text:
قوروه بؤلگهسی
قوروه بؤلگهسی ایران اؤلکهسینین باتیسینداکی کوردوستان اوستانینین دوغوسوندا یئرلشیبدیر. قوروه بؤلگهسینین مرکزی قوروه شهری دیر.
اهالیسیدَییشدیر
قوروه بؤلگهسینین نوفوس ساییسی ۱۳۹۰-اینجی گونشلی ایلین آمارینا گؤره ۱۳۸،۴۷۰ نفر و ۳۳،۴۳۴ عائیله ایمیش. بو بؤلگهنین 1395-جی ایلین آمارلارینا گوره ۱۴۰۱۹۲ نفر جمعیتی واردیر.[۱]
قوروه بؤلگهسینین اهالیسینین چوخونلوغو تورک دیلار و آذربایجان تورکجهسینه دانیشیرلار.
جوغرافیاسیدَییشدیر
بو بؤلگه دوغو طرفدن همدان اوستانینین قوزئی باتیسینداکی اولان کبودرآهنگ بؤلگهسی ایله قونشودور، قوزئی طرفیندن بیجار بؤلگهسیایله قونوشودور و باتیسیندا دهگلان بؤلگهسی یئرلشیب، همچنین قوروه بؤلگهسینین گونئیاینده کیرمانشاه اوستانینین قوزئیدوغوسونداکی سونقور بؤلگهسی یئرلشیبدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ درگاه ملی آمار (1395). نتایج سرشماری 95 جمعيت و خانوار به ترتيب استان، شهرستان (فارسجا). یوخلانیلیب ۳۰ مارس ۲۰۲۱.


c: text/html

text:
منیزیوم پرکولورات
منیزیوم پرکولورات (اینگیلیسجه: Magnesium perchlorate، روسجا: ПepxлopaT MarHия، عربجه: بيركلورات المغنسيوم) بیر شیمیایی ماده. آغ، تۇز حالتینده تاپیلار.منیزیوم پرکولورات کولور بیلشیکلری و منیزیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Magnesium perchlorate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده منیزیوم پرکولورات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تورکیهنین ایلک ربات اویونچوسو: آیپئرا
"آیپئرا، دونیاداکی بوتون اویونچولاری یاخیندان تانیییر و ایزلهییر"
تورکیهنین ایلک ربات اویونچوسو آیپئرا، سوسیال مئدیادا بؤیوک ایلگی گؤردو.
بو قونودا آنادولو آژانسینا دانیشان یاپیمچی و سناریست بیراول گووهن، آیپئرانی الکترونیک انسان اولاراق تانیملادی.
آیپئرانین، دیجیتال اینسان اولاراق الکترونیک دؤولت، الکترونیک کتاب کیمی بیر شئی اولدوغونو، سئریال چکیب، ماهنی اوخویاجاغینی و یا رئکلاملاردا دا اوینایاجاغینی ایفاده ائدن گووهن،
"هدفیمیز دونیادا مشهور بیر اویونچو اولماسی. اما گئرچک بیر اویونچو کیمی رولونا گؤره آدی دییشهجک. آیپئرا دونیاداکی بوتون کونسرواتوارلاری بیتیردی. دونیاداکی بوتون تاتر اویونلارینی اوخودو و بیر نئچه دقیقهده اوخویابیلیر. گوگلده اولان هر شئیی اؤیرهنهبیلیر، دونیاداکی بوتون اویونچولاری یاخیندان تانیییر و ایزلهییر. اصلینده اؤلکهمیزده بوتونلوکله بیر دیجیتالیزه اولما سفربرلیگی باشلامیش دورومدا، هارداسا بوتون سئکتورلاردا بونو گؤرهبیلرسینیز" دئدی.
کونسرت تکلیفلری ده آلان، یاز آیلاریندا بیر کونسرت آنلاشماسی ائتمهسی گؤزلهنیلهن آیپئرا، ۶ ژوئنه قدر کونتمپوراری ایستانبولسرگیسینین پلاگین بؤلومونده گؤرولهبیلهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
پروفسور پادبرگ: تورکیه ساغلیقدا سون درجه ایرهلیده
"اؤزللیکله قاراجییرله باغلی عملیاتلار دونیانین هئچ بیر یئرینده یوخ"
دنیزلیده ۸ میلیون ایللیک فسیللر تاپیلدی
تاپیلان فسیللر آراسیندا؛ فیل، کرگدن، زرافه، آت، آنتیلوپ، جیران، سیرتلان و قاریشقا یئیهن کیمی حیوانلارا عاید اولدوغو دۆشونولن قالیقلار وار
چین اوزایا یئنی بیر اویدو گؤندردی
۳ عدد "یائوگان-۳۵" اویدوسو، سیچوان ایالتیندهکی شیچانگ مرکزیندن آتیلدی


text:
چاووش اوُغلی فلسطین و ایسرائیلا ساپار قورار
چاووش اوُغلی بو ساپاردا فلسطینلی و ایسرائیللی ایشدشلری بیلن دوشوشار
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیرلیگی، داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوُغلی نینگ فلسطین و ایسرائیلا ساپار قوراجاقدیغینی بیلدیردی.
بریلن ماغلوماتا گؤرأ چاووش اوُغلی 2010-نجی ییلدا تۆرکیه بیلن فلسطین ینگ داشاری ایشلر وزیرلری نینگ یوُلباشچیلیغیندا قورالان اوُرتاق کمیته نینگ ایکینجی ماصلاحاتینا یوُلباشچیلیق اتمه ک اۆچین 24-نجی مای دا فلسطین ده بوُلار.
چاووش اوُغلی بو ساپاردا فلسطینلی ایشدشی ریاض المالکی بیلن دوشوشیق گچیرر.
تۆرک وزیر 25-نجی مای دا دا ایسرائیل دا ساپاردا بوُلار.
مولود چاووش اوُغلی ایسرائیل ینگ داشاری ایشلر وزیری و آلترناتیو باش وزیری یئیر لاپید بیلن اؤزآرا و توُپارآرا دوشوشیق گچیرر.
دوشوشیقدا اؤزآرا، بؤلگه آرا و گلوبال مسئله لر حاقیندا پیکیر آلیشیلار.
دِگیشلی حابارلار
دمیرقازیق عیراق دا ایکی ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
بیت الشباب شهرینده ده ارن قاباو- 17 حرکتینده 2 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
سوئد: تۆرکیه بیلن ایلالاشیغیمیزدان چیقماریس
سوئدینگ باش وزیری، ترورچیلارینگ تۆرکیأ قایتاریلجاقدیغینی آیتدی


text:
`تورک هاوا یوللاری` نتیجهلر
خبرلر [1858]
- روسیا، خارکوو بؤلگهسینی هاوادان ووردو
- قوزیی قیبریس روم طرفینین سیلاحلانما فعالیتلرینه رئاکسیا گؤستریب
- تورک سیهاسی یئنی رکورد قیردی
- تورک قیزیلآییندان افغانیستانا یاردیم
- مولود چاووش اوغلو بالکان اؤلکهلرینه سفر ائدهجک
- اردوغان گۆندمی دگرلندیردی
- مولود چاووش اوغلو قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده سفرده دیر
- آنتالیایا توریست آخینی داوام ائدیر
- ایتالیادا ایتن هلیکوپترده ۴ تورک وار
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی قیبریس روم طرفینه رئاکسیا وئریب
- تورک هاوا یوللاری-نین ایستانبول-تیوات اوچوشلاری باشلاییر
- تورکیه ۶ - ۰ لیتوانی
- روسیا اوردوسونون اوکرایناداکی عملیاتلاری
- تورک هاوا یوللاری داخلی اوچوش لاردا ماسک تاخماق طلبینی لغو ائدیب
- یوروویزیون ظفر کاپینی ساتدیلار
- 2 عسگریمیز شهید اولوب
- تورکیه-نین آغ دنیزینین دوغوسوندا "کورتاران-2022" حربی تعلیملری داوام ائدیر
- اردوغان: گؤیلره ان چوخ یاراشان بایراق آی اولدوزلو آل بایراغیمیزدیر
- ۳ عسگریمیز شهید اولدو
- تهراندا اوخوللار بو گون ده تعطیل ائدیلدی
- تورک هاوا یوللارینین یئنی رکلام فیلمی
- فرانسادا ایر فرانس امکداشلارینین اعتصابلاری استعفا گتیردی
- تورک هاوا ساوونما سیستمی: سپر
- تورک سلاحلی گوجلرینین گؤز بهبهیی مینی اینسانسیز هاوا آراج لار
- تورک دنیز و هاوا گوجلری گئنیش مقیاسلی بیر مانور گئرچکلشدیردی
- دونیا مطبوعاتیندا هاوا لیمانی آچیلیشی
- ایستانبول هاوا لیمانینداکی روبات لار
- چین-ده هاوا چیرکلیلیگی
- ایستانبول یئنی هاوا لیمانی آچیلیر
- هاوا سالدیریسی سونراسیندان گؤرونتولر
- آخینجی ایلک اوچوشونو ائدهجک
- هاوا آراجی بئه وورولدو
- قیبریسلی تورکلرین حیاتدا قالما مجادلهسی
- تورک اولدوزلاریندان اولاغان اوستو گؤرونتولر
- تورک آخینی گاز کمری
- 39 ایل اول ارمنی تئررورچولارینین اؤلدوردوگو تورک دیپلومات
- تورک اولدوزلاری
- "تورک، اسارت قبول ائتمهیهن بیر میللتدیر"
- تورک عسگری و سوریهلی اوشاق
- سولو تورک چاناققالادا
- اوچونجو هاوا لیمانیندا ایشلرین 30 فایزی باشا چاتیب.
- ایستانبول هاوا لیمانی
- تورک یئمکلری
- تورک گولشچیلر تاریخ یازدی
- تورک کنهشی
- تورک روبات "آدا"
- آذربایجانا سلام اولسون!
- آمریکادا "تورک ائوی"
- تورک دونیاسی خریطهسی
- تورک قیزیلآیی تل ابیضده
- تورک خالقی رفرندومون نتیجهلرینی بؤیوک سئوینجله قارشیلادیلار
- انرژیده ایستراتژیک اورتاقلیغین بؤیوک پروژه'سی: تورک آخیم


text:
`یانغین` نتیجه لر
ینگی لیکلر [120]
- تهران ده بیر کافه ده یانغین عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
- امریکا قوشمه ایالتلریده اورمان یانغینلری یوز بیرماقده
- جنوبی کوریاده یوز بیرگن یانغین حادثه سیده کوپلب کیشی اولیب یره لندی
- سنگال ده بیر کسلخانه ده یوز بیرگن یانغین عاقبتیده کوپلب چقه لاق حیاتی نی یوقاتدی
- فیلیپین ده بیر یولاوچی کیمه سیده یانغین عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
- فیلیپین ده بیر کیمه ده یانغین عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیردی و یره لندی
- امریکا قوشمه ایالتلریده یانغین حادثه سی یوز بیردی
- پاکستانده یانغین عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
- فلپینده بیر کیمه ده یانغین یوز بیردی
- بنگلدیش ده یوزلب اوی – جای یانیب کول بولدی
- ایرانده حربی مرکزده یانغین یوز بیردی
- اندونزیاده یوز بیرگن یانغینده کوپلب کیشی جان بیردی
- کویت نینگ اینگ بویوک نفت ذخیره سیده یانغین یوز بیردی
- امریکا قوشمه ایالتلریده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
- تورکیه امریکا قوشمه ایالتلریگه تسلیت بیلدیردی
- روسیه ده نفت نی قیته ایشلش فابریکه سیده یانغین یوز بیردی
- روسیه ده کسلخانه ده یانغین یوز بیردی
- هندوستان ده بیر نفت ذخیره سیده یانغین یوز بیردی
- جاپان ده یوز بیرگن یانغین حادثه سیده کوپلب کیشی اولیب یره لندی
- جاپان ده یانغین حادثه سی یوز بیردی
- اسرائیلده گی یانغین لر دوام ایتماقده
- بلغاریا ده یوز بیرگن یانغین حادثه سی توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- آسترالیا ده گی اورمان یانغینی دن بیر ویدیو تصویر
- پاکستانده یانغین عاقبتیده اون بیر کیشی اولدی
- تورک اطفائیه چی بیر تاش بقه نی یانغین دن قوتقردی
- تورکیه ده اورمان یانغین لری نینگ اکثریتی اوچیریلدی
- بو ایلان نینگ قرنیدن کتته بیر حیوان چیقه دی


text:
دۏغا اؤزۆنه یئنی پالتار تیکیرسه، نهدن بیز اینسانلار بو دَڲیشیم، یئنیلَنمک و یئنی بیر یاشاما سلام وئرمه اۏلایېندا، اۏلایداش اۏلمایاق؟ بایرام گلدیڲینیده، اؤزۆ ایله یئنیلیک گتیریر و دۏغا اوزون بیر …Read More »
اۏیاندېقجا چۏخالېرېق، چۏخالدېقجا اوجالېرېق! / آیهان میانالې
اۏیاندېقجا چۏخالېرېق، چۏخالدېقجا اوجالېرېق! (آیهان میانالې) یئنه مارت آیېنېن سککیزی یۏلدان یئتیشیب، اۏرتاملارېمېزېن بۏیاغېنې دَڲیشدیردی. بو دؤنه کئچمیشلره گؤره داها فرقلی دیر. ییرمی ایل اؤنجهیه بیر باش وورساق، اۏ دؤورده …Read More »
قایناقسېز قایناقلار / آیهان میانالې (کؤشه یازې)
قایناقسېز قایناقلار / آیهان میانالې (کؤشه یازې) “آدام، آدَم، Adam” سؤزجۆڲۆنۆن کؤکۆ تۆرکیجـه دیر و بونو ایثباتلاماق دا چۏخ چتین بیر ایش دَڲیل. تأسّۆف’له بیزدن اؤنجه نه یازېلېبسا، قایناق سانېلېب …Read More »
کیچیک اؤرگَتمَنلریمیز / ساچلې فرهادی (کؤشه یازې)
کیچیک اؤرگَتمَنلریمیز / ساچلې فرهادی (کؤشه یازې) کیچیک واختلارېمدان اؤرگَتمنلیڲی سئوردیم. هر بیر یئر تاپدېقدا، اؤرگَتمنلیک اۏیونونو قوراردېم. اؤزۆمدن ۱۱ آی کیچیک دایېم’لا بو اۏیونا باشلایاردېم. بئیینی دۏلو سۏرغولار’لا دینمزدن …Read More »
نئچه یۆز ایللیک دَڲَریندهکی دؤرد ایل / آراز احمداۏغلو
نئچه یۆز ایللیک دَڲَریندهکی دؤرد ایل / آراز احمداۏغلو آنا دیلیمیز اوجا آللاه’ېن بیزه وئردیڲی أن بؤیۆک نئعمتی دیر. بو نئعمتین قدرینی بیلیب دَڲر وئرَنلر أصلینده اؤز کیملیک، اؤز …Read More »
یئنی قاپې آرتېق دؤرد یاشېندا!
یئنی قاپې آرتېق دؤرد یاشېندا! دؤرد ایل چتینلی-شیرینلی بیر یاشام کئچیرتدیک. بیز نئچه ایگید ایدیک و باشلادېق! أدبیاتدا یئنی سؤزلری دئمهڲه گلمیشدیک؛ یئنی قاپېلارې آچماغا! یۏلداشلارېن یۏرولوب یئنی قاپې’دان آیرېلانلارې …Read More »
“زنجیر”دن قېرېلان حالقالارېن جینگیلتیسی… / إلیار پۏلاد (کؤشه یازې)
“زنجیر”دن قېرېلان حالقالارېن جینگیلتیسی… / إلیار پۏلاد (کؤشه یازې) مۆباریز جعفرلینین یئنی رۏمانې اۆزهرینده نۏتلار… مۆباریز جعفرلینین بو گۆنه قدر بئش رۏمانېنې اۏخوموشام. “برپاچې”، “بنّا”، “باغمان”، “ایکینجی آدم” و “زنجیر”. بونلاردان اۆچۆ …Read More »
إتیکئتسیز اینسانلېغا، باسقېلار نهلر إدهبیلر؟ / آیهان میانالې
إتیکئتسیز اینسانلېغا، باسقېلار نهلر إدهبیلر؟ / آیهان میانالې کۆتلهنین دَرنَکسیزلیڲیندن آسېلې، هر اۏیونونو ایستهییرلر یازېق یۏخسوللار باشېنا گتیریرلر. بو اۏیونبازلېقدا، أزیلیب بئلی بۆکۆلن، چرچیوهمیزدهکی یۏخسوللارېن ایلک ایستهڲی، آج قالماماق …Read More »
نژادپرستی از نوع پانپارسیسم و پانایرانیسم / آیهان میانالی
نژادپرستی از نوع پانپارسیسم و پانایرانیسم / آیهان میانالی واژه از سرخط کلام جسارتش را وامدار تاریخ میداند و هر تاریخی درونش تا بینهایت حقایقی پنهان و دروغهایی از …Read More »
دیریلری اؤلدۆرن تۏپلوم / آیهان میانالې
دیریلری اؤلدۆرن تۏپلوم / آیهان میانالې سؤز بئله باشلایېر: ایندی بیز نئیلهیک، ملکنژاد؟ نیگار خیاوی محمد ملکنژاد دا بوشونا گئتدی ادبیاتیمیزین بوش قالمیش الیندن. محمد ملکنژادین اؤلوم خبری سارسیتدی …Read More »


