text:
حبس خانادا فریدون ابراهیمی آمئریکا موخبیرینه خیتابن:
آذربایجان دمؤکرات فیرقهسی محو اولماییب و اولاسی دئییل.
فریدون ابراهیمی حیاتینین سون آنلاریندا یئنه ده مبارزهسینی داوام ائتدیرمک فیکرینده ایدی. مبارزه مئیدانیندا او، اؤزونو مغلوب دئییل، قالیب گؤروردو. او، حیاتینین سونونا قدر مبارزهسینی داوام ائتدیرهیه اصرارلی ایدی. بو اوزدن اؤلوم آیاغیندا دا اؤزودن مثیلسیز جسارت گؤسترمکله، طرفدارلاری اونون بو ارادهسینه فخر ائدیب و دوشمنلری ایسه آلچالیب، اومیدسیزلییه قاپانمالارینی ایستهیییردی. اؤزونو او یاراشیقلی گئییمده گؤردوکده دوداقلارینا گولوش اوناراق، اؤز- اؤزونه دئدی: "حیاتیمین سون آنلاردا بو دا مبارزهمین فورمالاریندان بیری اولاجاقدیر."
فریدون اؤز سویوق و قارانلیق کامئراسیندا فیکره قرق اولموشدو. حیاتیندا گؤردوگو ایشلر کینو پردهسی کیمی گؤوزو اؤنوندن کئچهرک مختلف منظرهلری ذهنینده جانلاندیریردی. اوزاق قصبهده اهالینین آراسیندا اوتوروب دردلشهن قوجا و اختیار بیر کیشینین دئدیکلری حاقدا دوشونوردو. او، دوشونوردو کی، قوجا کیشی فیریدونون دردلره چاره ائتمهسینی بیلدیکده دریندن آه چکهرکی سوفره کیمی اورگیندکیلری آچیب اورتایا قویدو. ایندی او گؤنلری خاطیرلاییردی. اختیار کیشینین قهردن بوغازی توتولان حالدا سؤیلهدیکلری غم نتلاری تک قولاقلاریندا جینگیلدییردی:
قصبه اهالیسینین هامیسی منی تانیییر و بیلیر کی، من نچییم. کیم ایدیم و کیم اولموشام(هاردان-هارا گلمیشم). حیات یولاشیم آجیندان اؤلدو. من قیزیملا تک قالدیم. عؤمرومو اونون بؤیومهسینه صرف ائتدیم. او، بؤیویوب گؤزل بیر قیز اولدو. اما قصبهده گؤزللیک قیزلارین بلاسیدیر.
فریدون خاطیرلاییردی کی، قوجا کیشی آه چکهرک قهردن بوغازی سیخیلمیش حالدا سؤزونه دوام ائتدی: " خان زورلا قیزیما صاحب چیخدی. گول کیمی اونو کؤکوندن یولدو. قیزیم تئز بیر زاماندا سولاراق خستهلنیب، اؤلدو. گئجه-گوندوز گؤزیاشی تؤکدوب، ناله ائتدیم. اما هئچ بیر فایداسی اولمادی، کیمسه هاراییما چاتمادی. هله ده قیزیمین انتقامینی آلماق اوچون یانیب-یاخیلیرام.
یئنه ده فریدون خاطیرلاییردی کی، اختیار کیشی کدر و اومید دولو باخیشلا سؤزونه دوام ائدهرک دئدی: ”اوغلوم ایندی کی، خالقین پروکرورو اولوبسان، باری سن دادیما یئتیش!"
آه چکهرک سؤزونه داوام ائتدی: “ آخ جاوانلیق هارداسان؟!” اگر گنج اولسایدیم، بیر غم-غصهام اولمازدی. اؤزوم او، حرام تیکه یئمیش شرفسیزدن عزیزیمین انتقامینی آلاردیم!"
او گون فریدون قوجا کیشییه اورک-دیرک وئرمک اوچون دئمیشدی: " آتا غم یئمه، اطرافیمیزدا حلقه ووران بو گنجلر سنین یئرینه انتقامینی آلاجاقلار. سنین باجارمادیغین ایشی اونلار بوتون کین و نیفرتله یئرینه یئتیرهجکلر!"...
فریدونون گؤزو قارشیسیندا باشقا بیر خاطیره و صحنه جانلاناراق یئرینی دیگر بیر صحنهیه وئریردی. زندان گوشهسینده او صحنهلرین هامیسیندا اوینادیغی رولونو خاطیرلاییرلایارکن روحو ساکیتلشیردی....
اؤز-اؤزونه دوشونوردو: "ایندی او اختیار کیشی نئیلهییر؟ قوجا کیشیلر و قادینلار نئیلهییرلر؟ اؤولادلارینین یاسینی توتان آتا و آنالار نئیلهییرلر؟ یئنه ده یوردوموزو غارت و تالان ائتدیلر. یئنه ده خالقیمیزی قان دریاسیندا بوغدولار. یئنه ده خالقیمیزین الده ائتدیگی نایلیتلری آرادان آپاردیلار. گؤرهسن، او گون قوجا کیشینین دؤورهسینه حلقه ووران گنجلر دیریدیرلرمی؟ اونلار خان و بئیلردن اختیار کیشینین انتقامینی آلدیلارمی؟"...
فریدون اؤز دوشونجهسینده قرق اولدوغو آن کامئراسینا یاخینلاشان بیر آیاق سسی دقتینی جلب ائتدی. اؤز-اؤزونه سؤروشدو: "کامئراما آددیم-آددیم یاخنلاشان بو سس، اؤلوم عفریتهسینین آیاق سسیدیرمی؟"
سس کامئرانین آرخاسیندا کسیلدی. آچار قیفیل ایچینده فیرلاناراق قاپی آچیلدی.
گؤزتچی ایدی. او، اوجا بوی، کؤک، ساریشین بیر خاریجینی موشایت ائدن بیر ترجمهچی ایله بیرلیکده اگلمیشدیلر.
فریدون یئنه اؤز-اؤزونه سوروشدو: " بو یابانچی کیشینین بورادا نه ایشی وار؟ اونو بئینالخالق آیپارا جمعیتی گؤندریبمی؟ یاخود پاریسده تانیش اولوب گؤروشدوگوم شخسلردیندیرمی؟...”
یابانچی شخص تمیز گئییمده، دوداقلاریندا تبسم، الینده ایسه کاغیذ و بیر کارانداش گؤرونوردو.
الینی فریدونا اوزاتدی:
من آمئریکالی بیر موخبیرم. سیزی گؤرمهییمه چوخ شادام. کئیفینیز نئجهدیر؟ سیزه نئجه قوللوق ائدیرلر؟"
موخبیر دوشوندو کی، فیریدون اونون سؤزلرینی باشا دوشمهییب، اونا گؤره ده ترجمهچییه اوز توتاراق سؤزلهرینی اونا چئویرمهسینی ایستهدی. فریدون اینگیلیسجه دئدی:
- ترجمهچییه احتیاج اوخدور. سؤزوزو سؤیلهیین. مندن نه ایستهییرسینیز؟
موخبیر حیرتلنهرک دئدی:
- بس سیز اینگیلیسجه ده دانیشیرسینیز! غریبه بیر دیپلومات نظره گلیرسینیز! یوکسک استعدادا صاحیبسینیز! لابود بیلیرسینیز کی، چوخلاری ایستعدادلارینی پولا ساتیرلار؟!
فریدون گولهرک دئدی:
- جناب سیز دئیهسن یانلیشلیغلا منی باشقاسیلا دهییشیک سالیبسینیز. بیرینجی باخیشدا سیزین کیم و نه مسلکده اولدوغونوزو ذّن ائدیب و نه مقصدله گلدیگینیزی باشا دوشدوم.
موخبیر دئدی:
- یانلیش دوشونمهیین. منیم پیس بیر مقصدیم یوخدور. همچینین منی جناب خیتاب ائتمهیینیز ده لازیم دئییل. ائله آغا خیتاب ائتمهیینیز کیفایتدیر. قزئتلرده چاپ ائتدیردیگینیز مقالهلرینیزین هامیسینی اوخوموشام. سیزین مدافعهنیزدن ده خبریم واردیر. منیم پئشهم سیزین کیمی شخصیتلرله گؤروشب مصاحیبه آپارماغیمی طلب ائدیر. بو سببدن بورادایام.
فریدون:
- من ده موخبیرلیکله بیگانه دئییلم، اونون نه اولدوغونو بیلیرم. اصیل و وجدانلی بیر موخبیر آپاردیغی مصاحیبهلرینی بیر کلمه ده آزالدیب و تحریف ائتمهدن چاپ ائدر.
موخبیر:
- ائلهدیر.
فریدون:
- بس نه اوچون اؤزونوزه اذیت وئریب منیمله مصاحیبه آپارماغا گؤره اوزون مصافهنی- آمئریکادان بورایا قدر گلیبسینیز؟
موخبیر:
- دئدیم کی، من موخبیرم.
فریدون:
- بس سوالینیزی وئرین. یالنیز سیزدن بیرجه خواهیشیم بودور کی، سؤیلهدیکلریمی بیر کلمه آزالتمادان نشر ائدین.
موخبیر:
- البته
موخبیر سوروشدئردی:
- آذربایجان دئموکرات فیرقهسینین محو اولماسی دوغرودورمو؟
فریدون قطیعتله جاواب وئردی:
- اگر سیز دیوارلا صحبت ائتمیرسینیزسه و صحبت اوچون بو باغلی کامئرایا گتیریلیبسینیزسه، بس دئمک اولار کی، فرقه تشکیلاتی داغیلماییبدیر. او، سؤیلهدیگین سؤز گؤزلرینی حقیقته باغلایان و فرقهنین محو اولماسینی آرزو ائدن آداملارین سؤزودور. اما سیز امین اولون کی، دئموکرات فیرقهسی محو اولماییب و اولاسی دئییل.
موخبیر:
- بس سؤیلهیین، بو فرقه هارادا حاکمیت ائدیر؟
فریدون:
- خالقین اورگینده!
- اما من خالقدان بیر سس ائشیتمهییرم؟
- اگر ائشیدن قولاغینیز اولسایدی، مطلق بو سسلری ائشیدردینیز!
فریدون آجی بیر گولوشله سؤزونه علاوه ائتدی:
- گؤرونور سیز خان و فئوداللارین سسینی یاخشی ائشیدیرسینیز، اما خالقیمیزین اورک سسینی ائشیتمکده چتینلیک چکیرسینیز!
موخبیر:
- سن هله گنجسن، نیه....
فریدون موخبیرین سسینی کسیب دئدی:
- بو مصاحیبهنی داوام ائتدیرمهسک داها یاخشی اولار.
- اگر سیز بیزیم تاریخ و اساطیرلریمیزدن خبرینیز اولسایدی، بیزیم همیشه “قاراقاشقا”(1) آدلی ائشیدیلن آت، ”قوپوز"(2) سسی و بیر "ددقورقود" آدلی مودریک شخصیتیمیزین اولدوغونو بیلسهیدینیز داها بو قدر اوزون مصافهنی گلمک اوچون اؤزونوزه زحمت وئرمهزدینیز!
موخبیر:
-"قاراقاشقا"؟ "ددقورقوت"؟ بونلار ندیر؟
فریدون گولدو:
- قورقود مودریک اولو بابامیز، قاراقاشقا ایسه آذربایجانین سارسیلماز و قهرمان اؤولادی بابکین آتینین آدیدیر.
من سیزین یئرینیزه اولسایدیم، بوندان بئله هر بیر آذربایجان مبارزی ایله مصاحیبه آپاراندا دوغرو نتیجهیه چاتماق اوچون اؤنجهدن اونلارین تاریخ و اساطیرلرینی اوخومالی ایدیم!
موخبیر مأیوسلوقلا فریدونون سؤزلرینه قولاق آسیردی. لاکین مقصدینه نایل اولماق اوچون فریدوندان ایستدیگی سؤزو ائشیده بیلمهدی. فریدون نهاینکی اؤلومدن و اعدام حکموندن قورخموردو، بلکه گئتدیگی یولو ایناملا داوام ائتدیرمک عزمینده ایدی. اؤلوم حکموندن شیکایتلهنمیردی. او، ائله گلهجکدن سؤز آچیردی، سانکی همین آندا او گونلری گؤروردو.
- بابکین آتی نظرده توتولور. ناغیللاردا دئییلیر کی، هر زامان آذربایجاندا ظلم طوغیان ائدرسه، او، ساوالانین گؤزیاشی ایله یارانمیش گؤلدن چیخیب و کیشنهیهرک سوواری طلب ائدیر!
- آذربایجانین قدیم موسیقی آلتیدیر. آشیقلاردان اؤنجه اوزانلار اوندان استفاده ائدیرمیشلر.


c: text/html

text:
تۆرکیه ۴۰ میلیون توریستی یوردا گتیرمهک ایسلهیأر
شو ییل ۴.۵ میلیون روس توریست تۆرکیأ گلر
تۆرکیه سیاحاتچیلیق پوداغیندا ۴۰ میلیون داشاری یورتلی سیاحاتچینی تۆرکیأ گتیرمهک ایسلهیأر.
تۆرکیأنینگ سیاحاتچیلیق آژانسلاری نینگ بیلهلهشیگی (تۆرساب) آناتولی بؤلگه سی نینگ باشلیقلاریندان انگین شاهین شو ییلینگ ایلکینجی ۳ آییندا تۆرکیأ داشاری یورتلی سیاحاتچیلارینگ سانی نینگ ۳۰ گؤتریم یۇقارلاندیغینی آیتدی.
شاهین ۲۰۱۴-نجی ییلدا اینگ کؤپ سیاحاتچی نینگ تۆرکیأ گلندیگینی آیتدی و شو ییل ۴۰ میلیون سیاحاتچا قاراشیاندیقلارینی نیغتادی.
انگین شاهین سیاحاتچیلیق پوداغی نینگ ۳۲ میلیارد دلار گیردجیسی بۇلجاقدیغینی آیتدی.
شاهین شو ییل ۴.۵ میلیون روس سیاحاتچا قاراشیلیاندیغینی بیلدیردی.ۇ
دِگیشلی حابارلار
مصطفی شن توُپ اتریش دا
شن توُپ ایکی گۆنلۆک ساپاریندا اتریش ینگ جمهورباشلیغی آلکساندر وان در بلن، باش وزیری کارل نهامر و میللی مجلیسینگ باشلیغی ولفگانگ سوبوتکا بیلن دوشوشار
تۆرکمنیستان ینگ داشاری ایشلر وزیری أردوُغان تاراپیندان قابول ادیلدی
رشید مردوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان تاراپیندان قابول ادیلدی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
`قوم شهری` نتیجهلر
خبرلر [332]
- قیریم-دا روسیایا مخصوص حربی حیسهده پارتلاییش اولدو
- چین-ده قوم فیرتیناسی باش وئریب
- هالفتی قصبهسی تاریخی و طبیعی گؤزللیکلری ایله توریستلری قوناق ائدیر
- قوم قاسیرغاسی عراق-دا جدی پروبلئملر یارادیب
- عراق قوم فیرتیناسی ایله بوغوشور
- تورکیهدن ایرانا 'قوم-توز فیرتیناسی' جوابی
- عراقدا قوم فیرتیناسی
- کرکۆکده قوم فیرتیناسی
- امریکا-دا 19 مرتبهلی بینادا یانغین: 19 نفر اؤلوب
- تورکیه-ده 5،3 شدتینده زلزله اولوب
- ترور تشکیلاتی داعش-ین عراق-دا هوجومو نتیجهسینده 3 نفر اؤلوب
- سودان-دا قاچیریلان تورکلر قورتاریلیب
- پرو-دا 500 ایل اوله مخصوص توپلو مزارلیق تاپیلیب
- امریکا-دا باش وئرمیش آتیشما زامانی 2 نفر اؤلوب
- ژاپونیا-دا تورپاق سوروشمهسی نتیجهسینده 80 ائو داغیلیب
- ژاپونیادا تورپاق سوروشمهسی نتیجهسینده تخمینن 80 ائو داغیلیب
- بعضی شهر آدلارینین آلتیندا یاتان قوم - ابراهیم ساوالان
- بیر تورک شهری دونیانین ان گوونلی ۱۰ شهری آراسیندا
- گنجهده راکت آتشی نتیجهسینده یارالانانلاردان داها بیری وفات ائدیب
- ائرمنیستان یئنی آتشکس رژیمینه عمل ائتمیر
- تورکیه اکسپرسی-07
- عراقدا قوم فیرتیناسی
- تورکیه اکسپرسی-05
- تورکیه اکسپرسی - 8
- اوردو شهرینده گنجه و برده ترورونا اعتراض اولاراق اتویوروش کئچیریلیب
- تورکیه اکسپرسی 3 - ادیرنه شهری
- حلب-ده سیویل لرین تخلیهسی باشلادی
- سربرنیتسا سویقیریمیندا اؤلن 35 قوربانین مئییتلرینی داشییان کونووی، یولا چیخدی


