text:
آذربایجان دؤولت قوللوقچولارینین حاضرلیغی و تکمیللشدیریلمهسی مسئلهسینده یاپونییانین تجروبهسینی اؤیره نیر.
رپورت-اون وئردیی خبره گؤره، بونو یاپونییا ایمپراتورونون آد گونو موناسیبتیله کئچیریلهن تدبیرده آذربایجانین یئنی تعیین ائدیلمیش وئرگیلر ناظری میکاییل جابباروو دئییب.
"آذربایجانلا یاپونییا آراسیندا سیخ موناسیبتلرین مؤوجودلوغو اؤلکهلر آراسیندا اولان اوزاق مسافهنین هئچ بیر اهمیتینین اولمادیغینین تظاهرودور"، - جابباروو دئییب.
اونون سؤزلرینه گؤره، آذربایجان و یاپونییانی معاصر دونیایا اولان عمومی باخیش و میللی کیملیین قورونماسی کیمی مسئلهلر بیرلشدیریر: "یاپونییا ایله آذربایجان آراسیندا محصولدار دیالوگ قورولوب".
"آذربایجانین اینسان کاپیتالی - آذربایجانین گله جه ییدیر. بونا گؤره بیز یاپونییانین بو ساحهده تجروبهسینی اؤیرهنمک اوچون یئنی ایمکانلار آختاریریق"، - جابباروو دئییب.


c: text/html

text:
حیکایهجیکلر
ایلقار مؤذنزاده
- بیر شههر گؤز
سحر چاغی یوخودان کال کیمیدوردوم. گئجهدن قالمیش قانلی پیچاغی یویوب، گیجهله- گیجهله گئییندیم، خییاواندا اوزو آشاغی دیغیرلانیردیم. بیر تاکسیچی اؤنومده ساخلادی؛ فرمانین آرخاسیندان باشینی آشاغا ایهرک، منه زیللهندی.
-گئتمیرم قارداش، دئدیم.
دایانیب بیرآز منه باخدیقدا، باشینی بوللایاراق سوروب گئتدی. سوروجونون ایشینه شوبههلندیکده، آرخاسی سوره ماشینا باخیردیم. قاباغدان ، اوشاغینین الیندن یاپیشمیش بیر قادین گلیردی. منی گؤرهرک دیسکینیب، دوداغینی دیشلهییب سوووشدو. دؤنوب قادینا باخدیم. یاواش-یاواش آددیملایارکن قادینین گؤستردیییی تپکی، منی فیکیره دالدیردی. دؤرد نفر گنج قیز بیر-بیریله دانیشیب گوله-گوله، خیاوانین اوتاییندا یئریییردیلر. منی گؤرهرکن دایانیب شاشقینجاسینا بیر-بیرینه باخیر، باشلارینی توولاییردیلار، سانکی اؤلو ییئهن گؤروبلر! یاواش-یاواش اؤزومه شوبههلهنیب اوستومه-باشیما باخدیم! زیپیم آچیقدیر، یوخسا باشیمین توکلری بیز دایانیب؟ کؤینهییمیترسینه گئیمیشم، یوخسا شالواریمین آیاغی جورابیمدا قالیب؟
بوتون شههر منه باخیر، هر یولدان کئچن، آراباچی، توکانچی …اؤزومله بیرگه، بیر شههر گؤز داشیییردیم. خییاواندا یئریدیکده، بدنیمه تیکیلمیش گؤزلر، قیییق کیمیگؤودهمه سانجیلمیشدی.
فیکیره دالدیم. دونهن یاپدیغیم جینایتی دویوب مو شههر؟
شههرین اورتا دؤرد یولونا یئتیشهرک، همهشه آچیق اولان قفهنی باغلی گؤردوم. قفهنین شوشهسینه بیر یازی یاپیشدیریلمیشدی. یازیدان هورکهرک، الیمدهکی آلمانین چؤتهلینی یاواشجاسینا آرخین ایچینه هئللهدیب آغزیمیسیلدیم.
قفه ایفطاردان سونرا آچیلاجاق…!
- پوشک
اؤنومده 10 نفر قیز دوزولوب. سئودیییم قیزدا اونلارین ایچینده دیر. سئوگیلیمه پوشک آتیب، “شیرسن خط” اویناییرام. اویون بئله دیر: هرهانسی قیزا ایلک دؤنه شیر دوشورومسه، سئوگیلیم اولور و من اوینون سونونا کیمیاؤزومله ساواشیرام. اویون داوایا چکیر؛ “من”، “اؤزوم” له ال به یاخا اولوب ساواشیر. نیه کی سنه چاتینجا، 9 دؤنه جئیران جئیران قیزلارا شیر دوشموشدوم و سنه شیر دوشه نه کیمی10 دؤنه دیغاللیق ائتمیشدیم.
- گیروگان
یئرین گؤیون ایشلرینی دایاندیرمیشام. بوتون کاینات منی ایزلهییر. باشقا دونیانین آداملاری بئله دالیم سوره گلیبلر. بیر هفته دیر نه اؤلهن وار نه یاس توتان؛ هله لیک آفریقادا هئچ کیمسه آجیندان اؤلمور. هئچ بیر اوغلان هئچ بیر قیزا دییه بیلمیر “سندن ساری اؤلورهم!”.
اؤلومه یاندی-قیندی وئریره م. دونیانی وورموشام بیربیرینه. قبریستانلار بیر هفته دیر تعطیل اولوب.
چوخ سینیرلیهم و چوخ کدرلی، آرتیق 8 گوندور سئوگیلیمین اؤلومونه گؤره قانیم قارالیب و تانریلا ساواشدیغیمدا، عزرائیلی توتساق توتموشام!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آمئریکا نووه سلاحینی تطبیق ائدن ایلک اؤلکه اولمایاجاق.
آخار.آذ خبر وئریر کی، بونو واشینگتوندا کارنئگی فوندوندا چیخیشی زامانی آمئریکا پرزیدنتینین معاونی جوزف بایدن سؤیلهییب.
«حاضیرکی قئیری-نووه پتانسیل یمیزی و تهدیدلری نظره آلساق،آمئریکانین ایلک نووه سلاحی تطبیق ائدن اؤلکه اولاجاغینی تصوور ائتمک چتیندیر. آۀمئریکاحاضردا نووه ماتریاللاریندان قئیری-حربی کاراکتئرلی ایستیفادهسی ایله باغلی ۲۲ بین الخالق موقاویلهنین ایشتیراکچیسیدیر. ۲۰۰۹-جو ایلدهن بو یانا بیز ۲۲۲۶ نووه باشلیغی محو ائتمیشیک. گلن ایل آمئریکا و روسییانین ایستراتئژی نووه سلاحلاری سون آلتمیش ایلده ان آشاغی سوییهیه ائنجک» – دئیه او بیلدیریب.


text:
۱۲ نوْوامبر
۱۲ نوْوامبر :
- ۱۹۱۸ - هابسبورق سۆلاسهسینین حاکیمیّتینه سوْنا چاتمیشدیر.
- ۱۹۲۷ - لِو تروتسکی شوروی رهبرلیگیندن کنارلاشدیریلیب٬ ایستالین اؤلکهده فاکتیکی اوْلاراق تکجه باشچییا چئوریلمیشدیر.
- ۱۹۳۳ - فاشیست حزبی آلمانداکی پارلمان سئچکیلرینده یئرلرین ۹۶٪-نی الده ائتمیشدیر.
- ۱۹۴۰ - شوروی خاریجی ایشلر ناظیری موْلوْتوْف، هیتلر و ریبرنتروپلا گؤروشمک اۆچون برلینه گئتمیشدیر.
- ۱۹۵۶ - جمال عبدالناصر میصر جۆمهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۶۹ - موْسکویا سفر ائدن جؤودت سۇنای٬ شوروینی زیارت ائدن ایلک تۆرکیه جۆمهور باشقانی کیمی تاریخه دۆشموشدور.
- ۱۹۷۹ - آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین سفیرلیگی امکداشلارینین تهراندا گیروْو گؤتورولمهسیندن سوْنرا آمریکانین جۇمهور باشقانی جیمی کارتر ایران نفتینی تحریم ائتمیشدیر.
- ۱۹۸۲ - یوری آندروپوف شوروی رهبری سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۶ - سعودی عربیستانینا عایید «بوئینگ» قازاغیستانین «L76» یۆک طیارهسی ایله هیندیستان گؤیونده توْققوشموشدور. سوْنوجدا ۳۵۹ نفر اؤلموشدور.
- ۱۹۹۸ - پ.ک.ک. باشچیسی عبدالله اؤجالان روم آیروْپورتوندا تۇتوقلاندی.
- ۱۹۹۵ - آذربایجان جۆمهوریتی آنایاساسینین حاقّیندا رفراندوْم کئچیریلمیشدیر.
- ۲۰۰۱ - تۆرکیه٬ اؤلوم حؤکمونو قاداغان ائدن آنلاشمانی ایمضالامیشدیر.


text:
" تاتارلارا قارشی ظلمو دوردورون"
روسیا، 2014ده اوکراینا تورپاغی قیریمی الحاق ائتمیش، سونرا دا قیریم تاتار مجلسینین فعالیتینه سون وئردی
آوروپا پارلمانی، روسیانین الحاق ائتدیگی قیریمدا، تاتارلارا قارشی ائتدیگی ظلمو دوردورماسینی ایستهدی.
استرازبورگدا توپلانان آوروپا پارلمانی باش قورولوندا، قیریم تاتارلارینین وضعیتی مذاکیره اولوندو.
قیریم تاتار میلی مجلسینین باشقان یاردیمچیلاری علمی عمروو و آحتم چیگؤزه حبس جزاسی وئریلمهسینی تنقید ائدن آوروپا پارلمانی عضولری، قرارلارین اینسان حاقلارینا ضد اولدوغو و بو سببله ده گئری آلینماسینی ایستهدی.
تاتار لیدئرلرینین درحال آزادلیغا بوراخیلماسینی، ژورنالیست میکولا سئمئنا حاقینداکی بوتون اتهاملارین دا دوشورولمهسینی طلب ائدن ملت وکیللری، ترور، بؤلوجولوک و آشیریچیلیقلا باغلی قانونلارین حیاتا گئچیریلمهسینین ایشغال آلتینداکی قیریمدا اینسان حاقلاری وضعیتینده جدی گئریلمهیه یول آچدیغینی بیلدیردی.
عضولر آیریجا قیریمین الحاقینین یاسادیشی اولدوغونو، هم روسیا، هم ده اوکراینا طرفیندن ایمضالانان اولوسلارآراسی و آوروپا قانونلارینی پوزدوغونو وورغولادی.
روسیا، 2014ده اوکراینا تورپاغی قیریمی الحاق ائتمیش، سونرا دا قیریم تاتار مجلسینین فعالیتینه سون وئردی.
قیریمدا فعالیت گؤسترن روس محکمهلری گئچن آی، تاتار لیدئرلر علمی عمرووو 2 ایل، آحتم چیگؤزو ده 8 ایل حبسه محکوم ائتمیشدی.


text:
سونگی کونلرده افغانستانگه قیتیب کیلگن قاچقینلر وضعیتدن شکایت قیلهدیلر. اولرنینگ ایتیشیچه، هوا کونسایین ساووق بولگنی و یشش اوچون مناسب مکان یوقلیگی، اولرنی جدی قیینچیلیککه روپهره قیلگن.
ینگیلیکده پاکستان و ایراندن قیتیب کیلگن قاچقینلر وضعیتینی کوریش اوچون کابل شهری اوچینچی پروان منطقهسیگه باش اوردیم و یامغیرلی هواده خیمهلر آستیده یشهیدیگن عایلهلر بیلن اوچرهشدیم. بیراق، بو عایلهلر یشش اوچون مناسب مکان یوقلیگی یانیده کَمبغللیک و قشاقلیککه دوچ کیلیب تورگنلر.
سونگی کونلرده عایلهسی بیلن افغانستانگه کیلگن عیاللردن بیری نجیبهنینگ ایتیشیچه، بالهلری کسل و آچ دیر. اونینگ ایتیشیچه، هیچ بیر باش پناه یوق و بو قیینچیلیککه چیدهشگه مجبور دیر.
قاچقینلردن باشقه بیری لالاجاننینگ ایتیشیچه، حکومت هر بیر آیده اولرگه بیر بوجی اون بیرهدی، بیراق بو یاردم اولرنینگ هیچ بیر دردینی دارولمهیدی.
بو باشکینتده یشهیدیگن قاچقینلرنینگ تیریکچیلیگیدن حکایه دیر. قندوز، ننگرهار و قندهار ولایتلرینینگ ایچکی بدرغه و قاچقینلری شوندهی قیینچیلیکلرگه دوچ کیلیب تورگنلر.
ینگیلیکده ناتینچ منطقهلردن عایلهسی بیلن بیرگه قندوزگه بدرغه بولگن عیال معصومه نینگ ایتیشیچه، عایلهسینی ایسیق سقلش اوچون هیچ نرسهسی یوق دیر و کیچهلر کورپهلرنی اوستونمه اوستون تشلب اویقولهیدیلر.
عین حالده، قاچقینلر و باش پناه ایزلاوچیلر وزیرلیگی مصلحتچیسی حفیظالله میاخیلنینگ ایتیشیچه، 68 مینگدن آرتیق نیازمند عایله گه یاردم بیرووچی ادارهلر و قاچقینلر وزیرلیگی تامانیدن یاردم بیریلگن. جناب میاخیلگه کوره، ضروری یاردملر قطار ولایتلرنینگ بدرغهلریگه یوباریلگن و بو ایش حاضرگچه دوام ایتماقده.
قاچقینلر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن رقم اساسیده، جاری ییلده 628 مینگ کیشی ایران و پاکستان مملکتلریدن افغانستانگه قیتیب کیلگنلر و باشقه کمیده 520 مینگ کیشی اوروش و ناتینچلیکلر باعث، منطقهلریدن بدرغه بولگنلر.
عین حالده، افغانستان قاچقینلریدن کمیده 2 میلیونی ایرانده و 2 میلیوندن آرتیغی پاکستانده یشهیدی.


text:
ویکیپدیا، آچیق بیلیکلیکدن
۲۵ نوْوامبر:
- ۱۱۷۷ - مۇنژیزاره دؤیوشو باش وئرمیشدیر.
- ۱۸۶۷ - آلفرد نوبل دینامیتی ثبت ائتدیرمیشدیر.
- ۱۹۱۷ - روسیهده مۆؤسّیسان مجلیسینه سئچکیلر کئچیریلمیش٬ بۇ سئچکیلرده بولشِویکلر جمعی ۲۵٪ سس آلا بیلمیشدیلر.
- ۱۹۳۶ - آلمان و ژاپون آنتیکومینترن عهدینی ایمضالامیشدیر.
- ۱۹۷۳ - دؤولت چئویریلیشی نتیجهسینده یونان جۆمهور باشقانی آندرس پاپاندرئو حاکیمیّتدن اۇزاقلاشدیریلمیشدیر.
- ۱۹۷۷ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی ایسراییلین عرب توْرپاقلارینی ایشغال ائتمهسینی پیسلهین قطعنامه قبول ائتمیشدیر.
- ۱۹۹۱ - ایلک دفعه آذربایجان جۆمهوریتینده ایرانین صنایع ماللاری سرگیسی کئچیریلمیش٬ سرگی ۵ دسامبردا باشا چاتمیشدیر.
- ۱۹۹۲ - چک-اوسلوواکی ایکی مۆستقیل دؤولته٬ چک جۆمهوریتی و ایسلوواکییا پارچالانمیشدیر.


text:
بمت-ده آنتیترور ایدارهسی یارادیلیر
بمت رهبرلیگی قورومون داخیلینده یئنی آنتیترور ایدارهسینین یارادیلماسی بارهده قطعنامه قبول ائدیب.
بمت رهبرلیگی قورومون داخیلینده یئنی آنتیترور ایدارهسینین یارادیلماسی بارهده قطعنامه قبول ائدیب.
بیلدیریلیب کی، تشکیلاتین رهبری آنتونیو گوترش یئنی آنتیترور ایدارهنین تابع لیگیندکی آنتیترور مرکزینین عضو اؤلکهلرده ترورچولوقلا موباریزه ایمکانلارینین گئنیشلنمهسینده اساس رول اوینایاجاغینا اومید ائدیر. خاطیرلاداق کی، بیرلشمیش میللتر تشکیلاتینین باش کاتیبی آنتونیو گوترش فوریه آییندا تشکیلاتین ترورچولوقلا موباریزهده تاثیرینی آرتیرماق اوچون آنتیترور مرکزینی یاراتماغی تکلیف ائتمیشدی. ایدارهنین باشچیسی عمومی ایجلاسین قطنامهسینه اویغون اولاراق باش کاتیبینین معاوینی درجهسینی آلاجاق.


