text:
یوخوگؤرمه
یوخوگؤرمه - یوخونون عمومی و کاراکتر خصوصیتلریندن بیری اوْلوب، یوخونون «سۆرعتلی گؤز حرکتی» (رئم) آدلی مرحله لریله یاخیندان علاقهلی اوْلان، ویزوال قبول ائدیلهن دویغولاردیر. یاتمیش اینسان یوخونون نه اوْلدوغونو بیلمیر و اونداکی باش وئرهن حادثهلری جانلی اوبیئکت کیمی قبول ائدیر. یوخولارین بیولوژی مزمونو، ایشلییشی و مقصدلری تامامیله آیدین اوْلموش دئییلدیر. یوخولارا «دویغوسوز قبول» اونون بیر نؤوو و یا اوبیئکتی قبول اولاراق دا باخماق اولار. موختلیف اینانجلارا و تخمینلره ده سبب اوْلان یوخولار، هر واخت اوچون ماراقلی و شرحه آچیق بیر مؤوضو میدانا گتیرمیشلر. فرقلی سایکولوژی، پاراپسیکولوقلارین و تجروبی ایسپیریتوالیستلر یوخولاری فرقلی فورمالاردا شرح ائتمیشلر. یوخولارین ایشلییشینین آچیقلانماسی علمی بیرلیین عمومی قبولونا گؤره فرزییهلر سوییهسیندن کنارا چوخ گئده بیلمهایبدیر. یوخولار هله ده سیررینی قوروماقدا اوْلان بیر آراشدیرما ساحهسینی تشکیل ائدیر. یوخولارین علمی آراشدیریلماسی اونئیرولوژی آدینی آلیر. شوبههسیز، هئچ کس اینسانلارین نه واختدان یوخولار گؤرمهسینی دقیقلشدیره بیلمز. ائله بیل یوخولار اینسانلارلا بیرگه یارانیب. ائله بۇ باخیمدان دا یوخولار و اونلارین حقیقی ماهیتی، یارانماسی همیشه پروبلم اولاراق قالیب. بوتون بونلارا باخمایاراق، یوخولار گوندهلیک اینسان حیاتینین معین بیر حیسهسینه چئوریلیب.
ایچیندهکیلر
یوخوگؤرمهنین تصنیفاتی[دَییشدیر]
یوخودا گؤرولهن حادثهلرین هئچ بیر تحریف اولمادان حیاتا کئچمهسی ده مۆمکوندور. بئله یوخولاری یالنیز یوکسک هسساسلیغا مالیک اینسانلار گؤرورلر. مثلاً، یوخودا هر هانسی بیر یاخینینین باشینا گلهجکلری گؤرموش اینسانلار حادثه باش وئردیکدن سوْنرا و یا اؤنجه حادثهنی اولدوغو کیمی دانیشا بیلر. بئله یوخولار «گئرچک یوخولار» (حقیقی یوخولار) آدلانیرلار. بئله یوخولاری گؤرهنلر داها دقتلی اولمالیدیرلار و یوخودا گؤردوکلرینی دوزگون قیمتلندیرملیدیرلر.
یوخودا اوْلان اینسان یوخودا بیر چوْخ شئی گؤره بیلر. اویاندیغی زامانسا بونلارین بعضیلرینی خاتیرلاییر. محض خاتیرلانان بۇ حیسهلری یوزماق مۆمکوندور. یوخویوزمالار دا داها چوْخ بۇ ۴-جو تیپ یوخولار اوچوندور. بزهن ایسه اینسانلار یوخودا دایماً عئینی شئیلری گؤره بیلیر. مثلاً هر هانسیسا ائوی و یا اینسانی یوخودا دایم تکرارهن گؤره بیلر. هالبوکی همین اینسانی و یا ائوی رئال حیاتدا تانیماماقدادیر.
یوخوگؤرمهنین تاریخی[دَییشدیر]
یوخوگؤرمهنین قدیم تاریخه مالیک اولماسینی گؤرمک چتین دئییل. شیفاهی خالق ادبیاتیندا، ناغیللاردا یوخولارلا باغلی صحنهلره، مولاهیزهلره تئز-تئز راست گلینیر. عصرلر بویو فورمالاشمیش یوخویوزما قایدالاری ایندی هر بیریمیزین عائلهسینه آیاق آچیب. چوْخ واختلار سحر یاتاقدان قالخان کیمی تئز یوخوموزو ائودکی بؤیوکلره دانیشیر و یوزولماسینی ایستییریک. بۇ تلباتلار نظره آلیناراق مۆعاصیر دؤورده چوْخلو یوخویوزمالار کیتابی ساتیشا بوراخیلیب. یوخوگؤرمه تاریخی-دینی ادبیاتدا و دینی بیلیکلرده ده اؤزونه یئر تاپیب. دینده یوخوگؤرمه تام روحی و ایلاهی ماهیت داشیییر. تاریخی-علمی تجروبه گؤستریر کی، یوخوگؤرمه حاقیندا ان دقیق و سانباللی معلوماتلار ائله دیندهدیر.[۱]
یوخوگؤرمه دینده[دَییشدیر]
چوخ اولور کی، اینسانین اورییندن بیر شئی کئچیر، اما اله گتیره بیلمیر؛ ائله ده اولور کی، آرزولامادیغی حادثهلر باشینا گلیر. اگر حیاتدا هر شئی هر کسین ایستدیی کیمی اولسایدی، ظالیم هؤکمدارلار تاختلاریندان ائنیب قارا تورپاغا گؤمولردیلرمی؟! بوتون بونلاری دوشونمک و هر کیچیک زررهدن توتموش بؤیوک پلانئتلره قدر هر بیر شئیین الله-تاالانین میزانینا تابع اوْلدوغونو باشا دوشمک لازیمدیر. دئمک کی، یوخولار دا الله-تاالانین میزانینا تابعدیر.
کابوس و یا قاراباسما یوخوگؤرمهلری[دَییشدیر]
کابوس و یا قاراباسما آدی وئریلهن یوخولار دا واردیر کی، بئله یوخولار عادتاً یاخشی باشلاییر. یاتان اینسان هر هانسی خوش بیر هادیسیله ماراقلاندیغینی گؤرور و بیردن-بیره یوخودو قورخولو مقاملار باشلاییر. یاخشی گؤرونتولر بیر آندا دهشت دولو آنلارلا یئرینی دییشیر. بئله یوخولارین آچیقلاماسینی اسب هکیملری و پسیخولوقلار وئریرلر. کابوسلاری، یوخودا بیر دفعه گؤرولهن قورخولو صحنهلرله قاریشدیرماق اولماز. قاراباسما گؤرهن اینسان قورخور. هردن یاتدیغینی و یوخو گؤردویو حیس ائدرک اویانماغا چالیشار. اما یا اویانا بیلمیر، یا دا اویاندیغینی زنن ائدرک یاتماغا داوام ائدیر و یئنیدن قاراباسمالار داوام ائدیر. هر اینسان اؤمرونده بیر نئچه دفعه کابوس گؤرور.
یوخوگؤرمهنین تحقیقی و تحلیلی[دَییشدیر]
یوخوگؤرمهنین تحقیقی و تحلیلی ده قدیم تاریخه مالیکدیر. تاریخ بویو فیلوسوفلار، علم آداملاری بۇ پروبلمه موختلیف موناسیبتلر بیلدیریبلر. هامیمیزا یاخشی معلومدور کی، یوخوگؤرمه پروبلمینه ۱۹-جو عصرین سونوندا گئنیش علمی باخیشدان یاناشان محض، زیقموند فرئید اوْلموشدور. اونون ۱۹۰۰-جو ایلده «یوخویوزمالار «(تولکووانیئ سنوویدئنیئ) کیتابی چاپدان چیخیب. فرئید ایلک دفعه اولاراق یوخولاری فیزیولوژی باخیمدان، آنجاق شوورسوزلوق حاللارینا اساسلانماقلا تحلیل ائتمهیه چالیشیب.
۲۰-جی عصرین ایکینجی یاریسیندا بئینی اؤیرهنهن عالیملر بۇ ساحهده معین نایلیتلر الده ائتدیلر. مثلاً، بعضی اینسانلارین رنگلی یوخولار گؤرمهسی تصدیقلهندی، حتی کیملرین رنگلی یوخولار گؤرمهسینی ده متخصصلر اولجهدن مویینلشدیره بیلیرلر. بوندان علاوه، نئیروفیزیولوقلار یوخو گؤرهن اینسانین داورانیشسیندا (بئینینده) هانسی حیسهلرین آکتیو اولماسینی دقیقلشدیره بیلیبلر. هلهلیک بۇ اساس نایلیتلری قازانماق مۆمکون اوْلوب. نیه و نئجه یوخو گؤروروک سوالینین جاوابینی تاپماغا ایسه هلهلیک هئچ یاخینلاشماق بئله مۆمکون دئییل.
عالیملرین اوزون مدتلی آراشدیرمالارینا باخمایاراق یوخو ایله باغلی بعضی مقاملار تام دا آیدینلاشماییb.Yuxu ایله باغلی فیکیرلرده شرق و باتی عالیملرینین فیکیرلری اوست-اوسته دوشمور. باتیلیلر یوخونو ایضاح ائتمهیه چالیشارکهن بیلدیریرلر کی، یوخو اینسانین گوندهلیک فعالیتینین نتیجهسینده گؤردویو دوشونجهلردیر. شرقلیلر ایسه فرقلی اولاراق یوخونون الهی بیر مساژ اوْلدوغونو بیلدیریرلهr.Yuxuda اینسان بعضاً باشینا گلهجکلری تامامیله عئینی اولاراق بعضاً ده موختلیف متنالتی معنا و بنزتمهلرله گؤرور. محض بونا گؤره ده یوخولاری یازماق لازیم اولور. اینسان اؤمرونون ۳-ده بیرینی یاتاراق کئچیریر. آنجاق بۇ او دئمک دئییل کی، هر یاتدیغیمیزدا یوخو گؤروروk.Alimlارین آراشدیرمالاری گؤستریب کی سن دئمه یوخولارین نؤولری ده وارمیش. اینسان یاتماق اوچون چارپایییا اوزانیر، و گؤزلرینی یومور، چوْخ قیسا مدت سوْنرا گؤز قاپاقلاری تیترهمهیه باشلاییر، و اینسان یوخویا gedir.Alimlارین فیکرینجه یاتماق اوچون قبول اوْلونموش بعضی یوخوگتیرهن درمانلار اینسانین یوخو گؤرمهسینه مانع olur.Onlar حساب ائدیرلر کی، طبیعی اولاراق یوخویا گئتمیش، و هر بیر اینسان یاتدیقدان سوْنرا موطلق یوخو گؤرورلهr.Yuxular آغ -قارا رنگلی اولا بیلهr.Amma اینسانلارین چوْخو یوخولارین آغ-قارا گؤردوکلرینی سؤیلییرلهr.Daim یورغون و باشی هر هانسی مؤوضو اطرافیندا فیکیرلرله دولو اوْلان اینسانلار اویاندیقلاری زامان قاریشیق یوخولار گؤردوکلرینی سؤیلییرلر. اکثرهن اونلار یوخولاریندا فیکیرلشدیکلری مسئله بارهسینده گؤرورلهr.Belه یوخولاری یوزماق مۆمکون deyil.Kobus و یا قاراباسما آدی وئریلهن یوخولار دا واردیر کی، بئله یوخولار عادتاً یاخشی باشلاییr.Kabuslarی یوخودا بیر دفعه گؤرولهن قورخولو صحنهلرله قاریشدیرماق اولماز. قاراباسما گؤرهن اینسان قورخور. هردن یاتدیغینی و یوخو گؤردویونو حیس ائدرک اویانماغا چالیشیr.Amma یا اویانا بیلمیر، یا دا اویاندیغینی زنن ائدرک یاتماغا داوام ائدیروه یئنیدن قاراباسمالار داوام ائدیر. هر اینسان اؤمرونده بیر نئچه دفعه کابوس گؤرور. اینگیلیسده ائدیلهن بیر آراشدیرما قادینلارین کیشیلردن داها چوْخ کابوس و رومانتیک یوخولار گؤردویونو اورتایا چیخاردی. ۱۷۰ کؤنوللو اوزرینده ائدیلهن آراشدیرمادا یاخین زاماندا گؤردوکلری یوخولاری ایضاح ائتمهلری ایستهنیلهن تجروبهلردن کیشیلیرین یوزده ۳۰-او کابوس گؤردویونو سؤیلهdi.Baشقا بیر آراشدیرما کیشییلرین قادینلارا نظرهن داها راحت بیر یوخو چکدیکلرینی گؤستهrdi.Qadینلاردان بۇ منفیلیکلره تک سبب اولاراق بدن ایستیلییندهکی دییشیکلیک گؤستریلدی. یوخولاری هر کس گؤرور، حتی او کسلر کی، یوخو گؤرمدیکلرینه امیندیرلهr.Onlar یانیلمیرلار، چونکی اونلار یوخو گؤردوکلرینی umurlar.Alimlار ثبوت ائدیب کی، یوخولارین ۹۰٪-ı unudulur.Xoruldayan زامان ایسه یوخو گؤرولموr.Bunun علمی ایضاحی یوخدور. یوخو زامانی اینسان بدنی معین قدر ایفلیج اولور. ان چوْخ یاتما رئکوردو ۱۸ گون ۲۱ ساعت و ۴۰ دقیقه اوْلموشdur.Tibbi آراشدیرما اولمادان بیرینین حقیقتهن یاتیلی و یا اویاق اوْلدوغونو باشا دوشمک چتیندیر. اینسانلار بزهن اؤزلری ده حیس ائتمهدن آچیق گؤزله یاتا بیلرلهr.Elm آداملاری ایسه ۱۹۹۸-جی ایلده بیر اینسانین یاتارههن بئینین یاتما شکلینی سااتباساات ائکرانلاردا گؤستردیلر.[۲]
همچینین باخ[دَییشدیر]
ادبیات[دَییشدیر]
روس دیلینده[دَییشدیر]
- HeчaeHko Д. A. «CoH، зaBeTHыx иcпoлHeHHый зHakoB»: TaиHcTBa cHoBидeHий B Mифoлorии، MиpoBыx peлиrияx и xyдoжecTBeHHoй лиTepaType. M. : Юpидичeckaя лиTepaTypa، ۱۹۹۱. — ۳۰۴ c.
- MaлkoлbM H. CocToяHиe cHa. / Пep. c aHrл. M. : ИГ «Пporpecc-KyлbTypa»، ۱۹۹۳. — ۱۷۶ c.
- ЮHr K. Г. BocпoMиHaHия، cHoBидeHия، paзMышлeHия. / Пep. c HeM. KиeB: آیرلاند، ۱۹۹۴. — ۴۰۵ c.
- ФpoMM Э. ЗaбыTый языk: BBeдeHиe B пoHиMaHиe cHoB، BoлшeбHыx ckaзok и MифoB. / Пep. c aHrл. AHrapck: AO «ФopMaT»، ۱۹۹۴. — ۱۶۱ c.
- Элиaдe M. Mифы، cHoBидeHия، MиcTepии. / Пep. c aHrл. M. : رئفل-بووک، ۱۹۹۶. — ۲۸۸ ج.
- ЭkзereTиka cHoB: EBpoпeйckиe xpoHиkи cHoBидeHий. M. : ЭkcMo، ۲۰۰۲. — ۴۶۴ c.
- AkиMoB O. E. ПpaBдa o Фpeйдe и пcиxoaHaлизe. M. ، ۲۰۰۵. — ۲۷۹ c.
- ПyTeшecTBиe B rлyбb coзHaHия: Бeceды c Дaлaй-лaMoй o cHe، BидeHияx и cMepTи. / Пep. c aHrл. HижHий HoBropoд: ДekoM، ۲۰۰۵. — ۲۷۲ c.
- БeckoBa И. A. Пpиpoдa cHoBидeHий (эпиcTeMoлorичeckий aHaлиз). PAH، ИH-T филocoфии. M. ، ۲۰۰۵. — ۲۳۹ c.
- CHы. Иx пpoиcxoждeHиe и poлb B xpиcTиaHckoM иcToлkoBaHии. M. : Oбpaз، ۲۰۰۶. — ۱۲۸ c.
- CoлoBbëB B. ToлkoBый cлoBapb cHoBидeHий: ИллюcTpиpoBaHHaя иcTopия циBилизaции cHoB. M. : ЭkcMo، ۲۰۰۶. — ۱۴۸۸ c. ، ил.
- БoлbшakoB И. B. ПpeдoпpeдeлeHиe и ToлkoBaHиe cHoB B ДpeBHeM ErипTe (иcTopиko-филocoфckий acпekT). CПб. : AлeTeйя، ۲۰۰۷. — ۲۶۸ c. ، ил.
- Mocc P. TaйHaя иcTopия cHoBидeHий: ЗHaчeHиe cHoB B paзличHыx kyлbTypax и жизHи изBecTHыx личHocTeй. / Пep. c aHrл. CПб. : ИГ «Becb»، ۲۰۱۰. — ۴۶۴ c. ، ил.
- HeчaeHko Д. A. ИcTopия лиTepaTypHыx cHoBидeHий XIX—XX BekoB. CHoBидeHиe kak фopMa kyлbTypы. M. : yHиBepcиTeTckaя kHиra، ۲۰۱۱. — ۷۸۴ c.
- HeчaeHko Д. A. «ДBeHaдцaTb» kak cHoBидчeckaя MиcTepия (HoBoe o пoэTиke лereHдapHoй пoэMы AлekcaHдpa Блoka). ЖypHaл "Haш coBpeMeHHиk"، M. ، ۲۰۱۱، № ۸–۹.


