text:
سلطان تکهشینگ کوممهتی (گنبدی)
Soltan Tekeşyň Kümmeti
ترجمه ادیپ تاییارلان: یاشار نیازی /
دونیا تورکمنلرینگ ماغلومات قوللانماسی مارقوش تورکمن صحرا
سلطان تکهشینگ کوممهتی کؤنه اورگنچ تاریخی – مدنی قوراغ حانانینگ چأگینده یرلشیأر. بینا ۲۹ × ۳۹ × ۶۶٫۵ مترمربع اؤلچِگدأکی بیشن کرپیچدن قالدیریلیپدیر.
اول قاپداللاری ۱۱٫۴۵ متر، وه بلندلیگی ۱۲٫۵ متر بولان اینهدؤردول گنبدلی زالی عمله گتیریأر. بینا جهانینگ چار کونجونه باقیپ دورار یالی ادیپ سالنیپدیر، اونونگ اساسی گیرلگهسی دمیرقازیق طاراپدا یرلشیأر.
عصرلارینگ دووامیندا طبیغی حادثهلارینگ، اوروشلارینگ هم-ده بجرگی ایشلرینینگ نتیجهسینده کوممهتینگ اوزولباشداقی کشبی بیرآز اؤیتگأپدیر.
چشمهسی:
مارقوش ترکمن صحرا
www.margush.ir
شرکت گردشگری و سیاحتی ترکمن صحرا (گلستان)
چشمه آدینی یازیپ ماغلوماتدان پیدالانیپ بیلرسینگیز.
استفاده از مطالب سایت با ذکر نام منبع مانعی ندارد.


c: text/html

text:
ربع رشیدی
رَبع رشیدی ،رَبع رشیدی تبریز شهری نین تاریخی و دگرلی بینالاریندان دیر کی باغمئشه محلله سینده یئرلشیب، ربع رشیدی ائلخانلار دوره سینده تیکیلینیب و بینانین معمارلیق طرزی ده آذربایجان معمارلیق طرزی دیر.[۱]
تقریباً ۶۵۰ ه.ش ایلینده تبریزده رشیدالدین فضلالله همدانی آدیندا بیر بیلیم یؤرد یارادیلدی. رشیدالدین، غازان خانین باشباخان ایدی، غازان خان دا ائلخانلارین شاهلاریدی. ائلخانلار دوره سینده تبریز ائلخانلارین باشکند ایدی.[۲]
او زاماندا بو بیلیم یورد، دؤرد دانا بؤیوک قیسمته بؤلونوردی کی بیلیم یوردون دؤرد یانیندایدیلار و بو بینانی اربع (عرب دیلینده دؤرد کلمه سینه اربع دییرلر) آدلاندیردیلار. سونرالار، رشیدالدین فضلاللهین زحمتلرینه گؤره، بو بینایا ربع رشیدی دئدیلر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ آذری (معماری)، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۱. (بازنشر در تبیان)
- ↑ (۱ تیر ۱۳۸۶) توزیع تصاویر وقف نامه ربع رشیدی به مردم. یوخلاما تاریخی: ۱۷ آوریل ۲۰۰۹.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
فرناندو قاقو
فرناندو قاقو (اینگیلیسجه: Fernando Gago) (دوْغوم:۱۰ آوریل ۱۹۸۶ (۳۵ یاش) سیودادلا) بیر فوتبالیست. بوکا خونیورز فوتبال کولوبو و آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Fernando Gago. یوْخلانیلیب2 October 2017.
قارداش پروژهلرده فرناندو قاقو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بوئنوس آیرس ایالتینده دوغوملولار
- بوکاجونیورز کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- ا.اس. رم کولوبونون اویونچولاری
- والنسیا کولوبونون اویونچولاری
- ولز سارسفیلد کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
آیدینلانما چاغی
آیدینلانما چاغی یا معاریفچیلیک دؤورو آدلانان تاریخی دؤور، آیدینلانما فلسفهسینین ۱۸-جی عصرده دوغولوب منیمسمهیه باشلادیغی دؤوردور. غرب جمعیتینده ۱۷-جی و ۱۸-جو عصرلرده اینکیشاف ائدن، راسیونال دۆشونجه کؤهنه، قدیمی، دَییشمز قبول ائدیلن فرضیهلردن، اؤن موحاکیمهلردن و ایدولوژیلاردان اوْنو سربست بوراخماغی و یئنی معلوماتا قارشی قبول اتدیرمیی هدفلین ایدولوژی اینکیشافی ایحاطه ائدن دؤورو کاراکتریزه ائدیر. آوروپا قارانلیق چاغ دؤورونده دینه ضد اوْلدوغو ایله علم و دوشونمیی قاداغان ائتمیش دی. آنجاق اوْ زامانلاردا دیلدن دیله ائدیلن ترجومهلرله بیر مدنیت قۇرموش اوْلان اندولوسه (ایسپانیا) کئچیریلن یوروشلرله اوْرانین خالقینین فیراوان حیاتی قارشیسیندا حئیران اوْلموشدولار. عربجه اثرلری اؤزلله ده ابن روشد کیمی عالیملرین اثرلرینی لاتین دیلینه چئویریب معاریفچیلیک دؤورونه یئر حاظیرلامیشلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آیدینلانما چاغی
- ۱۸. یوز ایل
- 18th-century philosophy
- Agnosticism
- آتئیزم
- Autonomy
- Critical thinking
- Ethics
- خوشبختلیک
- Historical eras
- History of ideas
- فلسفه تاریخی
- History of Europe by period
- Humanism
- بیلیک
- Learning
- Philosophical movements
- فلسفه
- Problem solving skills
- Progress
- Reasoning
- Scientific revolution
- Secular humanism
- Secularism
- Truth
- Virtue


text:
ویکیپدیا:آلتصفحه
آلتصفحه، اصلی صفحهدن / (ایری خط) ایله آیریلاراق یارانان باغلی صفحهلره دئییلیر. آلتصفحه یاراتماق ایمکانی آنا فضا(مقالهلر)دن باشقا بۆتون آد فضالاریندا آچیقدیر. مثلا x آدلی ایشلدن، آلت صفحه یاراتماق اۆچون [[ایشلدن:x/آلتصفحه آدی]] یوْلوندان فایدالاناراق [[ایشلدن:x/ایشلر]] کیمی آلتصفحهلر یارادا بیلر.
آلتصفحهلری هارالاردا ایشلتمک اوْلار؟[دَییشدیر]
- ایشلدن آدی فضاسی: [[ایشلدن:x/آلتصفحه آدی]]، [[ایشلدن:x/ایشلر]]
- ویکیپروژهلر
- شابلونلارین توضیحات صفحهلری: [[شابلون:شابلون آدی/doc]]، [[شابلون:Infobox_settlement/doc]]
- آرشیو صفحهلری
آلتصفحهلری هارالاردا ایشلتمک اوْلماز؟[دَییشدیر]
- آنا آد فضاسی و مقالهلر یا دا مقالهیه بنزر صفحهلر
- کوْپیرایتی نقض ائتمک هدفی ایله یازیلار


text:
www.forgottenlanguages.org - Copyright © 2008-2012
دویینه نقدنگیلی گویدیهین
فه لین شعیش'ی وعیشه دیه
کیکیلیل ریرزنه خجنگ
گویدیهین ییریلیل الیریر عرخیرش ارین دویینه نقدنگیل,
دویینه نقدنگیلی فیسیل هرگین ایننه فه ییلته یعدع'ین فینته سکعیلیس سکیشیم فه القد, ویدته فه میندینین شعیش'ی الگرگیریر ریرهیگ,
یعدع'ین ویدته فه کسع'یت کدیت'ی گوگویش'ی میجنیس ایلکین ویدته فه ریور:
'لل گرگیه!' یعدع'ین ویدته کیس اینعوینین کیو, لیمنیین گوعسعیتیم هلدیگ,
ویهکنگ گویدیهین گلگ, یعدع'ین ویدته دویینه س'یل کدیت'ی اینگیم یعدع'ین اوی هدینه فینین دویینه شیس گرین:
'حیلل فسیم تعیلیش نعدیس سه ند?' تعدویطه گوفیتهیم کعیلته او, گوفیتهیم ویلگن'د تعیلیش ارد. دکیه'ی اینریشیل آر'م لییلیت اوی سه یعنعیله منکنش ویلش سعیشیل تیسین سکعیلیس دیفییل لییلیت هنننگ. ع انس, مریکیلیین شیس گرین, ع انیر گوه شعیش'ی اینمیزمرد, ع اینعهه وگنننگین شعیش'ی مشلر. تعیت ارین دویینه نقدنگیلی دعیلیم هنگین وعیشه دوعیاهیش اینینیت سیقده, هنگین نیینع'یس ویدته فه ییهیل شعیش'ی ممرس. تعیت ارین دویینه نقدنگیلی رلسنگ داینینیم شعیش'ی فه لین شعیش'ی وعیشه ونیهد; رد'ین خربنگ یعیت فینین فه گویه شعیش'ی مرننگ. گوفیتهیم اینم الیونگ; گوفیتهیم اینم الیونگ, وعیشه رررگ.
فتییلیس شعین'یت ویدته سی'یش سکیشیم الر, وعگویتیت اینین شهدرک, فتییلیس اینیتهیل هیررس, فتییلیس اینیتهیل رعشعین ویدته ریرهیش گویدیهین فه هدرس, فه دگوعیلیل اینکع'ی گویلیتیل حرن, تیت ولوگ, فتییلیس اینیتهیل نیلیم زریهدر'ین کیوی یعدع'ین تعیلیش فه القد. ویدته تعیلیش فه شیس لییل شعیش'ی س'یل - سه ند? ع... گوفیتهیم اینم الیونگ, گوفیتهیم اینم الیونگ فینین الیهد: وعیشه رررگ, ویشه اینین تعیس دیفییل م.


text:
شئکوی خاقان
شئکوی خاقان — غربی گؤیتۆرک خاقانی (۶۱۸-۶۱۱). نیلی خاقان اؤلدوکن سوْنرا (۶۰۳)٬ غربی گؤیتۆرک اؤلکهسینین ان غربی بؤلگهلرینده٬ نیلی اوْغلو چۇلوْ خاقانا عۆصیان ائدهرک خاقانلیق ایدّیعاسیندا تاپیلدی. چۇلوْ خاقاندان سوْنرا٬ اؤلکه باشبیلنلری شئکونو خاقان اوْلاراق تانیدیلار. شئکو سیر-تاردۇشلار و تؤلؤسلر عۆصیانینی باجارییلا دایاندیرا بیلدی. شئکو خاقان ۶۱۸ ایلینده اؤلدو.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۱۸


text:
هر قیسی خلق نینگ آنه تیلی و ادبیاتی اونینگ ملی روحی و اوزلیگی نینگ، مدنی- معرفی عالمی، ملی غایه سی نینگ اساسی حسابلنه دی. معرفت پرور بابامیز عبدالله اَولانی نینگ “هر بیر ملت نینگ دنیاده بارلیغینی کؤرسته دورگن آئینۀ حیاتی تیل و ادبیاتیدور. ملی تیلنی یوقاتمک اتمک- ملت نینگ روحینی یوقاتمکدور” دیگن حکمتلی سؤزلری هم […]
ایککنچی قسم امام بخاری نینگ مذهبی، دنیا قره شی و اثرلری امام بخاری بویوک مجتهد، محدّث، مفسر، مؤرخ و ادیب بؤلگنی اوچون اؤزیگه خاص قره شلرگه ایگه ایدی. اونی دقیق صورتده تؤرت سُنیلیک مذهب لریدن بیرارته سیگه یاکه باشقه بیران مذهب گه منسوب دیب بؤلمه یدی. حقیقتده او، اؤزیگه خاص اسلوب گه ایکه […]
حسام الدین تویغون، «ایرکین واحدوف چغتای قبرستانیده دفن ایتیلدی» عنوانلی خبرنی اوقیب، چوقور تأثرلنگن و صمیمیتدن توله ملی احساس و تویغولرگه بای بولگن قوییده گی شعرنی کامنت صفتیده یوبارگن. بیز شاعرگه صمیمانه تشکرلر بیلدیریب، اوزبیک تیلیده شکل و مضمون یوزه سیدن در حقیقت بیر ینگی اثر بولگن اوشبو گوزل و سیر مضمون شعرنی […]
رمضان آیی مناسبتی بیلن یازووچی: حقوق فنلری دوکتوری، پروفیسور عبدالحکیم شرعی جوزجانی مقاله ده قوییده گی سواللرگه جواب بیریله دی: امام بخاری کیم ایدی؟ نیگه او بخارادن سورگون قیلیندی؟ اونینگ اوزیگه خاص مذهبی بارمی؟ نیگه او توپلگن حدثلر توپلمی، قرآندن کیین ایککینچی اینگ صحیح کتاب حسابلنه دی. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ بوتون […]
اوزبیکستان اخبارات ملی آژانسی اتاقلی، اوزبیک شاعری ایرکین واحدوف وفاتی مناسبتی بیلن، اوزبیکستان دولتی نامیدن صادر بولگن تعزیت نامه نی اعلان قیلدی. بیز اوشبو پیامنی بیر آز قیسقرتیریلگن شکلده، حرمتلی اوقووچیلر اعتباریگه حواله قیله میز. ———————————————————— اوزبیک ادبیاتی و مدنیتی آغیر جدالیک که اوچره دی. اوزبیکستان قهرمانی، اتاقلی شاعر و ادیب ایرکین واحدوف شو […]
اوزبیکستان جمهوررئیسی اسلام کریموف فرمانی اساسیده ییریک نوایی شناس عالم، تاشکینت دولت شرقشناسلیک انستیتوتی نینگ «ممتاز فیلالوژی» کافدره سی پروفیسوری سویمه غنی یوا گه ادبی فنلر انکشافی، ینگی اولادنی صداقت روحیده تربیه لشگه قوشگن کتته حصه سی و کوپ ییللیک محنتی اوچون «اوزبیکستان قهرمانی» عنوانی بیریلیب، عالی نشان – «آلتین یولدوز» مدالی بیلن تقدیرلندی. بیز […]
* ظهیرالدین محمد بابر توغیلگنی نینگ 533 ییللیگی * ظهیرالدین محمد بابر پادشاه نینگ منثور “نامه” لری: * بابر، اۉغیللری همایون میرزا و کامران میرزا همده یقین دوستی و عملدارلریدن بۉلگن خواجه کلان کبی تانیقلی کیشیلری و بیزگه تانیش بۉلمه گن بیر عدهلرگه اتب منثور نامه لر یازگن. بو نامه لر تورلی حجم، مضمون و […]
علیشیر نوایی ادبیات موزیمی
عزیزالله فاریابی ادبیات شناس باتورخان ولیخواجه یوف بابرنینگ اؤزی نوایی نینگ تیرمه دیوانینی توزیب چیققنینی “بابرنامه”اساسیده انیقلگن .نوایی نینگ ایدیال حکمدار حقیده گی آرزولری هم بابر فعالیتیده معین درجه ده عکس ایتگن . بابر اؤزی توزگن “بویوک امپیریه “ده اؤتکزگن اصلاحاتلرنی قرار تاپتیریش و مفکوره سینی مستحکملش اوچون استایدل حرکت قیلگن . بونینگ نظری اساسلرینی […]
میرزا اولوغ بیک رصدخانه سی


text:
ایسته میرم یار آغلاسین چال تاری قوی تار آغلاسین، گول اویناسین خار آغلاسین بوغاز گولسون دارآغلاسین، قوی یئره غم پیاله سین سیل گوزونون شلاله سین، آل گونشین حواله سین شاخ قارا قوی قار آغلاسین، یار ندن آغلاسین گرک؟ بویون بوکولسون آی فلک، دویونجا قویمادین گولک سیخ ناری قوی نار آغلاسین، خزان یئلی اسن زامان شاختا آمان کسن زامان، یار یاریلان کوسن زامان کیمسه کیمیم وار آغلاسین، صبحه تیکیلدی گوزلریم داغلاری آشدی سوزلریم، گیزلین الوودی کوزلریم نی اولدو ... بیشتر بخوانید »
Gulay – Beni Verme Ellere
مهر ۱۵, ۱۳۹۵


