text:
حكایت خرس قولدور باسان
یازان : مرحوم میرزا فتحعلی آخوند زاده
كؤچوْرن : بهمن پور تقی
خرس قولدور باسان
یوننو تمثیلی گزارش، عجیب كی كیفیتی، اوچ مجلس دَ بیان اولوب اتماما یِتور
افراد اهل مجلس :
۱- دیوان بَی
۲- كمالو، اونون دیلمانجی
۳- مشدی قربان
۴- تاروردی، اونون اوغلی
۵- پرزاد، اونون قارداشی قیزی
۶- نجف
۷- ناماز
۸- زلاخا، اونون آروادی
۹- بایرام، جوان اوغلان
10- ولی، خاتون اوغلی
11- اروج، نصیب اوغلی
12- سونا پرزادین گایناناسی
13- ووخا ( كدخدا )
14- ماتاوی قزاق
15- فرانس فوخت ( حافظ حیوانات )
16- كریم ( یاساول ( پلیس ) )
17- َرَكَمَلر ( ایلات ) و قزاقلار
بیرینجی مجلس :
«بیرینجی مجلس واقع اولور درَنین ایچیندهَ بیر بویوك ..............
حكایت خرس قولدور باسان یازان : مرحوم میرزا فتحعلی آخوند زاده كؤچوْرن : بهمن پور تقی یوننو تمثیلی گزارش، عجیب كی كیفیتی، اوچ مجلس دَ بیان اولوب اتماما یِتور افراد اهل مجلس : ۱- دیوان بَی ۲- كمالو، اونون دیلمانجی ۳- مشدی قربان ۴- تاروردی، اونون اوغلی ۵- پرزاد، اونون قارداشی قیزی ۶- نجف ۷- ناماز ۸- زلاخا، اونون آروادی ۹- بایرام، جوان اوغلان 10- ولی، خاتون اوغلی 11- اروج، نصیب اوغلی 12- سونا پرزادین گایناناسی 13- ووخا ( كدخدا ) 14- ماتاوی قزاق 15- فرانس فوخت ( حافظ حیوانات ) 16- كریم ( یاساول ( پلیس ) ) 17- َرَكَمَلر ( ایلات ) و قزاقلار بیرینجی مجلس : «بیرینجی مجلس واقع اولور درَنین ایچیندهَ بیر بویوك پالاد آغاجینین دیبیندهَ كی پرزاد اتوروب داش اوستوندهَ. یانیندا قیوراق ( شیك پوش ) گینمش و یاراقلانمیش ( آراسته به تفنگ ) بایرام گوْزون اونا دیكمیش» بایرام : آخر كی بو پالاد آغاجینین آلتیندا مَنهَ مُیسر اوُلدی كی سنین ایلَه گوروشوب دانیشیب اورَییمی بوشالدام نیهَ گئری ( عقب ) باخیرسان. پرزاد : آی آمان گورخورام. بایرام : گورخما. من سنی چوخ ایلَمَنَم ( ساخلامارام ) ایندی پرزاد مَنَه دِ گوروم سن گِداجاقسان تاروردیهَ بیر تات ( طایفه آدی ) آروادی اولاجاقسان سونرا قیزلار ایچیندَه گوُوَناجاغسان كی. گویا سنین دَ اَرین وار. پرزاد : نهَ اِیلیم اَلْمدَن نهَ گلیر. آتام اولوب دیر بیر آنام ایلهَ گالمشام عمیمین اختیاریندا گارداشیم یوخ. بیر كَسیم یوخ. عمیم ایستَمیر كی منی اوزگَیَه وِرسین آتامنان گالان سوُرونی ایلخینی اوزگَیَه تاپْشیرسین. بایرام : بس معلوم اولور كی عمین سنی آختارمیر آنجاق سنین سورون ایلخینی آختاریر اونون اوچون ایستَییر سنی اوُز اوغلینا او تاجیك ( گورخاق ) اوغلانا وِرَ كی عمریندَه بیر سِرْچَه وُروُرمی بیر گوُزو اوغورلاندیغی یوخدیر. پرزاد : نهَ ایلَییم یازینی پوزماغ اولماز. هلبت منیم دَ گاباغیمدا بِلهَ یازیلمامیش كی گرك من تجیك ( گوخاق ) آروادی اوُلایدیم. بایرام : یعنی نهَ تجیك آروادی اوُلماقدانسا اوزونی بو كوُلهَ ( خاكستر ) تَلْلَیب بوغولاسان بو دَیلمی. پرزاد : البتّه یوزگات بوغولماغیم تاروردیَه آرواد اولماغدان یَیْدور سَنْنَن چَكینیرَم اگر سن رصخت وِِرسَن بیر گون بو دادیلا بیر دَردیلَه اوزومی ساغ گویمانام. بایرام : آلّاه. اِلهَ مَسین سُوز گَلیشی مَن بِلهَ دِییرَم سَن اولمیاندان سونرا داخی من نیهَ دونیا اوزونلهَ گَزَرم سنین اولومون هچ واخت راضی اولابیلمَرَم و تاروردیَه دَ آرواد اوُلماغینا تابلاشمارام چون او صاباح بیر گوُلهَ تاروردنین بوُرینهَ وُرارام سونرا اوزوموندهَ باشیما هر نهَ گلسَ گولَ سَن. پرزاد : بس اِلَدهَ بیر گولهَ دَ مَنه وور مَنی دَ اولدورسَن دَن سونرا من داخی نیَه گورك دونیادا ساغ گالام. بایرام : سَن نَه اوچون ساغ گالمیاسان. سن ساغ گالارسان سونرا باری بیر باشقا آبیرلی وُران. ییخان اوغلانا گِدَرسَن هچ اولماسا تای توش تعنَه سی چكمرسَن. پرزاد : آی بایرام آلّاهی سِوْرسَن منیم اورَییمی گانا دوندَرمَه منیم اوز دردیم اوزومَه بس دیر اگر من وُران ییخان اوغلانا نَصیب اُولمادیم سَنَ نصیب اُولدوم. بایرام : مَنَه نصیب اولماغین اُوز الیندَه دیر اگر ایستَسن. پرزاد : نِِجَه اوز الیمدَه دیر. بایرام : بِلَه كی مَنَ ایزن وِرسنی گوتوروم گاچیم. پرزاد : هارا؟ بایرام : قارا باغا، ایروانا، باشقا اوزاخ یِرَه. پرزاد : (بوراز فیكیر اِدیر ) خیر آنام راضی اولماز آنامین گوزونین آغی قاراسی بیر مَنَم، منی اوزاغا آپارسان آنامین گوُنی قارا اولار. بایرام : بس گوُی سَنی آپاریم ماهالیمیزین اوبیری باشینا. پرزاد : اه. اُو بوش ایشدیر. عمیم دولتلی، زورلی كِشی دیر بو یاخیندا هچ واخت منی سنین الیندَه گویماز. باشینا یوزمین گالما گال آچار اوستونَه تقصیر یاخار دیوانا سالار نَه بیلیم نَه ایلَرْ. بایرام : بس نجه گرك اولسون گدسن تاروردیه آرواد اولاسان من دَ گراخدان باخام. پرزاد : به شرطی كه تاروردینی اولدورمَك اولمیا. بایرام : یاخشی اولدورمَك اولماسْن بِلَه اولا كی تاروردی بُورادان اوزاقلاشا اوزگه یِرَ دُوشَه پرزاد : یاخشی بونا من راضیام. بایرام : بس دور گِت ناماز آروادی زلاخانی بورا گوندَر گلسین. اونونلا دانیشیم. پرزاد : بوساحاتدا گوندَرَرم. ( گِتمَك ایستیر ) بایرام : ( الینی توتوب ) بیر دایان سوز دانیشیرام. پرزاد : نَه دِئیرسَن؟ بایرام : آ ظالیم مَنیم اُورییم اُود توتوب آلیشیب یانیر. پرزاد : بس نِجَه اِیلیم؟ بایرام : باری اودیمَه بیر آز سو سَپ گِت. پرزاد : او دور سو گاباغیندا. چایدان آخیر ایچ نَه قدر ایستیرسن. بایرام : منیم اورییمین یانگوسی سو ایلَه سونان یانگو دِئیر. پرزاد : بس نَه ایلَه سونار. بایرام : بیر جوت اوپشیلَه. پرزاد : ( الینی دارتیر ( توتور )) اه بس دیر. سن آلّاه هَلَه زارافات ( شوخی ) وقتی دَئیر گوی گدیم ایندی منیم دالیمجا گَلَن اولار. ( بایرام اونون بوینون گوجاغلیب بیر جوت اوپوش آلیر بوراخیر. پرزاد توولانا، توولانا اوبایا گِدیر ) بایرام : ( دالیسیجا ) زلاخانی تِز گوندَر. بُوردا گوزت لْیرَم ( یالقوز – تك ). آخ تاروردی، تاروردی گمان اِ دیرسن كی آخیر پرزادی گویاجاغام سَنَ گِدَ؟ بو گَدَ غریبَه آخماق دیر. بیر فیكیر اِلَه میر كی آخیر نَه هُنریم وار مَن بایرام ایلَه میدانا گیریم؟ اونون كیمی آتا بیلیرَم وُرا بیلمَرَم. ایكی آتین آرپاسین بوْلَه بیلمرم. آدیم بیر گوچاقلیقدا سویلنمَیب، بیر قولدورلوغدا چَكیلمَیب عُمرُم دَ بیر آت اوغورلامامیشام بیر اوكوز گوُمامیشام گِجَه واختی گورخودان آلاچیقین چاتانیندان باشیمی دیشگاری چیخارا بیلمَنَم اوَرَك ایلَه نِجَه بایرام كیمی آدامین سِوْگولیسینَه گوز دیكیرَم والّاه اگر پرزاد ایزن وِِرسَه بیر گون اونی ساغ گویمارام. (بو حالدا زلاخا دالسی طرفدن ) زلاخا : سلام علیكم. بایرام كیمی ایله گوپ ( خالی بندی ) ایلیرسَن. بایرام : (دالی چوورلیب ) آ زلاخا سَن سَن كی ایله گوپ الیرَم؟ تاروردنین گاراسینجا ( پشت سر ) سویَلَیرم. زلاخا : تاروردی سَنَه نه ایلیب دیر. بایرام : داخی نَه ایلیجك دیر. گونومو قارا اِلیْب صبر و قراریمی كسیب دیر نه گوندوز دینجَله بولورَم نه گِجه یاتا بیلیرَم. آز گالیب دَلی، دیوانه اولوب مجنون كیمی داغا – داشا دوشم. كرم كیمی آلیشام یانام. زلاخا : آخیر نیه. نه سَبَبیله. بایرام : او سبب له كی بو تَجیك بومایماغ ایستر كی پرزادا اَر اولسون سن آلّاه زلاخا دوغور سُویله پرزاد كیمی قیز هچ واردیمی كین بِله تجیكَ گَله. زلاخا : كیم دِئیر كی پرزاد تاروردیه گِدَجَك دیر؟ پرزادین اورَیین من بیلیرم او سَنْنَن باشقا بیر آدام اولسادا گِتمَز تاروردیه اونون گوزوندَه چیبینجه ( مگس ) دَ گوركمور. بایرام : بونلان نه حاصیل كی تاروردی اونون گوزونده چیبینجه دَ گوروكمور. اما چیبین شیرنیَه حریص اولان كیمی تاروردی پرزادا حریص دیر بو چون صاباح دیر آتاسی مشدی قربان، كبینین كسدریب وِرَجَك. زلاخا : قیزین گویلی اولماسا نِجه اونی اَرَ ورمك اولار. بایرام : اه زلاخا. نه دانیشیرسان؟ الهی سورسن قیز اوشاغینین الیندن نه گلجَك؟ اونون خاهیشین كیم باخاجاق؟ اولاً بیر آز آف – توف اِلیر، سونرا چارسی كسیلر. تن قزایا وِِریر آنجاق من آه – زار. ایله دردَ گرفتار گالّام. زلاخا : بس سنین فكرین نَدور؟ بایرام : منیم فیكریم بودور كی ایندی دَن باشیمین چارسین گورم تاروردنی آرادان گوتورم. زلاخا : یعنی اونی اولدورَسَن. بایرام : یوخ اونا پرزاد راضی اولمور من اوزوم دَ صلاح گورمورم اولدورمَكْدَن نه حاصیل؟ من اوزوم دَ گانلی قاچاق اولام پرزاد منیم الیمدَن دَ چیخار. زلاخا : دوغرو دِئیرسن بس نجه تاروردنی آرادان گوتورمك ایستیرسن. بایرام : باخ مَنَ. نجه اونی آرادان گوتورمك ایستیرم. او سیزَه چوخ گلیرسنین كیشین ناماز ایله چوخ گزیر. اگر سن و ناماز مَنَ كمك ایلیب بیر ایش اِیلْیَسیز اوزومون كُرد آتمی باغیشلارام نامازا و بیر یانی بزولی اینَك دَ سَنَ وررم. زلاخا : دوغوردان بیر اینَك. بایرام : شكسیز شبهَه سیز. زلاخا : یانیندا دا بیر بزُوو. بایرام : بلی بزویله اینان كی دوغور دِئیرم. زلاخا : بیز نه گرك اِدَك. بایرام : مثلاً تاروردینی بیر باهانا ایله اِوْنیزَه چاغیراسان ایناندرْنْ كی پرزاد سندن اوتوری بی اختیار دیِر آمّا سَنَ گلمیه. تای توشوندان گورخور اوندان اوتوری كی دئیر دی سن بیر تجیك و گورخاق بیر آدام سان هامی بیلیر كی سنین الیندَن هیچ بیر( ایش ) بیر اوغورلوغدا بیر قولدورلیغدا بیر قوچاقلیغدا آدین چكلمیب لر آتماغین معلوم دیر وُرماغین معلوم دَئیر هانسی قیز سنین كیمی اوغلانی سوُور سَنْ دَ بیر هنر گوستر بیر آدام سُوی پول گتور پارچا گتور یا بیر آت اوغورلا یا بیر مال اوغورلا دِسین لر كی فلان كین كیمی اَری وار تاروردی آخماقدور بو سوزلرین هامی سینا ایناناجاق سارساقلیق اِدیب اوزون سالاجاق خطا بالایا پرزاد قالاجاق منه. زلاخا : والّاه. یاخشی فیكیر اِدیسن سنین كیمی اوغلاندان اوتورو گرك چالیشیم. بایرام : دورست آنلادمی دِ دئیم سوزلری؟ زلاخا : خاطر جمع اُل. بایرم : سونرا هر نه اولسا منه بلندَررسَن؟ زلاخا : گِدیب دیوان بَی خبر وِرجَكسن. بایرام : یوخ چوغول لوغ پِشه سینی اُوستومه گوُتور مَنم. ایش اوزی اوز باشینا آچیلار آنجاق من ایسترم خبردار اولام اورَییم بیر آز توختیار. زلاخا : چوخ یاخشی سونرا هر نه اولسا سَنَ بیلندریم. ایندی گدرم ایشیم وار مال گلن وقت دیر. بایرام : گت آل بو یایلیق دا سَنَ پشكاش اولسون. زلاخا : با نه یاخشی یایلیق دیر ایچیندَه كی نه دیر؟ بایرام : ایچیندَه كی. چیشمیش دیر اونودا ور اوشاقلارینا. زلاخا : آ كیشی. اوغول سنین كیمی اولماق گرك! سنین گادان دیْ سین تاروردینی بویرَینه عمریندَه اونون الیندن من چوروك آلما دا آلمامیشام ساغلیق. ایله. گال. مرادینه تیوش. ( گدر ) بایرام : ( دالیسیجا ) وعدنی اونود مایاسان زلاخا : ( گدری . دونوب ) سن دَ بیر اینَك ( گاو ) دِمیسن. سَن دَ اونوتما. بایرام : بعلی. بیر سودلی چینیس اینك كی مثلی اولمیا. زلاخا : یانیندادا بزووی. بایرام : البته بزوویله. زلاخا : آ كشی سنین كیمی قوچاق اوغلانی سومَمك اولورمی؟ ساغلیقله گال شاهبازم. بایرام : گِت خوش گلدین. آلّاه. ایندی نه گایریم؟ گدیم دَردَ باری اُو زاد دان آختاریم. بیر آز فیكیرمی داغیردیم. ( وضع تاماشا خانا تغییر تاپیر ناماز اویندن سرعتی برپا اولور ناماز و زلاخا ) ناماز : سن دئیرسن كی بو ایشدن اوتور بایرام اوزونون كُرد آتینی مَنه باغیشلیا جاقدور. زلاخا : شك سیز باغیشلیا جاقدور. ناماز : آغلیم كسمیر بایرام اَلّی ( پنجاه ) قیزل منیم یانیمدا سانادیلار. كورد آتینی ساتمادی. اُنو، مَنَه پشكاش الرمی؟ زلاخا : پرزاد دان اُتوری او ایندی جانیندان گِچیر. آت مال نه شی دیر؟ بایرام : بلكه آلّا دا سونرا، وِرمیَه؟ زلاخا : آلّادماز بایرام، تانیمیرسان؟ اونون كیمی گوزل. سوزو بوتون اوغلان تامام اوبادا وارمی؟ ناماز : یاخشی اولدی. من اوزوم دَ ایستردیم كی تاروردینی بیر خاتایا سالام آتاسی مشدی قربان منه برج وردیی پولونو، اوستومه یاساول گوندوروب آلدی مَنَ دَ اونا بیر هایف چكمسم اورییم دینجلمَز. زلاخا : داخی نیه دورورسان؟ بِله فورصت اولورمو؟ نمیات اولارسان همیت آلارسان هامیا هایف چكرسن. تاروردی یاخیندا دیر. گِت چاغیر. گلسین بیزدَه چورك ییمَیَه سونرا من هامی ایشی دوزلدَرم. ناماز : عجب دِئیرسَن والّاه گِدرم. ( گدر ) زلاخا : ( یالقوز ) والّاه اگر تاروردی منیم سوزلریمدن قولدورلیغا گِتسَ بیچارنین هچ تقصیری یوخدور. او نیلسن كی بو ویران اولموش اولكنین قیزلاری قولدورلیغ، اوغورلیغ باجارمیانی سومیر لَر دیوان بی ( بیك ) دِیَن گرك كی بیچاره گَدَ لَری نیه. اوغورلوغدان قولدورلیغدان اوتوری اینجیدرسن؟ باجاریرسن اولكمیزین قیزلارینا قاداغان ایله كی قولدور اولمایان اوغلانلاردان زحللری گِتمَسین. اوندا مَن ضامین كی گورد گویون ایله اوتلایا. ( بو حالدا ناماز تاروردیه ایچَری گیریر ) ناماز : آی آرواد نَیین وار گتیر آجیق میشیق! زلاخا : بیه. نَییم اولاجاق؟ آجمیش دنیز و نیه تاروردی گیله گِدب چورك یِم دینیز، منیم اوستومه گل دنیز ؟ ناماز : هر نیین وار گتید. اوزون دانیشما. ( گدر.اون بوجاغیندان یاراغلانیا. باخماغا مشغول اولور ) زلاخا : آغشاما داخی بیر زاد گالمیاجاغ دیر. تاروردی : آی زلاخا نه گاییم اولوبسان. زلاخا : نیه گاییم اولماییم ؟ سندن مَنَ نه خیر گورمیشم. باری بیر دیلینَ گتیرسن كی تویومدا سَنَ بیر زاد باغیشلارام. تاروردی : نجه توی (عروسی). زلاخا : توی بیلمیرسن؟ تویوندا دِ گورم منه نه باغیشلیاجاغ سان؟ تاروردی : یاغشی اوندا سن بیر جوت باشماغ باغیشلارام گوررم چوخدان آیاغیالین گزیرسن. زلاخا : (اوزون كنارا توتوب) نجه میردار سَقّت آدام دیر ( قایم سسلَه ) ساغ اول چوخ راضیم ! تویون . تِزمی باشلاناجاق؟ تاروردی : پاییزدا زلاخا : نیه بله گِج. تاروردی : پرزاد یوباندریر. دِئیر. هَلَه. جهیز حاضیر دَییل. زلاخا : دوغور دانمی؟ بلكه باشقا سبب وار. تاروردی : نه باشقا سبب اولاجاغ. زلاخا : بلكه قیز سنی سوو میر؟ اورییی اوزگسنه باغلی دیر؟ تاروردی : اه بو نه دانیشیر! قیز منی سووئیر. غریبه سویلیرسن نجه قیز منی سوومَز. زلاخا : یعنی سن . دیندهَ چوخ زاد. سان نیه گرك سنی سِوَسن عمریندَه نه بیر ایش توتوبسان نه آد چیخار دیبسان كی قیزلار سنی سِوسین لر؟ تاروردی :نه آد چیخارد میشام؟ ناماز : آرواد نه دانیشیرسان نه ایشین وار. زلاخا : سسین كَس سن لیك زاد یوخدور. تاروردی : ناماز سن لیك زاد یوخدور. دوغرو دئیر. یاخشی زلاخا سوویله گورك من نه آد چیخارد مامیشام یعنی نه آد چیخار داجاغام. زلاخا : هچ اوغورلوغا گدیب سنمی؟ تاروردی : خیر اوغورلوغا گِدمَمیشم یوخدور نه دَن اووتوری اوغورلوغا گدَجاغام؟ اوزومین دولتیم. مالیم. آزدرمی؟ زلاخا : دولتین . چوخدور. آمّا قولدورلیغین یوخدور هچ بیر آدام سویوب سان. هچ بیر آدام وریب سان؟ تاروردی : خیر. نه آدام سویمیشام نه آدام ورمیشام سیبرَهَ گدن لری. دارا چكیلن لری گوزوم گوورمور. زلاخا : گوچاخ آدام هچ زاد دان گورخماز! چكینمز گورخاخ هامی دَئیر. سن گورخاقسان تجیكسن. تاروردی : كیم دِئیر. زلاخا : هامی دئیر. آروادلار. قیزلار. كشیلر. حتی بالاجا اوشاقلار دا. هامی حیف سیلنی لر كی تاروردی نجَه گوزل اوغلان دیر هچ تایی یوخدور. امّا چه فایدا گورخاق دور یاس سر دیر. تاروردی : كیم دیر من گورخاقام؟ هچ وقت گورخاق دِیلم بیراز چكنن. احتیاطلی آدامام ... یوخسا من دَ گورخاقلیق هاردا ایله. ناماز : آی آرواد بس دیر آز دانیش. زلاخا : سن كس سسینی. ایشین یوخدور. تاروردی : آكشی. سن له نه وار؟ دینمه سن. گوروم بو آرواد نه دانیشیر؟ بس بله هَ؟ پرزاد اونون اوچون مَنَه. گلمك ایستیر؟ دیرلر كی من گورخاقام ؟ والّاه. آجیغیم ایله توتور كی ایستیرم. بو ساحات دَ یولا دوشم گدم آدام سویام. هامیا بیلندیرَم كی منیم. حقیمدَه ناحاق گومان اِدیب لر. زلاخا : هنرینی گوستر. گورك. آدام. دیلیندَه چوخ زاد دَئیر. تاروردی : سن بیر یِر نشان ور من بوساحاتدا یولا دوشوم. زلاخا : دوش شاماخی یولونا. بش یوز سوودا كار گلیب گدیر. بیرین یكسین سوی ملین گتیر. گورك كی دوغوردان گوچاقسان یا لوگالیق اِدیرسن. تاروردی : گورسن سوودا كار طایفاسی یاراقلی اسبابلی بولاچیخیر. یا ایله بوم بوش. زلاخا : بله توتاق كی یاراقلی اسبابلی اولاردار. سن كی آغاجلا قاباغلارینا. چیخمیاجاغام. البتّه سنین دَ یاراق اسبابین اولاجاق. تاروردی : معلوم كی. اولاجاغ آمّا تك گتمَك بیر آز چتین دِیلمی. زلاخا : سن دَ یولداش گوتو. بیزدَه آزمی گوچاق اوغلان وار. اه سن هارا بله ایش هارا. تاروردی : من هارا بله ایش هارا؟ والّاه گوررسن كی دوغرو دئیرم ناماز بورا گل. سن الّاه مَنَه یولداش تاپ. ناماز : یولداشی نِینیرسَن؟ تاروردی : گزمَیَه گدَجاغام. ناماز :آكیشی. بوش. بوش دانیشما. سنّن كاروان وران اولماز. تاروردی : والّاه دوغورو سوزوم دور. یولداش تاپ. ناماز : سارساق سویلمه. من صلاح گورمورم. سنین ایشین دَئیر. تاروردی : آكِشی نه تَوْر آدام سان؟ سنین نه ورجینَه سن مَنَه یولداش ور سونرا گور كی. ایشیم دور یا یوخ. ناماز : چون كی اَلَ چكمرسن ولی، خاتون اوغلو. اوروج، نصیب اوغلونو چاغریغ آپارارسان. تاروردی : اِلَه ایكی جَسینی؟ ناماز : ایكی جسی سبدور. تاروردی :دوغوردان سبدیر. اولسون. دْیْ آدام گوندر اولاری چاغیرسین. ناماز : زلاخا گِت اولاری بورا چاغیر. زلاخا : آكِشی. سن اونون سوزونَه نَه اینانیرسان؟ تامام. او لوگالیق ادیر. ناماز : كس سسین. تاروردی كیمدن. اَسكیك. اگیدیر؟ الی گولومو. اوزگه لَرین گیندن گیچیك دیر. زلاخا : من اونی تانیمیرام؟ او هچ واخت بو ایشَه گیرینشمَز. تاروردی : مَن گیریشمَنَم. گوررسَن نِجه گیریشَریم. گِت اولاری تِز چاغیر سونرا معلوم اولار. زلاخا : یاخشی گدَرَم ( اوزون كنارا توتوب ) آخماق هامی سوزوموزَه ایناندی. انشاء اﷲ گِدَجَك ( كبر ). ناماز : (آهسته ) باخ. تاروردی. اگر. بختین یار اولسا هچ نه گتیرسن گرك اوزون برابری منه دَ پای ورسن ها. عیب دیر مندَن گیزدنمك گتیر دینیز شیلرین باشین باتیرماغ ایزن ایتیرمك. منیم بوینیما به شرطی كه هچ زادین منه یاری پای اولسون. تاروردی : اِه. مچید تیكلممیش كور عصاسین دایادی هَله گوی گورك نه اولار. ناماز : آ كِشی سنین الیندن نه گلمز؟ من آخماق آرواد طایفاسی دیلم كی تانیمیام. مگر سن آیی ( خرس ) امیر اصلانین نوسی دِئیلسن. تاروردی : ناماز سَن آلّاه. اونون. ایشلریندن اشیدیبسن كی نَلر ادیب لر. ناماز : هچ اشیتمَمیشم؟ صفر داییم اونون دوستی دیلیدی؟ ایشلرین بیر ییر مَنه ناغل اتمیبلرمی؟ انشاء اﷲ. بیزدَه اولار كیمی. بیر - بیریمیزی سِوَجَییك. اُمیدیم بو دور كی الینَه توشن اُو وْیْ ( آهو ) مندن گیزلمیسن. تاروردی : اولسون. تا كی. بیر پارا آداملار منیم حقیمی دَ چوروك ( پوچ ) سوزلر دانیشما سینلار. من ایله هامیسینی سنه وِرَرَم. من كی. پول. مال. دردینده دییلَم. ناماز : هامیسینی منه وررسَن؟ والّاه عجب دئیرسَن. بَرَ كالاه! ایندی بیلدیم كی داماریندا امیر اصلان گانی وار وعدنی اونوتمایاسان. تاروردی : آ كِشی سن یولداش ور آخیرینه باخ. ناماز : اودور. یولداشلارین گلیرلر. ( بو حالدا زلاخا ولی خاتون اوغلی و اروج نصیب اوغلی داخیل اولورلار ) ولی و اروج : سلام علیكم. ناماز : علیك السلام. ولی : ناماز، نه وار خیر اولا. بیزی نه چون چاغیردیبسان؟ ناماز : تاروردی توقع ادر كی، اونون لا، گزمَیَه گِدسینیز. اروج : نجه گزمَیه. ناماز : داخی نه سوروشماخ؟ گزمك دْیَنْدَه اوزون اوزون بیلَرمیش؟ ولی : من عُمریمدَه گزمیه گدیْم یوخدور گویون – گوزو. اوغورلوغیندان باشقا منیم الیمدن بیرزاد گلمَز. اروجو بیلمیرم. اروج : من جَئیز - یْیْیرم منیم هاواق قولدورلوغا گدمییم وار؟ من هچ گویون – گوزو اوغورلوغودا باجارمارام. ناماز : اولان. نه دانیشیرسینیز؟ مگر ایكی دئیرسینیز؟ تفنگ آتماغ بیجرسینیز. اروج : تفنگ آتماغ بیلَریك اودا اُوا. قوشا. آداما تفنگ آتماغ نه بیزیم ایشیمزدیر؟ ناماز : كیم سیزَ دئیر كی آداما تفنگ آتین آتلانارسینیز. چیخارسینیز گزمَیَه. یا ارمنی ( بازرگان ) بزیر گانلاری راست گَلَر گویا گورخوتماق چون باشلارینی اوستونه تفنگ بوشالدارسینیز بوندا هچ بیر ضرَر یوخدور اولار گورخوب هَرَ بیر طرفه گاچاجاق مالّاری یولّاری توكولوب گالاجاق ییقشدرب. گوتوروب گایدر سینیز نه چتین ایش دیر؟ ولی : اه. بیز هارا. بِله ایش هارا؟ بیز بیر چوبان آدامیخ بیزَه قولدورلیغ نه یاراشار. تاروردی : ناماز بورا گَل. بیلرسینمی. جیر ایلَمَه گورورسن كی گورخولّار. داخی نیه گیسنیرسان؟ هامی منیم كیمی كی اولمیاجاق دیر؟ بوراخ گتسینلر. ناماز : خیر. گوی گوریم. ولی. عایب دَئیل باش گاچاریرسینیز. آرتیغ تیكه مگر باش یارار. اولاً مالینیز پولونوز آرتار. ایكینجی آد سان چیخاردار سینیز. اروج : سان؟ من جئیز ییرم ( سرخ كرده ) منیم نیمه گركدور آد سان؟ ولی : بعلی بو كچل اروجا آدسان چوخ لازیم دئیر. ناماز : آ گَدَ. نه غیرت سیز آدام سینیز. تاروردی ایله هچ دوز چورَك ( نان ) داد سینیزمیز؟ مگر سیز بیلمر سینیز كی بیزیم اوبا میزدا بوندان دولتلی آدام یوخدور. سیزین همیشه وِجینیزَه گلمزمی؟ آز آدمّی اونان خیر گوروب؟ تاروردی : ناماز نیه گیسنیرسان؟ گوی گوروب من اوزوم دَ هَله بیر آز فیكیر اِلَمَك ایستیرم. ناماز : خیر نمك بهراملیغ ادیلر كچیك ( كوچك ) اولان گرك بویونون ( بزرگ ) سوزونَه باخا. ولی : اروج نه دئیرسَن؟ گِدَكمی. اروج : نه بیلیم. والّاه. گِدَرسن گِدَك. ولی : آ كِشی اولار كی بیر آت باهاسی. الیمیزَه دوشَه ایكی ایل دیر. كی آت ایستیرم آلام پول تاپمیرام. ناماز : البته آت باهاسی دا الینیزَه دوشَر! بِله خیر دَن آدام گاچارمی؟ ولی : دخی نه اِدَمك چون كی. تاروردی چارا سیز خاهیش اِدیر. اونون سوزی. سینین جا دُشمنین بُویُونُو. سین سین من حاضیرمی. اروج : من دَ حاضیرمی یولداشدان آیرلماغ كی. اولماز. تاروردی : آمّا بیر دروست فیكیر اِدین. ناماز : ( اونون سوزون كسیب ) تاروردی سوزدَن راضیی لیغ اِدیر وَ توقِع اِدیر كی فورصتی فوتا وِرْمَیب. گِدیب یاراقلانیب گَلَسینیز گَزمَك اوچون بِله یاخشی واخت اَلَه دوشمَز. ولی : اروج گِدك. ( گِدیلْلَر ) تاروردی : ناماز بیلیرسَن بیرزادی لاپ اونودوغ منیم آتام بیر مشدی كِشی دیر هچ راضی اولارمی. كی مَن قولدورلوغا گِدم. ناماز : آ كِشی آتاندان رصخت آل. گِت. تاروردی : عجب دانیشیرسان. آتاما دِئیم كی. منه رصخت وِر قولدورلوغا گِدَم. ناماز : الَه نه دِئیرسَن؟ دِ كی. آراندا. تاخیل سورماغا گِدَرم. البتّه رصخت وِرَجَك دیر. سونرا چیخ پشت یولونا. داخی نه وار بوندا؟ تاروردی : هچ بوندا نه وار. ناماز : یعنی بوندان آسان نه وار. تاروردی : عجب آسان زاد تاپْمیسان؟ من والّاه. آنجاق آتاملان گورخورام اِوْ جَهَت دَن. بو ایش منه چوخ چتین گلیر. ناماز : آدام كی گورخاق اولدی بو توور ایله بهانه گَتیریر. گِتمیرسَن اوزون بیل. ( بوحالدا زلاخا داخیل اولور ) ناماز : زلاخا گَت اوشاقلارا دِ كی چوخ جَفا چَكمَسینلر تاروردی گیریلندی. تاروردی : مَن كی دِمَدیم گیریلییرم. زلاخا : من بو ساحاتدا پرزاد ایله گوروشدوم هامی ایشی گورتاریب پیچیلدادیم. نجه سِویندی. نجه سُوویندی دِدی كی ایندی البتّه شوكور. داخی دِمَزلر كی تاروردی گورخاقدی بوندان سونرا من اوتانمانام دِئیم كی اونو سِوْرَم. بو واختا تك تامام قیزلار منه تَعنَه اِدر دی هَر بیری سینی گورَندَه باشیمی آشاغا سالّیردیم. ناماز : آشكار زادیر كی. بیزیم. قیزلاریمیز هچ بیری اوغلانی سِوْمزدركی. آدام سویمامیش یول كسمَمیش اولا. اِله بیریسی بو زلاخا! آخیر بودا گُوزل سایلیردی. زلاخا : آلّاهی سورسَن. اتیمیزی توكمه. آز دانیش. ناماز : والّاه دوغرو دِئیرَم اِله بیریسی بو زلاخا مگر نه اولّدن. گلیردی اگر قولدورلوغا اَل گویماسایدیم؟ آرواد بِله دیرمی؟ زلاخا : یاخشی بسدیر.گچن ایش ایندی چوروك چولدی اِیلَیب دانیشماغ سنه گالیب دیر. تاروردی : من گِتمَیه مضایقه اِلَمیرَم آمّا اوستومدَه هچ بیر یاراق یوخدور بیلمیرَم نجه اِدیم. یاراق اوچون اِوَ گِتسَم. آتام دویاجاق دیر. ناماز : اِوَ نیه گِدیرسَن منیم گلینجمی تفنگیمی. تاپانجامی گوتور خانجال دَ كی آز بِلیندَه وار گوی من سنی گیندریم. یاراقاندریم. ( باشلاین یاراقلاری اونون اوستونه تاخماغا ) تاروردی : داخی باشقا نه گوتوروم؟ ناماز : اولان بسدیر. بولار ایله قوشون. گیرْماغ اولار. داخی آرتیخ نَیین گرك دیر؟ زلاخا : بای مان ( بی ایمان ) تاروردی. نجه هیبت لی اولدون؟ سنی گورن كیمی آداملار قاچاجاغلار. ( بو حالدا ولی و اروج داخیل اولورلار ) اروج : بیزدَه حاضیریغ. تاروردی : گِدَكمی؟ ناماز : گِدین. گِدین اوغورونوز خیر اولسون اَلیدولو گاییدا سینیز! زلاخا : تاروردی. پرزاد ایله گوشا ( جفت ) گارییاسان ( پیر شدن ) چوخلو اوغول، قیز گورسن. اوغانلاریندا سنین كیمی گوچاغ اولسون. تاروردی : غَم ایلَمَه. اولاجاغلار. شك سیز. اولاجاغلار. یا صاف آدیمی باتیرام یا آدام سویمامیش. گائیت میاجاغام. ( گدیلر ) ناماز : زلاخا بیلیرسینمی. من. سرتلَشدیم كی تاروردی هر نه گتیرسه یاریسین. منه وِرسین. زلاخا : تاروردی. یانی پرزاد گَتیرجك دیرمی. كی. یاریسین سنه وِرَه؟ سن نیه بِله خام خایال اولورسان؟ شَك یوخدور كی اونون. گُوْل، گیجی. اَزیب پولا سالاجاغلار. ناماز : خیر. كیم بیلیر. اونون كی اوغورنا بیر خیر گَلَه گورخاق همیشه اوزوندن گورخاقا راست گَلَر. آخیر دا ایش نجه گورتارسا. بیزیم خیریمیزَه دیر. بیر طرفدن آت. بیر طرفدن دَ پول. ( گِدیر اَلین اُووشدورا. اُووشدورا ) ( پرَدَه سالینیر ) ایكینجی مجلس : «واقع اولور شمس الدین ماحالیندا دَرَنی ایچیندَه كی بیر طَرقْدَه تَپَه داخی ظاهر دیر» بایرام : ( یالقوز ) آ كِشی بودا اِله دوشمور. نه بیر جیران وار. نه بیر توراج ( قوش )، بیر دوشان دا بیر راست گلمیر كی بیر تفنگ آتام. اورَییم داریخیر. نه یامان بَختیم وار. منیم توتالیم ( آرا. سوزو ) كی پرزاد منی سِوَر. الیندَن نه گَلجَك؟ عَمی سینین اَمریندن چیخامی بیلجَك. تامام اوبانین عُهدَه سینین گلمی بیلجَك؟ قیز طایفا سینین خاهیشینه مگر بیزلردَه قولدورلوغمو آسارلار؟ امید یوخدور ایقبالیم گَتیرمیجك زلاخا اِدّّیْیْ وعدنی بیتیرمیه جرأت اِدَ بیلمیجك. ناماز بیر طاماحكار شیطان فیكیر آدام دیر. هچ واختدا تاروردی كیمی دولتلی اَله سالماغ ایستَمیجَك. پروردگارا نجه اِدیم بو دَردَ نجه تابلاشیم نه تٌُوور صبر ادیم نجه آدام توتوم نجه بو غصّه دَن دینجَل بیلیم؟ آخ نه خیشیلتی سَسْی گلیر؟ گرك كی بو كولون ( بوته ) دالیسیندا دیر. جاناوار اولاجاغ گِدیم بلكه گولَه ایله وورا بیلیم. اِله بیلیم كی. تاروردینین بویرینی گوله وُرورام. ( گِدیب ) ( بیر آز سونرا تاروردینین یولداشلاری ایله یِتیشیب. بیللرینی ( پشت ) اَییب سونرا سینه سینه اویانا – بویانا باخیرلار ) تاروردی : هس هس. احتیاطلی اولون گرك كی یولدان گلن وار. اروج : وار وار. آت آیاغینین تاپْپیلتسی گلر. ولی تفنگین چاغماغین یوخاری آیاغا گووزا كی. هامیمیز بیردَن تفنگلرینی بوشالداغ. تاروردی : دایانین. دایانین بِله بیلمیرَم كی تفنگ آتماساغ یاخشی دیر. ولی : نجه تفنگ آتماساغ یاخشی دیر؟ اوندا نجه سویماغ اولار؟ سونرا گرك اَلی بوش اوبایا گاییداغ. تامام خالقی اوستوموزَه گولدورَك. تاروردی : نه سبب خالق اوستوموزَه گولجَك؟ دیریك كی یولا چیخدیق. چوخ گوزَتْلدیك، هچ كَس راست گلمدیك. ولی : بونا هچ كس اینانماز. من بویون اِدَ بیلمَنَم. تاروردی : اِله بیلمَزسَن. بس من دَ كمك سیز فقیر فقرانین اوستونه توكوله بیلمَنم! من بله گناه ایشَه گوشولمیاجاغام! آدامدا رحم مروّت یاخشی شی دیر. دوغروسو بودور كی من گایداجاغام من گالمیرام گِدیرَم. ولی : یاواش عزیزْم چوخ گِج باشا دوشوسن آلّاها آند اولسون آگر آیاغ گِئری ( طاقت سیز ) گویاسان شیطانینی چكیب گارنینی توستو ( دود ) ایله دولدوررام سارساغ بالاسی سارساغ اُوزون یالواریب بیزی بورا گتیرمیسین ایندی بیزی گویوب گتمك ایستیرسَن؟ تاروادی : من كی سیزی گویوب گتمك ایستمیرَم من سیزین خیرینیز اوچون دِییرَم كی گئری دونك بلكه یول آدامی بیزدَن چوخ اولدولار بلكه بیزیم كیمی گوچاغ آداملار اولدولر توكومُوزو توكوب. گُول ( دست ) گاناتیمیزی ( بال ) گیرالار. ولی : قوشدان قورخان داری اكمز. ایندی بو فیكیرلری اِلمَك وقتی دَئیل یولدان اوُتونلاری گرك ایلیك سن دَ بیزیم ایله گرك بیر یِرْدَ اولاسان یوخسا گوررسَن ایستیرسَن صاباح مالمی بیزَه قوُلدورَسَن؟ آیاق گیری گویاسان. بوتون تفنگی سنه بوشالداجاغام. ( تفنگ اوناساری چُوورور ) تاروردی : الّاهی اكبر. بیزَه گورخاق دِمسینلر دِئین گرك اوزوموزو بلایا سالاغ؟ آ گارداش بیرجه گولاغ آس منه گور نه دِئیرَم سن گوچاغلیغی لاپ غلط آنلاییرسان. هچ بیلیرسینمی گوچاغلیغی ایكیلیك نه دیر؟ اگید لرین باش چی سی گورخلو دِیبلر كی اِگید لیك اوندور دورغوزو گاچماغ دیر بیریسی هچ گُوزَ گورونممك من دِئیرَم كی. بو ایكی ایشین هانسینا عمل اِدیر سینیز، اِدین. ولی : بس دیر. چوخ وَعدَه وِرمه گورور سنمی یوخاریدا بیر زاد گالالیر؟ او یولدان گلن اولاجاق دیر. تاروردی : ( ایلیب باخیر ) دوغوردان گلن وار گُورَسَن كیم دیر؟ والّاه گلیر! بیلیر سینیزمی. سیز گاباغا گدین من سیزین دالینیزی ساخلییم. ولی : بَلی سَنَ چوخ اومود باغلاماغ اولار. اروج. گاباغدا گِدَك. گورَك كیم دیر گلَن. ای تاروردی والّاه. اگر گاچاسان اوبانین ایچیندَدَه حقینَه فیكیر چكَرَم اوزون بیل. ( تاروردی و سونرا نمسه فوك ) تاروردی : دْیْ گور سو گلیلیین آخییری بِله اولار. هچ فیكیریم دَن گچیردی كی قولدور اولاجاغام یول كسَجایام عالمَه زلزله، ولوله سالاجاغام. پروردگارا. سِوگی نه یامان اولارمیش. فوك : م