c: text/html

text:
تورکیه جومهور باشقانلارینین لیستی
تورکیه جومهورتینین آنا یاساسینا گؤره تورکیه جومهورباشقانی دؤولتین باشچیسی و تورک سیلاحلی قووهلرینین باش کاماندئریدیر. جومهورباشقانی تک درجهلی سئچکی نتیجهسینده بئش ایل مودتینه وظیفهیه گلیر. بیر نفر ان چوخ ایکی دفعه جومهورباشقانی سئچیلهبیلر. جومهورباشقانینین خستهلیک، اؤلکه خاریجینه چیخماق، اؤلوم، ایستئعفا و باشقا بیر سببله وظیفهسینی داوام ائتدیرهبیلمهمهسی شراییطینده تورکیه بؤیوک میلت مجلیسی وکالتاً بو وظیفهنی حیاتا کئچیرر. جومهورباشقانی ان آز قیرخ یاشیندا، عالی تحصیل آلمیش و میلت وکیلی سئچیلمه قابیلیتینه مالیک اولان تورک وطنداشی اولمالیدیر.
بوگونه قدر ۱۲نفر آند ایچرک جومهورباشقانلیغی وظیفهسینه گلیب و ۵ نفر ده جومهورباشقانلیغی وکیلی اولاراق چالیشمیشدیر. بونلاردان ایکیسی وظیفه زامانی طبیعی سببلرله حیاتینی ایتیریب(موصطفی کامال آتاتورک و تورگوت اؤزال)، ایکیسی حربی چئوریلیش نتیجهسینده وظیفهدن کنارلاشدیریلدی(جلال بایار و احسان صبری چاغلایانگیل) و بیری تورکیه بؤیوک میلت مجلیسی طرفیندن وظیفهدن کنارلاشدیریلدی(جمال گورسل).
ایلک جومهورباشقانی آتاتورک، ۱۹۲۳ده سس ایجماعسی ایله سئچیلدی. ۱۵ ایل ۱۲ گون ایله بو وظیفهده ان چوخ قالان آتاتورک، دؤرد دؤنم جومهور باشقانی اولدو. اؤزال ایسه ۳ ایل ۱۵۹ گون جومهورباشقانلیغی ائدرک بو وظیفهده ان آز قالان اینسان اولدو. وظیفه باشینا گلدیگینده ۴۲ یاشی اولان آتاتورک ان گنج، ۶۹ یاشیندا اولان فخری کوروتورک ایسه ان یاشلی جومهورباشقانیدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
باربارا تاکمن
باربارا تاکمن (اینگیلیسجه: Barbara W. Tuchman) آمریکالی ژورنالیست و یازیچی - .۳۰ ژانویه ۱۹۱۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۷ ایل عومر ائلهییب و ۶ فوریه ۱۹۸۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Barbara W. Tuchman»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده باربارا تاکمن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
لاپورته، کالیفورنیا
لاپورته، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:La Porte, California ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۶ نفر ایمیش و ۱۱٫۵۴۴ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۱۵۱۸ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ U.S. Census Archived 2012-01-24 at WebCite
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«La Porte, California»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لاپورته، کالیفورنیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:مقاله اۇزونلوغو
بۇ صفحه مقاله اۇزونلوغونا قوْیولان محدودیتلری آچیقلاییر:
- اوْخوجولار چتینلیکلری، مثلا: اوْخوناقلیلیق، یوْروجو اوْلماق ,...
- دییشدیریجیلر چتینلیکلی، مثلا: دانیشیق صفحهسی چیرپیشمالاری، کیچیک دییشدیرمه چیرپیشمالاری، نئجه بؤیوک مقالهلری نئچه کیچیک مقالهیه بؤلمک و...
- فنی چتینلیکلر مثلا: بروزرلرین محدودیتلری، صفحه لودی و....
ایچیندهکیلر
- ۱ اوْخوجو چتینلیکلری
- ۲ فنی چتینلیکلر
- ۳ مقالهنی بؤلمک
- ۴ اۇزون مقالهلری نئجه تاپاق؟
- ۵ بیر اۇزون مقالهنی دییشدیرمکده سیخینتیز وار؟
- ۶ اتک یازیلار
اوْخوجو چتینلیکلری[دَییشدیر]
هر مقاله گئتدیکجه گلیشیر و بؤیوکلهنیر، ویکیپدیانین ذخیره اۆچون گؤردوکجه یئری واردیر آنجاق بؤیوک مقالهلرین اوْخوماق ایله دوْلاندیرماغی چتیندیر. بیر ایکی صفحهدن بؤیوک اوْلان مقالهلر داها راحت اوْخوماق اۆچون نئچه بؤلومه بؤلونمهلیدیر. بؤیوک مقالهلری بؤلوملمک یاخشی بیر یوْلدور.
۳۰ - ۵۰ کیلوبایتدان چوخ مقالهلر ۶۰۰۰ - ۱۰۰۰۰ سؤزجوک اوْلاراق، اوْخوجولاری یوْرار. بۇ وضعیتده مقالهنی نئچه مقالهیه بؤلوب، آنا مقالهده اوْ مقالهلره لینک وئریب قیساسینی یازماق تاپشیریلیر.
بۇ اؤلچوده تکجه آنا مت ساییلمالیدیر، باغلانتیلار، بیرده باخ، قایناق، اتک یازی، نوْتلار و لیستلر آنا متندن حسابا گلمیر.
هانسی بؤلوملر آنا متن ساییلمیر[دَییشدیر]
آنا متن بۇ بؤلوملره شامیل اوْلمور:
- قایناق و اتک یازی بؤلوملری («بیرده باخ»، «ائشیگه باغلانتیلار»، اتک یازیلار، قایناقلار و...)
- عکسلر و نمودارلار
- جدوللرله لیستلر
- ائشیک باغلانتیلار و ویکیآراسیلار
استثنالار[دَییشدیر]
ایکی ایستیثنا، لیستلرله بیر خاص حوزهنی قیسالدان مقالهلردیرلر. آنجاق بؤیوک معیار اوْخوناقلی اوْلماقدیر.
فنی چتینلیکلر[دَییشدیر]
قاباقجا بروزرلرین ارورلاری ایله چتینلیکلری اۆچون، مقالهلرین ۳۲ کیلوبایتدان آز اوْلماغی تاپشیریلدی. بروزرلرین آپدیت اوْلماسی ایله بؤلوم دییشدیرمه ایمکانی آرتیریلماقلا چوْخلو چتینلیکلر آرادان آپاریلدی، آنجاق یئنه چوْخلو دییشدیریجی ایله گؤروشچولرین ویکیپدیایا باغلانماق اۆچون آز سۆرعتلی و دایالآپ اینترنتدان فایدالانماغی اۆچون، مقالهلر اوْلدوقجا کیچیک اوْلماسی تاپشیریلیر.
چوخ اۇزون مقالهلر[دَییشدیر]
بعضی بروزرلر خاص وضعیتلرده ۴۰۰ کیلوبایتدان یۇخاری اۇزون مقالهلرله دییشدیرمه و گؤروشده چتینلیکلری اوْلور، اوْنا گؤره بۇ مقالهلره نئچه مقالهیه بؤلوب آنا مقالهیه باغلانتی وئرمک تاپشیریلیر.
اۇزون مقالهلرله چتینلیکلری اوْلان بروزرلر[دَییشدیر]
- Netscape Navigator ۴٫۷۶
- اپرا ۶٫۰۴
- iMac G۳ ۱۹۹۹
- فایرفاکس ۲٫۰ و اینترنت اکسپلور ۶ ۴۰۰ کیلوبایتدا
مقالهنی بؤلمک[دَییشدیر]
[ویکیپدیا:مجوز مستندات آزاد گنو|GFDL]] ۴-جو بؤلومونی رعایت ائتمک اۆچون، اۇزون مقالهنین بیر بؤلومونی آییریب، یئنی بیر مقاله یاراداندا، قیساسینی یئنی مقالهیه باغلانتی وئرمکله آنا مقالهده قوْیون. یئنی یارانان مقالهنین دانیشیق صفحهسینده ده {{SubArticle}} یا {{tl|Summary in} شابلونلارین قوْیماقلا آنا مقالهیه لینک وئرین.
تلسمه![دَییشدیر]
بیر مقاله ۳۲ اؤلچوسو ۳۲ کیلوبایتدان آشارکن، اوْنو قیسالتماغا چالیشمایین. تلسمک یئرسیزدیر. آنا متن باشقا بؤلوملردن آیری یوْخلانمالیدیر. مقالهنی قیسالتماق اۆچون باشقا دییشدیریجیلرله دانیشین. هردن بیر مقاله موضوعو بۆتؤو باسدیرماق اۆچون اۇزون اوْلمالیدیر، اؤلچو و اۇزونلوق دۆز و فایدالی بیلگیلری سیلمک اۆچون یاخشی دلیل دئییل.
اهمیتسیز بؤلوملری آییرماق[دَییشدیر]
طرفسیزلیگی نظرده آلاراق،اهمیتسیز بؤلوملری آییریب، یئنی مقالهیه داشیییب یوْخسا سیلین.
اۇیغون اوْلمایان بؤلوملری سیلمک[دَییشدیر]
اۇیغون اوْلمایان بؤلوملری یئنی بیر مقالهیه داشیماق یئرینه سیلین.
بیر کیچیک قایدا[دَییشدیر]
دیقت:'
بۇ تاپشیرمالار لیستلر و دقیقلشدیرمه صفحهلری و یوْللاندیرمالار اۆچون ائله ایشلنمیر.
اۇزون مقالهلری نئجه تاپاق؟[دَییشدیر]
اۇزون صفحهلرین لیستی بورادا سیرالانیبدیر.
بیرده مقاله اۇزونلوغونو اصلی آد فضاسیندا آختاریش ایله تاپماق اوْلار. گئت دۆیمهسیندن دئییل٬ آختار دۆیمهسیندن فایدالانین!
۳۰ کیلوبایتدان بؤیوک صفحهلر اۆچون، مقاله اۇزونلوغو دییشدیرمه چاغی مدیاویکی:Longpagewarning ایله بیلینیر. مثلا
بیر مقالهنی بؤلوم-بؤلوم دییشدیرمک داها اۇیغوندور.
بیر اۇزون مقالهنی دییشدیرمکده سیخینتیز وار؟[دَییشدیر]
لاپ یاخشی یوْل بروزرین یئنی نۆسخهسینی یۆکلهمکدیر. یئنی نۆسخه بروزرلرده بۇ ارورلار حل اوْلوب.
باشقا بیر یوْل بؤلوملری آیری۰آیری دییشدیرمکدیر.
اتک یازیلار[دَییشدیر]


text:
بودیزم
بودیزم — دۆنیا دینلریندن بیری، یاخلاشیق ۵۰۰ میلیون عۆضوو اوْلان دین و تعلیملر بیرلیگی. اوّلجه هیندوستاندا اوْرتایا چیخمیش، داها سوْنرا گۆنئی، گۆنئیشرق و شرق آسیادا (چین، ژاپون، کوره، موغولیستان، نپال، سریلانکا، تایلند و تبّت کیمی اؤلکهلرده) یاییلمیشدیر.
فرقلی دۆنیاگؤروشلرینه گؤره دین و یا فلسفه اوْلاراق تانیلان بۇدیزم هدفی، یاشاییشداکی آغری، ایضطیراب و امنیتسیزلیگین قایناقلارینی آچیقلاییب بۇنلاری آرادان آپارماق یوْللارینی گؤسترمکدیر. بودیزمده تعلیملرین اساس جهتی مدیتئیشن کیمی ایچه باخیش یوْللاری، تناسوخ دئییلن دوْغوم-اؤلوم دؤورونون تکراری و کارما دئییلن سبب-نتیجه زنجیری کیمی آنلاییشلاردیر.
بودیزم سانسکریت و پالی دیللریندهکی کؤهنه بودیست یازیلاریندا «اوْیانمیش آدام - فرقینده اوْلان» معناسینی وئرن «بودا» سؤزوندن یارانمیشدیر. تاریخی بودا دا آدی چکیلن سیدارتا قوتاما بودیزمین قۇروجوسو اوْلاراق تانیلیر. سیدارتانین یاشاییشینداکی غذابلارین قایناغینی آچیقلاماق مقصدییله ائتدیگی اۇزون ایشلر نتیجهسینده ایضطیرابی سوْنا چاتدیراراق بیر معنوی آنلاییشا چاتدیغی و بئلهلیکله بۇدالیغا چاتدیغی (اوْیاندیغی) قبول ائدیلیر.
بودیزم، سیدارتا قوتامانین اؤلوموندن سوْنرا ۵۰۰ ایل بوْیونجا هیندوستان یاریمآداسیندا، داها سوْنرا آسیا و دۆنیانین آیری یئرلرینده یاییلماغا باشلادی. هیندوستاندا گئتدیکجه نۆفۇذونو الدن وئرن بۇدیزم، گۆنئیشرق آسیا و اۇزاقشرق آسیادا اثرینی گۆنوموزه کیمی داوام ائتدیرمیشدیر.


text:
عقل گؤیج برر، گؤیج یؤره ک.
عیبنی یاشیران، آینگالماز.
آزاجیق قایغینی، آش باسار، اُوُلی قایغینی ایش.
باتیر، یاراسیز بؤلماز.
بای اؤونسه تاپیلار، قاریب اؤونسه چاپیلار.
بریم، گؤنگدان یول یاسار.
چاقیلیق سیز باران، دؤشک سیز اوتئرار.
چنینگ بارقا، چمچأنگی چک.
چیقسا جان تاپدئرماز، قالسا گؤون.
دگمدیگه دگمه گین، هیچ کیمه باش، انگمه گین.
دوشمانینگا اولیم دیله یأنچأنگ، اُؤزینگه عُمر دیله.
اگری دا بولسا، یول یاخشی، قارری دا بولسا، قیز.
ال یاراسی بتر گیدار، تیل یاراسی هیچ بتمز.
أره غیرات، تانگرا قدرت.
گنگاشانه، گینگ دنیا، دالاشانه، دار دنیا.
گؤراش دا یئقیلان، عمل اُؤرانار.
قوردأ رحم ادان، قویئنا ظلم ادار.
خیر اتسانگ، بوتین ات.
ایکی آت دپیشر، آراسیندا اشک اولر.
جانی آغیر مازینگ یانیندا، باشیم آغیر ماسین.
لولینگ قازانانی، بزنه نینه یتمز.
مرد اُؤزیندان گؤرار. نامارد یولداشیندان.
کیچی جیک داش، باش یارار.
ایشله سانگ داماق، ایشله مه سانگ ساماق.
میوه لی آغاجی باقار لار، میوه سیز آغاجی یاقار لار.
نماز، ایشی بیتیرار، ایش، نمازی یئتیرار.
نیّتینگ، یولداشینگ بولار.
اوغیل سؤیت، آغتیق قایماق.
اؤیونچی اوتیلانینی بیلسه یاغشی.
اؤز قدرینی بیلمادیک، ایل قدرینی نابیلسون.
اؤز ایچینگدا یاتمادیق گپ، خالقینگ ایچیندادا یاتماز.
پأل آزمان، بلا باقماز.
سؤینشان، یئقیلماز.
سؤیمادیگه، سؤیکنمه.
شرنیک برسانگ قوردا، آیلانیپ گلر یوردا.
تؤلّا زوردان یامان.
اوریش، ایته یاخشی.
اولی بولیپ آسیلما، کیچی بولیپ باسیلما.
وپالی دوست یؤز ئیل گورمه سه ده، یاد بولماز.
اخلاص بیلن آغلاسانگ، سوقار گوزدان یاش چیقار.
یاغشی، جانینگا یولداش، یامان نانینگا.
یاساچاغینگ دولی بولسین، یا عقلینگ.
یؤوردی بلد چاپار.
زاریم باردا، زوریم یوق.
یئگیت باشی اسن بولسا، بارلی دا بولار، بارسیز دا.
قئرق کیشی بیر یانا، قینگیر کیشی بیر یانا.
یئرتیق بولسا دؤنیم یرتیق، گونیم پادشا دان آرتیق.
آلقیش بیله أر گوگار، یغمور بیله یر.
خیر ایشی قویسانگ، شره دؤنر. شر ایشی قویسانگ، خیرا.
هنارلی یئگئت خور بولماز، هر ناکسه زار بولماز.
آییم- گونیم اورتاق بولسون، مالیم اورتاق بولماسین.
قاهار اؤنگده ن یؤرار، عقئل ایزدان.
یاغشی بیلن یولداش بولسانگ، قالان ایشینگ بیتیرر. یامان بیلن یولداش بولسانگ، یؤران یولینگ ییتیرر.
یؤپک دونونگ ایچینده، یخشی، یامان تانالماز.
آلتین (دمیر) غاپی لینینگ، آغاچ غاپی لا، دیله گی دؤشوپدئر.
چین دوست قین گونده بللی – دولت یخشی سی اوزاق ده.
یؤرک آط اؤنگینی گؤزلار، یخشی یئگیت سونگینی.
آغاریپ اؤنگه دوشمه، قارالیپ سونگا قالمه.
آتسنگ نشانه دگر اوقینگ دوغریسی، بیر منزله یتمز یوکینگ اگریسی.
آتیلان اوقی ساقلاب بولماز، آیدیلان سوزی توتیپ بولماز.
یوزا قالان، ایزا قالار.
یولینگ آق، یولداشینگ حاق بولسین.
چاغیرلان یرده ارینمه، چاغیریلمادق یرده گورینمه.
دوستینگی اگلامه، نِپ دان قالماسین، دوشمانیگ اگلامه، سرینگ بیلماسین.
یاخشینینگ قدرینی بیلمز، تا یامانا دوشینچا.
آرقاسی داغدان بولانینگ، یوراگی داشدان.
حسابلی دوست اوزاق گیدار، حسابسیز دوست قیراق.
اوغلان عزیز، ادبی اوندان دا عزیز.
آغزی بیرا، تانگری بیر، آغزی آلانی قانگریپ اییر.
گپه گیتمه، کوپه گیت.
کملیک اتسنگ کمال بار، منلیک اتسنگ ملال.
حالقا گنگاش، اوز بیلانگی، اِت.
کان ایسانگ خسته، آز ایسانگ آراسته.
گزمک عمردان، یاتماق اولیمدان.
همه زادینگ باشی، ساغلیق.
یخشا، یخشی دی، برکتی آرتسین، یامانا، یامان دی، پالیندان قایتسین.
هر ایش بولسون، بافید بولسون.
باشا دوشان ایشی، باشارماق گِرگ.
ایل گویجی، سیل گویجی.
اوزینگا یوقماجاق ایشی، حالقا دا اتمه.
یگید ساواشدا، قارری گنگاشدا.
یامان گونلر یخشی بولار، یامان آدم یخشی بولماز.
یخشینی سیلاسانگ یادیندان چقماز، یامانی سیلاسنگ قاپینگدان گیتماز.
آز سوزله، کوپ ایشله.


text:
میزوری چایی
میزوری چایی (اینگیلیسجه: Missouri River، فارسجا: رود میزوری، ایتالیاجا: Missouri (rivière)، عربجه: نهر ميزوري، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Missouri Irmağı، روسجا: Mиccypи (peka)) آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. و میسیسیپی چایینا تؤکولور.
ایچیندهکیلر
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده میزوری چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Missouri River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
یونایتد اورسیز بانک
یونایتد اورسیز بانک (اینگیلیسجه: United Overseas Bank) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت مالییه و یاتیریم ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Wee Kheng Chiang طرفیندن قۇرولموشدور. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۲۴٬۸۵۳ نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«United Overseas Bank»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده یونایتد اورسیز بانک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یاخشی لیغا یاخشی لیق + فایل صوتی
0 گؤروش
یازار: Kölgə siz
" یاخشی لیغا یاخشی لیق هر کیشینین ایشیدی "
" آتالار سؤزو "
حمید آدلی یوخسول بیر کیشی وار ایدی. بو کیشی نین آلتی خیردا اوشاغی وار ایدی. حمید کیشی هر گون مئشه دن شله ایله اودون گتیریب ساتار ، آلدیغی پوللا اوشاقلارینی یاری قارنی آج ، یاری قارنی توخ دولاندیراردی .
بیر گون حمید کیشی یئنه تئزدن دوردو . ال-اوزونو یودو ، اوتوروب بیر آز چؤرک یئدی ، سونرا دهره سینی ، بالتاسینی گؤتوروب مئشه یه اودون ییغماغا گئتدی. آز گئتدی،چوخ گئتدی ، مئشه نین لاپ قالین یئرینه چاتدی. بیرده گؤردو بیر شئی اود توتوب یانیر. کیشی یاخینا گئدیب گؤردو آلووون ایچینده بیر قوتو وار. بو قوتونون ایچیندن سس گلیر :
- آی آمان ، کؤمک ائله یین ، منی بو آلووون ایچیندن قورتارین !
حمید کیشی چوخ رحملی آدام ایدی . اورگی یاندی. اؤزونو آلووون ایچینه آتیب قوطونو کنارا چیخارتدی. قوتونون آغزینی آچان کیمی ، ایچیندن بیر ایلان چیخیب ، کیشی نین بوغازینا دولاندی ، قیشقیریب دئدی :
- سنی ائله ووراجاغام کی ، پارچا-پارچا اولاسان . کیشی یالواریب دئدی :
- ایلان قارداش ، انصاف ائله ، مروت ائله . من سنی اؤلومدن قورتاردیم ،سنه یاخشیلیق ائله دیم.یاخشیلیغین عوضینی وئرمیرسن-وئرمیرسن ، داهی منی نییه وورورسان ؟ مندن ال چک ، بیر بؤلوک چولما -جوجوغوم وار. اونلاری یئتیم قویما !
ایلان اونون بوغازینی سیخیب دئدی :
- ناحاق یئره منه یاخشیلیق ائله میسن. نییه ، بیلمیردین کی ، بیز نسیل یاخشیلیق قاباغیندا پیسلیک ائلریک ؟ یاخشیلیغین یئرینه سنی ووروب بالالارینی یئتیم قویاجام....
.
.
.
آردی وار....
شنبه 18 اسفند 1397


text:
عربیستان گۆن دوغار قدس اۆچین کؤمِک بردی
ظهران دا عاراپ یورتلاری نینگ ماصلاحاتی گچیریلدی
سعودی عربیستان گۆن دوغار قدس دا اسلامی اثرلرینگ قۇرالماغی اۆچین ۱۵۰ میلیون دلار کؤمِک بردی.
ظهران دا عاراپ یورتلاری نینگ ماصلاحاتی گچیریلدی.
گۆن دوغار قدس اۆچین بریلجک کؤمِگی سعودی عربیستان ینگ پاتشاسی سلمان بن عبدالعزیز بیلدیردی.
ماصلاحاتدا آمریکانینگ قدس شأهِرینی اسرائیل ینگ پایتاغتی دییپ ایغلان اتمه گی برک یازغاریلدی.
شۇل قارارا اینگ کؤپ قارشیلیق تۆرکیه دن بۇلوپدی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب اردوغان قدس ینگ مسلمانلارینگ قیزیل چیزیغی بۇلاندیغینی آیدیپدی.


text:
بناب
بیناب دوغو آذربایجان شهرلریندن بیری دیر. بو شهر بیناب بؤلگهسینین مرکزیدیر و۲۰۱۶-نجی ایلده ۸۵،۲۷۴نفر جمعیتی واریمیش. بو شهرین خالقی تورکدورلر و آذربایجان تورکجهسی ایله دانیشیرلار.
ایچیندهکیلر
گؤرملی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]
- مهرآباد مسجیدی
- گزاوش مسجیدی
- اسماعیل بی مسجیدی
- گوی مسجید
- مهرآباد حامامی
- سیف العلما ائوی
- بئش گؤزلو کؤرپو
- زرگران مسجیدی
- حاج فتح الله حامامی
- مهرآباد حامامی
- نیک پی مچیدی
- حاج علی بزاز ائوی
- شیخ قاضی سیف ائوی
- خسروشاهلی ائوی
- زوارق قبریستانی
- قیزلار قالاسی
یادیگار و سوغاتلاری[دَییشدیر]
بو شهرین ان مهم سوغاتی کبابی دیر. بیناب کبابی بو شهرین جهانی و مشهور سوغاتلاریندان دیر. اوندان علاوه بینابین قوروتمالیلاری اکینچیلیکده اوزوم میوهسی ده مشهوردور. ساخسی قابلار، قالی، منبت کاری اؤلموش وسیلهلر، قلم زنی اؤلموش میس قابلار و گیلیم ده اونون ال ایشلری دیر. باقلوا دا بینابین یئملی دادلیلاریندان ساییلیر. بیناب دوغو آذربایجانین یوزدن ۲۴ سوغانین تولید ائدیر و اونون اوزوم، خیار، بوغدا و قورو اریگی ده معروفدور.
بینابین لاله هؤتلی[دَییشدیر]
لاله هوْتلی، اوچ اولدوزلو بیر هوْتلدیر کی بینابین موعلیم میدانینا یاخیندیر و ۴ طبقهسی واردیر. بو طبقهلرده ۳۶ اتاق یئرلشیبدیر. بو هوْتلده ۷۵۰ نفره یئر وار و اونون تقریبی مساحتی ۳٬۳۵۰ متر مربعدیر.
ایمکاناتی:
- بوزخانا(یخچال)
- تلویزیون
- اینترنت
- یئمک خانا
- نامازخانا
- پارکینگ
- گؤل(استخر)
مسافر لر ائلیهبیلرلر بینابا گئدنده بو هوْتلده اقامت ائلیهلر.
بیماریستانلار[دَییشدیر]
- ایمام خومینی بیماریستانی کی ۱۵۰ تختی وار و ۱۳۶۵ ایلینده دوزلیبدیر.
- شهدا بیماریستانی
قایناقلار[دَییشدیر]
خاریجی لینکلر[دَییشدیر]
- "Bonab, Iran", Falling Rain Genomics, Inc.
- "Bonab Map — Satellite Images of Bonab", Maplandia


text:
دونیانین ان بؤیوک آدا اؤلکهلریندن اولان ایندونئزییا ایکی ایله پایتختینی باشقا شهره کؤچورهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایندونزییانین دؤولت باشچیسی جوکو ویدودو پایتختین دییشدیریلمهسی ایله باغلی ایجلاس کئچیریب.
ایندونزییا میللی اینکیشاف و پلانلاشدیرما ناظری ایجلاسدا چیخیش ائدرک ۲۰۱۸-۲۰۱۹-جو ایللرده یئنی پایتختدا ایشلرین یئکونلاشاجاغینی و کؤچورمهیه ایستارت وئریلجیینی بیلدیریب.
حاضیرکی پایتخت جاکارتا اؤلکهنین مالییه و ایش مرکزی اولاجاق.
قید ائدک کی، ایجلاسدا یئنی پایتختین یئری آچیقلانماسا دا، اونون ایندیکی پایتختین یئرلشدیی یاوا آداسیندان کناردا اولاجاغی وورغولانیب.


text:
`بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی` نتیجهلر
خبرلر [84]
- بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی: روسیا باریش گؤستری حاقینا حؤرمت ائتمهلی
- آمریکا، بیرلشمیش میللتلر اینسان حاقلاری شوراسیندان آیریلیب
- بیرلشمیش میللتلر اینگیلتره- روسیا بؤحرانی اوچون توپلاندی
- بیرلشمیش میللتلر فیلیسطینلی قاچقینلارا یاردیما چاغیریب
- سومالی ده بیرلشمیش میللتلر اوتوبوسا بومبالی سالدیری
- میشل عون، بیرلشمیش میللتلر راپورونو گؤزلدیکلرینی دئییب
- بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی، ایدز راپورونو آچیقلادی
- بیرلشمیش میللتلر-ده قودس اوچون آمریکا وتوسو
- بو گون بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین قورولوش ایلدؤمو
- بیرلشمیش میللتلر: شیعه حوثی گیروولار بوراخسین


text:
آرمور، گونئی داکوتا
آرمور، گونئی داکوتا (اینگیلیسجه: Armour, South Dakota) آمریکانین گونئی داکوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۴۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۶۹۹ نفر و اهالی سیخلیغی ۲۸۷٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. آرمور دنیز سئوییهسیندن ۴۶۶ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- U.S. نۆفوس ساییمی
- گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی
- گونئی داکوتا توریسم بؤلومو
- گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)


text:
پلان، ایسپانیا
پلان، ایسپانیا (ایسپانجا: Polán) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و تولدو اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۵۸ کیلومتر موربّع دیر. ۶۴۸ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۳۹۵۲ نفر دیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Polán»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پلان، ایسپانیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
Demographics[دَییشدیر]
The following table shows the number of inhabitants of Polan between 1996 and 2005 according to data from the INE.


text:
مکّهیه گئتمگیمیز اولمادی!
دوکتور جئری
مچید انگیندن دولو ایدی. مکّهیه گئتمه حاضیرلیقلاری گئچیریلیردی. مینبرین قاباغیندا، هر ایل آللاه ائوینه مشرّف اولان، باشدا حاجی جاببار ، حاجی ایسکندر، حاجی عابباس،حاجی فرهاد، حاجی ایمان اولماق اوزهره ییرمی بئش نفر اگلمیشدی. موللا فرضعلی، گئچن ایل آل سعودون تؤرتدیگی جنایتلری بیر-بیر ساییب قینایاراق سؤزو تفتیش اوتاغینا چکدی:
- منیم بورادا، بیر گیلئییم واردیر هر ایل آللاه ائوینه مشرّف اولان آغساققال حاجیلاریمیزدان. بو نئچه ایلده سیز نییه شورطهلرین تجاووزکارلیغینی گلیب مسئوللارا بیلدیرمهمیشسیز؟!
حاجی ایسکندر اؤز-اؤزونه دئییندی:
- بیز هاردان بیلهیدیک بو مناسیکی حجّدن دئییل؟!
موللا فرضعلی بارماغینی توولایاراق قیشقیردی:
- گئنه ساغ اولسون بیزیم گنج حاجیلاریمیز!... اونلار اولماسایدی بیز هله تفتیش اوتاغیندا نهلر گئچدیگینی بیلمیردیک!
مچیدین دیبیندن بیری سسلندی:
- آغا! بو ایل نئجه اولاجاق؟!
موللا فرضعلی جاماعاتی آرخایین ائلهدی:
- مسئوللاریمیزین آردیجیل چالیشمالاری نتیجهسینده، خطاکار شورطهلرین هامیسی توتوقلانیب نئچهسی إعدام، نئچهسی زیندانی، قالانی ایسه قوللوقلاریندان اوزاقلاشدیریلیبدیر.
بو خبردن جاماعات راحات نفس چکینجه، قاباق سیرادا اوتورموش حاجیلار هامی بیرلیکده آیاغا قالخیب مچیددن ائشیگه چیخماق ایستهدیلر. چاش- باش اولان موللا فرضعلی سوروشدو:
- حاجیلار هارایا؟... مراسیم هله قورتارماییب...
حاجی جاببار پرت اولموشجاسینا:
- بیزیم مکّهیه گئتمگیمیز اولمادی!- دئدی.
موللا فرضعلی لاپ بتر چاشیردی:
- آخی نییه؟!!
حاجی جاببار اوزگون- اوزگون دئدی:
- ایندیکی شورطهلر اوردا دئییللر نمنهیه گئدک!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر
نفت پولو نئجه اولدو؟!
دوکتور جئری
دؤرد-بئش دؤوره بوندان قاباق میللت وکیلی اولان ایبیش داناباشلیزاده دئییردی:
داناباش کندینین میللت وکیلی اولاندا، ائله سانیردیم اوچ- دؤرد آیین ایچینده وضعیم دوزهلیب پولا- پول دئمهیهجگم آنجاق دؤوره سونا چاتماقدا ایدی من هله اؤزومو تاپا بیلمهمیشدیم! بیر گون اؤزومو، باهالی ماشینلار مینین، تهرانین یوخاری باشیندا نئچه-نئچه حیط آلان، اوچ-دؤرد کارخانانین صاحیبی اولان کولباشآوا کندینین وکیلینه یاناشدیریب،"عاییب اولماسین بیر شئی سوروشا بیلهرم؟!- دئیه یالواردیم. وکیل کولباشآوالی گولومسهیهرک،" بویورون.."دئیینجه آرتیردیم:
- باغیشلا قارداش! بیز ایکیمیز بیرگه مجلیسه وارید اولموشوق، بیرگه چالیشمیشق، بیر حوقوق آلمیشیق، ایندی نئجه اولوب سیزین وضعینیز یاخشیدیر، باهالی ماشینلار مینیرسیز، گؤزل حیطلرده اوتوروسوز آنجاق من هله ایپی- ایپه دوگونلهیه بیلمهمیشم؟!...
وکیل قارداشواری الینی چیگنیمه قویوب:
- سن ساده بیر آداما اوخشاییرسان.. یولونو سنه اؤیرهدهجگم آمما سندن خواهیش ائدیرم اؤز آرامیزدا قالسین..- دئیهرک قولاغیما بیر شئیلر پیچیلدادی.
اوچ- دؤرد گون سونرا، مجلیسده سیرا منیم دانیشماغیما چاتدی؛ آیاغا قالخیب:
- آغایی رئیس! نفت پولو نئجه اولدو؟! دئیه قیشقیریب تئز یئریمده اوتوردوم.
منیم سؤزومدن مجلیس بیربیرینه دَیینجه رئیس تنفس ائلان ائلهییب هامی ائشیگه چیخدی.
گئجه ائوده اوتورموشدوم بیردن قاپی تیققیلدادی. قاپینی آچدیغیمدا قارا کوت-شالوار، آغ کؤینک گئین ساققاللی بیر برادرله بورون- بورونا گلدیم:
- سیز نفت پولو ایستهمیشدینیز؟!- دئیه برادر الینی قولتوق جیبنه سوخدو. آغزیم قورودو، آیاقلاریم تیترهیه-تیترهیه، اورگیمده کولباش آوالینی سؤیه- سؤیه، " بلی" دئدیمسه ده سسیمی اؤزومده ائشیده بیلمهدیم. خیسیلتی کیمی بیر سس بوغازیمدان چیخدی. برادر جیبیندن ایمضالانمیش بیر آغ چک چیخاردیب منه اوزداراق:
- بو سیزین نفت پولونوز!!- دئدی.- آنجاق اوّل آخیر دفعهنیز اولسون نفت پولو ایستهییرسیز یوخسا...
تئز سؤزونو کسدیم:
- برادر! من پوخ یئییرم بوندان بئله نفت پولو ایستهیم، بو منیم نهکی واریمادا بسدیر!!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر
آدی دگیشیب
دوکتور جئری
1)
سوبایلارین تانیشما، ائولنمه ایشلرینی آسانلاشدیرماق اوچون غئیر اینتیفاعی عیفاف ائوینین آچیلدیغینی ائشیدن قلئیچی مورتوض، بو یئره موراجیعه ائدرکن شئیخ آغایلا قارشیلاشدی.
شئیخ آغا گولش-قاباقلا قلئیچی مورتوضدان سوروشدو:
- صیغه ایستهییرسیز یوخسا دایمی؟!
مورتوض باشینی آشاغی سالیب میزیلدادی:
- صیغه اولسا یاخشیدیر!!
شئیخ آغا یئنه سوروشدو:
- بیر ساعاتلیق، بیر گونلوک، بیر آیلیق.....
قلئیچی سؤزونو کسدی:
- بیر ساعاتلیق اولسون!..آنجاق.. صیغه اوخونمادان قاباق عفیفهلری گؤره بیلرم؟!
شئیخ آغا ساققالینی تومارلایا- تومارلایا:
- محرم، نامحرم مسئلهسینه گؤره، اوچ آیدان یوخاری صیغهلر، عکس آلبوموندان سئچیلیر، اوچ آیدان آشاغیلار تکجه آد اوزوندن...- دئییب قالین بیر دفتری قلئیچی مورتوضون قاباغینا آچدی:
- مصمه، فاطما، سوسنبر، لئیلان، طرلان، مخمر، قیزبس، سورا، خندان، ملان...
آدلارین آراسیندا قلئیچی مورتوضون گؤزو مودئرن بیر آدا ایلیشدی:
- مونیکا
دینمز-سؤیلهمز جیبیندن اللی مین چیخاردیب آدین اوستونه قویدو. شئیخ آغا ویر-ویر صیغهنی اوخویوب سالونون دیبیندهکی ایکینجی اوتاغی گؤستردی. قلئیچی مورتوض اوتاغا گئچدی. تختین اوستونده، اوزونده دوواق بیر قادین اگلشمیشدی. مورتوض یاخینلاشیب دوواغی قالدیرینجا، "وااااخ.." دئییب دالی-دالی ائشیگه چکیلدی:
- بوکی قوتور خججهدیر!!
شئیخ آغانین دوداغی قاچدی:
- هه!!... آدی دگیشیب!
2)
کئفلی ایسکندر یوزده ییرمی بئشی بانکین شوشهسینده گؤروب ایچری گیردی:
- جناب رئیس! گلمیشم بهرهلی پول گؤتورم !
رئیس قاش- قاباغین ساللادی:
- آغا! بانکداری ایسلامی دیر.. نه "بهره"سی دئنن "کارمزد"....
ایسکندر الینی الینه تاپدادی:
- پااااه آتانی..."بهره"-نین ده آدی دگیشیب!
3)
مالییه ایدارهسینده بیری چیغیر-باغیر سالمیشدی:
- سیز وئرگی آلیرسیز یا میللتی سیـ...
مالییهچیلرین بیری امکداشینین قولاغینا پیچیلدادی:
- سیـ...ریک! تکجه آدی دگیشیب!
4)
بلدییهیه ایشیم دوشوب، مأمور "همیاری" قبضینی الیمه وئریب دئییر:
- بونو بانکا یاتیردان سونرا گلین نامهزی آپارین..
قبضه باخیرام، باشیمدان توستو قالخیر:
- "بیغ یاغی" دیر؟!!
مأمور بیغینی ائشهرک گولومسونور:
- آدی دگیشیب!
5)
تئهرانا گئتمیشدیک. مجلیسین قاباغیندا، اوستاد دفتری بیردن بیرینی گؤستهرهرک جوشقولاندی:
- دوکتور باخ!! ... احمد کسروی دیر!!
آداما باخدیم:
- او کی غلامعلی حداددیر!!
اوستاد دفتری دیللندی:
- یووو... کسرویدیر؛ آدی دگیشیب!
6)
سویو شیرین بیر قادین دوکتورا مراجیعه ائدیب بوغازینین آغریردیغیندان شیکایت ائدیر. دوکتور خستهنی تختین اوستونه اوزادیب یان-یؤرهسینی اللشدیرمگه باشلاییر. قادین قیرجانا-قیرجانا:
- آغا دوکتور نمنه ائدیرسیز؟!- دئییر.
دوکتور بیج-بیج گولور:
- آدی دگیشیب، موعایینه ائدیرم!
7)
مطبیمی باغلاییبلار. قئلیچی مورتوضلا شئیخ آغانین یانیینا گئتمیشیک. ایکی- اوچ تراوئل آغانین دؤشکچهسینین آلتینا قویاراق دئییرم:
- آغا بو "وجوه شرعی"-نی یوخسوللارین آراسیندا پایلاشدیرین بلکه اونلارین دوعالاریندان منیم مطبیم آچلیس...
قلئیچی مورتوض قولاغیما پیچیلداییر:
- اولان سنده هن!!...
دئییرم:
- مایماق دئییلم ، منده بیلیرم آدی دگیشیب...
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر
" اوصول دین" نئچه دنه دیر؟!
دوکتور جئری
کندین یاپیشیغیندا شئیخ آغانین بؤیوک بیر باغی واردیر. شئیخ آغانین باغی دئدیکده، باغ ایله قیراغینداکی بایاض یئرلر اینقلابدان قاباق، کندین اربابی تئیمور خانینکی ایدی، آنجاق اینقلاب اولونجا، شئیخ آغا تئیمورخانین قاپاراغین گؤرتورهرک یئرلرینی یوخسول کندلیلرین آراسیندا پای-بؤلوش ائدیب باغی دا یوخسول تاپا بیلمهدیگی اوچون اؤزونه گؤتورموشدو.
گونلرین بیر گونو، کئفلی ایسکندر، شئیخ آغانین گؤزون ایراق گؤرهرک دوشوب باغدا چاخیر ایچیردی. او ایچه- ایچه ایچینده دانیشیردی:
- اشی! بورا نه یاخشی یئردیر... بوندان بئله گلیب بوردا ایچهجگم... آیری یئرلرده دوزگون موسلمانلارین الیندن ایچمک اولمور، آداما ماجال وئرمیرلر...
کئفلی ایسکندر بو دوشونجهلرده ایکن، هاردانسا الینده بئلچه شئیخ آغا تاپیلیب گلدی. دورومو بئله گؤرونجه بئلچهنین شاپپاسی بیرینی ایسکندرین کورکلریندن ایلیشدیردی:
- مورتدین بیری مورتد! هئچ بوردا چاخیر ایچرلر؟!!
ایسکندر اؤزونو ایتیردی:
- آغا من نه هاردان بیلَیدیم غصبی یئرده ایچمک اولماز؟!
بو سؤزدن شئیخ آغا داها بتر قیزدی، بئلچهنی قووزایب یئنه وورماق ایستهینده ایسکندر آمان ایستهدی:
- آغا.. سنی آند وئرمیشم او گؤزل جددینین روحونا؛ وورما قوی گئدیم!
شئیخ آغا جددینین آدینی ائشیدینجه بیر از یوموشالدی:
- باخ ایسکندر! سندن بیر سورغو سوروشاجاغام دوز دئسن بوراخاجاغام گئدهسن یوخسا...
ایسکندر سؤزونو کسدی:
- جددن قوربان! سوروش..
- دئ گؤروم؛ "اوصول دین" نئچه دنهدیر؟
اسکندر همن یانیت وئردی:
- اوتوز!
شئیخ آغا ایلیشدیردی.
- قیرخ!
شئیخ آغا ایلیشدیردی.
- اللی!
شئیخ آغا ایلیشدیردی.
....
ایسکندر بئلچه یئیه- یئیه اؤزونو بیر تورلو باغدان ائشیگه سالیب اینگیلدهیه- اینگیلدهیه جمدگینی ائوه یئتردی. آروادی خالا خانیم احوالاتی بئله گؤرونجه سورشدو:
- باشینا دؤنوم نییه به بئله؟!!
ایسکندر بئل- بوخونونو اؤوکهیه- اؤوکهیه زاریلدادی:
- چاخیر ایچمگه شئیخ آغانین باغینا گئتمیشدیم. اوصول دین سوروشدو بیلمهدیم منی دؤیدو...
خالا خانیم دئدی:
- دئییدین بئش دیر!...
کئفلی ایسکندر باشینی توولادی:
- رحمتلیگین قیزی! یوز دئدیم راضی اولمادی، بئش دئسه ایدیم اؤلدورهردی منی!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر
پخمه
دوکتور جئری
کئچن یازیمیزدا یازدیق:
بایرام قاباغی آللاه شئیخ آغانین الی ایله قلئیچی مورتوضا پول یئتیردی. او دا فورصتی ایتیرمهدن زییارتی پاسپورت آلیب بایرام تعطیللرینی گئچیرمک اوچون آنتالیایا یوللاندی.
ایندی ماجرانین قالانی:
قلئیچی مورتوض سحر آنتالیایا چاتینجا، ایلک ایشی هوتئللره، موسافیرخانالارا باش ووروب قالماق اوچون اوجوز-اویغون بیر یئر آراماق اولموشدو آنجاق یوکسک قیمتلری گؤرونجه دالی-دالی قاییتمیشدی. شئیخ آغانین حالال پولو ایله بیر گئجه بئله بو یئرلرده قالماق اولمازمیش! قاش قارالماقدا ایدی، او هله یئر تاپا بیلمهمیشدی. چانتا بئلینده، آماجسیز خیابانلاردا، کوچهلرده وار-گل ائدیردی، آیاقلاری قابار ساللامیشدی. گلدیگینه پئشمان ایدی. بیلمیردی نئیلهسین، تئهراندا اولسایدی بیر کارتون تاپیب ایچینده گئجهلهیه بیلردی!.. دالغین- دالغین یورویورکن، بیردن آرخادان بیری سسلندی:
- مورتوض!...مورتوض!
چؤندوگونده کندلیلری، گول مممدی گؤردو. سئوینجدن چیچگی چاتلادی:
- آییی.. گول مممد!!
- آااا...مورتوض!!... سن هارا، بورا هارا؟!..
قوجاقلاشدیلار. قلئیچی مورتوض اولانلاری اولدوغو کیمی گول مممده آنلاتدی، سونرا سوروشدو:
- سن هاردا قالیرسان؟! سنین یانینا گلهبیلهرم؟!...
- منیم بیلیتیم وار... بیر ساعات سونرا ایرانا قاییداجاغام.
قلئیچی مورتوض لاپ داریلدی:
- ایندی دئییرسن من نئیلهییم؟!.. گئجهنی هاردا قالیم؟
گول مممد گولهرک:
- هئچ اوزولمه کیشی!- دئدی، سونرا بارماغی ایله اوزاقلاردا هوندور بیر بینانی گؤستهرهرک آرتیردی:
- او بینانین یانیندا دار بیر کوچه، کوچهنین دیبینده ایسه بیر ایرانلینین ائوی وار. گئجهنی اوردا قالا بیلرسن! آز پول قارشیلیغیندا هموطنلره یاخشی "خدمات" وئریر...
***
قلئیچی مورتوض قاپینی چالاندا، بلدییه ساعاتی اون ایکینی چالیردی. اورتا یاشلی بیر کیشی، گئجه پالتاریندا قاپینی آچیب گولر اوزله اونو ایچرییه بویور ائتدی. کیچیک حیطی گئچدیکدن سونرا ائوین ایچینه گیردیلر. ائو، اوچو دؤرد بیر هال ایدی هالادا یئددی قاپی آچیلیردی. قلئیچی مورتوض اسنهیه- اسنهیه دئدی:
- زحمت اولماسا تئز منه بیر بوش اوتاق وئرین...یورغونلوقدان آز قالیر جانیم چیخسین!...
کیشی گولومسهدی:
- بایرام قاباغی دیر.. اوتاقلاریمیز میسافیرله دولودور؛ ایستهییرسیز یئریزی نینینین یانیندا سالیم؟
قلئیچی مورتوض اؤز- اؤزونه، " کؤرپه سحرهدک آغلاییب قویماز یاتیم " دئیه دوشونهرک:
- بوش اوتاق یوخدورسا منیم یئریمی ائله بو هالدا سالین- دئدی.
کیشی دینمز- سؤیلهمز اوتاقلارین بیریندن بیر دست یورقان- دؤشک گتیریب هالین اورتاسینا آتاراق تکرار اوتاغا گئچیب قاپینی باغلادی.
مورتوض سحر اویانیب ال-سویا یئتیرمک اوچون حیطه گئتدیکده گؤزلرینه اینانا بیلمهدی. گؤزل بیر قادین حیطین اورتاسیندا ایدمان ائتمکده ایدی. مورتوض دار ایدمان پالتارینین ایچینده قادینین ائنیش-یوققوشلارینی گؤزدن گئچیرده- گئچیرده سوروشدو:
- خانیم! سیز بو ائوین آدامیسیز؟!...
قادین شیرین- شیرین:
- بعله..-دئدی.
مورتوض اورکلندی:
- خانیم عاییب اولماسین سوروشا بیلهرم آدیز نمنه دیر؟!
قادین قیرجانا- قیرجانا :
- منیم آدیم "نی نی" دیر؛ سیزینکی نمنهدیر؟!- دئیه قارشیلیق وئردی.
مورتوض ایکی الینی باشینا تاپدی:
- منده "په په"یم!!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر
تؤرهدیلن پرابلئملره گؤره دوکتور جئری-نی بلگفادا ایسه ایزلهیه بیلرسینیز:
بؤلوم: ساتیریك یازیلار


