text:
لوقا 22
22-نجی باب
یهودا اِسخریوطینینگ عیسی خایینلیق اِتمِگی
مَتّیٰ 26:1-5، 14-16؛ مَرقُس 14:1-2، 10-11؛ یوحنا 11:45-53
1اینه، پِسَح دییلیپ آدلاندیریلیان پِتیر بایرامی یاقینلاشیپدی. 2یُلباشچی کاهینلار بیلِن دین عُلَمالار عیسانی اُلدورمِگینگ یُلونی آغتاریاردیلار، اِمّا خالقدان قُرقیاردیلار.
3شِیطان اُن ایکی شَگیرتلِرینگ بیری بُلان یهودا اِسخریوطینینگ یورِگینَه گیردی. 4یهودا یُلباشچی کاهینلار و عیباداتخاناداقی سِردارلارنینگ یانینا باریپ، عیسی نَدیپ خایینلیق اِتمِگی بارادا گورّونگ اِتدی. 5اُلار هِم بِگِنیشیپ، اُنگا پول بِرمَگه راضی بُلدولار. 6یهودا اُلار بیلِن ایلالاشدی و خالق یُق واقتی عیسانی اُلارا تابشیرماق اوچین، قاوی فورصاتینگ ایزیندا گِزدی.
پِسَح شامی
مَتّیٰ 26:17-30؛ مَرقُس 14:12-26؛ یوحنا 13:21-30؛ 1 قُرِنتُسلیلار 11:23-25
7پِسَح قربانی اِدیلیَن گونی، یَعنی پِتیر بایرامی یِتیپ گِلدی. 8عیسی: «گیدینگ-ده، پِسَح بایرامینی گِچیرِر یالی تاییارلیق گُرونگ» دیییپ، پِطرُس بیلِن یوحنانی ایبِردی. 9اُلار: «اُنی نیرِده تاییارلاماغیمیزی ایسلِیَرسینگ؟» دیییپ سُرادیلار. 10عیسی اُلارا: «شَهره گیرِنینگیزده، کویزهلی سو آلیپ باریان بیر آداما ساتاشارسینگیز. ایزینا دوشوپ گیدینگ-ده، اُنونگ گیرِن اُیونه گیرینگ. 11سُنگرا اُی اِیهسیندِن: ”شَگیرتلِریم بیلِن پِسَح شامینی اییِر یالی، میهمان اُتاقی نیرِده دیییپ اُستاد سُرایار“ دییینگ. 12اُل هِم سیزه یُقارقی مِرتِبِدَه دوشِلیپ هِمّه زات تاییارلانیپ قُیلان گینگ بیر اُتاقی گُرکِزِر. شُل یِرده تاییارلیق گُرونگ» دییدی. 13اُلار گیتدیلِر و هِمّه زادی عیسانینگ آیدیشی یالی تاپیپ گُردولِر و پِسَح شامینی تاییارلادیلار.
14شام واقتی بُلاندا، عیسی رِسولّاری بیلِن ساچاق باشینا گِچدی. 15عیسی اُلارا: «مِن بو پِسَح شامینی عاذاپ چِکمِزیمدِن اُوال، سیزینگ بیلِن بیله اییمِگی قاتی آرزو اِدیپدیم. 16چونکی خودایینگ پاتیشاهلیغیندا پِسَح شامینی اییمِک اوچین هِمَّمیز ییغنانیانچاق، مِن اُندان قایدیپ اییمِرین» دییدی. 17عیسی اِلینه بیر کَسه آلیپ شوکور اِتدی-ده: «مونی آلینگ-دا، ایچینگ. 18سیزه شونی آیدیارین: خودایینگ پاتیشاهلیغی گِلیَنچَه، اوزوم شِرابینی قایتادان ایچمِرین» دییدی.
19سُنگرا چُرِگی آلدی-دا شوکور اِتدی، اُنی بُلوپ، شَگیرتلِره بِریپ: «بو مِنینگ سیزینگ اوچین قربانی اِدیلیَن بِدِنیمدیر، مونی مِنی یادلاماق اوچین بِرجای اِدینگ» دییدی. 20شِیله هِم شامدان سُنگ، شِراپلی کَسَنی آلیپ، اُلارا: «بو کَسه مِنینگ سیزینگ اوچین دُکولیَن قانیم سِبَبی باغلانیشیلان تَزه عَهدّیر. 21اینه، مانگا خایینلیق اِتجِک آدام مِنینگ بیلِن بیر ساچاغینگ باشیندا اُتیر. 22هاووا، اینسان اُغلی اُووندِن بِلِّنیشی یالی جان بِرِر، اِمّا اُنگا خایینلیق اِدِنینگ حالینا وای!» دییدی. 23اُلار مونی کیمینگ اِتجِکدیگینی بیری-بیرلِریندِن سُراپ باشلادیلار.
24اُلار اُز آراسیندا هایسی بیریسینینگ اینگ بِییکدیگی حاقدا جِدِلِّشدیلِر. 25عیسی اُلارا شِیله دییدی: «بیگانه خالقلارینگ پاتیشاهلاری اُلارا اُز حُکومینی یُریدیَرلِر، حُکومدارلار هِم اُزلِرینی نیغمات بِریَنچی دیییپ آدلاندیریارلار. 26اِمّا سیز بِیله بُلمانگ. آرانگیزدا اینگ اولی اینگ کیچی یالی بُلسون، حاکیم، قُی، خیدماتکَر کیمین بُلسون. 27هایسیسی خاص اولی: ساچاق باشیندا اُتورانمی یا-دا خیدمات اِدیَن؟ ساچاق باشیندا اُتوران دَلمی؟ اِمّا مِن سیزینگ آرانگیزدا بیر خیدمات اِدیَن کیمیندیرین.
28«باشیمدان گِچیرِن ایمتِحانلاریمدا مِنینگ یانیمدا بُلان سیزسینگیز. 29آتامینگ مِنی پاتیشاه بِلِّیشی یالی، مِن-ده سیزی پاتیشاه اِدیپ بِلِّیَرین. 30سیز مِنینگ شاهلیغیمدا ایییپ-ایچِرسینگیز و تاختلاردا اُتوریپ، اسرائیلینگ اُن ایکی طایفاسینینگ اوستوندِن قاضیلیق اِدِرسینگیز.»
عیسی پِطرُسینگ اینکَر اِتجِکدیگینی آیدیار
مَتّیٰ 26:31-35؛ مَرقُس 14:27-31؛ یوحنا 13:36-38
31اُنسُنگ عیسی سُزونی دُوام اِدیپ: «اِی، شمعون، شمعون! شِیطان سیزی بوغدای یالی سُوورماق اوچین دیلِدی. 32اِمّا مِن ایمانینگ کِمِلمِسین دیییپ، سِنینگ اوچین دُغا اِتدیم. سِن هِم بیر واقت اُورولیپ گِلِنینگده، دُغانلارینگا قوواتی بِر.» 33اُل: «آقام، مِن سِنینگ بیلِن زیندانا-دا، حتّیٰ اُلومه-ده گیتمَگه تاییار» دییدی. 34عیسی: «پِطرُس، سانگا دیییَرین، سِن بو گون خُرُز قیغیرمازدان اُنگ، مِنی تانییاندیغینگی اوچ گِزِک اینکَر اِدِرسینگ» دییدی.
35سُنگرا عیسی اُلاردان: «مِن سیزی پول حالتاسیز، تُرباسیز و کُووشسیز یُلّان زامانیم کِم زادینگیز بارمیدی؟» دیییپ سُرادی. اُلار: «یُقدی» دیییپ جُغاپ بِردیلِر. 36عیسی اُلارا: «ایندی پول حالتانگیز بار بُلسا، یانینگیزا آلینگ، بیر تُربا هِم آلینگ. قیلیجینگیز یُق بُلسا، لِباسلارینگیزی ساتینگ-دا، بیر قیلیچ اِدینینگ. 37- ”اُل گونَهکَرلِر بیلِن بیر ساییلدی“ دیییپ یازیلاندیر. مِن سیزه دیییَرین: بو مِن بارادا بِرجای بُلمالیدیر. دُغرودان-دا، مِن حاقدا یازیلانلار بِرجای بُلوپ باریار» دییدی. 38شَگیرتلِر: «اِی آقام! اینه، بو یِرده ایکی قیلیچ بار» دییدیلِر. عیسی هِم اُلارا: «شُل بُلیار» دییدی.
عیسی زِیتون داغیندا خودایا دُغا اِدیَر
مَتّیٰ 26:36-46؛ مَرقُس 14:32-42
39عیسی داشاری چیقیپ، هِمیشِکیسی یالی زِیتون داغینا گیتدی. شَگیرتلِری هِم اُنونگ ایزینا دوشدولِر. 40اُل یِره بارانلاریندا، عیسی اُلارا: «ایمتِحاندا دوشمِز یالی دُغا اِدینگ!» دییدی. 41اُزی بُلسا اُلاردان بیر داش آتیم چِته چِکیلدی-ده، دیزا چُکوپ: 42«اِی، آتام! اِگِر ایسلِسِنگ، بو عاذاپ کَسهسینی مِندِن داشلاشدیر! یُنه مِنینگ خاییشیم دَل، سِنینگ ایسلِگینگ بُلسون!» دیییپ، دُغا اِتمَگه دوردی. 43آسماندان بیر پِریشده گُرنوپ، اُنی گویچلِندیردی. 44اُل آغیر غاما باتیپ، تاغالّا بیلِن خودایا دُغا اِتدی. عیسادان آقیان دِر یِره دامیان قان دامجالاری یالیدی. 45دُغا اِدیپ بُلاندان سُنگ توروپ، عیسی شَگیرتلِرینگ یانینا گِلدی. اُلارینگ اوقلاپ یاتاندیقلارینی گُردی، اُلار قایغی-حاسراتدان یانگا حالدان دوشوپدیلِر. 46عیسی اُلارا: «نَمه اوچین اوقلاپ یاتیرسینگیز؟ ایمتِحاندا دوشمِز یالی، تورونگ-دا، دُغا اِدینگ!» دییدی.
عیسی توتولیار
مَتّیٰ 26:47-58؛ مَرقُس 14:43-54؛ یوحنا 18:3-11
47اُل حَضیر کِپلَپ دورقا، بیر جِماغات گُزونه گُروندی. اُن ایکی شَگیرتلِرینگ بیری یهودا جِماغاتینگ اُوونه دوشوپ گِلیَردی. یهودا عیسانی اُغشاجاق بُلوپ، اُنونگ قُلایینا گِلدی. 48عیسی اُنگا: «اِی، یهودا! سِن بیر اُغشوق بیلِن اینسان اُغلونا خایینلیق اِدیَرسینگمی؟» دیییپ سُرادی. 49عیسانینگ یانینداقیلار نَمه بُلجاغینی گُروپ: «اِی آقام! قیلیچ بیلِن اورایلیمی؟» دییدیلِر. 50اُلارینگ بیری باش کاهینینگ خیدماتکَرینی اوروپ، اُنونگ ساغ قولاغینی کِسدی. 51اِمّا عیسی: «هانی، بِس اِدینگ!» دییدی. سُنگرا خیدماتکَرینگ قولاغینا اِلینی دِگریپ، اُنی شِفا بِردی. 52سُنگرا عیسی اُزونی اِله دوشورمَگَه گِلِن یُلباشچی کاهینلارا، عیباداتخاناداقی قاراوولّانگ سِردارلارینا، یاشولیلارا یوزلِنیپ: «نَمه اوچین بیر یُل کِسِنینگ قارشیسینا چیقیان یالی، مِنی توتماق اوچین قیلیچلی هِم تایاقلی گِلیپسینگیز؟ 53مِن هِر گون سیزینگ بیلِن بیرلیکده عیباداتخاناداقام، مِنی توتماندینگیز. اِمّا ایندی بو واقت سیزینگکیدیر، قارانگقیلیغینگ حُکوم سوریَن ساغاتیدیر» دییدی.
54عیسانی توتوپ، باش کاهینینگ اُیونه آلیپ گیتدیلِر. پِطرُس هِم قارانگقیلیق بیلِن اُلارینگ ایزینا دوشوپ گیتدی.
پِطرُس عیسانی اینکَر اِدیَر
مَتّیٰ 26:67-75؛ مَرقُس 14:65-72؛ یوحنا 18:15-18، 25-27
55حایاطینگ اُرتاسیندا اُت یاقیپ اُتیرقالار، پِطرُس-دا اُلارینگ آراسیندا اُتیردی. 56پِطرُسی اُدونگ یاغتیسینا گُرِن بیر کِنیز اُنگا چیندان سِرِتدی-ده: «بو آدام هِم اُنونگ بیلِن بیلِدی» دییدی. 57اِمّا پِطرُس: «اِی، هِلِی، مِن اُنی تانیمییارین» دیییپ اینکَر اِتدی.
58آز واقتدان سُنگ باشغا بیری اُنی گُروپ: «سِن هِم شُلاردان» دییدی. اِمّا پِطرُس: «قارداش، مِن اُلاردان دَل» دییدی.
59آرادان بیر ساغادا یاقین واقت گِچِنسُنگ، باشغا بیر آدام: «دُغرودان-دا، بو آدام اُنونگ بیلِن بیلِدی، سِبَبی بو جلیلهلی» دییدی. 60اِمّا پِطرُس: «اِی، قارداش، مِن سِنینگ نَمه آیدیانینگی بیلِمُق» دییدی. اِدیل شُل واقت، پِطرُس کِپلَپ دورقا، خُرُز قیغیردی. 61عیسی قانگریلیپ، پِطرُسا گُزِدی. پِطرُس عیسانینگ: «خُرُز قیغیرمازدان اُنگ، سِن مِنی اوچ گِزِک اینکَر اِدِرسینگ» دییِن سُزونی یادلادی. 62پِطرُس داشاری چیقیپ، مُنگّوریپ آغلادی.
63عیسانی ساقلایان آداملار اُنی ماسغارالاپ، اورماغا باشلادیلار. 64گُزونی دانگیپ: «هانی، وِلیلیک اِت! سِنی اوران کیم؟» دیییپ سُرادیلار. 65یِنه-ده اُنگا کَن تِلِکه سُزلِر آیتدیلار.
عیسی مِجلِسینگ اُوونده
مَتّیٰ 26:59-66؛ مَرقُس 14:55-64؛ یوحنا 18:19-24
66دانگ آتاندا، خالقینگ یاشولیلاری، یُلباشچی کاهینلار و دین عُلَمالار ییغنانیشیپ، اُنی اُزلِرینینگ مِجلِسینه گِتیردیلِر. 67اُلار عیسادان: «بیزه آیت، سِن مسیحمی؟» دیییپ سُرادیلار. عیسی اُلارا: «آیتسام، اینانمارسینگیز؛ 68سُراسام، جُغاپ بِرمِرسینگیز. 69اِمّا موندان بِیلَک اینسان اُغلی قودراتلی خودایینگ ساغیندا اُتورار» دییدی. 70اُلارینگ هِمّهسی: «اُندا سِن خودایینگ اُغلی-دا؟» دیییپ سُرادیلار. عیسی اُلارا: «مِنینگ کیمدیگیمی اُزونگیز آیدیپ دورسونگیز» دیییپ جُغاپ بِردی. 71اُلار: «بیزه موندان باشغا شاهاتلیق نَمَه گِرِک؟ بیز مونی اُنونگ اُز دیلیندِن اِشیتدیک آخیری» دیییشدیلِر.