text:
Dec 15, 2014
Dec 13, 2014
اوستاد حبیب فرشباف بیر باخیشدا
رضا همراز
آذربایجانین چاغداش ادبیاتیندا حجب و حیا و متانتی ایله تانینان اوستاد حبیب فرشبافدان یازماق بیر او قدر ده راحات نظره گلمهسین. نییه کی بو کیمی انساندان یازان منجه اؤزو کیمی متانتلی و بیر کلمهده ادب سیمکهسی اولمالیدیر. نه ایسه بو دؤنه ایش تام عکسینه اولوب، نئیلهمک کی بو قانی ایستی انسانلا بیر نئچه دؤنه مصاحب اولدوغوموز سبب اولموشدور کی بیر چوخلاری کیمی بیزده حبیب معلمه وورغون اولوب اوندان یازماق هوسینه دوشدوک. بو سئوگیمیزی بیان ائتمهیه منجه بیر نئچه سطیر یازماق بیر او قدر ده یئرسیز اولا بیلمز.
گونش ایلی ۱۳۶۴ ینجی ایللردن ائله ادبیات هوسکارلاری ایله دوشوب – چیخیب اونلارین بیر سیرالاری ایله ده یاخیندان اولموشام. اصلا یادیما گلمیر کی بیر کیمسه بو گونه قدر اوستاد حبیب فرشبافین آدی گلنده اوندان چیرگین بیر سؤز یا خاطیره دیلینه گتیره. هامیلار ائله اوستادین آدی گلنده بیر تهر سلام – صلواتلا اونو یاد ائتمیشلر. معالاسف من بو اوجسوز – بوجاقسیز وادییه آیاق قویان ایلدن تقریباٌ بیر ایل اول، یعنی ۱۳۶۳ اونجو ایل اوستاد فرشباف تهرانا انتقال تاپمیشدیر.
گونش ایلی ۱۳۶۴ ینجی ایللردن ائله ادبیات هوسکارلاری ایله دوشوب – چیخیب اونلارین بیر سیرالاری ایله ده یاخیندان اولموشام. اصلا یادیما گلمیر کی بیر کیمسه بو گونه قدر اوستاد حبیب فرشبافین آدی گلنده اوندان چیرگین بیر سؤز یا خاطیره دیلینه گتیره. هامیلار ائله اوستادین آدی گلنده بیر تهر سلام – صلواتلا اونو یاد ائتمیشلر. معالاسف من بو اوجسوز – بوجاقسیز وادییه آیاق قویان ایلدن تقریباٌ بیر ایل اول، یعنی ۱۳۶۳ اونجو ایل اوستاد فرشباف تهرانا انتقال تاپمیشدیر.
حبیب ساهیر ؛ ۲۱ آذر ماتمچیسی
نیگار خیاوی
سیدجعفر پیشهوری رهبرلیگی ایله ۱۹۴۵-جی ایلده گونئی آذربایجاندا بیر ایل بویونجا قورولموش اولان میللی حکومت، ساهیرین بوتون خوش خاطرهلرینین یاشاندیغی ایلدیر. میللی حکومتین قورولماسی آذربایجاندا مدنی گلیشمهلره سبب اولوب اونا میللی هاوا گتیریر. بو زامان معلملیکله مشغول اولان ۴۳ یاشلی ساهیر ده آذربایجان تورکجهسی ایله شعر و حکایهلر یازماغا باشلامیشدی. ساهیر او قیسسا دؤنمی “قیسا بیر زاماندا باهار تک/ چیچکلنن گؤزل یوردوموز…” دئیه وصف ائدیر.
Dec 8, 2014
کولگه لر
دنیز ایشچی
کولگه لر قارانلیخ، کولگه لر ایشیخ
گئجه لر اوزوندور، گئجه لر قارا
قارانلیخ سالدیران ، اوز ائوی ایشیخ
ایشیخ لار سالدیراخ، قارانلیخلارا
خواسته های جنبش 21 آذر همچنان پا برجاست
محمد حسین یحیایی
آذربایجان جایگاه ویژه ای در جنبش های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران دارد که آن را در فرصت ها و شرایط مختلف نشان داده است. جنگ های طولانی با روسیه تزاری در دوران فتحعلی شاه قاجار و فرزندش عباس میرزای ولیعهد که ساکن تبریز بود از یک سو اقتصاد آذربایجان را به ویرانی کشاند و از سوی دیگر زمینه ارتباط با کشور های اروپایی را فراهم کرد. تعدادی از دانشجویان آذربایجان در این دوره برای آموزش های فنی، نظامی و زبان روانه اروپا شدند. دستآورد این اعزام دانشجو در سال های بعد در دوران مشروطه خواهی، فعالیت های سیاسی و فرهنگی در کشور، بویژه در بین کارگران آذربایجانی در مناطق قفقاز خود را نشان داد. خشکسالی بسیار شدید در سال 1283 که به قحطی، گرسنگی و شیوع بیماری های واگیر که به تنش های اجتماعی انجامید، به مشروطه خواهی و رهایی از استبداد شتاب بیشتری داد و تبدیل به سنتی شد که همچنان در آذربایجان ادامه یافت.
Dec 2, 2014
دیلین جمعیت حیاتیندا روْلو
عادل بابایئو – کؤچورن: همت شهبازی
جمعیت حیاتینین ائله بیر ساحهسی یوخدورکی، اورادا دیلدن استفاده ائدیلمهسین. جمعیت اؤزونون مؤجودلوغو گلیشمهسی اوچون دیله بوْرجلودور. اگر دیل اولماسایدی، اینسانلار نهاینکی چاغداش اینکشاف مرحلهسینه چاتا بیلمزدیلر، هابئله کوْللئکتیو (=اشتراکی، گروهی) شکیلدهده بیرلشه بیلمزدیلر. یعنی دیل ـ اونسیّت اولماسا، اینسانلار اؤزلری نه فرد، نه جمعیت عضوو اولا بیلیردی. بشریتین اینکیشافیندا چوْخلو کشفلر اولموشدور. لاکین بوتون بشریتین کشفلرینین هئچبیری اؤز اؤنمینه گؤره دیلله موقایسه ائدیله بیلمز. اصلینده دیل و جمعیت قارشیلیقلی آسیلیلیق موناسیبتیندهدیر.
بیر حکیمین گئنجلیک خاطره لریندن *
درویش اوغلو
کئچن ایل تهران اونیورسیته سینین حکیملیک بؤلومونو قورتاران جوان حکیملریمیزین اونیورسیته نی قورتاریب و حکیملیک عنوانینی قازاندیقلاری مناسبتی ایله کئچیردیلن شنلیک چوخ تنتنه لی و گؤزل دوزنلنمیش ایدی. اونیورسیته نین کانتینی او گون تازا حکیملریمیزی و اونلارین گتیردیکلری قوناقلاری یئمگه قوناق ائیله میشدی. کانتینی بزه میشدیلر و گیریش قاپیسینین قارشیسینداکی دووارین یانیندا تاختادان، نئچه پیلله ایله چیخیلاجاق بیر صحنه قوروب اوستونو گؤزل خالچالارایله دؤشه میشدیلر. بو ایل حکیملیک عنوانینی قازانان گنجلریمیزدن بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو اولانلارا بیر دسته گول ایله بیر دفترین آراسیندا بیر چک حاضیرلانمیشدی.


text:
بوخار گمیسی
بوخار گمیسی ، بوخار ماشینی و یا بوخار توربینی ایله حرکته گتیریلن گمی دیر.
بوخار گمی لری پرلی چارخلارلا و یا پرلی وینت لرله تجهیز اولونورلار. وینت بوخار ماشینی ایله بیر اوخدا اوتوردولور. چارخلا ایشله ین گمی لرده ایسه اؤتورمده علاوه اولاراق سۆرعت لر قوتوسو یئرلشدیریلیر.
ایلک بوخار گمیسی روبئرت فولتون طرفیندن ایختیراع ائدیلمیشدیر. 1807 – جی ایلده او کلئرمونت آدلی پرلی چارخلا ایشله ین گمینی دوزلدیر و اونونلا قودزون چاییندا نیویورک دان اولبانیه قدر 9 کیلومتر/ساعاتدا سۆرعتله حرکت ائدیر.
1819 – جو ایلده آمریکا پرلی چارخلارلا ایشله ین بوخار گمیسی ساواننا ایلک دفعه اولاراق اطلس اوقیانوسو کئچیر. آنجاق یولون چوخ حیصّهسینی او یئلکن له (فارسجا : بادبان) گئتمیش ایدی. بو اصولو گمیچیلیکده اوزون مدت ساخلامیشدیر.


text:
اویان نیوز-ون آچیقلاماسی: آشاغیداکی متن آذربایجانین آدلیم یازاری پروفسور محمد تقی زهتابی نین، “میر جعفر پیشه وری”نین ایرانین باشقا میلتلری ایله علاقه لر حاقیندا دوشونجهلری و ائتدیکلری حاقیندادیر؛ بو متن، پروفسور زهتابی ایله موصاحیبهنین متنلشدیریلمیشیدیر.
پروفسور دوقتور زهتابی ایله موصاحیبهنین ویدئوسو: http://youtu.be/bxkcb29nh80
پروفئسور “محمدتقی زهتابی”نین دانیشیقلاریندان:
آذربایجان میللی حکومت دؤنهمینده کوردلر و باشقا ایران میللتلر ایله مناسبتلر
ایران میللتلری ایله مناسبتلرده “میرجعفر پیشهوری”نین باخیشی ایله ایشلری، هابئله “محمدتقی زهتابی”نین فیکیری
بوگون بیزیم وطنیمیز ایران، مختلف میللتلردن تشکیل تاپیر. بو بوگوندن دئییل بئله، تقریبن هئچ اولماسا ۳۰۰۰ ایل بوندان قاباقدان آزی، بو وضعیت داوام ائدیر.
بیزیم فیرقه زامانیندا، فیرقهنین رهبری –پیشهوری- بو مسئلهنی چوخ یاخشی بیلیردی و بو بارهده چوخ دقته لایق فیکیرلری واری ایدی. او بو فیکیرده ایدی کی آذربایجان، بیزیم آذربایجان، جنوبی آذربایجان، غرب طرفی، داغلاری، زاگرس داغلاریندا فیلانلاریندا، کورد قارداشلاریمیز یاشاییرلار، بیز اونلارلا اقتصادی جهتدن و بیر سیرا باشقا جهتلردن قونشویوق. عینی زاماندا پیشهوری بونو بیلیردی کی، اگر کوردلریله و باشقا ایران میللتلری ایله، بیز قارداش کیمی دوست اولساق، ال بیر اولوب، ایشلهسک، هم اونلار هم بیز، مقصده چاتاجاغیق. اگر چنانچه بو دوستلوغو یاراتماغا فیکیر وئرمهسک، دوشمن، شوونیسم بیزی بیر-بیریمیزین جانیمیزا سالسا، نه اونلار نه بیز، هئچ بیریمیز حقه مالک اولمایاجاغیق.
بو بارهده فیرقه زامانیندا گؤردوکلریمی سیزین اوچون قیسا شکیلده دئیهرم.
۱۳۲۵-جی ایلین (۱۹۴۶) خردادین سونلاری ایدی. آذربایجان دئموکرات جوانلار تشکیلاتینین بیرینجی قورولتایی تشکیل تاپمالی ایدی، تیرین ۱۵-نده. بونا حاضیرلیق اوچون مختلف یئرلرده ولایتی-ایالتی کنفرانسلار تشکیل تاپیب و هم یئرلی کمیتهلر سئچیلمهلی ایدی، همده کنگره اوچون نمایندهلر سئچیلمهلی ایدی. مختلف یئرلره، هر یئره گئتمیشدیلر. زنگاندان توتوب تا اردبیل و … . ضمناً منه ده ماموریت وئرمیشدیلر غربی آذربایجاندا نقده، اورمو، سالماس، خوی و ماکی طرفلرینه گئتمیشدیم. اونلاردا بو کنفرانسلاری آپاریردیم. بو کنفرانسلاری آپاردیغیم گونلرده کی اوردا واریدیم، دوستلارین ائوینده قالیردیم؛ ائشیتدیم، باخیب گؤردوم کی کوردلر گلیبلر بو شهرلرده یعنی ماکی، خوی، سالماس، اورمو، نقدهده کورد دئموکرات حزبینین شعبهسین قوروبلار. شوبههسیز کی مندن قاباق یئرلی کمیتهلریمیزین مسئوللاری-صدرلری بو حادثهدن خبر وئرمیشدیلر مرکزه. من ده گؤردوکلریمی تبریزه قاییداندان سونرا یازیب، آقای پیشهورییه حضوراً تقدیم ائلهدیم و شفاهی شکیلده و قیسا شکیلده ده دئدیم.
داها منیم بوندان باشقا، بیر شئی[دن] خبریم اولمادی. آما تقریبن ۲-۳ هفته کئچندن سونرا، بیر زامان گؤردوم کی آقای “پیشهوری”نین دعوتی اساسیندا “قاضی محمد” مهاباد (مهاباد-ماراغا) طرفیندن گلیر تبریزه. بونون گلمهگینی بیز استقبال ائلهدیک. جوانلار تشکیلاتی (هم جوانلار، هم اوشاقلار تشکیلاتی) آدیندا یولون ایکی طرفینده جوانلارلا اوشاقلار دوزولموشدولر، تبریزدن سردرییه قدر. هامیسی پرچمله، گولله، قاضی محمدی استقبال ائلیییردیلر. و قشنگ سرودلار- نغمهلر اوخویوردولار. هئچ یادیمدان چیخماز، بونلار ماشیندان گلدیکده، بیز ده ماشینلا اونلاردان بیراز کنار شکیلده اونلارین یانی ایله باهم گلیردیک. ۲-۳ یئرده قاضی محمد او ماشینینی ساخلاتدیریب، گؤزلری شنلیکدن آغلادی، گؤزلرین سیلدی و اوشاقلارا گول وئردی. اندی، اوشاقلاری معرفی ائلهدیلر، اونلاردان تشویق-ترغیب ائلهدی. بالاخره بو وضعیتله او تبریزه گلدی.
تبریزده نه کیمی صحبتلر اولدو، منیم اوندان اطلاعیم اولمادی. من او مقامدا دئییلدیم کی اونلاری بیلم. اونلار بؤیوک رهبریتین ایچینده اولان مسئلهلر ایدی. اما او تاریخدن سونرا غربی آذربایجاندا یعنی ماکیدا، خویدا، سالماسدا، اورمودا، داها کوردلر دئموکرات فرقهسینین شعبهسینین یاراتماغین ییغیشدیردیلار. بو بیر مسئله.
بونون دا علتی وار ایدی. علتی بو ایدی کی پیشهوری لاپ بیزم حرکتیمیزین اولیندن یعنی فیرقه حرکاتینین اولیندن، بونا اینانیردی، بیلیردی کی اگر چنانچه شوونیزمین مقابلینده یگانه آذربایجان آیاغا قالخسا، مساله چتین اولاجاق. چونکی ایستر مشروطه، ایستر ایسه باشقا حرکتلری، نه اینکه اکثرا بلکه هامیسینی؛ شوونیزم او بیری ایران میللتلرینین جوان قوهسین توپلویوب، گتیریب، آذربایجاندا بوغموشدو. بونوندا نتیجهسینده پیشهورینین فیکیری بوندان عبارت ایدی کی حرکت مئیدانا گلدیکده، ایمکان قدر، بو قارداش خلقلرین هامیسی ایله دوست اولماق، یاخینلاشماق، اونلاری دعوت ائلهییب گتیرمک. تا اینکه شوونیسم اونلاردان استفاده ائتمهسین.
۲۱ آذر حادثهسینده، انقلاب غلبه چالدی. بوگوندن تقریبن ۲۰ گون سونرا، دییین ۱۰-وندا مهاباددا، حکومت کوردلرین الینه کئچیردی. چتینلیگه دوشموشدولر. ۵-۱۰ بؤیوک ماشین، ایچی دولو فدایی ایله سلاحلی شکیلده، تبریزدن یولا سالدیق، گئتدی مهابادا. اونلار گئتدیلر. دییین ۱۱-نده (دقیق یادیمدا دئییل) اورداکی ارتشی تصویب ائلهدیلر. حکومتی آلدیلار وئردیلر قاضی محمد گیلین الینه (و اونون قارداشی و باشقا دوستلاری). یعنی کورد قارداشلاریمیزین دئموکرات حزبی و میللی حکومت یاراتماغیندا آذربایجانلیلار اؤز رهبرلرینین گؤستهریشی ایله اونلارا یاخیندان قارداشلیق الی اوزاتدیلار. و بوگون سیز مهابادا گئتسز، قوجالاردان خبر آلساز کی دئموکرات افسرلرینین قبیری هاردادیر، ۱۲ قبیری سیزه گؤستهررلر. بونلار او افسرلردیلر کی اوردا اونلارین ارتشینین یارانیب، تشکیل تاپماغیندا فعالیت ائلیییردیلر کی ارتش تهراندان گلدی، اونلار دستگیر اولوب، اوردا اعدام اولوب، اوردا باسدیریلیبلار.
چوخ یاخشی یادیمدادیر کی فیرقهنین تقریبن بیر ایلینین سونونا ۴-۵ آی قالیردی، نمایندهلری یولا سالیردیق تهرانا. بو نمایندهلر: پیشهوری ایدی و پیشهوری ایله باهم بیر-ایکی نفر وار ایدی، گئدیردیلر. رحمتلیک “فریدون ابراهیمی”، کیم، کیم، کیم، … . بیز بونلاری بوگونکو تبریزین گولوستان باغینین غرب طرفینده کی بوشلوقدا (ایندی خییاوان-بینا وار) یولا سالیردیق. ماشین اوستونه مینمیشدیلر، طیاره مئیدانینا گئدیردیلر، گئتسینلر تهرانا. ماشین اوستونده پیشهوری وسطده دایانمیشدی، ساغ یانیندا قاضی محمد، سول یانیندا “حاج میرزاعلی شبستری” دایانمیشدی. بیز ده تماشاچی کیمی، جوانلار دا او جملهدن، بونلاری یولا سالیردیق. گؤروردوک نه دئییردیلر. یاخین ایدیق. پیشهوری بیر الین قویدو قاضی محمدین چیگنینه، بیر الین قویدو شبسترینین چیگنینه، دئدی کی بیز گئدیریک تهرانا. بورانین ایشینی تاپشیریریق بو ایکی نفره. سیز بونلاردان هر نه ایستهسز، گؤزلویون. سونرا الین ووردو قاضی محمدین چیگنینه دئدی کی باخمایین بونا کی باشینا عمامه قویوبدور، بو قاضی محمددیر. بو اونلاردان دئییل. بو ان فعال، ان شعورلو، درین اینسانلاردان، قارداشلاریمیزدان بیریسیدیر. البته بو سؤزدن سونرا، اونلار حرکت ائدیب گئتدیلر طیاره میدانینا. و سونرا گئتدیلر تهرانا. ایش بوراسیندادیرکی پیشهورینین کورد قارداشلاریمیزا اولان مناسبتی، برخوردی بئله ایدی.
سونرا پیشهوری قشقاییلری ایله چوخ یاخینلیغی وار ایدی. قصر قاجار زندانیندان او، “صولتالدوله” و اونون اوغلو “ناصرخان” ایله یاخین ایدی. صولتالدولهنی رضاشاه زامانیندا قصر قاجاردا ایگنه ووروب، اؤلدوردولر. اونون اوغلو ناصرخان پیشهوری ایله یاخین دوست ایدی. پیشهوری خاطرهلرینده ناصرخانی یازیر کی چوخ فعال، چوخ عاغیللی آدام دیر. اوخوساز گؤرهجکسیز. بونون فیکیری بوردایدی کی گیزلی شکیلده آداملار گؤندرمیشدی کی اونلار قاشقاییلر ایله صحبته کئچسین، دانیشیغا گیرسین. مبادا صاباحلاری لازیم گلنده کی دؤولت ارتش گؤندرسین، اونلار ارتشه قوشولسونلار. بلکه عکسینه اگر چنانچه دؤولت ارتش گؤندرمک ایستهسه، اونلار بیر بالاجا حرکت ائلهسهلر دؤولتین ارتشینین بؤیوک قسمتی متوجه اولار اورا. هامیسی آذربایجانا متوجه اولماز. بو پیشهورینین کوردلره، قاشقاییلره اولان برخوردی، مناسبتی ایدی.
من یقین بیلیردیم کی اونون لاپ ساده مترقی فارس قارداشلاریمیزلا مناسبتی بئله ایدی. عرض ائلهییم عربلره، بلوچلارا، گیلکلره مناسبتی بئله ایدی. نهضت جنگل ده، “میرزا کوچک خان” ایله ان یاخین دوست ایدی بو آدام. میرزا کوچک خانین زامانیندا تشکیل تاپمیش دؤولتین داخلی وزیری پیشهوری ایدی. دوزدو حکومت تشکیل تاپمادی، داغیلدی. ولی بو ایدی داخلی وزیری.
ایندی بو سؤزو دئمکدن مقصدیم بو ایدی کی پیشهوری بوتون ایران میللتلرین هامیسین قارداش کیمی سئویب، اونلارلا آذربایجان خلقینین بیرلیگی، قارداشلیغینی تعقیب ائلهییردی، و بو فیکیرده ایدی کی نهضت-حرکت اولدوقدا گرک بونلار هامیسی بیر-بیریله ال-اله وئرسینلر تا اینکه بونلارین نهضت زامانی ارتجاع، شوونیسم بو میللتلردن استفاده ائلهییب، بونلاری بیر-بیرینین جانینا سالماسین.
منیم فیکریمجه، پیشهوری چوخ دوزگون دوشونوبدو. ایندی من یقین بیلیرم کی بئله فرض ائلهیک اگر چنانچه بیز بوردا یا ایراندا فرض ائلییک، ائلییه بیلسک کورد قارداشلاریمیزلا، بلوچلارلا، عربلرله ، گیلکلرله، تورکمنلرله یاخین اولساق، قارداش اولساق، بو بیزیم گلهجکدهکی ایشلریمیزین موفقیتینه ان بؤیوک ضامنلردن بیریسیدیر.
بو عمومیتله بیزیم فرقهنین کوردلره و باشقا ایران میللتلره اولان برخوردو و علاقهسی ایدی. ایندی بیلمیرم منیم دئدیگیم سیزی قانع ائلهدی یا یوخ؟


