text:
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 10.01.2018
سوریهدا بشار اسد رژیمینین ایدلیبه قارشی سالدیریلاریندان سونرا تورکیه، روسیانین آنکارا سفیری آلکسی یرهوو ایله ایرانین آنکاراداکی سفیری محمد ایبراهیم طاهریان فردی، خاریجی ایشلر ناظیرلیگینه چاغیریب
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 10.01.2018
صاباح: "اردوغان تورک هاوا یوللاری خاریجی نمایندهلرینی قبول ائتدی"
دولت باشقانی رجب طیب اردوغان، بئش تپه میللت، مدنیت و کونگره مرکزینده، تورک هاوا یوللاری خاریجی نمایندهلرینی قبولوندا ائتدیگی دانیشمادا، شیرکتلرین دونیا مارکاسی اولماق اوچون اوّلجه اؤز اؤلکهلرینده اینکیشافلارینی اثبات ائتمیش اولمالاری لازیم اولدوغونو سؤیلهدی. تورک هاوا یوللارینین اؤلکهنین ان اوزاق گوشهلرینه قدر اوزانان اوچوش خطلری و خیدمت کئیفیتیله میللتین کؤنلونه گیرمگی باجاردیغینی ایفاده ائدن اردوغان، عینی اوغورون دونیا میقیاسیندا تظاهر ائتدیگینی گؤرمکدن قورور دویدوقلارینی بیلدیریب. اردوغان، "اگر بو گون اؤلکهمیزده دونیا میقیاسیندا اوغورلارا ایمضا آتدیغیمیز بیر هاواجیلیق صنایعسی وارسا بونو اهمیتلی درجهده تورک هاوا یوللارینا بورجلویوق". دئدی.
یئنی شفق: "ایران و روسیانین ائلچیلری ایشلرینه چاغیریلیب"
سوریهدا بشار اسد رژیمینین ایدلیبه قارشی سالدیریلاریندان سونرا تورکیه، روسیانین آنکارا سفیری آلکسی یرهوو ایله ایرانین آنکاراداکی سفیری محمد ایبراهیم طاهریان فردی، خاریجی ایشلر ناظیرلیگینه چاغیریب. تورکیهنین، رژیمین سوریهداکی گرگینلیگی آزالتما بؤلگهلرینی پوزونتولاریندان دویدوغو راحتسیزلیق اوّلکی گونلرده نیظامی و دیپلوماتیک کاناللاردان آستانا-دا رژیمین قارانتی رولوندا چیخیش اوستلنن روس و ایرانلی یئتکیلیلره بیلدیریلیب. پوزونتولارین داوام ائتمهسی اوزرینده سون اولاراق روسیانین آنکاراداکی سفیری یئرهووون بو گون ناظیرلیگه چاغیردیغی و تورکیهنین بو مسئلهدکی اعتراضی ایله ناراحاتلیغینین گوجلو ایفادهلرله دیله یئتیریلدیگی وورغولانیب.
وطن: "جانیکلیدن اس-400 آچیقلاماسی"
میللی ساوونما ناظیری نورالدین جانیکلی، هاوا، موشک علیهینه ساوون سیستمی ایله باغلی بیرلیکلرده قورولوشلار اولدوغونو بیلدیرهرک، "اما اس-400، یا دا بونا بنزر بالیستیک موشک علیهینه ساوونما سیستملری بیر آز داها مورکب و بؤیوک اولدوغو اوچون علاوه دییشیکلیک طلبی اورتایا چیخا" بیلر. دئدی. جانیکلی، اس-400لرله باغلی ایمضالانان کرئدیت سازیشینه قارشی ژورنالیستلرین سواللارینی جوابلاندیریب. اس-400لرین قبولوندا چوخ مقبول قیمته مالیلشدیرمه ایستیفاده ائدیلدیگینی وورغولایان جانیکلی، فایز نیسبتینین بین الخالق بازارلاردا ایستیفاده اولونان اوخشار کرئدیت فایزلرینین چوخ آلتیندا اولدوغونو بیلدیریب.
یئنی شفق: "کانال ریوا-ده ایمضالار آتیلدی"
ایستانبول بئیکوز بلدیهسی ایله صلاحیتلی فیرما آراسیندا "ریوا درهسی اطراف موحیطین محافظهسی، سو امنیتی ایله شهرله علاقهدار دیزاین پروژهسی" اوچون مناقصه موقاویلهسی ایمضالاندی. بئیکوز بلدیه باشقانی اوجال چلیکبیلئکین مقامیندا کئچیریلن ایجلاسدا باشقان معاوینی ایوب صالح الماس، باشقان موشاویری نئوزات اورال، پلان و پروژه دیرکتورو خیریه گول توتو و فیرما صلاحیتلیلری حاضیر اولدو. پروژه ایله باغلی بیاناتلار وئرن باشقان اوجال چلیکبیلئک، "ایستانبولون اکران پروژهسی کانال ایستانبولون یئرلی وئرسیون اولاراق و بئیکوز توریزم پوتانسیلینه، گلهجگینه و توریست موسسیسه آنلاییشینین اینکیشافینا بؤیوک قاتقی وئرهجک کانال ریوا پروژهسینی حیاتا کئچیرمک اوچون آددیملاریمیزی آتتیک" دئدی.
خبر تورک: "آغ جنتین آنتیک حوضون ایستی سویو کئفی"
بیرلشمیش میللتلر تحصیل، علم و مدنیت تشکیلاتی (یونسکو) دونیا میراث لیستهسینده اولان پاموککاله، هیراپولیس آنتیک شهریندکی ترمال حوضو، زیارتچیلرینه فرقلی بیر تجروبه سونور. آنتیک عصردن بو یانا ترمال معالیجه مرکزی کیمی تانینان پاموککاله، آغ تراورتن-لرینی تشکیل ائدن کالسیومجا زنگین آغ و دمیر میقداری چوخ قیرمیزی سو منبعلری موختلیف مینراللاری ساغلیق توریزمینین خیدمتینه وئریر. میلاددان سونرا 692ده میدانا گلن زلزهلهده سوتونلارین داغیدیلماسی و ترمال سویون توپلانماسی نتیجهسینده طبیعی یوللارلا عمله گلن هیئراپولیسدکی آنتیک حوض ایسه یاز قیش دییشمهین 36 درجهلیک سویلا زیارتچیلرینه فرقلی تجروبه یاشادیر.


c: text/html

text:
دنیا نینگ کوپ سانده گی مهاجرلرینی افغان لر تشکیل بیرگن
بیرلشگن مللت لر تشکیلاتی نینگ قاچقین لر بویچه کمیشنری ، 800 مینگ کیشی اوز مملکت لرینی ، ترک ایتیب چیت گه چیقیشگه مجبور لنگنینی ایتگن.
افغانستان، اوچ میلیون قاچقین بیلن حاضرهم برینچی اورینده تورگن. عراق، سومالی و سودان ایسه افغانستان دن کیینگی اورینده تورگن مملکت لردن حسابلنه دی.
ژنیوا ده مرکزی بولگن یو ان ایچ سی آر، بو رقم لرنی 2011 ییلگه عاید بولگنینی معلوم قیلیب، مجبور روشده اوز اوی جای لریده چیقیشگه مجبور لنه یاتگن لر سانینی کوپیه یاتگنیده خواطر اظهار ایتگن.
بیرلشگن مللت لرتشکیلاتی نینگ قاچقین لر بویچه اداره سی سوزچی سی نادر فرهاد گه کوره، 2 اعشاریه 7 ملیون افغان اوتیز ییل دن بیری مهاجر شکلیده دنیا نینگ ایریم مملکت لریده اینیقسه پاکستان و ایران گه حیات کیچیره دیلر.
فرهاد جنابلری نینگ معلوم قیلیشیچه، لیکن بو رقم دن تشقری اوتگن اون ییل جریانیده مملکت 25 فایز نفوسی قیته دن اوز مملکت لریگه کیلگن یعنی بو رقم 5 اعشاریه 7 ملیون نفر نی تشکیل بیره دی.
فرهاد جنابلری حاضر هم کوپ گینه افغان لر بار کی خارجی مملکت لرده مهاجر بولیش یا که پناهنده لیک ایسته یش لرینی ایتدی.
اونگه کوره، بو افغان لر اوز مملکت لریده ایش سیزلیک و حیات لریده تورلی قیین چیلیک بولگنی اوچون اولکه لریدن چیقیش نیتده بوله دیلر.
لیکن فرهاد جنابلری، افغانستان نینگ سیاسی، اجمتاعی، اقتصادی و فرهنگی وضعیتی یخشی تمانگه کیتیشی توغری سیده امید لر بارلیگی دن سوز یوریتدی. تا که مردم نه یالغوز خارج گه کیتیش دن باش تارتسه لر بلکه خارج ده گی افغان لر هم قیته دن اوز مملکت لریگه قیتیب کیلسین لر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ارمنیستانین خاریجی ایشلر ناظری ادوارد نالبندیان آذربایجانین خاریجی ایشلر ناظری المار ممدیاروولا کئچیردیی سون گؤروشون مثبت آب-هاوادا کئچدیینی بیلدیریب.
رئپورت خبر وئریر کی، او، بو بارهده آتت-ا عضوو اولان اؤلکهلرین خاریجی ایشلر ناظرلری شوراسینین ویانادا کئچیریلن ایللیک ایجلاسیندا چیخیش ائدرکهن دئییب.
"المار ممدیاروولا دوننکی گؤروشوموز، عمومیلیکده، مثبت آب-هاوادا کئچدی. ایندی حادثهلرین اینکیشاف ائدجیینی گؤزلییریک"، - دیپلومات وورغولاییب.
ائ. نالباندیان همچینین آذربایجان و ارمنیستان پرزیدنتلرینین جنورهدهکی گؤروشونو مثبت قیمتلندیرهرک طرفلرین اورتاق فیکره گلدیکلرینی وورغولاییب.
خاطیرلاداق کی، آذربایجان و ارمنیستان خاریجی ایشلر ناظرلری باشچیلاری ارمنیستان-آذربایجان، داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین حلی مسئلهسینی موذاکیره ائتمک مقصدیله دونن ویانادا گؤروشوبلر.
بوندان اول ایسه ممدیاروو و نالبندیان آیری-آیریلیقدا مینسک قروپونون همصدرلری ایله گؤروش کئچیریبلر.


text:
ناخجیوان
ناخجیوان(naxçıvan)آذربایجان جومهوریتینین شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهر ناخجیوان موختار جومهوریتینین مرکزی دیر. بۇ شهرین نۆفوس و ۲۰۱۷-اینجی ایلده ۹۲٬۱۰۷نفر ایمیش.[۱] ناخجیوان هر باخیم دان آذربایجانین اسکی و آدلی شهرلریندن ساییلیر. بۇ شهر ده بیر بینالخلق هاوا لیمانی واردیر کی ناخجیوانین دوغوسوندا یئرلشیبدیر.
ایقلیم[دَییشدیر]
ناخجیواندا قیشلر قیسا، سویوق و قارلی و یایلار قورو، اوزون و چوخ ایستی کئچیر.
گزملی و گؤرمه لی یئرلر[دَییشدیر]
مؤمنه خاتون بقعه سی، داش قوچلار موزاسی، اصحاب کهف کؤهولو، ناخجیوانین جوما مچیدی و آرارت داغلاری ناخجیوانین گؤرمه لی یئرلری ساییلیر.
یئملی لر[دَییشدیر]
ناخجیوانین سنتی دادلیسی باقلاوادیر و ناخجیوانین باقلاواسی آذربایجان دا بیر آدلی یئملی دیر. کوپه پنیری ده ناخجیوانین آیری یئمه لی سی دیر.
ناخجیوان مطبخینده بزباش کوفته سی، چؤلمک پیتی سی، بزارتما، چیغارتما، دلما، کاباب، خاش، اریشته و اؤماج وار و بونلار ناخجیوانین سنتی یئملی و غذالاری دیر.
بئش اولدوزلو هؤتل لر[دَییشدیر]
تبریز هؤتلی و دوزداغ هؤتلی ناخجیوانین بئش اولدوزلی هؤتل لری دیر کی اؤنلاردا هر باخیم دان ایمکانات وار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ اینگیلیسجه ویکیپدیا


text:
معارف وزیرلیگی: کتاب معماسی حل بولماقده
افغانستان معارف وزیر لیگی مملکت مکتب لریده 41 ملیون جلد کتاب نینگ چاپ ایتیلیشی دن خبر بیردی.
اوشبو کتاب لر دری و پشتو تیل لریده دنمارک و امریکا اولکه لری نینگ مالی یاردمی بیلن چاپ ایتیلگن .
معارف وزیرلگیگه کوره ، اوشبو وزارت اوزبیکی ، ترکمنی و باشقه اوچینچی رسمی تیل لر نینگ کتاب لری نصابی توزه لگن اما 1390 نچی ییل گه چه چاپ بوله دی.
افغانستان معارف وزیرلیگیگه کوره ، چاپ ایتیلگن 41 ملیون جلد کتاب نینگ مالی خرجتی 20 ملیون دالر بولگن بو مبلغ ایسه دنمارک همده امریکا مملکت لری تمانیدن بیریلگن.
معارف وزیرلیگی نینگ سوز چیسی آصف ننگ نینگ ایتیشیچه ، اوشبو کتاب لر بیرینچی بولیب مملکت نینگ ایسیق ولایت لریده گی اوقوچی لرگه ترقه تیله دی کیین چه لیک ایسه مملکت نینگ قالگن ولایت لریده ینگی ییل گه چه معارف وزیرلیگی تمانیدن ترقه تیله دی.
ننگ جنابلری گه کوره ، ممکلت نینگ اوچینچی رسمی تیلی صفتیده تانیلگن تیل لر گه هم 32 عنوان کتاب 1390 نچی ییل گه چه چاپ دن چیقریله دی.
معارف وزیرلیگی نینگ ملازم لریگه کوره ، اوزبیکی و ترکمنی تیل لریگه چاپ ایتیلگن درسی کتاب لر 1387 نچی ییل گه چاپ ایتیل گنی اوچون حاضر گه چه استهلاک زمانی ایتیش مه گن.
معارف وزارتی نینگ ملازم لری ، اوزبیکی ترکمنی و شونگه اوخشه گن باشقه اوچینچی رسمی تیل لرنینگ تعلیمی نصابی گه اساسی اوزگریش لر کیلگنینی ایتیب ، اوشبو کتاب لرگه مدنی ارزش لر نظرگه توتیلگن دیب اورغو له یدیلر.
"قیینچلیک بو ییرده کیم بیز گه اوچینچی تیل لر نینگ اوقوتوچی لری یوق.
بیز اوزبیک لر یشه یاتگن اوزبیک منطقه لرده اوزبیک استاد لریمیز یوق. ترکمن لریشه یاتگن منطقه لرده ترکمن اوقوتوچی میز یوق شو نینگ دیک گوجری و پامیری تیل لریده هم شو ترتیب گه استادی میز یوق.
ایندی بیز گه ، اوشبو تیل لر نینگ اوقوتوچیلری نینگ تکمیل و تربیه قیلیشی میز لازم. دیب ایتدی معارف وزیرلیگی نینگ سوز چیسی محمد اصف ننگ."
اما بو حالتده قرگنده ، معارف ساحه سیده حصه قوشگن همده اوزبیک تیلی و ادبیاتی اوقوتوچی سی محمد کاظم امینی معارف وزیرلیگی تمانیدن اوزبیکی تیلی و باشقه اوچینچی رسمی تانیلگن تیل لرنی تینگ لشنی نا توغری دیب ، چاپ گه تیار بولگن درسی اوزبیکی کتاب لر نینگ متخصص بولمه گن کیشی لر تمانیدن توزه تیلگنی نی ادعا قیله دی.
کاظمی جنابلری گه کوره ، افغانستان حکومتی اینیقسه معارف وزیرلیگی افغانستان اوزبیک اوقوتوچی لری نینگ سویه لری نی یوقاری ایلتیش مقصدیده هیچ بیر زمان اوزبیکستان اولکه سیدن یاردم ایسته مه گن عکسینچه ، پشتو تیلی نینگ اونیب اوستیریشی اوچون ، پاکستان ده یولگه قوییلگن ایریم برنامه لر گه حصصه قوشه دی.
باشقه تماندن ، معارف وزیر لیگی نینگ ملازم لرگه کوره ، اوشبو وزارت تمانیدن یولگه قوییلگن برنامه لر اساسیده اوچینچی تیل لر نینگ اوقوتوچی لری و تعلیمی نصاب لری معیاری شکلده توزه لیشی اوچون ییتی ییل زمان کیره ک.
معارف وزیرلیگی ، مملکت نینگ اوچینچی تیل لری خصوصیده ایشلش ریجه لری فقط گینه داود خان حکومتی گه کوزده توتیلگن لیگی نی ایتیب ، اوتیز ییل قره مه قرشیلیک لر نینگ دوامی اوشبو تیل لر گه کوپ گینه زیان ایتکیزگنی نی هم معلوم قیلدی.


text:
غرب روسییایا دوشمن کیمی باخمامالیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ایتالییانین کئچمیش باش ناظری سیلویو بئرلوسکونی دئییب.
"آمریکا و آوروپانی سئوهن بیری کیمی روسییایا دوشمن کیمی باخیلماماسی گرکدیینی دوشونورهم. ایتالییا اوولکی کیمی آمریکا، روسییا و آوروپا آراسیندا واسطهچی اولا بیلر. بونا گؤره ده ایتالییایا گوجلو حکومت لازیمدیر"، - دئیه او بیلدیریب.
برلوسکونی چیخیشیندا آمریکانی یئنیدن ایتالییانین اساس متفیقی آدلاندیریب. او، اسد رژیمینی ده کسکین تنقید ائدیب.
قید ائدک کی، بئرلوسکونی روسییایا و پوتینه خصوصی موناسیبتی ایله سئچیلیر.


text:
گنج ایفاچی ناهیده باباشلی ایلک ماهنیسینا چکیلمیش کلیپینی ایزلییجیلره تقدیم ائدیب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، "اولدوز" آدلی ماهنینین سؤزلری آذربایجانین مشهور شاعری، اوستاد محمدحسین شهریارین "بهجت آباد خاطرهسی" شعیریندندیر. موسیقیسی ایسه اردبیللی بستکار وفا ابریشمی-یه مخصوصدور:
"بو دا ایلک ماهنیم، ایلک کلیپیم...نئچه آیدیر اؤزوم ده داخیل اولماقلا، بوتون ایزلییجیلریمین ماراقلا گؤزلدیی ماهنی نهایت کی، ایختیارینیزدادیر. کلیپین حاضرلانماسیندا اذیتی کئچن هر کسه میننتدارام!" - دئیه ایفاچی اینستاگرام حسابیندا بیلدیریب.
قید ائدک کی، بیر مدت اول ماهنیدان قیسا پارچا یوتوبا یئرلشدیریلمیش، ماهنی اؤلکهمیزله یاناشی، تورکییه و ایراندا ماراقلا قارشیلاناراق آز مدتده گئنیش ایزلییجی سایی قازانمیشدی.


text:
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
انگلستان بی بی سی تورکچه ویب سایتی: انگلستان نینگ اینگ ییریک سیاحت شرکتلریدن توهمس کوک، تورکيه نینگ 2018-ییل نینگ یاز فصلی اوچون اینگ مکمل دَم آلیش مسکنی ایکنلیگینی قید ایتدی.
قیریم QHA خبر آژانسی: تورکيه کتاب اوقیش بوییچه اروپانی آرتته قالدیردی.
روسیه ریئانووستی: روسیه، تورکيهگه ییتکزیب بیرماقچی بولگن ایس-400 زینیت-راکت تیزیملرینی ایشلب چیقریش فعالیتینی باشلهدی.
گرجستان انترپرس نیوز انترنیت سایتی: باش وزیر ببن علی ییلدیریم اسپانیاده، اروپا کینگشی پارلمان مجلسی نینگ تنقیدلریگه قرشی، «اوز ایشی گه قره سه یخشی بولر ایدی چونکه سیلاونی تورکيه اوتکزماقچی، اروپا کینگشی ایمس» دییه جواب بیردی.
قیریم QHA خبر آژانسی: تورکيهگه کیلگن اوکرابن لیک سیاحلر سانی تاباره آرتیب بارماقده.
آلمان دویچ ویله انترنیت سایتی: تورکيه، امریکا قوشمه ایالتلری جمهور باشلیغی دونالد ترامپ نینگ 1915-ییلگی واقعهلر اوستیدن بیرگن یازمه روشدهگی بیاناتیده اورین آلگن، «ناتوغری افادهلری و بیر تامانلمه تاریخي ایضاحنی» رد ایتدی.
روسیه ریئانووستی: تورکيه، روسیه و ایران تشقی ایشلر وزیرلری 28-اپریل هفته نینگ شنبه کونی پایتخت مسکوده سوريه حقیدهگی ییغیلیش اوستیدن اوچرهشوو اوتکزهدی.
اسپانیا الموندو روزنامه سی: باش وزیر بن علی ییلدیریم، «اروپانی حمایه قیلیشلیک نینگ جزاسینی تارتیهپمیز» دیدی.
آذربایجان APA نشرات ارگانی: جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان تاغلی قارهباغ معماسینی خلقارا حقوق قاعدهلری اساسیده حل قیلینیشی نینگ مهم ایکنلیگینی قید ایتدی.
روسیه اسپوتینگ انترنیت سایتی: ملي اوروش اوچاقلری اوچون قول قوییلدی. اوچاق 2030-ییللرده تورک قوراللی کوچلریدهگی اوز اورنینی آلهدی.


