text:
انور اردبیلی
حاج قدیر جلیل زادگان فرزند حاج یوسف متولد سال 1310 یکی از شاعران خوش قریحه عاشورایی است که در دوره تحصیل از شاگردان ممتاز بوده با داشتن استعداد درخشان ، به تشویق پدر خویش به شغل آزاد روی آورد ولی از مطالعه در زمینه مسائل مذهبی ، اخلاقی و متون کلاسیک ادبیات فارسی و آذری غفلت نورزید . از 15 سالگی به شعر و شاعری دل بست و در میان شیوه های مختلف سخنوری ، مرثیه سرایی و سوگچامه پردازی را برگزید و در این مسیر از مکتب شعری پیشکسوتان بزرگ بویژه حاج یحیوی بهره ها برد و این امر در افزایش ملاحت بیان و بلاغت کلام و فصاحت پیامهای شاعرانه اش تاثیر گذاشت
انور اردبیلی در زمان حیات خود 10 جلد کتاب حاوی اشعار فارسی و ترکی آذری
به اسامی زیر به چاپ رساند :
جلوه عاشورا ـ انقلاب کربلا ـ مردان جاوید یا چهارده معصوم ـ یادگار انور ـ پیام عزا ـ قیام زینب ـ حماسه شهدا ـ افق شهادت ـ فریاد خون ـ سیمای عاشورا
ضمناً مجلدات 11 و 12 آثار نامبرده به نامهای صدای عاشورا و آخرین یادگار توسط بازماندگان آن فقید سعید چاپ و منتشر شده است . استاد انور اردبیلی در روز ششم اردیبهشت سال 1371 دچار سکته مغزی گردید و سرانجام در اول خرداد همان سال دار فانی را وداع گفت .
یادش گرامی و روحش شاد
منبع
******
گلین اشکیله یازاق، یۆزده رموز-ی-مئحنی
باشلێیاق قاسیمێن آدیله بۇ گۆن سر سخنی
مجلیسه دعوهت ائدهک شخصاً ایمام-ی-حسنی
ساخلاسێن مد-ی-نظرده هر اۆرهک داغلێیانێ
واردی گؤرسۆن نقهدهر؛ قاسیمینین آغلێیانێ
گرم ائدیب قاسیمین عئشقی بیزی باشدان آیاقا
الیمیز یئتمیر افسوس اوْ حنالی اوْتاقا
حجلهگاهینده ایراده ائلییهک آغلاماقا
بۇ یئری خئیمهی-ی-شاه-ی-شُهدا فرض ائدهریک
قاره کؤینهکله موبارهکدی توْیۇن عرض ائدهریک
توْی لیباسون، کفهنه توْی گۆنۆ تبدیل ائتدون
مرگی پیشواز ائلهییب، جنگه زرهسیز گئتدون
ائی وفا مجلیسینین شمع-ی-فروزان شییهمی
یوسفه نیسگیل اوْلان طرّهسینین پیچ-وْ-خمی
اکبرین راه-ی-شهادهتده اوْلان همقدهمی
نامزد عئشقینی بئلمهرره یادیندان چێخادان
مجلیس-ی-وصلهتینی آتلار آیاقێندا تاپان
صبریده قوْیدۇ، زولیخانی عروسون حئیران
نیده سن گزدون، اوْ صحرانی گزیب سرگهردان
نیسگیلیزله دولۇدۇ سینهی-ی-صندوق جاهان
پشت-ی-پا وصله وۇرۇب، صبریله یۇمدۇز گؤزۆزۆ
دیللهره سالدێ زمانه نئجه گؤر توْی سؤزۆزۆ
قوْشار: انور اردبیلی
******
اهل-ی-اخبار مقاتیلده یازێب بۇ خبری
مرغ-ی-روحین ائشیدهن وقته سینیر بال-وْ-پری
یاندێران سؤزدۆ سالێر رقّته قلب-ی-بشری
شام ویرانه اوْلان گۆنده ورود اُسراء
یۆز وئریب قاسیم-ی-شهزادهیه بیر آیرێ بلا
خط-ی-سیر-ی-اُسراء دوْلمۇشۇدۇ میللتیله
هرزه عورتلریله، مردُم-ی-کم همّتیله
جشنه مشغولیدی شهر اهلی نه کیفیتیله
گه باخۇردێلا یوْلۇن ساغینه، گاهی سوْلۇنا
گؤزلری منتظریدی اُسرانین یوْلۇنا
ناگهان شهره ورود ائیلهدی بیر تیپ سوار
اُمراء اوّل-ی-صفده گؤرۆنۆب مست-وْ-خومار
ائتدی تشویق اوْ سرکردهلری فرقهی-ی-نار
مرحبا صوتی بلند اوْلدۇ گؤگه هر یاندان
مرکب اۆسته سئوینیب فخر ائلهدی شئمر-وْ-سنان
ازرقین زوجهسی بیر غرفه ده ائتمیشدی مقام
اُمرانین صفینه باخدێ اوْ ناپاک حرام
گؤرمهدی همسر-ی-خونخوارینی تئز ائتدی قیام
اوْلدۇ آگاه اوْ ملعونه طریقت خطره
غرفهنین پلّهلرین سرعتیله ائندی یئره
اؤزۆنۆ شئمر-ی-دغایه یئتیریب آلدێ خبر
هانێ ازرق؟ هانی اوْغلانلارێم ائی منبع-ی-شر
گؤرمۆرهم هئچ بیرینی ائیلیرهم اطرافه نظر
اؤزلرین شامه اوْلار، فکر ائلئییردیم یئتیرهر
سن کیمی هر بیریسی نئیزهده بیر باش گتیرهر
دئدی غفلتده سن عورت خبرون یوْخدۇ مگهر
دؤرد جاوان اوْغلۇوۇلان ارزقی ائی خاک سییهر(سیر)
بیر اوْن اۆچ سیننیده اوْغلان ولی مردانه سییهر
رمهی-ی-روبههه حمله ائله بیل شیر ائلهدی
بیربهبیر ییخدی یئره طُعمه-ی-شمشیر ائلهدی
دئدی عورت اؤزۆ بس نوْلدۇ اوْنۇن سؤیله منه
نئیلهدوز سیز منیم اوْغلانلارێمی اؤلدۆرهنی
دئدی آهۇ کیمی یێخدێق اوْنۇ دشت-وْ-دمنه
نیگهران اوْلما اوْقدری، اوْنا دگمیشدی یارا
عموسی ائیلییهبیلمیردی خییامه آپارا
دئدی گؤستهر یارالێ باشێنێ ائی هرزه روان
قاسیمین باشێن اوْنا شئمر-ی-لعین وئردی نیشان
اؤلدۆرۆبدۆر دئدی اوْغلانلارۇوۇ، باخ بۇ جاوان
یارهلی باشه اوْ ملعونه نظر ائتدی بیر آز
اینتیقام آلماسام الان دئدی قلبیم سوْیماز
قایێدێب منزیلینه قێزلارێنا قێلدێ خیطاب
بیخبرسیز بیزی بۇ جنگ ائلهییب خانه خراب
اینتیقامه اوْلۇن آماده دگیل موقع-ی-خواب
یۆزه گؤرمۆرسۆز آنوْز اشکینی حسرهتله الور(الیر)
آتا قارداشلارۇزۇ اؤلدۆرهنین باشێ گلور(گلیر)
دوْلدۇرۇن دامهنوزو سنگ-ی-عداوهتله هامۇز
پیشوازینه گئدین قصد اهانتله هامۇز
نئیزهنی دوْرهلئیین فیکر-ی-خییانتله هامۇز
سنگ باران ائلهیین باشێنێ مقصوده چاتێن
هر داشێکێ آتۇسۇز سعی ائلهیین محکم آتۇن
یاندێرێن ظلمون اوْدیلا اُسرانین جیگهرین
سێندێرێن غصّهلی بولبوللرینین بال-وْ-پرین
غرق-ی-اندوه ائلهیین خانه بئدوش عمّهلرین
یارهلهنمیش باشێنێن نئیزهده آرتسێن یاراسێ
ملهسین ناقه-ی-نوق اۆستۆنده پریشان آناسێ
یئتیریم بۇ سؤزۆ یاربّ نئجه پرده ایله باشا
بیلمیرهم ائتدیله حمله نئچه یاندان اوْ باشا
گؤزۆنۆ یۇمدۇ «سریه» باخا بیلمیری داشا
کیم دؤزهر ایستهدیگین گؤز قاباغێندا وۇرالار
بالا باشێن آنانێن اؤز قاباغێندا وۇرالار
اُسرا بیربیره دگدی، ائله سخت اوْلدۇ محن
سسلهنیب زینب-ی-کبرا باجۇن اؤلسۆن حسن
نه اوْلار، قاسیمیوی گؤرمهگه شامه گلهسن
یوْخدۇ ایمداده گلهن فیکریمیزه سن قالاسان
اوْغلۇوۇ بۇ داش آتانلارێن الیندهن آلاسان
داش آتان شخصلرین درک ائلهییبدیر عمهلین
بوْینۇنۇ چیگنینه حسرهتله قوْیۇب تازه گلین
قاره بختیم دئدی من بیربیرینه وۇردۇ الین
دوشمهنین ایندی فلهک گؤر نئجه قوّتلی قوْلۇن
هر طرهفدهن یۆزۆمه باغلادێلار، چاره یوْلۇن
رئشتهی-ی-عئشقی، عم اوْغلۇ! ائله فیکر ائتمه قێرام
باشۇوۇ داشلێیالار ساکیت-وْ-آرام اوْتۇرام
توْپراغا دَیمیر الیم، باشیمه توْپراق سوْوۇرام
یانێرام اوْدلانێرام، باشۇوا ائتدیگجه نظر
پر شیکهسته قۇشا تشبیههم الیمدهن نه گلهر؟
دؤزمیشهم شامه کیمی هر محنه دینمهمیشهم
زجر چوْخ قمچی وۇرۇب یوْلدا منه دینمهمیشهم
غرفهلردهن باشێما کۆل تؤکهنه دینمهمیشهم
چوْخدۇ دردیم نه روا آیرێ سیتهم باشلێیالار
من باخێرام نئزهنین اۆستۆنده سنی داشلێیالار
یوسئفیم غملی زولیخایه نیشان وئر اؤزۆوی
گؤزۆمه تیرهدی دونیا نه یۇمۇبسان گؤزۆوی
شامێن اهلی ائشیدیب اوْلما سنین توْی سؤزۆوی
اوْدۇر ایستیلله تسلّی اوْلا غم یوْلداشۇوا
داش آتێرلار سنه یا نُقل سپیرلر باشۇوا
کۆل ائدیب حیجلهمیزی آتهشیله اهل-ی-قیتال
نه دانێشدێم سنیله، اوْلدۇ نه گوفتاره مجال
نه گلینلر کیمی سالدێم باشێما قێرمێزێ شال
توْی گۆنۆ تئللریمی شانهی-ی-محنت دارادێ
دئمیرهم چوْخ سؤزۆ الآندا قۇلاغێم یارادێ
قوْشار: انور اردبیلی
******
علی سواره گئدیبسهن، ولی پیاده گلیبسـهن
اوْیان گؤرۆم ندی دردون، نییه عباده گلیبسهن
عبانی ردّ ائله یۆزدهن اوْ شمع-ی-حُسنی آلێشدێر
یامان گۆنۆمدۆ بیلیرسن، بۇ بینوانی دانێشدێر
یاروْندا واردێ اذیّت و یاکی چوْخ یوْرۇلۇبسان
یقین بۇ قدّ-ی-رسایه دگیبدیر اوْخ یوْرۇلۇبسان
آیاق طرفده اوْتۇردۇم تصوّر ائتمه یادام من
بۇ قانلێ چکمهلریوی گرهک اؤزۆم چێخادام من
سینهمین اۆسته قوْیام من بۇ قانه باتمێش آیاغۇن
دانێشدێرام سنی بلکه اؤپهم اوْ قانلێ دوْداغۇن
اۇتانێرام علی اکبر! آتام عبانی یۆزۆندهن
بۇ قاره معجریملهن سالام اوْ قانێ گؤزۆندهن
گرهک آیاق طرفونده اوْلا بۇ قلب-ی-شیکسته
بیبیلرون باخێر آخَر نئجه گلیم باشۇن اۆسته
کنیزدور بۇ مکاندان آنوْن نه عُذریله دۇرسۇن
کنیزلر گرهک اوْغلۇم آیاق طرفده اوْتۇرسۇن
تعجبم بۇ غمون قلبیمه شراره تؤکۆبدۆر
آتوْن بۇ قدّ-ی-رسانی نییه عبایه بۆکۆدۆر؟
بۇ نقشهنی بیلیرهم من، گلیبدی درده چکیبدیر
یارالێ سینوْون اۆسته عبانی پرده چکیبدیر
منی نظرده دۇتۇبدۇر و یا سکینهی-ی-زاری
بۇ فکریلهن کی مبادا گؤزۆم گؤره یارالارێ
باخێب عباسینه بیلدیم ولی نه قدری یاروْن وار
مگر سنین بدنونده سلامت عضو هاروْن وار
بۇ نوعیلهن کی آخان قان، ائدهر بۇ توْپراغێ گۆلنار
بئیله مشخّص اوْلۇر کی منیم ائویمی یێخێبلار
بلا تموج ائدیب گؤر گلیب هایانا چاتێبدێر
یقین سنی گتیرهنده، آتوْندا قانه باتێدێر
یارالانێبسان ائشیتدیم غم-وْ-ملالیله گلدیم
اؤزۆمده بیلمیرهم من، بۇرا نه حالیله گلدیم
قانادێ باغلێ اوْلان، قۇش کیمی بۇ یئرده سێخێلدێم
یوْل اۆسته بیر نئچه دفعه بۇرا گلینجه یێخێلدێم
قارا ساچێم کیمی دونیا اوْلۇبدۇ تیره گؤزۆمده
بیبیلرون منی گتدی یوْخۇدۇ طاقت اؤزۆمده
تعجب ائیلیرهم ای نژاد-ی-هاشمه فاخر
گلیب بۇرا نئجه چاتدێم نییه من اؤلمهدیم آخر
یانێر اۆرهک علی دۇر گؤر بۇ دربهدر نییه آغلار
جاوان اوْغۇللار آنانێ مگر بۇ نحویله یوْخلار
یۇخۇدۇ من گؤرۆرهم یا کی آشکاریدیر اکبر
عبا ایچینده کی سنسن بۇ حالیلهن گتدیلهر
سنی نه حالیله سالدێم یوْلا مینایه گئدهنده
عبا ایچنده گلیبسهن ولی خیامه گلهنده
قێزارمێسان گـۆلـه یاقـوتا اوْخشۇسـان نئجـه گـؤرسن
باخان دییهر توْی ائدیبسهن لیباس-ی-توْی گئیینیبسهن
قۇتارمێیان غم-وْ-دردیم سؤزۆم بۇقلبیده واردێ
جنازهوه یئتیشینجهک اینان کی زۆلفۆم آغاردێ
قاباغۇوا منی عفو ائت گلهنده گلمهدیم اکبر
حرمسراده اوْتۇردۇم اۆزۆمۆ بیلمهدیم اکبر
فدا اوْ گؤزلره لیلا، اوْیان اوْیان نه یاتێبسان
من-ی-فلک زدهنی اوْلما خاطروندهن آتێبسان
گؤزۆم عُذاریمه قانیاش تؤکه مجاز ائیلئیورسن
سسیم قۇلاقیوه یئتمیر و یاکی ناز ائیلئیورسن
اِراده هر یانا ائتسوْن گلیب دالۇنجا سۆرۆننهم
توْیۇن گؤرهنمهدیم امما لیباس-ی-قاره بۆرۆننهم
یوْخۇمدۇ چاره بۇ یئرده پناه صبره آپاررام
کئچیبدی نیسگیلون حدّهن،اۆرهگده قبره آپاررام
یازاندا مُحنتون «انور» گلهر تموجه دردی
بیلیر علی باشۇن اۆسته آنوْن نه نوعی ملهردی
قوْشار: انور اردبیلی
******
ای حسینین دوْغرانان قۇربانێ، اکبر آچ گؤزۆن
سالمـا گـؤزدهن بینـوا لیـلانـی، اکبـر آچ گؤزۆن
عؤمرۆم اوْلسا هر قدهر من آغلارام صبح-وْ-مساء
لیلینی بیر درده سالدۇن ای شبیه-ی-مصطفیٰ
درد-ی-جسمانی دگیل تاپسێن طبابَتلهن شفا
بیر طبیب ایستهر اوْلا روحانی، اکبر آچ گؤزۆن
ای نــژاد-ی-هــاشمیـده نــورس-وْ-رعنــا قــَدیـم
ائیله فکر ائتمه کی گلدۇن، خئیمییه من بیلمهدیم
گلمهگۆن بیلدیم ولی عذریم وارێدێ گلمهدیم
عفو ائله بۇ خانیمان ویرانی، اکبر آچ گؤزۆن
پاییـن-ی-پایـونـده اگلــهشـدیم مـن ای نورستـه گـۆل
چون حیا مانعدی باشۇن اۆسته گئچسهم خوْش دگیل
لاعلاجم سؤیلـه لیـلا باشینه تؤکسۆن نـه کـۆل
گؤرمهرهم اوْل صورت-ی-تابانی، اکبر آچ گؤزۆن
آتش-ی-قلبیمه وۇرمۇش داغ-ی-هئجرانون اتک
یاندێ قلبیم بۇ یانار اوْددان منی بیر یانه چک
توْی ائدیبسهن، خلعتیم بس هانێ، اکبر آچ گؤزۆن
حقّی واردۇر لیلینین گؤزدهن تؤکه خون-ی-جیگر
من سنی مئیدانه بۇ نوعی یوْلا سالدێم مگر
باشۇن اۆسته آچماسئیدی باشێنێ عمّهوْن اگر
زۆلفیمله پاک ائدهردیم قانێ اکبر آچ گؤزۆن
بیـر کنیــزهم بــاوفـــا اکبـــر قبـــول ائتسـوْن منــی
سن بیلیرسن کی نه قدری ایستئییر قلبیم سنی
قلبیمین بـاشینـه ضـم ائتـدیم بـۇ قانلێ چکمهنی
تاکـی شـدّت ائتمــهسیـن جریانـی اکبر آچ گؤزۆن
قانلێ گؤزیاشێم سارالمێش روییمی وئرمیش سئله
قلبیمی سێندێرما ائتمه نااۇمود اوْغلۇم بئله
خواهیشیم واردۇر عبانی گۆل یۆزۆندهن ردّ ائله
بیر منه گؤستهر رُخ-ی-زیبانی اکبر آچ گؤزۆن
ای جمال-ی-عالـم آراسـێ اوْلان شمــع-ی-ارم
یارهوه قان پرده چکمیش قوْیمئیۇر حدّین بیلـهم
بیـر عبــادور رؤیتـا" قێـرمێـز وجـودون گؤرمهرهم
گیزلهدیبدیـر دوْغـرانان اعضـانـی اکبر آچ گؤزۆن
برگ تک قلبیم اسیر، هئجرونده اوْلمۇش قان اوْغۇل
گۆل یۆزۆن گؤستهر آنوْندان ائیلهمه پئنهان اوْغۇل
گلسه شهزاده سفردهن ذبح اوْلار قۇربان اوْغۇل
ائیله قۇربان جانیوه بۇ جانی، اکبر آچ گؤزۆن
ثبت ائدهر «انور» سنین درد-وْ-ملالون دفتره
توشه تا اخذ ائیلهسین دار-ی-فنادهن محشره
زایر اوْلسۇن ایستهر بیرده مزار-ی-انوره
اوْردادۇر چون دردینین درمانی، اکبر آچ گؤزۆن
قوْشار: انور اردبیلی
******


c: text/html

text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
عالیم قاسیمف موغام اوخویانلاردان بیریسی کی چوخ گوزل و روحلو موغام اوخویار
بوردا سیزه ۲۶ موسیقی جیناب عالیم قاسیمو دان قویاجاغام
Alım qasımov muğam download
1- آی دلی جیران Ay dəli ceyran
2- الینده سازین سنه قوربان əlində sazın sənə qurban
3- مهریبان اولاق mehrıban olaq
4- باغیشلا منی bağışla məni
5- راست داغلارین باشیندا rast dağların başında
6- نه باخیرسان یانی یانی nə baxırsan yanı yanı
7- گل گل Gəl Gəl
8- سگاه آی خانیم خانیم segah Ay xanım xanım
9- عراق تصنیفی گل گوزلیم ıraq təsnifi gəl gözəlim
10- گئتمه گئتمه آمان اوچو getmə getmə aman ovçu
۱۱- موغام قاطار muğam qatar
12- نازلی یار nazlı yar
13- به به به bəh bəh bəh
14- ای اینسانلار ey ınsanlar
15- شیروان شیکسته سی şırvan şikəstəsi
16- رقص rəqs
17 – فوضولی غزل fuzulı qəzəl
18- سنی آختارا آختارا səni axtara axtara
19 – ماهنیلار mahnılar
20- اورک ürək
23 – قارا گیله qara gilə
25- شیکایت şikayət
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | alim qasimof,alim qasimov mp3 mugam,Alim Qasımov Muğam Qatar mp3,alım qasımov,alım qasımov muğam,ay dəli ceyran mp3,ay xanım xanım,azari mugham mp3,azeri mugam mp3,azeri muğam,ürək mp3,bağışla məni mp3,bəh bəh bəh mp3,dağların başında mp3,ey ınsanlar mp3,əlində sazın sənə qurban mp3,əraq təsnifi,fuzuli qəzəl,getmə getmə aman ovçu,gəl gözəlim mp3,gəl gəl mp3,kəsmə şikəstə mp3 muğam,mahnılar mp3,mehrıban olaq mp3,mp3 Azeri,mugam Azerbaijan mp3 download,mugam music,mugham,muğam,muğam Azerbaycan mp3,muğam danlod,muğam mp3,muğam qatar mp3,nazlı yar mp3,nazlı yarın qara gözü mp3,nə baxırsan yana yana mp3,qara gilə mp3,qara gilə muğam,qaragilə,qaragilə alım qasımov,rahab təsnifi,rəqs,rəqs mp3,rəqs muğam,segah,segah ay xanım xanım mp3,səni axtara axtara mp3,tovuz kimi mp3,فضولی محمد,قارا گیله,قارا گؤزو,قاراگیله,مهربان اولاق,موزیک ای خانیم خانیم,موسیقی موغام آذری,موسیقی محلی آذربایجان,موسیقی سنتی آذربایجانی,موغام,موغام + عالیم قاسیمف,موغام قارا گیله,موغام قاطار,موغام موزیک لری,موغام ماهنیلاری,موغام آذریچ,موغام آذربایجان,موغام آذربایجان دانلود,موغام آذربایجان داونلود,موغام دانلود,موغامات آذربایجان,ماهنیلار دانلود,نه باخیرسان یانا یانا,نازلی یار,یانا یانا دانلود,کسمه,گل گل موزیکی,گل گوزلیم آهنگی,گئتمه گئتمه آمان اوچو,şikayət muğam mp3,şıkayət mp3,şırvan şikəstəsi mp3,ıraq təsnifi,آلیم قاسیمف,آهنگ مهریبان اولاق,آهنگ کسمه شیکسته,آهنگ آی خانیم خانیم,آهنگ ای دلی جیران,آذربایجان موغام لاری,آذربایجان ماهنیلاری,ای اینسانلار,استاد عالیم قاسیمو,به به به دانلود عالیم قاسیمو,باغیشلا منی,خانم خانم,دلی جیران,دانلود موزیک قارا گیله,دانلود موزیک الینده سازین,دانلود موسیقی اصیل آذربایجانی,دانلود موسیقی سگاه,دانلود موغام آذربایجان,دانلود موغام آذربایجانی,دانلود ماهنیلار,دانلود آهنگ موغام آذری,دانلود آهنگ های موغام,دانلود آهنگ آی دلی جیران,دانلود آهنگ آذری نه باخیرسان یانا یانا,دانلود آهنگ اورک,دانلود آهنگ باغیشلا منی,دانلود ترانه های مغام عالیم قاسیمف,دانلود رقص,دانلود رقص آذری,دانلود عایلم قاسیمو,داغلارین باشیندا داونلود,رقص,رقص موغام,سنه قوربان,سنه قربان,سنی آختارا اختارا,شیروان شیکسته سی,عالم قاسمف,عالم قاسیمف,عالیم قاسیمف,عالیم قاسیمف موغام آهنگ لری,عالیم قاسیمو,عالیم قاسیموف

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
یاز هوسلی، باهار سسلی
(سامیرتیلی آشیق عزیزین 90 ایللیگی مناسبتینه)
یازان: احمد اسدی
(بو یازی آشیق عزیزین وفاتیندان قیرخ ایل کئچمه سینه باخمایاراق، اونون حاقیندا یازیلان ایلک یازی دیر. آشیق عزیز اورمو آشیق مکتبینده ایندیه دک تانیدیغمیز اوستادلار سیراسیندا و سس فایللاری الیمیزده اولدوغو آشیق کاستلرینده، تکنیکده و اوستادلیقدا بیرینجی آشیق دیر و اونون کیمی آشیق هله گلمه ییب.)