text:
پاتریک بلیقزلیلی
پاتریک بلیقزلیلی (اینگیلیسجه: Patrick Billingsley) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۳ مئی ۱۹۲۵ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵ ایل عومر ائلهییب و ۲۲ آوریل ۲۰۱۱ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. پاتریک بلیقزلیلی پرینستون بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری شیکاقو بیلیمیوردودیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Patrick Billingsley»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پاتریک بلیقزلیلی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
همبل بندل
همبل بندل (اینگیلیسجه: Humble Bundle) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت ویدئو اوْیون ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. باش مرکزی سان فرانسیسکو شهرینده یئرلشیر. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی 60 نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
gibiz may2017وارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Humble Bundle»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده همبل بندل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بایه د سامانساس
بایه د سامانساس (ایسپانجا: Valle de Zamanzas) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و بورقس اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۹ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۷۸ نفر و اهالی سیخلیغی ۴٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Valle de Zamanzas»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بایه د سامانساس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بؤیوک کؤچدن سونرا ایلک رقملر
توپلام یولچو ساییسینین ۶۳۷ مین ۷۷۴ اولدوغونو آچیقلادی
دؤولت هاوا میدانلاری ایشلتمهسی باش مودورلوگو، ایستانبول هاوا لیمانیندا ۷-۱۱ آوریلده توپلام یولچو ساییسینین ۶۳۷ مین ۷۷۴ اولدوغونو آچیقلادی.
دؤولت هاوا میدانلاری ایشلتمهسیندن وئریلن آچیقلامادا، ۵-۶ آوریلده بؤیوک داشینمانین گرچکلشدیگی دونیا هاواچیلیغینین یئنی مرکزی ایستانبول هاوا لیمانیندا، ۷-۱۱ آوریلده گلن یولچو ساییسینین ۳۲۹ مین ۱۰۶، گئدن یولچو ساییسینین ۳۰۸ مین ۶۶۸، توپلام یولچو ساییسینین ۶۳۷ مین ۷۷۴ اولدوغو بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، هاوا لیمانینا ائنن اوچاق ساییسینین ۲ مین ۱۸، هاوا لیمانیندان قالخان اوچاق ساییسینین ۲ مین ۴۳، توپلام هاوا ترافیکینین ده ۴ مین ۶۱ اولدوغو قید ائدیلدی.


text:
بییاموئرا د لا کوئسا
بییاموئرا د لا کوئسا (ایسپانجا: Villamuera de la Cueza) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و پالنسیا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۲۵ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۶۰ نفر و اهالی سیخلیغی ۲٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villamuera de la Cueza»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بییاموئرا د لا کوئسا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کیوزی دلا ورنا (ایتالیاجا: Chiusi della Verna) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۲۴۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۹۶۰ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و توسکانی اوستانیندا یئرلشیب.
ایتالیا شهرلرین لیستی
- ↑ All demographics and other statistics: Italian statistical institute Istat.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chiusi della Verna»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده کیوزی دلا ورنا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
یونس شاملی
بوگون دونیادا 60 میلیون قاچقین وار
آجلیق، ساواش و باشقا فلاکت لر تاریخ بویو اینسان لاری اؤز ائل- اوباسیندان قاچیریب و اونلاری باشقا بیر گوونلی یئره- یوردا یئرلشدیرمیشدیر. بو آجیناجاق سورج (پروسس) یالنیز اسگی گئچمیشلرده یوخ، بلکه اونون قویروغو حتتا بوگونه قدر اوزانمیشدیر. ائله بیر اوزانماق کی بوگون بیرلشمیش میللتلرین قاچقین لار یوکسک کومیسارلیغی اعلان ائدیر کی قاچقین لارین بوگونکو سایی ایکینجی دونیا ساواشیندان آرتیقدیر.
بیرلشمیش میللتلرین قاچقینلار کومیسارلیغینین راپورونا گؤره بوگون 60 میلیون اینسان آدین چکدیمیز سبب لره گؤره اؤز ائویندن کؤچمک مجبوریتینده قالمیشدیرلار. بو 60 میلیونودان 40 میلیون اینسان اؤز اؤلکه لرینده و 20 میلیون باشقا اؤلکه لره کؤچوب – قاچماغا زورلانمیشدیرلار. 2011جی ایلدن بو گونه قدر قاچقین لارین سایی 40 فاییز آرتمیشدیر. بو گئنیش سایی دا قاچقین لار عمومیتله گلیشمه ده اولان اؤلکه لره سیغینمیشدیرلار. 2014 جی ایلده تورکیه (1 میلیون 600 مین اینسان)، پاکستان، لبنان و ایران ان چوخ قاچقین قبول ائدن اؤلکه لر اولموشدورلار. بوگون عمومیتله اوچ اؤلکه دن (سوریه، افغانیستان و سومالیا) قاچقین آخین لار دونیانین هر بیر بوجاغینا کؤچمک و سیغینماقدادیرلار. قاچقین لاری قبول ائدن اؤلکه لره گلدیکده، آزربایجانی گؤزدن قاچیرمامالییق. قاراباغ دا ارمنیستان هجومونا معروض قالان و بیر میلیون دان آرتیق، آزربایجان دا و دونیانین هر بیر بوجاغیندا سیغیناجاق آختاریب، قاچقین دوشموشدولر.
اینسان لارین قاچقین دوشمه سورجینین سون بولماسینین اوفوقو گؤرونمور. سون زامانلار دا بیر قاچقین اوشاغین تورکیه ساحیلرینده چوخ کدرلی و آجیناجاق حالدا جانسیز تاپیلماسی مئدیادا قاچقین پروبلئمین آکتوئللشدیرمیشدیر و بو اوزدن دونیانین گلیشمیش اؤلکه لرینده بو قاچقین لارا سیغناجاق وئرمه یه اؤزه ن (قایغی) گؤسته ریلمیشدیر. قاچقینلیق پروبلئمی بیتمک تانیمیر. بیر طرفدن ساواش، آجلیق و باشقا فلاکت لر سونوج بولومور و بیر باشقا طرفدن قولوبال ایسسیله شمک یاخین گله جکده بو پروبلئمین داها گئنیشمه سینه سبب اولماسی سویله نیر.
قاچقین آخینی دایانماغا رغمن آرتماقدادیر.... بو آخین دونیا سویه سینده، یاخین گله جکده اه ن اؤنملی سورونلارین بیرینه چئوریلمه سی آیدینجا گوزه چارپیر. قاچقینلیق فلاکتی نین سونوجو چوخ آغیردیر و تاسفله بونون بدلین اینسانلار اؤده مکده دیرلر.
20150919


text:
بوکان بؤلگهسی
بوکان بؤلگهسی یادا بوکان شهریستانی (بی کندی شهریستانی) فارسجا: شهرستان بوکان غربی آذربایجان اوستانیندا یئرلشیب. بوکان شهری بو بؤلگهنین مرکزی دیر.
ایچیندهکیلر
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵ اینجی نوفوس سایی سی اساسیندا بو بؤلگه ده ۲۰۴٬۳۰۸ نفر اهالی یاشاییرمیش لار. [۱]
اینظیباطی بولمه لر[دَییشدیر]
ایرانین اینظیباطی بولوم لری اساسیندا، بو بؤلگه ۲ بولوم، ۷ قصبه و ۲ شهردن تشکیل تاپیب دیر. بونلارین آدلاری بئله دیر:
سیمینه بولومو
بوکان بولگه سی نین مرکزی بولومو
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
گوزل و گزملی یئرلر[دَییشدیر]
بیلیم یوردلار[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ایران تورک لری نین یاشاییش یئرلری
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ [www.amar.sci.org ایرانین آمار مرکزی، ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی]
- اطلس گیتاشناسی استانهای ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Gitashenasi Province Atlas of Iran)


text:
حسین نوری همدانی
حسین نوری همدانی (دوغوم: ۱۳۰۴ گونش) 1357 اسلامی انقلابدان قاباق بیر سیاسی چالیشقان اوْلوب و ایندی شیعه تقلید مرجعلریندندیر. محمدرضا شاهی شاهلیقدان سالان بیانیهنین ایکینجی امضالایانی اوْلموش. یئددی یاشیندان اؤگرنیمی باشلایاراق فارسجا ادبیاتینی، سعدینین گولوستانینی، انشا، نصاب ترسلینی، و... معالم الاصول-ا دک آتاسی یانیندا اؤگرندی. 1321 گونش ایلینده مرحوم آخوند همدانی مدرسهسینه گیریب و بیر ایل یاریم یاخینلیغیندا اورادا اؤگرنیم آلدی و اؤگرنیم ماراغی و عشقی اونو بیرقیسا مدت همداندا یاشاماقدان سوْنرا قوم شهَرینه کؤچدوردو. قومون علمیّه حوزهسینده اؤگرنیم آلاراق اؤگرتیمیده ائله ایلک گونلریندن باشلادی و فقهی و اصولی و کلامی و اخلاقی و ... بیلیملرین موختلیف قونو و موضوعلاریندا بیرچوخ شاگیرد تربیت ائدیب و بسلدی.
کتاب لاری[دَییشدیر]
- الخمس
- مسائل من اجتهاد و تقلید
- معروفا امر و منکردن نهی اسلام باخیشیندا - عربجه
- معروفا امر و منکردن نهی اسلام باخیشیندا - فارسجا
- مجسم اسلام
- اسلامین بؤیوک بیلگینلرینین گئچمیشی
- قادینلارین یئری اسلامدا
- جهاد - فارسجا
- ربا
- فضا چاغینین بیلیمی
- یارادیلیش شاشقینتیلاری
- یارادیلیش دۆنیاسی
- انسان و دۆنیا
- خوارج نهج البلاغه باخیشیندان
- میصیردا انقلابی بیر حرکت
- اسکی داستان
- بیز و گون مسئلهلری
- نهج البلاغه باخیشیندان بیت المال
- اسلامی ایقتیصاد
- ازدواج
- اسلامی جمهوریت
- استفتائات ج ۱ و ۲
- حج مناسکی - عربجه
- حج مناسکی - فارسجا
- منتخب المسائل – عربجه


