text:
دونندن بو گونه یعقوب نامی دایانمادان، گون به گون آزالیر تلفونومون نومرهلرینین سایی دونندن بو گونه سوزالیر،آزالیر،سوزالیر،آزالیر مجید، ممدحسین،علی، حسن، مسعود، عابباس بئله گئتسه بیر من قالاجاغام بیرده تلفونوم یاداکی بیر گون بیر آلا تورانلیقدا باهارسیز بیر پاییز آخشامیندا منیم ده نومرهم یولونو توتوب گئدهجک تک باشینا سوزالا سوزالا آزالانا قدهر گؤرهسنهاچان بیر تلفونون یوکو یونگوللشهجک منسیز؟ دونندن گتیردیکلریم یول ...Read More »
پوستچو / محمد نوری
پوستچو محمد نوری پوستچو ائویمین عنوانینا آلزایمر گونلری گتیردیگی بیر مکتوبام آچیلیرسا خییابان تؤکولر اورتا عصیرین، اورتاسیندا دایانان آداملارین یادداشینا هر ساعات کوچهنی دالی چکیر گلمیرسن هر پارتلاییشلا دونیا کیچیلیر بیلمیرسن اورتا عصیرلرین پیلانی ایدی گؤزلرین تاتار سئوگیلیلری قوجاق آچاندا سنه شعریمه تیلسیم دوداقلاریمدان کلمه کلمه اوچور توراغاییلار پستچو ائویمین عنوانینی سهو سالیر پوزولور آنیلارا دک کوچهلر کؤچور منه شعریمه ...Read More »
من آجیلار قیزییام !/ معصوم جبارپور
من آجیلار قیزییام ! معصوم جبارپور چیلغینجاسینا قوی داغیلیم سینیم تؤکولوم بیتسین بو تامارزی حسرت قوی یئنیدن یارالدیم بوینو بوکوک سئوینی بیلیرسن می؟ بیزیم آرامیزدا اؤز تیکدیغیمیز دووارلاردان ساوایی هئچ نه یوخ قوجاقلا منی سنی هر تانریدان چوخ سجده ائتمیشم قوی سیغینیم سنه منیم هئچ ازلدن اؤلکم اولماییب لیلیت کؤلگهسییم اؤلومدن یاییلماقدان اؤترو گولومسهییرم کئشکه اؤلوم باشا چکسه بوتولویومو آجی ...Read More »
بیر گون گلسن یوخام/ حیدر بیات
بیر گون گلسن یوخام حیدر بیات بیر گون گلسن یوخام سنه منه حتی آناملا تانرییا باغلی اولمایان بیر یوخلوق عدم، دوغما یوردو کیمیقوناجاق اوستومه قوش یومورتاسینا قونار کیمی بیر گون گلسن متینلرده دئییل حتی حاشیهلرده حتی اتک یازیلاردا حتی کیتابلارین آراسیندا دوشوب قالان جیریق کاغیذلاردا قوروموش چیچکلرده حتی پنجرهدن جالانان ایشیقدا آراما منی بیر گون گلسن یوخام اما سن یوخلوغو ...Read More »
آبسورد… ۵۵ / کامیل قهرماناوغلو
آبسورد… ۵۵ کامیل قهرماناوغلو #مریم میرزاخانینین گویسل روحونا #گلوبال #دونیا نابیغهسی یوخو گؤرور بو شههر بو شههر یوخودا یوخودا بو شههر شههر شههر یوخودا بو شههر یوخلاییب یوخو گؤرور بو شههر شههر یوخو ی و خ و گؤرور بو شههر آتلیلاردی گلیر داغلار سیرغاسیز قایالیقلاردی گلیر آتلیلار دؤردمینه اؤلومسولهنن قرنفیللردی شاهادلار لاری آتلیلاردی گلیر لار بئچهلردی آتلیلار گرنهشیر یوللار سودونه ...Read More »
منه بیر «جمدک» اؤرتویو یئتر…/ مژگان صیامی
منه بیر «جمدک» اؤرتویو یئتر… مژگان صیامی اوولانمیش «اوو»لارین، «قان»لی قانادلاریندان دولان «یاسدیق»! «یاتاق»دا یئرلهشن قیرخیلمیش «یون»لار «جنایت» قوخوسوندا قوسولان «اینسان» آآآ……..ه تام بیر یییهسیز یالاندیر «ویجدان»! محکمهسیز ملهیین بیر «محبوس»… باخ! دینلهییرسینیز…؟! منیم یاسدیغیمدا «دورنا»لارین اورهیی دورمادان نئجه دؤیونور! یاتاغیمدا ایسه، دیلسیز دولانان دیدرگین «داوار»لار! سیزه شیرین یوخولار…! منه بیر «جمدک» اؤرتویو یئتر…Read More »
گرایلیلار سلسلهسیندن اوچ شعر / سخاوت عزتی
گرایلیلار سلسلهسیندن اوچ شعر سخاوت عزتی ۱٫ آی آدم اوغلو قیزیشیب دؤینده گؤزله دؤشونه سویوق دیمهسین! عاغلینی توپلا باشینا هوشونا سویوق دیمهسین! بیتمهمیش فرصت دالبادال، چیخمامیش الیندن ماجال، اؤزونه اویغون پاپاق آل باشینا سویوق دیمهسین! نفسین لایلاسینا یاتما، خئیر وار، شرّ وار اونوتما! هر تیکهیه آغیز آتما دیشینه سویوق دیمهسین! آیاغینلا دوز یولا گئت، یاخشی دانیش، یاخشی ائشیت! گؤزلرینه یئیهلیک ...Read More »
بویالار اؤلچوسو / مسعود آذر
بویالار اؤلچوسو مسعود آذر پاییز… پاییز بوریوب کائیناتی؛ وارلیق پاییزا یؤنهلیر، پاییزا دوغرو آددیملاییر. داغلارین جیداسی سحر ائرتهایکن شافاقا یوخ، پاییزا بویانیر. دنیز اوزره قاچان دالغالار گونش باتارکن قانا یوخ، پاییزا بلهنیر. هر یئردن پاییز الهنیر. مئشه پاییز رنگیدیر؛ یئر، گؤی، توپراق، سو، آرخ ، بولاق پاییز رنگیدیر؛ منیم گؤزلریمین گیلهسیده پاییز رنگیدیر، پاییز رنگی. سنین گؤزلرینین بویاسیایسه ماوی دیر، ...Read More »
طبیعت ایچیمیزده گیزلهدیبمیش نهلری؟! …/ ع.ن. چاپار
طبیعت ایچیمیزده گیزلهدیبمیش نهلری؟! … ع.ن. چاپار اود یاغدی باشیمیزدان لعنت دئدیک اودلارا! لام – لام اسدی سرین یئل، بهشتدیر دئیه شاختا – آچیلدیق هدیک – هدیک، جهنمدیر اود؛ دئدیک. بعضا” سجده ده قیلدیق اودلار برابرینده. سویوقلا قارشی دوروب شاختایا اییلمهدیک!… بعضا” یاخشی قانیرام: بیزیم بوردا بیلیرم – گؤیدن یاغیش یاغاندا سکسن یاشدا قوجانین – بانلایاجاق ایچینده بوتون گؤیده کی ...Read More »
اللی یاشیندا / سحر خیاوی
اللی یاشیندا سحر خیاوی هله ده آینادا باخیر اوزومه بیر اینجه، بیر کؤورک دلیسوو گلین. هله ده باغلاییر قیرمیزی شالنان کیچیک قاینی اونون شووهرک بئلین. سن راحات یازیبسان اللی یاشینی، منه آغیر گلیر اللیدن دئیهم! بوشلاییب گول- چیچک الوان پالتاری أینیمه آغیر دون خزلدن گئیهم! هله ده گؤرنده بیر جوت سئرچهنی سئوگیلی اورهییم لاپدان آتلانیر. هله ده سئوگینین آغیر نامینه ...Read More »


c: text/html

text:
تركیە ایلە آوروپە برلگی آراسندەكی مطابقت طوغرولتیسندە حاضرلانان و چیپلرندە پارماق ایزی ویریلرنی ایچرن پاساپورتلر یاریندن اعتبارًا ویریلمەیە باشلاناجق . ایچ ایشلری باقانلغی یتكیلیلرندن آلینان... تمامینی اوقو
اولوسلر آراسی قرەدی درجەلندیرمە قورولوشی ستاندارد & پورس ( S س & پ ) ، آوروپە برلگینڭ ( آب ) قرەدی نوطنی ” آه + ” دان ” آه ” یا دوشوردی ، نوط گورونمنی ایسە... تمامینی اوقو
آلمانیە طیش ایشلری باقانی فرانق – Walter Steinmeier ، فرانسە طیش ایشلری باقانی ژان – Marc Ayrault ، هولاندە طیش ایشلری باقانی برت Koenders ، ایتالیە طیش ایشلری باقانی Paolo Genti... تمامینی اوقو
نیو یورك بورصەسی ، هفتەنڭ صوڭ ایشلم گونندە ، انگلترەنڭ آوروپە برلگیڭدن ( آب ) آیریلما ( Brexit ) قراریله صوڭ ۱۰ آیڭ أڭ بیوك غائبلرینی ویردی . قاپانشدە ، دوو ژونس صنایع أندكسی ٦۱۱ ، ۲۱ پوان... تمامینی اوقو

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اوغوز تی وینین تورکیه مدیاسیندان آلدیغی بیلگیلره گؤره،ریدورخلیل آمریکا رادیوسوندا دانیشدیغی سؤزلرده،دئدی:”بیز فراتین باتیسینا چکلمیهجهییک.کیمسه بیزیم اؤز توپراقلاریمیزدان گئری چکیلمهمیزی ایستیهبیلمز.”
خاطیرلاداق کی تورکییه سیاسی مسئوللاری سوریهنین قوزئیینده کی ی.پ.گ ترور اورگوتو دوشونجهلرین،سوریهنین توپراق بیتؤلوگوایله قارشی قارشیا بیلیب واونلاردان فرات چایینین باتیسینا گئتمکلرین ایستهدی.
آمریکا جومهور باشقانینین یاردیمجیسی،جو بایدن نئچه گون بوندان اؤنجه، کوردلردن ایستهمیشدی فرات چایینین باتیسینا دوغرو گئتسینلر و اگر بونو اطاعت ائتمسهلر آمریکا دؤولتی کوردلردن حیمایتینی کسهجکدیر.


text:
موفتیِ شهر کی یول تاپمادی میخانه میزه، رشکی دن ووردو ستم داشینی پیمانه میزه.
محمد علی بئی مخفی – غزللر
بیلمم، عزیزیم، عشقین آرا مخفی نئیله میش
دن-دن عرق دوشنده رخ احمر اوستونه، شبنمدی گویا کیم تؤکولوب گوللر اوستونه.
ساخلارام درد دیلی من مخفی، اظهار ائتمه رم
خیر ائدرمی من مریضه هئچ بیر قان، ای طبیب؟ عشق دردیدیر جانیمدا بونو بیر قان، ای طبیب.
عشق آرا مقصودونا، مخفی، یئترسن، صبر قیل
اولماسین بیر لحظه کم، یارب، باشیمدان شور عشق، چیخماسین بو مولک دیلدن بیر زامان غوغای عشق.
سورما، ای شوخ، کؤنول حالتینی هیجران گئجه سی
رحم قیلماز من دیل خسته یه، جانانیما باخ، بؤیله بی رحم یولوندا بو چیخان جانیما باخ.
گل، گل، ای آرام جان، جان وئرمه ییم اولدو عیان
مطلبیم کویینده دیدار جمالیندیر سنین، زیندگانلیقدان غرض الحق وصالیندیر سنین.
محمد علی بئی مخفی
بعدیی اثرلرینی «مخفی» تخلصو ایله یازان محمد علی بئی ولی زاده ١٢٠٠-جی ایلده شوشادا دوغولموشدور.


text:
تورکیه پنجرهسیندن اورتادوغو (21)
تورکیه پرزیدنتی اردوغان؛ هیندیستان، روسیا و چینه ائتدیگی رسمی سفرلرین سونرا بو دفعه آمریکایا بیر رسمی زیارت رئاللاشدیردی. بئلهجه اردوغان و ترامپ ایلک دفعه اوز-اوزه گؤروشدولر. بو زیارت تورکیه و بؤلگه توپلومدا ماراقلا تعقیب ائدیلدی
تورکیه پنجرهسیندن اورتادوغو (21)
-------
تورکیه جمهوریتینین پرزیدنتی رجب طیب اردوغان قیسا بیر مدت اوّل آمریکایا رسمی بیر زیارت رئاللاشدیردی و آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ ایله گؤروشدو. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا اردوغان-ترامپ گؤروشمهسینی و اورتا شرقه عکس اولونمالارینی آنالیز ائدجگیک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشتیرماچی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعویلا ایلیشکیلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک ...
--------
تورکیه پرزیدنتی اردوغان؛ هیندیستان، روسیا و چینه ائتدیگی رسمی سفرلرین سونرا بو دفعه آمریکایا بیر رسمی زیارت رئاللاشدیردی. بئلهجه اردوغان و ترامپ ایلک دفعه اوز-اوزه گؤروشدولر. بو زیارت تورکیه و بؤلگه توپلومدا ماراقلا تعقیب ائدیلدی. مطبوعاتا عکس اولونان ایلک تصوراتلار، دانیشیقلارین بؤیوک نیسبتده مثبت کئچدیگی ایستیقامتینده.
هر ایکی لیدرین ده آچیقلامالارینا باخدیغیمیزدا گرگینلیکدن اوزاق و امکداشلیغی اؤنه چیخاران جملهلر گؤروروک. ایکی لیدر، سفرین اساس موضوعولاریندان بیری اولان آمریکانین پ.ی.د / ی.پ.گ-یه دستگی موضوعسوندا اوزلاشامادی. آنجاق دیگر موضوعلاردا اوباما دؤورونه گؤره ایرهلیلمهلر وار.
گؤرونن او کی آمریکا، پ.ک.ک-نی تروریست تشکیلات اولاراق تعیین ائتمهیه داوام ائدیر آنجاق پ.ک.ک-نین سوریه قولو اولان پ.ی.د / ی.پ.گ ایله امکداشلیق ائتمهیه داوام ائدهجک و پ.ی.د / ی.پ.گ-یه آغیر سیلاحلار وئرمه قراریندان گئری دؤنمهیهجک. آمریکا، داعشا قارشی رقه حرکاتینی پ.ی.د / ی.پ.گ ایله رئاللاشدیرماغا قرارلی. آمریکا، پ.ی.د / ی.پ.گ-یه وئردیگی سیلاحلارین یالنیز بو عملیاتدا ایستیفاده ائدیلهجگی؛ رقهنین قورتاریلماسیندان سونرا پ.ی.د / ی.پ.گ-نین بورانین رهبرلیگینده یئر آلمایاجاغی؛ بؤلگهده بیر پ.ک.ک دهلیزینین قورولمایاجاغی موضوعلاریندا تورکیهیه رسمی اولاراق ضمانت وئردی. آنجاق تورکیه مونبیچده یاشانان تجروبهلر سببیله حاقلی اولاراق شوبهه دویور. موضوعویلا ایلیشکیلی اولاراق پرزیدنت اردوغان؛ "بونو همیشه سؤیلهییرلر اما بیز تطبیقه باخاریق؛ سوریهده میدانا گتیردیگیمیز و تروردان تمیزلدیغیمیز قورشاق و یا سینیرلاریمیزا ایستیقامتلی بیر سالدیری اولسا نیشان قایدالارینی کیمسهیه سوروشمادان اویقولاریک "دئدی. بو آچیقلاما ایله تورکیه سؤزلره دئییل تطبیقلره باخاجاغینی وورغولاییر. اصلینه باخیلسا آمریکانین پ.ی.د / ی.پ.گ-یه دستک قراری، آمریکانین تورکیه ایله ایلیشکیلری، تروریزمله موباریزه و سوریهنین گلهجگی خوصوصلاریندا مدافعه ائتدیگی پرینسیپلرله دابان-دابانا ضد. بو طرز سهو قرارلاری سببیله ده یاخین شرقده آمریکا علیهدارلیغی گئدهرک یوکسلیر.
بو گون آمریکا باشدا اولماقلا غرب ایدارچیلر و غرب مئدیاسی پ.ک.ک ایله پ.ی.د / ی.پ.گ آراسیندا خیالی بیر آیری-سئچکیلیک میدانا گتیرمهیه چالیشیر. آنجاق نه ائدیلسه ائدیلسین پ.ی.د / ی.پ.گ بیر ترور تشکیلاتیدیر و ترور تشکیلاتی پ.ک.ک-نین سوریه قولودور. بو وضعیتی اثبات ائدن موذاکیرهسیز گئرچکلر وار. تخمینن بیر ایل اوّل آمریکا کئچمیش ساوونما ناظیری آشتون کارترا (آمریکا کونگرهسینده وظیفهیه قبولویلا ایلیشکیلی حیاتا کئچیریلن سناتو ایجلاسیندا) پ.ی.د / ی.پ.گ-نین پ.ک.ک ایله موتتفیق و یا جیدی شکیلده ایلیشکیلی اولوب اولمادیغی سوروشولموشدو. بو سوالا آشتون کارترین وئردیگی جواب ایسه "بلی" اولموشدو.
پ.ی.د / ی.پ.گ-نین پ.ک.ک-نین سوریه قولو اولدوغو ایله ایلیشکیلی کئچدیگیمیز گونلرده آمریکاداکی اهمیتلی نشر اورقانلاریندان بیری اولان تورک هاوا یوللاری آتلانتیکده بیر مقاله نشر اولوندو. 11 می تاریخینده نشر اولونان بو مقالهنین مؤلفی ایسه آمریکانین اسکی سوریه سفیری روبرت فورد. بو مقالهده فورد، پ.ی.د-نین 2003-جو ایلده شام داغیندا پ.ک.ک لیدرلیگی طرفیندن قورولدوغونو وورغولاییر. پ.ک.ک، ک.ج.ک و پ.ی.د / ی.پ.گ آراسینداکی ایلیشکیلری آچیق معلوماتلارلا ایضاح ائدیر. وال ایستریت ژوورنال قزئتینه آچیقلاما وئرن بیر پ.ی.د-لینین داها اوّل پ.ک.ک اولدوغونو سؤیلهدیگینی ایفاده ائدیر. فورد؛ اوباما و ترامپ رهبرلیکلرینین یاخین زامانا قدر پ.ی.د / ی.پ.گ ایله پ.ک.ک-نین آیری-آیری تشکیلاتلار اولدوقلارینی ادعا ائتدیکلرینی یازیر. پ.ی.د-نین سوریهنین قوزئینده الده ائدجگی اوتونوم بؤلگهنین پ.ک.ک-یا تورکیهیه ایستیقامتلی سالدیریلاری اوچون ایستراتژی درینلیک تامین ائدجگینی ایفاده ائدیر. قوزئی سوریهده اؤیرهدیلن "خادیملرین" ایستانبول، آنکارا و بورسا دا سالدیریلار رئاللاشدیردیغینیز وورغولاییر. آمریکانین بیر ترور تشکیلاتینا قارشی باشقا بیر ترور تشکیلاتینی دستکلمکله سیاسی توتارلیلیغینی ضعیفلیگی اوغراتدیغینی، بو سیاستین ترورا قارشی ساواشدا گووئنیرلیلیغینی ایتیرمهسینه یول آچاجاغینی سؤیلهییر. اوستهلیک ده پ.ی.د-نین ائله قوتساندیغی کیمی دموکراتیک اولمادیغینی، باشقا کورد قروپلارا داهی سیاسی حیات حاقی تانیمادیغینی یازیر. منجه آمریکا رهبرلیگی بو خبردارلیقلاری گئج اولمادان نظره آلمالی.
هر شئیه باخمایاراق بو سفرین بیر چوخ موسبت نتیجهسی ده وار. اولجه تورک-آمریکان ایلیشکیلریندکی بیر مدتدیر داوام ائدن ایستیقرارسیزلیق آرادان قالخدی. ایکی اؤلکه آراسیندا بحرانین ائشیگیندکی ایلیشکیلر یئنیدن نورماللشدی. بئلهجه تورکیه ایله آمریکا آراسیندا یئنی بیر دؤور باشلادی. یاخشی یئنی دؤورده ایکیطرفلی ایلیشکیلر تکرار ایستراتژی طرفداشلیق سویهسینه یوکسلیر می؟ بو سوالا بو آن قطعی بیر جواب وئرمک گوج. بونو سیاسی، نیظامی آددیملار و مخصوصن سوریهدکی اینکیشافلار تعیین ائدهجک.
-------
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشتیرماچی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعویلا ایلیشکیلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک ...