text:
راهدانه
راهدانه[دَییشدیر]
(تورکجه: ایراخ دهنه) کندی سولدوز بؤلگهسینین مرکزی بخشی و بَیگم قلعه ماحالینا تابع اولان کند دیر. بو کند محمدیار شهری، فرخ زاد (تورکجه: فرقوزات)، و تازه قلعه (تورکجه: تزه قالا)، حاج فیروز (تورکجه: حاجی پیروز) و آغا بیگلو (آغابَی لی) کندلری ایله قونشودور.[قایناق گؤسترین]
اهالی[دَییشدیر]
1385 نجی ایلین نفوس سایینا گؤره 681( 177عائیله) نفر اهالیسی واردیر[۱].
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالی چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب[دَییشدیر]
راهدانه کندینین بوتون اهالیسی تورک و شیعه دیرلر.
تاریخ[دَییشدیر]
قاجارلار و پهلویلر زمانیندا احمد بَیگ زینالی ، حیدرخان تورمه سیندن اورانین حاکیمی دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادیها بر حسب سواد» (فارسی). مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.


text:
افغانیستان بایراغی
افغانيستان بایراغی -دونيا اؤلکهلرینین ايچینده بايراغینی لاپ چوخ دیيشديرن اؤلکه افغانیستاندير. بو چوخ ساییدا دیيشيکليگين سببی ایللر بوْیو ايستيقرارسيزلیق و سیاسی چکيشمهلرین اوْلدوغودور. بۇگونکو افغانیستان بایراغی سون دفعه ۲۰۰۴ ایلینده دییشدیریلمشدیر. بو میلّی بایراق ۲۰۰۲- ۲۰۰۴ ایللری آراسيندا افغانیستانی ایداره ائدن مووقّت دؤولت طرفیندن طرح ائدیلمیشدیر. ۱۹۳۰-۱۹۷۳ ایللری آراسيندا شاهلیق حؤکومتینین بایراغینا چوخ بَنزمکدهدیر فقط اوْرتادا یئرآلان علامتین اۆست قیسمتینه شهادت یازیسی آرتیریلمیشدیر. بۇگونکو بايراق ۴ ژانویه ۲۰۰۴ تاریخینده رسمیت تاپیب.
نوتلاردَییشدیر
- ↑ بینالخلق سویهده تانینان دوولتلر.
- ↑ Re-adopted following the Fall of Kabul
قایناقلاردَییشدیر
خاریجی لینکلردَییشدیر
- افغانیستان دونیا بایراقلاریندا
- Afghantribes: Afghan National Flags Timeline Archived 2010-02-14 at the Wayback Machine.
- Encyclopedia Iranica: FLAGS OF AFGHANISTAN
- Flag of Afghanistan
- Flags of Afghanistan


text:
تکاب بؤلگهسی
تیکان تپه بؤلگهسی (دولتی آدی: شهرستان تکاب) — باتی آذربایجان اوستانیندا یئرلشیب. تیکانتپه شهری بۇ بؤلگهنین مرکزی دیر. تیکانتپه شهرینین آدی ۱۳۱۶ گونش ایلینده ایرانین دؤولتلی اورقانی اوْلان "فرهنگستان زبان فارسی" طرفیندن تکاب اوْلاراق دئیشیلدی.
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵–جی نۆفوس ساییسی اساسیندا بو بؤلگهده ۸۲٬۲۷۸ نفر اهالی یاشاییرمیش لار. [۱]
اینظیباطی بولمه لر[دَییشدیر]
ایرانین اینظیباطی بولوم لری اساسیندا، بو بؤلگه ۲ بولوم، ۶ قصبه و ۱ شهردن تشکیل تاپیب دیر. بونلارین آدلاری بئله دیر:
دین و دیل[دَییشدیر]
بو بؤلگه نین اهالی سی عومومیت ده تورک دورلر و آذربایجان تورکجهسی نده دانیشیرلار. [۲][۳]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
گوزل و گزملی یئرلر[دَییشدیر]
- تختی سولئیمان
بیلیم یوردلار[دَییشدیر]
تکاب بیلیم یوردو
بیرده باخ[دَییشدیر]
ایران تورك لری نین یاشاییش یئرلری
قایناقلار[دَییشدیر]
- اطلس گیتاشناسی استانهای ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Gitashenasi Province Atlas of Iran)


text:
دؤرد قیزیل گؤدهک اولدوزدا حیات سیگنالی
دونیادان ۱۶۵ ایشیق ایلی اوزاقلیغیندا اولان ۱۹ قیرمیزی گؤدهک اولدوز کشف ائدیلدی
گزهگن آراشدیرمالاریندا دونیانین ان گوجلو رادیو آنتنینی قوللانان گؤی بیلیمچیلر، ۱۹ قیزیل گؤدهک اولدوزدان دؤردونده حیات سیگنالی معین ائتدی.
استرالیاداکی کوئینزلند اونیوئرسیتهسیندن بیلیم اینسانلاری، دونیا خاریجینده حیات تاپما آراشدیرمالاری اوچون یئنی بیر یولا ال آتدی.
هلندده اولان دوشوک فراکانس دیزیسی (لوفار) آدی وئریلهن دونیانین ان گوجلو آنتنیندن ایستیفاده ائدن آراشدیرماچیلار، اؤته گزهگندن گلن رادیو دالغالارینی ایلک دفعه معین ائدهبیلدیکلرینی بیلدیردی.
آراشدیرماچیلار، اوزاق اولدوزلاردان گلن رادیو سیگناللارینین معین ائدیلمهسینین، بو اولدوزلارین اطرافیندا دؤنن گزهگنلری تاپمانین بیر یولو اولدوغونو و بو یئنی یولون رادیو آسترونومیسی اوچون یئنی قاپیلار آچدیغینی ایفاده ائدیر.
چالیشمالار نتیجهسینده، دونیادان ۱۶۵ ایشیق ایلی اوزاقلیغیندا اولان ۱۹ قیرمیزی گؤدهک اولدوز کشف ائدیلدی.
بو اولدوزلاردان دؤردونون اوربیتلری اطرافیندا دا گزهگنلر اولدوغونا دایر سیگناللار معین ائدیلدی.
آراشدیرمانین باش یازاری دکتر بنجامین پوپه، سونوجلارین بیلینهنلر دیشینداکی اولدوزلارین اوربیتیندهکی 'دونیالارین' آراشدیریلماسیندا یئنی تکنیکلر کشف ائدیلمهسینی تامین ائدجگینی سؤیلهدی.
آراشدیرما نیچر آسترونومی درگیسینده یاییملاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه، اولوسلارآراسی آسترونوت فدراسیونونا رسماً عضو اولدو
"اوزای ساحهسینده ایجرا ائدیلهن اولوسلارآراسی چالیشمالاردا سؤز صاحبی بیر تورکیه اوچون چالیشماغا وار گوجوموزله داوام ائدجییک"
دایناسورلار دؤنمیندن قالما بیر یئنگج تاپیلدی
۱۰۰ میلیون ایللیک جانلی، بو گون ساحللرده گزهن یئنگجلره سطحی اولاراق بنزییر
فیسبوک، آد دییشدیریر
مارک زاکربرگین، شیرکتین یئنی آدی قونوسوندا آتیلاجاق آدیمی ۲۸ اکتبردا ائدیلهجک کانکت کنفرانسیندا آچیقلاماغی پلانلادیغی ایفاده ائدیلدی


text:
هلاس ورونا فوتبال کولوبو
هلاس ورونا فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Hellas Verona F.C.) بیر فوتبال کولوبودور. اوْیونلارینی دا ۳۹٬۳۷۱ نفرلیک مارک انتونیو بنتقودی ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ "Stadio Marcantonio Bentegodi". hellasverona.it. CS1 maint: discouraged parameter (link)
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hellas Verona F.C.»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هلاس ورونا فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
میت، وانداکی ایران جاسوسلوق شبکهسینی سوچ اوستو باسدی
ایرانلی اسکی عسگر م.آ-نی ایرانا قاچیرماق اوزره گؤندریلهن ۲سی ایران جاسوسو ۸ نفر، میت و وان امنیت مودورلوگونون عملیاتییلا یاخالاندی
میللی استخبارات تشکیلاتی (میت) ایله امنیت، ایرانلی اسکی بیر عسگری قاچیرماغا چالیشان جاسوسلوق شبکهسینی سوچ اوستو باسدی.
آلینان بیلگییه گؤره، واندا اقامت ائدن ایرانلی اسکی عسگر م.آ-نی ایرانا قاچیرماق اوزره گؤندریلهن ۲سی ایران جاسوسو ۸ نفر، میت و وان امنیت مودورلوگونون ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۱دهکی عملیاتییلا یاخالاندی.
میت طرفیندن، ایرانلی استخبارات گؤرهولیلرینین م.آ-نین ایرانا قاچیریلماسی اوچون ۳۰ مین دلارلیق بودجه ایله واندا شبکه اولوشدورماغا چالیشدیغی معین ائدیلدی.
میت و امنیتین تعقیبه آلدیغی شبکه عضولرینین، ایرانلی استخباراتچیلارین تاپشیریغییلا، اسکی عسگر م.آ-نین حیات یولداشی م.ا-یه قاچیرما اولایینا کؤمک ائتمهسی قارشیلیغیندا ۱۰ مین دلار تکلیف ائتدیکلری، قبول ائتمهمهسی حالیندا ایراندا یاشایان عائلهسینه ضرر وئریلهجگی ایله تهدید ائتدیکلری معین اولوندو.
ایران اطلاعاتینین م.آ-نی ماشینلا ایرانا قاچیرماق اوزره ۲ نفری ۲۴ سپتامبردا وانا گؤندردیگینین تعین ائدیلمهسی اوزرینه میت و وان امنیت مودورلوگو، شبکه عضولرینی سوچ اوستونده باسدی.
۲۴ سپتامبر ساعات ۲۱.۰۰ دولاییندا م. آ-نی قاچیرماق اوزره اقامتگاها گیرمهیه چالیشان ایران وطنداشی س. س. و تورکیه وطنداشی م. ا. آ. گؤزآلتینا آلیندی.
داوام ائدن عملیاتدا ۶ تورک وطنداشیندان اولوشان دیگر شبکه عضولری ده یاخالاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
فواد اوکتای، آذربایجانین مستقیللیک ایلدؤنومونو قوتلادی
"جان آذربایجانین مستقیللیگینین ۳۰.جو ایلی قوتلو اولسون. بیر میللت، ایکی دؤولت آنلاییشی ایله هر زامان بیر و برابریک"
ترت وورلد فوروم یارین باشلاییر
آچیلیش دانیشماسی پرزیدنت رجب طیب اردوغان طرفیندن ائدیلهجک تدبیر، ۲۰ اکتبردا سونا چاتاجاق
شنتوپ الجزایرلی نوماییشچیلرین قتله یئتیریلمهسینه رئاکسیا وئرن پایلاشیم ائدیب
مصطفی شنتوپ فرانسا-دا الجزایرلی نوماییشچیلرین قتله یئتیریلمهسینه رئاکسیا وئرن پایلاشیم ائدیب.