text:
عادل کیتبوغا
عادل کیتبوغا (بۆتون آد: الملک العادل زینالدین کتبغا بن عبدالله المنصوری الترکی المغلی) مملوک سۇلطانلیغینین اوْنونجو سۇلطانی. ائلخانلی دؤولتینده هولاکو اوْردوسوندا چالیشان اوْیرات عسگریدی. میلادی ۱۲۶۰-جی ایلده بیرینجی حمص ساواشیندا تۇتساق اوْلان کیتبوغانی، مملوک سۇلطانی قالاوون قۇرتاریب، اؤز مملوکلاریندان ائتدی. قالاوون، عادل کیتبوغادا گؤردوگو باشاراجیق اۆچون اوْنا امیرلیک رۆتبهسین وئردی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Al-Adil Kitbugha»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۳ مارس ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
هرکولس فوتبال کولوبو
هرکولس فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Hércules CF) بیر فوتبال کولوبودور. 2ª B – Group 3 دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۲۹٬۵۰۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Hércules de Alicante CF – Datos del club (Spanish). Hércules CF. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 29 May 2013.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hércules CF»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هرکولس فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مسیحیت
مسیحیّت —اوْرتا شرق کؤکلو ، تکتانریلی ،عیسینین یئنی عهددهکی تعلیماتینا دایانان ابراهیمی دین. عیسینین آدینا عطفاً عیسویلیک، مملکتینه عطفاً نصرانیلیک ده دئییلیر. مسیحیتین مۆقدس کیتابی اینجیلدیر. ۲٫۴ میلیاردان چوْخ اینانانی ایله دۆنیانین اَن بؤیوک دینیدیر.
ایچیندهکیلر
مسیحیتین مذهبلری
مسیحیتده آشاغیداکی مذهبلر وار :
تعلیماتی
مسیحیتین اساس احکامی اوْدور کی، عیسانین اؤلومو و دیریلمهسی واسطهسیله گوناهکار اینسانلار آتا ایله باریشمیش، ابدی حیاتی الده ائتمیشلردیر. خریستیانلار اینانیرلار کی، بشریتین نجاتینا گؤره مسح ائدیلمیش عیسی عهد- عتیق پیغمبرلیینی یئرینه یئتیرمک اۆچون دونیایا گلمیشدیر. خریستیانلار بیر ده اینانیرلار کی، اوْ شخصلنمیش تانریدیر، بیر ده تماماً ایلاهی و تماماً اینسانی. بۇ اوْ دئمکدیر کی، عیسانین ایکی طبیعتی واردیر: ایلاهی و اینسانی. نجاتا ایلاهی ایلتیفات واسطهسیله نایل اوْلونور. مکتبینده آدامین اؤلوموندن سوْنرا اوْنون روحو جنته و یا جهنمه گئدیر (کاتولیسیزمده بیرده اراف وار). محشردن سوْنرا اؤلولر دیریلمیش اوْلاجاقلار.
تاریخی
ایلک چاغلار
اساس مقاله: مسیحیتین یارانماسی
مسیحیتین تاریخی کؤکلرینه و یارانماسینا دقت یئتیردیکده، اوْنون بیر طرفدن قدیم یهودی دینینه، باشقا بیر طرفدن ایسه آنتیک دؤور دونیاگؤروشو و فلسفهسی ایله سیخ صورتده علاقهدار اوْلدوغو معلوم اوْلور. بونونلا یاناشی باشقا دینی عنعنهلرین (مس. میترائیزمین) ده مسیحیت تعلیمینین فورمالاشماسیندا تأثیری اوْلموشدور. تاریخدن معلوم اوْلدوغو کیمی، بیرینجی عصرده یهودی دؤولتی روم ایمپیراتورلوغو طرفیندن ایشغال ائدیلمیشدی. بۇندان سوْنرا یهودی جمعیتی پارچالانمیش و درین بحران ایچینده ایدی. یهودیلر ده روم ایمپیراتورلوغو طرفیندن ایشغالا معروض قالمیش بۆتون خالقلار کیمی آزادلیغا جان آتیردیلار. چونکو ایمپراتورلوقدا هر آددیمباشی عدالتسیزلیک و ایستیبداد حؤکم سورمکده ایدی. نتیجهده ایسه، ایمپراتورلوقدا داخیلی چکیشمهلرین سایی آرتیر، جمعیتین طبقهلشمهسی و پارچالانماسی گئتدیکجه داها دا درینلشیردی. بۆتون بۇ پروسسلر یهودی جمعیتینده اؤزونو داها دا قاباریق شکیلده گؤستریردی. بۇ جور آجیناجاقلی وضعیتدن چیخماقدان اؤترو ایمپراتورلوقدا یاشایان خالق کۆتلهلری اؤز اۆمیدلرینی داها چوْخ دینلره باغلاییردیلار. بۇ سببدن ده یهودی خالقی آراسیندا ایسراییلی خلاص ائدن مسیحین گلمهسینین یاخین اوْلدوغو ایدهسی گئنیش یاییلمیشدی. حتی اوْ زامانلار بیر نئچه شخص اؤزلرینی پیغمبر اعلان ائدرک عصیان ائتمهیه جهد ائتسهلر بئله، سوْندا فعالیّتلری مغلوبیت ایله نتیجهلنمیشدی.
بۇ جور گرگین اجتماعی-سیاسی وضعیتده، یهودیلر آراسیندا عیسی آدلی بیر آدام پیغمبرلیک ائدرک، بیر سیرا یئنی دینی و اخلاقی پرینسیپلری ایفاده ائتمیشدیر. اوْ، قدیم یهودی دینینین بعضی مودعالارینا یئنی باخیشلارلا چیخیش ائتمیشدیر. روایتلره گؤره عیسی اؤزونو بیر مسیح کیمی تقدیم ائتمیشدی. عیسی پیغمبرین بیزیم زمانهمیزه گلیب چاتمایان، اینجیل آدلی ایلاهی کیتاب گتیردیی حاقیندا روایتلر اوْلسا دا، اصلینده بۇ کیتاب یالنیز شیفاهی اوْلاراق اوْنون طلبهلرینه (حواریلره) معلوم ایدی. چونکو بوگون مؤوجود اوْلان مۆختلیف اینجیل آدلی کیتابلارین عیسادان سوْنرا یونان دیلینده یازیلدیقلاری هئچ ده سیرر دئییلدیر. حالبوکی عیسانین یونان دیلینده دانیشابیلمهسی حاقیندا هئچ بیر دلیل یوخدور. عیسانین فعالیّتیندن ناراضی اوْلان یهودی کاهینلری چوْخ چکمهدی کی، عیسانی اؤلدورمک فیکرینه دۆشدولر و بۇ ایشی حیاتا کئچیرمک اۆچون روم ایمپراتورلوغونون فیلیسطینده اوْلان جانیشینینه مراجعت ائتدیلر. مقصد ایسه عیسانین ایسراییلی خلاص ائدن مسیح اوْلمادیغینی ثبوت ائتمک ایدی. بئله کی، مغلوب اوْلان آدام مسیح اوْلا بیلمزدی. مسیح یالنیز خالقی خلاص ائدن آدام اوْلمالی ایدی. بۇ مقصدلرینه نایل اوْلماقدان اؤترو ایسه، اوْنلار آز سوْنرا اعلان ائتدیلر کی، عیسانی توتوب موحاکیمه ائتدیکدن سوْنرا چارمیخا چکهرک اعدام ائتمیشدیرلر. بئله بیر حادثهنین باش وئردیینین، حتی شاهیدلرینین بئله اوْلدوقلاری بارهده معلوماتلار مسیحیت عنعنهسینده ده اؤز تصدیقینی تاپدی. عیسانین آردیجیللاری آراسیندا اوْنون اؤلومو، و یا غیبه چکیلمهسی حاقیندا واحید فیکیر یوخ ایدی. داها سوْنرالار عیسانی آرتیق پیغمبر کیمی قبول ائتمیش بعضی یهودیلر، اؤز عقیدهلرینی روم ایمپراتورلوغونون مۆختلیف یئرلرینده یایماغا باشلادیلار. بئله کی، چوْخلو سایدا دینی دعوتچیلر بۇ ایشی حیاتا کئچیرمهیه باشلادی. نتیجهده ایسه، درین معنوی بحران کئچیرن روم ایمپراتورلوغونون مۆختلیف سوسیال طبقهلری آراسیندا یئنیلشمیش یهودی دینینه مییللر گونو-گوندن آرتماغا باشلامیشدی. عنعنهیه گؤره مسیحیتی یایماغا حواریلر پتروس و پول باشلامیشدیلار. روم ایمپراتورلوغونون مۆختلیف بؤلگهلرینده عیسانین ایلک آردیجیللاری ییغینجاقلارینی کئچیریردیلر و اؤزلری بوتپرستلییه قارشی اعتراض سسلرینی اۇجالدیردیلار. عیسانی اوْنلار خریستوس آدلاندیریردیلار. بۇ سؤز ایسه یهودیلرین «ماشیاخ» (مسیح) سؤزونون یونانجایا ترجومهسیدیر. روم ایمپراتورلوغوندا خریستیانلیق اوّلجه قوللار، میسکینلر آراسیندا یاییلیردی. دؤزولمز شرایطده یاشایان بۇ آداملار مسیحیتده نجات یولونو تاپیردی، بۇ ایده اوْنلارا معنوی یئیهجک وئریردی. لاکین سوْنرا مسیحیتی تدریجاً وارلی زومرهلرین نمایندهلری ده قبول ائتمهیه باشلادیلار. مسئله بوندادیر کی، روم ایمپراتورلوغوندا قدیمی یاییلمیش بوتپرست اینانجلار آرتیق جمعیتده تأثیر گۆجونو ایتیرمیشدی. اوْنلار آرتیق روم ایمپراتورلوغوندا حؤکم سورن عدالتسیزلیین و ایستیبدادین رمزینه چئوریلمیشدی. بونا گؤره ده ایمپراتورلوقدا مۆختلیف غیری-قدیمی دینلر یاییلمیشدی. اوْنلارین آراسیندا میصر تانریلاری ایزیدا و اوْسیریس، ایران تانریسی میترانین کولتلارینی خصوصیله قید ائتمک لازیمدیر. بئله کی، بیر واختلار اوْنلار خریستیانلیقلا جدی رقابت آپاریر، حتی بعضی آراشدیرماچیلارا گؤره، مثلاً میتراییزمین بعضی اینانجلاری سوْنرالار خریستیانلیغا داخیل اوْلموشدور. بئله کی، مثلاً، اؤلن و دیریلن تانری ایدهسی میتراییزمین اساسلارینلان بیری ایدی. لاکین سوْندا خریستیانلیق بۇ رقابتدن غالیب چیخابیلدی.
رومدا گئنیش خالق کۆتلهلری طرفیندن مسیحیتین قبول ائدیلمهسی پروسسی کلیسانین و کشیش زومرهسی اوْلان کلروسون (یپیسکوپلار، آرخیپیسکوپلار و س.) یارانماسی ایله نتیجهلهندی. گئتدیکجه بۇ دینده تشکیلاتلانما پروسسی گۆجلندی و اوْنون یاپیسال(ساختار)لاری ایمپراتورلوغون اجتماعی-سیاسی حیاتیندا آپاریجی رول اوْیناماغا باشلادی. ایمپراتور کونستانتینوسون (شابلون:لانگ-لا) (۳۰۶-۳۳۷) حاکمیّتی زامانی ایسه، کلیسالارین دؤولت ماراقلارینا قوللوق ائتمهسی آماجی ایله، خریستیانلیق رسمی دؤولت دینی اعلان ائدیلدی. بۇندان سوْنرا بۆتون بوتپرست معبدلرینین باغلاماسی پروسسی باشلاندی. نهایت ۴۵۱-نجی ایلده کالکدون عوموم دونیا کلیسا ییغینجاغی سوْن اوْلاراق رومون هم غربینده، هم ده شرقینده مسیحیتی رسمی دؤولت دینی کیمی تصدیق ائتدی. گونئی قافقازدا یئنی دین یاراناندان یاییلماغا باشلامیشدیر. آلبانیالی حواری یلیسی، اورشلیمین بیرینجی پاتریارخی حواری یعقوب طرفیندن قافقاز آلبانیاسی پاتریارخی تعیین اوْلونموشدو. ۳۱۳-نجو ایلده تزار اۇرنایر مسیحیتی قافقاز آلبانیاسیندا دؤولت دینی اعلان ائتدی.
قید ائتمک لازیمدیر کی، خریستیانلیقلا بوتپرستلیین موباریزهسی تکجه ایدئولوژی موباریزه موستویسینده آپاریلمیردی. مثلاً، ایمپراتورلاردان نرو (۵۴-۶۸)، دومیتیانوس (۸۱-۹۶)، ترایان (۹۸-۱۱۷)، مارکوس آورلیوس (۱۶۱-۱۸۰)، سپتیمی سور (۱۹۳-۲۱۱)، ماکسیموس (۲۳۵-۲۳۸)، والریان (۲۵۳-۲۶۰)، دیالکتیان (۲۸۴-۳۰۵) اؤز حاکمیّتلری زامانی خریستیانلارا قارشی تعقیبلر و زوراکیلیقلار حیاتا کئچیرمکله یاددا قالمیشدیرلار. بونون اساس سببی ایسه، خریستیانلارین ایمپراتورلاری تانری کیمی تانیمامالاری ایدی. اؤز نؤوبهسینده خریستیانلیق دا غالیب گلندن سوْنرا بوتپرستلییه قارشی هوجوما کئچدی. بئله کی، بوتپرستلرین معبدلری محو ائدیلیر، کاهینلری اؤلدورولور، ادبیاتلاری ایسه یاندیریلیردی. مثلاً، II تودوسیوسون و III والنتینوسون امری ایله ۴۴۸-نجی ایلده پورفیرینین مشهور «خریستیانلارین علیهینه» کیتابی تونقاللاردا یاندیریلمیشدی. ۳۰ ایل اوْندان قاباق ایسه میصرین ایسکندریه شهرینده هیپاتییا آدلی تانینمیش ریاضیاتچی عالیم قادین مسیحی یپیسکوپو کیریلین (جیریل) ایشتیراکی ایله تعصوبکش کۆتله طرفیندن وحشیجهسینه اؤلدورولموشدور. بۇ حادثهلردن سوْنرا اوروپادا آزادفیکیرلیلیک قاداغان اوْلونموش و هامی مسیحیتی قبول ائتمک مجبوریتینده قالمیشدی.[۱]
مسیحیتین پارچالانماسی
۸۵۸-نجی ایلده کونستانتینوپولیس کلیساسینین پاتریارخی وظیفهسینه فوتیوس(لاتینجه: Photius) آدلی دونیوی بیر آدام تعیین اوْلونموشدو. پاتریارخ اوْلماسی اۆچون اوْنو، آلتی گونون عرضینده قیراتچیدن یپیسکوپا قدر بۆتون کلیسا روتبهلریندن کئچیرمیشدیلر. اوْندان اؤنجهکی پاتریارخ ایقناتیوس (لاتینجه: Ignatius)ایسه، ایمپراتور ۳-ئجو میخائیلله بیرلیکده ایمپراتورلوغونو ایداره ائدن، داییسی واردا ایله اوْلان ایختیلافدان سوْنرا وظیفهسیندن گئتمیشدی. لاکین اوْنون طرفدارلاری بونا قارشی اعتراض ائدرک، فوتیوسو غصبکار اعلان ائتمیشدیلر. بۇندان سوْنرا کلیسادا پارچالانما باش وئرمیشدی. ۸۵۹-نجو ایلده کونستانتینوپولیسده (ایستانبولدا) ییغیلان کلیسا مجلیسی ایقناتیوسون طرفدارلارینی پیسلهمیشدیر. لاکین، اوْنلار روم پاپینا مراجعت ائدرک، ۸۶۱-نجی ایلده داها بیر کلیسا مجلیسینین ییغیلماسینا نایل اوْلدولار. بۇ دفعه ده اوْنلارین مؤقیعتی پیسلهنمیشدی. لاکین روم پاپی نیکولاس ۸۶۳-نجو ایلده هر ایکی کلیسا مجلیسلرینین قرارلارینی اعتبارسیز اعلان ائتدی. بۇندان سوْنرا غرب و شرق کلیسالاری آراسیندا ایلک دفعه اوْلاراق، و سوْندا کلیسانین پارچالانماسینا گتیرهن، بیر ایختیلاف باش وئرمیش اوْلدو. پاپ نیکولاس بۇ آددیمی بولقاریستان کلیساسینین اۆزرینده حاکمیّتی الده ائتمک و بۇ کلیسانی بیزانس پاتریارخلارینین حاکمیّتیندن آلماق اۆچون آتمیشدی. اصلینده ایسه، مسیحیت کلیساسینین بؤلونمهسی آرتیق بیر ضرورته چئوریلمیشدی. مسئله بوندادیر کی، هم روم پاپلاری، هم ده کونستانتینوپولیس پاتریارخلاری بۆتون مسیحیت دونیاسی اۆزرینده باشچیلیق ائتمک ایستهییردیلر و اوْنلارین آراسینداکی رقابت گئتدیکجه درینلهشیردی.
پاپ نیکولاسین حرکتینه جواب اوْلاراق، پاتریارخ فوتیوسون طرفدارلاری ۸۶۷-نجی ایلده کونستانتینوپولیسده داها بیر کلیسا مجلیسی چاغیردیلار. اوْرادا پاپ نیکولاسین وظیفهسیندن آزاد اوْلونماسی حاقیندا قرار قبول ائدیلدی. لاکین بۇندان سوْنرا، بیزانسدا سارای چئوریلیشی باش وئردی و بونون نتیجهسینده فوتیوسون اؤزو وظیفهسیندن دئوریلدی. بۇندان سوْنرا ۸۶۹ - ۸۷۰-نجی ایللرده رومون تاکیدی ایله کونستانتینوپولیسده داها بیر کلیسا مجلیسی ییغیلمیشدی. بۇ مجلیسی غرب (کاتولیک) کلیساسی VIII عوموم دونیا کلیسا مجلیسی کیمی تانینیر. شرق (اوْرتودوکس، و یا پراووسلاو) کلیساسی ایسه، اوْنو عوموم دونیا کلیسا مجلیسی کیمی تانیمیر. مجلیسین قراری ایله، فوتیوس کسکین صورتده پیسلهنیب، وظیفهسیندن آزاد ائدیلمیشدی. اوْنون یئرینه کونستانتینوپولیس پاتریارخی وظیفهسینه ایقناتیوس برپا ائدیلدی. بونا باخمایاراق، فوتیوس کونستانتینوپولیسده بؤیوک نفوذا مالیک ایدی. ۸۷۷-نجی ایلده، ایقناتیوسون اؤلوموندن سوْنرا، اوْ یئنیدن پاتریارخ اوْلدو. بۇندان سوْنرا، ۸۷۹ - ۸۸۰-نجی ایللرده داها بیر کلیسا مجلیسی ییغیلدی. بۇ مجلیسده پاپ نیکولاسین نمایندهلری، اوْنون تاختدان سالینماسینا گؤره فوتیوسدان عذر ایستهمهسینی طلب ائتدیلر. لاکین فوتیوس عذر ایستهمهدی. بۇ مجلیسده شرق کلیساسینین نمایندهلری غربده یاییلمیش بعضی اینانجلاری و آیینلری ده پیسلهمیشدیرلر. «فیلیوقوئ» آدلانان اینانج خصوصیله پیسلهنمیشدی. مسئله بوندادیر کی، شرقده و غربده کلیسا عنعنهلری، بعضی آیینلر، بیر-بیریندن فرقلهنیردی. بۇ عامل ده کلیسانین پارچالانماسیندا بللی رول اوْینامیشدی. بۇ کلیسا مجلیسی غربده اوّلجه عوموم دونیا کلیسا مجلیسی اعلان اوْلونموشدور. لاکین سوْنرا، بۇ کیفیتده، فوتیوسون عوضینه ایقناتیوسو پاتریارخ کیمی یئنیدن تانییان، ۸۶۹-۸۷۰-نجی ایللرده کئچیریلهن، مجلیس تانینمیشدی.
عئینی زاماندا، یوخاریدا قید اوْلوندوغو کیمی، مسیحیتین احکاملاری و اینانجلارینین اساسلاری دا غرب و شرق کلیسالارینین مۆباحیثه هدفینه چئوریلمیشدیر. معلوم اوْلدوغو کیمی، خریستیانلار تانرینین اۆچ صیفتدن عبارت اوْلدوغونو ادعا ائدیرلر. بۇ صیفتلرین اۆچونجوسو اوْلان مقدس روح، حیاتوئریجی کیفیتلرینه مالیک اوْلان صیفتدیر. اوْنون آتادان و یا اوْغولدان چیخماسی حاقیندا گرگین مۆباحیثهلر، کلیسانین عقیده نؤقطه-نظریندن پارچالانماسینا گتیریب چیخارمیشدی. غربده آمبروسیوس، هیرونیموس، آوقوستینوس کیمی کلیسا آتالاری، مقدس روحون تکجه آتادان دئییل، هم ده اوْغولدان چیخماسینی (لاتینجه: filioque) ادعا ائدیردیلر. VII عصرده ایسپانیانین تولدو شهرینده کئچیریلن کلیسا مجلیسینده فیلیوقوئ کریستیان عقیدهسینین اساسلارینا (سیمبولونا) داخیل ائدیلمیشدیر. بونا دلیل اوْلاراق عیسانین سؤزلری گتیریلیردی:
"بونو دئدیی زامان، اوْنلارا اۆفوردو و: «مقدس روحو قبول ائدین»، – دئدی.
لاکین شرق کلیساسی فیلیوقونی قبول ائتمهمیشدی. اوْنلارین فیکرینجه مقدس روح یالنیز آتادان چیخیر، اوْغولدان چیخماز. غرب آتالارینین فیلیوقوئ حاقیندا دئدیکلرینی ایسه، کلیسانین دئییل، اوْنلارین شخصی فیکیرلری اوْلدوغونو دئییردیلر.
بولقاریستان اۆزرینده غرب و شرق کلیسالری آراسیندا گئدن مۆباحیثهلر ایسه، سوْندا، شرق کلیساسینین خیرینه حل اوْلوندو. بولقاریستان کلیساسی کونستانتینوپولیسین نظارتی آلتینا کئچدی. X عصرده ده غرب و شرق کلیسالری آراسیندا صۆلح الده ادیلممیشدی. کونستانتینوپولیس کشیشلری روم پاپسینا یالنیز موستسنا حاللاردا مراجعتلر ادیردیلر. بۇ عامل ایسه کلیسالری بیری-بیریندن داها دا اۇزاقلاشدیریردی. ۱۱-جی عصرده غرب و شرق کلیسالری آراسیندا موناسیبتلر بیر قدر فاللاشدیرمیشدیر، لاکین بۇ فاللاشما سوْندا اوْنلارین پارچالانماسی ایله نتیجلنمیشدیر. اوْ دؤورده روم پاپسی اوْلان IX لو گونئی ایتالیادا کونستانتینوپولیس پاتریارخینین تابچیلیینده اوْلان کلیسالرده غرب (لاتین) آیینلرینین ایجرا اوْلونماسینی طلب اتمیشدیر (قید اوْلوندوغو کیمی غرب کلیسالرین بعضی دینی آیینلری شرق اوْرتودوکس آیینلریندن فرقلهنیردی). اؤز نؤوبهسینده کونستانتینوپولیس پاتریارخی میخال کللواریوس (لاتینجه: Michael Cerullarios)کونستانتینوپولیسده پاپنین تابلیینده اوْلان کلیسا و موناستیرلارین باغلانماسی حاقیندا سرانجام ورمیشدیر. وضعیتین گرگینلشمهسینی گؤرهن بیزانس ایمپراتورو کونستانتینئ مونوماخوس لاتینجه: Constantine Monomachus) غربله موناسیبتلرینی پوزماق ایستهمیردی. اوْ، پاپ ایله دانیشیقلار آپاراراق، کونستانتینوپولیسه پاپ طرفیندن گؤندریلمیش نمایندهلری قبول اتمهیه حاضیر اوْلدوغونو بیلدیرمیشدی. لاکین نمایندهلرین گلیشیندن سوْنرا، اوْنلارین شرق (یونان) کشیشلری ایله شدتلی ایختیلافی باش ورمیشدیر. بۇ ایختیلاف نتیجهسینده پاپنین نمایندهلری کونستانتینوپولیس پاتریارخینی و اوْنا تابع اوْلان بۆتون شرق کلیسالرینی هرسده (بیدتچیلیک) و دینسیزلیکده اتهام ادرک، اوْنلارین کریستیان کلیساسیندن خاریج ادیلمهسی حاقیندا مکتوب یازاراق اوْنو رسمی عبادت زامانی کونستانتینوپولیسین مقدس سوفییا (آیا سوفیا) کلیساسینده یونان کشیشلرینه تقدیم اتدیلر. اؤز نؤوبهسینده پاتریارخ میخال کللواریوس ۱۰۵۴-جو ایلده کلیسا مجلیسی ییغاراق پاپنین نمایندهلرینی لنتلمیش، روم کلیساسی ایله بۆتون علاقهلرین کسیلمهسی حاقیندا سرهنجام ورمیشدیر. بۇ حادثهلردن سوْنرا کریستیان کلیساسی پارچالانمیشدیر. شرق (یونان) کلیساسی اوْرتودوکس (پراووسلاو)، غرب (لاتین) کلیساسی ایسه کاتولیک آدلاندیریلمیشدیر.[۲]
(سمبوللاری)
اساس مقاله: کریستیان سیموولیکاسی
خاج. خاچ مسیحیتین ان گئنیش یاییلمیش رمزیدیر، عیسانین اعدام ائدیلدیی آلتین تصویریدیر. لاکین بۇ رمز مسیحیتدهن اؤنجه قدیم میصرده حیات سمبولو اوْلموشدور و آنکه آدلانیردی. خاچین یوخاریسیندا اوْلان دایره قادین، آشاغی حیصّهسی ایسه کیشی باشلانقیجینی سیمبولیزه ائدیر. عومومیتله خاچین تصویرینی خریستیانلار میصر عنعنهسیندن آلمیشدیلار. مسیحیتده خاچین رمز کیمی یارانما تاریخی ۲-نجی-۳-نجو عصرلره تصادف ائدیر. خاچلارین بیر نئچه نوعلاری واردیر. لاتین خاچی، یونان خاچی، قولقوفا (عیسینی اعدام ائدیلن تپهنین آدی) خاچی و یا پیللهلی خاچ، روس اوْرتودوکس (پراووسلاو) کلیساسینین خاچی، روم پاپازلارینین خاچی، خاچ سویونا سالینما مراسیمینه عایید اوْلان خاچ، غلبهنین رمزی اوْلان یونان خاچی، کوره اۆزرینده غلبهنین سمبولو اوْلان خاچ، مقدس پتروسون چئوریلمیش خاچی، اورشلیم(قودس) خاچی و سایر.
بالیٛق. بالیق ایلک کریستیان سیمبوللاریندان بیری اوْلموشدور. اوْ عیسانین رمزی معناسینی داشیییردی. بونا سبب شکیلده گؤستریلهن یونان حرفلرینین آبرویاتوراسیدیر (ایختوس). بۇ آبرویاتورا یونان دیلینده "خیلاصکار عیسی مسیح تانرینین اوْغلودور" سؤزلرینین بیرینجی حرفلریندن یارانمیشدیر. "ایختوس" سؤزو ایسه یونانجا بالیق دئمکدیر. عئینی زاماندا عیسانین ایلک آردیجیللارینین بیر نئچهسی بالیقچی اوْلموشدور. بونا گؤره خریستیانلار اؤزلرینی "اینسان روحونو توتانلار" آدلاندیریردیلار.
گمی. گمی ده مسیحیتین ان قدیم رمزلریندن (سیمبوللاریندان) بیریدیر. مثلاً مشهور روم ایلاهیاتچیسی هیپپولیتوس (III عصرده یاشامیشدیر) کریستیان کلیساسینی "دالغالار اۆزرینده اۆزن و هچ زامان باتمایان" گمییه بنزدیردی. باشقالاری اوْنو "نجات گمیسی" آدلاندیریردیلار
لاباروم . لاباروم (لاتین سؤزودور) ایمپراتور کونستانتینوسون بایراغی اوْلموشدو. اوْنون حاکمیّتی دؤوروندن باشلایاراق، مسیحیتین رمزینه چئوریلمیشدیر. بایراغین اۆزرینده "خریستوس" سؤزونون یونانجا ایلک ایکی حرفی و "هوج وینجئ" (بونونلا غلبه چالاجاغیق) سؤزلری یازیلمیشدیر. روایتلره گؤره ۳۱۲-نجی ایلده میلوییا کؤرپوسو یاخینلیغیندا باش وئرن دؤیوشدن اؤنجه ایمپراتور کونستانتینوس و اوْنون ۴۰ مینلیک اوْردوسو گؤیده بؤیوک بیر خاچی گؤردولر. بۇ خاچ حتی گونشی ده باغلامیشدی. باشقا روایته گؤره، بۇ دؤیوشدن اؤنجه کونستانتینوس یوخودا لابارومومو گؤرهرک ایٛن هوج سیگنو وینجس (بۇ رمزله غلبه چالاجاقسان) سؤزلرینی ائشیتمیشدی. بۇ یوخونو گؤرندن سوْنرا، کونستانتینوس اؤز عسکرلرینه گؤردویو لابارومو اؤز قالخانلارینین اۆزرینده تصویر ائتمهیی امر ائتمیشدی. بۇ دؤیوش اوْنون غلبهسی ایله بیتمیشدی و بۇندان سوْنرا کونستانتینوس روم ایمپراتورو اوْلموشدو. اوْنون حاکمیّتی دؤورونده ده خریستیانلیق دؤولت دینی ایستاتوسونو آلمیشدی.[۳]
آذربایجاندا خریستیانلیغ
خریستیانلیغ آذربایجان اراضیسینه ارانین ایلک عصرلریندن، هله عیسی مسیحین هواریلری دؤورونده قافقاز آلبانیسی واسطهسیله نفوذ اتمیشدیر. ۷۰-جی ایلده یروسلیمین (قودسون) سوقوطوندان سوْنرا یهودیلرین قافقازا کؤچورولمهسی گۆجلنیر. گلنلر عیسینین گؤستردیی معجزهلردن دانیشیرلار. بۇ جور تبلیغین تأثیری آلتیندا بؤلگهده ایلک کریستیان ایجمالاری یارانیر.
آلبانیدا مسیحیتین یاییلماسیندا بۇ دؤور هواری (سیروفیل) دؤورو آدلانیر و هواریلردن وارفولومی و فاددیین آدلاری ایله باغلیدیر. هواری فاددیین شاگیردلریندن اوْلان یلیسی یروسلیمین بیرینجی پاتریارخی یقوبون خییر-دعاسی ایله ینی دینی تبلیغ اده-اده آقوان دیارینا گلیب چیخمیش و کیش آدلی یرده کلیسا تیکمیشدیر. بۇ کلیسا ارمنیستانداکی بیرینجی کریستیان کلیساسیندن قاباق تیکیلمیشدیر.
سوْنرا یلیسی چولایا (دربنده) یوللانمیش، داها سوْنرا ایسه سامور چایینی کچیب دینین تبلیغینی داوام اتدیرمیش، هلمس کندینده بوتپرستلر طرفیندن اؤلدورولهرک بیر چالایا آتیلمیشدیر. سوْنرالار آلبان ملیکی واچاقانین گؤستریشی ایله یلیسیین جسدینین قالیقلاری خروق کندینده تورپاغا تاپشیریلمیش، چالانین اۆزرینده ایسه کیچیک بیر مبد تیکیلمیشدیر.
۳۱۳-جو ایلده روم ایمپراتورو کونستانتین خریستیانلیغا اعتیقاد اۆزریندن قاداغانی گؤتورهنده آلبان حؤکمداری اۇرنایر کریستیانلیغی دؤولت دینی اعلان ادیر. بۇ واختدان اعتباراً آذربایجاندا مسیحیتین یاییلماسینین قرکوفیل دؤورو آدلانان ینی دؤورو باشلانیر. آکادمیک ز.بونیادوو گؤستریر کی، اۇرنایر، ۲-جی واچئ و ۳-جو واچاقان اؤلکهده کریستیانلیغی یایماق اۆچون موباریزه آپارمیشلار. ۴-جو-۵-جی عصرلرده روحانیلیک و کلیسا ایرارخییاسی تشکول تاپیر. کاتولیکوسون گؤستریشی ایله فوداللار اؤز اراضیلرینده کلیسا اۆچون خصوصی یرلر آییریردیلار. بؤلگهده کلیسالر تیکیلیر، دینی کیتابلار سیریانی، آرامی و یونان دیللریندن آلبان دیلینه ترجومه ادیلیردی. سینایدا آشکار ادیلمیش "آلبان یازیسیندا و آلبان دیلینده" لکسیوناری دونیادا مسیحیتین ان قدیم کۆتلوی(توده) قیرات کیتابلاریندان ساییلیر.
۴۵۱-جی ایلده خالکیدون کلیسا توپلانتیسیندا آلبانی مونوفیزیتلییه اۆستونلوک وریر. ۵-جی-۶-جی عصرلرده اؤلکه اپازیسینده مونوفیزیتلرله دیوفیزیتلر آراسیندا موباریزه گۆجلنیر. ۶-جی عصرین سوْنو – ۷-جی عصرین اوّللرینده آلبان کلیساسی دیوفیزیتلیگی قبول ادیر. آلبان کاتولیکوسونون ایقامتگاهی چوقای شهرینده یرلشیردی. ۵۵۲-جی ایلده ایقامتگاه بردهیه کؤچورولموشدور. ایسلام فوتوهاتلاریندان، خصوصیله آلبان ملیکلیینین سوقوطوندان سوْنرا اؤلکهده مسیحیتین رولو زیفلمیش، آلبان دیلی سیخیشدیریلیب چیخاریلمیشدیر. ۸-جی-۹-جو عصرلرده آذربایجان اراضیسینده موستقیل دؤولتلر یاراناندا آلبان کلیساسی یئنیدن آوتوکفال کلیسا ایستاتوسونو برپا اتمیشدیر.
۱۰-جو-۱۱-جی عصرلرده بؤلگهده شرق کریستیانلیغی نفوذونو بللی درجهده قورویوب ساخلایا بیلمیشدی. بۇ دوروم ۱۸-جی عصره کیمی بئلهجه داوام اتمیشدیر. ۱۸۳۶-جی ایلده چار حکومتی سینودون تقدیماتی ایله آلبان کلیساسینی لغو ادیر، کلیسانین بۆتون املاکی اچمیدزین کاتولیکوسلوغونا وریلیر. ۲۰-جی عصرین ۸۰-۹۰-جی ایللرینده آلبان کلیساسی بیر داها برپا اوْلونور. ۲۰۰۳-جو ایلده آلبان-اۇدی کریستیان ایجماسی دؤولت قیدیاتیندان کچیر. بۇ، شکیدهکی کیش کلیساسینین برپاسیندان سوْنرا اوْلموشدور. حاضیردا قبهله رایونونون نیج کندیندهکی کلیسانین ده برپاسی داوام اتدیریلیر.
آذربایجاندا خریستیانلیغ اؤزونون پراووسلاولیق، کاتولیکلیک و پروتستانتلیق قوْللاری، هابله مۆختلیف سکتانت ایجمالاری ایله تمثیل اوْلونموشدور. دؤولت قیدیاتیندا ۵ قریقوریان ایجماسی واردیر. پراووسلاولیق آذربایجانا ۱۹-جو عصرین اوّللریندن اعتباراً روس چاریزمینین بؤلگهده یریتدیی "کؤچورمه سیاستی" چرچیوهسینده نفوذ اتمهیه باشلامیشدیر. باکیدا ایلک پراووسلاو کلیساسی ۱۸۱۵-جی ایلده فعالیّته باشلامیشدیر. روس پراووسلاو کلیساسینده باش ورهن پارچالانمانین آغیر نتیجهلریندن سیغورتالانماق اۆچون سکتانت خریستیانلارین قافقازا سورگونو باشلانیر. آذربایجاندا ایلک روس کؤچکونلری ۱۸۳۴-جو ایلده شاماخی قضاسیندا آلتی-آغاج کندینی، ۱۸۳۸-جی ایلده لنکران قضاسیندا ول کندینی، ۱۸۴۲-جی ایلده یلیزاوتپول قوبرنییاسیندا روس بوریسی، ۱۸۴۴-جو ایلده ایسه سلاویانکا کندلرینی سالیرلار. ۱۸۶۸-جی ایلده باکی قوبرنییاسینین اراضیسینده ۲۱ سکتانت کندی وار ایدی کی، بورادا ۱۳ مین سکتانت یاشاییردی.
کاتولیسیزم. باکیدا ایلک روم-کاتولیک پریخودو ۱۹-جو عصرین ۵۰-جی ایللرینده روس اوْردوسو طرفیندن حربچی کاتولیکلرین قافقازا سورگون ادیلمهسی ایله علاقه دار اوْلاراق یارادیلمیشدیر. پریخود تتری-سکاروداکی (گورجوستان) روم-کاتولیک حربی پریخودونا تابع ایدی. ۱۸۸۲-جی ایلده باکی پریخودو موستقیللشیر. ۱۸۹۵-جی ایلده مقدس مریهمین باکیره حامیلهلیگی شرفینه کلیسا، ۱۹۰۳-جو ایلده ایسه باکی قبیریستانلیغیندا مقدس خاچ کلیساسی تیکیلیر. ۱۹۰۹-۱۹۱۲-جی ایللرده باکینین گؤزل معمارلیق عابیدهلریندن ساییلان ینی مقدس مریهمین باکیره حامیلهلیگی کلیساسی قوتیک اۆسلوبدا اینشا ادیلیر. سووت دؤورونده کلیسا داغیدیلمیشدیر. ۱۹۹۹-جو ایلده باکیدا روم-کاتولیک ایجماسی یئنیدن برپا اوْلونور. ۲۰۰۱-جی ایلده ایجما اؤز عبادت اوینی یارادیر. حاضیردا باکیدا روم-کاتولیک کلیساسینین اینشاسی اۆچون توْرپاق ساحهسی آیریلمیشدیر. ۲۲-۲۳ مئی ۲۰۰۲-جی ایلده روم-کاتولیک کلیساسینین سابیق باشچیسی پاپ ایوانن ۲-جی پاول باکیدا رسمی سفرده اوْلموشدور.
باپتیزم. اینجیلچی-لوتران کلیساسینین آردیجیللاری باکییا هله ۱۹-جو عصرین ایکینجی یاریسیندا نفت یاتاقلارینین ایستیسماریندا ایشتیراک ادن آلمان صنایعچیلری سیراسیندا گلمیشلر. اوْنلارین گلیشینین بیر سببی ده ۱۹-جو عصرین اوّللرینده آلماندا باش ورمیش سیاسی و دینی ایغتیشاشلار ساییلمالیدیر. اوْ واخت اؤلکهده بئله بیر مؤوهومی شاییه یاییلمیشدی کی، غربده قیامت گونو یاخینلاشیر، نجات آنجاق شرقدهدیر. اهالی، خصوصیله سکتانت دیندارلار روسیهیا و قافقازا کؤچمکله قیامت گونونون سورغو-سوالیندان یاخا قورتارماغا چالیشیردیلار. ۱۸۱۹-جو ایلین اوّلینده آذربایجاندا ۲۰۹ آلمان عائلهسی واردی. باکیدا اینجیلچی-لوتران ایجماسی ۱۸۷۰-جی ایلده یارادیلمیشدیر. ۱۸۹۹-جو ایلده ایجمانین عضولری شهرده اؤز مبدلرینی – کیرخانی (ایندیکی کامرا و اوْرقان موسیقیسی زالی) تیکمیشلر. یلنندورفدا (ایندیکی خانلار) کیرخا داها اوّل تیکیلمیشدیر. ۱۹۳۷-جی ایلده لوتران کلیساسینین کشیشلری باشقا دینی ایجمالارین نمایندهلری ایله بیرلیکده سورگون ادیلمیش، گولللنمیشلر. ۱۹۹۴-جو ایلده لوتران ایجماسی باکیدا یئنیدن فعالیّته باشلامیشدیر.[۴]
خاریجی کچیدلر
بیرده باخ
قایناقلار
- ↑ آیدین علیزاده. خریستیانلیق: تاریخ و فلسفه ۱-جی فصیل، ایلک مسیحیتین قیسا تاریخی ایجمالی
- ↑ آیدین علیزاده. خریستیانلیغ: تاریخ و فلفهسه ۸-جی فسیل، غرب و شرق آراسیندا ایختیلافلار و کریستیان کلیساسینین پارچالانماسی
- ↑ آیدین علیزاده. خریستیانلیق: تاریخ و فلفسه مسیحیتین سیمبوللاری
- ↑ آذربایجاندا دینلرین تاریخی
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hristiyanlık»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آلن فورنیه
آلن فورنیه (اینگیلیسجه: Alain-Fournier) فرانسهلی رومانچی، ادبیات تنقیدچی و یازیچی -۳ اوْکتوبر ۱۸۸۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۲۷ ایل عومر ائلهایب و ۲۲ سپتامبر ۱۹۱۴ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Alain-Fournier»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آلن فورنیه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شاهسئون
شاهسئون ائلی ویا شهسون ائلی تورک اوغوز بویلاریندان قایناقلانان بیر ائلین آدی دیر.بو ائل ایکی هیسسه یه بولونور: موغان شاهسئونی و باغدادلی شاهسئون.موغان شاهسئونی چوخلو ایرانین شومال غرب بولگه لرینده او جمله دن موغان، اردبیل،خییاو، قاراداغ،ساراب،مییانا،چاراویماق کیمی یئرلرده و باغدادی شاهسئونلرده چوخلو ساوا دا(ساده)،قزوینده،قاراقاندا(خرقان)، کرج اطرافیندا، خمسه ماحالیندا، همدان اطرافیندا،قوم اطرافیندا، فارس اوستانیندا و باشقا یئرلرده مسکونلاشمیشلار. قوم ساوه شاهسئونلری پهلوی رژیمی دؤورهسینده تاختا قاپی اوْلوب ساوه، قم، کرج و تهران کیمی شهرلرده یئرلشمهیه مجبور اوْلموشلار. بۇ ائل زنگین بیر موسیقیه و آشیقلیق گلهنهیی نه مالیکدیر. شاهسئونلر آذربایجان تورکجهسی دانیشیرلار وبیر قیسمیده سون ایللرده فارسلاشیبلار. بۇ ائلین آدلیم کیمسه لریندن فتح سلطان (ائلخان) دکتر سولئیمان اوغلو، والی گؤزهتن، آشیقحسین علیحسینی، بختیار فرخ، شیق گونش، آشیق تقی محیط و ... ایشاره ائتمک اولار.[۲]


