text:
مولف: ملا عبدالله زنوزی - تورکجهیه چئویرن: دکتر حسین محمدزاده صدیق.
اؤن سؤز
فلسفهچیلریمیزین عربجه و فارسجا یازدیقلاری فلسفی اثرلری تورکجهمیزه قازاندیرماق و ئوز مالیمیز ائتمک، قارشیمیزدا دوران مهم وظیفه لردن بیریسی دیر. البته دیلیمیزده یازیلان فلسفی متنلر آز دگیلدیر و تورکجهمیز بو باخیمدان دا غنی و وارلی بیر دیلدیر. و لاکین، فلسفه چیلریمیزین عربجه و فارسجایا آلیشدیقلاری ایچون، اونلارین ایشلتدیکلری چوخلو ایلاهی فلسفه اصطلاحلاری قارشیسیندا، تورکجهمیزده، گنج نسلیمیزین یئنی و رنگارنگ طلباتینا اویغون، یئنی سؤزجوکلرو اصطلاحلاردا تاپیب، و یا وضع ائدیب ایشلتمه لییک.
حکیم زنوزینین «منتخب خاقانی» اثرینین بیرینجی فصلینی ائله بو مقصد ایله تورکجهمیزه چئویریرم. تاپدیغیم و یا وضع ائتدیگیم فلسفی اصطلاحلار و سؤزجوکلرین آشاغیدا سیاهه سینی تقدیم ائدیرم. اوخوجو حکیم زنوزینین ییغجام و درین سؤزلرینی باشا دوشمک ایچون، بو سیاههنی یاخشی ئویرنمهلیدیر. اثری، من چوخ دقت ایله ترجمه ائتمیشم و تهراندا چاپ اولان فارسجا متنین، مصحح «مایل هروی» طرفیندن تصحیح یوخ، بلکه تغلیط اولونماسینا باخمایاراق، حکیم زنوزی نین ئوز الیازماسی و باشقا اثری «لمعات الهیه» یاردیمی ایله، ان دوغرو اوخونوشو تاپیب ترجمه ائتمیشم. اومید ائدیرم کی بو آخساق آددیم باشقا فلسفی اثرلریمیزین دیلیمیزه قازاندیریلماسی ایچون بیر باشلانغیچ ساییلسین.
اسکی فلسفی اصطلاحلاریمیزین یئنی قارشیلیقلاری
آهنگ : اویوم
تذوت : ئوزه کلیک
ابدی : سونراسیز
ترجح : دهیرلنمه
ازلی : ئونجه سیز
ترجح بلامرجح : دهیرلندیر نسیز
استعداد : چیخاریق دهیرلنمه
الله : تانری
تسلسل: زنجیرلمه
امتناع : اولاسیزلیق
تعیّن: گؤرونوشمه
امکان : اولاسیلیق
تقدم: قاباقلانما
انفصال: آیریلما
تقرر: دورقارلیق
اولویت : قاباقجالیق
تناقض : قارشیدلیق
بالذات : ئوزوللو ـ ئوزکلی
ثبوت : تانیتلیق
بالفعل : ائدیملی
ثلث: اوچلوک
بالقوه: گوجوملو
جماد: دونموش
بالغیر: باشقالی
جهت: یؤن
بحث: سؤیلم
حادث: اولوشلو
تأخر: سونلانما
حدوث : اولوشلوق
تـأمل: دوراخساق
حصول: اولایلیق
تجوهر : ایچهریکلیک
حُکم: یوکوم
خارج: دیش
مرحله: دؤنه
دَور : دؤنگه
مطابقت: اویغونلاشماق
رجحان : ئونجولوک
ممتنع : اولاسیز
ذات : ئوزول ـ ئوزهک
ممتنع الوجود : اولاسیزوارلیق
شیئت : زادلیق
ممکن: اولاسی
ضرورت : گرکلیک
ممکنات: اولاسیلار
عدد : سای
ممکن الوجود: اولاسی وارلیق
عدم : هئچلیک ـ یوخلوق
مقدمه : باشلیق
علم : بیلیم
معدومیت: یوخ اولما
عینیت : گؤرونوش
مکیف : ئوزللنمه
عینی : گؤرونن
موجود : واراولان
غیر : باشقا
موجودیت : واراولما
فصل : بؤلوم
نفس: ئوزلوک
فعلیت : ایشلکلیک
نقیض : قارشید
قدیم : اسکی
نور : ایشیق
کُنه : ایچهریک
واجبالوجود : واجیب وارلیق
کیفیت: ئوزللیک
واقع: اولای
ماهیت : ئوزهک
وجوب: گرکلیک
متکلم: کلامچی
وجود: وارلیق
متناقض: قاراشیدلی
وقوع : اولوش
محمول: گؤتورهن
هویت : ئوزلکلیک
مرجح : دهیرلندیرن
دکتر ح. م. صدیق
بیرینجی بؤلوم
واجیب وارلیغین ئوزوللو اثباتیندادیر و بیر نئچه باشلیقدان اولوشور.
بیرینجی باشلیق:
أوچلوک مادهلری: گرهکلیک، اولاسیزلیق و اولاسیلیق بیانیندادیر.
بیل کی گرکلیک، وارلیق موضوعو ایچون گؤتورهنین اثبات گره گیدیر، ایستهر گؤتورهن، وارلیق و ایستهرسه وارلیق دیشی اولسون. اولاسیزلیق، موضوع ایچون گؤتورهنین اثبات ائتمهمه گره گیدیر، ایستهر وارلیق و ایسترسه وارلیق دیشی گؤتورهن اولسون.
اولاسیلیق ایسه گؤتورهن اثباتی گرهگی نین اولماماسی و موضوع ایچون اونون اثبات ائدیلمهمهسیدیر. ایستهر گؤتورهن وارلیق، و استهرسه وارلیق دیشی اولسون
ولاکین کلام بیلیمینده، گرهکلیک، وارلیق گرهگیدیر، اولاسیزلیق یوخلوق گرهکی، و اولاسیلیق، وارلیق گرهگینین یوخلوغوو یوخلوقدور. بو، آدی کئچن معنالارا، بیردهیر ایله «مادهلر» و باشقا دهیرایله «یؤنلر» آدی وئریلیر.
