text:
آذربایجانین مدنی ـ فیکری تاریخی ان اسکی عصرلردن باشلامیش بو گونه قدهر یاشاییشینا داوام وئریب. تاریخ بویونجا آذربایجاندا یاشایان تورکلرین دوغال احساس، آیدین دوشونجه و کوتلهوی حیات تجربهلری بوردا جانلاناراق اؤز قاینار باجاریقلاریندان باش توتوب سنهلری آرخادا قویوب بیزیم الیمیزه چاتان مدنی- فیکری بؤلوملردن بیریده اوشاقلار آغیزین ادبیاتی اولموشدور.
فولکلور؛ آغیز ادبیاتی، خالق حکمتی و کوتله بیلیکلری دئمکدیر. خالق مدنیتی اینسان حیاتینین ایلکین چاغلاریندان باشلامیش سایسیز ائنیش ـ یوخوشلار آرخادا قویوب، داورانیشلار سوزگجیندن کئچهرک بیزیم عصریمیزه چاتمیشدیر.
بیزیم آغیز ادبیاتیمیز دونیانین ان زنگین اسکی خالق ادبیاتیندادیر. بوتون میللتر آراسیندا اولدوغو کیمی بیزیمده فولکلور خزینهمیزده ائلیمیزین اوشاقلار و ناز بالالاری اوچون یاراتدیغی بول ـ بول اؤرنکلره راستلاشیریق.
فولکلوروموزدا اوشاقلار اوچون وئریلن بؤلوملرده، زنگین مدنیته یییه اولان خالقیمیزین، ایستک آرزی، کدر- سئوینج، عادت ـ عنعنه و دونیا گوروشلو باخشیلارین گؤرمک اولور. بو ادبیات درین دوشونجه و پاک احساسلارین تورهنیشی اولدوغو اوچون دیلین ایفاده طرزی ساده و تمیزدیر. اونون اؤیرهدیجی و بدیعی اهمیتی داها اؤنملی دیر. آتالار سؤزو. بایاتیلار، لایلالار، تاپماجالار، ناغیللار، داستانلار، ماهنیلار، حیکایهلر، اویونلار، اوخشامالار، نازلامالار و … قوللارین درین دوشوندوکده گؤروروک کی بونلارین یارانماسی اوشاقلاریمیزدا، دیله، ائله، یوردا و حیاتا محبت باغلیلیقلارین آرتیریب گلهجک یاشایشلارینا بوللو اومودلر تورهدهرک خالق دوشمنلرینه قارشی کینه و نفرت حسی اویادیر.
اوشاغین آنا قارنیندا یاشایان دؤورو:
آذربایجان خالقلاریندا اوشاق دونیایا گلمهمیش، هله آناسی بویلو اولان واختلار بئله بیر عادتلری وار: بیر قادین بویلو چاغلارین کئچیرن زامان خصوصی ایله ایلک اوشاغینا بویلو اولاندا قوهوم اقریباسیله یاخین دوستلاری اونو قورویاراق قارانلیقدا یالقیز بوراخماییب حامام و قبیر اوسته تک گئتدییینی مصلحت گؤرمزلر. بو قادینین اوشاغی داها هوشلو و گؤزهل اولماق اوچون اونون یئریکلمه دؤورونده یئمک ایستکلرین یئرینه یئتیریب و اوشاغین هر یوندن قورونماسینا چالیشارلار.
دوغوش زامانی چاتدیقدا اوشاق و آنایا اولدوقجا دهیر وئریب قیرخ گونه قدهر آنا و بالانی خطر و بلالردن قوروماغی اؤزلرینه بیر گؤره و سانارلار. اوشاغین گلهجکده؛ دانیشغی شیرین، واری چوخ و عؤمرو اوزون اولسون دییه باشی اوسته؛ قند، قیزیل و چؤرهک قویارلار.
آد قویما گونو
کؤرپهنین یئددینجی گونو چاتدیقدا گونو آدلانیب قوهوملاری بیر یئره توپلاناراق چالیب اویناملاق و شنلیک دولو ییغینجاقلاریندا ملی احساسلارینا دایاناراق خالق قهرمانلارین اونوتماسینلار دییه جوانشیر، بابک، نبی، ستار و کؤکو دیللرینه باغلی اولان آدلاردان سئچیب اوشاقلارین او آدلارین بیری ایله آدلاندیرارلار.
دده قورقود بوی لاریندا اوشاق آنادان اولدوقدا آد قویولمور. هر اوشاغین اجتماعی دهیری اونون جومرودلوک، قوچاقلیق و ائل اوچون چالیشمالاری اوزره سئچیلیر. ائلین یامان گونلرینده خالقا یاردیم ائتمهین قورخاق و آیاق دالی قویان اورهکسیزلره هر یئرده نیفرت و آلچاق گؤز ایله یاناشیلیب و «مخنث» آدلانیرلار.
اوشاقلار حیات و ساواش مئیدانیندا اؤزلریندن هنرله باجاریقلاین گؤستردیکده آدا لاییق اولورلار. اؤرنک اوچون: دیرسه خان اوغلو؛ بوغایلا دویوشدوکده اونو یئره ووروب بوغازین کسندهن سونرا اوغوز بگلری ییغیلیب اوغلانی تحسین ائدیب ددهم قورقود گلسین بو اوغلانا آد قویسون دئییرلر. دده قورقود اوغلانین آتاسینا واریب بیر نئچه تعریفدن سونرا: «بایندر خانین آغ میدانیندا بو اوغلان جنگ ائتمیش دیر. بو بوغا اؤلدورموش. سنین اوغلونون آدی بوغاج اولسون. آدینی من وئردیم، یاشینی آللاه وئرسین- دئدی.»
(دده قورقوت کیتابی- فرزانه انتشاراتی- ایلک چاپ- صایفا ۲۷)
بو گون بیزیم خالقیمیز اورهک دولو اینام و آرزولارلا اؤز کئچمشینه دایاناراق هئچ بیر چتینلیکلردن بویون قاچیرماییب «آماجلاری یولوندا آجیلار عشق اولسون» دییه چوخلو مانعهلردن آشمالیدیلار.
خالقیمیز اؤز دوغال حاقلارین یاساقلاردان قورتاماق اوچون بوخوولانمیش ووقارلارین اؤزگورلویه چاتدیرماغا هر ساحهده جانلاریندان مایا قویماغا حاضیرلانمالاری یئرلی اولاجاق.
اوشاقلارا شعر اوخوماق اونلارین فیکرلرین گوجلندیرمکده و بئش دویغولارین تحریک ائتمکده فایدالی اولور.
اوشاق روانلاری اوزره چالیشان بیلگینلره گؤره: بو ایش اوشاقلارین حیس و عاطیفهلرین تربیت لندیریب و باشقا اینسانلارین حیسلی ایله تانیش اولماغا و آیری یؤندن باجاریق و هیجانلارین کنترل دا ساخلاماغا و دانیشیق دیللرین گوجلندیرمک و درین خیالا ال تاپماق، شعر اوخوماغین فایدالاریندان اولابیلر.
شعر اوخوماق؛ اوشاغین هوشلا قولاق گوجون تقویت ائدیب و اوندا گؤزللیکلره درین حس یارالدار. هر سؤزجویون اؤزونده داشیدیغی عاطیفی معنا اوشاغین ذهئنین گوجلندیریب و بوللو سؤزجوکلر اؤیرهنمهسینه اؤنملی تاثیر بوراخار. بو شعرلر خاص بیر آهنگ ایله دئییلنده موسیقی هونر سئحر یارادیجی اولدوغو اوچون سسلرین دهیری معنادان آرتیق اوشاغین روحوندا یئر سالیر.
ائله اونداندیرکی بیزیم فولکلور شعرلریمیزده معنانادان باشقا ریتم و آهنگه اؤزهل بیر یئر وئریلیب.
لایلالار
«سوفرهنین یاراشیغی قوناق، ائوین یارشیغی اوشاق» دئیهن آنالاریمیزین چوخلو حیصهسی سودامهر اوشاغین امیزدیرهندن سونرا قیچلارینین اوسته، بئشییکده و یا قواغیندا ساخلاییب یاتیرماغا چالیشان زامان اؤزل آهنگ ایله بیر سیرا سؤزلر زمزمه ائدیرلر، آنادان باشقا عائلهنین دیگر عضولری او جوملهدن بؤیوک ننه، خالا، بی بی و باجی کیمی ائوآداملاری آشاغیدا اؤرنک اوچون وئریلن سؤزلردن اوخویارلار.
لایــلای بئشیگیم لایلای
ائویم ائشــــیگیم لایلای
سن گئت شیرین یوخویا
چــکیم کشیگین لایلای
لایلای دئدیم یاتاســــان
قیـــــــزیل گوله باتاسان
قــــــزیل گولون ایچینده
شـــــــیرین یوخو تاپاسان
لایـــلای دئدیم گونده من
کولکدهده سن گونده سن
ایلــــــده قوربان بیر اولار
ســــنه قوربان گونده من
احمد فرهمندی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


c: text/html

text:
۱۹۲۱ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۵ جولای - ایتالیا قوْشونلاری بۆتونلوکله آنتالیادان چکیلدی.
- ۴ جولای - تۆرکیه قارامۆرسل شهرینی آزاد ائتدی.
- ۳۱ مارس - ایکینجی اینؤنو ساواشیندا٬ تۆرک اوْردوسونون قارشی هۆجۇمو باشلادی.
- ۲۹ ژولای - آدولف هیتلر آلمانین سوسیالیست فهله حزبی نین لیدری اولوبدور.
- ۲۷ فوریه - تۆرکیه ساوشاتی روسیهدن گئری آلدی.
- ۲۷ دسامبر - تۆرکیه مرسینین تارسوس ایلچهسینی فرانسه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۲۵ فوریه - تۆرکیه٬ چیلدیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۲۵ فوریه - گۆرجوستان باشکندی تیفلیس٬ بولشویک روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
- ۲۳ مارس - ایکینجی اینؤنۆ ساواشی باشلادی. یونان بیرلیکلری٬ اۇشاق و بۇرسا اۆزریندن٬ آیفون و اسکیشهره ساری ایکی قوْلدان هۆجۇما کئچدی.
- ۲۲ مارس - تۆرکیه قۇرتولوش ساواشی: قۇوای-میلّیّه گۆجلری فرانسه اوْردوسونو فکهدن قوْودو.
- ۲۲ سپتامبر - لاتویا، لیتوانی و استونی میلتلر جامعهسینه قبول اولونموشلار.
- ۲۱ ژانویه - ایتالیا کومونیست حیزبی قۇرولدو.
- ۲۰ ژانویه - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسینین قۇرولماسینین آردیندان٬ ۲۳ مادّهلیک ایلک آنایاسا قبول ائدیلدی.
- ۲ مارس - تۆرکیه پوْسوْفو روسیه الیندن قۇرتاردی.
- ۱۷ مارس - لندنده ایلک دوْغوم کونترولو کلینیگی آچیلدی.
- ۱۶ مارس - شوروی آنکارا حؤکومتینی رسمی اوْلاراق تانیدی؛ موسکو آندلاشماسی ایمضالاندی.
0
- ۱۳ آوریل - ایسپانیا کومونیست ایشچی حیزبی قۇرولدو.
- ۱۳ اوْکتوبر - قافقاز ماوراسی ایله تورکیه آراسیندا قارص موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۱ ژانویه - بیرینجی اینؤنۆ ساواشینین سوْنو. یۇنان قوْشونلاری گئری چکیلدی.
- ۱۰ ژانویه - بیرینجی اینؤنو ساواشی: آلبای عصمت بی باشچیلیغینداکی تۆرک اوْردوسو٬ یۇنان اوْردوسو ایله اینؤنوده قارشی قارشییا گلدی. تۆرک اوْردوسو ساواشی قازاندی. ظفرین آردیندان٬ آلبای عصمت بی جنراللیغا ترفیع ائدیلدی؛ تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی دؤولتینین اۇلوسلارآراسی اعتیباری دا سۆرعتله چوْخالدی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین قودس قرارینین آرخاسیندا سئچکی کامپانییاسی زامانی یهودی لوببیسینین دستیی دایانیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «نیو یورک تایمز» یازیب.
معلوماتا گؤره، ترامپ هله پرزیدنت کورسوسونه ایلشمزدن اول آمئریکالی مشهور قومارخانالار شبکهسینین صاحبی شئلدون آدلسونا قودسو ایسرایلین پایتاختی اولاراق تانیما سؤزو وئریب. شئلدون ایسه ترامپین بو وعدینی آمئریکا صیونیست تشکیلاتینین رهبری مورتون کلئینه چاتدیریب.
نشر شئلدون آدئلسونون ترامپین سئچکی کامپانییاسینا ۲۰ میلیون دوللار باغیشلادیغینی بیلدیریب. دیگر منبعلره گؤره ایسه شئلدون همچینین هیللاری کلینتونا قارشی یؤنهلهن تبلیغات کامپانییالارینا دا ۲۵ میلیون دوللار پول آییریب.
۲۰۱۶-جی ایلین مارت آییندا آمریکانین ان گوجلو لوببیچیلیک قروپو حساب اولونان آمریکا ایجتیمایتله علاقهلر تشکیلاتیندا چیخیشی زامانی دونالد ترامپ «آمئریکا سفیرلیینی یهودی خالقینین ابدی پایتاختی قودسه داشییاجاغیق»، - دئییب.
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپا یهودی لوببیسی ایله یاناشی، اؤلکهدهکی ائوانگلیست خریستیان قروپلاری دا تضییق گؤستریب. چونکی ائوانگلیست خریستیانلار مسیحین گئری دؤنمهسی اوچون قودسون ایسرایلین حاکمیتی آلتیندا اولماسینا اینانیرلار.
ترامپا تأثیر ائدنلر سیراسیندا خصوصیله ویتسه-پرزیدنتی مایکل پنسین ده آدی کئچیر.
قئید ائدک کی، آدئلسون حاضردا رسمی اولاراق دونیانین ان وارلی یهودیسی حساب ائدیلیر. ۲۰۱۴-جو ایلده اونون ثروتی ۳۸ میلیارد دوللار تشکیل ائدیب. آدئلسون رئسپوبلیکاچیلار پارتییاسینین دایمی اولاراق ان بؤیوک دونورلاریندان بیریدیر. او، همچینین، بوشون عراق سیاستینه و ایشغالینا وئردیی دستیی ایله تانینیر.
آدلسونون آتاسی اصلا لیتوادان، آناسی ایسه اوکراینادان اولان یهودیدیر.


text:
اردوغان: بیت المقدس نینگ فلسطین پایتختی اوله راق قبول ایتیلیشی کیره ک
جمهوررئیسی اردوغان عدالتلی اولکه لر نی بیت المقدس نی فلسطین پایتختی اوله راق تن آلیش گه چقیردی
ترکیه جمهوریتی نینگ استانبول شهریده اسلام همکارلیک تشکیلاتی نینگ رهبر لر ییغیلیشی باشله دی.
اوشبو ییغیلیش امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ نینگ بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اوله راق اعلان ایتیشی و امریکا ایلچی لیگی نینگ تل ابیب دن بیت المقدس گه انتقال ایتتیریلیشی گه تیگیشلی قراری نی معلوم قیلیشی آرتیدن, اوشبو تشکیلات نینگ حاضرگی دور باشلیغی بولگن ترکیه نینگ دعوتی گه بناً بولیب اوتماقده.
ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان, خودی منه شوو ییغیلیش جریانیده قیلگن معروضه سیده, "بوگون مقدس اسلام دینی نینگ ایلک قبله سی و الاقصی شهریدن عبارت بولمیش بیت المقدسی میز نینگ موقفی گه قیلینگن تجاوز باره سیده بحث ایتیش اوچون ییغیلگن وضعیتده میز" دییه قید ایتدی.
میلادی 1947 نچی ییلیده گی اسرائیل اشغالیدن بیری, فلسطین نینگ اسرائیل تامانیدن محاصره ایتیلگن لیگی نی بیلدیرگن جمهوررئیسی اردوغان, "اوشبو وضعیت اسرائیل نینگ اشغالچی بیر دولت دن عبارت ایکن لیگی نی کورستماقده. عینی دمده اسرائیل تروریست بیر دولت دن عبارت. بیت المقدسده اوشبو قدیم شهر نینگ کوچه لریده بیر نیچه دقیقه یوریگن کیشی لر بو جغرافیه نینگ اشغال آستیده ایکن لیگی نی انیق روشده کوره دی" دییه قید ایتدی.
اردوغان, "اوشبو تروریست عسکر لر 10 یاشیده گی باله لرنی اوشلب آلیب قفس نینگ ایچی گه قویه دی. 14 یاشیده گی باله دیبچیک بیلن اوریله دی. باشقه بیر حادثه ده ایسه آنه سی باله سی نی قوچاقلَیدی. آنه ایسه دیبچیک بیلن اوریلماقده. و باله قولیدن آلینماقده. بو اشغالچی یاکه تروریست بولمه سه نیمه؟ بونی تشریح قیلیش ممکن می؟" دییه قید ایتدی.
امریکا قوشمه ایالت لری نینگ اوشبو قراری نینگ اعتبار ایگه سی ایمس لیگی نی بیلدیرگن اردوغان, بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی خوف سیزلیک کینگشی نینگ 1980 نچی ییلیده گی قراری گه کوره هیچ بیر اولکه نینگ بیت المقدس گه ایلچی لیگی نی آلیب باریشی نینگ ممکن ایمسلیگی نی معلوم قیلدی.
ترامپ گه عکس العمل کورستگن اردوغان, "مین قیلدیم بولدی دیگن بیر گپ یوق. بو دنیا فقط گینه سیز لر دن عبارت ایمس" دییه قید ایتدی.
فلسطین نینگ خلق ارا کیلیشوولر گه کیریتیلیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیرگن اردوغان, "اسلام اولکه لری اوله راق فلسطین دولتی نینگ انیق روشده نماینده لیک ایتیلیشی خصوصیده کوچلی بیر اراده کورسه تیشی میز کیره ک. بوگون اوشبو خصوصده تصمیم آلینیشی ضروری. امریکا قوشمه ایالتلری نینگ زود لیک بیلن اوشبو حقوقی بولمه گن اقدامی دن واز کیچیش گه دعوت ایته میز. واسطه چیلیک خصوصیتی نی بوتونلی قولدن بیریب قویگن امریکا نینگ اورنی گه, اسلام اولکه لری نینگ دنیا ده تینچ لیک نینگ اورنه تیلیشی خصوصیده مسئولیت آلیشی کیره ک. بیت المقدس نی فلسطین دولتی نینگ اشغال آستیده گی پایتختی اوله راق تن آلیش گه چقیره من" دییه قید ایتدی.


text:
میلادی 5 عصرده قوریلگن کابل قلعه سی، نابود بولیش عرفه سیده
افغانستان حکومتی، مملکت حاضرگی کونده قریب بیر مینگ و ایکی یوز تاریخی بنا نابود بولیش عرفه سیده بولیب، دولت اولرنی اسره ب قالیشده ییترلی بودجه گه ایگه ایمسلیگی نی ایتگن. بو بنالردن اکثریتی اوتگن اوچ دهه اوروشلر جریانیده ویران بولگن.
قدیمیلیگی میلادی بیشینچی عصرگه ییته دیگن کابل بالاحصار قلعه سی بو بنالر جمله سیدن. حاضربو قلعه بیر حربی قرارگاه گه ایلنگن و اونی لازم درجه ده اسره ش عملگه آشیریلمه یدی.
افغانستان آبده شناسلریدن بیری بولگن میراحمد جوینده نینگ ایتیشیچه، بو قلعه نینگ قدیمیلیگی اسلام دن آلدین گه توره دی. بو قلعه کابل شهری نینگ جنوب شرقی قسمیده گی تاغ اوستیده جایلشگن.
جوینده جنابلریگه کوره، بو قلعه کابل شهری اهالیسی بودا مذهبی نی پیرولیک قیله یاتگنلریده، قوریلگن.
اونینگ ایتیشیچه، کابل نینگ بو منطقه سی بودایی لرنینگ مهم منطقه لردن بولگن. مثال قیلیب ایتگنده، تیپه مرجان ده بودایی لرنینگ اینگ کته عبادتگاهی کشف ایتیلگن.
کابل پادشاه لری تورلی خیل دورلرده بالاحصارده دبه دبه لی حیات کیچیرگنلر. اما حاضر تاش و آجردن قوریلگن ویرانه لر قالگن خلاص.
بو قلعه باشله نیشده حربی مقصدلر اوچون قوریلگن، اما زمان اوتیشی بیلن تاریخی اهمیت نی کسب ایتگن. لیکن حربی جهتده فایده لنیش حاللری هیچ قچان هم اوزگرمه گن. حاضر هم ملی اردونینگ 120 عسکردن عبارت بولگن بیر حربی قسمی بو قلعه ده جایلشگن.
بالاحصار قلعه سی استراتیژیک و تاریخی اهمیتی سبب بیر ارزشلی مکان حسابلنه دی. بو بنا اوتمیشلرده قانلی جنگلرگه گواه بولگن. افغان ـ انگلیس اوروشلریده کیینچه لیک کمونیستی حکومتلر دوریده بو قلعه دن بیر حربی مهم مرکز صفتیده فایده لنگن.حتی مجاهدلرنینگ عصیانلریدن بیری کمونیستی حکومتگه قرشی شو قلعه دن باشلنگن اونی ایسه بالاحصار قیامی دییشه دی.
سونگی ییللر ده هم ناتو کوچلر بو قلعه گه جایلشگندی. اینگ سونگی بار ینگی بیر عصرآلدین سابق پادشاه نادرشاه نینگ فرمانی بیلن قیته قوریلدی و کمونیستی حکومت دوریدن سونگ، اونینگ ایریم قسملریده یانغین یوزبیریب ویران بولدی.
مجاهدلر حاکمیت گه ایریشگندن سونگ، بو قلعه ایچکی گروه لر اورته سیده یوز بیرگن اوروشلرده قتیق ضررلندی و اوشه وقتدن بویان ویران حالیگه تورگن.
افغانستان اخبارات ومدنیت وزیرلیگی معاونی مصدق خلیلی، مذکور قلعه بوندن بیر ییل آلدین ملی مدافعه وزیرلیگیدن اخبارات و مدنیت وزیرلیگیگه تاپشیریلگنی نی ایته دی. اما دولت اونی قیته قوریشده ییترلی امکانیت گه ایگه ایمس دییدی. او جمهور رییس غنی بو مسله گه اعتبار قره تیشیگه امیدوار.


