text:
مینسک شهرینین کاخووسکی خیابانیندا کیچیک بیر ائو.
”بیزیم ائوده ایکی کز موُحاریببه یاشاندی”،- قاپینی آچاندا، منه دئییر. اولگا واسیلییئونا پادویشئنسکایا بالتیک دنیز قوهلرینین ترکیبینده ساواشدا ایشتیراک ائتدی. پیاده قروپوندا ایسه أری گروهبان سائول گئرنیخویچ موحاریبه ائتدی.
سائول گئرنیخویچ ایله ایکیمیز عائلهنین عکس آلبومونا باخیریق. اولگا واسیلیئونا تلئفوندا قیزی ایله دانیشیر.
- گون اورتادان سونراکی دستورلاری وئریر،- سائول گئرنیخویچ گولومسهییر.
شوشه قاپیسیندان سسلری آیدین قولاغا چاتیر:
– اوسکورور؟ منیم یانیمدا اولاندا بوتون گونو بیر کز ده اولسا اوسکورمدی. ایستی چای ایله بیر بالاجا موروق موربهسی وئر ایچسین، بوغازینی دا منیم شالیم ایله ساری …
ألبته، ننهنین شالی أن گوُونیلن درماندیر.
- دوغرودان دا، بو منم؟- اولگا واسیلیئونا تئلئفون دانیشیغی باشا چاتاندا، بیزه ساری گلیب، دنیز قووهلری پالتاریندا اولان عکسی کی، اوستونده مدالار واریدی ألینه آلیب، دئییر.- نقدر بو عکسه باخیرامسا ، بیر او قدر ده تعجوبلنیرم. سائول اونا نوهسینی گؤستریر. اوندا بئش یاشدا ایدی. او، مندن سوروشاردی: ” دده، سن ده اول اوشاق ایدین، هن؟ تصوور ائدیرسن می؟… – آرخاسندان اونو غم بورویور. – گؤرهسن، اوندا هیچ دوشونه بیلردیک کی، یاشاییب نوهمیزی ده گؤرهجییک؟ هله گئچن ایل دده و ننهمیزلرین گؤروشونه ده گئده بیلدیک. بیر گورهان، دده – ننه گؤروشونه… تصوور ائدیرسن می؟..
همیشه بو “تصوور ائدیرسن” آغزیندا ایدی. گؤرونور بو سؤزو چوخ خوشلاییر. اونا باخاندا، سؤرعتلی بیر دوداق گولومسهسی گؤستردی. دوغرودان دا ایستهییرسن تصوور ائدهسن، اوندا نئجه گؤرونوردو؛ قیرخ بیرینجی ایلده…
- اولگا واسیلییئونا ، سیز بیرباشا جبههیه گئتدینیزمی؟
- یوخ، بیز اول شهری بوشالدیق. بوتون یول بویو بیزه قورشون یاغدیردیلار، بومبالادیرلار، طیاره لر چوخ آشاغیدان اوچودولار. یاخشی یادیمدادیر، نئجه واگونلاردان گنج جاوانلار دیشاری سیچرادیلار، نرده لردن هوپاندیرلار؛ نئجه هامیسینین أینینده قارا شینئللر واریدی. اونلارین نیشانلاری بئله ایدی! – هامیسینی گولـله لدیلر، طیارهلر لاپ یئردن اوچوردولار… حیس اولونوردو گولــله لهییب، سونرا دا ساییردیلار… تصوور ائدیرسن می؟ …
بیز کارخانادا ایشلهییردیک، اوراداجا ناهار-شام ائدیردیک، دوُروُموموز پیس دئییلدی.. آمما اورهکدن غملی ایدیک… قیرخ ایکینجی ایلین تیر آییندا ائحضارییه کاغاذینی آلدیم. بیز اوتوز قیز ایدیق، اوستو آچیق تاختا بارژدا لادوگا چاییندان گوللـه آلتیندا موُحاصیرهلنمیش لنینگرادا گوندریلدیک. بیرینجی گون لنینگراددا- یاخشی یادیمدادیر- (آغ گئجهلر)اوزون گئجهلر، دنیز قووهلری سربازلاری، قارا پالتارلاردا گئدیردیلر. شراییط چوخ آغیر ایدی، شهرده أهالیدن هئچ کیم گؤزه گؤرونموردو، آنجاق پروژکتورلار، دنیز قوهلری قوشونلاری؛ داخیلی موحاریبه دؤورو کیمی، بئللرینده کمرلر باغلانمیشدی، لاپ سینما کیمی ایدی. تصوور ائدیرسن می؟
شهرین أطرافینی هیس بوروموشدو، چوخ یاخین ایدی. اوچ نومره لی تراموادا کیروف کارخاناسیناجان گئتمک اولوردو، اورادان آرتیق جبهه باشلاییردی. هاوا صافلاشاندا توپ-گولـله یاغینتیسی باشلاییردی. هم ده کی دقیق توشلامالارلا آتیلیردیلار، آتیلیردیلار، آتیلیردیلار… کؤرپولرین یانیندا بؤیوک گمیلر دایانیردی، اونلارینکی، هن ، ایستیتار اولونموشدولار، هرحالدا مغلوب اولماغی نظرده توتوردولار. بیز توستو یارادان ایدیق – بیزیم دسته خصوصی یارادیلمیشدی و بیزیم فرماندهیمیز گئچمیش توپاتان أژدرلی گمیلرین فرماندهی کاپیتان آلکساندر نیکلایوویچ باگدانوف ایدی. قیزلار أساسن اورتا سوییلهلی تئکنیکی آموزش گؤرموشدولر، یا دا کی، چوخو دانشگاهین بیرینجی کیلاسیندان گلمیشدیلر. بیزیم وظیفه میز ایسه– گمیلری قوروماق، اونلاری توستو ایله بورومک ایدی. گوللـهلهمه باشلاییر، دنیزچیلر دئییرلر: -“قیزلار بیزآزدان توستو یاراتماق واختی اولاجاق. چوخ ساکیتجه ایشلهیین”. خصوصی جیهازلارلا ماشیندا گئدیریک کی، ائله بو آندا بومبا یاغدیران هوجوملو طیارهلرلره راستلاشدیق. بیز، نئجه دئییرلر، آتشی اؤزوموزه چاغیریریق. آلمانلار بو توستو پردهنین آرخاسیندا ایدیلر.
بیزیم یئمک-ایچمهییمیز، بیلیرسیز دا، موحاصیره شرایطینده ایدی، آنجاق کئچینیردیک… بیرینجیسی، بیز جاوان ایدیک، بو چوخ اؤنملی ایدی، ایکینجیسی ده لنینگراد أهالیسیندن چوخ تعجوبلنیردیک. بیزیم هرحالدا یئمییه بیر شئییمیز واریدی، آز دا اولسا، آنجاق آداملار یول گئده-گئده آجلیغدان ییخیلیردیلار. بیزه بیر نئچه اوشاق یاناشیب، بیز ده اونلارا کونسئرولریمیزدن یئدیرتدیک. بونلار اوشاق دئییلدیلر، اونلار بالاجالانمیش یاشلی آداملار ایدیلر. بیز اوزوموزو ساخلادیق. کیشیلرله چین-چیینه ایشله ییردیک. قیشدا، لنینگراد شهری ایستیسیز قالاندا، بیزی شهر کناریندا اولان بیر یئره آپاردیلار کی، اورادا اولان تاختا ائولرین قالاقلارینی بالتا ایله سؤکک. أن چتین زامان ائوه یاخینلاشاندا اولدو … ائو یاخشی حالدا ایدی، اورادا آداملاری ساییب، گئری دؤندوک، گرک اونو سؤکردیک. یاریم ساعات هیچ کیمین ألی بالتایا گئتمیردی. هامی دایانمیشدی. یالنیز فرماندهیمیز یاخینلاشیب، بالتاسینی قالدیراندا ، بیز ده ییخماغا باشلادیق.
مئشه مشقی حاضیرلیغیندا، ایچینده حربی لوازیم اولان تاختا صاندیقلاری سوروتلهییردیک. یادیمدادیر بیر صاندیغی تک باشیما داشیییردیم کی، گوپولتو ایله ییخیلدیم… بیریسی بو، ایکینجیسی ده- بیزه قادین اولاراق چوخ آغیر و چتین ایدی. مثلن، بئله دا. سونرا من بؤلوک فرماندهی اولدوم. هامیسی دا گنج اوغلان ایدی. بیز بوتون گونو گمی ده اولوردوق. گمی بالاجا ایدی، تووالئت ده یوخ ایدی. اوشاقلارا لازیم اولاندا گمینین بؤرونه گئدیردیلر، بئله. یاخشی، پس من نه ائدیم؟ بیر دفعه آخیراجان اؤزومو ساخلادیم، سونرا گمی یانینا هوپپاندیم و سودا اوزدوم. اونلار قیشغیردیلار: ”رئیس، گمی آرخاسینا!” چکیب چیخاتدیلار. بئله ایبتیدایی خیردا شئیلر واریدی. هله، سن اؤزون سیلاح دا داشیمالیسان؟ بو قادینلار اوچون چوخ چتین ایدی. أووللر بیزه توفنگ وئردیلر، اونلار بیزدن اؤزون ایدی. قیزلار گئدیردی، فشنگلر ده کی، یاریم مئترلیکده باشیمیزین اوستوندن. تصوور ائدیرسن می؟
کیشیلره چوخ راحات ایدی، هر شئییه اؤیرشیردیلر. آنجاق بیز داریخیردیق؛ ائو اوچون داریخیردیق، آنامیز اوچون، راحاتلیق اوچون. بیزده بیر مسکووالی قیز واریدی، ناتاشا ژیلینا، اونا ”ایگیدلیک” مئدالی وئردیلر و هوسلندیرمک اوچون نئچه گون ائوه گئتمکه ایجازه وئردیلر. او، دؤننده بیز اونو هر طرفدن اییله ییردیک. دوغرودان دا، صفه دوروب، بیر-بیر اونو اییله ییردیک، دئییردیک اوندان ائو اییسی گلیر. ائوه بئله هوسیمیز واریدی.
ایستیراحت واختی اولاندا اوتورودوق، شکلیل چکیردیک- بیر باش یایلیغی. بیزه آیاق ساریغی وئریردیلر، بیز ده اوندان خیردا باش یایلیغی دوزلدیب، باشا ساریردیق. باشیمیزی بیر قادین ایشی ایله قاریشدیرماق ایستهییردیک. یالنیز قادین اولماق بیزه بس دئییلدی. داها صبریمیز توکنمیشدی. بیر باهانا آختاریردیق؛ ألیمیزه ایینه توتاق، بیر شئی تیکک، بلکه بیر آن دا اولسا اؤزوموزون دوغرو اوزونو گؤسترمک اوچون.
منه ائله گلیر کی، بیز موحاریبه ده داشلاشمیشدیق، هیچ کیمین اوزو دوغرودان گولموردو، اورکدن سئوینمیردی. یوخ، بیز ألبته هردن گولوردوک، آمما بو سئوینچ حیسی موحاریبه دن قاباق اولانلار کیمی دئییلدی. و مادام کی، موحاریبه واریدی، نقدر آدام بئله بیر دوروما دوشوردو، حالبوکی بئله اولمامالی ایدی. تصوور ائدیرسن می؟
بو «تصوور ائدیرسن می» چوخ گؤزلهنیلمز اولور. آمما ائله بو منه خاطیرلادیر کی، من نه اوچون ایندی بورادا- بو ائودهیم. ضبط صوت دستگاهیم سؤزلری یازدیریر، حیسی ده ضبط ائدیر، آنجاق گؤزلری، اوزو، أللری ده «یازمالیدیر»؛ اونلارین حرکت و قایغیلارینی و نئجه ده عکسده اولگا واسیلیئونایا، بو حساس قیزا بولوزی و نوخودی رنگلی کراواتی یاراشیر. دویغولو سائول گئنریخویچ، یاواش-یاواش سیغیشمایان ائنسیز صندلی سینده ناراحات اولدوغو اوچون بالاجا مینیاتور صندلی یانیندا اولان راحت موبلا کئچیر. صندلی هله ده بالاجا-اینجه ائوین آرواینا بؤیوک گؤرونوردو. ایکیسینه باخاراق، اونا چوخ چتین و اینانیلماز گلیر کی، بونلارین ایکیسی ده موحاریبه ده اولوبلار.
آمما، اونلار دوغرودان دا موحاریبه ده اولموشدولار.
– موحاریبهنی بئله باشا ووردوق، سائول گئنریخویچ دئییر، – سیزین حقیقتن ایکی موحاریبهنیز اولوبدور… بیز تئزه تئزه بونو باشا دوشوروک، او اؤز موحاریبهسینی ، من ده اؤزومکونو یادا سالیریق. منه ده، او ، دئیین ائو أحوالات کیمی بیر شئی اولموشدو، یا نئجه اونلار صفده دوزولمک و ائودن قاییدان قیزی اییلهمک. آمما ، من بئلهسینی خاطیرلامیرام… هله او سیزه او پاپاقسیز قیزلارین أحوالاتینی تعریف ائتمه ییب. اولگا ، نئجه اولدو کی، سن بونو اونوتدون؟
- اونوتمادیم، – اولگا واسیلیئونا بیردن-بیره گوجلندی. – تعریفلمهسی چتیندیر… گئجه واختا قدر هجوم داوام ائتدی. سحر من ائشیگه چیخدیم، مارسکوی کانالیندا پاپاقلار اوزوردو…گرگ بیزیمکیلر بیر یئرلرده، نئوا چایینا آتیلمیش اولسونلار. من اورادا دورانا قدر، ائله هئی پاپاق سودا اوزوردو.
- من اونون بیر چوخ حئکایتینی یادا سالدیم ، ایندی نئجه دانیشیرامسا، اونلاری نوهلریمه “موختصر” ائدیرم. چوخ واختلار اؤز أحوالاتیمی یوخ ، اونون موحاریبهسینی دانیشیرام. اونلار، من بونو دیقت ائدیردیم، اونون ماجرالارینی داها ماراقلی گؤرورلر. سائول گئرنیخویچ بوینونا آلیر. – منیمکیلر موحاریبه ده باش وئرن همیشهگی أحوالات ایدی، اونونکولار ایسه حیس ایله دولو ایدی. حیس همیشه داها تاثیرلی اولور. دئمک ایستهییرم کی، من ده موحاریبه ده بونلاری حیس ائتدیم. بیزیم ده پیاده دستهلریمیزده قیزلار اولوردو. بیری ده بیزیم آرامیزدا تاپیلدی، بو چوخ أهمییتلی ایدی ، بیز هئی بیر یئره توپلانیردیق. سیز بونو هیچ تصوور ائده بیلمزسیز… – و بیر ده کی، – بیرسؤزده من ده اونا یاخینلاشدیم. آما سیز تصوور ائده بیلمزسیز کی، موحاریبه ده قادینین اییسی، قادین باخیشی نقدر خوشدور!
مورحاریبه ده عشق ده واریدی؟ واریدی! او قادینلار کی، بیز اورادا گؤروردوک، گؤزل قادینلار، صمیمی دوستلار ایدیلر. کیم موحاریبه ده ائولنسه ایدی، اونلار دونیانین أن خوشبخت اینسانی اولوردو، أن خوشبخت جوتو. بیز ده جبهه ده بیر-بیریمیزه عاشیق اولوردوق. اینکار ائتمیرم کی، باشقالاری دا واریدی ، آخی موحاریبه چوخ اوزون سوروردو و بیزیم ده ساییمیز چوخ ایدی. آمما من داها چوخ آیدینلیق، تمیزلیک کؤروردوم… بونو ، نئجه دئییلر، مطبوعات اوچون دئمیرم. گرگ اعتراف ائدک کی، أیر بئله اولسا اوندا بیز اؤز-اؤزوموزله موحاریبه ائدیریک… بیزیم قیزلارین هامیسینا بئله أحوالات قیسمت اولمادی. چوخلاری اوغورسوز ائولنمیه اوغرادیلار. چونکی، اونلارین آنالاری، موحاریبه ایشتیراکچیلاری کیمی اؤزلری جبههلرده تربیت اولموشدولار، او أحوال روحیه ایله. جبهه ده آدامی تئز تانیماق اولار؛ آداملار نئجه اولا بیلرلر و اونلارین قیزلاری هیچ تصور ائتمیرلر کی، حیات اونلارین ائولرینده اولدوغو کیمی دئییل. اونلارا حیاتدا اولان آلچاقلیقدان دئمیرلر و اوندا بو قیزلار، أره گئدنده فیریلداقچیلارین ألینه دوشورلر، اونلاری راحاتجا آلدادیرلار، چونکی اونلاری آلداتماق اوجوز باشا گلیر. بیزیم جبهه یولداشلاریمیزین چوخونون باشینا بئله أحوالات گلیبدیر. بیزیم قیزیمیزا دا ، بئله…
- نییه بیز اوشاقلاریمیزا موحاریبه دن دانیشمیریق، – اولگا واسیلیئونا فیکره دالیر. – من هیچ واخت تاختا آیاق قابی گئیمهدیم. ائله واختلار اولدو کی، گئیدیم آمما سونرا دیواردان آسدیم. من چؤرک کارخاناسینین مودیری وظیفه سینده ایشله دیم. بیر دفعه جلسه یه گئدنده رئیس کی، او دا قادین ایدی ، منی او باشماقلاردا گؤردو و هامینین یانیندا منه دئدی سن بو باشماقلاری منه توشلاییرسان، باشیندا نه فیکیرلشیرسن. اونون سینهسینده أمک مدالی واریدی، منیم سینهمده اولان موحاریبه مدالیندان دا هیچ خوشو گلمیردی. بونا گؤره تک اولاندا من اونا دنیز قووهلریندن دانیشدیم، اونا چوخ آغیر گلدی، بونا گؤره ده ایستهییردیم مدالی اؤزوومله داشییام. آنجاق ایندی داشیمیرام. دوزدور فخر ائدیرم کی، موحاریبه ده ایشتیراک ائتمیشم و بو دا منیم ایشیمین نتیجهسیدیر. آما موحاریبهدن سونرا جبههدن دانیشیب، آدامی یوروردولار. بیزیم نوه هر شئیی بیلیر، آخی او بونو ماراقلانیر، بیز ده اونا دانیشیریق، اونون مکتبده اینشاسینین موضوسو بو ایدی. آمما اوشاقلاریمیزا دانیشمادیق، اونلار دا بیزدن سوروشمادیلار…
بیز جبههچیلر ژورنالیست وئرا تکاچئنکودان چوخ راضییق کی، بیرینجی دفعه «پراودا » غزئتینده موحاریبه ده اولان قادینلار مووضوعسونو قالدیردی؛ هانسیلار کی، تک-تنها قالیبلار و اؤز حیاتلارینی قورا بیلمهدیلر و اونلارین هله ده قالماق اوچون بیر ائولری یوخدور، بیز اونلارین قارشیسیندا گوناه حیسی کئچیریریک. اوندان سونرا جبهه ده اولان قادینلارا بیر آز دیقت چوخالدی. بئله قادینلارین قیرخ بئش یاشی اولاردی، اونلار عمومی یاتاقخانالاردا یاشاییردیلار. اونلارا اؤزل آپارتمان وئردیلر. من قیز دوستوم… آدینی چکمک ایستهمیرم، بلکه اونا توخونا… اوچ دفعه موحاریبه ده یارالاندی. موحاریبه باشا چاتدی، او طیب أنستیتوتونا گئتدی. اونون هیچ بیر قوهومو قالمامیشدی، فلاکته دوشدو، یئر تمیزلهییردی کی، قارنینی توخلادسین. اونون موحاریبه علیلی اولماغی اوچون بوتون سندلری واریدی، آمما هیچ کیمه بونو دئمزدی. من سوروشورام:”بس، سن نییه اونلاری جیردین؟” او جاوابیمدا دئدی:” اوندا کیم منه أره گلردی؟” “نئجه یانی،” دئییرم،- یاخشی ایش گؤردوم.” و او آغلادی:” ایندی او کاغاذلار چوخ ایشیمه یاراردی. آجیم آغیردی…”
موحاریبهنین اوتوز بئشینجی ایل دؤنومونده سئواستوپول شهرینده یوز نفر دنیز قوهلریندن دعوت ائتدیلر- بؤیوک وطن مورحاریبه سینین قهرمانلارینی، اونلاردان اوچو قادین ایدی. اونلاردان بیری من و ایکیسی بیزیم قیزدوستلاریمیزدان ایدی. بیزیم قوه آدمیرالاریمیزین هامیسی اؤلموشدولر، بوتون خالق اؤز تشکورونو گؤستردی و حؤرمت اوچون أللرینی قالدیردیلار.
- نییه اوشاقلارینیزا موحاریبه دن دانیشمادینیز؟
اولگا واسیلیئونا دینمز قالیر. سائول گئرنیخویچ دانیشیر:
- بلکه بیز اوندا باشا دوشموردوک نه بؤیوک ایش گؤرموشوک. ایللردن سونرا حیات بیزه کئچمیش آجیلارینی یئنیدن یادا سالدی. بلکه اوندا موحاریبه چوخ یاخین و چوخ قورخولو گؤرونوردو. اوشاقلاری بو قورخودان قوروماق ایستهییردیک.
- اونودماقمی ایستهدینیز؟
- ایسته سک ده، بو مومکون دئییلدی. منیم بیر باجیم وار. اونون یئتمیشبئش یاشی وار، او دول قالدی. ایکی اوغلو دا موحاریبه دن دؤنمهدیلر. بیری خومپاره ایله پارچالاندی، بیریندن ده آخیرینجی مکتوب گلدی:”بیز، اوخویا-اوخویا جبههیه گئدیریک. هر شئی یاخشیدیر.” موحاریبه دن سونرا باجیم بیر گزارش آلدی کی، اونون ایزی اتیب-باتیب، تاپا بیلمیریک. باجیم هیچ بیلمیر اوغلو هارادا، هانسی سمتده ایتیب باتیبدیر. آرزو ائدیر کی، قبرینی تاپسین؛ هله کی، نامعلوم سرباز قبرینین زیارتینه گئدیر. من اؤزوم سرباز اولموشام، آمما اونو خاطیرلایاندا گؤزوم یاشاریر و سیز، سیز دئییرسیز- اونودماق ایستهییریک…
غلبه گونونده، اولگا، یادیندادیر قوجا-قوجا بیر آنانی گؤردوک کی، چیینینلرینده بئله بیر پلاکات داشییردیلار:”توماس ولادیمیرویچ گولنئوانی آختاریرام، ۱۹۴۲-نجی ایلدن خبرسیزم، لنینگراد موحاصیرسینده ایتیب باتیبدیر. گؤر نئچه ایلدیر اونو آختاریر؟ من اونون عکسینی هامییا گؤستریرم، بوگون بعضیلری دئییرلر مگر نقدر موحاریبه دن دانیشماق اولار… سیز ده دئییرسیز- اونودماق ایستهییریک …
- من اونودماق ایستهییردیم… من اونودماق ایستهییرم…- یاواش- یاواش، اؤز-اؤزومه میریلداییرام؛ اولگا واسیلیئونا دئییر.
- نقدر یوخوسوزلوق ، بیلیرسن –موحاریبهنی خاطیرلادیر… من اونونلا موقایسه ده غلبه اوچون بیر ایش گوره بیلمه دیم، آخی من کیشی ایدیم؛ بو منیم بورجوم ایدی. اونلار ایسه، قیز اوشاقلاری ایدیلر کی، مجبور اولاراق ، موحاریبهنی دؤزمهلی ایدیلر. گرک اونلاری أللریمیز اوستونده داشییاق. بونو هر بیر جبههچی سیزه دئییر. بیز مجبور ایدیکمی قیزلاری موحاریبهیه گوندرک؟ بیلمیرم… اونلار جبههلره گئدیب، بؤیوک ایشلر گؤردولر. اونلار، بیزیم کیمی، پوتون گئییب، اوستلرینه شینلر سالدیلار و قارلارین اوستونده یاتدیلار. فیشنگ و خومپارا قلپهلریندن اؤلدولر. لنینگراد خیابانیندا مایین دوققوزوندا، تکجه پالتاری اوستونده مئدال ساللانان قادینی خاطیرلاییرام. اوستونده یازمیشدی –”شجاعتلیق اوچون”! و نقدر او اوتانجاق یول گئدیردی. منده بئله بیر حیس واریدی کی، اونا یاخینلاشیب، دئییم :” عزیزیم، سنه بو مئدالا گؤره بوتون یئر عالم پرستیش ائتمهلیدیر…” بیز اونلارین قارشیسیندا بورجلویوق…
اونلار ایکیسی ده جبهه ده چکیلن شکیلر بارهسینده منه خاطیرهلریندن دانیشیرلار.
مینسک شهرینین کاخووسکی خیابانیندا کیچیک بیر ائو.
یک پاسخ
-
سلاملار. یاشاسین دکتر رفاهی نی. ادبیاتیمیز زمانلا آددیملاییر. دونیانین یئنی ادبیاتینی اؤز دیلیمیزده اوخویا بیلیریک بیز. ساغ اولسون دکتر رفاهی .