خرس قولدور باسان
حكایت خرس قولدور باسان
یازان : مرحوم میرزا فتحعلی آخوند زاده
كؤچوْرن : بهمن پور تقی
یوننو تمثیلی گزارش، عجیب كی كیفیتی، اوچ مجلس دَ بیان اولوب اتماما یِتور
افراد اهل مجلس :
۱- دیوان بَی
۲- كمالو، اونون دیلمانجی
۳- مشدی قربان
۴- تاروردی، اونون اوغلی
۵- پرزاد، اونون قارداشی قیزی
۶- نجف
۷- ناماز
۸- زلاخا، اونون آروادی
۹- بایرام، جوان اوغلان
10- ولی، خاتون اوغلی
11- اروج، نصیب اوغلی
12- سونا پرزادین گایناناسی
13- ووخا ( كدخدا )
14- ماتاوی قزاق
15- فرانس فوخت ( حافظ حیوانات )
16- كریم ( یاساول ( پلیس ) )
17- َرَكَمَلر ( ایلات ) و قزاقلار
بیرینجی مجلس :
«بیرینجی مجلس واقع اولور درَنین ایچیندهَ بیر بویوك پالاد آغاجینین دیبیندهَ كی پرزاد اتوروب داش اوستوندهَ. یانیندا قیوراق ( شیك پوش ) گینمش و یاراقلانمیش ( آراسته به تفنگ ) بایرام گوْزون اونا دیكمیش»
بایرام : آخر كی بو پالاد آغاجینین آلتیندا مَنهَ مُیسر اوُلدی كی سنین ایلَه گوروشوب دانیشیب اورَییمی بوشالدام نیهَ گئری ( عقب ) باخیرسان.
پرزاد : آی آمان گورخورام.
بایرام : گورخما. من سنی چوخ ایلَمَنَم ( ساخلامارام ) ایندی پرزاد مَنَه دِ گوروم سن گِداجاقسان تاروردیهَ بیر تات ( طایفه آدی ) آروادی اولاجاقسان سونرا قیزلار ایچیندَه گوُوَناجاغسان كی. گویا سنین دَ اَرین وار.
پرزاد : نهَ اِیلیم اَلْمدَن نهَ گلیر. آتام اولوب دیر بیر آنام ایلهَ گالمشام عمیمین اختیاریندا گارداشیم یوخ. بیر كَسیم یوخ. عمیم ایستَمیر كی منی اوزگَیَه وِرسین آتامنان گالان سوُرونی ایلخینی اوزگَیَه تاپْشیرسین.
بایرام : بس معلوم اولور كی عمین سنی آختارمیر آنجاق سنین سورون ایلخینی آختاریر اونون اوچون ایستَییر سنی اوُز اوغلینا او تاجیك ( گورخاق ) اوغلانا وِرَ كی عمریندَه بیر سِرْچَه وُروُرمی بیر گوُزو اوغورلاندیغی یوخدیر.
پرزاد : نهَ ایلَییم یازینی پوزماغ اولماز. هلبت منیم دَ گاباغیمدا بِلهَ یازیلمامیش كی گرك من تجیك ( گوخاق ) آروادی اوُلایدیم.
بایرام : یعنی نهَ تجیك آروادی اوُلماقدانسا اوزونی بو كوُلهَ ( خاكستر ) تَلْلَیب بوغولاسان بو دَیلمی.
پرزاد : البتّه یوزگات بوغولماغیم تاروردیَه آرواد اولماغدان یَیْدور سَنْنَن چَكینیرَم اگر سن رصخت وِِرسَن بیر گون بو دادیلا بیر دَردیلَه اوزومی ساغ گویمانام.
بایرام : آلّاه. اِلهَ مَسین سُوز گَلیشی مَن بِلهَ دِییرَم سَن اولمیاندان سونرا داخی من نیهَ دونیا اوزونلهَ گَزَرم سنین اولومون هچ واخت راضی اولابیلمَرَم و تاروردیَه دَ آرواد اوُلماغینا تابلاشمارام چون او صاباح بیر گوُلهَ تاروردنین بوُرینهَ وُرارام سونرا اوزوموندهَ باشیما هر نهَ گلسَ گولَ سَن.
پرزاد : بس اِلَدهَ بیر گولهَ دَ مَنه وور مَنی دَ اولدورسَن دَن سونرا من داخی نیَه گورك دونیادا ساغ گالام.
بایرام : سَن نَه اوچون ساغ گالمیاسان. سن ساغ گالارسان سونرا باری بیر باشقا آبیرلی وُران. ییخان اوغلانا گِدَرسَن هچ اولماسا تای توش تعنَه سی چكمرسَن.
پرزاد : آی بایرام آلّاهی سِوْرسَن منیم اورَییمی گانا دوندَرمَه منیم اوز دردیم اوزومَه بس دیر اگر من وُران ییخان اوغلانا نَصیب اُولمادیم سَنَ نصیب اُولدوم.
بایرام : مَنَه نصیب اولماغین اُوز الیندَه دیر اگر ایستَسن.
پرزاد : نِِجَه اوز الیمدَه دیر.
بایرام : بِلَه كی مَنَ ایزن وِرسنی گوتوروم گاچیم.
پرزاد : هارا؟
بایرام : قارا باغا، ایروانا، باشقا اوزاخ یِرَه.
پرزاد : (بوراز فیكیر اِدیر ) خیر آنام راضی اولماز آنامین گوزونین آغی قاراسی بیر مَنَم، منی اوزاغا آپارسان آنامین گوُنی قارا اولار.
بایرام : بس گوُی سَنی آپاریم ماهالیمیزین اوبیری باشینا.
پرزاد : اه. اُو بوش ایشدیر. عمیم دولتلی، زورلی كِشی دیر بو یاخیندا هچ واخت منی سنین الیندَه گویماز. باشینا یوزمین گالما گال آچار اوستونَه تقصیر یاخار دیوانا سالار نَه بیلیم نَه ایلَرْ.
بایرام : بس نجه گرك اولسون گدسن تاروردیه آرواد اولاسان من دَ گراخدان باخام.
پرزاد : به شرطی كه تاروردینی اولدورمَك اولمیا.
بایرام : یاخشی اولدورمَك اولماسْن بِلَه اولا كی تاروردی بُورادان اوزاقلاشا اوزگه یِرَ دُوشَه
پرزاد : یاخشی بونا من راضیام.
بایرام : بس دور گِت ناماز آروادی زلاخانی بورا گوندَر گلسین. اونونلا دانیشیم.
پرزاد : بوساحاتدا گوندَرَرم.
( گِتمَك ایستیر )
بایرام : ( الینی توتوب ) بیر دایان سوز دانیشیرام.
پرزاد : نَه دِئیرسَن؟
بایرام : آ ظالیم مَنیم اُورییم اُود توتوب آلیشیب یانیر.
پرزاد : بس نِجَه اِیلیم؟
بایرام : باری اودیمَه بیر آز سو سَپ گِت.
پرزاد : او دور سو گاباغیندا. چایدان آخیر ایچ نَه قدر ایستیرسن.
بایرام : منیم اورییمین یانگوسی سو ایلَه سونان یانگو دِئیر.
پرزاد : بس نَه ایلَه سونار.
بایرام : بیر جوت اوپشیلَه.
پرزاد : ( الینی دارتیر ( توتور )) اه بس دیر. سن آلّاه هَلَه زارافات ( شوخی ) وقتی دَئیر گوی گدیم ایندی منیم دالیمجا گَلَن اولار.
( بایرام اونون بوینون گوجاغلیب بیر جوت اوپوش آلیر بوراخیر. پرزاد توولانا، توولانا اوبایا گِدیر )
بایرام : ( دالیسیجا ) زلاخانی تِز گوندَر. بُوردا گوزت لْیرَم ( یالقوز – تك ). آخ تاروردی، تاروردی گمان اِ دیرسن كی آخیر پرزادی گویاجاغام سَنَ گِدَ؟ بو گَدَ غریبَه آخماق دیر. بیر فیكیر اِلَه میر كی آخیر نَه هُنریم وار مَن بایرام ایلَه میدانا گیریم؟ اونون كیمی آتا بیلیرَم وُرا بیلمَرَم. ایكی آتین آرپاسین بوْلَه بیلمرم. آدیم بیر گوچاقلیقدا سویلنمَیب، بیر قولدورلوغدا چَكیلمَیب عُمرُم دَ بیر آت اوغورلامامیشام بیر اوكوز گوُمامیشام گِجَه واختی گورخودان آلاچیقین چاتانیندان باشیمی دیشگاری چیخارا بیلمَنَم اوَرَك ایلَه نِجَه بایرام كیمی آدامین سِوْگولیسینَه گوز دیكیرَم والّاه اگر پرزاد ایزن وِِرسَه بیر گون اونی ساغ گویمارام.
(بو حالدا زلاخا دالسی طرفدن )
زلاخا : سلام علیكم. بایرام كیمی ایله گوپ ( خالی بندی ) ایلیرسَن.
بایرام : (دالی چوورلیب ) آ زلاخا سَن سَن كی ایله گوپ الیرَم؟ تاروردنین گاراسینجا ( پشت سر ) سویَلَیرم.
زلاخا : تاروردی سَنَه نه ایلیب دیر.
بایرام : داخی نَه ایلیجك دیر. گونومو قارا اِلیْب صبر و قراریمی كسیب دیر نه گوندوز دینجَله بولورَم نه گِجه یاتا بیلیرَم. آز گالیب دَلی، دیوانه اولوب مجنون كیمی داغا – داشا دوشم. كرم كیمی آلیشام یانام.
زلاخا : آخیر نیه. نه سَبَبیله.
بایرام : او سبب له كی بو تَجیك بومایماغ ایستر كی پرزادا اَر اولسون سن آلّاه زلاخا دوغور سُویله پرزاد كیمی قیز هچ واردیمی كین بِله تجیكَ گَله.
زلاخا : كیم دِئیر كی پرزاد تاروردیه گِدَجَك دیر؟ پرزادین اورَیین من بیلیرم او سَنْنَن باشقا بیر آدام اولسادا گِتمَز تاروردیه اونون گوزوندَه چیبینجه ( مگس ) دَ گوركمور.
بایرام : بونلان نه حاصیل كی تاروردی اونون گوزونده چیبینجه دَ گوروكمور. اما چیبین شیرنیَه حریص اولان كیمی تاروردی پرزادا حریص دیر بو چون صاباح دیر آتاسی مشدی قربان، كبینین كسدریب وِرَجَك.
زلاخا : قیزین گویلی اولماسا نِجه اونی اَرَ ورمك اولار.
بایرام : اه زلاخا. نه دانیشیرسان؟ الهی سورسن قیز اوشاغینین الیندن نه گلجَك؟ اونون خاهیشین كیم باخاجاق؟ اولاً بیر آز آف – توف اِلیر، سونرا چارسی كسیلر. تن قزایا وِِریر آنجاق من آه – زار. ایله دردَ گرفتار گالّام.
زلاخا : بس سنین فكرین نَدور؟
بایرام : منیم فیكریم بودور كی ایندی دَن باشیمین چارسین گورم تاروردنی آرادان گوتورم.
زلاخا : یعنی اونی اولدورَسَن.
بایرام : یوخ اونا پرزاد راضی اولمور من اوزوم دَ صلاح گورمورم اولدورمَكْدَن نه حاصیل؟ من اوزوم دَ گانلی قاچاق اولام پرزاد منیم الیمدَن دَ چیخار.
زلاخا : دوغرو دِئیرسن بس نجه تاروردنی آرادان گوتورمك ایستیرسن.
بایرام : باخ مَنَ. نجه اونی آرادان گوتورمك ایستیرم. او سیزَه چوخ گلیرسنین كیشین ناماز ایله چوخ گزیر. اگر سن و ناماز مَنَ كمك ایلیب بیر ایش اِیلْیَسیز اوزومون كُرد آتمی باغیشلارام نامازا و بیر یانی بزولی اینَك دَ سَنَ وررم.
زلاخا : دوغوردان بیر اینَك.
بایرام : شكسیز شبهَه سیز.
زلاخا : یانیندا دا بیر بزُوو.
بایرام : بلی بزویله اینان كی دوغور دِئیرم.
زلاخا : بیز نه گرك اِدَك.
بایرام : مثلاً تاروردینی بیر باهانا ایله اِوْنیزَه چاغیراسان ایناندرْنْ كی پرزاد سندن اوتوری بی اختیار دیِر آمّا سَنَ گلمیه. تای توشوندان گورخور اوندان اوتوری كی دئیر دی سن بیر تجیك و گورخاق بیر آدام سان هامی بیلیر كی سنین الیندَن هیچ بیر( ایش ) بیر اوغورلوغدا بیر قولدورلیغدا بیر قوچاقلیغدا آدین چكلمیب لر آتماغین معلوم دیر وُرماغین معلوم دَئیر هانسی قیز سنین كیمی اوغلانی سوُور سَنْ دَ بیر هنر گوستر بیر آدام سُوی پول گتور پارچا گتور یا بیر آت اوغورلا یا بیر مال اوغورلا دِسین لر كی فلان كین كیمی اَری وار تاروردی آخماقدور بو سوزلرین هامی سینا ایناناجاق سارساقلیق اِدیب اوزون سالاجاق خطا بالایا پرزاد قالاجاق منه.
زلاخا : والّاه. یاخشی فیكیر اِدیسن سنین كیمی اوغلاندان اوتورو گرك چالیشیم.
بایرام : دورست آنلادمی دِ دئیم سوزلری؟
زلاخا : خاطر جمع اُل.
بایرم : سونرا هر نه اولسا منه بلندَررسَن؟
زلاخا : گِدیب دیوان بَی خبر وِرجَكسن.
بایرام : یوخ چوغول لوغ پِشه سینی اُوستومه گوُتور مَنم. ایش اوزی اوز باشینا آچیلار آنجاق من ایسترم خبردار اولام اورَییم بیر آز توختیار.
زلاخا : چوخ یاخشی سونرا هر نه اولسا سَنَ بیلندریم. ایندی گدرم ایشیم وار مال گلن وقت دیر.
بایرام : گت آل بو یایلیق دا سَنَ پشكاش اولسون.
زلاخا : با نه یاخشی یایلیق دیر ایچیندَه كی نه دیر؟
بایرام : ایچیندَه كی. چیشمیش دیر اونودا ور اوشاقلارینا.
زلاخا : آ كیشی. اوغول سنین كیمی اولماق گرك! سنین گادان دیْ سین تاروردینی بویرَینه عمریندَه اونون الیندن من چوروك آلما دا آلمامیشام ساغلیق. ایله. گال. مرادینه تیوش.
( گدر )
بایرام : ( دالیسیجا ) وعدنی اونود مایاسان
زلاخا : ( گدری . دونوب ) سن دَ بیر اینَك ( گاو ) دِمیسن. سَن دَ اونوتما.
بایرام : بعلی. بیر سودلی چینیس اینك كی مثلی اولمیا.
زلاخا : یانیندادا بزووی.
بایرام : البته بزوویله.
زلاخا : آ كشی سنین كیمی قوچاق اوغلانی سومَمك اولورمی؟ ساغلیقله گال شاهبازم.
بایرام : گِت خوش گلدین. آلّاه. ایندی نه گایریم؟ گدیم دَردَ باری اُو زاد دان آختاریم. بیر آز فیكیرمی داغیردیم.
( وضع تاماشا خانا تغییر تاپیر ناماز اویندن سرعتی برپا اولور ناماز و زلاخا )
ناماز : سن دئیرسن كی بو ایشدن اوتور بایرام اوزونون كُرد آتینی مَنه باغیشلیا جاقدور.
زلاخا : شك سیز باغیشلیا جاقدور.
ناماز : آغلیم كسمیر بایرام اَلّی ( پنجاه ) قیزل منیم یانیمدا سانادیلار. كورد آتینی ساتمادی. اُنو، مَنَه پشكاش الرمی؟
زلاخا : پرزاد دان اُتوری او ایندی جانیندان گِچیر. آت مال نه شی دیر؟
بایرام : بلكه آلّا دا سونرا، وِرمیَه؟
زلاخا : آلّادماز بایرام، تانیمیرسان؟ اونون كیمی گوزل. سوزو بوتون اوغلان تامام اوبادا وارمی؟
ناماز : یاخشی اولدی. من اوزوم دَ ایستردیم كی تاروردینی بیر خاتایا سالام آتاسی مشدی قربان منه برج وردیی پولونو، اوستومه یاساول گوندوروب آلدی مَنَ دَ اونا بیر هایف چكمسم اورییم دینجلمَز.
زلاخا : داخی نیه دورورسان؟ بِله فورصت اولورمو؟ نمیات اولارسان همیت آلارسان هامیا هایف چكرسن. تاروردی یاخیندا دیر. گِت چاغیر. گلسین بیزدَه چورك ییمَیَه سونرا من هامی ایشی دوزلدَرم.
ناماز : عجب دِئیرسَن والّاه گِدرم.
( گدر )
زلاخا : ( یالقوز ) والّاه اگر تاروردی منیم سوزلریمدن قولدورلیغا گِتسَ بیچارنین هچ تقصیری یوخدور. او نیلسن كی بو ویران اولموش اولكنین قیزلاری قولدورلیغ، اوغورلیغ باجارمیانی سومیر لَر دیوان بی ( بیك ) دِیَن گرك كی بیچاره گَدَ لَری نیه. اوغورلوغدان قولدورلیغدان اوتوری اینجیدرسن؟ باجاریرسن اولكمیزین قیزلارینا قاداغان ایله كی قولدور اولمایان اوغلانلاردان زحللری گِتمَسین. اوندا مَن ضامین كی گورد گویون ایله اوتلایا.
( بو حالدا ناماز تاروردیه ایچَری گیریر )
ناماز : آی آرواد نَیین وار گتیر آجیق میشیق!
زلاخا : بیه. نَییم اولاجاق؟ آجمیش دنیز و نیه تاروردی گیله گِدب چورك یِم دینیز، منیم اوستومه گل دنیز ؟
ناماز : هر نیین وار گتید. اوزون دانیشما.
( گدر.اون بوجاغیندان یاراغلانیا. باخماغا مشغول اولور )
زلاخا : آغشاما داخی بیر زاد گالمیاجاغ دیر.
تاروردی : آی زلاخا نه گاییم اولوبسان.
زلاخا : نیه گاییم اولماییم ؟ سندن مَنَ نه خیر گورمیشم. باری بیر دیلینَ گتیرسن كی تویومدا سَنَ بیر زاد باغیشلارام.
تاروردی : نجه توی (عروسی).
زلاخا : توی بیلمیرسن؟ تویوندا دِ گورم منه نه باغیشلیاجاغ سان؟
تاروردی : یاغشی اوندا سن بیر جوت باشماغ باغیشلارام گوررم چوخدان آیاغیالین گزیرسن.
زلاخا : (اوزون كنارا توتوب) نجه میردار سَقّت آدام دیر ( قایم سسلَه ) ساغ اول چوخ راضیم ! تویون . تِزمی باشلاناجاق؟
تاروردی : پاییزدا
زلاخا : نیه بله گِج.
تاروردی : پرزاد یوباندریر. دِئیر. هَلَه. جهیز حاضیر دَییل.
زلاخا : دوغور دانمی؟ بلكه باشقا سبب وار.
تاروردی : نه باشقا سبب اولاجاغ.
زلاخا : بلكه قیز سنی سوو میر؟ اورییی اوزگسنه باغلی دیر؟
تاروردی : اه بو نه دانیشیر! قیز منی سووئیر. غریبه سویلیرسن نجه قیز منی سوومَز.
زلاخا : یعنی سن . دیندهَ چوخ زاد. سان نیه گرك سنی سِوَسن عمریندَه نه بیر ایش توتوبسان نه آد چیخار دیبسان كی قیزلار سنی سِوسین لر؟
تاروردی :نه آد چیخارد میشام؟
ناماز : آرواد نه دانیشیرسان نه ایشین وار.
زلاخا : سسین كَس سن لیك زاد یوخدور.
تاروردی : ناماز سن لیك زاد یوخدور. دوغرو دئیر. یاخشی زلاخا سوویله گورك من نه آد چیخارد مامیشام یعنی نه آد چیخار داجاغام.
زلاخا : هچ اوغورلوغا گدیب سنمی؟
تاروردی : خیر اوغورلوغا گِدمَمیشم یوخدور نه دَن اووتوری اوغورلوغا گدَجاغام؟ اوزومین دولتیم. مالیم. آزدرمی؟
زلاخا : دولتین . چوخدور. آمّا قولدورلیغین یوخدور هچ بیر آدام سویوب سان. هچ بیر آدام وریب سان؟
تاروردی : خیر. نه آدام سویمیشام نه آدام ورمیشام سیبرَهَ گدن لری. دارا چكیلن لری گوزوم گوورمور.
زلاخا : گوچاخ آدام هچ زاد دان گورخماز! چكینمز گورخاخ هامی دَئیر. سن گورخاقسان تجیكسن.
تاروردی : كیم دِئیر.