text:
اویان نیوز: سوریهدکی چاتیشمالاردا بو گونه قدر تخمینا ۱۳۰ مین نفر اؤلدو. مینلرجه سوریهلی یئترسیز ایلک یاردیم مداخیلهسی ائدیلمهدیگی اوچون اؤلدو. بو سورونا چؤزوم تاپماق اوچون یئر اوزو دکترلاری حرکته گئچدی.
“سنه احتیاجیم وار” سفربرلیگی چرچیوهسینده، بؤلگهیه ۱۰۰ مین ایلک یاردیم چانتاسی گؤندریلمهسی اوچون چالیشما باشلادیلدی. بو قابسامدا سوریهده ساغلیق آلانینداکی سیخینتیلاری آنلادان آنیماسیون فیلم حاضرلاندی.
تلویزیون کاناللاریندا یایینلانماسی پلانلانان آنیماسیونلا کؤمک کامپانیاسینا دستک وئریلمهسی طلب اولونور.
قایناق: ت ر ت تورکی


text:
شوشا
شوشا (لاتین تورکجه: Şuşa ) — آذربایجان جومهوریتینده بیر بؤیوک شهر دیر. قاراباغ بؤلگهسینین ان بؤیوک شهریدیر. شهر ۱۷۵۲-جی ايلده قاراباغ ویلایتینین خانى پناهعلی خان ساریجالى-جاوانشير طرفيندن سالینیب. ايلك چاغلاردا قوروجوسونون شرفينه پناهآباد آدلانديريلمیشدیر. ۱۹۹۲-جی ایلده ارمنیلر طرفیندن ایشغال ائدیلن شوشا شهری، ایکی ۲۰۲۰-جی ایلده، آبان آیینین ۱۸-جی گۆنۆنده (نوْوامبر آیینین ۸–جی گۆنۆ) آذربایجان سیلاحلی گۆجلری طرفیندن ایشغالدان آزاد ائدیلمیشدیر. شوشا شهری آذربایجانین مدنیّت اوجاقلاریندان ساییلیر و بونا گؤرهده آذربایجان خالقینا اؤنملی و دَیَرلی بیر شهر دیر.
تاریخ
شوشا آذربایجانین تاریخی شهرلریندن دیر. شهرین تیکیلمیش تاریخی ۱۷۵۲–جی میلادی ایلینه یئتیشیر اما شهر آذربایجانین تاریخی بؤلگهلریندن اوْلان داغليق قاراباغ آدلانان تاریخی بیر بؤلگهده یئرلشیب و بو بؤلگهنین تاریخی اسکی زامانلارا چاتیر.
اسکی تاریخ
چاغداش تاریخ
اتیمولوژی
شوشا آدینین کؤکو حقّینده مختلف فیکرلر وار دیر. ایکینجی عصرده یاشایان قدیم روم تاریخچیسی تاسیت کورنئلی قافقاز اراضیسینده دوندار تورک طایفاسینا مخصوص، سوسو (لاتین دیلینده ش سسی یوخ دور) شهرینین اولماسی حقّینده معلومات وئرمیش دیر. خلق افسانهسینه گؤره بو یئرلرین هاواسی بولور کیمی صاف و شفالی اولدوغو اوچون اونو شوشا (شوشه) آدلاندیرمیشلار.
بعضی قایناقلارا گؤره شوشا سؤزو آذربایجاندا اسکیفلره مخصوص اولدوغو احتمال اولونور. سؤزده بیرینجی «ش» سسی سونراکی «س» سسینی اؤز مخرجینه سالمیشدیر و شوشا دئییمی آلینمیشدیر. بعضی منبعلرده شوشا شهرینین آدی تورک طایفالاری و تورک سؤزلری ایله ایضاح اولونور. بعضا شیشه (شیش قایالارلا احاطه اولدوغونا گؤره) شکلینده ده ایشلهدیلیر. بعضی تدقیقاتچیلار شوشا سؤزونون تورک دیلینده معناسی اوج و یوکسک اولان شیش عنصری ایله ایضاح ائدیرلر. بعضی منبعلرده ایسه شوشا آدینین قدیم تورک باشچیسی «شو»نون یعنی مقدونیهلی ایسکندرله ووروشان شخصین، تیکدیردیگی «سو» قلعهسی ایله عینیلیگی، شومر (شو + ار) آدی ایله سسلشمهسی تدقیق اولونور.[قایناق گؤسترین]
شوشانین تاریخی محلهلری
شوشادا ۱۷ محلّه واریدی. هر محلّهده حامام، مسجید و بولاق واریدی. شوشا محلّهلرینین دوققوزو آشاغی محلّه، قالان سکگیز محلّه ایسه یوخاری محلّهلر ساییلیردی:
- یوخاری محلّه
- ساعاتلی محلّهسی
- کؤچرلی محلّهسی
- مامایی محلّهسی
- خوجا مرجانلی محلّهسی
- دمیرچیلر محلّهسی
- حامام قاباغی محلهسی
- مردینلی محلّهسی
- تازا محلّه محلّهسی
- آشاغی محلّه
- سیّدلی محلّهسی
- جولفالار محلّهسی
- قویولوق محلّهسی
- چوخور محلّه محلّهسی
- دؤردلر قوردو محلّهسی
- حاجی یوسفلی محلّهسی
- دؤرد چینار محلّهسی
- چؤل قلعه محلّهسی
- قوردلار محلّهسی
میلّی نیشان
شوشا شهرینین میلّی نیشانی ۱۸۴۳-جو ایلین می آیینین ایگیرمی بیرینده تصدیق اولونموشدور. میلّی نیشانین ایکییه بؤلونموش قالخانواری لؤوحهسینین یاریدان یوخاری حصّهسی کاسپی ولایتینین میلّی نیشانینداکی تصویرلرین عینی دیر: بیرینجی حصّهده قاپلان، ایکینجی حصّهده یئردن چیخیب آلوولانان قاز دیلیملری تصویر اولنوب. میلّی نیشانین یاریدان آشاغی حصّهسیندهکی یاشیل ساحهده یَهَری قیزیل رنگلی آت تصویر اولونوب کی، بو دا همین اراضیده یئرلی جینس آت نوعلارینین اولماسیندان و آتچیلیغین انکشافیندان خبر وئریر.[قایناق گؤسترین]
جوغرافیا
ژئولوژی
شهرین اراضیسی داغلیقدیر. ان یوکسک زیروهسی بؤیوک کیرس داغی دیر (۲۷۲۵ متر). کئچل داغ آشیریمی دا رایون اراضیسینده دیر. رایوندا اساسا، یورا و تباشیر چؤکونتولری یاییلمیشدیر. مختلف نوع تیکینتی متریاللاری یاتاقلاری و معدنی سو بولاقلاری (تورش سو، شیرلان) وار. شهرین کناریندا درین داش آلتی درهسینین یاخینلیغیندا یئرلشن جیدیر دوزو خصوصییله مشهور دور. جیدیر دوزوندن بیر قدر آشاغیدا قیرخ پیلّهکان دئییلن دیک پیلّهلی یول داش آلتی چایینا آپاریر. ۱۹۹۲-جی ایلده شوشا شهریندن جنوبدا دنیز سویّهسیندن ۱۳۶۵ متر هوندورلوکده یئرلشن، اوزونلوغو ۱۱۴ متر، آهنگ داشلاری تریتون عصرینه عائد اولان «خان ماغاراسی» ائرمنیلر طرفیندن داغیدیلیب.
شهرده شوشا گورگنی (وَلَسی) و قافقاز قاش سَهلَبی و یا خاریبولبوله راست گلمک اولار. شوشانین رمزی ساییلان خاریبولبول گولو ایله باغلی چوخلو افسانهلر و روایتلر وار. دئییلهنه گؤره فتحعلی شاه قاجار شوشا اوچون غریبسهین آروادی، قاراباغ خانی ابراهیم خلیل خانین قیزی آغابیگیم آغا اوچون بیر باغ سالدیریر. بو باغدا قاراباغدا، شوشادا بیتن بوتون آغاجلاری، گوللری اکیرلر. هامیسی بیتیر، بیرجه خاریبولبولدن باشقا. خاریبولبول حقّینده باشقا روایتلر ده وار.
اقلیم
شوشا اراضیسینین اکثر حصّهسی قیشی قوراق کئچن مولاییم ایستی و سویوق اقلیم تیپلرینه عائد دیر. اورتا ایستیلیک ژانویهده ۴- درجهدن ۱- درجهیه قدر، جولایدا ایسه نسبتا ۱۶-۱۹ درجه، ایللیک یاغینتینین میقداری ۷۰۰–۸۰۰ میلیمتر اولور.[۱]
اهالی
دموگرافی و اتنیک ترکیبی
۱۸۲۳-جو ایله عاید استاتیستیک معلوماتا گؤره، بو دؤورده قاراباغ خانلیغیندا یاشایان ۲۰۰۳۵ عائلهدن ۱۵۷۲۹ تورک و ۴۳۶۶ ایسه مسیحی (آلبان منشألی) عائلهلر تشکیل ائدیردی.[قایناق گؤسترین]
۲۰۰۰-جی ایلین یازیندا شوشادا اوچ مین نفردن آز انسان یاشاییردی. بونلارین چوخونو آذربایجاندان قاچقین دوشموش ارمنیلر تشکیل ائدیردی.[قایناق گؤسترین]
دین
اون دوققوزونجو عصرین سونوندا شوشادا ۱۷ مسجید فعالیّت گؤستریب. شوشا شهرینده معمار کربلایی صفیخان قاراباغی طرفیندن إنشاء ائدیلن ایکی مسجید و ایکی مدرسه بیناسی وار. شهرین تانینمیش مسجیدلریندن آشاغی گؤوهر آغا مسجیدی، یوخاری گؤوهر آغا مسجیدی، جولفالار مسجیدی، حاجی یوسفلی مسجیدی، کؤچرلی مسجیدی، مامای مسجیدی، مردینلی مسجیدی، قویولوق مسجیدی، ساعاتلی مسجیدی، سیّدلی مسجیدی، چؤل قلعه مسجیدی، خوجا مرجانلی مسجیدی، تازا محلّه مسجیدی و دیگرلرینی قید ائتمک اولار.[قایناق گؤسترین]
انضباطی بؤلگو
شوشادا «بازارباشی» دئییلن یئردن شیطانبازارا قدر اوزانان اوستو اؤرتولو تیجارت مرکزی و شهرین اساس کوچهسی «راستا بازار» آدلانمیشدی. راستا بازارین سیرا ایله دوزولن و داشلاری بیر-بیرینه قورغوشونلا برکیدیلن سوتونلاردان، طاقلاردان عبارت اولان و قالئریانی خاطیرلادان سَکیلری باشدان-باشا اؤرتولو اولدوغوندان بوتون فصللرده قورو و تمیز قالیردی. کوچهنین اورتاسی ایله نقلیات واسیطهلری حرکت ائدیردی. اورتا عصر شرق اوسلوبوندا ذؤوقله تیکیلن بو بازار هم ده شهره خصوصی یاراشیق وئریردی.[قایناق گؤسترین]
شوشانین تیجارت مرکزینین بنزرسیز گؤرکمی اونون یولونا بیتیشیک ایری بازار مئیدانی ایله تاماملانیردی. شهرین اساس مئیدانی راستا بازار کوچهسی بویونجا تیکیلمیش عبادتگاه و تیجارت تعییناتلی تیکیلیلردن، بیر مرتبهلی توکانلاردان، ایکی مرتبهلی کاروانسارادان و قوشا مینارهلی یاراشیقلی جومعه مسجیدیندن عیبارت ایدی.[قایناق گؤسترین]
اقتصادیات
ایگیرمینجی عصرین اوّللرینده شهرده ۱۴۶۴ توکان قیده آلینمیش، بونلارین دا بازارلارلا بیرلیکده ایللیک تیجارت دؤوریّهسی ۶ میلیون روبلا چاتمیشدی. رایونون اقتیصادیّاتیندا حیواندارلیق اساس یئر توتوردو. کند تصرّفاتینا یارارلی تورپاقلار ۲۰/۹ مین هکتاردی (۱۹۸۶). بونون ۳/۸ مین هکتاری شوم یئری، ۰/۱ مین هکتاری چوخ ایللیک بیتکیلر، ۰/۳ مین هکتاری بیچَنَکلر، ۱۶/۷ مین هکتاری اوتلاقلاردیر. سوواریلان تورپاقلار ۰/۱ مین هکتار ایدی. ۳/۴ مین هکتار اکین ساحهسینین ۴۱%-ـه دنلی و دنلی–پاخلالی بیتکیلر (بوغدا، آرپا، قارغیدالی)، ۶%-ـینده ترهوَز-بوستان بیتکیلری و یئرآلما، ۵۳%-ـینده یئم بیتکیلری اکیلیر. میوهچیلیکله ده مشغول اولونوردو. ۵/۲ مین قارا-مال، ۱۵/۲ مین داوار واردی (۱۹۸۶). قوشچولوقلا دا مشغول اولونوردو.
قاراباغ محاربهسیندن اوّل شوشادا شرق موسیقی آلتلری دوزلتمه یئری، استحصالات تأسیساتی، چؤرهک پیشیرمه مؤسّیسهسی، معیشت خدمتی تأسیساتی، رایون استهلاک جمعیتی، کورورت تجارتی ایدارهسی، باکی «رادیو قورما» استحصالات بیرلیگینین ۱ نمرهلی استحصالاتی، قاراباغ ایپک تأسیساتینین ۳ نمرهلی توخوجولوق بؤلومو، الکتریک شبکهسی، رایون مادی-تئکنیکی تجهیزات بازاسی، عابدهلری برپا ادارهسی، شوشا تیکینتی بیرلیگی، تصرّفاتلار آراسی تیکینتی ادارهسی، تعمیر تیکینتی ادارهسی، تصرّفاتلار آراسی تعمیر تیکینتی مؤسّیسهسی، یول استثمار ادارهسی و سایر وار ایدی. کورورت تصرّفاتی انکشاف ائتمیشدی.
توریسم
تورش سو یایلاقلاری، سَکیلی بولاغی، عیسی بولاغی، شَمیلین بولاغی، جیدیر دوزو یئرلی جماعتین و اورایا تشریف بویوران قوناقلارین ان سئویملی یئری ایدی. تورش سو ایستیراحت و معالیجه منطقهسی کیمی تانینیردی. شوشادان ۴۰ کیلومتر آرالیقدا لاچین یولونون اوستونده یئرلشیر. سول طرفدن ایسه داش آلتی چایی آخیر. تورش سو شَفالی و معالیجَوی سولاری ایله مشهور ایدی.