text:
قیریمتاتار توركلرینین فولكلوروندان بیر ناغیل: كیچكهنه (جیرتدان)
قیریمتاتار توركلرینین فولكلوروندان بیر ناغیل:
كیچكهنه (جیرتدان)
قیریم تاتارجادان كؤچورن: عباس ائلچین
زامان-زامان ایچینده
اوّل زامان ایچینده
قاپلی-قوپلو (قور)باغالار
قانادلاندی اوچماغا
دنیزده كی بالیقلار
كیرا توتدو كؤچمگه...
آقمسجیدین مینارهسی
اگیلدی سالغیردان سو ایچمگه.
توتدوم بیرهنین بیرینی،
واردیم، همن سویدوم.
آلتمیش باتمان اتی گلدی،
یئتمیش باتمان یاغی گلدی.
آلدیم، چكمهلریمی یاغلادیم،
بیرینه یئتددی، ایكینجیسینه یئتمهدی.
چكمهریمی گئییب،
كئتمگه باشلادیم.
گئده گئده گئتدیم،
آلتی آی، بیر گوز گئتدیم.
دؤنوب باخدیم،
ایگنه بویو قدر یول گئتمهمیشم.
وارا-وارا، واردیم،
بیر شهره واردیم.
بیر دیبسیز قازانلا
بیر ده توفنگ آلدیم.
اووا چیخیب، بیر دووشان ووردوم ،
اونو سویوب، قازانا قویدیم.
اوستوندن قویدوم، آلتیندان چیخدی.
یئدیم – دیلیمه دگدی،
داماغیما دگمهدی.
چوخ ائرته زامانلاردا ولی-اوستا آدلی بیر قالایجی وار ایدی. او یوخسول اولسا دا، قاریسی ایله ایللرجه سئوگیله شیرین-شیرین یاشامیش، آنجاق ائولنمهلریندن بئش ایل گئچسهده تانری اونلارا بیر اوشاق وئرمهمیشدی. "اوغول گؤرمهدن اؤلوب گئدهجگم ائلهبیل" دئیه دوشوننده یوخوسو باشیندان قاچار، "اوغولسوز یاشاییش، یاشاییشمی؟"-دئیه قایغیلانار ایدی.
گونلرین بیرینده اونون ائوینه، صدقه ایستهمگه، دیلنجی بیر قادین گلر. دیلنچینین یانیندا بیری-بیریندن كیچیك بئش بالاجیغی وار ایدی.
ولینین اؤزو بو واخت توكانیندا قازان قالای ائتمكده. اونون اؤزو كیمی، آریق، اوزونجا بویلو، لاكین مرحمتلی قاریسی بو دیلنچی قادینی گولر اوز ایله، یوموشاقجا قارشیلایار. اونو بالاجیقلاری ایله بیرگه، سوفرا باشینا اوتوردوب، باشدا شوربا، سونرا شیرنیایله آغیرلایار.
هر یئرده قابا داورانتیلار گؤروب گلن دیلنچی قادین، قالایچی ولینین قاریسی وریندن گؤستریلن یاخشیلیقدان ائتكیلهنهرك، بئله دئیر:
-ائی حوّا آنامیزین مرحمتلی قیزی! سنه اوركدن ایستگیم بو: گلیرین بول اولسون. آنجاق، آداما یاخشیلیق ایستهمك آز، یاخشیلیق ائتمك گرك: سؤیله، سنین اَن چوخ قلبینی راحاتسیز ائدن ندیر؟ بلكه مینم الیمدن اونا بیر چاره تاپیلیر؟
قالایچی ولینین قاریسی بونا بئله جاواب وئرر:
- ائی، بالالارین بختلی آناسی! بئش ایلدیر ائولیییك. بو سورهده تانری بیزه بیر اوغولجوق قیسمت ائتمهدی. منیم قوجام بیر اوشاق اوچون دونیالاری وئریر-دئیر.
- ساقین اوزولمه، جانیم، بو بلایه من بیر چاره تاپارام. سن منه قونشودان بیر یومورتا گتیر. من اونون اوستونه اوفوروب ایریملارام. قوجان ایشدن قاییدیب گلنده، بو یومورتانی اونون اؤن طرفیندن دیوارا قارشی آتار، وورارسان. ایشده، او زامان سنین ایستگینی تانری وئریر-دئیر.
قالایجی ولی ائوینه قاییداندا، قاریسی، دیلنچی قادین دئین كیمی ائدر. یئره دوشوب پارالانان یومورتانین ایچیندن الكدن تؤكولن كیمی بالاجیقلار تؤكولوب، "بابا-بابا"دئیه، چاشیب چاشیران قالایچینی ساریب آلارلار. اونون اللری، اوموزلاری، باشی اوستونه دیرماشیب چیخارلار. قالایچی بو آمانسیز هوجومدان سرسملهنیب:
- بو نئجه شئی، بو اوردو هارادان گلدی؟ - دئیه سورار. قاریسی اونا مسلهنی آنلادار. قالایجی ولی اؤفكلهنیب:
- بونون نهسینه سئوینهییم؟ بونا سئوینمك دئییل ده، قهَرلنمك گرك. من تانریدان بیر بالا ایستهسم، او منه بیر بالا یئرینه ایشارت بارماغی كیمی قیرخ بالا وئردی. بو یوخسول حالیم ایله اونلارا نئجه باخارام؟ - دئیر ده، دیلنچی قادینا دؤنوب، یالوارماغا باشلایار:
- ائی، ائویمین قوناغی! منی بو چیبینلردن قورتار، جانیم، تانری عئشقینه!
قادین بالاجیقلارنی بیرر-بیرر توتوب تورباسینین ایچینه دولدورار. كیچكهنهلردن بیریسی ایسه قالایچینین چكمهسینده گیزلهنیب قالار.
ائرتهسی گونو قالایچی چكمهسینی گئینده، اونون ایچیندن كیچكهنه بیر بالاجیق آتیلیب چیخار، چاشان قالایچی:
- سن بوندا نه ائدیرسن؟ - دئیه سورار.
- ای، منیم باباجیغیم، من قارداشلاریمین آراسیندا ان كیچیگی ایدیم، بونون اوچون گیزلهنیب قالدیم، - دئییب باباسینین آووجونا سگیریب مینَر.
كیچكهنهنین ذكیلیگی قالایچی ولینین خوشونا گلر:
- بئله ایسه، اوغلوم، سن منیم یاردیمجیم اولارسان، - دئیه كیچكهنهنی باغیرینا باسار، اونو اؤزو ایله ایشه آپاراجاق اولار. كیچكهنه بونا قارشی چیخار:
- یوخ، بابا، گوندوز آنام آش پیشیریب حاضیرلاردا، من اونو گوناورتادا سنه آلیب گتیررم، - دئیر.
ولی سئوینچینی ایچینه سیغدیرا بیلمز، ایشینه چیخیب گئدر. توكانینا نئجه واریب یئتیشمهسی دویماز بئله، اؤزونو او قدر یونگول دویار، چونكو اینسانین اورگی راحات اولسا بدن آغیرلیغینی دا اونودارمیش.
گوناورتا چاغی چیبئیركلر(یاغدا قیزاردیلمیش بیر چئشید خمیر یئمگی) حاضیر اولاندا، كیچكهنه آناسینا موراجیعت ائدر ده:
- آنا، باباما پیشیرن چیبئیركلرنی ساغان(سود ساغان قاب) ایچینه دولدور، یایلیقلا باغلا، من اونلاری سیجاق اولاندا آلیب گئدهییم، - دئیر.
آناسی كیچكهنهنین ایستگینی یئرینه گتیردیگینده، ساغان بیردن حركت ائدیب باشلار- آچیق پنجره دن سیچرایب چیخار دا، ، یول بویو تایغان (دای؟) كیمی گئدر.
ساغان آزمی-چوخمو گئدر، یولدا گئدنده بیر چوخور ایچینه واریب دوشر. كیچكهنه اوغلان نه قدر چالیشسا دا چوخورون ایچیندن بیر تورلو چیخا بیلمز. بو آرادا چوخورون یانیندان ایكی اووچو گئدرمیش. چوخور ایچینده یایلیق ایله ساریلان ساغانی گؤروب:
- شوكور تانرییا، آخشام یئیهجك قیسمتیمیزی ده تاپدیق. آه، ساغاندان نه ده گوزل قوخولار گلیر، - دئیه اونا الینی اوزادار و چوخوردان چیخارار. لاكین اووجو یایلیغی آچماقدایكن، ساغاندان آجیقلی اینجه بیر سس:
- ائی، آدام اوغلو، ساغانا توخونما، - دئیه باغیرار.
اووچو سسین هارادان گلدیگینی بیلمز چاشیرار، آرخاداشی اونا:
- اولان، چكیل اوندان، دووشان اوركلی! سسی من ده ائشیتدیم، آمما قولاق وئرمك اولورمو؟ ساغانین شورباسی گلینجه، بیز یئییب دویاریق- دئیه ساغانا اوزانار، آمما، بوخچادان اؤنجهكیندن داها دا كسكین آجیقلی بیر سس:
- آه، سن شئیطان اوغلو - شئیطان! من سنه ایندی ائل مالینا نئجه ال اوزادانلارینی گؤسترهرم-دئیر.
بو سسی ائشیدن قارامان اووچولار قورخوب، جانلاری آغیزلارینا گلهنهجه قاچالار. كیچكهنه ایسه بونلارین آردینجا قاس-قاس گولرده یووارلانا-یووارلانا یولونا دوام ائدر.
قالایجی ولی ایشینی دایاندیریب، او یئردن آخان چای كنارینا وارار، اوزونو، آیاقلارینی یویوب، توكانینا قاییدار. بیر داها باخسا نه گؤرسون: میزین اوستونده ساغان دورور، اونون قاپاغینی آچار؛ بو آرادا آیاق اوستونده دوران كیچكهنهنی گؤرر ده حئیرتلهنیب:
- باخ سن اونو، بارماق قدر بوی ایله ساغان آلیب گلمیشسن!-دئیر.
- بو نه؟ - دئیه، كیچكهنه خوروزلانار. - سن دئسن، من داها چتین ایشلر گؤره بیلهرم.
- اؤز چكیسیندن یوز كره آغیر ساغانی سورویوب گتیره بیلن بیر آدام، البت ده چوخ شئی ائدر،-دئیر ولی. اوغلوندان سورار:
- سن قازان قلایلاماغی بیلیرسن می؟
- ائله بیر قالایلاییم ، گؤرسهنیز چاشا قالاسانیز.
- بئله اولسا، بو قازنلاری قالایلاماغا یاردیم ائت، موشتری بگنه.
- یانما، بابا، راحات-راحات یئمگینی یئی، قازانلار قالایلانیر.
كیچكهنه بو آن قالایلاناجاق قازانلار دوران بوجاغا چاپیب گئدر. ولی یئمگینی یئییب بیتیرینجه قازانلار قالایلانمیش اولار. قالایچی ولی،كیچكهنهنین بو هونرینی گؤروب، چاشیب قالار.
- اولان، سن كیچكهنه دئییل ده پهلوان ایمیشسن،- دئیر ولی. - سنده هر شئی ناغیلداكی كیمی تئز اولوب چیخار.
بوندان سونرا او كیچكهنهیه داها بیر ریجا ایله موراجیعت ائتمگه جسارتلهنر ؛ بئله دئیر:
- اوغلوم، سنی تانری بیزه باغیش ائدیب گؤندرمیش. بویون كیچیك اولسا دا ،بیلگین،گوجون اون دنه بؤیوك آدام قدر وارمیش. اوغلوم، سنه بیزی بؤیوك بیر بلادان قورتارماق گرك اولاجاق. اونو دا ائتسن، سن ائدهجكسن.
كیچكهنه بونا گور سسله جاواب وئرر:
- چكینمهینیز، بابا، من سیزین اوغلونوزام. بو سببدن سیزین بویوردوغونوز یئرینه یئتیرمك منیم بویون بورجومدور.
قالایچی سئوینجیندن كیچكهنهنی اوووجونون اینچینه آلار دا، اونو سئویب اؤپر و سونرا، گئنه حصیرین اوستونه قویوب بئله دئیر:
- كندین یانیندا، چای كناریندا، بیر اژدهها یاشار. چایدان سو آلماغیمیزی موساعیده ائتمگی اوچون، بیز اونا هر ایل بیر بوغا وئرمگه بورجلویوق. ایندی نؤوبت سنین عمینه گلدی. آنجاق اونون بوغالارینی ساری بیگ، تانری جانینی، جیگرینی یاخسین، توتوب آلدی. تك ائششگی قالدی. ایندی چاشیب قالدیق،نه ائدهجگیمیزی بیلمیریك. عمینه، كند جماعتینه بیر یاردیم ائده بیلرسنمی؟
كیچكهنه بونا:
- قورخما، بابا، من كندی بو بلادان قورتارارام. آنجاق، عمیمه دئ، منه ائششگینی وئرسین، - دئیر.
سونرا عمیسینین ائششگینه مینیب، اژدههایا قارشی یول آلار. اژدههانین یانینا واریب یئتنده، كیچكهنه فورسالانیب وار گوج ایله:
-سلام علیكم، اژدهها آغام! گل سنه سو كیراسی گتیردیم، ایشده، حاققینی ال،-دئیه باغیرار.
اژدهها بو سسی ائشیدنده، ائششك اوستونده مونجوق قدر بیر بالاجیغی گؤروب، خوشونا گئتدیگیندن قاقیلداییب گولر.
- آما دا باهادیر! ها-ها-ها! هم سن قورخاق دا دئییلمیشسن! ها-ها-ها! عئشق اولسون، باهادیر اوغلان، نه ده سمیز(كؤك) اؤكوز گتیرمیشسن، یا! تام اؤزون كیمی! سو اوچون ائششك آلیب گلدینمی؟
كیچكهنه هئچده اؤزونو سیخماییب:
- بوغامیز یوخ. قالینقورساق ساری بیگ كند ایچینده كیمسه ده اؤكوز قویمادیغینی سن بیلمیرسنمی، یا؟ او ظالیم بوتون یور-یوخسولون مالینی، داوارینی "بورجلارنیز وار" دئیه، توتوب آلدی. سونوندا من سنه ائششكدن باشقا نه گتیرهییم؟
- بوغا آلیب گل، دئییب سؤیلهیم!
- منده سؤیلهیم ، بوغامیز یوخ، هامیسینی ساری بیگ آلیب گئتدی.
- ائلهایسه ساری بیگین بوغاسنی آلیب گل.
- اونون بیر سورو بوغاسی وار. آنجاق آرادا ان كؤكلری قارا و ساری بوغالاردیر. هانسینی آلیب گلهییم؟
- هانسی بیرینین اتی چوخ اولسا، اونو آلیب گل!
كیچكهنه كنده قاییدیب، ساری بیگین ائوینه گئدر. اورادا آخیرا باغلی ساری بوغانین قولاغینا گیریب، باغیرماغا باشلار:
- ساریسینیمی، قاراسینیمی، بیگ؟
بونو ائشیدن ساری بیگ، یانینداكی آداملاردان:
- كیمدیر او باغیران؟- دئییب سورار. یانینداكیلر:
- بیلمیریك،- دئیه جاواب وئررلر.
- یئرینیزدن قیپیرداماسانیز البت ده بیلمزسینیز. وارین، بیلینده، قاییدینیز!
بیگین آداملاری پیهیه گئدر، آنجاق اورادا كیمسهنی تاپانمازلار. سس ایسه هئپ دوام ائدر:
- ساریسینیمی، قاراسینیمی، بیگ؟
سس سیخجا تكرارلانیب باشلایاندان سونرا ساری بیگ دایانا بیلمز، یئریندن دوروب، اؤزو آخیرا وارار دا:
- كیمدیر او بورادا بوغاز ییرتان؟- دئییب قیجیرار.
- ساریسینیمی، قاراسینیمی، بیگ؟
بوغانین قولاغیندان گلن بو سسدن اؤدو پاتلایان ساری بیگ، قورخوسوندان بیردن قیجیریب دئیر:
- ساریسینی، ساریسینی، شئیطان آلسین سنی!
بو یول ایله بیگین راضیلیغینی آلان كیچكهنه، ساری بوغانی اژدههانین حضورونا آلیب گلر. اژدهها آجگوزلوكله بوغانی اوتاجاق اولار، آنجاق تلهسیكلیگیندن بوغولوب گبَرَر.
بئلهلیكله ساری بیگ بوغاسیز قالار. كیچكهنه ایسه عمیسینی، كندی ساكینلرینی اژدههادان قورتارار.
بوندان سونرا آنا-بابا كیچكهنه ایله سئوگی ایله شیرین-شیرین یاشایار؛ بیزلرهده بئله یاشاییش دیلهیرلر.
حئكایهنین اورژینالینی بو ایزلمدن اوخویا بیلرسینیز:


text:
فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرون تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانا تشکور ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونا سبب اردوغانین فرانسیز ژورنالیست ماتیاس دپاردونون اکسترادیسییاسینا ایزن وئرمسی اولوب.
ماتیاس دپاردون ایله تلفن دانیشیقلاریندان سونرا اونون پئشهسینه داوام ائدجیینی سؤیلین ماکرون، «اردوغان لازیم اولانی ائتدی، بو ژستینه گؤره اونا دا تشکور ائدجم»، - دئیه بیلدیریب.
قید ائدک کی، ماکرون اردوغانلا گؤروشده فرانسیز ژورنالیستین آزادلیغا بوراخیلماسینی خواهیش ائتمیشدی. پرزیدنت اردوغان ایسه اؤتن گون دپاردونون اکسترادیسییاسی ایله باغلی سرانجام ایمضالادی.


text:
آغزی بوش گزمه
زیققی وردست گولر اشیلک شاطیرین ساققالینا
سوواشیب دیر قوجا شئیطان چاخیرین ساققالینا
قاطیرین سئوگیسی کیم دیر؟ پالانی ایری لریم!
توپوروبدور چوبوق آلتیم بافیرین ساققالینا
سوز آوای قوللار بکتاش دئمه ییب دیر پاشامیز
اوزون ایسترله باغیردیم پاخیرین ساققالینا
اوره یین پاسلی سینی شیرله سه هر کیم اودوزوب
شیرلی دام -داشدا وورولموش آخیرین ساققالینا
ناخیرین آخیر بیله ن لر ایکی سینده نده یئیر!
گیروئریب ایری سوروم دوزناخیرین ساققالینا
ایکی قات بئل ـ کولویوم دایاق دوروب تبریزیمه
آغزی بوش گزمه اویوبدور چاییرین ساققالینا
گوزدن عاشیق کیمی لر آداخلی سیندان یاریماز
سوزو«من من» قارشیب چول ـ باییرین ساققالینا
ایسته یی دوزلوک اولان کیمسه مارال دیر مئشه مه!
آسلانیم دیرناق آتیب زیر با زیرین ساققالینا
قویون آد قویسا اینک توخلویا گولمز کئچی میز
قانی قیزماز سویوغوم تک مامیرین ساققالینا
آغزی یئم سیز دوه نی تور بالامازلار لی وه ره م!
ایشه ایمز داراشیب دیر بولیرین ساققالینا
ال ـ آیاق سیز گول اولومجول چیچه یین باش تاجیدیر
...ائششکده ایشرمی آیغیرین ساققالینا؟
قیرآتین قیمتین ائیوزله کوراوغلوم بیلیری!
نبی سیز ایلده قاچاق مال تابیرین ساققالینا
کومورون یاخشی پیسی لهخکه یای ـ قیشداگزر
میرلی یونگول له ماراق سیز آغیرین ساققالینا
دئمه رم من ،نه منه یاخشی سینی سن بیلیسن!
قوروسی له یاشی بیر دیر هادیرین ساققالینا
یوکونوخوش داشییاندیر متحیّر موشامیز
ایت پیشک دن یورولان میررامیرین ساققالینا


text:
یئنی س.س.ر.ی-نین یارادیلماسی خولیادان باشقا بیر شئی دئییل.
بو سؤزلری آخار . آذ-آ آچیقلاماسیندا سابیق دؤولت موشاویری قابیل حسینلی دئییب. پولیتولوگ حساب ائدیر کی، س.س.ر.ی-نین برپاسینی ایستهیهنلر بیر شئیی اونودورلار کی، او دؤورده سوسیالیزم قورولوشو مؤوجود ایدی:
«یعنی جمعیتده خصوصی مولکیت یوخ ایدی، تام اولماسا دا، نیسبی بیر اجتماعی برابرلیک واردی. بو، مارکسیست نظریهسی اساسیندا فورمالاشمیش بیر جمعیت ایدی و اونو اجتماعی اینکیشافین یوکسک پیللهسی کیمی تقدیم ائدیردیلر. آنجاق بو گون س.س.ر.ی-نی یئنیدن یاراتماق ایستهیهنلر باشا دوشمورلر کی، اینسانلاردا نوستالگییا محض حیسسی سوسیالیزمه گؤره مؤوجود ایدی. ایندیکی روسییادا - خصوصی مولکیت و اولیقارخلارین میدان سولادیغی بیر جمعیتده اینسانلاری سوسیالیزمه جلب ائتمک آسان مسئله دئییل. بو گون قورباچووون س.س.ر.ی-نین برپاسیندان دانیشماغا معنوی حاقی یوخدور. او، س.س.ر.ی-نی داغیدان قوهلردن بیریدیر و میللتلر آراسی موناقیشهلرین یارانماسینا رواج وئردیینه گؤره ده بؤیوک مسولیت داشیییر. گؤرونور، روسییادا س.س.ر.ی-نی محض مارکسیزم-لئنینیزم نظریهسی اساسیندا دئییل، ایندیکی مؤوجود روسییا شرایطینده برپا ائتمه یی آرزولاییرلار. آنجاق بو زامان هئچ بیر س.س.ر.ی-دن صحبت گئده بیلمز. بو، سوسیالیزمدن اوزاق، بورژوازییا و پرولئتاریاتین مؤوجود اولدوغو بیر جمعیت اولاجاق».
پولیتولوگ دئییب کی، زوگانوولارین آرزولادیغی س.س.ر.ی چار روسییاسینین برپاسیندان باشقا بیر شئی دئییل:
«بو ایدئیالار نیه یاییلیر؟ چونکی روسییادا پوتینین بیلاواسیته رواج وئردیی بیر پروسئس باشالدیلیب. بو، اول روسییانین ترکیبینه داخیل اولان اؤلکهلرین یئنیدن روسییایا بیرلشدیریلمهسی و بؤیوک ایمپئرییانین یئنیدن برپاسی ایدئیاسیدیر. بو ایسه مومکونسوزدور. چونکی دونیانین بیر نیزامی و فورمالاشمیش سرحدلری وار. اونا گؤره ده نه زوقانووون، نه قورباچووون، نه ده پوتینین دئدیی س.س.ر.ی-نی برپا ائتمک مومکوندور. چونکی تکجه س.س.ر.ی آدلی اتفاق یوخ، س.س.ر.ی داخیلی اقتصادی، سیاسی، مدنی موناسیبتلر و اجتماعی قورولوش دا داغیدیلیب. اصلینده، س.س.ر.ی-نی برپا ائتمک ایستهیهنلرین الینده رئال پلانلاری، حتی اینسانلاری بو بیرلییه شعورلو صورتده جلب ائتمه یین یوللاری یوخدور. بونا گؤره ده یئنی س.س.ر.ی-نین یارادیلماسی خولیادان باشقا بیر شئی دئییل».
قئید ائدک کی، س.س.ر.ی-نین سون پرئزیدئنتی میخاییل قورباچوو بیر مدت اؤنجه اتفاقین یئنی فورماتدا برپاسینین مومکونلویون دیله گتیریب.
روسییا کوممونیست پارتییاسینین صدری گئننادی زوقانوو ایسه روسییا، بئلاروس، قازاخیستان و اوکراینانین گلهجکده یئنی اتفاق دؤولتی یارادا بیله جه یینی آچیقلاییب.
عوموم روسییا اجتماعی فیکرین تدقیقاتی مرکزینین س.س.ر.ی-نین یئنیدن برپا اولونماسی ایله باغلی کئچیردیی سورغودا ۶۳ فاییز س.س.ر.ی-نین سوقوطوندان تاسسوفله ندیینی بیلدیریب.
روسلار س.س.ر.ی-نین برپاسینی ایستهمهسهلر ده، ۵۲ فاییز کئچمیش پوستسووئت اؤلکهلرینین یئنی اتفاقدا بیرلشمه یینه اینانیرلار.


text:
زحمت ائیله دیلبریم گل جانیمی آل سن اؤزون
قویما کیمسه قالماسون منله گولوم قال سن اؤزون
مثنویلر سؤیلدیم بیر تک سنون روخساروه
کیمسه اوندان آلماسون حظّی فقط آل سن اؤزون
نقدیدور شوقونده جانیم ، دیلبریم تئز گل یئتیش
عزرئیله وئرمرم جان ، جانیمی آل سن اؤزون
قالمئیوب دور طاقتیم دیداروه ای خوش گولوش
گل منیم احوالیمی بیر طاقته سال سن اؤزون
بزم-ی موطریبده اوتورموش ائیلرم هردم فیکیر
کیمسه ساز-ی عشقی چالماز ، تک منه چال سن اؤزون
غم دهنزینده نظر قیللام او دالقین ساحیله
ساحیلون دالقینلیقی وئرمز ماراق دال سن اؤزون
ایللر اولدو چهرؤوی هئچ گورممیش دیلگیر « امین »
گل بو ساعت شوریمی بیر ساز کیمی چال سن اؤزون
امین
اردبیل 1393.2.20


