text:
تبریز آذربایجان تئاتری
ایلهام رحیملی- کؤچورن: احمد عسگرپور- (۱۱)
تبریزده دولت تئاترینین فعالیته باشلاماسی بوتون خالق طرفیندن بؤیوک رغبتله قارشیلانیب. بونا گورا دا میللی دیلده چیخان قزئتلر بو بایرام طنطنهسینه اؤزونون مناسبتینی بیلدیریب. “وطن یولوندا” قزئتینده چاپ اولونموش رئسئنزیا موللیفینین قناعتینه گورا “آنامین کیتابی” تاماشاسی “جاوان آذربایجان دولت تئاتری ایچون هم ایمتحان، هم بیر امید و ضامیندیر. “تئاتر حیاتینین بؤیوک سعی و دقتی نتیجهسینده رئالیستجهسینه و هم ده اؤزونه مخصوص بیر شکیلده تاماشاچیلارا چاتدیریلان بو پیئس ده بیر طرفدن بدیعی رهبر، او بیری طرفدن ایسه آکتیورلارین جیدّی و دوشونولموش اویونلاری اؤزونو در حال نظره چارپدیریر. جسارتله دئمک اولار کی، تبریز آرتیستلرینین چوخونون توتولموش اولدوغو اویونبازلیق، شارژ، بایاغیلیق، صنعی حرکتلر اساسلی صورتده آرادان قالدیریلمیش و رئالیزم عنصورلری محکم آدیملارلا تئاتر صحنهسینه داخیل اولماقدادیر. بیز بونون بوتون آرتیستلرین اویونوندا گؤروروک. روستم بی رولونو ایفا ائدهن محمدعلی ولیزاده، میرزه محمدعلی رولونو اوینایان اسماعیل مزدوری، صمد واحید رولوندا صمد صباحی، آنا رولوندا قمر خانیم نیکپور جانلی اینسانی صورتلر یاراتماق ایچون بوتون قووهلرینی صرف ائتمیشلر. تاماشاچی پیئسین آخیرینا دک اونلاری بؤیوک ماراق و هوسله ایزلهییر.
چوبان صورتینی آرتیست علعسگر رضوان چوخ ایناندیریجی و گؤزهل یاراتمیشدیر. میرزه بخشعلی رولونو آرتیست احمدزاده لازیمی یوکسکلییه قالدیرا بیلمیشدیر. گول باهار رولونو ایفا ائدهن لیلا خانیم محسنپور، حسین شاهد رولوندا چیخیش ائدهن حسن صرافّی رول اوزهرینده بیر آز ایشلهدیکدن سونرا سؤزسوز کی، داها یاخشی موفّق اولاجاقلار.
“آنامین کیتابی” پیئسی آذربایجان دولت تئاترینین قدرتینی شوبههسیز کی بوتون دولغونولوغیله گؤستره بیلدی(۴۸)
تبریز تئاترینین اوینادیغی ایکینجی تاماشا “ناموس” درامی اولوب. تاماشایا صحنه قورولوشونو صمد صباحی و اسماغیل افندیف وئریبلر. تنقیدین فیکریجه “ناموس” تاماشاسی تبریزده بیر نئچه ایل بوندان اوّل وئریلمهیه باشلامیشدیر. آنجاق ایندی وئریلن تاماشا ایله “ناموس ” پیئسینین بیرینجی تاماشالاری آراسیندا فرق چوخدیر. بیرینجی تاماشالار، یاخشی تاماشا وئرمک ایچون کافی قدهر مادّی ایمکانی اولمایان و لازیمی معنوی یاردیم گؤرمهین صاحیبسیز هوسکار درنکلری طرفیندن وئریلدیی حالدا، بو دفعه کی “ناموس ” میللی حکومتین تاسیس ائتدیی آذربایجان دولت تئاتری طرفیندن لاییق بیر شکیلده وئریلمیشدیر….
تاماشا ایچون جاوان رسّام ولی خاکدان طرفیندن چکیلمیش دکورلار، تئاترین پالتار شعبهسی طرفیندن حاضیرلانمیش تزه گؤزهل کوستیوملار، تئاتردا یارادیلمیش اورکئسترین تاماشا زامانی چالدیغی آهنگدار موسیقی پارچالاری تاماشانین بؤیوک موفقّیتینه سبب اولموشدور(۴۹).
“ناموس” تاماشاسینین رئژیسورلاری اثری دراماتیک فاجعه ژانریندا حاضیرلامیشدیلار. آکتیور اویون- اوسلوبو دا محض همین ژانرین ائستئتیک پرینسیپلری اوزهرینده قورولموشدو. تاماشانین قورولوشچو رژیسورلاریندان بیری صمد صباحی سیران رولونو اویناییب. دیگر اساس صورتلرده کلئکتیوین عضولریندن محمدعلی ولیزاده (رستم). لیلاخانیم محسن پور (سوسن) اسماعیل افندیاوو (سیران) قمر خانیم نیکپور (قمر خانیم ) صفوره سنبورانی (صنم) سارا حیدرزاده (شپانیک) آناخانیم آبو (سوسنبر) عالیه جعفردایی (مریم) جواد شفیعزاده و مهدیزاده (برخوردار) محمدعلی رشدی و ایرج احمدزاده (آیراپت) بؤیوک محمدی (مارتیروس) حضی نیکپور(تامادا) ایفا ائدیبلر. آکتیورلارین اویونلارینداکی رئاللیق و صمیمی طبیعیلیک تاماشادان تاماشایا آرتیب.
مطبوعاتدا چیخان رئسئنزیالاردا لیلا خانیم محسنپور ایفاسینین طراوتی و صمیمیتی دراماتیزمی و کؤورهک لیریزمی خصوصی قید اولونوب. لیلا خانیم محسن پور بوتون پیئس بویو سوسنین آجی طالعینی تاماشاچیلارا چاتدیرماغا چالیشمیش. گوناهسیز اولدوغو حالدا ایفترایا دوشن و آخیردا دا بو ایفترانین قوربانی اولان، عینی زاماندا سئون و سئوگیسینه حسرت قالان بیر قیزین صورتینی یاراتماغا موفقّ اولموشدور.(۵۰)
تبریزلیلرین ان چوخ اوینادیقلاری “آرشین مال آلان” اوپرئتتاسی دولت درام تئاترینین رئپئرتوواریندا یئر توتان اوچونجو اثرایدی. تاماشاچیلار اوزئییر بهیین ایرثینه همیشه حدسیز ماراقلا یاناشیبلار. بونو تبریز آکتیورلارینین بیر گروپونون ۱۹۴۵ینجی ایلین سئنتیابر آییندا، داهی بستهکارین آنادان اولماسینین ۶۰ایللییی موناسبتیله گؤندردیکلزی مکتوبدان دا آچیق – آیدین گؤرمک اولار . بؤیوک صمیمیت و احتراملا یازیلمیش مکتوبدا حرارتلی جوملهلرله دئییلیر:
«حورمتلی بستهکاریمیز، بیز فخر ایله قئید ائدیریک کی سیزین اثرلرینیز یالنیز سووئت آذربایجاندا دئییل، بورادا، ایران آذربایجانیندا دا گئنیش یاییلمیشدیر.” بورادادا شهرلرین گورولتولو خیابانلاریندان توتموش. اوزاق کندلریندن دار کوچهلرینه قدهر هر یئرده سیزین بستهلهدیینیز هاوالار ائشیدیلیر. ایبتدایی و یاردیمسیز حالدا اولان صحنهلریمیزده سیزین اثرلرینیز اوینانیلیر. بیرینجی اوپئرانیز “لیلی و مجنون” باکیدا اوینانیلاندان سونرا ۱۹۰۹ینجی ایلده تبریزده اوینانیلمیشدیر. او زاماندان اعتبارن سیزین یازدیغینیز اوپئرالار و اوپئرتتالار تبریز هوسکارلارینی همیشه روحلاندیرمیشدیر. هر بیر آکتیور دستهسی تاماشا وئرمک ایسترکن هر زامان سیزین اوپئرا و اوپئرتتاّ تئاترلارینیزی باشقالارینا ترجیح ائتمیشدیر. بیز سئوینهرک بیر رقمی ده سیزین نظرینیزه چاتدیرماق ایستهییریک. دورد ایل مودتینده (۱۹۴۱-۱۹۴۵ینجی ایللر نظرده توتولور) وئریلن ۲۷۵ تاماشانین یالنیز ۹۸ای “آرشین مال الان ” اولموشدور. بو موسیقیلی کومئدیانین وئرلیشی خالق ایچون بیر بایرام، بیر سئوینجلی گون اولور. بو مودتّده تبریز صحنهسینده و جنوبی آذربایجانین باشقا صحنهلرینده سیزین “لیلی و مجنون “، “اصلی و کرم” “شاه عباس و خورشید بانو” اوپئرالارینیز، “آرشین مال الان “، “مشهدی عیباد ” موسیقلی کومئدیالارینیز دفعهلرله تاماشایا قویولموشدور. ایران آذربایجانینین آرتیستلرینین چوخو بو اثرلرینیزده کی روللاری ایفا ائده- ائده یئتیشمیش و اؤزلرینه شؤهرت قازانمیشلار(۵۱).
اوزئییر بی حاجی بییوو ۲۹ نویابر ۱۹۴۵ینجی ایلده تبریز صنعتکارلارینا جاواب مکتوب یازیب.
«……تبریز تئاترینین موفقیّتلری منی اولدوقجا سئویندیریر. معلوم دور کی خالقین مدنی سوییّهسینی آرتیرماق ایشینده تئاترین و عمومیّتله اینجه صنعتین اهمیّتی چوخ بؤیوکدور. آذربایجان خالقی عصرلر بویو اینجه صنعتین دوستو مهارتله یاردیمجیسی اولموشدور و اولماقدادیر. سیز خالقیمیزین بو ساحهده الده ائتدیی تاریخی موفقیّتلری داوام ائتّدیرمهنیزله فخر ائده بیلرسینیز و من امینم کی اؤز یورولماز فعالیتّینیزله دوغما اینجهصنعتیمیزی داها یوکسک ذیروهلره قالدیراجاقسینیز. (۵۲).
گوروندویو کیمی آرشین مال آلان تاماشاچیلار آراسیندا چوخ سئویلن اثر اولوب. اوپئراتتانین تبریز دولت درام تئاترینداکی یئنی قورولوشو بدیعی – ائستئتیک مزیّتلری، پارتیتورانین زنگین موسیقیسینین تام شکیلده ایفاسی و آکتیور اویونو باخیمیندان اوّلکی صحنه تفسیرلریندن مثبت شکیلده فرقلهنیب. ناثر دراماتورق ایلیاس افندیوین اسکی الیفبا ایله یازدیغی و آرشیوده قورونان رئسینزیاسی تاماشانین اوغورونو دویوب درک ائتمک باخیمیندان دا یئرلیدیر.
“آرشین مال آلان تبریز تئاتریندا” مقالهسینین مؤللیفی یازیر کی تبریز تئاتری بو اثرله “اوچونجو بیر ایمتحان وئرمیش و موسیقیلی اثرلر اویناماقدا دا اؤز لیاقتینی گؤسترمیشدیر”.
کئچمیشده موسیقیلی اثرلر بیر شرق اوچلویو طرفیندن ایداره اولوندوغو حالدا، هاوالار آرتیستلر و چالانلار طرفیندن نوتاسیز ایفا ائدیلدییی حالدا بو دفعه تاماشا اورکئستر طرفیندن موشاییعت ائدیلمیش، ایستر آرتیستلر، ایسترسه ده چالانلار هاوالاری نوتا اوزره حاضیرلامیشلار. بو تاماشانین موسیقی کیفیتینی تامین ائتدییی کیمی تئاتریدا گئت گئده داها موکمّل بیر شکیل آلان دکور، رئکویزیت، بوتافور، البسه، ایشیق سئخلری تاماشانین قورولوش موکمّلیینی باشا چاتدیرمیشلار.
تاماشا عینی زاماندا آرتیستلرین جیدّی یارادیجیلیق یولونا دوشدوکلرینی گؤسترمیشدیر. تبریز تئاتری آرتیق کؤهنلمیش پریمیتیو اصوللاردان واز کئچهرک اوینادیغی اثرلری آیلارلا حاضیرلاییر. آرتیستلرله تئاتر تاریخی آکتیور یارادیجیلیغی، دانیشیق تئکنیکاسی قاباقجیل صحنه اوستالارینین یارادیجیلیقلاری حاققیندا کئچیلن مشغلهلر اوز ثمرهسینی وئرمکدهدیر. آرتیستلرین هامیسی اؤز رولّارینی گؤزهل اوینامیشلار.(۵۳).
آرشین مال آلانین تزه قورولوشوندا روللاری علعسگر رضوان (عسگر)، لیلا محسن پور (گول چوهره)، محمد علی ولیزاده (سولطان بی)، سارا میانپور (جهان خالا)، قاسیم شعرباف (سولیمان)، آناخانیم سیفاللهی (آسیه)، بؤیوک محمدی (ولی)، سارا حیدرزاده چهدان (تئللی)، ایفا ائدیبلر. اونلارین طراوتلی صمیمی ایفالاریندا شن اویناق اورهیه یاتیملی تاماشا آلینیب.
۱۹۴۴-۱۹۴۵ینجی ایللرده تبریز تئاترینین و ۱۹۴۶ینجی ایلده تبریز آذربایجان دولت درام تئاترینین رئپئرتووارلاریندا میرزه فتحعلی آخوندزادهنین (حاجی قارا)، (موسیو ژوردان) و (درویش مستعلی شاه)، نجف بی وزیراوفون (ائو تربیهسینین بیر شکلی)، (اغا کریمخان اردبیلی)، (حاجی قنبر)، جلیل محمد قلیزادهنین (آنامین کیتابی)، سلیمان ثانی آخونداوون (عشق و انتقام)، جعفر جاببارلینین (سئویل)، (اود گلینی)، “۱۹۰۵ینجی ایلده”یئرلی دراماتورقلارین “ارباب و اکینجی “، “اذربایجان آناسی”، “چتیربازلار” ، “آذربایجان نومایشی” اثرلری اوزئییر بی حاجی بیوف “لیلی و مجنون”، “اصلی و کرم “، ذولفقار بی حاجی بیوفون “عاشیق غریب” اوپئرالاری، اوزئییر بیین “آرشین مال آلان”، “مشدی عیباد” اوپئرئتلری میخاییل لرمانتوفون”ایکی قارداش”شمسالدین ثامینین “دمیرچی کاوه” دراملاری براندون توماسین “طلبهلرین کلکی” مسخرهسی ممد سعید اردوبادی و سعید روستموفون”بئش ماناتلیق گلین” موسیقیلی کومئدیاسی واردی.
دولت تئاترینین تروپّاسیندا داها ثمرهلی چالیشمیش اساس صنعتکارلار آشاغیداکیلار اولوبلار.
آکتیورلار: محمدعلی ولیزاده، محمدعلی رشدی، عباسعلی اسدی. حضی اعشاری، یداله نباتی، سلمان سلیمانپور، قاسم شعرباف، جواد شفیع زاده، بؤیوک محمدی، علعسگر رضوان، اسماعیل مزدوری، اسماعیل دلبرپور، حبیب قلیزاده، پرویز پرویزی، مجید ضرابی، ولی خاکدان(رسّام و آکتیور)، تمجیدی، محمد خسروشاهی، محمد مهدیزاده، محمد محمدی، محمد سیمایی، بهمن حیدرزاده، صمد دبّاغ زاده، صمد باقرزاده، صمد سهرابی، دیبایان، خسرو شاهد، رضا قلیزاده شریفلی، دوکتور اورنکی، حضی حسین زاده، م. رسولی،
آکتریسالار: لیلا محسن پور، عالیه جعفردایی، نجیبه جعفری، فاطمه زرگری، سارا حیدرزاده (چهدان)، سارا میان پور، سارا بدخم، سارا علی اکبرزاده، سارا بفهم، صفورا سنبورانی، آنا خانیم سیفالهی، انا خانیم ابو، قمر حسین زاده (نیکپور)، والده کهنه شهری، محبوبه جمشیدی، لیزا شاهگلدی، عزیزه، عالیه راونده، بؤیوک خانیم نیکخو.
تئاتر آکتیورلاری معاشی مارکا حسابیله آلیردیلار. آکتریسالارین معاشلاری حتّی تجروبهلی آکتیورلارین امک حاقلاریندان دا چوخ ایدی. بونو او مقصدیله ائتمیشدیلر کی آکتریسالارین صحنهیه گلیشلرینه ماراق اولسون.. حتی تئاترین مودیریتّی خانیملارلا نزاکتلی داورانیش باره ده تئاتر داخیلی امر وئرمیشدی. تاماشادان سونرا آکتریسالار موطلق کولئکتیوین نوبتچی نومایندهلرینین موشایعتیله ائولرینه اوتورولوردیلر. آکتریسالارین ارلرینه، والدینلرینه و بؤیوک قارداشلارینا مشقلرده اوتورماغا اجازه وئریلیردی. بوتؤولوکده تبریز دولت تئاتریندا ائتیکا مسئلهلری معین نظاما دوشوردو.
تئاترین رهبرلییی نه قدهر چالیشسادا صنعت اوجاغینین یئرلشدییی “شیرخورشید”بیناسینی بیر دفعهلیک کیرایه گؤتوره بیلمهدی. بو معین معنادا تئاترین ثمرهلی یارادیجیلیق آختاریشلارینا انگل تؤرهدیردی. ان عمدهسی ایسه بو ایدی کی دولتین تئاتر تاماشاسی حاضیرلانماسینا آییردیغی پولون بؤیوک بیر قیسمی بینانین کیرایهسینه وئریلیردی..
