text:
علی شریعتی و فارس شعوبیه چیلیگی 21
کئچمیش دانیشقدا علی شریعتی "بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی" کتابیندا "بیماری روحی" آد وئردیگی مدنیت راسیستلیگی اوزره ایضاح وئردیک[i]، علی شریعتی نین آماجی "ایرانیت و ایران فرهنگی" دئیه ایران ممالیکی محروسه سینده کی ملی و ائتنیک توپلوملاری "فارس مدنیتی یوخسا فارس مدنیت راسیستلیگی" اطرافیندا بیرلشدیرمک و اونلاری فارس ملتی کیمی تقدیم ائتمک اولموش. بو دوغرولتودا داها آرتیق ایضاح وئرمک اوچون آذربایجان تورکلوگوندن اولموش فارس مدنیت راسیستلری نین گؤروشلریندن حرکت ائده رک مسئله یه آچیقلیق گتیرمک لازیم گؤرونر. قیرقیز یازاری چینگیز آییتماتوف بو موجودلاری مانقوزد دئیه قلمه آلمیش. غرب ادبیاتیندا حاکیم مدنیت راسیستلیگی دئیه بو آنلاییش بیلیم اوجاقلاریندا تعریف اولونموش. یئری گلمیشکن مدنیت راسیستلیگی اوزره ایضاح وئرمک یاخشی اولار دئیه دوشونورم.
مدنیت راسیستی: منسوب اولدوغو توپلومون دیلی، مدنیتی و میللی کیملیگینی کیچیمسه گن (تحقیر ائدن) و هر هانکی باشقا و آیری حاکیم دیل و مدنیتی اوستون توتماغا چالیشان و اونو اوستون میللی کیملیک کیمی تبلیغ ائدن شخص بیر مدنیت راسیستی ساییلار.
حاکیم مدنیت راسیستلیگی: حاکیم دیلی و مدنیتی منیمسه میش، محکوم دیل و مدنیت صاحابلارینی حاکیم دیل و مدنیت سیاستی ایله ایضاح ائتمگه و توضیح وئرمگه چالیشان هر هانکی بیر شخص و سیاسی قوروپ، داورانیش و رفتار باخیمیندان محکوم اولماق سیاستینه تابع توتولموش دیل و مدنیتلر اوزره دانماق و انکار ائتمک سیاستی یئریتدیگی و تبلیغ ائتدیگی اوچون حاکیم مدنیت راسیستلیگینه باغلی بیر شخص یوخسا سیاسی محفل ساییلار.
حاکیم مدنیت راسیستلیگی یوخسا مانقوردلوق داورانیش و رفتار باخیمیندان بنزر اولسالار دا، اونلارا وئریلمیش آد و ائتیکئت مملکتلردن مملکتلره باخدیقدا بیربیرلریندن فرقلی ساییلار. دئمک، روسیه فئدراسیونوندا روس اولمایان ائتنیکلره منسوب اولان، آنجاق اؤزونو بیر روس کیمی تقدیم ائدن بیر انسان، اؤرنک اولاراق چئچن، تاتار، باشقورد یوخسا قوزئی آذربایجان تورکونه، روسلوغو ملی کیملیک دئیه قبول ائتدیکلری اوچون روس مدنیت راسیستی آدی وئریلرکن فارسلیق حاکیم اولموش ایران ممالیکی محروسه سینده اصلیتی تورک، عرب، بلوچ و باشقا ائتنیکلردن اولان، آنجاق اؤزونو فارس دیلی و مدنیتی ایله تانیملایان و منسوب اولدوقلاری دیل و مدنیتی کیچیمسه گن و تحقیر ائدن شخص، هر هانکی بیر سیاسی بؤلوک و قوروپ فارس مدنیت راسیستلیگی محفلینه باغلی ساییلار.
علی شریعتی شخصلره حاکیم اولموش مدنیت راسیستلیگینی "اؤز کیملیگیندن قاچما (از خودگریزی)" قلمه آلماسینا باخمایاراق هر هانکی بیر دوشونجه و روحیه نی اووسونلاماق (شکار ائتمک) بیر نوع ملی کیملیک و منلیک تئرورو ساییلار. یئری گلمیشکن ایلک اولاراق علی شریعتی نین گؤروشونو اورتایا قویاق و اونو ایردَلمگه (تجزیه و تحلیل ائتمگه) چالیشاق، اوخویوروق:
"(اؤز کیملیگیندن قاچماق) بیر عموم روحی خسته لیک (بیماری روحی) ساییلار. بو خسته لیک ایستر مستقیم، ایسترسه دولاییلی (غیر مستقیم) مدنیت راسیستلیگینه توتولموش توپلوملار اوچون یایقین (سرایت ائتمیش) و کئچرلی ساییلار. بیر بؤیوک آفریقا رهبری نین کتابیندا اوخودوم؛ یازمیش: - پاریس خیابانلاریندا منیم بیر وطنداشیم فرانسه لی دوستو ایله گزرکن گؤزو آیری بیر وطنداشا دوشر و اوندان نفرت ائتمزسه، اوندان تانیشلیغینی ویا وطنداش اولدوغونو دانماغا چالیشمازسا، اونا خاریجی دوستوندان داها دا آرتیق بنزرلیک و آنلاییش گؤستررسه، من اؤز ملتیمین مستقیل اولماسینا مطمئن اولاجاغام"[ii].
علی شریعتی نین آد وئردیگی "روح خستلیگی (بیماری روحی)" اصلینده روح خستلیگی دئییل، حاکیم مدنیت طرفیندن ایستعمار آلتینا آلینمیش توپلومون عضولرینه آشیلانمیش (تزریق اولونموش) آشاغیلیق کوملپلئکسی اساسیندا عمل ائدن بیر تور (بیر نوع) ملی منلیک و کیملیک تئرورونا معروض قالماق داورانیشی ساییلار. بو اساسدا حاکیم و ایستعمارچی کولتور داییره لری یئرلی دیل و مدنیت صاحابلارینا اؤز دیل و مدنیتلرینده بیلینج و شعور صاحابی اولماقلارینا مانعچیلیک تؤرتمگه و اونلارا حاکیم دیل و مدنیت اساسیندا تشویق و تمجید ائتمک امکانی اختیارلاریندا قویماقلا اونلاری اؤزلری بیلمدن بیله اؤز ملی کیملیک و منلیکلرینه دوشمن مقامینا دورتموش و تشویق ائتمیش اولارلار. بئله لیکله محکوم کولتور و مدنیته باغلی شخصلرین بیر چوخو منفی نتیجه لره یول آچدیغی و حوقوق برابرلیگی تانینمادیغی مقام و موقعیتلردن اوزاقلاشاراق اؤزلرینی حاکیم دیل و مدنیت ایله ایضاح ائتمگه چالیشار. بو دئدیکلریمیزه اؤرنک و نمونه سید جواد طباطبایی، مصطفی بادکوبه ای، حجت کلاشیلری، افشین جعفرزاده لری (مستعار آدی: علی عجمی آذرآبادگانی، عجمی بادکوبه ای)لری گؤسترمک اولار[iii]. سیدجواد طباطبایی کئچمیشده مارکسیست دوشونجه سی ایله تانیش اولدوغونا باخمایاراق فارس ایستعمارچیلیق حاکیمیتی وئردیگی ایمکانلاردان یولاچیخاراق فارس مدنیت راسیستلیگینی اؤزونه "ملی کیملیک" دئیه قلمه آلار. بو دوغرولتودا سیدجواد طباطبایی نین گؤروشلری دقت چکیجی ساییلار، اوخویوروق:
"...بیلدیگیم قدر منیم اوچون سورکلی و همشه بؤیوک ایران مدنیتی مطرح اولموش. بو باخیمدان بلکه ده بو سورقو و سوآللارا جاواب وئرمک اوچون یاخشی بیر نماینده اولمایام. بو دئدیکلریمه باخمایاراق اؤز اطرافیما باخدیقچا تورکلوک دویقو و حیسسینی ایران ملیتی اولماغا اوستون و برتر توتان بیریسینی گؤرمورم. البته قارشی دورما و آنلاشمازلیق یارانماسین دئیه تورک ایفاده سینی ایشلتدیم. آذربایجانلیلار تورک دئییل! اونلار ایرانلیدیرلار و تورکچه-دن آیریلمیش بیر دیلده دانیشارلار. آذربایجان کندلرینده یئرلشمیش مهاجر تورکلر و تورکمنلر یاواش یاواش آذربایجانین یئرلیلری ایله قاریشاراق حل اولموشلار. بوگون بعضی تورکچه دامارلار (رگه ها) دا بعضی کندلرده گؤرونمه سینه باخمایاراق بؤیوک شهرلرده بئله بیر گؤرونوش یوخودر"[iv].
اوسته گؤروندوگو کیمی تاریخدن سوره گلمیش یازیلی تورک دیلی بیلینج و شعوروندان یوخسول و زواللی دوروما و وضعیته دوشموش سیدجواد طباطبایی "ایران فرهنگی" دئدیکده فارسلیغی منظور ائدر. بو اساسدا سید جواد طباطبایی تبریزده بؤیویوب بویا باشا چاتماسینا باخمایاراق اؤزونو "ایرانلی" دئیه "فارسلیق" ایله ایضاح ائدرکن او آذربایجان تورکلوگونون ملی کیملیک و منلیگینی ده فارسلیق پالازی آلتیندا باسیرماغا چالیشار. جواد طباطبایی نین گؤروشلرینه اساسا کندلرده یئرلی انسانلار اؤز تورک کیملیکلرینی قورومالارینا باخمایاراق بؤیوک شهرلرده فارس حاکیمیتی سیستیمی نین "اؤیرنیم سیستیمی" واسیطه سی اریتمک سیاستینه تابع توتولموشلار فارس اولاراق فارسلیغی بیر ملی کیملیک دئیه قبول ائدرمیشلر!! مسئله نی داها یاخشی باشا دوشمک اوچون فارس مدنیت ایستعمارچیلیغی نین قوروجوسو و ذکاءالمک لقبی آلمیش رضاخان نین باش وزیری فراماسون محمدعلی فروغیدن ائشیتمگه چالیشاق، اوخویوروق:
"ایران تعلیم و تربیتی نی و ایران دیلینی (فارسچانی) آذربایجاندا یایماق و او ایالتین انسانلارینی ایرانلی اولمایان تورک دیلیندن اوزاقلاتمانین نقدر واجیب اولدوغو هر هانکی بیر ایضاح و توضیحه احتیاجی یوخدور. ساوادلی معلمیمیز آز اولدوغو اوچون آذربایجاندا درس وئرمک قورخورام چتین اولسون.. .. هر حالدا درس وئرمگه ایلک اوخول و ابتدائی مکتبلردن باشلانمالیدیر. یازمانی و اوخومانی اؤیرتمک لازیم. هر ایشدن اؤنجه معلم شاگیردلر ایله فارسچا دانیشمالیدیر"[v].
اوسته گؤروندوگو کیمی اؤزلرینی بؤیوک ایران مدنیتی یانچیسی قلمه آلمیش سیدجواد طباطباییلره فراماسون محمدعلی فروغی نین تؤکدوگو تدبیرلر و نقشه لر فارسلیغی آشیلاماغا و اونو اؤز تورک ملی کیملیک و منلیگینه اؤزگه یاشاتمیش. سیستیم اساسلی هر هانکی بیر حاکیم دیلی و مدنیتی اؤز دیلی و مدنیتی نین اؤیرنیلمه سینه محروم قالمیش بیر ملی توپلوما سیریماغا چالیشماق و بو سنین ملی منلیگین و کیملیگیندیر دئمگین سونوچ و نتیجه لری علی شریعتی باشا دوشه بیلمدیگی حاکیم مدنیت راسیستلیگینه یول آچابیلر. بو دوغرولتودا تورکلوک دوشمنی کیمی تانینمیش احسان یارشاطرین اؤلوموندن یانا، تهراندا احسان یارشاطرین اؤیرنجی سی اولموش و سونرادا اونلا دوستلوق باغلارینی یاشاداراق اؤز تورکلوگونه کورک چئویرمیش بابک امیر خسروی نین لنین اوزره یازدیغی بیر انشاء خاطیره سیندن ایکی جومله ائشیتمک یئرلی اولار، اوخویوروق:
"یازدیغیم (انشانی) آذربایجان لهجه سی ایله (آنجاق فارسچا) هیجانلا اوخوردوم. همکیلاسلاریمین سسی یوکسلمگه باشلادی. ... ایندی که بولشویک اولموشسان، تبریزه دؤن!، گئری دؤن تبریزه! تورک خر! (دئدیلر). (بونو دا دئمه لیگم قاباق گونلرده بو همکلاسلاریمین) دئدیکلرینه مخالفت ائتدیگیم اوچون همکیلاسلاریم منی اؤلومومه دؤیموشدولر. آذری (آذربایجان تورکو) اولدوغوم اوچون باش باشا قویماسینلار دئیه چوخ چکینگن ایدیم و یالنیز قالمیشدیم، قورخوردوم. یازدیغیم مطلبه همکلاسلاریمین گؤزلنیمز اعتراضلاری منی داها دا قورخوتدو. طاقتیم کسیلدی. یازی تاختاسی و تخته سیاهین یانیندا آغلاماغا باشلادیم. جانیمی تیترتمه توتدو. احسان یارشاطر اوشاقلارا اوز توتوب دئدی: نه اوچون اوشاغی اذیت ائدیرسینیز؟ اؤزوم دئمیشدیم یازسین! چوخ دا یاخشی یازمیش. منی حیمایت ائتمه سیندن اؤزومو امنیتده حیس ائتدیم."[vi]
اوسته بابک امیر خسروی ترسیم ائتدیگی فارسلیق اؤیرنیم سیستیمینده تورکلوک علیهینه اولوشان فضا و بو ذات اؤزو ده ایفاده ائتدیگی کیمی تئرورا معروض قالماسین دئیه اؤزونو "تورک" دئییل، "آذری" قلمه آلماسی، فارس تحصیل سیستیمینده ملی منلیک و کیملیک باخیمیندان نئجه بیر تئرور فضاسیندا بو ذاتین شخصیتی نین شکیللنمه سی نی حدس وورماق او قدر ده چتین دئییل. بئله لیکله "ایرانیت" باشلیغی آلتیندا ایستر سولچو بابک امیر خسرویلر، ایستر سه ده "ایرانشهر" دئیه ساغچی و پان ایرانیست سیدجواد طباطباییلرین فارس مدنیت راسیستی اولدوقلاری اؤز ایستکلری ایله اورتایا چیخمیش دئییل. دئمک، علی شریعتی نین روحی خسته لر (بیماری روحی) آد وئردیگی بو موجودلار اؤز دیل و مدنیتلرینی اساس گؤتورموش ساغلام بیر اؤیرنیم تحصیل سیستیمینده تعلیم و تربیت آلمامیشلار دئیه بو مسئله اولدوغو کیمی قبول ائتمه لی و بو فارس مدنیت راسیستلیگینه توتولموشلارین درمان و مداوا ائدیلمه لری چتین و گیج اولدوغو اولدوغونو نظره آلاراق گلجک نسیل اوچون فارس ایستعمارچیلیغیندان چیخیش و قورتولوش یولونو تاپماغا چالیشماغین واجیب اولدوغونو درک ائتمه لیییک.
دئمک فارس مدنیت راسیستلیگی اؤز باشینا اورتایا چیخمیش دئییل، حاکیم فارس ایستعمار داییره لری نین علی شریعتی ده ایستعمارچیلیغین یولونو گؤستردیگی کیمی تاریخچیلر، جامعه شناسلار و سیاستچیلر باشلاریندا محمود افشار یزدی و محمدعلی فروغیلر طرفیندن پلانلادیقلاری سیاستین سونوچ و نتیچه سی ساییلار. بونون آدینی شخصین خستلیگی (بیماری روحی) آد قویماق دوزگون دئییل، ملی کیملیک و منلیک تئرورونون بیر حاکیم مدنیت طرفیندن سیستیملی و سیستیماتیک اعمال اولدوغونون سونوچ و نتیجه سی قلمه آلماق دوزگون تشخیص ساییلار. موضوعدان اوزاق دوشمک یاخشی اولماز دئیه بیر داها علی شریعتی نین گؤروشلرینه دؤنمه لی اولوروق؛ اوخویوروق:
"بو خسته لیگی و مریضلیگی "اؤزوندن قاچماق" آدلاندیرماق اولار. اونون ائشیک و خاریجی گؤرونوشو اؤزونو گیزلتمک و اؤزوندن نفرت ائتمک و اؤزونو باشقاسینا و اؤزگه سینه بنزتمک ساییلار. سوردل عئلمی باخیمدان و روانشناسلیق آچی و زاویه سیندن بو مسئله نی ایرده لمیش و تجزیه تحلیل ائتمیش. سوردل دئمیش: - سؤمورگه و ایستعمار اؤز چتری آلتینا آلدیغی ملته اؤزونو بیر اورک یاندیران آنا دک تانیتماغا چالیشار. روانشناسلیق باخیمیندان بو آنالیق و اوولادلیق رابیطه سی ایستعمار و مستعمره آراسیندا دوغرو و دوزگون بیر تثبیت اولموش نظریه ساییلار. آنا اوشاغینی ووردوقدا، یامانلادیقدا، اؤزوندن اوزاقلاشدیردیقدا اوشاق اؤزونو آنانین باسقی و ضربه-سیندن اماندا ساخلاماق و هده قورخوسوندان و کیچیمسه مه سیندن و تحقیر ائتمه سیندن آزاد ائتمک و بو توتولموش پیس وضعیتدن قاچماق اوچون اؤزونو آناسی نین اتگینه یاپیشدیرماغا چالیشار. بو قارشیلیقلی و ضدیتلی ایستعمار و مستعمره رابیطه سی سوردل دیالئکتیکی آدلانار"[vii].
دانیشیغین اوست بؤلومونده ایشاره اولدوغو و علی شریعتی ده ایستعمار و مستعمره آراسیندا اولان ایلگی و رابیطه لره اشاره ائتدیگی کیمی بوگون اؤزلرینی دوشونجه و فیکیر باخیمیندان "سراسری" دئیه فارس حاکیمیتی و تشکیلاتلاری نین سیاستی ایله ایضاح ائتمگه چالیشانلار فارس ایستعمارچیلیغی نین فارس اولمایان ملی توپلوملار اورزه اویقولادیغی و حیاتا کئچیردیگی باسقیلار، تحقیرلر، اجتماعی آیری سئچیلیکلر قارشیسیندا بیر عکس العمل دئیه فارس حاکیمیتینه و فارس مفکوره لی تشکیلاتلارا فارس اولمایان انسانلارین سیغینماسی – اوشاغین آنا اتگیندن یاپیشدیغی کیمی – بیر ایستعمارچیلیق و مستعمره چیلیک رابیطه سی ساییلار. دئمک، آدی چکیلن انسانلار ملی منسوبیت باخیمیندان ایستعمارچیلیق و مستعمره چیلیلیک رابیطه سینی نظره آلمادان فارس حاکیمیتینده و فارس تشکیلاتلاریندا توتدوقلاری موقعیتلری ایله اؤزلرینی فارس کؤکنلی و فارس اصیللی قلمه آلار و اؤزلرینی آلداتماغا چالیشاراق بیر آیاقچی و قوللوقچو اولدوقلارینی درک ائتمزلر. بونلار اؤزلرینی فارس دیلی و مدنیتی اساسیندا ایضاح ائتمکله فارس ایستعمارچیلیغی نین تحقیر و تضییقیندن یایینماقلارینا باخمایاراق فارس ایستعمارچیلیغی اوچون بیر قول و کؤله (برده) و فارس مدنیت راسیستی ساییلارلار. بونلارین فارس حاکیمیتی و فارس تشکیلاتلارینا خوشخدمتلیکلری، منسوب اولدوقلاری ملی توپلوملارین فارس ایستعمارچیلیغینا معروض قالماق یوکلرینی داها دا آغیرلادار. بو شخصلر بیر چوخ زامانلار فارس حاکیمیتی نین ازیجی و قیریجی بیر قولو دک فارس اولمایان ملی توپلوملاری فارسلیق باسقی سی آلتینا آلماغا و اونلاری ازمک اوچون بیر وسیله اولارلار.
دئمک، فارس مدنیت راسیستلری دئیه تانیملادیغیمیز و ایضاح ائتمگه چالیشدیغیمیز فارس مئییللی شخصلر اؤزلری فارس ایستعمارچیلیق تئرورونون ملی قوربانلاری ساییلار. بونلار یازیلی تورک دیل بیلینجی و شعوروندان یوخسول اولدوقلاری اوچون فارس حاکیمیتچیلیک سیستیمی و فارسلیق قرائتی قارشیسیندا عاجیز قالاراق فارسلیغی اؤزلری اوچون بیر ملی کیملیک دئیه اؤزلرینی آلداتماغا چالیشارلار.
ایشیق سؤنمز، 07.11.2018
[i] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص. 300 -301.
[ii] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص.301
[iii] آذریها، تقدیر رئیس جمهور از سیدجواد طباطبایی در جشنواره فارابی: http://www.azariha.org/بایگانی/item/2306-تقدیر-رئیس-جمهور-از-سیدجواد-طباطبایی-در-جشنواره-فارابی
[iv] سید جواد طباطبایی، جدال قدیم و جدید، دیدگاهها، زندگینامه و کارنامه علمی سید جواد طباطبایی در گفتگو با او، تاریخ نویسی جز با تکیه بر آگاهی ملی امکان پذیر نیست (آلینمیش: مهرنامه، تیر ماه 1392)، جمعه چهاردهم تیر 1392 ، - آن موقع به چه چیزهایی فکر می کردید؟ نمی توانم بگویم آن موقع چه فکرهایی داشتم. ... همیشه نوعی تصوری از بحران داشتم: http://gadim-va-jadid.blogfa.com/post-308.aspx
[v] محمدعلی فروغی، آلینمیش: علیرضا صرافی، شمس تبریز، شماره 169، صحیفه 28، تاریخ 13/02/1379
[vi] بابک امیر خسروی، شیفتگی به لنین و سرنوشتی که برایم رقم زد به مناسبت درگذشت احسان یارشاطر: http://www.akhbar-rooz.com/article.jsp?essayId=88673
[vii] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص. 301 – 302.


