؤره بؤلگهده رژیم صهیونیستی عبری اورشلیم(بیت المقدس) آدلی بیلیم یوردو،کئچهن ایله گؤره اوچ آددیم اؤنلهیهرک ۱۳۸ اینجی سیرادا دایانیبدیر.
آسیانین أن یاخشی بیلیم یوردولاری
نوفوس ساییسینین بؤلومون ان یاخشی بیلیم یوردلار ساییسینا باخیب، اینجهلهدیگیمیزده، آدلاری دئدیگیمیز اؤلکهلرین داها فرقلری آیدینلانیر.
تورکیهنین ۱۰دنه أن یاخشی بیلیم یوردونا یییه اولدوغو باخمایاراق، دئمهک نوفوس ساییسی ایراندان بیرآزجا دا آزدیر. عربیستان ایسه ۸ بیلیم یوردویلان بو سیرالانمیش لیستهده، ۲۸میلیون ۵۰۰ مین نفر نفوسا یییه دیر.
ایسراییل ۸۰۰ بیلیم یوردون آراسیندا ۵ بیلیم یوردونا اییه اولاراق سادهجه ۸ میلیون ۲۰۰مین نفر نفوسو واردیر.بو اؤلکهنین ۳ بیلیم یوردو ایلک ۲۰۰ بیلیم یوردلارینین آرالاریندا یئرلهشیرلر.آسیالی بیلیم یوردلار آراسیندا سنگاپورون میللی بیلیم یوردو بیرحالدا بیرینجیلیکده دایانیبدیرکی اولوسال آلانیندا ۲۲-اینجی سیرادا دایانیب دیر. هنگ کنگون بیلیم یوردو و ژاپونون توکیوبیلیم یوردو آسیانین سونراکی سیرالاریندا بیر حالدا دایانیرلار کی اولوسال سیرالاری ۲۸ و ۳۱-اینجیلیکده دایانیبلار.
گونئی کوره آسیانین باشقا اؤلکهلریندندیر؛ بئلهلیکله ژاپن و چیندن سونرا لاب چوخ ، ان یاخشی بیلیم یوردلارینا اییهدیر. گونئی کورهنین بو سیرالامادا ۲۵ بیلیم یوردوندان بیر نئچهسی ۵۰ اؤنده یئرلهشن لیستهده دایانیرلار.
ایرانین شریف و تئهران بیلیم یوردولارینین دوروملارین، یوکسهک اؤیرهتیم کالیتهلرینه گؤره، باشقا آسیالی بیلیم یوردلاریلان توتوشدوردوغوموزدا چوخ آشاغا سویهده دایانیرلار.
سایساللیغین یایغینلیغی، کالیتهسللیگه ضرر یئتیریر
ایراندا یوکسهک سویهلی اؤیرهتیم، سایسل(از لحاظ کمی) آچیسیندان یایغینلانیب؛ آنجاق بوآرادا سوروملولرین دئدیکلرینه گؤره اؤیرهتیمین کالیتهسی بو یایغینلیقدان داها گئرییه قالیب.
بیلگیلر باخانلیغینین (وزارت علومون)وئردیگی بیلگیلره دایاناراق ایراندا ۲۵۰۰ بیلیم یوردو و یوکسهک اؤیرهتیم اینیستیتوسو ثبته یئتیریلیب ائلهجه کی اونلارین یالنیز ۳۱۸ سایی بو باخانلیغا باغلیدیرلار. ایرانین شهرلرینده، آزاد بیلیم یوردو ۴۰۰ شعبه و پیامنور ایسه ۵۷۰ شعبهیه یییهدیر.
وورغولامالیییق ایراندا یوکسهک لیسانسین تئزلرینین آلیش وئریشی آچیق آیدینجاسینا یاییقیندیر ائلهجه کی تئهران بیلیم یوردونون اؤنونده ده بئله بو ایش رئکلام اولوب اؤیرنجیلر وریندن قارشیلانیر.
