text:
ويم وندرسین ”برلین اوزهرینده جننت“ فیلمیندن ایلهام آلاراق
هر دَييشيکليک بير آدديم بيزي اؤلومه ياخينلاشديرير. اؤلمزليک آنجاق دَييشمز عالَملره، دويولماز [غيرمحسوس] وارليقلارا خاصدير. اؤلمزليک ايستهييرسنسه، دورغونلوق، ائتکيسيزليک، و گوجسوزلويو ده قبول ائتمهلیسن. بشر بونو ايستهمير. بشر باجارديقجا گوٍجلو اوْلماغا جان آتیر. مَلَک بئشتومنلیک سیککهنی يئردن قالديرا بيلمير، چونکي أبديدير. آمما بشر گوٍجلودور، چونکي اؤلهزيدير، محسوس عالمده دييشهرک ياشايير. اؤلوم اوْلماسايدي أبدیيت داريخديريجي دوزنلییه چئوریلهجکدی. عرب يئني شعرينين آناسي ساييلان نازک الملائکهنين غريبه بير ميصراعسي وار: في صمْت الأبدِ القاسي حيثُ الموتُ دواءْ [أبدیيتين داشاورهک سوسغونلوغوندا اؤلوم درماندير].
بشر دئوریملره، ايرهليلهييشه، دييشيملره دوْغما [ذاتي] وورغوندور. آيزاک آسيمووون بير روْماني وار “ايکي يوز ايلليک اينسان” آديندا. بير روْبوت دييشيم و اؤلوم عشقينده، اؤز داخيلي قورولوشونا أل آپارير. تئللرینی [سیملريني]، سينير [عصب] و عضله شبکهلرینی دَييشير. بير چوْخ بؤلمهجيکلريني أته قانا گتيرير. روْبوت اؤلومدن محرومدور، اؤلومو اؤزلهییر. اؤلومله ماراقلانان روْبوت، اينسان اؤزهلليکلري قازانماق اوچون اؤزونو دَييشديريب، گليشديرمهيه چاليشير. سوْنرا اينسان کيمي اؤلور.
تکجه أبدي ياشاميش بير وارليق، أبدي ياشاماقدان بئزيکهرک، اؤلومون جذبهسيني آنلايا بيلر. تکجه نئچه مين ايل دورغون دورومدا ياشاميش توْپلوم، گؤز قاماشديريجي اينکشافين لذتيني دادا بيلر. تکجه يوز ايللر بوْيو يازيچي حؤکمرانليغيني تکآنلاملي متنلرين اوٍزهرينده حيس ائتميش اوْخوجو، يازيچينين اؤلومونو توْيبايراملا قارشيلايا بيلر.
ويم وندرسين بیر فیلمی وار «بئرلين اوزهرينده جننت»* آدیندا. فيلم، اينسانين پستمدرن دورومو سيناقدان کئچيرمه هوسيني آيدينجا آچيقلايير. دوْغرودور وئندئرس اوْ فيلمي باشقا آماج اوچون چکميشدير، آمما سؤيلهديييم سوْنوجو دا اوْندان چيخارماق اولار. مايکئل بيشوْف فيلم حاققيندا دئيير: «بيرگون مَلَکلرين بيري گؤزلهنيلمزجهسينه ملک اوْلماقدان واز کچیر. بو اؤزلويونده اينسانين مئتافيزيک فلسفهسيندن اوز دؤندهرمهسينه بنزهيير. آدي چکيلن مَلَکين زاواللي [فناپذير] عالمه سوْخولماسي ايله، اؤلمز مابعدالطبيعه دونياسي قاپانير. ملک جننتدن قوپاراق، بيزيم قالاباليق ياشاييشيميزا آياق باسير. اوْ اؤز آبسترکت [انتزاعي] وارليغيني بوراخير، مادي دونيانين سوْيوق قيشيندا بير فينجان قهوهني ألينه آلماغين لذتيني دادير». ديري اوْلماغين لذتي اؤلمزليکده دئييل، اؤلمهيين قاچيلمازليغيندادير. ملکلرله موقاييسهده، مادي و محسوس عالمده ياشاماق تجروبهسي اينسانا اؤزگودور. بو تجروبه ألبته اؤدهنيشسيز دئييل. بئله بير گؤزهل تجروبهنين قارشیلیغی اؤلومدور.
بشر هميشه أبدیيتين حسرتينده ياشاييب، ظلمات اؤلکهسينده ديريليک سويونو آختاريب. بشر هميشه «أبديیت»ين «دييشکنليک»دن يوخاري مرتبهده اوْتوردوغونو گومان ائديب. آمما کؤکونه باخاندا بونون عکسي داها ماراقليدير: دييشکنلييين أبدیيتدن داها اوستون اوْلماسي. أبدیيت اؤزونو گؤسترمک اوچون زامانا سيغينير.
هميشه گومان ائديليردي زامان أبديیته باغليدير. أبديیت زاماندان اوجاليقلاردا دايانيردي. چونکي أبدیيتده دييشمزليک، اؤلمزليک واريدي، زاماندا ايسه دييشکنليک، اؤلهزيليک. آمما دانیمارکالی غملی فیلوسوف سورئن کیئرکئگوْر بونون عکسيني کشف ائدير. أبديیت اؤزونو گؤسترمک اوچون زاماندان آسیلیدير. شئللينگـه گؤره ده تانرینین عيسا ووجودوندا تجسد تاپماسي، اينسانا وئريلن نعمت دئييلدي. تانري اينسان طرفيندن تانينماسايدي اؤز گوجلريني قوهدن فعله چاتديرا بيلمهيهجکدي. ايسلامدا دا بونا اوْخشار بير آنلاييش وار: خَلَقتُ الانسانَ لِکَي تُعرَف [اؤزومو تانيتماق اوچون ياراتديم اينساني].
_____
* 1987-جی ایلده چکیلمیش فیلمین اصل آدی «برلین اوزهرینده جننتلر»دیر، ایستانبول تورکجهسینده ایسته Berlin Üzerinde Gökyüzü. فیلمدن فارسجادا ”زیر آسمان برلین“ و ”پرواز فرشتگان بر فراز برلین“ کیمی آد چکیلیر. ویم وندرسین Wim Wenders فیلمینین اینگیلیسجه ائکرانی ”جوشقونون قانادلاری“ Wings of Desire باشلیغینی داشیییر.
هالیوود دوخسان سککینجی ایلده فیلمی یئنیدن چکهرک، همیشهکی کیمی، اوْنون فلسفی مضمونونو هئچه ائندیردی.
قایناق: ایواز طاها، ”شعر وارلیغین ائویدیر“ کیتابی.


c: text/html

text:
سرمایه
سرمایه یوْخسا کاپیتال و یا آناوار — ایقتیصاد بیلیمینده مال چیخارماق اۆچون ایشلنن قۇرغو٬ کارخانا کیمی فیزیکی آراجلاردیر. ایقتیصاد بیلیمیندهکی سرمایه آنلاییشی ایله مالیّه علمیندهکی سرمایه فرقلیدیر. مالیّهده سرمایه آنلاییشی٬ فیزیکی سرمایه اۆزَریندهکی مۆلکیّت حاقّینی ایفاده ائدر. پۇلا چئوریله بیلن بوْن٬ سهم کیمی دَیَرلر ده سرمایه اوْلاراق تانیلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sermaye»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۳ فوریه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
راینهارد هفنر
راینهارد هفنر (اینگیلیسجه: Reinhard Häfner) (دوْغوم:۲ فوریهٔ ۱۹۵۲ Sonneberg) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آلمان دموکراتیک جومهوریتی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده راینهارد هفنر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- DTBIO شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- Articles with WorldCat-VIAF identifiers
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۱۶-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- زونهبرق دوغوملولار
- قوت-وایس ارفورت کولوبونون اویونچولاری
- دینامو درسدن کولوبونون اویونچولاری


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
S ən ای مهربان الله! Sən Ey Səxavətli و Mərhəmətli! بیز سینین آستانانین بیندئلرییک و سئنین ایلاهی بیرلیییینین کلگسینه سیغینمیشیق. سِنین مرهمِت ایشِغین هامین وستون ساچیر و سِنین اینایِت بولودلارینین یاغیشلاری همینین وزین یاغیر. سهنین بیخشیشلرین همینی بورویوب و سئنین فزلین هامینی ساکسلاییر، سئنین هیماین هامیا کلگه سالیر، سئنین لوتف نهزین هامین وزیرینند. الهی! Sonsuz lütfünü bəxş et və qoy hidayət çırağı şölə sacsın. گوزلی نورلندیر و دایمی سئوینکله ورهکلری سویندیر. بوتون xalqlara ینی روح ئتا ایله و ائبدی هئیت بیکس ایله. İrfan qapılarını aç və iman nurunu parlat. بوتون نقطهقلاري كرامينين كولگه سين توپلا و اونلاري باريش ايچيند بیرلشدیر، تا کی، بیر گؤنهشین شوالاری، بیر دنیزین دالغالاری و بیر آغاچین میوللاری. قوی اونلار عینی بیر çeşmədən su içsinlər. قوی اونلار عینی بیر نسیمل تَرَوَتلِنسینلِر. قوی اونلار عینی بیر نور منبیندن ایشیق آلسینلار. Sənsən Ətaedən، Sənsən Mərhəmətli و Qüdrətli.
-ابدول-بهاء عباس
Bəşəriyyət üçün Dualar
Bəşəriyyət üçün