شوشانین گزمهلی گؤرمهلی یئرلریندن بیری ده یوخاری داش آلتی ایدی. خالق آراسیندا بو ایستیراحت یئرینه «شمیلین باغی» دا دئییردیلر. بو یئرین اؤزونه مخصوص خصوصیّتی اوندان عبارت دیر کی، ایستیراحت گوشهسی داش آلتی چایینین اوستونده، «آغزی یاستی کاها» یئرلشن اوچ میخ داغینین دوز آلتیندا، چئشمه اطرافیندا یئرلشیر.
شوشایا تشریف بویوران توریستلرین ان سئویملی یئرلریندن بیری ده عوضسیز و سرّلی طبیعته مالک جیدیر دوزو ایدی. جیدیر دوزونون غرب طرفی بیر-بیرینین آرخاسیندا یئرلشن اوچ هوندورلوکدن عیبارت دیر. بو تپهلره «اوچ میخ» آدی وئریلیب. جیدیر دوزونده هر ایل می آییندا «خاری-بولبول» ماهنی فستیواللاری کئچیریلیردی.
معمارلیق
شوشا شهرینین معمارلیغینی و معمارلیق آبیدهلرینی تدقیق ائدن ائ. آوالوف شهرین معمارلیق-پلانلاشدیرما اینکیشافینی اوچ مرحلهیه بؤلور. بیرینجی مرحلهده شوشا شهرینین اساسینین قویولماسی دؤوروندن باشلاییر (۱۷۵۳-۱۷۵۴). همین دؤورده شوشا قلعهسی، قلعه داخیلی قصرلر و خان سارایلاری انشا ائدیلمیش، شرق بؤلومونون آشاغی حصّهسینین انشاسینا باشلانیلمیش و ۹ آشاغی محله فورمالاشدیریلمیشدیر. ایکینجی مرحله ابراهیم خلیل خانین حاکیمیّتی دؤورونو (۱۷۵۹-۱۸۰۶) احاطه ائدیر. بو دؤورده شرق بؤلومونون یوخاری حصّهسی انشا ائدیلمیش و ۸ یوخاری محله فورمالاشدیریلمیشدیر. اوچونجو مرحله قاراباغ خانلیغینین روسیه امپراطورلوغونا بیرلشدیریلمهسیندن سونرا (۱۸۰۵) شهرین یوغون بیر شکلده گئنیشلندیریلمهسی ایله علامتدار دیر. بو دؤورده شهرین غرب و یوخاری حصّهلری انشا ائدیلیر و همین اراضیده ۱۲ محله فورمالاشدیریلیر.
شوشانین ایشغالیندان اوّل شهرین اراضیسی قدیم آبیدهلرله زنگین ایدی. عمومیّتله، شهرده ۵۴۹ قدیم بناء، عمومی اوزونلوغو ۱۲۰۳ متر داش دؤشنمیش کوچهلر، ۱۷ محله بولاغی، ۱۷ مسجید، ۶ کاروانسارا، ۳ توربه، ۲ مدرسه، ۲ قصر و قلعه دیوارلاری موجود ایدی. او جملهدن، ۷۲ مهم صنعت و تاریخی آبیدهلری، دؤولت خادیملرینین و باشقا تانینمیش شخصلرین ائولری اولموشدو. بو آبیدهلرین چوخو ایگیرمینجی عصرده یاشامیش معمار کربلایی صفیخان قاراباغی طرفیندن تیکیلمیش و همین دؤورون ان مشهور نقّاشی کربلایی صفرلی طرفیندن بزهدیلمیشدیر. ۱۹۷۷-جی ایلده شوشا تاریخی-معمارلیق قوروغونا چئوریلمیشدی. شوشا تاریخی-معمارلیق قوروغونا داخیل اولان آبیدهلریندن خان قیزی ناتوانین ائوی، قاراباغ خان سارایی، واقیف توربهسی، میرزه صلاح بی زؤهراببَیوفون یاشاییش ائوی، شوشا قورقانی، شوشا ماغارا دوشرگهسی، شوشا قلعهسی وه باشقالارینی قید ائتمک اولار.
مدنیّت
شوشادا اون دوققوزونجو عصرده ۹۵ شاعیر، ۲۲ موسیقیچی، ۵۸ اوخویان، ۱۲ نسخهچی، ۱۹ خطاط، ۱۶ نقاش، ۸ معمار، ۵ نجومچو، ۱۶ حکیم، ۴۲-یه قدر معلم و سایر صنفلر اولموشدور. شوشانین ایشغالی نتیجهسینده آذربایجانلیلارین تاریخی ایزلرینی سیلمک مقصدیله وانداللار آلتی یوزه یاخین تاریخی معمارلیق آبیدهسینی، او جملهدن پناهعلی خانین سارایینی، یوخاری گؤوهر آغا مسجیدینی، آشاغی گؤوهر آغا مسجیدی، خورشید بانو ناتوانین ائوینی، ملا پناه واقیفین مقبرهسینی یئرله بیر ائتمیش، ۷ مکتب قدر اوشاق مؤسّیسهسینی، ۲۲ عموم تحصیل مکتبینی، مدنی-معارف، کند تصرّفاتی بیلیم مرکزلرینی، اورتا مخصوص موسیقی مکتبینی، ۸ مدنیّت ائوینی، ۳۱ کیتابخانانی، ۲ تئاتری، ۸ موزهنی، او جملهدن شوشا تاریخ موزهسی، آذربایجان خالچا موزهسینین بوتاغی و خالق تطبیقی صنعتی موزهسی، قاراباغ دؤولت تاریخ موزهسی، توریست بازاسینی، قافقازدا یالنیز اولان شرق موسیقی آلتلری دوزلتمه مرکزینی داغیتمیش، بوراداکی نادیر صنعت اینجیلرینی تالامیش و محو ائتمیشلر. شهرین تاریخی موزهسینین ۵ مینه دک اشیاسی، آذربایجان خالچاسی و خالق تطبیقی صنعتی دؤولت موزهسی شوشا بوتاغی، دؤولت قاراباغ تاریخی موزهسینین مسنه دک اشیاسی، پئشهکار آذربایجان موسیقیسینین بانیسی، بستهکار عزیر حاجی بَیوفون ۳۰۰-دن چوخ اشیاسی، مغنّی بولبولون ۴۰۰ دک اشیاسی، موسیقیچی و رسّام میر محسن نوّابین یوزدن چوخ اشیاسی و خاطره موزهلرینین فوندلاری غارت ائدیلیب.
موسیقی صحنهسی
فیلم صحنهسی
شوشادا چکیلن مشهور فیلملردن «کور اوغلو»، «گیلان قیزی»، «حاجی قارا»، «اوخویور شوکت علیاکبرووا» و باشقالارینی قید ائتمک اولار.
کیتابخانالار
۱۸۹۷-جی ایلین فئورییهسینده ایلک شهر کیتابخاناسی یارادیلمیشدیر. تملی میر محسن نواب طرفیندن قویولان ایلک کیتابخانا-قرائتخانانین چوخلو سایدا ضیالی عضولری اولموشدور. میر محسن نواب اؤزونون داش مطبعهسینده شوشا شاعرلرینین شعرلرینی چاپ ائتدیرمیشدیر. کیتابخانانین یارادیلماسیندا حربچی مهدی قولو خان وفا و حکیم کریم بی مئهمانداروفون بؤیوک خیدمتلری واردیر. شوروی حاکیمیّتی دؤورونده میر محسن نوابین یاراتدیغی کیتابخانانی اوغلو میریش آغا ایشلتمیشدیر. داها سونرالار شوشا شهرینده ۲ کیتابخانا فعالیّت گؤسترمیشدیر. بونلار شهر و اوشاق کیتابخاناسی اولموشدور. مدنیّت ناظیرینین امری ایله ۱۹۷۷-جی ایلین مئی آییندا کیتابخانانین فعالیّتی گئنیشلندیریلهرهک شوشا رایون مرکزلشدیریلمیش کیتابخانا سیستئمی کیمی فعالیّتینی دوام ائتدیرمیشدیر. ۱۹۹۲-جی ایل مئی آیینین ۸-ده ۲۰۰ مین نسخهدن آرتیق کیتابی اولان شوشا شهر مرکزی کیتابخاناسی محو ائدیلمیشدیر.
تئاترلار
تحصیل
۱۸۳۰-جو ایلده شوشادا ایلک مطبعه فعالیّته باشلادی. ۱۸۸۱-جی ایل سپتامبرین ایگیرمیسینده شوشادا آلتی صنفلی مکتبین اساسی قویولدو. حاضرلیق و اوچ اساس صنفدن عبارت تشکیل ائدیلن بو مکتبه ایلک دفعه ۱۵۹ شاگیرد قبول ائدیلدی. اونلاردان ۵۸ نفری آذربایجانلی، ۹۱ نفری ارمنی، اون نفری ایسه دیگر میلّتلرین نمایندهلری ایدی. ۱۸۸۶-جی ایلده مکتبه ۷۵۰۰ مانات وسایط خرجلنمیشدی. شوشا رئال مکتبی دؤورونون نمونَوی معاریف اوجاغی ساییلیردی. بونا گؤره ده قافقاز معاریف ناظیرینین گؤستریچیسی ۱۸۹۰-جی ایلده «شاهزاده ضیاءالدؤوله انوشیروان میرزا قاجار»ی و آنتروپولوق «شانتر»ی بورا گتیرمیشدی.[قایناق گؤسترین]
۲۰۱۵-جی ایلده شوشا شهرینده ارمنیستان دؤولت آقرار بیلیم مرکزینین قاراباغ بوتاغینین آچیلیش مراسیمی کئچیریلیب. ۲۰۱۶-جی ایلده شوشا تکنولوژی بیلیم مرکزینین طلبهلری اوچون نظرده توتولان یاتاقخانا مجموعهسی إنشاء ائدیلیب دیر.[قایناق گؤسترین]
ایدمان
۲۰۱۳-جو ایلده ارمنیستانین فوتبال فئدراسیونو شوشادا استادیوم إنشاء ائدیب دیر.[قایناق گؤسترین]
نقلیّات
۱۹۲۳-جو ایلده آغدام-شوشا قارایولو عسگران و خانکندیدهکی ارمنی ائولرین احاطهسینه سالیندی.[قایناق گؤسترین]
تانینمیش ساکینلر
شهرین تانینمیش ساکینلردن شاعر میرزا رحیم فنا، هیکلیوْنان منوّر رضایئوا، ژورنالیست هاشیم بی وزیروف، تورکیهنین ایلک قادین وکیلی ثریّا آغااۏغلو، فوتبال حاکیمی ائلدار عظیمزاده، بستهکار سلیمان علیعسگروف، دؤولت خادیمی ایسکندر علییوف، حکیم آزاد امیروف، تار چالان مشهدی جمیل امیروف، مهندس تیمور بی آسلانوف، شوروی بیرلیگی قهرمانی و آذربایجان داخیلی ایشلر ناظیری خلیل محمّدوف، آذربایجان میلّی قهرمانی رامیز قنبروف، مغنّی ثریّا خانیم قاجار، حربچی آزاد بی وزیروف، دراماتورق سلیمان ثانی آخوندوف و دیگرلرینی قید ائتمک اولار.[قایناق گؤسترین]
- Xəlil İbrahim oğlu İbrahimov.jpg
خلیل ابراهیم، آذربایجان ژورنالیستی
قارداش شهرلر
- ماجاریستان اؤلکهسینین دیؤندیؤش شهری[۱۳]
قالری
قایناقلار
- آذربایجان تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Şuşa»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- ↑ Şuşa rayonunun ərazisi və təbii sərvətləri, tarixi və memarlıq abidələri. shusha.az. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2019-05-17. یوْخلانیلیب۱۰ اوکتوبر ۲۰۱۷.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ (روس دیلینده) HACEЛEHИE HAГOPHOГO KAPAБAxA
- ↑ (روس دیلینده) r. Шyшa ПepBaя Bceoбщaя пepeпиcb HaceлeHия Poccийckoй ИMпepии 1897 r. ДeMockoп Weekly
- ↑ (روس دیلینده) Caucasian Calendar (KaBkaзckий KaлeHдapb), 1917, p. 190
- ↑ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1939 r.)
- ↑ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1959 r.)
- ↑ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1970 r.)
- ↑ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1979 r.)
- ↑ (روس دیلینده) BcecoюзHaя пepeпиcb HaceлeHия 1989 r. ЧиcлeHHocTb ropoдckoro HaceлeHия coюзHыx pecпyблиk, иx TeppиTopиaлbHыx eдиHиц, ropoдckиx пoceлeHий и ropoдckиx paйoHoB пo пoлy
- ↑ De facto and De Jure Population by Administrative Territorial Distribution and Sex Census in NKR, 2005. THE NATIONAL STATISTICAL SERVICE OF NAGORNO-KARABAKH REPUBLIC
- ↑ Statistical yearbook of NKR 2003-2009. National Statistical Service of Nagorno-Karabakh Republic. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-08-27. یوْخلانیلیب2020-11-19.
- ↑ Sarukhanyan, Vahe (2 June 2015). "Շուշին փորձում է կրկին կրթական կենտրոն դառնալ". Hetq (in ارمنی).
...քաղաքում գրանցված է 4.446 մարդ...
- ↑ Gyöngyös city of Hungary fraternize with Azerbaijan’s occupied town of Shusha. en.apa.az. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-12-01. یوْخلانیلیب۱۰ اوکتوبر ۲۰۱۷.


