text:
آشیق غریب داستانی
آشیق غریب (ائرمنی: . Աշուղ Ղարիբ؛ گورجو:. აშიკ ქერიბი؛ قیریمتاتار. یولجو غاریپ ؛ تورک: آشیق غاریپ؛ تورکمن: شاصنم-غاریپ) — گونئی قافقاز، اورتا آسیا و یاخین شرقده گئنیش یاییلان خالق ناغیلی. همچنین بو اثر آشیقلار طرفیندن ایفا اولونان لیریک[۱] داستانی[۲][۳][۴][۵]ساییلیر، بوندان باشقا او، اساسیندا مشهور فولکلور سوژهسی ( " ار آروادینین تویوندا ایشتیراک ائدیر " )[۶]اولان اِپوس[۷] ژانرینا عایید اولونور.
داستان اوغوز-تورک منشألیدیر[۸]. 1837-جی ایلده میخائیل لرمونتوف ناغیلین آذربایجان ورسیونونو [۲][۹][۱۰][۳][۵][۱۱]ایلک دفعه یازدیقدان و یازی 1846-جی ایلده درج اولوندوقدان سونرا، اثر روسدیللی موحیطده گئنیش شؤهرت قازاندی[۲]. بوندان باشقا ائرمنی، گورجو، تورک، تورکمن و س. ورسیونلار دا مؤوجوددور[۵][۱۲]. گورجولر و ائرمنیلرین آراسیندا عاشیق غریب باره ده روایت آذربایجان خالقی ایله اونسیت نتیجهسینده یاییلمیشدیر[۸]. اثرده پول، ثروت، نجیبلیگه قارشی پوئزیا و موسیقیدن عیبارت اینجه صنعت قووّهسی موقاویمت گؤستریر[۱۳]. داستانین سوژهسی اساسیندا اوچ اوپرا و بالت یازیلیب، فیلم چکیلیب.
"آشیق غریب" داستانینین تاریخچهسی[دَییشدیر]
"آشیق غریب" داستانی آشیقلار طرفیندن زامان-زامان یئنی-یئنی واریانتلاردا سؤیلنن محبت داستانلاریندان بیریدیر. داستان باره ده یازیلی معلوماتلار 19. عصرین 20-جی ایللرینه تصادوف ائدیر. منبعلرده گؤستریلیر کی، 1813-جو ایلده قاراباغین گولوستان کندینده ایران-روسیه موحاریبهسینین یئکونلارینا دایر "گولوستان" موقاویلهسینین باغلاندیغی واخت بیر ضیافت تشکیل ائدیلیر. آذربایجانین ایکییه بؤلونمهسینه یول آچان حادیثهیه حصر ائدیلمیش همین مجلیسده "غریب ایله شاه صنمین حکایتی" داستانی سسلهنیب. بوندان 12 ایل سونرا داستان روس مطبوعاتینا یول تاپیب. "گولوستان" موقاویلهسینین ایمضالانما مراسیمینده ایشتیراک ائدن آ.لازارئف آدلی حربی موشاویر 1825-جی ایلده روس ادبی مجموعهلرینین بیرینده یازی ایله چیخیش ائدیر. همین مقالهده او، گولوستاندا ایمضالانان سازیشه حصر اولونان و ایران دیپلوماتلاری طرفیندن تشکیل ائدیلن مجلیسده نصرتالدین آدلی بیر صنعتکارین سازدا "غریبله شاه صنمین حکایتی" آدلی بیر روایت اوخودوغونو و بوتون مجلیسدهکیلری حئیران ائتدیگینی یازیر. سونرا علاوه ائدیر کی، "کاش تزاریزمین قافقازا ایصلاحا گؤندردیگی روس یارادیجیلاریندان بیری ایمپریانی سارسیتماغا چاغیران ایدئیالاردان ال چکیب، بئله تاثیرلی روایتلری قلمه آلیب بیزلرین روحونو اوخشایایدی".
بو مقاله قافقازدا سورگون حیاتی یاشایان روس شاعیری میخائیل لرمونتوفون دیقتینی جلب ائدیر. او، "آشیق غریب" داستانینی سؤیلهین آشیقلاردان بیری ایله تانیش اولور. حکایهنی دینلهییر و داستانین سوژهسی اساسیندا عئینی آدلی مشهور پوئماسینی قلمه آلیر. بو فاکتی پوئما ایله آشیق سؤیلمهلری آراسینداکی سوژه یاخینلیغی، مؤوضو و مضمون اوخشارلیغی دا تصدیقلهییر. بئلهلیکله، "غریبله شاه صنم حکایتی" روس شاعیری میخائیل لرمونتوف طرفیندن یازییا کؤچورولور.
داستانین سوژهسینین باشقا بیر ورسیونو سونراکی ایللرده آذربایجان آشیقلاریندان م.محمودبیگوف طرفیندن یازییا آلینیر و او، 1882-جی ایلده "قافقاز اراضیلری و خالقلارینین تصویری اوچون ماتریاللار توپلوسو"ندا درج ائدیلیر. داها سونرا 1916-جی ایلدن اعتیباراً "اوروجوف قارداشلاری مطبعهسی"نده داستان آذربایجان و تورک دیللرینده بیر نئچه دفعه نشر ائدیلیر. همین نشرلردن اؤز مضمون دولغونلوغو و صنعتکارلیق باخیمیندان گنجه ورسیونو داها چوخ دینلهنیلیب قبول ائدیلیر. داستان آذربایجاندا و آنادولودا گئنیش شؤهرت تاپیر و یاییلیر. تصادوفی دئییل کی، همین ورسیون اساسیندا آنادولو آشیقلاری دا اؤز "آشیق غریب"لرینی یارادیرلار.
داستانین آذربایجاندا اون، آنادولودا یئددی ورسیونو مؤوجوددور. داستان حاقیندا آکادمیک ح.آراسلی، پروفسورلاردان م.تهماسیب، پ.افندییئف، آ.نبییئف و باشقالارینین تدقیقاتلاری وار. آکادمیک ح.آراسلی و فیلولوژی اوزره فلسفه دوکتورو س.یاقوبووانین قئیدلرینه گؤره، آشیق غریب تاریخی شخصیت اولوب. 16. عصرده یاشاییب-یارادیب و تبریز آشیق مکتبینین گؤرکملی صنعتچیلریندن بیری ایمیش.
داستان تاریخ یؤنوندن ده واجیبلیگینی قورویور. "آشیق غریب" میلّی داستان یارادیجیلیغینین ان ائرکن سوژهلرینی احاطه ائتدیگی کیمی، آذربایجان خالقینین ائرکن اورتا عصر معیشت حیاتینی، عادت-عنعنهلرینی و جمعیتداخیلی ضیدیتلرینی گئنیش شکیلده اؤزونده احتیوا ائدیر. اونون هر هانسی باشقا بیر خالقا مخصوص اولدوغونو ایدیعا ائتمک، ساختالاشدیریب اؤزونکولشدیرمک هئچ جور مومکون دئییل. "آشیق غریب" داستانینین سوژه سی آذربایجان آشیق یارادیجیلیغیندا یئنی محبت داستانی کیمی "بوتا" آرخاسینجا گئتمه عنعنهسی اوزرینده قورولوب. بو عنعنه داها چوخ ایسلام گؤروشلری ایله باغلیدیر. یعنی عاشیق و معشوقون یوخودا بیر-بیرینه بوتا ائدیلمهسی، بیری-بیریندن خبرسیز اولاراق ایلاهی وارلیق طرفیندن بخش ائدیلن نیکاح باغلانتیسی، ایلاهی وئرگیسی ایله باغلیدیر. آذربایجان داستان یارادیجیلیغیندا بو تیپلی سوژهلرده عاشیق و معشوقلار بیر چوخ چتینلیکلرله اوزلشسهلر ده، سوندا بیر-بیرینه قوووشا بیلیرلر. عئینی زاماندا بو تیپلی سوژهلرده بوتالانان قهرمانلارا دارا دوشرکن کؤمک ائدن خیضیر، حضرت علی، جبراییل و س. ایسلام آنلامی ایله باغلی فؤوقالبشر قووّهلر اولوب. معلومدور کی، "آشیق غریب" داستانیندا تاجیر محمدین اوغلو رسول یوخودا ایکن تیفلیسلی خوجا سنانین قیزی شاه صنم اونا بوتا وئریلیر. رسول اؤز بوتاسینین آرخاسینجا گئتمهلی اولور. گلیب تیفلیسه چاتاندا بیر قارییا راست اولور. قاری وضعیتدن حالی اولور و دئییر کی، سن قال بورادا، من گئدیم شاه صنمی موشتولوقلاییم. ائله بوراداجا قاری رسولو "غریب" دئیه چاغیریر و رسولا بو آد خوش گلیر. او، بو آدی اؤزونه گؤتورور. حادیثهلر آچیلیر، شاه صنم آشیق غریبین گلیشیندن خبر توتور و اونونلا گؤروشور. آنجاق غریب شاه صنم عمیسی اوغلو شاه ولده نیشانلی اولدوغونو بیلیر. بو خبر اونو سارسیدیر. شاه صنم عمیسی اوغلونا خبر گؤندریر کی، منی یئددی ایل گؤزلهسین. آشیق غریب شاه صنمه قوووشماق اوچون بوتون عذابلارا دؤزور. داستاندا غریبین کشمکشلی حیاتینین چوخ گرگین بیر مرحلهسی تصویر اولونور. بو، چتینلیک و آغیر گوزراندان چیخما، بوتا آرخاسینجا گئتمه، بؤیوک چتینلیکلره غالیب گلیب توی گونونه قوووشما، یئنی حیاتا قدم قویما ایله علامتداردیر. داستانین اوّلینده بوتاسینا قوووشاجاغینا گومانسیز اولان رسول (غریب) داستانین سونوندا آرتیق مورادینا یئتیشن حاق آشیغی کیمی دیقتی چکیر.
"آشیق غریب" آذربایجان اوپرا صنعتینده ده اؤزونه یئر تاپیب. داستانین موتیولری اساسیندا ذولفقار حاجیبیگوف "آشیق غریب" ، ج.جبارلینین یازدیغی لیبرتتو اساسیندا گؤرکملی روس بستهکاری رئینقولد قلییئر "شاه صنم" اوپراسینی یازیب.
ناغیلین ورسیونلاری[دَییشدیر]
"آشیق غریب" شرقده کیفایت قدر یاییلمیش داستاندیر. او، پوئتیک ایفادهنین یوکسک سویهده اوستالیقلا آچیقلانماسی ایله، قهرمانلارین نجیب سیمالاری ایله، گوجلو و ایلاهی سئوگینی عکس ائتدیرمکله دینلهییجینین دیقتینی خوصوصیله اؤزونه جلب ائدیر. جلبائدیجی سوژهلرله و نثر متنینه علاوه ائدیلمیش اینجه لیریزم ایله دولو اولان شعیر-ماهنیلارین سایهسینده بو داستان آشیقلارین ایفاچیلیق رپرتواریندا سئویملی اثرلر کیمی اؤزونهمخصوص یئر توتور. محض ائله بو خالق اوزانلاری-آشیقلاری واسیطهسی ایله او، یاییلاراق پوپولیار فولکلور آبیدهلریندن بیرینه چئوریلمیشدیر. بو داستانین ورسیونلارینا اورتا آسیا فولکلوروندا: تورکمن، اؤزبک، قاراقالپاق، ائلهجهده قافقاز شیفاهی خالق ادبیاتیندا: آذربایجان، گورجو، ائرمنی دیلی، کالمیک و کاباردا آراسیندا راست گلینیر. داستان ائلهجه ده تورکیه و بولقاریستانین تورک اهالیسی آراسیندا دا یاییلمیشدیر. تدقیقاتچیلارین دیقتی هر شئیدن اؤنجه، آذربایجان ورسیونو اوزرینده دایانمیشدیر. لاکین بو داستانین تورک ورسیونلاری مورکّب سوژهلی گئنیش اثرلردیر، هر بیر اپیزودون موستقیل حادیثه کیمی اینکیشاف ائتدیگی فرقلی متنی احاطه ائدیر.
گئنیش سوژه بوتون اورتا آسیا ورسیونو کاراکتریزه ائدیر. باش قهرمانلارین رومان سرگوذشتلرینه پارالل اولاراق دیگر رومان اپیزودلاری دا تاپیلیر کی، بو دا اکثر حاللاردا اساس سوژه خطینین یوکلنمهسینه سبب اولور. بوتون ورسیونلاردا دینی المنتلره بوللوجا راست گلینیر.
م.ی. لرمونتوفون ورسیونو[دَییشدیر]
لرمونتوف "آشیق غریب"ی 1837-جی ایلده تیفلیس یاخینلیغیندا حربی حیصهده اولارکن یازمیشدیر. اثر لرمونتوفون اؤلوموندن سونرا، 1846-جی ایلده "دونن و بو گون" ("Bчepa и ceroдHя") ادبی آلماناخیندا درج اولونموشدور. ناغیلدا منبع بارهسینده نه معلومات وار، نه ده لرمونتوفو بو فولکلور آبیدهسی ایله تانیش ائدن شخصین کیملیگی آچیقلانیر. "آشیق غریب"ین باشلیغیندان سونرا "تورک ناغیلی" ("Typeцkaя ckaзka") شرحی وئریلمیشدیر. بو مقام، آچیقجا سوژهنین تورک منشألی اولماسینی گؤستریردی و اوزون مودت تدقیقاتچیلار آراسیندا شوبهه دوغورموردو. لاکین لرمونتوفون آرشیوی ایله تانیشلیقدان سونرا "آشیق غریب"ین الیازماسیندا اونون تورک منشألی اولماسی بارهسینده نه بیر باشلیغین، نه ده بیر قئیدین اولماسی آشکار اولونمادی. موعین ائدیلدی کی، باشلیغی، ائلجه ده قئیدی متنده مؤوجود شرق گئرچکلیکلرینه و تورک ایفادهلرینه اویغون اولاراق متنین ترتیبی و تورک کیمی حساب ائدیلمهسی ژورنالین رداکتورو سولوقوبا مخصوصودور. بئله بیر مقام موعین ماراق دؤغورموش و تدقیقاتچیلارین دیقتینی بو اثرین یارانما منبعیینین آختاریلماسینا یؤنلتمیشدیر.
اوخشارلیقلارین موعین ائدیلمهسی نتیجهسینده 1864-جو ایلده لرمونتوف ناغیلینین آتاژوکین طرفیندن کاباردا دیلینه ترجومه اولوناندان سونرا، شوبههسیز، یارادیلماسی مومکون اولان، کاباردا شیفاهی خالق ادبیاتینا تاثیر گؤسترن و عئینی سوژهلر ایله بنزری اولان واریانتلارینین عمله گلدیگی کاباردا ورسیونو دا ایستیثنا اولوندو.
آذربایجان ورسیونو[دَییشدیر]
آذربایجان آنونیم رومانتیک داستانی " آشیق-غریب " 16-17-جی عصرده یارانیب. بو داستان 17-جی عصرده تاماملانمیشدیر. سون زامانلار تدقیقاتچیلار آشیق غریب داستانینا چوخ دیقت آییریردیلار. لرمونتوفون "آشیق غریب" داستانیندا مؤعتریضهلرده معناسینی ایضاح ائدن آذربایجان سؤزلری: ГocпoдиH (آغا)، MaTb (آنا)، ЮHoшa (اوغلان) бaлaлaйka (ساز) و سایر سؤزلر آذربایجان تدقیقاتچیسی میکاییل رفعیلی دیقت یئتیردی. همچنین ایراکلی آندرونیکوف قئید ائدیر کی، آذربایجانجا "آشیق" "عاشیق" ، مجازی معنادا: "موغنی" ، "شاعیر" ، "غریب" ، "سیاح" ، "کاسیب" ترجومه اولونور. تورکولوق م.س. میخائیلوف " میخائیل یوریئویچ لرمونتوفون "تاتار دیلی" ایله مشغولیتی حاقیندا" مقالهسینده بئله نتیجهیه گلیر کی، "آشیق-غریب" ناغیلیندا راست گلینن بوتون شرق سؤزلری "یالنیز آذربایجان دیلینه یؤنلندیریله بیلر" . همچنین «rëpypcюз» سؤزونون فورماسی یالنیز آذربایجان دیلینین دیالکتلرینده موشاهیده اولونور. ناغیلدا غرب گئرچکلیکلری و آذربایجان سؤزلری ( "آنا" ، "رشید" ، "سالامعلئیکیم" ، " گؤررسینیز " ) فعل فورماسی یالنیز آذربایجان دیالکتینی کاراکتریزه ائدیر. بو گونه کیمی آذربایجان دیلینده مؤوجود واریانتدان هئچ بیری سوژه اولاراق لرمونتوفون ناغیلینا اویغون گلمیر. لرمونتوفون "آشیق غریب"ینین متنی یالنیز گورجو واریانتلاری ایله اولان اوخشارلیقلاری عکس ائتدیریر. واختیله ای.آندرونیکوف، و س.یاقوبووا بو حالی قئید ائتمیشدیر. دوغرودان دا، ش.روستاوئلی آدینا گورجو ادبیاتی اینستیتوتونون فولکلور آرشیوینده و باتومی علمی-تحقیقات فولکلور فوندوندا موحافیظه اولونان بیر نئچه گورجو واریانتی محض ائله داستانین لرمونتوفون ناغیلیندا وئریلن حیصهسینی احاطه ائدیر و اوندا شاه صنمه وورولانا کیمی آشیغین حیاتی عکس اولوندوغوندان بوتون آذربایجان متنی اوچون کاراکتریک و واجیب اولان گئنیش گیریش بوراخیلمیشدیر.
عئینی زاماندا گورجو واریانتلاری قیسما محمودبیگوف طرفیندن 1892-جی ایلله یازیلمیش آذربایجان متنینه اویغون گلیر. گورجو واریانتلارینین غئیری-گورجولوگونون عمله گلمهسی آیدیندیر. بوتون هر شئی بو اثرلری آشیقلاردان ائشیدن موسلمان گورجولری طرفیندن یازیلمیشدیر. بو گورجو ناغیلچیلاری اثرین نثر حیصهسینی گورجو دیلینده اوخوجویا چاتدیریبلار، آرالاریندا اولان شعیر پارچالارینی-ماهنیلاری ایسه ترجومه ائتمهمیشلر. اراضی فرقلرینه باخمایاراق، مِسخِتیده یازیلدیغی کیمی، آجاریستاندا آشکار اولونموش متنلر سوژه اولاراق بیر-بیرلریندن آز فرقلهنیر و گؤروندوگو کیمی، بیر عومومی منبعدن تشکّول تاپمیشدیر.
لرمونتوفون ناغیلینا اویغون اولاراق، ائلهجه ده گورجو واریانتلاریندا اولدوغو کیمی احوالات تیفلیسده باش وئریر. هر ایکی قهرمان آشیق غریب ده قهرمان قادین شاه صنم (لرمونتوفدا ماهالمهری) تیفلیس ساکینلریدیر. لرمونتوفون متنی داستان واریانتلارینین اوخشار سوژه آردیجیللیغینا رعایت ائدیر.
- سئوگیلیلر طرفیندن عهدی-پئیمان باغلانماسی. بئلهکی، یئددی ایل آیریلیقدان سونرا غریب گئری قاییدیر. عکس تقدیرده شاهصنمه (ماهالمهری) باشقاسینا اره گئتمک حوقوقو وئریلیر.
- غریبین آناسینین ناراحاتلیغی و آغلاماقدان گؤزلرینین کور اولماسی.
- شاه صنم (ماهالمهری) طرفیندن واخت اؤتدوکدن سونرا غریبی آختارماسی.
- اوزاق اؤلکهدن غریبین مؤعجیزه یارادان آتلینین یاردیمی ایله قاییتماسی.
- غریبین شاه صنمین (ماهالمهرینین) توی گونو گلمهسی و اونون تویونا آشیق کیمی گئتمهسی.
- اوغلونون قاییتماسیندان سونرا غریبین آناسینین موعالیجه اولونماسی.
- سئوگیلیلرین بیر-بیرینه قوووشماسی و خوشبخت سونلوق.
کاباردا واریانتی[دَییشدیر]
بو واریانتی کاباردا واریانتی کیمی، لرمونتوفون ناغیلینین تاثیری ایله ایشلنمهسینی دوشونمگیمیز اولمازدیمی، بو حالدا سوژه و اپیزودیک اوخشارلیقلار قانونا اویغون اولاردی و اودور کی، لرمونتوفون ناغیلینین منبعیینی آراماق مسلهسی ده حلّ اولوناردی. لاکین بو هئچ ده بئله دئییلدیر. سوژه عئینیلیگینه و اپیزود اوخشارلیغینا باخمایاراق گورجو واریانتیندا قهرمانلارین آدلاری فرقلیدیر. گورجو متنینده قادینین آدی شاه صنمدیرسه، لرمونتوفدا ماهالمهریدیر. بو باخیمدان س. یاقوبووانین فیکیرلری ده ماراقلیدیر کی، ماهالمهری ماه و مهر-دن یارانمیش اولا بیلر کی، بو دا ان گؤزل، ان یاراشیقلی معناسینی وئریر و ائله بو تشبئهله ده او آدلاندیریلمیشدیر. بو حالدا شاه صنم ماه ومهری تشبئهی اولمالی ایدی. سوژهنین شیفاهی نقلی پروسهسینده، گومان ائدیلدیگینه گؤره، ماه ومهری تشبئهی ایتمیش و یالنیز قهرمان قادینین حقیقی آدی شاه صنم قالمیشدیر. گؤروندوگو کیمی، لرمونتوف بو تشبئهه دیقت یئتیرمیش و قهرمان قادینین آدی کیمی ایستیفاده ائتمیشدیر.
آشیق غریبین بیزیم الیمیزده لرمونتوفون متنی ایله داها چوخ اوخشارلیقلارین آشکارلاندیغی دیگر واریانتلار دا واردیر. بو، شواخِوی رایونونون پاپوشویلِبی کندینده 90 یاشلی اِسما پوتکارادزِدن یازییا آلینان، باتومی علمی تحقیقات اینستیتوتونون فولکلور آرشیوینده موحافیظه اولونان متندیر.
آخالسیخه (آسلان بلیادزِنین) متنیندن فرقلی اولاراق آجار واریانتیندا تورک شعیر-ماهنیلارینا راست گلینمیر کی، بونونلا دا داستانین ژانر خوصوصیتی پوزولموشدور. بو متن اؤز کومپوزیونو ایله لرمونتوفون اثری کیمی ناغیلی تشکیل ائدیر. شوبههسیز، آجار متنی لاپ باشدان داستان فورماسیندا اولا بیلردی، لاکین تورک شعیر-ماهنیلار ناغیلچی طرفیندن واخت کئچدیکجه اونودولموش و داستان ناغیل شکلینه دوشموشدور. آجار واریانتیندا لرمونتوفون ناغیلینین بنزری اولان چوخ اپیزودلارا راست گلینیر.
متنه اویغون اولاراق تیفلیسه گلن: " آشیق غریب آتا میندی، یالمانینا یاتاراق آتی برک چاپدی " دوزه " (دوزنلیگه) چیخدی، آت چاتلادی. نه ائده بیلردی، اوردا اوتوروب آغلادی. اونا بیر آتلی یاخینلاشیب دئدی:
ائی یولچو، نییه آغلاییرسان؟
- آتیم اؤلدو و اونا گؤره ده آغلاییرام (شاه صنم اره گئدیر و آت دا اؤلدو، آغلامازمی؟!) آتلی اونا دئدی کی، من گئدهجگم، سن ده آرخامجا گل. هئیبهسینی گؤتوردو و یهرین قاشیندان آسدی. نئجه گئدیرسن، نه ائتسین، چاتا بیلمیردی. گئریده قالدی. آتلی اونو گؤزلهییب دئدی:
- هارا گئدیرسن؟
- قارصا گئدیرم، دئدی. (هارا گئتدیگینی دئمهدی، خطیر ائتدی) اوتور منیم ترکیمه، دئدی. او دا اوتوردو و آتلی دئدی کی، گؤزلرینی یوم، یومدو، آچاندا گؤردو کی، آرتیق قارصدادیر. آتدان دوشمک ایستهینده آتلی دئدی کی، هارا گئدیرسن؟
چکیندی، لاکین دئدی کی، ارزوروما گئدیرم دئدی. آتا میندی، گؤزلرینی یومدو، بیر " سولوخا " (گؤز قیرپیمیندا) آتدان دوشدو، چونقورونو و هئیبهسینی گؤتوردو. آتلی اونا دئدی کی، هارا کیمی گئدیرسن؟
- تیفلیسه گئتمهلییم،- دئدی. یئنه آتا میندی. گؤزلرینی یومدو، آچان کیمی گؤردو کی، تیفلیسده دیر".
آجار واریانتی[دَییشدیر]
آجار واریانتینا اویغون اولاراق "آشیق غریب آتدان دوشنده آتلی دئدی کی، آتین آیاغی آلتیندان بیر اوووج تورپاق گؤتور جیبینه تؤک. سنین «آنان» کوردور. بونو اونون گؤزونه چکن کیمی ساغالاجاقدیر. او، تورپاغی گؤتوروب قالخاندا آتلی و آت یوخ اولدولار. آنلادی کی، اونا کؤمک ائدن حضرت علی ایمیش".
آجار متنینه اویغون اولاراق " شاه صنمی زورلا خورشید بیگه وئریرلر. قیرخ گوندور کی، "دویون" ائدیلیر. شاه صنم اونا گئتمیر. بیر الینده "آغی" توتموش، او بیری الینده ایسه خنجر. بئله کی، اونو چوخ ناراحات ائتسهلر یا آغینی ایچهجک، یا دا خنجرله اؤزونو اؤلدوره جکدیر" .
آشیق غریب طرفیندن آناسینین موعالیجه اولونماسی اپیزودوندا دا دقیق اوخشارلیق واردیر. آجار متنینده: " سن آشیق غریب دئییلسن،- دئدیلر،- او، بئله تئز گلمزدی.
او دا دئدی کی، حضرت علی منه کؤمک ائتدی، اونون آتی ایله گلدیم. اوچدوم دا گلدیم. سحر قارصا گلدیم، گونورتا ارزوروما، آخشاموستو ایسه تیفلیسه. اینانمادیلار. اگر اینانمیرسینیزسا، تورپاق گتیرمیشم. بیر کیمسه "کورو" گتیرین، باخاق، گؤرک. اونون آناسینی گتیردیلر. تورپاغی اونون گؤزلرینه چکدی. قوجا آروادین گؤزونه ایشیق گلدی».
عئینی اپیزودلاردان باشقا، آجار واریانتی اونونلا دا ماراقلیدیر کی، لرمونتوفون ناغیلینداکی کیمی، آشیق غریبین رقیبینی یاییلمیش شاه ولد عوضینه قورشوم بیگ (لرمونتوفدا خورشید بیگ) کیمی گؤستریر. لاکین، گؤروندوگو کیمی، لرمونتوف بو داستانین باشقا واریانتینی دا دینلهییبمیش. آندرونیکوفون گؤستردیگی کیمی، لرمونتوفون آرشیوینده ساخلانیلان «آشیق غریب»ین الیازماسیندا شاعیر خورشید بگیین یانیندا شاه ولدی ده یازمیشدیر، لاکین سیلیب یئنیدن خورشید بیگی ساخلامیشدیر.
کونکرت اولاراق لرمونتوفا نقل ائدهنین، اونو قافقاز فولکلورونون زنگین خزینهسی ایله تانیش ائدهنین کیملیگی حاقیندا موحاکیمه یوروتمک چتیندیر. بو باره ده نه یازیلی معلومات وار، نه ده اونون موعاصیرلرینین خاطیرهلری. گؤروندوگو کیمی، لرمونتوف بو داستانی سونرا یئنیدن ایشلهمک، بو مؤوضودا یئنی اثری یاراتماق نیتینده ایمیش. اونون آرشیوینده ساخلانیلان بو ناغیلین سونرادان ایشلهمه سینین ایزی گؤرونمور. گؤروندوگو کیمی، او، یالنیز دوزگون دقیقلیگی ایله یازیلان داستانین متنینی تشکیل ائدیر، حالبوکی داستانی کاراکتریزه ائدن کومپوزیون قورولوشوندان – نثر تحکیهسینه پارالل اولاراق قهرمانلارین دیالوق و حیسلرینین شعیر-ماهنیلاری ایله وئریلمهسیندن محرومدور. لاکین ناغیلین ائله اؤز متنیندن موعین اولونور کی، لرمونتوف شرق فولکلورونون اؤزونهمخصوص خوصوصیتلرینه مالیک اولان بو مورکّب ژانرا یاخشی بلد ایدی. ناغیلا اویغون اولاراق آشیق غریب اوزوم باغیندا یوخویا گئتمیشدی. بو زامان ماهالمهری اؤز رفیقهلری ایله اورادان کئچیردی.
معلومدور کی، بورادا داستانی کاراکتیزه ائدن، ترجومهسی ده لرمونتوفا چاتدیریلان شعیر و ماهنیلاردی.
اودور کی، ناغیل متنینین بوتون مؤوجود ورسیون ایله موقایسه ائدیلمهسی اونون داستانین گورجو واریانتلاری ایله شوبهه دوغورمایان یاخینلیغینی تصدیق ائدیر. شوبهه یوخدور کی، او، داستانین گورجوستاندا یاییلمیش و بو گون ده موسلمان گورجولری آراسیندا تصدیق اولونموش ورسیونوندان عمله گلمیشدیر.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Azərbaycan SSR// Böyük Sovet Ensiklopediyası : [30 cildli] / baş redaktor Aleksandr Proxorov — 3-cü nəşr— M. : Sovet Ensiklopediyası, 1969—1978.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ şıq Qərib // Böyük Sovet Ensiklopediyası: [30 cildli] / baş redaktor Aleksandr Proxorov. — 3-cü nəşr — M. : Sovet Ensiklopediyası , 1969—1978.
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ Giampiero Bellingeri. Turco-Russica: contributi turchi e orientali alla letteratura russa. Edizioni Isis. 1959. 154.
"Aşiq Qərib" azərbaycan xalq dastanının yazılması Lermontovun Azərbaycan xalqının folkloruna böyük maraq göstərməsinin nümunələrindən biridir. del dastan popolare azerbaigiano Asik Kerib è uno degli esempi dell'enorme interesse di Lermontov per il folclore del popolo azerbaigiano
- ^ Viktor Jirmunski. Tюpkckий repoичeckий эпoc. Lenninqrad: Nauka. Nauka. 1974. 308.
- ^ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Sergey Andryev-Kriviç. M. Ю. ЛepMoHToB и KaбapдиHo-Бaлkapия. Elbrus. 1979. 93–116.
- ^ V. A. Manuylov Aшиk-Kepиб // Lermontov ensiklopediyası / SSRİ EA. Rus Ədəbiyyatı İnstitutu (Puşkinski Dom) ; Hayч.-peд. coBeT изд-Ba «CoBeTckaя эHциkлoпeдия» ; baş redaktor V. A. Manuylov ; peдkoл.: И. Л. AHдpoHиkoB … [и дp.]. — M. : Sovet Ensiklopediyası, 1981. — s. 42.
- ^ A. A. Şərif. BBeдeHиe//ЛиTepaTypы ЗakaBkaзbя (paздeл ceдbMoй) // . 4. Georgi Berdnikovunredaktəsi altında. ИcTopия BceMиpHoй лиTepaTypы B дeBяTи ToMax: Nauka. 1987.
- ^ ۸٫۰ ۸٫۱ Daronyan, 1974. səh. 82
- ^ K. A. Qasımov. Hapoды AзepбaйджaHckoй CoBeTckoй CoциaлиcTичeckoй Pecпyблиkи. AзepбaйджaHцы. HapoдHoe TBopчecTBo. 2. Dünya xalqları. Etnoqrafik xülasələr: SSRİ Elmlər Akademiyasının Nəşriyyatı. B. A. Qardanov, A. N. Quliyev, S. T. Eremyan, L. İ. Lavrov, Q. A. Nersesov və Q. S. Çitayevin redaktəsi altında. 1962. 154.
K. A. Qasımov. Hapoды AзepбaйджaHckoй CoBeTckoй CoциaлиcTичeckoй Pecпyблиkи. AзepбaйджaHцы. HapoдHoe TBopчecTBo. 2. Dünya xalqları. Etnoqrafik xülasələr: SSRİ Elmlər Akademiyasının Nəşriyyatı. B. A. Qardanov, A. N. Quliyev, S. T. Eremyan, L. İ. Lavrov, Q. A. Nersesov və Q. S. Çitayevin redaktəsi altında. 1962. 154.
CюжeTы, зaиMcTBoBaHHыe из aзepбaйджaHckoro ycTHoro и MyзыkaлbHoro фoлbkлopa, BcTpeчaюTcя и B pycckoM иckyccTBe. Tak, aзepбaйджaHckaя ckaзka oб aшyre Гapибe Haшлa oTpaжeHиe B TBopчecTBe M. Ю. ЛepMoHToBa («Aшиk-Kepиб»), a HapoдHaя пecHя «ГaлaHыH дибиHдэ биp дaш oлaйдыM» oбpaбoTaHa ГлиHkoй B «ПepcидckoM Mapшe».
- ^ Viktor Jirmunski. Tюpkckий repoичeckий эпoc. Lenninqrad: Nauka. 1974. 308.
C эToй «зaпaдHoй» Bepcиeй «BoзBpaщeHия Myжa» HeпocpeдcTBeHHo cBязaHa изBecTHaя aзepбaйджaHckaя пoBecTb «Aшиk-Kepиб» (ToчHee, Гapиб — «cTpaHHиk», «чyжeзeMeц»), BпepBыe eщë B 1837 roдy зaпиcaHHaя и пepeBeдëHHaя Ha pycckий языk M. Ю. ЛepMoHToBыM oT oдHoro «yчëHoro TaTapиHa» (BepoяTHo, aзepбaйджaHцa) B Tбилиcи, c пoдзaroлoBkoM «Typeцkaя ckaзka».
- ^ A. B. ПoпoB. Ckaзka «Aшиk-Kepиб» и eë иcToчHиkи. 23. ИзBecTия: Cepия лиTepaTypы и языka. AkaдeMия Hayk CCCP.: Hayka. 1964. 423. ПoчTи Bce иccлeдoBaTeли «Aшиk-Kepибa» ЛepMoHToBa пocлe дoлrиx и TщaTeлbHыx paзыckaHий пpишли k BыBoдy, чTo «B ocHoBy пpoизBeдeHия лer шeMaxиHckий BapиaHT aзepбaйджaHckoй HapoдHoй ckaзkи».
- ^ Aşıq Qərib // . 1. C. Quliyevin redaktəsi altında. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası: Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının baş redaksiyası. 1976. 512.
- ^ A. Dadaşzadə. AзepбaйджaHckaя лиTepaTypa (rлaBa пepBaя)//ЛиTepaTypы ЗakaBkaзbя (paздeл ceдbMoй) // . 4. Georgi Berdnikovun redaktəsi altında. Doqquz cildlik dünya ədəbiyyatı tarixi: Nauka. 1987.
B XVII B. были okoHчaTeлbHo oTшлифoBaHы Takиe изBecTHыe дacTaHы, kak «Шax-ИcMaил», «Aшyr-Гapиб», «Aббac и Гюлbraз», «Acли и KepeM», «HoBpyз» и дp.
ДeHbraM, бoraTcTBy, зHaTHocTи пpoTиBocToиT cилa иckyccTBa — пoэзия и Myзыka. ДacTaH зaиHTepecoBaл M. Ю. ЛepMoHToBa, koTopый, ycлышaB ero Bo BpeMя пpeбыBaHия Ha KaBkaзe, coздaл Ha ero ocHoBe пoBecTb-ckaзky «Aшиk-Kepиб».
قایناق[دَییشدیر]
- Azərbaycan məhəbbət dastanları. Bakı: 1979
- feb-web.ru saytı
- Azərbaycan dastanları. Beş cilddə. III cild. Bakı, "Lider nəşriyyat", 2005.
- Lermontovun "Aşıq Qərib" nağılının gürcü variantları ilə müqayisəsi
ادبیات[دَییشدیر]
- S. K. Daronyan. «Aшиk-Kepиб» ЛepMoHToBa и apMяHckиe зaпиcи ckaзaHия Archived 2018-10-24 at the Wayback Machine. (PDF). № 4. Ermənistan SSR EA-nın ictimai elmlər carçısı. 1974. 79—92.