آچیقلانماسی بئله دیرکی ئوزولونده و اولوشوندا موضوعون گؤتورهن ایله ایلگیسی، یوخاریداکی ئوزللیکلرین بیریسینه ئوزللنمه سیدیر. میثال ایچون، حیوانلیغین انسان ایله ایلگیسی، اصلینده، گرکلیک ئوزللیگی ایله ئوزللنمیشدیر و حیوانلیغین دونموش ایله ایلگیسی ئوزولونده، اولاسیزلیق ئوزللیگی ایله ئوزللنمیشدیر و یازیچیلیغین انسان ایله ایلگیسی انسانین اولاسیلیق ایله ئوزللنمهسیدیر.
و بو ئوزللنمیش ئوزللیکلره، ئوزوللنمیش ئوزللیکلر اولدوقلارینا گؤره، «قضیهلر مادهلری» دئییلیر و عاغیل یانیندا گؤتورهنین موضوع ایله ایلگیسی، أوچلوک ئوزللیکلری ایله ئوزللنمهسیدیر و بونا گؤرهده «قضیهلر یؤنلویی» آدلانیر.
و یؤنلر، گاه مادهلر ایله اویغونلاشیر. و بو حالدا، یوکوم دوزدور و گاه دا جوره ـ جوره اولور و بو حالدا یوکوم آدلانمیش و یالان اولور. اما بیلکی مادهلربو أوچ معنا ایله حدود لانیر. و یؤنلر بو أوچ معنا ایله حدود لانمیرلار و بلکه باشقا یؤنلرده، قضیهلرده دهیرلیدیر و میزان بیلیمینده گئنیشجه سینه آچیقلانمیشدیر.
ائله بورادان آنلاشیلیرکی واجیب وارلیق ایچون وارلیق گره کیر، یعنی وارلیغی اوندان آییرماق اولماز.
و اولاسیز وارلیق ایچون، یوخلوق و هئچلیک گرهکیر. یوخلوغو اوندان آییرماق اولماز. و اولاسی وارلیق ایچون ایستهر وارلیق و ایستهرسه یوخلوق گرهکمر.
وارلیغین هر بیر شئی ایچون ایلگیسی، ئوزولونه گؤره، یا واجیب وارلیقدیر، یا اولاسیزی وارلیق و یا اولاسی وارلیقدیر. بو معنالار تک بیر شئیده توپلانا و همده بیر شئی بو معنالاردان بوشالا بیلمز. بلکه بونلارین بیریسی ایله ئوزهللنمه لیدیر.
اودورکی دئییرلر بو معنالار آراسیندا، گئرچک آیریلما ثابتدیر. نئجهکی جوت و تک آراسیندا گئرچک آیریلما واردیر. بئلهکی، نه توپلانار و نهده بوشالار. بلی، وارلیقدا ایکی گئرچک آیریلما واردیر. نئجهکی گئرچک آیریلما أوزو و ایکی لیک بیر آز دوشونمه ایله بللهنر.
ایکینجی باشلیق
واجیب وارلیق و اولاسیز وارلیغین بؤلوملری.
بیل کی هم واجیب وارلیق و همده اولاسیز وارلیق، ایکیه بؤلونور بیرینجیسی ئوزوللو، ایکینجیسی باشقالی وارلیقدیر.
ئوزوللو واجیب وارلیق، اودورکی وارلیق اونون ایچون گرهکیر. ئوز ئوزولونه گؤره، بوتون آرتیق یؤنلر، دهیرلر و حیثیهلردن قیراق، «حقیقیه» اولسون یا او یؤنلر و دهیرلر و حیثیهلر «ثبوتیه» اولسون و یا «سلبیه» اولسون و یا «تعلیلیه» و یا «تقییدیه» اولسون، حتی اگر او یؤنلر و دهیرلر او ئوزولون اولوشوکیمی، او ئوزول اولموش اولسون. آراشدیرما و دلیل گتیرمه اقتضا سینجا، ئوزولونده واجیب وارلیغین معنا حققی بودور. نئجه کی گلهجک سؤیلملرده، آیدینلا شاجاقدیر: دیللرده و چوخ علیملر آراسیندا سؤیلهنن سهو دیر.
باشقالی واجیب وارلیق ایسه اودورکی اونون وارلیق گرهگی باشقاسیندان گلسین و بودا «فیاضه علّت» دیر. ایستهر باشقا علّتلرهده محتاج اولسون، ایستهر اولماسین.
ئوزولونده اولاسیز وارلیق اودورکی، بوتون یؤنلر و حیثیهلردن قیراق، ئوزولونه گؤره، ایستهر محض تقدیری ئوزول و ایستهرسه یالنیز فرضی ئوزول اولسون، گرهکی یوخلوق و هئچلیک اولسون.
اولاسیز وارلیغین آراشدیرما و دلیل گتیرمه اقتضاسینجا، معنا حققی بودور. دیللرده اولان سهودیر.
و باشقالی اولاسیزی وارلیق اودورکی اونون یوخلوق و هئچلیک گرهکی، باشقاسیندان گلسین و بودا علت یوخلوغو دور. و اولاسی وارلیق ایسه، ئوزول ایله حدودلانیر و باشقالی اولابیلمز، نئجهکی آیدینلاشاجاقدیر.
أوچونجو باشلیق
ئوزوللو گرکلیک و ئوزوللو اولاسیلیق، باشقالی گرهکلیک و باشقالی اولا سیزلیغا توش گلهبیلمز.
باشقالی گرکلیک و باشقالی اولاسیزلیق، ئوزوللو اولاسیلیق دیر، ئوزوللو گرکلیک و یا ئوزوللو اولاسیزلیق دگیلدیر.
بیانی بئلهدیرکی، اگر باشقالی گرکلیک، ئوزوللو اولاسیزلیغا توشگله، ئوزوللو اولاسیزلیغین ئوزوللو اولاسیلیغا دئوریلمهسی گرهکه جکدیر. و یا ایکی قارشید توپلانماسی ثابت اولاجاقدیر، چونکه توش گلمهسیندن سونرا، باشقالی گرکلیک و یا ئوزوله باخماما گرهگی قالار و یا قالماز. بیرینجی حالدا، ایکی قارشیدا توپلانماسی و ایکینجی حالدا ئوزول دئوریلمهسی ثابت اولاجاقدیر. و بو بیان ایله آیدین اولورکی ئوزول گرکلیک باشقالی اولاسیزلیغا توش گله بیلمز. و گاهدا، باشقالی گرکلیک ، ئوزوللو گرکلیگه توش گلیر. او باشقالینین یوخلوغو فرض ایله، یا ئوزول گرک لیک قالار و همان ئوزول گرکلیک ایلهئوز نفسی حدّینده وار اولار و یا اولماز. بیرینجی حالدا، او باشقالینین وارلیغی و گرهکلیگی لغو اولار. و ایکینجی حالدا گرکلی ئوزولون، اولاسی ئوزوله دئوریلمهسی گرهکه جکدیر و فرض ائتدیگیمیز ئوزول گرهکلی اولمایا جاقدیر.