text:
اویان نیوز: بو اینسانلارین ” بیز” تانیملارینداکی بیرلیکدهلیکلری اونلاردان موستقیل اولان و اونلارا یؤن وئرن کولکتیف ویجدانی/شعوورو یارادیر. کولکتیف ویجدان میللی حرکاتین آنا آخیشینی تعیین ائدیر. گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین آنا آخیشی ایسه عومومی عاغیل، اورتاق ایراد، خوشونتدن اوزاق دورماق، دموکراتیک پرئنسیپلره اویماق، رادیکالیزمدن چکینمک، دونیایلا بوتونلشمک/ئنتگراسیون و میللی-عومومی منفتلردن تویز ورمهمک کیمی ایلکهلر/پرنسیپلر اساسیندا فورمالاشیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی ائله مورککب مدنی، سیاسی و سوسیال ترکیب/کوپزیسیونا صاحیبدیر کی،اونون اصیل ماهییتینی و اؤزللیکلرینی تانیماق و تانیملاماق چتیندیر.
میللی حرکاتا اوزاقدان بیر موشاهیدهچی کیمین باخدیغینیزدا؛ داغینیق، تشکیلاتسیز، ائلیتادان محروم، ایچ ایختیلافلارین درین اولدوغو، مئدیادا ضییف اولدوغو(گازت، تلوزیون، ژورنال، تی وی)، رهبرییتی اولمایان و حرکات ایچینده اؤز باشینالیغین حاکیم اولدوغونو دوشونه بیلرسینیز. بو موشاهیدنیزدن یولا چیخاراق میللی حرکاتین اولمادیغینی یا دا گوجسوز و سیاسی صفربرلیگینین ضعیف اولدوغو ایدیعاسیندا اولابیلیرسینیز. آنجاق گؤرونتولر هر زامان دوغرولاری گؤسترمهیه بیلر. اوزاقدان گؤردوکلرینیز سیزی یانلیشلیغا سوک ائدبیلر. میللی حرکاتین گرچگینی و اؤزلوگونو اؤیرنمک اوچون اؤنجهلیکله گؤردویونوزچوروک گؤرونوشلوقابیغی سؤکوب آتاجاقسینیز. امین اولون کی، او زامانسیزی آلداتان و چوروک گؤرونوشلو قابیغین آلتینداکی عاغلی و تجروبهنی گؤرونجه شاشیراجاقسینیز. بیر داها اؤزونوزه اعتیراف ائدهجکسینیز کی،حقیقت سیزین گؤرمهدیکلرینیز و بیلمهدیکلرینیزده گیزلیدیر. سیزین باخیشینیزی چوروک قابیق فورمالاشدیریرمیش. اصلینده اینسانین دونیا گؤروشونو بیلگیسی دئییل ده جهالتی شکیللندیریدیگی حقیقتینی اونوتماماق دا گهرکیر.
میللی حرکاتین عومومی-میللی تشکیلاتلاری اولماسا دا،میللی حرکاتیمیزا خودجوش/ اؤزلوگوندن هارمونی حاکیمدیر. عومومی صفربرلیک احتییاجی حیسئدیلدیگینده میللی حرکاتین توپیکون ایرادهسی عئینی نوقتهده بیرلشیر. بابک قالاسی هیماسهسینده، ۲۰۰۶ مای حادیثه لریند، یاشیل حرکاتینا قارشی اورتاق مؤوگی سرگیلنمهسینده و تراختور کیمین افسانهنین یارادیلماسیندا اورتاق ایرادنین اوراتیا چیخماسی بو اولقونون گؤسترجیسیدیر. میللی حرکاتیمیزدا رهبرییت پروبلهمی اولسا دا،میللی حرکاتیمیزا باشی بوشلوق، آیلاقلیق و سرسریلیک حاکیم دئییل. تام ترسینه راسیونالیت/قلانییت و منطیق حاکیمدیر. ۱۹۹۷-ده موهممد خاتهمی حاکیمییته گلدیگینیده میللی حرکاتیمیز او دؤنمدن ان یاخشی شکیلده فایدالاندی. او دؤنمه حاکیم اولان رئفورم گوفتئمانینی/سؤیلمینی اؤز میللی گوفتئمانی ایستیقامتینده دؤنوشتوردو(یستیهال). نیسبی اولاراق آچیلان سیاسی فضادان نهایت ایستیفادنیئتمگی باجاردی. ایراندا رئفورم حرکاتینین نتیجه وئرمیهجگینی و ایران ایسلام جومهورییتی رئفورم ائدیلبیلیر دؤولت اولمادیغنیی ایلک آنلایان، اونو دیله گتیرن و اوندان کسگین ختلرله اوزاقلاشان یئنه میللی حرکاتیمیز اولدو. میللی حرکاتیمیز رفعورمجولاردان ائله قوپتو کی،ونلارین لیدرلیگیندهکیهر تور سیاسی حرکاتدان اوزاق دورور. نئجه کی،۱۹۹۹ اویرنجی هادیسلرینه نیسبی اولاراق قاتیشان تبریز، یاشیل حرکاتی اورتایا چیخدیغی ۲۰۰۹-دان گونوموزه سسینی چیخارتمادی. میللی حرکاتیمیز رئفورمجولارین ایسلامی دئموکراسی ملغمهسینین آلتیندا گیزلتدیکلری فارس میللییتچیلیکلرینیگؤرونجه دیسکیندی. گؤرونوشه آلدانمادی و اونون آرخاسیندا گیزلنن یانلیشلیغی گؤردو. گؤزل، بعضاًمیش و هر تور آکسئسوارا (تزییانت) بورونموش گلینین ” یالانچی گلین” اولدوغونو آنلادی.
بونلارین هامیسینی سنین او تشکیلاتیسیز، داغینیق، لیدئرسیز و صفربرلیک گوجونونولمادیغینیایدیعا ائتتیگین حرکات گرچکلشتیردی. بورادا سنین گؤرمهدیگین و یا گؤرمک ایستمهدیگین گیزلی بیر ایراده و عاغیل یوخمو؟بونلارین اؤز-اؤزونه گرچکلشمهسی سنین اوچون هئچ بیر آنالام ایفاده ائتمیرمی؟میللی حرکاتیمیزین گؤزللیگی اونون درینلیگی و شارشیرتیجی اؤزللیکلریولماسیندادیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکاتی ایچینده کولکتیف/ومومی ویجدان/شوور یارانیب. بو ویجدان فردلرین اوستونده و اونلاری یؤنلندیرن گوجه چئوریلیب. عومومی ویجدان سؤزو سنه سویوت/موجررد گلبیلر. بونلار سنئمیل دورکهایمی خاطیرلادا بیلر و بلکه دسهنین پوستمودئرن سیاسی لیتئراتورونه ترسگؤرونبیلر. آنجاق بیر-بیرییله تشکیلاتی علاقه سی اولمایان میلیونلارجا اینسانین عئینی دویقو، دوشونجه و ایرادنی پایلاشماسی سادجه تصادوفاثری اولابیلمز بیر-بیرییله اوز-اوزه و یا تشیکیلاتی علاقه سی اولمایان و حتّی بیر چوخ یئرده شخصی علاقه لرین بئله قوپوق اولدوغو حاللاردا یئنه ده اورتاق دویقو، دوشونجه و ایرادنین پایلاشیلماسی آنلاملیدیر. دئمک کی، بوتون بو اینسانلاری بیر-بیرینه باغلایان بیر “بیز “واردیر. اونلار او “بیزده” بیر-بیرلرینی تاپیر و بیرلشیر. “بیز” اولگوسو اصلینده فارسلیقدان و ایرانلیلیقدان اؤزونو آییران آذربایجان-تورک کیملیگینین درونیلشمهسی دئمکدیر. “بیز” مفهومو اطرافینداطلبلر، آرزولار،فورصتلر، قورخولار و تهلیکه آلگیلاریبهلیرگینلشمیش و اؤزونو آچیق شکیلده ایفاده اتمهسهد،ؤز نیهایی چرچوهسینی تاپمیشدیر.
بو اینسانلارین ” بیز” تانیملارینداکی بیرلیکدهلیکلری اونلاردان موستقیل اولان و اونلارا یؤن وئرن کولکتیف ویجدانی/شعوورو یارادیر. کولکتیف ویجدان میللی حرکاتین آنا آخیشینی تعیین ائدیر. گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین آنا آخیشی ایسه عومومی عاغیل، اورتاق ایراد، خوشونتدن اوزاق دورماق، دموکراتیک پرئنسیپلره اویماق، رادیکالیزمدن چکینمک، دونیایلا بوتونلشمک/ئنتگراسیون و میللی-عومومی منفتلردن تویز ورمهمک کیمی ایلکهلر/پرنسیپلر اساسیندا فورمالاشیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین آنا آخیشینی اؤیرندیگین زامان اوزاقدان داغینیق، تشکیلاتسیز، رهبرییتسیز و باشی بوش گؤرسنن حرکات گؤزونده چوخ دییشهجکدیر. اوندا گؤرهجکسن کی،گونئی آذربایجان میللی حرکاتی `باابام دئدی، وور دئدی- هر گلنه وور دئد` منطیقسیزلییله حرکت ائتمیر. امین اول کی،میللی حرکاتین آنا آخیشینی آنلادیغن زامان گؤرکجکسن کی، میللی حرکاتیمیز هارا گئتتیگینی، نئجه گئتیگینی، نییه گئتیییینی، کیمینله گئتیییینی چوخ یاخشی بیلیر.
عاریف کسکین


text:
قاپینی آچدی. بیر توپا شاختاایلا
برابر ایچهری گیردی. کیمسهیه باخمادان دوم- دوز پئشخانا ساری گئتدی. سول
دیرسگینه سؤیکهنیب، ساغ الیایله پاپاغی باشینین دالینا سوردو. کؤبود بارماقلاریایلا
یاپیخمیش چال ساچینی داراخلادی. پئشخانین آرخاسیندا دایانان قوجا ائرمنی “ها، نا
وار اوروف؟ باس نییه آیلاشمیرسان؟”- دئیه، یاخینلاشدی. اوروف گولومسهدی. گؤزلرینین،
دوداغینین کونجونده کی قیریشلار درینلهشیب، اوزانیب بیر- بیرینه قوووشدو. هئچ نه
دئمهدن الین جیبینه سالیب ایکی دانا گوموش بئش قیرانلیق چیخارتدی. پئشخانین
اوستونه ویریب، چاخیر وئر! – دئدی. قوجا ائرمنی بیر پولا، بیرده اوروفا باخدی:
- آخی بونا مان نا
وئریم اوروف؟
- هر نه وئریرسن وئر! آنجاق سویوغو جانیمدان چیخارسین!
- بابام بونا بیر شئی اولماز آخی!
- چوخ دیبینه گئتمه ائدیک! گؤرورسن کی شاختادی. ایش یوخ، گلیر یوخ … اولمازسا
آچیغین وئر!
- مان چوخداندی آچیق آراخ ساتمام اوروف.
پئشخانا یاخین میزده ایلهشن دؤره بؤرک
کیشی بیژ- بیژ گولدو. سونرا اوجا سسله “ائدیک”ی سسلهدی:
- ائدیک، بیر چتول
اونا وئر قوی ایچسین شاهین ساغلیغینا!
بیر آندا سس- سمیر کسیلدی. اوروف سسه
ساری دؤندو. آجی- آجی گولومسهدی: “یوخ اولمادی امیر، بو اولمادی”- دئدی. دؤره
بؤرک کیشینین توربالانمیش گؤزو سهییردی:
- نئجه اولمادی، یانی سن شاهین ساغلیغینا ایچمک ایستهمیرسن؟
- سؤز اوندا دئییل امیراصلانخان. سؤز اوراسیندادیر کی بیری تاپیلار, بیر قاب
آلار، دئیهر ایچ پیشهورینین ساغلیغینا. اوندا بس نئجه اولسون؟
امیر اصلان آجیدی:
- او دهدن اؤلدو
اوروف! دای ائلهسی تاپیلماز …
اوروف امیراصلانین آجیماغین گؤروب
گولومسهیهرک: تاپیلار امیر … تاپیلار! – دئدی.
آرخاداکی میزلردن کیمیسی سسلندی:
- ائدیک، یاریم قاب
وئر اوروفا! قوی ایچسین اؤز ساغلیغینا!
×××
اوروف دوردوغو یئرده یاریم قابدان
بیرجه ایستهکان تؤکوب قالدیردی. کیمسهدن سس چیخمیردی. او معنالی باخیشیایلا
دؤرهیه گؤز گزدیردی. سانکی بیر سؤز دئمک ایستهییردی. آمما هئچ نه دئمهدی. بیر
داها گولومسهدی؛ سونرا ایستهکانی باشینا چکدی. بوینونداکی شالیایله بیغینی
سیلیب قاپی ساری گئتدی.
قاپینی
آچدیقدا دیشاریدان یوگورن شاختا اوروفایلا دؤش- دؤشه گلدی. بو دؤنه آمما اوروفون
قیزغین دؤشو سانکی شاختانی دالا قاهاریب، آرخاسین یئره گتیردی..


text:
دوغال چئوره
دوغال چئوره یا دا اطراف موحیط — اینسانلاری ایحاطه ائدن، اوْنلارلا قارشیلیقلی علاقهده اوْلان گونش شوالاری، سو، توپراق، هاوا و جانلیلار، آنتروپوگن مادهلر، اشیاءلار و قورغولار نظرده توتولور. اینسان اؤزو ده اطراف موحیطین آیریلماز و چوْخ گۆجلو تأثیره مالیک اوْلان حیصّهسیدیر.
عالیملر اطراف موحیطی طبیعی (دوغال) موحیط و صونعی (مصنوعی) موحیط اوْلاراق ایکی حیصّهیه آییرمیشلار. اینسانلارین همیشه وابسته اوْلدوقلاری موحیط طبیعیدیر. صونعی موحیط ایسه جمعیتین اینکیشافی ایله الاقدر اینسانلارین فعالیّتی نتیجهسینده یارادیلمیشدیر.
مۆعاصیر بیلیمین کومیی ایله یارادیلمیش ینی چوخسایلی بیتکی و حئیوان تۆرهلری، صونعی دریالار، گؤللر، قوروقلار و س. صونعی موحیطین اوْبیکلریدیر.
آرتیق ۲۰-جی عصرین اوْرتالاریندا اکولوژی بحران اؤزونو بیلدیرمهیه باشلادی. بۇ دؤورو، اطراف موحیطین نظارتسیز ایستیسمارینین گت-گده آرتماسی دؤورۆ کیمی قیمتلهندیرمک اوْلار.
اطراف موحیطین مونیتورینقی[دَییشدیر]
اطراف موحیطین مونیتورینقی — طبیعی و آنتروپوگن تاثیرلر نتیجهسینده اطراف موحیطه یاییلان ضررلی قاز، مایع و برک حالداکی توللانتیلارا کمیت و کیفیت جهتدن نظارتین علمی اساسلارلا حیاتا کچیریلمهسی اوْلوب، هاوا، سو، توْرپاق موحیطلرینین وضعیتلرینین قیمتلندیریلمهسی و پروقنوزلاشدیریلماسی آماچ ایله اوْنلارین کیمیوی ترکیبینی، چیرکلهنمه درجهسینی، رادیواکتیو، هیدروبیولوژی خصوصیتلرینی، فیزیکی خاصهلرینی بللی ادن مۆنتظم مۆشاهیده و آراشدیرمالار سیستمیندن عبارتدیر.[۱]
"اینسان-اطراف موحیط" سیستمی[دَییشدیر]
حیات دؤورهسینده اینسان و اطراف موحیط دایم حرکتده اوْلان "اینسان-اطراف موحیط" سیستمی تشکیل ادیر. بئله بیر سیستم داخیلینده اوْلان اینسان هر زامان مینیموم ایکی اساس مسألهنی حل ائتمهلی اوْلۇر:
- اؤزونون ییئجئکیا، سویا و هاوایا اوْلان تلباتینی تامین ادیر؛
- مسکونلاشما موحیطی و اینسانلار طرفیندن اؤزونه قارشی نقاتیو تسیرلردن قورونما سیستمی یارادیر و ایستیفاده ادیر.
اطراف موحیطه خاص اوْلان نقاتیو تاثیرلر دۆنیا دوردوقجا مؤوجوددور. بیوسفرده طبیعی نقاتیو تسیرلرین منبعی ایقلیمین دییشمهسی، توفانلار، زلزلهلر و س.-دیر. حیات اۇغروندا موباریزه اینسانی بۇ تاثیرلردن قورونما واسطهلرینی آختاریب-تاپماغا و تکمیللشدیرمهیه دایم وادار ائدیردی. عصرلر اؤتدوکجه یاشاییش مسکهنی کیمی ائولرین یارادیلماسی، اوْددان و دیگر مۆدافیعه واسطهلردن گئنیش ایستیفاده اوْلونماسی، ییئجئک حاضیرلانماسیندا اۆصول و واسطهلرین تکمیللشدیریلمهسی اینسانی طبیعی نقاتیو تسیرلردن قوروماقلا یاناشی اطراف موحیطه ده تأثیر ائدیردی. عصرلر بویونجا اینسانین یاشام موحیطی دییشیر، دییشمهیهن نقاتیو تسیرلرین نؤعو و سوییهلری ایدی. ۲۰-جی عصرده یئر اۆزونده بیوسفرین یۆکسک چیرکلهنمهسی زونالاری یاراندی، بۇ ایسه، اؤز نؤوبهسینده قیسماً و حتی تام بؤلگه تنززوله سبب اوْلدو. بۇ کیمی دییشیکلیکلره:
- یر اهالیسی سایینین یۆکسک آرتیم سرعتی (دموقرافیک پارتلاییش) و اوْنون اۇربانیزاسییاسی؛
- ایستهلاک آرتیمی و انرژی قایناقلرینین تمرکوزلشمهسی؛
- صنایع و کند چیفتلیک (مزرعه) اۆرتیمین (تولیدینین) گرگین اینکیشافی؛
- نقلیات واسطهلریندن کۆتلوی (توده) ایستیفاده؛
- حربی مقصدلره و دیگر پروسسلره خرجلرین آرتیمی سبب اوْلدو.[۲]
قالری[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
الکسی یونوف
الکسی یونوف (اینگیلیسجه: Aleksei Ionov) (دوْغوم:۱۸ فوریهٔ ۱۹۸۹ (۳۲ یاش) کینقیسپ) بیر فوتبالیست. روستوف فوتبال کولوبو و روسیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده الکسی یونوف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کینقیسپ دوغوملولار
- زنیت سن پترزبورق کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- کوبان کراسنودار کولوبونون اویونچولاری
- انژی ماخاچقالا کولوبونون اویونچولاری
- دینامو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- زسکا موسکو کولوبونون اویونچولاری
- روستوف کولوبونون اویونچولاری