اشاره: ایللر بویو ایدی، آشیق عزیزین آدینی ائشیدیردیم. قوجالاردان سوروشاندا، بئله دئییردیلر: (آشیق، فقط عزیز ایدی، کی گئتدی/ آشیق گرک عزیز کیمی اولا./ رحمتلیگین پنجه لری چوخ گوجلو ایدی، هله هله اونون کیمی چالان گلمهییبدیر/ اصلی سبک عزیزینکی ایدی. )
بو سؤزلر، منی آشیق عزیزین کیم و هارالی اولدوغونو بیلمگه ماراقلاندیردی. سسینین و سازینین گؤزل اولدوغونو چوخ ائشیتدیگیمه گؤره، اؤنجه بو عزیز آشیغین سسینی آختاریب و تاپدیم. سسینه قولاق وئردیکدن سونرا، ملتین حاقلی اولدوغونا ایناناراق، اونون اعجازلی سازی و سسینین قارشیسیندا بویون اگدیم و اونون ان آزی سس کاستلری الیمیزده اولان اورمو مکتبی آشیقلار سیراسیندا بیرینجی اولماسینا ایناندیم(اورمو مکتبینده). آشیغیمیزین سسی منی اونون بیوگرافیسینی اوخوماغا داها دا ماراقلاندیردی، آما تأسفلر ایله، حتی بیر خط یازی دا تاپا بیلمهدیم. بو مسأله ، منی آشیق عزیزه بیر بیوگرافی و یا مقاله حاضرلاماغا مجبور ائتدی. آشیق عزیز حاقدا هر کسدن سوردوم، هره بیر سؤز دئدی. بونا گؤره ده، 40 ایلدن سونرا گئدیب، آشیغین عائلهسی ایله گؤروشمگی دوشوندوم، آما اونلاردان دا کیمسهنین خبری یوخ ایدی. نئچه واخت آختاردیقدان سونرا، یالنیز بیر نفر منه آشیغین اوغلونون قدیملر قاضی و یا وکیل اولدوغونو سؤیلهدی. بو آدرس و نشانه منه بس ایدی. وکیللر لیستینده مرادخان آدینی آختاریب و نهایت بیر موبایل نؤمرهسی الده ائدیب زنگ آچدیم. سلام علیکدن سونرا، اونون آشیق عزیزین اوغلو اولدوغونو خبر آلدیم و اونون جوابی ایله، اورهگیم سئوینجله دولدو. ائیشتدیگیمه اینانماییردیم. بیر گون قرار قویوب آشیق عزیزین اوغلو، مصطفی مرادخان جنابلارینین وکالت دفترینه گئدیب گؤروشدوک و نهایت آشیق عزیزه گؤره بیر یازی ائده بیلدیم، سیز عزیز اوخوجولاریمیزا حاضرلایام.
اورمو شهرینین آدلیم آشیقلاریندان اولان سامیرتیلی آشیق عزیز مرادخان 1301- جی ایلده اورمونون دول ماحالیندا یئرلشن سامیرتی کندینده دونیایا گؤز آچدی. اونون آتاسی حسن، آناسی ایسه دلبر خانیم ایدی. دول ماحالینین کئچمیشلردن بری آشیق اوجاغی و ساز-سؤز بئشیگی اولدوغونا گؤره، آشیق عزیزدهده دول ماحالینین بو خصوصیتی تأثیر قویدو. آشیق عزیز یئنی یئتمه چاغلاریندان سسینین گؤزل اولدوغونا گؤره توی مراسملرینه اوخویان(خواننده) کیمی قاتیلیردی. او گنج چاغلاریندادا اکینچیلیکله برابر، اورمودا اولان توی شنلیکلرینه قاتیلیب سسی ایله او توی مجلسلرینه بزک وئریردی. بو ایش، آشیق عزیزین آشیق فرهاد ایله تانیش اولماسی گونونه قدر دوام تاپدی. آما رحمتلیک آشیق فرهاد ایله عزیز گؤروشدوکدن سونرا اوستاد فرهاد اونون استعدادینی، گؤزل سسینی و گوجلو حافظهسینی گؤردوکده، اونو اؤزونه شاگرد قبول ائدیر. آشیق فرهادین یانینا گئدن و اونا خدمت ائدن آشیق عزیز، فرهادین شیوهسی و پنجهسینی اؤیرهنیب اورمودا بیر اوستاد آشیق کیمی تانیندی. عزیز آشیق هاوالاری و آشیق داستانلارینی اؤیرندیکدن سونرا، آشیقلیق ایله مشغول اولور. مختلف توی و شنلیک مراسملرینه قاتیلیر. اورمو اهالیسی ده چوخ وعده اونو مجلسلرینه و توی شنلیکلرینه دعوت ائدیردیلر.
او، چالدیغی هاوالاردا آشیق فرهادین یولونون داوامچیسی اولموشدور. آشیق عزیز توی-شنلیک مراسملریندن علاوه هم ده اورمو رادیوسوندا بایراملاردا و مختلف وئرلیشلرده چیخیش ائدرکن، غربی آذربایجان اهالیسینین ائولرینه رادیو واسطهسی ایله قوناق اولوردو. اوستادی آشیق فرهادی یادلارا سالان عزیز، دئییلنلره گؤره اونون تکجه شاگردی و یا ان آزی اونون یولونون دوامچیسی اولان تکجه شاگردی ایمیش. آشیق عزیز گؤزل و ملاحتلی سسی ایله هله ده اورمو آشیق صنعتی سئورلرینین ذهنینده و یادداشیندا خوش خاطرهلر و افسوسلار ایله آنیلیر. آشیق فرهادین ان ماهر و ان اوستاد شاگردی اولان آشیق عزیز، حیاتی بویو یالنیز بیر شاگرد یئتیره بیلدی، اودا جبللی آشیق عباسعلی ایدی. آشیق عباسعلی ده اوستادی کیمی، تئز و واختسیز بو دونیادان کؤچور و اونون دونیادان کؤچمهسی ایله برابر اورمونون ان گؤزل، ان دویغولو و ان اینجه آشیق سبکی اولان دول سبکی قارا تورپاغا قاریشیر. ایندیلرده ده(ایندی) اولدوغو کیمی، قدیملر اورمو شهرینده هر آشیق بیر چایخانا و قهوهخانایا گئدیب اورادا چالیب اوخویارمیش. آشیق عزیز ده ایندیکی مهاباد خیابانی آدلانان و قدیملر اوردا یئرلشن سید حسن مسافرخانا و قهوهخاناسینا گئدیب اورا گلن ساز هوسکارلارینی گؤزل سسی و سازی ایله یولا سالارمیش.
آشیق عزیزین هنر و صنعت عالمینده فعالیتلری و چالیشیقلاری آردیجیل اولاراق دوام ائدیردی، آما اونون آسم خستهلیگینه مبتلا اولماسی(بعضیلرین دئدیگینه گؤره آشیق عزیز بیر مدت دگیرمانچی اولوب و بو ایشین سببیندن آسم توتموشدور) ایشلری تام ترسینه چئویریب اوستاد آشیغین سسینده بیر پارا مشکللر یاراتدی. او عؤمرونون سون ایللرینی، بو خستهلیکله مبارزهده کئچیردی و نهایت 7/10/1351 تاریخینده هله اورتا یاشلارینا یئنی قدم قویموش بیر حالدا بو خستهلیگه تسلیم اولدو و گؤزلرینی بو دونیادان یومدو. بو سئویملی خالق صنعتکاری و ائل آشیغینی سامیرتی کندینین قبرستانلیغیندا، آتاسینین مزاری یانیندا تورپاغا تاپشیردیلار. اونون وفاتیندان 40 ایل کئچمهسینه باخمایاراق، اینانیریق، اونون روحو هله ده، بو شهرده دولانیر و اؤلمهییب و هله ده اؤز سبکینی و اونونلا برابر مکتبینی بو یولا آیاق باسان بیر کیمسهنین وجودوندا گؤرمک ایستهییر. نه قدر اورمو وار، بو اوستادین دا آدی دئییلهجک و بو شهرین آدلیملاری سیراسیندان آدی سیلینمهیهجک.
آشیق عزیزی اورمو اهالیسینین عزیزی آدلاندیرساق یانیلمامیشیق. اونون آشیق داستانلارینین تعریفلهمهسی هله ده دیللر ازبریدیر. آشیق عزیز چوخ باش آشاغی و متواضع بیر انسان ایمیش، اؤزونو چوخ گؤزه سوخان و تبلیغ ائدن انسانلاردان اولمامیشدیر. بونا گؤره ده اؤز دؤورونون آشیقلاری ایله قارشیلیقدا چوخ آز رادیویا گئدیب، اؤزوندن ایسه چوخ آز سس و کاست بیزلره بوراخدی.اونو تانیانلار، دائم اونون اوتانجاقلیغیندان و بیر آبیرلی- حیالی شخص اولدوغوندان دانیشیرلار. ائله اؤلوم سببینین بیر ندنیده بو آبیر-عصمتی اولموشدور. یاخین قوهوملارینین بیری بیر ناتاراز ایش گؤرموش ایمیش. آشیق عزیزده بو سببدن چوخ اوزولهرک، تهرانا خسته خانایا قالدیریلمیشدیر. او خسته خانادا دئمیشدی، دا من نئجه بو ائل ایچینده باش قووزاییم. بو ایش بئله اولماز، دا من بو دونیادا یاشایا بیلمه رم. عزیز ائله دئدیگی کیمی ده اولور و آسم خسته لیگی شدتلنه رک، خسته خانادا وفات ائدیر.
اونون هله نه قدرده یازیلمامیش ماجرالاری وار. آشیق عزیزین ماجرالارینی توپلاساق، بلکه ده بیر کتاب قدر ماجراسی اولار. بو ماجرالارین هامیسیدا اونون بؤیوک روحو و اولو شخصیتیندن سؤز آچیر. او مؤمن بیریسی اولاراق، هئچ واخت نمازیندان دؤنمه میشدی. هئچ واخت پولا قوللوق ائتمه میشدیر. اونون دیلیندن اینجیمیش اولان، بیر نفر بئله تاپماق اولماز. بو اوستادین بؤیوکلوگونو آشیق فرهادین اونونلا نئجه رفتار ائتدیگیندن بیلمهک اولار. آذربایجان آشیق صنعتینین بؤیوک اوستادی، آشیق فرهاد،عزیزین اوستادی اولاراق، دائما هر مجلسده عزیزین آیاغینا قالخارایمیش. حتی بیر مجلسده بو ایشه عزیزین تانیمایانلارین نئچهسی اعتراض ائدهرک، بئله دئییرلر: (( عزیز هم سنین شاگردیندیر، همده سنین اوغلون یئرینده دیر. سنده دا بیر آغ ساققال و اوستاد آشیقسان . هله او 30 یاشدا سندن خیردادی. سن نه یه ائله هرگلنده اونون آیاغینا دوروب، بئله احتراملا یاناشیسان؟.))، فرهاددا بئله جواب وئرمیشدی: (( من عزیزین شخصیتینه گؤره آیاغا قالخیرام. اونون کیمین بؤیوک انسان و شخصیتلی بیر شخص چتین تاپیلار.)) و یا اونون سولدوزون کهریز عجم کندینده خان ایله نئجه داورانماغی دیللر ازبری دیر. بیرگون کهریز کندینین خانی اونو اوغلونون تویونا دعوت ائدهرک بئله دئییر: (( آشیق، سن بو تویو ائله آپار، بو ماحالدا تک اولسون. من ایسته ین اولسا، هر نه ایسته سن وئره جگم.(کهریز کندینین خانی، ثروتی ایله سولدوز ماحالیندا مشهور ایدی.) عزیزده جماعت ایچینده دئییر نه ایسته سم؟ خان دئییر: بلی. عزیزده دئییر قبول. باشلاییر تویا. سون گوجونو قویور و گؤزل بیر شکیلده تویو باشا چاتدیریر. توی قورتولاندان سونرا، خان دئییر: عزیز سن من ایسته یندنده یوخاری چالدین. ایندی نه ایسته ییرسن؟ عزیزده کند جماعتینده خانین قیزی ایله کوسولو اولدوغونو ائشیتمیش ایمیش. آخی خانین قیزی بیر ساده و کاسب کندلیه اره گئدهرک، خان طرفیندن طرد اولموشدور. آشیق عزیز دئییر من نه پول ایسته ییرم، نه آیری بیرزاد. یالنیز قیزین ایله باریش و اونو اولادین کیمی یاد ائت. خان بو سؤزو قبول ائتمه ییر، عزیزده اورا گلن قوناقلار بئله سسلهنیر: (( آی جماعات، باخین، سیزین یانینیزدا بو کیشی منه سؤز وئرمیشدی، من هر نه ایسته سم اونا عمل ائده. آما ایندی اؤز دئدیگی سؤزو قبول ائتمه ییر. من پول ایسته میرم. یالنیز بو مظلوم قیزین خوشبختلیگینی ایسته ییرم. من گئتدیم، آما هامی بیلسین خان سؤزونون آلتینا ووردو.)). بو سؤز خانین احوالاتینی دگیشمیشدی و عزیزین سؤزونو قبول ائده رک او گوندن قیزی ایله باریشمیدی. بوتون بو ماجالاردان سونرا، آشیق عزیزه یالنیز بیر لقب وئرمک اولار، اودا اورمو شهرینین عزیزی.
هلهلیک الیمیزده اولان کاستلر اوزوندن ائده بیلمیشیک او مرحومون کاستلرده چالدیغی 25-ه یاخین آشیق هاواسینی آییراق و mp3 فایلی شکلینده بیر مجموعهیه یئرلشدیرک. بورادان آشیق موسیقیسی هوسکارلارینا سسلهنهرک، اونلاردان خواهش ائدیب ایستهییریک، اوستاد آشیغیمیزدان هر تورلو سس و کاست وارلاریدیرسا، بو سسلری بیر یئره توپلاماقدا بیزه یاردیمچی اولسونلار. اونون روحونا بیر فاتحه دئیهرک، اومود ائدیریک، اورمو آشیقلاری و شهریمیزین گنجلری بو آشیغین یولونون داوامچیسی اولسونلار و گلسینلر اونون کاستلری و بیزه یادگار قالدیغی سسی اوستوندن، اورمو شهرینین اصیل سبکینی یئنیدن جانلاندیرسینلار و یئنی عصرده بیر داها بو شهره شهرت و شرف قازاندیرسینلار. آشیق فرهاد و آشیق عزیز سبکینین یئنیدن جانلانماسی اومودو ایله.
آشيق عزيزين ايكي آشيق هاواسيني سيز عزيز يوردداشلاريما تقديم ائديرم.
بو سسلري ائنديرمه ميشدن اؤنجه ايكي مسأله ني نظرده توتون:
1- بو سسلر، آشيغين خسته اولدوغو واختلار ضبط ائديليب و آشيق عزيز آسمي اولا-اولا بو هاوالاري اوخويوب. خسته واختلاري بئله اوخويان بيرآشيق ، دوشونون اؤنجه لر نئجه اوخويورموش.
2- بو سسلر استريودا يوخ قدیمی ضبطلر ايله ييغيليب بوگونه چاتيب.
3- بو سسلرين حجميني آزالتديغيميزا گؤره، كيفيت بير آز يئنيب.
بیرینجی هاوا:
ایکینجی هاوا:
عثمانلی بحریسی+ ائندیرین+ دانلود
بو یازینین فارسجایا چئوریلمیشین، ادامه مطلب بؤلومونده اوخویا بیلرسینیز.
متن فارسی این نوشته را در ادامه مطلب می توانید بخوانید.