c: text/html

text:
ویکیپدیا:گئچرلی قایناقلار
ویکیپئدیادا مقالهلر اعتیبارلی، نفوذلو و دوزلويونه شوبهه اولمايان منبعلره ایستیناد ائتمهلیدیر. بونلار اوچونجو طرف (طرفسیز) منبعلر اولارسا داها ياخشی اولار.
ایستیفادهچی ویکیپئدیيايا هر-هانسی اهمیتلی اینفورماسیيا داخیل ائتمک ایستهيیرسه، همین اینفورماسیيايا ایستینادین اولماسی و يا اعتیبارلی منبعنین گؤستریلمهسی واجیبدیر. عکس تقدیرده موعيين مدتدن سونرا همین معلوماتین مقالهدن سیلینمهسی احتیمالی يوکسک اولور. متنه ایستینادلارین علاوه ائدیلمهسی ایلک نؤوبهده همین متنی مقالهيه داخیل ائتمیش ایستیفادهچینین اوزرینه دوشور، مقالهده منبعلری قصداً ساختالاشدیران ایستیفادهچینین حرکتی واندالیزم حساب اولونور. مقالهده اعتیبارلی منبعلرین سايی نه قدر چوخ اولسا مقاله بیر او قدر دوزگون حساب ائدیلیر.
اعتیبارلی منبعلر دئدیکده نه باشا دوشولور[دَییشدیر]
مقالهده ائدیلمیش بیر ادعانی مۆدافیعه ائتمک اوچون. بو شکیلده ایستیفاده ائدیلن قایناقلار، مۆدافیعه ائتدیکلری نقطهیه بیرباشا اولاراق آتیفده اول/تاپیلمالیدیر.
- آکادئمیک ژورناللار و سایر آکادئمیک منبعلر؛
- ایمضالانمامیش مقالهلره موناسیبتده ایمضالانمیش مقالهلر؛
- معتبر اینفورماسیيا آگئنتلیکلری، معتبر قزئتلر و رسمی دؤولت سايتلاری؛
- علمی درجه يالنیز وئریلدیگی ساحه اوچون معتبر اولا بیلر (بو دا هر زامان يوخ).
- بئين الخالق عالمده تانینمیش و يا دؤولت اونیوئرسیتئتلرینده درس دئمیش و علمی درجهسی اولان مؤلفلرین رسمی سايتلاردا و نشرلرده اؤز ایختیساسلاری اوزوره يازیقلاری اعتیبارلی منبع حساب ائدیله بیلر.
قئيد: منبعنین اعتیبارلیلیغی شوبهه دوغورورسا و يا ایستیفادهچیلر آراسیندا موباهیسهيه سبب اولارسا آربیتراژ کومیتهسینه عریضه ایله مراجعت ائدیلمهلیدیر. آربیتراژ کومیتهسی گؤستریلن منبعنین اعتیبارلیلیغی بارهده قرار وئردیکدن سونرا همین منبع خصوصی سیياهیيا داخیل ائدیلهرک مقالهلرده سربست ایستیفاده ائدیله بیلر.
اعتبارسیز منبعلر هانسیلاردیر
ائکسترئمیست، میللتچی منبعلردن ایستیفادهيه موسبت ياناشیلمیر. بو جور منبعلره پسئودوئلم، تفتیشچی تاریخ، شووینیست نظریهلر و اوخشارلار داخیلدیر:
- شخصی بلوقلار؛
- فوروم-سايتلار؛
- شخصی سايتلار؛
- موختلیف میللتچی پارتیيالارا مخصوص سايتلار؛
- دینین قئيری-لئقال تبلیغینی آپاران سايتلار.
هر-هانسی منبعنین اعتیبارلی اولماسی حاقدا يازیلانلارا کورتبیی اینانماق اولماز. منبعده وئریلمیش مؤلفین علمی درجهسی وارسا، بو او دئمک دئيیل کی، اونون يازدیقلاری بوتون ساحهلرده اعتیبارلی سايیلیر. يالنیز وئریلمیش ساحهده تانینمیش ائکسپئرتین يازدیقلاری اعتیبارلی منبع سايیلا بیلر.
منبع نه زامان طلب اولونمور[دَییشدیر]
1. هامیيا معلوم اولان فاکتلار بارهده منبع طلب ائتمک دوزگون دئيیل. مثلا، "باکی آذربایجانین پايتاختیدیر..." و بونا بنزر معلوماتلار اوچون منبع طلب اولونمور. 2. مقالهنین اؤزونده هر هانسی منبع گؤستریلیرسه، سوندا مقالهيه منبع طلب ائتمک دوزگون دئيیل. مثلا، اینجهسنت نومومهلری (شکیللر، هئیکللر و س.)، فیلملر و کیتابلار، کومپيوتئر اويونلاری و دیگر پروقراملار حاقیندا مقالهلره منبع طلب اولونمور. بئله کی، مقالهنین اؤزونده بو اینفورماسیيا وئریلمهلیدیر. لاکین همین مقاللهده هر-هانسی فاکت گؤستریلیرسه، همین فاکتلا علاقه دار منبع طلب اولونمالیدیر.
هر-هانسی معتبر منبع گؤستریلمهدن وئریلن ادعا شوبهه دوغورارسا، همین متنی مقالهيه داخیل ائتمیش ایستیفادهچی معتبر منبع گؤسترمهيه بورجلودور، اعتیبارلی منبع گؤستریلمهدیکده ادعا مقالهدن سیلینه بیلر.
توصیهلر[دَییشدیر]
- شخصلر و يا تشکیلاتلا باغلی مقالهلرده اونلارین اؤزلرینین نشر ائتدیکلری منبعلردن احتیاطلا ایستیفاده ائدیلمهلیدیر.
- اگر مقالهدکی بیر-بیرینی تکزیب ائدن معلوماتلارین هر بیری اعتیبارلی منبعلره ایستیناد ائدیرسه، او زامان هر بیر معلوماتین اولینده "فیلان منبعده بئله ادعا ائدیلیر کی..." و يا "فیلانکهسین فیکرینه گؤره..." ایفادهلرین ایشلنمهسی داها دوزگوندور.
- منبعنین اعتیبارلیلیغی موباهیسه دوغورورسا منبعلرین قیيمتلندیریلمهسی صحیفهسینده موزاکیره اولونمالی و يا آربیتراژ کومیتهسینه مراجعت ائدهرک منبعنین اعتیبارلی حساب اولوب-اولماماسینی دقیقلشدیرمک لازیمدیر.
منبعنین سیلینمهسی[دَییشدیر]
اعتیبارلی منبع مقالهدن اساسسیز اولاراق سیلینرسه و سیلینرکن هئچ بیر سبب گؤستریلمزسه، بو فعالیت واندالیزم حساب ائدیلیر. بو زامان ایستیفادچییه خبردارلیق ائدیلمهلی و ایستیفادچی اعتیبارلی منبنی نه اوچون سیلدیگینی موطلق ایضاح ائتمهلیدیر. اعتیبارلیلیغی شوبهه دوغوران منبع اعتیبارلی منبعلر ایله تکزیب ائدیلیرسه بو منبع ائرتیبارسیز حساب اولوناراق مقالهدن سیلینه بیلر. دینی و ایرقی آیریسئچکیلییه، میللتلر آراسیندا اداوتین یارانماسینا و قیزیشدیریلماسینا خیدمت ائدن ایستنیلن یازی منبع ایله بیرلیکده مقالهدن سیلینمهلیدیر. شخص حاقیندا یازیلانلار همین شخصین تحقیر اولونماسینا و آلچالدیلماسینا یؤنلیبسه، او زامان همین معلوماتلارین و منبعنین مقالهدن سیلینمهسینه ایجازه وئریلیر.
مؤلفین یازدیقلاری نه زامان اعتیبارلی حساب ائدیلیر[دَییشدیر]
هر-هانسی مؤلفین یازیلارینی اعتیبارلی منبع کیمی ایستیفاده ائتمک اوچون آشاغیداکی شرطلر اؤدنمهلیدیر: مؤلفین وئریلمیش مؤوضو عذره یازیلاری اعتیبارلی ژورناللاردا چاپ اولونمالیدیر؛ تانینمیش عالیم و متخصصلرین مؤلف حاقیندا فیکیرلری اؤیرنیلمهلیدیر؛ دیگر اعتیبارلی مؤلفلر آراشدیریلان منبعیه و مؤلفه ایستیناد ائتمهلیدیرلر؛ مؤلفین وئریلن مؤوضو ایله علاقهدار علمی درجهسی اولمالیدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
عموم میللی لیدر حیدر علییئوین خاطرهسینه
گونئیلی – قوزئیلی آذربایجانین تاریخینده بیر سیرا شخصیتلرین ملک کیمی قورتاریجی روللارینی دانماق اولماز.
بو بؤیوک و دونیا گؤروشلو داهی شخصیتلردن بیری سی ده، میللتین ابدی سئوگیسینی قازانان اولو اؤندر رحمتلیک حیدر علییئو اولوب.
او، ساوئتلر ایتتیفاقی (شوروی) چاغیندا الده ائتدیگی مملکتدارلیق تجربهسیندن زامانیندا فایدالاناراق، آذربایجان جمهوریتینده وطنداش محاربهسینین قارشینی اوغورلا آلدی. بوتؤو آذربایجان ایدیاسینین لیدری مرحوم ابوالفضل ائلچیبی ده گرگین وضعیتی دوزگون قیمتلندیرمکله میللی منافع و میللی دؤولتچیلییمیزی قوروماق نامینه، سیاسی فیرتینالارین دهشتلی آنلاریندا أن دوزگون قرارلا آذربایجانین رهبرلیک سوکانینی ائلین لیاقتلی اوغلو حیدر علی یئوه تاپشیردی.
بو ایکی رهبرین مثبت یؤنده آنلاشماسی، آزربایجانیمیزین مستقللیینی ابدیلشدیرمکده، تاریخیمیزین أن پارلاق صحیفهلریندن اولوب. محض بو سببدن اولو اؤندر حیدر علییئو ایسه، اقتداردا اولان زامان ائلچیبییه همیشه سایقی گؤستهریب، اونو باکیا بیر مخالفتچی کیمی یوخ، بیر میللی شخصیت اولاراق سیاسی حیاتینی داوام ائتدیرمکده دعوت ائدیب. و مرحوم ائلچیبییین دفن مراسیمینده شخصاً اشتراک ائتمکله بوتون دوشمنلرین یاراماز افادهلرینی آلت_اوست ائتدی.
عصرین مقاویلهسی ایسه اونون أن اهمیتلی سیاسی – اقتصادی پلانلاریندان بیریسینی تشکیل ائدیردی.
حیدر علییئوین کاریزماسی ایله داها دقیق تانیش اولماق اوچون، اونونلا یاخیندان تانیش اولموش دولت خادیملرینین دیللریندن اوخوماغیمیز داها یاخشی اولار.
آذربایجان جمهوریتی پرئزیدئنتینین کؤمکچیسی – آذربایجان جمهوریتی پرئزیدئنتینین آدمینیستراسییاسی (نهاد ریاستجمهورینین ) نظامی مسئلهلر شعبهسینین مودیری، سردارمحرم علییئوین بو حاقدا خاطرهسینین بیر نئچه قیسمسنی بیرلیکده اوخویاق.
:« من چوخ خوشبخت اینسانام کی، عموممیللی لیدئرین رهبرلیگی آلتیندا اوزون ایللر مسئول وظیفهده چالیشمیشام و بو گون ده اونون لاییقلی داوامچیسی آذربایجان جمهوریتینین پرئزیدئنتی – سلاحلی قوهلرین مظفر علی باش کوماندانی جناب ایلهام علییئوین رهبرلیگی آلتیندا فعالیتیمی داوام ائتدیریرم؛ اولو اؤندر حیدر علییئوین رهبرلیگی آلتیندا اوزون مدت ایشلمیشم، ائلهجه ده اونونلا شخصی تانیشلیغیم منیم اوچون بؤیوک شرف و غروردور. ۱۰ مای – عموم میللی لیدئرین دوغوم گونونده فورصتدن ایستیفاده ائدهرک حیدر علییئوله باغلی دایم خاطرهلریمده یاشایان ان اؤنملی مقاملاری بؤلوشمک ایستردیم.
۱۹۹۰-جی ایلین ایولوندا، آذربایجان تاریخینین و دؤولتچیلییمیزین آغیر گونلرینده، حیاتی بویو قلبی وطنی و میللتی ایله دؤیونن داهی شخصیت حیدر علییئو اصل وطنپرور کیمی قطعیت گؤستهرهرک موسکوادان باکییا قاییتدی. همین او گونلرین و گؤروشلرین ایشتیراکچیسی کیمی اولو اؤندریمیزله ایلک تانیشلیغیمیز یاراندی. معلوم اولدوغو کیمی، همین دؤورده اؤلکهده وضعیت اولدوقجا گرگین، ضدیتلی شکیل آلمیشدی. معین قوهلر اؤز ماراقلاری نامینه وضعیتدن سوءایستیفاده ائدیر و دئمک اولار کی، پروسئسلر ایداره اولونماز حالا چاتمیشدی. بو کریتیک (حساس) دؤنهمده اولو اؤندر میللتین یانیندا اولماغا قرار وئردی و اؤزونون حیات فلسفهسینی بئله ایضاح ائدیردی: «منیم حیات آمالیم بوتون وارلیغیم قدر سئودییم آذربایجان میللتینه، دؤولتچیلییمیزه، اؤلکهمیزین اقتصادی، سیاسی، معنوی اینکیشافینا خیدمت اولوب. بو یولدا بوتون گوجومو و ایرادهمی یالنیز مودریک و قدیربیلن میللتیمدن آلمیشام. ان چتین آنلاردا، ان گرگین وضعیتلرده یالنیز و یالنیز میللتیمه آرخالانمیشام. بو دا منه دؤزوم، ایراده وئریب و بوتون اوغورلاریمی تأمین ائدیب».
اولو اؤندر حیدر علییئو ناخچیوان موختار جمهوریتینین رهبری اولدوغو ایللرده آذربایجانین اراضی بوتؤولویونون تأمین ائدیلمهسی اوچون مهم قرارلار قبول ائتدی.
او زامان ناخچیوان دا آغیر گونلر کئچیریردی. سرحدیانی کندلر ائرمنیلرین آردیجیل هوجوملارینا معروض قالیر و تالانیردی. آذربایجانلا نقلیات – ارتباطات علاقهلری کسیلمیش، اقتصادی و سیاسی بحران درینلشمیش، تخریباتلار باش آلیب گئدیردی. حیدر علییئوین ناخچیوان موختار جمهوریتینده بؤلگه دؤولتلری ایله ایلگیلر یاراتماسی و میللتی اؤز اطرافیندا بیرلشدیرهرک ائرمنی تجاووزونه قارشی مقاومت حرکاتینا باجاریقلا رهبرلیک ائتمهسی مرکب حربی-سیاسی شرایطده ناخچیوانی ایشغالدان قورودو.
عالی باش کوماندان جناب ایلهام علییئوین سؤزلری ایله دئسک: «محض ۱۹۹۰-جی ایللرین اوللرینده ناخچیوانین طالعی حل ائدیلیردی. اگر او ایللرده حیدر علییئو ناخچیواندا اولماسایدی و ناخچیوانلیلار اولو اؤندرین اطرافیندا سیخ بیرلشمهسَیدیلر، ناخچیوانین طالعی چوخ آغیر اولا بیلردی. آنجاق ناخچیوانلیلار همیشه اولدوغو کیمی مودریکلیینی گؤسترهرک اولو اؤندرین اطرافیندا یومروق کیمی سیخ بیرلشدیلر و هم ائرمنی ایشغالینا توتارلی جاواب وئردیلر، اونلاری یئرینده اوتورتدولار…
همین گونلری من چوخ یاخشی خاتیرلاییرام. من او ایللرده دفعهلرله باکیدان ناخچیوانا اولو اؤندرین یانینا گئدیر، اؤلکهده جریان ائدن سیاسی پروسئسلر بارهده فیکیر موبادیلهسی آپاریر و دَیرلی مصلحتلر آلیردیم.
آذربایجان میللتی امین ایدی کی، موستقیللیینی یئنیجه برپا ائتمیش اؤلکهنی دوشدویو آغیر و دؤزولمز وضعیتدن چیخارماغا قادیر یئگانه شخصیت محض حیدر علییئودیر. تاریخه نظر سالساق گؤرهریک کی، خالقلارین تاریخینده ائله گونلر واردیر کی، همین گونلرده اونون گلهجهیینی معین ائدن تمللرین اساسی قویولوب. بو تاریخ ایسه آذربایجانین موستقیللیینین قورونوب ساخلانماسیندا، مؤحکملنمهسینده و اینکیشافیندا استثناء رول اوینایان، دایم میللتینه آرخالانان و میللتینه آرخا، دایاق اولان، مودریک اینسان و داهی شخصیت – اولو اؤندر حیدر علییئوین آدی ایله باغلیدیر.
(منیم حیاتیم دا، فعالیتیم ده یالنیز و یالنیز آذربایجانین موستقیللیینین قورونوب ساخلانماسینا، اؤلکهمیزین بو آغیر وضعیتدن چیخماسینا حصر اولوناجاقدیر)، دئیهن عموممیللی لیدئر اؤلکهده وطنداش همرأیلیگی و ثابیتلیگین برقرار اولونماسینا نایل اولدو.
حیدر علییئو آذربایجانین موستقیللیینی قورودو، رئسپوبلیکادا اجتماعی-سیاسی بحرانی آرادان قالدیردی و اینکیشافین تملینی قویدو.اولو اؤندر امینلیکله بیلدیریردی کی، ایشغال آلتیندا قالان تورپاقلاریمیز گئج-تئز دوشمندن آزاد اولوناجاق و بو حیدر علییئوین أن بؤیوک آرزوسو ایدی.
اولو اؤندر حیدر علییئوین حاکمیته قاییدیشیندان سونرا اؤلکهده باش وئرمیش سوسیال-اقتصادی و سیاسی اینکیشاف دؤولتیمیزین مؤحکملنمهسینده و بینالملل عالمده میللتیمیزین ایستراتئژی منافعلرینی تأمین اولونماسیندا حلائدیجی رول اوینادی.
اولو اؤندرین سیاسی کورسونون لاییقلی داوامچیسی آذربایجان جمهوریتینین پرئزیدئنتی، سلاحلی قوهلرین عالی باش کوماندانی جناب ایلهام علییئو حیدر علییئوین ایدئیالارینی لاییقینجه یئرینه یئتیرهرک اوردو قوروجولوغو ساحهسینده ایناملی اصلاحاتلار آپاردی. ۴۴ گونلوک وطن محاربهسینده مکمل عکس-هوجوم عملیاتلاری ایله تورپاقلاریمیزی ایشغالدان آزاد ائدن آذربایجان سلاحلی قوهلری اؤز قودرتینی بیر داها بوتون دونیایا نوماییش ائتدیردی. جناب عالی باش کوماندان ایلهام علییئوین شوشامیزین آزاد اولونماسی ایله باغلی خالقا مراجعتینده آتا وصیتینی یئرینه یئتیردیینه گؤره خوشبخت اولدوغونو دیله گتیردی: «من بو گون، عینی زاماندا، اولو اؤندر حیدر علییئوین مزارینی زیارت ائتدیم، اونون روحو قارشیسیندا باش ایدیم. اورهییمده دئدیم، خوشبخت آدامام کی، آتا وثیتینی یئرینه یئتیردیم. شوشانی آزاد ائتدیک! بو، بؤیوک غلبهدیر! شهیدلریمیزین، اولو اؤندرین روحو شاددیر بو گون! گؤزون آیدین اولسون آذربایجان! گؤزونوز آیدین اولسون دونیا آذربایجانلیلاری».
خارجی سیاست ده ایسه آزربایجانین آدینی چکهبیلمهین ایران رهبرلرینی او جوملهدن علی خامنه ای و زامانیندا پرزیدئنت سید محمد خاتمی نی ذیلیمیزی و اراضی بوتؤولویوموزو اشاغیلاییجی افاده لرینه گؤره تام جدیتله سوسدوراراق عوذور دیله مه یه وادار ائتمهسی بوتون آذربایجانلیلارین غرورونوبرپا ائتمکده گئرچکدن تاریخی بیر اولای لاردان دیر.
روحو شاد یولو داواملی اولسون.
حبیب ساسانیان (یاکاموز)


