text:
جوزجان خوفسيزليك مسووللري: بيش قيشلاق طالبان نظارتي دن تازلندي
جوزجان ولایت خوفسيزليك کوچلریگه کوره، بو ولایت ده طالبان نینگ ایککی حربی مرکزی شامل 5 قيشلاق اولرنينگ نظارتي دن تازه لنگن.
اهالی آلدین دن ریجه لنمه گن عملیات اساسیده مذکور منطقه لرنی امنیتی کوچلر تمانیدن اوره ب آلینگنلیگی، ینه ده اوشبو منطقه لر قیته دن طالبان قولیگه توشیشی ممکنلیگی نی ایتماقده لر.
جوزجان امنیه قوماندانی فقیر محمد جوزجانی، مذکور منطقه لر جمله دن طالبان نینگ حربی مرکزی بولگن فیض آباد اولسواللیگی ده گی شاه سلیم قيشلاغی، خانقا همده قوش تيپه اولسواللیگی ده گی ترکمن اولدی قيشلاقلري، طالبان ایسه مذکور منطقه لردن قوراللی طالب لر قوش تيپه اولسواللیگی مرکزیگه خوفسیزلیگ قيینچیلیگی یره تیب کیلگن لر.
جوزجانیگه نينگ ايتيشيچه، مذکور منطقه لر بوگون ایرته لب ملی پولیس و ملی اردو كوچلري تمانیدن یولگه قویيلگن قوشمه حربی عملیات جریانیده تازه لنگن.
او شونینگ دیک، طالبان قوش تيپه اولسواللیگی نینگ ایريم حدودلریدن قاچیب چیقگنلیکلرینی معلوم قیلیب، طالبان تمانیدن معارف رییسی تعین بولگن جان محمد نینگ ایناغه سی هم اوشلنگن.
جوزجانی جنابلری نینگ معلوم قیلیشیچه، طالبان خوفسيزليك کوچلري بیلن اوریشیشگه قادر بولمه ی، سرپل و فاریاب تاغلریگه قاچیب کیتگنلیک لرینی اورغولب، منطقه طالبان نظارتي دن تازله لنگونگه قدر|، عملیات دوام تاپیشیدن خبر بیرماقده.
منطقه اهالی سی ایسه، خوفسيزليك کوچلری تمانیدن تازه لنگن منطقه لر ینه طالبان قولیگه توشگنلیگی نی معلوم قیلماقده لر.
لیکن امنیتی کوچلر اوشبو ادعالرنی رد ايتيب، عملیاتدن کیین منطقه لرنی قیته سقلش خصوصيده قرارآلیشلری نی معلوم قیله دی.
معلوماتلرگه کوره، طالبان گروهی جوزجان ولایتی نینگ ایريم چیککه حدودلریده گی اهالی دن عشر و ذکات آلیب اولرنی اذیت قیلماقده لر.
طالبان ایسه حاضرگه قدر اوشبو خصوصده هیچ قنده ی معلومات بیرمه گن، لیکن بوندن آلدین طالبان سوزلاوچیسی ذبیح الله مجاهد، ییلیگه بیر بار اوزلری تمانیدن کنترول بوله یاتگن منطقه لر اهالی سی دن عشر و ذکات آله یاتگن لیک لری نی معلوم قیلگندی.
بوندن ايكي کون آلدین طالبان تمانیدن آقچه اولسوالی صفتيده تعيينلگن قاری جاوید آیساف کوچلری تمانیدن یولگه قویيلگن حربی عملیات نتیجه سیده 3 همکاری بیلن بیرگه اوشلنگن ایدی.


c: text/html

text:
قامیش قلم علیاشرف درویشیان چئویرن:ع.آغ گونئیلی اوغلانجیغاز پیچاغین تبیهسینی اوزون بیر قامیشین بوداغینا دایاییب، ساپیندانسا باسدی. پیچاغین تییهسی قامیشین جانینا ایشلهیرکن،هاردانسا تییهنین اوزهرینه دوشن ایشیق، اوغلانجیغازین گؤزلرینی قاماشدیردی. گؤی گورلادی، گؤلمهجهده اوزن سو قوشلاری اورکک اوچوب، قامیشلیغا سیغیندیلار. شیدیرغی بیر یاغش بوتون قامیشلیغی بورویوب، گؤلمهجهنین سویونو دئشیک – دئشیک ائدیب، چوپورلاتدی. قالین دومان یاغیشا قاریشارکن، گئتدیکجههاوانی قارالدیردی. اوغلانجیغاز دوغرادیغی خیردا ...Read More »
«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش / علی آغ گونئیلی
«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش علی آغ گونئیلی اؤلکهمیزین معاصیر شعرینده، داها دوغروسو فارس و آذربایجان دیللرینده یارانان یئنی مضمونلو شعرین یارانماسی، یاییلماسی ساحهسینده، حبیب ساهرین بؤیوک و دهیرلی امهیی اولموشدور. ساهر، ایراندا، یئنی شعرین آتشین مودافیعهچیسی، انقلابچی، ادیب و شاعر میرزا تقیخان رفعتین تاثیری آلتیندا اولور و شعر ساحهسینده، اونون، یئنیلییه دوغرو آتدیغی آددیم لاری دا، اوستادی رفعتین زکاسینین ایشیغیندا ...Read More »
یای گئجهسینین یوخوسو / گری گوری ریکلین – چئویرن: علی آغگونئیلی
یای گئجهسینین یوخوسو گری گوری ریکلین – چئویرن: علی آغگونئیلی قاباق کی گون ائشیتمیشدیم کی اؤلکهنین درمان قاییرما انیستوتونون تدقیقاتچیلاریندان بیر گوروپو «کاغیذبازلیق»ین ضیدینه اولاراق بیر درمان دوزلدیبلر.بئله قرارا گلدیم کی بو درمانی آپاریب «کاغیذ بازلیق»آ آلیشمیش ایشچیلرین بیرینین اوزهرینده سیناییم.بونا بینان انیستوتا گئتدیم.اونلار، تام احتیراملا همان درماندان اوچ حب منیم ایختییاریمدا قویدولار.انیستوتدان چیخیب بیر باشا بیر ادارهیه گئتدیم.چون کی ...Read More »
ساهرین حیاتینا اؤتری بیر باخیش / ع. آغ گونئیلی
ساهرین حیاتینا اؤتری بیر باخیش ع. آغ گونئیلی اؤلکهمیزین معاصیر شعرینده، داها دوغروسو فارس و آذربایجان دیللرینده یارانان یئنی مضمونلو شعرین یارانماسی، یاییلماسی ساحهسینده، حبیب ساهرین بؤیوک و دهیرلی امهیی اولموشدور. ساهر، ایراندا، یئنی شعرین آتشین مودافیعهچیسی، انقلابچی، ادیب و شاعر میرزا تقیخان رفعتین تاثیری آلتیندا اولور و شعر ساحهسینده، اونون، یئنیلییه دوغرو آتدیغی آددیم لاری دا، اوستادی رفعتین زکاسینین ...Read More »
قولئیبانی / جمال ميرصادقي – چئويرن: ع. آغگوٍنئيلي
قولئیبانی جمال میرصادقی چئويرن: ع. آغگوٍنئيلي آقا وثاغي دايانير؛ اطرافینا باخير؛ حیوان يوخدو. اوٍرهكدن سئوينير. آدديملاري يوٍنگوٍللشير، ائوينين قاباغينداكي اقاقيا آغاجينين يانيندان كئچير. اقاقیا آغاجينين تومورجوقلاري آچيب و بوٍتوٍن بوداقلاريني، خيردا و پارلاق يارپاقلار بوٍروٍيوٍبدوٍر. سانكي آغاج، ياشيل يانان چيراقلارلا بزهنيبدير. آقا وثاقي ماشينينا ساري گئدير. رولون داليسيندا اوتورور و گوٍزگوٍده اؤز سير- صيفتينه باخير. اوٍرهييندهكي سئوينجي و شادليغي بيردن- ...Read More »
«نرگيز آي نرگيز گولو…»/ هوشنگ آشورزاده – چئویرن: ع-آغ-گونئيلي
«نرگيز آي نرگيز گولو…» هوشنگ آشورزاده – چئویرن: ع-آغ-گونئيلي ماشينلار يوللانارکن، ماشينلارين قاباغيندان چکيليب خيياوانين قيراغيندا داياندي کیشی. ماشينلارين ايقزوزوندان چيخان توستو اونو اؤسکورتدو. بوش اليني، آغزينين قاباغيندا ترپهدرک يول گؤستريجي چيراغا باخدي. قيرميزي چيراق يانان کيمي ماشينلار دايانديلار؛ تئز خيياوانين اورتاسينا گليب، الينده توتدوغو نرگيز گوللريني يوخاري قالديريب، ماشينلارين آراسيندا اويان-بويانا بورولارکن اوجادان سسلندي: «نرگيز، آي نرگيز گولو» گوللري ...Read More »
منيم غملي چؤهرهم / هاينريش بل- فارسجادان چئویرن: ع.آغ گؤنئیلی
منيم غملي چؤهرهم هاينريش بل- فارسجادان چئویرن: ع.آغ گؤنئیلی ليماندا دايانيب قاغایی قوشلارينين ماراقلي اوچوشلارينا باش قاتديغيم زامان، گويا منيم «غملي چؤهرهم» هندهورده گزن پاسيوانين دقتيني اؤزونه جلب ائتميشدي. قاغاییلار شيكار ائتمك اوچون، ايلك اؤنجه تام سورعتله گؤيه ميللهنيب لاپ یوکسکلیگه چاتاندان سونرا دؤنوب عين سرعتله اوزو آشاغا شيغيياراق، گليب ديك باشلاري اوستونده سويا سانجيليرديلار. قوشلار بو ايشلريني نهقدهر تكرار ...Read More »
قاري ننهنين ساري فرهسي/ صمد بهرنگي- چئويرن: ع.آغ گوٍنئيلي
قاري ننهنين ساري فرهسي صمد بهرنگي- چئويرن: ع.آغ گوٍنئيلي کئچن زامانلاردا بير قاري ننه واريدي. دوٍنيادا، اونون وار-يوخدان ساري بير فرهسي واريدي. قاري ننه اؤزوٍ روٍشوٍل دوٍزهلديب، حاماملاردا ساتاردي. ساري فرهسيده اونون خيردا حيهطينده هؤروٍمجکلري و جوٍربهجوٍر قاريشقالاري دوشوٍروٍب، يئييردي. فرهنين قورخوسوندان قارينين حيهطينده يئزيد قاريشقاسيدا تاپيلمازدي. ساري فره قاريشقالارين ياخشي-پيسينه باخمازدي؛ الينه گلهني دوشوٍروٍب، يئييردي. ائشيتمهليديرکي، هر يئري سوٍمسوٍنن ...Read More »
آغاج دلن / حشمت حافظي – چئویرن: ع.آغ گوٍنئيلي
آغاج دلن حشمت حافظي – چئویرن: ع.آغ گوٍنئيلي تاق، تاق، تاق… – كيمدير؟ تاق، تاق، تاق… – آیدين، بالا گؤر كيمدير؟ – آنا اوتاقدان چاغيردي. آیدين ائیواندا، تزهجه قایيرديغي اوچورتماسينا, قویروق دوٍزلديردي. شيريق- شيريق کسديیي کاغيذلاري حالقالایارکن زينجير حالقالاری کيمي بير- بيرينه کئچيردی. آیدين اوچورتماسينين قویروغونو زينجيرلتمک ايستهیيردی. آیدين آناسينين سسيني ائشيدرکن گئديب قاپيني آچدي، هئچ کيمي گؤرمهدي. تزهدن ائیوانا ...Read More »
ارسلان بير آز ياواش اول!/ محمد خلیلی- چئویرن: ع. آغ گونئیلی
ارسلان بير آز ياواش اول! محمد خليلي – چئويرن: ع. آغ. گونئيلي ارسلان بير آز ياواش گئت. ساغ ديزيني چوخ زورا سالما, بلكه بير نئچه آنليق بو خيياوانين قيراغينداكي محجّريه سؤیكهنيب بير آز دينجلهسن؟ – يوخ، داي «پاتوغا» ائلهسن دئيهن بير زاد قالماييب، بير تهر گئدهرم. ارسلان آخي اينديدن چوخ تئزدي. گومان كي هله «قهوهخانادا»دا كيم ايسه يوخدور. – ياخشي، ...Read More »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بو گون بوتون دونیانین ماراقلا "بارسئلونا"-"رئال مادرید" قارشلاشماسی باش توتاجاق.
آخار.آذ خبر وئریر کی, ایکی دونیا نَهنگی بو گون ساعات 19:15-ده "نوئوکامپ" ایستادیونوندا قارشیلاشاجاق.
کرال کلوبونون هئیتینده ایکی اَساس اویونچو- قارئت بئیل و تونی کراس زَده سببیندن : ائل کلاسیکو" دا فورما گئیینه بیلمه یه جک.
اویوندان اوّل لیدئر "رئال مادرید" کاتالونیالیلاردان 6 خال اؤنده دیر.
گونون دیگر ماراقلی ماتچی ایسه تورکییه ده اوینانیلاجاق. ساعات 20:00-دا ایستانبول دئربیسینده "فنرباخچا" و "بئشیکتاش" کلوبلاری قارشیلاشاجاق.


text:
محکمهلرین قرارلاری ایله موصادیره اولونموش ۴۷۳ کیلوگرامدان چوخ نارکوتیک واسطه، پسیخوتروپ مادده و اونلارین پرئکورسورلاری دئکابرین ۱۴-ده بینه قهدی رایونونداکی بونیاد سرداروو آدینا باکی ماشینقاییرما زاوودوندا محو ائدیلیب.
آخار. آز خبر وئریر کی، نارکوتیکلرین محو اولونماسی پروسئسینده نارکومانلیغا و نارکوتیک واسطهلرین قانونسوز دؤورییهسینه قارشی موباریزه اوزره دؤولت کومیسسییاسینین، داخیلی ایشلر ناظیرلیینین، دؤولت تهلوکهسیزلیگی خیدمتینین، دؤولت گؤمروک کومیتهسینین، دؤولت سرحد خیدمتینین امکداشلاری و کوتلوی اینفورماسیا نمایندهلری ایشتیراک ائدیبلر.
دؤولت کومیسسییاسینین ایشچی قروپونون رهبری فقان شاهوئردیئو بیلدیریب کی، ۱۹۹ محکمه حکمو اساسیندا موصادیره ائدیلهن، بارهسینده محوائتمه قراری چیخاریلان ۴۷۳ کیلوگرامدان چوخ موختلیف نؤوع نارکوتیک واسطهلر، او جملهدن ۲۱۱۶ چتهنه بیتکیسی (۲۶۴ کیلوگرام ۲۵۲،۷۷۸ گرام ماریخوانا، ۱۶۴ کیلوگرام ۵۴۲،۷۴۳ گرام تیریک، ۲۷ کیلوگرام ۴۴۶،۶۲۶ گرام هئروین، ۱۶ کیلوگرام ۵۴۲،۷۴۳ گرام هشیش قترانی، بیر کیلوگرامدان آرتیق پسیخوتروپ ماددهلر) یاندیراراق محو ائدیلیب. موصادیره اولونان موختلیف نؤوع نارکوتیک واسطهلرین «قارا بازار»دا عمومی دیری ۱۲ میلیون مانات تشکیل ائدیر.


text:
گونش ساعاتی
گونش ساعاتی هر ساعاتی بیلماق اوچون گون ایشیقیندان و کولگه نین آزالیب چوخالماسیندان فایدالانیر.بیر میله و بیر صفحه اولور . میله نین کولگه سی هر چاغدا آزالیب چوخالیر و دولانیر.صفحه اوستونده هر ساعات اوچون بیر جیزیق چکیلیب میله کولگه سی هانسی جیزیق اوستنده اولسا او ساعات بیلینیر.
تاریخ[دَییشدیر]
گونش ایشیقی و باتیب چیخماسی و گؤیده یئریماقی و کولگه لرین آزالیب چوخالماسی و گونلر و گئجه لرین آز چوخلوقو بیر بیلگیلر ایسنان اوچون یارادیب و تاریخ بؤیو اینسان ایل و آی و گون و فصل سئچیب و بیلیب.گون چیخماسی و باتماسی هر گون تیکرار اولور و گون دولانیر و یئری ایشیق ائدیر.بو ایشده اینسان گونشین گویده هانسی باخیمدا اولماسین بیر چاغ بیلیندیریب.هابئله سحرچاغی -آخشام چاغی -ناهار چاغی -گون آرتا چاغی -گون آراسی-گون چیخان -گون باتان هره سی بیر ساعات یارادیب و گونش و کولگه لردن بیلینیر.
هرودوت یازدیقینا گوره 5 مین ایلدن چوخ اسکیده تاریخی وار.هرودوت بو ساعاتلاری سومریلر و کلدانیلر الینده یازیب.
بیرینجی کیمسه بو ایشیده 6 جی یوز ایلده انکسیماندر ملطیه شهرینده اولوردو .انکسیماندر یونان حاکمیتنیده گونش ساعاتین دوزتدی.
340ایل م.ق بروسوس کلدانی اولدوزجو بیرینجی کوره شکیلده گونش ساعاتین قوشدو.بو ساعات بیر یاریم کوره شکیلده 12 بؤلومده اولوردو و کولگه نین اوزنلوقو فصل لری بیلیندیریردی.
سومریلر لاب اسکی ساعاتی قوشدولار .بو ساعات تکجه گون آراسین بیلیندیریردی.بو ساعات چوخلو ایشلئنیردی.بو ساعات دا بیر میله کولگه سی ائیله ساعاتلاری بیلیندیریردی.
قایناق[دَییشدیر]
- پوریا ناظمی. شاخهٔ آماتوری انجمن نجوم ایران. باخیش ۲۵ اردیبهشت ۸۶.
- طاهره رحیمی. «ساعتهای آفتابی میراثی که فراموش شدهاند». خبرگزاری میراث فرهنگی. بازبینیشده در ۲۵ اردیبهشت ۸۶.
- ویکی پدیا «Sundial»، اینگلیسیجا ( ۱۶ مه ۲۰۰۷).