text:
همایش بررسی اندیشه های عرفانی در شعر امام خمینی (ره) در ارومیه برگزار شد
دنیزنیوز: در آستانه سالگرد ارتحال بیست و چهارمین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، همایش بررسی اندیشه های عرفانی امام خمینی (ره) از سوی حوزه هنری در ارومیه برگزار شد.
رئیس حوزه هنری آذربایجان غربی با بیان اینکه هدف از برگزاری این همایش تبیین جوانب شخصیت جامع امام خمینی بود، افزود: شخصیت جامع الاطراف امام خمینی (ره) جنبه های گوناگون علمی، فقهی، سیاسی، عرفانی، اجتماعی و ادبی دارد و تمام این جوانب شخصیت ایشان در همه عرصه ها به ویژه در ادبیات عرفانی ما تأثیرگذار بوده است.
علیرضا نوروزی با اشاره به استقبال شعرا، نویسندگان، طلاب و اندیشمندان استان از این همایش، اظهار داشت: شعرا، اندیشمندان و نویسندگان استان و مهمانانی از تهران و شهرهای استان در آن شرکت داشتند و به خواندن شعر و ایراد بیاناتی در پیرامون شخصیت امام خمینی پرداختند.
وی تصریح کرد: این همایش نخستین همایش در معرفی اندیشه های عرفانی امام خمینی در ارومیه بود که با استقبال خوب اهالی شعر و قلم و اندیشه مواجه شد و ما سعی داریم بر حجم چنین برنامه های علمی و ادبی و هنری از نظر کمی و کیفی بیفزاییم، چرا که این اقدامات در معرفت افزایی جامعه به ویژه اهل تفکر و هنر بیشتر تأثیر می گذارد.
بر اساس این گزارش، در همایش علمی بررسی اندیشه های عرفانی امام خمینی (ره) در ارومیه، دکتر غلامحسین عمرانی استاد دانشگاه، شاعر و عرفان پژوه معاصر به ایراد سخن در تبیین عرفان نظری و عملی بنیانگذار جمهوری اسلامی پرداخت. این پژوهشگر با اشاره به عرفان عملی امام خمینی، گفت: عرفان عملی امام خمینی، پرتوی از سیره عملی اهل بیت (ع) بود.
عمرانی در بیان اهمیت عرفان نظری امام خمینی، گفت: اشعار امام خمینی سرشار از اندیشه های عرفانی ایشان و بسیار پرشور و مؤثر است و در شعر معاصر ما حال و هوای معنوی مضاعفی گذاشته است و همچنان پویاست.
منبع: سایت دنیزنیوز www.daniznews.ir
نباتی نین عرفانی شخصیتی (اختصارلا)
اکبر حمیدی علیار
آذربایجانین آدلیم عارفلریندن و باجاریقلی و گوجلو شاعرلریندن اولان حکیم سید ابوالقاسم میر یحیی اوغلو نباتی1191 -نجی ه.ق قره داغین دوغو دیزمار ماحالیندان اولان اوشتوبون کندینده حضرت پیغمبره منسوب اولان محترم بیر عائیله ده دونیایه گؤز آچدی :
محترم اوغلویام آدیم نباتی / ذاتیمیز هاشیمی اصلیمیز عرب
هاشیمی یم وارث فخرالکلام / بیزلره بو شیوه آباییمیش
حکیم نباتیدن 5000 بیت دن آرتیق شعر، فارس و تورک دیللرینده بیزه یادگار قالمیش و او اؤز شعرلرینده نباتی، مجنون، مجنونشاه و خان چوبانی تخلصلری ایله اؤزونو تقدیم ائتمیشدیر.
عرب، فارس و تورک دیللرینی مکمل بیلمک حکیم نباتی یه مختلف فلسفی و عرفانی مکتبلری آراشدیریب اؤیرنمه یی ممکن ائتمیشدیر، مقدس قرآنی ازبردن بیلن حکیم جوشغون هوشو واسطه سی ایله کلاسیک ادبیاتی دا دریندن اؤیره نیب و غزل شعرینه اؤز دامغاسینی وورموشدور، البت کی اونون شعرینده اولو فضولی نین عرفانی، حکیم خیامین فلسفی ادراکی و آذربایجانین شفاهی خالق ادبیاتی تأثیرسیز اولماییب آمما شاعر، حافظه اؤزللیکله ارادتینی وورغولاییر :
جورعه کش مئیکده حافظم / وه نه عجب گؤوهر غرراییمیش
دئمه لی ایک حؤرمتلی حکیم، شاعیر اولوب معنوی مقاملارا چاتماغی بیر آلله وئرگیسی آدلاندیریر:
گوجونن دگول عزیزیم بو شهاب عشق دور عشق
کی او برق نخل ایمن هر اودون ییغانه گلمز
بیلدیگیمیز کیمی اسلام عرفانی آلتی اساس مرحله دن عبارتدیر کی هر بیر مرحله اؤزو ده آلتی پیلله یه بؤلونور، بو اساس مرحله لر بونلاردیرلار: حرکتی باشلاماق و هدایت ائله مک - علاقه لری غئیردن کسیب یولدا اولان مانعه لری قالدیرماق- باشلانیشدان مقصده یولا دوشوب گئتمک- بو یولدا(سلوک یولوندا) اوز وئرن حاللار- وصال و اوندان سونراکی حاللار- حرکتین سونو و فنادا دایانماق(توحید یا وحدت)؛ بو مرحله لری حکیم اوغورلا بیر - بیر گئریده قویوب و بو اونون شعرلرینده کسگینلیکله حس اولونور، او عشق یولونا قدم قویماغینی بئله افاده ائدیر:
یار اتگیندن الون اوزمه بودور راه عشق
گؤزله اونی عالمی تابع و مینقاد قیل
و بو مرحله نین پیلله لریندن اولان ایسته مک(ارادت) و توکل مقاملارینا بئله توخونور:
توشه راه فنا بیرجه توکّلدو بس
سو یئرینه گؤزلرین دجله ی بغداد قیل
سن بئیله بیلوردون کی اؤزون عاشیق اولوبسان
کول باشینه اولسون
دور پوفله اوجاقی بو اودون یاشدور آلیشماز
اؤز باشینه یانماز
او سئوگی نین مکانی اولان اوره یی و اوره یین صاحبی اولان انسانی بو سایاق دیه رلندیریر:
سجده ی حق اولدو چون زومره ی انسانه فرض
سجده ی انسان اولوب جومله ی امکانه فرض
غافیل ایدیم بو دیلِ دیوانه دن
دیل دئمه اوغلان بو کی دریاییمیش
بعضیلر عرفاندا گاهدان بیر شک و شوبهه و شرکه اوغراییرلار و بو مرحله نی بیر پیلله ساناراق اوندان اؤتوب یوکسه لیرلر، حکیم نباتی نین ده حیاتیندا بئله حاللار دفعه لرله اوز وئریب و او یول بویو چوخ ائنیش-یوخوشا دوشموشدور:
پر و بال خسته دارم هله لنگ لنگ لنگم
تن زار و خسته دارم هله لنگ لنگ لنگم
نه ز کافم و نه از نون نه ازین دو حرف بیرون
نه نباتی یم نه مجنون هله لنگ لنگ لنگم
البته بو ایلکین مرحله لرده دیر، قطعاً حکیم بونلاری گئریده قویوب موراقبت، مواظبت و گؤزله مک پیلله لرینه کئچمیش و شریعتله عینی استقامتده اولان اصیل اسلامی عرفانینی داوام ائتمیشدیر:
دوتگینن دامن شریعتدن / ائیله حفظ مراتب اسلام
حکیم نباتی بو مقاملاردان دا اؤتدوکده شوق و تسلیم مقامینا چاتمیشدیر:
صنعان کیمی تسبیح و ردانی اودا سالدیم
ترسا دئدین اولدوم
شیمدی دییه سن دور اوده گیر منده نه یارا
موقوف بر ایما
و بو تسلیم اولماق اونون معرفتیندن یارانمیش و نئجه دئیه رلر بهیشت- جهنم اونون داورانیشیندا و عملینده ائتگیسیز اولموشدور:
بیری صهبادن اولور مست بیری مینادن
منی دیوانه قیلوب بیر گؤزو شهلا شهلا
نه بیلوردوم کی پنیر هانسی دو یا ماست ندور
ائیله دون سن منی بیر عاریف دانا دانا
بوتون عارفلر و بو یولو باشا وورانلار -عرفان یولوندا رهبرسیز و باشچی سیز مقصده چاتماق ممکن دئییل-دئییرلر ، حکیم نباتی ده بو قایدادان غافل اولماییب :
گؤرجک ابدالی اؤپ ایاغیندان جان فدا ائیله قوم اوتاده
قورخمه موج دن، ناخدا کیمی کئچ بو کشتی دن/شهریاره باخ
سن گئدنمه سن اول قره نلیقه خیضری تاپگینن/سال قباقینه
عرفانین سون مرحله لرینده عارفین گؤزو، قولاغی، دیلی و بوتون وارلیغی اؤز اختیاریندان چیخیب یارادانین ایستگی و اراده سی ایله داورانیر، باشقا سؤزله دئسک بو یئره چاتان عاشق و عارف "اناالحق" سؤیله ییر، گؤرک نباتی حضرتلرینده بو نئجه دیر:
بئیله مستم بیلمرم کیم مئی ندور مینا ندور
گول ندور بولبول ندور سونبول ندور صحرا ندور
یئتدی عؤمرون آخیره سن بیر نباتی بیلمدون
کیمدو گؤزدن او باخان یا دیلده بو گویا ندور
مؤعجزات همه پیغمبر اولور مندن عیان
بیلمک اولماز منی بیر سیرر هوئیدایم من
اولو شاعر و عارف حکیم سید ابوالقاسم نباتی عمرونون سون ایللرینده محتشم عارف شیخ شهاب الدین اهری حضرتلری نین مرقدینده اعتکاف و عبادته مشغول اولوب معنوی مقاملاری الده ائتیکدن سونرا اؤز دوغما کندینه قاییدیر و دونیادا هئچ بیر آرزیسی نین قالماماغینی آشاغیداکی بیتلرینده وورغولایاراق "یا ایتهاالنفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه" شریفه سینه سس وئریر و 1262-نجی ه.ق ایلینده اوشتوبون کندینده دونیاسینی ده ییشیر و اؤز سئوگیلیسینه قوووشور :
- نباتی دور هر سحرگاه اوخو حمد و قل هو الله
قالمادی الحمد لله آرزون دونیاده دونیاده
منبع: دنیز نشریه سی، نؤمره 8 – تاریخ 28/10/90 – اورمیه شهری
داهی شاعریمیز سید عظیم شیروانی
داهی شاعریمیز سید عظیم شیروانی
حاجی سید عظیم شیروانی 1251هـ.(1835م.) ده شاماخیدا شهرینده روحانی عائله سینده آنادان اولموشدور. سید عظیم کیچیک یاش لاریندا ایکن شاماخی نین تانینمیش، معتبر شخص لرین دن اولان آتاسی سید محمد وفات ائتمیشدیر. سید عظیم آنا باباسی ملا حسینین حمایه سی آلتیندا یاشامیش دیر. ملا حسین داغیستاندا یاقسای کندینده روحانی لیک ائدیردی. باباسین دان عرب و فارس دیل لرینی اؤیرنن سید عظیم تخمینن 10 ایل سونرا شاماخییا قایی دیر و بورادا مدرس هده اوخویوب اورتا روحانی تحصیلینی تاماملاییر. 1856-جی ایلده عالی روحانی تحصیلی آلماق هوسی 21 یاشلی گنج سید عظیمی عراقا آپاریر و نجف و کربلا و بغدادا نئچه ایل درس اوخویور، سونرا ایسه سوریانین شام شهرینه، اوردان فلسطین و بیت المقدسه و مصرین قاهره شهرینه سفرلر ائدین و بو معنوی سیر و سفرینده مدینه و مکه یه ده مشرف اولور و چوخلو عرفانی – دینی شعر لر ده دئییر. بیر مدت ده استانبولدا اولور. بئله لیک له شاعر اسلام دونیاسی و یئنی اؤلکه لری گؤرور و یاخیندان تانیش اولور. سید عظیم دینی علم لری ایله برابر دونیوی علم لره ده بؤیوک ماراق گؤستریر و اؤیره نیر. شاماخییا قاییتدیق دان سونرا 1869-جو ایلده اورادا یئنی اصول اوزره مکتب آچاراق عؤمرونون آخیرینا قدر بورادا معلم لیک ائدیر. کؤهنه مکتب لردن فرق لی اولاراق او، بو مکتبده اوشاق لارا دینی علم لرله یاناشی، آذربایجان و فارس دیل لرینی تعلیم ائدیر، تاریخ، جغرافیا، حساب و سایر فن لردن ابتدائی معلومات دا وئریردی. تصادفی دئییل کی، آذربایجانین گؤرکملی طنز شاعری میرزا علی اکبر صابر، و بیر سیرا باشقا ضیالی لار، یازیچی لار و عالم لر محض اونون مکتبینده اوخوموشلار.
زنگین ادبی یارادیجیلیغا مالک اولان حاجی سید عظیم شیروانی نین بدیعی ارثی بیری آذربایجانجا، دیگری ایسه فارسجا ایکی بؤیوک کلیات دان عبارتدیر.
شاعرین اثرلری ایچری سینده مختلف شرق منبع لریندن ائتدیگی ترجمه لر، سعدی، حافظ و فضولی شعرلرینه یازدیغی نظیره لر ده واردیر. لاکین بونلار شاعرین زنگین بدیعی ارثی ایچری سینده آز یئر توتور. سید عظیم شیروانی یارادیجی لیغی نین چوخ حیصه سی لیریک ژانردا یازیلمیش اوریژینال اثرلردن عبارت دیر کی، بونلارین دا چوخو غزل لردیر. شاعرین غزل لرینده حیات سئوگی سی، نیک بین احوال-روحیه سی، دینی اعتقادات و عرفانی حس لر خصوصی یئر توتور. اونون عاشیقانه غزل لری داها چوخدور. مؤلفین شعره حرارت و جان وئرن درین لیریکاسینی محض غزل لرینده گؤرمک اولور.
من اویله بیلردیم کی منه یار اولاجاقسان / عالمده منه یار وفادار اولاجاقسان
من اویله خیال ائتمیشیدیم ای گول رعنا / سربسته اولان غملره غمخوار اولاجاقسان....
خلقین ایمانینی گر مکر ایله شیطان آپاریر
او پری چهره ندن دیر کی پس ایمان آپاریر
ای کمان قاشلی منی یاره له دی غمزن اوخی
تئللرین باس یاراما قویما منی قان آپاریر...
سید عظیم شیروانی یارادیجی لیغی نین ایکینجی مرحله سی اونون معاریفچی و تنقیدی- ساتیریک شعرلریله باشلاییر کی، آرتیق بو زامان دان اعتباراً اونون یارادیجیلیغیندا رئالیزم اوستونلوک تشکیل ائدیر. اونون رئالیست شعر یارادیجی لیغی ساحه سینه کئچمه سینده حسن بیگ زردابی نشر ائتدیگی »اکینچی« غزئتی نین مهم رولو اولموشدور. چونکی، محض »اکینچی«نین تأثیریله شاعر گونون بیر چوخ اجتماعی مسئله لری ایله ماراق لانیر و یارادیجیلیغیندا یئنی مؤوضولارا کئچیر، معاصر حیاتین طلب لرینه اویغون شعرلر یازیر، آذربایجانین ایلک مطبوع اورگانیندا نشر ائتدیریر. معاریفچی شاعر اوچون »اکینچی« خلقه مراجعت یئری ایدی. او، ملتی غفلت و جهالت یوخوسون دان اویانماغا چاغیریر، حسن بیگ زردابی نین خیرخواه، معاریفچی تشبث لرینی آلقیشلاییر، اونو بیلیک لی بیر معلم و خیرخواه بیر انسان کیمی قیمتلن دیریردی. سید، »اکینچی« ده چاپ ائتدیردیگی شعرلریله معاصرلرینی بو غزئتی اوخوماغا، اونا کؤمک ائتمه یه چاغیریردی:
بس »اکینچی« جلالیمیزدی بیزیم / ناصح خوش مقالیمیزدی بیزیم.
سعی ائدک، ای گروه نیک صفات/ ائتمه سین تا بیزیم »اکینچی« وفات.
شاعرین اثرلری ایچری سینده اؤیود، تمثیل و منظوم حکایه لر واردیر کی، بونلارین دا معین بیر حیصه سی اؤز ادعالاری اعتباریله اونون معاریفچی شعرلری ایله بیرلشیر. دوغروچولوق، مردلیک، دوستلوق، یولداش لیقدا متانت، چالیشقان لیق، ازیلن لره کؤمک، انسان لارلا یاخشی رفتار و سایر گؤزل و نجیب صفت لرین تربیه لندیریلمه سی همین اؤیودلرین اساس مضمونونو تشکیل ائدیر.
ایها الناس کیمیادیر علم/ مظهر ذات کبریادیر علم
ایها الناس کیمیادیر علم/ مظهر ذات کبریادیر علم
سید عظیم شیروانی نین اجتماعی ماهیت داشییان ساتیرالاری اونون عمومی یارادیجیلیغیندا مستثنی مؤوقعی توتور. اونو اؤز دؤورونون بؤیوک رئالیست شاعری کیمی تانیدان »یئردکی لرین گؤیه شکایت ائتمه لری«، »دلی شیطان«، “مکر زنان”، »بلخ قاضی سی و خراط«، »علمسیز عالیم«، »عالیم اوغول ایله عوام آتا« و سایر ساتیرالاری دیر. دئملی یم کی، سید عظیمین شعرینده دیل چوخ ساده اولماقلا برابر، بدیعی تصویر لری نهایت گوجلو و تأثیر ائدیجی دیر. او شعرلر و غزل لرینده قرآندان؛ عرفانی دوشونجه لردن، تمثیل لر و آتالار سؤزلریندن اولدوقجا بهره له نیر و سؤزونو زنگین لشدریر.
آلدیم اله پیمانه توکلت علی الله / اولدوم یئنه رندانه توکلت علی الله
محض بو سببه گؤره دیر کی، اونون شعرینی بوتون خلق اوخویور، صابر و شهریار کیمی داهی لر اونون سؤزوندن الهام آلیرلار. او دینی شعرلری ده اؤز نوعونده مثیل سیز و تأثیر ائدیجی دیر:
هر کس کی حسین تک اولماز عاشیق / ذوق الم و بلانی بیلمز
نوش ائیله مه ین می بلانی / کیفیت کربلانی بیلمز
اؤز زنگین یارادیجی لیغی ایله آذربایجان ادبیات تاریخینه قیزیل صحیفه لر علاوه ائدن سید عظیم شیروانی 1304 هـ. ق رمضان آیی نین 21- جی گونو (1267ش.1888م) شاماخیدا علم و معارف دشمن لری واسطه سیله ضربتله نیب، 53 یاشیندا وفات ائتمیشدیر. آشاغیداکی غزل سیدین فضولی یه یازدیغی نظیره و عرفانی شعرلریندن بیری دیر:
قد تجلی من شعاع الکاس انوارالبها
تلک فضل الله بل یهدی لنوره من یشا
مشرق ساغردن ائتدی آفتاب می طلوع
مغرب میناده وئردی عالمه نورو بها
مئی ظهورو اولدو ساغردن عیان عالملره
کور اولما چشمیمنه وئر دور ساغردن جلا
غلغل مینا صدای حقی ائیلر آشکار
دعوت حقدیر بو گون آفاقی توتموش بو صدا
جان و دل صبح ازلدن طالیب دلدار ایکن
شکر کیم تاپدی گؤزوم دیدار ساغردن ضیا
جام مئی آیینه اسرار حقدیر ای کؤنول
ایسته سن اسرار حقی جم ایله اول آشنا
یوخدو بیر رمز آشنا بو عصر بد فرجامده
ائیلمه اسرار حقی چوخدا "سید" برملا
(منبع: دو هفته نامه «دنیز»، شماره 6 مورخ 23/ 9/90 ارومیه)
نسیمینین قیزیل عرفانی – ایکینجی حصه
یازان: بهرام اسدی
عارفلر دونیانی، دونیا زینتلرینی و دونیا مقاملارینی نه قدر ده بؤیوک اولسالار اللرینده بولدوقلاری بیر دم ایله دگیشمزلر.
شول باشا کی تاج دولت ائندی / نئیلر کمری نئدر کلاهی
××××
گل ای سلطان عالم عارف اوْل کیم / ملیک معنیده عارفدیر نه فغفور
اسلام پیغمبری بویورموشدور: الفقر فخری. فقیر اولماق منیم افتخاریمدیر. من یوخسوللوغوما اؤیونورم همین سؤز بیر چوخ عارفلرین تایی نسیمی دیلینده ده گؤزل ترنّم اولور :
ای کی سلطان اولماق ایسترسن فقیر اول کیم یقین
کیم کی سلطان اولدو درویش اولمادی سلطان دگیل
عرفان مکتبینده و مذهبی آنلاملاردا دونیا دارالغرور آدلانیر یعنی دونیا آلدادیجی بیر ائودیر، اونا آلدانان آماجینا چاتماقدان گئری قالیر:
چون جمله قیل و قالایمیش دارالغرورون حاصلی
شول بی ثباتین دوشمهگیل بیهوده قیل و قالینا
عشق ائله بیر وارلیقدیر کی ایلک باشدا آسان گؤرونسه ده اونو باشا وئرمک چوخ دا آسان اولمور :
گر چه آسان سانیر ای جان عشقینی هر بیهنر
هر کیم اول سودایا دوشدو بیلدی کیم آسان دگیل
آنجاق بو عشق یولونون چتینلیگی عارفی مرامیندان گئری قایتارمیر و ترسینه اونو آرتیق ماراقلاندیریر و عارف بیر یئره چاتیر کی عاشق اولمایانین دردین درمانسیز بیلیر:
چکمهین عشقین بلاسین گؤرمهین هجرین غمین
دردی درمانسیزدیر آنین چاره یوخ درمانینا
عرفان عالمینین بیر سیرا سیررلری ده اولور. عارف او اسراری ائشیگه وئرمز. او سیررلری باشا دوشنلر اؤزلری عارف اولور باشا دوشمهین ایسه، عارفلرین عالمین دانیر اؤزلرین ده یولسوز سانیر، اونا گؤره ده عارف هر کس ایله همصحبت اولمور و هر کیمسه ایله اوتوروب دورمور :
تحقیق خبردیر بو کی الجنس معالجنس / انسانا ایریش صحبت عرفان طلب ائیله
ارکانسیز اولانلارلا رفیق اولما نسیمی / یول اهلینه گؤزله ادب، ارکان طلب ائیله
نسیمی اؤز همجنسین تاپاراق اوندان عرفان صحبتین طلب ائتمکده چتینلیک چکیر:
وار رازینی فاش ائتمه نسیمی بو عوامه / عالمده بو گون محرم اسرار بولونماز
او گاهدان اؤز اسرارینی دان یئلینه دانیشیر:
سن نسیمی رازینی ای دان یئلی یاره یئتیر/ سنسیزین حالی پریشان بیقرار اولدو یئنه
بو بیقرارلیق ایسه اونو دینج قویمور و نهایت اسراری فاش ائتمگه یؤنهلدیر:
غمزهلرین سیررینی جاندا دئدیم ساخلارام / داشه بوراخدی کؤنول پردهدن اسراریمیز
××××
منصور اولدوم چون بوگون عالمده فاش اولدوم سیزه
من اناالحق سؤیلرم عرفانه خوشدور یاخشیدیر
نسیمی زاهدین افسانهسینه قولاق وئرمیر و آللاه کلامی اولان قرآنین معناسینین اونا آچیلدیغین بیلدیریر:
چون بیزه معلوم اولوبدور معنی امّالکتاب / عارفم سمعیمه سیغماز زاهدین افسانهسی
بئله بیر خزینهنی گیزلتمگه بیر خارابا و بیر ویرانه لازمدیر و بئلهلیکله عارف فنا مقامینا واصل اولور یعنی اؤزون محو ائدرک آللاهی اؤزونده گؤرور :
سرّ عشقین گنجایمیش آنین یئری ویرانهدیر
ییخدی عشقین کؤنلومو اول گنجی ویران ائیلهدی
و بورادادیر کی نسیمینین عرفانی باشقا عارفلرین عرفانلاریندان فرقلنیر. نسیمی آیریلاری کیمی بیر خانقاها گئدهرک ورد اوخویوب ذکر ائتمکایله کفایتلنمیر. او گرک اولورسا اینامی و دوشونجهسی یولوندا قیلینج دا گؤتورور و قانینا دا بلشه بیلیر.
خانقاهلارداکی عارفلرین عرفانلارین یاشیل عرفان آدلاندیرماق اولسا نسیمینین عرفانی قیزیل عرفاندیر قانلی - قادالی عرفاندیر :
کیم کی ایستر دلبرینین خلوتینه یول بولا / جان فدا قیلماق گرکدیر مین کره در پای عشق
او ایسه اؤز دلبرینین وصلینه قانی قیمتینه چاتیر :
دلبر الینده عاشقین قتلی نهدن حرام اولا / عاشقه چون حلال ائدر وصلینی قان بهاسینه
نسیمی عشقی اوغروندا اؤلمگی شهادت بیلیر و بو شهیدین قانبهاسی تانری تعالا اؤزودور :
گل ای عاشق شهید اول عشق ایچینده / کی حقدیر اول شهیدین قان بهاسی
و بئلهلیکله بو یولدا اؤز جانین وئرن عارف سیررلرین خزینهسینه محرم اولور:
یارا نسیمی بو گون جانینی قوربان قیلان / محرم اولور تا ابد مخزن اسرارینا
و بونونلا دا آذربایجانین بؤیوک عارفی اؤز مسلکی، اینامی ، دوشونجهسی و داورانیشی یولوندا اؤز جانین الدن وئریر، حقّینه واصل اولور و اونونلا یاناشی قیزیل عرفانی اؤز قیزیل قانی ایله آذربایجان ادبیاتینین قیزیل صحیفهلرینه یازیر. بیر بارماغینین هایینا قالان زاهد ایسه اؤز افسانهلریایله چالیشیر:
زاهدین افسانهسیندن سویدولار ناحق منی / حق بیلیر سندن شها صاحبنظرلر آغریماز
زاهدین بیر بارماغین کسسن دؤنر حقدن قاچار / گؤر بو گرچک عاشقی سرپا سویارلار آغریماز.
(منبع: دو هفته نامه «دنیز» - شماره 5 – مورخ 6/ 9/ 90 – چاپ ارومیه)
نسیمینین قیزیل عرفانی – بیرینجی حصه
یازان: بهرام اسدی
اشارت: اورمیه لی شاعر، ناثر، ناشر، معلم و گؤزل سجیه لی انسان جناب بهرام اسدی 1341 – جی شمسی ایلده دونیایا گؤز آچمیش، ادبیات ساحه سینده عالی تحصیلینی بیتیرمیش، مقدس معلم لیک ایشی ایله ایندیه دک مشغول اولموشدور. او تورکجه – فارسجا شعرلریندن علاوه، چوخلو ادبی و مدنی کتابلارین مؤلفی دیر، فضولی و نسیمی نین دیوانلارینی دا یئنی تدقیقاتلارلا چاپ ائتمیشدیر. اسدی اورمیه شهرینده فعالیت گؤستریب، یوزدن آرتیق کتابی نشره بوراخان «یاز» نشریاتی نین مدیری دیر. آشاغیداکی نسیمی عرفانینا دایر گلن مقاله ده بو گؤکملی ضیالی و ادیبات خادمی نین یازیلاریندان بیری دیر.
شبهه سیز کی، سید علی عمادالدین نسیمی یوردوموزون و گئنیش بیر باخیشدا شرق دونیاسینین اسلامی عرفانیندا بیر پارلاق اولدوزدور. اونون کلمه- کلمهسینده ، هر بئیتی و هر مصراعسیندا عارفانه دویغولار دالغالانیر:
دریای محیط جوشه گلدی/ کون ایله مکان خروشه گلدی
سرّ ازل اولدو آشکارا / عارف نئجه ائیلهسین مدارا
نقاش بولوندو نقش ایچینده / لعل اولدو عیان بدخش ایچینده
هر قطره محیط اعظم اولدو / هر ذرّه مسیح و مریم اولدو
آدمده تجلّی قیلدی آللاه / قیل آدمه سجده اولما گمراه
نسیمینین دیوانی اینجیلرله دولو بیر عرفان دنیزیدیر. نسیمی عرفانلا دوغولوب، عارف یاشاییب وعارفجه سینه اؤز دریسینی سویوناراق یونگول قانادلی بیر بولبول کیمی قفسی سیندیریب، الهی عشق گولوستانی سئیرینه اوچوبدور.
ای بولبول قدسی نه گرفتار قفسسن / سیندیر قفسی تازه گولستان طلب ائیله
بؤیوک عارف، عالیم و متفکرشاعریمیز نسیمی اولدوغو کیمی تانینمامیش، بو باخیمدان مظلوم قالیبدیر. نسیمی مطلق بیر مبارز یا خود یالنیز بیر اومانیست کیمی تانیتدیرانلار اونا ظلم ائدیبلر و بو دنیزین سایسیز اینجیلرینی اؤرتولو ساخلاییبلار، اونون مبارزهسی و اومانیست اولدوغو دا آنجاق عرفانینا باغلیدیر و اوندان آیری بیر شئی دگیل .
نسیمینین وجودو فرد مطلق / بو توحیدین احددندیر اساسی
×××××
توحید ایچینده نقطه اسراری بولموشام / صاحبنظر گره ک کی بو حاله خبیر اولا
نسیمینین عرفانی بیر مقالهیه و نئچه صحیفهیه سیغمایاندیر. اونا آنجاق بیر باش اوزالتماغا نئچه - نئچه کتابلار یازیلمالیدیر.
فکر ائدرم کی یازاییم ذرّهجه عشق سیررینی / بحر مداد، آغاج قلم، تاس فلک دوات اولور
آنجاق نسیمینین اولو روحوندان اوتانا - اوتانا نسیمی عرفانینا نئچه اشارهایله کفایت لنمهلییم .
نسیمی بوتون عرفان عالمینده سئیر ائدنلر کیمی زامانین و کایناتین قاتلاریندان چیخاراق، هله لیک عالملر یارانمامیشدان اول اؤزونو عاشق بیلیر:
یئر ایله گؤی بنا اولمازدان اوّل / نسیمی عاشق ایدی اول جماله
بو نسیمی عشقی ذرّ عالمینده و قرآن کریمدن آلیناراق بوتون عارفلرین ازبری اولان «الست» گونونون محصولودور. نسیمی عارفلر یانیندا منفی معنا داشیان صوفینی و فقیهی ده هله بو عالمده گزمگه چاغیریر:
بری گل صوفیا کی مست اولالیم / مست جام می الست اولالیم
××××
عشق ایچینده دین و دلدن گل کئچ ایندی ای فقیه
شیخ صنعان کیمی اول گل سن دخی ترسای عشق
آنجاق عارف ایله زاهدین همیشه چکیش - بکیشلری اولوب. بو اونو او ایسه بونو قبول ائتمهییبلر.
زاهدین محراب ایچینده ذکر و طاعتدیر ایشی
عاشقین محبوب اؤنونده چنگی زیر و بم دورور
××××
عاشقین اوزو همیشه دلبره قارشی دؤنر / عابدی گؤر کیم نئجه دیواره دؤندرمیش اوزون
نسیمی عالمینده هر نه وار عشقدیر. عشقسیز دیلده خبر، گؤزده ایشیق، مکتبده قورآن و تفسیر اوخوماق هامیسی فایداسیزدیر، اونلارین هامیسینا معنا باغیشلایان عشق و بیر داها عشقدیر.
جاندا کی عشق اولمادی دیلده خبر نه فایده / گؤزده کی گؤرمک اولمادی نور بصر نه فایده
هر کیمی کیم ازلده اول بینصیب اولدو معنیدن / آیت و تفسیر و کلام آنا خبر نه فایده
هر ایشه، بیر قابلیت لازمدیر. هر کسین هر نهیه استعدادی و چیخاری اولمادیغی کیمی عشق تکین ایلاهی بیر وارلیغین دادین دا آنجاق محرم اولانلار بیلر، نامحرملر ایسه کنارا گئتمهلی اولورلار و اسراری دینلهمگه لایق گؤرونمورلر:
دگمه نامحرم نه بیلسین عاشقین اسرارینی / محرم اول اسراره گیر یا مندن اسرار ایستهمه
××××
عاشقین اسرارینی عاشق گرکدیر کیم بیله / اولمایان عاشق نه بیلسین عاشقین اسرارینی
عرفان و الله معرفتی یعنی تانرینی تانیماق هر کسین پایینا دوشمز و هر کسدن معرفت آلینماز و عرفان الده ائتمک اولماز:
معرفتدیر خالص آلتون سکّهسی فضل و هنر/ آلتونو تانی دغلدن آری دینار ایستهمه
هئچ کیمسه نسیمی سؤزونو درک ائده بیلمز/ بو قوش دیلیدیر بونو سلیمان بیلیر آنجاق
عارفین بو حالین عارف اولمایان بیلمز:
نور و صفا ایچیندهیم غرقه ولی بو حالتی / اوْل نه بیلیر کی دوشمهدی مهر روخون هواسینه
عارف اؤزونو هر آن تانری تعالا ایله اوز - اوزه و اؤزونو اونون تاپیسیندا و محضرینده گؤرور اونا گؤره ده تانریدان باشقاسی اونو ماراقلاندیرمیر:
اوزونو - قاشینی گؤرن قارشی به قارشی، گؤز به گؤز
سانما کی باخا اول گؤیون بدرینه یا هلالینه
تانریدان اؤزگهسینه سئوگی بسلهینلر ایسه کاینات دوردوقجا اونون حسرتینده افسوس ائدهجکلر :
تا ابد حرمان ایمیش حقدن نصیبی هر کیم اوْل / سندن ای دلبر ایکی عالمده دیدار ایستهمز
عارفلر دونیاسینین باشقا اؤزللیکلریندن اونلارین هر یئرده و هر نهده تانری تعالانی گؤرمکلریدیر. عارف داشدا - قاشدا، آغاجدا - قورودا - یاشدا آللاهی گؤرور :
گؤزوندن گرچی پنهاندیر نگارین صورتی امّا / گؤرونن وجهیدیر آنین نظر قیلدیقجا هر جایه
و ائله بونا گؤرهدیر کی او بوتون عالمی سئویر، بوتون عالمه و عالمدهکیلره سئوگی بسلهییر، عرفان عالمینده ایکیلیک آرادان گئدیر (دونیا و عقبادا بیردیر یار توتمون یار ایکی) بوتون عالم واحد بیر وارلیق داشیییر اوندا آغ دا، قارا دا تانری نین یارانمیشیدیر. عارفلر قاتیندا اختلاف یوخدور و عالم بیرلیکده تانرینی چاغیریر :
جرعه جام ایلاهی عاشقی مست ائیلهدی / جام مست و باده مست و ساقی ابرار مست
چنگ و دف، هم عود و نئی سرمست اولور افغان ائدر / بو خراباتین ایچینده سؤیلنن گفتار مست
××××
علم قرآن و حدیث و خبر و وعظ ایله درس / قامو بیر معنی ایمیش بونجا بو تکرار نهدیر؟
عرفان دوشونجهلرینده مسجد ایله کلیسانین، کعبهایله بتخانهنین مقامی بیردیر. اونلارین ایچینده ائشیدیلن هر سیزیلتی و هر تاپینما و چئشیتلی عبادتلر هامیسی نهایتده تانری تعالایا عاید اولور:
صفاسیز صوفینی گؤر کیم حرام دئر دینلهمز سازی
کی اهل حق اولان کیشی نه غم، گیرسه کلیسایه
بؤیوک عارف مولوی دئمیشدی : صوفی ابنالوقت اولار. یعنی کئچنه قلم چکر، اؤز دوشونجهسینی گلهجکایله چالیشدیرماز و الیندهکی زامانی هئچ قیمتایله الدن وئرمهیرک اوندان نهایت قدر فایدالانار و اؤزونو تانریسینا یاخینلادار. مختلف عارفلر بو حاقدا اؤز دوشونجهلرینی بیلدیریبلر. آذربایجان ادبیاتی نین گؤرکملی عارفی نسیمی ده بو حقیقته گؤزل یاناشیر:
گل بو دمی خوش گؤرهلیم اول کئچن دم دم دگیل
کیم بو دم قدرینی بیلمز ائیله بیل آدم دگیل
غافل اولما دم اوزات وئرمه دمی اؤزگه دمه / اول کئچن دمدن نه حاصل چون بیزه همدم دگیل
آدم ایسن دم بو دمدیر قویما بو دم فوت اولا / حاصل عمر جوانی باده کئچر دم دگیل
قالانینی ایکینجی حصه ده اوخویون
(منبع: دو هفته نامه «دنیز» - شماره 5 – مورخ 6/ 9/ 90 – چاپ ارومیه)