text:
اۏیون أکبر / محمدمهدی عیوضی (حیکایه)
کۆبرا ننه ده اۏ بیریسی ننهلر کیمی مینیبوسلارېن قاباغېناجان اۏغلونا گؤره گلمیشدی. بیر ألی’له گؤزلۆڲۆنۆ اۆسته وئریب گؤز یاشلارېنې سیلیردی بیر ألی’له ده أکبرین ألیندن توتموشدو. هر آن أکبرین ألین لاپ برک سېخېردې. قارا چادرانې دیشینین آراسېندان بۏشلایېب اۆزۆنۆ فرهادا چئویردی:
– فرهاد قادالارووو آلېم، سن ده منیم اۏغلوم یئریندهسَن بو أکبرین چۏخ دا هوشو باشېندا دَڲیل سن بوننان موغایات اۏل هااا.
فرهاد أکبری گؤردۆ کی سینهسینی قاباغا وئریب، شیشدی. دیلی’له دیشینین آراسېندا دئدی: “نئجه ده قۏدوقلانېر”، باشېنې آشاغې سالېب گۆلۆمسهدی.
– گؤزۆم اۆسته کۆبرا خالا، سیز دای قایېدېز إوه، هاوا ایستیدی إله رحمتلیک ننهم عؤمرۆنۆ سیزه وئرندن سیز منه ننه کیمیسیز. دئییرلر ننهنین دوعاسې تئز قبول اۏلار، دوعا إلهیین اینشاللاه شهادت بیزه ده نصیب اۏلسون.
کۆبرا ننه دۏداغېنې دیشلهییب ألینین اۆستۆنه بیر خېردا سیلله ووروب دئدی:
– ووی گئده دیلین قارنووا، سن نییه شهید اۏلورسان اینشاللاه إله اۏ ساغېر صدام شهید اۏلار.
فرهاد’لا أکبری گۆلمک توتدو.
– أکبر ایندی مینیبوس گئدر ها تئز اۏل.
أکبر أڲیلیب ننهسینین باشېندان اؤپۆب، گۆلۆمسهیه-گۆلۆمسهیه کۆبرا خالادان اوزاقلاشدې. قورآن آلتېندان کئچیب مینیبوسا میندیلر.
أکبر باشېنې مینیبوسون شۆشهسیندن چېخاردېب آناسېنا اؤپۆجۆک آتېب، أل یئللهییب، گۆلۆردۆ.
کۆبرا خالا دا قېرېشلې اۆزۆندن گؤز یاشېنې سیلیب أل یئللهییردی أکبره.
أکبر ایکی ألین لۆلهلَییب آغزېنېن قاباغېنا توتدو کی سسی نؤوحه سسینین آراسېندان آناسېنا یئتیشه؛
– آنا کریم باققالا اۆز وئرمهها وساییللریوی ده آلاهې دۆکاندان آلارسان.
فرهاد گۆلۆب أکبرین پئیسَرینه بیر سیلله یاتېردېب دئدی:
– أده بسدی، خالانې اوتاندېرما.
مینیبوس حرکت إلهدی. مینیبوس مئیداندان چؤله چېخدېقدا، آدام باشې بیر آلېن باغې گتیریب وئردیلر. أکبر قېرمېزې آلېن باغېنې ألینه آلاندان سۏنرا گؤردۆ کی اۆستۆنده شهادت یازېب آغزېنېن سویون اوتقونوب گؤزۆ فرهادېن آلېن باغېنا دۆشدۆ کی یا زهرا یازېلمېشدې. تئز فرهادېن آلنېنا باغېنې آلېب اؤزۆنۆنکۆنۆ توللادې اۆستۆنه:
– أح بوندا دا کی یازېب یازهرا ، کئشکه یازېلایدې یاگۆلناز.
فرهاد گۆلۆب دئدی: “آخې آی قۏدوق سن کی اؤلۆمدن بئله قۏرخوسان نهاۆچۆن جنگه گئدیرسن آخې”.
– بابا! آخې دای ناغایېرېم، عابباسېن اۏغلو کرامت ده گۆلنازې ایستهییر، من ده. اۏ گئدیب جبههیه من ده گلدیم اۏنون یانېندا کم گتیرمهیَم دنه.
فرهاد برکدن گۆلۆب، بیر آلا چئویریب، کۆل باشووا دئدی. نئچه ساعات یۏلدان سۏنرا مینیبوس یئتیشدی.
هاوا بتر ایستی ایدی.
– آللاه اۏۏۏی، های فرهاد سوووزلوغومدان اؤلۆرم.
– أده شربت اۏردادې دَنه کۏلمَنین ایچینده، گئت ایچ.
– یۏخ آللاه کؤمهڲین اۏلسون آلتېندا یازېب شهادت شربتی. منیم معدهم اۏنلارې هضم إلهیه بیلمز.
فرهاد گۆلۆب ألینی باشېنا چېرپدې…
بیردن گؤڲدن صۏت سسی گلدی، خۏمپاره ایدی.
فارسلارېن بیری قېشقېردې: “سنگر بگیریییین”!
هره بیر یئره تپیلدی. أکبر ده ألینی بئلینه ووروب تۆرک لهجهسی’له دئدی: “داداش برا من بربری بگیر، ساغ اۏل”.
فرهاد اوزاندېغې یئردن دوروب تئز أکبری چکیب یېخدې سنگَره. دؤرد-بئش خۏمپارهدن سۏنرا دای دوروم آراملاشدې. خۏمپارهنین نئچهسی چۏخلو رزمندهلری یارالامېشدې. هامې سنگردن چؤله چېخېب یارالېلارا کؤمک إدیردیلر. آما فرهاد خۏف إلهمیشدی یئرییه-یئرییه بیر به بیر رزمندهلره باخېب اۆرهڲی اۆزۆلۆردۆ، بۏغازې قوروموشدو.
بیردن أکبری گؤرۆر، اۏ رزمندهلر کی جان وئریر اۏنلارېن باشېنېن اۆستۆنده أیلهشیب اۏنلارا جۏک تعریفلهییر.
– حاجې دای سن کی شهید اۏلورسان قۏی بیر جۏک تعریفلَییم گۆله-گۆله اؤل دَنه: بیر گۆن صدام گئدیر غئیرت کیلاسېنا. آروادې چؤله چېخاندا قېشقېرېر هارا گئدیرسن، آروادې دئییر أصغر’له قرارېم وار. صدام دئییر أصغر’له گئدیب أصغر’له ده گلهجکسن هاااا!
یارالې رزمنده گۆلۆب گؤزلرینی یومور. أکبر دوردو اۏ بیریسی یارالېنېن اۆستۆنه. فرهاد مات قالمېشدې.
ألینی قۏوزایېب گؤڲه دئدی: آی آللاه بو کیمدی یارادېبسان، حیکمتیوه قوربان. أکبره طرف گئدیب بیر ألی’له أکبرین یاخاسېندان توتوب اۆسته چکدی:
– بوردا اۏیون وئرینجه دور گئدک کؤمکلیڲه.
فرهاد فرمانده-ین اۆستۆنه گئدیب دئدی کی بیز نهکؤمهڲی إلهیه بیلهریک.
فرمانده هؤوۆل-هؤوۆل نئچه دَنه کَفَنه اۏخشار موشامبا وئریب، دئدی : “اۏنلار کی شهید اۏلوبلار بو موشامبالارېن ایچینه قۏیون”.
أکبر’له فرهاد موشامبانې آلېب یارالېلارېن طرفینه گئتدیلر، أکبر بیر رزمندهنی ایستهییردی موشامبایا سالا کی رزمنده قانلې دۏداغېنې گۆج’له ترپهدیب دئدی : “من زندهم.”
أکبر ایکی ثانییه دایانېب، دئدی: “برادر سن اؤلۆبسَن، بدنت داغه، اۏنا گؤره فک میکنی زندهای، گل گئت ایچهری گؤرَک”.
بدنینین یارېسېنې موشامبایا سالمېشدې، بؤیرۆندهکی یارالې دئدی: “قارداش بو هله دیری دیر سالما موشامبایا”.
أکبر أل ساخلایېب، بیرآز اۏنا چپ-چپ باخېب، إعتیناسېز ایشینه داوام إتدی.
ایکی نفر گلدیلر کی اۏ یارالېنې برانکارد’لا آپارالار. یارالې بیرألی قېرېلمېش قېچېنېن اۆستۆنده ایدی، بیر ألی’له ده أکبرگیله ایشاره إلهییب دئدی: “اۏ دیری دیر، اۏ دیری دیر”!.
أکبری دالا ایتهلهییب، بۏش موشامبالارې ألیندن آلېب رزمندهنی قاچېرتدېلار سنگَره.
أکبر قایېدېب یارالېیـا چپ-چپ باخېب اؤز قېچېنا بیر سیلله ووروب دئدی: “آند اۏلا آللاها موشامبام اۏلایدې سنی ده موشامبایا سالاردېم”. ألینی جیبینه قۏیوب دۏداغېنېن آلتېندا آهنگ زمزَمه إلهیه-إلهیه یئریییردی:
“یه دختر دارم تا نداره”.
بیردن بیریسینی گؤردۆ کی بیر قېرمېزې کراس مۏتۏرو، سۆره-سۆره گلیب سنگرین قاباغېندا ساخلادې. أکبرین گؤزلری ایشېلدادې. اؤز اۆرهڲینده دئدی: “سن اؤل کندیمیزده مۏتۏر سۆرسه’یدیم ننهم منی گؤڲدن آساردې. آما أبلفضلی بوردا بو مۏتۏر’لا دۆنیانې سۆرهجهیَم”. یان-یؤورهسینه باخېب گؤردۆکی قیامتدی، هره بیر یئره قاچېر، مۏتۏرا یاخېنلاشېب گؤردۆ سوویچ مۏتۏرون اۆستۆندهدی. مۏتۏرو یاواشجا بیرآز ایتهلهییب، سنگَرین دالېنا آپارېب، آلېشدېرېب سۆردۆ.
دۆنیا کارېندا دَڲیلدی کی هارا گئدیرم-گئتمیرم، یالنېز قاز وئریردی. سۏنونجو دفعه مۏتۏر سۆردۆڲۆ، بئش ایل قاباق ۱۳ یاشېندا ایکن کندلرینده عمی اۏغلونون مۏتۏرونو سۆرمۆشدۆ.
بیردن ایکی دَنه جیپ ماشېن أکبرین قاباغېنې کسدی، أکبر مۏتۏرون سۆرعَتینی آزالدېب یاواش-یاواش ساخلادې.
– أح دده وای بیردنه مۏتۏر گؤتۆرمۆشۆک یارېم ساعات سۆرَک اۏنو دا سیز قۏیمازسېز.
جیپدن بیردَنه سرباز دوروب أسلَحهنی أکبره سارې توتدو. عرب دیلینده نهسه قېرېلداتدې. أکبر کی بیلدی عیراقلې دېرلار رنگی دؤنۆب آغ-آپپاق اۏلدو.
مۏتۏردان دۆشۆب، ألینی باشېنا چېرپېپ یا خانېم سجاد دئدی.
– بو مۏتۏرا بئنزین تؤکهنین بئلی سېنسېن. گۆلناز سنین اۏ چۏلاق دَدهوه لعنت، باخ أسیر اۏلدوم.
سربازلارېن ایکی-اۆچۆ تۆفنگی أکبره سارې توتا-توتا أکبره یاخېنلاشېب أکبری توتدولار.
ماشېنېن شایېرد طرفیندن بیر یاشلې کیشی دۆشۆب أکبره سارې گئتدی. بؤیرۆنده ده بیر اۏغلان گلیردی.
کیشینین درجهسینین بؤیۆک اولدوزلارېندان بللی ایدی فرماندهدی.
فرمانده اۏ بؤیرۆندهکی اۏغلانا نهسه دئییب اۏغلان قایېدېب أکبره دئدی: آدېن نهدیر؟! هانسې قوروهاندانسان؟ أکبر اۏنون تۆرکی دانېشماغېندان تعجۆبلَندی. أکبر ایستهدی کَلَک گلیب، اؤز آدېنې دئمهیه.
دئدی: منیم آدېم عابباسدې. قوروهانېن دا آدې عابباس۱۲دی، کۆبرا ۱۱ قوروهانېندان اۏرا گلمیشم.
– هانسې طرفدن گلدین بورا؟!
– دشت عابباسدان.
– اؤزۆن هارالېسان؟
– بندرعابباسلې.
– آتاوېن آدې نهدیر؟
– عؤمرۆنۆ جانېمدان عزیز صداما وئریب حاج عابباسقولو دئییردیلر.
درجهدار کی بیلدی بونا یالان دئییر قېچېنا بیر مؤحکم تپیک ووروب، قېشقېردې یالان دئییرسن!.
أکبر اوفولدایېب دئدی: حضرت عابباسا آند اۏلسون دۆز دئییرم.
بیردن سربازلارېن بیری بیسیمی یوخارې توتوب عربیجه قېشقېرېب دئدی: بونو مۏتۏرون اۆستۆندهکی خورجوندان تاپدېم. سرهنگین گؤزۆ ایشېلدایېب قاچدې بیسیمی آلدې. بیسیمی بیرآز أللَشدیریب أکبره طرف توتوب اۏ اۏغلان دئدی بیسیم ووراجاقسان، نیرولارېنېزېن ایکیسینی بورا چکهجکسن. أکبر بیسیمی آلېب دۆڲمهسینی باسېب دئدی: “ألو عابباسام فرهادېن یۏلداشې، قادالارو آلېم بوردا یئددی-سکگیز دَنه أسیر توتموشام گلین بورا”.
ایرانلېلار کی بو ساده و رمزسیز دانېشماقدان تعجۆب إتمیشدیلر دئدیلر: “نئینک أسیرلری گتیر بورا سارې”.
أکبر دئدی: “منی قۏیمورلار کی گلَم، سیز گلین!.”
أکبرین باشېنا بیر سیلله ووروب ماشېنا میندیردیلر.
سربازلارېن دا بیری مۏتۏرا مینیب آپاردېلار.
إله کی ایستهییردیلر یۏلا دۆشهلر خۏمپارهنی خۏمپارهیه توتدولار. هره بیر درهیه قاچدې. أکبر چاغې قوللانېب سۏل طرفه قاچدې. اۏ طرفه هئچ خۏمپاره آتمېردېلار. خۏمپاره عیراقلېلارېن طرفینه بئله دال با دال دۆشۆردۆ کی هئچ أکبر یاددان چېخمېشدې.
فرهادگیل نئچه خاکریز قاباغا گلمیشدیلر.
أکبر فرهادگیلی گؤرجهیین گؤزلری ایشېلدایېب قېشقېرېب فرهادې چاغېرېب اۏنلارا طرف قاچدې.
فرماندهگیل قېشقېرېشېردېلار: “دایان یئرینده، دایان یئرینده!.”
آما أکبر قولاق آسان دَڲیلدی.
بووووم
بو سس قېشقېرېقلارېن هامېسېنا سۏن قۏیدو. فرهاد مات قالمېشدې. اۆچ ثانییه مکثیندن سۏنرا آغلایا-آغلایا أکبر-أکبر دئییب مین مئیدانېنا طرف قاچدې.
تلهسیک دیزی اۆسته أڲلهشیب أکبرین باشېنې قۏیدو دیزی اۆستۆنه، گؤزلرینین یاشېنې أکبرین آلنېنا دامېزدېرا-دامېزدېرا أکبری سسلهییردی.
أکبر قورو دۏداغېنې ترپهدیب دئدی منکی جان وئریرم سنه بیر جۏک دئییم سۏنرا اؤلۆم دا.
همیشه ایستهییردیم… دالې گلمهدی. أکبرین گؤزلری یومولدو…
أکبر گؤزۆنۆ آچار-آچماز دۏداغېنې گۆجله ترپهدیب دئدی: هههه فرهاد ایستهییرم همیشه فامیللره دئیَم من سلام یئتیرمیرم آنام اؤز باشېندان دئییر أکبر ده سلام یئتیریر.
أکبر بیرآز اؤزۆنه گلندن سۏنرا بیر آغ گئییملی خانېمې باشېنېن اۆستۆنده گؤردۆ.
– ووووی من اؤلمۆشم؟، سن حوریسن؟
پرستار گۆلۆب دئدی: هه من حورییَم.
– إله إلهدیڲیم ثاوابلارا بوندان آرتېق حوری وئرمزلر کی…


text:
جناب دیدز شهره گئدیر
جناب دیدز شهره گئدیر (اینگیلیسجه: Mr. Deeds Goes to Town, فارسجا: آقای دیدز به شهر میرود) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک رومانتیک کومدی قیسا فیلم. فیلمین باش روْللارینی جرج بنکرافت (اویونچو)، جین آرتور، قری کوپر جانلاندیریب. ۱۹۳۶ میلادی ایلینده ۵ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Gary Cooper in Mr. Deeds Goes to Town trailer.jpg
- Jean Arthur (Mr. Deeds).jpg
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جناب دیدز شهره گئدیر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوزا اؤزل: ماراغا دا آذربایجانلی ایکی مدنی فعالین محکمه اوتورومو کئچیریلدی.
اویان نیوز موخبیرینین راپورونا گؤره، چرشنبه گونو ۱۳۹۲ خوردادین ۲۹ -ی ماراغانین اینقلاب محکه مه سی داود عظیم زاده و بهمن خالقی نین ایتتیهام ایدعالاری اوچون محکمه قوردو. ماراغا محکه مه سینین باشقانی قاضی داورنیا آذربایجانلی بو مدنی فعاللاری تشکیلات عوضوی و میللی امنیت اخلالی ایدعالاری ایله ایتتیهاملادی. آذربایجانلی مدنی فعاللار بو ایتیهاملاری رد ائتدیلر و وکیللری طرفیندن دیفاع ائدیلدیلر.
دئیلمه لیدیر کی محکه مه ساعات ۱۲ ده باشلادی و ساعات ۱۴ ده قدر دوام ائتدی. محکه مه سونوندا پرونده نین قاضی سی اوتورومون دوامینی باشقا بیر زامانا آتدی.
آذربایجانلی بو مدنی فعاللارین وکالتی نی فاطمه ستاری و جعفر افشارنیا بویونلارینا آلیب لار.
خاطیرلاتیلمالیدیر کی ۱۳۹۱ دی آینین ۲۴ -و داود عظیم زاده و بهمن خالقی ماراغا میللتی ایله یان یانا ایرانین ارمنیستان ایله ارتیباط دا خاریجی سیاستینه قارشی اعتیراضلاردان بیر گون سونرا مامورلار طرفیندن ماراغا و بیناب داکی اؤز ائولرینده توتوقلانمیشدیلار.
“اویان نیوز”و قایناق گؤستره رک بو خبر پایلاشیمیندا بیر معذرت یوخدور.


text:
تورکیه – یونان اورته سیده گی بحران
تحلیل و تیکشیروو
تورکیه – یونان اورته سیده گی بحران
جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان نینگ اوتگن هفته بولیب اوتگن ایفیس 2022 حربی سینشیده قیلگن صحبتیده بیرگن پیاملر و یونان نی غیر حربی آراللرینی قوراللشتیریشدن وازکیچیش گه چقیریشی، خوددی شو موضوع نینگ تورکیه تامانیدن اهمیت بیریلگن لیگینی و ایندی کوپراق عکس العمل کورسته جگینی نمایان قیله دی. بو تورکیه بیلن یونان اورته سیده گی مناسبتیده ینگی بیر بحران نی اشاره قیله دی.
خوفسیزلیک بوییچه تیکشیرووچی و یازووچی پروفیسور دوکتور مراد یشیلتاش نینگ موضوع بوییچه فکر و ملاحظه لرینی اعتبارینگیزگه حواله ایته میز.
آراللرنینگ قوراللشتیریلیشی نینگ اساسی موضوع وضعیتی گه ایلنیشی نینگ سببی بیرته ایمس دیر، جریان استه – سیکین آلغه باردی. یونان تامانیدن اژه دینگیزیده آلیب باریلگن حقوقسیزلیک یانداشوولری و مکسیمالیستیک پولیتیکالرینی شرقی اورته ییر دینگیزی گه انتقال بیرماقچی بولیشی درحقیقت بو جریاننی باشلتگن بولدی.
یونان فرصتدن استفاده ایتیب کینگ بیر تورکیه مخالفی جبهه بیلن حرکت قیلیب شرقی اورته ییر دینگیزیده ینگی حمله لرگه قول اوریشی انقره دن قتّیق عکس العمل کوردی و 2020 ییلی یوز بیرگن بحران نتیجه سیده یونان قول تارتیش گه مجبور بولیب قالگندی. تورکیه ایسه اولاً شرقی اورته ییر دینگیزیده باشله گن ناوتیکست پیاملرینی اژه گه انتقال بیریب آراللرنینگ غیر حربی وضعیتی نینگ اخلالینی اورغوله دی و دیپلوماتیک سویه ده بو موضوعنی قیته دن اولویت گه آلیش گه باشله دی.
معمانینگ کتته ریب مهم کون ترتیبی گه ایلنیشیده ایککی فاکتور بار. بیرته سی یونان تامانیدن آرت آتده آتیلگن ناتوغری آدیملر. شونده ی بولیب بیر تاماندن مدافعه بوییچه کیلیشیب آلدی و امریکا قوشمه ایالتلری بیلن حربی کیلیشوونی مدتسیز وضعیت گه کیلتیردی و امریکا قوشمه ایالتلریگه انچه حربی قونلغه تامین ایتیب بیردی. باشقه تاماندن ناتوغری و حدیدن آشه بیر قوراللنیش سیاستی گه قول اوردی. شونده ی بولیب آراللرنینگ غیر حربی وضعیتینی اخلالینی دایمی قیلیش و مشروعلشتیریش اوچون بو آراللرنی ناتو حربی سینشی گه و ایریم اولکه لری بیلن حربی سینشلریگه قوشیش اوچون اورونیب توردی. بو آدیملرنی آتکن سری تورکیه بیلن سیاسی و استشاری اوچره شوولرگه دوام ایتدی. بیراق سونگگی پیتلرده گی میچوتاکیس نینگ تورکیه گه قرشی آدیملرینی سیاسی اوله راق یشیریشدن قول تارتمه یشی صبرنینگ تاشیب کیتیشی گه سبب بولدی.
ایککینچی فاکتور ایسه تورکیه نینگ کوچه ییب بارگن دیپلوماتیک و حربی تاثیری بیلن تیگیشلی دیر. سونگگی ییللرده جبهه لرده عین آنده رقابتلر بیلن دوچ کیلگن تورکیه بولرگه کوچلی شکلده جواب بیردی و مهم فایده قولگه کیریتدی. اوکراین بحرانیده آتگن آدیملری و اوزیگه خاص حمله لری بیلن انقره نینگ قولی تاباره کوچلیراق بولدی.
شونده ی بولیب یونان نینگ سونگگی پیتلرده گی حمله لریدن نتیجه قولگه کیریتیش احتمالی تورکیه اوچون ینگی رقابت قیلیش یوزه گه چیقیش ریسکلرینی اوز ایچی گه آلماقده. شونده ی بولیب آلدینی آلووچی و کوچلی بیر حمله اوله راق آراللرنینگ غیر حربی وضعیتی نینگ قوریقلنیشینی اوزارا مناسبتلرده کون ترتیبی نینگ اساسی موضوعی ایتیب آلگن شکللی.
تورکیه - یونان بحرانیدن بیر حربی توقنه شوو ویا اوروش سناریوسی یراتیش گه حلی انچه وقتراق دیب کوریله دی. بیراق یونان تامانیدن قاله ویرسه آراللرنینگ قورالسیزلشتیریشی بیلن بیر قطارده اژه ده و ایریم ساحه لرده آتگن و آته جگی ناقانونی آدیملرگه قرشی تورکیه نینگ سابقگی صبرینی کورستمسلیگی هم انیق. شونده ی بولیب تورکیه نینگ حقوقسیز آدیملرگه قرشی دیپلوماتیک، سیاسی و حربی جهتدن باسیم عملی قیله دیگن گه اوخشه یدی. شونده ی بولیب وضعیت نی یونان تامانیدن بوندن کیین آتیله دیگن آدیملر تعیین قیله دی.
خوفسیزلیک بوییچه تیکشیرووچیسی و یازووچی پروفیسور دوکتور مراد یشیلتاش نینگ موضوع بوییچه فکر و ملاحظه لرینی اعتبارینگیزگه حواله ایتدیک.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه جمهوریتی استخباراتی کتته موفقیت لر قولگه کیریتماقده
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی کوپلب سوزده یوقاری مرتبه لی باشقروچی یوق قیلیندی