text:
Jul 30, 2016
تورکون قیزین آل، تورکه قیز وئرمه
دنیز ایشچی
بو مثل گئچن لرده چوخ مینم قولاغیما دئیردی. بو مساله نین ایچینده چوخلو دوزگون واقعیت لر واردیلار. نئچه زاویه دن بو مساله یه باخماق ایسته یردیم. آیا بو موضوع نون ایچینده راسیستی و آذربایجان تورک لرینه نیبت تبعیض دوشونجه لی بیر باخیش واردی؟ منظوروم بودور کی "تورکون قیزین آل؛ تورکه قیز وئرمه" و بونا تای مثل لرین ایران دا یاشینلارین ایچیمده گئچن یوز ایلین ایچینده آذربایجان تورک لرینی اسگیلدیب و سیندیران سیاست لرین دوامیندا، بو طریق یله نه تاثیر لر بیراخماخ ایسته یردیلر.
اونلار بو مثلی توجیح ایله مخده بئله سینه تفسیر ائدیرلر کی"تورک خانم لاری چوخ تمیز ائو ساخلایب و محبّت لی و مهربان اولوب و اوشاق لارینا و اوز ارلرینه یاخجی یئتیشیرلر" بو سوزلری من چوخ تورک اولمایان و خصوصا فارس یولداشلاریمدان ائشیت میشم. بو مساله فارس جوان اوغلان لارینین آدربایجان طرفینه اوز دوندریب و تورک قیزلارینی بویوک مقیاس دا آلماخلاری دموگرافیک وجامعه بیلیمی جهتیندن نه تاثیرلر بیراخیر. او زماندا گوز قاباغینا آلاخ کی بو مثل اونلارین ایچینده بیر عمومی و توپلومسال مثله دونموش کی "تورک لردن قیز آل و اونلارا قیز وئرمه"؟
ایری اوتوراق دوز دانیشاق. بو مثل ین ایکی بولومو واردیر. بیریسی بودور کی بو فارس مثلی اونلارا بئله سویله یر کی نه قدر کی امکانی واردی تورک خانم لارینین یاخجی خصوصیت لرین ساییب و نظرده آرلاراق، اونلاری آلیب و اونلاریلا خانواده تشکیل وئرین. ایکینجی بولوم ده بودور کی آذربایجان اوغلان لارینین نه اندازه پیس خصوصیت لری اولدوخلارینا خاطر، آذربایجان تورک اوغلان لارینا نه فقط گرک فارس لار قیز وئرمه سینلر، بلکه تورک قیزلاری دا اونلاریلا ائولنمخ ده، اوزلرین کیچیک و اسگیح ایله یللر. تورک لرین گئچن یوز ایلده اسگیلدیب، سیندیریب و تحقیرله باخاماخ، موجب اولموشدو کی چوخلو آذربایجانلی تورک لری اوز تورک اولماقلاریندان خجالت چکیب، اونو دانیب، اوشاخلارینا تورکی اورگدمیب، بلکه اونلاری فارس دیلینده تربیت ایله سینلر.
بو یولدا بیلدیخ کی او مثل ایکینجی بولومونده بویوک درجه ده تورک اوغلانلارینی سیندیریب، اسگیلدیب و قیز الماغا لایق گوسترمیللر. بو شرایط ده کی اجتماع دا غالب اولان گوج، قدرت و سیاست بئله بیر دوشونجه نی تبلیغ و ترویج ایله یر، بیر بویوک قسمت آذربایجان تورک قیزلاریندان اوندان تاثیر آلاراخ، آذربایجان تورک اوغلان لاریندان اوزاخ گئزیب، اونلارینان ائولنمخ دن فاصله توتوب و اوزلرینی بو سیاسی اجتماعی مثل دوشونجه سیله توتوشدورماخ اوچون، غیر تورک و خصوصا فارس اوغلانلارینا یاخینلاشدیریرلار.
اگر تورک لرین قیزلارین بوتون او تعریف لر و تمجیدلر اساسیندا فارس اوغلان لاری هجوم گئتیریب و آلسالار، اونون مقابلینده تورک اوغلانلاری نه فقط اوز توپلوملاری ایچینده اوزلرینه قیز تاپا بیلمیه جخلر، بلکه او بیری طرفدن ده بو فارس مثلی بئله مطرح ایله یر کی "تورک اوغلان لارینا قیز وئرمه ین". یادیمدان چیخما میشندان بونو دئمه لیم کی بو دلیله اونلار تورک اوغلانلارینا ظاهرده قیز وئرمخ ایسته میللر کی " تورک اوغلانلاری چوخ قورو، آغیر داورانیشلی اولوب و خانملاریلا سرد داورانیشلاری اولور".
بو مثلین اساسیندا تورک اوغلانلاری نه فقط تورک قیزلارین آلماخدا بو مشکل نن اوز به اوز اولوللار، بلکه فارس لار اونلارا قیز وئرمخدن ده اوزاخ گئیزللر. بو مساله نین نتیجه سینده تورک اوغلان لاری نه تورک قیزلاری، و نه فارس قیزلارین آلا بیله جخدیلر. بورا قدر فقط بو مساله یه بو باخیمدان یاناشیردیخ کی بو مثلین نه قدر که شوخلوخ کیمی نظره گلمه سی اولورسا، اونون ایچینده بیر راسیستی و میللی تبعیض لی دوشونجه سی اولدوغو حالدا، سیاسی اجتماعی باخیمیندان چوخ جدّی جانبی نتیجه لری واردیر.
کسین لیکله بو مساله نین بیر آغیر تاثیرلرینده تورک ائولی خانواده لرین ازالماسی اولا بیلیر. بو مثل بیر عمومی رفتارا تبدیل اولدوغو زمان بیر خاص مقیاسیندا باغث اولور کی تورک خانواده لری آزالسین. تورک اوغلانلاری ائوله نیب و خانواده تشکیل وئرمخ ده چوخ آغیرلیخلار چکسینلر. بیز آیدین جاسینا گوروروخ کی نه فقط غیرتورک اوغلانلار تورک قیزلاریلا ائولنیب و خانواده تشکیل وئرمخ زمینه سینده بویوک هجوملار گئتیریب لر، بلکه تورک قیزلارینی تورک اوغلانلاریلا جدّی بیر مقیاس دا ائولنمغی اوزلرینه اسگیح لیخ گوروب، غیر تورک اوغلان لاریلا ائولنمخ دن چوخ خوشلامیرلار.
تورک اوغلانلارینین بو آغیرلیخلا اوز به اوز اولدوخلاری زامان، تورک اوغلانلارینین ائولنه بیلمه مه سی نه فقط اونلاری چتین سیخینتی دا قرار وئره بیلیر، بلکه اونلار چوخ موردلرده سئچمه قدرتین الده وئریب و ناراضی اولدوغو و یا سئوینج سیز ائولنمه لره اوز گئتیرمخ لری اونلارین تشکیل وئردیخلری خانواده لرین آغیر داورانیشلارینا موجب اولور. بو مساله نین هم آغیر پیسکولوژیک تاثیرلری اولدوغو حالدا، اورادا بویودوغو اوشاقلارین دا روانی بابتیندن مشکل لری اولدوخلارینا سبب اولوا بیلیر.
بو مساله نهایت نتیجه سینده بونا سبب اولور کی تورک نسیل لرینین گله جکده سایسینین آزالماسی مساله سی نتیجه اولونور. آیدین جاسینا گورولور کی بو فرهنگی دوشونجه نین عمومیت تاپدیغی زامان، تشکیل تاپیلدیغی خانواده لرده اوشاخلار لا نه فقط تورکی دیلینده دانیشیلمیر، بلکه اوشاخلار تورکی دیلی ده اویرنه بیلمیرلر. بو آنالار بویوتدوخلری اوشاق لار هیچ بیریسی اوزون تورک بیلمه یر و اونلارین نه آتالاری و نه آنالاری اونلارا تورکی دیلینی اوزتمه یللر. البته بو مساله نین ایچینده آغیر و گرگین بیر گرچک ده یاتیبدی کی اونو آیریجا آراشدیرماخ لازم دیر.
او آغیر گرچک و واقعیت کی بو مساله نین ایچینده یاتیب دیر بودور کی بو مثل چوخ آغیرجاسینا تورک اولماغین حرمتین سیندیریب و تورک اولماغی اسگیک بیر وارلیخ تانیتدیرماغا چالیشیر. فارس خانواده سینه گئدن قیزلارین هامیسینین اوشاخلاری آنا دیلی اولاراخ " دوغروسو آتا دیلی اولاراخ" تورکی دیلی یوخ، بلکه فقط آتا دیلین اویردیب و بو دیلده دانیشماخ دا ائیتیم وئریللر. تاسفله بو آنالار اوزلری خصوصا نه اندازه چالیشیللار تا فارس دیلینی لهجه سیز دانیشماغیلا و اوزلرین فارس محیطینده فارسلاشما زمینه سینده باجاریلی گوستریب، حّل ایله یب و قاریشیب و محو ایله سینلر و تورک وارلیق لارین دانیب،یا گیزله دیب و اوندان فاصله توتسونلار.
اوشاق لارین بویوک آتا و یا بویوک آنالاری اونلارین ائولرینده گلدیخلری زمان تورکی دیلین ائشیدیب و اونونلا قیراخدان غریبه بیر دیل کیمی تانیش اولوب و اونون اولماسیندان خبردار اولورلار. بو مساله آزاراخ سبب اولور بیر مدت دن سونرا بو اوشاق لار بیر آز میزان دا تورکی دیلین متوجه اولسونلار، اوندان بیر نوستالژیک شیرین خاطره لری اولسون، اما هیچ بیر زامان دانیشا بیلمه سینلر. بو مساله اونلاردا بو تاثیری بیراخیر کی اونلار بیلیرلر که اونلارین بیر کوک لری آذربایجان تورکی ریشه سیندن اولموشدور.
حاشیه ده بونا دا اشاره ایله یم کی بو مساله کورد ملتی ایچینده غالب ترسه سی شکلینده اوزون گوستریب و غالب فورموندا بو صورت ده اولونور کی اگر بو خانواده نین ایچینده بیر طرف کورد اولدوغو زمان، چه بو بیر طرف آتا اولوسن یا آنا، اوشاق لار فقط کوردی دیلین آنا یا آتا دیلی اولارسا اویرنیللر. بو او شرایط ده دیر کی تورک اوغلانلاری نه فقط تورک قیزلاریلا ائولنمه ده قیزلارین آز اولماسیلا اوز به اوز اولورلار، بلکه اونلارا غیر تورک قیزلارین دا فرهنگی باخیمیندان قدغن اولونماسینا حکم وئریلمیشدیر.
آذربایجان اوغلانلاری نین غیرتلی و باجاریلی اولماق لاری بیر طرف دن و اونلارین چوخ چالیشقان اولماق لاری بو مساله نین مشکل لرینین بیر مقدار قاباغین آلا بیلیر. اونلارین اوز علمی، فنّی و هنری و اقتصادی بابت دن جّدی، چالیشقان و باجاریلی اولماقلاری سبب اولور کی اونلار بو فشارلاری دالیا قایتاریب و اوز باجاریلاری اساسیندا و اوز ایاق لارینین اوستونده دورماق اساسیندا بو نا تای مثل لرین قارشیندا دایانیب و اوزلرینه خانواده قوروب و یاشاماق یارادسینلار.
بورایا قدر بیز بو مساله نی بو باخیمدان آراشیدیردیخ کی حاکمه راسیستی دوشونجه سی نین ایچینده کی بو مثلین کی " تورکدن قیز آل تورکه قیز وئرمه" نه مستقیم و غیر مستقیم تاثیرلری اولا بیلیر. ایندی بو مساله یه بیر آیری باخیمدان باخماق ایسته یریخ. بو مساله نین شاید بیرینجی بولومدن تاثیری چوخ اولمازسادا، اوندان آزد دیلدیر.
نه اوچون بو مثلی یئرینه یئتیرمخ اوچون تورک قیزلاری بیر بیرلریله چوخ سرعتی شکیلده یاریشمادادیلارتا نه فقط اوزلرینه غیر تورک "فارس" بیر حیات یولداشی تاپیب و چوخ جدی چالیشما طریقیله اونلارین ایچینده حّل اولوب و محو اولسونلار. اونلار بوتون تلاشلاریلا چالیشیللار تا فارس دیلینی او اندازه لهجه سیز دانیشسینلار تا اونلاری گورن تورک اولماق لارین طّن ائدیب و اونلار شرمسار اولماسینلار. اونلار نه اوچون تمام گوج لریله چالیشللار تا اوشاق لاری آنا دیللرین اویرنمه سین و امکانی اولدوغو قدر تورکی دیلیندن اوزاق اولسونلار. اونلار نه اوچون بو طریقیله اوز اوشاقلارین آتا آنالارین بایاتی لاری، لایلا لاری، مثل لری، آنا دیللری، قوشمالاری و تاریخیندن بیگانه ایله یب، اونلارین کوکو و ریشه لرین ایکی مین بئش یوز ایل تاریخلی هخامنش سلاسینده خلاصه ایله یللر؟
بو مثلین اساسیندا تورک آنالار فارس اولان ائولادلاری بویودوب و باشا گئتیریللر. اونلار نه فقط تورک فرهنگین و تاریخین محو ایله مغه ال ووروب و بو یولدا بویوک ضربه لر اوز ملّت لرینین مدنیتینه ووروللار، بلکه اوزلریندن سوراکی نسلی تورک هویتینده یوخ، باشا گئتیریب و بئجریللر. البّته کی یوزده اون آنالار بو قاعده دن استثبا اولا بیلرلر، اما عمومیتده بو موقعیت ده قرار تاپان خانملار اوز تورک اولمالارین شرم بیلیب و تورک اوغلانلارین بونا لایق بیلمیللر که اونلاریلا ائولنیب و خانواده تشکیل وئرسینلر.
بو مساله یه "ژنتیک" باخیمیندان باخساق، بلکه بئله دیخ کی خانملار بو بابت دن کی یاخجی و ساغلام اوشاقالار بسله یب و بشریت اوچون تحویل وئرسینلر،داروین ین تکامل تئوری سی اساسیندا یاخجی نسل و ژنتیک باخیمیندان داها ساغلام نسیل اوغلانلاری آختاریللار تا ان ساغلام نسلی بارا گئتیرسینلر. اونلار بو یولدا راسیستی تبلیغات نتیجه سینده و عمومی و حاکمه قدرت صاحب لرینده اولان ملیّیت اوغلان لارینا یاخینلاشماق غریضه سینده تورک اوغلان لارین اسگیک بیلیب و تبلیغات نتیجه سینده اوزلرین عموم قدرت صاحبی اولان فرهنگ ینه یاپیشدیریب و او ملیتین اوغلان لارینا یاخینلاشیرلار. بیز اگر آذربایجان تورک لرینین ایچینده بو مشکلی گوروروخ، اورا قدر کی من شاهد اولموشام، کورد ملّتینین ایچینده بو مساله بوتون ترسه سینه اولور. بو شرایط ده نئچه قاتلی تبعیض آلتیندا قالان تورک اوغلان لاری بو شانتاژلار و تبلیغ لرین قاباغیندا اوز همّت و چالیشمالارین نئچه قات آرتیریب و اوزلرین بوتون عرصه لرده یوخاریا چکمغه چالیشیلار.
آذربایجان دب و سنّت لرینده قیزلار و اوغلانلار تارلا لاردا قوشا قوشا چالیشمالارینا خاطر و بیر بیریله یان یانا سوز اوخویوب، بایاتی دئیب و مالدارلیخ، حیوان دارلیخ و ایکین بئچین ایشین گوره گوره قیزنان اوغلان برابرلیغین و اوز وارلیق لاریندا داشیب و آزادلیق و آزاده لیق دب لرین یارادیبلار. بو مساله نین عکسینی چوخراق بویوک شهر لرده سنّتی و شرعی دب لرین باسقیسی آلتیندا قاباغا گئدیلیب اولموشدور. قیزلار و اوغلان لار شهرلرده تیجارت دب لری بیر طرفدن و شریعتی باغلانتیلاری او بیری طرفدن آلتیندا مجبور قالمیشلار تا ارکک نسلینه نسبت فاصله لی قالیب و اونلاردان آرتیق کیچیک شهر لر و کند لره نسبت اوزاق قالیب و اونلارین باسقیسی آلتیندا قرار تاپسینلار. البته آیدن انسانلار و تحصیل ایله میش و اروپا و غرب مدتیتیندن تاثیر آلان خانواده لر کی سایی لاری دا آز اولمامیشدیر، بو مسیرین ترسینه حرکت ایله یب و محدودیت لر ایچینده اوز قیزلارین اوغلانلاریلا قوشا قوشا تحصیله مالک ایله یب و اجتماعی عرصه لرده یوکسلمه لرینه باعث اولموشلار.
بو آزاده لیق و آیدنیلیق دب لری باعث اولموشدور تا آذربایجان قیزلاری اوز ائولنمه مساله لرینده و حیات یولداشلاری سئچمه لرینده ده آزادانه داورانیب و اوزگه ملیت لردن اوزلرینه یولداش سئچسینلر. بو ایش ده شاید بیرینجی نمونه لردن رستم و تهمینه داستانیندا "تهمینه" اولسون کی تورک اولماقینا باخمایاراق، رستم یله یولداشلیق سئچیر. بو ازاده لیق بیزیم بوتون قدیم دب لر و سنت لریمیزده وار اولموشدور.
بو آزاده لیقین بوتون ترسینه قرار تاپان دوشونجه کی اوز ملتینی اسگیک تانیب و اونون اوغلان لارین قابل سیز بیلن قیزلاری کی اوزلرین غیر آذربایجانلی اوغلانلاریلا تکمیل گوروب و مخصوصا جدیّت له غیر آذربایجانلی اوغلانلار ایچینده اوزلرینه حیات یولداشی سئچیرلر. اونلاری که بونا دا کفایت ایله میب اوز آنا دیللرین اوز اوشاقلارینا اویرتمه دن اونلارا باشقا دیلینده لایلا دئیب و اوز اوشاقلارین آنا دیللری نئغیل لر، بایاتیلار، لایلالار دان اوزاق ساخلایللار. اونلار کی اوشاقلاریلا بویوک آتا و آنالاری آراسیندا اوجا دانیشا بیلممک لیخ دیواری یاراداراخ، نسیل لر اراسینداکی ارتباطی کسیرلر. اونلار کی اوشاقلاری اوز مدنیت و وارلیق لاریندان آیری ایله یب و نه فقط باشقا بیر دیلین وارلیقی ایچینده بویودورلر، بلکه اونلار ضد تورک دب لری اویردیب و تورک اولماغی اسگیک اولماغ اویردیلرلر، اوزلری ده بو خسته لیغه دچار اولوبلار کی تورکی اسگیک بیلیب و اوزلرین غیر تورک ایچینده یوکسلیب و بویوک رتبه لره نائل اولماقدا گورورلر.
بو خسته لیغه دچار اولانلار، چوخ زامان، او بیری مدنیت لر ایچینده یوخ اولوب و آرادان گئدیب و همیشه لیق اولاراق اوز اصیل وارلیقلارین دانیب و بیر آر و ننگ کیمی اوز اصیل وارلیق لارین اوزلریله داشیب و اونو دانماغا چالیشیللار. او بیری طرفدن بیر آیری عده سی ده همیشه سرگردان اولاراق اوز اصیل وارلیق لارین هر زمان دانیب و چتین اوز نظرلرینه ایده آل اولان یاشامدا دوزگون یئرلرین تاپا بیلمیرلر. بو سرگردانلیق دا خانواده لر داغیلماسینا سبب اولوب و اونلاری خصوصا خارجه اولکه لرینده چوخلو عرصه لرده دالیا سالیب و اونلارا بویوک ضربه لر وورورلار. چوخلاری اولزین ایتیریب و تاپماق یولوندان چالیشمالاریندا عیرنج و یونگول ایشلره ال وورمالارینا انسان شاهد اولا بیلیر.
بو خسته لیغی جامعه ده اولان اقتصادی فساد، خانملارا ایکی قاتلی تبعیض بیر طرفدن، و اونلارین قیراغیندا خانملارین بیربیرلریله گوز گوز ایله رقابت ایله مه دب و سنت لری و اجتماعی محرومیت و اسگیک لیخلرین اوستونه اورتمغه چالیشمالارین او بیری طرفدن بیر بیرین قیراغینا قویاندا، عمومیت ده بیر شرایط یارانیر کی نه فقط عمومیت ده آذربایجانداکی اوغلانلار ، عموم ایراندان قاچان اوغلانلاریلا برابر ایراندان چیخیب و خارجه اولکه لرینده اوزلرینه حیات یولداشی و تای آختارماغا چالیشیلار. اونلار بئله بیر حیات یولداشلارین آختاریللار کی آزاده اولوب، بوتون سئوگی له اوز حیاتلارینا مثبت باخیشلا یاناشسینلار. اونلار بیر حیات یولداشی آختاریرلار کی بوتون جامعه ده اولان محرومیت، شرعی دب لریندن اوزاق اولوب و آزاد و برابر یاشاماغی تمثیل ایلیه بیلسینلر. اونلار بئله بیر حیات یولداشی آختاریرلار کی بوتون حیات عرصه لرینده اوغلان لاریلا چین چینه برابر چالیشیب و برابر یاشایا بیلسینلار. ایران و آذربایجان قیزلاری ایستر ایسته مز، شرع و سنّت یارادان محرمیت لر دب لری، فرهنگ و کولتورلری و سنت لرین قاباغیندا اوزلرین محدود و ال باغلی گورورب و بو دب لری بیر عمومی سنت اولاراق رعایت ایله مخ لرینه مجبور اولوب و بئله بیر آغیر کولگه کیمی باسقی آلتیندا قرار تاپمیشلار. اونلار بئله بیر باسقی آلیندا اولدوق لاریلا اوزلرین مجبور گوردوق لرینه خاطر، آزاد داورانیشلارین محدود شکیلده گیزلین ده گوروزب و اوزلرین دالیدا ساخلاماق لارینا خاطر، فاصله لری اوغلان لاردان اوزاق اولماقدادیر. بو مساله باعث اولور تا اوغلانلار غیر تورک قیزلاری و قیزلار دا آرتیق راق غیر تورک اوغلان لارین اوزلرینه حیات یولداشی سئچمغی داها مناسب گوروب و بعضی لری باجاریلی و بعضی لری غیر موفق و بعضی لری بیر افتضاح کمدی فورمی یاشاماغا دوام وئرسینلر.
دنیز ایشچی 19-07-2016