c: text/html

text: الیمده بیر چیراق، اؤنومده بیر چیراق قارانلیغا قارشی چیخیرام من یورقونلوق بئشیکلری گئدیش گلیشلر چکمه چکیندن دایانیبلار هله درین لیکلردن بیر گونش ایشیقلاندیریر پوزولوب کول اولان کهکشانلاری. شیمشک لرین بئزیکمیش چیغیریشلاری اونداکی دولو بولودلارین چابالقان قارنیندا بسله نیر و اوزومون سونوکقان دردی اونداکی بالاجا غورا اوزومون اوزون بوروق بوروق سون بوداغیندا تومورجوق سالیر. باغیرمامین سببی دردی آتماغیدی نییه کی من قارا قورخولو گئجه لرده گونشی آختارمیشدیم. سن گونلردن، گونشلردن گلمیسن سن گوزگولردن گلمیسن یوموشاق ایپک…بیشتر بخوانید

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1662 وطنداش اؤلدو
انتحار و بومبالی سالدیریلاردا 596 وطنداشین حیاتینی ایتیردیگی بیلدیریلدی
افغانیستاندا ایلک 6 آیدا شدت حادثهلرینده مین 662 وطنداش اؤلدو.
بیرلشمیش میلتلر، افغانیستان کؤمک میسیونوندان وئریلن آچیقلامادا، 1 ژانویه - 30 ژوئن تاریخلرینده شدت حادثهلری سببیله حیاتینی ایتیرن وطنداش ساییسینین گئچن ایلین عینی دؤورونه گؤره یوزده 2 آرتدیغی ایفاده ائدیلدی.
وطنداش ایتکیلرینین یوزده 67سینه، حکومت قارشیدی قروپلارین تشکیل ائتدیگی شدت حادثهلرینین سبب اولدوغو ایفاده ائدیلن آچیقلامادا، بونلارین یوزده 43ونون ده طالبانین سالدیریلاریندا اؤلدوگو قید ائدیلدی.
آچیقلامادا، بو دؤورده انتحار و بومبالی سالدیریلاردا 596 وطنداشین حیاتینی ایتیردیگی بیلدیریلدی.
شدت حادثهلرینده حیاتینی ایتیرن و یارالانان وطنداشلارین یوزده 19ونو کابل ساکینلرینین میدانا گتیردیگی ایفاده ائدیلن آچیقلامادا، کابلدان سونرا ان چوخ وطنداش اؤلومونون، ننگرهار و هلمند ویلایتلرینده یاشاندیغی ایفاده ائدیلدی.
وئریلن آچیقلامادا، شدت حادثهلرینده اؤلنلر آراسیندا 174 قادینین دا اولدوغو بیلدیریلدی.
کابلدا رمضان آیینین ایلک گونلرینده سو تانکرینه یئرلشدیریلن بومبانین پاتلادیلماسی نتیجهسینده 150 نفر حیاتینی ایتیرمیشدی. بیرلشمیش ملتلر، سالدیرینی سون 15 ایلین ان قانلی ائیلمی اولاراق دگرلندیرمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آفاد پاکیستانا 26 مین چادیر گؤندریب
تورکیه ایچ ایشلر ناظیرلیگینین طبیعی فلاکت و فوق العاده حاللار آژانسی (آفاد) پاکیستان-دا داشقین قوربانلاری اوچون ایندییهدک 26 مین چادیر و 400 میندن چوخ قیدا و تمیزلیک باغلاماسی پایلاییب.
ایسراییل عسگرلری بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب
فیلیسطین ساغلیق ناظیرلیگیندن وئریلن یازیلی آچیقلامادا ایسراییل عسگرلرینین جنینه باسقین زامانی بیر فیلیسطین-لینی باشیندان ووراراق اؤلدوردوگو بیلدیریلیب.
قیرمیزی کتگوریده یئر آلان تروریست ضررسیزلشدیریلدی
تورکیهدهکی اورمان یانغینی ائیلملریندن سوروملو اولان پک پکاکا/کاجکالی صاباح اوغور، میت طرفیندن سوریهنین حلب شهرینه گئچیریلهن عملیاتلا ضررسیزلشدیریلدی


text:
کولومبیا پیکچرز
کولومبیا پیکچرز (اینگیلیسجه: Columbia Pictures) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت فیلم ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. باش مرکزی کالور سیتی، کالیفورنیا شهرینده یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Divisions - Sony Pictures. یوْخلانیلیب7 June 2015.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Columbia Pictures»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کولومبیا پیکچرز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.


text:
أردوُغان بیلن میرضیایف دوشوشیق گچیردی
دوشوشیق سمرقندینگ کنگره مرکزینده مطبوغاتا یاپیق یاغدایدا گچیریلدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی شوکت میرضیایف بیلن دوشوشدی.
شانگهای حیذماتداشلیق قوراماسی نینگ 22-نجی یوُلباشچیلار ماصلاحاتینا قاتناشماق اۆچین سمرقندده بوُلان أردوُغان اؤزبگیستانلی ایشدشی میرضیایف بیلن دوشوشدی.
دوشوشیق سمرقندینگ کنگره مرکزینده مطبوغاتا یاپیق یاغدایدا گچیریلدی.
أردوُغان هیندیستان، حیتای، مغولیستان، پأکیستان و روسیانینگ یوُلباشچیلاری بیلن ده آیری آیری دوشوشیق گچیریپدی.
دِگیشلی حابارلار
اؤزبگیستان بیلن تۆرکمنیستان ینگ یوُلباشچیلاری تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
تۆرکیأنینگ ساغلیغی قوُراییش وزیری آذربایجان جمهوریتینده
تۆرکیأنینگ ساغلیغی قوُراییش وزیری فخرالدین قوُجا آذربایجان ینگ یوُلباشچیسی تاراپیندان قابول ادیلدی
أردوُغان بیلن میرضیایف دوشوشیق گچیردی
دوشوشیق سمرقندینگ کنگره مرکزینده مطبوغاتا یاپیق یاغدایدا گچیریلدی


text:
ولحاصئل بونلارا گؤرە قورئان بوگۆنۆن اینسانئنئن کندیسینی رفرانس گؤسترەجگی دۆزەیدە بیر متین دگیلدیر. قارماشئق، اینسیجامسئز، توتارسئز وە گرچک دئشئدئر. اۇ قادار اینسیجامسئزدئر کی، اۇنا متین موعاملەسی یاپانلارا شو آلئنتئیلا حاطئرلاتمادا بولونولور:
“شونو سؤیلەملیییم کی قورئان، بوگۆنە قادار اۇقونماقتا أن زۇر زۇرلاندئغئم، اۇقورکن یۇرولوپ اوساندئغئم بیر کیتابتئر. بزدیریجی بیر اینتیقامسئزلئق، قارماقارئشئق، حاملئق، بیتمز تۆکنمز تکرار، لاف قالابالئغئ، دۇلامباچلئلئق، قئساجاسئ، سۇن درەجە حام، یاوان وە قاهرئ چکیلمز بیر ساچمالئق… بیر باتئلئ اینسان طئبقئ دەولت آرشیولریندەکی اۇقوماسئ گۆچ أوراق یئغئنلارئندا اۇلدوغو گیبی قورئان متنینی دە آنجاق واظیفە حیسسینین باسقئسئ آلتئندا اۇقویوپ بیتیرمەیی باشارابیلیر…
بۆتۆن بونلارا راغمن قورئانئن ناسئل اۇلوپ دا سمادا یازئلمئش بیر کیتاب اۇلاراق قابول أدیلدیگینی آنلاماق گۆچتۆر. قورئانا ایی یازئلمئش بیر کیتاب دیەبیلمک، شؤیلە دورسون، هرحانگی بیر کیتاب دیەبیلمک داحی مسئلەدیر. قالدئ کی، اۇ داحا زیادە تغاننی ایلە اۇقونان مانظوم متینلرە بنزەر نیتەلیکتەدیر. سۇنوچتا قورئان آنجاق کؤتۆ یازئلئ بیر متین اۇلاراق نیتەلندیریلەبیلیر (…) قورئان سۆرکلی اۇلاراق حض. موحاممدین چاغئنداکی عارابلارئن حافئظاسئندا مەوجود اۇلان گچمیش پەیغامبرلرە عائید قئصصالارئ آقتارئر. ایبراهیم، هود، موسا، عیسا وە دیگر گرچک وە /وەیا أفسانوی پەیغامبرلرین بیربیری آردئنجا شو وەیا بو قاومە گلیپ گۆناەلارئندان اؤتۆرۆ اۇنلارئ ناسئل اویاردئقلارئنئ دفعالارجا آنلاتئر وە جان سئقئجئ بو تکرارلاردان بئقئپ اوسانماز.”
بو ذیهنیەتە گؤرە قورئاندا آنلاتئلان تاریحی قئصصالاردا گرچک دئشئدئر. اۇ قادار گرچک دئشئدئر کی، آدمدن موسایا، فیرعاووندان قارونا، ایبلیستن عیفریتە، قارئنجادان هۆدهۆدە همن هر شەی قورغودور، گرچک دئشئدئر. تک آماجئ واردئ بو قورغولارئن؛ واحیەدیلدیگی دؤنمدەکی موحاطابلارئن ایلگیسینی چکیپ اۇنلارا بیر چکیدۆزن ورمک. حاتتا واعادلر وە تهدیدلر بیلە قورغودور. چؤلدە یاشایانلارا یاعنی سئجاقلا باشئ بلادا اۇلانلارا حیطاب أتتیگی ایچین آتشلە تهدید أتمیش، قادئن وە ایچکی مۆبتلاسئ اۇلدوقلارئ ایچین جننتین حوریلریندن، شاراب آقان نهیرلریندن باحثەتمیشتیر.
قورئانئ آشاغئلایان بو باقئش آچئسئ ینی دگیلدیر. بلکی دە اینسانلئق تاریحی قادار أسکیدیر. کیبیرلی اینسان اۇغلو، آللاها دین اؤگرتمەیە قالقار. آللاەتان هر شەیی ایستەر آما یاراتئجئسئنئن اۇنا أمیر ورمەسینە چۇق ایچرلەر. سیستمی کندی قورماق ایستەدیگی ایچین کندیسینە یاپئلان اویارئلارئ دویمازدان گلیر، اۆزرینە آلئنماز؛ “بانا دگیل، بندن اؤنجەکیلرینە سؤیلنمیش اۇلمالئ” دەر. بونو یاپارکن دە؛ “آللاها یاقئشئر مئ کۆچۆک مسئلەلرلە اوغراشماق” دەر. أساسئندا؛ “بنیم گیبی بیرینە حیطاب أدن متین بؤیلە یاوان اۇلمامالئدئر” دیەرک کندیسینی مرکزە قۇیار.
قۇنویلا ایلگیلی بیر آیت شؤیلەدیر:
آصلئندا اۇنلار شؤیلە دەرلر: “بونلار قارماقارئشئق حایاللردیر. حایئر! بو آدام آللاها ایفتیرا أدییۇر. بلکی دە شاعیردیر. أگر ألچی ایسە بیزە بیر بلگە (موعجیزە) گتیرسین؛ اؤنجەکیلرە گؤندریلن بلگەلردن اۇلسون.” (أنبیا سورەسی؛ )
عاینئ ایفادەیی (أضغاث أحلام) یوسوف سورەسیندە، ملیکین گؤردۆگۆ رۆیا ایچین رۆیا یۇرومجولارئ سؤیلەر. اۇنلارا گؤرە ملیکین گؤردۆگۆ رۆیاداکی سمبۇللر قارئشئق، بیربیرییلە ایرتیباطسئزدئر. اۇیسا عاینئ ایفادەلر بو ایشین عیلمینی بیلن یوسوف ایچین آنلاملئ وە ایرتیباطلئدئر.
آللاها، اینسانلارئن قۇلایجا آنلایئپ اویغولایابیلەجگی بیر کیتابئ یاقئشتئرامایانلار فارقلئ کیتاب بکلنتیلرینە گیررلر. چۇغو زامان دا اۇنو کندیلری یازارلار. ایشتە فوصصیلت سورەسینین آیتیندە گن “أعجمی = آعجمی” ایفادەسی دە بو قۇنویلا ایلگیلی اۇلابیلیر. کندیلرینە تبلیغ أدیلن قورئانئن ایفادەلرینی؛ یالئن، سادە، آنلاشئلئر بولانلار، آللاهئن کیتابئنا یاقئشان ایفادەلرین آغدالئ، قاپالئ اۇلماسئ گرکتیگینی دۆشۆنمۆش وە بو بکلنتیلرینی ایفادە أتمیش اۇلابیلیرلر.
حایاتلارئنئ دۆزنلەین، آنلاشئلئر ایفادەلردن اۇلوشان دگیل، آنلامئن اؤنمسنمەدیگی، قودسیەتینی قاپالئلئقتا آرادئقلارئ ایلاهی بیر متین پشیندە اۇلابیلیرلر. هم بؤیلەسی بیر متین هر یؤنە چکیلەبیلەجک، اویغولانابیلیرلیکتن دە اوزاق اۇلاجاقتئر. آنجاق بو دفعا دا آنلامئن قاپالئ اۇلماسئندان شیکایت أدنلر اۇلاجاق، آیتلرین تافصیلینین یاپئلماسئ گرکیردی دیەجکلر، بو دفعا دا کیتابئن آنلامئنئن قاپالئ اۇلدوغو ماعذرتینە سئغئناجاقلاردئ. بو دورومدا فوصصیلت سورەسینین آیتیندە گچن “أعجمی = آعجمی” ایفادەسی، فاصیح اۇلمایان، بۇزوق بیر دیل آنلامئنا گلییۇر اۇلابیلیر.
کلیمەنین ناحل سورەسینین شو آیتیندەکی قوللانئمئ دا بونو دستکلییۇر اۇلابیلیر:
قورئانئ سانا بیر بشرین اؤگرتتیگینی سؤیلۆیۇرلار، بیلییۇروز. سؤزۆنۆ أتتیکلری کیشینین دیلی آعجمی. بو قورئان ایسە آچئق عارابچا. (ناحل سورەسی؛ )
یوقارئدا سؤزۆ أدیلن کیشینین هیچ عارابچا قۇنوشامادئغئ دۆشۆنۆلەمز. آصلئ اۇلمایان بیر دەدیقۇدویا مالزمە أدیلدیگینە گؤرە، بو کیشی أن آزئندان موحاممد (ع) ایلە قۇنوشوپ آنلاشاجاق قادار عارابچا بیلییۇر اۇلمالئدئر. آدامئن دیلینین آعجمی اۇلدوغو سؤیلندیکتن سۇنرا قورئانئن آچئق عارابچا اۇلدوغونون بلیرتیلمەسی، سؤزۆ أدیلن کیشینین فاصیح قۇنوشمادئغئ، اۇیسا قورئانئن فاصیح عارابچا اۇلدوغو بلیرتیلمیش اۇلماقتادئر. ذاتن آنلاشئلدئغئنا گؤرە موحاممد (ع) دە فاصیح بیر عارابچا قۇنوشماقتایدئ.
شو آیت بونا ایشارت أدییۇر اۇلابیلیر:
قورئانئ آعجمیلردن بیرینە ایندیرسەیدیک دە اۇ اۇنلارا اۇقوسایدئ، یینە اۇنا اینانمایاجاقلاردئ. (شوعارا سورەسی؛ )
بو آیتلر مککەلیلرین کندی ایچلریندن باعضئلارئنئن نبی اۇلمایا داحا لایئق اۇلدوقلارئنئ سؤیلەمەلرییلە عالاقالئ اۇلابیلیر. شؤیلە دییۇرلاردئ:
“بو قورئان ایکی شهرین ایلری گلنلریندن بیرینە ایندیریلسەیدی یا!” دەدیلر. (زوحروف سورەسی؛ )
شوعارا سورەسینین آیتیندە یینە دە اینانمایاجاقلارئ سؤیلنییۇر. دەمک کی، کندی ایستەدیکلری بیرینە ایندیریلسەیدی اینانمالارئ گرکەجکتی. بو دورومدا کیتاب یینە عارابچا اۇلاجاق آما فاصیح بیر عارابچا اۇلمایاجاق، باعضئ ایفادەلر اۇنلارا قاپالئ گلەجکتی. یوقارئدا گچن شوعارا سورەسینین ایلگیلی آیتلرینین همن اؤنجەسیندە قورئانئن آچئق عارابچا دیلییلە ایندیریلدیگیندن سؤز أدیلمکتەدیر:
آپآچئق عاراب دیلییلەدیر. (شوعارا سورەسی؛ )
حال بؤیلەیکن، بوگۆن کیتابئن کلیمەلریندن باعضئلارئنئن مۆجمل اۇلدوغو، آنجاق سۆننتلە آنلاشئلدئغئ سؤیلنەبیلمکتەدیر.
یۆجە آللاە کیتابئن آچئق (مۆبین) بیر عارابچا ایلە ایندیریلدیگینی، کیتابئن وە آیتلرین تافصیل أدیلدیگینی، کیتابئن موفاصصال قئلئندئغئنئ بیلدیرییۇرسا، داحاسئ کیتابئن بیر عیلمە گؤرە کندیسی طارافئندان تافصیل أدیلدیگینی حابر ورییۇرسا فوصصیلت سورەسینین آیتیندە گچن “أعجمی = آعجمی” ایفادەسی عارابچا دئشئنداکی بیر دیل آنلامئنا گلمز. زیرا کیتاب عارابچا ایندیریلمەسینە راغمن تافصیل أدیلمیش. قاصدەدیلن، کیتابئن ایندیریلدیگی دیلین یاعنی عارابچانئن فاصیح یا دا آعجمی یاعنی قوراللارئ اۇتورموش، دیلبیلگیسی اۇلوشموش عارابچا مئ یۇقسا قوراللاردان باغئمسئز بیر عارابچا مئ اۇلوپ اۇلماماسئ مسئلەسی اۇلمالئدئر. آیتلر آراسئنداکی ایرتیباطلاردان حارەکتلە تافصیلین اۇلوشتورولماسئ ایچین دیلین قوراللارئنئن اۇتورماسئ گرکیر. بؤیلە بیر متین بلیرسیزلیک تاشئماز. اۇرایا بورایا چکیلەمز. آنجاق اۇتورموش بیر دیلبیلگیسی اۆزریندن اۇلوشتورولمازسا بلیرسیزلیکلر تاشئر. بو دفعا دا بو، آنلاشئلئر دگیل، آچئقلامایا ایحتیاجئ وار دەنیلیر. کؤتۆ نیەتلیلرە آلان آچئلمئش اۇلور.
سۇنوچ
قورئاندا تبیین، تافصیل، تاصریف گیبی فارقلئ کلیمەلر گچسە دە، گنلدە مئاللردە بو کلیمەلرە “آچئقلاما” آنلامئ وریلیر. قاوراملار آراسئنداکی ایرتیباطلارئن گؤز آردئ أدیلمەسی قورئانئن آنلاشئلماسئندا اؤنملی بیر أکسیکلیک اۇلوشتورماقتادئر. قورئاندا گچن هر فارقلئ کلیمەنین دیگرلریندن آیرئشان بیر آنلامئ واردئر. بو، عاینئ کؤکە صاحیب اۇلوپ دا فارقلئ قالئبلاردا قوللانئلان کلیمە وە فیعیللر ایچین بیلە سؤز قۇنوسودور.
“تافصیل” قاورامئنئن آنلام مرکزیندە “آیرئلما” آنلامئ واردئر. هرحانگی بیر قۇنویلا ایلگیلی بیر آیتتن یینە اۇ قۇنویلا ایلگیلی بیر باشقا آیتە گیتمک، اۇرادان دا باغلانتئلئ دیگر آیتلرە یؤنلمک، نیهایتیندە قۇنویلا ایلگیلی آنلام کۆمەسینی یاعنی قورئانئ اۇلوشتورماق “تافصیلە” اولاشماق اۇلور. بؤیلەجە هدفلنن آما ذاتن وار اۇلوپ تثبیت أدیلمەسی گرکن سۇنوچ اۇرتایا چئقار. بونا دا “تبیین” دەنیر. شؤیلە دە سؤیلەیەبیلیریز: هرحانگی بیر قۇنودا “موحکم وە مۆتشابیەلردن اۇلوشان ایکیلی آیتلرین (مثانی) باغلانتئسئنا “تەویل”؛ تەویللە اولاشئلان آیرئنتئیا “تافصیل”، تافصیلین سۇنوجونا “تبیین” دەنیر. یاعنی موحکم وە مۆتشابیەلردن اۇلوشان آیتلرلە (مثانی) تەویل قورولور. تەویل ایلە تافصیلە اولاشئلئر. تافصیل ایلە تبیین گرچکلشیر.
“تافصیل” باغلامئندا فوصصیلت سورەسینین آیتیندە گچن “أعجمی = آعجمی” ایفادەسی عارابچانئن دئشئندا هرحانگی بیر باشقا دیل اۇلاراق آنلاشئلماقتا؛ آیتتە، شاید قورئان موحاممدە (ع) عارابچانئن دئشئندا بیر دیللە ایندیریلسەیدی، اینسانلارئن بو کیتابئن آچئقلانماسئنئ طالب أدەجکلرینین آنلاتئلدئغئ سؤیلنیر. آیتین بو شکیلدە آنلاشئلماسئ چشیتلی آچئلاردان سۇرونلو گؤزۆکمکتەدیر. کندیلرینە تبلیغ أدیلن قورئانئن ایفادەلرینی؛ یالئن، سادە، آنلاشئلئر بولانلار، آللاهئن کیتابئنا یاقئشان ایفادەلرین آغدالئ، قاپالئ اۇلماسئ گرکتیگینی دۆشۆنمۆش وە بو بکلنتیلرینی ایفادە أتمیش اۇلابیلیرلر. بو دورومدا فوصصیلت سورەسینین آیتیندە گچن “أعجمی = آعجمی” ایفادەسی، فاصیح اۇلمایان، بۇزوق بیر دیل آنلامئنا گلییۇر اۇلابیلیر.