text:
ریکاردو کاروالیو
ریکاردو کاروالیو (اینگیلیسجه: Ricardo Carvalho) (دوْغوم:۱۸ مهٔ ۱۹۷۸ (۴۴ یاش) Amarante) بیر فوتبالیست. پورتوقال میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Ricardo Carvalho – First team – AS Monaco FC. AS Monaco FC : official site.
قارداش پروژهلرده ریکاردو کاروالیو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- آمارانته دوغوملولار
- پورتو کولوبونون اویونچولاری
- ویتوریا ستوبال کولوبونون اویونچولاری
- چلسی کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- شانقهای اسایپیجی کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۴ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری


text:
مک دونالد روسیه نی ترک ایته دی
اوشبو مطلب نی مک دونالد شرکتی بیلدیردی
امریکا قوشمه ایالت لری نینگ رستورانت لردن تشکیل تاپگن شرکتی مک دونالد, 30 ییلدن آرتیق بیر مدت دن بیری فعالیت یوریتیاتگن روسیه بازاری دن چیقه دیگن لیگی نی معلوم قیلدی.
شرکت تامانیدن بیریلگن بیاناتده, "اوکراین ده گی اوروش نینگ سبب بولگن بشری بحران و نا انیق ایش شرایطی, مک دونالد نینگ روسیه ده گی فعالیت لری نینگ ایندی اویغون بولمه گن لیگی و مک دونالد ارزش لری گه موافق ایمس لیگی مفکوره سی گه ایگه بولیشی گه باعث بولدی" دییه قید ایتیلدی.
شرکت نینگ روسیه ده گی رستورانت لری نی محلی بیر آلووچی گه ساتیش نیتیده ایکن لیگی بیلدیریلگن بیاناتده, مک دونالد نینگ موجود پرسونل نینگ آلووچی تامانیدن استخدام ایتیلیشی گه اولویت بیریاتگن لیگی بیلدیریلدی.
بیاناتده, اوکراین ده گی مک دونالد رستورانت لری نینگ هم یاپیق ایکن لیگی, اوروپا ده مک دونالد تیزیمی نینگ غذایی مواد یاردمی, تورر جای و استخدام توغریسیده اوکراین لیک مهاجر لر نی قوللب- قوتلیاتگن لیگی ایسله تیلدی.
مک دونالد, 8- مارچ ده, روسیه نینگ 24- فبروری ده اوکراین گه قرشی باشله گن هجومی گه جواب اوله راق 62 مینگ کیشی نینگ استخدام ایتیلگن روسیه ده گی 850 رستورانتی نی اوتکینچی روشده یاپه دیگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپانیا لیگی باشقرووی پاریس سن جرمن بیلن منچستر سیتینی قاره لب شکایت ایتدی
بو جماعه لرنی کوپ پول خرجت قیلیب بازارنی بوزگن لیگی بیلن عیبله ماقده


text:
يونانيستانين دونيا شؤهرتلی اوشاق يازيچیسی آنجئلیکی وارئللا 1930-جو ايلده فئساللونييادا دوغولوب. آفينا بیلیوردونـدا تاريخ و آرکولوژی اوزره علمی درجه آلميش، ایلکین صينيفلر اوچون ترتيب ائتديگی “اوخوماغی اؤيرهنيريک” توپلوسو يونانيستان تحصيل نازيرليگينين اؤزل موکافاتی ايله تلطيف ائديلميشدير. بير سيرا چئویرمه کيتابلاری ايله ياناشی ميللی راديو و تلويزیون کاناللارينـدا تحصيل پروبلئملری ايله علاقه دار وئرليشلرين مؤلليفی دير.
1985-جی ايلده “منيم دوستوم فينديق آغاجی” کيتابينا گؤره پولشانين يانوش کولچاک آدينا بين الخالق موکافاتينا، 1990-جی ايلده ح.خ.آندئرسئن آدينا يوکسک بين الخالق ادبی موکافاتا، 1998-جی ايلده ايسه “کورينف” کيتابينا گؤره ميللی علمی فانتاستيکا موکافاتينا لاييق گؤرولموشدور.
یئنیقاپیداتکام سیز سایین اوخوجولارینا، آنجئلیکی وارئللانین گؤورچينلر و اوشاقلار حیکایهسین تقدیم ائدیر.
گؤیرچينلر و اوشاقلار / آنجئلیکی وارئللا (حیکایه)
يئنی ايلين بيرينجی گونو تانری بوتون ملکلری يانينا چاغيردی. او، بو يئنی ايلده ده نظارت کيتابينين نؤوبتی صحفهسينی آچماق، اؤتن ايلده يئرينه يئتيريلميش، ياريمچيق قالميش و اونون تاپشيريقلارينا باخماياراق، هله ده باشلانيلماميش ايشلری قئيد ائتمک ايستهييردی.
بالاجا ملکلر بؤيوک، آغير بير کيتابی رَفــدن دوشوروب، بولوددان اولان ماسانين اوستونه قويدولار. قلم و پوزانلارينی گؤتوروب، يازی-پوزويا باشلاديلار. تانری سوروشور، ملکلر ايسه جاواب وئريرديلر:
-ترققی صحفهسينی آچين، دئيين گؤروم اينسانلار نئجه ياشاييرلار؟
-چوخ ياخشی – دئيـه، باش ملک جاواب وئردی.
-اونلار يئنه ده آيا اوچوبـلار، آفروديتـين شکلينی چکيبلر.
تانری باشينی تَرپـَدهرک راضيليغينی بيلديردی. سونرا او، “بس سئوگی؟ هارمونی؟ شفقت؟ اونلار نئجه؟ – دئيـه سوروشدو.”
ملکلر سوسوردولار. تانری هر شئيی آنلادی و صحفهنی چئويردی. صحفه باشدان-آياغا يازی ايله دولو ايدی. اورادا “موحاريبهلر” ،”دؤيوشلر” ،”بومبالار” سؤزلری يازيلميشدی. تانری چوخ کدرلهنيب دئدی:
-بو صحفه نی کئچن ايلين ايتکیلری سيراسينا يازين. من ايستهييرم کی، سيز يئنی بير
نسيل ياراداسينيز… سماداکي بوتون گؤيرچينلري هوزوروما سسلگين.
بير آزدان قوشلارين قاناد سسلری ائشيديلدی، گؤيرچينلر تانرينين دؤورهسينه
قوندولار. اونلارين گؤزلری مونجوق تک پارلاييردی.
تانری اوزونو گؤيرچينلره توتوب دئدی:
-يئر اوزونه اوچون، اينسانلارا منيم موراجيعتيمی چاتديرين. اونلارا صولح و
أمين-آمانليق مکتوبلاريمی گؤندريرم. منيم قانونلاريما عمل ائتمهديکلری اوچون چوخ اوزولـدوگومو، کدرلنديگيمی اونلارا آنلادين.
ملکلر درحال بالاجا، آغ کاغيذلاردا يازماغا باشلاديلار: ” ياخينلارينيزی سئوين!” ،”صولح و أمين-آمانليق قورون!” ،”عزيزلرينيزی قورويون!”. سونرا بو کيچيک مکتوبلاری گؤورچينلرين آياقلارينا باغلاييب، اونلاری يئر کورهسينه بوراخديلار. سياهت اوزون چکمهلی ايدی. قوشلار آیدا ايستيراحت ائديب، اؤز يوللارينا داوام ائتديلر. نهايت، بير گون گئجه ياریدان کئچميش يئره چاتديلار.
گؤورچينلر سانکی گؤگـدن دوشن قار دنجيکلرينه قاريشاراق يئره ائنيرديلر. اونلار قاناد چالاراق داملارا، پنجرهلر، پيللـهکنلره و ائيوانلارا قونوردولار. هاوا شاختالی اولدوغوندان کوچهلرده هئچ کيم يوخ ايدی. يولدان کئچن تک-توک آداملار ايسه اونلارين باشلاری اوزرينده اوچوشان قوشلارا فيکير وئرميرديلر. يالنيز بعضیلری “گؤرهسن گئجهنين بو واختی بو قوشلار نه آختارير؟” – دئيه اؤز-اؤزلرينه فيکيرلشير و يوللارينا داوام ائديرديلر.
اوندا گؤورچينلر قانادلاری ايله قاپی و پنجرهلری دؤيجلهمـَگه باشلاديلار. آنجاق هامی اؤز ايشی ايله مشغول ايدی. کيمی يئيير، کيمی ياتير، کيمی ايسه ده تلويزیونا باخيردی. آخی اونلار يازيق قوشلاری نئجه ائشيده، اونلارين کدرينی نئجه آنلايا بيلرديلر؟
کيمسه پنجرهيه ياخينلاشير، آنجاق گؤيرچينلره فيکير وئرمهدن، پنجرهنی آچماغا بئله تلسميردی. ناحاق يئره قوشلار اينسانلاری چاغيرير، ناحاق يئره : “بيز سيزه تـانریدان کلاملار گتيرميشيک” – دئييرديلر. هئچ کيم اونلاری ائشيتميردی.
نهايت، گؤورچينلر دونماغا باشلاديلار. قانادلاری ياش، اومودلارينی ايتيرميش قوشلار کيلیسادا توپلاشيب، بيرليکده بؤيوک کيلیسا زنگينين اوستونه قوندولار. زنگ قوشلارين آغيرليغيندان سيلکلهنيب اوجادان: دان-ن-ن! – ائدهرک سسلندی.
ائرتهسی گون ياغان قار بوتون شهری بوروموشدو. سانکی هانسیسا رسسام فيرچاسينی آغ بويايا باتيريب، شهری رنگلهميشدی. گوجلو شاختايا باخماياراق، گؤزل بير گون ايدی.
گؤورچينلر کيلیسایا اوچوب تانریدان مصلحت ايستهديلر: “هئچ کيم بيزه فيکير وئرمير. هئچ کيم بيزيم ديليميزی باشا دوشمور. ايندی بيز نه ائدک؟” – دئيه سوروشدولار. تانری دئدی:
-اوشاقلارين يانينا اوچون. منيم کلاملاريمی اونلارا چاتديرين. صاف محبت و
سئوگی حيسلری اوشاقلارين ايشيقلی قلبلرينده ياشايير. اونلار معصوم دورلار، اونا گؤره ده سيزی باشا دوشرلر.
آنجاق اوشاقلار کوچهلرده يوخ، اؤز ايستی ائولرينده، بوخارینين قاباغيندا اوتوروب تزه اويونجاقلاری ايله اويناييرديلار. يالنيز اوجا داغين أتگيندهکی کنـدده ياشايان بالاجا بير اوغلان حئيوانلارا باخماق اوچون حَيَطـه چيخميشدی. کؤرپه گؤورچينلردن بيری اوشاغی گؤروب، تئز اؤزونو اونا يئتيرمـَگه تَلَسدی. آما بيردن دامين اؤرتويونه ايليشهرک، آياغينی يارالادی. آياغيندان آخان قان دامجیلاری قاری آل قانا بويادی. قوشجوغاز اوشاغين قارشیسينـدا يئره دوشدو. اوشاق اونو احتياط’لا قالديريب، قوجاغينا آلدی، داخمالارينا گيريب، دونموش گؤورچين بالاسينی ايسيتمـَک اوچون بوخارينين قاباغيندا اوتوردو.
-بير منيم آياغيما باخ، – دئيـه قوشجوغاز ايشاره ايله گؤرسَـتدی. – من سنه
تانریدان کلاملار گتيرميشم.
اوشاق اونو باشا دوشدو. گؤورچينين آياغينداکی لئنتی آچيب اوخودو: “بير بی-ری-نی-زی سئ-وين و قو-رو-يون!”… اوشاق بالاجا اولماسينا باخماياراق، آرتيق “سئومـک” سؤزونون معناسينی ياخشی بيليردی. او، اؤز واليدئينلرينی، ياخينلارينی و دوستلارينی، حتّی حئيوانلاری دا سئويردی. او، آتــاسينی و آنـاسينی چاغيريب دئدی: “بير-بيرينيزی سئوين و قورويون!”. اونلار بيرليکده مئهريبانجاسينا قوجاقلاشديلار، تانرينين گؤندرديگی بو خبری اطرافـدا ياشايان بوتون اينسانلارا چاتديرماغی قرارا آلديلار.
-بالاجا گؤورچين بيزه تانریدان کلاملار گتيريب: “بير-بيرينيزی سئوين و قورويون!”
-نئجه؟ تانریدان کلاملار؟ – دئيـه قونشولار اينامسيزليق’لا پيچيلداشيردی. – بو کی، مؤعجيزه دير!
خبر تئزليک’له اطرافا ياييلدی. کنـددهکیلر بالاجا يارالی قوشا باخماق اوچون آخيشديلار. هامی بو حاديثهيـه حئيران قالميشدی، اونلار بونون حقيقتن ده مؤعجيزه اولدوغونا اينانيب، تانری قارشيسيندا ديز چؤکدولر. آخير کی، اينسانلارين داش قلبلری يوموشالدی، قارانليق چؤکموش اورَکلری نورا بوياندی.
اينسانلار چوخالديقجا، اوزرينده موقـدّس کلام حک اولونموش کاغيذ پارچاسی دا ياواش-ياواش بؤيومـَگه باشلاييردی. اونون اوزريندهکی حرفلر او قـَدَر بؤيوموشدو کی، آرتيق، کنـده يئرلشميردی. آخيردا بالاجا کاغيذ پارچاسی بؤيوک بير بايراغا چئوريلدی، کندين اوستوندن اوجالاراق، داغين زيروهسينه يوکسلدی. بو بايراغی دؤرد طرفدن ملکلر توتوردو.
پاک بولاق سويو کيمی موقـدّس اولان بو خبر داغين ياماجلاريندان آشيب، عالمه ياييلدی، سانکی يئر اوزونون سوسوزلوغونو ياتيردی. بوتون اينسانلار تانرينين موراجيعتينی باشا دوشدولر. اونلار ائولريندن چيخيب، اوجا داغ زيروهسينده يوکسهلـَن موقـدّس کلامی گؤردولر: “بير-بيرينيزی سئوين و قورويون!”.
هامي – کيشیلر ده، قادينلار و اوشاقلار دا بو مؤعجيزهلی صحنهنی، يارالی قوشجوغازی و اونو قوجاغيندا توتان اوشاغی گؤرمـَک اوچون همين کنـده اوز توتوردو.
گوناهلارينی اعتيراف ائدن اينسانلارين دا، مؤحتشم بايراغی توتان ملکلرين ده قلبی نور ساچيردی. گونش ده پارلاق شوعالاري ايله بو پاک گؤزلليگی ايشيقلانديريردی.
نهايت کی، حاق اؤز يئرينی تاپميشدی!
گؤورچينلر چوخ يورولموشدولار. گؤگـه قالخماغا طاقتلری قالماميشدی. بئله قرارا گلديلر کی، بير گونلوک، يئر اوزونده گئجهلـهسينلر. قوشلارين کؤورک قلبی سئوينج و سعادته غرق اولموشدو. آخی تانرینين تاپشيريغينی يئرينه يئتيرميشديلر. اونلار يئنه ده اوچوب، بؤيوک کيلیسا زنگينين اوستونه قوندولار. و زنگ يئنه ده قاباقکی کیمی، اونلارين آغيرليغيندان سيلکـَلهنيب، گئجهنين سوکوتوندا: دان! دان! دان! دان! – ائدهرک سسلندی.
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
تیلیمخان دیوانی
حکیم تیلیم خان دیوانی - عنوانیله ترکمن تیلیم خانین شعرلرینی احتوا ائدن کیتاب.
الیازمالاری و یایینلاری[دَییشدیر]
ایلک دؤنه اولاراق تیلیم خان دیوانی، علی کمالی طرفیندن مۆختلیف نوسخهلر اوزوندن توپلانیب و اکبرخان رزاقی و حسین محمدخانی یاردیمی ایله یاییملا حاضیرلانمیشدیر. آنجاق سون زامانلارا قدر یاییملانمامیشدیر.
بو دیوان 1385-1386 ـ نجی ایللرده تیلیم خانین کندداشی آقای اسدالله امیری طرفیندن حاضیرلانمیش و دیوانین بیرینجی جیلدی عنوانیلا چاپ اوْلموشدور. بوتون شعرلر بو دیواندا آذربایجان تورکجهسینده و عرب و لاتین الفبالاریلا وئریلمیشدیر. بو کیتابی "حسین محمدخانی گونئیلی" رئداکته ائتمیش و اورخون یایین ائوی طرفیندن نشره حاضیرلانمیشدیر. کیتابین صحیفهلرینین سایی 288 دیر.
قوم شهرینده اوتوران شاهسئون شاعیری بختیار فرخ دا حکیم تیلیم خانین شعرلرینین بیر بؤلومونو توپلاییب آنجاق هله چاپ اولماییبدیر.شابلون:Mənbəsiz


text:
فرانسه ده بیر اوچاق قولب توشدی
اوچاق نینگ اورمانلیک بیر جایگه قولب توشگن لیگی بیلدیریلدی
فرانسه نینگ جنوب شرقیده جایلشگن بوردو شهریده کیچک بیر اوچاق نینگ قولب کیتیشی عاقبتیده 3 کیشی حیاتینی یوقاتدی.
فرانسه مطبوعاتیده گی خبرلرگه کوره مردیلکدن جیروندی گه قره ب باره دیگن اوچاق حلی گچه انیقلنمه گن سببلرگه کوره اورمانلی ساحه گه قولب کیتگن.
خوددی شو حادثه عاقبتیده 2 ته سی عیال توپلم 3 کیشی نینگ حیاتینی یوقاتگن لیگی بیلدیریلدی.
ییرگه باریب اورگن اوچاق نینگ یانیب کیتیشی بیلن اورمانده 2 مینگ متر مربعلیک ساحه نینگ یانیب کیتگن لیگی شونده ی بولیب اطفائیه گروهی تامانیدن یانغین نینگ کنترول آستی گه آلینگن لیگی قید ایتیلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اوکراین نینگ اودسا منطقه سیده روسیه نینگ راکت هجومی عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
مکرون تورکیه نینگ سویدن و فینلندنینگ ناتو اعضالیگی نی قوللب – قوتله گنیدن خرسند ایکن لیگینی ایتدی
امریکا قوشمه ایالت لریده بیرینچی قاره تنلی عالی محکمه قاضی سی اوز وظیفه سینی باشله دی
اوشبو قاره تنلی قاضی دولت رهبری جو بایدن تامانیدن کاندید قیلیب کورسه تیلگن ایدی


text:
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک عراق نینگ شمالیده هجوم اویوشتیردی
اوشبو حادثه عاقبتیده ایکّی کیشی حیاتی نی یوقاتدی
عراق نینگ شمالی ده گی محلی رهبریت, بولووچی ترور تشکیلاتی پ.ک.ک نینگ دهوککه باغلیق احمدی تومنی گه قره تیلگن هجومی عاقبتیده 2 کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی نی بیلدیردی.
عراق نینگ شمالیده گی محلی رهبریت نینگ تروریزم گه قرشی کوره ش بولیمی, اوشبو موضوع بیلن علاقه لی رسمی فیسبوک صفحه سی آرقه لی بیانات بیردی.
بیاناتده, "ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی ترورچی لر, احمدی گه باغلیق بامرنی ناحیه سیده ایریدنا قیشلاغی گه 2 راکت آتدی. اوشبو هجوم عاقبتیده 2 نفر عادی اهالی شهید بولرایکن, 2 کیشی ایسه یره لندی" دییه قید ایتیلدی.