text:
Telegramın Türkçe Komşu stikeri
Bu paket 100 adet stikerden oluşmaktadır.
Indirme linki
https://telegram.me/addstickers/komshu
۸ Comments. Leave new
قارداش من کی دانلود ائلییه بیلمدیم. کاش نجوره دانلود اولماغینی دا یازاسیز
موبایل ایله گلین سایت دا لینکین اوستونده کلیک ائلین … تلگرام برنامه سی ایله آچین!
یاشا قارداش.من بئله فیکر ائلییردیم کی کامپیوتر ایله دانلود ائلییب و سورا گوشییه آپاراجاغام. اللریز آغریماسین. الان موبایل ایله گئدرم
چوخ گوزل د دیرلی
یورولمیاسیز(ساغووولون
Fıstık . harıka Sagol
Harika olmus, tesekurler
چوخ گؤزل، اللریز آغریماسین. من چوخداندیر سیزین استیکرلریزی قوللانیرام.
بو آرادا قونشو کلمه سینی هم اؤز تورکجه میز، هم ده تورکیه تورکجه سینده یازمیش اولماغیز دا چوخ دوغرو بیر ایش دی. براوو.
واراولاسیز…


text:
ایکینجی دونیا ساواشی
ایکینجی دۆنیا ساواشی — ییرمینجی عصرده باش وئرمیش ایکی دۆنیا ساواشیندان ایکینجیسی. آلمان اوْردوسونون لهیستانا هۆجۇما باشلادیغی ۱ سپتامبر ۱۹۳۹-جۇ ایل ساواشین باشلانما تاریخی ساییلیر. آنجاق ساواشدان اؤنجهکی حادیثهلر ده نظره آلینارسا، ساواش داها اؤنجه باشلامیش ساییلا بیلر.
ایکینجی دۆنیا ساواشی چوْخ بؤیوک میقیاس آلاراق، بۆتون دؤولتلری احاطه ائتدیگینی دئمک اوْلار. سپتامبر ۱۹۴۵-جی ایل تاریخینده سوْنا چاتان ساواش یاخلاشیق ۲۷ میلیون نیظامی و ۲۵ میلیون قارایاخانین اؤلومونه سبب اوْلدو.
بۇ ساواش دۆنیا سیاستینده درین ایزلر بۇراخدی. دۆنیا ساحهسینده گۆجلرین یئنی پایلاشماسی اوْرتایا چیخدی. تکجه آلمان و ژاپون دئییل، اینگیلیس و فرانسه ده اؤز اۇلوسلارآراسینداکی اسکی گۆجونو ایتیردی. ساواشدان سوْنرا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دۆنیادا آپاریجی اؤلکهلرین باشیندا دۇروردو. آلمانا قارشی مۆتّفیق اوْلان شوروی و آمریکا ساواشدان سوْنرا ۵۰ ایلهجه داوام ائدن «سوْیوق ساواش» ـا باشلادیلار.
ساواش ۱۹۴۵-جی ایلده آنتیهیتلر ایتّیفاقینین غلبهسییله باشا چاتدی. دۆنیا سیاسی نقشهسی دییشیکلیگه اۇغرادی. اۇلوسلارآراسی امکداشلیق قۇرماق و نؤوبتی توْققوشمالارا ایمکان وئرمهمک اۆچون بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی یارادیلدی. بۇ زامان آفریقا و آسیادا آزادلیق اۇغروندا حرکتلر باشلاندی.
ایچیندهکیلر
ساواشین باشلانماسی
۱۹۳۹-جو ایل ۱ سپتامبردا آلمان لهیستان اۆزرینه هۆجوما کئچدی. ۱۹۳۹-جو ایل ۱ سپتامبردا ساعت ۴:۴۵ رادهلرینده دانزیگ لیمانیندا اوْلان آلمان ساواش گمیسی Schleswig-هولستین لهیستانیا عایید Westerplatte آدلی گمییه آتش آچدی. بۇ تاریخ اۇزون بیر مدت، ایکینجی دۆنیا ساواشسینین رسمی باشلانغیج تاریخی اوْلاراق قبول ائدیلدی. حال بوکی ۴:۴۰ رادهلرینده آلمان بومباردمان طیّارهلری، برسلاو'نون ۱۰۰ km شرقیندهکی Wielun قصبهسینه هۆجوم ائتمیش و ۱۲۰۰ اینسانین حیاتینا سوْن قوْیموشدو. بۇندان اوّل ایسه بیر آلمان-ایسلوواک بؤلویو ۲۶ آگوست تاریخینده ژابلونا کئچیدی'نی ایشغال ائتمیش دی. بؤلوک کوماندیرینه هۆجوم تاریخینین تخیره سالیندیغی خبرینی بیلدیرمک اۇنودولموشدو. فیتنه-فساد یوْلو ایله هۆجوما کئچن آلمان سرحدلری پوزاراق لهیستان اۆزرینه ۵۷ دیویزی (۱٬۵ میلیون آدام)، ۲۵۰۰ تانک، ۲۰۰۰ طیّاره گؤندردی. ۳ سپتامبر تاریخینده اینگیلیس و فرانسه آلمان ساواش اعلان ائتدیلر. ایکینجی دۆنیا ساواشی باشلاندی. سپتامبرین ۳–۱۰ آراسیندا اوتریش، یئنی زلاند، هیندوستان، کانادا آلمان قارشی ساواشیه قوشولدولار. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤزونو بیطرف اعلان ائتدی. ژاپون آوروپا ساواشسینه قاریشمادیغینی بیلدیردی. ایکینجی دۆنیا ساواشسینین باشلانماسینین باشلیجا سببلری: اولاً، بیرینجی دۆنیا ساواشسیندن سوْنرا غالیب دؤولتلرین یاراتدیقلاری ورسال-واشینقتون سیستمینین چوْخ چَتین و آلچالدیجی اوْلماسی؛ ایکینجی، آوروپانین مرکزینده، آلماندا قیساسچیلیق و میلیتاریزم ادّعاسینین یۆکسک درجهده اینکیشاف اتمسی؛ اۆچونجو، هیتلر «ریخ» اینین ایرقچیلیک، «دَیَرسیز خالقلاری» اسارت آلتینا آلماق سیاستی، عموماً دۆنیا آغالیغینا نایل اوْلماق ایددیالاری؛ دؤردونجو، غرب دؤولتلرینین، خصوصاً اینگیلیس و فرانسه نین ناسیزمین بشریت اۆچون تهلوکه اوْلماق ماهیتینی درک اتممهلری، حتی اوْنو شیرنیکلندیرمک و ساکیتلشدیرمک سیاستلری؛ بشینجی، ایری دؤولتلرین، اوْ جملهدن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-ین «قاریشماماق» مؤقیعتی توتمالاری؛ آلتینجی، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری باشدا اوْلماقلا ایری دؤولتلرین آلمانین ایقتیصادی-ساواش جهتدن دیرچلمهسینه یاردیم اتملری؛ یئددینجی، سوسیالیزمه نیفرت ائدن بورژوا-دموکراتیک اؤلکهلرین شوروی ایله بیرلیکده فاشیزمه قارشی واختیندا آلترناتیو اتفاق یاراتماق ضروریتینی درک اتمملری؛ سککیزینجی، شوروی-نین ساواشنی اؤزوندن اۇزاقلاشدیرماق اۆچون آلمان گذشتلر ائتمهسی، حتی اوْنونلا ایقتیصادی علاقهلر یاراتماسی؛ دوققوزونجو، ۳۰-جو ایللرین آخیرلاری اۆچون آوروپادا و شرقده ساواش-صنایع کومپلکسلرینین اوْلمازین درجهده شیشمهسی و… ایدی.
ساواشین ایل لری
۱۹۳۷
۱۹۳۷ ۷ جۇلای تاریخینده آقرسیو یؤنلنمیش ژاپوننین حاکم قوهلری ساواشا تکان وئرمک آماچله چین و ژاپون آراسیندا آتیشمالارا باشلادیرلار.
۱۹۳۸
- ۱۵ جۇلای-۱۰ آگوست کاسان گؤلو اراضیسینده شوروی-ژاپون سیلاحلی قارشیدورماسی یاراندی.
۱۹۳۹
- ۲۳ آگوست — موسکودا آلمان و شوروی آراسیندا بیر-بیرینه هۆجوم ائتمهمک حاقیندا سازیش ایمضالاندی.[۱]
- ۱ سپتامبر — آلمان و شوروی لهیستاننی اؤز آرالاریندا بؤلوشدورمهیه باشلاییرلار. آلمان لهیستاننین بؤلوشدورولمهسی ایستیقامتینده ایلک آددیمی آتاراق ۱ سپتامبردا لهیستانیا قوْشون یئریتدی. شوروی ایسه اؤز نؤوبهسینده بۇ ایستیقامتده ۲-جی آددیمی ۱۶ سپتامبردا آتدی (شوروی ۲ هفتهلیک لنگیمکله لهیستاننین موتتفیقلرینین آلماننین موتفیقی کیمی شوروی-یه ده ساواش اعلان ائتمهلرینین قارشیسینی مهارتله آلمیش اوْلدو).
- ۳ سپتامبر — اوّل اینگیلیس، سوْنرا فرانسه ، بیرده، اوتریش و یئنی زلاند آلمانا ساواش اعلان ائتدیلر. سوْنراکی بیر-نچه گۆن عرضینده آلمان ساواش اعلان ائدن دؤولتلرین سیراسینا کانادا، نیوفاوندلند، گونئی آفریقا اتفاقی و نپال دا قاتیلدی. بۇنونلا دا ایکینجی دۆنیا ساواشی باشلامیش اوْلدو.
- ۵ سپتامبر — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و ژاپون آوروپا ساواشسینده اؤز بیطرف لیغینی اعلان ائتدیلر.
- ۱۷ سپتامبر — شوروی قوْشونلاری لهیستانیا داخیل اوْلدو. همین گۆن آخشام پولشانین قانونی رهبرلییی رومانییا قاچیر
- ۲۸ سپتامبر — آلمانلار ورشو شهرینی اله کئچیریرلر. همین گۆن موسکودا آلمان و شوروی آراسیندا یئنی سرحدلر مُعیّینلدیریلیر، کئچمیش لهیستان اراضیسی ۲ طرف آراسیندا بؤلوشدورولور.
- ۶ اۇکتوبر — لهیستان اوْردوسونون مقاومت گؤسترن آخیرینجی حیصّه لری تسلیم اوْلور. بۇندان سوْنرا هیتلر آلمانی لهیستانین غرب حیصّهسینی آلمالانلاشدیرماغا باشلاییر، بوراداکی لهیستانلار و یهودیلر لهیستانین مرکزینه دپورتاسی ائدیلیر. لهیستانین شوروی-نین پایینا دوشن حیصّه سینده ایسه شوروی لشمه، بیرلشمه اۇیقولاما ائدیلیر.
- ۸ نوْامبر — مونیخده اۇغورسوز سوی-قصد.
- ۳۰ نوْامبر — شوروی فنلاندیا ساواش اعلان ائدیر. قیش ساواشی آدینی آلان بۇ ساواش ۱۹۴۰-جی ایلین مارس آیینا کیمی داوام ائدیر. ساواش نتیجهسینده روسلار چوْخ بؤیوک ایتکیلر وئرسهلر ده، فنلاندیا مخصوص اراضیلرین ۱۰٪-نی ایشغال ائدیرلر.
۱۹۴۰
- ۱۵ مارس شوروی-فنلاند ساواشی سوْنا یتیر. موسکودا باغلانمیش باریش مۆقاویلهسینه گؤره فینلاندیانین بیر حیصّه سی شوروی-یه وئریلیر.
- ۹ آوریل آلمان قوْشونلاری اعلان ائتمهدن دانمارک و نوروژه سوخولدولار.
- ۱۰ آوریل شوروی قوْشونلاری طرفیندن بالتیکیانی جومهوریتیلارینین توتولدو.
- ۲۲ ژۇئن فرانسه نین کاپیتولاسیون دایر آکت ایمضالاندی.
- ۱۳ آگوست آلمان آویاسیاسی بؤیوک بریتانیانی بومباردمان ائتمهیه باشلادی.
- ۲۳ سپتامبر ایتالیا شرقی آفریقایا یوروش ائتدی.
- ۲۷ سپتامبر آلمان، ژاپون و ایتالیا آراسیندا اۆچلوک ساواش سازیشی باغلانیر.
- ۲ نوْامبر آمریکا بیرلشمیش ایالتلری باشکانی فرانکلین روزولت بۆتون اؤلکهلره آقرسسورلارلا موباریزهده کؤمک تکلیف ائلهدی.
- ۲۰ نوْامبر ماجاریستان «اۆچلویه» داخیل اوْلور.
۱۹۴۱
- ۱ مارس آلماننی دستکلین بولغاریستان دا «اۆچلویه» داخیل اوْلور.
- ۶ آوریل آلمان ساواش قوهلری یوقوسلاوی و یونانا سوخولور.
- ۹ آوریل بریتانیا آویاسیاسی برلینی بومباردمان ائدیر.
- ۱ ژۇئن اینگیلیس اوْردوسو بغدادا سوخولور و لیوان و سوریهیا هۆجوم ائدیر.
- ۱۶ ژۇئن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری حاکمیّتی اؤز اراضیسینده یئرلَشن بۆتون آلمان سفیرلیکلرینین باغلانماسینی طلب ائدیر.
- ۲۲ ژۇئن آلمان شوروی-یه قارشی اعلان ائدیلممیش ساواشیه باشلاییر. بۇرادا اوْنون موتتفیقلری رومانی، ماجاریستان، ایسلوواکی، ایتالیا و فنلانددیر.
- ۱۲ جۇلای آلمانیا قارشی شوروی-اینگیلیس بیرلیینه دایر سازیش ایمزالانمیشدیر.
- ۱۱ سپتامبر آمریکا دنیز ساواش قوهلری آمریکا بیرلشمیش ایالتلری سۇ سرحدلرینه داخیل اوْلدوقلاری حالدا آلمان گمیلرینه هۆجوم ائتمک امرینی آلیر.
- ۳۰ سپتامبر آلمانلار موسکویا هۆجوما باشلادیلار.
- ۵ دسامبر شوروی قوْشونلاری موسکو اطرافینداکی آلمان قوْشونلارینا عکس-هۆجوم ائدهرک، اوْنلاری ۲۵۰ کیلومتردکدک اۇزاقلاشدیرماغا موفّق اوْلدولار. بؤیوک بریتانیا فنلاند، ماجاریستان و رومانییا قارشی ساواش اعلان ائتدی.
- ۷ دسامبر ژاپونلار آمریکانین هاوای آدالاریندا یئرلَشن پرل هاربور ساواش دنیز لیمانینا هۆجوم ائدهرک، اعلان ائدیلممیش ساواشیه باشلادیلار.
- ۱۱ دسامبر چین آلمان و ایتالیایا ساواش اعلان ائتدی.
- ۲۰ دسامبر هیتلر وطنداشلارینا مۆراجیعت ائدهرک، کؤنوللو اوْلاراق، شرق جبههسیندهکی قوْشونلار اۆچون ایستی گییم تأمین ائتمه یی خاهیش ائتدی.
۱۹۴۲
- ۱ ژانویه واشینقتوندا ۲۶ اؤلکه «اۆچلوی» ا داخیل اوْلان اؤلکهلرله هئچ بیر ساحهده ایشداشلیق ائتمهمک حاقیندا سازیش ایمضالاندی.
- ۲۰ ژانویه برلینده «وانزی کونفرانسی». یۆکسک روتبهلی فاشیست مأمورلاری «یهودی پروبلمینی کؤکوندن حل اتمی» ا دایر موذاکیرهلر آپاردیلار.
- ۱۸ آوریل آمریکا بیرلشمیش ایالتلری هاوا قوهلری توکیونو هاوادان بومبالادی.
- ۲۴ آوریل آلمان هاوا قوهلری اینگیلیس تاریخی و مدنی شئیلرینی حتی همین شئیلرین ساواش آماچ اوْلماسا دا بومبالانماسی امرینی آلدی.
- ۱۳ سپتامبر ایستالینقراد اۇغروندا دؤیوشلر باشلاندی.
- ۲ دسامبر شیکاقودا یئر اۆزونده ایلک نۆوه راکتورو فعالیّته باشلادی. بۇ راکتورون یارادیجیلاریندان بیری ده ایتالیادان گؤچ ائتمیش فیزیک انریکو فرمی ایدی.
۱۹۴۳
- کاسابلانکادا فرانکلین دلانو روزولت و اۇینستون چؤرچیلین ایشتیراکییلا کونفرانس آچیلدی. آمریکا و اینگیلیس بیرگه ایستراتژی فعالیّت حاقیندا و شیمالی آفریقادا ۲ ایری میقیاسلی اوْپراسی حاقیندا رازیلیغا گلدیلر.
- ۳۱ ژانویه- ۲ فوْریه ایستالینقراد دؤیوشو سوْنا یتیر.
- ۱۹ آوریل ورشودا ۵۶ مین یهودی قدله یتیریلیردی
- ۱۳ مارس شیمالی آفریقادا بۆتون آلمان-ایتالیا قوْشونلاری اینگیلیس لر طرفیندن هرطرفلی محاصرهیه آلیناراق تسلیم ائدیلدی.
- ۵ جۇلای-۲۳ آگوست کورسکدا وۇروشمالار. بۇ وۇروشمالار شوروی-آلمان قوْشونلارینین جبههدهکی دۇرومینی دییشمهسی یوْلوندا هللدیجی اوْلدو.
- ۱۰ ژۇئن شوروی قوْشونلاری سیسیلیدادیر. ایتالیا کرالی ویکتور امانوئل موسسولینین دۆشمنلری آراسیندا علاقه آختاریر.
- ۲۴ جۇلای اینگیلیس آویاسیاسی هامبورقو فوْسفورلو بومبالارلا بومباردمان ائدیر. نتیجه شهرین یاریسی دارماداغین ائدیلمیش، ۳۰ مین آدامین حیاتینا سوْن قۇیولموشدور.
- ۲۵ جۇلای بنیتو موسسولینین یاخالانماسی و توتولماسی. ایتالیا کرالی ویکتور امانوئل اؤلکهده یئنی حاکمیّتین فوْرمالاشماسی اۇغروندا اهمیتلی آددیملار آتیر. ۲۸ ایولدا ایتالیانین فاشیست دیکتاتوراسیندان آزاد اوْلونماسی اعلان اوْلونور.
- ۱۳ اۇکتوبر ایتالیا آلمان ساواش اعلان ائتدی.
- ۲۸ نوْامبر ایلک دفعه ایستالین، روزولت و چرچیلین بیرگه ایشتیراک ائتدیی تهران کونفرانسی باشلاییر.
- ۲۶ دسامبر فرانکلین دلانو روزولت و چرچیلین ایشتراک ائتدیی قاهیره کونفرانسی. موتتفیقلرین تۆرکیهنی آلمان ساواش اعلان ائتمهسی بارهده اۇغورسوز تکلیفلری.
۱۹۴۴
- ۶ ژۇئن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری، کانادا و بؤیوک بریتانیا قوْشونلاری نورماندییا داخیل اوْلور؛ ایکینجی جبهه آچیلیر.
- ۲۰ جۇلای هیتلره قارشی تشکیل اوْلونموش اۇغورسوز سوی-قصد.
- ۱ آگوست ورشودا ژنرال تادوش بورکاوسکینین باشچیلیغی آلتیندا فاشیست آلمانسینا قارشی عۆصیان باشلاییر. هیتلر وارشاوانین یئرله بیر ائدیلمهسی حاقیندا امر وئریر. عۆصیانچیلارین شوروی و بؤیوک بریتانیا طرفیندن دستک حاقینداکی اۆمیدلری بوْشا چیخدی. عۆصیاندا ۲۰۰ مین لهیستان وفات ائدیر. ۲ اۇکتوبر دا عۆصیان یاتیریلدی.
- ۲۵ آگوست رومانی آلمانیا ساواش اعلان ائدیر.
- ۱۹ سپتامبر شوروی و فنلاند آراسیندا موقتی باریش سازیشی ایمضالاندی.
- ۲۱ اۇکتوبر آمریکا قوْشونلاری ایلک دفعه اوْلاراق، ایری آلمان شهرلریندن بیری اوْلان آخنی آلدیلار.
- ۳۱ دسامبر ماجاریستانداکی یئنی حؤکومت آلمانیا ساواش اعلان ائتدی.
۱۹۴۵
- ۲۷ ژانویه قیزیل اوْردو اوْسونتسیم کونسلاگرینی آزاد ائدیر. بۇ زامان اوْردا ۷ مین اسیر واردی. اوْسونتسیم ان بؤیوک لاگرلردن بیری اوْلوب فاشیست وحشیلییینین سمبولو ایدی. بۇ لاگرده اسیرلیکده اوْلانلارین سایی بیر میلیون اۆچ یوز میندن چوْخ ایدی. اوْنلاردان دوققوز یوز مینی قاز کامرالاریندا بوغولموش و گولللنمیشدیر. ایکی یوز مینی ایسه آجلیق و نوخوشلوقدن، وحشی قایدالاردان و مۆختلیف آغلاسیغماز طیبی اکسپرتلردن وفات ائتمیشدیر.
- ۴ فوْریه ایستالین، چرچیل، فرانکلین دلانو روزولتین ایشتیراکی ایله یالتا کونفرانسینین آچیلیشی. موتتفیقلر ژاپونیا قارشی موباریزهده بیرلیکده اوْلماق حاقیندا رازیلیغا گلدیلر.
- ۱۳–۱۴ فوْریه درزدنه هاوا هۆجوملاری ائدیلیر. هلاک اوْلانلارین دقیق سایی اوْلماسا دا، ۶۰–۲۴۵ مین آراسیندا اوْلدوغو تخمین ائدیلیر.
- ۲ مارس آمریکا قوْشونلاری رینه گلیرلر.
- ۱۰ مارس توکیو آمریکا طرفیندن بومباردمان ائدیلیر. ۸۰ مین نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۱۲ آوریل فرانکلین روزولت وفات ائدیر. باشکانی هارری ترومن عوض ائدیر.
- ۱۶ آوریل شوروی قوْشونلاری برلین اۆزرینه یوروش ائدیر. ۲۵ آوریل تاریخینده شهر تماماً محاصرهیه آلینیر.
- ۲۵ آوریل آمریکان و شوروی قوْشونلاری تورقاو شهرینده، البا یاخینلیغیندا گؤروشورلر.
- ۲۸ آوریل بنیتو موسسولیینی پارتیزانلار طرفیندن گۆللهلنیر.
- ۳۰ آوریل آدولف هیتلر اینتیحار ائدیر.
- ۸ مئی برلین یاخینلیغیندا، کارلسخورتدا ایمضالانان آکتدا آلمان قوْشونلارینین ضررسیزلشدیرمهسی و فعالیّتینین دایاندیریلماسی شرطی اعتراضا باخیلمادان ایرلی سورولموشدور.
- ۹ مئی شوروی برلینه داخیل اوْلور و ایکینجی دۆنیا ساواشسینین غلبه ایله باشا چاتماسی. فاشیزمین سوقوط ائتمهسی.
- ۱۶ جۇلای آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا نیو- مکسیکو سهراسیندا دۆنیادا ایلک دفعه نۆوه سیلاحی تجروبه اوْلونموشدور.
- ۱۷ جۇلای ایستالین، هری ترومن، چرچیلین ایشتیراکی ایله کچیریلن پوتسدام کونفرانسیندا آلماننین گلهجک تالیی موذاکیره اوْلونور.
- ۶ آگوست آمریکا بیرلشمیش ایالتلری هیروشیمایا آتوم بومباسی آتیر. ۱۰۰ میندن چوْخ آدام وفات ائدیر.
- ۸ آگوست شوروی ژاپونیا ساواش اعلان ائدیر.
- ۹ آگوست آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ناقازااکییه آتوم بومباسی آتیر. ۳۶ میندن چوْخ آدامین حیاتینا سوْن قویلور.
- ۱۴ آگوست ژاپون ایمپراتورو خیروخیتو کاپیتولیاسیانی قبول ائتدیینی اعلان ائدیر.
- ۲ سپتامبر توکیودا آمریکا گمیسی «میسسوری» نین گؤیرتهسینده ژاپون نمایندهلری قوْشونلارینی شرطسیز گئری چکمک حاقیندا آکت ایمضالادیلار.
- ۱۴ نوْامبر باشلیجا آلمان ساواش موقصیرلرین موهاکیمه اوْلونماسی ایله علاقه دار نیونبرق پروسسینین باشلانماسی.
قایناقلار
- ↑ ИcTopия BTopoй MиpoBoй BoйHы. ۱۹۳۹—۱۹۴۵. BoeHиздaT، ۱۹۸۲. C. ۴۶۵. ۲ ceHTябpя — ПoдпиcaHиe akTa o бeзoroBopoчHoй kaпиTyляции MилиTapиcTckoй ЯпoHии. OkoHчaHиe BTopoй MиpoBoй BoйHы.
آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«İkinci dünya müharibəsi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ فوریه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
منابع
گؤرونتولر
- Early Middle Ages
- Migration Period
- Christianization
- فرانک دؤولتی
- بیزانس ایمپیراتورلوغو
- بولقار ایمپراتورلوغو
- Maritime republics
- Viking Age
- Kievan Rus'
- مقدس روم ژرمن ایمپراتورلوغو
- High Middle Ages
- Feudalism
- صلیب یۆروشلری
- Mongol invasion
- Serbian Empire
- Late Middle Ages
- یوز ایل ساواشی
- کالمار بیرلیگی
- رونسانس
- Reformation
- جوغرافی کشفلر
- Baroque
- اوتوز ایللیک ساواش
- Absolute monarchy
- عثمانلی ایمپیراتورلوغو
- پورتوقال ایمپیراتورلوغو
- ایسپانیا ایمپیراتورلوغو
- Early modern France
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی
- Swedish Empire
- یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتی
- بریتانیا ایمپیراتورلوغو
- هابسبورق مونارشیسی
- روسیه ایمپیراتورلوغو
- آیدینلانما چاغی
- ایکینجی دونیا ساواشی
- ایگیرمینجی عصر ساواشلاری
- تاریخ
- ساواشلار
- دۆنیا ساواشلری
- آلبانینین ساواشلاری
- اوستورالیانین ساواشلاری
- اوتریشین ساواشلاری
- بلژیکین ساواشلاری
- بولیوینین ساواشلاری
- برزیلین ساواشلاری
- بولغاریستانین ساواشلاری
- میانمارین ساواشلاری
- کامبوجین ساواشلاری
- کانادانین ساواشلاری
- شیلینین ساواشلاری
- کولومبیانین ساواشلاری
- کاستاریکانین ساواشلاری
- کروواسینین ساواشلاری
- کوبانین ساواشلاری
- چک ایسلواکینین ساواشلاری
- دانمارکین ساواشلاری
- میصرین ساواشلاری
- السالوادورین ساواشلاری
- ایستونینین ساواشلاری
- اتیوپینین ساواشلاری
- فنلاندین ساواشلاری
- فرانسهنین ساواشلاری
- آلمانین ساواشلاری
- یونانین ساواشلاری
- قواتمالانین ساواشلاری
- هائیتینین ساواشلاری
- هندوراسین ساواشلاری
- ماجاریستانین ساواشلاری
- ایسلندین ساواشلاری
- اندونزینین ساواشلاری
- ایتالیانین ساواشلاری
- ایرانین ساواشلاری
- عراقین ساواشلاری
- ژاپونون ساواشلاری
- لائوسین ساواشلاری
- لتونینین ساواشلاری
- لوبنانین ساواشلاری
- لیبریانین ساواشلاری
- لیتوانینین ساواشلاری
- مکزیکین ساواشلاری
- موغولیستانین ساواشلاری
- مونتینیقرونون ساواشلاری
- نپالین ساواشلاری
- نوروژین ساواشلاری
- نیکاراقوئهنین ساواشلاری
- پانامانین ساواشلاری
- پاراقوئهنین ساواشلاری
- پرونون ساواشلاری
- لهیستانین ساواشلاری
- رومانینین ساواشلاری
- عربیستانین ساواشلاری
- صربیستانین ساواشلاری
- ایسلوواکینین ساواشلاری
- ایسلوونینین ساواشلاری
- گونئی آفریقانین ساواشلاری
- سری لانکانین ساواشلاری
- سوریهنین ساواشلاری
- تایلندین ساواشلاری
- دومینیکن جومهوریتینین ساواشلاری
- هولندین ساواشلاری
- فیلیپینین ساواشلاری
- تایوانین دؤیوشولری
- شوروینین ساواشلاری
- بؤیوک بریتانیانین ساواشلاری
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ساواشلاری
- اوروقوئهنین ساواشلاری
- ونزوئلانین ساواشلاری
- ویئتنامین ساواشلاری