بئله لیکله آیدینلاشیرکی ئوزوللو اولاسیزلیق، باشقالی اولاسیزلیغا توش گلهبیلمز.
باشقالی گرهکلیک و باشقالی اولاسیزلیق، ئوزوللو اولاسیا حدودلانیر و بونون ایچون ماحال یوخدور. چونکه ئوزوللو اولاسیلیق، ئوز وارلیغی و ئوز یوخلوغو یوخ، بلکه ئوزوللو اولاسینین اقتضاسینین یوخلوغوندان عیبارتدیر.
و ئوزول اقتضاسی یوخلوغو، باشقا اقتضاسی ایله آیغیری دگیلدیر. چونکه باشقا اقتضاسی یوخ، ئوزول اقتضاسی یوخلوغو قارشیدیدیر. و باشقا اقتضا قارشیدی، باشقا اقتضا یوخلوغودور، ئوزول اقتضا یوخلوغو دگیلدیر.
دؤردونجو باشلیق
اولاسیلیق، باشقالی یوخ، ئوزوللودور
بیلدیک کیگرهکلیک، باشقالی و ئوزللودور. اولاسیزلیقدا باشقالی و ئوزوللودور. ولاکین اولاسیلیق باشقالی اولابیلمز. چونکی توش گلن، یا باشقالی اولاسیلیقدیر و یا ئوزوللو اولاسی دیر، یا ئوزوللو گرهک لیدیر و یا ئوزوللو اولاسیزلیق دیر.
بیرینجی حالدا، باشقانین اقتضاسی، همان ئوزوللو اولاسیلیق دیر و یا اوندان باشقادیر. بیرینجی حالدا، او باشقانین یوخلوغو فرضینده، ئوزوللو اولاسیلیق قالار و یا قالماز. بیرینجی حالدا، اونون دهیرو اقتضاسی لغو اولار و ایکینجی حالدا، مقتضینین ئوزوللو مقتضادان و از کئچمهسی گرهکیری و بودا ماحال دیر و بلکه فرض خیلافی دیر. و ایکینجی حالدا، بیرینجی تردید گرهکیری. بئلهکیتک شئی، تک وارلیق ایچون ایکی اولاسیلیق ایله محتاج اولسون و بو معنا ایسه باطیلدیر. چونکی تکین اولاسیلیغی، وارلیق قبولوندا یئترلیدیر، یوخسا اولاسیلیق اولماز، بلکه هر ایکیسی بیر اولاسیلیق اولار و بو معنا ایسه فرضین خیلافینادیر. و اگر باشقالی اولاسیلیق، ئوزوللو گرهکلیک ایله شوش گلرسه، باشقالی اولاسیلیق توشوندا، ئوزوللو گرهکلیک یا قالارغی دیر و یا قالارغی دگیلدیر. بیرنجی حالدا تک اولان شئی هم وارلی اولمالیدیر و هم محتاج اولمالیدیر. چونکی اونون ایچون باشقالی طرفیندن اولاسیلیق ثبوتی گرهکی ایچون،« خارجه علت گرهکیر و ئوزوللو گرهک لیگی ایچون باشقا سینا محتاج دگیلدیر و آیدیندیر که فقر و وارلیلیق، قارشیدلیغین ایکی یؤنونده دیرلر. و آیدیندیر که تعلیلیه حیثیه اختلافی، موضوع ئوزولو چوخلوغونا سبب اولماز. و ایکینجی حالدا ایسه مقتضی ئوزوللو مقتضادان و از کئچمهلیدیر و بودا ماحال دیر.
بئشینجی باشلیق
اولاسی وارلیغین نئجهلیگی
اولاسی وارلیق، ئوزولونه گؤره بوتون یؤنلر و زایده حیثیه لره باخمادا، وارلیق و یوخلوغون اونون ایچون گرهکلی اولماماسیدیر. باشقا سؤزله دئسک، ئوزوللو اولاسی اودورکی، ئوزولونون نفسی، ئوزولدن ائشیکده بوتون ایشلره باخمادان، نه وارلیغی اقتضا ائدر و نهده یوخلوغو اقتضا ائدر، نه وارلیقدان اولاسیزلیق ائدر و نهده یوخلوقدان اولاسیزلیق ائدر.
بوراداندا آیدین اولورکی اولاسیلیق درجهسی اولاسیلاردا، اونلارین وار اولمالاری و یوخ اولمالاریندان قاباقدیر. اما بیلمک گرهکیرکی بو قاباقجالیق اولوشدا دگیلدیر، عاغیل دوراخساغیدیر.
اولاسیلیغین واراولمایا ویوخ اولمایا قاباقجالیق آنلامی بودور. یوخسا ئوزهکلر وار اولمادان قاباق دورقارلیق، ایچهریکلیک، تانیتلیق و ئوزهکلیک ایله ثابت لشمهمیشلر و او دؤنه ده اولاسیلیغا دورقارلیق و ایچهریکلیک ایله موصوف اولموشلار و وارلیق ایله موصوف دگیلدیرلر. چونکه او ئوزهکلرین دورقارلیق و ایچهریکلیک لری وار اولمادان ئونجه یا ائشیکدهدیر و یا ذهندهدیر. و آیدیندیر که ائشیکدهدیر و اولایلیق اولمادان ذهنیت دوشونوله بیلمز و اولایلیغین آنلامی، وارلیق آنلامی کیمیدیر. پس ئوزهکلرین ئوزهکلیک و ایچهریکلیک لری اولاسیلارین دورقارلیق و تانیتلیق اوللایلیغین یؤنو اولمادان اولماز.
کسین یوخلوق حالیندا ئوزهکلر ایچون ئوزه کلیک یوخدور، یالنیز تقدیر و فرض واردیر. نئجهکی ئوزهکلر اولاسیزلیقدادا یالنیز تقدیرلی و خالیص فرضدیر.