text:
“آللاهئن لۆطفو وە ایکرامئ”؛ بیریکتیردیگیمیز، قئیامتە قادار بیریکتیرەجگیمیز وە بیریکتیرەبیلەجگیمیز هر شەیین تۇپلامئندان داحا دگرلیدیر.
اینسان یاشادئغئ ایچین اؤلۆر وە اؤلەجگی ایچین یاشار.
“بو ایکی ثابیت موطلاق، یۆجە آللاە طارافئندان یاراتئلمئشتئر.” بونو تۆم اینسانلئغا هدیە أتتیگی “مۆژدەجی وە اویارئجئ” (فتیح سورەسی؛ 8) وە “هر شەیی آچئقلایئجئ” (قاصاص سورەسی؛ 2) کیتابئندا بیلدیرمکتەدیر:
الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ … ﴿۲﴾ (سورة الملک)
اؤلۆمۆ وە حایاتئ یاراتان “اۇدور” … (مۆلک سورەسی؛ 2)
عاینئ آیتین دوامئندا آللاە، بو یاراتما ایشینین سببینی آچئقلاما لۆطفوندا بولونموشتور:
… لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ ﴿۲﴾ (سورة الملک)
… بونلار؛ حانگینیز داحا گۆزل ایش یاپاجاق دییە سیزی یئپراتئجئ بیر سئناودان گچیرمک ایچیندیر. “اۇ” گۆچلۆدۆر، باغئشلایئجئدئر. (مۆلک سورەسی؛ 2)
مینیک بیر بدن حالیندە آننە قارنئندان ایمتیحان سالۇنونا سەوق اۇلان اینسانئن، دۇغدوغو آندا هیچبیر بیریکیمی یۇقتور:
وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿۷۸﴾ (سورة النحل)
آللاە سیزی آننەلرینیزین قارنئندان چئقاردئغئندا هیچبیر شەی بیلمییۇردونوز. آما سیزە دینلەمە وە ایلری گؤرۆشلۆ اۇلما (باصیرت) اؤزللیگی ایلە گؤنۆللر ورمیشتی. بلکی گؤرەولرینیزی یرینە گتیریرسینیز. (ناحل سورەسی؛ 78)
دۇغدوغو آنداکی تجرۆبەسیز وە دۇلایئسئیلا دا بیلگیسیز حالینی ایشلەمەیە باشلایان اینسان، دۇغوموندان أرگنلیگە قادار؛ کی سۆرچتە چەورەسینی، یری، گؤگۆ، کندیسینی، اؤتەکی اینسانلارئ، اؤتەکی جانلئلارئ وە أطرافئنداکی هر شەیی، یاعنی سۇیوت-سۇموت موحاطاب اۇلدوغو بۆتۆن یاراتئلمئش آیتلری گؤزلملەیەرک، اۇقویاراق، اینجەلەیەرک وە دگرلندیرمەیە آلاراق یۆجە آللاهئن وارلئغئ حاققئندا بیلگی صاحیبی اۇلمایا باشلار.
هر شەیین “اۇنون” یاراتماسئیلا اۇلدوغو حاقیقاتینە أریشمەیە باشلار وە بؤیلەلیکلە میثال روم سورەسی؛ 27-نجی آیتتن أدینەبیلەجگیمیز: “یاراتان وە صاحیب اۇلان سادەجە آللاەتئر.” یارغئسئنئ یاواش یاواش ذیکرەتمەیە باشلار. هر اینسانئن، أرگنلیگە گچیش ایعتیبارییلە دە بو بیلگییە دائیر ذررە قادار شۆبهەسی قالماز:
وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ ﴿۱۷۲﴾ (سورة الأعراف)
راببین، آدم اۇغوللارئنئن بللریندن نسیللرینی آلدئغئندا (یاعنی قادئنلاردا ایلک یومورتا حۆجرەسینین راحمە دۆشمەسیندە، أرککلردە ایلک سپەرم اۆرتیمی گرچکلشتیگیندە) اۇنلارئ کندیلرینە قارشئ شؤیلە شاهید توتتو: “بن سیزین راببینیز (صاحیبینیز) دگیل میییم؟” اۇنلار دا: “أوت! راببیمیزسین (صاحیبیمیزسین). بیز بونا شاهیدیز.” دەدیلر. آرتئق قئیامت گۆنۆ: “بیز بونون فارقئندا دگیلدیک.” دییەمزسینیز. (آعراف سورەسی؛ 172)
دەمک اۇلویۇر کی اینسان، أرگنلیگە گیرنە دگین، بیذذات کندی گؤزلملرییلە اؤگرنیر کی کندیسی دە داحیل اۇلماق اۆزرە کائینات وە کائیناتتاکی هر شەی، یۆجە آللاهئن اؤزل مۆلکۆ وە قوصورسوز أثرلریدیر. راببیمیز، گؤزلم سۇنوجو أدیندیگی بو بیلگییە یۆز چەویرمەیە یلتنن اینسانلارئ، عادتا “بیر داحا باقئن!” دییە اویارئر:
أَفَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوجٍ ﴿۶﴾ (سورة ق)
اۆستلردەکی گؤگە باقمئیۇرلار مئ، ناسئل یۆکسلتمیشیز وە ناسئل سۆسلەمیشیز. اۇندا چاتلاقلئقلار یۇقتور. (قاف سورەسی؛ 6)
الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا مَا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِنْ تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِنْ فُطُورٍ ﴿۳﴾ (سورة الملک)
اۆست اۆستە یدی قات گؤگۆ یاراتان دا “اۇدور”. راحمانئن یاراتماسئندا بیر اویومسوزلوق گؤرەمزسین. باقئشلارئنئ اۇرایا چەویر؛ بیر چاتلاق گؤرەبیلیر میسین؟ (مۆلک سورەسی: 3)
حاتتا راببیمیز ائصرار أدر وە مەیدان اۇقور:
ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ ﴿۴﴾ (سورة الملک)
سۇنرا باشقالارئنئ ایکی دفعا داحا چەویریپ دە باق، گؤزۆن اوموتسوز حالدە بیتکین دۆشەجکتیر. (مۆلک سورەسی؛ 4)
وار اۇلان هرحانگی بیر شەیین “اۇنا” عائید اۇلمادئغئنئ ایددیعا أتمک وە وار اۇلان هرحانگی بیر شەیدە اویومسوزلوق آراماق گیبی آتئلئملار بیزی چارەسیز وە بیتکین دۆشۆرەجکتیر.
بونون عاقابیندە، اینسان أرگنلیک سەویەسینە واردئغئندا عاقلا وە قالبە کۇد أدیلن بیر باشقا بیلگی، حاتتا أن مۆهیمی، دۇغرو یۇل بیلگیسیدیر. آللاەتان باشقا ایلاە اۇلمایئشئ وە سادەجە اۇنا قوللوق أدیلمەسی حالیندە فلاح بولاناجاغئ گرچگیدیر:
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا ﴿۲﴾ إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ … ﴿۳﴾ (سورة الإنسان)
بیز اینسانئ، چۇق بیلشنلی دؤللنمیش یومورتادان یاراتتئق. یئپراتئجئ بیر ایمتیحاندان گچیرەجگیز؛ اۇ نەدنلە اۇنو دینلەین وە گؤرن بیر وارلئق حالینە گتیردیک. اۇنا دۇغرو یۇلو گؤستردیک … (اینسان سورەسی؛ 2-3)
پکی، اۇ دۇغرو یۇل نەیمیش:
إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ ﴿۵۱﴾ (سورة آل عمران)
گرچکتن آللاە، بنیم دە راببیم، سیزین دە راببینیزدیر. اؤیلەیسە “اۇنا” عیبادت أدین. دۇسدۇغرو اۇلان یۇل ایشتە بودور. (آلی عیمران سورەسی؛ 51)
اینسان سورەسی؛ 2 وە 3-نجۆ وە آلی عیمران سورەسی؛ 51-نجی آیتلرینی کۇمبینە أتتیگیمیزدە واردئغئمئز نتیجە شودور:
یۆجە راببیمیز هر اینسانا دۇغرو یۇلو گؤسترمیشتیر وە گؤسترمەیە دوام أتمکتەدیر. هر اینسان دۇغرویو، یاعنی سادەجە آللاها عیبادت أتمەسی گرکتیگینی چۇق آما چۇق ایی بیلیر. یۆجە آللاە بو ضارورتی هر قولونون ذیهنینە وە قالبینە أن گۆزل شکیلدە ناقشەتمیشتیر.
لاکین دۆنیاداکی وارۇلوشون أن حاسساس وە أن جان آلئجئ مەوضوسو تام دا بو نۇقطادا ظوهور أدر. أرگنلیکتن ایعتیبارن بو دۇغرولارئن ایچسللشتیریلمەسینی تاعقیبن، دۆنیوی منفاعاتلر دە کندیلرینی بو آشامادا بللی أتمەیە باشلار. فئطراتئنئ بۇزمایا مەیلی اۇلان اینسان اۇغلو ایچین بو ایکی مفهوم (دۇغرولار وە منفاعاتلر) گیت گیدە پۇلاریزە اۇلور وە ایکیسی آراسئندا چاتئشما باشلار. بو چاتئشمادا آلاجاغئمئز بیر طاوئر، سچەجگیمیز بیر یؤن اۇلماسئ گرکەجکتیر.
ایشتە دۆنیا ایمتیحانئ بودور. ایمتیحانئمئز ترجیحلر ایمتیحانئدئر. دۇغرولارئ مئ؛ یۇقسا منفاعاتلریمیزی می، دۆنیایئ مئ؛ یۇقسا أساس حایاتئ مئ، سادەجە آللاها قوللوغو مو؛ یۇقسا حاشا “اۇنون” ماقامئنا دنک اۇرتاقلار عاطفەتمەیی می، صابرئ مئ؛ صابئرسئزلئغئ مئ؛ کندینە یالان سؤیلەمەیی می، پشین وە قئسا اۇلانئ مئ؛ یۇقسا حاقیقی، سۆرکلی وە دگرلی اۇلانئ مئ ترجیح أدەجگیمیز تست أدیلیر. “اۇنا” گۆونیپ گۆونمەیەجگیمیز، سادەجە “اۇندان” مئ؛ یۇقسا “اۇنونلا” برابر باشقالارئندان دا مئ قۇرقاجاغئمئز، سادەجە “اۇنا” مئ؛ یۇقسا “اۇنونلا” برابر باشقالارئنا دا مئ تسلیم اۇلاجاغئمئز دگرلندیرمەیە آلئنئر.
حایاتئمئزدا آللاهئ وە “اۇنون” موحتشم أمیرلرینی ایلک سئرایا مئ؛ یاحود ایکینجی، اۆچۆنجۆ، دؤردۆنجۆ، ییرمینجی، یا دا أللینجی سئرایا مئ آلاجاغئمئز یۆجە آللاە طارافئندان تثبیت أدیلیر. دەمک اۇلویۇر کی ترجیحلریمیز، سچیملریمیز وە سئرالامالارئمئز تست أدیلیر.
یۆجە راببیمیز، سئنئرسئز ایکرامئ وە ایمتیحان مفهومونون دۇغاسئ گرگی بیزلری بو ترجیحلریمیزدە اؤزگۆر بئراقئر:
إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا ﴿۳﴾ (سورة الإنسان)
اۇنا دۇغرو یۇلو گؤستردیک؛ ایستەر گؤرەوینی یاپار، ایستەرسە اۇ یۇلو گؤرمزلیکتن گلیپ اۆستۆنۆ اؤرتر (کافیر اۇلور). (اینسان سورەسی؛ 3)
بو ساطئرلارئ یازان بن، أرگنلیگە قادار ذیهنیمە وە گؤنلۆمە یرلشن وە أرگنلیکتن ایعتیبارن دە، هیچبیر قوشقو دویمادئغئم “سادەجە یۆجە آللاها قوللوق أدیلمەسی گرکتیگی” بیلگیسینین اۆزرینی اؤرتمۆشتۆم. هم دە باحثەتتیگیم گیبی بونو “ترجیح أدەرک” یاپمئشتئم. حۆر وە بیلینچلی شکیلدە دۇغرو یۇلدان یۆز چەویرمیشتیم.
هر جانلئ وە جانسئز گیبی “اۇنون” موطلاق حاکیمیەتیندن ذررە شۆبهە دویماسام دا، “اۇنون” أمیرلرینین اۇ دؤنمکی کەیفیمە، کیبریمە، صابئرسئزلئغئما وە تنبللیگیمە اویماماسئ سببییلە؛ أورنسل وە سۇنسوز دۇغرولارئ آرد سئرالارا گؤندریپ، پشین منفاعاتلریمی اؤنجەلیگە دؤنۆشتۆرەرک؛ آللاە عاففەتسین کی “شیرک” ایسیملی أیلم وە طاوئرا بولاشمئشتئم.
« بو عایبئم ایچین هر گۆن یۆجە راببیمیزدن عاف دیلریم وە بانا ایذین وردیگی مۆددتچە هر گۆن دیلەمەیە دوام أدەجگیم. »
آللاهئ حاشا ایلک سئرایا قۇیماماق (شیرک) بیر اینسانئن کندینە یاپابیلەجگی أن بۆیۆک ظولۆمدۆر:
وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ ﴿۱۳﴾ (سورة لقمان)
شۆبهەسیز، اۇغلونا اؤگۆت وریرکن شؤیلە دەمیشتی: “اۇغولجوغوم! آللاها شیرک قۇشما؛ چۆنکۆ شیرک قۇشماق پک بۆیۆک بیر ظولۆمدۆر.” (لۇقمان سورەسی؛ 13)


text:
شورلت
شورولت ، 1911- جی ایلده قورولموش بیر آمریکا اوتوموبیل مارکاسی دیر. آدینی قوروجوسو لوویس شورلتین (Louis Chevroletin) سوی آدیندان گؤتوروب. 1918 – جی ایلده 6/54 % - نی ساتین آلان جنرال موتورس بونیه سینه کئچمیشدیر. شورولت بوتون دونیایا آدینی ائشیتدیرمیشدیر. هر کس طرفیندن بینیلن بیر اوتوموبیل دیر. شورولت قیسالدیلمیش آدیدا چئوی ویا شئوی دیر. شورولتین ان سۆرعت لی اوتوموبیلی شورولت کوروئت (Chevrolet Corvette) دیر. بو اوتوموبیل دونیایا آدینی ائشیتدیرمیشدیر.
مدل لری[دَییشدیر]
- شورولت اسپارک (Chevrolet Spark)
- شورولت ائویا (Chevrolet Aveo)
- شورولت لاستی (Chevrolet Lacetti)
- شورولت رئزو (Chevrolet Rezzo)
- شورولت اپیکا (Chevrolet Epica)
- شورولت کاپتیوا (Chevrolet Captiva)[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ویکی پدیا


text:
ابوالهول
ابوالهول عربجه سؤزدور یانی قورخو آتاسی. میصرین اسکی تاریخینده بیر افسانه، بیر دؤو و بیر قورخولو کیمسهدیر. کلهسی خانیم، تنهسی آسلان، آیاقلاری اینک و قارتال کیمی قاناتلاری اولور. بو افسانهده ابوالهول تاپماجا سوروشوب و هر کیمسه او تاپماجانی بیلمیر اونو اؤلدورور. ابوالهول گونشدن بیر سیمگهدیر. بؤیوک ابوالهول مجسمهسی جیزه درهسینده 20 مئتیر اوجالیغی و یئتمیش مئتیر اوزونلوغودور.
اسفنکس
یونانجا اسفیگا و لاتین دیلینده اسفنیکس همان ابوالهولدور. یونانلی و میصرلی ایشلرده بو مجسمهدن چوخلو دوزلیب. بابل و آسورهلر تاریخینده و هیتیلر یوردوندا او مجسمهدن چوخ گؤزه چارپیر.


text:
«ساغ یاندا- او اوزاقدا- بیر آدا وار،» ویتنی دئدی، «آزاجیق گیزه بورونموش-».
«نه آداسی؟» رئینسفورد سوردو.
«قدیم خریطهلرده گمیتوزاغی یازیلیب،» ویتنی جواب وئردی، «آنلاموئریجی آد، اؤیله دئییلمی؟ گمیچیلرین او آدایا عجایب قورخولاری وار. ندنین بیلمیرم. بعضی خرافهلر-»
«گؤرمک اولمور،» رئینسفورد وورغولادی، شئهلی اوستوایی گئجهنین ایچیندن بیر شئییی سئچمهیه چالیشارکن. گئجهنین آغیر و ایستی قارانلیغینی گمینین اوستونده دویماق اولوردو.
«سنین ایشیقلی گوزلرین وار.» ویتنی دئدی. گولرکن، «گورموشم دورت یوز یارددان پاییزدا رنگی سولموش بوتالارین ایچیندن گئچن گوزنی ووروب سالاسان یئره، آمما سن ده آیسیز کارائیب گئجهلرین اورتاسیندان قیرخ یارد بیله گورنمزسن.»
«دورت یارد دا یوخ» رئینسفورد اعتیراف ائیلهدی. «اوه، بو بیر شئهلی قره مخمله بنزیر.»
«ریودا ایشیقلاناجاقمیش» ویتنی سؤز وئردی. «نئچه گونون ایچینده ایشی گؤرمهلیییک. اوماریم جَگوار توفنگلری پوردئیه یئتیشمیش اولا. آمازوندا یاخجی اووچولوغوموز اولمالی. اولو ایدمان، اووچولوق.»
«دونیانین ان یاخجی ایدمانی» رئینسفورد اکلهدی.
«اووچویا،» سؤزون دوزتدی ویتنی «جگوارا یوخ».
«سارساقلاما ویتنی» رئینسفورد دئدی، «سن بؤیوک-اویون اووچوسوسان، فیلسوف دئییلسنکی، کیم جگوارین نئجه حیس ائتمهسینه اؤنم وئریر؟»
«محتملن جگوار اؤزو» ویتنی آرتیردی.
ریچارد کانل
چئویرمن: حامد لطفی
سؤزلوک: آدا: جزیره؛ گیز: سرّ؛ توزاق: تله؛