text:
دؤولت، دیل، دیلچیلیک
دؤولت، دیل، دیلچیلیک
صلاح الدین خلیلوو
کؤچورن: عباس ائلچین
بیر حادیثهلر دونیاسی، بیر بیلیکلر دونیاسی، بیر ده سؤز دونیاسی وار. اساس وظیفهلردن بیری بو دونیالار آراسیندا قارشیلیقلی آنلاشما، آدئکوات موناسیبت قورماقدیر. سؤز، آنلاییش، لوْگوْس عادی دانیشیق دیلینین اساسینی تشکیل ائدیر. محض بونا گؤرهدیر کی، بیر چوخ فیلوسوفلارین فیکرینه گؤره، عادی دانیشیق دیلی حقیقی وارلیغین اؤزودور. یعنی حادیثهلر دونیاسی دا، ایدئیالار دونیاسی دا محض عادی دانیشیق دیلی سایهسینده حیاتیلَشیر، اینسانیلَشیر و بیزیم اوچون دونیایا چئوریلیر.
بیر اونسیت واسیطهسی اولماقلا برابر، دیل هم ده بیلیکلرین ساخلانماسی، اؤتورولمهسی و منیمسهنیلمهسینه خیدمت ائدیر. دیلی بیلمهین آدام همین دیلده ساخلانمیش بیلیک و دَیرلر سیستئمینی ده منیمسهیه بیلمز.
دیلین داشیییجیسی یالنیز بو دیلی بیلن، بو دیلده دانیشان کونکرئت اینسانلار دئییل، اونلارین توپلوسو دا دئییل، بوتؤولوکده میلّت، جمعییّتدیر؛ کوتله یوخ، ستروکتورلاشمیش سوسیال سیستئمدیر و بو جمعییّتده دیل اؤزو ده بیر سوسیال اینستیتوت کیمی فورمالاشیر و اونون مؤوجودلوغونون داکونکرئت اینسانلاردان آسیلی اولمایان اوبیئکتیو رئال فورمالاری (قرامماتیکا، لوغتلر، کیتابلار، دیسکلر و س.)، مادّیلشمیش سوسیال حافیظه یارانیر. خالقین بوتون نومایندهلری سادهجه بو دیلده دانیشدیغی حالدا، اونو تام شکیلده، بوتؤو بیر فئنوْمئن کیمی تدقیق ائدن، قورویان، عومومی جهتلرینی، قانونا اویغونلوقلارینی، اینواریانتلارینی، هابئله، باشقا دیللره نظرن خوصوصیتلرینی اؤیرنن ایختیصاصلاشمیش آداملار – دیلچیلر یئتیشیر.
آردینی اوخو/ Ardını oxu


text:
بکیر بوزداغ یونانیستانا اعتراض ائتدی
بوزداغ، ایستانبولدا اولوسلارآراسی یوکسک دین اؤغرتیمی کونگرهسی اؤنجهسی قزئتهجیلرین قونو ایله باغلی سورولارینی یانیتلادی
باشباخان یاردیمجیسی بکیر بوزداغ، تورکلره، نامازینی ایناندیغی دینه گؤره قیلماسینا ایزین وئرمهین یونانیستانا اعتراض ائتدی.
بوزداغ، ایستانبولدا اولوسلارآراسی یوکسک دین اؤغرتیمی کونگرهسی اؤنجهسی قزئتهجیلرین قونو ایله باغلی سورولارینی یانیتلادی.
بوزداغ، بولاری سؤیلهدی:
"موسلومان بیر سویداشیمیزین، اوراداکی (یونانیستان) تورکو قردشیمیزین جنازه نامازینی ایناندیغی دینه گؤره، لوزان آنلاشماسی وارکن قیلماسینا ایزین وئرمیرلر. قیلانلاری دا حبسه آتیب جزا وئریرلر. هارادا دین و ویجدان آزادلیغی؟ یونانیستاندا بیر دنه مسجید تمیره احتیاج دویدو، میخ وورماغینیز مومکون دئییل. ساخسی دوشوب یوخاریدان، یئرینه یئنیسینی قویماغینیز مومکون دئییل. دولتدن پول دا ایستمیرلر، بیز ائدک. زره قدر ایش گؤرولمه سینه ایجازه وئرمیرلر. بعضی باشقا اؤلکهلرده ده بیز بونو گؤروروک. هارادا دین و ویجدان آزادلیغی"؟


text:
ویکیپدیا:جسور اوْل!
خوش گلیبسن.
ویکیپدیا تکجه هامی جسور اولدوغو زامان باجارییلا قاباغا گئدیر. ویکیپدیا سؤزون اصل معناسیندا آزاد یئردیر. بوردا گز-دولاش، هئچ نهدن قوْرخمادان یانلیش بیلدیکلرینی دۆزلت، مؤحتواسینی آز سایدیغین مقالهلری زنگینلشدیر و... بونو ائتمهیه سنین تام ایختیارین واردیر! بو آزاد یئرده جمعی بیر محدودیت وار: نزاکتلی و طرفسیز اوْل و اۆچ قایتاریش قانونونو پوْزما!
هئچ کیمسه اؤز یاراتدیغی مقالهنی اؤز مالی بیلیب، باشقا ایشلدنلرین ضررسیز و فایدالی دییشدیرمهلرینین قاباغینی آلا بیلمز. ایندی تۆرکجه ویکیپدیادا ایستهدیگین قدر یانلیش تاپا بیلرسن (اؤزللیکله یازی قایدالاری پوْزونتوسو - اونلاری یازی قۇراللاری اساسیندا جورلاسانیز سیزه آلقیشلار گلهجکدیر). بۇ صفحهده بئله سیز هانسیسا یانلیشلیغی تاپیب جورلایا بیلرسینیز. سیز مقالهده رادیکال بیر دَییشدیرمه ائتمک ایستهییرسینیزسه، ایستیناد ائتدیگینیز قایناق اولمالیدیر. بو تهر دَییشیکلیکلری ائتمهدن قاباق مقالهنین دانیشیق صفحهسینده دانیشمانیز یاخشیدیر.
اولا بیلرکی، قاباغینیزا مؤحتواسیز، ائله-بئله یارادیلمیش و یا هئچ بیر بیلیملیکلیک دَیَری اولمایان مقاله چیخسین. جسور اول! بئله مقالهیه مؤحتوا، بیلیملیکلیک دَیَر وئرمهیه چالیش. آنجاق مقالهده "اله گلن" بیر شئیین اوْلمادیغی گؤرورسن، اوندا اونو سیلینهجک صفحهلر لیستینه {{سیل}} سؤزلرینی یازماق ایله آرتیر. اگر قرارینی حاقلی بیلسهلر، ایدارهچیلر اوْ مقالهنی سیلهجکلر.
ایندی جسارت قازاندینسا بو یازینین اوستونه کیلیک ائت و دَییشیکلیکلری نئجه ائده بیلهجگینی اؤیرن. اۇنوتما، ویکیپدیا اۆچون تکجه سن چالیشماییرسان، بۇردا سنین چوْخلو فیکیرداشلارین واردیر. چتینلیگه دوشنده اوْنلاردان کؤمک ایستهمکدن چکینمه.
هله لیک بو قدر.... ایلک مقالهنی یازماق اوچون بو مقالهنی ده اوخو (یازییا کیلیک ائت) و سن آرتیق ایلکین تانیشلیق ایله سیلاحلانمیش اولاجاقسان. بیر مۆدتدن سوْنرا گؤرهجکسن کی، ویکیپدیا مقالهلرینین کؤلگهسینده سنین د٬نیا گؤروشون داهادا گئنیشلنیبدیر.
یازدیغینیز مقالهلردن سون درجه ده عئینیتلی اوْل, ذهنیتلیلیکدن قاچماغا چالیش!


text:
اوکسفورد اونیورسیتتی آخماقلار اوچون اولان مکتبدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری فیلیپپین پرزیدنتی رودریگو دوترتی اوکسفورد اونیورسیتتینین اونون حاقیندا یایدیغی معلوماتا مناسیبت بیلدیررکن دئییب.
قید ائدک کی، بیر مدت اول اوکسفورد اونیورسیتتی دوترتینین سوسیال شبکهده پوپولیارلیغینی آرتیرماق اوچون کیبر اوردویا پول اؤدمهسی بارهده معلوماتلار یاییب.
دوترتی ۲۰۱۶-جی ایلده پرزیدنت سئچکیلری عرفهسینده فیکیرلرینی یایماق و ایزلییجیلرینی آرتیرماق اوچون سوسیال مئدیایا پول اؤددیینی قبول ائتسه ده، سئچیلدیکدن سونرا بو یولا باش وورمادیغینی بیلدیریب.


text:
72 ایللیک ترکش عملیاتلا چیخاریلدی
ترکشی چیخارمادان اول قادینین آیاغینی کسمهیی دوشونن حکیملر، خستهنین بونو قالدیرا بیلمهیهجگی قایغیسی ایله بو فیکیرلریندن واز گئچدی.
چینده 90 یاشلی بیر قادینین آیاغینا 72 ایل قاباق گیرن ترکش عملیاتلا چیخاریلدی.
هو جینهوا آدلی قادینین آیاغینا، چین ایچ و چین-ژاپن ساواشلاری (1937-1945) زامانی گوانگشیده، اریله ائولریندن قاچماغا چالیشارکن ژاپن ساواش تاوچاغینین سالدیریسی سیراسیندا ترکش سانجیلدی.
هو، 1945.جی ایلده میدانا گلن حادثه زامانی 4 آیلیق حامیله اولدوغو، عملیات خرجلرینی اؤدهیهجک اقتصادی گوجو اولمادیغی اوچون کونمینگ شهرینده یاشایان یاخینلارینین یانینا چاتابیلمک مقصدیله یارالی آیاغینی سورویهرک یولونا داوام ائتدی.
حادثهدن بیر گون سونرا یولدا راست گلدیکلری پارتیزانلارین آیاغینداکی ترکشی چیخارماغا چالیشدیغینی، باجارممایینجا تدبیر اولاراق ساردیغینی ایضاح ائدن یاشلی قادین، 72 ایل سونرا چینین هونان ویلایتینده عملیات ائدیلدی.
1 سانتیمترلیک ترکشی چیخارمادان اول قادینین آیاغینی کسمهیی دوشونن حکیملر، خستهنین بونو قالدیرا بیلمهیهجگی قایغیسی ایله بو فیکیرلریندن واز گئچدی.


text:
دوعا ائتمه ک آدامین اوره گین بوشالدیب روحون یونگول له ده ر .
معمولاً بیزلر دوعا ائدنده اللریمیزی گؤیه ساری دوتوب، تک بیر تانرینی خطاب ائدیب سؤزوموزو اونا دییه ریک. آنجاق اینسان ، یامان گونلرینده اؤزونه یاردیم ایسته ر ، و دونیادا لاپ گوجلو یاردیم عالمی یارادان تک بیر آلله دیر. آمما دوعانین نئجه لیگی ده ، دوعانین قبول اولماغینا بؤیوک سبب دیر. خلوت ده کؤنول ، تانری یا چاتماق ایسته ییر و اینسان سئویر اؤز اوره ک سؤزلرین بیر کیمسه ایله آرادا قویسون کی داها اوندان باشقاسی و گوجلوسو اولماسین. بئله بیر دویغو عرفان عالمینده یاخشی بیر حالدیر. مثال اوچون: دئییلیر « ای منیم تانریم! سنی آند وئریره م اؤز بؤیوکلوگونه منی عقله گلمییه ن قضا و قده ر دن اوزاق ائت و بالالاریمی بیردن بیره اوز وئره ن بلالردن ساخلا!»
معلومدور کی بعضی ایشله ر ، یالنیز تک تانری نین الیله اولا بیله ر و قضا و قده ر اوچون ال اوزالدماق ، هئچ بیر بشرین گوجونده ده ییل. آنجاق بعضی آیدین دوعالار مختص تانری اوچوندور و باشقا آداملارا گؤز تیکمه ک تانری دان اوزاقلاشماق معناسیندادیر.
آمما بعضی موشگوللرین حل اولماغیندا تانری نین اؤزونون غیبی ایمدادی وارسادا ، یاراتدیقی بشرین الیله ده یاردیملیقلار اوز وئریر. مثال اوچون اگر بیری تانری ایله خلوت ائدیب اونا دییه کی « ای تانریم من یالنیز سندن پول ایسته ییرم و سنین الینه گؤز تیکمیشه م » ، بو غلط بیر دوعادیر. بو جومله نی اگر بئله معنا ائتسه ک کی یعنی « دوز یولدا حلال چؤره ک ایسته ییرم » یاخشیدیر ، یوخسا تنبل لیک اساسیندا و مغرورلوق اوزره اولسا تانری نین خوشونا گله ن بیر دوعا ده ییل.
بحارالانواردا بئله یازیلیبدیر: بیر شخص امام زین العابدین (ع) حضرتلری نین یانیندا عرض ائتدی: « الهی! منی یاراتدیقلاری نین هئچ بیرینه مؤحتاج ائتمه گیلن! ». امام (ع) بویوردو : هئچ واخت بئله بیر دوعا ائتمه گیلن، چون بیر کس تاپا بیلمه ز سن کی باشقا بیر کیمسه یه مؤحتاج اولماسین. هامی نین بیر بیرینه نیازی واردیر. بلکه هر واخت دوعا ائدنده بئله بویور: « ای تانری! منی بدزات و پیس آداملارا مؤحتاج ائتمه گیلن! ».
هئچ واخت عارف بیر آدام خلق ایچینده دولانیب خلق دن قاچماق ایسته مه ز و بئلنچی آداملارین دوعاسی ، خلق دن قیرماق معناسی وئرمه ز . بو بیر جومله یه باخین:
« ای تانریم! منی یاخشی آدملارین قارشیندا اوجالت و پیس آداملارین قارشیندا سیندیرما ».
تانری نه آدام سیندیراندیر و نه تکجه آدامی اوجالتماق اوچون ال آماندادیر. نئجه کی بیر آدام یاخشی آد قازانماق اوچون یاخشی آداملارین یاردیملیغینا نیازی واردیر ، ائله پیس آداملاریندا بیر یاخشی آدامین آدی باتماق اوچون تأثیری چوخدور. پس بو دوعانین معناسیندان معلومدور کی تانری اؤزو بعضی ایشله ر اوچون ، اؤز یاراتدیقلاریندان فایدالانیر. تانری بیری نین دوعاسی نین اثرینده ، باشقاسینا، صالح بدنده لری نین الیله یاردیملیق ائدیر.
آنجاق تانری بیزی یارادیب ، بیر بیریمیزین الیمیزدن دوتاق و یولوموزدا پیس یاخشینی آییرماقلا ، آییقلیق اوچون اوندان یاردیم آلاق و ایشلریمیزده اونو یاددان چیخارتمایاق.
پس نه یاخشی کی امام زین العابدین (ع) حضرتلری بویوران دوعانی بیرده اوره کدن دییه ک:
« ای تانری! منی بدزات و پیس آداملارا مؤحتاج ائتمه گیلن! ».
آمین یا ربّ العالمین!
یازان: الف.عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
آذربایجن دیلینین تبریز دیالئکتی ۱
سایتلر و اونلارین نوعلری
تبریز دیالئکتینده آذربایجان ادبی دیلینده ایشلنن صایتلرین هامیسی موجوددور. بورادا ادبی دیلده کی سسلرله یاناشی، اونلارین نوعلری ده اؤزونو گؤستریر. عموم خالق دانیشیق دیلینده سؤزون ترکیبیندکی سسلر ائینی تلفظ اولونمور. سؤزون وورغولو حجاسینین صایتی دیگرلرینه نسبتا اوزون دئییلیر. تبریز دیالئکتینده بوتون صایتلرین فونئتیک شرایطدن آسیلی اولاراق اوزانان نوعلری واردیر.
اوزون صایتلر سؤز کؤکلریندن "ب" ، "و"، "ق"،"د"، "ی"، "گ"، "ن"، "ح" صامتلریندن بیرینین دوشمه سی، ایکی عینی و یا مختلف نوع صایتلرین بیرلشمه سی نتیجه سینده یارانیر. مثلا:
با: "بابا"
کا: ز"کاغیز"
اشا: "آشاقی"
ای:رمی"اییرمی"
ده: رمان "دییرمان"
گه: شماخ "گه نشمک"
کرؤ:ز "کره ووز"
سؤ: ت "سؤیود"
بعضی حاللاردا سسلرین اوزانماسی سؤزلره مختلف شکیلچیلرین علاوه ایله علاقدار باش وئریر. بو آشاقیداکی شکیلجیلرین ایشلنمه سی زامانی اوزه چیخیر: اسمین یییه لیک و یؤنلوک حاللاریندا، منصوبییت فورماسینین ایکینجی شخصینده، منصوبییت شکیلچیلی اسملرین و مصدرلرین حاللانماسیندا، شهودی کئچمیش زامانین و شرط شکلینین ایکینجی شخص جمع ینده، ایندیکی و قطع گلجک زامانلارین بیرینجی شخص تکینده: اوشا:ن "سنین اوشاغین"، گئتما:نا "گئتمه یینه"، بیری:ز، اوشاغی:ز، قاپو: ، گؤ:ن "گؤیون"، ایکی:ز...
صایتلرین اوزانماسی مختلف معنالی ایکی سؤزون بیرگه تلفظو زامانی دا اؤزونو گؤستریر. مثلا: بو:ن "بو گون"، ایکو:ز "ایکی یوز"، بئ:ژه "بو گئجه"، هاره: تسن "هارا گئتسن"، بؤ: یاقا"بؤیوک آقا"، قه ره آ:ج " قارا آغاج" (لوبیانین بیر نوعو) ...
اوزون صایتلر عرب و فارس سؤزلرینده ده مشاهده اولونور. مثلا: دا: وا، اندا:زه، مع:روف، تع:طیل، یع:نی و سایر... بئله سؤزلرین بیر قسمینده "و" و "ح" صامتلریندن بیری دوشور. مثلا: دؤ:ران، سه:ر "سحر"، شه:ر "شهر"، مؤ:تاش= محتاج


text:
آرالیق دنیزینین شرقیندهکی قاز یاتاقلارینی ایستیسمار ائتمک کیپر رسپوبلیکاسینین سووئرئن حقوقودور.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری یونانیستان باش ناظری آلئکسیس چیپراس پارلامئنتده چیخیشی زامانی دئییب.
«کیپرله (یونان طرفی) امکداشلیغیمیز یونانیستانین خاریجی سیاستینین اساسینی تشکیل ائدیر. یونانلارین آرالیق دنیزینین اقتصادی بؤلگهسینه اولان حاق و ادعالارینی دستکلییریک»، - چیپراس بیلدیریب.
قئید ائدک کی، تورکییه لیدئری رجب تایییب اردوغان آرالیقداکی قاز یاتاقلارینین هر ایکی طرفه عایید اولدوغونو بیلدیرمیشدی.


text:
آمئریکا پرئزیدئنتینین میقراسییا سیاستینی بوتون پلانئته یایماق لازیمدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده روسییانین لیبئرال دئموکراتیک پارتییاسینین آمئریکا حکومتینه دستک بیاناتیندا بیلدیریلیب.
"بیر اؤلکهده یئردییشمهلر باشقا بیر اؤلکهده تهلوکهلی وضعیتلرین یارانماسینا گتیریب چیخاریر. اگر وطنداشلار اؤز دیلی ایله اؤز اؤلکهلرینده دایم یاشایاجاقلارسا، اؤز مدنیتی ایله یالنیز باشقا رئگیونلارا توریزم مقصدی ایله سفر ائده جکلرسه بو گرگینلیگی آزالداجاق. روسییانین لیبئرال دئموکراتیک پارتییاسی میقراسییا مسئلهلری اوزره آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری پرئزیدئنتینین حرکتلرینی موسبت قیمتلندیریر. نه قدر آز میقرانت آمئریکا-آ سفر ائده جکسه، بو، تئررور تهلوکهسینی بیر او قدر آزالداجاق"، - لیبئرال دئموکراتیک پارتییاسینین بیاناتیندا قئید ائدیلیب.


text:
بئله دئییرلر، اسکی زآممانلاردا گونلرین بیرینده بیر نفرین الی بتر بوشا چیخار. بو یازیق آدام اؤزون چوخ اویان – بویانا، اودا – کؤزه ویردیقدا معالاسف الینه پول توخدآمماییب، الی هر یئردن اوزولور. بئچاره کیشی بو فیکره دوشر کی اؤزون چؤل – باییرا ویرسین تا بلکه قورد – قوش داغیدیب، آجی یاشاییشدان الی اوزولسون.
کیشی اؤزون چؤله ویردیقدا فیکریندن مین – بیر ایکی فیکر و خیال کئچیردی. آخ نه ائدیم؟ نه تهر اولاجاق؟ آرواد – اوشاق نئجه اولاجاقلار؟ و… بو آرا بیردن بیره بیر اتلی کهلیک سسی یازیق کیشینین فیکرین اؤزونه جلب ائدر. بو دؤنه او تام فیکیرلرین اونودوب، یالنیز کهلییه فیکر ائدر. نه گؤزل کهلیکدیر؛ قلم قاشدیر؛ اتلیدیر؛ یئریشینه باخ و… بو دؤنه کیشینی تآمماح توولاییب اونو توتماق قرارینا گلر. او، حیله ایله، کلک ایله، فیشقا چالا- چالا دیلسیز آغیزسیز کهلییی خامسیدیب، بیردن بیره توتار. یازیق کهلیک ایسه کیشینین قوجاغیندا هئی قاققیلداییب، اونون قوجاغیندا قاناد چالیب اوچماغا چالیشار. آمما نه ائیلهمک، اولماز کی اولماز.
قارابخت کیشی ایسه “هه یاخشی اولدو، بو گونون خرجی چیخدی. اونو آپاریب شهره ساتارام”- دئیه شهره ساری یوللانیر. هله تزه شهرین دروازاسینا چاتمامیشدیر کی، گؤرر چال – چاتداسین سسی گلیر. بیر ایکی نفر اورادا اولانلاردان “آی بالا نه خبر دی”- دئیه “شاه گلیر” بیلهسینه دئیرلر. آوارا – سفیل دولانان کیشی کهلییی قییناغینا ویریب، شهره ساری یئنه یولا دوشر. بو دؤنه – سالام آی کیشی! سسی بونو دیسکیندیرر. سسه ساری دؤنوب بیر عسگر گؤرر. بختسیز کیشی تیترهمهیه دوشوب قورخوسوندان ال – آیاغی اسمهیه باشلار. آمما دولت آدامی (عسگر) اوزون اونا توتاراق “اده قورخما من سنین دوستونام؛ منی خاطیرلاییرسانمی ؟”- دئیه یازیق کیشینین قورخوسوندان بیر آز آزالار. اونلار خوش – بئش ائدیب، بیر آز سونرا یازیق کیشینین یادینا دوشر کی نئچه ایللر قاباق او عسکره بیر خدمت ائتمیشدیر؛ شانسدان او عسگر اونون یاخشیلیغین اونوتماییب، چالیشیردی بیر تهر اونو جبران ائلهسین. بو ایکی قدیمی دوست بیر آز خوسانلاشاندان سونرا بیر- بیرلرین یاخشی باشا دوشرلر. باختی قارا کیشی باشینین حال قضیهسین اونا دئدیکده عسگر اوزون اونا توتوب “عجب عجب اولسون، سن هئچ ده نایراحات اولما، من سنه ایندی بیر یاخشی یول گؤسترهرم” دئیه- او کیشییه اورک وئرر.
شاه ایندی بورایا گلهجک. سن بیر رول اوینا تا اوندان بیر پول بلکه قوپارتدیق. نایران اولما من سنه اونلا گؤروشمک ایمکانی دا یارادارام. هئچ قورخما! یازیق کیشینین ایکی الی اولار بیر تپهسی؛ آی میخی میسمارا دؤندرن آللاه! منه اؤزون یاردیمچی اول. سن گئچمه آللاهین ایشلریندن. بیر نئچه دیقه سونرا بو ایکی دوست حیم بیر اولوب بو قرارا گلرلر کی بیر جور بو کهلییی شاها ساتسینلار.
بو سؤز یا داها دوغروسو کلک، بونلارین آغیزلاریندان تازا چیخمیشدی کی سس قوپار- “شاه گلدی”! شهرین مئیدانینا حامی توپلاشیب شاهینان گؤروشمک ایستهییرلر. آمما دارغالار بو ایمکانی اونلاردان آلارلار. هامان عسگر قاباغا یئریییب، دارغالارین بؤیوگونه دئییر” – “اجازه وئرین بو آدام گلسین شاهین قوللوغونا. بونون بیر جور کهلییی وارکی دیل بیلر. اونو ایستهییر شاها پئشکش ائتسین.
اونلار ایسه بو سؤزو ائشیتجهیین تعجبلهنیب “بو اولان ایشدیر”- دئیه توموب اجازه وئررلر. بو کیشی الین باش گؤزونه چکیب و سؤزلرین ذهنینده حاضیرلاییب، دوستونون همتی و یاردیمی ایله شاهین قوللوغونا یئتر. اؤنجه سالام وئریب دانیشیق ایجازهسی آلیب دئیر:
- شاها سنه فدا اولوم من؛ بیر کهلیک توتموشام کی یالنیز سیزه لایقدیر. بو کهلیک عجیبه – غریبه ایشلر گؤرر. مثلا بونا اؤیرهدنده کی گئت اون دانا کهلیک گتیر، اون بئش دانا توولاییب گتیریر. ائله اونا گؤره من صلاح گؤرورم اونو آلیب آپاریب درباردا ساخلایاسینیز کی شوبههسیز لازیم اولار.
شاه بو کیشینین آغ یالانلارین دینلهدیکده گولومسهییب الین جیبینه آتیب، اونا بیر کیسه آلتون سیککه وئرهرک کهلییی اوندان آلیب و ائله هامان لحظه الین آتیب اونون بوینون اوزوب، باشین بیر طرفه، لشین ایسه بیر طرفه تولازلایار. بو ماجرانی گؤرنلر حویوخوب بیر سوکوت مجلیسه حاکیم اولار. بیر آز سونرا قوللوقچولارین بیری شاها “سنه فدا اولوم، اولمایا سنه لایق دئییلدیر کی بهینمهدینیز؟” دئیر.
- یوخ، یوخ هئچ ده ائله دئییل. باخین بیر کهلیک کی اوز یار – یولداشین گودازا وئره، اونلاری توولاییب مفتهسینه ساتا، جزاسی یالنیز اؤلوم دور.
بو سؤزو شاهین آغزیندان ائشیدنلر هامیسی یئنه توموب، یئنی بیر درس آلمالارین اؤیرهندیلر…..


text:
ماکو
تورکان
دوغوم ایل: ۱۳۳۴
خانیم آذرقاسمی تورکان اؤز شرح حالیندا بئله یازیر:
« من زولفعلی قیزی اسفند آیی ۱۳۳۴ – اینجی ایلده هنر سئوه ر ، متوسط بیر خانواده ده ، ماکو شهرینده دونیایا گؤز آچدیم. ابتدائی و اورتا تحصیلیمی ماکودا الده ائتدیم.
من کیچیک چاغلاریمدان ادبیاتا علاقه بسله ییب ، ادبی قطعه لر و شعری اولان کتابلاری دیگر کتابلاردان اوستون دوتاردیم.
شعرلرده حافظ و شهریاردان الهام آلیب ، اونلارین شعرلری عمومیتله خاطریمده دیر.اوستاد شهریارین حیدربایا سلامی منی شوره گتیردی او زامان شعر یازماغا باشلادیم.
۱۳۴۷- اینجی ایلده قارداشیمین اؤلومو منده بؤیوک تأثیر قویدو و بو تأثیر شعرلریمده اؤزون نمایش ائتدیرمکده دیر.
ایندی تربیت معلّم ده وظیفه داشی ییرام.»
بوردا خانیم آذر قاسمی تورکان دان بیر شعر نمونه:
قارداشیم اؤلومونده
باهار گلدی گوللر آچدی گلمه دی
داغ دؤشونده آهو قاچدی گلمه دی
نسیم اسیب بوداقلاری اویناتدی
ده نیزلرده قوشلار اوچدو گلمه دی
*
اوندان سونرا ایلدیریملار شاخمادی
سئللر سولار شاققیلداییب آخمادی
باغچالاریم چیچکله نیب سولدولار
آی بولوتدان دیشلره چیخیب باخمادی
*
خزان یئلی اسدی بیزیم بوستانا
رحم ائتمه دی نه گولشن نه باغوانا
ال اوزاتدی دردی بیزیم غنچه نی
چکدی بیزی بو قارغیمیش هیجرانا
*
بیر قوش اولوب کاشکی منده اوچایدیم
بوزنداندان چیخیب بیر گون قاچایدیم
اولدوز اولوب گؤی اوزونده سوزئیدیم
غم زنجیرین آیاغیمدان آچایدیــــم
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
تورکییهنین آنتالیا شهرینده فئتؤ/پید شبکهسی ایله باغلی آپاریلان ایستینتاق تدبیرلری چرچیوهسینده پرئزیدئنت رجب طییب اردوغانین باش ناظیر اولدوغو دؤنهمده اونون محافظه خیدمتینین رهبرلیینی حیاتا کئچیرهن سابیق پولیس رئیسی ماقصود کارال حبس ائدیلیب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، کارال «تئررور قروپلاشماسینا عضو اولماق»، «تئررور قروپلاشماسی اوچون فعالیت گؤسترمک» ماددهلری ایله اتهام ائدیلیب.
کئچمیش پولیس رئیسینین رهبرلیگی آلتیندا بیر مدت اول ۲۰ تون قیزیل کولچهنین قاچاق یوللارلا داغلیق اراضیده گیزله دیلدیی معلوم اولوب.
قئید ائدک کی، اردوغانین باش ناظیر اولدوغونو دؤنهمده اونون محافظهسینی تشکیل ائدن ماقسود کارال ۲۹ اوکتیابر ۲۰۱۶-جی ایله تاریخینده تقاوده چیخمیشدی.


text:
آزاد سؤزجویون هانسی کؤکدن اولوب-اولمادیغینا باخمایاراق، داشیدیغی آنلامی هر کس یاخشی بیلیر. بو سؤزجوکدن یارانان آزادلیق کلمهسی، اینسانین ایلک گونلریندن دیغدیغاسی اولوب، سون ایکی یوز ایلده ان چوخ دارتیشیلان قونولاردان بیرینه چئوریلیبدیر. آزادلیق آدینا یئرلر ی دئدیـییمین قانیتیی اولا بیلر. اَن آزی اؤزلرینده آزادلیغی یاشایا بیلمک گَرَکلییینی دونیادا هر کیم دوشونور.
آزادلیقدان، یوروملار فرقلی اولدوغو اوچون هامی اورتاق بیر تعریفه چاتا بیلمهییبلر. آزادلیغا اولان گؤروشلرین سایی، یئرین اوزونه گلیب-گئدن اینسانلارین بوتونلویونون ساییجا دیر دئسک یانیلمامیشیق. قام-شامانلاردان توتوب کیلاسیک دوشونورلهره دک آزادلیغا چاغیریبلار. ائله بو چاغیریشلاردان دولایی آزادلیق، تاریخده هر زامان دارتیشیلان بیر قونو اولوبدیر.
دئییلن هر بیر آزادلیق تعریفینه، سینیر تعریفلهنیب دیر. آزادلیغین اولدوغونو دوشوننلر سینیرلارینی دوشونوب، بیرلری سینیرلاری گئنیش، بیرلری داریش گؤتوروبلر. آزادلیق تکجه سینیرلانمالارلا بیتمهییب، گؤروش یئیهلرینین اؤلوموله دایاندیریلیب.
آزادلیق نه اولور اولسون، نئجه تعریفلهنیر تعریفلَنسین، اینسانلارین اَن آزی اؤزلرینده اؤزگورلویو ساغلادیغینا گؤره دوروم دهییشدیرمهده بؤیوک ایزی اولور. اینسانلار اؤز ایچلرینده اؤزلرینی اؤزگور دویدوقلاری آنلار، دیشاریدا نه قدر آزادلیق سینیرلانیر سینیرلانسین، اؤزلرینی بیر قدر آزاد دوشونه بیلرلر. بو دویغونو آرادان آپاران ندنلر چئورهدن آلینسالار بئله درینلشمهیی، گووهندیکلری کیمسهلرین آزادلیقلارینی ههدهلهمهلریله اولور. بیر آنا-آتا، سئوگیلی، اَر، قادین، قارداش، باجی، یولداش، اؤیرتمن، قایین، قاینانا، قایناتا، سینیفبیر، آغساققال، اؤزلرینین ایستهیی اوچون یاخینلارینین، سئودیکلرینین ایچ اؤزگورلویهنو آرادان آپاریب، سئوگینی، ایستهیی نیفرهته چئویره بیلرلر. بئله بیر دؤنوشون(سئوگیدن نیفرهته) ائتگیلرینین آرادان گئتمهسی چوخ زامان آپارار. بئله بیر دهییشیمه اوغراماغین قاباغین آلماغینا گؤره گووندیکلریمیزه تام گووهنمهییب بیر بالاجا بوشلوق قویمالیییق، چَتین دوروما دوشدویوموز آنلار او بوشلوق ضربهنین قاباغینا آلا. یادیمیزدان چیخماسین دوروملار دهییشدیـیی آنلار اینسانلار دهییشه بیلرلر. خوش دورومدا داوراندیقلاری کیمی پیس دورومدا داورانمازلار(بیزدن اؤنجه یاشاییب گئدنلر دؤنهلرله وورغولاییبلار بونو.). بئلهنچی بیر بوشلوغو بیز بئیینین قورولوشوندا دا گؤره بیلیریک.
هر کیمدن چوخ اؤزوندن اومان بیری، ایچ آزادلیغینی قورویوب ساخلایا بیلر. چتینلییه دوشمهدن چَتین دوروملاری باشیندان سووماغی باشاریب ایستهدیکلرینی اولدوقلاری کیمی قورویوب ساخلایا بیلر. اولدوغوندان چوخ بیرلرینه اینانیب، گووهنیب، گؤرمک هر کسین ایچ آزادلیغینی زهدهلر. ایچ آزادلیغیمیزی قوروماق اوچون، اولانلاری ایستهدیـییمیز کیمی یوخ اولدوقلاری کیمی گؤرمهلیییک.


text:
سورییا مسئلهسینین حلینده و بو اؤلکهده تئرروریزمله موباریزه ساحهسینده تورکییه حکومتینین ده سیلری نتیجهسینده بؤیوک ایرلیلییشلر وار.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا پرئزیدئنتی ولادیمیر پوتین سؤیلهییب.
«سون زامانلار ایکیترفلی موناسیبتلرین اینکیشافی و پروبلئملرین حلینده اورتاق ماراقلاریمیز چرچیوهسینده چوخ ایشلر گؤرولوب. جناب پرئزیدئنت، سیزین قتیتلی مؤوقئیینیز سایهسینده سورییاداکی وضعیتی موسبت مجرادا دییشمک مومکون اولدو. بو مدتده تئررور قروپلاشمالارینا قتیتلی زربهلر ائندیریلدی و مثلاًین تنزیملهنمهسینده جدی ایرلیلییشلره نایل اولوندو. بیز سیزین، بوتون همکارلارینیزین، طرفداشلاریمیزین و دانیشیقلار پروسئسینده ایشتیراک ائدن بوتون طرفلرین مؤوقئیینی یوکسک قیمتلهندیریریک»، - پوتین اردوغانلا گؤروشونده دئییب.
خاتیرلاداق کی، ۲ اؤلکه لیدئرینین گؤروشو هامبورقدا کئچیریلهن گ۲۰ ساممیتی چرچیوهسینده باش توتوب.


text:
جمهور رئیس لیک ولایتی کینگشی سیلاو لری جریانیدن قنچه لیک راضی سیز؟
افغانستانده یولگه قوییلگن جمهور رئیس لیک ولایتی کینگشی سیلاو لری جریانیدن قنچه لیک راضی سیز؟ جاری هفته افغانستان جمهور رئیس لیک و محلی ولایت کینگاش سیلاو لری یولگه قوییلدی. نظارتچی لر کوپ سانده کی اهالی نینگ سیلاو لرده اشتراک ایتگنیدن خبر بیرگن. مستقل سیلاو کمیسیونی آواز بیریش شرایطیگه ایگه بولگن 58 فایز اهالی نینگ سیلاو لرده قتنشگنینی ایتماقده. عینی دمده اهالی اکثریت مرکزلرده سیلاو کونی آواز بیریش کاغذلرنینگ کم لیگیدن شکایت ایتگن. سیلاو نامزد لریدن عبدالله عبدالله هم ایرم مرکزلرده آواز بیریش کاغذلری نینگ بولمه گنی و ایرم حالتلرده تقلب نینگ یوز بیرگنینی ایتگن. نامزد لردن اشرف غنی احمدزی هم ساخته کارلیکلرنینگ روی بیرگنینی ایتگن. سیلاو جریانینی سیز قندی بهالی سیز؟ سیلاولر جریانیده سیز تقلب و تخطی گه گواه بولدینگیز می ؟ بوکبی شکایت لرنینگ تولیق بیرشکلده تیکشیرلیشیگه قنچه لیک ایشانه سیز؟ بو هفته ده گی سوز سیزگه رکنی شو موضوع گه بغیشلنگن. دستورنی تینگلش اوچون قوییده کی لینکنی باسینگ.


text:
کیشیسن، آنجاقکی…!؟
حمید آرش آزاد
(آتا گونو مناسبتینه)
اوْلسا یوکسک مقامین، چوْخلودا ثروت، کیشیسن
قسمت اوْلسا سنه عالمده سعادت، کیشیسن
آنا سؤیلر کی: «اگر آروادی مجبور ائدهسن
ائلهیه عؤمرو بوْیو مندن اطاعت، کیشیسن»
باجینین فکری بودور کی، سن ائوینده قادینی
قوْیاسان ایللر ایله خوْش گونه حسرت، کیشیسن
قادینیندا نظرینده، آنانی، هم باجینی
ائتمهسن ائوده قوْناقلیقلارا دعوت، کیشیسن
اوْ دئیهر: «آغزینا چال هم آنانین، هم باجینین
بولار ائتمهزسه بیزیم ایشده دخالت، کیشیسن»
باجاناق بیر آرابا گؤردو، تئز ایستر سیویچی
«پئژو» نو وئرسن اوْنا هرگون امانت، کیشیسن
قارداشین ایستیری تئز- تئز اوْنا ضامن اوْلاسان
ائلهسن بوْرجلو دوشن گونده ضمانت، کیشیسن
قایین، عسکرلیگی وئرمیش باشا، ایشسیز دوْلانیر
سرمایا وئرسن، اوْدا ائتسه تجارت، کیشیسن
قوْنشونون اوْغلو، سنین اوْغلونو هئی تاپدالاییر
دینمهییب، گؤسترهسن بوْللو نجابت، کیشیسن
تعظیم ایستیر رئیسین گونده اوْتوز- قیرخ دفعه
گونده یوز یوْل ائدهسن عرضِ ارادت، کیشیسن
قصابین- باققالین البته توقعلری وار
سوْرماسانکی: «نییهبس قالخیری قیمت؟» کیشیسن
دوْستلارین لُطفو سنه چوْخدور، ارادتلری وار
شام- ناهاردا وئرهسن یاغلی ضیافت، کیشیسن
ایلده بیر سئچگی اوْلور، مینلر آدام کاندیدا
هامیسیندان ائلهسن دوزگون حمایت، کیشیسن
کیم «سلام» سؤیلهدی، وار حقّی سنین بوْینوندا
قوربان ائتسن اوْنا جانلا مالی راحت، کیشیسن
کیشی گؤردوم سنی «آرش»! جانینا آند ایچیرهم
سن اؤلها…، چونکی وارین بوْللو حماقت، کیشیسن


text:
روسییا همچینین ارمنیستان-آذربایجان، داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین حلی اوزره آتت-این مینسک قروپونون همصدری کیمی، طرفلره قارشیلیقلی فایدالی حللرین آختاریشیندا یاردیمی داوام ائتدیرهجک.
رئپورت خبر وئریر کی، بونو روسییانین خاریجی ایشلر ناظری سرگئی لاوروو آتت-ا عضوو اولان اؤلکهلرین خاریجی ایشلر ناظرلری شوراسینین ویانادا کئچیریلهن ایللیک ایجلاسیندا دئییب.
اونون سؤزلرینه گؤره، بو حل یوللاری روسییا، آمریکا و فرانسا پرزیدنتلرینین دفعهلرله تصدیق ائتدیی پرینسیپلره اویغون اولمالیدیر.
سرگئی لاوروون فیکرینجه، موناقیشهنین حلینه تؤهفه وئرمک آتت-این فعالیتینین واجیب ایستیقامتلریندن بیریدیر.
او، آتت-این تروریزمه قارشی موباریزهده فعالیتینین گوجلندیریلمهسینین ضروریلیینی وورغولایاراق، آتت-این تشکیلات مکانیندا، همچینین سیاسی ساحهده گرگینلیین آزالدیلماسینا کؤمک ائده بیلجیینه اومید ائتدیینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، آتت-این ایجلاسیندا آذربایجانین خاریجی ایشلر ناظری المار ممدیاروو دا داخیل اولماقلا، ۴۰-دان چوخ خاریجی ایشلر ناظری ایشتیراک ائدیر.


text:
ولادیمیر پوتین قازاخیستان پرزیدنتی نور سلطان نظربایئو ایله گوروشدو
روسیه پرزیدنتی ولادیمیر پوتین، روسیانین چلیابینسک شهرینده قازاخیستان پرزیدنتی نورسلطان نظربایئو ایله گؤروشدو.
روسیه پرزیدنتی ولادیمیر پوتین، روسیانین چلیابینسک شهرینده قازاخیستان پرزیدنتی نورسلطان نظربایئو ایله گؤروشدو.
قازاخیستان پرزیدنتی نورسلطان نظربایئوه آستانادا کئچیریلن دانیشیقلارا دستکینه گؤره تشککورلرینی بیلدیرن پوتین، قازاق لیدئرله گؤروشونون محصولدار اولدوغونو وورغولاییب.
روسیا ایله قازاخیستان آراسینداکی امکداشلیغین ایرهلی پیللهلره قالدیریلماسی اوغروندا لازیملی آددیملارین آتیلماسینا اوستونلوک وئدیکلرینی ایفاده ائدن پوتین، ایکی اؤلکهنین ایسترتژی طرفداش اولدوغونا دقت چکیب. قازاخیستان ایله روسیا آراسینداکی علاقهلرین دوستلوق، قارداشلیق، دایانیشما چرچیوهسینده ایرهلی پیللهلره قالدیریلدیغینی، آستانادا کئچیریلن دانیشیقلارین سوریا بحرانینا ارکن حل یولو تاپیلماسینا تحفه وئرجگینی سؤزلرینه علاوه ائدیب.


text:
خوزه ماریا دی اکا دی کیرورس
خوزه ماریا دی اکا دی کیرورس (اینگیلیسجه: José Maria de Eça de Queirós) رومانچی و یازیچی - ۲۵ نوْوامبر ۱۸۴۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۴ ایل عومر ائلهییب و ۱۶ اوت ۱۹۰۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
ایچیندهکیلر
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«José Maria de Eça de Queirós»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده خوزه ماریا دی اکا دی کیرورس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
حریته دوغرو
گون دوغمادان
دنیز داها بم – بیاض کن چیکاجاکسین یولا
کوره کلری توتمانین شهوتی آووچلاریندا
لیچینده بیر ایش گؤرمه نین سعادتی
گئده جکسین
گئده جکسین ایلیپلرین چالخانتیسیندا.
بالیقلار چیخاجاق یولونا، قارشیجی
سئوینه جکسین.
آغلاری سیلکه له دیکجه
دنیز گله جک الینه پول – پول
روحلاری سوسدویو وقت مارتیلارین
قایالیقلارینداکی مزارلاریندا
بیرده
بیر قیامتدیر قوپاجاق اوفوقلاردا.
دنیز قیزلاری می دیرسن، قوشلارمی دیرسن؛
بایراملار سئیرانلار می دیرسن،
شنلیکلر جنبشلرمی؟
گلین آلایلاری، تئللر، دوواقلار
دئنانمالار می؟
هئئئئی
نه دورویورسون به، آت کندینی دنیزه :
گئری بکیلیه نین وارمیش، آلدیرما؛
گؤرمویورموسون، هر یاندا حریت؛
یئلکن اول، کوره ک اول، دومان اول، بالیق اول، سو اول؛
گئت گئده بیلدیگین یئره. . .
بو شئعری بیز آراشدیرمالی ییق. اورهان ولی تورک شئعری نین مودئرن بؤلومونون ده یرلی شاعیری دیر. او، ۱۹۱۴ده استانبولدا آنادان اولدو. سونرا استانبول بیلیم یوردوندا فلسفه بؤلومونو بیتیریب و ترجمه ایشینه گیریشیب ایشله مه یه باشلاییب. آنجاق شئعره اوز گتیرندن سونرا ایشیندن ایستعفا ائدیب ۱۹۴۷ ایلیندن شاعیرلیگه باشلادی. اونون اؤنملی ایشلریندن بو ایدی کی ایکی باشقا دوستو – اوختای رفعت و ملیح جودت ایله بیرگه بیر نئچه آی اؤزلرینی حبس ائدیب و مطالعه یه باشلادیلار و نهایت بیر بالاجا شئعر کتابینی چیخاراراق، اؤز ادبی یوللارینا بیر مانیفست اولاراق “غریب” کتابینی چیخاردیلار. بو بالاجا کتاب اوچ شاعیرین شئعرلرینی احتوا ائدیردی کی ۱۹۴۹ دا چاپ اولدو(آنجاق شئعرلری ۱۹۳۷جی ایللرده یازیلیب و درگیلرده یاییلیردی). اوندان سونرا ۱۵ گونده یاییلانان بیر درگینی “یاپراق” آدیندا یاییملادیلار. بو درگی نین یاییملاماغی تکجه بیر ایل اولدو. آنجاق بو بیر ایلده بیر مکتب یاراندی. بو مکتبین مانیفستی همان غریب کتابی اولدو. بو اثر بوتون دونیا دیللرینه ترجومه اولدو. آنجاق نه یازیق کی ۱۹۵۰جی ایلده اورهان ولی اؤلدو. آمما او اؤز ایشینی گؤرموشدو.
اورهان ولی نین چاپ اولان اثرلری بونلاردیر:
غریب – ۱۹۴۱
واز کوچه مه دیگیم – ۱۹۴۵
دستان کیبی – ۱۹۴۶
قارشی – ۱۹۴۹
بوتون شئعرلری – ۱۹۵۱
نثر یازیلاری – ۱۹۵۳
ادبیات دونیامیز – ۱۹۷۵
نصرالدین حوجا حیکایه لری – ۱۹۴۹
فرانسیز شئعری آنتالوژیسی- ۱۹۴۳
بیر قاپی یا آچیق دورمالی، یا قاپالی- رفعت ایله – ۱۹۴۳
اورهان ولی شئعر یارادیجیلیغی ایله یاناشی گؤزه ل چئویرمه لری ده واردیر. او جومله دن گوگول، شکسپسیر، مولیر و باشقا دونیا سویه سینده تانینان شاعیرلرین اثرلرینی چئویرمیشدیر. اونون بیر چوخ شئعرلری ده اؤلوموندن سونرا چاپا وئریلمیشدیر.
اورهان ولی ایکی یولداشی ایله بیرلیکده بیر ۴۵ صحیفه لیک شئعر کتابی “غریب” آدیندا یایماغا چالیشیرلار کی اونون ۱۵ صحیفه سی اونا یازیلان بیر اؤن سؤزدور ، بورادا بو اوچ شاعیرین لفظ و معنا، وزن و قافیه، ادبیاتا باخیش، انسانلارین دورومو و حاققی، ادبی جریانلار باره سینده دوشونجه لرینی اختوا ائدیردی. و کلاسیک ادبیات هجوم باشلانیردی.
م. کریمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین دونتسک سپاراتچیلارینین لیدری آلکساندر زاخارچنکو و لوگانسک سپاراتچیلارینین رهبری ایگور پلوتیتسکییه زنگ ائدیب.
آخار. آذ خبره وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا روسییا پرزیدنتینین مطبوعات کاتیبی دمیتری پسکوو سؤیلهییب. اونون سؤزلرینه گؤره، تلفن دانیشیغی زامانی اساس موذاکیره مؤوضوعسو اوکراینا ایله سئپاراتچی رژیملر آراسیندا اسیرلرین دییشدیریلمهسی مسئلهسی اولوب. او، پوتینین بو مسئله نی دستکلدیینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، بو، پوتینین سپاراتچی رژیملرین لیدرلری ایله ایلک تلفن دانیشیغیدیر. روسییا لیدری اسیرلرین قایتاریلماسی ایله باغلی اؤتن گون «اوکراینانین سئچیمی – خالقین حقوقو» اجتماعی حرکاتینین لیدری ویکتور مدودچوکون تکلیفینی دستکلدیینی و سپاراتچی لیدرلرله شخصاً دانیشاجاغینی آچیقلامیشدی.


text:
عیراغینگ دمیرقازیغیندا ۶ ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ ساواش اوچارلاری عیراغینگ دمیرقازیغیندا ترورچیلاری بمبالادی
تۆرکیأنینگ یاراغلی گۆیچلری عیراغینگ دمیرقازیغیندا هۆۇوا حرکتینی قورادی.
تۆرک ساواش اوچارلاری آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک نینگ ترورچیلاریندان ۶-سینی تأثیرسیز یاغدایا گتیردی.
تۆرکیأنینگ هۇوا گۆیچلری عیراغینگ دمیرقازیغینداقی حارکوک و تۆرکیأنینگ سیرت ولایاتی نینگ اروح بؤلگه سینده ترورچیلارینگ قالان یرلرینی اوردی.
حرکتلرده پ. ک. ک نینگ ۶ ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی.


text:
اسحاق پاشا کؤشگۆنینگ اۇوادانلیغی
دوغوبیازیت داقی بو کؤشک تۆرکیأنینگ ایکینجی اینگ اولی کؤشگیدیر
تۆرکیأنینگ آغری ولایاتی نینگ دۇغوبیازیت شأهِریندأکی اسحاق پاشا کؤشگی قیش مؤوسۆمینده ده اؤز اۇوادانلیغینی گؤرکزیأر.
تۇپ قاپی کؤشگۆندن سۇنگرا تۆرکیأنینگ اینگ اولی کؤشگی بۇلان اسحاق پاشا کؤشگی بیلن بیله لیکده دۇغوبیازیت ینگ قالاسی و احمدخانی قبوری دا سیاحاتچیلارینگ باریان یرلریندن بیر نأچه سی.
دوغوبیازیت ایران بیلن تۆرکیأنینگ سرحدینده بۇلان بیر شأهِردیر و ایرانلیلار اۆچین تۆرکیأنینگ قاپیسی حؤکمۆنده دیر.
آغری داغی نینگ قۇلاییندا، دۇغوبیازیت ینگ ۵ کیلومتر داشیتداقی بو کؤشگینگ ۱۱۶ اۇتاغی بار. کؤشگۆنگ ایچینده متجیت و قبور دا بار.
کؤشگۆنگ قورلوشیغینا ۱۶۸۵-نجی ییلدا باشلاندی و ۱۷۸۴-نجی ییلدا کؤشگۆنگ قورلوشیغی تاماملاندی.


text:
Jan 18, 2015
سیندیریلان قلملر - شارلی ابدو فاجعه سینین مناسبتیه
دنیز ایشچی
قلم لر یارالی، جان لار یارالی
بایقوش لار هایقریب بیلدیرچینلره
قونچا دان قان آخیر گوللر یارالی
بولوت لارآغلایر بیزیم گونلره
جان لاردان قان آخیر الده کیتابلار
سینمیش قلمدن قان، آخدی یئرلره
سینیخلار الده دیر گولور دوداخلار
مین قلم دوغولدو قالخدی گویلره
قارانلیخ چادر دان گئجه قوشلاری
قارانلیخ گئتیرمیش گونش چاغلاری
یاندیریب یاخاریخ قارانلیخلاری
الولار سالاریخ گئجه چاغلاری
"روسو" قبری یئرتیب باغیردی اوجا
انسان قارانلیغین قبرینی قازا
"ولتر" قالخدی گویه سسلندی اوجا
جان ویررم، قان ویررم تا قلم یازا
بیر سینیخ قلمدن مین قلم دوغار
بیر کتاب یانیلسا، مین کتاب چیخار
بیر آغیز باغلانسا مین لر باغیرار
سسس سسه وئریلسه قارانلیخ یانار
گیزلتمه سوزویون قوی آشکار اولسون
دوزگونلوغو دانان قلبی دار اولسون
باغیر اورک سوزون قولاخ کار اولسون
عریان اولسون سوزلر آیدینلیغ اولسون
بیر گون گلر سوزلر آشکار سویله نر
هر بیر سوزه حرمت، سون دئیر وئرر
سوزون کسمز انسان، آشکار سویله یر
سلاح لار یئرینه سوز حکوم وئرر
دنیز؛ سویله سوزون هر کس ائشیتسین
قلم آزاد یازسین، سوزلر دئیلسین
هرکس سوزون دئسین، هرکس ائشیتسینسوز آلیب سوز وئریب انسان دوشونسون


text:
قاضی برهانالدین
قاضی برهان الدین آذربایجانلی مشهور شاعیر، دؤولت خادیمی و عالیم.
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
گؤرکملی دؤولت خادیمی، مشهور سرکرده و شاعر قاضی بۆرهان الدین ۱۳۴۴-جۆ ایل-ده قئیصریه شهرینده دۆنیایا گؤز آچمیشدیر. اوْ، منشأیینه گؤره، قدیم تۆرک-اوْغوز بوْیلاریندان ساییلان سالور طایفه سینه منسوب ایدی. بئله بیر احتیمالدا وار کی، اوْنون قدیم بابالاری خوارزمدن گلمیشدیلر. شاعرین آدی احمد، کۆنیهسی ابولعباس، تخللوصو ایسه قاضی بۆرهان الدین ایدی. اوْ، ایرثن کئچن قاضیلیک حۆقوقونا مالیک، یۆکسک ساواد درجهسی و اصل-نجابتی ایله مشهور اوْلان بیر عائلهدن ایدی. قئیسریه شهرینین قاضیلاری جلال الدین حبیب، حسام الدین حسین، سیراج الدین سۆلئیمان بۇ نسیلدندیرلر.
اوْنون باباسی سیراج الدین سۆلئیمان آنادوْلودا یارائدیلمیش ارتنا بَیلیگینین بانیسی علاءالدین ارتنانین ساراییندا یاشامیش و بَیلیگین سیاسی حیاتیندا مۆهوم روْل اوْینامیشدیر. شاعرین آتاسی شمس الدین محمّد ده اؤز دؤورونون مشهور قاضیلریندن ساییلیر. احمدین آناسی ایسه سلجوق ساراییندا یاشامیش مشهور دؤولت خادیملرین بیرینین نوهسی ایدی. قاضی بۆرهان الدین آناسینی ائرکن یاشلاریندان ایتیردیگیندن اوْنون تربییهسی ایله آتاسی مشغول اوْلوب. ۱۳۵۶-جێ ایلده اوْ، آتاسی ایله دمشقه گئدیر، لاکین بیر مدتدن سوْنرا یئنیدن اوْنلار قئیسرییه قاییدیرلار و احمدین آتاسی سارایدا قاضی کیمی ایشلهمهیه باشلاییر.
بۆتون کۆبار عائلهلریندن چێخان اۇشاقلار کیمی قاضی بۆرهان الدین ده وطنینده اؤز دؤورونه گؤره یاخشی ایلکین تحصیل آلیر، ۱۳۵۸-جی ایلده ایسه تحصیلینی داوام ائتدیرمک اۆچون مصره یوْلا دۆشور. بۇرادا ایلاهیاتا (فقه، حدیث و طیب)، نۆجوم، فلسفهنی و دیگر علملری اؤیرهنیر. داها سوْنرا اؤزونون ایلاهیات، طبیعت و ریاضیات ساحهلرینده بیلیکلرینی آرتیرماق مقصدیله دمشقه، بۆتون شرقده مشهور اوْلان عالیم قطب الدین رازینین یانینا گئدیر. شاعر اوْن دوْققوز یاشیندا ایکن مکهیه گئدیر، آتاسی اؤلندن سوْنرا ایسه حلب شهرینه کؤچور.
سیاسی فعالیتی[دَییشدیر]
۱۳۶۵-جی ایلده قئیسرییه دؤنهرک، ارتنا حؤکمداری محمّدین قێزی ایله ائولهنیر. بۇ حادثهدن بیر مدت سوْنرا اوْنو آتاسینین یئرینه قاضی تعیین ائدیرلر. بۇ وظیفهده اوْن ایلدن ده آرتیق ایشلهین قاضی بۆرهان الدین اؤز یۆکسک ساوادی، مدنیتی و عدالتلیلیگی ایله بۆتون خالقین حؤرمتینی قازانیر.
آرتان حؤکمداری محمّد اؤلدوکدن سوْنرا اوْنون تاختینا اوْغلو الی اوْتورور. الی آزیاشلی اوْلدوغو اۆچون دؤولتین بۆتون ایشلرینی قاضی بۆرهان الدین گؤرور و ۱۳۷۸-جی ایلده وزیر تعیین اوْلونور. ایکی ایلدن سوْنرا الی ده اؤلور و بۆرهان الدین اوْنون کؤرپه اۇشاغینین آتابیی اوْلور. بئلهلیکله، دؤولته بۆتون رهبرلیک اوْنون الینه کئچیر. ۱۳۸۱-جی ایلده قاضی بۆرهان الدین اؤز آدینی داشییان یئنی بیر دؤولت یارادیر و سۇلطان اعلان ائدیلیر. بۇندان سوْنرا اوْنون بۆتون حیاتی داخیلی و خاریجی دۆشمنهلره قارشی فاصیلهسیز یۆروش و دؤیوشلرده کئچیر. اؤز آرالاریندا دایمی چکیشمهلر آپاران قارامانلی، عثمانلی، تۆرکمن طایفهلاری آراسینداکی دۆشمنچیلیگی یوْخ ائتمک و اؤلکهده قانون-قایدانی مؤحکملندیرمک اۆچون اوْ، الیندن گلنی ائدیر. بۆرهان الدین خاریجی سیاست ساحهسینده غئیری-آدی اۇزاقگؤرنلیک و مۆدریکلیک گؤستریر. عثمانلی سۇلطانی بیرینجی بایزید، قێزیل اوْردو خانی توْختامیش، امیر تئیمور کیمی تهلوکهلی رقیبلرین و اوْنلارلا خێردا امیرلرین احاطهسینده قالان بۆرهان الدین دۆز ۱۷ ایل اؤز اؤلکهسینده سۆلهو و امین-آمانلیغی قوْرویا بیلیر. سیاسی وضعیت طلب ائدنده اوْ، بیر بایزیدله، یاخود تئیمورلا آچیق مۆباریزهیه گیریر، ضرورت یاراندیقدا کئچمیش رقیبلری توْختامیش خان، یاخود دا مملوک سۇلطانی بارقوتلا اتفاق باغلاییر.
بۆرهان الدین اؤلکهنی تئیمورون ایشغالیندان خلاص ائدیر و قوْنشو امیرلرله اۇغورلو مۇحاریبهلر آپاریر. اوْنون سیلری بوْشا گئتمیر. اؤلکه مؤحکملهنیر و چیچکلهنیر. بۆرهان الدین تیجارت، موعاریف و علمین اینکیشافینا یاردیم ائدیر، مدرسهلر، کاروانسارالار آچدیریر، کؤرپولر سالدیریر.
قاضی بۆرهان الدین ۱۳۹۸-جی ایلده آغقوْیونلو حؤکمدارلاریندان قارا یوْلوق اوْسمان بَیله دؤیوشده هلاک اوْلور و سیواس شهرینده دفن ائدیلیر. بۇندان سوْنرا اؤلکهده حاکمیت اوْنون یئگانه اوْغلو علم الدین علی چلبییه کئچیر. آنجاق گنج حؤکمدار حاکمیتی الده ساخلایا بیلمیر و قاضی بۆرهان الدینین بئله چتینلیکله یاراتدیغی دؤولت بیر بایزید طرفیندن داغیدیلیر. اؤلکهنین توْرپاقلاری عثمانلی دؤولتینین ترکیبینه کئچیر.
قاضی بۆرهان الدین، سلجوقلارین مغلوبیتیندن سوْنرا سیواس و اطرافیندا قۇرولان ائرئتنا بَیلیگینده ۱۳۳۵–۱۳۸۱-جی ایللرده سێرا ایله کادیلیک، وزیرلیک و پادیشاهلیق وکیللیگی کیمی وظیفهلرده ایشلهمیش و بیر مدت سوْنرا بَیلیگین ضعیفلهمهسیندن ایستیفاده ائدهرک اؤز آدینی داشییان قاضی بۆرهان الدین احمد بَیلیگی دؤولتینی قۇرموشدور. ۱۳۸۱-جی ایلده قۇردوغو بۇ دؤولت ۱۷ ایل یاشامیش و ۱۳۹۸-جی ایلده آغ قوْیونلو حؤکمداری قارا یۇلوق عوثمان بَی طرفیندن قاضی بۆرهان الدینین اؤلدورولمهسییله بیرلیکده سوْنا یئتمیشدیر.
قاضی بۆرهان الدین آذربایجان تاریخی و ادبیاتی ایله یاناشی عثمانلی تاریخینده ده سیلینمز ایز قوْیموشدور. بئله کی، ۱۳۹۲-جی ایلده قاضی بۆرهان الدین، عثمانلی ایمپراتورلوغو اوْردوسونو چوْروم یاخینلیغیندا قێرخدیلیم آدلی یئرده یئندی و بۇ ساواشدا ایلدیریم بایزیدین واریثی – اوْغلو ارتوْغرول اؤلدورولدو.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
قاضی بۆرهان الدین، ماجره ایله دوْلو بیر حیات یاشامیشدیر. معلوماتلی، عادیل، زکی و سؤزونو اسیرگهمهین بیر دؤولت خادیمی اوْلدوغو روایت ائدیلمیشدیر. بۇ خۆسسیتلریندن علاوه، ایچدن و یانیق بیر عشق شاعریدیر. لیریک شعرلرینده جسارت گؤزه چارپیر و بۇ ایستیقامتییلهده کلاسسیک شعردن فرقلهنیر. عشق شعرلریندن علاوه دین و تصوف ایله باغلی شعرلری ده واردیر. بیر تۆرکجه دیوانی ایله، ایکی عربجه یازیلمیش اثری مؤوجوددور.
دؤولت ایدارهچیلیگی بۆرهان الدینه علم و صنعتله مشغول اوْلماسی اۆچون مانعچیلیک تؤرتمیر. یۆکسک ساوادا مالیک شاعر-حؤکمدارین فلسفی کوْنسئپسیاسی اوْنون "ترجی اۆت-تؤوزیه" ("ایضاهلارین تکراری") و "ایکسیر-اۆس سعادت فی اسرار-اۆل عبادت" ("سعادت ایکسیری عبادت اسراریندا") آدی ایله عربجه یازدیغی ریسالهلرده عکس اوْلونموشدور. بۆرهان الدینین گؤروشلرینه صۇفی و حروفیه فلسفهسینین بؤیوک تأثیری اوْلدوغو آیدین گؤرسهنیر. اوْ اؤز شئرلرینی اۆچ دیلده – آذربایجان تۆرکجهسینده، فارس و عرب دیللرینده یازیب. آذربایجان تۆرکجهسینده "دیوان"اێ بیرجه نۆسخهده ساخلانمیشدیر. بۇ نۆسخه هله مۆلیفین ساغلیغیندا خطتات خلیل ابن احمد طرفیندن یازیلیب و حال-حاضیردا بریتانیا مۇزئییندهدیر. اوْنو لندنده اینگیلیس صفیرلیگینین ایشچیسی توْماس ۱۸۹۰-جێ ایلده ایستانبولدان گتیرمیشدیر. "دیوان" آذربایجان عالیمی، پروْفسوْر ائلیار صفرلی طرفیندن ۱۹۸۸-جی ایلده باکیدا نشره حاضیرلانمیش و کیتاب شکلینده ایشیق اۆزو گؤرموشدور. ه. صفرلی شاعرین قێسا ترجومئیی-حالینی دا کیتابا داخیل ائتمیشدیر. بۇ "دیوان" ۱۳۱۹ قزل ۲۰ رۆبای و ۱۰۸ تۇیوقدان عبارتدیر.
آکادمیک آ. کریمسکی یازیر: 'ععع'"بۆرهان الدینین "دیوان"اێ غئیری-برابر هجملی ایکی حیصهدن عبارتدیر. ایلک و بؤیوک بؤلوم قزللردیر. ایکینجی و نیسبتن کیچیک حیصهده هر شئیدن اول ایگیرمییه قدر رۆبایسینی قئید ائتمهلیییک. بۇنلار تۆرکجه یازیلمیش ایلک "رۆبایات"دێر. همین حیصهده بۇنلاردان باشقا میستیک-ائروْتیک مظمونلو قێسا تۇیوقلار دا اساس یئر تۇتور."'ععع'
«تۇیوق» لارین تحلیلی صۇفیزم و حروفیزمین بۆرهان الدین یارادیجیلیغینا تأثیریندن خبر وئریر. شاعرین سئوگی لیریکاسی ایسه اؤز نؤوبهسینده بیر چوْخ تۆرکدیللی شاعرلره اؤرنک اوْلموشدور. بۇنلار فوْلکلوْرا یاخینلیغی و فارس-عرب منشألی سؤزلرین نیسبتن آز ایشلهدیلمهسی، همچینین گؤزل بنزتمه و ایستیارهلرله سئچیلیر.
عجبا، دردومون دواسی قانی؟
عجبا، رنجومون شفاسی قانی!
آیاغی توْزونا یۆز اۇرورام
کی، گؤز آغریسی تۇتیاسی قانی!
زۆلفی هیل بینوبن ایریشدی جانا
عنبرین خطینون یایاسی قانی!
کیمیا ایله قێلدی زر یۆزومی
یاری بۇلماغا سیمیاسی قانی!
صدقومی بیلدی حۆسنه عشقینده،
بس بیزه وصلینون صفاسی قانی؟
بۆرهان الدینین بیر سێرا شئرلرینده مردلیک و هۆنر ترنم اوْلونور:
همیشه عاشق کؤنلو بیریان بوْلور،
هر نفس قریب گؤزو بیریان بوْلور،
صۇفیلرین دیلگی محراب، نماز،
ار کیشینون آرزوسی مئیدان بوْلور.
ار ییگیت قایدا اۆرکر اۆرکولردن
یاخشی آت بلینلهمز ایلکولردن.
دۆشمنلر بیزده بوْلسا دیترشسونلر
قاغان آسلان قاینینماز دیلکولرن.
قاضی بۆرهان الدینین یارادیجیلیغی آذربایجان ادبیاتینێن مۆهوم مرحلهلریندن بیرینی احاطه ائدیر. بئله کی، قاضی بۆرهان الدین آذربایجان تۆرکجهسی ایله یازدیغی دیوانی بیزه چاتان ایلک شاعردیر. بۇندان باشقا قاضی بۆرهان الدین آذربایجان ادبیاتیندا، ائلهجه ده عۆمومتورک ادبیاتیندا قزل شعر ژانریندا یازان ایلک شاعردیر.
بۆرهانهدیین آنا دیلینده – آذربایجان تۆرکجهسینده یازمیش بؤیوک آذربایجان شاعرلریندن بیریدیر. اوْنون پوْئزییاسی اؤزوندن سوْنرا گلن و هر بیری آذربایجان ادبیاتینین پارلاق اۇلدوزلاری اوْلان محمّد فۆضولی، عمادالدین نسیمی، کیشوری، حبیبی، شاه اسماعیل خطایی، موْللا پناه واقیف و بۇ کیمی بیر چوْخ شاعرلرین یارادیجیلیقینا جدی تأثیر گؤسترمیشدیر. ائله بۇنا گؤره ده اوْنون لیریکاسی بیر چوْخ تۆرکدیللی اؤلکلرده پوْپولیاردیر. ائله بۇنا گؤره بۆرهان الدینین آدی اوْرتا عصر تزکیرهچی و تاریخچیلری طرفیندن تئز-تئز خاتیرلانمیشدیر.
اثرلرینین ایراندا یاییملانماسی[دَییشدیر]
قاضی برهانالدین احمدین «تویوغلار» ی بوتا یاییمائوی طرفیندن همت شهبازینین آراشدیرماسی ایله ۱۳۹۵ ایلده چاپ اوْلوب.[۱]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
آذربایجان تۆرکجهسی (لاتین) ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Qazi Bürhanəddin»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ سپتامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
قاپینی آچدی. بیر توپا شاختاایلا
برابر ایچهری گیردی. کیمسهیه باخمادان دوم- دوز پئشخانا ساری گئتدی. سول
دیرسگینه سؤیکهنیب، ساغ الیایله پاپاغی باشینین دالینا سوردو. کؤبود بارماقلاریایلا
یاپیخمیش چال ساچینی داراخلادی. پئشخانین آرخاسیندا دایانان قوجا ائرمنی “ها، نا
وار اوروف؟ باس نییه آیلاشمیرسان؟”- دئیه، یاخینلاشدی. اوروف گولومسهدی. گؤزلرینین،
دوداغینین کونجونده کی قیریشلار درینلهشیب، اوزانیب بیر- بیرینه قوووشدو. هئچ نه
دئمهدن الین جیبینه سالیب ایکی دانا گوموش بئش قیرانلیق چیخارتدی. پئشخانین
اوستونه ویریب، چاخیر وئر! – دئدی. قوجا ائرمنی بیر پولا، بیرده اوروفا باخدی:
- آخی بونا مان نا
وئریم اوروف؟
- هر نه وئریرسن وئر! آنجاق سویوغو جانیمدان چیخارسین!
- بابام بونا بیر شئی اولماز آخی!
- چوخ دیبینه گئتمه ائدیک! گؤرورسن کی شاختادی. ایش یوخ، گلیر یوخ … اولمازسا
آچیغین وئر!
- مان چوخداندی آچیق آراخ ساتمام اوروف.
پئشخانا یاخین میزده ایلهشن دؤره بؤرک
کیشی بیژ- بیژ گولدو. سونرا اوجا سسله “ائدیک”ی سسلهدی:
- ائدیک، بیر چتول
اونا وئر قوی ایچسین شاهین ساغلیغینا!
بیر آندا سس- سمیر کسیلدی. اوروف سسه
ساری دؤندو. آجی- آجی گولومسهدی: “یوخ اولمادی امیر، بو اولمادی”- دئدی. دؤره
بؤرک کیشینین توربالانمیش گؤزو سهییردی:
- نئجه اولمادی، یانی سن شاهین ساغلیغینا ایچمک ایستهمیرسن؟
- سؤز اوندا دئییل امیراصلانخان. سؤز اوراسیندادیر کی بیری تاپیلار, بیر قاب
آلار، دئیهر ایچ پیشهورینین ساغلیغینا. اوندا بس نئجه اولسون؟
امیر اصلان آجیدی:
- او دهدن اؤلدو
اوروف! دای ائلهسی تاپیلماز …
اوروف امیراصلانین آجیماغین گؤروب
گولومسهیهرک: تاپیلار امیر … تاپیلار! – دئدی.
آرخاداکی میزلردن کیمیسی سسلندی:
- ائدیک، یاریم قاب
وئر اوروفا! قوی ایچسین اؤز ساغلیغینا!
×××
اوروف دوردوغو یئرده یاریم قابدان
بیرجه ایستهکان تؤکوب قالدیردی. کیمسهدن سس چیخمیردی. او معنالی باخیشیایلا
دؤرهیه گؤز گزدیردی. سانکی بیر سؤز دئمک ایستهییردی. آمما هئچ نه دئمهدی. بیر
داها گولومسهدی؛ سونرا ایستهکانی باشینا چکدی. بوینونداکی شالیایله بیغینی
سیلیب قاپی ساری گئتدی.
قاپینی
آچدیقدا دیشاریدان یوگورن شاختا اوروفایلا دؤش- دؤشه گلدی. بو دؤنه آمما اوروفون
قیزغین دؤشو سانکی شاختانی دالا قاهاریب، آرخاسین یئره گتیردی..


text:
ویکیپدیا، آچیق بیلیکلیکدن
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بو فایل ویکیانبار-دندیر و آیری پروژهده ایستیفاده اولماق امکانی وار.
اونون بارهسینده اولان شرح فایلین شرح صحیفهسی آشاغیدا گوستریلیب.
富士ソフト本社ビル NTTファシリティーズ作品
فايل گئچمیشی
فايلین اولکی وئرسیياسینی گؤرمک اۆچون گۆن/تاریخ بؤلمهسیندهکی تاریخلری تێقلايین.
فايل ایشلدمهسی
آشاغیداکی صحیفه بو فایلا باغلانیر
بۇ فايلدا فوْتوْاپارات و يا سکانئرله علاوه اوْلونموش معلوماتلار وار. اگر فايل سوْنرادان دَییشدیریلیبسه، بعضی پارامئترلر بۇ شکیلده گؤستریلنلردن فرقلی اوْلا بیلر.


text:
قاضی اوغلو
ائل اوبا – صوصوز اوشاغلارین ، صوصوزلوقتان فریاد و آغلاییش سه سلری یوکسه لدی. امام حسینین یارالی باغرینی ازمه غه باشلادی … بو صیرادا قارداشی حضرت عباسا دئدی :
« بو اوشاغلار ایچین بیر ایچیم صو گه تیرمه غه چالیش » ، اوشاغلارسا سانکی حضرت عباسا بویله دئدیلر :
دوداغلار چاتلادی قورودو دیللر
توکولدو یاپراغلار صارالدی گوللر
شهید اولادی سنده ن صو دیلر
اوغاچا صو ییتیر بیزه عمو جان
چادیردا اوشاغلار ، آنالار آغلیر
آهلاری ای عمو گوگلری داغلیر
صوصوزدان کورپه لر ییری قوجاغلیر
بیر ایچیم صو گه تیر بیزه عمو جان
حضرت عباس علیه السلام فراتا دوغرو گیتدی اورادا دورت یانلی یوزلرجه دوشمان عسکری ساردی. امام حسینین بایراقداری دوشمان عسکرینین چوخلوغونو آرامادی …
فرات چای ینا اولاشارکه ن ، تولوغونو صویلا دولدوراندان صونرا ، آوجونا صو آلیب ایچمه غ ایسته دیغینده ، قارداشی حسینین و صوصوز اوشاغلارین صوصوزلوغونو یادلادی ….
او آندا صویو الیندن توکوب ئوز – ئوزونه بویله دئدی :
« ای نفس حسینده ن صونرا حیات تا اولوب اولمادیغین فرق ایتمه ز …..
حسین و آرواد اوشاغلار صوصوزلوغدان یانمیشلار سن ده اولاردان ئونجه سه رین صو ایچمه غ ایستیر سه ن ؟ »
داها صونرا چادیرلارا دوغرو آتینی قوشتو. سعد اوغلونون عسکرلری عباسین اطرافینی ساردیلار.
حضرت عباس اولارلا سیجاغ بیر صاواشا گیریشتی ، بیر نئچه نفری ئولدوره ندن صونرا اونون اوزه رینه اوخ ، میزراق و داشلا هجوم ایتدیلر ، هر ایکی الینی که ستیلر گوزلرینی ده اوخلادیلار. بدنین هپ ییرینی یارالادیلار…
حضرت عباس آتیندان ییره دوشتوغونده چاغیردی ( مندن سنه سلام اولسون ای اباعبدالله ).
امام حسین علیه السلام قارداشینین سه سینی ایشیدیر – ایشیتمه ز بایراقدارین پارچالانمیش بدنینین یانینا اولاشتی ، قارداشینی او حالدا گورونجه باشینی دیزینین اوزه رینه آلدیغیندا سانکی بویله بویوردو : ایندی بئلیم بوکولدو ای قارداش .
نه ده ن قویدون یالنیز منی بو چولده
کیمسه سیزه م آرخامیدین بو یولدا
نه اوغول وار نه قارداش وار نه بابا
سن دوشه رکه ن قالمادی طاقت بیلده
قارداش دوشتو بیل بوکولدو
گوللر صوصوز یاپراغ صوصوز
نه نه سازلار اوشاغ آغلار
یوره ک صوصوز قوجاغ صوصوز
چادیرلاردا شربه لر بوش
کورپه صوصوز چاناغ صوصوز
یاپا یالنیز قالدی کروان
یولچو صوصوز قوناغ صوصوز
علمدارین یوره گینده
طولوغ صوصوز بایراغ صوصوز
امام حسین علیه السلام یوزونو هر هارا چیویریردی باشقا بیر مصیبتله قارشیلاشیردی .
بیر یاندا بدنلری باشسیز ، قولسوز اصحاب و اهل بیتین گنجلری ، قانلارا بولانمیش ، بیر یاندا قارداشی عباس فرات یولوندا بدنی پارچالانمیش ريا، بیر یاندا دا آرواد – اوشاغلارین صوصوزلوغدان کیمسه سیزلیغده ن و قورخو اورکوده ن ، داد فریاد ایتمه لری .
بو صیرادا مظلوملارین باش تاجی یاپا یالنیز میداندا ، گوگلری یاران بیر سه سله چاغیردی :
« پیغمبرین اهل بیتینده ن و حرمینده ن دوشمانلاری اوزاغلاشتیران غیرتلی بیر کیمسه یوخمو ، بیزیم حقیمیزده اللهتان قورخان بیر موحد یوخمو …
الله ایچین بیزه یاردیم ایده ن کیمسه یوخمو ؟ »
امامین بو سوزلرینی ایشیده ن صوصوز آرواد اوشاغلار و حضرت عباسین یولونو بکله یه نلرین فریاد سه سلری سازلامالاری داها چوخ یوکسه لدی سانکی ییر یوزونده بیر قیامت قوپموشتو علی اصغرین آننه سی ایسه آج صوصوز اوغلونو سانکی بویله اوخشوردو :
لایلای بالام ایدیم سنه
کورپه بالام اصغر بالام
سوتوم یوختور نیدیم سنه
بس آغلاما قادان آلام
لایلای بالام کورپه بالام
بئشیگینه سنی سالام
عمین دوشموش صو یولوندا
بس آغلاما قادان آلام
قورو دیلین دولاشتیرما
بوزغون فکریم بولاشتیرما
قورو سینه م اودلاناجاغ
گوز یاشینلا آلیشتیرما
گوز یاشیمی شراب ایله
سوتدور بالام حساب ایله
ایندی بابان گوره ر حالین
گوز یاشیندان عتاب ایله
بیر چاراسیز ده ربه دارام
کورپه م ایچین ایشله ر یارام
ده ردیم کیمه آچیم یا رب!
مبتلایام گرفتارام
مظلوم بالام سوتوم یوختو
بو دیاردا ده ردیم چوختو
قورو دوداغ ، صارالمیش یوز
عمریم ئه وین والله یختی
گوزون آتما صاغا صولا
دورت یانیمیز کرب و بلا
مظلوم بالام بیر آز صونرا
دوشه جه غسه ن سنده یولا
هر یامانلیغ ویران اولسون
جانلار دینه قوربان اولسون
ملتینه ظلم ایده نین
جان جیگه ری آل قان اولسون
قایناق : کربلا اولایلاری – یازان : قاضی اوغلو – عربجه مقرم مقتلینده ن سه چمه لر


text:
دَری موشگولون درمان ائتمه ک اوچون ( حساسلیق، جوش، چوزه، جیزیق، یارا و یانیق کیمی لرده ) شنبلیله توخومونون توزوندان فایدالانارلار. شنبلیله بیتگی سی چوخ ائولرده جور به جور یئمه ک لریله ایشله نه ر و بدن اوچون چوخ فایدالی بیر یئمه لی لردندیر.
بو بیتگی نین یاشیل یارپاقلاریندان علاوه ، اونون توخومودا فایدالی خاصیتلریله دولودور. شنبلیله بیر نوع بیتگی دیر کی آسیا اؤلکه لری و مدیترانه دَنیزی نین قیراقلاریندا چوخ بیته ر و ایران اؤلکه سی نین اصل بیتگی لریندن دیر و یئمه ک ده یه ری چوخدور.
شنبلیله نین ده یه رلی خاصیتلرینه اشاره اولور:
– بو بیتگی ده معدنی مواد چوخدور، اوجومله دن : مس، پوتاسیوم، کلسیوم، ده میر، سلنیوم، روی، منیزیوم.
– « ب » ویتامین لری و « آ ، ث » ویتامین لری بو یئمه لی ده چوخدور.
– بو بیتگی نین توخومو ندا ، پروتئین، لیزین، تریپتوفان، استروئید ساپونین و دیوسژین کیمی موادلار چوخدور.
– شنبلیله بیتگی سینده ، فیبر چوخدور و فیبرین بدنده اولماغی واجیبلردندیر.
– دَری ده اولان چوزه، جیزیق، حساسلیق، یارا، یانیق، توکون یوغونلاییب قالینلشمه سی و بونلار کیمی دَری موشگوللری نین طبیعی درمان ائتمه ک یولونون لاپ یاخشیسی ، شنبلیله یئمه لی سیندن فایدالانماقدیر.
– شنبلیله اؤزو و توخومو ، « قند » ناخوشلوغو اوچون درماندیر. بو بیتگی کؤهنه زاماندا ائل ایچینده قند ناخوشلوغونا درمان تانینیبدیر.
– قاندا یاغین چوخ اولماغی نین قاباغین آلار.
– بو بیتگی ده « موسیلاژ » ایله دولودور و معده – باغارسیق اوچون فایدالی دیر.
– غذانین هضم اولماسیندا یاردیمدیر.
– قیزیشمانی آرادان آپارار. شنبلیله توخومون ، لیمو و بال ایله بیرگه ایشله تسه ک قیزیشما اوچون فایدادیر. بو ایش اوچون بئله ائده ریک: ایکی چای قاشیقی قده ری شنبلیله توخومون گونده اوچ دؤنه یاشیل چای دا دَمله ییب، سونرا بیر چای قاشیقی قده ری بال و آزجا تازا لیمو سویو قاتیب مئیل ائده رلر.
– اشتهانی چوخالتماق اوچون فایدادیر.
– آلکول و یا داوالارین اثرینده بؤیره ک و قارا جییه ره یئته ن زیانلارین قاباغین آلار.
– ویتامین « ب » آز اولاندا آدامدا « بری بری» ناخوشلوغو اوز وئره ر ( آغیز یاراسی، دوداق چاتلاماق، بوغاز یاراسی …) ، شنبلیله بو نیشانلاری آرادان آپارماقدا یاردیمدیر.
– سینه سرطانی نین قاباغین آلماقدا یاردیمدیر.
– اوزون اؤسگوره ک و بوغاز آغریسی اوچون فایدادیر.
– عضله آغریسی و مفصل شیشی و آغریسی نین آزالماغیندا یاردیمدیر.
– « میگرِن » باش آغریسینا فایدادیر.
– باغارسیق و معده شیشی نین قاباغین آلار.
– سرطان ناخوشلوقلاری نین قاباغین آلماقدا یاردیمدیر.
– کیشیلرده جنسی موشوگولون آرادان گئتمه گی اوچون فایدادیر.
– اوشاقا سوت وئره ن قادینلاردا سوتون چوخالماسینا سبب دیر.
– اوره ک ناخوشلوقلارینا فایدادیر.
*- شنبلیله یئمه کده ، بونلاری احتیاط ائدین:
– شنبلیله ، یئر بادامی طایفاسیندادیر. اگر یئر بادامینا حساس اولساز ، احتمالی چوخدور شنبلیله یه ده حساس اولاسیز.
شنبلیله قانین قندین آزالدیر، آنجاق چوخ فایدالانماق ، قندین چوخ یئنمه گینه سبب اولار .
بو بیتگی «آسم» اوچون فایدادیر آمما اونون توزو آسم نیشانه لرین چوخالدار.
– بویلو قادینلار ، چوخ یوخاری حدده بو بیتگی دن فایدالانماسینلار. آمما بو یئمه لی دوغوم آغری سین آلار.
هر بیر یئمه لی دن یاخشی فایدالانماق اوچون اونون اندازه سین بیتگی بیلیجی لریندن و عطّارلاردان سوروشون!
قایناق: اینترنت / ایران ویچ /
چئویره ن: الف.عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
آذربایجان جبههده فعاللیغینی داها دا گوجلندیرهجک. اؤلن قادین و اوشاغین قیصاصینین آلینماسی اوچون باکی دیوئرسییا (خط شکن) قروپلارینی دا حرکته کئچیرجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده "وستی-کاوکازا" سایتیندا یاییملانان آنالیتیک-مقالهده بیلدیریلیب.
قید ائدیلیر کی، بیر مدت آذربایجان-ارمنیستان جبهه خطینده نیسبی ساکیتلیک اولمایاجاق. کئچن ایلین آپرئل دؤیوشلریندهکی تجروبه عیانی گؤستردی کی، اؤز ملکی وطنداشلارینین قتلینه آذربایجان سرت جاواب وئرمک گوجوندهدیر. ۲۰۱۶-جی ایلین آپرلینده ارمنیلرین آتشکهسی پوزماسی نتیجهسینده بیر نئچه دینج ساکین هلاک اولدو، ۱۹۹۴-جو ایلین باریشیغیندان سونرا دا مناقیشهنین گوجلو تهلوکه لری اولدو، نتیجهجهده آذربایجان اوردوسو ارمنیلره آغیر ضربه ائندیردی. گؤرونن بودور کی، ارمنی حربی قوللوقچولاری ایندی ماکسیمال دؤیوش حاضرلیغی وضعیتیندهدیر، چونکی اوغورسوزلوغون ریسکی بؤیوکدور.
اگر حادثهلر یومشاق سناری اوزره داوام ائتسه، بوتون جبهه خطی بویو ارمنیلره سنایپرلردن ضربهلر وورولاجاق، ان سرت سناری ایسه ارمنی اوردوسونون مؤقعلرینه آرتیلرییا ضربهلرینین ائندیریلمهسی، همچینین ممکون هجوم تدبیرلرینین گؤرولمهسیندن عبارت اولاجاق.


text:
افغانستان دولتی: کابل انجمنیده اون بیش میلیارد دلار یاردم سوره له دی .
افغانستان مالیه وزیرلیگینی ایتیشچه کابل انجمنی آستانه سیده، قیته قوریش ایشلرینی دوام ایتریش اوچون 15 ملیارد دالر ارزشلیک برنامه لرنی عملی قیلینیشی نظرده توتیلگن.
جاری میلادی ای نینگ ایگرمه سیده خلق ارا کابل انجمنی نینگ بولیب اوتیشی ریجه لنگن، اوشبو انجمنده افغانستانده یاردم بیریب کیله یاتگن اونلب چیت دولتلر وکیللری اشتراک ایتیب بیریله یاتگن یاردملرنی هرتمانلمه تیکشیره دیلر.
شونینگ دیک افغانستان دولتی هم کیله جکده عملی بولیشی پلان لشتریلگن برنامه لرینی ایلگری سوره دی .
مالیه وزیرلیگی گه کوره موافق لشترلگن و کوزه تو هیاتی نینگ 14 نچی قوشمه ییغیلیشیده افغانستان حکومتی نینگ کیله جک کابل کنفرانسی ده اورته گه قویدیگن فکر و طرح لری تامین لنوچی منبع لر تمانیدن تیکشیریلگن.
افغان مقام لری گه کوره 50 دن آرتیق مملکت لر نینگ نماینده لری اوشبو ییغیلیشده جقیریلگن ایدی .
ییغیلیشده افغانستان حکومتی نینگ بیر قطار برنامه لری کوریب چیقیلگن.
اوشبو برنامه لرگه امنیت مسله سی ، حکومت دار لیک، منطقه لرده اقتصادنی کینگیتیریش و همکارلیک قیلیش خصوصیده گی فکر لر اورته گه قوییلگن.
مالیه وزیرلیگی نینگ مقام لرینی معلوم قیلیشیچه بو کبی برنامه لر نی یولگه قوییش اوچون دنیا همجمیعت مملکت لریدن 15 میلیارد دالر یاردم سورلگن.
افغانستان حکومتی نینگ بعضی بیر برنامه لری یولگه قوییلیشیده مالی یاردم بولیشی ایتیلدی.
امریکا قوشمه ایالات لری خلق منفعت لرینی کینگ بیر کولمده یولگه قوییش اوچون افغانستان نینگ بیش وزیرلیگیگه بیر میلیارد دالر یاردم قیلیشینی اعلان ایتدی .
لیکن مالیه وزیرلیگی نینگ سوزچیسی شمس عزیز افغانستان حکومتی توزگن برنامه لر نی یولگه قوییش اوچون کیله جک اوچ ییلده 15 میلیلرد دالر کیرک لیگینی ایتدی.
شمس جناب لری افغانستان حکومتی کیله جک کابل کنفرانسی گه اورته گه قوییله دیگن طرح لرو فکر لرنی آلدین دن اویلب قویگن بولسه ده لیکن یقین کیله جکده ینه بیر مرته اوشبو فکر لر قیته کوریلیب چیقیلی شینی قوشیمچه قیلدی .
افغانستان حکومتی، دنیا هم جمیعیت مملکت لری نینگ یاردم لرینی اوزیکه قره تیش اوچون یولگه قویه یاتگن برنامه لری، کابل کنفرانسیگه قریب 10 کون قالگن بیر پیتده عملگه آشماقده.
افغانستان نینگ معارف وزیر لیگیگه کوره کابل کنفرانسیده 2 میلیارد دالر یاردم سوره له دی .
بوندن آلدین افغانستان نینگ سو و برق وزیرلیگی اوشبو اولکه ده اولکن سو بند لری نی توزه تیشی اوچون کابل کنفرانسیده دنیا هم جمیعتی مملکت لریدن 8 میلیار دالر یاردم سورش لرینی ایتگن ایدی.
خلقرا کابل کنفرانسی جاری میلادی آی نینگ 20 سیده بولیب اوتیشی کوتیلماقده. 70 دن آرتیق مملکیت لر نینگ تشقی ایش لر وزیرلری و یوقاری منصب لی شخص لری اوشبو کنفرانسده اشتراک ایته دی .
اوشبو کنفرانس نی یولگه قوییشدن مقصد ایسه دنیا همجمیعتی مملکت لری نینگ افغانستانگه بیره یاتگن یاردم لریگه اوزگزتیریش کیلتیریش دیب ایتیلماقده.


text:
شیمالی کورئیانین باللیستیک راکت بوراخماق ایمکانلارینا مالیک ایلک سوالتی قاییغینی حاضیرلادیغی معلوم اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده شیمالی کورئیانین نووه فعالیتینی ایزلهیهن «۳۸ نورته» آدلی آنالیز قروپو فوتولار پایلاشیب.
پئیک واسطهسیله چکیلهن و نویابرین بئشینه عایید اولان فوتولارین بیرینده سینپو ایالتینده سویا ائندیریلمیش پروتوتیپ بیر سوالتی قاییق موشاهیده اولونور. دیگر بیر فوتودا ایسه باللیستیک راکت بوراخیلیشی اوچون نظرده توتولان پلاتفورمانی آسانلیقلا گؤرمک اولار.
قئید ائدک کی، پخنیانین نووه پروگرامینی گؤزلهنیلهندن چوخ داها سرعتلی شکیلده اینکیشاف ائتدیرمهسی دونیادا تلاشا سبب اولوب.


text:
۲٬۳٬۷٬۸-تتراکولورودیبنزودیاوکسین
۲٬۳٬۷٬۸-تتراکولورودیبنزودیاوکسین (اینگیلیسجه: 2,3,7,8-Tetrachlorodibenzodioxin، (روسجا:2,3,7,8-TeTpaxлopoдибeHзoдиokcиH)) بیر اورقانیک بیلشیک.رنگسیز، آغ، کریستال و برک جیسم حالتینده تاپیلار.۲٬۳٬۷٬۸-تتراکولورودیبنزودیاوکسین کولور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«2,3,7,8-Tetrachlorodibenzodioxin»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ۲٬۳٬۷٬۸-تتراکولورودیبنزودیاوکسین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.