c: text/html

text:
مدافعه نازیرلیینین رهبرلیگی طرفیندن جبهه ختتینده یئرلشهن بیرلشمه و حربی حیسهلرین دؤیوشه حاضرلیق سوییهسی یوخلانیلیب.
نازیرلیین مطبوعات خیدمتیندن آخار. آز-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، قفیل یوخلاما زامانی دؤیوش تطبیقی اوزره قوشونلارا وئریلهن قرارلار دقیقلشدیریلیب، بوتون قوشون نؤولری و قیسیملرینین قارشیلیقلی علاقهده فایلیت مسئلهلری بیر داها اؤیرنیلیب.
مدافعهنین اؤن ختتینده یئرلشهن حربی حیسهلرده اولان مدافعه ناظری گئنئرال-پولکوونیک زاکیر هسنوو شخصی هئیت، دؤیوش تئکنیکالاری و دیگر حربی واسطهلرین حاضرلیغی و تطبیقی مسئلهلری ایله ماراقلانیب.
سلاحلی قوهلرین آلی باش کوماندانینین تاپشیریغینا اساساً مدافعه نازیرلیینین رهبرلیگی ائرمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن ایولون ۴-ده فضولی رایونو آلخانلی کندینین آتشه توتولماسی نتیجهسینده مولکی شخصلرین هلاک اولدوغو یئره باخیش کئچیرهرک مرهوملارین یاخینلارینا باش ساغلیغی وئریب. ساکینلرله گؤروشده مولکی اهالینین تهلوکسیزلیینین تعمین ائدیلمهسی ایستیقامتینده علاوه تدبیرلرین گؤرولدویو ده دقته چاتدیریلیب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قوربان اتی
دوکتور جئری
دونن قوربانلیق آلماق اوچون حاجی نادعلینین حاصارینا گئتمیشدیک. ماللاری بیر-بیر گؤزدن گئچیردیکدن سونرا بیر جؤنگه سئچیب قیمتینی سوروشدوق. حاجی نادعلی شاپالاق ایله جؤنگهنین یانینا تاپدایاراق دئدی:
- ماشاالله ماللارین لاپ گؤزونو سئچدیز؛ آللاه قبول ائلهسین!..
- حاجی! هله قیمتی نئچهدیر؟- دئیه سوروشدوق.
- قابیلی یوخدور، قوربانلیقدیر، ائله-بئله آپارین!
- ساغ اولون، آللاه بول ائلهسین...
- اون ایکی میلیون!
- اون ایکی میلیون؟!!
بیربیریمیزین اوزونه باخدیق. بیزیم، زور-گوج ایله توپلادیغیمیز پول ایکی میلیون دؤرد یوز مین تومن ایدی. بیلدیر، بو پولا یاخشی بیر جؤنگه آلیب، اتینی اوتوز-قیرخ ائوه پایلامیشدیق.
- حاجی موناسیب بیر مالیز یوخدور؟!
حاجی نادعلی پهیهنین دیبینه گئدیب بالاجا بیر دانانین کورهگینه دادلی بیر شاپالاق چکدی:
- بونو آپارین.. آلتی میلیون تومن!
قونشولاریمدان بیر سس چیخمادی، یئنه من دئدیم:
- یوخ حاجی! گوجوموز چاتماز، بوندان دا اوجوزو یوخدور؟!
- سیز نئچهلیگین ایستهییرسیز؟
- حاجی! بیزیم وار-یوخ ایکی میلیون دؤرد یوز مین تومن پولوموز وار. باخ گؤر، بو پولا یاخشی بیر مال وئره بیلرسن اتی اوتوز- قیرخ ائوی گؤرسون!
حاجی نادعلی قاققاناق چکیب گولدو:
- رحمتلیگن اوغلو، سیز بو پولا بیر بیزوو دا آلا بیلمزسیز!!
کور-پئشمان پهیهدن ائشیگه چیخدیق. قونشولاریم حاصاردان چیخماغا تلهسیردیلر. اوزومو حاجی نادعلییه توتوب دئدیم:
- ائله بیل، بیزلر ایلده بیر یول ات یئمگه ده تامارزی قالاجاغیق!
بو سؤزومدن حاجی نادعلی اوزلموش کیمی اولدو. بیردن الیمدن یاپیشب منی حیطین دیبینده اولان کیچیک بیر پهیهیه چکدی. قاپینی آچدی. ایچری ده یئکه بیر اینک گووشهییردی.
- پولوزا بونو آپارین!
اؤز-اؤزومه،" ائله بیل دونیادا، اؤزگهلره اورک یاندیران اینسانلاردا تاپیلیر!" دئیه دوشونهرک سوروشدوم:
- حاجی بو نئچه کیلو ات وئرر؟
- آز وئرسه یئتمیش-یئتمیش بئش کیلو ات وئرهجک!
- بو کی چوخ یاخشی دیر!.. ائله اوتوز، اوتوز بئش ائوی گؤرهر!
سئوینجک دالدان قونشولاریمی سسلهدیم. قاییتدیلار. اینگی چوخ بگندیلر. "حاجی آللاه سیزدن راضی اولسون. قاپی-قونشو قوربان بایرامی، اینگین اتیندن یئینده سیزی ده دوعا ائدهجکلر" دئیه پوللاری ساییب وئردیک. حاصادان چیخاندا، حاجی نادعلییه دؤندوم:
- حاجی! بیز قوربان گونو سحر ساعات یئددیده گلیب اینگی آپاراجاغیق.
حاجی نادعلی بیرآز دیل-دوداغین چئینهدی:
- یاخشیسی بودور سیز قوربان بایرامینا ایکی گون قالان اینگی آپاریب کسیب، پایلایاسیز!!
شاشیردیق:
- اینگی قوربان بایرامینا ایکی گون قالان کَسَک؟!
حاجی باشی ایله سؤزلریمیزی دوغرولادی:
- مگر سیز ایستهمیرسیز، قوربان بایرامی گونو قاپی-قونشوز کوفتهدن، ات شورباسیندان یئسینلر؟!
هامیمیز بیر آغیزدان، "هه..نئجه مگر؟!!" دئدیک.
حاجی نادعلی یاواشدان فیسیلدادی:
- آخی بو اینک بیرآز قوجادیر، اتی ایکی گونه آنجاق پیشَر!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
یومورتالامایان تویوقلار
دوکتور جئری
شیخ آغانین بؤیوک بیر تویوقلوغو (مرغداریسی) وار. تویوقلوغو، کیچیک قارداشی میرزه نیظام ایشلهدیر. بایراما بئش-آلتی گون قالان شیخ آغا، میرزه نیظاما زنگ ووراراق اوندان ایستهدی ییرمی-اوتوز سبد یومورتا بیلهسینه گؤندرسین. آخی شیخ آغا بایرام گونو، گؤروشونه، ال اؤپمهسینه گلنلرین هرهسینه، مقامینا گؤره اوچ-دؤرد بویانمیش یومورتا بایراملیق وئرر. میرزه نیظام تیترهک سسله دئدی:
- آغا باغیشلایین تویوقلار نئچه آیدیر یومورتالامیرلار!...
شیخ آغا آجیقلاندی:
- نئجه یانی یومورتالامیرلار؟!..بهیم اونلارا دن-سو وئرمیرسن؟!
- نییه وئرمیرم آغا؟! لاپدا یاخشیسیندان وئریرم، یئیرلر-ایچیرلر یومورتالامیرلار.تک-توک یومورتالایانلار وارسا دا اوبیری تویوقلار اونلارین یومورتالارینی سیندیریب ایچیرلر.
شیخ آغا جین آتینا میندی:
- بیر یانا گئتمه، گلیرم اورایا...
یاریم ساعات سونرا شیخ آغا وطن مالی - پراید ماشینی ایله اؤزونو تویوقلوغا یئتیردی. تویوقلار شیخ آغانی هئچ سایمادیلار. کیمی ییئیر، کیمی ایچیر،کیمی یاتیر، کیمی یانینداکی ایله قیدلاشیردی. بو داها بتر شیخ آغانی دلی ائلهدی، میرزه نیظامین اوستونه قیشقیردی:
- گئت پیچاغی گتیر!
میرزه پیچاغی شیخ آغانین الینه وئرنده او دئیینیردی:
- وزیر ایشلهمیر، وکیل ایشلهمیر، مدیر ایشلهمیر، ایشچی ایشلهمیر... بیر قالمیشدی تویوقلار، اونلاردا تنبللیگه اؤیرشدیلر، دئییرم نییه یومورتانین بیری اولوب مین تومن!!
تویوقلار پیچاغین آدینی ائشیتجک قولاقلارینی قاباردیب گؤزلرینی برهلتدیلر. بیردن شیخ آغا تویوقلارین اوستونه یومولدو. تویوقلار قورخودان پیریلداشیب قاچدیلار. شیخ آغا یئنه یومولدو، تویوقلار یئنه قاچدیلار. اوچونجو کز یومولاندا میرزه نیظام اتگلیندن یاپیشدی:
- آغا نئیلهییرسن؟!..
شیخ آغا کؤپورموشدو:
- یومورتالامایان تویوغون گرهک باشینی کسهسن!
میرزه نیظام ال-آیاغینا دوشدو:
- آغا!..سیز باغیشلایین اینشاالله بوندان بئله تنبللیگی یئره قویوب یومورتالارلار..سیز بونلاری منه باغیشلایین.
شیخ آغا بیرآز یوشودو:
- میرزه خاطیرین عزیزدیر! بو کز بونلارین گوناهیندان گئچدیم، صاباح یئنه گلهجگم. هانسیسی ایکی ساریلی یومورتا یومورتالاماسا باشینی کسیب چؤلمگه قویاجاغام!
*
ائرتهسی گونو شیخ آغا تویوقلوقدا ایدی. یومورتالیقلار یومورتا ایله دولو ایدی. اؤزو ده ایکی ساریلی یومورتالارلا!.. شیخ آغا گولومسهیهرک یومورتالاری گؤزدن گئچیرنده بیردن یومورتالارین آراسیندا گؤزو بیر بالاجا یومورتایا ایلیشدی. یومورتا، سانکی سئرچه یومورتاسی ایدی! شیخ آغا یومورتانی ایکی بارماغی ایله گؤتوروب تویوقلارا گؤستهرهرک باغیردی:
- بونو کیم یومورتالاییب؟!
تویوقلاردان سس چیخمادی. شیخ آغا داها بتر باغیردی:
- دئدیم بونو کیم یومورتالاییب؟!
کیمسهدن سس چیخمادی. دوروم چوخ گرگین ایدی. شیخ آغانین گؤزلری قیزارمیشدی. هاندی-هاندی ایدی قان تؤکولسون. هاندان-گئجدن تویوقلارین آراسیندان بیری سسلندی:
- آغا!..اونو من یومورتلامیشام!
باشلار سسه ساری چؤندو. خوروز ایدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
گؤرهسن شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک؟
دوکتور جئری
بایرام گونو، شهرین تئرمینالیندا قلئیچی مورتوضا توش گلدیم. قاباغینا یئکه بیر زنبیل قویوب تاکسی یولو گؤزلهییردی. زنبیلین ایچینده، بیر چالخام کره، بیر دببه بال، بیر قاپلاما قاتیق، بیر توربا بادام-جویز، بیر قوطو کؤینگی، بیر جوت ده جوراب وار ایدی. اؤپوش-گؤروشدن سونرا ال آتیب زنبیلی یئردن اوزهرک دئدیم:
- ماشینی تئرمینالین ائشیگینده ساخلامیشام، دور گئدک!
زنبیلی الیمدن دارتاراق دئدی:
- دوکتور! بوگون ددهلیگیمین بایرام گؤروشونه گئدیرم، اینشاالله صاباح- بیری گون سیزه ده گلهجگم!
گؤزومو زنبیلدن آییرمایاراق دئدیم:
- بابا نه فرق ائدر بو گون گل گئدک بیزه، صاباح شیخ آغاگیله گئدرسن دااا!!
"یوخ" دئیه باشینی گؤیه آتدی:
- بیلیرسن دوکتور! من یئنی ایلین سوفتهسینی ددهلیگیم الیندن آلماسام اولماز، بونا گؤره ایلک اؤنجه اونون گؤروشنه گئمهلییم!
- حتمن شیخ آغانین بایراملیغی چوخ یاغلیدیر بو قدر گئتمهیه تلهسیرسن؟
گولومسوندو:
- گئچن ایللرده ددهلیگم بایراملیق پول وئرردی آنجاق بیلدیر قولتوق جیبیندن کیچیک بیر قوطو چیخاردیب اوزرینه اوفلهیهرک منه اوزاتدی. الینی اؤپوب قیزیل سیککه قوطوسو ساندیغیم قوطونو آلاندا ددهلیگیم آچیقلادی: اوغلوم مورتوض! الیمین دالی اولدوغونا گؤره، بو ایل پول یئرینه آللاهین دگرلی برکتینی سنه تؤحفه وئریرم. آپار ائوین دؤرد بوجاغینا سپ. آللاه باشیندان تؤکهجک.
قلئیچینین سؤزونو کسدیم:
- نئجه اولدو آللاه باشیندان تؤکدو؟!
باشی ایله اونایلادی:
- هه!.. اورمو گؤلونون قورودوغوندان بیر ایلدیر یئردن-گؤیدن باشیمیزا برکت یاغیر!
تاکسی قارشیمیزدا دایاندی. قلئیچی مورتوض ساغ اوللاشیب ماشینا میننده اؤز-اؤزومه دئدیم:
- گؤرهسن قلئیچی مورتوضا شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک ؟
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
تویوق ایلی
دوکتور جئری
بایرام قوناقلاری اوچون ایکی-اوچ تویوق آلاجاقدیم؛ اوستاد دفتری دئدی:
- منده آلاجاغام؛ یاخشیسی بودور گئدک کسیلگهدن (کشتارگاهدان) آلاق؛ منیم بیر دوستوم وار کسیلگده چالیشیر گئتسَک وئرهر...
دئدیم:
- رحمتلیگین اوغلو ایکی تویوق اوچون بو قدر یولو باسا-باسا گئدک کسیلگهیه؟ بازار ایچینده توکانلاردان آلاریق دا!!..
باشینی توْولادی:
- سانکی خبرین یوخدو دوکتور!.. بازاردا ساتیلان تویوقلارین ایچینه یاری-یاری سو باسیرلار، گؤرمورسن پیشندن سونرا نه دادی اولور نه دوزو؟!
اوستادین سؤزلری بئینیمه باتدی. بیر ساعات سونرا کسیلگهده ایدیک. ایندییهدیک یاخیندان تویوق کسیلگهسی گؤرمهمیشدیم. تویوقلار سیرا ایله آیاقلاری قارماقدان آسیلی یاواش-یاواش ایتی بیر کَسَره یاخینلاشیب باشلاری قیرت-قیرت گؤودهلریندن آییریلیر سونرا بیر آیری تزگاهین ایچینه گئچهرک توک-تئلّکلری یولوشدورولور، ایچ-آلاتی بوشالدیلماق اوچون ائشیگه بوراخیلیردی. دالغین- دالغین بو دم-تزگاهی گؤزدن گئچیریرکن بیردن تویوقلارین آراسیندا ایکی تویوغون قیتداشاراق قونوشدوغو دیقّتیمی چکدی.
بیرینجی تویوق:
- باجین اؤلسون باجی!.. هئچ خبرین واردیر خبردن؟!!
ایکینجی تویوق:
- یوخ، نه خبری؟!.. اولمایا "مُرغانه"لری چوخالدیبلار؟
- یوخ جانیم! سنده گؤر نهلری دوشونورسن؟
- هن به؟!
- بهیم بیلمیرسن بو ایل تویوق ایلی دیر؟!
- تویوق ایلی؟!!
- هن تویوق ایلیدیر!.. بیلیرسن؛ تویوق ایلینده بوْللوق اولار، گئچینهجک یاخشیلاشار، هر گون توی اولار، بایرام اولار، بو اوزدن بیزده بو دن چاتیشمازلیغیندان قورتولاریق...
- آآقیززز...سنینده لاپ عاغیلین آزالاییب ها. آناجلاریمیزین بو سؤزونو ائشیدمهییبسن دئییبلر: تویوغون باشینی یاسدا دا کسرلر، تویدا دا؟! آداملارین دورومو یاخشیلاشدی، پیسلشدی بیزه نه؟!
- یووو.. تکجه بو دئییل. آداملار بایرامدان سونرا جومهور باشقانی سئچهجکلر. قراردیر؛ یئنی باشقان تویوق ایلی موناسیبتینه تویوقلارا حقّ-حوقوق وئره....
- حقّ- حوقوق نمنهدیر؟!
- یاخشی بیلمیرم، ائله بیل بیر چئشید دن-دوشدور.
- هاااا...بئله اولسا منده اؤزومو ییرتیب آداملارا یئپ-یئکه یومورتالار یومورتلایاجاغام....
قیرت- قیرت سسی قونوشمانی یاریمچیق قویدو.
- دوکتور.. دوکتور.. تویوقلاریمیز حاضیردیر، گل گئدک.
اؤزومه گلدیم، سسلهین اوستاد دفتری ایدی.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
فارسجانلی بایرام
دوكتور جئری
گئجه یاریدان گئچمیشدی. تهران سوسوب هامی اویوموشدو. یوخو گؤزومدن دامیردی. قورخانایا (اسلحه خانایا) گؤزَتچی(نگهبان) دوراجاقدیم. اوزومه بیر چیرپی سو ووروب یوخونو قاچیرتماق اوچون توالئت سرویسلرینه گئتدیم.ساللانا-ساللانا ایچری گیردیكده عجیب-غریب، اَنایین سسلر دقتیمی چكدی:
- چ چ چ چ چششش...
- ج ج ج ج جگگ ...
- ق ق ق ق قیغغغ....
یوخو باشیمدان قاچدی. ایره لی له دیكده گوزگو (آینا) قارشیسیندا بیرینی گؤردوم. الیمی آرخادان چیگنینه قویدوم. گئری دؤندو. بایرام ایدی. یئنه قی قی قییغغغغ.... سسی چیخارتدی . قورخدوم بو كز.
- بایرام نولوب؟ بوغازیندا بیر شئی قالیب؟ ایسته ییرسن بیر آفتافا سو گتیریم ؟ - دئدیم.
سرتجه - یوخ...- دئدی سونرا اوز گؤزونو تورشادیب ائكله دی:
- تمركزومو پوزدون اوغلان!..
- نه تمركزو؟- دئیه سوروشدوم.
- لهجه سیز دانیشماق اوچون حرفلری فارسلار كیمی تلفظ ائتمَگه چالیشیرام!....ق ق قیغغغغ...غغ....
ماراقلا سوروشدوم:
- نییه بورادا تمرین ائدیرسن؟
- آخی سسین انعكاس تاپدیغی اوچون(یانكیلاندیغی اوچون) بورا چوخ الوئریشلی دیر- دئیه یانیتلادی بایرام.
بایرام بیزیم كندلی ایدی. هوشلو-باشلی بیریسی ایدی داها اؤنجه لری.عسگرلیگه گلمه میشدن قاباق كنكور سیناقلارینا بیرگه حاضیرلانیردیق. هر گون،شهرین ائل كیتابخاناسینا (عمومی كیتابخاناسینا) گئدیب درس اوخویوردوق. آنجاق بیر گون، كیتابخانایا واردیقدا، ایران آدی آلتیندا باسیلان گؤن جیلدلی قالین فارس تاریخ و ادبیات كیتابلاری، كیتابلیغین باش رفلریندن بایرامین تپه سینه تؤكولوب اونو آلتینا آلدی. گوجلوكله بایرامی كیتابلارین آراسیندان چیخارتدیق؛باییلمیشدی. اوچ گون خسته خانانین تختی اوستونده اوزاناقلی قالدی. دوكتورلار ساغالماسیندان ال اوزسه لرده او سونوندا اویاندی. آنجاق ایكی تَهَر بیر تَهَر اولموشدو. آذربایجانلی بایرام، فارسجانلی اولموشدو...
ائرته سی گون احوالاتی اوشاقلارا آنلاتدیم. گولوشدولر؛ توالئته، دیل آكادئمیسی آدی وئردیلر.بو اولایدان بئش-اون گون سونرا بؤلوگون(گروهانین) یاتاقخاناسی بؤیوك بیر توققوشمانین آلانی اولدو. بایرام، فارس عسگرلری باشینا ییغاراق،"من متعصب دئییلم" دئیه باشلادی توركلره جوك دئمَگه. دورومدان اولدوقجا اؤفكه له نن آراز آدلی سولدوزلو عسگر، بایرامین اوستونه یومولوب آغزی-بورنونو بیربیرینه قاتدی. بو چكیش-بكیشده بؤلوك باشی(فرمانده گروهان) ایچری گیردی.اولانلاری اؤیرنینجه درحال سوچلولاری جزالاندیردی: آراز اوچ گون دوستاقدا یاتمالی ایدی، بایرام ایسه اوچ گون تووالئتده كئشیك چكه جك ایدی. اؤز- اؤزومه دئدیم:
- بو مانقورت بایرامین شانسینا باخ، تام ایسته دیگی یئره گؤزتچی اولدو!آچیقلاما:
متن ده كی فارسجانلی سؤزو ، فارسوفیل سؤزجوگو قارشیلیغی كیمی ایشله نیب دیر. ( گئچمیشده آنگلوفیل لریمیز و روسوفیل لریمیزده اولوب)
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
نوروز بایرامی كیمینكی دیر؟
دوكتور جئری
هر ایل نوروز بایرامی آستاناسیندا، آراشدیریجیلار چئشیدلی قزئت ، درگی و وئب سایتلاردا، "نوروز بایرامی كیمینكی دیر؟" سوروسو اوزه رینده بیر- بیرلری ایله سؤز دؤیوشدورمگه باشلایارلار.بعضی تورك آراشدیریجیلاری، ایندی نوروز آدی ایله گئچیریلن بایرامی،توركلرین اسكی ارگنه قون بایرامی بیلرلر. (ارگنه قون،اسكی توركلرین دؤرد یوز ایل اذیت چكه رك قیسینیب- سیغیندیقلاری یئردن بیر بوز قوردون یول گؤسترمه سی ایله قورتولوب چوخ گؤزل بیر یئره گلیب چیخمالاری، یئرلشمه لری نین بایرامی دیر). بعضی لری ایسه اونو تورانلیلارین تورا بایرامی اولدوغو قانیسیندادیرلار. بو آرادا نوروزو اوغوزخانا باغلایانلاردا آز دئییل لر.
قارشی یؤنده، فارس آراشدیریجیلاری نوروزو بیر فارس بایرامی كیمی دگرلندیره رك اونو جمشیدین پیك نیكه چیخماسی اولایی ایله ایلگی لندیریرلر. سانكی، جمشید آذربایجانا گلنده قیزیل تاختا اوتوروب اینسانلار اونو اؤز چیگینلرینده آپاراندا گونشین ساچاقلاری جمشیدین باشلیغی نین اوزرینه دوشدوكجه اینسانلار اونو گؤروب سئوینجدن بو گونو بایرام ائتمیشلر.
تورك و فارس آراشدیرجیلارین آراسیندا گئدن بو دارتیشمالارا بیر یوللوق سون وئرمك اوچون دئییرم: بوشونا اؤزونوزو یورمایین گؤزومون ایشیقلاری، نوروز بایرامی نه توركلرینكی دیر نه فارسلارین!... مومكوندور بو آرادا كوردلر، لورلار، بلوچلار،گیلكلر، عربلر و ... اورتایا آتیلیب دئیه لر: سن دوز دئییرسن دوكتور جئری، نوروز بایرامی توركلرین و فارسلارین بایرامی دئییل بیزیم بایرامیمیزدیر. یوخ گؤزومون گیله لری نوروز بایرامی سیزینكی ده دئییل!...
نوروز، دؤولتین باهالیغی جیلوولاما باشاریسیزلیغیندان یارارلاناراق جینسلرینی بیره نئجه یازیق خالقین بئلینه باسان اینصاف سیز اصنافلارین بایرامی دیر.
گؤنده ر بؤلوم لر: ساتیریك یازیلار
ایراندا
گونده بایرام دیر!
دوكتور
جئری
گئچمیشده
جنس لر ایلده ببر یول، اودا ایلین سونوندا باهالاشیب بایرامین گلدیگینی
موژده له یَردی آنجاق ایندی جنس لر گونده باهالاشیر بئله لیكله ایراندا گونده
بایرام دیر!
ساعتی
باهالاشما
بوگون بیرآز آیین- اویون آلماق اوچون محله نین
باققالینا گئتمیشدیم. قیمت لری گؤرونجه چاشقینلیقلا:
- هاشیم
آغا نه خبردیر؟- دئیه سوردوم.
هاشیم آغا قیققیلدایاراق:
- ائله بیل چوخدانداندیر بازارا چیخمامیشسان-
دئدی.
- نییه دونن بازاردایدیم- دئدیم.
هاشیم آغا یئنه قیققیلدادی:
- دئمه دیم می چوخدانداندیر بازارا
چیخمامیشسان؟!
كارتی
گلین
قزئت لرین یازدیغینا گؤره سكه نین باهالاشماسی
جاوانلارین ائولنمه سینی انگل له میش دیر. اؤلكه نفوسونون آرتماسینا گرَه ك
دویولان بیر زاماندا، بو اولای دؤولت سوروملولارینی دریندن دوشوندورموش سونوندا
اونلار، چین اؤلكه سیندن سكه یئرینه یارانه كارتی ایله ایشله ین قیزلار وارد ائده جگی تاسارلامیشلار. بو خبرین
آیرینتیلاری یاخین گلجكده قامو اویونا آچیقلاناجاقدیر.
ایكی
اوشاق یئتمز!
دئییرلر آتی آت یانینا باغلاسان یا هایینی
گؤتوره ر یا خویونو. چین و هند اؤلكه لری ایله دوستلوغوموزو بركیشدیردیكدن بری سوروملولاریمیز
ایران نفوسونون آرتیرماسینی دوشونورلر. اونلارین فیكرینجه نفت پولو میللتین سفره
سی نین باشینا گلدیگیندن چوخ فرق ائتمز بو سفره نین باشیندا اوچ نفر اوتورسون یا
اوتوز نفر. آدام گره ك قوهوم – قونشودان گئری قالمایا!
من نه
قَدَر قوجا اولسامدا دگرم یوز جاوانا!
سوروملولار، اؤلكه نفوسونون قوجالاشماسیندان
قایغی لانیب دوغوملارین آرتماسی ایله اؤلكه جمعیتینی جاوان ساخلاماق ایسته ییرلر
آنجاق گؤرَولری (وظیفه لری) پایلاشماق
زامانی گلنده ائله بو یاشلی سوروملولار، گنج لری قیراغا ایته له ییب چیرتدیك چالا
چالا اوخویورلار:
من نه قَدَر، نه قَدَر قوجا اولسامدا دَگَرم یوز
جاوانا!.....
گؤنده ر بؤلوم لر: ساتیریك یازیلار
دؤولتی پورتاغال!
اوشاقلاری نین هئچ یامان اؤیرنمه سینی ایسته مه ین بیر آنا، اوغلونو بازارا گؤندرمیش. بو سیرادا، بلدیه مامورلاری ایله ال آراباسی اوستونده آیین- اویون ساتانلارین آراسیندا توققوشما چیخیب رنگلی- رنگلی یامانلار آلیش وئریش اولموش.اوغول ائوه دؤنونجه آناسیندان سوروشموش:
- آنا ...یك نه دئمك دیر؟
آناسی :- پورتاغال اوغلوم پورتاغال ! - دئمیش.
بایرام اولموش.قوناقلارین باشی آچیلمیش. آنا اوغلونا :- اوغلوم دور قوناقلاریمیزا میوه توت – دئمیش. اوغلان ، میوه قابینی قوناقلارین قاباغیندا توتاراق:
- دؤولتی ...یك لردن یئین ، همی شیرین همی سولودورلار!
اخلاقی سونوج: بو ایل "دؤولت قیمت لره نظارت ائده جك" وعده سیله میللته یاخشی پورتاغال ووردو!
شور گؤز قوناق!
بایرام قوناغی گئدندن سونرا، آرواد حیرصله اریندن سوروشموش:
- بو گلن كیم ایدی؟ آز قالیردی گؤزلری ایله آنامی یئسین؟
كیشی گولومسه یرك:
- عتیقه چی دوستوم ایدی!- دئمیش
قیمت لره نظارت
بایرام قوناغی پوسته لره ال اوزادینجا، ائو یییه سی:
- پوسته اوتوز مین اولدو، آللاه دؤولتدن راضی اولسون نظارتی اولماسایدی قیرخ مینه ده آلا بیلمزدیم- دئمیش.
قوناق پوسته لردن بیر سیخیم گؤتوره رك اونایلامیش:
- هه ! آللاه دؤولتدن راضی اولسون ، اون مین وئردیم تاكسی منه بورایا گتیردی. نظارتی اولماسایدی اون بئش مینه ده گله بیلمزدیم.
امكلی وئرن بایراملیغین صیفرلرینی سایمازلار!
7 یاشلی نوه ، بایراملیق آلاركن بیر پولا بیر77 یاشلی بؤیوك باباسینا باخیب دئمیش:
- بؤیوك بابا ، ائله بیل تورم دن خبریز یوخدور!
بؤیوك بابا نوه سی نین باشینی تومارلایاراق :
- اوغلوم، منیم خبریم وار ائله بیل دؤولتین خبری یوخدور!
ایبیشین بایرام گؤروشو
میللت وكیلی ایبیش بایرام گؤروشو اوچون داناباش كندینه گئدیب گئجه نی یولداشی قیبیش گیلده قالمالی اولور. گئجه یاریسی توالئته گئدملی اولان ایبیش، قاپی آغزینداكی كؤپكی گؤرونجه اوتاغا دؤنوب گولو تورپاغی ایله چیخارداراق گولدانین تركینه سیچیر .
اون بئش گون سونرا ایبیش تهراندان قیبیشا تئلفون آچاراق حالینی سورشماق ایسته ییر. قیبیش حیرصلی-حیرصلی :
- كئف احوالی بوراخ، دئ گؤروم هارا سیچمیسان،سن گئدندن، گونده ائوین بوتون اثاثلارینی ایئشیگه تؤكوب یویوب آرتیلاییریق گئنه پوخون ایگی كسیلمیر!
یئنی مودئل ار
ایبیشین باجیسی، هر ایل باشی ائوی نین بوتون اثاثلارینی دگیشدیریب یئنی موداسینی آلاردی. بایرامدان بایراما باجی گؤروشونه گئدن ایبیش بو كره یانیلیب قونشونون زنگینی باسیر. قاپی آچیلیب كوركن لری نین یئرینه غریبه بیر كیشی ائشیگه چیخیر. ایبیش بارماغینی دیشله یرك دئییر:
- آمان آللاهیم ، باجیم بو ایل ارینی ده دگیشیب!
بایرام قوناقلاری
اوشاق بایرام قوناغیندان سوروشور:
- باغیشلایین سیز هاچان گئده جك سیز؟
- نئجه مگر؟!
- هئچ، آنام دئییر قوناق گئدندن سونرا شامیمیزی یئیه جه ییك .
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آنادیلی بایرامی اویونلاری
دوكتور جئری
21 فوریه، (2 اسفند) اولوسلار آراسی آنادیلی بایرامی دیر. بوتون بایراملاردا اولدوغو كیمی ، آنا دیلی بایرامی نین دا اؤزنه اؤزگو اویونلاری واردیر. بو اویونلار چوخراق شهر و كندلرین كوچه – خیابانلاریندا اوینانیر. بو اویونلاردان : باتوم اویونو، سو فیشقیرما اویونو(سو آیدینلیق سیمگه سی دیر) ، قووالا- قاچدی اویونو، اوچدو- اوچدو اویونو، كار- كور اولما اویونو، لال اویونو، اؤیرنجی- پولیس اویونو و نئچه نئچه آیریسینی آد آپارماق اولار. آنا دیلی بایرامی اویونلاری، رسمی دیللری بیریجیك اولان چوخ اولوسلو اؤلكه لرده سیجاق قارشیلانیر.
آنا دیلی بایرامی نین گلیب چاتماسینی قوتلایاراق سیزلری، اؤزلیك له گول بالالاریمیزی ائو- اوخولدا اوینانا بیله جك " اوچدو، اوچدو " اویونو ایله تانیش ائدیرم. بو اویوندا، دیلی رسمی لر اویون چیخارتماسالار اولدوقجا اگلنجه لی بیر اویونا تانیق اولاجاقسینیز.
- اوچدو، اوچدو، كیتاب اوچدو!
- اوچدو!
- اوچدو، اوچدو، اوخول اوچدو!
- اوچدو!
- اوچدو، اوچدو، موسیقی اوچدو!
- اوچدو!
- اوچدو، اوچدو، سینما اوچدو!
- اوچدو!
- اوچدو، اوچدو ، تیاتر اوچدو!
- اوچدو!
- اوچدو، اوچدو، آنا دیلی اوچدو!
- اوچدو!
- آنادیلی اوچماز فاشیست، سن یاندین ؛ چیخ قیراغا....
- اوچدو، اوچدو.....
گؤنده ر بؤلوم لر: ساتیریك یازیلار