text:
قیمتلرده می کئفلهنیب؟!
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض، قیرخ یاشلی سون بئشیک خالاسینی اره وئرمیشدی. گنجلر حیطده یاللی گئدیردیلر. بیز، بیر قیراقدا دایانیب گوندمده اولان ایقتیصادی دوروما گؤره دارتیشماقدایدیق. اوستاد دفتری دئییردی:
- اؤلکه ایقتیصادیاتیندان باش چیخارتماق اولمور؛ دولار باهالاشدیقدیجا جینسلرین قیمتی ثانیهدن ثانیهیه آرتیردیردی آنجاق ایندی دولارین اوجوزلاشدیغینا باخمایاراق جینسلرین قیمتی اؤز باهالیغیندا دایانیب؟!
بو قونودا هره اؤز دوشونجهسینی ایرهلی سورمکده ایکن، قلئیچی مورتوضون بؤیوک خالا اری- کئفلی ایسکندر حیط قاپیسیندان ایچری گیردی. دانیشیغین آخیمینی دَییشدیریمک اوچون دئدیم:
- یولداشلار! ایستهییرسیز ایسکندری کئفلندیریب بیرآز اگلهنک؟
اوستاد دفتری ایله پروفئسور نصرالدین گوله-گوله،" هه..هه"دئینده قلئیچی مورتوض دیللندی:
- یوخ اولماز! ددهلیگیم شیخ آغا بیزه ایچکینی قاداغان ائدیب، بیلسه پیس اولار.
گولومسهیهرک دئدیم:
- نیگران اولما...
ایسکندری قارشیلاییب اؤپوش-گؤروشدن سونرا دئدیم:
- یولداشلار! بو قوتلو موناسیبته گؤره، سیزی بیر بارداق شرابا قوناق ائلهمک ایستهییرم، نه دئییرسیز؟!
هامی باشی ایله "یاخشی" دئینده ایسکندرین دوداغی قاچدی. ایچرییه گئچیب مطبخدن بئش بارداق گیلهنار شربتی گتیردیم. بارداقلاری چاخناشدیب باشیمیزا چکدیکدن سونرا گؤزلریمیزی کئفلی ایسکندره تیکدیک. ایچکی همن ائتکیسینی گؤستردی. کئفلی ایسکندر دبرجهلنه-دبرجهلنه گئدیب یاللی باشی وظیفهسینی اوزهرینه گؤتوره رک عؤمروموزده گؤرمهدیگیمیز ادابازلیقلاری ایفا ائتمگه باشلادی. گولونج بیر بیچیمده، مندیلی الینده فیرلاداراق اگیلیب-دوروردو. هردن توخ ووروب یانینداکیلاری یئره سرهلهییردی. گولمکدن قارنیمیزین اتلری آغریماقدایدی. بیردن ایسکندر اویناماغین بوشلاییب اورتالیغا گئچهرک کئفلی-کئفلی اوخوماغا باشلادی. هامی ماتدیم-ماتدیم یئرینده قورودو. ایسکندر اوخوماغیندا اؤلکه مسئوللاری تنقید آتشینه توتموشدو. من ایندییهدک بو تنقیدلرینی بیبیسی رادیوسوندان بئله ائشیتمهمیشدیم! قلئیچی مورتوضون رنگ-روفو قاچدی. منه قاش-گؤز ائلهدی، بیر ایشلر گؤروم. تئز ایسکندره یاناشیب قولومو بوینونا سالاراق قولاغینا پیچیلدادیم:
- ایسکندر! ایچدیگین شراب دئییلدی گیلهنار شربت ایدی!
ایسکندر گؤزلرینی آخدیراق کئفلی-کئفلی فیسیلدادی:
- بونو تئزراق دئییدین، من آرتیق کئفلنمیشم!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر
خویلو خانیم مسئول اولوب!
دوکتور جئری
چیغیر-باغیر سسینه کؤچهیه تؤکولوشدوک. قلئیچی مورتوض ایله آروادی خویلو خانیم دالاشیردیلار. قلئیچی مورتوض کؤپورموشدو؛ آغیزینا گلهنی دئیهرک خویلو خانیمین اوستونه یومولوردو. زور-گوج ایله قولتوغونا گیریب بیزیم ائوه گتیردیک. قونشولارین بیری دوداقلارینین آراسینا یاریمچیق بیر سیگار قویدو. بیر- ایکی درین سولوق ووردوقدا بیرآز حیرصی سویویان کیمی اولدو.
یوموشاق-یوموشاق سوروشدوم:
- مورتوض آغا گئنه نه اولوب؟!
سیگارین دومانینی بورنونون دلیکلریندن ائشیگه فیسقیراراق دئدی:
- نه اولاجاق؟!..بیزیم آرواد دا مسئول اولدو!..
شاشیردیم:
- بوکی لاپ یاخشیدیر!.. بوگونلری، بیر حوقوقلا ائوی گئچیندیرمک چتیندیر. ایندی گرهک هم کیشی ایشلهیه، همی آرواد. اولمایا سن آروادین ائشیکده ایشلهمهسینه قارشیسان؟
آجی-آجی گولدو:
- نئچه واختدیر؛ من آخشام آرغین-یورغون ایشدن قاییداندا، آرواد دیبی قاپمیش، دادسیز-دوزسیز شامی قاباغیما قویوب، من دیللنمکدن اؤزو ویر-ویر تؤکهرک دئیینیر: "نییه شامیمیز یانیق دادی وئریر؟.. نییه ائویمیز سوپورولمهمیش قالیب؟ نییه ائوده پالتارلار یویولمور؟ نییه پوللاریمیز فالچینین، دوعایازانین جیبینه گئدیر؟ " . بایاق یوموشاقجاسینا بیلهسینه دئدیم: "آی خانیم! نییه اؤلکه مسئوللاری کیمی دانیشیرسان؟ سن شامی پیشیریرسن! سن ائوی سورپورملیسن! سن پالتارلاری یومالیسان! پولو خرجلهین سنسن! بو ایشلری باجارمیرسانسا، بیر قوللوقچو توتوم؟ بو سؤزومدن اؤفکهنیب قاپ-قاجاغین بیربیرینه چالاراق قیشقیر-باغیر سالدی: دئننُْْ، ایستهییرم ائویمیزی داغیداسان؟ دئنن، ایستهییرم سنین اوستونه گونو گتیرم؟.. دئنن، ایستهییرم...
قلئیچی مورتوض یاواش-یاواش قیزیشیردی. دیواربیر قونشوموزا گؤز ائلهدیم؛ بیر سیگار یاندیریب دوداقلارینین آراسینا قویدو.
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر


text:
Axar.az برازیلییالی اونکولوق پاولو اوبیراتانین ساغلام حیات طرزی بارهده یئرلی مطبوعاتا وئردیی موصاحیبهسیندن بیر حیسهنی تقدیم ائدیر:
- آلکوقول ایستئهلاکینی مهدودلاشدیرماق لازیمدیر؟
- عمومیتله، هه. اما اونوتمایین کی، هر بیر شراب اوزومدن، پیوه دنلی بیتکیلردن حاضرلانیر. دیستیلله ائدیلمیش شراب او دئمکدیر کی، مایئ گیلمئیوهلردن چکیلیر، بونون سایهسینده اونلار اورقانیزمه داها بؤیوک فایدا وئرهجک، نینکی مئیوهلری خام شکیلده یئمک. اودور کی، اؤزونوزو تامامیله مهدودلاشدیرمایین.
- ساغلاملیغیمیز قایداسیندادیرسا و گنج یاشداییقسا، سههتیمیزی نئجه قورویاق؟
- منیم فلسفهم بئلهدیر: اگر هئچ بیر یئریمیز آغریمیرسا، خصوصی هئچ نه ائتمیین. ایدمان اورقانیزمه هئچ بیر تأثیر گؤسترمیر، عکسینه ایدمانلا پئشکار سوییهده مشغول اولماق اونا زرر وئریر. الده ائدیلهن تک عامل هجمی آرتیریلمیش بدهن ازلهلریدیر.
دایمی گزینتی فایدالی اولسایدی، پوچتالیونلار اؤلومسوز اولاردی. دووشانلار دایانمادان قاچیر و سیچراییر، آنجاق ۱۵ ایلدهن چوخ یاشامیر. تیسباغالار ایشلهمهسه و هئچ بیر شئی ائتمهسه ده، ۴۵۰-۵۰۰ ایل یاشایا بیلیر. آنجاق هر کس دئییر کی، مشقلر و فیزیکی آکتیولیک اؤمرو اوزادیر. مثلاً، اوریه فایدالیدیر... اورک معین قدر دؤیونتولره پروقراملاشدیریلیب. آغیر مشقلرله اونلاری ایتیرمیین. اوریین رئسورسو دؤیونتولرین ایستیفاده اصولوندان آسیلی اولاراق باشا چاتاجاق. بو، سانکی او دئمکدیر کی، آوتوموبیلی یوکسک سرعتله سورمکله اونون اؤمرونو اوزادا بیلرسینیز. چوخ یاشاماق ایستییرسینیز؟ ناهاردان سونرا قیساموددتلی یوخویا گئدین.
- ات ساغلاملیغیمیزا زیان وورور؟
- دیئتولوقا اعتبار ائتمزدن اول اورقانیزمین قیدالانما ماهیتینی اؤیرهنمهیه چالیشین. اینکلر نه یئییر؟ اوت و قارغیدالی. بونلار بیتکیسل قیدالاردیر. اونلارین اتی قارغیدالی و اوت ائمالینین نتیجهسیدیر. بو باخیمدان حساب ائدیرهم کی، بیتکیسل قیدالاری اورقانیزمه «یوکلمیین» ان یاخشی یولو راسیونا بیر تیکه ات علاوه ائتمکدن کئچیر.


text:
حاجی لئلگین آرتیق بالاسی
دوکتور جئری
قاپی زیپ-زیپ دؤیولوردو. گئچن قیرخ ایلده قاپیمیز بئله برک دؤیولمهمیشدی. اؤز-اؤزومه دئدیم،"سن اؤلمه بو یا میللی-مدنی حاق-حوقوقلارمیزدیر گتیریبلر قاپی آغزیندان وئرهلر یا نفت پولودور!". آیاق یالین ائشیگه قاچدیم. تلم-تلهسیک قاپینی آچدیقدا، قونشوموز مشه خوجاوئردی ایله بورون-بورونا گلدیم. اوخو داشا دگمیشلر کیمی سوروشدوم:
- خئیر اولا مشدی، نه خبردیر؟!
الیندهکی کاغیذی منه اوزاداراق دئدی:
- دوختور! زحمت اولماسا آلا بو کاغیذی، منیم دیلیمدن حؤکومته بیر عریضه یاز!
بوش کاغیذی آلاراق دئدیم:
- قاپی آغزیندا پیسدیر، هله بویور ایچرییه گؤروم نه دئییرسن؟..
ایچرییه گئچر-گئچمز دردی دئشیلدی:
- دوختور اؤزون یاخشی بیلرسن، من گونموزد فهلهیم. سحر تئزدن مئیدانا گئدیرم، بیر گون ایش اولور بئش گون اولمور. بیمهمیز ده یوخدور. بللی دئییل باشیمیزا بیر قضا-قدر گلسه نئجه اولاجاغیق.هله بونلار بیر یاندا قالسین. بیز ائله بو آز ایله گئچینمکده ایدیک حؤکومت باشلادی اوچ میلیوندان آشاغی گلیری اولانلارا "سبد کالا" وئرمگه. بو "سبد کالا" اود اولدو دوشدو بیزیم ائوه. بئش – اون گون گؤزلهدیک بیزه ده سبد وئرهلر، خبر اولمادی. بیر آی گؤزلهدیک خبر اولمادی. ائوه گلنده آرواد باشلاییردی دئیینمگه؛ فیلان قونشون اوچ میلیون آیلیغی وار سبد کالا آلدی، بئهمان قونشونون دونقوزو اسکیکدیر سبد کالا آلدی؛ بیزه نییه وئرمیرلر؟ سونرا کاسا-کوزه نی منیم باشیمدا سیندیرماغا باشلادی. سنین عورضهن یوخدور حاققینی آلماغا. "سهام عدالت" وئرنده ده هامی آلدی سن دالییا قالدین حاققیمیز یاندی؟..
ایندی دوختور سندن خواهیش ائدیرم منیم دیلیمدن حؤکومته بیر عریضه یازیب حاققیمی دیریلدهسن!!
بیرآز دوشونجهیه دالدیقدان سونرا ایستهدیم دئییم، "مشدی! سنینکی نه "تامین اجتماعی" بیمهن وار، نه "کمیته امداد" دا " اداره بهزیستی" ده آدین وار، نه...." دئمهدیم؛ دئدیم:
- مشدی! عریضه یازماغا گرهک یوخ، "سبد کالا" سنی توتمور!
مشدی خوجاوئردی شاشیردی:
- آخی نییه! مگر بیز ایرانلی دئییلیک، منیمکی آیلیق گلیریم یئددی-سککیز مین تومندن ده آزدیر!!
باشیمی آشاغی سالاراق دئدیم:
- آخی سیز حاجی لئلگین آرتیق بالاسیسیز!
بؤلوم: حیكایه و گولمهجهلر


text:
ایسلامی اینقیلاب قوروجولار اوردوسو
ایسلام اینقیلابین گؤزتچیلر اوْردوسو ( دیلینده) کی سادهجه گؤزتچیلر اوردوسو یوخسا اوردو، ایران ایسلام جومهوریتینین نیظامی گوجلرینین ایلک و اؤنملی قولو ساییلیر کی ایران ایسلام اینقلابیندان سونرا، ۱۳۵۷-جی ایلینده، حضرت آیتالله خمینینین بویوردوغو اساسیندا قورولدو. ایرانین آنا یاساسینا باخاراق گؤزتچیلر اوردوسو، ایران ایسلام جومهوریتینین قوشونو (ایرانین باشقا نیظامی گؤجو) یانیندا، وظیفهسی ایرانین سینیرلارین قوروماقدان سونرا، ایسلام اینقیلابین گؤزتچیلیک و دونیادا یایماسیدیر.


text:
آهنگ ترکی هارای بند منی سسله
Download Music Haray Band – Meni Sesle On ApMusic
دانلود آهنگ ترکی منی سسله هارای بند همراه با متن آهنگ و پخش آنلاین همینک از سایت ای پی موزیک
متن آهنگ منی سسله با صدای هارای بند
اونو حدسیز سئویرم من اوقدر کی دیله گلمز ائله گئتمیش گوزل عشقیم منجه هئش بیر ایله گلمز
گوزو قاره قاشی قاره گئچیر هر گون خیالیمنان اوتورور اوز اوزه منن خبری یوخ هئچ حالیمنان
منی سسله هر آن سوزمه اینان قلبیمی دینله منیم یولدا قالان بو گوزلریم گولر سنینله
ایر اولدورجیسن داها اولدور اوز الینله خبریم اولمادی یاریم نئجه گلدی نئجه گئتدی
—————————————–
بیر عمور عشقینه یانماق بیر گئجه ده هئچه گئتدی داها منن چوخ اوزاقدی اوزومه یاخین بیلدییم
یادیما دوشمز او گونلر بیر زامان گوزون سیلدییم منی سسله هر آن سوزمه اینان قلبیمی دینله
منیم یولدا قالان بو گوزلریم گولر سنینله ایر اولدورجیسن داها اولدور اوز الینله
اونو حدسیز سئویرم من اوقدر کی دیله گلمز ائله گئتمیش گوزل عشقیم منجه هئش بیر ایله گلمز
گوزو قاره قاشی قاره گئچیر هر گون خیالیمنان اوتورور اوز اوزه منن خبری یوخ هئچ حالیمنان
منی سسله هر آن سوزمه اینان قلبیمی دینله منیم یولدا قالان بو گوزلریم گولر سنینله
پیشنهاد بعدی:
آهنگ هارای بند خیانت
Likes0Dislikes0


text:
ژاجکسون قیتارلاری
ژاجکسون قیتارلاری (اینگیلیسجه: Jackson Guitars) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت موسیقی آلتی ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Grover Jackson طرفیندن قۇرولموشدور.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ FMIC Brands at Fender website Archived 2014-06-30 at the Wayback Machine., 8 Dec 2014
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jackson Guitars»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ژاجکسون قیتارلاری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندن، 4 اؤلکه اوچون قیتلیق اویاریسی
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسی، یمن، سومالی، نیجریهنین قوزئیی و گونئی سوداندا چاتیشمالار سببیله 20 میلیون اینسانین قیتلیقلا قارشی-قارشییا اولدوغونو ایفاده ائتدی
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسی (بمگک)، یمن، سومالی، نیجریهنین قوزئیی و گونئی سوداندا چاتیشمالار سببیله 20 میلیون اینسانین قیتلیقلا قارشی-قارشییا اولدوغونو ایفاده ائتدی.
شورانین 15 اؤلکهنین ده تصدیقیله قبول ائدیلن باشقانلیق بیلدیریشلرینده (PRST)، 4 اؤلکهدکی چاتیشمالارین سیویل اهالی اوزریندکی اینسانی تأثیریندن دویولان ناراحاتلیق پایلاشیلدی.
بو اؤلکهلرده ضد دوشن طرفلرین داواملی اینسانی کؤمک گیریشینه ایجازه وئرمدیکلرینه دقت چکیلن معلوماتدا، 20 میلیون اینسانین بو سببله قیتلیق ریسکی یاشادیغی وورغولانیب.
معلوماتدا، طرفلره یاردیملاری انگللمملری و سیویللری قورومالاری چاغیریشی ائدیلدی.
معلوماتدا، بمت-نین باش کاتیبی آنتونیو گوترشدن بو دؤرد اؤلکهده یاردیملارین سیویللره چاتماسینی مانع تؤرهدن طرفلره و بو پروبلمین حلّ یوللارینا باغلی راپور حاضیرلاماسی دا ایستندی.
دیگر طرفدن بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسیندا قبول ائدیلن معلوماتا باغلی یازیلی آچیقلاما وئرن آمریکانین بمت-دکی دایمی نمایندهسی نیکی هیلی، قیتلیغین باریش و امنیتله بیرباشا علاقهسی اولدوغونو ایفاده ائدهرک، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسینین ایلک دفعه چاتیشمالار و قیتلیق آراسیندا علاقه قوران بیر متنی قبول ائتدیگینه دقتی چکدی.
اینگیلترهنین بمت-دکی دایمی نمایندهسی متیو ری کرافت دا ژورنالیستلره ائتدیگی آچیقلامادا،
"آجلیغا آرتیق یالنیز ایقلیم شرایطی یا دا قالابالیق اهالی دئییل عینی زاماندا اینسان الیله رئاللاشان تدبیرلر و خصوصیله ده چاتیشمالار سبب اولور." دئدی.
ری کرافت، بو موضوعنون بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسی گوندمینه آلینماسینین و حلۀ آرانماسینین اهمیتلی اولدوغونو وورغولادی.


text:
بولود
بولود سو بوخاریندان اولان بیر یغینجاق کی اتوموسفرین یوخاری و آشاغی اوزرینده یارانیر.بولوددا اولان ماده لر همان گزهگنده اولان مایعلردندیر و یئر اوزونده بولودلار سو بوخاریندان اولار
بولودلارین آدلاری اولارین شکیللریه باغلی دیر و چوْخلو لاتین ویونانجا دیلدن آلینیب.
بولود آدلاری[دَییشدیر]
- کومولوس:گول کلم کیمی اولور و باش طرفی گونبئزه اوخشار.آق پانمبیق کیمی اولور
- کومولونیمبوس :بیر بؤیوک بولود کی اوجا بیر قایا کیمی اولور.بو بولتلار ایلدیریم و طوفان گتیرن اولار.
- آلتوکومولوس:شیارکیمی یاغینتیلار و سولار اولور و گیرده شکیلده تیکه تیکه اولور.
- استراتوس: چم کیمی یاغموری اولان بولود بیر یغینجاق سو بوخاری اولور کی هر یئری بیر اولچوده اولور.
- آلتو استارتوس:بؤز یا گؤی بویادا آز یاغمور گتیرین الیاف کیمی گری اوزونده گوروشر.
- سیروس:اوجا ویئلک کیمی آق بویادا بولود اولور.گؤی آرام اولاندا تاپیلار.بو بولودون چوْخو بوز و دون سو اولار.
- سیرواستراتوس:بالاجا ونازیک آق سیروس بولودلار اولور.یون کیمی توتقون و باسینجیلی بولودلار .طوفان گلمه سین بیلیندیریر.صوفاندان قاباق تاپیلار.
- سیرو کومولوس: آرام هاوانی نیشان وئریر و سیرسو بولودلاردان قاباق گلر و ریز اولار.
- استراتوکومولوس:بؤز بویادا آق یا توتقون بویاقدا اولار و گیرده و آچیلیشمش بولودلار کی طوفان یارادا بیلمئز و یاغموری اولمور.
- پیروکومولوس:هاوا بیردن گیزیشمادا یارانیر و ایستی هاوادا دوزلینر.اوتلو داغلار و مئشه یانماسیندا و چکیردک بومبی اونو یارادار و سوندا کومولوس بولودو اولار.چوخلو مصنوعی بیر بولود اولور.
- فراکتو کومولوس
- فراکتو استارکتوس
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
آغ ائوی زیارت ائدن راووینین دونالد ترامپین سراتئژی مسئلهلر اوزره باش کؤمکچیسی ایستیو بنون ایله چکدیردیی شکیل سکاندالا سبب اولوب.
قاینار. اینفو خبر وئریر کی، واشینگنون تانینمیش راووینلریندن اولان شمولی بوتیچ ایسرایلین مستقیللیک گونو مناسیبتیله آغ ائوی زیارت ائدیب و ایستیو بنونلا شکیل چکدیرهرک تویتر حسابیندا پایلاشیب. مینلرله اینسان طرفیندن بیهنیلن شکلین آرخا پلانینداکی لؤوحهده ترامپین بعضی پلانلاری یازیلیب.
قید ائدک کی، لؤوحهده "سورییا میقرانت پروگرامینین دایاندیریلماسی"، "ترور حادثهلرینین باش وئردیی اؤلکهلردن میقرانتلارین اؤلکهیه گیریشینین قارشیسینین آلینماسی"، "غیری-قانونی میقرانتلارلا مباریزه" کیمی واجیب پلانلار یازیلیب.