۱۹۴۰-۱۹۴۶ ینجی ایللرده تهران شهرینده آذربایجانلی تئاتر فداییلری “فرهنگ سینما”، “هنر” ،”شیرخورشید” تئاتر بینالاریندا تاماشالار اویناییبلار. رئپئرتوواردا میرزه فتحعلی آخوندزادهنین “لنکران خانینین وزیری”، “خرس قولدورباسان”، اوزئییر بی حاجی بیوون بوتون اوپئرتّا و اوپئرالاری، عبدالرحیم بی حاقوئردیووون، نجف بی وزیراووون کیچیک حجملی مضحکهلری اساس یئر توتوب. بو دؤرده جنوبی آذربایجانین ماراغا، اردبیل(رئژیسور فیضی چوبکزن)، خوی، زنجان، میاندواب، اورمو، اسکو، شبستر، قرهضیاالدین، مشکین شهرلرینده ده تئاتر تاماشالاری اوینانیلیب.
تبریز تئاتری ایرانین آذربایجانلیلار یاشایان بؤلگهلرینه منتظم سفرلر ائدیب.
تبریز شهرینده دولت تئاتریله یاناشی، گنجلرین درام درنهیی، سووئت مکتبینین شاگردلریده تاماشالار حاضیرلاییبلار. ۱۹۴۶ینجی ایلده ماکودا “حاجی قارا”، مرندده “آرشین مال آلان” تاماشالاریله یئنی تئاتر کولئکتیولری فعالیته باشلاییبلار. ماکودا نسیمه نوروزی آدلی قیزین صحنهیه چیخماسی حادثهیه چئوریلیب و تئزلیکله اونون بورادا و دیگر شهرلرده آردیجیللاری اولوب.
تبریزدن سونرا ۱۹۴۶ینجی ایلده اورمودادا دولت تئاتری آچیلیب. سرابدا، اهرده، آستارادا، قرهضیاءالدینده، علمداردا، میانادا، هریسده، بینابدا، خویدا، شبسترده، زنجاندا، مراغادا، درام درنکلری فعالیته باشلاییب. همین کولئکتیولرده تبدیل ائدیلمیش (خور-خور) “سویودومعلی آغا”، “وودئویللری یئرلی موللیفلرین کیچبک حجملی”، “جوربه جور ائلچیلر “، “اوچ آروادلی کیشی”، “اینتقام”، “ظولمون اینتهاسی”، “حقیقت آشکار اولدو”، “کندچی” ، “آذربایجان ” ، “آذربایجان آناسی”، “کدو تاجری ” پیئسلری تاماشایا حاضیرلانیب. زنجان، ماراغا و اردبیل شهرلرینده دولت تئاترلاری آچیلماسی نظرده توتولموشدو.
همین دؤورده اوزئییر بی حاجی بیووون “مشهدی عیباد” موسیقیلی کومئدیاسی اوسکو ده، شبسترده، زنجاندا “آرشین مال آلان” اوپئراتاسی اردبیلده، مشکینده، قرهضیاءالدینده دفعهلرله اوینانیلیب. یئرلی تئاتر هوسکارلارینین قورولوشلاریندا و ایفالاریندا ماراغادا “اود گلینی (جفر جبارلی )”، اردبیل ده رئژیسور آکتیورلار فیضینین و حسنین رهبرلییی ایله “شیخ صنعان “(حسین جاوید) ، “ار و آرواد”، “مشدی عیباد” ، “آرشین مال آلان” (اوزئییر بی حاجی بیوو) تبدیل اولونموش “آخشام صبری خئیر اولار”، “لیلی و مجنون” (اوزئییر بی حاجی بیوو)، هروآباددا”ناموس” (الکساندر شیروان زاده)، سراب دا (شاه عباس و خورشید بانو (اوزئییر بی حاجی بیوف)، “زوران طبیب” (جان باتیست مولیر) تاماشالارینا مینلرله تاماشاچی باخیب.
اردبیل تئاترینین انکیشافیندا هوسکار آکتیور حسنین خصوصی خیدمتلری اولوب. آرتیست حسنین صنعتی شوفرلیکایدی. اؤزونون شخصی یوک ماشینی واریدی، تبریزه، تهرانا یوک داشییاردی. آنجاق اردبیلده ده، تبریزده ده اونو صنعتینه گؤره “شوفر حسن” دئییل، فطری استعدادینا گؤره “آرتیست حسن” چاغیریردیلار. آفیشادا “آرتیست حسن”ین اشتراکیله سؤزلری یازیلدیمی، او تاماشایا بلیط تاپماق چتین اولوردو.
رئژیسور فیضینین باشچیلیقی ایله ۱۹۴۰ینجی ایلین باهاریندا تشکیل اولونموش درام درنهیی ۱۹۴۵ینجی ایلین باهارینا قدهر فعالیت گوستردی. دوغرودور، اونون بعضی عضولری دهییشدی، حتی فیضی ۱۹۴۴نجو ایلده تهرانا گئتدی. او گوندن سونرا درنهیی آرتیست حسن رهبرلیک ائتدی (۵۴)
فیضی باکی دا تئاتر مکتبینده اوخویوب، حسین جاویدین طلبهسی اولوب. تئاتر دسته سینده آکتیور و رئژیسور کیمی چیخیش ائدیب.
علمدار قصبهسینده شیخ محمد خیابانی آدینا، جلفادا ستارخان آدینا(۲۵۰یئرلیک) تئاتر بینالاری تیکیلیب. ماراغا، آستارا، زنجان و میانا شهرلرینده ۸۰۰نفر تاماشاچی توتان تئاتر بینالارینین اینشاسی باشا چاتیب. آذربایجان حکومتی اردبیل و اورمو شهرلرینده دولت تئاتر بینالاری تیکیلمهسینی قرارلاشدیرمیشدی.
آذربایجان دموکراتیک گنجلر تشکیلاتی تبریز شعبهسینین درام درنهیینده نجف بی وزیروون «آغا کریم خان اردبیلی» کومئدیاسی، «تبریز سووئت مکتبینین آکتورال دستهسینده » مهدی حسین و الیاس افندیف یین «اینتظار»، آذربایجان دموکراتیک فیرقهسی تبریز شعبه سینین بیرینجی آکتیور دسته سینده محمد سعید اردوبادینین «دومانلی تبریز» درام اثرلری حاضیرلاناراق تاماشاچیلارا گوستریلیب.
۱۹۴۶ ینجی ایلین دکابریندا ایران ایرتجاع رئژیمینین گوجلنمهسیله علاقهدار مرکزی تبریز اولان آذربایجان میللی حکومتی سقوط ائدیب. بوندان سونرا تبریز آذربایجان دولت درام تئاتری باغلانیب. ماراغا تئاتری ۱۹۴۸ینجی ایله قدهر معین بایراملاردا تاماشالار اویناییب.
۱۹۴۸-۱۹۴۹ینجی ایللرده تهرانین «زیبا» تئاتریندا آذربایجان دیلینده ده تاماشالار گؤستریلیب. بو صحنه اثرلرینین حاضیرلانماسیندا صمد صباحی، محمد علی ولیزاده، بهمن، سارا خانیم، حضی اعشاری، قمر نیکپور کیمی صحنه فداکارلاری چالیشیبلار.
اورمودا ۱۹۷۰ینجی ایلده «آریا»تئاتری یارادیلیب و قیسّا مودّتدن سونرا باغلانیب.
۱۹۵۰ینجی ایللرین سونرالاریندا و ۱۹۶۰ینجی ایللرین بیرینجی یاریسیندا تهراندا آذربایجانلیلارین «ماد فیلم» «آذرفیلم » کینو استودیولاری فعالیت گؤستریب. اورادا چالیشان آذربایجانلیلار معّین بایراملاردا تئاتر تاماشالاری دا گؤستریبلر.
اؤتن عصرین ۸۰ینجی ایللریندن ایرانین تهران و تبریز شهرلرینده آذربایجان دیلینده تئاتر تاماشالاری گؤستریلمهسینده معیّن جهدلر اوغورلو آلینیب.
ایراندا شاه رئژیمی دئوریلندن سونرا ۱۹۸۰ینجی ایلین نوروز بایرامیندا آذربایجانلی گنجلر تبریزده آمئریکا بیرلشمیش ایشتاتلارینین ایشغالچیلیق سیاستینی ایفشا ائدهن بیر تاماشا حاضیرلاییبلار. مجید بهداشین یازدیغی پیئس «آمئریکا سون نفسین چکیر » آدلانیب. اثر ساتیریک – یوموریستیک ژانردا، سارکازملی دیالوقلار اساسیندا یازیلیب. تاماشا تبریزده کی «تربیت» کیتابخاناسینین سالونوندا گؤستریلیب. اساس روللاری کلاسیک آذربایجان شاعری محمد هادینین قارداشی نوهسی یوسف هادی و محمد اکبرزاده ایفا ائدیبلر.
یومورلو ساتیریک مسخره ژانریندا حاضیرلانمیش، اجتماعی- سیاسی دهیرلی، اؤلکهنین سوسیال دورومونون چتینلیکلرینی بدیعی رئالّیقلا جانلاندیرماسیله یاددا قالان «امئریکا سون نفسین چکیر» تاماشاسی بیر هفته هر آخشام اوینانیلیب، حتی تاماشاچیلارین خواهشیله هفتهنین دؤرد گونو گوندوزلرده گؤستریلیب.


c: text/html

text:
بس سنه کیم آغلایاجاق؟
ستار گولمحمدی
گون گلهجک من اؤلنده چوخ دوداقلار بوزولهجک
حاییف دئیه گؤز یاشلاری یاناقلاردان سوزولهجک
قاتار – قاتار میصراعلاریم دوداقلاردا دوزولهجک
آیریلیغیم چوخ اورهیی چالین _ چارپاز داغلایاجاق
بس سنه کیم آغلایاجاق؟
مجنون اولوب قالاسییام،محبتین چؤلونده من
حسرتلره دؤنهسییم عشق اهلینین دیلینده من
چینار اولوب بیتهسییم زامانلارین یولوندا من
هئیکللهنن عؤمروم گونوم عصیرلری حاقلایاجاق
بس سنه کیم آغلایاجاق؟
چوخ گزمیشم دوستلاریملا بو داغلارین اتهیینده
مین_ مین اؤلمز خاطیرهم وار هر گولونده ،چیچهیینده
نیسگیللریم چالیندیقجا چوبانلارین توتهیینده
یولدان اؤتن هر یولچونو اختیارسیز ساخلایاجاق
بس سنه کیم آغلایاجاق؟
بیر کؤز کیمی اتهیینده ساخلار منی داییم کولوم
هر باهاردا چیچک آچار هر پاییزدا سولان گولوم
بوینون این بنؤوشهلر آغلار منه ظولوم_ظولوم
منیم آرزوم خالقین عشقی، قیریلدیغی تاغلایاجاق
بس سنه کیم آغلایاجاق؟
من عشقدن یارانمیشام جان باغیشلار یارا یار دا
باخ گؤر نئجه نسیمی تک بابالاریم قالدی داردا
کرملریم اوردا یاندی، لهلهلریم قالدی قاردا
واخت گلهجک آه _ آمانیم هیجران یولون باغلایاجاق
بس سنه کیم آغلایاجاق؟

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تیفلیس دؤولت بیلیمیوردو
تیفلیس دؤولت بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Tbilisi State University, فارسجا: دانشگاه دولتی تفلیس، عربجه: جامعة ولاية تبليسي)گورجیستانین تفلیس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۱۵٬۸۳۹ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. تیفلیس بیلیمیوردو ۱۹۱۸ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تیفلیس دؤولت بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
(32)
ایسلامئن یایئلئشئ
مۆرید: سن طاریقاتلارئ یرین دیبینە سۇقتون آما ایسلام طاریقاتلار سایەسیندە یایئلمئشتئر. بۆیۆک عالیم موحاممد حامیدوللاە دا طاریقاتلارا قارشئ ایکن، ایسلامئن صوفیلر سایەسیندە یایئلدئغئنئ گؤرۆنجە فیکریندن وازگچتی.
بایئندئر: موحاممد حامیدوللاهئن اؤگرنجیسی وە بنیم دە حۇجام اۇلان صالیح توغ، اۇندان شو سؤزۆ ناقلەتتی: “ایسلام آوروپادا حئزلا یایئلئیۇر، آما طاریقاتلارئن أتکیسییلە یایئلدئغئ ایچین هیچبیر وارلئق گؤسترەمییۇر. بو اینسانلارا کشکە قورئانئ اؤگرتەبیلسک!”
بیزیم قارشئ چئقتئغئمئز، قورئانا آچئقچا آیقئرئ اۇلان شەیلردیر. سیز قورئانئن چۇق آچئق ایفادەلرینە آیقئرئ شەیلر یاپئیۇرسونوز! بونلار قارشئسئندا سوسارساق، آللاها حسابئنئ ورەمەییز.
مۆرید: آچئق آیتلرە کیم قارشئ چئقار؟
بایئندئر: لۆطفن باشا دؤنمەیەلیم. اؤیلە دییۇرسونوز آما آیرئنتئیا گیرینجە قورئاندان نە قادار اوزاقلاشتئغئنئز آچئقچا گؤزۆکۆیۇر.
قورئانا آیقئرئلئقلارلا دۇلو طاریقاتلارئن ایسلام دییە یایئلماسئ، سادەجە اینسانلارئ ایسلامدان اوزاقلاشتئرئر.
سۇنوچ
سۇن اۇلاراق شونون بیلینمەسینی ایستەریم کی، قورئانا آیقئرئ اۇلان سؤز وە داورانئشلار، حانگی آد آلتئندا اۇلورسا اۇلسون، اۇنلارا قارشئ چئقماق هر مۆسلۆمانا فارضدئر. موحاممدین (ص) یۇلوندا گیتمەنین گرگی بودور.
بیر حۇجانئن أطرافئندا تۇپلانئپ جماعات اۇلوشتورماق، قورئانا وە حیکمتە اویغون اۇلاراق ایسلامئ یاشاماق، تاقدیر أدیلەجک بیر داورانئشتئر.
توتار اۇ حۇجایا ماعنوی ماقاملار تانئر، اۇنو آللاە ایلە آرانئزا سۇقوشتوراراق اینسانلارئ اۇنا باغلانمایا چاغئرئر، آللاهئ گری سئرایا قۇیارسانئز قۇیارسانئز، بونون آدئ شیرک اۇلور.
هر تۆرلۆ آشئرئلئقتان اوزاق اۇلاراق موحاممدین (ص) گؤستردیگی گیبی یاشامالئ، دۆنیامئزئ وە آحیرتیمیزی تهلیکەیە سۇقمامالئیئز.
بو تارتئشمالاردا آللاە رئضاسئندان باشقا بیر غایە دۆشۆنۆلمەمیشتیر. اینسان اۇلدوغوموز ایچین حاطا یاپمئش اۇلابیلیریز. آللاە رئضاسئ ایچین طالبیمیز شودور: گؤردۆگۆنۆز حاطالارئ لۆطفن قورئان وە حیکمت ائشئغئندا تنقید أدینیز وە دۇغرونون اۇرتایا چئقارئلماسئنا، ایسلام عالمینین، بو باتاقلئقتان ساغ سالیم چئقماسئنا یاردئمجئ اۇلونوز.
هیدایت ألیندە اۇلان راببیمیزدن، بیزی قورئانا سئقئ سارئلانلاردان أیلەمەسینی نیاز أدریز.
باشارئ آللاەتاندئر.
بیتتی


text:
۱۹۲۶ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۶ ژانویه - آلمانین لوفتهانسا شیرکتی قۇرولدو.
- ۲۹ آقوست - نپالدا بردهدارلیق لغو ائدیلمیشدیر.
- ۲۶ فوریه - باکیدا بیرینجی تۆرکولوژی قۇرولتای ایشه باشلادی.
- ۲۵ سپتامبر - فورد کارخانالاریندا ۵ گونلوک ۸ ساعتلیق ایش رژیمینه کئچید
- ۲۴ مارس - تۆرکیهده نفت آختارما و ایشلدیلمهسینین دؤولتجه ایداره ائدیلمهسینی اؤنگؤرن قانون مجلیسینده قبول ائدیلدی.
- ۱۸ مارس - باغیمسیز تۆرک اوْرتودوکس پاتریکخاناسی قۇرولدو.
- ۱۷ مارس - «دمیر صنایعین تأسیسینه دائیر قانون» تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسینده قبول ائدیلدی.
- ۱۶ نوْوامبر - هیند شاعیری تاگور ایستانبولا گلمیشدیر. تاگور٬ «ائتدیگینیز دئوریملر یالنیز تۆرکیه اۆچون دئییل٬ بۆتون دوْغو اۆچون ده پارلاق بیر گلهجک حاضیرلاماقدادیر» دئمیشدیر.
- ۱۴ اوْکتوبر - لندنده وینی-پوح حاقدا ایلک حیکایت چاپدان چیخدی.


text:
آتام قاپینی چیرپیب گئتدی. بیزی ده پارکا آپارمادی. آنام اوزانیب الی ایله اوزونو توتموشدو. سانکی گون ایشیغینین گؤزونه دوشمهسینی ایستهمیردی. آیدین قاپی-باجانی بیر-بیرینه ووردو. ساواش اویونو اوینادیق. من اوغرو اولدوم، آیدین توفنگله منی قووالادی. آنامین یئکه قارنینین دالیندا سنگر توتدوم. او منه گولله آتدی. آنام بیزه دئیینمهدی. آیدین بیر آز دا اوجادان قیشقیردی. من تسلیم اولدوم. دئدیم: – گل ایندی بیر پارک دوزلدک. اول پیللهلری دوزدوک. سورا دا پارکین آغاجلاری اولسون دئیه، گولدانلاری گتیردیک. آیدین دئدی: – هئیکل! تئز قاچیب کور قولچاغیمی گتیردیم. گؤزلرینی آیدین چیخارتمیشدی. آیدین آیاق اوسته آناما باخیردی. قولومدان چکیب دئدی: “گل، آنام دا اولار هئیکهلیمیز.” آنامین آیاغیندان توتوب چکدیک. ترپهده بیلمیردیک، آغیرییدی. ایکیمیز یاردیملاشاراق یئنه ده او بیری آیاغینی چکدیک. دال – دالی گئدیب دوشدوک. گولوشدوک. بیر داها قالخدیق. بو دفعه باشینی چکدیک. سورا او بیری آیاغینی چکدیک. او قدر ترپتدیک کی، سونوندا اونو اوتاغین اورتاسینا گتیره بیلدیک. ایندی آنامین گؤزلری یومولویدو؛ اللرینی ده یئکه قارنینین اوستونه قویموشدو. سونرا آنامین دؤورهسینه چپر چکدیک. ائوده کیبوتون یاستیقلاری گتیریب دوزدوک. آتام ائوده اولسایدی، ایکیمیزی ده آنبارا سالیب قاپینی قیفیللایاجاقدی. آنام دا گؤزلرینی آچسا قیشقیراجاقدی. آما آچمیردی. او، دوغورچو بیر هئیکل کیمی اولموشدو. ایندی آنام اوتاغین تام اورتاسیندایدی، اطرافیندا من اوجالیقدا بیر دیوار.