text:
تخارولایتیده یولگه قوییلگن ناراضلیک نمایشی زوروانلیککه آیلنگن
تخار ولایتی نینگ مرکزیده دینی عالم لر تمانیدن عیسویت دینی نینگ ترغیب قیلیشگه قرشی یولگه قویلگن ناراضلیک نمایش زوروانلیک گه ایلنیب اوچ کیشی یره لنگن.
وگون ایرته لب کوپگینه دینی عالملر تخار ولایتی نینگ تالفان شهریده ناراضلیک نمایش یولگه قویب ایرم نادولت تشکیلات لرنینگ عیسویت دینی نینگ ترغیب قیلیشگه عیبله گن.
نمایشچیلرایسه دینی عالم وطلبه لردن عبارت بولگن.
معلومات لرگه کوره نمایشچیلر ایککی گروه گه اجرلیب بیرگروه سی ایریم نادولت تشکیلات لر وبیر گروه سی تالقانده بولگن پی آرتی کوچلری نینگ مرکزی قرشی سیده باریب ، اوشبو مرکزگه قره ته ، تاش آتگنلر.
دینی عالملر پی آرتی کوچلری تمانیدن اولرگه قره ته آچیلگن اوق طفیلی اوچ کیشی نینگ یره لنگن لیگینی دعوا قیلگن لر.
اما محلی رسمیلر اوشبو اوچ کیشی پی آرتی کوچلری اوقلریدن ایمس بلکه اوزلری تمانیدن آتیلگن تاشلر طفیلی یره لنگن لیگینی ایتگنلر.
یره لنگن کیشی لرکسل خانه ده انتقال بیریلیب اولردن بیری نینگ وضعیتی جوده یمان لیگی کسل خانه مسوللری تمانیدن ایتیلگن.
ناراضلیک نمایشی بیرنیچه ساعت دوام ایتگن عینی حالده پی آرتی تمانیدن آتیلگن اوقلرطفیلی، شو یقین اره ده جایلشگن کوپگینه دوکان لر هم یاپیلگن.
شونگه قوشیمه تخار ولایتیده فعالیت آلیب باره یاتگن ژورنالیست مبین غفوری بیرقنچه نمایشچیلرنینگ ملی امنیت تمانیدن تحقیقات اوچون آلیب کیتیلگنینی تاکیدله دی.
دینی عالم لر نمایش سونگیده بیر قطع نامه چیقاریب تیرگاوگه آلینگن کیشی لر قویب یوباریلمه سه، جدی عکس العمل کورسه تیش لرینی تاکیدله گنلر.
تخارولایتیده بوندن بیرنیچه کون آلدین عین موضوع خصوصیده هم ناراضلیک نمایش یولگه قویلگن ایدی.
ایریم خارجی نادولت تشکیلات لرتمانیدن عیسویت دینی نینگ ترغیب قیلنیشی خصوصیده ، قطار خبرلر
یوزه گه چقیشی بیلن، افغانستان نینگ بیرقنچه ولایت لریده ناراضلیک نمایشلر یولگه قویلدی.


text:
...قیللی الینه دوشموشوک!
دوکتور جئری
ایندی، هر کیم گوندهلیک چؤرگینی کوچه باشینداکی چؤرکخانادان آلیر. آنجاق اسکیلرده بئله دئییلدی. او زامانلار، خالق اؤزو بوغدا اکیب، اؤزو بچیب، اؤزو دؤیوب، اؤزو ساووروب، اؤزو اویودوب، اؤزو چؤرک یاپاردی. پاییزی، بوغدا چواللاری دگیرماندا سیرایا دوزولنده، قولو گوجلولر، هامیدان قاباق بوغدالارینی دارتاردیلار؛ السیز-آیاقسیزلار ایسه یئددی گئجه، یئددی گوندوز سیرالاردا گؤزلهملی اولوردولار.
ترس آوا کندینین قولو گوجلولریندن بیری ده قلئیچی مورتوض ایدی. او، دگیرمانا گیرنده، هرهنی بیریانا ایتهلهیهرک قاباغا گئچردی. دگیرمانچی دا قورخوسوندان جینقیرینی چیخارتماییب قولوچوماق قلئیچینین بوغدالارینی دگیرمانین بوغازینا بوشالداردی...
هر ایل، قلئیچی مورتوض دگیرماندان قاییداندا، خالاسی اری کئفلی ایسکندر اونو بیر قیراغا چکیب،" اوغول! خالقا اذیت ائلهمه، بو ایشلردن ال چک!" دئیه اؤیود وئرردی. قلئیچی مورتوض بو سؤزلره قاققاناق چکیب گولنده، کئفلی ایسکندر اؤفکهنیب دئیردی: "اوغول! سن هله گؤتو قیللی الینه دوشمهمیسن!!".
او ایل یئنه قلئیچی مورتوض بوغدا چواللارینی ائششگین بئلینه چاتیب دگیرمانا یوللاندی. ایچری گیرجک یئنه هرهنی بیر یانا ایتهلهیهرک قاباغا گئچدی. بیردن، داشین دلیندان اوجا بوی، ساری باش، گؤی گؤز بیر اوغلان ائشیگه چیخدی. گئن بیر شالوارجیق گئیمیشدی. او، دگیرمانچینین اوغلو- دلی توراب ایدی. دگیرمانچی خستهلنیب او گون ایشه گلمهمیشدی. دلی توراب، قلئیچی مورتوضون قاباغا گئچدیگینی گؤرموشدو سانکی. بارماغی ایله سیرانین دیبینی گؤسترهرک قشقیردی:
- گئچ سیرایا!!
قلئیچی مورتوض گولومسوندو:
- ائله بیل منی تانیمادین، ترس آوانین شیخ آغاسی منیم ددهلیگمدیر!!
دلی توراب سایمازجاسینا یئنه باغیردی:
- کیم اولورسان اول، گئچ سیرایا!!
قلئیچی مورتوض قیزیب الی ایله دلی تورابی دالییا ایتهلهینده، او قلئیچینین یاخاسیندا یاپیشیب چووال تایی کیمی قووزایب یئره قویاراق ساغ دیزینی دؤشونه باسدی. نفس قلئیچی مورتوضون سینهسینده گیزلهننده، بیردن آلتدان گؤزو دلی تورابین یان-یؤورهسینه دوشدو...
یئددی گئجه، یئددی گوندوز سونرا، قلئیچی مورتوض اویودولموش اونلارلا ائوه قاییداندا، یولدا خالاسی اری کئفلی ایسکندر قاباغینا چیخدی:
- اوغول! نیگرانچیلیقدان اؤلدوک، بیر هفتهنی هارالاردایدین؟
قلئیچی مورتوض باشینی آشاغی سالدی:
- هئچ!.. گؤتو قیللی الینه دوشموشدوم!!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
"توپپوش باجی" کیمی تانینان امکدار آرتیست تونزاله علیئوانین آپاریجیلیق ائتدیی «یئریمدهیم» وئریلیشینده اؤتن گون ماراقلی آنلار یاشانیب. وئریلیشین اورتاسیندا آکتریسانین اوریی گئدیب و او، یئره ییخیلیب. همین ویدئو سرعتله سوسیال شبکهلرده یاییلیب. چوخ سایدا اینسان توپپوش باجینین صحتینده پروبلم یاراندیغینی دوشونوب.
یاییلمیش گؤرونتولر حاقدا لنت-آ آچیقلاما وئرن تونزاله علیئوا بونون بیر قوراما اولدوغونو اعتراف ائدیب:
«اعتراف ائدیم کی، بو ویدئونون بئله سرعتله یاییلاجاغینی بیلمیردیم. سادهجه اولاراق بیر اویون اویناماق، صحنه جیک قورماق ایستدیم. تاماشاچیلاریما گؤسترمک ایستییردیم کی، من نئجه آکتریسایام. منه چوخ سایدا زنگلر گلدی. اینسانلار ناراحات اولوبلار. هر کسه دئمک ایستییرم کی، یاخشییام، منه هئچ نه اولماییب. ناراحاتلیغا گؤره ایسه عذر ایستییرم».


text:
اوغوز تی وی:گؤزل آذربايجانيميزدا بايرام آيي نين چرشنبه لري هر بؤلگه ده اؤزل شاد مراسم و عنعنه لرله قوتلانيرميش.
بايرام آيي’نين بو دؤرد چرشنبه سي بعضي يئرلرده بئله سیرالانماقدادیر :
1)سوچرشنبه سی
2)اود چرشنبه سی
3)یئل چرشنبه سی
4)توپراق چرشنبه سی
بير آيري بؤلگه لرده ده
1)خبر چرشنبه سی
2)گول چرشنبه سی
3)كوله چرشنبه سی
4)آخير چرشنبه سی اولاراق بيلينير
اوچونجو هفته «یئل» یولدان چاتیب آز زاماندا بوتون یئرلری دولانیب تورپاغی قیش یوخوسوندان آییتدیغی اوچون (یئل چرشنبهسی) آدلانیب.
اوچونجو چرشنبهیه کوله چرشنبه سي ده دئیرمیشلر؛ بئلنچی گونده عاییلهنین بوتون اویهلری (عضولاری) ساچلارینی قیسسالدیب اؤزلرینه یئتیشرمیشلر. قیز گلینلر اؤزلرینی بزهییب دوزهیرمیشلر؛ قاری ننهلر ایسه باشلارینا خینا (حنا) قویارمیشلار. یومنو خوش اولار دئیه ایناملارینا گؤره اینکلرین و يا تويوخ خوروزون قویروقلارین دا بیله قیسسالدارمیشلار.مال لارين اوستونه گئجه قوورقا سپرديلر كي الله قوورقالارين ساييسي قدر اولارا مال-حيوان وئرسين.
چوخ كئچمیش زامانلاردان آزربایجان دا ایلین سون چرشنبهسی هامی بازار گئدیب عاییله عضولرینه چرشنبهلیك آلارلار. بوگون هر نهدن اؤنملی تازا پالتار آلماقدیر. هر كیمسه پولونا قدر عاییلهسینه تازا سئودییی گئییملر آلار. بازارلار اولدوقجا قالابالیق اولار اوشاقلار اوچون پالتاردان باشقا اویونچاق، بعضی قادینلار دا قیزیل آلیب، چوخلاری ائو نسنهلریده آلمیش اولارلار. بو گونون ان اؤنملی آلیناجاغی «چرشنبه یئمیشی» یا «یئددی لوین»دیر. قورو یئمیش، بادام، گیردكان، كیشمیش، نوخود
باسلیق، سوجوق و باشقا شبچرهلردن بیر یئره توپلانمیشی چرشنبه یئمیشی آدلانیر.
اره گئدن قیزلارا پای آپاریلاندا چرشنبه یئمیشی ده پایین قیراغیندا قویولار. آذربایجانین بعضی كندلرینده چرشنبه یئمیشی اولمادان قووورقا قوورولوب ائوین آغ ساققالی الی ایله ائو آداملارینین آراسیندا پایلانار. «بعضی یئرلرده آخیرچرشنبه گونون یئمگی كوفته اولار، كوفته سایسی ائو آداملارنین سایسی جان اولدوغو حالدا بیردانادا آرتیق پیشیریلر كی اونادا «قئییب پایی»دئیلیر، بونو خبرسیزگلن قوناق اوچون پیشیریلر. چرشنبه گونو بیرچوخ یئرده قووورقادا قوورولار، بو قووورقا ائوین آغ ساققالی طرفیندن ائوآداملارنین آراسیندا پایلانار. بعضی كندلرده بوایش داملاردا و اود تونقالارنین باشیندا گورولر، آغ ساققال كیشی بیر شیش ایله دامین دورد طرفینه بیر جیزیق چكیب قاوورقادان دایره ایچرسینه سپپب سونرا خیر دوعاسی وئرر (بسم آلله الرحمن الرحیم، الهم صلی علی محمد وآل محمد، ائی آللاه انشااللاه، كی محمدین نوروزو، ابراهمین دوولتی، نوحون عومرونو، ساغلیق و بوللوقلا بیزلره و قونشولارمیزا اكرام ایله ، سونسوزلارا اوولاد،جوانلارا ساغلیق، قوجالارا اوزون عومور، ناخوشلار شفا، فاغیرلارا دوولت، پوللولارا كرامت عطا بویور، هامینی بیر بیرینه مهربان ائله، آمین یارب العالمین) دوعادان سونرا بیر اووج قاوورقا و نوخود و مرجی گوتوروب اوزو قیبله یه ساری دوروب نییت ائلیر، تانری هامیا شنلیك، بول روزی قیسمت ائلهسین، آخیرده بیر اووج قوورقادان دا گویه سپللر و دئیر كی[بودا قوشلارین پایی.] »
بعضی یئرلرده بازاردان اویونچاق آلماق یئرینه، اوشاقلار پالچیقدان فیشقا ایله ماشین یا باشقا اوینادمالی دوزهلدیب؛ بایرام گونو یئتینجه اویونچاقلاری ایله اویناییب بویاقلی یومورتادا چاقیشدیرارلار. یازان: اسماعیل زاده


text:
اطلاعات وفرهنگ وزارت یولباشچی لیگ هیات جلسه سی دایربولدی
اطلاعات وفرهنگ وزارت یولباشچی لیگ هیات جلسه سی دلوآینینگ 14 لمچی تاریخی اووزارت سر پرستی سیدمصدق خلیلی باشلیغیده دایربولدی.
باخترآژآنس بیرگن خبرنی یوزیدن شوجلسه ده سید مقصدق خلیلی قیسقه گپیریب بارقین چیلیک لرنی که شووزارت مالی بودجه سی کینگه توشیش لیگی دن اورته گه کیلیب دیردیدی. واطلاعات وفرهنگ وزارت ایشلاوچی لری فرهنگ سنگری نینگ سرباز لری حیثیت لری بار دیر، اونی ایتیشی نینگ یوز یدن شووزارت نینگ همه ایشلاوچی لری تور لیگ بولم لرده کیچه و کوندوز ایشلیدیلر،اولرگه اضافه ایش مزد قین چیلیگی حل بولسه دیدی. شوندی بولم لررئیس لری هم اوزنظرلرنی ایتیب بارقین چیلیک لرحل بولیش لیگی نی ایسته دیلر.


text:
بیر نئچه گون اؤنجه آمریکا مدافعه ناظیرلیینده اف-۳۵ تیپلی سونونجو نسیل دؤیوش طیارهلرینین بین الخالق ساتیشلار دپارتامئنتینده باش اینتئقراتور و هئیت باشچیسی تعیین ائدیلن آذربایجان اصیللی نعیمی آمیرال فیسبوک صحیفهسینده ماراقلی ایستاتوس پایلاشیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، او، قاراباغین ایشغالدا، گونی آذربایجانین غیری-آزاد اولدوغونا بو جور رئاکسییا وئریب:
«بعضا مندن سوروشورلار کی، سن ناخچیواندا دوغولموسان، بس نیه چوخ یئرده قاراباغدان اولدوغون یازیلیر؟ و یاخود، «نیه گونی آذربایجاندان اولدوغون یازیلیر؟» دوستلار، نه قدر کی قاراباغ ایشغال آلتیندادیر، هامیمیز قاراباغلیییق؛ نه قدر کی، گونیلی قارداشلاریمیزین آزادلیغی یوخدور، هامیمیز گونیلیگیک».


text:
تورکیه: ایران ایله آپاریلان انرژی تیجارتی داوام ائده جک
دؤنمز، اؤزل بیر تلویزیون کانالیندا قاتیلدیغی جانلی یاییمدا، گوندهلیگه دایر سواللاری جوابلاندیریب
تورکیه انرژی و طبیعی قایناقلار ناظیری فاتیح دؤنمز، ایران ایله آپاریلان انرژی تیجارتینین قانونی بیر تیجارت اولدوغونو بیلدیرهرک، سورجه گینی بیلدیریب.
دؤنمز، اؤزل بیر تلویزیون کانالیندا قاتیلدیغی جانلی یاییمدا، گوندهلیگه دایر سواللاری جوابلاندیریب.
انرژیده ساتیش امنیتینین اولدوقجا اؤنملی بیر مسئله اولدوغونو وورغولایان ناظیر دؤنمز، ایران ایله چوخ کئچمیش ایللره و باشدا نفت و گاز ایدخالینا اساسلانان بیر تیجارت علاقهسی اولدوغونو دئدی.
گاز ایدخالینین اوزون دؤورلو بیر موقاویلهیه اویغون اولاراق ائدیلدیگینه ایشاره ائدن قاییتماز،
بو آنلاشمانین مدتی 2026 ایله قدر و داوام ائدهجک. ایللیک تخمینن بیز اورادان 9.5 میلیارد متر مکعب حجمینده گاز آلیریق. اؤلکهدکی وطنداشلاریمیزین سویوقدا قویما و یا الکتریکسیز قارانلیقدا قویما کیمی بیر وضعیت سؤز موضوعسو اولمایاجاغینا گؤره، آنلاشما حکوملارینا اویغون اولاراق بو تیجارتیمیز داوام ائدهجک." دئیه دانیشدی.
ایرانا قارشی تحریمین آمریکانین تک طرفلی تطبیقی اولدوغونا دقتی چکن قاییتماز،
نئجه کی آوروپا بیرلیگی ده اولدوقجا ناراحات. بیز قانونی بیر تیجارت آپاریریق. عرض امنیتی باخیمیندان دا سون درجه اهمیتلی. بیر ده قونشولوق حقوقوموز وار. ایللردیر تیجارت آپاریریق. بو چرچیوهده قیمتلندیریلمهسی فیکریمجه." ایفادهلرینی ایستیفاده ائتدی.
قاییتماز، بیر تورک نماینده هیاتینین حاضیردا آمریکادا اولدوغونو خاطیرلاداراق،
تحریملرله بیرلیکده بیر سیرا موضوع حاقیندا موذاکیره آپاریلیر. همین دیالوقدان مثبت نتیجه چیخماسی مسئلهسینده اومیدلییم." قیمتلندیرمهسینده اولوب.


text:
افغانستان ولسی جرگه سی سونگی کانکور سیناوی نتیجه سیده بیر قنچه قلاب کارلیک لرنینگ تیکشیریشی اوچون قوشمه بیر کمیسیون ایجاد ایتگن.
مذکور کمیسیون ایشلری توگمه گونچه اعلان ایتیلگن مملکت کانکور نتیجه سی تعلیق حالتیگه قاله دی.
مذکور کمیسیونده، افغانستان پارلمانی نینگ ولسی جرگه و سنا مجلسی نینگ تعلیم و تربیه کمیسیون لری و بیر قنچه مدنی تشکیلات لر بیلن قوشیمچه افغانستان عالی تحصیلات وزیرلیگی اعضا بولیب کانکور نتیجه سی نینگ قیته دن تیکشیره دیلر.
کانکور سیناویده قلاب کارلیک لر یوز بیرگن مسئله لرینی قیته دن تیکشیریشیگه مذکور سیناو نتیجه سیدن ناراض بولگن لر اعتراضلری کینگه یشی باعث بولگن.
بوگون ولسی جرگه اعضالری مملکت عالی اوقو وزیری نی مجلسگه جواب بیریش اوچون چقیردیلر.
بیرقنچه ملت وکیل لر کانکور سیناوی نینگ نتیجه سی بیر قنچه قوم لر منفعتیگه بولگنی نی ایتسه ده بیر قنچه سی ایسه مذکور سیناوده کوپ گینه قلاب کارلیک و فساد بولگنی اوستیده تاکید له دیلر.
شونده ی بیرحالده افغانستان عالی اوقوو وزیری نینگ اورین باسری صدیق بری ایسه شو عیب لاولرنینگ انیقلش اوچون بیر کمیسیون ایجاد ایتیلیشینی طلب قیلدی.
" خدا قیلمه سین، بیر قوم و بیر ولایت حقلری کانکور سیناویده تلف بولگن سوزلرنی بوتکل رد ایته من. اما استثناً قلاب کارلیک می، نقل آلیش و شونگه اوخشه گن باشقه مسئله لر همه ولایت لرگه یوز بیرگن. بیز هم 542 مورد قلاب کارلیک نی کشف ایتگن میز. مینی ایسته گیم مدنی تشکیلات لر، پارلمان و فسادگه قرشی کوره شووچی اداره لردن شو کی، کیلینگلر بیر کمیسیون ایجاد ایتیب، حجت لرنی تیکشیریله یلیک."
خود شو طلب لر گه بنأ اولوسی جرگه اورین باسری میرویس یاسینی بیر قوشمه کمیسیون ایجاد ایتیلیش بویروغینی بیریب، تیکشیریش ایشلر توگه مه گینچه کانکور سیناوی نینگ سونگی نتیجه سی تعلیق حالتیگه قالیشی اوستیده تاکید قیلدی.
ولسی جرگه نینگ مذکور قراری، سونگی کانکور سیناوی نتیجه سیدن اعتراض بیلدیرگن لر اوچون یخشی بیر حرکت ایدی. اما 40 مینگ دن آرتیق مملکت عالی اوقو درگاه لریگه یول تاپگن لر اوچون یمان بیر خبر حسابلنه دی.
جاری ییلده کانکور سیناوی نتیجه سیده،175 شخصدن 42 مینگ دن آرتیق طلبه مملکت فاکولته لریگه یول تاپگن لر.