دویچهوله
چئویرن حامد مرسلی
قایناق: http://bilimsesi.com/?p=8622


text:
اؤن گؤروشلریم
سون دوروملارا باخاراق اؤن گؤروشلریم (پیشگوییلریم) grin ifade simgesi (نوستوراداموس اولموشام) بلکه بیر قورخولو سینمایی فیلیم کیمی اولا ، آنجاق دا بوندان آرتیق قورخوسون آلا بیلمزدیم ! یوخسا چوخ دا دهشتلی اولا بیلهردی tongue ifade simgesi
-------------------------------------------------
1- تورکیه کوردلریلن آغیر وضعیتده ساواشا گیرهجک ؛ اؤلومونه یا قالیمینا ساواشاجاق!
2- بشار اسد داغیلاجاق !
3- آمریکا و باتی اؤلکهلری آری یوواسی (لانه زنبور) آدلی سیاست ایله نئچه آماجا ال تاپاجاقلار؛ اؤز یوردلاریندا تمل سورونلاری، آشیری درجهده اولان ایسلامچیلارین الیندن قورتولموش اولاجاقلارین بو ساواشلاریلان تضمین ائدهجکلرین ساندیغیندا یانیلدیقلارینین درینده فرقینده قالاجاقلار.
4- ایران، عربیستان و ایسراییل ایله؛ آیدین ساواش یوخ، بلکه الینده اولان سون ایللرده یاراتدیغی چتهلرین گوجویله اینتیحار اویونو و اونلارین کؤکلرین قازدیرماق پیلانینا گیرهجک !
5- ایسراییل ایرانلا ساواشماق زوروندا قالیب بوتون لابیلریله ایرانلا آچیق آیدین ساواشا گیرهجک !
6- بئلهلیکله اورتا دوغودان اوچونجو دونیا ساواشی آچیق آیدین باشلاناجاق !
7- بوگونه کیمی ائشیکدن باخیب ساواشا تئز صادیر ائدنلرده بو اودون توستوسوندن اوزاق قالمیاجاقلار !
8- بلکه ایران یا بلکه ایسراییل طرفیندن اتم بومباسیلا بو ساواش سونا چاتمیش اولاجاق ! frown ifade simgesi
9- بو دفعه میللت قوزو کیمی بیر بیرینین یانیندا یاشاماغا باشلیاجاقلار!
10- ایلده مراسیملر توتاجاقلار و بو اولایلاری ائلیشدیریب، آتا بابالاری(بیزلره) لعنت اوخویاجاقلار
11- ساواش؛ سؤیوش؛ اؤلدورمهک؛ نیفرت؛ زوراکیلیق؛ آیریشماقلیق؛ یالان؛ کین؛و بونلارا تای سؤزلری سؤزلوکلردن سیلهجکلر
12- اینسان اولوب باشقا اینسانلاری اینسان کیمی گؤرمهیی باجاراجاقلار ! آنجاق نه یازیق کی چوخ گئج اولاجاق اوزامان !
کئشکه بوگونکو داورانیشلاریمیزین آغیر بدلینی اؤدهمهمیش بیر بیریمیزی اولدوغوموز کیمی آنیب، بیر بؤیوک فاجیعهنین قاباغین آلاق !
آنجاق نه یازیق کی هئچ بیر گوج داها بو گلیشمهلرین قاباغین آلابیلهجک گوجونه مالیک دئییل !
-
- ۹۳/۰۷/۱۱


text:
آذربایجان ایدمانچیسی پاتریک براخنئرین پیونگ یانگدا کئچیریلهن ۲۳-جو قیش اولیمپییا اویونلاریندا ایستارت خطینه چیخاجاغی گون و ساعت معلوم اولوب.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، «آغ اولیمپیادا»دا یئگانه تمثیلچیمیز ایلک جهدینی فورالین ۱۸-ده ائدجک.
همین گون نهنگ سالولوم یاریشلاری باش توتاجاق. موباریزهیه ایستارت باکی واختی ایله ساعت ۰۵:۱۵-ده وئریلهجک. لاکین سیرالامانین نتیجهسینه اساساً براخنر اولیمپیادایا ۳،۵ ساعت سونرا دا قوشولا بیلر.
میللیلشدیریلمیش آوسترییالی سلالوم یاریشلاریندا ایسه فئورالین ۲۲-ده قوهسینی سینایاجاق. بو دفعه ده ایدمانچیلار ایستارت خطینه ۰۵:۱۵-ده چیخاجاقلار.
قئید ائدک کی، براخنئر آذربایجان میللیسینین هئیتینده سوچی-۲۰۱۴-ده ده یئر آلیب.