text:
اوغور (فلسفه)
اوُغور — اینسان حیاتیندا تصادوفی، گؤزلهنیلمز و یا حسابا آلینمادیغی تصادوف نتیجهسینده مئیدانا گلن موثبت قبول ائدیلن بیر حادیثه ، سینونیملری: بختی گتیرمه، قیسماً: شانس، خوشبختلیک. خوصوصیله ده تاثیرلنمیش شخصیتین حرکتلریندن و یا قرارلاریندان آسیلی اولمایان حاللاردا، هانسیسا بیر حادیثهنین و یا حرکتین آرزوولونان نتیجه سینی گؤستره بیلر. شانسی و یا بختی گتیرمک نومونهلرینی قورّعه، رولت و یا دیگر اویونلاردا قازانماق اولار.
اوغور رمزلری[دَییشدیر]
اوغورلا باغلی بیر سیرا معنوی و یا فؤوق الطبیعی اینانجلار وار. بو اینانجلار بیر-بیریندن گئنیش شکیلده فرقلهنیر، لاکین اکثریت شانسین موعین ریتواللاری یئرینه یئتیرمک و یا موعین شرطلردن قاچینماقلا معنوی واسیطهلرله تاثیر ائده بیلهجگی ایله راضیلاشیر.
شانس هم ده اوغورلو و اوغورسوز حادیثهلرین تشکیلاتچیلیغینا اینام اولا بیلر. اوغور، فردلر طرفیندن فرقلی شکیلده شرح اولونان خورافاتین بیر نؤوعودور.
اکثر اینسانلار اوچون اوغورلار کیمی کاراکتریزه ائدیله بیلن حادیثهلر آرزوولونان و گؤزلهنیلن اولدوغوندان، اونون تجسّوم ائدن بیر چوخ موختلیف رمزلر وار. غرب مدنیتینده دؤرد یارپاقلی یونجا، نال، باجا تمیزله ین، اوغور بؤجگی، دووشان پنجهسی و باشقالاری اوغورلار سمبولو ساییلیر.
مووّفقیتده اوغورون رولو [دَییشدیر]
اینسانین مادّی جهتدن مووفقیتیلی اولماسی (ثروتین الده ائدیلمهسی)، ایلک نؤوبهده، شراییطین اوغورلو کئچمهسی (شانس) ایله موعین ائدیلیر، اینسانین قابیلیتی و یا شخصی کئیفیتلری بونون اوچون داها آز اهمیت کسب ائدیر.
شخصیت پسیکولوژیسینده اینسانلار دؤرد اساس آسپکتدن آسیلی اولاراق بیر-بیرلریندن اعتیبارلی شکیلده فرقلهنیرلر: اوغورا اینام، اوغوردان ایمتیناع، اوغورلار و اوغورسوزلار.[۱] اوغورا اینانان اینسانلار داها اوپتیمیست، حیاتیندان داها راضی و احواللاری داها یاخشیدیر.[۱] شخصاً بختی گتیرمهدیکلرینه اینانان اینسانلار داها چوخ ناراحاتلیق یاشاییرلار و نادیر حاللاردا اؤز ماراقلاری اوچون گؤزلهنیلمز ایمکانلاردان ایستیفاده ائدیرلر.[۲]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ Maltby, J., Day, L., Gill, P., Colley, A., Wood, A.M. (2008). Beliefs around luck: Confirming the empirical conceptualization of beliefs around luck and the development of the Darke and Freedman beliefs around luck scale Arxivləşdirilib 2011-07-17 at the Wayback Machine Arxivləşdirilib 2011-07-17 at the Wayback Machine 655–660.
- ^ The Science Of Luck


text:
اورومیه گؤلو سون نفس لرینی چکیب، جان
وئرمکده اولاندا، آذربایجانلیلارین اعتراضلاریندان قورخویا دوشن حسن روحانی،
"معاون رئیس جمهور در محیط زیست" معصومه ابتکار خانیما امر وئردی کی بو
گؤلو بیر ته هه ر اؤلمکده ن نجات وئرسین.
ابتکار خانیم دا بیرینجی ایش اولاراق
بیر هلی کوپتر ده اوتوروب و یوخاریدان گؤلون ائنینه- بویونا باخیب و ایشه باشلادی.
او گونلرده دوشوندوم کی، عجبا بو
تهرانلی خانیم حیاتی بویو هئچ بیر دفعه آذربایجانا سفر ائتمیش و جغرافی نقشه سینده
اورومو گؤلونون لیمان (بندر) لاریندان بیری اولان مثلا "قبادلی" نی
تاپا بیلر؟...
بیر وزیر کی آذربایجانلیلارین دیلینی
بیلمیر، اورالاردا یاشاماییب و چوخ احتمال کی حیاتیندا اورمو گؤلونو
بیرینجی دفعه گؤرور، بو بؤیوکلوکده تاپیشیریغی نئجه یئرینه یئتیره بیلر؟...
بئله بیر نهنگ ایشی حیاتا کئچیرمک، بیر
وزیرده ن مکتوب یازماق و بخشنامه لر- امریه لر گؤنده رمکده ن، باشقا قابلیت لرده
طلب ائدیر.
ائله او گونلرده توخولسکی نین آلمان
دیلینده اثرلرینین مجموعه سینی چوخ اوجوز قیمته آلمیشدیم و اون ایکی جلد ده ن
عبارت اولان مجموعه نی واراقلایا- واراقلایا، بو یازی گؤزومه ساتاشدی.
یازینی اوخویارکن، ایسته ر- ایسته مز
گؤزومون قاباغیندا، تهران - تبریز شهرلری نینمناسبت لری و تهران- آذربایجان
آراسیندا تاریخی چاخناشمالار جانلادی.
یازی 20- جی عصرین اوللرینده
آلمان اؤلکه سینده حاکیم اولان شرطلری لاغا قویماق اوچون یازیلسادا، قابلیت سیز،
بوروکراتیک، اؤلکه نین گله جگی اوچون هئچ بیر ویزییونا مالیک اولمایان میلیتاریست،
ییرتیجی، فاسد و هر بیر یئنی فیکری و عملی کؤکونده قوروتماغا چالیشان ایراندا
حاکیم اولان دینچی و مرکزچی بیر رژیمین باسقی سی آلتیندا یاشاماغا مجبور اولان
جنوبی آذربایجانلیلاری، هم گولدوروب و همده آغلادا بیلر.
یازینین باشلیغینی متن ده ن آلمیشام.
یوخسا اونون باشلیغی آلمانجا متن ده (Die Zentrale ) دیر.
2012- جی ایلده فئدرال آلماندا یازیچی نین
ساتیریک یازیلارینی احتوا ائده ن کتابی بیر دفعه ده نشر اولونموشدور.
س. سئیداوالی
آلمانلی آنتی فاشیست یازیچی و
ژورنالیست کورت توخولسکی
آلمان اؤلکه سینین معاصیر
تاریخینده میلادی 1918 ده ن 1933- جی ایله کیمی دوام ائده ن سیاسی دؤنه م، وایمار
(Weimar) جمهوریتی
آدلانیر. بو دؤرده بیرینجی دفعه اولاراق اؤلکه ده پالامنته دایانان بیر دموکراتیک
سیستم یارانمیشدیر. نوامبر انقلابی آدلانان خالق آیاقلانماسیندان سونرا، وایمار
شهرینده چاغریلان بؤیوک بير توپلانتی دان سونرا کی گلیشمه لرده، اساس قانون
یازیلیب و اؤلکه، فئدرال جمهوریسی آدلاندیریلمیشدیر. آدولف هیتلرین 1933- جی ایلده
اقتدارا گلمه سی ایله بو جمهوریت سونا چاتمیشدیر.
وایمار (Weimar)
جمهوریت ینده سیویل
جسارته مالیک اولان دموکرات انسانلارین
سایی بیر او قدر ده چوخ دئییل ایدی. آلمان اؤلکه سینده جمهوریت اوچون ساواشان
ضیالیلاردان بیری کورت توخولسکی (Kurt Tucholski) اولموشدور. او آلماندا یاشادیغی ایللرده،
یورولمادان میلیتاریزمی و دادگستری نین ناسیونال سوسیالیزم ایله گیزلی باغلانتی
لارینی و بئله لیکه فاشیزمه زمین حاضیرلاماغی افشا ائده ن ایره لیجی انسانلاریندان
بیری اولموشدور.
کورت توخولسکی میلادی 1890- جی
ایلده برلین شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. شاعیر، یازیچی، ژورنالیست و ادبیات
تنقیدچی سی توخولسکی، وایمار جمهوریتی نین باشاریلی ضیالیلرینده ن بیری ساییلیردی.
1924- جی ایلده ن پاریسده و 1929- جی ایلده ن سونرا سوئدده یاشایان توخولسکی،
1935- جی ایلده بو اؤلکه ده دونیایا گؤز یومموشدور.
مرکز یئر اوزونده آللاهین نماینده سی دیر!...
مرکز هر شئی ئی داها یاخشی
بیلیر. هر شئی اونون کنترولو آلتیندادیر. بونا اینانماق کی هر شئی اونون کنترولو
آلتیندادیر، ائله اودا مرکزه عاید دیر. بیرده کی مرکزین هر شئی ده ن بیر سیاهه سی
واردیر. مرکز ده اوتوران آداملار یورولمادان بیر- بیری ایله دیدیشه- دیدیشه
چالیشسالاردا، سنین کوره یینه ال چالیب دئییللر: " دوستوم! سیزلر او
آشاغیدا بیزیم نه ائتدیییمیزی بیله مه سینیز. بیز مرکز ده اوتورانلار ..."
مرکزین فیکری- ذکری و نگرانچیلیغی مرکز
کیمی قالماق دیر. وای او گونه و آللاه او آشاغیداکی اورگانین دادینا چاتسین کی،
ئؤزباشینا بیر ایش گؤرمه گه تشبث ائله سین. هر نه ایش اولورسا، اولسون. عاغیلا
باتان و یا یانلیش بیر ایش. لازیم اولان و یا گره ک سیز بیر ایش. یانان اودو
سؤندورمک اوچون اولسادا بئله، هر شئی ده ن اؤنجه گره ک مرکزده ن سوروشماق و مرکزین
نظرینی بیلمک. یوخسا مرکز کیمه لازیم دیر؟ بونو بیلمه لییک کی او اؤزلویونده مرکز
اولماق اوچون، مرکزی یاراتمیشدیر! بونو هر زامان قولاقلارینیزا سیرقا ائدین!
توتالیم کی او کنارداکیلار، اؤزلری ایشلری بیر ته هه ر اؤز یولونا قویماغی دا
باشارمالیدیلار.
مرکزده یالنیز عاغیللی آداملار
توپلانماییبلار. خیر، اونلار همده زرنگ آداملاردیلار. بیر کیچیک ایشی گؤرمگی
باشاران بیریسی، عاغیللی اولسادا، اونا زرنگ دئمک اولماز. زرنگ او دور کی او ایشی
گؤرمک یئرینه یئنی بیر «رفورم» اورتایا آتسین. بودا او دئمک دیر کی، یئنی بیر
اداره یارانمالیدیر. البته بو اداره ده، مرکزه تابع اولمالی و مرکزین بیر حیصه سی
اولمالیدیر. ... بئله لیک له بیر نفر اودون یارار و اوتوز اوچ نفرده اونون ایشینه
نظارت ائده ر: مرکز ایسه ائله بو اوتوز اوچ نفرده ن عبارت دیر. مرکز آدلانان
تشکیلاتین اساس ایشی، مرکزه تابع اولانلارین گوجینی، انرژی سینی و عمل قابلیت ینی
کؤکونده ن قوروتماق دیر. مرکزه تابع اولانلار، مرکزین وئرمه دییی گؤستریشلری ده
بئله یئرینه یئتیرمه لیدیلر. توتالیم کی بو ائله ده یاخشی گؤرونمور. آمما پاپ سهو
ائتسه ده، مرکز سهو ائله مز.
آشاغیدا ایشله یه ن آدام اوچون
بو هئچ ده راحات دئییل. او ایشی گؤره- گؤره آغزیندان چیخان پیس سؤووشلری مرکزده اوتورانلارا
وئره ر؛ مرکزده ن گؤنده ریلن گؤستریشلری ییرتیب، پارچا- پارچا ائده ر؛ سونرا
اونلار ایله گؤزلرینی سیله ر. بو ایشی گؤره ر- گؤرمز مرکزده اوتوران بؤیوک
اویونبازین قیزی ایله ائولنیب و بئله لیک له اؤنجه آدینی مرکزده کی سیاهه یه
کئچیرده ر- آخی او سیاهه یه هر آدامین آدی کئچه بیلمز- و سونرا مرکزه یئرلشه ر.
مرکزه یئرلشن کیمی اؤنجه اؤسکوروب بوغازینی آچار، کراواتینی دوزلدیب و جیلیققاسی
نین دوگمه لرینی باغلادیقدان سونرا، حکومت ایشلرینه باشلار: آللاهین یئر اوزونده
نماینده سی اولان مرکزین آدامی کیمی، آشاغیدا ایشله ین لره یوخاریدان باخیب،
مرکزده ایشله ین امکداشلاری ایله دیدیشه- دیدیشه، تورآتان کیمی باشقالاری نین الی
ایله توخونموش تورون ایچینده اوتوروب، فایدالی ایشلرین قارشی سینی آلماق اوچون
عاغیل سیزلیقلارا میدان وئره ر و البته کی او هر شئی ئی داها یاخشی بیلر.
(بو آنالیز البته اوشاق باغچالاری،
خارجی ایشلر وزارتخاناسی، روزنامه لر، خسته خانالار، مئشه چی لیک و بانک لار اوچون
کئچه ر لی دیر. بیرده کی بیر آز گولمک اوچون اونا بیر آز قول- قاناد وئریلمیشدیر.
بو آنالیز هر کیمسه اوچون کئچه رلی اولسادا، سنین چالیشدیغین موسسه اوچون البته کی
کئچه رلی اولا بیلمز).