text:
🔎 سورقو: مسلم یوخسا ابو مسلم کیم و هارالی و ملیتچه کیم اولموش!
🎤 جاواب: بیر چوخلاری او جمله-دن علی شریعتی مسلمی ایرانلی قلم آلماقلارینا باخمایاراق مسلم کوفه شهرینده دوغولموش، ییرمی یاشیندا المجیره بن سعد باشچیلیق ائتدیگی بیر شیعه سئکتینه قوشولموش. امویلره مخالیف اولدوغو اوچون بنی اومیه حاکیمیتی طرفیندن کوفه شهرینده توتساق ائدیلمیش. 741 یوخسا 742 اینجی میلاد ایلینده اؤزونو عباسیلره یاخین گؤسترمکله عباسیلر طرفیندن زینداندان خلاص اولاراق عباسیلرین باشچیسی ابراهیم بن محمد اونا "ابو مسلم" آدینی وئره رک بیر نئچه ایلدن سونرا اونو خراسانا، اوراداکی عرب قبیله لرینی، بنی اومیه حؤکومتی علیهینه باش قالدیرمالارینی رهبرلیک ائتمه سی اوچون گؤندرمیش. ابو مسلم خراسانا گئتدیکدن سونرا ایلک اولاراق خراسانداکی شیعه لر بیله ابومسلمی باشچیلیغا قبول ائتمه میشلر. مکه زیارتینده عباسیلرین باشچیسی ابراهیم بن محمد خراسانداکی بنی اومیه حؤکومتینه مخالیف اولان عرب قبیله باشچیلارینا ابومسلمی باشچی کیمی قبول ائتمکلرینده اصرارلی اولموش. بئله لیکله ابومسلم مرو یاخینلیغیندا یئرلشه رک عباسیلر اوچون تبلیغات ائتمگه مشغول اولموش. چوخ زامان کئچمدن ابومسلمین طرفدارلاری چوخالماغا باشلامیش.
بیر چوخلاری ابو مسلمی ایرانلی یوخسا فارس قلمه آلماغا چالیشدیقلارینا باخمایاراق رئالیست فارس مرلیفلر بیله ابومسلمی عرب حاکیمیتی اوغروندا ووروشموش، عباسیلره اویونجاق و وسیله اولموش بیر شخص کیمی قلمه آلارلار؛ بو دوغرولتودا تاریخچی رسول جعفریاندان اوخویوروق:
"ابو مسلم بیزیم تاریخیمیزده مهم شخصیت اولماسینا و اموی دؤلتی نین آرادان گئتمه سینه یول آچماسینا باخمایاراق اونون ایکی چتینلیگی وار ایمیش: 1- او ایران سئور بیر ایرانلی دئییلمیش، یالنیز اموی دؤلتچیلیگی علیهینه اولان خراسانداکی عرب قبیله لری نین اویونجاغی اولموش، بو آرادا ایرانلیلار اونا وسیله اولموشلار. 2- ابومسلم علوی شیعه سی دئییل، عباسی شیعه سی اولموش و اماملارا خیانت ائتمیش، آدام اؤلدورمکده اوستا ساییلمیش و چوخلو خراسانلینی اؤلدورموش. او شیعه-چی شریک بن شئیخ حرکتینی باسقی آلتینا آلمیش و یولداشلارینی دا اؤلدورموش"[1].
یئری گلمیشکن رسول جعفریان آدلی ذاتین دا گؤروشلری نین واقعیت ایله تمام اؤرتوشمدیگینی خاطیرلاتماق فایدالی اولار. اوسته اشاره اولدوغو کیمی ابو مسلم کوفه لی بیر شیعه اولاراق خوراساندا یئرلشمیش یمن طایفالاری ایله بیرلیکده خلافت اوغروندا ووروشموش هرات، بلخ و باشقا شهرلری اله کئچیرمیش بیر شخص اولموش. 747 – 748 اینجی میلاد تاریخینده مرو شهرینی اله کئچیره رک اورانین والیسی، نصر بن سیٌاری قاچماغا زورلامیش. اوموی لر حاکیمیتدن دوشدوکلرینه و عباسیلر خلافته گلدیکلرینه باخمایاراق ابو مسلم بغداد شهرینده عباسی خلیفه لیگی طرفیندن اؤلدورولموش.
دئمک، ابومسلم بیر آرمانچی و مذهبی شخص اولاراق اؤلن بیر گونه دک شیعه لیک اوچون ووروشان بیر عرب اولموش.
🖌 ایشیق سؤنمز، 04.07.2019
قایناق
[1] رسول جعفریان، ابومسلم خراسانی نه ایرانی وطن دوست است، نه یک شخصیت شیعی، سه شنبه 24 آبان 1390: https://www.khabaronline.ir/detail/185055/sport/iran-soccer


text:
آمریکا، پاریس ایقلیم آنلاشماسیندان آیریلیر
آمریکا، 2017-جی ایلده چکیلهجگینی ائشیتدیردیگی پاریس ایقلیم آنلاشماسیندان آیریلماق اوچون رسمی مراجعت ائتدی
آمریکا، 2017-جی ایلده چکیلهجگینی ائشیتدیردیگی پاریس ایقلیم آنلاشماسیندان آیریلماق اوچون رسمی مراجعت ائتدی.
آمریکا خاریجی ایشلر ناظیری مایک پومپئو، موضوع ایله باغلی ائتدیگی یازیلی آچیقلامادا، باشقان دونالد ترامپ، آمریکان خالقینا، وئرگی موکللفلریندن و ایشلرینه یوکلدیگی یوکدن اؤتورو پاریس ایقلیم آنلاشماسیندان چکیلمه قراری وئردی. ایفادهسینی ایستیفاده ائتدی.
دیگر طرفدن متخصصلر، آمریکانین سؤز موضوعسو آنلاشمادان آیریلماسینین ضروری پروسهدورلارین گریی بیر ایلی تاپاجاغینی قئید ائتدی.
دونالد ترامپ، 1 ژوئن 2017 ده، آغ ائوده تشکیل ائتدیگی مطبوعات کونفرانسیندا، آمریکانی، 190ی چوخ اؤلکهنین ایمضالادیغی پاریس ایقلیم آنلاشماسیندان چکجگینی بیلدیرمیشدی.
سازیشین، ایقلیم دییشیکلیگیله موباریزهنی دئییل، دیگر اؤلکهلره آمریکایا قارشی ایقتیصادی اوستونلوک قازاندیرماغی مقصد قویدوغونو ساوونان ترامپ، بونون آمریکا ایقتیصادیندا 3 تریلیون دولار و 6.5 میلیون ایستیخدام ایتکیسینه یول آچاجاغینی ادعا ائتمیشدی.
فرانسانین باشکندی پاریسده، دسامبر 2015 ده ائدیلن 21. بمت ایقلیم دییشیکلیگی طرفلر کونفرانسیندا (COP21) تصدیقلنن ایقلیم سازیشی، آوریل 2016دا، 190دان چوخ اؤلکه طرفیندن ایمضالانمیشدی.
ترامپین سلفی باراک اوبامانین ان بؤیوک دستکچیسی اولدوغو و موذاکیرهلرینه لیدرلیک ائتدیگی آنلاشمانین آنا هدفی، قلوبال اورتالاما ایستیلیک آرتیم لیمیتینین عصرین سونونا قدر 1.5 ایله 2 درجه آراسیندا محدودلاشدیریلماسی اولاراق تعیین اولونموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
۶۵ ساغلیق چالیشانی قرنطینهیه آلیندی
ساغلیق چالیشانلارینین ۲۱ گون بویونجا ائوده قرنطینهیه آلیندیغی و وضعیتین کنترل آلتیندا اولدوغو بیلدیریلدی
فلوریدادا قاسیرغا بؤیوک ییخیما سبب اولدو
ایان قاسیرغاسی بیر چوخ یئری سو آلتیندا قویدو و ایکی میلیوندان چوخ ائو و ایش یئرینین الکتریکلرینین کسیلمهسینه ندن اولدو


text:
أییر اورهییمده سؤزلریم قالدی أییر کی گؤزونده گؤزلریم قالدی آیریلیق یولوندا دیزلریم قالدی گیلئیلیکدن سنه ناغیل آشمیرام گینه سئوهجهیم ویداعلاشمیرام … هئچ سئون، من کیمین حسرت قالمادی منیم تک، اؤزونو اودا سالمادی اورهییم دؤیوندو قرار آلمادی گیلئیلیکدن سنه ناغیل آشمیرام گینه سئوهجهیم ویداعلاشمیرام … بوتون دونیالارین سئوگیسی منده سئوگی دالیب جاندا هر بندیبنده! سئوگیدن اؤلسمده، سن سال کمنده! گیلئیلیکدن سنه ناغیل آشمیرام گینه سئوهجهیم ویداعلاشمیرام … دولورام-داشیرام سئومهجهلردن داشا دولاشیرام سئومهجهلردن داغا سیرماشیرام سئومهجهلردن گیلئیلیکدن…بیشتر بخوانید
آرشیو ها
منه دئمه وطن سئومه…! / قاسم نوربخش (غزللی)
منه دئمه وطن سئومه…! اونوت منی- آت منی داش دیرماندا، دامار- دامار دارت منی! قول ایلهییب: شههر- شههر، بازار- بازار – دولاندیریب سات منی، آمما دئمه: ایش اوشاغین، وطن دردین – اؤتور سئوگیمه گؤره! آمما دئمه: ائلین – دیلین درددن بزهدیلمیش تاجین باشدان آتیب – گؤتور سئوگیمه گؤره … سیندیر اورهییمده، سئو مئیخاناسین! داشقالاق ایله روحیمی قاناسین! آت جانیمی دمیر یولدا دیدیلسین! سورگون گؤندر وارلیغیمی، بوز سیبرینین اوراقیلا بیچیلسین! آمما دئمه: ایش اوشاغین، وطن دردین…بیشتر بخوانید
بنؤوشهلر چاغیریر…!
کوچهندن آختاریرام، شن اؤتن اوشاقلیغیمی باهارلا أل-أله، گولدن بیتن اوشاقلیغیمی! اورهک گزیر گینه سوچسوزلوغو، بیر اوزلویومو جیجیک باشارماز، آداشلیق سئون اوشاغلیغیمی یالانچی دان آجییاندا، اورهک دولان گونوموز! کوسنده دوست، گؤزو چنلننن اوشاقلیغیمی! سئورلیک آختاریرام، های-هارایلی شیلتاغلیق و ناظیم أللرینه، شوو دؤون اوشاقلیغیمی کیتاب واراقلاریمین عطرینی اومووبدو باهار بنؤوشهلر چاغیریر گول دَرَن اوشاقلیغیمی! قیزیلگول آختاریرام، خانننهم خاطیرلانیب آه…! بوداق-بوداق آرادیم، گول سئچن اوشاقلیغیمی! قیزیلگولون سبدین آل، داغیت گونئیلریمه کی آرتیق اینجیمهسین، گول سَرَن اوشاقلیغیمی! یازانمیرام…بیشتر بخوانید


text:
کؤک
کؤک (kök) (اینگیلیسجه: root) تورک دیلینده سؤزجوکلری یاراتماغین اساسیدیر. بیر کؤک باشدا اولاراق اَکلر اونا یاپیشیب و سؤزجوکلر دوزَلیر. تورکجه ده كؤك تك هیجالی سؤزجۆكدۆر و دوزلمه سؤزجۆكلرین تملی ساییلیر و ایكی جورهدیر:
- آد (ایسم) كؤكۆ
- فعل كؤكۆ.
ایسم كؤكۆ فعل اولماز و فعل كؤكۆندن ده آد كؤكۆنه كئچیلمز. ادات و ضمیرلر ایسه فعل اولانماز آنجاق آد اولا بیلرلر. اونلاری باشقا كؤك سایمیریق. بعضی كؤكلر ایسه جوت آنلاملیدیرلار. یانی آد دا، فعل ده كؤكۆ ساییلیرلار. «داد-» کؤکۆ كیمی. بئله كؤكلر اسكی تۆرکجهمیزده بیر آنلاملی ایدیلر. فعل کؤکۆ حركت بیلدیرر و لاكین اسم کؤکۆنده حركت آنلامی یوخدور.
اؤرنکلر:
گلمیشدیم: گَل (کؤک) + میش (اَک) + دیم (اَک)
یازانلاردانیمیشام: یاز (کؤک) + ان (اک) + لار (اک) + دان (اک) + ایمیش (اک) + ام (اک)
قایناقلاردَییشدیر
- پروفسور حوسئین محمدزاده صدیقین درسلیکلری


text:
تکر
تَکَر یا تَیَر (فارسجا: چرخ) چئوره یا دایره فورمادا مرکزینده اوخو اولان وسیلهدیر. تکری یالنیز هر هانسی بیر اوخا کئچیردیکدن سونرا اوندان حرکتلی بیر اِلِمان یارانیر. تکرلرین یاشاما سۆرهسی اونلارین یاغلانماسی، اوخدا اوتورتما دقیق لی یی و سورتونمه میقدارینا باغلیدیر. ماشینلاردا تکرلر اساساً داشیما اۆچون تطبیق اولونورلار.
تاریخچهدَییشدیر
تکر فیکری ایلک اولاراق، موحتملاً، یان یانا یاتیریلمیش آغاج گؤوده لری اؤزرینه قونولان نسنلرین ایتیلرک حرکت ائتدیریلمسیندن اورتایا چیخمیشدیر.[۱] بیلینن ان اسکی تکر، بیر بیرینه تخته میخلارلا ایلیشتیریلمیش یان یانا اوچ قالاسین یونتولاراق یووارلاشتیریلماسی یؤنتمیله اؤرتیلمیشتیر. تکر ایله ایلگیلی ان اسکی کاییت ایسه، ۳۵۰۰ ایل میلاد دان قاباق ایل لرینه عاییت، تکر بیر قیزاغی رسم ائدن سومر (اوروک) پیکتوقرامی دیر.[۱] دؤنر ماسا ایله چؤملک اؤرتیمینه ده عئینی تاریخلرده گینه مئزوپوتامیا دا راستلانیر.[۱]


text:
`ناتو-نون باش کاتیبی` نتیجهلر
خبرلر [1079]
- اردوغان: بیز دونیانین بیر پارچاسیییق، نه دوغونون نه ده باتینین
- اولاف شولتز و ولودیمیر زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- اوکراینا آوروپا بیرلیگینه گاز وئرهجک
- اردوغاندان یونانیستانا تپکی
- "تۆرکیه اولمادان ناتو گوجلو دئییل"
- فخرالدین آلتون، آپا خبر آژانسینین سواللارینی جاوابلادی
- شولز:" آوروپا بیرلیگی داها اگمن و باشقالاریندان داها آز آسیلی اولمالیدیر"
- ادی راما: "تورکیه پرزیدنتی اولماسایدی، آشی لاریمیز اولمازدی"
- ایتالیا:"روسیا گازیندان آسیلیلیغی تامامیله آرادان قالدیراجاغیق"
- اوکراینا باش قرارگاهی روسیانین ایتکیلرینی آچیقلاییب
- اوکراینا:" روسیا اوردوسونون دونتسک ویلایتینده هوجوملارینین قارشیسی آلینیب"
- ناتو-دان خبردارلیق: بو حالدا موداخیله ائدجییک!
- ماگدالنا اندرسون: "تورکیه ایله ایمضالانان اوچلو سندین شرطلرینه عمل ائدجییک"
- گوترش:"اوکرایناداکی محاربه ارزاق، انرژی و مالیه ایمکانلارینا جدی تأثیر گؤستریر"
- بکر بوزداغ :"سوئد و فینلاندیا-دان جاواب گوزله ییریک"
- فرانسا:"اوچلو آنلاشما" دیگر عضولر اوچون مجبوری عهده لیگی یوخدور"
- ینس استولتنبرگ تورکیه-یه تشککور ائدیب
- دوجاریک: "آنتونیو گوترش ایلک تیجارت گمیسینین یولا دوشمهسینی آلقیشلاییب"
- کوزوودا گرگینلیک؛ ناتو، موداخیلهیه حاضیر
- تۆرکیه، موصول باش کونسوللوغونا ائدیلهن سالدیرینی قینادی
- تورک اوچاغی، ناتو اوچاغینا هاوادا یاناجاق دولدوردو
- باش ناظیر بینالی ییلدیریم گونئی کره-یه سفر ائدیب
- تورکیه و امریکا سلاحلی قوهلرینین باش قرارگاه رئیس لری گؤروشهجکلر
- یونانلی باش اسقفون اسلام قارشیدی سؤزلری اؤفکه اویاندیردی
- روسیا ناتو اوچون بیرباشا تهدیددیر
- لبنان باش ناظیری سعد حریری تورکیه-ده
- ناتو، بؤیوک بیر دییشیمین باشلانقیجیندا
- دونیا لیدرلری لوبنان خالفینا باش ساغلیغی وئریب
- تورکیه رادیو تلویزیون قورومو باش مودورو شئنول گؤکان، مقدونیهده