text:
آدم اوغیرلاوچی ایککی گروه پولیس تمانیدن اوشله ب آلینگن
افغانستان خوف سیز لیک مسئول لری ایککی گروه آدم اوغری لرنی قندوز و کابل دن حبسگه توتگننی معلوم قیلگن لر. کابل شهری نینگ جنایت لرگه قرشی کوره شیش اداره سی نینگ ریئسی گه کوره، حاضرگی کونده کابلده آدم اوغرلش حاللری کمیگن. لیکن، سونگی پیت لرده مملکت نینگ تورلی منطقه لریده تجار لر وبانکدار لرنی اوغرلش حالت لری کوپ بولگنی باعث مذکور شخص لر سرمایه لرینی مملکت دن چیقاریشگه حرکت قیلیشگه سبب بولیشی ایتیله دی افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی نینگ معلوم قیلشیچه، حبسگه آلنگن ایککی گروه آدم آوغری لرنینگ اوتمش ده گی فعالیت لری حقیده تیگشیرو ایشلری باشله گن. کابلده گی آدم اوغری لر قولیدن آزاد ایتیلگن عبدالله عمر زی ساغلیگی اوغرلنگن مدت ده آغر له شیب قالگننی رسمی لر تاکید له ماقده لر. عبدالله عمرزی نینگ ایتشیچه، آدم اوغری لر اونی اوز ایش خانه سیدن اوغر له ب، کیین ایسه قنده ی دیر نا معلوم بیر محل ده یشیرگن لر. مذکور شخص نینگ ایش خانه سی ایسه کابل نینگ ده سبز منطقه سیده بولگن. جناب عمرزی اوغرلنگن وضیعتی نی قویی ده گی چه تصویر له یدی. "ایش خانه ام ده ایدم. پنچشنبه کونی بولگنی اوچون فقط ایککی کیشی ایدیک. پیشین ساعت بیرده بیر گروه قراللی لر کیلیب، بیزنی اورن لرینگیزدن حرکت قیلمنگ لر دیب تحدید قیلیشدی. بیریسی ایسه قرالی نی باشیمگه قویب، میندن اسمم نی سوره دی. اسمم نی ایتگن دن کیین قولیده گی قرالی بیلن باشیم بیرته اوردی و موتریگه آلیب کیتیشدی. اوندن کیین کوزیمنی باغله ب بیر خانه ده تشلشدی. اولر میندن بیر میلیون دالر پول طلب ایتدی لر." دیب ایتگن او. کابل ولایتی نینگ جنایت لر گه قرشی کوره شیش اداره سی نینگ ریئسی محمد ظاهر سمونوال، کابلده آدم اوغری للش حالت لری کمیگننی ایتیب، حبسگه آلگن گروه لر بیلن جدی معامله قلیشی نی ایته دی. " کابلده اوتگن ایککی آیده بو بیرینچی آدم اوغرلش حالتی بولگن. عمرزی اوغری لری نی آلتی کوندن کیین تاپیشگه موفق بولدیک. آدم اوغری لرنی کابلده کوچ سیز قیلگن میز. سونگی وقت لرده آدم اوغرلش حالت لری اوته کم روی بیره دی. بیز بیلن کوره شگن اوغری لرنی اولدیره میز. حبسگه کیریتگن اوغری لرنی البته قانونگه تاپشیره میز. اوغری لر کابلده فعال بولیشیگه هیچ قچان رخصت بیرمی میز." سونگی پیت لر افغانستان نینگ ایرم منطقه لریده تجار لر، بانکدار لر و صراف لر اوز اوی لریدن اوغرلنگن حالت لری روی بیریب توره دی. شونینگ دیک، بانکدار لر مملکت ده سرمایه یاتقیزیش دن واز کیچیشی و اوز سرمایه لرینی افغانستاندن آلیب کیتیشی گه حرکت قیلیش لری ایتیله دی


text:
تخارده کی ناراضلیک نمایش زوروانلیککه ایلنگن
ناتو کوچلریگه قرشی تخارولایتیده یولگه قویلگن ناراضلیک نمایش زوروانلیککه ایلنیب اینگ از اون کیشی قربان و 50 دن ارتیق انسان یره لنگن
تالقان شهریدن قریب التی کیلومتر اوزاق لیکده جایلشگن گومالی منطقه سیده ناتو کوچلری نینگ هجومیده تورت کیشی قربان بولگنیدن سونگ ناراضلیک نمایش یولگه قویلگن.
یوزلب نمایشچیلر تالقان شهریده یغلیب ناتو هجومیده قربان بولگن لرنی عادی اهالی دیشگن.
نمایشچیلر تالقان شهریده کی بیرقنچه دوکانلرنی تاش باران ایتگن همده جمهورریس نینگ چوک ده کی بویوک صورتینی هم تاش بیلن اوریب توشیرگنلر.
شونینگ دیک پلیس کوچلری نمایشچیلرگه قره ته اوق آتگنی ایتلماقده. لیکن رسمیلر بوخبرنی حاضرگه قدر هم تصدیق له مه گنلر. اما محلده بولگن خبرنگار پلیس کوچلری تمانیدن نمایشچیلرگه قره ته اوق اچیلگنینی کوزه تگنینی ایتگنلر.
ناتو کوچلری بیربیانات چقریب منطقه ده فعال بولگن اوزبیکستان اسلامی حرکت اعضالیگده بولگن بیرعصیانچینی نشانگه الیش مقصدی بیلن اوشبو عملیات یولگه قویلگنلگینی تاکیدله گن. وعملیاتده اهالی تلفاتینی الدینی الیش اوچون اعتبار قره تیلگنینی ایتگن.
بیاناتده یازیلیشچه " گزارشلر اساسیده تالقان ولسواللیگیده کی اویلردن بیری اوییرده بولگن عصییانچینی حبسگه الیش یا ده اولدریش اوچون هجوم گه توتیلدی. امنیتی کوچلر قدریش جریانیده، خارجی کوچلرگه قورال بیلن هجوم قیلیش نیتیده بولگن. بیرعیال ایتیب اولدریلدی " .
همده خارجی کوچلرنی اگاه لنتریشگه اعتبار قره تمه گن بیر ایرکک هم اولدریلگنی ایتلگن. اولرگه کوره اوندن کیین " تبانچه سی بولگن باشقه بیر عیال اویدن چیقیب خارجیلرنی نشانگه اله من دیگن پیت اتیب اولدریلگن".
بوندن الدین هم ناتو کوچلری تمانیدن تخار ولایتی نینگ ایریم تومنلریده هوای هجو یولگه قویلب اوشبو عملیاتلرده اونلب انسان قربان بولگن. تخارولایتی نینگ چیگره داش بولگن منطقه لریده اوزبیکستان اسلامی حرکت اعضالری نینگ انچه فعال بولگنی ایتلیب کیلگن. لیکن حاضر هوای هجوم گه توتیلگن گاومالی منطقه سی تخارولایتی نینگ مرکزی تلقان شهریدن بیرنیچه چقریم اوزاققه جایلشیب اینگ تینچ منطقه لردن حساب له نه دی.


text:
ایرته لب ساعت آلتی یقین لریده کابل هوا قونالغه سی نینگ محیطیده مینگلب کابللیک لر بیلن قوشیمچه بیر قنچه دولت ملازم لری، لندنده گی المپیک بیلله شولریده قتنه شگن سپورت چی لرنی کوتیب آلدیلر.
اولتیرگن لر.
سپورتچی لرکیلیشی بیلن خبرنگارلر بیلن صحبت قیلدیلر. افغانستان اوچون برنز مدالی نی قازان گن تکواندو کار روح الله نیک پا مملکت بیراغی نی دنیا گه کورسه تگنی دن انچه خرسند لیک بیلدیردی.
" سپورتچی لریمیز توله قول بیلن قیتگنی اوچون خرسند من. ینه بیر بار المپیک اویین لریده مدال قولگه کیریتیک. هر بیر رشته ده اشتراک ایتگن سپورتچی لریمیز یخشی سعی قیلدیلر. همه میز مدال قولگه کیریتیش اوچون کیتگن ایدیک. خدا گه شکر المپیک دن بیر مدال آلیب کیله آلدیک و اولکه میز بیراغی نی دنیا گه کورسه تیب تانیشتیردیک. امیدیم بو که 2016 نچی ییلده یولگه قوییله یاتگن کیله سی الپیک اویین لریده، سپورتچی لریمیز سانی بوندن کوره کوپه ییب، مدال هم کوپراق آلیش گه امید بیلدیره من."
یوزلب دولتی و شخصی موتر اوزون قطار بولیب، لندن دن کیلگن افغانستان سپورتچی لری نینگ یول لاوچیلک قیلیب ملی المپیک گه قره ب ایلتیلر.
کابل سرک لری نینگ چیکه سیده همده تورت یول لرده سپورت چی لررسم لری بیلن شعار لر نصب ایتیلگن.
افغانستان المپیک کمیته سیگه هم علیحده بیر مراسم یولگه قوییلدی. بو ییرده دولت ملازم لری سوزگه چیقیب افغانستان سپورتچی لری نینگ بو یوتوق لرینی آلقیش له دیلر.
ملی المپیک کمیته باشلغی ظاهر اغبر:
" سپورت چی لریمیز 204 مملکت قطاریده، 81 اورین نی افغانستان اسمی گه قید ایتدیلر. بو بویوک بیر افتخار نیکپاه جنابلریگه، حرمتلی عایله سی همده افغانستان المپیکیگه تیگیشلی دیر."
لندن المپیکیده افغانستان چاپیش بیلله شوییده افغان قیزی تهمینه کوهستانی هم اشتراک ایتگن ایدی. خود شو مسئله اوچون بیر قنچه قیز سپورت چی و سپورت سیور عیال لر هم بوگون کی مراسم ده اشتراک ایتدیلر.
هرچند تهمینه بو بیلله شوده اخیر گه قالگن ایدی اما شونده ی بولسه هم او، افغانستان آتی دن بیر قیز اشتراک ایتیشی، اوزی بیر افتخار دیب معلوم قیله دی.
" تمرین لریمنی کیله سی المپیک گه یخشی یوتوق لرگه ایریشیش اوچون دوام بیره من. شو نینگ دیک باشقه قیزلر گه پیامیم بو کی کیله سی بیلله شو لرده اینیقسه المپیک اوچون یخشی ریجه لر قوریب تمرین قیلسین لر. تا بیز بیر عیال دن کوپراق افغانستان نماینده سی بولیب قتنه شسک."
افغانستان سپورتچی لری اوتگن ایککی المپیک بیلله شولریده برونز مدالی نی قولگه کیلتیرگن. افغانستان لیک لر هم خود شو مدال نی کتته یوتوق دیب بهاله گن لر.
عین زمانده، بو سپورتچیلر مردم تمانیدن اجتماعی ترماغ لرگه آلقیش لنیشی افغانستان خلقی آره سیده بیردملیک کیلتیریشی ده انچه تاثیر قویگن دیب سوزلر هم موجود.
هرچند افغانستان دولتی سپورت بولیمی ده اونچه لیک سرمایه یاتقیزمه گنی نی تن آله دی عین دمده بوندن کیین سپورت چیلر کوپراق یوتوق لرگه ایریشیش لری اوچون زمین یره تیشی نی سوز بیرماقده.


text:
امریکا قوشمه ایالتلریده اویوشتیریلگن اینگ قانلی هجوم
اوشبو هجوم عاقبتیده جان بیرگن کیشی لرنینگ سانی آرتیب بارماقده
امریکا ده گی قوراللی هجوم عاقبتیده جان بیرگن لرنینگ سانی ایللیک نفر گه کوتریلیب کیتدی
امریکا قوشمه ایالت لری نینگ لاس ویگاس شهریده بیر کنسرت جریانیده اویوشتیریلگن قوراللی هجوم عاقبتیده جان بیرگن کیشی لرنینگ سانی 50 نفر گه کوتریلیب کیتدی.
لاس ویگاس پولیسی, ماندالی بای هوتل نینگ 32 نچی قواتیده گی کنسرت گه اشتراک ایتگن کیشی لر گه قرشی قوراللی هجوم اویوشتیریلیشی عاقبتیده کمیده 50 کیشی نینگ جان بیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.
عینی دمده پولیس اوشبو حادثه عاقبتیده کمیده 200 کیشی نینگ ایسه یره لنگن لیک لری نی بیلدیردی.
یره لنگن کیشی لرنینگ ایریم لری نینگ وضعیتی نینگ یمان ایکن لیگی سببلی جان بیرگن کیشی لرنینگ سانی نینگ آرتیب کیتیشی نینگ ممکن ایکن لیگی گه دقت قره تیلدی.
پولیس هجومچی نینگ ایسه نوادا ایالتیدن 64 یاشیده گی ستیفن پادوک دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیردی.
اوشبو هجوم امریکا قوشمه ایالتلریده حاضرگی کون گه قدر اینگ کوپ کیشی نینگ جان بیریشی گه سبب بولگن بیر حمله اوله راق بهالنتریلماقده.


text:
Posted
11:01 PM
by Mehran Baharlı
ایصفاهان خاطیره لری
1-ایکی ایل اؤنجه ایصفاهان بیلیم یوردونون آزربایجانلی اؤیره نجیلرینین چاغیریشی ایله 9 نفرلیک بیر قوروپ ایله موسیقی کونسئرت اوچون بو بؤلگه یه چاتدیق.
اؤیره نجی لر چوخلو امک قویوب موجوویز آلدیقدا بیر بؤیوک ورزیش سالونون کیرایه ائده ره ک صندل ایله دولدوروب، ائله جه ده سس سیستئمیني قوشدورموش و هر بیر شرایيطی کونسئرت اوچون دوزه نله میشدیلر.
کونسئرتین باشلانیشینا اوچ ساعات قالمیش خبر گلدی کی، موجوویز باطیل و کونسئرت لغو اولوبدور. سایین سولئیمازلده و یواداشلاری چوخلو چالیشدیقدان سونرا، کونسئرتین باش توتا بیلمه یه جه ییني بیلدیردیکده، بئله بیر حورمتسیزلیيه لعنت ديیه ره ک تبریزه دؤنمه يه قرار وئردیک.
2- بیر آی اونجه بیر داها ایصفاهاندان کونسئرت اوچون چاغيریش آلدیم.
بو دونه آزربایجان مدنییتینه اوره ک یاندیران سایین مجید ماکوئی (ائلیار) بو آغیر قایغی کئشیکلیيی اؤز اوزه رینه گؤتورموش ایدی.
پيروقرام بیر نئچه اوستان آراسیندا فولکلور تانیشلیقلاری ایدی.
سحر ائرته ایصفاهانا چاتیقدا، ائلیار بیزی قارشیلادی. ایصفاهان بیلیم یوردوندا یئر به یئر اولوب سرگی ائوینه (نمایشگاه) گئدیب اؤلکه میزین بیر نئچه غئیرتلی جاوانین الیله قوراشدیریلمیش طنطنه لی و آزربایجانین 4 اوستانین تمثیل ائده ن گؤزه ل بیر غورفه ایله اوز به اوز اولدوق و بو گؤزه للیک موسیقی قوروپونو جوشدوراراق یاریم ساعاتلیق چیخیش ائدیب سرگی سالونونا یئنی بیر روح باغیشلادی.
بئش گونلوک سرگینین سونا چاتما (اختتامیه) پيروقرامیندا بیر نئچه اوستانین موسیقی قوروپو اورتاقلیق ائمیشدی و بو چیخیشلارین سون بولومو بیزیم قوروپا دوشموش ایدی.
قوروپلار بیر – بیرینین آردیجا چیخیشلاریني ائتدیلر، بیزیم چیخیش ائده جه ییمیزه 40 دقیقه لیک وقت قرار وئریلمیشدی، چیخیش اورتاسیندا یعنی 20 دقیقه سونرا تاماشاچیلارین مدنی، عئین حالدا شورلو آلقیشلاریني گورن مسئوللار قیجیقلاناراق چالقییا سون قویماغی ایسته دیلر. چوخ دئییب ائشیتدیکدن سونرا آزربایجان مارشینین اوخونماسینا 4 دقیقه لیک ایذین آلدیق، مارشین اورتاسیندا سس سیستئمیني سؤندوروب سئنین پرده سیني چکه ره ک، اوخویان سئن اوسته قالدی بیز ایسه پرده نین آرخاسیندا، مارش یاریمچیلیق قالماسین دییه پرده نی دارتیب اؤزوموزو اوخویانا چاتدیریب مارشی و چیخیشی سونا چاتدیردیق.
بئله لیکله ایکینجی دونه اولاراق مین کیلومئتر یول گلیب ایصفاهان مسئوللارینین بیر داها بیزه قارشی حورمتسیزلیيینین شاهیدی اولدوق.
موسیقیمیزه عئشق اولسون
ایصفاهان 2/8/85 دمیرچی