text:
آزربایجانین تانینمیش میللی چالیشقانلارینین، ایشچی لر و اؤیرتمنلرین آغیرلاما گونو ایله ایلگیلی بیلدیری لری
بؤیوک و قوجامان آزربایجان تورک میللتی
بیلدییینیز کیمی ایران آدلانان اؤلکه چوخ میللتلی بیر اؤلکه دیر. آنجاق بو گئرچگه باخمایاراق یوز ایلدن آرتیق دیر کی، بو سیاسی جوغرافییایا حاکیم اولان فارس شووینیزمی، باشقا میللتلرین اینسانی و میللی حاقلارینی گؤز آردی ائده رک هر تورلو حاق ایسته یینی، تاپدالایاراق قان گؤلونده بوغماغا چالیشیبدیر. نئجه کی بو ظالیمجه سیاستلرین سونوجوندا، فارس اولمایان میللتلرین بوتون یئر آلتی و یئر اوستو وار اولان قایناقلارینی تالاییب و تالاماقدادیر.
کئچن یوز ایلده بوتون آلانلاردا(ساحه لرده)، سوردورولن بو شووینیستی آیری سئچکیلیک سیاستی، بو گون ایران آدلانان اؤلکه ده حاکیم اولان آغیر ایقتیصادی دوروما نَدن اولموشدور و بو آغیر دورومون بوتون آجیلیقلاری، قورخونج اوزونو گوسترمکده دیر. ایندی بوتون فارس اولمایان میللتلر و اؤزللیکله گونئی آزربایجان تورک میللتی بو شووینیستی آیری سئچگیلیگین سونوجوندا اورتایا چیخان یوخسوللوق فلاکتینین اؤددن آجی اولدوغونو ایلیک – سوموگو ایله یاشاییر. آنجاق باریندیریلمیش دوغمالار( فارس بؤلگه لری) بو ایقتیصادی فلاکتی، فارس اولمایان بؤلگه لردن داها راحات و داها آز سیخینتی ایلا کئچیرمکده دیرلر.
چوخ آیدین دیر بلوچ، عرب، تورک، تورکمن، قاشقایی، گیلک، لور، کورد و… توپلوملاری داها آرتیق و قات-قات قاززو( ظُلم) آلتیندا اولدوقلارینا گؤره، بئللری قیریلماق حالیندادیر؛ ائله بیر حال کی، بیر آزربایجان تورک ایشچی سینین کئچینَجَک(معیشت) دورومو، اؤزللیکله فارس بؤلگه سینده چالیشان و نسبی اولاراق ایقتیصادی باخیمدان(ایش بوللوغو و چئشیدلی ایمکانلار) باریندیریلمیش بیر ایشچی(کارگر) ایله توتوشدوردوق دا (مقایسه ائدیلدیکده) فارس بؤلگه سینده چالیشانلارین رفاهی چوخ یوخاری بیر سویّه ده دیر. بو گئرچک بوتون صینفلر و قیشرلرده کئچرلی دیر. آنجاق یازیقلار اولسون کی، فارس شووینیزمی ائتکیسی آلتیندا اولان مرکزچی دوشونجه لر هر زامان بو اصلی گؤز آردی ائتمگه چالیشیبلار.
دونیانین بیلدییی کیمی اوُزون ایللردن بری اولاراق آزربایجان تورک میللتینه گئدن سایسیز قاززولارا(ظُلملره وتضییقلره) قارشی دورماق و بو میللتین و بوتون توپلومسال قات و قاتمانلارینین (لایه و طبقه لرینین) تاپدالانمیش حاقلارینی هایقیرماق ایچین گونئی آزربایجان میللی حرکتی الیندن گلن هر بیر حاقلی چالیشمادان و ایشدن چکینمه ییب و هئچ زامان آزربایجان توپلومونا اولان آیری سئچگیلیک و ظُلملره سوسمایاجاق. اؤزللیک له ایشچیلرین (تولید و استحصال ایشچیلری و اداره لرده چالیشانلار)، اؤیرتمنلرین(معلیملرین)، اکینچیلرین و… معیشت باخیمیندان شیددت له آغیر سیخینتیدا اولدوغونو و دوروملارینین گونو- گوندن آغیرلاشماسینی گؤرور و حاکمیتین امنیتی باخیشینا و کوبود داورانیشلارینا رغمن گوندمه گتیریب و گتیره جکدیر و هر زامانکی کیمی آزربایجان میللتینین سسی اولاراق مئیداندا اولاجاق.
باشقا یاندان دا ایران آدلانان اؤلکه ده یاشایان توپلوملار، اؤزللیکله فارس اولمایان میللتلر آغیر تضییقلر آلتیندادیرلار؛ سؤز آزادلیغی، دینج و ساغلاملی(مسالمتلی) توپلانمالار و مدنی اعتراضلارین قارشی سی آلینیر و عدالت ایسته ینلر باسقی آلتیندا دیرلار. اینسان حاقلاری هر یؤنلو تاپدالانیر، ملی- مدنی چالیشقانلاری آردیجیل اولاراق قورخودوب و تهدیده معروض قویورلار.
چوخلاری ایستینطاق و سوروشدورما ایچین امنیتی دایره لره چاغیریلیرلار؛ قانوندان قیراق ساخلانیلیب دوستاق اولونورلار و اونلارا آغیر-آغیر جزا حُکملری وئریلیر. میللتلره قات-قات تبعیض و آیری سئچگیلیک تحمیل اولاراق میللی-مدنی حاقلاریندان او جومله دن؛ اؤز آنا دیللرینده تحصیل ائتمکدن محروم اولونوبلار و… بئله بیر دوروم اساسیندا هابئله ایللیک ایشچیلر گونو و اؤیرتمنلر گونونون آستاناسیندا بوتون بو ظُلملره اعتراض ائده رک زحمتکش و چالیشقان اؤیرتمنلرین و ایشچیلرین اؤزللیکله آزربایجان و تورک بؤلگه لرینده اعتراض ایچین دینج و مسالمتلی تجمع و ییغینجاقلاریندان، آنا یاسانین ۲۷-جی اصلینه دایاناراق آرخا دوُروب و حیمایه ائدیریک و شرایطین عموم کوتله لرین، اؤزللیکله اویرتمنلر، ایشچیلر و اکینچیلرین یارارینا(خیرینه) دَییشیلمه سینی ایسته ییریک.
هابئله بونو ایللر بویودور وورغولاماقداییق؛ آزربایجان میللی حرکتی هر زامان اولدوغو کیمی بوگون و گله جک ده ده بوتون سیاسی، اجتماعی، صنفی و طبقاتی اعتراضلار و حرکتلری او جمله دن؛ ایشچیلر حاققینی ساوونانلاری ، اؤیرتمنلر حرکاتینی ، قادین حرکاتینی ، یاشام چئوره سینی قوروماق حرکاتینی و… کی، اینسانلارین سعادتی ایچین چالیشیرلار، دستکله ییب، اونلارلا یول بیر اولوب، اونلارا آرخا اولاجاقدیر.
دوغال اولاراق بو حرکتلره و ایستکلره منسوب اولانلار، آذربایجان بؤلگه سینده داها آرتیق ظُلمه معروض قالدیغینا گؤره و بوتون بو حرکتلر آزربایجان تورک میللتینین چئشیدلی دردلرینی هایقیرمالاری ایچین آزربایجان میللی حرکتینین ایچینده یئر آلیرلار، نییه کی، میللی حرکتلر اوز ذاتیندا بیر میللتین بوتون توپلومسال، سیاسال، کولتورل و اقتصادی ایستک و مطالبه لری اوغروندا یارانان هر بیر جریان و حرکت ایچین ان اویغون بیر ظرف دیر، بو اوزدن میللت و میللی فعاللار بو حاقلی حرکتلرین یانیندا اولماغی اؤزونه بورج بیلیر .و اون مینلرجه گونئی آزربایجانلی نین خیابانلاردا و ایستادیوملاردا سَسلندیردیگی بو حاقلی شعاری:
“آزادلیق، عدالت، میللی حکومت”-ی دوغرولتماغا الیندن گلنی اسیرگه مه یه جک.
آزربایجان اولوسال حرکتی نین بیر سیرا چالیشقانلاری
۱.یعقوب تقوی
۲.اکبر آزاد
۳.عباس لسانی
۴.لطیف حسنی
۵.میرموسی ضیاگرگری
۶.آیت (یوروش) مهرعلی بیگلو
۷.علیرضا فرشی
۸.سیامکمیرزایی


text:
مجموعه شعر «آنا تبریز» سرودهی دکتر رامین عسکریان با مقدمهی دکتر ح. م. صدیق توسط نشر اختر در تبریز منتشر شد. اين منظومه، نظيرهاي ست بر «حيدربابایا سلام» شهريار كه در آن، كل تاريخ تبريز و وقايع رخ داده در اين شهر به تصویر کشیده شده است. در زیر مقدمهی استاد را بر این منظومه میخوانیم:
الینیزده اۏلان کتاب گنج شاعر رامین عسکریانین آنا تبریز منظومهسیدیر. او 1359 ـنجو ایلده تبریز شهرینده دنیایا گلیبدیر و شعرده رامین تخلص ائدیر. مرحوم شهریارین حیدربابایا سلام منظومهسینه نظیره اولاراق یازدېغې، آنا تبریز منظومهسینده گنج شاعر رامین، وطن سئوگیسی و ائل محبتی موضوع و مضمونلارېنی و تبریز شهرینین اسلامدان قاباقدان ایندییه قدهر تاریخینی احتوا ائدن پارچالارې مهارتله ایشلهمیشدیر. 14 بؤلۆمده یازېلمېش 160 بندلی آنا تبریز عنوانلی بو منظومهنین مضمونلارېنا آشاغیدا نظر سالماغې، اوخوجو اۆچۆن یارارلی ظن ائدیرم:
1- بیرینجی بؤلوم «محتشم تبریز شهرینه سلام وئرمه» عنوانی ایله باشلایېر و منظومهیه بیر باشلانېش سایېلېر.
ای آنا تبریز، سنه مندن سلام!
شأنیوه شایسته دی هر احترام .
سنده اۏلان ، کیمسه یوخدور مقام ،
دنیا بویو شان تاجی اول ایرانا،
شرف قازان ، شانلی آذربایجانا.
شاعرین بو بیان شیوهسی بۆتۆن صحیفهلرده گؤزه چارپېر. او، تبریزه «آنا» خطاب ائدیر. کتابېن آدېن بیلمهییب، صحیفهلری آچېب اوخویان هرکس، بئله ظن ائدرکی اساساً منظومه آنا حاققېندادېر:
اولمایا گر آنام ، جهان اولماسین،
دورسون زمان، کون و مکان اولماسین،
دنیانی نئیلیرم ، جنان اولماسین!
دوغرو گلستان دئدیگین آنامدیر،
روضهی رضوان دئدیگین آنامدیر.
یا:
اوز آناسین ایستمهین ، خوار اولار،
دنیادا هر درده گرفتار اولار .
بیلمز اؤزو ، آمما هر آن زار اولار.
دوتار اۏنو ، آناسینین قارقیشی،
حیاتدا دوز گلمز اۏنون هئچ ایشی.
2- شاعر ایکینجی بؤلۆمده ، تبریزین موقعیتینی جغرافی باخېمېندان اینجهلهییر و اوندا تبریزین داغلارې، اسن یئللری و چایلارېنداندا آد آپارېر:
وار باشی قارلې، توفانلې سهندین،
سینه یانېق ، کؤنۆل قانلې سهندین،
داغلارېون شاهی، شانلې سهندین،
شئر کیمی آرخاندا سنین دوروبدی،
خور باخانېن ، قولاقلارېن بوروبدی.
3- اۆچۆنجو بؤلومده، شاعر، تبریزین محتشم و شانلی تاریخینه اشاره ائدیر و تبریزین وصفین، مختلف سردارین دیلیجه نظمه چکیر:
سنددی شانلې تاریخین ایرانا،
فخر ائدیری ایران سنله هر یانا،
کیمسه چاتانماز بئله بیر عنوانا.
دنیا بیلیر ،سنده نه لر اولوبدی،
باشین نئجه، آغ ساچېلا دولوبدی.
یا بیر آیرې یئرده:
اشکانی سرداری، خسرو ِ کبیر،
اۆچۆنجو قرن، میلاد ایلینده امیر،
اردشیری بو یئرده ائتدی اسیر،
آلدې قارداش انتقامینی بورادا،
داوریژ آدېن، اۏ شاه قۏیدو بو یوردا
4- دوردونجی بؤلۆمده ، شاعر تبریزین آدلارېنې سایېر و تبریز کلمهسینین کؤکۆنۆن هاردان و هانسې زماندا تشکیل تاپدېغېنا اشاره ائدیر:
تاریخده آتمېش بئش، آدېن وار سنین،
مینلر ایلدی ، آدېن ، یادېن وار سنین،
هر آغېزدا ، بیر جور دادېن وار سنین،
هر کتابدا، بیرجور آدېن یازېلمېش،
هر بیریسی، بیر داش اوسته قازېلمېش.
چوخلار دئییر، سنده اۏلان آد کی وار،
قالېبدې تومروس آنادان یادگار.
اۏنون آدېن ، قۏیوب سنه روزگار،
ایلکین آدېن دنیادا تومروس اۏلوب،
شهرتیوین جامی، بو آدلا دولوب.
5- بئشینجی بؤلومده ، تبریزین ان اسکی و قدیمکی آبیدهلری و اونلارېن بانیسیندن سؤز آچیلیر و ها بئله تبریزده کی احداث اۏلان باغلارادا اشاره اولونور:
ارک علیشاه کیمی وار نمادین،
دنیا دا اونلا تانییارلار آدین.
تاکی او وار، جهاندا واردی یادین،
ارک ایله یاد ائیلهیر ائللر سنی،
ارک ایله وصف ائدرله دیللر سنی.
یا:
اوست اورتولی بازار ، دنیا گوهری،
دنیاداکی بازارلارېن سروری.
معمارلارېن اللریینن محشری،
واردی مین ایلدن چوخ اۏنون قدمتی،
هر گؤرهنی، حیران ائدر شوکتی.
یا:
شازدا باغی ، سنه افتخار ایدی،
گؤزل ، گؤزل ،کاخلار اۏردا واریدی.
تۆرک ائلینه ، بو باغ اعتبار ایدی،
بانیسی ، سلطان یعقوب آق قویونلو،
اوزون حسن ، آق قویونلونون اوغلو.
6- شاعر بو , بؤلۆمده تبریزین کؤرپۆلرین و اۏنلارېن هانسې زمان احداث اولماسېندان بحث ائدیر .
7- یئددینجی بؤلۆمده بو شهرین نئجه تشیع عالمینین پایتختی اۏلدوغونا اشاره ائدیلیر.
8 ـنجی بؤلۆمده تبریزده اوز وئرن ساواشلار تصویره چکیلیر:
روس قوشونو، کؤلگهسینی یاخاندا،
سئل کیمی ، قان ، سو یئرینه آخاندا،
روس بایراغېن ، دام دووارا تاخاندا،
میر عباسین ، غیرتی جوشه گلدی،
ائلده باخېب ، اۏنلا خروشه گلدی.
همده تبریزده باش وئرن قیاملار، خصوصاً مشروطه قیامی آچیق و گئنیش فورمادا یازیلمیشدیر. بورادا مشروطه قیامیندا نقشی اۏلان انسانلارېن آدلارې گلمیشدیر:
ستارخان او سردارِ با لیاقت،
فرمانده مشروطه خواهِ ملت،
گئچدی جاندان، ایچدی جام شهادت،
آلدې اله مشروطهنین بایراغېن،
عزّته چاتدېرا ، وطن توپراغېن.
9 ـنجو بؤلۆمده تبریزین یازېچېلارې و صنعتکاری و اینجه صنعت خادملریندن آد آپارېلېر:
میرزا طاهر گؤزل خطلر یازاردې،
قلم ایله، کاغاذ قلبین قازاردې.
گیم گورسئیدی خطین، عقلی آزارادې،
خطاطلېقدا او ایدی شانلې استاد،
خطی قالار ، دائم اولار آدې یاد.
یا:
آدلېم یازېچېن وار، صمد بهرنگی،
کۆلتۆر دنیزینین ، بؤیۆک نهنگی.
سېخېنتېدا ، رونق وئرن فرهنگی،
چۏخلو اثر قالېب اوندان یادگار،
آز شن ایله ، اۏلوب آدې ماندگار.
10- و هابئله تبریزین عارفلری و علامهلری ده یاد اۏلونوب .
11- گنج شاعر بو بؤلۆمده تبریزین نئچه آدلېم موسیقیچیلریندن آد آپاراندان سۏنرا ، تبریزین عاشیقلارېنېدا یادا سالېر.
12- تبریزین محتشم تاریخی و اۏنون تاریخ بویو مهم نقش ایفا ائتدیڲی ، بؤیۆک و دڲرلی انسانلارېن بسلنمهسینه سبب اولموشدور. بو انسانلار، اوز گؤردۆڲی ایشلرله ، تبریز شهرین ، بیرینجیلر شهرینه چئویرمیشلر، شاعر بو بؤلۆمده تبریزین بیرنچیلر شهری اولدوغونا اشاره ائدیر و بیرینجیلرین بعضیلریندن آد آپارېر:
بیرنجیلر شهرینه آدلانېبسان،
هر ایشدن اوّل کره دادلانېبسان.
ایلکلیقدا فخر ایله یادلانېبسان،
هر بیر ایشین ، سن سن چکن محنتین،
سۏنراکیلار ، سۏنرا دادېب لذتین.
یا:
بیرینجیلر ، هر نه اولوب سندهدی،
هر گۆل آچېب ، کوکو بو گلشندهدی.
یازماغا یوخ توان ، گناه مندهدی،
نئچهسینین گلدی آدی سؤزۆمده
چوخلارېن دا سئیر ائلهدیم اؤزۆمده
13- بو بؤلۆمده شاعر تبریزین آدلیم انسانلارېندان یادگار قالمېش آدلېم ائولریندن، آد آپارېبدې :
ائولریوین هر بیرینین ، وا ر آدې،
قوچاقلارېن گئتسه ده ، قالمېش یادې.
خاطرلایېرلار ائولرین چوخ زادی،
صاحبلریندن قالېبدی یادگار،
هر بیریسی ، اؤز یئرینده شاهکار.
14- و سون بؤلۆمده، منظومهده تبریز شهرینده تاریخ بۏیو اوز وئرن ایشلرین تصویره چکیلمهلریندن سۏنرا ، یئنه ده شاعر اؤز علاقهسینی و عشقینی «آنا» خطاب ائتدیڲی بو قوجامان شهره بیلدیریر و اؤز جانین ، آنا یوردونون یۏلوندا فدا ائتمگین آرزولایېر و یازدېغې اثری بو سایاق سونا چاتدېرېر:
جانېم سنه فدا اولا ، آی وطن!
گۆللریندن تیک منه بیر پیرهن،
اؤلنده من ، کؤینڲیمی ائت کفن.
قۏی فخر ائدیم کی باشیوی اوجالتدېم ،
بو شعر ایله ، جوان عمری قوجالتدېم.
منیم آنام ، آی قوجامان تبریزیم،
چیچکلی گۆلشنیم ، جنان تبریزیم!
سن آناسان منه ، اینان تبریزیم!
«رامین » چاتار ، داردا قالسان ، دادېوا،
فدا ائدهر ، جانین ، سنین آدېوا.
من بو منظومهنین نشرینی مثبت دڲرلندیررک، امید ائدیرم کی اۏخوجودا وطن سئوگیسی روحونو جانلاندېرماقدا و دینه، وطنه و ملته اۏلان صمیمی ایمان و عشقی اویاندېرماقدا تاثیرلی اۏلسون و گلهجڲی آیدېن بو گنج شاعره توتدوغو مقدس یۏلدا اوغورلار دیلهییرم.
دکتر ح. م. صدیق


text:
`رکورد` نتیجهلر
خبرلر [70]
- تورکیه، ایسلامی دایانیشما اویونلاریندا بیرینجی اولدو
- تورک سیهاسی یئنی رکورد قیردی
- تورکیه صادراتدا رکورد قیرماغا داوام ائدیر
- تورکیه ان چوخ آغاج اکیلن اؤلکهلردن بیریدیر
- اردوغان: سون ۱۱ آیدا صادرات رکوردو قیردیق
- ژاپندا ساغلیقلی یاشام مدتی آرتدی
- آلاسکاد ایستیلیک رکوردو قیریلدی
- تۆرک اۆزگوچو دونیا رکوردونو قیردی
- دونیا رکوردلار گونو
- تورکیهنین ان بؤیوک بایراغی ایستانبولدا دالغالانیر
- ایستانبول، گئچن ایلین رکوردونو قیردی
- شاهیکا ارجومن دونیا رکوردو قیردی
- شاهیکا ارجومن، رکورد قیرماغا حاضیرلانیر
- کریستیانو رونالدو یئنی رکوردلارا ایمضا آتیب
- تورکیه صادرات رکوردو قیردی
- ایراندا خسته ساییسیندا یئنی رکورد
- ایراندا کورونایا یولوخما ساییسیندا یئنی رکورد
- تیها، ارتفاع رکوردو ثبت ائتدی
- صبیحا گؤکچن هاوالیمانیندا گونلوک یولچو ساییسی ۱۰۰ مینه دایاندی
- آشیلامادا ۱،۵ میلیون دوز رکوردو قیریلدی
- آخینچی، یئنی رکورد قیردی
- کؤرپودن ایپله آتیلما رکوردو سیناغی
- سولوتورکدن تاریخی رکورد
- اسپانیانین ملیلیه بؤلگهسینده کؤچمن گئچیشی رکورد اؤلومله سونوجلاندی


text:
اورمولو شاعر، «حسین سنجیده» دونیادان کؤچدو
الیمیزه چاتان خبر اساسیندا، تاسفله اورمولو شاعر، «حسین سنجیده» دی آیینین دوققوزوندا معده خرچنگی خستهلیگی سببیندن ۷۰ یاشیندا وفات ائتمیشدیر
اورمو ادبی محیطینده حؤرمتله قارشیلانان شاعر «حسین سنجیده» ۱۳۲۸نجی گونش ایلینده اورمونون «چاووشلار» محلهسینده دونیایا گؤز آچمیش و بو شهرده ده بیر یوللوق حیاتدان آیریلمیشدیر. اؤز آنا دیلینه صمیمیتله وورولدوغونو شعرلرینده گؤسترن تانینمیش شاعرین ادبی یارادیجیلیغیندان «یازیق آنا، یازیق آنا»، «شعریمه ائل قوناق گلیر»، «گؤورچین»، «موشتولوق» و «نجات نغمهسی، ائلیمین سسی» کیمی شعر مجموعهلری یادیگار قالمیشدیر.
«ایشیق» آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری، آذربایجان شاعری «حسین سنجیده»نین ایتگیسینی شاعرین حؤرمتلی عائلهسینه، قوهوم- آشنالارینا و اورمونون ادبی محیطینه تسلیت دئییر و خاطرهسینی عزیزلهییر.
«ایشیق» آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۱۰/۱۰/۱۳۹۸
خبرین شکیلی: حسین واحدی
***
گلسه باهار سن ده گل…
حسین سنجیده
بیر من ایدیم، بیر سئوگیلیم، بیر باهار
چکدی بیزی او گون باغا روزگار
باغ هانسی باغ، لئیلی مجنون یئری
لئیلی یاریم، مجنونو ائل شاعیری
شاعیر اگر عاشیق اولا شعر یازا
شعری دؤنر سئحره یا دا اعجازا
شعری اولار گؤزللیکلر تصویری
جنّت اولار شعرینده بیر باغ یئری
سن ده «نجات» آل قلمی فیرچا تک
شعرینده دور او باغدان بیر تابلو چک
قویما قلم الده بیر آن دینجله
گزدییینیز گؤزل باغی وصف ائله
باغ نئجه باغ جنّته اولموش اکیز
آچدی قوجاغین دئدی خوش گلدینیز
واردیق باغا چون یاریملا بیز بئله
دوشدو اورا سانکی او دم ولوله
نارین-نارین چالدی سازین کولکلر
رقصه گلدی هامی گوللر چیچکلر
هر بیر آغاج کی گئیمیش آغ قیرمیزی
گوله-گوله ائیلهدی پئشواز بیزی
کؤلگهسیندن اؤتن زامان قوناقلار
سپدی شاباش گول چیچهیین دوداقلار
شئپورولار چالدی او دم شئیپورون
گول چیچیهیی هایلادی: آی قیز، دورون
گلیر بیزه لئیلی و مجنون قوناق
دورون چیخاق ایکی یارا بیز قاباق
اولدو خیر خومارلانان گوللره
ایکی یارین دوشدو آدی دیللره
ذؤوقا گلدی هامی عاشیق سینهلر
گوللر اوسته اوینادی پروانهلر
اؤتدو قوشلار عشقین شیرین نغمهسین
گؤیده گونش دینلهدی شنلیک سسین
قیزیل جامین گؤزل باهار عشقینه
سوزدو باغا بیر ایکی یار عشقینه
سالدی غوغا او گون باغا محبّت
بیر ووصالین توتدو جشنین طبیعت
چاتدی سونا او گون بئله سئوگیلیم
آمما بوگون اورهکده یار نیسگیلیم
سنسیز اؤتموش حسرت ایله ایللریم
بوگون یئنه او باغدایام دیلبریم…