text:
دونیا شاعری آنا آخماتووا
(۱۸۸۹-۱۹۶۶)
حسن ایلدیریم
نه رحمت اومدوم یاد سمالاردان
نه یاد قانادینـین آلتینا گیردیم.
خالقـیم قارا گونه دوشدویو زامان
اورادا خالق چکنی، منده چکیردیم.
آنا آخماتووا گؤرکملی روس شاعری، ۱۸۸۹-نجی ایل قارادنیز ساحیلینده اودسا لیمانـینـین یاخینلیغیندا یئرلشن «بالشوی فانتان» قصبهسینده دونیایا گؤز آچدی. آتاسی گمی مهندسیایدی. آخماتووا آنا- باباسی احمد (روسجا: آخمات) تاتار ایدی. آنا بیر یاشیندا ایکن عایلهسی چارسکوسلویا، لنینگرادین حومهلریندن ساییلان بیر کنده کوچورلر. بو کند اشراف طبقهسینین استراحت یئری ایدی. مشهور کاترین سارایی چارسکوسلودادیر. واختیله بویوک روس شاعری پوشکین گنجلیک ایللرینی بورادا کچیرمیش ایدی. آخماتووا اوزونون قـیسا ترجمه-ی حالیندا بو حاقدا یازیر:
«من چارلی چاپلین، کورتیزر سوناتی و ایفل قولـلهسی ایله یاشیدام. بیر یاشیندا ایکن شاهلیق کندینه کوچدوک. اورانـین باغ- باغاتلاری، یام- یاشیل گنیش پارکلاری، اوجسوز- بوجاقسیز اوتلاقلاری، جیدیر دوزلری، چشید- چشید آتلار و… بونلارین هامیسی منیم یادداشیمدا هله ده یاشاییر. بونلار حاقدا من چارسکوسلو حقینده یازدیغـیم منظومهده سؤز آچمیشام. ایلک دفه اوخوماغـی تولستویون یازدیغـی الیفبادان اویرنمیشم. بئش یاشیمدا فیرانسیزجا دیل آچمیشام. چونکی من چوخ ائرکن اؤزومدن بؤیوک اوشاقلارین معلیمهلرینه قولاق آسیب، بو دیلی اویرهنیردیم. ۱۱ یاشیمدا ایکن ایلک شعریمی یازدیم. ۱۶ ایل اورادا یاشادیم. ۱۹۰۵-نجی ایلده آتاملا آنام آیریلدیلار. آنام بیزی جنوبا آپاردی، بیر ایل «کیف»ده درسیمی داوام ائتدیردیم. چارسکوسلونون حسرتینده بوللو- بوللو ناشیجاسینا شعرلر یازدیم…».
آنا آخماتووا ۱۹۱۰-نجی ایلده شاعر گومیلوولا ائولنیر. بال آیلارینـی پاریس، روم و آوروپانـین باشقا شهرلرینده کچیریرلر. ۱۹۱۲-نجی ایلده ایلک شعر کتابی «آخشام» نشر اولونور. بو ایلده اونون یگانه بالاسی لو دونیایا گلیر. هامان ایلده آخماتووا مندلشتام، پاسترناک، گومیلوو، تسوتایووا… «شاعرلر صینفی» آدلی ادبی جمعییت قورورلار. ۱۹۱۴-نجی ایلده «تسبح» آدلی شعر کتابی بوراخیلیر. بو کتابلا آخماتووا اوخوجولارین ماراغـینـی قازانـیر.
آخماتووانـین ایلک شعرلرینین باش مووضوسو سئوگیدیر. آیریلیق، حسرت، انتظار، یالقـیزلیق، آلدانـیش، قـیسقانجلیق کیمی دویغولارین بدیعی ایفادهسی ییغجام، دقیق، آخیجی و گؤروملو صورتده ایفاده اولونور. اونلار صمیمیلییی و طبیعیلییی ایله داها آرتـیق اوخوجو اورهیینه یول تاپا بیلیر. بو شعرلر هامیسی شاعرین شخصی حیاتـیندا یاشادیقلاری آنلاردان سو ایچیر. شاعرین یاشادیغـی حیاتی، شعرلرینده ترنّوم اولونان حیس و دوشونجهلرله سیخ باغلیدیر. او یاشانتـیلارینـی تصویره چکمیشدیر. کؤنلونون ایچ اوزونون گوزگوسودور آخماتووانـین اثرلری. بو اثرلر، انساندا کؤورک حیسّلر اویادیر. یالقـیز، اؤزونه قاپیلمیش گنج بیر عاشیقین، سئودالی عؤمرونون سئوگی ماجرالارینـی آنلادیر.
۱۹۱۷-نجی ایلده آخماتووانـین «آغ قوشلارین قاتاری» آدلی شعر کتابی نشر اولونور. بورادا توپلانان شعرلر، شاعرین بوندان اوّل نشر اتدیردییی شعرلرله تام فرقلیدیر. بو شعرلرده شاعرین اوسلوبو، دئییم طرزی دییشیلیر، مصراعلاری ایتیلشیر، سرتلشیر. آخماتووا شاهید اولدوغو فاجیعهلری، گؤردویو حادثهلری، یئنیدن شعرلرینده جانلاندیرماق اوچون یئنی- یئنی ایفادهلره، سؤزلره احتیاج دویور. ایلک شعرلرینین یومشاق آهنگی، ساده ایفاده طرزی، سئوگینین، فردی محبّتین ایفادهسی اوچون کیفایت ائدیردیسه بورادا آرتـیق فاجعه و حماسهلرین دیلینی تاپمالی ایدی. سسینی گورلاندیرماق اوچون، آغ قوشلاری (قادین اورهیینی) اژدهالارین آغزیندان خلاص ائتمک اوچون شاعره بئله گوجلو شعرلر لازیم ایدی.
«آغ قوشلارین قاتاری» کتابی او دؤور شاعرین یارادیجیلیغـیندا بیر دؤنوش نقطهسی اولسادا، آنجاق او دؤورون قـیزغـین اجتماعی – سیاسی موناقشهلر، انقلابی احوال- روحیه، قووغالارین چاغـیندا اوخوجولاری بیر او قدهر ماراقلاندیرمادی. بو سس شاعرین دؤورونون سسی ایله اویوشا بیلمهدی.
بونلارین آردینجا آخماتووا بیر نئچه شعر کتابی نشر ائتدیردی. آنجاق اونون یارادیجیلیغـینـین بو مرحلهسینی یئکونلاشدیران، اوتوز ایللیک ادبی تجربهسینین محصولو اولان، دؤورون سسی، نفسی مصراعلاریندان دویولان اثری «مرثیه» منظومهسی ایدی. بو اثر آخماتووانـین ان مهم اثرلرینین بیری ساییلیر. اونون اوزهرینده آخماتووا بئش ایل (۱۹۳۵-۱۹۴۰) چالیشمیشدیر. بو منظومه شاعرین شخصی عذابلاری ایله میلیونلار انسانین عذابلاری بیر یئره ییغـیشیر، بیر- بیرینه قاریشیر. اونلارین یوغرولماسیندان مرثیه منظومهسی یارانـیر. آخماتووا و اونون خالقـینـین و انسانلیغـین طالعی مرثیه اثرینده دولغون، جانلی، بدیعی ایفادهسینی تاپا بیلمیشدیر. بو اثر، پارلاق، تام و بوتؤو بدیعی صورتلرین عکس ائتدیریلمهسی باخیمیندان دقتی جلب ائدیر. مرثیه منظومهسی ااجتماعی- سیاسی بیر اثر اولدوغو حالدا فلسفی بیر اثردیر.
محاربه دؤورو ۱۹۴۱-۴۶ ایلهدک شاعر، تاشکندده یاشاییر. ۱۹۴۳-نجی ایلده سئچیلمیش اثرلری، ۱۹۵۰-نجی ایلده صلح اوغروندا «آند»، «تانت»، ۱۹۶۱ شعرلر… کتابلاری نشر اولونور.
بؤیوک وطن محاربهسی ایللرینده آنا آخماتووانـین وطنداشلیق حیسّلری ایله آشیلانمیش شعرلری اصیل بیر وطنسئور، خالقسئور شاعرین اورهییندن قوپان نیدالارین ایفاده ائدیر. بو اثرلر خالق ایناملی، صاباح اومیدلی، وطن سئوگیلی، بیر شاعرین نغمهلریدیرلر. بو شعرلردهکی مبارزه عزمی، اینام گوجو قاباریق شکیلده اؤزونو گؤستریر. صلحسئور، انسانسئور شاعرین شعرلری دؤیوش جبههلرینده، دؤیوشچولرین دوداقلاریندا هیمن کیمی سسلهنیر، وطن حدودلارینـی آشیر. انسانلیغـی، یئر کورهسینی قاپساییر. اونو ملی شاعر سویهسینه، بینالملل بیر شاعر سویهسینه دوغرو یؤنلدیر. آخماتووا الینه قلم آلیب شعر یازماغا باشلایارکن شعرینی، حیاتـینـین ایدآل و آماللارینـین ترجومانـینا چئویرمیشدیر. شعر، آخماتووانـین ان مقدس ساندیغـی بیر وارلیقدیر.
آنا آخماتووا ۲۰ ایلدن (۱۹۴۰-۱۹۶۲) آرتـیق «قهرمانسیز منظومه» اثرینین اوزهرینده ایشلهمیشدیر. بو منظومه آخماتووانـین شاهاثری سانـیلیر. آخماتووانـین بو ایری حجملی اثری، چوخ مرکّب بیر اثردیر. اونداکی مجازلار، ایهاملار، استعارهلر، رمزلر، شاعرین یاشادیغـی دؤورو، شخصی حیاتـی، دوستلاری و یولداشلارینـین حیاتـی ایله سیخ باغلیدیر. بو اثر، ۲۰-نجی عصر روس شعرینین ده، چوخ مهم و مرکب اثرلریندن بیریسیدیر. شعر ۲۰-نجی عصرین اوّللریندن باشلاییب شاعرین یاشادیغـی دؤورونهجن ۶۰ ایلدن آرتـیق بیر زامان کسییینی احاطه ائدیر. بو سوره شاعرین وطنینده باش وئرن ااجتماعی، سیاسی، انقلابی، مدنی، بدیعی حادثهلر «قهرمانسیز منظومه» اثرینین قایناقلارینـی تشکیل ائدیر. منظومهنین باش قهرمانـی یوخدورسا، دئیه بیلریک کی، اونون قهرمانلاری، بلکه صنعت آداملاریدیر. شاعرلر و هنرپیشهلردیر… بیر سؤزله شعرین مضمونو ااجتماعی حادثهلرین بدیعی یارادیجیلیق دونیاسیندا جانلانان، سسلهنن صداسینـین عکس صداسیدیر. ایکی آینا واحد بیر شیی نئجه شئیلره، تصویرلرله تکثیر ائدیر، شئی- تصویر، تصویر- شئی بو کیمی بیر بدیعی قورولوش اوزره قورولوب بو منظومه.
آنا آخماتووانـین شعرینین ترجمهلری حقینده بیر مسئلهیه توخونماق ایستردیم؛ بو سؤز دوزدور کی، شعر، ترجمهده بیر چوخ شیی ایتیریر. باشقالاشادا بیلیر، ترجمهده شعرین بیر چوخ حصهسی اصلی دیلده اولدوغو کیمی، ترجمه اولونان دیلده اوخوجویا چاتمیر. خصوصی ایله قورولوشجا دیلین اؤزللیکلری اوزهرینده قورولان شعرلر باشقا دیله ترجمه اولاندا دئمک اولور کی، بیر چوخ بدیعی دیرینی ایتیریر. آنجاق، شعرلرین سطری ترجمهسینی دئییل، بلکه اونون روحونو، مایاسینـی، بدیعی قورولوشونو، بدیعی دوشونجهنین ایفاده فورماسینـی ایکینجی دیلده (مقصد دیلده) برپا ائده بیلسک، اونو بو دیلده یارادا بیلسک، شعرین اصلینه (مبدأ دیله) بیر آز یاخینلاشمالی اولوروق.
من، آنا آخماتووا شعرلرینی ایکینجی یا حتّا اوچونجو دیللرده ترجمهسینی اوخوموشام. ایللردیر کی، بو شعرلر منیم معنویاتـیمدا یاشاییر. من اؤز معنویاتـیمدا جانلانان، سسلهنن آنا آخماتووانـی آنا دیلیمیزه ترجمه ائدیرم. بورادا ماراقلی بیر احوالات یادیما دوشور: بیر گون آنا آخماتووا بیر نئچه شعرینی آناسینا اوخویور و اونون بو شعرلر بارهسینده فیکرینی بیلمک ایستهییر. آناسی کؤورهلیر و دئییر: «قـیزیم شعرلردن بیر شئی باشا دوشمهدیم؛ یالنـیز اونو حیسّ ائتدیم کی، منیم قـیزیمین قلبینی نه ایسه محکم سارسیدیب». دئمک ایستهییرم کی، من ده آنا آخماتووانـین شعرلریندن دویدوغوم، آنلادیغـیم، دوشوندویومو مضمون و محتوانـی اوخوجولارا چاتدیرماق ایستهییرم. اونلارین ترجمهسی یاخود اونلارین حقینده کی یوزوم- یوروملاریم، بونلارین هامیسی بایاقکی فیکره اساسلانـیر: منیم کؤنلومدهکی، خیالیمداکی اؤزوم اوچون یارانان، جانلانان بیر وارلیق کیمی.
آنا آخماتووا شعرینین بدیعی دیری اونون شاعرلیک استعدادیندان، باجاریغـیندان آسیلیدیر. اونون بو باجاریغـی اوزونو قاباریق شکیلده بروزه وئرمیر. بلکه شعرلرین سادهلییینده دورولوب، صافلاشمیش ایفادهلرده گیزلنیبدیر. بو سادهلیک، درینلیک و مودروکلیکدن دوغان سادهلیکدیر. اودور کی، شاعر بیر جیزگی، بیر ایشاره ایله دوشونجهلری مادیلشدیریر، عینیلشدیریر، لاپ دیء کی، شئیلشدیریر.
اونون شعرلرینده کلاسیک روس شعرینین عنعنهسی، خصوصی ایله پوشکین یارادیجیلیغـینـین گوجلو تأثیری واردیر. بو تأثیر، شاعر «منی»نین بدیعی دوشونجهلری خالق یارادیجیلیغـنـین، عنعنهسی بیر- بیرینه قاریشیر و بیر- بیرینده اریییر و یئنی ناخیشلار یارادیر. اونون شعرلرینین اریشی خالق یارادیجیلیغـی، آرغاجی ایسه کلاسیک روس شعری، خصوصی ایله پوشکین شعری و ناخیشلاری، گوللری، کوبهلری، گوشهلری، زنجیرهلرینی روس طبیعتی، خصوصی ایله لنینگرادین طبیعتی، معمارلیق آبیدهلری تشکیل ائدیر. ایلمه- ایلمه توخونان شاعر اورهیینین سؤز- تصویر خالچاسینا چئویریر.
آخماتووا، شعرده اشیالاری، طبیعت عنصرلرینی حادثهلرله قوووشوق صورتده نظاملاییر و اونلاری، خاطرهلری، دویغو و دوشونجهلری ایله آهنگدار اولاراق تصویره چکیر. بئله حاللاردا اونون تصویرلری جانلی، گؤروملو، ایفادهلری صمیمی و شعرلریندن آلینان تأثیرات ایسه درین اولور، اورهکلریمیزدهکی دویغولاری اویادیر. اویانان دویغولار بیر- بیرینی ایزلهییر. و یئنی- یئنی دویغو و دوشونجهلر تداعیسینه سبب اولور و بئله بیر اوغور قازانان شاعر، اوخوجولارین اورهیینده یاشاییر. اونلارین دویغو و دوشونجهلرینین مونیسی و همدمی اولور. آنا آخماتووا، ایلک یارادیجیلیق چاغلاریندان گؤسترمیشدیر کی، اونون بدیعی سسی، سسلر ایچینده اؤزونه مخصوص بیر سسدیر. هئچ بیر سسله دییشیک دوشن سس دئییل.
او، هم ده استعدادلی ترجمهچی، آراشدیریجی ایدی. بیر چوخ شرق و غرب شاعرلریندن روسجایا ترجمهلر ائتمیشدیر. پوشکین، لنینگرادین معمارلیق آبیدهلری حقینده ماراقلی تدقیقات اثرلری واردیر.
سونقان (XVI عصر) کوره شاعرینین بو سؤزلری سانکی آنا آخماتووا بارهسینده دئییلیب: «من اورهییمی بیر نئچه حصهیه پارچالاماق ایستهدیم کی، اونون هر پارچاسی بیر پارلاق اولدوز کیمی ایشیق ساچسین». نئجه کی، آخماتووا اؤز عؤمرونو، حیاتـینـی صنعتینه، انسانلیغا باغـیشلایاراق شعرلرینی اورهیینین پارچالاری کیمی میراث قویوب گئتدی. ایندی اونلار اولدوز کیمی روس شعرینده پارلاییرلار.
آخماتووانـین شعرلری چوخ اولکهلرده، دؤنه- دؤنه چاپ اولونور، اوخونور، سئویلیر. آخماتووا ۱۹۶۴-نجی ایلده شوروی یازیچیلار بیرلییینین صدری سئچیلیر. هامان ایلدن ایتالیانـین «آتنا- تاورمینا» شعر مکافاتـینـی قازانـیر و آکسفورد دانشگاهینـین دعوتی ایله لندنه گئدیر؛ او دانشگاهین فخری دوقتورلوق عنوانـینـی قازانـیر. نهایت ۱۹۶۶-نجی ایلده اورهک خستهلییی نتیجهسینده ابدی اولاراق دونیایا گؤز یومور.
منی آناجاقسینـیز
هر شئی
کول اولوب،
تورپاغا دؤنهجک.
دؤنسون، نه وار کی!
من اوچوروملار باشیندا
نغمهلر اوخوموشام.
من گوزگولر دورولوغوندا
یاشامیشام.
تسلّینیز، سئوینجینیز،رؤویانـیز اولماسام دا
یئنه ده دؤنه- دؤنه
سطیرلریمین سوسموش نغمهلری تک،
کؤنلونوزده اویویان باخیشلاریم تک،
بوینومدا تیکانلی مفتیللری
پاس آتان گول چلنگینین
سولوب تؤکولن لچکلری تک.
آناجاقسیز منی.
***
سیغـیناقلاردا
باغلاردا
یئر آلتـی قازمالار
قازیلیر.
آه، پترزبورگون یئتیملری
منیم بالالاریم!
یئر آلتـی سیغـیناقلاردا
هاوا دورغون،
نفسلر آغـیر
آغریدان باشلار چاتلاییر
گؤیدن بومبا یاغـیر
سئچیلیر بومبالارین سسیندن
کؤرپه بیر اوشاغـین،
اینجه سسی!
***
بیزیم پئشه
بیزیم مقدس پئشه
ایللر بویو
عصیرلر اوزونو یاشامیش!
یئر اوزونه،
قارانلیق چاغلاردا
او ایشیق ساچمیش!
چونکی شعر:
یاشلارین
باشلارین تجروبهسیندن یوغرولموش
گؤز یاشلارین
گولوشلرین ایچینده
اؤلومه دوغرو گئدن
ایگیدین آیاقلاریندان دوغولموش.
بوشونا دوغولمامیش شاعر!
***
ایگیدلیک
چوخ یاخشی بیلیرم
بو برک آیاقدا
بیزی ایگیدلییه چاغـیریر زامان
چاغـیریشا سس وئریب
سیناقدان کئچیب
آغـیر دؤیوشلره یورویوروک بیز.
گؤیدن اود النسه، گوللـهلر یاغسا،
بیل کی، اینلهمهدن، بیل کی، قورخمادان
اوغروندا جان وئرسک،
یولوندا اؤلسک؛
ای دوغما «روس» دیلی
اولو «روس» دیلی
سنی قورویاجاق اورهکلریمیز.
سنی قورویاراق پارلاق اینجی تک.
گلهجک سنینله وئریب گدهریک.
ای آزاد، ای شانلی، ای اؤلمز دیلیم!
***
سنی دوشونمک
دان یئری آغارارکن
سئوینه- سئوینه
یوخودان قالخیب
کابینین پنجرهسیندن
یاشیل دالغالارا باخماق
یادا توتقون بیر هاوادا
خز کورکونه بورونوب گؤیرتهده
موتور سسینه قولاق آسماق
و داها
هچ نهیه دوشونمهمک
سنین،
– بخت اولدوزون اولان آدامین-
گؤروشوندن باشقا
دوزلوسو سرپینتیلری
و کولکلر
اوز- گؤزو اوخشایا- اوخشایا
آن به آن جاوانلاشماق!
***
کؤنلومدهکی خاطره
درین قویو دیبیندهکی آغ کپیر کیمی.
نه اودا بیلیرم
نه آتا بیلیرم اونو.
او، منیم سئوینجیم
او، منیم کدریمدیر.
گؤزلریمین ایچینه کیمسه باخسا
اونو گؤرهر.
یازیق باخان، اوزولر، آجییار
آغـیر، غملی بیر حکایه دینلهین آداما بنزهر.
نئجه کی،
تانریلار انسانلارین جانـینـی آلیب،
داشلاشدیرار.
سن ده ائلهجه
منیم کؤنلومده داشلاشیبسان
کدری ابدیلیک یاشاتماق اوچون!
قایناقلار
۱- ترانههای گزین (از ۱۵ شاعر شوروی) ترجمهی پرویز، بنگاه نشریات پروگرس، مسکو ۱۹۷۵.
۲- تاریخ ادبیات روسیه، ج۲، د.س. میرسکی، ترجمهی ابراهیم یونسی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۵.
۳- مرثیههای شمال (برگزیدهی شعرهای آنا آخماتووا) ترجمهی عبدالعلی دستغیب، تهران، بابک، ۱۳۵۳.
۴- آلاچیق (شعر شاعران شوروی)، ترجمهی ایرج مهدویان، تهران، انتشارات رز، ۱۳۵۷.
۵- تنها جرعهی قهوهی تلخ (شعر شاعران زن روسیه)، ترجمهی بهنام پاوندپور، نشر بیستون، ۱۳۷۹.
۶- آنا آخماتووا، سام درایور، ترجمهی محمد مختاری، انتشارات کهکشان، ۱۳۷۵.
۷- خاطرهای در درونم است! (اشعار عاشقانهی آنا آخماتووا)، ترجمهی احمدپوری، نشر چشمه، ۱۳۷۷.
۹- ۱۰ شاعر نامدار قرن بیستم، ترجمهی حشمت جزی، تهران، مرغ آمین، ۱۳۷۲.
۱۰- آنا آخماتووا، ایرج کابلی، کارنامه شماره ۵، خرداد، ۱۳۷۸.
۱۱- گولروخ علیبیاووا، متین استعداد، آذربایجان ژورنالی، نومره ۶، ۱۹۸۹.
۱۲- Poem of Akhmatova, translated by Lyn Coffin, New York, 1983.


text:
کیتاب رفیمیزده / هانیه تبریزلی (آیمان)
(احد فرهمندیدن اوچ کیتاب)
۱۳۹۵جی ایلین ایلک یاریسیندا، چالیشقان یازار، فولکلورچو و چئویرمن «احد فرهمندی»دن اوچ اثر آنا دیلیمیزین ادبیات خزینهسینه قازاندیریلدی.
۱- «سئل گلردی. آشورا داشاردی. سو فَوواره کیمی آیاقیوللاریندان فیشقیراردی. حیطی دوْلدوراردی. قویونو دوْلدوراردی. چوروموش آغاجلاری، سامانلاری، شهرین یوُخاریسیندا اوْتورانلارین لیژلنمیش گوللرینی اللرینین اوستونه آلیب، اوْتاقدا بیزه سوُناردی، یالنیز سلام وئرمگه دیلی اولمازدی.
کیلیمی ییغیشدیراردیق. شالوارلاریمیزی چیرمالاردیق. شالواریمیزین آراسی ایسلانیب، شالاپـ شوُلوب سس وئرردی. چادراسینی بئلینه باغلایان آنامیز آغ آیاقلاریلا سوُیون ایچینده تیرـ تیر اسیب، تئزـ تئز صلوات چئویررک، دئیردی:..»
یوخاریدا کی متن، دیرلی فارس یازاری «علیاشرف درویشیان»ین «آبشوران» آدلی اوزون حکایه اثریندندیرکی، احد فرهمندی «آشورا» آدی ایله گؤزل و آخیجی اولاراق آنا دیلیمیزه ترجمه ائدیب، تبریزده آذرتورک یایین ائوی طرف ۱۳۹۵-جی ایلین اردیبهشت آییندا ساتیشا بوراخیلیب.
۱۲۰ صفحه ده اولان همین کتابی تبریزده اختر، انور و نباتی یایین ائولریندن ۵۵۰۰ تومنه آلماق اولار.
۲ـ ۱۳۲۵_جی ایلین قانلی قادالی ایللریندن سونرا اردبیل ده باش وئرن اولایلارا سؤیکنن «سمفونی مردگان» تانینمیش یازار «عباس معروفی» جنابلاری قلمی ایله فارس دیلینده یازیلسا دا، سککیز آی دورمادان وقت صرف اولونان بو اثری «احد فرهمندی» آخیجی بیر نثر ایله «اؤلولر سمفونییاسی» آدیندا آنا دیلیمیزه چئویریب، بئلهلیکله ترجمه ادبیاتیمیزا یئنی بیر اثر آرتیریبلار. آدی گئدن اثری «سئوینیزم یاشاییرام» شعر توپلوسونون دیرلی شاعیری نادر پاشائی (پاشا) جنابلاری چوخ دقتله ویراستاریق ائدیب، هابئله حؤرمتلی یازیچی حسن بابایی (عجشیرلی)جنابلاری بو ترجمه اوچون سامبالی بیر گیریش یازیبلار، گیریشین بیر بؤلومونده اوخویوروق:
«… یئنیدن ناغیل یازماق قصدیمیز اولمادان ایستهدیم آرتیرام بو ناغیل تام ۱۳۲۵-جی گونش ایلیندن بویانادک یازیلان بیر عائلهنین حیات دورومودور. اونونلادا اورادا حاکیم اولان قوّهلر «جابر»ی چوخ گوده فیکیر، زوْر دئین «ائله آدی سایاغی» بارا گتیریب. خورده بورژووانین اساسلارینی نظره آلیب «چوخ بختیار» اولماق ایستهییر. مثال اولاراق اوشاقلارینی اوخوماقدان اوزاقلادیب، «اوخوماق ندیر، دنه سات!» دئین جابر بوندان باشقا نئجه فیکیرلشه بیلر؟»
بو کتاب ایسه تبریزده چالیشقان «آذرتورک» یایین ائوی طرف ۱۳۹۵-جی ایلین تیر آییندا ساتیشا بوراخیلیب. ۳۶۰ صفحهلیک بو اثری تبریزده اختر، انور و نباتی یایین ائولریندن ۱۸۰۰۰تومنه آلماق اولار.
۳ـ علی و نینو ـ ایلک دفعه ۱۳۱۵-جی ایلده ویانادا آلمان دیلینده E.P.Tal وئرلاق طرفیندن نشر ائدیلن و ایندیدک دونیانین ۳۳ دیلینه ترجمه ائدیلن تاریخی و سئوگی رومانیدیر.
اثرده علینین نینویا محبتی و علی خان شیروانشیرین داغیستان، قاراباغ، گرجستان و ایرانا سیاحتلریندن صحبت آچیلیر. مکتبی بیتیردیکدن سونرا علی و نینو ائولهنمک قرارینا گلیرلر. علینین آتاسی قادینلارا، خصوصاً باشقا دینه مخصوص قادینا قارشی محافظهکار فیکیرلرینه باخمایاراق نگاهی دستکلهییر. نینونون آتاسی ایسه اوّلجه ترددود ائدیر، لاکین ارمنی اصیللی دوستونون مسئلهیه مداخلهسی ایله سوندا مؤوقعینی یومشالدیر.
حادثهلر همین ارمنینین نینویا وورولماسی و حیلهگرلیکله اونو قاچیرماسیندان سونرا دراماتیک کاراکتر آلیر. علی دینینین قایدالارینا اویغون اولاراق خاین ارمنینی اؤلدورور، لاکین نینویا ال قالدیرماغا جرأت ائتمیر. علی ارمنینین یاخین قوهوملارینین گؤزلهنیلن انتقامیندان یاخا قورتارماق اوچون باکینی ترک ائتمهلی اولوب ایرانا گلیر مدتلر نینو ایله درباردا یاشاییر…
اثرین ایلک نشرینده مؤلف کیمی قربان سعید گؤستریلمیشدیر. آذربایجان یازیچیلار بیرلیگی ایسه ۱۳۷۱-جو ایلده قبول ائتدیگی قراردا اثرین مؤلفینین یوسف وزیر چمنزمنیلی اولدوغونو تصدیق ائتدی. ایران تاریخینده بوللو ایزلری تورک سویلو شیروانشاهلارین تاریخینین بیر بؤلومونو هابئله ایرانین اجتماعی و مذهبی تاریخینین قیسا بیر بخشلرینی بو کتابدا یئرلی یاتاقلی اوخوماق اولار.
بو اثری ده «دلی کور»، «قاچاق نبی» و … کتابلاری کؤچورن «احد فرهمندی» جنابلاری بو تای آذربایجان اوخوجولاری اوچون کؤچوروب، تبریزده تورک کتابلاری اوزرینده چالیشان «آذرتورک» یایین ائوی طرف ۱۳۹۵-جی ایلین تیر آییندا ساتیشا بوراخیلیب. ۲۸۰صفحهده اولان بوکتابی تبریزده اختر، انور و نباتی یایین ائولریندن۱۵۰۰۰تومنه آلماق اولار.


text:
ابوالقاسم نباتی
سید ابوالقاسم نباتی، (1812-1873) — 19-جو عصر ایران آذربایجانینین ادبیاتینین نمایندهسی. حیات و یارادیجیلیغی ایله باغلی موختلیف ضدیتلی فیکیرلر وار.[۱]
یاشاییشی[دَییشدیر]
ابولقاسم نباتی ایران آذربایجانین قاراداغ ویلایتینین دیزمار ماحالینین اوشتبین (اوشتیبین) قصبهسینده روحانی عائلهسینده آنادان اوْلموشدور. اونون اصلی قدیم دؤورلردن بری عربیستاندا، ایراندا و آذربایجاندا گئنیش یاییلمیش نباتیلر طایفالارینداندیر. آتاسی سید میر یحیی مؤحترم اوشتبینده و یاخین کندلرده درویشلیک ائدیر، موختلیف ایسلامی عقیدهلری یاییردی. نباتی ایلک تحصیلینی آتاسیندان آلمیش، کلاسیک پوئزیانی، خصوصیله حافظ یارادیجیلیغینی و شرق تصوف ایدئیالارینی دریندن اؤیرنمیشدیر. یئنییئتمه چاغلاریندان آتاسینا قوشولوب قلندرلیک ائدن نباتی آذربایجانین چوخ یئرلرینی پییادا گزیب دولاشمیشدیر. شعرلریندکی بیوقرافیک ایشارهلردن معلوم اولور او، قاراداغدان باشقا قاراباغدا-عسگراندا، آغدامدا، هیندارخدا و موغاندا، سالیاندا، لنکراندا، تبریزده، خوراساندا اوْلموش، بۇ یئرلرین ادبی-مدنی حیاتی ایله ماراقلانمیشدیر.
نباتی 1873-جو ایلده اوشتبینده وفات ائتمیش و اورادا کند قبریستانلیغیندا دفن ائدیلمیشدیر.
نباتينين پئشهسي[دَییشدیر]
نباتي حاققيندا يازي يازانلارين بير چوخو دئييرلر كي نباتي مالدارليق ايشيله مشغول اولارميش. اونون خان چوبان تخلص سئچمگينيده، پئشهسي ايله باغلي بيليرلر. «ابوالفضل حسيني» آشاغيداكي شعره استناد ائدرك، اونون، مطلق چوبان اوْلدوغونو اؤنه سورور:
قويونو يوز ائيلهديم بۇ چؤلده قيشلاق ائتمنم، زينت ملكِ موغان، اولتاني گؤزلر گؤزلريم.
نباتی تخلوصو[دَییشدیر]
سيد ابوالقاسم نباتيدن قاباق بۇ تخلّصو سئچن باشقا شاعيرلرده وارديرلار. او جملهدن هيجري اونونجو عصرده ياشايان «نباتي تبريزي» آدلي شاعيريميزين آدي، تحفهي سامي تذكرهسينده گئدير. «سام ميرزا»، اوندان بۇ بئيتيده نقل ائدير:
از هواي آن لب شيرين، نباتي روز و شب، چون مگس خود را درون شهد ناب انداخته.
سفرلری[دَییشدیر]
نباتينين شعرلريندن، اونون سفر اهلي اوْلدوغو آيدينلاشير. قاراداغ و آذربايجانين بير چوخ كندلري و شهرلريني گزميشدير. اوشتوبون اطرافي و ديزمار ماحاليندان علاوه، آغدام، لنكران، ساليان و سائره يئرلره گئتميشدير. خوراسان و تبريزده هابئله اردبيلدهده اوْلموشدور. ولاكين تبريز و يا اردبيلده هانسي زامان و نئچه ايل دايانديغيندان هلهليك خبريميز يوخدور.[۲]
اوشتوبین[دَییشدیر]
اوشتوبین كندي آراز چايي ياخينليغيندا، قولان و هئراز كندلري يانيندا ايكي داغ آراسيندا و بير بؤيوك قايا أوزهرينده تيكيلميشدير. كند اهلي اسكي زامانلاردان باغدارليق و مالدارليق پئشهلري ايله مشغول اوْلموشلار. حال حاضيردا هئراز كندي داغيلميشدير و يئرلرينه أوشتوبین اهاليسي صاحيب چيخميشلار. اوشتوبین كندي مزارليغيندا، مرمردن يونولموش باش داشلاري واردير. اونلارين ايچيندن «خواجه ملك» مزاري باش داشي أوزهرينه 843 هـ . و «خواجه احمد» باش داشي أوزهرينه 976 هـ . تاريخلري اوخونماقدادير.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
دکتر حسین محمدزاده صدیقین نباتی نین یارادیجیلیغی بارهسینده بئله دئییر:
«نباتي اؤز ياراديجيليغيندا هم رسمي كلاسيك ادبي مكتبينه باغليليق گؤسترير و همده شيفاهي ادبياتيميز و عاشيق ادبياتي يولون تعقيب ائدير. كلاسيك مكتبه باغلي، قصيده، غزل، مخمس، مسدس، مستزاد، ترجيع بند، روباعي و دوبئيتي يازميشدير. شيفاهي ادبيات ساحهسينده ايسه قوشما، گرايلي، بئشليك و تجنيس قلمه آلميشدير. كلاسيك ديليندهده شيفاهي ادبيات ديلينين تأثيري گؤرسنير، غزللري، باشقا شاعيرلرين غزللرينه نيسبت، چوخ ساده ديل ايله يازيلميشدير. قافيه و وزن عيبلريده چوخ آز گؤزه دگير. غزللرينده أن بؤيوك غم، هيجران و آيريليق غميدير.»
نباتي عاشيق شعري ايله تانيش اوْلان بير اديبدير. اونون ديوانينين ياريسي عاشيق شعرلري نوعوندادير. او دور كي ياراديجيليغي گلهجك عاشيق ادبياتيندا تأثير بوراخميشدير. عاشيقلار اونون حاققيندا نباتي و خان چوبان آدلي ايكي دستان قوشموشلار. بۇ ايكي دستانين ياراديلماسي، عاشيقلار طرفيندن اونا بسلنن حؤرمت علامتيدير. [۳]
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
نباتی "مجنون"، "مجنونشاه"، "خانچوبانی" تخلصلری ایله یازمیشدیر. او، هم کلاسیک شرق، هم ده آشیق شعری طرزینده اوریجینال اثرلر یاراتمیشدیر. یارادیجیلیغیندا قوشما، تجنیس، گرایلی، غزل (قزل)، چارپا، بحری-طویل کیمی ژانرلارا یئر وئرمیشدیر. 400 بئیته یاخین شعری ایلک دفعه 1845-جی ایلده تبریزده چاپ اوْلونموشدور. بوندان بیر نئچه ایل سوْنرا 7500 مصراعدان عبارت "نباتی" دیوانی ایشیق اوزو گؤرموشدور. بۇ دیوانینداکی شعرلرین یاریسی آذربایجان تورکجهسینده، یاریسی فارسجادیر. آنجاق نباتینین هئجا وزنینده، خالق شعری اوسلوبوندا یازدیغی قوشمالارین، گرایلیلارین چوخو بۇ دیوانا داخیل ائدیلممیشدیر. بۇ اثرلر ایسه نباتی یارادیجیلیغینین أن گؤزل اؤرنکلریندندیر. خالق پوئزیاسی روحوندا یازدیغی بعضی شعرلرینده نباتی "خانچوبانی" تخلصوندن ده استفاده ائدیب. احتماللارا گؤره، 18-جی عصرده "خانچوبان" آدلی بیر شاعیر ده یاشامیش و اونون آدییلا باغلی "خانچوبانی" داستانی یارانمیشدیر. نباتینین حیاتی بۇ داستانلا سسلهشیر. اونا گؤره، عادتن خانچوبانینا عاید ائدیلن و بیر ماهنی کیمی ده خالق آراسیندا چوخ مشهور اوْلان "آپاردی سئللر سارانی" شعرینین ده مؤلفی نباتی ساییلیر. نباتی قوشمالارینین اساس موضوسو محبتدیر. لیریک اونون شعرلرینین هامیسی اۆچون سجیویدیر. نباتی آیدین جناس قافیهلردن عبارت تجنیسلر ده یازمیشدیر: "گؤزلر نه گؤزلر"، "او اوز بو اوزه" و س. نباتی قوشمالاری اؤز لاکونیکلیگی ایله سئچیلیر. شاعیر کئچیردیگی معنوی بحرانلاری "لنگم"، "نهدیر" ردیفلی قزللرینده تصویر ائتمیشدیر. اونون محبت مووضولو غزللری ده وار.[۴]
نباتی کنگرهسی[دَییشدیر]
1372 -نجی ایلده کلیبر شهرینده نباتی شرفینه ادبی کنگره قورولدی. بۇ کنگره موناسیبتی ایله نباتینین اثرلری ایکی جیلدده نشر اولدی. هر ایکی جیلیدی نشره حاضیرلایان دکتر ح. م. صدیق ایدی. تۆرکجه دیوانی 480 صحیفهده بۇ کنگرهده عرضه اوْلوندی. کنگرهده تبریزدن گلن عالیملر کنفرانس وئردیلر و نباتینین مقبرهسی و مزارینی احیا ائتمک اۆچون تصمیم توتدولار.
شعرلریندن نمونهلر[دَییشدیر]
تۆرکجه شعرلری
گؤره سن من نییه یارب بئله نالان اوْلدوم؟
غلط ائتـدیم کی سنه واله و حئیران اوْلدوم.
اودا یاخدین من بیچاره نی پروانه کیمی،
آجیغینگلدی مگر عاشیق انسان اوْلدوم؟
سود و سرمایه میمجموع ألیمدن آلدین
نییه کیم زاهید اوْلوب مسجده دربان اوْلدوم!
فارسجا شعرلری
عمر چون همدم مرگ است چه هشتاد چه بیست
خوشدل آن کس که در این میکده آزاد بزیست
ای نباتی بنگر این گهر از مخزن کیست
گفتمش سلسله زلف بتان از پی چیست
گفت حافظ گلهای از شب یلدا میکرد
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ نباتی، ابوالقاسم. دیوان اشعار ترکی، مقدمه و تصحیح: حسین محمدزاده صدیق، تبریز، نشر اختر، 1385
- ^ نباتی، سید ابوالقاسم. دیوان اشعار ترکی، مقدمه و تصحیح دکتر حسین محمدزاده صدیق، تبریز، اختر، 1385، ص 48.
- ^ نباتی، سید ابوالقاسم. دیوان اشعار ترکی، مقدمه و تصحیح دکتر حسین محمدزاده صدیق، تبریز، اختر، 1385، ص 73-74.
- ^ آذربایجان تورکجهسی ویکیپدیاسی


text:
اتمر: طالبان عهدی گه وفا قیلمه دی
اتمر اوشبو مطلب نی خوفسیزلیک کینگشی نینگ افغانستان بوییچه ییغیلیشیده بیلدیردی
افغانستان تشقی ایش لر وزیری محمد حنیف اتمر, چیت ایللیک کوچ لرنینگ افغانستان دن چیقیشی بیلن طالبان نینگ هجوملری نی آرتیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.
اتمر, بولیب اوتگن بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی خوفسیزلیک کینگشی نینگ افغانستان بوییچه ییغیلیشیده, طالبان نینگ بیر نیچه آیدن بیری تینچلیک مذاکره لری گه اشتراک قیلمه گن لیگی نی بیلدیردی.
اتمر, اوشبو وضعیت نینگ اوزی گه خاص بیر معنی گه ایگه ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
چیت ایللیک کوچ لرنینگ افغانستان دن چیقیشی بیلن طالبان نینگ هجوم لری نی آرتیرگن لیگی نی معلوم قیلگن اتمر, اوشبو هجوم لرنینگ اینیقسه عادی اهالی گه قره تیلگن لیگی نی بیلدیردی.
اتمر, طالبان نینگ, منطقه و خلق ارا مقیاسده گی ترور تشکیلات لری بیلن علاقه سینی اوزیش بوییچه عهدی گه وفا قیلمه گن لیگی نی معلوم قیلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
پاکستان بیلن افغانستان اورته سیده گی چیگره ایشیگی قیته دن آچیلدی
تورکیه ده کوپلب افغانستانلیک قاچاق مهاجر اوشلندی
اوشبو قاچاق مهاجر لر تورکیه نینگ قیرقلی ایلی ولایتیده اوشلنگن


text:
شارلوت برونته
شارلوت برونته (اینگیلیسجه: Charlotte Brontë) بریتانیالی شاعیر، رومانچی و یازیچی - .۲۱ آوریل ۱۸۱۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۸ ایل عومر ائلهییب و ۳۱ مارس ۱۸۵۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charlotte Brontë»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده شارلوت برونته گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
مازندرانی دیلی، مازنی دیلی، تبری دیلی، مازندرانجا و یا گِلِکی دیلی _ هیند-اوروپا دیل عائیلهسینه عاید منسوب بیر دیلدیر. ایرانین شمالیندا، خزر دنیزینین جنوب ساحیلیندا یئرلَشن مازندران اوستانیدا یایلمیش دیلدیر. گیلک دیلینه یاخین دیلدیر.
مازندران دیلی و باشقا دیللر[دَییشدیر]
مازندرانی دیلی باشقا ایرانی دیللرله دوغال اولاراق بنزرلیک گؤستریر. آشاغیداکی جدولده، نئچه کلمه مازندرانیدا و دیگر ایرانی دیللرده قارشیلاشدیریلیبدیر. کلمهلرین تورکجه آنلامی سون سوتوندادیر.
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]


text:
۱۹۹۳ (میلادی)
میلادی ۱۹۹۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز دوْخسان اۆچونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۸ نوْوامبر - آذربایجان جۆمهوریتی آرژانتین ایله دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرموشدور.
- ۷ دسامبر - پنتاگون نوادادا خبردارلیقسیز ۲۰۴ اتوم سیناغی کئچیریلدیگینی بلیرتیب.
- ۵ جولای - تۆرکیهده پ.ک.کیه نیسبت وئریلن تروریستی بیر حادیثه نتیجهسینده ۳۳ نفر ارزینجانین باشباغلار کندینده اؤلدورولدو.
- ۳۰ دسامبر - واتیکانلا ایسرایل آراسیندا دیپلوْماتیک مۆناسیبتلر قۇرولوب.
- ۳ مارس - ایران سرحدّیندن تۆرکیهیه گیرهرک آغری داغینا یئرلشن یاخلاشیق ۳۰۰ پ.ک.ک عۆضوو ۳۸ ساواش اۇچاقلارینین بۇمباردیمانی نتیجهسینده اؤلدو.
- ۳ ژانویه - موسکودا روسیه و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا ایستیراتژی سیلاحلارین آزادیلماسی بارهده آنلاشما ایمضالاندی.
- ۲۹ اوْکتوبر - زنگیلان رایونو ائرمنیستان جومهوریتی طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
- ۲۶ نوْوامبر - آلمان پ.ک.ک-نی تئرور تشکیلاتی کیمی تانیمیشدیر.
- ۲۵ آقوست - فوضولی ارمنیستان سیلاحلی قووهلری طرفیندن ایشغال اولونموشدور.
- ۲۲ دسامبر - گۆنئی آفریقا جومهوریسی پارلمانی آپارتاید رژیمینی رسماً لغو ائتدی.
- ۲۰ سپتامبر - آذربایجانین میلی مجلیسی اؤلکهنین موستقیل دؤولتلر بیرلییینه داخیل اولماسینا سس وئرمیشدیر.
- ۲ دسامبر - کولومبیالی مۆخدّیر تاجیری پابلو ایسکوبار٬ مدلینده امنیت گۆجلرینجه اؤلدورولدو.
- ۱۹ دسامبر - کانال د نوْرمال یاییما کئچمیشدیر.
- ۱۶ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینسانین ژنتیک خریتهسی حاضیرلانمیشدیر.
- ۱۵ اوْکتوبر - جنوبی آفریقا جومهوریتینین رئیسجومهورو فردریک د کلرک و آفریقا میلی کونگیرهسینین صدری نلسون ماندلا نوبل صولح جاییزهسی ایله تلطیف ائدیلدیلر.
- ۱۲ آوریل - تۆرکیه اینترنته باغلاندی.
- ۱۱ نوْوامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی تهلۆکهسیزلیک شوراسی ارمنی قوْشونلارینین ایشغال اوْلونموش آذربایجان رایونلاریندان چیخاریلماسینی طلب ائدن ۸۸۴ سایلی قطعنامهنی قبول ائتمیشدیر.
- ۱ ژانویه - یورونیوز کانالی فرانسهنین لیون شهرینده ایلک دفعه یاییما باشلادی.


text:
«علیعباسی» عائلهلرینه باش ساغلیغی
چوخ تاسفله انسان سئور اجتماعی شخصیت، آذربایجان مدنیتینین حامیسی، بشری ایدهآللار اوغروندا عؤمرونو صرف ائدن گؤزل انسان جعفر علی عباسی (مظفر) یاشادیغی غربت اؤلکهده وفات ائتمیشدیر. بو فداکار انسانلا بیر گونده عزیز آناسی دا ایراندا حیاتلا وداعلاشمیشدیر. بو آجی ایتگیلری خالقیمیزا، حؤرمتلی «علی عباسی» عائلهلرینه، میانالی دوستلارا، عزیز دوستوموز یعقوب علی عباسی جنابلارینا تسلیت دئییر، آدی قالارقی انسان جعفر علی عباسی (مظفر)ین اونودولماز و شرفلی خاطیرهسینی عزیزلهییریک. عشق اولسون.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی
۳۰/۰۷/۱۳۹۹


text:
مدرسه، وارلیق، کیملیک و اجتماعی سرمایه!
دکتر مرتضی مجدفر
وارلیق، کیملیک یا عربجهده دئییلن «هویت» سؤزجویو، بیر چوخ مادی و معنوی زادلاردان آسیلی اولا بیلر، آنجاق تعلیم و تربیه علملر ساحهسینده چالیشان عالیملر، مدنیت صاحیبی اولان میللتلرین ان بؤیوک کیملییینی مدرسهلرله باغلی گؤرورلر. مدرسه، هر بیر اینکیشاف تاپمیش یوردون، اجتماعی سرمایهسی دیر. آنجاق مدرسه دئدیکده، هر نئچه ایلدن بیر، آدینی یا خود یئرینی و حتی هانسی دورهیه عایید اولدوغونو(میثال اوچون ابتدایی یا متوسطه یا قیز- اوغلان اولدوغونو) دییشدیرن مدرسه، اؤزو ایله اعتبار داشییا بیلمهییب، زامان اوچوروملاریندا آردان گئتمهلیدیر.
یازینین آردینی وئرمهدن، بو قیسا یادداشتی اوخویانلارا بیر سورغو وئرمک ایستهییرم: اوشاقلیغینیزدان ایندئیه قدهر اورالاردا اوخودوغونوز مدرسهلرین آدلارینیسیرا ایله بیر کاغاذ اوستونده یازین. سونرا بیر بالا آختاریش باشلایین و دئیین ایندیلیکده او مدرسهلرین نئچهسی،سیز درس اوخودوغونوز کیمی، همان آدلا، همان بینا ایله و همان گؤرکمله، هله ده دورورلار.
من تبریزلییم و ائله متوسطهنین اورتالارینا قدهر بو شهرده درس اوخوموشام. منیم کیمیلیکلریمدن و کئچمیش وارلیقلاریمدان بیری ده، اورالاردا درس اوخودوغوم مدرسهلر دیر. ابتدایی دؤورهسینی، تبریزده «صبا» مدرسهسینده درس اوخودوم. او مدرسه، ۱۳۲۵۰ نجی ایلین اورتالاریندا، مدرسهلر مهر آییندا آجیلمادان، تبریزن سامان مئیذانیندا دوشن بیر اسکی قبیرستانلیغین آرادان آپاریلماسی ایله برابر، دؤرد باشقا مدرسه ایله بیرلیکده، دوزهلینمیشدی. من بو مدرسهده درس اوخوماغا باشلایان زامان، اونون دوزلیشیندن ۲۳ ایل کئچیردی. ایندی ایللر دیر بو مدرسه آرادان گئدیب، دوز منیم کئچمیشیم، کیملیییم و وارلیغیم کیمی و من تبریزه گئتدییم واختلار حسرتله، بو مدرسهنین یئرینده دوزهلینن بیر هویتسیز مدرسه ایله اوز- اوزه گلیرم و جالیب بو کی ائله کئچمیش ایییرمی ایلده، بو یئنی مدرسهنین آدی، اوچ دؤنه دییشیلمیشدیر. اورتا مقطع یا همان راهنمایی مدرسهم ده ائله بو بلایا اوغراییب و آرادان گئدیبدیر. حتی قیز مدرسهسی اولدوغو اوچون، اونون دییشیلمیش بیناسینین ایچینه گیریب، بئله دویونجان، دولانا دا بیلمیرم. آنجاق، شوکورلر اولسون متوسطه مدرسهم بئله دئییل.
کئچن ایل اردیبهشت آییندا، تبریزین فردوسی مدسهسینین یوز ایللییی آغیرلاندی. بو مدرسه ۱۳۱۳- نجی ایله قدهر، «مدرسه متوسطۀ تبریز» آدی ایله آدلانیردی. اوندان قاباق ایسه، فردوسینین آدی «مدرسه متوسطۀ مبارکۀ محمدیه» ایمیش. بؤیوک اوستادیمیز حبیب ساهیرین یازیلاریندا، خصوصیله« قیز سسی، قیزیل سسی، قازان سسی» رومانیندا یا « خاطرهلر، باشا گلن چکیلیر» ال یازمالاریندا، آیدینجاسینا و دفعهلرله بو مدرسهنین آدی گلمیشدی. ۱۳۱۳- نجی ایلده، فردوسینین یوز ایللیینی رضاخانا توی- دویون توتان شاهچیلار طرفیندن، مدرسه فردوسی آدلانمیش و بو گونه قدهر دوام ائتمیشدی.
بیر مدرسهنین یوز ایللیک حیاتی، طبیعی دیر او مدرسهیه و اونا باغلی اولانلارا بیر کیملیک الده ائدهجکدیر. بو مدرسهنین یئری، ائله ایندیکی یئری و بینالارینین بیر چوخو همن بینالار اولموشدو. بو مدرسهده آذربایجانیمیزین بؤیوکلری، او جملهدن استاد شهریار، استاد حبیب ساهر، میرزا یحیی آریانپور، استاد سلطانالقرایی، دکتر جواد هئیت، دکتر حمید نطقی، دکتر حسن عشایری، پروفسور هشترودی، دکتر علیاکبر ترابی، دکتر علیاکبر شعارینژاد، دکتر محمد حسین مبینتبریزی(شیمشک)، دکتر رحیم رئیسنیا، کریم مشروطهچی(سونمز) و بیر چوخ دیگر تانینمیش آدلیم اینسانلار درس اوخوموشلار. بو مدرسه تبریزین و آذربایجانین کیملییی دیر.
بئله بئله مدرسهلر، دئدییمیز اجتماعی سرمایهنین ان گؤرکملی نمونهلریندن دیرلر. بو مدرسهلر، اؤزهلری کیملیک صاحیبی اولارکن، شهرین، اوستانین و اؤلکهنین باشقا مدرسهلرینه ده بیر اولگو کیمی اؤرنک اولا بیلرلر. ایران آموزشوپرورش وزارتخاناسینین طرفیندن تصویب اولونان «سند تحول بنیادین» مانیفستینده، اؤرنک مدرسهلرین، نهایتده محلی توسعهنین مرکزی اولماسینا تاکید اولونموشدور. تعلیموتربیه و اجتماعی علملر عالیملرینین دئدییینه گؤره، ایکی- اوچ ایللیک ایشه باشلایان بیر مدرسه، هله اؤزونه بیر کیملیک قازانمادیغی اوچون، یقین تاثیر بوراخان دا اولمایاجاقدیر. ایندی دونیانین ان تانینمیش مدرسهلری، لاپ آزی یوزاللی ایل سابقهیه مالیکدیرلر. البته بو مدرسهلر، اؤز کئچمیش و وارلیقلارینی قوروماق اوچون، یورولمادان ایشلهییب، کیملیکنیشانهلری اولانسیمبوللاری توپلاییب، مدرسهلرین موزهلرینده ساخلامالیدیرلار. حئییف اولسون کی فردوسی مدرسهسی، بوشهرین سعادت مدرسهسی کیمی، بیر موزهیه مالیک دئییل. بو مدرسهنین موزهسی، اینساندا افتخار و وارلیق دویغوسو یارادیر، آنجاق طبیعی دیر بو وارلیغین قوخوسو، آذربایجان قوخوسو و تبریز قوخوسو دئییل. تبریز، بیرینجیلر شهری دیر، فردوسی مدرسهسی ده اؤلکهمیزده یئنی سبکده یارانان بیرینجی مدرسهلردن دیر. ایندی بو مدرسه، ایرانین، شاید ده دونیانین یوز یاشلی مدرسهلر کلوپونا گیرمیش اولسا دا، هلهلیک بوتون کیملیکلرینی گؤسترن بیر واقعی مدرسهیه چئویریلمهمیشدی. اؤرنک اوچون، مدرسهنین ایندیکی مسئوللاری طرفیندن، بو مدرسهده درس دئین معلملرین، هم ده تحصیل آلان بوتون فارغ التحصیل اولانلارین اطلاعاتینی بیر یئره توپلاییب، اؤزهل کیتابچالاردا یا بیلبوردلاردا بو گونکو درس اوخویان اوشاقلارین گؤزهلرینینین اؤنونده قویماق، اونلاردا یئنه ده بیر یئنی شهریار، ساهیر، هشترودی، عشایری و … اولماقدا نه کیمی تاثیرلر بوراخاجاقدیر.
کیملییه مالیک اولان مدرسهلر، هر بیر ائلین و یورد- یووانین کیملیینی اوزه چیخاران اجتماعی ارگانلارین ان اهمیته مالیک اولان اؤرنکلری و اجتماعی سرمایهنین نمونهلری دیرلر. بئله- بئله مدرسهلری تانیتدیرماقدا چالیشالیم.
منبع: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱ ، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷
آنلاین ساتیش و آبونمان:
www.ishiq.ir
info@ishiq.ir
۰۹۳۷۹۹۹۹۶۳۷


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
ای mənim Allahım! ای منم اللهم! دوغوردان دا، سئنی چاغیریرام و سئن ایلتیماس ادیرام، سئنین آستانندا دیلیریم کی، سئنین بودون مرهیمتین بولارین و زرین یاغسین. Onları Öz lütf و həqiqətin üçün hazırla.
یا رب! اورهکلری بیرلشدیر، اونلاری بیر-بیره باغلا، بودون قَلبلری اویغونلوق ایچینده برلشدیر و روحلاری اوز پاکلیق و تکلیینین رمزلری ایل کانلند. یا رب! سئنین وحیدلیینین نور ایله بو وزلری ایشیقلی ایله. سئنین بیندالرینین قورشاقلارینی سئنین سَلَتَنَتینا زیدمتد بیرکیت.
یا رَبَب، ای نهایثیز مرهمت صاحبی! ای باغیشلاما و افو موولاسی! Günahlarımızı bağışla، xətalarımızı əfv eylə، bizi Sənin qüdrət və qüvvət səltənətinə yalvaran halda، Sənin məbədində təvazökar və Sənin dəlillərinin əzəməti qarşısında از muti vəziyyətdə Sənin rəhm səltənətinə döndər.
یا رب الله! Bizi bir dənizin dalğaları, bir bağçanın gülləri kimi Öz məhəbbətinin bəxşişləri ilə birləşdir, bizi yekdil eylə. الهی! سئنین تکلیینین نیشانهلری ایله قالبلری آچ، بودون بیشری عینی بیر سلال یوکسیکلییند پارلایان اولدوزلار و سئنین هایات آغاکیندا یئزل مهن.
هقیقتن، سهن قودرتلی، قئیوم، Əتا ادن، باغیشلایان، Əfvedən، هر شهی بیلون و تک یارادانسان.


text:
نیکولای کارامزین
نیکولای کارامزین (اینگیلیسجه: Nikolay Karamzin) روسیهلی تاریخچی، یازیچی و شاعیر.
حیاتیدَییشدیر
طالع اونو لاپ اوشاقلیقدان تاریخ یازماغا حاضیرلاییردی. او، سیمبیرسکده مولکدار عاییلهسینده دوغولدو. پوقاچوو عوصیانینین واهیمهسیندن عاییلهسی ایله بیرلیکده قاچیب گیزلنمهلی اولدو. پاریسده بؤیوک فرانسا اینقیلابینین (1789-1794) شاهیدی اولا بیلدی.
1812-جی ایلین تسلیم اولونموش موسکواسینین خیففتینی چکدی و 1825-جی ایلین 14 دئکابرین شاختالی مئیدانیندا خستهلندی (بو خستهلیک اونو قبره آپاردی). هر بیری نسیللر تربییه ائتمهلی اولان بو بؤیوک حادیثهلر بیر عؤمره سیغیشا بیلدی.
"زاواللی لیزا" اثرینین مؤلیفی یازیچی کارامزین شعری ده، نثری ده، ژورنالیستیکانی دا بیر یانا قویوب تاریخی آراشدیرماغا کئچیر. آلئکساندر پوشکین اونون فؤوقالعاده تاریخچیلیک ایستعدادی بارهده دئدی: "آمئریکانی کولومب کشف ائتدیگی کیمی، قدیم روسییا دا کارامزینله کشف ائدیلدی".
کارامزین تورک-تاتار اوولاغی اولان قدیم تورک یوردو سیمبیر ایالتینین کارامزینکا کندینده 1766-جی ایلین دئکابرین 1-ده آنادان اولموشدور. اونون سویادینین کؤکو ائله کاراتائو، کاراکوزوو، کاراتیقین فامیلییالاریندا اولدوغو کیمی او قدر ده چتین حیسولونمور؛ تورک "کارا" (بؤیوک، گوجلو، مؤعتبر) سؤزو آچیق-آشکار گؤرونمکدهدیر.
اولو بابالاری کارا مورزا سرکرده اولوب. اونون آدی کارا مورزا - کارامزا "کارامزین" (ین شکیلچی) سویادینی یاراتمیشدیر. لاکین عاییلهده آرتیق همین قدیمی بابانی اونوتموشدولار. کارامزینلر اؤز نسیللرینی 16-جی عصرده یاشامیش سئمیون کارامزیندن باشلاییردیلار. اونون اوغلو دمیتری سئمیونوویچ کارامزین واسیلیئویسکینین واختیندا موسکوا آلتیندا، سوزدال و کاسیموودا خیدمت آپارمیشدی.
کارامزینین آناسی دا مشهور عاییلهدن ایدی. قیزلیق سویادی پوزوخینا اولان آناسی اونو دوغارکن اؤلموشدو. اوغول آناسینی شئیرلرینده یاد ائدیردی: "سن منه حیات وئریب، اؤزون گئتدین. حیاتیمین ایلک چاغیندا طالع منه داغ چکدی".
کارامزین ایکی دفعه ائولنمیشدی؛ هر دفعهده اونو سئون قادینلا، لیاقتلی اینسانلا طالع اونو گؤروشدوروردو. ایلک قادینی لیزا بیر اوشاق دوغوب دونیانی ترک ائتمیشدی؛ یازیچی اونون اوبرازینی "روس سیاحینین مکتوبلاری"ندا، شئیرلرینده، پووئستلرینده یاراتمیشدی. اونونلا چوخ خوشبخت ایدی. طالع اونا 2-جی قادینی بخش ائدنده اونون سینیق کؤنلونه سانکی ملهم قویدو؛ او روسییانین وارلی دؤولت آدامی کنیاز ویازئمسکینین قیزی ایدی. بو قیز غئیری-قانونی حساب اولونسا دا، اؤز گؤزللیگی، جاذیبهسی ایله هامینی حئیران قویموشدو. چوخلاری اونو یئرده، اینسانلار آراسیندا یاشایان ملک حساب ائدیردی. عاغیللی، معریفتلی، گؤزل یئکاتئرینا یازیچییا درحال "هه" دئییر، اونون یئتیم قیزینا دا آنالیق ائدیر. کارامزینین هم ده بونونلا ماددی وضعیتی دوزهلیر. گئت-گئده اونون ائوی موسکوانین ان مدنی، ان گور ییغینجاق یئرینه چئوریلیر. هئچ کسین سالونو اونون ائوی ایله رقابت آپارا بیلمزدی. ان عاغیللی، واجیب صؤحبتلر بورادا اولوردو. آخی هر جمعیتده آدامی مجلیس، ناهارا، شاما دعوت ائدرلر و بورادا اینسان یئییب-ایچ، شنلنه بیلر، رقص ائدر و س. آما صؤحبت - باخ بو هر یئرده اولماز، هر یئرده باش توتماز. هم ده ادیبی او زامان قوناق چاغیرارلار کی، اونا محض ساحهسیله باغلی ایشلری دوشوب، عئینن خسته اوستونه طبیب چاغیریلان کیمی. آما کارامزین اؤزو گؤزل صؤحبت آدامی ایدی. تمکینله، ماراقلا، هم ده موختلیف مؤوضوعلاردا صؤحبتی قوروردو. تکجه آنا تاریخدن سؤز دوشنده و صؤحبت وطنین موقددراتینا یؤنلنده او ائله ایلهاملا، جوشقون طرزده دانیشیردی کی، سانکی داوا ائدیردی.
یارادیجیلیغیدَییشدیر
کارامزین اولکی تاریخچیلرین فیکیر و رأیلرینی صاف-چوروک ائدیر، خوصوصن شرباتووون رایی الینه کئچرکن اؤزوندن چیخیر: شرباتووون تاتارلارین (هم ده مونقوللارین) دؤیوشده اوستونلوکلرینی، حرب صنعتینه مهارتینی قئید ائتمهسینی کارامزین قبول ائده بیلمیر، اؤزو علاوه ائدیب گؤستریردی کی، قدیم روسلار نه مردلیکده، نه ده قیریب-چاتماق صنعتینده هئچ بیر آوروپالی خالقدان گئری قالمامیشدی. فقط کنیازلار بیر-بیرینی قبول ائتمهدیگیندن حربی اوغورسوزلوقلار دا اونلاری دایم ایزلهمیشدیر.
چار اؤزو اونون تاریخدن یازدیغی ایشین آز قالا هر صحیفهسیندن خبر توتوردو؛ آز قالا بوتون مدنی روسییا اونون تاریخ یازماغا گیردیگینی بیلیردی. او دا باجاردیغیندان آرتیق روسون کؤکونو-ریهسینی مونبیت تورپاغین درینلیکلرینه چکدیکجه چکیردی.
یازیچییا یاخین اولان مأمورلار گلهجکده اونو گؤزلهین موکافات و تلطیفلره ائیهام ووروردولار. او ایسه بوندان اینجییهرک: "موکافات آزادلیغی قانداللاییر، موکافات شخصیتی اؤزونه قول ائدیر، اونو حقیقتدن یان کئچمهیه وادار ائدیر". ائله چارلا (بیرینجی آلئکساندرلا) گؤروشونده ایلک دفعه دجه معنالی-معنالی قئید ائتمیشدی: "ایکینجی یئکاتئرینا سئویردی کی، اونونلا سربست دانیشسینلار". چارلا دوستلوغو باشلاییر. ایمپئراتورون باجیسی شاهزاده یئکاتئرینا پاولوونا تاریخچیلرین، ادبیاتچیلارین هامیسی کیمی حرکت ائدیب اونو قوبئرناتور تعیین ائتدیرمک ایستهییردی. کارامزین اعتیراف ائدیر: بئله اولدوقدا یا پیس قوبئرناتور، یا دا پیس تاریخچی اولاجاغام. چار عاییلهسی اونون باشینا فیرلانسا دا او دوستلوقدا سرحددی کئچمیر؛ قوی باشقالارینین باشی هرلنسین بوندان.
بوتون موناستیرلاردا حیفظ اولونان سالنامهلر چارین ایجازهسی ایله اونون الی آلتیندا ایدی. اؤز شاگیردلری و کؤمکچیلری ایله گئجه-گوندوز ایشلهییر. یئنه ده اؤزوندن ناراضی قالیر: "واخت قاچیر، منیم "تاریخیم"سه ایمکلهییر - دئیه یاریظارافات، یاریجیددی گیلئیلهنیردی.
تاریخی ایسه تکجه ایمپئراتور اوخوموردو. بوتون سارای، یازیچینین دوستلاری اونون یازیب، یوخودان آییلتدیغی تاریخه دالمیشدیلار. یازیچی ان یاخین دوستلارینین مجلیسینده ژوکووسکیی، باتیوشکووا، تورگئنئو، بلودووا، اووارووا... اؤزو اوخویوردو. دینلگیجیلر بدیعی اثره قولاق آسیرمیش کیمی هوش-گوشلا اونو دینلهییردیلر.
1812-جی ایل. وطن موحاریبه سی باشلاییر. یازدیغی "تاریخ"ای یاریدا قویوب جبهه یه کؤنوللو گئتمک ایستهییر؛ حقیقی موحاریبه مئیدانلارینا جان آتیر. قوهومو موسکوا شهرینین گئنئرال-قوبئرناتورو قراف راستوپچین اونو ساخلاییر: "هارا؟ موحاریبه اؤزو بورا گلیر" - دئیه اونو سویوتماغا چالیشیر. موسکوادان ان آخیرینجی چیخانلاردان اولور. اونون کؤچونون قییمتی داشیدیغی تاریخی منبعلرده، چوخلو الیازمالاردا ایدی. جان آتیردی گؤزویله گؤردویو موحاریبه نی تصویر ائتسین، آما خرونولوژی آردیجیللیقلا گلیب 16-جی عصرین باشلانغیجینا چاتمیشدی. روس قوشونلاری پاریسه داخیل اولور، ساواش بیتیر. کارامزین ده اوستافیئوده تاریخی الک-ولک ائدیب یازماغا داوام ائدیر. اوستافیئو آروادینین آتاسی ویازئمسکینین مولکی ایدی. شاعیر پیوتر ویازئمسکی ایسه اونون قاینی کارامزینی سارایا دعوت ائدیرلر. او ایسه موسکوادان آیریلیب قوپا بیلمیر. یئنی شهرله - پئتئربورقلا اونونکو توتمور. یئنی پایتاختدا اؤزونو ائله حیسئدیر کی، سانکی هئچ روسییادا دئییل، "هر آن چوخون دانیشیغی ائشیدیرم" (چوخون روسلارین فینلره وئردیگی حقارتلی آددیر). لاکین پایتاختا یاواش-یاواش اؤیرشیر. بو سئوگیسینه ده حاق قازاندیریر، اؤز بیلدیگی شکیلده: "بورادا پادشاهی، ایمپئراتریچانی و نئوا چایینی سئویرم" دئییر.
بئلهلیکله، 1816-جی ایلده پئتئربورقا یئرلشن یازیچی بیر داها دؤنوب موسکوانی گؤرمهدی. عؤمرونون سونونا کیمی (1826) پئتئربورقدا یاشادی. ایمپئراتورون یایلاق ساراییندا (چارسکوئ سئلودا) یاشاییردی. کابینئتینی تکجه گزینتییه گؤره ترک ائدیردی، بو زامان دا دفتری قورشاغیندا اولوردو. چار اونا بو بارهده ده سربستلیک وئرمیشدی: "یالنیز کارامزین چمنلیگی تاپداییب گزه بیلر". کارامزین یئنی آلدیغی آروادیندان ایکی دفعه بؤیوک ایدی. بو قادین عظمتلی اینسان ایدی. او، حقیقتاً یازیچییا طالع پایی، کؤنول ارمغانی ایدی. منن ده نه قدر گؤزل، لاکین سوسقون، جیدیتلی بیر خانیم ایدی. سوکوت دولو باخیشلاری سانکی بولبول لهجهسیندن ده معنالی و آتشلی ایدی. اگر دانیشا بیلسیدی، بیر آز صؤحبتجیل، دانیشقان اولسایدی... آخی اؤلومجول یارالانان پوشکین سون نفسده یالنیز اونو گؤرمگی آرزولاییر، دالینجا آدام گؤندریر. محض اونا اؤزو اۆچون دوعا ائتمگی خواهیش ائدیر...
کارامزین سارایدا یاشاییر، بورا اؤز ائوی کیمی چوخ راحاتدیر. اؤزونو اؤز بوشقابیندا حیس ائدیر. آروادی چارلا رقص ائدیر. سؤز-صؤحبت دوغور. مودریک کارامزین چالیشیر، بو ات اورپهدن و اتتؤکن حادیثه لره بارماقلاری آراسیندان باخسین. جاوان آروادی هر ایلین تامامیندا بیر اوشاق دوغوردو. پئتئربورقدا ظارافاتدان قالمیردیلار: "کارامزین ایللری تزه اوشاقلا و روسییا تاریخینین تزه جیلدلری ایله ساییر" - دئییردیلر.
22 مایدا ایسه آرتیق بؤیوک تاریخچی یوخ ایدی. خالق ایشه اینانیردی کی، کارامزین ساغ اولسایدی دئکابریستلرین اعدامینا یول وئرمیهجکدی. بلکه ده... آما او اؤزو اونلاردان اول اؤلوب بو دونیانی ترک ائتدی. ایندی اونون و آروادینین قوشا مزاری آلئکساندر-نئوسکی خیابانیندادیر.
"من تکجه تاریخله ممنونام" ،دئین کارامزین 12 جیلدلیک "روس دؤولتینین تاریخی" کیتابینی رومانوولارین تاریخینه قدر (1613) ایشلهییب چاتدیرا بیلدی.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nikolay Karamzin»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده نیکولای کارامزین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
میشئل فوکو’نون “محبسین دوغولوشو” کیتابی بو جوملهلرله باشلانیر: «دامییَن شاهین جانینا قصد ائتدییی اوزوندن 1757-جی ایل مارتین ایکیسینده محکوم اولدو. او پاریس کلیساسینین اساس قاپیسی اؤنونده اؤز سوچونا اعتیراف ائدیب باغیش دیلهمهلی ایدی. سونرا اوردان بیرجه کؤینک أینیندهجه و بیر کیلولوق یانار موم الیندهجه آرابا ایله گرئو مئیدانینا آپاریلمالی، اورادا برپا اولونموش قاپوغا باغلانمالی ایدی. سونرا کؤکسو اوددا قیزاردیلمیش ماققاشلا یاریلمالی، بودلار و بالدیرلارین عضلهلری دوغرانمالی، شاهین جانینا قصد ائتمیش ساغ الی بیچاق توتموشجاسینا کوکورد اودو ایله یاندیریلمالی ایدی. محکمه حؤکمونده دئییلیردی: گؤودهسینین ماققاشلا یاریلمیش یئرلرینه ارگین قورغوشون، قاینار یاغ، یانار کیتره و أریدیلمیش موم تؤکولسون. نهایت بدنی دؤرد آتلا ترس یؤنلرده چکیلیب شاققالانسین، گؤودهسی و شاققالانمیش بدن اورگانلاری یاندیریلسین، کولو یئلده سوورولسون.» محکمه حؤکمو بوندان داها دا سرت بیچیمده یازیق محکومون اوزهرینده اویغولاندی. بو گئدیشده، حاکیم اؤز مشروعیتینی سانیقین اؤزونه قارشی سؤیلهدیکلری اعتیرافدان آلماغا چالیشدی.
بشر تاریخینده دؤولتچیلییین آیریلماز خیردالیقلارینا چئوریلمیش بئله دیوان توتمالار، نییه یالنیز 18-جی یوزایللییین سونلاریندان اؤز فونکسیاسینی ایتیردی. آز مدت سونرا اؤزونه قارشی ایشلهمهیه باشلادی. نییه بئله بیر وحشیلیکلر 16-جی لویینین باشینینین گیوتینله آتدیریلماسینا گتیریب چیخاردی؟ تانیق سانیق یئرینده اوتوردو.
جاوابی اینسانین “وظیفه” آغیرلیغیندان “حاق” آنلاییشینا کئچمهسینده آختارمالیییق. اوْرتا چاغدا اینسانین حؤکومت قارشیسیندا یالنیز وظیفهسی واریدی. چونکی گوج صاحیبلری اؤز مشروعیتلرینی یا گؤیدن آلیردیلار، یا دا قیلینجدان. آمما رنسانسدان باشلایاراق “حاق” مسئلهسی قابارماغا باشلادی. اینسان، وظیفهسی ایله یاناشی حاق قازانمالی اولدو. بو، قاچیلماز ایدی. اؤرنهیین سؤیلهدیییمیز اولایدان جمی دوققوز ایل اؤنجه شارل مونئسکیو “قانونلارین روحو” کیتابیندا اجرا، یارغی و قانون وئریجی اورگانلاری بیربیریندن آییرماقلا حاکیمیتی بوخوو قیرمیش گوج سیمگهسیندن سوْروملو [مسئولیتلی] بیر قوروم حالینا گتیرمهیه چالیشیردی. آدی چکیلن اثرده عثمانلیدا بوتون گوج استورکتورلارینین بیر شخصین الینده توپلانماسینین فاجیعهوی سونوجلاریندان سؤز آچیردی: «اوچ حاکیمییتین سولطانین الینده بیرلشدییی تورکلرده دهشتلی ایستیبداد حؤکم سورور. تصووور ائدین بئله بیر اؤلکهنین وطنداشی نئجه دورومدادیر. اورادا هر بیر قوروم قانونلارین اویغولاماسی رولوندا قانونوئریجی کیمی اؤزونه وئردییی تام حاکیمییته مالیکدیر. او، هامییا مجبوری اولان قانونلار بیچیمیندهکی ایستنجی [ارادهسی] ایله بوتون دؤولتی داغیدا بیلر؛ بوندان علاوه، محکمه حاکیمییتینه مالیک اولماقلا، تک-تک حؤکملر بیچیمینه سالینمیش ایرادهسییله هر بیر وطنداشی یوخا چیخارا بیلر». 18ـجی یوزایللییین آوروپاسیندا بئله بیر بصیرتین قارشیسیندا گوج اؤز جللاد گؤرکمینی آرتیق نمایشه قویا بیلمزدی.


text:
`صنایع اۆرهتیمی` نتیجهلر
خبرلر [86]
- تورکیهنین صادراتی آرتدی
- صنایع اۆرهتیمی آرتدی
- حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
- صنایع اوره تیمی ایللیک اولاراق یوزده 10،8 آرتیب
- تورکیه-ده صنایع اوره تیم اندکسی آرتیب
- تورکیه-نین صنایع اوره تیمی آرتیب
- تورکیه اقتصادی ۲۰۲۱ده یوزده ۱۱ بؤیودو
- تورکیه ایله امارات آراسیندا ۱۳ آنلاشما ایمضالاندی
- تورکیهنین صنایع اورهتیمی آرتدی
- تورکیه-نین ایلک لیتیوم دمیر فسفات باتری فابریکاسینین تملی آتیلیب
- تورکیهنین صنایع اورهتیمی آرتدی
- تورکیهنین صنایع صادراتیندا تاریخی رکورد
- صنایع صادراتی 16 میلیارد دلاری کئچیب
- تورکیهنین صنایع اورهتیمی آرتدی
- تورکیه ایله قیرغیزیستان آراسیندا موقاویله ایمضالانیب
- صنایع اوره تیمینده آرتیش اولوب
- جمهور باشقانی اردوغان مالزی-نین تیجارت ناظیرینی قبول ائدیب
- تورکیه-ده صنایع اوره تیمی اندکسی آرتیب
- اردوغان: کیمسهیه باغیملی اولمایاجاغیق
- تورکیه-ده صنایع اوره تیم اندکسی ژانویه آییندا آرتیب


text:
هیتاچی کاشیوا فوتبال ایستادیومو
هیتاچی کاشیوا فوتبال ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Hitachi Kashiwa Soccer Stadium) کاشیوا، چیبا شهرینده بیر ایستادیومدور. 1905 ایلینده تاسیس اوْلونوب. کاشیوا ریسول تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۱۵٬۳۴۹ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی هیتاچیدیر.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hitachi Kashiwa Soccer Stadium»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هیتاچی کاشیوا فوتبال ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
یینی شفق گزیته سی: " ایردوغان: ایندی انچه رهبر سودنینگ توشیریلیشی نینگ فایده سیدن بحث ایتماقده" سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
خبرگه کوره جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان، استانبولده قیلگن صحبتیده "تورکیه اقتصادی یونه لیشی نینگ مقصدی اولکه میزنی سرمایه کیریتیش، استخدام آرقه لی اوسدیریش بولگن دیر. اولکه میز آلیب بارگن اقتصادی یونه لیش نی اینگ آغیر شکلده تنقید ایتگنلر بو یول نی تعقیب ایتیش گه باشله دی. ایندی انچه رهبر سودنینگ توشیریلیشی نینگ فایده سیدن بحث ایتماقده" دیدی.
ستار گزیته سی:" تورکیه منتدارچیلیک بیلدیردی" سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
خبرگه کوره شمالی قبرس تورک جمهوریتی جمهور باشلیغی ایرسین تاتار شمالی قبرس تورک جمهوریتی نینگ تاریخی کوره شیده تورکیه جمهوریتی نینگ ییتکچیلری بیرگن همکارلیک اوچون منتدارچیلیک بیلدیردی.
حریت گزیته سی:" یوناندن ایگه ده بویوک تحریک " سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
خبرگه کوره یونان نینگ خلق ارا حقوق نی یوق قیلیب ایگه ده غیر حربی اورینده گی آراللرگه زره واسطه سوق ایتیشی کوریلدی. تورکیه قوراللی کوچلریگه باغلیق ایهالر آتن نینگ میدیلی گه 23 سیساما 18 ته تیرلی واسطه سوق ایتگن لیگینی تثبیت ایتدی.
صباح گزیته سی: "ملی برقی ریل یولگه قوییله دی" سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
خبرگه کوره، ترانسپورت و زیربنا وزیری عادل قاره اسماعیل اوغلی ملی برقی ریل آرقه لی جاری ییلده یولاوچی تشیش گه باشله شینی بیلدیردی. خوددی شو ریل نینگ منطقوی خطلرده چیقیشی نینگ ممکن ایکن لیگینی معلوم قیلگن قاره اسماعیل اوغلی "شو وقت ساعتده 160 کیلومتر بولمیش سرعتنی 225 کیلومترگه چیقریش نی آماجله ماقده میز" دیدی.
خبرتورک گزیته سی: "تورکیه نینگ توریزم جنتلریگه علاقه قونلغه یولاوچی سانی گه عکس ایتدی" سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
خبرگه کوره، تورکیه نینگ توریزم جنتلریگه علاقه قونلغه یولاوچی سانی گه عکس ایترکن جاری ییل نینگ 8 آیلیک باسقیچیده استانبول قونلغه سی 41 میلیون اطرافیده، انتالیا قونلغه سی 21 میلیون اطرافیده، ازمیر عدنان مندرس قونلغه سی 6،5 میلیون و موغلا دالامان قونلغه سی 3 میلیون یولاوچی گه خذمت بیردی.


text:
مفتون
امینی ماجرا دولو حیاتیندا، ایران و آذربایجان ادبیاتینا چئشیتلی اینجی لر بخش
ائتدیکده ن سونرا، دوخسان آلتی یاشیندا حیاتا گؤز یومدو.
شعرده «مفتون» تخلص ائده ن یداللاه امینی، غربی آذربایجانین سایین قالا (شاهین دژ) شهرینه باغلی اولان «هولاسو» کندینده دونیایا گؤز آچدی و اؤنجه تبریز، اورومیه و مراغا شهرلرینده یاشاییب و چالیشدیقدان سونرا، پهلوی رژیمی نین آنتی دموکراتیک و شوونیستی سیاستلرینه سسیز قالمادیغی اوچون، دفعه لرله پولیس و امنیت اورگانلارینین باسقی و تضییق ینه معروض قالمیش و نتیجه ده تهران شهرینه کؤچ ائتمه یه مجبور اولوب و حیاتی نین سونونا کیمی بو شهر ده یاشامیشدی.


text:
«سئللر ساراسی» رومانی یاییلدی
تانینمیش آذربایجان یازیچی و شاعری اوستاد «حبیب فرشباف»ین یئنی اثری ایشیق اوزو گؤردو. یئنی یاییلان کیتاب اوستاد حبیب فرشبافین باخیشیندان «محمدرضا یوسفی»نین فارس دیلینده یازدیغی «آپاردی سئللر سارانی» افسانهسینین آذربایجان دیلینده یئنی ترجومه روایتیدیر. کیتابین ائدیتورو تانینمیش آذربایجان یازیچی و تدقیقاتچیسی دوقتور «مرتضی مجدفر» و طراحیایسه «وقار فرشباف آقایی»دیر.
«سئللر ساراسی» رومانینی، تهرانداکی پیشگامان پژوهشمدار یایینلاری، ۱۳۹۴- نجو ایلین مهر آییندا، ۱۰۰ صحیفهده، مین نسخه تیراژلا، ۶۶۰۰ تومن قیمت ایله نشر ائتمیشدیر. بو کیتاب، ناشیرین ۶-نجی تورکجه کیتابی دیر. کیتابی آلماق و اونون حاقیندا آرتیق معلومات الده ائتمک اوچون ۸۸۳۴۵۲۱۷- ۰۲۱ نومرهلی تئلفونلا علاقه ساخلاماق اولار.


text:
موترجیم و مدنی فعال شهره حسینی حبس اولوندو
موترجیم و مدنی فعال شهره حسینی، ۸ آذر شنبه گونو تهران اینقیلاب محکمهسینه چاغیریلدیقدان سونرا اوین حبسخاناسینا گؤندریلهرک حبس اولوندو.
قادین حوقوقلاری فعاللارینین خبرلرینی یاییملایان بیدارزنی سایتینا گؤره، خانیم حسینی اؤنجهلر ۱۱-۱۵ مهر ۱۳۹۹-جو ایل تاریخلری آراسیندا اوین حبسخاناسینداکی اینقیلاب کئشیکچیلرینین ۲-الف بندینده تکاداملیق حوجرهده ساخلانیلدی.
بو بیلگییه گؤره، حبس اولونارکن گوونلیک گوجلری اونون بوتون شخصی سندلرینی و لپتاپ و موبیل تلفونو کیمی بعضی جیهازلارینی اله کئچیریبلر.
تهراندا یاشایان بو مدنی فعال بو ایل ۱۵ مهرده محکمهنین سونونا قدر ۵۰۰ میلیون تومن گیروو موقابیلینده مووقتی اولاراق سربست بوراخیلمیشدی.
شهره حسینی ۸ آذرده حاکم حاجی مرادینین باشقانلیق ائتدیگی اوین محکمهسینین ۲ سایلی شؤبهسینه یئنیدن چاغیریلدی و محکمهیه گلدیکدن سونرا قیروو مبلغی ۱ میلیارد تومنه یوکسلدیکدن سونرا حبس اولوندو.
خانیم حسینینینین عائلهسینین یئنی بیر گیروو تضمیناتی اوچون ۱۰ آذرده اوین محکمهسینه گئتدیگی بیلدیریلدی، لاکین محکمه بیر سبب گؤسترمهدن گیرووو قبول ائتمکدن قانونسوز اولاراق ایمتینا ائتدی و خانیم حسینینی حبسده ساخلادی.
اوین حبسخاناسیندا تکاداملیق حوجرهده ساخلاندیغی زامان، شهره حسینی، ایسلام جمهوریییتینه قارشی چیخان قروپلارا عضو اولدوغونو اعتراف ائتمک اوچون اینقیلاب کئشیکچیلری اطلاعاتی سورغوچیلاری طرفیندن تضییقه معروض قالدی.


text:
تورکیه افراطی اسرائیل لیک لرنینگ مسجدالاقصی گه باستیریب کیرگن لیگی نی قاره له دی
اوشبو توغریده تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی
تورکیه, اشغال آستیده گی شرقی بیت المقدس ده, افراطی اسرائیل لیک لرنینگ مسجدالاقصی گه باستیریب کیرگن لیگی نی قاره له دی.
تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, "اشغال آستیده گی شرقی بیت المقدس ده افراطی اسرائیل لیک گروپ لرنینگ اسرائیل خوفسیزلیک کوچ لری نینگ حمایتی بیلن مسجدالاقصی گه باستیریب کیرگن لیگی نی قاره لرایکن, اوشبو وضعیت نی قبول ایتیله آلمه یدیگن بیر نرسه اوله راق بهالنتیرماقده میز" دییه قید ایتیلدی.
بیانات نینگ باشقه بیر قسمیده ایسه, "مسجدالاقصی نینگ مقدسلیگی و خلق ارا حقوققه تَیَنگن موقفی نی اخلال قیلگن بونده ی ایش لرگه اجازت بیریلمس لیگی و بحران نینگ آرتیریلمس لیگی اوچون اسرائیل مقام لری نی زودلیک بیلن تدبیر آلیش گه چقیره میز" شکلیده گی سوز لر گه اورین اجره تیلدی.
افراطی یهودی ناقل لر, عبرانی تقویمی گه کوره ییل نینگ بیرینچی کونی بولگن "روش هشانا بیره می" سببلی, توناون ایرته لب مسجدالاقصی گه باستیریب کیررایکن, اسرائیل پولیسی, اوشبو عمل گه قرشی ناراضی چیلیک نمایش لری اوتکزماقچی بولگن فلسطین لیک لر نی توخته تیش گه حرکت قیلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
افراطی یهودی لر مسجدالاقصی گه باسیب کیردی
اوشبو یهودی لر اسرائیل پولیسی نینگ حمایه سی بیلن مسجد الاقصی گه باسیب کیرگن


text:
هارون قولچاغی آنارکن
پوپ موسیقیسینه خور باخیرام. دئمیرم قولاق آسمیرام، آسیرام. آمما سیلئندیونون داریخدیریجی ماهنیلارینا نیسبت آندرئا بوچئللیدن یورولمورام. لاکین بوتون بونلارا باخمایاراق پوپ موسیقینین بعضن وازکئچیلمز سیمالاری وار. دوغرودور، نزار قبانینین “قارئه الفینجان” شعری عبدالحلیم حافظین دیلیندن سسلندیکده آزقالا زامانین دونوب قالماسینی دیلهییرم. آمما بو، هئچ ده پوپ مغنیلری الیسا و یا ماجده الرومی سسینه احتیاجین اورتادان قالخماسی آنلامینی داشیمیر. (البته نزار قبانی هر بیر وورغون پوپ مغنیسینه سیاستی گؤزلجه هایغیرماغا سایسز میصراعلار باغیشلاییر.)
تورکیه موسیقیسینده ده بئلهدیر. دئمک، بو موسیقیده نئشت أرتاشین ایفا طرزی، ائرول ائوگینین ایسه سس چالاری هارمونیک بیر دونیانین گؤزل آیرینتیلاریدیر. همین عالمده اوزان عاریف ساغین بیر یئری وار، عاشکین نوری یئنگینین ایسه باشقا یئری. نیلوفر-کایاهان جوتلویو نه قدهر فرقلی، نه قدهر یاخین بیر دویغونون قایناغیدیرلار. البته سئزن آکسو اولمادان نه قدهر یوخسول گؤرونردی تورک موسیقی منظومهسی. بو آلاندا سس بویالاری داها چئشیدلیدیر، اؤز “سئودا سونای”یمیزدان توتموش عاشیق اسرارییه قدهر.* اوسته گل موسیقی اورتامینین اوجقاریندا گزینن هارون قولچاق کیمی سئویملی مغنینی. هارون آز اوخویور، بلکه ده من یاخشی ایزلهمیرم. آمما خوش اوخویور. اونون سون ایکی دوئتی (بیری صحنه مدنیتی صفر سویهسینده اولان ارم دریجی ایله) بیزه بونو دئییر: ۶۲ یاشیندایکن سسین گوجو، ایفاسینین ایسه پروفسیوناللیغی اولدوقجا اورهک اوخشایان آلینا بیلر. نه یازیق کی، هارون قولچاغی ایتیردیک. بونونلا دا موسیقینین بیر رنگی سولدو.
تورک موسیقیسینده آرابئسکین بیله، دوغما و دانیلماز یئری وار. ایستانبول تورکجهسینی اورتاآسیانین درینلیکلرینده یایغینلاشدیران عامیل اورهان پاموک اولمادی؛ ایلبر آلتایلی اولمادی؛ یاووز باکیلرین دیل آخساقیلیقلاری بارهده درسلری اولمادی، گولنین اوخوللاری و اردوغانین آخارلی چیخیشلاری اولمادی؛ تورک پوپ موسیقیسی اولدو. اورومچودان قاراچایاجان تورک دونیاسینا ایبراهیم تاتلیسس و ماحزون قیرمیزی گولون آرابئسکلری ایستانبول تورکجهسینی اؤیرتدی. چوخ یئرده من بونون جانلی تانیغی اولموشام.
___________________
* سئودا سونای خانیما باشقا بیر یازیدا توخونماق گرهکدیر.


text:
`فنرباغچه` نتیجهلر
حابارلار [127]
- اوروپا لیگی: فنرباغچه 2- دینامو کیف 0
- بسکتبال: فنرباغچه اؤزۆندن سؤز اتدیرمأگه دوُوام ادیأر
- فوتبال: بشیکتاش 5- عمرانیه اسپور 2
- فوتبال: فنرباغچه ینگیلن یاریشینی اۆیتگهتدی
- فوتبال: اوروپا یاریشلاریندا تۆرک گیجهسی
- فوتبال: فنرباغچه 5- آلانیااسپور 0
- اوروپا لیگی: رن 2 – فنرباغچه 2
- فوتبال: فنرباغچه اوروپا لیگینده دینامو کیف توُپارینی ینگدی
- فوتبال: بشیکتاش سوپرلیگینگ باشینی چکیأر
- فنرباغچه اوروپا لیگینه آدینی یازدیردی
- فوتبال: فنرباغچه 2- آستوریا وین 0
- فوتبال: فنرباغچه 1- دیناموکیف 2
- فنرباغچه دیناموکیف توُپارینی ینگمهک اۆچین تاغاللا ادر
- والیبال: وقف بانک توُپاری نینگ قیزلاری سوپرلیگده بیرینجی بوُلدی
- ایستامبولینگ دربیسی نینگ ینگیجیسی فنرباغچه بوُلدی
- فنرباغچه چأریک فینالدا
- فوتبال: ترابزون اسپور بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر
- فوتبال: گالاتاسرای ینه ینگیلدی
- فوتبال: فنرباغچه 2- بشیکتاش 2
- بسکتبال: فنرباغچه مکابی توُپارینی ینگدی


text:
اویان نیوز: ایسرایلین مدافعه ناظری ائهود باراک سورییایا هاوا هوجومونو شرح ائدرک دئییب کی، بو، ایسرایلین آغیر سلاحلارین لیوانا آپاریلماسینین قارشیسینی آلماق مسئلهسینده جیددیینی نوماییش ائتدیریر.
ائهود باراکین بو آچیقلاماسی ایسرایلین ایلک دفعهدیر عملیاتا گؤره مسولیت داشیدیغینا ایشاره ائتمهسی کیمی قیمتلندیریلیر.
ایسرایل رئید حیاتا کئچیریلهندن سونرا رسمی آچیقلاما وئرمهییب. لاکین آ ب ش و رئگیونال منبعلره اساساً سورییادان لیوانا راکئتدن مدافعه قورغولاری داشییان حربی ماشین کونوویو ایسرایلین طیارهسی طرفیندن هوجوما معروض قالیب. آوادانلیق لیواندا بئله گؤرونور هیزبوللاه یاراقلی قروپو اوچون نظرده توتولوردو.
بازار گونو مونهئنده تهلوکهسیزلییه دایر کونفرانسدا دانیشان ائهود باراک ایسرایلین هوجوما گؤره مسولیتی بیرباشا اؤز اوزرینه گؤتوردویونو دئمهییب.
سورییا حکومتی ایسرایلین حربی طیارهلرینین دمشق اطرافیندا یئرلشهن جامرایا حربی تدقیقات اوبیئکتینه هوجوم ائتدیینی بیلدیریب.
هوجوما رئاکسییا وئرهن سورییا پرئزیدئنت بشار ال-اسد ایسرایلین سورییادا قئیری-ثابتلیک یاراتماقدا اتهام ائدیب و اؤلکهنین حربی قوهلرینین تجاووزون قارشیسینی آلا بیلجیینی دئییب.
سورییانین موتتفیقلری اولان ایران و روسیا، هابئله هیزبوللاه قروپو ایسرایلین هوجومونو پیسلهییب.
قایناق آمریکا سسی


text:
نیجریادا وبا کسلی 149 آدامی اؤلدۆردی
نیجریادا اؤتن ییل وبا سبأپلی 1174 آدام اؤلۆپدی
نیجریادا وبا یوُقانجی سبأپلی اؤلِنلرینگ سانی 149 آداما یتدی.
نیجریانینگ کسل کنترل مرکزیندن بریلن ماغلوماتا گؤرأ وبا کسلی پایتاغت ابوجا و 30 ایالتده یایراپدیر.
بو کسل 5 مۆنگ 451 آداما یوُقاشدی و 149 آدامینگ جانینی آلدی.
نیجریادا اؤتن ییل وبا سبأپلی 1174 آدام اؤلۆپدی.
ویبریو باکتری وبانینگ سبأبی دییپ بیلینیأر.
ایمیت و سوودان یوُقاشان باکتری ایچ گِچمأ و اندامینگ سووی نینگ یوُغالماغینا سبأپ بوُلیار.
نیجریادا دوری سوونینگ یتمزچیلیگی بو کسلینگ یایراماغینا سبأپ بوُلیار.
دِگیشلی حابارلار
دۆنیأنینگ اینگ اولی یانارداغی یانماغا باشلادی
هاوایی داقی بو یانارداغینگ یانماغا باشلاماغی بیلن یر تیتره مه لری نینگ بوُلوپ بیلجکدیگی بیلدیریلیأر
جان کربی: تۆرکیأنینگ اؤزۆنی و یورتداشلارینی قوُراماغا حاقی بار
جان کربی سوریأنینگ دمیرقازیغیندا آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک/ ی. پ. گ-أ قارشی آلیپ باران حرکتینه اۆنس چکدی


text:
ایتالیا:"روسیا گازیندان آسیلیلیغی تامامیله آرادان قالدیراجاغیق"
ایتالیانین باش ناظیری ماریو دراگی اؤلکهسینین 2024-جو ایلین پاییزینا قدر روسیا طبیعی گازیندان آسیلیلیغی تامامیله آرادان قالدیراجاغینی بیلدیریب.
ایتالیانین باش ناظیری ماریو دراگی اؤلکهسینین 2024-جو ایلین پاییزینا قدر روسیا طبیعی گازیندان آسیلیلیغی تامامیله آرادان قالدیراجاغینی بیلدیریب، بونون میللی تهلوکهسیزلیک اوچون اساس هدف اولدوغونو وورغولاییب. او قئید ائدیب کی، بونون اوچون ایتالیانین یئنی طبیعی گاز تجهیزاتی لاییحهلرینین نظرده توتولان مدتده تاماملانماسی واجیبدیر.
ماریو دراگی تدبیردهکی چیخیشیندا 24 فوریهدن بری داوام ائدن اوکراینا-روسیا محاربهسی ایله آرتان انرژی پروبلئمینه توخونوب.
او قئید ائدیب کی، ایتالیانین یئنی طبیعی گاز تجهیزاتی لاییحهلری نظرده توتولان مدتده تاماملانارسا، 2024-جو ایلین پاییزیندان اعتباراً اونلار روسیا گازیندان تامامیله موستقیل اولاجاقلار:
"بو، میللی تهلوکهسیزلیک اوچون أساس مقصددیر، چونکی روسیا طبیعی گازدان اوکراینا و اونون آوروپالی متفیقلرینه قارشی ژئوسیاسی سلاح کیمی ایستیفاده ائتمکدن چکینمیر".
"الجزایردن آذربایجانا تداروکون آرتیریلماسی اوچون یئنی سازیشلر باغلادیق. اؤتن ایل طبیعی گاز وارداتیمیزین 40 فایزی روسیادان اولوب. بو ایل اورتا حسابلا ایکی دفعه آزالیب"، -دئیه ماریو دراگی قئید ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
سودانین حربی حاکمیتی ایله موخالیفت آراسیندا سازیش ایمضالانیب
بو بارهده راضیلاشما سندینین ایمضالانماسی مراسیمینی جانلی یاییملایان " الحداس" کانالی معلومات یاییب.
آلمانیادا ایکی قیز اوشاغینا بیچاقلی سالدیری ائدیلدی
اوخول یولوندا بیچاقلی سالدیرییا معروض قالان هر ایکی قیزین آغیر یارالاندیغی آچیقلاندی
روسیا نفتینین ساتیشینا بؤیوک ضربه
بو بارهده جمعه گونو آوروپا بیرلیگی، گ7 اؤلکهلری و آوسترالیا راضیلاشیب.


text:
`هلگا ماریا اشمید` نتیجهلر
خبرلر [41]
- ماریا اشمید:"تورکیه-نین بمت ایله تاخیل سازیشینه دایر دیپلماسیسی تقدیره لاییقدیر"
- روسیا: اوکراینا تاخیلینین خاریجی گمیلر طرفیندن چیخاریلماسینی تامین ائتمهیه حاضیریق
- نیگاراگوئه-ده روسیا قوشونلارینا فعالیت گؤسترمهیه ایجازه وئریب
- زاخارووا:"مقصدیمیز اوکراینادا ایندیکی حاکمیتی دئویرمک دئییل"
- آمریکادان، روسیادا ترور سالدیریسی اویاریسی
- زاخارووا:"باتی اؤلکهلری روسیا-یا قارشی هیسترینی قیزیشدیرماغی دایاندیرمالیدیر"
- آوروپا شوراسی رسمیلری اوکرایناداکی وضعیتدن درین ناراحاتلیق دویور
- اومیکروندان داها یولوخوجو واریانت لاری اولا بیلیر
- نوبل باریش اؤدولونون صاحیبلری بللی اولدو
- بؤیوک بیر قویو اولوشدو
- چنگیز آیتماتووون حیات یولداشی وفات ائتدی
- ماریا شاراپووا کاریئرینی باشا ووروب
- روسیا: "ونزوئلا-یا قارشی تحریم لر دایاندیریلمالیدیر"
- ایتالیان دیوید ساسولی آوروپا پارلامئنتینین یئنی صدری سئچیلیب
- آوروپا شوراسینین یئنی باش کاتیبی بللی اولدو
- فواد اوختای ژنو-ده
- روسیا ترامپی تنقید ائتدی
- مولود چاووش اوغلو کرواسی-لی همکاری ایله گؤروشوب
- مالتا پرزیدنتی ماریا لویزا کولیرو پرکا، تورکیهیه گلهجک
- روس گؤزلی جاسوس چیخدی


text:
`اینگ کتته` نتیجه لر
ینگی لیکلر [19]
- سومالیاده تورک تیلی گه قیزیقیش جوده کتته
- دنیاده گی اینگ کیکسه آدم
- فرانسه نینگ اینگ قری کیشی سی کرونادن اولدی
- اوزبیکستانده اینگ کوپ تورک لر شرکت قوردی
- دنیا نینگ اینگ ایرته توغیلگن چقه لاغی دنیا گه کیلدی
- بیر تورک فلمی ییل نینگ اینگ یخشی خارجی فلمی صفتیده تنلندی
- نیویورک پست: بیل گیتس تورکیه ده کتته بیر فارم قوره دی
- دنیا نینگ اینگ قری کیشی سی 118 یاش گه تولدی
- دنیا نینگ اینگ اوزون حیوانی تاپیلدی
- دنیا نینگ اینگ کتته ایککینچی الماسی تاپیلدی
- بلغاریاده دنیا نینگ اینگ قدیمی کیمه سی تاپیلدی
- دنیا نینگ اینگ بای تیلَنچی سی وفات قیلدی
- ایردوغان خلق ارا جمعیتنی تنقید ایتدی
- رونالدو دنیا نینگ اینگ یخشی فوتبالچیسی
- افغانستان نینگ اینگ گوزه ل عیال پیلوتی امریکا گه سیغیندی
- ایردوغان، عراق ده یوزبیرگن بمبلی حمله گه کوره اوز تعزیت لرینی عراققه بیلدیردی
- جمهور رئیس رجب طییب ایردوغان بیلن باش وزیر بینعلی ییلدیریم ازمیرده...
- دنیانینگ اینگ بای عیال، کیکسه، یاش - ییگیت سرمایه دارلری بیللی بولدی
- فوربس مجله سی تمان دنیانینگ اینگ بای انسانلری لستی ترقتیلدی
- اوزی کیچیک بولسه هم, یاشی کتته؛ انترنتده مشهور بولدی
- تورکیه نینگ اینگ بلند برجی حقیده قیسقه معلومات
- بو ایلان نینگ قرنیدن کتته بیر حیوان چیقه دی
- اینگ آسان بلیق توتیش یولی...
- تورکیه ده دنیا نینگ اینگ اوزون کوپریگی بوگون آچیله دی


text:
اویان نیوز:
واحید قاضی نین «کوبا دفتری» کیتابینا باخیش
دومان رادمهر
الیفبا و او تای-بو تای صحبتی
تورکییه لاتین الیفباسینا کئچهندن سونرا (۱۹۲۰-جی ایللرین سونو) ایراندا دا الیفبانی دییشمک جدی موباحیثه مؤوضوسو ایدی. رضا شاهین آتاتورکو تقلید ائتدیی بیر چوخ مودئرنلشمه سیاستینین نؤوبتی مرحلهسی کیمی فارسجانین لاتین الیفباسینا کئچمهسی گؤزلنیلیردی. ایرانلی آیدینلارین بیر چوخو سؤز قونوسو اولان دییشیمی کوتلهنین ساوادسیزلیغینا چاره کیمی، هم ده فارس دیلینین گلیشمهسی اوچون دستکلییردی.
آنجاق دییشیم باش وئرمهدی! باشلیجا سببلردن بیری ایراندا یاشایان تورکلری فارسلارین ایچینده اریتمک سیاستی و الیفبانین بو مسئلهده اؤنملی تأثیری ایدی. الیفبا فرقی ایران و تورکییه تورکلری آراسیندا علاقه و اونسیته مانعه تؤرهدهجک و بو تجریدین سونوجوندا ایران تورکلرینده کیملیک دییشیمی داها راحت اولاجاقدی.
اعتراف ائدک کی، بو سیاست او قدر ده باشاریسیز اولماییب. باشقا سببلر ده وار: گونئیده اؤز دیلینده تحصیل حاقیندان محرومیت کیمی. آنجاق ائلهجه الیفبا فرقی گونئیلیلرین نه اینکی تورکییه، قوزئی آذربایجانلا دا ایلگیسینی بللی درجهده محدودلاشدیرا بیلیب. دوزدور، سون ایللرده مئدیا و اینتئرنئت بو آچیدان چوخ یاردیمچی اولوب، آنجاق یئنه ده بعضی ساحهلرده، خصوصیله کیتاب و نشریات ساحهسینده علاقهلرین آزلیغی گؤز قاباغیندادیر.
بدیعی ادبیات ساحهسینده گونئیلیلرین قوزئیده چیخان اثرلرله تانیشلیغی (سون ایللرده بیر آز یاخشیلاشسا دا) چوخ آزدیر. معاصر یازارلار آراسیندا، شاعرلری چیخماق شرطی ایله، گونئیلی اوخوجو کسیمی بلکه داها چوخ رافیق تاغی، اکرم ایلیسلی، روستم ایبراهیم بیوو تانیییر. تأسف کی، بو تانیشلیق اونلارین یازدیقلاری اثرلردن یوخ، فارس دیللی خبر قایناقلاریندان ایرلی گلیر. رحمتلیک رافیق تاغی او زامان تانیندی کی، ایرانلی موللا اونون اؤلومونه فیتوا وئردی. اکرم ایلیسلی فارس دیللی اینتئرنئت سایتلاریندا کیتابلارینین یاندیریلماسی خبرینین درجیندن سونرا مشهورلاشدی. روستم ایبراهیمبیووون آدی ایسه سیاسی فعالیته کئچدیی زامان چکیلمهیه باشلادی. باشقا سؤزله دئسک، گونئیلیلر اوچون اوخوماسی داها راحت اولان (هم دیل هم ده الیفبا اولاراق) فارس دیلیندهکی قایناقلار سادهجه بونلارین تانینماغینا ایزین وئریب. اؤزو ده آیدیندیر کی، طرفسیز مطلبلرله یوخ، منفی خبر تبلیغاتی ایله.
الیفبا فرقی اؤزللیکله ده یازی و ادبیات ساحهسینده گونئیلیلرین فارس دیلیندن آسیلیلیغینی چوخالتماقدادیر. بو اوزدهن قوزئیده مؤوجود اولان ادبی یارادیجیلیقدان، یازارلارین نلردن ائتگیلندییندن، گوندهمده اولان ژانرلاردان گونئیلیلرین بللی درجهده بیلگیسیزلیگی وار. بو ایسه بیر یاندان کوتله آراسیندا دیلیمیزین زنگینلیگی بارهده شوبههلره یول آچیر، دیگر یاندان گونئیلی اوخوجولاری همن اثرلردن محروم ائدیر.
واحید قاضینین «چامایرا. کوبا دفتری» اثری ده اونلاردان بیریدیر.
کوبا دفتری
قوزئیده کیتاب و یازارلیق مؤوضوعسوندا مسئله سادهجه تانیماماقلا بیتمیر. اورتادا منفی باخیش دا اولور بعضن. اولوبدو، قوزئیین بعضی دیرناقاراسی خالق آرتیستلری، وظیفهلی آداملاری، آکتیویستلری آوروپایا یوللاری دوشهنده یازدیقلاری «شاه اثرلر»ینی ده هردن سووقات گتیریرلر. ایصرارلا ایمضا آتیب پای وئردیکلری او یاغلی-بویالی کیتابلاری ورقلهمک بئله مومکون دئییل. آدی خاطره اولان، یالتاقلیق دولو او کیتابلاری کیتاب رفینده «دلی کور»اون، میرزه جلیلین کیتابلارینین یانینا نئجه قویماق اولار؟! دوشونون، بئله بیر باخیشدا اولارکن «چامایرا. کوبا دفتری» کیتابینا راست گلیبسن! بالاجا، نازیک بیر کیتاب. ایلک باخیشدا «کوبا» آدی بعضی گنج شاعرلریمیزین سربست شئعر کیتابلارینداکی خاریجی، خصوصیله لاتین آمئریکالی آدلارا اولان ماراقلارینی خاطیرلاتدی. او شئعر کیتابلاری کی، یازار اؤزونو قلوبال عصرین شاعری ساییر، هم ده گونئی آمئریکانین یازارلاریندن ایلهام آلدیغینی گؤسترمهیه چالیشیر.
کیتابین اوز قابیغینداکی تیکانلی تئللر منه ۱۹۸۹-جو ایلین ۳۱ دئکابرینی، آراز سرحدینده قیریلان او مفتیللری خاطیرلاتدی. واحید قاضی ایله آز-چوخ تانیشلیغیم اولماسایدی، دئیردیم، میللی دویغولو بیر شاعرین کیتابیدی قارشیمداکی. یعنی بو واختلاردا اوخوماغا هوسسیز اولدوغوم بیر اثر. آنجاق کیتابین آرخاسینا باخاندا هر شئی دییشدی. آرخا جیلدده یئرلشن بو قیسا شرح: «دئموکراتییانین پروبلئمی، چتینلیگی اوندادی کی، او، اینسانلاری ایناندیرمالیدی. آوتوریتاریزم بونا احتیاج دویمور. آداملاری ایناندیرماق آلداتماقدان چتیندی. اودور کی، آوتوریتار ایداره ائتمه دئموکراتیک ایداره ائتمکدن آساندی» – ایشینی گؤردو. باخ گؤر، کیشینین اوغلو نئجه قیزیل کیمی سؤز دئییب! آرتیق مؤلفین خطرینه گؤره یوخ، کیتابی مضمونونا گؤره اوخومالییام، دئدیم. بئلهلیکله، سیرادا اولان دیگر کیتابلاردان قاباغا کئچمیش اولدو «چامایرا».
روستهم ایبراهیمبیووون کیتابا یازدیغی اؤن سؤز، آچیغی، ایلک اوخونوشدا او قدر ده ماراغیمی چکمهدی. آنجاق کیتابی بیتیردیکدن سونرا اونو تکرار اوخودوم و نه قدر اوستالیقلا یازیلدیغینی باشا دوشدوم. اؤنسؤزلری ایکی دفعه اوخوماق عادتیمدی: بیر دفعه کیتابا باشلایاندا، بیر دفعه ده اوخویوب قورتاراندان سونرا.
کیتابی حیات یولداشیم عذرا ایله برابر اوخویوردوق. خصوصیله اؤز دیلیمیزده اولاندا، او، منیم کیتاب اوخوماغیمی چوخ سئویر. اؤن سؤزو اوخویاندا «چامایرا» آدی فیکریمی قاتمیشدی. نه دئمکدی بو کلمه؟ اولمایا روس دیلینده «ماجرا» دئمکدی، یا دا «آزادلیق»، بلکه ده ائله جیلدین اوستونده گؤرونهن «تیکانلی تئل»دی دئیه شوبههلهنیردیم! اوخودوقجا آنلایاجاغیق اومیدی ایله کئچدیک بیرینجی بؤلومه.
بیرینجی بؤلومون ایلک جملهسینده اوچونجو کلمه «کرئسلو» ایدی. آنلامینی بیلمیردیم، اما تانیش گلیردی. جمله اوزون ایدی، سونرالار او اوزونلوقدا جملهیه آز راست گلدیک. متنین آهنگینی توتماغا چالیشارکهن، جملهنی ایکی دفعه اوخویوب، «کرئسلو»نون اوزرینده بیر آز دایاندیم. ایچیمده بیر طرفدن نئچه ایل اؤنجه قوزئیلی ائوداشیملا برابر یئمک بیشیررکهن، متبخ اشیالاری آدلاریندا بیر-بیریمیزی باشا دوشمهییب، اونون «ا، قارداش، بیز بئله بیرلشممریک، ائئئ» دئمیینی خاطیرلاییب گولومسه ییردیم. دیگر طرفدن ده دوشونوردوم کی، خانیمین یورولماغینی نئجه اؤنله ییم. حاضیرلاشیردیم دئیهم کی، اوخودوغوموز کیتاب یئنی اثر اولدوغوندان، طبیعیدیر کی، روس منشألی کلمهلره چوخ توش گلجه ییک، اما او منی قاباقلاییب: «کرئسلو مبل-دیواندی ائله بیل» دئدی. «کرئسلو»نو چؤزدوک، آنجاق «چامایرا»نی آنلاماق اوچون حکایهنین ایچینه گیریب، کوبانین کوچهلرینده ایتمک لازیم ایمیش!
اوخودوقجا متنین آهنگینی توتماق بیر یانا، هم ده یازینین باش قهرهمانی اوبرازیندا ماجرالارین ایشتیراکچیسینا چئوریلمیشدیک. «کوبا دفتری» بیرینجی شخصین دیلیندن، چوخ صمیمی بیر سفرنامهدیر. ایرونیک بیر آب-هاوا ایله، دئموکراتییا حاقدا جدی درسلیکلر ایچرهن استثنا اثردیر. کیتابین آخارلی متنی واسطهسیله جانلانان او صحنهلر اچ-دی کئیفیتینده بیر ماجرا فیلمیدی ائله بیل. ماجرانی منیمسهمک اوچون واحید قاضینی تانیماغا احتیاج یوخدور. سادهجه تصوور ائدین کی، تجروبهلی بیر آذربایجان فعالی دئموکراتییا موباریزلرینه یاردیم اوچون کوبایا گئدیر. کوبا کومونیست رئژیمینین گیزلی پولیسی ایله قاچدی-قوودودا اولارکن، اورداکی آکتیویستلرله گؤروشوب، اونلارا یاردیم چاتدیریر. دولانبادولان کوبا شهرلرینی دولانیر، اورداکی وضعیتی آنلادیر. سیاسی بوغونتودان، اقتصادی یوخسوللوقدان و اخلاقین چؤکوشوندن گؤز اؤنونده بیر بلگسل فیلم نوماییش ائتدیریر. یازارین سووئتلر بیرلیینده یاشاما تجروبهسی، کوبادا گؤردوکلرینی کئچمیش سووئتلرله موقاییسه ائتمهسی اوخویانا آرا-سیرا سووئتی ده جانلاندیریر.
ایلک صحیفهلری اوخویار-اوخوماز، «اؤز اؤلکهسی دئموکراتییا جهتیندن پیس دورومدا اولدوغو حالدا، بیر آزربایجانلینین کوبادا نه ایشی وار» سوالی اوخویانی داها دا ماراقلاندیریر. مؤلف بونو ماجرانین ایرونیک مایاسینا چئویریر. گویا هئچ آذربایجانلی دئییلمیش کیمی، کوبالی حرکاتچیلارین گؤزونده اؤزونو بیر دئموکرات اؤلکهنین وطنداشی حئساب ائدیب بیر آنلیق او حیسین لذتینی چکیر.
آذربایجانداکی وضعیتی کوبالی فعاللارا دانیشاندا ماراقلی سواللارلا قارشیلاشیر. کوممونیزمدن قورتولاندان سونرا وضعیت آذربایجانداکی کیمی اولاجاقسا، کوبالی فعاللار نیه عؤمرونو بو یولدا قویسون کی؟! یازارا وئریلهن بو سوال تکجه کوبالی آکتیویستلرین یوخ، ائله بیزیم کیمی سووئتلری گؤرمهیهنلرین ده سوالیدی. یازارین وئردیی جاواب ایسه ایستیقلالیتین قوزئی آذربایجانا نلر بخش ائتدیینی سرگیله ییر. سووئتلر دؤنهمینده یوخ، ایستیقلالیت دؤورونده اؤلکهدن گئدن واحید قاضینین باغیمسیز دؤولتین نه درجهده اوستون اولماسی بارهده یازدیغی شرح، دئموکراتییا ایله وطنپرورلیگین بیرلشدیی بیر دوشونجه تابلوسودو.
واحید قاضی نین محصولو
«چامایرا»نی اوخویارکن سادهجه کوبادا اولان وضعیتله تانیش اولمورسان، بیر آذربایجانلی اجتماعی فعالین دونیاگؤروشونو، دوشونجهلرینی ده اؤیرهنیرسن. تصوور ائدین، سووئتلرده بؤیوموش، وطنی ایستیقلالیته آپاران حرکاتدا ایشتیراک ائدن، عینی زاماندا ساواشی یاشایان، یوردو ایشغال اولونان و سونرادان دا اؤلکهسینده دیکتاتورلوق و کوروپسییا علیهینه موجادیله ائدن بیر شخصین مئنتالیتئتی نئجه اولا بیلر؟! نلره اهمیت وئریر، نئجه گؤرور، نئجه ایضاح ائدیر؟! اما یالنیز بونلار دئییل، ایشین ماراقلی یئری بوراسیدیر کی، واحید قاضی آوروپانی گؤرموش-یاشامیش، بئین الخالق دئموکراتییا اینستیتوتلاری ایله ایشبیرلیگی ائتمیش و داها اؤنملیسی، اوخوموش بیریسیدیر. اینجه صنعتدن اوزوبری چوخ شئیدن باشی چیخیر، خصوصیله کیتاب و فیلم آدلاری دیلیندن دوشمور. بونلاری بیر یئره قویاندا سیرادان بیر آذربایجان ضیالیسی تصوور ائدیلمیر یقین. بو رنگارنگلیگی کیتابین موختلیف یئرلرینده گؤرمک مومکوندور. مثلاً، چگوارا حاقیندا گتیردیی ماراقلی ایضاحدا. سووئتلرده، حاقیندا شیشیردیلمیش افسانهلره شاهید اولان، چئگوارانین هیکلینی یئنیدن کوبادا گؤرهن یازار بو جور اوبرازلارین دیکتاتورا سیستئملرینده رولوندان دانیشیر، بیر فیلم میثالی گتیریر، بیر خاطیره دئییر، سونوندا دا چئنی انور پاشا ایله موقاییسه ائدیر. کیتابدا بنزری چوخ اولان بئله نومونهدن ماراقلی نه اولا بیلر کی؟!
«چامایرا»دا یازارین دقت ائتدیی باشلیجا نقطهلردن بیری ده کوبالی موخالیف فعاللارین گلهجهیه، دونیایا و دئموکراتییایا باخیشلاریدی. هر ضیالی اؤز توپلومونون محصولودور. مؤلف کوبانین اجتماعی-سیاسی فعاللاری، ضیالیلاری بارهده آیدین تصوور یارادیر. یازار کوبانین محصوللاریندان دانیشسا دا، طبیعی کی، اوخویان، کوبانین¬کی ایله برابر آذربایجانین دا یئتیشدیردیگی واحید قاضی کیمی ضیالی لار کئیفیتی ایله تانیش اولور.
واحید قاضینین فرقلی کئیفیتلریندن سؤز ائتسک ده، اما نهایتده او دا آذربایجان سویو ایچیب، اؤزو ده قوزئی طرفیندن. آتاملا آنام ۱۹۹۲-جی ایلده، سرحدلر یئنیجه آچیلاندا قوزئی طرفه کئچیب قوهوملاریمیزی تاپمیشدیلار. دقیق خاطیرلاییرام کی، قوزئی حاقدا تججوبلندیکلری مقاملاردان بیری ده اوراداکی «یئییب-ایچمک» گلنیی ایدی. سونرالار اؤزوم ده قوزئیلی دوستلاردان «بانکئت» کلمهسینی تئز-تئز ائشیدنده آتامگیلین دئدیکلرینی خاطیرلاییردیم. «چامایرا»نی اوخویاندا دقتیمی چکهن مقاملاردان بیری ده مؤلفین سوفره باشیندا یاشادیقلاریدی. ماشاللاه اولسون، جرأتله دئیه بیلرهم کی، ائله بیر چتین وضعیتده، گیزلی پولیسله گیزلهن-قاچ اوینارکن سادهجه بیر قوزئیلی «اؤلسک ده، قوی، توخ اؤلک» پرینسیپینه صادق قالیر.
کیتابین آدینداکی چامایرا گول ساتان گؤزل بیر کوبالی قیزین آدیدی. تصادفهن یئمکخانادا تانیش اولوب صحبت ائدیرلر. هم سؤزلری عقللیدی، هم ده گؤزلری تأثیرلی. اما سونوندا گؤزلنمز بیر حال باش وئریر. بیر نئچه دقیقه اؤنجه یه دک ائله¬دیی مودریک صحبته اویوشمایان بیر آتدیم آتیر: چامایرا اؤزونو تکلیف ائدیر. خسته کؤرپهسی اوچون حیاتین دیبینه بئله باش وورماغا حاضر اولان گنج آنا باشقا یول تانیمیر. «ائله بیل ایچیمده نسه قیریلدی» یازان واحید قاضی چامایرانی کوبانین حاضیرکی سیموولو کیمی اؤز اثرینین عنوانی سئچیب.
اوزون سؤزون قیساسی
«چامایرا»نی اوخوماق لازیم. چونکی او، بیزیم مؤلفین بیزدن فرقلی بیر اؤلکه، توپلوم حاقدا صمیمی کیتابیدیر. واحید قاضینین باشقا اثرلرینی اوخوماق اوچون اینانیلماز بیر موتیودیر «کوبا دفتری».


text:
ایران و آذربایجانین تانینمیش و بؤیوک حؤرمته صاحب اجتماعی سیاسی شخصیتی، فداکار انسان، دونیا زحمتکشلرینین دوستو، «عارف(علی) پاینده»نین سئودالی اورهیی دؤیونمکدن دایاندی.
«علی» آدی ایله دوستلار آراسیندا تانینان «عارف پاینده» ۱۳۲۱نجی ایل خرداد آیینین ۱۵ده اردبیل ماحالینین سلوط کندینده مهاجر بیر عائلهده دونیایا گؤز آچمیش، کیچیک یاشلاریندان عائلهسیله بیرلیکده تهرانا کؤچموش و ۸۰ یاشینا کیمی بو شهرده یاشامیش و خرداد آیینین ۲۷ده بو شهرده اورهک انفارکتی سببیندن حیاتینی ایتیرمیشدیر.
هله یئنییئتمهلیکدن بشری آماللار اوغروندا اجتماعی و سیاسی مبارزهیه اوز گتیرهن علی پاینده، عؤمرونون بوتون حصهسینی اجتماعی عدالت، آزادلیق، خالقلار دوستلوغو، صلح و امین آمانلیق و بو کیمی بشری آماللار اوغروندا صرف ائتمیش و بونون اوچون ده بیر چوخ عذاب- اذیتلره معروض قالمیش و عؤمرونون اون ایلدن آرتیغینی آزادلیقدان محروم ائدیلمیشدیر.
علی پاینده آذربایجان ادبیاتی و مدنیتینین صمیمی و صداقتلی حامیسی اولماسیلا برابر، ایران انقلابینین غلبهسیندن سونرا، خصوصیله ده کئچن ایگیرمی ایلده آذربایجان ادبیاتی و مدنیتینین چیچکلنمهسینده الیندن گلنی اسیرگهمهمیشدیر. بو مهربان، صداقتلی و شرفلی اینسانین سیماسی بیر چوخ آذربایجان یازیچی، شاعر و مدنیت خادیملرینین یادداشیندا، سئویلن صمیمی بیر اینسان و اینسانلیغی تمثیل ائدهن حؤرمتلی بیر اجتماعی سیاسی شخصیت کیمی یاشایاجاقدیر.
علی پاینده ایستر شاهلیق دؤرو استبداد زندانلاریندا اولارکن، ایسترسه ده انقلابدان سونرا، دائیما آذربایجانین ملی قهرمانی «صفرخان قهرمانی»نین ان یاخین آرخاداشی و یول یولداشی اولموش، و صفرخانین عؤمرونون سونونا قدهر بو یولداشلیق و آرخا دورما داوام تاپمیشدیر. سون ایللرده علی پاینده اؤز خاطیرهلرینی قلمه آلمیش و ۱۳۹۹نجی ایل «آنچه بر من گذشت» (منیم باشیما گلنلر) عنوانی آلتدا اختران انتشاراتی طرفیندن نشر ائدیلمیشدیر.
«ایشیق» -آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی- امکداشلاری آدیندان عؤمرونون سونونا قدهر بشری آماللارینا صادق قالان، اؤز خالقی و وطنینین سعادتی اوغروندا مبارزهدن گئری چکیلمهین شرفلی اینسان عارف(علی) پایندهنین ایتگیسینی اونون حؤرمتلی عائلهسینه، یولداشلارینا، دوست-تانیشلارینا و سئونلرینه باش ساغلیغی وئریر، شرفلی خاطیرهسینه عشق اولسون دئییریک.
«ایشیق» -آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۸/۰۳/۱۴۰۱


text:
۱۸۶۳ (میلادی)
میلادی ۱۸۶۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز آلتمیش اۆچونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۳۰ ژولای - هنری فورد؛ فورد موتور کمپانی سی نین قوروجوسو، صنایع استحصال خطی نین اختراعچیسی
- ۲۹ اوْکتوبر - آنری دونان قیزیل صلیبی تشکیلاتینین اساسینی قویدو.
- ۲۷ فوریه - تۆرکیهده بیلینن ایلک رسیم سرگیسی ایستانبول آتمئیدانیندا آچیلدی. سرگینین آچیلماسینا سۇلطان عبدالعزیز دستک وئردی.
- ۲۶ اوْکتوبر - ژنوده بینالخلق قیرمیزی هیلال جمعیتی یارادیلدی.
- ۱۰ ژانویه - دۆنیانین ایلک متروسو اوْلان لندن متروسونون متروپولیتان آدی وئریلن ایلک خطّی آچیلدی.


text:
۱۹۱۷ (میلادی)
میلادی ۱۹۱۷-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن یئددینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۹ دسامبر - اینگیلیس اوْردوسو عثمانلی دؤولتینین تابعیّتینده اوْلان قۆدس شهرینی ایشغال ائدیب.
- ۸ نوْوامبر - لنین سوْوِت روسیه حؤکومتینین صدری اوْلموشدور.
- ۷ نوْوامبر - رۇسیهده اوْکتوبر حربی چئوریلیشی باش وئردی و لنین-ین رهبرلیگی ایله بوْلشویکلر حاکمیتی اله آلدیلار.
- ۷ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اوتریش-ماجاریستانا ساواش اعلان ائدیب.
- ۶ نوْوامبر - بوْلشویک اوکتوبر اینقیلابی٬ لنین و تروچکی پتروقراددا حؤکومتی اله کئچیردیلر.
- ۶ دسامبر - فنلاند روسیه ایمپیراتورلوغوندان آسیلیلیغیندان قۇرتولوب اؤز دؤولت باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۶ آوریل - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ آلمانا ساواش آچاراق بیرینجی دۆنیا ساواشینا قاتیلدی.
- ۵ مارس - وودرو ویلسون٬ ایکینجی دفعه آمریکا جومهور باشقانی اوْلدو.
- ۳۱ مارس - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ ویرجین آدالارینین بیر بؤلومونو دانمارکدان ۲۵ میلیون دولارا آلدی.
- ۲۸ دسامبر - بریتانيادا قادینلارا سئچکی حۆقوقو وئریلیب.
- ۲۶ مارس - بیرینجی دۆنیا ساواشی: چاناققالا بوْغازیندا آنادوْلو یاخاسیندا خیدمت ائتمک اۆزره عثمانلی ۱۵-جی قوْلاوْردوسونون تشکیلی.
- ۲۶ اوْکتوبر - باکیدا "ایسماعیلیه" بیناسیندا موساوات پارتیاسینین ایلک قورولتایی کئچیریلدی.
- ۲۵ نوْوامبر - روسیهده مۆؤسّیسان مجلیسینه سئچکیلر کئچیریلمیش٬ بۇ سئچکیلرده بولشِویکلر جمعی ۲۵٪ سس آلا بیلمیشدیلر.
- ۲۰ نوْوامبر - اوکراین جومهوریتی اعلان ائدیلمیشدیر.
- ۲۰ دسامبر - روسیه و آلمان آراسیندا باریش دانیشیقلاری باشلامیشدیر.
- ۲ نوْوامبر - بؤيوک بریتانیا خاریجی ایشلر ناظیری لوْرد آرتور جئيمس بالفور بریتانيا صهیونیستلرینین لیدری لوْرد لايوْنل اۇوْلتر روْتشیل-ده مکتوبوندا بؤيوک بریتانیا حؤکومتینین "يهودی خالقی اۆچون فیلیسطینده میلّی مسکنین يارادیلماسی"نا راضیلیق وئردیگینی بیلدیرمیشدیر.
- ۱۸ دسامبر - تۆرکیه و شوروی آراسیندا ارزینجان آنلاشماسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۷ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ویرجین آدالارینی ۲۵ میلیون دوْلارلا دانمارکدان آلدی.
- ۱۵ نوْوامبر - روسیه تزار اوْردوسونون بۇراخیلماسی حاقّیندا فرمان وئریلیر.
- ۱۵ نوْوامبر - روسیه خالقلارینین حۆقۇقلاری اعلامیهسی اعلان ائدیلیر.
- ۱۵ مارس - ایکینجی نیکولای قارداشی میخاییل نفعینه تختدن چکیلدی.
- ۱۵ ژوئن - جان فن، پروفسور و پژوهشگر آمریکایی
- ۱۵ دسامبر - موْلداوی خالق جومهوریسی اعلان ائدیلیب.


text: آذربایجان توپلوموندا کونسپیرولوژی باخیش [توطئهنگری] یایغیندیر. بو ایسه دوشونجه باخیمیندان بیر نؤوع گئری قالمیشلیغین گؤستریجیسیدیر. بو باخیشین اؤزهیی بودور: بوتون اولایلار، فئنومئنلر، دوشونجهلر و أثرلر پلانلاشدیریلمیش بیچیمده باش وئریر، یا دا یارانیر. اوستهلیک بو ادعانین مغزینده هر شئیین آرخاسیندا هانسیسا شر گوجون گیزلندییی گومانینی سئزمک اولار. باشقا سؤزله، بعضیلرینین گومانینجا، بشر عالمینده هرنه باش وئریرسه، دوشونجهلرین، ایستکلرین و عمللرین چارپیشماسیندان تؤرهنمکدنسه، ثروت و قودرت اوجاقلارینین قورغولارینین سونوجودور. سانکی دوشمن قوووهلرینین فیریلدقلیغی اولماسا نه توپلومسال چکیشمهلر باش وئرر، نه ده یوخسوللوق کیمی آجی اولغولار عدالتسیزلییه گتیریب چیخارا بیلر. بو گومانا دایاناراق ایجتیماعی گئدیشلری آچیقلاماغا چالیشدیغیمیز زامان، “کونسپیرولوگییا” اورتایا چیخیر. کونسپیرولوگییا یانیلساماسی دوشونجه بوشلوغوندا باش وئریر. سؤیلنتی [شاییعه] ده بئلهدیر. نئجه کی، دوزگون خبرلشمه مئخانیزمی اولمایان یئرده و یا بیلگی قیتلیغیندا سؤیلنتی یاییلیر، اوسسال دوشونجهنین گلیشمهدییینده ایسه اولاغاناوستو و منطیقسیز بیلگیلره اینام آرتیر، حقیقته وارماغا کسه یوللار آختاریلیر.


text:
من یالقیز اولمادیم کی…!
محمد احمدیزاده
ایللر بویو بیز ایکیمیز بیرلیکده یاشادیق
ایکی بدنده اولدوغو بیر جان کیمی
ایکی بوغازدا اولدوغو بیر ماهنی کیمی
ایکی قوش کیمی اوچدوق خیالیمیزدا کی ماوی سمالارا
قوندوق یام- یاشیل مئشهلرین آغاجلارینداکی بوداقلارا
اوتوردو دیزیمین اوستونده کدرلی گئجهلریمین یاسلاریندا
موتلو گونلریمین شادلیقلاریندا
آچدیم اونون اوزونه
زور گونلرده کؤنلومون قاپیسینی
دینلهدیم اونون دیلیندن
اورهگیمدن اسن یئللرین سیزیلتی سسینی
اونونلا برابر پایلاشدیم آجی دولو خاطیرهلریمی
اونونلا بیرلیکده قوخلادیم خوش گونلرین عطیر ساچان گوللرینی.
ان یاخین یولداشیم اولدو حیاتدا
یورولمادان سیرداشیم اولدو حیات یولچولوغوندا
بارماقلاریم تئللرینین آراسیندا گزدیگینده
بعضن دانیشدی ائلهسینه
چاشدیریب منی، چالیشدی دوشوندورمهیه
دوستوم! من سنین اؤزونم ائله
یوخسا کیم بو قدهر یاخین اولار باشقا بیریسینه؟.
بو گونهدک هئچ دؤزه بیلمهدیم اوندان آیری دوشمهیه
هر گئتدیگیم یئره، اونو دا گؤتوردوم اؤزومله
و او ایندی هله ده منیم یانیمدا
اوتوروب گئنه دیزیم اوستده قوجاغیمدا
سیزلاییر ایچیندن گلن آذربایجان نغمهلرینی
یادا سالیر وطن خاطیرهلرینی.
اونا باخیب من ده دوشونورم
کامانچام اولماسایدی گؤرهسن
نئجه کئچیرردیم قوربتده کی یالقیز گونلریمی؟


text:
«منیم دلی یاشیدلاریم» پوئماسینین ایکینجی اوخونوشو
حسین مصری
کندیمیزده بیر دلی ایله
اؤلکهمیزده چوخ دلی ایله
دونیامیزدا دلیلرله یاشیدام من.. .
عؤمور بویو داشیدیغین
باخ او آددا سنین دئییل
سن آدینا قازاندیغین
یاراشیغا دیز چؤک، آییل!
تنقیده ادبیاتدا چئشیدلی – چئشیدلی تعریفلر و توصیفلر یازیبلار. من بورادا اونلارین گتیرمهیین گرهکلی گؤرمهییرم. تنقیدین بیر گئنل تعریفی واردیر: بیر صنعت، یادا دوشونجه اثرینی تانیتدیرارکن، ضعیف و گوجلو یؤنلرینی بلیرتمه، بیر یازارین گئرچک دهیرینی یانسیتما آماجی ایله یازیلان یازیلارا تنقید دئییلیر.
«علی جاوادپور» منجه، ادبیات ساحهسینده بوتون تجروبه و آکادمیک بیلگی لریندن فایدالاناراق پوئما دا یئنی بیر امضا آتیبدیر. بیلدییمیز کیمی قدیم زامانلاردان پوئما ژانری ادبیاتدا شاعیرلر طرفیندن چوخ – چوخ ایشلهنیلن بیر ژانردیر. آنجاق بورادا بونو آرتیرمالییام کی او پوئمالاردا گئدهن سؤزلرین قونوسو یالنیز عینی و یادا بیر بیرلرینه اوخشارلیغی چوخ اولوبدور.
علی جاوادپورون پوئماسی ادبیات آلانیندا یئنی بیر اوفوق یاراداراق پوئما دونیاسینین اوزایین گئنیشلندیریبدیر. و بونون ندنلرینی نئچه یؤندن آچیقلاماق اولار. ایلک اؤنجهدن بو پوئمادا ائستیتیکا کلاسیک ادبیاتیمیزلا تام فرقلیدیر. یالنیز بیرجه بو کوبلته دریندن نظر سالساق، ائستئتیکانین بوتون پرینسیپلری گؤز اؤنونده جانلانا بیلیر. شعیرین دیلی و ایمگهسی اولدوغو قدر اوستون سوییهده یئر توتور و بیر جانلی تابلو کیمی اوخوجونو دوشوندورمهیه چالیشدیریر. بورادا قافیه یالنیز قولاق اوخشایان بیر سؤزجوک دئییل، بلکه ده دونیا گؤروشلو بیر باخیشین دوزنگاهلیغینیدا تام شکیلده گؤستریر.
سسی، پاییز سیمفونیاسی
سسی، ایتمیش عاغلین یاسی
سسینین باشقادونیاسی
سسی توفانلار قارداشی!
بو اثر بیر سیمبولیک اثر اولاراق شاعیر جاوادپور جنابلاری چئورهمیزده اولان اولایلاردان و اجتماعی باخیشلاردان و هابئله بیر قاپالی اؤلکهنین یاشاییش طرزلری و داورانیشلاریندان ائتگیلنیر و بیر سیمگهیه (دلیلر ) آرخالاناراق تنقید ائلهییر.
شهر سهمانلیقدان چیخماسین دییه
دلی ایله دولودور، دلیلر ائوی
ائله پاکلانیبدیر دلیدن شهر
شهر لاپ اولوبدور اؤلولر ائوی!.
سونوج دا گؤروروک کی بو دلیلرایمیش شهره جان وئرهنلر و ایندی اونسوز شهر اؤلولر ائوینه دؤنوبدور. شاعیر بیرینجی بؤلومده کیچیک بیر توپلومون (کند) باخیشلارینی دلیلره نیسبت وورغولاییر و ایکینجی بؤلوم (شهر) و اوچونجو بؤلوم (کند و شهر) و دؤردونجو بؤلومده (دونیا) بئله دوشوندوروجو بیر آنلاییش وئریر کی بو دلیلر بوتون کندده و شهرده و هابئله دونیادا واردیر و بونون ندنلرینین چؤزمهیی گرهکیر.
بو اثرده گئدهن اجتماعی تفککور شاعیرین یاشادیغی توپلوما باغلیلیغین گؤسترهرک اونون قایغیسین چکیر و “ائل گؤزو ترهزیدی” مثلینه توخونارکن، چوخ اینسانلارین طالعه محکوم اولماسینی قاباریجی شکیلده ایضاح ائدیر.
نه بیلیدیک، بیلمیردیک کی
بو یاشاییش آدلی یاریش
بیزه قیمت وئرهجکمیش
سیناقلارا چکهجکمیش
ائل گؤزونده، عاغلیمیزی
بو سرت یاریش اؤلچهجکمیش.
بو اؤلچولر یولوموزو
گوندن گونه هاچالادی
داشیماغا مجبور اولدوق
هرهمیز بیر باشقا آدی. (ص؛۸)
بو “ائل گؤزو”بیزیم توپلومدا هله ایندی ده(اییرمی بیرینجی عصرده) اینسانلارین طالعینین نئجه اولدوغونو ائتکیلهییر.
شاعیر کندده آختاردیغینی تاپمادیعیناگره یوخوسوندا شهری گؤررکن او قدر سئوینیر کی “شهر ” ردیفلی بیر غزل ده یازیر:
آللاه نه گوزه لدیر بو شهر
سانکی بیر پارچا غزلدیر بو شهر(ص؛۱۵)
و سونرا شاعیرشهره گلیر و شهرده گؤزهل – گؤزهل ایمگهلر و اولایلارنان دا اوزلشیر:
منی قارشیلاییر سیقناللارییلا
من ائله بیلدیم کی بوتون ماشینلار (۱۶)
و یا
شهری بورودو توستو دومانی
من ائله بیلدیم کی اوزرریک یانیر (۱۷)
آنجاق شهرده شاعیرین رویالاری نه فقط حیاتا کئچمهییر، بلکه ده شاعیری بیر سارسیدیجی دورومادا گتیریب چیخاریر.
یازیغیم گلیردی دئییلن سؤزه
سؤزلر اؤز سؤزوندن سؤز دانیشمیردی
یازیق دوغرو سؤزلر، یازیق دوز سؤزلر
یالان دوداقلاردان یئره دوشموردو.
شهرین یاشاییش و دوشونجه و داورانیش طرزلری و هابئله بورادا اینسانلارین بیر بیرلرینه سویوق قانلیغی شاعیره قانیقلیق وئرمهییر و یئنه اؤز کیتابلارینا شاعیر سیغیناراق، آرخایینلاشیر.
جانیما یاتمادی، قانیق وئرمهدی
بیلمیرم نئجهیدی او اؤیرتمهلر؟
ائله اؤیرهنمهیه، ائله بیلمهیه
هله ده ایچیمده بیر اوشاق گولر.
ایچیمین اودونو سؤندورمک اوچون
کیتابلار منیمچون ان یاخین سیرداش
کیتابلار اوخودوم عطشیم سؤنسون
سوسوزلوق گتیردی کیتابلار، قارداش!(۲۳)
ایچهریک (محتوا) باخیمدان تورک شاعیری ملیح جودت ین(۱۹۱۸-۲۰۰۲) بئله بیر ایفادهسی وار: “یالنیز گؤزهل تفککورلر شعیرده یئتری دئییل، بلکه سؤزجوکلردن، گؤزهل بیچیمده ایستفاده ائلهمکدیر کی کسرلی و توتارلی بیر دئییمله فیکیرلری ایفاده ائدهسن”.
جاوادپور جنابلاری بیر اجتماعی تفککورو گؤز اؤنونده نمایش ائتدیررکن توپلومدا اولان بعضی سوروملاری دا گؤزهل ایمگهلر و یئنی – یئنی دئییملرله یانیتلاییر.
بو اثرده شاعیر، شعیرلرین چوخلو حیصصهسینی کلاسیک قالیبلریندن عیبارت اولان: غزل، قوشما، دؤردلوک، گرایلی و شعیرین سونوندا سربست قالیبیندن ایستفاده ائدیبدیر. آنجاق بو سربست حیصصهده ده شعیرده اولان ریتم و موسیقی داها گوجلو و یئترلیدیر. بونون ندنلرینی منجه بئله یانیتلاماق اولار شاعیر ایهر یالنیز بیر قالیبدن یارارلانسایدی بلکه ده ایستهدییی کیمی، اورهیینین سؤزون اوخوجولارینا یئتیره بیلمزدی و بیرده منجه شعیرین هر حیصصهسینین اؤز قونوسونا و کاراکترینه گؤره وزنین دهییشمهسی گرهکیردی. بو شعیر کیتابیندا شاعیر، چئشیدلی –چئشیدلی قونولارا او جوملهدن فلسفی و اجتماعی و کولتور کیمی قونولارا توخونوبدور، آمما گؤزهللییی بوراسیندادیر کی بورادا یالنیز فلسفهنی بیر فیلسوفون دیلیندن یوخ، بلکه بیر دویغولو شاعیرین، دیزه (میصراع )لریندن دینلهییرسن.
یامانجا سارسیدیر بو سؤزلر منی
بوگون کیتاب لار اولسون، یاداکی گؤی داش،
باشیندان الینه ایشیق دوشمهسه –
بئلین یوک یاغیرلی حامبالسان قارداش!
بو کیتاب ۱۳۹۵ینجی ایلده ،تبریزده آیدینساو انتشاراتی طرفینده ایشیق اوزو گؤروبدور.
بوتون ادب سئور آذربایجان اوخوجولاریندان و اؤزهللیکله شاعیرلریندن ایستهییرم کی بو کیتابین اوخوماغین اونوتماسینلار. سونوندا دئمهلییم کی من بو کیتابی بیر آراشدیریجی کیمی یوخ، بلکه ده بیر هوسکار اوخوجو کیمی آچیقلاماق ایستهدیم. اولا بیلر کی قوصوروم دا چوخ اولسون.


text:
اسرائیل ده بیر بیره م پروگرامیده یوز بیرگن گاوجومده یوزلب کیشی اولیب یره لندی
منطقه گه 6 ته امبولانس هلیکوپتر، انچه ساغلیق نی سقلش گروهی جونه تیلگن
اسرائیل ده لاگ با اومر بیره مینی نشانلش پروگرامیده یوز بیرگن گاوجومده 44 کیشی حیاتینی یوقاتر ایکن 103 کیشی یره لندی.
میرون تاغیده گی نشانلش پروگرامی جریانیده یریم کیچه بیر گاوجوم یوز بیره دی.
خوددی شو حادثه ده اولگنلر قاله ویرسه آغیر یره لیلر بولگن لیگی باعث 6 ته امبولانس هلیکوپتر، انچه ساغلیق نی سقلش گروهی جونه تیلگن لیگی قید ایتیلدی.
باش وزیر بنیامین نتنیاهو تویتر آره لی نشر قیلگن پیامده "آغیر فلاکت" دیب اته دی و یره لیلرنینگ توزه لیشی اوچون دوعا قیلگن لیکلرینی تیلگه آلدی.
جروسالم پوست گزیته سیده اورین آلگن خبرلرده ایسه گاوجومده 44 کیشی نینگ حیاتینی یوقاتگن لیگی 103 کیشی نینگ یره لنگن لیگی و یره لیردن 44 ته سی نینگ وضعیتی نینگ آغیر ایکن لیگی بیلدیریلدی.
عیندمده خوددی شو منطقه ده میدان کسلخانه سی قوریلگن لیگی و تیلفون ترماقلریده قیینچیلیک یوز بیرگن لیگی معلوم قیلیندی.
اسرائیل پولیسلری نینگ میرون تاغیده گی گاوجوم بیلن تیگیشلی تیرگاو باشله تگن لیگی قید ایتیلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسرائیل حربی لری اوچ نفر فلسطین لیک نی اولدیردی
عراق خوفسیزلیک کوچلری ترور تشکیلاتی داعش گه قره ته کینگ کولملی عملیات باشله تدی
سوریه ده مهم بیر تروریست جنگری تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی
اوشبو تروریست جنگری گه امریکا قوشمه ایالتلری کوچلری تامانیدن تعلیم بیریلگن لیگی بیلدیریلدی


text:
سایپا تهران فوتبال کولوبو
سایپا تهران فوتبال کولوبو فارسجا: باشگاه فوتبال سايپا تهران تهراندا اوْیناییر. کرج البورز اوستانین بیر فۇتبول کلوبو دیر. تاخیم سایپا، ایران اوتوموبیل ایستهصالچیسی مخصوصدور. تاخیم بیر اوغور باخمایاراق، بؤیوک آزرکئشی هئچ واخت یوخویدی. بۇ تاخیم آکادمسی ان یاخشی گنج اویونچولار ایران فۇتبولونا وریب.
علی دایی رهبرلیگی آلتیندا ۲۰۰۶-۰۷-جی ایلده اونلارین یالنیز ایران پرو لیقاسیندا کوبوکونو قازانیب. سایپا ده ایکی دفعه آزادگان لیقاسینین غالیبی و حذفی کوبوکو بیر دفعه قازانیب.
ایران فوتبال سوپئرلیگینده ایشتیراک ائدن فوتبال تاخیمیدیر.


text:
آشیق علعسگرین بیر شعری وار گؤزله آدیندا.بو
شعرین سون بندینده دئییر
فلک دن گئیلیلیم گونو بیزه قارا وئریب
مؤمنی ذلیل ایله ییب،سورو گوناهکارا وئریب
ترلانی سارا یازیب،تر غنچه نی خارا وئریب
علعسگر مجنون اولوب مئیلینی داغلارا وئریب
اونودوب عبادتی باغلاییب داستان گؤزله
دئییر مانا خئییر وئرمیر.عبادت مانا لازیم
دئییل.بو سؤزدن اؤتری بوتون دین خادیملری علعسگر له گؤرمزه بیلمزه طرف دوشوللر.
گنجه ده طوی مجلیسیندن سونرا آشیق علعسگر شاگیردینه دئییر اوغول سن بوردا دایان بو
دین اسلام مملکتینده من بیر ناماز قیلیم قاییدیم. علعسگر هئچ کیمی گؤزلمه دن باشینی
مؤهوره قویوب شست ایلن ناماز قیلیر.دئمه لی علعسگری ایچری ده گئدنده
بوراخمیللار،باییرا دا چیخاندا بوراخمیللار.دئییر سیز نه تهر میللت سینیز! نه تهر
آدامسینیز!.بایاخ منی ایچری بوراخمیردیز آیاغیما باشیما باخدیز بوراخدیز،ایندیسه
باییرا چیخماغا قویمورسونوز.دئدیلر یوخ
گرک دیر سواللاریمیزی جاوابلاندیراسان.بیر روایته گؤره علعسگرین گؤزلرین
باغلییب اوچ گون دورت گون علعسگره سوال وئریب جاواب آلیردیلار.سون دادا دئدیلر
حالال اؤلسون گئده بیلرسن.اوندا علعسگر دئییر بو قده ر سیز منه سوال وئردینیز بیر سوال دا منیم سیزدن واریم ، و بئله داوام ائدیر
صبحون چاغی بیرحیکمته توش اولدوم
دئسم اینانمازلار،سیرری سبحاندی
یئددی قات قالادی،داشسیز،کرپیجسیز
او قالادا بیر اژدها پنهاندی
گؤرن دئییر علعسگرندن دانیشیر!!
نه قده ر باخیرام یوخدور گؤزلری
ایکی بوینوزو وار، بحر ششپری
نه ال آیاغی وار نه بال وپری
سئیر ایله ییر، نه گردیشی دؤوراندی?
دئدیلر بئله شئی نه دونیایا گلیب نه ده گلجک!.
نه زامان کی، سرین چیخاردیر در دن
یئددی قات قالانی ترپدیر یئردن
قالدیم عاجز،ذلیل،حیران ،سرگردان
بیلمه دیم چینی دا استخواندی?
دیندیررم،دیلله نمیر،یوخدور زبانی
اونا ترتیب وئریب کرمین کانی
اؤزو دینجدی،هئچ اینجیتمیر انسانی
حئییف،ایسمی دوغرولارا دوشماندی
سحردن سحره ائدیر سئیرانی
گؤتورور قالانی،گزیر هر یانی
آشیق علعسگر دئییر بو معمانی
هر کس تاپسا،جانیم اؤنا قورباندی.
آرتــیغین اوخوماغا بورا کلیک اِئلین


text:
اوروپا کؤچریلر بؤحرانی
اوروپا کؤچَری بؤحرانی یا اوروپا قاچقین بؤحرانی، یوز مینلر ساواشدان قاچقین و کؤچَریلرین آرالیق دَنیزی (آق دنیز ، یا مدیترانه) و یا اوروپانین گونئی دوغوسوندان اوروپا بیرلیگینه گیرمک نتیجه سینده یارانمیشدیر.
نَدَنلر[دَییشدیر]
اوروپایا قدیمدن آفریقا اؤلکه لری و آسیانین افغانیستاندان کیمی اؤلکه لریندن ساواش، قیتلیق، و ایشسیزلیکدن قاچانلار و اوروپا گیرمک ایستَیَنلر چوخ سایی دا وار ایدی، آنجاق 2010 ایلیندن عرب اؤلکه لرده عرب یازی باشلانیب، اؤلکه لرین ایچینده ایچ ساواشلاری باشلاناندان سونرا، اؤزللیکه سوریه ایچ ساواشلاری باشلاناندان، میلیونلار ساواش آواراسی، اوروپانین ان وارلی و ریفاهلی اؤلکه لرینه گیرمک ایستَدیلر. بو اوروپا دا بؤیوک بیر سورونا چئوریلدی.
کؤچَریلیک[دَییشدیر]
ساییلار[دَییشدیر]
اوروپایا 2014جو ایلده دنیز و قورو یولو ایله گلَنلرین وطنداشلیقلاری:
کؤچَریلر یوللاری[دَییشدیر]
2015 ایلی نین آوقوست آییندا، فرانتکس اوروپا بیرلیگینه گیرمک ایچین قانونسوز کؤچریلرین ایشلتدیگی دنیز و قورو یوللارینی قئید ائدیب:
- باتی آفریقا یولو
- باتی آرالیق(آق دنیز) یولو
- اورتا آرالیق دنیزی یولو
- آپولیا و کالابریا یولو
- آلبانی دان یونانا کئچن بورولما یولو
- باتی بالکان یولو
- دوغو بالکان یولو
- دوغو اوروپا سینیرلار یولو
بوندان آرتیق، سپتامبر 2015جی ایلده آرکتیک یولو (قوزئی قوطب) یارانمیشدیر!
ماجاریستان[دَییشدیر]
2015 ژوئن 17 سینده اولان گرگینلیک ماجاریستان اؤز سینیرینی باغلاماسی ایله قاچقینلارین قوزئیه اولان یولدا آیری مسیر تاپماق ایچین کروواسی و اسلوونی یه اوز توتماغا مجبور اولماسی آرتیب.
عکس العمللر[دَییشدیر]
ساغلملیق اؤیرتمَلری[دَییشدیر]
سیاسی دانیشیقلار[دَییشدیر]
اوروپا بیرلیگی[دَییشدیر]
2015 آوریل آیینین 19جو گونونده ایتالیانین باش باخانی ماتئو رئنزی نین عکس العملی اوروپا کؤچَری بؤحرانینا بئله ایدی: " 40 مین اینسانا مَسَله سیندخ راضیلیغا گَلَه بیلمیرسینیزسه، اؤزونوزو اوروپالی کیمی تانیتدیرماغا حاققینیز یوخدور. سیزین اوروپا ایدئآلینیز بودورسا، اؤزونوزه ساخلایین. یوخسا اوزلاشما(اینسیجام) اولمالی، یا دا واختیمیزی بوش یئره آلمایین".