برچسبها: آشیق, آشیق عزیز مرادخان, دول, آشیق فرهاد, سامیرتی, ثمرتو, کهریزک, اورمو مکتبی, احمد اسدی
ادامه مطلب
اورمو شهرینین آدلیملاریندان ،آشیق فرهاد سلیم اوغلو
یازان: احمد اسدی
اورمونون دول ماحالی ، کئچمیشلردن بری سؤز-صنعت بئشیگی اولوب. بو ماحالدا چوخلو ساز-سؤز هوسکاری بؤیویوب بویا-باشا چاتیبلار. دول انسانی نین، هنرسئورلیگی هرکسه آیدین و آچیقدیر. بو ماحالدا یئتیشین اوستادلارین سایی آز اولماییب. ائله بونا گؤره¬ده تاریخلرین سینه سینده، اوستاد آشیقلارا و شاعرلره مسکن اولاراق، اونلاری بسله ییب. بو ماحالین اوستاد آشیقلاریندان بیری ده، اوستاد آشیق فرهاد اولموشدور.1273-جو ایلده دول ماحالیندا دوغولان، فرهاد، گنج چاغلاریندا ساز و سؤزه ماراق گؤستره رک، آشیق جوادین یانینا گئدیب اونا خدمت ائدیر. ایللر بویو اونا شاگردلیک ائتدیکدن سونرا، بیر اوستاد آشیق کیمی اورمو بؤلگه سی و آذربایجان دیاریندا تانینیر. واختی ایله، اؤز دورونون ان آدلیم آشیغی اولان فرهاد، عؤمرو بویو مختلف حاقسیزلیقلار و ظلملرله قارشی-قارشیا گلرکن، یولوندا دیم-دیک بیر چینار تک دایانیر و هئچ نه اونو اؤز یولوندان دؤندره بیلمه ییر.
بیر واختلار اورمودا اولان جووود عائله لرین حیله لری ایله،چالیب اوخوماغی اورمودا یاساق اولارکن، آرازی آتلاییب، او تایا کئچیر. اورادادا اونو چکمه¬ین دئمه چوخ ایمیش، آشیق فرهاد مجبوراً یئنه سفر ائدیب، اورمویا قاییدیر. آشیق فرهاد نئچه ایللر سورگونده یاشاییر. ایللر بویو اورمو حاکمی و پلیسی ایله اوز-اوزه دوران فرهاد، مجبوراً بئش سفر گورجوستان ولایتی و بورچالی ماحالینا ائدیب اورادا آشیقلیقلا مشغول اولموشدور. کئچمیشلردن بری دول ماحالی ایله، بورچالی ماحالی انسانی بیر-بیرلری ایله ایلگیده اولموشدور. ائله بونا گؤره ده، بو ایکی ماحالین صنعتکارلاریدا، بیر-بیرلرینی تانییب، گئت گلده اولوبلار. بونلاردان حتی بعضی لریده آشیق دوللو اباذره تای اورا گئده رک، قالارگی اولموشدور. دوللو اباذر 1851-جی ایلده اورمونون دول ماحالیندا دوغولوب 1881-جی ایلده 30 یاشی اولدوغو واختدا بیر دفعه لیک، اورمودان کؤچه رک، بورچالی ماحالینا یوللانمیشدیر. اباذر گئدیشی ایله برابر، اورمو مکتبی نین بیر سیرا هاوالارینین بورچالی مکتبینه داشی¬ییجی سی اولاراق ، اورادا مختلف شاگردلر یئتیرمیشدیر. بونلاردان ان آدلیمی، آشیق حسین ساراچلی دیر. آشیق حسین ساراچلی نین سازی و سؤزو هله ده دیللر ازبری دیر و هله ده او تایدا, اونون اوستادلیغی دیللرده گزیر.
آشیق فرهاد سونسوز بیریسی ایدی و بونا گؤره ده اوشاغی اولمامیش ایدی. اوشاغی اولمادیغی اوچون، بوگونده اونونلا ایلگیلی آرتیق معلومات توپلاماق اوچون بیر ایز یوخدور. اونون اوستادی یعنی آشیق جواددا سونسوز ایمیش. اوستادینین اوشاغی اولمادیغینا گؤره اوستادینی عؤمرونون سونونا قدر ائوینده ساخلاییر. هابئله اونون حیات یولداشینی آشیق جوادین وفاتیندان سونرادا ائوینده ساخلاماسیدا، اونون نه قدر بؤیوک انسان اولدوغونو ثبوتا یئتیریر. حتی اوستادینین خانیمی بیرگون دا چوخ قوجالمیش ایمیش و پیس وضعیتده ایمیش، آشیق فرهاددان اونو آپاریب چؤللرده بوراخماسینی ایسته ییر. آشیق فرهاددا بو سؤزدن چوخ اوزوله رک، اونو عؤمرونون سونونا قدر ساخلاماغی بورجونو خاطرلاداراق دئییر: بو منه، بیر بورج دور. من سنه یاخشی لیق ائتمه ییرم. یالنیز وظیفه می یئرینه یئتیریرم. هر نه اولور اولسون، حتی منیم حیات یولداشیمدا بیرگون سندن یورولسا، اؤزوم تکجه وتک باشیما سنین هر نه یینی یئرینه یئتیره جگم. اولا بیلسین، حتی سنه خاطر بوتون مالیمی قویام آما بیل سنی بوراخمارام. عؤمور بویو دوزلوک و صافلیق ایله، یاشایان فرهاد اورمونون کئچه چیلر محله سینده یاشامیشدیر. اؤز دورونون اوستاد آشیقلاری نین قارشیسیندا گؤزل و اوجا سسی ایله سئچیلیرمیش.
اونو بیر دیندار بیریسیده دئییرلر. فرهاد اورمونون سوننو مذهب تورکلریندن اولاراق، بیر دفعه کربلا زیارتینه گئدیب اورالاری گزمیشدیر. بونا گؤره ده یاخینلاری اونو کربلایی فرهاددا دئیه رمیشلر. چوخ تمیز اوره ک و دینه باغلی اولان فرهاد، اؤز دورونون آشیقلاری ایله، فرقلی اولاراق(پاخیل دگیلدی)، هامی نی آشیقلیغی اؤیره نمه یه دعوت ائدرمیش.
مختلف شهرلرده و ماحاللاردا چیخیشی اولان، فرهاد، نئچه نفرلری آشیقلیقدا باغلایاراق، اؤز اوستادلیغینی هامی¬یا ثبوتا یئتیرمیشدیر. بونلاردان بیر نمونه، تورکیه لی آشیق قوجالارین آدینی چکمک اولار. آشیق قوجالار اورمویا گلدیگینده شهرچایی ساحلینده مجلس قورولموشدو. فرهاد ایله قوجالارین باغلاشمالاری یئددی گون اوزانمیشدیر، آما نهایت فرهاد قوجالاری باغلایاراق، اونون سازینی الیندن آلمیشدیر. فرهادین گؤزللمه، دیوانی، شاغی کیمی هاوالاری هله ده شهریمیزین قوجالاری طرفیندن به به-چه چه ایله تعریفله نیر. او اورمو آشیق مکتبینه، بیر هاوادا هدیه ائتمیشدیر؛ اودا شاغی هاواسی دیر. شاغی طایفالاریندان الهام آلاراق، بو هاوانی یارادان فرهاد، قیسا زماندا آشیقلارین دیللرینه دوشموش و ماحاللاری آشاراق، بیر گؤزل آشیق هاواسینا چئوریلمیشدی. بو هاوانی ایندی غربی آذربایجان آشیقلارینین هامیسی بیلیر و بیر کلاسیک آشیق هاواسی کیمی یئرینه دوشوب.
اونون یئتیرمه لریندن و شاگردلریندن سامیرتیلی آشیق عزیزین آدینی چکمک اولار. اوستاد آشیق عزیز، نئچه ایللر فرهادین یانیندا اونا خدمت ائدیب ساز اؤیره نمیشدیر. ائشیتدیگیمیزه گؤره، چوخ واختلار اونلارین سسلرینی بیر-بیریندن آییرماق اولماییرمیش و اوستاد ایله شاگردین سسی اوست-اوسته دوشورموش. عزیزده اوستادی فرهادا تای، کامل اوستاد ایمیش و او چالان هاوالاری هله ده کیمسه چالا بیلمه ییب. بعضی لر اؤزلرینی آشیق فرهادین آدلیم اولدوغونا گؤره، اونا منسوب ائتمه لرینه باخمایاراق، دئیینلره گؤره ائله فرهادین تکجه بو شاگردی وار ایمیش. عزیزین پنجه سی و ساز چالما قایداسیدا بونو ثبوتا یئتیریر. آشیق فرهادین گؤزل سسی و گؤزل ساز چالماسی ایللرین دگیرمانیندان کئچه رک، تعریفاتی بوگونه قدر گلیب چاتیب. بودا اونون نه قدر اوستاد اولدوغو و نه قدر سئویلدیگینی گؤستریر. نیه کی، اونونلا بیر زمان یاشایان آشیقلارین چوخوندان بیر آددا بئله قالماییب.
اورمودا قهوه لرده اوخودوغو واختلار، قهوه خانالاردا، ایگنه سالماغا یئر اولماییرمیش. حتی قهوه چی مجبور اولورموش، جمعیتین چوخ اولدوغونا گؤره قهوه نین قاپیسینی باغلاسین و گلنلری قایتارسین. اونون سسینین نه قدر گوجلو و اوجا اولدوغونو بوگون بیزلر بیلمه ییریک، آما دئییلنلره گؤره هاچان اوخوسا ایدی، دا کیمسه جرأت ائدیب اوخویا بیلمز ایمیش.
یوردوموزون قوجامان و آغ ساققال انسانلاریندان ائشیتدیگیمه گؤره، گؤزل لیکده و اوجالیقدا او بیری آشیقلارین سسی اونون حتی یاریسیدا اولا بیلمزدی. لبه دار تاخارمیش، تاخمایان واختلار ایسه، شلمه یه تای بیر پارچا باشینا دولارمیش. اوجا بوی ایمیش و سازی قارنی اوسته چالارمیش( قارنی او قدر یوغون ایمیش، ساز قارنی اوسته دورورموش. آما اونون جوانلیقلارینی گؤرنلر، اونو آریق بیریسی تعریفله ییردیلر). اونون هنر و صنعت عالمینده،پارلاقلیغی ، عؤمرونون سون ایللرینده، ائله ده یاخشی دوام ائتمه میشدی.
فرهادین عؤمرونون سون ایلینده سسی ضعیفله یه رک، دای مجلسی دولاندیرماغا جواب وئرمه میشدی. بونا گؤره ده، خوشا گلمز ماجرالار باشینا گلمیشدیر. او قهوه ده اولدوغو بیرواختدا ، قهوه چی بیر آیری آشیغا پول وئره رک، اونو قهوه یه گتیریب فرهادین یئرینه چالاجاغینی بیلدیرمیشدیر. بو سؤزدن چوخ اوزولن فرهاد سازینی گؤتوره رک، اورادان چیخمیشدیر.
تأسفله، آشیق فرهادین اؤلوموندن 50 ایل اؤتمه سینه باخمایاراق، اوندان بیر نشان و اثر قالماییب. تکجه بیر شکیل و ایکی آشیق هاواسی. بو آشیق هاوالاریدا، بو تزه لیکده(90-نجی) ایلده طرفیمیزدن تاپیلمیشدیر. یوخسا اوندان اؤنجه، بو سسلرده یوخ ایدی. بودا بیر شهرین، نه قدر آدلیملارینا و صنعتکارلارینا صاحب چیخماسینین سیمگه سی اولا بیلر. شهریمیزین آغ ساققاللاریندا ائشیتمیشیک، او اوستادین سسینی بیر دفعه تهراندان گلیب، قدیم گرامافون صحیفه لرینه ضبط ائدیب آپاریبلار. کیملر گلیب؟ هاچان گلیب؟ بللی دگیل. منیم تهراندا صداوسیما آرشیوینده نئچه ایللر اؤنجه چالیشان بیریسیندن خبر آلدیغیما گؤره، فرهادین او اداره نین آرشیوینده، اون بئشه یاخین هاواسینین موجود اولدوغونا اینانمیشام. آما بو سؤزو بیلمک بیر مسأله، آشیغین سسلرینی(اولورسا) او آرشیودن ائشیگه چیخارتما یوز مسأله.
آشیق فرهاد نهایت ۲/۱۱/۱۳۴۱ تاریخینده گؤزلرینی بو دونیادان یوماراق، سون منزله یوللاندی. اونون مزارینین بوگون ایتگین اولماسی، ان گولونج مسأله لردندیر. نیه کی، اونون وفاتیندان، نئچه یوز ایللر یوخ، اللی ایل اؤتور. اللی ایلده بیر مزارین ایتیب، باتماسینا چوخ قیسا بیر زماندیر.
بوگون بیلمه ییریک، اونو هارادا دفن ائدیب، قویلاییبلار. بیر سیرا ادعالاری اولانلاردا وار، دئییرلر بیز فرهاد ایله بئله قارداش ایدیق، بئله یولداش ایدیق، آما اونلاردا هره سی بیر سؤز دئییر. حتی نئچه سی اونون مزارینین ایتگین اولماسینا اعتراض ائده رک، اونا صاحب چیخماماق اوچون هامی یا، انتقاد ائدیرلر. بونلاردان سوروشماغیمیز یاخشی اولار: به سیز نیه صاحب چیخماییبسینیز؟ ان آزی ائده بیلردینیز، اونون قبرینین آدرسینی خاطرینیزدا ساخلایاسینیز. هر حالدا بوگون اونون قبری ایتگیندیر. کیمسه نین¬ده خبری یوخدور. بیری دئییر، کندلرینده باسدیریبلار. بیری دئییر یوخ ائله اورمونون آغا قبیری قبریستانلیغیندادیر، آما داشینی سیندیریبلار و داها تاپماق اولماز. بیری دئییر، آغاقبیری مزارلیغینا دووار چکنده، دووار آلتدا قالدی.
بونلار هامیسی بیر شهرین نه قدر باشی سویوق و هنره اهمیت وئرمه دیگینین نشانه لریندن بیری اولا بیلر. من اؤزوم شخصاًده اورمونون آغاقبیری قبریستانینین دفترینه مراجعت ائتمیشم، آما یئنه ده فایداسی اولماییب. اونلار یالنیز 20-30 ایل بوندان اؤلنلرین یئرلرینی بیلیرلر و لیسته¬ یه کئچیبلر.
آشیق فرهادین سس فایللاری و مزارینین بولونماسی و ها بئله ملتمیزین ائل صنعتکارلارینا آرتیق دگر وئرمه سی اومودو ایله.
آشیق فرهادین سس فایللارینی ائندیرمک اوچون آشاغیدا اولان لینکلری تیکلایین ، بو سسلر تزه لیکده طرفیمیزدن تاپیلیب. بو سسلری سیز عزیز اوخوجولاریمیزا سونوروق. لطفاً دانلود ائتسه نیز، نظر وئرمگی اونوتمایین و بیزه بو سسلر حاقدا نه دوشوندوگونوزو سؤیله یین.
بیرینجی هاوا۷۶۵ کیلوبایت : تیکلایین +تاجری
ایکینجی هاوا۷۳۲ کیلوبایت: تیکلایین+ جمشیدی
دقت:
سیزی حوزه هنری تبلیغات اسلامی سایتیندادا آشیق فرهادین بیوگرافیسینی اوخوماغا دعوت ائدیرم. لطفاً بو سایتادا گئدیب، اورادادا بو آشیغین بیوگرافیسینی اوخویون
برچسبها: آشیق فرهاد, آشیق عزیز, آشیق جواد, اورمو, بورچالی, سورگون, احمد اسدی, آَشیق
اونودولموش اوزانلاریمیزدان، آشیق قوربان موسیقی
(57 ایل آشیق قوربانین وفاتیندان سونرا ، بو یازی آشیغیمیزین حاقیندا یازیلان ایلک یازی دیر.)
یازان: احمد اسدی
جمال آوالي آشيق قوربان آدي ايله تانينان، آشيق قوربان موسيقي تقريبي اولاراق، 1268-جي ايلده اورمونون جمال آوا کندينده دونيايا گؤز آچدي. آتاسي لک طايفاسينين خانلاريندان ايدي. اونلارين ائلي، سالماسين لک ماحاليندان جمال آوا کندينه يايلاق- قيشلاق ائديرميشلر. آما سويوق قيشلارين بيرينده، جمال آوا کندينده اونلارين مال-داوارلاريني بوران و شاختا وورور. بو ايشين نتيجه سينده 5000 باش قويونلاريني الدن وئريرلر. بونا گؤرهده ائللري جمال آوا کنديني مسکن ائديب، اورادا قالارگي اولورلار.
قوربان
20 ياشينا چاتديقدان سونرا، آشيقليق هوسينه دوشور و موسيقي داليجا گئدير. (موسيقييه علاقهسينه گؤره ده، اونون سوي آديني موسيقي سئچيرلر). او زمانلار خويدا بير آيدين اورهکلي و اوستاد آشيق ياشاييرميش، آدينا کورفرهاد
دئييرميشلر. قوربان دا آشيق فرهادي اؤزونه اوستاد سئچيب، اونون محضرينه گئديب ساز
چالماق ايله اوخوماغي اؤيرهنمگه باشلايير. اؤنجه
آشيق فرهاد اونون اللريني لمس ائدهرک، بارماقلارينين يوغون
اولدوغونو دئيهرک، اونون ساز چالانماياجاغيني بيلديرير. آما
قوربان تصميمين توتموشدور و هئچ نه اونو اؤز يولوندان دؤندره بيلمزدي.
آشيقليق عشقي قورباني گئري دؤنمگه قويمايير و بو يولدان ال چکمهيير. بير نئچه مدت آشيق فرهادين يانينا گئدن، قوربان، اونون سئچيلن و ساييلان شاگردلريندن اولور و آشيقليق استعداديني هر کسه نشان وئرير. گؤزل و اينجه دويغولاريني سازلا قوووشدوروب، آشيقليغا باشلايير.
قوربان
ائله سازي اؤيرهنديگي يئر، يعني خويدا آشيقليق ائديب اورادا
قالارگي اولور. خويدان ائولنن آشيق قوربان، ايکي قيز، بير اوغلان آتاسي اولور و
خويدا بير-بيرينين آرديندان آشيقليقلا برابر خوش گونلري کئچيرير.
آما بو خوش گونلر دوام تاپمايير و آذربايجانين بلالي ايللري گليب چاتير. آذربايجانين غرب بؤلگهسي چئشيتلي هجوملار و باسقينلارا معروض قالير. ارمني-جيلو دستهلري خوي، سالماس، اورمو، سولدوزا باسقين ائديرلر و چوخلو آذربايجان اهالسيني اؤلدوروب يوردلاريني ويران قويورلار.
ارمني لرين باسقيني ايله برابر، خوي شهري 1296-جي ايلده ارمني دستهلرينين 57 گونلوک محاصرهسينده قالير. بونونلا برابر، آجليق و قحطليک باش وئرير. يئمگه و قارين دويوزدورماق اوچون هئچ نه تاپيلمايير. بونا گؤره ده، خوي اهاليسينين چوخو خستهلنرک، سوء تغذيه و سوء هاضمه خستهليکلرينه توش گليرلر. بو ايش، آشيق قوربانين اوشاقلاريندان دا يان کئچمهيير، اونلاري دا ياخالاييب، اؤلوملرينه سبب اولور. قوربانين حيات يولداشي دا اوشاقلارينين دقّيني گتيريب، وفات ائيله يير.
قوربان، بير داها خويدا، تک و يالقيز قالير. بو اوزدن خويدان چيخيب، ديلمانا يوللانير. ديلماندا آشيقليق ائديب، گونونو کئچيرير. بير نئچه مدت ديلماندا ياشاديقدان سونرا، بير دول آرواد ايله عائله حياتي قوروب و اورادا قالارگي اولور. قوربانين ديلماندا قالديغي ايللرده، اوچ اوغلو دونيايا گلير.
علي(1302)، ولي(1304)، قولو(1306). فلكين اليندن، آجيلار چکن قوربان، يئنه ده فلگين بلاسي ايله راستلاشير. 1310-جو ايلده ديلمانا بؤيوک بير زلزله گليب، هر نهيي يئر ايله بير ائديب ديلماندان يالنيز بير تورپاقلي تپه قالير. خوشبختچيليکدن بو دفعه قوربانين عائلهسي، جان ساغليغي ايله، بو بلادان قورتولورلار. او زمان ديلمانين يئرينه، سالماس آددا يئني بير شهر سالينير.
قوربان دا اورا گئديب، بير ائو تيکير و سالماسدا قالير. سالماسدا، 1312-جي ايلده آشيغين خديجه آدلي بير قيزي دونيايا گلير. بير نئچه مدت سونرا، سالماسدا ياشايا بيلمهين و اؤز کندلريني اؤزلهين، آشيق قوربان، کندلرينه قاييدير. قوربانين جمال آوايا گيريشي ايله، آتاسي وفات ائيله يير. آتاسينين جسديني قوشچويا داشيان واختدا، يولدا آتاسي حاقدا مرثيه لر و آغي لار اوخوياراق، قوشچودا تورپاغا تاپشيرير.
يئنه ده، روزگار قورباندان دؤنور، 1317-جي ايلده بير داها حيات يولداشي فاطما خانيمي ايتيرير، قوربان يئنه ده يالقيز قالير. بير داها ائولنمهين، قوربان، آشيقليغا گئتديگي گونلر، اوشاقلاريني باجيسينا تاپشيريب، چاغيريلديغي يئرلره يوللانير.