text:
نهج الفرادیس
محمور ابن علی کردرلی
تصحیح: بهمن نصیرزاده / کاظم حبیبی
ناشر: مختومقلی فراغی
قطع: وزیری / ۴۱۴ ص / قیمت ۷۰۰۰۰ تومان
تورک ادبیاتی نین اساسلی نثر اثرلریندن بیری ساییلان نهج تافرادیس ۷جی عصرین ده یرلی اثرلریندن دیر کی محمود کردرلی یازمیشدیر. بو اثر دینی بیر کتاب اولاراق پیغمبرین ۴۰ حدیثی نی تورکجه یه ترجمه ائده رک اونلارا شرح لر یازیر. محمود کردرلی بیر فقیه و دین آدامی دیر و حدیث علمین ده تانینمیش شخصیت لردن دیر. بو اثرینی ائله گؤزل یاراتمیشدیر کی یازاریندان آد اولماسا دا، اثری کئچن ۸۰۰ ایل عرضینده تامام تورک دونیاسیندا یاییلمیش و خالق ایچینده اوخونورموش.
بو اثر، تورک دیلی نین ادبی نوعونی داها آرتیق دقت لره چاتدیریر چونکی بورادا هم ساده و هم چوخ دقیق بیر ادبی دیل ایله اوز – اوزه گلیریک و ادیب لرین دئدیک لرینه گؤره بو اثری دیلی تامام تورک دیللرینه اویغون و هامیسی نین یئری ساخلانیلمیشدیر. بونا گؤره نهج الفرادیس بیر دیار و اؤلکه نین دیلی یوخ، بلکه بوتون تورک لرین اویغور – اوغوز، قبچاق و باشقا لاری نین دا دیل اؤزه للیک لری بو اثردن ساخلانیلمیشدیر. بو باخینمدان آذربایجان تورک ادبی دیلی نین ده خصوصیت لرینی بورادا گؤروروک.
کتاب چوخ معروف اولسا دا، ایراندا چاپ اولمامیشدئیر و ادیب لریمیز تکجه بیر تکراری سؤزلری بیر بیری نین دیلیجه تکرارلاییردیلار. آنجاق ایندی بو محتشم اثر الینیزده دیر و اونو ایکی عالیم: دوکتور بهمن نصیرزاده و کاظم حبیبی جنابلاری تامام علمی صورتده اصل الیازمایا صادق قالاراق تصحیح ائدیب و چاپا یئتیرمیشلر. آنجاق بیر مقدمه ده کتابین چوخلو دیل گرامرینی و سؤزجوکلرینی ده گؤزل صورتده ایضاح ائده رک اوخونوشونو ساده لشدیرمیشلر. ایندی اثر نفیس بیر فورمادا اللرده دیر. کتابی دیلیمیز و ادبیاتیمیز اوغروندا ده یرلی بیر آددیم کیمی ده یرلندیریب و اوخوماسینی توصیه ائدیریک.


text: اییده آغاجینین ساری کؤلگهسی میننتسیز ماهنیدا یاغیشین سسی آلتیندا ایسلانان یاز بنؤوشهسی هر باهار گلهلی سئویر چمنی اونود گؤردوگونو تانیما منی باغلی دیل گؤیهریب آل یایلیغیمدا ساری گول گؤیهریب سول یایلیغیمدا ساحیلده منیمله قال یایلیغیمدا قیناما ساچیمدا یئر سالان دنی اونود گؤردوگونو تانیما منی گؤیلریم چنلی دیر باهاردا قیشدا گونئی دفتریمه یاغان یاغیشدا گؤزومدن چاغلایان ساری آغیشدا یولوندان ائلهییر گلیب گئدهنی اونود گؤردوگونو تانیما منی “جانای ” İydə ağacının sarı kölgəsi Minnət siz mahnıdır yağışın…بیشتر بخوانید


text:
فیودور داستایفسکی
فیودور داستایفسکی و یا، فیودور میخایلوویچ دوستویئوسکی، (روسجا Фëдop MиxaйлoBич ДocToeBckий؛ د. 11 نووامبر 1821 – اؤ. 9 فئوریه 1881) — روس یازیچی، دونیا ادبیاتینین ان بؤیوک یازیچیلاریندان بیری. آدی تاریخده 100 اَن چوخ اؤیرنیلمیش شخصیتلر سیاهیسینا داخیل ائدیلیب.
یاشاییشی و فعالیتلری[دَییشدیر]
اوشاقلیغینی سرخوش آتا و خسته آناسینین یانیندا کئچیرن دوستویئوسکی، آناسینین اؤلوموندن سونرا پئتئربورقداکی موهندیس مکتبینه گیردی. آتاسینین اؤلومونو بورادا خبر آلدی. مکتبی موفقیتله بیتیردیکدن سونرا ایستئهکام مودیرلییینه گیردی. بیر ایل سونرا ایستئفا وئرهرک بورادان آیریلدی. اوردودان آیریلدیقدان سونرا ادبیاتا یؤنهلن دوستویئوسکینین ایلک رومانی بدبخت اینسانلار ، 1846-جی ایلده نوماییش اولوندو. بو اثرینین آردیندان یازدیغی کیتابلارلا گؤزلدییی موفقیته چاتا بیلمهین دوستویئوسکینین اومیدی قیریلدی و سیاستله ماراقلانماغا باشلادی. 1849-جو ایلده دؤولت علیهیندکی بیر سوی-قصده قاریشدیغی ادعاسی ایله هبس اولوندو. سککیز آی حبسخانادا قالان دوستویئوسکی، گولـلهیه دوزولمک اوزریکن دیگر سککیز محبوس یولداشی ایله باغیشلانیلدی. جزاسی دؤرد ایل کورک، آلتی ایل ده آدی حبسه چئوریلدی. جزاسینی چکمهسی اۆچون سیبیرده اولان اومسک حبسخاناسینا گؤندریلدی. بورادا کئچیردیگی دؤرد ایلدن سونرا ار روتبهسی ایله خیدمته وئریلدی. ظابطلییه قدر یوکسلدی. 1857-جی ایلده ماریا دمیتریئونا ایسایئوا ایله ائولندی. بئش ایل بویونجا وظیفهسینی یئرینه یئتیرن دوستویئوسکی، 1859-جو ایلده آزاد ائدیلدی و پئتئربورقدا یاشاماغا باشلادی. پئتئربورقا دؤندوکدن سونرا آلچالدیلمیش و تحقیر اولونموشلار (1861) و اؤلو ائودن قئیدلر (1862) آدلی اثرلری یازدی. قارداشییلا بیرلیکده ایکی ژورنال چیخاردی. 1862-جی ایلده آرزولادیغی آوروپا سیاهتینی رئاللاشدیردی. خستهلیگی و قومار آسیلیلیغی اوجباتیندان مادی باخیمدان چتینلییه دوشدو. بو دؤورده گیزلیندن قئیدلر (1864)، جنایت و جزا (1866)، قومارباز (1866)، ایدیوت (1868)، ابدی ار (1870) و جینلر (1872) کیمی اثرلری یازدی. یولداشینین اؤلوموندن سونرا سئکرئتارییلا ائولندی. یئنیدن بورجلاندی و قومارخانالاردا گزمهیه باشلادی. قیزینین اؤلومونون آردیندان بؤیوک بیر سارسینتی کئچیردی. یئنییئتمه (1875)، بیر یازیچینین گوندهلیگی (1876) و کارامازوو قارداشلاری (1880) آدلی اثرلرینده یازیچیلیق حیاتی بویونجا یازدیغی مؤوضولاری یئنیدن اله آلدی. کارامازوو قارداشلاری آدلی اثرینی ایکی ایلده بیتیرن دوستویئوسکی، بیر جیر قاناماسییلا یاتاغا دوشدو و 28 ژانویه 1881-جی ایلده وفات ائتدی. دوستویئوسکی اۆچون 31 ژانویه 1881 تاریخینده تشکیل ائدیلن دفن مراسیمینده تخمیناً 30.000 آدام تابوتونون آرخاسیندان گئتدی. دونیا ادبیاتینا ان چوخ تأثیر ائدن و ان چوخ اوخونان یازیچیلاردان بیری اولان دوستویئوسکینین اثرلری بیر چوخ 20-جی عصر یازیچیلارینین فیکیرلرینه دریندن تأثیر ائتدی. دوستویئوسکینین اثرلری جئیمس جویس، ویرجینیا وولف، فریدریخ نیتسشئ، ائرنئست هئمینقوئی، کنوت هامسون، لودویق ویتگئنشتئین، آلبئرتو موراویا، آلئکساندر سولژئنیتسین، چارلز بوکووسکی، مارسئل پروست، آین راند، زیقموند فرئید، فرانس کافکا، اورخان پاموک و لئو تولستوی کیمی بیر چوخ یازیچیلارین اثرلرینه ایشیق توتدو. فریدریخ نیتسشئ "او منیم پسیخیانالیز حاقیندا بیر شئیلر اؤیرندیگیم یئگانه اینساندیر. او منیم حیاتیمین ان بؤیوک سئوینجیدر ".[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
رومانلاری[دَییشدیر]
- بدبخت اینسانلار (روس бeдHыe люди) (1846)
- نئتوچکا نئزوانووا (روس HeToчka HeзBaHoBa) (1849)
- آلچالدیلمیش و تحقیر اولونموشلار (روس yHижeHHыe и ockopблeHHыe) (1861) [3]
- اؤلو ائودن قئیدلر (روس зaпиckи из MepTBoro дoMa) (1862)
- گیزلیندن قئیدلر (روس зaпиckи из пoдпoлbя) (1864)
- جنایت و جزا (روس пpecTyплeHиe и HakaзaHиe) (1866) [1]
- قومارباز (روس иrpok) (1866)
- ایدیوت (روس идиoT) (1868) [2]
- جینلر (روس бecы) (1872)
- یئنییئتمه (روس пoдpocTok) (1875)
- کارامازوو قارداشلاری (روس бpaTbя kapaMaзoBы) (1880)
پووئست و حیکایهلری[دَییشدیر]
- اوخشار (روس дBoйHиk) (1846)
- ائو صاحبهسی (روس xoзяйka) (1847)
- بیر کؤورک اورکلی (روس cлaбoe cepдцe) (1848)
- بیاض گئجهلر (روس бeлыe Hoчи) (1848)
- عمینین یوخوسو (روس дядюшkиH coH) (1859)
- نالاییق لتیفه (روس ckBepHый aHekдoT) (1862)
- ابدی ار (روس BeчHый Myж) (1870)
گولمهلی اینسانین یوخوسو (روس coH cMeшHoro чeлoBeka) (1877)
علمی ادبی اثرلری[دَییشدیر]
- یای تصوراتلاری اوزرینده قیش خاطیرهلری (روس зиMHиe зaMeTkи o лeTHиx BпeчaTлeHияx) (1863)
- بیر یازیچینین گوندهلییی (روس дHeBHиk пиcaTeля) (1873-1881)
قایناقلار[دَییشدیر]
- روس یازیچیلار
- کیمسهلر
- مسیحی فیلسوفلار
- Fyodor Dostoyevsky
- ۱۸۲۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۸۸۱-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- Christian existentialists
- Christian novelists
- Christian radicals
- Conservatism in Russia
- Corresponding Members of the St Petersburg Academy of Sciences
- Critics of atheism
- Deaths from emphysema
- Deaths from epilepsy
- Dostoyevsky family
- Eastern Orthodox philosophers
- Military Engineering-Technical University alumni
- Magazine editors
- Russian journalists
- Writers from Moscow
- People with epilepsy
- Imperial Russian engineers
- Imperial Russian philosophers
- Imperial Russian essayists
- Male essayists
- Russian psychological fiction w


text:
ایشلدیم سیستمی
یؤنتن سیستمی یا ایشلتیم سیستمی (اینگیلیسجهده: Operating System) بیلگیسایاریٛن منابعیٛن باشقاران و پروْقیٛراملاریٛن یۆرۆتمهغینه آلتلیٛق یارادان یاسدال(سخت افزار)دیٛر. ایشلتیم سیستمی بیلگیسایاریٛن یاسدال سیستمینین ان اؤنملی قیٛرپیٛلاریٛندان ساییٛلیٛر. عۇمۇمییتله پروقیٛراملار یۆرۆمهغه بیر ایشلتیم سیستمینه ائحتییاجلاریٛ اوْلۇر. چاغ پایلانیٛشلیٛ یؤنتن سیستملری، سیستمی داها یاخشیٛ و تاثیرلی ایشلدمغینه پروسسور چاغیٛنیٛن اساسیٛندا تاپشیٛریٛقلاریٛ پلنلشدیریرلر.
گیریش و بۇراخیٛلیٛش و بَللَک اؤزگۆلهمکی کیمین گؤرگَولره یؤنتن سیستمی بیلگیسایاریٛن یاپدالداللا پیٛروقراملاریٛن آراسیٛندا بیر آراچیٛ اوْینۇن اوْینۇماغینا [۱] باخمایاراق عۇمۇییتله پیٛروْقیٛراملاریٛن کوْدۇ مۆستقیم یاپدال الیله یۆرۆنۆر و تئز-تئز سیستمی بیر یؤنتن سیستمینین گؤرگَوین اوْلۇنماسیٛنا یا یؤنتن سیستمینین الیله کسیلمغه چاغیٛریٛر(سیستم چاغیٛریٛشلاریٛ).
اوْین کوْنسۇللاریٛندان و وئب سئروئرلریندن و سۇپئرکامپییوْتئرلردن تۇتدۇ موْبایللارادک و بۆتۆن بیلگیسایارلیٛ آراچلار یؤنتن سیستملری واردیٛر.
اندروید، بیٛلکبئری، بیائسدی، کیٛروْماوْائس، آیاوْائس، قئنوْلینۇکس، اوْائسایکس، کیۇائنایکس، لینۇکس ،مایکروْسافت ویندوْز، ایستیماوْائس، ویندوْز فوْن، زئد/اوْائس تانیٛنمیٛش چاغاتیٛ یؤنتن سیستملرینه اؤرنکدیرلر.ایلک سککیز اؤرنکین کؤکلری یۇنیکسدیر.فیٛریآرتیاوْائس، میکروْسی/اوْائس، ویایکسووْرکس تانیٛنمیٛش گئجیکسیز یؤنتن سیستملریندن دیرلر.
نوعلار[دَییشدیر]
بیر و نئچه-تاپشیریقلی[دَییشدیر]
بیر-تاپشیریقلی یؤنتن سیستملری بیر آندا یالنیز بیر پروقرامی یۆرۆیه بیلرلر آنجاق نئچه-تاپشیریقلی یؤنتن سیستملری پروقراملارین قوشۇتلۇقدا یۆرۆمهغینه ایجازه وئریر.نئچه-تاپشیریقلیلیق چاغ پایلانیش ایله اله گلیر.
بیر و نئچه-ایشلدیجی[دَییشدیر]
بیر-ایشلدیجی یؤنتن سیستملری ایشلیجیلرین آییرماغینا گۆجلری یوخدۇر،آنجاق نئچه پروقرامی آردآردا یۆرۆیه بیلرلر.[۲] نئچه-ایشلدیجی یؤنتن سیستملری نئچه-تاپشیریقلیغین تمل آنلاییشین گئنیشلدمکله یؤنتن سیستمینه سۆرجلرین و منابعین تانیماق گۆجۆن وئریرلر.اؤرنک اۆچۆن دیسکدهکی فضا نئچه ایشلدیجینین اولۇر و سیستم نئچه ایشلدیجیه بیر آندا یؤنتن سیستمله ایشلمکین ایمکانین وئریر.
یاییلمیش[دَییشدیر]
قالیبلنمیش[دَییشدیر]
گؤمۆلمۆش[دَییشدیر]
گئجیکسیز[دَییشدیر]
بیر گئجیکسیز یؤنتن سیستمی بیر سۆرج و یا وئرگینین بللی سۆرهده ساتقاماغین قارانیتیر.بیر گئجیکسیز یؤنتن سیستمی بیر-تاپشیریقلی یا نئچه-تاپشیریقلی اولا بیلر،آنجاق نئچه-تاپشیریقلی یؤنتن سیستمی گرک اؤزل القوریتملرله پیشبینی اولۇنمۇش کیمین یۆرۆنه.بۇ سیستملر پروسسورۆن چاغین سۆرجلری آراسیندا اونلارین اۆستۆنلۆک اساسیندا پایلئییرلار.[۳]
کئچمیش[دَییشدیر]
اؤرنکلری[دَییشدیر]
یۇنیکس و یۇنیکسکیمین یؤنتن سیستملری[دَییشدیر]
اصلی مقاله : یۇنیکس
ایلکده یۇنیکس اسئمبئلی دیلینده یازیلمیشدی. 1973 ایلینده یۇنیکسین دؤردۆمجۆ نۆسخهسینده سی دیلینده یئنیدن یازیلدی.[۴] ایندیکی یؤنتن سیستملرینین چوخۇ یۇنیکسدن تاثیر آلمیشدیر.
بیائسدی و اونۇن اۇرۇغۇندان اولان یؤنتن سیستملری[دَییشدیر]
اصلی مقاله : بیاسدی
یۇنیکس یؤنتن سیستمینین عائیلهسینین آلتکۆمهسینده بیر توپلۇدۇر.فیریبیائسدی ، نئتبیائسدی و اوپئنبیائسدی بۇ توپلۇدان ساییلیر.
اوائس ایکس[دَییشدیر]
اصلی مقاله : اوائس ایکس
اوْائسایکس(کئچمیشده:«مک اوْائسایکس»)یۇنیکسه دایانان قیٛرافیکی ایشلدیجی اینتئرفئیسی اوْلان یؤنتن سیستملرینین بیر سئریسیدیر.بۇ یؤنتن سیستمی اپئل شیرکتینین الیله توسعه وئریلیب و بازاردا پایلانیٛبدیٛر.اوْائسایکس مکینتاش بیلگیسایارلاریٛن اۆزرینده یۇرۆتمغه طراحیٛ اوْلۇندۇ و ۲۰۰۲ ایلیندن ایندیهدک بۆتۆن مک بیلگیسایارلاریٛندا یئرلشمیش یؤنتن سیستمیدیر.
لینۇکس[دَییشدیر]
بیر اؤزگۆر و آچیق-قایناغ کوْدلۇ یازیلیم موْدئلینین اۆزرینده یازیلمیش یۇنیکسه-اوْخشار یؤنتنسیستمیدیر.بؤیۆک بؤلۆمۆ پازیکس ایستانداردیلا اۇیۇملۇدۇر. لینۇکس اؤزۆ بیر یؤنتنسیستمینین چکیردگی و قنئوْ پروْژهسینین پروْقرملریله بیرلیکده ایشلتیم سیستمی ساییلیر بۇنا گؤره اؤزگۆر یاسدال سازمانی قئنوْ|لینۇکس سؤزجۆکۆن بۇ یؤنتنسیستمینین آدینا ایشلدیر عادی حال دا اله لینوکس قولانیر.
کرومیوم اوائس[دَییشدیر]
ویندوز[دَییشدیر]
مایکروسافت یارادان ایشلتیم سیستملریندن بیری دیر. بو ایشلتیم سیستمی ماسا اوستو (اینگیلیسجه: Desktop) بیلگیسایار، جیبتلفنلاری و تبلتلر اۆچون قولانیلیر. ویندوز 1985 ایلینده ایشلمهیه باشلادی. ایندیکی سون داغینیشی ویندوز 10 دور.
باشقا[دَییشدیر]
قیرپلار[دَییشدیر]
نۆوه[دَییشدیر]
اؤرکل قۇرماقی[دَییشدیر]
گۆونلیک[دَییشدیر]
ایشلدیجی آرااۆزۆ[دَییشدیر]
ایشلتیم سیتئملرینین بازاردا پایی[دَییشدیر]
ماسااۆستۆبیلگیسایارلارین یؤنتن سیستملرینین بازاردا پایی[۵]:
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Stallings (2005). Operating Systems, Internals and Design Principles. Pearson: Prentice Hall. p. 6.
- ^ Lorch, Jacob R., and Alan Jay Smith. "Reducing processor power consumption by improving processor time management in a single-user operating system." Proceedings of the 2nd annual international conference on Mobile computing and networking. ACM, 1996.
- ^ گئجیکسیز یؤنتن سیستمی ندیر؟
- ^ یۇنیکسین کئچمیشی
- ^ ماسااۆستۆ بیلگیسایارلارین ایشلتیم سیستملرینین بازاردا پایی 2013 ایلینده و 2014 ایلینده بۇردا