text:
تلویزیون
تلویزیون
کؤپ سانلی میللی و بؤلگه له یین تله یایلیم کاناللاری نینگ ایش آلیپ باریان شرطلرینده تۆرکیأ و دۆنیأ "دۇغری و تاراپسیز" حابار بریأن ت. ر. ت؛ بیلیم، مدنیت، مستند فیلم، درام، اسپورت، آیدیم ساز، گۆیمِنجه، ماضمونلی یایلیملاری بیلن تۆرکیأنینگ 99 گؤتریمینه و سرحتلری آشیپ، هر بیر یاش تۇپاریندا دگیشلی تۇماشاچیلارا حاصلانان یایلیملار بیلن ایش آلیپ باریار.
ت. ر. ت نینگ؛ دۆرلی یاشداقی، هۆنأردأکی، سۇواد و مدنیت درجه سیندأکی تۇماشاچیلارا دۇغری، تاراپسیز، دۆشنۆکلی و دِسسینه حابار برمهگی، بیلیمینگ و مدنیتینگ اؤسمهگینه قۇشانت قۇشماغی، میللی مدنی جبیسلیگی یایبانگلاندیرماغی ماقصات ادینیأر.
ت. ر. ت 1 أهلی ماشغالا آغضالاری اۆچین حاصلانان یایلیم. تۆرکیأنینگ اینگ کؤپ تۇماشا ادیلیأن تلویزیون کانالی بۇلان ت. ر. ت 1 ماشغالا آغضالاری فۇرمتینده، بیلیم، مدنیت، درام، آیدیم ساز، شۆوهلِنگلی گپله شیکلر، اسپورت و حابار گپله شیکلرینی اؤزۆنده اۆیشۆریأن یایلیملاری بیلن بۆتین تۆرکیأ یۆزلهنیأر. ت. ر. ت- 1، 99.9 گؤتریم یایلیم گینگیشلیگی بیلن تۆرکیأنینگ دؤرت بیر یانیندا و اینترنت آرقالی بۆتین دۆنیأده.
- ت. ر. ت 1 بۆتین دۆنیأ انگلیس دیلینده یایلیم بریأن حابارلار کانالی. ت. ر. ت ورلد باتیرغای و انسان پرور بأحبیتلری ایلری توتیان دۆشۆنجه بیلن یایلیملارینی دۇوام اتدیریأر.
ت. ر. ت حابار قیزیقلی واقالار، سیاسات، آنالیز، اسپورت، مستند فیلم، مدنیت و صونغات گپله شیکلری نینگ تأزه اوغری بۇلان ت. ر. ت حابار؛ ت. ر. ت تجریبه سی بیلن اکرانلارینگیزدا، دۇغری و تاراپسیز بۇلماغی اؤزۆنه یؤرهلگه ادینن ت. ر. ت حابار دورموشینگ أهلی اوغورلارینی اکرانلارینگیزا یتیریأر. دۇغری حابار آلماق حقوغیندان سیز هم پیدالانینگ. حابارینگ اکرانی ت. ر. ت حابار أهلی یرده...
ت. ر. ت اسپورت 2010-نجی ییلینگ آگوست آییندا یایلیما باشلان ت. ر. ت اسپورت، میللی و حالقارا أهلی اسپورت بأسلهشیکلرینی هم ده چأره لرینی گؤنی یایلیم و یازغی آرقالی اکرانلارا یتیریأر. یایلیم اسپورتینگ أهلی گؤرنۆشلرینه أهمیت بریأر.
ت. ر. ت آواز 2009-نجی ییلینگ مارت یندا یایلیما باشلان، اؤزبگیستان، قازاغیستان، قیرغیز جمهوریتی، تۆرکمنیستان، آذربایجان، بۇسنیا هرزگوین، آلبانیا و تۆرکیه یالی 9 یورتدان و شۇل یورتلارا یؤریته بۇلان 8 دیلده اوزاق گۆن دۇغاردان بالکانا اوزاپ گیدیأن بؤلگه ده یاشایان تۆرک دۆنیأسینه یایلیم بریأن کانال تۆرکیه بیلن تۆرک دیللی دؤولتلرینگ آراسیندا دیل هم ده دۆشۆنجه بیرلیگینی قۇراپ ساقلایار. کؤپ سانلی تۆرکی دیلده سس معنیسینی آنگلادیان آواز، تۆرک دیللی دؤولتلرینگ عمومی سسی حؤکمۆنده یاقین گۆن دۇغاردان قفقازا 27 یورتدا و 23 اؤزباشداق جمهوریتده 250 میلیونا قۇلای ایلاتلی بؤلگه ده یۆزلهنیأر.
ت. ر. ت چۇجوق (چاغا) معاصیر تۆرک چاغالاری نینگ انیمیشن دن آیدیم سازا، حاباردان اسپورتا أهلی ایسله گلرینی قاناغاتلاندیریان یایلیم فیزیکی، آنگ دۆشۆنجه، روحی و آحلاق تایدان ساغدین نسیللری اؤسدۆریپ یتیشدیرمأگه قۇشانت قۇشماغی ماقصات ادینیأر. أهلی عمومی پداگوژیکی نُرملاردا یۇقاری حیلی، دؤوره باپ (معاصیر) و جۇغاپکأرچیلیکلی یایلیم دۆشۆنجه سی بیلن چاغالارینگ کمالا گلمه گینده قۇلدایجی و یۇل گؤرکِزیجی بۇلماقلیغی اؤزۆنه یؤرهلگه ادینن ت. ر. ت چۇجوق، تۆرک دیلی نینگ و مدنیتی نینگ دۇغری تانیشدیریلماغینی، چاغالارینگ بیلیمینی و دۆشۆنجه سینی اۇیونلار هم ده دۆرلی گۆیمِنجه لر آرقالی آرتدیرماغی ماقصات ادینیأر.
ت. ر. ت مستند تۆرکیأنی آلمان، فرانسوز، روس و تۆرک دیلی بۇلماق بیلن 5 دیلده دۆنیأ تانیشدیریان ت. ر. ت مستند یایلیمی، تاریحی، جمغیت، داشقی قورشاو، اسپورت، مدنیت و صونغات، عیلیم و تکنولوژی بارادا مستند فیلملری یایلیما بریأر. گچمیشی گلجگه یتیریأن طبیغاتی اؤورهدیأن کانال 2009-نجی ییلینگ 17-نجی اکتبریندا آچیلدی.
ت. ر. ت موزیک تۆرکیأنینگ و دۆنیأنینگ آیدیم سازی بیرلهشدیریأن کانالدا بأسلهشیکلر، آیدیم ساز باراداقی مستند فیلملر، کنسرتلر، تاپغیرلایین گپله شیکلر، تاپ 10-لار و گؤنی یایلیملار بریلیأر. 2009-نجی ییلینگ 16-نجی نۇیابریندا یایلیما باشلان کانال تۆرک حالق و کلاسیک آیدیم سازلاری بیلن بیرلیکده یرلی و داشاری یورت آیدیم ساز یایلیملارینی تۆرکیأنینگ و دۆنیأنینگ آیدیم سازینی ت. ر. ت تاپاوودی بیلن اکرانلارا گتیریأر.
ت. ر. ت العربیه تۆرکیأنینگ حالقارا، اساسیندا بؤلگه ده یرله شیأن یورتلار بیلن بۇلان قاتناشیقلارینا اۇنگین قۇشانت قۇشماق ماقصادی بیلن ایشه باشلان ت. ر. ت العربیه تۆرکیأنینگ و عاراپ دۆنیأسی نینگ عمومی دیلی، عمومی اکرانی، عمومی دۆشۆنجه سی بۇلماق اۆچین هر بیر یاش تۇپارینداقی تۇماشاچیلارا یۆزلِهنیپ، چاغالار، یاشلار، زنانالار اۆچین حاصلانان ایقدیصادیه ت، درام، مستند فیلم، اسپورت، آیدیم ساز، مدنیت و صونغات، دین و آحلاق، شۆوهلِنگلی گپله شیکلردن عیبارات بۇلان بای ماضمونی بیلن 2010-نجی ییلینگ آپریلیندا یایلیما باشلادی. عاراپچا گپله شیأن 22 عاراپ یوردونا و عاراپچا گپلهشیأنلره حاصلانان یایلیم کانالی 350 میلیون ایلاتلی عاراپ یورتلاری بیلن تۆرکیأنینگ آراسینداقی قاتناشیقلاری برچینلهشدیرمهگی ناظاردا توتیار.
ت. ر. ت دیانت ت. ر. ت و دین ایشلری قوراماسی تاراپیندان 2012-نجی ییلدا آچیلان دیانت تی وی بیرنأچه واغتلاپ ت. ر. ت آنادولی کانالی بیلن گِزهکلهشیکلی یایلیم برندن سۇنگ 2012-نجی ییلینگ اۇراز آییندا 24 ساغادینگ دۇوامیندا اۆزنۆکسیز یایلیما باشلان مدنی جمغیتچیلیک کانالی.
ت. ر. ت تۆرک بۆتین دۆنیأ اساسان تۆرک دیلینده یایلیم بریأن کانال تۆرکیه بیلن تۆرکلری تانیشدیریان گپله شیکلری، حابار، مدنیت و صونغات یایلیملاری بیلن داشاری یورتلاردا یاشایان تۆرک رایاتلاری نینگ و سۇیداشلاریمیزینگ تۆرکیه هم ده تۆرک مدنیتی بیلن بۇلان اۆزنۆکسیز آراباغلانشیغی، قینچیلیقلی ینگیللِشدیریجی، قینانجینگ و شاتلیغینگ شأریگی... دۆنیأنینگ نیره سینده بۇلسانگیز بۇلونگ.
ت. ر. ت کۆردی ت. ر. ت حالقارا درجه سینده کۆرت دیلینده یایلیم بریأن کانالی بیلن تۆرکیأنینگ حالقارا، اساسان دا بؤلگه ده یرله شیأن یورتلار بیلن بۇلان قاتناشیقلارینا اؤنگین قۇشانت قۇشیار، یوردومیزینگ جبیسلیگینی و بیتولیگینی ماقصات ادینیأن دؤوره باپ شرطلرده هر بیر یاش تۇپاریندان تۇماشاچیلارا حاصلانان کۆرت دیلیندأکی ماشغالا آغضالاری اۆچین حاصلانان ت. ر. ت کۆردی 2009-نجی ییلینگ یانوار آییندا آچیلدی.
ت. ر. ت اۇقول (اۇقوو- مِکدِپ) 2011-نجی ییلینگ یانوار آییندا یایلیما باشلان ت. ر. ت اۇقول دا آنادولی بیلیم یوردونینگ طایارلان درس میلنامالاری و بیلیم مدنیت گپله شیکلری بیلن بیرلیکده ت. ر. ت تاراپیندان طایارلانان دۆرلی یاش تۇپاری اۆچین حاصلانان بیلیم مدنیت گپله شیکلری، قیسغاچا دۆشۆندیرشلر، یاشلارا حاصلانان دۆرلی گپله شیکلر یایلیما بریلیأر.
ت. ر. ت 3 مجلیسینگ یایلیملارینی بریأن تۆرکیدنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ تلویزیون کانالی و ت. ر. ت اسپورت کانالی، ت. ر. ت 3 یایلیمی نینگ اکرانلاریندا گِزهکلِشیکلی گؤرنۆشده یایلیما بریلیأر.


text:
سیرا سایلاری اشیالارین سیراسینی بیلدیریر. بو سایلار مقدار سایلارینا دؤرد جور "ینجی٤"/ینجی- ̂ینجی- ۆنجو- ونجو/شکیلچیلرینی آرتیرماقلا دوزه لیر. بو سایلار "نئچنجی؟" سوالینا جواب وئریر. مثلا: اوچ- اوچونجو، اون-اوندؤردونجو..
"ایکی- آلتی- یئددی" سایلاری سسلی ایله بیتدییی اوچون، سیرا سایلاری شکیلچیلری علاوه اولونارکن"ی" سسلیسیندن بیری دوشور. مثال: آلتینجی، ایکینجی..
مقدار سایلاری اشیالارین مقدارینی بیلدیردیکلری حالدا، سیرا سایلاری اشیالارین سیراسینی بیلدیریر. سیرا سایلارینین ایکینجی خصوصیتی اونلارین صفتلره یاخین اولماسیدیر. صفتلر کیمی بو سایلار دا، عین زاماندا "هانسی؟" سوالینا جواب وئریر.
سیرا سایلاری مستقل ایشلندیکده، مقدار سایلارینا نسبتا، اسملره داها یاخین اولور. بو حالدا سیرا سایلاری تامامیله مستقل اشیانی نظرده جانلاندیریر و اسملر کیمی حاللانیر و جمعلنیر.. مثال: سکیزینجیلری چاقیردیلار. ایکینجییه سؤزوم وار..
سیرا سایلاری اسم مقامیندا ایشلنرسه، اسملر کیمی "کیم" سوالینا دا جواب وئره بیلر.مثال: اوچونجولر گلدیلر.-کیملر گلدی؟- اوچونجولر.
کسر سایلاری
بو سایلار مقدار سایلاریندان دوزه لیر. بو سایلار بوتوو بیر عددین معین مقدارینی بیلدیریر و مقدار سایلاری سوالینا جواب وئریر. بو سایلار ایستر کسر اعشار "٣/۷"، ایستر ایسه "کسر متعارفی" ده آشاغیداکی شکیلده تلفظ اولونور:
واحدین بؤلوندویو عدد اول دئییلیر و اوندان سونرا "دان-دن" ویا "دا- ده" شکیلچیلری گلیر و اوندان سونرا کیچیک عدد دئییلیر. مثلا: یوخاریداکی کسر اعشار بئله تلفظ اولونور. یئددی تام اوندا اوچ...


text:
قار یاغیب دیزه کیمی / بوردان تبریزه کیمی…
بو ایل قیش بَللی دیر کی یامان سویوق و برک اولاجاق. هئله پاییزین اورتاسینداییق کی قار یاغماقا باشلاییب و آذربایجانین چوخلو شهرلرینه قار یاغیر. بو گون چاربورجا دا اولده “قوش باشی” سونرا نارین قار یاغدی و بوتون یئرلری آغا بویادی. چاربورج اوشاقلاریدا چوخ سئوینیب و ایلین بیراینجی قار گولهسین بیر بیرینه آتماغا باشلادیلار. امیدیمیز وار بو یاغینتیلارین ادامهسی اولا و بو قیش قارلی و سولو قیشلاردان اولا.
قارین یاغماسین بهانه ائلهییب قار ایله باغلی چاربورجدا ایشلنن بیر نئچه آتالار سؤزون(ضرب المثل) تقدیم ائلهییریک:
-قار یاغار آیاق اوشوتمکدن اؤتورو
-کهلیک باشین سوخار قارا دئیر بلکه هئچ کیم اونو گؤرمور
-دامی چوخ اولانین قاریدا چوخ اولار
-قالان ایشه قار یاغار


text:
بیرینجی بایبارس
بیرینجی بایبارس (بۆتون آد:الملک الظاهر ركنالدین بایبارس البندقداری) مملوک سۇلطانلیغینین دؤردونجو سۇلطانی. بایبارس یئتدینجی صلیبی ساواشدا مۇسلمان اوْردوسونون باشچیلاریندانیدی، داها، میلادی ۱۲۶۰-جی ایلده عین جالوت دؤیوشونده، سیفالدین قۇتازلا بیرلیکده موْغوللارلا اۆزلشیب، اوْنلارا غلبه ائتمیشدیر.
ایچیندهکیلر
یاشاییشی
بایبارس میلادی ۱۲۲۳-جو ایلده دشت قیپچاقدا ایتیل ایله یاییق چایلاری اوْرتاسیندا بیر منطقهده آنادان اوْلموشدور. میصرلیلر ترسینه دریسی آغ، گئنیش اۆزلو، کیچیک گؤزلو و اۇجا بوْی ایدی. گؤزلرینین بیرینده ساد (عربجه) (آغ سو، فارسجا: آب مروارید) واریمیش. بۇلغارلار بایبارسی کیچیک یاشدا اسیر آلیب، شامدا آیتکین بندقدارا ساتدیلار. آیتکین، بایبارسی میصرده ایوبّی سۇلطانی، صالح ایّوبا موحافیظلیک اۆچون گؤندردی. بایبارس باشاراجیقلیلیغی اۆچون تئزلیکجه ایّوبیلرین ساواش باشچیلاریندان اوْلدو.
گۆجلنمهسی
بایبارس ایّوبیلر دؤولتینین خیدمتینده اوْلان مملوک ساواشچیلاردانیدی. آلتینجی صلیبی ساواشلاردان سوْنرا غزّهنین دوْغوسوندا اوْلان الحربیّه ساواشیندا میصر اوْردوسونو باشچیلیق ائدیب، ساواشی قازاندی. میلادی ۱۲۵۰-جی ایلده یئتدینجی صلیبی ساواشدا دوْققوزونجو لوئیسله قارشیلاشیب، اوْنا غلبه ائتدی. بایبارس المنصوره ساواشیندا شهر قلعهسینین قاپیلارینی صلیبی ساواشچیلارا آچدی. بۇ ایشله صلیبیلر آلدانیب شهره هجوم ائتدیلر و آغیر مغلوبیّتله اۆزلشدیلر. بۇ ساواشدا ایشتیراک ائدن شوالیهلردن یالنیز بئش شوالیه دیری قاچابیلدیلر. میصر مملوک دؤولتینین قۇرولماسیندان سوْنرا بایبارس، عزالدین آیبک و سیفالدین قۇتاز اوْردولاریندا خیدمت ائتدی. میلادی ۱۲۶۰-جی ایلده عین جالوت ساواشیندا موْغول اوْردوسونا کسینلیکله غلبه ائتدی. ساواشدان سوْنرا آوا چیخان سۇلطان قۇتاز اؤلدورولدو و بایبارسین بو ایشده ایشتیراک ائتمهسی دئییلدی لکن قۇتاز بایبارسی اؤزوندن سوْنرا سۇلطان سئچدی. میلادی ۱۲۶۰-جی ایلده بایبارس سۇلطانلیغینی باشلادی.
سۇلطانلیغی
بایبارسین گۆجلنمهسیندن سوْنرا مملوک سۇلطانلیغی اۆچون ایکی تهلۆکه واریدی، بیرینجیسی موْغوللارین یۆروشو و ایکینجیسی سنجر الحلبی. بایبارس بۇنلارین آراسیندا سنجر الحلبییله قارشیلاشمانی سئچیب، دمشقه اوْردو گؤندردی. بۇنونلا بیر چاغدا حمص ایله حمانین ایّوبیلردن اوْلان حاکیمی، موْغوللارلا ساواشی قازاندی. میلادی ۱۲۶۱-جی ایلین باشلانیشیندا بایبارسین اوْردوسو، سنجر الحلبینین گۆجلرین دمشقدن چیخاردیب بۇ شهره گیردیلر. دمشقده یاشایانلارین چوْخو سنجر الحلبیدن حمایه ائتمهلری اۆچون بایبارسین قارشیسیندا دایاندیلار لکن قیسا چاغدا بۇ دایانیش سوْنا چاتیب، شهر بایبارس اطاعتینه گئچدی.
صلیبیلرله ساواش
بایبارس گۆجلنمهسیندن سوْنرا صلیبیلرله ساواشی دوام ائتدی و میلادی ۱۲۷۱-جی ایلده شامین طرطوس بؤلگهسینده یئرلشن قلعهلری و صافیتا بوْرجونو صلیبیلردن آلیب قلعة الحصن-ـا هجوم ائتدی. بایبارسین یاخینلاشماسییلا صلیبیلر قلعة الحصنون ایچینه سیغیندیلار. ابن شدّادین یازماسینا دایاناراق ایکی گۆن هجومون باشلاماسیندان سوْنرا قلعهنین بیرینجی دفاع خطّی موسلمانلار الینه دۆشدو. اوْن گۆن گئچندن سوْنرا قلعهده گیزلنن شوالیهلره بیر یازی یئتیریلیر. طرابلسدا صلیبی شوالیهلرین باشچیسیندان اوْلان بۇ یازی اساسیندا شوالیهلره قلعهنی تسلیم ائتمک و دیری قالماق ایجازهسی وئریلمیشدی. بۇ اوْلایدان سوْنرا شوالیهلر قلعهنی بایبارسا تسلیم ائتدیلر. قلعهنین یئنی یییهلری اوْنو تعمیر ائدیب، قلعهده یئرلشن کلیسانی مسجد ائتدیلر.
آلتین اوردویلا بیرلیک
بایبارس، حاکمیتی چاغیندا آلتین اوْردو دؤولتییله بیرلیگه چالیشمیشدی. ایلک باخیشدا بۇ بیرلیک مشترک دۆشمنلری اولان، ائلخانلی دؤولتینه قارشی نظره گلیر لکن آلتین اوْردو دؤولتی مملوک-ائلخانلی ساواشلاریندا طرفسیز قالمیشدی. بایبارسلا آلتین اوْردو یازیشمالارینین چوْخونون مۇخاطبی آلتین اوْردو خاقانی منگۆ تیمور یا نوْغای خان ایدی.
موْغوللارلا ساواش
بایبارس مملوکلارین موْغوللارلا ساواشلارین دوام ائتدی. میلادی ۱۲۷۷-جی ایلین آوریل آیینین اوْن بئشینده سۇریهدن موْغول حاکمیتینده اوْلان رۇم سلجوق سۇلطانلیغییله اۆزلنیب، أبلستین (Elbistan) ساواشیندا موْغوللارا غلبه ائتدی. بایبارس بۇ ساواشی قازانمادان سوْنرا آنادولونون اوْرتاسیندا یئرلشن قیصریه شهرینی آچیب قۇربان بایرامینی اوْرادا گئچیردی.
اؤلومو
بایبارس میلادی ۱۲۷۷-جی ایلده دمشقده قۇیلانیلدی. قایناقلارین چوْخو اوْنون اؤلومونون سببین بیر باشقاسینا حاضیرلانان مسموم قیمیزین ایچمهسی یازمیشدیرلار. بعضی قایناقلاردا اوْنون اؤلومونون سببی ساواشدا یارالانماق و خستهلیک ذکر اوْلونموشدور.
باخیشلاردا
ایسلام دۆنیاسیندا اؤزللیکله عرب و تۆرک دیللی اؤلکهلرده بیرینجی بایبارسا بؤیوک سایقی گؤرسدیلیر، لکن مسیحیلر آراسیندا بایبارسا گؤره نفرت دۇیغوسو واردیر. صلیبی ساواشلاریندا بایبارسین غلبهلری بۇ نفرتین سببی ساییلیر. بایبارسین چالیشمالاری آلتین اوردو خانلارینین ایسلام گتیرمهسینده بؤیوک تأثیری واریمیش.
گؤرونتولر
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Baibars»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۱ دسامبر ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
بو گون تورکییهده بین الخالق مدافعه صنایعسی سرگیسی باشلاییر.
ایستیپرس خبر وئریر کی، ایدف-۲۰۱۷ مای آیینین ۱۲-دک تورکییهنین ایستانبول شهرینده داوام ائدجک.
سرگیده ۱۵۶ اؤلکهنین مدافعه ناظری، ۱۰۵ اؤلکهنین مدافعه صنایعسی ناظری، ۱۴ اؤلکهنین مدافعه ناظرینین معاوینی، ۷ اؤلکهنین مدافعه صنایعسی کاتیبی، ۲۳ اؤلکهدن باش قرارگاه ریسی، ۱۱ اؤلکهدن قورو قوشونلاری کوماندانی، ۲۹ اؤلکهدن حربی هاوا قووولری کوماندانی، ۸ اؤلکهدن ژاندارما باش کوماندانی اولماقلا، عمومیلیکده ۱۵۶ اؤلکهدن ۳۵۳ رسمی هئیت دعوت اولونوب.
سرگیده باشدا تورکییه اولماقلا، ۶۱ اؤلکهدن شیرکت و دؤولت موسسهلری ایشتیراک ائدرک اؤز محصوللارینی سرگیلهیهجک.
آذربایجانی سرگیده مدافعه صنایعسی ناظرلیگی تمثیل ائدجک. مدافعه صنایعسی ناظرلیگی آرتیق بئشینجی دفعهدیر، ایدف سرگیسینده تمثیل اولونور. اؤتن گون مدافعه ناظری زاکیر حسنوو دا سرگیده ایشتیراک ائتمک اوچون تورکییهیه یولا دوشوب.
آذربایجان مدافعه صنایه سی ناظرلیگی تورکییهده کئچیریلن ایدئف-۲۰۱۷ بین الخالق مدافعه سرگیسینده «واشاق» آدلی یئنی سنایپر تفنگینی ایلک دفعه نماییشه چیخاریب. یئنی سنایپئر توفنگی مدافعه صنایعسی ناظرلیگینین ایستندینده «یالقوزاق» و «ییرتیجی» سنایپر تفنگلری ایله یاناشی یئر آلیب. بو دفعه کی سرگیده «ایستیقلال» و «مباریز» سنایر تفنگلری ایلک دفعهدیر کی، یئر آلمیر.
بیرکالیبرلی سنایپئر توفنگی اولان «واشاق»دا زربه مئخانیزمینی و لولهسینی دییشمکله ایکی فرقلی کالیبرده پاترونلا – ۳۳۸ لاپوا ماگنوم و ۳۰۸ وین (۷.۶۲×۵۱) پاترونلاردان آتش آچماق ایمکانی مؤوجوددور.
سنایپئر توفنگی موختلیف اوپتیک نیشانگاهلارلا کومپلئکتلشدیریله بیلیر. سلاح قاتلانان و هوندورلویو تنزیملنهن قونداغا، اؤن حیسهده آیاغا صاحبدیر. سنایپئر توفنگی تک-تک دولدورما (بولت آجتیون) ایش پرینسیپی ایله ایشلییر.