text:
او وفاسیز منه بوندان بئله یار اولما دئدی
سئومه هر بیر گؤزلی ، عاشیقی – زار اولما دئدی
بیر گؤزل عشقینه وئر کؤنلونو ، ثابیت قدم اول
جوشما دریا کیمی ، خَزری ۔ گیلاوار اولما دئدی
بو قارا زولف له یوزلرله اسیریم واردیر
احتیاط ائیله ، بو زنجیره دوچار اولما دئدی
چکمه ، گؤز یاشی توکوب گؤزلریمین حسرتینی
گئجه – گوندوز بو خیال ایله خومار اولما دئدی
سنی من سئومیرم آردیمجا دوشوب یالوارما
ائل ایچینده دوشون اؤز قَدرینی، خوار اولما دئدی
وئرمرم اذن ، سری کوییمه جنت دئیه سن
بوش تمنا ایله بی صبر و قرار اولما ، دئدی
عکسی – رو خساریمه عالم اولوب حیران ، شاعیر
سن بو آیینه یه چوخ باخما ، غبار اولما دئدی
واحیدم، من دئدیم، ای گول ، قوجالیق دؤورو گلیر
عشق ذؤوقوندن اوزاق لاشما ، کنار اولما ، دئدی


text:
یارالی عسگریمیز شهید اولدو
پنجه-کیلید عملیاتی بؤلگهسینده ۳ آگوستدا یارالانان عسگرین معالیجه گؤردوگو خستهخانادا شهید اولدوغو بیلدیریلدی
تورک سلاحلی گوجلرینین عراقین قوزئیینده حیاتا گئچیردیگی پنجه-کیلید عملیاتی بؤلگهسینده ۳ آگوستدا یارالانان عسگرین معالیجه گؤردوگو خستهخانادا شهید اولدوغو بیلدیریلدی.
میللی ساوونما باخانلیغیندان وئریلهن آچیقلامادا، ۳ آگوستدا "پنجه-کیلید عملیاتی" بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولرینین یئرلشدیردیگی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده یارالانان و خستهخانادا معالجهیه آلینان اوزمان چاووش خلیل قوچون، بوتون موداخیلهلره باخمایاراق شهید اولدوغو بیلدیریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهور باشقانی اردوغان ولادیمیر پوتین ایله تلفونلا دانیشاجاق
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان بو آخشام روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین ایله گؤروشهجک.
آکار: تورکیه هئچ کیمه تهدید و یا تهلوکه دئییل
باخان آکار، عراقین قوزئیینده ۱۴۰ کیلومتر درینلیکدهکی بؤلگهده حیاتا گئچیریلهن عملیاتدا ۱۶ ماغارانین وورولدوغونو آچیقلادی
مولود چاووش اوغلو: "یونانیستانا قارشی لازیمی آددیملار آتیلاجاق"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو اگه دنیزیندهکی آدالاری سیلاحلاندیران یونانیستانا قارشی لازیمی آددیملارین آتیلاجاغینی بیلدیریب.


text:
فاحیشهلیک
فاحیشهلیک پول قاباغیندا جینسی ایرتیباطا گیرمه عملینه دئییلیر. بو ایشی گؤرنلر فاحیشه آدلانیرلار. پورنوقرافیک فیلم اویونچولاری پول موقابلینده سکس ائتمکلرینه رغماً، سکس خیدمتلری شریکلرینه دئییل بو فیلملره باخانلارادیر بونا گؤره فاحیشه آدلانمیرلار. ولی سکس اویونچولوغو دا سکس ایشچیلیغی حساب اولور.
آد[دَییشدیر]
فاحیشه کلمهسی عربجهدن آزغین یا دا اوتانماز معناسیندا گلیر. عامیانه تورکجهده قحبه آدی دا دئییلیر، فاحیشه اۆچون فارسجا روسپی کلمهسی ده ایشلنیر.
تاریخی[دَییشدیر]
فاحیشهلیک بعضاً دونیانین لاپ قدیم ایشی آدلانیر. مثلا فرانسهده ۱۸-نجی عصرده فاحیشهلرین یوخاری ایجتیماعی مقاملاری وار ایدی و کاخ و دربارلاردا حضورلاری اولوردو.
قانونی وضعیت[دَییشدیر]
فاحیشهلیک وضعی اؤلکهدن اؤلکهیه موتفاوت دیر. بو طئیفین بیر اوجوندا اعدام جزاسی و بیر اوجو آز یا تماماً قانونی اولماسیدیر. آلمان، اوسترالیا، اکوادور، سوئیس، کولومبیا،تورکیه، پرو، مکزیک و... قانونی و بعضی اؤلکهلرده قانونی وضعی فرقلیدیر. آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده قانونی وضعی ایالتلر طرفیندن تعیین اولور. نوادا ایالتینده لاسوقاس شهری قانونی وضعدهدیر.
قالری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«تنفروشی»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۴دئسامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ریو قرانده چایی
ریو قرانده چایی (اینگیلیسجه: Rio Grande، فارسجا: ریو گرانده، ایتالیاجا: Río Grande (fleuve)، عربجه: ريو غراندي، روسجا: Pиo-ГpaHдe (peka, BпaдaeT B MekcиkaHckий зaлиB)) آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. و مکزیک خلیجینا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ریو قرانده چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rio Grande»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
حسن مظفر غیلانی
حسن مظفر غیلانی (اینگیلیسجه: Hassan Mudhafar Al-Gheilani) (دوْغوم:۲۶ ژوئن ۱۹۸۰ (۴۲ یاش) Sur) بیر فوتبالیست. العروبه فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده حسن مظفر غیلانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۴ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار
- السالمیه کووئیت کولوبونون اویونچولاری
- الریان کولوبونون اویونچولاری
- الوحده ایمارات کولوبونون اویونچولاری
- الاتفاق کولوبونون اویونچولاری


text:
جین پارچا
جین پارچا(فرانسه دیلی: bleu de Gênes)بیرجور برک و کیپ کتان یا دانقاری الیافدان توخونان پارچادیر.جین پارچا دنیم پارچادیر و محکم و کیپ کتان ایله توخونار.هر جور پالتار بو پارچادان تیکیلیر هابئله چوخلوجا شالوار تیکیلر.بیزیم اؤلکه ده جین پارچایا ««لی»» دئیلیر چون باشدا لی مارکاسی ایله بازاردا ساتیلدی.
باشدا[دَییشدیر]
1873-جی میلادی ایلده ژاکوب دیویس، کالوین راجرز، و لوی اشتراوس بیر جور گؤی بؤیاقدا یئنی جین پارچانی بازاردا ساتدیلار.سون ایللر 1950-جی میلادی ایلدن بوچاغاجا جوخلو جوانلار و تینگ اوغلان قیزلار بو پراچانی بئیندیلر.
فرانسه ده بو پارچا bleu de Gênes یانی گؤی جنوادن (بیر گؤی پارچا جنوا شهریندن) آدلاندی.بو اساسدا بو پارچانین آدی جین سسلئنیب.فرانسه ده دنیم پارچادا دئیلیر یانی دنیم شهریندن اولاراق.


text:
`خوان گوایدو` نتیجهلر
خبرلر [50]
- ان یاشلی کیشی 113 یاشیندا
- خوان گوایدو بروکسل-ده آوروپا بیرلیگی رسمی لری ایله گؤروشلر کئچیرجک
- برزیلدکی ونزوئلا بویوک ائلچیلیگینه سالدیری
- آمریکادان خوان گوایدویا 98 میلیون دولار علاوه یاردیم
- ونزوئلادا موخالیفلرین بیر قیسمی مادورو ایله آنلاشدی
- ونزوئلادا موخالیفت دانیشیقلاردان چکیلیب
- ونزوئلادا طرفدارلاری ژوئیهنین 5-ینده کوچهده
- گوایدو حکومتله گؤروشدوکلرینی آچیقلادی
- گوایدو طرفدارلارینی شنبه گونو میتینقه چاغیردی
- گوایدونون "کوچهیه چیخین" چاغیریشینا جواب یوخ
- چئوریلیش گیریشیمی داوام ائدیر
- گوایدو، حکومتله دیالوق یاراتمایاجاق
- جمهور باشقانی اردوغان – مورالس مطبوعات کنفرانسی
- گوایدونون توخونولمازلیغی لغو ائدیلدی
- خوان گوایدونون توخونولمازلیغینین لغو اولونماسی طلب اولوندو
- ونزوئلا-دا اقتدار دا موخالیفت کیمی کوچهلره چیخیر
- گواریدویا قاداغا قویولدو - 15 ایل وظیفه توتا بیلمز
- دونالد ترامپ: روسیا ونزوئلادان چیخمالیدیر
- ونزوئلادا حاکمیت و موخالیفت یئنیدن کوچهیه چیخیر
- آمریکادان گوایدویا دستک