text:
«شعر وارلیغین ائویدیر» کیتابی ایله تانیشلیق
هاردا و هانسی ایلده آنادان اولماغینین فرقی یوخدور. هر حالدا ایندی بورالاردا یاشاییر و جدی اولاراق یارادیجیلیقلا مشغولدور. دوزو اونونلا، اونون بارهسینده یازماغا دانیشماق ایستهسهیدیم مطلق یوخ دئیهجکدی. آنجاق بونونلا بئله سؤزه باخماز دجل بیر اوشاق کیمی یئنه ایستهدییمی ائدهجکدیم. بونو دئدیم کی، دئییم او سؤزون اصیل معناسیندا تواضعکاردی. هر حالدا بیز اونو “یارپاق” قزئتیندن چوخ یاخشی تانییریق. سون واختلار دیلیمیزده حادیثه سایلان بیر کیتابی باکیدا چاپ ائدیلدی «شعر وارلیغین ائویدیر». تأسفلر اولسون کی، گونئی آذربایجاندا بو کیتاب گئنیش صورتده یاییلمادی. آنجاق هر حالدا چاپا بوراخیلمیش و بوراخیلمامیش! بیر نئچه کیتابلار سیراسیندا منجه ان اؤنملیسی بو کیتاب اولا بیلر. کیتابین بارهسینده دانیشمادان اؤنجه اونو اوخوماغی بوتون اوخوجولاریمیزا تؤوصییه ائدیرهم. نییه کی بو کیتاب دیلیمیز و بوتونلوکله میللی شعوروموزون اینکیشاف یولوندا اولان بیر چوخ پروبلملری آچیقلاماغا قاتلاشمیشدیر.
کیتاب بیر نئچه حیصصهدن تشکیل تاپیر. چایخانا مدنییتی؛ ایدئولوگییا و شعر؛ شعر آراجمی یوخسا آماج؟ و باشقا حیصصهلر. کیتابین عمومیتله دیلی شوخ و ضارافات یانا اولدوغوندان چوخ راحات و دوشونکلیدیر. بئله کی ایختصاصجا فیلسوف اولان ایواز بی فلسفهنین چتین و بعضن بوروشوق دیلیندن ایمتیناع ائدهرک تقریبا بوتون موضوعلاری ساده و آچیق صورتده آرایا قویور. بو حادیثه هئچ ده بحثه چیخاریلمیش گوندم پروبلملری یونگول ائتمیر. دوزدور چایخانا مدنییتی بؤلومو بیر آز چوخ طنزه یاخیندیر. آنجاق بو یاخینلیق اؤزو ده بیزیم چایخانالاردا گئدن کولتور آخینینا یاخینلیق اوجباتیندان عمله گلیر.
بونو دئمک لازیمدیر کی، کیتابین بعضی حیصصهلرینده چاتیشمامازلیق دا گؤرونور. بئله کی اؤرنکلرین آز اولماسی، بعضن ده اونلارین اؤزلری، آچیقلادیقلاری پروبلمه بلشمهلری اوخوجونو پارادوکسیکال بیر وضعییتده قویور. بو پارادوکس بلکه ده بعضی یئرلرده اؤزلری ده معناداردیلار. آنجاق بعضی یئرلرده بو اؤرنکلر دئدیییمیز کیمی اؤزلری ایشی چتینلییه سالیرلار. مثلا شعر «آراجدیر یوخسا آماج؟» عنوانلی بؤلومده شعری آماج بیلنلرین دیلیندن گتیریلن “دووشان” شعری اؤزو آراج اولاراق پارادوکس یارادیر.
شعر تعریف اولونمور. نییه کی، مدرن دؤورون خصوصیتلرینین بیری ده تعریفسیزلیکدیر. آنجاق بونونلا برابر بو کیتابدا اؤرنک شعرلردن بیر نئچهسی حدیندن آرتیق اؤنملیدیر (بو شعرلردن یان کئچمهیین). بو ادعامیزا اؤرنک مؤولانا ایدریسین شعرینی آد آپارماق اولار.
بوندان کئچندن سونرا «ایدئولوگییا و شعر» باشلیقلی بؤلوم منجه بیزیم شعر و عمومیتله اینجه صنعتده اولان آراج، یعنی تفککورو، داغیتماق مقصدینی داشیییر. بو بوتونلوکله تورک ادبییاتی و تورک دیلینین دونیا سوییهسینده دانیشماغا سؤز تاپماغینا سبب اولا بیلر. ایللر بویو ایجتیماعی حیات و دیگر شرایطین چتینلییی [اوزوندن] آراج سایدیغیمیز ادبییات، بو گون بوتونلوکله ایدئولوگییا و شعارچیلیقدان اوزاقلاشماق شرطی ایله، دهیرلی اثرلرین یارانماسینا گتیریب چیخارا بیلر. بو جومله بو حیصصهنین اساس سؤزودور. ایواز بَی بوتونلوکله بو حیصصهنی هر طرفلی آچیقلاماغا ماراق گؤستهرهرک ایدئولوگ اینسانین و توپلومون، باخیش بوجاغیندان چیخیش ائدیب و بو نؤوع باخیشلاری آچیقلایاراق بو قوروملارین یاراتدیغی ایدئولوگ اثرلرین پیس و آلدادیجی سیماسینی آچیقلاماغا جهد گؤستهریر. بؤلومون اوللرینده دئدییی کیمی اؤزو ایدئولوگییا قربانیسی اولموش بیر شخصین دیلیندن بو مؤوضوعدا سوز ائشیتمک، تجروبهلری بؤلوشمک باخیمیندان بیزده یئنی بیر آددیمدیر. بیر ده موصاحیبه سایاق بو کیتابدا بو مؤوضوعنون او بیری یانیندا ایدئولوژیک توپلومدا یاشامیش بیر شخص اوتورور. بو اؤزو ده دیگر طرفدن بحثی ماراقلی ائدیر.
ایندی بو کیتاب بارهسینده هر طرفلی دانیشماق مومکون دئییل. آنجاق بو کیچیک یازیلا ایستهدیم بوتون اوخوجولاری بو کیتابی اوخوماغا دعوت ائدیم. بلکه بو گونکو دونیا سوییهسینده دیلین بوتون چالارلارینین آچیلماسی پروسئسیله یاخیندان تانیش اولا بیلدیک. بیر ده بو کیتابدا تقریبا بیر چوخ دونیا سوییهسینده دیلچی و فیلسوفلارین دیل بارهده ائتدیکلری چیخیشلارینی، ساده بیر دیلده اوخوماق مومکون دور.


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
T əriflər olsun Sənə, Ey Allah, mənim Allahım! بو و گؤنلردیر کی، سئن اؤز سچیلمیشلرینه، سئویملیلهرین و بندهلرین اوروچ توتماغی هوکم اتمیسئن و نمازی سئنین بیرلییینی تانیمیلیرین بیرلیینی بیرلیینی بیرلیینی بیرلیینی ئه یمینلارا. سهنی و ویریم، ای مِنیم اللهیم، بوتون بَشَریَیَتَ ایزِت و شَرَف کیمی موئدین ائتدیین بو ایکی قؤدرتلی سوتونا - اؤزدام دینی نیلیرین فیتونه. یا ربب، اوز گؤچون و قودرتینل نازیل اتدییین یا ایشیغی گیزلیتمه. سونرا سِنین اِمرین و هوکمرانلیغینلا گُرُونِن و گُرُونمِیِن قوشونلارلا سِنِه هِقیقِتن ایمان گِتیرَنلِر کومِک ایل. Səndən başqa Allah yoxdur، Qüdrətli، Ən Qüvvətli.
-بهاءالله
اوروکلوک
4. Bu o günlərdir ki، Sən Öz seçilmişlərinə و bəndələrinə oruc tutmağı hökm etmisən.
اوروکلوک
بو günlərdən birincisidir ki، Sən Öz sevimlilərinə oruc tutmağı əmr etmis
سِنین کیتابلاریندا hökm etdiklərini yerinə yetirənlərin orucunu qəbul ey
Hökmünə uyğun olaraq oruca riayət etmişik و sənin razılığınla onu açırıq
بو و گؤنلردیر کی، اؤز سچیلمیشلرین و بئندلرین اوروچ توتماغی هوکم اتمی
Sən insanlara Oruc tutmağı hökm etmisən ki، qəlblərini təmizləsinlər
بونلار، ای الله، اوز بیندلرین اوروچ توتماغی فرز خریددوغون گؤنلردیر


text:
اینتروویروس Enterovirus مولکول آنلامی اولان ویروسدیر.بو ویروسلار اینسان نوخوشلوقلاری نین چوخلو عاملی اولا بیلر.ممه لی لرده هابئله اینساندا نوخوشلوق یارادار.بوکون 66 نوعو بیلینیب و اینسان آنتی بادی سینده اونلاری تاپیبلار.
- اوشاقلار فلجی
- تب و بوغاز سانجی سی یارادان نوخوشلوق هابئله معده و باغیرساق آغرسی دا یارادار.
- اوشاقلار مننژیتی
- پلورزی: چیین و سینه سانجی سی اورک بولانماق و تب ایله تررنیر.
- پریکاردیت
- هرپانژین
- ال ایاق و آغاز نوخوشلوقو(HFMD)
- آنسفالیت
- کورک سانچی سی
- یورولماق خسته لیغی


text:
یونان ینگ دنگیزیاقاسیندا بیر چاغا اؤلدی
بۇسغونلارینگ قاییغی آغدی
میدیللی آداسی نینگ قۇلاییندا بۇسغونلاری آلیپ باریان بیر قاییق آغدی.
واقادا بیر چاغا اؤلدی.
یونان ینگ دنگیزیاقا پلیسی ۴۷ بۇسغونی سوودان چیقاراندیقلارینی آیتدی.
آژانس فرانس پرس حابار سریشده سینه بیانات برن یونان ینگ پلیس گۆیچلری نینگ مطبوغات گنگه شچیسی واقادا بیر چاغانینگ اؤلِندیگینی آیتدی، اؤزۆندن گچن بیر چاغانینگ دا کِسِلحانا ایبریلندیگینی نیغتادی.
آرادان چیقان چاغانینگ نیره لی بۇلاندیغی و یاشی باراسیندا ماغلومات یۇق.
رویترز، دۆیندن بأری اژه دنگیزیندن یونان آدالارینا گچن بۇسغونلارینگ سانی نینگ ۱۰۰۰ آدامدان گچندیگینی حابار بردی.
دِگیشلی حابارلار
اوُوغانیستان داقی دینی مرکزده بوُلان پارتلامادا 10 آدام اؤلدی
اوُوغانیستان ینگ سمنگان ولایاتینداقی بیر دینی مدرسه ده بوُلان پارتلامادا 10 آدام اؤلدی


text:
میزان آی-12- باختر-فیروزکوه
غور ولایتی مرغاب تومنی امنیه قوماندانلیگی نینگ بنگوار مادهلرگه قرشی مبارزه باشقرمهسی نینگ خادملری مذکور تومن نینگ «سنکغیل» قشلاغیده «بنگوار ماده» ایشلب چیقاره دیگن ایشخانه سینی تاپیب یوق قیلگنلر.
غور امنیه قوماندانی سوزلاووچیسی، عبدالرحمن بدری نینگ باختر آژانسی گه اضافه قیلیشیچه، اوشبو ایشخانهدن 50 سیر اون بولگن کیمیاوی ماده، 10 کیلوگرام شیشه و بنگوار ماده استفاده بولینه دیگن، کیرهکلی اسباب-اوسکونهلری، خوفسیزلیک کوچلری تماندن قولگه آلینگن.
ایسله تیش کیرهک، بو قضیه گه باغلیق بیر کیشی حبسگه آلینگن.