text:
تورکیه باش وزیری بن علی ییلدیریم بیلن بلغاریا باش وزیری بویکو بوریسوف اوچره شدی
یوزمه یوز اوچره شوونینگ آرتیدن مطبوعاتی کنفرانس اویوشتیریلدی.
تورکیه باش وزیری بن علی ییلدیریم بیلن بلغاریا باش وزیری بویکو بوریسوف، یوزمه یوز اوچره شوونینگ آرتیدن مطبوعاتی کنفرانس اویوشتیریلدی.
باش وزیر ییلدیریم، ترانس اروپا گذرگاهیده گی ینگی لیکلر بیلن تیگیشلی معلومات بیردی.
"ترانس اروپا ترانسپورت گذرگاهی نینگ تورکیه تامانیده گی ینگی سرعتلی ریل پروژه سیگه هم بیر نیچه آی جریانیده باشله یمیز. استانبول – ایدیرنه اورته سیده 233 کیلومترلیک خط بیلن اروپا، بالقانلر، اناطولی توپراقلریدن اورته شرق و اوزاق شرق گه قدر باره دیگن تاریخی ایپک یولی قیته قوریلگن بوله دی. عین دمده شو خط تورکیه آرقه لی بلغاریا و اروپاگه ییتیب باره دی".
ییلدیریم تورکیه – اروپا بیرلیگی مناسبتی بیلن تیگیشلی اوله راق؛
"اروپا بیرلیگی متاسفانه مهاجر سیاستی توغریسیده تورکیه بیلن آلیب بارگن کیلیشوونی عملی قیلمه ی تورگن. عملی قیلالمه یدی و تورکیه بوگونگچه بویوک فداکارلیک قیلیب تورگن. دوستلاریمیزنینگ تورکیه قیلیب تورگن بو فداکارلیکلرنی کوریشینی کوتماقده میز" دیدی.


text:
اوکراینا میخایل ساکاشویلییه قارشی هئچ بیر آراشدیرما آپارماق نیتینده دئییل.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا اوکراینا پرزیدنتی پیوتر پوروشنکو سؤیلهییب.
«من اوکراینا وطنداشلارینین فعالیتینی آراشدیرماق نیتینده دئییلم. بو بیرینجیدیر. ایکینجیسی ایسه من ایزن وئرمرم کی، ساکاشویلینین فعالیتینه منیم اؤلکمده قیمت وئریلسین. بئله کی، اونو من دعوت ائتمیشم کی، اودساداکی رفورملاری کئچیرمیه یاردیم ائتسین. من حقیقتا بیلمیرم کی، جناب ساکاشویلی اوکراینادا نه ائدیر. او، کمک اوچون دعوت ائدیلمیشدی، اما نتیجهلری گؤرورسونوز»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، اؤتن گون ساکاشویلینین اوکراینادان دپورت اولوناجاغی و بونو حیاتا کئچیرمک اوچون آرتیق آراشدیرمالارا باشلاندیغی بارهده خبر یاییلمیشدی.


text:
بو گون اونودولماز بستکار، خالق آرتیستی امین ثابیت اوغلونون دوغوم گونودور.
ائمین ثابیت اوغلو ۱۹۳۷-جی ایل نویابرین ۲-دباکیدا، یازیچی ثابت رحمانین عائلهسینده آنادان اولوب. محض ثابت رحمان کیمی بیر زیالینین عائلهسینده دونیایا گلمهسی، اطرافیندا دایم صنتکارلارین اولماسی اونون سونرادان گؤزل موسیقیچی کیمی فورمالاشماسیندا رول اویناییب.
ثابیتوغلو سونراکی ایللرده دؤولت فیلارمونییاسیندا بدیعی رهبر، اوریر حاجیبلی آدینا دؤولت کونسرواتورییاسیندا معلم کیمی فعالیت گؤستریب.
۶۰۰-دن آرتیق ماهنینین، ۹ موسیقیلی کومدییانین مؤلفی اولان امین ثابیتوغلو ۴۰-آ یاخین فیلمه موسیقی بستهلهییب.
«درهلر»، «باکی، صاباحین خییر»، «اوزاق یاشیل آدا»، «داغلار»،«اینصاف دا یاخشی شئیدیر» ماهنیلاری چوخسایلی اثرلریندن بعضیلریدیر. تاماشالارا یازدیغی موسیقیلرسه او قدر چوخدور کی، سایینی هئچ بستکارین اؤزو ده بیلمیردی.
رژیسسور راسیم اوجاقوو چکدیی فیلملرین بیر چوخونون موسیقی تالعیینی ائمین ثابیت اوغلویا اعتبار ائتمیشدی. «باغلی قاپی»، «هم زیارت، هم تیجارت»، «آد گونو»، «ایستینتاق»، «اؤلسم، باغیشلا» کیمی فیلملرین موسیقیسینی محض امین سابیتوغلو یازیب. و همین موسیقیلر ایللر کئچمهسینه باخمایاراق، هله ده سئویلیر، هله ده یئنیدیر، جانلیدیر.
داها اطرافلی آخار تی وی-نین تقدیم ائتدیی سوژتده:


text:
تقدیم اولونور آزربایجاندا یاشیان صفالی انسانلارا
شیرین دیلیم دیللر ایچره قالاردی
غربت یئرده دائم منیله یاردی
قلیبیم دوتولاندا گوزوم باغلارام
وطن باغلارینیدا گورورم باردی
اوردان شیرین میوه لردن دیشدرم
اورا دولی آلما هیئوا اناردی
اوردا منیم شوخ باخیشلی یاریم وار
نئچه ایلدی من تک او بی قراردی
ال آتیرام الین دوتوب رام اولام
حیف اولسون آرامیزدا دوواردی
اوردا هله محبت لر اولمییب
قاری ننم اوردا هله ده واردی
اوردا بوی اوجالدان گونلر یادیمدا
اوردا قیش اولسادا دیللر باهاردی.....
حیف اولسون آیری دوشدوم وطنن
او جنت ماویسی خیالیمده دی
یاخشیسینان دونیادا یوخدی والله
نئجور دییم پیسی خیالیمده دی
او تندیر چوره گین آنام یاپماسی
او ائممیزین هیسی خیالیمده دی
او قوحوم یولداشین منله صفاسی
او نامردلر کیسی خیالیمده دی
او آتامین گئجه قیلان نمازی
او آنامین سسی خیالیمده دی..........
یادیمه دوشنده هر گون آغلارام
آغلیار کن گوزلریمی باغلارام
وطنیمی اوره گیمنن ساغلارام
گوزل وطن من سیز باشون ساغ اولسون
دورون بستان اولسون بارلی باغ اولسون
منده بیردا جوشوب سئل اولوب گللم
نفس اولوب هردن یئل اولوب گللم
زولف ون آرا بلکه تئل اولوب گللم
چاغیر منی روحوم بیردان بزاردی
بیردا قالماق والله منه آزاردی
سوزوم چوخدی صبحه قدر یازیم وار
بیلوسن کی سنه چالار سازیم وار
هر دنده عشفیله سنه نازیم وار
گوزل وطن دیرچل منی سووندور
دشمنلری اوز ایچینده دووندور...
تقدیم اولونور آزربایجاندا یاشیان صفالی انسانلارا


text:
شئونیزمین الیندن نه چکیریک؟!
دوکتور جئری
ائل باغیندا دالغین-دالغین اوتورموشدوم. بیری الینی چیگنیمه قویدو. اوستاد دفتری ایدی، نئچه یول سسلهمیشدی،ائشیتمهمیشدیم.
- اشی.. نه اولوب گمیلرین می باتیب؟!- دئیه سوروشدو.
الینی سیخدیم. یانیمدا اگلشدی.
- مدرسهلرین آچیلیشینی دوشونوردوم. یئنه پاییز گلدی ده آنادیلیمیزین غریبلیگی یادیما دوشدو. یئنه پاییز گلدی ده آنادیلیمیزین ائوده قالاجاغی یادیما دوشدو! بیلیرسنمی اوستاد؟ من هر ایل بو موناسیبته گؤره بیرشئیلر یازیرام. بایاق دوشونوردوم گؤرهسن بو ایل نه یازیم؟
آجی-آجی گولدو:
- اللرینیز آغریماسین یازیرسینیز؛ تکی سوروشا بیلَرم بو کیمی یازیلار بیر-ایکی گون میللتی دویغولاندیرماقدان باشقا نه ایشه یاراییر؟..
درین بیر سولوق آلدیم:
- اوستاد!.. بو یازیلارین نه ایشه یارایاجاغینی بیلمیرم آنجاق بیز موللا نصرالدین نوهلری اولدوغوموزدان اؤزموزده یوکوملولوک دویوروق هر ایل بو قونودا بیر یازی یازاق!!
قاشلارینی چاتدی:
- آنلامادیم،بونون نه ایلگیسی وار موللا نصرالدینه؟!!
گولومسهیرک دئدیم:
- وار اوستاد وار!!.. سانکی ائشیتمهمیشسن بیزیم بؤیوک بابامیز موللا نصرالدین افندینین نجیب بیر ائششگی واریمیش! او، آیدا بیر کره ائششگی بازار آپاریب، ساتماق اوچون دللالا تاپشیرارمیش. گونلرین بیر گونو دللال موللانی بیر قیراغا چکیب دئییر:
- موللا! بو ائششک قاباقدان گلن موشترینی قاپیر، دالدان گلهنی ایسه تَپیر، بونو کیسمه آلمایاجاق!
موللا، دللالین سؤِلرینی دوغرولاییر:
- حاقلیسینیز.. ذاتآ منده بونو ساتماق اوچون گتیرمهمیشم، تکجه گتیرمیشم خالق بیلسین من بو ائششگین الیندن نه چکیرم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بیزده قورد قارداشدان اؤیرنمیشیک می؟!
دوکتور جئری
بیلگینلرین آراشدیردیقلارینا گؤره:
قانون، عدالت، برابرلیک، حاق-حوقوق کیمی قاوراملار تکجه اینسانی توپلوملارا عایید اولماییب یابانی حئیوان توپلولوقلاریندا گئچرلیدیر.
اؤرنک:
گئچمیشده اورماندا آسلان، قورد، تولکو یولداشلاشیب قرارلارشیرلار؛ آرخا-آرخایا وئرهرک بیرگه اوولاییب بیرگه یئیهلر.
گونلرین بیر گونو، بو اوچو اووا چیخیب بیر دووشان، بیر قویون، بیرده جئیران اوولاییرلار. یئمک واختی گلنده آسلان اوزونو قوردا توتوب دئییر:
- قورد قارداش! سن هامیمیزدان یاخشیراق حاق-حوقوقدان باش چیخاردیرسان دوزو بودور، سن اوولاری آرامیزدا پایلایاسان!
قورد تشکور ائدهرک الینی باغیرینا باسیب دئییر:
- سولطانیم!.. جئیران سیزینکی اولسون، دووشان تولکونونکو، قویون دا منیمکی...
آسلان اؤفکه ایله پنجهسینی قووزاییب وار گوجو ایله قوردون تپهسینه تاپداییر. قورد اوزون-اوزون اوزانیب اؤلور. سونرا آسلان گولومسهیرک تولکویه دؤنور:
- تولکو قارداش! اولماسا اوولاری سیز بؤلون!
تولکو الینی گؤزونون اوستونه قویوب دئییر:
- قوربان! جئیرانی ناهارا یئیین، قویونو شامدا یئیرسیز، دووشانی دا سحریزه ساخلایین!
آسلان قاققاناق چکیب گولور:
- تولکو قارداش! بو عدالتلی پای-بؤلوشو کیمدن اؤیرهنیبسن؟!
تولکو باشینی آشاغی سالیر:
- رحمتلیک قورد قارداشدان!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
نییه "وزارت آموزش و پرورش" داها "لهجهدار"-لاری ایستهمیر؟
دوکتور جئری
"وزارت آموزش و پرورش" باخانینین شکر دیللی بیر قوشو وار ایدی. او، بیرگون قوشچو دوکانینا گئدیب ساتیجییا قوشو حاققیندا دانیشاراق دئدی:
- قوشلارین دا اینسانلار کیمی رسمی دیللری اولمالیدیر، بو اوزدن قوشومون شکر دیلینی اؤیرنیب باشقا قوشلارا اؤیرتمک اوچون سیزین بیر نئچه طوطی قوشونوزو استخدام ائلهمک ایستهییرم.. البته بو آرادا پول مسئلهسی یوخدور؛ سیز نه قدر ایستهسهنیز من خدمتینیزه تقدیم ائدهجگم...
ساتیجی سئوینجله باخانین اؤنرگهسینی قارشیلایاراق دئدی:
- سایغیلی باخان!.. ایندیلیکده تکجه بیر طوطی الیمده واردیر، فقط بو طوطی بیر آز لهجهلیدیر ده "س" حرفینی "ج" کیمی تلفوظ ائدیر. ایستهسهنیز بونو آپارین، من بیر هفته ایچینده بیر نئچه طوطی قوشو تاپیب خدمتینیزه گؤندهرهرم.
باخان اؤنمسهمهییب لهجهلی طوطینی آپاریب قوشون قفسیه سالدی. آخشام چاغی او ایشدن قاییدیب قفسین یانینا گئدهنده، قورخونج بیر صحنه ایله اوز-اوزه گلدی. قوش قانا بلهشیب اؤلمک اوزره ایدی! باخان ایکی الی ایله تپهسینه تاپدایاراق طوطینین اوستونه قیشقیردی:
- قوشون باشینا نه ایش گتیریبسن؟!
طوطی قورخا-قورخا قفسین بیر بوجاغینا قیسیلاراق دئدی:
- من گلندن قوش آرا وئرمهدن منه دئییردی: جیک، جیک، جیک... منده جیکدیم!!
سؤزلوک:
وزارت آموزش و پرورش: ائییتم و اؤیرهتیم باخانلیغی
وزیر: باخان
پیشنهاد : اؤنرگه, اؤنری
اهمیت وئرمهمک: اؤنمسهمهمک
تقدیم ائلهمک: سونماق
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
تحریملردن کیملر فایدالانیرلار؟
دوکتور جئری
جومهور باشقانی خالقین ماددی دورومو ایله یاخیندان تانیش اولماق اوچون بازاردا دولانیرکن گؤزو تؤکونتولرین ایچیندن یئمیش سئچمهیه چالیشان بیر قوجا کیشییه ایلیشدی. یاخینلاشیب اؤزونو تانیتدیراراق اوزونتو ایله سوروشدو:
- عمی نه قاییریرسان؟!
قوجا زدهلنمیش یئمیشلرینی تورباسینا دولدورا- دولدورا دئیندی:
- پولوم یئمیش آلماغا یئتمیر بونا گؤره هردن گلیب بو تؤکونتولرین آراسیندان عاییلهمه یئر-یئمیش سئچیرم!
یاش باشقانین گؤزلرینده دالغالاندی:
- سوروشا بیلهرم سیزین گونلوک گلیریز نئچه مین تومن دیر؟!
- ییرمی-اوتوز مین تومن!.. بودا، ائو کرایهسی ایله پنیر-چؤرک پولونو چتین گؤرور...
باشقان بیرآز دوشوندوکدن سونرا:
- بیلمیرم، بیلیرسن یا یوخ.. آمریکا آنلاشدیغیمیز "برجام"-ین آلتینا ووروب گئنه اؤلکهمیزی تحریم ائلهمک ایستهییر، بو اوزدن مومکوندور خالقین دورومو بوندان دا یامانلاشا. اوندا سنین گلیرین نئچه اولاجاق؟!-دئیه سوروشدو.
قوجا یئرینده دیکلندی:
- بئله اولسا، منیم گونلوک گلیریم اللی- آلتمیش مین تومن اولاجاق!!
باشقان شاشیردی:
- تحریملر باشلاسا مومکوندور آغازادهلر گئنه ایختیلاس ائلهییب مملکتین پوللارینی آلتلارینا چکهلر!
- بئله اولسا، منیم ده گونلوک گلیرم یوز- یوز اللی مین تومن اولاجاق!!
- مومکوندور میللت یئمگه چؤرک تاپا بیلمهیه!!
- اوندا منیم گونلوک گلیریم ایکی یوز مین تومندن آشاجاق!!
- مومکوندور ساواش قوپا!!
- اوندا منیم گلیریم اوچ یوز مین تومن....
جومهور باشقانی اؤفکه ایله قوجانین یاخاسیندان یاپیشاراق سیلکهلهمگه باشلادی:
- دئ گؤروم سن نه ایشده چالیشیرسان میللتین ماددی دورومو یامانلاشینجا سنینکی یاخشیلاشیر؟!
قوجا کیشی دارتیناراق یاخاسینی باشقانین الیندن قورتارماغا چالیشدی:
- نییهبه بئله ائدیرسیز قوربان.. من اؤلو یویانام؟!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سیاسی طوطی قوشو
دوکتور جئری
بیر گون فارس دیلی قورومونون باشقانی قوشچو دوکانینا گئدیب بیر طوطی قوشو ساتین آلماق ایستهیر. دوکانچی قفس ایچینده بیر قوشو گؤستهرهرک دئیر:
- باشقانیم! الیمده تکجه بو طوطی قالیبدیر فقط دئمهلییم بو قوش بیرآز سیاسی دانیشیر، ایستهسهنیز بونو وئریرم؟
باشقان، "عئیبی یوخدور، ائله بیزده سیاسی آدام ساییلیریق!" دئیه طوطینی آلیب ائوینه آپارار. ائرتهسی گونو باشقان طوطینی قوشچویا قایتاریب دئیر:
- بونو نه قوشدور منه ساتیبسیز؟ بو قوش سیاسی دئییل ده پانتورکیستدیر! هر ائوه دؤندوگومده منه دئییر: خوش گلدین شئونیست!! من بو سؤزلره دؤزه بیلمهرم، تئز اول منیم پولومو گئری وئر...
دوکانچی پولو خرجلهدیگیندن طوطینی قایتارماق ایستهمز. بو اوزدن دئیر:
- باشقانیم! من بو قوشو تربیه ائلهرم! لطفا سیز صاباح گلین قوشو آپارین.
باشقان گئدندن سونرا، قوشچو بیر بالاجا باتوم گتیریب طوطی قوشونا گؤستهرهرک دئیر:
- باشقان ائوه گلنده نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین شئونیست!-دئیر طوطی.
دوکانچی اؤفکهلهنیب باتومی طوطینین یانینا سوخاراق یئنه سوروشار:
- باشقان ائوه گلنده نه دئیهجکسن؟
طوطی جیغیلدایا- جیغیلدایا یئنه:
- خوش گلدین شئونیست دئیهجگم- دئیر.
ایشکنجه اوچ-دؤرد کره تکرار اولونجا طوطی دایانا بیلمهییب:
- خوش گلدین باشقان دئیهجگم – دئیه جانینی قورتارار.
ائرتهسی گون باشقان گلینجه، دوکانچی قوشون تربیه اولدوغونو سؤیلر. باشقان بونو دئنهمک ایستهیهرک طوطیدن سوروشار:
- من ائوه گلنده نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین باشقان دئیهجگم- دئیر طوطی.
- یانیمدا ایرج افشار اولسا نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین باشقان!..خوش گلدین ایرج! دئیه جگم.
- یانیمدا ایرج افشار،بیرده احمد کسروی اولسا نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین باشقان!..خوش گلدین ایرج!..خوش گلدین احمد!.. دئیهجگم.
- یانیمدا ایرج افشار،احمد کسروی، محمدعلی فروغی، عنایت اله رضا و.. اولسا نه دئیهجکسن؟!
طوطی بیرآز سوسدوقدان سونرا دوکانچییا دؤنوب دئیر:
- گئت باتومی گتیر!.. بو آلچاق گئرچکدن شئونیست!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
تانینمیش هوقوقشوناس، پروفئسسور فرهاد مئهدیئو محاربه، وتنپرورلیک مؤوضوسوندا یازیلان اثرلرین یوخلوغوندان گیلئیلنیب:
«محاربه وزیتیندییک، اما اورتادا بیر دنه ده اولسون جدی بدیعی اثریمیز یوخدور. نیه کئچمیش قاضیلردن اینتئروولر آلیب، سونرا بونلاری ندن پووئست، حکایه، رومانا چئویرمیرسینیز؟ بو ایل بیر یازاریمیز کیتاب یازمیشدی، آلدیم، اما خجالتیمدن ائوه آپارمادیم، توللادیم».
کولت. آز مؤوضو اطرافیندا یازارلارا بو سواللا مراجعت ائدیب:
«سیزجه، دوغرودانمی ادبیاتیمیزدا محاربه مؤوضوسوندا یازیلان کئیفیتلی اثر یوخدور؟»
تنقیدچی اسد جاهانگیر:
«قاراباغ محاربهسی مؤوضوسوندا یازیلیب، اما کولتا چئوریلهن اثر یوخدور. حیات موباریز ایبراهیموو کیمی قهرهمان یئتیردی، اما ادبیات اونون بدیعی قارشیلیغینی وئره بیلمهدی. بونون بیر سببی اودور کی، یازارلار سنگرده اولماییب. کیمدنسه ائشیتمکله یازیلان اثرین تأثیری اولماز. یازیچی محاربهنی گؤزویله گؤرمهلیدیر. سیفاریشله هجج قبول اولونماز. یازیچینین سنگر حیاتی ایله تانیشلیغی اوچون اونو جبههیه ائزام دا ائتمک اولار. ایکینجی دونیا محاربهسینده بو پراکتیکادان گئنیش ایستیفاده اولونموشدو. بو ایشله طبیعی کی، دؤولت و یارادیجیلیق قوروملاری سوییهسینده مشغول اولماق لازیمدیر. منجه، قاراباغ محاربهسینده ان یاخشی اثرلر قلبهدن سونرا یاراناجاق. اینشاللاه، او گون اوزاقدا دئییل».
یازیچی خالید کاظیملی:
«محاربه و وتنپرورلیک مؤوضوسوندا ایستی-ایستی یازیلان اثرلرین ادبیاتا، چکیلهن فیلملرین ایسه اینجسنته دخلی یوخدور، اولا بیلمز. بوتون حاللاردا بو تبلیغات واسطهسی اولاجاق، «دوشمهن پیسدیر، بیز یاخشیییق» فیکرینی آشیلایاجاق. محاربه حاقیندا ان یاخشی اثرلر چوخ-چوخ سونرالار، بوتون ائموسییالار سویویاندان، کونفلیکتلر چؤزولهندن سونرا یارادیلیر. و بونلار سویوق باشلا، ائموسییاسیز یارادیلمالیدیر. بو مؤوضودا یازیلان اثرلرین باشلیجا قایهسی هومانیزمی تبلیغ ائتمک، بشری دیرلرین اوستونلویونو گؤسترمک اولمالیدیر. ایندی ایسپیلبئرق ده گلسه، اورتایا قاراباغ موناقیشهسینه دایر یاخشی فیلم قویا بیلمز. بو باخیمدان واختاشیری اولاراق کیملرینسه ادیبلردن، رئژیسسورلاردان محاربهیه دایر گؤزل اثر طلب ائتمهسی آبسورددور و بوشبوغازلیقدیر».
ژورنالیست، قاضی رئی کریموغلو:
«اصلینده، بو، ایللردیر منی ناراحات ائدن مسئلهدیر. دایما یازارلارلا تماسدا اولموشام. محاربهده گؤردوکلریمی دئتاللارینا قدر اونلارا دانیشمیشام، بعضیلرینی خاطره کیمی یازمیشام دا. اما بونلاری ادبیاتا گتیرمک لازیمدیر. کیم گتیرهجک؟ گتیره بیلمیریک. اومید بسلدییم یازارلار دا وار، لاکین اونلار دا باشقا ایشلرله باشلارینی قاتیرلار. هدفلیری یالنیشدیر. پروبلئم ده بودور.
پروفئسسورون دئدیکلرینده ده حقیقت پایی وار. اؤزو ده چوخدور. اما یوخدور دا دئیه بیلمرهم. آز دا اولسا بدیعی اثرلر یازیلیب. مثلاً، «دولو» رومانینین آدینی چکه بیلرهم. آیری-آیری اوغورلو و اوغورسوز عملیاتلاردا دونیانین دقتینی چکه بیلهجک او قدر حادثهلر اولوب کی. منجه، بو مؤوضودا ان یاخشی اثرلر قاراباغ پروبلئمی حل ائدیلهندن سونرا یازیلاجاق».
یازیچی خئیرددین قوجا:
«فرهاد معلم حاقلیدیر. محاربه مؤوضوسوندا آقیل آبباسین «دولو» رومانیندان باشقا ائله گؤزچارپان بیر اثر یوخدور. گؤرورسونوز، روسلار محاربه مؤوضوسوندا نئجه گؤزل اثرلر یازیرلار، فیلملر چکیرلر... مئهدی حسینزادهلری، موباریز ایبراهیموولاری، فرید اهمدوولاری چیخماق شرطیله بیز نه ووروشا بیلیریک، نه ده قهرهمانلیق تاریخینی یازا بیلیریک».
یازیچی ایمیر مممدلی:
«زننیمجه، شرط دئییل کی، محاربه بارهده شئدئور اثرلر ائله محاربه وضعیتینده یازیلسین. عمومیتله، پوبلیسیستیک یازیدان فرقلی اولاراق، محاربه کیمی موهوم حادثه حاقدا یازیلان بدیعی اثره دیستانسییا، واخت لازیمدیر. یازیچییا زامان لازیمدیر کی، حادثهنی یاخشی-یاخشی درک ائدیب، درین قاتلارینا باش وورا بیلسین. ایستهنیلهن حادثهیه همین آن رئاکسییا وئرمک داها چوخ ژورنالیستیکانین، پوبلیسیستیک ادبیاتین ایشیدیر. البته، یازیچی هم ده پوبلیسیست اولاراق اؤز فیکرینی دئمهیه، مؤوقئیینی مهارتله بیلدیرمهیه قادیر اولمالیدیر. همین پوبلیسیستیک قئیدلر گلهجکده گؤزل بیر بدیعی اثرین اساسینی دا تشکیل ائده بیلر. عمومیتله، بئله دوشونورهم کی، محاربه مؤوضوسوندا یازیلان ایستهنیلهن شئدئورین حاقلی طرف اولاراق بیزه ده آیدیتی وار. اؤز شئدئورلریمیز عرصهیه گلندک، گنجلریمیزده وتنپرورلیک روحونو داها دا یوکسلتمک مقصدی ایله دونیا ادبیاتینین، او جملهدن تورک ادبیاتینین، اینجسنتینین پارلاق نومونهلریندن ده فایدالانا بیلریک. بونونلا بئله، البته، یازیچیلاریمیز موتهمادی اولاراق بو بارهده دوشونمهلی، قلبه سوراقلی اؤز شئدئورلرینی یاراتماغا جهد ائتملیدیرلر».
یازیچی-ژورنالیست، ایستئفادا اولان پولکوونیک-لئیتئنانت ایبراهیم روستهملی:
«اونا گؤره کی، بیزیم، عمومیتله، محاربه حاقیندا تسوووروموز یوخدور. یا دا چوخ ضعیفدیر. بو تسووورلرله هانسی یارادیجیلیق محصولوندان صحبت گئده بیلر!؟ اونون-بونون دیلیندن نسه ائشیتمک ده بس ائلمیر. اگر دونیا تجروبهسینه دقت یئتیرسک، گؤرریک کی، ان یاخشی محاربه اثرلری محاربهده ایشتیراک ائتمیش مؤلفلر طرفیندن یازیلیب. آد چکمهیه احتیاج دویمورام. بیزیم کابینئت شاعرلریمیزدن، کابینئت یازیچیلاریمیزدان نسه گؤزلمییمیز لوزومسوزدور. محاربه اؤز سیرلرینی محاربهنین ایچینده اولانلارا آچیر آنجاق...»
شاعر آقشین یئنیسئی:
«آذربایجان یازیچیسی نیه وطنه شئیر یازمیر» دئمک - اوخوجو اولماماق، صنعتین چاغداش مؤوضولاریندان اوزاق اولماق دئمکدیر. ایندی محاربه ایله یالنیز کینو و کاریکاتورا مشغول اولور. روسییا و تورکییهنی چیخماقلا دونیادا محاربهیه هئیران اولان ادبیات یارادان خالق یوخدور. چار و سلطان سیاستدهکی بوشلوقلاری دولدوروردو ادبیاتین قوربانلاری ایله. ادبیات محاربهیه حصر اولوناندا دینی میسسییانی اوزرینه گؤتورور. یازیچی جننت ود ائدن مقدس فیریلداقچییا چئوریلیر. ایکینجیسی، محاربه دؤولتلرین کاوغاسیدیر، دؤولت پاترونا پول خرجلدیی کیمی، اؤز کاوغاسینین شعرینه ده پول خرجلهمهلیدیر. ایندی دونیانین هئچ بیر اوردوسو شئیر حسابینا دؤیوشمور، دوشمهن اؤلدوردویو اوچون مااش آلیر».
جئیهون موساوغلو:
"محاربه مؤوضوسوندا خئیلی اثرلر یازیلیب. اولا بیلسین هانسیسا اثر هانسیسا یازیچینین خوشونا گلمهسین، بو بوتؤولوکده محاربه ادبیاتینین یوخلوغونا دلالت ائتمیر. ایستعدادلی یازاریمیز ووساله مممدووانین قلهمه آلدیغی لئنت. آز سایتینین لاییحهسی اولان "اسیر دوشرگهسی" کیتابلاری مؤهتشهم نومونهدیر. او اثرلرده محاربهنین دهشتلری چیلپاقلیغی ایله گؤستریلیر. قاراباغ محاربهسینه هس اولونان "دولو" اثری و عینی آدلی فیلمی، "یاریمچیق خاطرهلر" فیلمی محاربهنین رئاللیغینی گؤستره بیلهجک سویددیرلر. شخصاً منیم محاربه حیاتیندا بیر عسگرین یاشانتیلاریندان بحث ائدن ایکی حکایهم وار. البته راضییام کی، داها بؤیوک و چوخ سایدا اثرلر یازیلملیدیر. اونوتمایاق تاریخی حادثهلره حصر اولونان سامباللی بدیعی اثرلر او حادثهلردن خئیلی ایللر سونرا یازیلیر".