text:
سوچی کیلیشووی نینگ آرتیدن ادلبده یوزه گه چیقه دیگن فرصت و قیین چیلیکلر 40
تحلیل و تیکشیروو 40
سوچی کیلیشووی نینگ آرتیدن ادلبده یوزه گه چیقه دیگن فرصت و قیین چیلیکلر
سونگی پیتلرده بحث موضوعی بولیب تورگن ادلب مسئله سی نینگ سوچیده گی جلسه ده آلیب باریلگن کیلیشوو نتیجه سیده ییچیم تاپیش گه حرکت بولگن لیگی مهم بیر حادثه دیر. 3،5 میلیون تینچ اهالی حیات کیچیریب تورگن ادلبنی تیزیم نینگ هجوملریدن قوریقلش مهم ایدی. تورکیه نینگ فعالیتلری و قاطعانه قراری نینگ آرتیدن ادلب گه قره ته برچه دنیانی تشویش گه قویگن بیر حربی عملیات گه مانع بولیندی.
سیاست، اقتصاد و جمعیت تدقیقات بنیادی یازووچی جان اجون نینگ موضوعگه دایر ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه تقدیم ایته میز.
تورکیه و روسیه اورته سیده آلیب باریلگن کیلیشوو بیلن ادلبده گی جبهه خطی بوییچه 15-20 کیلومتر ایچکریگه قره ب بیر قورالسیزلشتیریلگن منطقه ایجاد ایتیلیشی قرارلشتیریلدی. شونده ی بولیب هم مخالفلر همده تیزیم تامانیدن سقیله قوراللر ییغیله دی و ترور تشکیلاتلری او منطقه دن چیقریله دی. عین دمده ستراتیژیک اهمیت گه ایگه لاذقیه و دمشقنی حلب بیلن باغله گن یوللر قیته دن تینچ اهالی اوچون آچیله دی. تورکیه بیلن روسیه سوچیده مهم بیر کیلیشووگه قول قویگن بولسه هم بو کیلیشوونی ساحه ده عملی قیلینیشیده بیر قطار توسیقلر یوز بیریشی ممکن.
روسیه مسؤل بولگن منطقه لرده کتته معمانی ایران نینگ حمایه سیده گی شیعه جنگریلر تشکیل ایتماقده. شونده ی بولیب ایران نینگ سوچیده گی جلسه ده اورین آلمه گن لیگی، سوچی کیلیشووی نینگ عملی قیلیشی توغریسیده ایران نینگ توسیق بولیشی گه باعث بولیشی ممکن. قنچه هم ایران بیلن بشارالاسد تیزیمی سوچی کیلیشووینی حمایه قیلگنلرینی ایتگن بولسه لر هم هم ایران همده بشارالاسد تیزیمی نینگ ادلب اوچون کوپراق کوپینچه لیک (maximalist) یانداشووی ایچیده ایکن لیکلری کوریلماقده دیر. روسیه نینگ کیلیشوونی ساحه ده عملی قیلیشی اوچون ایران نینگ حمایه سیده گی شیعه جنگریلرنی قانع قیلیشی کیره ک دیر.
ادلب ده سوچی کیلیشوونینگ آرتیدن تیزیم منطقه لریده مخالف کنترولیده گی منطقه لرگه قره ته پیت پیتیده تحریکی فیرلر عملگه آشیریلیشی و تیزیم نینگ ادلب جببه خطیده ایجاد ایتگن سوقیاتنی قیتریب آلیش موضوعسی روسیه نی قینلتیرگن لیگینی کورستماقده دیر.
تورکیه نقطه نظریدن ایسه سوچی کیلیشووی نینگ ساحه ده عملی قیلیشی بوییچه توسیق منطقه ده گی کوچلرنینگ تورکیه بیلن کیلیشوو ایچیده بولیب بولمه ییشی دیر. ادلب منطقه سیده گی اینگ بویوک عسکری کوچ بولگن و تورکیه تامانیدن هم حمایه بولگن ملی ایرکین لشتیریش جبهه سی نشر قیلگن بیاناتی آرقه لی سوچی کیلیشووی توغریسیده تورکیه بیلن حرکت ایتیش گه تیار ایکن لیکلری لیکن روسیه، ایران و بشارالاسد تیزیمی گه ایشانمه گن لیکلرینی افاده ایتگنلر.
تورکیه نقطه نظریدن سوچی کیلیشووی نینگ عملی قیلینیشی بوییچه احتمالی توسیق منطقه ده گی رادیکال گروهلردیر. در حقیقت ادلب منطقه سیده گی رادیکال گروهلرنی ایککی ایریک کتگوریده قولگه آلیش ممکن. بیرینچی کتگوری هیئت تحریر الشام، ایککینچی کتگوریده ایسه ایریم رادیکال گروپلردیر. هیئت تحریر الشام نینگ ادلب منطقه سیده تینچ اهالی نینگ یوراگینی قولگه الیش اوچون آلیب بارگن سیاستی گه دوام ایتیشی کوتیلماقده دیر. عین دمده هیئت تحریر الشام اوز آیدولوژیک منفعتلری بیلن معتدل مخالفت و تورکیه اورته سیده بیر توازنی سیاست آلیب باریش گه حرکت قیلماقده دیر. شونده ی قیلیب هیئت تحریر الشام نینگ سوچی کیلیشووی توغریسیده گی قرارلری بیلن تیگیشلی بیر بیانات نشر بولمه گن لیگی مهم حادثه دیر. سوچی کیلیشوونی عملاً عملی قیلیشی اوچون هیئت تحریر الشامنی قورالسیزلشتیریلگن منطقه نی ترک ایتیشی اوچون قانع قیلیش ممکن.
بیراق حراس الدین کبی افراطی رادیکال و مستقیم مرکزی القاعده گه باغلیغ ساختارلر ایسه سوچی کیلیشووینی رد ایتگن لیکلرینی بیان ایتدیلر. شونده ی قیلیب تورکیه اوزیگه مناسب کوریلگن گروهلر بیلن بیرگه لیکده بونقه رادیکال گروهلرگه قرشی ضروری آدیملرنی اتیش گه مجبور دیر.
سوریه نینگ مهم بیر قسمتینی داعش و PKK/YPG کبی ترور عنصرلریدن تمیزله گن تورکیه سوچی کیلیشووی و اوز ملی منفعتلریگه بناً ادلب منطقه سینی هم اورته و اغوزاق مدتده ترور تشکیلتلرینی قولیدن تمیزلشینی کوریش ممکن. تورکیه نینگ ترورچیلیک که قرشی کوره شیده ادلب سوریه لیک تینچ اهالی نینگ حضورلی بیر شکلده حیات کیچیریشی بوییچه ینگی بیر یوتوق بوله دی.
سیاست، اقتصاد و جمعیت تدقیقات بنیادی یازووچی جان اجون نینگ موضوعگه دایر ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه تقدیم ایتدیک.


text:
آلخانلیداکی کؤرپهنین اؤلومو فاجعهدیر. بو گون هر بیریمیزین بورجو بیر داها بئله حادثهنین تکرارلانماسینا یول وئرمهمکدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آذربایجانین کئچمیش خاریجی ایشلر ناظری توفیق زلفقاروو ارمنیستان اوردوسونون آلخانلی کندینی آتشه توتماسی و ایکی مولکی شخصین، او جملهدن ۲ یاشلی اوشاغین اؤلومو، بیر نفرین یارالانماسینا مناسیبت بیلدیررکهن دئید ائدیب.
دیپلمات بیلدیریب کی، بو فاجیوی حادثهیه ایکی جور رئاکسییا وئرمک اولار:
۱. آذربایجان وطنداشلارینین تهلوکسیزلیینین تأمیناتی اوچون آذربایجان سلاحلی قوهلری ارمنیستان سلاحلی قوهلرینین آذربایجانین ایشغال آلتینداکی اراضیلریندهکی بوتون حربی اینفراستروکتورونا کوتلوی ضربه ائندیرمهلیدیر. بونون هدفی ایسه بیزیم ائرمنیستان-آذربایجان سرحدینده تام حربی نظارتیمیزی برپا ائتمک اولمالیدیر.
۲. بینلخالق ایجتیمایته بو تروریزم و واندالیزم آکتینین قینانماسی اوچون مراجعت اولونمالیدیر.
کئچمیش-ناظرین سؤزلرینه گؤره، همصدرلرین رئاکسییاسینی پروقنوزلاشدیرماق کیفایت قدر سادهدیر: «اونلار حتی اینسیدئنتی پیسلهیهن شرح ده وئره بیلرلر، اما بورادا دا مطلق آتشکس رژیمینین گوجلندیریلمهسی اوچون تدبیرلرین رئاللاشدیریلماسی حاقیندا فیکیر اولاجاق. اونلارین دا شرحی ارمنی طرفینین شرحینه بنزهیهجک. اونلار دئیهجکلر کی، «بیز آخی سیزه تکلیف ائتمیشدیک. سیز، آذربایجان، آتشکس رژیمینین گوجلندیریلمهسی تدبیرلریندن ایمتینا ائدیرسینیز. گناهین بؤیوک حیصهسی آذربایجان طرفینین پایینا دوشور».
دیپلمات سوندا قید ائدیب کی، بو مناسیبته گؤره ده کونفلیکتین حلی ایله باغلی سیاستیمیز دییشمهلیدیر: «بو، بئله داوام ائده بیلمز».