text:
کاجیشو دیکقکوی
کاجیشو دیکقکوی (اینگیلیسجه: Kagisho Dikgacoi) (دوْغوم:۲۴ نوامبر ۱۹۸۴ (۳۷ یاش) Brandfort) بیر فوتبالیست. جنوبی آفریقا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کاجیشو دیکقکوی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۸ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- کریستال پالاس کولوبونون اویونچولاری
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- کاردیف سیتی کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
لاس بنتاس کن پنیا آقیلرا
لاس بنتاس کن پنیا آقیلرا (ایسپانجا: Las Ventas con Peña Aguilera) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و تولدو اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۳۹ کیلومتر موربّع دیر. ۷۹۲ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۳۵۱ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Las Ventas con Peña Aguilera»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لاس بنتاس کن پنیا آقیلرا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:بئش کؤک داش
ویکیپدیا سیاستلری بئش کؤک داشا دایانیر:
- ویکیپدیا بیر بیلیکلیکدیر. ویکیپدیا نه ساواش مئيدانی، نه شخصی اینترنت صفحهسی، نه هر هانسیسا گۆندهلیک سايتی، نه تبلیغات یئری، نه خاطرهلر دفترچهسی، نه سیٛناق یئری، نه ده باغلانتیلار (ایچ یوخسا ائشیک) مرکزیدیر. اگر بۇردا دۆشونجهلرینیزی يازماق، دۆشونجهلر یئریتمک، اوْرجینال آراشدیرمالارینیزی بؤلوشمک ایستهيیرسینیزسه - دئمهلی، آدرسی یانلیش گلمیسینیز. بۇ نیتینیزدن داشینین و ویکیپدیانین اولدوقجا دقیق و آیدین بیلگی بازاسینا چئوریلمهسینه اؤز هدیهلرینیزی وئرین. اگر بۇ اصله راضی دئيیلسینیزسه، صفحهنین يۇخاری ساغ بوجاقداکی "چیٛخیش" دۆیمهسینی سئچین.
- ویکیپدیانین طرفسیز باخیشی واردیر. بۇ اوْ دئمکدیر کی، مقاله يارادارکن و يا هر هانسیسا اوْلان مقالهيه یازی آرتیریب و ديَیشیکلیکلر ائدرکن طرفسیز اوْلماق گرکدیر. مقالهده طرفلی باخیش ممنوعدور. اگر هر هانسیسا موضوعا گؤره بیر نئچه نسخه اوْلورسا، اوْنلارین هر بیری مساوی حقلی سايیلمالی، بیر ورژنین "دۆزگون"، باشقاسینی ایسه "غلط" اوْلدوغو ادعا ائدیلمهمهلیدیر.
- ویکیپدیادا ایختلافلی مقالهلر اۆچون اؤزل یؤندملر واردیر. بۇ دانیشیقلارا قاتیلماسانیز بئله ویکیپدیاچی يوْلداشلارینیزلا چالیشین هر زامان احتیراملی اولون. مهربان اوْلون. اگر بیر قوْنودا چوْخ هاي-کۆي وارسا چالیشین بۇ دانیشیغا قاتیلماياسیز. کیچیک مقیاسلی دییشدیرمهلر اۆچون چالیشین ، چیرپیشمایین. اۇنوتمايین - ویکیپدیادا بیرگه چالیشمانیز اوچون ۲۴۲٬۴۷۴ مقاله وار. دانیشیق چاغی چالیشین دوشونجهنیزی ایثبات ائده بیلهجک قایناقلارینیز (منبع) اوْلسون، اگر اوْنلار يوْخدورسا باشقا طرفین حقلی اوْلدوغونو دۆشونون. سسوئرمه و يا بۇنا بنزر حاللاردا فرقلی ایشلدن آدلاریندان فایدالانیب نتیجهنی اؤز خيرینیزه ديَیشمهيین، بۇنون قاباغی آلینیر. دوشونجهنیزی آچیق و راحت بیر شکلده بیلدیرین.
- ویکیپدیادا بو بئش قورالدان سوْنرا هئچ قورال یوخدور. مقالهلره دۆزهلیشلر ائتمکدن، بۇ مقالهلره آرتیردیغیز بیلگیلرین یانلیش اوْلاجاغیندان قوْرخمايین. ایستهنیلن مقالهنین اسکی ورژنی ساخلانیلیر. هئچ کیم اوْنو سیله بیلمز. یعنی سیز نه "قصداً"، نه ده "تصادوفاٌ" ویکیپدیايا زیان وۇرا بیلرسینیز. یانلیشلار اوْنسوز دا دۆزلدیلهجک. بۇرا يازیلان هر بیر مقاله، بیلگیلر ویکیپدیانین سرورلرینده ساخلانیر. حتی ایدارهچیلر اوْنلاری سیلسهلر بئله، اوْنلار "تاریخین آرشیوینه" يوْخ، ویکیپدیانین آرشیولرینه "گؤندریلیر". بیرجه بۇنو اۇنوتمايین - سیزین بۇرادا يازدیقلارینیز هم دۆننینیز، هم بۇ گۆنونوز، هم ده صاباحینیز اۆچون اهمیتلیدیر. گئچمیشینیزه، بۇ گۆنونوزه و صاباحینیزا حؤرمت ائدین.


text:
کاستیلفریو د لا سیرا
کاستیلفریو د لا سیرا (ایسپانجا: Castilfrío de la Sierra) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۱۲ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۲۷ نفر و اهالی سیخلیغی ۲٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Castilfrío de la Sierra»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کاستیلفریو د لا سیرا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایکی تورک عسگری شهید اولدو
فرقلی تاریخلرده یارالانان ایکی عسگریمیز بو گون شهید اولدو
عراقین قوزئیینده سورهن پنجه-ایلدیریم عملیاتی بؤلگهسینده یارالانان ۲ عسگر شهید اولدو.
میللی ساوونما باخانلیغیندان وئریلهن آچیقلامادا،
"عراقین قوزئیینده ایجرا ائدیلهن پنجه ایلدیریم عملیاتی چرچیوهسینده، ۲۸ آوریلده گودوملو تانکسووار سلاحی ایله ائدیلهن سالدیری نتیجهسینده یارالاناراق خستهخانایا آپاریلان بیر قهرمان سلاحداشیمیز ایله۳۰ آوریل ۲۰۲۱ تاریخینده هلیکوپتردن ائنیش سیراسیندا یارالانان و خستهخانایا سؤوق ائدیلهن بیر باشقا سلاحداشیمیز، بوتون مداخیلهلره باخمایاراق قورتاریلابیلمهیهرک ۳۰ آوریل ۲۰۲۱ تاریخینده شهید اولدولار" دئییلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهورباشقانی اردوغان، زلنسکی ایله تلفندا دانیشدی
اردوغان، ساواشین باریشجیل دانیشیقلار یولو ایله حلی اوچون لازیم اولان هر جور قاتقینی وئرمهیه حاضر اولدوقلارینی سؤیلهدی
مصطفی شنتوپ ولفگانگ کوبیکینی قیناییب
مصطفی شنتوپ آلمانیا فدرال مجلیس صدر معاوینی ولفگانگ کوبیکینین جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان حاقیندا دئدیکلرینی آلمانیا فدرال مجلیس باشقانی بائربئل باسا عنوانلادیغی مکتوبدا قیناییب.
تورکیهیه گیرمهیه چالیشان تروریست یاخالاندی
"سرحدلریمیزین گۆونلیگی اوچون قهرمانجا وظیفه یئرینه یئتیرهن سرحد قارتاللاریمیز، یاسادیشی یوللارلا یونانیستاندان تورکیهیه سیزماغا چالیشان ۲ نفری یاخالادیلار"


text:
کابلدا مسجیدده باش وئرن پاتلامادا اؤلنلرین ساییسی آچیقلاندی
کابل پلیس ایدارهسی سؤزچوسو خالد زدران، صادقیه مسجیدینده دۆنن آخشام نامازی زامانی باش وئرهن پاتلامادا اؤلنلرله باغلی بیلگی وئردی
افغانیستانین باشکندی کابلدا آخشام نامازی زامانی مسجیدده باش وئرهن پاتلامادا ۲۱ نفرین حیاتینی ایتیردیگی آچیقلادی.
طلوع تیوی-یه دانیشان کابل پلیس ایدارهسی سؤزچوسو خالد زدران، صادقیه مسجیدینده دۆنن آخشام نامازی زامانی باش وئرهن پاتلامادا اؤلنلرله باغلی بیلگی وئردی.
زدران حادثه نتیجهسینده ۲۱ نفرین حیاتینی ایتیردیگینی، ۳۳ نفرین یارالاندیغینی آچیقلادی.
هلهلیک هئچ کیم سالدیرینین مسئولیتی اوزرینه گؤتورمهدی.
طالبان سؤزچوسو ذبیحالله مجاهد شخصی توئیتر حسابیندان وئردیگی آچیقلامادا، حادثهنی قینادی و فاعللرین ان قیسا زاماندا تاپیلاجاغینی قید ائتدی.
تورکیه خاریجی ایشلر باخانلیغی دا ترور سالدیریسیندا حیاتینی ایتیرهنلر اوچون باشساغلیغی وئردی.
ایلگیلیلی خبرلر
روسیادا اوخولا سلاحلی سالدیری
سالدیریدا آرالاریندا اوشاقلارین دا اولدوغو ۱۳ نفر حیاتینی ایتیردی، ۲۱ نفر یارالاندی
پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"قهرمان تورک سلاحلی گوجلریمیز سوریهنین قوزئیینده تروریستلره قارشی موباریزهنی ائتکیلی و قرارلی شکیلده داوام ائتدیریر"
ایرانداکی گؤستریلرده۲۰ یاشلی حدیث نجفی اؤلدورولدو
گۆونلیک گوجلرینین ائتدیگی آتیش نتیجهسینه بدنینین موختلیف یئرلریندن یارالانان ۲۰ یاشلی حدیث نجفی خستهخانایا آپاریلدیقدان سونرا یاشامینی ایتیردی


text:
فهرست مطالب
پیشگفتار
فلسفه تاریخی نین یازاری احمد جویزچی و اؤنسؤزو
فلسفه یه گیریش (فلسفه ندیر؟، نییه فلسفه تاریخی اؤنملیدیر؟ و اونو نجور اوخومالی ییق؟)
فلسفه ندیر و فلسفه نین اورتایا قویابیله جگی شئیلرین سینیرلاری؟
نییه فلسفه تاریخی اؤنملیدیر؟ نییه اونو اوخومالی ییق؟ اونون ماهیتی ندیر؟
جویزچی فلسفه تاریخی نین اؤزللیکلری
آذربایجان تور کجه سینده فلسفی – علمی تئرمینلرین دوزلمه طرزی
فلسفه نین گنل تئریم لری
بیرینجی بؤلوم، فلسفه اؤنجه سی دوشونجه سیستیملری و سقراط ارنجه سی دوغا فلسفه سی
فلسفه اؤنجه سی دوشونجه سیستیملری
سقراط اؤنجه سی دوغا فلسفه سی
ایکینجی بؤلوم، اینسان اوزه رینه فلسفه
اوچونجو بؤلوم، سیستئماتیک فلسفه
دؤردونجو بؤلوم، هئلئنیستیک فلسفه
بئشینجی بؤلوم، پاتریستیک فلسفه
آلتینجی بؤلوم، ایسلام فلسفه سی
یئددینجی بؤلوم، اسکولاستیک فلسفه
سککیزینجی بؤلوم، رونئسانس فلسفه سی
یوزایل فلسفه سی


text:
ویلیام قلدینق
ویلیام قلدینق (اینگیلیسجه: William Golding) بریتانیالی شاعیر، رومانچی، اوْیون یازیچی و یازیچی - .۱۹ سپتامبر ۱۹۱۱ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۱ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ ژوئن ۱۹۹۳ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«William Golding»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ویلیام قلدینق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سونونجو ایمپیراتور
سونونجو ایمپیراتور (اینگیلیسجه: The Last Emperor, تورکیه تورکجهسی: Son İmparator, فارسجا: آخرین امپراتور) ژاپون دیلی و اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی ریوئیچی ساکاموتو، ویکتور وانق (اویونچو)، پیتر اوتول، جوآن چن، جان لون جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین دیوید برن یارادیب. ۱۹۸۷ میلادی ایلینده ۹ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۹ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ THE LAST EMPEROR (15). British Board of Film Classification (16 November 1987). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-04-09. یوْخلانیلیب28 March 2016.
قارداش پروژهلرده سونونجو ایمپیراتور گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بغدادده کسلخانه ده یانغین یوز بیردی؛ اونلب کیشی حیاتینی یوقاتدی
اوشبو حادثه کرونا کسل لری نینگ دوالنیاتگن بیر کسلخانه ده یوز بیردی
عراق پایتختی بغدادده ینگی تور کرونا ویروس (کووید 19) کسللری نینگ دوالنیاتگن کسلخانه ده یوز بیرگن یانغین حادثه سی عاقبتیده 82 کیشی حیاتینی یوقاتدی.
انسان حق لری یوکسک کمیسرلیگی اعضاسی علی بیاتی, اوشبو کسلخانه ده انیقلنمه گن بیر سبب بیلن یانغین یوز بیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.
کسلخانه ده گی یانغین اوچیریلدی. حیاتینی یوقاتگن کسل لرنینگ جسد لری و یره لنگن کیشی لر پایتخت نینگ باشقه کسلخانه لری گه انتقال ایتتیریلدی.
اوشبو یانغین حادثه سی نینگ آکسیجن بالونی نینگ پارتلشی عاقبتیده یوز بیرگن لیگی معلوم قیلیندی.
عراق باش وزیری مصطفی الکاظمی بیرگن یازمه بیاناتیده, اوشبو حادثه نی قاره لرایکن, حادثه توغریسیده تیرگاو باشله تیلیشی بوییچه بویروق بیرگن لیگی نی بیلدیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
سوریه ده روس حربی اوچاقلری قاچقینلر کمپی گه هجوم اویوشتیردی
تورکیه افراطی اسرائیل لیک لرنینگ مسجدالاقصی گه باستیریب کیرگن لیگی نی قاره له دی
اوشبو توغریده تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی


text:
حکایه
بیر پارا آداملاری تانیماق چوخ چتین دیر . زامان گئچمه زسه ، کیمسه نین ایچ اوزو، و نه جور آدام اولدوغو بیلینمه ز . گنج لیک دوستلوق لاریندان توت تا گئت هر او آدام کیمی اونو بت کیمی سیتاییش ائدیرسن . بیری کی زامان اونون نه قدر آنلاییش لی و مهربان قلبلی اولدوغونو گؤستر میش دی بیر گون منه دئدی : ” بیری اؤلمه یینجه و یا ، یاشلانمایینجا اونون حاققیندا کسین قضاوت ائتمه . آدام لار تئز عوض اولورلار . ” بو سؤز ائله بئنیم ده ایدی کی بیر گون چوخ سایقی دَیَر ساندیغیم بیری نین منه نه قدر خائین جه داورانماسینی آنلادیم . اورتا مکتب ده تحصیل آلدیقیم ایللر فارس ادبیاتی معلیمی بیزه بیر یازیلی امتحان تکیلفی وئریب دئمیشدی کی ” هر نه خصوص دا ایسته رسه نیز اینشا یازین . ” من ده او گون ندنسه دیل دن یازدیم . اینشام کی فارسجا یازمیشدیم بئله نکی جومله لر له دولو ایدی :
” بیر بولبولون گؤزل لی یی اونون نغمه سینده دیر . نغمه کار لیقی دیل آچینجا آناسیندان اؤیره نیب چح چح وورماقی اونونلا مشق ائدیب دیر . سئحیرلی حنجره سی نین اعجازی دا ائله بوندان دیر . بوتون دونیادا اولان قوشلار و حیوانلار دا بئله دیلر . آما اینسانلار ندنسه فرقلی دیلر . بیرپارا اؤلکه لرده آنادان اؤیره نیلن دیلی گؤزدن سالماق ایستیرلر . پاییزین ایلک گونو کی مدرسه لرین آچیلیش واختی دیر اونلارا ایشکنجه یه دؤنور . آدام گوجلو ذکاسی له اوخویور اؤیره نیر و حتتا بیر نئچه باشقا دیل باشاریر آما آنا دیلی نین لذتی آیری بیر شئی دیر . اؤزه ل لیک گؤروری باشقا دیل لری راحاتجا یازیب اوخویا بیلیر آما اؤز دیلینی نه کی باشارمیر بلکه دانیشاندا دا اونا اؤزگه دیلی قاتیر . بونا گؤره من نئچه سری یوخودا گؤرموشم بیر بولبول اولسام دا ، سئرچه سسی چیخاردیرام . حتتا سسیم سئرچه سسینه ده دوز عاغیللی بنزه میر. بو ایچین ده آنا دیلده دانیشمایینجا ، کیتاب اوخومایینجا ، ماهنی دینله مه یینجه ، فیلم گؤرمه یینجه و شعر لر ازبرله مه یینجه آدامین لال لیقی داها یاخشی دیر . ..”
یادیما گلیر بو دویغولارلا اینشامی یازیب بیتیرمیشدیم . دوز اون ایل اوستوندن گئچمیشدی و بیر نئچه دفعه سورغو سوآلا چکیلسه م ده سببینی آنلامیردیم . آیدین آچیق دانیشمیردیلار و هئی سوآل ایدی کی سوروشوردولار . تا کی بیر گون ایستیخدام اوچون چتین لی یه دوشوب منه صلاحیت وئرمیردیلر . هر یانا باش چیرپیپ جان آتسام دا و ایران عراق جنگینده داوطلب بیر عسگر کیمی ایشتیراک ائتسه م ده ، یئنه ایشیم دوزه لمیردی . تا کی بیر گون منه محترم بیراینسان محرمانه حالدا دئدی سنین هئچ موشکولون یوخدور تکجه امنیت اداره سینده بیر ال یازین وار کی سنی بیر ناسیونالیست کیمی تانیتدیریر . چوخ دوشونسه م ده عاغلیم بیر یانا چاتمادی . من بیر اینسان سئوه ر آدام ایدیم و سوی اوستونلویونه هئچ اینامیم یوخ ایدی . نامازیم دا نیازیم دا یدیم و سیاست له هئچ ایشیم یوخ ایدی . اؤلکه میز ایرانین اوغروندا حتتا نئچه یول جنگ ده اؤلوم دن قورتولموشدوم . بیر ایپ اوجو دالیجایدیم کی گؤره م هازامان بئله بیر یازی یازمیشام کی خبریم یوخدور . چوخ چالیشیب شیکایت لر ائتسه م ده بیری کی جیبهه ده منله یولداش ایدی و ایش باشیندا یدی مختصر حالدا بیله مه آنلاتدی کی اؤنملی بیر شئی دئییل بیر اینشا دیر کی اون ایل اؤنجه کیلاسدا یازیب سان و معلیمیز بیر گوذاریش له بیرلیک ده امنیت ایداره سینه وئریب دیر . انگل لر گؤتور لن مک ده دیر واؤنملی اولان سیزین ایندی کی دوروموز دورکی بیزه قبول دور . بو آندا آنلادیم کی ایش کیمین ایشی ایدی و نئجه بیر معلیم اؤزونه ایجازه وئریب کی شاگیردلرین معصوم دویغولارینان اویناسین و حتتا اونلارین گله جه یینی شیطانلیق لا خطره آتسین . چوخ چکمه دی منیم ایستیخدام ایشیم جورلن دی آما او معلیم کی، گؤردوک ده اَییلیب احترام ائده ردیم گؤزوم ده ائله کیچیلدی کی او دوستوما حق وئردیم کی دئییردی زامان اؤتمه یینجه اینسانلار حاققیندا قضاوت ائتمه . هئچ کس دن بیر بّت دوزه لتمه . آدام لار واردیلار کی دونن لری بو گون له فرقلی دی لرو حتتا اونلارلا اولان اورتاق خاطیره لر ده سونرا لار آدامی اذیت ائدیرلر .


text:
قرقوری فن در ویل
قرقوری فن در ویل (اینگیلیسجه: Gregory van der Wiel) (دوْغوم:۳ فوریهٔ ۱۹۸۸ (۳۴ یاش) آمستردام) بیر فوتبالیست. تورنتو فوتبال کولوبو و هولند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قرقوری فن در ویل Soccerway ده. Retrieved 8 January 2018.
قارداش پروژهلرده قرقوری فن در ویل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- Soccerway template with ID ویکیدیتا ایله عینیدیر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری
- پاریسن ژرمن کولوبونون اویونچولاری
- کالیاری کولوبونون اویونچولاری
- تورنتو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری


text:
ایشلدن دانیشیغی:Mardetanha
...
سلام مردتنها[دَییشدیر]
سلاملار مرد تنها. خوش گوردوک. اومود ائدیرم بورادا خئییرلی چالیشمالارینیز اولاجاقدیر. قدملرینیزی آلقیشلاییریق.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲۳ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۵۸ (UTC)
- سلاملار، منده اومودوم وار که بو ویکی ایرانلی تورک دانیشلارینا خیری اولسون Mardetanha (دانیشیق) ۲۳ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۱۳ (UTC)
سلاملار. خوش گوردوک. قدملرینیزی آلقیشلاییریق.--Cekli829 (دانیشیق) ۲۳ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۲۱ (UTC)
آچیق پروکسی[دَییشدیر]
سلاملار حؤرمتلی مردتنها. آذب ویکیده آچیق پروکسی ایله چالیشان آی.پی لر گئنیش صورتده تاریخی مقاله لرده واندالیزم ائدیرلر. نظملی صورتده هرگون نئچه مقاله یارادیر. بلوک ائدیلیرسه آیری آی.پی ایله چالیشمالارینا داوام ائدیر. اونلاری کنترل ائئتمک اوچون نه ایش گؤرمه لییک؟ حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۰۹ (UTC)
- ویکیپدیا:ایدارهچیلر بیلدیری تابلوسو#آیپیلره باخا بیلرسینیز. بوردادا همین مساله یه توخونولوبدور. تاسوف ایله هله ده موشکول حل اولماییبدیر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۵۴ (UTC)
- اوردا جوابی یازدیم Mardetanha (دانیشیق) ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۰۰ (UTC)
ترول[دَییشدیر]
سلام. لوطفاً بو ایشلدنی ده باشاباش باغلایین.تشکّورلر.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۱۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۹:۱۹ (UTC)
زحمت اولماسا بو ایشلدنی ده باشاباش باغلایین. حؤرمتله.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۱۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۲۳:۱۴ (UTC)
- باغلاندی و ساغولون Mardetanha (دانیشیق) ۱۱ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۲۵ (UTC)
یاردیم[دَییشدیر]
سلام قارداش. سندن بیر یاردیم ایستهییرم، مومکون اولسا منه یاردیم ائت. من بئش آی دیر فارسجا ویکیپدیادا بیر فعالیتیم یوخدور. اما بعضی ایشلدنلر اوردا منیم آدیمی دائماً پینگ ائدیرلر و اورداکی بحثلرده دائماً منیم آدیمی آپاریرلار. منه زاپاسبازلیق ایتیهامی وورورلار و اورداکی چوخلو حسابلاری منه زاپاس بیلیرلر! اما منیم اوردا هئچ زاپاسیم یوخدور. منیم حسابیم فا ویکی ده مسدود اولماییب اما بوردا منه "دور زدن قطعدسترسی با حساب زاپاس" تهمتی ووروبلار. واقعاً گولمهلی ایتیهاملار وورورلار اما بو گولمهلی ایتیهاملار نهواخت قورتولاجاق؟! سیزین Steward اولدوغونوز اۆچۆن سیزدن یاردیم ایستهییرم.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۲۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۵۱ (UTC)
منجه بو واندالیسملر و تهمتلر هامیسی بو روانی ایشلدنین ایشی دیر! بو ایشلدن سون بئش آی دا موختلیف ویکیپدیالاردا موختلیف اکانتلاری ایله منه و باشقا ایشلدنلره چوخلو ایهانتلر ائدیب! سورا میثال اۆچۆن نئچه بیر نۆمۆنه آشاغی دا گتیرهجاغام!--Mr,p balçi (دانیشیق) ۲۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۵۹ (UTC)
- گوزوم اوسته باخیرام گوروم نینیه بیللم Mardetanha (دانیشیق) ۲۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۰۷ (UTC)
تشکور ائدیرم قارداش. بو آشاغیداکی نۆمونهلره ده باخین بلکه بیر درده دئیدی؛
- علی مکریانی
- دوست من
- Exescie
- WemiaW
- Zhamix
- Ultramolt
- Urmii1iiiii
- توربوراتور کاربراتور
- تربراتور
- Asassiaa
- ستارخان اوشاقلری
- ستارخان اوشاق لار
- ستارخان اوشاق لاری
- ستارخان اوشاخ لری
بولاری میثال اۆچۆن گتیرمیشم. حله بولاردان باشقا حسابلاردا وار.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۲۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۲۴ (UTC)
همچنین بو شخص، منیم ایشلدن آدیمی تخریب ائتمک اۆچۆن بو حسابی یارادیب و اؤزونی منیم زاپاسیم معرفی ائلهییب! بو حساب منه هئچ ارتباطی یوخدور! لوطفاً بو حسابی باشاباش باغلایین و ایشلدن صفحهسینی ده سیلین لوطفاً. تشکورلر.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۲۶ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۲۷ (UTC)
- بیرداها سلام. یورولمایاسیز. اوستدهکی مسئلهلره ایلگیسی اولان بو ایشلدنی ده نظره آلین لوطفاً. بو ایشلدنین فعالیتلریندن زاپاس اولماغی معلومدور. همچنین بو ایشلدنین فا ویکی ده اولان فعالیتلری تماماً منه و باشقا شخصلره ایهانت و تهمت دیر. فعالیتلرین قایتارین لوطفاً. حؤرمتله.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۲۱ ژانویه ۲۰۲۱، ساعت ۰۱:۰۳ (UTC)
- هن باخیرام، ایندی هچ بیر ادیتی یوخ، بیر شی یازسا باغلارام حیسابی. سیزده باخین بیر شی اولدی یا بوردا یا ایمیلده منه یازین Mardetanha (دانیشیق) ۲۲ ژانویه ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۸ (UTC)
- بو ایشلدنین فا ویکی دهکی فعالیتلری و زاپاسلاری منه اهمیتی یوخدور، اما بیلمیرم نیه حله منیم آدیمنان ال چکه بیلمیر! بو نئچه آیدا چوخلو زاپاس حسابلارلا منیم آدیمی اوردا چکیب و بو نئچه آیدا منه چوخلو بیلدیریلر (آگاهسازی) گلیب. آخیر مورد ده بو حساب (کی گینه زاپاس اولماغی بللیدیر) بوردا و بوردا منیم آدیمی آپاریب.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۲۸ ژانویه ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۳ (UTC)
Amirhuseinyazdani[دَییشدیر]
سلام قارداش. باغیشلا سنه مزاحم اولورام، اما آذب ویکینین ایدارهچیلری چوخداندی آنلاین اولمورلار! بو ایشلدن شدیداً زاپاس نظره گلیر! مومکون اولسا بیر بررسی ائلهیین، اگر سیزده بئله دوشونورسوز لوطفاً بو ایشلدنی باشاباش باغلایین! تشکور.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۷ ژانویه ۲۰۲۱، ساعت ۲۳:۰۹ (UTC)
بو 1 2 3 شواهدلره باخین.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۷ ژانویه ۲۰۲۱، ساعت ۲۳:۲۶ (UTC)
- ایندیکی ایدارهچیلره بیر ایمیل گوندیرن، جواب ورمسهلر، بیر هفته یول گوزلیین، اولسما ینی سچکی (سسورمه) قورون، باشقالاری گلسین، منده یاردیمچی اولارام Mardetanha (دانیشیق) ۸ ژانویه ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۸ (UTC)
- یول گؤسترمهیینیز اوچون تشکور ائدیرم. ایدارهچیلرین بیرینه E THP بَی جنابلارینا ایمیل گؤندردیم، اما اوبیرسی ایدارهچیلر گئچرلی بیر ایمیللری یوخیدی. اومورام بیر هفته مودتینده بو ایدارهچی جواب وئرسین، یوخسا ائله سیز دئدیغینیز ایشلری ائتمهلییک. حؤرمتله.--Mr,p balçi (دانیشیق) ۸ ژانویه ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۲۲ (UTC)


text:
اولوجاق دپهده 7.8 مۆنگ ییللیق کیچی هیکل تاپیلدی
اولوجاق دپه 8 مۆنگ 850 ییل موندان اوُزالدان قالان بیر دپه
ایزمیرینگ کمال پاشا شهریندأکی اولوجاق دپهسینده 7 مۆنگ 800 ییللیق کیچی زنانا هیکلی تاپیلدی.
اولوجاق دپه 8 مۆنگ 850 ییل موندان اوُزالدان قالان بیر دپه.
بو دپهده 45 نسیلنگ اۆزنۆکسیز یاشاندیغی بیلدیریلیأر.
دِگیشلی حابارلار
والیبال: تۆرک قیزلاری آلمانلاری ینگدی
تۆرک قیزلاری 25-21، 25-18 و 25-21 حاسابی بیلن اۆچ سِتده ینگیجی بوُلدی
پاموق قالا 9 آیدا 1 میلیون 557 توریست گلدی
سپتامبر آییندا بو تاریحی و طبیغی یأدیگأرلیگه 271 مۆنگ 861 سیاحاتچی گلیپدی
والیبال: تۆرک قیزلاری کروات قیزلارینی ینگدی
تۆرک والیبالچی قیزلار دۆنیأنینگ اینگ قوُوی 16 توُپاری نینگ ساناوینا آدینی یازدیردی


text:
گوگوک قوشو (فیلم)
گوگوک قوشو (اینگیلیسجه: One Flew Over the Cuckoo's Nest, تورکیه تورکجهسی: Guguk Kuşu, فارسجا: دیوانه از قفس پرید) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک کومدی فیلم. فیلمین باش روْللارینی ویلیام ردفیلد (اویونچو)، لوئیز فلچر، جک نیکلسون جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین جک نیچه یارادیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ One Flew Over the Cuckoo's Nest, Box Office Information. Box Office Mojo. یوْخلانیلیبDecember 1, 2019.
قارداش پروژهلرده گوگوک قوشو (فیلم) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایکی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
ژاندارما کوماندو و ژاندارما اؤزل حرکات بیرلیکلری طرفیندن، هاوا گوجلرینین دستگی ایله بیتلیس حیزان چؤلونده عملیات گرچکلشدیریلدی
ارن-۱۱ عملیاتلاری چرچیوهسینده بیتلیس حیزان چؤلونده ایکی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
ایچایشلری باخانلیغیندان وئریلن آچیقلامادا، ژاندارما کوماندو و ژاندارما اؤزل حرکات بیرلیکلری طرفیندن، ژ-ایها و ژ-سیها ایله هاوا گوجلرینین دستگی ایله بیتلیس حیزان چؤلونده عملیات گرچکلشدیریلدیگی ایفاده ائدیلدی....
-
-
06.10.2022
-
06.10.2022
-
-
06.10.2022