اؤز
دؤورونده انزل ماحالينين ان آدليم آشيغي اولان، قوربان موسيقي، سازي و سؤزو ايله
توي شنليک مراسملرينه قاتيلير. ها بئله، انزل ماحاليندا، ديل جلماني آدي ايله
مشهور اولان، جلمان(ياللي) ريتم لريني اوستاليقلا ايفا ائدير.
چوخ شيرين صحبت و داستانلاري ايله مشهور اولان قوربان موسيقي، جمال آوا کندينين قهوه خاناسيندا چوخلارينا بو شفاهي خالق داستانلاريندان اؤيرهدير. آما بير داهادا چرخ، دؤنور و بو دفعه سيرا دموکرات کوردلريندهدير. دموکرات کوردلري، انزل ماحالينا يورويوب، نئچه کندي و اونونلا برابر عائلهلريني تالان ائديرلر. بو تالاندان، قوربانين عائلهسي ده، نصيبسيز قالمايير و پاييني آلير.
عؤمرونون سون گونلرينه قدر، آشيقليق ايله مشغول اولان، آشيق قوربان موسيقي نهايت 1334-جو ايلده، بير سويوق قيش گونونده، جمال آوا کندينين قهوه خاناسيندا گاز ايله زهرلنيب و مسموم اولور و ايکي گوندن سونرا بو دونياني ترک ائدهرک، ابديته قووشور.
اونو جمال آوا کندينين مزارليغيندا دفن ائديرلر. اوشاقلارينين دئديگينه گؤره، عؤمرونون ياشاديغي ايللرده، دائم غرور و عزت ايله ياشاميشدي و فلكين مختلف سيناقلاريندان باش اوجا چيخمشدير.
آشيق
قوربان هم ده، بير مؤمن و اعتقادلي مسلمان ايدي. او محرم و صفر آيلارينا خاص حؤرمت بسلهميشدي. قوربان، محرم و صفر آيلاريندا، سازينين
پردهلريني و سيملريني آچاراق، بو آيلاردان سونرا،
بير داها سازينا پرده و سيم قوشورموش. بو دا
اونون بو آيلاردا هوس ائديب ساز چالما
فکرينه دوشمهسينين قارشيسيني آلماسي سببيندن ايدي.اونون سازی هله ده قالیر و اؤز نوه سینین ائوینده دیر.
دئييلنلره گؤره، اؤزونه مخصوص ابهتي وار ايميش و آشيقليقدا، آشيقليق شخصيتينه چاتميش ايدي.اورمونون آدليم آشيغي، آشيق فرهاد ايله ده، دوستلوق علاقهلري وار ايميش و اونون شاگردلرينه ده چوخ سؤزلر اؤيرهتميشدير. آشيق درويش کيمي، بؤيوک آشيقلاردا اوندان بير واختلار سؤز-صحبت اؤيرهنميش ايميشلر.
او گئتدي، آما اونون آدي و يادي بوگون ديللرده قاليب و ياشايير و خوش سؤزلر ايله آنيلير. هله ده شهريميزين قوجامان انسانلاري اونون سؤز-صحبتي و مردانهليگيندن دئييرلر.بو دونيادا انسانين اؤلوموندن سونرا، ياخشي آد قاليرسا، نه ياخشي. بئله انسانلارين ياشاييشلاري دا بيزه اؤرنک اولماليدير. بو دونيادا انساندان بير قورو آد قالار، او دا پيس اولسا نهيه دگر. سؤز صرافي خسته قاسم دئميشکن:
خسته قاسم, کيمه قيلسين داديني؟
جاني چيخسين, اؤزو چکسين اودونو
ياخشي ايگيد يامان ائتمز آديني
يامان آددان چونکو اؤلوم ياخشيدي
_____________________
آشیغیمیزین نتیجه سی، مهندس سعید موثق خواه دان بیلگی لری اختیاریمیزا قویماغینا گؤره تشکر ائدیرم.
عزيز اوخوجولاريميز، آشيق قوربان حاقدا هر تورلو بيلگينيز وارسا، بو يازيني گئنيشلنديرمکده بيزه یارديم ائدين، لطفاً.
___________________________________
دگرلي اوخوجولار، سايين محمود غلامي جنابلاري اورمونون كهريز كنديندن وبلاگيميزا باخيش يازاراق، آشيق قوربان حاقدا بو معلوماتي وئردي....
((بير گون آشيق قوربان سالماس شهرينده اولان باخچاجيق كندينه گئدير. بو كند آشيق اهلي دگيلميشلر و قورباني تمسخر ائديرلر. حتي بونو تويا آپاريب اونا پول وئرميرلر....
آشيق قورباندا او كنددن چيخاندا بير شعر قوشور. كي منيم بير بندي ذهنيمده قاليبدير. من بونو كنديميزين قوجالاريندان ائشيتميشديم.
وبا گلسين قوجالاري ايزله سين
گؤي اؤسكوره ك اوشاقلاري گؤزله سين
بير سئل گلسين كندينيزي دوزله سين
گؤرن دئسين هاياندادير باخچاجيق.))
----
سايين محمود غلامي يه اؤز تشكرومو بيلديريره م.
برچسبها: آشیق, اورمو, جمال آوا, آشیق فرهاد, آشیق درویش, آشیق قوربان, احمد اسدی
آشیق میکاییل سلیمانی ایله مصاحبه/ دانیشیق آپاران: احمد اسدی
عزیز اوخوجولاریمیز، بو یازینی یازماغا گؤره یولا دوشوب، 9/1/1391 تاریخینده قوشاچایین گؤل کندینه گئدیب ، قوجامان و آغ ساققال آشیغیمیز اوستاد میکاییل سلیمانی ایله گؤروشموشوک. گؤل کندی قوشاچایین گونئیینده یئرلشیر و بو شهردن 15 کیلومتر آرالیدیر. ائشیتمیشدیک اوستادیمیز بیر آز خسته احوالدیر، بونا گؤره اونونلا گؤروشمگی اؤزوموزه بورج بیلهرک، گؤروشونه گئتدیک. گؤل کندینه یئتدیگیمیزده ، آشیغی شهره دوکتورا آپارمیشدیلار، بونا گؤره آشیغین اوغلونا زنگ آچیب و آشیغین حالیندان نگران اولدوغوموزا گؤره، اوندان آشیغی سوردوق. حالینین یاخشی اولدوغونو ائشیتدیگیمیزده سئوینهرک، کندده اونون یولونو گؤزلهدیک. نهایت آشیق میکاییل گلیب، چاتدی. اوستادیمیزلا، گؤروشدوگوموزدن سونرا اونونلا صمیمی بیر دانیشیق آپاردیق. اوستادیمیزین تزه دوکتوردن گلمهسینه باخمایاراق، بیزی ایستی و سئوگی دولو قوجاقلا قارشیلاماسی بیزه بیر قوناق پرورلیک درسی اولدو. اوستادیمیزا جان ساغلیغی آرزیلایاراق، سیزی دانیشیغیمیزی اوخومایا دعوت ائدیرم.
برچسبها: آشیق, آشیق میکاییل, آشیق حسن قاشیقچی, آشیق فرهاد, هئشتری, گؤل, قوشاچای, احمد اسدی
ادامه مطلب
آشیق حیدر نیرومندی ایله مصاحبه/ دانیشیق آپاران: احمد اسدی
گنج آشیقلارین عزیز اوخوجولاری و سئویملی یولداشلاری بو دفعه گئدیب، آشیق حیدر ایله گؤروشوب و مصاحبه ائتمیشیک. آشیق حیدر، اورمو آشیقلاری سیراسیندا پیشکسوت و آغ ساققال آشیق کیمی تانینیر. اونون آشیق سازی ایله تانیش اولماسی 1345-جی ایله گئدیر چاتیر و او ایللردن بری بو صنعت ایله مشغولدور. سیزی دانیشیغیمیزی اوخوماغا دعوت ائدیریک. بگنمیش اولاسینیز، انشاءالله.
اوستاد اؤزونوز عزیز اوخوجولاریمیزا تانیتدیرین لطفاً؟
من آشیق حیدر نیرومندی 1327-جی ایلده اورمونون آرناسا کندینده دونیایا گلمیشم. آتا-بابادان اکینچی اولموشوق، ائله ایندی ده باغیم وار و آشیقلیقلا برابر اکینچیلیکلهده مشغولام.
اوستاد نئج اولدو آشیقلیغا علاقه تاپدینیز و آشیق اولدونوز؟
بیز اولدن اکینچی ایدیک. قدیملر یئرلریمیزده کل ایله اؤکوز ایله جوت قوشاردیق. منیم اول اوخوماغیم او زاماندان باشلانیب. او زامان بیز جوت قوشاندا او کل لرین دالیجا یئل یئل اوخویاردیق. اؤزو بیر آیری عالم ایدی. سونرادا 10-12 یاشیم وار ایدی، من بیرگون زنجیر دروازاسیندان کئچیردیم، گؤردوم قهوه دن بیر کیشی ائشیگه چیخدی. آیری بیریسی اوندا سوروشدو؛ کیم اوخویور؟ اودا جواب وئردی: آشیق فرهاد. منده گئدیب قهوه خانانین پنجره سیندن بویلانیب باخدیم، گؤردوم بیر کیشی ساز چیگنینده اوخویور. ائله او صحنه منیم ذهنیمده قالمیشدی، تا سونرالار تقریباً منیم 18 یاشیم اولدو. گلدیم آشیق محمد قولونجولونون یانینا و اوندان سونرا یوز تومنه بیر ساز آلدیم و ساز اؤیرنمگه باشلادیم. سونرالار آشیق ممد مرندلی نین یانینا گئتدیم، سونرالار آشیق درویشین مجلسینه گئدردیم و آخیردادا آشیق دهقانین مجلسلرینه گئتدیم و 20 ایلده اونون یانینا گئدیب و اونا خدمت ائتدیم.
اوستاد قدیملردن تعریفله یین، اوندا آشیقلار نئجه یدیلر؟
آه.
قدیملر، بئله دگیلدی کی. آشیغین احترامی وار ایدی. آشیق هر کنده گئدنده، اونون یولونو گؤزلردیلر. کنده یئتنده آیاغی آلتدا قوربان کسردیلر. هر نه ایسته سه یدی او آن حاضرلاردیلار. تویلار آشیقسیز اولمازدی. سحر تئزدن توی ائوینده ، یوخودان دورمامیش گلردیلر بیزدن واخت آلاردیلار آیری تویا، بیر قدرده پول بیع اوچون وئرردیلر. قهوه لرده ملت سئل کیمی گلردی و آشیقلارا قولاق وئرردیلر. آما تأسفلر جوی بیرجور سالدیلار، کی قهوه خانایا گئدنی چوخ آدام پیس گؤز ایله باخدی و گئتدیکجه آشیقلارا علاقه آزالدی.
اوستاد ائشیتمیشک سیز قدیملر رادیودا چیخیش ائدردیز؟ هانسی ایللرده ایدی بو چیخیشلار؟
من تقریباً 1353-جو ایلدن رادیویا گئتدیم و اورمو رادیوسوندا چیخیشلاریم اولدو.1353-جو ایلدن انقلابا کیمی رادیودا اوخویوردوم. آما انقلابدان سونرا بیر نئچه ایل آشیقلاری رادیویا قویمادیلار. آما تقریباً 1362-جی ایلده منی رادیویا دعوت ائتدیلر و دئدیلر ملت افسرده اولور و بیز ایستهییریک یئنیدن آشیقلاری رادیویا گتیرک آما تهران ایستهینی اوخویون. منده شهریمیزین دگرلی شاعری بیت الله جعفری نین شعرلرینی کی انقلابا یازیلمیشدی. بستهلهدیم و ساز ایله ایفا ائتدیم و اونو اورمو رادیوسوندان تهرانا گؤندردیلر. تهران باخیب، بگنمیشدی و دئمیشدی اگر آشیقلار بئله اوخویاجاقلار، ایرادی یوخدور، گلسینلر یئنه ده اوخوسونلار. و ائله او ایللردن آشیقلار بیر داها رادیودا چیخیش ائتدیلر و منده بیرینجی آشیق اولدوم کی اورمو رادیوسوندان چیخیش ائتدیم. بو ایشیمیز آشیقلاری رادیویا یئنی دن گتیردی.
بایاق دئدیز منیم سازیمی سیندیرمیشدیلار، آما سونرا خاطرلاتدینیز دادگستریده قاضینین عملی سیزه دایاق اولاراق، سیزی اوره کلندیریدی ، آچیقلایا بیلرسینیز؟ ایندی وضعیت نئجه دی؟
(بورادا آشیغین گؤزلری دولدو. )بیر گون قهوه ده اوخوردوم، گلیب منی توتدولار، آپاردیلار ، دئدیلر سازینی سیندیر ، منده سیندیرمادیم. سونرا بیزی دادگاها یوللادیلار. آما قاضینی ساغ اولسون، اونلاری محکوم ائلهدی و او زامانین پولو هر سازا 50مین تومن جریمه تأیین ائتدی. آما هله ده وار هله دی او پولو آلمامیشام. سونرا منه بیر کاغاذ وئردی کی هئچ کسین حاققی یوخدور، آشیق حیدره بیر سؤز دئیه منده همیشه او کاغاذی جیبیمده ساخلاییردیم، تا هر یولدان کئچن منه توخونماسین. آما شکرلر ایندی آشیقلارا دگر وئریلیر. حوزه هنری تبلیغات اسلامی طرفیندن بیر کانون آچیلیب و آشیقلار اورا گئدیب و چیخیش ائدیرلر. ارشاد طرفیندنده آشیقلار بیمه اولور و 60 یاشدان یوخاری اولانلارادا حقوق وئریلیر. بورادان حوزه هنرینی اداره ائدن شخصلره تشکرومو بیلدیریرم. ایندی وضعیت چوخ دگیشیلیب.
مصاحبه دن قیراق
((آشیق حیدر ایله، مصاحبه ائدرکن، اوستادیمیزین گؤزلری دولدو و دئدی من نه جور ائده بیلردیم، اؤز سازیمی سیندیرام، منه دئدی سن بیر لحظه اؤزونو منیم یئریمه قوی، گؤر نه حالا قالارسان. من نئجه سازدان آیریلاردیم آخی. اوستادیمیزین او وضعیتی منی کدرلندیردی و اؤزوم بیلمه یه-بیلمهیه منیمده گؤزلریم دولدو. ائله او آن بو سؤزلر اورهگیمه گلدی و بو شعری آشیق حیدره تقدیم ائیله دیم.
حق سؤزودور، آشیق سؤزو
سؤزسوز نئجه یاشاییم من
بو ساز منیم نازیم گولوم
نازسیز نئجه یاشاییم
***
آشیق بو ائلین گؤزودور
تونقالین آلوو کؤزودور
بو ساز ارنلر ایزیدیر
ایزسیز نئجه یاشاییم من
***
من بیر آشیق سازا بندم
ساز قوینوندا سؤزه بندم
اؤز ائلیمده یازا بندم
یازسیز نئجه یاشاییم من
***
قورقوت یولو دگیل عبث
سازا لایق دگیل قفس
منی سازدان آییران کس
سازسیز نئجه یاشاییم من))
سیزین هانسی شهرلرده و یا اؤلکه لرده چیخیشینیز اولوب؟
من دئیه بیلرم، اورمیه، خوی، قوشاچایدا و ها بئله بو شهرلرین کندلرینین چوخوندا توی مراسم لرینده چیخیشیم اولوب. اوندان علاوه تبریز، مراغا، تهران و بیر چوخ شهردهده توی مراسملری اوچون دعوت ائدیبلر. من مختلف آشیق فستیواللاریندا اشتراک ائتمیشم. ایرانداندا علاوه بیر دفعه ناخچیوانا دعوت ائدیبلر و اورادا گئدیب ساز چالمیشام، حتی اورانین رادیوسوندادا اوخوموشام. 1369-جی ایلده ده منی تورکیهیه دعوت ائتمیشدیلر. اورا گئدیب بیر نئچه شهرینده چیخیشلاریم اولدو. تورکیه ده بیزه چوخ احترام قویوردولار. هر یئری دولاندیریردیلار. هر یئره و شهره گئدیردیک، او شهرین و یا ولایتین شهرداری و والیسی ایله گؤروشوردوک. اورادان بیزه بیر قدر پول وئرمیشدیلر. ایرانا دؤنندن سونرادا دولت هر آشیغا بیر دنه رنگی تلویزیون وئردی.
ائشیتمیشیک سیز تورکیه ده اولاندا اورانین مشهور و آدلیم آشیغی آشیق ریحانی نین سازینی الیندن آلیب سینیز؟ دوغرودورمو؟
دوغرودور. اورادایدیق. آشیق ریحانی گلدی. دئدی، بیزده رسم بودور، ایکی آشیق بیر-بیره چاتاندا گرک باغلاشالار گرک. بیزده اورمودان 4 آشیق گئتمیشدیک. اول بو سؤزو جدی توتمادیق. ریحانی یئنه سؤزونو تکرار ائتدی. اورمولو آشیق یوسف دئدی: ریحانی قوی اوتوراق. دا بسدی. بونلار قوناقدیلار. ریحانی ائله نئچه سری سؤزونو تکرار ائله دی. منده دا دایانا بیلمه دیم. سازی گؤتوروب اورتایا گیردیم و باشلادیم اوخوماغا. ریحانی ایله 14 قاطار برابر اوخودوق، آما 15-جی قاطاردا ریحانی دایاندی. اوست-باشی جومجولاق سو اولموشدو. منده دئدیم، ایندی سازی وئر منه. سازینی الیندن آلدیم. یاریم ساعات کئچندن سونرا، ایرانین اوراداکی رایزن فرهنگیسی گلیب و مندن خواهش ائتدی سازی وئرک اؤزونه، منده قبول ائیله دیم.
آشیق داستانلارینا گؤره نه لر دئیه بیلرسینیز؟ نئچه آشیق داستانی بیلیرسینیز؟
من 40 آشیق داستانی بیلیرم. موضوعلاریدا بودورکی، بو داستانلار هامیسی عبرت نامه دی، نصیحت. حقیقت، شریعت، معرفت، طریقتدیلر. بو داستانلار اویئرده قورتولورکی، مرد نه جور اولدور، نامرد نه جور اولدو. آللاهی تانیان نه جور، آللاهی تانیمایان نه جور اولدو. یاخشی لیق ائدن نه جور ، یاخشی لیق ائتمه ین نه جور اولدو. بو داستانلار یاخشینی- پیسی، قضا-قدری، دونیانین اندر-دؤندرین نشان وئریر و انسانلاری دوغرو یولا و آللاها طرف چکیرلر.
هانسی هاوالاری لاپ چوخ خوشلارسینیز؟ یا بئله دئسهک هانسی لاری داها آرتیق مجلسلرده اوخویارسینیز؟
سماعی، محترمی،حربی،حلبی، دوبیتی، شکریازی، گؤزللمه، هجران، جمشیدی کیمی هاوالاری داها آرتیق اوخویارام. آما هاوالارین هامیسیندان خوشوم گلر.
اوستاد آشیق هاوالاریننین نئچه سینین آدلارینی چکدینیز، منجه سیز اوجا هاوالاری داها خوشلاییرسینیز؟ ائله دگیل می؟
اوجوردور. من اوجا هاوالاری داها چوخ خوشلارام. او هاوالارکی، اوجدا اوخونور من داها چوخ بگنرم.
قدیم آشیق لاردان هانسی لاری یاد ائده بیلرسینیز؟
آشیق گولاب وار ایدی. آشیق علی آغداشلی، آشیق علی قولو، آشیق حسن قاشیقچی، آشیق عزیز بونلار یادیما گلیر. بونلار انقلابدان اؤنجه وفات ائدیبلر.
آشیق عزیزدن آد آپاردینیز، اونا گؤره نه دئیه بیلرسینیز؟
آشیق عزیز سامیرتیلی ایدی. او چوخ ادبلی بیر آدام ایدی. چوخ گؤزل ساز چالاردی. گؤزلده داستان دئیه ردی. نئچه سری مجلسلرینده اوتورموشدوم.30 داستان بیلردی. آشیق عزیز بیر آز فرقلی اوخویاردی، یعنی سبکی فرق ائدردی.
سیزین اؤز شعرلرینیز وارمی؟
من شاعر دگیلم و هاوالاریمدا شاعرلرین شعرلریندن استفاده ائدرم. آما نئچه سری موقعیت ائله گلیب، شعر دئمگه مجبور اولموشام، بیر دفعه مشهده گئتمیشدیم. منیم یانیمدا بیر نفرین گؤزلری آچیلدی ، بودا منه چوخ تأثیر قویدو و ائله او آن بو سؤزلر اورهگیمه گلدی.
ائشیدیب گؤرمهین ، تعریفین ائدیم
گلدیم خدمتینه امام رضانین
ائله بیلکی یاتمیش ایدیم اویاندیم.
دولاندیم باشینا او خراسانین
***
قیزیل ایوانلاری گون کیمی یانیر
او قاپیا گئدن حقینی تانیر
خداملاری ال-ال اوسته دولانیر
تعریفین دئییرم امام رضانین
***
زواری تؤکولوب هر یئردن گلیر
قویون-قوزو کیمی دورهده ملیر
هرنه عهد ائیله سن تئز قبول اولور
تعریفین دئییرم غریب آغانین
***
آشیق حیدر قییماز دئسین غریبدیر
او بیر شاهدیر، خراسانه گلیبدیر
معجزاتین مقامیندا گؤروبدور
جلالین دئییرم امام رضانین
آیری بیر شعریمیده سیزه اوخویورام:
وطن سینه سی اوستونده
برقرارسان آذربایجان
جوانلارین بویو بسته
افتخارسان آذربایجان
داغلارین قورخماز دوماندان
چشمه لر آخیر هر یاندان
بولبوللر چیخماز گولشاندان
گولعذارسان آذربایجان
صفالی دیر، بو داغلارین
میوه لی باغچا باغلارین
شاماما بسلر تاغلارین
گؤهر بارسان آذربایجان
دوستون گؤروب سلام ائیلر
دئسن اوخو او آن سؤیلر
تعریف دئییر آشیق حیدر
نه گؤزلسن آذربایجان
مژده اولسون سنه بولبول
یئنه ده نوبهار اولدو
آچیلیبدیر، سوسن سونبول
صحرالار لاله زار اولدو
قویونلار آرخاجدا قالار
بالاسین دؤشونه آلار
چوپان شوق ایله نی چالار
نه گؤزل خوش گذار اولدو
کؤرپه قوزو دؤرد نال وورار
قاچار آناسینی یورار
بیر دم گئدر بیر دم دورار
گؤر نه گؤزل باهار اولدو
آشیق حیدر ساز الینده
باهار نغمه سی دیلینده
بو آذربایجان ائلینده
باغچالار دولو نار اولدو
اوستاد دئدینیز یئر-یئر(یئل-یئل) اوخویاردینیز، اونلارین سؤزلریندن بیر نئچهسینی سؤیلهیین لطفاً؟
(بورادا اوستاد ائله قدیملره سایاق، باشلاییر، آهنگ ایله اوخوماغا.)
آ بالام بوز باغلادی
(آ کللر)یانی یارپیز باغلادی
منی بیر گلین ووردو
یارامی قیز باغلادی
آ یئر یئر آ یئریئر آ یئر یئر
عزیزیم گئجه دن گئدر
کل بالام گئجه دن گئدر
گئجه اوزون همدمیم یوخ
زهلهم گئجه دن گئدر
آ دئی دئی آ دئی دئی آ دئی دئی
آ کل بالام دئی دئی دئی دئی آ دئی دئی
ائله دئییر قیز قالادی
(آ کللر) بو گؤرن قیز قالادی
قبریمی بیر گلین قازدی
تورپاغینی قیز قالادی
آ دئی دئی آ دئی دئی آ دئی دئی
عزیزینم سالماسا
(کللر )خویدان گئدر سالماسا
بنده بندهیه نئیلر
خودام گؤزدن سالماسا
آ دئی دئی آ دئی دئی آ دئی دئی
ائله بو سؤزلری بیز اوخویاردیق، کللر بئله گؤزل- گؤزل خومارلانا-خومارلانا یئری بو باشدان او باشا شوخوملاردیلار. عجب منظره ایدی! سحر گون چیخاندان گون باتانا کیمی بونلار چکردیلر. بو سؤزلر ایله یورولماق بیلمزدیلر.
اوستاد آشیق هاوالاریندا هانسی شاعرلرین شعرلرینی چوخ اوخویارسینیز؟ چوخ قدیم شاعرلردن شعر اوخویارسینیز یا بو تزه و یئنی شاعرلردن؟
من خسته قاسمین شعرلرینی چوخ خوشلایارام. دوللو مصطفی، بالوولو مسکین، قول هارطون، دده کاتب، رحمتلیک پور آذر و رحمتلیک اوشناوالی قنبرینده شعرلرین اوخویارام.
اوشناوالی قنبرین شعرلرینده نئچه سینی اوخویون لطفاً؟
قادر آللاه هئچ بیلمیرم ندندیر
یوخسولون داواری آرتار یوز اولماز
چوخلار اؤزون کوراوغلویا بنزه دیر
هر کیشی نین حول-قولو دوز اولماز
***
ایستیرسن یاتاسان چاغیر سبحانی
یئتیشر دادینا کرمین کانی
مجلسه گئدنده یئرینی تانی
بگ ایله اوتورسان دیز به دیز اولماز
***
بیر واخت اولار ایللر بویو اویارسان
بیر واخت اولور چاغیرارلار دورارسان
آدام واردی دانیشاندا دویارسان
آدام واردی خمیرینده دوز اولماز
***
او نه دی بینادان اویوقدور- اویوقدور
یومورتا قدیمدی دئ گؤروم تویوق
نه چشمه دی هم ایستیدی هم سویوق
هانسی چشمه گیله لنر بوز اولماز
***
چوخلار گلیب بو دونیادان کؤچرلر
چوخلار اکیب، چوخلار گلیب بیچرلر
چوخلار دالیسیجا قیلیج چکرلر
هئچ کس فلک ایله اوز به اوز اولماز
بیر دیوانیسینده اوخویورام
اول ابتدا بو جهانی یارادان پروردگار
انسان اوچون پرده چکیب آرادان پروردگار
کیمینین باشیندان تؤکوب هئچ بیلمه ییر غم نه دیر
کیمینین قلمین ووروب قارادان پروردگار
***
هانی سنلن گلنلر بیر-بیر اوچور قوش کیمی
کئچن گونه بیر فکر ائیله یاده گتیر دیش کیمی
چوخ شاهلاری تختدن سالیب گزدیریب درویش کیمی
چوخ درویشی شاه ائیله ییب تزه دن پروردگار
***
هامینی سن یارادیبسان ای خالق لم یزل
کیمی گئیه ر آل قوماشی کیمی سی عریان گزر
لطف ائیله ای کرم کانی اؤزون ائیله بیر نظر
یوخسولا بیر دؤن بیچیبسن هارادان پروردگار
***
بیر گون اولار گؤررسن کی اسرافیل بیر صور چالیب
اوندا اویان فقیر قنبر، گؤر دونیادا کیم قالیب
خوش او شخصین حالینا کی حسینی یاده سالیب
یاتانلاری تزه دندن اویادان پروردگار
اوشناوالی قنبرین سؤزلرینین چوخونو من بیلیرم و نه قدر ایسته سه نیز سینه دن ائده بیلرم سیزه دئیه م.
انشاءالله بیر آیری واخت قویاریق اونون شعرلرینه.
انشاءالله.
اوستاد سون سؤز اولاراق نه دئیه بیلرسینیز؟
سون سؤزده بونو دئیه بیلرم, بیزیم بو ائلیمیزدن انتظاریمیز چوخدور. گرک بو صنعتی قویمالار یادلاردان چیخا و سیلینه. بیز بو ائللرین آشیغییق. بیز ائلینیک، ائلده بیزیمدیر. انشاءالله او گون گله آشیقلار کئچمیش احتراملارینی بیر داها اله گتیره لر. آشیقلارا قولاق وئرنلر، هئچ واخت اگری یوللارا چکیلمزلر. ایندی باخین بیر بئله خلاف و نامردچیلیک چیخیب. اگر قدیم کیلر کیمی، آشیقلارین سؤزلرینه و داستانلارینا قولاق وئرسه لر، بو ایشلرین بیر قسمی اولماز. آما ایندی غربدن گلمیش موسیقیه قولاق آسیرلار و اونلاریندا سونلاری بللی دیر. بو موسیقیلر بیزیم وارلیغیمیزی هدف توتوبلار.
واختینیزی بیزیم اختیاریمیزا قویدوغونوزا گؤره تشکر ائدیرم. ساغ اولون.
سیزده ساغ اولون.
برچسبها: آشیق, آشیق حیدر, رادیو, آشیق فرهاد, آشیق دهقان
ائلین اونودولماز آشیغی، آشیق درویش
توز باسیب ائشیتمیر صدفلی سازین
گلمیر قولاغیما او خوش آوازین
قاریشدی تورپاغا صؤحبتین سؤزون
یانیرام سنده كی كامالا درویش
Elin unudulmaz aşığı, Aşıq Dərviş
Toz basıb eşıtmir sədəfli sazın
Gəlmir qulağıma o xoş avazın
Qarışdı torpağa söhbətin sözün
Yanıram səndəki kamala DƏRVİŞ
Urmiyanın adlımları kitabından rəhmətlik Aşıq Dərvişin yaşamını oxuyub qurtulandan sonra ürəyimi qəm basdı. Ürəkdə ah çəkdim. Nədən belə insanlarımız unudulublar!!! Buna görə maraqlandım aşığın kəndinə gedib, qəbrini ziyarət edəm. Yoldaşlarımın biri ilə bu qonuyu araya qoyub onun kəndinə getməyə qərar verdik..........
اورمیه نین آدلیملاری كیتابیندان رحمتلیك آشیق «درویش»- ین یاشامی نی اوخویوب قورتولاندان سونرا اوره ییمی غم باسیب اوركدن آه چكدیم. ندن بئلنچی بیر اینسانلاریمیز اونودولوبلار؟!! بونا گؤره ماراقلاندیم آشیغین كندینه گئدیب، قبرینی زییارت ائدم. یولداشلاریمین بیریله بو قونویو آرایا قویوب اونون كندینه گئتمه یی قرارا گتیردیك.
قراریمیز جومعه گونونه یدی و زامانین اوچدوغونا گؤره بو گون تئزلیكله گلیب چاتدی، گون اورتادان سونرا «كوردلر» كندینه ساری یوللاندیق، كند اورمیه نین چی چست یولونون 5 كیلومترلییینده یدی،كنده یئتیشیب، اورادا یاشایانلاردان قبیرسانلیغین یولونو سوروشدوق، نئچه دقیقه دن سونرا كنددن آزجا ائشیكده اولان قبیرسانلیغا یئتیشدیق، تورپاقلی بیر یول و سس سیز بیر آخیرت ائولری.. آخیرته قاووشانلارا بیر فاتیحه وئرندن سونرا، ته له سه رك تئز قبیرلری بیر- بیر آختاریب یازیلارینا دیققت ائدیردیك، آما رحمتلیك درویش-ین قبیرینی تاپا بیلمه دیك. اورالاردان كئچن بیر چوباندان آشیغین قبیرینی سوروشدوق و كاشكی سوروشماسایدیق! ، چوبان او كندین یاشایانلاریندان اولاراق آشیغین قبیرینی تانیمیردی!!
نئیله مك دئمه آشیق ائله اؤز كندینده ده قریبییمیش.گؤی ده بو قریبلییه دؤزه بیلمه ییردی و آغلاماق ایسته ییردی.. اومودلریمیزی پوزمایاراق،بیرینین یولدان كئچمه سینی گؤزله ییردیك،او آندا بیر پیكان قبیرسانلیغا ساری گلدی،دئمه تانری یئتیردی! بیزیم یانیمیزا یئتیشه نده اوندان آشیغین قبیرینی سوروشدوق و شوكورلر اولسون سوروجو قبیری تانییرمیش و اونو بیزه گؤسته ره رك اؤزوده بیزیمله قبیرین یانینا گلدی، اللی یاشیندا اولان او معرفتلی بی (یاری جینابلاری) بیزه حورمتله یاناشیب، آشیغا فاتیحه گؤندرندن سونرا آزجا اونون یاشامینی بیزیم اوچون آچیقلادی و سورولاریما جاواب وئردی.
رحمتلیك آشیق درویشین قیساجا یاشامیندان بئله دئمك اولار:
آشیق درویش فرهاد اوغلو 1309 – نجو گونش (شمسی) ایلینده اورمیه نین «كوردلر» كندینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. او ده یرلی اوستاد آشیق فرهاد كیمی آذربایجانین سنتی موسیقی سینین آدلیملاریندان ساییلیر. آشیق درویشین گؤزل، ایستی و صمیمی سه سینه گؤره آشیق فرهادین شاگیردی اولموشدور. درویش چالان ساز سه سی جانلارا كئچیب و گؤزل سه سیله اونودولموش اثرلره جان باغیشلاییردی. بو اونودولماز اوستاد 1372 ـ نجی ایلین قویروق دوغان(مورداد) آیینین دوققوزوندا، گؤزلرین دونیایا یوموب،اؤز دوغوم یئری اولان «كوردلر» كندینده تورپاغا تاپشیریلدی. آشیغین تشییع-ی جنازه سینده اینه سالماغا یئر یوخویموش و بو اونون خالق ایچینده نه قدر سئویملی اولدوغونو گؤسته ریردی.
آشیق درویش یاشام بویو (همیشه لیك) آذربایجانین سنتی موسیقی سینی سئورلرین اوره یینده قالاجاقدیر و بو سه س اورمیه اوچون قالارگی بیر سه س اولوبدور. رحمتلیك درویش ایرانین بوتون میللی موسیقی فئستیواللارینا قاتیلب و یوكسك یئرلره ال تاپیب،اؤدول لر قازانیب دیر. او نئچه ایللرده اورمیه رادیو، تلویزیونویلادا ایش بیرلیگی آپاریبدیر. او ده یه رلی اوستاد چوخلو شاگیردلرده موسیقی دونیامیزا تربیه ائدیب دیر، اونلاردان، آشیق اسمعلی (اورمیه – اونون بیرینجی شاگیردی)، آشیق صبور شریفی (اورمیه)، آشیق عبدالله اشرفی (قورد تپه)، آشیق ذكریا ملكی(قولونجو)، آشیق رضا پوینده (سولدوز) و ...آد آپارماق اولار.
آشیق درویش، متین، ویقارلی و عاریف بیر كیشی ایدی، دئمك اولار او خصلت ایله صنعت ده، اصیل و نمونه بیر آشیق و اوزان دیر. رحمتلیك درویش آشیق صنعتینه اؤزونه مخصوص اولان نئچه هاوا یادیگار قویوب. اونلاردان «شكر یازی هاواسی» و «غربتی هاواسی»- نی آد آپارماق اولار. بو هاوالار ایندیده اورمو آشیق لارینین آراسیندا چالینماقدادیر.
سونوندا دئمه لییم بئله نچی اینسانلاریمیزا سایغی گؤسته رمه لییك و اونون شانینده اولان بیر مزارلیق تیكیب هئچ اولماسا آدینا بیر خییاوان یارادیب هئیكلین پاركلارا قویمالییق.
منه یاردیم ائدن، «شكاری» و «یاری» جینابلارینداندا تشككور ائدیرم و اونلارا جان ساغلیغی آرزیلاییرام.
یازیب، حاضیرلایان : حسین واحدی
برچسبها: آشیق, درویش, کوردلر, آشیق فرهاد, اورمیه آدلیم لاری


text:
بیر گوزل آذربایجان ماهنی سی موبایل زنگینه :
آذربایجان قیزی
( گل باهالی یاریم…گل گول اوزلی یاریم … )
mp3 فرمت ده داونلود الیین
wave فرمت ده داونلود الیین
رحیم شهریاری دان بیر گوزل آهنگ سیزین موبایلیزا :
یالواریرام
( سنه چوخ یالواریرام … سنسیز من آغلاییرام … گئجه لر سیزلاییرام … صوبحه قدر اودلانیرام )
mp3 فرمت ده داونلود الیین
wave فرمت ده داونلود الیین
بیر شاد و سئوگی آهنگ اگر موبایلینیزا ایستییر سیز داونلود الیین :
اولارمی
( اولارمی اولارمی … اولارمی اولارمی … سن دن باشقاسین سئومگ اولارمی ؟؟؟؟؟ )
mp3 فرمت ده داونلود الیین
wave فرمت ده داونلود الیین
Filed under: تورکی اس ام اس و موبایل Türkcə sms və mobil zəngi Etiketlənmiş: | mp3 موبایل تورکی,موبایل زنگی تورکی,تورکی موبایل آهنگ لری,دانلود موبایل زنگی


text:
بیرنئچه هفته دیرکی آذربایجان تلویزیاسی گؤزل بیر پروگرام یاییر " موغام مسابقه سی " آدیندا . بو مسابقه ده کی باکی دا ، رشید بهبوداف آدینی داشیان ماهنی تئاتریندا کئچیر ، اشتراک ائدن لر آذربایجان موغامین و اونون شعبه لرینی ایفا ائدرکن ، منصف لر هیئتی واسطه سی ایلن ، ارزش لنیرلر . هر هفته ، هفته نین ایکینجی و دؤردونجی گونونده افیره چیخان بو مسابقه ده ، منصف لر هیئتی طرفیندن ان آز خال توپلایان اشتراکچی مسابقه نی ترک ائدیر .
بو مسابقه بوتون دونیادا ، خصوصیله تبریز و اردبیل ده بؤیوک بیر علاقه ایله قارشیلانیر . بو حرکت آذربایجان موغامینی همیشه دیری اولارکن بیر داها دیریلتدی . من بوردا بو پروگرامی یارادان لاردان ، آذربایجان تلویزیاسی و حیدر علی اف فوندوندان بو گؤزل مسابقه نی یاراتماقدا اؤز تشکریمی بیلدیریرم .
گله جک ده یئنی فایل لار و شکیل لر له سیزینله اولمالیام .
یاشاسین آذربایجان دیلی
آذربایجان یوردو
آذربایجان موسیقی سی ...
ساغدان : آقا خان عبداله اف ، عاریف بابایف ، علی بابا ممداف
علی بابا ممد اف ، منصف لر هیئتی نین عضوی
علم الدین ابراهیم اف ( اشتراکچی )


text:
بنام خدا
جهنمده بیتن گول" حکایتی است واقعی از ماجرای عاشق شدن دختری ( سوری ) از "الموت" یکی از توابع قزوین به یک پسر اردبیلی به اسم ایوب که ظاهرا" آنجا دانشجو یا معلم بوده است.این ماجرا حدود 30- 40 سال پیش اتفاق افتاده و این دختر خانم "70" ساله ( سوری ) هم اکنون در اردبیل زندگی می کند ، این حکایت را چند سال پیش استاد "عاصم اردبیلی" یکی از شاعران برجسته معاصر به صورت نظم و در کمال زیبایی نوشته است.
ضرر نمیکنین
جهنمده بیتن گول
فلکین قانلی الیندن بیر آتیلمیش یئره اندی
بیر فلاکت آنانین جان شیره سندن سودون امدی
بوللو نیسگیل شله سین چیگنینه آلتدی
تای توشوندان دالی قالدی
ساری گول مثلی سارالدی
گونو تک باغری قارالدی
درد الیندن زارا گلدی
گونو گوندن قارا گلدی
خان چوبان سیز سئله تاپشیرسین اوزون
یوردوموزا بیر سارا گلدی
بیر وفاسیز یار الیندن سانا گلمز یارا گلدی
بیر یازیق قیز جان الیندن جانا گلمز جانا گلدی
گئچه جکده "الموت" دامنه سیندن بورایا درمانا گلدی
بیر آدامسیز "سوری" آدلی الی باغلی دیلی باغلی !؟
سوری کیم دیر ؟
سورو بیر گولدی جهننمده بیتیبدیر
سورو بیر دامجی دی گوزدن آخاراق ئوزده ایتیبدیر
سورو یول یولچوسودور اگری ده یوخ دوزده ایتیبدیر
سورو بیر مرثیه دیر اوخشایاراق سوزده ایتیبدیر
او کونول لرده کی ایتمیش دی ازلدن ادو گوزدن ده ایتبدیر
سوری بیر گوزلری باغلی اوزو داغلی سوزو داغلی
اولوب هاردان هارا باغلی !؟
بوشلایب دوغما دیارین اوموب البته یاریندان
ال ئوزوب هر نه واریندان
قورخمایب شهریمیزین قیشدا آمانسیز بورانیندان نه قاریندان
گزیر آواره تاپا یاندریجی دردینه چاره تاپا بیلمیر
چوخ سئویر عشقی باشیندان آتا آمما آتا بیلمیر
اوا باخ آوچی دالینجا قاچیر ! آمما چاتا بیلمیر
ایش دونوب لیلی توشوب چوللره مجنون سوراغیندا
شیرین الده تئشه داغ پارچالایر فرهاد اتورموش اوتاغیندا
تشنه لب قو نئجه گور جان وئری دریا قیراغیندا
واریغین سون اثری آز قالیر ایتسین یاناغیندا
سانکی بیر کوزدو بورونموش کوله وارلیق اوجاقیندا
کوزه ریر پیلته کیمین یاغ توکه نیب دیر چراغیندا
بوی آتیر رنج چاغیندا قوجالیر گنج چاغیندا
بیر آدامسیز "سوری آدلی" الی باغلی دیلی باغلی !