text:
ایسنوکئر
ایسنوکئر (اینگیلیس دیلی:Snooker) بیرجور بیلیارد اؤیونودیر.بؤیوک بیر میز اوسته اؤینانیر بو میز فلانل پارچاسی ایله اؤرتولوب.6 پاکات یا باجاسی وار.دؤرد پاکات قیراخلاردا و ایکی پاکات آرادا.
یاشیل بؤیاقدا فلانل پارچاسی چیمن اوستونده اؤیناماقدان بیر سیمگه دیر.اسکی چاغدا بو اؤیون چیمن اوسته اؤنانیردی.اسکیده چلیک ایله شارلار ویریلاردی.ایندی گیو(ال آغاجی) ایله شارلار ویریلیر و میز اوسته دیر.
میز[دَییشدیر]
370*180 سانتی متیر ان بؤیو اولور و میزین بؤیو انیندن ایکی قات چوخدور. 21 شار یا توپدور 15 قیزمیزی شار ایله بیر قره شار و بیر قهوه ای شار بیر ساری شار بیر گؤی شار بیر یاشیل و بیر شاردا صورتی بؤیاقدادیر.آغ شار پئتؤک آدلانیر و شارلار آغ شار ایله ویریلیر.
اینگلیسی ایسنوکئر[دَییشدیر]
بو نوع ایسنوکئرده هر بیر قیرمیز شار سالماقدا بیر بؤیاقلی شار سالماق اولار و ان چوخ سایی 147 اولا بیلر ماکزیم بریک یا لاب چوخ سایی 147 سایی بیردفعه میدان آچماقدا اولا بیلر.
خطا[دَییشدیر]
ساری و قهوه ای و یاشیل شاردا یا پئتوک پاکات اولماقدا 4 سایی خطا چیخیلار و گؤی شاردا 5 صورتی شاردا 6 و قره شاردا 7 سایی خطا چیخیلار.
سایی[دَییشدیر]
توپلار پاکات اولماقدا سایی چوخالیر.
- قیزمیز شار :1
- ساری شار :2
- یاشیل شار:3
- قهوه ای شار:4
- گؤی شار:5
- صورتی شار:6
- قره شار :7
قایناق[دَییشدیر]
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D9%86%D9%88%DA%A9%D8%B1


text:
رسمی آذربایجان تورکجهسینده یابانچی سؤزلر چوخدور. آمما همین سؤزلرین ائگهمنلیییندن [هژمونیسیندن] قورتولماغین یولو، ألیمیزه کئچن دوغما سؤزلری دیله سوخوشدورماق دئییل. یابانچی سؤزجوکلرین قارشیلیغی [معادل] اولاراق یئنی یانلیشلیقلار قوندارماقلا، دیلی تمیزه چیخارماق اولماز. اصلینده سؤزجوکلرله اویناماق چتین ایش دئییل. هر کس ایستهدییی یابانچی سؤزجویه ایستهنیلن سؤزلوکلردن دوغما قارشیلیق تاپا بیلر. لاکین باشقا سؤزلرله اویوم ایچینده اولمایاراق بیردنبیره جومله اورتاسینا قونموش سؤزجوک، معنا پازئلینی یئترینجه دولدورا بیلمز. هر سؤزجویون دیل جوغرافیاسیندا بللی یئری، چالاری و قونومو وار. اوستهلیک، سؤزجوکلرین تکلیکده ذاتی آنلاملاری یوخدور. اونلار آیریلاری ایله یانیانا اوتوردوقلاریندان آنلام قازانیرلار. بونا أساسن هر بیر سؤزجویو هانسیسا جوملهنین ایچیندن چکیب چخاریب اونون یئرینه باشقا سؤزجوک سوخوشدورماقدا حاقلی دئییلک.
بو چاتیشمازلیغی اؤزهللیکله آنادولو تورکجهسیندن منیمسهنیلن متنلرین چوخوندا گؤروروک. منجه سؤزجوک ایکینجی مسئلهدیر. بیرینجیسی مؤوجود آذربایجان تورکجهسینی دقیق اؤیرنمهلی، سؤزلرله واسواسی سویهده اوغراشمادان چکینمهلی، دیلی یاخشی اؤیرندیکدن سونرا اونو تمیزلهمهیه قورشانمالیییق.
یئنی کیتابیمین بیر بؤلومونو دوستلارا اوخویوردوم. دینلهییجیلردن بیری سوال وئردی: نییه اگزیستانسیالیزم سؤزونون تورکجه قارشیلیغینی ایشلتمهییبسینیز؟ سوروشدوم: متنی باشا دوشدونوز مو؟ دئدی: هئچ نه آنلامادیم!
بو داورانیش یایغین [شایع] بیر فئنومئندیر. چوخلارینین متنله ایشلری یوخدور. اونلار متنده آرین [خالیص] سؤزجوک آختایریرلار. دیلله بئلهجه داورانماق دوزگون دئییل. مثلا بو یازیداکی “فئنومئن” سؤزو اوچون دوغما قارشیلیغیمیز اولسایدی، یاخشی اولاردی. لاکین بو کلمه او قدر دقیق و آغیر بیر معنا داشیییر کی، اونو دیشلاماقدا احتیاطلی اولمالیییق. و البته فئنومئن کیمی بیر کلمهنین هلهلیک دوغما قارشیلیغی اولوب اولماماسی، دیلی دوزگون یازماقدا مانعه تؤرهتمیر. بیرینجی نؤوبهده بیز دوزگون یازماقلا مشغول اولمالیییق.
________________________
قایناق: “آنلام” درگیسی ایله موصاحیبهدن آزاجیق رئداکته ایله


text:
سیلاو شکایت لرینی تیکشیریش مستقل کمیسیون و سیلاو نهاد لرنینگ اورته سیده گی کیلوشو نامه
سیلاو شکایت لرینی تکشیریش مستقل کمیسیون بوکون( یکشنبه مورخ ۱۳۹۸/۹/۱۰) سیلاو نهاد لرنینگ ناظر لریبنل سیلاو مسله سی گه یاردملش مقصد کیلوشونامه گه قول قیدیلر.
اشبو کیلیشو نامه گه قول قویگنلر، افغانستان یاشلر اجتماعی موسسه سی، پارتلاو دن متاثر بولگن افغان موسسه سی، اجتماعی ظرفیت لی یاردمچی نهاد لردن عبارت بوله دی.
سیلاو شکایت لرینی تیکشیریش مستقل کمیسیون نینگ باشلغی محترمه خانوم زهره بیان شنواری، کیلوشونامه گه قولقویش وقتیده، سیلاو نهادلرنینگ سیلاو پروسه سیدن نظارت قلیش سیلاو پروسه سی نینگ شفاف بولیشیگه ماس کیله دی دیب، اشبو سیلاو نهاد لرنینگ سیلاو شکایت لرینی تکشیریش مستقل کمیسیون اورته سیگه سیلاو گه تیگیشلی یاردم لرینی سوره دیلر.
اولرنینگ آرتیقلشیچه سیلاو شکایت لرینی تیکشیریش مستقل کمیسیون سیلاو عدالتی نی تامین لش اوچون بورجی بار کیم سیلاو نهاد لرنی سیلاو جریانیدن کوریب چقیشلری، سیلاو عدالتی تامین لش و همده اشبو پروسه شفاف بولیس مقصد اونملیک دیر.
سونگ سیلاو نهاد لرنینگ مسوولری، سیلاو شکایت لرینی تیکشیریش مستقل کمیسیون دن سیلاو گه تیگیشلی کیلوشونامه گه وقت اجرتگنلری و همده اشبو کیلوشونامه گه قول قیگنلری اوچون مندار چلیک بیلدریب، سیلاو کمیسیون مسولریدن سیلاو عدالتی تامین لش اوچون جدی حرکت قلیشلرینی سوره دی.


text:
اویان نیوز:
صمد بهرنگی
چئویرن: ع.آغ گوٍنئیلی
کئچن زامانلاردا بیر قاری ننه واریدی. دوٍنیادا، اونون وار-یوخدان ساری بیر فرهسی واریدی. قاری ننه اؤزوٍ روٍشوٍل دوٍزهلدیب، حاماملاردا ساتاردی. ساری فرهسیده اونون خیردا حیهطینده هؤروٍمجکلری و جوٍربهجوٍر قاریشقالاری دوشوٍروٍب، یئییردی. فرهنین قورخوسوندان قارینین حیهطینده یئزید قاریشقاسیدا تاپیلمازدی. ساری فره قاریشقالارین یاخشی-پیسینه باخمازدی؛ الینه گلهنی دوشوٍروٍب، یئییردی. ائشیتمهلیدیرکی، هر یئری سوٍمسوٍنن فوضول پیشیکلرده ساری فرهدن چکینردیلر.
قاری ننهنین حیهطینده بیر دانادا قوللو- بوداقلی گیردکان آغاجی واریدی. آغاج گیردکان گتیرنده، ساری فرهنین کئفی لاپ ساز اولاردی. اونا گؤرهکی یئل سالان گیردکانلاری او سیندیریب، یئییردی.
بیر هؤروٍمجکده، قاری ننهنین قوجالیب الدن توٍشمهسینی و اونون تکلییینی گؤروٍب و الینه گیرهوه سالیب، تاقچاداکی بوش شوٍشهلرین دالیندا شیطان تورو هؤروٍب و بالالاردی. قاری ننه بیر زامان او شوٍشهلره، قورا سویو، نعناع آراغی و باشقا شئیلر دولدوروب و اونلاری ساتاردی و پولویلا کئچینردی. آنجاق ایندی قاری ننه روٍشوٍل دوٍزهلدیب، ساتماقلا کئچینیردی.
هؤروٍمجهیین اوٍرهیی ساری فرهنین الیندن یارالی ایدی. او بیلیردی کی آخیردا بیر گوٍن ساری فرهنین دیمدییینین زاولینا گلهجک.
نئچه دفعه ساری فره اونو تاقچانین قیراغیندا گؤروٍب، قره-قورخو گلمیشدی. بیرده کی اونون بالالارینین بیر نئچهسینی یئمیشدی. هله اوٍستهلیک ساری فره خیردا ساری قاریشقالارین کؤکوٍنوٍ کسمیشدی و هوروٍمجک تاقچاداکی شوٍشهلرین دالیسیندا یئمهیینه بیر زاد تاپا بیلمیردی.
بیر گئجه قاری یوخوسوندا گؤروٍرکی، هؤروٍمجک اونا دئییر:
- آی قوجا آرواد هئچ بیلیرسن فره سنین وار-یوخونو نئجه داغیدیر؟
قاری دئدی:
- سفئهلهمه. منیم او مهربان ارکؤیوٍن فره هئچ واخت بو ایشی گؤرمز.
هؤروٍمجک دئدی:
- سن ککلیک تکین باشینی قویلاییبسان قارا، هئچ زاددان خبرین یوخدور.
قاری دؤزه بیلمهدی:
- هؤروٍمجک، دوٍزوٍنوٍ دئ گؤروٍم نه دئمک ایستیرسن؟
هوروٍمجک دئدی:
- فایداسی یوخدور. ساری فرهنین دوزلو غمزهلری سنین گؤزلرینی ائله توتوب کی سن منیم سؤزلریمه اینانماسان.
قاری حیرصلی-حیرصلی دئدی:
- سنین دئدیکلرین دوٍز اولسا، من اونون باشینا بیر اویون گتیرهرم کی قاریشقالاردا اونون حالینا قان آغلار.
هؤروٍمجک کی گؤردوٍ قارینین قولاقلارینی دولدورا بیلیب، دئدی:
- بس قولاق وئر ثابیت ائلهییم. یازیق قوجا سن آخشاما کیمی جانینان الـلهشیب روٍشوٍل قاییریب حاماملاردا اونا-بونا یالوارچی دوٍشوٍب، او روٍشوٍللری ساتیب بیر تیکه چؤرک چیخاردیسان کی اؤزگهلرین میننتینه قالمایاسان، آمما او قارینپا سیرتیق جوٍجهنین هئچ عئینینه ده گلمیر. بیر بئله گیردکاندان بیرینده قویمور سن ساتاسان. بلکه بو عؤمروٍنوٍن آخیریندا بیر گوٍن گؤرهسن.
قاری حیرصله یوخودان آییلیب ساری فرهیه گلدی. سحر چاغی روٍشوٍل ساتماغا گئتمهدی. کوٍمادا اوتوروب گؤزلرین، حیهطده فرهیه زیللهدی. ساری فره حیطده گزه-گزه گوٍنشین چیخماسینا تاماشا ائلهییردی.
ساری فره گلدی گیردکان آغاجینین دیبینده دایانیب، اهمالجا آغاجا دئدی:
- دوستوم، اوٍچ-دورد دانا گیردکان سال، بلکه من صوٍبحانه یئییم.
گیردکان آغاجی، بوداقلارینین بیرینی ترپهدیب اوٍچ-دورد دانا یئتیشمیش گیردکان سالدی یئره ساری؛ فره گیردکانلارا ساری قاچاندا، قاری تئز یئریندن قالخیب دئدی:
- آهای سارالمیشین بیری سارالمیش، اونلارا دیمه دای منیم گیردکانلاریمی یئمهیه حاققین یوخدور.
ساری فره تعجوٍبله قارییا باخدی، گؤردوٍ کی قاری دییشیلیبدیر. اونون گؤزلرینده کی مهربانچیلیق، اوٍزوٍنده کی گوٍلوٍشلر، شیرین-شیرین دانیشیقلاری یوخ اولموشدو، قاری فرهیه چاتیب، تپیکله اونو ووروب آتدی اویانا، سونرا گیردکانلاری ییغیب قویدو جیبینه.
فره اوزوٍنوٍ ساخلایا بیلمهییب، دیله گلدی:
- قاری ننه نییه بئله دییشیلیبسن، ائله بیل شیطان سنی آزدیریبدی؟
قاری حیرصلندی:
- دئدیم دانیشما … چوخ — دئدیم کی منیم گیردکانلاریمی یئمهیه حاققین یوخدور، اونلاری ساتاجاغام.
ساری فره باشین آشاغا سالیب گئتدی دایاندی آغاجین دیبینده، قاریدا قاییدیب گیردی کوٍماسینا، بیر آز کئچدی ساری فره تزهدن آغاجا دئدی:
- دوستوم بیر-ایکی دانا گیردکان سال گؤرهک نه اولور، بو گوٍن کی صوٍبحانهمیز زههره دؤندوٍ.
آغاج بوداقلارینی سیلکهلهییب بیر نئچه گیردکان سالدی، فره تئز قاچیب اونلاری سیندیریب یئدی، قاری بیردن-بیره چیغیردی:
- آهای- سارالمیشین بیری سارالمیش، سنه دئمهدیم کی منیم گیردکانلاریمی یئمه. ایندی سنه نیشان وئرهرم منیم گیردکانلاریمی یئمهیین جزاسی نهدیر!
قاری یئیین گئدیب مانقالا کؤموٍر تؤکوٍب، آلیشدیردی؛ سونرا گلیب فرهنی توتوب آپاردی مانقالین یانینا، اونون یانینی یاپیشدیردی مانقالین قیزارمیش کؤزلرینه. ساری فرهنین یانی جیزیلدایا-جیزیلدایا یاندی.
گیردکان آغاجی بیردن-بیره سیلکهلهنیب، گیردکانلارینی چیرپدی قارینین اوٍز-گؤزوٍنه. قاری، فرهنی بوشلاییب، گیردکانلاری ییغماق ایستهینده گؤردوٍ گیردکانلار هامیسی داشا چئوریلیب. بیر آغاجا باخدی بیرده فرهیه، قاییدیب گیردی کوٍمایا.
ساری فره بیر کوٍنجوٍده جونبوشوب، باشینی سوخموشدو قانادینین آلتینا؛ هردن بیر باشینی قانادینین آلتیندان چیخاردیب، یاندیریلمیش یانینا باخیردی. هردنده قانادینین اوجو ایله گؤزلرینین یاشین سیلیردی و تزهدن دوردوغو یئرده بوٍزوٍشوٍردوٍ.
قاری ساری فرهدن گؤز گؤتوٍرموٍردوٍ. ناهارا یاخین یئل قالخیب خئیلک گیردکانلاردان تؤکدوٍ یئره. ساری فره یئریندن ترپنمهدی. یئل یئنهده آغاجی سیلکهلهییب خئیلک گیردکان تؤکدوٍ یئره، آنجاق ساری فره ائله اوجور جونبوشموشدو. یانینین آغریسیندان ترپنه بیلمیردی. ایکینجی چاغی قارینین حیطی گیردکانینان دولدو. قاری ائله اوجور گؤزلرینی زیللهمیشدی فرهیه و باشقا بیر زادی گؤره بیلمیردی.
قاری بیردن-بیره بیر سس ائشیتدی:
- ساغ اول ائی قوچاق قاری سن کی او سارالمیش جوٍجهنین جزاسین وئردین، بس نییه دایانیبسان؟ گؤرموٍرسن گوٍن باتیر، تئز گوٍن گئجه گلیب چاتمامیشدان دور آیاغا گیردکانلارینی سات، بلکه بیر تیکه چؤرک تاپاسان.
قاری باشین دؤندهرنده گؤردوٍ کی بؤیوٍک بیر هؤروٍمجک تاقچادان اوٍزو آشاغی گلیر. او، یانیندا کی باشماق تایین توولاییب، هوروٍمجهیی ووردو، یاخدی دووارا. سونرا او، چارقادینین اوٍجوٍیله گؤزلرینین یاشینی سیلیب، دوردو گئتدی ساری فرهنین یانینا، اونا دئدی:
- آی منیم مهربان گؤزل، گؤیچک فرهم، گؤر نه قدهر گیردکان تؤکوٍلوٍب. سن اونلاری سیندیریب یئمک ایستهمیرسن؟
ساری فرهنین باشی آشاغا ایکن دیللندی:
- ال چک مندن یانیمی داغلادیغین یادیندان چیخدی؟
قاری ننه ساری فرهنی تومارلایا-تومارلایا دئدی:
- آی منیم گؤزل، گؤیچک مهربان فرهم. تامام گیردکانلار تؤکوٍلوٍب قالیب، اونلاری سیندیریب یئمک ایستهمیرسن.
ساری فره بو دؤنه باشینی قالدیریب، قاری ننهنین اوٍزوٍنه باخدی. اونون گؤزلرینده مهربانلیغی، اوٍزوٍنده گوٍلوٍشوٍ، دانیشیغیندا شیرینلییی گؤرنده دئدی:
- نییه یئمیرم، من یئیهرم، سنده منیم یارالاریما مرهم قویارسان.
قاری ننه گوٍله-گوٍله دئدی:
- نییه قویمورام- قویارام، چوخدا گؤزهل مرهم قویارام ، دور گئدهک ائوه.
او گئجه قاری ننه ایله ساری فرهنین سوٍفرهلری دولو ایدی گیردکان ایچی ایله. سحر قاری ننه یئریندن دوراندان سونرا کوٍمانین قیراق-بوجاغیندا اولان بوٍتوٍن شیطان تورولاری سیلیب-سوٍپوٍروٍب توکدوٍ ائشییه.
قایناق: ishiq.net


