text:
دوشوندوروجو آنلارین، دوشونجه-لری
۲۰۰۹ دا یاشیل حرکاتین جریان ائتدییی گونلر و او زاماندان گونوموزه قدر گلمیش ایللر بویونجا، بیر سورون بیزی دوشوندورمه لی ایدی و ۷٫جی گونونده اولدوغوموز، ایراندا یئنی پروتست دالغاسینین قیزغینلیغیندا، بیرداها اؤز آکتوئللییینی تحکومله، یادیمیزا سالماقدادیر.
سورون بو: ایراندا، رئژیمه قارشی، باشقا بؤلگه لردن باشقا گوجلرین ایاقلاندیغی تقدیرده، بیز نه ائتمه لی ییک؟
سوروندا اولان، “بیز” کیمیدیر؟
“گونئی آذربایجان میلی حرکاتی” کیمی تانییب، تانیتدیردیغیمیز، دموکراسی، میللی و بؤلگه سل ایستکلری و میللی کیملیک دردی اولان بیر توپلومسال حرکات. بو حرکات بیر سیاسی ایدئولوژی و سیاسی اؤرگوت چرچیوهسینه سیغمادیغی کیمی، “گونئی آذربایجان تورک میللتی”ده بو حرکتدن چوخ چوخ گئنیش اولماقدادیر. بو حرکاتین، سیاسی، ایدئولوژیکی و اؤرگوتسل بیر طیف اولماسینی وورغولاماقدا فایدا واردیر.
بیزیم ایراده میزدن باغیمسیز ثابت فاکتورلار:
۴۰ ایل اؤنجه بشر تاریخینین ان یوکسک درجهده بیر کوتلهوی ایجماعسیلا یولا دوشوب، اسگی رئژیمی دوشورمکده اوغور قازانان دئوریم، شاه رئژیمینی دوشورورکن، اونون یئرینه، هر دیکتاتورلوغون اوزونی آغاردان، بیر قارا ایسلامی ایدئولوژیکی رئژیمین اوتورماسیلا سونوچلاندی.
موقاییسه
اینسان ذکاسینین تانیدیغی ان بسیط تانیماق متودو، “موقاییسه”دیر. حتی عالیملر، ان مورکب سورنلاری آنلاماقدا و آنلاتماقدا، بو متودا باش وورورلار. “ایران ایسلام جمهوریتی” آدلانان رئژیم ده، موقاییسه یولو ایله دیرلندیلیر. بو موقاییسه، ده، نه افغانستان، مالزی یا پرو ایله، بلکه ائله ۱۹۷۹ دا دئویریلن، پهلوی رئژیمیله اولونور و سؤزسوز کی، پهلوی رئژیمی هم رومانتیزه اولور و هم بوگونکو دوروملا بیر موقاییسهده، اوستونلوکلرینی گؤرمک اولور.
سوبئیکتیو/ذهنی فاکتور
- بوردا بیر اویئکتیو/عئینی بیر موقاییسهده سؤز قونوسو دئیر. هر وطنداش یادیندا قالان، اوخودوغو و ان اساسی، ایستهدییی، سئچدییی و آلقیلادیغی بیر “پهلوی رئژیمی”ایله بوگونکو ایرانی موقاییسه ائدیر. باشقا سؤزلرله، رومانتیزه اولموش، اولوب، الدن گئتمیش نوستالژیک “خوش گونلر”له و بوگونون آجی رئاللیقلاری موقاییسه اولور. بو تکجه ایرانا عایید دئیر. بو حاقدا شوروینین ایلک ایللرینده ۱۹۱۹-۱۹۲۱ جی ایللرده جریان ائدن وطنداش ساواشیندا کیفایت قدر ثبت اولموش سوسیو-پسیکولوژیک فاکتلارا دایانیر. او ایللرده، بؤلگهلرین تئز-تئز آغلار و قیرمیزیلار آراسیندا ال-به-ال اولدوغوندا، همیشه موقاییسه “کئچیب بیتمیش زامان” خئرینه اولوردو. بیر روس آتالار سؤزو بئلهدیر: “هاردا یاخشیدیر؟ اوردا کی بیز یوخوق!”
پاندول حرکتی
اینسان بیر فرد و بیر توپلوم کیمی، “پاندول حرکتی”نه بنزر بیر رفتار گؤسترمه سی، سوسیولوقلارا بللی اولان بیر رفتار دیر. بیر رادیکاللیق دالغاسیندان سونرا بیر موحافیظهکارلیق و ساییر. آوروپادا بیردن بیره باخیرسان، بوتون سیاسی خریطه، دومینوواری، قیرمیزی اولار و بیر نئچه ایل سونرا، موحافیظه کار و ساغ بلوکلار، بوتون آوروپادا، حاکمیتلره قاییدیریلار.
بو حئسابلا، “شاه رئژیمی” و “ایسلام جمهوریتی” ثنویتیندن باشقا بیر قاوارملار تانیمیان ایران اهالیسی، ۳۹ ایل ایسلام حاکیمیتیندن سونرا، یئنیدن عکس جهتده بیر
حرکته آماده اولماسی، تعجوب دوغورمامالیدیر. تکرارا نتیجه آلمالیییق کی، حتی بو ایکی رئژیم هر باخیمدان اوخشار دورمدا اولسایدیلار بئله، بو رفتار اولگوسو اساسیندا، شاه رئژیمی دیرلری و شوعارلاری دوغرولتوسوندا بیر تمایول صاحیبی اولمالاری، بو قایدایا اویقون بیر رفتار ساییلمالیدیر.
اوبئیکتیو/عئینی فاکتورلاراینقلابدان سونرا، ایران اهالی سی نین ایکی قات اولدوغو ایللرده، اؤلکه نین ایقتیصادیاتی یالنیز بیر یاریم قات بؤیوموشدور. بو بلکه اون یا یوز فاکتوردان بیری و او فاکتورلارین آناسی دیر. قالان فاکتورلارلا بیرلیکده، فاکت بودور کی، ایران اهالیسی بورئژیم حیاتی بویوندا، قولاقلاری دیبینده اسگی سووئی جمهوریتلری آزاد اولوب، کؤرفز اؤلکه لری یئنی بیر حیات اینشا ائدیب و تورکیه اهالیسی ۳ قات وارلاشاکن، کاسیبلاشیبلار.
سونوچایرانین فارس بؤلگهلرینده، هر بیر دئیشیم و هر دئیشیمه دوغرو آتیلان آددیم و وئریلن شوعارلار یوخاریداکی فاکتورلاردان ائتگی لنمه یه بیلمیزلر. هم یاشیل حرکات و هم بو گونلرین شوعارلاری و هم بو فاصیله ده باش وئرمیش اولایلار، بو مودعانین ایثباتیدیر. فارس میللتی آراسیندا حاکیم اولان روحیهده، اساسن دموکراسی یئرینه، ایقتیصادی فلاکتین آرتماسینا قارشی اعتیراض و فردی آزادلیقلار طلبی حاکیمدیر. بو جماعت اوچون “دموکراسی” بیر لوکس و اساسن، آیدین سانیلان کسیمین دغدغه سی دیر. بوردا یارانان پارادوکس گؤز قاباغیندادیر. هر دفعه آریاچیلیق و آنتی عرب شوعارلارینین سسلندییی اعتیراض نوماییشلری، فارس مئدیاسی و فارس اوپوزیزیسیون نومایندهلری واسیطهسیله باتی مئدیاسیندا یاییلمانمادان اؤنجه بیر “روتوش” عملیاتینا جیددی بیر ائحتیاج دویولدوغو و بو روتوشون آپاریلدیغی گؤرسنیر. بئلهلیکله، “کوروشون قبری” آدلانان آدرسده، سون درجه راسیستی و ایرتیجاعی حرکتلر بئله، آدی چکیلن مئدیا طرفیندن روتوش اولدوقدان سونرا، ائله بیر یئنی فورماتدا تقدیم اولور کی، محمدرضا شالگونی کیمی اورتودوکس کمونیستله بهزار کریمی کیمی ایلیملی کمونسیت آراسیندا، “کوروش” مراسیمیندان مودافیعه اوزره موسابیقه وئریلیر! سون ایللرده، فارس بؤلگه لرینین اعتیراضلاریندا، حاقلی دو دوزگون شوعارلارلا یانی-سیرا، آشاغیداکی ۳ تمایول ده گؤرسنمکده دیر:
- آنتی عرب لیک،
- آریاچیلیق و
بیز، اؤز ایرادهمیزدن آسیلی اولمایاراق، بو دوروملا قارشی قارشییاییق. فارس میللتینین هزینه وئریب، اعتیراضا قالخماغا حاضیر اولان کسیمی بو حالی روزگاردا ایکن، فارس ضیالیلاری و مئدیاچیلاری، بونلارین بیر “رئاکسیا” و کئچیجی اولماسینی ایدیعا ائدیب، عئینی حالدا روتوش فعالیلرینده چوخ جیددی ایش آپاریرلار. روتوش هم بو اوچ بویانی، ا
- پهلوی رئژیمیندن مودافیعه،
آنتی عربلیک و آریاچیلیق، فارسلار، کوردلر و هر هانکی باشقا میللته قارشی کوللکتیو سوچلاما و دامغالاما قدر چیرکین بیر ایشدیر.
همیتسیزلشدیرمک و هابئله زوارکیلیک/خشونت ائلمنتینین اورت باسدیر ائتمهسی یؤنوندهگئدیر. قاییدالیم مقالهنین ایلک باشیندا اویولدوغو سورویا:
ایراندا، رئژیمه قارشی، باشقا بؤلگهلردن باشقا گوجلرین ایاقلاندیغی تقدیرده، بیز نه ائتمهل
یییک؟
بو، یالنیز بوگونون سورونو دئیر: ۲۰۰۹ دا دا سورون بو ایدی و گلهجک هر بیر قالخیشمادا دا اوز-اوزه، باش-باشا گلهجهییمیز، دانیلماز بیر فاکت و قاچیلماز بیر سورون دور. آذربایجان ایکی مؤوقعده دورا بیلر:
بیرینجی مؤوقع: آذربایجان اؤز سورونلارینی چؤزمه یی، تک باشینا قادیر اولماسی
نا اینانارکن، اؤز استراتژی و تاکتیکلرینی بلیرلندیریر.
ایکینجی مؤوقع: آذربایجان کومپلکس بیر دؤولت گؤجوایله قارشی-قارشییا دورماسینی گؤروب و بوگونکو دورمدان، گله جکده حاقلارینی آلمیش بیر دوروما آپاران یول حاقیندا بیر یول خریطهسی جیزمالیدیر.
یوخاریدا ترسیم اولان فارس بؤلگه لرینین تهران رئژمینه قارشی فعاللاشدیغی و فارس قووه لرینین مئیدانا گلدییی هر بیر دورومدا، بو ایکی مؤوقعدن ایکی فرقلی سونوچ چیخا بیلر:
بیرینجی مؤوقعه ایناندیغمیز بیر حالدا، آذربایجان، قالان ایران تورپاغیندا نه اولوب باش وئردیییندن باغیمسیز، اوز استراتژی و تاکتیکلرینی حیاتا کئچیرمک پئییینده اولمالیدیر. بو توتومدان یارانان پروبلئملر آز دئیرلر:
– تاریخی باخیمدان، حتی دموکراتیک اؤلکهلرده، حاکیم رئژیمین صاحیب اولدوغو قودرت، بیر بوتون بلوکدور. اونو یاریمچیلیق، یالنیز بیر بؤلگه ده محدودلاشدیرماق و یا یالنیز بیر سئچیلمیش سینیز چرچیوه سینده، یئنمک اولماز. ۱۳۵۶-۱۳۵۷ جی ایران اینقیلابیندا دا، پهلوی رئژیمی بیر بوتون بلوک کیمی یئنیلدی. عکسینه ۱۹۴۵-۱۹۴۶ میللی حوکومت و ۱۳۵۸ ده خلق موسلمان حرکاتی، آذربایجاندا نه قدر گوجلو اولسالاردا، ایراندا اولان مرکزی گوج بلوکو اؤنونده، اوزولرینی قوریا بیلمهین بیر وارلیق ایدیلار. ۲۰۰۹ دا دا، یاشیل حرکاتی یالنیز تهرانا محدود قالماسیلا، پرسپکتیوسیز دورومدا قالدی و یئنیلدی. سون آیلاردا، عیراقین قوزئییینده، کورد یئرلی یؤنتیمی، بغدادلا راضی لاشمادان، بوتون قونشو و دونیا گوجلریین اویاریلارینا رغمن و اوزون ایللر حاکمیت تجروبهلرینه باخمیاراق، باغیمسیزلیق رفراندومونون عاقیبتی بیرداها گؤستردی کی، اورتا دوغودا، قودرت و دؤولت موعادیله سی، چوخ مورکبدیر و بو مئیداندا، توم فاکتوررلاری حئسابا آلمادان، اؤز گوجونه یئرسیز گووه نن بیر قووه
، چوخ آجی سونوچلارا وارا بیلر.
اگر ایرانین بیر بوجاغیندان، مرکزی حاکمیته ایراده تحمیل ائتمک یا اونو یئنمک چتین باش توتان سئواددیر، بوتون ایراندا، ایرانین بیر حیصه سی (میثال اوچون اؤلکه
نین قوزئی باتیسیندا گونئی آذربایجانین کومپاکت یاشایان ۱۰ ملیون تورک اولمادان) موداخیل اولمادان، قودت موعادیله سی حل اولا بیلر. بو حالدا، تهراندا رئژیم دئیشدیییندن سونراکی دورومدا، آذربایجانین دورومو نه اولا بیلر و هانسی یؤنده دئیشه بیلر؟
– ایرانین، بوتون دونیا مئدیاسینین دیقت مرکزینه چئوریلدییی حالدا و حاللاردا، اگر آذربایجان اؤز سؤزونو دئمیر، اؤز شوعارلارینی وئرمیر و اگر بو فورصتلرده دونیا مئد
یاسیندان دونیایا سسلنمیر، نه زامان و هانسی فورصتلرده بو ایشی گؤرمک ایستهییر؟
– دونیادا بیر یازیلمامیش پرینسیپ واردیر: “نوماینده لیک پیرینسیپی” بو اساسدا، ملیونلارلا اهالیسی اولان بیر توپلومون، آکتیو حیصه سی، دانیشانلاری، یازانلاری و سسلرینی قالدیرانلاری، سایلارینین آز چوخ اولماسیندان آسیلی اولمادان، او توپلومون نومایندهسی ساییلیر. بو اساسدا اگرا ۸۰ ملیون اهالیسی اولان ایران اؤلکهسیندن مینلر و حتی یوزلر اینسان، غیری قانونی بیر گؤستریده، اؤز سسلرینی قالدیریرلار، شوعار وئریرلر و قطعنامه قبول ائدیرلر، اوتوماتیک اولاراق، بوتون “۸۰ ملیون ایران اهالیسی”نین سسی حئساب اولورلار. بو فورصتی قاچیران آذربایجان، دالدان هانسی گوجله و هانسی
داشی آتاجاق کی، اؤز سسینی دونیایه دویدورا بیلسین؟
– یوخاریدا شرح ائدیلن سببلردن، فارس توپلومونون آریاچی، پهلویچی و ایرانچی(ناسیونالیست) خستهلیکدن هلم هلم خیلاص اولاسی دورومدا دئیر. اگر بیز فارس توپلوموندان و اونلارین تأثیر دایرهسینده اولانلارین میللتلرین، بو خستهلیکلردن اوزاق بیر سیاسی رفتار گؤزلهسک، یقین بو گؤزملهمک، اوزون چهجکدیر. بو حالدا، اگر آذربایجان اؤز اعتیراضلارینین عیان ائتمهسینی، فارس بؤلگهلریندن ساغلام سیاسی شوعارلاین اوجالماسینا مشروط ائتسه، نه زامانسا، بو گؤزل گونون شاهیدی اولماغا اومود بسلهمک اولارمی؟
-فرض ائدک کی بوگون هر بیر اعتیراض و کوتلهوی حرکت قالخیشی یولا سالمانین مونوپولو، آذربایجان میللی حرکتینه مخصوصدور. ایراندا سوسیال عدالتسیرلیک، ظولم، فقر و اؤزباشینالیغین باش آلیب گئتدییی بیر دورومدا، اگر بوتون ایرانی اعتیراض ایاقلاشماسی بورودویو حاللاردا، میللی حرکت، اؤز دموکراتیک شوعارلاریلا، اهالینین حیس ائتدییی عدالتسیزلیک ا عتیراض دویغولارینی یؤنلندیرمکده، تشبوث گوجونو قوللانمازسا، بو مونوپولون، میللی حرکتین الیندن چیخما ریسکی نه قدر جیدیدیر؟ و اگر میللی حرکات، بو کوتلهوی حرکت قالخیشی یولا سالما مونوپولونو، الدن وئریرسه، اونون ایرادهسیندن باغیمسیز و اونون ایلکهلرینه قارشیت، شوعارلارین تبریز، اورمو، اردبیل، زنجان و ساییر شهرلریمیزین مئیدانلاریندا سسلنمه ریسکی نه قدر آرتیر؟ باشقا سؤزله، میللی حرکات، ساییر ایرانلا عئینی زاماندا، خیابان و مئیدان حرکاتیندان ایمتیناع ائدیرسه، بو ایمتیناع، نهایتده، باشقا قووه لرین توپارلانیب، بیزیم اینسانلارین اعتیراضلارینا ایسته دیکلری کیمی ترجومان اولما ریسکی نه قدر آرتیر؟ داها دا ساده بیر دیلده دئسک: نه غزه نه … شوعاری، مشهددن و کرمانشاهدان گلرکن بیز مئیدانلاری بوش بوراخمامیز، باشقا قووهلره، بیزیم بوش قالمیش مئیدانلاریمیزا، بو شوعارلاری داشیماق، ایمکانی ساغلامازمی؟
بیر سوآل: اگر بیز یوخاریدا وصف اولان رئاللیقلاری نظره آلیب، ایران اولایلاری، دونیا مئدیاسینین دیقت مرکزینه آلیندیغی حاللاردا، مودئرن، دموکراتیک و راسیسمین هر بیر تظاهوروندن اوزاق، شوعارلار و ایستکلرله مئیدانا گلسک، ایراندان قالخان سسلرین سیراسینا، دوزگون و دونیادا قبول بولابیلن، اینسان حاقلاری و سوسیال عدالت طلبینه سس قاتساق، اگر بیزیم سسیمیز، ایرثی (شاهلیق) اصول ایدارهسی، ایرقچی لیق، آریاچیلیق و هر جور ناسیونالیسمه قارشی اولورسا، بیز نهلر اودوب و نهلر اودوزوروق؟
۷ فرقلی سئناریو
ایران ایسلام جمهوریتینه فارس بؤلگه لرینده باشلانمیش بیر اعتیراض حرکاتینا، میللی حرکات، پلانلی شکیلده و اؤز شوعارلاریلا قاتیلمازسا، آشاغیدا حاللار باش وئره بیلر:
- میللی حرکات اؤز شوعارلارینی، سلطنت و آریاچی لیغا قارشی شوعارلار و هابئله رئژیمه قارشی شورعارلارلا، عموم ایران اعتیراض حرکاتینا قاتیلیر.
- میللی حرکاتدان باغیمسیز اولان قووهلرین تشبوثو و تشکیلاتچیلیغی آلتیندا، آذربایجان اعتیراض حرکاتینا قوشولا و آزاراق میللی شوعارلارلا برابر، فارس بؤلگهلرینده اولان اولان شوعارلارینا بنزر تورکجه شوعارلار وئریلر.
- میللی شوعارلارسیز، یالنیز ، فارس بؤلگه لرینده اولان اولان شوعارلارینا بنزر تورکجه شوعارلار وئریلر.
- میللی شوعارلارسیز، یالنیز ، فارس بؤلگه لرینده اولان اولان شوعارلار، فارسجا وئریلر.
- فارسجا رئژیمه اعتیراض شوعارلاریندان علاوه، ایرانچیلیق شوعارلاری وئریلر. (جانم فدای…، نه عزه…، جمهوری ایرانی)
- فارسجا رئژیمه اعتیراض شوعارلاریندان علاوه، ایرانچیلیق و شاهچیلیق شوعارلاری وئریلر.
- فارسجا رئژیمه اعتیراض شوعارلاریندان علاوه، ایرانچیلیق، شاهچیلیق و میللی حرکاتا قارشیشوعارلار وئریلر.
“بیر مسئلهلی” حرکات
۱۹۸۰-جی ایللرده، بوتون باتی اؤلکهلرینده، چئورهچیلر، یالنیز “بیر مسئلهلی” حرکات ایدیلار یعنی اونلاری (بیر حرکات کیمی)، وئرگی، سیاسی ایدئولوژی یا سوسیال عدالت مارخلاندیرمیردی. اونلار دئیردیلر: حاکمیت سوسیال دموکراتدا اولا بیلر، موحافیظهکاردا و لیبرال دا. بیز، بو پروسهده موداخیله ائتمیریک و یالنیز، صاندیقدان چیخان حوکومتین، چئوره سورونلاریندا دا دویارلی اولماسینی ایستیریک. ۱۹۹۰-جی ایللردن باشلایاراق، بو حرکات باشقا سیاسی جریانلار کیمی، “چوخ مسئلهلی” سیاسی جریانلار یعنی همان سیاسی پارتیالارا چئوریلدیلر.
گونئی آذربایجاندا، حرکات کیمی مؤجود اولان، “میللی حرکات”، اؤز قرارینی وئرمهلیدیر. اگر بو حرکات ایستیر “بیر مسئلهلی بیر حرکات” کیمی، یالنیز میللی حاقلار و بونونلار باغلی اولان تبعیضلره قارشی موجادیله وئرسین، اوندا، بو حرکات باخیمیدان، دینچیلر، شاهچیلار، لیراللار، موحافیظهکارلار، خالق موجاهیدلری، کمونیستلر و ها هانکی باشقا بیر سیاسی جریانین، اقتیداردا اولماسیندان، باغیمسیز اولاراق، میللی تبعیضه قارشی سیاسی و کولتورل دیانیشمادا اولمالیدیر.
بیر وطنداش کیمی، من فیکر آزادلیغیمدان یارارلانیب، دئمک ایستیرم کی، یوخاریدا کی ۹ فرقلی سئناریودان، ۱-جی آلترناتیودن سونرا، بوتون آلترناتیولر بیزی اوچوروما آپاریر. میللی حرکات یالنیز بیر کامو اویو/ایجتیماعی فیکیر فورمالاشدیران سیاسی حرکت و لوببیچیلیک قوروپو کیمی ده فورمالاشیب و اؤز ایستکلرینی “موطالیبه مئحورلیک” پرینسیپی اساسیندا، بوتون سیاسی قوهلره تأثیر قویماق آماجیلا، آرایا قویا بیلر. منجه گرک میللی حرکت “چوخ مسئله لی” بیر حرکات ایدیعاسیندا اولسون و بو ایدیعاسینا یاراشان بیر سویه ده داورانا. ایران کیمی یئرده، “بیر مسئلهلی” حرکت حتی بیر یاشیللیق آلانینین سالینماسی یا بیر اوشاق باغچاسی آچماقدا دا، اوغورسوز قالا بیلر. گونئی آذربایجان ملیی حرکاتی گرک اینسان حاقلاری، چئورهچیلیک و میللی حاقلاردان علاوه، ایقتصادی بؤحران، سوسیال عدالتسیزلیک، دموکراسی، قادینلارین حاقلاری، دینی آزینلیقلارین حاقلاری، بؤلگهده باریش، بؤلگهیه اینقیلاب و ترور صادیر ائتمهیه قارشی دورماق کیمی، آذربایجان توپلومونون بوتون سورونلارینین چاووشی اولسون. اگر بو سورونلارا و اونلارلا باغلی اولان عاجیل شوعارلار بوگون صاحیب چیخمازسا، مئیدان همیشه بوش دوران دئیر. سیاست مئیدانی حتی غیری دموکراتیک اؤلکهلرده، هم ده، بیر رقابت مئیدانیدیر. بیر مئیدانی بیر قووه بوش بوراخیرسا، او بوشلوغو دولدورماغا، سیاسی قووه تاپیلاجاقدیر. او حالدا، یوخاریدا کی سئناریولارین، بیرینجیسی یوخ، او بیریلری محقق اولماق شانسی تاپاجاقلار.
۲۰۰۹-دا یاشیل حرکاتین سهولری
یاشیل حرکات هله بیر اعتیراض حرکاتی اولمامیش، میرحسین موسوی و مهدی کروبینین سئچگی کامپانیاسی دؤورینده، متفرعین، نوکیسه اورتا طبقهیه باغلی بیر باخیشا صاحیب ایدی. میر حسین موسوی حتی ناشیرلرین، حاقلاریندان بول بول دانیشدیغی حالدا، کاسیبلار، حاشیهنشینلر، ائوسیزلر، ایشسیزلر وماعاشلارینی آلا بیلمهین ایشچیلرین حقوقلاریندان جیدی بیر سؤز دانیشمادی. بوگون ده، ایراندا “ایصلاحاتچی” تانینان سیاسی جریان، ایرانین ۵۰ شهرینده جریاندا اولان آجلارین و حاشیهنشینلرین حرکاتیندان گؤره بیلدیکری، خشونت و قانونسولوقلاردیر. میللی حرکات بو خیبطی ائتمهمهلیدیر. سوسیال عدالتسیزلیک و میللی عدالتسیزلیک، بیر-بیریله قول قولا اولان بیزیم اینسانیمیزی کونجه دیریین، سورونلاردیر. میللی حرکات، اؤز کؤکلرینه، اؤز توپولومونا، صاحیب چیخمالیدیر. سون ۳۹ ایلده، ایران اهالیسی ۲ قات اولدوغو حالدا، اؤلکهنین ایتیصادیاتی یالنیر بیر یاریم قات بؤیوموشدور. بو، یعنی توپلومون جیدی درجهده کاسیبلاشماسی. بو بیر دانیلماز فاکت دیر و لوکس بیر مسئلهدئیر. اؤزللیکله بو کاسیبلاشما، میلیاردلیق رانتلار و عمومی سیستمدن میلیاردلیق اوغولوقلارلار چین-چیینه جریان ائتمیشدیر. بو گون بو فاجیعهلرین قوربانلاری، بو فاکتلاری هرگون مئدیادا گؤرن چارهسیز اینسانلار ایقدادیرلار. اونلار اؤز دوغال و اینسانی حاقلارینی باغیریرلار. بو بیر تملدیر. شاهچیلیق، آریاچیلیق و آنتیعرب شوعارلار بوگونکو سویهسینده، حاکیم رئژیمه آغیز ایمک و آجیق وئرمک کیمی ده یوروملانا بیلر.
نومایندهلیک پرینسیپی
سئچگیلر و رفراندوملاردا، دموکراتیک سس وئرمه حاقی اویقولانیر. خالق ایاقلانمالاری، اؤزللیکله، دموکراتیک سئچگیلردن یوخسون، غیری دموکراتیک توپلوملاردا، پرینسیپ باشقادیر. بو حاللاردا، بیر ملیونلوق شهرین اهالیسینین فیکری مین نفرلیک بیر کیچیک آکتیو اعتیراض ائدنلر طرفیندن آرایا قویولور. بوگون بوتون ایراندا، ۵۰ شهرده بلکه توپلام ۱۰۰ مین نفر اعتیراظلارا قاتیلان وار. آمما بو ۱۰۰ مین نفر، “ایران”ین سسی و ایران وطنداشلارینین سسی حئساب اولونور. دوغرودور، ائنینده-سونوندا، بیر رفراندوم یا بیر مؤسسان مجلیسی سئچگیسی، یئنی بیر دوزنه لئقال/قانونی ایستاتوس وئرهجکدیر. آمما اوزن سورهدن سونرا باشا توتا بیلن رفراندوم/مؤسسان مجلیسی، بوگوندن یارانماغا باشلامیش، بوگونکو اعتیراض شوعارلارینین گوجلو تپگیسی آلتیندا فورمالاشان، کامو اویو/عمومی فیکیر و سؤیلم تملینده، نتیجهلنهجکدیر. ۱۳۵۶-۱۳۵۷ ایمقیلابیدا بئله اولدو. میثال اوچون اردبیل کیمی شهرده، ایلک اعتیراضچیلارین سایی ۲۰۰ نفر اولدوغو حالدا، ۱۳۵۸-جی ایلین ۱۲ فروردین رفراندوم تاریخینه گلدیکده، یاریم ملیوندان آرتیق اهالیسی اولان اردبیلده آلینان نتیجه، همن ۲۰۰ نفرین ایرادهسی یؤنوندهایدی.
باشقا سؤزله، بوگون اعتیراض نومایششلرینده سسلنن شوعارلار، صاباحکی دوروموموزون، فورمالاشماسیندا، سونسوز بیر درجهده اهمیت داشاییر. بوگون سوسان شهرلر، میللتلر، قوروپلار و سیاسی آخیملارین نومایندهلری، ایاقدا و سوکاکدا/خیابانلارد و مئیدانلاردا اولانلار حئساب اولونورلار.
اگر آذربایجان، اوزو چیخیب، اؤز شوعارلارینی وئرمزسه، ایرانین دؤرد بیر یانیندا، ایاقدا اولانلارین شوعارلارینی و ایرادهلرینی و نامعین بیر گلهجهیه قدر، اونلاری ازونه نوماینده قبول ائتمیش اولور.