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
نئچه گوندور کوسولوسن
بیلیرم کی اوزولوسن سن
عؤمرومون ازلی سن
قاییت گولوم قاییت منه …
هره بیرین سئویب ـ سئچیر
منیم گونوم سن سیز کئچیر
اوره ییمی کدر بیچیر
قاییت گولوم قاییت منه …
تک گزیرم کوچه لری
آتما آتیر نئچه لری
یاتانمیرام گئجه لری
قاییت گولوم قاییت منه …
قوشا گزیر اوغلان ـ قیزلار
سانکی یئرده آی ـ اولدوزلار
اورک سن سیز هر آن سیزلار
قاییت گولوم قاییت منه …
آرابالار اؤتوشور هئی
فواره لر آتیشیر هئی
کؤنلوم قوپور ، بیتیشیر هئی
قاییت گولوم قاییت منه …
چیچکلری اوزوم ـ اوزوم
سن اؤتوشن یولا دوزوم
باشقاسینی توتمور گؤزوم
قاییت گولوم قاییت منه …
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: قاییت,گولوم,آیریلیق شعری,اشعار آذری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,سئوگی شعرلری,سئوگی شعری,شعر ترکی,شعرهای آذربایجانی |


text:
.......علمدارین قولو
ای گویول فریاده گل دوشدو علمدارین قولو
ظولمولا اولدو قلم ،غئیرتلی سردارین قولو
چون یزید – بی حیا ظولمونده طوغیان ائیله دی
توکمگه قانین حسینین عهد و پیمان ائیله دی
گوردو قارداشین کومکسیز ،عزم – مئیدان ائیله دی
جیسمدن آیریلدی عباس – وفادارین قولو
خئیمه لرده مونتظیر دورموش حسین – بی نوا
ناگهان بیر سس اوجالدی : هاردا قالدین یا اخا ؟
چون ائشیتدی بو سسی بیچاره شاه – کربلا
رنگی سولدو ،دوشدو قوووتدن او بی یارین قولو
چون علم یاتدی ،حسین آت چاپدی اشرار اوستونه
تاپدی عباسی ،اوزون سالدی علمدار اوستونه
ذولفیقارین برقی دوشدو چرخ – دووار اوستونه
قول لارین آچدی نه گوردو ،یوخ سپهدارین قولو
گوردو چون لشگر ،حسینی بی پناه و ناامید
نه علی اکبر ، نه قاسیم وار نه سردار – رشید
قووم – بی رحم ائیله دی آخر او مظلومو شهید
خیمه لر تالان اولوب ،باغلاندی بیمارین قولو
شبیسترلی علی مؤجوز


text:
بیرینجی گوناه و موغانین یوخ عمومی توالئتلری؛
بیرینجی گوناه همشه خاطیره لرده یازیلار قالار. بیرینجی گوناهین عذابی بیر نئچه گون، بعضن نئچه آی، بعضن ده نئچه ایل سوچلونون یاخاسینی بوراخماز. پئشمان اولار، توبه ائدر. آما، بیرینجی گوناهدان سونرا، داها گوناه ائتمک، تصوور ائدیلن آغیرلیقدا اولماز. هر آن گرکدی، یئنه توبهنی سیندیریب، همن گوناها اَل آتار. داها گوناهین نه اولدوغو و گوناهدان سونرا نه اولاجاغی تانیش گلیر. داها گؤیدن ایلدیریم شاخمیر و یئرین آغازی آچیلیب سوچلونو یئمیر. داها داشا دؤنمور و گوناهین قورخوسو آرادان گئدیر. هر آن گوناه ائدیر، توبه ائدیر و یئنیدن همن آش همن کاسا. هلهلیک بو دونیادا بیر زاد اولمور، بلکه او دونیادا عذاب چکدی، اونا دا یاواش-یاواش اینامینی ایتیریر و آخیردا گوناه دؤنور اولور عادی بیر ایش.
موغاندا عمومی توالئت یوخ دور. هله باشقا شهردن قوناق گلنی بوراخ، ائله دوره کندلردن گلنلری ده بوش وئر، موغانین اؤز جاماعاتیندان دانیشاق. ایکی اوچ دوستشهرده دولانماغا چیخیرلار، دولانیرلار و دوندورمادان، نوشابهدن، دئلئستئردن ایچیرلر، بیر آز کئچدیکدن سونرا ایچدیکلری سوزوب گئدیر یئتیشیر مثانهدن بیر آز آشاغی، دای بونا دؤزمک اولمور، توالئت هارادا؟ توالئت یوخدور! گوندوز اولسا پارکدا آغاجین دالی، گئجه اولسا لاب ائله بولواردا کوللارین آراسیندا دا اؤزونو بوشالدیب، جانینی دینجلده بیلر. بو اولدو بیرینجی گوناه.
دئییرلر او بیری دونیادا بیری دئسه منی آلداتدیلار گوناه ائتدیم، منی شیطان آلداتدی، جواب گلهجک کی ‘بالام آز زیریلدا’ واختیمیزی دا چوخ آلما، آغیلوا نه گلمیشدی؟ دوشونوب باشقا بیر یول سئچه بیلمیردین؟. حاقلی دیرلار دا، باشقا یول نه قدر ایستهسن وار، خلوت بیر کوچه، بیر یاریم لئتیرلیک نوشابه قابی، معدنی سویون بوش قابی، اورژانسین توالئتی، کیتابخانانین توالئتی، دؤهدورلر خیاوانینداکی دؤهدورلر بینالارینداکی توالئتلر، ترمینالین توالئتی، مدرسهلرین توالئتلری، تاکسی ده کی نه قدر ایستهسن وار بیرین دربست توت گئد ائوه ایشو گؤر گل آددیملا شهری.
آما بو سئچیملرین هئچ بیری سئچیلمیر و بیرینجی گوناه باش وئریر. گوناهین تابوسو سینیر، داها شهرده، کوچهده، پارکدا بو گوناه چئوریلیر عادی بیر ایش اولور. بو دؤنه او ایکی اوچ دوستون هر بیرینین مثانهسی دولدو دئمیر توالئت هاردا؟ دئییر: ‘بیر دیقه اؤزومو بوشالدیم گلیم’. بیرینجی گوناها مجبور ائدنین ده کی تقصیری یوخ، سئچیم اؤزونلهدی.


text:
من بو گون یالنیز فخر یوخ ، قانادلانیب اوچماق ایستیرم ! (14)
من بو گون یالنیز فخر یوخ ، قانادلانیب اوچماق ایستیرم ! (14)
دوکتور هئیتدن اؤزل خاطیرهلر
حسن راشدی : اول مهر۱۳۹۴
سؤیلهنیلن تاریخ : ۲۷ خرداد ۱۳۷۹جمعه
مکان : تهران " شفق مدنیت سارایی "
زامان : ساعات : ۱۳:۳۰
من (حسن راشدی ) ، اکبر آزاد و نوشین موسوی ( آیشین آیدا ) ۱۳۷۲ جی ایلدن اوشاقلار و یئنی یئتمهلرله باغلی " چیچکلر قورولوشو " آدلی بیر تشکیلات یاراتدیق . بو تشکیلات آذربایجاندا یاشایان و یا تهراندا آذربایجانلی عائلهلریندن دونیایا گلن اوشاقلارین یاردیمی ایله آنا دیلده مختلیف فولکلوریک - موزیکال برنامه لر اجرا ائتمهیه موفق اولدو و ایلک برنامهسینی 1373 جو ایل تهرانین 16- جی آموزش و پرورش منطقهسینین " دوکتور شریعتی " آدینا بؤیوک تالاریندا و نازی آباد محلهسینده " اوشاق شعری و موسیقیسی آخشامی " آدی آلتیندا هنرمند آذربایجان اوشاقلارینین اجراسی ایله باشلادی ؛ بیر ایل سونرا و 1374 جو ایلده " لای لای ، نازلاما و بوی اوخشاما " آدی ایله یئنه همان سالوندا و 1376 جی ایلده ایسه "مین ایل ادبیات ، اوشاقلار و 710 ایل یاشاییش" آدی ایله باشقا برنامهنی تهرانین " بهمن مدنیت سارایی " ندا اوشاقلار و یئنی یئتمهلر طریقیایله رحمتلیک دوکتور زهتابی ، دوکتور هئیت ، دوکتور فرزانه و رحمتلیک غلامرضا مجدفردن تجلیل ائدهرک اجرایا آپاردی.
بو برنامهلردن چوخ استقبال اولدو ، اؤزللیکله بو برنامهلر اوشاقلار و یئنی یئتمهلر طرفیندن اجرا اولدوقلاریاوچون اونلارین باجاریقلارینی اؤز آنادیل ، ادبیات ، موسیقی و باشقا ساحهده نمایش ائتدیریردی.
۱۳۷۶ جی ایلین اوغورلو برنامه سیندن سونرا ۱۳۷۷ جی ایل " تهران بهمن مدنیت سارایی ( فرهنگسرای بهمن تهران) " ایله " چیچکلر قورولوشو " باشقا بیر برنامه نین اجراسینا امضا آتدیلار . بو برنامه "آذربایجان هفته سی " آدی ایله ، بیر هفته لیک وآبان آیی نین ۵ یندن ۱۲ قدر اولاجاقدی .
بو برنامهده آذربایجانلا باغلی آذربایجان یئمکلریندن توتدو آذربایجانین محلّی گئییملری ، شیرینی نوعلاری ، توی عادت - عنعنعه لری ، فولکلور ، داستان و باشقا ساحهده مختلیف برنامهلر اؤزللیکله شعر ، مقاله ، آذربایجان رقص و موسیقی برنامه سی اجرایا گئده جکدی .
بوتون حاضیرلیقلار دؤرد آی اؤنجهدن گؤرولدو و حتی "چیچکلر قورولوشو " ایله " فرهنگسرای بهمن " آدینا اورتاق اطلاعیهلر یازیلیب یاییلدی و تهران مئیدانلاریندا رکلام یازیلاری اوزون پارچالاردا گؤز اؤنونده سرگیلندی ،. ایش اورا چاتدی کی ، تبریزده موسیقی و رقص اجرالارینی حاضیرلایان دوستلار تهرانا گلمک اوچون حتی اوچاق و قاتار بلیطلرینیده آلدیلار و آذربایجان هفتهسینه گؤندهریلن و برنامهده اوخوناجاق مقالهلرین سایسی ۳۷ یه چاتدی ؛ بو مقاله لری یوللایانلار تانینمیش شخصیت و مشهور یازارلاریمیزدان او جملهدن : رحمتلیک دوکتور جواد هئیت ، دوکتور حمید نطقی ، دوکتور محمدتقی زهتابی ، دوکتور محمدعلی فرزانه ، اوستاد بهزاد بهزادی ، دوکتور صمد سرداری نیا و باشقالاریندان ایدی و آذربایجان موضوعلاری ایله باغلی دولغون مقاله لر ایدی.
بئله بیر دورومدا و مهر آیینین اوتوزوندا و برنامهنین اجراسینا یالنیز دؤرد گون قالمیش فرهنگسرا مسئوللاری طرفیندن بیزه دئدیلر : " آذربایجان هفتهسی برنامهسی لغو اولدو " !
خبر چوخ شاشیردیجی و اوزوجو ایدی ! مختلیف یوللارلا نه قدر چالیشدیقسا برنامه اجرایا گئتسین ، اولمادی کی اولمادی ! علتی سوروشدوقدا فرهنگسرا مسئوللاری دئدیلر : "برنامه نین اجراسینا بودجهمیز چاتمادی !" بو سؤز چوخ اویدوروجو و اوشاق آلدادیجی قدر منطیقسیز ایدی ؛ هر کس بیلیردی کیملر طرفیندن بو دستور گلمیشدی ؟
دؤرد آی اؤنجهدن پلانلانمیش برنامهنین بودجهسی یالنیز برنامهنین اجراسینا دؤرد گون قالمیش حسابلانمیش اولارمی؟! بیر حالدا کی ، برنامه نین هزینهسینین چوخودا بلیط ساتیشیندان چیخاجاقدی و فرهنگسرایا بیر هزینهسی اولمایاجاقدی .
بئله بیر دورومدا بیز " چیچکلر قورولوشو " اولاراق برنامهنین لغوی بارهده مطبوعاتا مصاحیبه وئرمک ایستهینده فرهنگسرا مسئوللاری طرفیندن دوستاجاسینا و رجاء اولاراق بو مصاحیبهدن واز کئچمه میزی خواهیش ائتدیلر و اونلاردا بو برنامهنین لغو اولماسینا مجبور اولاراق بویون قویمالارینا اعتراف ائتدیلر. "آذربایجان هفتهسی " پلانی و اونون لغو اولماسی بیزیم چوخلو چالیشما انرژیمیزی الیمیزدن آلدی و بیر مدت بیزی چالیشمادان قویدو .
آنجاق " یاشاماق اوچون بوتون اوغورسوزلوقلارا قارشی اراده و دایانیق گرهکیر " دئیه بیر مدتدن سونرا و چیچکلر عضوونون بیری یعنی "آیشین آیدا " خانیم درس اوخوماغا داوام ائتمک و اورتاق حیات قورماقاوچون بیزدن آیریلیب باشقا بیر اؤلکهده یاشاماق دروموندا قالدیقدا من و اکبر ازادین بئینینده باشقا بیر مسئله یئر آلماغا باشلادی .
آنا دیلیمیزده یازیلان یازیلار بیر مئتود و قایدادا یازیلمادیغی اوچون دیلیمیزی راحات اوخویوب - یازیماقدا چتینلیک چکیریک ، یازیلان کیتاب و مقاله لریمیز بیر قایدا- قانون چرچیوه سینده و بیر املا ایله یازیلارسا آنا دیلده یازیب - اوخوما چتینلیکلریمیزین چوخو آرادان قالدیریلار دئیه فیکیر پلانلاماسینا باشلادیق . بو ایشی "چیچکلر قورولوشو " باشلاسین یوخسا باشقا دوستلارلادا مصلحتلَشک دئیه ، بو ایشی باشلاماغا هر قوروم و تشکیلاتدان اوستون " وارلیق" درگیسی و اونون باشیندا دایانان تجربهلی عالیم و بیلگین " دوکتور جواد هئیت"ی اویغون گؤردوک. موضوع وارلیق دفتری ساییلان دوکتور هئیتین مطبّینده مطرح اولدوقدا دوکتور هئیت طرفیندن بو اصلاحین گؤرولمهسینین نه قدر لازیم اولدوغو اعلان اولدو.
بو توافقدن سونرا ایشین باشلانماسینا " وارلیق" تحریریه هئیتی جلسه لری آردی- آردیندان قورولماغا باشلادی و بو چالیشمالارا " اورتو گرافی " جلسه لری آدی وئریلدی . اورتوگرافی جلسهلرینین هدفی آنا دیلده یعنی آذربایجان تورکجهسینده و عرب کؤکلو الیفبا ایله یازدیغیمیز یازیلاریمیزی بیر قایدا و قانونلا یازماق و بیر املایا صادق قالماقدان عیبارت ایدی .
یالنیز وارلیق یازارلاری یوخ ، تهراندا ، گونئی آذربایجان و ایرانین باشقا شهرلرینده یاشایان و دیلیمزده یازان باشقا ادیب و یازارلاردا بو جلسهلره دعوت اولوب فیکیرمبادله سینه باشلاندی و " علمی هئیت " عضولری سئچیلدی . آیلار و هفته لر مختلیف جلسهلردن سونرا "بیرینجی اورتوگرافی " سمینارینین بیرینجی گونو پنجشنبه ۲۶ خورداد صبح ساعات ۹ دا و ایکینجی گونو ایسه جمعه ۲۷ خورداد ۱۳۷۹ جی ایل و تهرانین " شفق مدنیت سارایی ( فرهنگسرای شفق) " ندا ایشه باشلاییب دگرلی مقالهلر اوخونوب و سس (رای ) چوخلوغو اساسیندا معیّن املا قایدالاری قبول اولوب سمینار سونا چاتدی.
سمینارین اختتامیه مراسیمینده رحمتلیک دوکتور هئیت تریبون آرخاسینا گئدیب دئدی :
" من بو گون یالنیز فخر یوخ ، قانادلانیب اوچماق ایستهییرم ؛ چونکو بوردا و بو سمیناردا بو قَدَر گؤزل و دولغون مقالهلر و معروضهلرین شاهیدی اولدوم و اؤلندهده راحات خیاللا اؤلهجگم . بیز وارلیغی چیخارداندا (۱۳۵۸ جی ایلده) بارماق سایی قدر دیلیمیزده یازان واریدی و اونلارین ایچینده رحمتلیک گنجعلی صباحینین نثر اثری ائله گؤزل و آخیجی ایدی کی ، من اونو دفعهلرله اوخویاردیم ، حتی ازبرلردیم ؛ الحمدالله ایندی و یئنی نسلیمیز داها دیلیمیزده گؤزل نثرلر یازیرلار . من بو گون بوردا دینلهدیگیم نثرلری گؤردوکده یالنیز فخر یوخ ، قانادلانیب اوچماق ایستهییرم . اگر دوکتور زهتابی ، دوکتور نطقی ، پیر هاشمی ، صباحی و باشقا رحمته گئدنلریمیز بوردا اولسایدیلار گؤرَردیلر اونلارین زحمتلری هَدَر اولماییب ."
سونرا دوکتور هئیت دوکتور حمید محمدزاده و دوکتور محمدعلی فرزانهدن آد چکیب بیری زنجاندا و او بیریسی سوئد اؤلکهسینده خسته حالیندا اولدوقلاریندان اونلارا آللاهدان شفا دیله دی . دوکتور هئیت وفات ائدن ادیبلردن دوکتور زهتابی ، دوکتور نطقی ، پیر هاشمی ، گنجعلی صباحی ، علی کمالی و سهنددن آد چکهرک اونلارین احترامینا آیاغا قالخیب بیر دقیقه سکوت ائدیب بیر حمد و سوره اوخوماغی سمیناردا اشتراک ائدنلردن خواهیش ائتدی ؛ هامی آیاغا قالخاراق بو ایشی گؤردولر ، بیر آز سونرا حسین محمدخانی ( گونئیلی ) بیر یادداشت یازیب دوکتور هئیته وئریب رحمتلیک عبدالکریم منظوری خامنهاینین آدینین چکیلمهسینین اونودولدوغونو بیلدیردی ؛ دوکتور هئیت دئدی : " آدام قوجالاندا فیکیریده چاشیر " ، سونرا رحمتلیک منظوری خامنه ایدن چوخ احتراملا یاد ائتدی و عذر دیلهدی .
سونرا دوکتور هئیت آرتیردی : " بو سمینار دیلیمیزین اورتوگرافیسی بارهده بیرینجی سمیناریدیر ، آنجاق سونونجوسو اولمایاجاق ، انشااله گلن ایلده بو سمیناری برگزار ائدک ، اگر من دیری قالسام منده اشتراک ائده رم ، آنجاق قالماسامدا هئچ غمیم یوخدور . " بو زامان سالونا بیر غم سکوتو حاکیم اولدو و سمینار مراسیمی سونا چاتدی .


text:
اونون آدی ائلمان...
اونون آدی ائلمان...
...نئچه گوندن سونرا آتا اولوردو،گئجه ساعات اون بیریدی و یوخوسو گلمیردی،آروادی ایسه شیرین یوخویا قاچمیشدی.آراز اوره یینده تانریلا دانیشیردی:
تانریم سندن ساغ-سالانات بیر اوشاق ایسته ییرم،اؤزون بیلیرسن منه قیز-اوغلان هئچ فرق ائتمیر و یالنیر ساغلام اولماغی بیزه یئترلیدیر..
ایكی گون او اضطرابلی گئجه دن اؤتموشدو و آراز ایش باشیندایدی،جیب تئلفونو زنگ چالدی،آناسینین سئوینج سسیدی:
آراز! اوغلوم،تئز آزربایجان خسته ائوینه اؤزونو یئتیر،آتا اولورسان!
بیر آتا اوچون،بونداندا خوش بیر خبر اولورمو؟!
گؤزلمه زالیندا بویان- اویانا گئدیردی، خانیم دوكتور عمل اوتاغیندان دیشاری چیخیب و آتا اولماق خبرینی آرازا وئردی،سئوینجیندن هارار چكیب تانریدان تشككور ائتدی..
اوچ آی او گوندن كئچمیشدی و كؤرپه نین سیجیللی سی آلینمامیشدی،بیر یانداندا هامی آرازلا ساواشا قالخیب تئز بیر آد سئچ سیجیللی آل دئییردی،آما آراز اؤز ایسته ییندن واز كئچمیردی و اؤزوم ایسته دیگیم آدی قویاجاغام دئییردی..
سونوندا اؤلكه نین باش كندیندن سونونجو مكتوب گلدی و آراز ایكینجی كز اولاراق آتا اولماغینا سئوینیب گؤیلره اوچدو،اونون وئردیگی آد قبول اولونموشدو و اوچ آیلیق كؤرپه نین اینی كیملیگینده آدی یازیلاجاغیدی و اودا آراز دئین آد؛ائلمان..
یازار:ائلمان اورمو اوغلو