text:
هایکو ژاپون ادبیاتـیندا ان کیچیک حجملی، قـیسا و ییـیغجام شعر نوعلریندن بیریدیر. بو شعر اوچ میصراعدان عیبارتدیر: بیرینجی میصراع بئش هیجالی،ایکینجی میصراع یئددی و اوچونجو میصراع بئش هیجادان عیبارتدیر. هایکودا میصراعلار قافییهلنمیر؛ آنجاق سوزلرین آراسیندا اولان بدیعی اویارلیق و سسلنمهلردن دوغان آهنگدارلیق، شعرین موسیقیسینی یارادایر٭.
۱۶ـ نجی عصردن اعتبارن هایکو شعر نوعو «تانقا» آدلانان و (۵-۷-۵-۷-۷) هیجا بولگولو، بئش میصرالی، ۳۱ هیجالی شعر نوعوندن تؤرهنیب. باشقا سوزله «تانقا» شعر نوعونون «۵-۷-۵» بولمهسی، اؤزو- اؤزلویونده اوندان آیریلیب و اینکشاف ائدیب و ژاپون ادبیاتـینـین ان دوغما و ایشلک شعر بیچیملریندن اولوبدور.
۱۹۰۵ـ نجی ایلده ایلک دفه اولاراق هایکو فرانسیزجایا چئوریلیبدیر. سونرالار آلمان، اینگیلیس، ایسپانیا، روس، فارس و باشقا خالقلارین دیللرینه ترجومه اولونوبدور. ایزراپاند مشهور آمریکا شاعیری هایکونون بدیعی خصوصیتلریندن، ایماژیست (تصویرچیلیک) شعر مکتبینی قورماقدا، چوخ فایدالانمیشدیر.
هایکو دونیا دیللرینده، چوخ ترجومه اولونان و اوخوجولارین، شاعیرلرین ماراغـینـی قازانان بیر شعر بیچیمی اولوبدور. ایندی اینگیلیس، فرانسا، تورک و دیگر خالقلارین دیللرینده ده هایکو سایاغـی بیر چوخ شعر یازیلیر. ٭
هایکو بدیعی قورولوش اعتباریله، دئمک اولار کی، ایکی حیصّهدن عیبارتدیر: بیرینجی میصراعدا (بیرینجی حیصّهده) نهیهسه، هانسی بیر وضعیتهسه ایشاره اولونور؛ ایکینجی و اوچونجو میصراعلار (ایکینجی حیصّه) آردیجیل اولاراق ایشاره اولونان وضعیته اویغون اولان احویال- روحیهنی جانلاندیریر، منظرهنی جیزیر بو ایکی پارچا آراسیندا چوخ گوجلو بیر اویوشما، سسلشمه، چاغریشما وار. و بو قارشی لیقلیق دئمک اولار کی هایکونون تاملیغـینـی تأمین ائدیر. باشقا سؤزله، بو سسلشمه، چاغـریشما نه قدهر مؤحکم و طبیعیدیرسه، گوجلودور. ان گوزهل و کامیل هایکودا هیچ بیر سؤز، ایشاره آرتـیق دئییل. سوزلری آرتـیرماق و اسکیلتمک اولماز. هایکونون قورولوشو، توخونوشو بئله بیر سجییه داشیـیـیر.
بؤیوک شاعیر احمد شاملو دئمیشکن، هایکو شعرینین ان باشلیجا خصوصیتی، اونداکی، سادهلیکدیر. هایکو شاعیری، کئچیردییی حیسّ و هیجانلارینی، ساده اولاراق، هئچ بیر بزک- دوزکدن یارارلانمادان ایفاده ائتمهیه چالیشیر. هایکودا دیلین، بدیعی ایفادهلر واسیطهلرینین یاخود سؤز اویونلارینـین رولو اولدوقجا آزدیر.٭
هایکودا اشیالار، طبیعت عونصورلری، اولدوغو کیمی، شاعیرین اوچونجو گؤزو ایله گؤردویو کیمی میصراعلاردا جالانـیر، جیلوهلنیر، گوروملو اولور.
هایکو سادهجه بیر شعر بیچیمی، بیر درک ائتمه واسیطهسی، بیر یوزوم ایفادهسی دئییل، بلکه او بیر نوع گؤرمه بیچیمیدیر. بیرجه «آن»ی، «آن»لار ایچیندن، حادیثهلر سیراسیندان سئچیب، اونون ماهیتینه واریب، ایچ عالمینه نوفوذ ائدهرک بیر باخـیشلا او «آن»ی قالیجیائدیر، ابدیلشدیریر. بو ایشده، علمی، فلسفی اوصوللاردان استفاده ائدیر، او تصویر و ترنّوم اوصولوندان فایدالانمیر، حادیثهنی روایت ائتمیر، سؤیلهمیر بلکه اونو بیر باشا گؤستریر. هایکو شاعیرینین ایچیندن، معنوی دونیاسینـین ان درین قاتلاریندان ساچان دورولما، آییدینلانما، احوال روحیهسینی اصلینده اولدوغو کیمی باشقالارینا چاتدیرماق ایستهییر.
هایکو شاعیرینین قـیدا منبعی «ذین» ZEN آیینیدیر. هایکو «ذین» مکتبیندن سو ایچیر. بو شعر نوعو ایله، اوزاق شرق خالقلارینین، ایناندیغـی و اونونلا تربیهلندییی ذن آیینی آدلانان بیر دونیا گؤروشو، دونیا دویومونون آراسیندا سیخ باغلیلیق وار. هایکونو ذینسیز تصوور ائتمک مومکون دئییل.
«بودا» آیینینین «آییدینلانما» «باخـیش» اوصوللارینـی منیمسهییب و اونلاری چین «دا- او»(dao) (یول) فلسفهسینین عملی تجروبهسینده یوغوروب بیشیریب و یئنی بیر دوشونجه، داورانـیش، قاوراییش طرزی کیمی «چینلی»نین جانـیندان سوزولوب ساچان بیر ایشیقدیر. چین یولو ایله بو گوروش ژاپونا یول تاپیب و ژاپون خالقینین حیاتـیندا ان مهم رول اوینامیش، او خالقین اینانجینا چئوریلمیشدیر. هر شئیی اولدوغو کیمی گؤرمک، طبیعتله، اینسان آراسینداکی اولان عینیلییی دویماق، سئچمک، اوچونجو گوزله، دونیایا، حادیثهلره، طبیعته، اینسان معنویاتـینا باخماق، اونلارین آراسیندا اولان یاخـینلیغـی، ماهیتلریندهکی عینیلییی دویماق؛ و بئلهجه، بو حیسّلرله حیات سورمک، یاراتماق دئمکدیر. هایکو ایسه «ذین» آیینینین گؤزلریمیز قارشیندا یارانان منظرهسی، اونون مادی تجسومودور. ٭
ژاپونلو شاعیر اوچون هر بیر شئی ایلهام منبعیدیر. خوصوصیایله طبیعت، ژاپون طبیعتینه خاص اولان نه وارسا، هایکودا اوز جیلوهسینی تاپمیشدیر. هایکولاردا ترنّوم اولان مووضوعلار ایسه ژاپون خالقـینـین داها چوخ ماراقلاندیغـی مووضوعلاردیر: اینسان و طبیعت گوزهللییی، قوشلار، آغاجلار، چیچکلر، فصیللر، کولکلر و… بونلارا اویغون احوال- روحیهلر، منظرهلر، دویغو- دوشونجهلر، هایکودا ییـیغجام و توتارلی شکیلده گؤزلریمیز اؤنونده جانلانـیر و روحوموزدا یئنی بیر عالم اویادیر و اورایا ایشیق ساچیر.
ماتسو باشو (Matsuo Basho)- (1646-1694)
ماتسو باشو، اورتا عصرلر ژاپون شعرینین ان بؤیوک نومایندهلریندن بیریدیر. باشو هایکو شعر نوعونده چوخلو اثرلر یازمیشدیر. عینی حالدا او بو شعر نوعونو اؤز یارادیجیلیغـی ایله ان یوکسک مرتبهلره چاتدیرمیشدیر. باشو. هایکونو ساده سؤز اویونوندان، تکرار مووضوعلاردان، دایازلیقدان و… آزاد ائتمیش و اونا یئنی بیر آب و هوا گتیرمیشدیر. باشو هایکو صنعتینده بؤیوک بیر انقلاب یاراتمیش و اونون تأثیر دایرهسینی داهادا گئنیشلندیرمیشدیر. باشونون هایکولاری، ایستر مضمون گؤزهللییی، ایستر ایفاده طرزی، ایسترسهده سادهلییی ایله تکجه ژاپون ادبیاتـیندا دئییل، ائلجه ده دونیا ادبیاتـیندا بؤیوک ماراق دوغورموشدور. ایندی دونیادا هایکونو باشونون آدی ایله تانـییـیرلار، البته بو او دئمک دئییل کی، باشودان قاباق یاخود سونرا یاخشی هایکو یازان شاعیر اولماییب. اولوب، (او جوملهدن بوسون، ایسا و…)، آنجاق باشو ذیروهسی هله ده اؤز اوجالیغـی ایله سئچیلمکدهدیر. اونون هایکولاری دونیانـین بیر چوخ دیللرینه چئوریلهرک اونو بؤیوک بیر شاعیر کیمی دونیایا دا مشهور ائـتمیشدیر.
باشونون حیاتـی سادهلیکده، سفرده، یوخسوللوقدا کئچمیشدیر. او سفرنامهلرینین بیرینده یازیر: «آیلا،گونش دونیانـین ابدی موسافیرلریدیرلر. فصیللر ده ائلجه، بیرـ بیرینی عوض ائدیرلر. بیر چوخ آداملار دا واردیر کی اونلار دا عؤمور بویو سفرده اولوبلار، ایستر قاییـیقدا، ایستر آت بئلینده، اونلار اوچون سفر گوندهلیک ایشدیر.
بیلمیرم هاچانسا، اوز ایچیمده بیر حیسّ باش قالدیردی. گوجلو بیر آوارهلیک احوال- روحییهسی یاراندی منده. او دورکی، من ده اوز طالعیمی یئللرین قانادیندا اوچان یالقـیز بیر بولودون طالعینه باغلادیم.
بیر موددت دنیز کناریندا، سونرا چای قـیراغـیندا، یاشادیم. او حیسّ منی هارالارا کی سوروکلهمهدی… بو دفه یارالاریمی ساریدیم، حصیر بورکومو، خـیزران ال آغاجیمی گؤتوردوم شیمالا ساری یولا دوشدوم، ماتسووادا دوغان و منی قارشیلاماغا تلهسن آی ایشیغـی اورهییمی بوروموشدو…٭»
باشو، طبیعت یورغونو، طبیعت عاشیقـی ایدی. عومور بویو داغلاری، چوللری دولاشان، بیتگیلرین، داشلارین، قوشلارین، آغاجلارین عطیرلرین، بؤجکلرین، یئللرین دیلین بیلن شاعیر ایدی… او بو سفرلرده اؤز اورهیی ایله باش- باشا قالیر، دوشونجهلره دالیر، حیاتـین ان درین قاتلاریندان، وارلیغـین آچیلماز سیرّلریندن سوراق توتان بیر شاعیره چئوریلیر. بو درین دوشونجهلرین، حیات تجروبهلرینین، دونیا گؤروشونون، ایشیغـیندا، دونیایا یئنی نظر سالیر. شئیلرین، دویغولارین، حادیثهلرین ایچیندن یئنی- یئنی بدیعی تاپینتیلار تاپیر و هایکولار یارادیر.
باشو دئییر: «هایکو قوشماق اوچون اوشاق اولمالی» «منه ائله گلیر کی هایکو اوخویوب، اونو آنلاماق اوچون بوتون حیسّلردن دوشونجهلردن سویونمالی، جانـیمیزین جانـی ایله یئنیدن گورملیییک دونیانـی!
باشونون دونیاجا مشهور اولان هایکولاریندان بیر نئچهسینی اوز آنا دیلیمیزده اوخویاق. بیر یول یوخ، دؤنه- دؤنه اوخویاق و اونلارین ایشیغـیندا دونیایا یئنی نظر سالاق:
تارلارنـین اوستونده
اوخویور توراغاییـی
هیچنهدن آسیلمادان
داغ باشیندا آی
یاماجدا دومان
توستولهییر دوزلر
ناقوس سوسوب
آنجاق آخشام اوستو چیچکلرین عطرینده
یئنه ده سسلنیر ناقوس
قوققو قوشو
اوخویور، اوچور، اوخویور
آخ گور نئجه دولغون یاشاییـیر او
سوسرینین قورو قابیغـی-
یازیق جانـینی سسینده اریدیب
اوخویا- اوخویا سییریلیب چیخـیب قابیقدان
پاییز آخشامی
یالقـیز بیر قارقا
قونوب قورو، چیلپاق بوداغا
سوکوت.
جیر- جیرامالارین جیریلتیسی
هوپور داشلارا
آینانـین آرخاسیندا
اینسانلارین گوره بیلمهدییی، باهار
چیچکلنن بیر اریک آغاجی
باهار ویداعلاشیر
قوشلار آغلاشیر
بالیقلارین گوزو یاشاریر
شیمشک
قارانلیغـی، شیغییـیب کئچیر
گئجهده دورنانـین باغـیرتـیسی تک
اسکی بیر گول، آه.
قورباغا سیچراماسی
سو شاپپیلتـیسی.
باشینـی یئره دیکیب. یاتـیر سؤیود
بوداغـیندا کی بولبول
قلبیدیر اونون
قـیشین خلوتینده.
قـیزیلی پرده اوزهرینده کی
شام آغاجی قوجالیر
هانسی چیچکلهمیش آغاجدان ساچیر
بیلمیرم آنجاق
آخ نه گوزهلدیر بو عطیر، نه گوزهل
آنامدان قالما بیر دسته آغ ساچ
الیمه آلسام ارییهجک ایستی گوز یاشلاریمدان
پاییزین قـیرووی اریین کیمی.
٭ – عزیز میر احمداوو، ادبیات شوٍناسلیق اینسیکلوپئدیک لغت. باکی، ۱۹۹۸٫
٭ – میمنت میرصادقی (ذوٍلقدر)، واژنامه هنر شاعری، کتاب مهناز،۱۳۷۳، تهران.
٭ – احمد شاملو. ع. پاشائی هایکو شعر ژاپنی انتشارات چشمه ۱۳۷۶ تهران
٭ – ع. پاشائی، ذن چیست، انتشارات مازیار، ۱۳۵۵، تهران.
٭ – احمد شاملو- ع. پاشائی هایکو شعر ژاپنی انتشارات چشمه ۱۳۷۶ تهران.


text:
`اتوبوس` نتیجهلر
خبرلر [49]
- باتی قدسدا ایکی آیری پاتلاما اولدو
- توریستلر اوچون "ایستانبول سیتی کارت"
- سۆروجوسوز اتوبوسلار یوللارا چیخدی
- سوروجوسوز اتوبوسلار سیناقدان گئچیریلیر
- اتوبوس نفت تانکری ایله توققوشدو، ۲۰ نفر اؤلدو
- اتوبوس آشدی، ان آز ۲۰ نفر اؤلدو
- ترور سالدیریسیندا ۲۱ نفر حیاتینی ایتیردی
- اتوبوس درهیه دۆشدو، ۱۱ نفر اؤلدو
- "یولوموز قاراباغادیر"
- قاراباغا اتوبوس سفرلری باشلاییر
- اتوبوس چایا دوشدو، ۳۱ نفر اؤلدو
- اتوبوس درهیه دوشدو: ۲۳ اؤلو
- روسیادا بیر اتوبوسدا پاتلاما میدانا گلدی
- اتوبوس آشدی، ان آز ۱۹ نفر اؤلدو
- اتوبوس اوچوروما دوشدو؛ ۲۱ نفر اؤلدو
- اتوبوس سو کانالینا دوشدو؛ ۴۰ نفر اؤلدو
- تورک مهندسلر اورهتدی: سوروجوسوز الکتریکلی اتوبوس
- اتوبوس ایله کامیون چارپیشدی؛ ان آز ۵۳ اؤلو وار
- اتوبوس مینین اوستونه چیخدی
- اتوبوس اوچوروما دوشدو


text:
۱۹۹۶ (میلادی)
میلادی ۱۹۹۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز دوْخسان آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ دسامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی عیراق اهالیسینه نفت یئرینه ارزاق وئرمک حاقّیندا قطعنامه قبول ائدیب.
- ۶ مئی - اسکی سیآیائی باشقانی ویلیام کولبینین جسدی گۆنئی ماریلندده بیر چایدا تاپیلدی.
- ۵ دسامبر - مادلین آلبرايت آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دؤولت کاتیبی وظیفهسینه تعیین ائدیلن ایلک قادین اوْلموشدور.
- ۳۰ ژولای - کلودت کولبرت؛ فرانسه نین ایلک قادین آکتورو، اسکار اؤدولونو قازانان
- ۲۹ نوْوامبر - هاله محکمهسی ۱۲۰۰ بوسنیلینین اؤلومونده ایشتیراک ائتمیش عسگره ۱۰ ایل حبس کسمیشدیر.
- ۲۹ دسامبر - قوواتمالادا ۳۶ ایل سۆرن ساواش باشا چاتدی.
- ۲۳ نوْوامبر - تئرروْرچولار اتیوپی هاوا يوْللارینا مخصوص طیارهنی قاچیریب. لاکین ياناجاغی قۇرتاران طیارهنین هیند اوقیانوسینا دۆشمهسی نتیجهسینده ۱۲۳ نفر هلاک اوْلوب.
- ۲۳ اوْکتوبر - روم پاپی داروین نظریهسینین فرضیه اولدوغونو ایدیعا ائتدی.
- ۲۲ اوْکتوبر - آذربایجان جومهوریتی جیبوتی ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
- ۲۱ نوْوامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین قرارگاهیندا ایلک دفعه بئين الخالق تلویزیون فوْرومو کئچیریلمیشدیر.
- ۱۸ ژانویه - مایکل جکسون ایله لیزا ماری پرسلینین ایکی ایل سۆرن ائولیلیکلری بوْشانما ایله سوْنا چاتدی.
- ۱۳ سپتامبر - توپاک شکور قتله یئتیریلمیشدیر.
- ۱۳ دسامبر - کوفی عنان بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی باش کاتیبی سئچیلمیشدیر.
- ۱۲ نوْوامبر - سعودی عربیستانینا عایید «بوئینگ» قازاغیستانین «L76» یۆک طیارهسی ایله هیندیستان گؤیونده توْققوشموشدور. سوْنوجدا ۳۵۹ نفر اؤلموشدور.
- ۱۰ دسامبر - گۆنئی آفریقا جۆمهوریتی یئنی آنایاسا قبول ائدیب و بۇنونلا دا آپارتاید رژیمی باشا چاتیب.


text:
روسیا اوسکارا فیلم گؤندرمهیهجک
"روسیا فیلم آکادمیسی باشقانلیغی، ۲۰۲۳-جو ایلده اوسکارا یئرلی فیلم نامیزد گؤسترمهمه قراری وئردی"
روسیا اولوسال سینما صنعتلری و بیلیملری آکادمیسی، بو ایل اوسکارا فیلم گؤندرمهما قراری آلدیقلارینی آچیقلادی.
آکادمیدن وئریلهن یازیلی آچیقلامادا، "روسیا فیلم آکادمیسی باشقانلیغی، ۲۰۲۳-جو ایلده اوسکارا یئرلی فیلم نامیزد گؤسترمهمه قراری وئردی" دئییلیر.
سینما صنعتلری و بیلیملری آکادمیسی، ۹۵.جی اوسکار اؤدوللرینین ۱۲ مارس ۲۰۲۳.جو ایلده کتشکیل ائدیلهجگینی آچیقلامیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر
ترت فیلملری اوسکار یاریشیندا
ترت یاپیمی و ترتنین دستگی ایله چکیلهن فیلملر دونیا سینماسینا دامغا وورماماغا داوام ائدیر
آنتالیایا گلن توریست ساییسیندا رکورد آرتیش وار
دنیزی، قومو، گونشی، قدیم شهرلری، تاریخی یاپیلاری، طبیعی گؤزللیکلری و ساغلیق توریزمی ایله آنتالیایا قیش مؤوسومونده ده موختلیف اؤلکهلردن گلنلرین ساییسی آرتاراق داوام ائدیر


text:
دانلود انیمیشن اللهیار و افسانه مارخور Allahyar and the Legend of Markhor 2018 با دوبله فارسی
برچسبها:انیمیشن اللهیار و افسانه مارخور -دوبله-Allahyar and the ..., تماشای آنلاین Allahyar and the Legend of Markhor 2018 ..., دانلود Allahyar And Legend Of Markhor 2018 انیمیشن ..., دانلود انیمیشن Allahyar And Legend Of Markhor 2018 دوبله ..., دانلود انیمیشن Allahyar and the Legend of Markhor 2018 ..., دانلود انیمیشن الله یار و افسانه مارخور دوبله فارسی Allahyar ..., دانلود انیمیشن اللهیار و افسانه مارخور Allahyar and the ..., دانلود فیلم Allahyar And Legend Of Markhor 2018 - ..., دانلود فیلم Allahyar and the Legend of Markhor 2018, دانلود فیلم Allahyar and the Legend of Markhor 2018 (دوبله ..., دانلود فیلم اللهیار و افسانه مارخور 2018 - Film2Movie, دانلود کارتون اللهیار و افسانه مارخور ۲۰۱۸ با دوبله فارسی, دوبله فارسی انیمیشن اللهیار و افسانه مارخور - مای فیلم