بوراداندا آیدین اولورکی اوللاسیلیق ئوزهکلری ئوزلوکلری حدینده یالنیز ابهام، هلاکت، قارانلیق و باطیل لیکدیر. اونلارین ایشلک لیک و ثابتلیگی و ایشیقلیلیغی، گؤرونن ئوزلکلیک و وارلیق ایشیقلاری ایله دیرکی ایشیقلار قایناغی و سیرلر معدنی و ئوزکلیکلر و ایشلک لیکلر باشلانغیجیندان قایناقلانیرلار. بو اینجه سؤزه تانری دیلیند ه قرآن صحیفهسینده بئلته اشاره اولونور:
کُلُّ شئی هالِکُ اِلاّ وَجهَهُ[1]
بیرجه دوشون کی بورادان «اعتزال» مذهبی باطیل اولور. چونکه اونلار یوخلوغا یوروین اولاسیلارین ثبوتونا قایل اولموشلار و اونلار ایچون، ائشیکده وارلیقدان ئونجه تانیتلیق و اولوشدا ایچهریکلیک خیال ائتمیشلر. و بئله خیالا دوشموشلرکی اولاسیلار ئوزهک لری، ئونجهسیز ثابتهلردیر و بعضی چیرکین مفسدهلر ثبوتوندا یوخ، وارلیقداقاینایان علته محتاج دیرلار.
آلتینجی باشلیق
ئوزوللو قاباقجیللیق باطیلدبر
ئوزوللو قاباقجیللیقدان مقصد، اولاسی ئوزهک وارلیق و یا یوخلوغون قاباقجیللیق و ئونجولوگونو اقتضا ائدرسه، همان قاباقجیللیق و ئونجولوکده وار و یا یوخ اولمالیدیر.
بئلهکی اولاسیلی ئوزهکلر، ئوز ئوزلوگو حدّینده، زادلیق، ایچهریکلیک و دورقارلیقلاری یوخدور. اونلارین ئوزهکلری، یالنیز تقدیری و خالیص فرضدیر. نئجهکی آیدینلاشدی، اولمایان و خالیص یوخزادی، نئجه خیال ائتمک اولار؟ ئوزللیکله، ثبوتیه صیفتی اقتضاسی کی قاباقجیللیق و ئونجولوک اونلادیر. و حالبوکی ثبوتیه صیفتی اقتضاسی دیر نئجه یوخ ایچون ثابت اولابیلر؟ بو، مسلّم اولموش و آیدین دیرکی زادی فرعیزاده ایچون ثبوت ائتمه، اونون ایچون ثبوت ائدیلمیش اولور.
باشقا دلیل، «لمعات الهیه» ده اقامه ائتمیشم. کلام کیتابلاریندا آیری دلیللرده واردیر.
یئدینجی باشلیق
علّتین نئجهلیگی
اولاسینین عّلته احتیاجی نین سببی، یالنیز اولاسیلیق دیری، اولوشلوق دگیلدیر، اولاسیلیق ایله اولوشلوقدا دگیلدیر، اولوشلوق شرطلی اولاسیلیقدا دگیلدیر.
بو أوچ یولون هر بیریسی ایچون، کلامچیلار آراسیندان اینانانلار واردیر.
ئوزوللو قاباقجیللیغین پوچاچیخاریلماسیندان آیدین اولورکی اولاسی ئوزهک لرین وارلیق و یوخلوغا گؤره نسبتی، بیردیر. پس، هر اولاسینین سؤز یوخکی، ایکی طرفی مساوی دیر. و ایکی طرفینین مساوی اولماسینی گؤرمه، اولوشلوغا باخمادان،« بلکه اولوشلوق یوخلوغونو فرض ائتمکله، مساوی اولان ایکی طرفین بیرینین باشقاسینین ایستگینده اولماسینا یئترلیدیر. بو ایسه، چوخ آیدین و آچیقدیر. بوندان باشقا، بئله اولمازسا، دهیرلندیر نسیز ثابت اولار. و اونون ماحال اولاسیدا فیطری دیر. عالیملر آراسیندان، کیمسه ایسه، اونون ماحال اولماسیندان ساری ساواشمیر. گرچی دوز دوشونولورسه، دهیرلنمهده، ایکی قارشیدین بیر یئرده توپلانماسی گرهکیر.
پس، اولاسی، اوناگؤرهکی اولاسیدیر، دهیرلندیرن وعلّت ایستهییر. ایستر اولوشلو اولسون او ایستر اسکی اولسون، ایستر اولوشلولوق اونونلا گؤرونسون و یا یوخ. بوناگؤرهدیرکی اولاسیلیغا بیلیم، افتقارا بیلیم دئمکدیر. نئجهکی تامّه علّته تام بیلیم ایچون ده، معلولون ئوزه للیگینه بیلیم گرهکیر. معلول، تامه علّت ئوزهللیگینه، تام بیلیم ایچون گرهکلیک ایستهین دگیلدیر، بلکه مطلقه علّت ایچون تام بیلیمه گره کلیک ایستهیندیر.
پس، اگر معلول اولاسیلیغی افتقار اولارسا، و یا هر ایکی معلول أوچونجو علّت اولارسا، اولاسیلیغا بیلیم، مطلقه علّته بیلیم حساب اولونور بو، افتقار ئوزهللیگینه بیلیم دگیلدیر. و هابئله، اولاسیلیغا بیلیم، اوچونجو علّته گؤره، افتقارا بیلیم ساییلیر. بو، اولاسیلیغا بیلیم دگیلدیر.
[1] ـ قصص /88


c: text/html

text:
اینجیکلیک کئچر، آتا-قیز کوسولو قالا بیلمز.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری موغهننی گونل زینالووا ایبراهیم تاتلیسس حاقیندا قید ائدیب. موغننی ایللر اؤنجه یاییملانان «ایبو شوو» پروگرامیندان بیر حیصهنی سوسیال شبکهلرده پایلاشیب و اورک سؤزلرینی یازیب:
«سنه میننت بورجوم وار، ایمپراتور، چونکی تورکییه منی سایهنده تانیییب. دئمک آساندیر، تام ۲۰ ایل اول. سسینی اؤزلمیشیک. نفس آلدیغینی بیلمک یئتر، سن همیشه یاخشی اول، باشیمیزین اوستونده اول. سنه قولاق آساراق بیلمدیکلریمیزی اؤیرهنیریک. کوسسک ده، حاقیمدا گؤزل شیلر سؤیلدیین اوچون تشکورلر. کؤلگهن بئله یئتر، سنی سئویرم».