c: text/html

text:
آذربایجان مرسییه ادبیاتی
ایلاهیات فلسفهسی
اون دوققوز عصرده یاشامیش قومرو دربندی بؤیوک زحمت باهاسینا 14 معصومون باشینا گلن موسیبتلری کامیل دیوان شکیلینده عرصه یه گتیرمیشدیر. همن دیوان بو گون ده بیزیم الیمیزده ان دیَرلی اثر کیمی ایستیفاده اولونماقدادیر.
مرهوم قومرو بو اثرین باشلانقیج «ساقینامه»سینده دؤورونون اکثر تانینمیش شاعرلرینی آد-باد میصراعلارا سالمیش، اونلارین اثرلرینین آدلارینی چکمکله اؤز ادبی مجلیسینه دعوت ائتمیشدیر. قومرو سؤزوگئدن ساقینامهده علمی بحث آچاراق شاعرلرین اثرلرینی موقاییسهلی شکیلده قییمتلندیرمهیه چالیشمیشدیر. «ساقینامه»نی اوخودوقجا بیز بوتون بونلارین آچیق-آیدین شاهیدی اولوروق:
ساقینامه
ساقییا ائیله کرم دور مئیی مینانی گتیر
قوی گؤزوم اوسته قدم ساغری - سؤهبانی گتیر
عادتا ایرفانی شعرلرده ساقی، مئی، مینا ایفادهلری اؤز اصل معناسیندا یوخ، مجازی معنادا ایشلنمیشدیر. ساقی هر هانسی ایچمهلی شئیلری قدهلرده مجلیسده دولاندیران شخصه دئییلیر. مئی سؤزون اصل معناسیندا شراب اولسا دا، هئچ شوبههسیز ایسلام عالیملری، خصوصن اهلی-بئیت شاعرلری ایرفان عالمینده اونو شربت و دیگر حالال بویورولان، عاریفلرین مجلیسینده ایستیفاده ائدیلن مئیوه شیرهلری آدی ایله نظمه چکمیشلر. هابئله اهلی-بئیت شاعرلری مئی-ایفادهسینی ابجد حسابی ایله م-4، ی-10 رقملرینی توپلاماقلا 14 معصوم معناسینا گؤتورموشلر. بئیتین ایکینجی میصراعسیندا «قوی گؤزوم اوسته قدم ساغری سؤهبانی گتیر» دئمکله شاعر معصوملارین - گوناهسیز پئیغمبر (س) اهلی-بئیتینین ازا مجلیسینی زینتلندیرمیی اینجه مطلبلرله اوخوجونو گؤزللیک عالمینه آپارماق ایستهییندن ایرهلی گلمهسیدیر. اونون اهلی-بئیته اولان هدسیز محبتینین باریز نومونهسی اولاراق بئله مجلیسده ساقی قدملرینی گؤزلری اوستونه قویماسینا راضیلاشان شاعر بؤیوک جانفاشانلیق گؤستریر.
لالزار اولدو چمن اوز وئریب ایامی- باهار
جامی- زررین اله آل بادهی- هومرانی گتیر
یوخاریداکی بئیتده شاعر قومرو باهارین گلیشی ایله چمنلرین لالزار – یام-یاشیل اولماسینی، ساقینین قیزیل جامی الینده گزدیرمهسینی آل-الوان چیچکلرین سیماسیندا جامین ایچینده اولان قیرمیزی شرابی موقایسه ائدهرک یوکسک ادبی ذؤوقله میصراعیا گتیرمیشدی.
قیل اتا هوسرمی گولفام فرح بخشو زولال،
لعلگون آبو ترب راهو موسففانی گتیر.
قدهی ائله لبالب، وئر ایچیم مستانه،
بادیی ائشگ جنابی- شهی- مردانی گتیر.
قدهی آغزینا قدر دولدورماسینی ساقیدن تمننا ائدن شاعر مریفت شرابی ایله مست اولانا قدر ایچمک ایستهییندهدیر. خصوصن ده، شهی-مردان مؤولا الی ابن ابو طالبی (ه) یادا سالاراق «بادیی ائشگ جنابی- شهی- مردانی گتیر» دئمکله او جنابین عشقی ایله ایلاهی- مستانهلیکله اولویت آرزوسونا دوشور.
توتیگی نیطق گؤهرباریم آچیب دورجی دهن،
بزم شاهانه قوروب مجلیسی- ایرفانی گتیر.
بو بئیتده شاعر، اؤز نیطقینی قییمتلی گؤوهره بنزتمکله سانکی آغزیندان دورر تؤکولن بیر حیکمت عالیمینین ایرفانی مجلیسده-عاریفلرین حضوروندا شاهلارا لاییق سؤز خرج ائتمکله قییمتلی اینجیلر اورتایا قویور.
بادبانین چکیب اووجو فلکه فولک خیال،
لنگر ائتمیلییه آمادهدی دریانی گتیر.
بورادا ایسه سانکی خیال گمیسینین یئلکهنینی دارتاراق گؤیون انگینلیکلرینه قالدیریر و اؤزونون دئدیگی کیمی (لنگر ائتمیلییه آمادهدی دریانی گتیر) بیر گمی دولوسو لعل-جواهیرات دیَرینده سؤز گمیسینی لنگر سالماق اوچون دریا آرزولاییر.
رایت فیکریم اولوب هر طرفه شوققه گوشا،
دؤوره قیلماقلیق اوچون عالمی- بالانی گتیر.
بال زررین گؤتوروب اوچماغا شاهینو مغال،
بیر دم ائی تب روان باشیما سؤودانی گتیر.
صدف نظم تمامن یئتیریب دورر یئتیم،
قییمتین بیلمهیه سررافی- سوخندانی گتیر.
فیکیر و دوشونجهسینین هر طرفه آچیلدیغینی سؤیلهین شاعر شاهین کیمی یوکسکلیک آختاریشیندادیر. قیزیل قانادلاری ایله سما انگینلیکلرینده سوزن شاهین کیمی شعر عالمینده روان تبله سئودا آختاریر.
شاعر قومرو اهلیبئیت حاقیندا یازدیقلارینی صدف ایچریسینده دورری-یئتیم (ان قییمتلی لعل) آدلاندیریر. اونا گؤره ده اونلارا قییمت وئرمک اوچون سؤز سررافی آختاریر.
شاعر بو بئیتده اؤز شئرلرینی صدف ایچریسینده یئتیشن دورر-یئتیمه بنزهدهرک اونون قییمتینی تعیین ائتمک اوچون سؤز سررافینین گلمهسینی آرزولاییر. بورادا او هئچ شوبههسیز کی، نظم و شئرلری ایله 19-جو عصرین سونلاریندا یاشایان، دؤورون ان گؤزل گؤزل شاعرلریندن اولان، سؤز سررافی حاجی رضا سررافی نظرده توتموشدو.
بیرجه بو مجلیسه ائی ساقیگی فرخونده جامال،
شوارایی عجمو تورک بوخارانی گتیر.
اولا گر ائیله گوزر مملکتی- شیروانه،
نظمده فیرقهی شاعرلره خاقانی گتیر.
سؤیله خاقانییه ائی چینو سوخن خاقانی،
ارمغان الده توتوب نظم دورفشانی گتیر.
بو بئیتلرده شاعر قومرو داها قاباغا گئدهرک اهلی-بئیته ائتدیگی یوکسک خیدمتی قییمتلندیرمک مقصدی ایله عجم، تورک و بوخارا شاعرلرینه خیتاب ائدهرک اونلاری شئر و صنعت نومونهلرینی نوماییشی اوچون اؤز مجلیسینه دعوت ائدیر. همچینین خاقانییه شیروان ویلایتینده اولان شاعرلره خیتاب ائدهرک «سؤیله خاقانییه ائی چینو سوخن خاقانی، ارمغان الده توتوب نظم دورفشانی گتیر»،-دئیه اونلاری شعر-صنعت مئیدانینا چاغیریر.
شاعر قومرو ظلمت قارانلیقلاری ایشیقلاندیرماق اوچون سلاماتلیق وادیسینی، موسا پئیغمبرین توری-تجللاسینی آرزولاییر.
اونسوری- عالمی- ظلمات عناصیرده گؤز آچ،
وادیگی ائیمنه گل، تور تجللانی گتیر.
قیل خبردار نوای کیمی صاحب هونری،
دئ تاماشایا تامام افصحی- تورانی گتیر.
نوای کیمی هونر صاحبینی، بوتون توران فسئهلرینی تاماشایا دعوت ائدیر.
انوری- نئیییری- ازم کیمی نظمده مونیر،
دورر نثار ائیلهمهیه اقد سورییانی گتیر.
جام وحدتدن ایچن جامو جمعی جامه دئیین،
آچمایا دورج فصاحت دوری- مرجانی گتیر.
سدییا ایسم سنین طالعیی مسعود منیم،
برگ بی باریدی بوستانو، گولوستانی گتیر.
داها سونرا شاعر قومرو، حیکمت و منطیق شاعری اولان سدی شیرازینی خیتاب ائدهرک، ایرفان مجلیسینه چکیر. حتی سدییه مراجعتله گوناه سنین، سعادتلی طالع ایسه منیمدیر دئییر. سنین بوستان و گولوستان اثرلرینی سانکی بار وئرمهین باغ-باغچایا بنزهدیر، قومرو.
ائی اولان حافیظی کنز دورری-شهوار قزل
یار معشوق نه دیر هوریگی- قیلمانی گتیر
داها سونرا قومرو مشهور قزل اوستادی اولان حافیظی شیرازینین آدینی چکرک، اونا تنه وورور، سن عشقدن، یاردان، معشوقدان یازیرسان دئییر، بونلار شهوانی حیسسلر، عیش-ایشرت، باشقاریشدیریچی ایلنجه، مشغولیتدن باشقا بیر شئی دئییل. سن بیزیم ایرفان مجلیسیمیزه جنّتدن هوریگی-قیلمان گتیرمهلیسن.
ائی نظامی دئمه چوخ خوسروو ایله شیریندن
ایستهسن تاخت بوسات اوسته سولئیمانی گتیر
قومرو سؤز صنعتینده اوجا زیروهده قرار توتان شعر عالمینین پئیقمبری آدلانان نظامی گنجوی کیمی بیر صنعتکارا اعتراض سسینی اوجالداراق، اونون اثرلرینی چوخ دا بؤیوک بیر صنعت نومونهسی سایمیر. حتی اونا دئییر کی، سن تاخت اوستونده سولئیمانی دا گتیرسن، یئنه ده منیم قهرمانلاریملا موقاییسه اولونماز.
آر اولا قوووئیی ایدراکووه ائی خاقانی
سن ده گل اؤز دئدیگین هرزاوو هدیانی گتیر
شاعر قومرو خقانی کیمی بؤیوک اوستاد صنعتکارا چکینمهدن تنه وورور. اونون یازدیقلارینی اهلیبئیت نظملری ایله موقاییسهده هرزوو هدیان آدلاندیریر.
چوخ دا فخر ائیلهمه اؤز نظمووه ائی فیردووسی
سئوهسن سؤز یئرینه لعل بدخشانی گتیر
قومرو فیردووسی کیمی بؤیوک فیلوسوو-شاعر، عالیم-موتفککیر «شاهنامه» صاحبینه ده چکینمهدن: «چوخ دا فخر ائیلهمه اؤز نظمووه ائی فیردووسی» دئییر. ایکینجی میصراعدا حتی سؤز یئرینه ان قییمتلی لعلی-جواهیراتلاری دا گتیرسن یئنه ده منیم اثریمله یاناشی دایانا بیلمز دئییر شاعر قومرو.
گل شجاعتله گیرک هر ایکیمیز جنگاهه
مرز جنگه قدم قویماغا مئیدانی گتیر
دؤرد آغاج خار موغیلان یئتیرن بوغه منیم
سن موقابیلده ییغیب ساحهتی- دونیانی گتیر
بو ایکی بئیتده قومرو خیتاب ائتدیگی شاعرلری شعر-صنعت مئیدانینا سانکی دؤیوشه چاغیریر. حتی اؤز قهرمانلارینین ووروش صحنهلرینی تصویر ائدهرک دؤرد آغاج مسافهسی اولان کربلا صحراسینین تیکانلی مئیدانینی میصراعیا گتیریر، دؤورون شاعرلرینه خیتاب ائدهرک بونون موقابیلینده دونیا بویدا مئیدان طلب ائدیر شاعر قومرو.
قابیلیت هانی غبراده موقابیل توتاسان
گر قلت ائیلهمهسم عرش موللانی گتیر
من آچیم رزمده بیر قانلی الم شوققهسینی
الم گاوه نه دیر، مئهر دورخشانی گتیر
شاعر یاواش-یاواش مطلبه یاخینلاشاراق اثرین اساس ماهیتینی آچماغا چالیشیر. او، دئییر: «من آچیم رزمده بیر قانلی الم شوققهسینی». بورادا قومرو کربلا مجاراسیندا باش وئرن حادثهلرین شرحینی آیری-آیری میصراعلاردا وئرمکله یاناشی دیگر شاعرلرین اثرلرینده جریان ائدن حادثهلری ده موقاییسه ائدیر. لاکین سوندا یئنه ده اؤز اثرینین قییمتلی و عظمتلی اولدوغونو اؤنه چکیر.
واردی بیر مشق منیم صاف سویوم آب فرات
رود جئیهون دئمه کئچ قیلزمو عمّانی گتیر
شاعر اؤز اثرینده پئیغمبر (س) اهلی-بئیتینین باشینا گلن فاجعهلرینی بئیتلرده آچیقلایا-آچیقلایا حادثهلری تصویر ائدهرک موقاییسهلی شکیلده وئره بیلمیشدیر. شاعر «واردی بیر مشق منیم صاف سویوم آب فرات»-دئمکله کربلا چؤلونده پئیغمبر (س) اهلی-بئیتینین سوسوزلوغونو، بیر مشق سویا احتیاج اولدوقلارینی، حتی اونو دا الده ائده بیلمهدیکلرینی بَیان ائدهرک جئیهون چایی و قیلزم دریاسی ایله موقاییسه ائدیر. شاعر موقاییسهنی ائله یانیقلی شکیلده وئره بیلیر کی، دؤورون شاعرلرینه یازدیقلاری اثرلرینه گؤره سانکی خجالت وئریر. یعنی سیزین یازدیغینیز اثرلرده چای دولو، دریا دولو سو وارسا دا منیم اثریمین قهرمانلاری دین، عقیده، مسلک یولوندا سوسوز حالدا ووروشور، حاقی، عدالت یولوندا جانلاریندان کئچمهیه بئله حاضردیلار.
من ایقاب آدلی سمند اوسته قویوم زیورو زین
سن ده اؤز رخشون ایلن عرصهده جؤولانی گتیر
زولفوقار آدلی قیلینج من چکرم داواده
گاو زردوز ایله سن پورو نریمانی گتیر
شاعر اثر بویو قهرامانلارین مینیکلرینی، سلاحلارینی، گئییم و پالتارلارینی معاصر شاعرلرین قهرمانلاری ایله موقاییسه ائدیر و اؤز قهرمانلاری ایله حاقلی اولاراق فخر ایله اؤیونور.
اثرین سونونا یاخینلاشدیقجا شاعر ایرفان خزینهسیندن داها قییمتلی گؤوهرلر چیخارماغا نایل اولور. او اورک یاندیریجی شؤله ایله اؤز متاینی ایرفان بازارینا چیخاراراق دئییر:
منده بیر سینهسی دؤرد مین یارالی کؤینک وار
سن تهمتوین گئین جوش خوفتانی گتیر
بسدی بیر قان ایله الوان اولان اممامه منه
سن گئدیب مغفر فولاد موتللانی گتیر
شاعر، ایمام حسین آغانین فقط سینه ناهییهسیندن آلدیغی یارالاردان درمه-دئشیک اولان کؤینهیینی مثال گتیرمکله، اوخوجویا پئیغمبر اهلی-بئیتینین چکدیگی موسیبتلرینی عیانی وسایط کیمی گؤزونون قارشیسیندا جانلاندیریر. و یا ایکینجی بئیتین بیرینجی میصراعسیندا «بسدی بیر قان ایله الوان اولان اممامه منه » دئمکله زمانه ایمامینین – ایمام حسینین شهید اولما صحنهسینی – همین آنی اولدوغو کیمی سانکی هر دؤورون اوخوجوسونون ایدراکیندا تسووور ائتدیره بیلیر.
من ال اوستونده گؤتوررم بیر اوشاق قونداغین
ایستهسن سن دخی قورسی- مهی- تابانی گتیر
بیرجه شاهزاده واریمدیر توی اوتاغی قورولان
سن ده کئیخوسروو ایلن تاجی- دورفشانی گتیر
مرهوم قومرو بو بئیتلرده کربلا واقئهسینین ان جانسیخیجی مقامی اولان قونداغداکی کؤرپهنین اوخلانما صحنهسینی بیرباشا جانلاندیراراق معاصرلرینه سانکی عیانی وسایط کیمی نیشان وئریر: «من ال اوستونده گؤتوررم بیر اوشاق قونداغین ».
همچینین ایکینجی بئیتین بیرینجی میصراعسیندا «بیرجه شاهزاده واریمدیر توی اوتاغی قورولان » دئمکله کربلا صحراسیندا آشورا گونو باش وئرمیش نؤوبهنؤو دهشتلی، توکورپهدیجی صحنهلری اؤن پلانا چکرک ایمام حسن یادیگاری شهزاده قاسیمین توی اوتاغی ماجاراسینی الی نیشانلیسینین الینه دیَمهین بَیله گلینین، ایکی گنجین نیسگیلینی باریز شکیلده نوماییش ائتدیریر. بونونلا دا دونیادا، خصوصن ده ایسلام عالمینده خئییرله شرعین بیر-بیرینی تاماملاماسینی اجتماعیته چاتدیرماغی باجاریر.
چکرم عرصهیی جنگاهووه بیر تازه جاوان
گؤر جمعالین سورا گئت لالهی- هومرانی گتیر
شاعر موسیبتین ان جانسیخیجی یئرینده رامانتیکایا ال آتاراق، ادبی پوئتیک ایفادهلرله دوشمن مئیدانینا یئنی بیر راهییه گتیریر. بئیتین بیرینجی میصراعسینا نظر سالاندا، بیز آچیق-آشکار بونون شاهیدی اولوروق. «چکرم عرصهیی جنگاهووه بیر تازه جاوان » دئمکله کربلا موجاهیدلرینین کدخوداسینی-تزه بَیینی، تازه جاوان آدلاندیرماقلا، اونا طرف قیلینج و نیزه ایله گلنلری سارسیدیر. اونلارا باشا سالماغا چالیشیر کی، بیر بو جاوانین جامالینا، بوی-بوخونونا باخین، تاماشا ائدین، گؤرون بونون گؤزللیگیله قیرمیزی لالهنی موقاییسه ائتمک نئجه ده بدییدیر.
لئشکریم یئتمیش ایکی تئشنه دیلاوردی منیم
سن اؤزون جمعی قیلیب لئشگر ایرانی گتیر
شاعر اؤز آز قوشونو ایله 72 نفر تئشنه- سوسوز، دیلاورلرله شعر-صنعتینین ووروش مئیدانینا بوتون ایران لئشگرینین گتیرمهسینی توصیه ائدیر.
آروزو ائیلهمه هر بئیتیوه دینارو تلا
من کیمی بئیتیوه بیر جنّت ریزوانی گتیر
مرهوم قومرو دؤورون معاصر شاعرلرینی مذمّت ائدهرک یازدیقلاری اثرلرین هر بئیتینه گؤره، قیزیل-گوموش ایستهمهلری ایله اونلاری حیاتدا اودوزان، آلدانان آداملار کیمی گؤستریر. اؤزو ایسه: من کیمی هر بیر بئیته جنّتی ریزوان ایستهمکله آخیرت عالمینین ابدی اولماسینی، دونیا اوچون یوخ، آخیرت اوچون چالیشماغی او ایستکلرله یاشاماسینی توصیه ائدیر.
حئیف زحمت چکیبن باغلامیسان شاهنامه
اوندا وصف ائیلهدیگین روستمی- داستانی گتیر
و سونرا تأسفله «شاهنامه» مؤلفی ابولقاسیم فیردووسییه ایراد ائدهرک بؤیوک زحمتله «شاهنامه» باغلاماسینی روستم آدلی پهلوانی ایستهدیگی کیمی هددیندن آرتیق شیشیرتمکله اوبرازلی شکیلده وئرمهسینی بؤیوک مهارتله اؤن پلانا چکمیش و نتیجهده اؤز اثرینین معنوی دیَرینی داها دا آرتیرماغا نایل اولموشدور.
کیمدی روستم، نه فرامرز، ندی سؤهراب، نه کییو
بلکه ایسگندر ایلن بهمهنی -دارانی گتیر
ندی ایسگندر دارا، نه سالاتین کیان
توری سئینایه گئدیب حضرت موسانی گتیر
داها سونرا «شاهنامه»دکی آدلاری چکیلن اثرین قهرمانلارینی، بیر-بیر خیتاب ائدهرک، کربلا قهرمانلاری ایله موقاییسه ائدیر، سوندا یئنه ده اؤز اثرینین، اؤز قهرمانلارینین قییمت و دیَرینی اوستون اولدوغونو سؤیلهییر. حتی ایشی او اندازهیه گتیریر کی، بنی-ایسرایل پئیغمبرلرینی ده کربالا موجاهیدلری ایله موقاییسه ائدیر، نتیجهده «تور سئینایه گئدیب حضرت موسانی گتیر» دئییر. بوتون بونلارلا باهم اونسوز دا فایداسی یوخدور دئییر، شاعر قومرو.
یا یاپیش نوح اتهییندن او دئییل فولک نجات
یا چیخیب تاریمی چاریمدهکی عیسینی گتیر
یا گزیب صفهیی دونیانی دولان ائیله سوراق
میسریدن تختی ایله یوسیف کنانی گتیر
بو بیئتلرده ایسه آچیق-آیدین اولکی پئیغمبرلرین آدلارینی قیئد ائدهرک اونلارین دا نجات گمیسی اولمادیقلارینی دئییر. «یا یاپیش نوح اتهییندن او دئییل فولک نجات» قومری اؤز اثرینین باش قهرمانینی حضرتی ایمام حسینی پئیغمبرین (س) بویوردوغونا گؤره «نجات گمیسی» آدلاندیریر. معتبر حدیثده حضرتی پئیغمبر (س) بویورموشدور: «منیم اهلی-بئیتیمین مثالی نوح پئیغمبرین گمیسینه بنزر. هر کیم او گمییه سووار اولسا، نجات تاپار. هر کیم او گمینی ترک ائتسه قرق اولاجاق.» بو حدیثه ایسنادن حاقلی اولاراق قومری ایمام حسینی «نجات گمیسی» آدلاندیریر. او، اوزونو دؤورون شاعرلرینه توتاراق فخرله منیم حسین کیمی عالملره نجات وئرن آغام وار دئمهیه البته حاقلیدیر. او، ارکیانا اورافا اهلینه - اگر سیزین ده بئله بیر رهبرینیز وارسا، گتیرین مئیدانا، - دئیه داها جورت و شؤوقله … «رهبریمدیر ایکی دونیادا حسین ابن الی گر وارین اولسا سنین ده بئله مؤولانی گتیر» دئییر.
هاردادیر سنده منیم تک شرفو جاهو-جلال
شیویی-نظمیده گیرم یدو بئیزانی گتیر
غوبهی-فاحیش گتیریب ائیلهمیسن صرف کمال
اؤزون اینصاف ایله عقل اوسته بو سئودانی گتیر
رهبریمدیر ایکی دونیادا حسین ابن الی
گر وارین اولسا سنین ده بئله مؤولانی گتیر
هشریده جام بولور الده توتوب شیری-خودا
بویورور تئشنهدی چوخ قومریگی نالانی گتیر
نهایت مرهوم قومرو ابدی سعادت گونونو - هشر، قییامت گونونو خاتیرلایاراق سانکی حالییهده الینده بوللور جام توتان قییامت گونونون ساقیسی مؤولا الینی – شیری خودانی قارشیسیندا گؤرور، اؤزونون دئدیگی کیمی «بویورور تئشنهدی چوخ قومریگی نالانی گتیر» دئییر مرهوم قومرو.
قاضی حاجی میرزیز سیدزاده

