text:
آذربایجان ادبی دیلینین گونئی قولو-(۴): گراماتیک نورما
فیروز رفاهی
دیلیمیزین گراماتیک نورماسیندا دا ادبی دیلیمیزین جنوب و شیمالدا ایشلهنن قوللاریندا فرقلر گؤزه چارپیر. بو فرقلر دیلچیلیک باخیمیندان داها چوخ ماراق دوغورور و دیلین فونکسیونال (فعالیت دایره سی) باخیمیندان کئچیجی ساییلیر. جنوبی و شیمالی آذربایجاندا دیلیمیزین گراماتیک نورماسی باخیمیندان داها چوخ پارالئلیکلر مؤوجوددور. عینی حالدا جنوبدا غیرنومارتیولیکلره ده راستلاشیریق.
آذربایجان دیلینین گراماتیک نورماسی فونئتیک و لئکسیک نورمالاردان فرقلی اولاراق داها مۆحکم و ثابیت چرچیوهیه مالیکدیر. گراماتیک نورما دئیهنده بیز هم دیلین مورفولوژیک (صرف) شرایطینی، هم فرازولوژیک (ثابیت و غیر ثابیت بیرلشمه لر) قانونا اویغونلوقلارینی و هم ده سینتاکتیک (نحو) قانونلارینی نظرده آلیریق.
دیلین گراماتیک نورماسی مین ایللر چرچیوه سینده ثابیتلشیر و ائله بوناگوره دیر کی، گراماتیک نورمادا نورمادان کنار حال معناسیندا بیر آز چاتمامازلیق گؤزه چارپیر. نورمادان کنار حالا بورادا باشقا بیر معنا وئرمه لیییک. آذربایجان ادبی دیلیندن دانیشارکن ائله بیر دیل نظرده توتولور کی، نئچه مین ایللر ایچینده اؤز قانونلارینی سیناقدان کئچیردیب و سونوندا اونلاری ثابیت بیر وضعیته چاتدیریبدیر. بئله بیر پروسئسده جمعیتین بوتون عضولری، قاتلاری اؤز پایینی وئریر. گراماتیک نورما ثابیتلشمیش بیر حال ساییلسادا دیلده پروسئسین قورتارماسی دئمک دئییل و دیل بیر جانلی وارلیق اولدوغو اوچون اوندا سئچمه و یئر به یئر ائتمک مئیلی مؤوجوددور و جانلیدیر.
بو گون گونئیده گراماتیک نورمادان کنار حالین ایکی شرایطده باش وئرمهسینی موشاهیده ائدیریک. یعنی غیرنورماتیک حاللار یا دیل داخیلی عامیللر یا دا دیل خاریجی عامیللرین تاثیری نتیجه سینده باش وئریرلر. یازیچلاریمیزین نورمادان کنار یازیلاری یا کلاسیک یازیلاردان تأثیرلنیر(دیل داخیلی عامیل)، یا دا یازیلار ذهنی شرایطده فارس دیلینین (دیل خاریجی عامیل) تأثیری نتیجه سینده مئیدانا گلیر.
نورمادان کنار یازیلارین بیر قیسمی ده لهجهلریمیزین تاثیریندن (دیل داخیلی عامیل) ایرهلی گلیر. آنجاق بیر مسألهنی نظرده آلمالیییق کی، لهجهلریمیزده اولان قایدالار دیلیمیز اوچون یاد حاللار دئییل. عکسینه بونلار بیر باشا جمعیتین فعالیتی نتیجه سینده یارانان حاللاردیر. آنجاق ادبی دیل اؤز سئچمه پروسئسینده او حاللاری سئچمهییب و داها گئنیش یاییلمیش و عموم ایشلک اولان شکیلری ( اونلارا ) اوستون بیلیب و اونلاری سئچیبدیر. میثال اۆچون جنوبی و شیمالی آذربایجانین بعضی لهجه لرینده ایکینجی شخص منسوبیت حالی (و) سسی ایله گؤستریلیر. میثال اوچون؛ یابانی قارنووا سوخمامیش ایتیل گؤزومون قاباغیندان (آذری،نومره ۵، ص. ۲۹)، آتاوین آدیندان و… بیزه دانیشاسان (یئنه اورادا،ص. ۱۱۵). دئمهلی سؤزون بئله تصریفی لهجهنین تاثیری ساییلیر و ادبی نورم اولا بیلمز.
جنوبی آذربایجاندا سون یوز ایلده دیلیمیزین رسمی فعالیتینین یاساق اولماسی و یالنیز شیفاهی مئیدانا ایشلتمهسی نتیجهسینده، بیر ده شیمالی آذربایجاندا یارانمیش سیاسی شرایطه گؤره و ادبی-یازیلی باغلاریمیز کسیلمهسینه گؤره جنوبدا یازی قایناغی کیمی یالنیز کلاسیک ادبیات اورتادا اولموشدور. شیمالدان یازیلی ماتئریاللارین گلمهسی شیمالین کومونیست اولدوغو اوچون گوناه ساییلیردی و بو دا بیزی جنوبوندا ماتئریال یوخسولوغونا گتیریب چیخاریردی.
بو عامیللری نظرده آلساق بو گون جنوبدا اولان گراماتیک غیرنورمالیغین اولماسینا بیر آز حاق وئره بیلریک. بئله حال گوندن-گونه آرادان قالخیر. سون ایگیرمی بئش ایلده نشر اولان کیتاب و درگیلرده بیز گئت-گئده بئله حالین آرادان چیخماسینی گؤروروک. گراماتیک نورمادان کنار حاللارینی داها چوخ بدیعی اثرلرده و دیلده موشاهیده ائدیریک. غیرنورماتیک حالی گرامئرین بوتون ساحهلرینده یعنی فرازئولوژی بیرلشمهلر، مورفولوژی و سینتاکتیک قورولوشدا گؤرمک اولور.
فرازئولوژی ساحه سینده نورمادان کنار حالی یئنی بیرلشمهلرین ایشلنمهسینده موشاهیده ائدیریک. بئله حالار یئنیلیک نتیجهسیندن عمله گلیر. بوگون ضیالیلاریمیز و یازیچیلاریمیزدا سؤز یارادما مئیلی چوخ گوجلودور. بو یانلیش ایش دئییل. یازیچیلاریمیزدا بئله تئندئنسیانین اولماسی تقدیره لایق، چوخ گؤزل و آلقیشلانمالیدیر. یالنیز سؤز یارادما مئتودلاری دوزگون سئچیلمهلیدیر. بو تایدا سؤز یارادماقدا کالکایا داها چوخ مئیل ائدیرلر. کالکا یولو (ترجومه یولو) ایله سؤز بیرلشمهلری باشقا دیللردن و اساسن فارس دیلیندن آلینیب آذربایجان دیلینه گئچیردیرلر مثلن: جامعه تانییانلار (جامعه شناس)، آدلار دفتریندن (دفتر اسامی)، آغیل اؤزو ایله دئییل ( از روی عقل نیست)، اوندان و یا یوزدن بیر (یک در ده و یا یک در صد)، حرکتدن دوشمهین (از حرکت افتادن)، آد قویما (نامگذاری) (آذری، نومره ۵،ص.۵۷-۵۳) ؛ گونو گوندن (روز به روز) ، قلم محصوللاری (آثار قلمی)، اؤیره دیجی (آموزگار) ، وورودی ایمتیحانلار (امتحانات ورودی)، چوخ تئزلیکله (خیلی زود)، بانکی چئک (چک بانکی)،بؤیوک ننه (مادربزرگ)؛ آذربایجان کلمه سی قولاغا دیرکن (به گوش خوردن) گرهک بو میللتین دیلی نظره آلینسین (دادیزاده حمید، آنا دیلینین اینکیشافی، ۲۰۰۴)؛ یقین دوردگؤز (چهارچشم) اولوبسوز کی، نه جور اوجوز آلماق اولار؟ (داغداغان، ص.۱۰۸)؛ دونن لاپ بئله خط ماشینیندا یادیما کئچمیش بیر احوالات دوشدو. (داغداغان، ص.۱) و سایر.
مورفولوژی ساحه سینده نورمادان کنار وضعییتی ان چوخ شکیلچیلرین واسیطهسیله یئنی سؤز یاراتماقدا گؤروروک. یوخاریدا قئید ائتدیک کی، بیرلشمه لر ساحهسینده یئنی ترکیبلر ترجمه یولو ایله مئیدانا گلیر. مورفولوژی ساحه سینده ده پاسیو (غیرفعال) شکیلچیلرله یئنی سؤز یارادیلیر میثال اوچون: آخیم (آخین)، اورهگه یاتیم (یاتان)، اییدجهسینه (اییدلیکله)، واضحجهسینه (واضح یئرینه)، ائله جه ده (ائله یئرینه)، یالقیزجا (یالقیز یئرینه)، آدلیم (آدلی یئرینه)، یاتاجاقدا (یاتاقدا یئرینه)، تانیق (تانیش یئرینه)؛ پائولو فرئیر چوخ دولغون و قالیجی (قالان یئرینه) ایشلر گوروب. (دادیزاده حمید، آنا دیلینین اینکیشافی، ۲۰۰۴).
یوخاریدا قئید ائتدیک کی، سؤز یاراتماق اؤزو اؤزلویونده یانلیش یول دئییل، چوخ دا واجیبدیر. بو دیلین جانلی وارلیق اولدوغوندان ایره لی گلیر. دونیانین هر بیر دیلینده کؤهنه سؤزلر سیرادان چیخدیغی حالدا یئنی سؤزلر موختلیف واسیطه لرله دیله داخیل اولور.
سینتاکتیک ساحه سینده نورمادان کنار حالارین بیر گروپو آشاغیداکی شرایطده باش وئریر. عمومیتله گراماتیک نورمادا غیرنورمارتیک حاللار اساسن کلاسیک دیلیمیزده و اثرلریمیزده اولان حاللارین تاثیریندن و دیگر طرفدن فارس دیلینین تاثیری نتیجه سینده باش وئریر.
۱- ایلن قوشماسی یئرینده داها چوخ اونون لهجه سایاغی و آز فعال ساییلان – نان ، نن قوشماسی ایشلهنیلیر:
حق سئل کیمی دریایه آخیب یول تاپاجاقدیر،
داش آتماقینن کیمسه اونو دؤندره بیلمز.
چینارین قامتى سارسیلدى بیر آن،
قوجاینان، ایلانین بو داستانیندان.
جناب-ی تویوغو چوخ ائحتیرامنان بیزیم آرواد سویوندوردو. … بو شئعرنن قوناغی یولا سالدیم .
بیر آز دا چاینان کیشمیش آلارسان .
شرطیمیز بودور کی، عصبانی اولمایاجاقسان، آروادنان دا گوله-گوله دانیشاجاقسان .
بیر الیینن گؤزلریمین قاپاقلارینی اورتدو .
۲- ایله قوشماسی داها چوخ ایلن شکلینده ایشلهنیلیر. کلاسیک ادبیاتیمیزدا دا بئله نمونهلره چوخ راستلاشیریق و گؤنئیده اولان عنعنهنی کلاسیک ادبیاتین بیرباشا تأثیری ساییریق.
گلدی او چابک سواریم ناز ایلن
جان قوشون صید اتمگه شهباز ایلن
من گدا حالین تعقل ایله نیز
یتکج اول سلطانی حسن اعزاز ایلن
دین و دیلنین آفتیدور غمزه سی
هیچ بیلمن نتگای اول غماز ایلن
حق رضاسیچون زمانی مطربه
فارق اتگیل بیزنی غمدن ساز ایلن
کسب ایله عاشقلیغی پروانه دین
سعی ایدر جان ورمگه پرواز ایلن
عاقبت صاحب کمال بی زوال
عشق ایلر عاشقی اعجاز ایلن
ای امانی خرم اول کیم کئچورور
عمرونون ایامینی همراز ایلن (محمد امانی )
معاصر ادبیاتیمیزین نومونه لری:
گئجه لر یوخودا آغ آتا مینمک،
قاپی دؤیولنده اوره ک سئوینمک،
سازیلان ، سؤزولن، ائلی گؤلدورمک
گؤره سن واریمیش یا بیر خیالیمیش؟
کولگه م کیمی آرخامجا گلیر هر سحر آخشام
منلن دوغولوب غصه ده گویا، یاشاسین غم.
***
شاعیرین اوره گی غم ایلن دولو،
کوچری دورنالار ایتیریب یولو. (کاویانی)
باشقا شاعیرلر اوچون قونورار(قانارار) بیر ایلن ایکی روبل آراسیندا اوده نیلیر .
سن نه قشنگ ادب-ارکان نان داتیشیسان! چراغینان آختارسان بئله بیر اییید اوغلان تاپا بیلمزسن .
اوزرلیک یاندیددیلار، بالا آتمیش اینهیین ده ریسینه سالدیلار، سیچان قاراسی نان مال گوزون قاینادیب بوغون وئردیلر . ؛ آغا قاتیقنان پارچانی سن بیلرسن، آمما ایلیمیز چوخ اولار .
چون کی آنا دیلی اوشاخلارین بیرینجی تملوکی حساب اولونور، آنا سودیلن گلن قوه و باشاری ؛ اوشاخلار، درس اوخویانلار مکتبلرده آنا دیلی اوخوماقینان اوزلرین بیر فیکیر صاحبی گوروب. ؛ اوشاخلاریمیز مکتبلره و تعلیمات ساحه لرینده اوز وارلیغلارین کیتابلاردا وراقلایب، اوخویوب، و چاغداش حیاتین ملزمه لریلن تانیش اولوب ، اوز آنا دیللرین داها اسارتده گورمزله .
۳- منسوبیت شکیلچیسی ایکینجی شخص تکده تاثیرلیک،ییه لیک و یونلوک حاللاردا (ن) عوضینده (و) ایله گؤستریلیر. بئله حالی اساسن أسکی جنوبلو شاعیرلرین دیلینده گورمک اولور: اؤزووی سیندیرما قاریندان اوتری. و یا بیر دوستی جان کیمی باغیرووا باسما . آناوون خوروزو اؤلسون .
آده بوغازووی قاز بوغازی کیمی نه اوزادیرسان؟ ؛ آناوون خوروزو اولسون ، گؤر بهره آلماییبسان .
گؤزلر یولیوی بیر آی قاباقدان
بو اولکه نین اغنیاسی نوروز
****
بو درد اولدورور منی کیم نازینی چکیر
کیملر اولوبدو عشقیوه مهمان هایانداسان؟
۴- گیلن شکیلچیسی کلاسیک ادبیاتدا ایشلک اولدوغو کیمی معاصر ادبی دیلده ده امر فورماسینی یارتماق اوچون فعالدیر. بئله حال معاصر آذربایجان ادبی دیلی اوچون آرخاییک ساییلیر. آنجاق گونئیده بئله حال بعضن بدیعی دیلده گؤزه چارپیر.
جانانه دییر قالماگیلن جانه بیزیمله
بی فایده دیر سؤیلمک افسانه بیزیمله.
محمد امانی
ایستیرم پیوسته ای رعنا دولانیم باشینا،
قوی گیلن الدن عنانیم تا دولانیم باشینا.
قوسی تبریری
۵- داها سؤزو یئرینه دخی ، داخی و دای سؤزلری فعالدیر. بئله حال کلاسیک ادبی دیلیمیزده مووجود اولوبدور و آرتیق معاصر ادبی دیل اوچون أسکیلنمیش نورما ساییلیر.
درد و غم هجرانه دخی تاب یوخ ایدی
المنت الله کی درمانه ایروشدوک.
محمد امانی
بو نه حسن جانفزادر کیم انکا نظیر یوخدر
کیم آننک کمی جهانده داخی دلپذیر یوخدر
سنی بو جهان ایچنده کیمه ایلیم تشبّه
که سننک کمی جهانده داخی بی نظیر یوخدر
میرزا جهانشاه حقیقی
شوکور آللاها دای حالین یاخچی لاشیب.
کئچن زامانلار کیمی دای قیزلار اوزومه گولموردولر.
۶- معاصر ادبی دیلده ایشلک اولان کیمی سؤزو یئرینه گونئی تظاهورونده کیمین سؤزونه راستلاشماق اولور.
آمما آنام کیمین آغلامیردیلار…کیشیلر ده هوروکن حیوانلار کیمین بیردن-بیره قورخا-قورخا یئردن قوپوب ایسته دیلر منیم اوستومه جومسونلار .
۷- گونئی تظاهورونده ائله فعلی بیرلشمه لر وار کی، اونلار آنجاق جنوب ادبیاتیندا ایشله نیلیر و آنلاشیلیر. بئله ترکیبلر و بعضن ثابیت بیرلشمه لر فارس دیلی تاثیری آلتیندا یارانیرلار. میثال اوچون گؤز وورماق ( قاش-گؤز ائتمک)، آمپول وورماق ، ناواری قویموشدوم ، یئر آلماق ( یئرلشمک معناسیندا- ح.آرغیش)،
۸- « -آ ، أ + بیلمک » مودئلی یئرینه اونون مورفولوژی مودئلی داها چوخ فعالدیر. بئله فورما فعلین ترکیبی فورماسینا گؤره داها قدیمدیر آنجاق بوگون دیلین گئنیش فعالیت دایره سینه گؤره ترکیبی فعلر داها چوخ یارانیر و ایشله نیرلر.
کورپه قاچانمادی ، آرازدا قالدی
یالقیز نه دیر عیللت، نییه دوزلر باشارانمیر
نئیلیر چیخادانمیر ایشی نادوزلر ألیندن
قوجالیق داشینى آتانماساق دا،
عؤمرون گۆنلرینى اۇزاداق بارى.
قوجالیقدا سنه قایتارانمادیم،
جاوانلیقدا منه وئردیین بورجـۇ.
أنجمن آلانمیر نفس دریندن،
اودور تئللرینى هؤرن تاپیلماز.
۹- فعلین قاییدیش نؤعو معلوم نؤعو یئرینده ایشلهنیر و یا عکسینه اولاراق معلوم نوع یئرینه قاییریش نؤعو ایشله نیلیر.
عؤمرونون سونونا کیمی باغیشلانمایاجاقدی (باغیشلامایاجاقدی)
۱۰- منسوبیت بیلدیرن سؤزلر تاثیرلیک حالدا داها چوخ غیرمعین شکیلده ایشله نیلیر.
تلفونون دستهیین (دسته یینی) ،ألینده سیخیر…. ألین (ألینی ) «صادق»ین آنینا قویدو. … ألین (ألینی) اوزادیب .
نتیجه آلماق اولا بیلر کی، آنا دیلی (دیلینی) اوز باشینا اؤتورمک اولماز
نفسین (نفسینی) دریندن تزهلهییب اللرین اطرافا آچدی؛ قار، آغ اؤرتویونو کندین چومور و مؤهرهلردن تیکیلمیش ائولری اوسته (اوستونه) سرمیشدی .
من ده یوللارینا چیچک سپردیم،
دامادین، گلینین تئلین اؤپردیم.
اوجاقلارى کور،
گؤزلرین آلمیشدى تور.
۱۱- بعضی (أساسن) آلینما سؤزلردن یاردیمجی سؤز کیمی- معنانی گوجلندیرمک اوچون ایستیفاده اولونور. بو سؤزلرین آتیلماسی جملهنین سئمانتیک و گراماتیک قورولوشوندا هئچ بیر دییشیکلیک یاراتمیر. بئله غیرنورماتیک حال فارس دیلی تاثریندن یارانیر. بیز دیلین اوسلوبلاریندان دانیشارکن بو حاقدا داها اطرافلی دانیشاجاییق.
منه خطابا دئدی. … اما لطفا بویورون گؤرک سیز اؤزونوز نیه بس او گونلر آتانیزی گؤرمک اوچون ایرانا گلمه دینیز؟
۱۲- سوآل عوضلییی کیمی معاصر ادبی دیلیمیزده اولان هانسی سؤزو یئرینده هله ده اونون أسکی فورماسی و پارالئلی اولان هانکی سؤزوندن ایستیفاده اولونور. ۱۹-نجو عصردن آرتیق هانسی سوآل عوضلییی آپاریجیدیر. میثال اوچون:
هانکی شاعیرلرین شعرلریله بیرگه آلماناخ چاپ اولاجاغینی سوروشدوم .
ایشلک لیک تاپان هر هانکی بیر یانلیش دوغرو-دوزگون سانیلار
هاردان گلیب هارا چاتمیشام، هانکی ایستاسیونلاری گئچمیشم .
۱۳- گرگ + اوخوماق مودئلی أن چوخ مجهول نوع و یا شخصسیز جومله گؤسترن بیر قورولوش کیمی شیمالدان فرقلی اولاراق بیر نورما کیمی گؤنئی یازیلاریندا گؤزه چارپیر:
گرهک کیتابی باشدان باشا اوخوماق و بو اینجه لیکلر ایله تانیش اولماق .
بئله فورما قدیم تاریخه مالیکدیر. بیز «کیتاب دده قورقود»-دا بو فورمایا راستلاشیریق. آنجاق بیر آز فرقله:
یمک کرک در. بویله اوغل سنک نکه کرک؟ بویله اوغل مکا کرکمز! صو قچن خبر ویرسه کرک !؟ قزانه نجه حیف ایلمک کرک؟ همان امدی ایلرو طورمق کرک
۱۴- تأثیرلیک حالدا ایشلتمه سی لازیم اولان یئرده سؤز آدلیق حالیندا ایشلنیلیر:
سن جبههیه گئدن گۆندن، یول چکیردى گؤزلریم،
پوستچى گؤرجک کوچهمیزده، تیترییردى دیزلریم.
یادا سالیب آت بئلینده، کوراوغلونون نعرهسین،
قوى سنین ده حاق سسیندن، دۆشمن قلبى تیترسین.
یوخاریدا قئید اولونان غیرنورماتیک حالار بیزه گؤستریر کی، داها آرتیق چالیشمالییق. سؤز بوردادیر کی، بو گون اورتادا نورمالار مؤوجوددور. آنجاق دیلینین ایشلک دایره سینین محدود اولماسی و مانعلرین داها گوجلو اولماسی بیزی نورمالاردان اوزاقلاشدیریر. بوگون بیزیم کیفایت قدر ضیالیمیز وار و آرتیق بوتون اوسلوبلار و یازماق شرایطی اورتادا گؤرونور. ائله بونا گؤره منیم گومانیم بودور کی، بیز گرگ داها یازیلاریمیزا دیقیت ائده ک .
یازماق یالنیز یازماق اوچون و یا شؤهرت قازانماق اوچون دئییل. یازماغدا بؤیوک مسئولیت حیسی اولمالیدیر. بدیعی اثر یاراتماق ، علمی کیتابلار یازماق ، مطبوعات و مئدیا ایشی ایله مشغول اولماق ، دینی کیتابلار یازماق و سایر هر بیرینین اؤز شرطلری و طلبلری وار. بو طلبلری رعایت ائتمک یازماغین ایلکین شرطیدیر.
بیزیم آردیجیل یازدیغیمیز و موشاهیدلریمیز گؤستریر کی، آرتیق گئت – گئده نورمالار منیمسه لینیر و ضیالیلاریمیز بو باره ده داها وطنداشلیق دوشونجهایله یاناشیرلار. بیز بونو بیلمهلییک کی، یازیمیز بیزیم تفکوروموزون گوزگوسودور و گرگ بو گوزگوده أردملی، یاراشیقلی ،جانا یاتان و دوزگون تصویرلر گؤرونسون.