text:
ناتو تیک اوچری هلاکت گه اوچره دی
ناتو کوچلریگه کوره اوشبو کوچلرگه تیگیشلی بیرتیک اوچر افغانستان شرقیده هلاکت گه اوچره گن، نتیجه ده ایککی عسکر قربان بولگن.
ناتو کوچلری تمانیدن ترقه تیلگن خبرنامه ده اوشبو حادثه ده ایککی چیت ایللیک عسکرنینگ قربان بولگنی معلوم قیلینگن.
حاضرگه قدر هم اوشبو تیک اوچرنینگ قندی هلاکت گه اوچره گنی بیللی ایمس.
اما، ناتو کوچلری نینگ افغانستانده کی سوزچیلردن بیری تیک اوچرهلاکتگه اوچره گن منطقه ده عصیانچیلر فعالیتی بولمه گنینی اورغولب اوشبو حادثه گه عصیانچیلر قولی بولمه گنی ممکن دیب سوزیوریتگن.
تیک اوچر هلاکتی باعث قربان بولگن چیت ایللیک عسکرلرنی کیم لیک حجتی فاش ایتیلمه گن.
شونینگ دیک تیک اوچرنی انیق قیسی منطقه ده هلاکت گه اوچره گنی هم خبربیریلمه گن.
ناتو کوچلریگه تیگشلی تیک اوچر لر تخنیکی عارضه لر ویاده عصیانچیلر هجومی باعث هلاکت گه اوچره ب خلق ارا کوچلرنینگ قربان بولیشگه سبب بولیب کیلگن.
نیچه مرته قوراللی عصیانچیلر تاغلی منطیقه لرده ناتو تیک اوچرلرینی راکت بیلن هجوم گه الیشگه قادیر بولگندی.
ناتو تیک اوچرلریدن اکثراً عسکر لرنینگ انتقال بیریش و اوریش منطقه لرده مواد ایتکزیش اوچون فایده له نیله دی.


text:
آنلاق
دوکتور جئری
شاختا-سازاقدان تئیمور آغانین قهوهخاناسینا قیسیلیب اویان-بویاندان دانیشیردیق. اؤلکهده میللی- مدنی حاقلارین نئجه آلینماسی حاققیندا قونوشماغا باشلایاندا میرزه نیظام ایچری گیردی. قولتوغوندا یئکه بیر نار موشامباسی وار ایدی. نارلار آدمین اوزونه گولوردو! آیاغا قالخیب یئر گؤستردیک. میرزه نیظام اگلهشیب نارلاری کیمسهیه بویور ائتمهدن اؤزو ایله دیوارین آراسیندا اوتوراجاغین اوستونه قویدو. بیر-بیریمیزین اوزونه باخدیق. من دریندن بیر آخ چکینجه اوستاد دفتری یئریندن قالخیب نار موشامباسینی میرزه نیظامین یانیندان گؤتوروب میزین اوستونه بوشالداراق دئدی:
- سنین آنلاغین یوخدور تعاروف ائدهسن بیزیمکی هارا گئدیب؟!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
مؤمینلر اؤلندن سونرا هارایا گئدهجکلر؟
دوکتور جئری
شئیخ آغا بافاسیلینی آلماندا عمل ائلهییب اؤلکهیه قاییدینجا مینبره چیخیب خالقی تقوایا چاغیراراق مؤمینلرین اؤزلیکلرینی بیر-بیر سایماغا باشلایاندا، اؤن سیرادا اوتورموش قلئیچی مورتوض سؤزلرینی کسیب سوروشدو:
- آغا مؤمینلر اؤلندن سونرا هارایا گئدهجکلر؟
شئیخ آغا کیتابدا اوخودوغو جنتدن دانیشماق ایستهینده بیردن فیکیری یاتدیغی خستهخانایا گئدیب، غیلمان کیمی اوغلانلارین آلتینا قاب گتیردیگینی، ملگهبنزهر قیزلارین واختلی واختیندا یئییب- ایچدیگینی قاباغینا قویدوغونو، حوریتک قادینلارین قولتوغونا گیرهرک خستهخانین گولو-چیچکلی باغیندا گزدیردیگینی خاطیرلایاندا دیلیندن چیخدی:
- مؤمینلر اؤلندن سونرا آلمانا گئدهجکلر!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ایران میللتی آج دئییل!
دوکتور جئری
شئیخ آغا گون اورتا چاغی مسجیده گئدنده، تلویزیونون موخبیری قاباغینی کسدی:
- حاج آغا سیزدن بیر سورغو سوروشا بیلهرم؟
شئیخ آغا باشی ایله "هه" دئدی.
- آمریکانین جومهور باشقانی دونالد ترامپ دئییب: ایران میللتی آجدیر. سیزین بو سؤزه گؤره فیکریز ندیر؟
شئیخ آغا قاش-قاباغینی ساللادی:
- ترامپ آنلاماییب بئله دئییب. آمریکانین میللتی آجدیر! بیزیم میللت لاپدا توخدور. هئچ یانا گئتمیرم، من ائله اؤزومو دئییرم. دونن مشدی خوجاوئردینین ددهسینین قیرخی ایدی. ناهار دویونجا قئیمهپیلوو یئدیک، هله بیر قاپلامادا دولدوروب ائوه آپاردیم. آخشامی دا بزاز حاجی محمدعلینین قیزینین کبین کسمهسی ایدی. یئددی چئشید پیشمیش حاضیرلانمیشدی. یئریز بوش تپه-تیخلام یئدیک. قاییداندا دا یئکه بیر قاپلاما قولتوغوما وئردیلر. بوگون سحر نامازینی قیلدیقدان سونرا دا بیر آللاه بندهسی مسجیدده یاغلی چؤرک پایلادی. چوخ یئمهلی ایدی، بئش دنه یئدیم، یئددی-سککیز دنه ده ائوه آپاردیم...
موخبیر شئیخ آغانین سؤزلرینی کسدی:
- حاج آغا سیز همیشه خئیرده-شرده اولوب بیر تورلو قارنیزی دویورورسوز آمما میللتین دورومو بئله دئییل آخی!!
شئیخ آغا قاققاناق چکیب گولدو:
-هاهاها... رحمتلیگین اوغلو سن نه فیکر ائلهییرسن..میللتین دورمو بیزدن ده یاخشیراقدیر؟!
موخبیر چاش-باش اولدو:
- سیز هارادان بونو دئییرسیز؟!!
بو کز شئیخ آغا سوروشدو:
- سن بیلیرسن سوغانین کیلوسو نئچه مین تومندیر؟
- چوخ باهادیر.. اوچ مین، اوچ مین بئش یوز تومن..
- سن بیلیرسن سوغان نییه بو قدر باهادیر؟!
- ...
- بیلمیرسن من دئییم؛ سوغان بونا گؤره باهادیر، میللت بوللوجا سوغان آلیب یئییرلر ایشتاهلاری آچیلیسن آرتیقراق یئیه بیلسینلر!
موخبیر پرت اولدو:
- حاج آغا! میللتین چوخو آیدا بیر کیلو ات آلیب یئیه بیلمیر، سیز دئییرسیز: سوغان یئییرلر ایشتاهلاری آچیلسین؟!!
شئیخ آغا اگری- اگری موخبیره باخدی:
- نییه یئیه بیلمهسینلر؟.. دؤولت اوجوز اتی تؤکوب بازارا.. یئیهنه مینت!
- بئله ایسه، حاج آغا سیز آیدا نئچه کیلو ات یئییرسیز؟!
شئیخ آغا قاشلارینی چاتیب بیر آز سال-چیخدان سونرا دئدی:
- قیرخ کیلو، قیرخ بئش کیلو!
موخبیر شاشیردی:
- شوخلوق ائلهییرسیز؟!!
شئیخ آغا "یوخ" دئمک ایستهینده، بیر گنج موتورنو اونلارین یاخینلیغیندا ساخلاییب" حاج آغا! حاج آغا! دا...می یئیهسن" دئیهرک باسدی گازا.
شئیخ آغا گولومسهدی:
- ملاحیظه بویوردوز..ائله ایکی یوز اللی قیرام بو!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
هر شئی باهالاشسادا...
دوکتور جئری
والیلیگین ائشیگی قالابالیق ایدی. خالق بیردن-بیره قیزمیشدی سانکی. کیمی آیاغین یئره تاپداییردی، کیمی فیشقا چالیردی، کیمی هارای تپیردی، کیمی یامان دئییردی، کیمی باشینا تاپداییردی، کیمی آغلاییردی...
والی تدریرگین-تدریرگین اوتاغیندا وار-گل ائدیردی. یاردیمچی ایچری گیردی. والی طرفینه قوشدو:
- نولوب؟!.. بورادا دا میللت باهالیق اوچون ائشیگه تؤکولوبلر می؟!
یاردیمچینین دوداق بوزمهسیندن بیر شئی آنلامایان والی اؤفکهلندی:
- سؤیله گؤروم میللت نه دئییر؟! نه ایستهییر؟!
یاردیمچی درین بیر سولوق آلدیقدان سونرا دیله گلدی:
- قوربان خالق دئییر:
چالدی- چاپدیلار قالسین اویاندا،
قاپدی-قاچدیلار قالسین اویاندا،
ایشسیزلیک، یوخسولوق، اعتیاد قالسین اویاندا...
بئنزینی،گازوییلی باهالاشدیردیز دینمهدیک!
گازی، برقی، سویو باهالاشدیردیز دینمهدیک!
ائوی، کرایهنی باهالاشدیردیز دینمهدیک!
داوانی، درمانی باهالاشدیردیز دینمهدیک!
چایی، چؤرگی باهالاشدیردیز دینمهدیک!
یاغی، دوگونو باهالاشدیردیز دینمهدیک!
اتی، تویوغو باهالاشدیردیز دینمهدیک!
یئرآلمانی، سوغانی باهالاشدیردیز دینمهدیک!
میوهنی، گؤیو باهالاشدیردیز دینمهدیک!
یاردیمچینین بوشبوغازلیغیندان دؤزومو توکهنن والی قیشقیردی:
- بئله ایسه درد-چورلاری ندیر؟!!
یاردیمچی باشینی آشاغی سالیب فیسیلدادی:
- قوربان دئییرلر: کفنی باهالاشدیردیغیزدان آیاغیمیزی اوزادیب راحات اؤله بیلمیریک!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ان بؤیوک یالان هانسیدیر؟!
دوکتور جئری
داناباش کندینین میللت وکیللری، ایبیش ایله قیبیش رستوراندا یئییب ایچدیکدن سونرا گارسونو چاغیریب دئدیلر:
- بیز مرج باغلامیشیق هر هانکیمیز ان بؤیوک یالانی سؤیلهسه، میزین حسابینی او بیریسی اؤدهیهجک. بو اوزدن سیزدن ایستهییریک بیزیم آرامیزدا قضاوت ائلهیهسینیز.
گارسون گولومسهیهرک راضیلیغینی بیلدیردیکده، ایبیش دئدی:
- بیز مجلیسده بیر لایحه تصویب ائلهمیشیک؛ 97-نجی ایلده اورمو گؤلو فلاکتلی دورومدان قورتولوب اسکی حالینا قاییداجاق.
بونون آردینجا قیبیش سؤزه باشلادی:
- بیزده مجلیسده بیر لایجه تصویب ائلهمیشیک؛ 97-نجی ایلده آذربایجانلیلارین میللی-مدنی حاقلاری وئریلیب مدرسهلرده تورکجه اوخوتدورولسون.
گارسون بیر ایبیشین، بیر قیبیش اوزونه باخدی. میللت وکیللری ماراقلا گؤزلرینی گارسونون آغزینا تیکدیلر. گارسون میزین حسابینی الینده بوزوشدوره رک دئدی:
- ایکینیزده منده قوناقسینیز!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
زنجان و یا زنگان - آذربایجانین ان بؤیوک محللاریندان بیری اولان خمسه محالینین مرکز شهریدیر. بو شهر اولدوقجا الوئریشلی جغرافی شرایطه مالیکدیر و دنیز سوییهسیندن ۱۶۰۰ م هوندورده یئرلشیر .بونا گؤره ده شهرین قیشی نیسبتا سویوق اولماقلا برابر، هم ده اوزون اولور.
کولت. آذ خبر وئریر کی ، زنجانین اطرافیندا میس، قیزیل، جیوه و. س قیمتلی یاتاقلارین اولماسی دیگر طرفدن یاخین، هابئله اورتا شرقله موهوم تیجارت یوللارینین اوستونده یئرلشمهسی اونون تاریخاً اجتماعی-اقتصادی یوکسلیشینه شرایط یارادیبدیر. منبعینی سلطانییه داغلاریندان آلان قیزیل اوزن چایی ایله بیرلشن زنجان چایی خمسه محالینی بول سو ایله تعمین ائدیر. زنجاندا اولان اکین یئرلری، باغ و بوستان ساحهلری بو چایدان باشقا بیر نئچه کیچیک چای واسیطسیله ده سوواریلیر. زنجان اراضیسی قدیم دؤورلردن اؤزونون گنیش چمن اراضیلری و اوتلاقلاری ایله مشهوردور. اولدوقجا بؤیوک یئرآلتی و یئر اوستو ثروتلره مالیک اولان بو یئرده، یاشاییش اوچون لازیم اولان بوتون نعمتلر کیفایت قدر مؤوجوددور. زنجان اطرافیندا بوغدا، آرپا، دویو و دیگر دنلی بیتکیلرله بیرلیکده موختلیف نؤوعلو، هابئله اولدوقجا کئیفیتلی میوهلر ده یئتیشدیریلیر.
زنجان شهرینین اینشا ائدیلمهسی تاریخی هلهلیک دقیق دئییل. ایران عالیملری شهرین تاریخینی ایندییهنه قدر آراشدیرماییب . لاکین بیر سیرا یازیلی منبعلرده بو شهرین قدیم آدینا تصادف اولونور. بئله کی، پتولومی آتروپاتنا اراضیسینده اولان بیر سیرا قدیم شهرلرله (قازاکا، فرااسپا، فاناسپا) یاناشی آقنازانا شهرینین ده آدینی چکیر. آقنازانا زنجان شهرینین قدیم آدیدیر. شهر آتروپاتنانین موستقیللیگی، همچینین پارفییا و ساسانیلر دؤولتیندن آسیلیلیق دؤورونده آذربایجانین گؤرکملی شهرلریندن اولوب.
زنجان شهری عرب ایشغالی دؤورونده ده اؤز ایستراتژی اهمیتینی ساخلایا بیلیب. شهرین آبادلیغی و آکتیو تیجارت حیاتی حاقیندا عرب منبعلری قیمتلی معلوماتلار وئریرلر.


text:
امریکا لیک عسکر حربی سیز افغانلر گه قیلگن هجوم اتهامی نی قبول قیلگن.
بیر امریکا لیک عسکر بو اولکه نینگ حربی محکمه سیده عادی اهالی گه هجوم قیلگن اتهامی نی قبول قیلدی. رابرت استیونز قوشیمچه اون بیر امریکا لیک عسکر لر بو اولکه کوچلری نینگ سقلاوچی عسکرلریدن دیر کیم افغانستان حربی بولمه گن اهالی سیده هجوم اویشتیرگنلیگیگه عیب لنگن لر. 25 یاشیگه رابرت استیونز ، ایککی افغان دهقان نینگ اولدیریشی همده ، ایککی تعمیر آرسیده اجازه سیز بیر شکلده بمب تشله یشیگه عیب دار تانیلگن. اوشبو امریکا لیک عسکر نینگ ایتیشیچه ، هجوم اویشتیریش جریانیده ، عمدی شکلده ایککی دهقان گه قره ته اوق آتیب اولر نینگ اولدیرگن. رابرت استیونز بیلن قوشیمچه اون بیر باشقه امریکا لیک عسکر لر هم واشنگتن نینگ حربی بیر محکمه سیده تارتیلگن لر. بو عسکر باشقه عیب دارتانیلگن امریکا لیک عسکر لر نینگ برابریده محکمه گه یاردم بیریش اوچون ، شهادت بیریشی نی موافقت قیلگن. اوشبو متهم عسکر لر نینگ بیش کیشی سی ، 2010 نچی میلادی ییلی ده اوچ حربی سیز افغان نینگ هلاک قیلیب ، اوشبو افغان لر عصیانچی گروه لردن دیب صحنه سازلیک قیلگنلیک لری ایتیلگن. اوشبو عسکر ، قربان بولگن افغان لر بیلن هم رسملر چیکگن لر. اگرده اوشبو رسم لر ترقه تیلسه کتته جنجل لر صورت تاپیشی ممکن. اوشبو قضیه نینگ حاکمی ، قولگه کیلگن رسم لرنینپ ترقه تیلیشینی آلدینی آلیب ، بو رسم لر محکمه سند لری نینگ بیر قسمی دیر دیب ایتگن. اوشبو قضیه گه اصلی متهم کالوین گیبز آتلی بیر عسکر دیر. بو کیشی نیچه قتل قضیه سیده عیب دار تانیلگن. عین حالده بو عسکر ، انسان لر ایاغ و قول لری نینگ سویه ک بوله ک لری همده جسد لر تینناغ لری نینگ چیقاریب ، آلیشیگه عیب دار تانیلگن. امریکا قشونی ، بو قضیه ده گی بیرینچی تیکشیریش ایشی نی سپتامبر آییده باشله دی. اوشبو امریکا لیک عسکر لر نینگ نیچه کیشی سی ، بیر جسد گه بیچاغ اورگن لیگیگه ، باشقه لر نینگ اوشبو قضیه خصوصیده ساکت قیلیشگه مجبور ایتیش اوچون عیب دار تانیلگن لر.


text:
تارکان
تارکان تَوَت اوغلو ، تورکیه لی دونیادا تانینمیش آدلیم پاپ و راک طرزینده اوخویان. 29 میلیون آلبوم ساتیشی ایله ، تورکیه نین ان باشاریلی موسیقی چی سی دیر. تارکان 1972-جی ایلین آوقوست آیی نین 17 سینده آلمانین فرانکفورت شهرینده آنادان اوْلموشدور. تورکیه یه قاییداندان سونرا، آتاسی علی تَوَت اوغلونون تصمیمی ایله 13 یاشیندا کارامورسَل کلاسیک تورک موسیقی کالجینده تحصیله باشلادی. کارامورسل اورتا کالجین قورتاراندان سونرا کارامورسل موسیقی گروهونادا گیردی و داها سونرا اوسکودار موسیقی گروهوندا دا موسیقی بیلیمینه آرتیردی.
تک ماهنیلار[دَییشدیر]
- شیماریک (سیرتیق) ، سپتامبر 1998
- شیکیدیم، فوریه 1999
- کوزو کوزو، آوقوست 2001
- هوپ، اوکتوبر 2001
- بونس (آتیلما / یئرلی و میلتلر آراسی) ، اوکتوبر 2006 و ژانویه 2006
- اودلاندیر (Start the Fire / یئرلی و میلتلر آراسی ) ، مارس 2006
- اویان، مارس 2006
- سئودانین سون ووروشو، مئی 2010
آلبوملاری[دَییشدیر]
- یینه سنسیز، دسامبر 1992
- آجاییبسین (عجاییبسن)، آوریل 1994
- اؤلوروم سانا، جولای 1997
- میلتلر آراسی دیبات، سپتامبر 1998
- کارما ، جولای 2001
- دودو ، ژوئن 2003
- یاخینا گل (Come Closer) انگلیزجه بیرینجی آلبوم، آوریل 2006
- متامورفوز، دسامبر 2007
- متامورفوز ریمکسلری، جولای 2008
- آدیمی قلبینه یاز، جولای 2010


text:
Sunday, May 29, 2011
Mankurt
بـیــز کــیـــم؟
(مانگـقـورتلیق حاقیندا کلام آغیز گوررینگ)
بیرینی آتا- بابا دأپلریندن داشلاشدیریپ، گچمیشینی اونوتدیریپ، اؤز حالقی نینگ ملی و روحی بایلیقلارینا دوداق چؤویره ر درجه سینه یتیرمأگه سیاسی ترمینولوگیادا "الینه اتمک" دییلیأر.
البنه/ الیناسیون سؤزی نینگ مانیسینا دولی دوشونمک اوچین قیرقیزیستانینگ دونیأ بللی یازیجیسی چنگیز آیتماتوف ینگ "عاصیرا بارابار گون[1]" رومانینی اوقاماغینگیزی ماصلاحات بریأرین. شول رومان اساسیندا تورکمنیستان- تورکیه کینوماتوگرافلاری نینگ اورتاق صوراتا دوشورن فیلیمی- ده دیسنگ تأسین. شول فیلمده تورکمنیستان مشور آرتیستکاسی مایاگؤزل آی مأدوا و حوجادوردی نارلیف، تورکیه لی طارق تارجان یالی آرتیستلر اؤز روللارینی دیسنگ باشارجانگلی یرینه یتیریپـدیرلر.
رومان یا- ده فیلم شئیله باشلانیار. پاراخات اوتوران تورکلرینگ اوستونه چین طاراپیندان سیل یالی آقیپ گلین "ژوان- ژوان" دیین واغشی بیر توپار هجوم ادیپ، اولاری غیریار، ماللارینی تالایار و ییگیتلرینی قول اتمک اوچین یسیر آلیپ گیدیأر. یسیر دوشنلرینگ آراسیندا طوی توتوپ اؤیله نیپ دوران حانینگ اوغلی- دا (فیلمده یول آمان/طارق تارجان) بار.
"ژوان- ژوان" لار یسیر آلیپ گتیرن ییگیتلرینگ ساچلارینی سیریپ، تأزه سویولان دویأنینگ حامینی تلپک یالی ادیپ اولارینگ باشینا یاپشیران یالی ادیپ داقیپ، ال-آیاقلارینی دانگیپ گونینگ آشاغیندا یاتیریارلار. بیرنأچه گوندن سونگرا حام غاتاپ باشلایار و اونی گه یدیریلن آدامی غاتی غینایار. اونونگ ساچی بولسا ترسینه یاغنی به ینسینا طاراپ اؤسیأر. غاراض شئیدیپ اول اؤز گچمیشینی اونودیپ، تأزه حوجایین ینگ قولونا اؤوریلیأر. بو واقعادان آی، یئل گچیأر. یول آمانینگ اجه سی (فیلمده مایاگؤزل آی مأدوا) اوغلونینگ گؤزله گینه چیقیار. چوپانه اؤریلن حان اوغلونی تاپیار. اونی آلیپ غاچجاق بولیار. اما یول آمان اؤز اجه سینی تانامایار. اجه سینی چاغالیقدان اونونگ بوینونا داقیلان دوومأنی جینگگیردادیپ باشلایار. یول آمان بیرآز اویلانیپ گچمیشینی یادلاجاق بولیار ولی واغشی حانینگ سرکرده سی: "اول عیال سنگ دوشمانینگ، اونی آتیپ اؤلدیر" دییپ یول آمانا بویروق بریأر. ییگیت گؤزینی غیرپمانی، اجه سینی اوقا توتوپ اؤلدوریأر. اینه بو ییگیت دولی مانگقورتلاشان یاغنی مانگیزی/ به ینیسی غوران(مانگ = مانگیز، قورت = غوریماق)
مانگقورت بولان آدم سؤگونجه، کأیینجه، کمسیدمأ بویون بولیار، اوندا بو زاتلارا غارشی دوشونجه دویبوندن یوق. اول بریلن بویروغی، گؤرکزمأنی گؤز یوموپ یرینه یتریأر، بریلن بویروق حاقیندا اویلانانوق، اونونگ اویلانماغا حاقی یوق، اونگا گؤزی- ده یته نوق. باریپ یاتان "لـپـبه ی آقا". "تلپک گتیر دییسنگ، کله گتیریأر". مانگقورت یاد مدنیتی اؤزینگکی یالی سؤییأر، اونگا ایخلاص بیلن حیذمات ادیأر.
یورت باسارلار حالقینگ گرچک اوغوللارینی سایلاپ اولاری اؤز "اؤسن" مدنیتلرینده یتیشدیرمک! اوچین مرکزه ایبریأرلر. اولارینگ آنگینی زأهرلأپ، اشیتمه دیک حوش سؤزلری بیلن به یینلرینی یوویارلار و اولاری صادیق غولا اؤویریأرلر.(آتش بدون دود سریالینده تهرانده اوقاپ دکتر بولوپ تورکمنصأحرا اؤوریلیپ گلن پالاس ینگ رولی). بیز بو تراگه دیانینگ ارضاشانینگ دؤورینده عامالا آشیریلاندیغینی بیلیأریس. تهراندا اوقاتماق بهاناسی بیلن بیرتوپار تورکمن ییگیدینی آلیپ گیتدیلر. بندرشاه (حأضیرکی بندرتورکمن) و آستراباتدا (حأضیرکی گورگن) شأهرلرینده به یینلری یوویان مرکزلر دؤره تدیلر. شول مرکزلرده اوقاپ یتیشن تورکمن ییگیتلر سونگرا "توده" یا- دا "دموکرات" پارتیانینگ آکتیویستلرینه اؤوریلیپ، اولارینگ پروپاگانداسینی ایخلاص بیلن، جان ادیپ یؤره تدیلر. بو پروسس حتی پهلوی رژیمی آغداریلاندان سونگام، بو گونلرم دوام ادیپ گلیأر. نه باتیر ییگتلریمیز فدایی لارینگ یا- دا پارسلارینگ باشغا بیر سیاسی پارتیاسی نینگ یا- دا قوربانی بولدولار و بولوپ گلیأرلر.
بیر یوردی غان چایقامازدان باسیپ آلیپ بولمایشی یالی، تالانگچیلار گؤز دیکن یوردی نینگ آدملارینی "واغشی"، "غالتامان" ... دییپ اولاری غارالاپ، هجوم اتمأگه اساس دؤره دیأرلر. کولونیالیستلر ایلکینجی تاپغیردا بویون اگن حالقینگ بایلیغینی تالایارلار، دورا- بارا اول حالقینگ تاریخینی، دیلینی، ملی بویسانجینی قالپلاشدیریپ، اولاری یوق اتمگینگ اوغرونا چیقیارلار. عالیم سوماقلارینی یوللاپ، ازیلن حالیقینگ آراسیندا اؤز مکیرلی پلانلارینی عامالا آشیرماغا سینانشیارلار. ارضاشانینگ دؤورینده تورکمنصأحرادا حاربی مکدپلر یولا قویولیپ، تورکمن ییگیتلرینی زور بیلن اول یرده اوقادیپ، به یینلرینی زأهرله دیلر. آیاغا غالماز یالی ازیلن حالق حور- حومسی ساقلانیار. مونگا غارامان اگر- ده اولار باسیبالجیلارا غارشی غوزغالانگ توروزایسالار غیزغین گولله، اوق- یاراغ ایشلأپ باشلایار. بو گزک باسیبالجیلار بار گویجی بیلن ازیلن حالقی ماسغارالاپ، اوستوندن گولیپ، ینگیشلرینی طویلایارلار. (شیلات دیین فیلمده حوجامحمدینگ- داود رشیدی نینگ، شیلات ینگ رئیسی- قدکچیان طاراپیندان ماسغارا ادیلیشی یالی). موندان یئیلأک ارک- اختیار، مردلیک قادالاری بوزولیار. بئیله یاغدایی دؤرتمکده باسیبالجیلارینگ پسخیولوگیک قوللوقلاری بار گویجی بیلن ایشله دیلیأر. پهلوی رژیمی نینگ حکم سورن 50 یئللیق دؤرینده بو شوم سیاست اؤز میوه سینی بردی. سونگقی دؤویرلرده حتی تورکمنچه گپله مأنی اونودان ماشالالارا دوش گلیندی.
یورت باسارلار یسیر بولان حالقی مانگقـورتلاشدیرماق اوچین هر دورلی فاکتورلاردان حتی دین دن هم پئیدالانیارلار. اولارا اؤزینی ساتان ملا- مفتی لر گرک. مونگا بیز هم پهلوی هم- ده حأضیرکی دؤورده شایات بولدوق. رژیم طاراپیندان کأبیر آخونلاریمیزینگ آغزینا امگزیک بریلیأر. انتک سیلاغ- مزدا ماشین و ... اولاری رژیمینگ حیذماتکأرینه اؤویریأر. اونسونگ جمعیتـده تأثیرلی بولوپ بیلجک روحانیلار رژیمینگ ادن- اتدیلیگینه "یوق" دییپ بیله نوقلار. اوبادیر، شأهر آدلاریمیزی پارسلاشدیرسینلار، دریادان قاچاق بالیق آولایارلار دییپ ییگیتلریمیزی پایخین اتسینلر، تاپاودی یوق اولار بو یاغدایا غارشیلیق گؤرکزیپ بیله نوقلار. باسیبالجیلارینگ ظالیم سیاساتینا بویون اگمه دیک حاقیقی روحانیلاریمیز بولسا ایزارلانیار، اولارا اؤلوم حاوپی آباندیریلیار.
مانگـقورت بولان آدم "حأ، دوغـریدیر" دیمکدن باشغا زادا یارانوق. اول حتی عالیم یا- دا یازیجی بولاندا- دا، اؤز حالقی نینگ حاقیقی، اینگ دروایس طالاپلاری بیلن مشغوللانمان، آونیق-اوشاق مسئله لر بیلن گویمنیأر. شئیله اومیدسیز یاغدایدا حالق اؤز آرزو-ایسلگلرینی دویشلرینده، دسستانلارینا، اپوسلاریندان گؤزله یأر. سالئرغازان، گؤروغلی، ماغتیموقولی یالی شاخصیتلرینگ اوبرازلاری بیلن یاتیپ توریارلار. "قاهریمانا مأتأچ بولان حالقینگ داد گونینه" دیین ناقیل بو یرده اؤز آیدینگ میثالینی تاپیار.
مانگقورت " یل نیردن اؤسسه شول طاراپا غیشاریار". شئیله یاغدایا دوچار بولان بیر اینتلله گنتینگ دورموشینی شئیله صوراتلاندیرسا بولار:
اول ایلکی بادا داشاردان آبانان مدنیتینگ آراسیندا اریپ، آسسیمیله بولیار.
ایکینجی تاپغیردا اونگا سانجی دگن یالی شوکه بولیار. ایندی "بارسا گلر یا- دا بارسا گلمز" یولونگ چاتریغیندا دوراندیغینی آنگیپ غالیار. بو تاپغیردا اول اؤز حالقی نینگ چکیپ گلیأن جبرینی اؤورنمأگه سینانشیار. اما مونی تویس یؤره گی بیلن دأل، مکانیکی گؤرنیشده- کیچی دیلدن بأرده ادیأر. شول سبأپدن حالقینگ یؤره گینده اورناشیپ بیلمه یأر. جانسیز ماشین یالی دویغولانیار.
اوچونجی تاپغیردا جادیلانان دونی سیریپ تاشلاپ، سؤوش دونونی گه ییأر و اؤز حالقی نینگ ایسلگ-آرزولارینی بیان ادیپ باشلایار. چاغالاری بیلن انه دیلینده گورلشیأر. یئللار بویی "اینترناسیونالیزمه" "حالقلارینگ دوستلوغینا" ادن قوللوغی نینگ پوچدیغینا دولی گؤز یتیریأر. موندان بویانا اول اؤز ناسیونینا/ حالقینا قوللوق اتمأگه ائمتیلیار. شونلوق بیلن اول اؤزینی تاناپ باشلایار. "اؤزینی تانان ولی" دییلیپدیر.
قورقـی دوگمی/ عالاماتی آیریلیپ باشلانسونگ اول یورت باسارلارینگ غارشیسیندا باشینی دیک توتماغی باشاریار. ایندی اول اؤزینی تأزه دن دونیأ اینن یالی، حاقیقی انسان یالی دوییار. اونونگ هر بیر سؤزینده "واطان"، "ایل- گون" سؤیگوسی مؤچ اوریار. حالق اونونگ داشینا یئغنانشار. اونونگ دوشونجه سینده "ارکینلیک" بیلن "حالق" بیری- بیریندن آیریلماز" اوغورداش سؤزلره اؤوریلیأر. کؤمورینگ مونگ غات یرینگ آستیندا الماسه اؤریلیشی یالی، بیزینگ بو اینتلله گـنتیمیز- ده تاپلانیپ باشلایار، کسگیر آلمازا اؤریلیأر. شئیله لیک بیلن تأزه بیر اینانچ دؤره یأر. اینه اوندان سونگ اول "بیز کیم؟" دییپ اؤزینه سوراغ بریأر.
*********************
آدم پاخیر گؤزونی آچیپ داش- تؤوه رگینی تاناپ باشلانسونگ اونونگ آنگیندا مونگ دورلی سوراغ دؤره یأر. اول ایلکی بادا انه-آتاسینی، یادینی- یاقینینی، قونگشی- قولامینی تاناماغا سینانشیار. حاص دوغروسی اؤزینی تاناماغا سیناشیار. تورکلرینگ ایلکینجی سؤزلیگینی دوزن کاشغارلی ماخمیدینگ "دیوان الغات تورک" اثرینده ایکی آدم دوشوشاندا "کیملردن بولیارسینگ" دیین سوراغینگ بریلیأندیگینی، سورالان آدم بولسا "یـدی آرقاسینی" تاناتمالیدیغینی بللأپ گچیأر. گچمیشینی بیلمه دیگینگ، گلجگی بولماز" دیین آتا سؤزدن پأهیم آلیپ، خیوه حانی ابولغازی نینگ بویروغی بیلن یازیلان "شجره تراکمه" دیین اثریندن بیر میثال گتیریأریس:
بیر ماحال آسوده اوتوران تورکلرینگ اوستونه دوشمان چوزوپ، بار حالقی غیریار. غیرغینچیلیقدان سانلیجا آدم غوتولیپ، گور جنگله غاچیپ آتیار. اولار اول یرده یاغنی "ارگنه قون دا" یاشابریأرلر. سانلاری کؤپلیأر. بیرباردا اولارینگ آنگیندا: " بیز کیم" دیین سوراغ دؤره یأر. اولار آتا یورتلارینی تاپماق اوچین یولا دوشیأرلر. گور جنگل ینگ ایچینده نیرأ گیتجکلرینی بیلمه یأرلر. شوندا "بوزقورت" (بوز= خاکستری) اولارا: " اگر- ده شو اولی داشینگ آرقاسیندا اوت یاقسانگیز کؤمور داش اریپ، سیزه یول آچیلار" دییأر هم اولاری ساغ-آمان آتا یورتلارینا آشیریأر. اولارینگ آتا یورتلارینا باریپ طوی توتان گونی 21- نجی مارسه/ تأزه یئلا غابات گلندیگی- ده آیدیلیار. شوندان سونگ هر یئلینگ شو گونینی یؤریته دابارا بیلن بللأپ گلیپدیرلر. ارگنه قون دان یورتلارینا گلیشلرینه اولی داغیینگ آرقاسیندا اوت یاقیپ گچلگه تاپیلاندیغینی یاتلاماق اوچین، حان، اوتـدا غیزیپ دوران دمیری اورماق بیلن طویی باشلاپدیر.
اینه بو- دا تأزه یئلینگ باشغاچا آیدیلاندا نوروزینگ تورکلرینگ آراسیندا اولی دابارا بیلن بلله نندیگینه بیر دلیل. یؤنه دوشمانلارینگ یالان تأثیرینه دوشوپ، "نوروز پارسلارینگقی، کردلرینگکی" دیین پروپاگانداسی و بیزینگ آخونلاریمیزینگ اسلامدا بار بولان بایرامچیلیقلاری یاوار ادنلیگی سبأپلی تأره یئل/ نوروز بایرامینی بلله مأن گلدیک.
بو روایاتی یاتلاتماقدان ماقصادیم هر بیر حالقینگ اؤزینی تانیماغا ایچدن سیزیپ گلیأن دویغولاری نینگ باردیغینی گؤرکزمکدن عبارت. بو پأهیم دورلی آدملاردا، دورلی غاتلاقلاردا آز- کأن تاپاوتلی بولیار. کیم- ده کیم باشیمیزا اؤرتیلن غارا پردأنی تیزرأک سیریپ، اوندان حالاص بولسا، شونچا- دا تیز اؤزینی تاناپ ولی لیک درجه سینه یتیأر.
دوغوسی، حاق یولونی، حاقیقاتی تاپماق آنگسات هم دأل. اونی "یدی غات یرینگ آستیندا" گیزلأپدیرلر. حاقیاقات بیر ماحال "قیرات" بولوپ گلیأر، گؤروغلی بگ اونی تاپماق اوچین اودا- سووا اوروپ، قالاندار اشگینه گیریأر، یا- دا ماغتیمغولی شاهیر حاقیقاتی دوشونده گؤرن ارنلردن سورایار. ارتکی لریمیزده "حاقیقاتینگ"، "دیرلیک سووینگ" گؤزلگینده دیین تئمالاردا- دا اونی گؤرسه بولیار.
کأماحال " یر غاتی بولسا، اؤکوز اؤکوزدن گؤره ر" دییلیشی یالی بیز- م دردلریمیزه ام بولجاق درمانی اؤز آرامیزدان دأل- ده شول بلانی باشیمیزه سالان دوشمانلاردان آرایاریس. باشیمیزا اینن بلا- بترینگ سبأبینی دینگه داشاردان آبانان حاوپلاردا گؤرمأنی، " بلانینگ صاپی نینگ اؤزمیزده دیگینی- ده اونودیاریس. بو بارادا شئیله روایات بار:
" بیر ماحال گور جنگل ینگ ایچینده آلا غالماغال توریار. کیچی آغاچلار باریپ غارری آغاجا: "پالتا دیین بلا تاپیلدی، باریمیزینگ کؤکونی کسیپ گلیأر، نأتسک" دییأرلر. اوندا غوجا آغاچ: " بارینگ گؤرینگ اونونگ بیر زادی حؤکمان اؤزومیزدن دیر" دییأر. گؤرسه لر پالتانینگ ساپی آغاچدان اکنی". یا- دا چویشانینگ جانی اونیق چأگه دن، داشدان، اونونگ غانیم دوشمانی- دا داش دیغینی یادلایلینگ.
بیز اؤز انه دیلیمیزه، ملی مدنیتیمیزه کم بها غاراساق، دوشمانلاریمیزینگ حشلله قاقایپ بگنجکلری ایکوچسیزدیر. اوندا گلینگ دوستلاریمیزی شاد، دوشمانلاریمیزی مات" ادیلینگ.
**********************
- اول پارسچا "روزی به درازی قرن" آدی بیلن ترجیمه بولاندیر.
Posted by Arne Goli (A.Gürgenli) at 6:57 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانلا روسییالی همکاری ولادیمیر پوتین آراسیندا سوچیده ۳-۴ مای تاریخلرینده باش توتاجاق سورییا گؤروشلری ایله باغلی بیر سیرا یئنی مقاملار بللی اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، گؤروش زامانی روسییا طرفی سورییانین شیمال-غرب و مرکزی حصه لرینده یارادیلاجاق تهلوکسیزلیک بؤلگهلرله باغلی قارشی طرفه اطرافلی معلومات تقدیم ائدجک.
همین سندلرله سؤزوگئدن بؤلگهلرین ایشید و نصره جبههسیندن تمامیله تمیزلنمهسی پلانلاشدیریلیر.
اراضییه یئنی حربی قولرین ده یئرلشدیریلجیی استثنا ائدیلمهییب.
تکلیفین ۳ آی مدتینده حیاتا کئچیریلمهسی گؤزلنیلیر.
قید ائدک کی، مسئله ایله باغلی هئچ بیر طرف رسمی آچیقلاما وئرمهییب.