text:
اسفند آیی نین ۱۴نده زنگاندا ایکی کتاب اوزوندن دوواق گؤتورولدو. بو تؤرنده م. کریمی نین دانیشیغینی آشاغیدا اوخویورسونوز:
کتاب اؤنملی بیر عنصردور کی بوگونون دورومو، باهالیق و مجازی فضانین آچیقلیغی کتاب دورومونو بوروشوق بیر حالا سالمیشدیر. کتاب، داها یوخاری تیراژلارلا ساتیلمیر. آنجاق مدرن یاشاییشدان دولایی اینترنت دن دوزگون یارارلانماق لازیمسه ده، کتابی اونوتمامالی ییق. کتاب بیزیم اوچون سنددیر. بیلیرسینیز بیر سیرا مدیالار او جمله دن تلگرام کاناللاری، مدرن بیر وسیله اولاراق، هئچ بیر زمان کتابین یئرینی توتا بیلمز. اینترنت و مدرن مدیالاردان یارارلانماغی لازیم بیلیرسک، آنجاق کتابین یئرینی بوش قویمامالی ییق. باهالیق و اقتصادی دورومو نظرده توتاراق، آنجاق بایرام سنت لریمیزده بایراملیق وئرمک ده گؤزل و معنوی بیر گله نکدیر. ایستردیم سیزلردن ایسته یم کی بو ایل بایرامدا اؤز عزیزلریمیزه، دوستلاریمیزا و ایستکلی لریمیزه بایرملیق عنوانیندا کتاب هدیه ائدک!
هر حالدا کتاب بیزیم اوچون مقدس دیر، اؤزه للیکله دیلیمیز و ادبیاتیمیز حقینده اولان کتابلار داها مقدس ساییلمالی دیر. بوگون ایکی کتابین آچیلیش مراسیمینی تدارک گؤرموشوک. بو ایکی کتاب، “آذربایجان ادبیاتی” و “آذربایجان تورکجه سی” عنوانی آلتیندا ایکی درسلیک ماهیتی داشییان کتابلاردیرلار. بونلارین بیرینی عزیز دوستوم علی محمدبیانی جنابلاری دوزنله میشلر و ایکینجی سینی ایکی حؤرمتلی و اورتاق یاشاییش قوران ابوذر جعفری و رویا احمدی جنابلاری دوزناه میشدیرلر. هر اوچونون اللرینی برک – برک سیخیب و گول اوزلریندن اؤپه رک، اللرینیز وار اولسون دئییرم.
مندن اؤنجه دانیشانلار بو کتابلارین حقینده گؤزل دانیشیقلاری اولدو و بیر سیرا تنقیدی باخیشلارینی دا دیله گتیردیلر. منجه، شوبهه یوخدور کی بو کتابلاردا آخساقلیقلار دا واردیر. آنجاق ایندی بو زماندا بو آخساقلیقلاری بؤیوتمک یئرینه، ایللر بویو زحمت چکیب و عشق اساسیندا بو کتابلاری یازماق اؤنملی دیر. دوغروسو بودور کی عشق اولماسایدی بئله اثرلر ده یارانمازدی. یازیچی کتابی یازیر، اؤزو چاپ هزینه لرینی اؤده ییر، اؤزو اؤز کتابینا آچیلیش تؤره نی قورور. بو بیزین دیلیمیزین مظلوملوغوندان تؤره نیر. درسلیگی یازماق اوچون ایلک اؤنجه مخاطبی تانیماق لازیمدیر، نیازلار آراشدیرماق، عنوانلاری سئچمک، سونرا مختلف آچیلاردان متن لر سئچیب و اونلارجا فنی و علمی ایشلر نظرده توتماق لازیمدیر. بورادا یازارلاریمیز بو نئچه ایشی اؤزلری تک باشینا گؤرورلر و دلیلی ده بودور کی آنادیللرینه عشق و سئوگی لری وار، اؤزلرینی آنادیلینه و ادبیاتینا بورجلو حساب ائدیرلر. چالیشیرلار بوتون هزینه لری و زحمتلری بویونلارینا آلیب اؤز بورجلارینی یئرینه یئتیرسینلر. اونا گؤره ده بو اللر اؤپمه لی دیر.
بو کتابلارا ایراد توتورلار کی “نیه احمد یسوی دن، قوتادغو بیلیکدن، امیرعلی شیر نوایی دن شعر و متن لر گتیرمیشلر؟ مگر بونلار آذربایجان ادبیاتینا عاییددیر؟ آذربایجانین بیر مشخص خریطه سی وار. بو چرچیوه ده ادبیات تانیتدیریلمالیدیر.” یوخ دوستلار؛ منجه سیز – بو کتابلارین یازارلاری، دوزگون حرکت ائتمیشسینیز. آذربایجان تاریخ بویو اوچ دیل و اوچ ادبیاتدا اورتاق بیر دورومو اولموشدور. بیر زمانلار عرب ادبیاتی، بیر زمانلار فارس ادبیاتی و هامیدان آرتیق تورک ادبیاتی بورادا کؤک سالمیش و درین، گئنیش بیر ادبیات یارانمیشدیر. نئجه کی بیز – آذربایجان ، فارس ادبیاتیندا فارسلارلا اورتاق بیر ادبیاتا مالیک ساییلیریق، تورک ادبیاتیندا دا بیر گئنیش اورتاق ادبیاتا مالیک اولوروق. تورکلر چیندن بالکانلارا قدر یاییلدیقلاری حالدا، بیر اورتاق ادبیات بونلارین آراسیندا موجوددور. آذربایجان دا بو اورتاق تورک ادبیاتیندا بؤیوک سهم لری اولموشدور. دده قورقود، عمادالدین نسیمی، مولانا فضولی، واقف و بوگون اوستاد شهریار، دونیا تورک ادبیاتینا وئردیگی سهمی دیر. نئجه اولور شهریارین “حیدربابایا سلام” اثری بوتون تورک دونیاسیندا مدرسه لرده: قزاقستاندا، اوزبکستاندا، تورکیه ده و ۱۸ اؤلکه ده درسی کتابلاردا اوخونور. اونا سسیمیز چیخمیر، اما دئییریک قوتادغو بیلیک، امیر علی شیر نوایی آذربایجانا نه ربطی وار؟ بیر حالداکی امیرعلی شیر نوایی ایرانین ان بؤیوک صدر اعظمی، امیر کبیری اولموش، اونون دیلی ایراندا رسمی دیل کیمی ایشلنمیش، جهانشاه حقیقی جغتایی دیلی ایله غزللر یازیبسا دا، خوی شهرینده آنادان اولموش، تبریز اونون پایتختی اولموش و بوگون ده اونون مقبره سی تبریزده دیر. نئجه اولور بونلارین دیلی و ادبیاتینی بیز آذربایجان ادبیاتیندان سایماغا اجازه میز اولماسین؟ من اؤزو تاریخ ادبیات آذربایجان سیرا کتابلاریندا – ایستر ۶ جیلدلیک، ۸ جیلدلیک و سونرا ۱۲ جیلدلیک اثریمده، بیر جیلدی ائله بو اورتاق ادبیاتا یئر آچمیشام. اورتاق ادبیاتسیز، آذربایجان ادبیاتیندا دانیشماماق اولماز.
دوغرودور دوستلار، بوگون بو ایکی کتابین یاییلماسیلا، اونلارجا دوستوموز سئوینیرسه اونلارجا دوشمنیمیز آجیقلانیر. آذریها کیمی لر مانقوردلار ائله اؤز آرامیزدان چیخیرلار. هر بیر بالاجا آخساقلیغی بؤیودوب باشیمیزا وورماغا چالیشاجاقلار. ایکی ایل بوندان اؤنجه من “آنادیلی” کتابینی بوتون مجوزلریله یایماغا باشلادیم. بو کتابا زنگان استانداریندان توتوب، فرهنگ و ارشاد اداره سی، آموزش و پرورش اداره سی، همین اداره نین تحلیل محتوا بؤلومو و پژوهش سازمانی، حتا سازمان اقوام و باشقا باشقا اورگانلار، نهادلار و سازمانلار آراشدیریب مجوزینی حاضیرلادیلار. آنجاق بیر سیرا آغزی گؤزللر و آذربایجانین حقینی یئین لر او جمله دن آذریها کیمی دوشمنلر یالان – یوغوز، تحریف و غوغاسالاری یوللاریلا بیزیم سست عنصر مسئوللاریمیزی قورخوتدولار. بوتون سندلر الده دیر. اونلار یالاندان دئدیلر آنادیلی کتابیندا سرود و مارش ملی پیشه وری قویولموش؟! بیسواد آداملار چوخدور و تاسوفله بئله حقه باز آداملارین قورخوسوندان، مسئوللار گئری قاییتدیلار. اما دئمه لی ییک آنادیلیمیزین مدرسه لرده اوخونماسی هم آنا یاسادا، هم حقوق شهروندی ده، هم حقوق بشر ده قئید اولونموش و حؤرمتلی جمهور باشقانیمیز آقای روحانی هر ایکی سئچگی ده آنا یاسانین اجرا اولونماسی و فرهنگستان زبان ترکی نین یارانماسینا قول چکمیشلر. بو، بیزیم ایلک انسانی حقوقوموزدور.
من سوئدده گؤردوم کی ۵ نفر بیر اؤلکه دن – هله مهاجر اولدوقلارینی نظرده توتاراق، بیر مدرسه ده – هر بیری بیر صنیفده اولورسا دا، دولت مؤ ظف دیر اونلارین آنادیلینده درسلیک حاضیرلاسین، اونلارا درسی کتاب یازیب یاییملاسین، معلم دن توتوب و کلاسلار قورسون. بوتون هزینه لر ده دولتین بوینونادیر. آما تاسوف یئری دیر کی ایراندا ۳۵ میلیون تورک دیللی خالقیمیز ایلک انسانی حقلردن محرومدور.
من سؤزو اوزاتمادان بو ایکی کتابین یازارلارینا تبریک ائدیب و امینم سونراکی چاپلاریندا اونون آخساقلیقلارینی دا رفع ائده جکلر. یئنه یازارلاریمیزین قارشیندا بو گؤزل ایشلری اوچون باش اگیب، اللرینیزه ساغلیق وئریب، داها آرتیق باشاریلار دیله ییرم.


text:
بو گون چئمپیونلار لیقاسیندا ۱/۸ فینال مرحلهسینین جاواب اویونلاری چرچیوهسینده نؤوبتی گؤروشلر باش توتاجاق.
رئپورت-اون معلوماتینا گؤره، ماتچلاردان بیری ایسپانییادا، دیگری آلمانییادا کئچیریلهجک.
آوروپانین ان تیتوللو کوماندالاریندان اولان «بارسئلونا» فرانسانین پ س ژ کلوبونو قبول ائدجک. بو کوللئکتیولرین پاریسده باش توتان ایلک گؤروشونده سئنساسییا قئیده آلینیب. اونای امیرینین باش مشقچیسی اولدوغو کوماندا کاتالونییا تمثیلچیسینی آنخئل دی ماریا (۲)، ژولیان دراکسلئر و ائدینسون کاوانینین قوللاری ایله اوستهلهییب. بو سببدن «بارسئلونا» اوچون ۰:۴ حسابلی مغلوبیتین عوضینی چیخماق چتین اولاجاق.
آلمانییادا ایسه دورتموند «بوروسییا»سی پرتقالییانین «بئنفیکا» کومانداسینی قوناق ائدجک. لیسسابوندا کئچیریلهن ایلک ماتچدا رقیبینی کونستانتینوس میتروغلونون قولو ایله مغلوب ائدن قوناقلار سفرده ده موسبت نتیجه الده ائتمک ایستییرلر. لاکین «بوروسییا» اؤز میدانیندا ایناملی تأثیر باغیشلایان بیر کولکتیو کیمی تانینیر. تصادفی دئییل کی، دورتموند تمثیلچیسی آلمانییا چئمپیوناتینین جاری مؤوسومونده ۱۱ ائو اویونوندان ۸-ده قالیب گلیب، ۳-دن ایسه بیر خاللا آیریلیب.
چئمپیونلار لیقاسی
۱/۸ فینال مرحلهسی، جاواب اویونلاری
۸ مارت
۲۳:۴۵ «بارسئلونا» (ایسپانییا) – پسژ (فرانسا)
باش حاکم: دئنیز آیتکین (آلمانییا)
ایلک اویون – ۰:۴
۲۳:۴۵ «بوروسییا» (دورتموند، آلمانییا) – «بنفیکا» (پرتقالییا)
باش حاکم: مارتین آتکینستون (اینگیلتره)
ایلک اویون – ۰:۱


text:
تورکمنستان خبرلاری-مارقوش: ۲۰۱۷ -نجی ییلینگ فورال آیینینگ۱۲-سینه تورکمنستانینگ پایتختینداقی اولمپیا شهرنینگ اسپورت میخمانخاناسیندا یاپیق بنالاردا و سؤوش صونغاتی بویونچا ۵-نجی آسیا اویونلارینینگ میلتینچیلرینی بللیگه آلماق چأرهسی گچیریلر.
اهلی اوقوو مکتبلرینینگ تالیپلاری اؤنگده بولجاق اویونلارینگ میلتینچیلرینینگ حاطارینا گیرمک اوچین الکترون بلگیسینه اؤز رسمی نامالارینی قاوشوریپ بیلرلر.
دابارادا شونونگ یالی ایری مچبرلی چأره لرینگ گچیریلمگینده میلتینچیلرینگ ایشینینگ اهمییتی بللهنیلدی.
آسیا اویونلارینا طاییارلیق گؤرمک بویونچا یرینه یتیریجی کمیتهلرینینگ،اسپورت باراداقی دؤولت کمیتهسی نینگ تورکمنستانینگ بیلیم وزارتنینگ بیلهلیکده قوراماغیندا گچیریلن بو چأرأنینگ اهمییتی بللهنیلدی .
حابار برلیشی یالی، آسیادا میلتینچیلری سچیپ آلماق اوچین بأسلشیکلر و سیناغلار گچیریلدی.گلجککی میلتینچی لر اوچین دورلی داشاری یوورت دیللرینی اؤورنمک بویونچا اوقوولار قورالدی.
اولارا ایش یوزونده تجریبهلری اوزلشدیرمأگه تورکمن پایتختیندا گچیریلن خلق آرا یاریشلاری، شیله هم روسیهدا، چینده، جمهوری کرهده،آذربایجاندا گچیریلن ایری اسپورت بأسلشیکلری یاردام بردی.
بریتانیانینگ «تری واندی لیمیتد» کمپانیسینینگ باش مودیری میک رایت تورکمنستانینگ پرزیدنتی قربان قلی بردی محمدوفغا آسیادا ۲۰۱۷ تاییارلیق گؤرمک ایشلرینه قاتناشماغا دؤرهدیلن مومکینچیلیک اوچین چونگگور خوشحاللیغینی بیان اتدی.
اول شیله هم یووردینگ یوقاری اوقوو مکتبلرینینگ ۱۹-سی بیلن یولا قویان خذماتداشلیق بارادا گوررونگ بردی.
جناپ رایت-ینگ آیتماغینا گورأ، یاپیق بنالاردا و سؤوش صونغاتی بویونچا ۵-نجی آسیا اویونلارینی گچیرمک اوچین دگیشلی اوقوو مقصد نامالارینی گچیپ، یؤریته بیلیم آلان میلتینچیلرینگ ۱۰ مونگسی ضرور بولار.
شو گونکی گچیریلن چأره شیله هم تورکمنستانینگ ملّی اولمپیا کمیتهسینینگ وکیللری، یووردینگ یُوقاری اوقوو مکتبلرینینگ یانینداقی میلتینچیلر مرکزلرینینگ یولباشچیلاری،طالیپ یاشلار قاتناشدیلار.
یاش آرتیست لارینگ، «قالقینیش» آکروباتیک توپارینینگ یرینه یتیرن آیدیم-سازلی و تانس چیقیشلاری دابارا بایرام چیلیق اؤوشگینینی چایدی.
چیقیشلاری تورکمنستانینگ بیلیم و مدنییت وزارتلاری، یاپیق بنالاردا و سؤوش صونغاتی بویونچا ۵-نجی آسیا اویونلارینینگ یرینه یتیریجی کمیتهسی قورادیلار.
ایران خطینا گچیرنلر: آماندوردی نساری و یوسف نورتقانی


text:
اورمو گؤلونده سویون سوییهسی اؤتن ایلین موافیق دؤورو ایله مقاییسهده ۳ سانتی متر آرتیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارده شرقی آذربایجان ویلایتینین آبادلاشدیرما اوزره والی لیینین معاوینی محمد صادق پورمهدی معلومات وئریب.
اونون سؤزلرینه گؤره، اورمو گؤلونون قوروماسی دایانیب. او بیلدیریب کی، اورمو گؤلونون یئنیدن برپاسی اوچون بیر چوخ ایشلر گؤرولمهلیدیر. بونون اوچون یئرلی اهالی آراسیندا دا معاریفلندیرمه ایشلری آپاریلیر.
قید ائدک کی، اورمو گؤلو سون ایللرده یاغینتیلارین آزالماسی، گؤله آخان چایلارین اوزرینده بندلرین تیکیلمهسی و اطراف سولاردان دوزگون ایستیفاده ائدیلمهمهسی نتیجهسینده قورویوب. حاضردا گؤلون سویونون یالنیز ۲۰ فایزی قالیب.


text:
134 ــ ائیله سین
باخما گوله سعی ائدر عشوه و ناز ائیله سین
بولبولـونن گـول گرَک راز و نیـاز ائیله سین
بــولبـول دستـان کیمی
اسیـر درد و غمم
انتـظاریم یـؤخ منی ، محــرم راز ائیله سین
آلسا منیم جانیمی یؤخدی
سؤزوم قؤی آلسین
امـا گــؤرنـده
منی عشـوه نی آز ائیله سین
گـؤزلریمین ائوینده ، خیمه ووروب گؤزلرون
گـؤز بـؤلاغیندان گرَک او دستماز
ائیله سین
وئـرمیشم ایمانیمی وصلینـه
پیشکش اؤزوم
کافــر اولان عشقیده تــرک نمـاز ائیله سین
سنی گــؤرنـده گـؤزوم اوره ک ائله تیتره ییر
قاچوب قوجاقلار دیزین که پیشواز
ائیله سین
بیر بـاخیشیلا منیم ، قلبیمی قان ائیله یب
الله اوزی خلق ائدیب ، شکاری باز ائیله سین
اؤ ، اؤوچـولار اوچوددو ، شکارچی طرلانیمی
اونـون تـایی تـاپولماز، شکار قـاز ائیله سین
آیـریلیقون اختـری پیــر خــرابـات ائـدیب
جوانلیق الدن گِئدیب کیمدی اعجاز
ائیله سین


text:
پروقراملار
20 ژانویه 2018 تاریخینده باشلایان زیتون دالی عملیاتینین معین بیر مرحلهدن سونرا سورعتلندیگی و پ.ک.ک/ی.پ.گ میلیتانلارین تورک سیلاحلی گوجلری و آزاد سوریه اوردوسونا مقاومت گؤسترمدیگی گؤرولوب
ایکینجی دونیا ساواشی سونراسی دؤورده اولوسلار آراسی تشکیلاتلار قلوبال سیاستین اؤنملی آکتورلاری اولماغا باشلادی
اسد رژیمی دمشقین عرب جوغرافیا کیتابلاریندا "یئر جنّتی" آدلاندیریلان ان گؤزل حومهسینه، غوطه بؤلگهسینه آمانسیز سالدیرلارینی داوام ائتدیریر
دیگر آمریکا مقاملاری و حتی سیا، پ.ی.د-نین پ.ک.ک-نین بیر قولو اولدوغو حقیقتینی تصدیق ائتمیش وضعیتدهدیرلر
پ.ک.ک/ک.ج.ک تشکیلاتیندان گونوموزه قدر، شرقی و جنوب-شرقی آنادولو بؤلگهلرینده یاشایان وطنداشلارا باسقی و زوراکیلیق ایجرا ائدهرک بؤلگه خالقینی تشکیلاتا دستک قیلما ایستراتژیسی توتور
ابدی شوبههلی و گئرچک بیر ایسکاندال یارادان اولان نیچه، 1885ده معاصیر اینسانی کاراکتریزه ائدن هر شئیده چورومهیه سبب اولان بیر عامل وار - دئیه یازمیشدی
29 ژانویه 2018 تاریخینده سوریهده داعش ایله موباریزهده سونا گلمهسینین آردیندان روسیا، تورکیه و ایرانین گارانتؤرلوک-ونده سوریه میللی دیالوق کونگرهسی توپلاشدی
افغانیستاندان تورکیهیه اوزانان اویوشدوروجو ترانزیتینده بیر چوخ کورد و ایرانلینین یاخالاندیغی، بونلارین پکاکا/کاجکایا دستک وئردیکلری بیلدیریلمیشدیر
واشینگتون، پکاکا، پکاکانین سوریهدهکی اوزانتیلاری و فئتؤیه دایر آددیملار آتمادیغی مدتجه تورکیه ایله آمریکا آراسیندا اون ایللردیر داوام ائدن ایلیشکیلر اوناریلاممایاجاق شکیلده ضرر گؤرهجک
آمریکانین سوریهده اولدوغو کیمی، عراق، کؤرفز، تورکیه، ایران کیمی اؤلکهلرده ده چوخلو ایستراتژیلر اوزرینده چالیشدیغی گؤرونور
پ.ک.ک/ک.ج.ک و فتو/پ.ی.د ترور تشکیلاتلارینین، اساس هدفلری بیرگه اولماسا دا اوست-اوسته دوشن آرا هدفلرینین اولدوغو معلومدور
هولند خاریجی ایشلر ناظیری هالبه زیلسترا، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی نیظامنامهسینین اؤزونومودافیه حقوقونو تشکیل ائتدیگی 51-جی مادهسینه ده ایستیناد ائدهرک، "تورکیهیه قارشی آچیق سالدیریلار اولدو. تورکیهنین اؤزونو مدافعه ائتمهسی اوچون کیفایت قدر ایشاره


text:
آذربایجان دیلینده ایشله نن سَسلی لَر (صائتلَر)نظرات 0
آذربایجان دیلینده دوققوز (9) صائت (سَسلی) وار دیر. فارس دیلینده ایسه یالنیز آلتی (6) سسلی حرف وار دیر. هر نه قَدَر سَسلی حرفلرین سایی سی چوخ اولورسا ، او قَدَر ده چوخ یئنی سؤز - کلمه دوزه لتمک اولار.
آذربایجان دیلینده ایشله نَن سَسلی لَر (صائت لر) فارس و عرب دیلینده ایشله نَن صائتلردن چوخ قیسا دیر. (فارس دیلنده کی صائتلر ، اوُزون تلفظ اولور.)
باخین :
آذربایجانجا فارسجا
سامان (کاه) سامان (سر و سامان)
دانا (گوساله) دانا (دانشمند)
بوُد (ران) بوُد(فعل ماضی از مصدر بودن)
گؤردوگوز کیمی ، آذربایجان دیلینده سَسلی لَر ، قیسا تلفظ اولور. ائله اونا گؤره ده بیز فارس دیلینده دانیشاندا ، لهجه میز اولور.
هابئله ، آذربایجان دیلینده ، بیر سیرا صامتلرین (سَس سیز لرین) ده علمه گلمه یئری (مخرج، واجگاهی) فارس دیلی ایله فرقلی دیر.


text:
آذربایجاندان ایکی اؤلکهنین دمیر یوللاری شبکهسینی بیرلشدیرن آستارا (آذربایجان) – آستارا (ایران) دمیریولو خطی اوزریندن ایرانا ایلک سیناق قاتاری گئدیب.
رئپورت-اون معلوماتینا گؤره، تدبیرده هر ایکی شهرین ایجرا باشچیلاری، سرحد زاستاوالارینین رهبرلری ایشتیراک ائدیبلر.
«آذربایجان دمیر یوللاری» ندن ایسه بیلدیریبلر کی، دمیریولو خطینین رسمی آچیلیش مراسیمی مارتین ۶-دا باش توتاجاق.
قید ائدک کی، "شیمال-جنوب" بین الخالق نقلیات دهلیزی حاقیندا راضیلاشما روسییا فدراسییاسی، ایران ایسلام رئسپوبلیکاسی و هیندیستان آراسیندا ۲۰۰۰-جی ایل سنتیابرین ۱۲-ده سانکت-پتربورگ شهرینده باغلانیلیب. آذربایجان ایسه سازیشه ۲۰۰۵-جی ایلده قوشولوب. "شیمال-جنوب" بین الخالق نقلیات دهلیزی آوروپا اؤلکهلرینین، روسییانین، اورتا آسییا و قافقاز رئگیونلارینین فارس کؤرفزی و هیندیستانا چیخیشینا، خزریانی اؤلکهلرین قارا دنیز لیمانلاری ایله تیجارت علاقهلرینین اینتنسیولشدیریلمهسینه شرایط یاراداجاق.


text:
ووردو بیر تیغ جفا جانیما گؤیچک - گؤیچک
لاله روخسارین ائدیب خون دیلیمدن گولگون
بویادی اللرینی قانیما گؤیچک - گؤیچک
پاره - پاره جگریم شیشه چکیب ائتدی کباب
تیکدی گؤز دیده ی گیریانیما گؤیچک - گؤیچک
حیف کیم اولمادی بو عاشیقه بیر جانی یانان
دئیه بیر دردیمی جانانیما گؤیچک - گؤیچک
پناه آللاها دئییب ، قهر و غضب دن یوما گؤز
ائده بیر عرضیمی سولطانیما گؤیچک - گؤیچک
تا کی پروانه کیمی شؤوقیله بو جانی فدا
ائدم اول شمع شبستانیما گؤیچک - گؤیچک
اولو یارب ! گؤره سن بیر گئجه اول .الی مصر
گله بو کلبه ی احزانیما گؤیچک - گؤیچک ؟
غم یئمز داهی نباتی اگر اول شاه جهان
باسا بیر موهرنو فرمانیما گؤیچک - گؤیچک


text:
جان دان دا عزیز اولسا بیری جان سن اولارسان
سن ایندیه دک قلبیم اوچون قلبدین ای یار
بوندان دا سورا جانیم اوچون جان سن اولارسان
هر یارام اگر اولسا اونون درمانی سن سن
هر دردیم اولارسا اونا درمان سن اولارسان
کؤنلونده نئجه ایسترسه ائله وئر منه فرمان
عمروم نه قدر وار منه سلطان سن اولارسان
بوندان بئله آلداتما منی کفر ایله دیل ایله
خاقانی یه هم کفر هم ایمان سن اولارسان
خاقانی دئییر گلسن اگر ای گل شهلا
البته کی خاقانی یه خاقان سن اولارسان
داغلارین باشین ، قیشدا قار آلار
یار یارین گؤرنده رنگی سارالار
گل گؤزلیم ، گل مارالیم
گل منی دیندیر ، قلبیم سنین دیردوران نه گؤزل نه گؤزل نه گؤزل
دلبر نه گؤزل نه گؤزل نه گؤزل
آل سازی چال سازی ائت نازی دلبر اویناسینآراز درین دی ، سویو سرین دی
بیر شیرین دیلی نن گل منی دیندیر
یاسمنیم ، قار چیچه ییم
گل منی دیندیر ، قلبیم سنین دیردوران نه گؤزل نه گؤزل نه گؤزل
جانان نه گؤزل نه گؤزل نه گؤزل
آل سازی چال سازی ائت نازی
دیلبر اویناسین
اوخویان : کؤنول خاسی اوا


text:
ایستانبولدا "رئینا" گئجه کلوبوندا تئررور آکتی تؤرهدن شخصین حیات یولداشینین پولیسه وئردیی ایلکین ایفاده یاییلیب.
اؤلکه .آذ خبر وئریر کی، تئررورچونون حیات یولداشی تورکییهیه نویابرین ۲۰-ده گلدیکلرینی تصدیقلهییب.
"حیات یولداشیم و ایکی اوشاغیمیزلا بیرلیکده کونیایا گلدیک. یولداشیم بورادا ائو توتدو و ایش آختاراجاغینی دئدی. اونون ایشید-له باغلی علاقهسیندن شوبهلنمه میشهم. اونون بو تشکیلاتا هانسیسا بیر رغبتینین اولدوغونو حیسس ائلمه میشهم".
او بیلدیریب کی، حیات یولداشینین بو حادثهنی تؤرتمهسینی تئلئویزییادان اؤیره نیب. داها سونرا ایسه قونشولار بو بارهده پولیسه معلومات وئریب.
قئید ائدک کی، «رئینا» گئجه کلوبونا هوجوم ائدن شخص هله ده یاخالانماییب. آختاریشلار داوام ائدیر.
خاطیرلاداق کی، بایرام گئجهسی ایستانبولون اورتاکؤی رایونوندا یئرلشهن «رئینا» گئجه کلوبونا هوجوم ائدیلیب. نتیجهده ۴۰ نفر هلاک اولوب.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آذربایجانین بؤیوک شاعيری بختیار واهابزاده، “منیم آنام” شعرینده بئله دئییر:
منیم آنام
ساوادسیزدیر
آدینی دا یازا بیلمیر
منیم آنام
آنجاق منه
سای اؤیردیب
آی اؤیردیب
ایل اؤیردیب
ان واجیبی دیل اؤیردیب
منیم آنام
بو دیل ایله تانیمیشام
هم سئوینجی
هم ده غمی
بو دیل ایله یاراتمیشام
هر شعریمی
هر نغمه می،
یوخ من هئچم
من یالانام
کیتاب کیتاب سؤزلریمین
مؤلفی : منیم آنام
شاعیر : بختیار وهاب زاده
MƏNİM ANAM
Mənim Anam
Savadsızdır
Adını da yaza bilmir
Mənim anam
Ancaq mənə
Say öyrədib
Ay öyrədib
İl öyrədib
Ən vacibi dil öyrədib
Mənim anam
Bu dil ilə tanımışam
Həm sevinci
Həm də qəmi
Bu dil ilə yaratmışam
Hər şerimi, hər nəğməmi,
Yox mən heçəm, mən yalanam
Kitab kitab sözlərimin
Müəllifi: Mənim anam
Bəxtiyar Vahabzadə
Menim Anam
Savadsızdır
Adını da yaza bilmir
Menim anam…
Ancak mene
Say öğredib
Ay öğredib
İl öğredib
En vacibi dil öğredib
Menim anam.
Bu dil ile tanımışam
Hem sevinci
Hem de gamı
Bu dil yaratmışam
Her şiirimi
Her nağmemi,
Yoh men heçem
Men yalanam
Kitap kitap sözlerimin
Müellifi Menim anam
Şair : Bahtiyar Vahapzade
شاعرین نه دئدیگینی بؤیوک اؤلچوده آنلادینیز؛ اما بئله قیساجا بیر داها دئسه ک، شاعیر دئییر کی: اوخوما بیلمیر، آدینی دا یازا بیلمیر منیم آنام. آنجاق منه، سای سایماغی، آیلاری و ایللری اؤیرتدی. ان اؤنملی سی، دیلیمی اؤیرتدی. من بو دیل ایله سئوینجی و کدری تانیدیم. من بو دیل ایله شعریمی و موسیقیمی میدانا گتیردیم. اصلینده من بیر هئچیم، من یالانیم. یازدیغیم بو قدر کیتابین گئرچک صاحیبی منیم آنامدیر. منیم دویغولاریمی و فیکیرلریمی گؤرسه دن، واهابزاده نین بو شعرینده ترننوم ائدیلمیش. اونسوز دا آنامیزدان اؤیرندیگیمیز دیله “آنا دیلی” دئمیشیک. نه خوش بیر سؤزدور بو. بوندان گؤزل بیر شرح اولارمی؟ آنا دیل، آنامیزدان اؤیرندیگیمیز دیلدیر. سون ایللرده آرتیق آنامین دیلیندن چوخ اوزاقدایام. اونون سسی کیمی سس، اونون سؤزو کیمی سؤز، اونون اوره گی کیمی اوره ک آختاریرام بلکه ده. اونون “قاداسین آلدیغیم” دئییشیندکی ایستیلیک، دینلدیگیم بو قدر اوزون سؤزلرین ایچریسینده یوخ. اونون سؤیلدیگی سؤزلری اینسانلار یا بیلمیرلر آرتیق یا دا ایستیفاده ائتمک ایستمیرلر. اونون دمین یئرینه “بایاخ تان” دئییشی، کئچن ایل یئرینه “بیلدیر” دئییشی، داها نه طرفیندن گؤزل سؤزلر دئییلمیر آرتیق. منیم مملکتیمین مؤحترم اینسانلاری آنالارینین دانیشدیقلاری کیمی دانیشماق ایستمیرلر. چونکی بو دیلدن اوتانیرلار. سونوندا بو گون هر کسین دؤرد نالا گئتدیگی بو دوغال اولمایان دیل(1) ، اصلینه ماراقلی اولمایان اینسانلار یارادیر. اؤزونه سؤزونه گووه نیلمز بیر کوتله اینسان… منیم آنام، آناسینا “آبا” دئیردی. منیم آنام ناراحات اولدومو “سیدا” دئیردی. منیم آنام منه گلن بوتون قایغینی، دردی، گوناهی گؤتورمک اوچون “قادامی گؤتورر”، اوغرومدا قوربان اولاردی. منیم آنام منی نیننیلرله یاتیردار، ناغیللارلا بؤیودردی. منیم آنام تورک اوشاغی تورکو بئله دئییب تورکو دینلدیردی. منیم آنام، یالنیز دیل اؤیرتمز، عادتی، ناموسو، ویجدانی، عدالتی، اخلاقی دا اؤیردردی. منیم آنام، “آدی گؤزل، اؤزو گؤزل محمد” دئیه ایلاهیلری گؤزیاشلاری ایله دینلر و دینلدیردی. آلنینین سجدهسیز، آغیزین دعاسیز اولمایاجاغینی گؤسترردی. منیم آنام، جئهیز ساندیغیندا تورک بایراغی داشییار، تورک عسگری گؤردومو اؤز ائولادیندان بیر فرق گؤرمه یه رک ساریلار، عسگرلریمیزه خئییر-دوعالاری ائدردی. بیزیم آنالاریمیز، خلیل ایبراهیم برکتیله برکتلندیردیکلری سوفرهلرینی هر کسه آچار، وارلیغی دا یوخلوغو دا چوخ یاخشی بیلردیلر. بیزیم آنالاریمیز “حالال سودون” نه اولدوغونو بیلر و هر واخت “حالال سود اممیشی” آختاراردیلار. بیزیم آنالاریمیز تورکجه نی دوغال شکلیده دانیشار، سؤزو، اؤزلریندکی کیمی دوم دوز سؤیلیردیلر. ایندی منیم آنامین دیلینی گؤبود و مدنیتسیز بیلن لر، بیر آینا گؤتوروب اؤزلرینه باخسینلار. اگر بو دیلی اونوتسان، اؤز آنانی اونوتموش کیمی اولارسان. اگر بو دیلی اونوتسان، گئرچک دئییل خیال کیمی اولارسان. اگر بو دیلی اونوتسان، اؤزون دئییل باشقاسی کیمی اولارسان.
آنامین بو گؤزل دیللری
خوشدور، قاداسین آلدیغیم
بو دیلی اونودوب گئتمک
بوشدور، قاداسین آلدیغیم
بو سؤزلریم سنه واردی
هر کس بیر شئیلر گؤتوردو
سنین اوزون نیه قاراردی؟
کوسمه، قاداسین آلدیغیم
ائرجیس(2) دن اسن یئللر
اطرافیندا دسته گوللر
آنان سنه نه لر سؤیله ر
دینله، قاداسین آلدیغیم
(آذربایجانین مشهور شاعری بختیار واهابزاده 1925-جی ایلده شکی ده دوغولدو و 13 فئورال 2009 تاریخینده ده وفات ائتدی. الله رحمت ائتسین. تورک دونیاسی، چوخ بؤیوک بیر شاعیرینی ایتیردی. بوتون تورک دونیاسینین باشی ساغ اولسون.)
اتك يازي:
1- yapmacık dil
2- آغ دنیزین یانیندا اولان سونموش و اسکی ده یانار اولان بیر داغ.
Filed under: بختیار وهاب زاده,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: baxtıyar vahabzadə,bəxtiyar vahabzadə,bəxtiyar vəhabzadə,menim Anam,mənim Anam bəxtiyar vahabzadə,منیم آنام,وهاب زاده,آنا دیلی,آنا دیلیم,آذربایجان شعرلری,بختیار وهاب زاده,بختیار وهاب زاده نین تورکی شعرلری,بختیار واهاب زاده,تورکی شعر,تورکی شعرلر,تورکجه شعرلر,دیل,دیلیم,زندگی نامه بختیار وهاب زاده |


text:
قجور (تیکان تپه)
قوجور(تیکان تپه) کندی تیکان تپه بولگهسینین، مرکزی بولومو و افشارقصبهسی نده یئرلیشیب. [۱]
ایچیندهکیلر
جوغرافیایی موقئع
بو کند تیکان تپه نین دوغوسیندا یئرلشیب دیر.
اهالی
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 277نفر اهالی سی و 55 عائیله سی وار.[۲]
دیل و دین
بو کندین بوتون اهالی سی تورک و شیعه دیرلر وآذربایجان تورکجه سی ایله دانیشیرلار.
ایقتیصادیات
بو کندین اهالی سی اکینچیلیگ و داوار ساخلاماقا مشغول دیرلار.
گزملی و گؤرمهلی یئرلر
قجورون اسکی سو انباری(سدی) بو کندین گؤرمه لی یئرلریندن ساییلیر.
بیرده باخ
خاریجی کئچیدلر
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی


text:
یادداشیمی شوملایان اولایلار تام آردیجیلیقلا سیرایا
دوزولمهسهلر ده، بیری دیگریندن زامان باخیمیندان اؤنه
کئچسهده، یاخود آرخایا قالسادا عینی دؤنهمی احاطه ائدن
خاطرهلردیر. بعضیلری ضعیف ایشارتیلار، بعضیلری عؤمرومه
ایشیقلی ایز سالیب کئچن پارلاق، مونس دوغما حادثهلردیر.
بعضیلری خاطرلانا- خاطرلانا، دوشونوله- دوشونوله
اونودقانلیقدان چیخاریلان اؤنملی و دیرلی اولایلاردیر.
بعضیلری کؤنولدن سانکی بیر پارچا قوپاریب اؤزویله چوخ
اوزاقلارا آپاریلان مقاملاردیر. بعضیلری ایسه اونوتماغا،
بعضیلری اونوتدورولماغا محکوم اولان و اولونان
خاطرهلردیر.
انسان یادداشی ایکی آلت و اوست قاتدان عبارت اولورموش
دئمیشلر. اوست قاتدا گوندهلیک حیاتین چؤزومو، تصویری،
رئاللیغی یئرلشدییی کیمی، آلت قاتدا هاچانسا یاشانان، نه
واختسا آجیلی- شیرینلی یاشانمیش دؤنملردیر. بو دؤنملر
بعضا زامان کهسیینده اوست قاتا داشینان گوندهمه چیخان
یاشانمیش رئاللیقلاردیر. دی گل کی اونلاردان بعضیلری
خاطیرلانماسادا سانکی گیزلی کودلارلا سنی یاشادان، حیاتینا
معنا وئرن، سنی سنه چاغیران مقاملاردیر. نه یاخشی کی گونئی
ادبیاتیندان خاطرهلریم تام بو کونودان کئچمیش مقاملاردیر؛
عؤمور یولومدان صحیفهلردیر او. صحیفهلردن یئنه بیر
قاتینی آچماق ایستردیم:
×××
دئتاللاری دقیق یادیمدا قالماسادا، “آیپروزان” کندینه
گئتمیشدیک. مقصدیمیز قوجامان شاعر “عباس بارز”له
گؤروشایدی. هله بو گؤروشدن نه قدهر اؤنجه ائشیتدیییم،
کؤنول دولوسو سئودیییم اونون یازدیغی بیر شعردن بیر
دؤردلوک ایندی ده وار یادداشیمدا ایز سالیب، قالیب. بلکه
هئچ بو یازیمدا اونسوز اولماسین. بلکه هر کس بو سطیرلری
اوخویاجاقسا اونو دا اوخوسون و اورهک تئللرینین هانسیسا
بیر قاتیندا، بیر دینج گوشهسینده عباس بارز اوچونده
اولماسا، اؤزو اوچون عزیزلهییب، ساخلاسین. آخی گؤزللیک هر
اورهیه یول آچان بیر نعمتدیر. او نعمتی داشییان و
یاشییانلاردان بیریده ائله عباس بارز دیر.
“بارز” بیر سؤز دئدین آغلاتدین ائلی
باشینا اسمهسین آیریلیق یئلی
اورکدن داشلانان محبت سئلی
ساراسیز گلمیشدی سارالی گئتدی
جمعیسی بو دؤرد مصراعداکی طالعیمیزین ان آجی، قارانلیق،
لکهلی بیر دؤنهمینی آچیقلایان “عباس بارز”له گؤروشدوک؛
ائوینده قوناق اولدوق؛ یئنی شعرلرینی دینلهدیک؛ مفتون
اولدوق. قرارا گلدیک کی “بارز” شعرلرینی بیر آرایا
توپلایاق و بیر توپلودا چاپ ائتدیرمهیه چالیشاق. اونونلا
راضیلاشدیق و بئلهجه ایشه باشلادیق…
هر کونجدن بیر کاغاذ پارچاسی – اوزهرینده کؤنول اوخشایان
بیر شعر. سیگارئت قوتوسو اوزونده یازیلمیش اورهک
تئللریندن سوزوب گلن، بارز قلمینده مصراعلانان اورهک
یانغیسیندان بیر غزل، بیر قوشما، بیر گرایلی. هانسیسا
کیتابین اوز قابیغینین آرخا طرفینده یازیلمیش
آغریلاریمیزدان بحث آچان، شیکایتله دولو سئوگی مکتوبو
بیچیمینده بیر چارپارا. تزهجه مصراعیا چئوریلن هله هاراسا
آتیلمایان جیبیندن چیخان مودروکلوکله دولو، آمما گنجلیک
حرارتیله یازیلمیش بیر اثر …
بارز بارادیجبلیغینبن گؤستریجیسی اولان بو شعرلر
طالعیمیزدن کئچدی. عؤمروموز، گونوموز کیمی، ادبیاتیمیز
کیمی پارچا- پارچا.
نه واریدیسا هامیسینی ایکی باغلیدا اؤزوموزله گؤتوردوک.
تاسف کی لازیمی سویهده اونلاردان فایدالانا بیلمهدیک.
بعضیلرینین یاریسی یوخ، بعضیلرینین کاغاذ پارچاسی
چوروموش، هاچانسا یازدیغیندان اوزهریندن یازیلار
سیلینمیشدیر؛ بعضیلریایسه سیگارئت کاغاذیندا
یازیلدیغیندان آردی ایکینجی یاخود اوچونجو کاغاذا
کؤچورولدویوندن آردینی تاپا بیلمهدیک؛ یا کی اونلاری
اوجلاشدیرانمادیق. یئنه “بارز”ی گؤرمهیه سفربر اولدوق.
اونو اؤزوموزله تبریزه گتیردیک.
اونوتمامیشامسا شاعر سلیمان ثالثین و غلامحسن صدیقین
ائولرینده هامیسینی اؤز سسیایله لئنته یازماغا باشلادیق.
همیشه اولدوغو کیمی سلیمان ثالثین خانیمی ثریا خانیم و
غلامحسن صدیقین خانیمی زهراخانیم نزاکتله، صمیمیتله
قوناقپرورلیک ائدیب، بو ایشده بیزه اولدوقجا کمک ائتدیلر.
لئنته یازماغی باشلادیق. هر ایکی باغلینی بارزین قارشیسینا
قویدوق. بعضیلرینین آردی اولمادیغینا باخمایاراق ازبردن
اوخوندو. بعضیلرینی اؤزوده تام اوخویا بیلمهدی. بعضیلری
حاقیندا خاطرهلرینه بویلاندی. سانکی معاصر آذربایجان
ادبیات تاریخیندن اوزون-اوزادی کؤنول اوخشایان صحبتلر
آچدی. بعضیلری ایله کؤنلو دولدو؛ گؤزلری یاشاردی؛
بعضیلریایله گولدو، بعضیلریایله آغلادی.
“آیپروزان” کندینین آیلی آخشامیندا داغین دؤشوندن سمایا
باش قالدیران قوجامان چینارا اوخشار قالدی یادداشیمدا گؤزل
شعرلر موللیفی، ساوالان شاعری “عباس بارز”. یام- یاشیل،
تراوتلی، شوخ، قاینار، چیلغین قوللو- بوداغلی بیر چینار.
آذربایجان رایحهلی غزللری ایله سانکی بیرینجی کره عاشیق
دوغولوب، ایکینجی عؤمرونو شاعر یاشایان بیرینی خاطرلادیردی
بارز گرایلیلاری، بارز قوشمالاری، بارز غزللری.
مودروکلوکله دولو لنگرلی شعرلری هلهده وار روحومو
اوخشاییر و اووسونلاییر. هلهده وار او ایپک دویغولو
مصراعلارین خاطرهسی منی دینج بوراخمیر. گؤرهسن هاچان
عزیزلهنهجک بو تمیزلیک تمثالی ائل آغساققالیمیز؟!


text:
گئندین دورد دنه گورپوسو کئندین بیرلیکینن تیکیلر
یازار : " تؤرک دیلینی اؤیره نین، چونکو اونلارین حاکمیتی چوخ اوزون سؤره جکدیر." پیامبر اکرم+0 چره جلی
بو بابتدن گئنین اهالیسینن از جمله بخشدار محترم چاربوشدان آغای ستاریدن تقدیر و تشکر اولور.
اومودوموز بودو کی آغای بخشدار مرحمت ائلیه کئندین هر مجیدین قاباغینا بیر بویوک سطل آشغال قویا تا مراسیم نن سورا آت اشغال ائشیه توکیلمیه.متاسفانه شورالار فکر ائلیللر گئند آغ سققللری اولارین نوکرلری دیلئر اونا گوره هئچ بیری گورپو تیکیلنده ال آتمادیلار فقط دئستور وئردیلر.
آرتیرمالیق کی شورالار و دهیاریمیز بو ایکی ایلین ایچینده کئندین چوخ ایشلیبلر از جمله کئندین نوسازیسینن بئش دنه گورپو تیکمغینن آشغاللاری کئدن ائشیه آپارماخدان و غیره بولارین ایشلرینن دی.