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اویان نیوز: “فیفا weekly ” ژورنالی دونیا فوتبالینین ان یاخشی “۱۰″ نؤمرهلرینین آدینی آچیقلادی. لیستهیه برزیلیانین جانلی افسانهسی “پله” باشچیلیق ائدیر. پله بوتون رقیبلرینی قاباقلایاراق دونیانین ان یاخشی “۱۰″ نؤمرهسی اولدو.
آرژانتین میللیسینین اونودولماز اویونچوسو دیگو مارادونا ایکینجی، فرانسانین میللیسینین افسانوی سیمالاریندان اولان “زیدان” ایسه اوچونجو پیلهده قرارلاشدی.
قئید ائدک کی، آردیجیل ۴ دفعه دونیانین ان یاخشی فوتبالچیسی آدینی قازانان آرژانتین میللیسی و “بارسلونا”نین فورواردی لیونل مسی لیستهده ۷- جی اولماسی ایله دقت چکیب. ۱
ـ پله ( برزیل ) ۲
ـ دیگو مارادونا ( آرژانتین) ۳
ـ زین الدین زیدان (فرانسا)
۴- فرنس پوسکاس (مجارستان) ۵
ـ میشل پلاتینی (فرانسا) ۶
ـ روبرتو ریولینو ( برزیل ) ۷
ـ لیونل مسی ( آرژانتین) ۸
ـ لوتار ماتئوس ( آلمانیا) ۹
ـ روبرتو باگیو ( ایتالیا) ۱۰
ـ گئورگی هاگی (رومانیا
قایناق: ت ر ت تورکی


text:
وروایة ابان عن محمد بن حمران
[بو ساحهده بیر آیری روایت وار.] ابّان، محمد بن حمراندان نقل ائدیر ابی عبداللهدان (ع) سوروشدوم: «طعام آلمیشیق، ساتیجی بئله گومان ائلیر اونو اؤلچوب. بیز ده قبول ائدیب اونون دئدیگی اساسدا آلدیق». ایمام بویوردو: «عئیبی یوخدور». دئدیم: «منده اؤلچمهمیش ساتا بیلرم؟». بویوردو: «سن اونو اؤلچمهمیش ساتما». بو روایت بونا دلالت ائلیر كی بایع اؤلچوسوندن خبر وئریب موشتری اونو تصدیق ائلهمهسه اؤلچمهمیش ساتماق صحیح اولماز.
[بو ساحهده بیر آیری روایت وار.] «ابی العطارد»دون روایتینین مفهومو. روایت بئلهدیر: دئدیم: «[آنباردان] بیر «كُر» و ایكی «كُر» (هر كور 1200 رئتل اولار.) میقداریندا چیخاردیرام. موشتری گلیب دئییر: « اؤلچودویون اساسدا اونو منه وئر». ایمام بویوردو: «سنی امین تانیسا عئیبی یوخدور». (بو روایتین آنلامی بودور: سنین اؤلچدویونه اینانماسا بئیع صحیح اولماز هله قالسین كی اؤلچمیهسن.)
[بو ساحهده بیر آیری روایت وار.] «ابن بُكِیرین» مورسلهسی بیر كیشیدن. ابا عبداللهدان (ع) سوروشدوم: «بیر شخص آلچی (گچ) آلیر بیر آزین اؤلچور و گئریده قالانین اؤلچوسوز آلیر». ایمام بویوردو: « یا گرك هامیسینی ساتیجینین تصدیقی ایله آلسین یا گرك هامیسینی اؤلچسون». ایمامین بعضیلندیرمهدن منع ائتمهسیندن اونون ایرشادی اولماسی آشكار اولور. بو منع ائتمك بونا حمل اولور كی ساتیجینی تصدیق ائدیرسنسه بعضیسینی اؤلچمك زحمتی لازیم دئییل. آما اونو تصدیق ائتمیرسنسه بعضیسینین اؤلچمهسی كیفایت ائلهمز.
بو روایت، مبیعین ایستیفاءسینا دا (بئیعدن سونرا مبیعی قبض ائتمك) حمل اولا بیلر. (اؤلچوسو تصدیق ائدیلیب و بئیع صحیحدیر آما تحویل زامانی بیر آزیندا اؤلچوب گئریده قالانینی دئییر همن میقداردادیر.)
وروایة أبان،
عن محمد بن حمران، قال: " قلت لأبی عبد الله علیه السلام: اشترینا طعاما، فزعم صاحبه أنه كاله، فصدقناه وأخذناه بكیله؟ قال: لا بأس.
قلت: أیجوز أن أبیعه كما اشتریته بغیر كیل؟ قال: أما أنت فلا تبعه حتى تكیله "، دلت على عدم جواز البیع بغیر كیل، إلا إذا أخبره البائع فصدقه.
وفحوى مفهوم
روایة أبی العطارد،
وفیها: " قلت: فاخرج الكر والكرین، فیقول الرجل: أعطنیه بكیلك، فقال: إذا ائتمنك فلا بأس به " .
ومرسلة ابن بكیر
عن رجل: " سأل أبا عبد الله علیه السلام عن الرجل یشتری الجص، فیكیل بعضه ویأخذ البقیة بغیر كیل، فقال: إما أن یأخذ كله بتصدیقه، وإما أن یكیله كله " .
فإن المنع من التبعیض المستفاد منه إرشادی محمول على أنه إن صدقه فلا حاجة إلى كلفة كیل البعض، وإلا فلا یجزئ كیل البعض.
ویحتمل الروایة الحمل على استیفاء المبیع بعد الاشتراء.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری دوللارینین ایندئکسی ۰،۱۱% ضعیفلهیهرک ۱۰۲،۹۸ بند سوییهسینده قرارلاشیب کی، بو دا هفتهلیک مینیموم اولان ۱۰۳،۶۵ بنده یاخیندیر.
آپا خبر وئریر کی، آورونون دوللارا قارشی مزهننهسی ۰،۱۲% مؤحکملنهرک ۱،۰۴۴۸ دوللارا چاتیب. بئلهلیکله، آورو ۱۴ ایللیک مینوموم حساب اولونان ۱،۰۳۵۰ دوللار سوییهسیندن اوزاقلاشا بیلیب.
یاپونییا بازاری آرتیق ایشینی دایاندیریب. سون تیجارت سئسسییاسینین یئکونوندا دوللار ۰،۰۹% اوجوزلاشاراق ۱۱۷،۴۲ یئنه قدر ائنیب. ماراقلیدیر کی، بونا دک دوللار ۱۱۸،۶۶ یئن سوییهسینه قدر باهالاشا بیلیب کی، بو دا جاری ایلین فئورال آیینین اولیندن ان یوکسک گؤستریجیدیر.
قارشیدان گلن بایرام تعطیلی اؤنجهسی والیوتا بازارلارینین آکتیولیگی ضعیفلهییب. لاکین بازار ایشتیراکچی لاری یئنی ایلده دوللارین مؤحکملهنمهسینی گؤزله ییر. بونون اساس سببی آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-این دؤولت ایستیقراضلارینین گلیرلیلیینین آرتماسیدیر.
اؤتن گون آچیقلانان ایستاتیستیک گؤستریجی لره اساساً، ۲۰۱۶-جی ایلین ۳-جو روبونده آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-این اودi پروگنوزلاشدیریلاندان داها سرعتله آرتیب.


text:
ایرانگه قرشی تورتینچی ناراضیلیک نمایشی
کابل نینگ اونلب اهالیسی ینه بیر بار ایران حکومتی افغان لر نینگ یاقیلغی ماده لر تانکرلرینی تاخته تیب قویگنی همده اوشبو اولکه ده افغان محبوس لر نینگ اعدام ایتیش حال لری دوام ایته یاتگنی نی قاره لب چیقگن لر.
اوشبو ناراضی لیک نمایشی ایران حکومتی گه قرشی اون کون ایچیده یولگه قوییلگن تورتینچی نمایش دیر.
بوگونگی ناراضیلیک نمایشی افغانستان ده گی بیردم لیک حزبی تمانیدن یولگه قوییلدی .اوشبو نمایش چی لر ایران حکومتی نی بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی همده انسان حقلریدن مدافعه ایتوچی قانون لر نی بوزیشده عیبلب چیقدی لر .اوشبو ناراض نمایش چی لر ایران حکومتی افغان لر گه تیگیشلی بولگن یاقیلغی ماده لر تانکرلرینی چیگره دن اوتکزیش همده اوشبو اولکه ده افغان محبوس لر نینگ اعدام ایتیلیشی تاخته تیلیشینی استب چیقدی لر.بو حقده بیردم لیک حزبی نینگ باشلیغی داود رزمک گپیره دی .
"بوگونگی ناراض لیک نمایشی اسلامی ایران حکومتی نینگ قوپال عمل لریگه قرشی دیر.چونکی اولر هنوز هم انفرادی شکلده اعدام ایتیشنی دوام بیرماقده لر .بیزنینگ بیر قنچه عادی یورتداش لریمیز چیگره دن اوته یاتگن پیتده اولر نی نشانگه آلگنلر. اولر قاچاقچی بولمه گن و هیچ قندی یمان نیتلری هم بولمه گن.افسوس کی بیز نینگ فاسد دولتی میز هم اولردن بو حقده هیچ قندی سوریشتیرمه گن"
ناراض نمایش چی لر افغانستان حکومتی همده دنیا هم جمیعتی مملکت لریدن ایران حکومتی نی خلقرا ترانزیت قانونلری همده انسان حقلرینی رعایت ایتیشگه مجبور قیلیشینی سوره دی لر.
ناراض نمایش چی لر ایران حکومتی مقاملری نینگ رسم لرینی ایرتیب تشلب کابلده گی ایران ایلچی خانه سی نینگ لوحه سیگه تخم و هر خیل بویاق لر نی سیپدی لر.
شوندی بیر حالتده کابل شهریده گی خصوصی عالی بیلم یورتی اوقوچی لری هم عین ناراضی لی نمایش لرینی یولگه قویگن لر .
بوگونگی ناراضی لیک نمایشی سونگی بیر یریم هفته ایچیده کابلده ایران حکومتیگه قرشی یولگه قوییلگن تورتینچی ناراضی لیک نمایشی دیر.
بوندن بیر نیچه آی آلدین مخدره ماده لر قاچاغیده قولگه آلینگن افغان محبوس لری نینگ ایران ده اعدام ایتیله یاتگنی خصوصیده گی خبر لر مطبوعات آرقه لی اعلان بولگنی دن سونگ افغانستان نینگ تورلی ولایت لریده ایران حکومتی گه قرشی ناراضی لیک نمایش لری بولگن ایدی .
شوندی بیر حالتده افغانستان حکومت اوشبو موضوع نی حل ایتیش اوچون ایران مقام لری بیلن دیپلوماتیک علاقه لر آرقلی یولگه قوییب کیله یاتگنی نی ایته دی بیراق ایران حکومتی افغانستان گه قنچه مقدارده گاز همده تیل کیره ک لیگی نی اعلام ایتسین دیب سوره گنی نی رد ایتگن.
اگر اوشبو قیین چی لیک علاجی باریچه تیزراق حل ایتیلمه سه بو قیینچی لیک لر باشقه موضوع لر گه یایلیب کیتیب هر ایککی اولکه آره سیده قیین چی لیک توغدیریشی ممکن دیگن خواط لر موجود.