آیدین دئدی:
– گل داوا-داوا اوینایاق.
دئدیم:
– پارکدا ساواشمازلار.
– اوندا گل «ننه منی قوردا وئرمه» اوینایاق.
بیر-بیریمیزی قووالاییب قیشقیردیق. آیدین بیردن دایاندی. آناما ائله باخیردی ائله بیل اونون اوزونده یئریین بیر قاریشقایا باخیردی. یاخینلاشدیم. آنامین گؤزونون اوجوندان سو آخیردی. ساچلاری دا ایسلانمیشدی. دئدیم:
– آیدین بو دا فوارهمیز!
آیدین آنامین بولاق کیمی آخان گؤزلرینه باخماق اوچون اَییلدی. یاواش سسله دئدیم:
– گل بو یانا، بوردا داها چوخدو.
آیدین آنامین اوزونه ساری اَییلیب قیشقیردی:
– آنا!
ایکیمیز ده بیردن دئدیک:
– آنا! آنا!
آنام اللریمیزدن توتدو. اللری بوز کیمییدی.
– بو قدر اویناماقدان یورولمادیز؟… من چوخ یورولدوم، اوشاقلار. اویون اویناماقدان چوخ یورولدوم.
او گولدو و سو گؤزلرینین اوجوندان ساچلارینا تؤکولدو.
قادینلار
قادینلار ایکی قروپدور. قورونانلار و قورونمایانلار. بیرینجی قروپو ماشینلا او یان-بو یانا آپاریرلار. واختلی-واختیندا گؤزللیک سالونوندان، حوضدان، مکتبدن، ایش یئریندن و… گؤتورورلر. تئلئفونلا حالینی سوروشورلار و بیردن باشی آغریسا، «بیر آز استراحت ائتمن گرکمیرمی؟» دئین بیری واردیر. ایکینجی قروپون قادینلاری یئلده، یاغیشدا و کولکده ساعاتلارجا آوتوبوس نؤوبهسینده دورورلار و دفعهلرجه آوتوبوسون گلهجگی یئره باخمایاجاقلارینی دئسهلر ده، بویونلاری ایستر-ایستهمز بیر داها و بیر داها او یؤنه چئوریلیر. گئجهیه قدر او یان-بو یانا قاچیرلار و گئجه «عزیزیم، آغری کسیجی ایستهییرسنمی؟» دئین بیری یوخدور. بیرینجی قروپون قادینلارینین سسی یومشاقدیر و تئلئفونلا دانیشارکن گئرچک یاشلارینی بیلمک چتیندیر. ایکینجی قروپون قادینلاری کوبود و آجیدیرلار. دیشلری تئز چورویور. و هر آن ساچ بویاسینین باهالیغیندان شیکایتچیدیرلر. قورونان قادین یئرلی-یئرسیز کیلوسونو اؤلچور و شیشمیش قارنیندان ناراحاتدیر. او، ایدمان سالونلارینا، سونایا گئدیر… گئجه یئمگی یئمیر و بونو بؤیوک بیر لذتله هر یئرده آنلادیر. دوستلارینین آراسیندا چئشیدلی آریقلاما دیئتی اوصوللارینی پایلاشیرلار و اونلاردان بیرینین بیشیردیگی تورتو ذؤقله یئییرلر. ایدمان معللیملری اونلارا مشقی ائوده ده داوام ائتمهلرینی مصلحت گؤرور. اونلار ارلریندن ایدمان ائتمهینده اونلاری جزالاندیرمالارینی ایستهییرلر. ماقنیتافونا بیر کاسئت سالیرلار. دار بیر پالتار گئییرلر و ائوین بالکونوندا ایپآتدی اویناییرلار. قارینین ایچری گئتمهسی آنجاق شانسلیلارا اوز گتیرن بیر معجیزهدیر. شانسلی قادین سیررینی آچیقلاییر: «سحر یئمگیندن اؤنجه یئریمک.» اونلار بیر-بیریله قرارلاشیرلار و سحر یوخولو گؤزلرله ائولرینه ان یاخین پارکا گئدیرلر.
دؤنوشده دویون قارینا بیر یئمک یئییرلر. سونرا دا بیر-بیرلرینه گئجهلری یئمک یئرینه سالات یئمگی اؤنریرلر. ایکینجی قروپون قادینلاری نه سونا تانییرلار، نه حوض. یاواش-یاواش بوش ممهلر و آسیلمیش قارینلارینا ضررسیز بیر ائو پیشیگی کیمی آلیشیرلار. ساچ اوستاسی قورونان قادینلاری ایلک باخیشدا تانییر. او، الی آچیقلیلیقلا باغیشلاییر و گیزلی بیر آنلاشمادا اوندان، زامانین اثرلرینی اوزوندن یوخ ائتمهسینی ایستهییر. اؤزونو آجی بیر لذتله ساچ اوستاسینین اللرینه تاپشیریر و تزه گؤرونوشونون انتظارینی چکیر. قورونمایان قادین مین بیر دیلله، ساچ اوستاسیندان اونو کیشیسینین ایستهدیگی شکله سالماسینی ایستهییر. ساچلارینی بویاییر، آما قیسالتمیر. بیر آز غرور و اوتانجلا، ارینین اوزون ساچدان خوشو گلدیگینی سؤیلهییر. ائولیلیکلریندن بیر نئچه ایل سونرا اؤزلرینین ساندیقلاری بیر جسارتله ساچلارینی آلمان مانکنلری کیمی قیسالدیرلار. بیر قادینین اللریندن اونون هانسی قروپا عاید اولدوغونو بیلمک اولار. قورونمایان قادینین الینده گؤی رنگلی، شیشمیش دامارلار وار و سوموکلری گؤرونور. بارماقلارینین تکلیکده حرکتی یوخدور. الینین هر طرفی عینی آندا بئییندن امر آلیر. آما قورونان قادینلارین اینجه بارماقلاری وار. یومشاق و قیوراقدیرلار و الین حرکتینی تکمیللشدیرمک اوچون سرعتله اونا اویوم ساغلاییرلار. قورونمایان قادینین اللری اطاعت ائدرجهسینه بدنینین کناریندان ساللانیب و هردن یوخاری قالخماق ایستهدیکده سینهسیندن یوخاری قالخمیر. قورونان قادینلار آغیر یئریشلیدیرلر. آما قورونمایان قادینلار یا چوخ یاواش، یا دا چوخ سرعتله یئرییرلر؛ یا بئللری اَییلیب، یا دا باشلاری بدنلرینه اویومسوز بیر یوکسکلیکده یئر آلیر. اونلارین یئریشلرینین تاماشاچیسی یوخدور. اونلار کیشیلرین سؤز آتمالاریندان لذت آلمیرلار و دقتله، مهربانلیقلا، عشقله دولو باخیشلارین اونلارا باخمایاجاغیندان امیندیرلر. قورونمایان قادین یا دئیینیر، یا بیر یئره زیللهنیر، یا دا گیجللهنیر. یا قارینقولولوغا باخیر، یا دا اؤزونو بئل، تنگه گتیرهجک قدر خسیسلیک ائدیر. قورونان قادین قوناقلیق قورور، خارجی سفرلریندن دانیشیر، اورتا یاشلارینی کئچسه ده، سرعتلی بیر رقص ده ائده بیلیر. دوستلاری اونو اؤیورلر و بو قدر جاوان قالدیغی اوچون تعجوبلهنیرلر. قورونمایان قادین اوینامیر. دیرناقلارینی اوزاتماقدا اوغورلو دئییل. دار بیر کؤینگی وار. او، قیزینا باخیر. اونون اَینینه کسه بیلهجکمی؟ قورونان قادین کیشینی تانییر. اوندان نه زامان و نئجه پول ایستیهجگینی بیلیر. بیر اووچو کیمی کیشینین ضعیف یئرلرینین پوسقوسوندا یاتیر و اوندان یارارلانیر. قورونمایان قادین اؤزونو ده تانیمیر و هر زامان نهدن او و کیشیسی هئچ نهیی عینی آن دا ایستهمیرلر دئیه، شاشیریر. قورونمایان قادین گوناه و وجدان عذابینی دوغولمامیش اکیزلر کیمی اؤزویله داشییر. او، اریندن نیگاراندیر، او بیریسی ایسه اؤزوندن. هر دفعه چئک-آپ ائدیر. قان آنالیزینه گئدیر، ساغلامدیر، آنجاق انرژیسی آزالیب. خستهلیک و یاشلیلیق اونو مین اژداهادان داها چوخ قورخودور. آما قورونمایان قادین زامانین کئچمهسینی بیلمیر. بیرینجی گونه ایکینجی گون دئییر، اوچونجو گونه دؤردونجو گون. ارینین اوزوندهکی آغ توکلری گؤرور و صاباحی دوشونور. قورونمایان قادین آغلاییر. گؤز یاشلاری بیتهجک قدر آغلاییر. قورونان قادین آغلاماق و حوزنون یاری یولوندان حیاتا قاییدیر.
ائدیت: نرمین کمال


text:
Dec 30, 2015
بیر دلی نین خاطره دفتریندن
درویش اوغلو
گوز (پاییز) گونلری چوخ داریخمالی اولور. آلماندا، غربت ده، قیسسا، یاغیشلی، قارانلیق گونلر. بئله گونلرده گون اورتاسی ساعات بیره قدر یاتاقدان چیخابیلمیرم. بیر اؤنجه کی آخشام، "صاباح سحر تئزدن قالخیب ایشلریمی گؤره جگم" فیکری ایله ساعات اوندا یاتدیغیما قارشین، ائرته سی گون ساعاتین چالماسی ایله گوزومو آچیب، یاغیشلی، رطوبتلی، یاری قارانلیق هاوانی گؤرونجه ساعاتین اوستونه بیر یوموروق ووروب، یورقانی باشیما چکیرم. خیال دونیامدا درینلشمه گه باشلاییرام:
گونئی آذربایجاندا انقلاب اولوب. مستقل گونئی آذربایجان دؤلتی قورولوب. بو انقلابین رهبری و سونرالاری بو دؤلتین باشیچیسی محمد امین رسولزاده، سید جعفر پیشوری، عباس اوغلو حسینقولو، یوخسا ممدکاظیم حق وئردی یوخ، من اؤزومم.اوتوز ایلدن بری آلمانین کؤلن شهرینده اولدوغوما و گونئی آذربایجاندا یاشایانلار ایله یاخیندان – اوزاقدان بیر ارتباطیم اولمادیغینا قارشین، گونئی آذربایجان میللتی منی انقلابین رهبرلیگینه و سونراسی قورولان دؤلتین باشچیلیغینا سئچیب. امام خمینی علیه الرحمه کیمی اؤزل اوچاق ایله، تتنه لی و تمتراقلی رسم و رسومات ایله گؤنئی آذربایجانا گتیریلمیشم. ایندی دؤلت باشچیسی یام.
سحر قالخدیغیمدا، یاتاق اوتاغیمین قاپیسیندا جوان بیر قیز خدمتکاریم حوله می حاضیر توتوب. یاشادیغیم قصرین ایکینجی قاتیندا اولان یاتاق اوتاغیما یاپیشیق حامام اوچ متیر ائنینده، یئددی متیر بویوندادیر. حامام خدمتکاریم یوخودان قالخماق ساعاتیمدان ایگیرمی دقیقه اؤنجه حامامین وانینی ایستی سو ایله دولدورار. یاتاق اوتاغیمین قاپیسندا حامام شئپیکلریمی (دم پائی لریمی) جوتلر، الینده حوله ایله حاضیر دورار. ساعاتین چالماغینی ائشیتدیکدن سونرا قالخماز ایسم، اون بئش دقیقه گؤزلر. اوندان سونرا یاواشجا قاپییا ووراراق منی اویاندیرار. "سحرینیز خیر اولسون، پاشام" دئیه گولومسه یرک حولَمی الیمه وئریب حامامین قاپیسینی آچار. یاریم ساعات ایله قیرخ بئش دیقیقه یه یاخین ایستی سو ایله دولو وانین ایچینده ییرقالانارام. یورقونلوق حس ائتدیگیم گونلر ده ایسه وانین باش طرفینده کی دوواردا اولان زنگه باساراق ماساژ خدمتکاریمی چاغیرارام.
ماساژ خدمتکاریم کئچن ایل دونیا قادینلاری گؤزللیک مسابقه سینده ایکینجی چیخان ایتالیالی آلئسسیا دیر. گؤزلیگینین یانیندا ادبلی، حؤرمتلی بیر خانیم دیر. سحرلری یورقونلوغومو چیخارتماق اوچون واندا ایستی سویون ایچینده اوتوزبئش دقیقه ساغیمی – سولومو اوغوشدورار. حامامدا اولدوغوم زامان ایچینده آشچیم، فرانسه لی لوسیا خانیم، میطباق خدمتکارلاری ایله بیرلیکده قاینالتی میزینی حاظیرلار.
من اؤزوم چوخ "خلقی" و "میللی" بیر انسان اولدوغوم اوچون تک باشیما قاینالتی یئمَرَم. بوتون کنیزلریم و نوکرلریم ایله بیرلیکده قاینالتی میزینه اوتورارام و اؤزومو بو عزیزلریم ایله یاخین حس ائتدیگیم اوچون اونلارلا بیرلیکده دئییب – گولرک قاینالتی یئیَرم. بو آرادا قاینالتی سالونونون ساغ کونجونده کی سِن ده موزیک اورکستریم سحر موزیکی چالار. موزیک اورکستریم سکگیز نفردن اولوشوب، بونلارین هامیسینی دا اوروپا دؤلتلرینین میللی اورکستلریندن آییریب گتیرتدیرمیشم. چوخ دویغولو و موزیکال اولدوغوم اوچون هر گون عینی ملودوینی دینلمکدن خوشلانمارام. هر گون آیری بیر ملودوی چالار اورکستریم. قاینالتیمین یاریسینی موزیک ایله یئیَرم. ایکینجی یاریسینی دا موزیک اورکستریمین اعضاسی نین قاینالتی میزینده اوتوردوقدان سونرا بیرلیکده یئیَریک. اونا گؤره قاینالتی یئمَگیمیز بیرآز اوزون چکر، ساعات اون بیره یاخین، موشاطام گلیب، منی گئیینمه اوتاغینا آپارار. ساققالیمی قیرخار، ساچیمی دارار، اؤزومه عطیر سپر، اوگون اوچون اویغون پالتارلار سئچر و منه گئیدیرر. گئینمه تشریفاتیم ایگیرمی دقیقه چکر.
گئینیب، حاظیرلاندیقدان سونرا، آیری دؤلت باشچیلاری ایله دانیشماق اوچون حاظیرلانما اوتاغیما گیررم. مشاورلریمدن بیریسی کیسینجرین اوغلو مایک دیر. مایک او گونکو دؤلت قوناغی ایله هانسی موضوعلار باره سینده دانیشیلاجاغینی، هانسی اولاسی (احتمالی) سورویا قارشی نه جور بیر جواب وئره جگیمی و سونوندا نه جور اؤز ایستگیمی اونا قاندیراجاغیمی، داها دوغروسو سون سؤزو اونون یوخ منیم دئیه جگیمی، دئملی اؤز ایستکریمی اونا تحمیل ائده بیلجگیمی کلمه – کلمه سینه اؤیگرَدر.
اؤزل دیپلوماسی پسیگولوقوم ایسه اریک فرومون قیز نوه سی مادیسون دور. مادیسون چوخ مهربان و انساندان آنلایان بیر خانیم دیر. دونیا مشهورو پسیکوآنالیتیکر اولان اریک فرومون قیز نوه سی، اؤزو ماساچوست اونیورسته سینده پسیکوآنالیز کورسوسونون مودیره سی اولموشدور. منیم کیمی بیر انسانا آنجاق بئله مشاورلر گرکلیدیر.
بو حاظیرلیقدان سونرا ساعات گون اورتادان سونرا ایکی یه یاخینلاشار. قصرین آشاغی قاتینداکی دیپلوماسی سالونونا ائنَرم. اون ایکی متیر بؤیوندا، دؤرد متیر ائنینده کی دیپلوماسی سالونونون گون باتانا ساری آچیلان بؤیوک پنجره لریندن سو ایله دولوب داشیب، شپه لنن اورومو گؤلونون قیراغیندا گزن فلامینگولارا، اوچان آغ قوشلارا باخاراق بیر فینجان قهوه ایچرم. سقف دن آسیلی اولان بؤیوک لوسترلین آلتیندا، سالونون بویا – بویونا دوزولموش گیردکان تاختاسیندان سئیقللنمیش و یاغلانمیش میزلر پار- پار پاریلدار. میزلرین اوستونده کی گوموش قابلاردا دوزولموش میوه لر، یئیه جکلر، کریستال کوزه لرده دوزولموش شرابلار، اورمو بؤلگه سینین اوزوموندن چکیلمیش وودکالار، آلما سویو، دیلیملَنیب دیسلرده دوزولموش قوهون - قارپیز انساندا دایانیلماز بیر اشتها آچار. اوبیری دؤلت باشچیلاری ایشلرینده بیرآز داها قیوراق ترپندیکلری اوچون، بیر چوخ زامان منیم حاظیرلانیب دیپلوماسی سالونونا گلمَگیمدن بیر – ایکی ساعات ائرکن گلرلر. آنجاق منیم اوچون اؤنملی دگیل. منی گؤزلمَلی دیرلر. اونسوزدا اونلار ائله – بئله بؤیوک آداملار ساییلمازلار. منی گؤزلَمه لری، اونلارین گؤزونده منیم دگریمی آرتیرار. بیر پارا گونلرده، چوخ گؤزلَمیش اولان دؤلت باشچیلاری داریخیب، یوخسا منیم گئج گلمَگیمی اؤزلرینه سایغیسیزلیق اولاراق دگرلندیردیکلری اوچون، مذاکره نی گؤزلمزلر. کوسوب قاییدیب گئدرلر. بئله گونلرده قصریمین بوتون خدمتچیلرینی، مشاورلریمی، موشاطامی، باغبانلاریمی ایچری چاغییرارام. اؤزوموز میزین باشینا اوتوروب، قوناقلار اوچون حاظیرلانمیش یئیه جکلری یئیَریک، شرابلاری ایچریک و سونوندا هامیمیز بیرلیکده میللی مارشیمیزی اوخویاریق:
بیز گوجلو بیر میللتیک
هئچ کسه باش ائگمریک
گوندوز – گئجه بیلمریک
دورمادان یئییب – ایچریک
هئچ کسی اؤنمسه مریک
چونکو بیر اوچ نفر بیر میللتیک
*********************************************
کئچن جومعه گونو، دسامبرین اون بیری، یئنه بئله یاغیشلی و قارانلیق گونلردن بیری ایدی. گون اورتادان سونرا ساعات ایکی یاریما قدر یاتاقدا خیاللاریمین دادینی چیخارتدیم. قالخینجا، دوش فیلان توتماغا حوصلَم اولمادی. اوزومه بیر سو چیله دیم. بیر "صبحانه" یئدیم، بیر ایکی چای ایله بیر ایکی سیگار چکدیم. چوخ داریخمالی گون ایدی. بدنیمده آغیر بیر یورقونلوق حس ائدیردیم. گؤزلریمین آلتی توربالانمیش ایدی. نئچه گونلوک ساققالیم و دارانمامیش ساچلاریم آینادا اوزومه آغیز اگیردی. او گون نه ائده جگیمی بیلمیردیم. جانیم عراق ایچیب، خیاواندا میل دورماق ایسته ییردی. آنجاق خوش ذوق بیر انسان اولدوغوم اوچون هر عراقی ایچه بیلمیرم. جانیم ایچمک ایسته دیگینده یا هِنِسی ایچرم، یادا تکیلا. ماشینیمی مینیب، کوچه نین باشینداکی سوپرماکتده ایچمک اوچون بیر شئی آختاردیمسا دا جانیم ایسته دیگی عراغی تاپابیلمه دیم. کؤلن شهرینین اوچاق ائنیش – قالخیش میدانینا یاخیندا اوتوردوغوم اوچون، "گئدیب، ائنیش قالخیش میدانیندا دیوتی فری شاپ دان بیر شئیلر آلیم" دئیه فیکیرلشدیم. ائنیش قالخیش میدانینین اوزون سالونونو آددیملارکن، ایچری ده رِوِ (آلماندا اولان بیر زنجیره سوپرمارکت) ین بیر شعبه سی اولدونو گؤرونجه سئویندیم، "آهان، بوردا یاخچی بیر عراق تاپابیلرم" دئیه ایچری گیردیم. دوغرودان دا شانسلی ایمیشم. آختاردیغیم ایچجگی، دئملی هِنِسی نی تاپیب آلدیم. عراق شوشه سینی آسما چانتاما قویاراق، رِوِ نین قاپیسیندان چیخارکن، اون – اون بئش ایلدن بری تانیدیغیم بیر دوستوما توش گلدیم. باخیمسیز اؤز- گؤزومدن، پالتاریمدان اوتاندیغیم اوچون اونون گؤزونه گؤرونمک ایسته مَیَرک، باشیمی آشاغی سالیب، اوردان اوزاقلاشماغا چالیشارکن، حسین گؤزونو گؤزومون ایچینه تیکدی.
سلام قنبر،
سلام حسین قارداش،
نه وار نه یوخ، بس سن بوردا نه ائله ییرسن؟
"شهرده ایستدیگیم عراقی تاپابیلمدیم، بو سوپرمارکتدن عراق آلماق اوچون گلدیم" دئیه بیلمدیم.
مونیخ دن گلن بیر یولداشیمی گؤزله ییرم.
مونیخ دن گلن اوچاق بیرساعات یاریم یوبانیب.
یالاندان اؤزومو بیلیر کیمی گؤستررَک:
بله، بیلیرم. نه ائلَیَک، گؤزلَمَلیم دا. سن ده مسافر گؤزله ییرسن؟
بله،
حسین قارداش قدیمی یولداشلاریمدان بیری ایدی. من پیتسا توکانلاری اوچون مال ساتان بؤیوک بیر شرکتده کامیون شوفرلیگی ائله دیگیم زامانلار اونون دا پیتسا توکانی وار ایدی. تانیشدیغیمز دا بئله اولموشدو. اونون دا پیتسا توکانینا مال وئرردیم. چوخ مهربان، جانا یاخین، صمیمی بیر انسان ایدی. یوباندیغیمدا بیر پارا آیری موشتریلر کیمی باشیما چیغیرمازدی. یانلیش مال تحویل وئردیگیمده، عصبانی اولمازدی. چوخ سایغیلی شکیلده،
"قارداش، من بو پنیردن یوخ، اوغما پنیر سفارش وئرمیشدیم، بیلیرم سنین تقصیرین دگیل، سفارشلره گؤره مال سئچمک آنباردا ایشلَیَنلرین ایشی دیر. بو پنیری گئری گؤتور، اوغما پنیر گتیر"
دئیَردی.
چوخ صبیرلی و حؤصله لی بیر انسان اولدوغونا قارشین، اوگون چوخ هؤوشنه لی و تلاشلی اولدوغونو حس ائتدیگیمدن،
گؤزله دیگین قوهوملاردان دیر؟
یوخ، حزب میللتین باشقانی و باشقان یاردیمچیسی دیر. آیری اؤلکه دن گلیبلر. آنجاق مونیخ اوستوندن کؤلنه گلیرلر.
آیاغیم یئره یاپیشدی. حزب میللتین آدینی ائشیتمیشدیم. بؤیوک و سؤزو کئچر بیر حزب اولسا ایدی گرک. اوروپا اؤلکه لرینده اون – اون بئش مین عضوو، هئچ دگیل ایسه ایگیرمی – اوتوز مین ده طرفداری اولدوغونو تخمین ائدردیم. آدینی و آرمینی اینترنت ده چوخ گؤرموشدوم. بیر نئچه یول دا "کشکه من ده بو حزبین عضوو اولابیلسم" آرزوسو ایله عضویت ایستگی گؤندرمگه چالیشمیشدیم. آنجاق "سنین کیمی بی سروپا بیر آدامی بیز عضولیگه آلماریق" دئیه جواب آلاجاغیمدان قورخوب، بو ایشین خئیریندن کئچمیشدیم. حسین یولداشیمین بئله بیر حزبین باشقانی ایله ارتباطی اولدوغونو ائشیدینجه بیر آن بو آرزوم گئنه جانلاندی. "کشگه حسین قارداشدان منی ده اونلار ایله تانیشدیرماسینی خاهیش ائتسم" دئیه فیکیرلشدیم.
حسین قارداش، ایندیه دک منیم بئله فعالیتلریم اولمادیغی اوچون شرمنده یم. آنجاق بئله بیر تصادف اثری منی ده اونلار ایله تانیشدیرسان نه اولار؟
دئیه یالواردیم.
حسین قارداش ایسه بونو ائشیدینجه گؤزلری ایشیقلاندی:
هه، ائله یاخچی اولار، بیلیرسن، من آیری حزبلردن، جبهه لردن، تشکیلاتلاردان و پارلمانلاردان گلنلری ده بو آخشام هوتللرینده یئرلشدیرملی یم. بو اوچاق یوباندیغی اوچون اونلاردان شرمنده اولاجاغام. سنین ایشین یوخسا، سن بوردا بونلاری گؤزله، منده گئدیب اوبیری قوناقلاریمیزی یئر به یئر ائدیم.
سئوینجیمدن آز قالسین اؤرگیم سینَمدن چیخاجاق ایدی. سانکی منیم بو آخشام اؤزل بیر عراق اختارماغیم بیر تانری قورقوسو ایمیش. "دئمک کی تانیرنین لوطفو کیمی، بیلمه دیگیم بیر گوج طرفیندن بئله بیر تصادف اوچون بورایا گلمیشم." دئیه فیکیرلشرک، سئوینج دولوسو:
چوخ یاخچی، حسین قارداش، من بونلاری گؤزلرم، سن گئت اوبیری قوناقلاری یئر – به یئر ائله.
حسین قارداش تشکر ائدرک تر-تلَیسک اوزاقلاشدی. اوچاقلارین ائنمک ساعاتلارینی گؤسترن تابلویا باخدیم. مونیخدن گلن اوچاغین ائنمه سینه دوز بیر ساعات یاریم قالیردی. اوتوردوغوم محله ائنیش – قالخیش میدانینا یاخین اولدوغو اوچون، تر - تلسیک ماشینا مینیب، ائوه سوردوم. الیم آیاغیما دولاشا - دولاشا ساققلایمی قیرخدیم. یوغوندوم. اوز – گؤزومه اودکولون سپدیم. بئله گونلریم اوچون پالتار دیلابیمدا حاظیردا توتدوغوم "پیلو پالتارلاریمی" گئیینیب، ائنیش -قالخیش میدانینا گئری قاییتدیم. ائنیش ساعاتلاری تابلوسونا گؤره اوچاق تازا ائنمیشدی. آنجاق مسافرلر هله چامادانلارینی آلیب، چیخماغا باشلامایشدیلار. اورگیمده توی – بایرام ایدی، "کسین کی بونلارین کؤلن شهرینده ده شعبه لری وار. حزب رئیسی ایله تانیشسام، بلکه بورداکی شعبه لرینده، یوخسا عضولرینین بیریسینه منی شوفر کیمی ایشه آلماغینی توسیه ائده بیلر." دئیه فیکیرلشرک قارا گونلریم ساووشوب، آیدین و گؤزل گونلریمین باشلایاجاغینی گؤروردوم. هؤوشنه دن بیر آیاغیمی گؤتورب، بیر آیاغیمی قویوردوم. حزب باشقانی ایله نه جور دانیشاجاغیمی، هاردان سؤزه باشلایاجاغیمی فیکیرلشیردیم. بئله بیر انسان مطلق کی اقتصاد،حقوق، یوخسا سیاست بیلیمی دوکتورودور. بئله انسانلارین یانیندا منیم دانیشابیلَجگیم بیر سؤز یوخدور. هاردان سؤزه باشلایاجاغیمی بیلمیردیم.
گلن مسافرلره باخا – باخا، اون بئش دقیقه دن سونرا ایکی نفرین بیزیم دیلیمزده دانیشاراق یاخینلاشدیغینی گؤرونجه، "آهان کسین کی بو ایکی نفردیرلر" ئیه گئنه هؤوشنه دن اورگیم چیرپینماغا باشلادی. یوخاریدان آشاغی اؤز پالتاریما بیر گؤز سالدیم، کؤینگیمین یاخاسینا بیر ال چکدیم، پالتوومون دوگمه لرینی باغلادیم و قامتیمی دوز توتاراق اونلارا یاخینلاشیب، سرهنگین امرینه حاظیر بیر سرباز کیمی دوردوم. او ایکی نفر منه یاخینلاشیب، یانیمدان ساووشدولار. بیر شئ دئمه گه جرئت ائتمدیم. بیر – ایکی آددیم مندن اوزاقدا دوردولار. بیریسی من یاشلاردا، بیریسی ده ایگیرمی – ایگیرمی بئش یاش اوندان جوان، اوروپالی جوانلارا بنزر بیری ایدی. من "یوخسا بونلار دگیل" دئیه فیکیرلشیرکن، یاشلی اولان آدام جیبیندن موبایل تلفونونو چیخاردیب بیر نمره توتدو.
حسین بیگ، بیز بیر ساعاتدیر بوردا گؤزله ییریک، بس سیز هارداسوز؟
حسین آدینی ائشیدینجه، "آهان بونلاردیرلار" دئیه فیکیرلشرک اونلارا یاخینلاشیب، سلام وئردیم. "بَیگ لر، من حسین بیگ طرفیندن وظیفه لندیریلرک سیزی مشایعت ائدجگم" دئدیم. من یاشلاردا اولان آدام آلچاقلاییجی باخیشینی اوزومه تیکدی.
سیز؟
بله
آدام دوداغینی بوزرک مندن اؤنده یئرمه گه باشلادی.
"بیگ، بو یاندان گئتملییک، ماشینی بو طرفده پارک ائتمیشم" دئیه سسلندیگیمده، قاییدیب گلدیلر. منیم گؤستردیگیم طرفه یئرمه گه باشلادیق. بیر نئچه دقیقه سوسقونلوق ایچینده ائنیش – قالخیش میدانینین اوزون سالونوندا یئریدیکدن سونرا اؤز اؤزومه "سیز؟" سوروسونداکی سس تونونو بئنیمده خیردالاماغا باشلادیم. "آهان، بؤیوک بیر حزبین باشقانی اونو مشایعت ائتمک اوچون منیم کیمی بیر بی سروپا آدامین گؤندریلدیگیندن خوشلانمایابیلر. واللهی بونون تقصیری آرتیق منده دگیل ایدی." آنجاق حزب باشقانینین بو سورودان باشقا هئچ بیر شئی دانیشمادیغینین ندنینی آنلاییردیم. بئله بیر انسان منیم کیمی بیر آدام ایله نه دانیشسین کی. اوروپا دؤلت باشچیلاری ایله نه کیمی قارارلارا گلدیکلریندن می؟ یوخسا بیزیم مملکتیمیزده قورولاجاق اولان دؤلتین دوزلگه سیندن (ساختاریندان) اقتصادی سیستمیندن، حقوقی سیستمیندن، بو مملکت اوچون حاظیرلادیغی آنا یاسا اؤن یازیسیندان می دانیشسین؟ بئله انسانلارین ذهنی هر زامان بئله مسئله لر ایله مشغول اولار. بو قدرینی آنلاییردیم و من ده سسیمی ایچیمه سالیب جینقیریمی چیخارتمیردیم.
سوسقونلوق ایچینده ماشینین دالی جعبه سینین قاپیسینی آچیب، بَیگلرین چمدانلارینی جعبه یه قویدوقدان سونرا، مینمکلری اوچون ده قاپینی آچدیم و آغیر و متین بیر "بویورون" ایله اونلارین ماشینا مینمکلرینی ایسته دیم. بیر – ایکی دقیقه سونرا باشقان بیگ اوزونو منه ساری چئورمَدن، دوز قاباغا باخا – باخا ائتکملی بیر سس تونوندا:
حسین بیگ اؤزو هاردادیر؟
بیلمیرم.
بس سیز کیمسینیز؟
منیم آدیم قنبر دیر.
اؤزوز کیمسینیز؟
بو سورونو آنلایا بیلمدیم.
"من قنبرم، بس من اؤزوم کیمم؟ اولمایا قنبر ایله من ایکی آیری آداملاریق. روح خسته خاناسیندا اولدوغوم زامانلار روح حکیمینه "من آیری آداملارین بئنیندن کئچن فیکیرلری اوخویورام" دئدیگیمده، "یوخ، ائله بیر شئی اولماز، هئچ کس آیری بیر آدامین بئنیندن کئچن فیکلری اوخویابیلمز. سن اؤزونو هم اؤزون کیمی همی ده آیری بیر آدام کیمی تجربه ائدیرسن" دئدیگینی خاطرلادیم. دئمک کی روح دوقتورو حاقلی ایمیش. من ایکی نفر ایمیشم. باخ بو بیگ بئله منیم ایکی نفر اولدوغومو گؤرور. کسین کی بو حزب باشقانی آیری تحصیلاتی نین یانیندا روح حکیملیگی دوقتورلوغو دا وار." دیه فیکیرلشرک.
آدیمی بیلیرم، آنجاق اؤزومون کیم اولدوغومو بیلمیرم
هانسی حزبدن، هانسی تشکیلاتدان، هانسی جبهه دن، هانسی فرقه دن، هانسی پارلماندان سینیز؟
عؤمرومده بئله شئیلر ایله یاخیندان – اوزاقدان هئچ بیر ارتباطیم اولمامیشدی. آنجاق بو باشقانین منه بیر یاردیم ائده جگی آرزوسوندا اؤزومو شیرینلشتیرمگه چالیشاراق، "کامیون شوفری ایدیم، ایندی ده ایشسیزم، دئسم، منی اؤنمسمز، سونرا حسین قارداش دا منی تاپیشیرسا، امگی بوشا گئدر" دئیه فیکیرلشرک، ذهنیمین بیجاقلارینی قاریشدیریب، بیر سؤز تاپدیم.
من شاعرم
آدام تکبر دولوسو آلچاقلاییجی باخیشینی اوزومه تیکدی:
شعر دیوانلارینیز وار؟
خیر
بس نه جور شاعیرسوز؟
بیر شعریم گونئی یونان قلم انجمنین اینترنت صفحه سینده یاییلیب.
آدام بونو ائشیدینجه بیردن – بیره پؤرتوشدو. هئچ بیر شئی دئمدی. اوزونو پنجره دن ائشیگه ساری چوئریب، درین بیر آه چکدی. بوینونون دامارلاری قوروموش کیمی سیخیشدی. دؤنوب اوزومه باخمادان، گئنه او ائتکملی سس تونوندا:
سیزده جلسه یه گلجکسیز؟
بله
آغیر بیر سوسقونلوق آدامین چیگینلریندن آشاغی باسماغا باشلادی. نفسی آغیرلاشدی. اؤزونو آنلامسیز و بوش اولاراق حس ائتمگه باشلادی. دوداغینی بوزوب، درین فیکره گئتدی.
انسانلارین بئنیندن کئچنلری باخیشلاریندان، عضله لرینین دوروموندان، اؤزللیک ایله بویون عضله لرینین سیخیشماسی، یوخسا راحاتلیغیندان، چهره لرینین درسیندن اوخموماق اولدوغو کیمی اونلارین ذهنلریندن کئچنلر دریلریندن ده یاییلار. بیر آز دیققتلی بیر انسان، بونلاری عمومی شکیلده حس ائدر، آنجاق آیرینتیلارینا گیرمه گه حوصله سی اولماز. منیم کیمی دلی بیر آدام ایسه بئله شئیلره داها چوخ دیققت یئتیرر. آدامین ذهنیندن کئچنلری آچیق آیدین سؤزلر ایله آنلاتیر کیمی اوخویوردوم. "هن، دئمک کی بو حضرات دا بو توپلانتیا چاغیریلیبلار. من بو آداملارین گیردیگی توپلانتی یا آددیمیمی آتمارام. بونلار کیمدیر کی من اونلار ایله بیرلیکده، بیر سالوندا اوتوروم"
گونئی یونان یازیچیلاری اتفاقی آدیندا بیر اتفاق تانیمیردیم. ائله – بئله، اؤزومو حزب باشقانینین یانیندا اؤنملی بیری اولاراق گؤسترمک اوچون آغزیما گلن سؤز بو ایدی. آنجاق او آن دوغرودان دا بئله بیر یازیچیلار اتفاقینین اولدوغونو، و منیم آغزیما گلن یازیچیلار اتفاقی ایله بو حزب رئیسینین آغیر آنلاشمازلیقلاری اولدوغونا آرخایین اولدوم.
حزب رئیسی گئنه اوزونو منه ساری چئویرمدن:
سیزده گونئی یونان قلم انجمنینده عضوسوز؟
سؤز آرتیق بیر یول آغزیمدان چیخمیشدی. "یوخ بئله بیر قلم انجمنی تانیمیرام، یالاندان دئییرم" دئیه بیلمزدیم.
بله، من ده عضو ایدیم. آنجاق منیم شعرلریمین و یازیلاریمین نئجه لیگی ( کیفیتی) آشاغی اولدوغو اوچون، منی عضویتدن چیخارتدیلار.
آدامین ایچیندن یانار بیر آه چیخدی. یئنه اوزونو پنجره یه ساری چئویردی. آنجاق بو یول "یاخچی، گئری قاییت بیزی ائنیش – قالخیش میدانینا قایتار، بیز گئتملی اولدوق" دئیه فیکیرلشدیگینی، آچیق آیدین سؤزلر ایله کاغاذدان اوخویور کیمی حس ائدیردیم.
یاواش یاواش هوتله یاخینلاشیردیق. هوتلین قیرمیزی، نئون ایشیقلی تابلوسونو گؤرونونجه،
آهان، یئتیشدیک، باخین اورا سیزین هوتلینیزدیر
دئدیم.
ائوه یتیشیب، سلقه لی بیر سالاد دوزلدیب، ائنیش قالخیش میندانیندان آلدیغیم، چوخ سئودیگیم هِنِسی ایچگیمی ایچمَگه باشلادیم. بو آرادا موبایل تلفونوم سسلندی. حسین قارداشین آدینی گؤرونجه سئویندیم. حسین قارداش همیشه کی راحات و مهربان سس تونوندا، بیر آز دا اوتاناراق،
قنبر قارداش، سندن بیر خاهیشیم اولاجاق، سحر بیزیم بو حزب رئیسی ایله یاردیمچیسینی هوتلدن گؤتوروب، سالونا گتیره بیلرسن؟
"آی آلله یاخچی اولدو حزب رئیسی قاییدیب گئتمدی"، دئیه سئوینرک،
اولار، عیبی یوخدرو.
هامی ساعات سکگیزده سالوندا اولمالییق. من اونلارلا دانیشدیم. ساعات سکگیزه اون دقیقه قالاندا هوتلین قاباغیندا سنی گؤزله یجکلر.
باش اوسته
سحر تئزدن قالخیب، حزب رئیسینی آپارمالی ایدیم. بونو اؤزوم اوچون بیر شرف کیمی حس ائدیردیم. منیم کیمی بیر بی سروپا آدامین بیردن بیره حزب رئیسینین خصوصی شوفری اولابیلمه سی بؤیوک بیر شانس ایدی. اؤز – اؤزومه "بلکه بونلارین ایشی آلمانیادا بیر – ایکی آی چکر، من ده هر گون حزب رئیسینین خصوصی شوفری کیمی ایشلرم. بلکه ده آدام آیری تحصیلاتینین یانیندا بیر ده روح حکیمیدیر. خسته لیگیم باره سینده دانیشارام. بیگانه بیر دوقتور کیمی باشدان ساوما ائله میز. بلکه دردیمه بیر چاره تاپار" دئیه فیکیرلشرک ساعات اون بیرده یاتدیم.
ائرته سی گون ساعات یئددی یه اون بئش دقیقه قالا ساعاتین زنگی چالینجا، بو یول یوموروق ایله اوستونه وورمادیم، جیرریقا کیمی یئریمدن قالخیب، ساققالیمی قیرخیب، یوغوندوم و "بیر آز دا ارکن گئدیم" فیکری ایله ساعات یئددی یاریمدا حزب رئیسینین هوتلینین قاپیسینین قاباغیندا حاضر ایدیم.
ساعات سگیزه قدر هوتلین قاپیسیندا گؤزلدیکدن سونرا، نیگاران اولماغا باشلادیم. "اولمیایا بیزیم حزب رئیسنی آلمانین وزارت اطلاعاتی اوغورلاییب" دئیه فیکیرلشمه گه باشلادیم. بئله فیکیرلر منی چوخ راحاتسیز ائدر. یئریمده دورابیلمرم. روح حکیمیمین بئله وضعیتلر اوچون وئردیگی حب لردن بیریسینی آتماق ایسته دیم. آنجاق ماشیندا ایچمک اوچون سو یوخ ایدی. ائنیب بیر استکان ایلیق سو ایستمک اوچون هوتله گیردیم. هوتلین کانتینینده بیر نئچه نفرین بیزیم دیلیمزده دانیشدیقلارینی گؤرونجه سئویندیم. بیر استکان ایلیق سو ایله داوامی آتدیقدان سونرا، بیزیم دیلده دانیشانلاردان بیر خانیما،
باغیشلایین، من حزب رئیسینین شوفریم، ساعات سگیزه اون دقیقه قالاندا رئیسی میندیرجک ایدیم. رئیسدن خبرینیز وار می؟
دئیه سوروشدوم. او خانیم حزب رئیسینی بیر اؤنجه کی آخشام گؤردوگونو آنلاتدی، آنجاق نییه یوباندیغیندان خبری یوخ ایدی. مهربان بیر سس تونوندا ،
بویورون بیر فینجان قهوه ایچین، اوتورون، ایندی گلر
دئدی. اوتوروب گؤزله دیم. ساعات آرتیق سکگیز یاریم اولموشدو.
یئنه او "پارانوئید" نگارانچیلیغیم تَپَمه ووردو. الیم آیاغیم تیتره مگه باشلادی. حزب رئیسینه بیر شئی اولسایدی، بوتون آرزولاریم هئچ اولاجاق ایدی. منیم هؤووشنم کانتینده کی لری ده هؤووشنه لندیردی. بیر بیری ایله پیچیلداماغا باشلادیلا. پیچیلدیلار آراسیندا "رئیسه بیر شئی اولسا، بوتون توپلانتی هئچ اولار"، "آلمانین اونون اوچون چوخ دا امنیتلی بیر اؤلکه اولمادیغینی بیلیردی" کیمی سؤزلر ائشیدیردیم. بیزیم دیلیمزده دانیشان وطنداشلار ایکی – ایکی، اوچ – اوچ هوتلدن چیخیب گئدرک کانتینده قالانلارین ساییسی گئت گئده آزالیردی. بو وضعیت منده آغیر بیر یالنیزلیق دویغوسو و قورخو یارادیردی. ساعات آرتیق دوققوزا یاخینلاشیردی. بیر خانیمدان یالواریرجاسینا ، "رئیسین آدی نه دیر" دئیه سوروشدوم. هوتلین رسپتسیونوندان رئیسین قالدیغی اوتاغین نمره سینی آلیب، تر – تله سیک اوتاغین قاپیسینا گئدیب، قورخا – قورخا قاپینی ووردوم. هئچ بیر خبر چیخمادی. دوردوغوم یئرده قورویوب – قالدیم. ساعاتیما باخدیم. دوققوز یاریم ایدی. آرتیق حزب رئیسنیین گروگان توتولموش اولدوغوندان آرخایینلاشماغا باشلادیم. پارانوئید نگارانچیلیغیم تپه مه ووردو. تر – تلَسیک، آشاغی قاتا ائندیم. بیزیم دیلده دانیشانلاردان هئچ کیم قالمامیشدی کانتینده. رسپتسیوندا اوتوران خانیما یالواریرجاسینا "پولیسه زنگ وورون" دئدیم. نه اولدوغونو سوروشدو. هؤوشنه و تیترمه ایچریسینده، "بیزیم حزب رئیسی اوتاغیندا دگیل، کسین کی باشینا بیر شئیلر گلیب، بیلیرسیز بئله اؤنملی انسانلارین جانی همیشه و هر یئرده امنیت ده اولمایابیلر" دئیه جواب وئردیم. رسپتسیونداک خانیم دا منیم قورخو و هؤووشنه لریمدن ال – آیاغینی ایتیردی. قالخیب من ایله اوتاغین قاپیسینا گلدی. ساعات آرتیق اونا اون بئش دیقیقه قالیردی. رسپتسونداکی خانیم ایله ایکیمیز قاپینی یاریرجاسینا وورماغا باشلادیق. بیر نئچه دقیقه سونرا قاپی آچیلدی. حزب رئیسینین یاردیمجیسی داغینیق ساچلاری، پیسمیریقلی گؤزلری ایله، اؤزو قاپینین دالیندا دوراراق، باشینی قاپینین چاتلاغیندان اوزالدیب، نفسیندن عراق قوخوسو پوسگوررَک،
رئیس دوش توتور
دئدی. قورخو و هیجانلار ایچینده، منه هئچ ده ارتباطی اولمایان بیر سؤز گلدی آغزیما،
بس توپلانتی نه اولاجاق؟
دئیه سوروشدوم. رئیسین یاردیمجیسی چوخ سویوق قانلی و اؤنمسمز بیر سس تونوندا
رئیسین داها اؤنملی بیر ایشی چیخدی. توپلانتیا گلمه مگه قارار وئردی. توپلانتینی ابطال ائتسینلر
دئیب قاپینی اوزوموزه باغلادی.
بوتون آرزولاریم سویا تؤکولدو. بلکه بیر شوفرلیک ایشی تاپابلرم، بلکه بو رئیس عینی زاماندا روح حکیمی دیر. دردیمه بیر چاره ائدر، کیمی خیاللاریم هئچه چیخدی. کور – پئشمان، سویوم سوزوله سوزوله ائوه قاییدیب، بیر اؤنجه کی آخشامدان قالان عراغیمی ایچرکن.
کشگه بو دلی لیکدن هئچ بیر زامان ساغالماسام
دئیه آروزلادیم.


text:
بوئنابیستا دل نرته
بوئنابیستا دل نرته (ایسپانجا: Buenavista del Norte) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و سانتا کروس (جزایر قناری)نده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۶۷٫۴۲ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۴۹۶۱ نفر و اهالی سیخلیغی ۷۹٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Instituto Canario de Estadística Archived 2014-04-16 at the Wayback Machine.
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Buenavista del Norte»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بوئنابیستا دل نرته گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
گادتب-نین مطبوعات مرکزینه داخیل اولان معلوماتا گؤره، گونئی آذربایجان دئموکراتیک تورک بیرلیگی (گادتب) باشقانی سایین اژدر بی تاغیزاده “دانیشیر گونئی آذربایجان (زائور قریب اوغلو ایله ایلک یاییم)” پروقرامیندا چیخیش ائدیب.
سایین اژدر بی تاغیزاده همین پروقرامدا آزربایجانین گونئیینده سون دوروم، ایرقچی فارس-موللا رئژیمینین حمایهسی ایله پ ک ک تئررور تشکیلاتینین یانلیلارینین آزربایجانین ساوالان داغیندا ساختا کوردوستان بایراغی آچمالاری، ایرقچی فارس موللا رئژیمینین آذربایجانلا دوشمنچیلیگی و اورمیا گؤلونو یوزه قدر سو بندی وورماقلا قصداً قوروتماسی، تئررورچو کوردلری آذربایجان اراضیلرینه گتیرمهلری و اراضینی کوردلشدیرمهیه چالیشمالاری، آزربایجانین گونئیینده اهالینین موستقیللیک ایستمهسی و سایر مسئلهلردن دانیشیب.
سایین اژدر بیین چیخیشینین ویدئوسونا بورادان باخا بیلرسینیز:


text:
باتی هیند آدالاری فدراسییاسی
{{Infobox former country |native_name= |conventional_long_name=West Indian Federation |common_name=West Indian Federation |image_map = Map of the West Indies Federation.svg |image_map_caption = |continent =قوزئی آمریکا |region = |p1 = British West Indies|{{nowrap| |flag_p1 = |p2 = Colony of Barbados| |flag_p2 = Flag of Barbados (1870–1966).png |p3 = Colony of Jamaica| |flag_p3 = Flag of Jamaica (1957-1962).svg |s1 = Caricom| |flag_s1 = Flag of CARICOM.svg |s2 = Antigua and Barbuda| باتی هیند آدالاری فدراسییاسی (اینگیلیسجه: West Indies Federation، عربجه: اتحاد جزر الهند الغربية، فرانسهجه: Fédération des Indes occidentales، ایتالیاجا: Federazione delle Indie Occidentali، روسجا: Фeдepaция BecT-ИHдии) قوزئی آمریکادا بیر اسکی دؤولت. و اینگیلیس دیلی ایسپانیا دیلی فرانسه دیلی عرب دیلی تامیل دیلی رسمی دیلیدی. باتی هیند آدالاری فدراسییاسی 1958 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1962 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
قورئان قاردشلیگیندە اۇرتاق نۇقطالار
قورئان بیر واحدت کیتابئ اۇلماسئ حاسبییلە، بیرطاقئم فارقلئلئقلارئ کناردا توتما اؤزللیگینە صاحیبتیر. کی بونلار اؤزۆ ایعتیبارییلە مۆمینلری تفریقایا دۆشۆرەبیلەجک حوصوصلار دگیلدیر. لاکین شەیطانئن قئشقئرتماسئیلا بؤلۆنۆپ پارچالانماق گیبی حاطالارا دۆشۆلدۆگۆ ایچین، واحی دیققاتلری اۇرتاق نۇقطالارا چکمەیی آماچلاماقتادئر.
بو آنلامدا بیزلر، حپیمیز ایچین وازگچیلمز اۇلان دگرلر چرچوەسیندە بیر آرایا گلمیش اۇلان قاردشلریز. اؤیلە ایسە آرتئق آیرئ اۇلان یؤنلریمیزی دگیل، عاینئ اۇلان عونصورلارئمئزئ اؤن پلانا چئقارمالئیئز. وە بؤیلەلیکلە اۇنلارئن حاطئرئنا اوزاقلاشئپ داغئلماقتان وازگچملی وە بیر آن اؤنجە بولوشوپ بۆتۆنلشملیییز. ایستەرسنیز اۇرتاق نۇقطالارئمئزدان بیرقاچئنئ سئراسئیلا ألە آلمایا چالئشالئم:
1- راب بیرلیگی
مەولامئز چشیتلی عئرقلارا، مذهبلرە، طاریقاتلارا وە جماعاتلرە بؤلۆنمۆش اۇلان مۆسلۆمانلارئن آراسئنداکی أن اؤنملی اۇرتاق حاقیقاتتیر. آللاە تعالانئن بو یۆجە واصفئنئ کندیسی ایچین بیر تسلیمیەت قۇنوسو گؤرن هر مۆمین، عاینئ آماجا یۇغونلاشمئش اۇلان قاردشلرییلە گرکلی اۇلان دۇستلوق ایلیشکیسینی قورمالئدئر. راببینە اۇلان سەوگی وە سایغئسئنئن گرگی بودور چۆنکۆ! اۇنون حاطئرئنا هر تۆرلۆ کۆسکۆنلۆگە وە دارغئنلئغا سۇن ورمک، تاعبیری جائیزسە تۆم مۆسلۆمانلارئن بۇینونا بۇرچتور.
“راب” قاورامئنئن “تربیە أدن” آنلامئنا گلدیگینی دە ایفادە أدرسک، اۇ زامان وورغو داحا نت بیر شکیلدە یۇغونلاشاجاقتئر. بونا گؤرە هر کیم کی بؤلۆجۆلۆک پشیندە ایسە، دەمک کی گرکلی اۇلان واحی أگیتیمدن گچمەمیشتیر. راببیمیزین تربیەسیندن قاچان بو گیبی آحلاق یۇقسونلارئ، آیتلرین حۆکۆملرینە سئرت چەویرمیش یالانجئلاردئر. دۇلایئسئیلا اۇنلارئن یؤنلیپ ایطاعات أتتیکلری، بشری کاراکترلردن باشقاسئ دگیلدیر.
“راب” یرینە قۇیدوقلارئ کیشیلرین دۆشۆنجەلری چرچوەسیندە یاشامایئ ترجیح أدن بو غافیللر، قوللوغو کندیلری گیبی عاجیزلرین اؤنۆندە سرگیلەمەیی ترجیح أدن زاواللئلاردئر. ذاتن دۆشمۆش اۇلدوقلارئ ذیللت، کندیلری ایچین بلا اۇلاراق یتمکتەدیر. بو آنلامدا هرکس کیمین حۆکۆملرینە گؤرە یاشادئغئنا دیققات أتملی وە یالنئزجا ایلاهی أمیرلر دۇغرولتوسوندا داورانئشلار اۇرتایا قۇیمایا چالئشمالئدئر. ایشتە اۇ زامان واحیین قاردشلیک مئقناتئس بیزی وار گۆجۆیلە چکەجک وە واحدت آنلایئشئندا قایناشتئراجاقتئر. راببیمیز کی بیزلرین بیر اۇلمامئزئ وە اۆممت بیلینجییلە حارەکت أتمەمیزی ایستەمکتەدیر. اۇ زامان بیزە دۆشن “باشئمئزئن اۆستۆنە” دەمک دگیل دە نەدیر؟ اۇنون بویروغو هر حۆکمۆن اۆستۆندەدیر. اۇنون أمیرلرینی ایشیتیپ ایطاعات أتمک بیزلر ایچین سادەجە بیر گؤرەو دگیل عاینئ زاماندا بیر شرفتیر!
2- دین بیرلیگی
ایسلام، واحییلە آچئقچا تسجیللندیگی گیبی حاق اۇلان تک دیندیر. کی منسوبلارئ آراسئنداکی اۇرتاق یاشانتئ شکلینین بیر نویع قورومساللاشماسئدئر. بونا بینائن دینی بیر اۇلانلار، عاینئ حایات طارزئنئ اینشا أدن ایشچی قۇنوموندادئرلار. وە بوندان دۇلایئ بیربیرلرینە جیددی آنلامدا ایحتیاجلارئ واردئر. چۆنکۆ سلامت دەنیلن بو قاردشلیک بیناسئندا، هر بیری فارقلئ یؤندە موحاببت اوستالئغئنا صاحیبتیر.
سۇنوچتا یاپئلاجاق اۇلان أثر، بیزلری عاینئ آپارتماندا ایسکان أتمکتە اۇلان قۇمشولارا دؤنۆشتۆرەجکتیر. فاقاط شو دا وار کی، بؤیلە بیر پرۇژەنین میعمارئ ریوایتلردە دگیل، آیتلردە بلیرتیلمیشتیر. ایلاهی یتکییە عائید اۇلان بو دین، آصلا اینسانلارئن مۆداحالەلرینە مۆساعادە أتمز. بو اینجەلیک ایسە حورافە وە تاعاصصوبون اؤنۆنە گچمەیی ساغلامئش اۇلور. دەمک کی دین، بشری أکلەمەلرە یا دا چئقارمالارا ماعروض قالدئغئندا، فارقلئلاشماق وە گروپلاشماق قاچئنئلماز اۇلماقتادئر.
فاقاط موحاطابلار حالیص بیر شکیلدە اۇنو عامللرینە تاشئدئغئ مۆددتچە، تۆم قاوغالارئ وە ساواشلارئ برطاراف أدیپ ائصلاحئ وە رفاهئ حاکیم قئلماقتادئر. بو ماعنادا مۆسلۆمانلار آراسئندا بیر پرۇبلم وارسا، بو اۇنلارئن آصلئندا عاینئ دینی اۇتۇریتە قابول أتمەدیکلری ایچیندیر. کی بونون باشقا بیر ایضاحئ یۇقتور.
آللاهئن دینینە تابیع اۇلدوغونو سؤیلەین نیجەسی واردئر کی، آصلئندا قوللارئن حۆکۆملرینە اویماقتادئرلار. شەیحلر، عالیملر، حۇجالار وە اۆستادلار بونلارئن باشئندا گلمکتەدیر. شو دا وار کی عئرقئن، مذهبینی، طاریقاتئنئ وە جماعاتینی عادتا بیر دین گیبی قابول أدنلرین دینداش اۇلدوقلارئنئ ایددیعا أتمەسی عاقئل اؤتەسی بیر دورومدور!
3- کیتاب بیرلیگی
قورئان، حایاتئن هر آلانئنا یؤنەلیک ایندیریلمیش اۇلان بیر یاسالار بۆتۆنلۆگۆدۆر. سۆننتوللاە دەنیلن ایلاهی قوراللارئ بیزلرە سونان بو أشسیز رهبر، ایچریگیندە حوضور وە موتلولوق نامئنا هر تۆرلۆ فۇرمۆلۆ بارئندئرماقتادئر. بونلارئن باشئندا ایسە بیرلیک وە برابرلیک گلمکتەدیر. بو آنلامدا واحی، واحدت آلغئسئ ایچیندە اۇلوشتورولاجاق اۇلان اۆممتین یگانە عونصورودور. بیرەیلرین بؤیلە بیر قایناقتان بسلنمەسی دوروموندا، هر تۆرلۆ تفریقا اۇرتادان قالقاجاقتئر.
قورئان بیر میحنک تاشئ اۇلاراق قابول أدیلدیگیندە یاعنی نەیین دۇغرو یا دا نەیین یانلئش اۇلدوغونو آنلاما حوصوصوندا بیر اؤلچۆ اۇلاراق آلئندئغئندا، ایحتیلافلارئن تۆمۆنە سۇن ورەجک وە بؤلۆنمەنین هر چشیدینە أنگل اۇلاجاقتئر. چۆنکۆ اۇ، واحدت دووارئنداکی کرپیچلرین بیربیرینە سئقئجا باغلانماسئنئ ساغلایان بیر قاردشلیک حارجئدئر. آما نە وار کی هر نە زامان مۆسلۆمانلار بؤیلە بیر نیعمتی گری پلانا آتئپ بشری اۇلغولارا سارئلئرلارسا، ایشتە اۇ زامان آیرئلئق رۆزگارئنا قاپئلئپ بیر یاپراق گیبی اۇردان اۇرایا ساورولاجاقلاردئر. نیهایتیندە بوگۆن یاشادئغئمئز دوروم دا باریز بیر اؤرنکتیر.
قورئان مهجور بئراقئلئپ ترک أدیلمیش وە بشری قایناقلارا یؤنەلیک بیر حارەکت اۇلوشتورولموشتور. آللاهئن کیتابئ بیر کنارا آتئلمئش، حۇجالارئن یازدئقلارئ ایسە حاقیقاتین قایناغئ گیبی موعاملەیە تابیع توتولموشتور. هرکس کندی شەیحینین کیتابئنئ موطلاق دۇغرو اۇلاراق قابول أتمیش وە دینینی اۇندان اؤگرنمیشتیر.
قورئاندا نە یازئلدئغئئندان ذررە قادار حابری اۇلمایان سؤزدە مۆسلۆمانلار، عالیم اۇلاراق نیتەلندیردیکلری کیشیلرین أثرلرینی حافئظالارئنا ناقشەتمیشلردیر. دوروم بؤیلە اۇلونجا هرحانگی بیر قۇنودا نەیین گرچک وە نەیین یالان اۇلدوغونو آنلاماق ایمکانسئز بیر حالە دؤنۆشمۆشتۆر. چۆنکۆ حۇجالارئن آراسئنداکی فارقلئ دۆشۆنجە وە یۇروملار، دۇغال اۇلاراق اۇنلارئ تاعقیب أدن اۇقورلارئنا یاعنی حالقا دا سیرایت أتمیشتیر. بو کز اۇرتادا حاقیقات آدئنا بینلرجە قایناق پەیدا اۇلموشتور. اۇیسا کی حاقیقاتین تک وە موطلاق قایناغئ واحیدیر.
هر کیم بیر اینسانئن یازدئغئ کیتابا بؤیلە بیر صئفاتئ یاقئشتئرئرسا وەیا اۇ شکیلدە بیر دیالۇگ قورارسا، ایشتە اۇ زامان اۇنو ایلاهی بیر بیلدیری یرینە قۇیموش اۇلور. قورئانا شیرک قۇشماق آدئنئ ورەجگیمیز بو گۆناە، موحاطابئنئ مۆشریک قۇنومونا دۆشۆرۆر. آصلئندا ألبتتە کی هر تۆرلۆ کیتابئ اۇقومالئیئز. فاقاط هیچبیر أثری گرچگین کسین بلگەسی اۇلاراق گؤرمەملیییز. راببیمیزدن گلنین آنجاق حاقیقات اۇلدوغونو بلیرتن آیت مئاللریندە دە سؤیلنیلدیگی گیبی، اۇنون دئشئنداکیلر آصلا دۇغرونون اۇرتاغئ گیبی آلغئلانمامالئدئر.
قورئانا داعوت أدن وە واحیین ایچریگینە اویغون اۇلان هر کیتابتان فایدالانئلمالئدئر. آنجاق بو دوروما ترس دۆشتۆگۆ مۆددتچە، ذررە قادار یاقلاشئلمامالئدئر. قورئان نەیە دۇغرو دەرسە، حاقیقات اۇدور. اۇنا آیقئرئ اۇلان هر ایددیعا یالاندئر. نۇرمالدە مۆسلۆمان بیر تۇپلومدا هر کیمە سۇراجاق اۇلساق، دۇغال اۇلاراق ألبتتە کی عاینئ کیتابا ایمان أتتیگینی سؤیلەیەجکتیر. فاقاط مەوضوع اۇنو رهبر أدینمەیە گلینجە، ایش چئغئرئندان چئقماقتادئر. شؤیلە کی کیمیسی اۇنون ایچریگینە بیلە باقمایا تنززۆل أتمەمەسینە راغمن، یینە دە مۆمینلردن اۇلدوغونو سؤیلەمکتەدیر. اۇیسا کی نەیە ایناندئغئنئ بیلە بیلمەین بؤیلە بیر کسیم، واحیین ألشتیردیگی بیر کیتلەدیر.
اۇنلارئن ایشی گۆجۆ هوا وە توتقولارئیلا حارەکت أتمکتیر. بیر اؤتەسی ایسە اۇنون حاقیقاتلرینە شاهید اۇلدوغو حالدە بونو ایعتیراف أتمەمکتەدیر. چۆنکۆ لیدرلرینین، آتالارئنئن وە گلەنکلرینین باقئش آچئسئنا اویمایان هر شەی اۇنلار ایچین یانلئشتئر. بونلارئن چۇغوسو واحیین بیر موصحاف ایچیندە أولرە سوس اۇلسون دییە ایندیریلدیگینی ظاننەدرلر. شو کی بو گیبیلر، حایات کیتابئ اۇلان بو رهبری دووار چرچوەسی دورومونا گتیرمەیە چالئشماقتادئرلار. ایشلری گۆچلری سادەجە یۆکسک یرلرە آسئپ بکلتمکتیر. حاتتا بونلارئن باعضئلارئ اۇنونلا مکانلارئنا اۇتانتیک هاوا ورمەیە اوغراشئرلار.
قورئانا تاریحی بیر أثر موعاملەسی یاپان بو ویجدانسئزلار اۇلا کی اۇنون ایچینی آچسالار، بو کز دە یالنئزجا ایندیریلدیگی دیل ایلە اۇقوماقتا وە آنلاماق ایچین ذررەجە أمک ورمەمکتەدیرلر. بونلار ایچین اۇ، یالنئزجا یۆزۆندن اۇقونوپ یرینە قۇنولان بیر متین دگریندەدیر. حلە بونلارئن آراسئندا بیریلری واردئر کی، اۇنا بیر شیعیر گیبی یاقلاشئپ گجە گۆندۆز بستە یاپماقتادئرلار. اۆستەلیک اۇنون دیریلر ایچین ایندیریلدیگینی اونوتوپ حاتیم آدئ آلتئندا اؤلۆلر ایچین اۇقوماقتا وە بونو ایسە اۆجرت قارشئلئغئندا یاپئپ جیددی گلیرلر ألدە أدەجکلری تیجاری بیر رانتا دؤنۆشتۆرمکتەدیرلر.
دۇلایئسئیلا مۆسلۆمانلار هر نە قادار کیتابلارئنئن فارقلئ اۇلمادئغئنئ سؤیلەسە دە، گرچک بونون تام عاکسینی اۇرتایا قۇیماقتادئر. چۆنکۆ بسلنیلن قایناق، آز اؤنجە دە آنلاتمایا چالئشتئغئمئز گیبی عاینئ دگیلدیر. بو آنلامدا کیتابئ بیر اۇلمایان اۆممتین، بیرلیک قورابیلمەسی ایمکانسئزدئر. بو یۆزدن اؤنجەلیکلە بو اینجەلیگی یاقالامامئز گرکمکتەدیر.
قورئانا دؤنۆپ نەیی، نەدن وە ناسئل یاپاجاغئمئزئ اۇندان اؤگرنملیییز. هر سۇروموزو اۇنا سۇرمالئ وە هر جوابئنئ کندیسیندن آلمالئیئز. آرایا آراجئلار قۇیماقتان وازگچملی وە دیرکت اۇنونلا دیالۇگ قورمالئیئز. هر بیریمیز اۇنون حۆکۆملرینە گؤرە حارەکت أتتیگیمیز مۆددتچە حایال أتتیگیمیز اۇ واحدتە اولاشاجاق وە واحیین بلیرتمیش اۇلدوغو بیر اۆممت اۇلما بیلینجینی ألدە أدەجگیز. ایشتە اۇ زامان بۆتۆنلشەجک وە گۆچلۆ اۇلاجاغئز. وە بؤیلەلیکلە نە ایچیمیزدە، نە دە دئشئمئزدا هیچبیر ظولمۆن اۇرتایا چئقماسئنا مۆساعادە أتمەیەجگیز.
4- پەیغامبر بیرلیگی
موحاممد (ع) هم نبی هم دە رسول اۇلوپ، داحا اؤنجە گؤندریلنلر گیبی بیر پەیغامبردیر. بو یؤنۆندن دۇلایئ عاینئ زاماندا تۆم مۆمینلرین اؤندریدیر. اۇ کی ایلاهی حاقیقاتلرین وار گۆجۆیلە تبلیغینی یاپمئش وە تاطبیق أتمە حوصوصوندا بیزلر ایچین اؤرنکلیک اۇرتایا قۇیموشتور. حایاتئنئ تام آنلامئیلا واحیە گؤرە یاشامئش وە آصلا بو آیرئنتئنئن دئشئندا بولونمامئشتئر. آما نە وار کی اۇنون وفاتئندان سۇنرا مۆسلۆمانلار، بئراقمئش اۇلدوغو داعوایا صاحیب چئقمامئشلاردئر.
قورئانلا آرالارئنا مسافە قۇیموشلار وە بؤلۆک پؤرچۆک بیر حالدە یۇق اۇلموشلاردئر. کندیلرینە لیدر أدیندیکلری بیرطاقئم کیشیلری پەیغامبر یرینە قۇیان حالقلار، سۇرغوسوز سوئالسیز بیر شکیلدە اۇنلارئ تاعقیب أتمیشلردیر. رسول کندیسینە واحیەدیلن آیتلرین دئشئنا چئقمازکن وە واحیە آیقئرئ بیر تک داورانئشئ بیلە اۇلمازکن، آز اؤنجە بلیرتمیش اۇلدوغوموز تیپلر کندی قورونتو وە ظانلارئنئ دین دییە اۇرتایا قۇیموشلاردئر. حاتتا باعضئلارئ واحی آلدئغئنئ بیلە ایددیعا أتمیش وە حادسیزلیکلرینی ذیروەیە چئقارمئشلاردئر.
پەیغامبریمیزین یاشانتئسئیلا ذررە قادار عالاقاسئ اۇلمایان بو ریاکارلار، کندیلرینی اۇنون واریثی اۇلاراق تاقدیم أتمیشلردیر. اۇیسا کی اۇ، آیتلرین دە ایفادە أتتیگی گیبی کندیسینە واحیەدیلن سۇن نبیدیر. اۇندان سۇنرا هر کیم کی بؤیلە بیر نیعمتە اولاشتئغئنئ سؤیلەرسە، کسینلیکلە ایفتیراجئدان باشقا بیر شەی دگیلدیر. بو یۆزدن بیزلر پەیغامبریمیزین آردئندان یۆرۆمەیە وە اۇنو بؤیلەلیکلە بیر نویع چاغئمئزا تاشئمایا چالئشمالئیئز.
قورئان ایشتە بو یؤنۆیلە عادتا بیر “سیەر” کیتابئدئر. یاعنی رسولۆمۆزلە ایلگیلی بیلمەمیز گرکن هر شەی آیتلردە مەوجودتور. عاکسی تاقدیردە ریوایتلرە گؤرە اۇنو تانئمایا چالئشئرساق، اۇ زامان ایشین ایچیندن چئقامایئز. چۆنکۆ بینلرجە اویدورما بیلگییلە قارشئلاشئر وە چلیشکیلر ایچیندە قایبۇلوروز. قورئان بیزە هر قۇنودا اۇلدوغو گیبی، پەیغامبریمیزی آنلاما حوصوصوندا دا کافیدیر. یتر کی هر آن اۇنا باشووروپ حاقیقاتی اؤگرنمەیە چالئسالئم!
بیزلر گؤردۆگۆنۆز گیبی آصلئندا وازگچیلمز اۇرتاق عونصورلارئ اۇلان مۆمین قاردشلریز. کی فارقلئلئق ایچرن بیرطاقئم بشری یؤنلریمیزین، بو دگرلی حوصوصلارئن یانئندا ذررە قادار قئیمتی یۇقتور. آرایا سۇقوشتورولان فیتنەلردن دۇلایئ “تۆرکلر ایلە کۆردلر” آراسئندا یئللاردئر اۆرتیلمەیە چالئشئلان سۇرونلارئن چؤزۆمۆنە ایشتە بو آچئدان باقئلاراق اولاشئلمالئدئر. بو آیرئنتئنئن آچئلئمئنئ بیر شیعیریمیزلە دیلە گتیرمەیە چالئشالئم:
تۆرک کۆرد قاردشلیگی
بیر اۆلکەنین باغرئندا ایکی آسلان بیر یۆرک،
عاینئ قومدان عاینئ حارج وە قاران عاینئ کۆرک!
بیری تۆرک بیرییسە کۆرد، اۇلموشلار ایکیدن بیر،
بؤیلە تمیز همحالدان قالئر مئ گرییە کیر!
شو کی تاریح بۇیونجا حپ قاردشلیک قورموشلار،
جنکتە اۇموز اۇموزا حاصما قارشئ دورموشلار!
قاهرامانلئق گؤستریپ هر دائیم نام یاپمئشلار،
گؤنۆلدن ایمان أدیپ تک ایلاها تاپمئشلار!
قئز آلئپ قئز ورمیشلر، سانما کی جان هاولییلە،
آللاهئن أمری ایلە وە پەیغامبرین قاولییلە!
اۇنلار کی مەیوەسیدیر دۇست باغئندا اۆممتین،
ایثباتئدئر تئرناقتان آیرئلامایان أتین!
نە تۆرک کۆردۆن دۆشمانئ، نە دە آصلا کۆرد تۆرکۆن،
أی فسادچئ ماحلوقلار، ایشتە سیز بوندان اۆرکۆن!
یاقتئغئنئز فیتنەنین هر آتشی سؤنەجک،
قوردوغونوز توزاقلار باشئنئزا دؤنەجک!
آللاهئن اۇ واحیی کی هم ائشئق هم ائسئدئر،
اۇ پلان قورانلارئن حپ أن حایئرلئسئدئر!
قورئانئن پەیغامبری بئراقمئشتئر بیزە ایز،
بیزلر تۆرکۆ کۆردۆیلە، میللتی ایبراهیمیز!
موصطافا آلتئناۇق
بو آنلامدا گرکسیز یرە آیرئلئپ گروپلاشماقتان اوزاق دورمالئ وە سایمئش اۇلدوغوموز ماددەلرین أطرافئندا بیر آرایا گلملیییز. راببی، دینی، کیتابئ وە پەیغامبری بیر اۇلانا، بیرلیک اۇلوشتورماقتان باشقا نە دۆشر کی ذاتن!


text:
اللینجی ایللرین اوللرینده، اهر شهرینده تحصیل آلمیش دیپلم سندی اولان شخصلر، آراشدیریلیب مصاحبه اولونمادان، درحال دولت ایشینه آلینیر، اعتبارلی و اویغون بیر گلیره صاحب اولوردو. بئلهلیکله قاراداغ بؤلگهسی، یوزلرجه کندلری و شهرلری ایله اهر شهرینین مرکزلیگی ایله اداره اولونوردو. همین سببدن قاراداغلیلار طرفیندن «اهر قاراداغین پایتاختیدیر!» سؤزو ظارافاتا چئوریلمیشدی. دولت ایشچیلری بوش وقتلرینی کئچیرتمک اوچون استراحت و تفریح یئری آختاردیقلاریندا، قفهخانالارا گئتمکدن باشقا یوللاری یوخ ایدی.
«اهر» هر کوچهده نئچه قفهخاناسی و هر قفهخانانین اؤزونه مخصوص مشتریسی اولان شهرلردن ایدی. اهرده قفهخانالارین چوخ اولماسینین باشقا سببلری ده وار ایدی. نفوسون چوخلوغو و استراحت مرکزلرینین اولماماسینین سببیندن، اهر شهری تفریح و ایلنمه امکانلاری باخیمیندان محروم شهرلر سیراسیندا یئر آلماقدا ایدی. بئلهلیکله انسانلارین قفهخانالارا گئتمکدن باشقا یوللاری یوخ ایدی. شهرین چوخ گئج تیکیلن سینماسی دا مشتری قازانا بیلمهدیگی اوچون، قیسا زاماندا ضررده اولوب، باغلاندی. بونا باخمایاراق قفهخانالار هله ده گل-گئتلی و مشتریدن دولو ایدیلار.
۵۰-نجی ایلین باهاریندا، بیرینجی معلمیم «حبیب فرشباف»ین کؤمکی ایله آلتینجی ابتدایی مکتبینین امتحانلاریندان کئچمک اوچون چوبانلیق آغاجینی قلمله دییشیب، ایلک دفعه اولاراق اهر شهرینه گئتدیم. باهار گونلریندن بیری، سحر چاغی «زنگآباد» کندیندن پیادا یولا دوشوب، «گؤیجهبئل» دوراغینا چاتیب و اهر ماشینلارینا میندیم. امتحان اوچون گیریش کارتینی «آموزش و پرورش»دن آلدیم. بو امتحانلاردا اشتراک ائدن بوتون شخصلر فیزیکی باخیمدان ایری شخصلر ایدیلر. امتحانا قاتیلانلارین ایری هیکللرینی گؤرمکدن نیگران اولوب، تعجب ائدیردیم. اونلاری گؤرونجه حالیم پوزولدو. جناب فرشباف گوله-گوله کورهگیمه ووروب دئدی:
– باخ! اده بونی بیل کی، سن بولارین هامیسیندان ساوادلیسان؛ هـئچ ده قورخماق یئری یوخدو!
لازیم اولان قایدالاری دئییب، تاپشیریقلار وئردی؛ -«امتحاندان چیخاندان سونرا ابیش قفهسینه گئدهجهییک!» دئدی.
معلمیم فرشبافین آلقیشلاماسی ایچیمدهکی نگرانچیلیغی آرادان آپاردی. امتحاندان باشی اوجا چیخدیغیمدا، اوشاغینی گؤزلهین آتالار کیمی حیطده منی گؤزلهدیگینی گؤردوم. ایکیمیز ده سئوینیردیک. آددیملاییب صؤحبت ائدهرک، «پهلوی» مدرسهسیندن «چایکنار»دا یئرلشن «ابیشن قفهخاناسی»نا گئتدیک.
اهر جمعیتینین بیر چوخو ابیشین تانینمیش و آدلیم بیر قفهخانا صاحبی اولدوغونو خاطیرلاییرلار. دادلی و عطیرلی چایلاری مشهور ایدی و هرکس اَن آزی بیر دفعه اونون چایلاریندان ایچیب، ابیشی یاخیندان گؤرموشدو. ابیشین چایخاناسی اهرین چایکناری و «سلیمانی گاراژی»نین ایچینده، «اوچ دوکانلار» آدلانان کندلیلرین آل-وئر یئرینین یاخینلیغیندا ایدی.
ابیش، ظریف، یاراشیقلی و گؤرکملی بیر کیشی ایدی. قارا ساچی و نازیک سیبیللری وار ایدی. قفهخاناسینین سلیقهلی و اؤزونون گولر اوز اولماسی مشتریلرینین چوخالماسینا سبب اولموشدو. هر سحر، سماوری یاندیراندان سونرا، قفهخانانی سوپوروب، میز و صندللرین توزونو آلیب، استکان-نعلبکیلری یویوب دستمال ایله قورولاردی. سو قاینایاندان سونرا چایی بیر کیسهیه تؤکوب آغزینی باغلاییب، چایدانین ایچینه آتیب، آستاجا سماوارداکی قاینار سو ایله دولدوروب، یانینا کؤمور قویاردی. داها یاخشی دم آلسین دئیه، چایدانین اوستونه بیر دستمال دا قویاردی.
یولدان چاتان مشتریلری ابیشین «عقابنشان»لی عطیرلی چایلارینین اییینی چوخ یاخشی حیس ائدردیلر. ابیش، چایی قیرمیزی گول نعلبکیلی اینجهبئل(امرودی) استکانلارا سوزوب، بورونج سینیلرده مشترینین قاباغینا قویاردی. یولدان چاتان کند اهالیسی، ساده چؤرک، پئندیر سیفرالارینی سحر یا ناهار یئمهیی اولاراق میزین اوستونه آچیب، آردی-آردیجا ابیشین عطیرلی چایلاریندان ایچیب، رادیودان گلن موسیقی سسینه قولاق آساردیلار. بازاردان آلدیقلاری اوراق، درگز، چای و قند پاکتلرینی ابیش کیشییه تاپشیراردیلار…
مش قربانعلی، قوجاغیندا خوروز و قازلا کندیدن قفهخانایا چاتیر. قفهخانانین قاپیسیندا دوروب، نفس آلیب، اوزاقدان ابیشله سالاملاشیر. ابیش سالاملاشاندان سونرا: «مش قوربانعلی بویور ایچری، تزه چای حاضیردی» دئییر. اما مش قوربانعلی قوجاغینداکی قاز و خوروزلا قفهخانایا کئچمک ایستهمیر. ابیش: «اونلارین آیاقلاری باغلیدیر، باغلی اولماسا دا باغلا» دئییب، ائشیکدهکی آغاجی گؤستریب، آرتیریر: «آیاقلارینی آغاجا باغلا؛ قاباقلارینا دَن تؤک؛ ایچری گل!».
مش قوربانعلی اونلاری آغاجا باغلاییب، ایچری کئچیر. نئچه چای ایچندن سونرا ابیشه دئییر: «ابیش قاغا، کئچن ایل آزار بوتون تویوق- جوجهنی اؤلدوردو. بختیمیز گتیردی بو ایکیسی دیری قالدی. نئچه آیدان سونرا بیچیم وقتی چاتاجاق. بونلاری چای-قند آلماق اوچون ساتماغا گتیرمیشم، آنجاق خوروزو ساتماغا اورهییم گلمیر. وقت تانییان خوروزدی. هر سحر اونون سسیله یوخودان دورورام»
ابیش دئییر:
– مش قوربانعلی، ناراحات اولما، محصول بیچیلندن سونرا بیر چووال بوغدا ایله اوچ-دؤرد تویوق-خوروز آلا بیلرسن».
ناهارا چاغی یاخینلاشیر. دوچرخه زنگینین سسی گلیر. بیری باغیراراق دئییر: «آی دده، گؤر نهلر یازیب!» گونده نئچه دفعهلر ابیش چایخاناسینا گلن «حمیش»ین تانیش سسیدیر. حمیش دوچرخهسینی آغاجا دایاییب، الینده ایکی قزئت ایله ایچری کئچیر. قزئتلری ابیش همیشهکی مشتریلرینه چاتدیرسین دئیه، گنجهنین اوستونه قویور.
ابیش قفهخانسی حمیش اوچون خصوصی اولاراق جاذبهلی ایدی. ابیشین چایلاری حمیشین جانیندان یورقونلوغونو چیخاردیردی. بیر دفعه ابیش قفهخاناسیندا آل-وئر ائتمهیه باشلاییب، بوتون قزئتلرینی ساوالان داغینا گئدن داغچیلارا ساتمیشدی. بوندان علاوه ابیشله اوزاق ایللرین دوستو ایدی. ابیش بعضن حمیش ایله ظارافاتلاشاردی:
– حمیش، سنین قزئتلرین بوگونون قزئتی دئییل، دونهنین قزئتلریدیر. قزئتلرین تزه دئییل، بایاتدی، هم ده اوچ گونلوک بایات!
حمیش ایسه دئیردی:
– ابیش قویاجاقسان چؤرهک چیخارداق یا یوخ؟!
***
اون ایل سونرا، سلیمانی گاراژینین قورولوشو دییشیلدی. ابیش قفهخاناسی دا خاقانی گاراژینا کؤچدو، اهر-تبریز، اهر-ورزقان دروازاسینا. من ده دؤلت ایشچیسی اولدوم. ایشیم اوچون هر هفته یولوم اهره دوشردی. ابیش قفهسینین همیشهکی مشتریلریندن ایدیم. هله ده چایلاری دادلی ایدی. هله ده منی خاطیرلاییب حؤرمت ائدردی.
***
ایللر کئچدی… ۱۰ ایلدیر اهردن کؤچموشم؛ تهرانا ساری گئدیرم. میانا شهرینه چاتینجا، اوتوبوس دوراجاقلارین بیرینده ساخلاییر. قفهخانایا کئچیب چای ایستهییرم. چایین بولانیق رنگیندن «چای» دئییل، «وای» دیر دئیه بیلینیر.
ناچارلیقدان نئچه قورتوم ایچیرم. استکانی یاریدا میزین اوستونه قویورام. ابیشین حیات وئریجی چایلارینی خاطیرلاییرام. میزین آرخاسیندان دوروب تهرانین اوتوبوسونا مینمک ایستهییرم. چیخدیغیمدا اوزاقدان محبتله منه باخان ابیشین سئویملی سیماسینی گؤرورم؛ مهربانجاسینا منی سوزوردو….
اللینجی ایللرین اوللرینده، اهر شهرینده تحصیل آلمیش دیپلم سندی اولان شخصلر، آراشدیریلیب مصاحبه اولونمادان، درحال دولت ایشینه آلینیر، اعتبارلی و اویغون بیر گلیره صاحب اولوردو. بئلهلیکله قاراداغ بؤلگهسی، یوزلرجه کندلری و شهرلری ایله اهر شهرینین مرکزلیگی ایله اداره اولونوردو. همین سببدن قاراداغلیلار طرفیندن «اهر قاراداغین پایتاختیدیر!» سؤزو ظارافاتا چئوریلمیشدی. دولت ایشچیلری بوش وقتلرینی کئچیرتمک اوچون استراحت و تفریح یئری آختاردیقلاریندا، قفهخانالارا گئتمکدن باشقا یوللاری یوخ ایدی.


text:
«بو گون هئچ بیلمیرم نه اوچون، نهدن»
اورهییم یئنه ده تالان اولوبدو!
بلکه ده بودا وار، بو گون هارداسا
منی ده بیر یادا سالان اولوبدو.
قولاغیم سسدهدیر، گؤزوم یول چکیر،
ائله بیل ایندیجه سن گلهجکسن.
هئچ نه اولماسادا شکسیز، شبههسیز
منیم بو حالیما سن گولهجکسن.
نه اولار گول! گوله گولمک یاراشار،
تکی ائله ائتمه دونوم ایچیمده.
ائله گل، ائله گئت، ائله دولان کی،
قوی باری آلیشیم، یانیم ایچیمده.
یانیم اؤز اودومدا، اؤز آتشیمده،
سنین یاندیرماغین گرهک اولماسین.
هانی بیر حقیقی سئوهن سؤیله کی،
تپهدن- دیرناغا اورهک اولماسین؟!
اینان بو سئوگیمه، اینان عزیزیم
اؤزوم اؤز ایچیمده اونودولموشام.
باشقا سؤز دئمیرم، دئمیرم سنه،
اؤزومو اونودوب من سن اولموشام.
«بو گون هئچ بیلمیرم نه اوچون، نهدن»
اورهییم یئنه ده تالان اولوبدو!
بلکه ده بودا وار، بو گون هارداسا
منی ده بیر یادا سالان اولوبدو.


text:
لودووی ماقنین
لودووی ماقنین (اینگیلیسجه: Ludovic Magnin) (دوْغوم:۲۰ آوریل ۱۹۷۹ (۴۳ یاش) لوزان) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. سوئیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Ludovic Magnin (German). fcz.ch. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-09-11. یوْخلانیلیب26 May 2012.
قارداش پروژهلرده لودووی ماقنین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- لوزان-اسپورت کولوبونون اویونچولاری
- وردر برمن کولوبونون اویونچولاری
- اشتوتقارت کولوبونون اویونچولاری
- زوریخ کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۴ اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
فدریکا موقرینی
فدریکا موْقرینی (ایتالیاجا:Federica Mogherini — دوْغوم:۱۶ ژوئن ۱۹۷۳) ایتالیالی سیاستچی و اۇروپا بیرلیگینین خاریجی ایشلر و گۆونلیک سیاستینین ایندیکی عالی تمثیلچیسی ، ۱ نوْوامبر ۲۰۱۴ دن اۇروپا کوْمیسیونونون یۇنکر کوْمیسیونونودا باشقان کؤمکچیسیدیر. موْقرینی ۲۲ فوریه ۲۰۱۴ دن ۳۱ اوْکتوبر ۲۰۱۴ قَدر متئو رنزینین سوْل-مرکزلی کابینهسینده خاریجی ایشلر و میلّتلرآراسی ایشبیرلیگی وزیری ایدی. اوْ ایتالیا دموکرات پارتیسی و اۇروپا سوْسیالیستلر پارتیسینین عۆضودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Federica Mogherini»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۰۹ آقوْست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
پنلوپه فیتزجرالد
پنلوپه فیتزجرالد (اینگیلیسجه: Penelope Fitzgerald) بریتانیالی یازیچی - .۱۷ دسامبر ۱۹۱۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۳ ایل عومر ائلهییب و ۲۸ آوریل ۲۰۰۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Penelope Fitzgerald»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده پنلوپه فیتزجرالد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دفتره گلیردیم
دفتره گلیردیم
سولماز محمدرضایی
دفتره گئدرکن یولدا اسکی بیر دوستومو گؤردوم. منیمله دفترهجن گلیب کؤنولسوز «بویور دفتره» دئدییمده ایچَری گیردی. منه ماراقلی اولمایان اسکی چاغلار و اورتاق آنیلاریمیزدان چوخ دانیشدی. اوخول چاغلاریندا چوخ یاخین ایدیک. اوخولدا هر آن بیرگه اولوردوق، ائوده ایسه زنگ آچیب، اوخولدان سونرا گونوموزو نئجه کئچیردیییمیزی دانیشاردیق. گونومو اونسوز کئچیرنمیردیم. اللرینی الیمه آلماقدان، اوموزـ اوموزا خیابان اوزوناسیندا آددیملاماقدان و اونونلا بوتون هر ایشی سئویردیم. آنجاق بیلیم یوردونا گئتدیکده آیریلدیق. هر کس اؤز یولونو توتوب گئتدی.
بو گئجه دوستلاریملا توپلانیب، چایلاشاجاقدیق. ساعات یئددی یاریم اولدو. دوستوم چوخ دانیشدیقدان سونرا سوسوب، منه باخیردی. یاواشـ یاواش گون باتیردی. دفترین خیابانا ساری بؤیوک پنجرهسیندن گونباتیمینین نارینجی ایشیغی گؤزلریمه دوشوردو دئیین گؤزلریمی یومموشدوم. دوستوم: «گؤزلرینی نییه یوموبسان؟»
-گون گؤزومه دوشور.
– اولمییا حوصلهوی قاتدیم؟
– یوخ جانیم بو نه سؤز! سن دانیش.
– دئییرسن ایندی بو نئجه چیخیب گئتمیر.
– بو گئجه بییاز ایشیم وار.
– بوردا قالاجایسان؟
– هه
– به قورخمورسان بوردا تک قالیرسان؟
– ندن قورخاجییام کی، قاپیلاری کیلیدلئییب پردهنی چکیرم. قاپینین دا دوربینی وار.
دوستوم سانکی بیر سؤز دئمک ایستهییر هئی سؤزو اوراـ بورا چکیردی. قونور فیرلانان صندلیمی پنجرهیه طرف چکیب پردهنی چکدیم. پرده آراسیندان گون باتیمینین ضعیف ایشغی اوزونسوو اوتاغا دوشوب، آزاجیق ایشیقلاندیریردی. یئنیجه ایشه باشلادیغیم اوچون دفتریم چوخ ساده ایدی. ایکینجی ال چؤهرایی کاناپه اوزونسوو سالونون بیر طرفینی دولدورموشدو. سالونون او بیری طرفینه آنام منه جئهیز آلدیغی آلتون رنگلی سیماوری بیر ماسا اوستونه قویوب، بؤیرونه آلتی ایستیکان دوزموشدوم. سالونون گرانیت دؤشهمهسی ایله ایچینه آرالی دوزولن ایکینجی ال وسایللار هئچ بیریـ بیرینه یاراشمیردی. هله بو گونهجن هئچ کیم حقوقی قونولارینا گؤره دفتریمه گلمهمیشدی. صندلینین اوستوندن دوروب پینچین خودونو چوخالتدیم.
دوستوم: «اوشودون؟» دئدی.
– گئجهلر بورانین هاواسی سویوق اولور.
– سن ده کی اوشوینسن! گولومسهیرک دئدی.
هاوا چوخ سویوموشدو. اوشوین اولسام دا سویوق هاوانی چوخ سئویردیم. دنهـ دنه قار یاغماغا باشلاییردی. اؤزومو چوخ موتلو حسّ ائدرَک آددیملاریمی داها دا یئیینلتدیم. بوز شهره قار یاغیب آغـآبپاق اولاجاغینا ثانیهلری ساییردیم. هر ایکیمیز ده بیر بیلیم یوردوندان چیخمیشدیق. بو شهردن چیخیب داها بیرگه اولا بیلهجهییک. یولون بوتونو اوزومه سازاق دَیهرک گؤزلریمی یوموب اونونلا بیرگه هارالارا گئدیب نئجه یاشادیغیمیزا دوشونوردوم. کوچهلرینین باشینا چاتمیشدیم. هئچ وقت منی ائولرینه دعوت ائتمزدی. هئچ اؤنملی ده دئییلدی. ایشیق دَیرهیه دایانیر ساری بادی کاپشئنینین بؤرکونو باشینا چکیب گؤزلهییردی. منی گؤرجهیین یاخینلاشیب قوجاقلاشدیق. بیریـ بیریمیزی تبریک ائتدیکدن سونرا، دوستوم «سنه بی مهم خبریم وار» دئدی.
– دانشگاهدا دا با هم اولاجاغیمیزدان مهم؟!
– هه، یادوندا دئییردیم منه ائلچی گلیب؟
– هه یادیمدا.
– بیلیرسن کیمدی؟
– کیمدی؟
– فامیلیمیزده بیر اوغلان وار ایدی ها خوشوم گلیردی.
– من گؤرموشم؟
– هه مدرسهمیز طرفینده لوازمالتحریر توکانی اولان.
– اونون کی مننن خوشو گلیر.
– یوخ، همیشه بیزه باخاردی آما بیلمیردی هانسیمیزدان خوشو گلیر.
– سنی هاردان گلیب تاپیب؟
– فامیلیمیزدی، سنه دئمیشدیم کی.
– ایستیرسن اوننان ائولهنهسن؟
– ایستیرم دای دانشگاها گئتمییم.
– منی تک قویاجایسان؟
– بابام دئییر قَشَی اوغلاندی، دانشگاه زاد کارا گلمیر.
– …
– به نییه دینمیرسن؟
– اوندا من ده گئتمیرم دانشگاها.
بو سؤزو دئییب، سرتجهسینه اللریمی اللریندن آییراراق دؤنوب قاچماغا باشلادیم. گلدیییم یول هئچ قورتارمیردی. شهر چوخ بوز گؤرونوردو. آسفالت، آغاجلار، ماشینلار هر نه بوز ایدی. قار دنهلری یئره دوشوب، اریییردی. گؤزلریمین یاشی اوزومو اوشودوردو. ائوه یئتیشجهیین آتاما دئدیم بیلیم یوردونا گئتمهیهجهیم. آتام شاشقینجاسینا بیر آناما باخیب، بیر ده منه باخدی. اوتاغا گیریب هؤنکورـ هؤنکور آغلادیم. بیر هفته سونرا دوستوم نیشانلانمیشدی. من ایسه بیر آی سونرا بیر باشقا شهرده بیلیم یوردونا گئده جکدیم.
صندلیمین سول طرفینده چؤهرایی کاناپه ده یئرین راحاتلاییب ایکی اوشاقلا نئجه بوشاندیغینی ایضاح ائدیردی. منه باخیب نهسه سوروشدو. جاواب وئرمهدیم. «نییه بو قدر اوشویورم؟» دوشونَرک پنجرهیه طرف باخدیم. یئنیدن دانیشماغا باشلامیشدی. پنجره باغلی ایدی. هاچانسا دوروب چیراغی یاندیرمیشدی. چیراغ آلتیندا داها آیدین گؤرونوردو. بو نئچه ایلده هئچ دَییشمهمیشدی. یاسدان گلنلر کیمی قارا ساده پالتو گئییب قارا لئچک اؤرتموشدو. آزاجیق گؤزلرینین آلتی قارالیب رنگی سولموشدو. آنجاق اؤنجهلر کیمی یئنه گؤزل ایدی. اونا زیللهندیییمی گؤردوکده سؤزونو دَییشیب گولومسهیَرک «سن نه ایش گؤروسن؟ اره گئدمیبسن هله؟» سوروشدو. «بو یاخینلاردا بلکه!» دئییب بیرجوت سئوگیلی قادینین نئجه بیر ایلیشگیسی اولا بیلر تصور ائدیردیم. ساعات ۸:۱۲ اولموشدو. پیللهدن سس گلیردی دئیین پیللهیه طرف گئتدیم. آددیم لارینین سسی گلن، آتام ایدی. سلاملاشیب «قیزیم قاپینی نییه آچیق قویوبسان؟» سورشدو. «دوستوم گلیب بابا» دئدیم. آتام یوخاری چیخیب هندهورینه باخدی: «هانی به دوستون؟» سوروشدو. قارا گئییملی اسکی دوستومو آتاما گؤسترمک اوچون بوش چؤهرایی کاناپه یه باخدیم. هئچ کیم یوخ ایدی…


text:
Türk dünyasının və ölkəmizin dəyərli türkoloq –araşdırmacı yazar və şair oğlu Prof.Hüseyn Məhəmmədzadə sədiq (DÜZGÜN) aramızdan köçdü.
مدیر مسئول و سردبیر :
دکتر حسین شرقی دره جک (سوی تورک)
Sorumlu müdür və baş yazar :
Dr. Hüseyn Şərqidərəcək (SOYTÜRK)
چهارشنبه ایکی شهریور 1401 یعنی 24 آقوست 2022 ده اولکه میزین و تورک دونیاسینین دیرلی ائولادی استاد حسین محمدزاده صدیق (دوزگون) تهران دا ابدیته قووشدو.
هر بیریمیز اونون نه قدر دیرلی اولدوغونو بوندان سونرا داها دا بیله جه ییک. سوز سوز کی بوتون تورک دیل و ادبیاتینی سئونلرین اونلا بیر خاطیره سی واردیر. آنجاق اونملی اولان اودور کی، او بیزه داها بویوک امانت و خاطره لر قویوب گئدرک هر بیریمیزی اونون الده ائتدیی قازانیملاری قورویوب ساخلاماغی و توسعه ائتدیرمک اینامینی داهادا یوکسک سویه ده صاحیبلنمک اولکوسونه آشیلامیشدیر.
آذربایجان و اورتادوغو ادبیات تاریخینده اونملی چکییه مالیک اولان استاد دوزگون هم ده یارادیجی بیر مکتب ایدی. البته کی یوز ایللر بویو او اویره نیله جک و آنیلاجاقدیر.
تورکلویون ائنمز علمی بایراغی اولان استاد بوندان سونرا دا سرحدسیز تورک ادبیاتینین توکنمز قایناغی اولاجاقدیر.
استادیمیزی یاخیندان تانییان بیری کیمی اونون بوتون الده ائدینیملریندن اویرنن اویرنجی کیمی اونون چوخ شاخه لی ادبی- علمی و ژورنالیستیک تجربه لریندن چوخ فایدالانمیشام.
تورکجه " سهند " گوندلییندن تانیدیغیم و امکداشلیق ائتدیم استادین روحو قارشیسیندا باش اییرم و بو عوض اولونماز ایتگینی تورک اولوسونون بوتون خالقلارینا اوزللیکله ادبی و مدنی هم ژورنالیستکامیزین چالیشانلارینا باش ساغلیغی دیله ییرم. خدافرین درگیسی امکداشلاری آدیندان سایقی دیر عایله سینه و سئونلرینه تسلیت دییریک. باشینیز ساغ اولسون //
استادین علمی سایتیندان گوتوردویوموز بیوگرافیک معلوماتی اولدوغو کیمی اوخوجولارا تقدیم ائدیریک.


text:
ویکیپدیا:آزاد اولمایان مؤحتوا معیارلاری
- ویکیپدیانین عدالتلی ایستیفاده سیاستینین اساس مقصدی؛ بوتون ایستیفادهچیلر و بوتون شرایطلر اوچون سرحدسیز پایلاما، دییشیکلیک و تطبیقده دائمی اولاراق آزاد اولان آزاد محتوا چیخارما و پایلاما وظیفهمیزی قوْروماقدیر. بو مقصده، آزاد اولمایان مزمونون هامیسینی یاساکلاماکلا چوخ داها ساغلام بیر شکیلده ده چاتیلا بیلر،
- آنجاق ایکینجی هدفیمیز اولان "کئیفیتلی بیر ائنسیکلوپئدییا چیخارما" شرطینی دا تعمین ائده بیلمک اوچون تنقیدی شرح مقسدیله بعضی آزاد اولمایان ماتئریالین ایستیفادهسینه دا ایجازه وئرمییمیز لازیم فرقیندییک. بونا گؤره، تورک ویکیپئدییاسینین مؤلیفلری بو سیاستده وورغولانمیش محدود استثنادیر.
آشاغیداکی معیارلارا جاواب وئریلدیکده، گؤبل کیمی آزاد لیسانسی اولمایان شکیللر ده تورکجه ویکیپدیادا ایستیفاده اولونابیلر. بو معیارلارا؛ دؤرد عدالتلی ایستیفاده فاکتورو، آزاد بیر ائنسیکلوپئدییا یاراتما هدفی و گرکسیز قانونی پروبلئملرین اؤنونه کئچمه ایستیی نظره آلیناراق هازیرلانمیشدیر.
سیاستلر[دَییشدیر]
ویکیپدیادا بیر مقالهده و یا باشقا بیر یئرده آزاد اولمایان مؤحتوا ایستیفاده اوچون هئچ شراییطده حوقوق یوخدور. مقالهلر و باشقا ویکیپدیادا صفحهلری، تعلیماتا اویغون اولاراق، مؤلیف حوقوقلاری ایله قورونان مدیادان، اوریجینال قایناق و یا مؤلیفینه دۆزگون ایستیناد ائدیلمیش و یا ایستیناد ائدیلمیش (سیتات کیتابچاسی ایله ایضاح ائدیلدیگی کیمی) و سیتات ایشارهلری واسیطهسی ایله بیرباشا سیتات اولاراق گؤستریلن قیسا شیفاهی متن چیخاریشلاریندان ایستیفاده ائدهبیلر. ،
، و یا اوخشار بیر متود. آزاد اولمایان مؤحتوا، او جوملهدن بوتون مؤلیف حوقوقلاری ایله قورونان شکیللر، آودیو و ویدئو کلیپلر و آزاد مؤحتوا لیسانسی اولمایان دیگر آزاد اوْلمایان مؤحتوا او جملهدن آزاد مؤحتوا لیسئنزییا بیلر آشاغیداکی ۱۰ معیارلارا قارشیلانیر یالنیز اینگیلیسجه ویکیپدیادان ایستیفاده ائدیلهبیلر اولماماسی بوتون مؤلیف حوقوقلاری شکیللر، سسلی و تصویرلی کلیپلری، و دیگر مدیا فایللاری.
ویکیپدیادا ایستیفاده اولونان هر هانسی بیر آزاد لیسانسلی مدیا آشاغیداکی معیارلارا توتوشمالیدیر.
- آزاد معادلی اوْلمایان:آزاد اوْلمایان مؤحتوادان اوْ صوردتده ایستیفاده ائلیه بیلرسیزکی اوْ فایلین آزاد صورتی کی ویکیپدیا اۆچون اوغون اولا تاپیلمایا یا یارانمیا.
- تیجاری یولدملره احترام:آزاد اوْلمایان مؤحتوا گرک ائله وضعیتده ایشلنمهیه کی احتمال وئریله مدیانین شخصی چیخالارینا خطرلی اولا یا او سیستمه ضرر وورا.
- ایشلتمه میزانی:
- حداقلی ایشلتمه:اوْ زامانکی بیر آزاد اوْلمایان فایل ائلیه بیلر کی یاخشی صورتده سؤزو یئتیره داها لازیم دئل کی نئچه آزاد اوْلمایان فایلدان ایستیفاده اوْلونا.
- آزجا حده ایشلتمه:ایر اثرین بیر بؤلومو یا آز بؤلومو کیفایتلی اوْلسا داها اثرین بۆتونوندن کرک ایستیفاده اوْلونمایا.
- اؤنجهدن یایلماسی: آزاد اوْلمایان بیر اثر گرک ویکیپدیادان اؤنجه آیری بیر یئرده عوموم گؤروشونده قرار تاپیلمیش اولا.
- آنلامی:آزاد اوْلمایان مؤحتوا گرکیر کی ویکی قایدالارینا اویغون اولا.
- فایللار اۆچون اؤز بؤلوملرینه گؤره سیاستلر:
- آزی بیر مقاله:آزاد اوْلمایان مؤحتوا حداقل گرک بیر مقالهده ایشلهنه.
- آنلامین اهمیتی:آزاد اوْلمایان مؤحتوا تکجه گرک ائله یئرده ایشلنه کی اوْنون اولماسی جددییتله مقالهنی آنلاماسین اوْخویان اۆچون آرتیرا.
- یئرده محدودیت:آزاد اوْلمایان مؤحتوادن ایستیفاده ائتمک تکجه مقالهلرده (نه یولاندیرما صفحهلرده)و مقالهنین اصلی فضاسینده ایشلنملی دیر.
- شکیلین توصیف صفحهسی:شکیلین یا فایل توصیف صفحهسی گرک آتلداکی قایدالارا شامیل اولا.
- قایناقی تانیتدیرماق:فایلین اصلی قایناقی گرک وئریله. و اوراجان کی ایمکانی وار گرک یارادانین،ناشیرین و مؤلیفین حاقلاری گله و ایشاره اولونا.(ویکیپدیا:قایناقلارا ایستیناد)
- مؤلیف حاقلارینین ائتیکئتی:مؤلیف حاقلارینین ائتیکئتی گرک مشخص ائلیه کی ویکیپدیانین هانسی سیاستی بو شکیلین ایستیفاده سینه ایجازه وئریب دیر.
- مقالهنین آدی و ایستیفاده سببلری:گرک هر مقاله کی آزاد اوْلمایان مؤحتوا اوندا ایشلهنیر آدی بیلینه و بو ایستیفادهنین سببیده آیدین دئیله.
قایدالاری یئرینه یئتیرمک[دَییشدیر]
- توجه ائلیین کی اعتبارلی سببلری گتیرمک او ایشلدننین ایشی دیر کی ایستیر مؤحتوا قالا و اوْنون قالماسینا تلاشلانیر. و اوْ فایلین سیلینمهسی اۆچون سیل ایستگی وئرنلر نیاز دئیل سبب و دلیل وئرلر کی بۇ فایل قالمالی دئیل.
- آزاد اوْلمایان فایلی کی هئچ مقالهده ایشلهنمیب (معیار ۷) یئددی گون ایخطار وئرمکدن سوْرا سیلمک اوْلار.
- او فایلین کی آزاد ایشلنمهمهسی اوچون اعتبارلی سبب گتیریلمهیب سیلینمز(امّا هر فایل یوخ). آمّا او فایلار مقالهلردن سیلینه بیلر.
- مقالهده ایستیفاده اولونان و بو سیاسته کی ۱۳ ایول ۲۰۰۶ تاریخیندن سوْنرا یوکلهنن بیر سند اویغون اولمایان، یوکلهمه ایشلدنه بیلدیریلدیکدن ۴۸ ساعات سونرا سیلینهجکدیر. سیلینمهمهسی اوچون یوکلهیهن ایشلدن و یا باشقا بیر ایشلدن، بوتون ۱۰ معیارلارا جاواب وئرهن ایناندیریجی آزاد ایستیفاده مدافعهسینی تعمین ائتمهلیدیر. ۱۳ ایول ۲۰۰۶ تاریخینده اؤنجه یۆکلنمیش بیر مقالهده ایستیفاده اولونان بیر فایل اوچون ۴۸ ساعاتلیق مودت یئددی گۆنه اوزادیلمیشدیر.
آزاد اولمایان فایلین سیلینمه معیارلاری ویکیپدیا-دا مۆعین ائدیلمیشدیر: ویکیپدیا:تئز سیلینمه معیارلاری.


text:
کربونات منقنز (II)
کربونات منقنز (II) (اینگیلیسجه: Manganese(II) carbonate، روسجا: KapбoHaT MapraHцa(II)، عربجه: كربونات المنغنيز الثنائي) بیر شیمیایی ماده. آغ و برک جیسم حالتینده تاپیلار.کربونات منقنز (II) کربونات گروه یا قروپوندا یئرلشیر.اریمه نوْقطهسی 200-300 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Manganese(II) carbonate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کربونات منقنز (II) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.