text:
شعوبیه
شعوبیه[note ۱] ـ عیرقچیلیغا دایانان فارسلاری اوستون سانان آنتیعرب تاریخی بیر آخیم.
ایچیندهکیلر
شعوبیه کیملردیر؟[دَییشدیر]
عربلر اورتا آسیایا دک ایسلامیتی یایدیقلاریندان و یئرلی خالقلار ایسلامیتی قبول ائتدیکلریندن سونرا زامان گئدیشی ایله امویلر عرب خلیفه لیگی نی سلطنته (موروثی) چئویره رک یئرلی اینسانلار و عربلر آراسیندا ناراضیلیغا ندن اولدولار. بئله لیکله یئنی سیاسی قوروپلاشمالار اورتایا گلدی. اونلارین ایچینده اصلیتلری عرب اولموشلار دا او جمله دن ابومسلم خراسانلی یئر آلیردی. بو قوروپلاشمانین ایچینده موختلیف ادبی و فرهنگی آخینلار دا یئر آلیردی. اونلارین بیر سیراسی عربلری سئومدیکلری اوچون هر شئیی یئنیدن قرائت ائتمگه باشلامیشدیلار. بئله لیکله زامان گئدیشی ایله عرب سلطنتچیلیگینه و ایمپراتورلوغونا اولان دوشمنلیک عربلره یؤنلمیش اولدو و بوگونکو فارس راسیستلری نین فخری ساییلان ابولقاسم فردوسی عربلره قارشین (علیهینه) اؤز اؤدونو قوسماغا باشلادی: "ز شیر شـتر خـوردن و سـوسمـار عرب را به جایی رسیده است کار کــــه تــاج کــــیـانــی کــــنـد آرزو تفــو بـر تـو ای چـرخ گـردون تـفـو"[۱] شعوبیلرین چوخونلوق اولدوغو یئرلر کئچمیشده بؤیوک خراسان ولایتلرینی (بوگونکو ایران خراسانی، افغانستان و تورکمنیستانین بیر بؤلومونو) ایچرمکده ایدی. دئمک، فارسلارین تاپیندیقلاری فردوسی ده شعوبیه ایجماسینا باغلی ساییلیردی. بونلار ساده اینسانلار دئییل، بو گونکو باخیشلا دئییلیرسه، او زامانکی ناراضی فارس ائلیتینی ده ایچرمکده ایدی. ائلیت دئدیکده دینی مسئله ایله تانیش اولان ناراضی روحانیلر ده بو حرکت ایچینده باریندیردیلار (یئر آلیردیلار). بئله لیکله عرب عونصورونا قارشیت فارس پارامئترلری کیچیک محفللر بیچیمینده اولوشماغا باشلاییردی. او جمله دن حدیث جعل ائدیلیردی. یئری گلمیشکن آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی نین کئچمیش تاریخی اولایلاری بیر داها فارس شعوبیه چیلرینه آشیلاماغینا دیققت ائدک، اوخویوروق:
- " رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: در مسیر اسلام به نقطهای رسیدهایم که ایران به پایگاه مهمی برای اشاعه مکتب اهلبیت تبدیل شده و در این زمینه باید به کار رازی و ایرانیها و فارسیزبانهایی که این کار را انجام دادهاند نگاه کنیم. .... هاشمی رفسنجانی از دیگر اشکالات واقعی بعد از پیامبر را ظلم نسبت به موالی دانست و اظهار داشت: کسانی به خاطر اینکه قرآن به زبان عرب آمده بود خود را جریان ممتاز با حقوق اضافی میدانستند. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: آنان موالی را به عنوان شهروند درجه دو می شناختند که قرآن آن را نفی کرده است. وی ادامه داد: از رازی میپرسند چرا تفسیر را فارسی نوشتهاید می گوید من فارسی را مقدم بر عربی می دانم ، یکی از نکات مهم همین فارسی نویسی بود چرا که اعراب میگفتند غیر متن عربی نباید متن دیگری از قرآن باشد. هاشمی رفسنجانی گفت: قرآن، زبان فارسی و تشیع در ایران سه محور اصلی کار رازی است. "[۲]
اوسته کی پاساژداکی قالین یازیلمیش کلمه لرین ایچریکلری اوزره دوراقلادیقدا "فارس شعوبیه چیلیگی" اورتایا چیخمیش گؤرونور.[۳]
شعوبیه تاریخده[دَییشدیر]
امویلر دئورینده عربلره موخالیف بیر حرکت حاققیندا شعوبی و یا شعوبییه لفظی نین قوللانیلدیغی گؤرولمه میشدیر. یالنیز اوچونجو خلیفه عوثمان بعضی ایشلرین ایداره سینی اموی سویوندان گلن اقربالارینا بوراخماسی بیر عصبییت ظوهور ائتمه سینه فورصت حاضیرلامیشدی. فقط بو عصبییت عربلرله مأوالی آراسینداکی کیمی عیرقه دایانان بیر عصبییت دئییل، هاشیمیلرله خلیفه نین طرفی امویلر آراسینداکی بیر قبیله عصبییتی ایدی کی، نتیجه ده خلیفه عوثمانین اؤلدورولمه سینه سبب اولدو. امویلر بیر قانون ایجاد ائده رک عربلرین عربیستان یاریماداسی دیشیندا اؤزلرینه اراضی آلمالارینا ایذن وئردی. بو ایستک ابوبکیر و عؤمر دؤنمینده یاساقلانمیشدی. بو قانونون اوزریندن اللی ایل کئچدیکدن سونرا عربلر میصیر، سورییه، عیراقی-عرب و عیراقی-عجمده (ایراندا) ان وئریملی اراضیلره صاحیب اولدولار. قیسا سوره ده عربلر فئوداللارا دؤنوشدولر. بو دوروم عرب اولمایان اهالینی نین غضبینه سبب اولدو. اموی دوشمنلری گوندن گونه آرتماغا باشلادی. شعوبییه نین عباسیلر دئورینده کی فعالیتی و اؤنجولری، امویلر دئورینده کی حاضیرلیق دئوره سیندن سونرا اورتایا چیخمیش و گئنیش بیر ادبی، سیاسی، دینی موجادیله نین قاپیلارینی آچمیشدیر. اموی ایداره سی نین سون ایللرینده ایسلامییتین برابرلیک فیکرینه، قوران و حدیثده بو فیکری دستکله ین ایلکه لره دایاناراق اهلی-تسوییه (برابرلیک طرفداری) آدی ایله یاواش-یاواش یوکسلن شعوبییه پروپاقانداسی عباسی خلیفه سی سففاهین خیلافت گونلریندن هارون اولرشید دئوری نین سونونادک چوخو فارس اولان طرفدارلاری سایه سینده سونسوز بیر هیجانلا سسینی دویورما تلاشی ایچینه گیرمیش و ایمکان داخیلینده ایره لیله میشدیر.ما مون و مؤعتصم دئورینده ایسه هر یؤنو ایله قوووتلنمیشدیر. بعضن خلیفه لرین ده دستگی ایله مأوالی نین عربلردن اینتیقامینی آلماق ایسته میشدی. سادجه عیرقی دئییل، عئینی زاماندا علمی عقیده گؤرونومونده اولان شعوبییه، عصرلرجه سورن موجادیله سینه داوام ائتمیشدیر. بو حرکتین آماجی عربلره قارشی توپلومدا نیفرت دویقوسو اولوشدورماق ایدی. ایسلامی دا اؤز چیخارلارینا گؤره آچیقلاییردیلار. عربسیز فارس ایسلامیندان یانایدیلار. بو حرکت اؤزونو "شعوبییه" اولاراق تانیملاییردی. شعوبییه دئییلینجه عربلرین فتح ائتدیکلری یئرلرده حوقوقی، سیاسی تهککومه و اوستونلوکلرینه قارشی چیخان بیر آخیم و منسوبلارینی ایفاده ائدر. آنجاق جاهیلییه دئورینده بیر شعوبیلیک فیکری عربلرده مؤوجود دئییلدی. چونکو ایجتیماعی، دینی، ایقتیصادی و سیاسی عامیللر هله شعوبییه حرکتی نین اولوشماسینا اریشه جگی بیر هاوایا گیرمه میشدی. قناعتیمیزجه بو دا فارسلارا قارشیلیق وئرمک اوچون عربلرین ایسلامی دئویرده آنلاشیلدیغی معنادا بیر میلت اولمامالاریندان ایره لی گلیردی. شعوبییه امویلرین دئوریلمه سینده بؤیوک رول اوینادی. اونلار اؤزلرینی عربلردن اوستون بیلیردیلر. عربلرین عرب اولمایانلارا مأوالی (ایکینجی درجه لی اینسان) موعامیله سینه قارشی فارسلاردا اورتایا چیخان بیر آنتیتئز ایدی. مأوالییه، عرب اونصورون سیاسی و حوقوقی تحککومو امویلر دئورینده سون حددینه واردی. عرب اولمایان موسلمانلار ایسلامین دینی و سوسیال ائشیتلیک پرینسیپینه رغمن، اصلا عربلرله موساوی ساییلمیر، اونلارین کؤله سی قبول ائدیلیردیلر. ساسانیلر دؤنمینده فارسلارین عربلرله اولان بوتون موناسیبتلری افندی نین کؤله ایله موناسیبتلرینه بنزه دیله بیلر. چونکو فارسلارین او دئویرده کندیلریندن باشقالارینی آشاغیلایان اؤرنکلره راستلانیلماقدادیر. فارسلار عربلر اوچون عبد (کؤله) لفظینی قوللانیردیلار. و فارسلار بونو اونوتمامیشدیلار. اسکیدن کؤله اولاراق نیته له دیکلری عرب قؤومو ایندی اونلارین افندیسی اولموشدو. امویلر عربلیک یؤنوندن سون درجه تعصصوب ایچینه گیردیکلریندن مأوالییه کؤتو و حقارت دولو نظرلرله باخدیلار. بو دا ایسلامین آنا ایلکلرینه قارشی توتوم ایدی. "پئیقمبر ایسلامن عدالت و موساوات ایلکه لری چرچیوه سینده، عیرقی نه اولورسا اولسون، بوتون موسلمانلاری بیرلشدیرمگی؛ اؤزللیکله عربلرده یایقین اولان تعصصوب و قبیله قروپلاشماسینی اورتادان قالدیرماغی هدف آلمیشدی. بو حدیثده دئییر: "کیم عصبییته چاغیراراق یاخود عصبییتدن دولایی باشقاسینا قیزاراق غئیری-موعین بیر جماعتین بایراغی آلتیندا ساواشیرسا، اونون اؤلومو جاهیلییه ده کی اؤلوم کیمیدیر." ایسلام پئیقمبری نین نزدینده قارا دریلی بیلال حبشی عربلرله عئینی حاقا صاحیب اولموشدو. امویلرین ییخیلماسینا ندن اولان بو پولیتیکانین ترس اوزو عباسیلر دؤنمینده ده داوام ائتدی. حتّی 775-753 ایللری آراسیندا حؤکم سورن خلیفه منصور زامانیندان اعتیباراً فارسلار اوستونلوک ایدیعالارینا باشلادیلار. شعوبییه آدی وئریلن عرب علئیه داری بیر فیرقه قوردولار. بو فیرقه منسوبلاری عرب اولمایان موسلمانلارین عربلره ائشیت اولدوغونا دئییل، عکسینه فارسلار و سورییه لیلرله موقاییسه ائدیلدیگی زامان هر باخیمدان عربلرین گئری و ایلکل بیر عیرق اولدوغونا قانع بولونورلاردی. بو حرکت مامون دئورینده) بؤیوک بیر سوسیو-پولیتیک آخیم نیته لیگینی قازاناراق سیاسی حیاتدا ائتکیسینی گؤستردی. فقط عباسیلرین سامیره حیاتی دؤنمینده تورکلر اؤن پلانا چیخماغا باشلادی. "فارسلارین عباسی خیلافت ساراییندان کنارا چکیلمه لریندن و تورکلرین ایش باشینا گلمه لریندن سونرا عربلرین اوتوردوقلاری بؤلگه لرده شعوبییه نین فعالیتی ضعیفله میشدی. آنجاق فارسلارین قالابالیق اولدوغو خوراساندا اؤزللیکله طاهیریلر، صففاریلر، سامانیلر دؤنمینده حؤکمرانلیق ائدن فارسلار بو حرکتی کندی گوجلری ایله جانلی توتموشدولار. "[۴]
جعلی حدیث و بئش مینلیک اسکناس[دَییشدیر]
حدیث جعل ائتمه لره گلدیکده بو مسئله یالنیز فارس شعوبیه چیلری اوچون دئییل، عرب قایناقلاریندا دا فارسلار علیهینه حدیث دئه عیبارتلر وار. بو مسئله یه ده ایشاره اولوناجاقدیر. بیلیندیگی کیمی جمهوری ایسلامی حکومتی نین مرکز بانکی (بانگ مرکزی جمهوری اسلامی ایران) محمد پیغمبرین آدیندان فارسلارین ذکاوتینه داییر بیر جعلیاتی حدیث دئیه 5 مین تومنلیک (50000 ریالی) پوللارین آرخاسینا نووه سیاستی (سیاست انرژی هسته ای) شعارلاری چاپ ائتمه گه باشلامیشدیر. یئری گلمیشکن ایران مرکز بانکی نین بو مسئله یه داییر شکیل ایله وئردیگی معلوماتی نین بیر بؤلومونه گؤز گزدیرمک پیس اولمز دئیه دوشونوروک:"
"" مشخصات پشت اسکناس : -نقشه کشور جمهوری اسلامی ایران که درآن یکی از سخنان گهربار پیامبر اعظم (ص) بدین مضمون چاپ گردیده است: > دانش اگر در ثریا هم باشد مردانی از سرزمین پارس بر آن دست خواهند یافت<. روابط عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران"[۵] اوسته حضرت محمده آدرئسلنمیش ایفاده فارس شعوبیه چیلری و راسیستلری طرفیندن دوزلدیلمیش بیر جعل حدیث اولمالیدیر.
نوْتلار[دَییشدیر]
- ↑ Şuubiyə
قایناقلار[دَییشدیر]
- ایشیق سؤنمز، "فارسیستاندان بیلیم اوچون ثرّیایا گئده جکلرمیش و شیعه اولمایانلار اؤلدوکدن سونرا فارس اولاراق جهّنمه" مقالهسی


text:
شمالی افغانستان: سیل قربانلری سانی یوزدن آرتدی
بوگونگه کیلیب، افغانستان شمالیده گی پنجشنبه تونگی هلاکتلی سوو تاشقینلری قربانلری نینگ سانی یوزدن آرتگن. طبیعی آفت غربی بادغیس بیلن بیرگه، قطار شمالی ولایتلر، جمله دن، جوزجان، فاریاب و سرپل نی اوز ضبطیگه آلگندی. هلی هم اینگ کته سانده گی قربانلر جوزجانده قید ایتیلماقده. بونگه کیلیب اولرنینگ سانی آلتمیش دن آرتگن. سکسندن آرتیق کیشی نینگ ایسه، دره گی یوق. ایکینچی کوندیرکه، بو ییرده مینگلب قمه لیب قالگنلرنی قوتقه ریش ایشلری هم دوام ایتماقده. بیز جوزجان حاکیمی بایمراد قویینلی بیلن باغه نیب، سونگی تفصیلاتلرنی سوره دیک:
اگر، سونگی معلوماتلرگه ته ینیلسه، فاریاب اوتگن تون افغانستان شمالینی اوز ضبطیگه آلگن هلاکتلی سوو تاشقینلریدن اینگ کوپ جبرکورگن ایکیته ولایت دن بیرته سی بولیب چیققن. بو ییرده گی قربانلرنینگ سانی اوتیزدن آرتگن. اونلب آدملرنینگ ایسه، هنوز دره کلری یوق. مینگلب خاندانلر جبرکورگن، ایکی مینگدن آرتیق حویلی ـ جای ویران بولگن. بیر طبیعی آفت نینگ کولمی و سوو تاشقینلریدن جبرکورگن ساحه لرده گی سونگی وضعیت نی بیلیش اوچون اولراق ولایت کینگشی منشی سی حاجی عبدالباقی جنابلری بیلن باغلندیک:
سونگی خبرلرگه کوره، جوزجان و فاریاب کبی پنچشنبه تونگی سوو تاشقینلریدن جدی جبر کورگن شمالی سرپل ولایتیده هم قربانلر سانی جدی آرتگن. حاضرگه کیلیب اولرنینگ سانی قریب اوتیزگه ییتگن. اونلب کیشیلرنینگ بی درک کیتگنلیکلری معلوم بولگن. بو ییرده هم آره دن ایکی کون اوتسه ـ ده، مینگلب جبردیده لرنینگ فوق العاده یاردمگه احتیاجلری بارلیگی ایتیله دی. بیز بوگونگی وضعیت نی بیلیش اوچون اولراق سرپللیک پارلمان وکیلی سیدانورسادات بیلن باغلندیک:


text:
کولت. آز رامین جبراییلینین یازیسینی تقدیم ائدیر:
آند ایچمک قوتساللیقلاری آرایا چکیب بیر سؤزون، یا بیر ایشین دوزلویون وورغولاماقدیر. نیه، یا نلره آند ایچمک نیی، یا نلری قوتسال سانماغا باغلیدیر.
تورک ائللرینده هر بیر سؤزدن اؤترو اللها آند ایچمک قینانیلدیغی اوچون تانرییا، یا اللها آند ایچمک چوخ آغیر بیر ایش ساییلیر. اینانجلار بئلهدیر کی، دئیرلر:
«اللها آند ایچمک آغیر آنددیر! آغیر آندین آلتیندان چیخماق اولماز»
هردن ایسه تئز-تئز اللها آند ایچنه سؤیلیرلر:
«دؤرد پارالیق سؤزدن اؤتور تئز-تئز اللها آند ایچمه! الله بئلیندن ووراجاق ها!»
بورادا «بئلیندن ووراجاق ها» یامانلیقلارا، اوغورسوزلوقلارا اوغراماق آنلامیندادیر. اصلینده بو سؤز تانرینین قوتساللیغینی قوروماق اوچون سؤیلنیر.
تانرییا تئز-تئز آند ایچمهمک اوچون تانرییا یوخ، بلکه، قوتسال سانیلان، سایغین وارلیقلاردان ساییلانلارا آند ایچیلیر.
قوتسال، یا سایغین ساییلان وارلیقلار میللی اینانجلاردان قایناقلانیرلار. تورک اینانجلاری اوچ اساسین اوستونده جانلانیرلار:
۱.طبیعت قوهلری
۲. خاتون آنالارلا بی آتالارین یولو «تؤره»
۳. گؤی تانری
بو اوچ اساسین اوچونه ده آند ایچمک اولار، اما تانرییا تئز-تئز آند ایچمک تانرییا سایغیسیزلیق ساییلیر. تانرییا آند ایچمکدن قاباق طبیعت قوهلرینده یئر توتان قوتساللیقلارا، یا دا تؤرهیه یئرلشهن سایغینلیقلارا آند ایچرلر. البته تورک اینانجلاریندا اولدوقجا چوخ آند ایچمهیه یاخشی باخیلمیر! ائل آراسیندا تئز-تئز آند ایچن آداما اوز توتوب سؤیلیرلر:
«سن تئز-تئز آند ایچمیینله توفاغیمیزی داغیداجاقسان»
«آند ایچمیی خود-کیشمیش ائدیب، تئز-تئز آغزیندا چئینهمه، بسیندیر!»
«آی دیلینده چیبان چیخسین، آخی نیه تئز-تئز آند ایچیرسهن»
«بو قارا آندین آلتیندان نه اؤزون چیخا بیلهجکسهن، نه ده بیز!»
*طبیعت حادثهلرینده آند ایچیلهجکلر
۱. گونش: ایشیغین قایناغی، یاخشیلیقلارین آناسی، یامانلیقلارلا قارا-قورخولارین دوشمهنی
۲. اود: گونشین بیر پارچاسی، یئر اوزونده قارانلیغا قارشی ان کسکین یاراق، اؤلدوروجو سویوقلارین دوشمهنی
۳. چیراق: گونشله اودون بیرلشمهسی، گئجهنین باغرینا گوندوزون سونگوسونو ووران، گونشین دوغوشونا اولان اومید قاپیسی.
۴. اوجاق: توپلانتی یئری، گونش، اود و چیراغی بیر یئرده توتان، تانرییا تاپینماغین یئری، عینی رقصلرله مراسیملرین اولاجاق یئری.
آدلاری چکیلهنلردن باشقا طبیعت قوهلریندن آند ایچیلهجک بیر چوخ نسنه وار. اؤزلیکله آی، دنیز، داغ، سو، چای، چؤرک، دوز، داش، تورپاق، آغاج...
*خاتون آنالارلا بی آتالار یولوندا دا آند ایچیلهجک چوخلو وارلیقلار وار. گونو بو گونده اونلارا آند ایچیلر.
«آنام جانی دوز دئییرم»، «آتام جانی»، «بالام جانی»، «آند اولسون آنامین سوتونه»، «آند اولسون بابامین گورونا»، «آند اولسون دوغولدوغوم گونه»
«آند اولسون حاقی-سلاما»، «آند اولسون شرافتیمه»، «اؤزوم اؤلموشو دوز دئییرم» دونیادا هئچ بیر ایشین سونوجسوز اولمادیغینا، هر نیین آلچاق-اوجالیغی اولا بیلمهسینه، یاخشینین یامان اوزو-یامانین یاخشی اوزو اولا بیلمهسینه اینانان تورک دوشونورلری هر بیر ایشی حتی ان کیچیک ایشلری بئله تام حساب-کیتابلا گؤرمیی هر بیر کسه دؤنه-دؤنه اؤیود وئرهرک، آییق اولون بویورموشلار.
تورک دوشونورلری همین دونیا گؤرموش آغ بیرچک آنالارلا آغساققال آتالاردیرلار.
اونلار زامان-زامان هر نیی یاشامیشلار، یاشامادیقلارینی دا سینهدن-سینهیه گلن اینانجلارین، دبلرین، بویوروقلارین، اؤیودلرین واسطهسیله اؤیرنمیشلر.
«آتا-آنام من جانیدیلار، ایکی من جان بیلردیلر! ایکی من جاندیلار، دؤرد من جان بیلیرلر».


text:
کولت. آذ خالق شاعری بختیار واهابزادنین "دئییلمی؟" شعرینی سیزه تقدیم ائدیر.
عؤمور باشدان-باشا، بئشیکدن-قبره
حیات سئوینجی، غمی دئییلمی ؟
اؤلوم بیر عؤمورلوک ایظتیرابلارین-
آغرینین، آجینین جمعی دئییلمی ؟
معنوی دونیایا قالخیب اوجالماق
قانادلی دویغویا قیسمتدیر آنجاق.
بئلیسه، عؤموردن، گوندن کام آلماق
هر کسین آرزوسو، کامی دئییلمی ؟
کئچیر مقاملار دا گونده یوز الدهن
هانسی گیزلی الدیر پوزان، دوزلدن.
سنین گووندیین دنیا ازلدن
اکیلهن، بیچیلهن زمی دئییلمی ؟
آیاقلار آلتیندا یئر اولدو تاپداق،
سیررینی، مغزینی بیلمدیک آنجاق.
تاپدیق ائتدییمیز بو قارا تورپاق
ابدی منزیلین دامی دئییلمی ؟
دامیمیز اوستونده گزر، هئی گزر،
هره اوریینجه بیر منزیل بزر.
تورپاغی سورماقدان ائتمدیک حزر،
بو دا آغلیمیزین کمی دئییلمی ؟
اؤتری منزیلده قدر حؤکم ائدر،
کیمیمیز بال ایچر، کیمیمیز زهر:
ابدی منزیلده هامی - بیر نفر،
بیر نفر اؤزو ده هامی دئییلمی ؟


text:
یونس شاملی
بو یازینین سس فورمادا دا ائشیده بیلرسیز. ائشیتمک اوچون بورا کیلیک ائدین
سون زامانلاردا خالقیمیزین فعالاری آراسیندا بیر موباحیثه مئیدانا چیخیب. باخمییاراق کی، بو موباحیثه نین باشلانقیجی یاخیشی دئیردی، آمما موباحیثه نین اهمیتلی اولماسین دانماق اولماز.
میللت نه دیر؟ نئجه اونو تعریف ائله مک اولور؟ و یا نئجه اونو تعریف ائله مک لازیم دی؟ بو سوآلار جیددی سوآلاردیر. اصولا ایندیه قدرده جیددی سوآل لارایمش. اساس سوآل لارین بیری بودور کی؛ گؤرسن میللت ین تعریفینده بیر قطعی توافق و یا آنلایش واردیر می؟
عمومییت له سوسیولوژیستی علم لر دقیقه علملردن فرق لنیر. سوسیولوژیستی علم لرده نظریه لر بعضن بیر- بیرنین اوستونه دوشور و بعضن ده دوشمور و یا بیر باشقاسی گلیب ایکی و یا نئچه نظریه نین ترکیبیندن بیر یئنی نظریه یارالدیر و او اساسدا موجود یونیورسیته لرده و یا قدرت مرکزلرینده او نظریه لر اویقون الودوقجا ایستفاده اولونور. بیر سیرا دا بو آرادا بین الخالق آنلاشمالار و قانونلار واردی. که حتی بو قانونلاردا یئری گله نده فرقلی فورمالاردا تعریف و یا تفسیر اولونورلار. نمونه اولاراق "میللت لرین اؤز موقدراتینی تعیین ائتمه حاقی" بیر حاق و بیر قانون تانینیر. گئچمیش ده یالنیز خاریجی استعمارا معروض قالان میللت لر بو قانوندان ایستیفاده ائله مه یه ایمکان تاپمیشدیلار. آمما سون زاماندا لاهه ده کی محکمه، ائله بو قانون دان بعضی تفسیرلرینه گؤره کوزوونون، داخلی استعمارا معروض قالماسی اوچون ایستیقلال، ایسته یی نی قبول ائله دی. سونرالاردا، بو یاخینلاردا "یمن جنوبی" آدینا بیر اؤلکه ایستیقلالییته یئتیشدی. بو هر ایکی اؤلکه ده داخیلی استعمارا معروض قالمیشدیرلار، خاریجی استعمارا یوخ. بونلارلا ایستیرم گؤرسته ریم کی حتی یازیلمیش قانونلاردا بعضن فرقلی تفسیرلرله عمله گئچیر.
بیلمه لییک کی، میللت ین تعریفی حاقدا نه عالیم لرین و نه سیاستچی لرین آراسیندا اورتاق دوشونوش یوخدی. بیر پراگماتیسم وار. یعنی بیز همان پراگماتیسمی، یعنی مثبت یؤنلو اولوب- گئچه نی و یا علم آدملارینین فیکیرین و هم تانیمیش بین الخالق حقوق و بین الخالق سیاسی ارگانلارین و یا سیاسی ادبیاتین و باشقا فاکتورلاری نظره آلمالییق، آمما سایدیغیم بو فاکتلارا باخاراق، "میللت" دن بیر معین تعریفی سئچمه لییک. بعضی لری ممکوندی دئیه لر کی نئجه یعنی سئچیمک؟ بلی بو حقیقت دی. "میللتین تعریفی حاقدا" چوخ سایی دا تعریف وار. بیز هانکی تعریفی گؤتورمه لییک؟ هانکی نظریه یه اینانمالییق؟ من البته بوگون یالنیز بو تعریفلردن ایکی چوخ تانینمیش و یئرینه دوشموش تعریفین حاقیندا ایضاح ائتمک ایستییرم، میلت ین فرانسه جا تعریفی و اونون آلمانجا تعریفی. بو ایکی تعریف، او قدر بیر بیریندن فرق له نیرلر کی، حتی بوگون ایران چی لاری و آزربایجان چی لاری ایستر- ایسته مز ایکی فرقلی سیاسی بلوکا بؤلور. هرسیاسی بولوکدا اؤز منافعی اساسیندا بو سئچیم لره ال قویور و اؤز منافعی اساسیندا لازیمی تعریفی سئچیرمیش دیرلر. بو تعریف لر چوخ تانیمیشدیرلار. البته ائله ده دئیر کی سیز هر نئجه ایسته دینیز کیمی بو حاقدا دانیشاسینیز. هر بیر تعریفین آرخاسیندا بیر پراکسیس وار، بیر ایده و تفککوره دایانان عمل وار.
میللتین فرانسه جه تعریفی نین اساسلاری وطن داشلیق حاقینا دایانیر، بو تعریف ده، سیاسی جغرافیا و اورداکی ایقتدار و دئولت اولوشماسی بیر میلتین اولوموندان خبر وئریر. باشقاجا دئسم، "میللت" بیر دئولت و اونون سلطه سی اولان سیاسی جغرافی ایله تعریف اولونور. او سیاسی جغرافیادا کیمین یاشاماسی و هانکی تاریخه باغلی اولماغیندان آسیلی اولمویاراق بیر دولتین حاکمیتی نین قورولماسی ایله بیر میللت اولوشور و یا یارانیر. گینه ده باشقا طور دئسیم؛ "میللت"ین تعریفی معین بیر دئولتین بللی بیر جغرافیادا ایقتداری، وطن داشلاراین برابر حقوق ساغلاماق و مشترک اقتصاد قورماق اساسیندا، تانینیر.
"میللت"ین آلمانجا تعریفینده، گئنیش سایی دا اینسانلارین مشترک تاریخ، دیل و کولتور منشاء لری اولدوقلاری و معین بیر اراضی ده یاشاما قلاری اوچون، میللت تانینیرلار. بو تعریف ده، دئولت بیر میللتی ایضاح ائتمه ده قایناق ساییلمیر، بلکه معین بیر تاریخه صاحیب اولان، معین دیل و کولتور و اونلارین موشترک حیس لری "میللت"ین تانیمیدا اهمیتلی رول اوینایر. بو تانیم عمومیتله قایناقلاردا بئله دیر.
ایندی باخمالییق کی، ایران دا و باشقا اؤلکه لرده، توپلومون هانکی کسیمی، فرانسه جه تعریفی و هانکی بؤلومو آلمانجا تعریف لرین سئچیرلر و نه اوچون؟ بو مسئله یه چوخلی نمونه لرله گتیرمک اولور.
اگر سه، ایرانی نظره آلیرساق، فارس بؤلومو، هم ایران دئولتی و هم ده اونون فارس موخالیفه تی، فرانسه جه تعریفی گؤتوروب و اونا دایانیرلار. اونلارین دوشونوشلری نین اساسیندا ایران دا بیر دئولت وار و بیر میلت وار، ایران دئولتی و ایران میللتی. آمما اونون قارشیسیندا غیرفارس میللت لر و اونلاری تمثیل ائدن سیاسی قوروپلاردا آلمانجا تعریفی گؤتورموشلر و او تعریف اساسیندا هم فیکیرلرین و هم ده سیاستلرین فورمالاشدیرمیش لار. چون کی فرانسه جا تعریف، سؤمورگه چی بیر دئولتین ماهییتین داها یاخشی گیزله دیر. چون کی دئولتین آدی ایله، او اؤلکه ده یاشایان میللت لرین مللی کیملیین راحاتجا ایتیر باتیر ائتمه یه شرایط یارالدیر. بو تعریف ده، غیرفارس خالقلارین میللی کیملییی و میللی حاقلاری جیددی آلینمیز و یا آشاغی ده یرلی بیر مسئله لر سایلیر. بو تعریف حتی فرانسه نین اؤزونده ده مسئله یارالدان بیر تعریف دیر. چون کی اگر سه اسپانیادا باسک لار، آلمانجا تعریف اساسیندا بعضی حاقلاری قازانیب لار، آمما همان باسک لار فرانسه بلؤمونده، او آدین چکدییم میللت تعریفی اسایندا، ایندی قدر هئچ بیر حاقی الده ائده بیلمه یبلر.
ائله ترکیه ده ده بو تعریف ایندیه قدر گئنیش پروبلئم لر یارالتمیشدی. حاکم میلت، تورک میللتیف فرانسه جا تعریفه دایانیر و غیر حاکیم میللت لر ایسه آلمانی تعریف اساسیندا سیاست آپاریرلار. ایندی ترکیه ده دمکراسی نین گلیشمه سی اوچون بو تعریف میللت دن، دئیشمه یه طرف گئدیر.
آمما بو تعریف لر، (فرانسه جه و یا آلمانجا تعریف لر) نئچه میللت لی دئمکرات اؤلکه لرده البته کی آلمان جا تعریف اساسلانیر. سوئیس ده، کانادادا، هندوستاندا، عراق دا و حتی افغانیستاندا ، اسپانیادا گئده گئت و بلژیک ده و هابئله .
بیرده اهمیتلی مسئله لردن بیری ده بودور کی، نئچه میللتلی مملکت لرده میللتین فرانسه جه تعریفین اوستونه دایانماق و یا حتی او تعریفین قوروماغین آرخاسیندا بیر سؤمورگه چی تفککور دایانیر. ایران آ گلدیکده بو فاکت آیدین آشکار گؤزه چارپیر. ایندی ایراندا فارس سیاسی بلوک، "ایران میللتی" دئیه اونو حتی بیر اتنیک معنادا جماعته ایضاح ائدیر. و غیرفارس میللتلرین ائعتراضی نین قارشی سیندا، بوگون، اؤز میللی موقدراتی نی تعیین ائتمک حاقیندان دانیشماق یئرینه، برابر وطن داشلیغی مئیدانا چکیر و بو واسیطه ایله 30 میلیون لوق تورک خالقی نین اؤز مقدراتینی تعیین ائتمک حقی نین قارشیسیندا دورور.
گؤرورسونوز کی بو تعریفله رین رولو ایران دا سؤمورگه چیلیک سیاسیتی نی نئجه یئرینه سالیر و یا بو تعریفله ره دایانماق نئجه غیرفارس خالقلارا و اللخصوص تورک خالقینا گونئی آزربایجاندا اینانیلماز ضررلر و ضربه لر ورور.
بوراجان بو ایکی تعریفی نظردن گئچیردیک، آمما بو ساحه ده بعضی باشقا مقام لارادا توخونماق لازیمدی
بیر باشقا سوآل بودور کی؛ میللت نه دیر و دئولت- میللت نه دئمکدیر؟ و یا باشقا دئیشله، میللت ایله دولت- میللتین فرقی نه دیر؟
من آزربایجان مئدیاسیندا بو حاقدا گئدن موباحیثه لری ایزله میشم. قاراشمیش بیر وضعیت واردیر و عمومیتله "میللت" ایله "دولت-میللت" قاورام لاریندا چوخ دئیشیک و قارماقاریشیق فیکیرلر واردیر. بو مسائلین حاقیندا دانیشماق و آیدینلیق گتیرمک لازیمدیر.
میللتین، آلمان جا تعریفین یوخاری دا دئدیم. بو میللته اتنیک و یا خالق دا دئمک اولور. بو تعریفلر اساسیندا؛
بیر اتنیک باخیمندان میللت وار، تورک، فارس، عرب، کورد، فرانسیسز، بلوچ ... کیمی.
بیر ده دئولت - میللت وار. بو دئولت- میللتی، فارسجا "دئولت ملی" ده ترجمه ائدیللر. دئولت- میللت دئینده، بیر دئولتین معین سیاسی جغرافیایا سیطره سی اولان اؤلکه نظر آلینیر. ایران دئولتی، آذربایجان دئولتی، ترکیه دئولتی، کانادا دئولتی، عراق دئولتی، سوئیس دئولتی و هابلئه. دیققت ائدین بونلارین آدی دئولت- میللت دیر. بو دئولت- میللت ین مختصرلش مه سی، بین الخالق سیاسی ادبیات دا "nation" یا "میللت" ده دئیرلر و بین الخالق سیاسی ادبیات دا میللت سؤزو ایکی ساحه ایشلنیر، بیری اتنیک میللت لردیر ، بیرده دئولت- میللترلر.
بونلاری بیر بیرنه قاریشدیرماق اولماز. بونلار ایکی باشقا فنومن لردیر. بیر شئی دئیر، ایکی جینسی واردیر. ایندی سیزه "میللت" سؤزونون نئجه ایکی ساحه ده ایشله دیلیشینه نمونه لر گتیریم.
دئولت- میللت له ره ، Nation state، بیر میللتلی دئولت، فرانسه کیمی دئولتره دئیرلر، multi nation state، نئچه میللتی دئولت لر، سوئیس، کانادا و یا هندوستان کیمی دئولت- میللت لره دئیرلر.
اما اتنیک میللت سؤزو ده (تورک، فارس، عرب و سایره میللتره ده) بین الخالق سیاسی ادبیاتدا ایشله نیلن بیر قاورام دیر. نمونه اولاراق State less nation سؤزو، دئولت سیز میللت لر و یا National liberation movement، میللی آزادلیق حرکاتی، و یا Nationall mainorety، میللی آزینلیق، Nationall language، میللی دیل، بو سؤزلر سوئد سیاسی ادبیاتیندا دا ایشلنیر، حتی National dress، میلی پالتار سؤزلری ده ایشلنیر.
گؤردویونوز کیمی "میللت" سؤزو ایکی معنادا دا، اتنیک میللت و هم ده دئولت- میلت معناسیندا ایشلنی لیر.
ایندی مسئله نی قئتاراخ گونئی آزربایجانا. بو اساسدا گونئی آزربایجان دا دئولت- میللت معناسیندا "گونئی آزربایجان میللتی" قاورامین ایشلتمک اولماز. آمما قوزئی آزربایجان دا اولور. نه اوچون؟ بونون اوچون کی اوردا دئولت- میللت قورولموشدور و آزربایجان جمهوریتی بیر وارلیق دیر. بو نا گؤره بین الخالق سیاسی ادبیات دار "Azerbaijani nation" سؤزو ایشله نیلیر. بوندان قاباخ دئدیم کی، بو "آزربایجان میللتی" سؤزو، دئولت- میللتین خلاصه اولونموش فورماسی دی. دئولت- میللت له ره خلاصه جا سیاسی ادبیات دا "Nation" یا "میللت" ده دئیلیر، حقیقت ینده بو "یایقین بیر یالنیش لیق" دیر، فارسجا دا "غلط مصطلح" دئیرلر. آیری دئیشله بئله دئمک اولور کی، بو دئولت معناسیندا ایشله دیلن "میللت" سوزونون ایچ اوزو دئولت- میللت دیر.
ایندی بیر آز اتنیک میللت ایله دئولت- میللت دئیلن "میللت" ین، فرقلریندن دانیشدیق، ایندی او ایکی قاورامین بیر آزدا ایچ اوزره فرقلرینن دئیم.
میللت یا همان اتنیک میللت، میللی کیملییی داشییان بیر معنادی، آمما دئولت – میللت معنادا ایشله دیلن "میللت" لزوما ائله دئیر. یعنی بیر میللتین (اتنیک میلتین) ایچینده یالنیز بیر اتنیک وار و اولا بیلر و او میللت یالنیز بیر میللی کیملیک داشییر، مثلا ترک میللتی یالنیز تورک میللی کیملیکی یا بلوچ میللتی، بلوچ میللی کیملیی و یا عرب میللتی عرب میللی کیملیی داشییرلار. آمما دئولت- میللت، معنادا ایشله دیلن "میللت" لر لزوما بیر میللی کیملیک داشیمیرلار و یا بیر نئچه میللتلی اؤلکه ده، یالنیشجا، یالنیز بیر میللی کیملییی داشییرلار.
دولت- میللت لرین جغرافیایا باغلی آدلاری اولار، مثلا ایران میللتی، ترکیه میللتی، کانادا میللتی، سوئیس میللتی و حتی آزربایجان میللتی (قصدیم قوزئی آزربایجان دی)، بو میللت آدلانان دئولت- میللت لر عموما یالنیز بیر اتنیک هویت داشیمیرلار، بلکه عمومیتله نئچه میللی اتنیک هویت لری داشیرلار، ایران میللتی، دئیب، یالنیز فارس کیملیین تمثیل ائدیرسه لرده، آمما او جغرافیادا تورک میللتی، کرد میللتی، بلوچ، عرب و باشقا میللتلرده یاشاییرلار. ترکیه دئینده تورک، کورد و باشقالاری دا واردیلار، کانادا دئینده انگلیس لی لر، فرانسیزلار، اسپانیول لار و باشقالاری واردیلار.
ایندی کی میللتین ایکی فرقی لی، فرانسه جا و آلمانجا تعریف لرین دن دانیشدیق و اتنیک میللت ایله، دئولت- میللت لرین فرقین، قیسسادا اولورسا بیلدیک، باخاق گؤرک، گونئی آزربایجانیمیزدا بو قاوراملارین هانکی سین ایشله تمک دوزگون اولور.
گونئی آزربایجان دا هله دولت و یا دئولت- میللت قورولماییب دی. بونا گؤره "گونئی آزربایجان میللتی" قاورامین گونئی آزربایجان دا ایشلتمک، سایدیغیم سببله ره گؤره دوزگون دئیر. چون کی؛
گونئی آزربایجان دا دئولت- میللت قورلوماییب کی، بین الخالق اورقانلار سیاسی ادبیات دا "گونئی آذربایجان میللتی" سؤزو ایشلتسین لر. بونا گؤره بو یالنیز آزربایجان جمهوریتنده دیر کی بو قاورامدان ایستفاده ائده بیلرلر. گونئی ده یوخ. باشقا دئیشله گونئی ده دئولت قورولاندان سونرا، "گونئی آزربایجان میللتین" ایشله تمک اولور. بیرده دئمه لییم کیف گونئی ده دئولت قورولاندان سونرا، او دئولت "آزربایجان میللتی" قاورامیندان ایستیفاده ائلییه بیلمز. چون کی شمالداکی جمهورتین آدی "آذربایجان دئولتی"دیر و بین الخالق سیاسی ادبیات دا و بین الخالق ارگانلاردا او جمهوریته "آزربایجانی میللتی" دئیرلر. بوناگؤره گونئی ده برپا اولان دئولتین آدی "گونئی آزربایجان دئولتی" و یا گونئی آزربایجان میللتی اولمالی دیر. بو سببه گؤره بیزیم دئولت- میللتین آدی بین الخالق ارگانلاردا "گونئی آزربایجان میللتی" اولاجاقدیر. نئجه کی "سودان" و "سودان جنوبی" آدینا بوگون ایکی دئولت- میللت وار و ایکی آدلا آدلانیرلار.
بوگون گونئی آزربایجان آکتیویستلرینین آراسیندا، "آزربایجان میللتی" سؤزون ایشله دن چوخ دی. بو ایشله دیشین سببلریندن دانیشماق اولور. آمما بیزیم موضوموزلا بوگون علاقه سی یوخدی. بیر طرفدن ده "گونئی آزربایجان میللتی" یوخ، بلکه "آزربایجان میللتی" سؤزو بعضی آزربایجانلی آیدینلاری طرفیندن ایشله مه سی، او قاورامین دوزگون اولماسین گؤسترمیر.
بیرده سیاسی جغرافیایا منسوب اولان آد، یعنی گونئی آزربایجان، یا بلوچیستان یا عربیستان، بیر میللی وطن آدی و یا بیر دئولت آدی اولمالی دیر، بیر (اتنیک) میللت آدی اولابیلمیز. بیر جغرافیادا و یا بیر دولت- میللتین جغرافیاسیندا بیر و یا عمومیتله نئچه اتنیک میللت یاشییار. گونئی آزربایجان دا ائله دی. گونئی آزربایجان دا آزینلیق و یا چوخونلوغا باخمیاراق، باشقا میللت لرده واردیلار، او جمله دن فارسلار و کوردلر و گیلک لر و باشقالاری.
ایندی گونئی آزربایجانین سیاسی فعالاری، میللت تعریفین سئچمه ده، ایکی یول آیریمیندا دورورلار؛
بیرنجی یول بودور کی گونئی آزربایجان دولت و یا دولت- میللتی برپا اولماسینا تک "گونئی آزربایجان میللتی" سؤزو ایشله دیلمه سین. آمما بو دئولت برپا اولاندان سونرا "گونئی آزربایجان میللتی" سؤزون ایشلنمه سی لازیم دیر. چون گونئی آزربایجان دئولتی و یا دئولت- میللتی تامام اینسانلاری، اونلارین اتنیک باغلیلیغینا باخمییاراق، بیر وطنداش کیمی گؤرمه لی دیر.
ایکینجی یولو بودور کی، بوگون دن "گونئی آزربایجان میللتی" سؤزون، "تورک میللتی" سؤزونون یئرینه ایشله دیلسین.
منجه بیرینجی یولو گؤتورسک، یعنی، گونئی آزربایجاندا دئولت قورولمادان، "گونئی آزربایجان میللتی"سؤزون ایشلتمه یک. چون کی "گونئی آزربایجان میللتی" سؤزو، بیر دئولتی تمثیل ائلیین بیر قاورام دی، بو توپراقلاردا دئولت قورولاندان سونرا بو قاورام ایشله دیلمه لی دیر و هر گونئی آزربایجان وطن داشی، اتنیک کیملیینه باخمییاراق، اؤزون گونئی آزربایجان میللتی یا دئولت- میللتیندن حئساب ائتملی دیر..
آمما اونلار کی ایکینجی یولو سئچیرلر، یعنی گونئی آزربایجاندا دئولت یارانمادان، "گونئی آزربایجان میللتی" یا آزربایجان میللتی سؤزلرین ایشله دیرلر، منجه یالنیشلیغا یول وئریرلر. دولت- میللت سؤزون و هابئله "گونئی آزربایجان میللتی" یا "گونئی آزربایجان دئولتی" بیر حقوقی قاورام دیر و آزربایجاندا یاشایان هر اینسانی و هر اتنیک میللتی قاپسایان بیر قاورام دیر. بو حقوقی قاورام، گئرچکلشمه دن، و بیر دولت قورولوشی الده ائدیلمه دن، کمیسه نین حقوقی باخیمدان باشقا میللتلری تمثیل ائله مک حاقینا مالیک دئیر. یالنیز دئولتین، حقوقی پروسسلردن گئچدن سونرا، آزربایجاندا یاشایان اینسالاری "دئولت- میللت" اساسیندا، بیر میللت کیمی تمثیل ائده بیلر. بونا گؤره "میللت" سؤزون "دولت- میللت" معناسیندا ایشله دنلر، حقوقی جهتدن ده یالنیشلیغا یول وئریرلر.
بو یالنیشلیغین باشقا یؤنو ده بودور کی، بیزیم میللتین، میللی کیملییی نین آدین، یا میللی هویتی نین آدین که "تورک"دی، اونون یئرینه آزربایجانلی سؤزون قویور. "تورک" بیزیم اتنیک میللی کیلمییمیزین آدی دیر. نه اوچون و نه مقصده بو کیملیین آدی دئیشمک ایستیرلر؟
آزربایجان بیر جغرافی آدی دیر، آزربایجان تورک خالقی نین میللی وطنی نین آدی دی، میللی کیملیینین آدی یوخ. بو معنادا آزربایجان میللتی سؤزون، تورک میللتی نین یئرینه ایشله دیلیرسه بیزیم خالقین کیملیینی ایتیریب باتیرماق معناسینا گلیر.
آزربایجان و یا گونئی آزربایجاندا یالنیز تورک میللتی یا تورک اتنیکی یاشامیر، بلکه باشقا خالقلاردا یاشاییرلار. تورک لره آزربایجانلی آد قویورساخ، غیرتورک خلق لارین آدلاری نه اولمالی دیر؟ اونلاری غیر آزربایجانلی می سایمالییق؟ چون اگر آزربایجانلی تورکو ایله ائشیت سایلیرسا، غیرتورکلر آزربایجاندا، آزربایجانلی سایلانمازلار. چونکی یوخاریدا دئدییمیز کیمی، تورکلر آزربایجانلی ایله بیر معنادا ایشله نیلیر.
باشقا طرفدن ده بو قاوراما باخارساق معناسی گینه ده دئیشیک اولور. اگر تامام آزربایجاندا یاشایان اینسانلارا آزربایجانلی دئملییک، اوندا تورک میللی کیملییی هاردا قالیر؟ یعنی بو حالدا دا تورک میللی کیملییی ایتیر باتیر.
بوگون خالقمیزدا و سیاسی فعالاریمیزدا موباریزه انگیزه سی یارالدان اونون میللی کیملییی و او کیملیین تحقیر اولونماسی و حتی اونون میللی کیملیین محو ائدیلمه یه ساری آپارماسی دیر. بو میللی کیملییی اوندان آلماق و اونون یئرینه بیر باشقا سؤزو یئرلشدیرمک، هم میللی فعالاریمیزی چاشدیریر، هم ده او فعالارین موتیو وئریجی فاکتی اونلاردان آلیر.
بیزیم خالقین میللی کیملیی نین آدی "تورک" دور، نئجه کی عربین کی عرب، بلوچون کی بلوچ دی، اونلارین میللی کیملیک لرینین آدی عربستانلی و یا بلوچیستانلی، دئیر که بیزیم کی ده آزربایجانلی اولابیلسین.
البته کی بیزه آزربایجانلی دا دئمک اولور. نئجه که بلوچیستان دان گلنه بلوچیستانلی و یا عربیستان دان گلن اینسانادا عربیستانلی دئمک اولور. آمما بو دئیش اتنیک معنا داشیمیر. جغرافی منسوبیتی گؤرسه دیر. چون بیر غیر بلوچ دا بلوچستانلی و یا بیر غیرعرب ده عربستانلی و بیر غیر تورک ده آزربایجانلی سایلابیلر.
سونرا دا، من "آذری" سؤزونو ایشله تمک دن اجتناب ائله دییمیزی آرزولاییرام. نه اوچون؟ چون کی بو آذری سؤزو بوگون فارس فرهنگینده تورکلرین فارس کؤکنلی اولماسینا دایانیر. ایران دئولتی بو سؤزو ائله اونا گؤره ایشله دیر. آذری سؤزون ایشله تمک بیزیم خالقیمیزا چوخ یالنیش سیقنالار گؤنده ریر. ایندی بورادا و یا اورادا آذری سؤزو ایشله دنلر ایله ساواشا چیخاق لازیم دئیر. آمما اساسی بیر خط اولاراق بیزیم حرکاتین ایچینده آذری سؤزوندن اوزاق گزمه لییک و اونو اؤز شیفاهی و کتبی ادبیاتیمیزدان کؤکوندن آتمالییق.
میللی دیلیمیزین آدی، جیددی بیر سورون دی! واز گئچیلمز بیر مسئله دیر. بیزیم دیلین آدی هم اؤزوموزه هم ده اؤزگه له ره بللی دیر. ایران دئولتی نین تبلیغاتیندان تاثیر آلمامالییق و یا حتی قوزئی آزربایجاندا یالنیش قاوراملارین ایشله دیلمه سی، بیزی اؤز یولوموزدان چاشدیرمامالی دیر. قوزئی آزربایجاندا محمد امین رسولزاده و یا ائلچی بئی بیزیم میللی دیلیمیزین آدین نه قئید ائتمیشدیلر؟ هئچ اونلار اولماسین، بیزیم خالقیمیز اؤز میللی دیلینین آدین نه دئیر؟
مسئله بو دئیر کی بورد- اوردا بیزیم میللی دیلیمیزین آدین آذری دئیرلر و یا قوزئی ده آذربایجانجا سسلندیریرلر. بونلارین سببلری بللی دیر. مسئله نین اساس جهتی بودور کی، صاباح دئولت قوروجولوغوندا میللی دیلیمیزین آدین قانوندا نئجه درج ائده جه ییک؟ بوگونکو مسئله بودور. دیلیمیزه اوچ و یا دورد آد کی قویا بیلمه ریک. بونا گؤره بوگوندن دئولتیمز قورولانا قدر میللی کیملییمیزین آدی، میللی دیلیمیزین آدی و یا میللی وطنیمیزین آدی حاقیندا آیدین دانیشمالییق. منیم فیکیریمجه، میللی کیملییمیزن آدی "تورک"، میللی دیلیمیزین آدی "تورکجه" دیر. ایندی بو دیلی آنادولی لهجه سیندن آیرماق ایسته ییرلرسه، "آزربایجان تورکجه سی" ده دئیلیرسه مسئله دئیر. میللی وطنیمیزن آدی دا "گونئی آزربایجان" دی. بو اوچ ان اؤنم داشییان مسئله لردیر.
سؤزلریمین سونوندا دکتر بئی اصغرزاده ایله فرقلی اولان بعضی فیکیرلریمی بیر نئچه جمله ده تقدیم ائتمک ایستیرم.
منیم فیکیریم اصغرزاده بئ له بیر نئچه یئردی جیدید جه فرقلنیر. بیرینجی سی اوردادیر کی؛ دکتر اصغرزاده اول ایضاح ائتدییم میللت ین فرانسه جه تعریفینه اساسلانیر و من اونون آلمانی تعریفینه دایانیرام.
علیرضا اصغرزاده دونیا آنا دیلی موناسیبتی ایله کانادادا دانیشدیغیندا بئله سویله یرلر: "بیر اتنیک هویت وار، بیر میللی هویت!، تورک، کورد، فارس اتنیک هویت دی، فرانسه انقلابیندان سونرا میلتین اساسی جغرافی دی! بونا گؤره بیزیم میللی هویتیمیز اولور آزربایجانلی!!! دی"
گؤدویونوز کیمی، دکتر اصغرزاده فرانسه جه تعریف اساسیندا یعنی دئولت- میللت اساسیندا میللتی تعریفله ییر و ائله او تعریفین اساسیندا دا دئیرلر کی "میللی هویتیمیز اولور آزربایجانلی". بورادا بللی دئیر کی دوکتور "میللی ائتنیک" کیملییندن دانیشیرلار یا "دولت- میللت" کیملییندن؟ اگر میللی ائتنیک هویت دن دانیشیرلار، اوندا تورک سؤزو هارا گئدیر؟ اگر دئولت- مللیت اساسیندا میللی کیملیک دن سؤزن آپاریرلار، اوندا هله کی گونئی آزربایجاندا دولت و یا میللی دئولت یارانمییب کی بیز "گونئی آزربایجان میللتی" قاورامیندان ایستیفاده ائده ک.
البته دکتر اصغرزاده سؤزلرینده "تورک" قاورامین "اتنیک" اولاراق ایستفاده ائدیرلر. اگر سه تورک اتنیکی بیزیم میللی کیملییمیزین آدی دیر، اوندا "آزربایجان میللتی" سوزو، گونئی آزربایجان دئولتی قورولمادان نئجه ایشله دیله ببیلر؟
دکتور اصغرزاده سؤزله رینین اثباتی اوچون ترکیه دن میثال گتیریللر و بئله دئیرلر:
"
ترکیه نین خطاسی اوردا ایدی که دئدی "تورک میلتی"، اونلار گرک اول دن دئیردیلر "ترکیه میللتی"، اوندا ترکیه میللتی نین ایچینده تنوع وار، فرقلی اتنیک لر وار."
دوکتور اصغرزاده نین بو سؤزله رینه باخاندا، گؤروروک کی ترکیه ده، "ترکیه میللتی" قاورامین ایشلتمه نی تکلیف ائدیرلر. بو او معنادا دی کی ترکیه ده دئولت وار و بو دئولت یالنیز تورکلرین دئولتی یوخ، بلکه او اؤلکه ده یاشایانلارین هامیسی نین دئولتی دیر. بونا گؤره ترکیه ده "تورک" کیملییی، تورک لرین، ائتنیک میللی کیملیین آدی دی و تورکیه میللتی آمما تمام تورکیه ده یاشییان اتنیک لرین و اینسانلارین دئولتی (اولمالی) دیر.
دکتر اصغرزاده نین ترکیه حاقدا تکلیفین گونئی آزربایجانا قایتاراندا، پروبلئم یارانیر. چون کی گونئی آزربایجاندا هله دئولت- میلت قورولمایب کی "گونئی آزربایجان میللتی" قاورامین ایشله دیلسین. گونئی آزربایجاندا هله میللی آزادلیق حرکاتی گئدیر و بوردا هله دئولت- میلت قاوراملارین ایشلتمک زامانی گلمه میشدیر.
سونوج اولاراق دئملییم کی؛ بیزیم میللی کیملییمیزن آدی تورک، میللی دیلمییزن آدی تورکجه، یا آزربایجان تورکجه سی، و میللی وطنیمیزن آدی گونئی آزربایجان دیر. بوگونکو میلی دئمکراتیک حرکات تورک خالقی نا عاید بیر سیاسی حرکت دیر. بو حرکتین ایچینده نه فارس وار، نه ارمنی وار، نه گیلک وار، کورد ده یوخدی. بو حرکات گونئی آزربایجاندا تورک خالقینا عاید میللی آزادلیق حرکاتی دی. آمما گونئی آزربایجان دئولتی، تورک میللتی نین دئولتی اولمامالی دیر، گونئی آزربایجان دئولتی، گونئی آزربایجان جغرافیاسیندا یاشییان اینسانلارین، اتنیک لرین دئولتی اولمالی دیر. آیر دئیش له، میللی دئمکراتیک حرکات تورک میلتینه عاید بیر حرکت دیر، آمما گونئی آزربایجان دئولتی آزربایجاندا تمام اتنیک لرین دئولتی اولمالی دیر. بو دئولت قورولاندان سونرا، "گونئی آزربایجان میللتی" سؤزون ایشلتمک هم لازیم و هم ده گرکلی اولور.
2013-03-03
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید


text:
بیلیم
خیالی اوقووچیلر دولت یوقار مرتبهلی ملازملرینینگ یقینلری دیر
بوگون دوشنبه نمایندهلرکینگشی عالی اوقوو وزیری و اوشبو وزیرلیگی نینگ بیرقطار ملازملری بیلن خصوصی عالی اوقوو نهاد لرنینگ قینچیلیگی توغریسیده جواب بیریش اوچون مجلسگه چقیریلگن ایدی.
خصوصی عالی اوقوو بیلیم یورتیده قینچیلیگی بولگنینی تن آلگن عالی اوقوو وزیرلیگنینگ مسؤوولری٬ خصوصی عالی اوقوو موسسهلرینینگ کمچیلیکلری نهایت کوپ بولگنینی اورغولیدی.
خصوصی عالی اوقوو بیلیم یورتلرینینگ اساسی قینچیلیگی خیالی اوقوچیلر دیب بیلگن، یوکسک اورگه نیش وزیرلگی خصوصی عالی اوقوو موسسهلرینینگ باشلیغی محمد امیرکامه وال نینگ ایتیشچه٬ کوپینچه خیالی اوقوچیلر حکومت نینگ بلندمرتبهلی ملازملرینینگ یقینلری٬ نماینده لرکینگشی واولرنینگ فرزند لری بولگن.
نماینده لرکینگشی اعضالریدن محمدنعیم لالی حمیدزی و ژمه ساپی عالی اوقوو وزیرلیگینی توجه سیزلیککه عیبلب٬ کوپینچه ملی کینگش اعضالری و حکومت نینگ بلندمرتبهلی ملازملری خصوصی بیلیم یورتلریدن اوقوودورهلرنی تاپشیرمسدن لسانس و ماسترلیک دیپلومه لرنی قولگه کیلتیره دیلر.
خیالی اوقووچیلرگه لسانس وماسترلیک دیپلوم بیریلشینی ناتوغری دیب بیلگن نمایندهلرکینگشینینگ اعضاسی وژمه ساپی عالی اوقوو موسسهلری بو قینیچیلیککه قرشی کوره شی لازم دیگن.
شونینگدیک عالی اوقوو وزیرلیگی نینگ رسمیلری٬ نماینده لرکینگشی ده اوشبو نهادلرگه اصلاحات کیلتیریش اوستیده جدی برنامه لری بارلیگیدن خبر بیریب و تیزلیکده بو نهاد نی قینچیلیگی هم حل بولیشینی ایتگنلر.