قید ائدک کی، زئینالووا آچیقلامالاریندان بیرینده موغننی، اوستادی ایبراهیم تاتلیسهسه کوسکون اولدوغونو بیلدیریب. او، اینجیکلیین سببینین تاتلیسهسین اونا اوخوماغا ماهنی وئرمهمهسی ایله ایضاح ائدیب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
من 1314 جو ایلده، تبریزده یوخسول ساییلان بیر امکچى (کارمند) عایلهسینده دوغولموشام. 1339-1340 جى ایللرده تبریز اونیوئرسیتئتىنین (دانیشگاهینین) طب فاکولتهسینى بیتیرمیشم... تهران اونیوئرسیتئتىنین پسیکولوژى بؤلومونده تحصیل آلاندان سونرا روزبه آدلى خستهخانادا چالیشمیشام. ائله اورادا ایکن ساواک، آیاغیمى اونیوئرسیتئتدن اوزمگه گؤره قورغو قورماغا باشلاییبدى. بونون سببى بللى ایدى: من، کیلاس باشیندا اؤیرهنجیلرله موباحیثه ائدرکن، پسیکولوژیک حادیثهلره یالنیز بیوشیمیک پروسئسلر کیمى یاناشمیردیم، منجه ایجتیماعى فاکتورلار بورادا اؤنملى رول اویناییردیلار. اؤرنک اوچون «دئپرسیونلار»دان سؤز گئدنده اون – اون بئش خستهنى اؤزومله کیلاسا گتیریب، اؤیرنجیلرله تانیش ائدندن سونرا چوخ دیقتله اونلارین احوالاتینى سوروشوردوم. بونونلا دا لاپدان «فاکتورلارین» هانسى درجهده داخیلى یاخود خاریجى اولدوغو آیدینلاشیردى، بللى اولوردو. «تراپى» یه گلدیکده ده بو ایشی گؤروردوم. بونا گؤره ده اونلارین فیکیرینجه من کیلاس باشیندا بللى بیر سیاسى مکتبى تبلیغ ائدیردیم.
الیم اورادان اوزولندن سونرا، 1353 جو ایلده دوستاق اولانا دک چوخلو سفره چیخیردیم، یاخینلارلا- اوزاقلارلا تانیش اولوردوم... بو منیم سونونجو دوستاق اولمام ایدى. ایلکى موردادین 28 – دن سونرا ایدى. یئنىیئتمه اولدوغوم ایللر ایدى... بو دؤنمده آذربایجان دموکرات فیرقهسىنین گنجلر تشکیلاتى گیزلى فعالیت آپاریردى، من ده اونون «فریاد»، «صعود» و «آذربایجان گنجلرى» آدلى اوچ قزئتىنین مسئولو حؤکمونده ایدیم. توتوب، آراسى کسیلمهدن کؤتک ووروردولار. آذربایجان دموکرات فیرقهسى دوکتور مصدقین دؤرونده گیزلى چالیشیردى و اونو میللى بیر آدام تانیمیردى و مصدقه گؤره سوردوگو سیاست حزب تودهنین سیاستیندن چوخ دا فرقلنمیردى.
1332 جى ایلین مورداد آیىنین 28 ده دئمک اولار 18 یاشیندا ایدیم. ایکى اوچ گون تامام تبریزین «داش کؤرپو» سو آدلانان یئرده ییغیشیب سیلاحلاندیریلمامیزى گؤزلهییردیک. دئییردیلر دینج دورون، دؤزون، بئله گئتمز. آنجاق گؤردوک نئجه گئتدى.
او واختلار حزب توده ایله آذربایجان دموکرات فیرقهسى نئجه دئیرلر «سینکرون» ایش آپارسالاردا، اونلارین درین ایختیلافلارینى اونوتمامالیدیر. دئمک 1324 جو ایلى، پیشهورى دؤنمینى دئییرم.
دموکراتلار بیر ایل حؤکومت ائتدیلر. یادیمدان چیخماز اوندا کیچیک اوشاق ایدیق. من اؤزوم پیشهورینى چوخ گؤرموشدوم. پیشهورى اساسن جماعت ایچینده گل گئت ائدردى... کاویانى آت اوسته توکانلارا باش چکردى. بیر ایل ایچینده چوخ ایشلر گؤردولر. او واختلار تبریزده یالنیز 120 متر قیرقوم (آسفالت) اولموش کوچه وار ایدى. تربیت خیاوانىنین آغزیندان بلدیه مئیدانینادک پروژئکتور قویولوب بیرباشا قیرقوم اولوندو. تبریز دانیشگاهىنین بیناسینى اونلار قویدولار، رادیونو اونلار قوردولار، پارک دوزلتدیلر، نهلر ائتدیلر... تبریزین گولوستان باغى خلقین گزینمه یئرینه چئوریلدى. هیجانلار دؤورانى ایدى...
محلهلرده «حوومه» لر وار ایدى و خلق اورا گئدیب مشق ائدردیلر. بیز اوشاقلاردا اونلارین تاماشاسینا چیخاردیق. «حوومهلر»ده اؤزلرینى ائله آپاراردیلار کى، «حوومهلر» خلقین زیارتگاهینا چئوریلمیشدیر. گئجهلر هامى گئدردى «حوومه» یه، اوتوروب دانیشاردیلار، آتموسفر چوخ یولداشجاسینا ایدى. آنجاق بیر پارالارى دا، اربابلار کیمى، قورخوردولار و قویوب قاچمیشدیلار. قونشولاریمیزدان بیرینین چوخ کندى وار ایدى و بیر ایل گیزلنمیشدى. اربابلارى قورخو گؤتورموشدو، گیزلى یاشاییردیلار. گئرچکدن ده دموکراتلارین فیکیرلرینین اساسى کندچىلرین مسألهسى اوستونده دایانیردى، کندچى حرکاتى اونلار اوچون چوخ اؤنملى ایدى، مثل اوچون اؤز یانلاریندان یونما پرولتر دوزلتمهییردیلر.