text:
ایکینجی دونیا ساواشی
ایکینجی دۆنیا ساواشی — ییرمینجی عصرده باش وئرمیش ایکی دۆنیا ساواشیندان ایکینجیسی. آلمان اوْردوسونون لهیستانا هۆجۇما باشلادیغی ۱ سپتامبر ۱۹۳۹-جۇ ایل ساواشین باشلانما تاریخی ساییلیر. آنجاق ساواشدان اؤنجهکی حادیثهلر ده نظره آلینارسا، ساواش داها اؤنجه باشلامیش ساییلا بیلر.
ایکینجی دۆنیا ساواشی چوْخ بؤیوک میقیاس آلاراق، بۆتون دؤولتلری ایحاطه ائتدیگینی دئمک اوْلار. سپتامبر ۱۹۴۵-جی ایل تاریخینده سوْنا چاتان ساواش یاخلاشیق ۲۷ میلیون نیظامی و ۲۵ میلیون قارایاخانین اؤلومونه سبب اوْلدو.
بۇ ساواش دۆنیا سیاستینده درین ایزلر بۇراخدی. دۆنیا ساحهسینده گۆجلرین یئنی پایلاشماسی اوْرتایا چیخدی. تکجه آلمان و ژاپون دئییل، اینگیلیس و فرانسه ده اؤز اۇلوسلارآراسینداکی اسکی گۆجونو ایتیردی. ساواشدان سوْنرا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دۆنیادا آپاریجی اؤلکهلرین باشیندا دۇروردو. آلمانا قارشی مۆتّفیق اوْلان شوروی و آمریکا ساواشدان سوْنرا ۵۰ ایلهجه داوام ائدن «سوْیوق ساواش» ـا باشلادیلار.
ساواش ۱۹۴۵-جی ایلده آنتیهیتلر ایتّیفاقینین غلبهسییله باشا چاتدی. دۆنیا سیاسی نقشهسی دییشیکلیگه اۇغرادی. اۇلوسلارآراسی امکداشلیق قۇرماق و نؤوبتی توْققوشمالارا ایمکان وئرمهمک اۆچون بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی یارادیلدی. بۇ زامان آفریقا و آسیادا آزادلیق اۇغروندا حرکتلر باشلاندی.
ساواشین باشلانماسی
۱۹۳۹-جو ایل ۱ سپتامبردا آلمان لهیستان اۆزرینه هۆجوما کئچدی. ۱۹۳۹-جو ایل ۱ سپتامبردا ساعت ۴:۴۵ رادهلرینده دانزیگ لیمانیندا اوْلان آلمان ساواش گمیسی Schleswig-هولستین لهیستانیا عایید Westerplatte آدلی گمییه آتش آچدی. بۇ تاریخ اۇزون بیر مدت، ایکینجی دۆنیا ساواشسینین رسمی باشلانغیج تاریخی اوْلاراق قبول ائدیلدی. حال بوکی ۴:۴۰ رادهلرینده آلمان بومباردمان طیّارهلری، برسلاو'نون ۱۰۰ km شرقیندهکی Wielun قصبهسینه هۆجوم ائتمیش و ۱۲۰۰ اینسانین حیاتینا سوْن قوْیموشدو. بۇندان اوّل ایسه بیر آلمان-ایسلوواک بؤلویو ۲۶ آگوست تاریخینده ژابلونا کئچیدی'نی ایشغال ائتمیش دی. بؤلوک کوماندیرینه هۆجوم تاریخینین تخیره سالیندیغی خبرینی بیلدیرمک اۇنودولموشدو. فیتنه-فساد یوْلو ایله هۆجوما کئچن آلمان سرحدلری پوزاراق لهیستان اۆزرینه ۵۷ دیویزی (۱٬۵ میلیون آدام)، ۲۵۰۰ تانک، ۲۰۰۰ طیّاره گؤندردی. ۳ سپتامبر تاریخینده اینگیلیس و فرانسه آلمان ساواش اعلان ائتدیلر. ایکینجی دۆنیا ساواشی باشلاندی. سپتامبرین ۳–۱۰ آراسیندا اوتریش، یئنی زلاند، هیندوستان، کانادا آلمان قارشی ساواشیه قوشولدولار. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤزونو بیطرف اعلان ائتدی. ژاپون آوروپا ساواشسینه قاریشمادیغینی بیلدیردی. ایکینجی دۆنیا ساواشسینین باشلانماسینین باشلیجا سببلری: اولاً، بیرینجی دۆنیا ساواشسیندن سوْنرا غالیب دؤولتلرین یاراتدیقلاری ورسال-واشینقتون سیستمینین چوْخ چَتین و آلچالدیجی اوْلماسی؛ ایکینجی، آوروپانین مرکزینده، آلماندا قیساسچیلیق و میلیتاریزم ادّعاسینین یۆکسک درجهده اینکیشاف اتمسی؛ اۆچونجو، هیتلر «ریخ» اینین ایرقچیلیک، «دَیَرسیز خالقلاری» اسارت آلتینا آلماق سیاستی، عموماً دۆنیا آغالیغینا نایل اوْلماق ایددیالاری؛ دؤردونجو، غرب دؤولتلرینین، خصوصاً اینگیلیس و فرانسه نین ناسیزمین بشریت اۆچون تهلوکه اوْلماق ماهیتینی درک اتممهلری، حتی اوْنو شیرنیکلندیرمک و ساکیتلشدیرمک سیاستلری؛ بشینجی، ایری دؤولتلرین، اوْ جملهدن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-ین «قاریشماماق» مؤقیعتی توتمالاری؛ آلتینجی، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری باشدا اوْلماقلا ایری دؤولتلرین آلمانین ایقتیصادی-ساواش جهتدن دیرچلمهسینه یاردیم اتملری؛ یئددینجی، سوسیالیزمه نیفرت ائدن بورژوا-دموکراتیک اؤلکهلرین شوروی ایله بیرلیکده فاشیزمه قارشی واختیندا آلترناتیو اتفاق یاراتماق ضروریتینی درک اتمملری؛ سککیزینجی، شوروی-نین ساواشنی اؤزوندن اۇزاقلاشدیرماق اۆچون آلمان گذشتلر ائتمهسی، حتی اوْنونلا ایقتیصادی علاقهلر یاراتماسی؛ دوققوزونجو، ۳۰-جو ایللرین آخیرلاری اۆچون آوروپادا و شرقده ساواش-صنایع کومپلکسلرینین اوْلمازین درجهده شیشمهسی و… ایدی.
ساواشین ایل لری
۱۹۳۷
۱۹۳۷ ۷ جۇلای تاریخینده آقرسیو یؤنلنمیش ژاپوننین حاکم قوهلری ساواشا تکان وئرمک آماچله چین و ژاپون آراسیندا آتیشمالارا باشلادیرلار.
۱۹۳۸
- ۱۵ جۇلای-۱۰ آگوست کاسان گؤلو اراضیسینده شوروی-ژاپون سیلاحلی قارشیدورماسی یاراندی.
۱۹۳۹
- ۲۳ آگوست — موسکودا آلمان و شوروی آراسیندا بیر-بیرینه هۆجوم ائتمهمک حاقیندا سازیش ایمضالاندی.[۱]
- ۱ سپتامبر — آلمان و شوروی لهیستاننی اؤز آرالاریندا بؤلوشدورمهیه باشلاییرلار. آلمان لهیستاننین بؤلوشدورولمهسی ایستیقامتینده ایلک آددیمی آتاراق ۱ سپتامبردا لهیستانیا قوْشون یئریتدی. شوروی ایسه اؤز نؤوبهسینده بۇ ایستیقامتده ۲-جی آددیمی ۱۶ سپتامبردا آتدی (شوروی ۲ هفتهلیک لنگیمکله لهیستاننین موتتفیقلرینین آلماننین موتفیقی کیمی شوروی-یه ده ساواش اعلان ائتمهلرینین قارشیسینی مهارتله آلمیش اوْلدو).
- ۳ سپتامبر — اوّل اینگیلیس، سوْنرا فرانسه ، بیرده، اوتریش و یئنی زلاند آلمانا ساواش اعلان ائتدیلر. سوْنراکی بیر-نئچه گۆن عرضینده آلمان ساواش اعلان ائدن دؤولتلرین سیراسینا کانادا، نیوفاوندلند، گونئی آفریقا اتفاقی و نپال دا قاتیلدی. بۇنونلا دا ایکینجی دۆنیا ساواشی باشلامیش اوْلدو.
- ۵ سپتامبر — آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و ژاپون آوروپا ساواشسینده اؤز بیطرف لیغینی اعلان ائتدیلر.
- ۱۷ سپتامبر — شوروی قوْشونلاری لهیستانیا داخیل اوْلدو. همین گۆن آخشام پولشانین قانونی رهبرلییی رومانییا قاچیر
- ۲۸ سپتامبر — آلمانلار ورشو شهرینی اله کئچیریرلر. همین گۆن موسکودا آلمان و شوروی آراسیندا یئنی سرحدلر مُعیّینلدیریلیر، کئچمیش لهیستان اراضیسی ۲ طرف آراسیندا بؤلوشدورولور.
- ۶ اۇکتوبر — لهیستان اوْردوسونون مقاومت گؤسترن آخیرینجی حیصّه لری تسلیم اوْلور. بۇندان سوْنرا هیتلر آلمانی لهیستانین غرب حیصّهسینی آلمالانلاشدیرماغا باشلاییر، بوراداکی لهیستانلار و یهودیلر لهیستانین مرکزینه دپورتاسی ائدیلیر. لهیستانین شوروی-نین پایینا دوشن حیصّه سینده ایسه شوروی لشمه، بیرلشمه اۇیقولاما ائدیلیر.
- ۸ نوْامبر — مونیخده اۇغورسوز سوی-قصد.
- ۳۰ نوْامبر — شوروی فنلاندیا ساواش اعلان ائدیر. قیش ساواشی آدینی آلان بۇ ساواش ۱۹۴۰-جی ایلین مارس آیینا کیمی داوام ائدیر. ساواش نتیجهسینده روسلار چوْخ بؤیوک ایتکیلر وئرسهلر ده، فنلاندیا مخصوص اراضیلرین ۱۰٪-نی ایشغال ائدیرلر.
۱۹۴۰
- ۱۵ مارس شوروی-فنلاند ساواشی سوْنا یتیر. موسکودا باغلانمیش باریش مۆقاویلهسینه گؤره فینلاندیانین بیر حیصّه سی شوروی-یه وئریلیر.
- ۹ آوریل آلمان قوْشونلاری اعلان ائتمهدن دانمارک و نوروژه سوخولدولار.
- ۱۰ آوریل شوروی قوْشونلاری طرفیندن بالتیکیانی جومهوریتیلارینین توتولدو.
- ۲۲ ژۇئن فرانسه نین کاپیتولاسیون دایر آکت ایمضالاندی.
- ۱۳ آگوست آلمان آویاسیاسی بؤیوک بریتانیانی بومباردمان ائتمهیه باشلادی.
- ۲۳ سپتامبر ایتالیا شرقی آفریقایا یوروش ائتدی.
- ۲۷ سپتامبر آلمان، ژاپون و ایتالیا آراسیندا اۆچلوک ساواش سازیشی باغلانیر.
- ۲ نوْامبر آمریکا بیرلشمیش ایالتلری باشکانی فرانکلین روزولت بۆتون اؤلکهلره آقرسسورلارلا موباریزهده کؤمک تکلیف ائلهدی.
- ۲۰ نوْامبر ماجاریستان «اۆچلویه» داخیل اوْلور.
۱۹۴۱
- ۱ مارس آلماننی دستکلین بولغاریستان دا «اۆچلویه» داخیل اوْلور.
- ۶ آوریل آلمان ساواش قوهلری یوقوسلاوی و یونانا سوخولور.
- ۹ آوریل بریتانیا آویاسیاسی برلینی بومباردمان ائدیر.
- ۱ ژۇئن اینگیلیس اوْردوسو بغدادا سوخولور و لیوان و سوریهیا هۆجوم ائدیر.
- ۱۶ ژۇئن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری حاکمیّتی اؤز اراضیسینده یئرلَشن بۆتون آلمان سفیرلیکلرینین باغلانماسینی طلب ائدیر.
- ۲۲ ژۇئن آلمان شوروی-یه قارشی اعلان ائدیلممیش ساواشیه باشلاییر. بۇرادا اوْنون موتتفیقلری رومانی، ماجاریستان، ایسلوواکی، ایتالیا و فنلانددیر.
- ۱۲ جۇلای آلمانیا قارشی شوروی-اینگیلیس بیرلیینه دایر سازیش ایمزالانمیشدیر.
- ۱۱ سپتامبر آمریکا دنیز ساواش قوهلری آمریکا بیرلشمیش ایالتلری سۇ سرحدلرینه داخیل اوْلدوقلاری حالدا آلمان گمیلرینه هۆجوم ائتمک امرینی آلیر.
- ۳۰ سپتامبر آلمانلار موسکویا هۆجوما باشلادیلار.
- ۵ دسامبر شوروی قوْشونلاری موسکو اطرافینداکی آلمان قوْشونلارینا عکس-هۆجوم ائدهرک، اوْنلاری ۲۵۰ کیلومتردکدک اۇزاقلاشدیرماغا موفّق اوْلدولار. بؤیوک بریتانیا فنلاند، ماجاریستان و رومانییا قارشی ساواش اعلان ائتدی.
- ۷ دسامبر ژاپونلار آمریکانین هاوای آدالاریندا یئرلَشن پرل هاربور ساواش دنیز لیمانینا هۆجوم ائدهرک، اعلان ائدیلممیش ساواشیه باشلادیلار.
- ۱۱ دسامبر چین آلمان و ایتالیایا ساواش اعلان ائتدی.
- ۲۰ دسامبر هیتلر وطنداشلارینا مۆراجیعت ائدهرک، کؤنوللو اوْلاراق، شرق جبههسیندهکی قوْشونلار اۆچون ایستی گییم تأمین ائتمه یی خاهیش ائتدی.
۱۹۴۲
- ۱ ژانویه واشینقتوندا ۲۶ اؤلکه «اۆچلوی» ا داخیل اوْلان اؤلکهلرله هئچ بیر ساحهده ایشداشلیق ائتمهمک حاقیندا سازیش ایمضالاندی.
- ۲۰ ژانویه برلینده «وانزی کونفرانسی». یۆکسک روتبهلی فاشیست مأمورلاری «یهودی پروبلمینی کؤکوندن حل اتمی» ا دایر موذاکیرهلر آپاردیلار.
- ۱۸ آوریل آمریکا بیرلشمیش ایالتلری هاوا قوهلری توکیونو هاوادان بومبالادی.
- ۲۴ آوریل آلمان هاوا قوهلری اینگیلیس تاریخی و مدنی شئیلرینی حتی همین شئیلرین ساواش آماچ اوْلماسا دا بومبالانماسی امرینی آلدی.
- ۱۳ سپتامبر ایستالینقراد اۇغروندا دؤیوشلر باشلاندی.
- ۲ دسامبر شیکاقودا یئر اۆزونده ایلک نۆوه راکتورو فعالیّته باشلادی. بۇ راکتورون یارادیجیلاریندان بیری ده ایتالیادان گؤچ ائتمیش فیزیک انریکو فرمی ایدی.
۱۹۴۳
- کاسابلانکادا فرانکلین دلانو روزولت و اۇینستون چؤرچیلین ایشتیراکییلا کونفرانس آچیلدی. آمریکا و اینگیلیس بیرگه ایستراتژی فعالیّت حاقیندا و شیمالی آفریقادا ۲ ایری میقیاسلی اوْپراسی حاقیندا رازیلیغا گلدیلر.
- ۳۱ ژانویه- ۲ فوْریه ایستالینقراد دؤیوشو سوْنا یتیر.
- ۱۹ آوریل ورشودا ۵۶ مین یهودی قدله یتیریلیردی
- ۱۳ مارس شیمالی آفریقادا بۆتون آلمان-ایتالیا قوْشونلاری اینگیلیس لر طرفیندن هرطرفلی محاصرهیه آلیناراق تسلیم ائدیلدی.
- ۵ جۇلای-۲۳ آگوست کورسکدا وۇروشمالار. بۇ وۇروشمالار شوروی-آلمان قوْشونلارینین جبههدهکی دۇرومینی دییشمهسی یوْلوندا هللدیجی اوْلدو.
- ۱۰ ژۇئن شوروی قوْشونلاری سیسیلیدادیر. ایتالیا کرالی ویکتور امانوئل موسسولینین دۆشمنلری آراسیندا علاقه آختاریر.
- ۲۴ جۇلای اینگیلیس آویاسیاسی هامبورقو فوْسفورلو بومبالارلا بومباردمان ائدیر. نتیجه شهرین یاریسی دارماداغین ائدیلمیش، ۳۰ مین آدامین حیاتینا سوْن قۇیولموشدور.
- ۲۵ جۇلای بنیتو موسسولینین یاخالانماسی و توتولماسی. ایتالیا کرالی ویکتور امانوئل اؤلکهده یئنی حاکمیّتین فوْرمالاشماسی اۇغروندا اهمیتلی آددیملار آتیر. ۲۸ ایولدا ایتالیانین فاشیست دیکتاتوراسیندان آزاد اوْلونماسی اعلان اوْلونور.
- ۱۳ اۇکتوبر ایتالیا آلمان ساواش اعلان ائتدی.
- ۲۸ نوْامبر ایلک دفعه ایستالین، روزولت و چرچیلین بیرگه ایشتیراک ائتدیی تهران کونفرانسی باشلاییر.
- ۲۶ دسامبر فرانکلین دلانو روزولت و چرچیلین ایشتراک ائتدیی قاهیره کونفرانسی. موتتفیقلرین تۆرکیهنی آلمان ساواش اعلان ائتمهسی بارهده اۇغورسوز تکلیفلری.
۱۹۴۴
- ۶ ژۇئن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری، کانادا و بؤیوک بریتانیا قوْشونلاری نورماندییا داخیل اوْلور؛ ایکینجی جبهه آچیلیر.
- ۲۰ جۇلای هیتلره قارشی تشکیل اوْلونموش اۇغورسوز سوی-قصد.
- ۱ آگوست ورشودا ژنرال تادوش بورکاوسکینین باشچیلیغی آلتیندا فاشیست آلمانسینا قارشی عۆصیان باشلاییر. هیتلر وارشاوانین یئرله بیر ائدیلمهسی حاقیندا امر وئریر. عۆصیانچیلارین شوروی و بؤیوک بریتانیا طرفیندن دستک حاقینداکی اۆمیدلری بوْشا چیخدی. عۆصیاندا ۲۰۰ مین لهیستان وفات ائدیر. ۲ اۇکتوبر دا عۆصیان یاتیریلدی.
- ۲۵ آگوست رومانی آلمانیا ساواش اعلان ائدیر.
- ۱۹ سپتامبر شوروی و فنلاند آراسیندا موقتی باریش سازیشی ایمضالاندی.
- ۲۱ اۇکتوبر آمریکا قوْشونلاری ایلک دفعه اوْلاراق، ایری آلمان شهرلریندن بیری اوْلان آخنی آلدیلار.
- ۳۱ دسامبر ماجاریستانداکی یئنی حؤکومت آلمانیا ساواش اعلان ائتدی.
۱۹۴۵
- ۲۷ ژانویه قیزیل اوْردو اوْسونتسیم کونسلاگرینی آزاد ائدیر. بۇ زامان اوْردا ۷ مین اسیر واردی. اوْسونتسیم ان بؤیوک لاگرلردن بیری اوْلوب فاشیست وحشیلییینین سمبولو ایدی. بۇ لاگرده اسیرلیکده اوْلانلارین سایی بیر میلیون اۆچ یوز میندن چوْخ ایدی. اوْنلاردان دوققوز یوز مینی قاز کامرالاریندا بوغولموش و گولللنمیشدیر. ایکی یوز مینی ایسه آجلیق و نوخوشلوقدن، وحشی قایدالاردان و مۆختلیف آغلاسیغماز طیبی اکسپرتلردن وفات ائتمیشدیر.
- ۴ فوْریه ایستالین، چرچیل، فرانکلین دلانو روزولتین ایشتیراکی ایله یالتا کونفرانسینین آچیلیشی. موتتفیقلر ژاپونیا قارشی موباریزهده بیرلیکده اوْلماق حاقیندا رازیلیغا گلدیلر.
- ۱۳–۱۴ فوْریه درزدنه هاوا هۆجوملاری ائدیلیر. هلاک اوْلانلارین دقیق سایی اوْلماسا دا، ۶۰–۲۴۵ مین آراسیندا اوْلدوغو تخمین ائدیلیر.
- ۲ مارس آمریکا قوْشونلاری رینه گلیرلر.
- ۱۰ مارس توکیو آمریکا طرفیندن بومباردمان ائدیلیر. ۸۰ مین نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۱۲ آوریل فرانکلین روزولت وفات ائدیر. باشکانی هارری ترومن عوض ائدیر.
- ۱۶ آوریل شوروی قوْشونلاری برلین اۆزرینه یوروش ائدیر. ۲۵ آوریل تاریخینده شهر تماماً محاصرهیه آلینیر.
- ۲۵ آوریل آمریکان و شوروی قوْشونلاری تورقاو شهرینده، البا یاخینلیغیندا گؤروشورلر.
- ۲۸ آوریل بنیتو موسسولیینی پارتیزانلار طرفیندن گۆللهلنیر.
- ۳۰ آوریل آدولف هیتلر اینتیحار ائدیر.
- ۸ مئی برلین یاخینلیغیندا، کارلسخورتدا ایمضالانان آکتدا آلمان قوْشونلارینین ضررسیزلشدیرمهسی و فعالیّتینین دایاندیریلماسی شرطی اعتراضا باخیلمادان ایرلی سورولموشدور.
- ۹ مئی شوروی برلینه داخیل اوْلور و ایکینجی دۆنیا ساواشسینین غلبه ایله باشا چاتماسی. فاشیزمین سوقوط ائتمهسی.
- ۱۶ جۇلای آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا نیو- مکسیکو سهراسیندا دۆنیادا ایلک دفعه نۆوه سیلاحی تجروبه اوْلونموشدور.
- ۱۷ جۇلای ایستالین، هری ترومن، چرچیلین ایشتیراکی ایله کچیریلن پوتسدام کونفرانسیندا آلماننین گلهجک تالیی موذاکیره اوْلونور.
- ۶ آگوست آمریکا بیرلشمیش ایالتلری هیروشیمایا آتوم بومباسی آتیر. ۱۰۰ میندن چوْخ آدام وفات ائدیر.
- ۸ آگوست شوروی ژاپونیا ساواش اعلان ائدیر.
- ۹ آگوست آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ناقازااکییه آتوم بومباسی آتیر. ۳۶ میندن چوْخ آدامین حیاتینا سوْن قویلور.
- ۱۴ آگوست ژاپون ایمپراتورو خیروخیتو کاپیتولیاسیانی قبول ائتدیینی اعلان ائدیر.
- ۲ سپتامبر توکیودا آمریکا گمیسی «میسسوری» نین گؤیرتهسینده ژاپون نمایندهلری قوْشونلارینی شرطسیز گئری چکمک حاقیندا آکت ایمضالادیلار.
- ۱۴ نوْامبر باشلیجا آلمان ساواش موقصیرلرین موهاکیمه اوْلونماسی ایله علاقه دار نیونبرق پروسسینین باشلانماسی.
گؤرونتولر
قایناقلار
- ^ ИcTopия BTopoй MиpoBoй BoйHы. ۱۹۳۹—۱۹۴۵. BoeHиздaT، ۱۹۸۲. C. ۴۶۵. ۲ ceHTябpя — ПoдпиcaHиe akTa o бeзoroBopoчHoй kaпиTyляции MилиTapиcTckoй ЯпoHии. OkoHчaHиe BTopoй MиpoBoй BoйHы.
آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«İkinci dünya müharibəsi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ فوریه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
جبران خلیل جبران
جبران خلیل جبران (۱۸۸۳-۱۹۳۱) یازیچی، رسام، شاعیر، چاغداش عرب ادبیاتی تانینمیش شخصیتلریندن.
یاشامی[دَییشدیر]
جبران خلیل جبران، ۱۸۸۳ میلادی ایلده لوبنانین "بشرای" شهرینده دونیایا گؤز آچدی. آناسی "کامیله رحمه" اریندن آیریلدیقدان سوْنرا ۱۸۹۵-جی ایلده جبرانین ۱۲یاشی وارکن اوشاقلاریلا بیرگه آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین بوْستوْن شهرینه کؤچ ائتدی. آنجاق جبران اوْندوْققوزونجو یوز ایللیین سوْنلاریندا، بوْستوْن و عاییلهسینی ترک ائدیب بئیروتا سفر ائدیری. اوْردا "مدرسه الحکمه"-یه گئدیب، عربلر دیلی و ادبیاتینین یانیسیرا طیب بیلیمی، میلتلر آراسی حقوق بیلیمی، موسیقی و دینلر تاریخینی ده اؤیرنمهیه باشلادی. ۱۵یاشیندایکن "فلسفی الحقیقه" درگیسینین باش یازاری سئچیلدی.
جبرانین ایلک قوْشوقلاری اوْنآلتی یاشیندا "جبل" درگیسینده چاپ اوْلان چاغلارا قاییدیر. اوْنون قوْشماق و یازماقدان باشقا رسساملیق یئتهنهیی ده وار ایدی. چوخ چالیشقان ائیلهجه یئتهنکلی اوْلدوغوندان دوْلایی اوْنیئددی یاشیندا ابوعلیسینا، ابن خلدون و... بونلار کیمی آدلیملارین طرحلرینی چکدیکدن سوْنرا، اوْنسکگیز یاشیندا رسساملیق هونرینی گلیشدیرمک اۆچون فیرانسانین پاریس شهرینده "رُدن" آدلی اوستادین محضیریندن اؤیرنمک اۆچون، اوْرایا گئتمهلی اوْلور. ایکی ایل اوْردا قالدیغی چاغدا "عوصیانکار روحلار" آدلی کیتابینی، اینسانا اوْلان ظولمو آچیقلاماسی ایچ قاتی ایلا یازیب بیروتدا چاپ ائتدیردییی اۆچون کئلیسانین و عثمانلی دؤولتینین حیرصلنمهسینه معروض قالیری. بو اوزدن کیتاب کئلیسانین آراجی ایله اوْدا چکیلیب، سوْنرا آنایوردو، بیروتا قاییتماسینا دا قاداغا قوْیولور. ایللر سوْنرا جبران، "ساوچی" آدلی کیتابینی عربجهده یازدیغی زامانلا بیرگه، عثمانلی دؤولتی اوْنون سورگون حؤکمونو آرادان قالدیریر. آنجاق اوْ زامان خرچنگ آلیزلیغی (مرض سرطان) ایلا ووروشماقدا اوْلان آناسی، گنج باجیسی و قارداشی خستهلیکدن دوْلایی دونیالارین دهییشدیکلری اۆچون جبران یئنیدن آمئریکایا دؤنمک مجبورییتینده قالیر. جبران بیرچوْخ آدلیم یازارلارلا ایلگیده اوْلدوغو اۆچون اوْنلاردان اؤزل ائتگیلر آلماقدایدی. 1912 میلادی ایلیندهسوریهلی-لبنانلی سورگونده اوْلان یازارلارلا بیرگه، "قلم توپلومو" آدلی درنهیین تمل داشینی قوْیور.
اؤلوم[دَییشدیر]
جبران خلیل جبران اؤز چاغینین عرب ادبیاتینین آوانگارد یازاری، 48 یاشیندایکن خستهلیکدن دوْلایی نیویورکون سنت ویسئنت خستهخاناسیندا دونیاسینی دهییشیب، سوْنوندا دوْغولدولو یئر، "البشرای"-دا توْرپاغا تاپشیریلدی.
قایناغ[دَییشدیر]
[۱]* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/233270/Khalil-Gibran


text:
لیلی و مجنون، شرق دونیاسی نین ان سئویملی سئوگی داستانی دیر. بو ایکی عاشق و معشوق ون سئوگی داستانی، عرب اؤلکه سینده اوز وئریبسه ده، بوتون مسلمان خالقلاری آراسیندا یاییلیب و عربجه، فارسیجا و تورکجه نثر و نظم ایله یازییا آلینمیشدیر. آذربایجان ادبیاتیندا دا نئچه – نئچه گؤرکملی شاعیرلریمیز بو داستانی شعره چکیب و اؤز دویغو – هیجانلارینی بو نیسگیل لی عشقدن کاغاذ اوستونه گتیریبلر. آنجاق گنجه لی نظامی نین لیلی و مجنون اثری تامام شرق ملتلری آراسیندا بیر شاه اثر کیمی پارلاییر. سونراکی تورک شاعیرلری بو داستانی نظمه چکمک ایسته دیکده، گنجه لی نظامی نین اثریندن واز کئچه بیلمه میشلر، حتا مولانا فضولی کیمی بؤیبوک و گؤرکملی بیر شاعیر، اؤز درین حؤرمتینی حکیم نظامییه گؤسته ره رم اونون اثریندن ایلهام آلدیغیندا اؤزونو چاره سیز بیلیر.
آنجاق بوگون، ده یرلی شاعیره میز سرکار رضوان حاجی قاسملو – جانای خانیم، اؤز شاعیرانه دویغوسو ایله بو گؤزل داستانی – نظامی نین لیلی و مجنونوندان یارارلاناراق آخیجی و چوخ گؤزل بیر قلم ایله – نثر صورتینده قلمه چکیب و آرزیدان تامارزییا عنوانلی اثرینی یاراتمیشدیر. آرزیدان تامارزییا اثرینی اوخویاندا هم ایکی سئوگیلی نین هیجانلارینی دویور و هم جانای خانیمین ایتی و گؤزل یازیسیندان قه هه له نیر. اوخوجونون گؤزوندن ایستر – ایسته مز یاش آخیر و بو سئوگی نین عظمتی، تمیزلیگی و نیسگیل ایله دولو آنلارینی یاشاییر.
بو گؤزل اثر – ادبی نثر، تورکجه میزده بیر شاه اثر کیمی اؤزونو گؤسته ریر . امینم کی هر اوخویان بو سئگیلی لرله دویغولانیب و سئوگی لذتینی، هیجانی و آجی طالعینی دویاجاقلار. جانای خانیما “اللرینیز آغریماسین” دئییر، اوره یینیز همیشه سئوگی ایله چیرپینماسینی دیله ییر و یئنه ده ادبیاتیمیزا یئنی اینجی لر باغیشلادیغینیزی آرزولاییریق.
جانای خانیم! سیزه تشک.رلریمیزی بیلدیریب و باشاریلار دیله ییریک.