text:
جکسون مارتینز
جکسون مارتینز (اینگیلیسجه: Jackson Martínez) (دوْغوم:۳ اکتبر ۱۹۸۶ (۳۵ یاش) Quibdó) بیر فوتبالیست. پورتیموننزه ایدمان کولوبو و کولومبیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Jackson Martinez. fcporto.pt. پورتو. یوْخلانیلیب26 August 2014.
قارداش پروژهلرده جکسون مارتینز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- پورتو کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو مادرید کولوبونون اویونچولاری
- قوانقژو اورقراند تائوبائو کولوبونون اویونچولاری
- پورتیموننزه کولوبونون اویونچولاری


text:
دانلود آهنگ ترکی بیر گون او گلر از روبایل عظیمو و خاطره اسلام
روبایل عظیمو و خاطره اسلام – بیر گون او گلر
Rubail Azimov ft Xatirə İslam – Bir Gün O Gələr
+ بیتمیر گجلر گجلر صبر ات آی اوری
+ بیر گون او گلر
متن آهنگ بیر گون او گلر
بوقارانلیق گجلر اونو منن سوروشار
اورییم اوز اوزونه نه یالانلار دانیشار
ینه قلب لر قووشار آیریلانلار باریشار
ینه حالیم پریشان اونو من گوزلییرم
نه یالانان دانیشیم اورییم آغری توتوب
بلکه گیزلینجه سئویر بلکه چوخدان اونودوب
سوروشولار نه اولوب سنی ایلرمی یوروب
کیمسی بیلمیر حالیمی اونو من گوزلییرم
بیتمیر گجلر گجلر صبر ات آی اوری
بیر گون او گلر
.
.
.
دانلود جدیدترین آهنگ های تورکی
تورک موزیک ، مرجع آهنگ های تورکی
…
کانال تلگرامی تورک موزیک
…
–


text:
فلسطینده حالقینگ ۲۹ گؤتریمی ایشسیز
فلسطین ینگ هممه یرینده ایشسیزلرینگ سانی ۲۰۱۶-نجی ییلا گؤرأ یۇقارلادی
فلسطین ده ایشسیزلرینگ سانی نینگ ۲۹ گؤتریم بۇلاندیغی بیلدیریلدی.
فلسطین ینگ حاسابات مرکزی، گۆن باتار باند (نوار غربی) و غزه ده ییلینگ ایکینجی چأریِگینده ایشسیزلرینگ سانی نینگ ۳۹۶ مۆنگ ۴۰۰ آدام بۇلاندیغینی بیلدیردی.
۱۱ ییلدان بأری ایسرائیل ینگ قاباویندا بۇلان غزه ده ایشسیزلرینگ سانی اؤرأن یۇقارلادی.
غزه ده ۲۱۶ مۆنگ ۹۰۰ ایشسیز آدام بار.
غزه ده ایشسیزلرینگ سانی ۴۴ گؤتریم.
گۆن باتار بانددا بۇلسا ایشسیزلرینگ سانی ۲۰.۵ گؤتریم.
فلسطین ینگ هممه یرینده ایشسیزلرینگ سانی ۲۰۱۶-نجی ییلا گؤرأ یۇقارلادی.
دِگیشلی حابارلار
اینچه بورون سرحت گچلگهسی آچیلدی
ایران بیلن تۆرکمنیستان ینگ آراسیندا اینچه بورون سرحت گِچلگه سی آچیلدی
تۆرکیه 9 آیدا داشاری یورتلارا 69 میلیون دلار نار ساتدی
ایران، هیندیستان، حیتای و تۆرکیه دۆنیأده اینگ کؤپ نار اؤندۆریأن اۆلکهلر


text:
دویغو
دۇیغو — اینسانین عضوو نیازینین تأمین اوْلونوب- اوْلونماماسی ایله علاقه دار. دۇیغو جانلی وارلیغین، اوْرقانیزمین دۇرومینی و خاریجی ائتکی(تاثیر)لرینین بیولوژی اهمیتینی مُعیینلشدیرمک نیازی ایله باغلیدیر.
دۇیغولار اینسان تجروبهسینین حیسی حساب اوْلونور. اوْنلار اطراف عالمله، جمعیتله قارشیلیقلی موناسیبتلری زنگینلشدیریر و خاطرهلره دینامیکلیک وئریر.
دۇیغو آنلاییشیدَییشدیر
رۇح بیلیمجیلارین فرقلی شرحلرینی عۆمومیلشدیرهرک بئله بیر نتیجهیه گلمک اوْلار کی، چوْخ حاللاردا دۇیغولار اینسانین ایندیکی آندا نیهسه و یا کیمهسه موناسیبتیله علاقه دار کئچیردیی یاشانتیلار کیمی آنلاشیلیر.
دۇیغو ایفادهلردَییشدیر
- محبّت، سئوینج، خوشبختلیک
- تعجب
- ایظیراب، قوْرخو
- قتیت، غضب
- ایکراه
دۇیغو داها ساده حیس اوْلوب، اساساً اورقانیک نیازلارین، مثلاً، یئمهیه، تمیز هاوایا، سویا و .. اوْلان احتیاجلارین اؤدنیلمهسی ایله علاقه دار. بۇ جهتدن دۇیغو حئیوانلاردا دا واردیر.


text:
اسپارتاکوس
اسپارتاکوس (یونان دیلی:Eπάptakoς) (لاتینجه: Spartacus)اسکی روم چاغیندا بیر قول ایدی و روم امپراطوریسینه قارشی دوردو.اوچونجو قوللار قارشیسیندا لیدرایدی.
یاشاییش[دَییشدیر]
تراسیلردن ایدی و باشدا قلادیاتور اولموشدور.73 ایل میلاددان قاباق ایلده قولار رومیلر قارشیسندا دوردولار و بو قاریشیقلاردا اسپارتاکوس لیدر اولدو.بو قاریشلار بوتون روم امپراطوریسینده سسلندی و بوتون قوللار بو قارشیا قؤشولدولار.قوشونلارین چوخو قوللارین قاباغیندا سیندیلار هابئله مارکوس لیسینیوس کراسوس روم قوشونو ایله قارشیا گلدی و قوللار مغلوبه اولدولار.


text:
اتوبوس اوچوروما دوشدو
عینی عائلهدن ۲۴ نفر حیاتینی ایتیردی
پاکیستانین خیبر پختونخوا ایالتینده اتوبوسون اوچوروما دوشمهسی نتیجهسینده عینی عائلهدن ۲۴ نفر حیاتینی ایتیردی.
ایالتین اپر کوهستان بؤلگهسینده، بیر تویدان قاییدان ۳۵ عائله عضوونو داشییان اتوبوس، جمعه گئجهسی داغلیق یولدا اوچوروما دوشدو. اوچورومون دیبیندهکی چایا دوشن اتوبوسداکیلاردان ۲۴ نفر حیاتینی ایتیردی.
پلیس، قضانین هم قارانلیق، هم ده اوجقار بیر بؤلگهده میدانا گلمهسی سببیله آختارما قورتارما ایشلرینین چتینلیکله داوام ائتدیگینی بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
قندهاردا مسجیده بومبالی سالدیری
شیعهلره عاید امام بارگاه فاطمیه مسجیدینده، جمعه نامازی قیلینارکهن انتحار سالدیریسی گرچکلشدیریلدی
سوریهنین قوزئیینده ۱۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
فرات قالخانی بؤلگهسینده سون بئش گونده ۱۳، باریش بولاغی بؤلگهسینده ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی


text:
دئموکراسی
دموکراسی و یا ائلَرکیللیک، دونیاداکی بوتون اویه لیک و یا وطنداشلارین، اورقانیزاسیون و یا دؤولت سیاستینی تشکیل وئرمک ده برابر و ائشیت حققه صاحیب اولدوغو بیر نوع یونه دیم بیچیمی دیر.
آنا یوردلاری اسکی یونان اوْلان فیلسوف لار، آریستو و افلاطون طرفیندن اینتیقاد ائدیلمیش دیر. دموکراسی گونوموزده ان یایقین قوللانیلان دؤولت سیستمی دیر. آرتیق سیاست بیلیمجیلری، هانسی سیستمین داها یاخشی ایشله دیغینی دئییل بلکه هانسی دموکراسی نین داها یاخشی ایشله دیغینی تارتیشیرلار.
دموکراسی تئوریلری[دَییشدیر]
نورماتیف دموکراسی تئوریسی[دَییشدیر]
آمپیریک دموکراسی تئوریسی[دَییشدیر]
دموکراسی تاریخی[دَییشدیر]
اسکی دؤنم[دَییشدیر]
دموکراسی ایلک اولاراق اسکی یونان دا، شهر دؤولت لرینده اویقولاندی. دموکراسی یه چوْخ یاخین اوْلان بۇ سیستم آتن دموکراسی سی اولاراق دا تانینیر.
اورتا چاغ[دَییشدیر]
اورتا چاغدا دموکراسی نین گلیشمه سین ده ان بویوک حادیثه اینگیلیستان دا کرالین آداملارینین دین آداملاری و میللتین طرفیندن زور دوروم دا ساخلایان ماگنا کارتا لیبئرتاتومون اینگیلیسجه: Manga Carta Libertatum ایمضالانماسی دیر.
۱۸ اینجی و ۱۹ اونجو یوز ایللر[دَییشدیر]
۲۰ اینجی یوز ایل[دَییشدیر]
دموکراسی مدللری[دَییشدیر]
کلاسیک مدل[دَییشدیر]
قورویوجو دموکراسی[دَییشدیر]
قالخینماجی دموکراسی[دَییشدیر]
لیبئرال دموکراسی[دَییشدیر]
سوسیال دموکراسی[دَییشدیر]
دموکراسینین آراجلاری[دَییشدیر]
پارلامئنت(مجلیس)[دَییشدیر]
سیاسی پارتیلر[دَییشدیر]
آنا یاسا[دَییشدیر]
آنایاسا بیر دؤولتین تمل قوروملارینین نجور ایشله یه جه غینی بلیرله ین یازیلی سند دیر.


text:
اوقارا زولف که هر دم دولاشیر شانه لره
کؤستریر عشق کمندین دلِ دیوانه لره
مهرِ روخسارینی مندن کسیب اول ماه تامام
دوشدو فرصت یئنه بوندان بئله بیگانه لره
یوخسا، ای گول بوقدر بادهٔ ناب ایچمه زایدیم
شؤقِ لعلین منی جلب ائیلهدی میخانه لره
قانا دؤنسون، گؤروم، اول بادهٔ گولگون سنسیز
بیرده، گر رغبت ائدیم ساغر و پیمانه لره
حسرتِ چشمِ خمارین، لبِ لعلین هوسی
گؤستریرگوشهٔ میخانه نی مستانه لره
شؤقِ روخسارین ایله اودلارا یانمش کؤنلوم
اؤیره دیب شمعده یانماقلیغی پروانه لره
جؤرین آز ائت منه، قورخوم بودو، بیرآه چکیم
بیریانار اود دوشه باشدان باشا کاشانه لره
واحدم، شاعیر آزاده پرستم، نه غمیم!
قیلماسام رغبت ا گر مسجیده، بوتخانه لره