ماراقلى بیر خاطیره یادیمدا دیر: بیزیم کیمى دموکرات فیرقهسىنین گیزلى تشکیلاتینا قوشولان گنجلرى تبلیغات آپارماغا گؤره کندلره گؤندریردیلر. مثلن من اؤزوم دبیرستاندا درس اوخویاندا «پینه شالوار» آدلى بیر کنده گئدردیم. آراشدیرماغا گلمک آدیله مئیدانیندا کندچیلره اربابین ظولموندن و حقلرینى اربابلاردان آلماقدان دانیشاردیق. اوگونون شرایطینه اویغون اولاراق موباریزه کندچى حرکاتینا سارى «یؤنلیردى»... او زامان تبریزده بیر نئچه دانا اهمیتلى کارخانا وار ایدى. بونلاردان ایکیسى کیبریت قاییرما، بیریسى فرش توخوما و پشمینه آدلى توخوجولوق کارخاناسى ایدى. دئمک اولار ایشچیلرین (کارگرلرین) بوتوؤو سول مئیللى و رادیکال ساییلیردیلار. آذربایجان دموکرات فیرقهسى دوشندن سونرا پشمینهنى باغلادیلار و اورانین بوتون ایشچیلرى شهر اوتوبوسلارینین سوروجوسو اولدولار. اوندا هله اوتوبوس ایستانسیاسى یوخ ایدى و اوتوبوسا مینمنک ایستهین یول اوستونده الینى قالدیریب و مینیردى. سوروجولر ده یوخسول و کندچینى و عومومیتله یالنیز آشاغى طبقهنى میندیریردیلر و پوللو گؤرنده دایانمادان سورعتله اؤتوب کئچیردیلر.
مرکزى حؤکومت (مثلن پهلویلرین دؤنمینده)... اؤز سولطهسینى تامین ائتمگه گؤره خالقى قورخویا سالیردى. خوراسانلینى مازندارانا اوستاندار گؤندریردى و ترسینه مازندارانلینى خوزیستانا گوندئریردى و ائلهجه ده یوخارى مرتبهلى امکچیلرى (کارمندلرى) یئرلى آداملاردان دئییل باشقا بؤلگهلردن سئچیردى، چونکو سلطهچیلیک سرطانى یاد الیله راحاتجاسینا اؤز قارماغینى یئرلى اهالىنین جانینا یئریده بیلیردى. گؤندریلن رییس تبریزده فارسجا دانیشیردى. خالق فارس لهجهسیندن چکینیردى و قورخوردو، ال- آیاغینى ایتیریردى... بو بیر یانا قالسین تهراندان گلن رییس بورانین اموراتیندان خبرى یوخ ایدى، باشى دا چیخمیردى. بونا گؤره هامینین بورالى اولمایان مرکزى حؤکومت تمثیلچیلریندن آجیغى گلیردى...
دموکرات فیرقهسى دؤنمینده بو چتینلیک بیر تههر آرادان گؤتورولموشدور. هامى تورکجه دانیشیردى و اؤزلرى ایدیلرلر. پیشهورى دؤورونده من بیر ایل تورکجه اوخودوم، ابتدائىنین دؤردونجو صینیفینى. درس کیتابیمیزدا ماکسیم قورکىدن حکایه، تورکجه آتالار سؤزو، صابر و معجوزون شعرلرى... وار ایدى. بونلارین هامیسى کیتابیمیزدا وئریلمیشدیر. عؤمروم بویوندا ائله یالنیز بو بیر ایلده من اؤزومو بیر اوشاق و بیر آدام حیس ائتمیشم و درس اوخوماقدان کئف ائلهمیشم. من اونلارى مودافیعه ائتمک فیکیرینده دئییلم آنجاق اؤز حیسلریمى و دویدوقلاریمى دانیشیرام.
دئمهلییم کى اوندا روسلارین اللرى چوخ آچیق ایدى و «وطن یولوندا » قزئتینى روس سالداتلارى گتیریردیلر...
حؤکومتین ییخیلماسیندان یادیما گلنلرى دانیشاندا، ایستر- ایستهمز اؤزونه ناغیل بیچیمى آلابیلر. بیزیم ائوین قارشیسیندا فیرقه افسرلریندن بیرى (موصادیره اولونموش ائولرده) اگلشیردى. آذر آیىنین 19 دا او قاچاندان سونرا اونون قونشولوغوندا اوتوران باشماقچى ائوینى تالادى. آدلى سانلى مشروطهچیلردن ساییلان بابام بو ایشدن حئیرتده قالمیشدى. او بابام بیر دست صندل گتیریب روشوه وئرمگه ده جان آتدى. اونون آرواد اوشاغینى دا یاخشى تانیییردیم، بونلار گلیشمهده اولان «لومپن» طبقهسىندن ساییلمالى ایدیلر. دوغروسو گلیشمیشدیلر و ایندى یوروشه باشلاییردیلار. فیرقهچى افسرین ائوینى غارت ائدندن سونر باشقالارینى دا تالاماغى مومکون گؤردولر. اوردو شهره گلمهدن اؤنجه اوچ گون حؤکومت لاتلارین و لومپنلرین الینده ایدى.
یوخاریدا دئدیگیم قاچیب گیزلنن اربابلار، او جوملهدن قونشوموز حاج عابباس آغا اوغلانلاریله بیرلیکده اوزه چیخدیلار. ائولره یوروش آپاردیلار، هامیسى اربابلارین بالالارى ایلدیلر، تالادیلار، تابلولارى سؤکوب یئندیردیلر، سیندیردیلار، پیچاقلادیلار...
فداییلرین بیر پاراسى، دموکرات فیرقهسىنین فداییلرینى دئییرم، دوغرودان غریبه آداملار ایدیلر. اونلاردان بیریسى منیم یاخین یولداشیم، هله دوروردو و تهراندا یاشاییردى. بیر نفر کندچى ایدى. ویئتنام ماحاریبهسینه گؤره منیم یانیما گلردى و مندن یازیب- اوخوماق اؤرگنردى...باخین ویئتنام ماحاریبهسینه گؤره. اؤزو قزئت اوخویا بیلمک اوچون، آنلاماق اوچون.