text:
ویکیپدیا:تاپشیریقلار لیستی
- بۇ صفحه، ویکیپدیانین سیاستلرینی قیساجا بیر یئرده آچیقلاییر. داها آرتیق بیلگی اۆچون بؤلمه:ویکیپدیا یؤنرگهلری یه باخین.
تاپشیریقلار[دَییشدیر]
عومومی[دَییشدیر]
- جسور اولون
- ویکیپدیا تکجه هامی جسور اولدوغو زامان باجارییلا قاباغا گئدیر. نزاکت، طرفسیزلیک و اۆچ قایتاریش قانونونو نظرده آلاراق هئچ دییشدیرمهدن قوْرخمایین!
- ایجماع
- ویکیپدیا دییشدیرنلری بیر موضوعدا فیکیر بیرلیگی چاتماغا چالیشماقلا، ویکیپدیانین طرفسیزلیک کیمی سیاستلرینی اعمال ائتمگه چالیشیرلار.
موحتوا[دَییشدیر]
- آدلیملیق
- بیر موضوعون ویکیپدیادا مقالهسی اولماسی اوچون، آدلیملیق و بیلیکلیک دیری اولمالیدیر.
- دقیقلشدیرمه
- ایکی یوخسا چوخ مقالهنین اوخشار آدی وارسا، یاخشی یول ایله اوخوجونو ایستدیگی مقالهیه طرف یوللاندیرمالیسینیز.
- یاخشی مقالهلر یازماق کؤمگی
- ویکیپدیادا داها یاخشی مقالهلر یارادماق یولونو آچیقلاییر.
- چرت سؤز
- تصاوفی و تیکراری کلمهلردن تشکیل تاپان چرت و معنیسیز سؤزلر ویکیپدیادان پوْزولمالیدیر.
- قایناقلارا ایستیناد
- قایناقلار دۆز و ایستاندارد حالتده مقالهده وئریلمهلیدیر.
- ویکیپدیا:دانیشیق صفحهسی تاپشیریغی
بؤلوملندیرمه[دَییشدیر]
- آلتصفحهلر
- بؤلمهلندیرمه، لیستلر و ویکیپدیا آدفضاسی
دییشدیرمه[دَییشدیر]
- دییشدیرمه قیساسی
- دییشدیرمه ائدنده، اوْنو مربوط اولان دییشدیرمه قیساسی ایله توضیح وئرمهنی یاددان چیخارتمایین..
دانیشیق[دَییشدیر]
- دانیشیق صفحهسی تاپشیریقلاری
- دانیشیق صفحهلریندن یاخشی فایدالانماق، پروژهنین قاباغا گئتمهسینه کؤمک ائدیر.
- ایمضالایین
- دانیشیقین آنلاشیلماسی اۆچون، دانیشیق صفحهلری و سسوئرمهلرده یازدیقلارینیزی ایمضالایین.
داورانیش[دَییشدیر]
- ادب
- شیدّتلی بیر اینتیقادلا٬ دانیشیغی طرفسیز بیر سطحدن شخصی بیر سطحه داشیمیش اوْلارسان. یاخشی گؤروشله چوْخ داها مۆتخصّیصجه بیر ایشبیرلیگی یارادا بیلرسن.
- یئنی ایشلدنلری اینجیتمهیین
- یئنی ایشلدنلرله نزاکتلی و دؤزوملو داورانمالیییق. مؤحتمل چیخارلی اوْلا بیلهجک ایشلدنلری سۆرعتله بۇرادان قاچیراجاق دۆشمنجه و کیچیلدیجی داورانیشلاردان اۇزاق دۇرمالیییق. یئنی گلنلر ویکیپدیایا اؤیرنمهیه چالیشارکن٬ اوْنلارا یوْل گؤسترمهلیییک.
- ایشلدن صفحهسی
- ایشلدن صفحهلرینیزی قیساجا اؤزونوزو تانیتدیرماق اۆچون و ویکیپدیا اۆچون فایدالی اوْلان یوْلدا ایشلدین. ویکیپدیانین وبلاق یوخسا پولسوز هاست اولمادیغینی خاطیرلایین.
یازیلیش[دَییشدیر]


text:
“اۇنلارئن عیساسئ وارسا؛ بیزیم دە موحاممدیمیز وار!”
حئریستیانلار حض. عیسایئ شو شکیلدە تانئملارلار:
“گؤرۆنمز تانرئنئن گؤرۆنۆمۆ، بۆتۆن یاراتئلئشئن ایلک دۇغانئ اۇدور. نیتەکیم یردە وە گؤکتە، گؤرۆنن وە گؤنمەین هر شەی -تاحتلار، أگەمنلیکلر، یؤنتیملر، حۆکۆمرانلئقلار- اۇندا یاراتئلدئ. هر شەی اۇنون آراجئلئغئیلا وە اۇنون ایچین یاراتئلدئ. هر شەیدن اؤنجە وار اۇلان اۇدور وە هر شەی وارلئغئنئ اۇندا سۆردۆرمکتەدیر.” (اینجیل)
قئساجا عیسا؛ “تانرئنئن أتە-کمیگە بۆرۆنمۆش، بدن آلمئش حالیدیر.”
شیمدی دیانت ایسلام آنسیکلۇپدیسیندن “نورئ موحاممدی” اینانجئنئن نە اۇلدوغونا باقالئم:
“حض. پەیغامبرین آلتمئش اۆچ سنەلیک زامانلا سئنئرلئ جیسمانی حایاتئندان آیرئ بیر وارلئغئ داحا مەوجودتور. آللاەتان باشقا هیچبیر شەی یۇقکن ایلک دفعا حاقیقاتی موحاممدیە وار اۇلموش، بۆتۆن یاراتئقلار بو حاقیقاتتن وە اۇنون ایچین حالق أدیلمیشتیر (یاراتئلمئشتئر). عالمین وار اۇلما سببی، ماددەسی وە غایەسی بو حاقیقاتتیر. ”
آراداکی پارالللیگی گؤرۆیۇرسونوز، دگیل می؟
“اۇغول تانرئ؛ عیسا” آنلایئشئنا قارشئ “موحاممد میتۇلۇژیسی” ایجاد أدیلدیگی چۇق آچئقتئر. بو آرادا؛ “سن اۇلماسایدئن کائیناتئ یاراتمازدئم” یا دا “کائیناتئن موحاممد (ع) حۆرمتینە یاراتئلدئغئ” حورافەسی تمللرینی پاولوسون مکتوبلارئندان آلان بیر یالاندئر، اۇنون دا أسکی یونان میتۇلۇژیسیندن کۇپیا أدیلمیش اۇلماسئ قووتلە موحتملدیر.
“قورتارئجئ عیسایا” قارشئ “قورتارئجئ موحاممدین” اۆرتیلدیگینە عیبرتلە شاهیدلیک أتمکتەییز:
“بیزیم گیبی بیر اینسان اۇلان موحاممد (ع) یرینە، گؤلگەسی اۇلمایان، دئشقئسئ تۇپراقتا کندیلیگیندن قایبۇلان، تری هر زامان میسک گیبی قۇقان، ایدرارئ وە تۆکرۆگۆ شیفا اۇلان، ساچ وە ساقالئنئن تللری قوتسال اۇلان، گؤزۆ اویودوغو حالدە قالبی اویومایان، اینسانلاردان فارقلئ اۇلاراق آللاە طارافئندان دۇیورولان، اؤندن گؤردۆگۆ گیبی آرقادان دا گؤرن، وۆجودو تۇپراقتا چۆرۆمەین، اؤلدۆکتن سۇنرا دا دۆنیایا گلیپ بیزیم گیبی اینسانلارلا گؤرۆشن وە صۇحبتلرینە قاتئلان، سؤیلننلری قابریندە دویان وە سلام ورنلرە قارشئلئق ورن، اینسانلارئن رۆیاسئنا گیرن، بیر گجەدە بۆتۆن أشلرینی دۇلاشاراق اۇنلارلا جینسل ایلیشکی قوران وە دؤرت بین أرکک گۆجۆنە صاحیب بولونان، اینسانلارئن قالبلریندن گچنلری اۇقویان وە نیەتلرینی بیلن، …”
وە یینە…
“…أللی واقیت نامازئ بش واقتە ایندیرتمک ایچین موسا نبی ایلە آللاە آراسئندا مکیک دۇقویان، اۆزرلرینە ایدرار سئچراماسئندان وە دەدیقۇدودان ساقئنمادئقلارئ ایچین قابیرلرین ایچیندە عاذاب چکنلری گؤرەرک، دیکتیگی یاش داللارلا عاذابلارئنئ آزالتان وەیا عاذابتان قورتاران، قئیامتین نە زامان اۇلاجاغئنئ کستیرەرک اۇندان اؤنجە بۆیۆکلۆ کۆچۆکلۆ عالامتلرینی بلیرتن، کاهین وەیا مۆنججیم گیبی سۆرکلی غایبدان وە گلەجکتن حابرلر ورن، دججالین، مهدینین وە عیسا مسیحین نە زامان گلەجگینی وە نە یاپاجاقلارئنئ بیلن، عازیم صاحیبی (اولولعازم) نبیلرین بیلە چارەسیز قالاجاغئ آحیرت گۆنۆندە آللاها حاطئرلاتئر وەیا یۇل گؤستریر گیبی ظالیم گۆناهکارلارا شفاعات أدەرک اۇنلارئ ماحشرین دهشتیندن وە آتشین عاذابئندان قورتاران بیر موحاممد گؤرۆرۆز.”
سۇقاقتا یا دا جامیعدەکی مۆسلۆمانئن ذیهنیندە اۇلان موحاممد (ع) آلغئسئ بؤیلەدیر، آز وەیا چۇق بو آنلایئشتان أتکیلنمەینیمیز یۇق گیبیدیر. قول وە نبی موحاممد گرچگینین اۆزری عاقلا حایالە گلمەدیک بیر یئغئن یالان ایلە اؤرتۆلمۆش، اینسان قئلئغئنا بۆرۆنمۆش، آدئ دا موحاممد اۇلان ایلاهی بیر وارلئق اۇرتایا چئقمئشتئر.
أگر قورئان “آللاهئن اۇغلو” قاورامئنئ ماحکوم أتمەسەیدی بلکی دە تاصاووف کیتابلارئمئز؛ “موحاممد آللاهئن اۇغلودور” حورافەسییلە دۇلوپ تاشاجاقتئ!
أساسن طاریقاتلاردا بونون پسیکۇلۇژیک زمینی حاضئر اۇلدوغوندان، گۆنۆمۆزدە وە گلەجکتە هر آن بیریلرینین تانرئلاشتئرئلدئغئنا شاهیدلیک أدەبیلیریز.
نەدن نبیلری تانرئ سایارلار؟
موحاممدی (ع) تانرئ قابول أتمەنین یا دا اینساناۆستۆ سایمانئن آصئل گرکچەسینی سؤیلەمزسک قۇنو أکسیک قالئر. بورادا آماچ اؤنجەلیکلە نبیلری دۇقونولماز قابول أتمک، سۇنرا کندی طاریقات یا دا جماعات لیدرینی اۇنون ایزیندن گیدییۇر دییە قوتساللاشتئرماقتئر. موحاممد (ع) قوتسال دگیلسە، ایزیندن گیتتیگی شەیحی، هیچ قوتسال دگیلدیر.
اؤیلەیسە؛ “موحاممد أشیتتیر آللاە” اۇلمالئدئر کی، بیر زامان سۇنرا آللاە، أتە کمیگە بۆرۆنۆپ “موحاممد” دییە گؤرۆنەبیلسین!
نبییە آللاە دیەنلرین ایکینجی-اۆچۆنجۆ آدئمدا یاپاجاقلارئ ایش، کندی شەیحلرینی تانرئلاشتئرماقتئر وە بیر گۆن شەیحین یرینی آلدئقلارئندا بو سفر کندیلرینی دۇقونولماز، سۇرغولاناماز قابول أدەجکلر /أتتیرەجکلردیر. نیتەکیم جلالددین رومی: “موحاممد آللاەتئر!” دەمیش، مۆریدلری دە: “مەولانا آللاەتئر!” دەمیشلردیر.


text:
جی. آر. آر. تالکین
جی. آر. آر. تالکین (اینگیلیسجه: J. R. R. Tolkien) بریتانیالی شاعیر و یازیچی - .۳ ژانویه ۱۸۹۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۱ ایل عومر ائلهییب و ۲ سپتامبر ۱۹۷۳ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«J. R. R. Tolkien»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده جی. آر. آر. تالکین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
حیصار
حیصار بیر ساده دوزلیش دی (مثلاً نرده، فلز و...) کی بیر مکانی محدود ائلمک آماجیله او مکانین دورهسینه چکیلیر. البته حیصار چکمک بیر یئرین دورهسینه تکجه محدود ائلمک آماجیله دئیل و بعضاً بیر مکانی غریبه آداملارین گیرماقیندان حیفاظت ائلمک اۆچون دا ایشلنیر. حیصاردان بیر اؤلکه نین سینیرلاریندا دا ایستیفاده اولور. نردهلر کلی صورتده یونگول دیوارلاردان (چوپ، فلز، کرپیش (آجور) و...) دوزلینیبلر. دیوار معمولاً بیر مانع و موانعه دئییلیر کی کرپیش(آجور) یا جامید بوتون دان تشکیل ائدیلیب و گؤروشی دا محدود ائلییر، اما نرده لر فقط سینیرلاری موشخص ائلییرلر ولی گؤروشمگی محدود ائلمیرلر.
خندق ده ائلیه بولر بیر حیصار میثالی اولا.
بیرده باخ[دَییشدیر]
- ایستخر حیصاری
- باغ حیصاری
- باغچا حیصاری
- چیفتلیک حیصاری