text:
اوستاد یحیی شیدانین اونودولماز خاطرهسینی عزیزلمک اوچون آذر آیینین اوچونجو گونو تبریز شهرینده “یئنی تبریز ادبی- مدنه درنهیی” طرفیندن طنطنهلی مراسیم کئچیریلدی.
آذربایجان شاعرلری، یازیچیلاری و مدنی شخصیتلرینین اشتراکیایله قورولان بو مجلیسده شعرلر اوخوندو و اوستاد یحیی شیدانین حیات و یارادیجیلیغی و اجتماعی مدنی شخصیتی بارهده دانیشیقلار کئچدی. مجلیس “یئنی تبریز ادبی- مدنه درنهیی”نین بیانیهسیایله باشلاندی. “قلم یاس توتور” عنوانلی بو بیانیهده یازیلیب:
“مشروطه آزادلیق حرکاتیندا ستارخان آتلیلارینا قوشولوب، مبارزه بویو بؤیوک سردارین آرخاسین بوش قویمایان حسن یوزباشینین اوجاغی ۱۳۰۳ گونهش ایلی بیر اوغلان اوشاغینین دوغماسی ایله ایشیقلاندی. یوزباشی بو اوغلانین آدین «یحیی» قویدو. یحیی گهنج یاشلاریندان آتاسینین اورهیینده اولان آزادلیق عشقی و وطن سئوداسینا ایلیشدی. آمما مبارزهنی باشلاماق اوچون آتاسینین تفنگیندهن کهسهرلی بیر سلاح گؤتورمهیه دوشونوردو. نهایت ان کهسگین سلاحی سئچدی. یحیی الینه قلم گؤتوردو. اؤزونه «شیدا» ادبی آدی گؤتورهن یحیی ائله بو آد ایله ده تانیندی: (یحیی شیدا).
یحیی بئله دوشونوردو کی خالقینا ان بؤیوک خدمت اونون دیلین، ادبیاتین و عمومیتله معنوی دهیهرلهرین قوروماقدان عبارتدیر. یعنی خالقین مدنی ـ فرهنگی سویهسینی یوکسهلتمهک لازمدیر. او بو دوشونجه ایله ایییرمینجی ایللهرده آذربایجاندا گئدهن ملی دموکراتیک حرکاتا قوشولدو. یحیی شیدا بیر ایل ملی حکومتین بارلی ـ بهرلی عؤمرونده اوخویوب، اؤیرهندی و یازیب، یاراتدی. صمد وورغون، سلیمان رستم، جعفر خندان، بالاش آذراوغلو ، بیریا و دیگر بؤیوک قلم صاحبلهری ایله یاخیندان تانیش اولوب، اونلاردان فایدالار قازاندی. شاه قوشونونون وحشی-جه باسقینی نتیجهسینده گهنج شیدانین آرزیلاری، بوتون وطن سئوهر و آزادلیق سئوهر آذربایجان خالقینین آرزی-لاری ایله برابر، قانا بهلهشمیش تورپاغیمیزین طالعینه محکوم اولدو. یحیی شیدا بو فاجعهدهن سونرا ایکی ایل گیزلی یاشادی.۱۳۲۷دهن قلمین گؤتوروب، «آذر مرد» قزئتینین باشیازارلیغیندا یئنیدهن چالیشماغا باشلادی.
یحیی شیدا ۳۰نجی ایللهرین آغیر وضعیتینده ده یارادیجیلیغیندان و تدقیقاتی فعالیتلهریندهن ال گؤتورمهییب، فارس دیلی و ادبیاتینی، عرب دیلینی و آلمانجانی دا همین ایللهرده اؤیرهنیر. ۱۳۴۱نجی ایلدهن تبریزده یاییلان مهدآزادی قزئتی ایله امکداشلیق قرارینا گهلیر. بو امکداشلیق استادین حیاتینین سونونا قدر دوام ائلهییر. اوندان سونرا آذربایجان گهنج شاعرلهر و یازارلاری فروغ آزادییه یول تاپیرلار و ۱۳۴۴نجی ایلده صمد بهرنگینین باشچیلیغی ایله «آدینه» آدلی اؤزهل بیر صحیفه بوراخیرلار.
۱۳۵۷ده ایران خالقی پهلوی مطلقیتینه سون قویور. آذربایجان یازیچیلار اتفاقینین عضوی و باکی دولت یونیورسیتهسی طرفیندهن فخری دوقتورلوغا لایق گؤرونموش یحیی شیدانین کئچمیش ایللهرده ایشیق اوزو گؤرمه-میش اثرلهری بیر ـ بیر یاییلیر. فروغ آزادیده گوندهلیک اولاراق «آذری صحیفه»سی استادین تشبثی ایله یولا دوشور. واختیله بو صحیفه بوتون آذربایجان دیلی و ادبیاتی هوسکارلارینین سیغیناجاغی اولور. «آذری صحیفه»سینده یاییلان گهنج شاعرلهر و یازارلارین اثرلهری، استادین یئنی یئتمیش قلملهره اینانجیندان آسیلیایدی. ائله اونا گؤره ده بوگون-کی ادبی مووقعیمیزده اونون عطری و بویاسی قاباریقلا دویولور. استاد شیدانین بعضی اثرلهری بونلاردان عبارتدیر:
اودلار وطنی، میرزا علی معجزین یاییلمامیش اثرلری، اودلو سؤزلر، سئژیم قولو، اون جزوهلر، اوستاد شهریارین تورکو دیوانی، بیریانین اورهک سؤزو، ادبیات اوجاغی (اوچ جلد)، طنز و فولکلور یازان شاعرلردهن سئچیلمیش شعر نمونه-لری، ساری کؤینک، فراوردهها، در زوایای تاریخ، در زوایای ادبیات، دریای متلاطم، تلواسهها، جنایات زن یا شاهکارهای طبیعت، پسر خان، خاطرهها و بدیههگویی و ….”
مراسیم تبریز ادبی محیطینین آغساققال شخصیتی و اوستاد شیدانین یاخین دوستلاریندان اولان حاج موسی هریسینژادین دانیشیقیایله آچیلمیشدیر. سونرا آذربایجانین تانینمیش ادبی- مدنی شخصیتلری او جملهدن: رحیم رئیسنیا، غلامحسین فرنود، ، ناصر داوران، دکتر سیروس برادران شکوهی و علی حامد ایمان اوستاد شیدانین حیات و یارادیجیلیغی بارهده سؤز سؤیلهمیش و آذربایجانین مختلف شهرلریندن مجلیسده اشتراک ائدن شاعرلر او جملهدن: ارشد نظری، سعید قافلان، منصور شریعتی، صمد چایلی، ذوالفقار کمالی، جعفر تانیش و نرگیز هریزلی شعرلر اوخوموشدور. شاعرلردن علاوه مجلیسین آپاریجیسی شاعر هریزلی آرا بیر رسول رضا، رامیز روشن، بالاش آذر اوغلو و اوستاد یحیی شیدانین شعرلریندنده مجلیس اشتراکچیلارینا قرائت ائتمیشدیر.
بو طنطنهلی مجلیس آذربایجان موسیقیسیندنده چوخ گؤزل فایدالانمیشدیر. بئله کی مجلیسین گئدیشاتیندا آذربایجانین تانینمیش و گؤرکملی صنعتکارلاریندان عاشیق حسن اسکندری، عاشیق چنگیز مهدیپور، آیدین شاطریان، ناصر به نژاد، داوود غفاری و حسن ایرانی اؤز گؤزل ایفالاریلا مجلیسی داهادا دیرلندیرمیشلر.
“ایشیق” سایتی بو مجلیسین شکیللرینی الده ائتدیگی صورتده، اونلاری اؤز اوخوجولارینا چاتدیراجاقدیر.


text:
بوتون عمومی ژورناللار
ویکیپدیا اوچون بوتون مؤوجود ژورناللارین بیر یئرده گؤستریشی. ژورنال نوعو، ایشلدن آدی یوخسا دییشدیریلمیش صفحه لری سئچمکله داها محدودلاشدیرا بیلرسینیز.
- ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۸:۱۹ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:ایران-عیراق ساواشی صفحهسینی دانیشیق:ایران و عراق ساواشی-ه آپاردی (آختارماقا ساده جه اولور)
- ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۸:۱۹ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، ایران-عیراق ساواشی صفحهسینی ایران و عراق ساواشی-ه آپاردی (آختارماقا ساده جه اولور)
- ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۱۵ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، بایرن مونیخ فوتبال کلوبو صفحهسینی بایرن مونیخ فوتبول کولوبو-ه آپاردی
- ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۱ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:آغا محمد خان قاجار صفحهسینی دانیشیق:آقا محمد خان قاجار-ه آپاردی (فاسلارین سایقیسیزلیقی بو شخصیت اوچون)
- ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۱ Susan turk دانیشیق چالیشمالار قوروما تنظیماتلارینی آغا محمد خان قاجار-دن/دان آقا محمد خان قاجار-ه داشیدی (آغا محمد خان قاجار آدی دییشیلدی. یئنی آدی: آقا محمد خان قاجار: فاسلارین سایقیسیزلیقی بو شخصیت اوچون)
- ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۱ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، آغا محمد خان قاجار صفحهسینی آقا محمد خان قاجار-ه آپاردی (فاسلارین سایقیسیزلیقی بو شخصیت اوچون)
- ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۳۹ Susan turk دانیشیق چالیشمالار قوروما تنظیماتلارینی آغامحمدخان قاجار-دن/دان آقامحمدخان قاجار-ه داشیدی (آغامحمدخان قاجار آدی دییشیلدی. یئنی آدی: آقامحمدخان قاجار: جعلی فاسلارین قوشما آدی اولور)
- ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۳۹ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، آغامحمدخان قاجار صفحهسینی، آقامحمدخان قاجار-ده یوْللاندیرما اۆستونه آپاردی (جعلی فاسلارین قوشما آدی اولور)
- ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۳۹ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، آقامحمدخان قاجار صفحهسینی سیلدی («آغامحمدخان قاجار» آد دَییشمه یه یئر آچماق اوچون سیلینمیشدیر)
- ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۳۸ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:آغامحمدخان قاجار صفحهسینی، دانیشیق:آقامحمدخان قاجار-ده یوْللاندیرما اۆستونه آپاردی (آغا گلمه سی تورکجه دیلده گوروشمئز و فاسلار جعلی اولور)
- ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۳۸ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:آقامحمدخان قاجار صفحهسینی سیلدی («دانیشیق:آغامحمدخان قاجار» آد دَییشمه یه یئر آچماق اوچون سیلینمیشدیر)
- ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۳ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:آغامحمدخان قاجار صفحهسینی، دانیشیق:آقامحمدخان قاجار-ده یوْللاندیرما اۆستونه آپاردی (تورکی دیلده آغا یوخدو "آقا" دوغرودو)
- ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۳ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:آقامحمدخان قاجار صفحهسینی سیلدی («دانیشیق:آغامحمدخان قاجار» آد دَییشمه یه یئر آچماق اوچون سیلینمیشدیر)
- ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۳ Susan turk دانیشیق چالیشمالار قوروما تنظیماتلارینی آغامحمدخان قاجار-دن/دان آقامحمدخان قاجار-ه داشیدی (آغامحمدخان قاجار آدی دییشیلدی. یئنی آدی: آقامحمدخان قاجار: تورکی دیلده آغا یوخدو "آقا" دوغرودو)
- ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۳ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، آغامحمدخان قاجار صفحهسینی، آقامحمدخان قاجار-ده یوْللاندیرما اۆستونه آپاردی (تورکی دیلده آغا یوخدو "آقا" دوغرودو)
- ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۳:۴۳ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، آقامحمدخان قاجار صفحهسینی سیلدی («آغامحمدخان قاجار» آد دَییشمه یه یئر آچماق اوچون سیلینمیشدیر)
- ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۵۳ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:بیرینجی ارشک صفحهسینی دانیشیق:بیرینجی آرشاک-ه آپاردی
- ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۵۲ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:بیرینجی ارشک صفحهسینی دانیشیق:بیرینجی ارشاک-ه آپاردی
- ۲۰ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۲۴ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، اسکندریه صفحهسینی ایسکندریه-ه آپاردی
- ۲۰ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۵:۲۳ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، کالیگولیا صفحهسینی کالیگولا-ه آپاردی
- ۱۹ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۳۹ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، کاپتول موزه سی صفحهسینی کاپیتول موزه سی-ه آپاردی
- ۱۹ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۳۲ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، هادریان دواری صفحهسینی هادریان دوواری-ه آپاردی
- ۱۸ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۲۸ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، سلیمان گوندریلمیش صفحهسینی سولیمان گؤندریلمیش-ه آپاردی (تورکی یازیدا)
- ۱۵ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۰۹ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، برینجی یتره آدا صفحهسینی بیرینجی یتره آدا-ه آپاردی (ی دوشوب)
- ۱۰ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۲۵ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، یتدینجی کلوئوپادرا صفحهسینی یتدینجی کلوئوپاترا-ه آپاردی
- ۸ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۰۶ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، دانیشیق:آغامحمدخان قاجار صفحهسینی دانیشیق:آقامحمدخان قاجار-ه آپاردی (آغا کلمه سی یوخوموزدی بؤیوک کیشی آقامحمدخان دی)
- ۸ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۰۶ Susan turk دانیشیق چالیشمالار، آغامحمدخان قاجار صفحهسینی آقامحمدخان قاجار-ه آپاردی (آغا کلمه سی یوخوموزدی بؤیوک کیشی آقامحمدخان دی)
- ۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۳۴ Susan turk دانیشیق چالیشمالار ایشلدن حسابی اوْتوماتیک یارادیلدی


text:
ایرانلی قادینلار نهایت جینسی تجاووزه قارشی سسسیزلیکلرینی پوزدولار
واشنگتن پست
یازارلار: مسیح علینژاد و رویا حکاکیان
ترجومه: الناز سربر
سون 42 ایلده ایرانین روحانی لیدرلری، مجبوری حجابین ارککلرین جینسی تجاووزونه قارشی قادینلار اوچون ان یاخشی مودافیه اولدوغونو ادعا ائدهرک رژیمین سرت ایسلام گئییم کودونو مودافیه ائتدیلر. لاکین سون بیر نئچه هفته عرضینده ایرانلی قادینلار ایش وئرنلرینین و ایش یولداشلارینی، حتی بیر سیرا یوکسک وظیفهلی مامورلاری جینسی جینایتلر و تجاووزلا ایفشا ائتمک و اتهام ائتمکله بو ادعانی رد ائتدیلر.
تقصیرلندیریلن اینقیلاب کئشیکچیلری کوماندیرلریندن توتموش مشهور صنعتچیلره و عادی وطنداشلارا قدر اولان موتهیملر کاتولیک کیلسهسیندن فرقلی اولمایان بیر رژیمین درین و سیستماتیک بیر اخلاقی بؤحرانینی عکس ائتدیریر. اؤزونو دوزلویون و اوستون فضیلتین کئشیگینده گؤرن دؤولت، و کسکین تنقید ائتدیگی باتی توپلوملاریندان داها یاخشی اولمادیغینی بلکه داها دا پیس اولدوغونو گؤستردی.
ایرانلی قادینلارین سؤیلهدیکلری «هاروی واینستین» و «بیل کازبی» قوربانلارینی خاتیرلادیر. ایران مئدیاسینین کئچمیش موخبیری «سارا امتعلی»، سون زامانلار گئنیش یاییلمیش توییتلری آچاراق 14 ایللیک بیر سسسیزلیگی پوزان سون ادعاچیلاردان بیریدیر کی باشقالارینا اونون نومونه اولاراق ایزلهمهلری اوچون بیر قاپی آچدی.
موصاحیبه آپاردیغی «آیدین آغداشلو» ایله گؤروشونو تصویر ائتدی و مشهور صنعتچینین سرگیده گؤروشمک عوضینه اوفیسینده گؤروشمک اوچون ایصرار ائتدیگینی یازدی. سارا ایچری گیرنده او چیلپاقدی و یالنیز بیر اؤرتو گئیینمیشدی، سونرا سارانی زورلا قوجاقلاییر و اونو اؤپمهیه چالیشیر. سارا اونو اؤزوندن اوزاقلاشدیراراق حادثه یئریندن قاچیر.
سارا یازیر «ایللرله اؤزومو گوناهکار، اوتانج وئریجی و عذابلی حیس ائتدیم» . داها احتیاطلی اولمالییدیم و دقتسیز بیر قادین اولدوغومو دوشوندوم. اؤزومو گوناهلاندیریردیم! آنجاق «Me too» حرکاتی حاقیندا نه قدر چوخ اوخوسام، جینسی تجاووزدن خلاص اولانلار اوچون بو حیسلرین نورمال اولدوغونو باشا دوشدوم.»
سارانین آچیقلامالاریندان اؤنجه نامعلوم قادینلار چوخ دهشتلی تجروبهلری حاقیندا یازمیشدیلار، آما امتعلینی قاباقا آتان شئی، اونون خالق قارشیسیندا چیخیش ائتمک ایستیی ایدی. گوجلو بیر تجاووزکارین و قادینلارین تئزتئز تجاووزه معروض قالدیقلاری بیر کولتور کی اوندا قادینلار اوز اوزه قالدیقلاری تجاووزدان اؤتورو گوناهکار تانینیردیلار کی اؤزلری اوندان اذيت چکمیشلر.
ایندی ایراندان کناردا یاشایان امتعلی، سانسور سوز عومومی مئدیایا الی چاتیر. ایسلام جمهوریییتینین چوخ سرت شرطلری ایله اوزلشمهسینه باخمایاراق، اوندان اؤنجهدن ایفشا ائدنلرین جسارتیندن ایستیفاده ائتدی. اؤلکه داخیلیندهکی دیگر بیر چوخ ژورنالیست ده اوخشار سو ایستیفادهلر بارهده معلومات وئردی.
دؤرد ایل اؤنجه، ایران ایسلام جمهوریییتی رادیو و تلویزیونونون خاریجی کانالی اولان پرس تیوینین آپاریجیسی «شینا شیرانی»، مودورلریندن بیرینین اونو ایش اوتاغیندا حبس ائتدیگی بیر حادثه بارهده خبر وئرمیشدی. لاکین شیرانی بو ایفشادا ائتدیگی سس-کویده تک قالدی.
کئچن ایل باشقا بیر بدنام بیر ایشده، اینقیلاب کئشیکچیلرینین کئچمیش عضوو و ایسلام مشورت مجلیسینین بئش دؤورونون عضوو سلمان خدادادی، ایش یئرینده ایش تاپماغا اومید ائدن سئچیجیلریندن اولان «زهرا نویدپور»، آدلی بیر قادین وطنداش طرفیندن محکمهیه وئریلهرک تجاووز اتهامی ایله محکوم ائدیلدی. نویدپور اتهامین تفروعاتلارینی آچیقلادیقدا، خدادادی اونو و عائلهسینی اؤلدورمکله تهدید ائتدی. گنج قادین تهدیدلره باخمایاراق دانیشماغا داوام ائتدی، آما نتیجهده جسدی تاپیلدی. گؤرونن او کی اؤلومون سببی «اینتیهار» ایدی. تجاووزکار چوخ قیسا بیر مدتی حبسخانادا کئچیردی و تئز عفو ائدیلدی و سربست بوراخیلدی.
بو و بونا بنزر حاللار هئچ بیر قورونما و باغیشلانما اولمایان قادین دوشمانلیغینین درجهسینی اورتایا قویور.
بو ایفشا ائتمهلرین اورتاسیندا عادی قادینلارین ایللردیر کوچهلرده آنونیم تجاووزکارلارلا کئچیردیکلری گوندهلیک موباحیثهلر اهميتلیدیر. معلوم اولوب کی، جینسی تجاووزدن ان یاخشی قورونما موبایلدیر. پوپولر هشتگ اولان «دوربین من، اسلحه من» (کامئرام، منیم سلاحیم)، بیر چوخ قادینا تجاووزکارلارا قارشی صحیفه آچماق اوچون گوج قازاندیردی. چونکی چکیلدیکلرینی بیلنده حادثه یئریندن قاچیرلار. بو قادینلار گوناهکارلاری ایفشا ائدهرک رژیم علئیهینه دانیشیرلار. اونلارین ادعالاری، ارککلرین گوجسوز وارلیق اولدوقلارینی و قادینلار چادیر آلتیندا گیزلنمهدیکلری تقدیرده داورانیشلارینا گؤره مسوولیت داشیمادیقلارینی اینکار ائدیر.
شوبههسیز کی، باشلارینا گلنی ایفشا ائتمهیه جسارت تاپان بیر سیرا قادینلار باتیداکی «منده»، حرکاتینین تأثیری آلتینا دوشدولر. لاکین بو حاللارین هر بیرینین جمعی قوهسینین نتیجهسی فردی قوهلرین توپلامیندان چوخدور؛ بو قادینلارین ایلک نؤوبهده اؤیرندیکلری بودور کی، حجاب اونلاری ظالیملارا قارشی مودافیه ائده بیلمهین بیر بئز پارچاسیدیر. اونلاری جینسی تجاووزدن حقیقتاً قورویا بیلهجک شئی قانونون اوستونلوگو و هئچ کیمین قانوندان اوستون اولمایان بیر توپلومدور.
ایرانداکی مؤوجود دالغا اوچون جندر برابرلیگینی قورماغی هدفلهین باتی اؤلکلریندهکی مؤوجود حرکتله موقایسهده جندر برابرسیزلیگی اساس مسئله دئییل، داها جدّی بیر فاجعهنین علامتلرینین بیر حیصّهسیدیر؛ رئژیمین اؤزو.