c: text/html

text:
بلژیک ین، حلبدن اولان بیر عائلهیه ویزا وئرممهسی، آوروپا شوراسینا داشیندی
نوامبر آییندا، محکمه عائلهنی حاقلی گؤرموش و ویزا وئریلمهین هر گون اوچون اینسان باشینا 1000 آورو جزا اؤدنمهسینه حوکم ائتمیشدی
بلژیک حکومتینین، محکمه قرارلارینا باخمایاراق حلبدن اولان بیر عائلهیه ویزا وئرممهسی، بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین و آوروپا شوراسینا داشیندی.
بلژیکده فرانسیز و آلمان دانیشان وکیللرین قیدلی اولدوغو بارولارلا اینسان حاقلاری لیگی (LDH) و دموکراتیک وکیللر بیرلیگی، حکومتین سوریهلی عائله موضوعسونداکی موقعیتینی قینایاراق، موضوعنو اورتاق مکتوبلا بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی و آوروپا شوراسینین گوندمینه داشیدی.
آوروپا شوراسینین اینسان حاقلاری عذره کومیساری نیلس مویزنیئکس ایله بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی حاکم و وکیللرین موستقیللیگی اؤزل رؤپورتورو مونیکا پینتو-یا گؤندریلن مکتوبدا، بلژیکلی مسئوللارلا ایرتیباطا کئچیلمهسی ایستندی.
"عاجیل اولاراق وضعیته مداخیله ائدیلمهسی" طلب ائدیلن مکتوبلاردا، ایکی تشکیلات "تمل حاقلارین قورونماسیندا یاشانیلان اسکیکلیکلری تثبیت ائتمک و تصنیف" اوچون بلژیکه دعوت ائدیلدی.
"حکومتین حقوقون اگمنلیگینی و بیر سیرا تمل حاقی پوزونتو ائتمهسینین" قیناندیغی مکتوبدا، عائلهیه ویزا وئریلمهسینه قارشی چیخان و بو یؤدکی محکمه قرارلارینی دا ایجرا ائتمهین بلژیک قاچقین و گؤچ ناظیری تئو فرانکن تنقید اولوندو.
مکتوبون زامانلاماسی، پرزیدنت رجب طیب اردوغان و حیات یولداشی امینه اردوغانین، خلب شرقیندن تخلیه ائدیلن 7 یاشینداکی بنا العابد و عائلهسینی قبول ائتمهسینه دنگ گلدی.
بلژیکده یاینلانان لا لیبر قزئتی مخابیرلریندن ماریا اودرسکو، اجتماعی مئدیا حسابیندان، اردوغانین بنا-نین قبول ائتمهسینه دایر خبری آلینتیلایاراق،
"بو آرادا، تئو فرانکن، حلبدن بلژیک اراضیسینه قانونی یوللاردان گلمک ایستهین سوریاهلی بیر عائلهنی گؤرمگی رد ائتدیگی اوچون بحران چیخاریر." مساژینی پایلاشدی.
ایکی اوشاقلی سوریهلی بیر عائله، ساواشدان قاچماق و بلژیکه گئده بیلمک اوچون اینسانی مقصدلرله وئریلن ویزایا مراجعت ائتمیشدی.
بلژیکه واردیقلاریندا سیغیناجاق مراجعتی ائتمگی پلانلادیغی ایفاده ائدیلن عائلهیه ویزا وئریلمهسی، بلژیک قاچقین و گؤچ ناظیری فرانکن طرفیندن رد ائدیلمیشدی.
بلژیکده یاشایان یاخینلارینین قالاجاق یئر آیارلادیغی عائله، فرانکنین رد قرارینی محکمهیه داشیمیشدی.
نوامبر آییندا، محکمه عائلهنی حاقلی گؤرموش و ویزا وئریلمهین هر گون اوچون اینسان باشینا 1000 آورو جزا اؤدنمهسینه حوکم ائتمیشدی.
فرانکن ایسه قراری بیر اوست محکمهیه داشیمیش، لازیم اولسا، "اوفیس موبیلیالارینی ساتاراق جزانی اؤدیهجگینی" سؤیلمیشدی.
اوست محکمه ده عائله لئهینه اولان قراری تائید ائتمیشدی.
اهالیسی 11 میلیون اولان بلژیکه کئچن ایل 35 مین سوریهلی سیغیناجاق مراجعتینده اولموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپا بیرلیگی روسیایا قارشی سککیزینجی تحریم لر پاکتینی آچیقلاییب
آوروپا بیرلیگی لیدئرلری بیلدیریب کی، "روسیانین ایشغال ائتدیگی اراضیلرده ساختا رفرندوملار کئچیرمهسی غیری-قانونی تورپاق قوپارماق و اولوسلار آراسی سویهده تانینمیش سرحدلری گوج یولو ایله دییشدیرمک جهدیدیر".
فیلیپو گراندی یئنیدن بمت-نین قاچقینلار عالی کمیساری وظیفهسینه سئچیلیب
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) قاچقینلار عالی کمیساری فیلیپو گراندی بمت عمومی مجلیسینین قراری ایله وظیفهسینه یئنیدن تعیین ائدیلیب.
یولچو اوچاغیندا بومبا تهدیدی
بیر یولچو چامادانیندا بومبا اولدوغونو ادعا ائدرک کابین چالیشانلارینا سالدیردیقدان سونرا اوچاغا مشایعت ائتمک اوچون ساواش اوچاقلاری هاوالاندی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
یئددینجی عصرده آذربایجان ادبیاتی
محمدرضا باغبان کریمی
آذربایجان تورک ادبیاتینین یازیلی دؤنهمینی هجرتین دؤرد و بئشینجی یوز ایلینه عاید ائتمک دوغرو بیر ایشدیر. شوبهه یوخدور کی شفاهی ادبیاتیمیزین تاریخی بوندان چوخ اؤنجهیه گئدیب چاتیر. بیلدیگیمیز کیمی دده قورقود اثرینین ایلک یازیلاری – الیمیزه چاتان الیازما نسخهلریندن- نئچه یوز ایللر بویو اؤنجهیه عاید اولور. دده قورقود موضوعلارینین یارانماسی، حتا دیل اؤزهللیکلری گنجهلی نظامینین یارادیجلیغیندان ایرهلیلره گئدیب چاتیر. نظامینین یارادیجیلیغیندا تورک عنصرلری بیرینجی پلاندا دایانیر. نظامی خالقینین دیلیندن آلیب یوزلرجه کیچیک حیکایهلری اؤز اثرلرینه قاتیبدیر. دده قورقود سیمالارینی اوزون منظومهلرینده جانلاندیریب، یوزلرجه خالق سؤزلرینی، مثللرینی، دئییملرینی فارس ادبیاتینا هدیه وئریب و نهایت تورکجه غزللر، مثنویلر و قطعهلر یازیب – یاردیبدیر.
نظامی آلتیجی یوز ایلده آذربایجان دیلی و ادبیاتینین تمثیلچیسی اولورسادا، یئددینجی عصرده بئله شاعیرلریمیزین ساییسی داها آرتیقدیر. مولانا جلال الدین محمد بلخی- مولوی، سلطان ولد، یونس امره، شیخ صفیالدین الدین، مولانا عتیقی زنجانی و اونلارجا باشقا شاعیرلریمیز دیلیمیزی و ادبیاتمیزی گلیشمهده و زنگینلشدیرمهده یاردیمچی اولموشلار.
هله بو یوز ایلده، اسفراینلی حسن اوغلو، خواجه احمد فقیه، یوسف مداح، مصطفی ضریر و یوزلرجه باشقا شاعیرلریمیز واردیر. بونلارین شعر اؤزه للیکلری و دیل گؤزه للیکلری، ادبیاتیمیزین زنگین اولدوغونو گؤستریر. حسن اوغلونون غزللری، یوز ایللر بویو بوتون شاعیرلریمیزی حیران قویاراق، اونا بنزتمهلر یازماغا جلب ائتمیشدیر. حسن اوغلونون بوگونه قدهر بارماق ساییلاری قدهر تورک شعرلری تاپیلیبسادا، اونون ائتکیسی آلتیندا یازیلان غزللر نئچه کتابدان آرتیقدیر.
یئددینجی یوز ایل آذربایجان تورک ادبیاتینین گلیشمه دؤنمیدیر. بو زامان نئچه- نئچه گؤرکملی، دهیرلی و بؤیوک شاعیرلر اورتایا گلیرلر. بونلاردان بیری خواجه احمد فقیه دیر. خواجه فقیه تورک ادبیاتی تاریخینده- خواجه احمد یسوی- تورکستان پیری آدلانان بؤیوک عارفدن سونرا- ایکینجی تورک عارفی تانینیر. خواجه فقیه اؤز عرفانی یارادیجیلیغی ایله اسلام دونیاسیندا تورک دیلینه دهیرلی بیر یئر قازاندی. شاعیرین اولوم و اؤلوم تاریخی دقتله بیلینمهسهده، تذکرهلر و تاریخی قایناقلارین یازیلارینا آرخالاناراق اینانیریق کی یئددینجی یوزایلین ایلک یاریسیندا یاشاییرمیش. خواجه فقیه، ادبی قایناقلارا گؤره، مولوینین آتاسی ایله یاخین دوستلوغو اولموشدور. اونون آتاسی- بهاءالدین ولد ۶۰۹ ه – ۱۲۳۹ م ایلینده وفات ائتمیشدیر. یئنه همین قایناقلارا آرخالاناراق اؤیره نیریک خواجه احمد فقیه، بهاءالدین ولددن(مولانانین آتاسیندان) کیچیک اولموش و اونون درس کلاسلاریندا اشتراک ائدهرمیش. بئله اولورسا، معلوم اولور بهاءالدین ولد اؤلن چاغدا، خواجه احمد فقیه دیری ایمیش. مولوی ایله یاشید و یا اوندان بؤیوک اولموشدور.
مولویه و بکتاشیه ادبی- عرفانی مکتبه طرفدار اولانلار، خواجه احمد فقیه اثرلریندن اوخویوب و اونلاری اؤز مکتب لرینه ارث سایمیشلار. خواجه فقیه دن نئچه- نئچه اثرلر قالمیشدیرکی بونلارین آراسیندا «چرخنامه» اثری هامیسیندان تانینمیش بیر اثردیر و دؤنه – دؤنه یاییلمیشدیر.
شوبهه یوخدورکی – آنادولو ادیب لرینین دئدیکلری ده دوزگون اولاراق – یئددینجی یوز ایلده آذربایجان و آنادولو خالقلاری اؤز آنا دیللرینه اوز گتیریب، آنا دیللرینده شعر ایستهییردیلر. سلجوقلار تورک دیللی اولا- اولا، فارس ادبیاتینی حمایه ائدیردیلر. آنجاق بو چاغدا خالق داها اؤز دیلینده شعر ایستهییردی. مولوی، سلطان ولد و باشقالارینین تورکجه یه اوز چئویرمه لری و تورکجه اثرلر یارادیجیلیقلارینا دلیل بو اولا بیلر. اونون آردیجا و یا اونونلا برابر خواجه احمد فقیه، یونس امره، حسن اوغلو اثرلرینی تورک دیلینده یارماقلا، خالق طرفیندن سئویلیرلر، قارشیلانیرلار، آلقیشلانیرلار. سلطان ولد نئچه- نئچه مثنویلر: رباب نامه، ابتدانامه، انتها نامه و دیوان؛ شیاط حمزه- یوسف و زلیخا؛ احمد فقیه – چرخنامه؛ یوسف مداح- ورقاو گلشا، و نهایت مصطفی ضریر «یوسف و زلیخا»اثرینی خالق دیلینده – خالقین ایسته دیگی دیلده یازماغا مجبور اولورلار. دوغرودان دا آذربایجان و آنادولو ادبیاتینین تورک دیلینده گلیشمهسی تکجه خالق ایستک لریندن، تاریخی گرهکلیکلردن و ضرورتلردن ایرهلی گلیر.
شیاط حمزه ده همین زامانلادا میدانا گلیر و بیر الینه بالتا، بیر الینه کشکول آلیب خالق ایچینده گزیب- دولانیر و درویش پالتاریندا خالق ایچینده مذهبی- عرفانی شعرلر اوخویور. آشیقلار اللرینه ساز آلیب شنلیک شعرلری و هاوالارینی اوخویاراق، درویشلر ده معنویت یاییردیلار. شیاط حمزه ده بئله بیر زاماندا گؤزهل عرفانی شعرلر اوخویور و خالقینی اوخشاییر. اونون عارفانه مثنوی لری ایله برابر «یوسف و زلیخا» اثری، آذربایجان خالقینین ده یئرلی سیمالاریندان و قالارقی اثرلر صاحبی کیمی قیمتلندیرمک مومکوندور. اونون بو مثنویدن آرتیق، غزللری خالق دیلینده سئویله- سئویله اوخونوب و بوگون ده سئویلیر.
بیلدیگمیز کیمی خالق یارادیجیلیغی بوتون تاریخ بویو داوام تاپمیش، بو یوزایلده ده گلیشمهسینی داوام ائتمیشدیر. زنگین و آغیر بیر شفاهی کولتوره مالیک اولان خلقیمیز، بو یوزایلده یارادیجیلیقدان دایانمامیش، آشیقلارین منظومهلریندن، داستانلاریندان علاوه، درویشلرین ده ناغیل و عرفانی یارادیجیلیقلاری اولموشدور. او جملهدن احمد حرامی داستانی، تکجه عشق داستانی یا ائپیک بیرداستان یوخ، بلکه عرفانی بیر داستاندیر. هم حماسه اوندا وار، هم سئوگی. آنجاق یارادیجیسی آشیقلار یوخ، بلکه درویشلردیر. بو دهیرلی مثنوی ۸۱۶ بیتده- هجا وزنینده یوخ – بلکه عروض وزنینده اولموشدور.
خواجه علی خوارزمی ده یئددینجی یوزایلین دهیرلی شاعیرلریندن دیر. خواجه علی ده یوسف و زلیخا اثرینی هجرتین ۶۰۹ جی ایلینده یازمیشدیر. بو گؤرکملی شاعیریمیزین یارادیجیلیغی ادبیات تاریخیمیزین قیزیل صحیفهلریندن ساییلیر. ماراقلی بوراسیدیرکی خواجه علی اؤز مثنویسینی عروض وزنینده یوخ، بلکه هیجا وزنینده یازمیشدیر. خواجه علی تاتارلاردان اولورسادا، آذربایجان تورکجهسینده اثرینی یاراتمیشدیر و آذربایجان تورک ادبیاتینین یئددینجی یوز ایلده زیرو سینده دایانان شاعیرلریمیزین بیریدیر .
مولانا عتیقی زنجانی دا یئددینجی یوزایلین بؤیوک غزل شاعیرلریندن ساییلیر. او دا علم آدامی اولاراق تورک دیلینده ان آخیجی و ساده غزللر یازیر و آنادیلینه حؤرمت بسلهین خلقین ایستکلرینه دوزگون توخونوب، دیوانینی آنادیلینده یارادیر. او، دولت ساراییندا یاشاسادا، خلق ایستکلرینه لاقید قالمیر. معلومدور کی اونون آردیندان یارانان مجالس الشعرا محفللری اونون تاثیری آلتیندا اولموشدور. یوز ایل سونرا گلن سلطان حسین بایقارا، امیر علیشیر نواییلار اوچون میدان آچیرمیش. اونون آردیجا گلن شاعیرلریمیز محنتی، عنبر اوغلو و باشقا غزل شاعیرلری، یئددینجی عصر آذربایجان ادبیاتینین گلیشمهسی و انکشافینا زمینه حاضیرلایانلاردیرلار. بونلارین آردیجا تبریزلی عصار، ماراغالی اوحدی، باکیلی نصیری، بیرک قوشچواوغلو، آشیق پاشا ، یوسف مداح، قاضی احمد برهانالدین و باشقالارینین گلمهسی دوغال و گؤزلهنیلن بیر حرکت دیر. بونلار آذربایجان کلاسیک ادبیاتینا بؤیوک اثرلر باغشیلامیشلار و عمادالدین نسیمینین گلمهسینه آلان آرامیشلار.
بو عصرده، آذربایجان ادبیاتی اؤز فورمالاشما دؤورانینی کئچیرمیش و شعر ایکی ساحهده عروض و هیجا- عروض عرب و فارس ادبیاتی ائتکیسی آلتیندا و هیجا اؤز یئرلی فورملاریلا برابر، تورک شعریندن قالخیب گلمیشدیر. آذربایجان شعری بو یوزایلده خلق ایچینده یاییلیر و فارس ادبیاتی ایله یاناشی یاریشیر. بئله بیر دورومدا آشیقلار یارادیجیلیغی دا تورک دیلینه داها گوج باغیشلامیش و خلق کوتلهلرینین عموم کولتورونو فورمالاشدیریردی.
آنجاق بونو دئمک ایستهییرم کی مصطفی ضریر یئددینجی عصرین شاعری اولاراق، اونلارجا تورک ادبیاتینین یئتیشدیردیگی شاعیرلری آراسیندا اؤزونو تاپیر. تورک ادبیاتی بو زامان زنگین، علمی و گئنیش اولماسایدی، ضریر کیمی بیر شاعیر ده بئله گؤزه ل دیله صاحب اولامازدی و بئله ساده، آخیجی و گؤزل اثر یارادا بیلمزدی.