text:
29 – می استانبول نینگ فتح ایتیلیش ییل لیگی اوله راق نشانلنماقده
خاص برنامه
29 – می استانبول نینگ فتح ایتیلیش ییل لیگی اوله راق نشانلنماقده
عثمانلی امپراتورلیگی در حقیقت بیزانس توپراقلرینی قولگه کیریتیشی بیلن وسعت تاپگن. هم اناطولی ده همده روم ایلی تامانیده آلیب باریلگن فتح حرکت لری نتیجه9 سیده بیزانس فقط استانبول عبارت بیر شهر دولتی گه اینلیب قالگن. میلادی 1453 – ییلی عثمانلی پادشاهی سلطان محمد استانبول نی بیزانس نینگ قولیده بولیشی نینگ عثمانلی اوچون بیر تهدید بولیب توررلیگینی کوریب استانبول نی محاصره قیلیب آلگن. اوزاق مدت لیک محاصره ده عثمانلی تامانیدن ایش آلینگن تکنالوژیک قورال و توپلر آرقه لی 29 می 2453 – ییلی استانبول فتح قیلیندی. استانبول عثمانلی لرنینگ پایتختی بولدی. اورته چاغ نی نهائی قیلیب ینگی چاغ نی باشلتگن استانبول فتحی دنیا تاریخی گه چقور تأثیر قالدیرگن. غرب ده ینگی لیک و رونسانس نی باشله تیب قویبارگن.


text:
قازاق تورکجهسی
قازاقجا وئيا قازاق تورکجهسي، (قازاقجا: Қaзaқ Tiлi)، قیپچاق اؤبهیینه عایید، قازاقيستاندا دانیشیلان چاغداش تورک يازي ديللريندن بيريدير. نوغای و قاراقالپاق تورکجهسينه ياخيندير.
دونيادا ياخلاشيق 16 ميليون کيشي، قازاقيستاندا دا 10 ميليون کيشي طرفيندن دانیشیلماقدادیر. موغوليستانين باتي بؤلگهسيندهکي بايان اؤلکه (دیگر آدي بايان اؤلگئي) ایالتیده ياشايان قازاق تورکلري قازاقيستانين قوللانديغي الفبانی قوللاناراق قازاق تورکجهسي يازماقداديرلار. بايان اؤلگئيده اوتورانلارين چوغو %88،7 اورانلا قازاق تورکلريدير. بو باخيمدان ايالت نوفوسونون %98ي قدرینی تورک خالقلاري اولوشدورماقدادير. ايلدهکي اؤنئملي بير نوفوس قازاق تورکجهسي دانیشماقدادیر.
اؤزهللیکلری[دَییشدیر]
تورکجه اصیللی کلمهلرده: باشداکی یلر ژيه (يوخ → ژوق، ییل → ژيل، ياي → ژاي)، چلر شیه (آغاچ → آغاش، آچ → آش)، شلر سيه (آش → آس، بوش → بوس، باش → باس) دؤنوشموشدور. اکلرده ده عینی دهییشمه اولور: قازاقشا (قازاقجا)… يابانجي کؤکلو کليمهلرده بو دهییشمهلر گؤرولمز: شوکور (شوکور). قازاقجا بير کليمه بيرلشيک يا دا آلينتي بير کليمه دئیيلسه ايکينجي هئجادان سونرا يووارلاق اونلو بارينديرماز و بو اويومو بعضی آلينتي کلمهلره اويدورموشدور.
ژ حرفیله يازيلان کلمهلر بعضی آغيزلاردا ج اولاراق سؤیلنمکدهدیر: ژاسايميز (ایشلیریک، یاپاجاییق آنلامیندا)- جاسايميز.
آيريجا دانیشما ديلينده ايلک هئجهده اؤ يا دا او گليرسه ايکينجي و اوچونجو هئجهلرده گلهبیلیر. بو يازيدا اولماز.
اؤرنک: کؤرگنده (يازيليش) - کؤرگؤندؤ (اوخونوش) "گؤردویونده"
قازاقجادا اوچ فرقلی ایندیکی زامان (حال) واردير.


text:
آت گؤلو (قوجا بیلی ناغیلی) سعید فیوضات آلاچیق، گؤزل گؤرکمیایله سانکی باش قالدیریب اللرین قوینونا آلارکن داغلارا باخیب، گؤیلره سورتوشونده، قالانمیش اودون رقصه گلن قیغیلجیملاری، سانکی آتش، اویونهاواسی چالديرير دئیه، ترهکمهیه باشلامیشدی. قوجا کیشی، موسی دوستومون قوهوملاریندان بیریسی و قوجا بیلی (qoca bəyli)ائليندن ایدی. ایلین بو گؤزل واختيندا گلیب یایلاقلاری گزمهییمیزی و دولاشماغیمیزی، خوشگلدین دئیهرک، گؤزل قارشیلامیشدی و ایندی آخشام ...Read More »
يئرلي سؤزلر- قرهداغ/ توپلايان:ائلاوغلو
يئرلي سؤزلر- قرهداغ توپلايان: ائل اوغلو یئرلی سؤز ایضاح آجي سايا Aci saya بيتگي نوعودور. بولاغ اوتو دا دئييرلر. آييرتماج Ayırtmac آيريلان يئر. ال آوخار әl avxar يئرده قالميش, يئمين تؤکونتوسو اوزان اولماق Ozan olmaq دئيينمک. آجيقلي- آجيقسيز بير باشا دانيشماق, يانشاماق. اوونه övnә غذا يئمک وعدهسي. اينجه وارانا incә varana نهياخشيکي, ياخشيکي. بزرهوان قوردو Bәzrәvan qurdu قارا. يوندهم سيز ...Read More »
تاپماجالار/ توپلايان: فريدون محمدي
تاپماجالار- چاناق بولاغ کندي(اردبیل) توپلايان: فريدون محمدي آتدان اوجا ايتدن آلچاق. «يهر». آزان چکر ناماز قيلماز, آرواد آلار کبين سالماز. «بئچه». آسدي درگاه ايچمهلي, اوسدو گؤي اوت بيچمهلي. «قويون». آلچاق دامنان قار ياغار. «قلبير», «الک». آلچاق قويودان سو شاققيلدار. «قاليان». آللاهدان آشاغي, پيغمبردن اوجا. «عمامه». اوبادا فرمان. «خوروز». کندده سوليمان. «کوپک». او تاي قايا, بو تاي قايا, اورتاسيندا شيرين پايا. ...Read More »
کنایهلر، دئييملر/ مير هدايت حصاري
کنایهلر، دئييملر مير هدايت حصاري کنایهلر، دئييملر ایضاح ائله بيل يئردن تاپميشيق چوخ اوجوز ايستهيير، ائله بيليرکي بونو تاپميشيق آغزي آجيليق سالماق ائوده داعوا سالماق آلتدان اوستدن آچيلماق قيدادان زهرلنهرک هم قوسوب هم اسهالا دوشن آدام اينديکي کيمي ياديمدادي نقل ائتديگيم قضيهنين دوز اولدوغونا هئچ شوبهم يوخدور. اؤزوم اؤز گؤزوم ايله گؤرموشم ايکي گؤيوللو اولماق شکده, شوبههده اولماق, تصميم ...Read More »
پالاز قولاق-ناغیل/یازییا آلان: قنبر سیفی
پالاز قولاق- ناغیل یازییا آلان: قنبر سیفی ناغیلی سؤیلهین: مشدی زینال کیشی / 80 یاشیندا- خدآفرین/ حیدرکانلی کندی) بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. تانریدان سووای هئچ کیم یوخ ایدی. بیر زامان، بیر پادشاه وار ایدی. اونون بیر قیزی وار ایدی. او ماحالین قیزلاری بئله قرارا گلدیلر کی، بیرلیکده سئیرانگاها چیخسینلار. پادشاهین قیزی دا او قیزلارا قوشولدو. قیزلار بیر مئشهیه ...Read More »
آتالار سؤزو / توپلایان: جمشيد شيباني
آتالار سؤزو توپلایان: جمشيد شيباني – عاشیغين سؤزو قوتاراندا, یارام- یارام سؤیلر. – آغيل یاشدا اولماز, باشدا اولار. – ائله بيل ائششک جاماکيدان باخير. – اوخون آتير, یایين گيزلهدير. – اوددان کول تؤرر, کولدن هئچ. – اوزونه توز قوندورمور. – اولادي, اولادي, سورویه قورد گتيردي. – باخچالار باري, هئیوالار ناري,هامي دينسه, سن دينمهباري. – باشيوي دولانديرسان, واخت چاتير. – باققال ...Read More »
ايشيق ائلچیسی/ عزيز محسني
ايشيق ائلچیسی عزيز محسني (دونیا افسانهلریندن) بو افسانهده دونـيانـين ان سويوق، بوزلو و بورانلي اؤلكهلريندن دانـيشيلـير. بو يـئرلرده ياي فصلي چوخ گوده و قـيش فصلي چوخ اوزوندور و گونش بوتون قـيشي، اؤزونو گؤزلردن گيزلهدير. بو افسانه ايسكيمولارين حـياتـينـين بير حيصّهسيندن سؤز آچـير و اونلارين يوردلارينـين، گوندوزلرينين ايشيق اولان زامانـينـي و قارانليقلارينـي تصوير ائدير. ايسكيمولار بارهسينده و بو گونكو وضعيتلريندن بير قـيسا معلومات ...Read More »
سوسن- سونبول، شئیدا بولبول(ناغیل)/ قنبر سیفی
سوسن- سونبول، شئیدا بولبول(ناغیل) سؤیلهین: مشدی زینال کیشی (80 یاشیندا- خدآفرین- حیدرکانلی کندی) یازییا آلان: قنبر سیفی بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. تانریدان سووای هئچ کیم یوخ ایدی.اوزاق یوز ایللیکلرین بیرینده ، بؤیوک بیر بؤلگهده بیر پادشاه یاشاییردی. اؤز شهرلرینین بیرینده یاشایان پادشاهین آروادی چاره سیز بیر درده دوچار اولوب ، دونیاسینی دگیشدی. او زامانین دبی بئله ایدی ...Read More »
گولعوذار (ناغیل)/ عليرضا ذيحق
گولعوذار (ناغیل)/ سؤيلهين علويه خانيم ( 70 یاشیندا- خوی) يازییا آلان: عليرضا ذيحق گونلرين بيرينده ايكي باجي وار ايدي. بيري دؤولتديايدي, بيري كاسيب. كاسيب باجي او قدهر مهربانايدي كي بوتون وار يوخون وئرير دؤولتدي باجيسينا كي تزه دوغموشدي. بير توپ مخمر آلير. آمما دؤولتدي باجي اونو بَيَنميييب آتير ايتدرين قاباغينا. كاسيب باجينين اورهيي سيخيلير و ائله ناراحات اولور كي ائوه ...Read More »


text:
مسألة: العلم بقدر المثمن كالثمن شرط باجماع علمائنا كما عن التذكرة
مسأله: مبیعین میقدارینی بیلمكده ثمن كیمی شرط و لازیمیدر. «تذكره»دن نقل اولان كیمی بو مسألهده ایجماع وار. «الغنیه»ده مجهول مبیعه عقدین اوخونماسینی ایختیلافسیز اولاراق باطیل بیلیب.
شئیخ طوسی «الخلاف» كیتابیندا دئییب: قابلا ساتیلان شئیی گؤز قاباغیندا گؤروشسهده اؤلچولمهمیش (جزاف) ساتماق اولماز. بونا ایجماع وار.
ابن ادریس «السرائر» كیتابیندا دئییب: «وزنله ساتیلان شئیی قابلا ساتماق اولماز. بوندا ایختیلاف یوخدور».
[شئیخ انصاری دئییر:] بو فتوالارین سببی و اساسی اوّللر قئید اولان پیغمبرین (ص) غررلی بئیدن نهی ائدن مشهور نَبَوی حدیثیدیر. [او حدیث وجود، حصول، كمیّت و كئیفیّت بارهسینده دلالت ائدیر و] قاب ایله وزن (كمیّت و میقدار) بارهسیندهده اؤزل روایتلر وار. اونلاردان «الحلبی» نین صحیحه روایتیدیر. روایت بئلهدیر: [ابی عبدالله ایمام صادقه (ع) دئدیم:] «بیر كیشی آیری كیشدن بللی قاب اؤلچوسو ایله بیر توربا طعام آلدی. سونرا مال صاحیبی موشترییه دئدی: بو آیری توربانیدا اؤلچمهمیش، همن قیمته مندن آل، اوندا اولاندا آلدیغین او بیریسینده اولدوغو قدردیر». ایمام بویوردو: «لا یصلح إلا بكیل». قال: «وما كان من طعام سمیت فیه كیلا، فإنه لا یصلح مجازفة، هذا مما یكره من بیع الطعام» یعنی: «قابلا اؤلچولمهمیش صلاح دئییل». ایمام بویوردو: «قابلا ساتیلان طعام جزاف ساتیلاماز. طعام بئیعینده جزاف ساتیلما صحیح دئییل». جناب صدوق «الفقیه» كیتابیندا بو سؤزو «لا یصح بیعه مجازفة» یازیب.
مسألة [ من شروط العوضین: العلم بقدر المثمن ]
العلم بقدر المثمن كالثمن شرط، بإجماع علمائنا، كما عن التذكرة .
وعن الغنیة: العقد على المجهول باطل، بلا خلاف .
وعن الخلاف: ما یباع كیلا فلا یصح بیعه جزافا وإن شوهد، إجماعا .
وفی السرائر: ما یباع وزنا فلا یباع كیلا، بلا خلاف .
والأصل فی ذلك ما تقدم من النبوی المشهور .
وفی خصوص الكیل والوزن خصوص الأخبار المعتبرة: منها:
صحیحة الحلبی
[ عن أبی عبد الله علیه السلام ] : " فی رجل اشترى من رجل طعاما عدلا بكیل معلوم، وأن صاحبه قال للمشتری:
ابتع منی هذا العدل الآخر بغیر كیل، فإن فیه مثل ما فی الآخر الذی ابتعت؟ قال: لا یصلح إلا بكیل.
قال: وما كان من طعام سمیت فیه كیلا، فإنه لا یصلح مجازفة، هذا مما یكره من بیع الطعام " .
وفی روایة الفقیه: " فلا یصح بیعه مجازفة "
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
ترامپ بیلن نظربایف اوز ارا اوچره شدی
اوشبو اوچره شوو واشنگتن ده بولیب اوتدی
آق اویده امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ بیلن اوچره شگن قزاقستان جمهوررئیسی نورسلطان نظربایف, شمالی کوریا نینگ هستوی فعالیت لری بوییچه امریکا قدر, چین و روسیه نینگ هم مهم اکتور لر دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیردی.
ایککی رهبر اوچره شوو آرتیدن مشترک بیر مطبوعاتی کنفرانس ترتیب له دی.
قزاقستان نینگ امریکا نینگ اینگ مهم متفق لری دن بیری ایکن لیگی نی بیلدیرگن ترامپ, جنوبشرقی آسیا ستراتیژی لریده قزاقستان نینگ اوزی گه خاص بیر اورین گه ایگه ایکن لیگی نی بیلدیردی.
امریکا نینگ, افغانستانده تروریزم گه قرشی آلیب باریتگن عملیاتی بوییچه قزاقستان نینگ لوژستیک همکارلیگی نینگ مهم ایکن لیگی نی بیلدیرگن ترامپ, اوشبو همکارلیک نینگ دوام ایتیشی نی امید ایتیاتگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی.
ترامپ, امریکا بیلن قزاقستان اورته سیده گی اقتصادی علاقه لر نینگ کونساین آرتیب باریتگن لیگی نی بیلدیردی.
نظربایف, افغانستانده بر قرارلیک نینگ تامین ایتیلیشی گه کتته اهمیت بیریاتگن لیک لری نی بیلدیررایکن, اوشبو جغرافیه نینگ تروریست لر دن تصفیه ایتیلیشی اوچون واشنگتن بیلن همکارلیک قیلیاتگن لیک لری نی ایسله تیب اوتدی.
عینی دمده نظربایف, حاضرگی کون گه قدر قزاقستان نینگ افغانستانگه 75 میلیون دالر یاردم قیلگن لیگی نی معلوم قیلدی.


text:
آنا دیلیمیزین اؤیرتیمی
Ana Dili
ابرو گوندش دن شكیل لر
ابرو گوندش عکس لری چوخ گوزل شکیللر
Ebru gündeş resimleri
موبایل زنگ لری
تورکو موبایل زنگی دانلود ائدین - تورکیه شاركیچی لارینین آدلیم اوخویانلاریندان mp3 Türk mobile üçün
Türk xanəndələrindən müzik mobil üçün endirin
تورکیه موغننی لرینین اوخودوقلاریندان موبایل زنگی اوچون آهنگ لر
Türkiyə müzik mobil üçün mp3 danlod edin
1- وای آنام وای - تارکان vay anam vay - Tarkan
2- نفس - سردار اورتاج Nəfəs - Sərdar ortaç
3- هیپنوز - هانده یئنر hande yener - hipnoz
4- بیری بانا گلسین - فرهاد گوچر biri bana gəlsin - Fərhat goçer
5- واه واه - گوخان اوزن vah vah - goxan özən
6- دئدی قودو - تارکان dedi kodu - Tarkan
7- شیطان - سردار اورتاچ şeytan - serdar ortaç
8- تاکویم فرهاد گوچر takvım Ferhat goçer
9- معجزه - دئمت آکالین möcizə - demət akalın
10 - ایسلاک ایسلاک ıslak ıslak
ان باهالی گؤیرچین لر
Ən Göyçək və bahalı Göyərçinlər !!!
Yazar: ELMAN
توركجه گؤزل شعر
axtarıram آختاریرام
Axtarıram
Bir dənə yar axtarıram cismimə can axtarıram
Nə gözəl olsun nə maral eşqi qanan axtarıram
Nazlı nıgar eşqə duçar sevməli yar məst o xumar
Bir mənə tay daş ürəyi dərdə salan axtarıram
Məzhəbi ıslam özü pak olqusu Zəhraye Əli
Gəlbi dəniz gözləri ox qaşı kaman axtarıram
Qəddi yüz atmışdan uca labda uca yox balaca
Böylə müşəxxəsatda bir qünçə dəhan axtarıram
eynəki yox vəzni arıx həmdə ki bir bollu şulux
Təcrubəsi dağca vəli yaşda cavan axtarıram
Duzlu şirin çox vəfalı TÜRK qızıda olmalıdı
Qoy ki deyim sadəsini dürre zaman axtarıram
Şair : Vəhid şükürzadə
آختاریرام
بیر دنه یار آختاریرام جیسمیمه جان آختاریرام
نه گوزل اولسون نه مارال عشقی قانان آختاریرام
نازلی نیگار،عشقه دچار،سئوملی یار،مست و خمار
بیر منه تای داش ئورگی عشقه سالان آختاریرام
مذهبی اسلام اُوزی پاک الگوسو زهرای علی
قلبی دنیز گؤزلری اُخ قاشی کامان آختاریرام
قدّی یوز آتمیش دان اوجا،لاب دا اوجا یوخ بالاجا
بویله موشخصات دا بیر غنچه دهان آختاریرام
عینکی یوخ وزنی آریخ همده کی بیر بوللی شولوخ
تجروبه سی داغجا ولی یاشدا جاوان آختاریرام
دوزلی شیرین چوخ وفالی تورک قیزی دا اولمالی دی
قوی کی دییم ساده سینی دورّ زمان آختاریرام
شاعیر : وحید شکرزاده
جیب تئلفونو پروقیراملاری 4
XIII 2 Convert Identity
XIII 2 Convert Identity oyunu gamesoftın 2009inci ilində qeyirilən oyunlarındandi. bu oyun jar formatində və 240*320 pikselində sizin yükləməyizə hazirdir.
Yüklə | 624 Kb
Obyekt şifresi : www.anamobile.tk
جیب تئلفونو پروقیراملاری 3
ibluetouth
IPhone mobillarının ən böyük problemi budurki bu mobillar bluetouthunan heç obyekt göndərməyirlər. ama indi siz bu proqramınan bu problemi həll edin.
Yüklə | 303 Kb
Obyekt şifresi : www.anamobile.tk
جیب تئلفونو پروقیراملاری 2
Bubblet
Yazar: elman
Bubblet o oyunlardandırki windows mobile və UIQ systeminə qeyirilib . sizin bildiyinizkimi bu oyun WM5 mobillarının üstündı var . siz bu oyunu yalnız ana mobile dan yükləyin .
Yüklə | 5 Kb
Obyekt şifresi : www.anamobile.tk
جیب تئلفونو پروقیراملاری
"Jar" formatında olan bu proqram vasitəsilə siz çəkdiyiniz şəkillərə çox gülməli effektlər verə bilərsiniz. siz bu obyekti yalnız Ana Mobile dan yükləyin .
Yüklə | 317 Kb
موبایل
NFS oyunu
Yazar: elman
NFS bütün oyun sevənlərə bir tanış oyundur. indi siz bu oyunu pocket pc də oynayın .
Yüklə | 3.7 Mb
Obyekt şifresi : www.anamobile.tk
بیزیم دیل
بیزیم توركو شیرین دیل دیر Bizim Türkü şirin dildir
بیزیم توركو شیرین دیل دیر
Bizim Türkü şirin dildir
Ana güldür, bir gün solar
آنا گولدور٬ بیر گون سولار
Ana dili şirin olar
آنا دیلى شیرین اولار
Bizim Türkü şirin dildir
بیزیم توركو شیرین دیلدیر
Xoş sədalı, zəngin dildir
خوش صدالى٬ زنگین دیلدیر
Dil günəşdir, ışıq saçar
دیل گونشدیر٬ ایشیق ساچار
Azadlığa qapı açar
آزادلیغا قاپى آچار
Yadın dili boyunduruq
یادین دیلى بویوندوروق
Bir geçiddir buruq buruq
بیر گئچیددیر بوروق بوروق
Boyunduruq xalqı boğar
بویوندوروق خالقى بوغار
Geçidlərdə quldur soyar
گئچیدلرده قولدور سویار
Qoy yadlaşsın senatorlar
قوى یادلاشسین سئناتورلار
Xalqı soyan tacir tüccar
خالقى سویان تاجیر٬ توججار
Yaltaq şair yolun azsın
یالتاق شاعیر یولون آزسین
Təkcə Farsı qəzəl yazsın
تكجه فارسى غزل یازسین!
ایستی منو
yağlı tema
yazar،elman
yağlı şəhər adlı temanı 240*320 sony ericssonlarınız üçün Ana mobile dan yükləyin.
Yüklə | 556 Kb
Obyekt şifresi : www.anamobile.tk
ایستی منو
آذربایجاندان
wallpaper
توركی كیتاب موبایل اوچون
دانلود كتاب تركی برای موبایل / باشی بلالی دیلیمیز ( مجموعه ی داستان ) / علیرضا ذیحق
گؤزللیك اختارانلار گلسین!!
فوتو گالریمیز
قادین(خانیم)
ساغلاملیق
آذربایجان موسیقی سی
دانیشان شكیل لر
Danişan şəkillər
Açar sözlər :karikatura
باتی آزربایجان دان
بازار گونو آخشامی جمادی الثانی آیینین 15، 1747 جی میلادی تاریخیله برابر 1160 جی قمری ایل قوچان شهه رینین اطرافیندا یئرله شه ن فتحآباد کندینین موراد تپه آدلی بیر هؤندورلوینده نادیرشاه افشار قتله یئتیریلیر. بو حادیثهنین آذربایجان تاریخینه بؤیوک تاثیری اولور. نادیرشاه´ین واختسیز اؤلومو، تاج-و تخت واریثلری آراسیندا تشتتوت سالیر. فتحعلی خان افشار اورمولو 1757 دن 1761ه کیمی اورمودان بوتون آذربایجان و بؤیوک بیر اطراف بؤلگه یه کی ایصفاهان´ین جنوبونا کیمی چاتیردی حاکیمییت ائدیر. زندیلر حاکیمییت سئوداسینا دوشه رکن همین فتحعلیخان افشارلا قارشیلاشمالی اولورلار. ایصفاهان´ین طرفینده بیر ساواشدا، فتحعلیخان زند قوشونونو دارماداغین ائدیر و کریم خان زند´ین قارداشین اؤلدورور. نهایت 1761 ده کریم خان اورمو´یا هوجوما کئچیر. 9 آیلیق موحاصیره دن سونرا، فتحعلیخان مغلوب اولور و 1762 ده کریم خان زند اورمو´دا اؤز سلطنتینی ائعلان ائدیر و 3 آی اورمو´دا سلطنت تختینه اوتوراندان سونرا، شیراز´ا کؤچور.
17 ایل بو تاریخدن سونرا 1762 ده تبریز بیر دهشتلی زلزله ده کون فیکون اولور. زلزله نتیجه سینده اینسان ایتگیسی 80 مین نفر اولور. 29 ایل زلزله ایلیندن کئچیر و 1786 دا آقامحممدخان قاجار زندیلرین مووققتی حاکیمییتینه سون قویاندان سونرا، قاراباغ´ین شوشا شهه رینده قتله یئتیریله ندن سونرا، اورمو افشارلاری بیر داها بوتون آذربایجان´ا حاکیمییت ائدیردیلر. میلادی تاریخله 1798 ه کیمی دوام ائده ن بو ایقتیدارین پایتختی اولان، اورمو آذربایجان خانلیقلارینین مرکزی ایدی. بو خانلیقلار داشقاپی دربند´دن زنجان، خالخال و سنندج´ه کیمی بیر اراضینی ایحاطه ائدیردیلر. بو خانلیقلارا لیاقتله رهبرلیك ائده ن محممد قولوخان افشار اورمولو ایدی.
آذربایجان بو دؤورده جنوبدا زندیلر و شرقده قاجارلار طرفیندن هده له نیردی. 1798 ده محممدقولوخان افشار اورمولونون رهبرلیك ائتدییی قوشونلاری مغلوب ائتمیش فتحعلی شاه قاجار ارومو دارالاماره سینه داخیل اولاندان سونرا، آذربایجان بو غربی بؤلگه سینده اولان سیاسی و حربی پوتانسییئل دارماداغین ائدیلیر.
محممد قولوخان افشار آقامحمدخان´ین قودرتینی برپا ائتمه یه جهد ائده ن قاجارلارین قودرتینین آرتماسیندان خوفلانیر و اونونلا موقابیله اوچون بوتون آذربایجان خانلارینی اؤز قوشونلاریلا تبریز´ه بؤیوک قورولتایا دعوت ائدیر و تبریزده 50 مین نفرلیک قوشون حیصصهلرینین باشیندا بوتون آذربایجان خانلاری ییغیلیب بؤیوک آذربایجان دؤولتینین یارادیلماسینی موذاکیره ائدیرلر. تبریز حاکیمی حوسیئن قولو خان گله ن نومایندهلری قارشیلاییر. نوماینده هیئتتلرینین سییاهیسی بئله دیر؛
1 سردار محممد قولوخان افشار اورمولو
2 حوسئین قولوخان دونبولی٬ تبریز´ین خانی
3 صادق خان شقاقی٬ اردبیل´ین خانی
4 جعفر قولیخان دونبولی٬ خوی و دیلمان خانی
5 ایبراهیم خلیل خان٬ قاراباغ´ین خانی
6 احمد خان، ماراغا´نین خانی
7ایبراهیم آغا موکری٬ ساووجبولاق خانی
8 محمودخان افشار٬ سایین قالا´نین خانی
9 حوسئین خان٬ باکو´نین خانی
10 محممد خان ایروانی٬ ایروان خانی
11 جعفرخان شقاقی٬ قاراداغ خانی
12 موصطافا خان٬ شیروان خانی
13 افراسیاب سولطان زرزا٬ اوشنو خانی
14 قرنی آقا امیر عشایر
14 گورجستان والی سی آراگلی خان´ین نوماینده سی
16 جاوادخان گنجه لی٬ گنجه نین خانی
17 عابباسقولی خان قانلی قلینج٬ ناخجیوان نوماینده سی
18 عطاخان سرابی٬ سراب خانی
بو 18 نفر 3 حربی باشچیلا بیرلیکده قورولتای ایشتیراکچیلارینین رهبر هئیاتینی تشکیل ائدیردیلر. بو هئیاتی اؤز آراسیندا بیر 7 نفرلیک ریاست هئیاتی سئچیر. آدلاری ساییلان نوماینده لر آراسیندا گورجوستان شاهی آراکلینین نوماینده سینین حوضورو، گورجوستان محممدقولوخان افشار اورمو قوشونلاری طرفیندن مغلوب اولماسینین نتیجه سی ایدی. او تاریخده گورجوستان شاهی آذربایجان تابئعلییینده ایدی. قورولتایین اساس مقصدی آذربایجان´ین سووئره نلییینی آقامحممدخان´ین اؤلوموندن غضبله نمیش قاجار قوشونو قارشیسیندا قوروماق ایدی. حادیثه لرین گئدیشاتی قورولتایین قرارلارینی مووففقییتله حیاتا کئچیرمک ایمکانی وئرمیر.
فتحعلی شاه قاجار دا کریم خان زند کیمی اورمو´دا آذربایجان افشار حاکیمییتینی قان ایچینده بوغدوقدان سونرا اؤز شاهلیغینی الده ائتمیش اولور. 18 جی عصرین اخریندا دقیق دئسه ک 1798 ده فتحعلی شاه قاجار آذربایجان افشارلارینا غالیب گلیر. بو حادیثه بوتون آذربایجان´ین ایشتیراک ائتدییی سون تاریخی حادیثه دیر چونکی بوندان سونرا، روسلارین جنوبا دوغرو ایشغالچی سییاستلری داوام ائدیر و آذربایجان´ین شیمالی خانلیقلاری بیربیرینی آردینجا روس ایمپئرییاسینا علاوه اولور. البتته بو دؤرده نه اینکی آذربایجان ائله بوتون اسلام دونیاسی باشدا عوثمانلی ایمپئرییاسی اولماقلا مسیحی غربه بوتون جبهه لرده اوتوزوردولار. بو ماکروپلاندان فتحعلی شاه آذربایجان´ین نادیرشاه´دان سونراکی 50 ایللیک ایستیقلالینا سون قویور.
قاجارلارین بو حادیثه دن چیخاردیقلاری نتیجه نی ظنن ائتمک اولار: هم زندلر و هم قاجارلار اؤز تخت و تاجلارینی آذربایجان´ی مغلوب ائده ندن سونرا اله کئچیرمیشدیلر. اوسته لیک قاجارلار اؤز لیاقتلی سرکرده لری یعنی آقامحممدخان´ی قاراباغ´دا آذربایجانلیلارین الیله اؤلدورولمه سینی اونودابیلمه ز ایدیلر. البتته نادیرشاه افشار و شاه ایسماعیل صفوی ده اؤز سلطنتلرینی محض آذربایجان´دا ائعلان ائتمیشدیلر. آمما اونلار آذربایجان´ا اؤز قودرتلرینین دایاغی کیمی باخیردیلار و صفوی پایتختینین تبریز´دن قزوین و سونرا ایصفهان´ا کؤچورلمه سی کیمی یالنیز عوثمانلیلارین زورونونین قورخوسوندان ایدی. باشقا بیر فاکت دا بودور کی اگر زندلرین شیراز´ی پایتخت قرار وئرمه لری ائتنیک سببلردن ایدی، تورک قاجارلارین تئهران´ی پایتخت ائتمه لرینده آذربایجان´دان قورخدوقلارینی موهوم عامیل کیمی رول اوینادیغینی ظنن ائتمک اولار. داها اهممییتلی بو فاکتدیر کی قاجارلار بیرینجی دفعه اولاراق پایتختده علاوه بیر ولیعهد نیشین ده یاراتدیلار و تبریز اولدو قاجارلارین دارالسلطنه سی. قاجارلارین آذربایجانا موناسیبتی گؤسته ریر کی ولیعهدین تبریزده ایستیقراری یالنیز آذربایجانی نظارت آلتیندا ساخلاماق مقصدی اولماسا دا باشقا بیر آذربایجان سئوه ر مقصد داشیمامیشدیر.
آذربایجان´ین فتحعلیشاه´ا مغلوب اولدوقوندان سونراکی 120 ایللیلیک فاصلهسینده موهوم حادیثهلر باش وئردی. آقامحممد خان قاجار´ین هجومونو شوشادا همان شاهین قتلیله دایاندیران آذربایجان، بیر داها حوسئین خان قوللار آغاسی و ساییر قاجار سرکرده لرینین رهبرلیک ائتدییی هوجوملار اؤنونده تاب گتیره بیلمیر. آذربایجان´دا افشار دؤولتی ییخیلیر و آذربایجان تاریخی منزیلتی و سییاسی مووقئعیتینی ایتیریر. بو ایللر ده، جنوبا دوغرو روس ائکسپانسییونیسمی ایللرینه تصادوف ائدیردی.
هر حالدا فتحعلی شاه´ین بؤیوک و موستقیل آذربایجان´ی فتح ائتدیییندن دوز 120 ایل سونرا اورمو و غربی آذربایجاندا مسیحییت دونیاسینین ائرمنیلر، نستوریلر و کوردلرین واسیطهسیله یوزمینلر آذربایجانلینی قتل-ی عام ائده نده یوزلرله شرفلی و لیاقتلی باش بیله ن آذربایجانلی آراسیندا سیاسی باجاریق و حربی ایستئعداد و حتتا ساده حربی سورساتین اولمادیغینی باشا دوشمک اوچون 1798ده محمودقولوخان افشار اورمولو و اونونلا سون سییاسی آمبیسییالارین آذربایجان´دا مغلوبییتینی گؤرمک لازیمدیر
فتحعلی شاه´ین اورومو دارالاماره سینی فتح ائتدیییندن جمعی 14 ایل سونرا، روس قوشونلاری آذربایجان´ین شیمالی خانلیقلارینی ایشغال ائتمه یه باشلاییرلار، شوشا´نین، گنجه، شیروان و دربند´ین معنوی، پیسیکولوژیک و ماددی آرخا دورمالاریندان محروم قالان تبریز، اورمو و اردبیل مشروطه اینقلابینا آذربایجان´ین بیر حیصصه سی کیمی یوخ ایران´ین بیر حیصصه سی قاتیلیرلار. آذربایجان مشروطه اینقیلابینی رهبرلیک ائتسه ده، بو اینقلابدا بیر میللت کیمی اوتوزور و بو اوتوزماق سیموولیك اولاراق اینگلیس سییاستی و یئفریم خان داشناک´ین الیله اتابک پارکیندا ستتارخان´ا وورولان اؤلوم یاراسیلا تثبیت اولور. سؤز یوخ کی آذربایجان افشارلار حؤکومتی دارماداغین اولماسایدی، روس´ون شیمالی ایشغال ائتمهسی بو راحاتلیغا باشا گلمه زدی و و بوتؤو بیر آذربایجان حتتا بوتون ایران اوچون اینقلابا قالخدیغی حالدا اؤزو بوتون ایرانی اوتماسایدی بئله، نه داشناک یئفریمین فیتنه لرینه اویاردی، نه ائرمنی آسوری کورد جیناتلرینین دیلسیز آغیزسیز قوربانی اولاردی و نه سونرا شئیخ محممد خییابانی کیمی داهی بیر سرکرده سینی اردشیر ریپورتئر´ین امرین اجرا ائده ن مخبرالسلطنه یه تسلیم ائده ردی.
بیز یالنیز حادیثه لرین داخیلی دییالکتیکاسی و تاریخی حادیثه لرین آراسیندا عیللت معلول رابیطه سینی آراشدیرارکن بوگونکو فارس شووئنیسمی و ائرمنی فاشیسمینین اسیری اولماغیمیزی باشا دوشه بیله ریک. بیز تاریخی یئنیدن یاشایا بیلمه ریک آمما تاریخی حادیثه لرین آنالیزی و اونلارین بیربیرلرینه و بیرلیکده بیزیم بوگونوموز و صاباحیمیزا قویدوغو و قویا بیلدییی تاثیرلری گؤرمه لیییک. دونیا قیلینج دونیاسیندان دیپلوماسی دونیاسینا کئچه رکن، تورکلر ده دونیا مئیدانیندا اودوزماغا باشلادیلار. ائله بیل 21 جی عصرده یئنیدن دونیانین دیپلوماسی و سییاست مئیدانی تورکلری ایمتاحانا چاغیریر.
http://sozumuz-turk-dovletler.blogspot.com/
توركون دیلی تك سئوگیلی ایستكلی دیل اولماز
نفوذ زبان ترکی در سایر زبان ها
چون ترکان جهان در طول هزاران سال تمدن، مرزی برای حکومت نداشته اند، پس به جرات میتوتنیم بگوییم : هیچ زبانی در دنیا نیست مگر انکه رد پایی از زبان ترکی در ان وجود داشته باشد.
از انجایکه ترک ها در طول تاریخ بر اسیا و قسمت هایی از اروپا حکمرانی کرده اند بنابراین باید در زبانهای این مناطق اثراتی از این زبانها یافت شود. مثلا هون ها چند صد صال برل اروپا حاکم بوده اند.یا عثمانی ها بر شرق اروپا تساط داشته اند.
اروپاییان با علم بر این نکته، تحقیقات گسترده ای روی این موضوع انجام داده و نتیجه گرفته اند که 40درصد زبان ایتالیایی، 19درصد زبان انگلیسی، 17 درصد زبان المانی و... از واژه های زبان ترکی تشکیل شده اند. همچنین 92درصد زبان فارسی از عربی و ترکی و زبان های اروپایی(انگلیسی، فرانسوی و....) گرفته شده است. اجازه بدهیداینگونه بگویم اگر ترکی نبود یک پنجم زبان انگلیسی و دو پنجم زبان ایتالیایی حذف میشد.
به کلمات انگلیسی زیر توجه کنید که چقدر شبیه کلمات ترکی است و همچنین ارتباط معنایی هم دارند:
ماست yoghurt
عمیق deep
نوک و سر top
مردم دنیای جدید(امریکایی) yankee
به کلمات زیر دقت کنید همگی با"سو"شروع میشودو به نوعی معنی کلمات با "اب" ارتیاط دارند:
"سو" درترکی به معنی "اب" است:
سوپ soup
باتلاق swamp
شنا کردن swim
عرق کردن sweat
شستن و بردن،جاروب کردن sweep
رفتگر sweeper
قو swan
طغیان اب swell
حرکت موجی swig
حرکت مارپیچ اب یا هوا swirl
با کهنه اب چیزیرا کشیدن swab
شیرجه رفتن روی چیزی swoop
حیدر بابایا سلام كیتابیندان نمونلر
حیدربابا ، سنون اوزون آغ اولسون ! heydər baba sənün üzün ağ olsun
دؤرت بیر یانون بولاغ اولسون باغ اولسون ! dört bir yanın bulağ olsun bağ olsun
بیزدن سورا سنون باشون ساغ اولسون ! bizdən sora sənün başın sağ olsun
دونیا قضو- قدر ، اؤلوم - ایتیمدى dünya qəzoğədər ölüm itimdi
دونیا بویى اوغولسوزدى ، یئتیمدى dünya boyi oğulsuzdi yetimdi
.......
حیدربابا ، دونیا یالان دونیادى heydəarbaba dünya yalan dünyadi
سلیماننان ، نوحدان قالان دونیادى süleymanan nuhdan qalan dünyadi
اوغول دوغان ، درده سالان دونیادى oğul doğan dərdə salan dünyadi
هر کیمسَیه هر نه وئریب ، آلیبدى hər kimsəyə hər nə verib alıbdi
افلاطوننان بیر قورى آد قالیبدى aflatunan bir quri ad qalıbdi
حیدربابا ، یار و یولداش دؤندولر heydərbaba yar o yoldaş döndülər
بیر-بیر منى چؤلده قویوب ، چؤندولر bir bir məni çöldə goyub çöndülər
چشمه لریم ، چیراخلاریم ، سؤندولر çeşmələrim çiraxlarım söndülər
یامان یئرده گؤن دؤندى ، آخشام اولدى yaman yerdə gün döndi axşam oldi
دونیا منه خرابه شام اولدى dünya mənə xərabeye şam oldi
.........
حیدربابا ، قارلى داغلار آشاندا heydərbaba qarlı dağlar aşanda
گئجه کروان یولون آزیب ، چاشاندا gecə kərvan yolun azıb çaşanda
من هارداسام ، تهراندا یا کاشاندا mən hardasam tehranda ya kaşanda
اوزاقلاردان گؤزوم سئچر اونلارى uzaqlardan gözüm seçər onları
خیال گلیب ، آشیب ، گئچر اونلارى xiyal gəlib aşıb geçər onları
..........
حیدربابا گؤیلر بوتون دوماندى heydərbaba göylər bütün dumandi
گونلریمیز بیر- بیریندن یاماندى günlərimiz bir birindən yamandi
بیر- بیروزدن آیریلمایون ، آماندى bir birüzdən ayrılmayın amandi
یاخشیلیغى الیمیزدن آلیبلار yaxşilıği əlimizdən alıblar
یاخشى بیزى یامان گونه سالیبلار yaxşi bizi yaman günə salıblar
.........
حیدربابا ، غیرت قانون قاینارکن heydərbaba ğeyrət qanın qaynarkən
قره قوشلار سنن قوپوپ ، قالخارکن qərə quşlar sənən qopub qalxarkən
او سیلدیریم داشلارینان اوینارکن o sıldırım daşlarınan oynarkən
قوزان ، منیم همتیمى اوردا گؤر qozan mənim himmətimi orda gör
اوردان اَییل ، قامتیمى داردا گؤر ordan ayıl qamətimi darda gör
.........
حیدربابا ، سنون گؤیلون شاد اولسون heydərbaba sənün göylün şad olsun
دونیا وارکن ، آغزون دولى داد اولسون dünya varkən ağzın doli dad olsun
سنن گئچن تانیش اولسون ، یاد اولسون sənən geçən tanış olsun yad olsun
دینه منیم شاعر اوغلوم شهریار deynə mənim şaiir oğlum şəhriyar
بیر عمر دور غم اوستونه غم قالار bir ömrüdür ğəm üstünə ğəm qalar
google translate
بوتون دونیانین تورک دیلی وورغونلارینا موژده
نهایت کی بیزیم آنا دیلی حاققیندا یوروتدوغوموز کمپین جاواب وئردی و گووگل تورکجه نی ده اوزونون google translate سرویسینه داخیل ائتدی . بو سرویسین کومه یی ایله سیز ائلیه بیلر سینیز دونیا نین 40 دیلینده اولان متن لری تورکجه یه وه ترسینه چئویره سینیز
Bütün dünyanin türk dili vurğunlarına müjde
Nihayetki bizim anadili haqqında yürütdüğümüz kəmpeyn cavab Verdi və google türkcenide özünün google translate servisine daxil etdi . bu servisin kömeyi ile siz eliye bilərsiniz dünyanin 40 dilinde olan metinlerini türkceye ve tersine çeviresiniz


text:
اویان نیوز: ۲۰۲۰ المپیک اویونلارینین ائو صاحبلیگی اوچون گئری ساییم داوام ائدیر.
اویان نیوزون TRT تورکی دن آلدیغی معلوماتا گؤره، ایستانبول، مادرید و توکیو سون بیر دفعه آرژانتینده قارشی قارشییا گلهجک. ائو صاحبی شهر جمعه ارتهسی گونو آرژانتینین باشکندی بوینسآیرسده بللی اولاجاق. آدایلار بؤیوک اورگانیزاسیونو قازانماق اوچون اولوسلارآراسی المپیک کمیتهسینی قانع ائتمهیه چالیشاجاق.
تورک هیاتینه قرار اوتوروموندا باشباخان رجب طیب اردوغان باشقانلیق ائدهجک.
گ-۲۰ ذیروهسی اوچون روسیادا اولان اردوغان دا آرژانتینه گئدهجک. آرژانتینده گؤروشمهلرینی داوام ائتدیرن گنجلر و ایدمان باخانی سوات قیلیچ ایستانبولون سئچیلهجییندن اومودلو. آرژانتیندهکی تورک هیاتینین خاریجی مطبوعات منسوبلارییلا ائتدیگی توپلانتی دا اولوملو گئچدی.
۲۰۲۰ یولوندا ایستانبولون تک رقیبی توکیو اولاراق گؤستریلیر. آنجاق فوکوشیما ترمیک سانترالینداکی رادیواکتیو سیزما خبرلری توکیو هیاتینین احوالینی پوزدو. گلیشمه، ایستانبولون الینی داها دا گوجلندیرهجگی شکلینده یوروملانیر.
قرار ۷ سبتامبر جمعه ارتهسی گونو آچیقلاناجاق.


text:
ویکیپدیا، آچیق بیلیکلیکدن
۲۱ آوریل:
- میلاددان اؤنجه ۷۵۳ - رۇمولوس و رموس٬ روم ایمپیراتورلوغونو قۇردولار.
- ۱۸۶۴ - ماکس وبر٬ آلمانلی جامیعهشۆناس آنادان اوْلدو.
- ۱۹۱۰ - مارک تواین٬ آمریکالی روْمان-میزاح یازار اؤلدو.
- ۱۹۲۰ - آتاتۆرک٬ مجلیسین ۲۳ آوریل ۱۹۲۰ گۆنو آچیلاجاغینی بیلدیرن اعلانیه یاییملادی.
- ۱۹۳۹ - حاتای٬ تۆرکیه گۆمروک تعریفهسینه گیردی.
- ۱۹۴۴ - فرانسهده قادینلارا رأی حاقّی وئریلدی.
- ۱۹۵۲ - تۆرکیه ایله یۇنان آراسیندا ایمضالانان آنلاشمایلا ویزا فورمالیتهلری گؤتورولدو.
- ۱۹۶۴ - یونان٬ قیبریسداکی عسگری گۆجلری٬ بیرلشمیش میلّتلر باریش گۆجو امرینه وئرمهنی قبول ائتدی.
- ۱۹۶۸ - آمریکا بیرلشمیش اوستانلری٬ بیرلشمیش شاهلیق و روسیه٬ چتین دۇرومدا قالان فضاچیلاری قۇرتارماق اۆچون بیر آندلاشما ایمضالادی.


text:
محمد داوریار اردبیلی
اونون مُدرکلیگی، اوزاق گؤرهنلیگی، فعالیتی و بۆتۆنلۆک ده یاشاییشی هر کس اۆچۆن نمونهدیر... بو نمونهدن تجربه آلمالیییق. هر بیریمیز اونون عبرتلی حیات یولوندان اؤیرهنمهلیییک. اصلینده، او هر کلمهسی، هر سؤزۆ، هر چیخیش و حرکتی ایله آداملارا درس وئریر.
بۆتۆن حیاتینی، دوغما خلقین، وطنین ترقیسینه، علمی ـ فنی، مدنی ـ معنوی دیرچلیشینه، اجتماعی ـ اقتصادی ایرهلییشینه حصر ائدهن بو یولدا مثلسیز فداکارلیقلار گؤسترهن، 10- ایللر بویو شرفله، جرئت و جسارتله، ایگیدلیک و قوچ چاقلیقلا چالیشیب ـ چارپیشمیشدیر.
درین وطن سئوگیسی ایله، صاف ساغلام تاریخی کؤکلره اساسلانان وطنداشلیق ایدهآللاری ایله سلاحلانان، ملّی ـ معنوی دگهرلریمیز و مدنیّتیمیزه، خصوصاً دیلیمیزه علمی ـ عملی مناسبتی ایله ده باشقالاریندان سئچیلر، یۆکسک ده دورور؛ دیلیمیزه حقیقی اولاد، اصل وطنداش مناسبتی بسلهمک، اونو زنگینلشیب، دولغونلاشیب، دورولوب لایقینجه قوروماق، دائم تکمیللشدیرمک خطی، اساس هدفلریندندیر.
درین معلوماتی، عمومی بیلیکلری، سحرلی ادراکی قابیلتی، عقلی ـ ذهنی سویهسی و حافظهسینین گئنیشلیگی، درینلیگی، علمی ـ فلسفی توتومو ایله آدامی حیران ائدیر.
اونون بئینی انسانی حیرتلندیرهن سایسیز ـ حسابسیز دیل، ادبیات، تاریخ، معارف و مدنیت ساحهسینده چوخلو سندلی معلوماتلا، محفوظاتلا، ها بئله علمی ـ فلسفی نظریهلرله، ادبی ـ مدنی سندلرله، تاریخی نظریهلر ایله سلاحلانمیشدیر؛ و او، اوزون مدت ذهنی فعالیت و فکری چالیشمالار نتیجهسینده توپلانمیش بیلیک و مشاهده ییغیمیندان مهارتله استفاده ائتمهگینی باجاریر.
اونون بئینی تفکّر دانشگاهی، یارادیجیلیق آکادمیاسی، تدقیقاتچیلیق جهازی، معلومات اعمالاتخاناسی، بیلیک خزینهسی، انفورماسییا تشکیلاتی و عقلی امک محصوللارینین استحصالات خاناسیدیر.
اونون بئینی کامپیوتر سیاغی ایشلهین معلوماتی ساخلایان، آختاران، داشییان، اؤتۆرهن و معنوی ـ مدنی ثروتلره چئویرهن بؤیۆک، اداره ائدیله بیلن، اؤز ـ اؤزۆنۆ سازلاییب تنظیم ائدهن، معین بیر مقصده دوغرو یونلن، مکمل، اعتبارلی، اؤیرهنن اؤیرهدن، تشکیل ائدن، تکمیللشدیرهن، فعال، اؤزۆنه مخصوص قانونا اویغونلاقلاری اولان مرکب، دینامیک و جدّی بیر سیستمدیر. علمی ـ مدنی قیغیلجیم، معرفت و شعور شعاعسی و عقل غیداسی ساچان بیر سیستم.
اوندان دیل تاریخینین، مدنیتینین، معارف، تعیلم ـ تربیت، ادبیات، دیلچیلیک، فولکلور، بشریتین مدنیت و لغتچیلیک و جمعیّتین اجتماعی، فلسفی، مدنی، علمی و دینی مرکب مسئلهلر و سؤاللارینا ساده جوابلار آلماق اولار.
معنا، مضمون و کیفیت دولو اینجهلیکلرله مشایعت اولونان پئشه مرامنامهسی، امک انتظامنامهسی، فعالیت اساسنامهسی، علمی تشکیلاتچیلیق، خلقی اؤز اطرافینا توپلاماق و جماعتله ایشلمک قابلیتی، یۆکسک ذهنی انرژی بازاسینا، عقلی امک گۆجۆنه، نظری تحلیل قوّهسینه، علمی سویهیه، عالی درجهلی حرفهایلیگه مالک اولماسی، گئنیش علمی ـ اجتماعی و ادبی ـ مدنی بیلیکلرله بیرلشن یازیچیلیق مهارتی و ژورنالیستیک باجاریغی، فکرینی آیدین سؤیلمک جسارتی، نظری حاضرلیغینی دائم تکمیللشدیرمک قایغیسی، ایشه احاطهلی، عالِمانه، حساسلیق و مدنیتله یاناشماسی؛ ان مهم ملّی ـ مدنی مسئلهلرین مذاکرهسینه همیشه حاضر اولوب و اشتراک ائتمک ارادهسینه مالک اولماق، عینی زاماندا آردیجیل هم علمی، همده بدیعی یارادیجیلیقلا مشغوللوق، حیاتینی ادبی ـ بدیعی و علمی ـ مدنی آراشدیرمالارا و تکباشینا نئچه - نئچه عالم و ادیبین فداکارلیغینا برابر گرگین علمی ـ ادبی امگه انرژی صرف ائتمک، ان مرکب، باریشماز و قارشی دورما یاراداجاق علمی ـ ادبی مباحثهلرده بئله متانتینی، شخصیت بۆتۆنلۆگۆنۆ قوروماق و موازنتینی ایتیرمهمک، بدیعی یاردیجیلیقلا علمی فعّالیتی آردیجیل و منتظم صورتده یاناشی آپارماق، ائلهجهده کلاسیک ادبی ارثی تدقیق و معاصر ادبیاتین چاغداش جریانلارینی دقتله ایزلمک، وطن دیلینین و دیلچیلیک علمینین اون ایللر بویو اونون کشیگینده آییق ـ ساییق دایانماق، درین علمی اثرلر ایله، دیلچیلیک علمیمیزه باش اوجالیغی گتیرمک، اؤزۆنه مخصوص تدقیقی ـ تحریری مکتب یاراتماق، دیلیمیزی خصوصیله ادبی دیل تاریخینین تکامل یوللارینی، ترقی پلّهلرینی بۆتۆن روحو ایله دویماق، اونون عموم تۆرک ادبیات مقیاسیندا یئرینی قیمتلندیرمک، اونا بؤیۆک نفوذ قازاندیرمیشدیر.
اوخوجو ذوقونون فورمالاشماسینا، ملّی شعورون زنگینلشیب بۆتۆنلشمهسینده، آذربایجان حقیقتلرینین دُنیایا چاتدیریلماسیندا، یئنی نسل ده علم، ملّی شعور، حافظه، مدنیت، ملّی اؤزۆنۆ درک، وطن و اونون ملّی ـ معنوی دهیهرلرینه و مادی ـ مدنی ثروتلرینه سئوگی حسی اویاتماق، ایران آذربایجانیندا ادبی ـ نظری فکرین، مدنی شعورون تشکّل و تکامل جریانیندا قیزغین و منتظم و سیستماتیک فعالیت گؤسترمک ، آذربایجان دیلینی مدنی بیر دیل کیمی حرمت قازانماسیندا بؤیۆک رول اویناماق، آنا دیلینده علمی دانیشماق و ادبی یازماغی تبلیغ ائتمک، اوستادین قاباریق اؤزۆنه مخصوص صفتلریندن و فردی قابلیتلریندیر. آنا دیلیمیزدن علاوه، نئچه دیلی او جۆملهدن فارسجا و تۆرکیه تۆرکجهسینی نه قدهر گؤزهل اؤیرهنیب بو دیللرده مطلب یازماق مهارتی و اؤلکهمیزین تانینمیش اجتماعی ـ مدنی خادملرینین غبطه ائدهجگی بیر سویّهده دانیشسادا، نطقلر سؤیلهسهده، معروضهلر ائتسهده دوغما آنا دیلینین جاذبهسیندن هئچ زمان قوپمامیشدیر.
آییقلیق ـ ساییقلیق؛ مدنی، مترقی و متمدن بیر آدامین مهم خصتلریندندیر. آییق آدام، جمعیت ده هر ساحهده تظاهر ائدهن بۆتۆن حادثهلرین عامللر و علتلری ایلن تانیشدیر. کئچمیشده باش وئرمیش حادثهلر حقّینده کفایت قدر معلوماتا مالکدیر. علمی اوزاق گؤرهنلیکله گلهجکده جریان ائدهجک دهگیشیکلیکلری، قاباقجادان ادراک ائتمه قابلیتی اولدوغو اۆچۆن حادثهلره اؤترگی مناسبت بسلهمز. ظُلمه، زوراکیلیغا، زورا، قدرته بویون اگمهز، حقسیزلیک، عدالتسیزلیک و استبدادی قبول ائدمز، قورخو تؤرهدنلردن و حتی اؤلۆمدن ده قورخماز، منسوب اولدوغو خلقین منافعی ایله باغلی تام جرئت و جسارتله عقیدهسینی و آمالینی افاده ائدهر، حادثهلرین اساس حرکت وئریجی قوّهلرینی، گلهجکدهکی دهگیشیکلیکلری و کئچمیشدهکی انسانلارین اجتماعی ـ حیاتی تجربهلرینی نظره آلاراق گؤرۆشلرینی بیان ائدهر...
اوزاق گؤرهنلیک، علمی ـ فلسفی مقولهلر ایله اوغراشماق، درین حافظه، ایتی عقل، جوشغون ذهنیت، هر طرفلی علمی ـ فلسفی معلومات طلب ائدیر، و حادثهلرین قانونا اویغونلوقلارینی فیلسوسوفجا ادراک سایهسینده الده ائدیلیر. بونا گؤرهدیر کی «صدیق» ساغ ـ سول تمایللو فرقهلره، قروپلارا، پارتییالارا باغلانمامیش، اونلارا خدمتدن قطعی امتناع ائتمیش، مستقللیگینی قوروموش و اؤزۆنۆن محکم اساسلی فلسفی معلوماتیلا، دشمنلریمیزله نظری مبارزهیه تاب گتیرمیش، غالب چیخمیشدیر.
آلتمیش یاش عُمرۆن، یئنی فعالیتین، دۆشۆنجهنین، حرکتین عمومیتله، انسانین حق ـ حساب گؤتۆر ـ قوی ساییدیر. دؤنۆب گئرییه باخماغا مجبور ائدهن ساییدیر. 60- ایل انسان عُمرۆنۆن کامللیک ذروهسیدیر. آلتمیش یاش عُمرۆن ائله بیر ذروهسیدیر کی انسان، بو ذروهده دایانیب اؤتنلره، کئچنلره نظر سالیر. کئچیلمیش یوللارین ایشیقلیسیندان نور آلیر. چتین گۆنلرین حیات درسلریندن چیخاردیغی نتیجهلری گلهجک نسللره اؤیرهدیر.
حسین معلم حیاتین 63- ایللیک بیر ذروهسینه چاتمیشدیر. بو ذروهدن اطرافا باخدیقدا، اونون دائم حیاتا باغلی گئنیش اۆرهگینی، انسانی حسلرینی، محصولدار امهگینین بهرهلرینی گؤرمۆشۆک. حاضردا «حسین معلم» یارادیجیلیغینین ان قاینار چاغلارینی یاشاییر. عُمرۆنۆن 63- اینجی ذروهسیندن گئرییه، جوانلیق ایللرینه باخیر. ادبیاتیمیزین، تاریخیمیزین، مدنیتیمیزین و معارفمیزین اؤیرهنیلمهمیش صحیفهلرینی شوق و ذوق ایلن ورقلهییر، هر اثرینده ده یئنی فکر، یئنی سؤز و یئنی نظریهلر ایرهلی سۆرۆر.
ذهنی قوّهسینی، فکرینی ان واجب، گرهکلی مسئلهلرین حلّینه صرف ائدیر. یورولماق بیلمهدن اؤز فردی، خاص عالملیک کیفیتلرینی تصدیق ائتمیش، بۆتۆن بیر علمی جمعین گؤرهجهگی ایشین زحمتینه قاتلاشاراق دیلچیلیگین مضمونجا دایرهسی اولدوقجا گئنیش اولان مسئلهلری باره ده تدقیقات آپارمیش، اونو بیر دیلچی کیمی فرق لئندیرهن اساس مزیتلردن بیری ده عمومی دیلچیلیک مسئلهلری ایله برابر، ادبیاتین دئمک اولار کی بۆتۆن ساحهلرینه توخونموش و ان واجیب مسئلهلر بارهسینده اؤز فکر و ملاحیظهلرینی شرح ائتمیشدیر.
«صدیق» یارادیجیلیغی، علمی ـ تدقیقی ارثی آذربایجانین مدنی خزینهسینه باغیشلانیلان ملّی ثروت، ادبیاتیمیزین گلهجک تکامل یولونو ایشیقلاندیران مشعلدیر. باجاریقلی غواص کیمی علم و ادبیات دریاسینین درینلیکلرینده مهارتله اۆزمک، یئنی ـ یئنی لعل و جواهر داش ـ قاشلار کشف ائتمکله اونلاری کیفیتلی اثرلر واسطهسیله اوخوجولارا تقدیم ائدیر. حسین معلم نه یازیب یارادیب، وطنیمیز اۆچۆن یازیب ـ یارادیب. بۆتۆن شعورلو حیاتینی، قاینار جوانلیغینی، مدرکلیگینی خوش آرزیلارینی وطن قوربان وئریبدیر.
اثرلرینه فایدالالی شکلدده صرف ائتدیگی عقلی امک انرژیسی ایله اؤز عالم فردیتینی تصدیق ائده بیلن، اؤزۆنۆ باشقالاریندان فرقلندیرهن عالِمدیر. اونون چوخ ساییلی و علمی ـ ادبی نظریهلرله دولو زنگین و احاطهلی اثرلری جانلی ملاحظهلری بۆتۆن عالِم ـ ادیب و مدنی شخصیتین تظاهرلریدیر.
«صدیق» اؤزۆنۆن زحمتی، قابلیتی، ارادهسی، صبری، بیلیگی و جسارتی ایله اوجالمیشدیر. او موفقیتلرینی اؤز امگی، آلین تری، گئجهلر یوخوسوز قالماسی، گۆندۆز قلم چالماسی ایله قازانیب، حیاتین انیشلی ـ یوخوشلو یوللاریندا، اوشاقلیق ایللریندن حیات زندانیندا دؤیولرهک، محکملنه ـ محکملنه علمی یارادیجیلیق آختاریشلاریندا، ادبی تدقیقی فعالیتلری ایلن پلّه ـ پلّه اوجالان، اولدوقجا ذروهلشن، باشی قارلی داغلارا بنزهین بیر انسان کیمی تانینمیشدیر. حیاتینی بۆتۆن علمی ـ تدقیقی یارادیجیلیغینی ملّی شعورون تشکّل و تکاملونه حصر ائتمکدن دائم غرور دویوب بونونلا فخر ائدیب، بۆتۆن بو کیفیتلرینه، فداکار خدمتلرینه گؤره شاگردلر و طلبهلری اونو همیشه سئویب، قیمتلندیریبلر. او تدقیق ائدیب اؤیرهندیگی آنا تورپاغین اۆزهرینده محکم دایاناراق، چیگنینده علمی ـ تدقیقی ایشلرین، ملّی وظیفهلرین، آتالیق قایغیسینین آغیر یۆکۆنۆ ایناملا داشیمیشدیر. اونون اوغورلارینین بیر سببی ده سئچدیگی یولا بۆتۆن وارلیقیلا اینانماسیدیر. ائله بو ایمانلا دا ایستهدیگینه نایل اولوبدور.
چوخلو خدمتلرینه بۆتۆنلۆک ده نظر سالدیقدا دۆشۆنۆرسن کی او ذروهلری چوخدان آشیب، عالم و ادیب بیر شخصیت اولاراق یارادیجیلیغینین ان محصولدار، ان کامل دُورونه قدم قویموشدور.
اولدوغو کیمی گؤرۆنمۆش و یاشامیشدیر. عُمرۆنۆ وجدانلا، ناموسلا قمله ساریلیب کئچیرمیشدیر. فیرتینالاردان کئچن بیر عُمر، قاسیرغالارا سینه گئرهن بیر انسان کیمی یاشامیشدیر.
رتبهنین، شهرتین قولونا چئویریلن شاهچیلاری، یالتاقلاری، شرفسیزلری، نهیین خاطرینه وظیفهیه باش اگنلری اونون گؤرمهگه گؤزۆ یوخدور. او ملّی غرورونو، شخصیتینی اوجا توتان، اونون بۆتۆلۆگۆنۆ قورویان آداملارداندیر.
بو داهی انسانی، 40- ایل دن بری تانیدیغیم آندان، اوندا اؤزۆنه و باشقالارینا طلبکارلیق، جدّیلیک، حرمت، احترام، فداکارلیق، تواضع، سخاوت، مهربانلیق، ادب ـ ارکان، شخصی لیاقتی اوجا توتماق، اگیلمزلیک، عقیده اوغروندا چارپیشماقلیق، دؤنمزلیک، چالیشماق، اللشیب ـ یاراتماق گؤرمۆشم. شخصاً من یارادیجیلیغنا درین ایمانلا، احتراملا و اعتقادلا یاناشمیشام. اونون بعضی سؤزلریندن چوخ گؤینهمیشم. سونرالار دۆشۆنۆب ـ داشینمیشام، دئمیشم:«کیشی دوغرو دئییر، او حقلی دئییر!»
عالِمین دُنیاسی، بو دُنیادا آغیرلیق مرکزینی اۆزهرینه گؤتۆرهن مبارزه آپاران، آمالینی، عقیدهسینی دگیشمهین بیر انسان واردیر. بو انسانین ایمانی، اعتقادی همیشه تمیز، صاف و آچیق اولموشدور. دُنیا یارانان گۆندن اونون مایاسی، دایاغی صافلیق، پاکلیق و دۆزلۆک اولموشدور. حسین معلمی ده معنوی جهتدن یاشادان، ساخلاشدیران ائله تمیز صاف آمالدیر.
بۆتۆن حیاتی بویو صافلیق، تمیزلیک، امک سئوهرلیک، انسان پرستلیک، حاققا، عدالته وروغونلوق، ناموس و غیرت یۆکۆنۆ ایگیدلیکله اؤز چئگینلرینده داشیمیشدیر... دُنیادان تئز گئتمک اضطرابی اونو همیشه ناراحات ائتمیش، راحات یاشاماغا قویمامیشدیر. علمی ـ مدنی، ادبی ـ بدیعی، تدقیقی ـ تنشیری ایشلرینین یاریمچیق قالماسی اونو دۆشۆندۆرمۆشدۆر.
حقیقت بئلهدیر کی حسین معلم اُنسیتجیلدیر. چوخ انسانلارلا گؤرۆشۆب، اونلارلا صحبت ائدیب، بو انسانلار حقّینده دانیشاندا سیماسیندان نور تؤکۆلۆر، بو نور اونون قلبینین ضیاسیدیر، او بو نورون ایشیغی ایله یاشاییر. آغ آبپاق ساچلاری اونون نورلو سیماسینی داها پارلاق، داها آیدین، داها ایشیقلی گؤستریر. اصل مدرک بیر انسانین، عالِمین، دُنیا گؤرمۆش آغ ساققالین مؤمن ضیالینین صورتینی انعکاس ائتدیریر.
یاشلی آداملار چوخدور. لاکین آغ ساققال نفوذو قازانماق هئچ ده هامییا ممکن اولمور. حسین معلم ایسه هله نئچه ایل اوّل قوجالمامیشدان قاباق، اؤزۆندن یاشجا بؤیۆکلر آراسیندا محض آغ ساققال کیمی تانینا بیلمیشدیر. یورتداشلارا یول گؤسترمک، مصلحت وئرمک حققینی قازانماق ایستیین شخص انسانلار خِیرینه اؤز شخصی منافعیندن کئچمهگه حاضر اولدوغونو ثبوت ائتدیرمهلیدیر. حسین معلمین ان مهم خصوصیتلریندن بیری بودور کی او ائل ـ اوبا اۆچۆن یاشاییر. سؤزۆن حقیقی معناسیندا ائل آدامیدیر، آغ ساققالدیر. 50- ایل عرضینده کی فعالیتلری ایله خلقین نمایندهسی اولماق، خلقین آدیندان دانیشماق صلاحیتی قازانمیشدیر.
اونونلا صحبت ائدهن و دانیشان هر کس قارشیسیندا یۆکسک سویهلی بیر آداملا، هم صحبتله، مدنی شخصیتله، مدنی بیر یورتداشلا اۆز ـ اۆزه دایاندیغینی دویور. دقّتلی، جدّی اولوب، مسئولیت حسی ایله مناسبتلرینی تنظیم ائتمهگه چالیشیر. حسین معلم جدّی علمی ـ ادبی مسئلهلری چوخ ساده، آیدین و آنلاشیقلی طرزده آداملارا آشیلایا بیلیر. حسین معلم ساده اولدوغو قدهر مرکبدیر، مرکب اولدوغو قدهر ساده و صمیمیدیر. اما اصول دان کئچن دهگیلدیر.
اونون حقّینده سؤز دئمک، البته هم چتیندیر. همده بؤیۆک مسئولیت طلب ائدیر. اونا گؤره کی بیرینجی نوبهده گرهک گؤرکملی ادیب ـ عالِمین، تانینمیش مدنی خادمین کئچدیگی کشمهکشلی حیات یولونو دریندن بیلهسن، یارادیجیلیق فعالیّتی ایله یاخیندان تانیش اولاسان. باشقا طرفدن بئله بیر یۆکسک سویهلی آیدین آدامین، شخصی کیفیتلری بارهده فکر یوروتمهگه معلوماتین، قابلیّتین، معنوی حقّین حقوقون چاتسین.
صدیق بؤیۆک شخصیتدیر. اونونلا اُنسیت ده اولاندا، آدام داورانیشینا، حرکتینه جدّی نظارت ائتمهلیدیر. او حاضر جوابدیر. شوخلوقچیدیر. همیشه اۆزۆنده انسانا شادلیق وئرهن بیر تبسّم گؤرۆنۆر. مزهلی صحبتلری و اینجه ظرافتلری، اونا قارشی حدسیز حرمت و رغبت یاراتمیشدیر.
قدیم و شرفلی تاریخی اولان ملّتیمیزین بۆتۆن عصرلرده و قرنلرده فخر ائدیلهسی، لیاقتلی و غیرتلی اوغوللاری اولموشدور. تاریخیمیز، علمیمیز، مدنیتیمیز، معنویتیمیز، دیلیمیز بو اؤلادلارین امهگی، زحمتی و جسارتی نیتجهسینده سئچیلمیشدیر.
بئله غئیرهتلی متفکّرلردن بیری ده «دوکتور حسین محمدزادهی صدیق»دیر. آذربایجان اراضیسینی قاریش ـ قاریش اویماق ـ اویماق گزیب ـ دولاشیب بو دیاری سادهجه سیر ائتمهمیش، اونون ثروتلرینی شاعرانه قلبی ایله دویموش و قلمه آلمیشدیر. یورولماق بیلمهدن چالیشان بو فداکار ادیب ـ عالمین هر بیر علمی کشفی، ادبی ـ نظری فکرلری، معروضه و نطقلری ایرانین ملّی ادبیاتشناسلیغینا باش اوجالیق گتیرمیشدیر. بۆتۆن شعورلو حیاتینی مسلمانلارین خوشبختلیگی اوغروندا مبارزهیه صرف ائدهن «صدیق» گؤرکملی تدقیقاتچی، ادیب و عالِم اولماقلا یاناشی، فعال اجتماعی ـ مدنی خادمدیر. «صدیق» وطنداشلیغی اوندا غبطه اولوناجاق اجتماعی فعاللیق و زحمتکشلیک تربیت ائتمیشدیر. آدام اونون جمعیت ده دائم گؤرۆنمک، ایش گؤرمک شوقۆنا حیران قالیر. گئجهلی ـ گۆندۆزلۆ زحمت، صدیق عُمرۆنۆن معناسیدیر، بزهگیدیر. گۆندهلیک گرگین یارادیجیلیق ایشیندن بیر آن بئله آیریلمادان، هفتهلر، آیلار و ایللرله گۆنده 15- 18 بعضاً 20 ساعات ایشلهمهگی باجاریر، یورولدوم دئمیر. اونو تانییانلار دئیه بیلمزلر کی، نه واختا سحر ایشه گلنده اونو یورغون گؤرمۆشۆک. او همیشه دیری باش گلر. جوانلیقدا دا آهیل و یاشلی واختلاریندا دا اؤز گئییمی، سلیقهسی ایله هامییا نمونه اولموش و اولاراق قالیر.
سئویملی معلمیمیزین حیرتلندیریجی ان مهم خصوصیتلریندن بیری ده اونون سون درجه گۆجلۆ، درین و جوشغون حافظهیه مالک اولماسیدیر... او کئچمیشی، شاگرد و طلبهلرینی هئچ وقت اونوتمور؛ 40-50- ایل قاباق گؤردۆگۆ و یا خود بیر نئچه دقیقه صحبت ائتدیگی آدامی گؤرهنده فوراً تانیییر. گۆلۆمسهیرهک یاریم عصر بوندان اول، باش وئرمیش حادثهنی یادا سالاندا همین آدامین حیرتینی تصور ائده بیلیرسینیز. واختیله بیر یئرده اوخودوغو، ایشلهدیگی، یاشاییب یاراتدیغی، شخصاً یاخیندان تانیدیغی، بیرگه علمی ـ تدقیقی ایش آپاردیغی، یارادیجیلیغینی اؤیرهندیگی شخصلرین هئچ بیرینی یاددان چیخارمیر؛ اونودولماغا قویمور. ایتی عقل، آیدین دراکه صاحبی، صاف و گۆجلۆ فکریّهسی ایشیغلی ایدهآلار مؤلفی، آنادیلیمیزین صافلیغی کشیگینده سرحدعسکری کیمی سروقت دایانان جفاکش عالِم، باجاریقلی، چالیشقان صداقتلی خادم، ملّتین وارلیغینی قورویان، اونون روحونو یاشادان شخصیت، عقلی کسندن مقدس بیر یولون یولچوسو اولماغا قرار وئریب، علم و ادبیاتا ساری گئدیب، ایللر بویو آختاریشدا اولوب، استراحتدن، دینجلیگیندن کسیب، گئجهنی گۆندۆزه قاتیب یورولمادان، بئزمهدن، داریخمادان، اوسانمادان، تنگیمهدن آراشدیرمالار آپاریب، تدقیقاتلا مشغول اولوب، ادبی دیل خزینهسینی علمی ـ عملی تدقیقاتا جلب ائدیب بۆتۆن وارلیغینی علم و ادبیاتا حصر ائدهن، چکدیگی زحمتدن، آپاردیغی زنگین علمی ـ تدقیقات ایشیندن حظ آلان و اؤزۆنۆ خلقینه همیشه بورجلو سایان محصولدار و ایشلک عالِم ـ ادیبدیر.
«یازماق هوسی» یازی عالِم الینین اکدیگی، اوخوجونون بیچدیگی تۆکنمز برکت زمیسیدیر. محصولدار علمی یارادیجیلیغی اولان عالِمین «بئیین قاباری» اونون بارماقلاری آراسیندا عمله گلیر. عالِم شخصیتی دائم صافلاشمالی، علاوه کؤکلر وئرمهلی و یئنی ـ یئنی شاخهلر آتمالیدیر. انسانلیقلا عالِملیک و عالِملیکله انسانلیق مضمونجا بیر ـ بیری ایله چارپازلاشاراق وحدت تشکیل ائدیر. عالِملیک انسانلیغین شاه داماری، انسانلیق ایسه عالِملیگین تاجیدیر. عالِم یازدیقجا یاراتدیقجا، اونون ارثی زنگینلهشیر و بو یوللا تانینیر. مشهورلاشیر، اودور کی عالم، آرامسیز اولاراق یازمالی اثرلر نشر ائدیرمهلیدیر. آتالار دئمیشکن:« عالِم اولدون یاز، جاهل اولدون قاز...»
صدیقین 50- ایللیک ادبی ـ علمی یارادیجیلیغینا نظر سالدیقدا عالِمین شاگردی اولدوغوموز اۆچۆن راضیلیق حسی ایله غرور دویوروق. اونا گؤره راضی قالیریق کی، اوستادین یازیلاریندان چوخ اؤیرهنمیش، علمی دۆشۆنجهلریندن، ادبی فکرلریندن و تاریخی معلوماتیندان کفایت قدهر بهرهلنمیشیک.
او شعورلو حیاتینین «بیلیک جوهرینی» سیخیب کاغیذا کۆچۆرمۆش، ادبی ـ علمی تدقیقاتین، مختلف قروپلو ذهنی ـ عقلی امگین ثمرهسی جدّی آختاریشلارین، اوزون مدتلی تدقیقی فعالیتلرینین نتیجهسی و عقلی امک نظریهلرینین عملی تجربهلرینه ان پارلاق نمونه اولاراق، الوان عنوانلاردا نشر اولونموش102 چاپ واحدینی اوخوجولارین اختیارینا وئریبدیر. چوخ زمان رقملرین دیلی هر جور قدرتلی سؤزدن داها کسهرلی اولور، بو (102 عنوانلا چاپ اولموش کتابلار) عادی کمیت گؤستریجیسی دهگیل، «صدیق» تدقیقاتینین تکامولونون ذروه گؤستریجیسیدیر. اونلار اوستاد عُمرۆنۆن تخمیناً اللی باهارینین آغ کاغذلاردا قارا مینجیقلار کیمی قاطارلاشمیش تفکّر میوهلریدیر. بو کتابلارین عرصهیه گلمهسینه البته اون مینلرله ساعات ذهنی فعالیت، عقلی امک، فکری زحمت صرف ائدیلمیش و اونلارین آرخاسیندا، سون یاریم عصرده مؤلفی دۆشۆندۆرهن علمی ـ ادبی و ملّی ـ مدنی مسئلهلر اؤز انعکاسینی تاپمیشدیر.
کلاسیک شرقلی و غربلی شخصیتلرده بیر چوخ انسانی ـ مدنی کیفیتلر موجود ایدی. عمومی استعداد، مدنی یارادیجیلیق، اجتماعی قوروجولوق، علمی قابلیت، عقلی ـ ذهنی امک فعالیتی، یازیچیلیق، مدنیلیگه جان آتماق، معارف و مدنیّتین تکامولونه هر طرفلی یاردیم گؤسترمک، خرافات، موهومات، آخماقلیق، کؤهنه و ضررلی قایدا ـ قانونلار و فئودال قالیخلاری ایله مبارزه، دموکراتیک حقوق و آزادلیقلاری قیزغین مدافعه ائتمک، جمعیت ده قدیمکی نسیللرین یاراتدیغی زنگین، مادی ـ معنوی و ملّی ـ مدنی ارثین قورونماسی اۆچۆن فداکارجاسینا چالیشماق. بو کلاسیک شخصیتلر ساوادلی، علملی، معرفتلی، مدنیتلی، آتا ـ بابالی، تعلیم ـ تربیتلی، ادبلی ـ ارکانلی، درین تفکّر، بیلیک، ذکاء حافظه صاحبی، سلیقهلی ـ سهمانلی، هوشلو ـ باشلی، آییق ـ ساییق، اؤلچۆلۆ ـ بیچیلی ایدیلر. و سادهلیگی، صمیمیتی، چالیشقانلیغی، نظام ـ انتظامی، تشکیلاتچیلیغی، متانتی، خِیرخواهلیغی، قایغیکشلیگی، تعصّبو، تواضعکارلیغی، اخلاق دورولوغو، خوش خاصیتی، سخاوتی، علم، ادبیات و اینجه صنعته باغلیلیغی، ارادهلیگی، عزمکارلیغی و شخصیت بۆتۆنلۆگۆ ایله سئچیلردیلر.
یوخاریدا سایدیغیمیز بۆتۆن کیفیتلر، استعدادلار، قابلیتلر، خصلتلر و اۆستۆنلۆکلرین هامیسی حرمتلی اوستاد معلمیمیز جناب پروفسور دوکتور حسین محمدزادهی صدیقین ده شخصیتینده پارلاق تجسسم و تظاهرۆنۆ تاپمیشدیر.
اوستادیمیزدا، آذربایجان خلقینین قدیم کیشیلرینه مخصوص بیر اۆرهک گئنیشلیگی، مردلیک، غرور، دوغمالیق، اخلاقی شفافلیق، یۆکسک داورانیش و اُنسیت مدنیّتی واردیر. اونو تانییان هر بیر آدام اعتراف ائدیر کی، او، انسالارلا مناسبتینده، عموماً گۆندهلیک حیات طرزینده کلاسیک شرق عادت، سنت و نزاکت قایدالارینی غرب مدنیّتی ایله عضوی و طبیعی شکیلده بیرلشدیرن اینتلیجنت عالِم، معلم و مدنی شخصیتدیر. او سؤزۆن دۆزۆنۆ دئیندی، آجی اولسادا حقیقتی دئییندیر. چؤرهک کسدیگی، اونا حرمت ائتدیگی انسانلاری عُمرۆنۆن آخیرینا قدهر اونوتمور. اونلاری مدافعه ائدیر. عقیدهسینده محکمدیر. ثابت شخصیته و اخلاقییاتا مالکدیر.
خلقین «ائلچیسی» اولماغا، اونون نمایندهلیگینه معنوی حقّی و مدنی صلاحیتی واردیر. بؤیۆک مدنی شخصیتلریمزدن حیاتدا ساده و خوش رفتار اولماغی اؤیرهنمیش، طبیعته انسانلارا و سادهلیگه وورغوندور.
او توپراق کیم عطیرلی ـ برکتلی، داغ کیمی وقارلی و یۆکسک، چای کیمی آخان ـ چاغلایان، دنیز کیمی جوشوب ـ داشان، تایسیز، برابرسیز، تکرار اولونماز، سؤزۆ بۆتۆن کامل عقیدهلی بیر انساندیر. یانار داغلار کیمی ظاهراً ساکت داخلاً تلاطملو، زمان ـ زمان اود پؤسکۆرن آتشفشان کیمیدیر.
گۆجلۆ جاذبهسی، انسانجاسینا مناسبتی، انسانلارا علاقهسی و یۆکسک مدنیتی ایله آدامی ایلک باخیشدا اؤزۆنه جلب ائدیر. کیمسهسیزلر و احتیاجی اولانلارین الیندن توتور، اونلارا مادی یاردیم ائدیر، کؤمکلیک گؤستریر. قوجالیب، خستهلهنن عالِم و ادیبلری یاد، حمایت و زیارت و ملاقات ائدیب، اونلارا معناً و روحاً آرخا ـ دایاق اولوب، توختاخلیق وئریب، ساغالمالاری اۆچۆن خِیر دوعا ائدیب، گلیملی ـ گئدیملی سون اوجو اؤلۆملۆ دُنیانین سیرلریندن دانیشمیشدیر.
صدیق لنگرلی قول ـ بوداقلی آدامدیر. آرخاسینجا گئدهنلر، اونا گؤوهننلر، اوندان اومانلار و الهام آلانلار چوخدور. اما (چوخ تأسفلو، تعجبلو و تأثّرلو اما) بۆتۆن امّالاردان اساسلی و مهم اما، آجیلی ـ آغریلی اما، عذاب ـ اذیت تؤرهدن اما، باش گیجلدن، سرسام گتیرن اما، کؤهنه، تاریخی، کؤکلۆ، ظاهراً علاجی غئیر ممکن خستهلیگین انعکاسی اولان اما، فلسفی حزن و تاریخی تأسف دوغوران اما، امالارین اماسی بودور: اونون حقّینده یازان آزدیر.
حسین معلّمله آزاجیق رابطهده اولاندان سونرا اوندان آیریلماق اولمور. چۆنکی او طبیعت و انسان عاشقی کیمی، طبیعته و حیاتا مخصوص اولان گؤزهللیکلری سانکی جانلی بیر منظره(پانوراما) حالیندا اؤزۆنده گزدیریر. طبیعتاً شوخ و ظرافتجیلدیر. اما«اصول» آرایا گلنده پرینسپیاللیق(اصولیت)، کسکینلیک و عنادکارلیغیندان ال چکن دهگیلدیر.
اونون گهوهزهلیک، بوش بوغازلیق، باشی بوشلوق، یئل بئیینلیکدن و «صحبت علی» اولماقدان زهلهسی گئدیر. او واختینی بوش گئچیرمهگی سئومز، واختا قناعت، واختدان ثمرهلی استفاده ائتمکله کیفیتلی ایش گؤرمگی طلب ائدهر. عالِملیک صلاحیتی، تۆکنمز امک قوّهسی، فیزیکی (بدنی) انرژیسی، تفکّرونون درینلیگی، ان مرکب مسئلهلری ساده شکیلده تفسیر و تشریح ائده بیلمک قابلیّتی، بۆتۆن علمی ادراکی، ذهنی ـ معنوی کیفتیلری، اونون صلاحیتلی بیر عالِم کیمی تانینماسینا، عالِملیک نفوذونا گۆجلۆ تکان وئرمیش اولور.
اوستادلارینا حرمتله یاناشماق، اونلاری مهربانلیقلا، صمیمی قلب ایله قارشیلاماق، اونلارین قارشیسیندا اوغول، شاگرد و طلبه کیمی داورانیش مدنیتی گؤسترمک، اوزاق مسافهلردن گلمیش دانشگاه پروفسورلارینی گۆنلرله، هفتهلرله اؤز شخصی منزیلینده تام قوناقپرورلیک و تواضعکارلیقلا عزیزلهییب قوناق ساخلاماق، قوناقلارا تام اینجهلیکله، ادبله ـ ارکانلا، محبتله، نزاکت، دوستلوق و انسان سئورلیک احوال روحیهسیله مدنی مناسبت بسلهمک، انسانلیق بورجونو ادا ائیلهمک، حرمتلی عالِمین و گؤرکملی مدنی خادمین، ان قاباریق اخلاقی خصوصیتلریندن، انسانی کیفیتلریندن و انسان سئورلیک صفتلریندندیر.
تانینمیش تدقیقاتچی ادیب، علمی ـ ادبی ایشلرین باجاریقلی تشکیلاتچیسی، دیلچی عالِمین ان مهم علمی ـ تدقیقی قایناقلار و منبعلریندن بیری «مطالعه» دن عبارتدیر، یئری گلمیشکن قید ائتمک لازیمدیر کی بیزیم ان چوخ مطالیعه ائدهن، کتاب اوخویان، کتابی سئوهن، علم، ادبیات، اینجهصنعت، دیلچیلیک و سایرله باغلی نظریهلرله و نظری فعالیتلرله و ادراکی مشغلهلرله هامیدان آرتیقراق مشغول اولان مستثنا عالِم ـ ادیبلریمیزدندیر. اوخودوقلاریندان یارادیجی شکیلده بهرهلنن، اؤیرهندیکلرینی علمی یارادیجیلیق و یازیچیلغی ایله علاقهلندیرن و اوخوجوسونا بوللو مقداردا معلومات وئرمکله اونون عمومی بیلیک سویهسینین یۆکسلمهسینه یاردیم ائدیر. او بو یولدا اؤز بیلیک و تجربهسینی اسیرگهمیر. بونونلادا گئنیش اوخوجو کوتلهسینین درین رغبتینی قازانمیشدیر. علم و صنعتین اساسلارینا دریندن یئیهلنمهسی اونا ادبیات و صنعتین مختلف ساحهلرینده اوغورلو فعالیت گؤسترمهسینه امکان یاراتمیشدیر.
ملّی غیرتلی، تعصبکش، و اؤز کؤکۆنه باغلی حسین معلم، علمده و حیاتدا جسارتلی سؤزۆ، عالِمانه مصلحتلری و متینلیکله دولو حرکتلری ایله تانینان اصل وطنداشدیر. اونون کئچدیگی مرکب، ضدیتلی، چتین و معنالی حیات یولو هر کسه نمونه اولان بیر عُمر یولودور.
بو سطرلری یازارکن، اونودولماز معلّمیمین گۆلر اۆزۆنۆ، سحرلی بیر آی ایشیغی کیمی سایریشان آغ گۆمۆشۆ ساچلارینی، گئنیش، ایشیقلی آلنینی، آستاجا ـ اوستاجا یئریشینی و اونون اۆزۆنۆ اؤرتمۆش آغ ـ آپباق ساققالینی تجسم ائدیرم. اؤز رفتاری، گئییمی، دانیشیق طرزی، جدّی مناسبتی، علمی فعالیتی، ادبی ـ بدیعی تدقیقاتی، عمومی فداکارلیغی، دئییشمز علمی موقعی ایله «پروفسور» شخصیتی یاراتمیشدیر.


text:
اینجه دویغو و عدالت
بختیار نصرتین حیرتانگیز خیالی تصویرلری و اونلارا اویغون شعر دیلی واردیر. اونون گئج ایللرینی صرف ائتدیگی آنایوردوموز آذربایجان ان گؤزل بؤلگه لریندن اولان « سراب » بؤلگهسی نین فسونکار طبیعتی، ایلهام قایناغی، شاعیرین دویغولارینی فؤرمالاشدیر میشدیر.
شاعر مجموعهده تصویرلرینی آییشیقیلا باشلاییر. آیین قؤینیندا دوجون ـ دوجون اولدوز و دؤشونده أولکر کیمی تعبیری ایلک دفعه ایشلهدن بختیار نصرت، تکرار ائدیلمز و میثلی ایندیه کیمی گؤرونمز استعارهلر، تشبیهلر، مجازلارو بنزه تمهلر ایشه آپاریر. اونون باخیشلاریندا، ساحیلده غریب دوشن صدفلرده، آیین ـ اولدوزون شاملاری آلیشیر و سولار شنلیک ائدیللر و اوایسه «دؤیولن سسلری» دویور.
بورادا چوخ ظریف و دوشوندوروجو ایهاملار واردیر. اونون آیی نین ساریسیدا وار، یاشیلیدا، لاپ یئنی جه دوغان گلین کیمی و گلهجگه باغیشلادیغی قهرمان، اونون یاشیلی تک بالیق قارنیندان چیخاجاقدیر. حتی اونون ساچلاری نین شلاله سیندهده، لاجورد شینلی داشلاردا، شاعیر « دؤیولن سسلری » دویور.
بونلار هامیسی شاعیره باهار قوخوسو گتیریر و قارانلیغی بوتون ساحیللر و باغلاردان قاچیردیر. بئله حالدا، او « سحرین یه هرلی آتینا » مینیب گؤرمهدیگی شههرلری گزمگه گئدیر.
شاعر ئوز رؤیایی سفرینده ساوالان داغینین ساچلارینین نسیمینی دویور، حقیقت یولونا یوللانیر:
حقیقت یولونون یولچوسویام من،
ایشیقلار دؤشوندن کئچیب گلیرم.
فیکریمین چؤلونده اسن نسیمله،
دومانلی یوللارین باغرین دلیرم.
او آت بئلیندهدیر، ترکینده یاشیل باهار وار، سحرین قورشون خطی ایلهگلیر، یولوندا آخشامین قاشین قارالدیر. قوش قونماز داغلارین سیلدیریم داشلاریندن قیقیلجیم پارتلادیر، و دمیر قاپیلاری ئوز أوزونه آچیر، قالالار یخییر و درهدن دوزه ساووشور. . . ائللره ساوقات آپاریر.
شاعرین قارشیندا کیمسه دایانا بیلمیر. یالنیز اوتانقاج لالهلر و حیالی گوللردیر که قان تک چمن دؤشونه آخیب، باخیرلار. بلکه ده عفرتیه قاری شاعیرین قهرمانینی آلداتماق ایچون شقایق جاملارینی زهرایله دولدور موشدور و داغلار قوینوندا جئیرانلار دؤشودن آلقان آخیر و آنا ـ اوغیللار غملی آخشاملاردا وداعلاشیرلار.
شاعیرین کدری توکنمز، بیتمز و جان یاخیجی سیدیر. اونو بوروین غم ـ کدر شخصی غم ـ کدر دگیلدیر. آنالار و اوغولارین آجی یاشاییشلاریندان تؤرهین غصهلردیر، آجیلیدیر. أونین قوشلاری باغلاردان سورگون اولموش و اومیدلر چیراغی سؤنوب ایتمیشدیر.
لاکین بو حادثهلرین هئچ بیریسی شاعیری اومیدسیز ائده بیلمیر، بوغملی. ییغناغیندا گؤرون نه باش وئریر، کؤکسونده اورک عصیانان چئوریلیر، بؤیوک عصیانا، ائله بیر عصیانا که فرهاد کولونگوکیمی مزار قازماغی باشلاییر و اودلو دیل ایله دوشمن مزاری قازیر:
بو اولدو، شعریمی باشلادیم دوستلار،
ائلیمین توکنمز دردینی یازدیم.
اود تؤکن دیلیمه خور باخانلارین،
فرهاد کولونگیمله قبرینی قازدیم.
بختیار نصرت شعریمیزین بوتون هجایی ریتمیک هاوالاریندا اینجه شعرلر یازابیلن موفق شاعیر ساییلیر. یازدیقی هر مصراع اویناق و آخچی لهجهلیدیر:
اولدوم زوموررود قوشو،
اوچدوم اوفوقلرینده.
آلقانلارا بویاندیم
قانلی شفقلرینده
(هجالی)
اوسته شبنم گزیر یارپاق
او افسونلو گؤزلر کیمی.
غونچا یاریر دوداقلارین
کؤکسومدهکی سؤزلر کیمی.
(8 هجالی)
سورتونورگئجهنین توک قلملری،
دنیزین گؤ ایلیق توتغون اؤزونه.
ئونومده طبیعت سورمهسین چکیر،
سیر مالی اورمانین خومار گؤزونه.
(12 هجالی)
دیلیمیزی بختیار نصرتین نه قدره گوزل و آهنگدار ایشلتمه سینه هر اوخوجو حیران اولاجاقدیر! و أولوبدیر
سن ده
منی ایسته
بلکه
خیال گویرچینین
منده اوتورسون
یارپاقدا شبنم اوتوران کیمی.
شاعرین سربست هاوالاردا یازدیغی شعرلرینده، اونون ادبی سبکینی آختاریب تاپمان اولار. او، تورکجه میزین اکلمهلی دیل اولدوغوندان، سؤز تؤرتمه قابلیتینی گوز ئونونه آلیر و جوره ـ جوره اکلر ایله أنگؤزل سؤزلر ایجاد ائدیب و آخار سوکیمی ایشله دیر. بعض! اونون سربست شعرلری لاپ دانیشق کیمی دیر و چؤخ درین الی دیر.
گل گونشلن
ایپک تئللی
افقلرین
بئشیگینده
قوی رنگینده
فجرین
یانار اولدوزلاری
شاقاقلانسین
اونون ائیشلتدیگی « کؤلگهلرین یومشاق قانادلاری » تعبیری، نه قدهر غریبه بیر تعبیردیر. او، بو تعبیری اوزامان ایشلهدیر که « ناظم حکمت » و « پابلونرودا » یادینا دوشور. اونلارین شعرلرینی آلیرالینه و اورهگینین یوللاریندا بئله بیر مکاندا دانشیر و دامارلاریندا شعرین قیزیل شعلهسی آلاولانیر:
یوکسل اوچاق گؤیلره،
اودلو سازیمین سسی.
داماردا آلاولاندی
شعرین قیزیل شعلهسی.
شاعیره ایلهام وئرن و اساسی وحی قایناغی، آذربایجانین طبیعتی دیر، ساوالانین اتگی و نیارین قوجاغی اونون شعرینین یاتاغی حساب اولور.
ایستیرم اود یاندیرام
ساوالان اوجاغیندا
کاش بیر اوشاق اولایدیم
نیارین قوجاغیندا.
اونون طبیعتینی باشیندا «مخمل یاشیل سحر » و آیاغیندا ایسه « ایشیق سیز گئجهلره مایاق » دایانیر. او چیلپاق طبیعتی ده ئوزونون حیرتانگیز خیالی تصویرلری ایلهبزهییر.
بئله دوشونورم که اوخو جو باشدا یازدیقیم شعر دیلینین خیالی تصویرلری ایله اویغون اولماسینی بختیار نصرت یارادیجیلیقیندا یاخشی لمس ائده جکدیر.
بو نودا قئید ائدیم که شاعیر، تاپیلمایان و محتوا در ینلیگینه جومان درین وایتی بیر استعدادادا مالیکدیر. انون شعری نینی درین مضمونو حاققیندا ائوز دیلیندن ائشیدک:
شعریمی
درین یارالارینا مرهم گؤندهریرم فیلیسطینلی قارداش
من
سنین الی قابارلی مسلمان قارداشینام
سه نهایت
یاخینام گؤزلریندن سوزولن یاشلارکیمی،
سنی سئویرم.
دوغما وطنیم کیمی
سنه یانیرام
بختیار نصرت وطنپرور مسلمان شاعیردیر. دیلی اودلو، عاطیفهسی دوپدولو، احساسی قاینار و گؤزلری ایتیدیر. او «فلسطینلی قارداشا» حصر انتدیگی شعرینده، نه قدهر ئوز عصرینین مسئولیت داشیان شاعری اولدوغونو بیلدیر.
. . . فلسطینلی قارداش
سنی سلاملاییرام
بختیار نصرت خیرخواه، عدالت ایستهین، انسان سعادتینین آردینجا اولان، هر جوره ظلم و زوراکیلیغین قارشیندا سینهگرن، اینجه دویغولو قورخماز بیر شاعیر دیر. اونون شعرلرینی اوخویوب تحلیل ائتمک منیم ایچون ادبی فخرلردن بیری حساب اولور.
منبع: نصرت، بختیار. گونشیمین پنجرهسی، تهران، اندیشه نو، 1380.


text:
قارغـیشلار (اردبیل هندهورینده)
توپلایان: آذر بشیرزاده
۱ـ آرالیقدا قالاسان. (یئرسیز- یوواسیز قالاسان.)
۲ـ آللاه قاباغینا قویسون. (گؤردویون ایش، آچدیغین فیریلداق اؤز باشینا دا گلسین.)
۳ـ اللرین چوروسون.
۴ـ الین خمیر اولسون، قارنین آج.
۵ـ الین خینا گؤرمهسین، چیینین پرده. (اوغلانلارا دئییلر؛ ناکام اؤلهسن آنلامیندا.)
۶ـ ائولاددان یاریمایاسان. (اوشاقلاریندان خئیر گؤرمهیهسن.)
۷ـ باشین آغارینجاق، گؤزون آغارسین. (قوجالمامیش اؤلهسن.)
۸ـ بویونا خام ایپ توتوم. (کفنلهمک آنلامیندا.)
۹ـ تپهندن کول النسین (پیس گونه قالاسان.)
۱۰ـ توخ قارنینا هئچ الینی باسمایاسان. (همیشه آج قالاسان.)
۱۱ـ تیفاغین داغیلسین. ( ائو ائشییین داغیلسین.)
۱۲ـ چوخ ایشلهیهسن، آز یئیهسن.
۱۳ـ چؤرک آتلی اولسون، سن پییادا. (چؤرهیین داشدان چیخسین؛ چتینلیکله دولاناسان.)
۱۴ـ هئچ «اوخای» دئییب، دینجهلمهیهسن. (همیشه زحمتده اولاسان.)
۱۵-هئچ اوزون گولوب عئینین آچیلماسین. (خوش گون گؤرمهیهسن.)
۱۶ـ دالیندان کسیب، قاباغینا یامایاسان. (یوخسوللوقلا ال به یاخا اولاسان؛ چتینلیکلرین، دردلرین الینده آوارا قالاسان.)
۱۷ـ دالینهارای اولسون، قاباغین قویو. (نه گئدیش یولون اولسون، نه قاییدیش.)
۱۸ـ دیبردین داغیلسین. (ائو ائشییین، دودمانین، یئددی آرخان داغیلسین.)
۱۹ـ سو اوزونه گولهسن. (خوش گونونه پئشمان اولاسان.)
۲۰ـ سنی آغلار قالاسان.
۲۱ـ شلین آغیر اولسون، قارنین بوش. (یوکون آغیر اولسون، قارنین بوش.)
۲۲ـ قاباغیندا بورج اولسون.
۲۳ـ قاباغیندا چؤرک بورجو اولسون.
۲۴ـ قاباغیندان دورو سو آخماسین. (همیشه کورلوقدا اولاسان.)
۲۵ـ قارا بخت اولاسان. (قیزلارا دئییلر؛ ار ائویند خئیر گؤرمهیهسن.)
۲۶- قارا پرده اولاسان. (قیزلارا، گلینلره دئییلر؛ ارین اؤلسون آنلامیندا.)
۲۷ـ قارا پرده، قارا دوواق اولاسان. (قیزلارا، گلینلره دئییلر؛ ارینین اؤلومونه یاس ساخلایاسان.)
۲۸ـ قارا گئیینیب، گؤی بورونهسن. (عزیزلرینین بیری اؤلسون.)
۲۹ـ قارا یایلیق اولاسان. (قیزلارا، گلینلره دئییلر؛ ارینین یاسینا باتاسان.)
۳۰ـ قارنین اودلا دولسون.
۳۱ـ قیفیلین دویونه دوشسون، آچارین داما. (ایشلرینی یئر به یئر ائلهیه بیلمهیهسن.)
۳۲ـ گئت، بیر داش دا دالینجا. (گئدیب، هئچ واخت دا قایـیتمایاسان.)
۳۳ـ گئت قایـیت اولاسان. (قیزلارا، گلینلره دئییلر؛ ار ائوینه گئدیب، بوشانماق یوخسا ارین اؤلوموندن دولایی یـئنیدن آتا ائوینه قایـیتماق آنلامیندا.)
۳۴ـ گولر اوزون اولماسین.
۳۵ـ مالین مور اولسون. (مالین کورلانیب، قورتارسین.)
۳۶ـ اوزون گولوب، قاباغین آچیلماسین.
۳۷ـ اوجاغین کور اولسون. (اوشاغین اولماسین؛ سونسوز قالاسان.)
۳۸ـ اوغول! اوشاقدان چکهسن. (ائولادین ناخلف چیخسین.)
۳۹ـ ایت پیشیک اوزونه حسرت قالاسان. (ایت پیشیکسیز، حئیوانسیز، کیمسهسیز، یالقیز قالاسان.)
۴۰ـ یوکون آغیر اولسون، جیبین بوش.


text:
زایاسایخان سامبوو تووان تورکلرینده اولان دونیانین قاباقجیل رساملاریندان ساییلیر. آشاغیدا گؤردویونوز نقاشی لاردا، اونون صمعتینده جیلوه له نن تورک دانغالاریلا برابر، بویالارین گؤزه للیگی، حئیوانلارین تصویری، قادینلارا باغلانان ژانرلار، و. . . اؤزونو گؤسته ریر. قافلان – پلنگ، زایاسایخان سامبوونون اثرلرینده بیر نیسگیل کیمی تصویره آلینیر؛ چونکی بو حئیوانین نسلی تورکستان و موغولستان چؤللرینده آزالماقدا ، بلکی ده قیزیلماقدادیر. لطفا دقتله اونون اثرلرینه باخین.
با یاخینلاردا زایاسایخان سامبوو ایله دانیشیغی یایاجاییق.


text:
بیرلیک اویونلاری
بیرلیک اویونلاری یا اینگیلیس میلّتلر بیرلیگی اویونلاری (اینگیلیسجه: Commonwealth Games)، میلّتلرآراسی چوخلو ایدمان موسابیقهرَیندن عبارت اولان، هر دؤرد ایل ده تشکیل ائدیلَن (ایکینجی دونیا ساواشی سببیندن ۱۹۴۲ و ۱۹۴۶دا تشکیل ائدیلمَمیشدیر) و اینگیلیس میلّتلر بیرلیینه باغلی اولان اؤلکهلردن یوزلرله ایدمانچینین یاریشدیغی بیر چوخ ایدمان نؤولو تدبیردیر. ۱۹۳۰دان ۱۹۵۰یه قدر اویونلار "اینگیلیس میلّتلر بیرلیگی اویونلاری" کیمی آدلاندیریلمیش، ۱۹۵۴تن ۱۹۶۰ا قدر "بریتانیا ایمپیراتورلوغو و Commonwealth اویونلاری" کیمی، ۱۹۷۰ ایله ۱۹۷۴ته "اینگیلیس Commonwealth اویونلاری" آدینی آلدی. ۱۹۷۸دئن بری اینگیلیس میلّتلر بیرلیگی اویونلاری کیمی تانیلیر.
ایچیندهکیلر
اویونون بوراخیلیشلاری[دَییشدیر]
؛قئیدلر ۱داخیل اولونوب ۳ کوماندا ایدمانی ۲داخیل اولونوب ۴ کوماندا ایدمانی
عمومی غالیب اولان اؤلکهلر[دَییشدیر]
-
- بؤیوک بریتانیا اویونلاردا آیریلمیش اؤلکهلر، بریتانیا خاریجی تورپاقلاری و تاخت-تاج اراضیلری کیمی ایشتیراک ائدیر.


text:
ایکی شئعیر، بیر اوخونوش
کیان خیاو
۱ ) قبریستان: نادر الهی
قبریستان
تاماشالی سرگی
کیتاب- کیتاب، درگی- درگی
جیلیدلر
بایاتیلی، آغیلی
اولدو- اؤلدو ناغیلی
آی ( آللاه! )
گؤرهسن بو ( یازیق! ) لار
گؤیدن دوشن آلما پایینی یئدیلر؟
بیرینی اوخویورام اؤترگی
-( یاشار ! )
اون سککیز باهار
داها هئچ بیر زاد اوخونمور
نه یامان الدن دوشوب بو قبیر داشی
گؤرهسن یاغیش دؤیوب
یا آناسینین گؤز یاشی؟!
۲ ) قبیر داشینین کیتابی (کتاب ِ سنگ ِ مزار): اورحان ولی (۱۹۱۴- ۱۹۵۰ –ایستانبول)
هئچ بیر شئیدن چکمهدی دونیادا
میخچادان چکدییی قدر
حتّی چیرکین یارادیلدیغیندان بئله
او قدر متأثر دئییلدی.
قونداراسی وورمادیغی زامانلاردا
آنمازدی آمما ( آللاه! ) ین آدینی
گوناهکار دا ساییلمازدی
( یازیق! ) اولدو ( سولئیمان! ) افندییه!
بو شئعیرلرین ایکیسی ده قبریستان، قبیر و اؤلویله باغلیدیر. ایکیسی ده عادی بیر اینسانین مزاردا اولدوغونو یانسیتماغا چالیشیر. نادیر ایلاهینین شئعیری “یاشار” آدلی بیر اؤلو و اورحان ولینین شئعیری “سولئیمان” آدلی بیر اؤلونون آنلاتیسی (روایتی) دیر. هم ده بو شئعیرلرین ایکیسینده ده “آللاه” و “یازیق” سؤزجویو ایشلهنیب. بیر شئعیرده شاعیر اؤز اوزونو آللاها توتوب قبیرلرین یوخسا دا قبیرده یاتانلارین قایغیلارینی نئجه چکدییینی آنلادیر. نادیر ده بوردا قبیرده یاتان اؤلونو- “یاشار”ی آنلاتمیر و قولایجا اؤزونو قایغی چکن بیر شاعیر کیمیگؤستهریر. بیر شئعیرده ایسه شاعیر اؤزونو باشقاسینین قایغیسینی چکن بیر شاعیر کیمیآپارمیر، اوزونو ده آللاها توتمور. اورحان ولی ده بو شئعیرده اؤزونو بیر شاعیر کیمیدئییل، محض اؤلونون- “سولئیمان” ین آللاهلا موناسیبتینی و گئنللیکله دونیا گؤروشونو آنلادیر.
بیر شئعیر دوشونولهرک اوخونان شئعیرلر قونوموندا دئییل و اولا بیلسین کیمی(بعضی) اؤزگون ادبیاتچیلار بیر اؤزگون اوخوجو کیمیبو شئعیری اوخودوغو و ائشیتدیییندن هئچ بیر دادا وارماسین. چون، بیر شئعیر و گئنللیکله بیر متیندن آلینان ائستئتیک داد (حظّ- لذّت)، ایمگهلم- ین (تصویرگری- نین) سوزگجیندن کئچدیکدن سونرا اورتایا چیخیر. نادیرین بو شئعیرینده “باهار” دان باشقا گؤزه گلیم بیر ایمگه یوخدور. اوستهلیک بو شئعیرین سون اوچ دیزهسی گئرچکده بیر چئشید “اینسانین ذئهینسل اورهتکنلییی” دیر. دئمک، شاعیر گئرچکده بو سورولاری اؤز ذئهنینده اورهدیر (یارادیر) و اوخوجویا چاتدیریر. شئعیردهکی آنلامیدا بیر باشا اوخوجویا آشیلاییر. بو شئعیرده قونو قولایجا شاعیرین اؤترگی بیر دویغوسودور. بوردا “یاشار” ین اون سککیز یاشلی اولماسیندان باشقا، هئچ بیر دوروشو، باخیشی، داورانیشی و دونیا گؤروشو سؤیلهنیب آنلادیلمیر. چون، کؤکونده شئعیرین قونوسو قبیرین ایچینده یاتان اؤلو دئییل و نادیر، قولایجا اؤز شاعیرسی دویغولارینی و بوردا دا بیر قبیر داشیندان نئجه دویغولاندیغینی سؤیلهییر. اویسا بیر شئعیر ده اؤزوندن اله گلهجک آنلامیاوخوجویا آشیلامیر. دئمک، اونون شاعیرینین آراجییلا واریلاجاق آنلام اوخوجویا آشیلانمیر. اورحان ولینین یازدیغی بو شئعیرین قونوسو بیر قبیر داشیندان قولایجا دویغولانماسی دئییل ده قبیرین ایچینده یاتان اؤلونون- “سولئیمان” ین دورومو، باخیشی، داورانیشی، آللاهلا موناسیبتی و بوتونلوکله دونیا گؤروشودور. و اورحان ولی بونو آز، اؤز، گؤزل بیر شئعیر دیلییله کیچیک بیر حجیمده بؤیوک بیر آنلاتییا چئویره بیلیب. فقط نهدنسه شئعیرلردهکی اؤلولر شاعیرلرین “یازیق” لاریدیرلار! سانیلیر بو ایکی شئعیرده اؤز دیریلییینده دونیا گؤروشونه واران اؤلو ده “یازیق” دیر، وارمایان اؤلو ده! ایندی نییه؟ بو اؤزو بیر بؤیوک دارتیشما قونوسو اولا بیلر.
اورحان ولی ۱۹۴۰- ۱۹۵۰ ایللرینده شئعیری وزن، اویاق (قافیه) و باشقا اویهلردن آریندیرمیش اولدوغونو گؤستهریب و بونو بیر قورام اولاراق یازین (ادبیات) اوخوجولارینا “قبیر داشینین کیتابی – کتاب ِ سنگ ِ مزار” دا آچیقلاییب. اورحان ولینین او قورامیندان ۷۰ ایله یاخین کئچیب، آنجاق هله ده نادیر ایلاهی – سربست شئعیرلرینده ده بئله – آیاق- اویاقدان اولدوقجا یارارلانیر و یئنه ده وزنله اولدوقجا اوغراشیر. نادیرین بو شئعیریندهکی اویاقلارا باخاق:
سرگی- درگی- اؤترگی ، آغیلی- ناغیلی ، یاشار- باهار ، قبیر داشی- گؤز یاشی.
کیمیشئعیرلر وزن و قافیهسییله شئعیر آدلانسا دا، دیلی تام بیر دوز یازی (نثر) دیلیدیر. چون، هر شئیی اوخوجویا ایضاح ائدیر. اویسا همن اورحان ولی دئمیشکن: “شئعیرین ایضاحا تحممولو یوخدور.”
بؤیلهلیکله بو گونون شئعیری گرهک ده بیر آز آنلامیقاپالی شئعیر اولسون و شاعیرین نه سؤیلهدییی چوخ داهامیاوچون بللی اولماسین. اوستهلیک بیر شاعیرین نه سؤیلهدیییندن چوخ، اونو نئجه سؤیلهمهسی اؤنملیدیر. باشقا دئییشله، بیر شئعیرده نه دئمکدنسه، اونو نئجه دئمک داها چوخ اؤنم داشیییر. بونو اونوتمایاق: یئنی سؤز دئمک و سؤزو یئنیجه دئمک!…
۸/ ۱/ ۱۳۹۶


text:
ایران یاخین شرقده ان بؤیوک بالیستیک راکت آرسنالینا صاحبدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آمریکا میللی کشفیاتینین دیرکتورو دنیل کووتس سناتین کشفیات اوزره خصوصی کمیتهسیندهکی دینلهمهلرده چیخیشی زامانی سؤیلهییب.
«ایران یاخین شرقده ان بؤیوک بالیستیک راکت آرسنالینا صاحبدیر و ۲ مین کیلومتر مسافهدهکی بوتون هدفلره ضربه ائندیره بیلر. تهرانین بو جور حربی پوتنسیالی آمریکا اوچون تهدید کسب ائدیر. ایران هله ده اؤزونون سلاح سیستمینی تکمیللشدیرمهیه داوام ائدیر و بونونلا دا آمریکا و متفیقلرینین حربی اوبیکتلرینی هدفده ساخلاییر. روسییانین ۲۰۱۶-جی ایلده ایرانا س-۳۰۰-لری وئرمهسی اونون هاوا هوجوموندان مدافعه سیستمینین داها دا تکمیللشمهسینه سبب اولدو.
ایران اؤز تأثیر دایرهسینی عراق، سورییا و یمنده گئنیشلندیرمهیه چالیشاجاق. او، همچینین، ایشید-له موباریزهدن اؤز طرفداشلیق موناسیبتلرینین گوجلندیریلمهسی اوچون ایستیفاده ائدجک.
ایراندا مرکزچیلرله سرت سیاست خطینین طرفدارلاری داها چوخ مناقشه یه گیرهجک. اونلارین هر بیری اؤلکهنین گلجیینی فرقلی گؤرور. بو توقوشما ایرانین اؤز داورانیشینی دییشمهسی باخیمیندان اساس فاکتور اولاجاق»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
أردۇغان: "اسرائیل ترور دؤولتی"
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی اسرائیل ینگ ترورچیلیغینی برک یازغاردی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب اردوغان اسرائیل ینگ فلسطینلیلره ادیأن ظلمی بارادا "بو ژنوسایدی بو قیرغینچیلیغی و اۇنگا سینچی قالانلاری یازغاریارین" دیدی.
رسمی ساپار بیلن بریتانیا دا بۇلیان أردۇغان اۇل یرده تۆرک طالریپلارینگ اؤنگۆنده چیقیش اتدی.
آمریکانینگ اسرائیل داقی ایلچیحاناسی قدس شأهِرینه گؤچۆریلیأرکأ اۇنلارچا فلسطینلی نینگ اسرائیل عسگرلری تاراپیندان شهیت ادیلمه گینه برک قارشیلیق گؤرکِزِن أردۇغان،
"اسرائیل دؤولت ترورچیلیغینی ادیأر. اسرائیل ترور دؤولتی" دییپ تۆرکیأنینگ فلسطینلی دۇغانلارینی اگیلشیکسیز قۇلداماغا دۇوام اتجکدیگینی نیغتادی.
پرزیدتنت أردۇغان "شو اسرائیل ترورینا قوربان بریلن غزه لی شهیتلریمیزه، فلسطینلی شهیتلریمیزه بیک بیروباردان رحمت دیله یأرین. شۇل هۆجۆمده یارالانان فلسطینلی دۇغانلاریما قیسساغلی شیپا دیله یأرین" دیدی.
پرزیدنت أردۇغان،
"من بو آدامزات پاجیغاسینی هایسی تاراپدان بۇلسا بۇلسون، آمریکا یادا اسرائیل، تاپاوودی یۇق. اۇنی لعنت ادیأرین و اۇنگا سینچی قالانلار هم اؤیکلهمه سینلر، اۇلاری هم یازغاریارین. ایسه م هایسیدیر بیر یرده شیله واقالار بۇلان حالاتیندا یا دا یوردومیزا ساپارا گلنلر بیزینگ بیلن دوشوشاندا ترورچیلارا قارشی آلیپ باریان گؤرهشیمیزینگ دۇوامیندا ترورچیلاری اؤلدۆرن واغتیمیز بیزدن حاساپ سۇرایانلار، حأضیرکی واغتدا اؤز یرلرینی باسیپ آلانلارا قارشی سسینی هم چیقارمایار. حأضیرکی واغتدا اسرائیل دؤولتی ترورچیلیق ادیأر.
اسرائیل ترور دؤولتی و ترور دؤولتی حؤکمۆنده ده حأضیرکی واغتدا ادیأنلری مونی ثبوت ادیأر. قینانساغام آمریکا، پ. ی. د، ی. پ. گ بیلن بیرلیکده داعش تۇپارینا قارشی گؤرهشیأندیگینی نیغتاپ نأحیللی حیذماتداشلیق ادن بۇلسا اینه بو یرده هم قینانساغام اسرائیل بیلن پاجیغالی حیذماتداشلیق ادیأر. اسرائیلینگ ژنوسایدی ادن ایلکینجی قیرغینچیلیغی دأل. ۱۹۴۸-نجی ییلدان بأری بیلیأنگیز، بو باسیپ آلیجیلیق دۇوام ادیأر و فلسطین ینگ بیر آیا یالی یری قالدی. اینی شۇل یردن چیقارماغینگ کۆل کۆلۆنده. قانونی بۇلمادیق قارارا قارشی دموکراتیک حقوغیندان پیدالانان آسودا ایلاتا قورالان هۆجۆملر اسرائیل پس پأللیگینی ینه ده بیر گزه ک گؤرکِزدی" دیدی.