بئله ایدى، تالانا باشلارکن، سوللارى اؤلدورمگه باشلادیلار. فیرقه طرفدارلارینى. سایسیز آدام اؤلدوردولر. تبریزده «آش تؤکدو قبریستانى» آدیندا اسکى بیر قبریستان وارایدى. * یادیمدان چیخماز اوردو گلنه دک جنازهلر اوست اوسته قالانمیشدی. بوتون، قافقازلى مهاجیرلرى، اوکتیابردان سونرا گلن و سول اولمایان مهاجیرلردن اله کئچنى اؤلدوردولر. قریبه بیر ایش ایدى، تالان و قیرغیندان سونرا اوردو شهرین ایچریسینه گیردى.
اونوتماسام، اوردو اوچ گون سونرا گلدى.
*. بیر آنانین بالالارى تبریزده دوشن قیتلیقلاردان بیرینده آجیندان اؤلور. قیتلیق سوووشاندان سونرا قادین آنا بیر یئکه قازان آش بیشیریب قبریستاندا بالالارینین قبرى اوسته بوشالدیر. بو قبریستان چوخ تانینمیش ایدى. (لاهوتىنین شعرینده ده آدى چکیلیبدیر)


text:
دئییر : بیر اودونچو هر گون مئشه یه گئدیب ، اودون قیریب سونرادا گتیریب بازاردا ساتاردی . بیر گون کیشی اودون قیراندا بیر آیی قاباغینا چیخیر . آیی اونا دئییر کی:
_ من اودون قیریب داشیماقدا سنه کؤمک ائده جگم . سن ده عوضینده منه یئمک وئر .
اودونچو آیی ایله ایشه ال قوشان ، گوندن چوخلو اودون گتیریب ساتیب ، گذرانی چوخ یاخشی اولموشدو . بیر گون اودونچو آیی یه یئمک وئرنده قاییدیر کی :
_ آدام کیمی یئیه بیلمیرسن ؟ نییه ایت کیمی گوه له ییر سن ؟
آیی دورور آیاغا یولا دوزه لیر . اودونچو نه قده ر چاغیریرسا جواب وئرمیر . آرادان بیر _ ایکی گون گئچیر . بیردن نئجه اولورسا اودونچو گئنه آیی ایله راستلاشیر .
سوروشور :
_ آی آیی سنه نه اولوب ؟ نییه منه کؤمک ائله میرسن ؟
_ تئز اول الینده کی بالتا ایله منیم باشیمی یار . یوخسا سنی پارچالارام .
اودونچو جانی نین قورخوسوندان آیی نین باشینی یاریر . آیی باشینین قانی آخا _ آخا دینمزجه چیخیر گئدیر .
اودونچو بیر _ ایکی آی سونرا آیی ایله راستلاشیر . آیی باشینی اودونچو یا گؤستریب سوروشور :
_ باخ گؤر یارانین یئری ساغلیب یا گئنه قان گلیر ؟
اودونچو باخیر کی آیی نین باشی لاپ ساغالیب . آرخایینجا قاییدیرکی :
_ تامام ساغالیب . ائله بیل هئچ یاراسی اولماییب . آمما من هله ایندی ده بیلیرم کی سن نییه باشینی یاردیردین !
_ یادینا گلیر می سن چؤرک یئینده سینه مه سؤز یاراسی ووردون ؟
سونرادا من سنین الینله اؤزومه بالتا یاراسی ووردوتدوم ؟ ایندی بالتا یاراسی ساغالیب آمما او دیل یاراسی ساغالمیر کی ساغالمیر .
آیی بونو دئییب اودونچو دان اوزاقلاشیر . بیرده اونون گؤزونه گؤروشمور .
عزیزیم دیل یاراسی
آغیردیر دیل یاراسی
خنجر دگسه ساغالار
ساغالماز دیل یاراسی
حاضیرلایایان: شبنم توحیدی
« تانسو خیاولی»
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
ایتالیا، دونیا کاپیندا اولمایاجاق
ایتالیا ملی تیمی، 60 ایل سونرا ایلک دفعه گئدهبیلمهدی
ایتالیا، پلی آف دؤنوش اویونوندا سوئد ایله 0-0 برابره قالاراق، دونیا کاپی ویزاسی آلابیلمهدی.
ایتالیا ملی تیمی، 60 ایل سونرا ایلک دفعه گئدهبیلمهدی.
دونیا کاپی آوروپا الهمهلری، پلی آف دؤنوش اویونوندا ایتالیا، ساحهسینده سوئد ایله قارشی قارشییا گلدی. ایتالیا داها اوستون اویناماسینا و سون دقیقهلرده باسقیسینی آرتیرماسینا باخمایاراق، گل وورابیلمهدی.
90 دقیقه سونوندا ایتالیا ایله سوئد 0-0لیک برابرلیکله آیریلدی و سوئد، 2018 دونیا کاپینا قاتیلماغا حاق قازاندی. سوئد، ساحهسینده اوینانان ایلک اویوندا ایتالیانی 1-0 مغلوب ائتمهیی باجارمیشدی.
ایتالیا بو نتیجه ایله بؤیوک بیر خیال قیریقلیغی یاشادی.
دؤرد دفعه دونیا کاپی شامپیونلوغو یاشایان ایتالیالیلار، تاریخلرینده 3.جو دفعه دونیا کاپینا قاتیلابیلمهدی.


text:
53 نفر یاشامینی ایتیردی
"سالدیرینی کیمین حیاتا گئچیردیگینی بیلمیریک"
سوریهده، حلب ویلایتینین باتیسینداکی التعریب بازار یئرینه حیاتا گئچیریلن هاوا سالدیریسیندا، 53 نفر یاشامینی ایتیردی.
حلبدکی یئرلی قایناقلاردان الده ائدیلن بیلگییه گؤره، التعریبده بازار یئرینه اوچ هاوا سالدیریسی دوزنلندی.
سالدیری زامانی بازار یئرینده ان آز 53 اینسانین حیاتینی ایتیردیگی،60دان آرتیق انسانین یارالاندیغی بیلدیردی.
حلب باتی چؤلو، آستانا آنلاشماسی چرچیوهسینده ضامن اؤلکهلر تورکیه، روسیا و ایران طرفیندن اولوشدورولان ادلب گرگینلیگی آزلاتما بؤلگهسی حدودلاریندا یئر آلیر.
بو آرادا، پنتاگون سؤزچولریندن اریک پاهون،
"سالدیرینی کیمین حیاتا گئچیردیگینی بیلمیریک. الیمیزده بو بارهده بیر معلومات یوخدور. دولاییسیلا، روسیا و یا رژیمه ایشاره ائتمهیهجییک" دئدی.