text:
گئجهنین قارانلیغینین آغیرلیغین چیینلرینده حیس ائدیردی. ائله بیل دونیانین آغیرلیغین اونا یوکلهمیشدیلر. قورغوشون دولو هاوا اونا نفس چکمهیی چتینلشدیریردی. هر آددیم گؤتوردوکجه سانکی چیینینده کی یوک بیر آزدا آغیرلاشیردی. دهشتلی آنلارین دؤزولممزلیگی اونو سارسیدیردی. ایندیهدک بو قدهر آیاقلارینین تابسیزلیغینی بیلمهمیشدی. هاراسا گئدیردی اؤزوده بیلمیردی؛ آنجاق ایندی فیکیر- خیال اونا حکم وئریردی.
سانکی گؤزلری باخار کورایمیش. اطرافیندا دولاشانلاری، کوچهده گلیب- اوتنلریده بئله هئچ گؤرموردو. نه ائدهجهیینی، هاراسا گئدهجهیینیده آنلامیردی، آنجاق بو آغیر یوکو بیر یئره داشیماق زوروندایدی. بو فیکیر زولاق- زولاق هاوانی دولاشان بیر سیگارئت توستوسو کیمین اونون ایچهری عالمینی بورویوردو.
هر آددیم آتدیقجا او سانکی اؤزوندن اوزاقلاشیر، منلییی- کیملییی شوبهه آلتینا دوشوردو. زامان – زامان دوشونهرک، اوزاقلارا گئدیر، باشی هرلهنیر، اویاخلیقلا –یوخو آراسیندا کابوس دولو آنلار کئچیریردی. هردن بیر وار گوجونو آووجلاریندا توپلاییب، اؤنه آپاریر نسه بیر یئردن توتوب، وار گوجویله ایستردی کی او یوکون آلتیندان خیلاص اولسون. آمما اونوندا نتیجه سیز اولدوغونو دویوب، ائتدیی حرکتدن پئشمانچیلیق چکیردی.
گؤزونون اطرافیندا یومشاق بیر یوخلوغون و ایتیرمهنین حیسسینه آلیشیردی. بو ایتیرمه اونون کیپریکلرینی آغیرلاداراق، قاپاماق زوروندایدی. آمما گؤزلرینین اؤنونده حرکته باشلایان “دومانلی فیرلاماجلار” کیپریکلرینین اؤرتولمهسینه مانعه تؤرهدیردی. هردن بیر دؤنوب، گئرییه هاراسا اوزاقلارا زیللهنهرک آجیلی- شیرینلی خاطیره آختاریردی. هارداسا بیر خوش خاطیره یادینا سالیر، نسه اطرافی بوروین “دومانلی فیرلاماجلار” اونو تئز فیکیر – خیالدان یاییندیریردی.
هر ایکی یانیندان آسلانان قوللاری او قدهر آغیرلاشمیشدی کی دیزلرینین تاب گتیرمهسینه گومانی گلمیردی. ائله بو ندندنده بیر یئره، بیرینه سؤیکنمهیی آرزولاییر کیمی اطرافی سوزدو. یاخینلیقدا ایللر بویو گؤرمهدیگی، گؤدهسی یوغون پلمهلره اوجالمیش، تاریخلردن قالمیش بیر چیناری گؤردوکده، اونا طرف یاخینلاشدی. آغاجا سؤیکنهرک دیزلری تاب گتیرمهدی، مولاییم سوروشمک حالیندا آغاجین دیبینده تورپاغا سریلدی.
ایندی بیر آز توختامیشدی. او فیرلاماجلاردا یوخ اولموشدو. یاواش-یاواش دان یئری سؤکولوردو. هارداسا اوزاقدان بیر قوش سسی ائشیدیلیردی. دهشتلی گئجهنین اؤتمهسی و گونشین گلمهسینی دوشونوردو. او اوشویهرک، نسه ایچهریسنده بیرحیسسین قزینماغینی آنیردی. او گونش کیمین یئنیدن دوغولوردو؛ آلیشماغا، نورساچماغا…
ائلیار پولاد


text:
حاضرگی کابل نینگ شرقیده ، ینگی کابل توزه لیش ایشی باشلندی
افغانستان دولتی ، ینگی کابل شهری نینگ ، کابل شرقیده جایلشگن منطقه ده توزه تیش ایشی باشلنگنی دن خبر بیردی.افغانستان دولتی نیچه ییل آلدین دن کابل نینگ ده سبز منطقه سیده ینگی شهر توزه تیشی اوچون ریجه لرنی اوستیگه ایشلر ایدی و حاضر ایسه مذکور ریجه لرنینگ عملی بولیش ایشی باشلنگن.
کابل نینگ حاضر گی شهریده جمعیت سانی کوپ بولگنی ، مذکور شهر نینگ بعضی منطقه لریده قیته قوریش ایشلری یخشی شکلده ایلگر کیتمه گنی شو نینگ دیک تینچ سیزلیک قیین چیلیک لری باعث ، ینگی بیر شهر توزه لیشی اوستیگه سرمایه یاتقیزیلیشی ایتیلگن.
کابل نینگ حاضر گی شهریده قریب بیش ملیون انسان حیات کیچیره دی و مذکور اهالی کوپ گینه قیین چیلیک لر بیلن دوچ کیلگن لر . بو شهر اصلیده 500 مینگ انسان نینگ یشه یشیده نظرگه آلینگن ایدی.
ینگی کابل نی کینگه یتریش اداره سی نینگ اورین باسری ، غلام سخی حسن زاده گه کوره ، مذکور شهر نینگ توزه لیشی ، ملیارد لر دالر هزینه کوته ره دی شو نینگ دیک مذکور هزینه بیر بولیمی نینگ جاپان اولکه سی اوز بویینگه آلگنینی سوز بیرگن.
حسن زاده جنابلری نینگ ایتیشیچه ، مذکور شهر ، بیرینچی و ایککینچی بولیم لری نینگ طرح لری تیارلنگن . شو نینگ دیک ینگی کابل نینگ سو و برق شبکه لری ، سرک لر ، مخابرات ، کانالازیسیون و مخابرات مسئله سی کیله سی بیش ییل گه قدر توزه له دی.
حسن زاده جنابلری گه کوره ، ینگی کابل شهری اون بیش ییل گه چه تمام بولیب ، مذکور شهرده اوچ ملیون انسان نینگ یشه یشی نظرده توتیلگن.
ینگی کابل نینگ توزه لیش طرحی ، منطقه نینگ اینگ کتته اعمار لیک پروژه لریدن ایتیلگن.
مذکور شهر ، کابل نینگ حاضر گی هوا قونالغه سیدن توتیب تا، بگرام جنوبی تمانیگه چه امتداد تاپگن. رسمیلر گه کوره ، ینگی کابل نقشه سی 740 کیلو متر مربع ییرنی ایگه للگن .
دولتی اداره لر او ییرده باریلیشی ویا بارمسلیگی حاضر گه قدر بیلی بولمه گن.
اگرده وزیرلیک لر و دولتی اداره لر ینگی شهر ده انتقال بیریلسه ، مذکور مسئله منفی عکس العمل لر بیلن یوزمه یوز بولیشی ایتیله دی.
افغانستان نینگ حاضر گی پایتختی ، بو مملکت خلقی اوچون ، سیاسی ، تاریخی و مدنی لحاظیدن انچه اهمیت گه ایگه.


text:
روسلارین ۳۵%- ۱۹۱۷-جی ایل اوکتیابر اینقیلابینین (سوسیالیست اینقیلابی – رئد.) یئنیدن تکرارلاناجاغینا اینانیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو نتیجه اجتماعی فیکیر فوندونون کئچیردیی سورغودان سونرا اورتایا چیخیب. فوندون سورغوسونا اساساً، اینقیلاب طرفدارلاری یئنی اینقیلابین باش وئرمهسینه حکومتین فعالیتیندن ناراضیلیق و اؤلکهدهکی وضعیتین سبب اولاجاغینا بیلدیریبلر. اینقیلابی ایستهمهیهن روسلارین سایی ایسه ۴۶% تشکیل ائدیب. روسلارین ۹% اؤلکهده اینقیلابین باش وئرمهسینه گوجلو حکومتین ایزن وئرمیه جه یینی وورغولاییب.


text:
سولطان مجید غنیزاده
سولطان مجید غنیزاده
آذربایجان میلّی ایدئیاسینین فورمالاشماسیندا موهوم رول اوینایان موتفکّیرلریمیزدن اولان سولطان مجید غنیزاده (1866-1937) تورکلوگه و ایسلاما موناسیبتده ده اؤزونهمخصوص یئر توتموشدور. هله، 1880-جی ایللرین سونلاریندان باشلایاراق آذربایجان تورکلرینین معاریفلنمهسی اوغروندا موباریزهیه باشلایان سولطان بَی بو دؤورده دیگر آذربایجان تورک موتفکّیری حبیب بَی ماحمودبیَوولا بیرلیکده، 1887-جی ایلده باکیدا «روس-تاتار مکتبی» آدلی ایلک یئنی تیپلی ایبتیدایی مکتبین اساسینی قویموشدور. چونکی بو دؤورده اساسن دینی عئلملری اؤیرهدن مدرسهلر مؤوجود ایدی و اورادا دا درسلر یالنیز فارس و عرب دیللرینده حیاتا کئچیریلیردی. آنجاق یئنی تیپلی مکتبده ایسه آذربایجان تورکجهسی اساس دیل کیمی تدریس اولونور، عئینی زاماندا بورادا دونیوی عئلملر (جوغرافییا، ریاضیات،تاریخ و س.) تدریس اولونوردو.
بو مکتبین یارادیلماسی آذربایجان میلّی ایدئیاسینین اینکیشافینا دا موثبت تاثیر گؤسترمیشدیر. بئله کی، همین مکتبین مأذونلاری آراسیندا آذربایجان تورکلرینین ایدئولوقو محمد امین رسولزاده ده اولموشدور.
سولطان مجید بَی آذربایجان تورک دیلینین اینکیشافینا دا بؤیوک دیقّت یئتیرمیش، 20-جی عصرین اوّللرینده اونون «لوغتی-روسی و تورکی»، «ایصطیلاحی-تورکی» و باشقا کیتابلاری نشر اولونموشدور.
س.م.غنیزاده ایلک دؤورلرده بیر معاریفچی کیمی، داها چوخ جمعییّتین ساوادلانماسینا، عئلم و بیلیک صاحیبی اولماسینا چالیشمیشدیر. اونون فیکرینجه، موعلیمین اصیل اؤولادلاری اؤز اوشاقلاری دئییل، محض شاگیردلری اولمالیدیر. عئینی زاماندا، موعلیمین مال و دؤولتی درس و تعلیمدیر، موعلیمین کسب و اوجرتی ایسه میلّتینین رغبتیدیر. غنیزاده یازیردی: «موعلیمین ائوی کیتابخانادیر، موعلیمین نؤکری مکتب مولازیمیدیر، موعلیمین توابئع و اعتباری جوجوق-شاگیردلردیر، موعلیمین موخلّفاتی قارا-قورا مکتب میزلریدیر، موعلیمین سازی، نغمهسی مکتب شاگیردلرینین صداسیدیر، موعلیمین ایستیراحتی دفترلر تصیحیحدیر… آخ، خوداوندا، تدریس نه گیرنمایه متاع، میلّت ایرادتی نه پوریار بهادیر! طلا (قیزیل) و نقره (گوموش) ایله تدریس و تعلیم مابئینینده نه بؤیوک تفاووتلر وار! خوداوندا، تکرارن سنه شوکور اولسون کی، من عاجیز بندهیه صونعی-موعلیملیگی تربییه وئریب، مکتبدارلیق پئشهسین نصیب ائدیبسن! هر صوبح و شام قاپیما گلن جوجوقلار طلا-نقره (قیزیل-گوموش) عوضینه مندن عئلم و تربییه ایستهمکلری منیم اوچون سعادتدیر».
اونون فیکرینجه، آرتیق مدنییّت عصرینده خواجه حافیظین ختم ائتدیگی غزلیات یولو ایله گئتمک، زولف و شؤوقله مدحییّهلر اوخوماق هونر دئییلدیر. آرتیق دونیوی عئلملره مئییل ائتمک، جمعیتی معاریفلندیرهجک اثرلر یازماق لازیمدیر. بو یولدا غنیزاده بیر سیرا اثرلر («مکتوباتی-شئیدا بگ شیروانی»، «آللاه خوفو» و س.) یازمیشدیر. او، همین اثرلرینده ده ایلک نؤوبهده یئنی تیپلی مکتببلردن و همین مکتبلرده درس دئین موعلیملرین میلّی روحلاریندان بحث ائتمیشدیر. آذربایجان موتفکّیری حساب ائدیردی کی، دینی خورافات و مؤوهوماتدان، جاهیللیک و نادانلیقدان قورتولماغین ایلک یولو مکتبلرین یارانماسیندان و همین مکتبده میلّتین اؤولادلارینا بیلیک وئرمک ایستهین موعلیملرین اولماسیندان باشلاییر. اونون فیکرینجه، موعلیم میلّتینی جهالتیندن قورتارماق اوچون هر شئیی گؤزه آلمالیدیر: «میلّتین جهالتیندن حذر ائدن موعلیم اؤز بالاسینا نیفرین ائدن آتا کیبیدیر. هونرلی اوستاد خام دمیردن صبیرله میصری قیلینج یاپا بیلرسه، یاخشی موعلیم کجطبع میلّتدن خوشاخلاق جمعیت حاضیرلایا بیلر».
حتّی، غنیزاده موعلیملیگی حجّه گئتمک ایستهین موسلمانین وظیفهسیندن ده آغیر وظیفه حساب ائتمیشدیر. اونون فیکرینجه، خوصوصیله دؤورونده موعلیم چوخ مسئولیتلی بیر وظیفه داشیییر: «موعلیملیگه تکلیف اولان شخص حجّ و ذکاته موستطیع اولمادیقدا «کیملری اؤیرتدین و نه اؤیرتدین؟» سورولوب بازخاست (طلب) اولاجاقدیر. اینصافن موعلیملیک تکلیفی آغیر تکلیفدیرسه، موعلیملیک شأنی هم اوجا شأندیر. موعلیملیک هر بیر عصرده آغیر اولوبسا، بو عصریمیزده داها آغیرراقدیر! عصریمیز بیر عصردیر کی، گوندوزلر قیرائت، گئجهلر کیتابت موعلیملر اوچون دین بورجودور».
س.م.غنیزاده ایسلام دینینده مذهبلراراسی موباریزهنی، او جوملهدن شیعه-سوننی مسلهسینی ایسه بیرمعنالی شکیلده پیسلهمیشدیر. او آچیق شکیلده بیلدیریردی کی، موسلمانلار آراسیندا سوننی-شیعه مسلهسینی اورتایا سالانلار اصیل موسلمانلار اولا بیلمزلر. چونکی موسلمانلار کیتابی دا، پئیغمبری ده بیردیر. غنیزاده بیلدیریردی کی، بو معنادا، اگر موسلمانلار سوننی و شیعه آدلاری آلتیندا بیر-بیرلرینی اؤلدوروب جنّته گئدهجکلرینی دوشونمهلری جهالتدیر. غنیزاده یازیردی: «آللاهی سئویرسینیزسه، عؤمر ایله علی حضرتلرینی روسوای ائتمهیهسینیز. اؤز زامانلاریندا او جنابلاریندان باش وئرن عمللر ایندی گاه ایسلام و گاه اجنبی تاریخچیلرینین سردفتری اولموش ایکن، سیزین کیبی جاهیللر بو کثافتی-بشرییّه ایله اونلار کیبی عالی جنابلاری مواخذه ائتمک شایسته دئییل…. علی الخصوص کی، ایندی دؤرد یوز ایلدیر کی، بو بیهوده مسله سؤیلهنیب-سؤیلهنیب آخیر بیر ثمره وئرمهدیگی خود مضر اولدوغون ثوبوت ائدیر».
سولطان مجید بیین فیکرینجه، بو مسلهلرین حلینده نیجات یولو یالنیز ایسلامین بوتؤولوگودور. او، «آللاه خوفو» اثرینین مؤوضوسونو دا رئال حیاتدان گؤتوروب تصویر ائتمکله یاناشی، جمعیتین پروبلئملرینین حلّینده چیخیش یولو کیمی ایسلام دینینی، کونکرئت اولاراق قورانی گؤسترمیشدی. اونون فیکرینه گؤره، اینسانلار آللاهین قویدوغو شریعتله گئتسه، جمعیت داخیلینده عئلم و شریعت اینتیشار تاپسا اینسانلیق شرفی و ویجدان عیصمتی ده ایتمز: «اگر اینسانلار آللاه قویدوغو شریعته زیندگانلیق ائتسهلر، البتّه کی، دونیادا هرگیز اوغورلوق اولا بیلمز، چونکی هر کس اوغورلوقدا اولان موردار قباحتی بوینونا گؤتورمز… آما چیفایدا! عئلم و شریعت حالا او درجهده اینتیشار تاپماییبدیر کی، هامی اینسانلار اینسانلیق شرفینی آنلاییب، ویجدان عیصمتین ساخلایا بیلسینلر».
قئید ائدک کی، س.م.غنیزاده ایسلامدا قادین مسلهسینه ده خوصوصی دیقّت یئتیرمیشدیر. اونون فیکرینجه، موسلمان دونیاسیندان نئچه عصرلردن بری داوام ائدن بو عادته سون قویماق لازیمدیر. چونکی قادینلارین آزادلیقلارینین الیندن آلینماسی سون نتیجهده میلّتین اینکیشافینا ضربه وورموشدور. غنیزاده یازیردی: «فیالحقیقه بعضی میلّتلر آراسیندا قادین طایفاسی حوررییّت ثمرهسینده بینصیب ایکن، بعضی حوقوقدان محروم قالمیشلار. بیز قافقازییا موسلمانلارینین آراسیندا قادین چاغیردیغیمیز مئهریبان جانلار، آنالار و باجیلار عوبودییّت قئیدلرینده باغلانمالاری ظولم و فضیحتدیر و بونجا ناگووارا عادتلر شرعی-محمدییه برعکس اولدوقدا تدریج ایله ایسلام میلّتلرینین آراسیندان ترک اولاجاغینا اعتیماد چوخدور».
آنجاق او، کیشیلرله قادینلارین تامامیله برابرحوقوقلو اولماسی مسلهسینه گلینجه، بورادا بیر قدر فرقلی مؤوقئعدن چیخیش ائدیردی. غنیزادهنین فیکرینجه، کیشی ایله قادین آراسیندا باشلانغیجدان موعیّن فرق اولدوغو اوچون، ایندی ده بعضی مسلهلرده کیشی قادیندان اوستوندور: «دونیادا هر بیر ذاتین ترقّیسی اوچون بیر شرط مؤوجود ایکن همین ترقّینین تکمیلی اوچون هم بیر درجه موعیّندیر. هاکذا قادین مسلهسی حوررییّت و اینصاف اوستونده بینا توتدوقدا مدنییّت عالمینده بیر درجهیه چاتاجاغینا هم اعتیماد چوخدور، آما آمئریکالیلار ایستهدیگی برابرلیک درجهسینهجن یوخ. زیرا کی، عومومی اینسانییت اوچون حورریت موطلقن مومکون اولمادیقدا، قادینلا کیشی آراسیندا هر بیر جهتجه برابرلیک مومکون دئییلدیر».
قئید ائدک کی، س.م.غنیزاده آذربایجان جومهوریتی دؤورونده ده (1918-1920) میلّی و دینی دَیرلری تبلیغ ائتمکده داوام ائتمیشدیر. غنیزاده آذربایجان پارلامئنتینین میلّت وکیلی کیمی، ان چوخ دیقّتی «ایسلام-تورک» بیرلیگینه یؤنلتمیش و تورک-ایسلام مفکورهسینین سینتئزیندن چیخیش ائتمیشدیر.
1917-1920-جی ایللرده مؤوجود اولان «ایتّیهاد» پارتییاسینین لیدئرلریندن بیری کیمی غنیزاده حساب ائدیردی کی، ایسلام بایراغینین اوجالماسیندا تورک قؤوملری موستثنا رول اوینامیشدیر و اویناماقدا دا داوام ائدیر. بو معنادا، غنیزاده شریعتین قایدا-قانونلارا عمل اولونماسینی واجیب سایماقلا یاناشی، تورکلوگون ده مودافیعهسینده دایانمیشدیر. او پارلامئنتدهکی بیر چوخ چیخیشلاریندا بیان ائدیردی کی، «ایسلام بیرلیگی»نی آپاریجی رولو تورکلوگه مخصوصدور.
غنیزاده پارلامئنتدهکی چیخیشداریندا دایما تورکلوک و ایسلاملیق علئیهینه چیخیش ائدن داشناکلارا و بولشئویکلره قارشی اولموشدور. خوصوصیله، او، 1918-جی ایلده آذربایجان تورکلرینین خیلاصینا گلمیش قافقاز-ایسلام اوردوسونا و اونون کوماندانی نورو پاشایا دفعه لرله بؤیوک سئوگی و حؤرمتینی ایفاده ائتمیشدیر. قافقاز-ایسلام اوردوسو آذربایجانی ترک ائتمهیه مجبور اولدوقدان سونرا پارلامئنتده تورک عسگرلرینه قارشی هدیان یاغدیران بولشئویکلره و اونلارین الآلتیلارینا ان سرت جاواب وئرنلر آراسیندا س.م.غنیزاده ده اولموشدور.
آذربایجان، سووئت روسییاسی طرفیندن ایشغال اولوندوقدان سونرا دا مدنی-معاریف ایشلرینی سوردورن غنیزاده، سسری رئپرئسسییاسیندان قورتولا بیلمهمیشدیر. بئله کی، اونون واختیله ایسلامچیلیق، او جوملهدن تورکچولوکله باغلی چیخیشلاری 1937-جی ایلده رئپرئسسییا اولونماسی ایل نتیجهلنمیشدیر. بئلهلیکله، عؤمرونون بؤیوک بیر حیصهسینی خالقینین معاریفلنمهسینه و ساوادلانماسینا حصر ائدن غنیزاده بو یولدا، سؤزون حقیقی معناسیندا شهید اولموشدور.
قایناق: Fabula.az
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
تورکییهنین آلاجاغی اس-۴۰۰ زنیت راکت سیستملرینین ناتو تکنیکاسی ایله اویغونلوغو سوال آلتیندادیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده پنتاگون رهبری جیمس متیس ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا دئییب. متتیسین سؤزلرینه گؤره، یالنیز آلینان زنیت راکت سیستملرینین تورکییهیه چاتدیریلماسیندان سونرا نتیجهلری گؤرمک ومکون اولاجاق.
«پروبلم بوندادیر کی، روسییا ایستئهسحصالی اس-۴۰۰-لر ناتو تکنیکالاری ایله بیرلیکده فعالیت گؤستره بیلهجکمی؟ اونلار هئچ واخت بیر-بیرینه اویغون گلمهیهجک. تورکییه حقیقتا ده بو سیستملری یالنیز معین ائدیلمیش زونادا تطبیق ائدجک؟»، - دئیه پنتاقون لیدری سوال ائدیب.
خاطیرلاداق کی، ایول آیینین ۱۳-ده یاییلان اینفورماسییایا گؤره، تورکییه روسییادان ۴ عدد اس-۴۰۰ راکتلری آلماق اوچون ۲.۵ میلیارد دوللار اؤدیهجک.