text:
توپراق
توْپراق، یئر اوزونده بیتگی بیتن قاتا دئییلر.
توپراق بیرلیکده یئر اوزونده یاشاییشی قوْرویان مینرال لار، اورقانیک مادّه، قاز، سو و ساییسیز اوْرقانیزملرین قارشیغیدیر. تورپاغین دؤرد اؤنملی ایشی واردیر: بیتگی بؤیومهسی اوچون بیر یئر، سو ساخلاما و آریتماسینا گؤره بیر یئر، هاوانی دَییشدیرن بیر آراج و جانلیلار اوچون بیر یاشاییش یئری دیر.
توْرپاق - یئر قابیغینین بیتکی بیتهن اۆست قاتی.
ایچیندهکیلر
تعریفی[دَییشدیر]
تورپاغا ایلک علمی تعریف V.V.Dokuچایو طرفیندن وریلمیشدیر: "داغ سوخورلارینین (فرقی یوخدور هانسی) سو، هاوا و مۆختلیف نؤع جانلی و جانسیز اوْرقانیزملرین بیرگه فعالیّتی نتیجهسینده طبیعی یوللا دییشدیریلمیش "آچیق" و یا خاریجی قاتینا توْرپاق دئییلیر".[۱]
اوْ بللی اتمیشدیر کی، یر سطحیندهکی بۆتون توْرپاقلار "یرلی ایقلیمین، بیتکی و حئیوان اوْرقانیزملرینین، آنا داغ سوخورلارین ترکیب و قورولوشونون، ارازینین رلیفینین و نهایت، اؤلکهنین یاشینین اوْلدوقجا مورکّب قارشیلیقلی تأثیری" نتیجهسینده یارانمیشدیر. V.V.Dokuچایوین بۇ ایدیالاری تورپاغین اطراف موحیطله دایم ماده و انرژی مۆبادیلهسی و قیسمهن قاپالی بیولوژی دؤوران واسطهسیله قارشیلیقلی تأثیرده اوْلان بیومینرال ("بیوکوس") دینامیک سیستم کیمی درک ادیلمهسینده بؤیوک اهمیت کسب اتمیشدیر.
تورپاغین اساس خاصهسی مونبیتلیگیدیر. مونبیتلیک تورپاغین بیتکینی نورمال یاشاماسی و محصول یتیرمهسیندن اؤترو ییئجئک المنتلری و سو، اوْنون کؤک سیستمینی هاوا و ایستیلیکله تأمین ائتمک قابیلیتیدیر. V.R.Vilyamsین قید اتدیی کیمی، تورپاغی داغ سوخوروندان فرقلهندیرهن محض بۇ اهمیتلی کیفیتی اوْنو «یر کورهسینین قورو سطحینین بیتکییه محصول ورمهیه کابول اوْلان اۆست هوریزونتو کیمی تعیین ادیر».
توْرپاق و توْرپاق اؤرتویونون اینکیشافی، بیرده مونبیتلیینین فورمالاشماسی، توْرپاقملگلمهنین طبیعی عامللرینین آهنگی و اینسان جمعیتینین مۆختلیف تأثیرلری ایله، اوْنون محصولدار قوهلرینین، ایقتیصادی و سوسیال شرایطلرینین اینکیشافی ایله چوْخ سیخ باغلیدیر (ق.ش. مممدوو، ۲۰۰۷).
تورپاغین ان اۆست قاتینین رنگی داها تونددور. تورپاغین اۆست قاتیندا بیتکیلرین کؤکلرینه، چوروموش بیتکی قالیقلارینا، و ده یاغیش قوردلارینا، حشرات و باشقا حئیوان قالیقلارینا تصادف ائدیلیر. بۇ قاتلار میکروورقانیزملرین تأثیریله پارچالاناراق چورونتو تشکیل ادن مادهلری عمله گتیریر. همین چورونتو کؤکلرله بیرلیکده تورپاغین رنگینی توندلشدیریر. آلت قاتلاردا چورونتو و بیتکیلرین کؤکیری نیسبتاً آزالیر. اوْنا گؤره ده آلت قاتلاردا تورپاغین رنگی اۆست قاتدان آچیق اوْلور. تورپاغین آلت قاتلاریندا، عادتهن، قوم، گیل و داشلار اوْلور. هر بیر توْرپاقدا چورونتو واردیر، بونونلا دا اوْ، داغ سوخورو، قوم و یا گیلدن فرقلنیر.
ترکیبینده چورونتو چوْخ اوْلان توْرپاقلارین رنگی قارا اوْلور. بئله توْرپاقلار قاراتوْرپاق آدلانیر. قاراتوْرپاق روتوبتی یاخشی ساخلاییر، ترکیبینده ییئجئک مادهلری چوْخ اوْلور. چورونتو مادهلری ایله زنگین اوْلان توْرپاق مونبیت ساییلیر. مونبیت توْرپاقلاردان همیشه یۆکسک و ثابت محصول الده ائدیلیر.
ترکیبی[دَییشدیر]
توْرپاق ترکیبینه گؤره مورکّبدیر. بونو آشاغیداکی تجروبهلرله ثبوت ائتمک اوْلار. اگر بیر پارچا قاراتورپاغی آلوودا کؤزرتسک، اوْنون ترکیبینده اوْلان بیتکی قالیقلاری، چورونتولر یاناجاق، یرده تورپاغین بیر قدر آچیق رنگلی کولو قالاجاقدیر. دمهلی، تورپاغین قارا اوْلماسی اوْنون ترکیبیندهکی چورونتونون میقداریندان وابستهدیر.
تجروبهنی داوام اتدیرک. کؤزردیلمیش تورپاغین بیر حیصّه سینی ایستکانا تؤکوب، اۆزرینه سو علاوه ادک. بۇ سویون رنگی بولاناجاقدیر. بولانمیش سویو باشقا ایستکانا سوزوب کنارا قویاق. اوّلکی ایستکانین دیبیندهکی چؤکونتونو بیر نچه دفعه یوساق، اوْنون دیبینده تمیز قوم قالدیغینی گؤرریک. بولانیق سو تؤکولموش ایستکانی بیر نچه ساعتدان سوْنرا نظردن کچیرسک، سویون دورولدوغونو و گیلین ایستکانین دیبینه چؤکدویونو مۆشاهیده ادریک. دمهلی، تورپاغین ترکیبینده چورونتودن باشقا قوم و گیل ده واردیر. سویو بولاندیران دا گیلدیر.
ایندی ینه کؤزردیلمیش تورپاغین قالان حیصّه سینی ایستکانا تؤکوب اۆزرینه سو علاوه ادک و سو دورولانا قدر گؤزلیک. دورولموش سویو باشقا تمیز بانکایا بوشالدیب سوزگج کاغیذیندان سوزک. آلینمیش سویو چینی قابا تؤکوب بوخارلاندیراق. سو بوخارلانیب قورتاردیقدان سوْنرا قابین دیبینده آغ رنگده ارپ قالاجاقدیر. بۇ، توْرپاق سویوندا هللولموش و سوزگج کاغیذیندان سوزولهن دۇزلاردیر. توْرپاقدا بیرده سو و هاوا دا واردیر. سویون اوْلماسینی ال ایله حیس ائتمک اوْلار. اگر سویا بیر پارچا قورو توْرپاق آتساق، اوْندان هاوا قابارجیقلاری چیخماغا باشلایاجاقدیر. بۇ دا تورپاغین ایچریسیندهکی هاوادیر. دمهلی، تورپاغین ترکیبینده چورونتو، قوم، گیل، مینرال دۇزلار، سو و هاوا واردیر. اوْنلارین میقداری آیری-آیری توْرپاقلاردا مۆختلیف دیر.
چورونتو چوْخ اوْلان توْرپاقلار مونبیت توْرپاقلاردیر'. قوم چوْخ اوْلان توْرپاقلار قوملو، قومسال، گیل چوْخ اوْلان توْرپاقلار ایسه گیللی توْرپاقلار آدلانیر.
تورپاغین ترکیبینده سو چوْخ اوْلدوقدا باتاقلیغا چوریلیر، مینرال دۇزلار چوْخ اوْلدوقدا شورانلاشیر، اکین اۆچون یارارسیز اوْلور. جومهوریتیمیزین بعضی دوزهنلیک رایونلاریندا تورپاغین ترکیبینده خؤرک دۇزو و باشقا دۇزلار دا حَددیندن چوْخدور. همین دۇزلار مدنی بیتکیلر طرفیندن منیمسنیلیر و بیتکییه منفی تأثیر گؤستریر. بئله ساحهلر اکین اۆچون یارارسیزدیر. شوران توْرپاقلاری یارارلی حالا سالماق اۆچون گنیش ملیوراسییا ایشلری گؤرولور. بۇ مقصدله شورانلاشمیش توْرپاقلاردا درین کاناللار چکیلیر، توْرپاقداکی آرتیق دۇزلار یویولاراق همین کاناللار واسطهسیله آخیدیلیر.
مونبیت توْرپاق قاتی اۇزون ایللر عرضینده اوْنا، مۆختلیف بیتکی و حئیوان قالیقلارینین، چورونتولرینین قاریشماسی نتیجهسینده عمله گلیر. اوْنا گؤره ده توْرپاقدان دوزگون ایستیفاده ادیلمهسینین و اوْنون محافظه اوْلونماسینین بؤیوک اهمیتی واردیر. بئله کی، مشهلرین قیریلماسی، چمنلیکیرین دوزگون ایستیفاده ادیلمهمهسی تورپاغین آشینماسما، یعنی اوْنون مونبیت قاتینین سو و کولک واسطهسیله یویولوب آپاریلماسینا سبب اوْلور.
جومهوریتیمیزداکی توْرپاق ساحهلرینین چوْخ حیصّه سی قوراقلیق رایونلاردادیر. بۇ رایونلاردا تؤرپاغین سوواریلماسی کند چیفتلیک (مزرعه) بیتکیلرینین محصولدارلیغینی ۲–۳ دفعه آرتیریر. بعضی توْرپاقلاردا حَددیندن آرتیق روتوبت اوْلدوغوندان باتاقلیغا چوریلیر. بۇ زونالاردا یۆکسک محصول آلماق اۆچون تورپاغی قوروتماق لازیمدیر.
عصرلر و مین ایللر عرضینده یارانان توْرپاق بیزیم طبیعی سروتیمیزدیر، اینسانین ارزاق محصوللارینین، حئیوان ییئجئکسینین، صنایع اۆچون آلینان خامین اساس منبعیدیر. تورپاغی قوروماق و اوْنون محصولدارلیغینی آرتیرماق هامینین بورجودور.
تورپاقملگلمه[دَییشدیر]
توْرپاقملگلمهده جانلی اوْرقانیزملرین، ایلک نؤوبهده یاشیل بیتکیلرین و میکروورقانیزملرین خصوصی رولو وار. اوْنلارین فعالیّتینین تأثیری آلتیندا داغ سوخورلارینین تورپاغا چوریلمهسی و مونبیتلیینین فورمالاشماسی ایله باغلی اهمیتلی پروسسلر، اوْ جملهدن بیتکی ییئجئکسینین اساسینی تشکیل ادن کولی المنتلرین و آزوت بیرلشمهلرینین غلظتسی، اورقانیک مادهلرین سینتزی و پارچالانماسی، بیتکیلرین و میکروورقانیزملرین حیات فعالیّتینین محصوللاری ایله داغ سوخورلارینین مینرال بیرلشمهلرینین قارشیلیقلی تأثیری و س. باش وریر.[۱]
توْرپاقملگلمهنین بیولوژی ماهیتینین درک ادیلمهسینده V.R.Vilyams و V. İ. ورنادسکینین خصوصی خیدمتلری اوْلموشدور. ایقلیم شرایطینین، بیتکی اؤرتویونون، داغ سوخورلارینین و رلیفین مۆختلیف لیگی و آیری-آیری اراضیلرین یاشینداکی فرقلر توْرپاقلارین طبیعتده موختلیفلیینی شرتلندیریر. اوْنلارین یاییلماسینین جؤغرافی قانوناویغونلوقلاری توْرپاقملگتیرهن عامللرین آهنگی ایله بللی اوْلونور.
یر کورهسی و اوْنون آیری-آیری ماتریکلری اۆچون بۇ قانوناویغونلوقلار ایقلیم و بیتکی اؤرتویونون زونال دییشیکلیگی ایله علاقه دار. بۇ جهت توْرپاقلارین اۆفوقی و شاقولی زوناللیق قانونونا اۇیغون اینکیشافیندا اؤزونو گؤستریر. کیچیک اراضیلرین توْرپاق اؤرتویونون خصوصیتلری ایلک نؤوبهده رلیفین، آنا سوخورون ترکیب و خاصهلرینین تورپاغین ایقلیمینه، بیتکی و توْرپاقملگلمهیه تأثیری ایله باغلیدیر.
اؤزونون خصوصی کیفیتی سایهسینده توْرپاق اورقانیک عالمین حیاتیندا مؤهوم رول اوْیناییر. لاندشافتین هم محصولو و هم ده المنتی – خصوصی طبیعت جیسمی اوْلماقلا، اوْ، یر کورهسی طبیعتینین اینکیشافیندا اهمیتلی موحیط کیمی چیخیش ادیر. آتموسفر، بیوسفر، هیدروسفر و لیتوسفر ایله فاصیلهسیز ماده و انرژی مۆبادیلهسی حالیندا اوْلان توْرپاق اؤرتویو بۆتون بۇ سفرالار آراسیندا یرده تشککول تاپمیش و اؤزونون چوْخچشیدلی فوْرمالاریندا حیاتین اینکیشاف و مؤوجودلوغو اۆچون ضروری اوْلان مووازینتین ساخلانماسیندا عوضسیز شرط کیمی چیخیش ادیر.
مونبیتلیک خاصهسینه مالیک اوْلماقلا توْرپاق کند چیفتلیک (مزرعه) یندا اساس اۆرتیم (تولید) واسطهسی کیمی چیخیش ادیر. توْرپاقدان اۆرتیم (تولید) واسطهسی کیمی ایستیفاده اتمکله، اینسان توْرپاقلارین خاصهلرینه، رژیملرینه و مونبیتلیینه، بیرده توْرپاقملگلمهنی بللی ادن طبیعی عامللره بیلاواسیته تأثیر اتمکله توْرپاقملگلمهنی اهمیتلی درجهده دییشیر؛ مشهلرین سالینماسی و قیریلماسی، کند چیفتلیک (مزرعه) بیتکیلرینین بجریلمهسی طبیعی بیتکیلیین گؤرکهمینی، قوروتما و سووارما ایسه ارازینین نملیک رژیمینی دییشیر و س. تورپاغین بجریلمهسی، گوبرهلرین تطبیقی و کیمیوی ملیوراسییا تدبیرلری (اهنگلهمه، گیپسلهمه و س) ده توْرپاقلارا آز تأثیر گؤسترمیر. نتیجه اعتباریله، توْرپاق تکجه اینسان امیینین تطبیق پردمتی دییل، عینی زاماندا بۇ امیین محصولودور. بئلهلیکله، توْرپاقشوناسلیق تورپاغی خصوصی طبیعت جیسمی کیمی، اۆرتیم (تولید) واسطهسی کیمی، اینسان امیینین تطبیق و آککومولیاسییا ادیلدیی پردمت کیمی، بیرده بللی درجهده بۇ امیین محصولو کیمی اؤیرنیر.
کند چیفتلیک (مزرعه) یندا[دَییشدیر]
کند چیفتلیک (مزرعه) یندا اساس اۆرتیم (تولید) واسطهسی کیمی توْرپاق آشاغیداکی مؤهوم خصوصیتلری ایله سجییهلنیر: توْرپاق اوزدیلمزدیر؛ توْرپاق محدوددور، یعنی اوْنو بؤیوتمک، چوْخالتماق، آرتیرماق اوْلماز؛ تورپاغین یرینی دییشمک اوْلماز؛ تورپاغا مخصوص خصوصیت یالنیز اوْنون مونبیتلیگیدیر. بۇ خصوصیتلر توْرپاق رسورسلارینا سوْن درجه دقتلی یاناشماغی و دایم توْرپاقلارین مونبیتلیینین آرتیریلماسی قایغیسینا قالماغی طلب ادیر.
کیمیوی ترکیبی[دَییشدیر]
شرایطدن وابسته اوْلاراق، محلولون داخیلینده بیرلشمهلر دیسسوسیاسییا اوْلونورسا، بۇ حالدا آیری-آیری یونلار توْرپاق طرفیندن اۇدولا بیلر. اگر توْرپاق طرفیندن کیمیوی تئپکی نتیجهسینده آنجاق کاتیونلار اۇدولموش اوْلورسا و بۇ تئپکی بللی فیزیکی قوه آلتیندا کچیرسه، بئله اۇدولمایا تورپاغین فیزیکی-کیمیوی اۇدما قابیلیتی دئییلیر. آشاغیدا یازدیغیمیز تئپکی بونو آیدینلاشدیرا بیلر:
[توْرپاق] Ca + 2Na Cl = [توْرپاق] Na + Ca Cl2 فیزیکی کیمیوی اۇدما قابیلیتینین بیر خصوصیتی وار، دییشمه تئپکیسی نتیجهسینده توْرپاق ایله محلولون کاتیونلاری بیر-بیرینی عوض ادیر. بۇ تئپکی ایله اۇدولان کاتیونلارا «دییشمه» کاتیونلاری و یاخود «اۇدولموش» کاتیونلار دئییلیر. خصوصاً قید ائتمک لازیمدیر کی، اۇدما پروسسینده تورپاغین بۆتون کۆتلهسی ایشتیراک اتمیر. اۇدما پروسسینی یارادان توْرپاقدا اوْلان ان نارین کوللوید زررجیکلریدیر.
بۇ کیمی کوللوید زررجیکلره تورپاغین «اۇدما قابیلیتی» دئییلیر. بۇ کومپلکسین ان خۆصوصی علامتی، اؤزونده اوْلان کاتیونو محلولون کاتیونو ایله عوض اتمه قابیلیتیدیر. ترکیبجه اۇدما کومپلکسی چوْخ مۆختلیف کیمیوی بیرلشمهلردن عبارتدیر. بورایا ایستر مینرال و ایسترسه اورقانیک کاللویدلر داخیل ائدیلیر. بۇ سببهدن ده بونا کومپلکس آدی وریلمیشدیر. مۆختلیف توْرپاق تیپلرینده اۇدما کومپلکسینین میقداری چوْخ مۆختلیف اوْلور. بئله کی، بعضی توْرپاقلاردا اۇدما کومپلکسی چوْخ یۆکسک، بعضیلرینده ایسه چوْخ آز اوْلور. نارین زررهلی، گیللی، گیللیجه و عضوو مادهلرله زنگین توْرپاقلاردا اۇدما کومپلکسینین میقداری یۆکسک، قومسال هوموس مادهسی آز اوْلان توْرپاقلاردا ایسه اۇدما کومپلکسینین میقداری آز اوْلور.[۲]
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ قریب مممدوو. تورپاقشوناسلیق و تورپاق جوغرافییاسینین اساسلاری. باکی، "علم"، ۲۰۰۷. ۶۶۰ س.
- ↑ http://abduyev.com/index.php?mod=article_father&lang=az&cat=55&act=view&id=38


text:
بایرام
بایرام گلیر چاتیر، هر ایل ده تیکرارلانیر. آذربایجانلان باشلانالاراق، دونیانین چوخ یئرلرینده بایرام یایقین دیر. هر یئرین یئرلی آداملارینا اویغون بایرام دبلرینی گؤرمک اولور. بیر سیرا یئرلرده بو دبلر آغیر اولور، باشقالاریندا بیر آز یوموشاق. اینسانلار بیر آز اؤزلرین آیدین فیکیر حیس ائتدیکده بو دبلر کئچمیشینکیدیلر دئیرهک اؤزلرینی مودرن گؤرستمک اوچون، بوتون بایراما عایید دبلری اؤزلرینده سیلدیرمهیه چالیشیرلار. بایرام دبلرینی وورغولادیقدا تکجه او دبلری یورورلار، چوخ بویوک آتدیم آتدیقدا بیر یازی یازیرلار، بیر رسیم چکیرلر اینانا بیلمدیکلری بیر اولایی نه جور یوروب، ناخیشلییرلار آللاه بیلیر. البت یازی یازیب ناخیش چکن لر چوخ دا یاخشی ایش گؤرولر، آنجاق بو دیرلری اؤزلری یاشایا بیلسهلر یازیلاری، ناخیشلاری آرتیقراق جانا یاتار.
وورغولامالییام، بیر دب یاشاماسا، زامان سورهسینده آرادان پوزولوب، تکجه خاطیرهسی قالار، سونرا بیرلری ده تاپیلیب اونلاری یئنیدن قورماق ایستهیهنده بو ایستهمک یاراماز، یارادیقدا انهشوش یارار، هر نه ترسه یئرینه اوتوروب، یئنیدن قوران چالیشار بئنینده اولانی دب یئرینه، میللته وئرسین. گؤرهک وئردییی نه چیخیار؟ یئرین آلار، خالقا ایشلر، خالق ایشلهدر؟ نئچه ایل یاشار؟!
البت یاراییب، یارامادیغینی من قرار وئره بیلمرم، آنجاق یاشادیغیمیز ایللرین تجروبهسی بونون ترسینی گؤستریر، دئمک اولار یاشایان هر بیر اثر خالقین یارارلاندیغی اولایلارین آخینیندا اولسا او یئرینه اوتورار.
هاچاندان یارانماغی بیلینمهینله نئچه مین ایللردن قالان دبلرین و کیمین یاراتدیغی بللی اولمایان دبلری آچیقلاماق بو آسانلیقلا اولماز. میللتلرین اوزون زامانلاردا اولوشدوتدوقلاری دبلر، زامان سورهسینده تاپدالانیب، یونتولوب چوخلو دونلار دییشیب، آشامالاری آشدیریب بیزه گلیب چاتیب. بو دبلرده دین، افسانه، اوسطوره، عئلم، خورافه و .... یاشاییر. دبلرین هانسی یئری هانسی دونو گئیدیـیینی بیلمک داها چتین دیر. بیر سیرا دبلرین ده ندنین بیلمهدیـییمیزده اونو سیلیب قیراغا قویماق بویوک یانلیشلیق دیر. لئوی ایشتیراوسین گونئی آمریکانین یئرلی خالقلارینین آراسیندا آپاردیغی آراشدیرمالاردا، کئچمیشدن قالان یاشام طرزلرینده اوسطورهای دوشونجه یاشادیغینی وورغولویور. بوگون بوردا اولان بیلگیلر اونو چؤزه بیلمهدیکلری اوچون اونلاری گئری قالمیش دوشونجه آدلاندیریرلار. بئله آدلاندیرماغین تکجه ندنی بیر یؤنلو باخیشلار دیر.
بایرامدان اوزاق دوشمویهلیم، یئر دولانیر، گونه یاخینلاشیب، یئر قیزیر لوتلنیر، هر نه وار ایچینده ائشیگه توکوب، بیر شئی قالمادیقدا سوزالیر، سارالیر گوندن اوزاقلاشیر، لوتلهشدیگینه گؤره آغ دون گئییر، یئر دونور، بیر داها گونه یاخینلاشماق ایستهدیکده بایرام اولور. دئمک تام دوغایا(طبیعته) باغلی بیر اولای دیر. قیش بوتون قیشلیغیلا باشا چاتدیقدا یئرین جانلانماسینین خبری، بایراما بیر آی قالمیشدان یئر گؤیو بورویور. بو اولایی قوتلاماق، بئله بیر دورومو یاشایان یئرلرده یاشانار، یاشامادیقدا دوشونوب یاشادا بیلمز.
اودون دیرینی سویوقدا یاشایان اینسانلار بیلر. کئچمیش زامانلار اوجاقلارینین سؤندویونده یئنیدن اودو یاندیرماق چتین اولار، بو چتینلیک قیشدا ایکی قات آرتار، بلکه ده اونلارین حایاتلارینین سونونا آپاراردی. ائله اونا گؤره ده اوجاق قوتسال بیر آنلام تاپیر.
زومارین سونا چاتدیغیلا باغلی، قیشین قارقیشیندان قورتولوب بیر ایل داها یاشاماق ایمکانی تاپان اینسانلار تکجه بایرام آدینی بئله بیر اولایا وئره بیلرلر.
بایرامی دوشوندوکده هر نه یئنیدن دوغولور، یئنیدن باشلانیر. هر نهیی یئنیدن باشلاماغا نئینهمهلیـییک، بو سئوینجی بوتون اینسانلارلا پایلاشمالیـییق، قاریلا قیش آرامیزا آرا سالدیغی اینسانلاری ایزلیییب تاپمالیییق. دیری قالدیقلارینا سئوینیب، اؤلنلری خاطیرلاییب، حایاتی اولدوغو کیمی یاشامالیییق. بایرام اؤزو هر نهیی چاتدیریر. هر بیر باشقا اولایین عزیزلهمهسینین باشقا آدی اولمالیدی. قویروق دوغور، سونای اولور، هالای وورلور هالای پوزان اویانیر، گونوز دارالیر، گئجه اوزانیب، چیللهسینه چاتیر. کوسالار یولا دوشور، کیچیک چیلله گلیر، بایرام یئلی اسیر(وعده یئلی)، سون چرشنبهلر سووشدورولور، آخیر چرشنبه کئچیر بایرام گلیر، ایل دؤنور. بایرام سوفرالاری آچیلیر. برکتلردن یئددیسی سوفرالارا قویولور. هر کس تاپا بیلدیگی قدر برکتلره عایید سوفرالاری بزَییر.
برکتلرین یئددیسی بونلاردان عیبارت اولور:
1- تورپاق برکتی: قووورقا، بوغدا، تورپاق
2- سو برکتی: بالیق، سو
3- آغاج برکتی: آلما، ایده، گیردکان...
4- معنوی گؤی برکتی: قوران
5- آل-وئر برکتی: پول، سیککه
6- حئیوان برکتی: یومورتا
7- گؤیرمهیین برکتی: گؤی بئجرتمک
ایسلام گلمهمیشدن اؤنجه بایرام تکجه ائله بایراما دئییلیردی. آنجاق ایسلام گلدیکدن سونرا داها ایکی اولایا بایرام آدی وئریلیر: قوربان بایرامی، فیطیر بایرامی. بو ایکی بایرامدا دا یئنیلمک اولور. معنوی یئنیلنمک. ایچریدن پیسلیکلری آریتلاماق بایرامی. بایرام تک دئییلدیگینده بیلینیر ایل بایرامی دیر، قوربان بایرامیلا فیطیر بایرامی. قوم قدیر ده سئییدلرین بایرامی آدلانیر. کئچمیشدن قالان دبلر دین گلدیکده آرادان گئتمیییب تزه دون گئییر. دینیله اویغونلاشیر.
سونوندا آرتیرمالییام برکتلردن یئددیسی ناصر منظورینین دیلماجدا چاپ اولدوغو آیین دوشونجه مطلبیندن آلینیب.
بایرامیز موبارک اولسون.
یومورتالاری قیرمیزی بویایین، قیرمیزی بالیقدا یاددان چیخماسین، قوورقانی دا تؤو وئرین، ایده، قیرمیزی آلما، گؤیرتمیش گؤیون قیرمیزی قورشاغی دا یاددان چیخماسین. الیزه خینا دا قویون قیرمیزیسی بویانمیش یومورتایا چالیر.