text:
جاغاتای تورکجهسی
چاغاتایجا وئیا چاغاتای تورکجهسی قوزئی-دوغو تۆرکجهسینین ایکینجی دؤنمینین آدیدیر. ۱۵-جی یۆزایلین باشلاریندا باشلار. ۲۰-جی یۆزایلین باشلارینا کیمی داوام ائدر. ایسلام دؤنمی تۆرک یازی دیلینین اینکیشافینداکی اۆچونجو مرحلهنی شامیل اوْلور. بیرینجی قاراخانلی، ایکینجی خوارزم تۆرکجهسی و اۆچونجو جاغاتای تۆرکجهسیدیر.
فرانسا’دا ا. مارس قواترئمره (É. Marc Quatremère) و آبئل پاوئت دئ کوورتئیلله (Abel Pavet de Courteille) کیمی بیلیم آداملاری، تورکولوژیچالیشمالاریندا، عثمانلی محصوللاری یانیندا، چاغاتای تورکجهسی ایله یازیلمیش اثرلری ده آغیرلیق وئرمیشلردیر. بالخاصه قواترئمره، چاغاتای تورکجهسی متنلرینی اؤرنک وئرمک مقصدیله سئچدیگی امیر علیشیر نوایی’نین محاکمة اللغتین و تاریخ ملوک عجم آدلی اثرلرینی یاییملایان و دوغو تورکجهسی آدینی وئردیغی بو اثرلرین دیلینی چئشیدلی آچیلاردان اینجهلهیهرک آوروپا’داکی شرقشناسلارین دیققتینی بو دیل اوزرینه چکن ایلک آوروپالی تورکولوقدور.
تاریخ[دَییشدیر][دَییشدیر]
چاغاتایجا یالنیزجا اورتا آسیا تورک دؤولتلرینده یازی و دیپلوماسی دیلی اولاراق قوللانیلماقلا قالمامیش، آوروپا روسیاسیندا اوغوزلار-قاییلار دیشینداکی موسلومان تورکلر آراسیندا دا 19. یوزایله دک قوللانیلمیشدیر.
خوارزم تورکجهسینین دوامی اولاراق تیمورلولار دئورینده اولوشموشدور.
الفباسی[دَییشدیر][دَییشدیر]
چاغاتایجا یازیلمیش اثرلرین همن همن بوتونو عرب قایناقلی الفبا ایله اولموشدور. بونونلا بیرلیکده اسکی اویغور الفباسیلا یازیلمیش بعضی چاغاتایجا متیلره ده گؤرونموشدور.
فونتیک و فورمولوژیک فرقلیلیکلری[دَییشدیر]
جاغاتای تۆرکجهسینده٬ اوْرتا آسیا یازی دیلینین اؤنجهکی دؤنملریندهکی بعضی فرقلیلشدیکلری دیقّت چکر:
اؤرنک:
- ایکی هجادا «ائ/ ای» دییشمهسی: کئچ ← کیچ (گئچ)٬ مئن ← مین (من)
- «ائ/ اؤ» دییشمهسی: ائرۆک ← اؤرۆک٬ تئشۆت ← تؤشۆت (دئشیک)
- سسسیز ایکیزلشمهسی: ییتی ← ییتتی (یئددی)
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Çağatayca»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
پوزقون گنج اوغلان ایمام رضا (ع)ین حرمینه گیریب، حوض قیراغیندا اوتوروب باشینی اللرینه آلدی.
یادینا گلندن اوشاقلیغدان آتاسی ایله کفتر ساخلاییب، اوچوردوب، اویناتمیشدی.
ایندیایسه سئودیگی قیزین آتاسی: کفترلرین بوراخسان منیم قیزیما ائلچی دورا بیله رسن. دئمیشدی”
فیکره جوموب نه ائده جگینی، کفتر لردن نئجه آیریلماسینی، اونلاری کیمه تاپشیرماسینی دوشونه بیلمه ییردی.
بیر آن دا ، حرمده اولان کفترلرین قاناد سس لری ایله فیکیردن چیخدی.
سئوینرکن گولومسه نیب یا ایمام رضا، کفترلریمی سنه امانت تاپیشیریرام دیه، کفترلری گتیریب حرمده بوراخماق ایچین، ائوینه ساری یولا دوشدو.
دقت: بو حیکایه کریمان جشنواره سینده بیرینجی اولموشدور.


text:
عومرومون باغیندان
یازار : گرگرلی آراز+0 به یه ن
بیر-ایکی گون قاباق ائلچی بئی جنابلارین حالین سوردوم گوردوم ،چوخ حالی پریشان -یورغون گورسه نیر .بیر آز دانیشاندان سونرا بو شعری منه گوندردی ایسته یرم ائلچی بئی جنابلاری نین حال - احوالیندا اولان آنلاری،اوزومله برابر سیز گوزل اوخوجولاریدا شریک ائدم.
عومرومون باغیندانسوروشما حالیمی پوزقونام *آراز
خیالیم دالینجا یول گئدیر ایندی
عومور بویی زحمتینی چکدیگیم
گوزومون اونونن بیل گئدیر ایندی
بالا قایقی کشی آتایام منده
آرزیلاریم ایاق سالدی دوننده
یاراقلانیبب ائودن یولا دوشنده
دئدیم یورت یئریندن ائل گئدیر ایندی
بیر سفیل بوتایام داغدا بیتمیشم
دالینجا آغلاییب حالدان گئتمیشم
یئدی یول آراسی بئله ایتمیشم
عومرومون کاروانی ول گئدیر ایندی
زحمت چکدیم باغ بئجردیم بئش گوله
اءییلمه دیم باش وئرنده موشگوله
نه بیلییدیم گلجکدیر ایش بئله
باشیمی چولقاییب یئل گئدیر ایندی
دئیللر کی گئدن کسی ساخلاما
*یولچو-لارین دالیسیجان آغلاما
آی (ائلچی بئ) سنده منی دانلاما
باشیما چکیلن ال گئدیر ایندیر
عومرومون باغیندان گول گئدیر ایندی
ائلچی بئی
*اورتانجیل اوغلوم مرادین آوروپا سفرینه چیخماق موناسبیتنه یازدیم
*آراز بئی--حورمتلی قلمداشیم گرگرلی آراز جانابلارینا اوز توتاراق یازدیم
*یولچو--تورکودیلینده سفربر اولان کیمسه یه دئییلن سوزدور