text:
گۆرگن- آق تاو آراسیندا اوچار ساپارلاری باشلایار
پنج شنبه گۆنی گۆرگن- آق تاو آراسیندا بیرینجی اوچار ساپاری باشلار
قازاغیستان ینگ منگستاو (مانقشلاق) ولایاتی بیلن ایران ینگ گۆلیستان ولایاتی نینگ مرکزلری نینگ آراسیندا اوچار ساپارلاری باشلایار.
پنج شنبه گۆنی (فروردین آیی نینگ 12-سینده) گۆرگن- آق تاو آراسیندا بیرینجی اوچار ساپاری باشلار.
ایران ینگ داشاری ایشلر وزیرلیگی نینگ گۆلیستان ولایاتینداقی وکیلی ذوالفقار امیرشاهی بو اوچار ساپاری نینگ أهمیتینه اۆنس چکدی.
امیرشاهی گۆلیستان ولایاتیندان کؤپ سانلی اوُقووچی نینگ تۆرکیه دأکی بیلیم یورتلاریندا اوُقایاندیغینی دا سؤزلرینه قوُشدی و مۆمکینچیلی دؤرأن یاغداییندا گۆرگن- ایستامبول آراسیندا دا اوچار قاتنادیلماغینی ایسله یأندیکلرینی بیلدیردی.
گۆرگن ینگ قوُنالغاسیندان تهران، کیش، زاهدان، مشهد و بندرعباس یالی شهرلره ایزی گیدرلی یاغدایدا یوُلاغچی اوچاری قاتنادیلیار.
گۆرگن ینگ حالقارا قوُنالغاسیندان داشاری یورت اوچوشلاری نینگ باشلادیلماغی گۆلیستان ولایاتی نینگ ایقدیصادی اؤسۆشینه قوُشانت قوُشار.
دِگیشلی حابارلار
عبدالجلال ایری: اِسِنقولی- کۆمۆشدپه سرحت گِچِلگِهسی آچیلار
کۆمۆش دپه سرحِت گِچِلگهسی نینگ آچیلماغی هم گۆلیستان ولایاتی هم ده کۆمۆش دپه شهری نینگ اؤسۆشینه قوُشانت قوُشار
5 آیدا تۆرکیأ توریستی گأمیلر بیلن 81 مۆنگدن کؤپ سیاحاتچی گلدی
شو ییل بو گأمیلرینگ تۆرکیأ 1.5 میلیون توریست گتیرمهگینه قاراشیلیار
اینچهبوروندان تۆرکیأ ام دی اف ایبریلدی
ایرنانینگ برن حابارینا گؤرأ اینچهبوروندان 9 واگن بیلن تۆرکیأ ام دی اف ایبریلدی


text:
اویان نیوز: اسد گوجلرینین مختلیف بؤلگهلره آغیر سیلاحلارلا تشکیل ائتدیگی سالدیریلاردا اؤلو سایسینین ۱۴۵ه چیخدیغی بیلدیریلدی
سوریهده اسد گوجلرینین سالدیریلاری داوام ائدیر.
اسد گوجلرینین مختلیف بؤلگهلره آغیر سیلاحلارلا تشکیل ائتدیگی سالدیریلاردا اؤلو سایسینین ۱۴۵ه چیخدیغی بیلدیریلدی.
اسد گوجلرینین سالدیریلاریندا پایتخت دمشق-ین خاریجی محللهلرینین یانیندا حلب، دئرالزور، ایدلیب، حما، حمص و دئرا هدف آلیندی.
آزاد سوریه اوردوسو طرفیندن بیر آیدیر محاصره آلتیندا اولان راکا شهرینین هامیسینین ایدارهسی مخالیفلرین علینه کئچدی.
راکادا خالق کوچهلره تؤکولهرک ظفری قید ائتدی.
اؤلکهده زوراکیلیق سوررکن ناتودان سوریه موضوعسوندا کریتیک بیر آچیقلاما گلدی.
ناتو آوروپا موتتفیق قوّتلری یوکسک قوموتانی اورامیرال جیمس ایستاوریدیس، اتفاقین، سوریه’ده اولا بیلهجک بیر نیظامی موجودلوغا دایر عاجیل وضعیت پلانلامالار ائتدیگینی آچیقلادی.
اورامیرال، لیبیدا اولدوغو کیمی بیر تعهده گیرمهلری ایستیقامتینده طلب گلمهسی حالیندا بونا حاضیر اولدوقلارینی سؤیلهدی.
ت رت


text:
پاپ فرانسیس بغداد’دا
کاتولیکلئرین روحانی لیدئری و واتیکان دولت باشقانی پاپ فرانسیس، عیراق تماسلارینا باشلادی. کاتولیکلرین روحانی لیدئری پاپ فرانسیسی داشییان اوچاق عیراق’ین باشکندی بغداد’آ ائندی. پاپ فرانسیسی هاوالیمانیندا عیراق باشباخانی مصطفی الکاظمی رسمی تؤرهنله قارشیلادی.
پاپ فرانسیس ایله باشباخان مصطفی الکاظمی’نین گؤروشمهسی باشلادی. کاظمی ایله گؤروشمهسی سونراسی پاپ، بغداد’داکی یاشیل بؤلگه’ده جومهورباشقانلیغی سارایینا گئچهجک. پاپ، بورادا جومهورباشقانی برهم صالح طرفیندن رسمی تؤرهنله قارشیلاناجاق. پاپ و صالح داها سونرا باش-باشا گؤروشمه گرچکلشدیرهجک. پاپ، بورادا سیویل توپلوم قورولوشو تمثیلجیلری و دیپلوماتلارلا دا بیر آرایا گلهجک.
زیارت دینی و سیاسی آچیدان اؤنملی
پاپ’ین عیراق زیارتی هم دینی هم ده سیاسی آچیدان اؤنم داشیییر.
اولکهدهکی خریستییانلارلا دایانیشما مئساژی وئرجک اولان پاپ، دیگر دینی و ائتنیک گروپلارلا دا آیری آیری گؤروشجک. ۴ گونلوک عیراق زیارتینده پاپ فرانسیس، بوگون و یارین بغداد، نجف ایله ذی قار’دا، بازار گونو اربیل و موصل’دا تماسلاردا بولوناجاق.
پاپا فرانسیس، زیارتی قاپسامیندا شیعهلرین دینی مرجعی آیت الله علی سیستانی ایله ده بیر آرایا گلهجک. زیارتی اؤنجهسینده ویدئو مئساژ یایینلایان پاپ سؤزلرینه “السلام علیکم” دئیهرک باشلامیش، “ایللرجه سورن ساواش و تئرؤریزمدن سونرا، تانری’دان عفو و اوزلاشما دیلهمک اوچون گلیرم” دئمیشدی.


text:
آذربایجان (آخج-نین رسمی قزئتی)
" آذربایجان " — رسمی دؤولت قزئتی. میلّی مجلیسین اورقانی.1918-جی ایلده یارادیلیب. آدر حؤکومتی 1918-جی ایل 3 ژوئیهده آذربایجان جومهوریتی حؤکومتینین خبرلری آدی آلتیندا اؤز رسمی اورقانینین درجینه باشلانماسی حاقیندا قرار وئردی. آذربایجان قزئتینین پارلمان اورقانی کیمی ایلک نؤمره سی 15 سپتامبر 1918-جی ایل تاریخینده - قافقاز ایسلام اوردوسونون باکینی ائرمنی-بولشویک ایشغالیندان، ظولموندن آزاد ائتدیگی گون گنجه ده ایشیق اوزو گؤردو. ایلک رداکتورلاریندان بیری اوزئییر بیگ حاجی بیلی اولوب. قزئت 1919-جی ایل دسامبرین 28-نه قدر اوزئییر بیگین قارداشی جئیحون حاجیبیلینین ایمضاسی ایله چیخیب. او دؤورده نشرین عرصهیه گلمهسینده جئیحون حاجیبیلینین امگی و خیدمتلری شکسیزدیر. آذربایجان دموکراتیک جومهوریتینین سوقوطوندان سونرا اؤلکه دن کؤچمک مجبوریتینده قالان جئیحون حاجیبیلی اؤز موهاجیرلیک حیاتیندا دا عئینی آدلی قزئت بوراخماغا چالیشمیش و 1951-جی ایلده بونا مونیخده (آلمان) نایل اولموشدو.
آذربایجان قزئتینین یارانما تاریخی و آذربایجان خالق جومهوریتی[دَییشدیر]
آذربایجان قزئتی اوندان اول تخمیناً یاریم عصره یاخین بیر مودت عرضیندهمیلّی ضیالیلارین اؤلکهنین آدینی داشییان مطبوعات اورقانی یاراتماق، قزئت چیخارماق تشبوثلرینین ده داوامی، منطیقی نتیجهسی ایدی.1891-جی ایلده تانینمیش آذربایجان ضیالیسی جلال اونسیزادهنین باش رداکتورو اولدوغو کشکول قزئتی باغلاندیقدان سونرا آذربایجان آدلی قزئت چیخارماق اوچون رسمی اولاراق تیفلیسده باش مطبوعات ایشلری ایداره سینهموراجیعت ائتمک آرزوسو دا باش توتمامیشدی. تبریزده مشروطه حرکاتی دؤورونده نشر ائدیلن آذربایجان قزئتینین ده عؤمرو اوزون سوره بیلمهمیشدی. بونونلا بئله، ییرمینجی عصرین اوّللرینین میلّی مطبوعاتیندا نئجه آدلاندیریلماسیندان آسیلی اولمایاراق، آذربایجانچی دوشونجه اوستون مؤوقعیه چیخمیشدی. 20. عصرین اولّلرینده آذربایجان آدلاناجاق مطبوعات اورقانینی دا زمانه آرتیق حاضیرلامیشدی. آذربایجان خالق جومهوریتینین یارانماسی ایله آذربایجان آدلی قزئتین نشره باشلاماسینین رئاللاشماسی میلّی مطبوعاتیمیزین تاریخینده تکجه اراضی اولاراق اؤلکهنین دئییل، میلّی دؤولتین آدینی ایفاده ائدن مطبوعات اورقانینین فعالیته باشلاماسی ایله علامتداردیر. بو معنادا، آذربایجان قزئتینین رسمی دؤولت قزئتی کیمی مئیدانا چیخماسی آذربایجان تاریخینین موهوم حادیثهسیدیر. قزئتین باش رداکتورو اوزئییر حاجیبیلی آذربایجان قزئتی حاقیندا یازیردی:
"دانیشیرلار کی، آذربایجان قزئتی گویا موساوات پارتیاسینا مخصوص فیرقهوی بیر قزئت ایمیش. بو فقره باره سینده بونو بیان ائتمگی لازیم بیلیرم کی، قزئتیمیز پارتیا قزئتی دئییلدیر. آذربایجان قزئتینین مسلکی وطن ایستیقلالی یولوندا چالیشماقدان عیبارتدیر. "
" آذربایجان "-ین ایلک ساییندا باکینین آزاد اولونماسی، قافقاز ایسلام اوردوسونون قارداش کؤمگی باره سینده یازیلار، بیلگیلر کیفایت قدر ماراق دوغورور. بو حاقدا خبرلرده دئییلیردی کی، آذربایجان جومهوریتی آدینا قافقاز ایسلام اوردوسونون کوماندانی نورو پاشا حضرتلری طرفیندن بئله بیر تلگرام گلمیشدیر:
" بسم الله الرحمن الرحیم. باکی شهری 15.09، ساعات 9-آ ایشلهمیش ایگید اوردو حیصهلریمیز طرفیندن ضبط اولوندو. قافقاز ایسلام اوردوسو کوماندانی فریک نورو. "
قزئتین ایلک ساییندا " باکینین سوقوطو " باشلیغی آلتیندا یازی و بیر نئچه تبریک تلگراملاری درج ائدیلیب. بئله تبریکلرین بیرینی نورو پاشایا فتحعلی خان خویسکی گؤندرمیشدیر:
" قافقاز ایسلام اوردوسو کوماندانی سعادتلی نورو پاشا حضرتلرینه، تحتی کوماندانیزا اولان جسور تورک عسگرلرینیز طرفیندن آذربایجانین پایتاختی اولان باکینین دوشمندن آزاد ائدیلدیگی موناسیبتی ایلهمیلتین ذاتی عالی حمیتپرورلرینیزی دونیانین ان نجیب عسگری اولان تورک اوغوللارینا میننتدار اولدوغونو عرض ائتمکله ایختیار ائدیرم، افندیم. هئیتی ووزرا رئیسی فتحعلیخان. "
" آذربایجان " این ایلک ساییندا نورو پاشانین سپتامبرین 15-ده گنجه یه گؤندردیگی تلگرام دا درج اولونوب:
" گنجه ده آذربایجان جومهوریتی ریاستی - عالیسینه. آذربایجان جومهوریتینین پایتاختی اولان باکی شهرینی زیارت ائتمک اوزره هئیتی - ووکلانین یارین باکییا تشریفلرینهمونتظیرم، افندیم. 15.9.34. یاورانی-حضرتی-شهریاریدن فریک-نورو " . " آذربایجان " قزئتینین وئردیگی معلوماتا اساساً، حؤکومت عوضولری حقیقتاً " یارین " ، یعنی سپتامبرین 17-ده قاتارلا باکییا یولا دوشموش، شهرین آزاد اولونماسی موناسیبتی ایله کئچیریلن حربی پاراددا ایشتیراک ائتمیشلر. "
" آذربایجان " آدلی ایلک قزئتی شاعیر فیصاله علیقولوزاده چاپ ائدیب، لاکین اونون نشری اوزون مودّت داوام ائتمهییب.[۱][۲]قزئت 1918-جی ایل 15 سپتامبر تاریخده گنجه شهرینده نشره باشلامیش، آلتینجی سایدان اعتیباراً قزئتین نشری باکیدا داوام ائتمیشدی. " آذربایجان "-ین گنجه ده کی نشر دؤورو جمعی 10 گون چکمیش، هفتهده ایکی دفعه ، جمعی ایسه 4 سایی ایشیق اوزو گؤرموشدو. قزئتین ایلک سایی " هئیتی-ایداره " ایمضاسی ایله چاپ اولونموشدور. رداکسیا گنجه ده بولاتوو کوچه سینده کی 26 سایلی ائوده یئرلشمیش، سونونجو، یعنی دؤردونجو سایی سپتامبرین 25-ده ایشیق اوزو گؤرموشدو.کی دیلده چیخان آذربایجان قزئتینین آذربایجان دیلینده 443، روس دیلینده ایسه 438 سایی چاپ اولونوب. ایلک سایلاری هئیتی-ایداره، هئیتی-تحریریه کیمی رداکسیا هئیتی معناسینی ایفاده ائدن مسئول شخصلر قروپو طرفیندن چاپ آذربایجان قزئتی ائدیلن آذربایجان قزئتینهموختلیف واختلاردا اوزئییر حاجیبیلی، جئیحون حاجیبیلی، خلیل ابراهیم، قزئتین روس واریانتینا ایسه صفی بیگ روستمبیلی باش رداکتورلوق ائدیب. قزئتنین روس دیلینده نشرینین باش رئداکتورو، آذربایجان خالق جومهوریتی میلّی مجلیسینین وکیلی صفی بیگ روستمبیلینین تام بیر ایستیقلالچی روحو وار ایدی. اونون سونرالار 1933-جو ایلده ایستانبولدا قلمه آلدیغی و حاضیردا سلمان ممتاز آدینا ادبیات و اینجه صنعت آرشیوینده ساخلانیلان 27 آوریل 1920-جی ایل خاطیرهلری آدلی یازیسی آخج حؤکومتینین سوقوطونون سببینی گئرچک صورتده عکس ائتدیرن قییمتلی منبع دیر. صفی بیگ روستمبیلی خاطیرهلرینده یازیردی:
نهایت، 27 آوریل گئجه سی ساعات 12-ده باکیدا بوتون ایداره، محلّه بولشویکلرین الینه کئچدی. بونونلا آشاغی-یوخاری ایکی ایللیک میلّی آذربایجان ایستیقلال تاریخی قاپاندی. میلّی آذری تورکونون ایستیقلال روحونو الیندن آلا بیلمه دیلر. ایشغال ظفرلری یاریمچیق قالدی. مملکتین حقیقی اؤولادلارینین ایستیقلال اوغرونداکی قان ایله بویانمیش و موتّحید بیر کوتله حالینداکی گنج اؤولادلارینین حورّیت و ایستیقلالیت روحو ایله ایستیقلال هله یورویور. ایمانین قوووه سی، ایستیقلالین تبجیلی بیزده باکی و آذربایجان یاشادیقجا یاشایاجاق و بوتون تورک ائللرینی ایستیقلال ایله سئویندیره جکدیر. دؤورون گؤرکملی ضیالیلاری رسمی دؤولت اورقانینین اطرافیندا بیرلشهرک آذربایجانچیلارین مؤحکم جبهه سینی یاراتمیشدیلار. آذربایجانچیلارین فیکرینه گؤره، آذربایجان مفهومو جوغرافی بیر معنادان زیاده فیکیر و عمل شکلینده تجسّوم ائدیر. ایستیقلال خاریجینده اونون اوچون بیر آذربایجان یوخدور. بئله لیکله، آذربایجان قزئتی آذربایجانچی فیکیرلرین و عمللرین، ایستیقلال ایدئالینین قزئتی ایدی. تدقیقاتچیلارین فیکرینجه، آذربایجان قزئتی آذربایجان خالق جومهوریتینین فعالیتینین مطبوع سالنامهسیدیر. آذربایجان قزئتینین گنجه و باکی نشرلرینده خالق جومهوریتی حؤکومتینین حیاتیندا باش وئرمیش بوتون حادیثهلر و پروسهلر اؤزونون لاییقلی عکسینی تاپیب. آذربایجان خالق جومهوریتینین ایستیقلال بیاننامهسی، آخج میلّی مجلیسینین ایشه باشلاماسی و فعالیتی، باکینین قافقاز ایسلام اوردوسو طرفیندن آزاد اولونماسی، باکی دؤولت بیلیم یوردونون یارادیلماسی، دؤولت موستقیللیگینین ایلدؤنومونون قئید ائدیلمهسی، حتّی حاکیمیتین بولشویکلره تحویل وئریلمه سی ضرورتی و س. کیمی تاریخی حادیثه لری بوتون تفرروعاتی ایله اؤیرنمک اوچون آذربایجان قزئتی مؤعتبر منبعدیر. آذربایجانچیلار مؤوضوسوندان آسیلی اولمایاراق، حاقیندا سؤز آچیلان مسلهلرهموستقیل دؤولتین فورمالاشدیریلماسی و مؤحکملندیریلمهسی مؤوقعییندن یاناشیر، یئنی قورولموش میلّی حؤکومتین ایدئیالارینی و عملی آددیملارینی خالقا چاتدیریردیلار. گؤرکملی پوبلیسیست محمدآغا شاهتاختلینین آذربایجاندا داروالفونون مقالهسینده اؤلکهده بیلیم یورد آچیلماسی حادیثهسی موستقیل دؤولتی قورماغین، اینکیشاف ائتدیرمگین و قوروماغین موهوم واسیطهلریندن بیری اولاراق دیرلندیریلیر. محمدآغا شاهتاختلییا گؤره: داروالفونون اولمازسا... عومومی معاریفه عایید اورتا مکتبلریمیزده درس وئرهجک موعلیملریمیز اولماز. ناخوشلاریمیزی موعالیجه ائدهجک طبیبلر یئتیشمز. حوقوقشوناس عالیملر بولاماییز کی، مال و مولک اوچون موناقیشه ائدن وطنداشلاریمیزی... موحاکیمه ائتسین... مدنی حیاتین شراییطینه و عامیللرینه تهدید نظریله باخیلدیقدا او دقیقه گؤرونور کی، بو حیاتین منبعیی، سرچشمهسی دارولفونوندور. داروالفونوندان ال چکمک مدنی حیاتدان روگردان اولماقدیر.[۳]
رداکتورلاری[دَییشدیر]
قزئتین باش رداکتورو اوزئییر حاجیبیلی آذربایجان قزئتی حاقیندا یازیردی:
" آذربایجان قزئتی گویا موساوات پارتیاسینا مخصوص فیرقهوی بیر قزئت ایمیش. بو فقره بارهسینده بونو بیان ائتمگی لازیم بیلیرم کی، قزئتیمیز پارتیا قزئتی دئییلدیر. آذربایجان قزئتینین مسلکی وطن ایستیقلالی یولوندا چالیشماقدان عیبارتدیر. "
قزئت 1918-جی ایل 15 سپتامبر تاریخده گنجه شهرینده نشره باشلامیش، آلتینجی سایدان اعتیباراً قزئتین نشری باکیدا داوام ائتمیشدی. ایکی دیلده چیخان آذربایجان قزئتینین آذربایجان دیلینده 443، روس دیلینده ایسه 438 سایی چاپ اولونوب. ایلک سایلاری هئیتی-ایداره، هئیتی-تحریریه کیمی رداکسییا هئیتی معناسینی ایفاده ائدن مسئول شخصلر قروپو طرفیندن چاپ ائدیلن آذربایجان قزئتینهموختلیف واختلاردا اوزئییر حاجیبیلی، جئیحون حاجیبیلی، خلیل ابراهیم، قزئتین روس واریانتینا ایسه صفی بیگ روستمبیلی باش رداکتورلوق ائدیب. آذربایجان قزئتینین رداکتورلاری آراسیندا اونلاردان هر بیرینین خیدمتینی یوکسک قییمتلندیرمکله یاناشی، اوزئییر حاجیبیلینین فعالیتی خوصوصی فرقلهنیب. اوزئییر حاجیبیلینین آذربایجان قزئتینه رداکتورلوق ائتدیگی واخت دیگرلری ایلهموقاسیه ده داها چوخدور. بوندان باشقا، مطبوعات ساحهسینده داها بؤیوک تجروبهیه مالیک اولان اوزئییر حاجیبیلینین آذربایجان قزئتینین ایدئیا-سیاسی سویهسینین یوکسلدیلمهسینده کی خیدمتلری یوکسک قییمته لاییقدیر. آذربایجان خالق جومهوریتینین میلّی مجلیسینین آچیلماسی موناسیبتی ایله اوزئییر حاجیبیلینین آذربایجان قزئتینین 1918-جی ایل 7 دسامبر تاریخلی 58-جی ساییندا چاپ ائدیلمیش " تاریخی گونوموز " مقاله سینده یازیر:
بو او گوندور کی، آذربایجان تورکلرینین میلّی مجلیسی، میلّی شوراسی آچیلیب. آذربایجان تکمیل بیر حؤکومت شکلینه گیریر. یوز-یوز اللی سنه بوندان اول موختلیف خانلیقلاردان عیبارت اولان آذربایجان تورپاغینین روس ایستیلاسیندان قازاندیغی بیر منفعت او اولدو کی، بو تورپاق اوزرینده قورولموش اولان ساختا و عملی حوقوقلاری سیلینیب-سوپورولموش موتّحید و وسیع بیر اراضی شکلینه گیردی و بو گون خیلاص اولوب دا ایکی میلیون موتجاووز نوفوس ایله آذربایجان جومهوریتی نامینی داشیماغا کسبی-لیاقت ائتدی. بس بو گون هامان بو آذربایجان جومهوریتینین میلّی پارلمانی، میلّی مجلیسی آچیلماقلا تشکیلات و ترتیباتی-سیاسیهسی آرتیق ایتماما یئتیر. بئله اولان صورتده، دئمهلی، قلبیمیزده بسلهدیگیمیز اومید - پارلمانیمیزدیر. و اومیدواریق کی، جاوان پارلمانیمیز بو اومیدیمیزین حوصولی یولوندا وار قووّهسیله چالیشاجاق و وطنیمیزین ایستیقلال و آزادلیغینا بیرینجی سبب اولاجاقدیر. اوزئییر بیگ 1919-جو ایل ژانویهنین 16-دان 1920-جی ایل آوریلین 27-نه کیمی آذربایجان قزئتینین باش رداکتورو اولوب. قزئتده اونون چوخسایدا باش مقالهسی، آذربایجان پارلمانی حاقیندا رپورتاژلاری، تئاتر و موسیقییه حصر اولونموش تنقیدی یازیلاری چاپ ائدیلمیشدیر. ایچیمیزده کی دئنیکینلر، ایستیقلال و ایستیقبال اومیدی، ایستعفا موناسیبتی ایله، آذربایجان ایستیقبالی، آذربایجان پارلمانی، قاراباغ حادثاتی، ائرمنیستان و آذربایجان موناسیباتی، نه ایستهییرلر، قارا تهلوکه و س. مقالهلر بو گون ده اؤز آکتواللیغینی ایتیرمهییب. اوزئییر بیگ حاجیبیلی عئینی موعامیله گؤزله ییریک مقاله سینده یازیر:
" قاراباغ ائرمنیلرینین آذربایجان حؤکومتینه تابع اولماماق قصدیله گؤسترمکده اولدوقلاری عیناد آرتیق حیاسیزلیق درجهسینه وارمیشدیر (آذربایجان قزئتی، 5 مه 1919-جو ایل)."
نه ایسته ییرلر مقاله سینده یازیردی:
"مارس حادثاتیندا (1918-جی ایلین مارس سویقیریمی نظرده توتولور - س.ق.) بیزی، یعنی موسلمان بورژویوندان توتموش موسلمان فقیرلری، کاسیبهسینی و بخوصوص موسلمان السیز-آیاقسیزلارینی ائرمنی-داشناک سولداتلارینین سونگو، گولله و خنجرلرله آرواد و اوشاغینا کیمی قیردیران بولشویکلره بیز تؤور اعتیبار ائده بیلریک؟ بولشویکلیک نامینه ائرمنی-موسلمان قیرغینی سالانلارین هانسی " گؤزل " سؤزونه و " اینسانیت-پرورانه " سؤزلرینه اینانا بیلریک؟ بولشویکلری دورسون، منشویکلرینه ناسیل بئل باغلایا بیلهریک؟ ایستیقلالیمیزی قبول ائتمهدیکلرینه گؤرهمی؟ و بو گون هر بیر وسیله ایله اولور-اولسون ایستیقلالیمیزی الیمیزدن آلماق یولوندا چالیشدیقلارینا گؤرهمی؟ (آذربایجان قزئتی، 7 مه 1919-جو ایل). "
آخج-نین دؤولت بایراغی قبول اولونارکن اوزئییربیگ آذربایجان قزئتینین 2 مای 1919-جو ایل، 175-جی ساییندا بایراغیمیز سارالماز مقاله سینده یازیردی:
...بایراغیمیز حاق بایراغیدیر. او، بیر میلتین بشری حوقوقلارینین پارچاسیدیر. بیر میلتین کی، اونون اینسان کیمی یاشاماغا حاقی واردیر. بیر میلتینکی، داها اسیر اولماق ایستهمیر....
موستقیللیک دؤورونده اوزئییر بیگ هم پوبلیسیستیکا، هم دهموسیقی ساحهسینده چالیشیردی. او، 1919-جو ایلده احمد جاوادین سؤزلرینه بستهلهدیگی آذربایجان مارشی حاضیردا موستقیل آذربایجان جومهوریتینین هیمنیدیر. آذربایجان قزئتینین 1919-جو ایل 27 فوریه تاریخلی 124-جو ساییندا گؤستریلیردی: "...اوزئییر حاجیبیگوو طرفیندن آذربایجان آدلی بیر بالت رقصی یازیلمیشدیر کی، بو بالتده ترکمه سبکیندهدیر و صحنه اوچون حاضیرلانماقدادیر.... "
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Üzeyir Hacıbəyli Cumhuriyyət dövründə... ARAŞDIRMA
- ^ Görkəmli şəxsiyyət
- ^ Ülviyyə Tahirqızı Xalq Cəbhəsi.-2014.-28 iyun.-113.-S.11.