text:
نفتچی حرفه ای فوتبول کلوبو
"نفتچی" حرفه ای فۇتبول کلۇبو — آذربایجانین باشکندی باکی شهرینی تمثیل ائدن،آذربایجانین ان اۇغورلو پئشه کار فۇتبول کلۇبودور. "نفتچی" کلۇبو "قاراباغ" کلۇبو ایله یاناشی بۆتون آذربایجان چمپیوناتلاریندا ایشتیراک ائدن ایکی تاخیمدان بیریدیر. "نفتچی" تاخیمی اؤلکه میقیاسیندا بۆتون یاریشلاردا رکوردا مالیکدیر. بئلکی، ۸ دفعه آذربایجان پرمیر لیقاسینا، ۶ دفعه آذربایجان کوبوکونا و ۲ دفعه آذربایجان سوپرکوبوکونا صاحیب اوْلموشدور. بیرده، تاخیم بئینلخالق میقیاسدا ۱ دفعه بیرلیک کوبوکونا صاحیب اوْلموشدور; بۇ آذربایجان فۇتبول کلۇبلارینین بئینلخالق سوییهده قازاندیغی ایلک کوبوک اوْلموشدور. ۲۰۱۲-جی ایلده، "نفتچی" یوفا آوروپا لیقاسینین پلی-آف مرحلهسینده کیپرین "آپوئل" کلۇبونو ایکی اوْیونون نتیجهسینه گؤره ۴-۲ حسابییلا مغلوب ائدهرک یاریشین قروپ مرحلهسینه وثیقه قازانان ایلک آذربایجان تاخیمی اوْلموشدور. نفتچی ازلی رقیبی،گنجهنین کپز کلۇبوندان سوْنرا،اؤلکهده ان یۆکسک طرفدار سایینا صاحیب فۇتبول کلۇبودور. "نفتچی" تاخیمی اؤز ائو اوْیونلارینی باک سل آرنادا کئچیریر.


text:
دؤوره خامدی ...
ناصر مرقاتی
ناصر مرقاتی
شاه دئدی: چووغوندور! اوشویورم! گئت بیرزاد تاپ گتیر سال منیم اوستومه بیرآز قیزیشیم.
وزیر گزیشیب دؤندو الینده بیر پالان: قیبلئیی عالم ساغ اولسون بو چؤلده پالاندان باشقا هئچنه یوخ!
الی هر یئردن اوزولموش شاه دئدی: آدین دئمه قوی بئلیمه.
- دؤوره خامدی ...
بیر متنی فارسجادان تورکجهیه چئویریردیم، «موصلئح» سؤزجویو منی یامان کیریخدیرمیشدی. «ایصلاحاتچی» کیمی یاری عرب یاری تورک بیر قاریشیق سؤزجویو دوشونموشدوم، آنجاق لاپ دوزو چالیشیردیم اونا بیر تورک دیلینده اولان ائش آنلامی تاپام، بیر فارسجا- تورکجه سؤزلویه باخدیم اودا «موصلئح»ین یالنیز بیر معناسین یازمیشدی:«باریشدیران» حال بوکی مصلحین آیری آنلامیدا، تؤر-تؤکونتولوک و قارماقاریشیقلیغی دوزلدن و ایشلری یولونا سالان، معناسیندادیر. یوللاندیران یوللاندیریجی سؤزجوکلریده ایستهدیییمین تام معناسین داشمیردی. دوستلارین بیرینه زنگ ووروب احوالاتی دانیشدیم. چوخ جیددی حالدا دئدی:
- یاز «دستمالکئش» بیرآز دوروخدوم.
دوستوم جیددی آدامیدی اونا گؤرهده دئدیم بلکهده سؤزونون دیبینده ایستَعارهدن، مجازدان بیر معنا یاتیب، آنجاق هرحالدا سؤز بیرآز گؤلمهلی گلدی منه. اونا گؤرهده دئدیم:
- «من دئییرم فهدَم دَمه، سن دئییرسن دامنان داما».
دئدی:
- یوخ- یوخ، لاپ جیددی دانیشیرام.
دئدیم:
- آخی بو هئچ توتاسی بیر سؤز دئییل.
سوروشدو:
- دوستوم! من- سن چوخ بیلیریک یاکی باکی آکادئمیسی؟
دئدیم:
- البَتته کی آکادئمی.
دئدی:
- اونلار فوتبال آرخاچیلارینا «آزارکئش»، چایبوغازینا هئچ «مصب»ده یوخ، «منصب= مقام، درجه»، دئییهن یئرده، کسینلیکله «موصلئح»ده «دستمالکش» اولمالیدی. اینانمیرسان باکی تئلویزیونلارینین کاناللارینا باخ...
ساغقال دئییب دستهیی قویدوق.
بیر نئچه گون باکی کاناللارینی ایزلهدیم؛ اؤز دیلینه آجییان دوستوم چوخدا «دامنان داما» دئمیردی! قوزئی، گونئیده گؤیلره قالخمیش "آسیمیله اولدوق" باغیرتیلارینا اینه اوجو قهدر اؤنم وئرمیر. قوزئی دیلچیلری باخ بیرجهکلمه یئنی سؤزجوک دوزتمهسینه چابا گؤرستمهدن یئرسیز اولاراق یوزلرجه تورک دیلینده ائش آنلامی اولان:
«پوختهلشمیش»: بیشمیش
گولمهلی «سرانجام»: بویوروق
«تشکیلائلهمک»: قورماق، قوراشدیرماق، توپلاماق
اوتانمالی «آزارکئش»: آرخاداش، آرخاچی
«داخیل»ده ایچریده، ایچینده
«لازیمسیز»: گرکسیز
و یوزلرجه بونا تای فارسجالی-عربجهلی سؤزجوکلرنن قوزئی خالقینیا قوندارما بیر قاناد تاخیب مودئرنلیک زیروهسینه اوچورتماق ایستیرلر.
گونئیدهایسه اهیر بیرکیمسه اوزون بو "دیلیم- دیلیم" دئییب باغیران صداقتلی گنجلرین بیرینه توتوب سوروشساکی، "قوزئیده گئدن بو نهاحوالاتدیر؟" و یا "نهدن قوزئییین بئله دیل کورلاماسینا باغیرمیرسیز؟" بیلمیرم وئریلن جاواب نهاولا بیلر؟
گونئیده دیل، نه اوخونوب، نهده بیر آکادئمیسی وار، مینلرجه گونئیلی گنج گؤزلرین قوزئیه تیکیب. آنجاق نهدن قوزئی دیل بیلگینلری هئچزامان اؤز دیلیمیزین باجارقلارینا گوونمیرلر، نهدن یئنی سؤزجوکلر یاراتماغا بیر آددیم اولموش اولسادا اؤز آیاقلاری اوسته آددیملامیرلار، نهدن دونن روسجایلا بو گون فارسجا و عربجهیله مودئرنلشمه آرزیسیندادیلار. آخی یاد دیلنن نئجه مودئرنلییی توپلومون دیب- بوجاغینا سیزدیرماق اولار. کیم بو ایشلرین گؤرهولیسیدیر؟
بیلمیرم دؤوره چوخ خامدی یا دا قوزئی دیلچیلییی هانسی بیر چؤلده، هانسی بیر چووغونا اوغرامیش؟!!! بلکهده هر ایکیسی.


text:
مادورو أردۇغان بیلن دوشوشدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان مادورونی جمهورباشلیق کؤشگۆنده رسمی دابارا بیلن قارشیلادی
ونزوئلانینگ دؤولت یۇلباشچیسی نیکولاس مادورو رسمی ساپار بیلن تۆرکیأ گلدی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان مادورونی جمهورباشلیق کؤشگۆنده رسمی دابارا بیلن قارشیلادی.
قارشیلاما داباراسیندان اۇزال میللی موقاملار چالیندی.
سۇنگ بۇلسا مادورو، عسگرلره سالام بردی.
ایکی یۇلباشچی بیری بیری نینگ تۇپارلاری بیلن تانیشدی.
دابارادان سۇنگرا ایکی یۇلباشچی اؤزآرا دوشوشیق گچیردی.
دوشوشیقدا ایکی چأک قاتناشیقلار بیلن بیله لیکده بؤلگه آرا مسئله لره قارالدی.
سۇنگ بۇلسا تۇپارآرا ماصلاحات گچیریلدی.
ایکی یوردونگ یۇلباشچیسی سۇنگرا بۇلسا مطبوغات ییغناغینی گچیردی.


text:
-
دیروز ۱۲:۴۷
تبریز بلدیه سینین اجتماعی رابطه لر و بین الملل علاقه لر مسئولو:
تبریز بلدیه سی تهرانین اون بیرینجی توریسم سرگی سینده (نمایشگاه) اشتراک ائدیر
شهریارنیوز: تبریز بلدیه سینین اجتماعی رابطه لر و بین الملل علاقه لر مودورو، تبریز بلدیه سینین تهرانین اون بیرینجی توریسم سرگی سینده طنطنه لی صورت ده اشتراک و مراسم اجرا ائتمه سیندن خبر وئردی.
-
۱۳۹۶-۱۰-۳۰ ۰۸:۲۷
تبریز بلدیه رئیسی:
شهرلر اطرافیندا گئجه قوندو ائولری احیا ائتمک ده تبریز بیرینجی رتبه ده دیر
شهریارنیوز: تبریز بلدیه رئیسی، اؤلکه مقیاسیندا شهرلر اطرافیندا یارانان گئجه قوندو (حاشیه نشین لرین غیر استاندارد ائولریینی) احیا ائتمک ده بو شهرین بیرینجی مرتبه ده یئر آلماسیندان سوز آچدی.
-
۱۳۹۶-۱۰-۳۰ ۰۸:۰۷
تبریزین مشهور انسانلاری
رسام عربزاده ایرانین مشهور خالچا طراحی
شهریارنیوز: ایران دا و باشقا اولکه لرده رسام عرب زاده آدیلا تانینان سید ابوالفتح زیدی لطیفی مشهور به سید ابوالفتح، ایرانین گورکملی خالچا طراحلاریندان بیریسی ایدی. بونونلا برابر رسام عرب زاده رساملیق، مینیاتور، هئیکل تراشلیق، خالچا توخوما و بویاما ساحه سینده چالیشمیشدیر.
-
۱۳۹۶-۱۰-۳۰ ۰۷:۵۴
تبریزده نظامی گنجوی نین قورولتایی کئچیریله جک
شهریارنیوز: علمی و مدنی عالیم لرین مقامینی عزیزله مک مقصدی ایله بایرام آیی (اسفند)ده نظامی گنجوی نین قورولتایی کئچیریله جک دیر.
-
۱۳۹۶-۱۰-۲۶ ۰۹:۳۴
تبریز بلدیه رئیسی سانچی گمی سی حادثه سی اوچون باش ساغلیغی وئردی
شهریارنیوز: تبریز بلدیه رئیسی نفت داشیان «سانچی» گمی سینده 32 وطنداشیمیزین جان لارینی ایتیرمه سینی تسلیت دئییب باش ساغلیغی وئردی.
-
۱۳۹۶-۱۰-۲۶ ۰۹:۱۵
شرقی آذربایجان والی سینین اهالی ایله گؤروشونده تبریز بلدیه باشچی سی دا اشتراک ائتدی
شهریارنیوز: شرقی آذربایجان والی سینین اهالی ایله گوروشونده مهندس ایرج شهین باهر، تبریز بلدیه باشچی سی دا اشتراک ائتدی.
-
۱۳۹۶-۱۰-۱۳ ۰۹:۴۹
تبریزین مشهور انسانلاری؛
جمال ترابی طباطبایی « ایرانین سکه شناسلیق علمی نین آتاسی »
شهریارنیوز: اوستاد سید جمال ترابی طباطبایی 1304نجو ایلین یاز فصلینین ایکینجی آیینین بئشینجی گونونده تبریزین میارمیار محله سینده دونیایا گوز آچدی.
-
۱۳۹۶-۱۰-۰۵ ۲۰:۳۰
بلدیه رئیسینین همشهری لر ایله عمومی گوروشو
شهریارنیوز: تبریز بلدیه رئیسی، عمومی بیر گوروش مراسمینده، تبریز همشهری لر ایله یاخیندان گوروشدو.
-
۱۳۹۶-۱۰-۰۵ ۱۹:۳۷
اسلامی شورا مجلسینین هیئت رئیسه عضوو:
تبریز 2018 ین اعتبارلارینی 700 میلیارددان 10 میلیارد تومنه آزالتدیلار
شهریارنیوز:اسلامی شورا مجلسینین هیئت رئیسه عضوو، تبریز 2018 ین اعتبارلارینین700 میلیارددان 10 میلیارد تومنه آزالماسینی قینادی.
-
۱۳۹۶-۰۹-۲۹ ۱۰:۴۰
تبریز بلدیه رئیسی:
هر زمان صنعتکارلارین و هنرمندلرین یانینداییق
شهریارنیوز: تبریز بویوک شهر بلدیه سینین رئیسی، تبریزده اکرانا چیخان «کئچل اوغلان» تئاترینی تاماشا ائتدیکن سونرا، بلدیه نین صنعتکارلار و هنر اهالی سینی داها آرتیق حمایت ائته سیندن سوز آچدی.
-
۱۳۹۶-۰۹-۲۷ ۱۰:۳۱
تبریز بلدیه رئیسی:
تبریز متروسونون بیرینجی خطی 97نجی ایلین سونونا قدر قورتاراجاق
شهریارنیوز: تبریز بلدیه رئیسی گلن ایلین سونوندا قدر، تبریزمترو پروژه سینین بیرینجی خط اجرایی ایشلرینین قورتاریلاجاغینی دئدی.
-
۱۳۹۶-۰۹-۲۷ ۰۹:۰۸
تبریز شوراسینین بودجه یازما کمیسیونونون رئیسی:
تبریز توریزمی اوچون دولت فقط 10 میلیارد تومن بودجه آییریب
شهریارنیوز: تبریز اسلامی شوراسینین بودجه کمیسیون رئیسی دولتین تبریز توریسمی اوچون فقط 10 میلیارد تومن بودجه آییرماغیندان سؤز آچیب.
-
۱۳۹۶-۰۹-۲۰ ۰۹:۳۱
تبریز بلدیه رئیسی:
عینالی نین بوگونکو وضعیتی، اورداکی زحمت چکن لرین ایش بیرلیگی و چالیشمالارینین نتیجه سینده اله گلیب دیر
شهریارنیوز: تبریز بلدیه رئیسی دئدی: عینالی نین بوگونکو وضعیتی، اورا زحمت چکن متخصص لرین ایش بیرلیگی و چالیشمالارینین نتیجه سینده اله گلیب دیر.
-
۱۳۹۶-۰۸-۱۰ ۱۷:۱۳
تبریز شهرینین اسلامی شورا رئیسی:
«تبریز2018» شهریمیزی توریستی شهره چئورمک اوچون، بیر باشلانقیج دیر
شهریارنیوز: تبریز شهرینین اسلامی شورا رئیسی، «تبریز2018» مسئله سینی بو شهرده توریسمین انکشاف تاپماسی اوچون بیر فرصت و باشلانقیج بیلدی.
-
۱۳۹۶-۰۷-۲۴ ۰۸:۴۹
تبریز بلدیه باشچی سی دونیا «آغ چلیک» گونونو مناسبتینه بیانات وئردی
شهریارنیوز: تبریز بلدیه سینین موقت بلدیه باشچی سی دونیا «آغ چلیک» گونونو عزیزله یه رک، گورمه قابلیتی اولمایان و کور همشهری لرین داها آرتیق جمعیت آراسیندا نقش ایفا ائتمه لرینی وورغولادی.
-
۱۳۹۶-۰۷-۲۳ ۰۷:۲۵
رحیم شهرتی فر:
تبریز بلدیه باشچی سینین سئچیلمه پروتوکولونو بوتون شورا عضولری تصدیق له ییب
شهریارنیوز: تبریز فرمانداری بو شهرین اسلامی شورا طرفنیدن تبریز بلدیه باشچی سینین سئچیمله سیندن و بو سئچگی گینین بوتون شورا عضولری طرفنیدن امضالانماسینی دئیه رک اونون شورا کاتیب لیگی طرفیندن فرمانداریه گوندریلمه سینی علان ائتدی.
-
۱۳۹۶-۰۷-۱۹ ۱۰:۰۹
شرقی آذربایجان والیسی
تبریز شهرینین انکشافی سرعتله نیب / یاشیل ساحه لرین توسعه سی والیلیگین مقصدی دیر
شهریارنیوز: شرقی آذربایجان ایالتینین والیسی دئدی: تبریز بلدیه سینین اجرا ائتدیی مهم پروژه لر نتیجه سینده، شهرین عمومی گورونوشو سون نئچه ایلده چوخ فرقلنیب دیر.
-
۱۳۹۶-۰۷-۱۶ ۲۰:۲۳
تبریز بلدیه سینین اجتماعی رابطه لر و بین الملل علاقه لر مسئولو:
تبریز بلدیه سی گئنیش مقیاسدا، اربعین زیارتچی لرینیه خدمت ائتمک اوچون حاضیرلاشیر
شهریارنیوز: تبریز بلدیه سینین اجتماعی رابطه لر و بین الملل علاقه لر مودورو، تبریز بلدیه سینین «جنت الحسین موکبینین» اربعین زیارتچی لرینه خدمت ائتمک اوچون، گئنیش مقیاسدا حاضیرلانماغیندان خبر وئردی.
-
۱۳۹۶-۰۷-۱۰ ۱۰:۳۱
تبریز بلدیه رئیسی:
محرم گونلرینده، شهر خدمتلری بولومو اوچ شیفت ده ایشله ییر/ همشهریلر تبریزین نظافت و تمیزلیگینده الیمیزده توتمالی دی
شهریارنیوز: تبریز بلدیه رئیسی تبریز بلدیه ایشچی لری و شهر خدمتلری بولومونون وقفه سیز چالیشماسیندان تقدیر ائدرک، همشهری لر و حسینی عزادارلارین، شهر تمیزلیک و نظافتینین ساخلانماسیندا ایش بیرلیلرینی وورغولادی.
-
۱۳۹۶-۰۷-۱۰ ۱۰:۰۹
وان استانداری:
ترکیه نین وان ایالتی«تبریز2018» توریسم پروژه سینده ایش بیرلیگینه حاضردی
شهریارنیوز: ترکیه نین وان ایالت والیسی بو ایالتین «تبریز2018» توریسم پروژه سینده ایش بیرلیگینه حاضیر اولدوغونو دئدی.
-
۱۳۹۶-۰۷-۱۰ ۰۹:۴۹
حضرت امام حسین (ع) عزا گونلری ایله برابر؛
تبریز بازارینین تمیزلنمه سی ایله برابر، یاشاییش محیطین نئجه تمیز ساخلاماق حاقیندا معلوماتلار یاییلیر
شهریارنیوز: حضرت امام حسین (ع) ین عزا و ماتم گونلری ایله برابر، تبریز بازاریندا، تمیزلیک ایشلری اجرا اولاراق، همشهری لره یاشاییش محیطی تمیزلیگی حاقیندا بیلگی لر وئریلدی.


text:
دۆنیأ بانکینینگ تۆرکیأنینگ ایقدیصادی اؤسۆشی حاقینداقی چاقلاماسی
تۆرکیأنینگ ایقدیصادیهتی اؤسمأگه دۇوام ادر
دۆنیأ بانکی تۆرکیأنینگ ۲۰۱۷-نجی و ۲۰۱۸-نجی ییلداقی ایقدیصادی اؤسۆشی حاقینداقی چاقلاماسینی چاپ اتدی.
دۆنیأ بانکی، گلوبال ایقدیصادی قاراشمالاری نینگ ۲۰۱۷-نجی ییلی نینگ یانوارینداقی سانینی چاپ اتدی.
دۆنیأ بانکی تۆرکیأنینگ ایقدیصادی تایدان ۲۰۱۷-نجی ییلدا ۳ گؤتریم، ۲۰۱۸-نجی ییلدا ۳.۵ گؤتریم و ۲۰۱۹-نجی ییلدا بۇلسا ۳.۷ گؤتریم اؤسجِکدیگینی بیلدیریأر.
شۇل قوراما ۲۰۱۶-نجی ییلدا تۆرکیأنینگ ایقدیصادیهتی نینگ بۆتین قینچیلیقلارا قارامازدان ۲.۵ گؤتریم اؤسِندیگینی نیغتادی.
دۆنیأ بانکی نینگ گؤرکِزیجیلرینه گؤرأ اؤتن ییل ۲.۳ گؤتریم اؤسۆش ادن گلوبال ایقدیصادیهت شو ییل ۲.۷ اؤسِر.