text:
لیتوانی شوروی سوسیالیست جومهوریتی
لیتوانی شوروی سوسیالیست جومهوریتی (اینگیلیسجه: Lithuanian Soviet Socialist Republic، (فارسجا:جمهوری سوسیالیستی لیتوانی شوروی)، (عربجه:الجمهورية الليتوانية السوفيتية الاشتراكية)، (فرانسهجه:République socialiste soviétique de Lituanie)، (آلمانجا:Litauische Sozialistische Sowjetrepublik)، (ایتالیاجا:Repubblica Socialista Sovietica Lituana)، (روسجا:ЛиToBckaя CoBeTckaя CoциaлиcTичeckaя Pecпyблиka)) اوروپادا بیر اسکی دؤولت. لیتوانی شوروی سوسیالیست جومهوریتی 1940 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1990 میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
آذربایجان عالی باش کوماندانینا (آذربایجان پرزیدنتی) یئنی صلاحیت لر وئریلیر.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، گلن هفته مم-این مدافعه، تهلوکهسیزلیک و کورروپسییا ایله موباریزه کومیتهسینده بونونلا باغلی «مدافعه حاقیندا» قانونون ۵-جی ماددهسینین آلتینجی بندینه علاوهلر لاییحهسی موذاکیره ائدیلهجک.
لاییحهیه اساساً، آذربایجان عالی باش کوماندانی (آذربایجان پرزیدنتی) سلاحلی قوهلرین حربی مکتب لرینی، عالی مکتبلرین حربی کافئدرالارینی و علمی تدقیقات تشکیلاتلارینی یارادیب و لغو ائتمه صلاحیتی ایله یاناشی، سلاحلی قوهلرین علمی موسیسه و تشکیلاتلارینی یاراتما، یاخود لغو ائتمه سصاحیتینه ده مالیک اولاجاق.
لاییحهنی شرح ائدن کومیته عضوو میلت وکیلی زاهید اوروج آپا-یا بیلدیریب کی، قانوندا عالی باش کوماندانین صلاحیتلرینده میللی مجلیسه حربی دوکترینانین تقدیم اولونماسی، سلاحلارین و حربی تئکنیکانین اینکیشافینین دؤلت پروگراملارینین ترتیب اولونماسی، میللی مجلیسین راضیلیغی ایله محاربه اعلان ائتمه، یاخود سوله باغلاما و س. وار: «بونونلا یاناشی، عالی باش کوماندانین حربی مکتب لری، عالی مکتب لرین حربی کافئدرالارینی و علمی تدقیقات تشکیلاتلارینی یارادیب و لغو ائتمه صلاحیتی صلاحیت لرینین ده اولدوغونو نظره آلینیب، یوخاریداکی تکلیف ایرلی سورولوب».
لاییحه سئنتیابرین ۱۲-ده کومیته ایجلاسیندا موذاکیرهیه چیخاریلاجاق.


text:
اؤتن گون آذربایجاندا باش وئرهن ۶ باللی زلزهله گونئی آذربایجاندا دا فسادلار یارادیب.
آخار. آذ ایران مئدیاسینا ایستینادلا خبر وئریر کی، اردبیلده زلزله پانیکاسی ایله ائودهن قاچان ۵ نفر یونگول خسارتلرله خستخانالارا مراجعت ائدیب. اونلار آیاق اوستو معایینهدن سونرا ائوه بوراخیلیب.
پارس آباد شهرینده زلزله زامانی قورخاراق اورک توتمایسی کئچیرن اوشاغین حیاتینی حکیملر خلاص ائدیبلر.
قئید ائدک کی، اؤتن گون آغدامدا باش وئرهن ۶ باللیق زلزهله بیر چوخ رایونلاریمیزدا، او جملهدن آرازین جنوبوندا حس ائدیلیب. زلزله نتیجهسینده ائولره زیان دیسه ده، تلفات یوخدور.


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری وئنئسوئلایا عسگر یوللاسا، توفنگلرله آغ ائوی اله کئچیره جه ییک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری وئنئسوئلا پرزیدنتی نیکولاس مادورونون اوغلو قوئررا مادورو آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین وئنئسوئلایا حربی موداخیله ایله باغلی سؤزلرینه جاواب اولاراق دئییب.
«آغ ائوه گئدیب، اورانی آلاریق»، - او بیلدیریب.
قئید ائدک کی، دونالد ترامپ اؤتن گونلرده آپرئل آییندان بو واختا قدر اعتراضلارین داوام ائتدیی وئنئسوئلایا حربی موداخیلهنین نظرده توتولان واریانتلاردان بیری اولدوغونو آچیقلامیشدی.


text:
قاییتما
ایندی کی گئدیرسن سون باهار کیمی
قاییتما گئرییه دورنالار کیمی
یاشا زیروه لرده .یاشا قار کیمی
چئوریلیب یاغیشا سئله قاییتما
ایللریم ناحاقدان اوتدو سنینله
دئمیرم عومور گون بیتدی سنینله
گئتدین نغمه لریم گئتدی سنینله
ایندی غملی اوتن تئله قاییتما
سن گلدین عومرومه دومان چن کیمی
یاشارسان ساچیما دوشن دن کیمی
باری بوندان بئله یاشا من کیمی
قوخلاییب آتدیغین گوله قاییتما.
نصرت کسمنلی
Filed under: نصرت کسمنلی,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: نصرت کسمنلی,نصرت کسمنلی نین شعرلری,آیریلیق شعری,اشعار نصرت کسمنلی,تورکی شعر,سئوگی شعری,شعرهای ترکی نصرت کسمنلی |


text:
حکیم سید ابوالقاسم نباتی ، « نباتی » تخلّوصو ایله شعر یازمیش و اؤز دورانیندا «مجنون شاه» و « خان چوبان » آدیله تانینمیش ، آذربایجانین عاریف شاعیرلریندندیر. او « سیّد اُشتبینی » لقبینه مالیک اولموش ، میر یَحیانین اوغلودور. ۱۱۹۱ هیجری قمری ایلینده آنادان اولموش و جاوانلیق چاغلارین قاراداغ ماهالیندا اولان اوشتبین کندینده کئچیرمیشدیر. اونون ایشی اکینچی لیک ایمیش،صفالی باغلاردا ایشله ییب و مال داوار ساخلاماقلا عؤمور سوروب تانری وئره ن روزویا قانع اولارمیش. آنجاق قاراداغین صفاسی و « سیه رود » ماهالینین هاواسی ، «نباتی» نی گؤزللیکلر قارشیندا ، شعیر یازماغا کؤنوللندیردی.
او گئتدیکجه عرفانا داها آرتیق علاقه باغلاییب ، تحصیل ائتدیکده، عمرخیام،مولوی و حافظ کیمی قالارغی عالیملرین اثرلرین اوخویوب اؤرگه شدی. سونرالار « اهر » شهرینه گئدیب « شیخ شهاب الدین اهری » نین بقعه سینده خلوت ائتمه گه باشلادی. دئمک اولار نباتی اوره گی یوموشاق و دویغولو بیر شاعیر اولدوقدا،عؤمرونون سون چاغلاریندا یئنی دن آنا یوردو « اوشتبین » کندینه قاییتدی. نباتی ، صوفی مشرب بیر شخص ایمیش. او فارسی و تورکو دیلینده شعر یازیرمیش. مرحوم «تربیت» دئمیشکن: نباتی، خواجه حافظ دن تاثیرلنمیش و چوخلودا تجنیس یازارمیش. بو شاعیر ، کردی،کرمی ، قاراکهری و گرایلی نغمه لرینه اویغون تورکو شعرلر دئییبدیر.
اونون اثرلریندن بیری « عین العشق » منظومه سیدیر کی ۱۳۳۲ اینجی ایلده لاهور اؤلکه سینده چاپ اولموشدور.
نباتی نین شعر دیوانی ۱۲۷۴ اینجی ایلده تبریز شهرینده سنگی چاپا یئتیشیب ، آنجاق ۱۳۴۵ اینجی ایلینده ، اردیبهشت آیی نین اونوندا نستعلیق خطّی ایله کی « یوسف مشکین قلم » الی ایله یازیلمیشدیر، یاییلدی. دئمک اولار بو چاپ ایشی ، تهران دا کی ادیبه انتشاراتی نین باشچیسی نین چالیشمالاریله اولموشدور. دیوان ، ۲۶۶ (۱۶ سطیرلیک ) صحیفه ده سهمانلانیب «اُفست» اوزرینده چاپ اولوبدور. دیوانین ایچی بونلاردان عبارتدیر: بحر طویل،غزل،قصیده،مخمس، رباعی،مستزاد،ساقی نامه و آیری تورکو شعرلر.
حکیم سیّد ابوالقاسم نبانی نین ، مولای متّقیان ، امام علی (ع) حضرتلری باره سینده یازدیغی شعرلردن ایکی بیت:
منیم عالمده سولطانیم علی(ع) دیر
منیم میر جهانبانیــــــــــم علی دیر
دییه ر دائیم دیلینده خان چـــوپانی
منیم هر درده درمانیم عـــــلی دیر
۱۳۷۲ اینجی ایلین شهریور آییندا ، اوچ گون کلیبر شهرینده بو شاعیره بؤیوکلمه یغینتیسی توتولدو . بو مناسبته گورا دوکتور حسین محمد زاده صدیق حضرتلری نین چالیشمالاریلا ، شاعیرین دیوانی ، ایکی جیلدده یاییلدی. بیرینجی جیلدی فارسی دیلینده و ایکینجی جیلدی تورکو دیلینده دیر.
اوندان سونرا آیری دیه رلی و گؤزل بزه کله اولان جیلیده ده کی « غریبی کلیبر» جنابلاری و باشقا گؤزل یازانلار و هنر بیلنلرین چالیشماقیله اوز وئرمیشدیر نباتی نین شعرلری ایستکلی لره اتحاف اولدو.
نباتی نین قبیری اوشتبین کندیده بیر اوجا یئرده کی آراز چایی نا باخیر، یئرله شیبدیر. او کندین آداملاری نین دئییشینه گؤره: نباتی همیشه داغین اوجا بیر یئرینده اوتوروب ، آنا یوردونا و ها بئله آراز چایینا و او کندین گلیش گئدیش یوللارینا گؤز تیکه رک ، چوخ شعیرین اوردا یازارمیش.
نباتی نین گؤزل سَسی واریمیش و اؤز شعرلرین اوجا سس ایله اوخویارمیش. دئییشلره گؤره گویا عرفانا یول تاپمیش ، رحمتلیک «نباتی» دفعه لر آراز چاییندان اویان بویانا کئچه رمیش ، هئچ بیر یانی ایسلانماز ایمیش. آنجاق اونون بئلنچی حکمته مالیک باجاریقلی ایشی ، گؤره نلری حئیرته سالارمیش.
« نباتی» دن بیر غزل:
بئیله مســــــــــتم بیلمیرم کی مئی نه دیر؟! مینا نه دیــــــر؟!
گول نه دیر؟! بولبول نه دیر؟! سونبول نه دیر؟! صحرا نه دیر؟!
اود دوتــــــوب جانیم سراسر یاندی آممــــــــا بیلمه دیم
دل نه دیـــــــر؟! دلبر نه دیر؟! باشیمدا بو سئودا نه دیر؟!
بیلمه دیـــــــم عؤمـــــــرومده هرگز کفر و ایمان هانسی دیر
احمد و محمــــــود کیمدیـــــــــر؟! عیسی و موسی نه دیر؟!
شاهبـــــــاز اوج وحدت، واحــــــد و حیّ و قـــــــــدیم
خالــــــــــق اَرض و سمـــــــا، اول فرد بی همتا نه دیر؟!
صدر ایـــــوان جــــــــــلالت ، شمـــــــــــــــع بزم کاینات
آفتاب عــــــرش عـــــــــزّت، لافتی الاّ نـــــــــــــــــه دیر؟!
طـرّه هاتی قـــــــــــوی کنــــاره، رقصه گـــــــل دیوانه وار
گـــــــــل خرابـات ایچره گؤر بو شور و بو غوغا نه دیر؟!
درد صـــــــافی گـــؤزله مک واختی دَگیل ساقی! آمان !
جام وئـر، پیمانه وئر، ساغر نه دیر؟!، صـــــــهبا نه دیر؟!
دور گؤزون قوربانییام، مســــــــــــــتانه گل ، رندانه وئــر
چـوخ دئمه جمشیــــــــــــــــــــد دن، اسکندر دارا نه دیر؟!
لوحش الله، کیمدی بیلمـم عشق دیوانیـــــــــــــــــن یازان!
عاشــق و معشوق کیمدیر؟! وامق و عــــــــــذرا نه دیر؟!
شاهد خـــــــــــــــــــــــلوت نشـینیم ائتدی رخسارون عیان
عاشق دیوانه گل گؤر ظــــــــــــاهـــر و اخفاء نه دیر؟!
یئتـــــــــــدی عؤمرون آخیره ، سن بیر نباتی بیلمه دیــن!
کیمدی گؤزدن او باخان؟! یا دیلده بــو گویا نه دیـــر ؟!
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
پرویز جبراییل چاغداش آذربایجان ادبییاتینین تانینمیش سیمالارینداندیر.او، 1971-جی ایل یانوارین 18-ده بیله سوار رایونونون عصمتلی کندینده آنادان اولوب. "اؤلنگی"، "هر صاباح یاشام"، و "یاد دیلده" کیتابلارینین مؤلفی اولان پرویزین اثرلری ادبی حادیثه کیمی قیمتلندیریلیب.
اونون "یاد دیلده" روُمانی "نسیمی" ادبی مسابیقه سینده "ایلین روُمانی" سئچیلیب. همچنین "کولت آذ" و ام کا ام ادبی پورتاللاریندا اوخوجولار آراسیندا کئچیریلن سس وئرمه ده "ان یاخشی اثر" نوُمیناسیاسیندا بیرینجی اوُلوب. بوندان باشقا "یاد دیلده" آذربایجان ادبی محیطینده حاظیردا ان عالی مکافات ساییلان " مللی کیتاب مسابیقه سی"نین قالیبیدیر. "یاد دیلده" روُمانی تبریزده آذربایجان دیلینده نشر ادیلیب. "هر صاباح یاشام" شعرلر کیتابی ایسه ایراندا فارس دیلینده ایشیق اوزو گؤروب. آخار.آذ یازیچی، شاعیر پرویز جبراییلین "سن منه آغ..." شعرینی تقدیم ائدیر:
سن منه آغ...
سن منه آغ مکتوبلار یوللا
یازدیقلارینی
آغ مرکبله قوللا
سنه آغ جوابلار
یوللارام.
مکتوبلاریمیز
اله کئچرسه بئله،
قورخما.
کیمسه آچا بیلمز
بو سرری
مکتوبلاری داشییان
دولانباج، اَیری-اویرو
دونقار بئللی
آغام یوللاردان غیری.
سن منه آغ مکتوب یوللا،
گؤزلریم یول اولمامیش
سال یولون آغینا،
یوللا...


text:
پارلمان اعضالری نینگ ناقانونی نمبرپلیت لردن فایده له نیش لری سونگی پیتلرده ارتیب بارماقده. کابل ترافیک اداره سی و همده اولوسی جرگه نینگ اداری هیاتی (وج) و( م ج) تور پلیت لرنی ناقانونی بیله دی.
ایریم ملت وکیللری بو پلیت لرنینگ بیکار قیلینیشی طلب قیلگن. اولرایسه مخالف قوراللی گروه لر بو کبی پلیت لردن عصیانچیلیک فعالیت لری اوچون فایده له نیشدن خواطر اظهارایتگن.. اولوسی جرگه نینگ بیرینچی کتابتنچیسی عبدالستار خواصی ایریم ملت وکیللری نینگ بوخصوصده بولگن طلب لرینی حتی کی عمومی مجلیسده هم مطرح قیلدی. اونگه کوره (و ج ) و ( م ج ) تور پلیت لردن فایده له نیش پارلمان ایشکریسی و تشقریده امنیتی خواطرلرگه سبب بولگن.
ملت وکیللری نینگ موترلری پارک بولینگن منطقه ده نظر سالگنده اونلب پلیت سیز موترلرنی کوریش ممکن اولر،نمبر پلیت اورنیده (و /ج ) و ( م / ج )( یعنی اولوسی جرگه و مشرانوجرگه معنی سیده، پارلمان ده گی عضویت شماره لرینی اوز موترلریگه نصب قیلگن.
ایریم پارلمان اعضالری بوکبی پلیت لردن فایده له نیش حاللری ارتیب باره یاتگنینی اورغوله دی.
اولوسی جرگه نینگ اداری هیاتی هم بوندی پلیتلردن فایده له نیش غیرقانونی ایکنینی ایته دی بوحقده ینه هم عبدالستار خواصی گپیره دی:"امید قیله من بی بندبارلیک و المناک حادثه لرنی یوزبیریشنی الدینی آلیش اوچون،بوکبی پلیت لرنی بیکار قیلیش اوچون تیز آره ده قرار آلینسین بو ریجه گه موافق قرق وکیل هم امضا چیککن بو پلیت لر ناقانونی بولگن شو اوچون ملت وکیللریدن ایستی من کی بو پلیت لرنی اوز موترلریگه نصب قیلمه سینلر."
کابل ترافیک اداره سی نینگ رییسی جنرال نظام الدین دادخواه موترلر وبو موترلر نمبر پلیت لری،اوشبو اداره گه ثبت بولمه گنینی ایته دی.
ایتلشچه دولتی مقاملرنی تعین لش اوچون پارلمان نینگ اساسی رولی بار. شوباعث هم شاید ترافیک اداره رییسی قطع فکر بیلدیرمیدی:"بومتر لر ترافیک اداره سیگه ثبت بولمه گن، لیکن مین شوندی پلیتی بولگن موترلرنی جوده آز کوره من، بیرنیچه موتر بولیشی ممکن، اوشبو موترلردن فایده لنه یاتگن شخصلر اولکه میزنینگ ایشانچلی شخص لری دیر.قندی دیر معما ایمس، بونی تیکشرماقده میز نهای بولگندن کیین سیزلرنی جریانگه قویه میز."
هم ترافیک اداره سی وهم اولوسی جرگه نینگ اداری هیاتی بو کبی پلیت لردن فایده له نیشنی غیر قانونی بیله دی.
ایریم ملت وکیللری شوندی پلیت لردن عصیانچیلیک فعالیت لریگه قوله نیشدن خواطر ده.
هرچند حاضرگه قدرهم عصیانچیلر مخصوص پلیت لردن فایده له نیب قندی دیر عصیانچلیک فعالیتیگه قول اورمه گن، لیکن اوتمیشلرده طالبان عصیانچیلری امبولانس موتریدن فایده له نیب کابلده گی فروشگاه گه هجوم قیلگن ایدی.
ایریم لرگه کوره، بعضی بیر ملت وکیللری ناقانونی نمبرپلیت لردن فایده له نیب بیرتماندن قانوننی ایاغ آستی ایته د ی، باشقه تماندن قیمت بها زره لی موترلری اوچون گمرکی محصول توله شدن باش تارته دیلر.
شوندی نمبرپلیت لردن فایده لنه یاتگن پارلمان اعضالریدن ایکتته سی اوز دلیل لرینی قوییده گی چه اچیق له دیلر:"حاجی الله گل مجاهد کابل ملت وکیلی من،زرهلی موترلر باره سیده ایتسم، بعض بیر وکیللر شخصی پوللریگه بیر بیریریم لک دالرگه زرهلی موتر ساتیب آلیشگن. بو پولنی هم ایناغه لر میز ویقینلری میزدن الگن میز، اگر بونی محصول قیلسک بیرلک دالر محصول بوله دی. بیز جانی میزنی سقلش اوچون بوموترنی الگن میز.
سنا مجلیسیده هرات وکیلی شهناز غوثی من، بوپلیتدن فایده له نیشیمگه خاص دلیل یوق،وقت بولمه گنی اوچون بو پلیت نی اوز موتریمگه قوندیرگن من، یقنیده پلیت الیشگه اورینماقده من ،بو بیزنینگ مشکلی میز ایمس بلکه دولت مشکلی دیر.
شوندی پلیت لردن استفاده قیله یاتگن ایریم ملت وکیللری بوکبی پلیت لر بولمه گن ده مهم کوچه لرده کیریب باریش اوته قینت ایکنینی اورغولیدی.
نیچه ییلدن بیری افغانستان پارلمانی دولت نینگ قانوننی ایاغ ایستی قیلیب کیله یاگنی گه عیبلیدی بیراق ایریملر قانون توزه توچیلر تمانیدن قانون ایاغ استی بولیشی قبول قیلنرلی بیر حالت بولمه گنینی ایته دی . رسمیلرگه کوره و ج و م ج پلیت لردن فایده لنیش ناقانونی بیر عمل بولگن.