text:
عمر سیووری
عمر سیووری (اینگیلیسجه: Omar Sívori) (دوْغوم:۲ اکتبر ۱۹۳۵ سان نیکولاس ده لوس آرویس) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده عمر سیووری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- BNMM شناسهسیله مقالهلر
- ICCU شناسهسیله مقالهلر
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۳۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۰۵-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- سان نیکولاس ده لوس آرویس دوغوملولار
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- ریورپلاته کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- ناپولی کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۶۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
شلدون ادلسون
شلدن قَری ادلسون (اینگیلیس دیلی: Sheldon Gary Adelson)آمریکالی جو یوت تاجیر و دۆنیادا پوللو کیمسه لردن دیر.چوخلوجا هوتل و شیرکتلری وار.لاس وقاس سندز شیرکتی نین مالیکی دیر و ماکائو سنقاپور چین و آمریکادا کازینو ایشله دیر.
جو یوت مسلکده دیر و ایسرائیل یاناشی آمریکادا ساییلیر.دونالد ترامپ و چوخلو باشچیلار اونون الی ایله ایش اوسته گئچیب. 2016-نجی آمریکانین جومهور باشکانی سئچیملرینده دونالد ترامپ سئچیمینه 20 میلیون دولار یاردیم اولدو.
1991ده مریم اکشورون بیر ایسرائیللی طبیب ایله ائولندی و دورد اوشاغی وار.
ایسرائیلده لیکود حیزبی نین یاناشیدیر.آمریکادا جومهوری حزبینین یاناشیدیر.2012نجی ایلده باراک اوباما قارشیسیندا 60 میلیون دولار جومهوری پارتیلاردا یاردیم گئچدی.باراک اوباما ایران ایله باریشماقدا شلدون ایله آتیشدی.
قایناق[دَییشدیر]
- ^ Sheldon Adelson (February 11, 2018).


text:
موراد چوبان اوغلو
موراد چوباناوغلو (1940-2005) تورک خالق آشیقی.
یاشامیدَییشدیر
قارصدا آنادان اولوب. ايبتيدايینی قارصدا اوخودو. ايلک باغلاما درسلريني چيلديرلي شنليکلرینین چيراغي اولان آتاسي، چئورهنین اوستا آشيقلاريندان گولوستان چوبانلاردان آلدي. 14 ياشلاريندا نغمه سؤيلهمهيه باشلادي.
19666-جي ايلدن باشلاياراق داواملي اولاراق قونیه آشيقلار بايراميندا ايشتيراک ائديب. بير نئچه دفعه موختليف ساحهلرده بيرينجيليکلر آلدي.
وورغونلوق عنعنه سينين بير پارچاسي اولان نغمهلي ناغيللار ايضاح ائتمه مؤوضوسوندا دا اوغورلو نومونهلر وئرن چوبانوغلو، اؤز نغمهلرينين ياناشي اوستا مالي نغمهلري ده گنج نسيللره چاتديريب.
تورکييهنين هر يئرينده معلوم اولان، تانينان چوبانوغلو ايللرله راديو وئريليشلري ائديب. خالق ادبياتي و وورغونلوق عنعنهوزرينده موختليف سئمينارلار وئريب. شئيرلري موختليف ژورناللاردا درج اولونوب. تورکييه خاريجينده، آوروپادان ايرانا قدر بير چوخ اؤلکهلرده کوْنسرتلر وئريب، ياريشلاردا ايشتيراک ائديب. آذربايجانلي آشيقلاردان آشیق علسگر و آشیق قشم قارشيلاشدي.
19711-جي ايلده قارصدا آچديغي، خوصوصيله اوستا-شاگيرد موناسيبتيندن هر ساحه ده وورغونلوق عنعنه نين داوام ائتديريلمهسينده کؤمک معناسيندا بير مکتب اولان چوبانوغلو خالق آشيقلاري کافهسي يئرينين آشيقلار مرکزينه چئوريلدي.
اونلارجا وال و بير او قدر ده کاسئت دولدوران چوبانوغلونون 2 دنه ده قيزيل والي وار.
چوبانوغلو موناسيبتين علی قافقازیالینين حاضيرلاديغي "آشيق موراد چوبانوغلو، حاياتي-ساناتي-ائسئرلئري" (1998) آدلي بير کيتاب وار.
آنکارادا اؤلدو، قارصدا تورپاغا وئريليب.
قایناقدَییشدیر
- تورکچه ویکیپدیا
- علی قافقازیالی "آشيق موراد چوبانوغلو، حاياتي - صنتی -اثرلری" (1998)


text:
بوتون عمومی ژورناللار
ویکیپدیا اوچون بوتون مؤوجود ژورناللارین بیر یئرده گؤستریشی. ژورنال نوعو، ایشلدن آدی یوخسا دییشدیریلمیش صفحه لری سئچمکله داها محدودلاشدیرا بیلرسینیز.
- ۱۰ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۲۳ Goonooz دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ بئل را ایجاد کرد («بیل» صفحهسینین چئویریلمهسیله یارادیلدی.) اِتیکِتلر: محتوا چئویرمهسی ترجمه محتوا ۲
- ۱۵ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۵۷ Goonooz دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ لری پیج را ایجاد کرد («لری پیج» صفحهسینین چئویریلمهسیله یارادیلدی.) اِتیکِتلر: محتوا چئویرمهسی ترجمه محتوا ۲
- ۲ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۱۰ Goonooz دانیشیق چالیشمالار ایشلدن حسابی اوْتوماتیک یارادیلدی


text:
داها 12 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
ترور تشکیلاتی پ.کا.کا-نین 12 عضوو ضررسیزلشدیریلیب.
تورکیه سلاحلی قوهلرینین سوریه-نین قوزییینده حیاتا کئچیردیگی "باریش چشمهسی"، "فرات قالخانی" و "زیتون بوداغی" عملیاتلاری بؤلگهلرینده تجاووز آتشی آچان بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ عضوو 12 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب.
میللی ساوونما ناظیرلیگینین رسمی سوسیال مئدیا حسابیندان ائدیلن پایلاشیمدا " سوریه-نین قوزییینده هوجوما جهد ائدن ترورچولاری خندکلرده باسدیرماغا داوام ائدیریک! "باریش چشمهسی، "فرات قالخانی" و "زیتون بوداغی" بؤلگهلرینده تجاووز آتشی آچان داها 12 پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچوسو کماندولاریمیزین اوغورلو موداخیلهسی ایله ضررسیزلشدیریلیب" دئییلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
سوریهده حیاتینی ایتیرهن وطنداشلارین ساییسی آچیقلاندی
بیرلشمیش میللتلر اینسان حاقلاری یوکسک کمیسری میشل باچله، آچیقلانان ایتکیلرین تکجه رقم دئییل، ایتیب گئدن حیاتلاری تمثیل ائتدیگینی سؤیلهدی
روسیا، خارکوو بؤلگهسینی هاوادان ووردو
خارکوو ساکینلرینه گؤره، روس هاوا سالدیریلاری سون گونلرده چوخ آرتدی، شهرین موختلیف سمتلرینده گئجه یاریسی گوجلو پاتلاما سسلری ائشیدیلدی
لبنان باشباخانی تورکیهیه تشکور ائتدی
باشباخان نجیب میقاتینین، اؤلکهسینه بوتون ساحهلرده وئردیگی دستگه گؤره تورکیهیه تشکور ائتدیگی قید ائدیلدی


text:
بلغة المشتاق فی لغة الترک و القفجاق
کتاب بُلغةُ المُشتاقِ فی لُغةِ التُّرکِ وْ القِفجاق اوْن دؤردوْنجوْ میلادی یۆز ایلین سوْنلاریندا وْ اوْن بئشینجی یوْز ایلین باشلانیشیندا یازیلان توْرکجه سؤزلوْک دوْر. باشقا میصرده یازیلان توْرکجه سؤزلوْکلر کیمی قیپچاق توْرکجهسی وْ اوْغوْز توْرکجهسیندن سؤزجوْکلر بوْ کیتابدا یئرلهشیبدیر. بوْ سؤزلوْگوْن یازاری جمال الدین ابوْ محمد عبدالله الترکی (اؤلوْموْ: ۸۳۵هـ/۱۴۳۱م سوْنرا) دیر. بوْ کیتابین یازیلیش قایناقلاری اؤز چاغیندا آدلین اوْلان قیپچاق توْرکجهسینده کتاب بیلیک وْ عمادالدین الوْرقی مصری کیتابی ذیکر اوْلوْنوْب.[۱]
الیازمالاری[دَییشدیر]
بوْ سؤزلوْگوْن بیر الیازماسی بریتانیا موْزهسینده ـ لندن ده ساخلانیلیر.[۲]


text:
سن و من- محمد احمدی زاده
بیر عؤمور دانیشدین سنی دینله دیم
بیر کلمه ده، سن دینله سن منه بسدیر
مین بیر یارا ووردون هئچ دینمه دیم
بیر شیرین سؤزله گلسن منه بسدیر
امیشدیردیم هر گئجه سنی قوجاغیمدا
اؤز اوشاغیم دا بیر گئجه امسه منه بسدیر
بؤیوتدوم سنی دیل آچدین ایستی یاتاغیمدا
مندن آیری بالام دا، آنا دئسه منه بسدیر
هر گئجه قالدین ائویمده اؤولادیم کیمی
اؤز اؤولادیم دا بیر گئجه قالسا منه بسدیر
دانیشدیم هر گون دیلینده اؤز دیلیم کیمی
اؤز دیلیمده بیر گون دانیشسا منه بسدیر
دیلینده دانیشیب دینله مه یی اؤیرنمیشم
دیلیمده ده سن دینله مه یی اؤیرن، منه بسدیر
هر دیلده سئو دئییب آنام من دینله میشم
سن ده بیر دیلده سئویرم سنی اؤیرن، منه بسدیر
سن گول من ده باغبان اولدوم بو بوستاندا
باغدا هر یانا عطیر ساچسان، منه بسدیر
بیر گون من ده ایسترم گول اولوم یانیندا
سن ده باغدا گول یولماسان منه بسدیر
اوزاتدیم الیمی هر یئرده توتدوم قولونو
آیاغینی اوزاتماسان آیاغیما منه بسدیر
من سنین سیلیب سوپوردوم یولونو
سن ده داش آتماسان یولوما، منه بسدیر