text:
دوچئنت دوکتور قالیبه گولتکین
بللیدیر کی، موختلیف دیللردن بیر-بیرینه قارشیلیقلی سؤز آلیب وئرمه نتیجهسینده هر هانسی بیر دیله کئچن سؤز همین دیلین قایدا-قانونلارینا اویغون شکیلده یا فونئتیک ترکیبینه، یا آهنگ قانونونا و یا دیگر جهتلرینه گؤره کئچدیگی دیله اویغونلاشدیریلیر. لاکین تأسوفله قئید ائتمهلیییک کی، بعضاً ائله لئکسیک واحیدلر اولور کی، اونلار باشقا دیله قبول اولوندوغو زامان فورماجا همین دیلین فونئتیک سیستئمینه بنزهدیلهرک اؤز اولکی سئمانتیک معناسیندان اوزاقلاشدیریلیب یئنی و عکس معنالی سؤزلره چئوریلیر. بو باخیمدان دیلده مؤوجود اولان جوغرافی آدلار خوصوصی لای تشکیل ائدیر.
بیر طرفدن هر هانسی بیر اراضینی ضبط ائدن ایشغالچی دؤولت همین اؤلکهلرین تاریخینی تحریف ائتمکله، خالقین تاریخی یادداشینی سیلمهیه چالیشیب، معنویاتینا ضربه وورور، دیگر طرفدن ایسه همین آدلارین علمی جهتدن اؤیرهنیلمهسینین قارشیسینی آلیر. بو باخیمدان ایران اراضیسینده اولان جوغرافی آدلارا خوصوصی دیقت یئتیرمک اولدوقجا واجیبدیر. بئله کی، بورادا علمی سویییهنین آشاغی اولماسیندان و تورک دیلینین رسمی یازیلی دؤولت دیلی سویییهسینده دئییل، یالنیز دیالئکت شکلینده مؤوجود اولماسی، فارس دیلینین هم رسمی دؤولت دیلی، هم ده دیالئکت فورماسیندا مجبوری شکیلده تورک دیلینه تطبیقی و تاثیری، حاکیم دؤولتین همین اراضیده یاشایان خالقین دیلینی سیخیشدیریب آرادان قالدیرماقلا اؤز دیلینین تاثیرینی گوجلندیرمهسی اساس دیل فاکتی کیمی اؤزونو گؤستریر. بئلهلیکله ده فارس دیلینه قبول ائدیلن جوغرافی آدلار صونعی شکیلده همین دیلین فونئتیک سیستئمینه بنزهدیلهرک اؤز کؤکوندن تامامیله اوزاقلاشمیشدیر.
قدیم تورک توپونیمییاسینین قدیم دؤوردن موعاصیر دؤوروموزه قدر اولان تاریخی کئچید مرحلهلرینه نظر سالساق، ایستر روسییا، ایستر آوروپا، ایسترسه ده شرق اؤلکهلرینین بیر چوخ بؤلگهلرینده تحریف ائدیلیب دییشدیریلن قدیم تورک منشالی توپونیملرین اوستونلوک تشکیل ائتدیگینین شاهیدی اولوروق. بو اؤلکهلر سیراسیندا موعاصیر ایران اراضیسینده دییشدیریلیب تحریف ائدیلن قدیم تورک منشالی جوغرافی آدلار داها چوخ اوستونلوگه مالیکدیر. موختلیف دؤورلره عایید بیر چوخ قدیم و موعاصیر قایناقلار رسمی سند کیمی فیکریمیزی تصدیق ائدیر. هله پهلوی سولالهسینین حاکیمیتی دؤوروندن بو گونهدک بیر چوخ تورک منشالی تاریخی جوغرافی آدلارین دییشدیریلمهسینه خوصوصی دیقت یئتیرن ایران دؤولتی موعین معنادا اؤز ایستگینه نایل اولسا دا تاریخی گئرچکلیکلری تام شکیلده اینکار ائده بیلمهییب. بئله کی، علمی آراشدیرمالار نتیجهسینده آشکار ائدیلمیش دیل فاکتلاریندان آیدین اولور کی، بو گونهدک دییشدیریلمیش جوغرافی آدلارین اکثریتینی تامامیله تورک منشالی آدلار تشکیل ائدیر.
اون دوققوزنجو عصرین اوللرینده آذربایجان ایکییه بؤلوندوکدن سونرا اونون شیمال حیصهسینین روسییایا، جنوب حیصهسینین ایسه ایرانین ترکیبینه قاتیلماسی تدقیقاتچیلارین بعضیلرینی چاشدیردیغیندان اونلار آذربایجان خالقینین ائتنوگئنئزیسی حاقیندا ساختا کونسئپسییالاردان چیخیش ائدهرک قوزئی آذربایجاندا یاشایان اجدادلاریمیزی قافقازدیللی، جنوبدا یاشایانلاری ایسه هئچ بیر اساس اولمادان ایراندیللی حساب ائتمیشلر. بونونلا دا ایندیکی آذربایجان تورکلرینین تشکولو، مسکونلاشدیغی اراضی، دیلی، مدنیتی حاقیندا غرضلی فیکیرلر یورودولموش، تاریخی حقیقتلر گیزلهدیلمیش، خالقیمیزین ایلکین مسکونلاشدیغی اراضی، ائتنیک منسوبیتی، قدیم مدنیتی حقیقی علمی تدقیقاتلاردان کناردا قالمیشدیر. قایناقلاردا دیلیمیزی و تاریخیمیزی تحریف ائتمهیه یؤنلدیلمیش فیکیرلر آذربایجانین اراضی باخیمیندان دا پارچالانماسینا، تاریخی سند اولان میللی جوغرافی آدلاریمیزین دییشیلمهسینه گتیریب چیخارمیشدیر. ایلک اؤنجه شیمالا و جنوبا بؤلونموش آذربایجان اراضیسی ایستر شیمالدا، ایسترسه ده جنوبدا بو گونه قدر پارچالانماقدا و قدیم یئر-یورد آدلاری دییشیلمکده داوام ائتدیریلمکده دیر.
ییرمینجی عصردن، پهلوی سولالهسینین حاکیمیتی دؤوروندن باشلایاراق " میللی بیرلیک " آدلی فارس شووینیست سییاستی نتیجهسینده ایراندا یاشایان بوتون غئیری-فارس خالقلار و میللتلر بوتون میللی حوقوقلاردان محروم ائدیلهرک فارسلاشدیریلماغا یؤنلدیلمیشدیر. پهلوی رئژیمی دؤورونده بیر چوخ مسلهلرله یاناشی، میللی جوغرافی آدلارین دا دییشدیریلمهسی جیدی بیر مسله کیمی دؤولتین قارشیسیندا دایانیردی. بو باره ده ت.ا. ایبراهیموو گئنیش معلومات وئرهرک یازیر: " میللی بیرلیک " شوعاری و سییاستی ایلک واختلاردان اؤلکهده فئودال پراکندهلیگین آرادان قالدیریلماسی و سیاسی حاکیمیتین مرکزلشدیریلمهسی کیمی گؤروندوکده ظاهیرن ضروری بیر تدبیر ساییلیردی. لاکین تئزلیکله بو سییاست ایران خالقلارینین میللی حوقوقلارمی اینکار ائدیب، اونو تام کوبود و غدار شکیلده حیاتا کئچیرمهیه باشلادیقدا، اؤزونون ان چیرکین ماهیتینی آچیق و آیدین بوروزه وئرمیش اولدو. اللی ایلدن آرتیق پهلوی حؤکومتینین سیاسی ایستیقامتینی، شووینیست دایرهلرین اساس هدف و مقصدینی تشکیل ائدن " میللی بیرلیک " سییاستینین اصل ماهیتینی گؤسترمک اوچون بورادا او دؤورون مورتجع مطبوعاتیندان تکجه بیر ژورنالین ایلک نؤمرهسینده باش مقالهنین قیسا مضمونونو نومونه کیمی وئریریک. " بیزیم طلبیمیز و ایجتیماعی ایستگیمیز ایرانین میللی بیرلیگینی تکمیللشدیرمک و اونو قوروماقدان عیبارتدیر. میللی بیرلیگی تکمیللشدیرمک اوچون بوتون اؤلکه ده فارس دیلی عومومی دیل اولمالی، لیباس، اخلاق و س. جهتدن یئرلی فرقلر آرادان قالدیریلمالیدیر. کورد، لور، قاشقای، عرب، تورک (آزربایجانلی) و تورکمن بیر-بیریندن فرقلنمهمهلیدیر. موختلیف میللی لیباس گئیمهیه، موختلیف دیللرده دانیشماغا سون قویولمالیدیر. ایراندا دیل، عادت-عنعنه ، لیباس و س. جهتدن میللی بیرلیک یارانمایینجا ایرانین موستقیللیگی، اونون اراضی بوتؤولوگو تهلوکه قارشیسیندا قالاجاقدیر. اگر ایراندا ساکین اولان موختلیف طایفالاری واحید شکله سالماساق، یعنی بوتون اهالینی تام معنادا ایرانلاشدیرماساق (فارسلاشدیرماساق)، قارشیمیزدا قارانلیق گلهجک دایانیر. چینگیز، تئیمور دؤورلرینین یادیگاری اولان جوغرافی آدلار فارس دیلینه چئوریلمهلی، اؤلکه ده بو مقصده خیدمت ائدن یئنی اینضیباطی اراضی بؤلگوسو آپاریلمالیدیر. حؤکومت ایدارهلیگینده، قوشون داخیلینده و محکمه دایرهلرینده یاد دیللرین و یاد سؤزلرین ایشلهدیلمهسی دؤولت طرفیندن قاداغان اولونمالیدیر " (ت.ا. ایبراهیموو. قاشقایلار. باکی، 1988، س.96).
توپونیمیک تدقیقاتلار نتیجهسینده الده ائدیلمیش فاکتلاردان آیدین اولور کی، پهلوی سولالهسینین حیاتا کئچیردیگی بو شووینیست سییاست دیل، تاریخ، مدنیت و باشقا ساحهلرده اولدوغو کیمی گونئی آذربایجاندا یاشایان آذربایجان تورکلرینین دیلینده، ائلجه ده توپونیمییاسیندا دا اؤز بؤیوک تاثیرینی گؤسترمیش و گؤسترمکده دیر. توپونیمیک تدقیقاتلاردان آیدین اولور کی، شرقی آذربایجان عومومیتله، گونئی آذربایجان اراضیسینده کی قدیم تاریخه مالیک مؤوجود توپونیملرین اکثریتی منشا اعتیباریله اساسن تورک (آزربایجان) دیلی ایله باغلیدیر. لاکین حاضیردا جنوبی آذربایجاندا تورکلرین یاشادیغی قدیم یاشاییش منطقه ، ائلهجه ده موختلیف اوبیئکتلرین آدینی بیلدیرن توپونیملرین چوخو تاریخی پروسئسلرین نتیجهسی کیمی دییشیکلیگه اوغرامیش، موعین فونئتیک عوضلنمه ایله سئمانتیک معناسی تحریف ائدیلمیش، ترجومه ائدیلهرک فارسلاشدیریلمیش و یا دیل منسوبیتینه گؤره معناسی تام آیدین اولمایان توپونیملره چئوریلمیشدیر. زامان کئچدیکجه بو جوغرافی آدلارین بعضیسی کوتلوی دیلدن چیخاراق اونودولموشسا دا بیر قیسمی خالقین یادداشیندا قورونوب ساخلانمیشدیر. بو توپونیملرین آراشدیریلماسی، ترکیب کومپونئنتلرینین آیری-آیریلیقدا تحلیلی منشاجه اونلارین هانسی دیله مخصوص اولدوغونو آشکارا چیخارماقلا، تاریخی اینکیشاف پروسئسینده اوغرادیغی فونئتیک واریانتلارین دا برپاسینا ایمکان یارادیر. بو باخیمدان گونئی آذربایجاندا دییشدیریلمیش جوغرافی آدلاری 3 قروپدا تصنیف ائتمک اولار:
1) فونئتیک دییشمه ایله تحریف ائدیلمیش توپونیملر؛
2) قدیم توپونیمین یئنیسی ایله عوض اولونماسی؛
3) ترجومه ائدیلهرک دییشدیریلمیش توپونیملر.
فونئتیک دییشیکلییه اوغرامیش توپونیملرده سسین عوضلنمهسی نتیجهسینده سئمانتیک معناسی دا دییشیلیر. گونئی آذربایجاندا قئیده آلینمیش گونبرف، گیرینج، جیرینج، بوستانآباد، جامیشآباد، احمدآباد، دمشقیییه، ساریقیییه، اخمقیییه، کوهدئل، سبلان، پییام، کلانکئش، داهخارقان و باشقا بو کیمی جوغرافی آدلار تورک منشالی گونبری، گیریش، بوستاناوا، جامیشاوا، اکیناوا، گوموشقایا، ساریقایا، آخماقایا، گؤیدیل، یام، ساوالان، توفارقان توپونیملرینین تحریف اولونموش فورمالاریدیر.
حاضیردا فارس دیلینده گونبرف شکلینده ایشلنن، اصلینده ایسه سسدوشومو نتیجهسینده بیزه گلیب چاتان گونبری توپونیمی احتیمال کی، واختی ایله گونبرق گونبره و یا گونبری فورمالاریندان بیرینده اولموشدور. بو توپونیمین جوغرافی مؤوقئعیی و سئمانتیک معناسی بئله بیر فیکری سؤیلهمهیه ایمکان وئریر. گون و موختلیف آنلاملار ایفاده ائدن برق // بری // بره کومپونئنتلریندن بیری اساسیندا یارانمیش گونبرق // گونبری // گونبره توپونیمینین سئمانتیک معناسی هر اوچ فورمادا دیلیمیزده بیر معنادا - گون توتان، گونئیده اولان، گونشلی، گونشه دوغرو اولان یئر، عومومیتله گونئی شکلینده آچیقلانیر. لاکین سؤزون سونوندا سسدوشومو نتیجهسینده بو توپونیمین ایکینجی کومپونئنتی فارسلاشدیریلمیش گونبرف (برف فارس دیلینده قار دئمکدیر) شکلینه سالینمیشدیر. ایستر جوغرافی مؤوقئعیینه، ایسترسه ده سئمانتیک معناسینا گؤره گونبرف توپونیمینین کومپونئنتلری آراسیندا اویغونسوزلوق اؤزونو گؤستریر. بو ایسه همین توپونیمین ایلکین واریانتینین برپاسینا ایمکان یارادیر و تصدیق ائدیر کی، بو توپونیم گونبرف یوخ، گونبره // گونبرق // گونبری شکلینده اولموشدور. حاضیردا بو توپونیمین خالق آراسیندا گونهور شکلینده ایشلنمهسی فاکتی اونون قدیم تورکجه اولدوغونو اساسلاندیریر.
اوسکو شهرینه یاخین مینئرال بولاغین باشلانغیجیندا یئرلشن جوغرافی مؤوقئعیینه گؤره گیریش آدلانان کندین آدی دییشدیریلیب گیرینج // جیرینج فورماسینا دوشوب. تبریزین باغمئشه محللهسینده گوموشقایا بولاغینین آدی دییشدیریلیب دمشقیییه اولوب. بوستاناوا، جامیشاوا توپونیملرینین موعاصیر دیلیمیزده تورکجه یئر، مکان بیلدیرن ایکینجی کومپونئنتی " آوا " سؤزو فارسجا " آباد " توپوفورمانتی ایله عوضلهنهرک بوستانآباد، جامیشآباد شکلینده دییشیکلیگه اوغرامیشدیر. بونلارلا یاناشی، " آوا " ترکیبلی داها بیر توپونیم - اکیناوا جوغرافی آدی احمدآبادلا عوض اولونموشدور.
اونو دا قئید ائتمک لازیمدیر کی، اکیناوا جوغرافی آدینین پارالئلی ائکینووا فورماسیندا تورکییهده ده مؤوجوددور. ا.اینانین تدقیقاتلاریندا " آوا " سؤزونون قدیم اوغوز طایفا باشچیلاریندان بیرینین آدینی بیلدیردیگی قئید اولونور: " آلتینجی چادیرا " آوا " اوتوردو،اونا سول تراف کورئک کئگیمینی وئردیلر... " (عبدولقادیر اینان. " اورون " و " اولوش " مسئلهسی. ماقالهلر و اینجهلهمهلر. آنکارا 1987، س.242). تورک دیلینده ائ-ه فونئتیک عوضلنمهسینی نظره آلساق گؤرریک کی، ائکینووا اکیناوا توپونیمینین فونئتیک واریانتیدیر. اکیناوا تورکجه (اکین و آوا) سؤزلریندن عیبارت اکین یئری و اکینچیلیکله مشغول اولان طایفا آنلامیندا آچیقلانیر. بو سئمانتیک معنا عئینی ایله جامیشاوا و بوستاناوا توپونیملرینه ده عاییددیر. بو توپونیملر ایسه همین یئرلرده اکینچیلیک و حئیواندارلیغین اینکیشافمی گؤسترمکله یاناشی، همین یئرلرین قدیم تورک طایفالارینا مخصوص اولدوغونو موعین ائدیر. بونلارلا یاناشی، گونئی آذربایجانین قربینده آوا و قیزیناوا جوغرافی آدلاری قئیده آلینمیشدیر.
گونئی آذربایجاندا فارسلاشدیریلمیش ائله جوغرافی آدلار واردیر کی، فورماجا فارس دیلینده ایشلنن سؤز تاثیری باغیشلاسا دا، همین توپونیملرین سئمانتیک معناسی موعینلشدیکده معلوم اولور کی، بونلار فونئتیک عوضلنمه نتیجهسینده معنا دییشیکلیگینه اوغرامیش تورک منشالی سؤزلر اساسیندا یارانمیش جوغرافی آدلاردیر.
فونئتیک عوضلنمه ایله سئمانتیک معناسی دییشدیریلیب تحریف ائدیلمیش بئله توپونیملر سیراسیندا آخماقایا (اخمقییه) و ساریقایا (ساریقییه) توپونیملرینی خوصوصی قئید ائتمک لازیمدیر.
آخماقایا توپونیمینین " آخما " کومپونئنتی " آخ " فعلی و " -ما " شکیلچیسیندن عیبارت آتریبوتیو فعلی آددیر کی، (آخما) معناسی " یوخاریدان آشاغییا دوغرو ایستیقامتی اولان " یعنی " آخیجی " دئمکدیر. بو سؤزون ایکینجی کومپونئنتی " قایا " سؤزو ده عئینی ایله تورک منشالی سؤز اولوب ایری، بؤیوک داش آنلامیندادیر. گؤروندویو کیمی، آخماقایا " آشاغییا دوغرو ایستیقامتلهنن قایا " معناسینی بیلدیریر و بو سئمانتیک معنا همین توپونیمین جوغرافی وضعیتینه ده اویغون گلیر.
بللیدیر کی، رنگ بیلدیرن سؤزلر توپونیملرده آیری-آیری معنا چالارلارینا مالیکدیر. موعاصیر دیلیمیزده رنگ بیلدیرن " ساری " سؤزو ده جوغرافی آدلارین ترکیبینده موختلیف معنالاردا ایشله نیر. گونئی آذربایجاندا قئیده آلدیغیمیز ساریقایا توپونیمینین ترکیبینده کی " ساری " سؤزو " بؤیوک، گئنیش، اوجا " آنلامیندا آچیقلانیر.
گؤروندویو کیمی، آخماقایا و ساریقایا توپونیملرینین هر ایکیسی تورک منشالی سؤزلر اساسیندا یارانمیش، جوغرافی مؤوقئعیینه اویغون سئمانتیک معنا ایفاده ائدن جوغرافی آدلاردیر. لاکین تأسوفله قئید ائتمک لازیمدیر کی، ظاهیری اوخشارلیغینا گؤره هر ایکی توپونیم تحریف ائدیلهرک اخمقیییه (اخمق // آخماق - سفئه، عاغیلسیز سؤزو اساسیندا یارانمیش آخماقخانا معناسینی وئریر) و ساریقییه (ساریق - فارسجا اوغرو سؤزوندن اولوب اوغروخانا دئمکدیر) فورماسینا سالیناراق تامامیله یئنی سئمانتیک معنا کسب ائتمیشدیر (موختصر فارسجا-روسجا-آذربایجانجا لوغت. آذرب.سسر ائا نشریاتی، باکی، 1945، س. 183). بو شکیلده تحریف ائدیلمیش توپونیملر سیراسینا گلنکئش، گوجووار // کوجووار، کؤیدیل و بورانلی توپونیملرینی ده عایید ائتمک اولار.
گلنکئش توپونیمی تحریف ائدیلهرک کلانکئش (کلان-گلن فعلی صیفت، کئش ایسه کئچ (کئچمک) فعلینین دیالئکت واریانتی و چ-ش سس عوضلنمهسی ایله گلیب گئدهنین کئچدیگی یئری گؤستریر)، گوجووار (گونئی آذربایجان دیالئکتلرینده کوج سؤزو توخونموش کیچیک کیلیم آنلامیندا ایشلهنیر) کوجااباد (کوجا - هارا، آباد-یئر-مکان)، کؤیدیل کوهدئل (فارسجا کوه - داغ، دئل - اورک دئمکدیر)، بورانلی ایسه دییشدیریلیب بارانلو (فارس دیلینده باران یاغمور دئمکدیر) شکلینه سالینمیشدیر.
حاضیردا جنوبی آذربایجاندا مؤوجود توپونیملرین ترکیبینده آذربایجان دیلینین قدیم سؤزلرینه تصادوف اولونور کی، بونلارین بیر قیسمی دیلیمیزده ایشلنمیر، بیر قیسمی ایسه اؤز معناسینی دییشمیش شکیلده ایشلهنیر. بئله سؤزلردن بیری " دوشرگه " ، " شهر " آنلامی ایفاده ائدن تورک منشالی قان // کان سؤزودور. ت.حاجییئو ده " قان " سؤزونون فونئتیک واریانتی " کئن " این قدیم تورک دیللرینده کند، یئر، مکان آنلاملاریندا ایشلندیگینی گؤسترمیشدیر (ت.حاجییئو. آذربایجان دیلینین یازییا قدرکی ایزلری حاقیندا، آفم، باکی، 1984، س. 30). ترکیبینده قان سؤزو ایشلنن توپونیملردن بیری ده توفارقان جوغرافی آدیدیر. بو توپونیم اولجه آذرشهر، سونرالار ایسه دئهخارقان (فارسجا دِه - کند، خار // خاردن یئمک معناسیندا آچیقلانیر) ایله عوض اولونوب. توفارقان توفار (دیوار سؤزونون دیالئکت فورماسیدیر // دیوار و قان ترکیبلریندن عیبارت (دیوارلی شهر) قدیم تورک منشالی توپونیمدیر. قان توپوفورمانت کیمی موعاصیر دؤورده ده بیر چوخ قدیم تورک منشالی توپونیملرین ترکیبینده داشلاشیب قالاراق عئینی سئمانتیک معنانی بیلدیریر. قان // کان ترکیبلی جوغرافی آدلارا افقانیستاندا (سمنقان)، ائرمنیستاندا (آغ مانقان داغ سیلسیلهسی)، اویغورستاندا (قانسو)، شیمالی آذربایجاندا (بئیلقان)، چین قایناقلاریندا قدیم تورک اؤلکهسی کانقوی آدینا راست گلینسه ده، بو سؤزله باغلی یارانمیش توپونیملر داها چوخ گونئی آذربایجاندا (کولقان، بئلوکان، ازقان، آریکان، ابرغان، قولپایقان - شرقی آذربایجاندا، سوپورقان، سورکان، گیرکان // کورقان، قیزیلکان، سقرکان، کانیسسوت - قربی آذربایجاندا، کانیزقوزغون داغلاری - اورمییادا - توسرکان و س.) قئیده آلینمیشدیر. یئر، مکان بیلدیرن قان سؤزونون دیالئکت و شیوهلریمیزده عئینی آنلامدا قورونوب ساخلانماسی فاکتی ماراقلی جهت کیمی اؤزونو گؤستریر. مثلا، خفقان-خفه - هاواسیز، قارانلیق قان ایسه یئر آنلامیندا آچیقلانیر.
بونلارلا یاناشی، ساوالان (سوو - سو و آلان کومپونئنتلریندن یارانیب). یام (پوچت، چاپار، مرکزی)، آغتؤوله و بَیقالا کیمی تورک منشالی جوغرافی آدلار دا تحریف ائدیلهرک دیل منسوبیتینه گؤره معناسی آیدین اولمایان سبلان، پیام، آغتویله، پییقله فورماسینا دوشموشدور. جنوبی آذربایجاندا قدیم تورک ائتنوسلارینین آدینی عکس ائتدیرن بعضی ائتنوتوپونیملر ده دییشدیریلهرک تامامیله یئنیلری ایله عوض اولونموشدور. بئله ائتنوتوپونیملردن اولان موغان توپونیمی پارسآبادلا، ائ.ا. دؤورلرده قدیم تورک طایفالارینین آدیندان آد آلمیش تاور داغی اوللر عئینالی // آینالی، سونرالار ایسه سورخابلا، سولدوز نغدئیله، زارباش چهاربخچله، جیغاتی چایینین آدی زررینرودلا عوض اولونموشدور.
حاضیردا جنوبی آذربایجاندا مؤوجود فارسدیللی جوغرافی آدلارین اکثریتی تورک (ازربایجان) دیلیندن فارس دیلینه ترجومه ائدیلهرک دییشدیریلمیش توپونیملردیر. گونئی آذربایجاندا قئیده آلینمیش بئله توپونیملر چوخلوق تشکیل ائدیر. ای.مردانوو و او.میرزیئوین یازدیغی کیمی ترجومهچیلییه آلودهلیک بعضاً ائله بیر وضعیته گتیریب چیخاریر کی، باشقا جوغرافی اوبیئکتین آدی ایتتیفاق و دونیا خریتهلرینه دوشور، سونرالار بو آدین حقیقی آدینین برپا ائدیلمهسی چتینلشیر و یا غئیری-مومکون اولور (ی.مردانوو. او.میرزیئو. جوغرافییا خریطهلرینده توپونیملرین تحریف و ترجومه اولونماسی حاقیندا. AOP حصر اولونموش ایکی علمی نظری کونفرانسین ماتئریاللاری. باکی، 1988، س.189).
تبریزده قوروچای اوزرینده سالینمیش قدیم تاریخه مالیک داش کؤرپو فارسلاشدیریلیب پولئسنگ، داها سونرالار ایسه پورسنگ اولوب. داش کؤرپو ایسه آرتیق کوتلوی دیلدن چیخاراق اونودولوب. قزوین-رشت یولو اوزرینده یئرلشن شیرینسو-آبشیرین-سویوقبولاق، ماهاباد، آجیچای-تلخرود، قیزیلاوزن چایی-سئفیدرود، اهرده یئرلشن گؤیداغ-کوهسبز، تبریزین دوهچی محللهسی شُتربان، اورمییادا قویون کؤرپوسو پولئ گوسفند، اوچگؤزلو کؤرپو-پلسهدهنه، اورمییادا گؤلاوستو محللهسی سراستخر، اوشنویییه ده ایکیچای-دورود، اورمییادا آجیسو-تلخاب، شرقی آذربایجاندا آغسو-سفیدرود، اورمییانین قوشچو انزهلی رایونوندا ایستیسو-آبگرم، توپونیملری بو کیمی ترجومهلرله فارسلاشدیریلیب. مییانا یول اوستونده یئرلشن کوسالار کندینین آدی دییشدیریلیب کوسسالار فورماسینا دوشوب. هشتریده قدیمدن دمیردؤین کندینین آدی سونرادان دییشدیریلیب تئیموردون فورماسینا سالینیب. دون عربجه آلچاق، لیاقتسیز، یعنی تحقیر آنلامیندا ایشله نیر کی، بو دا واختی ایله بؤیوک تورک خاقانی اولان امیر تئیمورا فارسلارین موناسیبتی کیمی آلچاق تئیمور معناسینی ایفاده ائدیر. تورکلره قارشی منفی موناسیبتلرینی ایفاده ائتمک واسیطهلریندن بیرینه چئوریلمیش جوغرافی آدلار سیراسیندا قدیم تورک طایفالاریندان بیری اوزلارین آدینی قورویوب ساخلایان تاریخی مینیللیکلرله اؤلچولن آروس کندینین آدی فارسجا عوفونتلی، موردار یئر آنلامی ایفاده ائدن آبریز سؤزو ایله عوض ائدیلیب.
بیر سیرا جوغرافی آدلارین ترکیبینده اولان قدیم سؤزلر بعضاً همین اراضینین ساکینلری اوچون آنلاشیلماز اولور. بونا گؤره ده همین توپونیم یا بوتؤولوکده، یا دا کومپونئنتلریندن بیری موعاصیر دیله اویغونلاشدیریلیر و فونئتیک فورماسی دییشدیریلیر. بئله فونئتیک دییشیکلیگه اوغرامیش توپونیمین کومپونئنتلری آیری-آیریلیقدا موستقیل معنالی سؤزلر اولسا دا، عومومی ترکیبده اونلارین معناسی بیر-بیرینه اویغون گلمیر، یعنی بو سؤزلر بیرلیکده جوغرافی آدین مضمونونو عکس ائتدیرمیر. مثلا، مرندین یاخینلیغیندا یئرلشن کوللی // کوللو Külli // Küllü کندینین آدی دییشدیریلیب سونرادان کوندلج/ Kondləc اولوب. فارس دیلینده کوند - آغیر، یاواش، لج ایسه کوسمک، آجیق ائتمک آنلاملارینی وئریر. بو جوغرافی آدلارین سئمانتیک اساسی و فاکتلارین تحلیلی گؤستریر کی، همین آدلاری آلینما و غئیری-تورک منشالی حساب ائتمک اولماز. ب. بوداقووون قئید ائتدیگی کیمی، جوغرافی آدلارین دییشیلمهسی خالقین اؤز تاریخی کؤکلرینین آیری-آیری شاخهلرینی دوغراماق، اونو یاشادیغی تورپاقدان تدریجن آییرماق دئمکدیر (ب.ه. بوداقوو. آذربایجان توپونیملری تدقیقینین پروبلئملری. AOP حصر اولونموش کونفرانس ماتئریاللاری. باکی، 1986، س. 101-105).
بو قبیل جوغرافی آدلارین یارانماسی ایران دؤولتینین فارسلاشدیرما سییاستی آپارماسی ایله باغلیدیر. کؤچورمه سییاستی نتیجهسینده باشقا میللتلرین، غئیری-تورکلرین آذربایجانا یئرلشدیریلمهسی ده بیر چوخ توپونیملریمیزین دییشدیریلمهسینه اؤز تاثیرینی گؤسترمیشدیر. بو تاثیر آذربایجانین شرق حیصهسینه نیسبتن، داها چوخ آذربایجانین جنوب-قربینده، خوصوصیله اورمییا طرفده اؤز عکسینی گؤستریر. شرقی آذربایجاندا اولدوغو کیمی، بوراداکی بیر چوخ جوغرافی آدلار چوخ موختلیف فورمالاردا دییشدیریلهرک فارس دیلی ایله یاناشی، باشقا آز سایلی کیچیک ائتنیک قروپلارین دا دیللرینه اویغونلاشدیریلماغا جهد ائدیلمیشدیر. لاکین بونا باخمایاراق بو ائتنیک قروپلارین دیلینین لوغت ترکیبینین آذربایجان تورکجهسی قدر زنگین اولماماسی بو توپونیملرین یالنیز قرامماتیک قورولوشوندا کیچیک دییشیکلیگله نتیجهلنمیش، سؤزون ایلکین سئمانتیک معناسی ایسه قورونوب ساخلانمیشدیر. قدیم سول // چول sul // çul طایفالارینین آدلارینی عکس ائتدیرن اشیک (ترگیورد)، خانیک (باردوستدا)، قصریک (زولاچاییندا) و باشقا بو کیمی سؤزلر آراسیندا یارانمیش قدیم تورک منشالی توپونیملر کوردجه اویغونلاشدیریلاراق سونونا - ایک شکیلچیسی آرتیریلماقلا دییشدیریلسه ده، قدیم تورک منشالی سؤز کیمی ایلکین سئمانتیک معناسینی قورویوب ساخلامیشدیر.
گؤروندویو کیمی، گونئی آذربایجانداکی جوغرافی آدلارین چوخو موعین سببلردن و بعضی دیل فاکتورلاریندان آسیلی اولاراق دییشمیش، نئوتوپونیملرله عوض اولونموشدور. بو توپونیملرین لئکسیک-سئمانتیک جهتدن آراشدیریلماسی دیلیمیزین تاریخی دورومونو اورتایا چیخارماقلا یاناشی، عئینی زاماندا خالقیمیزین میفیک، ایجتیماعی-فلسفی گؤروشلرینین آیدینلاشدیریلماسی دیالئکت و شیوهلریمیزین اؤیرهنیلمهسی و بیر چوخ دیگر پروبلئملرین حلی اوچون بؤیوک ایمکانلار یارادیر و بئله بیر فاکتی اساسلاندیرماغا ایمکان وئریر کی، تورکلر بو اراضینین ایلکین مسکونلاشان ساکینلری اولاراق اؤز تاریخینی جوغرافی آدلاردا موعین ائدهرک گلمه طایفالاری دا آسسیمیللییاسییایا اوغراتمیشلار.
قایناق: «قاراپاپاقلار».-2012.- نمره:6(58).-س.36-41.
کؤچورن: عباس ائلچین
http://yanlizbirqiz.blogfa.com http://azyurd.blogveb.com/