سوری جان ! اومما فلکدن فلکین یوخدی وفاسی
نه قدر یوخدی وفاسی او قدر چوخدی جفاسی
کوهنه رقاصه کیمین هر کسه بیر جوردی اداسی
او آیاقدان دوشه نی ایستر آیاقدان سالان اولسون
او تالانمیشلاری ایستر گونو گوندن تالان اولسون
او آتیلمیشلاری ایستر هامودان چوخ آتان اولسون
او ساتیلمیشلاری ایستر قول ائدرکن ساتان اولسون
نئیله مک قورقو بوجوردور
فلکین نظمی ازلدن اولوب اضدادیله باغلی
قاراسیز آغلار اولانمز
دره سیز داغلار اولانمز
اولوسوز ساغلار اولانمز
گره ک هر بیر گوزه له بیر دنه چیر کین ده یارانسین
بیری انسین یئره گویدن بیری عرشه اوجالانسین
بیری چالسین آیاق غم دنیزینده بیری ساحلده سئوینج ایله دایانسین
بیری ذلت پالازین باشه چکیب یاتسادا آنجاق بیری نین بختی اویانسین
بیری قویلانسادا نعمتلر ایچینده بیری ده قانه بویانسین
آی آدامسیز سوری آدلی ساچلاریندان دارا باغلی!
نئیله مک ایش بئله گلمیش "چور" گلنده گوله گلمیش
فلکین اگری کمانینده اولان اوخ آتیلاندا دوزه دگمیش
دیلسیزین باغری دلینمیش اگری قالمیش "دوز" اگیلمیش
اونو خوشلار بو فلک
ائل ساراسین سئللر آپارسین
بولبول حسرت چکه رک گول ثمرین یئللر آپارسین
"قیسی" چوللرده قویوب "لیلی" نی محملر آپارسین
"خسرو"ی "شیرین" ایلن ال اله وئرسین "فرهاد"ین قامتین اگسین
باخاراق چرخ زمان نشئه یه گلسین کئفه دولسون
سوری لار سولسادا سولسون
بیری باش یولسادا یولسون
سیتقا بیر اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ایچینده بو سما ظلمته باتماز
داش آتان کول باشی قویموش داشینی اوزگه یه آتماز
سن یئتیشسن هدفه اوندا فلک مقصده چاتماز
داها افسانه یارانماز
سوری آی باشی بلالی زامانین قانلی غزالی
سوری بیر قوشدی خزان آیری سالیبدیر یوواسیندان
ال اوزوبدور آتاسیندان
جوجه دیر حیف اولا سود گورمه ییب اصلا آناسیندان
او زلیخا کیمی یوسف ایین آلمیر لباسیندان
بونا قانع دی تنفس ائله ییر یار هاواسیندان
درد وئرن درده سالیب آمما خبریوخ داواسیندان
آغلاییب سیتقایاراق بهره آپارمیر دوعاسیندان
او بیر آئینه دیر رسام چکیب اوستونه زنگار
اوندا یوخ قدرت گفتار ئوزو چیرکین دیلی بیمار
گنج وقتینده دل آزار
گوره سن کیمدی خطاکار!؟!
گوره سن کیمدی خطاکار!؟


text:
سید محمد حسین بهجت تبریزی
تورکون دیلی تک سوگیلی، ایستگلی دیل اولماز
اوزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز
اوز شعرینی فارسا-عربه قاتماسا شاعر
شعری اوخویانلار،ائشیدنلر کسیل اولماز
فارس شاعیر چوخ سوزلرینی بیزدن آپارمیش
"صابر"کیمی بیر سفره لی ، شاعر،پخیل اولماز
خان یورقانی ،کند ایچره مثل دیر میتیل اولماز
آذر قوشونی ، قیصر رومی اسیر ائتمیش
کسری سوزودور بیر بئله تاریخ ناغیل اولماز
چوخ قیسا بوی اولسان اولیسان جین کیمی شیطا
چوخ دا اوزون اولما کی اوزوندا عقیل اولماز آزاد قومی اوغول عشقی طبیعتده بولونسون داغ-داشا دوغولموش ده لی جیران حمیل اولماز بو "شهریار" ین طبعی کیمی چیمملی چئشمه کوثر اولا بیلسه دئمیرم،سلسبیل اولماز
چوخ دا اوزون اولما کی اوزوندا عقیل اولماز
آزاد قومی اوغول عشقی طبیعتده بولونسون
داغ-داشا دوغولموش ده لی جیران حمیل اولماز
بو "شهریار" ین طبعی کیمی چیمملی چئشمه
کوثر اولا بیلسه دئمیرم،سلسبیل اولماز
تورکون مثلی،فولکلوری دونیا دا تک دیر
... پيام هاي ديگران() link ۱۳۸٧/٦/٢ - شازده


text:
فلکین قانلی الیندن بیر آتیلمیش یئره اندی،
بیر فلاکت آنانین جان شیره سیندن سودون امدی،
بوللو نیسگیل شله سین چیگنینه آلدی
تای توشوندان دالی قالدی،
ساری گول مثلی سارالدی
گونو تک باغری قارالدی
خان چوبانسیز سئله تاپشیرسین اوزون،
یوردوموزا بیر سارا گلدی
بیر وفاسیز یار الیندن یارا گلمز سانا گلدی
بیر یازیق قیز، جان الیندن جانا گلمز جانا گلدی
کئچه جکده الموت دامنه سیندن بورایا درمانا گلدی
بیرآدامسیز سوری آدلی، الی باغلی، دیلی باغلی!
سوری کیم دیر؟
سوری بیر گول دی جهنمده بیتیبدیر
سوری بیر دامجی دی، گوزدن آخاراق اوزده ایتیبدیر
سوری یول- یولچوسودور، ایری ده یوخ، دوزده ایتیبدیر
سوری، بیر مرثیه دیر اوخشایاراق سوزده ایتیبدیر
او کونول لرده کی ایتمیش دی ازلدن، اودو گوزدن ده ایتیبدیر
سوری بیر گوزلری باغلی، اوزو داغلی سوزوداغلی،
اولوب هاردان هارا باغلی!
بوشلاییب دوغما دیارین، اوموب البته یاریندان
ال اوزوب هر نه واریندان
قورخماییب، شهریمیزین قیشدا آمانسیز بورانیندان، نه قاریندان
گزیر آواره تاپا، یاندیریجی دردینه چاره، تاپابیلمیر
چوخ سئویر عشقی باشیندان آتا، آمما آتا بیلمیر
اووا باخ آووچی دالینجا قاچیر، آمما چاتا بیلمیر
ایش دونوب، لیلی توشوب چوللره مجنون سوراغیندا
شیرین الده تئشه، داغ پارچالاییر فرهاد اوتورموش اوتاغیندا
تشنه لب قو نئچه گور جان وئری دریا قیراغیندا
گوزده حسرت یئرینی خوشله ییب ابهام دوداغیندا
وارلیغین سون اثری آز قالیر ایتسین یاناغیندا
سانکی بیر کوزدی بورونموش کوله وارلیق اوجاغیندا
کوزه ریر پیلته کیمین، یاغ توکه نیب دیر چراغیندا
بوی آتیر رنج باغیندا؛ قوجالیر گنج چاغیندا،
بیر آدامسیز، سوری آدلی، الی باغلی، دیلی باغلی!
سوری جان!
اومما فلکدن، فلکین یوخدو وفاسی،
نه قدر یوخدو وفاسی، او قدر چوخدو جفاسی،
کوهنه رقاصه کیمین، هر کسه بیر جوردی اداسی،
او آیاقدان دوشه نی، ایستیر آیاقدان سالان اولسون
او تالانمیش لاری ایستیر گونو- گوندن تالان اولسون
او آتیلمیشلاری ایستیر هامیدان چوخ آتان اولسون
او ساتیلمیشلاری ایستیر قول ائدرکن ساتان اولسون
نئیله مک قورقو بوجوردور
فلکین نظمی ازلدن اولوب اضدادینه باغلی
قاراسیز آغلار اولانماز،
دره سیز داغلار اولانماز
اولو سوز ساغلار اولانماز
گره ک هر بیر گوزه له بیر دانا چیرکین ده یارانسین،
بیری انسین یئره گوکدن، بیری عرشه اوجالانسین
بیری چالسین ال آیاق غم دنیزینده،
بیری ساحیلده سئوینج ایله دایانسین
بیری ذلت پالازین باشه چکیب یاتسادا آنجاق،
بیری نین بختی اویانسین
بیری قویلانسادا نعمت لره یئرسیز،
بیری ده قانه بویانسین
آی آدامسیز سوری آدلی، ساچلاریندان دارا باغلی!
نئیله مک ایش بئله گلمیش. چور گلنده گوله گلمیش
فلکین ایری کمانینده اولان اوخ آتیلاندا دوزه دگمیش،
دیلسیزین باغرینی ده لمیش
ایری قالمیش، دوزو اگمیش
اونو خوشلار بو فلک،
ائل ساراسین سئللر آپارسین،
بولبول حسرت چکه رک گول ثمرین یئللر آپارسین
قیسی چوللرده قویوب
لیلی نی محمللر آپارسین،
خسرووی شیرین ایلن ال اله وئرسین، کئفه دولسون،
سوری لار سولسادا سولسون،
بیری باش یولسادا یولسون،
سیقسا بیر اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ایچینده،
بو سماء ظولمته باتماز
داش آتان، کول باشی قویموش،
داشینی اوزگه یه آتماز
سن یئتیش سون هدفه،
اوندا فلک مقصده چاتماز،
داها افسانه یاراتماز
سوری، ای باشی بلالی، زامانین قانلی غزالی
سوری بیر قوش دی خزان آیری سالیبدیر یوواسیندان،
ال اوزوبدور آتاسیندان،
جوجه دیر حیف اولا سود گورمه ییب اصلا آناسیندان
او زلیخا کیمی یوسف ایی ین آلمیر لباسیندان
بونا قانع دی تنفس ائله ییر یار هاواسیندا
درد وئرن درده سالیب آمما خبر یوخ داواسیندان
آغلاییب سیتقایاراق بهره آپارمیر دوعاسیندان
او بیر آئینه دی رسسام چکیب اوستونه زنگار،
اوندا یوخ قدرت گفتار،
اوزو چیرکین، دیلی بیمار،
گنج وقتینده دل آزار،
گوره سن کیم دی خطاکار،
گوره سن کیم دی خطاکار!
شعر: عاصم اردبیلی
طبقه بندی:


text:
پان فارسیسم
پانفارسیسم (اینگیلیسجه:Pan-Persianism ) (توركجه: pan-farsçılıq) بیر نوعی شوونیستی و نیژادی دوشونجه و حرکتدیر کی ایرانی تکجه فارسلارین یوردو ساییر و او بیری میللتلری فارس ائتمهیه چالیشیر. بوباخیشین پایه و اساسی، فارس نیژادینین اوستونلویو اساسیندا قورولوب.[1] [2] [3] [4] [5][6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14][15] [16] [17] [18] [19] [20] [21] [22] [23]
پان فارسیسم بیرنوع تنگ باخیشلی شوونیستی دوشونجهدیر کی پهلویلرین ایش اوستونه گلمهسینده بویوک رولو اولوب و بو دوورده اوزون گوجلندیریب. پهلوی دورانین تحصیلی کیتابلاریندا و چوخلو آیری یازیلاردا، بو دورانین ضیالیلاری عربلره، تورکلره، کوردلره، بلوچلارا و اوبیری میللتلره حمله ائدیردیلر. فارسدیلیندن باشقا باشقا دیلری و اونلاری دانیشانلاری آرادان آپارماغا چالیشیردی و یئر آدلارین دهییشمکده بویوک ماراق گوستریردی[24].
Mündəricat
- 1 پان فارسیسم نهدیر؟
- 2 پان فارسیسم و پان ایرانیسم
- 3 پان فارسیسمین یارانماسی
- 4 پان فارسیسمین اساسلاری
- 5 پان فارسیسمله اوبیری پانلارین فرقی
- 6 پان فارسلارین ایستهکلری نئجه حیاتا کئچیر؟
- 7 پان فارسلار و یا آریایی راسیستلرین بویوک باشلاری
- 8 آزربایجان تورکلریایله دوشمانچیلیق
- 9 قایناق
- 10 بیرده باخ
- 11 آیریجا باخین
پان فارسیسم نهدیر؟[redaktə]
پان فارسیسم، کسروی دئمیشکن، بیر بایراق، بیر دین، بیر دیل، بیر دوولت و بیر کولتوره موعتقیددیر. بو باخیشا اساسن ایراندا دیل و کولتور آیریلیقلاری "میللی وحدت"ه بویوک ضربهساییلیر و گرک فارسیزاسیون طریقیله آرادان گوتوروله. بو دوشونجهده تورک، کورد، بلوچ، عرب و... ایراندا یاشایان میللتلرین کولتورو گرک دفن اولانا و یئرینه فارس دیلی و کولتورو قویولا. بو باخیشین اساسیندا قئیری فارسلار ایراندا "قوناق" و "موستاجیر" ساییرلار و فارسلار ائو صاحیبی بیلینیرلر، بو "ایسم" اساسیندا تورکلرین اوز آنا دیللرینه سئوگیسی، فارس دیلینه و میللی وحدته توخونماق ساییلیر. [2] [3] [4] [25]
پان فارسیسم و پان ایرانیسم[redaktə]
پان فارسلار نظری مسالهلر اساسیندا و ایرانین یاریدان چوخون قئیری فارس خالقلار تشکیل وئرمک اوچون اوزلرین پان ایرانیست آدی آلتیندا گیزلهدیرلر و بئله بیر ایددیعا ایرهلی سورورلر کی بیز بویوک ایرانا ال تاپماق اوچون چالیشیریق، بو شوعارین آلتیندا "ایران=فارس و فارس=ایران" شوعاری یاتیب و سون هدف فارسلارین اوستون اولماغی نظره آلینیر. [26] [27]
تریبون سایتینین یایدیغی یازیدا پان ایرانیسم، پان فارسیسمین بیر پارچاسی کیمی بیلینیب[2].
مئهران باهارلینین نظری اساسیندا "پان فارسیسم" و "پان ایرانیسم" قاوراملارینین هر ایکیسین ایشلتمک اولار. پان فارسیسم ایکی معنادا ایشلهنه بیلر، خاریجی پان فارسیسم (بولگهده اولان فارسدیللیلرین بیرلشمهسی) کی بو معنادا ایراندا یاشایان فارسلار، افقانیستان و تاجیکیستان دا یاشایان فارسلارلا کولتورل، ایقتیصیادی و... بیرلیکلرین گئنیشلندیرمک اوچون چالیشیرلار. بو ایستک ایرادسیز ساییلا بیلر، ایکینجی معنادا داخیلی پان فارسیسم (قئیری فارسلاری فارسلاشدیرما) ایراندا یاشایان اوبیری خالقلارین کیملیگین دانیر و یوخ ائتمهیینه چالیشیر. پان فارسیسم بو معنادا پهلوی زامانیندا باشلایاراق، گئنیش صورتده ایراندا یاییلیب و مدرسهلرده و مئدیالاردا تبلیغ اولونور[3].
پروفسور اصغرزاده بو حرکتلری "آریانیست راسیسم" آدیلا تانیتدیریر[28]. دوکتور جاواد هئیتینده دوشنجهسی بئلهدیر کی ایراندا کئچمیشی پرستیش ائتمهیه باغلی اولان میللیلیک اصلینده فارسچیلیغین ایفراطی دوشونجهسیدیر که پان ایرانیسم کیمی تبلیغ اولونور. همچنین اونلاری نئچه یئرده "آریایی راسیست" کیمین آدلاندیریب [27]. صالئح کامرانی بو دوشونجهلری شوونیزمله باغلی بیلیر. [29]
پان فارسیسمین یارانماسی[redaktə]
ایراندا مشروطیت اینقیلابیندان اونجه خالق سولطانین رعییتی حیساب اولونوردولار و "ایرانلی" اولماغین شرطی دولتین تابعییتی و ایسلام دینیایدی.ایرانین آیدینلاری باتینین ایرهلیلشمهسین گوروب اوز گئری قالماق سببین آختارماغا باشلادیلار. اونلار اولکهنین گئریلمه زامانین موسلمان عربلرین هوجومو و ساسانی ایمپیراطورلوغونون سوقوطو بیلدیلر و او زامانا قاییتماق و او زامانی یئنیدن یاراتماغا چالیشدیلار. [27]
پان فارسیسمین یارانماسیندا خاریجی اولکهلر اوزهللیکله آوروپالیلارین بویوک روللاری اولوب. آوروپالیلار، مسولمانلارین آراسیندا ایختیلاف سالماق اوچون، تورک له عرب قاباغیندا، فارسلاری بیر اویونجاق کیمی اویناتماغا باشلادیلار. "کاوه" محفیلی "انجمن میهن پرستان ایران" (ایرانین میهن پرستلر انجومنی) بو قونودا هامیدان فعال ایمیش. تقی زاده، کاظمزاده ایرانشهر، پورداوود، قزوینی و... "آریا" نیژادینین تبلیغی ایله مشقول اولوبلار.سید حسن تقی زاده اوز خاطیرهلرینده کاوه درگیسینین مالییهلشدیرمهیینده آلمانلیلارین یاردیمینا ایشاره ائدیر "آلمانلیلار هزینه ساریدان هئچ زاد اسیرگهمیردیلر و آسانلیقلا پول وئریردیلر". ائحسان یار شاطر یازیر کی بو آوروپالیلار ایدیلر کی "ایرانین اسکی تاریخینین کشفینه و اوزهللیکله ایفتیخارلی هخامنیشلر دوورانینین یادیگارلارینین کشفینه" نائیل اولدولار. [2]
قاجارلار دوورونون سونوندا یازیلمیش سئردینس رایتین کیتابی (اینگیلیسلیلر ایراندا) همچینین جان مئلکومون یازدیغی (ایران تاریخی) آدلی کیتاب اینگیلیسلیلرین سیاسی رولون آیدین صورتده گوسترمکدهدیر. او کیتابلار گوستریرلر کی ایسلام منفیدیر (نئقاتیو) و بیر اود کیمین ایراننین کولتور و تمددونون یاندیریب و محو ائدیب. [27]
ایراندا ناسیونالیسم دوشونجهلرینین باشلانماغی او دوورهدن باشلانیر کی بیر نئچه ایرانلی ضیالی اوندوققوزونجو عصرین سونوندا و ایگیرمینجی عصرین اولینده باتیدا اولان سیاسی دوشونجهلرله تانیش اولدولار و اونلاری ایراندا عمله کئچیرتمهیه چالیشدیلار. ایلک اونجه ایراندا ناسیونالیست لیبئرال ایدی سونرالار مذهبی دوشونجهلر اونون اونونده قالخدیلار. ریضاخان زامانیندان سونرا ایراندا کئچمیشپرستیشکاری اولان ناسیونالیست گئنیشلندی. [30]
ایسلام – مسیحیت ساواشی[redaktə]
کلرمون تاریخی مجمعی 15 آوقوست 1095-اینجی ایلده فرانسادا، ایکینجی پاپ اوربانوس زامانیندا تشکیل تاپدی و او آسیا و آفریقا موسلمانلاری علئیهینه جهاد فتواسی صادیر ائلهدی. بو فتوا صلیبی ساواشلارین آردیندا گتیردی. بو ساواشلار اون اوچونجو یوزایللییین اورتاسیناجان داوام ائتدی. موغوللار دوورانیندا مسیحیلر چالیشیردیلار کی آسیادا اولان مسیحیلر و ائرمنیلردن ایستیفاده ائدرک سارایا نوفوذ ائتسینلر. [2]
رونئسانس دوورو[redaktə]
گیوم اده، فرانسالی کیشیش، سولطانییه شهرینین ایکینجی اوسقوفو اولاراق، 1324 دن 1344 -ده جن بو شهر ده یاشاییب و سونرالا "موسلمانلاری آرادان قالدیرماق" آدلی کیتابی یایدی کی اوندا مسولمانلاری اولکهلرینین ایشغالی دقیق صورتده شرح اولموشدور. سلجوق تورکلری قوسطنطنییهنی فتح ائدندن سونرا، موسلمانلاردان قورخو یاپ درینلشدی و اونلاری پاراچالاماق نقشهسی داها گوجلندی. او زامانلار آوروپالیلار صفوي دوولتینه یاردیم ائتمهیه جان آتیردیلار، تا دالدان عوثمانی دوولتینینه ضربه یئندیرسینلر. فارسلار اونلارین هدفلری اوچون یاخشی ابزار سایلیردیلار. دئمهلی پان ایرانیسم و پان فارسیسم،ایرانین سهمیایدی، آوروپانین ایستیعمارچیلیق دوورانیندان. مشروطه اینقیلابیندان سونرا، قاجارین سون شاهینین گوجو ضعیفلهمیشدی، و او بیری طرفدن، روسیادا (اینگیلیسدانین ایراندا رقیبی) دئوریم باش وئرمیشدی، بو زاماندا اینگیلیستان بو یارانمیش بویوک فورصتدن ایستیفاده ائدیب، اوز قوللوقچوسو اولان ریضاشاهی حاکیمییهته یئتیردی[2].