text:
نه یازیرسان قیرمیزی یاز
نه یازیرسان قیرمیزی یاز
خدیجه علی بیگی
مقدمه
آذربایجان تورپاغی نین ازلی ابدی ساکن لری اولو اجدادلاریمیز ایلکین ابتدایی تفکر دؤورونده گوندوزله گئجه نین، گونش له آیین بیر- بیرینی عوض ائتمه سینی، گؤی گورولتوسونو، ایلدیریم چاخماسینی، یاغیشین، قارین یاغماسینی، بیردن – بیره هر یانین دومانا بورونمه سینی، هاوالارین گاه ایستی، گاه سویوق، شاختالی اولماسینی و طبیعت ده کی دیگر ده ییشمه لری، باش وئرمه لری معجزه حساب ائتمیشلر. اونلار معجزه سایدیقلاری بو حادثه لره قارشی چیخماق، اونلاری اؤز ایستک لرینه اویغونلاشدیرماق، حتی تابع ائتمک اوچون جور به جور تدبیرلره ال آتمیشلار. بو تدبیربر زامانی گؤرولن ایشلرین آهنگینه اویغون اولاراق آوازلانان سسلر–نغمه لر گئت–گئده استابیلله شمه یه (STABİLLƏŞMƏYƏ)، بوتؤو حالدا آیینه، مراسمه، نهایت بایراما چئوریلمه یه باشلامیشدیر.
بو سببدن ده بلاواسطه ایش له، امک له، عمومی شکیلده خالقین تصروفات حیاتی ایله باغلی یارانان و معنوی مدنییتین ترکیب حصه لریندن اولان، عینی زاماندا تاریخین اسکی چاغلاریندان دؤوروموزه دک جیلالانا-جیلالانا گلن آیین، مراسم و بایراملارا عاید معیشت آکتی کیمی یوخ، داها چوخ معین سوسیال –مدنی مضمون لو، اخلاقی – ائستئتیک ایده یالار افاده ائده ن فاکت کیمی باخیلمالی دیر. بایرام و بو بایرامین مراسم لری، آیین لری، ائله جه ده بورادا اوخونان نغمه لر، مختلف مضمون لو ایله نجه لر، گؤرسه دیلن تاماشالار خالقین سوسیال دورومونو، عادت – دب لرینی، مشغولیت نوعلرینی و بونلارا مناسبتلرینی عکس ائتدیریر. باشقا سؤزله، هر بیر خالقین معین سیستمه سالینمیش بایرام مراسملری بنزرسیزلییی، تکرار ائدیلمزلییی و ملی کولتوری اعتباری له فرقله نن اصیل خالق یارادیجیلیق آبیده سیدیر، بوتؤو صنعت اثری دیر. بو آبیده نین، اثرین چوخ چئشیدلی مراسم لرینده خالقین حیات طرزی، معیشتی، گذرانی، آرزو و دوشونجه لری، اینامی، بیر سؤزله، دونیا یا باخیشینی عکس ائتدیریلیر. (۱)
” انسان حیاتی نین دان سؤکوله نیندن اونا “یاغی”، “دوست” طبیعت له، چئوره ایله اؤز آراسیندا آیریلیغی، اوخشارلیغی ابتدایی شکیلده ده اولس، گؤتور –قوی ائتمه یه چالیشمیش دیر. سؤزسوز کی، بئله گؤتور – قویلارین، دوشونمه لرین بیچیمله نمه یولونا دوشمه سی اولا بیلسین بیر چوخ یوز ایل لیکلر چکمیش دیر.
بللی دیر کی، یاز اسکی انسانین حیاتیندا همیشه باشلیجا رول اوینامیشدیر. بونا گؤره ده انسان تفکورو ایستر –ایسته مز اونو ایزله میش و بئله لیکله ده بو دوروم آذربایجانین ایلک تقویم آنلاییشی نین یارانماسینا یاردیم ائتمیش، طبیعت له انسانین دورلو شرایط ده “خوش و عکسینه” قارشیلاشماسی، یازلا باغلی تؤره نلری –مراسم لری ده میدانا گتیرمیش دیر. بئله بیر تؤره نین یارانماسیندا میفیک گؤروشلری، آنیمیست باخیشلاری، ناتور فلسفه نین طبیعت له طبیعی باخیشین بؤیوک رولو اولموشدور. چوخ سونرالار انسانلار کئچمیشه باخماغا مئیل ائده نده ده، ابتدایی گؤروش لری، یازلا، قیش لا باغلی گؤروشلری، تؤره نلری اؤیره نمه یه باشلامیشلار. “(۲)
بایرام و چرشنبه گونلرینده اونودولماز آیینه چئوریلمیش یومورتا بویاما دبی و یومورتا دؤیوشدورمه اویون و ایله نجه سی ائله خالقیمیزین ان اسکی چاغلاریندان قالما بیر آیین دیر. بایرام سوفره لرینی بزه یه ن الوان یومورتالارین ائستئتیک رولوندان علاوه میفیک آنلاملار داشیدیغینی دا اونودماق اولماز.
“طبیعت دن آلینان طبیعی بویالارلا یومورتا بویانماسی دونیانین و طبیعتین یئنی دن رنگله نمه سی و یا دیریلمه سی معناسینی سیموولیزه ائتمکده دیر. دؤیوشدورولن یومورتالاردا ایکی دونیانین – قیش لا یازین، سویوق لا ایستی نین، خائوس لا – کوسموسون مبارزه سینی نومایش ائتدیرمکده دیرو ایل بایرامی عادت لرینده آرخائیک ریتووالی آیدینجا گؤستریر. یومورتا دؤیوشدورمک کیمی عادتلرده اسکی طبیعت قووه لرینه قوربان وئرمه نین ایزلری مشاهده اولونور. بئله دؤیوشلرین سویه لری مختلف اولا بیلر: قوشلار سویه سینده، حیوانلار سویه سینده و انسانلار سویه سینده. قوشلار سویه سینده کی دؤیوشو یومورتا دؤیوشمه، خوروز دؤیوشدورمه کیمی سونرالاردان اویون و ایله نجه خاراکتئری آلمیش عادت لر گؤسترمک ده دیر.(۳)
هر ائلین، هر عائله نین اؤزونه اؤزه ل دبلرله یومورتا بویاماغینا باخمایاراق بویالی یومورتالارین ان چوخ قیرمیزی رنگ ده بویانماسی ماراقلی دیر. بو سبب ده ن آذربایجانلی لارین “قیرمیزی رنگ” ه عاید اینانجلارینا قیسسا باخیش فایدالی اولا بیلر.
قیرمیزی رنگ
بعضی تورک خالقلاریندا قیرمیزی رنگ قوتسال ساییلمیش و او، گؤز روحونون رنگی حساب ائدیلمیش دیر. بو گؤز روحو اؤزو قیرمیزی اولماقلا برابر، گئییمی ده یالنیز و یالنیز قیرمیزی تصور ائدیلمیش دیر. دئیه سن بو اعتقاد آذربایجانلیلاردادا اولموش و او، اسکی چاغلاردان یاشایا-یاشایا گلیب چاغیمیزا چاتمیش دیر. گؤزون سه ییریمه سی ایله مطلق بیر شر، خطالی ایشین اولاجاغی ظن ائدیلمیش دیر. اودور کی، سه ییریه ن گؤزه ساغ ال له اوچ کره سیغال چکه-چکه “خئیره آتیرسان آت، شره آتیرسان یات” اوسون سؤزلری دئمک له برابر، همین گؤزون اوست قاپاغینا قیرمیزی رنگلی ساپ، قیرمیزی رنگلی پارچا قیرینتی سی دا یاپیشدیریلیر. چوخ اولسون کی، بوراداکی قیرمیزی رنگلی ساپ، پارچا ائله گؤز روحونون سیموولودور. دئمه لی، بیزده ده گؤز روحو قیرمیزی رنگ ده دوشونولموش و سهییریه ن گؤزه اونون نشانه سی نی یاپیشدیرماقلا خطا-بلانین سوووشاجاغینا اینانیلمیش دیر.
قیرمیزی رنگین تانینما، تانیتما علامتی ده واردیر. بیر واخت آذربایجان دا نشانلی اوغلانلار و قیزلار تانینسین دئیه قیرمیزی رنگلی پالتار گئیینیرمیشلر. اوغلان ائویندن قیز اوچون قیرمیزی رنگلی دون آپاریلارمیش، قیزدا نیشانلی سی اوچون قیرمیزی کؤینک توخویوب گؤندررمیش. بونونلادا اونلار اطرافلاریندا اولان لاردان سئچیلرمیش و هامی اونلارین نیشانلی اولدوقلارینی بیلرمیش. بوندان ساوایی، قیز گلین کؤچهنده ده اونون باشینا قیرمیزی رنگلی دوواق اؤرترمیشلر کی، بونون دا رمزی معناسی واردیر. بیلیندییی اوزره، قیرمیزی رنگی هم ده گونشین سیموولو ساییلیر. شر قووه لر ایسه ایشیق دان، گونشین یئرده کی (آتری بوتو) اولان اوددان-اوجاقدان قورخورلار. اودور کی، ائوینه یولا سالینان گلین آتا ائوینده اودون-اوجاغین چئوره سینه دولاندیریلیر، ائودن چیخاریلارکن باشینا قیرمیزی رنگلی دوواق سالینیر. اعتقادا گؤره، شر قوووه لر گونش نشانه سی قیرمیزی رنگلی اولانلاردان قورخدوغو اوچون گلینه زیان توخوندورا بیلمزلر. ائله “گؤزه گلمه”، “نظره گلمه”ده فنا قوووه لرین عملی ساییلیب. گلین قیرمیزی رنگلی دوواق اؤرتدویوندن اونون اوزو گؤرونمور و بو سبب دن ده او، گؤزدن، نظردن قورونور. بو جهت اؤز ایزلرینی بیر ائل سؤیله مه سینده ده قوروموش دور:
زولف تؤکوب اوزه دیلبر،
چیخیبدی دوزه دیلبر،
دوواق سالین اوزونه،
گلمه سین گؤزه دیلبر.
قیرمیزی رنگ بعضا ” قیزیلی”، “آل” آدلاری ایله ده آدلانیر. اما بودا وار کی، همین رنگ “قیزیلی”، یا خود “آل” آدلانسادا، بوراداکی تصوور ائله قیرمیزی دیر. مثال اوچون “قیزیل بایراق”، “قیزیل میدان” اصلینده “قیرمیزی بایراق”، “قیرمیزی میدان ” دئمک دیر.
آل –قیرمیزی ایسه رنگین بلاواسطه توند چالارلی اولماسینا اشاره دیر. دوزدور، “آل”ین دیلیمیزده کی معنالاری چوخدور و او، هم ده آلداتما، یالان، حیله دئمک دیر. مثال اوچون، بیری باشقاسین آلداداندا، یالان دانیشاندا، حیله ایشلهیه نده “او، بونو آل دیلی ایله ائله ییب” دئییلیر. ماراقلی دیر کی محض بو دئییله نلره اویوشان “قیرمیزی یالان” افاده سی دیلیمیزده واردیر.”(۴)
“تورکلر “قیرمیزی” رنگین مبارک اولدوغونا اینانیرلار. اؤزه للیک له بیرکیمسه نین یئنی پالتارینا “مبارک دیر” دئییله نده جاوابدا “مبارک قیرمیزی اولار” افاده سی ایشله نیر.
قیرمیزی رنگ له اودون سیخ علاقه سی وار ائله بو سبب دن اصلان بورجونا “یایین آلا گونو” دئییلیر. بو افاده (تئرمین) هم یانار ایستی هم ده قیرمیزی رنگی آنلادیر.”(۵)
یومورتا دؤیوشدورمک
“نه اینکی نوروز بایرامی، چرشنبه گونلرین ده ده، عمومیت له بوز آیین باشلانغیجیندان سونونا قدر اوغلان اوشاقلاری، جاوانلار آراسیندا کئچیریلهن اویون – ایله نجه لرد، دئمک اولار کی ان ماراقلی سی یومورتا دؤیوشدورمک دیر.
یومورتا، عمومیت له، نوروز بایرامی نین اساس رمزلریندن بیری دیر. نوروزون دؤرد چرشنبه سی نین علامتلری اؤز افاده سینی یومورتادا دا تاپیب. بئله کی، یومورتا قابیغی نین دایرهوی لییی تورپاق معناسیندا اولان دونیانی، پرده سی بیر نوع هاوانی، آغی سویو، ساری سی ایسه اودو سیموول لاشدیریر. یومورتانین داها چوخ ساری، قیرمیزی، یاشیل رنگ له بویادیلماسی دا، سؤزسوز کی، گونش له –اودلا، باهارلا، طبیعتین یاشیللاشماسی ایسته یی ایله باغلی مسئله دیر. چرشنبه، نوروز سوفره لرینی بیشمیش، بویادیلمیش یومورتاسیز تصور ائتمک ممکن دئییل.
ائله یومورتا دؤیوشدورمه ده ده هم بیشمیش، هم ده داها چوخ چیی یومورتادان استفاده اولونور. یومورتا دؤیوشدوره نلر اول جه اونلارین برک-بوشلوغونو یقینله شدیرمه یه چالیشارلار. بونو دؤیوشدوروله جک یومورتالاری دیشه وورماقلا معین له شدیریرلر. بو ” یومورتا دادما” آدلانیر. بیلینه نده کی دؤیوشدورولن یومورتالاردان بیرینین کی دیگریندن برک دیر، بوش اولان یومورتانین صاحیبی اونا؛ ” ای əyووروم”،- دئییر. “ای ووروم” یومورتانین سیوری طرفیندن آزجا آشاغی نشان قویماق دئمک دیر.
دؤیوش ده سیندیریلمیش یومورتالارلا اویون دا ماراقلی دیر. اودوزولموش سینیق یومورتالاری سیرایا دوزورلر. سونرا بورایا بیر خوروز بوراخیرلار. خوروز سیراداکی هانسی یومورتانی دیمدیکله ییرسه، صاحبی غالب ساییلیر.
بیر اویون دا بیشمیش یومورتالاری یوخوش دان اوزو آشاغی دیییرله تمک دیر. هانسی یومورتا داها اوزاق دیییرله نسه، یئنه ده صاحبی غالب بیلینیر. “(۶)
ایلین سون گونلری خصوصی له آخیر چرشنبه و بایرام گونلری، آذربایجان دا یومورتا دؤیوشدورمک اویونو ایفا اولونار. استاد شهریار بو باره ده یازیرلار: (حیدربابایه سلام، ۳۲ نجی بؤلوم)
یومورتانی گؤیچک گوللو بویاردیق
چاققیشدیریب سینانلارین سویاردیق
اویناماقدان بیرجه مگر دویاردیق
علی منه یاشیل آشیق وئرردی
ایرضا منه نوروز گولو درردی
شبستر ماحالیندا بیلیجی و اوستا اوشاقلار، گنجلر بایراما ۴۰ گون، بیر آی قالاندا یومورتالاردان نئچه سینی دیشلرینه وورماقلا یوخلایارلارو اونلارین چوخ برکینی آییرار و اونلاری قیرمیزی اولماق اوچون نار و سوغان قابیغی یلا سودا پیشیره ندن سونرا دوزون ایچینه قویارلار کی، یومورتا چوخ برکیسین (بیر آی دوز ایچینده قالار). او یومورتالاری آخر چرشنبه و بایرام گونلری دوزون ایچیندن چیخاردار و کندین میدانلاریندا اوشاقلاری چئوره لرینه (دؤوره لرینه )ییغارکن مش قوروب(شرط باغلاییب) یومورتالارینی دؤیوشدورمه یه باشلایارلار. بئله لیک له هر کسین یومورتاسی سینماسا، سینانین یومورتاسینی آلار. بیر نفر، بیر یا نئچه نفرایله بیر آن دا یومورتا دؤیوشدورمه گه باشلایا بیلر، اونلارین بیری وورار و بیر یا نئچه سی الینده یومورتانی توتار، بو یومورتانی توتانا (یات) او بیری آداما (وور) دئییلیر. یومورتالاری، اوجلاری لا، اوجلارینا و دیبلری ایله دیبلرینه وورارلار. بئله کی، یاتانین یا وورانین یومورتاسی نین بیر طرفی سینمیش اولا. یومورتاسی سینانا اودوزان و سینمایانا اودان دئییلیر.(۷)
“اوشاقلارین داها چوخ سئودییی همین اویون اولدوقجا ایله نجه لی بیر صحنه یه چئوریلیر. دؤیوشمه ایله باغلی بئله بیر سؤیله م ده واردیر:
داش یومورتام،
داش ،داش…
باش یومورتام،
باش ،باش…
حاجی دایی نی
یاندیردیم.
بیر سبت لیک یومورتاسین سیندیردیم
داش یومورتام،
داش،داش…”(۸)
چرشنبه آخشامیندا یومورتا فالی
ایل آخیر چرشنبه آخشامیندا یومورتادان فال واسطه سی کیمی ده استفاده اولونور. همین گئجه ” خیدیر نبی” مراسمینده نئجه دیرسه، ائله جه بیر یومورتانی یوک دولابی نین آلتینا، تاخچایا( رفه) قویورلار. یومورتانین یانینا قیرمیزی، قارا رنگ لی بویالار دا قویورلار:
خیدیر نبی، خیدیر الیاس،
یومورتانین اوستونو یاز.
اوره ییم ده دیله ییم وار،
نه یازیرسان ، قیرمیزی یاز.
دئیه –دئیه نیت توتوب یاتیرلار. چرشنبه گئجه سی نین صاباحی سی دوروب باخیرلار. اگر یومورتادا تصادفا قیرمیزی بویالی خط لر، اشاره لر وارسا، دئمه لی اوغورلو دور. توتولموش نیت ده کی آرزو، ایستک قارشیداکی ایل ده مطلق حیاتا کئچه جک. (۹)
“ایلین آخیر چرشنبه سینده بیر یئره یومورتا، بیر یئره بویاق (بویا، رنگ) بیر یئره کؤمور باسدیریب، نیت ائدرلر. یومورتا کؤمور ایله یازیلسا نیت پیس، بویا ایله یازیلسا نیت یاخشی گلر. سونرا بویالاری چیخاردیب اریک آغاجی نین دیبینده باسدیرارلار.(۱۰)”
آخیر چرشنبه گئجه سینده بیر طرفینه قیرمیزی او بیری طرفینه قارا قلم قویولموش یومورتانی آخار سویون قیراغیندا گیزله درلر. نیتین باش توتاجاقسا یومورتانین اوستونه قیرمیزی، باش توتمایاجاقسا قارا خط چکیلر- دئیه رلر.(۱۱)
یومورتا بویاما
“جوان قادین لار وقیزلار خصوصی له نیشانلی قیزلار یومورتالاری پیشیره ندن سونرا، ایستی –ایستی (قیرمیزی، ساری و یاشیل) بویالارلا آغ یومورتانین اوستونده شکیللر گوللر چکر و یازیلار یازارلار. یومورتالارین اوستون بزه رلر، نشانلی لارینا تاباق آپاراندا، نئچه سینی بیر کاسادا، یا بشقابدا، او تاباغین ایچینه آرتیرارلار، یا دا اوشاقلارا چرشنبه لیک و بایراملیق وئره نده او بویالی و گؤزه ل یومورتالاردان وئررلر. یومورتانی پیشیره نده و بویایاندا بعضی سی نین اوستون دن بیر ساپ یا ایپلر سه رییرلر و بویانین ایچینه سالارلار. پیشه ندن سونرا او ساپلاری آچاندا، یئرلری آغ قالار و بیر گؤزه ل ناخیش یومورتانین اوستونده قالار. “(شانجان (فولکلور – ادبیات بر اساس مونوگرافی منطقه ی گونئی ترکی فارسی عبدالعلی مجازی ص ۶۰ و ۶۱)
قیرمیزی رنگین آذربایجانلی لارین اینانج لاریندا توتدوغو اؤزه ل یئری وورغولادیغیمیزا دایاناراق بویالی یومورتالارین چوخو قیرمیزی اولور. آنجاق ساری و یاشیل بویالی یومورتالاردا اولور بایرام سوفرالاریندا.
یومورتالاری قیرمیزی بویاماق اوچون عمومیت له سوغان قابیغی، نار قابیغی و چوغوندور سویوندان استفاده اولونور.
سوغان قابیغینا بوکولموش یومورتانی ساپلا سرییب پلو قازانی نین ایچینده یئرله شدیررلر. بئله لیک له قازان دا اولان ایستی بوغ ایچینده یومورتانین ایچی پیشر و اوزو سایسیز حسابسیز ناخیشلارلا بزه نر.
یومورتالاری ساری رنگده بزه مک اوچون اونلاری قاینار سویون ایچینه آتیلمیش سامان دان عمله گلن ساری رنگ له بویارلار.
یاشیل یومورتا الده ائتمک اوچون گیجی تیکانی بیتگی سین سودا قاینادارکن ایچینه یومورتا سالارلار.
“اردبیل شهرینده بعضی عائله لرده یومورتا بویاما دبی وارایدی. بئله کی یومورتالاری الوان ناخیشلی چیت پارچالارا (پامبیق ایپلیک دن توخونموش گوللو پارچا) بوکوب بیر قابا دوزردیلر. سونرا او قابا سو تؤکوب اجاغا قویاردیلار. یومورتالار هم پیشردی هم ده اوزرینه گؤزه¬ل ناخیشلار دوشردی.(۱۲)
یومورتا یازما
سوغان قابیغی، نار قابیغی و چوغوندوراولان قاینار سویون ایچینده بویانان یومورتالاردا گؤزه ل قیرمیزی رنگه بویانیرلار. بوتوولوک له قیرمیزی بویانان یومورتالارین اوزو ایتی جسم لرله یازیلیر.
خیدیر نبی، خیدیر الیاس،
یومورتانین اوستونو یاز.
اوره ییم ده دیله ییم وار،
نه یازیرسان قیرمیزی یاز.
قایناقلار:
- Bünyadov Teymur,Azərbaycan etnoqrafiyasi,uç cilddə.Baki,”Şərq-Qərb”,2007,s10.
- سیدوف میرعلی،”بایرام دوشونجه لری ؛یاز بایرامی ،کؤچوره ن یالچین تورکای- سعید موغانلی،آذری ائل دیلی و ادبیاتی، فصلنامه (بین المللی) ترکی- فارسی، فرهنگی، اجتماعی، ادبی و هنری، شماره ۲۲ پاییز ۱۳۹۳ ، ص ۲۶۲.
- Ağavrdi Xəlil. Türk xalqlarinin yaz bayramlari və noruz, Baki, elm və təhsil, 2013,folklor institu,2013,s 63-79.
- Bünyadov Teymur,Azərbaycan etnoqrafiyasi,uç cilddə.Baki,”Şərq-Qərb”,2007,s356-357.
- منظوری ناصر ،کتیبه های شفاهی آذربایجان ۸ ، ۴ بای ۴فصل، ۱۳۹۳،ص۶۱.
- Bünyadov Teymur,Azərbaycan etnoqrafiyasi,uç cilddə.Baki,”Şərq-Qərb”,2007,s31-32.
- مجازی عبدالعلی،شانجان (فولکلور- ادبیات) بر اساس مونوگرافی منطقه ی گونئی، ترکی- فارسی،تهران، انتشارات اندیشه نو،۱۳۸۸،ص۶۰-۶۱.
- Bünyadov Teymur,Azərbaycan etnoqrafiyasi,uç cilddə.Baki,”Şərq-Qərb”,2007,s400.
- Bünyadov Teymur,Azərbaycan etnoqrafiyasi,uç cilddə.Baki,”Şərq-Qərb”,2007,s31-32.
- اشراقی محمد، آذربایجان آغیز ادبیاتی، ادبیات شفاهی آذربایجان،تبریز،۱۳۸۸،ص۱۰.
- Ağavrdi Xəlil. Türk xalqlarinin yaz bayramlari və noruz,Baki, elm və təhsil, 2013,folklor institu,2013,s 103.
- صفری بابا ، اردبیل در گذرگاه تاریخ،جلد دوم، ناشر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل ،۱۳۷۰،ص۱۰۹.


text:
باتی اوروپا
باتی آوروپا اوروپا قیطعهسینین غربینده ایشتیراک ائدن بؤلگهیه وئریلن آد.
غربی آوروپا، جنوبدا ایسپانیا و آرالیق دنیزی شرقده آلمان، سوئیس و ایتالیا شیمالدا شیمال دنیزی غربده ایسه اطلس اوقیانوسو ایله محدودلاشیب. بؤلگهده یوکسلیق چوْخ دئییل و اوقیانوس ایقلیمی گؤرولمکدهدیر. غرب آوروپاداکی اؤلکهلر لیبرال دموکراسی رهبرلیینه مالیکدیر. بۇ اؤلکهلرده کاپیتالیست ایقتصادیات موْدلی اۇیقولاما اوْلونماقدادیر.
بؤلگه اؤلکهلری آوروپا شوراسی نه عضوودور. آیریجا آندوررا خاریجیندهکی اؤلکهلر اوروپا بیرلیگی ; آندورا و ایرلند خاریجیندهکی اؤلکهلر ده ناتو 'یا عضودور.