زلاخا : هامی دئیر. آروادلار. قیزلار. كشیلر. حتی بالاجا اوشاقلار دا. هامی حیف سیلنی لر كی تاروردی نجَه گوزل اوغلان دیر هچ تایی یوخدور. امّا چه فایدا گورخاق دور یاس سر دیر.
تاروردی : كیم دیر من گورخاقام؟ هچ وقت گورخاق دِیلم بیراز چكنن. احتیاطلی آدامام ... یوخسا من دَ گورخاقلیق هاردا ایله.
ناماز : آی آرواد بس دیر آز دانیش.
زلاخا : سن كس سسینی. ایشین یوخدور.
تاروردی : آكشی. سن له نه وار؟ دینمه سن. گوروم بو آرواد نه دانیشیر؟ بس بله هَ؟ پرزاد اونون اوچون مَنَه. گلمك ایستیر؟ دیرلر كی من گورخاقام ؟ والّاه. آجیغیم ایله توتور كی ایستیرم. بو ساحات دَ یولا دوشم گدم آدام سویام. هامیا بیلندیرَم كی منیم. حقیمدَه ناحاق گومان اِدیب لر.
زلاخا : هنرینی گوستر. گورك. آدام. دیلیندَه چوخ زاد دَئیر.
تاروردی : سن بیر یِر نشان ور من بوساحاتدا یولا دوشوم.
زلاخا : دوش شاماخی یولونا. بش یوز سوودا كار گلیب گدیر. بیرین یكسین سوی ملین گتیر. گورك كی دوغوردان گوچاقسان یا لوگالیق اِدیرسن.
تاروردی : گورسن سوودا كار طایفاسی یاراقلی اسبابلی بولاچیخیر. یا ایله بوم بوش.
زلاخا : بله توتاق كی یاراقلی اسبابلی اولاردار. سن كی آغاجلا قاباغلارینا. چیخمیاجاغام. البتّه سنین دَ یاراق اسبابین اولاجاق.
تاروردی : معلوم كی. اولاجاغ آمّا تك گتمَك بیر آز چتین دِیلمی.
زلاخا : سن دَ یولداش گوتو. بیزدَه آزمی گوچاق اوغلان وار. اه سن هارا بله ایش هارا.
تاروردی : من هارا بله ایش هارا؟ والّاه گوررسن كی دوغرو دئیرم ناماز بورا گل. سن الّاه مَنَه یولداش تاپ.
ناماز : یولداشی نِینیرسَن؟
تاروردی : گزمَیَه گدَجاغام.
ناماز :آكیشی. بوش. بوش دانیشما. سنّن كاروان وران اولماز.
تاروردی : والّاه دوغورو سوزوم دور. یولداش تاپ.
ناماز : سارساق سویلمه. من صلاح گورمورم. سنین ایشین دَئیر.
تاروردی : آكِشی نه تَوْر آدام سان؟ سنین نه ورجینَه سن مَنَه یولداش ور سونرا گور كی. ایشیم دور یا یوخ.
ناماز : چون كی اَلَ چكمرسن ولی، خاتون اوغلو. اوروج، نصیب اوغلونو چاغریغ آپارارسان.
تاروردی : اِلَه ایكی جَسینی؟
ناماز : ایكی جسی سبدور.
تاروردی :دوغوردان سبدیر. اولسون. دْیْ آدام گوندر اولاری چاغیرسین.
ناماز : زلاخا گِت اولاری بورا چاغیر.
زلاخا : آكِشی. سن اونون سوزونَه نَه اینانیرسان؟ تامام. او لوگالیق ادیر.
ناماز : كس سسین. تاروردی كیمدن. اَسكیك. اگیدیر؟ الی گولومو. اوزگه لَرین گیندن گیچیك دیر.
زلاخا : من اونی تانیمیرام؟ او هچ واخت بو ایشَه گیرینشمَز.
تاروردی : مَن گیریشمَنَم. گوررسَن نِجه گیریشَریم. گِت اولاری تِز چاغیر سونرا معلوم اولار.
زلاخا : یاخشی گدَرَم ( اوزون كنارا توتوب ) آخماق هامی سوزوموزَه ایناندی. انشاء اﷲ گِدَجَك ( كبر ).
ناماز : (آهسته ) باخ. تاروردی. اگر. بختین یار اولسا هچ نه گتیرسن گرك اوزون برابری منه دَ پای ورسن ها. عیب دیر مندَن گیزدنمك گتیر دینیز شیلرین باشین باتیرماغ ایزن ایتیرمك. منیم بوینیما به شرطی كه هچ زادین منه یاری پای اولسون.
تاروردی : اِه. مچید تیكلممیش كور عصاسین دایادی هَله گوی گورك نه اولار.
ناماز : آ كِشی سنین الیندن نه گلمز؟ من آخماق آرواد طایفاسی دیلم كی تانیمیام. مگر سن آیی ( خرس ) امیر اصلانین نوسی دِئیلسن.
تاروردی : ناماز سَن آلّاه. اونون. ایشلریندن اشیدیبسن كی نَلر ادیب لر.
ناماز : هچ اشیتمَمیشم؟ صفر داییم اونون دوستی دیلیدی؟ ایشلرین بیر ییر مَنه ناغل اتمیبلرمی؟ انشاء اﷲ. بیزدَه اولار كیمی. بیر - بیریمیزی سِوَجَییك. اُمیدیم بو دور كی الینَه توشن اُو وْیْ ( آهو ) مندن گیزلمیسن.
تاروردی : اولسون. تا كی. بیر پارا آداملار منیم حقیمی دَ چوروك ( پوچ ) سوزلر دانیشما سینلار. من ایله هامیسینی سنه وِرَرَم. من كی. پول. مال. دردینده دییلَم.
ناماز : هامیسینی منه وررسَن؟ والّاه عجب دئیرسَن. بَرَ كالاه! ایندی بیلدیم كی داماریندا امیر اصلان گانی وار وعدنی اونوتمایاسان.
تاروردی : آ كِشی سن یولداش ور آخیرینه باخ.
ناماز : اودور. یولداشلارین گلیرلر.
( بو حالدا زلاخا ولی خاتون اوغلی و اروج نصیب اوغلی داخیل اولورلار )
ولی و اروج : سلام علیكم.
ناماز : علیك السلام.
ولی : ناماز، نه وار خیر اولا. بیزی نه چون چاغیردیبسان؟
ناماز : تاروردی توقع ادر كی، اونون لا، گزمَیَه گِدسینیز.
اروج : نجه گزمَیه.
ناماز : داخی نه سوروشماخ؟ گزمك دْیَنْدَه اوزون اوزون بیلَرمیش؟
ولی : من عُمریمدَه گزمیه گدیْم یوخدور گویون – گوزو. اوغورلوغیندان باشقا منیم الیمدن بیرزاد گلمَز. اروجو بیلمیرم.
اروج : من جَئیز - یْیْیرم منیم هاواق قولدورلوغا گدمییم وار؟ من هچ گویون – گوزو اوغورلوغودا باجارمارام.
ناماز : اولان. نه دانیشیرسینیز؟ مگر ایكی دئیرسینیز؟ تفنگ آتماغ بیجرسینیز.
اروج : تفنگ آتماغ بیلَریك اودا اُوا. قوشا. آداما تفنگ آتماغ نه بیزیم ایشیمزدیر؟
ناماز : كیم سیزَ دئیر كی آداما تفنگ آتین آتلانارسینیز. چیخارسینیز گزمَیَه. یا ارمنی ( بازرگان ) بزیر گانلاری راست گَلَر گویا گورخوتماق چون باشلارینی اوستونه تفنگ بوشالدارسینیز بوندا هچ بیر ضرَر یوخدور اولار گورخوب هَرَ بیر طرفه گاچاجاق مالّاری یولّاری توكولوب گالاجاق ییقشدرب. گوتوروب گایدر سینیز نه چتین ایش دیر؟
ولی : اه. بیز هارا. بِله ایش هارا؟ بیز بیر چوبان آدامیخ بیزَه قولدورلیغ نه یاراشار.
تاروردی : ناماز بورا گَل. بیلرسینمی. جیر ایلَمَه گورورسن كی گورخولّار. داخی نیه گیسنیرسان؟ هامی منیم كیمی كی اولمیاجاق دیر؟ بوراخ گتسینلر.
ناماز : خیر. گوی گوریم. ولی. عایب دَئیل باش گاچاریرسینیز. آرتیغ تیكه مگر باش یارار. اولاً مالینیز پولونوز آرتار. ایكینجی آد سان چیخاردار سینیز.
اروج : سان؟ من جئیز ییرم ( سرخ كرده ) منیم نیمه گركدور آد سان؟
ولی : بعلی بو كچل اروجا آدسان چوخ لازیم دئیر.
ناماز : آ گَدَ. نه غیرت سیز آدام سینیز. تاروردی ایله هچ دوز چورَك ( نان ) داد سینیزمیز؟ مگر سیز بیلمر سینیز كی بیزیم اوبا میزدا بوندان دولتلی آدام یوخدور. سیزین همیشه وِجینیزَه گلمزمی؟ آز آدمّی اونان خیر گوروب؟
تاروردی : ناماز نیه گیسنیرسان؟ گوی گوروب من اوزوم دَ هَله بیر آز فیكیر اِلَمَك ایستیرم.
ناماز : خیر نمك بهراملیغ ادیلر كچیك ( كوچك ) اولان گرك بویونون ( بزرگ ) سوزونَه باخا.
ولی : اروج نه دئیرسَن؟ گِدَكمی.
اروج : نه بیلیم. والّاه. گِدَرسن گِدَك.
ولی : آ كِشی اولار كی بیر آت باهاسی. الیمیزَه دوشَه ایكی ایل دیر. كی آت ایستیرم آلام پول تاپمیرام.
ناماز : البته آت باهاسی دا الینیزَه دوشَر! بِله خیر دَن آدام گاچارمی؟
ولی : دخی نه اِدَمك چون كی. تاروردی چارا سیز خاهیش اِدیر. اونون سوزی. سینین جا دُشمنین بُویُونُو. سین سین من حاضیرمی.
اروج : من دَ حاضیرمی یولداشدان آیرلماغ كی. اولماز.
تاروردی : آمّا بیر دروست فیكیر اِدین.
ناماز : ( اونون سوزون كسیب ) تاروردی سوزدَن راضیی لیغ اِدیر وَ توقِع اِدیر كی فورصتی فوتا وِرْمَیب. گِدیب یاراقلانیب گَلَسینیز گَزمَك اوچون بِله یاخشی واخت اَلَه دوشمَز.
ولی : اروج گِدك.
( گِدیلْلَر )
تاروردی : ناماز بیلیرسَن بیرزادی لاپ اونودوغ منیم آتام بیر مشدی كِشی دیر هچ راضی اولارمی. كی مَن قولدورلوغا گِدم.
ناماز : آ كِشی آتاندان رصخت آل. گِت.
تاروردی : عجب دانیشیرسان. آتاما دِئیم كی. منه رصخت وِر قولدورلوغا گِدَم.
ناماز : الَه نه دِئیرسَن؟ دِ كی. آراندا. تاخیل سورماغا گِدَرم. البتّه رصخت وِرَجَك دیر. سونرا چیخ پشت یولونا. داخی نه وار بوندا؟
تاروردی : هچ بوندا نه وار.
ناماز : یعنی بوندان آسان نه وار.
تاروردی : عجب آسان زاد تاپْمیسان؟ من والّاه. آنجاق آتاملان گورخورام اِوْ جَهَت دَن. بو ایش منه چوخ چتین گلیر.
ناماز : آدام كی گورخاق اولدی بو توور ایله بهانه گَتیریر. گِتمیرسَن اوزون بیل.
( بوحالدا زلاخا داخیل اولور )
ناماز : زلاخا گَت اوشاقلارا دِ كی چوخ جَفا چَكمَسینلر تاروردی گیریلندی.
تاروردی : مَن كی دِمَدیم گیریلییرم.
زلاخا : من بو ساحاتدا پرزاد ایله گوروشدوم هامی ایشی گورتاریب پیچیلدادیم. نجه سِویندی. نجه سُوویندی دِدی كی ایندی البتّه شوكور. داخی دِمَزلر كی تاروردی گورخاقدی بوندان سونرا من اوتانمانام دِئیم كی اونو سِوْرَم. بو واختا تك تامام قیزلار منه تَعنَه اِدر دی هَر بیری سینی گورَندَه باشیمی آشاغا سالّیردیم.
ناماز : آشكار زادیر كی. بیزیم. قیزلاریمیز هچ بیری اوغلانی سِوْمزدركی. آدام سویمامیش یول كسمَمیش اولا. اِله بیریسی بو زلاخا! آخیر بودا گُوزل سایلیردی.
زلاخا : آلّاهی سورسَن. اتیمیزی توكمه. آز دانیش.
ناماز : والّاه دوغرو دِئیرَم اِله بیریسی بو زلاخا مگر نه اولّدن. گلیردی اگر قولدورلوغا اَل گویماسایدیم؟ آرواد بِله دیرمی؟
زلاخا : یاخشی بسدیر.گچن ایش ایندی چوروك چولدی اِیلَیب دانیشماغ سنه گالیب دیر.
تاروردی : من گِتمَیه مضایقه اِلَمیرَم آمّا اوستومدَه هچ بیر یاراق یوخدور بیلمیرَم نجه اِدیم. یاراق اوچون اِوَ گِتسَم. آتام دویاجاق دیر.
ناماز : اِوَ نیه گِدیرسَن منیم گلینجمی تفنگیمی. تاپانجامی گوتور خانجال دَ كی آز بِلیندَه وار گوی من سنی گیندریم. یاراقاندریم.
( باشلاین یاراقلاری اونون اوستونه تاخماغا )
تاروردی : داخی باشقا نه گوتوروم؟
ناماز : اولان بسدیر. بولار ایله قوشون. گیرْماغ اولار. داخی آرتیخ نَیین گرك دیر؟
زلاخا : بای مان ( بی ایمان ) تاروردی. نجه هیبت لی اولدون؟ سنی گورن كیمی آداملار قاچاجاغلار.
( بو حالدا ولی و اروج داخیل اولورلار )
اروج : بیزدَه حاضیریغ.
تاروردی : گِدَكمی؟
ناماز : گِدین. گِدین اوغورونوز خیر اولسون اَلیدولو گاییدا سینیز!
زلاخا : تاروردی. پرزاد ایله گوشا ( جفت ) گارییاسان ( پیر شدن ) چوخلو اوغول، قیز گورسن. اوغانلاریندا سنین كیمی گوچاغ اولسون.
تاروردی : غَم ایلَمَه. اولاجاغلار. شك سیز. اولاجاغلار. یا صاف آدیمی باتیرام یا آدام سویمامیش. گائیت میاجاغام.
( گدیلر )
ناماز : زلاخا بیلیرسینمی. من. سرتلَشدیم كی تاروردی هر نه گتیرسه یاریسین. منه وِرسین.
زلاخا : تاروردی. یانی پرزاد گَتیرجك دیرمی. كی. یاریسین سنه وِرَه؟ سن نیه بِله خام خایال اولورسان؟ شَك یوخدور كی اونون. گُوْل، گیجی. اَزیب پولا سالاجاغلار.
ناماز : خیر. كیم بیلیر. اونون كی اوغورنا بیر خیر گَلَه گورخاق همیشه اوزوندن گورخاقا راست گَلَر. آخیر دا ایش نجه گورتارسا. بیزیم خیریمیزَه دیر. بیر طرفدن آت. بیر طرفدن دَ پول.
( گِدیر اَلین اُووشدورا. اُووشدورا )
( پرَدَه سالینیر )
ایكینجی مجلس :
«واقع اولور شمس الدین ماحالیندا دَرَنی ایچیندَه كی بیر طَرقْدَه تَپَه داخی ظاهر دیر»
بایرام : ( یالقوز ) آ كِشی بودا اِله دوشمور. نه بیر جیران وار. نه بیر توراج
( قوش )، بیر دوشان دا بیر راست گلمیر كی بیر تفنگ آتام. اورَییم داریخیر. نه یامان بَختیم وار. منیم توتالیم ( آرا. سوزو ) كی پرزاد منی سِوَر. الیندَن نه گَلجَك؟ عَمی سینین اَمریندن چیخامی بیلجَك. تامام اوبانین عُهدَه سینین گلمی بیلجَك؟ قیز طایفا سینین خاهیشینه مگر بیزلردَه قولدورلوغمو آسارلار؟ امید یوخدور ایقبالیم گَتیرمیجك زلاخا اِدّّیْیْ وعدنی بیتیرمیه جرأت اِدَ بیلمیجك. ناماز بیر طاماحكار شیطان فیكیر آدام دیر. هچ واختدا تاروردی كیمی دولتلی اَله سالماغ ایستَمیجَك. پروردگارا نجه اِدیم بو دَردَ نجه تابلاشیم نه تٌُوور صبر ادیم نجه آدام توتوم نجه بو غصّه دَن دینجَل بیلیم؟ آخ نه خیشیلتی سَسْی گلیر؟ گرك كی بو كولون ( بوته ) دالیسیندا دیر. جاناوار اولاجاغ گِدیم بلكه گولَه ایله وورا بیلیم. اِله بیلیم كی. تاروردینین بویرینی گوله وُرورام.
( گِدیب )
( بیر آز سونرا تاروردینین یولداشلاری ایله یِتیشیب. بیللرینی ( پشت ) اَییب سونرا سینه سینه اویانا – بویانا باخیرلار )
تاروردی : هس هس. احتیاطلی اولون گرك كی یولدان گلن وار.
اروج : وار وار. آت آیاغینین تاپْپیلتسی گلر. ولی تفنگین چاغماغین یوخاری آیاغا گووزا كی. هامیمیز بیردَن تفنگلرینی بوشالداغ.
تاروردی : دایانین. دایانین بِله بیلمیرَم كی تفنگ آتماساغ یاخشی دیر.
ولی : نجه تفنگ آتماساغ یاخشی دیر؟ اوندا نجه سویماغ اولار؟ سونرا گرك اَلی بوش اوبایا گاییداغ. تامام خالقی اوستوموزَه گولدورَك.
تاروردی : نه سبب خالق اوستوموزَه گولجَك؟ دیریك كی یولا چیخدیق. چوخ گوزَتْلدیك، هچ كَس راست گلمدیك.
ولی : بونا هچ كس اینانماز. من بویون اِدَ بیلمَنَم.
تاروردی : اِله بیلمَزسَن. بس من دَ كمك سیز فقیر فقرانین اوستونه توكوله بیلمَنم! من بله گناه ایشَه گوشولمیاجاغام! آدامدا رحم مروّت یاخشی شی دیر. دوغروسو بودور كی من گایداجاغام من گالمیرام گِدیرَم.
ولی : یاواش عزیزْم چوخ گِج باشا دوشوسن آلّاها آند اولسون آگر آیاغ گِئری ( طاقت سیز ) گویاسان شیطانینی چكیب گارنینی توستو ( دود ) ایله دولدوررام سارساغ بالاسی سارساغ اُوزون یالواریب بیزی بورا گتیرمیسین ایندی بیزی گویوب گتمك ایستیرسَن؟
تاروادی : من كی سیزی گویوب گتمك ایستمیرَم من سیزین خیرینیز اوچون دِییرَم كی گئری دونك بلكه یول آدامی بیزدَن چوخ اولدولار بلكه بیزیم كیمی گوچاغ آداملار اولدولر توكومُوزو توكوب. گُول ( دست ) گاناتیمیزی ( بال ) گیرالار.
ولی : قوشدان قورخان داری اكمز. ایندی بو فیكیرلری اِلمَك وقتی دَئیل یولدان اوُتونلاری گرك ایلیك سن دَ بیزیم ایله گرك بیر یِرْدَ اولاسان یوخسا گوررسَن ایستیرسَن صاباح مالمی بیزَه قوُلدورَسَن؟ آیاق گیری گویاسان. بوتون تفنگی سنه بوشالداجاغام.
( تفنگ اوناساری چُوورور )
تاروردی : الّاهی اكبر. بیزَه گورخاق دِمسینلر دِئین گرك اوزوموزو بلایا سالاغ؟ آ گارداش بیرجه گولاغ آس منه گور نه دِئیرَم سن گوچاغلیغی لاپ غلط آنلاییرسان. هچ بیلیرسینمی گوچاغلیغی ایكیلیك نه دیر؟ اگید لرین باش چی سی گورخلو دِیبلر كی اِگید لیك اوندور دورغوزو گاچماغ دیر بیریسی هچ گُوزَ گورونممك من دِئیرَم كی. بو ایكی ایشین هانسینا عمل اِدیر سینیز، اِدین.
ولی : بس دیر. چوخ وَعدَه وِرمه گورور سنمی یوخاریدا بیر زاد گالالیر؟ او یولدان گلن اولاجاق دیر.
تاروردی : ( ایلیب باخیر ) دوغوردان گلن وار گُورَسَن كیم دیر؟ والّاه گلیر! بیلیر سینیزمی. سیز گاباغا گدین من سیزین دالینیزی ساخلییم.
ولی : بَلی سَنَ چوخ اومود باغلاماغ اولار. اروج. گاباغدا گِدَك. گورَك كیم دیر گلَن. ای تاروردی والّاه. اگر گاچاسان اوبانین ایچیندَدَه حقینَه فیكیر چكَرَم اوزون بیل.
( تاروردی و سونرا نمسه فوك )
تاروردی : دْیْ گور سو گلیلیین آخییری بِله اولار. هچ فیكیریم دَن گچیردی كی قولدور اولاجاغام یول كسَجایام عالمَه زلزله، ولوله سالاجاغام. پروردگارا. سِوگی نه یامان اولارمیش.
فوك : م