بونونلا برابر هخامنشی – ساسانی حوکومتیده فارسلارین آوروپالیلارا یاخینلیغی و موسلمانلارلا دوشمانلیغی اوچون گئنیش صورتده تبلیغ اولونوردو. بو دوروم ایرانین نفتی و خاورمیانهده ایستیراتئژیک موقعئییهتیندن فایدالانماق اوچون بویوک ایمکان یارادیردی. بو یولنان اینگیلیستان ایکی بویوک هدفه چاتیردی: 1- ایرانین نفتین و باشقا ثروتلرین آپارماق؛ 2- آیدینلارین و مردمون ذئهنین آریاپرستلیک خورافهلرله قاتماق. بونون عیانی اورنهیی تقی زاده ایدی. او دئییردی کی "ایران گرک هم ظاهیرده و هم باطینده، جسمن و روحن فرنگی {آوروپالی} اولا و لاغئیر." [2].
یئنی دوورلرده[redaktə]
ریضا ساوادکوهی، یوخسا رضا پالانی، اینگیلتره گوجلری واسیطهسی ایله ایش اوستونه گتیریلدیگینه باخمایاراق اینگیلتره حاکیمیتی گرکلی گؤردوگو زامان ریضاخانین قولاغیندان توتاراق ائشیگه آتماغی دا گرکلی سایمیش. بئلهلیکله موتتفیق گوجلر(آمئریکا بیرلشمیش شیتاتلاری، اینگیلتره و روسیا سؤویئتلیگی) ایران ممالیکی محروسهسینه هجوم ائتدیکلری زامان، 1941 اینجی ایل (1324 شهریور آیی نین 25 ئینده) اینگیلتره حاکیمیتی رضاخانی بیر ایت کیمی قولاغیندان توتاراق موریس آداسینا دوغرو یولا سالمیش. دئمک، اینگیلتره حاکیمیتی بو داورانیشی ایله رضا پالانی نین هارادا ساخلادیلماسینی دا بلیرلمگه چالیشمیش. بو ائشیگه آتمادا فارس مدنیت راسیستلیگی نین موحممدریضا تیمثالیندا قوروناجاغینی دوشونن فارس فاشیست و فارس مدنیت راسیستلری سسلرینی بیله چیخارابیلمهمیشلر. بونلارا باخمایاراق ریضا پالانی (رضا سوادکوهی) موریس آداسیندا قورد قوشلارا یئم اولدوقدان و موتتفیق گوجلری ایران ممالیکی محروسهسینی ترک ائتدیکلریندن سونرا بیر اویوق (شبح/ فارس مدنیت راسیستلری نین دیلی ایله دئییلرسه، آرامگاه) دئیه تهرانین یاخینیندا، رئی شهرینده ریضاخان خاطیرهسینه تیکینتی تیکمهیه و فارس مدنیت راسیستلیگینی جانلاندیرماغا چالیشمیشلار. [31]
ریضاخانیین گوجلنمهسینده تجددود حیزبینین ( حزب تجدد) اونملی رولو اولوبدور. بو حیزبین برنامهلرینده فارسدیلینی او بیری اوستونلوک وئریب و بوتون اولکهده یایماق اونملی یئر توتوب. [32]
بو دوورده اوچ نوفوذلو گوندهلیک پانفارسلارین ایلک آدیملارین آتماقدا گوجلو رول اویناییبلار: ایرانشهر، کی حسن کاظم زاده، لندن اولان ایرانین سفیرلییی، ایدوارد براونون حامیسی، و بیر دموکراتین قارداشی کی خیابانی زامانیندا تبریزدن تبعید اولونموشدور. 1301 -دن 1306 -ایه جن برلین شهرلینده یاییلبدیر. فرنگستان کی مشفق کاظمی 1303 -دن 1305-ه جن آلماندا یاییب و آینده کی محمود افشار سیستانی 1304-ده تهراندا تملین قویدو. [32]
آینده گوندهلییی "مطلوب ما: وحدت ملی ایران" یازیسیلا باشلانیردی:
بیزیم ایدهآلیمیز ایرانین میللی وحدتین حیفظ ائتمکدیر.... میللی وحدتین ایدهآلیدی کی آلمانیانین بویوک میللت و ایمپیراطورلوغونون یارادیلماسینا باعیث اولدو.... ایرانین میللی وحدتیندن منظور سیاسی ایستیقلال و اراضی بوتولویون حیفظ ائتمهسیدیر. اما میللی وحدتین کامیل ائتمهییندن مقصدیمیز بودورکی بوتون مملکتده فارس دیلی گئنیشلشسین، یئرلی فرقلیلیک گئییم، اخلاق و... آرادان قالدیریلسین، و ملوکالطوایفی بوتونلوکله آرادان گئتسین. کورد، لور، قاشقایی، عرب، تورک، تورکمن و... بیربیرینن فرقلری اولماسین، هر بیریسی آیری-آیری گئییمده و فرقلی دیلده اولماسین. ... بیزیم عقیدهمیره ایراندا دیل، اخلاق، لیباس و... بیرلیک اولمازسا بونون هر آن بیزیم سیاسی ایستیقلال و اراضی بوتونلویه قورخوسو وار. اگر بیز ائلییه بیلمهیهک بوتون بولگهلر و طایفالاری بیرشیکل ائدهک، یانی هامینی بوتون معنادا ایرانلی ائدک، قارانلیق گلهجک اوزهریمیزدهدیر. اونلاری کی ایرانین تاریخینه باغلیدیرلار، اونلارکی فارس دیلینه و ادبییاتینا باغلیدیرلار، اونلارکی شیعه مذهبینه ماراقلیدیرلار گرک بیلهلرکی اگر بو مملکتین بیرلیک ریشتهسی قیریلسا اوندان هئچ نه قالمایاجاق. اوندا هامی همرای و بیرسسله ایستهمهلیییک و چالیشمالییق کی فارسجانی بوتون ایراندا یاییلسین و اوزگه دیللرینه یئرینه اهیلشسین. بو ایش قاباغا گئتمز مگر هر یئرده ایبتیدایی مدرسهلرله، ایجباری و پولسوز عومومو اویرهتیمله و بونون ایجرایه کئچمک اوچون وساییل حاضیرلاماقلا، فارسجانی و ایران تاریخین بوتون مملکتده اویرتمک بیزیم اصلی و سون یولوموزدور ولی بعضی آیری یوللاردا که ایکینجی درجهلی اهمییته مالیکدیرلر ذئهنیمه چاتیر کی "آینده"نین گلن سایلاریندا شرح ائدهجهیهم. اورنک اوچون دمیر یولو تیکمکله بوتون مملکت اوچون سورعتلی و اوجوز گل-گئت وسیله یارتمالییق کی قوزئی و گونئی، دوغو و باتی دا یاشایان خالقلار بیربیرینه چوخ قاریشسینلار، گرک مینلرجه کیتاب و اورهیه یاتان ریساله اوجوز قیمتله فارس دیلینده بوتون مملکت اوزللیکله آزربایجان و خوزیستاندا یایلسین. گرک یاواش-یاواش کیچیک و اوجوز قزئتلری یایماقلا میللی دیلی مملکتین یاپ اوزاق نوقطهلرینده گئنیشلندیرک. بوتون بونلار دولتین یاردیمایلا مومکوندور و گرک نظملی بیر خریطه اوزونن اولسون. ائلهمک اولار بعضی فارس دیللی ائلاتی اوزگهدیللیلر آراسینا گوندریلسین و اوردا کندلی ائدیلسین و عوضینده اوزگه دیللی ائلاتلار اوز یئرلرینده فارس دیللی بولگهلری کوچورولسون. جوغرافیایی آدلار کی اوزگه دیللریندهدیر و چنگیز و تئیمورون تاخت و تازینین یادیگاریدیر گرک فارسجایا چئوریلسین.[32] [33]
افشار یئنهده همین گوندهلیک واسیطهسیله دئییر کی بیزیم تمل گورو و وظیفهلریمیز بیر مرکزی و قودرتلی دولت یاراتماق، فارس دیلین غیرفارس توپلوملار آراسیندا یایماق و عرب و تورک قبیلهلرین سینیرلاردان (مرزلردن) ایچری بولگهلره کوچورتمکدیر.[32] [34]
تاریخیچی کسروی ده آینده گوندهلیینده یازدیغی مقالهلرده بو قونویا ماراقلیایدی. کسروی ایلک اونملی اثری آذری، یا زبان باستان آذربایجان کیتابین خیابانینین اینقیلابیندا سونرا یازدی تا ثابیت ائتسین کی آذری، آریایی اصیل دیلیین تورکلرین یوروشوندن سونرا آرادان گئدیب. او نتیجه توتور کی ایندیکی تورکجه خاریجدن تحمیل اولوب، و گرک یئرین فارسجایا وئره. [32] بو دوشونجهنین باشچیلاریندان اولان میرزا آقاخان کیرمانی ایرانلیلارین کیملییین زردوشت دینی و آریا نیژادیندا بیلیردی. [27] دوکتور جواد شیخالاسلامی ده بو باره بئله یازیر کی آزربایجان خالقین فارس دیللی ائتمک اوچون گرک آزربایجانی اوشاقلارین آنالاریندان و عاییلهلریندن آیریلا و فارس عاییلهلرینه تاپشیریلا تا بویوگویوندن سونرا فارس دیلینده دانیشالار. [27]
پان فارسیسمین اساسلاری[redaktə]
1- -مادلار و پارتلار حوکومتیندن قاباق اولان قئیری آریایی تاریخی سیلمک.
2- ایراندا یاشایان تورکلر، عربلر و باشقا قئیر آریایی خالقلارا، آریایی باستانی سوی و کوک تعریف ائتمک.
3- ایرانین گئرچک دورومون، یوخاریداکی بندلره یاخینلاشدیرماق (فارسدیلیندن باشقا دیللری محو ائتمک، یئرآدلارین فارسلاشدیرما و....)
4- عربی – ایسلامی تمددونون و تورکلرین حوکومتینین تاثیرین ضعیف گوسترمک و عینی حالدا هخامنشی، ساسانی و صفویه حوکومتینین نقشین بویوک گوسترمک. صفویلری سئومکله تورکلری سئومهمک اوناگوره یارانیب کی، صفویلر آوروپا قوردتلریله عوثمانلی حوکومتی علئیهینه چالیشیردی. بو اساسدا پانفارسلار چالیشیرلار، صفویلرین کوکون تورک یوخ فارس گوسترهلر[2].
موختار حدیدی، 2500 ایللیک شاهنشاهلیق جشنلری له ایلگیلی مقالهسینده بئله یازیر:
اون دوققوزونجو عصرده آریالارین کئچمیشین پرستیش ائتمهیین باشلاماسی و اونو پهلوی دوروندا گئنیشلنمهسی، بیریتانیانیان ایران و هیندده ایستیعماری هدفلرینین گئنیشلنمهسیله سیخ ایلگیسی وارایدی. بیریتانیانین سیاستچیلری ایران و هیندوستاندا اوز ایقتیصادی، سیاسی اوستونلوک و اولماقلارین توجیه ائتمک اوچون و اصلینده ائورنسل ایمپیراطورلوغون قوروب و گئنیشلندیرمک اوچون بو دوشونجهنی گئنیشلندیریردیلر کی ایرانلیلار، هیندلیلر و آوروپالیلار "آریایی" و یا "هیند آوروپالی" بیر نیژادداندیرلار بلکه بو واسیطهایله اونلارین دونیایا و ایرانلا هینده آجیناجاقلی اوستونلویو شیرین اولسون و موستملکهچیلیکین خوشاگلمز اوزو "بیراولان نیژاد" نظریهسی آلتیندا گیزلی قالسین. ایرانداکی آریایی کئچمیشین عیبادت ائتمک دالغاسی و 2500 ایل شاهنشاهی (هاخاممنیشلردن بو اوزه)، هم هاخاممنیشلردن اونجه 4000 ایل تاریخی یاددان چیخارتماقدادیر و هم 14 عصر ایراندا یاشایان مذهبی اینکار ائدیر.[2].[35]
راسیسم[redaktə]
پان فارسلارین دوشونجهلرینده بوتون ایران فارس کوکنلیدیرلر و سونرادان بعضی منطقهلرده فارس دیلی اونودولوب و اونون یئرینه مثلن تورکجه گئنیشلشیب. بونا اساسن بو موهاجیم دیللر آرادان گئتمهلی و میللت اوز حقیقی دیللرینه (فارس دیلینه) قاییتمالیدیرلار.[2]
ایسلامدان اونجه و سونراکی تاریخ[redaktə]
پان فارسلار ایرانین بوتون یاخشیلیقلارین ایسلامدان اونجهکی تاریخده اولان هخامنشیلر و ساسانیلره باغلاییرلار و بوتون پیسلیکلری ایسلام، عرب و تورکلرین بوینونا آتیرلار و اونلاری لعن و نیفرین ائدیرلر.
عربلر "سوسمارخور" (کرتنکله یییهن) و تورکلر "مهاجمان وحشی" (وحشی موهاجیملر) آدلانیرلار. پان فارسلار بوردا بویوک تناقوضلرله اوز به اوز دورلر. مثلن حمله زامانی بو قاوراملاردان فایدالانیرلار، سونرا مجبوردورلار صفویلره و نادیر شاها آریایی سوی وئرمهیه چالیشالار و یا اونلاردان تعریف ائدنده تورک لردن آد آپارمایالار. آیری اوزهللیک بودور کی یامان دییهنده "تورک" قاورامیندان فایدالانیرلار و یاخشی سوز دییهنده "تورک زبان" (تورک دیللی) قاورامیندان فایدالانیرلار. [2]
پان فارسیسمله اوبیری پانلارین فرقی[redaktə]
چوخلو پان نئهضتلری، ادبییات و کولتورل چالیشمالاردان باشلانیر و موساعید بیر دورومدا سیاسال حرکتلره چئویریرلر و سیاسال دونیادان اوزاق دوشندن سونرا، یئنیدن اینجهصنعت و ادبییات مئیدانینا قاییدیرلار. پان آمئریکائیسم 1828 اینجی ایلده پانامادا سیمون بولیوار قوردوغو سئمیناردا باشلاندی، و 1890 اینیجی ایلده پان آمئریکائیسم ایتتیفاقی رسمن تاسیس اولدو. بو ایتتیفاقین گوردویو ایشلردن، بیر کیتاب ائوی تاسیسی و توریسم و آلیش – وئریشه یاردیم ایدی.
پان ایسلامیسم، کیلاسیک صورتده جمالالددین افغانینین حرارتلی دانیشیقلاری و بیلدیریشلرینه باغلیایدی و عوثمانلی زامانی ایکینجی سولطان عبدالحمیدین حیمایهسی آلتینداایدی.
پان عربیسم و پان آفریقائیسم، ایستیعمار قاباغیندا دورماق روحو کیمی ساییلیر. بوگون عرب ایتتیفاقی و آفریکا اولکهلر ایتتیفاقی بو دوشونجهلرین سمبولیک و تشریفاتی نومایندهسیدیر.
پان فارسیسم بیر ادبی نئهضت و یا سیاسی حرکتدن قالخماییب. بو پان باتی اولکهلرینین صرف ائتدییی گوج اساسیندا یارانیب و 1299 کودتاسی نتیجهسینده قودرتی اله کئچیریب. موقاییسه اوچون بیلمک لازیمدیر کی پان نئهضتلرینین بویوک اکثرییهتی، ان آزی نئهضتینین ایلک باشلانقیج گونلرینده، قئیری دوولتی و موستقیل ماهییتلری وار. بو دوروم پان فارسلارین آلمان و اینگیلیس کومهییله یارانماقلاریله چوخ فرقلیدیر. پان فارسلارین تاکید ائتدیکلری سمبول، فارس دیلیدیر. اونلارین پیس شانسیندان ایرانین یاریدان چوخو فارسدیللی دئییللر بلکه آیری دیلده دانیشیرلار.
پان فارسیسم تکجه پان ژرمنیسمله اوخشارلیغی وار. چونکو اصلینده پان فارسلار، فارسلارین بیر اولکهده ایتتیحادینا یوخ، قئیری فارسلارین دیلللری و کولتورونون آرادان آپارماغی اوچون چالیشیر[2].
پان فارسلارین ایستهکلری نئجه حیاتا کئچیر؟[redaktə]
1- قانون یازماق (فارس دیلی، ایرانین آنایاساسی اساسیندا رسمی دیل حیساب اولونور و او بیری دیللرین تحصیلی اوچون هئچ بیر ایجبار یوخدور)
2- قئیری قانونی ممنوعیتلر (قانون اساسیندا آیری دیللر قئیری رسمی صورتده تدریس اولونا بیلر و سینما،، درگی و... آیری دیللرده آزاد صورتده یاییلا بیلر، آنجاق بونلارین قاباغیدا آلینماقدادیر)
3- تاریخدن سوئی ایستیفاده (پان فارسلار بوگونکو یاشاییشی شاهنامه اساسیندا حاضیرلاییر و اوبیری میللتلرین تاریخین ازیب آلچالدادیرلار و...)
4- قئیری فارسی دیللرین پئرئستیژین آزالتماق اوچون پئسیخولوژی دویوش (جنگ روانی) ، اورنک اوچون تورکلره "تورک خر" دئییرلر و دیللرین "ناقیص" حیساب ائدیرلر.
5- قئیری فارسی دیللرین آرادان آپارماق اوچون چالیشماق.
6- صیرف فاشیستی پلانلار
7- آموزیشی – تحصیلی سیستئم
8- قورخوتماق[2]
آیری دوشونجهلری حذف ائتمک[redaktə]
پان فارسلار چالیشیرلار کی ایراندا اولان آیری دوشونجهلری و سسلری کسسینلر بو یولدا دوولتین گوجونوندن و بوتون تخریباتی گوجلردن فایدالانیرلار. اورنک اوچون پرویز ورجاوند ایرانین پرزیدئنتی محممد خاتمی بئله بیر نامه یازیر کی گرگ تئزلیکله ایراندا یایلان فارسجا-تورکجه درگیلر تئزلیکله باغلانا و اونلارین علئیهینه جیددی آددیملار آتیلا یوخسا مملکتین میللی کیملیی بویوک خطردهدیر. [36]
آیری اورنکده "شرق" قزئتی دوکتور حوسئین صدیق "کسروی"نی نقد ائتدیی کیتابی یایماق اوچون "پان تورکیست" و ایرانین دوشمانی آدلاندیریب و دوولتدن ایستهییب کی بئله کیتابلارین یاییلماسین قاباغین تئزدیکجه آلینسین. [37] [38]
پان فارسلار و یا آریایی راسیستلرین بویوک باشلاری[redaktə]
قزئتلر[redaktə]
کاوه، ایرانشهر، فرنگستان[27]
عالیملر و سیاستچیلر[redaktə]
میرزا فتحعلی آخوندوف، جلالالدین میرزای قاجار، میرزا آقاخان کیرمانی، سئیید احمد کسروی، سئیید حسن تقیزاده، دکتر ارانی، حوسئین کاظیم زاده ایرانشهر، ملیک الشوعرای بهار، ایبراهیم پورداوود، سئیید ریضا میرزاده عئشقی، فرروخی یزدی، عاریف قزوینی، ذبیح بئهروز، صادیق هیدایت، دوکتور ماحمود افشار، موحممد علی فوروغی، سولئیمان میرزا ایسکندری، داور، تئیمور تاش، اردشیر جی[27]
آوروپالیلار[redaktə]
سئردئنیس رایت، جان مئلکوم، کنت گوبینو،ائرنئست رئنان [27]
آزربایجان تورکلریایله دوشمانچیلیق[redaktə]
ایراندا تورکلرله دوشنمانچیلیق تاریخ سینیرلاریندا قالخیب افسانه و اوسطورهایله باغلیدیر. فئردوسینین شاهنامهسینین کوکو ایرانلیلارلا تورانلیلار دوشمانچیلیغی اوستونده قویولوب. یانلیش یولا گئتمهیی گوسترمک اوچون "ره به ترکستان بردن" تورکوستانا یول گئتمک کیمی مثل ایفاده اولونور. حاق یئمک و زور دئمک اوچون "ترکتازی" قاورامیندان فایدالانیلیر.[39]
بعضیلری بونون اوچون ریضاخانین قاجارلار حوکومتیله دوشمانچیلیغین دلیل گتیریرلر. آیری باخیشلا بو دوشمانچیلیغین سببین باش آچماق اوچون آزربایجاننین اینقیلابی مشروطه و شئیخ محممد خیابانی قیامینا دیققت یئتیرمک لازیمدیر. بونلار وثوقالدولهنین 1919 قراردادی علئیهینهایدی. او زامان آزربایجان آوروپا یولوندا اولدوغو اوچون ان آییق جاماعاتا صاحیب ایدی، بو اعتیراضلار باعیث اولدو تا تورکلردن نیفرت، اینگیلیسلیلر و اونون قوللوقچولارینین آراسیندا چوخالسین و ایران اوچون تعریفلهنن یئنی هوویتاوچون ان بویوک دوشمان کیمی تعریف اولونا. بو مساله مسیحیت – ایسلام ساواشیلهده اوست – اوسته دوشوردو [2].