text:
انور اردبیلی
حاج قدیر جلیل زادگان فرزند حاج یوسف متولد سال 1310 یکی از شاعران خوش قریحه عاشورایی است که در دوره تحصیل از شاگردان ممتاز بوده با داشتن استعداد درخشان ، به تشویق پدر خویش به شغل آزاد روی آورد ولی از مطالعه در زمینه مسائل مذهبی ، اخلاقی و متون کلاسیک ادبیات فارسی و آذری غفلت نورزید . از 15 سالگی به شعر و شاعری دل بست و در میان شیوه های مختلف سخنوری ، مرثیه سرایی و سوگچامه پردازی را برگزید و در این مسیر از مکتب شعری پیشکسوتان بزرگ بویژه حاج یحیوی بهره ها برد و این امر در افزایش ملاحت بیان و بلاغت کلام و فصاحت پیامهای شاعرانه اش تاثیر گذاشت
انور اردبیلی در زمان حیات خود 10 جلد کتاب حاوی اشعار فارسی و ترکی آذری
به اسامی زیر به چاپ رساند :
جلوه عاشورا ـ انقلاب کربلا ـ مردان جاوید یا چهارده معصوم ـ یادگار انور ـ پیام عزا ـ قیام زینب ـ حماسه شهدا ـ افق شهادت ـ فریاد خون ـ سیمای عاشورا
ضمناً مجلدات 11 و 12 آثار نامبرده به نامهای صدای عاشورا و آخرین یادگار توسط بازماندگان آن فقید سعید چاپ و منتشر شده است . استاد انور اردبیلی در روز ششم اردیبهشت سال 1371 دچار سکته مغزی گردید و سرانجام در اول خرداد همان سال دار فانی را وداع گفت .
یادش گرامی و روحش شاد
منبع
******
گلین اشکیله یازاق، یۆزده رموز-ی-مئحنی
باشلێیاق قاسیمێن آدیله بۇ گۆن سر سخنی
مجلیسه دعوهت ائدهک شخصاً ایمام-ی-حسنی
ساخلاسێن مد-ی-نظرده هر اۆرهک داغلێیانێ
واردی گؤرسۆن نقهدهر؛ قاسیمینین آغلێیانێ
گرم ائدیب قاسیمین عئشقی بیزی باشدان آیاقا
الیمیز یئتمیر افسوس اوْ حنالی اوْتاقا
حجلهگاهینده ایراده ائلییهک آغلاماقا
بۇ یئری خئیمهی-ی-شاه-ی-شُهدا فرض ائدهریک
قاره کؤینهکله موبارهکدی توْیۇن عرض ائدهریک
توْی لیباسون، کفهنه توْی گۆنۆ تبدیل ائتدون
مرگی پیشواز ائلهییب، جنگه زرهسیز گئتدون
ائی وفا مجلیسینین شمع-ی-فروزان شییهمی
یوسفه نیسگیل اوْلان طرّهسینین پیچ-وْ-خمی
اکبرین راه-ی-شهادهتده اوْلان همقدهمی
نامزد عئشقینی بئلمهرره یادیندان چێخادان
مجلیس-ی-وصلهتینی آتلار آیاقێندا تاپان
صبریده قوْیدۇ، زولیخانی عروسون حئیران
نیده سن گزدون، اوْ صحرانی گزیب سرگهردان
نیسگیلیزله دولۇدۇ سینهی-ی-صندوق جاهان
پشت-ی-پا وصله وۇرۇب، صبریله یۇمدۇز گؤزۆزۆ
دیللهره سالدێ زمانه نئجه گؤر توْی سؤزۆزۆ
قوْشار: انور اردبیلی
******
اهل-ی-اخبار مقاتیلده یازێب بۇ خبری
مرغ-ی-روحین ائشیدهن وقته سینیر بال-وْ-پری
یاندێران سؤزدۆ سالێر رقّته قلب-ی-بشری
شام ویرانه اوْلان گۆنده ورود اُسراء
یۆز وئریب قاسیم-ی-شهزادهیه بیر آیرێ بلا
خط-ی-سیر-ی-اُسراء دوْلمۇشۇدۇ میللتیله
هرزه عورتلریله، مردُم-ی-کم همّتیله
جشنه مشغولیدی شهر اهلی نه کیفیتیله
گه باخۇردێلا یوْلۇن ساغینه، گاهی سوْلۇنا
گؤزلری منتظریدی اُسرانین یوْلۇنا
ناگهان شهره ورود ائیلهدی بیر تیپ سوار
اُمراء اوّل-ی-صفده گؤرۆنۆب مست-وْ-خومار
ائتدی تشویق اوْ سرکردهلری فرقهی-ی-نار
مرحبا صوتی بلند اوْلدۇ گؤگه هر یاندان
مرکب اۆسته سئوینیب فخر ائلهدی شئمر-وْ-سنان
ازرقین زوجهسی بیر غرفه ده ائتمیشدی مقام
اُمرانین صفینه باخدێ اوْ ناپاک حرام
گؤرمهدی همسر-ی-خونخوارینی تئز ائتدی قیام
اوْلدۇ آگاه اوْ ملعونه طریقت خطره
غرفهنین پلّهلرین سرعتیله ائندی یئره
اؤزۆنۆ شئمر-ی-دغایه یئتیریب آلدێ خبر
هانێ ازرق؟ هانی اوْغلانلارێم ائی منبع-ی-شر
گؤرمۆرهم هئچ بیرینی ائیلیرهم اطرافه نظر
اؤزلرین شامه اوْلار، فکر ائلئییردیم یئتیرهر
سن کیمی هر بیریسی نئیزهده بیر باش گتیرهر
دئدی غفلتده سن عورت خبرون یوْخدۇ مگهر
دؤرد جاوان اوْغلۇوۇلان ارزقی ائی خاک سییهر(سیر)
بیر اوْن اۆچ سیننیده اوْغلان ولی مردانه سییهر
رمهی-ی-روبههه حمله ائله بیل شیر ائلهدی
بیربهبیر ییخدی یئره طُعمه-ی-شمشیر ائلهدی
دئدی عورت اؤزۆ بس نوْلدۇ اوْنۇن سؤیله منه
نئیلهدوز سیز منیم اوْغلانلارێمی اؤلدۆرهنی
دئدی آهۇ کیمی یێخدێق اوْنۇ دشت-وْ-دمنه
نیگهران اوْلما اوْقدری، اوْنا دگمیشدی یارا
عموسی ائیلییهبیلمیردی خییامه آپارا
دئدی گؤستهر یارالێ باشێنێ ائی هرزه روان
قاسیمین باشێن اوْنا شئمر-ی-لعین وئردی نیشان
اؤلدۆرۆبدۆر دئدی اوْغلانلارۇوۇ، باخ بۇ جاوان
یارهلی باشه اوْ ملعونه نظر ائتدی بیر آز
اینتیقام آلماسام الان دئدی قلبیم سوْیماز
قایێدێب منزیلینه قێزلارێنا قێلدێ خیطاب
بیخبرسیز بیزی بۇ جنگ ائلهییب خانه خراب
اینتیقامه اوْلۇن آماده دگیل موقع-ی-خواب
یۆزه گؤرمۆرسۆز آنوْز اشکینی حسرهتله الور(الیر)
آتا قارداشلارۇزۇ اؤلدۆرهنین باشێ گلور(گلیر)
دوْلدۇرۇن دامهنوزو سنگ-ی-عداوهتله هامۇز
پیشوازینه گئدین قصد اهانتله هامۇز
نئیزهنی دوْرهلئیین فیکر-ی-خییانتله هامۇز
سنگ باران ائلهیین باشێنێ مقصوده چاتێن
هر داشێکێ آتۇسۇز سعی ائلهیین محکم آتۇن
یاندێرێن ظلمون اوْدیلا اُسرانین جیگهرین
سێندێرێن غصّهلی بولبوللرینین بال-وْ-پرین
غرق-ی-اندوه ائلهیین خانه بئدوش عمّهلرین
یارهلهنمیش باشێنێن نئیزهده آرتسێن یاراسێ
ملهسین ناقه-ی-نوق اۆستۆنده پریشان آناسێ
یئتیریم بۇ سؤزۆ یاربّ نئجه پرده ایله باشا
بیلمیرهم ائتدیله حمله نئچه یاندان اوْ باشا
گؤزۆنۆ یۇمدۇ «سریه» باخا بیلمیری داشا
کیم دؤزهر ایستهدیگین گؤز قاباغێندا وۇرالار
بالا باشێن آنانێن اؤز قاباغێندا وۇرالار
اُسرا بیربیره دگدی، ائله سخت اوْلدۇ محن
سسلهنیب زینب-ی-کبرا باجۇن اؤلسۆن حسن
نه اوْلار، قاسیمیوی گؤرمهگه شامه گلهسن
یوْخدۇ ایمداده گلهن فیکریمیزه سن قالاسان
اوْغلۇوۇ بۇ داش آتانلارێن الیندهن آلاسان
داش آتان شخصلرین درک ائلهییبدیر عمهلین
بوْینۇنۇ چیگنینه حسرهتله قوْیۇب تازه گلین
قاره بختیم دئدی من بیربیرینه وۇردۇ الین
دوشمهنین ایندی فلهک گؤر نئجه قوّتلی قوْلۇن
هر طرهفدهن یۆزۆمه باغلادێلار، چاره یوْلۇن
رئشتهی-ی-عئشقی، عم اوْغلۇ! ائله فیکر ائتمه قێرام
باشۇوۇ داشلێیالار ساکیت-وْ-آرام اوْتۇرام
توْپراغا دَیمیر الیم، باشیمه توْپراق سوْوۇرام
یانێرام اوْدلانێرام، باشۇوا ائتدیگجه نظر
پر شیکهسته قۇشا تشبیههم الیمدهن نه گلهر؟
دؤزمیشهم شامه کیمی هر محنه دینمهمیشهم
زجر چوْخ قمچی وۇرۇب یوْلدا منه دینمهمیشهم
غرفهلردهن باشێما کۆل تؤکهنه دینمهمیشهم
چوْخدۇ دردیم نه روا آیرێ سیتهم باشلێیالار
من باخێرام نئزهنین اۆستۆنده سنی داشلێیالار
یوسئفیم غملی زولیخایه نیشان وئر اؤزۆوی
گؤزۆمه تیرهدی دونیا نه یۇمۇبسان گؤزۆوی
شامێن اهلی ائشیدیب اوْلما سنین توْی سؤزۆوی
اوْدۇر ایستیلله تسلّی اوْلا غم یوْلداشۇوا
داش آتێرلار سنه یا نُقل سپیرلر باشۇوا
کۆل ائدیب حیجلهمیزی آتهشیله اهل-ی-قیتال
نه دانێشدێم سنیله، اوْلدۇ نه گوفتاره مجال
نه گلینلر کیمی سالدێم باشێما قێرمێزێ شال
توْی گۆنۆ تئللریمی شانهی-ی-محنت دارادێ
دئمیرهم چوْخ سؤزۆ الآندا قۇلاغێم یارادێ
قوْشار: انور اردبیلی
******
علی سواره گئدیبسهن، ولی پیاده گلیبسـهن
اوْیان گؤرۆم ندی دردون، نییه عباده گلیبسهن
عبانی ردّ ائله یۆزدهن اوْ شمع-ی-حُسنی آلێشدێر
یامان گۆنۆمدۆ بیلیرسن، بۇ بینوانی دانێشدێر
یاروْندا واردێ اذیّت و یاکی چوْخ یوْرۇلۇبسان
یقین بۇ قدّ-ی-رسایه دگیبدیر اوْخ یوْرۇلۇبسان
آیاق طرفده اوْتۇردۇم تصوّر ائتمه یادام من
بۇ قانلێ چکمهلریوی گرهک اؤزۆم چێخادام من
سینهمین اۆسته قوْیام من بۇ قانه باتمێش آیاغۇن
دانێشدێرام سنی بلکه اؤپهم اوْ قانلێ دوْداغۇن
اۇتانێرام علی اکبر! آتام عبانی یۆزۆندهن
بۇ قاره معجریملهن سالام اوْ قانێ گؤزۆندهن
گرهک آیاق طرفونده اوْلا بۇ قلب-ی-شیکسته
بیبیلرون باخێر آخَر نئجه گلیم باشۇن اۆسته
کنیزدور بۇ مکاندان آنوْن نه عُذریله دۇرسۇن
کنیزلر گرهک اوْغلۇم آیاق طرفده اوْتۇرسۇن
تعجبم بۇ غمون قلبیمه شراره تؤکۆبدۆر
آتوْن بۇ قدّ-ی-رسانی نییه عبایه بۆکۆدۆر؟
بۇ نقشهنی بیلیرهم من، گلیبدی درده چکیبدیر
یارالێ سینوْون اۆسته عبانی پرده چکیبدیر
منی نظرده دۇتۇبدۇر و یا سکینهی-ی-زاری
بۇ فکریلهن کی مبادا گؤزۆم گؤره یارالارێ
باخێب عباسینه بیلدیم ولی نه قدری یاروْن وار
مگر سنین بدنونده سلامت عضو هاروْن وار
بۇ نوعیلهن کی آخان قان، ائدهر بۇ توْپراغێ گۆلنار
بئیله مشخّص اوْلۇر کی منیم ائویمی یێخێبلار
بلا تموج ائدیب گؤر گلیب هایانا چاتێبدێر
یقین سنی گتیرهنده، آتوْندا قانه باتێدێر
یارالانێبسان ائشیتدیم غم-وْ-ملالیله گلدیم
اؤزۆمده بیلمیرهم من، بۇرا نه حالیله گلدیم
قانادێ باغلێ اوْلان، قۇش کیمی بۇ یئرده سێخێلدێم
یوْل اۆسته بیر نئچه دفعه بۇرا گلینجه یێخێلدێم
قارا ساچێم کیمی دونیا اوْلۇبدۇ تیره گؤزۆمده
بیبیلرون منی گتدی یوْخۇدۇ طاقت اؤزۆمده
تعجب ائیلیرهم ای نژاد-ی-هاشمه فاخر
گلیب بۇرا نئجه چاتدێم نییه من اؤلمهدیم آخر
یانێر اۆرهک علی دۇر گؤر بۇ دربهدر نییه آغلار
جاوان اوْغۇللار آنانێ مگر بۇ نحویله یوْخلار
یۇخۇدۇ من گؤرۆرهم یا کی آشکاریدیر اکبر
عبا ایچینده کی سنسن بۇ حالیلهن گتدیلهر
سنی نه حالیله سالدێم یوْلا مینایه گئدهنده
عبا ایچنده گلیبسهن ولی خیامه گلهنده
قێزارمێسان گـۆلـه یاقـوتا اوْخشۇسـان نئجـه گـؤرسن
باخان دییهر توْی ائدیبسهن لیباس-ی-توْی گئیینیبسهن
قۇتارمێیان غم-وْ-دردیم سؤزۆم بۇقلبیده واردێ
جنازهوه یئتیشینجهک اینان کی زۆلفۆم آغاردێ
قاباغۇوا منی عفو ائت گلهنده گلمهدیم اکبر
حرمسراده اوْتۇردۇم اۆزۆمۆ بیلمهدیم اکبر
فدا اوْ گؤزلره لیلا، اوْیان اوْیان نه یاتێبسان
من-ی-فلک زدهنی اوْلما خاطروندهن آتێبسان
گؤزۆم عُذاریمه قانیاش تؤکه مجاز ائیلئیورسن
سسیم قۇلاقیوه یئتمیر و یاکی ناز ائیلئیورسن
اِراده هر یانا ائتسوْن گلیب دالۇنجا سۆرۆننهم
توْیۇن گؤرهنمهدیم امما لیباس-ی-قاره بۆرۆننهم
یوْخۇمدۇ چاره بۇ یئرده پناه صبره آپاررام
کئچیبدی نیسگیلون حدّهن،اۆرهگده قبره آپاررام
یازاندا مُحنتون «انور» گلهر تموجه دردی
بیلیر علی باشۇن اۆسته آنوْن نه نوعی ملهردی
قوْشار: انور اردبیلی
******
ای حسینین دوْغرانان قۇربانێ، اکبر آچ گؤزۆن
سالمـا گـؤزدهن بینـوا لیـلانـی، اکبـر آچ گؤزۆن
عؤمرۆم اوْلسا هر قدهر من آغلارام صبح-وْ-مساء
لیلینی بیر درده سالدۇن ای شبیه-ی-مصطفیٰ
درد-ی-جسمانی دگیل تاپسێن طبابَتلهن شفا
بیر طبیب ایستهر اوْلا روحانی، اکبر آچ گؤزۆن
ای نــژاد-ی-هــاشمیـده نــورس-وْ-رعنــا قــَدیـم
ائیله فکر ائتمه کی گلدۇن، خئیمییه من بیلمهدیم
گلمهگۆن بیلدیم ولی عذریم وارێدێ گلمهدیم
عفو ائله بۇ خانیمان ویرانی، اکبر آچ گؤزۆن
پاییـن-ی-پایـونـده اگلــهشـدیم مـن ای نورستـه گـۆل
چون حیا مانعدی باشۇن اۆسته گئچسهم خوْش دگیل
لاعلاجم سؤیلـه لیـلا باشینه تؤکسۆن نـه کـۆل
گؤرمهرهم اوْل صورت-ی-تابانی، اکبر آچ گؤزۆن
آتش-ی-قلبیمه وۇرمۇش داغ-ی-هئجرانون اتک
یاندێ قلبیم بۇ یانار اوْددان منی بیر یانه چک
توْی ائدیبسهن، خلعتیم بس هانێ، اکبر آچ گؤزۆن
حقّی واردۇر لیلینین گؤزدهن تؤکه خون-ی-جیگر
من سنی مئیدانه بۇ نوعی یوْلا سالدێم مگر
باشۇن اۆسته آچماسئیدی باشێنێ عمّهوْن اگر
زۆلفیمله پاک ائدهردیم قانێ اکبر آچ گؤزۆن
بیـر کنیــزهم بــاوفـــا اکبـــر قبـــول ائتسـوْن منــی
سن بیلیرسن کی نه قدری ایستئییر قلبیم سنی
قلبیمین بـاشینـه ضـم ائتـدیم بـۇ قانلێ چکمهنی
تاکـی شـدّت ائتمــهسیـن جریانـی اکبر آچ گؤزۆن
قانلێ گؤزیاشێم سارالمێش روییمی وئرمیش سئله
قلبیمی سێندێرما ائتمه نااۇمود اوْغلۇم بئله
خواهیشیم واردۇر عبانی گۆل یۆزۆندهن ردّ ائله
بیر منه گؤستهر رُخ-ی-زیبانی اکبر آچ گؤزۆن
ای جمال-ی-عالـم آراسـێ اوْلان شمــع-ی-ارم
یارهوه قان پرده چکمیش قوْیمئیۇر حدّین بیلـهم
بیـر عبــادور رؤیتـا" قێـرمێـز وجـودون گؤرمهرهم
گیزلهدیبدیـر دوْغـرانان اعضـانـی اکبر آچ گؤزۆن
برگ تک قلبیم اسیر، هئجرونده اوْلمۇش قان اوْغۇل
گۆل یۆزۆن گؤستهر آنوْندان ائیلهمه پئنهان اوْغۇل
گلسه شهزاده سفردهن ذبح اوْلار قۇربان اوْغۇل
ائیله قۇربان جانیوه بۇ جانی، اکبر آچ گؤزۆن
ثبت ائدهر «انور» سنین درد-وْ-ملالون دفتره
توشه تا اخذ ائیلهسین دار-ی-فنادهن محشره
زایر اوْلسۇن ایستهر بیرده مزار-ی-انوره
اوْردادۇر چون دردینین درمانی، اکبر آچ گؤزۆن
قوْشار: انور اردبیلی
******


text:
بیرینجی بؤلوم : گیریش
گیریش : موسیقی ؛ یونان کؤکلو بیر سوزجوک اولموش و اصلینده یونانجا
«Mousika » سؤزوندن آلینمیشدیر. بو سؤزجوک یونانلی لارین دوققوز ماهنی و
موسیقی الهه سیندن بیری اولان Mas/Misse نین آدینا باغلی دیر. موسیقی سؤزو ایسلام
مدنیتینده ایلک دفعه اولاراق بو آنلامدا یوخ ، یالنیز ریاضیات و فلسفه علم لری نین
بیر بؤلومو کیمی ایشلنمیشدیر. موسیقی یه عربجه الحان یا صناعه الالحان دا
دئییلیردی. بؤتوولوکده موسیقی ؛ دویغولاری(احساسات) و دوشونجه لری سس واسطه سی
ایله معین موخاطبه چاتدیران صنعت(هنر)
دئمکدیر.
آذربایجان
موسیقی سی دونیانین اولدوقجا ان زنگین و گوجلو موسیقی لریندن بیری سی دیر و شرق
دونیاسیندا بیرینجی یئری توتموش و بوتون دونیادا بیرینجی لر سیراسیندا دورور. بو
ایفاده ایستر کئچمیشده ایستر بوگونلوکده ، ایستر تئوری باخیمیندان و ایستر ایسه
عملی باخیمدان ثبوتا یئتیریلمیشدیر. آذربایجان موسیقی سی دئدیکده موغامدان ، آشیق
موسیقی سیندن توتموش پاپ ، جاز ، اوپئرا و
باشقا بونلار کیمی موسیقی لر بو موسیقی
نین داخیلینده یئرلشیر. آنجاق آذربایجانین کیملیگینی ، اونون موسیقی سینین
اصالتینی دونیادا سسلندیرن تکجه موغام اولموشدور. بونا گؤره کی بو موسیقی نین
یارادیجی سی و یاشادانی یالنیز آذربایجان خالقی اولموش ، بیرده کی بو موسیقی دن باشقا موسیقی لر ، موغامدان آلینمیش
و موغاما اساسلانان موسیقی دیرلر. بو سؤزلر هئچ ده آذربایجاندا پاپ ، جاز و باشقا موسیقی لر قوندارما اولدوغونو و
آذربایجان خالقینا عایید اولماماغی آنلامی
نی داشیمیر. بلکه ده بونلار هر زمان بیزیم خالق موسیقیمیزه اساسلانیرسا بیزیمکی
اولور ، هم ده آذربایجان خالقی نین روحیاتی ، وارلیغی و... بیرینجی درجه ده موغامدا تمثیل اولونور ،
سونرالار پاپ، جاز و... ده. بئله لیکه آذربایجان
خالق موسیقی سی ایکی اساس حیصه دن عبارت
دیر : آشیق موسیقی سی ، موغام .
آشیق (Aşıq) موسیقی
سی یالنیز تورک خالق لارینا عایید دیر ، نئجه کی آشیق ادبیاتی – فولکلوروموزون بیر
قولو اولارکن –تورک سویلو خالق لاردان باشقا هئچ خالقدا اولمامیشدیر. بو موسیقی
دده قورقود کیمی اوزان لارین صنعتی نین دوامی دیر و سینه دن سینه یه ، نسیلدن
نسیله کئچرک بیزلره گلیب چاتمیشدی . بو صنعتین هر زمان گؤرکملی سیما لاری
اولموشدور دده قورقوددان توتموش ، خسته قاسیم ، آشیق غریب ، قوربانی ، عباس
توفارقانلی ، آشیق علسگر و ... یه قدر. بورادا مقصدیمیز آشیق موسیقی سی حاققیندا
شوحبت آچماق دگیل ، بلکه یالنیز قیساجا اونون موغام لا فرق لرینی ایضاح ائتمک
قصدینده ییک. آشیق موسیقی سینی موغامدان
آییران موختلیف جهت لری وار : آشیق موسیقی سی ادبیات باخیمیندان بوتؤولوکده
فولکلوروموزدان(آشیق ادبیاتیندان) قیدالانیر . بئله کی اوندا تکجه خالقیمیزین یارادیجیلیغی و اونون آشیق لارینین یارادیجیلیق لاری ایفا اولونور.
حال بو کی موغامدا فولکلوردان علاوه کلاسیک ادبیاتیمیزدان و داها دقیقلش سک غزلدن
فایدالانماق اولور. سؤزون اصل معناسیندا بیرینجی سی یالنیز آذربایجان فولکلورونا
دایانیر آنجاق ایکینجی سی آذربایجان کلاسیک ادبیاتینا و کلاسیک شاعیرلرین اثرلری
نین او جومله دن : فضولی ، سید عظیم
شیروانی ، صابر ، واحید ، شهریار و... اساسیندا ایفا اولونور
موسیقی
باخیمیندان دا بونلارین هر بیری نین اؤزللیک لری وار. بورادا دا بونلاری بیری
بیریندن آییران موختلف جهت لر وار او جومله دن
: موسیقی نین لاد قورولوشو ، اونون
موسیقی حیصه لری یعنی شؤعبه لردن و یا
عکسینه اولاراق هاوالاردان عیبارت اولماسی ، موسیقی نین نئجه ایفا
اولونماسی (ایستر اینسترومئنتال ایستر ووکال – ایئنسترومئنتال صورتده) ، اونلارین
ایفا اولونماسیندا هانسی موسیقی آلت لریندن فایدالانماسی ، هر بیری نین ایفاچیلیق
مکتب لری و... .
اؤرنک اوچون
ایفاچیلیق مکتبی آشیق موسیقی سینده گئنیش یئر توتور. بئله کی آذربایجانین آشیق
موسیقی سی بیر نئچه مکتبه بؤلونور :
بورچالی ، قازاخ ، تبریز- قاراداغ ، اورمو
– سولدوز ، زنجان – ساوا – قوم ، همدان وس. بونلارین هر بیری نین اؤزونه مخصوص
هاولار ایله یاناشی اورتاق هاوالاری دا وار ، ایستفاده اولونان آلت لر باخیمیندان
، هاوالارین نئجه ایفا اولونماسی(یالنیز هاوالارین و ماهنی لارین اوخونماسی و یا
خود بوی بویلاما و داستان اوخوما طرزینه گؤره) باخیمیندان دا بیری بیریندن
سئچیلیرلر. میثال اوچون اورمو یا بورچالی مکتبینده یالنیز قوپوز چالینیر و باشقا
موشاییعتچی یعنی بالابان ، قاوال و باشقا آلت لر ایفاچی سی آشیغی موشاییعت ائتمیر
و یا اورمو مکتبینده بوی بویلاما و یا داستان اوخوما اساس یئری توتور ، حال بو کی
باشقا مکتب لرده بو عنعنه لر یوخدور.
آنجاق
موغامدا وضعیت تام باشقا جور اولور میثال
اوچون کئچمیش زمان لاردا شیروان ، قراباغ ، تبریز موغام مکتب لری اولموش سادا ،
ایندی داها آذربایجان موغام لاری و اونلارین شؤعبه لری ، گوشه لری ، تصنیف لر ،
رنگ لر و... ایفاچیلیق مکتب لریندن آسیلی
اولمایاراق هر یئرده واحید طرزده ایفا اولونور و یا موسیقی آلت لرینه گلدیکجه
موغام ایفاچیلیغین اساسی اوچلوک(تار ، کامانچا ، قاوال)دن عبارت اولور و اونا
موختلیف آلت لر ده آرتیرماق اولار.
بو سادالادیغیمز
موضوع لار هئچ ده بو دئمک دگیل کی بو ایکی موسیقی بیری بیرینه گؤره ضد مؤوقع
توتورلار. بوتون بو مساله لری نظرده توتماق لا یاناشی بونلارین هم ادبیات
باخیمیندان همی ده موسیقی قورولوشو و اونلا ایلگی ده اولان مؤوضوع لاردا اورتاق
مؤوقع لری واردی. اؤرنک اوچون فولکلور ادبیاتی(بایاتی ، قوشما ، گرایلی و...) ایکی
سینده ده ایشلنیر. موسیقی باخیمیندان دا بونلارین اورتاق جهت لری وار. او جومله دن
خالق ماهنی لارینی ، ضربی موغام لاری و ... آد آپارماق اولار. اونا گؤره بونلارین
سرحدلرینی بو راحاتلیق لا ترسیم ائتمک اولمور.
موغام (Muğam): موغام سؤزونون
اطرافیندا موختلیف فیکیرلر سؤیله نیلمیش دیر . او جومله دن قدیم دؤورلردن بری بیر
عنعنه اولاراق موغام سؤزونو عربحه اولان « مقام[یئر ، جایگاه] » لا بیرلشدیرمیش و
اونو عرب منشالی بیر سؤزجوک کیمی تقدیم ائتمیشلر. بو بیر قایدا اولاراق بوتون موغام
لارین آدلاری ، موغام شؤعبه لری و گوشه لری نین آدی نین آراشدیریلماسیندا دا
اؤزونو گؤستریر. بئله کی بوتون بو سؤزلر و یا خود اونلارین چوخوسو عرب و یا فارس
منشالی سؤزلر اولدوغو قئیده آلینیر. حال بو کیمی بو ایکی دیل ایله یاناشی تورک
دیلی ده ایسلام مدنیتی نین اساس دیل لریندن بیری اولموش یا باشقا سؤزله دئییلسه
ایسلام مدنیتی بو اوچ دیلده یاییلمیش و اینکشاف ائتمیشدیر. اونا گؤره ده تورک
دیلینی بو مدنیتدن آییرماق اولماز ، ایستر ادبیاتدا ، ایستر موسیقی ده ، ایسترسه
شریعت حؤوزه سینده و ... .
موغام سؤزو
آذربایجانین قدیم تاریخینه ایشاره ائتمکده دیر. موغ ، موغان سؤزلر ایله علاقه دار
اولموش. بیرینجی سی قدیم آذربایجاندا یاشایان میدیا(ماد) تایفالاریندان اولان موغ
لار تایفاسی اولموش. بونلار زردوشت شریعتینین روحانی لری اولموش و اود اوجاق
لاریندا بو شریعتین مذهبی عنعنه لرینی حیاتا کئچیریمیشلر. ایکینجی سی ده
آذربایجاندا خزر دنیزی نین قیراغیندا بیر دوز اولموش و ها بئله موغ تایفاسی ایله دا علاقه دار اولموشدور. موسیقی
عالیم لری نین فیکرینه گؤره موغام سؤزو ایلک دفعه اولاراق موغان شکلینده ایشلنمیشدیر.آذربایجانین
بؤیوک شاعیری گنجه لی نظامی نین اثرلرینده ده موغامی ، موغان واریانتدا قئیده
آلینمیشدیر :
موغنی بیر هاوا چال / موغ لار کیمی بیر موغان هاواسی چال.
من بئینوانی او هاوا ایله / عزیزله و هاوانی داها قیزدیر.
باشقا یئرده : موغنی ، او قدیم هاوانی چال / منه بو داستانی
[یازماقدا] کؤمک ائله.
بلکه دونیانین داستانیندان جانیمی قورتاردیم / بو داستانی
سونا چاتدیردیم.
بونو نظرده
توتماقلا ، آذربایجان تورکجه سینده قیرامئر باخیمندان «ن» حرفی نین «م» حرفینه
چئوریلمه سی طبیعی بیر حادثه دیر، بو
نتیجه نی چیخارماق اولار کی موغام لا موغان عینی سؤز دور. بئله لیکله بو باخیمدان
موغام/موغان موسیقی سی موغ لارین چالیب ، اوخودوق لاری هاوالار دئمک دیر و اونون
آدی آذربایجاندا 2700 ایلدن چوخ ، اوزون بیر تاریخه مالیک دیر. موغام سؤزو باشقا
خالق لارین آراسیندا بیر پارا دگیشیکلره
معروض قالاراق ، اونلارین دیللری نین قایدالارینا اویغون شکیله دوشموشدور :
عرب لرده «مقام» ، تورک لرده«ماکام» ،
اویغورلار و تورکمن لرده «موکام» ، اؤزبک لر و تاجیک لرده «ماکوم».
موغام دئدیکده
اونون موختلیف آنلام لاری مئیدانا گلیر. 1- موغام آذربایجان خالق موسیقی سی نین
بیر نؤوعونه دئییلیر. داها دقیقلشسک موغام ؛ آذربایجانین میللی موسیقی سی دئمکدیر.
بئله لیکله بورادا موغامدان مقصد بیر نؤوع موسیقی دیر.2- موغامین ایکینجی آنلامی
آذربایجان موغام لارینی دستگاه لار شکلینده ایفا ائتمه سی دیر. او جومله دن شور ،
راست ، هومایون ، سئگاه ، بایاتی قاجار و... . « دستگاه » فارس سؤزو اولموش و
آنلامی موغام لا عینی دیر ، اونا گؤره اونون موغام یئرینه ایشلدیلمه سی دوزگون
دگیل.
بعضی موسیقیچی لر
و موسیقی شوناس لار ایستر – ایسته مز موغامین بو آنلامینی لاد (پرده) مفهومو ایله
آییرماق ایسته میرلر. حال بو کی بونلاری بیری بیریندن آییران موختلیف جهت لر واردی ، او جومله دن :
آذربایجان موغام موسیقی سی یئتدی اساس لاد اوزرینده قورولموشدور . بو یئتدی لاد
بونلاردان عیبارت دیر: راست ، چاهارگاه ، شور ، سئگاه ، بایاتی شیراز ، شوشتر ، هومایون.
اساس موغام لار دا یئتدی اولور : راست ، شور ، شوشتر ، بایاتی شیراز ، هومایون ،
چاهارگاه و زابول سئگاهی. بورادا یئتدی اساس موغام لا یئتدی اساس لاد اوست – اوسته
دوشور. آنجاق بونو بیلمک لازیم دیر کی موغام لاریمیز بو یئتدی لادا اساسلانیرلار و
گاهدان آدلاری دا عینی اولور. اؤرنک اوچون راست لاد ایله راست موغامی(دستگاه
آنلامیندا) عینی آدا مالیک دیر. آنجاق راست موغامیندان علاوه ماهور هیندی ، اورتا
ماهور ، بایاتی قاجار ، دوگاه موغام لاری دا راست لادی نین اساسیندا ایفا اولونور.
باشقا سؤزله دئسک ، راست موغامی عاییله سینه منسوب دورلار. باشقا میثال : زابول
سئگاهی ، خاریج سئگاه ، میرزه حسین سئگاهی و... سئگاه لادینا باغلی دیرلار و تکجه زابول سئگاهی یئتدی اساس
موغامدان بیریسی دیر و باشقا سئگاه واریانت لاری سئگاهین عاییله سی حساب اولونور.
بورادا داها سئگاه لاد ایله زابول سئگاه موغامی اوست- اوسته دوشمور.
آذربایجان موغام لاری نین سایی اوسته آدی چکلین
موغام لاردان قات - قات چوخ اولموش و یئتدی اساس موغامدان علاوه قیسا موغام لار و
ضربی موغام لاردا اولموشلار. بو قایدا قیسا موغام لار و ضربی موغام لار دا اولور
یعنی قیسا موغام لار و ضربی موغام لارین هر بیری بیر لادا باغلی دیر. میثال اوچون
حیدری ضربی موغامی شوشتر لادی اساسیندا و یا آرازباری ، سماع شمس شور لادی
اساسیندا قورولموش و ایفا اولونور. بئله لیکله لاد لا یئتدی اساس موغام بیر
بیریندن آیری و فرقلی مساله لر دیر.
3-گاهدان
موغامدان مقصد موغام شؤعبه لری و گوشه لری دیر. موغام لارین ترکیبینده ایفا
اولونان شؤعبه و گوشه لر هر موغامین بینؤوره سی دئمک دیر. میثال اوچون : « برداشت
، مایه ، عوشاق ، حسینی ، ولایتی ، دیلکش ، کوردو ، شکسته فارس ، عیراق ، پنجگاه ،
راک و قرایی » شؤعبه و گوشه لری نین بیر لشمه سیندن یئتدی اساس موغام لاردان بیری
اولان راست موغامی وجودا گلیر.
موغامین ایفا نؤوع لری :
موغام لار خواننده نین
ایفا دا اشتراکی اعتبار ایله ایکی طرزده ایفا اولونورلار : اینسترومئنتال (İnstrumental) و ووکال
- اینسترومئنتال(Vokal – İnstrumental).اینسترومئنتال
: بئله ایفادا یالنیز موسیقی آلت لریندن ایستفاده اولونور (او جومله دن تار ،
کامانچا ، بالابان ، ناغارا و...) و خواننده اونلاری مشاییعت ائتمیر. اینسترومئنتال ایفانین بیر واریانتی دا
«سولو» دور. بو نؤوع ایفاچیلیقدا موغام
یالنیز بیر آلتده ایفا اولونور و گاهدان موغامین ریتملی حیصه لرینده(رنگ ، تصنیف)
ناغارا یا باشقا ضرب آلت لری نین بیری سی اونو موشاییعت ائدیر. بو نؤوع ایفاچیلیق
چوخلو تار یا کامانچا واسطه سی ایله اولور . آذربایجان موسیقی تاریخینده بو آلت
لرین بیرینجی سولو ایفاچی لاری آذربایجان تاری نین آتاسی ساییلان ؛ صادق جان اسد
اوغلو(تاردا) و هابیل علی یئو(کامانچا) اولموشدولار. موغام ایفاچیلیغیندا ایستفاده
اولونان اوچلوکدن باشقا موسیقی آلت لری
بونلاردان عیبارتدیر : ناغارا ، بالابان ، قانون ، عود ، سنتور ، نئی ، چنگ ، قارا
نئی ، باغلاما، تنبور ، قوشا ناغارا و... . بونلار بیز آذربایجانلی لارین میللی
موسیقی آلت لری دیر. بونلاردان علاوه موغام ایفاچیلیغیندا باشقا خالق لاردان گلمه
آلت لردن ده ایستفاده اولونور : قارمان ، ویولون ، پیانو و... . بوتون بو آلت لر دؤرد اساس حیصه ده یئرله
شیرلر. سیملی آلت لر عاییله سی : تار ، قانون ، چنگ ، سنتور ، عود ، تنبور ،
باغلاما ، بربت. کامان آلت لری عاییله سی : کامانچا ، چغانه و... ، ضرب آلت لری
عاییله سی : قاوال ، دف ، ناغارا ، قوشا ناغارا
و... ، نفس آلت لری عاییله سی : بالابان ، نئی ، قارا نئی ، زورنا و... .
ووکال –
اینسترومئنتال : بو نؤوع ایفاچیلیقدا
هم موختلیف آلت لر چالینیر ، هم ده خواننده اؤز سس ایله موغامی ایفا ائدیر. بورادا
اوچ آلتین چالینماسی ضروری شرط دیر : تار ، کامانچا ، قاوال(خواننده بو آلتی
چالمالی دیر). «اوچلوک» بورادان مئیدانا گلیر.
آردی وار ...
ایضاح : بو بؤلومون قایناقلاری ایکینجی بؤلومون سونوندا
وئیلیبدیر.


text:
«چین خالق رسپوبلیکاسی» عوضینه «چین رسپوبلیکاسی» ایفادهسینی ایشلدن آمریکا رسمیلری آرتیق عذر ایستییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلر چین خاریجی ایشلر ناظیرلیینین آچیقلاماسیندا عکسینی تاپیب. آچیقلامادا بیلدیریلیر کی، «چین رسپوبلیکاسینین صدری» ایفادهسینی ایشلدن آمریکایا درحال دیپلماتیک اعتراض ائدیلیب و آمریکا بونون تکنیکی یانلیشلیق اولدوغونو بیلدیرهرک، چخر-چین خالق رسپوبلیکاسیدان عذر ایستهییب.
قید ائدک کی، چین رهبری (چین خالق رسپوبلیکاسینین صدری) سی سزین پین و آبشمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ کئچن هفته آلمانییادا کئچیریلن گ۲۰ سامیتی چرچیوهسینده هامبورگدا ایکیطرفلی گؤروش کئچیرمیشدیلر. آغ ائودهن وئریلن رسمی آچیقلامادا «چین رسپوبلیکاسی» ایفادهسی ایشلدیلمیشدی.


text:
آذربایجانا اؤتن ایل دایمی یاشاماق اوچون داها چوخ گورجستان وطنداشلاری مراجعت ائدیب.
دؤولت ایستاتیستیکا کومیتهسیندن آخار. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، اؤتن ایل دایمی یاشاماق اوچون آذربایجانا گلنلرین ۳۵،۱ فایزی گورجستان، ۲۸،۱ فایزی روسییا، ۶،۶ فایزی تورکییه، ۴،۵ فایزی ایران، ۴،۱ فایزی قازاخیستان، ۳،۹ فایزی اوکراینا، ۱۷،۷ فایزی ایسه دیگر اؤلکهلردن اولوب.
دایمی یاشاماق اوچون آذربایجاندان گئدنلرین ۴۷،۷ فایزی روسییا، ۲۹،۳ فایزی قازاخیستان، ۵،۷ فایزی تورکییه، ۳،۶ فایزی بلاروس، ۱،۷ فایزی اوکراینا، ۱،۶ فایزی آمریکا، ۱۰،۴ فایزی ایسه دیگر اؤلکهلرین پایینا دوشوب.


text:
۲۰۰۹-جو ایلده «فنرباخچا»یا ترانسفئریمدن سونرا علی شنل آدلی بیری منه زنگ ائلدی. بیر مدت سونرا او دؤورده «فنرباخچا»دا اوینایان عمره بئلؤزوغلو، اوغور بورال، ارتغرول داشقیرانین دا علی شنلله گؤروشدویونو اؤیرندیم.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری فئتؤ ایستینتاقی چرچیوهسینده حبس اولونان «فنرباخچا» و تورکییه میللیسینین کئچمیش مدافعهچیسی بکیر ایرتگون دئییب.
«من ده ۲۰۰۹-جو ایلین سون آیلاریندا بو شخصین ائتدیی صحبتلره دیگر فوتبولچو دوستلاریملا بیرلیکده قاتیلماغا باشلادیم. «فنرباخچا»دا اوینادیغیم مدت عرضینده آلپر پوتوک، اورخان شام، گؤیخان گؤنول و محمد توپالی دا علی شنل آدلی شخصین صحبتلرینده گؤرموشم»، - ایرتگون بیلدیریب.
صحبتلرین عادتا فئتؤ-یا عایید مکتبلرده کئچیریلدیینی بیلدیرن فوتبولچو بیر نئچه دفعه حاضردا «باشاکشهر»این کاپیتانی اولان عمره بلؤزوغلونون ائوینده توپلاندیقلارینی قید ائدیب.
خاطیرلاداق کی، ایستانبول پروکورورلوغونون حاضیرلادیغی محکمه اتهامنامهسینده بکیر ایرتگون، اوغور بورال، ظفر بیریول، ارسین گورهلر کیمی فوتبولچولارا ۲۲،۵ ایل حبس جزاسی طلب اولونوب.


text:
تبریزین «تراکتورسازی» کلوبونون اوزئدیجی کومانداسی دونهن تورکییهنین آنتالیا شهرینده «قبهله»نین اوزئدیجی کومانداسی ایله یوخلاما اویونوندا ۲۰ یانوار شهیدلرینین خاطرهسینه احتیرامینی نوماییش ائتدیریب.
قول .آذ-این خبرینه گؤره، «قبهله» ایله یاناشی گونئیلی سویداشلاریمیز دا اویونا قارا سارغی ایله چیخیب. بوندان باشقا، گؤروشدن اؤنجه شهیدلریمیزین خاطرهسی بیر دقیقهلیک سوکوتلا آنیلیب.
قئید ائدک کی، بو یوخلاما اویونو هر ایکی کوماندانین تعلیم-مشق توپلانیشی چرچیوهسینده کئچیریلیب و «قبهله»نین ۴:۱ حسابلی قلبهسی ایله باشا چاتیب.


text:
شعر صنعتلری 2 (تشبیه)
ناصر مرقاتی
تشبیه = [ A ، B یه بَنـزَییر]
تشبیه بیر آنلام و یا نَسنه نی باشقا آنلام و یا نَسنه یه، بیر و یا نئچه یؤندن، اوخشاتماق دیر و باشقا سؤزله ایکی آنلام و یا نسنه نین آراسیندا بیر و یا نئچه بیری بیرینه اوخشویان اؤزللییی گؤرستدیکده اولاری کیمی، تای، تک و ... بو کیمی بَنزَرلیک سؤزجوکلری نن بیر بیرینه اوخشادیریق. تشبیه هم دانیشیق دیلینده و هم ده شعرده اؤنملی قونولاردان بیری دیر.
دانیشیق دیلینده :
علی اصلان کیمی اورکلی دیر.
شعرده :
اریییب یاغ تک اورکلردی یانیرلار چراغیندا سهندییه
·
تشبه-ین استدلال اساسی:
منطق باخیمیننان تشبیه، استعاره و مجاز عکسینه تمثیل اوزره گلر. یعنی بو، ایکی آنلامی قارشیلاشدیرماق و بولارین آراسیندا اورتاق بَنزَرلییی تاپماق دیر. یوخاری مثالدا ایکی؛ علی و اصلان آنلاملارین، بنزرلیک اساسیندا مقاییسه ائتدیکدن سورا، آرالاریندا بیر اورتاق بنزرلیک تاپیریق. یعنی اورگلی اولماق و یا هر نه کی اولارین آراسیندا اورتاق اولا بیلر.
· تشبیه ین دؤورد ائلئمئنتی وار:
1)
مشبه: آیری بیر زادا بَنزَدیلمیش هر بیر نَسنه یا آنلاما «مشبه» سؤیلرلر. (میثالیمیزدا اولان علی= مشبه دیر)
2) مشبه به: اونا بَنزَدیلمیش هر بیر نَسنه یا آنلاما «مشبه به» سؤیلرلر. (اؤرنک ده اولان اصلان = مشبه به دیر)
3) تشبیه اداتی (بَنزرلیک سؤزجوکلری): بیر نسنه یا آنلامین آیری نسنه یا آنلاما بَنزَرلیین گؤرسدن سؤزجوکلره «تشبیه اداتی (بَنزرلیک سؤزجوکلری)» دییرلر (کیمی، تک، تای، بَنزَر، اوخشار ....)
4) وجه شبه (اورتاق بَنزَرلیک): مشبه نن مشبه به آراسیندا اولان اورتاق بَنزرلییه (اورتاق صفت، قئید و یا ائدیمه) «وجه شبه (اورتاق بَنزَرلیک)» دییرلر.
بو دؤرد ائلئمئنت دن، مشبه نن مشبه به ی تشبیه ین ارکانی و ستونلاری، و بَنزَرلیک سؤزجوکلرین (تشبیه اداتی) بو ایکی ستون آراسیندا آتقی و ایلگی آلتلری کیمی تصور ائلمک اولار، و آزی بو اوچ ائلئمئنت تشبیه بیناسینی قورانلار و اورتاق بَنزَرلیک (وجه شبه) تشبیه ین یؤنلدیجیسی دیر یعنی،
هر بیر نورمال و تام تشبیه ده بو دؤرد ائلئمئنت اولمالی دیر، یالنیز بیر پارا تشبیه لرده اولا بیلر کی اورتاق بَنزَرلیک گلمَسین، و شاعیر اونون تاپماغین دینلَییجی و یا اوخوجونون عوهده سینه قویسون، بونا قیسسا بَنزَرلیک دییََللر. بو باخیمننان تشبیه هم دانیشیق دیلینده و هم شعر دیلینده یا تام اولا بیلر و یا قیسسا.
·
تام تام تشبیه
تام تشبیه ده، تشبیه ین هر دؤرد ائلئمئنتی دئییلر.
- علی: مشبه
- اصلان: مشبه به
- کیمی: بَنزَرلیک سؤزجویو
- اورکلی: اورتاق بَنزَرلیک
تام تشبیه دانیشیق دیلینده :
" ساققالیم قاپ ـ قارا شوه کیمی..." او اولماسین بو اولسون
1. ساققالیم: مشبه
2. شـَوَه : مشبه به
3. کیمی: تشبیه اداتی
4. قاپ ـ قارا : اورتاق بَنزَرلیک (شَوه ده قارا دیر ساققالیم دا، اونا گؤره ساققالیم شَویه بَنزَیر.)
تام تشبیه شعرده :
"گول آغاجلاری نه طاووس کیمی چترین آچیب الوان" سهندییه
- گول آغاجلاری: مشبه
- طاووس: مشبه به
- کیمی: تشبیه سؤزجوکلری
- الوان چتیر آچیب: اورتاق بَنزَرلیک
بو مثاللاردا گؤروندویو کیمی تشبیه ین دؤرد ائلئمئنتی ده تام شکیلده، هم دانیشیقدا و هم شعرده گلیب.
·
قیسسا تشبیه:
قیسسا تشبیه ده اورتاق بَنزَرلیک گلمز و بنزَرلیک یالنیز اوچ ائلئمئنت دن دوزلر. اورتاق بَنزَرلیین حذف اولماسی شعرین شعرییَتینه آرتیرا بیلر، بو حالدا اوخوجو دوشونوب و اورتاق بَنزَرلییی تاپماقلا شعردن آرتیق لذت آلار.
اورتاق بَنزَرلیین حذف اولماسی:
اورتاق بَنزَرلیین حذف اولماسی دانیشیق دیلینده :
"اوغلون قوش کیمی دیر ماشالله"
1. اوغلون : مشبه
2. قوش: مشبه به
3. کیمی: تشبیه سؤزجویو
4. ... : ... ؟
اورتاق بَنزَرلیین حذف اولماسی شعرده:
"جیرانا بَنزَر گؤزلرین..." خالق ماهنیسی
1. گؤزلرین: مشبه
2. جیران : مشبه به
3. بَنزَر: تشبیه سؤزجویو
4. ... : ...؟
بیر پارا فارسجا بیان کتابلاری قیسسا تشبیه ده اورتاق بَنزَرلیک دن سورا مشبه ین ده حذف اولماسینا اینانیرلار، اولارین اؤز دیللرینده گتیردیکلری، و اونون تورکجمیزده اوخشاری اولان مثال بئله دیر:
دانیشیق دیلینده:
"کل کیمی دیر"
شعر دیلینده:
"یئردن آیاغینی قوش کیمی اوزور" خالق ماهنیسی
آنجاق بو سایاق تشبیه لرده شاعیر مشبه ی شعر ده آیدین بیر حالدا گتیرمیرسه ده، اونون نه و یا کیم اولدوسونو، یا قاباق کی مصراعلاردا آیدینلادیر و یا تشبه ده یاپیشیقلی ضمیرلرله گؤرسَدیر، اونا گؤره ده اولارین دئدیکلرینین عکسینه مشبه تشبیه ده حذف اولماز.
مثلن بوردا (او یا یاریم) مشبه لری حذف اولوبسادا، آنجاق بیز مشبه ی تانیماقدا هئچ بیر چتینلیک چکمیریک و اولاری «دیر» و یا «اوزور» فعللرینین اوچونجو شخصه عایید اولدوقلاریننان باشا دوشوروک.
·
قوشا تشبیه
اوندا کی بیر تشبیه ده، مشبه ین ایکی و یا آرتیق مشبه به ی و تشبیه سؤزجویو و یا اورتاق بَنزَرلییی اولسا و یا عکسینه بیر مشبه به ین ایکی و یا آرتیق مشبه ی اولسا، اونا قوشا تشبیه دییه بیلریک. اولا بیلسین کی، بیر پارا تشبیه لرین ایکی دن آرتیق مشبه، مشبه به و یا بَنزَرلیک سؤزجویو و یا اورتاق بَنزَرلییی اولسون اونا گؤره ده «قوشا تشبیه» سؤزو بیزیم بو تئرمینین تام معناسین داشیمیر، آنجاق ظننیمجه اویارلی بیر آنونیم تاپیلمییینجا، بو تئرمین ایشلک اولا بیلر.
قوشا مشبه ی اولان تشبیه:
نه پَریلر کیمی قولار قونوب اوچماقدا نه قازلار سهندییه
قولار: مشبه
قازلار: قوشا مشبه
پَریلر: مشبه به
کیمی: بَنزَرلیک سؤزجویو
قونوب – اوچماقدا: اورتاق بَنزَرلیک
قوشا مشبه بهی، تشبیه سؤزجویو و اورتاق بَنرَرلییی اولان تشبیه:
یاشاییش بیر آغاج کیبی تک و حورر
و بیر اورمان کیبی قارداشجاسینا
بو دعوت بیزیم ناظیم حئکمت
یاشاییش: مشبه
بیر آغاج: مشبه به
بیر اورمان: قوشا مشبه به
کیبی: بَنزَرلیک سؤزجویو
تک و حورر: اورتاق بَنزَرلیک
کیبی: قوشا بَنزَرلیک سؤزجویو
قارداشجاسینا: قوشا اورتاق بَنزَرلیک
بیر باخیمننان بونو ایکی آیری – آیری تشبیه کیمی ده قبول ائلمک اولار، آنجاق ایکینجی تشبیه ده اونون مشبه-ین قاباق کی تشبیه دن تاپمالییق.
تشبیه سؤزجوکلری
تورکجه میزده باشقا دیللره تای چوخلو تشبیه سؤزجویو وار. تشبیه سؤزجویو، تشبیه شعر صنعتینی گؤرستمه سینده اؤنملی رولو وار. تشبیه ده، اوخشاتما مسئله سی یالنیز ادات تشبه ایله دوغرولا بیلر.
بیزیم دیلده بو اداتین اؤنملی لری بئله دیر:
کیمی:
نه زوموررود کیمی داغلاردی، نه مرمر کیمی دوزلر. سهندییه
تک و تکی:
قارانلیقلا راضیلاشان بیر اولدوز تک اؤلهرم کیان خیاو
سان کی:
قووزاناندا هره الده دولو بیر جام آپاریللار
سان کی چنگی لره شاعرلره پیغام آپاریللار. سهندییه
دیین و دییه سن:
راحیمین نعره سی قووزاندی دیین توپلار آتیلدی سهندییه
سایاغی و سایاغ:
یئنه قارداش سایاغی سؤزلریمیز بیر سایاغ اولدو سهندییه
تای:
حسن ده حسینه تای یوخودان گئژ دورار.
اوخشار و اوخشور:
قاشلارین کمانه اوخشار
دییه سن و دئییرسن:
نئچه یوز مین داماریمدان بیر قان آچیلار کی
دهلی چایلار زنجیرینی قیرمیش دئیرسن. کیان خیاو
ائله بیل:
بیچین اوستو سنبل بیچن اوراخلار
ائله بیل کی زولفون دارار دارخلار حیدر بابا
بَنزَر:
جئیرانا بَنزَر گؤزلرین
بیز (آرتیرما) عنوانلی بؤلوموموزده، شعرده اولان آرتیرما حالت لرین تانیتدیراجاییق.
·
تشبیه ده شعریت درجه سی
قطعیتله استعارَنی شعرین تَملی سایماق گرک، آنجاق بو او آنلامدا دَییر کی، تشبیه و یا مجازلا شعریت یاراتماق اولماز و یا بولارین دَیـَری آز دیر. آیدین دیر اوستالیقلا گتیریلمیش بیر یاخشی تشبیه ین تأثیری باشقا صنعتلردن آز اولا بیلمز:
"دولو مهتاب کیمی استخردی فوواره لر ایله
ملکه اوردا چیمیر، آی کیمی مهپاره لر ایله
گوللو گوشواره لر ایله."
سهندیه
"سببی نه
سنی بیر پیچاق یاراسی کیبی خاطیرلامامین"
ناظیم حئکمت
"بیلکلر قان ایچینده، دیشلر کَـنَتلی، آیاقلار چیپلاق
و ایپک بیر حالیا بَنزییَن توپراق
بو جهننم، بو جننت بیزیم"
ناظیم حئکمت
آنجاق تشبیه ده ده باشقا صنعتلر کیمی شعریتین و بدیعی یارادیجیلیغین اؤنملی رولو وار. ائله بو باخمنان دا تشبیه ی؛ 1) ساده تشبیه 2) اؤنجه ایشلنیلمیش ادبی تشبیه 3) بدیعی تشیبهَ
بؤلمک اولار
1) ساده تشبیه: ساده اولدوغونا و یا چوخ ایشلندیینه گؤره عموما خالقین دانیشیق دیلینه گیریب و بیر معیار سؤز کیمی ایشلنن تشبیه لره ساده تشبیه لر دئمک اولار. بئله بیر ساده تشبیه لرین شعرده گتیریلمه سی شعرین شعرییتینه آرتیرماز. بئله بیر تشبیه لرده، تشبیه ین شعریتینی یارادان اورتاق بََنزَرلیک، معیار سؤزه چئوریلمکله گؤزللییین الدن وئریب و بیر یالاق دئییمه دؤنَر.
ساده تشبیه ی بیر شرط ایله یئنه ده ایشلتمک اولار؛ أیر شاعیر، معیار یا و تکرارلانمیش تشبه ده یئنی و اؤنجه ایشلَنمه میش بیر اورتاق بَنزَرلیک تاپسا، یئنی تاپمیش اورتاق بَنزَرلییی شعرده قئید ائتمکله تکرارلانمیش تشبیه ی یئنه ده بیر بدیعی تشبیه کیمی گتیره بیلر.
مثلن:
"باش قویاندا سینَم اوسته
ساری سونبول کیمی یای أسمَجَسینده
ساری ساچلار، بو یانان کؤکسومو اوخشار"
ناصر مرقاتی
بوردا، باشقالاری ایشلتدییی کیمی ساری ساچلار، ساری سونبوللره اوخشادیلیب، بو ایسه تانینمیش بیر تشبیه دی. آنجاق بوردا کی بَنزَرلیک، ساری سونبوللرین یای أسمَجَسینده أسیب ایشدن یورولموش و دینجلییین آلان بیچینچینین سینه سین اوخوشویوب سرینلَدن و ساری ساچلارین یانان کؤکسو اوخشادیغیندا اورتاقلیق تاپیر، بو ایسه اؤنجه دئییلمَمیش اورتاق بَنزَرلیک دی.
2) اؤنجه ایشلنمیش ادبی تشبیه: بیر سیرا اؤنجه ایشلَنیلمیش آما هله چوخدا معیار دیله چئوریلمَمیش بدیعی تشبیه لری، یارادان شاعیرینین آدین اتکده گتیرمکله و یا شعرین اؤزونده بونون بیر کیمسه دن نقل اولدوغون گؤرستمکله، یئنی دن ایشلتمک اولار. بئله تشبیه لر چوخ تکرار اولونمامالی دیلار.
3) بدیعی تشبیه: شاعیر یاراتدیغی اؤنجه یازیلمامیش تشبیه لره، بدیعی تشبیه دئییلیر.
اؤنجه اشاره اولوندوغو کیمی بیر یئنی و بدیعی تشیبه ین تأثیری آیری بدیعی ایماژ یارادان صنعتلرین تأثیریننن آز دَییر.
"غورفه لر آی بولود آلتیندا اولار تک گؤرونورلر
گؤز آچیب – یومما چیراغلار کیمی یاندیقدا سونورلر
صحنه لر چرخ فلک تک بورولوب گاهدا چونورلر
کؤلگه لیکلر سورونورلر."
سهندییه
دیققت ائدک:
× تشبیه ده بَنزَرلیک سؤزجوکلرینین گلمه سی گرک دیر. بو سؤزجوکلر اولماسا بَنزَتمَنین معناسی اولا بیلمز.
× بعضی نظرلره گؤره، تشبیه ده، تکجه اورتاق بَنزَرلییی یوخ بلکه تشبه اداتین دا گؤتورمک اولار. اولار دئییللر کی تشبه اداتین گؤتورمکله شعر داها شاعرانه اولا بیلر و بونا، آرتیرما تشبیه سؤیلَنیر. آنجاق اؤنجه دئدیییمیز کیمی، تشبیه ین تمثیل اوزره قورولدوغونا گؤره بَنزَرلیک سؤزجویونون اولماسی گرک دیر، حال بو کی آرتیرما تشبیه ده بَنزَرلیک سؤزجویو گَلمَز، اونا گؤره ده آرتیرما تشبیه ین استقلالی وار. و منجه بئله آرتیرما حالتینی، مضاف و مضاف الیه کاتئگوریسینین آلتیندا قویماق گرک. بئله بیر تشببوث استعاره و تشبیه و مجازین آراسیندا اولان دویونلری و آنلاشیلمامازلیقلاری و سینیر قارشیقلیقلارینی آرادان قالدیرا بیلر. و آرتیرما حالتینین مستقللییین اؤزونه قایتارار.
× عادی دانیشیق دیلینین تشبیه لری، چوخ ایشلَندییینه گؤره سؤیلوین له ائشیدنین آراسیندا تانینمیش و بیر جوره دیله گلمه میش کسیملر دیلر. آنجاق شعرده بئله بیر تانینمیش تشبیه لر ایشلنرسه، شعرین سوییه سین آشاغی گتیره بیلر. او نا گؤره ده شاعر، استعاره و مجاز دا ائتدییی کیمی، تشبیه ده ده تازالیق و ائشیدیلمه میشلیک اصلینی نظره آلمالی دیر.
× اؤنجه چالیشدیم، تشبیه و اونون ائلئمئنتلرین تورکجَمیزه چئویرم اونا گؤره ده:
1. تشبیه ی، بَنزَتمه
2. مشبه ی، بَنزَدیلمیش
3. مشبه به ی ؟
4. ادات تشبیه ی، بَنزَرلیک سؤزجوکلری
5. وجه شبه ی، اورتاق بََنزَرلیک
یازدیم و گؤروندویو کیمی «مشبه به» هه هئچ بیر دقیق معادیل تاپا بیلمَدیم. اونا گؤره ده بونو عرب و فارس دیلینده ایشلندییی کیمی یازدیم، آنجاق اومورام کی بولارا و خصوصن «مشبه به» ین قارشی سؤزونه گؤره اوخوجولارین دا نظرلرین بیلم.


text:
ایولون ۲۲-ده میللی مطبوعات گونو ایله علاقدار اولاراق "یئنی دالغا" آدلی ادبی قزئت خصوصی بوراخیلیشلا اجتیماعیته تقدیم اولونوب.
"یئنی دالغا" قزتینین مطبوعات خیدمتیندن آخار. آذ-آ بیلدیریلیب کی، تقدیمات بیر سیرا تانینمیش اجتیماعیت و مئدییا نمایندهلرینین ایشتیراکی ایله آذرکیتاب کیتاب مرکزینده کئچیریلیب. قزئتین تاسیسچیسی تورال توران، باش رداکتورو امیل راسیم اوغلو، باش رداکتور معاوینی فواد جعفرلی، کورکتور شفاقت جوانشیرزادهدیر. روبابه ساحل، سیران ایسماییل، چیناره اؤمرای، اومید نجاری قزتین شعبه مدیرلریدیر.
تدبیر ایشتیراکچیلاریندان خان رسولوغلو، فایق بالابیلی، نامیق هاجیرحیدرلی و باشقالاری چیخیش ائدرک آذربایجان مطبوعاتیندان سؤز آچیب، قزئتین رئداکسییا هیتینه توصیه و تکلیفلرینی وئریبلر.
قزتین یایینا باشلاماسینین باشلیجا مقصدی ادبی محیطده بدیعی استتیک ذوقون فورمالاشماسی، دونیا ادبیاتی و مؤوجود ادبی پروسسی ایله ادبی اجتیماعیتین آراسیندا کؤرپو یاراتماق، باش وئرن حادثهلری اوخوجولارا چاتدیرماق، بو ایستیقامتده یئنی جدی ایمضالاری- ایستعدادلاری اوزه چیخاریب اؤلکه و دونیا چاپینا تقدیم ائتمکدی.
"یئنی دالغا"نین ایلک ساییندا یئرلی ادبیاتیمیزدان مؤلود سلیمانلینین ( شاپکامی گئیینن) حکایهسی، علی ایسمید کورون، آقشین ینیسیین، و اسمیرا محی قیزینین سیلسیله شعرلری، موسی یاقوبلا مصاحیبه عینی زاماندا خاریجی ادبیاتدان اومبرتو اکونون "مانیفست"لری؛ اورهان پاموکدان، چارلز بوکوویسکیدن، مورات منتشدن، پول والریدن، شارل بودلردن ( سلام ساروانین، تورال تورانین، اومید نجارینین تقدیماتیندا) ترجمهلر یئر آلمیشدی. قزئت آیدا بیر دفعه اوخوجولارلا گؤروشه گلهجک.


text:
ساوانا، جورجیا
{{Infobox settlement |official_name = ساوانا، جورجیا |settlement_type = شهر |nickname = گونئی شهرینین صاحیبیدیر |motto =
|image_skyline =
ساوانا، جورجیا (اینگیلیسجه: City of Savannah) آمریکانین جورجیا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۸۱٫۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۶۲۸۶ نفر و اهالی سیخلیغی ۵۱۰٫۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. ساوانا دنیز سئوییهسیندن ۱۵ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. گونئی شهرینین صاحیبیدیر بۇ شهرین لقبیدیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- savannahga.gov - ساوانا شهرین رسمی وب سایتی


text:
یازیچی
یازیچی — سؤز صنعتی ایله مشغول اوْلان، اؤز ادّعا و فیکیرلرینی سؤز واسطهسیله یازییا چئویرن اینسان و ایش نؤعو. یازیچی کلمهسینین گئنیش و دار معنالاری مؤوجوددور.
یازیچی پشهسی[دَییشدیر]
یازیچی سؤزون گۆجو ایله، اؤزل اینکیشاف ائتمیش یازیلی ایفاده طرزی ایله اثر یارادان اینساندیر، مؤلفدیر. اساساً بدیعی ادبیاتلا مشغول اوْلان اینسانین پئشهسینی بیلدیریر. حکایه، رومان، درام، سسناری، شعر یازانلار یازیچی حساب اوْلونورلار. چوْخ زامان شاعیر سؤزو آیریجا ایستاتوس آلیر و یازیچی سؤزو نثر شکلینده بدیعی ادبیات یارادیجیسینا عایید ائدیلیر. بۇ، یازیچی سؤزونون ان دار معناسیدیر. داها گئنیش معنادا شاعیر ده یازیچیدیر. سؤزون ان گئنیش معناسیندا ایسه، عومومیتله، هر هانسی مؤلف یازیچیدیر، یعنی مؤلف سؤزو یازیچی سؤزونون سینونیمیدیر. یازیچی سؤزو اینگیلیس دیلینده (Writer) و بیر سیرا دیگر دیللرده محض سؤزون ان گئنیش معناسیندا ایشلنیلیر اینترنت هر کسه یازیچیلیقلا مشغول اوْلماق ایمکانی وئرمیشدیر. مثلاً، ویکیپدیا یازیچیلیغی، بلوق یازیچیلیغی و ...


text:
آذربایجانین ۲۴ نویابردا بروکسلده کئچیریلن شرق طرفداشلیغی ساممیتینده آوروپا بیرلیگی ایله امکداشلیق سندی ایمضالاماقدان ایمتینا ائتمهسی بارهده یاییلان خبرین هئچ بیر اساسی یوخدور.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده سوسیال شبکهلرده آپاریلان موذاکیرهلره قوشولان پولیتولوگ شاهین جفرلینین سؤزلرینه گؤره، اصلینده بئله بیر سندین ایمضالانماسی هئچ گؤزلنیلمیردی.
«چونکی آذربایجان و آوروپا بیرلییی آراسیندا ایستراتژی طرفداشلیق حاقیندا سازیش لاییحهسینین موذاکیرهسی هله یکونلاشماییب. آسوسیاسییا سازیشینین یئرینه بو سازیشین ایمضالانماسینی آذربایجان اؤزو تکلیف ائدیب. متن هله معلوم دئییل، آچیقلانماییب»، - پولیتولوگ قید ائدیب.
قید ائدک کی، نویابرین ۲۴-او بروکسلده شرق طرفداشلیغی اوزره ۵-جی ساممیت ایستارت گؤتوروب. پرزیدنت ایلهام علیئو ده بو سامیتده ایشتیراک ائدیب.


text:
بو گون قارداش اؤلکه تورکییهده کونستیتوسییانین ۱۸ ماددهسینه دییشیکلیکله باغلی رفرندوم کئچیریلهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آرتیق اؤتن گون ساعت ۱۸:۰۰-دان اعتباراً رفرندوم پروسدورو ایله باغلی قرار و قاداغالار قویه مینیب.
سحر ساعتلاریندان ایسه تورک سئچیجیسی سئچکی منطقهلرینه گئدهرک، اؤلکهسینین تالعینی حل ائدجک. «هه»، یاخود «یوخ» «دارتیشماسی»نا بیردفعهلیک سون قویاجاق.
"هه" قراری چیخارسا، تورکییه پارلامنت اصول-ایدارسیندن پرزیدنت اصول-ایدارهسینه کئچهجک.
قید ائدک کی، م ح پ کونستیتوسییا دییشیکلیینین تام ترفداری اولسا دا، جهپ بونا قارشی چیخیر.


text:
اورمو گؤلو کؤرپوسو گؤلون قوروماسینا سبب اولماییب. لاکین سو قیتلیغی و قوراقلیقلا یاناشی، کؤرپونون ایکی طرفینده ۱۰ کیلومترلیک بیر اراضیده یئرلشن قوم تپهلری ایقلیم دییشیکلیینه تأثیر ائدرک گؤلون قوروماسینا سبب اولان عامللردن بیریدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری اورمو گؤلونو جانلاندیرما مرکزینین قربی آذربایجان ایالتیندهکی اوفیسینین مدیری فرهاد سرخوش «ایسنا» خبر آگنتلیینه دئییب. او، گؤل اوزرینده سالینمیش کؤرپونون سؤکولمهسینی تکزیب ائدیب:
«قوم تپهلرینین اولدوغو اراضیده سویون دؤورییهسی اوچون کاناللار یارادیلاجاق. بو کاناللار واسطهسیله سو گؤلون مختلیف ایستیقامتلرینه آخا بیلهجک»، - دئیه او بیلدیریب.


text:
شرق بیلن غرب مفکوره سی آره سیده گی فرق
اوشبو مطلب استاد اردال شیمشَک تامانیدن یازیلگن بیر مقاله دن عبارت
اتوپیا کلمه سی نی ایلک مراتبه, بیشینچی صنفده, اویی میز نینگ کتابخانه سیده گی بیر کتابده کورگن ایدیم. بونده ی کتاب لر گه قیزیقیب قالگن لیگیم اوچون پلاتو نینگ "دولت", باکون نینگ "ینگی اتلانتیس" مور نینگ, "اتوپیا" و کمپانیلا نینگ "قویاش اولکه سی" خصوصیده هم تحقیق قیله باشله دیم.
عایله بویوک لریم بونده ی کتاب لرنی اوقیشیمنی تقریباً ممنوع قیلیب قویگن ایدی. چونکه اوشبو کتاب لرنینگ مینیگ سویه م دن انچه یوقاری ایکن لیگی نی اویله ماقده ایدی لر. شونینگ اوچون بولسه کیره ک, کتابخانه ده گی بیلیم- خیال کتاب لردن بیری بولگن آلدوکس هوکسلی نینگ "باطور ینگی دنیا" نامیده گی کتابی نی تقریباً یاشیرینچ بیر شکلده اوقیدیم. البته که عایله بویوک لریم نینگ حقلی ایکن لیگی نی کوردیم. اوشبو موضوع حقیقت دن هم مینینگ سویه م دن انچه یوقاری ایدی.
اوشه پیتده توشینه آلمه دیم خودی منه شوو کتاب نی. بیراق لیسه گه باشله گندن کیین اوشبو کتاب نی ینه بیر مرته اوقیدیم. بو گل ایسه توشیندیم اوشبو کتاب نینگ معنی سی نی.
وقت نینگ اوتیشی بیلن بونگه اوخشش کتاب لر نی کوپ اوقی باشله دیم. شونده ی قیلیب اوشبو گروپ کتاب لر آره سیده اینگ مهم کتاب بولگن قاره اتوپیا یعنی دیستوپیا کتابی نی هم اوقیدیم.
غرب اتوپیا سی نینگ همه سیده ساووق, قرانگغو و جوده هم یامان بیر دنیا نینگ موجود ایکن لیگی کورینماقده. دیستوپیا گه کوره, تولید- مصرف, سرمایه ییغیشتیریش میتود لری نینگ آرتیب کیتیشی, تکنالوژیک ینگی لیک لر و انسان لرنینگ باشقه لر گه اهمیت بیرمس لیگی, کیله جک دنیا نی جوده هم یمان بیر وضعیت گه کیلیتیریب قویماقده.
بیلیم- خیال عالمی نینگ اینگ مهم کیشی لریدن عبارت آلدوس هوکسلی دن باشلب جورج اورویل گه قدر بولگن همه کیشی لرنینگ دیستوپیا و اتوپیاسیده قرانگغو بیر دنیا نینگ موجود ایکن لیگی بیلینگن بیر حقیقت نی تشکیل ایتماقده. خودی منه شوو اتوپیا گه کوره, تشقریدن هردایم بیر حمله بحث موضوعی. هجوم بولمه گن پیتده هم البته که بیر حمله اوچون تیارگرلیک موجود. شوباعث, اوشبو حمله نینگ آلدی نی آلیش اوچون البته که اوز تدبیر لری نی آلیش لری ضروری.
دون کیشوت دن باشلب روبینسون کروس گه قدر بولگن همه شخصیت لر اوز کنترول لری آستیده بولگن بیر دنیا قوریش نی آرزو ایتگن.
مثال قیلیب آلگنده, ربینسون کروس اساسچی سی اوزی بولگن ینگی بیر دنیا قوریش نی آرزو ایتیب کیلگن. البته که اونینگ قوریش نی آرزو ایتگن اتوپیا هم باشقه اتوپیا لر سنگری توتالیتر بیر اتوپیا دن عبارت. ارال نینگ سیلنگن لیگی هم البته که تشقریدن کیله دیگن هر قنده ی بیر تهدید گه قرشی تدبیر دن عبارت بولسه کیره ک. مارلو نینگ فاستی اتوپیا سی, اونی یوق ایتیب قویه دیگن بیر دیستوپیا دن عبارت بولدی. گوتا نینگ فاستی هم خودی منه شوو حاکمیت دن عبارت ایدی.
شرق نینگ اتوپیا سی ایسه غربده گی اتوپیا گه اوخشه میدی. یعنی اونینگ تیسکری سی. غرب ده گی قهرمان لر کوپینچه اوز لری نی تشقریده موجود قیلیب کورسه تیش گه حرکت ایترایکن, شرق ده گی لر ایسه عکسینچه اوز لری گه قره ماقده. شرق ده گی کیشی لر نفس محاسبه سی قیلیب (اوز لری نی اوز لری تنقید قیله دی) موجود حیات نینگ بیر بولگی دن عبارت ایکن لیک لری نی اویله ماقده. غرب ده گی کیشی (دولت) هردایم اشتباه نینگ تشقریده ایکن لیگی نی اویلب, اوزیدن بولمه گن بیر کیشی نینگ اشتباه قیله دیگن لیگی نی قبول قیلماقده. شوباعث, نفرت جرمی, تبعیض, نژاد پرست لیک, نازیزم, فاشیزم و کمونیزم کبی انسان گه هیچ اهمیت بیرمه گن مفکوره لر نینگ همه سی غرب دن کیلیب چیققن.
قیسقه قیلیب ایتیلگنده غرب اتوپیا سی یاکه دیستوپیا سی نینگ اساسی نی "اقتدار" و "حاکمیت" تشکیل ایتماقده.
مقدس اسلام دینیده هم بونده وحشی مفکوره موجود ایمس. فارابی, ابن رشد و ابن نفس ده اجتماع نینگ دیزاین ایتیلیشی کبی ایریم موضوع لر نینگ موجود بولیشی گه قره مسدن, بیراق, بولر نینگ همه سی انسان لرنینگ اوز لری نی باشقریش لری و نفس لری گه حاکم بولیش کبی معنی لر گه کیلماقده.
خوب نیمه اوچون مقایسوی بیر شکلده بو قدر بحث ایتدیک؟ غرب نینگ هردایم اوز موجودیتی نی اسره ب قالیش و حاکمیت قوریش مقصدی بیلن دنیا ده قان توکیب کیلگن لیگی کورینماقده. ینه ده کوپراق بای بولیش و حاکمیت ساحه سینی آرتیریش هدفی نینگ غرب نی ینه بعضی ایش لر قیلیش گه اونده گن لیگی کوزگه تشلنماقده. اوروپا نینگ شمالی بیلن بالکان لر سونگگی ایککی ییلده تقریباً بیر سلاح و مهمات دیپوسی گه ایله نیب قالگن وضعیتده.
امریکا قوشمه ایالت لری, دنیا نینگ همه جایی گه کتته اوروش کیمه لری و اوروش طیاره لری نی یوبارماقده. حاضرگی کونده جاپان دن باشلب اوروپا نینگ شمالی گه قدر دنیا نینگ همه جاییدن باروت هیدی کیلماقده. اکثریتی بیز نینگ متفق لری میز دن عبارت بولگن اوشبو اولکه لر 60 ییل آلدین اوروش تجربه قیلمه گن دیک اوشبو وضعیت گه عکس العمل کورستمس ایکن, ایریم لری ایسه خودی منه شوو وضعیت نی حمایه له ماقده. اوشبو وضعیت فقط گینه, خودی منه شوو اولکه لرنینگ اوزی ایمس, بلکه بیز و قالیویرسه دنیا نینگ همه سی اوچون یمان بیر وضعیت.
مثال قیلیب آلگنده, بالفور اعلامیه سی آرتیدن اورته شرقده قان توکیلماقده. اورته شرق کبی کیچیک بیر ساحه 100 ییلدن بیری غربی دوست لری میز نینگ رقابت میدانی بولیب کیلماقده.
کیچیک گینه کورفز منطقه سی نینگ اوزیده هر کون ینگی بیر بحران نینگ بحث موضوعی بولیتگن لیگی کورینماقده. اوشبو بحران لر دن اینگ کوپ ضرر کورگن تامان ینه بیز بولماقده میز. اصلی گه قره گنده, فقط گینه کورفز ایمس, بلکه دنیا نینگ قییریده بولیشی گه قرمسدن, هر قنده ی بیر بحران پیدا بولیشی بیز مسلمان لر نی خفه قیلماقده. بیز امریکا لیک, جاپان لیک, عرب و قیسقه قیلیب ایتگنده برچه انسان لرنینگ همه سی نینگ آدم پیغمبر و هوا دن دنیا گه کیلگن لیگی و همه میز نینگ قرداش ایکن لیگی میز گه ایشانماقده میز.
بونده ی بیر ایشانچ گه ایگه کیشی لر صفتیده, بیز نینگ اتوپیا گه ایشانیتگن کیشی لر نی قرداش لری میز دن عبارت ایکن لیک لری گه کوندیریشی میز کیره ک. بیز شرق لیک لر و اینیقسه بیز مسلمان لر, غرب لیک لر نی اوشبو خصوصده کوندیره آلمس لیگی میز تقدیرده, دنیا نینگ بیر قان کولی گه ایله نیب قالیشی ممکن.
بیزنینگ غرب دنیا سی نینگ سیاستچی لری دن بیر التماسی میز بار:
ایچی میزده گی قرانگغو تویغو لرنینگ دنیا گه حاکم بولیشی گه مانع بولیشی میز کیره ک. بونده ی بولمس لیگی تقدیرده, فقط گینه بیز ایمس, کیله جک نسل لری میز نینگ همه سی اوشبو قرانگغو تویغو لرنینگ ایچیده یوق بولیب کیته دی.
ایشانینگ که, اوشبو دنیا قیامت گه قدر همه میز اوچون ییترلیک.


text:
قاراباغ ارمنیلری آذربایجانین سیاسی موستویسینه قاییتمالیدیر. یوزیللرله ارمنیلر و آذربایجانلیلار بیرگه یاشاییبلار. بیزیم عنعنهلریمیز، تاریخی ارثیمیز بیردیر، واحید منتالیتئتیمیز وار. نیه سئچیم حقوقونو الیمیزدن آلیبلار؟ اینانین، بیر چوخ قاراباغ ارمنیسی داغلیق قاراباغین آذربایجانا قایتاریلماسینین لئهینه چیخیش ائدیبلر.
ویرتوالاذ. اورگ-اون خبرینه گؤره، بو سؤزلری ارمنی تاریخچیسی آرتور آغاجانوو دئییب.
او، ارمنیستانین حاضیرکی رهبرلیینین حرب سیاستینی قیناییب و حربی ریتوریکادان ال چکمهیه چاغیریب.
آ.آغاجانوو عینی زاماندا حیدر علیئوین داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین لوکاللاشماسینداکی رولونو قئید ائدیب. ارمنی اجتماعی خادیم قاراباغ ارمنیلرینی ارمنیستانین ایشغالچی رژیمینین تأثیریندن قورتارماغا و تاریخی وطنله - آذربایجانلا یئنیدن اینتگراسییایا چاغیریب.


text:
بلخ مدنی فعاللری فرانسه ده گی گزیته گه قیلینگن هجوم نی قاره لشدی
بلخ ولایتی ده اونلب مدنی فعاللر فرانسه لیک هفته نامه گه قرشی اویوشتیریلگن هجوم یوزه سیدن اعتراضلی ییغین اویوشتیریب، بو هجوم نی قاره لشگن.
اعتراضچیلر، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی و افغانستان دولتی دن تیرورچی گروه لرگه قرشی جدی کوره ش آلیب باریشلرینی سوره گنلر. بلخ اخبارات و مدنیت اداره سی ایچیده اویوشتیریلگن بو اعتراضلی ییغینده، اونلب مدنی فعاللر و ژورنالیستلر اشتراک ایتیب، چهارشنبه کونی فرانس لیک ده گی بیر هفته نامه گه اویوشتیریلگن هجوم نی قارلب، حادثه ده هلاک بولگن گزیته خادملریگه قیغوداشلیک بیلدیردی. قوللریده بیز انسانیت اولدیریلیشی و شرارت افگن داعیشگه گه قرشیمیز دیگن شعارلرنی اوشلب تورگن اعتراضچیلر، مذکور هجوم عامللری محکمه قیلینیشی سوره ماقده لر. عبدالقادر مصباه بلخ مدنی فعاللریدن بیری:"بوگون بلخ مدنی فعاللری فرانسه ده روی بیرگن حادثه گه نسبتآ اوز نفرتینی بیلدیره دی. بیز آدملرنینگ شخصی وجمعی اعتقاد و قدیریتلریگه حرمت قایل میز. بو جنایت قه یرده صادر ایتیلگنیگه قره مه ی، بونی قتیق قاره له یمیز. بلخ مدنی فعاللری انسان نینگ اولدیریلیشیگه قرشی". بو اعتراضچیلر داعیش گروهی نی تیرورچی دیب، ولایتده گی نشرلردن همده فسبوک و تیویتر کبی اجتماعی ترماغلر فایده لنووچیلریدن داعیش رهبری ابوبکر البغدادی نینگ رسملرینی کاری کاتور قیلیب، نشر ایتیشلرینی سوره ماقده لر. اما بو اعتراضچیلر، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدن هجوملرگه سببچی بوله دیگن اسلام دینی مقدساتیگه قیلینه یاتگن توهین و حقارتلرنی آلدینی آلیشگه جدی اعتبار قره تیشینی طلب قیلیشدی. بوحقده بلخ مدنی فعال اعضاسی عبدالشکور نجفی زاده:"بیز بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی دن اسلامی مقدسات نی توهین قیلیش و کاری کاتور نشر ایتیشلرنی آلدینی آلیش نی جدی سوره یمیز. بولرنینگ آلدی آلینسه، جماعه ده بونده ی قیغولی حادثه لرگه گواه بولمسلیگیمیز ممکن. بلخ مدنی فعاللری اسلام پیغبری حضرت محمد نی کاری کاتور قیلگن فرانسه و دنمارک مملکتلری نینگ بو عملی قاره لب، کیله جکده بونده ی عملگه قول اورمسلیگی نی سوره یمیز". بو ییغین سونگیده مدنی فعاللر بیر قطعنامه صاد ایتیب، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی دن تیرورچی گروه لرگه قرشی جدی کوره ش آلیب باریشینی طلب قیلیشدی.
بیز بیرلشگن ملتلرتشکیلاتی دن داعیش، القاعده، حقانی، طالبان، لشکر طییبه کبی تیرورچی گروه لرگه قرشی جدی کوره ش آلیب باریشینی سوره یمیز. اوتگن چهارشنبه ده پاریسده گی شارلی ابدو گزیته سیگه قیلینگن هجوم ده کمیده 12 کیشی هلاک بولدی. اولگنلر ایچیده هفته نامه کاتبی و اوچ نفر کاتور موجود بولگنی ایتیلگن. بو هفته نامه 2011 ییلده اسلام پیغمبری حقیده کاری کاتور نشر ایتگندی، اونینگ سونگی کاری کاتوری اسلامی دولت گروهی رهبری ابوبکر البغدادی حقیده بولیب، مذکور هجوم اون بیش دقیقه آلدین نشر ایتیلگندی. اما بو هجوم دنیا بویلب قاره لندی.


text:
کرزی طالبلردن مکتب لرگه اوت قویمسلیگینی طلب قیلدی
افغانستان جمهور رییسی حامد کرزی ینگی تعلیمی ییل باشله نیش مناسبتی بیلن سوزچه چیقیب ، حکومت مخالف لری دن مملکت مکتب لرنینگ اوت قویمسلیگینی طلب قیلگن.
ینگی تعلیمی ییلی ، کابل شهریده جایلشگن امانی لیسه سیده جمهور رییس کرزی تمانیدن مکتب زنگی چلنیشی بیلن رسمی شکلده باشلندی.
کرزی جنابلری ، مملکت ترقیاتی نینگ ، معارف نینگ کمی و کیفی ترقیاتیده باغلیق ایککینی نی معلوم قیلدی.
افغانستان جمهور رییسی حامد کرزی ینگی تعلیمی ییلی باشله نیش مراسمیده ، اوتگن توقیز ییل جریانیده ، مملکت معارفی بولیمیده کوزگه کورینر لی درجه ده ایش بولگنیدن سوز یوریتیب اما بیر قنچه تینچسیز ولایتلرده مکتب لر نینگ باغلنیشی عین حالده مملکت نینگ اوزاققه توشگن منطقه لریده مکتب لر یوق لیگی نینگ معارف برابریده تورگن کتته قیین چلیک لر دن دیب معلوم قیلدی.
شو نینگدیک کرزی جنابلری ، مملکت بیر قنچه ولایتلریده طالبان تمانیدن مکتب لر اوتگه آلیشی نی هم معارف نینگ جدی قیین چیلیک لریدن دیه ، اسلام دینی گه قرشی بیر عمل دیب معلوم قیلدی.
کرزی جنابلری ، طالب لر اگرده خواه له یدیلر خارجی لر افغانستاندن چیقیب کیتسه لر ، بو اولکه اولاد لری تعلیم کوریشی و افغانستان رواجله نیشی اوچون توسیق بولمس لیگی نی طلب قیلدی.
جمهور رییس کرزی نینگ ایتیشیچه ، حاضر قریب تورت یریم ملیون گودک ، درس و تعلیم کوریش اوچون مکتب لر ده واجد الشرایط بولگن لیکن اولر اوقی آلمه یدیلر . او ، بو مسئله نینگ هم معارف برابریده اینگ کتته قیین چلیک لریدن حسابله دی.
معارف وزیر لیگی نینگ ترقه تگن معلوماتی گه کوره ، اوتگن توقیز ییل جریانیده ، باغلنگن مکتب لر جمله سیدن ، سونگی ایککی ییلده 400 مکتب قیته دن آچیلگن و جاری قویاش ییلده هم مذکور وزیرلیک باشقه 450 مکتب نینگ آچیشی دن سوز بیرگن.
کرزی جنابلری ، افغانستان معارف بولیمی ، خلق ارا اولکه لری نینگ جدی یاردم لریگه احتیاجی بارلیگی نی هم ایتدی.
شو نینگ دیک 1390 نچی تعلیمی ییلیده ، 8 ملیوندن کوپراق طلبه لرگه ، 14 مینگ مکتبده 190 مینگ اوقوتوچی تمانیدن ، درس و تعلیم بیریش زمینه سی یره تیلیشی ایتیلگن.


text:
آدیمیزی دهییشدیریرلر، کیمسهنین سهسی چیخمیر. دهییشدیرنلر گؤزه تانیش گلیرلر. ائله بیر اؤزوموزدندیرلر، بیر تهردیرلر. بیزیم دیلده دانیشیرلار. بیزی دانیشیرلار. بیزی بیر جور دانیشیرلار. بیز بیلمهدیـییمیز کیمی! دئییرلر بو دانیشانلار بهتر آدامدیرلار. ائله بیل دونیادان خئیلک بیلیرلر. هر یئردن دئییرلر. کئچمیشیمیزی دانیشیرلار. کئچمیشیمیزدن دانیشیرلار. بیز بیلمهدیکلریمیزی دانیشیرلار. دانیشانلاری اینگلیستانین آکادئمیستلری قبوللوقلاری واردیر. گویا عئلمی بیر آدامدیرلار. دئدیکلری سؤز اینگیلیسلرین بئینینه باتیر. ادوارد براون اونلارا یازی یازیر. ادوارد براون اونلاردان یازیر. آدلاری بللی آداملار اؤزوموزو، بیز بیلمهدیـییمیز کیمی دانیشیرلار. آدلاری کسروی، تقیزاده، تقی آرانی دیرلر. چوخلاری گولـلهلهنیر، اونلاردان بیر تقیزاده اؤز یاشینی یاشییا بیلیر. قهرمانلاری کسروی اولور، بیزی دونیا گوجلری ایستهدیـیی کیمی تانیتدیردیغی اوچون. اؤزوله دین ده گتیریردی.
بیزی بیر جور دانیشانلارین سؤزلرینه اینانمالیییق، اینانماساق، دیلیمیزی کسرلر، دیلیمیزله یالادارلار. دئدیکلرینه اینانمایانلار، باش قالدیریرلار. بیزیم دیل دئییرلر. بیز دئییرلر. دونیا گوجلرین خوشونا گئتمیر، بیزیم دیل دئینلری، قولاق آسانلاری قومالاییرلار. داردان آسیرلار. قالانلاری قاچیرلار. هر کس قاچیر. کیمی اؤزونو آرازا آتیر، کیمی آرازدان قاچیر، کیمی تئهرانا قاچیر. اونلارین سؤزلرینی ائشیدن هر کس قاچیردیلیر. قاچیرتمالار، آردی کسیلمهدن بیر عؤمور سورور.
سولدان سسلر گلیر، خالقلاردان دانیشیرلار. قاچانلارلا قالانلار سسلری ائشیدیرلر، سس سالیرلار. بئیینلرینین سول یاریم کورهسیندن دانیشیرلار. سولاقئی یازیرلار. گئنه توتا-توت اولور، صمدی آراز بوغور، اوختایی گولـله باسیر. سهندله ساولان تئهرانا داشینیر.
بیزی، بیز کیمی دئمهیه قاداغا کسنلر قاچیرلار. دالیمیزدا بولوم-سولوم بیر تهر باخیشلارلا سؤزلرله بیز قالیریق. هر یانا دؤنوروک اؤزوموزو سوچلو گؤروروک. اؤزوموزو اؤزوموز کیمی دوشونمهیه باشلاییریق، آدسیز دانیشیریق. قورخوروق بیرینه دهیه!!! بیزه دهینلری اینجیتمک ایستهمیریک. اؤزوموزو آختاردیقدا تاپانمیریق. دیلیمیزدن اونلارین دیللری ایله دانیشیریق. دیلیمیزی باشا دوشن اولمور. آلیشیریق، دانیشاندا، کیمسهیه دهیمهسین دئیه، آدسیز دانیشاق.
بیزدن بیزی دانیشانلار چوخالیر، گئنه تانیش آدلار آز اولور. سؤزوموزو دئیهنلری، تانیـیانمیریق. تانیدیقلاریمیز دانیشانلارین ایچینده هر کسدن آز اولور. دانیشماغا یئنی آلانلار آچیلیر. بیر چوخو داشینیر یئنی آلانا، دانیشماغا یئر تاپیلیر. هئچ اولماسا اؤزلرینه دانیشیرلار. گئنه ده آدسیزلار دانیشیرلار. آدسیز دانیشماق یئرینه دوشور. بیزی بیر تهر دانیشانلار اؤز آدلاریلا دانیشسالار دا، بیزی ایستهدیـییمیز کیمی دانیشانلار آدسیز دانیشیرلار.


text:
دادآلما، آلا بیلسک، یاددان چیخماز آن اولار. تانیمادیغیمیز تاملاری داددیغیمیزدا، کئشیمیزه یاتسا، یادیمیزدان چیخماییب، بیر یئریمیزده ییغیشیب قالاجاق. یئمک اولسا خاطیرلادیقجا، آغزیمیز سولاناجاق. ائشتدیـییمیز بیر ماهنی، سؤز، سس قولاغیمیزی چینلاداجاق. گزمکلر، گزیشمهیه هوسلندیرهجک. سؤزون قیساسی، گؤیلوموزدان تیکرارلانماسی کئچهجک.
دادی، داماغیزدا قالانلاری، داماغیمیزدا ساخلاماق ایستیییریکسه، هردن دادمالیییق. آما بیزیم گؤزوموز دویمور. او قدر دادیریق، دادی دادلیقدان چیخاریریق. بلکه ده تیکرارلانمایین هوهسی دادلی اولور، تیکرارلاندیقدا دادی قاچیر.
بیر زامانلار ائشیدیب، گؤروب، یئـییب، گئییب، اوخویوب، باخدیقلاریمیز سینیرلی اولوردو. آمما ایندی هئچ نه بیزه یئتمیر. هر نهیه اومساغیق دئیهسن. گؤزوموز آچیلیب، گؤزون اؤزللییی دویمازلیق دیر.


text:
بریتانییا و آمریکا آراسیندا بعضی مسئلهلرده فیکیر آیریلیغی وار، اما طرفلر یئنه ده اوولکی کیمی چیخیش یولو آختاریرلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو سی ان بی سی تلویزییاسینا مصاحیبهسیده بریتانییا باش ناظری ترزا می دئییب. اونون سؤزلرینه گؤره، بعضی مسئلهلرده فیکیر آیریلیغینین اولماسی ایکی اؤلکه آراسیندا خصوصی موناسیبتلرین لغو ائدیلمهسی آنلامینا گلمهمهلیدیر.
«بیز آمریکانین آوروپا بیرلیگی و بریتانییایا قارشی پولاد و آلومینیوم تاریفلری ایله راضی دئییلیک. بیزی همچینین ایرانلا نووه راضیلاشماسیندان آمریکانین چیخماغی دا قانع ائتمیر. بونلارا رغما، بیزیم آرامیزداکی خصوصی موناسیبتلر گلهجکده ده داوام ائدجک».


text:
سون گونلر ائرمنیستاندا سلاحلار سوسمور. تکجه آوگوستون ۱۴-ده ایشغالچی اؤلکهده ایکی سلاحلی اینسیدئنت باش وئریب.
موساوات. کام خبر وئریر کی، ایروان-گؤیچه یولوندا باش وئرن اینسیدئنت زامانی ۲۴ یشلی ایروان ساکینی آیک تیشینیان گولله لنیب. پولیسین معلوماتینا گؤره، اونو گوللهلهین شخصین، ایروان ساکینی قورئن مئخاکیانین آختاریشلاری داوام ائدیر. تویوتا کاروللا آوتوموبیلینده اولان تیشینیانا پنئوموتیک سلاحدان آتش آچیلیب. داها سونرا البیر اولان ۱۰ نفر اونون ماشینینی آغاج و دمیر چوبوقلارلا ازیک-اوزوک ائدیبلر. یارالینی سورویوب ماشیندان چیخاران دسته عضولری اونو دؤیمهیه باشلایان دسته عضولری داها سونرا ایسه اونو آوان رایونونداکی «آلاددین» کافئسینده آتیب گئدیبر. اینسیدئنتین سببلری بللی دئییل.
همین گون دیگر گوللهلهنمه فاکتی ایسه وانادزوردا باش وئریب. ساعت ۲۲ رادهلرینده «وانادزور» طیب منطقهسینه قارین بوشلوغوندان اودلو سلاحلا گولللنمیش ادمون آروتیونیان گتیریریلیب.
معلوم اولوب کی، او، ایروان شوسسئسیندهکی اینسیدئنت زامانی گولله یاراسی آلیب. حادثه یئرینده ۲ گیلیز، ۱ گولله و قان ایزلری آشکارلانیب. ضررچکن کیمی تانینان ۳۱ یاشلی آروتیونیانین کریمینال عالمده «لولوی ائدو» لقبی ایله مشهور اولدوغو دئییلیر. بو حادثهنین ده موتیولری بللی دئییل.
کریمینال سرکیسیان رئژیمینین رهبرلیک ائتدیی ائرمنیستاندا اودلو سلاحلارین ایشه سالینماسی اصلینده تعجبلو دئییل.


text:
حاضردا آنکارا و باکی ارمنی ماللارینین باکی-تیفلیس-قارص دمیر یولو ایله داشینماسینا قارشی چیخیر، لاکین بو، گلهجکده طرفلرین موناسیبتلرینین یاخشیلاشاجاغی تقدیرده مومکون اولمایاجاغی آنلامینا گلمیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو گورجوستانین ایستراتژی و بین الخالق آراشدیرمالار فوندونون آوروپا آراشدیرمالاری مرکزینین رهبری، پولیتولوگ کاخا قوقولاشویلی دئییب.
"قاراباغ مسئلهسینین حلینده ایرلیلییشلرین اولاجاغی تقدیرده آذربایجان و تورکییه ده ارمنیستانا قویدوغو محدودیتلری گؤتورهجک. بوندان سونرا ارمنیستان دمیر یولو خطیندن ایستیفاده ائدرک ماللارینی نینکی آوروپایا، هم ده تورکییهیه داشییا بیلهجک. بو، ارمنیستان اوچون صرفهلی اولاجاق، چونکی دمیر یولو خطی گورجوستانلا ارمنیستان سرحددینده، آخالکالاکیده بیتیر. اونا گؤره ده ارمنیستانین اؤز ماللارینی سرحده گتیرمک اوچون بؤیوک سعی گؤسترمهسینه احتیاج اولمایاجاق. بو دمیر یولو خطی بیر گونه دئییل، بیر نئچه ایله پلانلاشدیریلیب. اونا گؤره ده بو لاییحهنین فایدا و ضررلری حسابلانیلیب. باکی-تیفلیس-قارصس دمیر یولو خطینین بیزنسین اینکیشافی اوچون دیری بؤیوکدور و او، اؤلکهلری آوروپا ایله بیرلشدیردیی اوچون دهلیز رولونو اویناییر. اونا گؤره ده اونون پئرسپئکتیولری چوخ بؤیوکدور"، - دئیه او بیلدیریب.