c: text/html

text:
جیمز کلرک ماکسول
جیمز کلرک ماکسول (اینگیلیسجه: James Clerk Maxwell) ایسکاتلندلی بیلیم اینسانی. ۱۳ ژوئن ۱۸۳۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۸ ایل عومر ائلهییب و ۵ نوامبر ۱۸۷۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. جیمز کلرک ماکسول ادینبروق بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات و فیزیک ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«جیمز کلرک ماکسول»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده جیمز کلرک ماکسول گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
جیمز کلرک ماکسول

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“حاجیه!!! بس منیم سیرغامی هاواخت آلاجاقسان؟ تویا گئدهجهیم ها!!”
منه قاش- قاباق ائدرکن، باشینی توولاییب، باشماقلارینی سوروتلهیه- سوروتلهیه گئدیر. یولومون داوامینی توتوب گئدیرم. اونونلا ضارافات ائتدیییم اوچون اوزولورم. آخی او اؤزو منی گؤردویو زامانلار سورکلی ارینین اؤلمهسی اوچون دوعا ائتدیییمی ایستهیردی، منسه اؤزومو او یولا ووروب دئیردیم: “او اؤلسه منه موشتولوق نه وئرهجکسن؟” او ایکی الینی گؤیه قالدیریب، ارینی قارغیییب، منه سیرغا آلاجاغینا آند ایچردی.
* * *
ارینین اؤلمهسیندن بیر هفتهدیر سوووشور. حاجیه اونون تئریاک-سیقارا قوخولو کؤینهیینی باغرینا باسیب، کوچه باشیندا آغلایارکن، اوشاقجاسینا باغیریر: “آللاه…بعیشله منی…بیمه دیم…بیمه دیم…آللاه…” .
قونشولار اونو ساکینلشدیرمهیه چالیشیرلار، منسه بوغازیمداکی قهری یاستیغیملا بوغماغا
آنا اون- اوچونجو دؤنه دوغدو. یئنهده کؤرپهسینین اینقهسینی دویمادان آییردیلار اونلاری. آنا، آغزینی یئردن گؤیه قدهر آچیب باغیردی. دوغوم سانجیسیندان دئییل، آیریلیق آغریسیندان دا یوخ. دؤشلری پاتلاییردی یازیق قادینین.
قودوز سیچانلار اونون امزییینه داراشدیلار. بیر داملا سودو یئره دوشمهمهلی ایدی یوخسا…
آنا آجیمادی. عئینی بیرینجیدن اون ایکینجییهجهنین ترسینه. آنا گولدو عئینی، بیرینجیدن اون ایکینجییهجهنین ترسینه…
* * *
کؤرپهنی بیر داخمایا آپاردیلار. اوراسی اؤلوم کانی ایدی دئیهسن! داخمانین هر بوجاغینا اورادا اولان کؤپکلری ایللر بویو آجلیقدان قورویاجاق قدهر سوموک قالانمیشدی.
قانجیقلار اولاشیردیلار. اونلارین دا امزیکلری پاتلایاجاق قدهر شیشمیشدی. اویسا کؤرپهنی گؤرجک گؤزلری گولدو. آخی کؤرپه، اونلاری او جان آلیجی آغریدان قورتاران تک کیشی ایدی . قانجیقلار کؤرپهنی امیزدیرمک اوچون سیرا چکدیلر، آنجاق اونلارین هئچ بیریسینین امزییینی توتمادی اوشاق. اونلار اؤز اؤزلرینی اممهیه باشلادیلار. اونلار امیشدیکجه کؤرپه قوسدو. اونلار هوروشدوکجه کؤرپه سوسدو.
* * *
قانجیقلار، راحاتلانمیش کیمی گؤرونوردولر، آنجاق کؤرپه سانجیدان آغلاماغا باشلادی. اونون قارنی ائله شیشمیشدی کی حامیله قادینا بنزه ییردی و بو گؤرونتو اونا هئچ یاراشمیردی. قانجیقلار، یئنه ده امزیکلرینین آغریسیندان هوروشمهیه باشلادیلار. کؤرپه اونلاردان قورخموشدو کیمی گؤرونوردو. بیر آزدان سونرا او دا باغیرماغا باشلادی . سانکی دوغوم سانجیسی چکیردی یازیق اوشاق.
قانجیقلارین هوروشمهسی کسیلیردی. کؤرپه ده سوسموشدو آرتیق و بو حال کؤپکلری چوخ شاشیردیردی. آخی او دا راحاتلاشمیشدی. کؤرپه، بیر سورو سیچان دوغموشدو
(۳): کؤلگه
اللرینه باخدی. دیرناقلاری اوزانمیشدی بیر آز. ساغ الینین باش بارماغینی آغزینا آپاریب، دیرناغینی چئینه دی. نیشانا بارماغینی دا… اورتا بارماغینی دا…اوزوک بارماغینی دا…جولو بارماغینی دا هابئله.
سول الینین ده دیرناقلارینی چئینهدی بیر به بیر. بارماقلارینین باشی گؤینهدی. ساغ الینین باش بارماغینی آغزینا آپاریب او قدهر سوموردو کی، بارماغی پاتلادی. نیشانا بارماغی دا…اورتا بارماغی دا…اوزوک بارماغی دا…جولو بارماغی دا هابئله. سول الینین ده بارماقلارینی سوموردو بیر به بیر. اللری اییلدی. اورهیی بولاندی بیردن بیره. یئره توپوردو … توپورجهیی قانلی ایدی. آغزینی سیلمک ایستهدی. اللری قالخمادی. گوزگو قارشیسینا کئچدی. دوداقلاری پارچالانمیشدی. دیشلری اوزانمیشدی. هؤرومجهیه بنزه ییردی گوزگوده. آجیغی گلدی اؤزوندن. گوزگونو سیندیرماق ایستهدی. اللری قالخمادی. دیشارییا قاچدی. کؤلگهسی اوزانمیشدی. اؤزونو چئینهمهیه باشلادی.


text:
پاییز 93
بو گونلر هاوا توتولوب ...یاغیش یاغیر ..یپراقلار سارالیر..البیر سنده بویوح آداملار کیمی داریخیسان...گئجه اولاندا دیسن به مامان گونوزودی آخی نیه گئجه اولدی؟؟سحر منی اویالدیسان مامان دو سنسیز داریخارام آخی... هاوا سویوغودی ایستیردیم سنی مامانیما تاپیشیرام گئدم خریده...یوخ مامان گئدنده چوخ گئدیسن ...منیده آپار..من سنسیز داریخارام آخی...سنی ایسترم خزیراندا ایتیرمیشم من سنی.... گوزلریمین یاشینی سن گورمدین....اورحدن سسلدیم بیرده دونمدین...سن سیز نه لر چحدیم نئجه بولمدین... خاطیره لر دوراقیندا گوزلدیم...یاغیش گلدی یئل اسدی گوی توتولدی....دوزدوم آمما صبریم بیردن قوتولدی...گلمز اولدون ....گلمدین کی گلمدین... پاییز ف...
نویسنده : مامان آیسل
17:11
29 مهر 1393
680 2 2 ادامه مطلب


text:
افغانستانده امریکالیک بیر منصبدار هلاکت گه اوچره دی
اوشبو منصبدار یوز بیرگن بیر انفجار حادثه سی عاقبتیده جان بیرگن
هلمند ولایتیده یول چیککه سی گه جایلشتیریلگن ماین نینگ پارتلب کیتیشی عاقبتیده امریکالیک بیر منصبدار جان بیردی.
دوشنبه کونی اوشبو خبر نی امریکا قوشمه ایالتلری مدافعه وزیرلیگی "پنتاگون" هم تائید قیلدی.
پنتاگون 36 یاشلی اوشبو امریکالیک منصبدار نینگ یقینیده ماین نینگ پارتله تیب کیتیشی عاقبتیده یره له نیشی آرتیدن یکشنبه کونی جان بیرگن لیگی نی بیلدیردی.
شونده ی قیلیب جاری ییلده افغانستانده گی اوروش لر جریانیده اولگن امریکالیک حربی لر سانی بیش نفر گه کوتریلیب کیتگن بولدی.


text:
ابوالفضل ع باشی اوسته امام حسین ع سسله نیر:
علی اکبر حامد - منشور عاشورا جلد سه 197
ای عئشق میناسینده وئره ن جان آتام اوغلو
گلدیم یارالی جانیوه قوربان آتام اوغلو
بو باشدی عمودیله سینیب دورموری قانی
بو قان آپاریبدیر سنی ائی حیدر ثانی
اؤلدوردوله تا سن کیمی بیر شیر ژیانی
قارداشیوه ده ال تاپار عدوان آتام اوغلو
سو مشکویوی قارداش کیم ائدیبدیر بئیله پاره
بو قاندی باشوندان آخیری بئیله عذاره
بو جیسمیدی شام اهلی ووروب بیر بئله یاره
گول پئیکرون ائیلیبدیله شان شان آتام اوغلو
یاده کسیلمیش قولو سالدیقجا یانار دل
بیلمیب بو الین حورمه تینی فرقه-ی-باطل
صد حئیف اولا رحم ائتمه دی بو اللره قاتل
قطع ائیله دی اول ناکس دوران آتام اوغلو
باخماییبدی عدو قابل-ی-حورمت دی بو اللر
دین پئیکرینه بیر ید-ی-قدرتدی بو اللر
محشر گونو اسباب شفاعت دی بو اللر
زهرانین الینده اولو عنوان آتام اوغلو
بو چؤلده سوسوزلوق اودو چوخ دیللری دلدی
از بس کی آغیر قیمته قارداش باشا گلدی
بیر مشک سویون قیمتی آیا ایکی الدی
اوستونده ده باش ایستیری دونان آتام اوغلو
ائی آرخام ائلیم عترتیمین یاوری قارداش
دور قویما کمک سیز من بی لئشکری قارداش
وئردین سویا ال وورماغا بو اللری قارداش
کیم سن تک ائدیب ترک-ی- سر و جان آتام اوغلو
ابوالفضل ع نوحه سی - غمناک
کتاب: منشور عاشورا جلد سوم – ص 206
دور ای سوسوز وئره ن جان، کوی وفاده قارداش
قولسوز دوشوب قالان بو بحر-ی-بلاده قارداش
گلدیم بو بحر غمدن جسمون چکه م کناره
غرق اولموسان گلینجه من ایله ییم نه چاره
گلمه ز الیم الوندان ایمدی دوتام دوباره
گؤرره م الون اولور بو دردیم زیاده قارداش
دریا کیمی تلاطم ائیلیب گروه-ی کافر
غرق ائتدی پاره جیسمون، سئیلاب –ی-تیغ و خنجر
دور ای شکسته کشتی دریاده سالما لنگر
طوفاندی گردباد-ی-غمدن هواده قارداش
سؤز یوخدی حق یولوندا سن اؤز اؤزون آتیبسان
طی-ی-مراحل ائیلیب سر منزیله چاتیبسان
اما منه چتیندی بو نوعیله یاتیبسان
سن سیز گلیبدی گؤگلوم فریاد و داده قارداش
چاره م آزالدی سن سیز سیندی سیندی بئلیم برادر
یاتدی علم پوزولدو اوردو داغیلدی لئشگر
یالقیز اؤزوم بو قدری دوشمن نه یار و یاور
یوخ بیر کسیم یئتیشسین بو چؤلده داده قارداش
سینه زن – حضرت عباس
کاتب اردبیلی – دیوان کاتب جلد دوم – ص 172
تئشنه لر ناله سی قارداش گتیریب جانه منی
وئر اجازه یولا سال جانب-ی-میدانه منی
وار نه باکیم قوشونا یوخدو اگر حد-و-حئساب
الده کسگین قیلیجیم واردی رکابیمده عئقاب
گر شیاطین اولا بو قوم منه تیر –و- شهاب
وئر اجازه یولا سال جانب-ی-میدانه منی
هر قباییلده بیلیرسن آدیمین شؤهره تی وار
دوشمن و دوست بیلیر منده علی صولتی وار
زاده –ی شیر –ی-خدایم قولومون قوّتی وار
وئر اجازه یولا سال جانب-ی-میدانه منی
ائذن وئرسن گئده رم دوشمنیله جنگ ائده رم
حیدرانه قوشونا عرصه گهی تنگ ائده ره م
خون-ی-اعدانی تؤکوب بو چؤلو پررنگ ائده رم
وئر اجازه یولا سال جانب-ی-میدانه منی
گر ایمامیمده ن اولا اذن من-ی-خونجیگره
آچارام آب-ی-فراتین یولونو خئیمه لره
سو یتیرره م بو زامان عترت-ی-خیرالبشره
وئر اجازه یولا سال جانب-ی-میدانه منی
نه روا سو یولونا عترتون حسرتله باخا
اذن وئر عباس عقاب اوسته چیخا
صفلری برهم ائده لئشگری اوست اوسته ییخا
وئر اجازه یولا سال جانب-ی-میدانه منی
طاقتیم یوخدو گؤره م تئشنه علی اصغریمی
ائشیده م العطش عترت-ی-پئیغمبریمی
قویموشام من سو یولوندا ایکی اوزون اللریمی
وئر اجازه یولا سال جانب-ی-میدانه منی
دیوان کاتب جلد دوم – ص 187
ییخیب دوشمنلریم قارداش منی میدان آراسیندا
یئتیش فریادیمه قویما منی عدوان آراسیندا
گل ایندی گؤر علمداری
اولوب قانی سو تک جاری
خیامه سو گتیرمکده نه قدری سعی ائده ر دیم من
نه چاره اولمادی مومکون آلیب اطرافیمی دوشمن
نه قول قالدی نه سو مشکیم، خجالت اولدوم اصغردن
دگیب ازبسکه اوخ جسمیم قالیب پئیکان آراسیندا
سینیب شهپر دوچار اولدوم بو اعدای جفاجویه
قالیبدیر گؤزلریم یولدا باخار حسرتله هر سویه
اوره کده مطلبیم واردور باخام بیرده او مه رویه
گل ایندی قویما عباسی غم-ی-هجران آراسیندا
باغیشلا خئیمه گاهه من گله نمه م سن گل ایمداده
ستمله کسمه گه باشیم اولوب قاتللر آماده
قوشون دریا تک هریاندان گلوب موجه بو صحراده
قالیبدیر زورق-ی-جسمیم اخا طوفان آراسیندا
شکایت ائتمه رم دوشمن ایکی قوللاریمی سالدی
منی بو یاندیریر قارداش سکینه منتظر قالدی
او طفل-ی-مضطرون آخیر سوسوزلوق طاقه تین آلدی
رضایم غیرتیمدن من وئره م جان قان آراسیندا
دیوان کاتب جلد دوم – ص 198
آچ گؤزلرون نظر قیل صاحب-ی-علم ابالفضل
جرات تاپیبدی سن سیز قوم-ی-ظلم ابالفضل
یالقوز گؤروب حسینی آلمیش آرایه دشمن
گول جیسمینه وورارلار تیر و سنان ابالفضل
هانسی لعین ستمله سو مشکون اوخلاییبدیر
عطشان قالیب تماما" اهل-ی-حرم ابالفضل
سیندیردیلار بئلیمی یوخ طاقت –و –توانیم
هجرونده ائیله ییبلر قدّیمی خم ابالفضل
*******
دیوان کاتب – ص 201
سالدیلار قولوم قارداش
ساقیلا سولوم قارداش
تئز گل باشیم اوستونه
قوربانون اولوم قارداش


text:
گ۲۰ سامیتی عرضینده شدته سبب اولان اعتراضچیلارا «سرت مداخیله» اولوناجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آلمانییا داخیلی ایشلر ناظری توماس دئ مازیئر دئییب.
«تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانین سیاستینه قارشی پروتستویا ایجازه وئریله بیلر. اما پ کاکا-آ دستک اوچون پلانلاشدیریلمیش ایستهنیلن حرکتین قارشیسی آلیناجاق» ناظر بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، تورکییه پرزیدنتی رجب تاطیییب اردوغان ۷-۸ ایولدا کئچیریلمهسی نظرده توتولان گ۲۰ زیروهسیندن سونرا طترفدارلارینا مراجعت ائتمک اوچون آلمانییا حکومتینه رسمی طلب گؤندرمیشدی. آلمانییا خاریجی ایشلر ناظری زیگمار گابریئل ایسه اونون بو ایستیینین اویغونسوز اولدوغونو دئمیشدی.
قید ائدک کی، اردوغانین گ۲۰ سامیتی ایله باغلی هامبورگ شهرینه سفری اؤنجهسی بعضی آلمان سیاستچیلر تورک لیدرین اؤلکهیه بوراخیلماماسینی طلب ائدیر. حتی بو گون گ۲۰-یه قارشی هامبورگدا ایلک اعتراض یوروشو تشکیل اولوناجاق. یوروشه تخمیناً اون مینلرله آدامین قاتیلاجاغی گؤزلنیلیر.
سامیت ۷-۸ ایول تاریخلرینده هامبورگدا باش توتاجاق.


text:
"8 ایلده بؤیوک ایشلر گؤرموشوک. بو گون همین ایشلره باخماق اولار, بیزیم اوچون اساس آذربایجانین قدیم عنعنه لرینی زنگین مدنییتینی و تاریخینی قوُرویوب ساخلاماق, بوتوتن دینلره و خاقلارا حؤرمتلی موناسیبت و روسییا جمعییتینه ایتئگراسییا اولوب".
آپا-نین معلوماتینا گؤره, بونو روسییا آذربایجانلی گنجلر بیرلیگینین صدری حئیدر علییو فوُندونون ویتسه پرئزیدئنتی لئیلا علییوا بیرلیگین موسکووادا کئچیریلن VII فوُروموندا چیخیشیندا دئییب.
لئیلا علییوا قئید ائدیب کی, تشکیلاتین عضولرینی بیرلَشدیرن آذربایجانا اولان سئوگیدیر: "بیز تدبیریمیزی یارادیجیلیق و سئوگی روحوندا کچیرمه یه چالیشیریق. اَن بؤیوک نائیللییه تیمیز روسییا آذربایجانلی گنجلر بیرلیگینین بوتون روسییا اوزره 60دان چوخ رئگییونال بؤلمه سی نین اولماسیدیر. چوخ خوشدور کی, بو گون بیزی نه اینکی تانییرلار, هم ده سئویرلر".
تدبیرده روسییا عالی مکتب لرینده تحصیل آلان اعلاچی طلبه لر روسییا آذربایجانلی گنجلر بیرلیگینین فعاللارینا سئرتیفیکات و دیپلوملار وئریلیب.
فوُروم ایشینی پلئنار ایجلاسلارلا دوام ائتدیریب.
تدبیرین سونوندا روسییا و آذربایجان سترادا اولدوزلاری نین ایشتیراکی ایله بؤیوک کونسئرت پروگرامی تشکیل اولوناجاق.


text:
سامان یولوندا یئنی دوغولان اوچ اولدوز سیستمینین چئورهسینده الماس توزلاری کشف ائدیلدی
کاردیف اونیورسیتهسیندن علم آداملارینین کشفی ایله باغلی آیرینتیلار " Nature Astronomy " ژورنالیندا یاییملاندی
سامان یولوندا یئنی دوغولان اوچ اولدوز سیستمینین چئورهسینده الماس توزلاری کشف ائدیلدی.
قوم داناسیندان یوز مینلرله قات کیچیک کریستال کاربون ذرّهلری اولان الماس توزلاری، غربی ویرجینیادا میللی علم فوندونون گرین بانک (GBT) ایله اوسترالیاداکی ATCA تلسکوپلاری 14 یئنی دوغان اولدوز سیستمینین آراشدیریلماسی زامانی کشف ائدیلدی.
چئورهلرینده الماس توزلارینین دوندوغو گنج اولدوز سیستملرینین، V892 Tau, HD 97048 ve MWC 297 اولدوغو بیلدیریلدی.
کاردیف اونیورسیتهسیندن علم آداملارینین کشفی ایله باغلی آیرینتیلار " Nature Astronomy " ژورنالیندا یاییملاندی.
مقالهنین مؤلفلریندن دیوید فرایر، کشف اوچون،
بو، اینکیشافی دوام ائدن گزه گن دیسکلریندن یاییلان غریبه میکرودالغالی امیسیونون ایلک آچیق تثبیتی." ایفادهسینی ایستیفاده ائتدی.


text:
قطارمدنی تشکیلات لرکرزی نی سیلاوجریانی گه اره لشه یاتگن لیککه عیب له گن لر
قیرق دن آرتیق مدنی تشکیلات لردن وکالت کیله یاتگن اوزگریش واصلاح ناملی فعال یاشلرترماغی بوگون کابل ده ییغین یولگه قوییب افغانستان جمهور رئیسی نی سیلاوجریانیگه اره لشه یاتگن لیککه عیب لب چیقدیلر.
بو ترماق مسوولی محمد سنگر امیر زاده گه کوره افغانستان جمهور رئیسی مخصوص بیرنامزددن حمایت ایتیش اوچون ییغینلرقرارلرینی رد ایته یاتگنی اونی سیلاوجریانیگه اره لشه یاتگنی نی کورسته دی.
جمهوررئیسلیک سرایی بوادعالرنی رد ایتیب افغانستان جمهور رئیسی عدالتلی وشفاف سیلاوبولیب اوتیشیگه تعهدلی دیب ایتگن.
"ایکی کون آلدین 170 کیشی کیلیشیب جمهور رئیس بیلن مصلحت قیلیش اوچون جمهور رئیس لیک سراییگه باردیلر، کرزی جنابلری اولرگه فلانی کاندیددن حمایت ایتینگ لردیب ایتدی". دییدی سنگرامیرزاده
شونینگ دیک مدنی فعاللردن ینه بیری نامزدلر بیر- بیریگه اوتیش مساله سی نی تنقید لب چیقدی.
"جوده قیزیق افغانستان یاشلری دایم سواستعمال بولیب کیلیبدیلر، اینیقسه کاندید بولرنی سو استعمال قیلگن لر، بوندن آلدین یاشلر قیزیقیب اوز ایسته گن کیشی لرینی نامزد بیردیلر، حاضر ایسه نامزدلربیر- بیری فایده سیگه اوتماقده، بو ایسه یاش قتلمی گه کته ضربه" دییدی مدنی فعاللردن بیری
جمهور رئیس سوزچیسی نینگ اورین باسری فاروق واحدی قیلینگن ادعالرنی رد ایتیب افغانستان جمهور رئیسی شفاف سیلاو بولیب اوتیشیگه تعهدلی دی ایته دی.
"سیز بیله سیزکی افغانستان جمهور رئیسی ترغیبات ایشلر باشلنمسدن آیلرآلدین فرمان چیقریب برچه دولت خادم لری سیلاوجریانیگه ارلشمسلیگی نی سوره گن ایدی، اوزلری هم نیچه مرته اوزیم ودولت خادم لری جمهور رئیسلیک سیلاو جریانی گه ارلشمسلیگیمیز کیره ک دیب تاکیدله گن لر".
ییغین یولگه قویگن بومدنی جماعه اعضالری کرزی جنابلری انیق قیسی نامزد دن حمایت ایته یاتگنی نی آچیق ایتمه یدیلر.
اما کیلگوسی جمهور رئیس لیک لوازمی نی ایگلش اوچون کرزی ایناغه سی هم نامزدلرآره سیده موجود.
اوتگن بیر نیچه کون ده بیرقطار نامزدلربیری نینگ منفعتی گه اوتیش اوچون مملکت نینگ بیر قطار ولایت لریدن کیلگن اونلب قوم آقسقاللری تمانیدن سعی وحرکت بولگن ایدی. لیکن ییغین نینگ بیرینچی کونیده نامزدلردن محمد شفیق گل آقا شیرزی هیچ بیر نامزد منفعتی گه اوتمسلیگی نی بیلدیرگندی. بونینگ آرتیدن جمهور رئیس نامزدلری دن قیوم کرزی بیلن زلمی رسوللر آره سیده بیر- بیریگه اوتیشی اوچون سعی وحرکت لرهم باشله نیب دوشنبه کونی کیچقرونگچه دوام ایتیب بوهم نتیجه سیز یکونله دی.
کیلگوسی جمهور رئیس لیک و ولایت کینگاشی سیلاولریگه ایکی آیدن آزراق قالگن.
کون اوتیشی بیلن نامزدلراهالی حمایتی نی اوزلریگه کوپراق جلب ایتیش اوچون ترغیبات ایشلرینی مملکت تورلی حدودلریگه یولگه قوییب بارماقده لر.


text:
و باهاریم بؤیله سینه . . .
باهار گلدی آنجاق آمانیم یوخ ، قراریم یوخ ، روزگارلارا ساریلار اوره ییم دئییل یئرینده ، اته ییم بوش ، واختیم بوش ! باهار گلدی آنجاق نه قارانقوش نه نغمه . باخچالاریم بوراخیلمیش ، گولدانلاریم بوش و خیاللاریم اوزاقلاردا هله ده ایتگین، هله ده سورگون ! نه دایاناجاغیم نه قاتاریم نه گله نیم یوخ !
یازیلاریمین یازغی سینا دالمیشام ، قالیق مکتوبلاریما و ایچینده اوخونولمامیش میصراعلارا ! من ندن بو اوچوروملاری آدلامادیم و اؤتمه دیم بو بوش ورقلردن! اوره ییم آچیلماز قاپی لاریم کیمی ، مادام کی ، یئنی هاوالار دولماییب باشیما و اؤتمه ییب گؤزلریمدن یاشیل چیراغلار ! باهار گلدی آنجاق قوپماز سطیرلریمدن اسکی تیکانلار و گولمز قارشیمدا کی تابلودا توتک چالان قیزجیغاز و سوزمـــــز ایرماغیندا کی قاییق ! آمانیم یوخ ، قراریم یوخ ، توتوشار بیتمک بیلمه یین یارالاریمدا سئودا ، و باهاریم بؤیله سینه توکنـــــــــر .
روحومدان لیمانلار کئچیر ، گئتمک ، گئتمک ، اوزاقلاشماق و اوکیانلارین و بوزلاق آدالارین سوکوتوندا سئویشمک ! ای هئی اوزاقلارا اوچان اوچاقلار ، ای هئی قورتاریلمیش یوردلارا اسن قانادلار ، داریخیرام ! داریخیرام بیر تومورجوق بئله وورمایان دیوارلاریندا ، دامـــلاریندا بو شه هه رین ، داریخیرام تارسیز سالون لاریندا ! رنگ سیز قالدیریملاریندا ! بیری وارمی اللریمی سمفونی لره تاپشیرسین !
ارسطو مجرد


text:
اوکراین آددیم-آددیم ایچ ساواشینا گئدیر
اوکراینین شرقیندکی گرگینلیک داوام ائدرکن جنوبداکی اودئسسا شهرینده اوکراین و روسیا یانلیلاری چاتیشدی.
شهردکی سندیکا بیناسینین آتشه وئریلمهسی نتیجهسینده 46 اینسان اؤلدو، 200-دن چوخ اینسان دا یارالاندی.
حادثهلر سببیله اوکرایند ایکی گونلوک یاس اعلان ائدیلدی.
اوکراینین شرقیندکی دونتسک شهرینده ده گرگینلیک حدی کئچیر.
روسیا یانلیلاری، آخشام ساعاتلاریندا کیئف رهبرلیگی طرفیندن تعیین اولونموش والییه عاید ایش یئرلرینه و دولت گوونلیک مرکزینه باسقین تشکیل ائتدی.
باسقین ائدن یوزلرله روسیا طرفداری؛ شوشهلری قیردی، قاپیلاری پارچالادی.
ایچری گیریب ایشچیلری تارتاخلایان روسیا یانلیلاری، ایچریدکی پرونده و وسایللره ده ضرر وئردی.
بیناداکی اوکراین بایراغی ائندیریلدی، "دونتسک جمهوریتی" بایراغی چکیلدی.
روسیا یانلیلاری، کیئف رهبرلیگی طرفیندن تعیین اولونموش سئرگئی تاروتایی بؤلگهنین والیسی اولاراق تانیمادیقلارینی ایفاده ائدیر.
تاروتا، دونتسک بؤلگهسینین اهمیتلی ایش اینسانلاری آراسیندا گؤستریلیر.
بؤلگهنین فدرال بیر قورولوشا چئوریلمهسی اوچون رفراندوم ائدیلمهسینی ایستهین روسیا یانلیلاری، آوریل آیی باشیندان بو یانا شرقدکی بیر چوخ شهر و بؤلگهده اجتماعی بینالارینی ایشغال آلتیندا توتور.
دیگر طرفدن روسیا خاریجی ایشلر ناظیری سئرگئی لاوروو، آمریکالی همکاری ایله تلفون گؤروشمهسی ائدهرک سون اینکیشافلاری اله آلدی.
لاوروو، اوکراین حکومتینین اؤلکهنین شرق و جنوب-شرقیندکی نیظامی عملیاتلارا سون وئرمهسی اوچون واشینگتوندان نفوذونو ایستیفاده ایستهدی.
روس باخان، آوروپا ایش بیرلیگی تشکیلاتینین واسیطهچیلیک رولونون گوجلندیریلمهسی لازیم اولدوغونو دا ایفاده ائتدی.
بو آرادا، روسیا یانلیلاری طرفیندن سلاویانسکدا گیروو آلینان 7 آوروپا گوونلیک و ایش بیرلیگی تشکیلاتینین گؤزلمچیسی، گونلر سورن دانیشیقلار نتیجهسینده دونن آزاد بوراخیلدی.


text:
Apr 24, 2014
آذرتالک پالتاک اوتاغیندا 22.01.2012 تاریخینده لاییسیته حاقیندا کی چیخیشین بیر بؤلومو
صدیقه عدالتی
آذربایجان میلی دئموکراتیک حرکتینده لائیسیته و سکولاریزمین اهمیتی
بو مسأله نین تام آیدینلانماسی اوچون بیر سئری تاریخی گلیشمه لره ایشاره ائتمه لی ییم چونکو لاییسیته مسأله سی بیزیم ایچیمیزده تام آچیلماییب و آیدینلانمامیشدیر. بونون ایثباتی دا اورتایا آتیلان اینحیرافی دوشونجه لر و اونلارا اینانان کوتله دیر.
بیزیم میللی دئموکراتیک حرکتیمیزده نییه لاییسیته اؤنملی دیر؟نییه بیزیم اینسانی حاقلاریمیزا یئتیشمه میز اوچون حرکتیمیزین سئکولار اولماسی گرکیر؟نییه حرکتیمیزین لاییک قاباغا گئتمه سینده ایصرارلی اولمالی ییق؟
سؤزه بئله باشلاییرام کی لاییسیته دئموکراسی نین اساسی پایالاریندان بیریدیر. بوتون لاییک اؤلکه لر دئموکراتیک دئییللر اما بوتون دئموکراتیک اؤلکه لر لاییکدیرلر. لاییکین آنلامینا قونوموزا مربوط اولدوغو قدر ایشاره ائده جه یم. لاییک کلیمه سی لائوس کؤکوندن و یونانجادان گلیر، بو دا غئیری روحانی اینسانلارا خیطاب اولونور.
لاییسیته نه ییی چاغیریشدیریر؟
لاییسیته گنل اولاراق دین آداملاری نین دولت ایشلرینده موداخیله ائدیلمه سی نین قاباغی نین آلینماسی دئمکدیر. لاییسیته اوروپادا او زامان گلیشدی کی کاتولیک کیلیسالاری شاهلارینان بیرلشمیشدیلر و اؤزلرینی یئرین اوستونده کی الله اعلام ائدیب و یئر اوزونده حؤکم سوروردولر و اللریندن گلن ظولمو اینسانلارا ائدیردیلر. کاتولیک کیلیساسی نین اینسانلارا ائتدیکلری ظولملر هامینیزا آیدیندیر کی انکیزیسیون کیلیسالاریندا، تفتیش عقاید محکمه لرینده موخالیف دوشونجه لی اینسانلارین باشلارینا نه بلالار گتیریلیردی و نئجه شیکنجه اولوردولار. ائله بو فضادا لاییسیته یاراندی و بئله دییه بیلیریک کی لاییسیته تاریخی اولایلارین گتیردیگی بیر ضرورتدیر. من بو تاریخی گلیشمه لرین اوستونده بیراز دوراجاغام، مخصوصأ کی بیزیم دوروموموزون و ایچینده اولدوغوموز شراییطین بونلارلا چوخ اورتاق نوقطالاری واردیر. بیر طرفدن اوروپاداکی او ایختیناق فضاسی نظرده توتولوب، باشقا طرفدن ده بیر نئچه تاریخی گلیشمه یه ایشاره ائدیله جکدیر. بونلار بیرلیکده لاییسیته نی بیر نهضت کیمی اورتایا چیخاردیب و اونون باشاریلی اولماسینا یول آچدیلار.
بوتاریخی گلیشمه لرین بیریسی 15 و 16 عصیرده رنسانسدیر. رنسانس دینده و مخصوصأ تعلیم تربیتده رفرم گتیردی. او زامانا قدر یالنیز دینی تعلیم تربیت واردی. رنسانس چاغیندا بیلیم و صنعتین تعلیم تربیت ده یئر آلماسینا یول وئریلدی. بو دوره ده بیلیمین اهمیتی داها چؤخ اورتایا چیخدی. آیریجا رنسانس ایلک دفعه اینسانا بیر «فرد اولاراق» اهمیت وئردی، یعنی اینسانین یالنیز بیر توپلولوغون بیر پارچاسی اولدوغو ایچین دئییل، بیر فرد اولاراق دا بللی اؤزللیکلری اولدوغونو اورتایا چیخاردیب و اونا اهمیت وئردی.
ایکینجی تاریخی گلیشمه دکارتین عقیلجیلیک فلسفه سیندن سونرا ایدی. دکارتین او مشهور جومله سی
هامینیزا تانیش دیر: «من دوشونورم، پس من وارام» . بورادا اینسانین بئیین گوجونون اؤنمی و اونون عقلانی بیر وارلیق اولدوغو وورقوللانیر. او زامانا قدر بیلدیگیمیز کیمین هر شئی اللاها نیسبت وئریلیردی و هئچ بیر شئیین دالینداکی عیللتی آراشدیرمایا و یا سورغولامایا گرگ گؤرولموردو. مخصوصأ بیر اولای (حادیثه یه) و اؤزللیکله طبیعی حادیثه لره توضیح تاپمایینجا دئییردیلر کی بو الله طرفیندن اولوبدور. دکارتین اینسانین بئینینه ودوشونجه گوجونه اهمیت وئرمه سی و عقلانیت فلسفه سینی اورتایا قویماسی منطیقین و عقلانیتین اهمیتینه بیر ایشاره ایدی و بو فلسفه ده اوندان سونراکی گلیشمه لره یول آچدی.
لائیسیته نین باشاریلی اولماسینا باشقا تاریخی بیر گلیشمه ده یاردیم ائتدی کی او دا آیدینلیق چاغی و یا عصر روشنگری دیر. بونون رولی فرانسه اینقیلابیندا و عاینی شکیلده لاییسیته نهضتینین باشاریلی قاباغا گئتمه سینده چوخدو. آیدینلیق چاغی نین ان اؤنملی دوشونجه سی بودور کی « اینسانلار دوشونجه لرینده و اینانجلاریندا اؤزگوردورلر وعاینی شکیلده اؤز دوشونجه و فیکیرلرینی اؤزگورجه بیان ائتمه لی دیرلر» و باشقا طرفدن ده دینی دوگمایا قارشی چیخییب، بونون اوستونده دوررو کی « بیز طبیعی حادیثه لری آنلاتماق ایچین اینسانین عقلانی دوشونجه سینی ایستیفاده ائدیب، بیلیمسل یوللارلا بونلاری آنلادابیلیریک». تانیدیغیمیز بیر چوخ آیدین و دوشونور آیدینلیق چاغیندا یمیشلار او جومله دن جان لاک، اسپینوزا و اما ان اؤنملی لریندن ولتر دیر. ولتر چوخ آیدین بیر شکیلده و آچیقجاسینا دئییر « دینین دولتدن آیری توتولماسی گرکیر» و تأکید ائدیر کی «دین دولت ایشلریندن اوزاق توتولمالی و دینین دولتین ایشینده موداخیله ائتمه یه حقی یوخدور».
فرانسادا یاشانان قارانلیق فضانین دیشیندا، بوتاریخی گلیشمه لرین هامیسی فرانسه اینقیلابینا یول آچدیلار وائله بو گلیشمه لرین دوامیندا دا فرانسا دئوریمی نین لاییسیته حرکتی نین باشاریلی اولماسینداکی بؤیوک رولو اؤنمله وورقولانمالیدیر. فرانسا اینقیلابی نین «فردی و وطنداشلیق بیانیه سینده» آیدینجا تأکید اولونوبدور کی «اینسان اؤز دوشونجه لرینده و اینانجلاریندا اؤزگور اولمالی دیر و هئچ بیر شراییطده هئچ بیر کس صاحیب اولدوغو اینانج و دوشونجه دن اؤتورو یارقیلانا بیلمز، محاکیمه اولا بیلمز» بو بیانیه اؤزو لاییسیته نهضتی نین باشاریلی اولماسیندا بویوک رول اوینادی. باشقا اؤلکه لرده ده یایقین اولماسیندان علاوه لاییسیته نهضتی نین مرکزی فرانسه ایدی. سونوندا کیلیسا و ال بیرلیکچی شاهلارین طرفیندن اولان بوتون موخالیفتلره رغمن لاییسیته قانونو فرانسه ده 1905 ایلینده مجلیسدن کئچیریلدی.
من بورایا قدر لاییسیته نین گلیشمه سینده کی تاریخی سورجلره ایشاره ائتدیم. چونکو اینانیرام کی مخصوصأ بیزیم دورموموزدا، تئوکراتیک بیر دوؤلت و توپلوما صاحیب اولدوغوموز اوچون بونلارا قیسا ایشاره ائتمم فایدالی اولاجاقدیر و اؤزللیکله ایستدیم بو مسأله یه ایشاره ائدم کی لاییسیته نین دالینداکی فلسفه و دوشونجه نه دیر و لاییسیته، دینی دوگمایلا قارشی و اینسانین عقلانی و راسیونل دوشونجه سی نین اساسلارینداندیر.
منیم ایندی اوستونده دوراجاغیم مسأله بودور کی بیر چوخ یئرده لاییسیته دن داها چوخ سئکولار کلیمه سی ایستیفاده اولونور. سئکولار و لاییسیته نین پرنسیپلری عاینی دیر. سئکولار کلیمه سی داها چوخ آنگلوساکسون و اینگیلیسی دیلی اؤلکه لرده قوللانیلیر. لاییسیته ایلک دفعه فرانسادا قوللانیلیب و گنللیکله کاتولیگ اؤلکه لرده یاشانیر.
آرالارینداکی فرق نه دیر؟
سئکولار دونیوی ایشلره خیطاب اولونور. یعنی اوخروی اولمایان ایشلره و فعالیتلره دئنیلیر. لاییسیته و سئکولارین پرنسیپلری عاینی دیر، اما آرالاریندا بیر اؤنملی فارق واردیر. بونلارین هر ایکیسینده دین و دونیا ایشلرینین بیربیریندن آیریلماسینا تأکید ائدیلیر و هر ایکی سی ده دینین دولتی ایشلره قاتیلماماسی نی وورقولور. سئکولاریزمه گؤره دین اؤز ایشییله، دوؤلت اؤز ایشی ایله مشغول اولمالیدیر و بونلار بیربیرینین ایشینه موداخیله ائده بیلمزلر. نومونه اولاراق ائله آلماندان بحث ائده بیلرم کی آز قالیر دین ائله اؤز
ایمپیراطورلوغونو بو اؤلکه ده قورسون. سئکولار دوشونجه ده دینین دوؤلتله ایشی یوخدور، دوؤلتین ده دینله ایشی یوخدور.
لاییسیته ده دین و دولت آیریدیرلار اما دوؤلت دینی کنترل آلتینا آلیر. یعنی هر یئرده کی دوؤلت حیس ائده کی
دین اؤز مرزیندن ایضافه حرکت ائدیر اورادا موداخیله ائدر. ان سون نومونه 2003 ایلیندن بویانا فرانسادا اوستونده دارتیشیلان روسری (باش اؤرتو) مسأله سی دیر.
من ایندی چوخ قیسا اولاراق بونلارین ایکی سینین پرنسیپلرینه ایشاره ائده جه یم.
بیرینجی سی دین و دولتین آیریلیغیدیر.
ایکینجی سی دین و دوشونجه اؤزگورلوگودور. «دین و ووجدان حوررییتی»
اینسانلار ایستدیکلری دین و دوشونجه یه صاحیب اولماقدا آزاددیرلار. هیچ کیمسه نین حقی یوخدور کی اینسانلاری صاحیب اولدوقلاری دوشونجه و اینانجا گؤره یارقیلییا.
اوچونجوسو دوؤلتلرین دینلرین قاباغیندا طرفسیز اولمالاری دیر. دوؤلت ایشلرینده بیر دینی رئفرانس آلا بیلمز و بونا حقی یوخدور
دؤردونجوسو دین شخصی بیر مسأله دیر.
بورادا بیر سری اینحیرافی دوشونجه لره ایشاره ائتمک ایستیرم کی تأسوفله هر واقت کی میللی دئموکراتیک حرکتیمیزده ایسته میشیک سئکولاریزمین اهمیتی حقده دانیشاق بللی قایناقلار طرفیندن بو دوشونجه لر علئیهیمیزه اورتایا آتیلیبدیر. سئکولاریزمدن بحث ائدینجه بئله دئییلیر کی «دینسیز لیک تبلیغ اولونور و رواج وئریلیر». ها نسی لوغتنامه یه باخیرسانیز باخین، بو دفعهلرجه دانیشمالاریمیزدا دا وورقولانیبدیر کی سئکولاریزم و یا لاییسیزم دینسیزلیک دئییل، تام ترسینه دینین ده اؤزگوراولماسی دیر. دینین سییاست و گوج تاجیرلری نین الیندن وسیله اولماقدان قورتولوشودور.
من اینانیرام کی بیزیم توپلوموموزا لاییسیته داها اویقوندور، دانیشمالاریمدا لاییسیته کلیمه سی نی قوللاناجا غام. بوحقده ده دییه جه یم کی «نئجه کی اینسانلار لاییسیته ده دوشونجه و اینانج اؤزگورلوگونه صاحیبدیرلر، عاینی شکیلده دینلر ده اؤزگوردورلر». یعنی دین سییاست و دین تاجیرلری نین الیندن قورتولموش اولور. اگربیر توپلوم لاییقسه هیچ بیر سییاستچی دینی اؤز منفعتلرینه گؤره ایستیثمار ائده بیلمز اینسانلاری ایستیثمار ائتمک اوچون دیندن ایستیفاده ائده بیلمز یعنی لاییسیته اینسانلارین قورتولوشو الدوغو قدر دینین ده قورتولوشودور. لاییق توپلوملاردا دوؤلتین دینی یوخدورو اما دوؤلت اینسانلارین دینی دوشونجه سینه موداخیله ائتمک ایسته ینلرین قاباغینی آلماغا مسئولدور. یعنی دوؤلت اینسانلارین دینی اؤزگورلوگونو قوروماغا مجبوردور و اونلارین دین و دوشونجه اؤزگولوگونو حیمایت آلتینا آلمالیدیر.
تئوکراتیک و لاییق توپلوملارین آراسینداکی فرق «گوجون» قایناغیدیر. دینی ایستیبدادین حاکیم اولدوغو تئوکراتیک توپلوملاردا حاکیمیت الله یندیر و آنجاق الله ین نیماینده لری توپلوما حؤکم سوره بیلیرلر. لاییک توپلوملاردا حاکیمیت اینسانلاریندیر. اینسان ایراده سی حاکیمدیر و اینسانلار سئچیمله اؤز نیما ینده لرینی سئچیب و حاکیمیت سورورلر. تئوکراتیک توپلوملارین واحیدی مؤمیندیر. لاییک توپلوملارین واحیدی وطنداشدیر.
من اوچ جنبه دن لاییک توپلوملارین اؤزللیگینه ایشاره ائده جه یم:
سیاسی جنبه دن
دوؤلت، ایشلرینده بیر دینی رئفرانس آلا بیلمز.
بونا حقی یوخدور. بیر دینی قوروه توپلومدا حاکیمییته یئتیشه بیلمز، اینسانلار اؤز تمثیلجیلرینی سئچرلر. اگر بیر دینی قوروه صاحیب اولدوغو اینانج اساسیندا حاکیمیته گلیرسه او دین و دوشونجه و البته ده کی او دینه اینانانلار مومتاز قوروه حالینه گلیرلر. حالبوکی لاییک اؤلکه لرده اینسانلار قانونون قاباغیندا ائشیتدیرلر. هان سی دوشونجه و اینانجا صاحیب اولورلار اولسونلار. آرالاریندا فارق یوخدور.
لاییک دوؤلتلر پلورالیست دیرلر، چوغولجو دورلار، تولئرانتدیرلار.
دوؤلت فارقلی دینلره صاحیب اولانلار و حتی دینسیزلرله ائشیت موعامیله ائتمه لیدیر. هیچ بیر شکیلده بونلارین آراسیندا فارق اویقولامامالیدیر. بیزیم اؤرنکیمیزده ائله اوجور کی شیعه لرله کئچینیرلر، ائله او دگری ده سوننی لره، آیری دینه صاحیب اولانلارا و حتی هیچ بیر دینی اینانجی اولمایانلارا وئرمه لیدیرلر.
لاییک توپلوملارین ایجتیماعی باخیمدان اؤزللیکلری نه دیر؟
لاییک توپلوملارین ان بؤیوک اؤزللیگی بودور کی بو توپلوملاردا بیر کئچیش اولوبدور.
گلنکسل توپلوملاردان مدرن توپلوملارا کئچیلیبدیر. اونداکی توپلوملارین ایداره سی دینی دوگمادان قورتولور راسیونل دوشونجه لره طرف، آزمایش و تحقیقی یوللارلا توپلوموایداره شکلینه کئچیر. دئییله بیلیر کی دالی قالمیش گلنکسل توپلوملاری دالیدا قویوبدور. لاییک توپلوم، گلیشمیش توپلومودور. گلیشمیشلیک درجه لری فرق ائده بیلیر اما گلنکسللیکدن بؤیوک درجه ده قورتولوبدور.
بوتوپلوملاردا فرقلی توپلولوقلار واردیر و سیویل توپلوملار گوجلودورلر.
مثلأ سندیکالار و قادین درنکلری فعالیت گؤستره بیلیرلر و گوجلودورلر. فرقلی درنکلر واردیر و بونلارین هئچ بیریسی نین او بیریسینه اوستونلوگو اولمادیغی اوچون هامیسی باریش ایچینده بیربیری ایله یاشاییرلار.
بو توپلوملار کولتورل باخیمدان گلیشمیشدیر لر.
شفاهی کولتوردن کتبی کولتوره کئچیش اولوبدور. و ائله بودا توپلوملارین گلیشمیشلیگی نین بیراؤزللیگی دیر کی توپلومدا داها چوخ کتبی کولتور حاکیم اولار.
بو توپلوملار گلیشمه یه، دییشمه یه و تکامولا آچیقدیرلار.
بو توپلوملارین ایداری سیستئمی، کولتورو دییشه بیلیر و تکامول تاپا بیلیرلر.
بو توپلوملاردا درنکلر و توپلولوقلار دیشیندا فرد ده دگر قازانیر. فرد توپلولوقلارین ایچینده بوغولمایا و اریمه یه محکوم دئییلدیر. فرد موستقیل بیر وارلیق اولاراق «دگرلر دولوسو اینسان اولاراق دگر قازانیر» و
توپلوملارداکی رفورم راسیونئل یوللارلا اولور. توپلوم گلیشمیشلیگه دوغرو گئدیر، تکامولا دوغرو گئدیر.
لاییق توپلوملارین ان اؤنملی اؤزللیکلریندن تعلیم تربیتین طرفسیز اولماسیدیر.
تعلیم تربیتین داشیدیغی اؤنمدن ائله بونا ایشاره ائده بیلیرم کی ایلک لاییسیته نهضتی شکیل توتمایاغا باشلادیغی آندان اعتبارأ بو مسأله گنیش چاپدا مطرح اولوندو. لاییسیته نین گلیشمه سی ایله برابر فرانسادا جومهوریت گلیشیر. مونارشی دن جومهوریته کئچیش اولور و او دؤره ده مخصوصأ پئداگوگلارین اوستونده تأکید ائتدیگی بیر نوکتا واردیر کی دئییرلر «لاییسیته نین باشاریلی اولماسی و جومهوریتین قورولماسی اوچون ایکی شئیه احتیاجیمیز واردیر: بیر دئموکراتیک آنا یاسایا و بیرده اونا اینانان اینسانلار تربیت ائتمه یه» لاییسیته نین اساسی پایالاریندان بیری ده طرفسیز تعلیم تربیتدیر. معلیملر دینی اینانجلارینی اؤزلرینه ساخلامالیدیرلار و کسینلیکله درس ده اونو ایشلتمه مه لیدیر لر. یازیلان کیتابلار دینی باخیمدان طرفسیز اولمالیدیرلار و مدرسه ده یارادیجی، عقلانی یوللارلا حرکت ائدن، آراشدیران، آکتیو و گرچکجی نسیل یئتیشدیریلمه لیدیر.
حوقوقی باخیمدان بو توپلوملارین اؤزللیگی
لاییک دوؤلت حوقوق دولتی دیر.
قانونلار توپلومدا اینسانلارین ایستک و احتیاجلارینا گؤره وضع اولونورلار.
قانونلار دییشه بیلیرلر، ایبطال اولابیلیرلر، گلیشه بیلیرلر،
قانونلار سورغولانابیلرلر
ان اؤنملی موشخیصه شرعی قانونلارین یئرینه سیویل قانونلارین کئچمه سی دیر
بونو ایران ایسلام جومهوری سینین آنا یاساسی ایله موقاییسه ائدک. ائله ایلک ماده سینده کی دئییر «ایرانین رسمی دینی 12ایماملیق شیعه دیر» اوتوماتیک اولاراق باشقا دینلره منصوب اولانلاری ایکینجی صینیف وطنداش استاتوسونه یئندیریب و اونلاری ایلک صفدن چیخاردیر. بونون آیری نتیجه سی ده بودور کی بو فرقلی دین و ایناجدان اولان اینسانلارین آراسینداکی بیرلیگی آرادان آپاریر.
بونو دا گؤز اؤنونده توتمالی ییق کی بیزیم توپلوملاردا اینسان دینین ایچینده دونیایا گلیر. دوغوشدان اعتبارأ بیر فردین آتا آناسی شیعه اولسا او دا شیعه اولاجاق، باشقا دینی اولسا او دا او دینه منصوب اولاجاقدیر
یعنی اینسانین اؤز اؤزگور سئچیمی ایله دینی نی سئچمه شانسی اولمادیغی اوچون بیزیم توپلومدا شیعه مذهبیندن اولمایانلار دوغوشدان اعتبارأ ایکینجی صینیف وطنداش اولماغا محکوم اولورلار. یعنی اؤزلرینین بوندا دا موداخیله سی اولمادان.
بونونلا برابر آنا یاسادا بیر چوخ ایشلر واردیر کی غئیر شیعی لر او ایشلره آلینا بیلمزلر. باشدان اونلارین قاباغی آلینیبدیر. مثلأ گنل قورمای باشقانی و یا قضاییه و ایجراییه قووه لرین باشقانلیغی، باش باخانلیق و یا جومهور باشقانلیغی. ائله بونو موقاییسه ائدک آلمان آنا یاساسی ایله کی ایلک ماده سینده دئییر «اینسان اونورو توخونولمازدیر». او اینسان فرق ائتمز هانگی دینی اینانجا صاحیب اولور اولسون و یا هیچ دینی اینانجی اولماسین، اونو هئچ کیمسه یارقیلییا بیلمز.
تئوکراتیک توپلوملارین اؤزللیگی
دینی قانونلارحؤکم سورور
سیاست ده دیندیر، قانون دا دیندیر، کولتور ده دیندیر
بونلارین بیریسی ایله موخالیفت ائتمک هامیسی ایله موخیالیفت ساییلیر. و بو ایشی گؤرن اینسان مورتد تانینیر. اؤلکه ده اولان هر هانکی بیر اعتراضا «الله و اللهین دینی ایله موحاریبه محسوب اولونور».
Qaynaqlar:
1- Otto Repenheuer, Zwischen säkularität und Laizismus, 2005
2-Aytunc Altindal, Laiklik, 1986
3-Prof. Dr. Hikmet Secim, Sosyal Bilimlerde Temel kavramlar, 1991
4- Ugur Mumcu, laiklik Ruhuna Fatiha, 2006
5-Yekta Güngör Özden, Insan haklari, Laiklik Demokrasi Yolunda, 1994
6-Faik Muzaffer Amac, laiklik Ilkesi sanik sandalyesinde, 1966
7-Jacob M. Landau, Atatürk And The Modernization Of Turkey, 1984
8- sahin Filiz, Atatürk, Din ve Laiklik, 2008
9-ali Fuad basgil, Din Ve Laiklik, 1998
10- Rene Remond, Religin und Gesellschaft in Europa, 2000
11-jocelyn maclure, Secularism and Freedom of Conscience, 2011
12-heng Ten Chin, state and Secularism, 2010
13-George jacob Holyoake, The Principals of Secularism illustrated....
14-Gere Viene souillac, The Burden of Democracy, 2011
15-jereen temperman, State Religion Relationships and Human Rights Law, 2010
16-Ina Ter avest, Education in Conflict, 2009
17-John richard Bown, Why The French Don't Like Headscarves, 2007
18-Howard adelman, Religion, Culture and The State, 2011
19-Antya von Ungern, Religionsfreiheit in Europa, 2008
20-Thomas Bohrmann, Religion in Sekularen Verfassungsstaat, 2012
21-werner ende, udo Steinbach, Renate Laut, der Islam in gegenwart, 2005
22-Miryam Rothenbacker, Die Debatte um den Laicismus Frankreich und Deutschland, 2007
23-Sylvia langlaude, The Right of Child to religious Freedom, 2007
24-Tedd H. Weir, Secularism and Religion in Nineteenth Century germany
25-Heather Meiers, Difference and Laicite: France's Headscarf Debates, 2007
26-Karima El samma, Freedom of religion and the Principal of Laicite
27-Gerhard Besier, hermann Lübbe, Politische Religion in Frankreich und Deutschland, 2005
28-Felix heidenreich, Jean Chrostophe, merle Wolfram Vogel, Staat und Religion in Frankreich und deutschland, 2008
29-Otto Depenheuer, Ilyas dogan, Osman Can, Zwischen Säkularität und laizismus, 2005
30-Oxford University press, secularism and its Critics, 1999
31-William safron, The Secular and the sacred, nation, religion and politics
32-Smith, A Shi+ort History of Secularism, 2007
33-Michael warner, Jonathan van Art Werpen, Varieties of Secularism in a Secular Age, 2010


text:
من چکن درد دار دادا بوغول مئییب
هئچ اینسانا بئله درد سوخول مئییب
بلکه ده دونیایه هئچ دوغول مئییب
""بودردی هئچ ائلین داغی چکمه سین""
""بیز چکنی گوروم یاغی چکمه سین""
زلیم خان ایچیمده بیر آه مئله ییر
مین بیر آهی اوزیله سیلکه له ییر
ایچیمده بیر دنیز دردن بسله ییر
""بو دردی هئچ ائلین داغی چکمه سین""
""بیز چکنی گوروم یاغی چکمه سین""
حاخلی حاخسیز زامان باسیر داغینی
بالتالاییر یام یاشیل باغ لارینی
قان چاناغی ائدیب بولاغ لارینی
""بو دردی هئچ ائلین داغی چکمه سین""
""بیز چکنی گوروم یاغی چکمه سین""
گوز یاشلاری گوندن گونه چوخالیر
ائل ناله سی "حکمت " گویه اوجالیر
اینسان دردین حیوان چکیب قوجالیر
""بو دردی هئچ ائلین داغی چکمه سین ""
""بیز چکنی گوروم یاغی چکمه سین ""
# محمد علی حکمتی
95//12//9


text:
بوروسیا دورتموند فوتبال کولوبو
آلمانین نوردراین-وستفالن ایالتینین دورتموند شهرینده قۇرولموش ایدمان کلۇبو. اؤزلله فوتبال تاخیمی تانینمیشدیر; بۇنون خاریجینده ایدمان، بوکس و هندبول بوداقلاریندا دا فعالیّت گؤستریر.
بوروسسیا دورتموند فۇتبول تاخیمسینین، آلماندا ۸ بوندسلیقا چمپیونلوغو، ۳ آلمان کوبوکو چمپیونلوغو و ۴ آلمان سوپر کوبوکو چمپیونلوغو کیمی اۇغورلاری وار. آیریجا; آوروپادا یوفا چمپیونلار لیقاسی 'نده ایکی دفعه فینال اوْینامیش، بۇنلاردان بیرینده کوبوکو قالدیرمیش، دیگرینده ایسه مغلوب اوْلموشدور. بیر دفعه ده یوفا کوبوک غالیبلری کوبوکو 'نی قازانمیشدیر. ۱۹۶۶-جی ایلده قازاندیغی بۇ اۇغورلا، آوروپادا کوبوک قالدیران ایلک فۇتبول تاخیمی اوْلموشدور. بۇ باشاریلرله دورتموند، آلمان فۇتبول تاریخیندهکی ان باشاریلی کلۇبلاردا بیریدیر.
- ↑ Dortmunds Stadionkapazität erhöht sich (German). Spiegel Online. یوْخلانیلیب16 July 2015.


text:
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان!
بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان.
قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین!
اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین.
***
“سو” دئییبدیر منه اولده آنام، آب کی یوخ
“یوخو” اویرتدی اوشاقلیقدا منه، خواب کی یوخ
ایلک دفعه کی “چورک” وئردی منه نان دئمهدی
ازلیندن منه “دوزدانه” نمکدان دئمهدی
آنام اختر دئمه یبدیر منه، “اولدوز ” دئییب او
سو دوناندا دئمه ییب یخدی بالا، “بوز” دئییب او
“قار” دئییب برف دئمهییب، دست دئمهییب”ال” دئییب او
منه هئچواخت بیا سؤیلهمهییب، “گل” دئییب او
یاخشی خاطیرلاییرام، یاز گونو آخشام چاغیلار
باغچانین گون باتانیندا کی، ایلیق گون یاییلار
گل دئیهردی، داراییم باشیوی ای نازلی بالام!
گلمه سن گر، باجیوین آستاجا زولفون دارارام
او دئمزدی کی بیا شانه زنم بر سر تو
گر نیایی بزنم شانه سر خواهر تو
بلی، داش یاغسادا گؤیدن، سن او سان من ده بویام
وار سنین باشقا آنان، واردی منیم باشقا آنام
اوزومه مخصوص اولان باشقا ائلیم واردی منیم
ائلیمه مخصوص اولان باشقا دیلیم واردی منیم
ایستهسن قارداش اولاق، بیر یاشایاق، بیرلیک ائدک
وئرسن قول- قولا، بوندان سورا بیر یولدا گئدک
اولا، اؤزگه کولکلرله گرهک آخمایاسان
ثانیا، وارلیغیما، خالقیما خور باخمایاسان
یوخسا گر زور دئیهسن میللتیمیخوار ائدهسن
گون گلر، صفحه چؤنر، مجبور اولارسان گئدهسن


text:
تئاتر
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
تئاتر (یونانجا: tό θέatpov تهéآترون "تاماشا یئری"; و θeάouaι تهئاومای "تاماشا ائتمک سؤزوندندیر") — اینجه صنعتین بیر نؤعو اوْلوب، حیس، فیکیر و ائموسیلاری تاماشاچی و یا تاماشاچیلار قروپونا بیر و یا بیر قروپ اوْیونجو طرفیندن اؤتورولمهسینی عکس ائتدیریر. تئاتر تاماشاسی نۆماییش اوْلونان بینا دا تئاتر آدلانیر.
تاریخی[دَییشدیر]
تئاتر رقص فورماسیندا هله داش دؤورونده مؤوجود اوْلسا دا، اوْنون یئنی اساسلاری آنتیک یوناندا ایشلنیر و تئاتر صنعتینین اینکیشافینا تکان وئریر. "تئاترون"نون یارادیلماسی ایله بیر طرفدن یونان دموکراتیسینین موذاکیرهسینه ایمکان وئریلمیش، دیگر طرفدن دینی بایراملارین کئچیریلمهسی مۆمکون اوْلموشدور. چونکی، اوْ دؤورده دین و سیاست بیر وحدت کیمی چیخیش ائدیردی. ارسطو اؤز ایشلرینده تئاتر بیلیمینی ده اساسلاندیرمیشدیر، اوْ حادیثه، مکان و واختی درامادا بیرلشدیرمیی طلب ائتمیشدیر.
دینی بایراملارین کئچیریلمهسی اۆچون یارادیلان "دیونیس تئاتری" تئاتر اۆچون پروتوتیپ روْلونو اوْیناییردی. اوْ آرالیق دنیزی حؤوزهسینده یئرلشن یونان کولونیسینا داخیل اوْلان بۆتون اؤلکهلره آپاریلمیشدیر. تاماشاچیلار یئریندن باشقا اوْرادا "سکئنئ"، (هانسی کی، سوْنرا "سچئنئ"، یعنی "صحنه" شکلینده یاییلمیشدیر) ده قورولوردو. یونان اللهی دیونیسین شرفینه ب.ائ.ا. ۵۳۴-جو ایلدن دراما، ب.ائ.ا. ۴۸۰-جی ایلدن باشلایاراق ایسه کومدی تاماشالاری نۆماییش ائتدیریلیردی. اوْ دؤوردهکی بۆتون دراملار یالنیز بیر نئچه اوْن ایللیکدن سوْنرا یئنیدن صحنهیه قۇیولموشدور.
روملیلار پون ساواشلری دؤورونده یونان تئاتر مدنیتینی منیمسییرلر. بۆتون روم ایمپیراتورلوغوندا تئاترلار قورولور. سوْنرالار ایسه تئاتر اؤز اهمیتینی پانتومیمانین اینکیشافی ایله الاقدر اوْلاراق ایتیریر.
اوْرتا عصرلرده دینی کۇنولو تاماشالارین تئاترلاردا صحنه لشدیرمهسی گئنیش یاییلیر. رونسانس دؤورونده یئنیدن کئچمیشده یاییلمیش اوْلان درام و کومدیلارا اۆستونلوک وئریلیر. تئاترین شیمالی ایتالیادا آچیق هاوادا اوْینانیلان کومئدی فوْرماسی (جومدیا ارودیتا) گئنیش تشککول تاپیر . نیکولو ماکیاوئللی اؤز دؤورونون مشهور کومئدی اثرلرینی قلمه آلیر. دراملارین مزمونو ارسطو تصوّورونه اساسلانیر.
تئاتر صنعتی باروکو دؤورونده اوْلدوغو کیمی هله گئنیش یاییلمامیشدیر. ۱۷-جی عصرده صحنهده اوْینانیلان حادیثهلر گؤزل دۆنیانین عکسینی گؤستریردی. فئودالیزمین تنززوللو و موتلقیتین غلبهسی کؤهنه دَیَرلری داغیتمیش و یئنی دۆشونجه طرزینی فورمالاشدیرمیشدیر. دۆنیا و صحنه آراسینداکی مؤ قایسه، هر بیر شخصه عایید اوْلان روْلون اوْینانیلماسی ویلیام شکسپیر و پدرو کالدرونون اثرلرینده اؤزونه یئر تاپیر. اینسان جمعیتین حقیقی اۆزو، الله یؤنئتمن و تاماشاچیسی ایدئولوژیسی اوْ دؤورون تئاترالیکینین اساسینی تشکیل ائدیردی.
رومانتیکا دؤورونده تئاتر صحنهلرینده اساساً لیریک اوْیونلر تاماشایا قویولوردو و واجیب اینسان حیسلرینین ایفاده اوْلونماسینا یئر وئریلیردی.
یئنی دؤورده تئاتر آنتیک دؤورده مؤوجود اوْلموش خطدن اوْ قدر ده کنارا چیخمیر. تئاتر صحنهلرینین کۇنوسو بۇ ارفهده ناتورالیزم، دادایزم، ائکسپرئسسیونالیزم، سوررئالیزم، آبسوردیزم و پوستمودئرنیزم کیمی جریانلارین ائتکیینه معروض قالیر. بۇ دؤورده تئاتر صنعتینین اینکیشافیندا آنتونین آرتاود، کونستانتین ایستانیسلاوسکی، بتولد برخت، ایستیون برکوف، ساموئل بکرت و تونی کوشنر کیمی شخصلرین روْلو اوْلموشدور.
کلاسیک تئاتر تۆره لری[دَییشدیر]
کلاسیک تئاترین دؤرد نؤعو وار:
- دانیشیق تئاتری (درام، کومدی، تاماشا)
- موسیقی تئاتری (اوْپرا، اوْپرتا، موسیقی)
- رقص تئاتری (بالئت، میلّی رقصلر)
- فیقور (و یا کوکلا) تئاتری (ماریونت تئاتری، کؤلگه تئاتری)
گؤستریلن ساحهلر اۆزره چالیشان صنعتچیلرین ایختیصاصلاری دا بیر-بیریندن فرقلنیر:
- دانیشیق تئاتریندا: اوْیونجولار، یؤنئتمنلر، موسیقیچیلر;
- موسیقی تئاتریندا: موغننیلر (سولیستلر و خور ایفاچیلاری)، اوْرکستر موسیقیچیلری، رپتیتورلار، دیریژورلار، رژیسورلار;
- رقص تئاتریندا: رقّاصهلر، خوروقرافلار، رپتیتورلار چالیشیر.


text:
تورکییهنین مشهور تعطتیل بؤلگهسی بودرومدا یانبایان یئرلشپن ایکی گئجه کلوبونا هجوم اولوب.
آپا-نین «حریت» قزتینه ایستینادا وئردیی معلوماتا گؤره، اؤتن گئجه یئرلی واختلا ساعت ۰۳.۰۰ رادهلرینده اوزرینده ایکی تاپانچا اولان بیر شخص بودرومون گؤلتورکبوکو محلهسینده یئرلشن مشهور «چیلک بیچ کلوب» و «سس بیچ کلوب» گئجه کلوبلارینا یاخینلاشیب، آتش آچماغا باشلاییب.
گئجه کلوبلاریندا ۴۰۰-ا قدر اینسان اولوب. نتیجهده ۱۸ یاشلی فورکان سای آدلی شخص اؤلوب، ۴ نفر یارالانیب. جینایتکار گلدیی آوتومبیله حادثه یئریندن قاچیب.
حقوق-محافظه اورقانلاری فاکتلا باغلی آراشدیرما آپاریر.


text:
تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان رفرندومون سون نتیجهلرینه ایلک مناسیبتینی بیلدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، اردوغان باش ناظر بیعلی ییلدیریم، م ح پ صدری دؤولت باخچالی و ب ب پ باش کاتیبی مصطفی دستیجی ایله ایله تلفن علاقهسی یارادیب.
پرزیدنت رفرندومداکی قلبهیه گؤره اونلاری تبریک ائدیب، نتیجهلرین تورکییه خالقی اوچون خییرلی اولماسینی دیلهییب.
قید ائدک کی، رفرندومدا اؤلکه سئچیجیلرینین ۸۴،۰۵ فایزی ایشتیراک ائدیب. حاضردا دئمک اولار کی، بوتون سسلر حسابلانیب (بولتنلرین ۹۹،۹۶ فایز ساییلیب). بو نتیجهیه گؤره، سئچیجیلرین ۵۱،۲۲ فایزی کونستیتوسییا دییشیکلیینی دستکلهییب.
آرتیق تورکییه پرزیدنت اصول-ایدارهسینه کئچیر.


text:
بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسینین حاضیرلادیغی ترور تشکیلاتلاری سیاهیسینا قافقازدان اولان ۸ شخص و تشکیلاتین آدی دا داخیل ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو شخص و تشکیلاتلار ایشید و القایده ایله علاقهده شبههلی بیلینیبلر.
سیاهییا داخیل اولونانلار سیراسیندا محمد تامتومو، سلستا الطباب، جیش الوالید، مالیک روسلانوویچ بارخانویئو، موراد ایراکلیئویچ مارقوشویلی، اومان روخمان، ژون الاقصی تشکیلاتی و سورییاداکی خانیفا والیوتا دییشمه اوفیسینین آدلاری یئر آلیب. بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین سیاهیسینا همچینین ایشید-این جنوب-شرقی آسییاداکی لیدرلرینین آدلاری دا داخیل ائدیلیب.


text:
کرکوکده پاتلاما سسلری
"کرکوکون ایکی سمتینده ائش زامانلی ایکی بومبالی سالدیری تشکیل اولوندو"
عراقین کرکوک شهری مرکزیندهکی ایکی آیری سمتده بومبالی واسطهلرله تشکیل اولونان ائش زامانلی ایکی سالدیریدا جان ایتکیسی یاشانمادی.
کرکوک پلیس ایدارهسی مطبوعات سوروملوسو آفراسیاو کامیل،
"کرکوکون ایکی سمتینده ائش زامانلی ایکی بومبالی سالدیری تشکیل اولوندو" دئدی.
کامیل، پاتلامالار میدانا گلدیگی زامان سؤزوگئدن یئرلرده هئچ کیم اولماماسینین بیر فاجعهنین قارشیسینی آلدیغینی دئدی.
جان ایتکیسینین باش وئرمهدیگی هر ایکی سالدیریدا بومبالی واسطهلرین ایستیفاده ائدیلدیگی معلوماتینی وئرهن کامیل،
"سالدیریلارین کیمی و یا کیملری هدف آلدیغینا دایر هله دقیق بیر معلومات یوخدور. پلیس، بومبالی سالدیریلارین ائدیلدیگی سمتلرده گئنیش میقیاسلی آراشدیرما باشلاتدی. بومبالی اتومبیللرین شهر مرکزینه نئجه گتیریلدیگی آراشدیریلیر" دئیه دانیشدی.


text:
ماتیاس یاکوب اشلایدن
ماتیاس یاکوب اشلایدن (اینگیلیسجه: Matthias Jakob Schleiden) آلمانلی بیلیم اینسانی. ۵ آوریل ۱۸۰۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۷ ایل عومر ائلهییب و ۲۳ ژوئن ۱۸۸۱ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ماتیاس یاکوب اشلایدن هایدلبرگ بیلیم یوردودا درس اوْخویوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Matthias Jakob Schleiden»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ماتیاس یاکوب اشلایدن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ضراب اطرافیندا باش وئرهن حادثهلری آمریکا-تورکییه آراسیندا سون ایللردهکی بحرانین نؤوبتی مرحلهسی حساب ائتمک اولار. واشینگتن و آنکارا بیر-بیریلرینه قارشی مومکون بوتون واسطه لری ایشه سالیبلار و ضراب مسئلهسی آمریکانین الینده اولدوقجا گوجلو دلیلدیر.
بو سؤزلری آخار. آذ-ا آچیقلاماسیندا پولیتولوگ نزاکت ممدووا دئییب. او وورغولاییب کی، تورکییه ضرابلا باغلی واشینگتنا بیر نئچه دفعه نوتا وئریب:
«بو دا اونو گؤستریر کی، بو مسئله تورکییه حاکمیتی اوچون نه قدر اؤنملیدیر. چونکی آ ک پ ناظیرلرینه میلیونلارلا دوللار روشوت وئریلمهسی مقابیلینده ایرانا قارشی تطبیق اولونان ائمبارقونون پوزولماسی ادعاسی اردوغانا هم خاریجی سیاستده، هم ده داخیلده موخالیفت طرفیندن تضییقلر یارادا بیلر. آرتیق بونون علامتلری ده اؤزونو گؤستریر و ج ح پ آک پارتی اقتدارینا قارشی چیخیشلار ائتمهیه باشلاییب».
پولیتولوگ قئید ائدیب کی، ضراب مسئلهسی اردوغانین داواملی اولاراق آمریکانی کوردلری سلاحلاندیرماسی، فئتؤ واسطهسیله چئوریلیش جهدی ائتمهسی ادعالارینا قارشی حاضیرلانیب:
«آمریکا رضا ضراب اولاییندان تورکییهیه قارشی بو جور ایستیفاده ائتمهیه چالیشیر. ج ح پ-نین ادعاسینا گؤره ایسه ضراب ایران خصوصی خیدمت اورگانلارینین آگنتیدیر و هم ده بیر سیرا دؤولت سیرری تشکیل ائدن معلوماتلاری الده ائدیب. ضرابین آگنت اولدوغونو آرتیق آ ک پ اقتداری دا دئییر. ج ح پ ایسه آ ک پ-دن طلب ائدیر کی، ضرابین روشوت وئردیینی ادعا ائلدیی شخصلرین هامیسی ایستینتاقا جلب ائدیلسین».
پولیتولوگ ضرابین «ایران جاسوسو» آدلاندیریلماسینا دا مناسیبت بیلدیریب:
«بونو دقیق دئمک اولماز. حتی بئله بیر قئید وارسا دا، بو، ایران و تورکییه خصوصی خیدمت اورقانلاری آراسیندا اولان تام مخفی معلوماتدیر و خیدمتی ضرورتدن باشقا کنار هئچ بیر شخصین بو بارهده معلوماتلی اولماسی مومکون دئییل. اودور کی، آگئنت مسئلهسی سادهجه احتیمالدیر. ضراب اطلاعات، میت و یا دیگر خصوصی خیدمت اورگانینین آگنتی اولسا بئله، بونو یالنیز همین خصوصی خیدمت اورقانلارینداکی بیر نئچه اینسان بیله بیلر. چونکی بو، هم ده دؤولت سیرریدیر».


text:
سئوگی و
بیز
قات -
قات سیرا چؤكموش سئوگی پاسینی اورییمده داشییرام. ایللر ساییسینا اؤلچسمسه، آز
چاغلار دوزنلهنیر. 8 ایل ، 10 ایل، ایگیرمی ایل. دوشونورم و دوشونوروك سئوگی
ایللر سایغاجینا سیغماز اولوب. بو سئوگی گؤبلك كیمی بیتدی آنجاق یاشاییشیما درین
بیر كؤك سالدی. نووروز گولو كیمی بیتدی، سولدو چیچكلری آنجاق جانیمین ایچینی آلدی.
تانری
چؤرتكه سینده 21 یاشیندا ساییلیردیم؛ سئوگی بولوتلاری اؤرگیمین گؤیونه یاییلدی.
شاخدی، گورولدادی و باهار یاغیشینی سوسوز دامارلاریما سپدی. نئجه قدحلره
ییغمیایدیم سئوگی ایچگیسینی. ایندی 12 ایللیك شارابیم وار. باخماغی جانلارا
ساغلامدی؛ ایچمهیی گؤر نئینر؟!
سئوگینی
منده یارادان؛ چوخ تئز آیریلیق ماهنیسینی چالدی. آنجاق هلهده زیلی و بمی ایله
اوینویورام. ایندی من یاپ – یالقیز او سئوگینین ییهسییم.
ناخیشلی
ایپك دسمال ایله پاسلی سئوگیمی سیلركن؛ هلهده پاریلتیسی وار. زامان دورور او
زامان. سئوگینی دوشوننده اونو آنلاماغا
چالیشاندا؛ ایناناراق سانیرام عوموردن ساییلمیر بو آنلار.
سئوگی
بیر پایلاشیم اولسادا، اینسانلارین ایچ قابینا باخاراق برابر آلینمیر. بیرینه چوخ
یئتیشیر بیرینه ایسه آز. دوغروسو بودور سئوگیده عدالت یوخدور. هابئله گؤزللیگیده
بو عدالت سیزلیكدهدیر.
سئوگی
ایكی اوزلو دمیر پولا بنزر. بیر اوزو دالغادیر، جوشغودور، دئپرمدیر، گؤز یاشی و اوچوروم.
او بیری ایسه ساكین، درین، اوچوش، یئنهده گؤزیاشی بئلهلیكله بونلارین توپلومو
یاشاماق فلسفهسینی یازدیریر.
سئوگی!
تانری بویو یاشاماقدادیر. اونا هاردان باشلادینمی و هاردا قورتاراجاخسانمی؟ سورویو
وئرمك اولمور.
سئوگییه
یوخاریدان باخ. یئردن باخان سئوگیلر یئر قوخوسو وئریر. ایرنج، كیفسهمیش و بولسئكسووال.
من درین
باخیشلارا ساپلانماغی، یئر-گؤی آراسیندا ساللانماغی؛ ایشیمایشغلارا آسلانماغی دویموشام.
ایچ ائدیب قوسمامیشام. قایتارمامیشام بو یئكه تیكهنی. اوتغونا - اوتغونا
اوتوزموشام. سوندا سیندیریب سازالمیشام.
گؤنده ر بؤلوم لر: توپلومسال (اجتماعی)


text:
باکی آتیجیلیق مرکزی چوخ یوکسک سوییهده اینشا ائدیلیب، بورادا ایدمانچیلار و قوناقلار اوچون بوتون لازیمی شرایط یارادیلیب. آتیجیلیق اوزره آوروپا چمپیوناتی ایسه حقیقتا ده چوخ یاخشی تشکیل اولونوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری باکیدا کئچیریلن آتیجیلیق اوزره آوروپا چمپیوناتینین ۳۰۰ متر مسافده کیشیلر آراسیندا فردی یاریشلارینین گوموش، کوماندا حسابیندا ایسه بورونج مکافاتچیسی آلمانییالی فرانک فلیچمانن آذرتاج-آ مصاحیبهسینده دئییب.
او، بیلدیریب کی، یاریشلار چتین کچسه ده، چمپیوناتدا مئدال قازاندیغی اوچون چوخ سئوینیر. «اعتراف ائدیم کی، مئدال قازاناجاغیما اینانمیردیم. بو گون شانس منیمله اولدو و ایکی مئدال قازاندیم» – دئیه آلمانییالی ایدمانچی علاوه ائدیب.


text:
کامدیش ولسواللیگده طالبان قوراللی لری هجوم قیلگن
نورستان ولایتی نینگ کامدیش تومنیده یوزبیرگن توقنه شولرده محلی رسمیلرگه کوره 33 پلیس قرق دن ارتیق قوراللی طالب هلاک بولگن طالبان عصیانچیلری هجومینی الدینی الیش اوچون افغانستان مدافعه وزیرلیگی اوشبو منطقه ده قوشیمچه کوچ یوباریلشیدن خبربیردی.
افغان رسیملرینی معلوم قیلیشلریچه طالبان قوراللی لری اوتگن کون کیچ قرون کامدیش تومنیده کی خوف سیزلیک پوسته لریگه هجوم قیلگنیدن کیین افغان و طالبان عصیانچیلری اره سیده قتیغ توقنه شولرباشلنیب کیتگن. توقنه شوولر حاضرگه قدرهم دوام تارتیب کیله یاتگنی ایتیلماقده.
نورستان ولایتی ولایت حاکمی یوزبیرگن توقنه شولرده حاضرگه قدر 33 پلیس هلاک بولیب ویتتی پلیس یره لنگنینی ایتگن، همده ولایت حاکمی قرق دن ارتیق طالب هم قربان بولگنینی ادعا قیلگن.
عینی حالده طالبان عصیانچیلری تمانیدن بیرقنچه اویلرگه هم اوت قویلگنی ایتیلماقده.
بیراق کورنیشچه وضعیت اوته مرکب لشگن چونکه، خودی شومسله باعث افغانستان مدافعه وزیرلیگی نینگ سوزچیسی جنرال ظاهرعظیمی هم کابل ده مطبوعات انجمنی یولگه قوییب وضعیتنی ایتلگندن کوره هم اوته یمان دیب تعریف له دی.
همده عظیمی جنایلری طالبان عصیانچیلرینی یوق ایتیش اولرنی هجوملرنی الدینی الیش اوچون منطقه ده قوشیمچه افغان ملی اردو کوچلرینی یوباریلشدن خبربیردی.
"بیز دقت بیلن اوشبو منطقه نی نظارت استیگه الگن میز، اوشبو منطقه ده ایترلیچه کوچ یوباریلیشینی اینابتگه الگن میز، حاضرلیک کوریب تورگن، بیرقنچه ملی اردو عسکرلری میز جلال اباد دن هوا آرقه لی یعنی تیک اوچر لر بیلن بوگون اوریش یوزبیریب کیله یاتگن منطقه ده جونه تیله دی. وضعیت سیز، ایتگن لردن کوره هم اوته مرکب، بوخصوصده کینچه لیک معلومات بیره میز" دیب ایتدی عظیمی جنابلری.
لیکن وضعیت قیسی نقطه نظردن یمان بولگنی باره سیده عظیمی جنابلری اچیقچه معلومات بیرمه دی.بیراق کوزه توچیلر طالبان عصیانچیلری اغیر وینگل قورال بیلن کامندیش تومنیده هجوم قیلگنینی ایتماقده لر.
نورستان ولایتی پاکستان بیلن چیگره داش بولیب سونگی پیتلرده اوشبو ولایت نینگ ایریم منطقه لریده طالبان عصیانچیلری نینگ انچه فعال بولگنی ایتیلماقده. شونینگ دیک رسمیلر چیت ایللیک طالبان عصیانچیلرینی هم بو ولایت ده تاپیلگنینی اورغولب اولرنی ینگل واغیر قوراللر بیلن جهازلنگنینی ادعا قیلماقده.
طالبان قورللی لری بوندن قریب بیر ای الدین دواب تومنی نینگ نظارتنی قولگه الیب کینچه لیک اوشبو تومندن چیقاریلگندی.
ایندی اولر کامدیش تومنینی قولگه الیش اوچون هجوم قیلگن لر.
بوندن بیرینچه ای الدین نورستان ولایتی نینگ برگ متال و وانت وایگل تومنلرینی طالبان نظارتیده اوتگنی خبربیریلگندی.
.


text:
جیهاد
جیهاد، ایسلام دینینی یایماق اۆچون، مۆسلمانلارا واجیب اوْلان بیر وظیفه.[۱] ایسلامدا جیهاد، الله دینیندن دیفاع ائتمک و الله بندهلرین نیجات وئرمک اۆچون ساواشماق دیر. بۇ ساواش ایبتیدایی جیهادا و دیفاعی جیهادا بؤلونور. جیهادی یوْلا سالان، ایسلامی حؤکومت دیر.[۲]
ایسلام جیهادا دؤرد یوْل تانیر: اۆرهگ، دیل، ال، قیلینج. بیرینجی یوْل، شیطان و نفس ایستهدیکلری ایله رۇحو ساواشماق دیر. ایکینجی و اۆچونجو یوْل، ایسلامی تبلیغ ائتمک و یاخشیلیغی حیمایت ائتمک و یامانلیغی ایصلاح ائتمک دیر. دؤردونجو یوْل، ایسلامین اینانمایانلاری و دۆشمانلاری ایله فیزیکی ساواشماق دیر.[۱]


text:
روسییا لیبرال دموکرات پارتییاسینین صدری ولادیمیر ژیرینووسکی تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانا تبریک مکتوبو یوللاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ژیرینووسکینین یوللادیغی مکتوب تورکییهده کئچیریلهن رفرندومون نتیجهلری ایله باغلی اولوب.
او، مکتوبدا روسییا-تورکییه مناسیبتلرینین بوندان سونرا دا محکملنجیینه اومید ائتدیینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، اؤتن گئجه آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ آتت مشاهیده میسییاسینین سون حساباتینی گؤزلهمهدن پرزیدنت اردوغانی تبریک ائتسه ده، هلهلیک، روسییا پرزیدنتی پوتین رفرندوملا باغلی تورکییه لیدرینه زنگ ائتمهییب.