ریضاخان ایش اوستونه گلیب خفیقان ایللرده آزربایجان خالقی اوز دوغما دیلی و کولتورل حاقلاردان محروم ائدیلدی. اونو وارلیغی و باجاریغی اوز ساغلام تکامول یولونو تاپمادان تاپدالانیب آرادان چیخاریلدی و اونون ان یاخشی اینسانی خیصلت لری دانیلیب مسخرهیه قویولدو. [40]
1945 ایلینده آزربایجان ایشغال اولوناندان سونرا پهلوی رژیمی آزربایجاندا کیتاب یاندیرما مراسیمینه کئچدی. بوتون تورکجه یازیلان کیتابلار مضمونونا باخمایاراق توپلانیب یاندیریلدی، تورکجه یازارلار و شاعیرلر محبسه سالینیب و یا سورگونه یوللاندیلار. بو اییلردن آزربایجاندا "دیرهنیش ادبییاتی" یاراندی. [41]
2006 اینجی ایلده جوما گونو مای آیینین 12-سینده "ایران" قزئتی اوشاقلار صحیفهسینده "نه ائدک کی بوجوکلر بیزی بوجوکائتمهسینلر؟" مقالهسینده بوجوکلرله موباریزه اوچون 8 یول اوشاقلارا اویرهدیلمیشدی و یوللاری کاریکاتورلا تصویره چکیلمیشدی. کاریکاتورلارین بیرینده، اوشاق بیر بوجوکله دانیشیر و بوجوک اوشاغین دیلین آنلامیر و تورکجهده دئییر کی "نمنه". بو آددیم ایراندا یاشایان تورکلره آچیق ایهانت اولاراق تورکلر طرفیندن بویوک اعتیراض آکسیالاریلا جاوابلاندی. [39] [42]
آریایی راسیسم چالیشیر ایراندا یاشایان تورکلرین دیلین آیری-آیری دیل حیساب ائتسین، عئینی زاماندا گیلکی، مازنی، لری و باشقا دیللری فارس دیلی کیمی تقدیم ائتمهیه چالیشیر. بو باخیشنان چالیشینیر کی همدان، قزوین، ساوه، تئهران، ایسفاهان، شیراز و... تورکلرین دیلین بیر-بیریندن آیری گوسترسین. اورنک اوچون اونلار قشقایی دیلی، سونقوری دیلی، افشاری دیلی و یا زنجان تورکجهسی، همدان تورکجهسی و... یانلیش آدلاندیرمالاردان فایدالانیرلار. بو آدلاندیرمالار سیاسی یوندن پروبلئملی و ایستیعماری مضمونلودور. [43]
قایناق[redaktə]
- ↑ مشروطیت، پانفارسیسم و احزاب سیاسی
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 بررسی تحلیلی پان فارسیسم با عنوان جعلی پان ایرانیسم
- ↑ 3,0 3,1 3,2 در معانی "پان فارسیسم"، "پان ایرانیسم" و "ایران" – مئهران باهارلی
- ↑ 4,0 4,1 نقشِ ایدئولوژی درجنبش ملی – ف – علاءالدین
- ↑ مبانی پانگرایی در ایران
- ↑ منطق نمک و اشتباه استراتژیک شوونیزم فارس اوختای تورک اوغلو
- ↑ ایجاد سوالهایی در مورد بقدرت رسیدن فارسها در ایران- بیزیم یول
- ↑ هفته نامه طرح نو و قرن 21 – آتامان مرندلی
- ↑ ماهنامه ای برای فاشیست ها، راه وطن- آیدین سهند
- ↑ مافیای رسانه ای پان فارسیسم – سهند آیدین (دانشجوی دانشگاه تربیت مدرس)
- ↑ مانقورتیسم ؛ پرخاش به خویشتن و خودزنی هویتی، ارمغان فارسیزاسیون ایرانی – م. او. تورال
- ↑ بحرین آری، دریاچه ارومیه نه- سهند آیدین
- ↑ دستگاه پان فارسیسم در ایران- اوزان سایین قالالی
- ↑ زیر سوال رفتن همزمان تقدس چپ وتقدس پان-فارسیسم- سعید عماری
- ↑ پان فارسیستها و "ژنتیـــک" نقدی بر فرضیهء مازیار اشرفیان بناب یازار: حسن سولدوزلو
- ↑ پان فارسیسم وطنی! – ایلدریم احمدزاده
- ↑ فرهنگ توسعه، روح جمعی و پان فارسیسم
- ↑ پان ایرانیسم، پان فارسیسم یوخسا خولیاچیلیق راسیسم؟ ایشیق سؤنمز 04.07.2006
- ↑ What is Pan-Farsism?
- ↑ Hanan Habibzai: Dirty Politics behind Iran’s ban on fuel trucks
- ↑ Iran: Azeri to Be Declared as Official Language – or Secession of South Azerbaijan Dr. Muhammad Shamsaddin Megalommatis
- ↑ Increase in the number of Iranian migrants a serious threat to Azerbaijan
- ↑ London: Protest against Execustions in western Balochistan and Ahwaz
- ↑ مشروطیت، پانفارسیسم و واشنگتن پریزم / فرید پویا
- ↑ مبانی پانگرایی در ایران
- ↑ ایران از آن همه ایرانیان است!
- ↑ 27,0 27,1 27,2 27,3 27,4 27,5 27,6 27,7 27,8 نام و مرزهاى آذربایجان، نوشته: دکترجوادهیئت، نشریه "وارلیق"ـــسال پانزدهم، شماره پائیز ١٣٧٢ تهران، ترجمه از ترکىآذربایجانى: دکترعلى قرهجهلو
- ↑ Iran and the challenge of diversity: Islamic fundamentalism, Aryanist racism, and democratic struggles
- ↑ WHY “SOUTH AZERBAIJAN” MATTERS, Saleh Kamrani, Turkish Policy Quarterly, P 148
- ↑ تحول ناسیونالیسم در ایران از 1320 تا 1332، داریوش قمری، پایاننامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، 1376
- ↑ فارس مدنیت راسیستلری نین "آرامگاه" حئکایهلری، ایشیق سونمز
- ↑ 32,0 32,1 32,2 32,3 32,4 ایران بین دو انقلاب از مشروطه تا انقلاب اسلامی، یرواند آبراهامیان، مترجمان کاظم فیروزمند، حسن شمسآوری، دکتر محسن مدیر شانهچی، نشر مرکز چاپ دوم 1378 ص 111
- ↑ م. افشار، نخستین آرزوی ما: وحدت ملی ایرانیان، آینده، 1 (خرداد 1304) 6-5 ایدهآل" یا مطلوب اجتماعی ما حفظ و تکمیل وحدت ملی ایران است..... ایدهآل وحدت ملی بود که باعث تشکیل امپراطوری و ملت بزرگ آلمان گردید، این مطلوب ود که سبب تاسیس سلطنت جدید ایطالیا شد، این ایدهآل بود که صربستان کوچک را به نام یوگواسلاوی (اسلاو جنوبی) مملکتی بزرگ نمود، این مطلوب ملی بود که لهستان تقسیم شده میان سه دولت معظم را باز مملکتی واحد و مستقل ساخت، به واسطه این ایدهآل بود که دولت رومانستان در آتش جنگ داخل گردید و کامیاب بیرون آمد. خلاصه این قوه بزرگ معنوی و اخلاقی بود که به ترکهای شکست خورده روحی تازه دمید و آنها را به فتوحات و افتخاراتی که همه شنیدهاند رهبری کرد... مقصود ما از وحدت ملی ایران وحدت سیاسی، اخلاقی و اجتماعی مردمی است که در حدود امروز مملکت ایران اقامت دارند. این بیان شامل دو مفهوم دیگر است که عبارت از حفظ استقلال سیاسی و تمامیت ارضی ایران باشد. اما منظور از کامل کردن وحدت ملی این است که در تمام مملکت زبان فارسی عمومیت یابد، اختلافات محلی از حیث لباس، اخلاق و غیره محو شود، و ملوکالطوایفی کاملا از میان برود. کرد و لر و قشقایی و عرب و ترک و ترکمن و غیره باهم فرقی نداشته، هریک به لباسی ملبس و به زبانی متکلم نباشند.... به عقیده ما تا در ایران وحدت ملی از حیث زبان، اخلاق، لباس و غیره حاصل نشود هر لحظه برای استقلال سیاسی و تمامیت ارضی ما احتمال خطر میباشد. اگر ما نتوانیم همه نواحی و طوایف مختلفی را که در ایران سکنی دارند یک نواخت کنیم، یعنی همه را به تمام معنی ایرانی نماییم، آینده تاریکی در جلو ماست. آنها که به تاریخ ایران علاقه دارند، آنها که به زبان فارسی و ادبیات آن تعلق خاطر دارند، آنها که به مذهب شیعه علاقهمند هستند باید بدانند که اگر رشته وحدت این مملکت از هم گسیخته شود هیچ باق نخواهد ماند. پس همه باید یکدل و یک صدا بخواهیم و کوشش کنیم که زبان فارسی در تمام نقاط ایران عمومیت پیدا کند و بتدریج جای زبانهای بیگانه را بگیرد. این کار میسر نیمشود مگر به وسیله مدارس ابتدایی در همه جا، وضع قانون تعلیم عمومی اجباری و مجانی و فراهم آوردن وسایل اجرای آن، تدریس زبان فارسی و تاریخ ایران در تمام مملکت چاره اصلی و قطعی است ولی بعضی طرق دیگر هم که در درجه دوم اهمیت هستند به خاطر ما میرسد که در شماره های آینده شرح خواهیم داد. مثلا باید به وسیله ساختن راههای آهن روباط سریع و ارزان میان نقاط مختلف مملکت دائر نمود تا مردم شمال و جنوب، مشرق و مغرب بیشتر به ص 129 (113) هم آمیخته شوند، باید هزارها کتاب و رساله دلنشین کم بها به زبان فارسی در تمام مملکت بخصوص آذربایجان و خوزستان منتشر نمود. باید کمکم وسیله انتشار روزنامههای کوچک ارزنان قیمت محلی به زبان ملی در نقاط دوردست مملکت فراهم آورد. تمام اینها محتاج به کمک دولت است و باید از روی نقشه منظمی باشد. میتوان بعضی ایلات فارسی زبان را به نواحی بیگانه زبان فرستادد و در آنجا ده نشین کرد و در عوض ایلات بیگانه زبان آن نقاط را به جای آنها به نواحی فارسی زبان کوچ داد و ساکن نمود. اسامی جغرافیایی را که به زبانهای خارجی و یادگا تخت و تاز چنگیز و تیمور است باید به اسامی فارسی تبدیل کرد
- ↑ م. افشار، مسئله ملیت و وحدت ملی ایران، آینده 2 (آبان 1305)
- ↑ ظهور باستانگرایی آریایی در قرن نوزدهم و گسترش آن در دوره پهلوی ارتباط تنگاتنگی با هدفهای استعماری بریتانیا در هند و ایران داشته است. سیاستگزاران بریتانیا به منظور توجیه سلطه و حضور خود در هندوستان و ایران و خاصه در عرصههای اقتصادی، سیاسی و مالا تاسیس و تقویت امپراطوری جهانی، در ترویج اندیشه وحدت نژادی ایرانیان، هندیان و اروپاییان با عنوان "نژاد آریایی" یا "هند اروپایی" اهتمام میورزیدند مگر در دوران تفوق بریتانیا بر جهان و تحمیل سلطه خود بر ایران و هندوستان پذیرش این سلطه ناگوار را گوارا نماید و چهره ناخوشایند استعمار را در ورای "طرح و منشا واحد نژادی" پنهان کنند. موج باستانگرایی آریایی در ایران و تمرکز مطالعات تاریخی بر روی دو هزار و پانصد سال تاریخ شاهنشاهی (از هخامنشیان به بعد)، هم تمدن چهار هزار ساله پیش هخامنشیان را به بوته فراموشی می سپرد و هم به مثاله جریانی بود در برابر مذهب و انکار چهارده قرن حضور در ایران
- ↑ تهمتهای ناروا و ناجوانمردانه، دکتر جواد هیئت، نوید آذربایجان، شماره 137، اسفند 1379، ص 8
- ↑ اینجا جمهوری اسلامی است، جوابیهای بر مقاله "اینجا ایران است"
- ↑ نشر اکاذیب در روزنامه شرق
- ↑ 39,0 39,1 ریشه های ترک ستیزی در ایران، ماشااله رزمی، دوشنبه 12 تیر 1385
- ↑ آذربایجاندا ملی ستم حقنده، م.ع.یاشا، وارلیق درگیسی، بیرینجی سای، اردیبهشت 1385
- ↑ با ادبیات معاصر آذربایجان، دکتر صدیق و هویت آذربایجان، اثر مهندس امید نیایش، انتشارات زوفا، 1381، ISBN 964-7229-20-8
- ↑ توهين و تحقير ترک هاي ايران، توهين به همه ايراني هاست
- ↑ زبان روستانشينان همدان، مهران بهاری 2003
بیرده باخ[redaktə]
آیریجا باخین[redaktə]
- haberakademi
- news.az
- "İran Azerilerinden karikatür tepkisi" NTV
- "İran ile Azeriler arasında karikatür krizi" Sabah
- Iranian Azeri Turks face concern cultural discrimination
- Attack on Azeri protesters demanding right to education in their mother tongue
- Tabriz Demonstrators Demand Right To Education In Azeri
- Iran and the challenge of diversity
- "Turkish and Arab domination over Iran in the remote past was declared the main historical obstacle to the continuity of the glorious Persian empire"
- Racism in Iran's Football Stadiums. Open Letter to Mr Joseph S. BlatterPresident, Fédération Internationale de Football Association (FIFA) from 44 academics and NGO leaders, September 3rd, 2010
- Azerbaijan Since Independence – Page 460 Svante E. Cornell – M.E. Sharpe, 2010 – 512 pages After the summer 2003 demonstrations, the Iranian government cracked down on student as well as nationalist organizations. A 19-year-old Azeri girl was executed by Iranian authorities in July 2003 for her role in the protests (―Ethnic Azeri Student Leader Killed in Iran—Paper, BBC Monitoring International Reports, July 22, 2002). In an earlier incident, in January 2000, Iranian forces had opened fire on a demonstration in Tabriz (―Azeri TV Says Iranian Police Opened Fire During Rally in Tabriz, BBC Summary of World Broadcasts, January 10, 2000).
- صادق زیباکلام: خیلی از ما ایرانیها، نژادپرست هستیم
- پروفسور علیرضا اصغرزاده: «ناسیونالیسم فارس در ایران» +ویدیو
- نژاد و نژادپرستی در ایرانِ معاصر – دکتر علیرضا اصغرزاده+ویدیو
- لابی پان فارسیزم در اروپا و امریکا
- زنجان به کابوس پان فارسیسم تبدیل شده است ; امروز زنجان فردا قزوین
- گسترش لجام گسیختہ پان فارسیسم در بلوچستان غربى
- زبان کشی طراحی شده وکاملا سیستماتیک در ایران
- شوونیزم فارس مرزهای جهل و جنون را درنوردیده است
- در محکومیت عرب ستیزی و سرکوب هموطنان عرب زبان
- حاکمیت هژمونی دشنام و مشروعیت تجارت فحش در کالای طنز فارسی!
- نگاهی به راسیسم دولتی فارسها در ایران
- فاشیستها به کودکان در مدارس این گونه می آموزند تورکها همه غلام،عمله ومزدورفارسها بودند
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Paniranizm


text:
قافقاز
قافقاز - خزر و قارا دنیز آراسیندا داغ سیستئمینین عمله گتیردیگی، آوروپا ایله آسیا گیتهسینین سرحددینده یئرلشن جوغرافی رایون. بؤیوک قافقاز سیرا داغلاری بؤلگهنی شیمالی قافقاز و زاقافقازیایا آییریر. ان یوکسک نقطهسی ائلبروز داغیندادیر (5642 متر). بؤلگه اهالیسی مرکب ائتنیک و زبانی ترکیبده مالیکدیر و زنگین نئفت یاتاقلارینا صاحیبدیر.
Mündəricat
سرحدلری[redaktə]
قافقازین شرق سرحددینین خزر دنیزی, غربینین ایسه قارا دنیز اولدوغو قبول ائدیلیر؛ آنجاق شیمالی و جنوبی سرحدلری حاققیندا کونسئنسوس یوخدور. شیمالدا فیزیکی-جوغرافی سرحد کوما-مانیچ چؤککلیگی، حاضیرکی آدمینیستراتیو بؤلگویه گؤره ایسه کراسنودار و ستاوروپول ولایتلرینین و داغیستانین شیمال سرحدلری حساب ائدیلیر. بعضاً قافقازا شرطلی اولاراق کالمیکییادا داخیل ائدیلیر. شیمالی قافقازین بؤیوک حیصهنین تاریخی-ائتنوگرافیک اولاراق روس ستئپلرینه و آشاغی پووولژییایا داها یاخین اولدوغو نظره آلیندیقدا ایسه قافقازین شیمال سرحددینی کوبان چایی بویونجا, کوما, مالکه و تئرئکا تپریندن کئچیرمک اولار. بئلهلیکله کرانسودار ولایتینین جنوبدا, آدیگئی، کاراچئو-چرکز، کاباردینو-بالکار، شیمالی اوسئتییا، اینقوشئتییا، چئچئنئستان و داغیستانین بؤیوک بیر بؤلومو بو بؤلگهیه داخیل اولور.
جنوب سرحدلرینی سیاسی اولاراق آذربایجان, ائرمنیستان و گورجوستان ایله ایران و تورکیهنین سرحدلرینی تشکیل ائدیر.
ژئوسیاسی اؤنمی[redaktə]
تا قدیمدن قافقاز بیزانس ائمپئریاسی، ساسانیلر، عرب خیلافتی، قیزیل اوردا، روسییا ایمپئریاسی و آوروپا کیمی قوهلرینی سیاسی و مدنی توققوشماسینا شاهیدلیک ائتمیشدیر آنجاق هئچ بیری بو اراضییه تامامیله حکم ائتمهیه نائل اولمامیشدیر. بؤلگه زنگین یئر آلتی خام ماده احتیاطینا صاحیبدیر و تاریخی اولاراق تیجارت یوللارینین کسیشمه نقطهسی اولموشدور. تاریخی ایپک یولو بورادان کئچمیشدیر.
ائتنیک و دینی قورولوش[redaktə]
بورادا یاشایان خالقلار دیللرینه گؤره 3 گروها بؤلونور:
- قافقاز دیلی خالقلار: آبخازلار، آدیگئیلار، چرکزلر، کاباردینلر، چئچئنلر، اینقوشلار، لزگیلر، آوارلار، دارگینلر، لاکلار، گورجولر و باشقالاری.
- هیند-آوروپا خالقلاری: ائرمنیلر، تاتلار، داغ یهودیلری، تالیشلار، اوسئتینلر و روسلار.
ایسلم (شیعهلیک و سوننیلیک) و کریستییان دینلری اساس دینلردیر. موسویلیک دینینین نومایندهلری ده مؤوجوددور. تاریخی اولاراق قافقاز آتشپرستلیک دینینین مرکزلریندن ساییلیر.
بؤلگهده یئرلشن اؤلکهلر[redaktə]
کونفلیکتلر[redaktə]
- قاراباغ
- آبخازییا
- چئچئنئستان
- اوسئتییا
باخ[redaktə]
منبع[redaktə]
خاریجی کئچیدلر[redaktə]
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Qafqaz