text:
چاخیر
چاخیر، شراب یوخسا مئی - الکللو بیر ایچگی دیر. اوزوم شرابی کیشمیش یوخسا اوزومدن اله گلیر. اوزوم تورشاماقدا شراب اولور و الکول اوندا دوزلینیر. الکول بدنی کهلیدیب و عقلی آرادان آپارار. هر جور اوزومدن بیر جوره شراب اله گلیر.
هابئله توت، شاه توت، آلما، هولو، خورما و...نئچه جوره میوه دن ونئچه جوره دنه لردن هابئله آرپا و بوغدا و ...ایله شراب دوزلتمک اولور. دنلرین شرابی نیشاسته دن اولور. بۇ جور شراب ویسکی و آرپاسویو و ماء الشعیر اوچون ایشلهدیلیر.
ان اسکی چاغدا 4.500 ایل میلاددان اونجه ایللردن نقده شهرینده شراب قازانی و باردانی تاپیلیب. شیراز شرابی لاب اسکی و یاخچی شراب اولوردو و بیلینن شراب شیراز شهرینده تاپیلیب.
چاخیر تورلری[دَییشدیر]
- اوچدن بیر شراب
- آق شراب
- قیرمیز شراب
- قیزیل شراب
- شیرین شراب
- قازلی شراب (شامپاین)
- جومهوری شراب
متانول نوخوشلوقلاری[دَییشدیر]
متانول چوْخلوجا نوخوشلوقلار یارادار و عقلی و بئینی ایشدن سالار. کبد(قره جیگر) آغ جیگر معده بؤیرک دالاق (طحال) دامارلار و... چوْخلوجا داخیلی نوخوشلوقلار شراب ایله اولور. سرطان و سکته چوْخلو شراب ایشماقدا یارانیر.
قایناق[دَییشدیر]
[۱] فارسیجا ویکی پدیا-2017ژانویه


text:
محلی حاکملر سناوو آرقه لی تعین ایتیله دی
مسوول کیشیلرگه کوره کیله جک ایککی یا اوچ ییلده بوتون ولسوال لیک حاکم لیگی و ولایت اورن باسرلیگی مقاملری هم رقابت گه قویلیب ، شخص لر سناوو ارقه لی بو مقام لرگه تعین ایتیله دی .
بلخ، قندهار، هرات، دایکندی، فاریاب، بامیان، هلمند، غزنی پکتیکا زابل کبی اون ایککی ولایت نینگ 33 ولسوالیک مقامی گه ایرشیش اوچون 89 کیشی ، دولتی سناوگه قتشگندی.
افغانستان ده گی اداری اصلاحات اداره سی مسئوللری ،دولتی دایره لرده اوچ ییل خذمت قیلگن، عالی تحصیل درجه سیگه ایگه بولگن شخص لر نی بو امتحانده قتشیشگه قادر بوله دی لر دیب ایتگن.
عینی دمده ، اساسی قانونگه حرمت قیلیش و انسان حق لرینی آیاق استی قیلمسلیک ، امتحان نینگ باشقه شرط لریدن بیر ایدی .
افغانستان اداری اصلاحات ریسی احمد مشاهد شوندی معیارلرنی بیتکزمه گن کیشیلرنینگ بوکوونگی سناوده کیره المه گنلیکلرینی ایتدی.
سناوو اوچون قویلگن شرط لردن بیری قنه شووچیلرنی عالی تحصیل گه ایگه بولیشی دیب کورسه تیلماقده لیکن اون ایککینچی صنف اوقیگن کیشی هم اوشبو سناووده اشتراک قیلگن ایدی.
محلی اداره لر ریسی غلام جیلانی پوپل ولسوال لیک حاکملرینی سناوو ارقه لی تعین ایتیلیشی محلی اداره لری نینگ کوچله نیشی اوچون اوته مهم لیگنی ایتیب ، کیله جکده ولسوال حاکملریگه ارتیقچه صلاحیت لرنی تاپشرلیشنی معلوم قیلدی.
شونینگ دیک پوپل جنابلری اوشبو جریان نی یولگه قوییلیشدن اساسی مقصد محلی اداره لر قابلیتنی کوچیتریش وناسیاسی لنتریش دیب اورغوله دی
عینی دمده او حکومت اداره لرنی کوچیتریش اوچون ناتینچ بولگن 80 ولسواللیکده حربی عملیات لر نینگ یولگه قویلیشدن خبربیردی،
افغانستان نینگ اکثری ولایت لریده ایریم سیاسی حزبلر گه علاقه دار کیشی لر عینی حالده محلده حاکم بولگن شخص لرنی ولسوال حاکمی صفتیده وظیفه الیب باره یاتگنی خصوصیده شکایت لر موجود ایدی.
شونگه قوشیمچه بیرقنچه تومن حاکملری نینگ عالی تحصیل گه ایگه بولمه گنی هم ایتیلیب کیلگن.
محلی ارگانلر ریسی غلام جیلانی پوپل عینی معمالرنی برطرف ایتیش اوچون ولسوال حاکملرینی سوناو دن اوتیش ریجه لنگن دیب اورغوله دی.


text:
فاریاب حاکمی: بو ولایتده حتی ایرانلیک طالبلرهم موجود
فاریاب ولایتی نینگ ولایت حاکمی محمد الله بتاش بی بی سی اوزبیک خذمتی بیلن بولگن صحبتیده، اوزبیکستانلیک چیچین لیک حتی که ایران لیک عصیانچیلر مذکور ولایتده موجودلیگینی ایتدی. شونینگدیک بتاش جنابلری خوف سیزلیک وضعیتی اوتمیشلرگه قره گنده یخشی بولگنینی تیلگه آلدی.
حاضرگی کونده ، فاریاب ولایتی نینگ آلمار، قیصار، پشتونکوت، غورماچ تومنلریده طالبان عصیانچیلری انچه فعال بولیب، افغان امنیتی کوچلری و عصیانچیلر آره سیده توقنه شوولر یوزبیریب توره دی. بومساله ایسه قطار فاریاب لیک لرنی جدی خواطرلریگه سبب بولگن.
فاریاب یشاوچیلریدن اسماعیل ایوبی، بی بی سی اوزبیک خذمتی نینگ سوز سیزگه دستوریگه اشتراک ایتیب، میمنه خوف سیزلیگی بارسیده بولگن خواطرینی شوندی بیان ایتدی:"نه فقط چیککه منطقه لر بلکه میمنه یقینیده هم طالبان عصیانچیلری فعالیتی آرتیب بارماقده . میمنه شهریدن بیش کیلومتر اوزاق لیکده جایلشگن امام صاحب ناملی کلینیک نیچه کون یاپیلدی. طالبان عشر زکات آله دی، کوپینچه مکتب لر طالبان تمانیدن نظارت ایتیله دی. بو ایسه امنیت نینگ کوندن کونگه یمانله شیب باره یاتگنینی کورسه ته دی." دیدی بو شخص.
فاریاب ولایتی نینگ ولایت حاکمی محمد الله بتاش، ایریم تومنلرده طالبان فعالیتی موجود لیگینی تن آلیب بیراق طالبان عشرو زکات آلیب حتی ساغلیک مرکزلرنی یاپیشگه قادر بولگن دیگن ادعا لرنی رد ایتدی.
عینی حالده فاریاب ولایتی نینگ ولایتی کینگاش رئیسی رحمت الله تورکستانی، مردم همکارلیگی بیلن برچه مکتب لر ایشیکلری آچیق ایکنینی ایتیب، افغان امنیتی کوچلری چوکاتیده ایش بیلرمان کیشیلر جایلشتریلسه، بوکبی قینچلیک لر حل بولیشگه امید بیلدیردی، بیراق تورکستانی جنابلری چیککه تومنلرده طالبان فعالیتی آرتیب باره یاتگنینی تن آلگن و اوشبو تومنلرده باریش اوته قیین بولیب قالگنیدن تشویش بیلدیرگن.
باشقه تماندن بتاش جنابلری، فاریاب ولایتی نینگ غورماچ کبی تومنلریده اوزبیکستان لیک، چیچین لیک وحتی ایران لیک عصیانچیلر فعالیت قیلیب کیله یاتگنینی تاکیدله دی. همده ولایت حاکمی فاریاب ولایتیده موجود ناتینچلیک لرنینگ آلدینی آلیش اوچون محلی پولیس کوچلری سانی کوپیتریلیشی کیره ک لیگینی تاکیدله دی، اونگه کوره محلی پولیس کوچلری فعالیتی یخشی نتیجه بیرگن، بیراق مرکزی حکومت بو کوچلر سانینی کوپیتیریشگه اعتبار بیرمه یدی.


text:
پنجشنبه کونی قسمی نتیجه نینگ 80فایزدن کوپراغی اعلان ایتیلیشی ممکن
افغانستان سیلاولرمستقل کمیسیونی نینگ معلوم قیلیشیچه مملکت بویلب حاضرگه قدر جمهور رئیسلیک سیلاوی گه عاید آوازلر دن 89فایزدن کوپراغی تیزیم گه اوتکزیلیب وایرته ایسه نتیجه لرنینگ اوچینچی قسمی یعنی 80 فایزدن کوپراق آوازنتیجه لری اعلان ایتیلیشی دن خبربیرگن.
عین عالده افغانستانده گی بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی اداره سی یا یونیما افغانستان سیلاو اداره لری آوازلرنی شفاف سنه گن لری اوچون تقدیرله نیش لرینی طلب قیلگن.
باشقه تاماندن سیلاو کمیسیونی نینگ رسانه لر بوییچه کمیسیونی سکوت چاغیده قانوننی ایاغ آستی قیلگن اوندن آرتیق رسانه نی 5مینگدن 75افغانی نقدی جریمه گه جزاله گن.
شبهه آستیده بولگن 1500محل آوازلریدن 1463محل آوازلری تیکشیریلیب نتیجه لرنی توپلش مرکزی گه ییتکزیلگن وحاضرایسه سیلاوکمیسیونی تیزیمی گه اوتکزیلماقده.
افغانستان سیلاولر مستقل کمیسیونی نینگ سوزچیسی نور محمد نورخبری انجمنده بو محللرنینگ آوازصندوقلریدن کوپراغی بیر نامزد منفعتی گه بولگنی اوچون تیکشیریلیشی باره سیده قرار قبول قیلینگنی نی ایتدی.
شونینگ دیک نور جنابلری گه کوره قیته سنش محللردن 789 محل نینگ ایشی بیتگن ونتیجه لری مرکزگه ییتکزیلگن.
شونینگ دیک بو کمیسیون سوزچیسی گه کوره اونگه ییتیب کیلگن گزارشلراساسیده جمهور رئیس لیک آوازلری نینگ 89فایزی تیزیم گه کیریتیلیب و5شنبه کونی نتیجه نینگ اوچینچی قسمی یعنی 80فایزدن کوپراق آوازنتیجه لری اعلان ایتیلیشی ممکن"89.29فایز آوازورق نتیجه لری آرشیف قیلینگن، بو نتیجه لرنی بیزمطبوعات واهالی گه شریک قیلیشیمیز اوچون تیار، ایرته جمهور رئیس لیک نتیجه لری نینگ ینه بیر قسمی نی اهالی گه اعلان ایته میز، 6ثور شنبه کونی بیز دستلبکی نتیجه لرنی اعلان ایتسک" دییدی نور جنابلری
بیراق سیلاولرمستقل کمیسونی 5شنبه کونی جمهور رئیسلیک سیلاوی نینگ دستلبکی نتیجه لرینی اعلان ایتیشی کوتیلردی. اما سیلاوآوازلری باره سیده گی شکایت قیلینگن حجت لرتیکشیریلیشی توگه مه گنی وجمعه کونی رخصت بولگنی اوچون ایکی کون کیین اعلان ایتیلیشی معلوم قیلیندی.
عین حالده بوگون یونیما بیر بیانات ترقه تیب سیلاوکمیسیون لری سیلاو شفاف لیگی اوچون سعی وحرکت قیلگن لری بهالش گه لایق دیب ایتگن.
افغانستانده گی بیرلشگن ملت لرتشکیلاتی نینگ مخصوص وکیلی یان کوبیش بو کمیسیون مسووللری بیلن اوچره شگن چاغده بوکمیسیون لردن اوز منت دارچیلیگی نی اظهارایتیب ینه بیر مرته بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی افغانستان سیلاویدن حمایت ایتیشی نی تاکیدله گن.
باشقه تاماندن بوگون سیلاوکمیسیونی نینگ رسانه لربوییچه کمیسیونی ایسه 13ته تلویزیون وبیرته رادیو نی سیلاوگه عاید قانون نی ایاغ آستی قیلیب سکوت چاغیده انیق نامزد منفعتی فعالیت قیلیش عیبی بیلن 5مینگدن 75افغانی گه قدر نقدی جریمه حکمی بیلن جزا له دی.


text:
بالون سفری
روبئرت والزئر
چئویرن: سایا
روبئرت والزئر 1878ده سیویس اؤلکه سینین بییل شهرینده آلمان دیللی، چوخ اوشاقلی بیر عائله ده آنادان اولدو. او آدلیم رسسام کارل والزئرین قارداشی دیر. اونون «تانئر باجیلاری»، «یاکوب فون قونتئر» و «یاردیمچی» کیمی ایلکین رومانلاری اوخوجولار، تنقیدچیلر و فرانتس کافکا، توماس مان کیمی یازیچیلارین آلقیشینی قازاندی. والزئر 1905- 1913 ایللر آراسی برلین ده یاشاییب و ایشله دی و اؤز اؤلکه سینه دؤندوکدن سورا قیسساناغیل و ادبی نثر یازماقلا مشغول اولدو، سورا ایسه روحسال خسته لییه دوشدو، بیر زمان خسته خانادا قالدیقدان سورا قالان عومرونو اینزیوادا باشا چاتدیردی. 1956 نجی ایلین دئسامبریندا دونیادان کؤچدویو زامان کیمسه اینانا بیلمزدی، بو یادیرقانمیش، بیر زامان گئنیش شوهرتلی بیر یازیچیمیش.
والزئر اؤز یوردونون، آلتی – یئددی گلیشمیش و مودئرن یازیچیلارینان بیری ساییلیر.
گؤزل تشبیه لر و ایماژلارلا دولو، بالون سفری آدلی قیسسا ناغیل روبئرت والزئرین آدلیم قیسسا ناغیللاریندان بیری دیر، و ظننیمجه ایندییه قدر نه آذربایجانجایا نه ده فارسجایا چئوریلمه میشدی.
· بالون سفری
· روبئرت والزئر
· سایا
او اوچ کیمسه، کاپیتان، بیر آغا و بیر گنج قیز سَله نین ایچینه مینیللر، ساخلاییجی ایپلر بوراخیلیر، و عَجیبه ائو، ایشینی هله سالیب – چیخان کیمسه یه تای آستاجا اوچور. آشاغیدا ییغیلانلار "یولوز اوغورلو اولسون " دئییب، بؤرکلرین و مندیللرین ترپَدیللر. یای آخشامینین ساعات اونو دور. کاپیتان بیر نَخشه نی میزین اوستونه سریب و اولارا دئییر، ایستَیرلرسه نَخشه نی اوخوماقلا باشلارین قاتسینلار، آدام گؤروندویو قدر اوخویوب و قارشیلاشدیرا بیلیر. هر بیر زادین قَهوئییمتول ایشیغی وار. گؤزل آیلی گئجه عظمتلی گؤرونن بالونو گؤرونمَز قوینونا آلیر، یوموشاق و دینجلیکله یوکسکلره اوچور گیرده گؤوده و اسمَجه اونون قوزایا ساری آپاردیغینی چتینلیکله دویماق اولور. نَخشه نی آختاران کیشی وئریلن گؤسترگه یه گؤره بیر آزدان بیر آزا بیر دولو اووج قوم آشاغییا تؤکور. بالونون تَرکینده قوملا دولو اولان بئش توربا یاواش یاواش آشاغی تؤکمه لی دیر. نه گؤزلدیر، رنگی آتمیش قارا درینلیک! بو سئویملی و معنالی آی ایشیغی چایلاری گؤموش رنگله تانیتدیریر. او آشاغیدا، ائولر خیرداجا و سوچسوز اویونجاقلارا بَنزَییر. سانکی اورمانلار ابهاملی اسگی ماهنیلار اوخویوللار، آنجاق بو ماهنی، هر نه دن اؤنجه اؤز اؤزونه اصیل بیر علم دیر. یئرین گؤرکمی، سَله نین قیراغلاریندان سئحرکار الینی آشاغی ساللامیش بیر گنج قیزین یوخوسوندا گؤردویو، یاتمیش بیر هوندور کیشینین احوالینا اوخشور. بو اویدورجو آخیم، لئلکلی سوروجولوک بؤرکو قویموش و عین زاماندا مودئرن گئییمده اولان بیر شووالییه نین باشینا اوخشور. یئر نه سایخاش دیر! هر بیرزادی آیدینجاسینا گؤرمک اولور، کند یوللاریندا یالقیز آداملار، کیلسه نین بیزلییی، گوندَلیک ایشیندن واختیندا کند ائوینه ساری نئجه آغیر آددیملارنان دؤنن ایشچی، خیال کیمی اؤتن قاطار، شوسه یوللار اوزوناسی گؤز قاماشدیریجی آغ رنگی، انسانین تانینیب – تانینمامیش کدری آشاغیدان یوخاری گلن اینیلتیلرینده دویولور. یالقیزلیغین ایتیرن بؤلگه لرین باشقا سسی وار، و بئله دوشونولور ایتیلمیش یئرلرین یالنیزلیغینین سسی دویولمالی و حتتا گؤرونمه لی دیر. ایندی عظمته بویانمیش و پارلایان ائلب (Elbe چایی) ین آخیمی اوسته کی گؤزللیک او اوچ کیمسه نین گؤزلرین قاماشدیریر. گئجه اسینتیسی قیزجیغازی حسرتدن باغیرتییا گرکدیریر. نه یی دوشونمک ایستیر؟ اؤزو ایله گتیردییی گول دسته سیندن بیر توخ رنگلی گؤرکملی قیزیل گول آییریب سویا آتیر، و اونلا بیرگه کدرلی گؤزلری نه یامان شاخیر! لاپ ائله بیل کی گنج قادین یاشاییشین عذاب دولو دؤیوشونو بیر یوللوق آرخاسیجا آتا بیلیبب. بو ایسه بؤیوک بیر آجی دان آیریلمادان دوغان بیر سانجی دیر و نه سمیرسیز دیر بوس-بوتون دونیا! اوزاقلاردا بیر توپلوم مرکزینین چراغلاری ایشیلدیر. کاپیتان شهَرین آدینین وجه تسمیه سین سؤیلور. گؤزل و اغوا ائدیجی درینلیک! و سایسیز مئشه لر و زمیلری آرخالاریجا بوراخمیشلار، داها گئجه یاریسی دیر. ایندیسه یئرین اوزونده، اوغورولوق قوپوسو قوپدوغو بیر یئرده، بیر یول کَسن آیاق دره - دره گئدیر و او آشاغیدا میلیونلارجا انسان اؤز یاتاقلاریندا بو بؤیوک یوخونو یوخلاییبلار. ایندی بیر کوره بوتونلوکله اویغودا، و بیر خالق بؤیوک مَشَققَتدن دینجلمَده دیر. قیز گؤلور. نه ایستی دیر ائله بیل دوغما دیارین لطافتلی بیر اوتاغیندا آنا، خالا، باجی، قارداش و یا سئوگیلیننَن دینجلیک ساچان بیر ایشیق دا اوتوروب و گؤزل آنجاق بیر قَدر بیر هاوایلا اوزون - اوزون بیر شیرین ناغیلی اوخور. قیزجیغاز یاتماق ایستیر، داها باخماقدان یورولوب. سله ده دوران هر ایکی کیشی سس سیز آما دیققتله گئجه یه زیللَنیبلر. تمیز سیلینمیش دوزنلرین گؤزه چارپان آغ رنگی، باغلار و یابانی کوللوقلارا چئوریلیر. کیشی آشاغی باخیر ائله بیر یئرلره کی آیاغینی هئچ زامان اورالارا قویماز چونکو بو یئرلرین بیر چوخوندا هئچ بیر ایشی یوخ. نه بؤیوک و نه تانینماز دیر بیزیم اوچون یئر! لئلکلی کیشی آشاغییا نظرسالیب دوشونور. هَن، بو اوجالیقدان انسان آنا یوردونون بیر آزین آنلییا بیلیر. انسان دویور، او نه تانینمامیش و نه گوجلو دور. سحر گون دوغانا دک ایکی ولایت گزیلیب. آشاغیدا اوتوراغلیلاردا (مسکونی یئرلرده) یئنه ده حیات اویانیر. سوروجو آشاغییا ساری قیشقیریر «بو یئرین آدی نه دیر؟». بیراینجه گنج سس جاواب وئریر. و هله ده باخیللار او اوچ انسان؛ قیزدا ایندیجه دوروب. رنگلر اؤزلرین بللندیریر، و نَسنه لر آیدینراقلاشیر. دنیزلر، نَخشه لرده مئشه لر اورتاسیندا گؤرسَدیلدیی کیمی چوخ گؤزل گؤرونور، اسگی خَزَللر ایچینده هله قالان کالاوالاری،دیکَلمیش قالالاری گؤرمک اولور؛ تپه لر تقریبن بیلینمَدن یوکسلیرلر، سونالار سولاردا تیترک آغلیقلار گؤرونولر، و اینسانسال حیاتین سسلری مهربانجاسینا اوجالیر، و اولار هله ده اوچولار، و سونوجدا عظمتلی گونش اؤزون گؤرسه دیر، و، بالون بو غرورلو اولدوزا طرف چکیلیب سئحیرلی و گیجَللندیریجی اوجالارا آتیلیر. قیز قورخودان چیغیریر. کیشیلر گولور.