c: text/html

text:
توتالیتاریزیم
توتالیتاریزم (لات. توتالیس — تام، بوتؤو؛ معناجا " هر شئیی احاطه ائتمک " دئمکدیر) — ایقتیدارچی دؤولت فورماسیدیر.
بیرینجی دونیا ساواشینین ژئوسیاسی نتیجهلریندن بیری ده لیبرال-دموکراتیزمه آلترناتیو سیستملرین مئیدانا گلمهسی ایدی. ساواشدان بیر مودّت سونرا بعضی اؤلکهلرده یئنی سیاسی حاکیمیت فورمالاشدی. بو سونرادان توتالیتاریزم آدینی آلدی.
او ایجتیماعی حیاتین بوتون ساحهلری نین سرت دؤولت نظارتینه تابع ائدیلمهسی ایله سجیهلهنیر. بو رژیم 20. عصرین دسپوتیزمی آدلانیر. توتالیتار سیاسی رژیم شراییطینده کوتلوی اینفورماسیا واسیطهلری ده آنجاق دؤولتین خطینی یئریدیر. توتالیتاریزمه دؤرد المنت داخیلدیر.
- هر بیر جمعیت عوضوونون رعایت ائتمهلی اولدوغو عومومی سیاسی دوکترینلرین جمعی؛
- همین ایدئولوژینی حیاتا کئچیرن بیر لیدر، دیکتاتور طرفیندن ایداره ائدیلن تک پارتیا؛
- ایقتیصادیات، کوتلوی اینفورماسیا واسیطهلری و سیلاحلی قووّهلر اوزرینده واحید نظارت؛
- کوتلوی رپرسیالار (تمیزلمهلر).
بو آنلاییشی ایلک دفعه موسولینی اؤزونون باشچیلیق ائتدیگی حرکاتی و رژیمی سجیهلندیرمک اوچون ایشلتمیشدیر. اونون ایدئیا اساسلاری ایسه یئنی-هگلچی ایتالیا فیلوسوفو جووانی جنتیله گئدیب چیخیر. سونرالار موسلینینین فاشیست حؤکومتینه داخیل اولموش جووانی جنتیله گؤستریردی کی، توتالیتار دؤولت، خالقین معنوی روحونو تجسوم ائتدیریر. بونا گؤره ده دؤولت شخصیتین حیاتینی غئیری-محدود درجه ده اؤزونه تابع ائده بیلیر.
موطلقیتچی (ابسولیوتیست)، بوناپارتیست، فاشیست، بولشویک رژیملر توتالیتار کاراکتر داشیییر. بوتون قانونی تشکیلاتلارین دؤولتلشدیریلمهسی، غئیری-محدود حاکیمیت صلاحیتلری، دموکراتیک تشکیلاتلارین یاساق ائدیلمهسی، وطنداشلارین حوقوق و آزادلیقلارینین لغو ائدیلمهسی، بیر قایدا اولاراق تکپارتیالی سیستمین مؤوجودلوغو، ایقتیصادیاتین حربیلشدیریلمهسی، موخالیفته و باشقا جور فیکیرلشنلره قارشی رپرسیا تطبیق ائدن رژیملر — توتالیتار رژیملره نومونه گؤستریله بیلر. بئلهلیکله، توتالیتار سیاسی سیستملر ائله دیکتاتورلوقدور کی، حاکیمیت بیر آدامین، اینسان قروپونون، گوروهون و یا پارتیانین الینده جمعلشیر و ایداره اولونانلار طرفیندن هئچ بیر نظارت اولمادان حیاتا کئچیریلیر.
توتالیتار سیاسی رژیم شراییطینده کوتلوی اینفورماسیا واسیطهلرینده آنجاق دؤولت خطی یئریدیلیر. شخصیت حوقوقسوز وضعیته دوشور، او نهنگ دؤولت ماشینینین ساده بیر وینتینه چئوریلیر. توتالیتار رژیم سادهجه وطنداشلاردا اؤزونه قارشی ایطاعت یوخ، هم ده جمعیت عوضولرینده حاکیمیته پرستیش، اینسان حوقوقلارینا حؤرمتسیزلیک و قارشییا چیخان مسلهلری سادهلؤوحجهسینه آنلاماق پسیکولوژیسی و تفکّور استیلی فورمالاشدیریر. توتالیتاریزم شراییطینده سیاسی حاکیمیت مولکیتی تامامیله اؤز الینه کئچیریر. 20. عصرین 30-جو ایل لریندن اعتیباراً سوسیال-فلسفی فیکیرده و بدیعی ادبیاتدا موختلیف توتالیتار باخیشلار یاییلدی. اونلاردا توتالیتاریزمین یوخاریدا قئید اولونان جهتلری موطلقلشدیریلدی. توتالیتار رژیمه عیانی نومونه کیمی کئچمیش شوروی-ده مؤوجود اولان قورولوشو و فاشیزمی گؤسترمک اولار. فاشیزم توتالیتاریزمین ایفراط حدّینی تشکیل ائدیر. او، هر جور دموکراتیزمه و ترقییه ضید اولان دیکتاتورلوغو حیاتا کئچیریر. فاشیزم کوتلوی تررورو گوجلو ایدئولوژی تاثیر سیستمی ایله تاماملاییر. همین ایدئولوژی ایسه تبلیغاتین چوخ موختلیف دئماقوگییا فورمالارینی و اینجه یالانلاری الده توتور. او، عیرقچیلیگه، شووینیزمه، زوراکیلیغا، شخصیته پرستیشه، دؤولتین شخصیت اوزرینده تام حؤکمرانلیغینا، ایجتیماعی حیاتین بوتون طرفلری نین میلیتاریستلشدیریلمهسینه حاق قازاندیرماغا چالیشیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
گلین محو ائتمهیک بیر- بیریمیزی!
میانالی علیرضا
صاباحا اوغورلو یول گئتمک اوچون
دوننه بویلانیب باخاسان گرهک.
بو گونله دوننده فرق یوخدوسا
بس نئجه صاباحی اوغورلو گورهک؟
دونندن بو گونه دهییشن نه دی؟-
ائله بیل دهییشن والله هئچ نه دی.
دوشمنه چوخ شئیی کئچدیک کیم ایسه
دوستونا ذرهجه سهوی کئچمهدی.
بیز نییه بئلهییک گؤرهسن نییه؟-
چوخ شئیین یئرینی چاش- باش سالمیشیق.
هرنه وار ترسینه دولانیر اودور-
سایدا چوخ اولساق دا آزلیق اولموشوق.
بودا اوز سهویمیز، گوناهیمیزدی،
اؤزگهنین بوینونا گلین آتمایاق.
چوخ شئیی قاتمیشیق، سیز الله داها
دوستلا دوشمنی گلین قاتمایاق.
دوشمن اوز ایشینی گؤروب بیتیریب،
بیر داها الینی نئچون بولاسین.
بیز کی اؤزوموزو دیدیریک ایندی-
کیم ایستیر بوشونا قورد تک اولاسین.
قالمیشام بیلمیرم گؤرهسن نییه
ایشیمیز، گوجوموز دیدیشمک اولوب!
مین بیر خاصییته مالک او قورددان
بیزه تکجه آنجاق دیدیشمک قالیب.
بیز نییه بئلهییک گؤرهسن نییه
چوخ شئیین یئرینی چاش- باش سالمیشیق.
هرنه وار ترسینه دولانیر اودور-
سایدا چوخ اولساق دا آزلیق اولموشوق.
نییه دوشونموروک گلین دوشونک!-
بو یوللار هارایا آپاریر بیزی.
هله چوخ یولوموز، چوخ ایشیمیز وار
گلین محو ائتمهیک بیر- بیریمیزی!


text:
ت.ر.ت-یه یئنی باش مودیر تعیین اولونوب
تورکیه رادیو و تلویزیون قورومونا (ت.ر.ت) یئنی باش مودیر تعیین اولونوب.
تورکیه رادیو و تلویزیون قورومونا (ت.ر.ت) یئنی باش مودیر تعیین اولونوب.
ابراهیم ارنین 4 ایللیک صلاحیت مدتینین بیتمهسی ایله قوروما یئنی باش مودیر، ایداره هئیتینه ایسه یئنی رهبر تعیین اولونوب.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین ایمضاسی ایله رسمی قزئتین تکرار بوراخیلیشیندا یاییملانان قرارلا پروفسور دؤکتور محمد زاهد سوُباجی قورومون یئنی باش مودیری تعیین اولارکن، پروفسور دوکتور احمد آلبایراک ایداره هئیتینین صدری وظیفهسینه تعیین ائدیلیب.
خاطیرلاداق کی، ابراهیم ارن، 2013-جو ایلده ت.ر.ت باش مودیر معاونی، 2017-جی ایلده ایسه ت.ر.ت باش باش مودیر و ایداره هئیتینین رهبری تعیین ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر
ترت فیلملری اوسکار یاریشیندا
ترت یاپیمی و ترتنین دستگی ایله چکیلهن فیلملر دونیا سینماسینا دامغا وورماماغا داوام ائدیر
آنتالیایا گلن توریست ساییسیندا رکورد آرتیش وار
دنیزی، قومو، گونشی، قدیم شهرلری، تاریخی یاپیلاری، طبیعی گؤزللیکلری و ساغلیق توریزمی ایله آنتالیایا قیش مؤوسومونده ده موختلیف اؤلکهلردن گلنلرین ساییسی آرتاراق داوام ائدیر


text:
ایسماعیل قاسپیرالی
اسماعیل قاسپیرالی (۱۹۱۴-۱۸۵۱) بویوک قیریمتاتار متفکردیر. تورک خالقلاری آراسئندا اوْرتاق ادبی دیلین یارانما ایده سی ایلک دفه اسماعیل قاسپیرالی طرفیندن اوْرتایا قویولموشدور.
سویآدی یازیلیشلاری (واریانتلاری)[دَییشدیر]
ایسماعیل بهیین سویآدینین اوچ تورلو واریانتی قوللانیلماقدادیر: گاسپرینسکی، گاسپیرالی، گاسپرالی. قیریمداکی قیریمتاتار مطبوعاتیندا اونون سویآدی گاسپرینسکی (داها سیخ) و گاسپرالی (داها سئیرهک) اولاراق یازیلاندیر. تورکیهدهکی قیریمتاتارجا نئشیرلرده چوخ واقت گاسپیرالی اولاراق یازیلیر. قیریمتاتار میللیی مجلیسینین سایتیندا ایسه اولارنین هر بیرینن قارشیلاشماق مومکوندیر، لاکین گاسپیرالی و گاسپرالی یازیلیشلاری بیراز داها سیخ توش گلیر. آقمسجیددهکی قیریمتاتار میللیی کیتابخاناسی گاسپرینسکی آدینی داشییر، آما بعضی مقالهلر او کیتابخانا اۆچون ده دیگر سویآدی واریانتلارینی قوللانار. ایسماعیل بهیین آبیدهسینده (رسیمده) سویآدی گاسپرینسکیی اولاراق، ائو-موزئیی اؤگوندهکی لوحهلرده ایسه گاسپرالی و گاسپیرالی اولاراق یازیلمیشدیر. ایسماعیل بئی اؤزو ایسه اؤز سویآدینی گاسپرینسكى (یانی گاسپرینسکیی) اولاراق یازار ایدی.
یاشاییش[دَییشدیر]
اسماعیل قاسپیرالی ۱۸۵۱ ایلی مارسین ۸ نجی گؤنؤ آوچی کوی (ایندی باغچا سارای ویلایتی) ده آنادان اوْلموشدور.
واقتی ایله آقمسجیدده، موسکودا، وورونئژده، ایستانبولدا و پاریسده تحصیل آلدی. آلتی ایل دوامیندا موختلیف قیریمتاتار مکتبلرینده روس دیلی خوجاسی اولوب چالیشدی.
1879 ایلی باغچاسارای شهر گولوواسی اولاراق سایلاندی و بو وظیفهده 1883 ایلینه قادار بولوندو. ناشرچیلیگه هوسلیگی و ایستعدادی اونو یاواش-یاواش گازئتاجیلیق فعالیتینه گتیردی.
ایسماعیل گاسپرینسکی 1883 ایلی آوریل 10 (22)-دن باشلاییب عؤمورونون سونونا قادار "ترجمان"، آرادا "میللئت"، "عالم نسوان" ،"ها-ها-ها"، "عالم صبیان" گازئتالاری و مجموعهلرینی نئشیر ائتدی. اؤزونون شخصیی گوندهلیک مطبوعاتیندان غایری، بیلیم و دورموشون (عصرحاضر) چئشیت ساحهلرینه باغیشلانان یوزلرنن کیتاب و ریسالهلر باسیب، میللیی تحصیلینین درجهسینی چوق کرهلر یوکسلتدی.
"دیلده، فیکیرده، ایشده بیرلیک!"
شعارینان تورکی خالقلارنین بیری-بیرینه یاخینلاشماسی و میللیی مدنیتلری، سیاسی آنلاری اؤسووی اوغروندا بؤیوک خیدمتلر گؤردو. مدنی، ایچتیمایی و سیاسیی فعالیتی اۆچون 1910 ایلی ایسماعیل گاسپرینسکیی "رئووه دو مونده موسولمان" آدلی فرنک مئجموعهسینین هیئتی طرفیندن نوبئل موکافاتینا تقدیم ائتیلدی.
بدیعی ایجادینی 1887 ایلی "فرنکیستان مکتوبلری" ،"دار الراحت موسولمانلاری" ،"آفریقا مکتوبلری" ،"قادینلار اولکهسی" کیمی نثر اثرلری، اؤزونون اساس قارامانلاری و سوژئت یئنهلیشلرینین بیر-بیرینه منطقی سورعتده باغلانماسینین، شرطلی اولاراق "موللا عابباس" رومان-ائپوپئیاسینی تئشکیل ائدر. بو یئردهکی بدیی مئتین – آوتوبیوگرافیک میزاج داشییان المنتلر، تاریخ، جمعیتین ایقتیصادی و سیاسی قورولوشو، چئشیت فرضلر کیمی شئیلری قاوراییب آلیر. اؤز وقتینده "دار الراحة موسولمانلاری" پارچاسی عرب و فارس دیللرینه چئویریلدی. ساواشدان سونرا بو پارچا چئشیت آنلاتمالار و لوغاتلار ایله "ییلدیز" مجموعهسی (1993، نو.1) و "قیریمتاتار ادبیاتی" (1995) قوللانما دئرسلیگینده نشر اولوندی. [[|بندانگشتی| گاسپرینسکیی آبیدهسی، آقمسجید ]]
1905 ایلی موللیفین "گون دوغدی" آدلی رومانی دونیا یوزونی گؤردی. ایسماعیل گاسپرینسکینین هر ایکی رومانی و دیگر بدیعی پارچالاری تورک و عومومن موسولمان دونیاسینین سیاسیی و بدیعی فیکیرینین شکیللندیرمهسینده بؤیوک رول اوینادیلار.
ایسماعیل بئی گاسپرینسکی 1914 ایلی سئنتابر 11 (24) گونو وفات ائتدی و باغچاسارایداکی زینجیرلی مئدرسه آزباریندا دفن اولوندو.
ترجمان قزئتهسی[دَییشدیر]
کیتابلار[دَییشدیر]
- Pycckoe MycyлbMaHcTBo (روس موسولمانلیغی) آقمسجید، 1881
- سالنامه تورکی (باغچاسارای، 1882)
- مرآت جدید (باغچاسارای، 1882)
- خواجهء صبیان (باغچاسارای، 1884؛ 3.باس. 1892؛ 7. باس. 1898)
- آوروپا مدنیتینه بیر نظر موازنه (باغچاسارای، 1885)
- ایسلاملارا دایر نیظاملار و ایمتییازلار (باغچاسارای، 1885)
- روسیه جوغرافییاسی (باغچاسارای، 1885)
- ایکی باهادیر (باغچاسارای، 1886)
- قرائت تورکی (باغچاسارای، 1886؛ 2. باس. 1894)
- معیشت محاربهسی (باغچاسارای، 1886)
- کولرا وباسی و اونون دوا و داروسی (باغچاسارای، 1887)
- بختیار ناظیم (باغچاسارای، 1889)
- اطلسلی جیهاننامه (باغچاسارای، 1889)
- مدنیت ایسلامییه (باغچاسارای، 1889)
- غرایب آدات اقوام (باغچاسارای، 1890)
- آرسلان قیز (باغچاسارای، 1894)
- مکتب و اوصول جدید ندیر؟ (باغچاسارای، 1894)
- ریساله ترکیب (باغچاسارای، 1894)
- Pyccko-BocToчHoe CorлaшeHиe (روس-شارق آنلاشماسی) (باغچاسارای، 1896)
- اعصاب. مختصر علم اعصاب و مشائل اعصابیه (باغچاسارای، 1897)
- هر گون گرک قانونلار (باغچاسارای، 1897)
- رهبر ایسلامییه (باغچاسارای، 1898)
- شرایط الاسلام (باغچاسارای، 1897)
- رهبر معلمین (باغچاسارای، 1898)
- تورکیستان علماسی (باغچاسارای، 1900)
- مولود جناب عزت عالی (باغچاسارای، 1900)
- بدن اینسان (باغچاسارای، 1901)
- ایران. رئسیملی مجموعه (باغچاسارای، 1901)
- مبادی تمدن اسلامیهء روس
- مشهور پایتختلر (باغچاسارای، 1901)
- اوصول ادب (شرق و غرب قایدهلری) (باغچاسارای، 1901)
- زوراکی طبیب (باغچاسارای، 1901)
- معلومات نافعه (باغچاسارای، 1901)
- تصحیح عقایددن (باغچاسارای، 1901)
- تمثیلات کریلوف (باغچاسارای، 1901)
- آسیادا قومشولاریمیز (باغچاسارای، 1903)
- دار الراحة موسولمانلاری (باغچاسارای، 1906)
- موسولمان کونگرئسسی (باغچاسارای، 1909)
قایناقلار[دَییشدیر]
- http://www.qirim.net/ Archived 2010-05-10 at the Wayback Machine.
باغلانتیلار[دَییشدیر]
- ایسماعیل بئی گاسپیرالی (تورکجه)
- Celebrating the Life of Ismail Bey Gaspirali Archived 2017-07-18 at the Wayback Machine. (ینگلیزجئ)


text:
یوهان کارل ویلهلم ایلیقر
یوهان کارل ویلهلم ایلیقر (اینگیلیسجه: Johann Karl Wilhelm Illiger) آلمانلی بیلیم اینسانی. ۱۹ نوْوامبر ۱۷۷۵ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۷ ایل عومر ائلهییب و ۱۰ مئی ۱۸۱۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ حئيوان بيليمی (زولوژی) ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Johann Karl Wilhelm Illiger»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده یوهان کارل ویلهلم ایلیقر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
علی بیگ حسین زاده
علی بیگ حسین زاده علی بیگ حسینزاده (علی حسین توران) (24 فوریه 1864، سالیان، باکی قوبرنیاسی، روسیه ایمپراتورلوغو – 17 مارس 1940، ایستانبول) — آذربایجان ادیبی، فیلوسوف و ادبیات تنقیدچیسی، 20.عصر آذربایجان-تورک ایجتیماعی فیکری نین ان گؤرکملی نومایندهلریندن بیری. اوزون مودت عالیم، حکیم، رسام، شاعیر، تنقیدچی، ترجومهچی، موعلیم، ژورنالیست کیمی فعالیت گؤسترمیش، بو ساحهلرین هر بیرینده اؤزونهمخصوص ایز قویموشدور.
20. عصر آذربایجان مطبوعاتی و پوبلیسیستیکاسی ساحهسینده موستثنا خیدمتلری واردیر.
آذربایجان جومهوریتی ناظیرلر کابینهسی نین 7 مئی 2019-جو ایل تاریخلی، 211 نؤمرهلی قراری ایله علی بیگ حسینزاده آذربایجان جومهوریتینده اثرلری دؤولت واریداتی اعلان ائدیلن مؤلیفلرین سیاهیسینا داخیل ائدیلمیشدیر.[۱]
یاشامی[دَییشدیر]
1864-جو ایل 24 فوریهده سالیاندا آنادان اولموشدور. کیچیک یاشلاریندا ایکن عاییلهسی ایله بیرلیکده تیفلیسه کؤچموشدور. آتاسینی ائرکن ایتیرن ع.حسینزاده او زامان قافقاز شیخالاسلامی اولان باباسی آخوند احمد سلیانینین حیمایهسینده بؤیوموشدور. تیفلیس گیمنازیاسینی بیتیرمیش (1875–1885)، اوشاقلیق و طلبهلیک ایللرینده تورک، فارس، عرب، آلمان و روس دیللرینی اؤیرنمیشدی.
علی بیگ حسینزاده باباسی شئیخ احمد ایله اونون دوستو آذربایجان دراماتورقونون بانیسی، ایجتیماعی خادیم میرزه فتحعلی آخوندزادهنین (1812–1878) صؤحبتلریندن فایدالانمیش و اونلارین تربیهسی آلتیندا زامانینین ادبی چئورهسینی تانیمیشدی. گیمنازیادا تحصیل آلدیغی دؤوردن اعتیباراً تورکجهیه، تورکچولوگه و تورکیهیه دایانماق گرکدیگی فیکرینین یارانماسیندا شئیخ سلیانینین و میرزه فتحعلی آخوندزادهنین بؤیوک تاثیری اولموشدو.[۲]
گؤرکملی ایجتیماعی خادیم ضیا گؤکآلپ (1876–1924) علی بیگ حسینزاده دن بحث ائدرکن اونون روسیهدهکی میلتچیلیک جریانلارینین تاثیری ایله تورکچو اولدوغونو، کالجده ایکن گورجو گنجلریندن سون درجه میلت سئور اولان بیر یولداشینین اونا میلت سئوگیسینی آشیلادیغینی یازمیشدیر.[۲]
علی بیگ حسینزاده، باباسی قافقاز شیخ الاسلامی احمد حسینزادهنین و میرزه فتحعلی آخوندزادهنین تربیهسی، اونلارین صؤحبتلرینین تاثیری آلتیندا بؤیوموشدو. شوبههسیز کی، اوندا آرتیق میلت سئوگیسی اوشاقلیقدان فورمالاشمیشدی. دیگر طرفدن، حلمی ضیا اولکنین قئید ائتدیگی کیمی، تورکچولوکله باغلی فیکیرلرین فورمالاشماسیندا علی بیگ حسینزادهیه بو ایکی شخصیتین بؤیوک تاثیری اولموشدور. میرزه فتحعلی آخوندزاده ضیا گؤکآلپ طرفیندن ده بؤیوک تورکچو کیمی قبول ائدیلمیشدیر. بو فاکتلار ضیا گؤکآلپین علی بیگ حسینزاده حاقیندا یازدیقلارینی تکذیب ائدیر.[۲]
ضیا گؤکآلپ روسیهدن ایستانبولا گلن علی بیگ حسینزادهنین طیبیهده تورکچولوگون اساسلارینی ایضاح ائتدیگینی، " توران " آدلی شعیرینین تورانچیلیق (پان–تورانیزم) ایدئولوژیسینین ایلک گؤرونومو کیمی دَیرلندیرمیشدیر.[۲]
1885-جی ایلده سانکت-پتربورق اونیورسیتتینین ریاضیات فاکولتهسینه داخیل اولموش، هم ده شرق فاکولته سینده گؤرکملی پروفسورلارین موحاضیرهلرینی دینلهمیشدی. بورادا دؤورون مشهور علم خادیملری – دمیتری مندلیئف، یقور واقنر، نیکولای منشوتکین، نیکولای بکتوف، والنتین ژوکووسکی و باشقالاریندان درس آلان ع.حسینزاده ایمپراتورلوغون پایتاختیندا گئدن ایجتیماعی-سیاسی پروسهلرله ده یاخیندان تانیش اولور، "خالقچیلار" حرکاتینا رغبت بسلهییر. بیر سیرا اینقیلابچی طلبهلر کیمی، او دا سانکت-پتربورقدان اوزاقلاشماق مجبوریتینده قالیر.
روسیه ایمپراتورلوغونون پایتاختینداکی ایجتیماعی-سیاسی تلاطوملرله علاقهدار اولاراق ع.حسینزاده تورکیهیه، ایستانبولا گلیر و بورادا دارولفونوندا عسگری-طبیشه فاکولتهسینده تدریس آلماقلا دِرماتووئنرولوق ایختیصاصی و یوزباشی حربی روتبهسی قازانیر. 1897-جی ایلده او، قیرمیزی آیپارا جمعیتی هئیتینین ترکیبینده ایتالیایا گئدیر. اوچ ایلدن سونرا گئری قاییداراق موسابیقه یولو ایله ایستانبول دارولفونوندا عسگری-طیب فاکولتهسینده پروفسور کؤمکچیسی وظیفهسینه تعیین ائدیلیر. او بورادا دا اینقیلابچی گنج تورکلر حرکاتینا قوشولدوغوندان و " ایتیحااد و ترقی " پارتیاسینین ایلک اؤزهگینی یارادانلاردان بیری اولدوغوندان تعقیب اولونور.
علی بیگ حسینزاده 1940-جی ایلده ایستانبولدا وفات ائدیب.[۳]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ """Əsərlərin dövlət varidatı elan edilməsi Qaydaları"nın və "Əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin və dövlət varidatı elan edilən filmlərin Siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında" [[Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti]]nin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı" (azərb.). nk.gov.az. 2019-05-11. İstifadə tarixi: 2019-05-13.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ "Aytək Zakirqızı (Məmmədova).Əli bəy Hüseynzadə haqqında Türkiyənin böyük mütəfəkkiri Hilmi Ziya Ülkənin xatirələri".2015-03-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-24.
- ^ "Əli bəy Hüseynzadənin anadan olmasından 150 il ötür" (azərb.). olaylar.az. 24.02.2014 14:26. İstifadə tarixi: 01-04-2014.