text:
یومورتالامایان تویوقلار
دوکتور جئری
شیخ آغانین بؤیوک بیر تویوقلوغو (مرغداریسی) وار. تویوقلوغو، کیچیک قارداشی میرزه نیظام ایشلهدیر. بایراما بئش-آلتی گون قالان شیخ آغا، میرزه نیظاما زنگ ووراراق اوندان ایستهدی ییرمی-اوتوز سبد یومورتا بیلهسینه گؤندرسین. آخی شیخ آغا بایرام گونو، گؤروشونه، ال اؤپمهسینه گلنلرین هرهسینه، مقامینا گؤره اوچ-دؤرد بویانمیش یومورتا بایراملیق وئرر. میرزه نیظام تیترهک سسله دئدی:
- آغا باغیشلایین تویوقلار نئچه آیدیر یومورتالامیرلار!...
شیخ آغا آجیقلاندی:
- نئجه یانی یومورتالامیرلار؟!..بهیم اونلارا دن-سو وئرمیرسن؟!
- نییه وئرمیرم آغا؟! لاپدا یاخشیسیندان وئریرم، یئیرلر-ایچیرلر یومورتالامیرلار.تک-توک یومورتالایانلار وارسا دا اوبیری تویوقلار اونلارین یومورتالارینی سیندیریب ایچیرلر.
شیخ آغا جین آتینا میندی:
- بیر یانا گئتمه، گلیرم اورایا...
یاریم ساعات سونرا شیخ آغا وطن مالی - پراید ماشینی ایله اؤزونو تویوقلوغا یئتیردی. تویوقلار شیخ آغانی هئچ سایمادیلار. کیمی ییئیر، کیمی ایچیر،کیمی یاتیر، کیمی یانینداکی ایله قیدلاشیردی. بو داها بتر شیخ آغانی دلی ائلهدی، میرزه نیظامین اوستونه قیشقیردی:
- گئت پیچاغی گتیر!
میرزه پیچاغی شیخ آغانین الینه وئرنده او دئیینیردی:
- وزیر ایشلهمیر، وکیل ایشلهمیر، مدیر ایشلهمیر، ایشچی ایشلهمیر... بیر قالمیشدی تویوقلار، اونلاردا تنبللیگه اؤیرشدیلر، دئییرم نییه یومورتانین بیری اولوب مین تومن!!
تویوقلار پیچاغین آدینی ائشیتجک قولاقلارینی قاباردیب گؤزلرینی برهلتدیلر. بیردن شیخ آغا تویوقلارین اوستونه یومولدو. تویوقلار قورخودان پیریلداشیب قاچدیلار. شیخ آغا یئنه یومولدو، تویوقلار یئنه قاچدیلار. اوچونجو کز یومولاندا میرزه نیظام اتگلیندن یاپیشدی:
- آغا نئیلهییرسن؟!..
شیخ آغا کؤپورموشدو:
- یومورتالامایان تویوغون گرهک باشینی کسهسن!
میرزه نیظام ال-آیاغینا دوشدو:
- آغا!..سیز باغیشلایین اینشاالله بوندان بئله تنبللیگی یئره قویوب یومورتالارلار..سیز بونلاری منه باغیشلایین.
شیخ آغا بیرآز یوشودو:
- میرزه خاطیرین عزیزدیر! بو کز بونلارین گوناهیندان گئچدیم، صاباح یئنه گلهجگم. هانسیسی ایکی ساریلی یومورتا یومورتالاماسا باشینی کسیب چؤلمگه قویاجاغام!
*
ائرتهسی گونو شیخ آغا تویوقلوقدا ایدی. یومورتالیقلار یومورتا ایله دولو ایدی. اؤزو ده ایکی ساریلی یومورتالارلا!.. شیخ آغا گولومسهیهرک یومورتالاری گؤزدن گئچیرنده بیردن یومورتالارین آراسیندا گؤزو بیر بالاجا یومورتایا ایلیشدی. یومورتا، سانکی سئرچه یومورتاسی ایدی! شیخ آغا یومورتانی ایکی بارماغی ایله گؤتوروب تویوقلارا گؤستهرهرک باغیردی:
- بونو کیم یومورتالاییب؟!
تویوقلاردان سس چیخمادی. شیخ آغا داها بتر باغیردی:
- دئدیم بونو کیم یومورتالاییب؟!
کیمسهدن سس چیخمادی. دوروم چوخ گرگین ایدی. شیخ آغانین گؤزلری قیزارمیشدی. هاندی-هاندی ایدی قان تؤکولسون. هاندان-گئجدن تویوقلارین آراسیندان بیری سسلندی:
- آغا!..اونو من یومورتلامیشام!
باشلار سسه ساری چؤندو. خوروز ایدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
گؤرهسن شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک؟
دوکتور جئری
بایرام گونو، شهرین تئرمینالیندا قلئیچی مورتوضا توش گلدیم. قاباغینا یئکه بیر زنبیل قویوب تاکسی یولو گؤزلهییردی. زنبیلین ایچینده، بیر چالخام کره، بیر دببه بال، بیر قاپلاما قاتیق، بیر توربا بادام-جویز، بیر قوطو کؤینگی، بیر جوت ده جوراب وار ایدی. اؤپوش-گؤروشدن سونرا ال آتیب زنبیلی یئردن اوزهرک دئدیم:
- ماشینی تئرمینالین ائشیگینده ساخلامیشام، دور گئدک!
زنبیلی الیمدن دارتاراق دئدی:
- دوکتور! بوگون ددهلیگیمین بایرام گؤروشونه گئدیرم، اینشاالله صاباح- بیری گون سیزه ده گلهجگم!
گؤزومو زنبیلدن آییرمایاراق دئدیم:
- بابا نه فرق ائدر بو گون گل گئدک بیزه، صاباح شیخ آغاگیله گئدرسن دااا!!
"یوخ" دئیه باشینی گؤیه آتدی:
- بیلیرسن دوکتور! من یئنی ایلین سوفتهسینی ددهلیگیم الیندن آلماسام اولماز، بونا گؤره ایلک اؤنجه اونون گؤروشنه گئمهلییم!
- حتمن شیخ آغانین بایراملیغی چوخ یاغلیدیر بو قدر گئتمهیه تلهسیرسن؟
گولومسوندو:
- گئچن ایللرده ددهلیگم بایراملیق پول وئرردی آنجاق بیلدیر قولتوق جیبیندن کیچیک بیر قوطو چیخاردیب اوزرینه اوفلهیهرک منه اوزاتدی. الینی اؤپوب قیزیل سیککه قوطوسو ساندیغیم قوطونو آلاندا ددهلیگیم آچیقلادی: اوغلوم مورتوض! الیمین دالی اولدوغونا گؤره، بو ایل پول یئرینه آللاهین دگرلی برکتینی سنه تؤحفه وئریرم. آپار ائوین دؤرد بوجاغینا سپ. آللاه باشیندان تؤکهجک.
قلئیچینین سؤزونو کسدیم:
- نئجه اولدو آللاه باشیندان تؤکدو؟!
باشی ایله اونایلادی:
- هه!.. اورمو گؤلونون قورودوغوندان بیر ایلدیر یئردن-گؤیدن باشیمیزا برکت یاغیر!
تاکسی قارشیمیزدا دایاندی. قلئیچی مورتوض ساغ اوللاشیب ماشینا میننده اؤز-اؤزومه دئدیم:
- گؤرهسن قلئیچی مورتوضا شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک ؟
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
دلنوشته( به یاد پدر)
باغلاردا یوخدی ، قدیم گوزللیک
سارالیپ گل لر ، سولوب چیچک لیک
چمن یوخ داغلاردا ، اولوب گوونلیک
داشلارین اوستونده ، یاتا بیلمیرم
اوخومور باغلاردا دای گوزل بیر قوش
بلبلون یوواسی قالیپدی لاپ بوش
قارقادی قاریللیر ، زاریللیر بایغوش
قولاقا بو سسی ، آسا بیلمیرم
اولایدی کاش بیرده ، آتام دیریله
قاییدایدیم منده ، او گئدن ایله
بیر مَلَر قوزو تک ، گَلَردیم دیله
دییه ردیم اونو که ، یازا بیلمیرم
توتاردیم الیندن قویمازدیم گئده
عمریمین ایللرین ، بهارسیز ائده
فلکین الینن توکومو دِئده
قالمیشام سویوخدا ، قاچا بیلمیرم
سنّن اولان گونلر یادیما دوشور
سنین اولماماغین بئلیمی بوکور
شیرین خاطیره لر ذهنیمی سوکور
او گوزَل ایشلرین ، سایا بیلمیرم
قابارتدین اللرین درد و محنتده
بویوتدون منی چوخ ، ناز و نعمتده
اوزومه گولدون ، سن هر مشقّتده
دای سنسیز دونیادا ، قالا بیلمیرم
قاتمادین چوره گن ، بیرتیکه حارام
دیمه دین همیشه دونیادا وارام
بورجومو قونشویا صاباح آپارام
بوگونو صاباحا ، آتا بیلمیرم
قلتوقا گَلَنده ، هر ایلده آیدا
"کور بلاغ " اوستونده قالارام وایدا
دره دوز بو تایدا ، اوزون اوتایدا
دای سن سیز بوتایا چیخا بیلمیرم
او باغین زینتی گیتدی سنیلن
حرمتی عزّتی گیتدی سنیلن
سبزه سی کولگه سی گیتدی سنیلن
کولگه لی بیر آغاج تاپا بیلمیرم
باغین گوزه للیگی سنیلَنیمیش
اریگی آلماسی ، الینَنیمیش
بوللوغو چوخلوقو ، قلبینَنیمیش
گینه او اوره کدَن اولا ؟ بیلمیرم
قورویوب گاهوار ، اکدیگین آغاجلار
داغیلیب یونجایا ، ییقدیقین داشلار
دای قدیم لر کیمین ، قوهوم قارداشلار
سفراسین اوردا آچا بیلمیرم
دره دوزون دامی ، چایلی اوجاغی
سن دَملییَن چایی آخشامین چاغی
سرین کولگه سینده ، دامین قاباغی
او دادلیقیندا چای ، دادا بیلمیرم
چیخارداندا یرآلمانی سوغانی
دولدورادیق تَلیسلری دولانی
یتیشَنده چوره ک ییمَک زامانی
یرآلمایدی کباب !!! یادا بیلمیرم
اکمیشیدین راجیلاری دوزه دوز
آییرمیشدین وریانلاری گوزه گوز
جورلَمیشدین بهشت ، آدی دره دوز
امّا حییف ایندی داها بیلمیرم
کندیمیزده واردی گوزَل باغچالار
صاحبینه مثل بهشتدی اونلار
فخر ائدَریک اولّارا بیز قونشولار
هامّیسینا غیر از " یاشا " بیلمیرم
تابستان 1394 - بلباسی
عشق اولسون تمام حرمتلی اوخویانلارا - نظرلریزه گوره چوخ خوشحال اولارام
چوخ چوخ گوزل اللرین ،آقریماسین یاشاسین حورمتلی قارداشیم خاطرلریمی اویاددین چوخ گوزل تصویره چکمیشلمیش
با سلام واقعن طعم همه چیز در کنار پدر ومادر دلچسب بود وانها کانون پرگار وحدت وهمدلی بودند حیف که نتونستم راه ورسم محبت وگذشت رو از اشون یاد بگیرم
سالاملار.شعريز گؤزل ،درين ،معنالي واوره گه ياتان ايدي ياشااستاد[گل]
سلام عموی عزیز .بسیار زیبا و دلنشین. خدا بیامورزد بابا روح الله و ابا جمیله رو روحشان شاد.
سلام استاد بزرگوار بسیار لذت بردم از قلم زیبایتان ساغولاسیز [گل]


text:
آنادیلی گونونون تاثیریندن دیر!
دوکتور جئری
دونن اوستاد دفتری مطبه گلمیشدی. چوخ پوزغون گؤرونوردو. قیساجیق بیر کئف-احوالدان سونرا دردی دئشیلدی:
- دوکتور! نئچه گوندور قولاغیمین دیبی گیجیشیر، باشیم-بدنیم قاشانیر، دریمین آلتیندا ائلهبیل یوزلرجه جوجو یئریییر.. برک داریخیرام..
گولومسهیهرک:
- بیر شئیین دئییل اوستاد، بیر، ایکی گون سونرا توختایاجاقسان!- دئدیم.
پرت اولدو:
- آخی سن موعایینه ائلهدین، دئییرسن بیر شئیین دئییل؟!
باشیمی قاشایا-قاشایا مسئلهنی آچیقلاماق ایستهدیم:
- بئش آلتی گوندور، یوزلرجه آدام سنین کیمی گلیب بو دردن شیکایتلهنیرلر...
تدیرگین-تدیرگین سؤزومو کسدی:
- اولمایا بو بیر سالقیندیر؟!
- یووو... سالقین دئییل! بیر-ایکی گون سونرا 21 فئورال، دونیالیق آنادیلی گونودور. بو آنادیلی گونونون تاثیریندن دیر!
شاشیردی:
-آنادیلی گونونون تاثیریندندیر ؟!!
وورغوسونو باشیملا دوغرولایاراق دئدیم :
- ایللر بویو، آنادیلی گونونو، باتون آلتیندا قوتلادیغیمیزدان اؤیرنجکلی اولموشوق؛ بو گون یاخینلاشینجا کؤتک یئرلری گیجیشمگه، قاشینماغا باشلایار.....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
سوریه ده سونگگی کونلرده وضعیت قنده ی؟
سوریه ده سونگگی کونلرده وضعیت قنده ی؟
قریب سککیز آی آلدین سوریه لیک دوکتور اسامه ابو العز, "حلب ده ایندی تابوت تاپیش ممکن ایمس" دیگن ایدی.
میلادی ۲۰۱۶ نچی ییلی اپریل آیی دن بیری سوریه نینگ حلب شهریده مخالف لرنینگ قولیده گی منطقه لرده یشش نینگ اولیم دن فرقی یوق ایدی. اوشبو جهت دن آلیب قره گنده, میلادی ۲۰۱۶ نچی ییلی نینگ ایلک آی لریده ترقه تیلگن خلق ارا عفو تشکیلاتی نینگ بیر راپوریده گی بیلگی لر اوزی گه خاص اهمیت گه ایگه ایدی. خودی منه شوو راپورده بشار الاسد رژیمی و روسیه نینگ هوائی هجوم لریده عمداً کسلخانه لرنینگ هدف قیلیب آلینگن لیک لری بیلدیریلماقده ایدی. شونده ی قیلیب اعلام قیلینگن تینچ لیک کیلیشو لری آلدی و آرتیدن اسد رژیمی و روسیه نینگ کسلخانه لر نی هدف قیلیب آلگن لیک لری کوریندی. خلق ارا عفو تشکیلاتی, کسلخانه لرنینگ هدف قیلیب آلینیشی نینگ آلیب باریلیتگن اوروش ستراتیژی لری نینگ بیر بولگی دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیرماقده ایدی. باشقه چه قیلیب ایتگنده خلق ارا حقوق گه ضد حرکت ایتیش تشبث لریدن عبارت ایدی اوشبو ستراتیژی.
روسیه و اسد رژیمی اساساً کسلخانه لر, برق برج لری و ایچیش سووی مرکز لری نی بمباردمان قیلدی. اوشبو ستراتیژی ده گی اساسی هدف ایسه, انسان لرنی شهر نی ترک ایتیش گه مجبور قیلیشدن عبارت ایدی.
سونگگی بیش ییلده سوریه ده یوزلب دوکتور جان بیردی. انسان حق لری اوچون دوکتورلر نامیده گی بیر موسسه نینگ تحقیقاتی گه کوره, میلادی ۲۰۱۶ نچی ییلی اپریل آیی گه قدر سوریه ده سونگگی بیش ییلده ۷۳۰ داکتر جان بیرگن. عینی دمده اوشبو تاریخ گه قدر ۲۶۹ کسلخانه گه توپلم ۳۸۲ هوائی هجوم اویوشتیریلگن. اوشبو تحقیقات نینگ نتیجه سی نینگ ترقه تیلگن اپریل آیی بیلن دسامبر آیی گه قدر بولگن مدت مابینیده هم ینه ۵۴ هجوم اویوشتیریلدی. موجود معلومات لر, اوشبو هجوم لر نینگ کونده لیک بیر پلان گه ایله نیب قالگن لیگی نی کورستماقده.
جاری هفته ده حلب نینگ شرقی قسم لری بوتونلی بشار الاسد رژیمی نینگ قولی گه توشگن وضعیتده. اوشبو خصوصده خلق ارا موضوع لر بوییچه گپریش حقی بولگن لیگی نی بیلدیریتگن غرب نینگ اوزی گه خاص بیر مسئولیت گه ایگه ایکن لیگی کورینماقده. غرب نینگ سوریه بیلن علاقه لی یمان سیاستی انیق بیر وضعیت گه قلیب قالگن. حتی پارلمان لریده اوشبو موضوع خصوصیده بحث لر یوریتیلماقده. انگلستان نینگ سابق مالیه وزیری و محافظه کار حزبی نینگ وکیلی جورج اوسبورن, جاری هفته ده پارلمانده قیلگن معروضه سیده اولکه سی و قالیویرسه غرب نی قتتیق بیر شکلده تنقید ایترایکن, "سوریه ده گی اوشبو وضعیت بیلن علاقه لی هیچ قنده ی بیر مسئولیتی میز نینگ بولمه گن لیگی گه ایشانه دیگن بولسک اگر, پارلمان ده گی کیشی لر صفتیده اوزی میز نی الدتماقده میز. حلب ده گی تراژیدی, غرب, امریکا و انگلستان نینگ یمان سیاست لری نتیجه سیده باشلب کیتدی" دییه قید ایتدی.
ایککی هفته آلدین هم آلمان فدرال مجلسیده بولیب اوتگن بیر ییغیلیش جریانیده معروضه قیلگن آلمان فدرال مجلسی تشقی ایش لر کمیسیونی نینگ باشلیغی نوربرت روتگن, اوز سوز لری نی, "حلب, غرب نینگ سونگگی ییل لرده گی یمان سیاستی نینگ نتیجه سیدن عبارت" شکلیده دوام ایتتیردی.
ایککینچی دنیا اوروشیده نازی لر نینگ قیلگن قیرغین لری نینگ قیتیب قیلینمیدیگن لیگی نی بیلدیرگن کیشی لرنینگ اوشبو سوز لری نی ایسدن چیقاریب قویگن لیک لری کورینماقده. بونگه اوخشش حادثه لر فلسطین, بوزنیا, رواندا و اینگ سونگ ایسه سوریه ده یوز بیردی. میلادی ۲۰۱۳ نچی ییلیده بشار الاسد اوز خلقی گه قرشی کیمیاوی قوراللر دن استفاده ایتگنده اعلام قیلینگن اینگ سونگ چیگره دن اوتیلگن ایدی. بیراق, غرب بشار الاسد نینگ اوشبو ایشی گه عکس العمل کورستمه دی. عکسینچه قاعده لری نینگ روسیه تامانیدن معلوم قیلینگن بیر اوین نی اوینب باشله دی غرب دنیا سی. اوشبو وضعیت نینگ اوزی ایسه برچه اوروش جرم لری اوچون یول آچیب بیردی.
روسیه هوائی کوچ لری نینگ حمایه سی بیلن حلب بوتونلی بشار الاسد رژیمی نینگ قولی گه توشدی. بیراق, اوشبو وضعیت رژیم نینگ کوچلی ایکن لیگی نی کورستمیدی. اوشبو وضعیت اوچون روسیه دن تشقری, ایران اداره سیده گی چیت ایل لیک جنگری لر, عراق دن کیلگن اوروشچی لر و حزب الله هم زمینه یره تیب بیردی. اوشبو دایره ده بشار الاسد رژیمی حلب نی قول گه کریتیش گه حرکت ایترایکن, ترور تشکیلاتی داعش ایسه پالمیرا نی آلیب قویدی.
سوریه ده سیاسی جهت دن بولینیب قالگن بیر دولت نینگ موجودیتی یققال کورینیب تورگن وضعیتده. بیراق, تورت اولکه نینگ همکارلیگی بیلن اوز موجودیتی نی دوام ایتتیریش گه حرکت ایتیتگن بیر دولت هم فقط گینه بیر خیال دن عبارت خلاص.
رژیم حلب نینگ ایرکین له شه دیگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی. بیراق اونده ی بولمه دی. چیت ایل لیک کوچ لر سوریه نینگ بیر قسمی نی ویرانه گه ایلنتریب قویدی خلاص. حلب آرتیدن ایندی اسد رژیمی گه قرشی چریکی اوروش لرنینگ باشلب کیتیشی احتمالی موجود. روسیه هوائی کوچ لری نینگ حمایه سی نینگ بحث موضوعی بولمیدیگن بیر وضعیت ده اسد رژیمی نینگ بونده ی بیر کوره ش گه قرشی چیده شی نینگ هم ممکن ایمس لیگی کورینماقده. عکسینچه اسد رژیمی نینگ باسیم لری ینه ده کوپراق چریک لرنینگ پیدا بولیشی گه سبب بوله دی.
سوریه ده اوروش لر جریانیده اسد رژیمی کوپلب تخریبات گه سبب بولدی. عینی دمده میلیون لب سوریه لیک مهاجر بولیب قالدی. بونده ی بیر شرایط نینگ اوزی ده اسد رژیمی نینگ دیوانه سیاست لری مقاومت نینگ ینه ده آرتیب کیتیشی گه سبب بوله دی البته که. اوشبو مقاومت نینگ میلادی ۱۹۸۲ نچی ییلی ده گی حماه مقاومتی گه اوخشه میدیگن لیگی کورینماقده. سونگگی بیش ییلده گی حادثه لر اوشبو حقیقت نی یققال کورسه تیب بیردی.
شونده ی قیلیب, سوریه ده جدی بیر اجتماعی, اقتصادی و سیاسی اوزگریش نینگ بحث موضوعی ایتیلمس لیگی تقدیرده, موجود رژیم و حمایه چی لری معما دن عبارت بولیش گه دوام ایته دی.


text:
فضولی، قوسی، نسیمی کیمی شاعیرلر ایندی یاشاسایدیلار چاغداش ادبیات اوسلوبلاریندادا شعر یازاردیلار، . چون کی چاغیمیزین بؤیوک شاعیرلری ناظیم حکمتدن توت، ادونیس، احمد شاملو، محمود درویش و ….ـه/ا کیمی هامیسی یئنی اوسلوبلاردا یازاردیلار.
*
کئچمیشی ساوونوب ایندینی دانانلار، کئچمیشده اولان داهیلرین “دوها”لارینا دوشماندیلار. چون او داهیلر اؤز زامانلاریندا گئریچی اولوب یئنی فضالاردان قاچسایدیلار، یئنی ایزلر بوراخا بیلمهییب آدلاری دا تاریخده قالمازی بو گون گئریچیلره بوت اولماق اوچون.
*
بولوت قاراچورلو “سهند” سازیمین سؤزونده گئدیب دده قورقوردلا گؤروشور، اوندان ایستیر قاییدیب توپلومو بو فلاکتدن نجات وئرسین. دده قورقود دئییر: دؤن اؤز زامانینا اوغلوم،
“هر عصرین اؤزونون اؤز قورقودو وار”
سهند بورادا کئچمیشله دوغرو بیچیمده ایلگیلنمهیین یولونو بیزه گؤستریر.
*
بیزده کئچمیش ادبیاتیمیزلا ساغلام ایلگی قورولماییر. کیمیلری کئچمیشی اتوپیا گؤروب، کیمیلری بوسبوتون دانیر. ادونیس عربین ان مدرن شاعرلریندن، کلاسیک اثرلردن گؤزل بیر آنتولوژی یاییملاییب. احمد شاملو همیشه تاریخ بیهقی و قدیم فارسی تفسیرلری اوخویوب، شعرینین دیلینده او دیله دایاناردی .
*
محمود درویشین بیر گؤزو بودلر، رمبو، پازدا اولسایدی بیر گؤزو لسان العربده، معریده ایدی. بیر قولاغی ایله پیانو دینلسه بیر قولاغی مارسیل خلیفهنین عود ایفالارینی دینلردی. اونلار تک قانادلی قانادلانیب یئنی اوفوقلارین کشف ائتمهسینی امکانسیز بیلیردیلر.
*
آرادا باشقا بیر مقام دا وار. فضولییه سؤیکهنن گرک ابنسینانی، فارابینی ده اوخویا. یئنی ادبیاتا دایانان گرک اونون آرخاسیندا اولان فلسفهنین کلیاتیندان بیر شئیلر قاورایا. فضولی اؤز زامانیندا اولان بوتون فلسفی – کلامی چلیشگیلری گئنل اولاراق بیلیردی و او حاقدا بیر کیتابدا یازیبدیر.
*
سادهجه فضولی اوخویوب کئچمیش ادبیات حاقدا دانیشماق، بازاردا فقط بیر ویترینی گؤروب، بازار، تولید مناسبتلری، سیاست و … قونولاردان دانیشماق کیمیدیر. هر بازاردا اولوشان ویترینین دالیندا اونلارجا ندن و اونلارجا پروژه و پروسه واردیر. اونلاری بیلمهدن ویترینی آنالیز ائتمک اولماز.
حیدر_بیات
اولین نفری باشید که نظر میدهید!