text:
آجی حقیقت لر.
1917 ینجی ایلدۀ باش وئرن بوُلشویک اینقلابی روُس جامعۀ سیندۀ بوُیوُک سیاسی ، ایقیصادی، ایجتیماعی ؤ فرهنگی دئیشیک لیکلرۀ سبب اوُلدوُ، همان چاغلاردا یاشییان توُپلوُم ؤ تزارلار ظوُلموُندن جانا گئلمیش زحمتکش کئندلی و فئهلۀ ایشچی لر اوُچوُن بیر قوُرتوُلوُش یوُلوُ کیمی آلقیشلانسادا ، لاکین آز زامان کئچمۀ دن لئنینین ؤ ایستالینین أمری ایلۀ (پروُلتاریا)دیکتاتوُرلوُقوُنا چئوریلدیکدن سوُنرا آردینجا پلیس تفتیشلری ، توُتوُقلامالار سوُرعتلی اعداملارگیزلی آشکارباشلادی ، فرقلی عقیدۀ ؤ دوُشوُنجۀ لری اوُلان یوُزمینلرلۀ اینسانلارسیبیر بوُزداغلارینا سوُرگوُن ائدیلیب یوُخ اوُلوُندوُلار، بئلۀ لیکلۀ گئت گئدۀ روُس فاشیزمی ؤ پروُلتاریا دیکتاتوُرلوُنوُن گیزلی اوُزوُ آشکاراوُلدوُ بوُ فاجیعۀ 74 ایل داوام اتدیکدن سوُنرا نهایت 1990 ینجی ایلدۀ دئمیر پردۀ لرآرخاسیندا گیزلۀ دیلمیش کرملین حاکیم لرینین پرولتاریا دیکتاتوُرلوُقوُنوُن ماهییتی ؤ کمونیست رهبرلرینین وسیلۀ سی ایلۀ باش وئرمیش سانسیز حئسابسیز جینایت لردۀ اوُزۀ چیخدیقدا دوُنیا میللت لرین حئیرتۀ سالدی ؤمارکسیسم ، اینترناسیونالیسم ؤ پروُرلتاریا دیکتاتوُرلوُقوُنوُن میللت لری آراسیندا، ایفلاسا اوُغراماسینا سبب اوُلدوُ.
بوُ ایفلاس نتیجۀ سیندۀ میلیونلارلا صداقتلی آمما آلدانمیش اینسانلارین خئیال ؤ روُیالاری پوُچا چیخدی ؤ گوُزل گئنجلیک چاغلاری نین نئجۀ بوُ یوُلدا هئدرۀ گئتمۀسینۀ أفسوُسدان باشقا بیر شئی قالمادی، آردینجا توُپلوُ شئکیلدۀ اوُز لرین ؤ دوُشوُنجۀ لرین همان آلدادیجی قفس دن قوُرتاریب ، یئنی دن میللی مفکوُرۀ أساسیندا ساغلام دوُشوُنمئگۀ باشلادیلار، خصوصی ایلۀ گوُنئی آذربایجاندا یئنی میللی حئرکاتین دیرچئلیشینۀ یوُل آچدی.
آمما تأسوُفلۀ هئلۀ دۀ بیر تعداد اینسانلار وار کی اوُزلرین ؤ دوُشوُنجۀ لرین پوُچاچیخمیش مارکسیسم ؤ پرولتاریا دیکتاتوُرلوُقوُنوُن خستۀ لیگیندن قوُرتارا بیلمۀ میشلر ؤ هئردن دۀ فیکیرلرین داغا داشا دیرماشدیریب مارکسیسمۀ کمونیسمۀ برائت قازاندیرماق ایستۀ یرلر، یعنی دوُشدوُکلری درین قوُیوُدان چیخا بیلمیرلر یا چیخماق ایستۀ میرلر! ؟ درین قوُیوُنوُن دیبیندۀ اوُلان اینسان دوُنیانی همان قوُیوُنوُن آغزینین حلقۀ سی بوُیدا گوُرۀ بیلر، آمما قوُیوُدان چیخدیقدا دوُنیانین بوُتوُن گوُزللیکلرین گوُرۀ بیلر.
(1) کئچمیش70ایلدن آرتیق تاریخدۀ چوُخ دئییرلی اینسانلار دفعۀ لرلۀ اوُز جانلارین عقیدۀ لری یوُلوُندا تهلیکۀ یۀ سالیب ؤ سوُنوُندا قوُربان وئرمیش همان بوُیوُک اینسانلارین روُحوُ قارشی سیندا گئرئک باش أئیمئک ، فریدوُن ایبراهیمی لر ، کاویانی لر، سیامک ، مبشری ، عزیزی نمینی لر ؤ یوُزلرلۀ شرفلی اینسانلاراوُز مراملاری یوُلوُندا هم پهلویلر ؤ هم دۀ ایسلام رژیمی چاغیندا فارس فاشیسمی ؤسیلۀ سی ایلۀ یاشاسین میللت یاشاسین آزادلیق دئییۀ شهامتلۀ ، قوُرخمادان اعدام اوُلوُندوُلار، روُحلاری شاد اوُلسون .
(2)41 ایل بوُندان قاباق ایران دئیلن یئردۀ آلدادیجی اینقلاب باش وئردی ، اوُ گوُندن بوُ گوُنۀ حاکیم اوُلان ایسلام رژیمی اینسانلارین دینی اینانجلاریندان سوُء ایستیفادۀ ائدیب یالان ؤ ایچی بوُش خرافی وعدۀ لرلۀ رنگارنگ موُللالارین حمایۀ سی خامنه ای باشدا اوُلماقلا همان فاشیست لئنین ؤ ایستالینین قانلی یوُلوُنا ایسلام پالتاری گئییندیریب بوُتوُن اوُلکۀ نی ثروتلری ایلۀ بیرلیکدۀ منیمسییب، غارت ائدرئک داواملی اوُلاراق میلیونلارلا آزاد ؤ فرقلی دوُشوُنجۀ لی اینسانلاری زوُراکیلیق ، هئدۀ قوُرخوُ، حبس ، ایشکئنجۀ ، تجاوز، اعدام لار، اعتیاد ، آجلیق ، یوُخسوُللوق ، ایش سیزلیک ؤ بیر چوُخ باشقا بلالارا سوُروُکلئیب ؤ کیمسیۀ رحم اتمۀ دن دهشتلی فلاکت لری هئر گوُن آرتیرماقدا دیرلار.
(3) ریاکارلیقلا یارادیلمیش اینقلابین آجی نتیجۀ لرینۀ بوُگوُن شاهیدیک خامنه ای لئنین ؤ ایستالینین مقامیندا اوُنلاری شیعۀ بدلی دیر.
(4) (بیت رهبری) همان کرملینین تئهراندکی بدلی دیر.
(5) بسیج (مستضعفان) دئیلن تروُریست تشکیلات همان پروُلتاریا دیکتاتورلوُقوُنوُن ایسلامی بدلی دیر.
(6) تروریست ، قاچاقچی جینایتکار سپاه پاسداران همان قیرمیزی اوُردوُنوُن وحشی بدلی دیر.
(7) کئچمیش سوُویت (کا . گۀ . بۀ ) سینین بدلی بوُگوُنکوُ جوُر بۀ جوُرداها دهشتلی ایطلاعات اوُرگانلاری ؤ قوُروُلوُشوُن أمریندۀ اوُلان لباس شخصی لر دئیلئن لات لوُت لردیر.
(8) رژیمین حیلۀکار تبلیغات چیلاری مداح لار، روُضۀ خوانلار، هئرگوُن گوُبئلک کیمی یئردن باش قالدیرا قوُندارما زیارتگاهلار ؤ خادیملردیرلرکی أصلیندۀ جهالت مرکزلری دیرلر بوُجهالت مرکزلرینین گئلیرلرینۀ نظارت ائدیب قوُروُیان آیت الله لار ؤ ایطلاعات مأموُرلاری دیرلار.
(9) بوُنا گوُرۀ دۀ خامنه ای رژیمی نین ایسلامی رژیمی همان کرملین دیکتاتوُرلاری نین مارکسیست رژیمی نین داها وحشی ؤ حیلۀ کار کوُپییۀ سیدیر کی ایران ایسلام رژیم عنوانی ایلۀ میللت لرین حاق سئس لرین بوُغماقلا ظوُلم اتمئکدۀ دیرلر، بوُدوُرآجی حقیقت لردن قیسا بیر شرح . آذرخش 19 / 4 / 2020


c: text/html

text:
ژ- اؤلۆدن یاردئم ایستەمە
حئریستیانلار، اؤلمۆش دین بۆیۆکلریندن یاردئم ایستەرلر.
عاینئ شەیی کیمی طاریقات وە جماعاتلر دە یاپارلار.
اۇنلار دا اؤلمۆش دین بۆیۆکلرینین یاردئمئنئ آلماق، اۇنلارئ آراجئ وە شفاعاتچی یاپماق ایچین مزارلارئنئ زیارت أتمەیی، اۇنلارا آداقلار آدامایئ دیندارلئغئن بیر پارچاسئ سایارلار.
1- کاتۇلیکلرین اؤلۆدن یاردئم ایستەمەسی
پاپا 2-نجی ژان پۇل، مریم آنایئ آراجئ یاپاراق شؤیلە دوعا أدییۇر:
“اینسان اۇلموش کلامئن آننەسی وە کیلیسەنین آننەسی اۇلان چۇق قوتسال باکیرە مریمە، کیلیسەنین ینی بیر حئریستیانلاشتئرما چاباسئنا چاغرئلدئغئ بو زاماندا بۆتۆن کیلیسەنین بۆتۆن سەویەلریندە دین درسی چالئشمالارئنا گۆچلۆ آراجئلئغئیلا دستک اۇلماسئ ایچین دوعا أدییۇروم.”
عاصئرلارجا اؤنجە اؤلمۆش مریمی یاردئما چاغئران پاپا، اۇنون کندینە، گۆچلۆ آراجئلئغئ ایلە دستک اۇلاجاغئنا ایناندئغئنا گؤرە، مریمین اۇنو تانئدئغئنا وە چاغرئیئ ایشیتتیگینە دە اینانمئش اۇلمالئدئر. بو دورومدا اۇنا، باعضئ ایلاهی صئفاتلار وە اؤزللیکلر ورمیش اۇلور.
بونلار: حایات، عیلیم، سمع، باصار، ایرادە، قودرت وە بنزەری صئفاتلاردئر.
“حایات”، دیریلیک دەمکتیر.
کاتۇلیکلرە گؤرە لکەسیز باکیرە، یریۆزۆندەکی یاشامئنئ تاماملادئقتان سۇنرا، گۆناهئ وە اؤلۆمۆ ینن رابلرین راببی اۇغلونا داحا اویغون اۇلابیلمک ایچین روحو وە بدنییلە گؤگە چئقارئلدئ. راب طارافئندان “أورنین کرالیچەسی” اۇلاراق یۆجلتیلدی. مریم آنانئن گؤگە چئقارتئلماسئ اۇغلونون دیریلیشینە أشسیز بیر قاتئلئمئ وە اؤتەکی حئریستیانلارئن دیریلیشینی اؤنجەلەمکتیر.
مریم آنایا وریلدیگی ایددیعا أدیلن أورنین کرالیچەلیگی یتکیسی، اۇنو دۆنیانئن سۇنونا قادار دیری سایمایئ گرکتیریر. ینیدن دیریلیشە قاتئلئمئ ایددیعاسئ دا قئیامت سئراسئندا دیری قالاجاغئنئ قابول أتمک اۇلور. قئیامتتن سۇنرا اؤلۆم اۇلمایاجاغئنا گؤرە، کاتۇلیکلر اۇنو اؤلۆمسۆز قابول أتمیش اۇلورلار.
اؤلۆمسۆزلۆک آللاها حاصتئر. مریمی دە اؤلۆمسۆز سایماق، اۇنو آللاها اۇرتاق سایماق اۇلور.
“عیلیم”، بیلمک وە قاوراماق دەمکتیر.
اینساندا عیلیم صئفاتئ واردئر آما، واتیکاندا اۇلان بیری، مریمی آراجئ اۇلمایا چاغئردئغئنا گؤرە، اۇنون هم کندیسینی تانئدئغئنا، هم دە ایستەدیگی شەیی آللاە قادار بیلدیگینە اینانمئش اۇلمالئدئر. چۆنکۆ آراجئ اۇلماق ایچین بو بیلگی شارطتئر. اۇ زامان اۇ، مریمی آللاهئن سئنئرسئز بیلگیسینین بیر بؤلۆمۆنە اۇرتاق سایمئش اۇلور.
“سمع”، ایشیتمە گۆجۆدۆر.
آللاە اینسانا ایشیتمە گۆجۆ ورمیشتیر؛ آما بو، بللی اوزاقلئقتان، بللی تیترشیمدەکی سسلرلە سئنئرلئدئر. واتیکاندان مریمە سسلنن، اۇنو آللاهئن ایشیتمە صئفاتئنا دا اۇرتاق أتمیش اۇلور. بو شکیلدە بیر ایشیتمە، آللاەتان باشقاسئ ایچین سؤز قۇنوسو دگیلدیر.
اۆستەلیک مریم اؤلمۆشتۆر. اؤلۆیە بیر شەی ایشیتتیرمەیە بیزیم گۆجۆمۆز یتمز.
آللاە تعالا، ألچیسی موحاممدە حیطابن شؤیلە بویورویۇر:
إِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى … ﴿۸۰﴾ (سورة النمل)
سن اؤلۆلرە دینلتەمزسین… (نمل سورەسی؛ 80)
… إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشَاءُ وَمَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ ﴿۲۲﴾ (سورة فاطر)
… آللاە ترجیح أتتیگینە دینلتیر. سن قابیرلردە اۇلانلارا بیر شەی دینلتەمزسین. (فاطئر سورەسی؛ 22)
“مریم” اؤلمۆش اۇلدوغو ایچین کیمسە اۇنا بیر شەی ایشیتتیرەمز.
بدیر ساواشئندا اؤلدۆرۆلن مۆشریکلر بیر قویویا گؤمۆلدۆکتن سۇنرا آللاهئن ألچیسی (ص) اۇنلارئن یانئنا گلیپ شؤیلە دەدیگی بیلدیریلمیشتیر:
“أی فالان اۇغلو فالان! أی فالان اۇغلو فالان! آللاهئن وە ألچیسینین سیزە وردیگی سؤزۆن حاق اۇلدوغونو گؤردۆنۆز مۆ؟ چۆنکۆ بن، آللاهئن بانا وردیگی سؤزۆن حاق اۇلدوغونو گؤردۆم.”
عؤمر دەدی کی: “أی آللاهئن ألچیسی! روحسوز جسدلرلە ناسئل قۇنوشویۇرسون؟” اۇ، شؤیلە جواب وردی: “سؤیلەدیگیمی سیزین ایشیتمەنیز اۇنلارئنکیندن داحا ایی دگیلدیر. آما اۇنلار بانا هیچبیر شکیلدە جواب ورەمزلر.” (مۆسلیم)
آللاە، اۇ آن ایچین نبیمیزین سسینی اۇنلارا ایشیتتیرمیش اۇلابیلیر. بونجا آیتە راغمن بؤیلە اؤزل بیر اۇلایا دایانئلاراق فارقلئ حۆکۆم وریلەمز.
اۇنلار ایشیتسەلر بیلە جواب ورەمەیەجکلردیر.
قئیامتە قادار، هیچبیر شکیلدە جواب ورەمەیەجک اۇلان “اؤلۆلردن”، یاردئم ایستەمە ایشی شو آیتین قاپسامئنا گیرر:
وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَنْ لَا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَهُمْ عَنْ دُعَائِهِمْ غَافِلُونَ ﴿۵﴾ (سورة الأحقاف)
آللاە ایلە آراسئنا قۇیاراق، قئیامت گۆنۆنە قادار جواب ورەمەیەجک کیمسەلرە چاغرئدا بولوناندان داحا ساپئق کیمدیر؟ بونلار، اۇنلارئن چاغرئسئنئن فارقئندا اۇلمازلار. (آحقاف سورەسی؛ 5)
“باصار”، گؤرمە گۆجۆ دەمکتیر.
بیر اؤلۆیۆ یاردئما چاغئران، اۇنون کندینی گؤرەبیلدیگینە اینانمالئدئر. فیزیکی أنگللرلە سئنئرلانامایان بیر گؤرمە، یالنئز آللاها ماحصوص اۇلدوغوندان بو شاحئص مریمی، آللاهئن “گؤرمە” صئفاتئنا دا اۇرتاق سایمئش اۇلور.
“ایرادە”، دیلەمک وە ترجیح أتمکتیر.
“قودرت” دە بیر شەیە گۆچ یتیرمە آنلامئنا گلیر.
اینسانئن ایرادەسی دە، قودرتی دە سئنئرلئدئر.
اؤلۆنجە هر شەی بیتر. مریمین چاغرئیئ قابول أتتیگینی وە گرکلی یاردئمئ یاپابیلدیگینی حایال أدن، اۇنا بو ایکی صئفاتئ دا ورمیش اۇلور. بو، اۇلاغان دئشئ بیر ایرادە وە قودرت یاقئشتئرماسئدئر.
بو آنلامدا ایرادە وە قودرت صاحیبی تک وارلئق آللاە تعالادئر.
بؤیلەجە “پاپا”، مریمی آللاهئن بو ایکی صئفاتئنا دا اۇرتاق سایمئش اۇلور.
پاپا ایلە بیرلیکتە بینلرجە حئریستیان دا، کندی دیللری ایلە مریمی آراجئ اۇلمایا چاغئردئغئ ایچین اۇنون، هر ایستک صاحیبینی تانئدئغئنا، دیلینی بیلدیگینە، ایستکلری آنلایئپ قاورادئغئنا، اۇنلارئ قارئشتئرمادان دگرلندیرەبیلدیگینە دە اینانمالارئ گرکیر.
بو دا یالنئز آللاهئن صاحیب اۇلابیلەجگی بۆیۆک بیر “عیلیم وە قودرتی” گرکتیریر. بونلار مریمی بو قۇنودا دا آللاها اۇرتاق گؤرمک زۇروندادئرلار.
اینسانلارئن ایستکلریندن حابری اۇلمایان، آنجاق قئیامت گۆنۆ دیریلەجک اۇلان بیر اؤلۆ، بیزە شاە دامارئمئزدان دا یاقئن اۇلان وە هر شەیی بیلن آللاها قارشئ ناسئل آراجئلئق أدەبیلیر؟
مریمین آراجئ اۇلابیلمەسی ایچین، اۇنون یوقارئداکی صئفاتلارا صاحیب اۇلماسئ گرکیر. اۇ صئفاتلار، آللاهئن ایسیملریندن تۆرتیلمیشتیر.
بونلار؛ حای، عالیم، سمیع، باصیر، مۆرید وە قادیر ایسیملریدیر.
آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۱۸۰﴾ (سورة الأعراف)
أن گۆزل نیتەلیکلر آللاهئنکیلردیر. اۇنا اۇ نیتەلیکلرلە یالوارئن. آللاهئن نیتەلیکلری قۇنوسوندا یاموقلوق یاپانلارئ بئراقئن. اۇنلار أتتیکلرینین جزاسئنئ بولاجاقلاردئر. (آعراف سورەسی؛ 180)
آللاە، مریم آنادا وار سایئلان یتکیلری ألچیلرینە بیلە ورمەمیشتیر.
“اۇ“، سۇن ألچیسینە شؤیلە بویورور:
… وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ ﴿۱۰۷﴾ (سورة الأنعام)
… سنی اۇنلارئن قۇرویوجوسو یاپمادئق. سن اۇنلارئن اۆزریندە وکیل دە دگیلسین. (أنعام سورەسی؛ 107)
… إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ ﴿۱۲﴾
… سن یالنئزجا بیر اویارئجئسئن. هر شەیە وکیل اۇلان آللاەتئر. (هود سورەسی؛ 12)
2- طاریقات وە جماعاتلردە اؤلۆدن یاردئم ایستەمە
قورئانئن بیرچۇق آیتی، “آللاەتان باشقاسئندان یاردئم ایستەمەیی” مۆشریکلرین أن بلیرگین اؤزللیکلریندن سایار.
اینسانلار أن چۇق دوعا وە عیبادت قۇنوسوندا یانئلدئقلارئ ایچین، ألچیلر اویارئلارئنئ بو ایکی قۇنودا یۇغونلاشتئرمئشلاردئر. ناماز، اۇروچ، حاج، زکات، حلاللر وە حاراملارلا ایلگیلی آیت سایئسئ آز اۇلدوغو حالدە، قورئانئن بۆیۆک بیر بؤلۆمۆ، آللاەتان باشقاسئنا عیبادتی، داردا قالئنجا باشقاسئندان بیر شەی بکلەمەیی “شیرک” سایئپ یاساقلاماقتادئر.
آللاە شؤیلە بویورور:
أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ﴿۶۲﴾ (سورة النمل)
داردا قالان بیری یاردئم ایستەدیگیندە یاردئمئنا قارشئلئق وریپ سئقئنتئلارئنئ گیدرن، سیزی یریۆزۆنۆن حاکیملری یاپان ایی اۇلماز مئ؟ آللاە ایلە بیرلیکتە باشقا بیر ایلاە مئ وار؟ بیلگینیزی نە قادار آز قوللانئیۇرسونوز؟ (نمل سورەسی؛ 62)
بو قۇنودا حادیث اویدورولموش، ایلگیلی آیت وە حادیثلر باشقا یؤنلرە چکیلمیش وە سئنئرلار آشئلمئشتئر.
آ- اویدورولان حادیث
اؤلۆدن یاردئم ایستەمە قۇنوسوندا شو حادیث اویدورولموشتور:
“ایشلرینیزدە نە یاپاجاغئنئزئ شاشئردئغئنئزدا، قابیر أهلیندن یاردئم ایستەیینیز.”
بو، عاجلونینین “کشف الحفا” آدلئ کیتابئندا یر آلئر. عاجلونی، بو سؤز ایچین “ایبنی کمال پاشانئن الأربعین آدلئ کیتابئندا بؤیلە گچر.” ایفادەسینی قوللانئر.
ایبنی کمال اۇ سؤزۆ نبیمیزە مال أتمیش آما هیچبیر قایناق گؤسترمەمیشتیر. بونونلا قالمامئش، سؤزۆن دۇغرولوغونو ایثبات ایچین فلسفی ایضاحلارا گیرمیشتیر.
کیمی طاریقاتچئلار دا بو سؤزدن حارەکتلە “بیر ولی اؤلۆنجە روحو، قئنئندان چئقمئش قئلئنچ گیبی اؤلور.” دەرلر.
عاجلونی، حالق آراسئندا حادیث دییە بیلینن سؤزلری تۇپلامئش وە اۇنلارئن دۇغروسو ایلە آصئلسئز اۇلانئنئ آیئرمایا چالئشمئشتئر. بو سببلە اۇ کیتابتا چۇق سایئدا اویدورما حادیث واردئر.
کیتابئن باشئندا نبیمیزین شو سؤزۆ واردئر:
“کیم بندن سؤیلەمەدیگیم بیر شەیی ناقلەدرسە، جهننمدە اۇتوراجاغئ یرە حاضئرلانسئن.”
ب- تاحریف أدیلن آیتلر
قورئاندا هم عیبادت، هم دە دوعا کلیمەلری گچر.
“عیبادت”، قوللوق أتمک؛ “دوعا”، چاغرئدا بولونماق، یاردئم ایستەمک آنلامئندادئر.
تفسیر وە مئاللرین چۇغوندا، دوعایا “عیبادت” آنلامئ وریلەرک آصئل آنلامئن قایبۇلماسئنا یۇل آچئلمئشتئر. عیبادت، یاپئلان دوعانئن قابول أدیلمەسی ماقصادئنا یؤنەلیک اۇلاجاغئ ایچین بو ایکی کلیمە آراسئندا سئقئ بیر باغ واردئر.
بو سببلە نبیمیز: “دوعا عیبادتین ایلیگیدیر، اؤزۆدۆر.” دەمیشتیر.
آما دوعایا، عیبادت دەنیرسە، بیرینی اۇلاغان دئشئ یۇللارلا یاردئما چاغئرمانئن عیبادت اۇلدوغو آنلامئ قایبۇلور.
بو بیر تاحریف سایئلابیلیر.
“تاحریف”، حارف کؤکۆندندیر. حارف سؤزلۆکتە: “اوچ، قئیئ، سیوری وە کسکین طاراف” آنلاملارئنا گلیر.
سؤزۆ تاحریف، ایکی طارافا یۆکلنەبیلەجک آنلام تاشئیان بیر سؤزۆ یالنئز بیر طارافا چکمکتیر.
شو آیت، تاحریفی اؤرنکلرلە آچئقلامئشتئر:
مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا ﴿۴۶﴾ (سورة النساء)
کیمی یاهودیلر کلیمەلری یرلریندن قایدئرئرلار. “وَاسمَع غَیرَ مُسمِع”، “سَمِعنَا وَعَصَینَا”، بیر دە “رَاعِنَا” دەرلر. بونو دیللرینی بۆکەرک، دینە سالدئرما ماقصادئیلا یاپارلار. أگر بونلارئن یرینە “اِسمَع”، “سَمِعنَا وَأطَعنَا”، بیر دە “أُنظُرنَا” دەسەلردی، ألبتتە داحا ایی وە داحا دۇغرو اۇلوردو. آما دۇغرولارا کندیلرینی قاپاتمالارئندان دۇلایئ آللاە اۇنلارئ لاعنتلەدی. آرتئق اۇنلارئن پک آزئ اینانئر. (نیسا سورەسی؛ 46)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کابل، 16 سنبله، باختر
چین تشقی ایشلر زویرلیگی سوزلاوچیسی نینگ ادعا سیگه کوره، امریکا افغانستانده یوریتگ ناکام اوروشیده، 51 مینگ عادی افغانستانلیکنی اولیمی سبب بولگن.
چین تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزلاووچیسی ژائو لیجیان، امریکانینگ افغانستاندهگی مغلوبیتی نی بیر ییلگی مناسبتی بیلن، افغانستانده امریکانینگ باشچیلیگیده بولگن خارجی کوچلر اشتراکیده کمیده 51 مینگ تینچ اهالی هلاک بولگنینی معلوم قیلدی. او اوشبو سوزلرنی بوگون اوز تویتیر صحیفه سی آرقلی بیلن قیلگن.
امریکا 9 سنبله 1400 ه خورشیدی ده سونگی حربی نی چیقاریشی بیلن، افغانستانده گی 20 ییللیک اشغالی گه سون بیردی؛ بو مملکت نینگ جسمی کوچلری نینگ بویوک قسمینی تشکیل ایتگن افغانستانلیکلرنی هلاک قیلگن و بو اوروش افغانستان نینگ ویران بولیشگه آلیب باردی.
آلدینراق هم روسیه ایلچیلیگی امریکا ده بیر احتفال آرقلی امریکا نینگ اینگ سونگی حربی سی چیقیشی و افغانستان اوروشیده امریکا مغلوبیتگه اوچره گنینی ایتگن ایتیب؛ امریکا نینگ 20 اوروشی افغانستان خلقی گه ویرانلیک، بختسیزلیک دن باشقه قیسی اونملی بیر امید توغیلیشی گه سبب بولگنلیگینی قوشیمچه قیلگن ایدی.
ایندی امریکا افغانستان نی ترک ایتگنیدن سونگ او دولت نینگ اشغالچیلیگی و اشغاللری محصولی بولگن بو اوروشنی عاقبتی لرینی اونوتیلمسلیگی کیرهک. عقده آلیش و خلق قرشیسگه کینه نی دوام بیریش اورنیده افغانستان نینگ قیته قوریش و تیکلش اوستیگه چاره تدبیر اویله سین، بو یول بیلن افغانستان آلدیده گی معنوی بورچینی بجرگن بوله دی. سیاسی تحلیل