text:
اوکراینا قورالان هۆجۆمده 23 یؤنهکی رایات اؤلدی
ستاروخ ایلکینجی کِسگیتلره گؤرأ 23 یؤنه کی رایاتینگ اؤلِندیگینی بیلدیردی
اوکراینانینگ زاپوریا بؤلگه سینده دوران ماشینلارا روس گۆیچلری راکت بیلن هۆجۆم قورادی.
هۆجۆمده 23 یؤنهکی رایات اؤلدی.
زاپوریانینگ حأکیمی اولسکاندر ستاروخ تلگرام حاسابیندان روس گۆیچلری نینگ اوکراینانینگ یورتداشلارینی راکت بیلن اوراندیغینی اؤنگه سۆردی.
ستاروخ ایلکینجی کِسگیتلره گؤرأ 23 یؤنه کی رایاتینگ اؤلِندیگینی بیلدیردی.
اوکراینانینگ ایچری ایشلر وزیری نینگ گنگه شچیسی آنتون گراشنکو دا بو هۆجۆمده 35 یورتداشی نینگ یارالاناندیغینی آیتدی.
دِگیشلی حابارلار
اوروپا بیلهلهشیگی یورتلاری بیله کی یورتلاردان 29 میلیارد یورو الکتریکلی اولاغ ساتین آلیندی
اوروپا بیله له شیگی نینگ یورتلاری باشغا یورتلارا دا جِمی موقداری 42 میلیارد یورو اولاغ ساتدی
نیجریادا 1.8 میلیون آدامدا ایدز ویروسی بار
نیجریانینگ ساغلیغی قوُراییش ایشگأرلری یورتداشلارینگ ایدز مسئله سینده تست گچیرمهگینی ایسلهیأر


text:
کون توم اوستانی
کون توم اوستانی (اینگیلیسجه: Kon Tum Province) ویتنامدا یئر آلان بیر اوستان دیر. و ۹۶۱۴٫۵ کیلومتر موربّع ساحهسی وار. ان سوْن اؤلكه نفوس ساییمی اساسیندا ۴۳۲۹۰۰ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- قوزئی داکوتا ایالتی
- قوزئی داکوتا شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kon Tum Province»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کون توم اوستانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سامان آلتدان سو یئریدن کؤلگهم
رقیه کبیری
– گلین… گلین!
من کی گلین دئییلدیم. فیکریم قالمیشدی. مندن قاباقدا گئدن کؤلگهمده. اونون دا چیینلری دؤشونه لنگر سالمیشدی. خبریم اولمادان، کؤلگهم ده مننن برابر قوجالیرمیش.
بئلیمی دیکلتدیم.کؤلگهم یئرده شاخ اوزاندی. گلین سسینی ائشیتمهمیش کیمی باش آلیب، یولومو گئتدیم.
– گلین!… آی گلین، سنننم هاااا.
سس اوجالمیشدی. اؤز- اؤزومه دئدیم: «آخی ۵۲ یاشیندا دا گلین اولار؟»
ایستهدیم گلین سسی گلن طرفه دؤنوم، قارانلیق کؤلگهم ایستی قیر کیمی یاپیشدی آیاغیما. بیلینج آلتیمین* سسی ایچیمدن قالخدی: «باشیوی سال یولوو گئت. دیلنچیدن زادداندی»، دئدی.
دئیهسن گئنه کؤلگهمله بیلینج آلتیم اَل بیر اولموشدولار. منه گؤره بیلینج آلتی دا ذهنین آیریلماز کؤلگهسیدیر. منیم ذهنیمله جیسمیمین کؤلگهلری بیر- بیرلرینه بنزهییرلر. بیلینج آلتیم، یئر آلتیندان یاسا گئدنلردن، گؤلگهم ایسه، سامان آلتدان سو یئریدنلردندی. ایکیسی هیملهشنده، شعوروم اَل- آیاغینی ایتیریب، ایکی هاوالی قالار.
بئینیمده دینجهلن شعوروم یئرینده قایناشیب، دئدی: «تبریز دیلنچیسیز شَهردی. بوردا دیلنچی نه قئیریر؟!»
بیلینج آلتیم شعورومون سؤزونو یاری کسیب، دئدی: «کئچلین آدینی قویارلار زلفعلی. سن هله کلاسیک دیلنچیایله، مدرن دیلنچینی بیر- بیریندن سئچه بیلمیسن!»
شعوروم سسینی اوجالتدی: «خطا اولمویوب کی او اتریشلی کیشی سنی نم هانسی دیب- بوجاقدان چیخاردیب، آدام اوزلو ائلهدی! هر شئیییین گؤتون- گؤدهنهیین چیخارتدین. اولمویا دیلنچیلیک ده بیر ادبی ژانردی؟ نه دخلی وار مدرنیزمنن کلاسیکه؟»
شعورومون آتماجا سؤزو بیلینج آلتیما توخوندو. «اؤزوو لوغازا قوی» دئدی. کؤلگهم اؤنومده اوزانیب، اؤزونو گونشه وئرمیشدی. بیلینج آلتیم منی سسسیز گؤرونجه، مئیدان گؤتوردو. دیلی آچیلدی:
«سن هله بولموسن بو شهرده نئجه دیلَنچیلیخ ائلیرلر! آیاغیوی قوی کرهنی خانا آغزینا، ایستیرسن بیر کیلو میوه آلاسان، بیر قوجا آرواد، یا بیر قوجا کیشی اَییلیب، قولاغیوین دیبنه پیچیلدییر: “بالا، بیر کیلو دا منه یئرآلما- سوغان آل. پیشیرمهیه ائوده بیر چؤپ بئله یوخومدی” . یا گؤروسن داواخانا قاباغیندا، الینده نوسخه… سنین کیمی شعورا ائله یاراشیر گؤزنو یوموب، بوغازینی جیرسین، هئی دئسین کی تبریز دیلنچیسیز شَهردی!»
منسه ایکی هاوالی قالدیم. شعورومون سؤزونه باخیم، یوخسا بیلینج آلتیمی دینلهییب، سسی ائشیتمهمیش کیمی باش آلیب، گئدیم.
– قیزیم، سنننم ها… بورا بیر باخ!
قیزیم سسی ائشیتدییمده، شکّ- شوبهه یاغ کیمی بئینیمده اَریدی. سسه ساری دؤندوم. یاشلی بیر خانیمایدی، اوتوبوس دوراغینین صندلیندن منه ساری اَییلمیشدی. خانیما ساری گئدنده، گؤلگهم تلهسیک بؤیرومه دورتولوب، منیمله برابر گلدی.
خانیم الیندهکی اسکناسی منه ساری اوزالتدی: «قیزیم قیچیم توتولوب یئریه بولمورم. منه بیر تاکسی چاغیر.»
خیابانا ساری گئدنده، کؤلگهم اوتانیب، آرخامدا گیزلندی. بیلینج آلتیملا شعوروم لال اولموشدولار…
بیلینج آلتی: فارسجا ناخودآگاه معناسیندا.
۹۳٫۱۱٫۰۶


text:
قاراباغ شیکستهسی
قاراباغ شیکستهسی - آذربایجان خوانندهلیک صنعتینده شیکستهنین ایکی نؤووعیندن بیریدیر.
شیکستهنین نؤوعلری: قاراباغ شیکستهسی و کسمه شیکستهدیر. قاراباغ شیکستهسی 19-جو عصرده ضربی موغام کیمی اؤزونده گئنیش تشکّول تاپمیشدیر. معلومدور کی، شیکسته ژانری اوّل آشیق موسیقی یارادیجیلیغیندا عمله گلمیش و اونون موختلیف نؤوعلری یارانمیشدیر.
شیکستهنین قاراباغ و کسمه شیکستهسی نؤوع لری خوانندهلریمیز طرفیندن تئز-تئز اوخونور. هر ایکی شیکستهده سئوگی، محبتین دوغوردوغو حیسلردن شیکایت، عذاب-اذیت، ایضطیراب وار. محض بو خوصوصیتینه گؤره اونلارین موسیقیسینده حزینلیک وار. قاراباغ شیکستهسینین سؤزلری عنعنهیه گؤره خالقدان آلینمیشدیر. قاراباغ شیکستهسینین متنینی بایاتیلار تشکیل ائدیر.
قایناق[دَییشدیر]
- ضربی موغاملار


text:
غریبی تبریزی منتشا اوغلو
غریبی تبریزی منتشا اوْغلو ـ اونونجو یوزایل تورک یازیچی و شاعیر.
غریبی تبریزی کیمدیر؟[دَییشدیر]
'غریبی تبریزی' شاه طهماسب صفوی زامانیندا یاشایان قریحهلی شاعیردیر. اونون تورکجه دیوانینی ایلک دفعه 1366 ایلینده علمی شکیلده نشر ائدن دکتر حسین محمدزاده صدیق اونون اثرلری حاقّیندا دئییر:
«غریبی دیوانېنېن غزل بؤلمهسی، آذربایجان تۆرکجه شعر سبکی تاریخینده، صوفیلیک مضمونلارې ایله دۏلو اۏلان عرفانی غزل بؤلمهسینده یئر آلا بیلر. بو غزللرده بیر طرفدن آغېر ریتم و آهنگ، باشقا طرفدن ایسه کلامی و فلسفی آنلاملې عیبارهلر، شاعیر دیلینه غیدا وئریر و اۏخوجونو حئیرته سالان تشبیهلر، جناسلار و مجازلار ایله دۏلو بئیتلر تقدیم ائدیر.
هزج و رمل بحرلرینی چۏخ اوستالېقلا ایشلهدن شاعیر، ساده و اۏیناق و آخېجې دیلینی، تام قرآن آیهلری و حدیثلردن آلدېغې عیبارهلر ایله دۏلدورور. اۏنون دیلینده عَلَّم الاَسْما، آمنّا، صَدَّقْنا، سُبْحانَ الَّذی اَسْری، اِنّا فَتَحْنا، اَن یُّحْیِی المَوتی، ما سِوَی الله، مَضی ما مَضی و بو کیمی پارچالار، شعرینین آنلاملارېنې درینلشدیریر و سؤزلرینه ایلاهی مضمون وئریر.»[۱]
دکتر صدیق سوْنرا دوام ائدیر:
«غریبینین غزللر مجموعهسی بیزیم دیل تاریخیمیز اۆچۆن ده چۏخ اهمیت داشېیېر. اۏنون دیلینده ایشلنن ایلتمک، وارماق، آیماق، اونولماق، آرې، دوزاق، اویخو، کؤکس، دامو، گئییک و بو کیمی اسکیلشمیش خالیص سؤزجۆکلر، صفویه دؤرۆ دیل تاریخیمیزی اینجهلمه اۆچۆن اهمیتلیدیر.»
اثرلری[دَییشدیر]
غریبینین اثرلرینین چوخو ایتیب باتمیشدیر. ایسلامی شورا مجلس کیتابخاناسیندا ساخلانیلان الیازمایا گؤره اونون اثرلرینی بئله سیراماق اولار:
- 1- دیوان
- 2- تذکره مجالس شعرای روم
- 3- رساله دؤرد فصیل
- 4- مناقیب
- 5- قصاید و ترجیعات
- 6- رساله یوحنا (الزام النواصبین تورکجه ترجومهسی)
تذکره مجالس شعرای روم[دَییشدیر]
تورکجه اوْلان بۇ تذکرهده آشاغیداکی شاعیرلرین آدلاری گلیر:
شیخی، حمزهوی، احمدی، نظامی چلبی، روشنی دده، مولانا حسن، احمد پاشا، سجودی، جم سلطان، سعدی چلبی، سوزی، جعفری مداح، جعفری چلبی، صافی، قرملی حمزه، امیر چلبی امیری، درونی، مولانا صفی، روانی، وداعی، نشانی، مهدی آفتابی، نجاتی، صنعی چلبی، هلالی، اسحاق چلبی، نجومی، مولانا قندی، شیخ ابراهیم گلشنی، درویش علی اصولی، بابا دراز شوقی، احمد بیگ، ذاتی، فرخ بیگ فرخی، عطائی، اشتیاقی، سریری، مآلی، اسلام اوْغلو جدیدی، علی بیگ ضعیفی، مولانا شکری، آهی، فوری، عبدالعلی حلمی، مولانا حسن خلیفه حلمی، شاهدی دده، حکیمی، لطف الله چلبی غباری، لطیفی.
مولوی رومی[دَییشدیر]
غریبی، مولوی رومی حاقّیندا دئییر:
«مولانا جلال الدین قدس سره دورور کی عجم ولایلرینده ملای روم و روم اقلیمینده مولانا خونکار دئمک ایله مشهور و معروفدور.
بشنو این نی چون حکایت میکند،
وز جداییها شکایت میکند.
اولدورور سردفتر اهل علوم،
سیرر گفتاریندا عاجیزدیر فهوم.
قارامان ولایتلرینده، قونیه شهرینده، واقع اولموشلاردیر و مرقد پرنورلاری همان آندادیر، مولویلر خانقاهی و موالیلر زیارتگاهیدیر. آنلارین روتبهی عالیلری درجهی تعریفدن اعلی و درجهی والیلری روتبهی توصیفدن معلادیر. اما چون حقایق اداسیندا اهل دللر آنلارین نظملری گؤوهرلری ایله رشتهی جانلارینی مگوهر و خاطیر عاطیرلرینی اولارین اشعار دقایق شعارلاری فحواسی ایله معطر و منور قیلیرلار، بو مختصر اول طوطیِِ شککرستان حقیقت اسم شریفی ایله ابتدا قیلیندی و ابتدای کیتاب مثنویلریندن یئددی بئیت کتب اولوندو، نورالله مرقده وزین الله روضة.
مثنوی
بشنو این نی چون حکایت میکند،
وز جداییها شکایت میکند.
از نیستان تا مرا ببریندهاند،
از نفیرم مرد و زن نالیدهاند.
سینه خواهم شرحه- شرحه از فراق،
تا بگویم با تو شرح اشتیاق.
مرحبا! ای عشق خوش سودای ما،
ای طبیب جمله علتهای ما.
ای دوای نخوت و ناموس ما،
ای تو افلاطون و جالینوس ما.
آتش عشق است کاندر نی فتاد،
جوشش عشق است کاندر می فتاد.
آتش است این بانگ نای و نیست باد،
هر که این آتش ندارد، نیست باد،
و تورکو اشعاریندان بو مطلع و حسن مطلع دوازده امام علیهم السلام اوصافین یازدیغی بندلردندیر:
اولار کیم بندهی خاص خدادیر،
محب خاندان مصطفادیر.
حقیقت کعبهسینین قیبلهگاهی،
امام و پیشوامیز مرتضادیر.
و بو بئیت تورکو داخی درویشلر پندی اۆچون اول بولبول گولوستان ارم نوطق جانبخشیندن وارددیر کی اهل گفتار اشعارلارینا بو بئیت ایله رونق وئریب ترجیع بند قیلمیشلاردیر:
دینمه گؤزت، باخما، چالیر قونما هئچ،
رند جهان، اول، یورو، توخونما کئچ!»[۲]
غریبی تبریزینین اثرلرینین کشف اولونماسی[دَییشدیر]
1363 ایلینده دکتر ح. م. صدیق ایسلامی شورا مجلیس کتابخاناسینین تورکجه الیازمالارینی موطالیعه ائدرکن بۇ کیتابی کشف ائتمیش و ایلک دفعه 1366 ده نشر ائتمیشدیر. سوْنرا اونون طلبهسی دکتر اسرافیل باباجان تورکیهده بۇ کیتابی اؤزونه دوقتورا تئزی سئچمیش و ایشلهمیش و لاتین آلفابئسی ایله چاپ ائتدیرمیشدیر.


text:
عراق تورکمان جبههسی
عراق تورکمان جبههسی (آنادولو تورکجهسی :Irak Türkmen Cephesi عربجه: الجبهة الترکمانیة العراقی) — بیر سیاسی حرکت اولاراق ۱۹۹۵–جی میلادی ایلده عراق اؤلکهسینین اربیل شهرینده تورکمان خالقینین نمایندهلیغیندن ائتلاف میهنی عراق بؤلوموندن قورولوب. بو حرکت عراقین قوزئینده سعادت الدین ارگچ لیدرلیغی ایله آیری حزبلرله عراقین نماینده مجلیسینه گیریش اۆچون رقابت ائدیرلر. بو حزب کرکوک، تلعفر، موصل، اربیل، کفری و دوز خورماتو شهرلرینده چالیشیر. عراق تورکمن جبههسی ۵ صندل عراق پارلمانیندا هابئله ۱ صندل عراقین میهنی کردستان مجلیسینده واریدی بو حزب تورکیه اوردوسو و دؤولتی طرفیندن حمایت اولونور.
قایناقلاردَییشدیر
.