text:
آنا
سعید امیردادبر
گئجه اولدوز سایاراق یاتمـایان اینسان آنادیر
غملره دالغین اولان کـؤنلو پریـشا ن آنـادیر
بئشیگین ریتمینه لای- لای لا اورهک دردلــرینی
خاطـیره دفترینی ائیلهین عریان آنـادیــر
اوخویار لای- لاسینی تا یوخو قـاپسین گؤزونـــو
گؤز آییق، باشینین اوستونده یانار جان آنـادیر
گئجهدن صُبحه قدهر عشقینـه دیـوانـــه کیمی
کـُورپهجه گولدن اؤتور بولبول نالان آنادیر
دردلره توش اولوبن بیزلره جان، جان دئیهرک
شـیـرهی جان ائدن اُو دردلره درمان آنادیر
باشی وولکانلی سهندیــمدی سانارسـان کی آنا
ظاهراً درده دؤزور دالغـالی وولکان آنادیـر
قارشی گلدیکجه ده یالقیزلیغا، درد ایچره نه دیر؟
شنلیک ایجاد ائدهرک ، نالهسی پنهان آنادیـر
لالهدیر سانکی آل اوز سینهسی داغدیــر دردّن
گول یاناقدیرسا اوزی ، قلبی تیلیت قان آنادیر
ائــولادیـن بـسـلهیهرک بـاغ صمـیمـیّتده
گـؤرمهین بـهـرهی ائولاد اولو باغبان آنادیر
بو طبیعت باغیـنیـن گـوللرینین لاپ گـؤزهلی
خوش عطیرخوش قوخولو گولّلری آلوان آنادیر
سارسیماز، عـشقـی دنیز، سئوگیسی دریا صـدفی
غملره غـرق ا ولاراق سئوگییه سکان آنادیر
چون بئجرتمیشدی آنام اُودلو قوجاغیندا منی
دئـیـهرم حاخلی مـنه آذربایجان آنادیر
ائدهرم جانیمی قوربـان، اؤپـهرم تـوپـراغینی
قویمارام کژ باخا کیمـسه او منه جان آنادیر
اُودلو یوردوم اولو تویراق منایسه “دادبر”م
داد چکـیب سؤیلهییرم عالمه سولطا ن آنادیر
۲۷/۹/۱۳۷۱


text:
دئییلنه گؤره، خانیم، ترابزون تکورو بیلر بیی اولان قازان
خانا بیر شاهین گؤندرمیشدی. بیر گئجه یئییب-ایچیب اوتورارکن شاهینچیباشییا
دئییر: «ایه، صاباح شاهینلری گؤتور، خلوتجه اووا چؽخاق!»
سحر ائرکن آتلارا مینیب، اوو یئرینه گئتدیلر. بیر سۆرو قاز گؤردولر.
قازان شاهینی بوراخدی، قازلاری اوولایا بیلمهدی. شاهین اوچوب گؤیه قالخدی.
گؤزلهدیلر، شاهین تومانین قالاسینا ائندی. قازان چوخ پرت اولدو. شاهینین
آردینجا دۆشدو، دره-تپه آشدی. کافیر ائلینه گلدی. گئدرکن قازانین
گؤزونو یوخو توتدو. بیلر دئدیلر: «آی خان، قاییداق!». قازان دئدی: «بیر
آز دا ایرلی گئدک!». باخدی، بیر قالا گؤردو. دئدی: «بیلر، گلین یاتاق!».
قازانی «کیچیک اؤلوم» توتدو، اویودو. اوغوز بیلری یئددی گۆن یاتاردی،
اونا گؤره ده یوخویا «کیچیک اؤلوم» دئییردیلر.
سن دئمه، او گۆن تومانین قالاسینین تکورو اووا چؽخیبمیش. جاسوس
گلیب دئییر: «بیر بؤلوک آتلی گلدی، بیلری یاتدی، یوخویا گئتدی». تکور
آدام گؤندردی کی، کیم اولدوغونو بیلین!
گلنلر بیلدی کی، بونلار اوغوزلارداندیر. گلیب تکوره خبر وئردیلر.
تکور دا درهال قوشونو یؽغدی، بونلارین اۆزرینه گلدی. قازانین بیلری
باخیب گؤردولر کی، دۆشمن گلیر، دئدیلر: «قازانی قویوب گئتسک،ائوینده
بیزی قؽرارلار. یاخشیسی بودور کی، بورادا قؽریلاق!». کافیری قارشیلادیلار،
دؤیوشدولر. قازانین ایگیرمی بئش بیینی هلاک ائتدیلر. قازانین اۆستونه
دۆشدولر. یاتدیغی یئرده توتدولار. ال-آیاغینی برک باغلادیلار، بیر آرابایا
قویوب، اؤرکنله مؤحکم ساریدیلار. آرابانی چکیب، یولا دۆشدولر.
گئدرکن آرابا قؽجیرتیسیندان قازان اویاندی، گرنشدی، قوللارینداکی
اؤرکنی تامام قؽردی. آرابانین اۆستونده اوتوردو. الینی الینه چالیب، قاهقاهلا
گۆلدو. کافیرلر دئدیلر: «نه گۆلورسن؟» قازان دئدی: «آی کافیرلر،
بو آرابانی بئشییم ساندیم. سیزی یامری-یومرو دایم ساندیم».
قازانی بو جۆر گتیردیلر. تومانین قالاسیندا بیر قویویا آتدیلار.
قویونون آغزینا بیر دییرمان داشی قویدولار. یئمک-ایچمیینی دییرمان
داشینین دئشییندن وئریردیلر.
بیر گۆن تکورون آروادی دئییر: «گئدیم، قازانی گؤروم، نئجه کیشیدیر
کی، بو قدر آداملارا ضربه وورورموش؟». آرواد گلیب زیندانچییا قاپینی
آچدیردی. چاغیریب دئییر: «قازان بی، حالین نئجهدیر؟ گۆزرانین یئر
آلتیندا خوشدور، یوخسا یئر اۆزونده؟ ایندی نه یئییرسن، نه ایچیرسن و نیه
مینیرسن؟». قازان دئییر: «اؤلولرینه خؤرک وئردیین واخت الله-
ریندن آلیرام. هم ده اؤلولرینیزین یورغاسینی مینیرم، تنبللرینی
یئدکلییرم».
تکورون آروادی دئییر: «قازان بی، سنی دینینه آند وئریرم، یئددی
یاشیندا بیر قؽزجیغازیم اؤلموشدور، رحم ائیله، اونا مینمه!».
قازان دئییر: «اؤلولرینیزین آراسیندا اوندان یورغاسی یوخدور، ائله اونا
مینیرم!». آرواد دئییر: «وای، سنین الیندن نه یئر اۆزونده دیریمیز، نه
ده یئر آلتیندا اؤلوموز خلاص اولورموش!». گلدی، تکوره دئدی: «رحم ائیله،
او یاد اوغلونو قویودان چؽخار. یئر آلتیندا قؽزجیغازیمی مینیرمیش؛ قؽزجیغازین
بئلینی اۆزر. قالان اؤلولریمیزی بیر یئره یؽغیب، اونلار اۆچون وئردییمیز
خؤریی-یئمیی اللریندن چکیب آلیر، یئییرمیش. اونون الیندن نه اؤلوموز،
نه دیریمیز خلاص اولورموش! دینین عشقینه، او کیشینی قویودان چؽخار».
تکور بیلرینی توپلادی. دئییر: «گلین قازانی قویودان چؽخارین،
بیزی تعریفلهسین، اوغوز ائلینی پیسلهسین. بوندان سونرا شرط قویسون کی، بیزیم
ائلیمیزه دۆشمنچیلییه گلمهیهجک».
گئتدیلر، قازانی قویودان چؽخاریب گتیردیلر. دئدیلر: «آند ایچ کی،
بیزیم ائلیمیزه دۆشمنچیلییه گلمیجکسن. هم ده بیزی تعریفله، اوغوز
ائلینی خجیل ائله، اوجوز توت؛ سنی بوراخاق، چؽخ گئت!». قازان دئییر: «واللاه،
بیللاه، دوغرو یولو گؤرورکن ایری یولدان گلمرم!». دئدیلر: «واللاه،
قازان یاخشی آند ایچدی». «ایندی، قازان بی، دی، بیزی تعریفله!» – دئدیلر.
قازان دئییر: «من یئر اۆستونده آدام تریفلمرم. بیر آدام گتیرین،
مینیم، سیزی تریفلییم». گئتدیلر، کافیرلردن بیر کیشینی گتیردیلر. «بیر
یهر، بیر یۆین»، – دئدی، گتیردیلر. قازان، کافیرین بئلینه یهر سالدی،
آغزینا یۆین ووردو. «قولانینی» چکدی، سؽچراییب بئلینه میندی. دیزلرینی
اونون دیزلرینه ووردو. قابیرغاسینی قارنینا یاپیشدیردی. یۆینینی چکدی،
آغزینی آییردی، کافیری اؤلدوردو. اییلیب اۆزرینده اوتوردو. دئییر: «آی کافیرلر،
قوپوزومو گتیرین، سیزی تریفلییم!».
گئتدیلر، قوپوزو گتیردیلر. قازان قوپوزو الینه آلیب بورادا
سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلاییب دئمیشدیر:
اون مین دۆشمن گؤردومسه، «اویونوم» دئدیم.
ایگیرمی مین دۆشمن گؤردومسه، قاچمادیم.
اوتوز مین دۆشمن گؤردومسه، اوت سایدیم.
قؽرخ مین دۆشمن گؤردومسه، قؽیا باخدیم.
اللی مین دۆشمن گؤردومسه، ال وئرمدیم.
آلتمیش مین دۆشمن گؤردومسه، دیندیرمدیم.
سکسن مین دۆشمن گؤردومسه، سکسنمدیم.
دوخسان مین دۆشمن گؤردومسه، سیلاهلانمادیم.
یۆز مین دۆشمن گؤردومسه، اۆز دؤندرمدیم.
اۆزو دؤنمز، کۆتلشمین قؽلینجیمی اله آلدیم.
محمدین دینی عشقینه قؽلینج چالدیم.
هۆندور یئرده یومرو باشی توپ تک کسدیم.
اوندا بئله «ارم، بیم» دئیه اؤیونمدیم.
چوخ اؤیونن کیشیلرده بیر کیشیلیک گؤرمدیم!
الینه دۆشموش ایکن ائی کافیر، اؤلدور منی،
بؤیوک قؽلینجینی سال بوینوما، کس باشیمی،
قؽلینجیندان قورخان دئییلم!
اؤز اصلیمه، اؤز کؤکومه خاین چؽخان دئییلم!
بیر سوی دا سویلاییب دئمیشدیر:
یۆکسک-یۆکسک بؤیوک داغدان داش یووارلانسا،
اؤز دیزینی – اویلوغونو قارشیسینا توتان منم.
فیرونون سۆتونو تک یئرده یۆکلر قالانسا،
او تایلاری دیزی ایله توتوب دوران قازان منم.
بؤیوک-بؤیوک بیلرین اوغلانلاری دالاشاندا
قامچی آلتینا سالیب دؤین-ووران قازان منم.
اوجا داغدا دولو یاغسا، قارا-قاتی دومان دورسا،
قاراجیق آتین قولاقلاری چووغونلوقدا گؤرونمهسه،
بلدچیسیز قورخو چکن ایگیدلر ده یول یانیلسا،
بلدچیسیز یول تانییان، یول باجاران قازان منم.
یئددی باشلی اژداهایا راست گلیب یئتیشدیم.
هئیبتیندن، قورخوسوندان بو سول گؤزوم یاشاردی.
«هئی گؤزوم؟ بیر ایلاندا نه وار بئله، قورخدون!» – دئدیم.
من اوندا دا «ارم، بیم» دئیه اؤیونمدیم،
چوخ اؤیونن کیشیلرده بیر کیشیلیک گؤرمدیم.
الینه دۆشموش ایکن، آی کافیر، اؤلدور منی،
چک قؽلینجی، کس باشیمی، من کی قورخان دئییلم!
اؤز اصلیمه، اؤز کؤکومه خاین چؽخان دئییلم!
اوغوزون ایگیدلری دورا-دورا من سنین
شرفینه، شنینه تعریف یاخان دئییلم!
قازان بورادا بیر داها سویلامیشدیر:
قایالیقدا سالینمیشدیر کافیرین بیر شهری،
اممانین سولاریندا یویونور ساحللری.
ساغا-سولا چؽرپینیب باش وورور اۆزگوچولر،
سو دیبینده فؽرلانیب دؤنوردو دنیزچیلر.
«تانری منم!» دئییرلر سو دیبینده آزغینلار.
دۆزو قویوب، ترسینی سؤیلییر قؽز-گلینلر.
قؽزیل آشیق اوینادیر سانجیدانین بیلری؛
آلتی دفعه اوغوزلار گئتدی، آلا بیلمهدی.
آلتی نفر ایگیدله اورا من قازان گئتدیم.
آلتی گۆنده قالانی من آلدیم، مغلوب ائتدیم.
کیلسهسینی یؽخاراق، یئرینده مسجید تیکدیم،
دعا-ناماز اوخوتدوم.
قؽزینی-گلینینی آغ کؤکسومده اویناتدیم،
بیلرینی قول ائتدیم.
من اوندا دا «ارم، بیم» دئیه اؤیونمدیم!
چوخ اؤیونن کیشیلرده بیر کیشیلیک گؤرمدیم!
الینه کئچمیش ایکن، ائی کافیر، اؤلدور منی،
چال قؽلینجی، کس باشیمی، من کی، قورخان دئییلم!
اؤز اصلیمه، اؤز کؤکومه خاین چؽخان دئییلم!
قازان یئنه سویلاییب دئمیشدیر:
داغدا-داشدا قاباغیمدان چوخ قاچیبدیر،
ائی کافیر، آتان سنین.
اویناتمیشام قاباغیمدا، چوخ فؽرلانیب
قؽز-گلینین...
آغجا قالا سۆرمهلیده آت اویناتدیم.
آتلا هارون ائلینه چاپدیم، چاتدیم.
آغ حاصارین قالاسینین بۆرجونو یؽخدیم.
آغ گۆموش گتیردیلر، «هئچدیر، پوچدور» سؤیلدیم.
قؽزیل-آلتون گتیردیلر، عادیجه «میسدیر» دئدیم.
آلا گؤزلو قؽز-گلینی گتیردیلر، آلدانمادیم.
کیلسهسینی یؽخیب اوردا مسجید تیکدیم،
قؽزیلینی-گۆموشونو تالان ائتدیم.
اوندا دا من «ارم، بیم» دئیه اؤیونمدیم.
چوخ اؤیونن کیشیلرده بیر کیشیلیک گؤرمدیم!
الینه دۆشموش ایکن، ائی کافیر، اؤلدور منی،
اؤز اصلیمه، کؤکومه خاین چؽخان دئییلم!
شرفینه، شنینه تعریف یاخان دئییلم!
قازان بی بورادا بیر داها سویلاییب دئمیشدیر:
آغ قایانین قاپلانینین ائرکیینده بیر کؤکوم وار،
اورتاج قؽردا سیزین کئییک سۆرونوزو راحت قویماز.
آغ سازین آسلانیندان بیر کؤکوم وار،
آلا قاز تک اوتلاماغا دۆزلرینده بیر آت قویماز.
قورخو بیلمز قورد بالاسی ائرکییندن بیر کؤکوم وار.
قورخوسوندان چوبانلارین قویونلاری اوتارامماز.
آغ سونقور قوشونون ائرکیی تک بیر کؤکوم وار،
قورخوسوندان آلا اؤردک، قارا قازین سویا قونماز.
اوروز آدلی اوغول وئردیم قالین اوغوز ائلینه،
بیر قارداشیم وار کی منیم، آدی ایگید قاراگونه،
خبر توتوب، قولونداکی شاهینینی ساغ قویمازلار!
الینه دۆشموش ایکن، ائی کافیر، اؤلدور منی!
من کی، سنین قؽلینجیندان قورخان دئییلم!
اؤز اصلیمه، اؤز کؤکومه خاین چؽخان دئییلم!
بیر داها سویلاییب دئمیشدیر:
ایت کیمی مؽریلدایان
چرکز دونوزلوسان سن.
کیچیک دونوز شۆلنین،
توربا سامان دؤشیین،
یاریم کرپیج یاسدیغین،
یونما آغاج تانریندیر،
منیم کؤپییم کافیر!
اوغوزلار دورا-دورا،
سنی تریفلمرم!
سونرا اؤلدورجکسن،
ایندیجه اؤلدور منی.
اونسوز دا من اؤلومدن،
قاندان قورخان دئییلم!
الله قویسا، ساغ قالسام،
من سنی اؤلدوررم!
کافیرلر دئدی: «بو بیزی تریفلمهدی. گلین، بونو اؤلدورک!». کافیر
بیلری یؽغیشیب گلدیلر. یئنه دئدیلر: «بونون اوغلو وار، قارداشی وار،
بونو اؤلدورمک اولماز». گتیریب دونوز دامینا سالدیلار.
آت آیاغی ایتی، اوزان دیلی چئویک اولور. قازانین اؤلدویونو-قالدیغینی هئچ
کیم بیلمهدی...
سن دئمه، خانیم، قازانین کیچیک بیر اوغلو وارمیش؛ بؤیویوب بیر ایگید
اولدو. بیر گۆن آتا مینیب دیوانا گلیرکن بیر کیشی دئییر: «مگر سن
قازان خانین اوغلو دئییلسن؟». اوروز هیرسلنیب دئییر: «آی یاراماز، منیم
آتام باییندیر خان دئییلدیرمی؟». دئییر: «یوخ، او، آنانین آتاسیدیر،
سنین باباندیر». اوروز: «ایه، بس منیم آتام اؤلودور، یا دیری؟» – دئیه
سوروشور. دئییر: «دیریدیر، تومانین قالاسیندا دوستاقدیر». بئله دئینده
اوغلان اوتانمیش حالدا آتینی قایتاریب گئری دؤندو، آناسینین یانینا گلدی.
بورادا آناسینا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
آی آنا، من خان اوغلو دئییلممیش،
قازان خانین اوغلویاممیش...
بونو منه نیه اول دئمیردین؟
آنا حاقی – تانری حاقی اولماسایدی،
قارا پولاد ایتی قؽلینجی چکردیم،
قفیلجهدن گؤزل باشینی کسردیم،
آل قانینی یئر اۆزونه تؤکردیم!
آناسی آغلاییب دئییر: «اوغول، آتان ساغدیر، اما سؤیلمهیه قورخوردوم،
کافیر ائلینه گئدسن، اؤزونو ووردوروب هلاک اولاسان. جانیم اوغول، اونا
گؤره سنه دئمیردیم؛ آنجاق امین اۆچون آدام سال، گلسین، گؤرک، نه دئییر».
آدام گؤندردی، عمیسینی چاغیرتدیردی؛ او دا گلدی. اوروز دئییر: «من
آتامین دوستاق اولدوغو قالایا گئدیرم». بیرلیکده دانیشدیلار. بۆتون
بیلره خبر چاتدی: «اوروز آتاسی اۆچون گئدیر، یاراقلانیب گلین!».
قوشون توپلانیب گلدی. ایگید اوروز قوردوغو چادیرلاری آچدیردی، سلاح
یۆکلرینی هازیرلاتدیردی. قاراگونه قوشونون باشچیسی اولدو. بورولاری گؤیه
اوجالدیب کؤچدولر. یولا دۆشدولر.
یول اۆزرینده کافیرین آیا سوفیا آدلی کیلسهسی واردی. کئشیشلر قورویور،
نظارت ائدیردیلر. چوخ کئچیلمز-آلینماز کیلسه ایدی. آتدان دۆشوب تاجیر
دونو گئییندیلر. تاجیر قیافهسینده قاتیر-دوهلرینی چکیب گلدیلر.
کافیرلر گؤردولر کی، گلنلر تاجیره بنزمیر، قاچیب قالایا گیردیلر،
قاپیلارینی باغلادیلار. بۆرجه چؽخیب «کیملرسیز؟» – دئدیلر. بونلار:
«تاجیرلریک» – دئدیلر. کافیرلر «یالان سؤیلییرسیز» – دئیه داشا توتدولار.
اوروز آتدان دۆشوب دئییر: «آتامین قؽزیل قدحیندن شراب ایچن،
منی سئون کیمدیرسه، آتدان دۆشسون! بونلارین قاپیسینا بیر-بیر گۆرز ووراق!».
اون آلتی ایگید سؽچراییب آتدان دۆشدو. قالخان توتدولار. گۆرزلرینی چیینلرینه
سالدیلار. قاپییا گلدیلر، بیر-بیر گۆرز ووروب قاپینی سؽندیردیلار،
ایچری گیردیلر. کافیرلرین هامیسینی قؽردیلار، بیر نفری ساغ قویمادیلار
کی، گئدیب اؤزونونکولره خبر وئرسین. مالینی تالان ائتدیلر. اؤز
قوشونلارینین اۆزرینه قاییتدیلار.
کافیرلرین بیر مالوتارانی واردی. گؤردو کی، قالانی آلدیلار. قاچیب
تکورون یانینا گئتدی، آیا سویفانین آلیندیغینی خبر وئردی: «نه اوتورورسوز،
اۆزرینیزه دۆشمن گلیب، باشینیزا چاره ائلیین!» -دئدی.
تکور، بیلری بیر یئره یؽغدی. «بونلارلا نئیلیک؟»- دئدی. بیلر
دئدیلر: «بونون یولو اودور کی، قازانی اونلارین قاباغینا چؽخاراق». بو
فیکری بیندیلر. گئدیب قازانی چؽخارتدیلار، تکورون قاباغینا گتیردیلر.
تکور دئدی: «قازان بی، اۆستوموزه دۆشمن گلیب. بیزی بو دۆشمندن
قوروسان، سنی بوراخاریق. هم ده خراج وئرمهیه راضی اولاریق. آنجاق سن
ده آند ایچ کی، بیزیم بو ائلیمیزه دۆشمنچیلیکله گلمیجکسن». قازان
دئییر: «واللاه، بیللاه دوغرو یولو گؤره-گؤره ایری یوللا گلمرم!».
کافیرلر «قازان یاخشی آند ایچدی»، – دئیه سئویندیلر. تکور قوشونون
سئچمه دستهلرینی یؽغیب میدانا گلدی. چادیر قوردوردو. کافیرین قوشونو
قازانین اطرافینا یؽغیلدی. قازانا گئییم-کئجی گتیردیلر؛ قؽلینج، سۆنگو
و سایر دؤیوش سلاحلاری ایله اونو یاراقلاندیردیلار.
بو زامان اوغوز ایگیدلری آلای-آلای گلدی، گومبور-گومبور تبیللر،
ناغارالار چالیندی.
قازان گؤردو کی، بیر آغ-بوز آتلی، آغ بایراقلی، دمیر دونلو بی اوغوز
قوشونونون اؤنونده گلدی. چادیرینی قوردوردو. آلای باغلاییب دوردو.
اونون آردینجا قاراگونه گلدی، او دا اؤز دستهسینی دۆزوب دوردو. ائله بو
زامان قازان آتینی میدانا سۆروب، اؤزونه تای دؤیوشچو ایستهدی.
بوز آتلی بئیرک آت چاپیب میدانا گیردی. قازان بورادا سویلامیش،
گؤرک، خانیم، نه سویلاییب، دئمیشدیر:
یئریندن قالخاراق دوران ایگید، نه ایگیدسن؟
اینینه بی دمیر دونو گئین ایگید، نه ایگیدسن؟
آدین ندیر، ایگید، سؤیله منه!
بئیرک بورادا سویلاییب دئمیشدیر:
آیا، کافیر، سن منی تانیمیرسانمی؟
پاراسارین بایبورد حاصاریندان سؽچراییب اوچان،
آداخلیسینی آیریسی آلیرکن توتوب آلان
بایبؤره خان اوغلو بامسی بئیرک دئییرلر منه،
بری گل، آی کافیر، دؤیوشک!
قازان بورادا بیر داها سویلاییب دئییر:
ایگید، قوشونون اؤنونده آغ بایراقلی آلای دوردو،
باشچی دۆزوب دستهسینی، چادیرینی اؤنده قوردو.
آغ-بوز آتا مینن ایگید نه ایگیددیر، کیملردندیر؟
آند وئریرم اؤز باشینا، ایگید بونو سؤیله منه!
بئیرک دئییر: «آی کافیر، کیملردن اولاجاق، بییمیز قازانین اوغلودور!».
قازان اۆریینده دئدی: «اللها شۆکور، منیم اوغلانجیغیم بؤیوک
ایگید اولوب».
بئیرک: «آی کافیر، نه اونو-بونو سوروشورسان مندن؟»- دئدی. قازانین
اۆزرینه آت سۆردو. قانادلی گۆرزونو قالدیریب قازانی ووردو. قازان
اؤزونو تانیتدیرمادی، قارمالاییب بئیریین بیلییندن توتدو، دارتیب دینیینی
الیندن آلدی. بئیریین انسهسینه بیر دینک ضربهسی ووردو.
بئیرک آتین بوینونو قوجاقلاییب، گئری قاییتدی. قازان دئدی: «ائی بئیرک،
گئت، بیینه دئ گلسین!».
بونو گؤردو، ایلک قوجا اوغلو دؤنبیلمز تۆلکووران میدانا
گیردی. قازان بورادا سویلاییب دئییر:
صبح تئزدن اؤز یئریندن دوران ایگید، نه ایگیدسن؟
بدوی آتینی اویناداراق گلن ایگید، نه ایگیدسن؟
ایگیدین ایگیددن آد گیزلتمهسی عیبدیر،
آدین ندیر، ایگید، سؤیله منه!
تۆلکووران دئییر:
آی کافیر، منیم آدیمی بیلمیرسنمی؟
اؤز آدینا خور باخیب ائلدن چؽخان،
اللی یئددی قالانین کیلیدینی آلان
ایلک قوجا اوغلو دؤنبیلمز تۆلکووران
منه دئییرلر!
او، سۆنگوسونو الینه آلیب، آتینی ایرلی سۆردو. «قازانا سانجیم»، – دئیه
فیکیرلشدی، آنجاق سانجا بیلمهدی، یان کئچدی. قازان آتلا ایرلی جومدو.
سۆنگوسونو چکیب الیندن آلدی، تپهسینه ووردو. سۆنگو پارا-پارا اولوب
اووولدو. دئدی: «ایه، ابله اوغلو، بیینه دئ گلسین!». او دا قاییتدی.
قازان یئنه ایگید ایستهدی. دؤزن اوغلو آلپ رۆستم آت سۆروب میدانا
گیردی. قازان بورادا یئنه دئدی:
قالخاراق یئریندن دوروب گلن،
گؤزل قازلیق آتینی مینن،
نه ایگیدسن، آدین ندیر، دئ منه!
آلپ رۆستم دئییر:
قالخیب یئریندن دوران-گلن،
ایکی قارداش اوشاغینی
اؤلدوروب زلیل گزن،
دؤزن اوغلو آلپ رۆستم منه دئیرلر!
او دا قازانا هۆجوم ائتدی. «مغلوب ائدیم» دئدی، ائده بیلمهدی. قازان
بی بونا دا بیر ضربه ووردو. دئدی: «آی یاراماز، گئت، بیینه دئ،
گلسین!».
او دا دؤندو. قازان یئنی ایگید ایستهدی. اوروزون آتینین یۆینینی
عمیسی قاراگونه توتموشدو. اوروز یۆینی چکیب بیر آندا الیندن آلدی،
قؽلینج چکیب، آتاسینین اۆزرینه آت سالدی. دورماییب چینینه قؽلینج ائندیردی.
قؽلینج قازانین گئییمینی کسیب، چینینه دؤرد بارماغادک یارا ووردو.
آل قانی شورولداییب قوینونا آخدی.
اوروز یئنه دؤندو کی، بیر ده وورسون، قازان بورادا چاغیریب اوغلونا
سویلادی، گؤرک، خانیم، نه سویلادی:
اوجا داغیمین زیروهسی، قۆرورو اوغول!
قارانلیق چؤکموش گؤزلریمین
ایشیغی، نورو اوغول!
ایگیدیم اوروز، آسلانیم اوروز،
آغ ساققاللی آتانا قؽیما، اوغول!
اوروزون دامارلارینداکی قان شفقتله قاینادی. قارا قؽیما گؤزلری
قان-یاشلا دولدو. آتدان یئره دۆشوب، آتاسینین الینی اؤپدو. قازان آتدان
ائندیریلدی. او، اوغلونون بوینونو اؤپدو. بیلر قازانلا اوغلونون یانینا آت
سۆروب، اونلاری چئورهیه آلدیلار. هامی آتدان دۆشوب، قازانین الینی اؤپدو.
هۆجوم ائدیب کافیرلرین اۆستونه آت سالدیلار، قؽلینج چالدیلار. درلردتپهلرده
کافیرلره قؽرغین دۆشدو. قالانی آلدیلار. کیلسنی یؽخیب، مسجید
تیکدیلر. اوروز قانلی کافیر الیندن آتاسینی خلاص ائتدی.
قالین اوغوز ائلینه گلیب چؽخدیلار. اوروز آغجا اۆزلو آناسینا موشتولوقچو
گؤندردی. قازا بنزر قؽز-گلین قازانین قارشیسینا گلیب، الینی
اؤپدولر، آیاغینا دۆشدولر.
قازان گؤزل چمنلیکده چادیرلار-اوتاقلار قوردوردو. یئددی گۆن
یئددی گئجه توی-دۆیون ائتدیلر، یئمک-ایچمک اولدو.
ددهم قورقود گلدی، قوپوز چالدی. ایگید دؤیوشچولرین باشینا نه
گلدیینی سؤیلهدی:
هانی او تعریفلی بی ایگیدلر،
دۆنیا منیمدیر دئینلر؟
اجل گلدی، یئر گیزلتدی،
فانی دۆنیا کیمه قالدی؟
گلیملی-گئدیملی دۆنیا!
سون اوجو اؤلوملو دۆنیا!
اؤلوم گلدیکده سنی تمیز ایماندان آییرماسین!
الله سنی نامرده مؤحتاج ائتمهسین!
بئش کلمه دعا ائتدیک، قبول اولونسون!
«آمین! آمین!» دئینلرین اۆزونو گؤرسن!
گۆناهینیزی آدی گؤزل محمد مۆستافایا
باغیشلاسین، خانیم، هئی!


text:
ائل اوبا – سعد اوغلو امام حسینین اصحابینا دوغرو بیر اوخ آتارکه ن ، امیرین یانیندا ایلک اوخ آتان کیشینین من اولدوغوما شاهادلیغ ایدین دئدی .
داها صونرا سعد اوغلونون اوردوسو امامین اوردوسونا اوخ یاغدیرماغا باشلادی و امامین اصحابیندان اوخلانمایان بیر کیمسه قالمادی . بو صیرادا امام علیه السلام بویوردو :
« الله سیزه رحمت ایتسین قالقین بوقاچیلماز ئولومه دوغرو ، شبهه سیز بو اوخلار صاواش الچیسیدیر بیزه . »
امامین اصحابی سعد اوغلو اوردوسونا قارشیلیغ ویرمه غ ایچین هپسی بیرلیغده هجوم ایتدی … آرتیق چتین بیر صاواش باشلادی بو صاواش بیر ساعتده ن صونرا سون ویردی.
توز توپراغلار یاتیشاندان صونرا امامین اصحابیندان اللی کیشینین شهید اولماغی گوروندو.
دوگوش – ایکی ایکی – دورت دورت باشلیری
امامین اصحابیندان قالانلار ، شهیدلرینین چوغالماسینی گورونجه ایکی – ایکی ، اوچ اوچ ، دورت – دورت عشق میدانینا انمه غه باشلادیلار.
بو صیرادا ( سیف بن الحارث و عموجاسی اوغلو مالک ) ایله میدانا اندیلر شهید اولونجایا کیمین ییگیتجه سینه صاواشتیلار.
داها صونرا ( عمربن خالد الصیداوی ) ایله اوچ کیشی ییرلرینده ن سیلکینیب سعد اوغلونون اوردوسونا هجوم ایتدیلر اولاردان بیر نچه نفری ئولدوردولر صونرادان سعد اوغلونون اوردوسوندان بیر نچه عسکر اولاری ساردی.
امام علیه السلام قارده شی عباسا اولارا یاردیم ایتمه غینی امر ایتدی.
عباس سا بیر آصلان گیبی کفر اوردوسونا هجوم ایده ر که ن اولاری قورتاردی … داها صونرا دوشمان بیرده اولارا یاقناشتی اولار ایسه دوشمان عسکرینین اونلارجاسینی ئولدوردولر صونرادان شهید اولدولار.


text:
برم پنتافلوئورید
برم پنتافلوئورید (اینگیلیسجه: Bromine pentafluoride, روسجا: ФTopид бpoMa(V)) بیر شیمیایی ماده. ساریٛ رنگلی و مایع حالتینده تاپیلار. برم پنتافلوئورید فلوئور بیلشیکلری و بروم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر. اریمه نوْقطهسی −61.30 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Bromine pentafluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده برم پنتافلوئورید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ساج (مطبخ)
ساج — چؤرک و یا یئمک بیشیرمک اوچون ایستیفاده اولونان معیشت اشیاسی.
تاریخی[دَییشدیر]
ساج قدیم تاریخه مالیکدیر. قدیم زامان لاردا کؤچری لر کؤچ ائدرکن گئتدیگی یئرلرده یئمک و چؤرک بیشیرمک مقصدیله ساجی دا اؤزلری ایله بیرگه آپاراردیلار.
آذربایجاندا هله قاز سوباسی و تاوا ایختیراع اولونمامیشدان اوّل چؤرک و یئمک بیشیرمک اوچون ساجلاردان ایستیفاده اولونوردو. آذربایجان اراضیسینده تاپیلمیش ان قدیم ساج نومونهسی میلادان اؤنجه 4. مینایللیگینه عاییددیر. 17. عصردن باشلایاراق گیل ساج داها مؤحکم و بؤیوک، حاضیردا ایستیفاده اولونان تؤکمه اوصولو ایله حاضیرلانمیش دمیر ساجلا عوض اولونموشدور.
بیچیمی[دَییشدیر]
بیر طرفی بیر قدر قاباریق - گونبز، دیگر طرفی ایسه چؤکک - اویوق اولان دَییرمی بیچیمدهدیر. قاباریق حیصه ساج اوستو، اویوق حیصه ایسه ساج ایچی آدلانیر.
ایشلنمهسی[دَییشدیر]
ساجین قاباریق طرفینده یوخا، چؤرک، کؤکه، قوتاب بیشیریلیر. اویوق اولان طرفینده ایسه موختلیف یئمکلر بیشیریلیر.
عادتاً یئمک حاضیرلاماق اوچون ساج یا اوجاغین، یا دا آغاج کؤمورونون اوزرینده قویولور.
ساج یئمکلرینین حاضیرلانماسی[دَییشدیر]
یئمک بیشیرمک اوچون اساساً دیامتری 33 سم اولان ساجلاردان ایستیفاده ائدیلیر. ساج ایچینده حاضیرلانمیش یئمکلر " ساجایچی " آدلانیر. ات، تویوق، بالیق و بو کیمی بوتون ارزاق نؤوعلرینین ساج ایچینده بیشیریلمهسی مومکوندور.
ان قدیم ساج یئمگی ساج قووورمادیر. ساج قووورما حاضیرلاماق اوچون اتین ان یاخشی حیصهسی و قویون قویروغو سوغانلا بیرلیکده ساج ایچینده یاغدا قوورولور.
ساجدا بیشیریلن یئمکلر ایستی حالدا سوفرهیه وئریلمهلیدیر. بونون اوچون ساج سوفرهیه "ساج آیاغی" دئییلن 3 دایاقلی آلتلیغین اوزرینده قویولور. ساج آیاغی اولمادیقدا ساجی سوفرهیه عادی قایدادا، آلتلیق اولمادان دا قویماق اولار.


text:
`رئیسی` نتیجهلر
حابارلار [27]
- رئیسی: آمریکا ایران-ی دورنوقسیزلاشدیرماق ایسلهیأر
- أردوُغان ایران ینگ یوُلباشچیلاری بیلن دوشوشدی
- أردوُغان رئیسی بیلن دوشوشدی
- أردوُغان ایراندا ساپاردا بوُلیار
- تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی رسمی ساپار بیلن تهران دا بوُلدی
- قطرینگ امیری ایرانا ساپار قورادی
- ایران ینگ جمهورباشلیغی تۆرکمنیستان ینگ تأزه سایلانان جمهورباشلیغینی قوتلادی
- رئیسی تلفن آرقالی أردوُغان بیلن گپله شدی
- ایران بیلن تۆرکیأنینگ جمهورباشلیقلاری تلفن آرقالی دوشوشدی
- رئیسی: روسیانینگ بازاریندا پاییمیزی یوُقارلاتماق ایسلهیأریس
- تۆرکمنیستان ینگ یوُلباشچیسی ایرانا ساپار قورار
- رئیسی تۆرکمنیستان ینگ دؤولت توُپارینی قابول اتدی
- أردوُغان بیلن رئیسی تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
- رئیسی: ۵ ییل آرادان سوُنگرا تۆرکمنیستان بیلن یانگاداندان قاتناشیق باشلاتدیق
- ایران ینگ جمهورباشلیغی، تۆرکمنیستان ینگ داشاری ایشلر وزیرینی قابول اتدی
- ایران: تۆرکمنیستان بیلن ایران طبیغی گاز مسئلهسینده ایلالاشدی
- أردوُغان اشرف غنی و رئیسی بیلن تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
- تۆرکیأنینگ مجلیسی نینگ باشلیغی رئیسی بیلن دوشوشدی
- مصطفی شنتوُپ تهران دا
- ایران: ابراهیم رئیسینینگ دؤوری باشلادی


text:
یوقنی کوزنتسوف (فوتبالیست)
یوقنی کوزنتسوف (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Yevgeni Kuznetsov (footballer, born 1961)) (دوْغوم:۳۰ اوت ۱۹۶۱ (۶۱ یاش) یاروسلاول) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یوقنی کوزنتسوف (فوتبالیست) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- شینیک یاروسلاول کولوبونون اویونچولاری
- ایسپارتاک مسکو کولوبونون اویونچولاری
- نورشوپینق کولوبونون اویونچولاری
- لوکوموتیو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- چونام دراقونز کولوبونون اویونچولاری
- اوستر کولوبونون اویونچولاری


text:
تورک آکتیویست اولدوز قاسمی گؤزآلتینا آلیندی
آزربایجانلی آکتیوییست اولدوز قاسمینین (تیر آیینین ایکیسی) گؤز آلتینا آلیندیغی بیلدیریلیر.
تبریز ساکینی اولدوز قاسمینین گؤزآلتینا آلینما گرهکجهسی و توتولدوغو یئر حاقیندا هر هانسی بیر بیلگی یوخدور.
بو آرادا، تبریزده داوام ائدن اعتراضلار سیراسیندا تورک آکتیویستلر صمد لادوندی و داود رحیمینین ده گؤزآلتینا آلیندیغی خبری وار.
اؤنجهکی گون، شاهین برزگر، امیر ستاری، وحید ابهری و مجتبی عبدلی کیمی بیر سیرا آکتیویستین ده گؤزآلتینا آلیندیغی و یا امنیتی مرکزلره چاغریلدیغی بیلدیریلمیشدی.
تبریزده داوام ائدن اعتراض گؤستریسی سیراسیندا بعضی یارالانانلارین اولدوغو دا گلن خبرلر آراسیندا.


text:
حولوصی آکار: "تورک سلاحلی قوهلری لیبیا-دا یاد قوه دئییل"
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار تورک سلاحلی قوهلرینین لیبیا-دا خاریجی قوه اولمادیغینی بیلدیریب.
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار تورک سلاحلی قوهلرینین لیبیا-دا خاریجی قوه اولمادیغینی بیلدیریب.
حولوصی آکار لیبیا-نین پایتاختی طرابلس-دا میللی بیرلیک حکومتینین باش ناظیری عبدالمهدی دیبیبه ایله گؤروشونده ایکی اؤلکه آراسینداکی علاقهلری دیرلندیریب.
تورکیه ایله لیبیا آراسیندا 2019-جو ایلده ایمضالانان آنلاشما سندینین اهمیتینه توخونان حولوصی آکار بو موقاویلهلرین ایکی اؤلکهنین دوستلوق، قارداشلیق، اورتاق تاریخ و دیرلرین تجسسومو اولدوغونو بیلدیریب.
لیبیا-دا زامان-زامان "تورکیه-نین خاریجی گوج" اولاراق گوندمه گتیریلدیگینی خاطیرلادان ناظیر آکار "تورک سلاحلی قوهلری بورادا قطعیت ایله یاد گوج دئییل. تورک سلاحلی قوهلرینین عنصرلاری لیبیا-دا دوست و قارداش بیر اؤلکهنین عنصرلاری کیمی میسیونونو داوام ائتدیریر"، -دئیه قئید ائدیب.
لیبیا-دا یاخین زاماندا باریش و امین-آمانلیغین تورکیه-نین ان بؤیوک آرزوسو اولدوغونو ایفاده ائدن حولوصی آکار باریش و ثابتلیک اوچون سئچکیلرین کئچیریلمهسینین واجیبلیگینه ده دقت چکیب.
ایلگیلیلی خبرلر
سؤزده سوروملو تروریست ضررسیزلشدیریلدی
اؤزونه باغلی عنصورلارلا بیرلیکده تخریبات ائیلملرینه قاتیلان تروریست، میت طرفیندن هدف لیستینه آلینمیشدی
میللی گوونلیک شوراسی توپلانتیسیندان سونرا بیلدیری یاییملاندی
"میللی گوونلیک شوراسی بیلدیریسینده، عملیاتلارین تک هدفینین ترور هؤرگوتلری اولدوغو، بؤلگهده هئچ بیر ترور هؤرگوتونون وارلیغینا و فعالیتینه ایجازه وئریلمهیهجگی وورغولاندی"
میت: داعش عضوو ۵ تروریست یاخالاندی
سوریهنین قوزئیینده ترور هؤرگوتو داعش منسوبو ۵ تروریست سلاح و تجهیزاتی ایله بیرلیکده اله گئچیریلدی


text:
`پاکیستان` نتیجهلر
خبرلر [13]
- پاکیستانلی ژورنالیست کنیادا اؤلدورولوب
- ۴۵۰۰ ایللیک دووارلارین بیر بؤلومو ییخیلدی
- پاکستان و امریکا حربی علاقه لرینی موذاکیره ائدیب
- پاکیستاندا زلزلهده اؤلو ساییسی 37
- پاکیستاندان اردوغانا تشککور
- پاکیستانلی موخالیفت لیدریندن تورکیه و چینه تشککور
- پاکیستاندا "جلال الدین رومی چاغیریر" آدلی کونفرانس دوزنلندی
- مالاتیا-دا 71 خاریجی اولکه وطنداشی یاخالاندی
- پرویز موشرّفین میللت وکیلی نامیزدلیگی مراجعتی رد ائدیلیب
- پاکیستاندا آرا سئچیمی شریفین خانیمی گولسوم نواز شریف قازاندی
- باش ناظیر آوقوستون 1-ده سئچهجک
- پاکیستاندا قاتارلار توققوشدو :11 اؤلو، 40 یارالی
- یونانیستاندا قاچقین لاری گیروو گؤتورن قروپلاشما ضررسیزلشدیریلدی


text:
«لیریکا» نادر الهینین شعرینده
حسین مصری
«لیریکا» آنلامی «لیر» سؤزوندن آلینیب، یونانجا سیملی موسیقی آلتی دئمکدیر. شرق ادبیاتیندا لیریک شعرلره رباعی شعرلرده دئییلیر.
لیریک شعر، دویغولارین جوشغون بیر دیل ایله آنلاتیلدیغی ادبی اثرلرینین عمومی آدی دیر. فردی دویغولارین ایچدن گلدییی کیمی جوشغولو، ائتکیلی بیر دیل ایله آنلاتیلماسینا دا لیریزم دئییلیر. لیریک شعرده توپلومسال موتلولوق، یادا فلاکتلردن دویولان سئوینج یا آجی دویغولار یادا عشق، آیریلیق، حسرت، اؤلوم آجیسی آنلاتیلیر. لیریک شعر دونیا ادبیاتیندا ان چوخ ایشلهنن و سئویلن شعرین بیر ژانریدیر.
تورک ادبیاتیندا اؤزللیکله آذربایجان ادبیاتیندا خالق شاعیرلرینین سویلهدییی شعرلرینین چوخو لیریکدیر.
لیریک شعرین ان اساس علامتی دویغو، هیجان، فیکیر و آرزولارین ایفادهسیدیر. لیریک اثرده معین بیر حادیثهدن دانیشیلمیر. بورادا حادیثهدن آلینان ائتکی و اونون نتیجهسیندن شاعیرین قلبینه یارانان حیسلر اؤز عکسینی تاپیر. لیریک شعرین اساس قهرمانی شاعیر اؤزودور. ادبیاتدا بونا «لیریک قهرمان» دئییلیر. لیریک اثرلر مضمونجا ایکی گروپا بؤلونور: محبت لیریکاسی و اجتماعی ـ سیاسی لیریکا. َ
یازیلی ادبیاتدا لیریک شعرین ژانرلاری اسکی زامانلاردان غزل، قصیده، رباعی، مخمس و چاغداش ادبیاتدا دؤردلوک، قوشما، گرایلی، سربست و آغ شعر قالیبینده ده یازیلیر. نادرین شعری مبالغه اولماسا دوغرودان دا «لیریکا» خزینهسیدیر.
سایین نادر «هوسیم وار نئیلیم » ردیفلی شعرینده، اجتماعی . محبت لیریکاسینی نه قدهر گؤزهل سؤزجوک و ترکیبلرله اوخوجونون گؤز اؤنونده جانلاندیریر.
بالتا «ادبیاتدا اؤلوم سیمگهسیدیر و او سؤزجوک هامی میللتلر آراسیندا نفرت دویولان بیر آنلام داشییر؛ بلکه ده بو آنلام یاشیل ـ یاشیل اورمانلاری و یا «ویکتور خارا » شیلی مبارزینین قوللارینی و یا میللی آذربایجان قهرمانی بابکین قوللارینی کسمهیینه گؤرهدیر. آمما نادر «بالتا»یا جان وئرهرک «بالتا»نی نه گؤزهل و صمیمی دیل ایله سسلهییر کی ائله بیل «بالتا» دا نادرین اورهک دؤیونتولرینی بیلیب و ذاتی خصلتینی اونوتمالی اولور. حال بو کی نادر اؤزوده بالتادان نفرتی وار و اؤزون بالتانین اؤنونده بیر «سالخیم سؤیود» اولاراق تانیتدیریر. بونو وورغولامالییام کی نادرین شعرینده بوتون طبیعتده اولان اشیا جان تاپیر و نادر ایله دانیشیرلار:
بالتا قارداش! بیر آز ال ساخلا یامان داشلانیرام
آخی سالخیم سؤیودَم، یاز هوسیم وار نئیلیم!؟
یا
آه! بالتا قورخوسو یاشاییر منده ده هله
یاتسام یوخو مئشهم قاریشیقدی، مئشه بئیی! صص ۴۸و۴۹ (بوقفسده اوچدو بلکه!)
و یا:
یایلیغیندان ال آتیب دَرمَهمیشم …. سئودیجهییم
ائللرین گوللو یازی، گوللو پایی وار منده”
و باشقا بیر لیریک شعرینده:
تزه باشا دوشوب، تزه دیسکینیب
یاشار قورتارمامیش اون بئش یاشینی
چاغداش عصریمیزین سئوگی و عشقینی او قدهر گؤزهل تصویره چکیبدیر کی هربیر اوخوجو، گنج و یا قوجا، یاشلی اولسادا، درین دویغویا دالاراق، گولومسهییر؛ آنجاق بو گولومسهنین ایچینده هیچقیریقلار و هؤنکورتولر ده یاشایا بیلیر. و بو شعر، سئوگی شعری اولماغینا باخمایاراق، سونوندا گؤزهل اجتماعی سونوچا ایشاره ائدهرک، اینسانلارین، حیاتیندا باش وئرهن اولایلاری دا خاطیرلادیر. «چال پاشیق دونیادی دونیامیز»
بیر کاغاذ آلاجاق بو گون بیر کاغاذ
قیزلار مدرسهدن چیخیرلار… بودور
او آلیب کاغاذی، باش قویوب قاچیر
خلوت بیر کوچهده حسرتین اودور
الی اسه-اسه کاغاذی آچیر…
… اوخویور:
آه جاواد…
سالام عزیزیم…
اوخویور اللری اورهیی اوشور
چالپاشیق دونیادی، دونیامیز بیزیم
بعضن ایکی کاغاذ دهییشیک دوشور
بوتون نادرالهینی تانییانلار بیلیرل رکی نادر هئچ زامان دردی، داغلار قدهر اولسا دا اوز – اوزه گلنده گؤرمهییبلر کی دردینی دیلینه گتیرسین. آلتمیشینجی ایللردن نادرله دوستلوق ائلهمک منه نصیب اولوبدور و بو کئچمیش اوتوز ایلده اولماییب کی بیر دفه ده نادرله اوز ـاوزه گلنده، توتغون گؤرونسون؛ آمما نادرین اورهیینده «آراز آغلاییر» و «ائللرین آغلار آلایی وار» و «داماریندا ائللرین سارایی وار»:
تورپاغام، ائللرین آغلار آلایی وار منده
گؤزو یاشلی آرازی، آرپا چایی وار منده
داماریمدا قان آغیر آددیم آتیر …. نئیلَهمَلی
ائللرین بلکه بوغولموش سارایی وار منده
رامیز روشن، آذربایجانین، دونیادا آدلیم شاعیری، نادرله تانیش اولاندان سونرا، نادرین شخصیتینی نه قدهر گؤزهل و اولدوغو کیمی وصف ائلهییر:
«اصلینه قالسا نادر اولان یئرده «درد» دئییلن شئی اؤز معناسینی ایتیریر. چونکو دوزلو و شیرین صؤحبتلریله نادر ان قارا قاباق آدامی دا گولدورمهیه قادیردی» ( پوئزیا ۵۲۵ جی قزئت )
دوغرودان دا نادر اولان یئرده درد، غم و کدر اولا بیلمز و نادرین حتی عادی دانیشیغی دا درین طنزله یوغرولور و قاراقاباق آدامی دا گولدورور. بورادا نادرین یاخین دوستو «دوکتور جهانی»نین گؤزهل جوملهسینی، نادرین بارهسینده اؤز اذنی ایله گتیرملییم: «نادر دوغرودان دا بیر فرشتهدیر» بونو ایللر اؤنجه، دوستلار آراسیندا، نادردن سؤز گئدیردی، سؤیلهمیشدی.
و یا بیر شعرینده آذربایجانین تانینمیش شاعیری مرحوم «عاصم اردبیلی»نین اوغلونون اؤلومو موناسبتنه، اوغول حسرت واؤزلمینی، شابونلاشمیش سؤزجوکلرله یوخ، بلکه ده یئنی ـ یئنی سؤزجوکلرله و سئوگی قاتقیسیلا جانلاندیریر:
قاییت قاییتمالی قیل و قالیم،آی آغرین آلیم
قاییت آ سؤگیلیم آه سؤدالیم آی آغرین آلیم
قاییت قاییت کی ائوی ائیوانی سیلیم سوپوروم
دوروم سماوارا دا اود سالیم آی آغرین آلیم
بولود بولود ایله، سنسیز قیزیل قان آغلامیشام
چیچکلی باغچا اولوب دسمالیم، آی آغرین آلیم
باهار باهار بزهنیرلر تازا گلین تازا بئی
پاییز پاییز پوزولور احوالیم آی آغرین آلیم
قالیب باشی، قانادی آلتدا نه ایچیر نه دینیر
یئتیملشیبدی خایال قارتالیم آی آغرین آلیم
نادرین شعرلرینده «لیریکا»دان سؤز آچیب، دانیشماق، مقالهلر اولا بیلر، آنجاق بورادا نادرین دؤنهلر سئوه ـ سئوه اوخودوغوم شعریندن بیر بندله سؤزومو سونا چاتدیریرام.
سن سوسوزسان، عطش منی اؤلدورور
بیر ایچیم سو اولدوم، ایچ منی قورتار
ساری سونبول کیمی حسرتده یاندیم
دولو دن ایستهدین بیچ منی قورتار
تبریز، تیرآیی ۱۳۹۸


text:
اویان نیوز: ایران پاکیستانلا همسرحد زونادا اؤلکهنین حربی-دنیز قوهلری اوچون نظرده توتولموش یئنی بازا قورماق نیتیندهدیر.
بو بارهده ایران مطبوعاتی خبر یاییب. ایرنا دؤلت اینفورماسییا آگئنتلیینین معلوماتینا گؤره، حربی-دنیز بازاسینین اومان کؤرفزی ساحلینده یئرلشهن پاسابندر شهری یاخینلیغیندا تیکینتیسی نظرده توتولور.
ایران دؤلت تلویزییاسینا دانیشان حربی-دنیز قوهلرینین کونتر-آدمیرال حبیب الله سییاری بیلدیریب کی، یئنی بازا ایرانین ماراقلارینین داها اعتبارلی قورونماسینا و بؤلگهدهکی گمیچیلییه نظارت مئخانیزمینین تکمیللشدیریلمهسینه ایمکانلار یاراداجاق.
تحلیلچیلرین قناعتینجه، ایرانین پلانلاری اؤلکهنین حربی-دنیز دونانماسینین فارس کؤرفزینین خاریجینده ده داها فعال رول اویناماسینا نایل اولماقدان عبارتدیر.
بی بی سی


text:
آزربایجانیمیز گینه ده زلزله دن کدرلی
تورک خالقی، باشین ساغ اولسون
آزربایجانیمیز گینه ده زلزله دن کدرلی
دونن آزربایجان گینه ده زلزله فلاکتینه معروض قالدی. بو فلاکت ده ایندیه دک گلن راپورلارا گؤره 6 انیسان جانین ایتیریب و یوزلرجه بو زلزله ده یارالانمیشدیرلار. میانا ایله سراب شهرلری چئوره سینده اولان شهر و کند لر، او جومله دن ترک و تورکمنچای شهرلری و اوونلیک، ایشله، بالسین، کیچیک و بؤیوک سوما، چاناق بولاق و ان چوخ دا ورنکش و ورزگان کندلری گئنیش واسیطه ده مادی خسارت لره آلمیشدیرلار. ایلکین راپورلارا گؤره آدین چکدیمیز شهر و کندلرده خالقین ائولری یخیلیب و یوزلرجه کند حئیوانلار، مال- داوارلار هلاک اولموشدرلار.
خبرلره گؤره، ایران دئولتینین یاردیمی زلزله ده زیان گؤرن و ائولری یخیلان اینسان لاری قیشین باشلانقیج عرفه سینده و آزربایجانین سویوخ هاوالارینده چادیرلاردا یئرلشدیریلمه لری دیققت چکیجی دیر. بو بؤلگه بیر نئچه ایل بوندان اول ده چوخ گئنیش بیر زلزله یه معروض قالمیشدیر. بونا باخمیاراق دئولتین زلزله بؤلگه لرینده و او جمله د آزربایجان دا بو فلاکتی اؤنله مک اوچون هئچ بیر ایش گؤرمه میش و هئچ بیر اؤنلم آلیجی بیر آلتدیم آلتمامیشدیر. باخمیاراق کی بو گونون مودئرن تکنولوژوسونا دایاناراق چوخ اوجوز واسیطه ایله زلزله یه قارشی ائولرین تیکیلمه سینه دئولت طرفیندن بیر تشبوث گؤستریلیردی.
گئچن یوز ایلیین تجربه سی و بیر یونیتار مرکزچی فارس دئولت چیلیی، پهلوی لری و اینده ده ایران ایسلام جمهوری سی، یونه تیم فورمالاریندا، میلیاردلار دولار ایرانین بودجه سینده اؤلکه نین ایچینده صرف ائتمه یه هئچ بیر چابا گؤستریلمه میشدیر. سون اون ایللرده ایران دئولتینین لبنان، عراق، سوریه، یمن و … یاتیردیغی سرمایه لر ایرانین ایچینده یاتیریردیسه، ایندی بلکه تورک خالقی زلزله قارشیسیندا بو قدر کدرلی اولمازایدی. بو دیققت سیزلیک و توتارسیزلیق غیرفارس خالق لارا و او جمله دن تورک خالقینا گلدیکده قات قات گئنیش دیر. بو حقیقتی فارس بؤلگه لری ایله غیرفارس بؤلگه لرین ایقتصادی یاتیریملاری جهتیندن قیاس ائدیرسک چوخ چارپیجی شکیلده گؤره بیله ریک.
بیز، آزربایجان دئموکراتیک بیرلییی،- بیرلیک ده بونا اینانیریق کی خالقیمیز اؤز موقدراتینا حاکیم اولمویانا قدر و بیر دئموکراتیک فئدرال سیستمیندن اؤز بؤلگه لرینده قرار وئریجی بیر دوروما گلمه ینجه، دوغال و یا سوسیال سیاسی فلاکت لر تورک خالقینین باشیندان آزالمییاجاقدیر. بو طلب و موباریزه نی دوام ائده رکن ، خالقیمیزین و آزربایجانین باشینا گلن زلزله فلاکتینی اوزونتو ایله قارشیلایب، خلاقیمیزا باشین ساغ اولسون دئییریک، و بو ساحه ده الیمیزدن گلن یاردیم لاردان اسیرگه مه یه جه ییک.
آزربایجان دئموکراتیک بیرلیی- بیرلیک
20191108


text:
`تورکیه-ایسرائیل ایش فورومو` نتیجهلر
خبرلر [5463]
- تورکیهنین صادراتی آرتدی
- اردوغان: تورکیه، یالان خبره ان چوخ معروض قالان اؤلکهلردن بیریدیر
- استوره: تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار
- اردوغان: تۆرکیه گوجلهنیر
- تورکیه اقتصادی بؤیومهیه داوام ائدیر
- ناتودان تورکیهیه دایانیشما مئساژی
- اردوغان: تورکیه، بوتون گؤزللیکلری اؤزونده توپلامیش بیر خزانهیه صاحب
- تورکیهنین اکتبر آیی صادراتیندا آرتیش
- چاووشاوغلو، بایراموولا تلفندا دانیشدی
- اوکراینالی ۳۴ کیمسهسیز اوشاق تورکیهیه گتیریلدی
- امریکا تورکیه-نین حیاتا کئچیردیگی عملیاتا موناسیبت بیلدیریب
- کوبا پرزیدنتی تورکیه-یه سفره گلیر
- تورکیهنین کۆلکدن الکتریک اۆرهتیمینده رکورد
- سرحدده ۶ تروریست یاخالاندی
- توبیاس بیلستروم: "تورکیه ترورا قارشی اؤزونو ساوونما حقوقونا مالیکدیر"
- تورکیه اندونزیا-یا باش ساغلیغی وئریب
- سوئدین آنکارا ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
- جمهور باشقانی اردوغان ایله پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- عرب اولکه لریندن تورکیه-یه تشککور
- تۆرکیه، بیرلشمیش میللتلرده اصلاحات ائدیلمهسینی ایستهییر
- تورک کنهشی مئدیا فورومو ایلک گونوندن گؤرونتولر
- کورهسللشمهنین بحرانی: ریسکلر و فرصتلر
- ایسرائیل وحشتی
- مسجدالاقصییا ائدیلن سالدیرینین آیرینتیلاری
- ییلدیریم: آمریکا پرزیدنتینین بئله بیر آچیقلاما وئرممهسی، قلوبال باریش باخیمیندان حیاتی اهمیته مالیکدیر
- ایسرائیل غزه مداخله لحظهسی
- نایک، ایسرائیلده ساتیلمایاجاق
- ایسرائیل پلیسی الاقصی مسجدینده عبادت ائدنلره سالدیردی
- ایسرائیل وحشیلیگی داون سیندروملو اوشاغا بئله آجیمادی
- آلتون: ترووا آتلارینا قارشی حاضیر اولمالیییق
- فیلیسطینلی اوشاق ایسرائیل ظولمونو رپ ایله آنلاتدی
- رونالدودان فیلیسطین-لیلره رمضان یاردیمی
- تورکیه خاریجی لرین گؤزو ایله
- تورکیه-ده 10 محتشم یئر
- عرب میللت وکیلی، پرزیدنت اردوغان و تورکیهیه تعریفلر یاغدیردی
- اوزایدان تورکیه
- تورکیه و دونیادا نئلر باش وئریب
- صاحبی ایله بیرلیکده اوچان ایت
- تورکیه-نین ایلک دنیز راکتی، آتماجا
- تورکیهنین عراق سرحدیندکی مانورو
- ایسرائیل زیندانینداکی ایسرا جابیسین درامی
- غزّه- اعتراض
- تورکیهنین گؤزللیکلری
- تورکیه-ده قیش
- تورکیه تحصیلین مرکزیدیر
- تورکیه-آذربایجان قارداشلیق آنیدی
- تورکیه اؤغرنیمین مرکزی
- تورکیهنین اتومبیلی
- تورکیه اوچون بریکس ایمکانی
- تورکیهنین اتومبیلی
- تورکیه گئچیلمز!
- تورکیهنین اتومبیلی
- تورکیهنین اتومبیلی "توگ"
- تورکیه-نین یئنی نوع کرونا ویروس اپیدمیاسینا قارشی گوجلو تدبیرلری
- تورکیه، آوروپانین ان گنج اؤلکهسی
- تورکیه 562-جی اویونونا چیخیر
- تورکیه آهلاتدا مالازگیرت ظفری جوشغوسو
- تورکیه جمهور باشقانی اردوعاندان دیپلوماسی ترافیگی
- تورکیه گؤیتورک 1 اویوسونو گؤیه فیرلاددی
- عفرین: تورکیه نین یانی باشینداکی ترور یوواسی


text:
اویان نیوز: آغ ائوین وئب صحیفهسینده آذربایجانلیلارین یاراتدیغی ایکی پتیشنینه باراک اوباما آدمینیستراسییاسی رسمی اولاراق جاواب وئریب.
پتیشنینلر بیری “داغلیق قاراباغ موناقیشسینه داها چوخ دقت یتیرین. آذربایجان اراضیسینین ۲۰ فایزی ارمنیستان اوردوسو طرفیندن ایشغال ائدیلیب” آدلانیر. ایکینجی پتیشن ایسه خوجالی قتلیامینی دقته چاتدیریر. بله کی، پتیشنه ایمضا آتان آذربایجانلیلار اوباما آدمینیستراسییاسینی خوجالی قتلیامی و اونون قوربانلارینی آنماغا، او جملهدن محاربه جینایتلرینی تانیماغا چاغیریب. فورال آیینین ۲۵-ده آغ ائو بو ایکی پتیشنه بیرگه جاواب وئریب. “آ ب ش-این داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین دینج یوللا حلینه دایر عهدهلیگی وار” آدلی بیاناتدا آغ ائو پتیشنینه ایشتیراکچیلارینا تشککورونو بیلدیریر: “پرزیدنتین رسمی بیاننامهسی وئریلمهیهجک، آمریکا بیرلشمیش ایشتاتلاری ارمنیستان لا آذربایجاندا آراسیندا باش وئرمیش محاربه زامانی حیاتینی دییشمیش فاجیوی اینسان ایتکیلرینه گؤره درین تأسف حیسسی کئچیریر. بو، بیزه بیر داها داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین حربی یوللا حل اولا بیلمجیینی خاطیرلادیر. موناقیشهنین یالنیز سوله یولو ایله داواملی حلی رئگیونا ثابتلیک، طرقی و امین-آمانلیق گتیره بیلر. مینسک قروپونون همسدری کیمی بیز طرفلرله بو ایستیقامتده ایشی داوام ائتدیرمهیه صادق قالیریق و بو گون و هر زامان بونو بیر داها خاطیرلاییریق.” ایکی پتیشنه عمومیلیکده ۲۵۰ مینه یاخین اینسان ایمضا آتیب. داغلیق قاراباغ و ایشغال اولونموش اراضیلره دایر پتیشنینه ۱۰۵،۶۸۶، خوجالییا دایر پتیشنینه ایسه ۱۲۶،۸۲۸ نفر ایشتیراک ائدیب. بو ایکی پتیشن ایله یاناشی آذربایجانلیلارین یاراتدیغی و ایمضا هدفینه چاتان دیگر پتیشن ایران آذربایجانلیلارینین ایراندا حاقلارینین تاپدانماسی ایله باغلی اولوب.
آمریکا سسی


text:
مارک اسمیت (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۶۰)
مارک اسمیت (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۶۰) (اینگیلیسجه: Mark Smith (footballer, born 1960)) (دوْغوم:۲۱ مارس ۱۹۶۰ (۶۲ یاش) شفیلد) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "مارک اسمیت". Barry Hugman's Footballers. Retrieved 9 March 2017.
- ^ "Mark Smith". www.adrianbullock.com. Retrieved 18 October 2016.
قارداش پروژهلرده مارک اسمیت (فوتبالیست، دوغوم ۱۹۶۰) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- شفیلد ونزدی کولوبونون اویونچولاری
- پلیموث آرقیل کولوبونون اویونچولاری
- بارنزلی کولوبونون اویونچولاری
- نوتس کانتی کولوبونون اویونچولاری
- پورت ویل کولوبونون اویونچولاری
- هادرزفیلد تاون کولوبونون اویونچولاری
- چسترفیلد کولوبونون اویونچولاری
- لینکولن سیتی کولوبونون اویونچولاری


text:
تقی رفعت
تقی رفعت تام آدیلا میرزا تقی خان رفعت (دوغوم: ۱۲۶۸ دوغوش تبریز - اؤلوم: ۱۲۹۹ دوغوش زومار آیینین 24)، آقا محمد تبریزینین اوْغلو، شاعیر، یازیچی، قادین حوقوقونون ساوونجوسو و دئوریمسل ژورنالیست. رفعت ایراندا یئنی شعرین تمل قویان ایلک شاعیردیر [۱][۲][۳][۴]. رفعت تورکجهده یاییلان آذرآبادگان و فارسجادا یاییلان تجدد و آزادیستان درگیلرینین مودورو و باش یازاری اولوبدور.[۵]
ایلکین تحصیلاتین باشا ووراندان سوْنرا، عالی تحصیلات آلماق اۆچون ایستانبول شهرینه گئتدی. درسین قورتاراندان سوْنرا، ترابوزاندا اوْلان ناصری مکتبینین مودورو سئچیلیدی. بیرینجی دونیا ساواشیندا، 1925 میلادی ایلینده، تیزاری روسیه ترابوزان شهرینی آلیر و رفعت تورکیهنی ترک ائتمک مجبوریتینده قالیر. تبریزه قاییدیر و فرانسهجه تدریس ائتمهگه باشلاییر. شئیخ محمد خیابانینین قیامیندا اونون یانیندا اولور و نهایت آذربایجان دموکرات نهضتینین قیامینین سرکوبوندان سوْنرا 31 یاشی اوْلان زامان قیزیل دیزده کندینده اوزون اولدورور و یا اولدورولور.[۲][۳]
یاشاییش[دَییشدیر]
میرزا تقی خان رفعت، آقا محمد تبریزینین اوْغلو، شاعیر و یازیچی و دئوریمسل ژورنالیست، 1268 دوغوش (1308 آیسل) ایلینده تبریز شهرینده دونیایا گلدی. ایلکین تحصیلاتین باشا ووراندان سوْنرا، عالی تحصیلات آلماق اۆچون ایستانبول شهرینه گئتدی. درسین قورتاراندان سوْنرا، ترابوزاندا اوْلان ناصری مکتبینین مودورو سئچیلیدی. بیرینجی دونیا ساواشیندا، 1925 میلادی ایلینده، تیزاری روسیه ترابوزان شهرینی آلیر و رفعت تورکیهنی ترک ائتمک مجبوریتینده قالیر. تبریزه قاییدیر و فرانسهجه تدریس ائتمهگه باشلاییر.
اورتا سویهده بوی، آریق، اویغون قیافه، ایری و قارا قاش-گؤز، درین و سحر ائدیجی باخیشی و قاچیمش رنگی وار ایدی.[۶][۷]
شئخ محمد خیابانی ایله امکداشلیق[دَییشدیر]
بو دورده شیخ محمد خیابانی و یولداشلاری، آذربایجان موختلیف نوقطهلریندن گلن 480 نفرلیک بیر اوستانی کونفرانسدان آذربایجان اوستانی کومیتهسینین اویهلرین سئچیب و آذربایجانین دموکرات حیزبین قوردولار.
خیابانینین سیاسی موباریزهسی ایرهلیهیَن زامان رفعت اونون یانینداایدی. او توپلومسال و سیاسی شعر سؤیلمک و یازی یازماق و دانیشیق آپارماقلا آذربایجانین دموکرات نهتینین ایرهلیلهمهسینده دَیَرلی ایشلر گؤروردو. اؤرنک اۆچون 1296-جی ایل، چیله آیینین ایکیسینده تجددودون بویوک و شوکتلی صحنینده، هاوانین سویوق اوْلان بیر زاماندا، 10 مین نفرده چوْخ آداما دانیشیق آپاردی.[۷]
اؤلوم[دَییشدیر]
آذربایجانین دموکرات نهضتی آرادان گئدندن سوْنرا تقی رفعت قیزیل دیزده کندینه گئدیب و گیزلندی و 1299-جو ایل، زومار آیینین 24-ده (1920 – 6 سئپتامبر) اوزون اؤلدوردو و یا اؤلدورولدو. هلهده هاردا دفن اولوندوغو بللی دئییل.[۷]
رفعتین یایدیغی درگیلر[دَییشدیر]
آذرآبادگان[دَییشدیر]
آذرآبادگان درگیسی عوثمانلیلارین آذربایجانا گلدیکلری زامان (1918م)، تبریز شهرینده، آذربایجان تورکجهسینده یاییلیردی. تقی رفعت بۇ درگینین باشیازاری [۸] و قارداشی محسن رفعت درگینین سوروملومودور ایدی[۹]. بۇ درگی مجدالسلطنه افشار اورومینین حیمایهسی آلتیندا یاییلیردی. دکتر علی اکبر پیشوا دا 1343 آیسل (1303 دوغوش - 1924 میلادی) ایلینده همین آدلا درگی یاییبدیر.[۱۰]
تجدود درگیسی[دَییشدیر]
رفعت شئیخ محمد خیابانی، فیوضات، عبدالله زاده و امیرخیزی امکداشلیق ایله تجدود درگیسین یاییردی. ایرانین ایچینده چیخان درگیلرده، تجددود درگیسی درگی یایماق قاورامی و میصداقین داشییان بیرینجی گوندهلیک ایدی.[۱۱] رفعت اینتیقادی مقالهلر یازماقلار اوز درین سیاسی و توپلومسال باخیشین گؤستریر و تهران اَیلهشن گوندهلیک یازارلارینا تجددود و آزادهلیک ایستهمک درسی وئریر.
آذربایجان دموکرات حیزبینین 6 آیلیق ایش اوسته اولماسی زامان ، خیابانی هر گون تجددودو صحنینده اودلو دانشیق آپاراردی و آذربایجانین دئوریمچیلری و آزادلیق سئونلرین ایستکلرین و مراملارین مردوما ایضاح ائدردی. "تورکجهده گئدن خیابانینین هرگونلوک دانیشیقلاری، قیسالدیلاراق تجددود درگیسینده یازیلیردی " کسروینین ایدیعاسینا گؤره رفعت اونون دانیشیقلارین فارسجایا چئورینده جوملهلرینهده بعضی دَییشیکلیکلر ائدیردی.[۷]
آزادیستان درگیسی[دَییشدیر]
آذربایجانین دموکرات نهضتینین باشچیلاریندان اوْلان حاجی اسماعیل آقا امیرخیزی، آذربایجانین مشروطه یولوندا چکیدیگی بویوک زحمتلر و ایرانی آزادلیغی قایتاردیغینا گوره "آزادیستان" آدینی اوْنا قویماغی اؤنرلهییر. بۇ اؤنری قبول اوْلونور و آذربایجانین آدی آزادیستانا چئوریلیر. اوندان بیرآز سوْنرا 1295-جی ایل، خورداد آیینین 15-ده تقی رفعت ایدارهچیلیگیله آزادیستان درگیسی یاییلماغا باشلاییر.
آزادیستان درگیسی اوزون ادبیات ساحهسینده تجددود (رونسانس-یئنیلنمک) یانداشی تانیتدیریردی و قادینلار حاقلاری و جیددی صورتده یئنی شیوه و اوسلوبو بارهده اوْلان گنچ شاعیرلرین بحثین یایماقلا اوز زامانیندا اوْلان درگیلره اوستونلوگه مالیک ایدی.[۱۲] آزادیستان درگیسیندن اوچ نومره یاییلدی و دؤردونجو نومرهسی یاییلماق حالیندا اوْلان زامان (21 زومار 1299) آذربایجانین دموکرات نهضتی مهدیقلی هدایت (مخبرالسلطنه) الیله سرکوب اولوندو و درگی یاییلمادی.[۷]
رفعت مکتبی[دَییشدیر]
تقی رفعتی یئنی شعرین ایلك تئوریسین، قاباقجیلی و سسلهیَنی سانماق اولار [۲][۳]. نیما یوشیجدن اؤنجه اوْلان شاعیرلر یئنی شعرین قایدالارینی و فلسفهسینی ائلهده یاخشی بیلمیردیلر. بونلارین ایچینده تكجه تقی رفعت بیلهبیله بۇ یولا آیاق باسمیشدی، اودا تئز بیر زاماندا اؤزون اؤلدوردو [۴]. رفعت فارسجا، فرانسهجه و تورکجهنین یاخشی بیلیردی و هر اوچ دیلده دَیَرلی یازیلار و اورهگه یاتان غزللری واردیر[۱]. دئمك اولار رفعت بیرینی یئنی شعری یاردان و تمل داشین قویدو، گئتدی و اونودولدو. حبیب ساهر، آذربایجانین یئنی شعرینین آتاسی، رفعت و اونون ادبی مکتبی بارهده بئله یازیر:
"بیر گون صوبح، گؤزل قیافهلی قارا لیباس و بویالی کیراوالی گنج بیر اؤیرتمن، گنج تورکلرین بورکو باشیندا اولاراق کیلاسیمیزا گیردی. او عوثمانیدا درس اوخویان میرزا تقی خان رفعت ایدی و فرانسهجه درس دئییردی. دئمه بیزیم یئنی اؤیرتمینیمیز شاعیریمیشده و فارسجا، فرانسهجه و تورکجهده شعر دئییرمیش. شعرلرین ایلک دفعه اؤیرنجیلر طرفیندن یاییلان ادبی درگیسینده و سونرا آیری درگیلرد و نهایت تجددود گوندهلیگینده اوخویوردوق. یئنی یولدا گئدن شاعیرلردن ایدی و یئنی ادبیات اوسلوبو و "ثروت فنون" درگیسینین شیوهسینده فارسجا و تورکجه ماراقلی شعرلر سؤیلهییردی.
تئز بیر زاماندا "رفعت مکتبی" آدلی بیر مکتب یاراندی. اوزامان موباریکه اوخولودا شاعیر چوْخ ایدی و اونلارین آراسیندان نئچه نفر او جوملهدن احمدخرم، تقی برزگر و یحیی میرزادانش (ایندیکی آرینپور) یئنی شعرین پارلاق یازارلاری اولدولار. " دئمک اولار رفعت بیرینی یئنی شعری یاردان و تمل داشین قویدو، گئتدی و اونودولدو.[۷]
رسیمخانا[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ تقی رفعت و «سخت ترین هنگام انقلاب ادبی»، ارشدی،کبوتر - نشریه: زبان و ادبیات » چیستا » تیر 1381 - شماره 190- (8 صفحه - از 714 تا 721)
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ تاریخچه ی تحول شعر Archived 2020-12-05 at the Wayback Machine.، صدرهاشمی لیلی، ماهنامه پیامزن قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «لیلی» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «لیلی» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ لنگرودی، شمس، تاریخ تحلیلی شعر نو، تهران، نشر مرکز، 1370، چاپ اول، ج اول، ص 31-17
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱
ناهید باقری - گلداشمید (۲۲ تير ۱٣۹۱). (فارسجا)
چه کسانی در شکل گیری شعر نو سهیم بودند؟. مرزپیما. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-20. قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «marzpeyma» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست
- ^ دبیرستان فردوسی تبریز، شناسنامه یک قرن بالندگی علمی و فرهنگی خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران
- ^ صدرهاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد اول، ص ۱۴۹
- ^ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ ۷٫۵ تقی رفعت شاعر انقلابی و ستیهندهٔ ایران Archived 2016-09-10 at the Wayback Machine.، غلامرضا همراز، مجله کتاب جمعه سال اول شماره ۳۵ صفحه ۶۴ - 1356 قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «همراز» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «همراز» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «همراز» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «همراز» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «همراز» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست
- ^ تاريخ هيجده ساله آذربايجان يا سرنوشت گردان و دليران، احمد كسروي، انتشارات اميركبير، 1357، صص 748-749
- ^ رئیس نیا،رحیم (زمستان 1376 - شماره 18). (فارسجا) مدرسه محمدیه تبریز و تدریس مشروطه. نشريه گفتگو، (18 صفحه - از 7 تا 24). یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۲-24.
- ^ نخجوانی،حسین (بهار 1342 - شماره 64). (فارسجا) تاریخچه انتشار روزنامه ها و مجلات در آذربایجان و تبریز. نشريه دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-24.
- ^ صدرهاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد اول، ص 105
- ^ آرینپور، یحیی، از صبا تا نیما، جلد دوم، ص ۲۳۰


text:
شارل بودلر
شارل پیر بودلر (فرانسهجه: Charles Pierre Baudelaire)، (دوغوم: 9 آوریل 1821 پاریس) ـ فرانسهلی یازار و شاعیر.
یاشاییشیدَییشدیر
شارل پیر بودلر (Charles Pierre Baudelaire ) ، 1821 ـ ینجی ایلده پاریس ده دونیایا گؤز آچدی. آتاسی ژوزف فرانسوا بودلر، آیدین بیر انسان کیمی یازیچی لار، شاعیرلر و فیلسوف لار لا اوتوروب دوراردی. او گاهدان تابلولاردا چکردی. شارل 1828 ده آتاسینی الدن وئردی. آناسی ایسه بو فاجعه یه دؤزه بیلمه دی و نئچه مدت ده لی خانادا یاتیریلدی. سونرالار آناسی «اوپیک» آدلی بیر قاماندئرله ائولندی. ...


text:
اویان نیوز: آفینادا جومعه نامازی اوچون موسلمانلار آغزینا قدر دولو، یئرالتی ناماز اوتاقلاریندا توپلانیرلار.
بو قئیری-رسمی عبادت یئرلری قانونسوز اولسالار دا، بو نهنگ ایجمانین دیگر سئچیمی یوخدور. موسلمان دونیاسیندان کناردا یئرلشهن پایتاخت آفینا – آوروپانین سون مسجیدسیز پایتاختلاریندان بیریدیر.
عثمانلی ایمپئرییاسیندان ۱۸۳۲-جی ایلده موستقیللیک قازاناندان سونرا، یونانیستاندا هئچ بیر حکومت بو شهرده مسجیدین تیکیلمهسینه ایجازه وئرمهییب. ۹۰ فایزی اورتودوکسال خریستیان اولان اؤلکهده بیر چوخو بونو اؤلکهیه موناسیب اولمایان، “قئیری-یونان” آدلاندیریب.
لاکین یونانیستان آوروپا بیرلیینه میقراسییا ائدنلر اوچون اساس گیریش منطقهسینه چئویریلدیینه گؤره اونون موسلمان اهالیسی آرتیب.
بعضی حسابلامالارا گؤره اهالیسی ۵ میلیون اولان آفینادا موسلمانلارین سایی تخمیناً ۳۰۰ ۰۰۰-دیر و ناماز اوچون رسمی مکان حاقیندا طلبلر بؤیویور.
“بیز موسلمانلار اوچون بورادا مسجیدین اولماماسی بؤیوک فلاکتدیر”، پاکیستان-یونان جمعیتیندن اولان سید محمد جمیل دئییر.
“یونانیستان دئموکراتییانی، سیویلیزاسییانی و دینه حؤرمتی یارادیب – اما اونلار بیزیم موسلمانلارا عادی، رسمی مسجیدله تعمین ائتمک قدر حؤرمت ائتمیرلر.”
جومعه عابدلریندن بیری اولان آشیفاق احمد دئییر: “من اؤزومو جمعیتدن کنارلاشدیریلمیش هیسس ائدیرهم.
“بیزیم بایرامیمیز اولاندا، توپلانماق اوچون هئچ بیر مکان یوخدور. جمعیت بیزی قبول ائتمیر.”
کازارما پلانی
نئو-فاشیست قیزیل شفق پارتییاسی بؤیودوکجه حکومته تهلوکهسیز، قورونان مسجید تعمین ائتمک حاقیندا تضییق آرتیب.
پارتییانین عضولری ایممیقرانتلاری دؤیمکده و یئرالتی ناماز اوتاقلارینی داغیتماقدا سوچلانیر. پارتییا موعاوینی ایلیاس پاناگیوتاروس ایسه اؤتن ایل منه دئمیشدی کی، تورکییه ایله سرحدده یئروستو مینالار یئرلشدیریلمهلیدیر: “ایممیقرانتلار اؤلکهمیزه گیرمهیه جهد ائدرک اؤلسه، اؤز پروبلئملریدی”.
اولا بیلسین کی، ایبادتخانانین یارادیلماسی اوچون چاغیریشلار تئزلیکله جاوابلاندیریلدی.
شهر مرکزینین یاخینلیغیندا یئرلشهن، ایستیفادهدن چیخمیش کازارما – پایتاختین بیرینجی مسجیدینین مکانی کیمی سئچیلیب.
آغیر داروازالارین آرخاسیندا کؤهنه بینالار، یئرده ایسه شوشه قیرینتیلاری و چینقیل سپلنیب. حاضردا آشماقدا اولان بونؤورهلر سؤکولوب یئنی، ۵۰۰ آدام یئرلشدیرهن مسجید اوچون یئر ائده بیلر.
بو مسجید تیکیلسه اورا داخیل اولان موسلمانلار قونشو خریستیان کیلسهسینی گؤرهجکلر و ایکی دین نهایت کی، رسمی اولاراق چیین-چیینه فعالیت گؤسترهجکلر.
حکومت ایسرارلیدیر کی، لاییحه باش توتاجاق، لاکین کئچمیشده اوخشار پلانلار ود ائدیلهندن سونرا سیاسی موباریزهیه گؤره یئرینه یئتیریلمهییب.
مالییه بحرانی همچینین بو لاییحهنی پوزا بیلر. درسلیکلر و سهییهیه پولو چاتمایان حکومت دؤولت طرفیندن مالیلشهن مسجیده ۱ میلیون آورو پول آییرماسینی بیان ائتمهیه چتینلیک چکه بیلر.
“کئچمیشده یونان جمعیتینین بعضی حیسهلرینده مسجیدین تیکیلمهسی حاقیندا قورخو وار ایدی، لاکین بیز بو قورخویا اوستون گلملیگیک”، اینکیشاف نازیرلیینین باش کاتیبی ایستراتوس سیموپوولوس دئییر.
“مالییه بحرانی – پروبلئمدیر. حکومتین حاضردا دیگر پریوریتئتلری وار، اما بو مسجید تیکیلمهلیدیر و بیر نئچه آی عرضینده بیزیم بو پروسئسی باشلاماغا فورصتیمیز اولا بیلر.”
اؤلکه داخیلینده ایسه هله ده مقاومت وار.
“ایسلامچی تیرانییا”
یونان کیلسهسی مسجیدین تیکیلمهسی فیکریله رازیلاشماغا باشلاییب، لاکین بعضی یوکسک روتبهلی دینی شخصلر هله کی، بونا قارشیدیرلار.
“یونانیستان تورک رهبرلیگی آلتیندا بئش عصر ایسلامچی تیرانییایا دوچار اولوب”، پیرئیدهکی مقدس نیکولاس کیلسهسینین باش کئشیشی سئراپهیم دئییر.
او علاوه ائدیر کی، یونانیستان “هئچ کیمه نیفرت ائتمیر” لاکین موسلمانلارین اکثریتی بورا قئیری-قانونی شکیلده”، اونون سؤزلرینجه، “آوروپانی ایسلاملاشدیرماق اوچون” گلیب – او، بئله دوشونور.
من اونا دئدیم کی، اونون مؤوقئیی ایسلاموفوبیک و آوروپا بیرلیینین موختلیف مدنیتلره عایید اولماسی دیرینه ضد گؤرونور.
“بیز چوخمدنیتلی اؤلکه دئییلیک”، یونان باش کئشیش دئییر. “بیز، بیر یونان میللتیگیک و قالان هر شئی “یئنی امر”این و سیونیزمین سیفاریشلریدیر. اونلار بیزیم شخصیتیمیزی کورلاماق ایستییرلر”.
“ایکیوزلوک”
آفینانین کوچهلرینده ریلر قاریشیقدیر.
“موسلمانلارین اؤز مبهدی اولمالیدیر”، بانکیر کالی پاتوونیا دئییر.
“دیگر اؤلکهلرده یاشایان یونان ایممیقرانتلار اؤز کیلسهلهلرینی تیکیرلر و دینلری ایله مشغول اولا بیلیرلر – بو ایکیوزلوکدور.”
“بو خریستیان اؤلکهدیر و اونلار مسجید ایستییرلرسه، قاییتسینلار اؤز اؤلکهلرینه”، طلبه ماریوس دئییر.
آفینادا ۳۰۰۰۰۰ یاخین موسلمانین یاشادیغی دئییلیر.
بی بی سی


text:
تکاب(تیکان تپه) شهرینده ادبی گؤروش!
تکاب(تیکان تپه) شهرینین شاعر و یازیچیلارینین دعوتیایله «ادبیات سئونلر» اینترنت گروهونون بیر تعداد عضولری تیر آیینین اونبئشینده بو شهرده ایکی گونلوک ادبی گؤروش کئچیرتدی. بو ادبی گؤروشون گئدیشاتی بارهده «ادبیات سئونلر» گروهونون «ایشیق» سایتینا گؤندردیگی گزارشینی حؤرمتلی اوخوجولاریمیزا تقدیم ائدیریک:
***
«ادبیات سئونلر گروپونون ۱۷ عضوو تکاب شهرینده سئویملی گروپداشیمیز سرکار «خانیم نقدی» و اونون عزیز، مهریبان حیات یولداشی جناب «صمد نصراللهی»یه قوناق اولدولار. بو گؤروش تکاب شهرینین تخت سلیمان آدلی ساسانیان و ایلخانیلردن یادیگار قالان تاریخی بینانین گؤروشو ایله باشلاندی. سونرا هتل رنجی ده ساعات ۲۲دن تکاب شهرینین ضیالیلاری ایله ادبی گؤروش اولدو.
اؤنجه قوناقچیمیزین طرفیندن استعدالی گنج شاعر, آپاریجی جناب «مدنی» تکابدان گلن قوناقلارین بارهسینده تانیتیم وئردیلر. سونرا ادبیات سئونلر گروپونون ادمینی جناب کریم قربانزاده ادبیات سئونلر هئیتینین بارهسینده و ادبی گؤروشلرین خالقلار آراسیندا دوستلوق, قارداشلیق یارانماسینا سبب اولماسیندان سؤز آچدی و ادبیات سئونلرین تانینمیش سیماسی سینما، تئاتر آکتیوری شاعر اوستاد «آتش تقیپور» اؤز چیخیشیایله مجلیسی آچیق اعلان ائتدی. تکاب شهریندن گنج شاعر «خانیم قمرنیا( تارلا)» تریبون آرخاسینا گلیب، گؤزل شعیرلریندن اوخودولار. مجلیس، ادبیات سئونلر گروپونون گؤرکملی عضوی اوستاد «دوقتور ارشد نظری» جنابلارینین چیخیشی ایله داوام تاپدی. گوروشون داوامیندا تانینمیش ادبیاتشناس و ترجمهچی «دوقتور حیدری» جنابلاری چوخ دهیرلی دانیشیقلاری ایله مجلیس اشتراکچیلارینی ذوقه گتیردیلر. سونرا اوستاد «جعفر آروینی(تانیش)»، سئویملی نظامیپژوه «خانیم رضوان حاجیقاسملو(جانای)»، یازیچی و مترجم «خانیم زکیه ذولفقاری»، «خانیم مرجانی» چیخیش ائتدیلر. مجلیسین سون حیصهسینده جناب «مرادیان» و «خانیم اذر افشار» تکاب شهریندن اؤز شعرلریندن اوخودولار. مجلیس آراسی موسیقیچیلر جناب «مدنی» تاردا و جناب «افشار» آوازدا گؤزل آنلار یاراتدیلار. مجلیس، ادبیات سئونلر گروپونون طرفیندن بوتون قوناقلارا آذربایجانین ابدی پارلاق اولدوزو حکیم ملامحمد فضولینین دیوانینین هدیهسیایله سونا چاتدی.
سفرین ایکینجی گونو تکاب شهرینین گؤرکملی خطاطی جناب «جعفرعلی سروی(همپا)نین گالریسینین گوروشوایله باشلاندی. سانکی گؤزوموزون اؤنونده خط و رنگ عالمینده بیر انقلاب گؤرونوردو. سونرا مدرن اسلوبلو نقاش، مجسمهساز اوستاد «عسگری»نین گالریسیندن گوروش اولدو. بو گؤروشده اوستاد عسگرینین اورهک سؤزلرین ده دینلهدیک، صعنتی بارهسینده اطرافلی معلومات الده ائتدیک. گؤروشون سونوندا اوستاد عسگری قوناقلاری بیر گؤزل موسیقی ایفاسیایله یولا سالدی.
تکاب شهرینده ایلک دفعه گؤرونن بئله بیر ادبی گؤروش و قوناقچیلاریمیز خانیم نقدی و جناب صمد نصرالهینین صمیمیتله ادبیات سئونلری قارشیلاماسی و چکدیگی زحمتلر ایکی گون چکسهده، شبههسیز اوزون ایللر ادبیات سئونلرین یادداشیندا قالاجاقدیر.


text:
فرانسیسکو قویا
فرانسیسکو خوزه دئ قویا یا لوسیئنتئس (ایسپانیولجا سؤیله ییشی: fɾanˈθisko xoˈse ðe ˈɣoʝa i luˈθjentes)) -[دو.30مارس 1746 -اؤ.16 آوریل 1828] ،رومانتیزم جریانین اؤنده گلن آدلاریندان اولان ایسپانیول نقاشدیر. ایسپانیول سلطنتینین سارای نقاشی اولاراق چالیشان قویانین اثرلرینین یاشادیغی دؤنمه عایید بیلگی وئرناهمیتلی سندلر اولدوغو دوشونولور. پورتره لریله ده اؤن قازانمیش اولان نقاش،صنعتینده کی یاراتیجی و ییخیجی عنصورلار جسور رسیملریله اؤزوندن سونرا گلن مانئت ،پیکاسو و فرانسیس باکون کیمی آدلاری ائتکیله دی.
مودئرن صنعتین اؤنجولریندن بیری اولاراق قبول ائدیلن نقاشین اثرلرینین بؤیوک بیر بؤلومو مادرید"ده پرادو موزه سی (Museo del Prado)"نده سرگیلنمکده دیر.
اثرلری[دَییشدیر]
پورتره لر[دَییشدیر]
تاریخی نقاشیلر[دَییشدیر]
تیپیک (نوعی) نقاشیلر[دَییشدیر]
نقاشیلر[دَییشدیر]
قیراوورلار (اویمالار)[دَییشدیر]
آیری یاراتمالار[دَییشدیر]
- فرانسیسکو قویا
- ۱۷۴۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۸۲۸-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- کمپو د بلچیته دوغوملولار
- Deaf artists
- Spanish battle painters
- Spanish people of Basque descent
- Spanish romantic painters
- Spanish Roman Catholics
- Spanish printmakers
- Spanish satirists
- Spanish erotic artists
- Aragonese painters
- Royal Order of Spain members
- Nude art
- Court painters
- Deaf people from Spain
- 18th-century Spanish people
- 19th-century Spanish people


text:
۲۹ سپتامبر
۲۹ سپتامبر: باکی دؤولت بیلیمیوردو تأسیس ائدیلدی، موشترینین ۱۲-جی آیی آشکار ائدیلدی.
۱۵۱۵ — فرانسه و سوئیس آراسیندا ابدی صولح باغلاندی.
۱۸۸۷ — آلمانلی ایختیراعچی امیل برلینر طرفیندن قرامافون اۆچون ایلک ایختیراع ثبت حاقی آلیندی.
۱۹۱۱ — ایتالیا ایله عثمانلی ایمپیراتوریسی آراسیندا لیبی اوستونده موحاریبه باشلادی.
۱۹۱۶ — جان راکفلر "ایستاندارد اویل" شیرکتینین اساسینی قویدو.
۱۹۳۹ — لهیستان عسگرلری گئری چکیلمیش و ورشوو آلمانلارا تسلیم اولدو.
۱۹۴۳ — توکیو محکمهسی شوروی کشفیاتچیسی ریچارد زورگه حاقیندا اؤلوم حؤکمو چیخارتدی.
۱۹۵۸ — فرانسهده بئشینجی جومهوری قورولدو.
۱۹۹۱ — هائیتیده نؤوبتی دؤولت چئوریلیشی باش وئردی.


text:
ساتیجی (فیلم ۱۳۹۴)
ساتیجی فارسجا: فروشنده، اینگیلیسجه: The Sales man، اصغر فرهادی نین کارگردان و یازیچی لیغیندا اولان فیلمدیر. بو اصغر فرهادی نین یئددینجی فیلمیدیر. کن شنلیکینین اختتامیه مراسیمینده ان یاخشی سناریونون جایزهسی اصغر فرهادیه یئتیردی. شهاب حسینی ده ان یاخشی کیشی بازیگرین جایزهسین آلدی. فروشنده ۲۰۱۷ اسکار مراسیمینده ایرانین نمایندهسی دیر. هابئله فروشنده اؤز اکران چاغینین سونوندا ان چوخ ساتیلما رکوردون ووردو و ایران اسکیسینده ان چوخ ساتیلان فیلمه چئوریلیندی کی اؤنجه ده مجید مجیدی نین محمد رسول الله فیلمینین الینده ایدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- 2016 films
- 2010s drama films
- ایرانی فیلملر
- Films set in Iran
- French films
- Iranian drama films
- French drama films
- Persian-language films
- Films directed by Asghar Farhadi
- Films about prostitution
- Films about theatre
- Films about educators
- Films about rape
- Rape and revenge films
- Best Foreign Language Film Academy Award winners
- Best Foreign Film Guldbagge Award winners
- ۲۰۱۶-جی ایلین فیلملری
- ایران فیلملری
- فرانسه فیلملری
- فارسجا فیلملر
- اصغر فرهادینین فیلملری


text:
فراه، 17 میزان، باختر
فراه ولایتی نینگ تورلی حدودلریده، اون جریب ییرده ایکیلگن چرس ایکینی ویران ایتیلدی.
فراه امنیه قوماندانلیگی نینگ مطبوعات دفتری گزارش ترقه تیب شونده ی یازگن؛ امیرالمومنین نینگ بنگوار ماده لرنی ایشلب چیقاریش و ساتیش گه قرشی کوره شیش توغریسیده گی مخصوص فرمانی اساسیگه، اوشبو ولایت نینگ جنایی ایشلریگه قرشی کورهش بوییچه کوچلری قطار ولایتلرده 10 جریب ییرگه ایکیلگن «چرس» نی، یوق قیلدی.
حال بو کی، بنگوار ماده لر ایکینینی یوق قیلیش بوییچه، اوشبو ولایت نینگ برچه تومنلریده عملیات لر دوام ایتماقده.


text:
مزدا
مزدا – (Mazda Motor Corporation) و یا اوریجینال آدییلا ماتسودا کابوشی کی – کایشا ، هیروشیما ، ژاپونییا شیرکتی نین اوتوموبیل مارکاسی. 2005 اعتیباریله ، فیرما ایلده تخمیناً 800000 اوتوموبیل ایستحصال ائدیر. مازدا فورد بونیه سینده ایستحصالینا داوام ائتمکده دیر. فوردون مازداداکی حیصّهسی 7/33% دیر. آوتو آللیانجه آدلی بیر فیرما واسیطه سی ایله تایوان دا فورد ایله اورتاق تیجاری مودل لر چیخارماقدا دیر. فورد رانجر و مازدا B 2500 بونلاردان بیری دیر. 1990 – جی ایللرده بیر چوخ کیا مودلینه پارچا و تکنولوژییا تداروک ائتمیشدیر. شیرکتین چیخاردیغی ان تانینان مودل لردن بیری MX5 میاتا آدلی مودل دیر. عئینی زاماندا بو مودل دونیانین ان چوخ ساتیلان کابریولتی () اولاراق گیننئس رکورد لار کیتابینا دا مارکانین آدینی یازدیرمیشدیر. [۱]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ویکی پدیا


text:
یوخاری نازیک
یوخاری نازیک یا دا نازیک علیا پولدشت بؤلگهسینین یاشاییش یئرلریندندیر.[۱]
جوغرافیایی موقئع[دَییشدیر]
تاریخ[دَییشدیر]
نازیکین دئمک اولار کی مین ایل تاریخی واردیر. ایلک یاشاماق یئری نازیکدن قیراق، حاجی کندی ایمیش ،سونرالار دا بیر زلزله نتیجسینده اوچ دؤرد عاییله کی بوردا یاشییردیلار اورادان کؤچ ائدرک، ایندیکی یئرده یئرلشیبلر .بعضی شیفاهی سؤزلره گؤره بورا بیر ائرمنی یئریایمیش کی ایندییهکیمین بیر دلیل بونون حاققیندا یوخدور.
شخصیتلری[دَییشدیر]
نازیکین اوّلدن تانینمیش و بؤیوک شخصیتلری اولوبدور کی اونلاردان نئچه سینه ایشاره ائدیریک. 1.حاج محبوب محمود پور، کی بورانین أربابیدیر. 2.حاج حسین سینا، کی بوردا چوخ دیرلی ایشلر و بینالار تیکیب. 3.خالوغلی (الله وردی حبیب زاده) کی بورانین چوخ ایستهمهلی و تاریخده قالان بیر شخصیتلریندن ایدی و اونون بیر نئچه سؤزو و مخصوصا (مالیم قوربان) سؤزی هر بیر نازیکلینین دیلینده و سؤزونده قالاجاکدی.
دیل[دَییشدیر]
بو شهرین دانیشیق دیلی یوزده یوز آذربایجان تورکجهسیدیر. بوردا آذربایجان دیلینین اصیل لهجهلریندن بیرینی دانیشیرلار.
اهالی[دَییشدیر]
1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین 2466 نفر اهالیسی و 613 عائیلهسی وار.[۲] بوردا نئچه بؤیوک طایفا واردیر کی نازیکین اصیل اهالیسینی تشکیل ائدیرلر. اونلاردان بؤیوکلری حاج عاباسلیلار ،جومادلیلار ،یئددی قیزلیلار و ایمانلیلاردیر.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
عوموملوقدا بو شهرین اهالیسی اکینجیلیک، حیواندارلیق و تیجارت ایله مشغولدورلار.
گزمهلی و گؤرمهلی یئرلر[دَییشدیر]
نازیک شهری، بیر شهره چئوریلیدیگی اۆچون، بلدیهنین یاردیمیایلا یاخشی و گؤرمهلی بیر شهره چئوریلیبدیر. نازیک شهرین چؤللری و بوغدا تارلالاری یاز آیلاریندا چوخ گؤزل و گؤرمهلی اولور. بو شهر اییرمی ایل بوندان قاباق گورولسهیدی، ایندی بونون بیر گؤزل شهر اولدوغو داها دا بللی اولاردی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "باتی آذربایجان اوستانینین پورتالی". Archived from the original on 2011-02-26. Retrieved 2012-09-23.
- ^ http://amar.sci.org ایرانین آمار مركزی؛ 1385 اینجی ایلین نوفوس ساییسی


text:
همبستگی حزب نینگ اروپاده گی هواخواه لری افغان پناهجولریدن ارقه داشلیک بیلدیردی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: همبستگی حزب نینگ اروپاده گی هواخواه
- منتشر شده در یکشنبه، 08 قوس 1394
٢٠١٥ ییلی نوامبر آیی نینگ ١٣ ده افغان پناه جولرینی آلمان دن چیقاریشی و ییتی هزاره اولکه داشیمیزنی ارزگان ده باش کیسیلگنی اوچون آلمانده هانور شهرده گی برچه افعان لر اعتراض بیلدیریب تظاهرات قیلدیلر.
اوشبو نمایشده همبستگی حزبی نینگ هوا خواه لری هم فعال قتنشگن ایدی. اوشبو ییغینده مسوللردن ایکی کیشی بیری دری تیلیده وینه بیرته سی آلمانچه تیلیده صحبتگه چیقیب، افغانستان ملیتینی یمان وضعیتده لیگی جهادلیک تنظیم لری ، طالبلر و داعش ظلمیده بولگنی باره سیده سوزلب فرخنده نینگ زجرکشلیگی، رخشانه نی بی رحمانه سنگسار بولگنی وینه ییتی هزاره اولکه داشلریمیزنی باش کیسیلگنی وینه انچه فاجعه لی ظلم لردن ایسله دی. اولر ، پناهنده اولکه داشلریمیزنی آلماندن چیقاریشینی ینه بیر ظلم بیلیب آلمان دولتی نی محکوم قیلدی.
غرب دولتلری و نوکرلری فقر و ایشسیزلیک و امنیت سیزلیک نی افغانستانگه کیلتیریشی یاشلرنی اوز اولکه سیدن فرار قیلیشیگه اصلی سبب بولگن دیر. ایچکی وضعیت بونده ی بولمه گنده ایدی بولر معتادلر گروهی گه یاکه آدم کش لر گروهی بیلن اوله نر ایدی. غرب دولتلری جنایتچیلرگه و چپاولچیلر جمله دن قدیر فطرت، صدیق چکری، نادر آتش، نبی عظیمی، صادق عالمیار، امین کریم و باشقه لر گه یول بیرگندن کوره ایشسیزلیک و مجبورلیککه دوچ کیلگن یاشلرگه جای بیریشی کیره ک ایدی. شوبیلن بیرگه اوشبو نمایشده یرتکیچ حیوان کبی داعش لر تمانیدن جاغوری ده گی باش کیسیلگن مظلوم اولکه داش لریمیزنینگ عایله لریگه قیغوداشلیک هم صورت تاپدی.


text:
فولکسپارک ایستادیومو
فولکسپارک ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Volksparkstadion) 1953 ایلینده تاسیس اوْلونوب. هامبورق تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۵۷٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی هامبورق فوتبال کولوبودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Volksparkstadion»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فولکسپارک ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`لاچین` نتیجهلر
خبرلر [18]
- جمهورباشقانی علییئو لاچین شهرینه گئتدی
- آذربایجان: لاچین تورپاقلاریندا باسدیریلان مینلر تمیزلهنیر
- پاشینیان، پوتین و مکرونلا دانیشدی
- آذربایجان-ارمنیستان سرحدینده آغیر چاتیشمالار باشلادی
- ارمنیستان عسگرلری، آذربایجان مؤوضعلرینه آتیش ائتدی
- ایلهام علی یئو:"لاچینا قاییتدیق، بوتون لاچینلیلاری و آذربایجان خالقینی تبریک ائدیرم"
- ارمنیلر لاچینی، یاندیراراق ترک ائدیر
- آذربایجانین لاچین شهرینده مین تارلاسی تاپیلدی
- ارمنیستان عسگرلری، آذربایجان مؤوضعلرینه آتیش ائتدی
- ارمنی بیرلیکلری، آذربایجان مؤوضعلرینه آتیش ائدیر
- ارمنیستان عسگرلرینین تخریباتی اؤنلندی
- تورکیه و آذربایجان اؤزل بیرلیکلری مانوردا
- تورکیه و آذربایجاندان لاچیندا اورتاق مانور
- پرزیدنت علییئو، لاچین و کلبجره گئتدی
- آذربایجان ساوونما باخانلیغی شهید ساییسی ایله باغلی بیلگیلری گونجللهدی
- مودافعه ناظیرلیگی لاچین-ین ایشغالدان آزاد اولونماسی ایله باغلی پایلاشیم ائدیب
- آذربایجان اوردوسو لاچین-دا
- قاراباغ-دا آتشکس ایمضالاندی
- لاچین-دا یئنیدن اوچ رنگلی شانلی آذربایجان بایراغی دالغالانیر
- آذربایجان اوردوسونون لاچین شهرینه داخیل اولماسینی عکس ائتدیرن گؤرونتولر
- تورکیه و آذربایجاندان اورتاق مانور