text:
رسمی دیل
رسمی دیل – آنایاسا ایله بیر اؤلکهنین، ویلایتین خصوصی ایستاتوسا مالیک اوْلان دیل. بیر قایدا اولاراق اؤلکه آدمینیستراسییاسی، پارلامئنتی و محکمهلری ایشلهدن دیل، رسمی دیل ساییلیر.[۱] آز ایشلنسه ده یئرلی خالقین دیلی ده دؤولت دیلی اعلان ائدیله بیلر. مثلاً، یئنی زئلاندییادا ماوری خالقی اؤلکه اهالیسینین بئش فایزینی تشکیل ائتسه ده اونون دیلی دؤولت دیلیدیر.[۲]
دؤولت دیلیدَییشدیر
دؤولت دیلی ـ دؤولت اراضیسینده دیگر دیللره نیسبتاً داها اوستون ایستاتوسا مالیک اوْلان دیلدیر. بیر قایدا اولاراق دؤولت دیلی کیمی اراضیدکی چوخسایلی ائتنوسون دیلی قبول ائدیلیر. باشقا طرفدن دؤولت سندلرینین دیگر دیللرده ده نشری نظرده توتولا بیلر.
دؤولت دیلی ایله رسمی دیل آراسیندا فرقدَییشدیر
یونئسکو ائکسپئرتلری ۱۹۵۳-جو ایلده «دؤولت دیلی» ایله «رسمی دیل» آراسیندا آشاغیداکی فرقی تکلیف ائتدی:
- دؤولت دیلی دؤولت چرچیوهسینده سیاسی، سوسیال و مدنی ساحهده اینتئقراسییا رولو اویناییر و دؤولتین سیموولو حساب ائدیلیر.
- رسمی دیل - دؤولت ایدارچیلیینده، قانونوئریجیلیینده، محکمه پروسئسینده ایشلنن ایشچی دیلدیر.
آذربایجان جومهوریتینین دؤولت دیلیدَییشدیر
آذربایجان جومهوریتینین دؤولت دیلی آذربایجان جومهوریتی کونستیتوسییاسینین ۲۱-جی ماددهسینین ۱-جی حیسهسینه مووافیق اولاراق آذربایجان دیلیدیر.
آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا دؤولت حاکمیتی و یئرلی اؤزونو-ایداره-ائتمه اورقانلاریندا، دؤولت قوروملاریندا، سیاسی پارتییالاردا، غئیری-حؤکومت تشکیلاتلاریندا (ایجتیماعی بیرلیک و فوندلاردا)، همکارلار تشکیلاتلاریندا، دیگر حقوقی شخصلرده، اونلارین نمایندهلیکلرینده و فیلیاللاریندا، ایدارهلرده دؤولت دیلینین تطبیقی ایله باغلی فعالیت دؤولت دیلی حاقیندا آذربایجان جومهوریتینین قانونونا اویغون اولاراق حیاتا کئچیریلیر، او جملهدن کارگوزارلیق ایشلری دؤولت دیلینده آپاریلیر.
همچینین باخدَییشدیر
- دؤولت دیلی حاقیندا آذربایجان جومهوریتینین قانونو Archived 2011-08-23 at the Wayback Machine.
ایستینادلاردَییشدیر
- ^ "OFFICIAL LANGUAGE", Concise Oxford Companion to the English Language, Ed. Tom McArthur, Oxford University Press, 1998.
- ^ Statistics New Zealand:Language spoken (total responses) for the 1996-2006 censuses (Table 16). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2013-03-09. یوْخلانیلیب2012-09-30.


text:
زیرنگ آدام
حبیب فرشباف
آناسی قوللارینی آچاراق اونو باغیرینا باسیب، هؤنکور – هؤنکور آغلاییردی. بیردن آناسینین چیینینین اوستوندن، گؤزو ایزدحامین ایچینده آداخلیسی سارایا ساتاشدی.
– بهروز! بهروز! یهروز! اوچونجو دؤنه آدینی ائشیتدیکده، یوخودان دیک داشلانیب، آغیر – آغیر گؤزلرینین قاپاغینی آچدی. او، بیرنئچه آن هاردا اولدوغونو خاطیرلایا بیلمهییب، چاش باش بیرحالدا اویان- بویانا باخیردی. تختینین آشاغی باشیندا یاتان هم اوتاغی بیردؤنه ده اونون آدینی سسلهدیکده، داها بوسبوتون اؤزونه گلدی.
– بهروز، نه تئز یوخون آپاردی؟!
– مهرداد سحر ائرکن عمله گئدهجهیم، بیلمیرسن مگر؟!
– نئیه، بیلیرم، یوخوم آپارماییر، داریخدیم، سنی اویاتدیم. قیچلاریم گجین آلتیندا یامان قاشینیر، یاتا بیلمیرم.
– فیکرینی باشقا بیر شئیله مشغول ائت! دئییرسن گتیریم بیر آز کیتاب اوخویوم – دئیه ـ بهروز آشاغی ائنیب، چیراغی یاندیردی. بهروز کیتابدان بیرنئچه صفحه اوخودوقدا، مهردادین خورولتوسو اوتاغا یاییلدی. بهروز اهمال چراغی سؤندوروب یئنه تختینه اوزاندی. آخ! نئجه شیرین – شیرین یوخو گؤروردوم! خستهخانادان مرخص اولوب ائوه قاییتمیشدیم. آنام نئجه ده منی باغرینا باسمیشدی! بس نه دن آنام قاپ –قارا یایلیق اؤرتوب، آجی –آجی دا گؤزیاشی تؤکوردو؟! آغلاماغی سئوینجیندن اولابلیردی، آنجاق قارا یایلیغی؟!
– شوکوراولسون هله کی، هامیمیز ساغ – سالاماتیق، قارا فیکیرلری بوراخ! ـ دئیه ـ گؤزلرینی قاپادی.
بهروز سحر تئزدن یوخودان قالخیب، ایلک اؤنجه مهرداد ال ـ اوزونو یوماق ایچون اونا سو گتیریب. سونرا گئدیب ال – اوزونو یویوب، مهردادین یانینا قاییتدی:
– هئچ داریخما بئلیمین عملی چوخ چکمییهجک. ائله بو ساعات قاییدارام – دئییب ـ پرستارلا اوتاقدان باییرا چیخدی.
هله سحردن بیر آز کئچمیش مهرداد تکلیکدن بئزیشدی. بیر آز رادیوسونو قوردالادی؛ داها سونرا ورزش گوندهلیکلرینی واراقلاماقلا باشینی قاتدی. نهایت اوزونو بهروزون تختینه طرف چئویریب، گؤزونو بهروزون تختینین باشیندا اولان پنجرهیه زیللهدی. او، پنجره دن باییری گؤره بیلمسه ده، پنجرهدن اوتاغا دولان گونشین شفقلریله خیاله دالدی:
«یقین یئنه آغ – آبباغ بولودلار، گؤم ـ گوی صاف هاوادا قاتارلانیب، آستاـ آستا گون باتان طرفه آخیب گئدیرلر، سهندین باشینین شیریق قاری یقین دونندن بری، یئنه بیر آزجادا ایشگهلهییبدیر. دوغرودان بس نهدن بوگون گلین آپارمیرلار؟»
آخی هرگون ماشینلار بوق چالارکن، بهروز بزهکلی چیچکلره بورونموش ماشینلارین گلین آپارماسینی پنجرهدن سئیر ائدهرک، گؤردوکلرینی بیرجه – بیرجه مهردادا وصف ائدهردی.
مهرداد خستهخانایا گلن گوندن بئله، تختیندن آشاغی دوشه بیلمهسه ده، آنجاق هر دؤنه پنجرهیه طرف باخدیقجا بهروزون هفتهلرله اونا شیرین – شیرین وصف ائتدیگی بوتون منظرهلر بیر به بیر گلیب خیالیندا جانلانیردی، ایندی او، پنجرهیه طرف باخارکن – «کاش کی منیم ده تختیم پنجره قاباغیندا اولایدی» – دئییب، دریندن بیر کؤکس اؤتوردو.
«گؤرهن نه دن بهروز اؤز یئرینی منله عوض ائتمگه راضی اولماییر؟ من دؤنه – دؤنه اوندان بونو ایستهسم ده او، هردفعه بیر عنوانلا یئرینی منه وئرمکدن بویون قاچیریر. کاش کی باهارین چاتماسینی اؤز گؤزلریمله پنجرهدن گؤره بیلئیدیم. هاچانادک اونون مینتینی چکهجهیم کی، پنجرهدن گؤردوکلرینی منه دانیشسین»…
بو آن قاپی آچیلیب، پرستارلار برانکاردلا بهروزی گتیریب، تختینین اوستونه اوزاتدیلار. او، آغزیندا اکسیژن ماسکاسی، قولوندا سوروم، ساپ – ساری صفتیله، بایقین حالدا آرخاسی اوسته دوشوب قالمیشدی، بیر آن مهردادین اونا اورهیی یاندی: کاش کی آیاق اوسته دورا بیلیب، اونون باشی اوستونه گئده بیلئیدیم – دئیه ـ بیر آه چکدی.
بهروزون اللرینی تخته باغلامیشدیلار. او آغیر –آغیر نفس آلیردی. هاندان – هانا بیر آن گؤزلرینین قاپاغینی بیر آز آچاراق، مهردادین اوزونه گولومسهدی.
بیر آزدان بهروزون بدنی تیترهمهیه باشلادی. بیردن اکسیژن ماسکاسی اوزوندن آیریلدی او، ال – آیاق چالارکن بیر ضعیف سسله: – مهرداد زنگ ائله… – دئیه ـ سیزلادی.
مهرداد تئز الینی زنگه طرف اوزاتدی. بو آن بیر قوشون نغمهسی پنجرهدن اوتاغا دولدی. پارکدا سیرایا دوزولموش قلمه آغاجلاری، جور به جور اویونجاقلاری اولان اوشاقلار باغچاسی هامیسی بیر به بیر گلیب مهردادین گؤزو اؤنونده جانلاندی. او اؤز– اؤزونه «یوخ من پنجره قاباغینا گئدم گرهک» ـ دئیه ـ الی زنگین دویمهسیندن اوزولدی. «بس اونون دانشگاهی! بس اونون آناسی، آداخلیسی؟!» او بونلاری دوشوندوکده، یئنه ده اؤز –اؤزونه: «بوراخ! بو فیکیرلرین زامانی دئییل، بو فیکیرلری وئلله!» ـ دئییب، ـ پتوسونو باشینا چکدی…
نه قاپیلارین شاققاشاق چیرپیلماسی، نه ده دوکتورلرین، پرستارلارین های – کوی سسی، مهردادی بو یالان یوخوسوندان آییلدا بیلمهدی. بهروزون جسدینی، پالتارلارینی اوتاقدان آپارمایینجا، مهرداد مطلق باشینی پتونون آلتیندان چیخارمادی.
گئجهنی مهرداد سئوینجک سحر ائدیب هله دان یئری سؤکولمهمیش زنگین دویمهسینی باسیب، پرستاردان تختینی عوض ائتمهیی ایستهدی. پرستارلار اونو گتیریب پنجره قاباغیندا بهروزون تختینه سالدیلار. ایندی او بوسبوتون منظرهلری اؤز گؤزلریله سئیر ائدهجهیینه اینانیب، هیجان کئچیریردی. پرستار اوتاقدان چیخماق هامان او تئز دیرسکلرینی یئره وئریب، بدنینی بیر آز یئردن اوزوب، بوینونو اوزالدیب، پنجرهدن باییرا باخدی.
بیرآن گؤزلرینه اینانا بیلمهییب گؤزلرینی اللریله اووشودوروب یئنیدن ائشیگه باخارکن، پنجرهنین قاباغیندا اوجا بیر صاف دوواردان باشقا هئچ نه گؤزه گؤرونمهییردی….
سون
آچیقلاما:
اوستاد حبیب فرشبافین بو حئکایهسینین موضوعسو، اونون دئدیگینه گؤره، اینترنت صحیفهلرینده یاییلان “دووار” آدلی بیر یازی اساسیندادیر. تاسفله بو حئکایه “آذری” مجلهسینین سون نومرهسینده (۲۲ – ۴ یئنی نشر دؤرو) سهوا قایناقی وئریلمهدن یاییلیب و اوستاد فرشبافین حئکایهنین اتهگینده وئردیگی ایضاح، نشر زامانی یازیدان دوشوبدور. بو ایضاح، حؤرمتلی اوستادیمیز حبیب فرشباف و “آذری” مجلهسینین باش یازاری جناب حسن ایلدیریمین ایستهییله “ایشیق” سایتی واسیطهسیله سیز عزیز اوخوجولارا چاتدیریلیر.


text:
پارانوئید شخصیت پوزوقلوغو
پارنوئید شخصیت پوْزوقلوغو -(اینگیلیسجه:Paranoid personality disorder) بۇ مریضلیگین کؤکونده باشقالارینا قارشی حیس اوْلان اعتیمادسیزلیق و سوءظن یاتار.فرد شکلریندن بحث و شیکایت ائدرک و یا هۆجوم و حمله ایله ایفاده ائدر.پارانوئید فردلر گؤرونتوده سوْیوق و منطقلی کیمی گؤرونهبیلیرلر آمّا عۆموناً مۆهاجیم ،عینادچی داورانارلار.باشقالاری حقّینده منفی قیضاوتلر گلیشتیرهبیلیر و اؤزلری کیمی پارانوئید اینانجلاری پایلاشیلدیغی فیرقهلر یادا گۇروهلارا عۆضو اوْلابیلیرلر.بۇ فردلر عۆموماً اؤزلرینی دۆز،عادیل و دوْغرو اوْلاراق گؤرلر.پارانوئید شخصلره یانلیش اینانجلارینی ثابیت ائتمک اۆچون منطیق ایله بحث اوْلاماز،پارانوئید فرد دلیللری قبول ائتمز و هر دلیله یئنی قانیتلار گتیریب و اؤز ایستیدلالینا آرتیریب اوْنو تکمیللشدیر.
تدقیقاتلار پارانوئید فردلرین آلتی اساس اینانجا صاحیب اوْلدوقلارینی گؤسترمکتدیر:
۱-فلاکت چوْخ یاخیندیر.
۲-دۆنیا پیس آداملارلا دوْلودور.
۳-قضا اوْلمور، بۇ نوع اوْلایلار پیس نیتلی اینسانلار طرفیندن گؤرولور.
۴-هرکس منیم دۆشمنلیگیمده چالیشیر.
۵-من حقّلییم و آیری آداملار خطالی.
۶-من آیری اینسالاردان فرقلییم ،اوْنلار گؤرمهدیکلرینی گؤربیلیر و یادا حیس ائدهبیلیرم.
چوْخ آز پارانوئید شخصیت پوْزوقلوغو اوْلان فرد اؤز ایستگی ایله پسیکولوژا (روانپزشک) یا پسیکاتریسته (روانشناس) موراجیه ائدر.اکثراً عایله عۆضولاری یا آیری عامیللرین زوْریلا درمانی باشلارلار.


text:
استولتنبرگ: تورکییه چوخ اؤنملی بیر متفیق
"تورکییهنین قاتقیلاری و یاراتدیغی آلت یاپی اولمادان، داعشه قارشی سؤزوگئدن اوغورلاری الده ائتمک چوخ چتین اولاردی"
ناتو باش کاتیبی ینس استولتنبرگ، تورکییهنین ترورلا مباریزهده چوخ اؤنملی بیر متفیق اولدوغونو دئدی.
استولتنبرگ، ناتو قرارگاهیندا، آمریکا بیرلشمیش دؤولتلرینده ۱۸ ایل اؤنجه ائدیلهن ۱۱ سپتیامبر ترور سالدیریلارینی آنما مراسیمیندن سونرا مطبوعاتین سواللارینی جاوابلاندیردی.
تورکییهنین ترورلا موباریزهیه نه جور قاتقی وئردیگینین سوروشولماسی اوزرینده استولتنبرگ،
"تورکییه، ترورلا مباریزه چرچیوهسینده گئچمیشده ده، ایندی ده چوخ اؤنمی بیر متفیق اولموشدور" دئیه دانیشدی.
استولتنبرگ، تورکییهنین خصوصاً افغانیستاندا تروریزمله مباریزهده قاباقجیل اؤلکهلردن بیری اولدوغونو قید ائدرک بو گون خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووشاوغلو ایله بیر تلفن دانیشیغی حیاتا گئچیردیگینی، افغانیستانا اولان عزمی تصدیق ائتدیکلرینی ایفاده ائتدی.
تورکییهنین عراق و سوریهده ترور هؤرگوتو داعشله مباریزه قونوسوندا دا اساس رول اوینادیغینی بیلدیرن استولتنبرگ،
"تورکییهنین قاتقیلاری و یاراتدیغی آلت یاپی اولمادان، داعشه قارشی سؤزوگئدن اوغورلاری الده ائتمک چوخ چتین اولاردی" ایفادهسینی ایشلتدی.
ناتونون سوریهده میداندا اولمادیغینی خاطیرلادان استولتنبرگ، دیگر طرفدن آمریکا و تورکییه کیمی ایکی ناتو متفیقینین بیرلیکده حرکت ائتمه یوللاری آختارمالاریندان سئوینج دویدوغونو بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
تیکا لوبنانا گونش انرژیسی سیستمی دستکی وئریب
تورک امکداشلیق و کووردیناسیون آژانسی (تیکا) لوبنان-ین عکار ویلایتینده الکتریک انرژیسینین کسیلدیگی 4 کنده گونش انرژیسی سیستمی دستکی وئریب.
جمهور باشقانی اردوغان:"بیز نه لازیمدیرسا، ائدجییک و بونو ائتمهیه حاضیریق"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان میتسوتاکیسین امریکا-دان تورکیه-یه قارشی یاردیم ایستهدیگینی بیلدیریب.


text:
فرکانس
فرکانس یا تیترشیم ساییسی یا تئزلیک، اینگیلیسجه: frequency بیر اوْلایین بلیرلی زاماندا تکرارلانما اؤلچومودور. فرکانسدا زامان بیریمی عومومیتله «بیر ثانیه»دیر کی اوْلایین نئچه کئز تکرارلانماسین بیر ثانیه سۆرهسینده ایفاده ائدیر.
SI سیستمینده فرکانسی هرتز(Hz) ایله گؤستریلیر. هرتز ساده تعریفده بیر ثانیهده نئچه دفعه تکرارلانماق آنلامیندادیر. بیر هرتز بیر اوْلایین ثانیهده بیر تکرارلاندیغی آنلامیندا گلیر و ایکی هرتز بیر اوْلایین ثانیهده ایکی دفعه تکرارلاندیغینی ایفاده ائدیر. آیری سایی قوراللاریندا فرکانس اۆچون باشقا تعریفلر وار :سیکل بیر ثانیهده، دؤور بیر دقیقهده (rpm). اۆرک چارپماسی فرکانسی نئچه دفعه بیر دقیقهدهدیر.
اؤلچومو[دَییشدیر]
بیر اوْلایین فرکانسینی اؤلچمک اۆچون اوْ اوْلایین بلیرلی بیر زامان آرالیغیندا نئچه دفعه تکرار اولوندوغو سایلیر، سونرا بو سایی زامان آرالیغینا بؤلۆنهرک فرکانس الده ائدیلیر. فرکانس اؤلچمگین باشقا یوْلو ایکی تکرارلانما (یا یئنیلنمه) آراسیندا سۆرن زامانی تعیین ائتمکدیر، بو تعیین اوْلونان زامانین آدی پریود دور. پریود، ایکی تکرارلانمانین آراسیندا سۆرن زاماندیر. پریود ریاضی تعریفده، فرکانسین ترسهسیدیر.
دالغانین فرکانسی[دَییشدیر]
بیر دالغانین فرکانسی، دالغا بوْیو ایله ایلیشکیلیدیر. دالغانین، دالغا بوْیویلا فرکانسینین چارپیمی، اوْ دالغانین سۆرعتینی بلیرلهیر (مۆشخص ائدر). بونا گؤره دالغا بوْیو بیلینن بیر دالغانین فرکانسی بو ایلیشکینی قوللاناراق بلیرلنیر.
بو ایفادهده v سۆرعت و λ (لاندا) دالغا بویونو گؤستریر.


text:
ایکی شعر
عبدالله یالچین
(۱) داغلار چاغیریر منی
داغلار چاغیریر منی، گئدیممی گئتمهییممی؟
زیروه چیغیریر منی، گئدیممی گئتمهییممی؟
یوللار چیلیک چیلیکدی، یول لار یئتیم، یوللار آج
یوللار باغیریر منی، گئدیممی گئتمهییممی؟
قایا باتیب طیلسیمه، یاماج چنه بولاشمیش
کال دومان بوغور منی، گئدیممی گئتمهییممی ؟
لاله دیدیر اوزونو، یاسمن سکسکهلی
بنؤوشه یاخیر منی، گئدیممی گئتمهییممی؟
جویور تنگینفسده، بایقوش آت اویناتمادا
بو درد- غم ییخیر منی، گئدیممی گئتمهییممی ؟
کول دیبینده چیچک تک اوشویور یالنیزلیغیم
تنهالیق سیخیر منی، گئدیممی گئتمهییممی؟
آسیر قایادان اؤزون شلاله اؤز اؤزونو
داغلار چاغیریر منی، گئدیممی گئتمهییممی؟
(۲) بو داغلار
گؤرن بو داغلار دا هردن من کیمی
سسیمی تامسینیب داریخیرمی هئچ؟!
آیریلیقدان سونرا گؤروشن کیمی
یاماج دا هؤولهسک کیریخیرمی هئچ؟!
گؤزو یول چکیرمی قایادا هردن؟!
حسرت توستولهنیب گئن درهلردن،
لاله اوزون دیدیب، یاسمن بیردن
کؤنول بولاندیریب درد سیخیرمی هئچ؟!
گؤرن غریبسهییر هئچ توزلو یوللار؟!
شن نغمهلی یوللار، ساز- سؤزلو یوللار؟!
لالهلی نرگیزلی یاماجلار، یاللار
بیر گؤز یاشادیرمی، دونوخورمی هئچ ؟
گؤرن میشیل- میشیل اویویان بولاق
هردن دیسکینیرمی سسیمی دویجاق؟!
او قارلی زیروهلر بیر آنا سایاق
آرخامجا بویلانیب بیر باخیرمی هئچ؟
گؤرن بو داغلار دا هردن من کیمی
آغلاییب سیتقاییر کؤورهلن کیمی؟!
آیریلیقدان سونرا گؤروشن کیمی
یاماج دا هؤولهسک کیریخیرمی هئچ؟!


text:
بو یازئ ایواز طاها جنابئنا یازئلارکن، اُنو شخصی بیر مکتوب دا سایماماق اُلار.
بیر آی زاد بوندان قاباق سایتلاردا قُیولموش آذربایجان دیلینده سؤزلوک آدلئ کیتابا گؤره یازئلان بیر مقاله اوچون گؤندهریلن تفسیر و یُرمالارئن ایچینده، ایواز طاها آدئندا بیر جنابئن دا نِچه سطرلیک سؤزو یازئلمئشدئ.
کیتابئن
باش صفحهسینده یازئلان ایری خطله «آنامئزا» و آلتئنداکئ کیچیک یازئ ایله و «بوتون
آنالارمئزا» سؤزونون اؤزونو یُخ، یازئلئشئنئ بهینمهین طاها، اُنو غلط توتوب، و
سُنرا دا غلطدن باشقا، یازئنئن «باشلئجا نقصانینی» قرامر ماهیتلی گؤروب و بِله یازمئشدئ : بو سطرلر (یانئ ایکی سطرده یازئلمئش اوچ سؤز) «تورکجهنین
دئییل» و «فارسجانئن قرامرینه سؤیلهنهرک» [سؤیکهنرهک؟] یازئلمئشدئر.
بو
اوچ سؤز تکلیگینده جومله دگیل کی، اؤزو ده، طاها سؤیلهین کیمی، «فارسجانین
گراماتیکاسینا» اویقون یازئلا. بونلارئن اوچو ده لاپ تِیخا تورک سؤزو، هایاندان
فارسئ، یا آیرئ بیر دیل قرامرینه سؤیکهنه بیلهر؟ آرخاسئ اوسته؟ اوزو قویلو؟ یاناکئ؟
قرامر
ایرادئ دا نحوی اُلا بیلهر، آیرئ بیر زاد یُخ. تک-تک سؤزلرین نحوله رابطهسی وار؟کی
غلط یازئلاندا آیرئ بیر دیلین قرامرینه ده سؤیکهنه بیلسین؟
جناب
طاها منیم آنالارا حؤرمتیمی اُ قئسسا یازئدا باشا دوشمهییب و دِمیشدی کی، بونون
آنالارا حؤرمته دخلی یُخدور. اِله سؤز اُ دور کی، بونو باشا دوشمهییب کی، من اُنا
دِییرمیشم، منیم اؤز آنامئزا، وآنالارئمئزا اُلان حؤرمتیم اوچون اُلارا یازان سؤزو غلط یازمارام کی اُ دا منه
غلط توتا بیله. یانئ اُنون توتدوغو غلطی، غلط سایئرمئشام. دخلی بورداندئ.
الغرض، بو غلط توتما، اؤزگه بیر دیلین قرامرينه ال آتما، و بؤیوکلری شاهید گتیرمه، بو نِچه سطری یازماغئن سببی اُلوبدور. اُنا گؤره کی، بو اؤزلویونده بالاجا بیر تُخونما، یا ساتاشما دگیل. اُ قالئنلئقدا یازئنئن لاپ باشلانئشئندا فارسجایا سؤیکهنمه داها بیر ساتاشما سایئلا بیلمهز. دِمک اُلار، بو بیر ادعا دئر. عیبی یُخدور.
آمما
بو ادعا، تک اُرتایا آتئلمالئ دگیل کی. گؤرسدیلمهلی
دیر ده. اُخو آتئب، یایئ گیزلتمهزلر. بونون
گؤرسدیلمهسی اوچون، تورکیه روزنامهلرینین هایکویلو تیترلری اؤرنک اُلماسا،
تورکجه سایاغئندا دوزگون یازئلماسئ نه تههر اُلارمئش؟ اُنون بیلدیریلمهسی منی سِویندیرهر. و حتی بیر
پارانئن دِدیگی کیمی منتدار اِدهر. هر
زادئ هامئلئغا بیلمک اُلار، آمما هامئ هر زادئ بیلمهز.
طاها یازئر، «ائ علامتی ایسه، کسرهیه مخصوصدور». لاپ دا گؤزهل .
آمما نییه؟ نهیه گؤره؟ هاواختدان؟ هاچاندان؟ بو عرهب دیلیندهن گلمه
بیر تاپشئرئقدئ؟ فارسئ دیلیندهن گتیریلن بیر سوقات دئ؟ بونون منبعی هارادئ؟ کیم
بو تیکهنی بیزه توتا بیلیب؟ کسره اُلا-اُلا، کسره قالا-قالا، نه اوچون همزه (ائ)اُنون
یِرینی توتمالئ ایدی؟ بو اوچ حرکه، الیفبِی تؤرهدیلندن سُرا، هجا ضرورتینه گؤره
آرتئرئلسا دا، اُنون آیرئلماز بیر پارچاسئ ألوب، مین ایلدهن آرتئق کسره ،کسره
کیمی ایشلدیلمکدن سُرا بیزیم زمانهمیزه چاتاندا کسرهلیکدن دوشور و یِرینی همزه
توتور؟. نه اوچون؟کسرهنین اؤزونه نه گلمیشدی کی، اُنون دهییشیلمهسی واجیب
اُلسون؟ بونون منطیقی هاراسئندادئ؟
گؤر
نه گلدی باشئنا، نِتدی اُنا بو آشنا !
بیرینین
قُندارما بیر زادئ اؤزو قبول اِلهدیگی اوچون، مرجع و عیار سایماسئ، کیمی
ایناندئرا بیلهر؟ بس نهدن بونو قبول اِتمهین غلط یازان اُلا بیلهر؟ آمما عیبهجر،
و اصلینه گؤره غلط یازان، اؤزو دوز یازان؟
انقلابدان بلافاصله سُنرا قئسسا زمان آچئلمئش فضا دا، بِیینلرده، دؤشلرده سئخئلمئش دوشونجهلر، ایدهلر یاغئشدان سُرا گون قاباغئنا چئخان قارئشقالارئن تایئ، نه قدهر روزنامه، نشریه آذربایجاندا گون اوزو گؤردو؟ !
بولارئن
چُخوندا، هرهنین عقلینه گلدیگی کیمی
ایستهدیکلرینی باشاردئقلائ سایاقلا یازماغا باشلادئ.
بو
یازئلئشئن قات قارئشئقلئغئ و نِجه گلدی اُلماسئ، بیز، آزادلئق آختاران و دُغرودان
دا آزادلئق سِوهن و ایستهین ـ آمما چُخو دا اؤزوموزه ـ آداملارئن بؤیوکلرینین
خُشونا گلمهدی. بیر حسابا دا یوز تهر یازئ استاندارد بیر یازئیا چاتماغئ چتینلدهر.
هامئ اوز آرالارئندا دانئشماقلاردان، دیبده بونلارا یکون وئرئب چئخئش یُلو
آختارمالاردان بو چئخدئ کی، عالملریمیزی
بونون ال آیاغئنئ یئغئشدئرماغا وادار اِتسین.
اُ
جوملهدن ده بیر سِمینارئن یئغئلماغئنا آپارئب چئخارتدئ.
سِمینار
قورماغئن سببی بو یازئلار، و هرهسی- بیر- جورون، قورتاراجاغئ اُلدو. بِلهلیکله
بللی اُلدو کی، اؤز باشئنا بوراخئلمئش، و دُغروسو، قانداللانمئش و یِردهن گؤیدهن
سئخئشدئرئلمئش و آرادان آپارماغئنا جدی نیتلر ایشه سالئنمئش، و رسماً قداغان
اُلونموش بیر دیلین چُخلو حل اِتمهلی مسئلهلری وار ایمیش کی، بیری ده املا یا
اُرتوقرافی مطلبی ایدی. سمینار بو ایشه یِتیشه بیلهردی و فقط بو ایشه.
دیلین اصل مسئلهسی نین ایشی
سیاست آچارئ ایله آچئلا بیلهردی. سمینار دا کی، دِییردیلر سیاسی ایش اوچون
چاغرئلمامئشدئ. آمما ایشین غریبهلیگی بوردادئر کی، اُنون بوتون دانئشئقلارئندا
سیاست اؤرتولو شکیلده جولان اِدیردی، هِچ بیر سؤز سیاسته دوشونولمهمیش آغئزلاردان
چئخا بیلمهزدی. و بِله ده اُلمایا بیلمهزدی.
گؤرهک
آمما، سمینار، گؤرمک اوچون چاغرئلمئش ایشینی، یانئ املا ایشینی نِجه یِرینه
یِتیردی.
سمینارداکئلارئن
هامئسئ بیلیردی کی، عرهب الیفبِیینده آنجاق اوچ حرهکه وار : فتحه، کسره،
ضمه.
بو
اوچ حرهکه حتی عرهب دیلینین اؤز سسلیلرینی ده یِتیرمهیه کیفایت اِتمهز. اُنون
اوچون دور کی، بو الیف بِیی ایشلهدن دیللر، اُ جوملهدن بیز اؤزوموز(دُققوز سسلی
حرفله) ، بیر یُللار آختارئب تاپمالئیئق کی، بیز یازماق ایستهین سسلری یازئدا
گؤرسده بیلسین.
دؤرد
جور سسی (o-ö-ü-u ) یِتیرمهیه آنجاق بیر «واو» حرفی وار. اُنا
گؤره ضمهدن باشقا «او» سسی (اولاماق) یِتیرمک
اوچون سؤزون هؤججولمهسینی چاتدئرماغا
یازاردئلار «واو» مضموم، یانئ ضمه اُلموش، یا ضمهیه دؤنموش «واو»، (سنگلاخ
کیتابئنا تای)، آمما حتی بو ضمهیه دؤنموش
واوئ دا اوسگوک سؤزونده ایشلهده بیلمهریک.
سمینار،
و یا همزهنی کسره یِرینه ایشلهدنلر ده، اوشاقلار دِِمیشگن، دوز آدام
اُلسایدئلار، تورک دیللرینین،۹ سسلی حرفینی یِتیرمک اوچون عرهب الیف بِیینده
فتحه، کسره، ضمه سیندهن سووای، قالان آلتئ سسلییه بیر گون آغلاردئلار، نه اینکی
کسره یِرینه همزه قُیوب اؤزلرینه اللری آغرئماسئن دِسینلر.
هر
حالدا، قُللارئنا چؤپدهن دیرهک. نییه آلتئ قالان سسلینی بوراخئب قاباقجادان
وار اُلان بیر حرهکهنین یِرینه همزه قُیوب کی، احتیاج یُخوموش. آمما ایندی بو
قُندارما و عیبهجر دهییشمهنی یازمایانا ایواز طاها جنابلارئ غلط توتور. عجبا !
بورادا
بیر سبب وار ایدیسه، اُنو گرهک فتحه اوچون ده ایشلهدهیمیشلر. اُنا گؤره کی،
ایکیسی ده بیر مقولهدن دیر؛ و آرتئقلاشا، فتحه کسرهدن چُخ ایشلهنن حرهکه دیر.
بس
سمیناردان چئخان، و ایواز طاها جنابلارئ و اُنون کیمی دوشوننلر اوچون سُوقات،
ایکی زاد اُلوب.
بیری
هامان بو عیبهجر e سسی
وِردیریلن- نه وِرهن- همزه دیر. بیری ده عرهب- فارس سؤزلرینی دِییلن کیمی
یازماماق ، یا دا، فارسئ دا یازئلان کیمی یازماقدئر.
اگر
تورکو بیر دیل دیر و فارسئ دا بیر آیرئ دیل دی، نه اوچون تورکونون املاسئ فارسئ
املاسئنا تقلید اِتمهلی دیر؟ بو، سمینارئن داندئغئ، سیاسته قارئشماغئن - تاریخنادری
ده یازئلان کیمی- «اقوی دلیل»ی سایئلا بیلمهز؟
اؤزلویونده
اِربِله عالیم و صادق آداملار اُلدوغو ایله، سمینار، اوست اوسته آذربایجان ساوادلئلارئ
اوچون موفقیت سایئلا بیلمهز. اُنا گؤره کی، سسلی حرفلرین چتینینی هاسادلاتماق
یِرینه، بیر، یاراماز یِنی کسره یارادئب، بیری ده املا و الیف بِی ایشینه اساساً
اوزاق گؤرهنلیک گؤرستمهییب. بو معنایا
کی، اُنو گلهجکده مکتبلرده اوشاقلارا آنا دیلیمیزی یازئب اُخومایا باشلایارکن
ایشلتمهیه یُخ؛ ایندی، و گؤز قاباغئندا،
بیر نِچه شاعیرمسلک، ساوادلئ اداره آدامی، یا مهندسین، و بیر سؤزله اکابرین
فارس دیلینده درس اُخودوغونا گؤره ؛ باش قاتماق اوچون، یا اُندان بیر آز جدی
بیر مطلبی چتینلیکسیز اُخویوب باشا دوشمهیه اوستونلوک وِریب، و بِلهلیکله
بوتون مسئلهنین قئراغئندان سوزولوبدور.
آمما
بو دِدیکلریمیزین هامئسئ دوزگون اُلسا دا، بو ایشلر هِچ ده تعجب دُغورمالئ دگیل. سمینارئن
قورولدوغو چاغ و لاغ، یانئ تاریخی، جغرافیایی و اجتماعی شرایطینی گؤز قاباغئنا
گتیرهنده، باشا دوشهریک کی، اُنون بوندان آرتئغا چئخارئ اُلا بیلمهمزمیش؛ کی
هِچ، بوتون آذربایجان ساوادلی و
اِلیتی
و اُندان آرتئق، بوتون اورهیی یانانلار یاشایان، هامان آدئ چکیلن شرایطده نه اِده
بیلهرمیش کی، اسیرگهییب؟


text:
کورت توخولسکی
مترجم: س. حاتملوی
مترجم ده ن:
وایمار (Weimar) جمهوریت ینده* سیویل جسارته مالیک اولان دموکرات انسانلارین ساییسی بیر او قدر ده چوخ دئییل ایدی. آلمان اؤلکه سینده جمهوریت اوچون ساواشان ضیالیلاردان بیری کورت توخولسکی (Kurt Tucholski) اولموشدور. او آلماندا یاشادیغی ایللرده، یورولمادان میلیتاریزمی و دادگستری نین ناسیونال سوسیالیزم ایله گیزلی باغلانتی لارینی و بئله لیکه فاشیزمه زمین حاضیرلاماغی افشا ائده ن ایره لیجی انسانلاریندان بیری اولموشدور.
کورت توخولسکی میلادی 1890- جی ایلده برلین شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. شاعیر، یازیچی، ژورنالیست و ادبیات تنقیدچی سی توخولسکی، وایمار جمهوریتی نین باشاریلی ضیالیلرینده ن بیری ساییلیردی. 1924- جی ایلده ن پاریسده و 1929- جی ایلده ن سونرا سوئدده یاشایان توخولسکی، 1935- جی ایلده بو اؤلکه ده دونیایا گؤز یومموشدور.
یازینین باشلیغینی متن ده ن آلمیشام. یوخسا اونون باشلیغی آلمانجا متن ده (Die Zentrale - مرکز) دیر و 2012- جی ایلده فدرال آلماندا نشر اولونان و یازیچی نین ساتیریک یازیلارینی احتوا ائده ن کتابیندان آلینمیشدیر.
یازی 20- جی عصرین اوللرینده آلمان اؤلکه سینده حاکیم اولان شرطلری لاغا قویماق اوچون یازیلسادا، قابلیت سیز، بوروکراتیک، اؤلکه نین گله جگی اوچون هئچ بیر ویزییونا مالیک اولمایان میلیتاریست، ییرتیجی، فاسد و هر بیر یئنی فیکری و عملی کؤکونده قوروتماغا چالیشان ایراندا دینچی و مرکزچی بیر رژیمین باسقی سی آلتیندا یاشاماغا مجبور اولان جنوبی آذربایجانلیلاری، هم گولدوروب و همده آغلادا بیلر.
***
مرکز هر شئی ئی داها یاخشی بیلیر. هر شئی اونون کنترولو آلتیندادیر. بونا اینانماق کی هر شئی اونون کنترولو آلتیندادیر، ائله اودا مرکزه عاید دیر. بیرده کی مرکزین هر شئی ده ن بیر سیاهه سی واردیر. مرکز ده اوتوران آداملار یورولمادان بیر- بیری ایله دیدیشه- دیدیشه چالیشسالاردا، سنین کوره یینه ال چالیب دئییللر: " دوستوم! سیزلر او آشاغیدا بیزیم نه ائتدیییمیزی بیله مه سینیز. بیز مرکز ده اوتورانلار ..."
مرکزین فیکری- ذکری و نگرانچیلیغی مرکز کیمی قالماق دیر. وای او گونه و آللاه او آشاغیداکی اورگانین دادینا چاتسین کی، ئؤزباشینا بیر ایش گؤرمه گه تشبث ائله سین. هر نه ایش اولورسا، اولسون. عاغیلا باتان و یا یانلیش بیر ایش. لازیم اولان و یا گره ک سیز بیر ایش. یانان اودو سؤندورمک اوچون اولسادا بئله، هر شئی ده ن ئؤنجه گره ک مرکزده ن سوروشماق و مرکزین نظرینی بیلمک. یوخسا مرکز کیمه لازیم دیر؟ بونو بیلمه لییک کی او اؤزلویونده مرکز اولماق اوچون، مرکزی یاراتمیشدیر! بونو هر زامان قولاقلارینیزا سیرقا ائدین! توتالیم کی او کنارداکیلار، اؤزلری ایشلری بیر ته هه ر اؤز یولونا قویماغی دا باشارمالیدیلار.
مرکزده یالنیز عاغیللی آداملار توپلانماییبلار. خیر، اونلار همده زرنگ آداملاردیلار. بیر کیچیک ایشی گؤرمگی باشاران بیریسی، عاغیللی اولسادا، اونا زرنگ دئمک اولماز. زرنگ او دور کی او ایشی گؤرمک یئرینه یئنی بیر «رفورم» اورتایا آتسین. بودا او دئمک دیر کی، یئنی بیر اداره یارانمالیدیر. البته بو اداره ده مرکزه تابع اولمالی و مرکزین بیر حیصه سی اولمالیدیر. ... بئله لیک له بیر نفر اودون یارار و اوتوز اوچ نفرده اونون ایشینه نظارت ائده ر: مرکز ایسه ائله بو اوتوز اوچ نفرده ن عبارت دیر. مرکز آدلانان تشکیلاتین اساس ایشی، مرکزه تابع اولانلارین گوجینی، انرژی سینی و عمل قابلیت ینی کؤکونده ن قوروتماق دیر. مرکزه تابع اولانلار، مرکزین وئرمه دییی گؤستریشلری ده بئله یئرینه یئتیرمه لیدیلر. توتالیم کی بو ائله ده یاخشی گؤرونمور. آمما پاپ سهو ائسه ده، مرکز سهو ائله مز.
آشاغیدا ایشله یه ن آدام اوچون بو هئچ ده راحات دئییل. او ایشی گؤره- گؤره آغزیندان چیخان پیس سووشلری مرکزده اوتورانلارا وئره ر؛ مرکزده ن گؤنده ریلن گؤستریشلری ییرتیب، پارچا- پارچا ائده ر؛ سونرا اونلار ایله گؤزلرینی سیله ر. بو ایشی گؤره ر- گؤرمز مرکزده اوتوران بویوک اویونبازین قیزی ایله ائولنیب و بئله لیک له ئؤنجه آدینی مرکزده کی سیاهه یه کئچیرده ر- آخی او سیاهه یه هر آدامین آدی کئچه بیلمز- و سونرا مرکزه یئرلشه ر. مرکزه یئرلشن کیمی ئؤنجه اؤسکوروب بوغازینی آچار، کراواتینی دوزلدیب و چیلیقاسی نین دوگمه لرینی باغلادیقدان سونرا، حکومت ایشلرینه باشلار: آللاهین یئر اوزونده نماینده سی اولان مرکزین آدامی کیمی، آشاغیدا ایشله ین لره یوخاریدان باخیب، مرکزده ایشله ین امکداشلاری ایله دیدیشه- دیدیشه، تورآتان کیمی باشقالاری نین الی ایله توخونموش تورون ایچینده اوتوروب، فایدالی ایشلرین قارشی سینی آلماق اوچون عاغیل سیزلیقلارا میدان وئره ر و البته کی او هر شئی ئی داها یاخشی بیلر.
(بو آنالیز البته اوشاق باغچالاری، خارجی ایشلر وزارت خاناسی، روزنامه لر، خسته خانالار، مئشه چی لیک و بانک لار اوچون کئچه ر لی دیر. بیرده کی بیر آز گولمک اوچون اونا بیر آز قول- قاناد وئریلمیشدیر. بو هر کیمسه اوچون کئچه رلی اولسادا، سنین چالیشدیغین موسسه اوچون البته کی کئچه رلی دئییل.)
سون
* آلمان اؤلکه سینین معاصیر تاریخینده میلادی 1918 ده ن 1933- جی ایله کیمی دوام ائده ن سیاسی دؤنه م، وایمار (Weimar) جمهوریتی آدلانیر. بو دؤرده بیرینجی دفعه اولاراق ئؤلکه ده پالامنته دایانان بیر دموکراتیک سیستم یارانمیشدیر. نوامبر انقلابی آدلانان خالق آیاقلانماسیندان سونرا، وایمار شهرینده چاغریلان بیر بویوک توپلانتی دان سونرا کی گلیشمه لرده، اساس قانون یازیلیب و اؤلکه، فئدرال جمهوریسی آدلاندیریلمیشدیر. آدولف هیتلرین 1933- جی ایلده اقتدارا گلمه سی ایله بو جمهوریت سونا چاتمیشدیر. (م.)
الفباسیندا متن وارسا بورادا یازین، یوخسا بو سطرلری سیلین


text:
۱۳۷۹نجو ایلده تهراندا «بیرینجی
ایران تورکجه سی دیلچیلیک سمینارئ» آدلئ بیر یئغئنجاقدا بیر سئرا قرارلار قبول
ادیلمیشدیر.
بیرینجی ا سمینارئن قرارلارئ بوراخئلندان سنرا بیز بو قرارلارا گؤره اؤز دوشونجه میزی الارا گؤنده ردیک. سمینارئ قورانلار نه خصوصی الاراق بیزه بیر جواب وردیلر، نه ده عمومی بیر تهرده بو دوشونجه لره یاناشدئلار. دمک الار کئ، یا بیزیم سؤزلریمیزی اعتنا اتمه لی سایمایئب قئراغا قیدولار، یا دا کی، یازدئغئمئز کاغاز هچ
واخت الارئن الینه چاتمادئ!
یازی نین آردین تمامیله بوردا پ. د. اف فورما دا اوخویون


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۲۴
۲۴ دسامبر: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۲۴/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دسامبر/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ دی/رویدادلار
- ۱۱۴۴ - موصول آتابگی عمادالدین زنگی اۇرفانی تۇتاراق اورفا کوْنتلوغونا سوْن وئرمیشدیر.
- ۱۶۳۸ - عوْثمانلی دؤولتی بغدادی اله کئچیرمیشدیر.
- ۱۷۹۰ - رۇس قوْشونو ایزماییل قالاسینی تۆرکلردن آلمیشدیر.
- ۱۸۲۵ - روْس تزاری بیرینجی نیکولاری تخته چیخمیشدیر.
- ۱۹۲۴ - آلبانی جومهوریسی یارادیلمیشدیر.
- ۱۹۴۳ - شوروی قوْشونلاری اوکرایندا آلمان-فاشیست قوْشونلارینا قارشی عکس حملهیه کئچمیشدیر.
- ۱۹۵۱ - لیبی ایتالیادان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۶۳ - ت.ر.ت قانونو قبول ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۶۶ - شوروینین «لونا ۱۳» فضایی گمیسی آی اۆزونه اۇغورلو ائنیش ائتمیشدیر.
- ۱۹۹۴ - جومهوریت خالق حزبی و سوسیال دموکراتیک خالقچی حزبی بیرلشمه قراری آلدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۴ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
آروماتیک کربوهیدروژنلر
آروماتیک کربوهیدروژن لر - موْلکوللاریندا بیر و یا بیر نئچه بنزول حلقهسی اوْلان کربوهیدروژن لر دئییلیر. آروماتیک کربوهیدروژن لر [۱] ددیکده بنزول و خاصهجه اوْنا بنزر بیرلش-ملر نظرده توتولور. بئله کی، آروماتیک کربوهیدروژن لر اوْنلاری باشقا بیرلشمهلردن فرقلهندیرهن و عادتاً آروماتیک خاصه آدلانان بیر سیرا خصوصیتلره مالیکدیر. ترکیبینه داخیل اوْلان بنزول نۆوهسینین ساییندان و اوْنلارین آراسینداکی علاقهنین خصوصیّتیندن وابسته اوْلاراق آروماتیک کربوهیدروژن لر ایکی قروپا بؤلونور:
- بیر بنزول نۆوهلی آروماتیک کربوهیدروژن لر . بۇ قروپا بنزول و اوْنون هومولوقلاری داخیلدیر.
- کوندنسلشمیش و یا کوندنسلشممیش بیر نئچه بنزول نۆوهلی آروماتیک کربوهیدروژن لر . بۇ قروپا دی فنیل، دیفنیلالکانلار، نفتالین، فنانترن، آنتراسین، آسنافتن، فلوورن و ... داخیلدیر.
آروماتیک کربوهیدروژن لر ین بینلخالق آدی آرن لر-دیر.[۲] آروماتیک کربوهیدروژن لر ین ان ساده نمایندهسی بنزولدور. بنزول هومولوقلارینین دوستورو سیCnH2n-6> کیمیدیر. آشاغیداکی قالریادا آرنلرین بیر سیرا نمایندهلری گؤستریلمیشدیر:
بیر بنزول نۆوهلی آروماتیک کربوهیدروژن لر[دَییشدیر]
۱۸۶۵-جی ایلده آلمان عالیمی فریدریخ آگوست ککوله (بوْن بیلیم یوردو بیتیرمیشدیر) بنزولا تسیکلوهکساترین کیمی قورولوش ورمیشدیر[۳]. (سی۶ه۶). سوْنرالار بنزول اۆچون داها بیر سیرا قورولوشلار تکلیف اوْلونموشدور. ککوله فورمولوندان بۇ گونه کیمی ایستیفاده اوْلونماسینا باخمایاراق اوْ بنزولون خاصهلرینی تام عکس اتدیرمیر. بئله کی، ککوله فورمولو بنزولون بیرلشمه تئپکیسنه داخیل اوْلماسینی ایضاح اتدیی حالدا، بنزول اۆچون بیرلشمه تئپکیسینین دییل، عوضلهنمه تئپکیسینین خصوصیّت اوْلماسی، اوْنون ترمودینامیک و اوْکسیدلشدیریجیلره قارشی داواملیغی ایضاح اوْلونمامیش قاهردی. دیگر طرفدن ککوله فورمولونا گؤره بنزولون ایزومردن ۱،۲-دیوزلی تؤرهمهلری ایکیدن عبارت اوْلمالیدیر. لاکین بئله ایزومرلرین اوْلماسی هچ واخت مۆشاهیده اوْلونمامیشدیر. ککوله بونو دوزگون اوْلاراق بنزولدا ایکیقات علاقهلرین اوْسیللاسییاسی (یرلرینی دییشمهسی) ایله ایضاح ادیردی.
قورولوش[دَییشدیر]
۱۸۶۵-جی ایلده ککوله بنزولا تسیکلوهکساترین کیمی قورولوش ورمیشدیر. سوْنرالار بنزول اۆچون داها بیر سیرا قورولوشلار تکلیف اوْلونموشدور. بۇ قورولوشلار آشاغیداکی قالریادا داها اطرافلی گؤستریلمیشدیر:
سینیفلاندیرما[دَییشدیر]
آروماتیک کربوهیدروژن لر ین سینیفلاندیرماینی آشاغیداکی کیمی ورمک اوْلار:
۶ پ-الکترونلار سیستمی
- بنزول و اوْنون هومولوقلاری.
- تسیکلوپنتادینیل-آنیونو.
- تسیکلوهپتاترینیل-کاتیونو.
- تسیکلوبوتادینین آنیونو.
- پیررول، فوران، تیوفن، پیرریدین.
۱۰ پ-الکترونلار سیستمی
- نفتالین.
- نفتالینین ایزومری آنولن.
- تسیکلووکتاتتران دیانیونو.
- ایندول، کینولین، ایزوکینولین، کینازولین، کینووکسالین، و باشقا سیستملر، بنزول اۆزویو اساسیندا فورمالاشانلار.
- کینولیزیدین، پیررولیزیدین، پورین، پتریدین (و اوْنلارین هومولوقلاری).
۱۴ پ-الکترونلار سیستمی
- آنتراتسن، فنانترن، فنالن.
- ۱۴-آننولن.
۱۴ پ-الکترونلاردان چوْخ سیستملر
هومواروماتیک بیرلشمهلر
- اینیجینسلی بیرلشمهلردیر. خاریجی اوْربیتالیندا سپ³ هیبریدلشمهسی ساخلانیلیر.
سیدنونلار
- مزویون بیرلشمهلر.
ایسپیرواروماتیک سیستملر
- ۴،۲-ایسپیرارن. هوککل قایداسینا تابع اوْلور.
آروماتیک کربوهیدروژن لر ین یاپیسال(ساختار) فورموللاری[دَییشدیر]
آرنلر مۆختلیف یاپیسال(ساختار) فورموللارا مالیکدیرلر. اوْنلاردان بعضیلرینی نظردن کچیرک. آروماتیک کربوهیدروژن لر ین ان ساده نمایندهسی بنزولدور. بنزولون یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
ککوله بنزولون فورمولونو آشاغیداکی کیمی گؤسترمیشدیر:
نفتالینین یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
تولوولون یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
تسیمولون یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2009-09-29. یوْخلانیلیب2016-11-05.
- ^ [۱]
- ^ ГaбpиeляH O.C.، OcTpoyMoB И.Г. "HacToлbHaя kHиra yчиTeля xиMии - ۱۰ kлacc"
- ^ Дж. Mapч. OpraHичeckaя XиMия. Peakции، MexaHизMы и cTpykTypa. ۱ ToM. c ۸۸
- ^ TepHeй A. Л. CoBpeMeHHaя opraHичeckaя xиMия. T.۱. c. ۵۷۸.


text:
`ولادیمیر پوتین` نتیجهلر
خبرلر [314]
- اورزولا فن در لاین:"الکتریک بازاری آرتیق ایشلک بازار دئییل"
- کوروناویروسون یئنی علامتلری آچیقلاندی
- ماکرون ایله زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- زلنسکیدن تاخیل آچیقلاماسی: بیز حاضیریق!
- جمهور باشقانی اردوغان روسیایا گئدهجک
- روسیا اوکراینا-دا روس وطنداشلیغی پایلانیر
- جمهور باشقانی اردوغان ایران-دا
- پوتین قلوبال اقتصادی بحراندان چیخیش یولو تکلیف ائدیب
- مولداوی و اوکراینا-یا "نامیزد اؤلکه" ایستاتوسو وئریلیب
- تۆرکمنیستان جمهورباشقانی سردار بردیمحمدووون روسیا سفری
- پوتین: "تحریم لر بؤیوک قلوبال بحرانا سبب اولور"
- امریکا: "پوتین اوکراینادا اوزون مودتلی ساواشا حاضیرلاشیر"
- زلنسکی اندونزیادا کئچیریلهجک گ20 ایجلاسینا دعوت ائدیلیب
- کارل نهامر: "پوتین ایستانبول-دا باشلایان باریش دانیشیقلارینا هله ده اینانیر"
- ولادیمیر ژیرینووسکی اؤلدو
- زلنسکی آلمان میللت وکیل لرینه مراجعت ائدیب
- آوروپا بیرلیگی شوراسینین پوتینه چاغیریشی
- زلنسکی امریکا کنگرهسینده چیخیش ائدهجک
- ایلان ماسک: ولادیمیر پوتینی مباریزهیه دعوت ائدیرهم
- مولود چاووش اوغلو بلاروس و گورجوستان-لی همکارلاری ایله تلفوندا دانیشیب
- روسیا سیلاحلانما یاریشینا گیرمهیهجک
- روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین آنکارایا گلیر
- ولادیمیر پوتینین مقام ماشینی تصادوف ائتدی


text:
آرمان تبریز–اوْتوز ایل شعر طنز حمید آرش آزاد به مناسبت سی امین سالگرد ازدواجش
بیزیم ائوده، گلهرک ائتدین اقامت اوْتوز ایل
سن منه، منده سنه، ائیلهدیگ عادت اوْتوز ایل
قاش- قاباق ساللاما، آرواد! نه گوناه صاحبییم؟
ائتمیشم تکجه سنه چوْخلو اذیت اوْتوز ایل!
اوْتوز ایلدیر گلیریم اللی اوْلوب، خرجیم یوز
ائتمی سن دایماً، هر شئیده قناعت اوْتوز ایل!
بیر چؤرک- پالتاریمیز اوْلمادی، بیر شادلیغمیز
بیرده کی گؤرمهمیسن مئیوه، دویو، ات اوْتوز ایل
بئله زادلاردان اوْتر، انسان اریندن اینجیر؟
گاه گیلئیلیک ائلهیر، گاهدا شکایت اوْتوز ایل؟!
گؤزهلیم! آجلیغا، چیلپاقلیغا دوْز، چال- اوْینا
ائتمیسن، بیرده ائله بوْللو محبت اوْتوز ایل
بوتون ایشلر دوزهلر، وعده وئریب مسوْوللار
گرهک آنجاق اوْلا بیزلردهده طاقت اوْتوز ایل
داها بوندان بئله، بیزلر اوْتوز ایلده دؤزسک
یاغار اوْندان سوْرا گؤیدن یئره نعمت اوْتوز ایل
بیزه دؤولت چوْخ اوجوز قیمته بیر ائو وئرهجک
دؤز بو مسکن وزیری ائتسین عمارت اوْتوز ایل
اوْتوز ایل سوْنرا گلهر سوفرایا نفتین پولودا
سوْنراسی بلکه رفاهدا اوْلا قسمت اوْتوز ایل
وار یادیندا، سنه من ائلچی گلهن گونده دئدیم:
«بیزه گل، تا گوْرهسن بوْللو سعادت اوْتوز ایل»؟
بوْشلا اوْوعدهلری، ایندی قولاق وئر سؤزومه
خواهشیم وار وئرهسن بندهیه مهلت اوْتوز ایل
اوْتوز ایلده داها دؤز، وعدهم اگر چیخدی یالان
اوْخو اوْندان سوْرادا باعثه لعنت اوْتوز ایل
یوخدور «آرش»ده مقام، تک اوتانان بیر اوزو وار
اوْدوکی احساس ائدیب چوْخلو خجالت اوْتوز ایل
۱۵ تیر ۱۳۸۵


text:
قیرمیزی اعلانلا آختاریلان تروریست یاخالاندی
عراقدان آوروپایا گئچهجگی بیلدیریلن تروریست دمیر، میت طرفیندن حیاتا گئچیریلهن عملیاتدا یاخالاناراق تورکیهیه گتیریلدی
قیرمیزی اعلانلا آختاریلان و آوروپایا قاچماغا حاضیرلاشان پکاکا/کاجکا عضوو "پیرو کارکر" کد آدلی جیمشیت دمیر، ملی استخبارات تشکیلاتی (میت) عملیاتی ایله عراقین قوزئیینده یاخالاناراق تورکیهیه گتیریلدی.
گوونلیک قایناقلاریندان آلینان بیلگیلره گؤره، اینترپل طرفیندن قیرمیزی اعلانلا آختاریلان تروریست دمیرین ۲۰۰۹.جو ایلده آغریدان هؤرگوته قوشولدوغو و عراقین قوزئییندهکی تندورک داغینین اتهکلریندن عراقین قوزئیینه گئچدیگی معین ائدیلدی.
عراقین قوزئییندهکی خاکورک، غارا و قندیل بؤلگهلرینده هؤرگوت آدینا فعالیت گؤسترهن تروریستین، ۲۰۱۴.جو ایلده سوریهیه گئدهرک بیر ایل پ.ی.د/ی.پ.گده و سون اولاراق دا قندیلده پکاکا/کاجکا بنیهسینده یئر آلدیغی معین ائدیلدی.
عراقدان آوروپایا گئچهجگی بیلدیریلن تروریست دمیر، میت طرفیندن حیاتا گئچیریلهن عملیاتدا یاخالاناراق تورکیهیه گتیریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان:"مالیه سئکتورو قلوبال اقتصادی بحراندان ان چوخ تأثیرلنن ساحهلردن بیریدیر"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان ایستانبول-داکی دولماباخچا اوفیسینده کئچیریلن قاتیلیم مالیه ایستراتژیسی سندینین تقدیمات ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
مصطفی شنتوپ اندونزیا-یا باش ساغلیغی وئریب
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین صدری مصطفی شنتوپ اندونزیادا فوتبال ماتچیندا ایزدیهامدا حیاتینی ایتیرنلرله باغلی باش ساغلیغی وئریب.
ایبراهیم کالین ایستانبول-دا جیک سالیوان ایله گؤروشوب
جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو ایبراهیم کالین ایستانبول-دا امریکانین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری دانیشمانی جیک سالیوان ایله گؤروشوب.


text:
سوریه ده بیر قطار تروریست جنگری تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی
کینگ کولملی عملیات اویوشتیریلدی
سوریه نینگ شمالیده گی فرات قلقانی و تینچلیک بولاغی منطقه لریده بولووچی ترور تشکیلاتی پی کاکا/وای پی جی منسوبی 3 ته تروریست جنگری تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیردی.
تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده، سوریه نینگ شمالیده گی فرات قلقانی و تینچلیک بولاغی منطقه لریده حضور و خوفسیزلیک فضاسینی یوق قیلیش اوچون تحریکی اوق اوزگن بولووچی ترور تشکیلاتی پی کاکا/وای پی جی منسوبی 3 ته تروریست جنگری نینگ تورکیه قوراللی کوچلری تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلگن لیگی بیلدیریلدی.
بیاناتده " تروریست جنگری نینگ تحریکی اوزیشلری جزاسیز قالمه یدی" دییلدی.


text:
`اژه` نتیجهلر
خبرلر [26]
- تورکیهدن یونانیستانین حقوقسوز حرکتلرینه قارشی دیپلوماتیک حمله
- "تۆرکیه اولمادان ناتو گوجلو دئییل"
- اردوغان: بیزه دوشمن اولانلارین قورخولو بلاسیییق
- اردوغان گۆندمی دگرلندیردی
- اردوغان، یونانیستانی سرت بیر شکیلده اویاردی
- ۷ کؤچمنین جسدی تاپیلدی
- اردوغان گوندمی دگرلندیردی
- "بیل گیتس، تورکیهده بؤیوک بیر جوتلوک قوراجاق"
- اردوغاندان کؤچ ایله مبارزه آچیقلاماسی
- تورکیه یئنی ناوتکس اعلان ائتدی
- ابراهیم قالین: بونون اوچون ارادهمیز تامدیر
- ماوی وطن مانورو داوام ائدیر
- آنا وطنی احاطه ائدن اوچ دنیزده مانور
- چاووشاوغلودان سرت اویاری
- اردوغاندان اژه دنیزی و دوغو آغدنیز آچیقلاماسی
- تورکیه-نین میللی مودافعه ناظیری یونانیستانا بیر داها خبردارلیق ائتدی
- تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 25.10.2018
- ایران مرکزی بانکی صدرینین معاوینی حبس اولوندو
- محسنی اژه ای: بعضی شیرکت صاحبلری توتوخلاندی
- تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (19)


text:
تورکان اورمولو
تورکان رضازاده اوصالو، تورکان اورمولو آذربایجانلی چاغداش شاعیر و یازیچی.
یاشاییش[دَییشدیر]
اورمولو تورکان ۱۳۶۴-نجی ایلده اورمو شهرینده دنیایا گلدی. متوسطه دورهسینی علوم انسانی رشته سینده قورتاراندان سوْنرا، ۱۳۸۲-نجی الده اورمونون آزاد دانشگاهیندا حقوق اوخودو. ۱۳۸۷-نجی ایلده لیسانس آلدی. ائله هامان ایلده ده آنکارا دانشگاهیندا حقوق بین الملل رشته سینده تحصیلینین دالیسین توتدو.
گونئیلی شاعیره، اورمیه و آنکارا اونیوئرسیتئتلرینین حوقوق و بئین الخالق حوقوق ماذونو تورکان اورمولودان بۇ گونه قەدر، ایکی شعر کیتابی ایشیق اوزو گؤروب. اونون گؤردوم و اؤزگه توز آدلی شعر کوللییاتی 2005 و 2012 ایللرینده اورمیه نین یاز نشرییاتی و باکینین قانون نشرییاتی طرفیندن چاپ اوْلوب. تورکان اورمولو یاخین زامانلاردا تورکیەده یاشایان بیر قروپ گونئیلی یازار و شاعیرله بیرلیکده ”بان” آدلی ”چاغداش گونئی آذربایجان ادبییاتی درگیسی” نی نشر ائدیرلر.


text:
111456
۲۵ خرداد ۱۴۰۱
تورکمنستانینگ یوُلباشچیسی سردار بردی محمدوف ایران اسلام جمهوریتینینگ جمهورباشلیغی سید ابراهیم رئیسی تاراپیندان رسمی دابارا بیلن قارشیلاندی.
دوین ایرانا ساپار قوران بردی محمدوف شو گون سعدآباد کؤشگونده ایرانلی ایشدشی تاراپیندان قارشیلاندی.
دابارادا ایکی یوردونگ دؤولت موقاملاری یانگلاندی.
سوُنگرا بوُلسا تورکمنستان بیلن ایرانینگ جمهورباشلیقلاری ایکی یوردونگ رسمی وکیللری بیلن تانیشدی.
بردی محمدوف بیلن رئیسی اؤزآرا دوشوشیقدان سوُنگ توُپارآرا دوشوشیغا یوُلباشچیلیق اتدی.
توُپارآرا دوشوشیقدان سوُنگرا تورکمنستان بیلن ایرانینگ آراسیندا ۹ رسمیناما قوُل چکیشیلدی.
رسمینامالارینگ آراسیندا گولستان ولایاتی بیلن بالقان ولایاتی، دمیرقازیق حوراسان ولایاتی بیلن آحال ولایاتی، رضوی حوُراسان ولایاتی بیلن ماری ولایاتی آراسیندا سؤودا- اقتصادی، علمی- تکنیک و مدنی حیذماتداشلیق؛ ایکی یوردونگ رادیو و تلویزیون قورامالارینینگ آراسینداقی حیذماتداشلیق، ایکی حؤکومتینگ آراسینداقی علمی، مدنی، چپر و بیلیم آلیش چالیش ایلالاشیغی و مایاقوُیوم ایش توُپارینی دؤرهتمک یالی ایلالاشیق شرطنامالاری بار.
ایکی یوردونگ یوُلباشچیلاری ایران بیلن تورکمنستانینگ آراسینداقی دوُست- دوُغانلیق، قوُنگشوچیلیق و یاغشی نیتلی حیذماتداشلیغا اونس چکدیلر.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ شهریور ۱۴۰۱
۲۳ شهریور ۱۴۰۱
۱۰ شهریور ۱۴۰۱
۲۲ مرداد ۱۴۰۱
۱۷ مرداد ۱۴۰۱


text:
سئچکیلرین تحریمیندن سؤز گئدنده، کیملر داها اورکدن تحریم ائتملیدیرلر، دوشونورسونوز؟! مندن سوروشساز، دئیردیم تورکلر!
چونکو جا طرفیندن داها چوخ ظولم و تبعیضه معروض قالانلار ایچینده تورکلر ایلک سیرادادیرلار. آیریجا، بوندان اؤنجهکی سئچکیلرده وئریلن وعدلر، هئچ بیریسی دئمک اولار کی، یئرینه گئتمهییب. عمومی اولان ایستیبداد، فساد و تروریسم کیمی موشکوللر بیر یانا، اؤزللیکله تورکلره مخصوص اولان یوخسوللوق، مهاجیرت، سرکوب کیمی موشکوللره باخساق، عادی بیر ایران تورکو نییه گرک سس وئرسین!؟
اؤزللیکله مجلیس سئچکیلرینده، کی اونون اختیاراتی و سئچیم پروسهسی هر بیر عاغیللی و شریف اینسانا ایهانتدیر.
عادی اینسانلاریمیزی قیناساقدا- اؤز آرامیزدی- بعضی سببلردن دولایی، اولدن ده بیر او قدر گؤزلنتیمیز یوخدو. آنجاق تورک میللی فعاللار نئجه؟! داها اونلارا، طایفابازلیق، همکندلیبازلیق، جووه دوشمک، احسان یئمک کیمی بیر سببلر سایماق اولماز کی. دوزدور؟!
زامانیندا، سئچکیلرده فضا آچیلیر دئیه، آکتیو اولوب او فضادان قوللاناق، دئییردیک. آمما، ایندی ده بونا احتیاج وار، سیزجه؟! میللی حرکتین دیرلری بو قدر یایغین اولدوغو بیر زاماندا، اؤزللیکله سوسیال مئدیالارین مسلط اولدوغو بیر دؤنمده بو ایش نه قدر لازیمدی، سیزجه؟!
اؤزللیکله، سون اولایلاردان سونرا، یعنی آبان و دی آیلارینین قیرغینیندان و هابئله اوچاغی ووروب سالاندان سونرا، بئله بیر سیستمین سئچکیلرینده آکتیو اولماغین، جاذیبهسی چوخدور یا دافیعهسی؟!
یعنی میللی حرکتین سسینی ایندییهجن ائشیتمهین بیری ویا خود ائشیدیب قبول ائلهمهین بیری، بو وضعیتده میللی فعالارین انتخاباتدا فعالیتی نتیجهسینده، میللی حرکته مثبت باخیش تاپاجاق یوخسا منفی؟!
اونوتمایاق کی، وضعیت او قدر خارابدی کی، حتی ایصلاحطلبلر ده بو سئچکلیر بارهده تحریمه-بنزر موضع توتموشلار.
بلکی، دئیهجکسینیز کی، باتی آذربایجان فرق ائلهییر، چونکو اوردا کورد مسئلهسی و ارضی ایدیعالار وار.
بونون بحثی باشقادیر و اؤزونه مخصوص دیرلندیرمه ایستهییر! آنجاق، باتی آذربایجانی بیر کنارا قویساق، باشقا شهرلرده نئجه؟ مثلا مشکینده!؟ اورادا اولان اهالینین هامیسی تورکدو کی!
یاخشی خاطیرلاییرام کی، کئچنلرده سئچکیلرده آکتیو اولماق، بیر آدایین دالینا دوشوب اونا میدان سولاماق آنلامیندا دئییلدی. میللی فعاللارین اؤزلریندن بیری آدای اولمادیغی زامان، اونلار سادجه میتینگلره (فرق ائلمزدی کیمین میتینگیدی) قاتیلیب، اؤز سؤزلرینی دئیهردیلر.
البته بو ایش، تانینمیش میللی فعاللار طرفیندن یوخ، داها چوخ او زامانین گنجلری طرفیندن چوخ جسارتله حایاتا کئچیریلیردی. چونکو اینانیردیق، تانیمیش و سابیقهلی فعاللارین قاتیلماسی، میللی حرکته بوتونلوکده یونگوللوک گتیرردی. استراتژی اولاراق، میللی حرکت، خالق ایچینده اؤزونه مخصوص لاییق و کاریزماتیک بیر اوپوزیسیون جایگاهی قازانمالی ایدی. خالقی ناقصالعقل یئرینه قویاراق، شورای نیگهبان طرفیندن سئچیلن ایکی اوچ معلوم الحال کیمدیلر کی!؟ هئچ بیر ایشه یارامایان، فساد و اوغرولار ییغینجاغینا دؤنوشن بیر مجلیسین ایکی هفتهلیک سئچکیلرینه گؤره، آغیر هزینهلرله توپلانان سیاسی دوشونجهنین اعتبارینی اورتالیغا آتا بیلمزدیک. باشقا سؤزله دئسک، میللی حرکتین اعتباری آدینا، دمکراسی و اینسان حاقلاری و البته میللی وارلیغیمیز اوغروندا اوزون ایللر فعالیت ائدیب، حبس چکنلریمیزین یئری، اعتبار و احترامی قورونمالیایدی.
ایندی تکرار قاییداق چکدیییم مشکین میثالینا! بو شهر، جمعیتینین آز اولماسینا رغمن، اؤیرنجی ساییسی هر زامان چوخ و میللی موجادیلهده اؤزونه مخصوص یئری اولوب. دئمک اولار، هر ساحهده اورتایاقویموش شخصیتلری اولوب. ایندی مشکین کیمی بیر شهریمیزده، بوراخین عادی خالقی، بوراخین گنج فعاللاری، تانینمیش فعاللارین بیر تعدادی بئله، او نامزدین- بو نامزدین تبلیغاتچیسی اولوبلار!
هاردان هارایا؟! بو قدر پیس دوروما دوشموشوک، یعنی؟!
دوشوننده کی، بو فعاللارین هر بیریسینی، مجلیس نومایندهسی کی سهلدی، وزیر یئرینده گؤروردوک، گؤرونن تابلو چوخ اوزوجو اولور.
کاشکی، ائله تابلونون اوزوجولویو بوقدرده قالسایدی! وضعیت بوندان داها دا برباددی.
او نامزدلرین بیری( آقای محمود عباسزاده مشکینی) آوروپا بیرلییی طرفیندن تحریم لیستیندهدی. نهیه گؤره؟!
همن بو تانینمیش فعاللاری آسیب- کسمک، ایشکنجه ائلمک، حزب قورماقلارینی انگللهمک، تجمع مجوزی وئرمهمک، آغیر حکم کسمکده مسئولیت داشیدیغینا گؤره.
اینانا بیلیرسیز؟!
بو شخص، سازمان ملل-ه گلیب ایرانین سیاستینی او جوملهدن تورکلره اولان تبعیضی توجیه ائلهین شخصلردن بیریدیر.
حتما بیلیرسینیز کی، خاریجی ایشلر باخانی، ظریف هر یئرده اوتوروب دئییر کی،”اگر میللت جمهوری ایسلامینی ایستهمیرسه، بس نئجه اولور کی، یوزده یئتمیشدن آرتیق سئچکیلره قاتیلیرلار”.
ایندی تصور ائلهیین کی، عباسزاده تحریم اولماسایدی و هر زامان اولدوغو کیمی گلیب سازمان مللده منیم کیمی بیرینین ایددیعاسینا بئله جواب وئرهجکدی؛
ایددیعا:”جمهوری ایسلامی تورک فعاللاری، او جملهدن آقای فلانی و بهمانینی، سادجه اؤز حاقلارینی ایستهدیکلری اوچون، توتوقلاییب، شیکنجه ائدیب و ناصالح بیر محکمهده بو قدر حبسه محکوم ائدیب و بو شراییطده زیندان چکدیریب. بو اینسان حاقلارینی پوزماقدی”
جواب (هر زامان جاسوسلوق یا پانتورکیسم اولوردو اما بو سفر):”بو سایدیغینیز شخصلره، بیز بئله ائلهمیشیکسه، بس نئجه اولور کی، فلانی منیم پیش-سخنرانیم اولور، بهمانی کاغیذ یاپیشدیرانیم.”
گولونجدو، هه؟!
یوخ، گولونج دئییل. نه اولدوغونو دئمک ایستهمیرم!
فقط بونو دئییم کی، موجادیلهمیز آدینا، قازادیغیمیز آد و جایگاهین اعتبارینی قورمالیییق.
سون


text:
سودیوم هقزافلوئوروفوسفات
سودیوم هقزافلوئوروفوسفات (اینگیلیسجه: Sodium hexafluorophosphate، روسجا: ГekcaфTopoфocфaT(V) HaTpия) بیر شیمیایی ماده. سودیوم هقزافلوئوروفوسفات فلوئور بیلشیکلری و سودیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sodium hexafluorophosphate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سودیوم هقزافلوئوروفوسفات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شمس تبریزی
شمس تبریزی یا دا تبریزلی شمس (دوغوم ۵۸۲ - اولوم ۶۴۵ هجری قمری) _ تبریز اهالیسیندن دیر و مولانا نین ایلک اوستادی و همنشینی دیر، شمس تبریزینین دقیق آتاسینین آدی بللی دئییل اونون یاشاییشینین باشلانیشین ۵۸۲-جی هیجری قمری ایلینده تبریز شهرینده ذکر ائدیلر . شمس تبریزینین تباری مولانانین یازدیغی شعردن بللی اولور:
زهي بزم خداوندي، زهي ميهاي شاهانه
زهي يغما كه ميآورد شه قئبچاق تركانه [۱]
بو سؤزون اساسیندا شمس تبریزی آذربایجان تورکلریندن دیر کی اصالت و کوکی قبچاق تورکلرینه یئتیشیر،[۲][۳][۴][۵][۶][۷] هابئله ریتر و عبدالباقی گولپینارلی شمس تبریزی قبچاق تورکلریندن بیلیردیلر.
کیملیغی
شمس-ی تبریزی لقبینی ده آیدین اولاجاغی اۆچون، حال-حاضردا ایرانین شرقی آذربایجان اوستاننین رهبرلیک مرکزی اوْلان تبریز شهرینده، ۱۱۸۵-جی میلادی ایلده، ملیک داد اوْغلو علی آدیندا بیر شخصین اوْغلودور و "شمسالددین" یعنی "دینین گونشی" لقبیله خاطیرلانمیشدیر.
داها کیچیک یاشلاردا، منوی علملری تحصیل گؤستردیگی قابیلیتله دقت چکن شمس، دین علملری تحصیلدن سوْنرا، گنج یاشلاریندا تئبریزلی ابوبکر سئللافا مورید اوْلموش، اونونو دویدوغو بوتون مشهور شئیخ فئیز آلماغا چالیشمیش و بۇ سببله دیار دیار گزمیشدیر. بۇ گئزگینلیغیندئن گؤره اؤزونه "شمسددین پئرئنده" (اوچان شمسددین) دئییلمیش، آیریجا تبریزده تریقت پیرلری و حقیقت عاریف اونا کمال-ی تبریزی آدینی وئرمیشلر.
اؤلومو حاقینداکی روایتلر
شمس هیجری ۶۴۵، میلادی ۱۲۴۷ تاریخینده مؤولانادا میدانا گلن بؤیوک دییشیکلیگی هزم ائده بیلمهینلر ترفیندن اؤلدورولدو، یوخسا گلدیگی کیمی کیمسهیه خبر وئرمهدن کنیانی ترک ائتدیگی بیلین مکدهدیر.بو گون کونیادا شمس مقامی اولاراق بیلینن، خالق و خصوصیله مئولئویلئرجئ توربهسینده اول زیارت ائدیلن بۇ توربه ده مؤوجود مزار، بوش بیر مزار می، یوخسا محممداؤندئربیین بیر خاطرهسینده ایضاح ائدیلدیگی کیمی، شمس حقیقتاً بورادا توْرپاقا باسیلیب، بۇ دا ناملوم دیر.
شمس مزارلیقی
نغده دکی کسیک باش توربهسی ده شمسه نیسبت وئریلیر. بونلاردان آیری اولاراق تبریز شهرینده "کئچیل" دئییلن قبیریستانلیقدا، عئینی بؤلگهده خویدا، پاکیستان نین مولتون شهرینده شمس توربهلری و یا مؤوقئلری واردیر. بونلار موختلیف روایتلرله بزنمیشدیر. پاکیستانلیلارین سؤیلدیکلرینه گؤره ده شمس، کونیادان بیر گئجه یاریسی گیزلیجه آیریلمیش، خوی شهرینه حرکت ائتمیش و اورادا یئرلشمیشدیر. روایته گؤره شمسی تبریزی خوی دا وفات ائدر و اورادا توْرپاقا تاپشیریلار[۸]. مزاری، یونسکو دونیا مدنیت میراسینا نامیزد گؤستئریلیر. بیر روایته گؤره، مؤولانا جلالددین رومونون کیچیک اوغولو آلائددین ده، شمسی اؤلدورنلر آراسیندایمیش.
رسیم خانا
قایناقلار
- ^ مولوی. (فارسجا) دیوان شمس (غزلیات) (زهی بزم خداوندی زهی میهای شاهانه). ويكي مئديا (فاويكيمنبع). یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۰۹.
- ^ ديوان كبير، ج 5 ، ص 114. اين استناد را نخستين بار دانشمند شهير اسلام مرحوم زكي وليدي طوغان مطرح كرده است. رك. زكي وليدي طوغان. عمومي تورك تاريخينه گيريش، استانبول، 1946، ج 2، ص 161.
- ^ پرويز يكاني زارع(ائليار). (فارسجا) زندگي و آثار شمس تبريزي. خوي آنلاين. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۰۹.
- ^ شمس الدین احمد افلاکی - مناقب العارفین 1247 ـب1148م
- ^ http://www.rashthc.ir/upload/jaleb/file/e91a6292/%D9%81%D8%B5%D9%84%20%D8%A7%D9%88%D9%84%20%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2%20%D8%B4%D9%85%D8%B3.doc[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ Şems-î Tebrizi
- ^ - kim kimdir?
- ^ شمسی تبریزی مینارهسی یاخینیندا تئیمور دؤورو اوچ ایسکئلئت اول/تاپیلدی.


text:
حالبوکی مشروطیت دؤورونده عکسینه ایدی. طالبوف لار، آخوند زاده لر و حتی تقی زاده لر و کسروی لر تورکیه و اسلام عالمی نی داها یاخشی تانیییردیلار. چونکی عثمانلی اقتداری نین و تورکیه جمهوریتی نین هر اؤلکه ده ن چوخ ایرانا پوزیتیو تاثیری اولموشدور. رضا شاه ین مصر پادشاهی ایله فامیل اولماسی و بیرینجی خارجی اؤلکه اولاراق تورکیه یه سفری، هئچ ده تصادف اولمامیشدیر.
سون گونلرده تورکیه حاقدا اوخودوغوم یازیلار ( ایرانلیلارین قلمینده ن آخان یازیلاردان دانیشیرام؟؟!!...)، منده فقط تاسف حسلری اویادیر. یازیلارین بیر چوخوندان گؤرمک اولور کی، بونلارین باشماقلاریندا توی دیر: باخین فقط ایران دئییل، تورکیه ده باتدی.
دئیه نلره گؤره، پادشاه ایکی آداما جزا حکمی وئرمک ایسته میشدی. بیرینجی سینه دئمیشدی: جزانی سن سئچ کی، سنه وئره ن جزانین ایکی برابرینی ایکینجی آداما وئره جگم. آدام پخیل اولدوغو اوچون دئمیشدی: قبله ی عالم! امر ائت جلاد منیم بیر گؤزومو چیخارتسین!!...
ایندی بو بدبخت لر بیلمیرلر کی تورکیه نین بیر گؤزو کور اولسا، اونسوزدا حضیض ذلته دوشموش ایران اقتصادی نین ایکی گؤزو کور اولاجاقدیر.
تورکیه کیمی انکشاف ائله میش بیر اؤلکه ایله قونشو اولماق بیزیم اؤلکه اوچون اولدوقجا اهمیتلی دیر. ایران ایله تجارت و آلیش- وئریش اوچون مثل سیز یئر توتان بیر اؤلکه ده، آنارشی نین حاکیم اولماسی نین ضرری، لاپ چوخ بیزیم اؤلکه یه توخونا بیلر.
بو مسئله نی ایران دؤلتی بو اوزده ن ایراق "منورالفکر" لرده ن داها یاخشی باشا دوشور. تصادف دئییل کی ایران دولتی کودتانی محکوم ائله مک ده، هامیدان قاباغا دوشدو و بلکه ده اردوغان حاکمیتینه کودتا خبرینی گیزلیحه وئره ن دولتلرده ن بیری ائله ایران دولتی اولموشدور.
بو گون تورکیه، منطقه نین گوجلو اقتصادلاریندان بیری دیر. بوتون چتینلیک لره رغما تورکیه 60 اینحی ایللره گئری قاییتمایاجاقدیر.
بو یازیچیلار هله باشا دوشمه ییبلر کی:
- بیرینجی سی تورکیه نی مدرنیزمه دوغرو آپاران فقط آتاتورک دئییل ایدی. بلکه بو ایشی باشلایانلار، اونلار ضیالی و یوکسک دولت و اوردو صاحیب منصب لرینده ن عبارت بیر جمع اولموشدور. عین زاماندا تورکیه نی مدرن لشدیرمک پلانی فقط آتاتورکون فیکری اولمامیشدیر. بو فیکر، ائله عثمانلی اقتداریندان قایناقلانیردی.
- ایکینجی سی، یئتمیش ایل کمالیزم، تورکیه نی همیشه لیک و گئری قایتاریلماز بیر شکیل ده، ائله دئییشیب کی، ایران کیمی حکومتین اورادا یارانماسی ممکون دئییل. تورکیه، ایرانین عکسینه (ایراندا شیعه دومینانت دیر)، مذهب جهتینده ن بیر موزائیک دیر. بو دوغرودور کی، تورکیه گئت- گئده بیر کنسرواتیو جامعه یه چئوریلمک ده دیر؛ لاکن او اؤلکه ده، بیر عده فرصت طلب ین علم گزدیرمه لرینه باخمایاراق، دینچی بیر حکومت اصلا و ابدا دوام ائده بیلمز.
- ایران، آسیا دا یئرلشمیش بیر اؤلکه دیر. آسیا قطعه سی ده، هله لیک (تکرار ائدیره م هله لیک؟؟!!...) دونیا جغرافیاسینین "خارج از محدوده" سی حسابلانیر. حالبوکی تورکیه اروپادا، ناتو دا، اروپا محکمه سی کیمی اینستیتوسیونلاردا عضو اولدوغو اوچون، اؤز باشینا بیر مملکت دئییل.
یاددان چیخارمایاق کی آغ پارتی نین بوتون پروپاگاندا سیستمینه رغما، تورکیه اؤز تاریخینده، نئچه، نئچه اردوغان کیمی و بعضا اوندان داها گوجلو و بویوک شخصیت لر گؤرموشدور. البته کی بو شخصیت لرین دونیا گؤروشلری، طبقه منسوبیت لری و هابئله الده ائتدیکلری نائیلیت لر فرقلی اولموشدور. آمما اونلاردا، زامانیندا بو اؤلکه ده سؤزلری کئچمیش، بئله و یا ائله، مدرن تورکیه نین یارانماسیندا رول اوینامیشدیلار.
بو اؤلکه "عصمت اینونو" لاری گؤرموشدور. بو باجاریقلی، بویوک شخصیت و گوجلو دولت آدامی، " ملی رهبر" لقبی آلمیشدیر.
بو اؤلکه "عدنان مندرس" لری گؤرموشدور. تورکیه نین تاریخی شخصیت لرینده ن بیری اولان مندرس، اؤنجه کودتاچی افسرلر واسطه سیله اعدام ائدیلمیش، لاکن سونرالار بو دولت آدامی، ملی قهرمان کیمی ده یه رلندیریلمیشدی.
یئنه ده دونیا گؤروشلرینده ن آسیلی اولمایاراق باخساق، بو اؤلکه دمیره ل، اجویت و اوزال کیمی شخصیت لر گؤروبدور. بونلارین هر بیری سیاست عالمینده، اردوغان دان بویوک اولماسالار دا، کیچیک ده دئییللر.
و نهایت تورکیه ده آتاتورک کیمی بیر رهبر ده ن دانیشماق اولار. بئله یوز دانا اردوغان لار دا اونون آدینا کؤلگه سالماغا قادیر اولمایاجاقلار.
آمما ایندی باخاندا بو شخصیت لر هاردادیلار؟ اونلاردان قالان بیر قورو آد و پیس- یاخشی سیاسی ارثیه دیر.
اردوغان لار، گلدیک لری کیمی گئده جکلر. آمما تورکیه یاشایاجاقدیر. تورکیه یاشایاجاقدیر کی، اونو یاشادان انسانلاردا، یاشایا بیلسینلر.
اردوغان، چوخ شانسلی بیر سیاست آدامی اولسا ( شانسی اولسا؟؟!!...)، ایگیرمی ایل سونرا، بلکه بیر طیاره میدانی، بیر یونیورسیته و یا بیر شهرده بیر میدان اونون آدینی داشییاجاقدیر. یوخسا مین لر سرکرده، رهبر و دولت آدامی کیمی تئز- گئج یادلاردان چیخیب و تاریخین قارانلیقلاریندا آدی ایتیب- باتاجاقدیر.
و نهایت کودتا گئجه سی، تلویزیوندان استامبول دا خالقین تانک لارا سینه گریب، تانک لارین و زرهپوشلارین ته که رلرینی ایته لیییه- ایته لییه دایاندیرماسینی گؤره ن حیات یولداشیم، بیر سؤز دئدی کی، هله ده او سؤز قولاغیمدا جینگیلده مک ده دیر. او دئدی کی:
" روشنفکرلر هر زامان خیاوان دا کی بو انسانلاری هئچه ساییرلار. حالبوکی تاریخی بونلار یازیرلار".


text:
هابسبورقلار
هابسبورقلار سولالهسی(آلمانجا: Habsburger) — آوروپانین ان بؤیوک خانهدانلاریندان بیری.
هابسبورقلار سولالهسی عصرلر بوْیو مقدس روم-قرمان ایمپراتورلوغو، اوتریش، ماجاریستان، و پورتوقال کیمی اؤلکهلری ایداره ائدیبلر. ۱۹۱۸-جی ایلده ۱-جی دۆنیا ساواشسینین باشا چاتماسی و اوتریش-ماجاریستانون دا تاریخه قاریشماسی ایله هابسبورقلار سولاله سینینق حاکمیّتی ده بیتمیشدی[۱].
سولالهنین تاریخی[دَییشدیر]
هابسبورقلار ایمپراتورلوغونون آیری-آیری قوْللاری آلمان دوکلارینی دا ایحاطه ائدیردی. دۆنیا سیاستینین مُعییّنلشمهسینده پورتوقالیانین دا روْلو واردیر. ۱۴۹۲-جی ایلده آمریکانین کشفی، ۱۴۹۸-جی ایلده اوْست-هینده گئدن دنیز یوْلونون آچیلماسی تئزلیکله دۆنیا تیجارتینین یارانماسینی شرتلندیردی. دۆنیا تیجارتی ایله بیرلیکده ایسه طبیعی احتیاطدان محروم، قیمتلی دمیرلارین تصادوفاً راست گلیندیی آوروپادا زنگینلشمه پروسِسی باشلادی. بۇ پروسس بورژوا اۆرتیم (تولید)ینی شرتلندیردی.
آراشتیرماچیلاردان تاریخ ده قئید ائدیردی کی، آوروپانین اۇلوسلار آراسی موناسیبتلرده اگمَنلیک (سُلطه) ائتمهسی اؤز باشلانغیجینی جوغرافی کشفلر نتیجهسینده یارانمیش دۆنیا تیجارتیندن گؤتورور. کاپیتالیست اۆرتیم (تولید)ی اۆصولونون ان قدیم وطنی ایتالیا حساب ائدیلیر. ایلک بورژوا میللتچیلرینین وطنی ده بورادیر. بورژوا اۆرتیم (تولید)ی نتیجهسینده تاریخی وطن آنلاییشی و اوْنون قورونماسی لکسیکونا داخیل اوْلور. دؤولتلرین تیجارت ماراغی میدانا گلیر. دنیز یوْللارینین آچیلماسینین دیگر نتیجهسی دۆنیا موستملکه سیستمینین یارانماسی اوْلدو. لاکین موستملکه سیاستینده اینگیلیس پورتوقال ، ایسپانیا و فرانسه دان سوْنرا سونونجو یئرده گلیردی.
۱۴-جو-۱۵-جی عصرلرده پورتوقال نین تدریجاً آفریکانین غرب ساحللری بوْیو آپاردیغی سفرلار آرتیق ۱۶-جی عصرین اوْرتالاری اۆچون پورتوقال مولکلرینین یاپونیانین ساحللرینه قدر یاییلماسینا گتیریب چیخاردی. ۱۵۱۶-جی ایل ده هابسبورقلار سولالهسیندن اوْلان ۱-جی کارلین حاکمیّته گلمهسی آوروپانین سیاسی حیاتینا ائتکی گؤستردی. بئله کی، ماکسیمیلیان هابسبورقون نوهسی اوْلان ۱-جی کارل نه اؤزونه قدرکی، نه ده اؤزوندن سونراکی نسیللرین مالیک اوْلمادیغی شؤهرتی قازاندی و ۱۵۱۹- جو ایلدن اعتباراً مقدس روم ژرمن ایمپراتورلوغونون ایمپراتورو سئچیلدی. محض بۇ دؤورده ایسپانیا ایمپیراتورلوغونون شیمال حدودلاری اینگیلیس و ایسکاندیناویایا قدر آوروپا اؤلکهلرینی، غرب حدودلاری ایسه غرب و مرکزی آمریکانین شرقینی ایحاطه ائدیردی.
۵-جی کارل آدینی آلمیش بۇ ایمپراتورو "گۆنش کرال" آدلاندیریردیلار. ۱۹-جو عصرین اوْرتالاریندان اعتباراً معلوم اوْلدو کی، ایکی قات دیپلوماتیدان ایستیفاده و دینی ساواشلرین قیزیشدیریلماسی ۵-جی کارلین آدی ایله باغلیدیر. دۆنیا تیجارتی میدانا گلدیکدن سوْنرا اوْنون مرکزینه چوریلن آنتورپن و آمستردام شهرلرینین ایللیک گلیری ایسپانیانین تاریخی ارازیلیرینین وئردیی ایللیک گلیره برابر ایدی. ۱۷ هولند ایالتی ایسه ایسپانیانین بۆتون موستملکهلرینین وئردیی گلیره برابر گلیر وریردی. هابسبورقلارین مؤحکم لنمهسینده گونئی آلمان بورژوازیسینین و تاجیرلرینین بؤیوک روْلو اوْلموشدور. آلمانین ان قدیم بانکیر ائوی ساییلان فوگگرلر بانکیر اوی ایسپانیا هابسبورقلاری ایله قادین خطیله قوهوم ایدی.
قایناق[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Habsburg-Lorraine Genealogy.PNG


text:
دونیادا کووید اؤلوملرینین سایی 35% آرتیب
دونیادا کووید-دن اؤلنلرین سایی سون دؤرد هفته عرضینده 35% آرتیب.
دونیادا کووید-دن اؤلنلرین سایی سون دؤرد هفته عرضینده 35% آرتیب.
قوزیی یاریم کورهسینده سویوق مؤوسومون باشلاماسی ایله یولوخما ریسکی یالنیز آرتاجاق.
بو بارهده چرشنبه گونو ژنوده کئچیردیگی بریفینقده دونیا ساغلیق تشکیلاتینین باش مودیری تدروس آدهانوم قبریسوس بیلدیریب.
"تکجه سون بیر هفتهده 15 مین نفر دونیاسینی دییشیب. بو یول وئریلمزدیر، چونکی بیزده ویروسون قارشیسینی آلماق و اینسانلارین حیاتینی خلاص ائتمک اوچون واسیطهلر وار"، - دئیه دونیا ساغلیق تشکیلاتینین رهبری بیان ائدیب.
او، همچنین قئید ائدیب کی، هامیمیز بو ویروسدان بزسک ده، ویروس بیزدن بئزمهییب.
ایلگیلیلی خبرلر
ساغلیق باخانی قوجا باکیدا
۲۰ یانوار شهیدلرینین دفن اولوندوغو شهیدلر خیابانینی زیارت ائدن قوجا، بوراداکی "ابدی مشعل" عابیدهسینین اؤنونه چلنگ بوراخدی
کوروناویروس ان آشاغی سویهیه چاتدی
"سالقینی بیتیرمک اوچون هئچ بو قدر یاخشی بیر وضعیتده اولمامیشدیق"
سرعتلی یئریمهنین فایداسی داها چوخدور
"ساغلیغی قوروماق اوچون اینسانلار، ایدهآل اولاراق گونده ۱۰ مین آددیم آتماغی دئییل عینی زاماندا داها سرعتلی یئریمهیی ده هدفلهمهلیدیرلر"


text:
عباسقلی آقا باکیخانوف
عباسقولو آغا باکیخانوف (تام آدی: باکیخانوف عباسقولو میرزه محمد اوغلو، قدسی) (او،29 ژوئن 1735 جی ایلده آنادان اولموشدور) — آذربایجان شاعیری، یازیچیسی، عالیمی، موتفکّیری و ترجومهچیسی.[۱] آذربایجانین ایلک تاریخچیسی حساب اولونور.[۲]
اون دوققوزونجو عصر آذربایجان معاریفچیلریندن بیری اولان عباسقولو آغا باکیخانوف "گلستان ارم" اثری ایله آذربایجان تاریخشوناسلیق علمینین اساسینی قویموشدور. "قدسی" تخلوصو ایله تورک، عرب و فارس دیللرینده شعیرلرین مؤلیفیدیر. قوبادا " گولوستان" آدلی علمی-ادبی مجلیسین (1835) تشکیلاتچیلاریندان بیری اولموشدور.
1820–1830-جو ایللرده تزار روسیهسی اوردوسوندا قوللوق ائتدیگی زامان گولوستان (1813) و تورکمنچای موقاویلهلرینین (1828) ایمضالانماسیندا ترجومهچی کیمی ایشتیراک ائتمیشدیر.
اتکیازیلار[دَییشدیر]
- ^ Məmmədov Z. Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi. Bakı: Şərq-Qərb, 2006. 328 s. səh. 305
- ^ Yaddaş müharibəsi: Zaqafqaziyada miflər, identiklik və siyasət V. A. Şnirelman, səh 103


text:
`کماندو` نتیجهلر
خبرلر [45]
- کماندولار ۲ تروریستی ضررسیزلشدیردی
- آمریکادا ۳ هلند کماندوسو وورولدو
- عراقدا ۲، سوریهده ۲۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۹ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- ۳ تروریست تۆرک کماندولاری طرفیندن ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- ۸ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- دیارباکیردا عملیات
- ۴ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- ۳ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- ۴ پکاکالی تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- عراقین قوزئیینده بؤیوک عملیات
- پکاکالی ۳ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- تروریستلرین "اله گئچیریلمهسی امکانسیز" دئدیگی قرارگاه اله گئچیریلدی
- ۴ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- ۱۳ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- کماندولار ۵ تروریستی ائتکیسیز حالا گتیردی
- ۴ تروریست داها ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- ۴ پکاکالی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- "تورک عسگریندن تروریستلره گئچید یوخ"


text:
بوغدای قیممات تایدان دۆنیأ بازارلاریندا رکوُرد قوُیدی
بوغدای بیر آیدا 30 گؤتریم، بیر ییلدا دا 60 گؤتریم باهالادی
بوغدایینگ قیممات باهاسی دۆنیأ بازاریندا 13.63 دلارا یتدی و تاریحی نینگ اینگ یوُقاری قیممات باهاسینا یتدی.
روسیا بیلن اوکراینا آراسینداقی ساواش لجستیک تایدان بوغدای آلماق باراسیندا قینچیلیق یاراتماغا باشلادی.
انرژی و نبیت باهاسی نینگ یوُقارلاماغی بیلن بوغدای یینگ قیممات باهاسی دۆنیأده رکورد قوُیدی.
روسیا بیلن اوکراینا دۆنیأده اینگ کؤپ بوغدای اؤندۆریأن و داشاری یورتلاری بوغدای بیلن اۆپجۆن ادیأن یورتلارینگ آراسیندا.
شو گۆن بوغدایینگ قیممات باهاسی 5 گؤتریم یوُقارلادی و 13 دلار 63 سنت بوُلدی.
بوغدای بیر آیدا 30 گؤتریم، بیر ییلدا دا 60 گؤتریم باهالادی.
دِگیشلی حابارلار
روسیا حیتایا یانگاداندان طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأر
گازپروم شرکتی، یانگاداندان حیتایا طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأندیگینی بیلدیردی
آگوست آییندا تۆرکیأنینگ داشاساتوو موقداری 21 میلیارد 337 میلیون دلار بوُلدی
آلمانیا تۆرکیه دن 1 میلیارد 664 میلیون دلار اؤنۆم ساتین آلدی
تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپانینگ اینگ قوُوی هوُوایوُلی شرکتی سایلاندی
اشپیگل تۆرک هوُوا یوُللارینی اؤودی، لوفت هانزا شرکتینی تانقیت اتدی


text:
باغلاما
باغلاما ( تورک دیلینده : Bağlama ) یوخسا ساز – تزهنه (میضراب) ایله چالینان سیملی چالغی آلتی. اوْ، اۇلو اوْزان صنعتینین داوامچیسی اوْلان آشیق و ساز-سؤز صنعتینین آیریلماز ترکیب حیصّه سیدیر. ساز عئینی زاماندا تورک دونیاسینین، تورک معنویاتینین رمزلریندن بیریدیر. سینکرتیک، یعنی اؤزونده چالغی، اوْخوما، شعر دئمه، سؤز و داستان ایفاچیلیغی، آکتیورلوق و رقص (پلاستیکا) صنعتلرینی بیرلشدیرهن ساز-سؤز صنعتی، موغام صنعتی ایله یاناشی، آذربایجان میلّی مدنیتینین ان اسکی قاتلاری ایله باغلیدیر.
سؤز آچیمیدَییشدیر
باغلاما کلمهسی باغلاماخ فعلینن آلینیب.
تاریخچهدَییشدیر
قدیم تورکدیللی خالقلاردا شامان، قام، اوْیون، باخشی، یانشاق، وارساق و نهایت، اوْزان کیمی تانینان صنعتکارلار بوگونکو آشیغین اجدادلاری ساییلیرلار. اوْزان صنعتی یوزیللیکلر و مینیللیکلر بویو بؤیوک تکامول یولو کچهرک آشیق صنعتینه چوریلدیی کیمی، قوپوز دا اوْنا اوْخشار تکامول یولو کچهرک ساز آلتی شکلینی آلمیشدیر.
ساز آرتیق شاه ایسماعیل ختاینین دؤورونده (XVI عصر) ایندیکی شکلینی آلمیشدی. شاه ایسماعیل ختای نین کؤنول اوْخشایان قوشمالارینین بیرینده ساز بئله ترهننوم ائدیلیر:
بۇ گون اله آلماز اوْلدوم من سازیم،
ارشه دیرک-دیرک چیخار منیم آوازیم.
دؤرد ایش واردیر هر قارینداشا لازیم:
بیر علم، بیر کلام، بیر نفس، بیر ساز.
تاریخی فاکتلاردان بئله قناعته گلمک اوْلار کی، XII-۱۳-جو یوزیللیکلرده اوْزان قوپوزونون چوغورلا، ۱۵-جی-۱۶-جی یوزیللیکلرده ایسه چوغورون سازلا عوضلهنمهسی مرحلهلری اوْلموشدور:
- قوپوز ان قدیم سیملی چالغی آلتلریندن بیریدیر. اوْنون یارانما تاریخی میلاددان چوْخ-چوْخ اوّللره عایید ائدیلیر. قوپوزون ایکی نؤعو داها گئنیش ایستیفاده اوْلونموشدور:
- ایکیسیملی قیل قوپوز (و یا ایکیلیق) کمپانلا چالینیردی، اوْرتا آسیا خالقلاری آراسیندا ، خصوصیله قازاخیستاندا گئنیش یاییلمیش و حاضیردا ایستیفاده ادیلمکدهدیر.
- اۆچسیملی قولچا قوپوز چاغداش سازین سلفی ساییلیر.[۱]
- چوغور. علیرضا یالچینین "جنوبدا تورکمهن چاغلاری" اثرینده چوغورون ۹ تلی، ۱۵ پردهسی و گؤزل سس تمبری اوْلماسیندان سؤز آچیلیr.Ancaq چوغورون باشقا تۆرهلری قافقازدا، و ده عیراق تورکمانلاری آراسیندا دؤوروموزه قدر گلیب چاتمیشدیر. آذربایجان تاریخی موزئیینین فوندوندا ساخلانیلان ۱۹-جو عصره عایید چوغور موسیقی آلتی اۆچ قوشا سیمدن و ۲۲ پردهدن عبارتدیر. آلتین چاناغی توت آغاجیندان ییغما اۆصولو ایله حاضیرلانیر. آذربایجان تاریخی موزه ییینین فوندوندا ساخلانیلان ۱۹-جو عصره عایید چوغور موسیقی آلتی اۆچ قوشا سیمدن و ۲۲ پردهدن عبارتدیر. آلتین چاناغی توت آغاجیندان ییغما اۆصولو ایله حاضیرلانیر.[۲]
قوپوزون دیاپازونو بؤیوک اوْکتاوانین "سی" سسیندن بیرینجی اوْکتاوانین "لیا" سسینه کیمیدیر. چوغورون سس دوزومو کیچیک اوْکتاوانین "دو" سسیندن ایکینجی اوْکتاوانین "سوْل" سسینه کیمیدیر. سازین دیاپازونو بیرینجی اوْکتاوانین "دو" سسیندن ایکینجی اوْکتاوانین "سوْل" سسینه قدردیر.[۳]
ساز باشقا خالقلاردادَییشدیر
تۆرکیه تورکلری سازا "باغلاما"، لزگیلر "چونغور"، یونانلار ایسه "بوزوکی" دییرلر. تۆرکیه باغلاماسی یددیتللی سازدیر، چوغورون قوْلو سازینکیندان داها قیسا اوْلور. "بوزوکی" سؤزو یونان دیلینه تورکجهدن گلیب، "بوزوک باغلاما" ایفادهسیندن عمله گلیب. بوزوکینین ۳-۴ جوت تللری اوْلور، گیتارا و سازین قاریشیغیدیر.
تۆره لریدَییشدیر
آذربایجان سازی تورکدیللی خالقلار آراسیندا یاییلمیش ساز و اوْنا اوْخشار آلتلردن چالغی تکنیکسی، سسیاییمی (آکوستیکاسی) باخیمیندان دانیلماز اۆستونلوکلری ایله سچیلیر.
سازلار اؤلچولرینه، پردهلرین و سیملرین سایینا گؤره اۆچ یره بؤلونور:
- جوره ساز: ۴-۶ سیمی اوْلور، اؤلچولرینه گؤره ان کیچیک سازدیر
- قولتوق ساز: ۶-۷ سیمی اوْلور، اؤلچولرینه گؤره اوْرتا سازدیر
- آنا ساز: ۸-۹ سیمی اوْلور، ، اؤلچولرینه گؤره ان ایری سازدیر
- تاوار ساز (میدان سازی) [۴]
خالق چالغی آلتلری اوْرکسترینده سازدان عادتاً قولتوق و یا جوره سازدان سولو آلت کیمی ایستیفاده اوْلونور.
الکتروساز (الکتروباغلاما) - ۱۹۶۰´لارین سوْنونا دوغرو، باغلامانین سسینی داها چوْخ دویورماق و آنادولو روکو موسیقیسینده کوللانماق اۆچون ارکین کورای و اوْرخان گنجبای طرفیندن ایستیفاده اوْلونماغا باشلاندی. سازین قورولوشو قوروناراق ایچینه الکتروگیتارا ماقنیتلری یرلشتیریلدی.[۵]
قورولوشودَییشدیر
ساز آلتی اساس اۆچ حیصّه دن عبارتدیر:
- کلله
- قوْل
- چاناق
سازین چاناغی توت آغاجینین سچمه نؤعلرینین اوْدونجاغینی اوْوماقلا، قوْلو ایسه جویز آغاجیندان حاضیرلانیر. ساز، اساساً، گیلاس یا گیلنار آغاجینین قابیغیندان حاضیرلانمیش تزهنه (میزراب) ایله سسلندیریلیر [۶]. چوْخ حاللاردا آلتین قوْلو و چاناغین یان طرفلری طبیعی سدفله بزدیلیر. اساس ساز حساب ائدیلن تاوار سازین عمومی اۇزونلوغو ۱،۲۰۰ مم، چاناغینین درینلیگی ۲۰۰ مم اوْلور.
چاناق بوتؤو اۆچ حیصّه دن و قابیرغا آدلانان دوققوز یان و آرخا حیصّه دن عبارتدیر. بۇ "قابیرغا"لار قوْل ایله چاناغی بیرلشدیرهن "کوپ" آدلی کیچیک حیصّه نین اۆزرینده ییغیلیر و سوْنرا قوْل علاوه ائدیلیر. چاناغین اۆستو نازیک تاختا اۆزلوکله اؤرتولور و قوْلونا ۱۶-۱۷ پرده باغلانیلیر. بیر واختلار سیملر یۆکسک کیفیتلی پولاددان هازیرلانیب، گوموش سویونا سالینارمیش. اوْنلار هچ زامان پاسلانماز و چوْخ آز حالدا قیریلارمیش. چاناغین اۆز حیصّه سی سینه آدلانیر. سینه اۆزرینده اۆچ دلیک یئرلشیر. بۇ دلیکلر سسلری گۆجلهندیرمک آماچ داشییر و رزوناتور رولونو اوْیناییر. سازین قوْل حیصّه سی چاناق حیصّه یه بچه حیصّه واسطهسیله بیئرلشیر.
سازین قوْلونون کلله حیصّه سینین اۆزرینده ۸-۹ آشیخ (– سیملی موسیقی آلتلرین کللهسینده سیملرین ساریلدیغی زیوانا (بالاجا پایا، قولاق [۷]) واردیر. کلله ایله قوْلون آراسیندا کیچیک خرک (قوْل خریی)، چاناغین اۆزرینده، «سینه»نین اۆستونده بؤیوک خرک یئرلشیر. چاناغین اۆزرینده، سینهنین آلت طرفینده ایسه آلت خرک یئرلشیر. آلت خریی آشیقلار داراق دا آدلاندیریرلار.
قوْلون اۆزرینده بللی مسافهده یرلشهن، بیر-بیرینه برابر اوْلمایان، ۱۸–۲۶ سایدا پرده یئرلشیر. پردهلر کچمیش زامانلاردا باغیرساقلاردان، حال-حاضیردا ایسه کاپرون ایپلیکدن دوزلدیلیر. پردهلرین قدیمی آدلاری [۸]:
سازین قوْل و سینهسی اۆزرینده آشیقلاردان باشلایاراق آلت خرهیه (داراغا) قدر سککیز و یاخود دوققوز سیم (تل) یئرلشیر. آشیقلارین وظیفهسی سیملرین کؤکونو عئینی سس یوکسکلیینده ساخلاماقدان عبارتدیر.
چوخ حاللاردا آذربایجان آشیقلاری سککیز و یاخود دوققوز سیملی سازدان ایستیفاده ائدیرلر. سیملر چاناق اۆزرینده وضعیتینه گؤره اۆچ قروپا بؤلونور:
- آلت سیملر: ساز هاوالارینین ملودییاسی بۇ سیملرده چالیندیغی اۆچون اوْنلارا «بارماق سیملر» و یاخود «زیل سیملر» دئییلیر. بۇ سیملرین کؤکو دییشمزدیر.
- اوْرتا سیملر: مۆافیق آشیق هاواسینا اۇیغون اوْلاراق بۇ سیملرده کؤک، یعنی سس یۆکسکلیگی دییشیر. بونا گؤره ده بۇ سیملره «کؤکلنهن سیملر» و یاخود «بم سیملر» دییرلیر.
- اۆست سیملر: بۇ سیملرین کؤکلری یعنی سس یۆکسکلیگی دییشمز قالیر. سسلهنمه خۆصوصیتسینا گؤره بۇ سیملره «دم سیملر» دئییلیر.[۹]
ایفا طرزیدَییشدیر
تورک خالقلارینین سازلاری بیر بیریندن جدی فرقلنمیر. اساس فرق ایفا طرزیندهدیر: بارماق یا تزهنه (میزراب) ایله. ایرانین تورکمنیستانا یاخین بؤلگهلرینده سازی، دوتار کیمی، بارماقلا چالیرلار. دیگر بؤلگهلرده - تزهنه ایله.[۱۰] تۆرکیه تورکجهسینده سازین بارماقلا چالماق تکنیکسینا "شلپئ" یاخود "دؤومئ" دییرلر.[۱۱]
آشیق ملودییالاری اساسیندا کلاسیک موسیقی اثرلریدَییشدیر
- عۆذییر هاجیبیوو - سکریپکا، ویولونچل و فورتپیانو اۆچون "آشیقسایاغی" (۱۹۳۱)
- اۆزییر هاجیبیوو - کوروغلو (اوْپرا)
- فیکرت امیروو - فلیتا (قوبوی یاخود کلارنت) ایله فورتپیانو اۆچون "آشیقسایاغی"
- آقشین علیزاده - کامرا اوْرکستر و ۵-جی سیمفونییا اۆچون "آشیقسایاغی" اثری
- جهانگیر جاهانگیروو - "آشیق آلی" کانتاتاسی
- قارا قارایو - "آشیقسایاغی" سیمفونیک ترانسکریپسییاسی (۱۹۶۴)
- رشید افندیو - آشیق ملودییالاری اساسیندا ساز، فورتپیانو و زرب آلتلری اۆچون "پیسلر"
- رشید شفق - ساز، سولیست و اۇشاق خورو اۆچون "آشیق آلی بابا" ماهنیلاری
- آیدین عظیموو - ساز، تار و اۇد اۆچون "اوْزانلارین سسی" ووکال چارخلار
- سودا ایبراهیمووا - "شهیدلر" کانتاتاسی
- الناره داداشووا - ساز و خور اۆچون "مردلیینیزه عشق اوْلسون"
فیلموقرافییادَییشدیر
ایستینادلاردَییشدیر
- ^ آذربایجان قدیمی موسیقی آتلاسی - قوپوز
- ^ آذربایجان قدیمی موسیقی آتلاسی - چوغور
- ^ آذربایجان قدیمی موسیقیسی آتلاسی - ساز
- ^ موسیقی و اینجه صنعت مکتبلرینین ساز ایختیصاصی اۆچون درسلیک - ساز آلتی ایله تانیشلیق
- ^ موزیک آلتلری. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-06-24. یوْخلانیلیب2019-05-03.
- ^ موغام انسیکلوپدییاسی - تزهنه
- ^ افراسیاب بدلبیلی. ایضاحلی مونوقرافیک موسیقی لوغتی - آشیخ.
- ^ ساز مکتبی - سازین قوْلوندا پردهلرین قدیمی آدلاری
- ^ ساز مکتبی - سازدا سیملرین آدلاری
- ^ Пpoфeccop MyзыkaлbHoй AkaдeMии CeaдeT AбдyллaeBa - Meлoдия из rлyбиHы BekoB.. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-11. یوْخلانیلیب2021-12-29.
- ^ ارکان گولتکین، موسا کورت - سازین شلپئ چالما تکنیکسیندان اؤرنک


text:
اتوبوس نفت تانکری ایله توققوشدو، ۲۰ نفر اؤلدو
لاهوردان کراچییه گئدن یولچو اتوبوسو، بهاوالپور شهری یاخینلیغیندا، سوروجوسونون خطاسی نتیجهسینده نفت تانکری ایله توققوشدو
پاکیستانین بهاوالپور شهری یاخینلیغیندا، نفت تانکئری ایله اتوبوسون توققوشماسی نتیجهسینده ۲۰ نفر اؤلدو، ۶ نفر یارالاندی.
اولوسال مطبوعاتداکی خبرلره گؤره، لاهوردان کراچییه گئدن یولچو اتوبوسو، بهاوالپور شهری یاخینلیغیندا، سوروجوسونون خطاسی نتیجهسینده نفت تانکری ایله توققوشدو.
سانحهده ۲۰ نفر اؤلدو، ۶ نفر یارالاندی.
قضادان سونرا بؤلگهیه چوخ ساییدا یانغینسؤندورهن و آمبولانس گؤندریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
عراق، ایرانا اعتراض یازیسی وئردی
ایرانین بغداد ائلچیسی محمدکاظم آل صادقین باخانلیغا چاغیریلدیغی بیلدیریلدی
ایران-دا اعتراض آکسیالاری داوام ائدیر
ایران دؤولت تلویزیونو نوماییشلر زامانی تهلوکهسیزلیک قوهلری ده داخیل اولماقلا 41 نفرین حیاتینی ایتیردیگینی آچیقلاییب.
زلنسکی، جمهورباشقانی اردوغانا تشکر ائتدی
"خالقیمیزی روس اسارتیندن قورتارماغا کؤمک ائتدیگی اوچون بیر داها جمهورباشقانی اردوغانا تشکر ائتدیم"


text:
۱۰ آقوست
۱۰ آقوست اکوادوردا موستقیللیک گونو (1809)، ایلک شهرلرآراسی تلفون زنگی
۸۴۳ — وردِن موقاویلهسینه گؤره بؤيوک کارلین ایمپرياسی اونون 3 اوْغلو آراسیندا بؤلوندو.
۱۵۱۹ — فرنان ماژللان ایلک دونيا سياحتی ایله نتیجهلنن دنیز سفرینه باشلادی.
۱۷۹۳ — پاریسده لوور موزه سی رسمی اولاراق آچیلدی.
۱۸۷۶ — اونتاریودا (کانادا) آرالارینداکی مسافه 13 کم اوْلان ایکی شهر آراسیندا ایلک شهرلرآراسی تلفون زنگی ائدیلدی.
۱۹۱۳ — بخارست صولح موقاویلهسینین ایمضالانماسی ایله ایکینجی بالکان محاربهسی باشا چاتدی.
۱۹۴۴ — ایکینجی دونيا محاربهسی: آمریکا اوردوسو گوامداکی سون ژاپون قوهلرینی مغلوب ائتدی.
۲۰۰۳ — يوری مالنچنکو کوسموسدا ائولنن ایلک اینسان اولدو.


text:
عرض ائلهییم اوغلومون بو گون بتر توپ اویناماق گؤیلونه دوشموشدو، آمما توپون پارکینگدن گؤتورن، ناراحاتلیغدان آغیز بورونو اییلدی.بالامین توپو یئلسیزیدی. دئدیم:
– افروز آنان اؤلمهییب کی هاوا تولومبامیزی گتیر، آنان اونا ائله یئل وورسون کی یئره وورسان یئر جیریلسین؛ بالامسان!
خیلاصه، تولومبانی گتیردی. من گوجلو گوجومله ائله یئل دولدورورام توپون قارنینا، دئییرسن بس کیمین قانین آلیرام. اوغلوم هئی دئییر:
– آنا، سن آللاه بسدیر؛ واللاه داها هاوا یئری یوخدو.
مگر من ال چکیرم! ائله زور با زوروملا یئل وورورام کی! توپ شیشدی…شیشدی…گؤزونوز پیس گون گؤرمهسین، بیردن بیره نارنجک کیمی پا….اااارت آچیلدی، داغیلدی؛ تیکهلری هر یئره سپیلدی. منیم جیریق یاخام قالدی، اوغلومون الی. ظولوم- ظولوم نئجه آغلاییردی! آمما من کی افروز خانیم اولام یئنه بو «ایکییوسان» بئینیم دانق ائلهدی. بتر فلسفی نتیجهلره ال تاپدیم. یانی، اصولن بؤیوک اختراعلارین هامیسی کیچیک شئیلردن باشلانیر. «نیوتون» آلما توشمهسیندن جاذبه کشفینه یئتیشیر؛ «رایت» قارداشلاری قوشون اوچماسیندان طیاره کشفینه یئتیشیبلر و اونلارجا بئله اختراعلار….
من ده فلسفه علاقهلی اولدوغوما ائله بئله لاپ چوخورلارا گئدیرم. همشه و هر بیر اولایا فلسفی باخیرام. آمما او فلسفی نتیجه بویودو کی آداملار «توپ» کیمیدیلر. اونلاری گرک ظرفیتلری قدهر شیشیردهسن. چوخ شیشیرتسن توپ کیمی پارتلاییب، پَرَم- پَرَم اولارلار. البته افروزون بو زمینهده تجروبهلری ده وار. مثلن بیر نئچهسین حدسیز شیشیردیب، اوندان او آدامین ظرفیتی اولماییب بئش آچیلان کیمی افروزون ائله اؤز اوزونه پارتلاییب کی قدیم برنودا ائله آچیلماز.
دئین یوخ، آی بالا سنی خیالات گؤتوروب آخی، نه امپراطوربازلیغی؟!! علم- تکنولوژی و اونونلا یاناشی ادبیات، دونیادا ائله سرعتله قاباغا گئدیرکی، آدامین باشی گیجهلیر. واللاه هئچ دونیادا نوبل آلانلار، آدلی اؤدوللر آپارانلار سن ادّعادا اولماییبلار. سن یئین پو….و – باغیشلایین بالی- یئمهییبلر. نه اؤزلرین امپراطور؛ پیغمبر، امام آدلاییبلار؛ نه ده کی بو ایذینی بیرینه وئریبلر اونلاری بو کذایی لقبلرله آدلاسین. چونکو مُریدپرورلیک تاسوفلر دالی قالمیش فرهنگلرده چوخ اولور و یئنه تاسوفلر بیزلرده…
بوردا «نیچه»نین بیر سؤزو یادیما دوشدو. دئییر:
– «آداملاردان بُت دوزلتمهیین. بو هم اؤزونوزه و هم اونلارا خیانتدیر. بیر زامان آللاه اولارلار، آمما آللاهلیق باجارمازلار؛ نهایتده سیز جانا گلیب اؤز الینیزله دوزلتدیگینیز بُتا، کافر اولارسیز»….
نور قبرینه یاغسین آی کیشی، نه دهیرلی سؤزلر دئییبسن!
ایندی افروز داها الینین دالین داغلاییب هئچ ظرفیتسیز کیمسهنی آرتیق شیشیرتمییهجک کی سونرادا اؤز اوزونه پارتلاسین. سیز بیل مصصبوز، سیز ده هر کسه دهیریجه قیمت وئرین! اللاه ائلهمهمیش پارتلاماسین. بو پارتلاماق چوخ چتین اولورهاااا. ضررلی، هزینهلی…
میللتی چوخ شیشیرتمهیین لوطفن! داها پارتلامایینجا یئلین آلا بیلمزسیز. قادانیزی آلیم، مندن دئمک…!
عرض ائلهییم اوغلومون بو گون بتر توپ اویناماق گؤیلونه دوشموشدو، آمما توپون پارکینگدن گؤتورن، ناراحاتلیغدان آغیز بورونو اییلدی.بالامین توپو یئلسیزیدی. دئدیم:


text:
گؤهر موراد آدییلا تانینان ایرانلی [اصلن آذربایجانلی اولان] چاغداش یازار غلامحسین ساعدی، ۱۹۳۶-جی ایلده تبریزده دوغولدو. طب تحصیلی آلدی. یازیچیلیغا ۱۶ یاشیندا باشلادی. چوخ سایدا اؤیکو، رومان، پیئس و سئناری قلمه آلدی. گاو (اینک) آدلی اؤیکوسو کینویا اویغونلاشدیریلدی و بینالخالق موفقیت الده ائتدی. ساعدی، معده قاناماسی سببیله ۱۹۸۵ده پاریسده حیاتینی ایتیردی و Père-Lachaise قبیریستانلیغیندا، صادق هدایتین یانیندا تورپاغا تاپشیریلدی.
***
چؤللوک (صحرا) – صحنه اورتاسیندا اطرافی تیکانلی تئللرله (مفتیللرله) چئورهلی بیر قویو. اوزونجا بیر کندیرین اطرافینا دولاندیغی بؤیوکجه بیر وئدره پایایا توتدورولموش. اوستونده بیر کؤینک، بیر شالوار اولان یورغون و آیاقیالین بیر یولچو [مسافر]، قان تر ایچینده صحنهیه گلیر. دیلی داماغینا یاپیشمیش، ییرغالاماقدادیر. قویویا آتار. بیر نئچه دفعه تئل هؤرگونون اطرافینا دؤندوکدن سونرا باشینی اوزادیب کئچمک ایستهییر؛ آمما باجارا بیلمیر. تئللری چکرکن بارماقلاری یارا خورا ایچینده قالیر. یئنیدن قویونون اطرافیندا دولانماغا و تئللری چکمهیه باشلاییر. ییرغالاماقدادیر.
دایانیب دوشونر. پایالاردان بیرینین دیبینه اوتوروب دیرناقلارییلا تورپاغی ائشهلمهیه باشلار. ایکی الیله پایاسنی قاوراییب سؤکر. ایکینجی و اوچونجو پایالاری دا چیخاردار. تئل هؤرگو آشار و قویونون بیر طرفی آچیلار.
بوش وئدرهنی قویویا سالار. قویو اولدوقجا دریندیر. کندیرین اوجو، یولچونون الیندهدیر. آغیرلاشمیش وئدرهنی چکر. دولو و بؤیوکجه بیر دری وئدرهیه قویولموشدور. حئیرتله درییه باخار. وئدرهدن چیخاریب یئللهیر درینی. سو سسی ائشیدیلر. تلم-تلسیک درینین آغیزینی آچیب وئدرهیه بوشالدار.
دری هاوایلا شیشیریلمیشدیر. قویودان گولمه سسلری ائشیدیلر. یولچو قورخویلا درینی قویویا آتسا دا، آشاغیدان یئنیدن یوخاری آتیلار.
وئدرهنی قویویا سالاراق کندیری یئللهیر و یوخاری چکر. بؤیوک و کؤهنه بیر کیتاب چیخار ایچیندن. کیتابی گؤتوروب صحیفهلرینی چئویرر. ذؤقله ایچیندهکی شکیللره باخار. قویونون ایچیندن آغلاما سسلری ائشیدیلر. کیتاب، یولچونون الیندن قویویا دوشر. گؤزلهیر آمما کیتاب یوخاری آتیلماز. وئدرهنی قویویا سالار و کندیری یئللهیهرک یوخاری چکر. وئدرهیه کسیک بیر ال و آیاق قویولموشدور. قورخویا قاپیلار. قویودان گولمه سسلری ائشیدیلر. یولچو وئدرهنی قویویا بوشالدار. کسیک ال و آیاق یئنیدن آتیلار یوخاری.
وئدرهنی قویویا سالاراق کندیری یئللهیر و چکر یوخاری. وئدرهده بؤیوک بیر آلماس گؤرونجه ذوقله الینده چک-چئویر ائدر. قویودان آغلاما سسلری گلیر بو دفعه. یولچو دوشونمهیه دالار و آلماسلا اویناماغا باشلار. بارماقلارینین آراسیندان سوروشهرک قویویا دوشن آلماس یئنیدن یوخارییا آتیلماز. عصبلشهرک وئدرهنی قویویا سالار. کندیری یئللهیهرک یوخاری چکر. بو دفعه ایلان لئشی قویولموشدور وئدرهیه. دیکسینر. قویودان گولمه سسلری گلیر. وئدرهنی قویویا بوشالدار. ایلان لئشی یئنه یوخاری آتیلار.
یولچو یئره اوتوروب دوشونمهیه باشلار. ایلان لئشی، کسیک ال و آیاق ایله بوش درینی اؤنونه دوزر. کسیک ال و آیاغی، اؤز ال و آیاقلارییلا مقایسه ائدر. دوغرولوب وئدرهنی قویویا سالار و کندیری یئللهیهرک یوخاری چکر.
بؤیوک بیر نار چیخار. قویودان اوزاقلاشیب ناری دیشلهیر. چوخ سولو بیر ناردیر. قویودان آغلاما سسلری گلیر. یولچو حیرصله یاخینلاشیر و ناری قویویا آتیر. آغلاما سسی بیر آن کسیلیر. یولچو پئشماندیر. گؤزلهییر. یالوارارجاسینا قویویا باخیر. اللرینی قویویا اوزادیر. نار یوخاری آتیلماز.
یولچو وئدرهنی بوراخیب باشینی ایکی الی آراسینا آلیر و قویونون اطرافینا بیر نئچه دفعه دؤنور. سمایا و اوفوقه باخار. هئچ بیر شئی یوخدور.
قویونون یانیندا چؤمبهلیب دوشونمهیه باشلار. قویودان یاواش یاواش شکیللر چیخار. یولچو، قوللارینی آچاراق شکیللری توتار و کؤکسونه باسار. آغلامایا باشلار. قویودان دا آغلاما سسلری گلیر. یولچونون گؤزلری دولار. بیر مدت سونرا قویودان گلن آغلاما سسلری تهدیدلی بیر شکیل آلیر. یولچو، شکیللری قویویا آتیب گؤزلهیر. شکیللر بیر داها چیخماز قویودان.
بیر آز دوشوندوکدن سونرا وئدرهنی گؤتوروب قویویا سالار. یئنیدن چکینجه بو دفعه بیر تاپانچا چیخار وئدرهدن. تاپانچانی گؤتورر؛ قویودان گولمه سسلری ائشیدیلر. تاپانچانی قویویا سالار. یئنه چؤله آتیلار تاپانچا. گولمه سسلری گلیر آردیندان. تاپانچانی اوچونجو دفعه تپیکلهیهرک قویویا سالار.
یئنه گولمه سسلریله چؤله آتیلار تاپانچا. یولچو تاپانچانی الینه آلیب قویونون یانیندا اوتورار. بیر تاپانچایا باخار، بیر قویویا. سویوقلوغونو حیس ائدر و لولهسینی آغیزینا سؤیکهییب هئچ دوشونمهدن تتیگی چکر.
گولـله سسی صحنهده عکس-صدالانار. یولچونون جسدی قویویا دوشر. قویودان قاتیلا قاتیلا گولمه سسلری ائشیدیلر. بیر مدت اورتالیغا سسسیزلیک حاکیم اولار و آردیندان یولچونون جسدی چؤله آتیلار.
تورکجهدن اویغونلاشدیردی: همت شهبازی
گؤهر موراد آدییلا تانینان ایرانلی [اصلن آذربایجانلی اولان] چاغداش یازار غلامحسین ساعدی، ۱۹۳۶-جی ایلده تبریزده دوغولدو. طب تحصیلی آلدی. یازیچیلیغا ۱۶ یاشیندا باشلادی. چوخ سایدا اؤیکو، رومان، پیئس و سئناری قلمه آلدی. گاو (اینک) آدلی اؤیکوسو کینویا اویغونلاشدیریلدی و بینالخالق موفقیت الده ائتدی. ساعدی، معده قاناماسی سببیله ۱۹۸۵ده پاریسده حیاتینی ایتیردی و Père-Lachaise قبیریستانلیغیندا، صادق هدایتین یانیندا تورپاغا تاپشیریلدی.


text:
سئحیرلی کؤیول- محمد احمدی زاده
- توضیحات
- منتشر شده در دوشنبه, 24 آذر 1393 01:28
سیزه بوگون بیر سیردان و سئحیرلی بیر کؤیولدن سؤز آچماق ایستیرم. حتتا او سئحیرلی کؤیولون تام اولاراق آدرئسینی ده وئره جه یم.
عئینالی داغینین، کهلیک بولاغیندادی منیم بحث ائتدیگیم او کؤیول. ائشیدیگیمه گؤره، اوچ یولداش گئجه نین بیرینده اورایا گئدیب و سحره دک او کؤیولده قالیرلار.
اوچ یولداشدان ایکیسی اورادا، گؤزه گؤرونمه ین بیر یارادیغین، وار اولدوغونا اینانیردیلار. بیلریدیلرکی، او یارادیق هر یوز ایلدن بیر اؤزونو گؤستریب و بعضی اینسانلارا، اؤزل بیر گوج وئریردی. یارادیق او اینسانلارا یئر چکیمینه قالیب گلمه قودرتینی باغیشلاییردی. هیندوستان مورتاضلاری کیمی، اؤزلرینی یئردن گؤی اوزونه قالدیرا بیلیردیلر.
بیرینجی یولداش، ایچدن و بؤیوک بیر هوسله، او گوجه صاحاب اولماق ایستیردی. ایکینجی یولداش، او یارادیغین و اونا وئره جه یی گوجو بیلیردی، آمما گؤیده اوچماق هئچ ده اونو ایلگیلندیرمیردی. اوچونجوسو ایسه کؤکدن ائله بیر یارادیغین، او کؤیولده یاشادیغیندان بئله خبری یوخودو. بو اوچ یولداشدان فقط بیرینجی یولداش، او یارادیقلا ایلگیلی اولان، اؤنملی بیر حقیقتدن خبری واریدی و اودا بو ایدی:
" یارادیق اوچماق گوجونو ساده جه او اینسانا باغیشلاییردی کی، ایلک اؤنجه اونا اینانسین، سونرا دا او گوجه صاحاب اولماغی، وار گوجی ایله ایسته سین"
ائله بونا گؤره ده بوتون گئجه نی، دیگر ایکی یولداشلاری باشلارینی قویوب یاتدیقلاریندا، یالنیز بیرینجی یولداش سحره دک اویاق قالدی.
سحر چاغی یوخودان دوروب و عئینالی داغیندان قاییداندا، گئجه نی یوخلایان او ایکی یولداش اؤز دوستلارینین گؤیده اوچدوغونو گورونجه، نئیی الدن وئردیکلرینی آنلادیلار. آمما نه یازیق کی آرتیق گئج اولموشدو. تاسسوفله کؤیولده کی یارادیغین بیر داها اورتایا چیخیب و اونلارا دا اوچماغی اؤیرتمه سینه، یوز ایل داها دؤزمکلری گرکیردی و او ایکی یولداشین عؤمولری، بونو گؤرمک اوچون قیسا ایدی تاسسوفله.
عزیزلر! منه گولمه یین. بو یازدیقلاریم هامیسی حقیقتدیر. سیزه آدرسینی گؤستردیگیم او کؤیول، بیزیم آذربایجانیمیزدی. گؤرونمز یارادیق، مدرسه لریمیز و اوچماق گوجو ده آنا دیلیمیزدیر. بیزلردن گؤی اوزونده اوچان آدام چیخمیر. اوچماغی اینانان اینسانیمیزدا آزدیر. آمما ایشین دردلی یئری بیلیرسینیزمی ندیر.
اینسانلاریمیزین بیر چوخو، نه بئله بیر یارادیغین وار اولدوغوندان خبرلری وار، نه ده دیگر میللتلرکیمی، گؤیلرده اوچماغین نئجه ده اؤنملی اولدوغونو بیلیرلر. سانکی اوشاقلاریمیزین بیگانه دیلده ائییتیم آلماقلاری، نورمال بیر اینانج کیمی، بیزیم بئینیمیزه سوخموشلار. تورکو دیلده مدرسه نین اولماسی، او سئحیرلی کؤیولده کی یارادیغین وار اولماسی کیمی، گولمه لی گلیر بیزیم میللته.
بیر خالقی، حیاتدا ساخلایان و اونو دونیادا بیر خالق کیمی گؤسترن، او خالقین سئحیرلی گوجلریدی. بیزیم خالق بو باخیمدان، دونیانین ان گوجلو میللتلریندن بیریسی ساییلا بیلینر. بیزیم زنگین دیلیمیز و تاریخیمیز، آذربایجانا اؤزل اولان موسیقیمیز، اینانیلماز گوجلو شئیلریمیزدیلر و بونلارین ایچینده دیلیمیزین اؤزل بیر یئری وار. بیر خالقین آنا دیلی، او خالقین اینسانلاری ایچینده ان اؤنملی باغی ساییلیر و اونو باغیمسیز بیر خالق کیمی گؤستریر.
نه یازیق کی آجی بیر حقیقتی قبول ائتمه لیییک. بیزیم آذزبایجان خالقی، سنه لر بویونجا بیر بیگانه دیلده ائییتیم آلماقلاری، آنا دیلینده مدرسه نین نه قدر اؤنملی اولدوغونو دا اورتادان قالدیریبدی. جورئتله دئیه بیلیریک کی، اگر بوگون آذربایجان مدرسه لرینده، ائییتیم دیلنین فارسجا ویا تورکجه اولماسینی صاندیق باشیندا بیر سئچیمله بللی ائتمک ایسته سک، اؤز سئحیرلی گؤجلرینه اینانمایان بیزیم میللتین 80% فارسجایا قرار وئره جکلر.
بورادا اینسانین عاغلیندا بیر سورو ایشارتی یارانیر.
بو بؤیوکلوکده بیر گؤجون اؤنملی اولدوغونو دوشونمه ین بیر میللته، ایستیقلالدان بحث ائتمک منطیقلی میدیر؟ خالقیمیزا، ایستیقلال چاغریسیندا اولماغین زامانی میدیر؟
اؤزونو بیر خالق کیمی دوشونمه ین و ایچینده کی گوجلرینه اینانمایان بیر میللته، باغیمسیزلیقدان سؤز آچماق، بوش بوشونا زامان خرج ائتمک دیر. بیر بؤلگه ده یاشایان خالقا، توپراق ایستیقلالیندان اؤنجه، دوشونجه باغیمسیزلیغینی باغیشلامالیسینیز. اگر گونون بیر گونونده ایستقلال موجادله سینده، آذربایجان خالقینین دسته یینی، آرخامیزدا گؤرمک ایسته ییریک، بونون تمل داشلارینی، ایندیدن قویماق زورونداییق و بو تمل داشلارینین ان اؤنملیسی، آذربایجان مدرسه لرینین تورکجه دیلینده ائییتیم وئرمه حاققیمیزی آلمامیزدیر.


text:
تاخیل داشییان داها ایکی گمی یولا دوشوب
بو بارده تورکیه-نین میللی ساوونما ناظیرلیگیندن وئریلن معلوماتدا بیلدیریلیب.
اوکراینا لیمانلاریندان تاخیل داشییان ایکی گمینین ده یولا دوشدوگو بیلدیریلیب.
بو بارده تورکیه-نین میللی ساوونما ناظیرلیگیندن وئریلن معلوماتدا بیلدیریلیب.
معلوماتا اساسن، تکیرداغا 3 مین 50 تون بوغدا داشییان "سارموفسکی" آدلی گمی چرنومورسک-دان، ایرانا 60 تون قارغیدالی داشییان "استار لورا" آدلی گمی ایسه یوژنی-دن یولا دوشوب.
ایلگیلیلی خبرلر
پوتین اوکراینانین 4 ویلایتینین روسیایا بیرلشدیریلمهسی ایله باغلی سازیشلری تصدیقلهییب
زلنسکی اونلارلا یاشاییش منطقهسینین ایشغالدان آزاد اولوندوغونو بیلدیریب
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلار 18-جی گونده ده داوام ائدیب
اعتراض ائدن اویرنجی لر حبسده اولان یولداشلارینین درحال آزادلیغا بوراخیلماسینی طلب ائدیبلر.