text:
اویان نیوز: کیتابین تقدیمات مراسیمینده؛ آذربایجانین موسکواداکی سفیری پولاد بولبول اوغلو، حیدر علی اوف فوندونون روسیا نمایندهلیگی مسئوللاری، آذربایجانلی دیپلوماتلار، روس علم آداملاری و موسکوادا یاشایان آذربایجان دیاسپورونون نمایندهلری ایشتیراک ائدیب
مشهور قافقاز تاریخی عذره متخصص ایوانوف، “آذربایجان حقیقتینی” قلمه آلدی.
روسیانین مشهور قافقاز تاریخی عالیمی پروفسور دوکتور رودولف ایوانوفون “آذربایجان حقیقتی، روس سفری و فارس نقشلری” آدلی تاریخی کیتابینین تقدیماتی موسکوادا روسیا خاریجی ادبیات کیتابخاناسیندا رئاللاشدیریلدی.
کیتابین تقدیمات مراسیمینده؛ آذربایجانین موسکواداکی سفیری پولاد بولبول اوغلو، حیدر علی اوف فوندونون روسیا نمایندهلیگی مسئوللاری، آذربایجانلی دیپلوماتلار، روس علم آداملاری و موسکوادا یاشایان آذربایجان دیاسپورونون نمایندهلری ایشتیراک ائدیب.
سفیر بولبول اوغلو، ایوانوفون آذربایجانین تاریخی حقیقتلری تانیتیلماسیندا اهمیتلی رول اوینادیغینی قید ائتدی.
روسیادا فعالیت گؤسترن ژانویه مدنیت جمعیتی باشقانی پروفسور دوکتور توفیق ملیک اوف دا ایوانوفون کیتابیندا چوخ تاریخی حقیقتلرین اولدوغونا دقت چکهرک، “بو اثر آذربایجان، جنوبی قافقاز و روسیا تاریخینی آراشدیرانلار اوچون چوخ اهمیتلی” دئیه دانیشدی.
ایوانوف دا، آذربایجان اوچون هر زامان تاریخی گئرچکلرین اورتایا چیخاریلماسیندا بؤیوک ایشلر گؤرجگی وعدینی وئردی.
کورسویه چیخان دیگر دانیشانلار دا تاریخچی عالیمین سایهسینده روس جمعیتینین آذربایجان خالقینین تاریخی ایله باغلی بعضی حقیقتلری اؤیرندیگینی ایفاده ائدهرک تشککورلرینی چاتدیردی.
ت ر ت