text:
میانا ادبیاتی، میانا ادبیاتینی تانیتدیرماغا و ایزله مه گه بیر پنجره!
میانا ادبیاتینی تانیتدیرماغا بیر آددیم گؤتورمک اوچون میانا ادبیاتی آدیلا یئنی بیر وئبلاگ آچدیق.
بو وئبلاگدا میانالی شاعیرلرین، یازارلارین و ادبیاتچیلارین اثرلرینی پایلاشاجاغیق، اوسته لیک نقد، مصاحبه، تورکجه دیل بیلگی سی و میانانین تورکجه ادبیاتیلا ایلگیلی خبرلر ده بو وئبلاگ دا یاییملاناجاق.
سایین ادبیاتچی شهرداشلاردان و بوتون ادبیات سئونلردن خواهیش اولونور بو یولدا بیزه دستک اولماق اوچون اثرلرینی بیزه چاتدیرسینلار...
اوماریق سیزین یاردیملاریزلا میانا ادبیاتینین تانینماسینا و گوجلنمه سینه یارارلی بیر آددیم گؤتورک...
بو لینکدن وئبلاگا باخا بیلرسیز!
Www.miyana-edebiyati.mihanblog.com
اثرلریزی پایلاشماق ایسته سز میانالی سیته سینده بو اکانتا و ائلی نین اکانتینا(Www.miyanali.com/hosaedi) پیام, یوخسا اشاغیدا یازیلان ایمئیله ایمئیل گؤندرین!
Aminnaseri821@gmail.com
اثرلرینیزی پایلاشماق اوچون وئبلاگدا اؤزل پیام دا یازا بیلرسیز...
اؤنه ریلریزی باخیشلارینیزی و اینتیقادلارینیزی گؤله ییریک.
اؤنجه دن بیزه یاردیم اولماغینیز اوچون تشککورلریمیزی بیلدیریریک!


text:
بلاغت گه ایتمه گن قیزلرنی تورموشگه اوزه تیش عنعنه سیگه قندی قری سیز؟
قیزلرنی قانوننی یاشگه ایتمی تورموشگه اوزه تیش و قیزلرنی ختنه قیلیش حاللرینی کمی تیریش اوچون بریتانیا ده خلق آرا یغین یولگه قوییلگن. جمله دن افغانستانده قیزلرنی ایرته چه راق تورموشگه چیقاریش حاللری کوپ روی بیره یاتگن مملکت لردن بیری حساب لنه دی . معلومات لرگه کوره افغانستانده قیزلرنینگ یرمی 19 یاشگه ایتمی تورموشگه چیقارله دی.
اوتگن بیر نیچه ییل جریانیده بو کبی حاللردن یوزلب واقعه سی انسان حق لری تشکیلات لری تمانیدن رویخط گه آلینگن.
انسان حق لری فعاللری عیاللرگه قرشی زوره وانلیک لرنینگ حاللری هم شو سبب طفیلی روی بیره یاتگنینی ایتماقده.
بلاغت گه ایتمه گن قیزلرنی تورموشگه اوزه تیش عنعنه سیگه قندی قری سیز؟
سیز نینگچه قیز لرنی ایرته تورموشگه بیریش نینگ ایجابی و سلبی جهت لری نمه ده ؟
سیز یشه یاتگن محل ده قیزلرنی اجباری تورموشگه اوزه تیش حاللری قنچه لر کیینگ ترقلگن؟
عایله ده ییگیتنی یرته اویلش کیرک می یا کی یوق ؟ بو هفته گی سوز سیزگه رکنی عینا شو موضوع گه بغیشلنگن.
سوز سیزگه برنامه سی هر پنجشنبه کونی جانلی روشده افغانستان وقتی بیلن ساعت 6 اقشام دن 6:30 گه نشرایتله دی. برنامه میزگه حصه قوشیش اوچون فکر و ملاحظه لرینگیزنی تیلفون رقم لرینگیز بیلن بیزگه یوبارینگ. بیز برنامه جریانیده سیزگه تیلفون قیله میز. ایمیل : uzbek.afghan@bbc.co.uk بی بی سی اوزبیک خذمتی بیلن Whatsapp آرقه لی باغله نیشنی ایسته سینگیز، تیلفون میز +44 7858 860002 یاکی قوییده کی فورم آرقه لی بیز بیلن علاقه قورینگ


text:
ولایتی شورا سیلاو نامزدلری اهالیگه نمه لرنی وعده قیلماقده؟
جمهور رئیس لیک و ولایتی شورالر سیلاویگه آز مدت قالر ایکن، ولایتی کینگاشی نامزدلری نینگ شعارلری هم قیزیقیب بارماقده. ولایتی کینگاش نامزد لری اوز وعده و سیلاو شعارلری بیلن اهالی توجه سینی اوزلریگه جلب ایتیشگه اورنماقده.
نامزد لردن بیری برق قوتینی شهرگه کیلتیریب بیریشنی وعده قیلسه باشقه سی ایسه قدرتنی اهالیگه قیترماقچی. ولایتی کینگاش نامزد لری بو مرته قندی وعده لرنی اهالیگه بیرماقده؟ سیز کوته یاتگن وعده و شعارلرنی نامزد لرنینگ سیلاو تبلیغاتی ده کوریش ممکن ؟
ولایتی شورا نامزدلری تمانیدن بیرله یاتگن وعده لر قنچه لیک عملی بولیشی ممکن؟
بو هفته گی سوز سیزگه رکنی عینن شو موضوع گه بغیشلنگن. برنامه میزگه اشتراک ایتیش اوچون تیلفون رقم لرینگیزنی بیزگه یوبارینگ.
ایمیل : uzbek.afghan@bbc.co.uk
یاکی قوییده کی فورم آرقه لی بیز بیلن علاقه قورینگ.


text:
اوکراینانین داخیلی ایشلر ناظری آرسن آواکووون اوغلونون حبسی و آزادلیغا چیخماسی اطرافیندا باش وئرهن حادثهلر مؤوجود حقوق-محافظه سیستمینین هانسی وضعیتده اولدوغونو آچیق شکیلده گؤستریر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده پولیتولوگ آلکساندر دودچاک دانیشیب.
«ایندی کیئوده وضعیت سادهجه حاکمیتله و یا حاکمیتده تمثیل اولونان بلوکلارلا علاقه ایله حل ائدیلیر. اوکراینا ایستاندارتلارینا گؤره، ایستنیلن نفوذلو سیاستچینین سلاحلی دستهسی اولمالیدیر. باخ، آواکوو دا بونلارا صاحبدیر. آواکووا یئرینی گؤسترمهیه چالیشدیلار، آنجاق سونونا قدر آلینمادی»، - پولیتولوگ دئییب.
دودچاک آواکووون اوغلونون سربست بوراخیلماسینین گؤزلهنیلن اولدوغونو بیلدیریب:
«آواکوو اوکراینا ایستاندارتلارینا گؤره اولدوقجا نفوذلو بیر اینساندیر و بو گؤزلنیلن قرار ایدی. یقین کی، حبس قراری آواکووون عالی رادانین محافظهسیندن دین بیرلشمهلرینی چکمهسی و اؤلکه رهبرلیینه، پارلامنته مؤوقعیینی نماییش ائتدیرمهسینه جاواب ایدی».
قید ائدک کی، آ. آواکووون اوغلو کورروپسییا و فیریلداقچیلیغا گؤره ساخلانیلمیشدی.


text:
شیخ صفیالدین اسحاق
شیخ صفینین مزاری اردبیل ده
شیخ صفیالدین اسحاق(شیخ صفیالدین اردبیلی ،شیخ صفیالدین اسحق، شیخ صفی، ابوالفتح )1334 – 1252 صفویلر سولاله سی نین بانیسی.
1252 (هیجری-650)-جی ایلده اردبیلین کلخوران کندینده آنادان اولموشدور. آتاسی امین الدین جبریل خواجه کمالالدین عربشاهیدیر. صوفی دایره لرینده اونو یئددینجی شیخ ایمامی موسا کاظیمین (میلادی 754-800) 21-جی نسلیندن حساب ائدیردیلر. شئیخین بئشینجی اولو باباسی فیروزشاه قیزیلباش او نسیلدن، سولاله دن اردبیله گلن و بورادا مسکونلاشان اولینجی شخص حساب اولونور. منبعلر فیروزشاهین اوغلونون وز، وزین اوغلونون محممد، محممدین اوغلونون صلاحدالدین، صلاحدالدین اوغلونون امین الدین، امین الدیناوغلونون ایسه صفی الددین اولدوغونو قئید ائدیرلر.
آتاسینی اوشاق یاشلاریندان ایتیرن صفی ایبتیدای تحصیلینی اونون دینی داوامچیلاریندان آلمیشدیر. او، دینی علملرین اساسلارینا یییله نیر، آنا دیلیندن باشقا فارس، عرب، گیلان و مونقول دیللریند ده سربست دانیشماغا باشلاییر.
ایییرمی یاشیندا تحصیلینی آرتیرماق اوچون شیرازا گئدن صفی بورادا مشهور ایلاهیاتچی عالیملردن روکن الددین بئیضوی، میر عبدوللاه و باشقالاریندان درس آلیر. موعلیمی میر عبدوللاه ین مصلحتی ایله یگیرمی بئش یاشیندا مشهور گیلان شئیخی هاجی الد-دین زاهیدین (هیجری-615-700) موریدی اولور. شئیخ صفی اد-دین 25 ایل طلبه کیمی اونون یانیندا قالیر.
هاجی اد-دین زاهیدی آذربایجانداکی صوفی طریقتی اولان سوهروئردی ایله موناسیبتلر ساخلایان گزرکی درویش ایدی. اونون اسل آدی تجاددین ایبراهیم بی رؤوشاندیر. 0، 1215-جی ایلده لنکرانین یاخینلیغیندا اولان سییاور کندینده آنادان اولموشدور. اونو همین ویلایتده اولان خالاناگیران (خایلاکاران) کندینده دفن ائتمیشدیلر و اونون شرفینه همین کندین آدینی شیخاکئران دییشمیشدیلر. اونون قبری اوسته توربه تیکیلمیشدیر، بو یئر خالقین موقدس زیارتگاه یئری اولموشدور. بو توربه نی شئیخ حئیدر (شاه ایسماییلین آتاسی) و شاه آبباس زیارت ائتمیشلر. شئیخ زاهیدین قیزی ایله ائولنن صفی شئیخین وفاتیندان (1294) سونرا اونون یئرینده صفویییه طریقتینین رهبری اولور . 35 ایل ایرشاد و تعلیماتلارلا مشغول اولور و بیر چوخ طلبه یئتیشدیریر. شئیخ صفینین عؤمرونون داها فایدالی و تاثیرلی دؤورو محض همین ایللر اولموشدور. اونون شؤهرتی آز زاماندا بوتون شرق دونیاسینا، شرقی رومایا، سورییایا، هیندیستانا یاییلدی. شرقده اورفان و دین ساهه سینده یئگانه شخصیت کیمی تانینان شئیخ صفی بوتون مذهب و طریقتلره مورشید و اوستاد اولا بیلمیشدیر.
ردبیلین دارول-ایرشادی (دارالارشاد) (هیدایت ائوی) گئنیش بیر اراضییه معنوی اوجاق اولموش و بو اوجاغین باشیندا شئیخ صفی دورموشدو. شئیخ تام باجاریغی ایله تقیییه پرینسیپینه عمل ائده رک ائله بیر دونیاگؤروشه مالیک ایدی کی، آیری-آیری یسلام مزهبلری و تریقتلری ده اونون معنوی خزینه سیندن قیدالانا بیلیردی. صفوی طریقتی اؤزون مخصوس بیر تشکیلاتین واسیطه سیله تبلیغ اولونور و اوزاق یئرلرده اولان نوماینده لره چاتدیریلیردی. بو تشکیلاتین باشیندا ” پیر ” ، یاخود ” مورشید ” دوروردو. اساس ایش مورشید (موللیم) ایله موریدلر (تلبه لر) آراسیندا واسیطه چی رولو اوینایان خلیفه نین اوزرینه دوشوردو. خلیفه هر طایفانین سوفیلرینه باشچی اولماقلا برابر، هم ده رهبرله بیرباشا علاقه ده اولوردو. خلیفه لر و سوفیلر تابئچیلیکده اولان جاماعاتلا رهبر آراسیندا ائله مؤحکم علاقه یاراتمیشدیلار کی، بو علاقه گوندن-گونه گئنیشلنمکده و مؤحکملنمکده ایدی.
اکثر حاللاردا سییاسته قاریشمایان بو سیستئم شئیخ جونئیده کیمی داعوام ائتمیشدی. آما دارول-ایرشاد شئیخ جونئیددن باشلایاراق سیاسی مثله لرله ده ماراقلانماغا باشلادی. اوزون مودت تشکیلاتا رهبر اولان ردبیل پیری بو تشکیلاتدان نینکی طریقتی و ایدئولوژی مثله لر اوچون ایستیفاده ائتدی، هم ده اورانی بؤیوک بیر حربی و سیاسی تشکیلاتا دا چئویردی. سییاستله طریقت بیرلشه رک صفویییه ایدئولوگییاسینی فورمالاشدیردی. بونونلا شئیخ صفی نین فورمالاشدیردیغی شییزم-سوفیزم ایدئولوگییاسی ماهیتی اعتیباری ایله سییاست و حاکیمیتدن اوزاق قالا بیلمزدی و ایستر-ایسته مز دارول-ایرشادا رهبرلیک ائدن پیر سیاسی هرکاتلارا دا قوشولمالی ایدی. شئیخدن سونرا بیر-بیری نین آردینجا سدرددین، خاجه الی ایبراهیم، شئیخ جونئید، شئیخ هئیدر و نهایت شئیخ ایسماییل ردبیل دارول-ایرشادینا رهبرلیک ائتمیشلر.
شئیخ صفی اد-دین 1334-جو ایلده ردبیل شهرینده دونیاسینی دییشیر و بورادا دا دفن اولونور. اونون مزاری نین اوزرینده توربه قورولور، اطرافیندا مسجیدلر، کاروانسارایلار، مدرسه لر، یاشاییش ائولری سالینیر. بورادا بؤیوک بیر مدنی مرکز یارانیر. شاه ایسماییل دا داخیل اولماقلا صفوی شئیخلریندن بیر چوخو بورادا دفن اولونور. همین مرکزین تیکینتی و برپا ایشلری فاصیله سیز اولاراق داعوام ائدیر. نهایت، خیو اسرده ی شاه تهماسیبین حاکیمیتی دؤورونده (1524-1576-جی ایللر) همین مقبره اؤز ایندیکی شکلینی آلیر. سفویییه طریقتینین رهبری قیسمینده شئیخ صفی اد-دی نین ایلک واریثلری سدرددین موسا (1334-1392/3) و شئیخ خاجه الی (1392/3 -1429) اولموشدور. صفی اد-دی نین نتیجه سی یبراهیم شئیخشاهدان (1429 -1447) باشلایاراق ردبیل شئیخلری رئال، دونیوی حاکیمیتی ده اله کئچیریرلر. شئیخ ایبراهیم شئیخشاه ردبیل حاکیمی اولور، سونرادان شئیخ ایسماییل (1486-1524) اولجه ازربایجاندا، سونرا هم ده یراندا یئنی قیزیلباشلار دؤولتی نین و بو دؤولتین تاخت-تاجیندا سفویلر سولاله سی نین عصاسینی قویور.
//
شعرلری
ائی رؤونقی – باهار! گولموسن، نسن؟
ائی ایختییاری الدن آلان، مولموسن، نسن؟
دؤوری یوزونده سبزئیی-خطین گؤرن دئییر:
رئیحان، بنؤوشه، سوسه نی-سونبولموسن، نسن؟
خوش جنگجو گلیر گؤزومه قاشو کیپریگین،
ائی گؤزلری حرامی-قراقوموسن، نسن؟
ائی کؤنلومون خرابه سی، آهولر اویلاغی،
دیوانه لر یاتاغی مگر چؤلموسن، نسن؟
افغانو-آه دور گئجه-گوندوز ایشین صفی،
قومرویموسن بو باغیده، بولبولموسن، نسن؟
————
-
گلتور
قیلینج باغی دوتوبدور گؤزلریم، ساقی، کدو گلتور،
ووروبدور تپمه جه ن خوم قانیندان بیر سبو گلتور.
لاله دوداقلار سینمده آچیلمیش،
گؤزوم قانینی اولماز باغلاماق جامی دولو گلتور.
———–
-
آغلارلار
آغاجلار سارماشیب قددیندن آیری زار آغلارلار،
سیزیلدارلار پریرولر کیمی تکرار آغلارلار.
———–
-
سئویشمکلر
گؤیرچین یوللادیم، یازدیم سنه سندن شیکایتلر،
قولوندا اول قانادلاردیر باشی باغلی کیتابتلر.
اونودما عاشیقی، نامئهریبان اولما، منیم جانیم،
ایشیقسیز سروه اوخشارلار وفاسیز سروقامتلر.
سنی تانری، نئجه سندن شیکایت ائتمگیم آخیر،
هانی اول نازلی باخماقلار، هانی گیزلین ایشارتلر.
هانی ظالیم، هانی گؤزوم، هانی کافیر، هانی جانیم؟
سئویشمکلر، باریشماقلار، تپیشمکلر، قوجوشماقلار!
———–
-
نئیلر
اولان حاقق یادی بیرله قایغیسیز دیوانه، کس نئیلر،
قیلینج الینده م’نی چاغیران ار، دادرس نئیلر.
سینیق کؤنلوم نوا دوتمازسا، اسکیم فؤوجو کسیلمز،
بؤیله آغیر قارالی کاروان سؤوتی-جرس نئیلر.
چکن کؤکسون شیکافیندان منیم بیدرد کؤنلومنی،
بو قانلی بحر قارشیسیندا زنگی وار، سس نئیلر.
دنیز مودرار اولماز ایت سو ایچماغیندان، ائی عاریف،
حاقیقت آنلییان آری کؤنوللرده هوس نئیلر.
————
-
جانان اولور
جان قیلاندا جیسم ترکین محرمی-جانان اولور،
قوش یوواسیندان آذاندا همده می – شئیتان اولور.
————-
-
آشییان ائیلر
حبیبیم نازدان لئیلینی آنجاق پاسیبان ائیلر،
منیم کؤنلوم قوشو مجنون باشیندا آشییان ائیلر.
————
-
بئنگاللنمیش
توتور کؤنلومدن آتش لاللنمیش،
باشیمدان دود قالخار حاللنمیش،
کئییک کیمی چوروموش کوکرن ناز،
باخیش دورنا کیمی دونباللنمیش.
تؤکولموش زولفی یاغی تک قوجاغه،
ایچیب هیندولری بئنگاللنمیش.
————–
-
قاچین
عشق زنجیریمی اوزدو، یول آچین،
اوی اوشاقلار! اولولو گلدی، قاچین!
————–
-
خار اولسون
منی خار ائیلیین گؤزلرده، یا رب، خارو زار اولسون،
دئمم کیم مندن آرتیق، من کیمی گؤزلرده خار اولسون.
—————
-
مؤوزون-مؤوزون
قویدو اوز کؤنلومه قم لشکری هامون-هامون،
قارا بایداغلی الملر اوجو گولگون-گولگون،
چاغیریردیم قاتی آواز ایل: – لئیلی، لئیلی!
داغ سس وئردی جاوابیندا کی: – مجنون، مجنون.
گؤزلریمدن یانا اود توتلادی دوزخ-دوزخ،
جیگریمدن یانا قان قاینادی جئیهون-جئیهون،
بو نه ویرانه کؤنولدور، صفی، ائی وای، ائی وای!
سرولر وار ایدی بو باغیده مؤوزون-مؤوزون.
————–
-
یاتیش
بو نه جیلوه دیر، نه قامت، نه رویش یئریشدورور بو،
نه رویش یئریشدورور بو، نه گؤزل رویشدورور بو؟
بو نه نازلی سورمه دیر های، بو نه قانلی قمزه دیر وای،
بو نه گؤزدورور، نه کیپریک، نه قییا باخیشدورور بو؟
آغیزینی اؤپمک اولماز، دوداغینی اممک اولماز،
اورگیمی قان ائلرسن، نه بلا گولوشدورور بو؟
منه گر یاناشا اول گول، سومویوم کویوب اولار کول،
کی توتوشموش اوددورور او، قوروموش قامیشدورور بو؟
بو نه هوسندور، نه آفت، بو نه شورو نه قییامت،
بو نه عشقدیر، نه مؤحنت، نه خطرلی ایشدورور بو؟
آغاریب باشیمدا توکلر، قاپیسیندا اولدوم ابتر،
دئمه دی او نازلی دیلبر کی بیزیم گوموشدورور بو؟
سفینین سؤزون اینانما، سن اونون اودونا یانما،
اؤزونو اویاق سانما، کی یامان یاتیشدورور بو؟
————-
-
قانلی پییاله
گؤی گولدو، بولود آغلادی، ائی شانلی پییاله،
سالدی منی مئی شؤوقونه بو قانلی پییاله.
اول دم کی دیلیم دوتمایا، ساقی، کرم ائیله،
آللاهی سئورسن، منه بیر جانلی پییاله.
————-
-
واللاهی، بیللاهی
دئمین کیم دردیمی بیلمز، بیلیر واللاهی، بیللاهی،
دئسه بیلمم، اینانمایین، آلدادیر واللاهی، بیللاهی.
دئدین هرگیز منیم کؤنلوم سنینله مئهریبان اولماز،
دئمه ظالیم، دئمه کافیر، اولور واللاهی، بیللاهی.
قییا باخگج، تبسسوم نازیک ائتگج ایلتیفات ائیله،
منی آخیر بو ظالیم اؤلدورور واللاهی، بیللاهی.
دئیین مجنون گلیبدیر شهره، ائودن چیخ تاماشا قیل،
اوشاقدیر نازه نینیم، آلدانیر واللاهی، بیللاهی.
سفینی قویما یالقیز، گئتمه، گئتمه، گئتمه، گل، گل، گل،
یازیقدیر، باشینا دؤنوم، اؤلور واللاهی، بیللاهی.
————-
-
آیاق چکمک
دوست کویوندان آیاق چکمک منه چوخ آر ایدی،
ایتلری بیرله سوروندوم تا سوموگوم وار ایدی.
وار ایدی بیر گون کی، بد خوبانیملا وار ایدی،
گولسه ایدیم من گولردی، آغلاسام آغلار ایدی،
ایچدیگیم قان، یئدیگیم قم، راهتیم آزار ایدی.
————
-
غریبه م
اوز گیزله مه گون تک قارا چادیر یییه سی های،
آخشام آرایا گیردی، غریبه م، نئیلگیم وای.
————
-
شهلا کیمی
یار دوداغین امر قارشیدا هلوا کیمی،
باخا-باخا آغلارام نرگیسی شهلا کیمی.
————
-
شؤ’له
گونش بیر شؤ’له دیر ابلق باشیمدان،
فلک بیر لاله دیر قانلی یاشیمدان،
بو دریا گؤز کی، لؤلؤدن گول آچیر،
بولودلودور هاوالانمیش یاشیمدان.
[redaktə / تحریر] لوغت
یوخاریداکی شعرلرده کی بعضی سؤزلرین آذربایجانجا معناسی
کدو – قاباق، بالقاباق
سبو – بارداق، کوزه
خوم – کوپ
زار – ناله ایله؛ چاره سیز
پریرو – پری صیفتلی، پری اوزلو؛ گؤزل
کیتابت – یازیلار؛ بورادا مکتوبلار م’ناسیندا
بیرله – بیرلیکده، بیر یئرده
دادرس – دادا چاتان، فریادا یئتیشن
فؤوج – دسته، جاماعات
سؤوتی-جرس – زینقروو سسی
شیکاف – چات، یاریق؛ یاران، پارچالایان
آری – تمیز، صاف
آشییان – یووا، سیغیناجاق، مسکان
پاسیبان – گؤزتچی؛ کؤمک ائدن
توتور – بورادا اود توتماق، آلیشماق م’ناسیندا
دود – توستو
اولولو – آل آروادی، هولولو
هامون – چؤل، سهرا
بایداق – بایراق
گولگون – قیزیل گول رنگی؛ آل، قیرمیزی
قاتی – برک، مؤحکم
دوزخ – جهننم
مؤوزون – یاراشیقلی؛ سرخوش، مست
شور – قالماقال، عشق، سئوگی
ابتر – بورادا قویروغو کسیک هئیوان، ایت م’ناسیندا
دئمین – دئمگین، سؤیلمیگین
خوبان – گؤزل
کوی – بورادا کوچه، محلله، یئر م’ناسیندا
ابلق – آلا-بولا، آلاجا
لؤلؤ – اینجی، دورر
Filed under: تورک شخصیتلری Türk şəxsiyətlər | Tagged: شیخ صفی الدین اسحاق |