text:
اعتیراف گوج قورولوشلارینین کوتلهیه قارشی ایرهلی سوردویو آخماق آرگومئنتدیر. بئله کی، گیروْو گؤتورولهرک محبس کونجونه سیخناشدیریلیمش وطنداشلارین آغزینا ایستهنیلن سؤزلر قویولور. کوتله، تلویزیون محکمهسینده اؤزونه قارشی تانیق روْلوندا چیخیش ائدیر. تانیقلا سانیق’ین [شاهدله متّهمین] قوْرخونج بیرلییی. اعتیراف گئدیشینده گوج قورولوشلارینین [قدرت ساختارلاری] ساده بیر دیلهیی وار: «سؤیله، سؤیله کی، آزادلیغین یوخلوغو سوچ دئییل، اونو کوچه یوروشلرینده طلب ائتمک باغیشلانیلماز گوناهدیر؛ دوشمنین قورغوسودور.»
قایناق: >>>


text:
ساتورن (تانریچا)
ساترن تانریچا لاتینجه:ساتورنوس) اسکی رومدا اکینچیلیق بیچین تانریچاسی ایدی.آرا یوز ایللرده اونا رقص و برکت و اکینچیلیق تانریچاسی آد وئرمیشدیلر.هئیکیلی بیر الده اوراق یا درگز و بیر الده بوغدا چکیلیب و اسکی رومدا قوللوق اولاردی.آتاسی تررا و آناسی کائلوس ایدی و اون کرونوس ایله بیر تانریچا بیلیبلر.آروادی اوپس تانریچا و رئا ایله بیر تانینیب.اوغلانلاری سرس، ژوپیتر، وریتاس، پلوتو و نپتون ایدی و روم شهری نین فروم مئیدانی ندا اونون معبدی قورولموشدور و روم شهری نین مرکزی معبدی و میدانی ایدی.
زحل[دَییشدیر]
زحل روم دیلینده همان ساترن دیر و زحل گزگنی ساترن آدلانیب. شنبه یا لاتینجه dies Saturni یانی ساترن گونی بو تانریچا گونی دیر.


text:
یئنیجه گون باتارا ساری اییلن گونشین قیزمار شوعالاری قیسیر قومسال تورپاغی قوووروردو. قورا آیینین ایلک گونلرینده بئله بیر ایستی، کیشینی داهادا چاشدیریردی. بیر آن گجیل قانادیندا قوم تپهلرینین آردیندان گلن زینقیروو سسی کیشینی اؤزونه گتیردی. قولاقلاری شکلندی: -”بو سس نه سسیدیر؟! هارادان گلیر گؤرهسن؟!”
گئتدیکجه سس یاخینلاشدی؛ آیدینلاشدی. سس شیمال طرفدن گلیردی. آز سونرا توز- تورپاغین آردیندان قارالتیلار بللندی. – “کؤچری کاروانیدیر سانکی… اؤزودور، هارادان گلیر بو کاروان؟!- دوشوندو. “آخی بو صحرادا نه بیر یولدان ایز- نیشان وار، نه بیر جیغیردان …!!”
کاروان یاخینلاشدی. کؤچری ائلاتایدیلار. قویون، قوزو، آت، قاطیر … –”نئیسان آیی تازا چیخیبدیر. بونلار بو زامان داغدان آغناییب هارایا گئدیرلر…؟!
کاروان یاخینلاشدیقجا کیشینین گؤزلری بؤیویوردو. او دالی- دالی چکیلیب، بیر دالدالاناجاق یئری آختاردی. آمما بوزاق کولونون قوروموش قوللاریندان باشقا بیر شئی تاپمادی. ایستر- ایستهمز کاروانین توتدوغو یولدان آزجا آرا آچیب، دایاندی. بیر آز اوول توز- تورپاقدان قیییلان گؤزلری ایندی ائله بؤیویوب کی آز قالیر چاناغیندان پیرتلاییب، ائشیگه آتیلسین. –”نئجه اولا بیلر بوو…؟!”
گؤردویونه اینانمیردی. کاروانین اؤنجولو بورما بوینوز بیر گئچیدی. توکلری یئرینن سورونوردو. کئچی دالی آیاقلاری اوسته یئرییهرک، اللریایله کاروانا یول گؤستریردی. –”یانی بو اوبابئییدی؟!…”. گئچینین دالینجا آداملار گلیردیلر. آروادلی- کیشیلی. کورکلرینه پالان باسیلیب، یوکلنمیشدیلر. کیشیلرین بوینونا زینقیروو، آروادلارینایسه قومروو بویونباغیسی آسیلمیشدی.
یوک آلتیندا لهلهین دوشگون آداملارین چوخو دؤرد ال- آیاغلی یول گئدیردیلر. اونلارین آردینجا یهرسیز، یوونسیز آت، قاطیر، پالانسیز اوزون قولاقلار، اووسارسیز دوهلر گلیردیلر. قوچلار، قویون- قوزولار کاروانین یانینجا گئدیردیلر. اونلارین چوخو دالی آیاقلاری اوسته یئریییردیلر. قوچلار دالا قالان آداملاری، چاروالاری بوینوزلاییب، ایرهلی سالیردیلار. ایت یئرینه پورسوقلانمیش پیشیکلر کاروانی گودوردولر.
حئیرته دالمیش کیشی داشدان یونولموش بیر هئیکله دؤنموشدو سانکی. یئریندن بئله ترپنمیردی. کاروان خئیلک اوندان آرا آچیب، اؤز یولونا داوام ائدیردی. کیشی یئنیدن اؤزونه گلدی. ایستر- ایستهمز کاروانین ایزین توتوب گئتدی.
بیر آز سونرا اؤنجول گئچی گئرییه دؤنوب، الینین ایشارهسیایله کاروانی اوتورماغا چاغیردی. کاروان دایاندی. قوچ، قویونلار یوکلری آچدیلار. آداملاری اوتلاماغا بوراخدیلار. آج- سوسوز آداملار بیر زامان او هندهورده دولاشدیلار. آمما او قیسیر تورپاغدا بیر چیمدیک قدهری گؤیرتی، بیر دامجی قدهری سو بئله تاپمادان یورغون، اومیدسیز باخیشلارینی آزمان گئچییه زیللهدیلر. گئچی یوموشاق- یوموشاق گولومسهدی. سونرا بوزقیرین ال چاتماز، اون یئتمزینده لپهلهنن گوموشو سولاری اونلارا گؤستردی. آداملار بیر آن بئله دورمادان سولارا ساری یوگوردولر.
قوچلار چادیرلاری قورماغا باشلادیلار. قویونلار ایسه ساغمال آت- ائششهیی، دوهلری ساغدیلار؛ سود امر قودوقلاری، دایچالاری امیشه بوراخدیلار. سونرا چادیرین آلتیندا کؤلگهلهنیب، یئییب- ایچمهیه مشغول اولدولار…
کیشی دوشرگهدن آز آرالی دایانیب، برلمیش گؤزلریایله صحنهیه باخیردی. سو دالینجا گئدن آداملار گؤزدن ایتمیشدیلر. سانکی لپهلهنن سولارا باتمیشدیلار.
گونئیده قاسیرغالار مئیدان اوخویوردولار. گاهدان بیری اژدها سایاغیندا باش قالدیریب، گیردهلهنیب گؤیه چکیلیردی؛ اؤز دؤورهسینه هرلهنیب، دلیجهسینه دولانیب، مئیدان وئریردی. سونرا داغیلیب، یوخا چیخیردی.
قیزمار گونش دوشرگهیه اود یاغدیریردی. سوسوزلوقدان جانیخمیش حئیوانلارین دیلی بیر قاریش قدهر ساللانمیشدی. تکجه بیر موتال پیشیک چادیرین کؤلگهسینده یئمهیین یئییب، خومارلانیردی. دوداقلاری ساللانمیش نر بیر دوه حسرتله اونو سوزوردو.
نر آستا- آستا پیشیگه یاخینلاشدی. کوله قویروغونو قالدیریب، بولادی. پیشیک خوشاللانیب، یئریندن قالخدی. نر یئنیدن قویروغون بولادی. پیشیک دوهنین یالتاقلیغینی گؤروب، لووغالاندی. آستا- آستا ائنه- بویا وئریب، پیلندی. نر قویروغون بولادیقجا پیشیک هوندورلهییر، شیشمانلاییب قافلان گؤرونوشو آلیردی. دوهایسه سانکی اریییردی. گئت- گئده سیسقالیب کیچیلیردی. نهایت نر دیزلرین قاتلاییب، چؤکدو. سونرا یاواش- یاواش اؤزونو پیشیگین آلتینا وئریب، کؤلگهلندی.
بوتون اوبانی آیاغینین آلتیندا گؤرن پیشیگین مغرور باخیشی اوفوقلرده گزیردی. بیر آن دوه اونون یادینا دوشدو. باشینی تمکینله یئندیردی. بیر داها کؤلگهسینده دالدالانان نری تحقیرله سوزدو. پیشیک قافلان باشینی قالدیردیقدا، بیردن- بیره گؤزلری قورو بیر کولون دالیندان بویلانان آغ سیچانا دوشدو. لاپدان یئریندن سیچرادی.
پیشیگین دهشتدن چیخادریغی سس بئل- بوخونو ازیلمیش زاواللی دوهنین نریلتیسینه قاریشیب، کیشینی سیلکهلهدی. کیشی توواراق یئریندن قالخدی. دیزی، قاباغینداکی چارپایایا ایلیشدی. اونون اوستوندهکی فینجانلا قتدانین هرهسی بیر طرفه توللاندی. دیوانا سؤیکهنن آرواد باشینی قزئتدن قالدیریب ، تعجوبله کیشییه باخدی. –”سنه نه اولدو؟!”- دئیه، سوروشدو. کیشی – “چوخ عجیب بیر یوخو گؤردوم.”- دئدی. آرواد داهادا تعجوبلندی:-”یوخو گؤردون؟ اوتوردوغون یئرده؟ گؤزون باخا- باخا گؤردون؟!”.
آرواد، آغیزی آچیلی، نیگران گؤزلرینی کیشییه زیللهدی. کیشی جاواب وئرمهدی. او هلهده تورپاغین شورلوغونو آغیزیندا تامسینیردی.
*قورا آیی: خرداد آیی.
*نئیسان آیی: اردیبهشت آیی.
*بوزاق کولو: سوسوز قورو صحرادا بیتن اوت.
*دیوان: نیمکت.
الفباسیندا متن وارسا بورادا یازین، یوخسا بو سطرلری سیلین


text:
Dec 9, 2015
کافر تؤحفه سی
درویش اوغلو
بیر مسلمان کی او کافردن آلیب قرانی
بو کیچیک هدیه یه وئرمیش دین ایله ایمانی
اولمایا مملکت دین ده قران یوخ ایدی؟
ساتمالی ایدیق بئله بیر تحفه یه بیز اسلامی؟
بیزه قران گتیرن ائتدی بیزی کور، کار، لال
گؤرمه یَک بمب آتم لا کسیلن قربانی
بلکه بیر گون ده جماعت نامازیندا اولاجاق
پئش نامازلیق ائدرک قاندیراجاق دونیانی
اگیلیب قالخاجاق، الله اکبر لر دئیه جگ
کافر اولوسن، نه اولار، موللا اونون حیرانی
گؤرَسن من یئنه او مصحف پاکه اینانیم؟
اگیلیب، قالخیم، گئدیم سجده یه یا سبحانی؟
بیلمیرم بو نئجه قران دیر کی میندار اولماز
کافر ائتسه ایچینه، گیزلنرَک پنهانی
بیر مسلمان ائده گر آیه قرانه خطاب
آسیلار ائرته سی گون دار آغاجیندان جانی
بیز مسلمانلارا "آخماق" دئمه ین آخماقدیر
کؤهنه بیر یازقی ایله کافر آلیر ایرانی
کؤلن، نوامبر 2015


text:
قاچاق نبی
قاچاق نبی (1854، آشاغی موللو، قوبادلی رایونو – 1896) — آذربایجانین خالق قهرمانی19. عصرین 2. یاریسیندا آذربایجاندا " قاچاق حرکاتی " نین فعال ایشتیراکچیسی.
یاشاییشی[دَییشدیر]
زنگهزور و ناخچیواندا قورخمادان پارتیزان ساواشی آپاران قاچاق نبی 1854-جو ایلده زنگهزور قزاسی نین آشاغی موللو کندینده (ایندیکی قوبادلی رایونونوندا) آنادان اولموشدور.
1896-جی ایلین مارس آییندا نبی کربلادان دؤنرکن تورکیه ایله ایران سرحدی آراسیندا اولان لارنی کندینده روس جاسوسلاری طرفیندن اوّلجه دن حاضیرلانمیش پوسقونون قوربانی اولموشدور. نبینین خاطیره سی ایندی ده آذربایجان خالقی نین قلبینده یاشاییر. اونون قهرمانلیغینی عکس ائتدیرن داستانلار، نغمهلر، شعیرلر سؤیلهنیلیر.
عاییلهسی[دَییشدیر]
نبی یوخاری موللو کندیندن اولان هجر خانیملا عاییله قورموشدور. هجر خانیم دا اؤز حیات یولداشی نبی ایله چیگین-چیگینه، آت بئلینده حاقسیزلیغا قارشی موباریزه آپارمیشدیر.
نبینین حیات یولداشی هجر خانیملا یاناشی بالدیزی مهری خانیم دا بو موباریزه ده یاخیندان ایشتیراک ائتمیشدیر.
قاچاق نبی نین آتاسی آلی کیشی عاییلهسینده کی چتینلیکلری نظره آلاراق اونو آشاغی موللو کندینده کی بیر وارلییا موزدور وئریر. یئرلی مولکدار کندلیلرین تورپاقلارینی توتماق ایستهییردی. نبی بونا دؤزمهییب مولکدارا موقاویمت گؤستریر. بوندان سونرا قاچاق دوشور. اؤزو کیمی ناراضی کندلیلردن دسته دوزلدیر. اونون دستهسی ناخچیوان و زنگهزور قزالاریندا قاچاقلیق ائدیر. او، کندلیلری ظولومکارلاردان مودافیعه ائدیردی. مولکدارلارین وار دؤولتینی آلاراق کندلیلره پایلاییردی. آروادی هجرده قاچاق نبی نین سیلاحداشی ایدی. تزار حؤکومتی 20 ایل قاچاق نبینین دستهسینی محو ائتمگه چالیشمیشدیر. لاکین مقصدینه نایل اولا بیلمه میشدی. سوندا 1896-جی ایلده مارسین 12-ده ساتیلمیش ایکی خاین غفلتاً نبییه هوجوم ائده رک اونو اؤلدورموشدولر.
عاییلهسی [دَییشدیر]
آتاسی – آلی کیشی
آناسی –مهری
قارداشلاری – مهدی، مجید
حیات یولداشی – هجر
اوشاقلاری – خلیل، احمد، زینب ،یحی[قایناق گؤسترین]
حاقیندا[دَییشدیر]
- قاچاق نبی داستانی، 1938 (ه.ه.طاهیروو).
- " قاچاق نبی " داستانی، 1941 (اهلیمان آخوندوو).
- " قاچاق نبی " داستانی، 1961 (ه.آخوندوو).
- " قاچاق نبی نین تاریخی " ، نشر: 2011 (بهلول بهجت).
- " قاچاق نبی " پیئسی (سلیمان رستم)[۱].
فیلموقرافی[دَییشدیر]
- " آتلاری یهرلهیین (فیلم، 1985) " [۱]
قایناق[دَییشدیر]
- حاجی نریمان اوغلو، " ائلین بو گونونده گلیدین، نبی " ، آیدینلیق قزئتی، 1988.
- حاجی نریمان اوغلو، " یادداش " ، گنجلیک ژورنالی، مای 1989.
- حاجی نریمان اوغلو، قوبادلیسیز 16 ایل، " نورلان " ، 2009.
- بهلول بهجت، قاچاق نبی نین تاریخی، (وثیقه و سندلر اوزره)، باکی، چیراق، 2011، 288 سه
- " قاچاق نبی نین اؤلوموندن 115 ایل اؤتور " مقاله سی، بوتؤو آذربایجان قزئتی. 16 مارت 2011. №09(97). ص.16.
- " تاریخی خالق قهرمانی – قاچاق نبی " (ازرب.). qubadli-ih.gov.azسایت. 2015-10-09 تاریخینده آرشیولشدیریلیب. ایستیفاده تاریخی: 2015-10-09.