text:
5- بیلگەلر، ملکسی اۆستادلار
غایبئ بیلدیگینە اینانئلان بیلگەلر، اؤلۆمسۆزلر وە ملکسی اۆستادلار ایلاهی گۆجە اولاشمانئن یۇللارئدئر. بونلار آراجئلئغئیلا اؤلۆمسۆز اۇلونور، “فنایی تاممە” اولاشئلئر. بونلار ایلاهی وارلئق ایلە اینسان آراسئنداکی آراجئلاردئر.
بونلار: “قاپئلارئنئن اؤنۆنە چئقمادان أورنی بیلیر، پنجرەدن باقمادان، گؤکیۆزۆنۆ گؤرۆرلر. گیتمەدن بیلیر، باقمادان گؤرۆر، یاپمادان باشارئرلار. بو ملکسی اۆستادلار بولونامازلار؛ طالیب اۇلانلارئ اۇنلار بولورلار. بوندان سۇنرا یۆکسک فراست وە تمییز أردمی یاردئمئیلا ایلاهی مۆلک ایلە باغلانتئ قورولدوغوندا نیهایی ماعنوی حاقیقاتلرین ناقلی دە پشیندن گلەجکتیر. بو، تۆم ملکلرین ایلاهی مۆلکە گیدرکن ایزلەدیکلری یۇلدور.
… مۆکممل یۇل سۆرەسینجە مەیدانا گلەجک ایلرلەمەنین هر باساماغئندا یارئن دۆنیا مۆلکۆندە توتقولو گؤرۆننە دگیل، بوگۆن ماعنوی مۆلکتە اؤنملی اۇلانا دگر ورمەیی اؤگرنەجکسین. اۇ زامان میستیک قاپئ آچئلاجاق، سن قۇسقۇجامان أورنین یؤنتمەین یؤنتیجیلرینە، یاراتمایان یاراتئجئلارئنا قاتئلاجاقسئن.
… تۆم مۆرشیدلر وە تکنیکلر گچیجیدیر؛ آصئل گرچکلشمە، کیشینین وارلئغئنئن تائۇ’نون ایلاهی أنرژیسی ایلە بیرلشمەسیندن اۇرتایا چئقار.
6- رابئطا
کیم تائۇ’یا اولاشماق ایستەرسە، ملکسی اۆستادلاردان بیرییلە رابئطا قورماق زۇروندادئر. بو کیشی، اۆستادلارئنئن اؤگرتیلری اۆزریندە چالئشمالئ، ایکیلملە ایلگیلی تۆم قاوراملارئ چؤزۆملەملی، باشقالارئنا حیذمت ایچین ألیندن گلنی یاپمالئدئر. ایچ تمیزلیگینی یرینە گتیرملی، حۇجاسئنئ گرکسیز أنگللرلە راحاتسئز أتمەملی، حۇجاسئنئن ایلاهی گۆجۆ ایلە ماعنوی رابئطایئ قۇرومالئدئر. بؤیلەجە قارشئسئنداکی تۆم أنگللری آشار، موطلاق صامیمیەتینی دائیما موحافاظا أدر. کائیناتئن دویارلئلئغئنئ آندئران آلچاق گؤنۆللۆلۆگۆ، عازمی وە اویوم یتەنگی اۇنو ایلاهی ائشئقلا دۇلدورور.
اۆچۆنجۆ بؤلۆم
أهلی کیتابا اؤزنن مۆسلۆمانلار
أبو ساعید أل-حودرینین بیلدیردیگینە گؤرە آللاهئن ألچیسی (ص) شؤیلە دەمیشتیر:
سیزدن اؤنجەکیلرین ایزلرینی، قوشقوسوز قارئش قارئش، آرشئن آرشئن تاعقیب أدەجکسینیز. اۇنلار بیر کرتنکلە دلیگینە گیرسەلر، سیز آرقالارئندان گیدەجکسینیز.
دەدیک کی: “یاهودی وە حئریستیانلار مئ؟”
– “یا کیم اۇلابیلیر؟” دەدی. (بوحاری)
بوگۆن حئریستیانلار داحا أتکین اۇلدوغوندان قارشئلاشتئرما باعضئ جماعات وە طاریقاتلارلا کاتۇلیکلر آراسئندا اۇلاجاقتئر.
آ- شیرکی رددەدر گؤزۆکمە
کاتۇلیکلرە گؤرە شیرک أن بۆیۆک گۆناەتئر. “بیرینجی بویروق شیرکی یاساقلار. آللاەتان باشقا تانرئلارا اینانماق وە تک اۇلاندان باشقا ایلاەلارا سایغئ گؤسترمک یاساقتئر. پوتلارئ رددەتمک گرکیر.”
قوتسال کیتابتا شؤیلە گچر:
“دینلە أی ایسرائیل، آللاهئمئز راب، بیر اۇلان رابدیر.” (اینجیل، مارکوس)
عیسا (ع) شؤیلە دەمیشتیر:
“تانرئن اۇلان راببە تاپ، یالنئز اۇنا قوللوق أت.” (اینجیل، لوقا)
اینجیلدە بؤیلە اۇلماسئنا راغمن حئریستیانلار، آللاە ایلە آرالارئنا، 4-نجۆ عاصئردا آراجئلار قۇیموشلاردئر. میلادی 325 یئلئندا تۇپلانان ایزنیک کۇنسیلی، اینانچ ایلکەلرینی شؤیلە آچئقلامئشتئر: “تانرئنئن بیریجیک اۇغلو، أزلدە بابادان دۇغموش، نوردان گلن نور، گرچک تانرئدان گلن گرچک تانرئ، یاراتئلمئش اۇلمایئپ بابا ایلە عاینئ اؤزدندیر.
کاتۇلیکلر مۆشریک سایئلماماق ایچین بابا، اۇغول وە قوتسال روح اۆچلۆسۆنۆ بیر تک تانرئ گیبی گؤسترمەیە چالئشئرلار. شؤیلە دەرلر: “قادیر بابا وە اۇنون بیریجیک اۇغلو وە قوتسال روح بیر تک تانرئدئر: چۇق قوتسال اۆچلۆ بیرلیک.”
آنجاق بونون گرچگی گؤسترمەدیگینی بیلیرلر. چۆنکۆ شؤیلە دەرلر: “تانرئداکی کیشیلر بیربیریندن فارقلئدئر. اۇغول اۇلان کیشی، بابا دگیلدیر. بابا اۇلان کیشی دە اۇغول دگیلدیر. قوتسال روح اۇلان کیشی دە نە بابادئر، نە اۇغول. تمللریندن گلن ایلیشکیلر یۆزۆندن بیربیریندن فارقلئدئرلار.
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۷۳﴾ (سورة المائدة)
“آللاە اۆچۆن اۆچۆنجۆسۆدۆر” دیەنلر کندیلرینی گرچکتن دۇغرولارا قاپامئشلاردئر. بیر تک ایلاە دئشئندا ایلاە یۇقتور. بؤیلە دەمەیی بئراقمازلارسا بو کافیرلری آجئ بیر عاذاب ساراجاقتئر. (مائیدە سورەسی؛ 73)
مۆسلۆمانلارئن طاریقات وە جماعاتلرینە گؤرە دە “شیرک” أن بۆیۆک گۆناەتئر.
چۆنکۆ آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ … ﴿۴۸﴾ (سورة النساء)
آللاە کندیسینە اۇرتاق قۇشولماسئنئ باغئشلاماز، ترجیحینی دۇغرو یاپان کیشی ایچین بونون آلتئندا اۇلانئ باغئشلار… (نیسا سورەسی؛ 48)
قورئانئ کریمین همن هر صایفاسئندا شیرکلە ایلگیلی آیتلر یر آلئر. آما مۆسلۆمانلارئن اینانچلارئنئ آنلاتان کیتابلاردا بو آیتلر اۆزریندە یترینجە دورولمامئشتئر. حاتتا بیرچۇق آیتین اۆستۆ عادتا اؤرتۆلمۆشتۆر. بونون سۇنوجو اۇلاراق باعضئ طاریقات وە جماعاتلر، شیرک قۇنوسوندا کندی یۇلونو بئراقمئش، حئریستیانلارئن یۇلونا گیرمیشتیر.
ب- نبییی تانرئلاشتئرما
حئریستیانلار، عیسانئن (ع) اؤلدۆرۆلدۆگۆ ایددیعاسئنا دایانان بیر سیستم قوروپ اؤنجە اۇنو، سۇنرا کیلیسەیی تانرئلاشتئراراق آللاهئن دینینی تانئنماز حالە گتیرمیشلردیر. حالبوکی یاهودیلر، عیسایئ (ع) اؤلدۆرەمیشلردیر.
آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا ﴿۱۵۷﴾ (سورة النساء)
(یاهودیلر) بیر دە آللاهئن ألچیسینی، مریم اۇغلو عیسا مسیحی اؤلدۆردۆک دەمەلری واردئر. اۇنو نە اؤلدۆردۆلر، نە دە آستئلار؛ آما بؤیلە بیر شۆبهەیە دۆشۆرۆلدۆلر. آنلاشامادئقلارئ بو شەیدە تام بیر شۆبهە ایچیندەدیرلر. بیلگیلری، ظاننا اویماقتان عیبارتتیر. اۇنو کسین اۇلاراق اؤلدۆرمەدیلر. (نیسا سورەسی؛ 157)
اینسانلارئن چۇغو، نبیلرینین آرقاسئندان یانلئش یۇلا گیرمیشلردیر.
آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا ﴿۵۹﴾ إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا ﴿۶۰﴾ (سورة مریم)
نبیلرین آرقاسئندان گلنلر نامازئ ایهمال أدیپ آرزولارئنا اویدولار. اۇنلار یاقئندا یانلئش قورغولارئیلا یۆزلشەجکلردیر. ایچلریندن ایناناراق تەوبە أتمیش وە ایی ایش یاپمئش اۇلانلار جننتە گیرەجکلر وە تک بیر حاقسئزلئغا اوغرامایاجاقلاردئر. (مریم سورەسی؛ 60-59)
عاینئ دوروم مۆسلۆمانلاردا دا اۇلموشتور. آللاە تعالا، موحاممدین (ع) آحیرتتە شو سؤزۆ سؤیلەیەجگینی بیلدیرمیشتیر:
وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا ﴿۳۰﴾ (سورة الفرقان)
ألچیمیز دیەجک کی: “یا راببی، بنیم حالقئم بو قورئانئ کندیلریندن اوزاق توتتولار.” (فورقان سورەسی؛ 30)
بو آیتلر، نبیمیزین شو سؤزۆ سؤیلەمەسینە سبب اۇلموشتور:
سیزدن اؤنجەکیلرین ایزلرینی، قوشقوسوز قارئش قارئش، آرشئن آرشئن تاعقیب أدەجکسینیز. اۇنلار بیر کرتنکلە دلیگینە گیرمیش اۇلسالار، سیز دە گیرەجکسینیز.
دەدیک کی: “یاهودیلر وە حئریستیانلار مئ؟”
– “یا کیم اۇلابیلیر؟” دەدی. (بوحاری)
نبیمیزین شو سؤزۆ دە یوقارئداکی آیتلرین بیر گرگیدیر:
ماحشر گۆنۆ، آصحابئمدان بیر کسیم سۇل طارافا آلئنئر، بن: “آصحابئم! آصحابئم!” دەریم. آللاە تعالا دەر کی: “بونلار سنین آیرئلماندان سۇنرا سۆرکلی گرییە گیتتیلر.”
بن دە صالیح قول عیسانئن دەدیگی گیبی دەریم:
… وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ﴿۱۱۷﴾ إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿۱۱۸﴾ (سورة المائدة)
“… ایچلریندە بولوندوغوم سۆرەجە اۇنلارئ گؤرۆیۇردوم. بنی وفات أتتیرینجە، اۇنلارئ گؤرن یالنئز سن اۇلدون. سن هر شەیی گؤرۆپ گؤزتیرسین. أگر عاذاب أدرسن، اۇنلار سنین قوللارئندئر. باغئشلارسان شۆبهەسیز سن گۆچلۆسۆن، دۇغروسونو یاپارسئن.” (مائیدە سورەسی؛ 118-117)
نبیلیک قورئاندا بۆتۆن اؤزللیکلرییلە یاشاتئلدئغئ حالدە مۆسلۆمانلار، حئریستیانلارا بنزەر شکیلدە نبیلیگی اؤلدۆرەرک اؤنجە اۇنو، آرقاسئندان دا عالیملرینی ایلاهلاشتئرمئشلاردئر.
1- نبی
نبی؛ “دگری آللاە طارافئندان یۆکسلتیلمیش ذاتتئر.”
آللاە، أنعام سورەسی؛ 83-نجۆ آیتتە وە دوامئندا، نوحتان عیسایا قادار 18 نبینین آدئنئ سایمئش وە شؤیلە بویورموشتور:
وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۸۷﴾ (سورة الأنعام)
بابالارئندان، سۇیلارئندان وە قاردشلریندن دە سچتیک وە دۇغرو یۇلو گؤستردیک. (أنعام سورەسی؛ 87)
سایئلارئنئن 124 بین قادار اۇلدوغو ریوایت أدیلن نبیلردن هر بیری، بو 18 نبینین یا بابالارئ، یا قاردشلری، یا دا سۇیلارئندان گلنلردیر.
سۇنرا آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ ﴿۸۹﴾ (سورة الأنعام)
اۇنلار، کندیلرینە کیتاب، حۆکۆم (حیکمت) وە نبیلیک وردیگیمیز کیمسەلردیر. (أنعام سورەسی؛ 89)
دەمک کی، آدمدن (ع) سۇن نبییە قادار حپسینە کیتاب وە حیکمت وریلمیشتیر. آشاغئداکی آیتتە دە نبیلرە کیتاب ایندیریلدیگی بیلدیریلمکتەدیر:
كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ … ﴿۲۱۳﴾ (سورة البقرة)
اینسانلار تک بیر تۇپلولوقتو. سۇنرا آللاە اۇنلارا، مۆژدە ورن وە اویارئدا بولونان نبیلر گؤندردی. اۇنلارلا بیرلیکتە حپ دۇغرولارئ گؤسترن کیتاب دا ایندیردی کی، آیرئلئغا دۆشتۆکلری قۇنولاردا اینسانلار آراسئندا اۇ کیتاب حۆکمەتسین… (باقارا سورەسی؛ 213)
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ﴿۸۱﴾ (سورة آل عمران)
آللاە نبیلردن سؤز آلدئغئ گۆن اۇنلارا: “سیزە بیر کیتاب وە حیکمت وریریم دە ألینیزدە اۇلانئ تاصدیق أدن بیر رسول گلیرسە اۇنا کسینلیکلە ایناناجاقسئنئز وە دستک ورەجکسینیز. بونو قابول أتتینیز می؛ ائصرئمئ یۆکلندینیز می؟” دەمیشتی. اۇنلار دا: “قابول أتتیک” دەمیشلردی. آللاە: ” سیز بونا شاهید اۇلون، سیزینلە برابر بن دە شاهیدیم” دەمیشتی. (آلی عیمران سورەسی؛ 81)
نبیلرە وریلن کیتابلاردان هر بیری بیزە وریلنلە عاینئ ایچریکتەدیر.
آللاە تعالا شؤیلە بویورموشتور:
شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ … ﴿۱۳﴾ (سورة الشوری)
آللاە، نوحا حانگی گؤرەوی یۆکلەمیشسە اۇنو سیزین ایچین بو دینین شریعاتئ یاپمئشتئر. سانا واحیەتتیگیمیز، ایبراهیمە، موسایا وە عیسایا أمرەتتیگیمیز شودور: ” بو دینی آیاقتا توتون، اۇندا آیرئلئغا دۆشمەیین…” (شورا سورەسی؛ 13)
بۆتۆن نبیلرە کیتاب وە حیکمت وریلدیگی آچئق اۇلدوغو حالدە، گلەنکتە سادەجە تەورات، اینجیل، زبور وە قورئانئن ایندیریلدیگی سؤیلنیر. نبیمیزە دایاندئرئلان چۇق ضایئف بیر ریوایتتە دە آدمە 10 صوحوف، شیتە 50 صوحوف، ایدریسە 30 صوحوف وە ایبراهیمە (ع) 10 صوحوف اۇلماق اۆزرە تۇپلام 100 صوحوفون ایندیگی ایددیعا أدیلیر. بؤیلەجە تۇپلام سکیز نبییە کیتاب وریلمیش اۇلور.


text:
کَکَلمک (لکنت) له باغلی سهو اینانجلار:
مدت زمان تخمینی مطالعه: 1 دقیقه
فهرست مطالب
کَکَلَمَیین (لکنت) سببی پیسخولوجیدیر (روانشناختی دی):
حال حاضیر کَکَلَمه یین (لکنت) سببلرینه دایر بیر چوخ فرقلی گؤرؤش ایره لی سورولموشدور.
بو فیکیرلرین ان مشهور اولارانی کَکَلَمه یین (لکنت) پیسخولوجی سببلردن قایناقلاندیغی فیکیردی.
بو باخیمندان کَکَلَمه یین (لکنت) سببی پیسخولوجی عیلتلر قورخی، هیجان، و بویله بیر سببلر نظره آلینیر.
بیر چوخ غیر مؤتخصص آدام کَکَلَمه یین (لکنت) سببینی حدینن آرتیق قورخو، کئدر، ناراحات چیلیق و یا هیجان کیمی پیسخولوجی بیر سبب اولدوغونا اینانیر.
بو مشهور فیکرین عکسینه مؤتخصصیصلر کَکَلَمه یین (لکنت) پیسخولوجی (روانشناختی) سببلردن قایناقلانمادیغینی
آنجاق، بو کیمی فاکتورلارین کَکَلین (لکنت) شخصیلرین دانیشیقلاری اؤزرینده منفی تاثیرلری اولدوغونی قبول ائدیر.
دییه بولوق کی شخصین بیر فیزیولوجیک (فیزیولوژیک) حاضیرلیقی بدنینده وار و بو قیسم پیسخولوجیک (روانشناختی) سببلر اونی الوولاندیریر.
یانی هیچ بیر اوشاق و یا یئتکین بیر شی دن چوخ قورخدوغو یا دا بیر بیر حادثیه چوخ کئدرلندیی اؤچؤن کَکَلَمز (لکنت ائله مز).
بیز و سایر اینسانلار قورخو و هیجانی شیدتله تجرؤبه ائدیب لر و کَکَلَمیییب لر (لکنت ائله میییب لر).
بو کیمی سببلر، کَکَلَمَیه (لکنت) اویغونلوغو اولان فردیلرده قیجیقلاندریجی یا دا کَکَلَمَیه (لکنت) شیدتلندیریجی تاثیرلری اولا بیلر.
آنجاق کَکَلَمَیین سببی دییل.


text:
سلطان تکهشینگ کوممهتی
- مشخصات
- مجموعه: مقالات
- منتشر شده در شنبه, 02 فروردين 1393 09:53
- تعداد بازدید: 3042
سلطان تکهشینگ کوممهتی (گنبدی)
Soltan Tekeşyň Kümmeti
ترجمه ادیپ تاییارلان: یاشار نیازی /
دونیا تورکمنلرینگ ماغلومات قوللانماسی مارقوش تورکمن صحرا
سلطان تکهشینگ کوممهتی کؤنه اورگنچ تاریخی – مدنی قوراغانانینگ چأگینده یرلشیأر. بینا ۲۹ × ۳۹ × ۶۶٫۵ مترمربع اؤلچِگدأکی بیشن کرپیچدن قالدیریلیپدیر.
اول قاپداللاری ۱۱٫۴۵ متر، وه بلندلیگی ۱۲٫۵ متر بولان اینهدؤردول گنبدلی زالی عمله گتیریأر. بینا جهانینگ چار کونجونه باقیپ دورار یالی ادیپ سالنیپدیر، اونونگ اساسی گیرلگهسی دمیرقازیق طاراپدا یرلشیأر.
عصرلارینگ دوامیندا طبیغی حادثهلارینگ، اوروشلارینگ هم-ده بجرگی ایشلرینینگ نتیجهسینده کوممهتینگ اوزولباشداقی کشبی بیراز اؤیتگأپدیر.
چشمهسی:
مارقوش ترکمن صحرا
www.margush.ir
شرکت گردشگری و سیاحتی ترکمن صحرا (گلستان)
چشمه آدینی یازیپ ماغلوماتدان پیدالانیپ بیلرسینگیز.
استفاده از مطالب سایت با ذکر نام منبع مانعی ندارد.


text:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا،
(فلاق سورەسی؛ 1)
قُلْ اَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِۙ
دە کی: “سئغئنئرئم، بؤلەرک یاراتما ایشینین [*] راببینە (صاحیبینە)![*] فلاق؛ بؤلمە وەیا بؤلۆنن شەی آنلامئندادئر. بؤلمە، آللاهئن یاراتما قورالئدئر. بیۇلۇژیدە بونا، میتۇز وە میۇز بؤلۆنمە دەنیر. بیر آیت شؤیلەدیر: “دانەلری وە چکیردکلری بؤلن آللاەتئر. اۇ، اؤلۆدن دیرییی چئقارئر، دیریدن دە اؤلۆیۆ چئقارئر. ایشتە آللاە بودور. بونا راغمن یانلئشا نەرەدن سۆرۆکلنییۇرسونوز؟” (أنعام سورەسی؛ 95)
(فلاق سورەسی؛ 2)
مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَۙ
یاراتتئقلارئنئن شرریندن.
(فلاق سورەسی؛ 3)
وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ اِذَا وَقَبَۙ
باستئردئغئ زامان گجەنین [*] شرریندن.[*] غاسق، اۆشۆتن آنلامئندادئر. (لسان العرب) گجەنین أن سۇغوق وە أن اوزون بؤلۆمۆنۆ ایفادە أدر. بو واقیتتە گۆنش ائشئنلارئنئن أتکیسی قالمامئش، یاتسئ واقتی چئقمئش (ایسرا سورەسی؛ 78) وە جانلئلار ایچین دینلنمە زامانئ گلمیش اۇلور. “باستئردئغئ زامان” ایفادەسی، واقتین باشئنئ گؤستریر. بو واقیتتن سۇنرا کیمسەنین یانئنا ایذینسیز گیریلەمز. ایلگیلی آیت شؤیلەدیر: “مۆمینلر! أللرینیزین آلتئندا اۇلان أسیرلر ایلە هنۆز أرگنلیک چاغئنا گیرمەمیش چۇجوقلارئنئز اۆچ واقیتتە؛ صاباح نامازئندان اؤنجە، اؤگلە واقتیندە سۇیوندوغونوزدا وە یاتسئ نامازئندان سۇنرا یانئنئزا گیرەجکلری زامان ایذین ایستەسینلر. بونلار، آچئق اۇلابیلەجگینیز اۆچ واقیتتیر. بو واقیتلر دئشئندا بیربیرینیزین یانئنا گیریپ چئقماقتا سیزە دە اۇنلارا دا بیر گۆناە یۇقتور. آللاە سیزە آیتلرینی بؤیلەجە آچئقلار. آللاە بیلیر، دۇغرو قارار وریر.” (نور سورەسی؛ 58)
بو آیتلرین گرگی اۇلاراق نبیمیز یاتسئدان اؤنجە اویوماقتان وە یاتسئدان سۇنرا قۇنوشماقتان حۇشلانمازدئ. (بوحاری وە مۆسلیم)
(فلاق سورەسی؛ 4)
وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِۙ
ایلیشکیلرە [1*] فساد قارئشتئرانلارئن [2*] شرریندن.[1*] ایلیشکیلر دییە مئال وردیگیمیز کلیمە عوقدەنین (العُقدَة) چۇغولو عوقاددئر (العُقَدِ)؛ ساغلام قورولان هر تۆرلۆ ایلیشکییی ایفادە أدر. طارافلارئ باغلایان نیکاح باغئنا “عُقدَة النّکاح”، ساتئش سؤزلشمەسینە “عُقدَة البَیع”، کارلئ ایش ایلیشکیسینە دە “العقدة” دەنیر. (العین) [2*] “النَفّاثات” کلیمەسینە، “النفوس النفاثات” آنلامئ وریلمیشتیر. “نَفَثَ” بیر شەیین آغئزدان چئقماسئدئر. (المقایس) اینسانلار آراسئ ایلیشکیلر، بیرطاقئم سؤزلرلە بۇزولور. بونو یاپانلار، گنللیکلە یالان سؤیلەرلر. اۇنلارئ تانئماق زۇر اۇلدوغو ایچین شرریندن آللاها سئغئنماق گرکیر. قۇنو ایلە ایلگیلی آیتلردن بیر قئسمئ شؤیلەدیر: “یالانجئلارئ دیققاتە آلما! چۇق ایستەرلر کی سن اۇنلارا یاغجئلئق أدەسین، اۇنلار دا سانا یاغجئلئق أتسینلر. یمین أدیپ دوران آلچاقلارئن هیچبیرینی دیققاتە آلما! آرقادان چکیشتیرنلری، سؤز گتیریپ گؤتۆرنلری، اییلیگی أنگللـەین، سالدئرغان، گۆناها دۆشکۆن، سایغئسئز، داحا دا اؤتەسی شئمارئق اۇلانلارئ اؤنمسەمە!” (قالم سورەسی؛ 8-13)
ایلیشکیلرە فساد قارئشتئرانلارئن أن تهلیکەلیلری، دۇغرو شەیی، یانلئش یردە قوللانئپ فارقلئ بیر آلغئ اۇلوشتورمایا چالئشانلاردئر. بونا تۆرکچەدە “بۆیۆلەمە”، عارابچادا “سیحیر” دەنیر. سیحیر، بیر شەیی اۇلدوغوندان فارقلئ گؤسترمە، آلداتما، اۇیالاما وە حیلەدیر. (لسان العرب) موسایا (ع) قارشئ یاپئلان وە آللاە تعالانئن “بۆیۆک بیر سیحیر” دییە تانئملادئغئ شەی دە بؤیلە بیر قورغویدو. ایلگیلی آیتلر شؤیلەدیر:
“اۇنلاردان (اۇ ألچیلردن) سۇنرا موسایئ آیتلریمیزلە فیرعاوونا وە اۇنون ایعتیبارلئ کیشیلرینە ألچی گؤندردیک. آنجاق اۇنلار آیتلر قارشئسئندا یانلئش یاپتئلار. شیمدی گؤر باقالئم، اۇ بۇزغونجولارئن سۇنو ناسئل اۇلموش؟ موسا شؤیلە دەدی: “أی فیرعاوون! بن، وارلئقلارئن راببی (صاحیبی) طارافئندان گؤندریلمیش بیر ألچیییم. بنیم گؤرەویم، آللاە حاققئندا سادەجە گرچگی سؤیلەمکتیر. راببینیزدن (صاحیبینیزدن) سیزە بیر بلگە دە گتیردیم. آرتئق ایسرائیل اۇغوللارئنئن بنیملە بیرلیکتە گلمەلرینە ایذین ور.”
فیرعاوون دەدی کی: “بیر بلگە گتیردییسن گؤستر؛ طابیعی دۇغرو سؤزلۆ بیرییسن.” موسا دگنگینی یرە آتتئ؛ آنئندا آچئقچا بیر یئلان اۇلووردی. ألینی چئقاردئ، باقانلار ایچین بمبەیاض اۇلووردی. فیرعاوونون حالقئندان ایعتیبارلئ کیشیلر دەدیلر کی: “بو گرچکتن ایشینی بیلن بیر سیحیرباز!” (فیرعاوون أطرافئنداکیلرە دەدی کی:) “سیزی اۆلکەنیزدن چئقارماق ایستییۇر؛ نە أمرەدرسینیز؟”
دەدیلر کی: ” اۇنو وە قاردشینی آلئقۇی وە شهیرلرە آداملار گؤندر، ایشینی بیلن سیحیربازلارئن حپسینی آلئپ سانا گتیرسینلر. “بۆیۆجۆلر فیرعاوونا گلدیلر، دەدیلر کی: “غالیب گلن بیز اۇلورساق ألبتتە بیر اؤدۆلۆمۆز اۇلاجاق دگیل می؟” اۇ دا: “أوت” دەدی، “اۆستەلیک بنیم یاقئن چەورەمدە اۇلاجاقسئنئز.”
دەدیلر کی: “موسا، سن می آتارسئن، یۇقسا بیز می آتالئم؟” موسا: “سیز آتئن!” دەدی. آتئنجا اینسانلارئن گؤزلرینی بۇیادئلار. اۇنلارئ دهشتە دۆشۆردۆلر. بۆیۆک بیر سیحیر مەیدانا گتیردیلر. موسایا: “سن دە دگنگینی آت!” دییە واحیەتتیک. اۇ دا (اینسانلارئ) قاندئرماق ایچین یاپتئقلارئ شەیلری یوتووردی. بؤیلەجە گرچک اۇرتایا چئقتئ وە یاپتئقلارئنئن گرچک دئشئ اۇلدوغو بللی اۇلدو. (آعراف سورەسی؛ 120-103)
بو آیتلردە وە داحا بیرچۇق آیتتە سیحرین گرچک دئشئ بیر آلغئ یؤنتیمی اۇلدوغو آچئقچا آنلاتئلدئغئ حالدە عایشە والیدەمیزە دایاندئرئلان بیر ریوایتتە بیر یاهودینین نبیمیزە سیحیر یاپتئغئ، اۇنون دا یاپمادئغئ بیر شەیی یاپتئغئنئ ساناجاق حالە گلدیگی ایددیعا أدیلیر. (بوحاری وە مۆسلیم) زەید بین أرقاما دایاندئرئلان ریوایتتە ایسە سیحیر یۆزۆندن گۆنلرجە حاستا اۇلدوغو، جبرائیلین گلەرک: “دۆگۆمۆ فالانجا یاهودی قویویا آتتئ.” دەدیگی، نبیمیزین دە عالییی (رض) اۇرایا گؤندردیگی، دۆگۆمۆ قویودان چئقارئپ چؤزۆنجە نبیمیزین باغدان قورتولموش گیبی راحاتلادئغئ ایددیعا أدیلیر. (نسائی)
بو ریوایتین دۇغرو اۇلما ایحتیمالی یۇقتور. چۆنکۆ آللاە تعالا شؤیلە بویورور: “سنی دینلەدیکلری سئرادا نەیە قولاق وردیکلرینی ایی بیلیریز. آرالارئندا فئسئلداشتئقلارئ سئرادا دا یانلئشلار ایچیندەکی بو کیمسەلرین: “پشیندن گیتتیگینیز سیحیرلنمیش بیر آدامدان باشقاسئ دگیلدیر.” دەدیکلرینی دە ایی بیلیریز. باقسانا سنی نەلرە بنزتتیلر دە ساپئتتئلار. آرتئق بونلار بیر چئقئش یۇلو بولامازلار.” (ایسرا سورەسی؛ 47-48)
تفسیر وە مئاللرین چۇغوندا فلاق سورەسی؛ 4-نجۆ آیتە: “دۆگۆملرە اۆفلەییپ تۆکۆرن بۆیۆجۆ قادئنلارئن شرریندن” شکلیندە مئال وریلەرک سیحرین گرچکلیگینین اۇلدوغو ایددیعا أدیلیر. بو گیبی شەیلر مۆسلۆمانلارئن، قورئانا ترس دۆشەرک ناسئل ساورولدوقلارئنئن گؤسترگەلریندندیر.
(فلاق سورەسی؛ 5)
وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ اِذَا حَسَدَ
بیر دە چکەمزلیک أتتیگیندە چکەمەینین شرریندن (آللاها سئغئنئرئم)!”


text:
(27)
کیبیر
وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ ﴿۳۴﴾ (سورة البقرة)
ملکلرە: “آدمە سجدە أدین!” دەدیگیمیزدە همن سجدەیە قاپاندئلار آما ایبلیس اؤیلە یاپمادئ، بۆیۆکلنەرک دیرندی وە کافیرلردن اۇلدو. (باقارا سورەسی؛ 34)
رسولوللاە (ع): “قالبیندە ذررە میقدار کیبیر بولونان کیمسە آصلا جننتە گیرمەیەجکتیر!” بویورموشتور. بیر آدام: “کیشی ألبیسەسینین گۆزل اۇلماسئنئ، آیاققابئسئنئن گۆزل اۇلماسئنئ سەور!” دەدی. رسولوللاە دا: “آللاە تعالا گۆزلدیر، گۆزللیگی سەور! کیبیر ایسە حاققئن ایبطالئ، اینسانلارئن تاحقیریدیر.” بویوردولار. (مۆسلیم)
دگرلی گنچلر،
بیلییۇرسونوز بیزیم آتامئز، آدمدیر (ع). پکی، هیچ آدمین (ع) دۆنیایا گلیش حیکایەسینی مراق أتتینیز می؟ دیلەرسنیز بو قئصصایئ یۆجە کیتابئمئزدان قئساجا آقتارالئم:
وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ ﴿۱۱﴾ قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ ﴿۱۲﴾ قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيهَا فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ ﴿۱۳﴾ (سورة الأعراف)
آتانئزئ یاراتتئق، سۇنرا بیچیم وردیک. داحا سۇنرا ملکلرە: “آدمە سجدە أدین!” دەدیک. همن سجدەیە قاپاندئلار آما ایبلیس اؤیلە یاپمادئ. اۇ، سجدە أدنلرە قاتئلمادئ. آللاە: “سانا أمرەتتیگیمدە سجدە أتمەنی أنگللەین نە اۇلدو؟” دییە سۇردو. “بن اۇندان اییییم. بنی آتشتن یاراتتئن آما اۇنو بالچئقتان یاراتتئن.” دییە جواب وردی. آللاە دەدی کی: “یئقئل اۇرادان! اۇرادا بۆیۆکلۆک تاسلامایا حاققئن یۇقتور. دفۇل! سن دگرینی ییتیرنلردنسین.” (آعراف سورەسی؛ 11-13)
آللاهئن ایبلیسی قۇومادان اؤنجە، اۇنا أمرە اویماما نەدنینی سۇردوغونو گؤرۆیۇروز. بورادا ایبلیس، بۆیۆکلنمەییپ حاطاسئنئ قابول أتسەیدی وە عاف دیلەسەیدی، بلکی دە قۇوولمایابیلیردی؛ چۆنکۆ آدم (ع) دە حپینیزین بیلدیگی گیبی، آللاە تعالانئن بیر بویروغونا قارشئ گلمیش، یاساقلادئغئ آغاجئن مەیوەسیندن یەمیشتی؛ آنجاق اۇ، حاطاسئنئ قابول أدەرک آللاەتان عاف دیلەدی.
ایبلیس ایلە آدمین آراسئنداکی أن بۆیۆک فارق، ایبلیسین کندینی آدمدن داحا ایی، داحا حایئرلئ گؤرەرک بۆیۆکلنمەسییدی. بو یۆزدن ایبلیس، “شەیطان” اۇلدو. سۇنرا آللاەتان قئیامت گۆنۆنە قادار یاشاماق ایچین سۆرە ایستەدی. آللاە اۇنا بو سۆرەیی وردی. اۇ دا، اینسانلارئن دۇغرو یۇلدان ساپتئرماق ایچین قئیامتە قادار چالئشمایا یمین أتتی.
آدم ایسە آللاها قارشئ بۆیۆکلنمەییپ، حاطاسئندان دؤندۆگۆ ایچین اینسانئن آتاسئ اۇلدو وە سۇنرا نبیلیکلە شرفلندیریلدی.
پکی، اینسانلا شەیطان آراسئنداکی مۆجادلەنین باشلاماسئنا سبب اۇلان بو دویغو؛ “کیبیر” نەدیر؟
دگرلی گنچلر،
عارابچا “ک-ب-ر” کؤکۆندن گلن “کیبیر”: “بۆیۆکلۆک، عاظامت، بۆیۆکلۆک تاسلاما” آنلامئندادئر. کیشینین کندیسینی باشقالارئندان اۆستۆن توتماسئ؛ کندینی دگرلی، باشقالارئنئ دگرسیز گؤرمەسی اۇلاراق دا ایفادەلندیریلەبیلیر. کیبیر، گؤردۆگۆنۆز گیبی اینسان وە جینلرین قۇلایلئقلا قاپئلابیلەجگی بیر دویغودور.
بیر دۆشۆنۆن باقالئم، سیز هیچ کیبیر دویغوسویلا حارەکت أتتینیز می؟ عاقلئنئزا گلن باعضئ اۇلای یا دا دوروملار اۇلموش اۇلابیلیر؛ آنجاق همن دە کؤتۆمسرلیگە قاپئلمایئن. بیر دویغویو آنلئق اۇلاراق حیسسەتمک وەیا بیر کز اؤیلە داورانماق باشقا بیر شەیدیر؛ کیبیر کاراکتری حالینە گتیریپ کندینی سۆرکلی هرکستن اۆستۆن گؤرمک باشقادئر. هر اینسان آرادا سئرادا حاطا یاپابیلیر؛ آنجاق کیبیرلی داوراندئغئنئز دوروملارئ حاطئرلار، بوندان عیبرت آلئر وە تکرار أتمزسنیز، طئبقئ آدم (ع) گیبی، آللاهئن عاففئنا وە ایکرامئنا قاووشابیلیرسینیز.
دگرلی گنچلر،
قۇنوشمامئزئن باشئندا اۇقودوغوموز حادیثتە، رسولوللاە: “قالبیندە ذررە میقدار کیبیر بولونان کیمسە، آصلا جننتە گیرەمەیەجکتیر!” بویورموشتور. بو دوروم، کیبیرلی کاراکتر حالینە گتیرنلر ایچین گچرلیدیر. پکی نەلر کیبیر سایئلماز؟
بو دا حادیثین دوامئندا آچئقلانئیۇر. رسولوللاهئن بو جۆملەسینە قارشئ؛ بیر آدام: “کیشی ألبیسەسینین گۆزل اۇلماسئنئ، آیاققابئسئنئن گۆزل اۇلماسئنئ سەور!” دەدی. رسولوللاە دا: “آللاە تعالا گۆزلدیر، گۆزللیگی سەور! کیبیر ایسە حاققئ اۇلان دگری ورمەیەرک، اینسانلارئ آشاغئ (حۇر، حاقیر) گؤرمکتیر.” بویوردولار.
دەمک کی، کیشینین گۆزل اۇلمایئ، گۆزل گیینمەیی سەومەسی وە گۆزل اۇلدوغو زامان کندیسینی ایی حیسسەتمەسی نۇرمالدیر؛ آنجاق بونلاردان اؤتۆرۆ کندیندە بیر اۆستۆنلۆک وار سایماسئ وە دیگر اینسانلارئ آشاغئ گؤرمەسی کیبیرلیلیکتیر. طابیعی، کیبیرلی اۇلمایالئم دەرکن فاضلا تواضوع گؤسترمک وەیا کندی اۇنوروموزو آیاقلار آلتئنا آلدئرماق سؤز قۇنوسو اۇلمامالئدئر.
کیبیرلنمک باشقا؛ حاقسئزلئق قارشئسئندا دیک دورماق باشقادئر. مۆسلۆمان هر زامان وە هر یردە اۇنورونو، شرفینی قۇروماق دوروموندادئر؛ چۆنکۆ آللاە شؤیلە بویورموشتور:
… يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ … ﴿۵۴﴾
… اۇنلار (آللاهئن سەودیگی تۇپلولوق) اینانانلارا قارشئ سایغئلئ، کافیرلرە قارشئ باشئ دیک اۇلور. آللاە یۇلوندا مۆجادلە (جیهاد) أدر وە قئنایانئن قئناماسئندان دا قۇرقماز… (مائیدە سورەسی؛ 54)
دگرلی گنچلر،
حایاتتا آللاهئن گؤستردیگی دۇغرولارا گؤرە یاشار، بیلگیمیزی قورئاندان آلئر وە زۇرلوقلارلا قارشئلاشتئغئمئزدا دا بو طاورئمئزدان تاعویض ورمزسک، اۇ زامان گرکتیگی گیبی باشئ دیک دورموش اۇلوروز.
بؤیلەجە اومولور کی، قورتولوشا أرنلردن اۇلوروز.