text:
ومنها: أنه لو تلف بعض الجملة وبقی مصداق الطبیعة انحصر حق المشتری فیه
[ایكینجی فرع:] بوتونون بیر قیسمی آرادان گئدیب گئریده یالنیز طبیعت میصداقی قالیرسا (یعنی مثلاً ییغیم آردادان گئید یالنیز ساتیلان صاع میصداقی قالیرسا)، موشترینین حاقّی او میصداقدا مونحصیر اولار. (او، یالنیز موشترینین حاقّیدیر.) چونكی طبیعت افرادینین هر بیرینین موشتری حاقّی اولماغا قابیلیّتی واریدی._هرچند بوتونون مالیكینین تعیین و ایقباضیندان آسیلی ایدی._ اوندان هر نه ایقباضدان اوّل تلف اولورسا فعلی اولاراق موشترینین مولكو اولماق قابیلیّتدن خاریجدیر. نتیجهده موشترینین مولكو یالنیز [گئیره قالان] مؤوجوددا مونحصیر اولور.
بو، [اجزائی] ایشاعه یعنی موشاعین عكسینهدیر. چونكی موشترینین مولكو ایقباض و اختیارا احتیاج اولمادان، فعلی اولاراق مالین هر جزءینده حاضیردیر. نتیجهده بو مالدان هر نه قدر تلف اولورسا موشترینینده اؤز حیصّهسی قدر مولكو تلف اولور.
[اوچونجو فرع:] فرض ائتسك كی ساتیجی بوتوندن بیر صاع، ایلك موشترییه ساتاندان سونرا آیری بیر شخصهده كولّی بیر صاع ساتدی. ظاهیر بودور كی یالنیز بیر صاع قالان تقدیرده او، ایلك موشترینین اولمالیدیر. چونكی ایكینجی كولّی مبیع، ساتیجینین مالینین ایچیندهدیر. و ساتیجینین مالیدا ییغیمین بیر صاعدان سونرا گئریده قالاندیر. (یعنی بیر صاع ایلك موشترینیندیر و گئریده قالان ساتیجینیندیر و ایكینجی موشترینین بیر صاعی اونون ایچیندهدیر.) نتیجهده بیر صاعدان سونرا گئریده قالان آرادان گئدیرسه اونون ایچینده بوتون كولّیلر ده آرادان گئتمیش اولوب. و البته ایكینجی مبیع قبضدن اوّل تلف اولوب. آما [اجزائی] ایشاعهده بونون عكسیدیر. (اوردا هر اوچو ده مالدا شریكدیلر.)
سونرا بیل گینن كی مبیع، یالنیز قبض اولمایانا قدر كولّی قالار. آما موشتری تحویل آلیرسا اگر [بیر صاعنی] ییغیمین ساییریندن آییریب تحویل آلیرسا، او [صاع]، موشترییه موختص اولار. آما آییرمامیش تحویل وئریرسه، بئله كی ییغیمین بوتونونو اونا تحویل وئره (كی اؤز پایینی آییریب گؤتورسون و گئریده قالانی اونا قایتارسین) موتشرینینكینی وفاء اوزوندن و گئریده قالانینی امانت كیمی. بئلنچی دورومدا شریكلیك اولار. (تلف اولورسا هر ایكیسینین مالیندان اولوب.) چونكی موشترینین مالی اؤز الیندهدیر و تعیین و ایقباضدان آسیلی دئییل. [بوردا دئمك اولماز] تلف اولان مال موشترییه تحویل وئرمك قابیلیّتیندن فعلی اولاراق خاریج اولوب و اونون حاقّی یالنیز گئریده قالانین ایچیندهدیر. [بو دورومدا] ایستهسك تلف اولانی یالنیز ساتیجینین مالیندان حساب ائدك «ترجیح بلا مرجح»دیر. نتیجهده هر ایكیسینین مالیندان حسابلانار.
ومنها: أنه لو تلف بعض الجملة وبقی مصداق الطبیعة انحصر حق المشتری فیه، لأن كل فرد من أفراد الطبیعة وإن كان قابلا لتعلق ملكه به بخصوصه، إلا أنه یتوقف على تعیین مالك المجموع وإقباضه، فكل ما تلف قبل إقباضه خرج عن قابلیة ملكیته للمشتری فعلا فینحصر فی الموجود.
وهذا بخلاف المشاع، فإن ملك المشتری فعلا ثابت فیكل جزء من المال من دون حاجة إلى اختیار وإقباض، فكل ما یتلف من المال فقد تلف من المشتری جزء بنسبة حصته.
ومنها: أنه لو فرضنا أن البائع بعد ما باع صاعا من الجملة باع من شخص آخر صاعا كلیا آخر، فالظاهر أنه إذا بقی صاع واحد كان للأول، لأن الكلی المبیع ثانیا إنما هو سار فی مال البائع وهو ما عدا الصاع من الصبرة، فإذا تلف ما عدا الصاع فقد تلف جمیع ما كان الكلی فیه ساریا فقد تلف المبیع الثانی قبل القبض، وهذا بخلاف ما لو قلنا بالإشاعة.
ثم اعلم: أن المبیع إنما یبقى كلیا ما لم یقبض.
وأما إذا قبض، فإن قبض منفردا عما عداه كان مختصا بالمشتری، وإن قبض فی ضمن الباقی - بأن أقبضه البائع مجموع الصبرة فیكون بعضه وفاء، والباقی
أمانة - حصلت الشركة، لحصول ماله فی یده وعدم توقفه على تعیین وإقباض حتى یخرج التالف عن قابلیة تملك المشتری له فعلا وینحصر حقه فی الباقی، فحینئذ حساب التالف على البائع دون المشتری ترجیح بلا مرجح، فیحسب علیهما.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
يانديريلان كيتابلار
پاييزين سوْن گوﬞنلري قيشين گليشينه چوْخدان حاضيرلانميش. شاختا دوﬞشوب. قارين دن- دن يئره ائنمه سي
شهري بامباشقا بير دوروما گتيريب چيخارميشدير. شهر بوْغوقدور. داريخديريجي دير. اوﬞره ك سيخيجي دير. نه ايسه بير شئيلر اوْلموش بو گوﬞن. دوْغرودور… تاريخ آراباسي 58 ايل گئري دؤنور . ايللر سوْنرا آزادليق داديني دادان تبريز ، اينانيلماز بير فاجيعه يه بئشيك اوْلاجاق. نئچه گوﬞن اؤنجه سي باش وئرميش جينايتلردن، اؤلوم بايراميندان، سوﬞرگونلوكدن و … دانيشماق ايسته ميرم . آذر آيينين 26- جي گوﬞنو ، هله تبريز كوﬞچه لرينده دوْنوب خيياوانلارا ياپيشميش اؤلولر ييغيشديريلماميش، توﬞركجه يازيلان كيتابلاري يابانجي ديلي دير دئيه- آذربايجانين اوﬞره يينده اوْدا چكديلر. يوﬞزلر دويغو، دوﬞشونجه و گؤروش گؤز ياشلاريندا ابدي لشدي.
همن سوْيوق، قارلي گوﬞندور. آنجاق 58 ايل سوْنرا. و يئنه يانيق دويغولار اوﬞره كلرده دوستاق. و يانيق دوﬞشونجه دن تؤره نن كؤز ميللي فاجيعه ني آنماق ا وﬞچون قرار وئريب ، تبريزده بير چوْخ سايي دا ميللتچي
بير يئره توْپلانديلار . آنجاق بو توْپلانتي گوﬞن بوْيونجا ان ياخين يوْلداشلاردان اوْلوشان قوروپلار شكلينده ايدي. بيزده باشقا يوْلداشلار كيمي حاضيرلانماقداييق . بازار آغزي گؤروشولوجك يئريميزدير. هامي گلدي. بئله بير گوﬞنده آزادليق اوغروندا جانلاريني دا بئله اسيرگه مه ين آذربايجان ايگيدلرينين قالينتي سيني گؤرمه مك اوْلارمي هئچ؟ بو اوﬞزدن اؤنجه مشروطه ائوينه گئتمك مصلحت گؤروندو. بو ائو عادي بير ائو دئييل. دووارلاريندان، داشلاريندان ، آغاجلاريندان، هاواسيندان آزادليق سسي ائشيديلير. موزئيدن گؤروش ائديب خاطيره دفترينه ا وﬞره ك سؤزلريميزي يازديق. ا وﬞره ييندن يارالي بير ميللتين ائولادلارينين سؤزو آرتيق بللي دير. موزئيدن بير كيتاب ساتاغينا يوْلا دوﬞشدوك . يوﬞزه ياخين آدامين شهرده بيرگه يوﬞرومه سي چئوره ده كي اينسانلاري دا تعجوبلنديريردي… يئتيشديك. ساتاغين بؤيوكلويونه باخماياراق يوْلداشلارين چوخونا يئر اوْلماميشدي و اوّْنلار ائشيكده ساتاغين بوْشالماسيني گؤزله ييرديلر. آما آلاي- آلاي (دسته – دسته ) كوﬞلتور سئونلرين ساتاغا آخيني بونو ساغلاميردي. بو ايشين نده ني نه ايدي؟
فيكيرداشلار بئله بير قرارا گلميشديلر كي ، يانان توﬞركجه كيتابلارين خاطيره سينه هره بير توﬞركجه كيتاب آلماقلا بو آجي گوﬞن ياددا ساخلا نيلسين . ايچلرينده شاعير ، يازيچي ، اؤيره نجي، اؤيره تمن و باشقا صينيفلاردان اوْلان فيكير داشلار چوْخ ماراقلا توﬞركجه كيتابلاري اؤزلليكله اوشاقلاراوﬞچون توﬞركجه درسليك كيتابلاري سئچيب آلديلار. آذربايجانين بؤيوك شاعيري” صمد وورغون “ون « يانديريلان كيتابلار» آدلي شعري اوْخوندو. ساتيجي نين دئييشينجه گوﬞن بوْيونجا بير آندا بئله ساتاق بوْشالماييب . و ساتاغين كيتابلاري قورتولماقدادير. بو گوﬞن بو اينانيلماز قاشيلاما تاريخي دوشمن لريميزه آغير بير قارشيليق اوْلدو. و آذربايجانليلار بير داها « ازل باشدان دوشمنيمدير اوﬞزو موردار قارانليق» هارايينا قوْل چكديلر.
بئله ليكله آذربايجان بير آجي اوْلايين ايل دؤنومونو گله جه يه اومود ايله آغيرلادي.
ي.ج . توﬞرك اؤيره نجي ( 27/ 9/ 83 )
Filed under: آذربایجان مقاله لری Azərbaycan məqalələri | Tagged: یاندیریلان کیتابلار,کیتاب گون آذربایجان دا |


text:
یمنین تعز شهرینده تحریمین قالدیرماسیندا راضیلاشما تامین ائدیلدی
یمنین تعز شهرینده حوثیلر ایله پرزیدنتی عبدالربو منصور هادی طرفداری خالق مقاومت گوجلری (HDG) آراسیندا آتشکسه اویما و شهردکی تحریمی قیسمن قالدیرما موضوعسوندا راضیلاشما تامین ائدیلدی.
تحریمین قالدیریلماسی، صنعا-تعز و هودئیده-تعز آنا یولونون آچیلماسی، خالقین و تیجارت ماللارینین دولاشیمینا مانع اولونماماسی موضوعسوندا راضیلاشدی
یمنین تعز شهرینده حوثیلر ایله پرزیدنتی عبدالربو منصور هادی طرفداری خالق مقاومت گوجلری (HDG) آراسیندا آتشکسه اویما و شهردکی تحریمی قیسمن قالدیرما موضوعسوندا راضیلاشما تامین ائدیلدی.
تعزدکی آتشکسین تطبیق ایزلمه کومیتهسی، حوثیلر و خالق مقاومت گوجلری گوجلریله بیر آرایا گلدی.
طرفلر آتشکسه رعایت ائتمک، بوتون نیظامی فعالیتلرین دایاندیریلماسی، آیلاردان بری تطبیق اولونان تحریمین قالدیریلماسی، صنعا-تعز و هودئیده-تعز آنا یولونون آچیلماسی، خالقین و تیجارت ماللارینین دولاشیمینا مانع اولونماماسی موضوعسوندا راضیلاشدی.
تعز، بیر ایلدن چوخ بیر مدتدیر میللی اوردو و خالق مقاومت گوجلری بیرلیکلری ایله حوثیلر و کئچمیش پرزیدنتی علی عبدالله صالح آراسیندا یاشانان چاتیشمالارا صحنه اولور.
یمنده، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (BM) کونترولوندا ۱۸ آوریلده کویتده کئچیریلمهسی پلانلاشدیریلان مذاکیرهلر اوّلی کئچن هفته بازار گئجه یاریسی اجرایه گیرن آتشکس بیر چوخ دفعه پوزونتو ائدیلدی.


text:
قوبوستان میللی پارکی
قوبوستان میللی پارکی (Qobustan Milli Parkı) باکی شهریندن 64 کیلومتر گونئیباتی طرفده بیر داغ اوسته میللی پارکدی. بو داغلاردا یازیلی و چکیملی داشلار چوخ اسکی چاغدان قالمیشدی. بو داشلارین اوستونده اینسان و حئیوان شکیلی اسکی اینسانلار الی ایله چکیلیب و اسکی چاغدا یاشاملی یئردن اولوردو. جئیران گئچمئز چایلاقیندا. سومقایت و پیرساعات چایلارین آراسیندا. گونئیدوغو قافقاز داغلاریندادی. داراشلیق و درین درهلر تورکجه قوبو آدلانیر. قوبو یوخسا قابور داراشلیق درین یئره آد وئریلیب.
داش یازیلاری و پالچیق گؤللر هابئله قازلی داشلار تاریخی و میللی بیر یئرلر اولور. بؤیوکداش، کیچیکداش، چینگیرداغ و یازیلی تپه بو پارکین داغلاری اولور. 1966 ده میللی بیر پارک اولدو و قورولدو. 2007جی ایلده داش یازیلاری دونیا تاریخی ساییدا یونسکودا تانیندی.


text:
تورک اوردوسو ادلبده
"تورک سلاحلی گوجلری عنصورلاری، 12 اکتبر 2017 تاریخیندن اعتبارا گؤزلم نقطهلرینی تشکیل فعالیتینه باشلامیشدیر"
تورک سلاحلی گوجلری عنصورلاری، دونندن اعتباراً سوریهنین ادلب شهرینده گؤزلم نقطهلرینی قورما فعالیتلرینه باشلادی.
باش قرارگاه طرفیندن وئریلن آچیقلامادا،
"آستانا پروسهسی چرچیوهسینده، آتبشکسین تاسیس، گؤزتیم و داوامینی تامین ائتمک، انسانی یاردیملارین احتیاج صاحبلرینه چاتدیریلماسی و یئرلریندن ائدیلنلرین ائولرینه قاییتماسی اوچون لازیم شرطلری ساغلاماق آماجی ایله ادلب گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسینده وظیفه یاپاجاق تورک سلاحلی گوجلری عنصورلاری، 8 اکتبر 2017.جی ایلده ایجراسینا باشلانان کشفیات فعالیتلری ایله بیرلیکده، 12 اکتبر 2017.جی ایل تاریخیندن اعتبارا گؤزلم نقطهلرینی تشکیل فعالیتینه باشلامیشدیر" ایفادهلرینه یئر وئریلدی.
تورک سلاحلی گوجلری عنصورلارینین بؤلگهدکی وظیفهلرینی، آستانا پروسهسینده ضامن اؤلکهلرله آنلاشما ساغلانان قارشیلیق قوراللاری چرچیوهسینده داوام ائتدیردیگی ایفاده ائدیلدی.