text:
شط العرب
شط العرب و یا اروند چای، عرب آدی:شط العرب. عیراق اؤلکه سینده دجله و فرات چایلاری قرنه چؤلونده بیربیرنه قوشولوب و بؤیوک بیر چای شط العرب آدیندا یارانیر بۇ چای ایران سینیریندا کارون چایی ایله بیرلئشیب و ایران و عیراق سینیری اوْلوب و فارس خلیجینه آخیر.
چایلاق[دَییشدیر]
قرنه باغدادین ۳۷۵ کیلومیترگونئی طرفی دیر.بو چؤلده دجله و فرات قوشولوب بؤیوک بیر چای یارانیر.بو چای ایران سینیرندا کارون چایی ایله توققوشوب و آخیرده فارس خلیجینه گئدیر. ۱۹۰ کیلومیتر قرنه دن فارس خلیجینه اوزونلوقودیر.
شط العرب چایلاقیندا چوخلو شهرلر و کندلر گوروشور.ان آدلیم و بؤیوک شهر بصره دیر .فاو .اروندکنار.شلمچه.خورمشهر.آبادان.خوسروآباد و... چوخلو قصبه لر بۇ چایلاقدادیر.
ایران وعیراق ساواشی[دَییشدیر]
ایران و عیراق سینیری بۇ چایلاقدا چوخلو ساواشلار یارددیب.ایران شط العربی کارون قوشولان یئردن فارس خلیجینه قوشولونجا اؤز میلکی بیلیر و عیراق بۇ میلکیتده ایران ایله ساواشدی.صدام حسین جومهورباشکانی اوْلان چاغدا ایران ایله قارشی دوردو و شط العرب چایین بوتونلوقجا اله گئتریماقا ساواشدی.بو ساواش 8 ایل ایران و عیراق اؤلکه لرینده دوامی اوْلوب و چوخلو کیمسه لر بۇ ساواشدا جانین ایتیردی ایران ۳۰۰ مین و عیراق ۳۵۰ مین اؤلو وئردیلر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Iraq - Major Geographical Features". country-data.com. Retrieved 28 November 2015.
https://en.wikipedia.org/wiki/Shatt_al-Arab اینگلیسی ویکی پدیا یوخلاما مارس 2017


text:
`گونش فیرتیناسی` نتیجهلر
خبرلر [63]
- امریکا-دا قار فیرتیناسی
- تیکا لوبنانا گونش انرژیسی سیستمی دستکی وئریب
- اؤلومجول دری سرطانیندا آرتیش وار
- چین-ده قوم فیرتیناسی باش وئریب
- گؤیاۆزونده بئش گزهگن بیر سیرادا گؤرولهجک
- عراق قوم فیرتیناسی ایله بوغوشور
- تورکیهدن ایرانا 'قوم-توز فیرتیناسی' جوابی
- عراقدا قوم فیرتیناسی
- کرکۆکده قوم فیرتیناسی
- افریقا-دا فیرتینا: 78 نفر هلاک اولوب
- چینین صنعی گونشی یئنی بیر رکورد قیردی
- تورک اوزگوچو آوروپا شامپیونو اولدو
- گونش فیرتیناسی یئر اتموسفرینه دوغرو گلیر
- شنول گونش: "بیر گوناهکار وارسا، او منم"
- تۆرکلر، ایکینجی اویوندا دا رقیب قاپیسینی توپا توتدو
- شنول گونش: "یوفا بیزه حاقسیزلیق ائتدی"
- قار فیرتیناسی 2 جان آلدی
- آک دنیز فیرتیناسی-2020 مانورو اوغورلا حیاتا کئچیریلیر
- شنول گونش: اوزون سیاحت اولسا دا، باکی-دا اؤز میدانیمیزدا اوینایاجاغیق
- یورو-2020: فرانسا بیرینجی، تورکیه ایکینجی اولوب
- آرژانتینده گونش توتولماسی
- تام گونش توتولماسی باش وئردی
- عراقدا قوم فیرتیناسی
- شهید یوزباشی جنگیز توپال آک دنیز فیرتیناسی-2020" آدلی حربی مانور اوغورلا حیاتا کئچیریلیر
- اورانگوتان گونش گؤزلوگو تاخیر
- گونشده بیر پارتلاما داها اولدو
- آمریکادا گونش توتولماسی


text:
آغری داغی داغچیلیق اسپورتی اۆچین آچیلیار
تۆرکیه و دۆنیأده کؤپ سانلی داغچی بو داغا چیقماق اۆچین قاراشیار
تۆرکیأنینگ داغچیلیق فدراسیونی، تۆرگِنلرینگ قاتناشماغی بیلن آغری داغینا چیقیلجاقدیغینی بیلدیردی.
تۆرکیه و دۆنیأده کؤپ سانلی داغچی بو داغا چیقماق اۆچین قاراشیار.
ایلکینجی داغا چیقیش 4-نجی فوریه ده باشلار و شوُل آیینگ 9-ینا چنلی دوُوام ادر.
دِگیشلی حابارلار
قطر ۲۰۲۲: ژاپن آسیانینگ فوتبالی نینگ گۆیجۆنی گؤرکِزدی
فوتبال: عربیستان حوُشلاشدی، مکزیگی ده حوُشلاشدیردی!
سعودی عربیستان 90+5-نجی داقیقاداقی سالم الدوسری نینگ اوران گلی بیلن مکزیگینگ ده یوُلونی کسدی


text:
سحر خانیمین ادبی یارادیجیلیغینا باخدیقدا بیز دیوان ادبیاتینا عایید فولکلوریک شعرلر، عروض وزنینده و غزل قالیبینده یازیلان کلاسیک شعرلر، و سربست قالیبده یازیلان یئنی شعرلر گؤروروک. آنجاق مضمون باخیمیندان بو شعرلرین هئچ بیریسی اؤز قالیبینه سیغماماقدادیر. اؤرنهیین بیز غزل قالیبینده و یا قوشما فورماسیندا یئنی و سربست دوشونجهنین شاهیدی اولدوغوموز کیمی، بیر سربست قالیبده ده اسکی بیر باخیش آچیسی و کلاسیک بیر دوشونجهنی گؤروروک.
آنجاق توم شعرلرده گوجلو و صمیمی بیر دیل، اینجه و حساس بیر روح و گونئی آذربایجان اینسانینین پوئتیک دویغولارینی گؤزهلجه تمثیل ائدهبیلن بیر دوشونجه و دویغو گؤزه چارپماقدادیر. «ماویلر» کیتابینداکی شعرلرینده سئوگی، آیدینلیق، وطنپرورلیک، مقاومت، دیرهنیش و چاغداشلیق قاباریقدیر. تیپکی، «آیلی باخیش» شعرلرینین چوغونلوغوندا یئر آلان اسکیلیک، کهنه عرفان و صوفیزم کیمی!
سربست شعرلرینده فورم سربست اولسا دا، چوخوندا وزن عروض و هیجا، دوشونجه و دونیا گؤروشو ده کلاسیکدیر.
توم بو اوسته گتیردیییم وورغولاری نظره آلاراق سحر خانیمی گونئی آذربایجان نئوکلاسیک شاعرلری سیراسیندا توتماق اولار.
نئوکلاسیک، کلمه آنلامی اولاراق، یئنی اسکیلر دئمکدیر.
دئمهلی اوزهریندن زامان کئچدیغی حالدا دهیرینی ایتیرمهییب، اؤز تۆرونون اؤزگون اؤرنهیی اولاراق گؤرولن شئیلره کلاسیک دئییریک! نئوکلاسیک ده یئنی کلاسیکلر یاراتما چاباسی و یا کلاسیکلره یئنی فورملار وئرمه، اونلاری یئنییه ایشلهمه چاباسی اولاراق یوروملایا بیلیریک. باشقا تعریفلرده یاری یئنی زامان یاری اسکی زامان اولاراق نئوکلاسیک کلمهسینین تانیملاندیغینیدا گؤروروک.
اؤنجه باروک و روکوکو آخیملارینا تَپکی اولاراق معماریده باشلادی. سونرا دیگر صنعت داللارینی ائتکیلهدی. کلاسیک کولتورون ساده و چیلپاق تئکنیکلرله آنلادیلماسی سئنتئزی دوشونجهسیدیر. بیچیم اولاراق کلاسیزمه باغلی اولماقلا بیرلیکده اؤز یؤنوندن یئنیلیکلره آچیق اورونلر (محصوللار) وئریلمیشدیر. داها چوخ معماری و رسیمده ائتکیلی اولموشدور.
نئوکلاسیزم اونسکگیزینجی یوز ایلین ایکینجی یاریسیندا آلمانیا’دا اورتایا چیخان، آنجاق فیرانسا’دا داها چوخ اویقولانما ایمکانی تاپان و آنتیکیتهدن اسینلنهرک کلاسیک فورملارا دؤنوشو آماجلایان صنعت آنلاییشی و اوسلوبودور. اییرمینجی یوز ایلین باشلاریندا ایسه سیمگهویلیه(سمبولیزم) تپکی اولاراق گلیشن و کلاسیک بیهنینی، کلاسیک اوسلوبو جانلاندیرماغی آماجلایان ادبیات جیغیریدیر.
نئوکلاسیک دئییمی ده، گئنل اولاراق کلاسیک نیتهلیکلر داشییان اثرلر اوچون قوللانیلیر. یونان اصیللی فرانسیز شاعر ژئان مورئاس’ین اسکی یونان و روما جیزگیسیندهکی گوزهللیک آنلاییشینی ایشلهین شعرلری نئوکلاسیزمین اؤرنهییدیر.
اؤرنهیین تورکییه ادبیاتیندا یحیا کمال بیاتلی’نین شعری، ائستئتیک آچیدان دیوان شعرینه باغلی یانلارییلا نئوکلاسیزم اولاراق گؤرولموشدور. یحیا کامال’ین شعرلری، بیچیم یؤنوندن اسکی، اؤز یؤنوندن یئنیدیر.
نئوکلاسیزم، آنتیک یونان و آنتیک روما دؤنهمینه عایید طرزلرین یئنیدن جانلاندیریلماسییلا اورتایا چیخان بیر آخیمدیر. بو آخیمین ان اؤنملی اؤزَللیکلریندن بیری آشیری سوسلهمهجیلییه، آشیری بزهک-دوزهیه دویولان تَپکینین اورتایا قویولماسیدیر.
«دایانماغا دیوار /
نفس چکمهیه آز-چوخ هاوا/
آلیشدیرماغا سیگار/
سینهمین دردین بیتیرمهیه/
داوا وار…/
بونلار دئییل دردیم/
گونش یئرینه/
اولدوزلارا کیفایتلنه بیلردیم/
باشیمی چیینیوه قویوب/
آغلایا بیلسهیدیم…»/
تاساریمجیلیق صنعتینده ده یونان و رومادا بو صنعت باروک طرزین آشیریلیغینا و روکوکو’نون دونیوی و ائروتیک کاراکتئرینه تَپکی اولاراق گلیشمهیه باشلادی. قهرمانلیق تئمالارینین یئرینی آنتیک تاریخ تئمالاری آلدی. باروک و روکوکو’داکی رنک ائتکیلشیمینین و باش دؤندوروجو کومپوزیسیونلاری یئرینه جیزگییه، ایشیق-گؤلگه تئکنیکینه و اینسان ووجودونون کلاسیک اورانلارینا دایالی سرت کومپوزیسیونلار آلدی. عینی زاماندا اویقولامالاریندا رؤنئسانس رسیم تئکنیکلرینه دؤندولر.
تیپکی سحر خانیمین شعریندهکی آغ-قارا و ایشیق-کؤلگه جیزگیلر کیمی.
«اؤزوم اؤز قارشیما قارشی کسیرم اؤز یولومو/
منی یول وئر اؤزونه، مندن اوزاق ساخلا منی»/
……
«دئییرسن چک خیالدان ال، خیالین چکمهییر ال گل/
آتیل تیر خیلاص ایله، حریم سینهمی دَل گل»
……
«اوجالیقلاردا ایزین وار دئیهرک
چیخارام داغلارا یار-یار دئیهرک
گلهرم غربت ائوین دار دئیهرک
وطن عنوانلی کفن ساخلا منه»
حمیده رئیسزاده (سحر خانیم) گونئی آذربایجان تورک ادبیاتی’نین تانینمیش و ایمضالی شاعرلریندن بیریدیر.
«یوخو تک سال یادینا ائل اوبامین شانلی دیلین/ چکهلر گر دیلیمیزدن بیزی دارا گئجهلر!..» دئدییی آری تورکجهیله یازدیغی شعرلری ایله گونئی آذربایجان ادبیاتیندا بؤیوک و حاقلی بیر موقعه قوووشموشدور. اونون سیاسی بیلینجی، سیاسی اولایلاری دئورینین شعر دیلییله ایفاده ائتمه دوشونجهسینه گؤتورموشدور. بو دوشونجهدن و گؤزل لیریکادان یولا چیخان شاعر آذربایجان تورکجه’سی ایله سؤیلهدییی شعرلرینین یانیندا فارسجا شعرلر ده یازمیشدیر.
شعرلرینده وطن سئوگیسی، بوتؤولوک سئوداسی، خالق محبتی، اینسان سعادتی، حسرت، هیجران، آزادلیق، اؤزگورلوک و قورتولوش موتیولری گئنیش یئر بولموشدور.
شعرلرینین تئماسی سئوگی آنا فیکری ایسه آزادلیق، اؤزگولوک، قورتولوش و باریش اولموشدور.
شعرلرینده گونئی آذربایجانین یاشادیغی سیخینتی و آغری-آجیلار اونون شخصی سیخینتی و آغری-آجیلارییلا یوغرولاراق شهید فون موزیکی کیمی اؤیله بیر سیمفونیا یاراتمیشدیرکی، هر بیر دینلهییجینین توکونو اؤرپهتمیشدیر.
«ائلیمین گوللری سولمایان کیمی/
دریالار اوسگویه دولمایان کیمی/
توتولوب اورهییم اولمایان کیمی/
اوچماقدیر دیلهییم قانات وئر منه!/
جانیملا وارلیغیم، واریم دیدیشیر/
اوخ قالیب سوموکده یارا بیتیشیر/
حیاتیم بوش-بوشا باشا یئتیشیر/
بو سون گونلریمده ثبات وئرمنه!/
قولوما قارداشدان دایاق ایستیرم/
دیلیمه ائلیمدن سایاق ایستیرم/
دنیزلر توتوملو چاناق ایستیرم/
دردیمی یازماغا داوات وئر منه!..»/
باسقی و سیخینتیلار و اینسان حقوقونو هئچه سایان غیر انسانی باسقیلار، قانونسوز توتوقلامالار، وحشی شبیخونلار و قورخونج دوستاقلارلا باریشا بیلمهین قادین آنا و قادین شاعر اورهیی اۆزونو دوغانین آزاد قوشلارینا توتور و وولکان پؤسکورمکده اولان دردلرینی اونلارلا بؤلوشور:
«اوساندین سن ده آخیردا/
زَهرلنمیش بولاقلاردان/
قانادلارین اوچار-اوچماز/
کؤچورسن قانلی باغلاردان/
اؤزون یولدا، گؤزون دالدا/
کئچیرسن قارلی داغلاردان/
تیکانلیقلار دیاریندان/
اولان کؤکسو یارا بولبول!/
ائشیتمیشدیم کؤچر دورنا/
گئدیرسن سن هارا بولبول؟/
گئدیرسن گئت، دالا باخما/
قاباقلاردان سسین گلسین/
بولانماز غنچه قانیندان/
بولاقلاردان سسین گلسین/
قفسدن جان قوتار سوسما/
اوزاقلاردان سسین گلسین/
سازین نیسگیللی سیزلانسا/
اوزون دؤندَر بورا بولبول!/
آماندیر، قویما یوردون تک/
سنی غربت یورا بولبول!/
گئت اوردا سال هارای، سسلن/
نه اود دوشدو بورا سؤیله!/
آسیلدی اللی مین بولبول/
بوداقلاردان دارا سؤیله!/
گونش ده ظولمدن سؤندو/
اوزو اولدو قارا سؤیله!/
دئنن گلدی ائلیم-یوردوم/
بو ظلمتدن زارا بولبول!/
اوجالمیش نالهنی سازدان/
دولان سال داغلارا بولبول!..»/
ایندی بیر آراشدیریجی و شاعر اولاراق آلقیلادیغیم بو شعری من ایلک دفعه بیر عادی اینسان اولاراق دینلهمیشدیم. یانی دئمک ایستهییرم کی اوندا شعر-فیلان یازماییردیم. ۱۷ _ ۱۸ یاشلاریندا اولاردیم. عروض وزنی ایله یازیلان بو شعری سحرین اؤز نیسگیللی سسی و اوستادانه دیکلمهسی و حسین اسدینین یانیقلی ساز ائشلییینده ائشیتدیکده گوز یاشلاریما حاکیم اولا بیلمهمیشدیم و ایکی گون آغلامیشدیم. شعرین فضاسیندان چیخا بیلمهم ایسه آزی بیر آی چکمیشدی.
تهراندا گؤزلریمله گؤردویوم و جانیملا، قانیملا حیسس ائدیب آما دیله گتیره بیلمهدیییم آغیر آتموسفئری و آغریلی آجیلی دورومو بیر قادین سسییله و قادین دویغوسو یوغرولموشلوغویلا ائشیدیردیم. بو دوشدویوم ائموسیا و او یاشادیغیم دوروما سحر خانیمین پوئزیاسی آککورد توتوردو.
دئمک ایستهییرم کی سحر خانیم زامانین دیلینی تاپاراق، ایچینده یاشادیغی خالقین آغری-آجیلارینی، آرزو و ایستکلرینی، غم و نیسگیللرینی صمیمی و آخیجی بیر دیلله پوئریا گؤزلینین دیلییله عکس ائتدیرمهیی باجاران باجاریقلی شاعرلردندیر. او هم شاعرلره تاثیر قویموش، هم ده عادی وطنداشلاردا درین ایزلر بوراخمیشدیر.
و سوندا توم بو وورغولادیغیم پروبلئمله باریشا بیلمهین شاعر اورهیی، سون قرارینی وئرمیش و نوستالژییه اوغرایاراق، کؤچ تراژئدییاسینا قووشموش و شعرلرینده همیشه آغیر نیسگیلله سسلهنن غربته و هیجرانا قووشموشدور.
«گئدیرم، گلین گؤروشوم گئدیم/
گؤروشوم بیر آن سوووشوم گئدیم/
یئنی غربته قوووشوم گئدیم/
قفس آدلی لانهنی نئینیرم!..
یاشیل اؤلکهمه قارا یئل اسیب/
گونشه قفس اولونوب نصیب/
وطنیمده تولکو کمین کسیب/
بئله آشیانهنی نئینیرم»/
……..ا
«یئنه نیسگیل لچهیین سالدی خزان/
آچمامیش غنچهلری چالدی خزان/
منی ده جایناغینا آلدی خزان/
یاشیل احساسلی چمن ساخلا منه!/
یالانا دوزلوک اوخو ائتسه اثر/
گول بیتیب، غنچه گولوب، آچسا سحر/
بیر ده گؤرکملی اورهک گؤرسن اگر/
او اورهکلرده وطن ساخلا منه!/
اوجالیقلاردا ایزین وار دئیهرَک/
چیخارام داغلارا یار-یار دئیهرک/
گلهرم غربت ائوین دار دئیهرک/
وطن عنوانلی کفن ساخلا منه!…»