text:
کاشیوا ریسول فوتبال کولوبو
کاشیوا ریسول فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Kashiwa Reysol) بیر فوتبال کولوبودور. J2 League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۵٬۹۰۰ نفرلیک هیتاچی کاشیوا فوتبال ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Club guide: Kashiwa Reysol. J. League (31 January 2013). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 20 January 2013. یوْخلانیلیب31 January 2013.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kashiwa Reysol»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کاشیوا ریسول فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ماهنی درگیسینین ایلک ساییسی یاییلدی
تورکجه-فارسجا اولان «ماهنی» درگیسینین ایلک ساییسی یاییلدی.
بو درگی، غربی آذربایجان، شرقی آذربایجان، زنجان و اردبیل اوستانلاریندا یاییلاجاقدیر. درگینین ایلک ساییسینین اصلی موضوعسو «آذربایجانین طنز ادبیاتی»نا مخصوصدور. بونون یانیندا مختلف ادبی، اجتماعی و کولتورل یازیلار تورکجه و فارسجا دیللرینده یئرلهشیبدیر.
نشریهنین مسئول مدیری، اورمیهلی ژورنالیست خانیم «ندا عبدی»-دیر و جناب «بهرنگ منتخبی» ایسه مدیرین معاونی و اجرایی مدیر عنوانیندا فعالیت ائدیر. فارسجا بؤلومونون باش یازاری جناب «حامد عطایی» و تورکجه بؤلومونون باش یازاری ایسه جناب «حسین واحدی»-دیرلر. بونلارین یانیندا اورمیهنین و آیری شهرلردن اولان دهیرلی یازیچیلار و آراشدیرماچیلار او جملهدن «احمد اسدی»، «آیدین بابائی»، «داوود حیدرخانی»، «علیرضا میرزائی»، «طاهره نوید آرین» و… فعالیت ائدیرلر.
درگینین ایلک ساییسیندا طنز ادبیاتیمیزا دایر پروندهنین یانیندا بو یازیلاری دا اوخویا بیلرسینیز:
- مصاحبه با اسماعیل حیدری
– طنازی در اوج بلا و مصیبت
– برای هر کسی یک روز عاشوراست
– مصاحبه با استاد کریمی مراغهای
– خندهای به قیمت از دست دادن یک فرهنگ
- ائل سئودی، کیم ائلین عشقینه یازدی (به یاد عمران صلاحی)
- هابیل علییئو
– ظرافت سؤزلری شیرین اولوبدور
– حیکایهلر
– آذربایجان ادبیاتیندا طنز
و …
ماهنی درگیسی ۵۰۰۰ مین تومن قیمت ایله ساتیلاجاق و اومید ائدیریک دهیرلی خالقیمیز اؤز حمایهلری ایله نشریهنین داواملی اولماسینا کؤمک اولالار.
ماهنی درگیسینه یازی گؤندرمک یا دا ایلگی قورماق اوچون بو ایمیل ایله ارتباط قورا بیلرسینیز: mahni.azar@gmail.com
خبری گؤندرن: حسین واحدی


text:
یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتی
یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتی (اینگیلیسجه: Dutch Republic، فارسجا: جمهوری هلند، عربجه: جمهورية هولندا، فرانسهجه: Provinces-Unies، آلمانجا: Republik der Sieben Vereinigten Provinzen، ایتالیاجا: Repubblica delle Sette Province Unite، روسجا: Pecпyблиka CoeдиHëHHыx пpoBиHций) اوروپادا بیر اسکی دؤولت. یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتی 23 January 1579 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1795 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
بربری دیللری
بربری دیللری و یا آمازیغی دیللری (اینگیلیسجه: Berber languages، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Berberi dilleri، فارسجا: زبانهای بربری) آفروآسیا دیللرینین عائیلهسیندن ساییلیر. بۇ دیل قوزئی آفریقا، مراکش، الجزاییر، لیبی، مالی و نیجر - تونیس، بورکینافاسو، میصر و موریتانی دا دانیشیلان بیر دیلدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Berber languages»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بربری دیللری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کئچن زامانلاردا بیر قاری ننه واریدی. دوٍنیادا، اونون وار-یوخدان ساری بیر فرهسی واریدی. قاری ننه اؤزوٍ روٍشوٍل دوٍزهلدیب، حاماملاردا ساتاردی. ساری فرهسیده اونون خیردا حیهطینده هؤروٍمجکلری و جوٍربهجوٍر قاریشقالاری دوشوٍروٍب، یئییردی. فرهنین قورخوسوندان قارینین حیهطینده یئزید قاریشقاسیدا تاپیلمازدی. ساری فره قاریشقالارین یاخشی-پیسینه باخمازدی؛ الینه گلهنی دوشوٍروٍب، یئییردی. ائشیتمهلیدیرکی، هر یئری سوٍمسوٍنن فوضول پیشیکلرده ساری فرهدن چکینردیلر.
قاری ننهنین حیهطینده بیر دانادا قوللو- بوداقلی گیردکان آغاجی واریدی. آغاج گیردکان گتیرنده، ساری فرهنین کئفی لاپ ساز اولاردی. اونا گؤرهکی یئل سالان گیردکانلاری او سیندیریب، یئییردی.
بیر هؤروٍمجکده، قاری ننهنین قوجالیب الدن توٍشمهسینی و اونون تکلییینی گؤروٍب و الینه گیرهوه سالیب، تاقچاداکی بوش شوٍشهلرین دالیندا شیطان تورو هؤروٍب و بالالاردی. قاری ننه بیر زامان او شوٍشهلره، قورا سویو، نعناع آراغی و باشقا شئیلر دولدوروب و اونلاری ساتاردی و پولویلا کئچینردی. آنجاق ایندی قاری ننه روٍشوٍل دوٍزهلدیب، ساتماقلا کئچینیردی.
هؤروٍمجهیین اوٍرهیی ساری فرهنین الیندن یارالی ایدی. او بیلیردی کی آخیردا بیر گوٍن ساری فرهنین دیمدییینین زاولینا گلهجک.
نئچه دفعه ساری فره اونو تاقچانین قیراغیندا گؤروٍب، قره-قورخو گلمیشدی. بیرده کی اونون بالالارینین بیر نئچهسینی یئمیشدی. هله اوٍستهلیک ساری فره خیردا ساری قاریشقالارین کؤکوٍنوٍ کسمیشدی و هوروٍمجک تاقچاداکی شوٍشهلرین دالیسیندا یئمهیینه بیر زاد تاپا بیلمیردی.
بیر گئجه قاری یوخوسوندا گؤروٍرکی، هؤروٍمجک اونا دئییر:
– آی قوجا آرواد هئچ بیلیرسن فره سنین وار-یوخونو نئجه داغیدیر؟
قاری دئدی:
– سفئهلهمه. منیم او مهربان ارکؤیوٍن فره هئچ واخت بو ایشی گؤرمز.
هؤروٍمجک دئدی:
– سن ککلیک تکین باشینی قویلاییبسان قارا، هئچ زاددان خبرین یوخدور.
قاری دؤزه بیلمهدی:
– هؤروٍمجک، دوٍزوٍنوٍ دئ گؤروٍم نه دئمک ایستیرسن؟
هوروٍمجک دئدی:
– فایداسی یوخدور. ساری فرهنین دوزلو غمزهلری سنین گؤزلرینی ائله توتوب کی سن منیم سؤزلریمه اینانماسان.
قاری حیرصلی-حیرصلی دئدی:
– سنین دئدیکلرین دوٍز اولسا، من اونون باشینا بیر اویون گتیرهرم کی قاریشقالاردا اونون حالینا قان آغلار.
هؤروٍمجک کی گؤردوٍ قارینین قولاقلارینی دولدورا بیلیب، دئدی:
– بس قولاق وئر ثابیت ائلهییم. یازیق قوجا سن آخشاما کیمی جانینان الـلهشیب روٍشوٍل قاییریب حاماملاردا اونا-بونا یالوارچی دوٍشوٍب، او روٍشوٍللری ساتیب بیر تیکه چؤرک چیخاردیسان کی اؤزگهلرین میننتینه قالمایاسان، آمما او قارینپا سیرتیق جوٍجهنین هئچ عئینینه ده گلمیر. بیر بئله گیردکاندان بیرینده قویمور سن ساتاسان. بلکه بو عؤمروٍنوٍن آخیریندا بیر گوٍن گؤرهسن.
قاری حیرصله یوخودان آییلیب ساری فرهیه گلدی. سحر چاغی روٍشوٍل ساتماغا گئتمهدی. کوٍمادا اوتوروب گؤزلرین، حیهطده فرهیه زیللهدی. ساری فره حیطده گزه-گزه گوٍنشین چیخماسینا تاماشا ائلهییردی.
ساری فره گلدی گیردکان آغاجینین دیبینده دایانیب، اهمالجا آغاجا دئدی:
– دوستوم، اوٍچ-دورد دانا گیردکان سال، بلکه من صوٍبحانه یئییم.
گیردکان آغاجی، بوداقلارینین بیرینی ترپهدیب اوٍچ-دورد دانا یئتیشمیش گیردکان سالدی یئره ساری؛ فره گیردکانلارا ساری قاچاندا، قاری تئز یئریندن قالخیب دئدی:
– آهای سارالمیشین بیری سارالمیش، اونلارا دیمه دای منیم گیردکانلاریمی یئمهیه حاققین یوخدور.
ساری فره تعجوٍبله قارییا باخدی، گؤردوٍ کی قاری دییشیلیبدیر. اونون گؤزلرینده کی مهربانچیلیق، اوٍزوٍنده کی گوٍلوٍشلر، شیرین-شیرین دانیشیقلاری یوخ اولموشدو، قاری فرهیه چاتیب، تپیکله اونو ووروب آتدی اویانا، سونرا گیردکانلاری ییغیب قویدو جیبینه.
فره اوزوٍنوٍ ساخلایا بیلمهییب، دیله گلدی:
– قاری ننه نییه بئله دییشیلیبسن، ائله بیل شیطان سنی آزدیریبدی؟
قاری حیرصلندی:
– دئدیم دانیشما … چوخ — دئدیم کی منیم گیردکانلاریمی یئمهیه حاققین یوخدور، اونلاری ساتاجاغام.
ساری فره باشین آشاغا سالیب گئتدی دایاندی آغاجین دیبینده، قاریدا قاییدیب گیردی کوٍماسینا، بیر آز کئچدی ساری فره تزهدن آغاجا دئدی:
– دوستوم بیر-ایکی دانا گیردکان سال گؤرهک نه اولور، بو گوٍن کی صوٍبحانهمیز زههره دؤندوٍ.
آغاج بوداقلارینی سیلکهلهییب بیر نئچه گیردکان سالدی، فره تئز قاچیب اونلاری سیندیریب یئدی، قاری بیردن-بیره چیغیردی:
– آهای- سارالمیشین بیری سارالمیش، سنه دئمهدیم کی منیم گیردکانلاریمی یئمه. ایندی سنه نیشان وئرهرم منیم گیردکانلاریمی یئمهیین جزاسی نهدیر!
قاری یئیین گئدیب مانقالا کؤموٍر تؤکوٍب، آلیشدیردی؛ سونرا گلیب فرهنی توتوب آپاردی مانقالین یانینا، اونون یانینی یاپیشدیردی مانقالین قیزارمیش کؤزلرینه. ساری فرهنین یانی جیزیلدایا-جیزیلدایا یاندی.
گیردکان آغاجی بیردن-بیره سیلکهلهنیب، گیردکانلارینی چیرپدی قارینین اوٍز-گؤزوٍنه. قاری، فرهنی بوشلاییب، گیردکانلاری ییغماق ایستهینده گؤردوٍ گیردکانلار هامیسی داشا چئوریلیب. بیر آغاجا باخدی بیرده فرهیه، قاییدیب گیردی کوٍمایا.
ساری فره بیر کوٍنجوٍده جونبوشوب، باشینی سوخموشدو قانادینین آلتینا؛ هردن بیر باشینی قانادینین آلتیندان چیخاردیب، یاندیریلمیش یانینا باخیردی. هردنده قانادینین اوجو ایله گؤزلرینین یاشین سیلیردی و تزهدن دوردوغو یئرده بوٍزوٍشوٍردوٍ.
قاری ساری فرهدن گؤز گؤتوٍرموٍردوٍ. ناهارا یاخین یئل قالخیب خئیلک گیردکانلاردان تؤکدوٍ یئره. ساری فره یئریندن ترپنمهدی. یئل یئنهده آغاجی سیلکهلهییب خئیلک گیردکان تؤکدوٍ یئره، آنجاق ساری فره ائله اوجور جونبوشموشدو. یانینین آغریسیندان ترپنه بیلمیردی. ایکینجی چاغی قارینین حیطی گیردکانینان دولدو. قاری ائله اوجور گؤزلرینی زیللهمیشدی فرهیه و باشقا بیر زادی گؤره بیلمیردی.
قاری بیردن-بیره بیر سس ائشیتدی:
– ساغ اول ائی قوچاق قاری سن کی او سارالمیش جوٍجهنین جزاسین وئردین، بس نییه دایانیبسان؟ گؤرموٍرسن گوٍن باتیر، تئز گوٍن گئجه گلیب چاتمامیشدان دور آیاغا گیردکانلارینی سات، بلکه بیر تیکه چؤرک تاپاسان.
قاری باشین دؤندهرنده گؤردوٍ کی بؤیوٍک بیر هؤروٍمجک تاقچادان اوٍزو آشاغی گلیر. او، یانیندا کی باشماق تایین توولاییب، هوروٍمجهیی ووردو، یاخدی دووارا. سونرا او، چارقادینین اوٍجوٍیله گؤزلرینین یاشینی سیلیب، دوردو گئتدی ساری فرهنین یانینا، اونا دئدی:
– آی منیم مهربان گؤزل، گؤیچک فرهم، گؤر نه قدهر گیردکان تؤکوٍلوٍب. سن اونلاری سیندیریب یئمک ایستهمیرسن؟
ساری فرهنین باشی آشاغا ایکن دیللندی:
– ال چک مندن یانیمی داغلادیغین یادیندان چیخدی؟
قاری ننه ساری فرهنی تومارلایا-تومارلایا دئدی:
– آی منیم گؤزل، گؤیچک مهربان فرهم. تامام گیردکانلار تؤکوٍلوٍب قالیب، اونلاری سیندیریب یئمک ایستهمیرسن.
ساری فره بو دؤنه باشینی قالدیریب، قاری ننهنین اوٍزوٍنه باخدی. اونون گؤزلرینده مهربانلیغی، اوٍزوٍنده گوٍلوٍشوٍ، دانیشیغیندا شیرینلییی گؤرنده دئدی:
– نییه یئمیرم، من یئیهرم، سنده منیم یارالاریما مرهم قویارسان.
قاری ننه گوٍله-گوٍله دئدی:
– نییه قویمورام- قویارام، چوخدا گؤزهل مرهم قویارام ، دور گئدهک ائوه.
او گئجه قاری ننه ایله ساری فرهنین سوٍفرهلری دولو ایدی گیردکان ایچی ایله. سحر قاری ننه یئریندن دوراندان سونرا کوٍمانین قیراق-بوجاغیندا اولان بوٍتوٍن شیطان تورولاری سیلیب-سوٍپوٍروٍب توکدوٍ ائشییه.


text:
مصطفی شنتوپ قیرغیزیستانین پرزیدئنتی ایله گوروشوب
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین صدری مصطفی شنتوپ قیرغیزیستان جمهوریتینین پرزیدنتی سادیر جاپاروولا مجلیسده بیر آرایا گلیب.
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین صدری مصطفی شنتوپ قیرغیزیستان جمهوریتینین پرزیدنتی سادیر جاپاروولا مجلیسده بیر آرایا گلیب.
سادیر جاپاروو و اونو همراهلیق ائدن نوماینده هئیتینی قوناق ائتمکدن ممنون اولدوغونو ایفاده ائدن شنتوپ جاپارووو قارداش قیرغیز خالقینین 80 فایزی کیمی یوکسک سس نیسبتیله پرزیدنت سئچیلدیگی اوچون شخصی و تورکیه بویوک میللت مجلیسی عضولری آدیندان تبریک ائدیب.
شنتوپ 11 آوریلده قیرغیزیستان-دا آنایاسا دییشیکلیگینه دایر رفرندوم نتیجهسینده خالقین سسینی قازانان پرزیدنت حکومت سیستمینین و 5 می دا وظیفهسینین ایجراسینا باشلایان یئنی کابینهنین خیرلی اولماسینی دیلهییب.
مصطفی شنتوپ تورکیه بویوک میللت صدرلری ایله قیرغیزیستان جمهوریتی مجلیسینین رهبرلرینین هر زامان چوخ صمیمی و یاخین موناسیبتلرده اولدوقلارینی و موختلیف سببلرله ایکی طرفلی و چوخ طرفلی مؤوضوع لاردا فایدالی مصلحت لشمهلر آپاردیقلارینی بیلدیریب.
یئنی نوع کوروناویروس (کووید-19) اپیدمیسینین منفی تأثیرلرینه باخمایاراق، کئچن ایل ایکی طرفلی تیجارت حجمینده جدی بیر آزالما اولمادیغینی وورغولایان شنتوپ تورکیه-نین قارداش قیرغیزیستانین سوسیال و اقتصادی اینکیشافینا وئردیگی دستکی ایله تحصیل، مدنیت و ساغلاملیق ساحهلریندهکی امکداشلیق لاییحهلرینین آرتاراق داوام ائدجگینی ایفاده ائدیب.
قیرغیزیستان پرزیدنتی سادیر جاپاروو دا ایکی اؤلکه آراسیندا تاریخی و مدنی علاقهلر اوزرینده قورولان موناسیبتلرین یالنیز قارداشلیق زمینینده دئییل، استرائژی بیر اؤلچویه چاتدیغینی قئید ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
حولوصی آکار اینگیلتره-یه سفر ائدیب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار اینگیلتره-نین تورکیه-یه قارشی بوتون ساوونما صنایعسی تحریم لرینی قالدیردیغی بیر واختدا بو اؤلکهیه رسمی سفر ائدیر.
حولوصی آکار: "یونانیستان تورکیه-یه قارشی رئال اولمایان ادعالار ایرهلی سورور"
حولوصی آکار بو بارهده میللی ساوونما اونیورسیته سینده 2022-2023-جو تدریس ایلینین باشلانماسی ایله باغلی کئچیریلن مراسیمده ائتدیگی چیخیشدا دئییب.
جمهور باشقانی اردوغان پراگا یولا دوشوب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین چکیانین پایتاختی پراگا سفری باشلاییب


text:
محمد شیبانی
محمد شیبانی خان (دوْغوم ۱۴۵۱ - اؤلوم ۱۲ دسامبر ۱۵۱۰) — اؤزبک سوْیلو شیبانی خانلیغینین قۇروجوسو (حؤکومت سۆرهسی: ۱۵۰۰-۱۵۱۰)٬ شاعیر. شئیبک خان آدی ایله ده تانیلیر.
حیاتی[دَییشدیر]
1451 ییلیندا دونیایا گلدی. بوخارا مدرسهلرینده اوخودو. عربجه و فارسجا اؤیرندی. چاغاتای خانی طرفیندن تورکیستان بیلهسینه یوردلوق اولاراق وئریلدی. بو بؤلگهده گوجونو آرتیردی. 1500 ایلینده بوخارا و سمرقند'ی آلدی. بئلهجه شئیبانیلر خاندانلیغی قورولموش اولدو. بابور، سمرقند'ی اون دؤرت گونلوک قوشاتما نئتیجهسینده گئری آلدی. آنجاق بیر سوره سونرا شئیبانی خان بابور'و هئزیمته اوغراتدی. بابور'ون یاردیمینا کیمسه گئلمیینجه دؤرد آیلیق قوشاتمادان سونرا شئیبانی خان سمرقند'ی تئکرار ائله گئچیردی. 1505-1506 ایللرینده فرغانه، قوندوز و بئله'نی آلاراق توپراقلارینی گئنیشلتدی. 1507'ده ایسه تیمورلولار'ین ایکینجی باشکندی هئرات'ی آلدی و مشهد'ی ضبط ائتدی.
[[فایل:Shaybani.jpg|بندانگشتی|شیبانی خان پرترهسی، کمالالدین بهزاد تبریزی اثری.]]جئیحون صفویلر ایله شئیبانیلر'ین سینیری اولدو. شیبانی خان'ین توپراقلارینی گئنیشلتمهسی اونو شاه ایسماعیل ایله قارشی قارشییا گتیردی. شاه ایسمایل'ه مئکتوپ یازاراق شاهلیغی بیراقیپ آتالاری کیمی درویشلیک ائتمهسینی و سوننیلیک'ه گئچمهسینی ایستهدی. شاه ایسمایل، مئشهد'ی گئری آلدی. مرو قالاسی'نی قوشاتدی آنجاق آلا بیلمهدی. بونون اوزرینه شئیبانی خانی ساواش مئیدانینا دعوت ائدن مکتوبلار گؤندردی. 1 آرالیق 1510'دا قوپان مرو ساواشی'ندا آغیر بیر یئنیلگییه اوغرادی و همن گون یارالی بیر شئکیلده ایکن سیغیندیغی اکینچیلیکده اؤلدورولدو. باشی کسیلهرک دریسینه سامان دولدورولاراق عثمانلی سولطانی ایکینجی. بایزید'ه، باشینی ایسه مملوک سولطانی قانصوه الغوری'یه گؤندردی.[۱]
ادبی یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
شعرلرینده اولو باباسی آدینا «شیبانی» تخلص ائدیردی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ایسلام تورکاوغلو، تورکیه دیانت وقفی آیسلام آنسیکلوپئدیسی، جیلد: ۳۹، صفحه ۴۳-۴۵: İsmail Türkoğlu, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt: 39, sayfa: 43-45


text:
۱۹۷۸ (میلادی)
میلادی ۱۹۷۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز یئتمیش سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۵ دسامبر - شوروی و افغانیستان آراسیندا ۲۰ ایللیک دوْستلوق مۆقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
- ۲۷ دسامبر - ایسپانیادا ۴۰ ایل سۆرن دیکتاتورلوق رژیمینین آردیندان دموکراسی گئچدی.
- ۲۷ اوْکتوبر - مصر رئیسجومهورو انور سادات و ایسرائیل باش ناظیری مناخم بگین کمپ-دیوید راضیلاشمالارینا گؤره نوبل صولح جاییزهسینه لاییق گؤرولدولر.
- ۲۶ نوْوامبر - ایراندا روحانیلر اهالینی پهلوی رِژیمینه قارشی اعتیصابا چاغیریب و اؤلکه ایفلیج وضعیتینه گلمیشدیر.
- ۲۶ آقوست - بیرینجی ایوانن پاول روم اؤلکهسینین پاپاسی سئچیلمیشدیر.
- ۱۶ سپتامبر - ایرانین طبس شهرینده باش وئرن زلزله ۱۵ مین آدامین اؤلومونه سبب اولدو.
- ۱۶ دسامبر - چین خالق جومهوریسی و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرولموشدور.
- ۱۶ اوْکتوبر - تاریخده ایلک اسلاو و ۱۵۲۳-جو ایلدن بری روملی اولمایان ایلک شخص روم پاپی سئچلدی.


text:
چاتیشمادا اؤلوم
چاتیشمادا اؤلوم — طرفلر آراسیندا آپاریلان ساواش و یا سیلاحلی توققوشما زامانی حیاتینی دَییشن اینسانلار اوچون ایشلَدیلن عسگری ترمیندیر. آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین مودافیعه ناظیرلیگی بو ترمینی هر هانسی بیر ساواشا و یا سیلاحلی توققوشمادا ایشتیراک ائتمهدیکده دوشمن و یا دوست آتشی ایله وورولان عسگرلرده ایشلتمیر. تررور آکتلاریندا حیاتینی دَییشن عسگرلرده ده بو ترمین ایشلَدیلمیر. بو ترمین دؤیوش جبههسینده اولان هاوا، دنیز، یئر ساواشیندا اؤلنلر اوچون اشلَنیر. ایسلام دینینده ایسه دؤیوش زامانی حیاتینی ایتیرنلره شهید دئییلیر.
یولدا و یا خستهخانادا یارالاردان اؤلن عسگرلر اوچون (اینگیلیس دیلینده died of wounds قیساجاسی DOW) اولاراق آدلاندیریلمیشدیر.


text:
اوکراینا، روسیا اوردوسونون ایتکیلرینی آچیقلادی
اوکراینا باش قرارگاهی، روس اوردوسونون توپلام ۲۶ مین عسگر ایتیردیگینی وورغولادی
اوکراینا باش قرارگاهی، روسیا اوردوسونون ۲۶ مین عسگرینین اؤلدوگو، ۱۹۹ اوچاق، ۱۵۸ هلیکوپتر و ۱۱۷۰ تانکینین وورولدوغونو بیلدیردی.
اوکراینا باش قرارگاهیندان روسیا اوردوسونون ۲۴ فوریه-۱۰ می تاریخلری آراسینداکی ایتکیلری ایله باغلی وئردیگی آچیقلامادا، روسیا اوردوسونون سون ۲۴ ساعاتدا ۳۵۰ عسگرینی داها ایتیردیگی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، روس اوردوسونون توپلام ۲۶ مین عسگر ایتیردیگی و روسیا اوردوسونا عاید ۱۹۹ اوچاق، ۱۵۸ هلیکوپتر، ۱۱۷۰ تانک، ۲ مین ۸۰۸ زرهلی ماشین، ۵۱۹ توپ، ۱۸۵ راکت آتار سیستمی و ۸۷ هاوا ساوونما سیستمینین وورولدوغو وورغولاندی.
روسیا گوجلرینین ۱۹۸۰ ماشین، ۱۲ گمی، یونگول سرعتلی قاییق و ۳۸۰ اینسانسیز هاوا آراجینی دا ایتیردیگی بیلدیریلن آچیقلامادا، روسلار طرفیندن آتیلان ۹۴ کروز موشکینین ده اوکراینا هاوا ساوونما بیرلیکلری طرفیندن وورولاراق یوخ ائدیلدیگی بیلدیریلدی.
روسیا ساوونما باخانلیغیندان ۲۵ مارسدا یاییملانان آچیقلامادا، اوکراینادا ۱۳۵۱ روس عسگرینین اؤلدوگو آچیقلاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
پئسکوو: روسیایا قارشی سالدیرقانلیق اولاراق قبول ائدیلهجک
"اوکراینا طرفی، دانیشیقلاری داوام ائتدیرمک ایستهمهدیگینی دفعهلرله بیان ائتدی. بو شرایطده اؤزل حربی عملیاتین داوام ائتدیریلمهسی دۆشونولور"
ارمنیستان، هیندیستانا آغیر سلاح سیفاریشی وئردی
ارمنیستانین بو آی هیندیستانا ۲۴۵ میلیون دلار دگرینده آغیر سلاح سیفاریشی وئردیگی بیلدیریلدی
ایران-دا کئچیریلن اعتراض آکسیالاری
ایران-ین قم شهرینده مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلاری تشکیل ائتدیکلری سببی ایله 50 نفر ساخلانیلیب.


text:
ترکی ام را در این حبش نخرند لاجزم دوغبای خوش نخورند
گنجه لی نظامی بیر تورک دیللی و تورک سؤیلر آذربایجان شاعیریدیر. دونیا ادیبلری اونون تورکجه اثرلرینه اینانمیشلار. حتا فارس ادیبی سعید نفیسی، نظامینین تورک اولدوغو و فارسیجانی آناسیندان یوخ، بلکه مکتبده معلم آغزیندان اؤیرندیگینی یازمیشلار (کلیات دیوان نظامی، ۱۳۳۸، ص ۱۳۵).
نظامی نین اثرلری ایکی دیلده اولموش: ۵ اثرینی – خمسه نی – فارسیجا اولاراق، شاهلارین ایسته یی اساسیندا فارسیجا یازمیش، یوخسا اؤزو تورکجه یازماغا داها آرتیق ماراقلی ایدی. اؤزو گؤزل شعرلرینی تورکجه ده بیلیر:
ترکی ام را در این حبش بخرند لاجرام دوغبای خوش نخورند.
ج) پترزبوگ موزه یینده نظامی نین تورکجه دیوانی الیازماسی
د) پاریس ملی کتابخاناسیندا نظامی نین تورکجه دیوانی الیازماسی
ه) شوبهه یوخدور نظامینین تورک دیوانیندان بیرچوخلو الیازمالار رسمی و اؤزل (شخصی) کتابخانالاردا موجوددور؛ بو الیازمالار گلن ایللرده اوزه چیخیب و اوندا دَیَرلی بیر خزینه لرله اوز – اوزه چیخاجاییق.
نظامی نین یارارلاندیغی قایناقلار بونلاردیر:
۱ ) آذربایجان خالقی نین تورک کولتورو – یوزلرجه آتالار سؤزو و دئییملر آذربایجان خالقی نین دیلیندن و کولتوروندن فارسیجایا چئوریلیب و فارس ادبیاتینا هدیه وئریلیبدیر. بو دئییملر و آتالار سؤزلری بیرینجی دؤنه اولاراق نظامی نین دیلینده فارسیجایا داخیل اولموشدور.
عئینی حالدا بیرچوخلو حیکایه لر آذربایجان خالقی نین دیلیندن خمسه اثرلرینه داخیل اولموش، اؤزللیکله کتاب دده قورقوددان آلینما حیکایه لر دقته لایقدیر.
۲ ) ابونصر فارابی نین درین دوشونجه لری – فارابی اسلام و تورک دونیاسینین ایلک فیلسوفو اولاراق، مدینه فاضله آدلی اثرینده، بیر آرمانی توپلومون اؤزللیکلرینه آچیقلامیش و عئینی حالدا توپلومون آخساقلیقثلارینی دا آیدینلاشدیرمیشدیر. گنجه لی نظامی تورکانه آرمانشهرینده بو اثردن یارارلاناراق تورک فیلسوفونون یولونو داوام ائتدیرمیشدیر.
۳ ) شان قیزی – بو تورکجه اثر ۲۴۳قمری ایلینده میکائیل باشتو (۲۲۵ – ۳۱۵ هجری) طرفیندن آذربایجاندا یازیلمیشدیر. میکائیل باشتو آذربایجاندا آنادان اولوب، بورادا بویا – باشا چاتمیشدیر. شان قیزی اؤزونه بیر ائش آختاراراق، او دؤیوشچو، ایگید و وطن سئور اولان بیر قهرمان اولمالیدیر. بو داستانی نظامی بیرینجی دفعه آفاق – هله بیر قاراواش و سونراکی ائشیندن ائشیدیر و اونا عاشق اولور. دربند حاکیمی نظامی نین وورولدوغونو گؤردوکده آفاقی آلیر و نظامی یه هدیه ائدیر. آنجاق نظامی هئچ بیر زامان بیر قاراواش کیمی اونا باخماییب، بلکه اوره یینی اونا تاپشیریر و عمرونون سونونا قدر اونا وفالی قالیر و داستانلاریندا اونون سیماسینی بیر قهرمان کیمی یارادیر. شان قیزینین الیازماسی نظامی نین الینده اولموش و اثرلرینده اوندان بهره آلمیشدیر. تاریخی قایناقلارا آرخالاندیقدا، اوخویوروق نظامی نین اوغلو – محمد، بو الیازمانی بولغارلارین ۷جی عصرده مورخی اولان قاضی بردجه وئرمیش و او دا اؤز کتابیندا بو اولایا اشاره ائتمیشدیر.
۴ ) اسلام دینینین حکم لری– نظامی بیر مسلمان شاعیردیر و بوتون دوشونجهلرینی اسلامدان آلمیش، یئری گلدیکده قرآن آیهلرینه ده اشاره لر ائتمیشدیر.
۵ ) قوتادغو بیلیک اثری – یوسف بالاساغونلونون بیر فلسفی اثری، گنجه لی نظامینین الده توتان اثری اولموش، ایدهآل شهرین – آرمانشهر تورکانه – اؤزللیکلرینی یاراتمادا بو اثردن بهره لنمیشدیر.
۶ ) مورخلر نظامینی اخی فرج زنگانینین مریدی بیلمیشلر. اخوت طریقتی تورکلر آراسیندا یاییلان بیر طریقت اولموش و اوندا جومردلیک، ایگیدلیک و قارداشلیق تعریفله نیر. نظامی بو طریقته باغلی اولموش و اونون یولونو ایزلهمیشدیر.
نظامی آذربایجانین ایکی دیللی شاعیری دیر. هئچ کیمسه بوگونه قدر گنجه نی آذربایجان سینیرلاریندان ائشیکده بیلمه میش، آنجاق بیر سیرا فارسچی راسیونالیستلر تاریخ آخیمینا قارشی اولاراق آرازین او تایینی آذربایجان سایماقدان چکینیرلر و تاریخی تحریف ائدهرک ظلالت یولونو ایزله ییرلر. آشاغیداکی کتابدا، اوستده سایدیغیمیز سؤزلره فاکتلار اوخویاجاقسینیز.


text:
`تورک` نتیجهلر
خبرلر [1503]
- تۆرک میللی تیمی لوکزامبورگو قوناق ائدیر
- تورک سولارینا دوغرو قایتاریلان۵۱ کؤچمن قورتاریلدی
- ایستانبول هاوا لیمانی آوروپادا یئنه بیرینجی سیرادا
- ۴ پکاکالی تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تورکیه-دن چاد-دا اینسانی یاردیم
- مولود چاووش اوغلو فرانسالی همکاری ایله گؤروشوب
- تورک هاوا یوللاری اوچاغیندا دوغوم
- ۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تورک ساوونما صنایعی شیرکتلری مسپو سرگیسینه قاتیلاجاق
- ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- بوگون ۳۰ آگوست ظفر بایرامی
- ۲۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تورکیه قیریم تاتار تورکلرینه اوزون مودتلی یاشاماق ایجازهسی وئرهجک
- پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۱۴۶ کؤچمن قورتاریلدی
- موصول هاوالیمانینی تورک شیرکتلری اوناراجاق
- پکاکالی ۹ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- جیحون بایراموودان تورکیه یورومو
- ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تورک هاوا یوللاری رکورد سویهده یولجو داشیییب
- تورک آخینی گاز کمری
- تورک اولدوزلاریندان اولاغان اوستو گؤرونتولر
- تورک اولدوزلاری
- 39 ایل اول ارمنی تئررورچولارینین اؤلدوردوگو تورک دیپلومات
- تورک عسگری و سوریهلی اوشاق
- "تورک، اسارت قبول ائتمهیهن بیر میللتدیر"
- سولو تورک چاناققالادا
- تورک دونیاسی پارلامنت بیرلیگی توپلانتی سی
- قیبریسلی تورکلرین حیاتدا قالما مجادلهسی
- "تورک اولدوزلاری نین قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی سمالاریندا اوچوشو
- آوروپاداکی تورکلر اوی وئرمهیه باشلادی
- شاختابابا، بو ایل قوناق گلمه بیزه
- روسیانین سالدیریلاریندان قاچان عائلهلره کولندا تورکلر صاحب چیخدی
- افغانیستانلی کؤرپه، تورک عسگرینین گوونلی اللرینده
- تورک اوردوسونون اوپراسیونو
- ترور طرفدارلاری آوروپا-دا یاشان تورک لره هوجوم ائتدیلر
- تورک ملی تیمیندن محتشم غلبه
- ائلیارین فارس دیلی ایله امتحانی
- تورک عسگری عفرینده
- تورک منشألی آلمانیا وطنداشی بو اؤلکهده پولیس زوراکیلیغینا معروض قالیب
- تورک یئمکلری
- تورک گولشچیلر تاریخ یازدی
- آذربایجانا سلام اولسون!
- تورک کنهشی
- تورک روبات "آدا"
- آمریکادا "تورک ائوی"
- تورک دونیاسی خریطهسی
- تورک قیزیلآیی تل ابیضده
- تورک خالقی رفرندومون نتیجهلرینی بؤیوک سئوینجله قارشیلادیلار
- انرژیده ایستراتژیک اورتاقلیغین بؤیوک پروژه'سی: تورک آخیم


text:
✍ترجمه ائدیب حاضیرلایان: #سوسن_نوادهرضی 🔸قاجار زمانینین توپلوموندا، قیزلارین اوشاقلیق چاغی ایله اره گئتمک چاغی آراسیندا ائله بیر آرا اولمازمیش. معمولا قیزلار، یئددی یاشلا اون اوچ یاش آراسیندا اره گئدردیلر. اقتصادی باغیمسیزلاشماق، او گونون قیزلارینین داها تئز یئتیشمهسی، و ناخوشلوقلارین یایقینلیغی اوزوندن عؤمور اورتالاماسینین دوشوک اولماسی بو ائرتهلنمیش ائولیلیکلرین سببلری کیمی ساییلا بیلر. 🔸قیزلار و اوغلانلار گلهجک حیات یولداشلارینین سئچیمینده هئچ بیر اختیار صاحبی دئییلدیلر. ائولیلیگین ان یایقین شکلی دائمی عقد ایدی. ائولیلیگین یایقین بیچیملریندن بیری…بیشتر بخوانید
آرشیو ها
ائلدَگزلر دؤولتی (و يا ائلدَنيزلر دؤولتی، ايلدنيزلر دؤولتی، آتابيلر دؤولتی) حاضیرلایان: سوسن نوادهرضی آذربايجان اراضيسينده موجود اولان، آتابي شمسالدين ائلدَگزين دؤورونده فورمالاشميش، اونون اوغلو نصرالدين محمد جاهان پهلوانين حاکيميتي ايللرينده داها دا چيچکلنميش دؤلت. آذربايجان (کوردن جنوبا)، شيمال-غربي ايران ويلايتلري (اصفهان، رئي) و س. يئرلري احاطه ائديردي. پايتاختي مختليف واختلاردا ناخچيوان، همدان، تبريز اولموشدور. مهم شهرلري: تبريز، گنجه، همدان، ناخچيوان، بئيلقان، اورمييا، اردبيل، زنجان، خوي، شمکير و س. اساس تصروفات ساحهلري: اکينچيليک، مالدارليق، ايپکچيليک، توخوجولوق،…بیشتر بخوانید
من قارا رنگی هئچ سئومم / سوسن نواده رضی
ابدیت نه جور بیر شئیدیر؟ اوردا دا می غربت وار؟ اوردا دا می آییریرلار آداملاری اؤز- اؤزوندن؟ بیربیرلریندن؟ و کیملیکلریندن؟ ابدیت نه رنگده دیر؟ گؤی رنگی وارمی؟ قیرمیزیسی نئجه؟ و یاشیلی؟ منه بیر شال گتیر ابدیتدن یئل قاچیرتسا، بوراخ قاچیرتسین من قارا رنگی هئچ سئومرم اوردا دا می سئوهنی اینجیدیرلر؟ اوردا دا می قان اوتدورورلار وورغونلارا؟ ابدیتده وطنین آدی نهدیر؟ سئومک اولارمی، قورخمادان، وطنی؟ اؤزونو، دیلینی دیلهیینی منیمسهمک اولارمی هده قورخوسوز؟ «سئویرم» دئمک اولارمی سئوگیلینه…بیشتر بخوانید


text:
`آغ دنیز صادرات چیلار بیرلیگی` نتیجهلر
خبرلر [1109]
- آذربایجان و تورکیه ده داخیل اولماقلا 17 اؤلکه آوروپا بیرلیگی ذیروه توپلانتیسینا دعوت آلاجاق
- آمریکادان ایرانین ال قویدوغو دنیز آراجلاری ایله باغلی آچیقلاما
- اوکراینا آوروپا بیرلیگینه گاز وئرهجک
- فخرالدین آلتون، آپا خبر آژانسینین سواللارینی جاوابلادی
- نیجریه-ده لئیسان یاغیشلاری 115-دن چوخ اینسانین حیاتینا سون قویوب
- اورزولا فن در لاین:"الکتریک بازاری آرتیق ایشلک بازار دئییل"
- میخائیل گورباچوو یاشامینی ایتیردی
- تورکیهنین صادراتی آرتدی
- تورک اف 16-لارینا یونان اوچاق لاری ساتاشدی
- الکساندر کوباکوو:"تاخیل کوریدورو ثمرهلی ایشلییر"
- تورکیه 2022-جی ایلده 56 اؤلکهیه بال صادر ائدیب
- آکار:"اومید ائدیریک کی، اگه و آغ دنیزی باریش و ثابتلیک اوچون دوستلوق دنیزی اولاجاق"
- روسیانین بو اؤلکهلره گؤندردیگی گازین حجمی آزالیب
- آوروپا بیرلیگی اؤلکهلری گاز مصرفینی 15 فایز آزالتماقلا باغلی راضیلیغا گلیبلر
- اردوغان: هئچ کیمدن ایجازه آلماغا احتیاجیمیز یوخدور
- تورکیه-نین چای صادراتیندا آرتیم قئیده آلینیب
- آغ ائوین یاخینلیغینا ایلدیریم دوشدو
- آوروپا بیرلیگی اوکراینایا داها 8 میلیارد یورولوق مالیه پاکتی حاضیرلاییر
- دوجاریک: "آنتونیو گوترش ایلک تیجارت گمیسینین یولا دوشمهسینی آلقیشلاییب"
- بورل: "ایران اوچون بوندان یاخشی شرایط اولمایاجاق"
- آغ دنیزینده "سولار ایسینیر"
- آغ دنیزینین گؤمگؤی خلیج لری
- دنیز آسلانی کیچیک قیزی دنیزه چئکدی
- پراوزا دنیز ظفرینین 482-جی ایلدؤنومو
- قارا دنیزدن محتشم گؤرونتولر
- دوغو آک دنیزده انرژی گرگینلیگی
- دوغو آک دنیزده سون زامانلاردا آرتان گرگینلیک
- شهید یوزباشی جنگیز توپال آک دنیز فیرتیناسی-2020" آدلی حربی مانور اوغورلا حیاتا کئچیریلیر
- آذرینین ایفاسیندا "چیرپینیردی قارا دنیز" ماهنیسی
- آغ دنیزی-نین نئونازی لری
- سلاحلی انسانسیز دنیز آراجینین ایلک باشاریلی آتیشی
- آسیا پاسیفیک یایینچیلار بیرلیگی
- جمهور باشقانی اردوغان دان آوروپا بیرلیگینه مئساژ
- تورک دنیز و هاوا گوجلری گئنیش مقیاسلی بیر مانور گئرچکلشدیردی
- آوروپا بیرلیگی-نین آنکارا-داکی سفیرلری زیبک اوینادیلار
- سون سؤز باتینین
- آغ ائو اردوغان-ترامپ گؤروشمهسی ایچهریگی
- میللی ساواش گمیسی بورگا آدا، دنیز گوجلرینه تسلیم ائدیلدی
- آوروپا بیرلیگی 2016دا ساوونمایا 200 میلیارد آورو خرجلهدی


text:
پرودا ۲۰۰۰ ییللیق تارییح اثرلر یۇق بۇلدی
لاتین آمریکانینگ اینگ قادیمی دیوار صوراتلاری یانغیندا کۆل بۇلدی
لاتین آمریکا یورتلاریندان پرودا ۲ مۆنگ ییللیق فرسک صوراتلار یاندی.
یوردونگ دمیرقازیغینداقی سیپان مدنیتی موزه سینده باشلان یانغین ۲۰۰۰ ییللیق تاریحی اثرلری کۆل اتدی.
دمیرقازیق پرونینگ اینگ مشهور معماری اثرلریندن بیری بۇلان فرسک شۇل بیر واغتدا آمریکانینگ اینگ قادیمی دیوارداقی صوراتلاری.
یانغین موزأنینگ قابدالینداقی شکر قامیش جاریندا باشلادی و موزه ده یانماغا باشلادی.
۴۵۰۰ ییللیق ونتارون آرکئولوژیک جایی ۲۰۰۷-نجی ییلیندا تاپیلیپدی.
دِگیشلی حابارلار
والیبال: تۆرک قیزلاری کروات قیزلارینی ینگدی
تۆرک والیبالچی قیزلار دۆنیأنینگ اینگ قوُوی 16 توُپاری نینگ ساناوینا آدینی یازدیردی
والیبال: تۆرکیه 3- دومینیکن 2
میللی توُپاردا ابرار قاراقورت 29 و زهرا گۆنش 11 بال بیلن بو یاریشدا اینگ کؤپ بال آلان والیبالچیلار بوُلدی
یوفانینگ میللتلر لیگی: یاریم فینالدا یاریشجاق توُپارلار بِللی بوُلدی
یاریم فینالدا یاریشجاق توُپارلار کرواسی، ایتالیا، اسپانیا و هلند


text:
`دیپلوماتیک علاقهلرین` نتیجهلر
خبرلر [29]
- آلبانی، ایرانلا دیپلوماتیک ایلیشکیلری کسیر
- تورکیهنین دیپلوماتیک گیریشیملری کیتابلاشدیریلدی
- روسیا، اوکرایناداکی دیپلوماتیک پرسنلینی چیخاراجاق
- تورکیه-اوکراینا آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلرین قورولماسینین ایلدؤنومو
- علییئودن اردوغانا تبریک مئساژی
- تورکیه، آذربایجانلا دیپلوماتیک ایلیشکیلرین ۳۰.جو ایلینی قوتلادی
- قطر ایله سعودیه عربیستانی آراسیندا بحراندان سونرا ایلک دیپلوماتیک گوروش رئاللاشیب
- برزیلین قودسده دیپلوماتیک اوفیس آچدی
- فواد اوختاری سودان-دا گؤروشلر کئچیریب
- یورددیشینداکی سئچیجیلرین سس وئرمه مدتلری ده سونا چاتیر
- آمریکادان، قوزئی کوره آچیقلاماسی
- قازاقیستان چینه دیپلوماتیک نوتا وئردی
- برزیلدن ونزوئلایا دیپلوماتیک میثیللمه
- گورجوستان، چاتایئوین سالدیری پلانلاری ایفشا ائدیلیب
- هولند مجلیسی، اویغور خالقینین اینسان حاقلاری قونوسوندا حاضیرلانان اؤنرگهنی قبول ائدیب
- تورکیه پنجرهسیندن اورتادوغو(24)
- تورکیه، قطره 3 نفرلیک نیظامی بیر هیات گؤندردی
- چین، پاناما ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورما موضوعسوندا راضیلاشدی
- تورکیه دیپلوماتیک ساحهسینده آددیملار آتماقدا داوام ائدیر
- قطر ایله دیپلوماتیک علاقهلرینی کسن اؤلکهلر آراسینا موریتانیا دا قاتیلدی


text:
ذواللسانین اتاقلی شاعر ـ
محمد یحیا حفیظی عالمدن اوتدی
اوزبیک تیلی و ادبیاتی بوییچه اوزیدن برحیات اثرلر قالدیرگن تنیقلی ذواللسانین شاعر محمد یحیا حفیظی آغیر کسللیک سببلی هندوستان شفاخانه لریدن بیریده، 15 سرطان کونی 79 یاشیده حیاتدن کوز یومدی.
محمد یحیا حفیظی 1321 ییل سرپل شهری نینگ بلوچخانه محله سیده توغیلیب وایه گه ییتدی. آته سی رحمتلی حاجی عبدالحفیظ شهرنینگ مدنیت سیورآق سقاللریده قتاریده حرمتگه سزاوار بولیب یشگن ایدی. یحیا حفیظی منهاج سراج لیسه سینی توگتکندن کیین اوقیتووچی صفتیده ایش باشله دی. او تعلیم و تربیه ساحه سیدن تشقری کوپ ییللر مدنیت و فرهنگ تورلی ساحه لریده ایشلب کیلدی. جمله دن جوزجان ولایتی نینگ مدنیت و فرهنگ رئیسی، امیر علیشیر نوایی نامیده گی فرهنگی انجمن ولایتی شوراسی مسئولی، آیینه تلویزیونی نینگ فعال کدری صفتیده وظیفه بجردی.
حفیظی ایجادی استعدادی و سیزگیر روحی بیلن متعهد شاعر ایدی. کوپ سانلی و سیر قرره لی اثرلری بیلن برچه امکانیتینی خلقی نینگ قیغو و المدن توله حیاتینی تصویرلشگه بغیشله دی. اولوس نینگ یخشی و یامان کونلریده اولر بیلن بیرگه بولدی. اوز اوتکیر قلمی بیلن خلق دشمنلریگه امانسیز هجوم باشله دی.
طنز اسلوبی حفیظی شعرلریگه اوزیگه خاص بیر جاذبه لی بویاق بیره دی و اونی برچه گه منظورقیله دی.
..اونينگ شعر لری (1352)نچي ييلدن بويان اولکه مطبوعاتيده ترقه ليب کيلماقده. حفيظي پشتو تيلي همده هزاره لهجه سیده هم شعريازيش قابليتیگه ايگه ایدی. اونينگ دري واوزبيک تيليده گي شعرلري مستقل صورتده چاپ ايتلیب گیلگن. اونينگ اهتمامي بیلن (1372) ييلده بویوک استاد رحمتلی الحاج استاد قاري محمدعظيم«عظيمي» ديوانی جوزجان ولايتيده باسيليب چيقدی. شو یوسینده اونینگ همتی بیلن اونوتیلیش بوساغه سیده تورگن اولوغ شاعرنینگ شاه اثری (دیوانی) مخلصلرگه ییتیب باردی
حفیظی سیر قرره لی ایجادکار. اوزبیک شاعرلری آره سیده اینگ کوپ اثر یازگن شاعر. اونینگ ایککی دیوانی اوزبیک و دری تیللریده ( «محبت نامه» مجموعه اشعار دری – فارسی و «انجمن آرا دیوانی» اوزبیکچه شعرلر مجموعه سی)نشردن چیققن. بولردن تشقری اونینگ قوییده گی اثرلری چاپ ایتیلگن:
- – نوایی گه ساوغه
- نادره بیگم غزللریدن
- · «سرشک ماتم زدگان» (اشعار مرحوم جوهری فاریابی)
- او آخرگی شعرلری مجموعه سینی هم چاپ قیلیش ترددیده ایدی.
مرحوم حفیظی، شاعر و صنعتچی محمد کریم ذره عظیمی باشچیلیگیده دوام ایتگن سرپل ادبی انجمنی نینگ قتنشووچیلریدن بیری صفتیده شعر وادب دنیاسیگه قدم قویگن ایدی. سرپل ادبی محیطی اونینگ شعری ملکه سینی آشیریشده کتته تاثیر کورستدی.
افغانستان تورکلری مدنی فدراسیونی (ففتا) تشکیل بولگندن کیین، حفیظی جوزجانی شبرغانده بیرینچی بولیب بو انجمن نینگ عضویتینی قبول قیلدی، ظهیرالدین محمد بابر و ظهیر فاریابی مدنی انجمنلری نینگ ففتا گه قوشیلیشی اوچون زمین یره تیب بیردی. شونینگدیک سرپلده ففتا شعبه لرینی آچیشده دوکتور واحدی بیلن جدی سهم آلدی.
روحی شاد محمد یحیا حفیظی جوزجانی نینگ بی وقت حیاتدن کوز یومیشی اوزبیک ادبی دنیاسی اوچون کتته ضایعه بولدی. اونینگ روحی تینچ و جایی جنتده بولسین!


text:
- اۇنلاردان اؤنجەکیلر دە پلانلار قورموشلاردئ. آللاە دا یاپئلارئنئ تملدن سارسمئش، تاوانلارئ تپەلرینە چؤکمۆشتۆ. عاذاب اۇنلارا هیچ بکلەمەدیکلری یردن گلمیشتی.
- سۇنرا قئیامت (مزاردان قالقئش) گۆنۆ آللاە، اۇنلارئ رذیل أدەجک وە: “اوغروندا بؤلۆندۆگۆنۆز اۇرتاقلارئم نەرەدە؟” دیەجک. کندیلرینە بیلگی وریلمیش اۇلانلار شؤیلە دیەجکلر: “بوگۆن بۆتۆن رذیللیک وە بۆتۆن کؤتۆلۆکلر کافیرلرین اۆستۆندەدیر.”
- اۇنلار ملکلرین، یانلئشلار ایچیندە ایکن وفات أتتیرەجگی کیمسەلردیر. همن تسلیمیەت گؤستریر وە: “بیز کؤتۆ بیر شەی یاپمادئق کی!” دەرلر. حایئر! نە یاپتئغئنئزئ آللاە ایی بیلییۇر.
- (اۇنلارا شؤیلە دەنەجکتیر:) “اؤلۆمسۆز اۇلاراق قالماق اۆزرە جهننمین قاپئلارئندان گیرین!” بۆیۆکلۆک تاسلایانلارئن یرلشەجکلری آلان نە کؤتۆدۆر.
- یانلئشلاردان ساقئنانلارا دا: “راببینیز نە ایندیردی؟” دییە سۇرولونجا: “حایئرلئ اۇلانئ!” دەرلر. بو دۆنیادا اییلیک أدن اییلیک بولور. آحیرت یوردو ألبتتە داحا اییدیر. مۆتتاقیلرین (یانلئشلاردان ساقئنانلارئن) سۇن یوردو نە گۆزلدیر!
- اۇراسئ عادن جننتلریدیر. اۇرایا گیرەجکلردیر. ایچلریندن ائرماقلار آقاجاق، اۇرادا آرزولادئقلارئ هر شەی اۇنلارئن اۇلاجاقتئر. آللاە، مۆتتاقیلری (یانلئشلاردان ساقئنانلارئ) ایشتە بؤیلە اؤدۆللندیریر.
- اۇنلار ملکلرین، ایی دورومدا ایکن وفات أتتیرەجگی کیمسەلردیر. اۇنلارا شؤیلە دەرلر: “سلام سیزە (آرتئق گۆوندەسینیز)! یاپمئش اۇلدوغونوز شەیلرین قارشئلئغئ اۇلاراق جننتە گیرین!”
- بونلار ملکلرین گلمەسی وەیا راببینین (صاحیبینین) أمرینین گلمەسی دئشئندا بیر شەی بکلەمییۇرلار. اۇنلاردان اؤنجەکیلر دە بؤیلە یاپتئلار. آللاە، بونلارا یانلئش یاپماز، بونلار یانلئشئ کندیلرینە یاپارلار.
- یاپتئقلارئ کؤتۆلۆکلر باشلارئنا گلدی. حافیفە آلدئقلارئ عاذاب اۇنلارئ چپەچەورە قوشاتتئ.
- شیرکە دۆشنلر (آللاهئ گری سئرایا قۇیانلار) شؤیلە دەرلر: “آللاە، فارقلئ بیر ترجیحتە بولونسایدئ، بیز دە آتالارئمئز دا، اۇنون دئشئندا هیچبیر شەیە قوللوق أتمز، اۇنون حارام قئلدئغئندان باشقا هیچبیر شەیی دە حارام سایمازدئق.” اۇنلاردان اؤنجەکیلر دە بؤیلە یاپمئشلاردئ. ألچیلرە دۆشن، آچئق بیر تبلیغ /بیلدیرمەدن باشقا نەدیر کی!
- “قوللوغو آللاها یاپئن وە طاغوتلاردان اوزاق دورون!” دەسینلر دییە هر اۆممتە بیر ألچی گؤندردیک. اۇنلارئن ایچیندن، آللاهئن یۇلونا قابول أتتیگی کیمسەلر دە اۇلدو، ساپئقلئغئ حاق أتمیش اۇلانلار دا. یریۆزۆنۆ گزیپ دۇلاشئن دا یالانا سارئلانلارئن سۇنونون ناسئل اۇلدوغونا بیر باقئن!
- یۇلا گلمەلرینی نە قادار ایستەسن ایستە، آللاە، ساپئق سایدئغئ کیشییی یۇلا گتیرمز. اۇنلارئن یاردئمجئلارئ دا اۇلماز.
- “آللاە اؤلن کیمسەیی تکرار دیریلتمز” دییە وار گۆچلرییلە آللاهئن آدئیلا یمین أتتیلر. حایئر، دیریلتەجکتیر! بو، آللاهئن وردیگی سؤزدۆر، موطلاقا گرچکلشەجکتیر. آما اینسانلارئن چۇغو بونو بیلمز.
- دیریلتەجک کی، حاققئندا آنلاشمازلئغا دۆشتۆکلری شەیلری اۇنلارا آچئقلاسئن وە کافیرلیک أدنلر (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر)، یالانجئ اۇلدوقلارئنئ اؤگرنسینلر.
- بیر شەیین اۇلماسئنئ ایستەدیگیمیزدە، اۇنون ایچین سؤزۆمۆز سادەجە؛ “اۇل!” دەمکتیر. سۇنرا اۇ شەی اۇلوشور.
- حاقسئزلئغا اوغرادئقتان سۇنرا آللاە اوغروندا هیجرت أدنلری دۆنیادا، کسینلیکلە گۆزل یرلرە یرلشتیریریز. بونلارئن آحیرتتەکی اؤدۆلۆ داحا بۆیۆکتۆر. کشکە بیلمیش اۇلسالار.
- اۇنلار، صابئرلئ اۇلان (دوروشونو بۇزمایان) وە راببینە گۆونیپ دایانان کیمسەلردیر.
- سندن اؤنجە دە ألچی اۇلاراق گؤندردیکلریمیز، کندیلرینە واحیەتتیگیمیز أرککلردن باشقاسئ دگیلدی. بیلمییۇرسانئز اۇ ذیکرین (اؤنجەکی کیتابلارئن) اوزمانلارئنا سۇرون!
- اۇ ألچیلری آچئق بلگەلرلە (موعجیزەلرلە) وە زبورلارلا گؤندردیک. کندیلرینە ایندیریلنین نە اۇلدوغونو اۇ اینسانلارا آچئق آچئق آنلاتاسئن دییە اۇ ذیکری سانا دا ایندیردیک. بلکی دۆشۆنۆرلر.
- کؤتۆلۆکلر پلانلایانلار، آللاهئن کندیلرینی یرین دیبینە گچیرمەسینە وەیا فارق أدەمەیەجکلری بیر یردن عاذاب گلمەسینە قارشئ گۆوندە میدیرلر؟
- یاحود دؤنۆپ دۇلاشئرکن اۇنلارئ یاقالاماسئنا قارشئ گۆونجەلری می وار؟ اۇنلار قاچئپ قورتولامازلار.
- یا دا قۇرقوتا قۇرقوتا یاقالاماسئنا قارشئ (گۆونجەلری می وار)؟ آما سیزین راببینیز پک شفقاتلیدیر وە ایکرامئ بۇلدور.
- آللاهئن یاراتتئغئ شەیلرە باقئپ عیبرت آلمادئلار مئ؟ گؤلگەلری، آللاها سجدە أدەرک ساغا وە سۇللارا دؤنرلر. اۇنلار آللاهئن اؤنۆندە أگیلیرلر.
- گؤکلردە وە یردە اۇلان حارەکتلی جانلئلار وە ملکلر، بۆیۆکلنمەدن آللاها سجدە أدرلر.
- اۇنلار اۆزریندە أگەمن اۇلان راببیندن قۇرقار، کندیسینە أمرەدیلنی یاپارلار.


text:
دوسنت
دوسنت (لاتینجا : docere ، اؤیرتمک ) عالی مکتب لرده بیلی یورد مناظیره چی سی فونکسیاسینی یئرینه یئتیرن شخص لره وئریلن وظیفه دیر. او هم ده طرفیندن وئریلیر و عالی آتستاسیا کومیسیاسی (Attestasiya Komissiyası) طرفیندن تصدیق ائدیلیر.
دوسنت علمی وظیفه سی عالی مکتب لرده ان آزی 5 ایل چالیشمیش ، علمی تجروبه سی اولان شخص لره وئریلیر . آلمانیادا دوسنت وظیفه سی آذربایجانداکی ایله اوخشار دیر. آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده ایسه بئله بیر وظیفه آسوکیاته پروفسور (associate professor) ایله اکویوالنت (ekvivalentdir) دیر.


text:
- صورا اۆفلندیگی زامان اۇ گۆن، آرالارئندا نە بیر آقرابالئق باغئ قالئر نە دە بیربیرلرینی آرایئپ سۇرارلار.
- کیمین اییلیکلری تارتئدا آغئر گلیرسە، ایشتە اۇنلار اومدوقلارئنا قاووشاجاقلاردئر.
- کیمین دە اییلیکلری تارتئدا حافیف گلیرسە، اۇنلار کندیلرینی حۆسرانا اوغراتمئش اۇلاجاقلار، جهننمدە اؤلۆمسۆز اۇلاراق قالاجاقلاردئر.
- یۆزلرینی آتش یالار، اۇنلار اۇرادا دوداقلارئ چکیلمیش، دیشلری اۇرتایا چئقمئش حالدە اۇلورلار.
- “سیزە آیتلریم باغلانتئلارئیلا اۇقونمادئ مئ؟ آما سیز اۇنلار قارشئسئندا یالانا سارئلئیۇردونوز.” (دەنەجکتیر)
- دەرلر کی: “راببیمیز! بیز آزغئنلئغئمئزا ینیک دۆشتۆک وە یۇلدان چئقمئش بیر تۇپلولوق اۇلدوق.
- راببیمیز! بیزی بورادان چئقار. عاینئسئنئ بیر داحا یاپارساق، گرچکتن یانلئش یاپان کیمسەلر اۇلوروز.”
- (آللاە) دەر کی: “یئقئلئپ قالئن اۇلدوغونوز یردە! آرتئق بنیملە قۇنوشمایئن!”
- قوللارئمئن ایچیندە: “راببیمیز! اینانئپ گۆوندیک. بیزی باغئشلا، بیزە ایکرام أت! سن ایکرام أدنلرین أن اییسیسین” دیەن بیر کسیم واردئ.
- آما سیز اۇنلارئ آلایا آلئیۇردونوز. اؤیلە کی اۇنلار، سیزە بنیم ذیکریمی (آیتلریمی) اونوتتوردو. اۇنلارا گۆلۆپ دورویۇردونوز.
- بن دە صابئرلئ داورانمالارئنا (دوروشلارئنئ بۇزمامالارئنا) قارشئلئق بوگۆن اۇنلارئ اؤدۆللندیردیم. باشارانلار ایشتە اۇنلار اۇلدو.
- (آللاە:) “یریۆزۆندە قاچ سنە قالدئنئز؟” دییە سۇراجاق.
- اۇنلار: “بیر گۆن یا دا گۆنۆن بیر قئسمئ قادار قالدئق. اۇنو سایانلارا سۇر” دەرلر.
- (آللاە) شؤیلە دیەجکتیر: “پک آز قالدئنئز، کشکە بونو بیلسەیدینیز!
- سیزی بۇشونا یاراتتئغئمئزئ، حوضوروموزا چئقارئلمایاجاغئنئزئ مئ حساب أتمیشتینیز؟”
- گرچک حۆکۆمدار اۇلان آللاە پک یۆجەدیر. اۇندان باشقا ایلاە یۇقتور. اۇ، دگرلی عارشئن (یؤنتیمین) صاحیبیدیر.
- کیم، ألیندە بیر قانئت اۇلمادان آللاە ایلە بیرلیکتە باشقا بیر ایلاها یالوارئرسا، حسابئنئ یالنئز راببینین حوضوروندا ورەجکتیر. شو بیر گرچک کی کافیرلر، اومدوقلارئنا قاووشامازلار.
- دە کی: “راببیم! باغئشلا، ایکرامدا بولون! أن ایی ایکرامئ یاپان سنسین.”


text:
«ایشیق درگیسی»نین مدیر مسئولونون «ائوده آل» ایله مصاحبهسی
۱- هر شئیدن اول لطفا اؤزنوزو «ائوده آلین» اوخوجولارینا معرفی ائلهیین!
من روشن نوروزی «ایشیق» درگیسینین صاحبی و مسئول مدیری. ۱۳۶۴نجی ایلده تبریزده آنادان اولموشام. ایندیلیکده تهراندا یاشاییرام و «اجتماعی علاقهلر و ژورنالیسم» رشتهسینده دوقتورلوق اؤیرنجیسییم.
۲- هانسی سببلر سیزی درگی نشریاتینا یؤنلتدی؟ بیر بوشلوق حس ائدیب، اونو دولدورماغا قرار وئرمیسیز؟ یوخسا سادهجه شخصی علاقهلر سببیندن بو عرصهیه قدم قویموسوز؟
سوالینیز جوابیندا بئله دئیه بیلرم کی بلکه بونلارین هامیسینین تاثیری اولوبدور. هم شخصی علاقهلر و هم بیر سیرا بوشلوقلاری دولدورماق هدفی ایله باشلانیب بو ایش. بیلدیینیز کیمی «ایشیق» (آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی) آرتیق یئددی ایلدیر کی آذربایجان ادبیاتی و مدنیتی ساحهسینده چالیشیر. بو سایت یالنیز ادبیات ساحهسینی اؤزونه مقصد گؤتوروبدو. طبیعیدیر کی آذربایجان جغرافیاسیندا ادبیاتدان باشقا آیری موضوعلاردا واردی. بو موضوعلارلادا بیز ماراقلانیردیق. بونا گؤره ده درگینین نشرینه باشلامادان اول اونون مرکزی موضوعلارینی تعیین ائتمک اوچون بیر سیرا تحقیقات آپاردیق و آختاریشلاریمیزین نتیجهسینی نظره آلاراق درگینین نشرینه باشلادیق. البته بونو دا دئمهلییم کی قطعا شخصی علاقهلر و انگیزهلرین بو قرارا یئتیشمکده بؤیوک تاثیری وار ایدی. قراریمیز بو اولدو کی یالنیز ادبیات و اینجه صنعت مخاطبلری یوخ، باشقا علاقهلی مخاطبلری ده نظرده آلمالییق. ایران آذربایجانینین میلیونلارجا نفوسو وار، آما، آنادیلینده نشر اولونان نشریاتیمیرین تیراژی چوخ آزدیر. بو بیزی دوشوندوروردو. بیلیریک کی بو نشریاتیندا اکثریتینی تشکیل ائدن ادبی موضوعلاردیر و بو ساحه ژورنالیستلری اؤز فعالیت گوجونو و باخیشلارینی ادبیات حوزهسینه اختصاص وئریرلر. بو نشریاتدا چالیشانلار و اونلارین تحریریه عضولری ادبیات متخصصلری و اونلارین مخاطبلری ده ادبیات هوسکارلاریدیرلار. بو سببدن مخاطب دایرهسی چوخ محدودلاشیر. بیز بو دوشونجه ایله ایشیقدا اساس سیاستلریمیزین بیرینی، مخاطب دایرهسینی اولدوقجا گئنیشلندیرمگه قویدوق و اونا گؤره ده «ایشیق درگیسی» بیر ادبی عنعنهدن دوغولسا دا، بیر ادبی سایت تانینسا دا، مدنی-اجتماعی بیر درگی کیمی میدانا چیخماغا چالیشیر و ایران آذربایجانی جغرافیاسیندا اجتماعی مسئلهلره، مدنی مسئلهلره توخونماغی مقصد گؤتورور. بیزی دوشوندورن باشقا مسئلهلردن بیری ده آذربایجان مطبوعاتیندا ژورنالیسم تکنیکلرینه آز اهمیت وئرمکدیر. انکشافدا اولان بیر جمعیتین مطبوعاتی دا انکشافدا و ژورنالیسمین مدرن تکنیکلرینه اویغون اولمالیدیر. بونون اوچون ده ایشیغین فضاسین آپاردیق او سمته و کاغاذ کیفیتی، رنگی اولماق، صفحه دوزومو، گرافیک و مدرن بیر نشرین باشقا ملزوماتیندان فایدالانماغا چالیشدیق. باخمایاراق کی ایندیلیکده اقتصادی باخیمدان بو ملزوماتی حاضیرلاماقدا جدی پرابلئملرله اوز به اوز اولموشوق.
۳- «ایشیق» ایلک ساییسیندان بری آذربایجان مدنی فضالاریندا چوخ سس ائلهدی و نسبتا یاخشی قارشیلاندی؟ بو اوغورلارین سببلرینی نهلرده گؤرورسوز؟
«ایشیق»ین هله اوچ نومرهسی یاییلیبدیر. منجه اوغوردان دانیشماغیمیز بلکه بیرآز تئزدیر. هله گؤرولملی چوخلو ایشلر اؤنوموزده وار؛ آما گئت گئده ایستر درگینین ساتیشی، ایسترسه آگهی وئریلمهسی و ان اؤنملیسی بیزیمله داوطلب امکداشلیق ائدنلرین سایینین آرتماسی بیزده ده امید یارادیبدیر. بیز اوچونجو نومرهنین هامیسینین ساتیشینی ظن ائدیریک. هم بو مسئله، هم ده اگهی آلینماسی بلکه بیزیم اقتصادی موشگوللریمیزین حلینده یاردیمجی اولسون. آنجاق سیزین سوالینیزین جاوابیندا دئیه بیلرم کی – اگر اوغور آدلاندیرساق- نئچه عاملین تاثیری اولوبدور. بیرینجیسی بو کی «ایشیق» میدانا چیخاندا، تانینماز بیر آد دئییلدی، هر حالدا بیر هویتی وارایدی. یئددی ایللیک بیر سایت وار ایدی کی اونون آرخاسیندا دورموشدو و بو هویت طبیعی کی مجلهیهده منتقل اولوردو. او سایتین اوخوجولاری وارایدی و درگیده او اوخوجولارا دایاناراق یئنی-یئنی اوخوجو کوتلهسینی الده ائده بیلیردی. ایکینجی عامل بلکه بو ایدی کی، بیز یئنی مخاطبلر سوراغینا گئتدیک. بیرینجی سوالینیزین جوابیندا عرض ائلهدیگیم کیمی آنا دیللی آذربایجان مطبوعات فضاسینین عموم اوخوجولاری داها آرتیق ادبیاتچیلار و آذربایجان ادبیات هوسکارلاری اولوبدور. بیز چالیشیریق کی باشقا مخاطبلر ده تاپاق. گنجلر، ایش آداملاری، ائو قادینلاری، اؤیرنجیلر، اجتماعی موضوعلارلا ماراقلانانلار و عمومیتله آنا دیلینی سئون و اونو اؤیرنمک ایستهین باشقا وطنداشلاریمیز. اوچونجو عامل دن آد آپارسام، بیز چالیشیریق امکان قدر آچیلمیش یوللارلا گئتمهیک. تزه موضوعلاری میدانا چیخاراق؛ اوخوجونون ماراغینی جلب ائدن موضوعلارا مراجعت ائدهک و بو موضوعلارین آذربایجان جغرافیاسیندا بیر مسئله کیمی اولماسینی دا نظرده توتوروق. بونلاردان علاوه بلکهده «ایشیق»ین سیماسی، «ایشیق»ین گرافیک فورمتی، بصری گؤزللیکلری، کاغاذ کیفیتی و رنگی اولماغی. منجه بو عامللر اوخوجو رغبتینی قازانان عامللر اولا بیلر. بیر موضوعادا تاکید ائتمک لازیمدیر. اودا بودور کی، بیز املا قایداسیندا چالیشدیق اولدوقجا متنلرین اوخونوشو ساده اولسون و مجلهنین رسمالخطی ایلک دفعه مکتوب بیر متنی آنا دیلینده اوخویان اوخوجولاری چاشدیرماسین. دیلیمیزده رسمی تحصیل اولمادیغی اوچون اوخوجولارین بلکه ده تام اکثریتی چوخ چتینلیکله آنا دیلینده یازیب اوخویا بیلیرلر. بونو نظره آلاراق اوخوناقلی بیر رسمالخط سئچدیک و چالیشدیق کی بو رسمالخط امکان قدر درگینین بوتون صحیفهلرینده غلطسیز گئتسین. بونلاردان علاوه بیز یئنی سیمالارین سوراغینا گئتدیک. بیزیم درگینین بو اوچ نومرهسینده بیر سیرا امکداشلار ایلک دفعه اولاراق آذربایجان دیلینده بیر متن یازیبدیرلار و حرفهای یازیچی دئییللر. بیز حتی فارس مطبوعاتیندا چالیشان آذربایجانلی ژورنالیستلرین ده سوراغینا گئتدیک و اونلارین چوخو ایله دانیشدیق و آنا دیلینده یازماغی تکلیف ائتدیک. اونلار یازیچیلار هیاتیمیزله علاقه قوردولار. چوخلاری دئییردیلر کی بیز ایندییه قدر هئچ آنا دیلیمیزده یازمامیشیق. بیز اونلاردان ایستهدیک کی حتی باشلانیش نومرهلریمیزده فارسجا یازسینلار و بیزیم ترجمه گروهوموز یازیلارینی آنا دیلینه چئویرسین. بو فارسجا یازان امکداشلاریمیزین چوخو ایندی اؤز آنا دیلینده یازماغا هوس گؤستریرلر و بیر ایکیسی ایلک تجربهلرینی آنا دیلینده یازماقدا کئچیریرلر. درگینین بیرینجی نومرهسینده ۱۱ یازی ترجمه اولونموش یازیلار ایدی؛ آنجاق اوچونجو نومرهمیزده یالنیز ایکی یازیمیز ترجمهدیر. بیرده کی بیز درگینی چیخارتدیغیمیز زامان کاغاذ و چاپ قیمتینی نظره آلاراق اونا ۱۰ مین تومن قیمت قویدوق. آنجاق تاسفله هر شئی دییشیلدی. قیمتلر گوندن گونه آرتدی. بیز چالیشدیق کی ۵ مین تومن آرتیرماقلا دایاناق و درگینین نشرینه دوام ائدک. آنجاق ایندی قیمتلر نئچه برابر اولوب و بونا باخمایاراق بیز درگینین قیمتینی مناسب حالدا ساخلاماغا چالیشیریق. ایستهییریک آگهی آلماقلا بو بوشلوغو دولدوراق. هلهلیک بیزده باشقا مطبوعات ایشچیلری کیمی بو موشگوللرله اوز به اوزوک؛ آنجاق اوخوجولاریمیز اوچون قیمتی یئنه ده مناسب بیر حالدا تثبیتلشدیرمک ایستهییریک.
۴- سون ایللرده، کئچمیشله مقایسهده آذربایجاندا چیخان درگیلرین سایی چوخالیب. بو تنوعون نه مزیت و نه عیبلری اولا بیلر؟
طبیعیدیر کی آنا دیلیمیزده چیخان هر بیر درگی بیزیم اوچون سئویندیریجیدیر. چوخ سئوینیریک. هرحالدا نه قدر آنا دیلیمزده درگی چیخسا ، نه قدر کیتاب چیخسا، نه قدر اوخونسا، نه قدر یازیلسا، او قدر بیزیم مدنیتیمیزین خئیرینهدیر. او اوزدن هر بیر درگی کی چیخیر، هر بیر کیتاب کی چیخیر، اونو سئوینجله قارشیلامالیییق. بیز ایشیقچیلار بو وضعیتدن سئوینیریک و اونو صمیمیتله قارشیلاییریق. بیز باشقا درگیلره رقیب کیمی یوخ، یولداش کیمی و بیر عائلهنین عضولری کیمی باخیریق و بو اوزدن اونلارلا هر بیر امکداشلیغا حاضیریق. بیز سئوینیریک کی مطبوعاتیمیز داهادا چوخالیر. بونو بیر عیب یوخ، بیر یولون باشلانیشی کیمی دیرلندیریریک. کاش آذربایجانین هر بیر شهری اؤزونه مخصوص آنا دیلینده بیر درگیسی اولسون. منجه هئچ بیر شئی بوندان گؤزل اولا بیلمز. آنجاق سیزین سوالینیزین جوابیندادا بونو دئیه بیلرم کی بیز چالیشمالیییق اولدوغو قدر حرفهای ژورنالیسمه دوغرو آددیملایاق. بیزیم آنا دیللی مطبوعاتیمیز داها آرتیق محتوایا دیر وئریر و فورمو و مدرن ژورنالیسم تکنیکلرینه آز اهمیت وئریر. بو اوزون مدتده اوخوجو سلیقهسینین سویهسینده منفی اثرلر قویا بیلر. بیز چالیشمالیییق گؤزل مضمونلاری اورهک اوخشایان و گؤزل بیر گؤرکمده اوخوجولارا تقدیم ائدک. تاسفله بو گون مطبوعاتیمیزین بیر چوخوندا بو چاتیشمامازلیق گؤزه چارپیر. بیز آذربایجان ژورنالیستی گؤزل بیر متنی، ساغلام و گؤزل بیر شکیلده اوخوجولاریمیزا چاتدیرمالیییق. آنجاق بوتون بونلارا باخمایاراق، هر بیر درگینین چیخماسی خالقیمیز اوچون بیر غنیمتدیر.
۵- «ایشیق»ین آماجی نهدیر؟ گلهجکده اونو هانسی موقعیتده گؤرمهلیییک؟
دئدیگیم کیمی ایران آذربایجانیندا میلیونلارجا هموطنلریمیز یاشاییر، آما بو میلیونلارجا آذربایجانلی اؤز آنا دیلینده بئله، یازیب اوخویا بیلمیر. «ایشیق» اؤز قوهسی و باجاریغی ایله چالیشیر کی اؤز مخاطبلرینده آنا دیلینده اوخویوب یازماغا رغبت یاراتسین. بونون اوچون ده مختلف امکانلاردان فایدالانیر. مثلا درگی ده چاپ اولان بوتون یازیلارین کناریندا بیر بارکد یئرلشدیرمکله یازینین سس فایلینی دا اوخوجولارینین اختیاریندا قویور. بو دیلیمیزی یاخشی و یا دوزگون اوخویا بیلمهین اوخوجولارا کمک ائدیر هم متنی یاخشی باشا دوشسونلر، همده سسله متنی توتوشدوراراق آنا دیلینی یازیب اوخوماقدا چتینلیک چکمهسینلر. بو یولدا امکان قدر چالیشیریق یازیلار املا باخیمیندان غلطسیز و رسمالخط آسان و اوخوجولار اوچون اوخوناقلی اولسون و اونلاردا بو دیلده یازیب اوخوماغا رغبت یاراتسین. هر حالدا بیز آرزو ائدیریک بو ایش بیزیم آنا دیلینده تحصیل آلمادیغیمیزدان یارانان بوشلوغو معین قدر دولدورسون. قالدی ژورنالیسم باخیمیندان، بیز چالیشاجاییق کی ژورنالیسم استانداردلارینی گؤزلهمکله، حرفهای بیر درگینین یارانماسی اوغروندا الیمیزدن گلنی اسیرگمهیک و آذربایجان ژورنالیسم فضاسیندا اولدوغو قدر ایستر مضمون، ایسترسه فورم اعتباریله درگینین کیفیتینی یوکسلدک.
۶- «ائودهآل» سایتینا گؤره اؤز گؤروشونوزو بویورون!
«ائودهآل» سایتی چوخ دیرلی بیر پروژهدیر. نییه کی مطبوعاتچیلار «توزیع» مسئلهسینین نه قدر اهمیتلی اولدوغونو چوخ یاخشی بیلیرلر. کلاسیک شکلینده بو مسئله بعضا اشتراک سیستمیایله، بعضا کتاب ماغازالاری واسطهسیله، بعضاده دکهلر یولو ایله حل اولونماقدادیر. آنجاق اونودولان چوخ اهمیتلی بیر مکانیزم «آنلاین» ساتیش مکانیزمیدیر و «ائودهآل» سایتی بو اهمیتی یاخشی باشا دوشوب و بو مسئله نین بوگونکو حیاتیمیزا اویغون بیر مکانیزمله حل ائدیلمهسینده جدی آددیملار گؤتوروبدور. بودا آنا دیلیمیزه، مدنیتیمیزه بؤیوک بیر خیدمتدیر. بو تیپ ایشلر نه قدر گئنیشلنسه، بیر او قدر حرفهای بیر مرحلهیه یاخینلاشاجاییق.
۷- اوخوجولار سیزینله نئجه علاقه ساخلایا بیلرلر؟
www.ishiq.ir سایتی بیزیم مجله نین رسمی سایتی دیر. عین حالدا www.ishiq.net سایتی دا ایشیقین ادبی سایتی کیمی تانینیر. عزیز اوخوجولار بیزیمله بو سایتلار واسطهسیله علاقهده اولا بیلرلر. سیزه ده منتداریق، چوخ ساغ اولون کی بیزه بو فرصتی وئردیز.
منبع: http://www.evdeal.ir/article-291


text:
`لوبنال پرزیدنتی` نتیجهلر
خبرلر [955]
- آذربایجان و ائرمنیستان بیر-بیرینین اراضی بوتؤولوگونو تانیییب
- پراگ-دا علی یئو و پاشینیان گؤروشهجک
- پوتین اوکراینانین 4 ویلایتینین روسیایا بیرلشدیریلمهسی ایله باغلی سازیشلری تصدیقلهییب
- زلنسکی اونلارلا یاشاییش منطقهسینین ایشغالدان آزاد اولوندوغونو بیلدیریب
- جو بایدن اوکراینالی همکاری ولودیمیر زلنسکی ایله تلفون دانیشیغی آپاریب
- جمهور باشقانی اردوغانلا پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- جمهور باشقانی اردوغان ولادیمیر پوتین ایله تلفونلا دانیشاجاق
- اولاف شولتز و ولودیمیر زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- شولتز و ماکرون انرژی قیمتلرینی موذاکیره ائدیبلر
- ایلهام علی یئو:"لاچینا قاییتدیق، بوتون لاچینلیلاری و آذربایجان خالقینی تبریک ائدیرم"
- ولودیمیر زلنسکی: "بیزیم هر گونوموز بئلهدیر"
- زلنسکی اوکراینایا وئردیگی دستهیه گؤره بوریس جانسونا تشککور ائدیب
- ماکرون ایله زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- ولودومیر زلنسکی: "دونتسک ویلایتینده جبهه خطینده وضعیت هله ده آغیردیر"
- جمهور باشقانی اردوغان روسیایا گئدهجک
- زلنسکی: بیز ثبوت ائدجییک کی، تاخیل داشینماسینا مانع اولمامیشیق
- جاپاروو، تۆرکون کنفرانسی هیئت باشقانلارینی قبول ائتدی
- پسکوو:"هوجوملارین تاخیل داشینماسی موقاویلهسی ایله هئچ بیر علاقهسی یوخدور"
- کووید-19-ا یولوخان جو بایدنین قبول ائتدیگی داوا آچیقلانیب
- پوتین قلوبال اقتصادی بحراندان چیخیش یولو تکلیف ائدیب
- پرزیدنت اردوغان و روسیا پرزیدنتی پوتین ایله آنلاشدی
- آذربایجان پرزیدنتی: "شوشا شهری ایشغالدان آزاد ائدیلیب"
- روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین آنکارایا گلیر
- آذربایجان پرزیدنتی الهام علی یئو ت.ر.ت-یه موصاحیبه وئریب
- شوشا شهری ایشغالدان آزاد ائدیلیب
- آذربایجان پرزیدنتی الهام علی یئو ایشغالدان آزاد ائدیلن بؤلگهده
- اردوغانین سئچیم ظفرینین آردیندان ایلک تبریک زنگی آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علیئودن گلدی
- آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علیئو، پرزیدنت اردوغان طرفیندن رسمی مراسیمله قارشیلانیب
- تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان، شهیدلری آنما و دموکراسی میتینگینده قونوشماسی