text:
شو آن یازماقدا اولدوغوم بو یازینی یازارکن
سییامکین اؤلومونون آجیلاری ایچیمی یاخماقدادیر. گؤز یاشلاریم صحیفه نی گؤرمه می
اؤنله ییر. سییامکین اینتیحاری چوخ آجی بیر خبر اولدو و اینانیلماز. گنج آدام ندن
اؤز حیاتینا بو قدر آسانجا قییمیشدیر؟ حیاتدان واز کئچمک بو قدر آسانمی؟ ندن اؤلومو
سئچدی سییامک؟ آوروپادا یاشاماق آسان دئییل. بو دوغرو. اؤزللیکله سییامک کیمی
ایدئال و عدالت آختاران، اؤز کولتورو اورتامیندا گئنیش سوسیال ایلیشکیلر قورماق
ایسته ین بیری اوچون آوروپا حیاتی دؤزولمزدیر. آنلامسیز بیر حیاتی سوردورمک گونده
بیر نئچه کره اؤلوم کیمی گؤرونه بیلر. آنجاق اینسان آجی چکمکدن گئری چکیله رک
اینتیحاریمی سئچمه لیدیر؟ من هله ده دقیق اولاراق بیلمیرم سییامکی اینتیحارا گؤتورن
سبب نه ایمیش؟ حیاتین سورونلارینی اؤلومله چؤزمک دوغرو یولمو؟ یا دا آنلامسیز بیر
حیاتی سوردورمکمی
دوغرو یول؟ آنلام ندیر؟ سییامک دوشونن آدام ایدی. قلم اهلی ایدی. بوتون بو سورولاری
اؤز-اؤزوندن سورمامیش اولمامالی ایدی. آوروپادا یاشایان اینسانلاریمیزین چوخو
سییامکین بعضی بنزر آجیلارینی، عذابلارینی یاشاماقدادیرلار. آوروپادا پسیکولوژیک،
کولتورل سورونلار یاشایان اینسانلار بونون بیلینجینده دیر.
سییامکله اوزاقدان اوزاغا
تانیش ایدیق. بیر-بیریمیزین قلمینه احتیرام گؤستریردیک. هله کیملیگینی یاخیندان
تانیمادان بیر سیته ده عرب الیفباسیندا یاییلان خاطیره لرینی اوخوموشدوم. سونرا او،
منی ایلک دفعه آرادی. «سن
یازیلاری سیته لرده یاییلان سییامکسنمی؟»
سوردوغومدا «اؤزومم»
دئمیشدی. چوخ سئوینمیشدیم تانیش اولماغیمیزا. یازیلارینی اوخوموشدوم. بیزیم طرفلردن
دوزیازی (نثر) یازانلارین سایی
چوخ آز اولدوغوندان اونون یازیلاری دیقتیمی چکمیشدی. یازدیقلاریندا من اؤز حیاتیمی
گؤرمکده ایدیم. چوخ خوش سؤزلر سؤیله دیم.
ایچیمدن کئچن دویقولاریمی
و یازیلاریندان آلدیغیم تاثیرلری دیله گتیردیم. سئوینمیشدی.
«بیلمیردیم یازیلاریمی
اوخویورسان» دئدی. اوزون
اوزادی صؤحبت ائتدیک. 2007-جی ایلین سونلارینا دوغرو
سییامکی ائویمه دعوت ائتدیم.
گلمه یه حاضیرلاشیردی. آنجاق ندنسه گلمز اولدو. کانادایا گئتمک ایسته دیگینی سؤیله
دی. صؤحبتیمیز سیراسیندا کیتابلاردان دا دانیشیردیق. کیتاب قیتلیغی نین منی ازییت
ائتدیگینی سؤیله دیم سییامکه. او ایسه، «منیم
کیتابخانامداکی کیتابلاردان یارارلانا بیلرسن»
دئدی. کیتابخاناسینداکی کیتابلارین آدلارینی سؤیله دیگینده شاشیردیم. منیم
احتییاجیم اولان کیتابلار ایدی چوخو. هئیدگگئرین اثرلری اوزرینه دَیَرلندیرمه
لر، ایرانلی اونلو آراشدیرماجی فیلوسوف بابک احمدی نین بیر نئچه اثری.
«مودئرن و پوستمودئرن ادبییات اوزرینه
سؤیله شیلر»
و بو کیمی بیر چوخ کیتابلار سییامکین کیتابخاناسیندا وار ایمیش. بونلاری الده ائتسم
اوخویارام دئدیم. «آدرئسینی منه
یازسان پوست ائدرم» سؤیله دی.
آدرئسیمی یازدیم. اون گون سونرا پوست ائتدیگی کیتابلار گلدی. بیر کارتون کیتاب
ایدی. ائوده آچیب کیتابلاری سایدیم. چوخ قالین حجمده اولان تام اون جیلد کیتاب. بو
کیتابلار منیم بیلگی آرتیشیما یاردیمچی اولدو. بیر کره «کیتابلاری
بیتیردیگینده گئری گؤندررسن»
سؤیله میشدی. کیتابلاری بیتیرمیشدیم. پوست ائتمک ایسته ییردیم.
«تورکییه یه گئدیرم، دؤندویومده
گؤندررسن» سؤیله دی. تورکییه ده
اولدوغوندا دا بیر نئچه
کره یازیشدیق. تورکییه ده کی دئموکراتیک دورومدان و گلیشمه لردن
ممنون اولدوغونو یازیردی. منیم صفویلر کیتابم چیخماق عرفه سینده ایدی. تنقیدلریمی
تقدیر ائدیردی. سون یازیشمامیزدان اون گون سونرا اینتیحار خبرینی دویدوم.
اینانمادیم. عؤمرونون بو قدر گنج واختیندا
ندن اؤزونه قییدی سییامک؟ چوخ یازیق، چوخ!
سییامک خاطیره لر شکلینده یازدیغی «نوروئچ
یازیلاری» آدلی کیتابینی اؤز
پاراسی ایله باکیدا چاپ ائتدیرمیشدی. او کیتابدان ایکی جیلد
ده منه گؤندرمیشدی. بیر جیلدینی
یاشادیغیم شهرین کیتابخاناسینا هدییه
ائتمیشدیم. ایندی او کیتابی یئنیدن گؤزدن کئچیریرم. کیتابین
اؤنسؤزونده سییامک بونلاری یازمیش:
«بو کیتابی تام صمیمییت و سئوینجله
بوتون آذربایجان گنجلیگینه تقدیم ائتمک ایسته
یَردیم. اؤز
گله جکلری اوچون باشلاریندا بؤیوک پلانلار، اورکلرینده آمانسیز ائحتیراصلار
گزدیرن گنجلره!
زاتن گنجلیگین اؤزللیگی ده بودور. حیاتدا ایدئاللار آرخاسینجا
گئتمکدن گؤزل بیر ایش یوخدور منجه. لاکین ایلک اؤنجه ایدئاللارلا افسانه لری
بیر-بیرندن سئچمک گوجونو الده ائتمک گرکدیر. گئرچکلیگین آجیلیغینی دادیب دا همن
قورتولالیم دئیه، شیرین خیاللارا ساریلماغین نتیجه سی بعضن
چوخ آغیر اولور. باتیدا اؤزونو گلیشدیریب، بؤیوک اوغورلارین آلتینا قول چکمک و
پارلاق گله جک قورماق ایسته ین هئچ بیر گنجه «دور!»
دئمک فیکرینده دئییلم. زاتن بئلنچی بیر گنجی بیر قوشون دا ساخلایا بیلمز. من
آرخایینام، آذربایجان گنجلری ایچه
ریسینده بئله لری چوخ چوخدور. بوتون بو یازیلارین ایکینجی آماجی
بودور کی، بئلنچی گنجلر ان آزی بو پلانین آرخاسیندا اونلاری گؤزله ین بیر چوخ چتین
آشامالاری گؤزه آلسینلار. اوچونجو آماجیم: بیز آذربایجان گنجلری نین بو دورومدا
اوزبه اوز قالماسیندا رولو اولان
یاشلی آیدین
اینسانلاریمیز، غئیرته گلسینلر و
ان آزی واختییلا اونلارین پایینا دوشن، یاپیلمایان و بیزه یوکلنن گؤرَولری
یئرینه گتیرمکده یاردیمچی اولسونلار. ندن بیز اؤز اؤلکه میزده ایدئاللاریمیزین
پئشینده گئده بیلمیریک؟ سیزین بیزه بوراخدیغینیز اومیدلر مئیدانی هاردادیر؟ گئنل
اولاراق دئییرم، هانی سیزین بیزلره وئردیگینیز رئال سیاسی دونیاگؤروشو؟! بو
یازیلاری یازماقدا ایلک آماجیم ایسه، آنجاق و آنجاق اؤزومو اوووتماق اولوب. ایللر
بویو اؤزومله دانیشدیغیم سؤزلری یازیب یایماقلا اؤزومو اؤزومده دوستاق اولماقدان
قورتارماغا چالیشمیشام.
بو یازیلارین یازیلماسیندا بیرباشا و یا دولاییسییلا رول
اوینایان بوتون اینسانلارا تشککور ائدیرم. ایستر یاشامیمدا موثبت تاثیر
بوراخانلارین، ایستر سورونلار یارادانلارین هامیسینا. بو یازیلار اونلارین منده
یاراتدیغی تاثیرلرین سونوجودور.
اوخوجولارین دیقتینه چاتدیرماق ایسته دیگیم بیر خوصوص داها وار.
بو دفترده «سونرا داها گئنیش
یازارام» دئیه رک اوستوندن
کئچدیگیم مؤوضوعلاری
اونوتمادیغیمی قئید ائتمه لییم. اوخوماقدا اولدوغونوز بو کیتاب نوروئچ اؤلکه سی حاققیندا
قئیدلریمین، یالنیز بیرینجی حیصه سیدیر. همین مؤوضوعلارا
کیتابین ایکینجی بؤلومونده گئنیش یئر وئریله جک.
سونوندا راسیم بَی
قاراجا، بو دَیَرلی
اینسانا اؤزل سایقی و تشککورلریمی بیلدیریرم. بو دوستدان آلدیغیم چئشیدلی
یاردیملاری و دستکلری بیرجه-بیرجه دیله گتیرمک فیکرینده دئییلم. تکجه بیر جومله
ایله هامیسینی دئمک ایسته سم:
«ایللر بویو گووَنسیزلیکله
اورگیمده گزدیردیگیم یازارلیق هوه سینه یاغیشی یاغدیران دوست، راسیم بَیدیر.»
بوتون آزاد یازارلار اوجاغی و هابئله
آلاتوران درگیسینه سایقی و تشککورلرله:
آلی صبری (سییامک)
29.07.2007
بازارگونو
بئرگئن»


text:
تورکییه پرئزیدئنتی رجب طییب اردوغان روسییالی همکاری ولادیمیر پوتینله مارت آیینین اوللرینده گؤروشهجک.
آخار .آذ خبر وئریر کی، کرئملین مطبوعات خیدمتینین رهبری دمیتری پئسکوو اردوغان و پوتینین ایشتیراکی ایله کئچیریلهجک روسییا-تورکییه یوکسک سوییهلی امکداشلیق شوراسینین ایجلاسینین مارت آیینین اوللرینده پلانلاشدیریلدیغینی بیلدیریب.
پوتین-اردوغان گؤروشونون اولوب-اولمایاجاغینا دایر سوالی جاوابلاندیران پئسکوو قئید ائدیب: "بلی، حاضردا بو گؤروشون حاضرلیقلاری گؤرولور".
قئید ائدک کی، بیر مدت اؤنجه تورکییه لیدئرینین موسکوایا گئده جه یی بارهده خبرلر یاییلمیشدی.


text:
سوئد ینگ تورکمن لریندن صالح نجاری آردان چیقیپ دیر. بیز بو آجی خبری،
"گفتمان ترکمنها" نشریه سینده گؤریپ، کؤپ غیناندیق
بو ییت گینی خانیم دکتور سارا نجاری
ومرحوم ینگ دیگر یاقین لارینا غینانچ بیلدیریاریس
آتامیز ماغتیمقولی فراغی اؤلیم- یی تیم حاقیندا شئیله دییپ
دیر:
دؤویرلر دولانار گردشلر دؤنئر، نیچه لر گؤچرلر، نیچه لر قونار،
نیچأ نینگ مشعلی تأزه دن یانار، نیچأ نینگ چیراسی اؤچیپ بارادیر.
مرحوم ینگ یاتان یئری یاغتی بولسین هم-ده ایزی یاراسین وغالان لاری
نینگ یاشی اوزین بولسین
مدافعان حقوق بشر ترکمنصحرا-
آلمان
10.06.2017


text:
دولت گه قوشیلگن قوراللی لرگه ایش زمینه لری یره تیله دی
افغانستان حکومتی گه قرشی قورال لنگن 50 کیشی عصیانچیلیک فعالیت لردن قول تارتیب دولت صفیگه قوشیلگن.
بو کیشی لر غزنی ، لوگر،میدان وردک همده کاپیسا ولایت لریدن بولیب بوندن آلدین طالب لر همده گلب الدین حکمتیار باشچلیغیده کی اسلامی حزب بیلن همکارلیک قیلگن لر.
تینچ لیک نی مستحکم لش کمیسیونی مقام لری بو کیشی لر گه افغانستان حکومتی ایچیده ایش لش امکانیتینی یره تیب بیرشگه وعده بیردی لر.
اوشبو کمیسیون مقام لریکه کوره تینچ لیک پروسه سیگه ایندی لیکده قوشیلگن 50 ناراضی کیشی لر قوشیمچه تورت محلی قومندان هم کیره دی.
شوندی بیر حالتده تینچلیکنی مستحکم لش کمیسیونی رییسی صبغت الله مجددی بو کیشی لر نینگ اوریش دن قول تارتگن لیک لرینی آلقیش لب ، افغانستان بویلب تینچلیک نی بر قرار قیلیشده بو ایجابی بیر قدم دیب ایتگن.
اوشبو کمیسیون مقام لریگه کوره بو شخص لر قندی ایش بجریشلری ممکنلیگی اورگنیله دی و شوندن سونگ اولرنی ایشگه جایلشتیره دی لر.
تینچلیک نی مستحکم لش کمیسیونی گه کوره بو شخص لر نینگ 50 فایزی گه ایش امکانیتی مساعد بوله دی.
بوندن آلدین طالب لر بیلن همکارلیک قیلگن ، حاضر بولسه تینچ لیک پروسه سیگه قوشیلگن لوگر ولایتی دن بولگن شخص لر دن بیری گه کوره ، افغانستان حکومتی همده خارجی کوچ لر نینگ اولر بیلن بولگن معامله سی سبب لی اولر نینگ مخالف لر صفیگه قوشیلیشگه مجبور ایتگن.
اوشبو شخص، اگر افغانستان حکومتی اولر نی آزار بیرمسه همده قییناق لر گه توتمسلیک نی ضمانت قیلسه کوپگینه دولت مخالف لری تینچلیک پروسه سیگه قوشیله دی دیب تاکید قیله دی.اونگه کوره بوندن آلدین دولت تمانیدن بیریلگن حجت نی بعضی رسمی لراعتبار سیز دیب ایتگن. دولتگه قوشیلگن شخص لر دولت مسول لری همده خارجی کوچ لر آرقه لی قیته تعقیب ایتیلگن.
تینچ لیکنی مستحکم لش کمیسیونی قورال لنگن دولت مخالف لرینی اوزیگه جذب ایتیشی ، بوندن اوچ آی آلدین افغانستان حکومتی تینچلیک نی یولگه قوییش مقصدیده عالی تینچلیک کینگاشی نی یولگه قویگن بیر پیتده بولماقده.
قورال لنگن دولت مخالف لری بیلن صحبت قیلیش همده اولر نی عادی یشش شرایطیگه تشویق قیلیشی اوشبو کینگاش نینگ اساسی وظیفه سی دیر.


text:
لیون پانه تا: افغانستانده عملیات میز دوام ایته دی
امریکا مدافعه وزیری لیون پانه تا، افغانستانده هلاکت گه اوچره گن تیک اوچره ده قربان بولگن 38 کیشی عاییله سیگه تسلیت اظهار ایتیب امریکا نینگ افغانستانده کی حربی ماموریتینی دوام تارتیشینی تاکیدله گن.
امریکا قوشینلری نینگ شینوک ناملی تیک اوچری میدان ورد ک ولایتیده هلاکت گه اوچره ب 38 کیشی قربان بولدی.
اولگن لرنینگ اکثریتی امریکا نینگ مخصوص حربیلری بولگن.
قربان بولگن لردن اوتزته سی امریکا عسکرلری بولیب بیرکیشی سی هم امریکا لیک لرگه ترجمان صفتیده فعالت الیب باره یاتگن افغان وطنداشی ایکن. شونینگ دیک یتتی کیشی سی افغان عسکری بولگن.
امریکا قوشمه ایلت لری نینگ مدافعه وزیری اوز بیاناتیده اوشبو شخصلرنی " جسارتینی " توصیف لب اولرنینگ ماموریتینی دوام بیریشینی تاکیدله گن.
ناتو نینگ عمومی باش کاتبی آندرس فوغ راسموسن، بیر خبرنامه ارقه لی اوشبو حادثه دن چقور الم گه توشگنینی معلوم قیلگن.
افغانستان جمهوررییسی حامدکرزی هم بیر خبرنامه ده تیک اوچرهلاکتیده 38 کیشینی قربان بولگنیدن تاسف بیلدرگندی.
ناتو کوچلری، تیک اوچرنی انیق قیسی منطقه ده هلاکت گه اوچره گنی باره سیده معلومات بیرمیدی. بیراق طالبان سوزچیسی ذبیح الله مجاهد هلاکت گه اوچره گن تیک اوچر میدان ورد ولایتیده طالبان تمانیدن اوریب توشریلگنینی ادعا قیلگن.
اونگه کوره طالبان نینگ محلده بولگن قوماندانلریدن بیرینی اویگه ناتو هجوم قیلگنیدن کیین بو حادثه یوزبیرگن.


text:
افغانستان قالگن نامزد وزیرلر رویخطی نی اعلان قیلدی
بوندن قریب آلتی آی آلدین تشکیل ایتیلگن ملی بیردملیک حکومتی هنوزگه قدر کابینه اعضالرینی تکمیل قیلیشگه قادر بوله آلمه گن. جمهور رئیسلیک سرایی تمانیدن نشر ایتیلگن خبرنامه گه کوره، تجارت وصناعت وزیرلیگی اوچون همایون رسا، اخبارات ومدنیت وزیرلیگی اوچون عبدالباری جهانی، زراعت و چارواچیلیک وزیرلیگی اوچون اسدالله ضمیر، چیگره و قبیله وزیرلیگی اوچون محمدگلاب منگل، فواید عامه وزیرلیگی اوچون محمد بلیغ، اقتصاد وزیرلیگی اوچون عبدالستار مراد، ترانسپورت و هوا یوللری وزیرلیگی اوچون محمدالله بتاش، معارف وزیرلیگی اوچون اسدالله حنیف بلخی و شهر قوریش وزیرلیگی اوچون سید سادات منصور نادری تنیشتیریلگنلر. شونینگ دیک، عدلیه وزیرلیگی اوچون عبدالبصیر انور، مخابرات وزیرلیگی اوچون عبدالرزاق وحیدی، عیاللر وزیرلیگی اوچون دلبر نظری، مخدرماده لرگه قرشی کوره ش وزیرلیگی اوچون سلامت عظیمی، عالی اوقوو وزیرلیگی اوچون فریده مومند، اجتماعی ایشلر وزیرلیگی اوچون نسرین اوریاخیل و سوو وبرق وزیرلیگی اوچون علی احمد عثمانی لر تنیشتیریلگن. بو رویخط ده ملی مدافعه وزیرلیگی اوچون نامزد نینگ اسمی کیریتیلمه گن. بوندن آلدین ملی مدافعه وزیرلیگی اوچون نامزدلیگی قوییلگن شیرمحمدکریمی افغانستان پارلمانی نینگ ایشانچ آوازلرینی قولگه کیریتیشگه قادر بوله آلمه دی. مذکور رویخط ده عالی اوقوو وزیرلیگی، اجتماعی ایشلر، عیاللر و مخدرماده لرگه قرشی کوره ش وزیرلیکلری اوچون عیاللر تنیشتیریلگن. اما هنوزگچه کابینه نینگ سکیز اعضاسی پارلماندن ایشانچ آواز قولگه کیریتگن خلاص. بو نامزد وزیرلر جمهور رییس اشرف غنی و اجرائیه رئیسی عبدالله عبدالله لرنینگ امریکاگه قیلگن سفریدن بیرکون آلدین، اعلان ایتیلماقده. افغانستان اولوسی جرگه معاونی محمد نظیر احمدزی نینگ بی بی سیگه ایتیشیچه، مذکور شخصلرنینگ اسم شهرتلری و حجتلری دوشنبه کونی رسمآ مجلسگه تاپشیریلیشی ممکن و اولرنینگ حجتلری نی اوچ کون ایچیده کوریب چیقیله دی.