seg_langs: azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
آلرژی
آللئرگییا – اطراف موحیطین آللئرگئن آدلاندیریلان بعضی فاکتورلارینین (کیمیوی مادّهلرین، میکروورقانیزملرین و اونلارین حیات فعالیتی محصوللارینین، قیدا مادّهلرینین و س) تأثیری ایله الاقدار اورقانیزمین غئیری-عادی (قاباریق) جاواب رئاکسییاسیدیر.
عالیملرین تدقیقاتلارینا اساساً پلانئتیمیزین هر یئددی آدامیندان بیری آللئرگییایا دوچاردیر، باشقا سؤزله، گوندهلیک حیاتدا راست گلینهن هر هانسی بیر تأثیره قارشی یوکسک هیسسیاتا مالیکدیر. ان چوْخ یاییلمیش تسیرئدیجی عامللر – قیدا محصوللاری، بیتکی منشألی توزجوقلار و ائو توزودور. بونونلا یاناشی یوزلرجه دیگر آللئرگئن آدلاندیریلان عامللر مؤوجوددور کی، بونلارا دری ممولاتلاری، حئیوان یونو، کپک، قوش للیی، کوسمئتیکا، میشت کیمیاسی، درمانلار، بعضی بیتکی یاغلاری، گونش شواسی عاییددیر. آللئرگئنلرین اورقانیزمه داخیل اولما یوللاری موختلیفدیر. مثلاً، اونلار اورقانیزمه دریدن، تنففوس و قیدا یوللاری واسطهسیله کئچیرلر.
آللئرگییانین فیزیولوژی مئخانیزمی، اورقانیزمده آنتیتئلین عمله گلمهسینه اساسلانیر. بۇ دا هسساسلیغین آرتماسینا و یا آزالماسینا گتیریب چیخاریر. آلرژیسئلیکلی قیشالارین گوجلو قیجیقلانماسی، دری سپکیلری، عمومی ضعیفلیکله اؤزونو بیروزه وئریر. برونخیال آستما کیمی آغیر خستلیین اساسیندا آلرژیدایانیر.
آلرژیاورقانیزمین هر هانسی مادّهیه قارشی یوکسک هسساسلیغی، رئاکسییاسیدیر. بو، ایممون سیستئمینین پاتالوگییاسیدیر. آللئرگیک خستهلیکلره پوللینوز، آللئرگیک رینیت، برونخیال آستما، آتوپیک برونخیال آستما، قیدا آللئرگییاسی و درمان آللئرگییاسی عاییددیر. پوللینوز بیتکی توزو آللئرگییاسی دئمکدیر. بعضی آغاجلارا، اوتلارا، گوللره، چیچکلره قارشی اینسانین نفس یوللاریندا باش وئرهن آللئرگیک رئاکسییادیر. بونا فسلی خستهلیک ده دئییلیر. پوللینوزون علامتلری ایلین موختلیف فسیللرینده گؤزلرین اطرافینین، بورنون قاشینماسی، چوْخلو سایدا آسقیرما، بورنون توتولماسی کیمی اؤزونو گؤستریر. بۇ خستهلیک اساساً یاز، یای و پاییز آیلاریندا اوزه چیخیر، قیشدا ایسه یوخ اولور. همین فسیللر باشلاناندا خستهلیک ده یئنیدن باش قالدیریر.
آللئرگیک خستهلیکلرین دیگر نؤوو ایل بویو داوام ائدن آللئرگیک رینیتدیر. اونون تؤردیجیلری میشت آللئرگئنلری – ائو توزو، کیتاب توزو، میشت گنجیکلری و دیگرلریدیر. بو، سیفتین، بورنون قاشینماسی، آسقیرما، بورون توتولماسی و آخماسی علامتلری ایله موشاییت اوْلونور. آللئرگیک خستلیین باشقا نؤوو برونخیال آستمادیر. لاکین برونخیال آستمانین بوتون نؤولری آللئرگیک خستهلیک دئییل. اونون یالنیز بیر فورماسی – آتوپیک برونخیال آستما آللئرگیک برونخیال آستمادیر. اونون تؤردیجیلری بیتکی، میشت توزلاری، ائپیدئرمال آللئرگئنلر، یعنی حئیوان توکو، کپیی، یونو، طبیعی ایقلیم شرایطی، اینسانین ایشلدیی و یا دوشدویو قوخولو موحیطدیر. آتوپیک برونخیال آستمانی تؤرهدن آللئرگئنلردن اوزاقلاشدیقدا خستهلیک ده یوخ اوْلوب گئدیر. بوتون آللئرگیک خستهلیکلر اۆچون ان کاراکتئر بیر علامت وار: آللئرگئنلرله تماسدا اوْلاندا خستهلیک باش قالدیریر، اونلاردان اوزاق اولدوقدا خستلیین علامتلری ده کئچیب گئدیر.
قیدا آللئرگییاسی زامانی موختلیف قیدا محصوللاریندان بدنده سپمه، قیزارما، شیشمه، بوغولما حاللاری باش وئریر. مئیوه-تروز، بوستان بیتکیلریندن، سیتروس مئیوهلریندن، سود، بال، بیشمیش یئمکلردن، شیرنیات محصوللاریندان و دیگر قیدا محصوللاریندان بۇ خستهلییه توتولماق مومکوندور.
تهومب | ۲۵۰پخ | لئفت | توز آخار. آللئرگیک خستهلیکلر آراسیندا ان تهلوکهلیسی درمان آللئرگییاسیدیر. بۇ خستهلیک حاضردا ان جدی پروبلئملردن بیرینه چئوریلمیشدیر. درمان آللئرگییاسی دریده باش وئرهن سپکی و قیزارمادان توتموش بوغولما و اؤلوم حاللارینا قدر ان آغیر فسادلار تؤرهده بیلیر. بۇ خستهلیک اساساً هکیمین تییناتی اولمادان اؤزباشینا درمان قبول ائدیلدیی، اورقانیزمده دیگر خستهلیکلر اولدوغو حالدا و اونلار نظره آلینمادان هبلر قبول ائدیلدیی زامان باش وئریر. بئله واختدا خسته آنوفیلاکتیک شوک وضعیتینه دوشهرک اؤله ده بیلر.
درمان آللئرگییاسینی یارادان بیر سبب ده اهالینین حدیندن آرتیق درمان قبول ائتمهسیدیر. اوزون ایللرین آللئرقولوقو کیمی مصلحتیم اودور کی، اهالی ایمکان داخیلینده درمانلاردان اوزاق اولسون.
عومومیتله، آللئرگیک خستهلیکلر ایلین بوتون فسیللرینده باش وئره بیلر. لاکین بعضی نؤولری فسلی کاراکتئر داشیدیغیندان اساساً یاز، یای و پاییز آیلاریندا اؤزونو داها قاباریق گؤستریر. قیدا آللئرگییاسینا توتولمالار مئیوه-تروزین بول اولدوغو یای آیلاریندا داها چوْخ اولور. هر کس هانسی مئیوهنین، تروز، بوستان بیتکیسینین اونا آلرژیوئردیینی بیلمهلی و اونو قبول ائتمهمهلیدیر. بزهن اهالی موختلیف سببلردن دریده باش وئرهن هر هانسی شیشمه، سپمه و قیزارمانی آلرژیحساب ائدیر. بو، آللئرگییانی حدیندن آرتیق شیشیرتمکدیر. دری خستهلیکلرینین ۹۰ فایزی، او جملهدن قوتورلوق، فوتودئرماتوز دا قاشینما وئریر. مثلاً، یایدا گونون اولترابنؤوشیی شوالاری بدنین آچیق یئرلرینه دیهرک اونو قیجیقلاندیریر و بۇ زامان سپکی، قیزارما و قاشینما باش وئریر. بو، آلرژیدئییل، دری خستهلیگی اوْلان فوتودئرماتوزدور. بئله حاللار باش وئررکهن اؤزباشینا درمان قبول ائتمکدن اوزاق اولماق و هکیمه مراجعت ائتمک لازیمدیر. یالنیز هکیمین قویدوغو دوزگون دیاقنوز و اونا موناسیب تعیین ائتدیی موالیجه نتیجهسینده ساغلاملیغینیزی برپا ائده بیلرسینیز.
آللئرگییا- اورقانیزمین آللئرگئن آدلانان، اطراف موحیطدهکی بعضی فاکتورلارا (کیمیوی مادّهلره، میکروبلارا و اونلارین حیات فعالیتینین محصوللارینا، قیدا محصوللارینا) قارشی یوکسک هسساسلیغیدیر. آللئرگییانین فیزیولوژی مئخانیزمی، اورقانیزمده آنتیتئلین عمله گلمهسینه اساسلانیر. بۇ دا هسساسلیغین آرتماسینا و یا آزالماسینا گتیریب چیخاریر. آلرژیسئلیکلی قیشالارین گوجلو قیجیقلانماسی، دری سپکیلری، عمومی ضعیفلیکله اؤزونو بوروزه وئریر. بۇ ایممون سیستئمینین پاتولوگییاسیدیر. بۇ تئرمینی ایلک دفعه ۱۹۰۶-جی ایلده آوستریالی پئدیاتر پیرکئ ایشلتمیشدیر. آللئرگیک خستهلیکلره پوللینوز، آللئرگیک رینیت، برونخیال آستما، آتوپیک برونخیال آستما، قیدا آللئرگییاسی، و درمان آللئرگییاسی عاییددیر. پوللینوز- بیتکی توزو آللئرگییاسی دئمکدیر. بعضی آغاجلارا، اوتلارا، گوللره، چیچکلره قارشی اینسانین نفس یوللاریندا باش وئرهن آللئرگیک رئاکسییادیر. بونا فسلی خستهلیک ده دئییلیر. پوللینوزون علامتلری ایلین موختلیف فسیللرینده گؤزلرین اطرافینین، بورنون قاشینماسی، چوْخلو سایدا آسقیرما، بورنون توتولماسی کیمی اؤزونو گؤستریر. بۇ خستهلیک اساساً یاز، یای، و پاییز آیلاریندا اوزه چیخیر، قیشدا ایسه یوخ اولور. همین فسیللر باشلاناندا خستهلیک ده یئنیدن باشلاییر. آللئرگیک خستهلیکلرین دیگر نؤوو ایل بویو داوام ائدن آللئرگیک رینیتدیر. اونون تؤردیجیلری میشت آللئرگئنلری- ائو توزو، کیتاب توزو، میشت گنجیکلری و دیگرلریدیر. بو، سیفتین، بورنون قاشینماسی، آسقیرما، بورون توتولماسی و آخماسی علامتلری ایله موشاییت اوْلونور. برونخیال آستما کیمی آغیر خستلیین اساسیندا دا آلرژیدایانیر. لاکین برونخیال آستمانین بوتون نؤولری آللئرگیک خستهلیک دئییل. اونون یالنیز بیر فورماسی- آتوپیک برونخیال آستما آللئرگیک برونخیال آستمادیر. اونون تؤردیجیلری بیتکی، میشت توزلاری، ائپیدئرمال آللئرگئنلر، یعنی حئیوان توکو، کپیی، یونو، طبیعی ایقلیم شرایطی، اینسانین ایشلدیی و یا دوشدویو قورخولو موحیطدیر. آتوپیک برونخیال آستمانی تؤرهدن آللئرگئنلردن اوزاقلاشدیقدا خستهلیک ده یوخ اوْلوب گئدیر. بوتون آللئرگیک خستهلیکلر اۆچون ان کاراکتئر بیر علامت وار: آللئرگئنلرله تماسدا اوْلاندا خستهلیک باش قالدیریر اونلاردان اوزاق اولدوقدا خستلیین علامتلری ده کئچیب گئدیر. قیدا آللئرگییاسی زامانی موختلیف قیدا محصوللاریندان بدنده سپمه، قیزارما، شیشمه، بوغولما حاللاری باش وئریر. مئیوه-تروز، بوستان بیتکیلریندن، سیتروس مئیوهلریندن، سود، بال، بیشمیش یئمکلردن شیرنیات محصوللاریندان، و دیگر قیدا محصوللاریندان بۇ خستهلییه توتولماق مومکوندور. آللئرگیک خستهلیکلر آراسیندا ان تهلوکهلیسی درمان آللئرگییاسیدیر. بۇ خستهلیک حاضردا ان جدی پروبلئملردن بیرینه چئوریلمیشدیر. درمان آللئرگییاسی دریده باش وئرهن سپکی و قیزارمادان توتموش بوغولما و اؤلوم حاللارینا قدر ان آغیر فسادلار تؤرهده بیلیر. بۇ خستهلیک اساساً هکیمین تییناتی اولمادان اؤزباشینا درمان قبول ائدیلدیی، اورقانیزمده دیگر خستهلیکلر اولدوغو حالدا و اونلار نظره آلینمادان هبلر قبول ائدیلدیی زامان باش وئریر. بئله واختدا خسته آنوفیلاکتیک شوک وضعیتینه دوشهرک اؤله ده بیلر. درمان آللئرگییاسینی یارادان بیر سبب ده اهالینین حدیندن آرتیق درمان قبول ائتمهسیدیر. عومومیتله، آللئرگیک خستهلیکلر ایلین بوتون فسیللرینده باش وئره بیلر. لاکین بعضی نؤولری فسلی کاراکتئر داشیدیغیندان اساساً یاز، یای و پاییز آیلاریندا اؤزونو داها قاباریق گؤستریر. قیدا آللئرگییاسینا توتولمالار مئیوه-تروزین بول اولدوغو یای آیلاریندا داها چوْخ اولور. هر کس، هانسی مئیوهنین، تروز، بوستان بیتکیسینین، اونا آلرژیوئردیینی بیلمهلی و اونو قبول ائتمهمهلیدیر. بزهن اهالی موختلیف سببلردن دریده باش وئرهن هر هانسی شیشمه، سپمه، و قیزارمانی آلرژیحساب ائدیر. بۇ آللئرگییانی حدیندن آرتیق شیشیرتمکدیر. دری خستهلیکلرینین ۹۰ فایزی، او جملهدن قوتورلوق، فوتودئرماتوز دا قاشینما وئریر. مثلاً، یایدا گونون اولترابنؤوشیی شوالاری بدنین آشیق یئرلرینه دیهرک اونو قیجیقلاندیریر و بۇ زامان سپکی، قیزارما و قاشینما باش وئریر. بو، آلرژیدئییل، دری خستهلیگی اوْلان فوتودئرماتوزدور. بئله حاللار باش وئررکهن، اؤزباشینا درمان قبول ائتمکدن اوزاق اولماق و هکیمه مراجعت ائتمک لازیمدیر. آللئرگییانین عمله گلمهسینین و اوندان قورتولماغین بیر چوْخ یوللاری وار. بونلارا عاییددیر: ایممونیتئتین سهوی: ایممون سیستئمی، اورقانیزمی اطراف موحیطین تأثیریندن و اورقانیزمده عمله گلن یاد نسیللی مادّه و هوجئیرهلردن قورویاراق ان موهوم وظیفهنی یئرینه یئتیریر. ایممونیتئتین قورویوجو مئخانیزمی چوْخ مورککبدیر. او، اورقانیزمین «قورویوجوسو» اوْلان آنتیتئل ایستئهسال ائدیر. آنتیتئلین وظیفهسی اورقانیزمه سوخولان یاد جیسیملری نئیتراللاشدیرماقدیر. تئورئتیک اولاراق هر بیر ایممون رئاکسییا اوغورلو نتیجهلهنمهلیدیر. اما بزهن ایممون سیستئمی اؤز سلاهیتلرینی آرتیراراق ایدارهنی ایتیریر. بۇ زامان او تام زررسیز جیسیملره پوتئنسیال تهلوکهلی کیمی رئاکسییا وئریر. آللئرگیک خستهلیکلر اورقانیزمین خاریجی موحیط عامللرینه قارشی هیپئررئاکسییاسیدیر. پسیخولوژی مومئنت: پسیخولوقلار بئله بیر فیکیر ایرلی سورورلر کی، ایممون سیستئمی سینیر و ائندوکرین سیستئمله سیخ الاقداردیر. اونلار فیکیرلری و فیزیولوژی رئاکسییالاری داشییاراق بیرگه تأثیر گؤستریر. پسیخولوقلارین دئدیینه گؤره آلرژیسببسیز قورخودور. نورمادا ایممونیتئت آنجاق اورقانیزمین دوشمهنلرینه مثلاً، ویروس و باکتئرییالارا قارشی موباریزه آپارمالیدیر. اما ایممون سیستئمین ایشی پوزولارسا او اورقانیزم اۆچون تام زررسیز مادّهلره بئله کسکین رئاکسییا وئریر. هر هانسی بیر ایسترئسسدن سوْنرا ایممون سیستئمین ایشی پوزولا بیلر. حتی آمئریکان پسیخولوقلاری ثبوت ائتمیشلر کی، گلهجک آنا هامیلهلیک زامانی ائموسیونال گرگینلیک آلتیندا اولورسا، ۸۰٪ اوشاق آللئرگیک اولور. بؤیوک یاشلاردا ایسترئسه قارشی رئاکسییا اولاراق تئز-تئز آللئرگییایا راست گلینیر. بعضی تیبب ایشچیلری آللئرگییانین و برونخیال آستمانین بئله گئنیش یاییلماسینین سببینی ائکولوگییانین بۇ درجهده کورلانماسیندا گؤرور. ویتامینلرین چاتیشمامازلیغی: اورقانیزمین یئترینجه خئییرلی قیدالاندیریجی محصوللار قبول ائتمهمهسی ده آللئرگیک رئاکسییالارا سبب اولا بیلر. بونلارا اساس ویتامینلر و میکروئلئمئنتلر عاییددیر. ویتامین آ- ایممونیتئتی مؤهکهملهندیرهرک، اینفئکسیون خستهلیکلره قارشی همچینین قریپ، آنگینا، برونخیته قارشی داواملیلیغینی آرتیریر. آپاریلان تجروبهلردن مکوم اولموشدور کی، ویتامین آ-نین ایستیفادهسی حتی آغیر آللئرگیک رئاکسییالاردا کؤمک ائدیر. ویتامین ب۶- اهالینین بؤیوک حیسهسینده بۇ ویتامینه تلبات نورمایا نورمایا اویغون دئییل. بۇ ویتامین آنتیتئل عمله گتیرهن فئرمئنتلری آکتیولشدیریر. ویتامین ب۵- آوتویممون پروسئسلر زامانی ایلتیهاب علیهینه تأثیر گؤستریر. اونو دریده تظاهر ائدن آللئرگییالار زامانی، هسساس دریلر اۆچون کرئملئرین و ملههملرین ترکیبینده ایستیفاده ائدیرلر. ویتامین ج- دیگر آنتیوکسیدانتلارین تأثیرینی گوجلهندیرهن آنتیوکسیدانتدیر. عالیملرین ریینه گؤره بۇ ویتامینی قبول ائدن اینسانلار ویتامین ج دئفیسیتلیلره نیسبتهن داها اوزون عؤمورلو اولورلار. ویتامین ائ- قیدا آللئرگییالاری زامانی ایممون فونکسییانین پوزولماسیندا مصلحت گؤرولور. برونخیال آستمالی اوشاقلاردا توتمالار زامانی قاندا ائ، آ و ج ویتامینلرینین میقداری آزالیر. بۇ زامان ویتامین ائ-نین قبولو ایممون گؤستریجیلری نورماللاشدیریر. نیکوتین تورشوسو- بۇ ویتامینین دئفیسیتی زامانی اورقانیزمین اینفئکسییالارا قارشی داواملیلیغی آشاغی دوشور. ثبوت اولونموشدور کی، نیکوتینامید آوتویممون رئاکسییا مرحلهسینده ۱-جی تیپ شکرلی دیابئتین اینکیشافینی لنگیدیر. گؤردویوموز کیمی، آلرژیموختلیف سببلردن میدانا گله بیلر. دوزدور آللئرگییانی هکیم موالیجه ائتسه ده خستلیین عمله گلمه سببینی آنلاماق، اونون موالیجهسینده کؤمک ائده بیلر.
مؤوسومی آللئرگییالار[دَییشدیر]
مؤوسومی آللئرگییالار طبیعتده باش وئرهن دییشیکلیکلرله الاقدار یارانیر. مثال اۆچون دئمک اولار کی، یاز فسلینده باش وئرهن آللئرگییالار مارس آیینین اوللرینده آغاجلارین توزلانماسی نتیجهسینده باشلاییر و مای آیینین آخیری ایونون اوللرینه کیمی داوام ائدیر. ایول و آوقوست آیلاریندا ایسه آمبروزییا و آلاق اوتلارینین سبب اولدوغو آللئرگییالار اؤن پلانا چیخیر.[۱]
آلرژیسیمپتوملاری اساساً اؤزونو بورون، بوغاز و گؤزلرده گؤستریر. آللئرگییانین ایلکین علامتلری:
- بورنون آخماسی
- گؤزلرین آجیشماسی و سولانماسی
- تئز-تئز آسقیرماق
- درینین قیزارماسی و قاشینماسی
- باشاغریسی
- چتینلشهن نفس آلمالار، تنگنفسلیک.


text:
(4)
نەیە ایمان أدییۇروز؟
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا ﴿۱۳۶﴾ (سورة النساء)
أی اینانئپ گۆوننلر! آللاها، ألچیسینە، اۇ ألچییە ایندیردیگی کیتابا وە داحا اؤنجە ایندیردیگی کیتابلارا اینانئپ گۆونین. کیم آللاهئ، ملکلرینی، کیتابلارئنئ، ألچیلرینی وە آحیرت گۆنۆنۆ گؤرمزلیک أدر دە کافیر اۇلورسا ایشتە اۇ، گرچکتن اییجە ساپئتمئش دەمکتیر. (نیسا سورەسی؛ 136)
دگرلی گنچلر،
دین درسی دەنینجە، حپینیزین عاقلئنا گلن، ایلک اۇقولدان بری اؤگرتیلن بللی بیلگیلر واردئر. بونلاردان ایلکی، نەلرە ایمان أتتیگیمیزدیر. بو بیلگییی قۇنوشمامئزئن باشئندا اۇقودوغوموز نیسا سورەسی؛ 136-نجئ آیتتن اؤگرنەبیلدیگیمیز گیبی، باقارا سورەسی؛ 177-نجی آیتتن دە اؤگرنەبیلیریز:
لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ … ﴿۱۷۷﴾ (سورة البقرة)
اییلیک، یۆزۆنۆزۆ دۇغو وە باتئ طارافئنا چەویرمەنیز دگیلدیر. اییلیک؛ آللاها، آحیرت گۆنۆنە، ملکلرە، کیتابلارا وە نبیلرە اینانئپ گۆونن کیشینین یاپتئغئدئر.” (باقارا سورەسی؛ 177)
بو آیتلردە دگیشیک شکیللردە سئرالانان ایمان أساسلارئ آللاها، ملکلرە، کیتابلارا، نبیلرە وە آحیرتە ایمان اۇلماق اۆزرە بش ایلکەدە تۇپلانمئش وە گلەنکسل “آمنتۆ” دوعاسئندا بولونان “قادر اینانجئ” بونلار آراسئندا ذیکرەدیلمەمیشتیر.
دگرلی گنچلر،
آللاهئن یاراتتئغئ هر شەی، اۇنون وارلئغئنئن بیر گؤسترگەسیدیر. “آللاها ایمان” أتمیش اۇلماق ایچین هرکسین، کندینی وە چەورەسینی گؤزلملەیەرک آللاهئن وارلئغئ وە بیرلیگینی، هر شەیین صاحیبی وە یؤنتیجیسی اۇلدوغونو، هر شەیین اۇنا موحتاج اۇلدوغونو قابول أتمەسی گرکیر. ذاتن آللاە اینسانئ، بونلارئ آنلایئپ قابول أدەجک یاپئدا یاراتمئشتئر.
ایمانئن ایکینجی شارطئ، “ملکلرە ایماندئر“. کائیناتداکی هر شەیین دۆزنینی سۆردۆرمەسی ایچین چالئشان گؤرەولیلر واردئر. بونلارئن بیر قئسمئ اینسانلارئ قۇروماقلا، بیر قئسمئ دا نەلر یاپتئقلارئنئ قایدەتمکلە گؤرەولیدیر. بو اینسان گؤزۆیلە گؤرۆنمەین گؤرەولیلرە “ملک” آدئ وریلیر. قورئاندا دا آدئ أن چۇق گچن ملک ایسە جبرائیلدیر. آللاە، واحیینی جبرائیلە ایلتیر. اۇ دا دیگر ملکلرین قۇروماسئیلا گۆونلی بیر شکیلدە آللاهئن ألچیلرینە بیلدیریر. ألچیلر، آلدئقلارئ بو واحیی اؤنجە کندیلری قاورار، سۇنرا دا چەورەسیندەکیلرە اۇلدوغو گیبی آقتارئر.
واحی آلان کیشیلرە “نبی” دەنیر. ایمانئن اۆچۆنجۆ شارطئ نبیلرە ایماندئر. نبیلر، آللاەتان آلدئقلارئ مساژلارئ اینسانلارا اۇلدوغو گیبی اولاشتئرئرکن “رسول” دییە آدلاندئرئلئر. قورئاندا؛ ایمانئن شارطلارئنئن سایئلدئغئ آیتلرین تۆرکچە چەویریلریندە “پەیغامبر” یازابیلیر؛ آنجاق بیلەلیم کی قوللانئلان عارابچا سؤزجۆک “رسول” وەیا “نبیدیر“.
ایمانئن دؤردۆنجۆ شارطئ کیتابلارا ایماندئر. آللاە، ایلک اینسان آدمدن (ع) بری، اینسانلارا دۇغرویو یانلئشئ گؤسترمک ایچین آرد آردا دیزەرک آیتلر ایندیرمیشتیر. بونلار اینسانلار طارافئندان یازئیا گچیریلەرک جیلدلنمیشتیر. بؤیلەجە ایلاهی کیتابلار اۇرتایا چئقمئشتئر. بو کیتابلارداکی اینانچ أساسلارئ وە تمل قوراللار عاینئدئر؛ آنجاق اینسانلار زامانلا بو کیتابلارداکی آیتلرین باعضئلارئنئ گیزلەمیش، باعضئلارئنئن دا اؤنۆنە آرقاسئنا أکلەمەلر یاپمئشلار.
بونا راغمن، دۇغرو بیلگی یاعنی آللاهئن ذیکری، یریۆزۆندە هر زامان قۇرونموش وە اولاشماق ایستەینلر ایچین قوللانئما حاضئر بولونموشتور. قورئانئ کریمین اؤنجەکی کیتابلارداکی بیلگیلردن باحثەتمەسی دە بونو گؤستریر. بیز دە داحا اؤنجەکی کیتابلارئن قورئانلا اۇرتاق اۇلان اینانچ أساسلارئنا، تمل قوراللارئنا وە قورئانئن بونلارئ اۇنایلایئجئ نیتەلیکتە اۇلدوغونا اینانماقلا یۆکۆملۆیۆز.
ایمانئن بشینجی شارطئ دا آحیرتە ایماندئر. آحیرت، بو دۆنیادان سۇنراکی حایاتا وریلن ایسیمدیر. دۆنیانئن سۇن گۆنۆ گلدیگیندە یریۆزۆندەکی بۆتۆن جانلئلار اؤلەجک، سۇنرا آللاە حپسینی ینی بیر بدنلە دیریلتەجک وە دۆنیادایکن یاپتئقلارئ ایچین حسابا چکیلەجکتیر. اینسانلار آحیرتتە، دۆنیادا یاپتئقلارئ ایی شەیلرە قارشئلئق اۇلاراق قات قات فاضلا اییلیک گؤرەجکلر؛ دۆنیادا یاپتئقلارئ کؤتۆ شەیلرین ایسە تام قارشئلئغئنئ آلاجاقلاردئر.
تۆم بونلارا ایمان أدن اینسانلار ایچین قورئانئ کریمدە چۇق گۆزل مۆژدەلر واردئر:
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۲۷۷﴾ (سورة البقرة)
اینانئپ گۆونن، ایی ایشلر یاپان، نامازئ تام قئلان وە زکاتئ ورنلر، راببی قاتئندا اؤدۆلۆ حاق أدرلر. اۇنلارئن اۆزریندە بیر قۇرقو اۇلماز، اۆزۆنتۆ دە چکمزلر. (باقارا سورەسی؛ 277)
بؤیلە کیشیلردن اۇلابیلمک دوعاسئیلا، اومولور کی قورتولوشا أرنلردن اۇلوروز.


text:
آمینو اسید
آمینوتورشو، آمیدوتورشو[۱] و یا آمینوکاربون تورشوسو[۲][۳][۴] - ترکیبینده آمین (-نه۲) و کاربوکسیل (-جووه) قروپلاری اوْلان اورقانیک بیرلشمهلر صینفی. ۵۰۰-ا قدر آمینوتورشو نؤعو بیلینمکله یاناشی بونلارین آنجاق تخمیناً ۲۰-سی بیولوژی اوْلاراق اهمیتلیدیر. ان مؤهوم اهمیته مالیک اوْلان آمین تورشولار a-آمین تورشولاردیر.
فیزیکی خاصهلری[دَییشدیر]
بۆتون آمین تورشولار یۆکسک دمادا اَرییهن، سودا یاخشی حل اوْلان رنگسیز کریستاللیک مادهلردیر. اوْنلارین اؤزون مخصوص لوغو اوْندان عبارتدیر کی، موْلکولوندا تورشو خاصهسی گؤسترهن کاربوکسیل قروپو و اساسی خاصه گؤسترهن آمین قروپو واردیر. اوْنا گؤره ده اوْنلار آمفوتر خاصهیه مالیکدیر. باشقا سؤزله، عئینی زاماندا هم اساسی، هم ده تورشو خاصهسی گؤستریرلر. اوْنا گؤره ده آمین تورشولارا اورقانیک آمفوتر مادهلر دئییلیر.
طبیعتده[دَییشدیر]
جانلی اوْرقانیزملرده آمین تورشولار پروتئینلرین و دیگر بیولوژی مؤهوم بیرلشمهلرین بیوسینتزینده ایستیفاده ائدیلیر. باکتری لر و بیتکیلر بۆتون لازیم اوْلان آمین تورشولاری بسیت مادهلردن سینتز ائتمک قابیلیتینه مالیکدیر. لاکین بیر سیرا جانلی اوْرقانیزملرده و اینساندا بیر سیرا آمین تورشولار سینتز اوْلونا بیلمیر، اوْنا گؤره ده اوْنلار اوْرقانیزمه ییئجئک ایله داخیل اوْلمالیدیر. اوْنلار عوض اوْلونا بیلمهیهن آمین تورشولار آدلانیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]
خاریجی کچیدلر[دَییشدیر]
- کیمیادا آمین تورشولار
- H. C. ЭHTeлиc AMиHoaцил-TPHK-cиHTeTaзы: дBa kлacca фepMeHToB // CopocoBckий oбpaзoBaTeлbHый жypHaл، ۱۹۹۸، № ۹، c. ۱۴-۲۱
قایناق[دَییشدیر]
- ^ آمیدوتورشو Academic.ru سایتیندا آلمانجا ورسییاسی
- ^ [هتتپ://اۇنیورسال_lexikon.deacademic.com/205460/Aminocarbonsäuren[دائمی اولو باغلانتیلی] آمینوکاربون تورشوسو] Deacademic.com سایتیندا آلمانجا
- ^ [هتتپ://اۇنیورسال_lexikon.deacademic.com/205460/Aminocarbonsäuren[دائمی اولو باغلانتیلی] آمینوکاربون تورشوسو] Nedug.ru سایتیندا روسجا
- ^ آمینوکاربون تورشوسو Himion.ru سایتیندا روسجا