text:
برونخوسپازم
برونخوسپازم- موختلیف آغجیر و تنففوس یولو خستهلیکلری زامانی تجیلی تیببی موداخیله طلب ائدن وضعیتلردن بیری برونخلارین رئاکتیولیینین یوکسلمهسینین نتیجهسی کیمی میدانا چیخان حالدیر. اکثر تنففوس یولو پاتولوگییالاری زامانی، برونخوسپازم، اؤزونو مؤوجود خستلیین نتیجهسی کیمی میدانا چیخان کلینیک علامتلردن بیری کیمی گؤسترسه ده، برونخیال آستما خستلیینده او چوخ واخت یئگانه و اساس کلینیک علامت اولور. موشاهیدهلر گؤستریر کی، برونخیال آستما دیگر تنففوس سیستئمی خستهلیکلریله موقاییسهده، یاییلماسی، گئدیشی، موالیجهیه یاتیمسیزلیغی، ائلجه ده پروقنوزونا موناسیبتده، ان آرزوولونماز پاتولوگییالاردان بیریدیر (برونخ ازلهلرینین بیرینجیلی هیپئررئاکتیولیینین نتیجهسی کیمی میدانا چیخان برونخیال آستما عمومی تنففوس سیستئمی خستهلیکلرینین ۵-۷%-نی تشکیل ائدیر).
اومومی معلومات[دَییشدیر]
ایستر برونخیال آستما، ایسترسه ده برونخلارین دیگر ایسپاستیک وضعیتلرینده هللئدیجی عامل "برونخوبستروکتیو سیمپتوم" اوْلدوغونا گؤره، آپاریلاجاق درمان موالیجهسینین ائففئکتیولیگی ده ایلک نؤوبهده بۇ سیمپتومون آرادان قالدیریلماسی درجهسیندن آسیلیدیر. اودور کی، برونخیال آستما و دیگر برونخوسپاستیک حاللارین فارماکولوژی کوررئکسیاسمدا اساس موالیجه واسطهسی »برونخ آغاجینی» گئنیشلهندیرهن برونخولیتیک تأثیرلی درمان مادّهلری حساب اوْلونور. برونخولیتیکلر تنففوس یوللاریندا تؤرهنهن ایسپاستیک حالی، اساساً، ایکی یوللا یا بیرباشا برونخ سایا ازلهلرینه، یا دا بۇ سیستمین ائففئرئنت سینیر تنزیمینه تأثیر گؤسترمکله آرادان قالدیریرلار. برونخیال آستمانم موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا اوستونلوک داها چوخ حاللاردا برونخلارین ائففئرئنت سینیر تنزیمینه تأثیر گؤسترهن مادّهلره وئریلیر. معلومدور کی، برونخ ازلهلرینین تونوسو عادی حالدا پاراسیمپاتیک ایننئرواسییا ایله تنزیم اوْلونور. برونخلار پراکتیک اولاراق سیمپاتیک ایننئرواسییا آلمیرلار. اودور کی، خولینئرگیک ایننئرواسییانین گوجلهنمهسی برونخوسپاستیک علامتلرله موشاهیده اوْلونور. دیگر طرفدن، برونخلاردا ایننئرواسییا اوْلونمایان- سیناپسخاریجی ۲ آدرئنورئسئپتورلار مؤوجوددور. بۇ تؤرهمهلر قاندا دؤور ائدن و برونخ-آلوئول سیستمینین هومورال تنزیمینده موهوم رول اوینایان بیوگئن آمینلره (ائپینئفرین و س.)، ائلجه ده ائکزوگئن منشألی سیمپاتومیمئتیک مادّهلره قارشی یوکسک هسساسلیق گؤستریر. اودور کی، ائففئرئنت ایننئرواسییا زنجیرینین مووافیق هلقهلرینه تأثیر گؤسترهن فارماکولوژی واسطهلر (خولینوبلوکاتورلار، خصوصاً، آدرئنومیمئتیکلور) برونخوسپاستیک حاللار زامانی ان یاخشی "کوررئکتورلار" حساب اوْلونورلار.
نؤولری[دَییشدیر]
موشاهیدهلر گؤستریر کی، آستما زامانی اوغورلو نتیجهلرین آلینماسی خستلیین یالنیز ائتیولوژی پرینسیپلری و طبیعتی اساس گؤتورولمکله آپاریلان موالیجه فونوندا مۆمکوندور. آستما توتمالارینین میدانا چیخماسینا زمین یارادان فاکتورلارین ائتیولوژی طبیعتینه گؤره خستلیین آللئرگیک (ائکسترینسیک) آستما (تنففوس یوللارینین ایسپازمینی تؤرهدن فاکتورلاردان ۱/۳ آللئرگیک طبیعتلی اولور) و غئیری آللئرگیک (ایدیوسینکرالیک و یا اینترینسیک) آستما اولماقلا ایکی تیپی معین ائدیلیر. آللئرگیک آستمادا اوللر خستهلرین اؤزونده و یا سویکؤکوندن اوْلان شخصلرده رینیت، ائکزئما و س. آللئرگیک خستهلیکلر، ائلجه ده آللئرگیک طبیعتلی دیگر پاتولوگییالارین اوْلدوغو معین ائدیلیر. خستلیین بۇ تیپی، اساساً، اوشاق یاشلاریندا باشلاییر. ایدیوسینکراتیک آستمادا خستهلرین کئچمیشده هانسیسا بیر آللئرگیک لبیتلی خستهلییه توتولدوغو و یا اونا مئییللیلیگی آشکار اوْلونمور. خستلیین بۇ فورماسی، اساساً، اوْرتا یاشلاردا باشلاییر. آستمالی خستهلرین بیر قیسمینده ایسه هم آللئرگیک، هم ده غئیری-آللئرگیک کومپونئنت موشاهیده ائدیلیر. یعنی خستهلیک قاریشیق کومپونئنتله کئچیر. نظره آلماق لازمیدیر کی، بۇ جور خستهلرده خستهلیک ائرکهن یاشلاردا باشلاییرسا، آللئرگیک کومپونئنت اوستونلوک تشکیل ائدیر. هرگاه آستما سوْنراکی یاشلاردا باشلامیشسا، غئیری- آللئرگیک کومپونئنت و یا بۇ ایکی کومپونئنتین قاریشیغی اوستونلوک تشکیل ائدیر. برونخوسپاستیک وضعیتلر و برونخیال آستما زامانی برونخوسپازم تؤرهدن ائکزوگئن عامللره (موختلیف منشألی آللئرگئنلره- توز، کیمیوی مادّهلر، او جملهدن، سویوق هاوا، ایسترئسس و س.) قارشی برونخلارین هیپئررئاکتیولیک حالی تؤرنیر. برونخلارین هیپئررئاکتیولیک حالینا سبب اوْلان اساس ائندوگئن (غئیری آللئرگئن) فاکتور رولونو ایسه، آغجیر و تنففوس یوللارینین ایلتیهابی خستهلیکلری اویناییر. ایلتیهابی پروسئسین اؤزونون فورمالاشماسینا زمین یارادان هللئدیجی عامل ایلتیهاب مئدیاتورلاریدیر (هیستامین، خئموتاکسیک فاکتور، برادیکینین و س.). برونخ ائپیتئل هوجئیرهلری، توسقون هوجئیرهلر، آلوئول ماکروفاقلاری، نئیتروفیللر و س. توخومالاردا عمله گلن بۇ مادّهلرین ایلتیهاب زامانی ایفرازی سۆرعتلنیر. عئینی زاماندا برونخوسپاستیک وضعیتلرین باش وئرمهسی و اینکیشافیندا موهوم رول اوینایان ایلتیهابی پروسئسین اؤزو، دیگر ایلتیهاب مئدیاتورلارینین {ماکروفاقلار طرفیندن ایفراز اوْلونان لوکال هورمونلار-اوتاکویدلر اوْلان سیتوکینلر (ته-۲)، لیمفوسیتلر طرفیندن ایفراز اوْلونان سیتوکینلر- ایل (اینتئرلئیکین)-۴، ایل-۵، ایل-۶، ایل-۹، ایل-۱۳، خیموکینلر (خیمواتراکتان سیتوکینلر)، آکتیواتور پروتئین-۱ (آپ-۱)، ترومبوسیتلهیی آکتیولشدیرهن فاکتور و س. } ایندوکسییاسی حالینی دا تؤرهدیر. بۇ مادّهلر دامارلارین کئچیریجیلیینین یوکسلمهسینه، برونخ سئلیکلی قیشالارینین اؤدئمینه، سئلیک ایفرازینین آرتماسینا و بیلاواسیته برونخلانن دارالماسینا سبب اولماقلا، بوتونلوکده برونخوسپاستیک حالی داها دا درینلشدیریرلر. بۇ سببدن، برونخوسپاستیک وضعیتلر و برونخیال آستما زامان یوکسک موالیجوی ائففئکته تأمینات، یالنیز پاتوگئنئتیک مئخانیزم اساس گؤتورولمکله، برونخولیتیک پرئپاراتلارلا یاناشی، هیپوسئنسیبلییئدیجی واسطهلر، ایلتیهابلئیهینه، آللئرگیالئیهینه، ایممونوسوپرئسسیو و س. کیمی درمان مادّهلریندن ایستیفاده ائتمکله آپاریلان کومپلئکس موالیجه تدبیرلری فونوندا مۆمکوندور.
قارشیسی آلینما اصوللاری[دَییشدیر]
پراکتیک تبابتده برونخیال آستما و برونخوسپاستیک وضعیتلرین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا موختلیف کیمیوی قورولوش و تأثیر ایسپئکترلی چوخلو آددا درمان پرئپاراتلاریندان ایستیفاده اوْلونور. بۇ مادّهلری آشاغیداکی شرطی قروپلارا بؤلمک اولار:
- آدرئنومیمئتیک و خولینوبلوکادائدیجی آکتیولییه مالیک مادّهلر
آ) آدرئنومیمئتیک آکتیولییه مالیک مادّهلر ۱)دوز تأثیرلی آدرئنومیمئتیکلر ۱ا) و آدرئنومیمئتیکلر-ائپینئفرین هیدروخلورید ۱ب) ۱ و ۲ آدرئنومیمئتیکلر- ایزوپرئنالین هیدروخلورید ، اورسیپرئنالین سولفات ۱ج) ۲ آدرئنومیمئتیکلر -فئنوتئرول، سالبوتامول، تئربوتالین، ایپرادول (هئکسوپرئنالین) ۲)دولایی تأثیرلی آدرئنومیمئتیکلر (سیمپاتومیمئتیکلر)-ائفئدرین هیدروخلورید، دئفئدرین ب) خولینوبلوکادائدیجی آکتیولییه مالیک مادّهلر (م-خولینوبلوکاتورلار) آتروپین سولفات، پلاتیفیللین هیدروتارترات، مئتاسین، ایپراتروپیوم برومید
- میوتروپ تأثیرلی ایسپازمولیتیکلر قروپوندان اوْلان پرئپاراتلار
تئوفیللین، ائوفیللین، دیپروفیللین
- ایلتیهابلئیهینه و آللئرگیالئیهینه مادّهلر
آ)ایستئروید قورولوشلو ایلتیهابلئیهینه مادّهلر (کورتیکوستئرویدلر) هیدروکورتیزون، پرئدنیزولون، مئتیلپرئدنیزولون، دئکسامئتازون، تریامسینولون، بئکلومئتازون، فلوتیکازون، بودئسونید، مومئتازون ب) آللئرگیالئیهینه مادّهلر کرومولین ناتریوم، نئدوکرومیل، کئتوتیفئن ج)لئیکوتریئن سیستمینه تأثیر گؤسترهن مادّهلر ۱)۵-لیپوکسیگئنازامن اینهیبیتورلاری زیلئوتون ۲)لئیکوتریئن رئسئپتورلاریم بلوکادا ائدن مادّهلر زافیرلوکاست، مونتئلوکاست
- برونخولیتیک آکتیولییه مالیک کومبینه اوْلونموش مادّهلر
بئرودوال، تئوفئدرین، سولوتان، "ائفاتین"آئروزولو، سئرئتید مولتیدیسک آغجیر و تنففوس سیستئمی اورقانلارینین (خصوصاً، برونخلار) فیزیولوژی فونکسییالارینین هومورال تنزیمینده ۲ سوبپوپولیاسییادان اوْلان آدرئنورئسئپتورلار موهوم رول اویناییر. بوتون دیگر نئیرومئدیاتور و یا نئیرومودولیاتور سیستملرین رئسئپتورلاریندان فرقلی اولاراق ۲-آدرئنورئسئپتورلارین اویانماسی لوکالیزاسییا اوْلوندوغو توخوما، عضو و سیستملرین (او جملهدن، برونخلارین) فیزیولوژی فونکسییالارینین لنگیمهسینه سبب اولور. اودور کی، موختلیف منشألی برونخوسپازملارین آرادان قالدیریلماسی اۆچون پراکتیک تبابتده ایستیفاده اوْلونان درمان مادّهلری ایچریسینده ۲-آدرئنومیمئتیکلر ان ائففئکتیو و پئرسپئکتیو پرئپاراتلار حساب اوْلونورلار. بۇ مادّهلر برونخلاردا یئرلشهن (سیناپسخاریجی) ۲-آدرئنورئسئپتورلاری اویاتماقلا، گ زولال کومپلئکسینین واسطهچیلیگیله آدئنیلاتسیکلازا فئرمئنتینین مودولیاسییاسینی تؤردیرلر. فئرمئنتین آکتیولیینین دییشمهسی آردیجیل اولاراق سامف-این کمیت ترکیبی و هوجئیرداخیلی فوسفورلاشما پروسئسلرینده مووافیق دییشیکلیکلره سبب اوْلدوغوندان، برونخ سایا ازلهلری بوشالیر و برونخوسپازم علامتلرینی آرادان قالخیر.
بو سیرانین ایزوپرئنالین، سالبوتامول، فئنوتئرول کیمی نمایندهلری اورقانیزمه، اساساً، اینهالیاسیون، ائپینئفرین، ائفئدرین ایسه پارئنتئرال یوللا تعیین اوْلونورلار. معین ائدیلمیشدیر کی، ۲-آدرئنومیمئتیک آکتیولییه مالیک پرئپاراتلار پارالئل اولاراق توسقون هوجئیره و بازوفیللردن ائندوگئن ایسپازم تؤردیجی عامللرین (هیستامین، برادیکینین، سرس-آ و س.) آزاد اوْلونماسی پروسئسینی ده تورموزلاییرلار. طبیعی کی، بۇ دا برونخووبستروکتیو سیمپتومون آرادان قالدیریلماسیندا اهمیتلی رول اوینایان فاکتورلاردان بیریدیر.
برونخولیتیک تأثیر ائففئکتلرینین گوجونه گؤره م-خولینوبلوکاتورلار آدرئنومیمئتیکلردن نزرچارپاجاق درجهده گئری قالیرلار. بونا باخمایاراق، پاراسیمپاتیک سینیر تونوسونون یوکسلمهسیله کئچهن غئیری-آللئرگیک منشألی برونخوسپازملار زامانی م-خولینوبلوکاتورلار یوکسک فارماکولوژی فعاللیق گؤستریرلر. برونخیال آستما زامانی بۇ قروپون آتروپین، پلاتیفیللین، مئتاسین و آترووئنت (ایپراتروپیوم برومید) کیمی نمایندهلریندن ایستیفاده اوْلونور. آترووئنت (اینهالیاسییا حالیندا)، خصوصیله، گوجلو برونخولیتیک ائففئکت تؤرهدیر. او، هئب-i کئچمیر، آدرئنومیمئتیکلرله موقاییسهده تأثیری تدریجهن باشلاییر و ۶ ساعتا قدر داوام ائدیر.
پاراسیمپاتیک ایننئرواسییایا تأثیر گؤسترهن درمان مادّهلری ایچریسینده تیوتروپیوم داها پئرسپئکتیو پرئپارات حساب اوْلونور. تیوتروپیوم، اساساً، م۳ یاریمتیپیندن اوْلان خولینورئسئپتورلاری بلوکادا ائدیر (م۱ خولینورئسئپتورلارلا موقاییسهده ۲،۵ دفعه آرتیق). برونخولیتیک تأثیری ایپراتروپیومدان گوجلو و داها اوزونموددتلیدیر. پرئپاراتین ان یوکسک ائففئکتی ۱،۵-۲ ساعتدان سوْنرا باشلاییر. گونده ۱ دفعه اینهالیاسییا شکلینده (پوروشوک حالیندا، خصوصی ایسپینخالئر اینهالیاتورو واسطهسیله) تعیین اوْلونور. نظره آلماق لازیمدیر کی، خولینوبلوکادائدیجی آکلیولییه مالیک برونخولیتیکلردن ایستیفاده ائتدیکده بۇ مادّهلر برونخیال، توپورجک و دیگر وزلرین سئکرئتور فعالیتینی ضعیفلهده، تاخیکاردییا، آککوموداسییانین پوزولماسی (بو تأثیر مئتاسین، آترووئنت و تیوتروپیومدا ضعیفدیر) و س. کیمی آرزوولونماز علاوه ائففئکتلر تؤرهده بیلرلر.
برونخوسپاستیک حاللارین آرادان قالدیریلماسیندا بیلاواسیته برونخ سایا ازلهلرینه تأثیر گؤسترهن میوتروپ تأثیرلی ایسپازمولیتیکلردن ده بؤیوک موفقیتله ایستیفاده اوْلونور. بۇ قروپا، اساساً، تئوفیللین و ترکیبینده تئوفیللین ساخلایان پرئپاراتلار عایید ائدیلیرلر.
تئوفیللین دیمئتیلکسانتین تؤرهمهسیدیر. برونخولیتیک کیمی کلینیک ائففئکتیولیینه گؤره ۲- آدرئنومیمئتیکلردن گئری قالسا دا، اونلارلا موقاییسهده اساس اوستونلویو، برونخودیلاتاتور تأثیرینه قارشی، حتی، اوزونموادتلی قبولدا بئله تولئرانتلیق حالینین عمله گلمهمهسیدیر. پرئپاراتین آستمالئیهینه تأثیرینین میدانا چیخماسیندا برونخودیلاتاتور تأثیریله یاناشی، ایلتیهابلئیهینه تأثیر خصوصیتلری ده موهوم رول اویناییر (اونون ایلتیهابلئیهینه تأثیری توسقون هوجئیرهلر، بازوفیل لئیکوسیتلر، ائوزینوفیللر و دیگر ایلتیهاب هوجئیرهلری طرفیندن سینتئز و ایفراز اوْلونان ایلتیهاب مئدیاتورلارینی آزالتماسی ایله الاقلندیریلیر)؛ حتی، اکثر تدقیقاتچیلارین قناعتینه گؤره، پرئپاراتین آستمالئیهینه تأثیرینین میدانا چیخماسیندا برونخولیتیک خصوصیتلریله موقاییسهده، ایلتیهابلئیهینه تأثیرینین رولو داها اؤنملیدیر.
تئوفیللینین بۇ ایکی کومپونئنتلی آنتیاسماتیک تأثیرینین مولئکولیار مئخانیزمی بۇ گونه قدر تام آیدینلاشدیریلمامیشدیر. اوللر بئله حساب ائدیردیلر کی، پرئپاراتین آنتیاسماتیک تأثیری برونخ سایا ازلهلری و ایلتیهاب هوجئیرهلرینده آدئنیلاتسیکلازا و قوانیلاتسیکلازا فئرمئنتلرینین آکتیولشمهسی و مووافیق اولاراق سامف و سقمف-این میقداریندا تؤرهنهن دییشیکلیکلرله الاقداردیر. سیکلیک نوکلئوتیدلرین کمیت ترکیبینده تؤرهنهن دییشیکلیکلرده، خصوصاً، هللئدیجی رولو اونلاری هوجئیره داخیلینده پارچالایان فوسفودیئستئرازا (فدئ) فئرمئنتلرینی تئوفیللینین بلوکادا ائتمهسینده گؤروردولر. سیکلیک نوکلئوتیدلر هوجئیره فعالیتینده موهوم رول اوینایان کالیوم ایونلارینین هوجئیرداخیلی اوپتیمال کونسئنتراسییاسینی تنزیملدییندن، تئوفیللینین تعیینی برونخ سایا ازلهلرینین رئلاکساسییاسینا، ائلجه ده ایلتیهاب هوجئیرهلرینده ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئزی و ایفرازینین سوستلشمهسینه سبب اولمالیدیر. باشقا سؤزله، تئوفیللین برونخودیلاتاسییا و ایلتیهابلئیهینه تسیرلر تؤرتمهلیدیر.
فدئ فئرمئنتلری چوخ سایلی ایزوفئرمئنت فورمالاری اوْلان بؤیوک بیر فئرمئنتلر سیستئمیدیر. بونلاردان هوجئیره فونکسییالارینین تنزیمینده ان اساس رولو فدئل-دن فدئ۶-یا قدر آردیجیل نؤمرهلنهن آلتی ایزوفئرمئنت فورماسی اویناییر. تئوفیللین برونخ سایا ازلهلرینده اساس فئرمئنتلر اوْلان فدئ۳ و فدئ۴-او، ائلجه ده ایلتیهاب هوجئیرهلرینین اساس فئرمئنتلری- فدئ۴ و فدئ۶-نی بلوکادا ائدیر. سوْنراکی تدقیقاتلار گؤستردی کی، تئوفیللین فوسفودیئستئرازا فئرمئنتلرینی آنجاق چوخ یوکسک (تئراپئوتیک دوزادان آرتیق) دوزالاردا بلوکادا ائده بیلیر. اودور کی، پرئپاراتین آنتیاسماتیک تأثیرینین مولئکولیار مئخانیزمی حاضردا داها چوخ اونون پورینئرگیک سیستمه گؤستردیی تأثیرله (آدئنوزین رئسئپتورلارینی بلوکادا ائتمهسیله) ایضاح اوْلونور. معلومدور کی، ائندوگئن پورین نوکلئوزیدی اوْلان آدئنوزین، آدئنینین تؤرهمهسی اوْلوب، برونخ، اورک ازلهسی، پئریفئریک اورقانلار و مسس-ده لوکالیزاسییا اوْلونان موختلیف سوبپوپولیاسییالی (آ۱، آ۲ا، آ۲ب و س.) آدئنوزین رئسئپتورلارینین ائندوگئن لیقاندیدیر. او، توخومالاردا لوکال هورمون (اوتاکوید)، پورینئرگیک سینیر لیفلرینده ایسه مئدیاتور فونکسییاسی یئرینه یئتیریر . برونخلاردا لوکالیزاسییا اوْلونان آدئنوزین رئسئپتورلارینین ایستیمولیاسییاسی کسکین برونخوسپازم حالی تؤرهدیر. معین اوْلونموشدور کی، برونخیال آستما زامانی آدئنوزین و اونون آنالوقلاری گوجلو برونخوکونستروکتیو ائففئکتلر تؤرهدن ائندوگئن عامللردن ساییلیرلار. آدئنوزین عئینی زاماندا ایلتیهاب هوجئیرهلری مئمبرانیندا لوکالیزاسییا اوْلونان آ۲ب یاریمتیپیندن اوْلان رئسئپتورلاری اویاتماقلا ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئز و ایفرازینی دا آرتیریر. تئوفیللین (ائلجه ده، دیگر مئتیلکسانتینلر) آدئنوزینه اوخشار کیمیوی قورولوشا مالیک اولماقلا، اونون کونکورئنت آنتاقونیستیدیر. اودور کی، مووافیق پاتولوگییالار زامانی آدئنوزین رئسئپتورلارینم ائکزوگئن لیقاندی رولونو یئرینه یئتیرهرک، پورین رئسئپتورلارینی بلوکادا ائدیر و ائندوگئن آدئنوزینین تؤرتدیی ائففئکتلری، او جملهدن، برونخوکونستروکتیو علامتلری آرادان قالدیریر، ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئز و ایفرازینی سوستلشدیریر. بعضی مؤلفلرین فیکرینجه تئوفیللین، همچینین، ائندوگئن آدئنوزینین آزاد اوْلونماسی پروسئسینی ده تورموزلاییر (ماراقلیدیر کی، سون واختلار آپاریلان بعضی ائکسپئریمئنتال و کلینیک تدقیقاتلار تئوفیللینین تأثیر مئخانیزمی حاقینداکی بۇ مولاهیزهلری ده شوبهه آلتینا آلیر: آدئنوزینین اورقانیزمده برونخوسپاستیک دئییل، عکس- برونخولیتیک ائففئکتلر تؤرتمهسی حاقیندا معلوماتلار وئریلیر).
گؤروندویو کیمی، تئوفیللین داها گئنیش تدقیقاتلارین آپاریلماسینا احتیاجی اوْلان چوخ مورککب و اینجه تأثیر مئخانیزمینه مالیک اوْلان بیر مادّهدیر. بونونلا بئله، پرئپاراتین آنتیاسماتیک تأثیر مئخانیزمی حاقیندا مؤوجود مولاهیزه و علمی فیکیرلری اومومیلشدیرهرک آشاغیداکی نتیجهیه گلمک اولار: پرئپاراتین تأثیر مئخانیزمینده هللئدیجی رولو، ائندوگئن آدئنوزینله آنتاقونیست تأثیر خوصوصیتی و بۇ آنتاقونیزمین نتیجهسی کیمی هوجئیره و سوبهوجئیروی ایستروکتورلاردا پرئ- و پوستسیناپتیک تؤرهمهلر سوییهسینده مووافیق مولئکولیار مئخانیزملرین ایشه دوشمهسی، ائلجه ده نئیرومئدیاتور و ایممون سیستملرده گئدن جدی کمیت و کئیفیت دییشیکلیکلری اویناییر. بعضی موللیفیرین آلدیغی عکس علمی نتیجهلره (مس. آدئنوزینین برونخولیتیک تأثیری) گلینجه ایسه، بونلارین سببینی چوخ گومان کی، یالنیز مئتیلکسانتین قروپو پرئپاراتلارینا خاص اوْلان فردی تأثیر خصوصیتلرینده آختارماق لازیمدیر. بۇ مولاهیزهلر (مئتیلکسانتین تؤرهمهلرینه خاص اوْلان فردی تأثیر خصوصیتلری) بیزیم پسیخوموتور ایستیمولیاتورلارین مولئکولیار تأثیر مئخانیزمینین اؤیرنیلمهسینه حصر ائدیلمیش چوخیللیک تدقیقاتلاریمیزین نتیجهسی اولاراق، علمی جهتدن اساسلاندیریلمیشدیر
تئوفیللین مسس-نی ایستیموله ائدیر، بئیین دامارلارینی تونوسلاندیریر. دیگر مئلیلکسانتینلر کیمی برونخ سایا ازلهلریله یاناشی، باشقا سایا ازلهلی اورقانلارا دا ایسپازمولیتیک تأثیر گؤستریر. اورکده پوزیتیو اینوتروپ و پوزیتیو خرونوتروپ ائففئکتلر تؤرهدیر. بۇ تأثیرلری ائندوگئن آدئنوزینه آنتاقونیستلیک گؤسترمهسی و بونون نتیجهسی کیمی کاردیومیوسیتلرده سامف-این میقدارینی و جا۲+ ایونلارینین هوجئیرهیه داخیل اولماسینی آرتیرماسی ایله ایضاح اوْلونور.
تئوفیللینی اینهالیاسییا شکلینده داخیله تعیین ائتدیکده ان منفی جهتی تنففوس یوللاری سئلیکلی قیشاسینا قیجیقلاندیریجی تأثیر گؤسترمهسیدیر. اودور کی، آستما خستهلیگی زامانی اوندان اینهالیاسییا شکلینده ایستیفاده اوْلونمور. اورقانیزمه اورال یوللا تعیین ائدیلیر. داخیله تعیین ائدیلدیکده سۆرعتله آبسوربسییایا معروض قالدیغیندان داها چوخ آرزوولونماز علاوه ائففئکتلر تؤرهدیر. اودور کی، پرئپاراتین تابلئت و کاپسول فورمالاریندان دئییل، آنجاق، تدریجهن سورولان اورال درمان فورمالاریندان ایستیفاده اوْلونور. سودا حل اولمادیغی اۆچون پرئپاراتین اینیئکسییا فورماسی ائتیلئندیامین مهلولوندا حاضرلانیر. بۇ یوللا حاضرلانان پرئپارات آمینوفیلین آدلانیر. ۱۹۶۰-جی ایللردن باشلایاراق، آستمانین موالیجهسینده اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلونان -آدرئنومیمئتیکلرین و کورتیکوستئرویدلرین کلینیک ایستیفادهیه وسیقه قازانماسی ایله الاقدار اولاراق، تئوفیللیندن ایستیفاده خئیلی درجهده آزالمیشدیر. حاضردا آستما خستهلیگی زامانی یالنیز یاردیمچی درمان واسطهسی کیمی تعیین اوْلونور. تئوفیللینین داها اوزونموددتلی تأثیر گؤسترهن پرئپاراتلاری آلینمیشدیر. بونلارا «تئوبیولونق» تابلئتلری، تئودور، تئوتارد، دوروفیللین رئتارد عایید ائدیلیرلر.
تئوفیللین ترکیبلی پرئپاراتلار ایچریسینده آستما خستهلیگی و برونخوسپاستیک حاللارین فارماکولوژی کوررئکسییاسیندا ان چوخ ایستیفاده اوْلونانی ائوفیللین پرئپاراتیدیر. کیمیوی قورولوشونا گؤره ترکیبی تئوفیللین و ۱،۲ ائتیلئندیامینین (۸۰%-این ۲۰%-ا نیسبتینده) قاریشیغیندان عبارتدیر. بئله حساب ائدیرلر کی، پرئپاراتین برونخولیتیک تأثیر ائففئکتی بیلاواسیته اونون ترکیبینه داخیل اوْلان تئوفیللین کومپونئنتیندن آسیلیدیر. ائتیلئندیامین ایسه، ایسپازمولیتیک تأثیر ائففئکتینین قوتلهنمهسی و پرئپاراتین سودا حل اولماسینی تعمین ائدیر. ائوفیللین اورقانیزمه هم ائنتئرال (آغیزدان، رئکتال)، هم ده پارئنتئرال (ازلداخیلی و وئناداخیلی) یوللارلا تعیین ائدیلیر. پارئنتئرال یئریدیلمه زامام اورکدؤیونمه، آت ائنمهسی، باشگیجللهنمه و س. کیمی علاوه ائففئکتلر میدانا چیخا بیلر. پرئپاراتین ازلداخیلی یئریدیلمهسی آغریلیدیر.
مئتیلکسانتین تؤرهمهلری قروپونون دئمک اولار کی، بوتون نمایندهلری بؤیرک یوماقجیقلاریندا فیلتراسییا پروسئسینی گوجلهندیرمک، بؤیرک کانالجیقلاردا رئابسوربسییا پروسئسینی (نا+، جل- ایونلاری و سویون) سوستلشدیرمک و بؤیرکلرین قان تأمیناتینی آرتیرماقلا سیدیکقوووجو تأثیر تؤردیرلر؛ لاکین دیورئتیکلرله موقاییسهده سیدیکقوووجو تأثیرلری چوخ ضعیف اوْلدوغو اۆچون، تیببی پراکتیکادا بۇ مقصدله اونلاردان چوخ نادیر حاللاردا ایستیفاده اوْلونور.
دیپروفیللین کیمیوی قورولوش و فارماکولوژی خصوصیتلرینه گؤره تئوفیللین و ائوفیللینه اوخشار مادّهdir.Teofillinlه موقاییسهده توکسیکی تأثیری آز، ائوفیللینله موقاییسهده توکسیکلیگی چوخ، آکتیولیگی ایسه آز پرئپارات حساب اوْلونور. توخومالارا قیجیقلاندیریجی تأثیر گؤسترمیر. ایستیفادهسینه گؤستریشلر ائوفیللینده اوْلدوغو کیمیدیر. ۲۰۰-۵۰۰ مق دوزالاردا گونده ۳-۴ دفعه اولماقلا اورال یوللا تعیین ائدیلیر. کورس موالیجهسی ۱۰-۲۰ گوندور. لازیم گلرسه ۳-۵ گونلوک فاصیله ایله موالیجه کورسو تکرارلانا بیلر. پرئپارات، همچینین، پارئنتئرال {ا/د- ۱۰%-لی مهلولو ۳ مل (۳۰۰ مق) دوزادا} و (v/د- ۲،۵%-لی مهلولو ۵-۱۰ مل (۱۲۵-۲۵۰ مق) دوزالاردا) یوللا دا تعیین ائدیلیر.
قئید ائتدییمیز کیمی، برونخوسپاستیک حاللارین (خصوصاً، برونخیال آستمانین) پاتوگئنئتیک مئخانیزمینده موهوم رول اوینایان عامللره ایلتیهاب و آلرژیفاکتورلاری عایید ائدیلیر. اکثر حاللاردا آللئرگئنین تیپینین (بیتکیلرین توزو، معین قیدا مادّهلری، درمان پرئپاراتلاری و س.) معین ائدیلمهسی و اونون آرادان قالدیریلماسی ایستیقامتینده گؤرولهن تدبیرلر (آللئرگئنلرله تماسین آرادان قالدیریلماسی و یا ایسپئسیفیک هیپوسئنسیبلیزاسییا)، برونخیال آستما توتمالارینین موالیجه و پروفیلاکتیکاسی باخیمیندان یوکسک نتیجهلر الده ائتمهیه ایمکان وئریر. بزهن آللئرگئنین طبیعتینی معین ائتمک ("گیزلی» آللئرگئن) و یا اونو آرادان قالدیرماق مۆمکون اولمور. اودور کی، برونخیال آستما و دیگر برونخوسپاستیک حاللارین کومپلئکس موالیجهسینده ایلتیهابلئیهینه و آللئرگیالئیهینه درمان مادّهلریندن ده گئنیش ایستیفاده اوْلونور.
کورتیکوستئرویدلر (قلیکوکورتیکویدلر) آستمانین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا بۇ قروپون ان گئنیش ایستیفاده اوْلونان نمایندهلریدیر. اونلارین آستمالئیهینه اساس تأثیر مئخانیزمی، بۇ خستهلیک زامام تنففوس یوللارینین موختلیف برونخوکونستروکتیو تأثیرلره قارشی هیپئراکتیولیینه یول آچان و بعضی تدقیقاتچیلارا گؤره خستلیین پاتوگئنئزینده بیرینجیلی سابب رولونو اوینایان برونخ سئلیکلی قیشالارینداکی ایلتاهابی پروسئسلری آرادان قالدیرماسیدیر. باشقا سؤزله دئسک، قلیکوکورتیکویدلرین ایلتیهابلئیهینه تأثیریدیر. قلیکوکورتیکویدلرین بۇ تأثیرینین اساسیندا آشاغیداکی مئخانیزملر دورور: ایلتیهابلا علاقهلی هوجئیرهلرین گئن ترانسکریپسییاسینین بلوکادا اوْلونماسی، ایلتیهاب مئدیاتورلاری- سیتوکینلرین و خئموکینلرین سینتئزینی تعمین ائدن فئرمئنتلرین، ائلجه ده ایلتیهاب پروستاقلاندینلرین، ترومبوکسان آ۲-نین و لئیکوتریئنلرین عمله گلمهسینده رول اوینایان سیکلووکسیگئنازا-۲ (سوگ-۲) و لیپووکسیگئنازا فئرمئنتلری سینتئزینین سوستلشمهسی. معلومدور کی، ایلتیهابی پروسئس زامام پرویلتیهابی سیتوکینلر ایلتیهاب هوجئیرهلرینده آپ-۱ (پروتئین ۱-این آکتیواتورو) و دیگر ترانسکریپسییا فاکتورلارینی آکتیولشدیرهرک، ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئزینی (ائکسپرئسیاسینی) آرتیریرلار. قلیکوکورتیکویدلرین تعیینی فونوندا آکتیولشهن قلیکوکورتیکوید رئسئپتور (قر) پروتئینی ایسه، آپ-۱ و دیگر ترانسکریپسییا فاکتورو اوْلان پروتئینلر ایله ایناکتیو پروتئین-پروتئین کومپلئکسی عمله گتیرهرک ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئزینی بلوکادا ائدیرلر. قلیکوکورتیکویدلرین ایلتیهابلئیهینه تأثیرینین میدانا چیخماسیندا هدف رولونو، اساساً، آپ-۱ اوینادیغینا گؤره، توخومالاردا اونون میقدارینین حددن آرتیق چوخ اولماسی دا کورتیکوستئرویدلره رئزیستئنتلیک (ایستئروید رئزیستئنتلیگی) حالینین یارانماسینا سبب اولا بیلیر. دیگر طرفدن، قلیکوکورتیکویدلر سئلیکلی قیشالارداکی اؤدئمی آزالدیر، برونخ سایا ازلهلریندهکی ۲-آدرئنورئسئپتورلارین کاتئخولامینلره قارشی هسساسلیغینی آرتیریر. اونلار بۇ رئسئپتورلارین -آدرئنومیمئتیک درمان مادّهلرینه قارشی تؤرهنه بیلهجک تولئرانتلیق حالینین دا قارشیسینی آلیر و پارالئل اولاراق ائپینئفرین و نورئپینئفرینین ائکسترانئیرونال اودولماسینی بلوکادا ائدیرلر. قلیکوکورتیکویدلرین تأثیر ایسپئکترینه خاص اوْلان بۇ خصوصیتلرین مجموی سون نتیجهده تنففوس یوللاری سایا ازلهلرینین هیپئراکتیولیینی آزالدیر و آستمالئیهینه تأثیرین میدانا چیخماسینا سبب اولور. بۇ پرئپاراتلارین برونخودیلاتاتور تأثیری یوخدور و آنتیاسماتیک تأثیرلری موالیجه مودده- تینده تدریجهن میدانا چیخیر. قلیکوکورتیکویدلرین بعضیلری (مس. بئکلومئتازون، بودئسونید، فلوتیکازون و مومئتازون) اورقانیزمه آئروزول حالیندا اینهالیاسییا شکلینده، بعضیلری (مس. پرئدنیزولون، مئتیلپرئدنیزولون و س.) ایسه اورال و پارئنتئرال یوللا تعیین اوْلونورلار. بئکلومئتازون دیپروپیونات گوجلو تأثیرلی کورتیکوستئروید اوْلان و سیستم تأثیرلی مادّه کیمی ایستیفاده اوْلونان بئتامئتازونون خلورلو آنالوقونون دیپروپیونات ائفیریدیر. کیمیوی قورولوشوندا اوْلان بۇ ایستروکتور دییشیکلیگی اونون لیپوفیللیینی و تأثیر گوجونو آرتیریر، اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلوندوقدا برونخ سئلیکلی قیشاسینا یاخشی نفوذ ائتمهسینه شرایط یارادیر. اورقانیزمه اینهالیاسییا شکلینده آئروزول و یا پوروشوک حالیندا تعیین اوْلونور. پرئپاراتین ایستیفادهسی زامانی آغیزدا قورولوق، بوغاز آغریسی، دیسفونییا و اورال کاندیدیوز کیمی علاوه ائففئکتلر باش وئره بیلر (اینهالیاسییادان درحال سوْنرا قارقارا ائتمکله آغیز بوشلوغونون تمیزلهنمهسی، بۇ علاوه ائففئکتلرین خئیلی درجهده قارشیسینی آلیر).
فلوتیکازون، بودئسونید و مومئتازون پرئپاراتلاری دا یوکسک لیپوفیللیک خوصوصیتینه مالیک اوْلدوقلاری اۆچون برونخ سئلیکلی قیشالارینا آکتیو شکیلده نفوذ ائتمک قابیلیتینه مالیکدیرلر. هر اوچ پرئپارات اورقانیزمه اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلونور. بۇ مقصدله فلوتیکازون و بودئسونیدین آئروزول و پوروشوکوندان، مومئتازونون ایسه یالنیز پوروشوک درمان فورماسیندان ایستیفاده اوْلونور.
موالیجهسی[دَییشدیر]
آستما خستهلیگی زامانی آللئرگیالئیهینه درمان مادّهلری ایچریسینده اوستونلویو، داها چوخ حاللاردا هیستامین و دیگر آلرژیو ایلتیهاب مئدیاتورلارینم آزاد اولماسیم بلوکادا ائدن پرئپاراتلارا (کرومولین ناتریوم، نئدوکرومیل ناتریوم و کئتوتیفئن کیمی) وئریرلر. کرومولین ناتریوم سینتئتیک مادّهدیر. سودا یاخشی حل اولور، لاکین مده-باغیرساق تراکتیندان پیس سورولور. پرئپاراتین برونخلارین سئلیکلی قیشاسما تروپلوغو یوکسکدیر. برونخ سئلیکلی قیشاسینا یاخشی نفوذ ائدیر و بورادان آبسوربسییا ائدیلیر. اورقانیزمده مئتابولیزمه معروض قالمیر، مده-باغیرساق تراکتی و بؤیرکلردن دییشیلممیش شکیلده خاریج اولور. آستمالئیهینه تأثیری تئوفیللیندن ضعیف اولسا دا، اونونلا موقاییسهده علاوه ائففئکتلری و توکسیکلیینین آز اولماسی پرئپاراتین اساس اوستونلویو ساییلیر. آللئرگیک منشألی آستما زامانی، خصوصاً، اوشاقلاردا، توتمالارین قارشیسینی چوخ ائففئکتیو شکیلده آلیر. ایدیوسینکراتیک (غئیری-آللئرگیک) آستمادا تأثیری ضعیفدیر. ایلین فسیللریله باغلی میدانا چیخان مؤوسیمی آستما زامانی و یا خستلیین برونخیتله موشاهیده اوْلوندوغو حاللاردا تأثیر گؤسترمیر. تأثیری ضعیف اوْلدوغونا گؤره آستمانین پروفیلاکتیکاسی ایستیقامتینده ۲- آدرئنومیمئتیکلر و یا قلیکوکورتیکویدلرله آپاریلان موالیجه زامانی اوندان یاردیمچی درمان مادّهسی کیمی ایستیفاده اوْلونور. بۇ حالدا کومپلئکس موالیجهیه کرومولینین علاوه اوْلونماسی، ۲-آدرئنومیمئتیکلر و یا قلیکوکورتیکویدلرین ایستیفاده دوزاسینی آزالتماغا ایمکان وئریر.
آستما توتمالارینین پروفیلاکتیکاسیندا داخیله اینهالیاسییا شکلینده آئروزول (۱۰ مق دوزادا گونده ۴ دفعه) و یا پوروشوک (۲۰ مق گلیندو ۴-۸ دفعه) حالیندا تعیین اوْلونور. اونون مهلول شکلینده اینهالیاسییا یولو ایله (نئبولایزئرلو) تعیین اوْلونان پرئپاراتی دا واردیر. آستمالئیهینه تأثیری بیر نئچه هفته قبول ائتدیکدون سوْنرا میدانا چیخیر. اودور کی، پرئپاراتین ائففئکتیولیگی ۳-۴ هفتهلیک موالیجهدن سوْنرا قیمتلندیریلمهلیدیر. دیگر آنتیاسماتیک مادّهلرله موقاییسهده جدی علاوه ائففئکتلری یوخدور. بزهن لوکال و یا یاییلمیش دئراماتیت، میوزیت و اونون نتیجهسی کیمی آیاقلاردا آغری تؤرهده بیلر. اینهالیاسییاسی برونخوسپازما سبب اولا بیلر. اودور کی، کرومولینین اینهالیاسییاسیندان بیر نئچه دقیقه اول سالبوتامول و یا تئربوتالین کیمی برونخودیلاتاتورلارین اینهالیاسییاسی توصیه ائدیلیر.
نئدوکرومیل بۇ قروپون یئنی نمایندهسیدیر. پرئپاراتین آللئرگییا- علیهینه تأثیریله یاناشی، ایلتیهابلئیهینه تأثیری ده واردیر. توسقون هوجئیرهلرین هم آللئرگیک، هم ده غئیری-آللئرگیک ایستیموللارا قارشی رئاکسییاسینی سوستلشدیریر. کرومولیندن فرقلی اولاراق، یاشلی آستماتیکلرده و غئیری-آللئرگیک طبیعتلی آستما زامانی دا تئراپئوتیک ائففئکت تؤرهدیر. داخیله اینهالیاسییا شکلینده (آئروزول حالیندا) تعیین ائدیلیر (آستما توتمالارینم پروفیلاکتیکاسی اۆچون ۲-۴ مق دوزادا گونده ۲-۴ دفعه). اونون نازال ایسپرئی و اوفتالمیک مهلولوندان مووافیق اولاراق آللئرگیک رینیت و آللئرگیک کونیوکتیویت زامانی دا ایستیفاده اوْلونور. ان چوخ موشاهیده اوْلونان علاوه ائففئکتی آغیزدا خوشا گلمهیهن داد هیسسی تؤرتمهسیدیر.
کئتوتیفئنین آللئرگیالئیهینه ائففئکتیله یاناشی، آنتیهیستامینئرگیک تأثیر خصوصیتلری ده واردیر. ۱-۲ مق دوزادا گونده ۲ دفعه اولماقلا داخیله تعیین ائدیلیر. گوجلو سئداتیو ائففئکت تؤرتدیی حاللاردا، ایستیفاده دوزاسینین بؤیوک حیسهسی آخشام ساعتلاریندا وئریلمهلیدیر. آغیزدا قورولوق، سئداتیو ائففئکت و سوستلوک کیمی علاوه ائففئکتلر تؤرهده بیلر. پرئپاراتین اوزونموددتلی قبولو بدن چکیسینی آرتیرا بیلیر.
برونخیال آستما و برونخوسپاستیک کومپونئنتله کئچهن دیگر آغجیر و تنففوس یولو خستهلیکلرینین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا ایستیفاده اوْلونان درمان مادّهلری ایچریسینده، سون ایللر، لئیکوتریئن سیستمینه تأثیر گؤسترهن پرئپاراتلارا قارشی ماراق، خصوصیله، آرتماقدادیر. ایلتیهابی و آللئرگیک پروسئسلرین عمله گلمهسی و اینکیشافیندا چوخ موهوم رول اوینایان لئیکوتریئنلر اورقانیزمده آراخیدون تورشوسوندان سینتئز اوْلونور. ۵- لیپوکسیگئنازا بۇ پروسئسده موهوم رول اوینایان فئرمئنتلردن بیریدیر. اودور کی، ۵-لیپوکسیگئنازا فئرمئنتینین اینهیبیتورلاری (زیلئوتون)، ائلجه ده لئیکوتریئن رئسئپتورلارینی بلوکادا ائدون مادّهلر (زافیرلوکاست، مونتئلوکاست) یوکسک ایلتیهابلئیهینه و برونخولیتیک پرئپاراتلار حساب اوْلونورلار.
زیلئییتونون تأثیر مئخانیزمی ۵-لیپوکسیگئنازا فئرمئنتینین بلوکاداسینین نتیجهسی کیمی توخومالاردا اوتاکوید (لوکال هورمون) فونکسییاسی یئرینه یئتیرهن لئیکوتریئنلرین (لت)- مووافیق اولاراق لتب۴، لتج۴، لتد۴ و لتئ۴-اون سینتئزینین آزالماسی ایله ایضاح اوْلونور. زافیرلوکاست و مونتئلوکاست لتد۴ و لتئ۴-اون برونخ سایا ازلهلری و کاپیلیار ائندوتئلینده لوکالیزاسییا اوْلونان رئسئپتورلارمی کونکورئنت آنتاقونیزم پرینسیپیله بلوکادا ائدیرلر. بۇ رئسئپتورلار سیسلتی (دیگر آدییلا لتد۴ / لتئ۴ رئسئپتورلار) رئسئپتورلار آدلاندیریلیرلار. اونلارین بلوکاداسی مووافیق لئیکوتریئنلرین بۇ رئسئپتورلارا تأثیرینی آرادان قالدیردیغی اۆچون، برونخ دیوارینداکی ایلتیهابی پروسئس و برونخوکونستروکسییا علامتلری سوستلشیر، ایلتیهابلئیهینه و برونخودیلاتاتور تأثیر میدانا چیخیر. لئیکوتریئن سیسلئمینه تأثیر گؤسترهن پرئپاراتلارین آستمالئیهینه تأثیری اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلونان کورتیکوستئرویدلر و ۲-آدرئنومیمئتیکلردن ضعیفدیر. کسکین آستما توتمالاری زامانی اونلاردان ایستیفاده اوْلونمور، اساساً، خستلیین یونگول فورمالاریندا تعیین اوْلونورلار. آستمانین آغیر فورمالاریندا کورتیکوستئرویدلر و ۲-آدرئنومیمئتیکلرله بیرلیکده ایستیفاده اوْلونورلار. بۇ ایکی قروپ پرئپاراتلارین (زیلئوتون + زافیرلوکاست و یا مونتئلوکاست) کومبینه اوْلونماسی آدیتیو تأثیر پرینسیپیله بیر-بیرینین آستمالئیهینه تأثیرینی قوووتلندیریر.
زیلئوتون گونده ۴ دفعه، ۶۰۰ مق دوزادا داخیله تعیین اوْلونور (۶-۱۴ یاشلار آراسینداکی اوشاقلارا بۇ دوزانین یاریسی وئریلمهلیدیر). ۱،۸-۲،۵ ساعت- دان سوْنرا قان پلازماسیندا ان یوکسک قاتیلیقدا توپلانیر. اورقانیزمدن مئتابولیتلر شکلینده، اساساً، بؤیرکلر واسطهسیله (۹۰-۹۵%-i) خاریج اولور. دیسپئپتیک پوزغونلوقلار، تئمپئراتورون یوکسلمهسی، میالگییا، باش آغریسی، باشگیجللهنمه، یوخولولوق و س. کیمی علاوه ائففئکتلر تؤرهده بیلیر.
مونتئلوکسات گونده ۱ دفعه یاتمازدان اول ۱۰ مق دوزادا داخیله تعیین اوْلونور. قبول اوْلونان پرئپاراتین ۷۵%-i باغیرساقلاردا آبسوربسییا پروسئسینه معروض قالیر. زافیرلوکاست پرئپاراتیندان فرقلی اولاراق قیدا کوتلهسی اونون سورولماسی پروسئسینه تأثیر گؤسترمیر.
بئرودوال کومبینه اوْلونموش پرئپارات اوْلوب،ترکیبینه ۲-آدرئنومیمئتیک-فئنوتئرول و خولینوبلوکاتور-آترووئنت داخیلدیر. آئروزول حالیندا بوراخیلیr.Bronxial آستما خستلیینین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا گئنیش ایستیفاده اوْلونور.
تئوفئدرین، سولوتان و «ائفاتین» آئروزولو دا مورککب ترکیبلی کومبینه اوْلونموش درمان مادّهلری اوْلوب، بوغولما و تنففوسون چتینلشمهسیله کئچهن برونخوسپاستیک سیندروملو آغجیر و تنففوس یولو خستهلیکلرینده ایستیفاده olunurlar.Bu قروپون دیگر نمایندهسی سئرئتید مولتیدیسک-آدرئنومیمئتیک سالمئتئرول ایله سئچیجی یئرلی تأثیره مالیک اوْلان قلیکوکورتیکوید فلوتیکازون پروپیوناتین کومبینه اوْلونموش پرئپاراتیدیr.Bronxial آستمانین موالیجهسینده پوروشوک حالیندا ایستیفاده اوْلونور.