text:
تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان ایولون ۱۵-ده، ساعت ۰۲:۳۲-ده تورکییه بؤیوک میللت مجلیسینده چیخیش ائدجک.
آخار. آذ «خبرتورک» قزئتینه ایستینادا خبر وئریر کی، اردوغان فئتؤ-نون چئوریلیش جهدینین بیرینجی ایلدؤنومونده تبمم-ا ایلک بومبانین آتیلدیغی واختدا - ساعت ۰۲:۳۲-ده وطنداشلارا مراجعت ائدرک، حادثه حاقیندا دانیشاجاق.
اردوغان بوندان باشقا، ۱۵ ایول شهیدلر کؤرپوسونده تشکیل اولوناجاق مراسیمه ده قاتیلاجاق و تدبیر جانلی یاییملاناجاق.
خاطیرلاداق کی، فئتؤ اؤتن ایل ایولون ۱۵-ده تورکییهده حربی چئوریلیشه جهد ائتمیشدی.


text:
آذربایجانین، گورجوستانین، مولدووانین اراضی بوتؤولویو ایله باغلی قبول اولونان بینلخالق سندلر ده اجرا اولونماییب و بونا گؤره تهلوکهسیزلیک شوراسینین دایمی عضولری، او جملهدن آمریکا مسئولیت داشیییر.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش آسسامبلیاسیندا اوکراینادان جنوبی چین دنیزینه قدر اراضیده اولان اؤلکهلرین سوورنلیینی قورونماسی ایله باغلی چیخیشینی شرح ائدن آنالیتیک ائلچین میرازبیلی دئییب. او بیلدیریب کی، بو گون اوکراینادان جنوبی چین دنیزینه قدر اولان بوتون اراضیلرده یئرلشن دؤولتلرین اراضی بوتؤولویونون پوزولماسیندا، تروریزم و سپاراتیزمین وسعت آلماسیندا بیرلشمیش ایشتاتلارین دا «خیدمتلری» آز دئییل:
«دونالد ترامپین بو بیاناتینین آمریکانین خاریجی سیاستینده نئجه عکس اولوناجاغینی دئیه بیلمرهم، اما تمامیله دوغرو و بینلخالق حقوقون پرینسیپلرینه سؤیکهنن یاناشمادیر. ترامپین بیاناتینا اویغون اولاراق اوکراینادان باشلاساق، بو دؤولتین اراضی بوتؤولویونون پوزولماسیندا، کریمین ایلحاق اولونماسیندا آمریکانین دا رولو وار. ۱۹۹۴-جو ایلده روسییا، آمریکا و بؤیوک بریتانییانین دؤولت و حکومت باشچیلارینین ایمضالادیغی بوداپست راضیلاشماسینا اساساً، هر اوچ دؤولت، او جملهدن سندی ایمضالامایان، لاکین آیریجا بیاناتلا چیخیش ائدن چین و فرانسا نووه سلاحیندان ایمتینا قارشیلیغیندا اوکراینانین اراضی بوتؤولویونه تأمینات وئریبلر. همین راضیلاشمانین ۳ اساس مدعاسینی خصوصی دقت ائتمک لازیمدیر:
۱. آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین یئکون آکتینین پرینسیپلرینه اویغون اولاراق، اوکراینانین مؤوجود سرحدلرینه، سووئرنلیینه و مستقیللیینه حؤرمتله یاناشماق؛
۲. اوکراینانین اراضی بوتؤولویونه و سیاسی مستقیللیینه قارشی گوج تطبیق ائتمکدن چکینمک، اؤزونومودافیعه مقصدی استثنا اولماقلا، اوکراینایا قارشی هئچ واخت و هئچ بیر حالدا سلاحلی گوج تطبیق ائتمهمک؛
۳. اوکراینانی اؤز ماراقلارینا تابع ائتدیرمک اوچون بو اؤلکهیه قارشی اقتصادی تضییقلردن چکینمک.
گؤروندویو کیمی، مئموراندومون بو مدعالاریندا یئر آلان پرینسیپلر سنده ایمضا آتماقلا عهدهلیک گؤتورهن اؤلکهلر طرفیندن پوزولوب. روسییا اوکراینا اراضیسینی ایشغال و ایلحاق ائدیب، آمریکا و بؤیوک بریتانییا ایسه ایشغالین قارشیسینین آلینماسی اوچون هئچ بیر عملی آددیم آتماییبلار. او جملهدن راضیلاشمایا بیاناتلا قوشولان چین و فرانسا دا اوکراینانین مدافعهسی اوچون عملی تدبیرلر حیاتا کئچیرمهییبلر».
میرزابیلی وورغولاییب کی، بوتون حاللاردا اراضی بوتؤولویو مسئلهسینین دونیانین هگمون گوجونون لیدری طرفیندن دیله گتیریلمهسی مثبت حادثهدیر:
«اگر واشینگتن بین الخالق حقوقون پرینسیپلرینه اویغون حرکت ائدرک دؤولتلرین اراضی بوتؤولویونه تهلوکه یارادان عامللره قارشی عملی تدبیرلر حیاتا کئچیرهجکسه، او زامان دونیادا تمامیله یئنی بیر منظره اورتایا چیخاجاق. بو، همچینین، دونیا دولتلرینین اهمیتلی حیصهسینین آمریکانین جیناحیندا یئر آلماسینا زمین یارادار. عکس تقدیرده اوکراینا ایله باغلی پرسدنتدن اوزاغا گئده بیلمز».
آنالیتیک قید ائدیب کی، دونالد ترامپ اوکراینادان جنوبی چین دنیزیندک دئیهنده چوخ گومان کی، عراقداکی کورد موختاریتینین کئچیرمک ایستدیی رفرندومو و شیمالی کورئیانین جنوبی کورئیانی ایشغال ائتمک جهدلرینی ده نظرده توتوب:
«عراقین اراضی بوتؤولویونون پوزولماسینا زمین یارادان عامل، اورادا کورد موختاریتینین یارادیلماسی دا آمریکانین حربی موداخیلهسی نتیجهسینده باش وئریب. یاخین شرقده و آرالیق دنیزی حوضهسینده باش وئرن حادثهلر، بورادا یئرلشن دؤولتلرین اراضی بوتؤولویونه یارانان تهلوکه ده آمریکا و متفیقلرینین موداخیلهسی نتیجهسینده یارانیب. اما قید ائدیم کی، بو یاناشما معین قدر یاریمچیقدیر. چونکی دونیا اوکراینادان چین دنیزیندک اراضیدن عبارت دئییل. ساده منطیقله بئله آنلاشیلیر کی، دیگر اراضیلرده، مسئله ایسپانییادا کاتالونلارین سپاراتچی حرکتلرینه گؤز یوماق اولار».
قید ائدک کی، آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش آسسامبلیاسیندا چیخیشی زامانی اوکراینادان جنوبی چین دنیزینه قدر اراضیده اولان اؤلکهلرین سوورنلیینین قورونمالی اولدوغونو بیلدیریب.


text:
۱۸:۰۳
مکهده کامیکادزئ اؤزونو پارتلادیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، اولای حاقدا «ال-عالم» تلویزییاسی معلومات یاییب.
تراکتلا باغلی گئنیش بیلگی یوخدور.
***
مکهده باش وئرن پارتلاییشلا باغلی بعضی نوانسلارا آیدینلیق گتیریلیب.
بیلدیریلیر کی، تراکت پلانلاشدیران ترورچولارین اجیاد المصافی محلهسیندهکی بیر ائوده گیزلندیی حاقدا معلومات داخیل اولدوقدان سونرا تهلوکهسیزلیک قوهلری حرکته کئچیب. ترورچولارلا تهلوکسیزلیک قوهلری آراسیندا توققوشما یاشانیب.
بو زامان محاصرهیه آلینان ترورچولاردان بیری اؤزونو پارتلادیب. تهلوکهسیزلیک قوهلری آراسیندا یارالیلارین اولدوغو بیلدیریلیر.
تئررورچولارین نئچه نفر و هانسی قروپلاشمایا عایید اولدوغو حاقدا آچیقلاما وئریلمهییب.
***
ایرانین «مهر» آگنتلیگی سعودییه عربیستانینین «ارم» آگئنتلیینه ایستینادلا پارتلاییش باش وئرهن ارازینین مسجیدول-هراما یاخین اولدوغونو یازیب.
قئید ائدیلیر کی، مککه و جدهده عینی واختدا تئراکت حیاتا کئچیرمک ایستهیهن تئررورچولار زررسیزلشدیریلیب.
حادثهلر زامانی مککه و جدهده ۳ ترورچو حبس ائدیلیب.
***
سودییه اربیستانی تراکتلا باغلی رسمی آچیقلاما وئریب.
دین-این رسمی تمثیلچیسی منصور التورکی مئدیایا بیلدیریب کی، ترورچولار عینی واختدا اؤلکهنین ۳ یئرینده تراکت حیاتا کئچیرمیی پلانلاشدیریبلار:
"هجوملاردان بیری جدهده، ایکیسی ایسه مکهده حاضرلانیردی. خصوصی تعیناتلیلار مکهنین ایکی اراضیسینده - ال-اصیل و اجیادا عملیات حیاتا کئچیریب. اجیاد کعبهنین جنوب مسجیدینین یاخینلیغیندادیر".
اجیادداکی عملیات زامانی یاشاییش ائوینده گیزلنن کامیکادزه خصوصی تعیناتلیلارین تسلیم اولماقلا باغلی طلبلرینه آتشله جاواب وئریب. بوندان سونرا ایسه ترورچو اؤزونو پارتلادیب.
خصوصی تعیناتلیلار ایچریسینده ایتکی ایله باغلی معلومات وئریلمهییب.


text:
الیمیزه چاتان خبره اساسن، چوخ تاسفله زنگانین «سؤیلر» تخلصلی دهیرلی و گؤرکملی شاعری اوستاد «عباس بابایی» ۷۱ یاشیندا اردیبهشت آیینین ۲۷ینجی گونو دونیاسینی دهییشمیشدیر.
«عباس بابایی» ۱۳۲۳جو ایل زنگاندا دونیایا گلمیش، ۱۳۴۴ینجی ایلدن شعر یازماغا باشلامیشدیر. اونون فارسجا شعرلری تهراندا یاییلان فردوسی، روشنفکر، چاپار، صدا و… س کیمی درگیلرده یاییلمیشدیر.
مرحوم حسین منزوی و عمران صلاحی اونون یاخین یولداشلاریندان اولوب و اونون یارادیجیلیغینین اینکشاف و یاییلماسیندا دانیلماز روللاری اولموشدور. ۱۳۵۰ینجی ایل ایکی مین جیلدده “چراغ و چاه” آدیندا بیر شعر مجموعهسی چاپ اولور. کیتاب چاپدان چیخاندان سونرا “نگارش ادارهسی” یاییلماسینا اجازه وئرمهییب، دایاندیریلیر و سونرا کارتنسازی کارخاناسینین دهییرمانیندا دارتیلیر.
عباس بابایی ۱۳۶۹ ایلدن زنگاندا «ایشیق» درنهیینده فعالجاسینا اشتراک ائدیر و تورکجه شعر یازماغا اوز چئویریر. اونون شعرلری امید زنجان، بهار زنجان، پیک آذر و بایرام درگیلرینی ایشیقلاندیرمیشدیر. مرحوم شاعریمیزدن ایکی تورکجه کیتاب: “گلیرم” و “آییق گئجهلر” آدلاریندا و بیر جیلد فارسیجا “رد خون بر سنگ” آدیلا شعر مجموعهسی ایشیق اوزو گؤرموشدور و دؤردونجو کیتابی چاپا حاضیرلانیبدیر.
اوستاد عباس بابایینین وداع و تورپاغا تاپشیرما مراسیمی اردیبهشت آیینین ۲۸ دوشنبه گونونون آخشام اوستو ساعات ۱۶دا زنجانین «یوخاری مزار» قبریستانلیغیندا کئچیریلهجکدیر.
بیز «ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتینین امکداشلاری، ادبی جمعیتیمیزه اوز وئرهن بو ایتگینی بابایی عائیلهسینه، شاعرین دوست و تانیشلارینا و زنجان ادبی مدنی درنکلرینه باش ساغلیغی وئریر و اوستاد بابایینین خاطیرهسینی عزیزلهییریک.


text:
دونیان ان ظریف هونری
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : اجتماعی+0 به یه ن
فرانك گروم, اسلوانیالی 72 یاشلی بیر هونرمنددیر كی ایللر بویودور اینجه ایشلره مشغولدور آما اونون بو دفعه كی هونری اؤز زامانینین شاهكاری حئساب اولور. او ایندی اسلوانیانین پایتختی لیوبلیانانین یاخینلیغیندا بیر كندده یاشاییر.
او بیر ایگنهایله ایستهدیگی طرحی یومورتانین اوستونه چكیر و سونرا بالاجا و نارین فرئز دستگاهیایله طرحی یومورتانین اوستوندن چیخاردیر. او ایندیه قدر چوخلو پورتره و گؤزل منظرهلر یومورتا قابیغی اوستونده یارالدیب.
اونون ایشلرینین بیر خصوصیتیده خطاسیز اولماسیدیر كی بو خصوصیت اونو تایسیز ائدیب.
اونون قصدی وار بیر مودّت سونرا تایسیز اثرلرینی بیر سرگیده نوماییشه قویا.
اونون ایشلریندن نئچهسین آشاغیدا گؤرورسوز:
پیغمبرین سوت باجیسی «شیما»
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : دین+0 به یه ن
پیغمبرین باجیسی «شیما»
پیغمبر اكرم (ص) دونیایا گلندن سونرا, بو اوشاغا دایه آختاراندا بنیسعد بن بكر قبیلهسیندن اولان حلیمهنی تاپدیلار. حلیمهنی محمده (ص) سوت وئرمك اوچون اجیر ائدندن او, پیغبرین سوت اَمَر واختینین اَن اصلی شخصیِتینه چئوریلدی و ایكی ایلهقدر بو موهوم ایشه مشغول اولدو. حلیمهنین اَری حارث بن عبدالعزی بن رفاعهایدی و نَسَبی بكر بن هوازنه چاتیردی. او حضرتین سوت قارداشی عبدالله و سوت باجیلاری انسیه و شیما ایدیلر كی بونلارین اوچو ده حلیمهنین اوشاقلاریایدی. حضرت محمد ( ص) بنیسعد قبیلهسینده بركتلی حضوری زامانی, شیما آناسینین كؤمگی ایله بو تایسیز یارانیش قاشیندان موغایات اولوردو . . .
شیمانین اسیر اولما جریانی
نقل اولوب اوندا كی پیغمبر (ص) ائشیدیر كی هوازن قبیلهسی «مالك بن عوف نصر»-ین باشچیلیغیایله «حُنَین» منطقهسینده آرواد اوشاقلاریایله بیرلیكده موستقر اولوبلار, دستور وئریرلر بؤیوك (اون ایكی مین نفرلیك) بیر لشكر حاضیرلانیب اونلارا طرف گئتسین. موسلمانلارین منطقهیه چاتماسی ایله و درهده كمین قورموش هوازن قبیلهسینین اونلارا حملهسیایله, فضا چوخ چتین اولدو؛ ائله كی موسلمانلارین چوخو پیغمبرین (صل) اطرافیندان داغیلدیلار و تكجه دوققوز یا اون نفر بنیهاشمدن قالدیلار كی بونلاردان عیبارتیدی: علی بن ابیطالب ( ع)، عباس بن عبدالمطلب، ابوسفیان بن حارث، نوفل بن حارث، ربیعة بن حارث، عتبه و معتب ابولهبین اوغوللاری، فضل بن عباس، عبدالله بن زبیر بن عبدالمطلب و بیر قوولا گؤره ایمن بن ام ایمن. آما نهایتده آللاه اؤز پیغمبرینی غالیب ائلهدی و مَلَكلر واسیطهسیایله اونو گوجلو ائلهدی. علی بن ابیطالب (ع) هوازنین علمدارینی اؤلدوردو و بو مسأله دوشمنین اورگینه قورخو سالدی. بو دؤیوشون هوازن قبیلهسینه نتیجهسی بو اولدو كی اونلارین چوخو اؤلدولر و بیر چوخو دا اسیر اولدو كی اونلارین سایی مین نفره چاتیردی. هابئله چوخلو غنیمتلر اله گلدی كی اوغورلانانلاردان سونرا اون ایكی مین دَوهیه چاتیردی.
دوشمن قوشونو ایچینده «بجاد» آدلی بیر كیشی واریدی. بنی سعد قبیلهسیندن اولان بو كیشی, او قبیلهیه گئدن بیر موسلمانی اؤلدوروب دوغراییب و سونرا یاندیرمیشدی. بجاد اؤز آغیر جورمونه واقیف اولاندا قاچدی. آللاه رسولی ( ص ) اؤز قوشونونا امر ائلهدی كی هر نه یوللا اولسا بجادی یاخالاسیندلار. اونلار دا اونو تعقیب ائدیب قبیلهسینین بیر گوروهو ایله یاخالادیلار.
اسیرلر آراسیندا پیغمبرین ( ص) سوت باجیسی «شیما»دا گؤرونوردو. او گؤرنده كی موسلمانلار اونلاری یئیین و خشونتله اوردو یئرینه آپاریرلار قیشقیردی: «ائی جماعت ! بیر آز یاواش ! آللاها آند اولسون من سیزین بؤیوگوزون سوت باجیسییم.»
آما موسلمانلار كی اونو تانیمیردیلار اونلاری همان وضعیّتله آللاه رسولینین( ص) حضورونا آپاردیلار. او حضرتین حضورونا چاتاندا شیما دئدی: «ائی رسولالله ! ( ص), من سیزین سوت باجیزام.»
حضرت بویوردو:«بونا بیر علامتین وار؟» دئدی: «بلی, بیر گون من سیزی دیزیم اوسته اوتورتموشدوم و سیز منیم بئلیمی دیشلهدیز.»
پیغمبر ( ص) سؤزونو تصدیقلهدی و قالخیب رداسینی یئره آچدی و شیمانی اوندا اوتورتدو و اونا خوش گلدین دئدی. بو آندا شیمانین گؤزلری یاشلاندی. سونرا پیغمبر ( ص) شیمانین آتا و آناسی بارهده سوروشدو و او خبر وئردی كی مودّتلر قاباق اؤلوبلر.
ایسلام پیغمبری ( ص) بو جوابی ائشیدندن سونرا بویوردو: بیزیم یانیمزیدا قالسان محبوب و مؤحترم اولاجاقسان و قاییتماغیدا سئوسن قاییدیب اؤز اقوامینین یانینا گئده بیلرسن.
شیما او حضرتین ایكینجی تكلیفین قبول ائلهدی. بنیسعدین نقیلینه گؤره پیغمبر ده بیر كنیز و غولام اونا وئردی و شیما اونلاری بیر-بیرلری ایله ائولندیردی و اونلارین نسلی هلهده بو قبیلهده قالیر.
بیر ریوایتده گلیب كی شیما, اسیرلر بارهده پیغمبره دئدی: «بونلار سنین باجیلارین و خالالاریندیلار.»
آللاهین رسولیده ( ص) بویوردو: «ما كان لی و لِبَنِیهاشمٍ فقد وَهَبْتُهُ لك» منیم و بنی هاشمین اولانی سنه خاطیر باغیشلادیم.»
بئلهلیكله موسلمانلار دا پیغمبره ( صلّی الله علیه وآله وسلّم ) تای بوتون اسیرلری شیمایا باغشلادیلار.
تاكسی ماجراسی
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : اجتماعی+0 به یه ن
چارراهدا دایانمیشدیم و تاكسی گؤزلوردوم كی ائوه گئدم. ماشینلارین نئچهسی مسیر سوروشور آما ساخلامیرلار. نئچهسیده قاباغیمدان آرام گئدیر آما شوفئر باشین چئویرمیر گؤروسون من هانسی مسیری دئییرم. آما من اومودومو الدن وئرمهییب سسلیرم و دایانمیشام.
نهایتده آغ رنگده قدیم مودئل بیر پیكان ساخلاییر. شوفئرین كناریندا اگلهشیرم. مندن سونرا بیر آیری موسافیر ده آرخا صندلده اگلهشیر.
ماشین یولا دوشور. یولدا آیری موسافیرلر یئنیب مینیرلر. مسیر اوستونده چارراهلارین بیرینه قالمیش بیر صحنهیه شاهید اولوروق كی پاركدان چیخان بیر ماتیز ماشینی, فرمانی اورتا یاشلی بیر چرخلینین قاباغینا آلیر. چرخلی قارداشدا, ایكی دمیر پارچاسی آراسیندا ازیلمكدن قورتولماق اوچون مجبوراً تورموز ووروب دایانیر. آما ماتیزین بو ایشی اونو حیرصلندیریب؛ اوجادان قیشقیریر: «سنه تصدیق وئرهنی گؤروم فیلان فیلان اولسون!»
بیزیم شوفئر كی قیافهسی تانیش گلیر و یادیما گلن قاباق گونلرین بیرنده بونون ماشینینا مینمیشدیم بو صحنهیه دؤزنمهییب, بیزه خیطاباً دئییر: «آخی بو شوفئر ایشتیباه ائلهییب, اونا تصدیق وئرن نئیلهسین؟»
شوفئره دستك اولوب جواب وئردیم: «دوز بویوروسوز, دوزدور كی تقصیر ماتیز شوفئریندهایدی و اونا اؤیرهدنده دوزگون اؤیتمهییب, آما او سؤزلریده دئمك یاخشی دئییلدی.»
صؤحبت قیزیشدی و نهایتده من دئدیم: «جامیعهده كی افرادین او قدر ده تقصیری یوخدور. تقصیر بیزلردهدیر كی وظیفهمیزه دوزگون عمل ائلهییب جماعته اخلاق اؤیرهده بیلمهمیشیك. بیر میثال ووروم؛ بیر شیركتین ماشینلاری خراب اولسا , او شیركتین میكانیكی مسئولدور. كی آغا سن بو ماشینلارا نئجه یئتیشیبسن كی ایندی بو حالدادیلار. ایندی ده جامیعهده اخلاقی و ایجتیماعی موشكول اولورسا تقصیری بیزلردهدیر.»
بو آندا آرخا صندلده اوتوران موسافیر كی بو لحظهیهدك ساكیتیدی دیله گلیب دئدی: «یوخ حاجآغا ! تقصیر سیزده دئییل. تقصیر اونون اؤزوندهدیر. بللیایدی كی اونون آیری یئردن ناراحاتلیغی واریدی و اؤزونو تخلیه ائتمك اوچون اوجور دانیشیردی. مسئول اینسانین اؤزو و خانیوادهسیدیر كی گرك تربیتی دوز اولسون.»
جواب وئردیم: «دوزدور كی اینسانلارین اؤزلرینینده تقصیری وار, آما بیزلرینده وظیفهمیز ایجاب ائدیر كی جامیعهده, اخلاقی دوزگون شكیلده پیاده ائدك و جماعته اؤیرهدك. من همیشه میثال وورارام؛ پیغمبریمیز حضرت محمد (ص) جاهیل عربلرین ایچینده مبعوث اولدو و تك جانینا اونلارا اخلاقی اؤیرتدی و ایسلامی اونلارا تانیتدیردی, او قدر كی بوگون دونیانین باشا باشی ایسلاملا تانیش اولوب. جامیعهده اخلاقی موشكولون اولماسی بونو نیشان وئریر كی بیز وظیفهمیزه دوزگون عمل ائلیه بیلمهمیشیك.»
سؤز بورا یئتیشنده آرخاداكی موسافیر دیله گلیب دئدی: « حاجآغا ! من اؤزوم روانشیناس دؤكتورم و جماعتین موشكوللرین حل ائدهرم, آما بیری كؤمك ایستهمهسه و اؤیرنمك ایستهمهسه, اونا اؤیرتمك اولماز. منده بئله بیر اینسانا كؤمك ائتمهرم چونكی اؤزو ایستهمیر.»
منده فورصتی موناسیب بیلیب دئدیم: «ایندی كی روانشیناسسیز لاب یاخشی! تقصیرلرین بیر قیسمتیده سیزیندیر. سن ایله من باشارمامیشیق جماعتمیزه اخلاق اؤیرهدك. اؤیرهدنمهمیشیك خیاباندا آیریلاری ایله نئجه دانیشماق و نئجه رفتار ائتمك لازیمدیر. حتی اونلار ایستهمهسهلر ده و بیزیم اوستوموزه حمله ائتسهلر ده, بیزیم وظیفهمیز وار اؤیرهدك چون وظیفهمیزدیر. میثال اوچون بیر پیشیك آغاج باشیندا گیره دوشوب قالاندا, بیز چالیشاریق اونو قورتاراق. آما پیشیك كی بونو بیلمیر الیمیزی آتاندا, كی اونو گؤتوروب یئره قویاق, بیزیم الیمیزی جیرماقلار. آما بیز یئنه ناراحات اولماریق, چون بیلیریك اونون بو جیرماقلاماسی نه اینكی دوشمنچیلیكدن بلكه جهالتدندیر.»
جیناب دؤكتور دئییر: «ایختیلاف نظر چوخدور و اوتوروب دانیشماق لازیمدیر.» بو آندا من مقصده چاتیرام و ایستیرم یئنهم. دؤكتور دئییركی من بیر آز تئز دوشمهلیایدیم آما سیزی موشاییعت ائلهماق اوچون یئنمهدیم.» هر ایكیمیز ماشیندان دوشوروك. من كی بو لحظهیهدك دؤكتورون اوزون گؤرمهمیشدیم, قاییدیب اونا باخیرام و خوش هئكل بیر كیشینی قارشیمدا گؤرورم. بیر-بیرمیزله ال وئریریك و تانیشلیغیمیزا سئوینمهییمیزی بیلدیریریك. دؤكتورون ایصراری وار منی قاپیمیزا دك موشاییعت ائلهسین آما من دئییرم یاخشی اولار اوتوراق نیمكتلرین بیرینده و دانیشاق.
هر ایكیمیزین دردی بیردیر. جامیعهنین گئدیشی بیزی ناراحات ائلیر. قورخوروق بئله گئتسه ایشلر داهادا پیسلهشه. دانیشا-دانیشا بیر موتورلی قاباغیمیزدان ردّ اولور. دؤكتور دئییر: «بو اوغلان منطقهنین آل وئرچیسیدیر. چوخ كؤنلوم ایستیر بو جوانلارا ایش اولسون و منطقهمیز پاكلانسین»
منده سؤزونو تصدیقلهییرم: «حرفهای موجروملرین سایی چوخ آزدیر, دئنه میلیوندا بیر, بیز گرك جورم یارالدان عامیللری آرادان آپاراق و سونرا قالسین او حرفهای موجروملر كی اونلاری كونترول ائلهمك راحاتدیر.»
دؤكتور تعریفلهییر : «تاكسییا میننده سیزدن قاباق من بیر تاكسیدایدیم. سیز كی مسیر دئدیز, شوفئر ساخلامادی. سوروشدوم كی بیز همان مسیره گئدیریك دا ! نیه ساخلامادین؟ جواب وئردی: «ماللا میندیرسم ماشینیم خراب اولار.» من اونون بو سؤزونه دؤزنمهییب دئدیم: «دانیشدیغین بیلیرسن هئچ؟ ساخلا منده یئنیرم.» و بئله اولدو كی گلیب سیزینله بیرلیكده میندیم ماشینا.»
یاریم ساعت دردلهشندن سونرا تیلیفون نومرهلری و اینترنت آدرسلری تبادول ائلهدیك و بیر داها گؤروشمك اومودو ایله آیریلدیق.
دؤكتور تعریفلهدی كی بئش ایل اولار وطنه قاییدیب. قاباق ایللر توركیه و اوكرایندا اولوب. اؤلكهمیزین ورزیش زمینهسینده بؤیوك ایفتیخارلاریمیزداندیر و روانشیناسی و مئتافیزیك ساحهسینده بؤیوك اوستاددیر.
آللاهین ایمئیلین اوخویوبسوز مو؟
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : دین+0 به یه ن


text:
«گووهن» خستخاناسی تورکییه بؤیوک میللت مجلیسی نین ایسپیکئری ایسماعیل قهرمانین صحتی ایله باغلی آچیقلاما یاییب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، آچیقلامادا بیر نئچه گون اول عملیات اولونان، لاکین بو گون صحتی یئنیدن پیسلشهن ۷۶ یاشلی سیاستچینین وضعیتی حاضردا قناعتبخش اولدوغو بیلدیریلیب.
«آلت تنففوس یولوندا تثبیت ائدیلهن اینفئکسییا سببیندن ایسماعیل قهرمانین موعالیجهسی رئانیماسییا شعبهسینده داوام ائتدیریلیر»، - خسته خانادان بیلدیریلیب.
قئید ائدک کی، تورکییه پارلامئنتینده داوام ائدن کونستیتوسییا موذاکیرهلرینده ایشتیراک ائتمیه جه یی بیلدیریلهن قهرمانین حاضیردا رئانیماسییادا اولدوغونو «سؤزجو» قزئتی یایمیشدی.


text:
آشیق موراد چوبان اوغلو | Aşık Murat Çobanoğlu
ائتمه دی می ؟
نه یینه گووه نم یالان دونیانین
کرمی یاندیریب کول اتمه دی می ؟
اون بیر آی بولبولو ائتدیردی فریا د
گول ایچین بولبولو لال ائتمه دی می ؟
بولبول عاشیق ایدی قونچا گوللره
آرزوسون سؤیلردی اسن یئللره
مجنون لیلا ایچین دوشدو چؤللره
فرهاد داغلاری یول ائتمه دی می ؟
چوبان اوغلو یارام دؤندو چیبانا
قوردوغوم باغلاریم اولدو ویرانا
قارداشی یوسوفو آتدی زیندانا
قـدری میصیردا قول ائتمه دی می؟
ایستر مــندن
سئویدیگیم یار منه گؤندرمیش نامه
روزگار توخونمامیش دال ایستر مندن
بیر لذت اولماسین اونون دادیندا
هیچ آری گؤرمه میش بال ایستر مندن
آردینی اوخو/ Ardını oxu


text:
عصرلرین، نسیللرین یادیگاری آنا دیلیم!
عصرلرین، نسیللرین یادیگاری آنا دیلیم!
سئوینج حسنلی
" بیر میلّتین مالینی، دؤولتینی و حتّی وطنینی الیندن آلسان اؤلوب ایتمز، آمّا دیلینی آلسان محو
اولار و اوندان بیر نیشان قالماز "
اوشینسکی
آنا دیلی! عصرلردن، نسیللردن بیزه یادیگار قالان، ایللر اؤتسه ده اینسانی عظمتلی بیر قووّه ایله اؤزونه چکن بیر سِحر، بیر افسون! آنا دیلی! آنامیزین بئشیگیمیز باشیندا بیزه لای-لای دئدیگی حزین بیر نغمه ! ننهلریمیزین شیرین-شیرین ناغیل دئدیگی حیکمتلی بیر سؤز!
بیز دونیایا گؤز آچاندا ایلک کلمهلری بو دیلده ائشیتدیک. تانری بیزه ائله گؤزل نعمت باغیشلامیشدیر کی، بو نعمتی اوجا و عزیز توتماق، اونو یاشاتماق هامیمیزین بورجودور.
آذربایجان دیلی تورک دیللری آراسیندا سس و معنا اینجهلیکلرینه گؤره بوتون دیللردن سئچیلیر. دونیانین گلیب گئتمیشینی گؤرموش بابالاریمیز، ننهلریمیز، ائلجه گلیب کئچمهمیش، گلیب بو دونیانین بو دیلده گؤزللیک، مودریکلیک دونونو بیچمیش، بو دیلده اینسانی، گؤزل اولان هر شئیی دونیانین یاشاری ائتمیشدیر. آزی مین ایللیک تاریخی اولان داغ شلالهسی کیمی صاف، بوللور کیمی ترتمیز آنا دیلیمیز خالقیمیزین فولکلورلا یوغرولموش تفکّور سوزگجیندن کئچیب جیلالانمیش و بو گون دونیانین 60 میلیوندان چوخ آذربایجان خالقینین میلّی-معنوی ثروتینه چئویریلمیشدیر. آنا دیلی هر میلّتین معنوی وارلیغیدیر، اونون قول- قانادیدیر. هئچ بیر مادّی نعمت و ایمکانات آنا دیلینی عوض ائتمهیه قادیر دئییل. بیر میلّته مادّی دولانیشیق حوقوقو وئریب، اونون دیلینی الیندن آلماق میلّتی معنوی یوخ ائتمک، اریتمک، تاریخ صحنهسیندن سیلیب آتماق دئمکدیر. بابالاریمیزین بو دیله اینامی، بو دیلین قووّهسینه تاپینماسی، بو دیلین بیچیملرینی یاراتمیشدیر. " گلیملی-گئدیملی دونیا، سون اوجو اؤلوملو دونیا " -دئین خالقین یاراتدیقلاری بو دیل گلیملی اولموش، گئدیملی اولمامیش، سون اوجو سونسوزلوغا گئدیب چیخان ثروت -آذربایجان دیلی آدلی بیر ثروت یاراتمیشدیر. هردن اوتوروب دوشونورسن، بو دیلین گؤزللیگی نده دیر، گؤره سن؟ او دقیقه ده بیر فیکره گلیرسن، بیزیم دیلین گؤزللیگی دوغرولوغوندا، ایستیقانلیغیندا، سادهلیگینده، مودریکلیگینده، دوغمالیغیندادیر. بیزیم دیلیمیز دویغولو اورکلرین، سئودالی کؤنوللرین دیلیدیر. " هر خالق اؤز دیلیندن گؤرونور. " -دئییب لوغمانلاردان بیری. اؤز دیلینده دونیا یارادان خالق اؤلمزدیر. آذربایجان خالقی اؤز تاریخ کیتابینی، آنا دیلینده تاریخچیلردن چوخ-چوخ قاباق یاراتمیشدیر. خالقیمیز اؤز طالع کیتابینی اؤز دیلینده یاراتمیش، کئچمیشینی بو دیلده ابدیلشدیرمیشدیر. آذربایجان دیلینین ایقلیمی، هاواسی همیشه صاف، آیدان آری، سودان دورو قالمیشدیر. آذربایجان دیلی اوزون مودّت یاد تاثیرلره معروض قالسا دا خالقین دوغما دیله سون درجه قایغیکئش موناسیبتینی، یعنی ائل قایناقلارینا تاپینماسی، بو کئیفیتی گلهجک نسیللره چاتدیرماق گوجونو آزالدا، دَییشدیره بیلمهمیشدیر. آنا دیلی اوغروندا ضیالیلارمیز دایم موباریزه آپارمیشدر. ائله اون بئش-اون آلتینجی عصرلردن اوزوبری موباریزه داوام ائدیر. بونا سبیب اودور کی، بو دیلی آرادان گؤتورمک ایستهین قووّهلر هله ده وار. بو دیلی سیلیب یوخ ائتمک، فارس، عرب، روس دیلینه چئویرمک ایستهین قووّهلره قارشی دورماق، قطعیتلی آددیم آتماق لازیم ایدی. بئله بیر آددیمی ایلک دفعه اولو بابامیز شاه ایسماییل ختایی آتمیشدیر. او، آذربایجانی واحید بایراق آلتیندا بیرلشدیرمک ایستهیی ایله دوغما دیلیمیزی دؤولت دیلی ائلان ائتدی. سونرالار دیلیمیزین ترکیبینده دیله یاتمایان، آغیر عرب و فارس دیللی سؤزلردن حددن آرتیق ایستیفاده، دیلیمیزین سادهلیگینی، شیرینلیگینی پوزدوغونا و دیلیمیزی آغیرلاشدیردیقلارینا گؤره ضیالیلاریمیز اونون صافلیغی اوغروندا موباریزه آپارمیشدیرلار. م.ف.آخوندزاده، جلیل محمدقولوزاده، م.ه.مؤجوز، نریمان نریمانوو، فیریدون بی کؤچرلی، ی.بو.چمنزمینلی، م.س.اوردوبادی کیمی ضیالیلاریمیز قزئتلرده، ژورناللاردا دیلیمیزین تمیزلیگی، صافلیغی اوغروندا موباریزه آپارمیش، اونون قایغیسینا قالمیشدیر. فیریدون بی کؤچرلی " آنا دیلی " مقالهسینده قئید ائدیر: " هر میلّتین اؤزونهمخصوس آنا دیلی وار کی، اونون خصوصی مالیدیر. آنا دیلی میلّتین معنوی دیریلیگیدیر، حیاتین مایهسی منزیلهسیدیر. آنانین سودو بدنین مایهسی، اولدوغو کیمی، آنانین دیلی ده روحون قیداسدیر " . ی.و.چمنزمینلی ایسه " دیل مسلهسی " آدلی مقالهسینده یازیردی: " دیل صونعیلیک سئومز، زور و گوج قبول ائتمز. دیل اؤز کؤکو اوسته بیتر " .
عصرین اولّلرینده آنا دیلیمیز اوچ یوللا کورلانیردی. بعضی ضیالیلاریمیز روس-آوروپا سؤزلری ایشلتمهیه جان آتیردی. ایکینجی قیسمی تورک-عوثمانلی،اوچونجوسو عرب-فارس سؤزلرینه اوستونلوک وئریردی. اوچو ده عئینی درجه ده زییانلی ایدی. چونکی هر بیری دوغما آنا دیلیمیزی کورلاماق مقصدی گودوردو. بؤیوک صنعتکاریمیز جلیل محمدقولوزاده بو مئییللردن هر بیرینی ایفشا ائدن فئلئیتونلار یازمیشدیر. نهایت، " آنامین کیتابی " درامیندا بو وضعیتی عومومیلشدیردی و هر اوچ مئیله بیردن گولدو. بؤیوک دراماتورق اؤز اثری ایله دئمک ایستهییر کی،دیل بیرلیگی وطن بیرلیگیدیر. دیلینه خور باخان وطنینه خور باخار. دیلینی سئومهین آناسینی و اونونسیموولو اولان وطنینی سئومز. دیل مسلهسی مؤوضوسوندا م.س.اوردوبادینین " آنا دیلی " فئلیئتونو دا اؤزونهمخصوص یئر توتور. عومومیتله، " لیسان بلاسی " آدی ایله قزئتلرده، ژورناللاردا موختلیف سپکیلی فئلیئتونلار چیخیردی. " موللا نصرالدین " ژورنالیندا بو سپکیده مقالهلر، فئلیئتونلار، کاریکاتورالار چاپ اولونوردو. ضیالیلاری دوشوندورن مسله دیلین تمیزلیگینی، صافلیغینی ثوبوت ائتمک ایدی. دیلی یاد سؤزلردن، یاد تاثیرلردن قوروماق ایدی. ییرمینجی عصرین اوللرینده تکجه " موللا نصرالدین " ژورنالی دئییل، " آری " ، " زنبور " ، " بابای امیر " ژورناللاری دا عئینی مقصده خیدمت ائدیردی. مثلا: علی نظمی " زنبور " ژورنالیندا " دیل مسلهسی " شئعیرینده یازیردی:
دیل وار ایکن گلین لیسان دئمهیک،
دؤندریب فارسجایا زبان دئمهیک.
دیل مسلهسی تکجه قوزئی آذربایجانی دئییل، گونئی آذربایجانی دا ناراحات ائدن پروبلئملردندیر. همین دؤورده گونئی آذربایجاندان اولان محمدتقی ذهتابی " سن اوسان، من بویام " شئعیری ایله دیلده یاد تاثیرلره قارشی ایتّیهام ایرهلی سورور.
سو دئییبدیر آنام اولده منه، آب کی یوخ.
یوخو اؤیرتدی اوشاقلیقدا منه، خواب کی یوخ.
ایلک دفعه چؤرک وئردی منه، نان دئمهدی.
ازلدن منه دوزدانه نمکدان دئمهدی
شئعیرین سونوندا ایسه:
بلی، داش یاغسا دا گؤیدن،
سن اوسان، من ده بویام.
واردی سنین باشقا آنان
واردی منیم باشقا آنام
اؤزومه مخصوص اولان باشقا ائلیم واردی منیم،
ائلیمه مخصوص اولان باشقا دیلیم واردی منیم.
" موللا نصرالدین " ژورنالیندا گئدن " دیل مسلهسی " شئعیری گونئی آذربایجانین ادبی ایجتیماعییتینه بؤیوک تاثیر گؤسترمیشدیر. موعاصیر دؤوروموزده یئنه بو مسله گونئی آذربایجانلیلار اوچون کئچیلمز بیر سدّ اولموشدور. اونلار دیل اوغروندا هله ده موباریزه آپاریرلار. بؤیوک بیر خالقین آنا دیلی اؤز دوغما مکتبلرینده سسلنمیر. نسیمینین، ختایینین، فوضولینین دوغما دیلینی اؤلو دیله چئویرمک ایستهییرلر.
" تورکون دیلی تک ایستکی، گؤزل دیل اولماز " -دئین شهرییارین خالقینین آنا دیلینده تحصیل آلماق حوقوقو یوخدور. یاد دیلده تحصیل آلماق یادلاشماق علامتیدیر. قدیم تاریخی کؤکلره مالیک اولان بیر خالقا دیلسیزلیک سییاستی یئریدیلیر. آنجاق گونئیلی سویداشلاریمیز اؤز آنا دیلینی قلبینده، یادداشیندا، گوندهلیک دانیشیغیندا گؤز ببگی کیمی قورویوب ساخلاییر. اونلار دوغما دیلده دوشونور، یاد دیلده یازیر. بونونلا دیلسیزلیک فاجیعهسینی یاشاییر.
هر کس آنا دیلینده ساوادلی دانیشیب یازماغی باجارمالیدیر. آنا دیلی میلّی تحصیل، میلّی بیرلیک دئمکدیر. آنا دیلسیز حیات و میلّی سربستلیک ده، میلّی وارلیق دا یوخدور. میلّی دیلی اولمایان، میلّی دیلینی قورویوب ساخلامایان بیر خالقین اؤلومو ایله دیریلیگی فرقلنمیر، یاشاییب-یاشاماماسی بیلینمیر. بیزیم دیلین یادداشیندا هئچ نه سولمامیشدیر. گلن یاغیلار باجاردیقجا هر شئیی محو ائتمیش، قیریب داغیتمیش، داشیییب آپارمیشلار. اونلارین بیرجه شئیه گوجلری چاتمامیشدییر. خالقین باشینداکی،اورگینده کی ، قانینداکی دیلی محو ائده بیلمهمیشلر. بو دیل بیزه عصرلرین، نسیللرین یادیگاریدیر. اونلار آجی بیر گئرچکلیگی آنلامیشلار کی،نه قدر دیل وار، دئمک کئچمیش ده وار، نسیل ده وار،وطن ده وار. بیزیم دیلین بیر آنا کیتابی وار- " دده قورقود " . دده قورقود بویلاریندان، قوپوزلاریندان سوزولوب گلن سؤز بیزیم کئچمیشیمیزین سوراقچیسیدیر. بیر حقیقتی آنلاماق لازیمدیر کی، خالقین دیلینی-سؤز یادداشینی اوندان آلماغا هئچ بیر قووّه قادیر دئییل. آنا دیلی بوتون عئلملری اؤیرنمهیین آچاریدیر. گرک هئچ واخت لاقئید اولمایاسان، اعئتیناسیزلیق گؤسترمهیهسن. هر واسیطه ایله آنا دیلینین صافلیغینی، وارلیغینی قورویاسان.
هئچ شوبههسیز کی، بو باره ده آغیرلیق عوموم تحصیل اورتا مکتبلرین و بورادا درس دئین دیل-ادبیات موعلیملرینین اوزرینه دوشور. بیز موعلیملر شاگیردلره آنا دیلینی سئومگی، اونو گؤز ببگی کیمی قورومالارینی تؤوصییه ائتمهلیییک. آخی بو دیل بیزیم آنالاریمیزین لایلالاریندان سوزولوب گلهرک روحوموزا هوپموش،بیزی یاشاتمیشدیر. بو دیلی بیزه یادیگار قویوب گئدن بابالاریمیز قورویوب بیزه تحویل وئریبلر. بیز ده بو دیلی قورویاراق، گله جک نسیللره اؤتورمهلیییک. بو بیزیم ان آزی وطنداشلیق بورجوموزدور. بو دیل عصرلرین، نسیللرین یادیگاری اولان آنا دیلیمیزدیر.
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
آذربایجانین xx، عصرده دورومو، وارلیق مکتبی و دکتر جواد هئیت
گیریش.
I. دونیا ساواشیندان سونرا بیر چوخ ملتین طالعی مثبت یا خود منفی اولاراق ده ییشتی. قاجار دؤورو ایران دا بو ده ییشمه ده ن استثنا قالمادی و یواش یاواش تورک سیستم لی قاجار ایرانی یئنی دون گئیمیش ایرانا چوندو. داها دوغروسو یئنی سیستم لی پهلوی دورو ایران و خصوصیله آریاییسم ایله یؤنه تیلن ایران 1925 ده ن اعتبارا رسمی اولاراق باشلادی.
آذربایجان پهلویلرین ایلک شاهی رضا شاهدان اؤنجه ، ممالک محروسه ایرانین رهبری ساییلسایدی رضا شاهدان سونرا بو ایش تام ترسینه اولدو.. کولتوره ل تضییق لر، اقتصادی یئترسیزلیک لر و ملتی اؤز اؤزلوگونده ن چیخارماق سیاستی پهلوی رژیمینده، آذربایجاندا گئدیلن چوق نورمال و بسیط ایشلرده ن ساییلیردی. اما بو تضییق لر هئچ بیری جواب سیز قالمادی. مختلف یوللارلا بو باسقی سیستمه جواب وئره ن خالقیمیز و ضییالی لاریمیز آذربایجان تورکونون گؤبه لک کیمی بیر ده ن یئرده ن چیخمادیغنی تصدیق ائتدی. 1979دان اعتبارا یایینلانان وارلیق درگی سی علمی جواب لاردان بیری سیدی.
33 ایل ده ن آرتیق بیر ترس سیستم ده یاشامایا دوام ائده ن و حتی یوللاری هامارلاییب بیر چوخ آراشدیرماجی و یازارا مساعد فضا و سیستم یاراتماغا "وارلیق مکتبی" آدی وئرمک هئچ ده سهو ساییلماز.
بیز بو یازی دا اؤنجه پهلوی ده ن اؤنجه آذربایجان دا تورک مسئله سی نی اله آلاراق حرکت ائدیب، اسلامی انقلابدان سونرا تورک دیلینه وئریلن حق لاردان صحبت ائدیب وارلیق درگی سی نین آچیلماسی و ائله جه ده ایران دا تورکولوژی علمی نین باشلانماسینی اله آلاجاغیق. سونرا دکتر جواد هئیتین ایران دا تورکولوژی اساس لاری نین یاییلما رولوندان صحبت ائدیب اونون یازدیغی مقاله لر و کتاب لاری آچیقلایاجاییق. سون اولاراق وارلیق مکتبینده ن صحبت ائده جه ییک.
الف)پهلوی ده ن اؤنجه آذربایجان دورومو
ممالک محروسه ایران دا تورک حاکمیتی ، آذربایجان مشروطه انقلابیندان سونرا گئت گئده آزالیر. اسکی قاجار شاهلاری هئچ اولماسا آنا دیل لرینده دانیشیب و تورک کولتورونده یاشاییردیلار آما سون قاجار سولطانی، احمد شاه قاجار، اونلارین تام ترسینه تورکجه یه چوخ ایستی باخمیردی. او دؤورده یاشایان شاعیر شبیسترلی معجز سون قاجار شاهی حاققیندا بئله یازیر:
دیلیم ترکی،سوزیم ساده اؤزوم صهبایه دلداده منیم تک شاعرین البت اولار کساد بازاری
دونن شعرایله بیر نامه آپاردیم شاه ایرانه دئدی ترکی نمیدانم تو بچه پنداری
اؤزوتورک اوغلو تورک اما دئییرتورکی جهالتدور خدایا مضمحل قیل تختدن بو آل قاجاری
امیدین کسمه یاز معجز آنان تعلیم ائده ن دیلده گزر بیر ارمغان تک دفترین بیل چین و تاتاری
دوغرودان دا قاجارلارین سونلاری دونیادا گئده ن اینکیشاف آخیمی ایله ایاق اویدورانمامیشتی . اؤنجه دئدیگیمیز کیمی 1905 ده ن اعتبارا باشلانان آذربایجان مشروطیت حرکاتین دان سونرا تورک حاکمیتی یئنیلمه یه باشلاییپ و نهایت 1925ده آریاچی لیق سیستم ینده قورولان پهلوی ایران سیستیمی دوغولدو. بیزجه بو دوغوشون باشلانغیج نقطه سی I. دونیا ساواشیندا آوروپادا یایینلانان «کاوه » و ایران دا قورولان دموکرات پارتی سی نین فعالیت لرینده ن تاثیر آلمیشتی.
بو پارتی نین ایستک لرینین ان اونملی سی روس و انگلیس قارشیسیندا گوجلو بیر مملکت یاراتماق ایدی. رضا شاه دئورینده ن اعتبارا ایرانا حاکیم اولانلار تک بیر فارس دیلی اون پلانا چیخارتماقلا بو سیاستی ایللر بویو دوام ائتدیلر . او زامان تکجه آذربایجا نا دئییل باشقا تورکلرین(قاشقای، خوراسان، تورکمن لره) دیلی و کیملیگینه ده سالدیریلار . تهراندان گلن فخر ساتان والی لر آذربایجانلی لاری تحقیر ائتدی. آذربایجان اقتصادی گئری له مه یه باشلادی. ایرانین اقتصادی قطبی ، تبریز، اؤز اهمیتین الده ن وئردی.
مدنیت جبهه سینده ده دوروم عینی ایدی. هر طرفلی تورک دیلینه سالدیری باشلادی. احمد کسروی کیمی یازارلار آذربایجان تورکلری نین اسکی دیلی نی فارس کوکنلی"آذری" آدلاندیردی. اونون یازدیغی"آذری زبان باستان آذربایگان" گله جک شوونیسم یازارلارینا ایشیق ساچان بیر کیتاب اولدو.
آذربایجان والی سی مستوفی و آذربایجانین کولتور مودوری "محسنی" و باشقالاریندان ائشیتدیگیمیز آجی خاطیره لری تکرار ائتمگیمیزده فایدا وار. مستوفی،آذربایجان والی سی ،تبریزده نفوس ساییمی نی "خرشماری" یانی ائشک سایما کیمی ده یرلندیردی. محسنی ایسه تورکجه دانیشان محصل ده ن جریمه آلماغی، فارس دیلی نین یاییلماسیندا فایدالی گؤروردو.
بو سیاستین دوامیندا ایرانین یئنی تاریخی سؤزده آریایی لرین ایندیکی ایرانا گلمه سی ایله باشلیردی. اونلار اسکی ماد، پارت طایفالارینی فارسلارین اجدادی ساییب، کوروش، هخامنش، داریوش و باشقا اسکی سری کوکلری بللی اولمایان حؤکمدارلاری ایندیکحی ایران شاهلاری نین ایلک نسلی ساییردیلار.
آذربایجانلی لار 16 ایل تامام سورمکی حسرت ایله بو آسیمیلاسیا یا باخیپ ال لرینده ن بیر ایش گلمدیک لرینده ن خیلی کدرلی ایدیلر.گونلر گلدی گئچدی نهایت ایکینجی دونیا ساواشی ایله رضا شاه ایران دان قاچدی و آذربایجان تورک لری نفس چکیب و تهران دا"آذربایجان جمعیتینی" قوردولار.
1320.7.30 دا تورکجه –فارسجا "آذربایجان" قازئتی نی یایینلاماغا باشلادیلار. اونلار همده آذربایجان تیاترینی یئنی ده ن قوروپ، آذربایجان تورکونون ان طبیعی حق لرینی ایسته میش اولدولار. بو اولای لارین آردین دان آذربایجان دا دموکرات فرقه سی نین تشبوثوایله خودمختار حکومت قورولوپ آذربایجان کیملیگی اورتایا قویولدو. مکتب لرده بیر ایلده اولسا تورکجه یازیپ اوخوندو، اذربایجان تیاتری، قزئتی، موسیقی سی دیرچیلدی. ایلک دعفه اولاراق تورکولوژی موضوع لاری او زامان آذربایجان دا چیخان قزئت لرده تارتیشیلدی، دده قورقود کیتابی 1324/1945 ده خالقیمیزا سونولدو.
آذزبایجان دیلینده یازیپ اوخوما بیر ایل دوام ائده بیلمه دی و نهایت 1946دا تهران اوردوسو تبریزه گلیپ، رضا خانین قوردوغو سیاست یئنی دن آذربایجان دا دوام ائتدی. تورکجه یاساق لاندی و بو دعفه تورک دوشمان لاری سؤزده کیتاب یازماقلا و علمی اولماقلا تورکجه نین کؤکون قازماغا باشلادیلار. آنجاق بو سیخیشدیرمالار 5 ایل سونرا یئنه قالدیریلدی.1330ش/ 1951.ایلده ن اعتبارا ایرانا آزادلیق نفسی گلیب آذربایجان تورکلری گینه فعالیته باشلادیلار. سید حسین قریشی "بشریت" قزئتی نی تورکجه-فارسجا یاییماغا باشلادی، "چلینگلر" درگی سینده تورکجه شعر و حیکایه لره یئر وئریلدی و آذربایجان تیاتروسو صحنه یه چیخدی. بو ایللرده آذربایجانین ان مشهور شاعیری "شهریار" حیدر بابا شعرینی یازدی و نشر ائتدی. 1332/1953 ده یئنی ده ن استبداد آذربایجانا گلدی و یئنی بیر شاه،بیر مملکت و بیر دیل سیاستی حاکیم سیاست اولدو.25 ایل سوره ن بو سیاست 1357/1979دا بیر دئوریم له قالدیریلدی و 1979 تورکلره اوج نقطه ساییلدی.
1979 ایلی و تورکجه نین سربست لیگی
1979/1357جنوبی آذربایجانین کولتره ل حیاتیندا یئنی عصرین باشلانغیجی ساییلماقدادیر. پهلوی سلاله سی نین قالدیریلماسی ایله بیرگه آذربایجانلی لار یئنی ده ن کولتوره ل و سیاسی فعالیت لرینه سربستجه باشلادیلار. بیر چوخ ده رگی و قزئت یایینلامایا باشلادی اما اونلارجا تورکجه باسین و یایین دان یالنیز "وارلیق" ده رگی سی بو گونه قدر حیاتینا دوام ائتدی.
وارلیق ده رگی سی نین حیاتی نین دوام ائتمه سبب لری
وارلیق ده رگی سی همان ایلک سایلاریندان اعتبارا آذربایجان تورکجه سی نین مساله سی نی بیلیمسل شکیل ده چؤزمه یه قرار وئرمیشدیر و همین قرار بو ده رگی نین یاشام سیرری ساییلیر. بیلدیگینیزه گؤره 20-نجی عصرین اوللرینده بیر چوخ میللت دئولت صاحیبی اولدوغوندان و میللی کیملیک اورتایا چیخاندان، میللیت اؤن پلانا چیخمیشدیر.
داها دوغروسو امپراطورلوق لاردا یئرلشن بیر چوخ میللت اؤز اراده لرایله سیاسی حیاتا ائله جه ده سربست کولتره ل حیاتا آدیم آتمیشلار اما جنوب دا یئنی فارس سیستمی قورولوپ تورکلوک کیملیگی یئرینه باشقا کیملیگ اؤنه سورولوردو. نهایت تورکولوژی و تورکجه نین گئنیشلنمه یئرینه، فارس شوونیسمی و اونون اساس لاری،مکتب لرده اؤیره تیلیردی. وارلیق دهرگی سی بو سورونو چؤزمک آماج ایله، ایراندا قانون لاردان فایدالاناراق، مساله یه اییی جه تشبث ائتدی و 30میلیون تورکون حقینی مدافعه ائتمه یه چالیشتی.اونون صاحیبی دکتر جواد هئیت 30میلیون تورکو تمثیل ائده رک دونیا تورکولوژی و علمی توپلانتی لارینا قاتیلدی و ایران دا بئله بیر توپلولوغون یاشادیغی نی هر کسین قولاغینا یئتیردی.
24ایلده ن فاضلا چالیشان وارلیق ده رگی سی و دکتر جواد هئیت نهایت یوللاری هامارلادی. آذربایجانلی لارین دونیا بیلیم سل آراشدیرمالار ایله پارالئل گئتمه لرینه ایز قویدو و آذربایجانین 20 عصرین دورومونا "وارلیق مکتبی"نی تقدیم ائتدی. وارلیق مکتبی"ملانصرالدین" و "فیوضات" دان سونرا آذربایجانین اوچونجو بؤیوک مکتبی اولدو.
دکتر جواد هئیت و تورک کولتورو
دکتر جواد هئین آذربایجان تورکونون میللی و کولتوره ل ایستک لرینی دونیادا تایی چوخ نادر گؤرونن ایشلرله تثبیت ائتدی. او هم جراح لیق دا هم دیل چیلیک و تورکولوژی ده باشاری لی اولدو و وارلیق مکتبی نی تورکون وارلیغی نی اثباتی اوچون قوردو. او هئچ بیر اونیورسیته و یا ایسه کلاسیک تورکولوژی درسی گؤرمه مه سینه رغما جنوب داکی تورک لرین کیملیگینه ساغلام بیر تمل قویدو. او وارلیق ده رگی سی نی ایرانین چوخ بوحرانی وضعییتینده اداره ائتدی و هئچ آخسامادان هر سایی دا یئنی مقاله لر یازدی، مختلف موضوع لاردا تورکون حاقیندان مدافعه ائتدی.
او جراح لیق لا یاناشی، تورکلره حقینده کیتاب یازماغادا تشبث ائتدی.برکت لی زامانی نی هئچ بوشا وئرمه ین دکتر هئیت آذربایجان تورک لرین حقیندا بو کیتاب لاری یازدی:
1-تاریخ زبان و لهجه های ترکی(فارسجا)(تورک دیلی و لهجه لرینین تاریخی)
2-آذربایجان ادبیات تاریخی2جیلد.
3.تورکلرین تاریخ و فرهنگینه بیر باخیش.
4.آذربایجان شفاهی خالق ادبیاتی.
5-مقاسیه اللغتین
6- ادبیات شناسلیق.
دکتر هئیت بو کیتاب لارداچالیشدی تورکون گئچمیش تاریخ،مدنیت و کیملیگینی اوخویانلارینا آچیقلاسین.او ایراندا ایکن و فارس سیستمینده یاشارکن آذربایجان ادبیات تاریخی نی، آذربایجانلی تورکلر اوچون یازدی و آتا بابالاریمیزدان ائشیتدیگیمیز ناغیل لار و شفاهی ادبیاتیمیزی،ساغلام و علمی بیر تملله آراشدیریب خالقیمیزا سوندو.بیز بو کیتابی اوخودوقدان سونرا،شفاهی ادبیاتیمیزدا کلاسیک ادبیاتیمیز کیمی بؤیوک بیر خزینه یه مالیک اولدوغونو گؤردوک.
مقایسه اللغتین کیتابیندا آذربایجان تورکون،آنا دیلینین شیرین و داها ظرافتلی اولدوغونا گؤستردی و تورکلرین مقدس کیتابی ساییلان – تاریخ زبان و لهجه های ترکی- ده بیزی باشقا دونیاداکی تورک لهجه لرله تانیش ائتدی و بیلیمسل اولاراق تورکجه میزین زنگین بیر تاریخه صاحیب اولدوغونو گؤردوک.او هم ده آذرباجان تورکجه سینی بؤیوک دیلچی،چاسکی، اساسیندا آچیقلاماغا چالشتی و باشاردی.
وارلیق مکتبینده تحصیل آلانلار سایسیزدیر. آذربایجان ضیالی لارینین گنج نسیلی تقریبا بو مکتبین طلبه سی اولموش گنج تورکولوژلار، تورک تاریخ کولتورونه ماراق گؤستره ن لر دولایلی دا اولسادا بو خزینه ده ن بیلگی آلمیشلار. دکتر هئیتین قاپی سی هر زامان هر کسه آچیق ایدی و هر زامان گینه آچیق اولاجاق . اینانیرام اونون آدی آذربایجانلیلار طرفینده ن هر زامان سئوگی و سایقی ایله خاطیرلاناجاق.


text:
قندوزده قیز طلبه لری زهرلنگن
افغانستان نینگ شمال شرقیده کی قندوز شهریده جایلشگن بی بی خدیچه کبرا ناملی قیز مکتبلریدن بیریده 50 گه یقین قیز طلبه لری زهرلنگن.
زهرلنیش واقعه سی ایسه دم آلیش زنگی چلینیشی بیلن قیزلرمکتب صحنی گه اوینش اوچون چققن ، بیر پیتده یوز بیرگن.
اوشبو واقعه ایسه قندوز اهالی سی نی قتتیق خواطرگه سالگن.
واقعه نی کوزلری بیلن کورگن اوشبو مکتب اوقوچی و اقوتوچی لری نینگ ایتیشیچه بو واقعه مکتب ایشیگی یقیدیده جایلشگن صنف لردن بیریده روی بیریب کینچه لیک ایسه باشقه لرگه یوقگن.
افغانستان عامه ساغلیک وزیرلیگی نینگ سوزچیسی داکتر غلام سخی نور اوغلی حادثه یوزه سیدن تیکشرو ایشلر باشله تیلگنینی اورغوله ب اما زهرنینگ قندی بیرماده ایکنی ، حاضرگه چه انیق لنمه گنینی معلوم قیلدی .
زهره لنیب کسل خانه ده انتقال بیریلگن مکتب اوقوچیلرنینگ اولیالری، امنیت یمانلیگی اوشبو واقعه نی یوز بیریشگه عامل دیب کورستگن.
هرچند محلی رسمیلر ایسه زهرلنگن مکتب اوقوچی قیزلر سانی ییلیک کیشی دیشه دی اما حادثه نی یقین دن کوزه تگن کیشلر ایتلگن رقمدن ارتیق قیزلر نینگ زهرلنگنینی ادعاقیله دی.
بوندن بیرهفته الدین هم قندوز ولایتی نینگ بی بی فاطمه ازهرا ناملی مکتبیده خودی شوندی حادثه یوزبیریب بیرنیچه قیز زهرلنگن ایدی.
افغانستان ریاست جمهوررلیک سرای سوزچیسی وحید عمر بوکونگی اوتکزگن مطبوعات انجمنیده حادثه نی افغانستان دشمنلریگه نسبت بیریب قیتغ قاره لب چقدی .
عینی حالده محلی رسمیلر هم حادثه نی افغانستان دشمنلریگه نسبت بیرگن، اما حادثه نی بیران بیر گروه یا شخص حاضرگه چه اوز ضیمه سیگه آلمه گن.