text:
اسکار ۲۰۲۲: کُدا "اینگ قوُوی فیلم" بایراغینی آلدی
"شاه ریچارد" فیلمینده اوُینایان ویل اسمیت اینگ قوُوی ارکِک اوُیونچی بایراغینا میناسیپ گؤرۆلدی
قولاغی اشیتمهیأن بیر ماشغالا باراسیندا چکیلن کُدا فیلمی آمریکانینگ لس آنجلس شهرینده گچیریلیأن 94-نجی اسکار یاریشیندا اینگ قوُوی فیلم بایراغینی اؤزۆنه دِگیشلی اتدی.
جین کمپیون "ایتینگ گۆیجی" فیلمی بیلن اینگ قوُوی رژیسیور سایلاندی.
"شاه ریچارد" فیلمینده اوُینایان ویل اسمیت بوُلسا اینگ قوُوی ارکِک اوُیونچی بایراغینا میناسیپ گؤرۆلدی.
"تامی فی نینگ گؤزلری" آدینداقی فیلمده اوُینایان جسیکا چستین ده اینگ قوُوی زنانا اوُیونچی بایراغینی آلدی.
اینگ قوُوی حالقارا فیلم بایراغی دا "منینگ اولاغیمی سۆر" فیلمینه بریلدی.
بو فیلم ژاپن دیلینده چکیلن فیلم.
دِگیشلی حابارلار
گوگل تۆرکیأنینگ بیرینجی قادیم تاریحچی زناناسینی اونوتمادی
گوگل تۆرکیأنینگ ایلکینجی قادیم تاریحچی زناناسی پروفسور دکتر ژاله اینان-ی یاتلادی
میللتلر لیگی: فارو آدالاری 2- تۆرکیه 1
تۆرکیه بو لیگینگ C گروهیندا 6 اوُیوندان 13 بال بیلن بیرینجی بوُلدی


text:
بوتون عمومی ژورناللار
ویکیپدیا اوچون بوتون مؤوجود ژورناللارین بیر یئرده گؤستریشی. ژورنال نوعو، ایشلدن آدی یوخسا دییشدیریلمیش صفحه لری سئچمکله داها محدودلاشدیرا بیلرسینیز.
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۳ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ نوبیایی لر را ایجاد کرد (صفحهنی ' Nubians نوبیایی لر اورتا نیل ده گونی میصر و قوزی سودان دا یاشاییر دی لار و نوبیا دیلینه قونوشوردولار نوبیایی لرین کوش و مرو آدیندا کراللیق لاری وار میش و میصر کراللیقینا رقیب میش بو کراللیق روم دونمینده رومون موستعمیره سی اولدو. قایناقلار http://en.m.wikiped...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ هابل تلسکوپو را ایجاد کرد (صفحهنی ' اینگیلیس دیلینده hubble telescope بو تلسکوپ اوزای دا دیر کی ۱۹۹۰ دا گووه آتیلدی و ایندیه جک ایشینده دیر و ان بویوک چوخ یونلولردن دیر(دییشیک ایشلر گورن) بو تلسکوپ بیلیم آراشتیرمالارینا و اینسان لارین دینجلمه سینه کی آسترونومییا باغلی دیر . قایناقلار http://e...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۲۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ویولون را ایجاد کرد (صفحهنی ' بیر موسیقی چالاما شی دیر ویولون ان ایستکلی و دونیادا ان چوخ تانیلانان موسیقی آلت لرینن دیر ویلونی ایلک قازاخ تورکلر اورتا آسیادا دوزلتیب چالیبلار و تروک لر اوزلرینن اورتادایا و آنادولووا و اورداندا اوروپیا آپاریپلار.۱ قایناقلار  http://en.m.wikipedia...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۰۵ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ییئجئک را ایجاد کرد (صفحهنی ' ییئجئک هر تورلی حیوان و اینسانین یمغه سچدیخ لرینه دییلیر اورنک اینسان چوخ تورلی یمخ لری یییر آما قویون آلاخ و باشقا بیتکیلری یییر آصلان حیوان لاری یییر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۳۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۱۶ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ داربه را ایجاد کرد (صفحهنی ' داربه یوخسا کودیتا اینگیلیس دیلینده Military coup بیر اردو حرکتی دیر بو حرکت یوخسا ایشلم یوخسا اوپراسیونی دیر کی آماجی دولتی اردو زورینان دییشمه دیر بو دولت بعضا سیویل یوخسا مدنی و بعضا ده بیر دیکتاتور رژیمی دیر . بو ایشلم بعضا باشاریلی و بعضا باشاریسی...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۴۵ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ایشسیزلیخ را ایجاد کرد (صفحهنی ' ایشسیزلیخ، ایش گزن بیر اینسان کی ایشدمخ گوجی وار و یاشی ۱۶ دان چوخ ۶۵ جک دیر کی ایش تاپامممیشه ایشسیز ساییلیر. باشاقا بیر تانیم دا ایشسیزلیخ هر کیم بیر ایقتیصادی توپلومدا چالیشماخ ایستدی حالدا یتشکی یوخسا اهلییتی اولان دورومدا ایش تاپابیلمیین ا...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۲۲ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ انفیلاسیون را ایجاد کرد (صفحهنی ' Infilation اینگیلیس دیلینده انفیلاسیون بیر چاغدا یا دونمده جینسلرین دییر ده قالخماسینا دییلیر انفیلاسیونی یوزده نچه نن اولچولور یعنی بله کی بیر جینسین دییری ۱۰ دلار اولسا ۱۱ دلارا قالخدیغینان سنرا (۱+۱۰) ÷۱۰ × ۱۰۰ = ۱۰% انفیلاسیون بیر اولکه نین ایقتی...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۸ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ماکروایکونومی را ایجاد کرد (صفحهنی ' Macroeconomics اینگیلیس دیلینده ماکرومونی ایکونومی ایقتیصادین بیر شوبه سی دیر کی عومومیتده نجور ایقتیصاد بازاری یوخسا باشقا سیستم لری بویوک اولچک یوخسا میقیاس دا اتکیلییر اوخویوپ آراشتیریر. ماکرومونی ایکونومی چالیشیر کی بیر ایقتیصادین نجور یاخجی ای...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۴ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ میکروایکونومی را ایجاد کرد (صفحهنی ' Microeconomics اینگیلیس دیلینده بو بیلیم ایقتیصاد بیلیمین بیر شوبه سی دیر کی اینسانلارین تک تک داورانیشلارین ایش ده قرار ورمخ منبع لرین آز یوخسا هامییا یتیشه بیلمیین منبع لر و بو اینسان لارین بو منبع لره گورا قارشیقلی علاقه لرین آراسیندا آراشتیریپ اوخ...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۴ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ موسیم را ایجاد کرد (صفحهنی ' موسیم اینگیلیس دیلینده season فارسجا فصل تورکجه mevsim بیر ایل دورت موسیم دیر یاز یای گوز قیش.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۸ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ یاسا را ایجاد کرد (صفحهنی ' یاسا اینگیلیس دیلینده Law عرب و فارسجا قانون یاسا بیر سوره یارادیلمیش قوراللار و زورلولوخلاردیر کی سوسیال یوخسا توپلومسال و یوخسا اولکه ده قورولوشلارین طرفیندن قورولموش.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۱۸ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۱۹ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ سو سورونو را ایجاد کرد (صفحهنی ' یئنی دونمده هاوالار قئزدئخجا دونیانین اکوسیستمی ده اتکیلنیر موسیم (فصل لر) دییشیلیر و بو دوروم سولارین تز قینمه سینه و اسکیلمغینه و یاغیش قارین آزالماغینا یوخسا شیدتینه سبب اولور بله کی بیر سوره چوخ شیدتلی یاغیر و اوزینن سیل گتیریر و بیر سوره چوخ...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۱۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۳۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ کرونا آشیلاری را ایجاد کرد (صفحهنی ' Pfizer-Biontech آلمان-آمریکا آر ان ای سیستمینن دوزلتیلمیش اوغور شاهین و اوزلم تورجی دوزلتمیش لر. Moderna آمریکا آر ان ای سیستمینن دوزلتیلمیش Sputnik روسیه گوجسوز ویروس سیستمی نن دوزلتیلمیش Oxford-Astrazeneka اینگیلیس-سوئد گوجسوز ویروس سیستمی نن دوزلتیلمیش Johnson&Johnson آ...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۷ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ رادیوکیمیا را ایجاد کرد (صفحهنی ' Radiochemistry رادیوکیمیا یوخسا رادیوشیمی رادیوکیمیا رادیواکتیو ماده لرین کیمیاسی دیر. او یرده کی رادیواکتیو المنت لرین(عونصورلرینون)ایزوتوپ لاری اوزللیک لر و کیمیاسال دونوشوکلوخ لری رادیواکتیو اولمیان ایزوتوپ لارا آراشتیرماخ ایچون ایشلنیر بوتون را...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۳۸ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ لومباردلار را ایجاد کرد (صفحهنی ' لومباردلار اصل ده ژرمن بیر ائل میش لر کی۵۶۸ دن ۷۷۴ جک ایتالیا یاریم آداسینین چوخونا حاکیم اولدولار پاول ده دیکونون یازدیغی لومباردلارا تاریخده لومبارلارین وینیلی ائلینن اولدوخلاری و اصل ده گونی ایسکاندیناویالی اولدوخلارین یازمیش.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۳۴ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ اتنیک را ایجاد کرد (صفحهنی ' اتنیک یوخسا ائل بیر قوروپ اینسانا دییلیر کی اوزلرین بو کارکترلرنن باشقا لارینان آیریللار گلنکسللر ، دیل ، دده بابا یوخسا ایرق، تاریخ ، توپلومسال ، کولتور ، میلت یوخسا خالق ، دین و اینانج و جوغرافی(اولدوخ لاری یرلر). قایناق http://.m.wikipedia.org/Ethnicgroup صفحه...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۵ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۲۳ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ پیچاق قیمه را ایجاد کرد (صفحهنی ' پیچاخ قیمه دوویی یوخسا دوگی اوستونده بیر خوروش کی لپه ، یومورتدا ،بادام و قیرمیزی اتدن عیبارت دیر بو یمخ اردبیل شهرینین اوزل یمخ لرینن ساییلیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۴ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۱۷ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ مندلیوف را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Dmitri Ivanovich Mendeleev''' اینگیلیس دیلینده ДMиTpий ИBaHoBич MeHдeлeeB روس دیلینده ۱۸۳۴/فوریه/۸ دوغوم ۱۹۰۷/فوریه/۲ روس شیمی بیلیم آدامی و موخترع . ان چوخ المنتلرین پریودیک تابلوسو (جدول تناوبی عناصر)دوزلتمغه تانیلمیش. بیوقرافی مندلیوف سیبرینین توب...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۴ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۵۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ تورک دونیاسی را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Türk dünyası تورک دونیاسی Turkic peoples(اینگیلیس دیلینده)''' ۲۰ مینجی یوز ایلین سون ایلرینده و ۲۱ مینجی یوز ایل ده بوتون تورک میلت لری ایچون اولان جوغرافی و کولتور بیر کاورام دیر.تورک دونیاسینین ان دوغوسی موغولیستان و ان باتیسی کوزووو و مونتهنقرو کر...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۵۳ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ جدیدیسم مکتبی را ایجاد کرد (صفحهنی ' جدیدیسم مکتبی بو مکتب ۱۸۴۶ تاتاریستانون قازان شهرینن باشلادی بو مکتبین آماجی ایسلام دونیاسینی مدرن اتمخ میش بو دوشونجه ده اورتمخ سیستمی ، جینسیت ده برابرلیخ ، سینیرلی شرعی یاسالاری براخماخ.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۴۴ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ عبدالناصیر قورساوی را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Ğäbdennasír İbrahim ulı Qursawí تورکجه سی''' '''ГaбдeHHacыp ИбpahиM yлы KypcaBи''' '''تاتارترکجه سینده''' دوغوم۱۷۷۶ اولوم ۱۸۱۶ تاتار سونی حنفی اورتمن و جدیدیست مکتبین قوروجوسی' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۴۶ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ علی نیکزاد را ایجاد کرد (صفحهنی ' علی نیکزاد اردبیلون اوستانون باشچیسی میش سنرا احمدی نژاد دولتین او و شهرتیکنین(مسکن و شهرسازی)وزیری دی ایندی ایسلامی مجلیس ده اردبیلین نومانیده سی دیر و مجلیس باشقانین نائیبی دیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۴۱ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ آیران آشی را ایجاد کرد (صفحهنی ' آیران آشی یوخسا اود آشی آیرانان یومورتدا سبزی دوگی ساریمساخ و نخوددان پیشیریلیر بعضا بو آشا قیرمیزی ات ده وروللار. بو آش آذربایجانون اردبیل بولگه سینده پیشیریلیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۱۷ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ یوروتمه ارگ را ایجاد کرد (صفحهنی ' یوروتمه ارگ اینگیلیس دیلینده Executive power یوخساAdministration فارسجا قوه مجریه تورکیه ده Yürütme gücü دولتده بو ارگین ایشی دولت ایشلرین یوخسا برنامه لرین گورمخ یوخسا یاپماخ دیر یوخسا ایجرا اتمخ و بو یوزدن بو ارگ چوخ اونملی بیر رولی اوینیر و چوخ خالق نان و دیش س...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۰۴ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ یاساما ارگ را ایجاد کرد (صفحهنی ' یاساما ارگ اینگیلیس دیلینده Lagislature فارسجا قوه مقننه بو ارگین ایشی یاساما دیر بله کی یئنی یاسالار قورماخنان اسکی یاسالارین یانلیش لارین اورتور یوخسا دوزلتیر و یاسا اولمیان سورون لاردا یاسا گتیریر و یوروتمه ارگ ین یاسالارین یوروتمه سینه گو...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۴۸ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ سناتور را ایجاد کرد (صفحهنی ' سناتور سنا مجلیسین اویه لرینه دییلیر سنانون ۱۰۰ اویه سی وار کی بوتون اویه لرینه سناتور دییلیر اورنک سناتور میت رامنی ایلک سناتور سنرا آد گلیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۲ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ روستم میننیخانوف را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Rustam Nurgaliyevich Minnikhanov اینگیلیس دیلینده''' '''PөcTәM Hypraли yлы MиңHexaHoB''' '''تاتار...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۱۵ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ یوجه دیوان را ایجاد کرد (صفحهنی ' یوجه دیوان فارسجا دیوان عالی اینگیلیس دیلینده supreme court ان یوکسک محکمه دیر آمریکا...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۰۸ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ یوخاری محکمه را ایجاد کرد (صفحهنی ' یوخسا تمییز محکمه سی فارس دیلینده دادگاه تجدید نظر یوخسا دیوان عالی اینگیلیس دیلی...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۱۱ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ اولنمخ را ایجاد کرد (صفحهنی ' اولنمغه دقیق بیر تانیملاما یوخ دور آما بله دییه بیلیریخ کی ایکی اینسانون(بعضی کول...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۰۵ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ایرث را ایجاد کرد (صفحهنی ' بیر اینسان اولومونن سنرا داها اونون تمتوع اهلیت ی قوتاریر و هچ بیر شی ییلیگ...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۵۴ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ دین سیز را ایجاد کرد (صفحهنی ' دین سیز irreligious یوخسا آتیزم atheism مدرن بیر دوشونجه کی بو دوشونجه ده تانرین اولماغین و...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۱۸ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ اهلیت را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''اهلیت competence''' اهلیت ایکی تور دو بیر توری اینسانین دونیا گلمه سیندن باشلاییر کی ب...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۳۲ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ جزا سوروملولوغی را ایجاد کرد (صفحهنی ' جزا سوروملولوغی سوچا و توپلومسال طرفیندن قویولموش جزا سوروملولوغونا قییدیر چون س...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۲۵ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ سیویل گوروی را ایجاد کرد (صفحهنی ' مدنی سوروملولوغی یوخسا سیویل گوروی یاسا اوزینن اولان یوکوملولوک یوخسا عهده لیک...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۲۸ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ قاز را ایجاد کرد (صفحهنی ' قاز دورت ماده دن بیری دیر. (قالانی کتی یوخسا برک جیسم ، پلاسما ، سیوی یوخسا سو کیمین...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۲۶ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ائرنئست هئمینقوئی را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Ernest Miller Hemingway''' دوغوم ۱۸۹۹ جولایین ۲۱ اولوم ۱۹۶۱ جولایین ۲ آمریکا بیرلشمیش...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۵ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ گونش ایسپکتروم را ایجاد کرد (صفحهنی ' گونش پارلاماسی یوخسا گونش ایکسپکتروم Solar irradiance اینگیلیس دیلینده . گونش پارلاماسی:...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۴۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ Irreligion in France را ایجاد کرد (صفحهنی ' دین سیز یوخسا آتیزم atheism مدرن بیر دوشونجه کی بو دوشونجه ده تانرین اولماغین و بوتون...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۰۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ویکیپدیا:تاریخده بوگون/جولای ۱ را ایجاد کرد (صفحهنی ' ۱ جولای ایلین ۱۸۲ گونو ۲۰۲۱ - قوراپیشیرن آیین(تیر)۱۰ سوگونی (پنجشنبه)۱۴۰۰ رویدادل...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۱۲ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ فرانسه کراللیک سوریه و لوبنان مانداسی را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Mandate for Syria and the Lebanon اینگیلیس دیلینده''' ''Mandat pour la Syrie et le Liban فرانسه دیلینده'' الان...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۳۹ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ اتروسک را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Etruscan civilization''' قدیم یوخسا آنتیک ایتالیانین بعضی بولگه لرینده ان گوجلو چاغیندا ای...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۰۰ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ الکتروفیزیک را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Electromagnetism الکتروفیزیک (الکترومقنتیزم)''' ἥλektpov یونان دیلینده آمبر الکترون مع...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۱۲ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ فرانسه سوسیالیست پارتیسی را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Socialist Party اینگیلیس دیلینده ''Parti socialiste فرانسه دیلینده''''' فرانسه سوسیالیست پارتیس...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۸ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ نیورولوژی را ایجاد کرد (صفحهنی ' (veῦpov (neûron یونان دیلیندکی نیورن دان گلمیش اینگیلیس دیلینده '''Neurologyو تورکیه تورک...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۵۶ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ بولشوویک را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Bolsheviks اینگیلیس دیلینده''' БoлbшeBиkи روس دیلینده بولشوویک لر یوخسا بولشوویست...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲۸ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۱ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ایی پارتیسی را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''İYİ Parti''' ۲۰۱۷ اکیم یوخسا اکتبر ۲۵ مرال آکشنر لیدرلیغینده قورولان و تورکیه د...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲۸ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۲ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ میلیتچی حرکت پارتیسی را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Milliyetçi Hareket Partisi''' ۱۹۶۹ شوبات یوخسا فوریه ۹ دا آلپ ارسلان تورکش|آلئپ ارسلان تورک...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲۸ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۰۳ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ خلیفه حفتر را ایجاد کرد (صفحهنی ' '''Khalifa Belqasim Haftar''' خليفة بلقاسم حفتر دوغوم ۱۹۴۳ نوامبر ۷ لیبیالی-آمریکالی توبروک...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲۸ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۵۲ Reza sumarin دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ ژوئن/مناسبتلر را ایجاد کرد (صفحهنی ' برزیلده' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک


text:
ایراندا توز فیرتیناسی
گؤروش مسافهسینین ۱۰۰ متره دوشدویو ایفاده ائدیلدی
ایرانین گونئی دوغوسونداکی سیستان و بلوچستان ایالتینین مرکزی شهری اولان زاهداندا ایلک و اورتا درجهلی اوخوللار قوم فیرتیناسی سببی ایله تعطیل ائدیلدی.
ایران رسمی خبر آژانسی ایرنایا دانیشان سیستان و بلوچستان هاوابیلیمی باش مودورو محسن حیدری، ایالتین قوزئیینده کولگین ساعاتداکی سرعتینین ۵۴ کیلومتری آشدیغینی و سرت کولک سببی ایله یارانان ضررلی ذرهلرین سیخلیغینین مکعب متر باشینا ۶ مین ۷۵۷ میکروگرام اولاراق اؤلچولدویونو بیلدیردی.
هاواداکی ذرهلرین نورمال دگرلرین ۴۵ قات اوزرینده اولدوغونو دیله گتیرهن حیدری، گؤروش مسافهسینین ۱۰۰ متره دوشدویونو ایفاده ائتدی.
شدتلی کولک سببی ایله زاهدان هاوا لیمانیندا اوچاق سفرلرینین آخسادیغینی بیلدیرن حیدری، ایلک و اورتا درجهلی اوخوللارین تعطیل ائدیلدیگینی قید ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی
ساغلیق باخانی قوجا باکیدا
۲۰ یانوار شهیدلرینین دفن اولوندوغو شهیدلر خیابانینی زیارت ائدن قوجا، بوراداکی "ابدی مشعل" عابیدهسینین اؤنونه چلنگ بوراخدی