text:
`اوچاق` نتیجه لر
ینگی لیکلر [185]
- جو بایدن: تورکیه گه اف- 16 اوروش اوچاق لری نی ساتیشی میز کیره ک
- فرانسه ده بیر اوچاق قولب توشدی
- امریکا قوشمه ایالتلریده حربی اوچاق قولب توشدی
- کامرونده بیر اوچاق قولب توشدی
- اوکراین ده حربی یوک اوچاغی قولب توشدی
- اوکراین: بیر کونده روسیه نینگ کوپلب اوچووچیسیز اوچاغی نی اوریب توشیردیک
- جنوبی کوریا: اوتگن آیده روسیه و چین اوروش اوچاق لری هوا حدودی میز گه کیردی
- کلمبیا ده پولیس اوچاغی قولب توشدی
- جنوبی کوریا ده ایکّی ته اوچاق هواده توقنه شیب کیتدی
- کانادانینگ ینگی حربی اوچاقلر ساتیب آلیشیدن خبر بیریلدی
- مکسیکوده بیر سوپر مارکیت نینگ اوستیگه اوچاق قولب توشدی
- چین ده بیر یولاوچی اوچاغی قولب توشدی
- ناروی ده ناتو نینگ حربی اوچاغی قولب توشدی
- تایوانده بیر فروند حربی اوچاق قولب توشدی
- اسرائیل اردوسی: ایران نینگ ایکّی اوچووچیسیز اوچاغی نی اوریب توشیردیک
- فرانسه اوروش اوچاق لری پولند هوا حدودیده اوچدی
- تورک هوا یوللری اوکراین گه اوچیش لری نی توخته تیب قویدی
- اسرائیل ایران نینگ احتمالی هجومی گه قرشی گه تیارگرلیک اوتکزماقده
- میانمارده بیر حربی اوچاق قولب توشدی
- امریکا قوشمه ایالتلریده اوچاق بیلن پراشوت توقنه شیب کیتدی
- تورکیه نینگ ینگی مُدرن اف 35 اوروش اوچاقلری
- روسیه ده عسکری اوچاق قولب توشدی
- تورکیه نینگ موفقیتلی پیلوت سیز اوچاق لری توغریسیده بیر ویدیو تصویر
- تورکیه نینگ اوچووچی سیز اوچاغی بولگن آقسونغور 28 ساعت اوچدی
- تورک حربی اوچاق کیمه سی
- ایرانده یولاوچی اوچاغی نینگ قولب توشیشی
- بعضی افغان لر امریکا اوچاغی گه آسیلیب سفر قیلماقچی بولدی
- تورکیه نینگ بیر اوچاق کیمه سیگه احتیاجی بار می؟


text:
یانق بویز برن ایدمان کولوبو
یانق بویز برن ایدمان کولوبو (اینگیلیسیجه: BSC Young Boys) بیر فوتبال کولوبودور. Swiss Super League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۳۲٬۰۰۰ نفرلیک سوئیس ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Kontakt (German). BSC Young Boys. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-02-05. یوْخلانیلیب2018-12-27.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«BSC Young Boys»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده یانق بویز برن ایدمان کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پنتاگون: کابل هاوالیمانیندا تورک عسگری ایله بیرلیکده چالیشیریق
"هاوا لیمانینی و چئورهسینین تمیزلنمهسی و گوونلیگین یئنیدن تامینی اوچون تورک عسگرلری و دیگر اولوسلارآراسی اورتاقلارلا بیرلیکده چالیشیریق"
آمریکا ساوونما باخانلیغی (پنتاگون) سؤزچوسو جان کربی، کابل هاوا لیمانیندا گوونلیگین یئنیدن تامین ائدیلمهسی اوچون تورک عسگرلری و دیگر اولوسلارآراسی اورتاقلارلا بیرلیکده چالیشدیقلارینی سؤیلهدی.
پنتاگونون سؤزچوسو کربی، کابل هاوا لیمانی ایله باغلی مطبوعات منسوبلارینا قیسا بیر آچیقلاما وئردی.
کربی، آمریکا ائلچیلیگینین چالیشانلاری و افغانیستانداکی دیگر وطنداشلارین تخلیه ائدیلمهسی داوام ائدرکهن، کابلداکی حامد کرزی هاوا لیمانینا گیرهن یوزلرجه انسانین یاشادیغی خائوسدان سونرا، "هاوا لیمانینی و چئورهسینین تمیزلنمهسی و گوونلیگین یئنیدن تامینی اوچون تورک عسگرلری و دیگر اولوسلارآراسی اورتاقلارلا بیرلیکده چالیشدیقلارینی" بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
سوئد باشباخانی آندرسون: تورکیه ایله ائدیلن آنلاشمانین آرخاسینداییق
"طبیعی کی، آنلاشمادا اولان ائدیلهجک. تورکیهنین داها اؤنجه قایتارما طلبلری اولدو، بیز ده بونلارلا ایلگیلهندیک"
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی