text:
قوچ پولاد
علیرضا ذیحق
ایللرین یورغونلوغو و چکدییی آجیلار گؤزلرینده کی یئر سالمیش آغیر حوزون و کَدَر، اؤز ایزینی گؤسترسه ده آغارمیش باشی و آلنینداکی قیریشلار و بئینینده کئچن دولاشیق فیکیرلر اونو اؤزوندن بئزارلاداراق، دوشوندوکجه یومروقلاری دویونلهنیردی. آمما داها یومروقلاریدا اسکیسی کیمی گوجلو، جسارتلی و ایرادهلی دئییلدی. یئددی ایل حبسخانادا یاتماق اؤزوده آنا تورپاغدان اوتوبانلار و جادهلر واسیطهسیله یوزلرجه کیلومتر اوزاقدا اولماق، اونون غورورونو، گنجلییینی و کئچمیشده کی شوکتینی آیاقلار آلتدا تاپدالاییب، اَزسه ده، هله اورهیینده قیغیلجیم قَدَر بیر پاریلتی اونو یاشاما و وارلیغا باغلاییردی. بو یئددی ایل ده کیمسهدن بیر تئلفون یا مکتوب آلمادیغیدا اونو شاشیرتمیشدی و نه قَدَر چالیشسادا بیر باغلانتی قورانماییب و بیر نئچه گونلوک ایذین ده بیلهسینه وئریلمهمیشدی. بو ایللری تکجه بیر چینارا سؤیکهنیب زیندانین تیکانلی سیملرله دؤورهلهنن اوجا دووارلارین آردیندان اوچان قوشلارا باخارکن، چینارین قیش قورتولوب یاز گلسهده نئچه یاپراغینین تؤکولمهمهسی، اونا یئنیلمزلییی و سارسیلمازلیغی خاطیرلادیردی.
ایشلرین نه سایاق بوروشوب بورایا گلیب چاتماسینا، ایللر کئچسه ده یئنه اینانا بیلمیردی. اَلیندن توتدوغو و اونا یاردیم گؤستردییی جان یولداشینین، اونو آرخادان وورماسی هئچ عقلینه گلمزدی. بیر گون اؤزونه بیر بَی، بؤیوک تاجیر، آبیرلی ناموسلی بیر عائیلهنین ائولادی و یورد یووا صاحیبی اولان بیرجه قیزی و حیات یولداشینان سعادتلی بیر یاشام سورهن اینسان ایدی. مکّهیه گئتمهمیشدن دوستلار و تانیشلار اونا ایگیتلییی و مردلییینه خاطیر قوچ پولاد دئسهلرده سونرالار بازاردا، کوچه ده و محله ده هامی اونا حاجی پولاد دئییب، درین حؤرمت ائدهردیلر.
اَل آچیقلیغی و خئیرخاهلیقی ایله، کیمسهسیز و یئتیم جوجوقلار ساخلایان دَرنَکلره اَلیندن گلدیکجه مادّی یاردیم ائدیب، چوخلی ددهسیز قیزلارین جئهیزین آلیب اونلاری بخت ائوینه یوللامیشدی. آنجاق قلبینین صافلیغی و بیر دوستا اینانماسیله بوتون وارلیغی خارابا و چؤکموش بیر دام کیمی باشینا تؤکولوب، اؤزونو تاپانا یوزلر یارا و بیرجه سینیق اورهیینن اَللرینی کَلَفچهده گؤروب، حیاتینی سورگونده و زیندان سورمهیه محکوم اولموشدور. کئچمیش اونا بیر گئرچک کیمی یوخ، بلکه بیر شیرین یوخو کیمی گلیردی کی اویانمادان، قارانلیق کابوسلار اونون دونیاسینی بورویوردو. بو یئددی ایلی سگگیز نفر اوچون ایکی قاتلی دؤرد تخت قویولموش بیر اُتاقدا یاشاسادا، یوزلرجه محکوم گلیب گئتسه ده ، آمما او هله آزادلیغینا قاووشماق اوچون، ایکی گون داها دؤزمهلیایدی.
او بو سوره و زامان ایچره ائله آداملارلا گؤروشموشدو کی آداملیقداندا اورهیی بولانیردی. کیشیلر گؤرموشدو کی کبینلی آروادلار و یئنی یئتمه گنج قیزلاری اوغورلاییب، یورد دیشیندا یابانجیلارا ساتمیشدیلار. آداملار گؤرموشدو کی اینسان باشی کسمک اونلار اوچون قوش باشینی اوزمکدن راحات ایدی و پولا خاطیر ساغلام اینسانلارین ایچ اورگانلارینی سیفاریشلر اوزره یئر آلتی دونیاسینین چیرکین آلیش وئریشلرینده ساتیشا قویوردولار. قوماربازلار گؤرموشدو کی باکیره قیزلارینین ایلک گئجهلری اوزره، قومار ائدیب اودوب اودوزموشدولار.
اینسانلاردا گؤرموشدو اورهکلری قوش اورهییندن اینجه و دوشونجهلری گوللر قَدَر عطیرلی اولاراق، ایناملاری و توتدوقلاری یولدا، دمیردنده برک و دایاناقلی ایدیلار. دوسلوقلاری دوسلوقدان آشیب سئودیکلرینه یولداش یوخ بیر سیرداش ایدیلار و اونلارین جان ائوی، قارانلیقلاردا ایشیقلی بیر چیراغ. بونلاردان بیری ایسه سییاوَش ایدی. قوچ پولادلا جاندان، اورهکدن یولداش اولاراق، اورهکلرینین دؤیونتوسویله، اورتاق دویغولار و دوشونجهلری ایله، بیرگه بیر نغمهنی ترنم ائدیردیلر.
پولاد کی زیندانا دوشمهیینجه، دوداغینا تکجه بیرسیقارا دا دَیمهمیشدی، سییاوَشله گؤروشدویو زامان ایکی بسته سیقارا چکمهیی سو ایچیم کیمی بیر شئی ایدی. آمما بیر گون سییاوش، اونون سیقارالارینی گیزلهدرکن گئجه یاریسی اَلینی تختین آلتینا آتدیقدا، گؤرور سیقارلاری بستهنن یوخدی. دوشوب اویان بویانی آختارارکن دلی کیمی اولور و اُتاقی باشینا آلیب آغزیندان چیخانی دییهرکن هامینی یوخودان آییلدیر. اؤزگهلر دورومو آنلاییب اونا سیقارا وئرینجه سییاوَش توتوب اونلارین اَلیندن آلاراق، پولادین قانی قانین کسیر. آمما مکّهیه گئتمهدن یومروقلاری ایله قوچ آدی قازانسادا، بیر آندا کعبهده کی ایلقاری تانرینان یادینا دوشهرک، یومروقلارینی سییاوَشه ساری یوخ، بلکه دووارا تاپداییب، اَللریندن قان آچیلیر. او گئجه شییاوَش، تر کؤینهیینی چیخاردیب جیراراق اونون یارالی بارماقلارینا باغلارکن سیقارالارینی قایتاریر :
” بو سیقارا چوخ چکمز سنی آیاقدان سالار. بیر آز آزاتسان یاخچی دی!”
سونرا پولاد چکدییی سیقارا دومانلاری ایچره یاتماغا چالیشیر. صاباحدان آمما دوسلوقلاری باشلاییر و اورا چاتیر کی سییاوَش بیر نئچه گون سورا چیخاراق، اونلارین یولداشلیغی ایکی سیرداش کیمی ایللر بویو دوام ائدیر. قوربت بیر ائلده و کیمسهسیز بیر حالدا کی حتتا قوهوم اَقرَباداندا خبر یوخ ایدی، سییاوشی اَن یاخین اینسان بیلیب و اونون تاپشیریقی ایله یومروقلارینی برکیتمهیه چالیشیر. آمما هله ده کئچمیشده کی قوچ پولاددان بکلهنن جسارتی اونلاردا گؤرموردو.
سییاوَش اونو تک قویمادان آراسیرا مولاقاتینا گلیب، دمیر بارماقلیقلار دالیندان، اونون اَلینی سیخیب باشینا نه اویون گلمهسی حاققیندا داها آرتیق بیلمهسی اوچون هئی اونو سورغو سوآلا چکیردی.
ایکی گون آزادلیغینا قالیرسادا، اورهیینی داها سیخیلمیش و توتغون گؤروب همهشه کی کیمی او قوجامان چینارا سؤیکهنرک مینلر فیکیر خییال بئنینده دالغا ووروب، وارلیغینی طوفانلی بیر دنیزده تک قالمیش بیر گمییه چئویریردی.
گله جک اونو گؤرونمز و معمالار دولو بیر آدا کیمی ،حئیرانلیغا جومدوروب و او آدا دا باشینا گلنلری بیلمهدن آجی دویغولار و قورخولو فیکیرلر لحظهلرینی دهشتلی کابوسلارلا دولدوروردو. قارداشلاری، قوهوملاری و خانیمی ایله بیرجه قیزینین بو ایللرده اوندان خبر توتماماقلاری، اونو داها آرتیق کدره دالدیریردی. یوزلرجه دوشونجه ذهنیندن کئچهرک، خیانتین قوخوموش و پیس اییی مئعدهسینی بولاندیرارکن قولاقلاریندا عصبلرینی پوزان بیر سس جینگیلدیردی. بو گونهجن، اوزونه گولوب آرخادان اونو عقله گلمهین بیر تؤهمت و سوچلا حبسه سالدیران دوستو افشینی اؤز ایچَری دونیاسیندا مینلر دفعه اؤلدوروب، اینتیقام آلاولاری ایچره آلیشسادا، آدسیز نیشانسیز قورخولار اونو چولقالاییب جاندان اورکدن سئودیگی قیزی “سئوگی” نین تقدیری بیلهسینی داها آرتیق اینجیدیب و نیگَران ائدیردی.
حبسخانانین سون گئجهسی ایدی و ایلک دوشوندویو تکجه ایرانشهردن آیریلینجا ” کرمان ” شهرینه گئدیب سییاوَش ایله ویداعلاشماقی و یئددی ایل اؤنجه جیبیندن چیخاریب زینداندا امانت اولان صدف دستهلی زنگان بیچاغینی آلماق ایدی کی اوزهرینده ” یا حسین ” سؤزونو قیزیللا یازدیریب و پولاد تیغهسینی گوموش سویو ایله زاغلاندیرمیشدی.
پولاد کی قارا بوغلاری و دولغون پارلاق ساچلاری ایله بیر گون اؤز شَهرینده آد-سان صاحیبی ایدی و عاشورا گونلری محله دستهسینین ایکی یوز ایللیک قارا عَلَمینی داشیییب، ائوینین اؤنونده دستهنین آیاقلاری آلتیندا قوربانلار کسدیریب و بوتون زنجیر ووران، نوحه دییهن و سینه ووران حسینچیلره احسان ائدهردی و قاپیسینا گلن کیمسهنی اَلی بوش یولا سالمازدی، بو آنلاردا، یاشادیغی دیدرگین احوالاتینی دوشونوردو.
او سربازلیقدان قاییدیب بازاردا بیر زرگر توکانی یولا سالاراق، تانرینین برکتی اونون وار دؤولتینی گونو گوندن آرتیراراق، باغ باغات صاحیبی اولوب، اؤز شهرینین سؤزو کئچن آداملاریندان بیری ساییلیردی. آمما ایندی پولاد، دوغما یوردونا قاییدیب نه سایاق قارشیلانماسی اوچون فیکره دالدیقجا بو قَدَر قوهوم اَقرَبانین بیردن یوخا چیخماسی اونو لاپ دلی ائدیردی.
سون گئجهنی نئیلهسهده یاتا بیلمهدی و صوبح اذانی اولونجا، چانتاسینی باغلاییب گؤزلهدی کی دمیر بارماقلیقلار دالیندان اونو چاغیریب آزادلیق حؤکمونو اَلینه آلارکن یئنی بیر یاشامین ایلک آددیملارینی آتا. ائله ده اولدو و اونون یئددی ایل اؤنجه کی پالتارینی بیلهسینه قایتارارکن، اونلار اَینینه گئن گلدی. لیباسلار اَینینده تاولانسادا باشقا بیر سئچهنهیی یوخ ایدی. آنجاق اونا حبسینین سونا چاتدیغی اوچون آزادلیق کاغاذی وئریلیب یولا دوشونجه، سیجیللیسینی اَله آلدیقدا، اونون فتو شکیلی اؤزونه عایید اولوب آدی و سوی آدی دوز اولسادا، نه رحمتلی آتاسینین آدی دوز ایدی نه ده دوغوم ایلی ایله دوغولدوغو یئر. هم ده سیجیللی ده نه خانیمینین آدی وارایدی نه ده اوشاغینین. بو ایشه حئیران قالیب اعتراض ائدینجه بیلگی سایارا باخیب دئدیلر :
” سن ائله بیل قاریشدیریبسان. سن دییهن بیر آیری آدام ایدی کی زیندانا گلدیکدن ایکی آی سونرا اؤلهرک قبری ایرانشهرین قبریستانلیغیندا، یئتمیش یئددینجی سیرادادی.”
دونیا پولادین باشینا دولاناراق دینمز دانیشماز چانتاسینی گؤتوروب یئنی بیر کیملیکله دیشاری چیخدی. جیبلری بوش و کیمسهسیز قریب بو اینسان، اؤزونو بیر آن دا او قَدَر یالنیز و یازیق حیس ائتدی کی ایرهلی گئتدیکجه باشی گیجهلرکن یئریمهیه ایمکانی اولمادی. آزجا دوروخوب اؤزونو تاپارکن زرگر بازارین آدرِسینی سوروشدی. گؤزونون تیکهجهیی تکجه بیر عقیق قاشلی قیزیل اوزوگ ایدی کی اونو ساتماقلا بیر تَهَر یولونو توتوب یوردونا دؤنمهلی ایدی. اوزوگو ساتیب یولا دوشمهدن اوّل بیر تاکسی توتوب گئتدی قبریستانلیغا و مزارینی آراییب تاپاراق، اؤزونه بیر فاتحه وئردی.
پولادی قات قاریشیق فیکیرلر آز قالا سئفئه ائدیردی کی اؤزونو اُتوبوسلا کرمانا یئتیردی. افشینین فیکری و اونون اَلی ایله نئجه اَزیلدییی یادینا دوشهرک اورهیی آز قالا پاتلیردی.
کرماندا چتینلیکله جان یولداشی سییاوشین ائوینی آرارکن، قارا گؤزلو، قرهشین و اوجا بویلو بیر قادین قاپینی اونون اوزونه آچیب، باشی آچیق اولدوغونا گؤره، اؤزونو قاپی آردیندا گیزلهدیب اونون کیم اولدوغونو سوروشدو. پولاد او قادینین گؤزلرینه باخارکن سییاوَشیین گؤزلری نظریندن کئچدی: ” حاجی پولادام. سییاوشین دوسلاریندان. گلمیشدیم خدافیظلییه.”
بونو ائشیدن قادین، هئچ چکینمهدن پولادا خوش گلدین دئییب، بیلهسینی ایچری آلدی. آناسینی سسلرکن اونو قیخلیق فرشلر و مُخدّهلرله دؤشنمیش بیر اوتاغا کئچیرتدی. پولاد اؤزونو تاپانا سییاوشین آغ بیرچک آناسی کی قیزی اونو عزیز سسلیردی ایچری گیرهن کیمی اونون آیاغینا دوردو و بو آندا باشی گیجهلهرک زور گوج ایله اؤزونو ساخلاشدیریب ،اوتوردو یئره. عزیز دئدی:
” صفا گتیریبسیز. سییاوش سیزدن او قَدَر دانیشیب کی سنی گؤرمهسم ده بیر آنا کیمی قایغینی چکیردیم. سییاوش سنی قارشیلاماق اوچون ایکی گون بوندان قاباق یولا دوشسهده، ماشینی یولدا کیچیک بیر قضا کئچیریب، سنی گلیب تاپانماییب. دونندندی ائله تئلفون ائدیر کی سن گلیب چیخیبسان یا یوخ ! “
عزیز بو آندا قیزی رعنانی چاغیریب، تئزراق چای و قلیان گتیرمهسین ایستهدی. سونرا سسلندی :
” هم ده سییاوشه بیر زنگ آچ و حاجینین گلمهسین دئه.”
رعنا چای و میوه گتیردیکدن سونرا ایکی قلیاندا گتیریب اوتوردو آناسینین یانیندا. پولادین گؤزلری یئنی بیر کره رعنانین باخیشینا ساتاشارکن، دونیا قادینلاریندا اولان بوتون گؤزللیکلری اونون معصوم و گولر اوزونده گؤردی. او قوچ پولاد اولدوغو گونلری یادا سالیب بیر لوطی کیمی قلیان چکمهیی اونودماغا خاطیر، بیر آن یومروقلاری دویونلندی.
رعنا سوفره آچیب یئمک ایچمک حاضیرلایانا قَدَر اونو یاتاق اوداسینا کئچیریب، دوش توتوب دینجلمهیین ایستهدی. پولاد حامامدان چیخیب جانینی قورولارکن، بیلهسینه حاضیرلانمیش تزه بیر کؤینک و پیژامه گؤروب، اَیین باشینی بوسبوتون دَییشدی. آزجا اوزانیب دینجین آلینجا، بیلهسینی ائله یوخو آپاردی کی شام یئمهیینه اویاندیرسالاردا اونو یاتمیش گؤروب داها سسلمهدیلر. سونکی گون ناهارا یاخین ایدی کی گؤردویو بیر کابوسلا دیکسهنیب یوخودان دوردی. او یوخودا اؤز قبرینی گؤرهرکن، اَل ده بئل قبرینی قازماقدا ایدی کی داشلار و ساللار آلتیندا بیر اسکلت گؤروب نه قَدَر باخسادا اؤزونه بنزهدنمهدی و اَل آتدی جومجومهسینی گؤتوره کی گؤزلرینین بوشلوغوندا ایکی بؤیوک ایلانین اونا ساری بویلانیب، داشلانماسی، پولادی قورخودوب آییلتدی. ندنسه او ایلانلارین گؤزلری افشینله افشانهنین گؤزلرینه اوخشاییردی و آییلسادا یئنه بدنی تیترهییب اَسیردی.
رعنا پولادین پیللهلرده اوتورماسینی گؤرونجه اونا ساری گئدیب، ناهار یئمک اوچون اونلارا قاتیلماغین ایستهدی. رعنا اونو بو تَهَر کئفسیز و رنگی قاچمیش گؤردوکده دئدی:
– ” گوجونو توپلاییب آللاها توکّل ائت کی کیمسه تقدیرله ساواشا بیلمز. یئنی بیر باشلانیش اوچون قدم گؤتور و اودو سویو، تورپاغی و اَسَن یئللری بوتون وارلیغینلا حیس ائت و قیزین ” سئوگی ” نی دوشون. سییاوش سندن بیزه او قَدَر دانیشیب کی حدّی یوخدی.”
– ” ایندی کی بئلهدی سییاوشین بو کئفده غم غوصهیه باتماسینداندا منه دئه. اؤزوندن و کئچمیشیندن منه هئچ نه دئمهییب.آمما گؤزلری سانکی ایللرجه آغلاییبدی. همهشه ائله توتغون و پوزغوندور؟”
– ” او چکن دردی داغ چکسهیدی اَریمیشدی. نئجه دییهرلر غم، غم اوسته یاغیب بیلهسینه. ایران عراق جنگینده بیرجه اوغلونو شهید وئریب خانیمیدا دِپِرسییونا گیرهرک اینتحار ائدیبدیر. اونو دونیایا باغلایان تکجه بیر زاد اولسادا آنام لا منیم وارلیغیمدیر. “
– ” مندن داها نهلر دئییب ؟”
– ” سنین دلی سوولوغوندان. هم ده گوناهسیز یئره حبیس یاتاراق یئددی ایل تامام بوتون کئچمیشیندن خبرسیز قالماغیندان. حتتا دئییب کی سن، سن دئییل سن…”
– ” باشا دوشمهدیم. نئجه یانی من، من دئییلم ؟”
– ” یاخشی بیلمیرم. شاید ده منظوری اوایمیش کی زیندان سنی سینیخدیریبدی. گئنه سن سن کی دوام گتیریبسن. یوخسا کیم اولسایدی ایندییه جان یوز دفعه کفن چوروتموشدی.”
رعنانین سؤزو هله بیتمهمیشدی کی پولادین حالی قاریشیب بدنی دوشدو تیترهمهیه. آمما آز سونرا اؤزونو توپارلارکن رعنایا باخدیقدا دوروخدو :
– ” سن دوز دئییرسن، نه من و نه سییاوش داها کئچمیشده کی آداملار دئییلیک. ایستهسک ده بئله اولا بیلمهریک. آمما سن نئجه؟ همان آدامسان کی وار ایدین یا سن ده همان آدام دئییلسن؟ دانیشیغیندا دنیزلر قَدَر غم دالغاسی واردیر و گولر اوزونده گیزلی بیر سیر، باخیشلاریندا اوچان سئوینج گؤیرچینلری، سانکی چنلی دومانلی بیر توزاناقدان چیخمیش کیمیدیلر. “
– رعنا گؤز یاشلارینا حاکیم اولمادان پولادین گؤزلرینه دالیب، گولومسهسهده هیچقیرتلی بیر آغلاییشلا اوندان آیریلدی. پولادین اورهیی بو گؤرونوشله بام باشقا بیر تَهَر اولاراق، جوانلیقدا تجربه ائتدییی عشق دویغولارینین آلاوینی یوخ، آمما ایشیلتیلارینی خاطیرلادی. اؤزونو رعنایا چاتدیریب تسلّی وئرهرکن دئدی :
– ” بو گؤز یاشلاری، سنین هله سن اولدوغونو آنلادیر. بیر آدام آغلایا بیلیرسه یعنی هله اینساندیر.
– زمانه هرهنی بیر جوره آغلادیر. من ده ائله سنه و سییاوشه تای بیرییم. بیر قادینین بخت اولدوزونون سؤنمهسی ده ائله کیچیک یارا دئییل. یالنیزلیق، آجیلیق و آجیمالار اونودولان بیر زاد دئییللر. “
– ” دئمهمیش ده سؤزونو آنلاییرام. آتام اؤلدوکده، آنام اوننان سورا ایللر یاشاسادا ائله او آندان اودا اؤلموش ساییلیردی. “
– ” آمما قادینلارین کؤنولو گول یارپاغیندان اینجه اولسادا، سؤکوب دیدهن تیکانلاری دا واردی. هامی دا ائله سنین رحمتلیک آنان کیمی ایلقارلی وفالی چیخماز. “
– پولاد گولومسرکن رعنانین اوزونه بیر اُووج سو چیلهرکن دئدی :
– ” اؤزگهلرله هله ایشیم یوخ. آمما سنین گوللر کیمی عطیرلی روحون، منه بیر گولو یوخ، گولن بیر گولوستانی خاطیرلادیر و آنام دا دویدوغوم ووقاری. گؤزلر یالان سؤیلهمزلر و سنین هر باخیشیندا، چؤل چیمنده بیتن آل الوان گوللری گؤرورم کی ذاتَن تیکانسیزدیلار. “
– ” سن یوخودان دوراندان، احوالاتین چوخ دَییشیکدیر. رنگین قاچیب و اللرین تیترهییری. سببی نه دیر ؟”
– ” یوخودا ایکی ایلان گؤردوم. بیرینین گؤزلری لاپ افشانهنین گؤزلری ایدی. “
– ” افشانه کیم ؟”
– ” حیات یولداشیم. گؤزلریندن اود پوسکوروردی و ندنسه اونو دوشوندوکجه حالیم بوسبوتون دَییشیلیری.”
– “گوجلو اول ! گوجدن گوج دوغار و کیشییه صبیر یاراشار. هر زاد دوزهلندی. فقط بیر آز دؤزوم لازیمدی.”
رعنا پولادین حوزونلی و چوخورا دوشموش گؤزلرینه باخیب باشینی آشاغی سالاراق سوسدو و گئتدی اوتاغا. پولاد دا ایچری گیریب عزیزه سلام وئرهرکن کئچدی سوفرهنین باشینا. یئمک ییهرکن گؤزلری ساتاشدی بیر عَکیزه کی سییاوشله آنا باجیسینی مکّهده گؤستریردی. بو عکیز اونا کئچمیشی خاطیر لاداراق آناسینان حجّه گئدهن گونلری یادینا دوشوب دولوخساندی. هم ده پیچاقی یادینا دوشدو کی مکّهیه گئتمهمیش اوزهرینده یاحسین یازدیریب، آند ایچمیشدی کی فقط اؤز آبیر و ناموسونو قُوروماقدان اؤتور اونون ضامینینه فیشار وئریب لاتدیقی بیر یوللوق قویا یئره.
پولاد او زامانلار بارماق ساییندان آرتیق گؤزله وورولسادا، ائولنمهیی دوشونمهمک اوزره، بوتون سئویب سئویشدییی قیزلاری گؤزو گؤررکن بخت ائوینه آپاریردیلار و بو دردلر یاندیریجی زهر کیمی اورهیینی دئشسهده، یئنهده بو آجیلاری اؤز ایچینده داشیییب، او قیزلارا بیر ضرر وئرمزدی. سربازچیلیقدان قاییداراق بازار ایشینه قاتیلیب مکّهیه گئتمکله، کئچمیشیندن فاصیله آچیردی. داها پیچاق چکیب، بوی دئمهیی قویور یئره و الکل قوخویان ضیافتلردن کنارا چکیلیر. قوچ پولاد، حاجی پولاد اولماقلا حیات طرزینی بوسبوتون دهییشیرک هر ایش ده آللاهین رضاسینی دوشونور. تا کی بیر گون قدیم دوستو افشین اونون یانینا گلمکله، ایستهییر کی بیلهسینه بیر ایش تاپسین. افشینین بیر نئچه گون گلیب گئتمهیینن اونودا اؤزو کیمی ناماز قیلان، آللاهدان قورخان و کئچمیشیندن توبه ائلهمیش گؤرورو. بو اوزدن ایسه اونو اؤز توکانیندا بیر گؤزهتچی کیمی اوتوردوب، بانک ایشلرینی اونا تاپشیریری. بیر ایل کئچدیکدن سونرا، اونو دوز، امین و باش آشاغی گؤروب، آیلیق معاشینی آرتیراراق داها دا آرتیقجا اؤز قانادی آلتینا آلیر.
پولادین مشتریلریندن چوخو قادین اولماغا گؤره، توکانا قیز گلین گلرکن افشین دیشاری چیخیب اونلار گئدندن سونرا ایچری گیرردی کی بو عادت پولادین اعتیمادینی اونون ناموسلو دَبَشدییینه داها چوخ جلب ائدهردی. مشتریلر ایچره بیر آنا بالا دا وار ایدی کی چوخ حیالی و محجوب نظره گلمکله، قیزین ماوی گؤزلری و ساریشین صیفَتی ایستر ایستهمز حاجینین قلبینده بیر محبت حیسّی اویادیردی. هردن ده او قیز گؤز آلتی اونا باخاراق گولومسهمهیی ایله لاپ اورهیینده یئر آچیردی. حاجی پولاد بو اوزدن افشینله دوستجا دانیشاراق اوندان ایستهدی کی بو قیزین عائیله دوروموندان بیر خبرلر اَله کئچیرتسین. سونرا آناسینا دا مصلحت ائتدی کی آناسی یئتیشیب یئتیرندن سونرا، گؤیولدن او ایشه هئچ راضی اولماسادا پولادین ائتدییی ایصرار اوزره او قیزا ائلچی گئتدی.
بیر آی ایچره ائولهنیب توی ائدهرکن، توکانی افشینه تاپشیریب خانیمی افشانه ایله بال آیی اوچون کربلایا گئدیب ایلقارلارینی امام حسین ین بارگاهیندا بیر داها تَزهلهدیلر.
یوردا دؤنوب اورتاق حیاتلارینی باشلارکن افشانه پولادا او قَدَر محبت و سئوگی گؤستریردی کی بیر لحظه حاجینی پوزغون و یورغون گؤرنده آز قالا اؤزونو اؤلدوروردی. پولادین باشینی دیزینه آلیب او قَدَر اونو اَزدیریردی کی بلکه بوتون کدرلرینی اونودموش اولا. بئلهلیکله اونلار شن بیر یاشام سورهرک ” سئوگی ” آدلی بیر قیز صاحیبی اولورلار. بئلهلیکله آرادان سگگیز ایل کئچهرک سئوگی نین یئددی یاشی تامام اولدوق دا اونون دوغوم گونو اوچون بیر جشن توتوب کئفلرینه کئف چیخمیری. آمما ندنسه آز کئچمهدن، تقدیر اونون حیاتینی ائله آلت اوست ائدیر کی تکجه بیر داهادا قیزینین گؤزلرینه باخماق اوچون یئددی ایل هیجرانی، عذابی و عقربلی یاتاقلاری زیندان حوجرهلرینده تاب گتیرمکله اینتحار دان چکینیری. ایندی ده سونو بللی اولمایان بیر یولون موسافیری اولموشدی. حتتا اؤزو اؤز قبری اوسته گئدهرک جعلی بیر سیجیللی ایله صاباحا دغرو قدم آتمالی ایدی. اؤزللیکله رعنانین ” سن، سن دئییلسن ” دئمهسی لاپ اونو داغیتمیشدی. رعنانین اوزون قارا ساچلاری چییینلری اوسته تؤکولسه ده، حاجی پولاد باخیشلارینی گیزلهدیب سئیر ائتمکدن چکینیردی. کربلادا کی ایلقاری یادینا دوشوردی و عشق، اونو قورخودوردی.
او گونو سیاوش گئژ گلیب چاتسادا آخیردا گلدی و ایکی یولداش بیر-بیرلرینه ساریلیب سؤز صؤحبتلری اوجالدی :
– ” گلمیشدیم دالینجا آمما حئییف کی یئتیرنمهدیم. سنی بیر داها گؤرمهمکدن چوخ قورخوردوم. نییه کی بیلدیییم بیر پارا سؤزلر وار ایدی کی گرک سنه آنلادایدیم. سیجیللینینده قضیّهسینی ائشیدهرک لاپ اوزولدوم. شَهَره چیخیب دولاشماغا نه دئییر سن؟ بوردا دا گؤزل آز دئییل. هم ده بیر توکانا باش ووراق کی نئچه گوندی باغلیدی. خوی، تبریز و آذر شهر فرشلریمه ده بیر باخ و اونلاری کرمان دا توخونان فرشلرله بیر توتوشدور. سیزین خالچالاردا طبیعتین الوانلیغی باشاردیقجا گؤزه گلسه ده بیزیم خالچالاردا آمما کَویرین گونشی گؤرونور. “
کرمانین پاییز گونلرینین بیری ایدی و آخشامی خییابانلاردا گزیب دولانماق، نئونلو توکانلارین قاباغیندا دایانیب ویترینلره باخماق و بیر پارا ماغازالارین یئنیجه شکیل تاپمالاری کی چئشیدلی فیلملر ساتیب یا کیرایه وئریردیلر و جوره به جوره تئلویزیون، موبایل و اینترنتی شیرکتلرین ووجودا گلمهسی بیلهسینه عجیب گلمهسهده ایتیرمیش ایللرینی خاطیرلاییردی. ماشینلارین مدلی دَییشیلدییی کیمی خلقین ترپهنیشی و گئییمی ده او قدر فرقلی اولموشدی. خورما آغاجلارینا گؤز تیکهرک دوغما یوردوندا کی سؤیودلر، قره آغاجلار و قَلَمهلر یادینا دوشوب قلبیندن کیچیردی کی کاش بو آندا دوغولدوغو خوی شهرینین چارراهیندان کئچردی و مقبرهیه ساری آددیملایاراق دؤنردی کوچهلرینه. بو خیاللاردایدی کی سییاوش اونو بیر بوتیکه چکیب ایصرارلا بیلهسینه یئنی کت شالوار، آیاق قابی و آیری پالتارلار آلدی. بیر سلمانییادا گئدیب پولادین ساچلارینی مرتب ائتدیردی و بئلهلیک پولاد اوز-گؤزونه صفا وئردیکدن سونرا اوجا بوی بوخونو و مردانه سیماسینان حیس ائتدی کی سانکی یئنی بیر دونیایا آیاق باسیبدیر.
پولاد، سییاوشین توکانیندا اوتوروب اوننان دانیشاراق اوتانجاقدان قیزارمیش کیمی ایدی :
– ” سنین بو محبتلرین منی سئویندیرسه ده او قَدَر ده عذاب وئریر. کاش کی ائله کؤهنه پالتارلاریملا گزیب دولاشاردیم و اوزونه باخدیقدا هئچ واخت اوتانمایایدیم.سؤز وئرمهلیسن کی هرنه خَشلیییبسن قیرانیناجان آلاسان.”
– ” کاش منی دوغرام دوغرام ائدهردین آمما بئله بیر دوروم دا بوراخمازدین. نییه کی سن اگر منیم یئریمه اولسایدین محبتین منه یوز قات آرتیق اولاجاقدی. بونلار نه سؤزدی کیشی ؟ اوغلومون روحونا آند ایچهرک سنی بو دولاشیق وضعیتدن قورتارماق اوچون اؤز ویجدانیما سؤز وئرمیشم.”
بو آندا ایدی کی هابئله سییاوش قلیانی بوراخیب اَل آتدی جیبینه و اوچ عکیز میزین اوستونه قویاراق، پولاد گؤروب تعجبلندی و دینمز دانیشماز بیر نئچه آن دوروخارکن باشینین گیجللمهسی چوخالدی :
– ” بونلار منیم دوسلاریم. هرهسی واختیندا اؤزونه بیر ایییت. آمما ندنسه زمانه بونلارادا اثر قویوبدور و چوخ دوشگون گؤرونورلر. عؤمور تیرئنی منی آیاقلایان کیمی سانکی اونلاری دا اَزیب کئچیبدیر.”
سییاوش پولادین قیزارمیش گؤزلرینه باخاراق دئدی :
– ” سنین حَققینده بیلدیغیم چوخ شئیلر وار. روشوت ییین و اؤزلرینی پولا ساتان اینسانلار بعضی یئرلرده مقام – منصب صاحیبی اولاراق، هرنه اَللریندن رذالت گلیردی سنین حاققیندا ائدیبلر. ایشلر باشی دا افشین ایدی. گیزلینجه سنین ماشینیندا اویوشدوروجو و سیلاح گیزلهدرک سنی شیطانلاییب اَله وئرهرک باشاردیقجا دا سنی محو ائتمهیه چالیشیبدیر. اؤلومون اوچون ساختا سَنَدلر جورلهیهرک، یئنی بیر کیملیک و دوسیه ایله سنی دوستاقلاردا آغیر بیر دوروم دا بوراخیبدی.”
– ” ائویمدن اوشاغیمدان نه خبر؟ دوسلار نئینهییرلر ؟”
– ” ایذین وئر دانیشماییم. حالین خوش دئییل. “
– ” سن ده منه حقیقتی آنلاتمایاجاقسان پس کیم آنلاداجاق ؟ دووارلار، داشلار یا کی ساتقین آدام لار !منیم اوچون قورخما. هرنه بیلیرسن دئه. صاباح یولا چیخمالییام و گرک کی هر زادی بیلمیش اولام. “
– ” سنین ائولیلییین ده ائله بیر توزاق ایمیش. وار دؤولتینی اَله کئچیرمک اوچون بیر نقشه ایدی. “
– ” اولا بیلمز. افشانه بیر بیاض ملک ایدی. مهربان و جان یاندیران. بَیه ایندی نه اولوب کی ؟ “
– ” سنین اؤلوم دامغاسی یئمیش سیجیللینله احصار وَرَثه چیخارداراق بوتون وار یوخونا صاحاب اولاراق قیزین سئوگی نین ده وکالتین آلیب هر زادی آدینا کئچیره رک قویوب گئدیب تهرانا. هم ده… دور گئده ک … ایندی شاما منتظردیلر. “
– ” هم ده نه ؟ من دن هئچ نه گیزلتمه. آدام بیر اوچوق دامین آلتیندا بَیه قراردی نئچه دفعه قالا ؟ افشیندن نه خبر؟ “
– ” قوهوم اَقرَبان و دوسلاریندا سنی اؤلموش بیلیب آدین گلدیکده سنه رحمت اوخویورلار. افشانه ده اَره گئدیب. افشین ین خانیمیدیر.”
– ” پس قیزیم سئوگی ؟ “
پولادین دیلی توتار توتماز سئوگینین آدینی چکسهده بیلهسینه تشنّج گلیب دوشدو اَسمهیه. اونو تئز اورژانسا گؤتوروب ایینه داوا گوجو ایله حالی اؤزونه گلن کیمی قایتاردی ائوه.
پولادین آیاق اوسته دورماغا گوجو اولمادان گیردی یاتاغینا. سونرا سییاوَشین اَللرینی اَلینه آلاراق رعنانی سوروشدو و سییاوَش باشلادی اونون قضا قَدَریندن دئمهیه :
– ” رعنا نین کئشمَکئشلی بیر یاشامی اولوبدور. اَری جیبههده شیمیایی اولوب، آیلار بویو اونو خستهخانالارا چکیبدی. سونوندا دا اونو اَلدن وئرهرک حامیله قالدیغی بیر اوغلان اوشاغینی دوغورارکن اوشاغیدا یئدینجی گون اکسیژن چاتیشمامازلیغی اوزره اؤلموشدی. او گرک اَریندن حامیله قالمایایدی کی دوکتورلار اوّلدن ائله بَبهیین ناقیص اولماسینا امین ایدیلر. آمما دونیادی دا، اولمویان ایشلر گؤرور سن آدامین باشینا گلیر. “
پولاد یئنه قیزی سئوگی دن خبر ایستیردی توتا کی یئنه حالی کورلانیب دیلی گلمز اولدی. بو حال دا سییاوَش هر نه اولور اولسون دییه رعنادان ایستهدی پولادا بیر مُرفین ایینهسی ویرا. پولاد کی یاری آییق یاری یوخودا ایدی اونا گئرچکلری بئله آنلاتدی :
– ” منی قانا قویورسان حاجی! آمما ایندی ده دئمهسم آخیردا گرک دییهم. گؤردویومه گؤره شاید اون بئش یاشی اولا. افشینله افشانهنین چیرکین حیاتلاری اونودا پوزوب سینسیدیبدیر. ساغلیغی یئرینده اولسادا سئچدییی یول دوز دئییل. اونو تاپیپ سنه تاپشیرماق منیم بوینوما… سن نیگَران اولما…”
سییاوش دانیشاراق پولادی دا یوخو آپاردی. اؤزوده پوزغون و یوخوسوز ایدی. باشینی آتدی یئره یاتسین کی رعنایا تاپشیردی پولادا گؤز اولا. پولاد یاتسادا اؤز – اؤزونه اوجادان دانیشیردی، آمما رعنا آنلاملارینی هئچ آنلامیردی. فقط اونون چکدییی آغیر نَفَسلردن و یئرینده چیرپینیب چابالاماسیندان، بونو آنلیردی کی قورخولو کابوسلار ایچره اَل آیاق چالیری.
پولادین بو دورومو سگگیز دوققوز گون دوام ائدهرک، یوخودان آییلسادا آنجاق او، تووالئته گئتمک قَدَر اؤزونده گوج حیسّ ائدیردی. دوکتورلار باشی اوسته گلیب سِرُم آلتیندا قالاراق سییاوَش له رعنا اونو هئچ تک قویموردولار. تا کی بیر گون پولاد اؤزونو توپارلاراق آزجا حالینی یاخشی گؤروب آیاغا قالخارکن رعنانی گؤردو کی ساچلاری یاناغینی اؤرترکن اونون باشی اوسته، اوتوردوغو یئرده یوخلاییبدیر. اونو آییلتمادان دیشاری چیخیب ووجودوندا بیر یونگوللوک و ساغلاملیق دویدی. پولاد ائوین باغچاسیندا بیر نئچه دقیقه قدم ووراراق بیر دن گؤردو رعنا اونو ایزلهییری. اونا یاخینلاشیب دئدی :
– ” بیلمیرم کی نئچه گوندی یاتاقدایام ، آمما هر آییلدیقدا، یا سنی، یادا سییاوَشی باشیم اوسته گؤروب سیزه وئردیییم بو قَدَر آجییا اؤزوم ده ناراحاتام. منی اؤز عائیلهزدن بیری بیلیب بو کئفده محبتیز اوچون دوغوردان ساغ اولون. من بوتون سئودیییم گؤزللری واختیندا ایتیرسَم ده بو دفعه سنی اَلدن وئرمهیه هئچ نیّتیم یوخدور. سنی سئویرم رعنا. اگر ده اورهک ایستهییمی بو کئف ده جسارتله دئییرهم، منی باغیشلا. سئوگی گوناه دئییل. سن ده سئویرسن اگر دورومو سییاوَشه اؤزوم آچیقلامالییام. آمما ایندی یوخ. قیزیم سئوگی نی تاپیپ افشیندن ایتیقامیمی آلاندان سونرا، اگر بو آرادا اؤلمهیم و قالام، یقین بیل کی سندن باشقا کیمسه منی بو دونیایا باغلایانمایاجاق.”
رعنا اوتانجیندان یاناقلاری قیزاراراق گؤز اوجونان پولادا باخیب اونودا اؤزو کیمی پؤرتولموش و اوتانجاق گؤردو. حیس ائتدی کی پولادین جوابیندا بیر سؤز دئمهسه او بیر داها باشینی قاغزاییب اونون اوزونه باخانمایاجاق. اؤز اورهیی و دویغوسونا باخدیقدا ایسه، پولادی جاندان سئودییی بیر وارلیق گؤروب گولومسهدی :
– ” ندن بیر داها قادینلارا اینانماق ایستیرسن ؟ سن کی بیر قادین اوزوندن یاشامینی اؤلوم پنجهلرینده آز قالا ایتیریردین. فیکر ائلهمیسن کی یانیلیرسان ؟ “
– ” من بیر قادین اوزره یوخ بلکه بیر خیانت اوزوندن آجی چکیرم. خسته یاتدیغیم گونلر ده هردن باشیم اوسته آغ قانادلی بیر مَلَک گؤروردوم و هئچ ارادهم اولمادان، ووجودوم کوره ده کی دمیر کیمی اود توتوب یانسادا، رحمتلی آنامین بیر سؤزو هئی یادیما دوشوب منی دوشوندورورک، اؤزومه سؤز وئرمیشدیم کی بو دفعه عشقیمی گیزلتمه یم.”
– ” بَیه او نه دئمیشدی کی بو جان قماریندا سنی بو قَدَر دوشوندوروردی ؟ “
پولاد گؤز یاشلارینی توتانمادان بیر آلما آغاجینا دایاناراق دئدی :
” او دییهردی کی جان وایینا قالان بیر انسانین اورهیی اونا یالان دانیشماز. او آنلاردا انسان دویغولاری بیر بولاغ کیمی چاغلاییب آخاراق دورولوق و صافلیقدان باشقا هئچ نه اوندا گؤرونمز. بو واختلاردا نهیی حیسّ ائتسن اونا اینانمالیسان !”
رعنا بارماق لارینان اونون گؤز یاشلارینی سیلهرک دئدی :
– ” پارچالانمیش اورهکلرده هایلادیلار. یاشاییشدا چوخلی درده و کدره اوغراسام دا جانا دویدوقدا هئچ واخت عاغلیما یوخ اورهییمه قولاغ آسارام. محبت بیر زاد دیر کی اونو گیزلتمک اولمور. سنی سئویرم پولاد !”
– پولاداونون سئویج دولو گؤز یاشلارینی گؤررکن دؤزه بیلمه دن جانینا دوشن لاوغانان گئتدی کی تک باشینا، بیر آز داها دوشونمک اوچون دینجلسین.
گونلر گئچهرک پولاد اؤزونو قیوراق و سالیم حیس ائتمکله ارادهلی بیر سایاقدا گلهجهیه ساری آددیملاماق اوچون آیاقلاریندا گوج دویوب و بیر گون ویداعلاشماق قرارینا گلدیک ده سییاوش دئدی :
– ” سن، منسیز بیر یئره گئتمهیهجکسن. ایلک ایشیمیز گئدیب بیر ایستیشهاد دوزلتمک و وکیل توتاراق سنین اصیل کیملییینی بیر داها اؤزونه قایتارمالیییق. “
پولاد سیاوشین بو کئفده دوسلوغونا حئیران قالیب هئچ نه دئمهدن سوسدی و صاباحی گؤزلهدی. سون کی گون عزیز، ائولادی سییاوشی قوینونا باسار کیمی پولادی دا بیر آنا سئوگیسینن باغرینا آلیب اونلارا خئییر دوعا ائتدی. رعنا دا پولادین گؤزلرینه گؤز تیکهرک دامجی – دامجی آخان گؤز یاشلارینی گیزلتمک ایستهسهده اونلارلا خدافیظلشرکن هیچقیرتی ایله آیریلیب باشین قویدی عزیزین چیینینه.
پولادلا سییاوش یوللاری سورعتله گئریده قویوب تهرانا یئتیردیکده پولاد دؤنوب دئدی :
– ” منجه سئوگینی قورتارمادان خویا گئتمک، بیلهمه بیر جوره غیرتسیزلیق گلیر. کیشیلییه یاراشمایان بیر زاد و قایغیسیز بیر آتا اولماق کیمی. منه ایذین وئر بیر پارا ایشلری بیتیریم حاجی !”
– ” سن فیکر ائلیرسن سنین قلبینده کئچنلری من بیلمیرم ؟ یارالی اورهییندن آخان قانلارین شیریلتیسینی دویورام، آمما اؤنجه سنین قانون قارشیندا وارلیغین و یاشامین اوزه چیخمالیدی. هر زادین فیکرینی ائتمیشم و مولا علی نین ذولفَقارینا آند ایچیرم کی خوی دان قاییتدیقدان سورا، سن نه دئسن او اولا.”
پولاد اوره ک قانینی اودارکن دینمز دانیشماز گئجهنی سییاوَشله بیر لیک ده فیروزه آدلی بیر هتل ده کئچیریب سحری حسابلارینی اؤدهمک ایسترکن صاندیق باشیندا کی گنج بیر کیشی دئدی :
– ” سیزدن پول آلماغا ایذنیم یوخ دی. حسابیز اؤدهنیبدی.”
هر ایکیسی بو ایشه مات قالاراق کیمین اؤدهمهسینی سوروشدولار کی دئدی :
– ” هتل ین مدیری. دئییردی پولاد لا چوخ قدیم دوسلوقلاری واردی. “
پولاد اونون کیم اولدوسونو سوروشاراق او هئچ نه دئمه دن ،بیر تئلفون آچیب گؤزلهمهلرین ایستهدی.
پولادلا سییاوَش رستورانا کئچیب بیر چای ایچَنه، بیرینین اونلارا ساری گلمهسین گؤردولر. پولاد دقّتله باخیب اونو تانیدیقدا گؤردو اسکی دوستو ” ماحمود ” دی. اؤپوشوب گؤروشوب اوردان بوردان سؤز آچارکن ماحمود دئدی :
– ” تهرانا کؤچمهییمیز کی یادیندادی ؟ ائله او کؤچمک ایله بیر یوللوق بوردا قالمالی اولوب، قدیم یولداشلاردان خبرسیز قالدیم. آنجاق بیر گون خویا گئدینجه ائشیتدیم کی اؤلوبسن. حتمن منه گولهجکسن! آمما بو سؤزی هر آغیزدان ائشیدیردیم. دئمک کی یالان ایمیش. دونن سنی گؤردوکده گؤزلریمه اینانماسام دا، آمما بَیه قوچ پولادی اونوتماق دا اولار می؟
– قیرقی کیمی ساواشیب پیچاغیندان بیر شَهَرین حساب آپاردیغی پولادی دا اولار کی بیر دوستودا تانی مایا ؟”
– ” سؤیود آغاجینا چیخیب لاپ اوجا بوداقدان زلزله بولاغینا شیرجه وورماغین هله یادیمدادی. مئیخانادان چیخیب کئفلی – کئفلی گئجهلری اوخوماغیمیزی دا هله اونوتمامیشام. آمما زامان هر ایکیمیزی ده دَییشیب. نه من او قوچ پولادام ،نه سن او ماحمود فیروزه. فیروزه کی اونون گؤزللییین ده شَهَرده بیر قیز یوخ ایدی. آمما نئینهدین؟ بیلهسین آلدین یا کی ائله اوندان دا هتل اوسته قویدوغون بیر آد قالیبدی ؟”
– ” بولوردون کی بوتون عشقیم فیروزه ایدی و ایندی ایللردی کی حیات یولداشیمدی. بو گئجهنی شاما بیزدهسیز کی فیروزه ده سیزی صبیرسیزلیکله گؤزلهییر. همهشه دئیهر کی پولادین قورخوسوندان هئچ کس اوناسؤز آتانمازدی.”
سییاوَش اونلارین تورکجه دانیشدیقلاری اوچون بیر زاد آنلامادی، آمما پولادین آلنیندان سوزولن ترلردن بیلدی کی آنلاشیلماز بیر هیجان یاشاییر. سونرا پولاد ،گئتدیکلرین دن سؤز آچاراق ماحمود ائو و جیب تئلفونون نومرهلرینی اونا وئرهرک سایقیلارلا اونلاری یولا سالدی.
پولادلا سییاوش ین اون ایکی ساعاتلیق بیر یول قارشیلاریندا اولاراق، تهران کرج اُتوبانی له یولا دوشدولر.
سییاوش یولدا کئچمیشین دن، اوغلوندان و خانیمی نان یاشادیغی گونلردن و اؤزللیکله عائیله ایله بیرلیکده تبریزه گئتدیکلریندن سؤز آچدی و تبریزه چاتدیقدا هر کسی کدرلی گؤروب توکان بازارین باغلیلیغیندان و خلقین کوچه خییاباندا کی ایزدَحامینا متعجب قالدیقلاریندان سؤز آچدی.سونرا ائشیتدیکلری خبردن غوصصهلهنیب خلقه قوشولمالاریندان دئدی :
– ” آلدیغیمیز خبر استادشهریارین ایتگی سی ایدی. بیزده جماعته قاتیشاراق” شهریار” ین طاهیر و ملکوتی بدنی نی شاعیر لر مقبره سینه جان تشییع ائتدیک. هامی نین دیلینده استاد شهریارین شعر ی وار ایدی و هر دیلدن حیدربابایا سلام ائشیدیلیردی. “
پولاد بوسؤزلری ائشیده رک هردن ده جوموردی اؤزاحوالینا و قوچ پولاد اولدوغو گونلری خاطیر لاییردی و محله نین ناموسونو اؤز ناموسو بیلن گونلری. هردن ده الی جیبین ده کی پیچاقا گئدیب اینتیقام دویغولاری اونا یاشام گوجو وئریردی. رعنانین سئویملی گؤزلری و اوزونده کی گیزلی گولوش لری ایسه یادینا دوشوب گله جک اونا قارانلیق و سونسوز بیر تونل کیمی گلیردی.
سییاوَش یورولماق بیلمه دن ماشین سوروردی و تبریزه یئتیره نه کیمی فقط نمار و ناهار یئمه یی اوچون ماشینی سا خلامیشدی. تبریزه چاتدیقدا پولادین اسکی دوسلاریندان بیری “سلیمان ” یادینا دوشوب و سییاوَش دن ایسته دی کی او دییه ن یول ایله گئتسین. تاکی پولادین ایسته یی له بیر قاپی نین اؤنون ده ساخلارکن پولاد یئنیب زنگی چالدی. آیفون دان سلیمانی سوروشارکن قاپی آچیلسادا ایچَری گیرمه دن دؤزدی کی بیر ی قاپی یا گله. قاپی اؤنونده سلیمانی گؤره رک اینانیلماز بیر شکیل ده ایکی سی ده توتولدولار. سلیمان ین بیر قیچی اولمادان قولتوق آغاجینا دایانارکن اونا باخیردی و اودا سلیمانا.
– ” نییه به بو حالدا سلیمان ؟ “
– ” سن ده داها او پهلوان دئییل سن کیشی ! قیوریم ساچلی و قارتال باخیشلی قوچ پولاد دا داها او قوچ لوق قالماییب. بو ایللرده نییه به هئچ دئمه ییب سن سلیمان اؤلوری قالیری یا کی ؟… هله کئچ ایچری گؤره ک بو ایللری هاردایدین و بو آیریلیقین سببی نه ایمیش؟ “
پولاد، سییاوش دن ماشینی پارک ائدیب ایچری گیریب آزجا دینجَلمک لرین رجا ائده رک سلیمان دا قادینی نی چاغیریب آیاغینی ایسته دی. قادینی اونون قیچین گتیریب یئرینه سالاراق قولتوق آغاجینی کنار ا قویوب چیخدی کوچه قاپیسینا کی قوناقلارا خوش گلدین دییه.
پولاد، سییاوَش له سلیمانی بیر – بیر لری ایله تانیش ائده رک ایچری کئچیب بیر چای ایچه رک سؤزسؤزو گتیردی آرشین بئزی :
– ” جیبهه ده یارالانیب اؤلومه جان گئتسه م ده تکجه بیر قیچیمی ال دن وئردیم. ایکی قیزیم واردی کی مدرسه ده دیلرو خانیمیم د ا دای قیزیم دی. سن نئجه ؟ نییه بو مدت یوخ ایدین. بیر ایکی سری ده خبر توتدوم کی سئر سئفئه سؤزلر دئدیلر. دئییردیلر قاچاق چی ایدی و اؤلدوروب لر… “
پولاد دینمه دن، بیر آه چکیب آزجا دینجه لدیک دن سورا خودافیظ له شه رک سلیمان دان آیریلاراق خویا ساری یولا دوشدولر.
دونیا سانکی پولادی، سییاوشی، سلیمانی و مین لرجه او نسلین اینسانین، قارقیمیشدی و اینانجی اولان هر بیر شرف بایراقی داشی یان دوز اینسانی، سرنوشت پیس جوره اَزمیشدی.
خویا یئتیرینجه پولاد یوزلر دفعه اؤلوب دیریلسه ده اوره یی دؤیونوب چیرپینیردی.گؤزلرینه اینانمادان دوغما یوردو خویون هاواسینی جی یَر لرینه چکیردی و کئچمیش، دالی یا چکیلمیش بیر ویدئو فیلمی کیمی گؤزلرین ده جانلانیب هیجان ایچره چیر پینیردی.پاییز گئجه لری نین اوره ک سیخیجی گونلرین دن بیر ایدی و سازاق وار گوجو ایله آغاجلارین یارپاقینی قوپاریردی.
سییاوش خوی شهرینه یئتیرجک فرمانی آلدی بیر خییابانا ساری و نئچه کوچه دؤندوکدن سورا دایاندی :
– ” ایندی دییهجکسن سییاوش بورانی هاردان تانیییر؟ “
– ” بورا اصلان گیلین ائویدی. یولو لاپ دوز گلیب سن. آمما نییه بورا ؟”
– ” تبریزدن چیخاندا زنگ آچیب جریانی اصلانا دئمکله هامی اَقرَبان و سنی سئوهن و تانییان همشهریلرین ییغیلیب لار بورا. شهریزین عدلیه رئیسی ده بیر وکیلله بیرگه بوردا اولاجاق لار. گرک کی تئزلیکله اداری ایشلری بیتیریب گئدهک تهرانا. اصلی ایشیمیز هله اوردادی. “
ائوین قاپیسینی چالاراق سییاوشین سسینی دینلهین اصلان، قیرخا یاخین آداملا بیرگه، قاپییا چیخیب، پولادی قوینولارینا آلاراق،سلام صلواتلا قاباغیندا بیر قوربان کسدیلر.
دوسلار و قوهوم قونشولار، اونو اؤپوپ، گؤز یاشلارینی توتانمادان ، باشلاییرلار اونا توتدوقلاری یاسدان دانیشیب و افشانهنین دؤزمهدن اره گئتمهسیندن. گئجهنی سحره یاخین اوتوروب دانیشسالاردا سحر اولجاق هامی آیریلارکن اصلاندان ایستیر کی اونو آناسینین مزاری اوسته آپارا. اصلان اونون مدرسه یولداشی اولسادا بؤیودوکجه دوسلوقلاری برکیییب، بوتون دعوالاردا ویریب ویریلسالاردا، هئچ زامان بیر – بیرلرینی تک قویمازدیلار. دعوالاردا یا محله قیزلارینین اوستونده ایدی یا کی قمار اوزره. شَهَرده بیر نئچه روسپیده وار ایدی کی هردن اونلاری اؤز ضییافتلرینده اوینادیب، قوناق ائدهرک کئفلیلیک عالمینده دوشَردیلر بیر – بیرلرینین جانینا.
اصلان بیر نئچه گون شَهَری گزیب بوتون تار- تانیشلارلا گؤروشهرک، حقوقی و قانونی ایشلرده وکیل طرفیندن اؤز سئیرینی سورورودی. هردنده اسکی دوسلار و قوهوملارین باغلاردا و ائولرده وئردیکلری ضیافتلره قوشولوب منتظر ایدی کی ایشلر بلکه تئزلیکله بیتمیش اولا.
خویون پاییزی یئنه همهشه کی کیمی سویوق ایدی و سییاوش اوچون بو سویوق چوخ عجیب گلیردی. کرمانین طبیعتیله اورانین طبیعتی یئردن گؤیه قدهر فرقلی ایدی. بیر گون سییاوشی ده گؤتوروب گئتدیلر زلزله بولاغینا و اصلان تونقال قوروب قیزیشسالاردا بیردن بیره پولاد چیپلاق حالدا اؤزونو ووردی بولاغین سویونا کی اوچ دؤرد متر درینلییی ایدی و سویو آدامی بوز کیمی کسیردی. شاپپیلتی سسینه سیاوشله پولاد دؤنوب باخارکن گؤردولر کی پولاد شیرین – شیرین چیممکدهدیر. بولاغین سویو گؤزه – گؤزه درینلیکلردن چاغلاییب قاینار حالدا سویون اوزونه یاییلسادا پولادین هئی چیخیب شیرجه وورماسی قاینار کؤپوکلری ایتیریردی. اصلان اونا آند وئرهرک زور بیللاه لا سودان چیخیب اَینی باشین قورولارکن دئدی :
– ” بوزلو سویون بو تَهَر قایناماسی دا دوغرودان عجاییب بیر شئی دی. “
اصلاندا ” سن ائله اؤزون ده عجاییب بیر زاد سان ” دئیه رک هر اوچونو گولمک توتوب ییغیشدیلار تونقالین باشینا.
پولاد “بو چیممک منه قوللاریمدا و بیلکلرده هله قالان گوجومو خاطیرلارکن اوجا آغاجلارا دیرماشیب، گؤیدن ماغاللاق ویریب سویا شیرجه گئدن گونلریمی ده یادا سالدی. “
بیر نئچه گون سونرا ایدی کی اونون گئرچک کیملییی عدلیه قووهلرینه ثابیت اولدی و ساختا سندلر دوزهنلهین آداملاری آراشدیریب تاپماقی گیزلی پُلیس تشکیلاتینا تاپشیردیلار. پولادین اصیل کیملییی صادر اولدی و بو ماجرادا موجود اولان ایپ اوجلاری اله کئچیریلینجه افشانه ایله افشین علیهینه ده شیکایت اولوندی.
پولادلا سییاوش تهرانا گئدهرک گئجهنی هتلدهایدیلر کی سئوگی دن آلدیقلاری خبر اوزره پولاد اوزون سییاوشه توتاراق دئدی :
– ” حاجیجان منه بیر زاد اولورسا سئوگییه صاحابدور. اونو بو باتلاقدان چیخارتماق منه دوشسهده آنجاق جان قورتارانماسام سؤز وئر کی اونا ائولاد کیمی باخاسان. بیر ده دوسلوقدا بیر زادی سندن گیزلتسَم کیشی لیکدن دئییل. اودا او کی رعنانی مندن اسیرگهمه. سئویب سئومک بعضن آدامین اؤز الینده دئییل !”
سییاوَش پولادین تیترهر اللرینی سیخارکن دئدی :
– ” من هئچ نهیی آنلاماسام دا عشقی و دویغونو یاخشی آنلارام. نییه کی گل ها گل ده رعنا سنی منه تاپشیراراق حیس ائتدیم کی اودا سنی سئویری. ایشیمیز بیتدیک ده اونودا دوشونهریک قوچ پولاد ! ایندی تکجه فیکریم سئوگی نی قورتارماق و افشینله افشانه قانون الینه وئریب، سنین کئچمیش شوکتینی بیر داها گئری قایتارماغیمدیر.”
پولادلا سییاوش یاتاقا گیریب یاتماق ایستهسهلرده پولادین فیکری سییاوشی یوخویا وئریب گیزلینجه اَکیلمک ایدی. جان دوستو اصلان دان افشینین آدرسینی ده بیر تَهَر اله کئچیریب نیّتی بو گئجه اونو گؤرمک ایدی. پولاد، سییاوشی یوخویا وئردیکده پالتارلارین گئییب ال آتدی پیچاغینا و نیفرت دولو اورهکله، هتلدن دیشاری چیخدی. اؤزونو چاتدیردی شیمرانین باغ باغاتلی کوچهلرینه و بیر باغین اؤنونده کی ایچینده نئچه قاتلی بیر محتشم ساختمان وار ایدی دایاندی. پولاد اَن بیر اویغون یئر سئچیب، دووارا دیرمانارکن دوشدو ویلایا. اؤزونو اِهمالجا پنجرهلرین اؤنونه وئرهرک اوتاقلارین بیرینده بیر ایشیلتی گؤردوکده چیخدی ایکینجی قاتا. دقتله باخدیقدا افشانهنی بیرینین قوینوندا گؤرهرک صبری قالماییب گیردی ائوه و او اوتاقی تاپیپ وار گوجو ایله قاپینی دووارا چیرپاراق افشانه اونو باشی اوسته گؤردو. آنجاق اَلی پیچاغا گئدیب افشانهنی وورماق ایستهینده گؤزو ساتاشدی سئوگی یه کی آناسینین یانیندا یاتمیشدی.
پولادین بیر گؤزو سئوگی ده اولسادا اَل آتدی افشانهنین ساچلارینا و اونو دیشاری چکهرک پیچاقی یئندیرمک ایسترکن سیرتینا بیر تاپانچا دایاندی. افشین گولهرک اونو بوراخیب قیزینا صاحاب دورماغین ایستهدی:
– ” گئت قیزین ییغیشدیر کی نئشه حالدا گونده بیرینین قوجاغیندادی. آمما حئییف کی اونودا باشارانمایاجاقسان. نییه کی او هله قوللاندیغی هروئینین تأثیریندن چیخمامیش سنین جانین چیخاجاقدیر. خبرینی آلمیشدیم و بیلیردیم کی تئز گئژ دالیمجا گلیب زهرینی تؤکهجکسن ! “
پیچاق پولادین اَلینده قورویان کیمی اولوب گئرییه دؤنرکن بیر گولله آچیلدی. گولله دوواری دئشیب سؤکسه ده افشینین تاپانچاسیندان دئییلدی. چون او اؤزی ده دیکسهنهرک اویان بویانا باخیردی کی پولاد پیچاقینی بیردن توزارلارکن افشینین بوینونا توخونوب دوشدی یئره. افشین بو اوزدن یارالانسادا، پولادی ایستیردی گوللهلسین کی، آچیلمیش یئنی بیر گولله اونو شاشیرداراق گؤردو کی نئچه پلیس اونو دؤورهلهدی.
پولاد باخدیقدا دوستو سییاوشی ده گؤردو کی یونیفورم گئیمهسه ده پُلیسلر اونون امرینده دیلر.
پلیس ماشینلاری یئتیریب افشینله افشانهنی توتوقلویوب آپاراراق پولاد قیزی سئوگینی باغرینا باسیب گؤتوردی اورژانس ماشینینا. سییاوش ده پولادین قانلی پیچاقینی یئردن گؤتوروب قاتلارکن قایتاردی پولادا :
– ” قراریمیز بو دئییلدی یولداش. آز قالمیشدی هر زادی بیر داها یوخ ائدهسن. آمما نئیلهمک کی قوچ پولادادا ائله بو یاراشیری. سن هتل دن چیخارکن پُلیسلر بو اطرافی گیزلی حالدا کنترل ائدهرکن دووارا هله دیرمانمامیشدین کی من ایچریدهیدیم.”
پولادین کی بوتون فیکری سئوگی نین یانیندا ایدی و اونون بایقینلیق کئچیرمهسی لاپ بیلهسینی اوزموشدو سانکی هئچ نه ائشیتمیردی.
سئوگینین حالی بیر نئچه گون ایچره یئرینه گلدیکده، اونون اعتیادینی ترک ائتدیرمک اوچون بیر کلینیکه گؤتوردولر. پولاد قیزیندان آیریلماق ایسته مهیینجه رعنانی گؤردو و بیر قادینی کی اوّل اونو تانیماسادا سورا بیلدی کی فیروزه دیر. اونلار سؤز وئردیلر کی سئوگی نین باشی اوسته اولاراق هئچ واخت اونو تک قویمایالار.
آرادان بیر هفته کئچمیشدی کی بیر گون پولاد، سحری یوخودان قالخاراق قیزی سئوگینی باشی اوسته گؤروب فیروزه نین سسینی ائشیتدی کی دئییردی :
– ” سحرلیک یئمک اوچون اَل آیاق ائدین کی حاجی سییاوشله ماحمود آجلاریندان آز قالا قیریلیرلار. “
پولاد بو دورومو تعجبله قارشیلارکن سئوگی نی قوجاغینا آلیب سئوینجیندن بیلمیردی آغلاسین یا گولسون.
او گونو هامیلیغان شامی بیر رستوراندا یییهرک سییاوِش رعنانان پولادی اَل اَله وئرهرک یئنی بیر یاشام اوچون حاضیرلانماقلارین ایستهدی. سورادا سئوگی ایله فیروزه هرهسی بیر حلقه چیخاریب قویدولار میزین اوستونه. ماحمودلا سییاوش ده موبارک اولسون دییه رعنانان پولادی نیشانلادیلار. سونرا سئوگی رعنانی بیر آنا کیمی باغرینا باسیب رستوراندان دؤنمک ایستهدیلر. ماحمودگیله یئتیردیکده گؤردولر چال چاغیردی و دئمه کی ماحمودون اوغلونان قیزی سورپیرایز اولسون دییه بو شنلیک مجلیسینی، اونلارین سئوینجی اوچون قوروبلار. قیز اوغلانلار موزیکین دالغالاری ایله شور سالاراق پولاد لا سییاوَشین ده اویناماقلارین ایستهدیلر.
مجلیس سونا چاتدیقدا، سییاوش پولادا بیر هدیه وئرمک اوچون هامینین سوسماسین ایسترکن جیبیندن عقیق قاشلی قیزیل بیر اوزوک چیخارتدی. پولاد گؤردو کی اؤز اوزویودی و سییاوشی اؤپهرک اوجادان دئدی :
– ” باجین بیر ملک اولسادا سن ده چوخ کلکسن حاجی. دوزون دئه گؤروم سن کیمسن ؟ “
سیاوش گولهرک رعنایا گؤز ائلهدی و رعنا ایرهلی گلهرک دئدی :
– ” سییاوش، ائله سییاوشدی. بیر فرش تاجیری. منیم قارداشیم. آنجاق دولتده نفوذلی دوسلاری اولاراق هردنده سؤزونو یئره سالمازلار. زیندانا دوشمهسیده بیر تصادف اوزره ایدی کی بیر نئچه گون سونرا اونو بوراخماق ایستهسهلرده سنین دورومون اونون ایلگیسینی چکهرک اؤز ایستهیی ایله اوردا قالمیشدی. “
بو آن دا پولاد اوزونو قوناقلارا توتاراق، سییاوش وئرهن اوزویو یادیگار اولسون دییه هدیه ائتدی ماحمودا و اونا بوسعادتی یاشادان هامییا تشکّرلرینی بیلدیرهرک، سئوگینی و بوتون جوانلاری اؤز جمعلرینه چاغیرارکن هامی بیرلیکده اَل اَله وئریب باشلادیلار یاللی گئتمهیه.
۱۳۸۴


c: text/html

text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۱۰
۱۰ دسامبر: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۱۰/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ دسامبر/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ آذر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ آذر/رویدادلار
- ۱۸۱۷ - میسیسیپی٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ۲۰-جی ایالتی اوْلاراق بیرلیگه قاتیلیب.
- ۱۸۴۸ - اۆچونجو ناپلئون فرانسهده تخته چیخیب.
- ۱۸۹۸ - ایسپانیا-آمریکا ساواشی سوْنراسی کوبا ایسپانیادان باغیمسیزلیق قازانیب.
- ۱۹۰۱ - ایلک دفعه نوبل جاییزهلری تقدیم ائدیلیب. نوبلین وصیّتینه گؤره٬ بۇ جاییزه علم آداملاریندان یالنیز ریاضیاتچیلارا وئریلمهییر.
- ۱۹۴۴ - شوروی و فرانسه آراسیندا قارشیلیقلی کؤمک و امکداشلیق حاقّیندا آنلاشما ایمضالانیب.
- ۱۹۴۸ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی باش اسمبلیاسی «اینسان حۆقوقلاری بیاننامهسی»نی قبول ائدیب.
- ۱۹۵۸ - موسکودا محمد فضولینین ۴۰۰ ایللیگی کئچیریلیب.
- ۱۹۶۴ - مارتین لوتر کینگ نوبل باریش جاییزهسینی آلیب.
- ۱۹۹۶ - گۆنئی آفریقا جۆمهوریتی یئنی آنایاسا قبول ائدیب و بۇنونلا دا آپارتاید رژیمی باشا چاتیب.
- ۱۹۸۸ - تۆرکیهده ایلک قاراجیگر نقلی عملیاتی ائدیلدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ آذر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ آذر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ آذر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ آذر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ آذر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اویان نیوز :
دومان رادمهر
“قاراباغدا ساواشان عسگرلره دستک، هم ده شهیدلریمیزی آنماق” هدفی ایله ایسوئچین پایتختی ایستوکهولمون تام مرکزینده ۱۰۰ نفره یاخین ایسوئچده یاشایان تورکلردن (تورکییهلی، آذربایجانلی، ایرانلی و سایره) توپلانیب. ۱۳۹۵ فروردین-ین ۲۱-دا کئچیریلهن بیر ساعتلیق میتینقده موختلیف تورک بایراقلاری دالغالاندیریلیب، بیر نئچه نفر دانیشیب، شوعارلار سسلندیریلیب.
باشقا واخت کئچیریلن میتینقلردن فرقلی اولاراق، بو دفعه نه اینکی ایسوئچ قزئتلری، تئلئویزیون کاناللاری دا بو میتینق حاقدا خبر یاییب، اؤزو ده “ایستوکهولمون مرکزینده عیرقچیلیک” باشلیغی آلتیندا. عادی وطنداشدان تا رسمیلره قدر اولایی قیناییب، بئله میتینقلرین قارشیسی آلینمالیدیر، دئییرلر. بو آرادا ائرمنیستان سفیرلیگی ده آچیقلاییب کی، مسئله ایله باغلی محکمهیه باش ووراجاقلار.
میتینقده چیخیشلار تورکجه اولسا دا، ایسوئچده چوخ پوپولار اولا تی -وی۴ کانالی، آلتیازی ایله بیر حیصهسینی یایینلادی. نئچه گوندور خبرلرین باشلیقلاریندا میتینقده سؤیلهنیلهنلردن سیتاتلار وئریلیر:”…سویداشلار، تورکلر اؤزلرینی آوروپایا گؤسترمهلیدی”، “ائرمنی کؤپکلرینه اؤلوم، اؤلوم، اؤلوم!”، “تورک اویانیر، قارداشلار!”، “بیز قان سئومیریک، اما قان تؤکریک”.
بو سؤزلری دیله گتیرن ایسوئچدهکی تورک فئدراسیونلارینیندان بیرینین باشقانیدی. ایش بورا چاتیب کی، ایشید (داعش) خبرلری ایله برابر، ایسوئچین مئدییاسی، بو میتینقی اؤرنک گؤستریب، ایفراطچی قروپلارلا موجادیله بارهده دانیشیر. قاراباغ، ایشغال، داشناکلار یئرینه، کیمین “بوزقوردچو” اولوب اولمادیغی اساس سوالا چئوریلیب. میتینقده او سؤزلری دئیهن “سویداشیمیز” بو خبرلردن سونرا ایستعفا ائدیب چکیلسه ده، اولایلار هله ده سنگیمک بیلمیر. سؤیلنن لره تپکیلر گئتدیکجه بؤیویور.
بیر نئچه گون سونرا ایسوئچین دؤولت کانالی خبر وئردی کی، بؤیوک احتیماللا همین فئدئراسیونا دؤولت طرفیندن مادی یاردیم وئریلمهیهجک. سؤز قونوسو اولان فئدئراسیون مسئوللاری، گرگینلیگی ساکیتلشدیرمک اوچون او چیخیشی قیناییب، دفعهلرجه ائرمهنیلردن عذر دیلهییبلر. اما اولان اولوب آرتیق! آتالار دئمیشکهن، دالدان آتیلان داش توپوغا دیر! تورپاغی ایشغال اولان تورک، سویقیریما معروض قالان تورک، اما اؤزونو باغیشلاتماق اوچون عذر ایستهیهن یئنه ده تورک! نییه؟! نییه بئله اولور؟!
یانلیش سؤیلهم!
اوردا دئییلهن سلوقانلارا باخدیغیمیزدا، یقین بیر چوخوموز تعجب ائتمیریک. چونکو آلیشقانلیق حالینا گلن سؤزلردیلر. بوندان داها بئترینی دوستلاریمیزدان هر گون ائشیدیریک. اعتراض ائدنه ده دئییلیرکی، یوخ، بو عیرقچیلیک دئییل. حالبوکی ایستهنیلهن بیر ائتنیک و یا دینی قروپون آدینی چکیب، اونا قارشی سؤز دئمک، گونوموزده عیرقچیلیک (راسیزم) کیمی آلقیلانیر. هانسیسا بیر میللته اؤلوم ایستهمک، بیز قبول ائتسک ده، ائتمسک ده، کلمهنین تام آنلامینداعیرقچیلیکدی. ایستر اورمیه ده ایستادیومدا سسلهنسین، ایستر ایستوکهولمون مرکزینده.
پاپاغیمیزی قویوب قاباغیمیزا، گلین بیر ده دوشونک؟ آوروپایا اؤزوموزو بئله گؤسترمکدنسه، گؤسترمهمک داها یاخشی اولمازمی؟! جبههده حاق یولوندا ساواشان عسگرلریمیز، بو جور “دستک”له دونیا گؤزونده حاقسیز دوروما دوشمورمو؟ بونا تای عیرقچی سؤیلهمله (دیسکورسییا)، شووینیزمله ساواشیریق، یوخسا ایران رئژیمینین آسیب-کسمهسینه مشروعیت قازاندیریریق!؟
بو سفر مسئله نین اوستو آچیلماغی سبب اولماز کی، اؤزوموزو کنارا چکیب کاسا-کوسانی سادهجه او دانیشانین باشیندا سیندیراق. چونکو تکجه بو میتینق دئییل. عمومیتله، طلبلریمیز نه قدر مدهنی اولسا دا، سؤیلهمیمیز بللی درجهده قئیری-مدهنیدیر. تهدید، نیفرت، زوراکیلیق، سویچولوق ایچرهن شوعارلار سسلنیر بعضا. عقللی دوشمنله عقلسیز دوستون اورتاق محصولو اولان بو تیپ نوماییشلر، تأسف کی، گئتدیکجه ده چوخالماقدادی. دوشمنلرین، رقیبلرین دیققتلی گؤزوندن اوزاق قالمایان بو تیپ داورانیشلار گئج-تئز اؤز تأثیرین گؤستریر. طرفسیز بیر مئدیانین بیزیم خبری یایمادیغیندا، یا بیر رسمینین بیزه گؤروش واختی وئرمه دیینه سبب آختاریریقسا، ایلک باشدا بو نوماییشلری دوشونملیگیک.
هر هانسی بیر ائتکیلی، یا یئتکیلی شخص، هئچ بیر مسئول، یاخود ژورنالیست، ایفراطچیلیغا شوبههلی اولان جریانین (حرکاتین) یانیندا اولماغی ایستمز. مثال اوچون، ایسوئچ پارلامئنتینده اولان تورک نمایندهسینین بو گونلر تکجه بیر دردی وار: او میتینقی تشکیل ائدنلرله ایلگیسینین اولمادیغیینی ثبوت ائله مک. باشقا سؤزله دئسک، “بوزقوردچو” اولمادیغینی ایسوئچ مئدیاسینا قبول ائلهتدیرمکدی.
بیلمه یینیزده فایدا وار کی، بو گونلر سوریه کوردلرینین نماینده هئیتی (اوخویون پ ی د) ایسوئچه سفر ائدیب. تصووور ائدین، سوریه، یا قاراباغی بهانه ائدیب، بیر ایسوئچلی ژورنالیست پ ی د، یاخود داشناکلار بارهده موخالیف بیر شئی یازماق ایسته سیدی ده، بؤیوک احتیماللا یازماز. چونکو بو وضعیتده “بوزقوردچو”لاری دستکلییر کیمی آلقیلانماقدان قورخاجاق. ایسوئچلی ژورنالیست کی سهلدی، سانیرام تورکییه سفیری ده بئله “خینانین یئری دئییل” دئییب، پ ی د سفرینه اعتراض ائتمکدن چکینهجک.
اویغون سؤیلهم
دونیادا هر کسین، هر دؤولتین اؤزونه مخصوص منفعتلری وار. بونا باخمایاراق، ساییلان دؤولتلرین هامیسی آشاغی-یوخاری بیر “دیر سیستئمی”نه تابع دیرلر. ان آزیندان اؤزلرینی بئله آپاریرلار. منفعتلر اوست-اوسته گلمه دییی زامان هر کس حاقلی اولدوغونو او دیرلردن یولا چیخاراق ثبوت ائتمهیه چالیشیر. هانسی دیرلردن دانیشیب، نئجه آرقومئنت گتیرمک، “سؤیلهم” (دیسکورسییا) دئمکدیر. گونوموزون سؤیلهمی ایسه اینسان حاقلاری، دئموکراتییا، تئرروریزمه قارشی اولماقدی. ایران و روسیه کیمی قولدورلوق ائدن اؤلکهلر ده بئله، کیمسه اینانماسا دا، اؤزلرینین بو پرینسیپلره باغلی اولدوقلاری ادعا ائدیرلر.
“نییه بو پرینسیپلر گوندمده؟”، “کیم بونو تعیین ائدیر؟” کیمی سواللار باشقا موباحیثهنین مؤوضوعسودو. بیلمه یی گرکن بودور کی، دونیانین سؤیلهمینی دییشمک هئچ ده آسان دئییل. خصوصاً بیزیم سوویه ده اولان میللتلر اوچون (سیاسی، اقتیصادی
, نیظامی و مئدیا باخیمیندان) فاکتیکی اولاراق ایمکانسیزدی.
اصلینده بونلاردان داها یاخشیسی دا یوخدور. اینسان اوغلو ناسیونالیزم، کومونیزم، ایسلامیزم و سایرهنی تجروبه ائدیب، بوگونه قدر بونلاردان یاخشیسین تاپا بیلمهییب. یوخاریدا سادالادیغیم دیرلرین دونیادا دومینانت سؤیلهم اولدوغونو گؤرمک او قدر ده چتین دئییل. یالنیز سوریه اؤرنه یینده طرفلرین ادعالاریندا بو کلمهلره دقت ائتسک، یئترلیدیر. داها دقتلی باخماغیمیز گرکن، داعش-ه قارشی دونیادا اولان باخیشدی. بیر حالداکی، سوریه ده کی طرفلر عمل اعتیباری ایله آز-چوخ عینی وحشی لیگی اورتایا قویورلار، آنجاق باشقالاریندان فرقلی اولاراق، هئچ کس داعش-ین یانیندا آدی نین چکیلمه سینی ایسته میر. چونکو داعش او بیریلردن فرقلی اولاراق، اؤز شعارلاریندا دونیانین ایستاندراد سؤیلمی یئرینه رادیکال ایسلام سؤیلمی قوللانماقدادی.
»سؤیلهم» زمانهنین سلاحیدی. سادجه ساواشلار یوخ، ایستهنیلهن دییشیکلیک اوچون اویغون سؤیلهم گرکیر. سؤیلم هر بیر موجادیلهنین اؤنجهسی، اوزه ری و سونراسی قوللانیلان باشلیجا سیلاحلاردان بیریدی. اما مدهنی حرکات اوچون تکجه و تکجه سلاح، اونون اورتایا قویدوغو سؤیلهمیدیر.
یازیلان هر جمله، سسلنن هر شوعارین بدلینی میللی موجادیلهمیزین بوتونو اؤدمکدهدی. ایللر بویو بو یولدا فدا اولان جانلار، دوستاقلانان گنجلرین امه یی کیمسهنین جهالتی اوجباتیندان بوشا چیخمامالیدی. ایسوئچ اولایی سویون اوزونده گؤرسهنن بوزداغینین کیچیک حیصهسی اولسا دا، درس آلماق اوچون یئترینجه بؤیوکدور.
گوتئنبورگ، ایسوئچ
آپرئل ۲۰۱۶


text:
۶ مئی
۶ مئی٬ گریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۱۲۶-جی (کبیسه ایللرده ۱۲۷-جی) گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی قالان ۲۳۹ گۆن واردیر.
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۱۵۳۶ - اینگیلیس شاهی سککیزینجی هنری٬ اؤلکهنین بۆتون کیلسهلرینده اینگیلیسجه اینجیللرین ایشلنمهسینی بۇیوردو.
- ۱۸۷۷ - سیوک قیزیلدریلیلرین رییسی «چیلغین آت»٬ آمریکا بیرلیکلرینه تسلیم اوْلدو.
- ۱۸۸۹ - ایفل بورجو زیارتچیلره آچیلدی.
- ۱۹۳۰ - تۆرکیهنین حکاری بؤلگهسینده ۷/۲ بؤیوکلوگونده یئر تیترهمهسی باش وئردی.
- ۱۹۸۳ - غرب آلماندا ایسترن درگیسینین تاپدیغی آدولف هیتلرین گۆنلوکلرینین قوْندارما اوْلدوقلاری اوْرتایا چیخدی.
- ۱۹۹۶ - اسکی سیآیائی باشقانی ویلیام کولبینین جسدی گۆنئی ماریلندده بیر چایدا تاپیلدی.
- ۲۰۰۱ - سوریهیه گئتدیگی بیر گزی سیراسیندا بیر جامیع مسجیدی زیارت ائدن پاپ ایکینجی ژان پوْل٬ بیر جامیعه گیرن ایلک پاپ اوْلدو.
- ۲۰۰۴ - دۆنیادا ان چوْخ ایزلنن ۴ تلویزیون سریاللاریندان بیری اوْلان «آرخاداشلار» بیتدی. سوْن بؤلومونو آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینده ۲ میلیون نفر ایزلهدی.


text:
“حاجیه!!! بس منیم سیرغامی هاواخت آلاجاقسان؟ تویا گئدهجهیم ها!!”
منه قاش- قاباق ائدرکن، باشینی توولاییب، باشماقلارینی سوروتلهیه- سوروتلهیه گئدیر. یولومون داوامینی توتوب گئدیرم. اونونلا ضارافات ائتدیییم اوچون اوزولورم. آخی او اؤزو منی گؤردویو زامانلار سورکلی ارینین اؤلمهسی اوچون دوعا ائتدیییمی ایستهیردی، منسه اؤزومو او یولا ووروب دئیردیم: “او اؤلسه منه موشتولوق نه وئرهجکسن؟” او ایکی الینی گؤیه قالدیریب، ارینی قارغیییب، منه سیرغا آلاجاغینا آند ایچردی.
* * *
ارینین اؤلمهسیندن بیر هفتهدیر سوووشور. حاجیه اونون تئریاک-سیقارا قوخولو کؤینهیینی باغرینا باسیب، کوچه باشیندا آغلایارکن، اوشاقجاسینا باغیریر: “آللاه…بعیشله منی…بیمه دیم…بیمه دیم…آللاه…” .
قونشولار اونو ساکینلشدیرمهیه چالیشیرلار، منسه بوغازیمداکی قهری یاستیغیملا بوغماغا
آنا اون- اوچونجو دؤنه دوغدو. یئنهده کؤرپهسینین اینقهسینی دویمادان آییردیلار اونلاری. آنا، آغزینی یئردن گؤیه قدهر آچیب باغیردی. دوغوم سانجیسیندان دئییل، آیریلیق آغریسیندان دا یوخ. دؤشلری پاتلاییردی یازیق قادینین.
قودوز سیچانلار اونون امزییینه داراشدیلار. بیر داملا سودو یئره دوشمهمهلی ایدی یوخسا…
آنا آجیمادی. عئینی بیرینجیدن اون ایکینجییهجهنین ترسینه. آنا گولدو عئینی، بیرینجیدن اون ایکینجییهجهنین ترسینه…
* * *
کؤرپهنی بیر داخمایا آپاردیلار. اوراسی اؤلوم کانی ایدی دئیهسن! داخمانین هر بوجاغینا اورادا اولان کؤپکلری ایللر بویو آجلیقدان قورویاجاق قدهر سوموک قالانمیشدی.
قانجیقلار اولاشیردیلار. اونلارین دا امزیکلری پاتلایاجاق قدهر شیشمیشدی. اویسا کؤرپهنی گؤرجک گؤزلری گولدو. آخی کؤرپه، اونلاری او جان آلیجی آغریدان قورتاران تک کیشی ایدی . قانجیقلار کؤرپهنی امیزدیرمک اوچون سیرا چکدیلر، آنجاق اونلارین هئچ بیریسینین امزییینی توتمادی اوشاق. اونلار اؤز اؤزلرینی اممهیه باشلادیلار. اونلار امیشدیکجه کؤرپه قوسدو. اونلار هوروشدوکجه کؤرپه سوسدو.
* * *
قانجیقلار، راحاتلانمیش کیمی گؤرونوردولر، آنجاق کؤرپه سانجیدان آغلاماغا باشلادی. اونون قارنی ائله شیشمیشدی کی حامیله قادینا بنزه ییردی و بو گؤرونتو اونا هئچ یاراشمیردی. قانجیقلار، یئنه ده امزیکلرینین آغریسیندان هوروشمهیه باشلادیلار. کؤرپه اونلاردان قورخموشدو کیمی گؤرونوردو. بیر آزدان سونرا او دا باغیرماغا باشلادی . سانکی دوغوم سانجیسی چکیردی یازیق اوشاق.
قانجیقلارین هوروشمهسی کسیلیردی. کؤرپه ده سوسموشدو آرتیق و بو حال کؤپکلری چوخ شاشیردیردی. آخی او دا راحاتلاشمیشدی. کؤرپه، بیر سورو سیچان دوغموشدو
(۳): کؤلگه
اللرینه باخدی. دیرناقلاری اوزانمیشدی بیر آز. ساغ الینین باش بارماغینی آغزینا آپاریب، دیرناغینی چئینه دی. نیشانا بارماغینی دا… اورتا بارماغینی دا…اوزوک بارماغینی دا…جولو بارماغینی دا هابئله.
سول الینین ده دیرناقلارینی چئینهدی بیر به بیر. بارماقلارینین باشی گؤینهدی. ساغ الینین باش بارماغینی آغزینا آپاریب او قدهر سوموردو کی، بارماغی پاتلادی. نیشانا بارماغی دا…اورتا بارماغی دا…اوزوک بارماغی دا…جولو بارماغی دا هابئله. سول الینین ده بارماقلارینی سوموردو بیر به بیر. اللری اییلدی. اورهیی بولاندی بیردن بیره. یئره توپوردو … توپورجهیی قانلی ایدی. آغزینی سیلمک ایستهدی. اللری قالخمادی. گوزگو قارشیسینا کئچدی. دوداقلاری پارچالانمیشدی. دیشلری اوزانمیشدی. هؤرومجهیه بنزه ییردی گوزگوده. آجیغی گلدی اؤزوندن. گوزگونو سیندیرماق ایستهدی. اللری قالخمادی. دیشارییا قاچدی. کؤلگهسی اوزانمیشدی. اؤزونو چئینهمهیه باشلادی.


text:
یوروملار ایواز طاهانین کئچیمشدهکی وئبلاگیندان آلینمیشدیر:
سید حیدر بیات:
[“شرفخانه ساحیلی” باشلیقلی یازی بارهده]
۱۲ فروردین ۱۳۹۱
بیلیرسیز بیر آن همینگویین قوجا و دنیزینی آنیمساتدی بیلهمه بو نثر! اما بارماق قویولان قونو او قدر آجی ایدی کی سطیرلری آتلایا آتلایا اوخودوم و ایندی بیر داها اوخوماغینا جسارتیم قالماییبدیر.
__________________________
رسول آرانلی:
[“شرفخانه ساحیلی” باشلیقلی یازی بارهده]
نه اورمو ساحیلی چامورلارینی، نه ده وورنوخان قوشلارینی. ایندی همین یئره سوسقونلوق قاناد گریب…!
سايين ايواز طاها.
كلمه،كلمه و سطير،سطيراوخويوب و سانكي اورمودان قالخان دوز توزلاري يارالاريميزين اوستونه چوكور بوآن …قاسناق چالماياجاق بو يارا …!
سون واقتلار اورمودان قاييداندا بوحاقدا بير شعر يازديم:
دوستوم گه ل گئدك اورمو گولونه
يئنه ده خاطيره شكيلي چكديرك !
نه اولار كي چارتلاييب دوداقلاري-
ته پيلب آغزينا پالچيقلار،
و اوپوشمور اوز ساحيلي له دالغالار…آردي صاباحايول دا(sabahayol.blogfa.com)
__________________________
ارسطو . م
[رضا براهنینین “آرابا” شعرینین ترجومهسی بارهده]
۷ بهمن ۱۳۹۰
ماراقلي دير بو شعرده عليرضا نابدلين “قوجا شهر كاميونلارا مينديريلير” شعرينين مستقيم ائتكيسيني گؤرمك اولور . اورتامي چوخ اوخشاردير .
هرحالدا چئويريسي ياخشي آلينيب . أل لر وار…
__________________________
یئنه من:
“ تاریخین یوخا چیخمیش مرکزینده شعر” باشلیقلی مطلب بارهده. بو یازینین یئددینجی بؤلومونده شهریارین شعرینه ایشاره وار.]
۲۰ شهریور ۱۳۹۰
ده یرلی دیری مؤللیف! شهریار حاقدا مؤقعینیز اسکیمیش بیر مؤقع…و چوخ محافظه کارجاسینا…
دئمه لی شهریار دیلیمیزی عمومی عرصه لره آپاردی؟ بس بو دیلیم-دیلیم اولموش دیل هارادا ایدی؟ دیلیمیز “درباری” دیل دئییلدی کی، عمومی عرصه لردن اوزاق دوشسون،عکسینه بو دیل خالق حیاتیندان قیدالانیر و عمومی عرصه لرده نفس چکیردی…منجه شهریار حاقدا فیکرینیزی آچیق سؤیله مکدن قورخورسونوز…!!! بیزیم گئرمیلی مصیب (نئیله ییم بیزده نه نیچه وار، نه ده فیخته) دئمیشکن “گلنکده کی گوج، دگنکده ده اولماز!”
__________________________
بیر شاعیر:
[“دیلیمیزی ائوده قویوب مکبته گئتدیک” بارهده]
۶ مهر ۱۳۸۹
بیر ملت اوچون «ملی کیملیک» یارادان ائتکن لرین باشلیجاسی اورتاق تاریخدن عبارتدیر؛ بو اوزدن ده «ملی کیملیگین» تملینی انسانلارین وجدانیندا و عمومی بیلینجینده آراماق گره کیر.
«ملی کیملیگی» گئرچکلرین ایچیندن آشکارا چیخاریب گؤزلر اؤنونه سرگیلمک اوچون تاریخسل اولای لاری اولدوغو و یاشاندیغی کیمی گؤروب گؤسترمک أن گرکلی اولان سورونلاردان دیر.تاریخ ،بیر پارا بیلگین لرین دئدیگینه رغماً نه سیاست حیزمتچیسی دیر،نه ده ناسیونالیزم و شوونیزم قایناغی.تاریخسل آراشدیرمالار و تدقیقلر،کئچمیشلر اؤزه رینده ده اولسا ، کئچمیشدن اؤتور دئییلدیر. بلکه یاشادیغیمیز چاغی دوغرو گؤروب ،دوز دوشونوب،و دریندن قاورامامیز اوچوندور.
بیر ملتین اورتاق قهرمانلاری و اؤز تاریخی حادثه لرینه اورتاق دویغولاری اولونجا،یا خود گوونجلری بیر،اوزونتولری بیر اولونجا، او ملت اوچون اورتاق تاریخ یارانار. بیر ملتین هر بیرئیی اورتاق تاریخی عنعنه لر و تؤره لر له اؤز کیملیگینی قازانمالی و بو عنعنه لرین بیرلشیب دوام ائتمه سی سونوجوندا «ملی کیملیک » قورونار.
__________________________
م.ج اینجیک:
[“بو تورپاق آلتدا یاتانلار” باره ده]
۲۳ مرداد ۱۳۹۱
سالاملارحؤرمتلی ضییالی ایوازطاها جنابلاری
عزیز دوست ! بو سؤزلری مختلیف باخیشلارلا مختلیف زامانلاردا و مختلیف مکانلاردا ضییالیلاردان و عادی انسانلاردان چوخ ائشیدمیشیک و تاریخ بویو بو پروسس داوام ائدیر و بو سایاق یازی و دانیشیقلارین تقریبا نتیجه سی آیدیندیر ,ایندی بیز عملی صورت ده نه ائتمه لییک !؟ نجه ائتمه لییک کی حاضیر کی وضعیت ده دؤنوش نقطه سی یاراداق! و بو حرکتین ضرر زیانین دا یاخشی بیلیریک نه ایله نتیجه له نه جک
اما داها ایش بونلاردان کئچیب یعنی ایش اوتوروب ساده جه دانیشماقدان اؤتوب خالق داها جانیلا بوتون وجودیلا بو ایشکنجه دولو روزگاری درک و حیس ائدیر , اگر بیر عملی و محسوس حرکتلر اولماسا بو سؤزلر گوج قارشیسیندا عاجیزدیر ! 30 ایلدن آرتیق دیرکی خاریجده کی اوپوزوسیونلار مختلیف مئدیالاردان بو سایاق و مختلیف سیاسی …..ایفاده لرله نه یه سه نایل اولماق ایسته ییرلر امما جاواب وئرمه ییر , و داخیلده ده مختلیف فیکیرلرله مدنی جریانلارا قوشولانلاریندا دئمک اولارکی ایشلرینین گوزه ده یه ن بیر نتیجه سی اولمایب و ثمره سیز قالیب ! بونلاری نظره آلاراق یئنی بیر فیکیر ایره لی سورولمه لیدیر یوخسا :بو دانیشق و یازیلارین تیجه سی کاملا گوز اؤنونده دیر. اوغورلار
__________________________
کامبیز علایی
[“دیلیمیزی ائوده قویوب مکبته گئتدیک” بارهده]
جمعه ۹ مهر ۱۳۸۹
اینکه بچه های ما کتابی به زبان مادری نمیخوانند در قرن 21 که کوچکترین اقلیتها در آفریقا هم ازاین حق مسلم بر خوردارند خیلی تلخ است. برای حفظ زبان از خطر نابودی تنها مکالمه کافی نیست. به قول نویسنده “بچه هایمان بو مدرسه رفتند و برادران و خواهران ما به دانشگاه درحالی که یک کتاب به زبانی خودشان در آستین نداشتند.
__________________________
رقیه جوان:
۲۵ مرداد ۱۳۸۹
من به عنوان یک آذری زبان متإسفانه نمیتوانم مطالب ترکی را راحت بخوانم ولی از مدتی پیش که با این سایت آشنا شده ام مطالب فارسی آقای ایواز طاها که اسم عجیبی دارند خیلی سودمند بوده است. این دفعه این جمله نویسنده گرامی خیلی به دلم نشست:
هر گونه تلاش براي ساختن انسان براساس چهارچوبهاي فرضي اگر متكي بر آگاهي و تجربه باشد نتيجهاي نامشخص دارد و اگر بدون آگاهي باشد جز فاجعه چيزي به بار نميآورد.
__________________________
ائلوار قلیوند:
۴ فروردین ۱۳۹۰
[دربارهی نوشتار “سیاستدن گؤزهللییه کئچیرم“]
انحراف (نگاهی به جوابیه طاها در برابر نقد شهبازی)
باید از آسمان ساختمان کوچک آقای شهبازی به سرعت پرید و داخل نوشته آقای طاها شد . طاها به درستی بعضی پارگرافها و جملات شهبازی را ناخوانا و نامفهوم می بینند و عدم و ناتوانی در پرداخت و نگرش سهل انگارانه و گاهی آنتاگونیستی این پاراگرافها به وضوح قابل رویت می باشند . اگر چه نوشته مزین به تیترهای معتبر با جملات قصار ریکور و سارتر و دیگران می باشد اما به نظر می رسد تمبرها قلابی اند و نامه ها به مقصد عبث فرستاده خواهند شد . تعاریف سردر گم از رابطه شعر با سیاست ، ایدئولوژی و ارزشهای سنتی ، سیاست غیر منسجم در ایران ، لیریک و فردیت – شعر سیاسی و شعاری ، ذوب شدن روشنفکران در آگاهی توده ، رومانتیسم نارس و دو صفحه دیگر غیره و غیره . به همین خاطر عملن نمی توان با نوشته شهبازی کاری کرد و بالاجبار مستقیم وارد کالبد خطابه های طاها می شویم . شاید باتلاق شهبازی باعث شده اند شوالیه نتوانند توانایی های خود را نمایش دهند و پیش نهاد ما این بود طاها نبایستی جوابیه ای می نوشتند و خود را آلود به مباحث ناسرانجام می کردند . برای این که سخن از حاشیه وارد متن شود …
__________________________
ا.موحد
۲۵ بهمن ۱۳۹۰
“آغالار محمداوو” لاچین درگی سینده چاپ اولونموش مقاله سینده بئله یازیز:
“من فلسفه ني آزربايجان ديلينده آنلايان آدام تصوور ائده بيلميرم. عوموم دونيا فلسفه تئرمينلري فوندونا داخيل اولموش تئرمينلرين آراسيندان آنا ديليميزه چئويره بيلديگيميز جمعي-جومله تاني 12 سؤز وار. فلسفه ميزين ديلينده ” آذربايجانجا ” اولان 12 دوغما تئرمينيميز آشاغيداکيلاردير: آنلاييش، آنلاما، بوتؤولوک، دويغو، دوزگون(لوک)، گئرچکليک، قاوراييش، اؤزگلشمه، سونسوزلوق، اوست قوروم، وارليق، يانيلما. اونو دا قئيد ائدک کي، دونيادا فلسفي تئرمينلرين سايي تقريبن 2500 جيواريندادير.”
ایواز طاها “شعر وارلیغین ائوینده “آدلی کیتابیندا 9ص یازیر:
“کیتابدا داها چوخ شعرین گوزه للیک فلسفه سیندن سوز آچمیشام. اوته ری ده اولسا ائگزیستانسیالیزم قورولوشچولوق (ساختارگرایی) فئمینیزم کیمی مووضوع لار وادبی مکتبلره توخونموشام.منجه بونلاری اویره نمه دن ایندن بئله ادبی یارادیجیلیغا قاتلاشماق ،قارانلیقدا قورشون سیخماغا بنزه ییر.ایندی سورغو بودور:
گوره سن دیلیمیزده ائله بیر ؟وردیش ؟وارمی بونون عوهده سیندن گلسین؟”
منیمجه سوال بودور : بوفلاکتلی اوچوروم فلسفه ایلن باغلی اولان قاوراملاردا بیزیم دیلیمیزده نیه و هاچان باش وریب؟
__________________________
بولود مورادی:
[“یاشامین آرخاسیندا حقیقی دونیا یوخدور” باشلیقلی قیسا ماتئریال باره ده]
۲۷ بهمن ۱۳۹۰
سلاملارلا. سیز هانسی حقیقتدن دانیشیرسینیز سایین دوستوم؟
منه بعضا ائله گلیر کی کیلاسدا اون سئزیلری همین کیلاسلیق دوروموندا قبول اولونا بیلجک بیر تئرمینلری گوستری ساحه سینه قویورسونوز: دانیشدیغینیز حقیقت بوگونگو فلسفه نین هاراسیندادیر؟ هانسی حقیقت دوستوم؟ بونو ایضاحلاساز مینتدار اولارم: یاشام هانسی حقیقتدن بولور؟ بولونان شئی حقیقتمیدیر؟ یوخسا یارانان شئی؟
من سیزی دوشونه بیلمیرم! حقیقت دئدیینیز ندیر؟ و نئجه بولونور؟ حالبوکی بولونان اولسایدی ده ییشمزدی ائپیستمه لر ده ییشدیینده! بولونان شئی ایدئولوگییالارین قاییردیغیدیر. اونا حقیقت دئمه نیز فلسفی اینجه لیکدن یوخسونلاشدیریب متنیزی. سایین دوستوم بونو منه آچیقلایین لوطفن.
بیلیم حقیقتی بولور. اینجه صنعت ایسه گوزللیی یارادیر./ بو جومله نه قدر حقیقیدیر؟ اینجه صنعتی یارادان ندیر بس؟ ببیلممی؟ هانسی بیلیم؟ و جومله لردن باشقا نه وار بو متنده باشقالاربن نظریدیر. یوخسا ترددولو سویله ییشله اورتایا آتیلان و اصلینده باشقا نظرلره دایان. اونا سوزوم یوخ. سیز منه بیر اوستاد کیمیسیز. طبیعی کی چوخ شئیلر وارینیز اویرتمه یه. اما فلسفه نین تاریخینی سیزدن اوممورام. اونو هر یئرده تاپابیلرم. ساده جه سیزدن بوگونکو عمومی دوروموز اساسیندا یول آچیجی بیر تحلیللر اومورام. من بیر عادی ادبیاتچی کیمی ایستیرم جاوابلاماغا سوروملو اولاق. کیم اوخویور یازیلاریزی مگر من و من کیمیلردن باشقا؟سیزین شاعیرانه دیل ایله شئعیر باره سینده دانیشماغینیزی یول آچیجی بیلمیرم. حالبوکی سیزی اوستاد قدر یئرل تحلیللره اورنک ده سانیرام. شئعیردن آنلادیغینیز گئنل مودئل سوررئالیزمدن بویانا گلمیر. اینجه صنعت نه یی یارادیر آخی؟ گوزللیک ندیر توپلومسال- فلسفی قرارلانمالاردان باشقا؟ بیلیمین بولدوغونا حقیقت دئدیکده حقیقتین اینتئرتئکستیوالیته سینین ده اوراتایا قویمورسونوزمو؟ بیلیم هارا حقیقت هارا؟ ایده لرین صحنه دن چیخدیغینی نظره آلماقلا برابر حقیقت کیمی ایده دن دانیشماق…و هانسی بیلیم؟ نه بیلیمی؟ فیزیک؟ توپلوم بیلیم/ پئسیکولوگییا؟ اوستادیم! سیزین اوخوجولارینیز بیر حدده قدر بویوموشلر کی تمامیله کیلاسدا گئدن بحثلری یوخ…نئیلمک!منسه بیلیم یوردوندا بئله یم! بیر اوستاد! اما کیلاسلیق فضاسینا گوره شابلونلارا دوزمک اولار. او فضادان باشقا نئجه؟ اویرنجیلریمه نئجه دانیشماغیم اوردا بیتمه لیدیر اینانیرام. همین فضادان چیخدیقدا. یوخسا تاریخ ایله یئنه مشقول اولاجاییق؟ بس گلجکلرده اولان یاشام؟


text:
امریکا قوشمه ایالتلریده قوراللی هجوم اویوشتیریلدی
اوشبو حادثه عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیردی و یره لندی
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ ویرجینیا ایالتیده اویوشتیریلگن قوراللی هجوم عاقبتیده 2 کیشی جان بیررایکن, 8 نفر ایسه یره لندی.
ویرجینیا نینگ بیچ شهریده, محلی وقت بیلن ساعت 23:20 ده قیرغاقده قوراللی توقنه شوو یوز بیردی.
فیر سیستی نینگ ایشیتیلگن بیرینچی نقطه ده بیر کیشی جان بیررایکن, 8 نفر ایسه یره لندی.
حادثه محلی نی تیکشیریش جریانیده بیرینچی نقطه یقینیده پولیس نینگ بیر کیشی نینگ اوق اوزیشی گه جواب قیتریشی نتیجه سیده ینه بیر کیشی نینگ اولگن لیگی بیلدیریلدی.
یره لنگن کیشی لرنینگ کسلخانه لر گه آلیب باریلگن لیگی و ایریم لری نینگ ساغلیق وضعیتی نینگ یمان ایکن لیگی معلوم قیلیندی.
حادثه بیلن علاقه لی تیرگاو باشله تیلرایکن, قوراللی هجوم بیلن ارتباطی بولگن مظنون لرنینگ قولگه آلینگن لیگی بیلدیریلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
سریلانکاده یوزلب محکوم نینگ قاچیب کیتگن لیگی بیلدیریلدی
قاچیب کیتگن محکوم سانی نینگ 500 دن آرتیق ایکن لیگی معلوم قیلیندی


text:
«کیتاب اۏخومایان تۏپلومدان قۏرخمالې»
80 میلیون جماعته، 1000سایې تیراژ!
سوسن نوادهرضی
تۏپلوموموز (جامعهمیز) آغرېلار ایچینده دیر؛ هر طرفی سانجې، هر طرفی آخساق، هر طرفی یارالې دېر… بیر چۏخ حل اۏلونمایان، یاخۏد حل اۏلماسې اۏلدوق’جا چتین اۏلان سۏرونلار ایچینده چابالاماقدا، حتی جان اۆسته دیر تۏپلوموموز دئسک، آبارتمامېشېق. خسته تۏپلومون ألبته کی، خسته اۆیهلری (عضولری) اۏلار.
آرا- سېرا اۆست مقاملاردان، بعضاً ایسه جماعتین اؤز ایچیندن کئچیجی اۏلاراق سانجې کسیجی (مُسکّن) داوا-درمانلار تجویز اۏلون’سا دا، کؤکلۆ اۏلمادېغېنا گؤره ألبته کی، کئچیجی و قېسا مۆدّتلی اۏلور.
تۏپلوموموز اۆرکـدن، ایچدن ناخۏشدور…
یاشادېغېمېز بیر چۏخ مادی-معنوی چتینلیکلر، اۏ جۆملهدن : ایشسیزلیک، باهالېق، گنجلیک سۏرونلاری، حیجاب و گئیینیم سۏرونلاری، آماجسېزلېق، اۏرتایاش دئپرئسیۏنلاری، روحی بحران یاشامالار، یاشاما لذّتینی آنلاماماق، دۏغاللېقدان اوزاقلاشېب صنعیلیڲه مئیللی اۏلماق و بیر چۏخ باشقا مۆشکیلات بلکه ده لازېم اۏلان فرهنگدن یۏخسون (محروم) اۏلدوغوموزدان قایناقلانماقدادېر. فرهنگین اۏلوشومونون (ایجادېنېن) أن آلوئریشلی آراجې (وسیلهسی) کیتاب دېر. دۏغوردان بیز نه قدر کیتاب اۏخویوروق؟ هئچ بیز، کیتاب اۏخویوروق مو؟!
آمئریکادا سۏروشارلار کی، “ایندی هانسې کیتابې اۏخویورسان؟”، آوروپا و ژاپۏنیا-دا تلهسرلر أن سۏن کیتابلار چاپدان چېخسېن، آلېب اۏخوسونلار. تۆرکیهده دئیرلر کی،
“کیتاب اۏخویورسانمی؟!” بیزلر ایسه، بئله سؤال وئرمهلیییک، “عؤمرۆنده کیتاب ألینه آلېبسان مې؟!”… تأسسۆف’له بیزلرده درس کیتابېندان باشقا کیتابېن وار اۏلدوسوندان خبرسیز اۏلانلارین سایېسې اوتانیلاجاق قدر چۏخـدور.
بیز اۏخوموروق. گنجلریمیز اۏخومور. اوشاقلارېمېز ایسه، بیزه باخېر!
سۏرون تکجه مادی وضعیتده دَڲیل، اۏخوماق ایستهین، کیتابخانالاردا دا اۏلسا، اۏخویار. آلا بیلمه’سه، کیرایه إدیب اۏخویار. اینسانلارېمېزېن اۏخوماغا ماراغی یۏخـدور. وضعیت، آجې دا اۏلسا، بو قدر آیدېن دېر. گۆنۆمۆزۆن گنجلری هئچ کیتاب اۏخومورلار. بونون بیر چوخ سببی وار؛ کامپیوتر اۏیونلارې و اینترنت بیر چۏخ واخت آلېر. تلویزیون باشقا طرفدن ایچیر واختې. اس ام اس- لره آیرېلان واختې دا بو لیستهیه آرتېرساق، گئری قالان واخت آنجاق یاتماغا چاتار!
بیزلرده کیتابا حؤرمت قالمایېب آرتېق. آما کیتابسېز دا هئچ یئره وارېلماز.
اۏخوماق* (مطالعه) اینسانا، توپلوما و گئت-گئده دۆنیایا و إورهنه (کائناتا) نهلر قازاندېرار؟ بو سؤالېن جاوابې آراشدېرېلار’سا، شۆبههسیز اۏخوماغېن اؤنۆندهکی مانعلر قالدېرېلاجاق، اۏخوماغا ایلگی آرتاجاقدېر.
اۏخوماق* (مطالعه)، اینسانېن سؤز وارلېغېنی گلیشدیرر (توسعه إتدیرر). هر کیمسه سؤز وارلېغی قدر اؤزۆنۆ ایفاده إدر و سؤز وارلیغې قدر اۏخودوقلارېنې آنلایا بیلر.
اوخوماق*، اینسانېن عمومی کۆلتۆرۆنۆ (فرهنگینی) آرتېرار. عمومی کۆلتۆر ایسه، یاشامېمېزی آسانلاشدېرار. کۆلتۆرلۆ تۏپلوملار، عمومی بیلگیسی و بیلیکلری (دانش و آگاهی) یۆکسک اۏلان فردلردن اۏلوشور. کۆلتۆرلۆ تۏپلوملار إنئرژیلرینی داواملی اۏلاراق فایدالی، گؤزل و بیلیمسل چالیشمالارا خرجلهیرلر.
اۏخوماق*، اینسانا قاوراما (ادراک)، یۏروملاما (تفسیر)، فرقلی یؤنلردن باخما، خیال قۏرما، یئنی اینسانلار و فیکیرلر و مکانلارې تانېما و … باشارېلارې قازاندېرار.
اۏخوماق، اینسانلار آراسېندا علاقهلری آرتېرماقدان علاوه، اینسانا إستئتیک بیلینجی (شعور زیبایی شناختی) ده قازاندېرا بیلر. دیلین و أدبیاتېن گؤزللیکلرینی و زنگینلیکلرینی گؤرن، اۏنا چاتان و اۏنو دادان بیر اینسان حایاتا و إورهنه داها إستئتیک آچېدان باخاجاق. مطالعه آلېشقانلېغی، اوزون مۆدّتـده قازانېلان بیر ثروت دیر. بوندان علاوه، ایز بوراخان اۏخوجو ماهیتینه چاتماق دا اۏلدوقجا چتین دیر.
بیزیم اؤلکه کیتاب اۏخوماقدا بیر چۏخ آفریقا اؤلکهلرینین گئریسینده قالمېش دورومدا دېر. بیز نه قدر کیتاب اۏخویوروق؟ گۆنده نئچه ساعات؟ دۆشۆندۆکلریمیزی بیان إتمهڲه، ایناندېقلارېمېزی ساوونماق اۆچۆن تکجه إشیتدیکلریمیزه کیفایتلنیریک می، یوخ’سا بو مۏضوعلاردا مطالعه ده إدیریک می؟ گۆندهکی بۏش واختلارېمېزېن یۆزده نئچهسینی یارارلې کئچیردیریک؟ اۏخوماماغېمېز اۆچۆن نهدنیمیز وارمې، یۏخ’سا تۏجیه و بهانهیه سېغېنېرېق؟… بلکه ده بیر آز دوروخسونورساق (مکث إتسک)، سکوتدان باشقا جاوابېمېز اۏلمایاجاقدېر؛ سانجې جینسیندن بیر سکوت، إهمالکارلېغېمېزدان دوغان آغرې.
کیتاب ایله نامأنوس اۏلماق دردی تۏپلوموموزدا غۏغا إدیر؛ کیتاب اۏخومایان تۏپلومدان قۏرخمالی…
سؤزلۆک
سؤزلۆک
اۆیه Üyə: عضو
سانجې کسیجی Sancı kəsici: مُسکّن
یۏخسون Yoxsun: محروم
آراج Arac: وسیله
*ایرینمک İrinmək: مطالعه کردن
إورن Evrən: کائنات
گلیشمک Gəlişmək: توسعه یافتن
کۆلتۆر Kültür: فرهنگ
بیلیک Bilik: دانش و آگاهی
قاورام Qavram: ادراک
یۏروم Yorum: تفسیر، نظر
إستئتیک بیلینجی Estetik bilinci: شعور زیبایی شناختی
دوروخسونماق Duruxsanmaq: مکث کردن


text:
موقاویمت
رئزیستور، یا دا موقاویمت اهم قانونا گؤره گئریلیم (ولتاژ) دۆشۆرمه سبب اولان بیر اِلِماندیر. دیرنچاین سمبولو R حرفی و اؤلچؤ بیریمی اهم (Ω) دور. دیرنچ یالنیز وولتاژی دۆشۆرۆ و الکتریک آخینتیسینا اتکیسیزدیر.
اهم قانونودَییشدیر
اهم قانونا گؤره، ولتاژ و آخؽم آراسؽندا بیر دوغرو ایلیشگی وار و آشاغیداکی فورملا گوستریلیر:
بو فورمدا I آخؽم، V گئریلیم(ولتاژ) و R ثابیت دیرنچ دیر.
پارالل و سری رئزیستورلاردَییشدیر
سری باغلامادا توپلام رئزیستور، رئزیستورلارین بیربیر یؽغماسؽدؽر:
سری باغلامادا،آخؽم رئزیستورلارین آراسؽندا عئینی و فرقسیز اولاراق، ولتاژ رئزیستورلرین اوجوندا بؤلۆنۆر و توپلام ولتاژ، رئزیستورلارین بیربیر ولتاژؽن یؽغماقلا اله گلیر:
پارالل باغلامادا توپلام رئزیستور، رئزیستورلارین بیربیر معکوس توپلاماسؽدؽر:
پارالل باغلامادا،ولتاژ رئزیستورلارین اوجوندا عئینی و فرقسیز اولاراق، آخؽم رئزیستورلرین آراسؽندا بؤلۆنۆر:


text:
خاطیرهلی شکیل: صفرخان قهرمانیان ۱۳۵۷ – دانشگاه تبریز
۱۳۵۷ینجی ایل صفرخان زنداندان آزاد اولاندان سونرا تبریز دانشگاهییندا طلبهلرله گؤروشدو.
شکیل، بهروز دولتآبادی(چای اوغلو)نون شخصی آرشیویندندیر و ایشیق سایتی واسیطهسی ایله یاییلیر. شکیلی چای اوغلو معلم اؤزو چکمیشدیر.
عزیز و حؤرمتلی اوخوجولار!
ادبیات و اینجهصنعتیمیزله علاقهدار هر هانکی بیر خاطیرهلی شکیل و یاخود سندینیز وارسا، «ایشیق» سایتی اونلاری اؤز آدینیزا یایماغا حاضیردیر. لطفا گؤندرهجهیینیز خاطیرهلی شکیل و سندلره دایر لازیمیایضاحات یازماغی اونوتمایین!
حؤرمتله: ایشیق


text:
`کالیفورنیا` نتیجهلر
خبرلر [28]
- آمریکایا عاید هاوا آراجی دۆشدو، ۴ نفر اؤلدو
- دعوتسیز قوناقلار
- کالیفورنیادا دیکاوچار دوشدو
- ایکی آیری سیلاحلی سالدیریدا آلتی نفر اؤلدو
- ترامپدان تک بیر تلفونلا بیر اؤلکهیه گیرمک مساژی
- ترامپدان روحانی ایله گؤروشمهنی ترجیم ائتمهرم آچیقلاماسی
- تاریخده بو گون
- آمریکادا سلاحلی سالدیری
- امریکا-دا مئشه یانغینلاریندا اؤلنلرین سایی 83-ا چاتدی
- دونالد ترامپ: جمال قاشیقچی جینایتی باره'ده گئنیش راپور چرشنبه گونو حاضیر اولاجاق
- یانغیندا اولدوزلارین دا ائولری یاندی
- آمریکانین کالیفورنیا ایالتی مئشه یانغینلاری سببیندن اؤلنلرین ساییسی 23ه یوکسلیب
- اوچاق اوتوبانا دوشدو
- آمریکادا سیلاحلی بیر سالدیرقان 5 نفری اؤلدوردو
- کالیفورنیادا یانغیندا اؤلنلرین سایی 7-یه چاتیب
- کالیفورنیادا فوق العاده وضعیت اعلان اولونوب
- آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده مئشه یانغینلاری دئوام ائدیر
- آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده بیر گیروو گؤتورمه حادثهسینده بیر نفر اؤلوب
- آمریکانین کالیفورنیا ایالتینده چیخان اورمان یانغینلاری
- آمریکادا سلاحلی سالدیری


text:
اویان نیوز: تورکیهنین باکی ائلچیلیگینده، آذربایجانلی و تورکیهلی وطنداشلارین ایشتیراکی ایله یاخینلاشان باهار بایرامی جوشغویلا قوتلاندی
تورکیهنین باکی ائلچیلیگینده، آذربایجانلی و تورکیهلی وطنداشلارین ایشتیراکی ایله یاخینلاشان باهار بایرامی جوشغویلا قوتلاندی. تورکیهنین باکی ائلچیلیگینده گئچیریلن بایرام قوتلامالارینا ایلگی اولدوقجا چوخ ایدی. تورکیه و آذربایجانلی وطنداشلار باشدا اولماق اوزره تورکمنیستان، قیرقیزیستان، قازاقیستان و ایراندان دا یئتکیلیلر قوتلامالارا قاتیلدی. قوناقلار ائلچیلیک باغچاسیندا قالانان تونقالین اوزریندن آتیلدی
ت رت


text:
اویان نیوز: ایران آ ب ش-این اونوه پروقرامی ایله الاقدار بیرباشا دانیشیقلار تکلیفینی قبول ائتمهیه حاضر اولدوغونو و موذاکیرهلرین بو آیین سونو برپا ائدیلجیینی گؤزلدیینی بیدیریر.
ایرانین خاریجی ایشلر ناظری علی اکبر صالحی دونیانین آلتی قودرتلی دؤولتی- آ ب ش، چین، روسییا، بریتانییا، فرانسا و آلمانییانین دانیشیقلاری فئورالین ۲۵-ده قازاخیستاندا برپا ائدیلمهسینی پلانلاشدیردیغینی دئیهرک، بونو یاخشی خبر آدلاندیریب.
علی اکبر صالحی آ ب ش پرئزیدئنتی جو بایدئنین تهران موذاکیرهلر مسئلهسینده جدی اولدوغو تقدیرده واشینقتونون ایرانلا بیرباشا دانیشیقلارا حاضر اولماسی ایله باغلی آچیقلاماسینی «ایرلییه دوغرو آددیم» کیمی قارشیلاییب. ایران خاریجی ایشلر ناظری بو آچیقلامالاری مونهئنده تهلوکهسیزلییه دایر بئینلخالق کونفرانس زامانی وئریب.
دونیا قودرتلرینین سیلرینی اوزلاشدیران آوروپا اتفاقینین خایریجی سیاست ایدارهسینی باشچیسی کئترین ائشتونون سؤزچوسو مایا کوسیانچیچ اونون دانیشیقلارین قازاخیستاندا کئچیریلمهسینی تکلیف ائتدیینی بو هفته تصدیق ائدیب. مایا کوسیانچیچ ایران طرفین ده بونو تصدیق ائدجیینه اومید بسلدیینی بیلدیریب.
آوروپا اتفاقی رسمیلری ایرانی یئنی دانیشیقلارین تاریخی و یئری ایله باغلی هفتهلردیر سورهن موذاکیرهلری گئجیکدیرمک تاکتیکاسی ایشلتمکده گوناهلاندیریر.
قایناق آمریکا سسی


text:
چین کیمه لری جاپان حدود لری گه کیرگن
جاپان قیرغاق خوفسیزلیک کیمه لری, منطقه نی ترک ایتیش لری بوییچه هشدار لر نتیجه سیده چین کیمه لری منطقه نی ترک ایتدی
چین گه باغلیق قیرغاق خوفسیزلیک کیمه لری, شرقی چین دینگیزی ده گی بحثلی سنکاکو ارال لری اطرفیده گی جاپان حدودی سوو لری گه کیردی.
ایکیناوا ایالتی نینگ ناها منطقه سیده گی 11- منطقه قیرغاق خوفسیزلیک قرارگاهی گه کوره, چین گه باغلیق 2 قیرغاق خوفسیزلیک کیمه سی جاپان ملی حدودی سوو لری گه کیرگن.
کیمه لر, اوتسوری ارالی نینگ 20 کیلومتر جنوبغربی گه یقین له شیب جاپان حدودی سوو لری نی قمره گن بحثلی منطقه ده جاپان بلیقچی کیمه لری گه یانداشدی.
جاپان قیرغاق خوفسیزلیک کیمه لری نینگ, منطقه نی ترک ایتیش لری بوییچه هشدار لری نتیجه سیده چین کیمه لری منطقه نی ترک ایتدی.
دولت نینگ نشراتی اورگانی دن عبارت NHK, چین کیمه لری نینگ جاری ییلده 11- مراتبه جاپان حدودی سوو لری گه کیرگن لیگی نی بیلدیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اوکراین نینگ اودسا منطقه سیده روسیه نینگ راکت هجومی عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
مکرون تورکیه نینگ سویدن و فینلندنینگ ناتو اعضالیگی نی قوللب – قوتله گنیدن خرسند ایکن لیگینی ایتدی
امریکا قوشمه ایالت لریده بیرینچی قاره تنلی عالی محکمه قاضی سی اوز وظیفه سینی باشله دی
اوشبو قاره تنلی قاضی دولت رهبری جو بایدن تامانیدن کاندید قیلیب کورسه تیلگن ایدی


text:
شاماخی، تۆرک دونیاسی توریزم باشکندی سئچیلدی
شاماخیدا تۆرک دؤولتلری تشکیلاتی توریزمدن سوروملو باخانلار ۷.جی توپلانتیسی تشکیل ائدیلدی
آذربایجانین شاماخی شهری، تۆرک دؤولتلری تشکیلاتی طرفیندن تۆرک دونیاسی ۲۰۲۳ توریزم باشکندی سئچیلدی.
شاماخیدا تۆرک دؤولتلری تشکیلاتی توریزمدن سوروملو باخانلار ۷.جی توپلانتیسی تشکیل ائدیلدی.
آذربایجان دؤولت توریزم آژانسی باشکندی فواد ناغییئوین ائو صاحبلیگینده و تۆرک دؤولتلری تشکیلاتی باش کاتیبی باغداد آمرهیئوین ادارهسینده گئچیریلهن توپلانتییا، اؤزبکیستان باشباخان یاردیمچیسی، توریزم و مدنی میراث باخانی عزیز عبدحاکیموو، تۆرکیه جمهوریتی کۆلتور و توریزم باخان یاردیمچیسی نادیر آلپآسلان، قازاقیستانین کۆلتور و ایدمان باخان یاردیمچیسی یئرجان یئرکینبایئو، یوکسک وظیفهلی دؤولت مقاملاری، توریزمدن سوروملو اوزمانلار و آذربایجانداکی دیپلوماتیک نمایندهلر قاتیلدی.
توپلانتیدا تۆرک دؤولتلری تشکیلاتی عضوو و گؤزلمچی اؤلکهلرین بؤیوک شهرلری آراسینداکی اوچوش ساییسینین آرتیریلماسی، توریزمله باغلی بیلگی و تجروبه پایلاشیمی، قیش و گلف توریزمینده امکداشلیق ایمکانلارینین آراشدیریلماسی کیمی قونولار موذاکیره ائدیلدی.
عضو اؤلکهلرین توریزم آژانسلاری بیرلیکلری آراسیندا ایلیشکیلرین قورولماسینین دا گوندمه گلدیگی توپلانتیدا آذربایجانین شاماخی شهرینین، ۲۰۲۳ ایلی اوچون تۆرک دونیاسی توریزم باشکندی سئچیلمهسی قراری آلیندی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهدن اؤزبکیستانا چاغری
"اورتاق مدنیت، کولتور و تاریخی باغلاریمیز اولان، استراتژیک اورتاغیمیز، دوست و قارداش اؤزبکیستانین ثابیتلیک و رفاهینا بؤیوک اؤنم وئریریک"
اؤزبکیستاندا باش وئرهن حادثهلرده ۱۸ نفر اؤلدو
قاراقالپاقیستانین مرکزی نوکوسدا ۱-۲ جولایدا باش وئرهن حادثهلرده ۱۸ نفرین اؤلدوگو، ۳۸ نفری امنیت گؤرهولیسی اولماقلا ۲۴۳ نفرین یارالاندیغی بیلدیریلدی
ارمنیستان عسگرلری، آذربایجان مؤوضعلرینه آتیش ائتدی
ارمنیستانین باسارکئچر ویلایتینین زرکند منطقهلریندهکی ارمنی عسگرلرینین، کلبجرین دمیرچیدام منطقهسینده اولان آذربایجان اوردوسونون مؤوضعلرینی ایری کالیبرلی سلاحلارلا آغیر آتیش آلتینا آلدیغی بیلدیریلدی


text:
سوگلیتپه(قوشاچای)
سؤگۆلیتپه (فارسجا:سوگلی تپه) قوشاچای بؤلگهسینین مرکزی بؤلومو و گونئی زرینه قصبهسینده یئرلشن کنددیر.
آنلامی[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
بو کندین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۲٬۹۴۵ نفر(۷۴۵ عائیله) اهالیسی واردیر.[۱]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالینین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو کندین بوتون اهالیسی تورکلر و شیعهدیرلر. بۇ کند تۆرک و کۆرد کندلرینین سینیریندا یئرلشیب دیر.
ایمکانات[دَییشدیر]
- علیبن ابوطالب مسجیدی کی بیر بؤیۆک مسجید دیر و کندین قوزئیینده یئرلشیبدیر
- گۆنش شادلیق سارایی


text:
`توی` نتیجهلر
خبرلر [16]
- دعوتسیز قوناقلار
- اتوبوس درهیه دۆشدو، ۱۱ نفر اؤلدو
- توی ائوینه ایلدیریم دوشدو: ۱۶ اؤلو
- بی، گلینین ریاضیات سوروسونا جاواب وئرهبیلمهدی، توی لغو اولدو
- ایذن وئر توی گئجهسی من ده سنه دایه گلیم...
- تورک مطبخی (40)
- افغانیستاندا پارتلاییش: 63 نفر اؤلدو
- کابیلده توی سالونوندا میدانا گلن پارتلامادا چوخ سایدا اینسانین اؤلدوغو
- کامیون، تویو قانا بولادی
- تویا گلن هر کسه آیفون 8 هدیه ائدیلدی
- هیندیستاندا، توی سالونونون دیوارینین چؤکمهسی نتیجهسینده 24 نفر اؤلدو
- عراقین صلاح الدین ویلایتیندکی اینتیحار سالدیریسیندا 26 نفر اؤلدو
- توی قانا بولاندی
- اؤلنلرین سایی 54-ا چاتدی
- پرزیدنتی اردوغان، غازی آنتپدکی سالدیریدا اؤلنلرین سایسینین 51ه یوکسلدیگینی سؤیلهدی
- غازی آنتپدکی توی مراسیمینه اولان تروریست سالدیریدا، اؤلنلرین سایسی 50 نفره یؤکسلدی


text:
داها 8 ترورچو محو ائدیلیب
ترورلا موباریزه چرچیوهسینده پ.کا.کا-نین 8 عضوو ضررسیزلشدیریلیب.
سوریه-نین قوزیی ینده "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه خمپاره و راکت بوراخیجی قورغولارلا هوجوم ائدن بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ عضوو 8 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب.
میللی ساوونما ناظیرلیگینین توییتر حسابیندا یئر آلان آچیقلامادا "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه خمپاره و راکت بوراخیجی قورغولارلا هوجوم ائدن پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچولارینا آتشه دستک ماشینلاریمیزلا سرت جاواب وئریلدی. ایلک معلوماتا گؤره، هوجومو حیاتا کئچیرن 8 پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچوسو ضررسیزلشدیریلیب، ماشینلار ایسه محو ائدیلیب" ایفادهلردن ایستیفاده اولونوب.
ایلگیلیلی خبرلر
سوریهده حیاتینی ایتیرهن وطنداشلارین ساییسی آچیقلاندی
بیرلشمیش میللتلر اینسان حاقلاری یوکسک کمیسری میشل باچله، آچیقلانان ایتکیلرین تکجه رقم دئییل، ایتیب گئدن حیاتلاری تمثیل ائتدیگینی سؤیلهدی
روسیا، خارکوو بؤلگهسینی هاوادان ووردو
خارکوو ساکینلرینه گؤره، روس هاوا سالدیریلاری سون گونلرده چوخ آرتدی، شهرین موختلیف سمتلرینده گئجه یاریسی گوجلو پاتلاما سسلری ائشیدیلدی
لبنان باشباخانی تورکیهیه تشکور ائتدی
باشباخان نجیب میقاتینین، اؤلکهسینه بوتون ساحهلرده وئردیگی دستگه گؤره تورکیهیه تشکور ائتدیگی قید ائدیلدی


text:
آختاریش نتیجهلری S
بو ویکیده «S» آدلی صفحه واردیر.
- S'' - (اوْخونوشو:اِس) اینگلیسجه و لاتین کؤکنلی الیفبالارینین اوْن دوْققوزونجو حرفیدیر.
- S-آدنوزیل متیونین (اینگیلیسجه: S-Adenosyl methionine, روسجا: S-AдeHoзилMeTиoHиH) بیر شیمیایی ماده. شیمی ترموشیمی شیمی فیزیک آنالیتیک شیمی اورقانیک شیمی
- S-آدنوزیلمتیونینآمین (اینگیلیسجه: S-Adenosylmethioninamine) بیر اورقانیک بیلشیک. شیمی ترموشیمی شیمی فیزیک آنالیتیک شیمی اورقانیک شیمی بیوشیمی الکتروشیمی
- S/2009 S 1 ، زحل قمرلریندن بیریدیر.
- S-ادنوزیل-L-هوموسیستئین (اینگیلیسجه: S-Adenosyl-L-homocysteine, روسجا: S-AдeHoзилroMoциcTeиH) بیر شیمیایی ماده. شیمی ترموشیمی شیمی فیزیک آنالیتیک شیمی
- S-آمینواتیل-L-سیستئین (اینگیلیسجه: S-Aminoethyl-L-cysteine) بیر اورقانیک بیلشیک. و اتر کیمی تانینیر. شیمی ترموشیمی شیمی فیزیک آنالیتیک شیمی اورقانیک شیمی
- Mundilfari S/2006 S 1 (قمر) S/2004 S 17 (قمر) بئلجرمیئر (قمر) Bergelmir ناروِی (قمر) Narvi سوتونقئر (قمر) Suttungr هاتی (قمر) Hati S/2004 S 12 (قمر) فربؤتی
- اچ تی سی بیوتیرفلی S (موبایل) اینگیلیسجه: HTC Butterfly S تایوانلی اچتیسی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. اچتیسی باترفلای-دن سوْنرا بازارا عرضه
- کا+اس (اینگیلیسجه: K+S) آکتسینقزلشافت شیرکتدیر و آلماندا یئرلشیب و سهامی بورسدا آلیش وئریش اوْلونور.بۇ شیرکت شیمیایی مواد، کود و دوز ساحهسینده فعالیّت
- نکسوس اس اینگیلیسجه: Nexus S کورهلی سامسونگ شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. نکسوس وان-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. بۇ جیهاز گلکسی نکسوس موبایلین
- اچتیسی وان اس اینگیلیسجه: HTC One S تایوانلی اچتیسی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل تلفون. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولماییب. اینگیلیسجه
- Shimizu S-Pulse) بیر فوتبال کولوبودور. J1 League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۲۰٬۳۳۹ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار. Shimizu S-Pulse
- اچتیسی وایلدفایر اس اینگیلیسجه: HTC Wildfire S تایوانلی اچتیسی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل تلفون. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب
- سامسونگ گلکسی اس۳ اینگیلیسجه: Samsung Galaxy S III کورهلی سامسونگ شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. سامسونگ گلکسی اس۲-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب
- سونی اکسپریا اس اینگیلیسجه: Sony Xperia S ژاپونلی سونی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. سونی اریکسون اکسپریا آرک اس (global)-دن سوْنرا بازارا
- سامسونگ گلکسی اس۲ (اینگیلیسجه: Samsung Galaxy S II) کورهلی سامسونگ شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. سامسونگ گلکسی اس-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب
- H g O ( s ) → Z n O ( s ) + H g ( l ) {\displaystyle {\mbox{Ümumi reaksiya:}}Zn(Hg)+HgO(s)\rightarrow ZnO(s)+Hg(l)\,} A n o d : P b ( s ) + S O 4 2 −
- اچتیسی دیزایر اس اینگیلیسجه: HTC Desire S تایوانلی اچتیسی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. اچتیسی دیزایر-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. حافیظه
- سامسونگ گلکسی اس پلاس اینگیلیسجه: Samsung Galaxy S Plus کورهلی سامسونگ شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. سامسونگ گلکسی اس-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب
- سامسونگ گالگسی اس ریلای 4G اینگیلیسجه: Samsung Galaxy S Relay 4G کورهلی سامسونگ شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده


text:
آذربایجانین میللی حرکتینین دورومو
یازاری: علی سلیمانی
بو صون ایللرده آذربایجانین میللی حرکتی آغیر آدیملارلاچوخ چوخ تمکینلی اوزونی ایره لی آپاریر. بو سئویندریجی بیر حالدیرکی دویغوسالیق بیردفعه بو ملی مبارزه دن وعداشلامالی اولور.کچن ایل آنا دیلی گونی داها بیرده اوزونی گوستردیرکی نیجه بیر منطقله اوز مبارزه سینی ایران ادلانان اولکه نین سیاسی مبارزه سینده، حاق سسینی ایره لی آپاریب و اوزینه بو دایره ده یر آچاراق ، منطق لی سوزینی دیمگه قادیردیر. بو مبارزه ایران داخیلینده هر زامان اوز اقتدارینی ایثبات ایتمک ایمکانلارینی گوستریبدیر. ایران رژیمینین دولت تلویزیاسنین تورکلره قارشی توهین پروگرامی و یوزلرجه بیله حادیثه لر، بونا نمونه سایلا بیلر.
آذربایجانین میللی مبارزه سینین استراتژیسی
آذربایجانین میللی حرکتی، ایراندا یاشیان تورک میلتللرین هویتینی قورماغی فارس راسیسمینین قارشیندا، اساس استراتژی توتاراق، عدالتلی میللی مجادله سنی، مدنی حالدا، خشونتلردن قیراق دوام ایتدریر. بو مبارزه اونین اساس استراتژسی سایلیرکی اوز ملی هویتینی و تورک مدنیتینی قوریب ساخلاسین و بونا قارشی تبعیضه و عدالت سیزلگه مبارزه آپارسین .
آذربایجانین میللی حرکتی کوتلوی مبارزه اولدوغو ایچون اوز داخلینده بوتون جبهه لره و دوشونجه لره ایمکان وریریرکی اوز دوشونجه لرینی و فیکیرلرینی آذربایجان جمعیتینده اورتیا قویسینلار . بیله بیر گیدیشده بو مسئله حرکتین داخیلینده بعضی دارتیشمالارا یول آجیب و ضدیتلی فیکیرلری اورتیا گتیرملی اولور. بونو دوشونملیکی ضدیتلی فیکیرلر بیر مبارزه داخیلینده دوشمانچلیق دئیل ، بلکه حرکتین تکامول یولی سایلمالیدیر و بونی باشا دوشملیکی حرکتده ، دوزگون نتیجه اورتیا گلمک ایچون ایله بو دارتیشمالارین و مباحیثه لرین ضرورتی حیس اولونور .
ایکینجی مسئله ده بودور کی، توده ای و خالقی بیر حرکت عموم خالقی بیر مبارزه اولدوغو ایچون بیر سیاسی حزب یا پارتی سایلمیر بلکه مختلف دوشونجه لر و فیکیرلرین منشائی بو مجموعه ده اوزرینه یر آلیر. بو سببدن بیله بیر مبارزه نی قیناماق اولماز کی نیه بیر ثابت فیکیردن تبعیت ایتمیر. اولابیلسینکی بیر توده ای حرکت بیر استراتژی اساسیندا بیر ضرورتده کوتله نی بیرلشدیرسین، بو وضعیتده دائمی و اوزون بیر مدتلی اولا بیلمز و بو اتفاق یقینکی بیر مقطعی دور اولار . خالقین آراسیندا دوشونجه لرین تکاملی باشقا باشقا فیکیرلرین ایره لی و اورتیا گلمه سینه سبب اولوب و اولمالیدیر. ایله بو فیکیرلردندیرکی سیاسی پارتیلر و گروپلار یارانیر.
بیله بیر حادثه سادجه حرکتین آرادان گیتمه سی یوخ بلکه ایده یالارین متکامیلشمه سی و مبارزه نین زامان اساسیندا فورمالاشماسی سایلمالیدیر. مبارزه ده بیله بیر حال باش ویرمگله بونا آرتیق اینانمالیق کی مبارزه تکامل یولونو تاپیب و آکتیو اولماغا طرف آدیملایر. آذربایجانین ملی مبارزه سیده دنیادا موجود اولان عدالتی هر مبارزه کیمی بو پروسسی کچیرتملیدیر و بو پروسس ده سیاسی پارتیلرین یارانماسینا ایمکان یاراتمالی اولور.. پارتیلرین نیجه اولماسی و دوشونجه استحکامی، خالقین سیاسی شعورنین تمثیلی دیر. دوزدیر بیزیم اولکه ده سیاسی پارتیالارا یارانماق ایمکانلاری اولماسادا گوجلو گوجلو سیاسی شخصیتلریمیز ومدنی و فرهنگی توپلوملاریمیز، بیله بیر بوشلیغی ایده آل بیر حالدا اولماسادا دولدورولار تاسوفله استبداد اولان اولکه لرده یارتیلرین یارانماسی چوخ چتین و مرکب بیر وضعیتده اولور.
مستبد حاکمیتلر پارتیلری آرادان آپارماق ایچون بوتون حیله کارلیغا ال اتیلار
تا اولکه نی ایستدیکلری سویه ده اللرینده ساخلایب و ایستدیگلری سیاستی ایره لی آپارسینلار بیله بیر ایده یالارا قارشی هر اولکه ده سیاسی پارتیلردیلردیکی مانع چلیک توره دیلر اونیچون مستبد حاکمیتیلرین بیرینجی دوشمانی سیاسی گروپلار و پارتیلارسایلیر.بونیچون سیاسی قدرتلر هر حیله کارلیقدان اولور اولسون سیاسی گروپ و پارتیلرین یارانماسینا قارشی اولولار و یارانیشدان صونرادا اونا انگل لر یاراتماقدان چکینمیلر. بیز ینی گاموح تشکیلاتین یارانماسیندا بو حادیثه نین شاهیدی اولدوق. ینی گاموح تشکیلاتینا قارشی مانع چیلیکدن باشقا مینلر شایع بوراخماقدان اونو لکله مگه باشلادیر. تاسوفلا بعضا بو شایعه لر او قدر گوجلو یایلیردیلارکی بیزیم دوسلاریمیزلارداندا نیجه سی اونا اینانیب و دوشمانین سوزینی تکرار ایدیردیلر.دوغروسی زامان هرنیه آیدینلاشدیردی.
آذربایجانین میللی حرکتنین دوشونجه دورومو
هر مبارزه اوز محیط شرایطی تاثیزینده فورمالاشیب و اونین پرنسیفلری اساسیندا قعالیت ایتملیدیر یوخسا نقدری گوجلو و قدرتلی اولارسادا مطلق اوغورسوز اولاجاق. محیطین فرهنگی واجتماعی و حتی اقتصادی و سیاسی دورومی اونا تاثیر قویور. اولا بیلرکی آز یا چوخ اولسون. شاید بو صورقی اورتیا گلسین کی سیاسی گروپ و پارتیلار موجود اولان وضعیته قارشی یارانمیرمی ؟ بیله دیرسه پس نیجه اونلاردان تاثیر آلا بیلر؟
بونو بیلملیکی حاکمیتلرین سیاستی اجتماعی قورلوشدا خصوصا استبدادی اولکه لرده حاکمیتین اقتدارینی قوروماق سیاستی داشیر و توپلومین عادتلری و عنعنه لری وحتی دینی اینانجلاری او قدر اونلارین قدرتلره نسبت رسمیتلری وارکی اقتدارین منافعینی تهلکیه سالماسین. مثلا جمهوری اسلامی ده مجتهدلرین اورا قدر حاکمیته مشروعیتی وارکی حاکمیتین اقتدارینی صورقو آلتینا آپارماسین.
آذربایجانین میللی حرکتی دینی عادتلره قارشی دئیل اما ایران ادعا ایتدیگی دینی ایناجلارا تام قارشیدیر.آذبایجانین میللی حرکتی انسان آزادلیغنی اوزونه پرنسیف توتاراق دین و هر باشقا اینانجیلاری انسانلارین شخصی دایره سی سانیب و اونی رسمیته تانیب و تانیمالیدیر وبیله اینانیرکی، دوشونجه ایچون هر اینسان صورقی التینا گیتمه مه لیدیر. بو گون آذربایجانین میللی حرکتی بیله بیر دوشونجیله فورمالاشیب و ایران آدلانان اولکه نین سیاسی صحنه سینده فعالیت گوستریر و بو حرکتین دوشونجه سی بوندان عبارتدیر. بو اساسلا اوز میللی هویتینیده بیر مقدس میراث کیمی فارس راسیسمینین هجومی قارشیندا ، قورویب ساخلایر. اذربایجان هویتی بوگون هر طرفلی بیر هجوما معروض قالیب اونین دیلی و عادتلری و عنعنعه لری و ادبیاتی تمامیله حاکمیتین آسیمیله سیاستین قربانیسی اولور و سسیس سمیرسیس بیر سیاستله اذربایجان کولتوری آرادان اپاریلیر.مکتبلرده ،بوتون دولت آداره لرینده و رسمی اورگانلاردا فارس دیلی حکم سورور و ترک دیلی تکجه بیر دانیشیق دیلینه کوتله آراسیندا چئوریلب بیله بیر حالذا دیل اوز علمی و اکادمیکلی گینی ایتیریب و اجنبی سوزلر اونا داخیل اولماقلا دیل اوز هویتینی الدن وریریر نیجه کی بوگون بو پروسسین شاهدییک. دیل هر میللتین هویتی سایلیر بیر یرده کی دیل آسیمیله سیاستینه معروض قالیرسا دئمک او میللت سوی قیریما معروض قالیب و باشقا میللتلره آراسیندا آسیمیله اولوب آرادان گیدیر نیجه کی نیچه بولگه میزه بیله سیاستله تام فارسلاشیبلار تاسوفله بوگون گونئی آذربایجان بیله بیر سیاسته معروض قالیب و بیزیم میللی فعالاریمیزین مبارزه یولاریدا بوندان عبارت و بو سیاسته قارشیدیر.
اذربایجانین میللی مبارزه دورومو
نیجه کی یازدیم آذربایجانین میللی حرکتی ایره لی گیتدیکجه داخیلده مبارزه متودلارینی ایرانین سیاسی شرایطی اساسیندا ایره لی آپارماق باجاریعینا مالک اولوبدولار. هر مبارزه علمی متودلارلا ایره لی گیدرسه دویغوسالیقدان اوزاقلاشیب و های کویسیز منطقی یولون گیدیب و آز هزینه لردن آرتیق نتیجه لر اله گتیره بیلر. ایران تلویزیاسنین پروگرامینا مدنی اعتراضلار او مبارزه نین منطقی نتیجه سیدیرکی حتی ایران رژیمین، گئری اوتوردا بیلدیر.دوزدی رژیمین امنیتی اورگانلارنین آرالاریندا فیکیر آیرلیغلاری اولسادا آذربایجانین میللی حرکتینین قاریشیندا ساغ و سولینا باخمیاراق همان اسیمیله سیاستی ایره لی آپاریلار. احمدی نژاد دولتینین سرکوب سیاستیله روحانی دولتینین اورتاق سیاستینین آذربایجانین میللی حرکتینه هیچده بیر فرقی اولمایب. داخیلده کوتله نین معارفلنمه سی و توپلوملارین چتینلیکله قورولسالاردا آرتماسی و باسقلارین میللی حرکته چوخالماسی بونو گوستریرکی ایسته دیگیمیز قدر اولماسادا آدیم آدیم ایرانین سیاسی صحنه سینده تاثیر قویدوجو بیر گوجه بو حرکت چئویریله بیلیر.بو استبدادی اتمسفرده و باسقیلارین قارشیسیندا بو قدر اوزینه ایمکان یارادا بیلیرسه ، بو حرکتین گوجونی گوستریر.
آذربایجانین میللی حرکتی خاریجده
گونئی آذربایجانین تانینمیش میللی فعالارنین چوخو خاریجده یرلشیب و ایله سیاسی تشکیلاتلاریمیزیندا بیوک حیصه سی خاریجده فعالیت گوستریلر.ایمکان اولمیان زامانیلاردا، چوخ گوجلو تاثیرلرده داخله بوراخیبلار تریبون کیمی نشرلر حقیقتا ایچرینی حرکته گتیرمک ایچون بیوک رولی اولوب و اوندان صونرا قیسا مدتلی یایلسادا آنایوردو تی وی سی میللی حرکتین خاریجده موجودیتینی گوستردی و اردینجا گوناز تی وی اونین باشلادیغی ایشی چوخ یوخاری سویه ده مکمیشللردی. بو آرادا دنیا آذربایجانلار کانگره سی و فدرال دمکرات تشکیلاتی بو یولدا بیوک رولاری اولدو و صونرالار چوخ اونملی تشکیلاتلار یاراندی و شکرللر اولسون کی فعالیت گوستریب و هر تشکیلاتدا اوز ایمکانی قدر فعالیت گوستریلر. بیر تنقیدکی بوتشکیلاتلارین هامیسینا وار، بودورکی آذربایجان کوتله سویه سینده (بونا باخمیاراق چوخلاری چوخ اونملی ایش گورسه لرده ) اما تاتیر قویدوجو بیر گوجه چئوریله بیلمیبلر. بونا سبب بوش یره دارتیشمالار و فیکیر ایریلیغلاری و باشقا ……. بو گروپلارین و سیاسی پارتیالاریمیزین پتانسیللرینی هدر ایدیب و اصلی آماجلاردان اوزاقلاشدریب. دنیا آذربایجانلیلار کانگرسی 1998 تا 2000 اینجی ایله قدر گوجلی بیر تشکیلاتا چئوریلدی تاسوفله بوش بوش سببلردن پارچالاندی و بو پارچالاماق تشکیلاتی محوه قدرگتیریب چیخاردی وایندی دیه بیلیک یوخ سویه سی قدر اولوب . پارلمانین تشکیلی ده بیله بیر اوغورسیز طالعه توش اولدی. گورسن او تم تله سیک پارلمان قورانلار و امضا توپلایانلار نیه بیردن بیره سوسدیلار ایستمرم بوندان آرتیق بو مسئله لری ایضاح ایدیم تا آتا بابا دوشمانچلیغی یارادیم و تحمیلسیز آداملار ناموس یامانین توتدو بیچارا جوجوقلاریما قدر رحم ایتمیه لر اما بونو دیملیم کی آذربایجانین ملی حرکتی خاریجده نیجه ادام طرفیندن آذربایجانین میللی حرکتینی آل وئیر کیمی اوزلرینه پیشه ایدیبلر نه قدیر بو امتحان ویرمیش آدملار صحنه ده دیلر آذربایجان میللی حرکتی نه بیر یره توپلاشار و نده بیر ایش گوره بیلر.بیر عده میزده وارکی حقیقتا اورگی بو حرکته یانیر اونلاریندا یا امکانلاری یوخدیر یادا سیاسی و تشکیلاتی ایشلردن باشلاری چیخمیر تاسوفله بیزیم حرکت داخیلده فورمالاشسادا خاریجده نه تنها ایره لی گیتمیر بلکه ده بیر از گیری قالیب و دالا قایدیر
بو خاریجده بیزیم فاجعه لی وضعیتمیزدیر


text:
ویکیپدیا (اینگیلیسجه: Wikipedia) اینترنتده آزاد شیکلده یاییلان بیر بیلیکلیک یا دائرةالمعاریف دیر. بۇ بیلیکلیک دۆنیانین بیر چوْخ دیللرینده ویکی تکنولوژیسینین تطبیقی ایله کؤنوللو ایشلدنلر طرفیندن یارادیلیر و یاراندیغی دؤوردن، یعنی ۲۰۰۱-جی ایلین اوّللریندن بۇ یانا ویکیپدیاداکی ایشلدن و مقاله سایی دۇرمادان آرتیر و هر گئچن گۆن داها چوخ آدلیملیق قازانیر.
بیلیکلیگین آدی اینگیلیس دیلینده تکنیکی بیر ایصطیلاح اوْلان "wiki" (سایتین فعالیتینین اساسینی تشکیل ائدن تکنوْلوژی؛ بۇ کلمه هاوایی دیلینده "تئز" دئمکدیر) و "encyclopedia" (بیلیکلیک) سؤزلرینین ترکیبیندن یارانیب.


text:
تکنولوژی آلیناندا مدنیت هم آلینیار می؟
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
تۆرکیه ده و مسلمان دۆنیأسینده مدنیت، تکنولوژی یالی آدالغالاری ۲۰۰ ییلدان بأری آرا آلینیپ ماصلاحاتلاشیلیار. تکنولوژی باراداقی تئوریلار یاقین دؤوۆرده حاص دا یایبانگلاشدی. تکنولوژی نینگ دینگه تکنولوژیدان عیبارات بۇلماندیغی، تکنولوژی آرقالی مدنیت بیلن بیله لیکده کؤپ سانلی ایسله نمه یأن زاتلارینگ هم گلجکدیگی، شۇل سبأپلی تکنولوژیدان چِتده دورولمالیدیغی باراداقی قاراییشلار اؤنگه سۆرۆلیأر.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
گۆن باتاردان نأمه آلینمالی؟
ایلکی بیلن تئوریلارینگ تأزه و دینگه تکنولوژی بیلن باغلی بۇلماندیغینی بِللأپ گچهیلینگ. تئوریلارینگ آصلینا سر ادیلنده گۆن باتاردان نأمه آلیپ نأمه آلمالی دألدیگی باراداقی سؤزلرینگ دۇوامی. مسئله عثمانلی دؤولتلری نینگ سۇنگقی دؤورۆنده، ماددی اؤسۆش- آحلاقی اؤسۆش، مدنیت، حاقیقی مدنیت- صناغات مدنیتی یالی آدالغالار بیلن باشغا یازیجیلار تاراپیندان گینگدن سؤز ادیلیپدی.
بو جِدِللـهشیکلرینگ چأگینی محمت عاکیف أرسۇ یینگ قۇشغوسی نینگ کِسگیتلأندیگینی آیتساق یالنگیشماریس:
"آلینگ عیلمی غربینگ، آلینگ صونغاتینی
برینگ ایشه یۇقاری دِپگینی
چۆنگی بولارسیز یاشاماق مۆمکین دأل
چۆنکی میللتی یۇق صونغادینگ، عیلمینگ"
مشروطیت دؤورۆندأکی کأبیر تۆرکچی عالیملارینگ، اساسان دا اسلامچی عالیملارینگ چمه لشمه لری گۆن باتارینگ عیلمی نینگ آلینمالیدیغی، اِمما آحلغی نینگ و اؤزۆنه یؤریته مدنیتی نینگ آلینمالی دألدیگی گؤرنۆشینده بیان ادیلیپ بیلینر. بو تِماداقی قاراییشلار اۆچین "گۆن باتار بۇیونچا نأحیللی توتوم ایه لِنمهلی" آدلی ماقالالاریمی اۇقاپ بیلرسینگیز.
عاکیف و بیله کیلر سۇنگقی ییللاردا گۆن باتارا دۇغری دۆشۆنمأندیکلری سبأپلی تانقیت ادیلیپدی. من عاکیفا نأحاق قارالاندیغینی پیکیر ادیأنلردن. چۆنکی عاکیف ینگ آشاقداقی تانقیتلارینی گؤز اؤنگۆنده توتماندیغینی پیکیر ادمهمۇق.
تکنولوژی- مدنیت قاتناشیغی
تکنولوژی شِکسیز شبههسیز اؤندۆریلن جمغیتی نینگ مدنی آیراتینلیغینی بیان ادر. آدامی قایتادان یاراتماغی مِیللِهشدیریأن عملی ذهن تکنولوژیسی یۆزه چیقاریلان مدنیتلردن قاراشسیز گؤز اؤنگۆنه گتیریلیپ بیلینر می؟ گۆن باتار مدنیتی دیه مۇق. ایندی شیله تکنولوژیلر حیتای یالی گۆن باتارلی دأل، جمغیتلرده ده اؤندۆریلیأر.
شۇل ساندا دوشمان قۇشونلارینی دأل، چیقاریلان بؤلگه لریندأکی یۆزلرچه مۆنگ یؤنه کی رایات، اؤسۆملیکلری، ژاندارمالاری یۇق ادیأن، یتیرن زیانی سبأپلی چیقاریلان یرلرینی دۇلی ساندان چیقاریان اتم باباسی. اۇنی ژاپنا زینگان دۆشۆنجه دن قاراشسیز گؤز اؤنگۆنه گتیریپ بیلینر می؟
شۇل دۆشۆنجأ قانونی سلطان سلیمان ینگ قاراییشینی تاپاووتلی تکنولوژی- مدنیت قاتناشیغینا گؤرِهلده اتمهک یرلیکلی بۇلار. قانونی کؤشگۆنگ حیاطینداقی قارینچالارینگ آغاچلاری قوراتماغیندان بینجالیق بۇلار. اِمما قارینچالارینگ هم حانی نینگ باردیغینی گؤز اؤنگۆنده توتوپ اۇنی شیخ الاسلام عبدالصمده سۇرایار:
"میوه آغاچلارینی باسسا قارینچا،
زیان بارمی قیریلاندا قارینچا؟"
عبدالصمدینگ قۇشغی آرقالی برن جۇغابی تاپاووتلی تکنولوژی- مدنیت قاتناشیغی نینگ کِسگیتلی جۇغابی یالی:
"ارتیر حاقینگ دیوانینا باراندا
سلیماندان حاقین آلار قارینچا"
ایکی قاراییشینگ اؤندۆرجک تکنولوژیسی و شۇل تکنولوژی نینگ آدامزادینگ یتیرجک منزیلی البتده تاپاووتلی بۇلار.
تکنولوژی بیلن گلن قیرالاشدیرما هم پیکیرلِنمه گی حؤکمأنی بۇلان بیله کی بیر تِما.
هایسی تاکنولوژی؟
تکنولوژی نینگ مدنیت بیلن بۇلا قاتناشیغی شبههسیز بۇلوپ، تاپاووتلی مدنیتلرینگ أهلی تکنولوژیک اؤنۆملری نینگ اربتدیگینی پیکیرلِنمهک چتلِهشدیریجی و یِکیریجی قاراییشدیر. هر بیر مدنیت دورموشینگ عاداتی آییمیندا اؤز ایسله گلرینی قاتاغاتلاندیریان تکنولوژیک انجاملاری اؤندۆرِر. نأمأنینگ گره کدیگینی گپله شیپ بیلریس. اِمما آدامینگ ایسله گلری نینگ تاپاووتلی مدنیتلرده آداملار بیلن باپ پلمه یأندیگینی آیتماق یرلیکلی بۇلماز.
اؤز دأپلریمیزه، مدنی و میللی کدلاریمیزا لاییق قاراییشا ایه بۇلماقدان طبیغی گمه لشمه بۇلماسا گره ک. "بیلیمی حیتایدا بۇلسا دا آلینگ"، "حکمت مؤمن ینگ ییتن مالیدیر"، "دوشمانینگیزینگ یاراغی بیلن یارالانینگ، "گۆیچلی مسلمان عجیز مسلماندان حاص حاییرلیدیر" حدیثلری بیزه تکنولوژی مسئله سینده هم اۆنسلی هم ده سره ساپلی بۇلماغینمیزی سالغی بریأر.
نأمه تکلیپ ادیلیأر؟
تکنولوژیا شبهه لی یا دا اۇنگایسیز چِمهلِشیأنلر قارشیداشلیقدان باشغا آنیق تکلیپلر هؤدۆرلهمهیأرلر. عمومان گۆن باتار تکنولوژیسی، گۆن باتاری گۆللهدیأن دۆشۆنجأنینگ دۇوامی حؤکمۆنده گؤرۆلیأر. گۆن باتار دینی اینانجی، فلسفه سی، عیلمی بیلن بیتِوی قابول ادیلیأر. بو تانقیدی قاراییش شبهه سیز بِللی بیر هۆشگأرلیک دؤره دیأر. اِمما عیلمینگ حیتایدان هم آلینیپ بیلینمهجکدیگی قاراییشی چِمهلهشمأنینگ ترسینه یرلیکسیز قاراییش. بو عمومی قابول اتمه ک یا دا قارشی دورماق شۇل پیکرینگ تاراپیندا دوریانلارینگ رادیکاللاشماغینا سبأپ بۇلیار. تکنولوژی اؤندۆرمهک بیله ده دورسون، اؤندۆریلن تکنولوژیا قارشی دورماق، اۆزنگّهلهشیأن، گِتتولاشیان، فاناتیکلاشیان جمغیتینگ یۆزه چیقماغینا سبأپ بۇلار.
بیله کی تاراپدان تکنولوژیدان آز پیدالانیپ، مسلمانلارچا یاشاماق، شۇنگا لاییق یاشاماق اۆچین تکنولوژی اؤندۆرمهک هم تکلیپ ادیلیأر. البتده بو تکلیپلر هم أهمیتلی. مسلمانلار مسلمانچیلیغا لاییق یاشامالی و اؤز یاشاییشلارینا لاییق تکنولوژی اؤندۆرمأگه گیریشمهلی. شیله تکلیلر دورموشینگ حاقیقاتلارینا باپ گلیپ، دؤوره باپ اؤسۆشلر بیلن بیله لیکده گؤز اؤنگۆنده توتولاندا، حاص هم اولی أهمیته ایه بۇلیارلار.
عثمانلی دؤولتینده ۱۸۳۸-نجی ییلدا قابول ادیلن بالتا پۇرتی (بندر و اسکله سی) سؤودا شرطناماسینا چنلی داشاری یورت آلوولاری نینگ یوردا گتیریلمه گینه اولی چأکلِندیرمه لر و قاداغانچیلیقلار باردی. هیندیستان دا گاندی نینگ پاراحاتچیلیقلی قارشیلیغی، آمریکادا آمیشلارینگ تکنولوژی قابول اتمأنی یاشایاندیقلاری بیلینیأر. یتیلن سِپگیتده هنیز هم گۆن باتارینگ حؤکۆمرۇوانلیغی و تأزه پتانسیللری بارادا سؤز آچیان بۇلساق، دۆنیأدن اۆزنگه، دؤوره باپ اؤسۆشلردن آلیسدا بۇلان یاشاییش تکلیبی نینگ آلترناتیو بۇلماجاقدیغی مألیم بۇلسا گره ک.
تکنولوژی قۇرقوسی، قارشیداشلیغی
تکنولوژی شپهه چیلیگی بیان ادیلن چأکلرده بۇلان حالاتیندا دۆشنۆکلی. اۇندان داشغاری تکنولوژیا قارشی دورماق، دۆنیأدن اۆزنگهلهشمهگی تکلیپ اتمه گین، ایزا چکیلمه گینگ و اینامسیزلیغینگ بیانی بۇلوپ بیلر. تکنولوژی قۇرقوسی یا دا قارشیداشلیغی بۇیون اِگیجی چمه لِشمأنی هم یادا سالیار.
ییغناپ آیتساق تکنولوژی نینگ عمله گتیریأن ضلللری، یارامازلیقلاری آدامزادینگ سۇنگونی گتیرجکدیگی قاراییشی دینگه بیزه یؤریته دأل. اؤزۆنه یؤریته آیراتینلیغا ایه بۇلان تکنولوژی نینگ اؤنگۆنده ایه لنمه لی توتومدیر. تکنولوژیا قارشی تاپاووت قۇیمازدان دۇلی قابول اتمه زلیک آیدینچیلیق تایدان اؤزۆنه چکیجی بۇلسا گره ک. اِمما پراتیکی حاقیقاتینگ یرینه خیالی قاراییشی چؤزگۆت حؤکمۆنده گؤرکِزمه ک تاپیلماغی مۆمکین بۇلان چؤزگۆتلری هم اۇرتادان آییریار و اۇنگا قارشی دورولیان زادینگ گینگدن اؤزلِشدیریلمه گینه، یایبانگلاشماغینا حیذمات ادر.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقادینگیز.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان: تۆرکیه بیلن مالزیا سانجیم اۆچین بیلهلیکده ایشلِهشِر
أردوُغان رسمی ساپار بیلن تۆرکیأ گلن مالزیانینگ باش وزیری بیلن بیله لیکده مطبوغات گنگه شینی گچیردی
سوریأنینگ دمیرقازیغیندا 6 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
اسماعیل صبری یعقوب آنکارادا
پایتاغت آنکاراداقی جمهورباشلیقلیق کمپلکسیندأکی دابارادان سوُنگرا اؤزآرا دوشوشیق گچیریلدی