text:
نوبل اؤدولونو ساتان فیزیکچی اؤلدو
اؤدول، ۷۶۵ مین دلارا ساتیلدی
ساغلیق خرجلرینی اؤدمک اوچون نوبل اؤدولونو ساتان آمریکالی فیزیکچی لئون لدرمن ۹۶ یاشیندا حیاتینی ایتیردی.
لئون لدرمنین ۳۷ ایللیک حیات یولداشی ائلن کر لدرمن، وئردیگی آچیقلامادا، بیلیم آدامینین ایداهو ایالتینه باغلی رکسبورگداکی بیر باخیم ائوینده ایکی گون اول حیاتینی ایتیردیگینی بیلدیردی.
لئون لدرمن، ۱۹۸۸ده "میون نیترینو" آدی وئریلهن اتم آلتی پارچاجیقلارین کشفینده اوینادیغی رولدان دولایی نوبل فیزیک اؤدولو قازاندی.
اؤدولونو دیگر ایکی بیلیم آدامی ایله پایلاشان لدرمن، اؤدولدن پایینا دوشهن پوللا کیچیک بیر ائو ساتین آلدی.
لدرمن، نوبل اؤدولونو ۲۰۱۵.جی ایلده ساغلیق خرجلرینی قارشیلاماق اوچون آچیق آرتیرمایا چیخاردی.
اؤدول، ۷۶۵ مین دلارا ساتیلدی.


text:
زنان آذربایجان
گئنه باش قویارام دیزینه تبریز
حسرتدن هیجراندان جانا دویموشام
دویونجان باخارام اوزونه تبریز
*
تزه گول لرینه بوسات قورولسون
سهند جمالینا بیرده وورولسون
بیر غبار قونماسین اوزونه تبریز
*
لاله یاماجیندا بیرده دینجه لیم
اوتن گونلرینه یئتیشمه ز الیم
دوشوم هئچ اولماسا ایزینه تبریز
*
قولوم قامتیوین سارماشیغی دیر
شعریم بو دونیانین یاراشیغیدیر
اینجی سی توکه نمه ز خزینه تبریز
*
سولوب سارالمایان گولعذار وئریبسه ن
اعتبار وئریبسه ن ایلقار وئریبسه ن
هر ایگیت اوغلونا قیزینا تبریز
سلام بسیار خوب very good خوش حال میشم به وبم سری بزنید.... منتظر نظرتون هستم...
سالام.یئنی لنمیشم.بویوروب اوخویا بیلرسینیز
شهربانو نه بگو شیر بانو آصلانئن ارکک دیشیسی اولماز او یک شیر کوهی است!
زنان آذر بایجان از مردانشان غیورترند.
منیم حورمتلی دلداش و قلمداش باجیم زنجان اولکسیندن سنه قوناق اولدوم وبلاگیزده سیر ایدیب مکتوب لاریزدان فایدالاندیم . ایلر بویو یاشیاسیز .
منیم حورمتلی دلداش و قلمداش باجیم زنجان اولکسیندن سنه قوناق اولدوم وبلاگیزده سیر ایدیب مکتوب لاریزدان فایدالاندیم . ایلر بویو یاشیاسیز .
بنطر من خانم شهر بانو یک شیر زن تاریخ ساز است
او زند گی در غربت را بعد از یک عمر کار وتلاش و رسیدن به سن بازنشتگی به آسایش ظاهری ترجیح داده ودست در دست خلق خویش در راه اعتلای فر هنگی خلق خویش می کوشد
سلاملار چوخ گؤزل ،چوخدا ماراخلی بلاقینیز واردیر دوغوردان دا لذت آلدیم سئوه سئوه سیزی باغلانتیما اولدوز سایاراق آرتیردیم منه ده باش ووروب باخیشیزی بیلیندیریز و باغلانتی و لینک ائتسه ز داها آرتیق سئوینه رم قلمیز یازار اولسون یولوزو گؤزله ئیرم [گل]
سلام گلم با اجازه لینکتون کردم[گل] [گل]


text:
میرضیایف هیندیستان دا
میرضیایف هیندیستان ینگ باش وزیری نارندرا مودی بیلن دوشوشیغیندا ایکی یوردونگ قاتناشیقلاری بارادا گنگه شدی
اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی شوکت میرضیایف هیندیستان دا رسمی ساپاردا بۇلدی.
ایکی یوردونگ آراسیندا ۲۰ ایلالاشیق شرطناماسینا قۇل چکیشیلدی.
میرضیایف هیندیستان ینگ باش وزیری نارندرا مودی بیلن دوشوشیغیندا ایکی یوردونگ قاتناشیقلاری بارادا گنگه شدی.
اؤزبک یۇلباشچی ایکی یوردونگ آراسینداقی ۳۰۰ میلیون دلارلیق سؤودا قاتناشیقلارینی ۲۰۲۰-نجی ییلدا ۱ میلیارد دلارا یتیرمهک ایسله یأندیکلرینی آیتدی.
میرضیایف هیندیستان ینگ جمهورباشلیغی رام ناث کویند بیلن ده دوشوشدی.


text:
امریکا جنوبی کره ایله بیرگه حربی تعلیملرینه سون قویولاجاق
امریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ جنوبی کره ایله حربی تعلیملره سون قویاجاقلارینی، گلهجکده ده امریکا حربچیلرینین بو اؤلکهدن چیخاریلاجاغینی آچیقلادی.
امریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ جنوبی کره ایله حربی تعلیملره سون قویاجاقلارینی، گلهجکده ده امریکا حربچیلرینین بو اؤلکهدن چیخاریلاجاغینی آچیقلادی.
سنگاپوردا امریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین شیمالی کره لیدری کیم جونگ اون ایله گؤروشوندن سونرا مطبوعات کنفرانسی کئچیریلدی.
امریکا پرزیدنتی شیمالی کره لیدرینه خالقی اوچون آیدین بیر گلهجهیه یؤنلمیش ایلک جسور آددیمی آتدیغی اوچون تشککور ائتدی.
امریکانین شیمالی کره ایله یئنی بیر تاریخه، یئنی بیر صحیفهیه حاضیر اولدوغونو قئید ائدن ترامپ: "کئچمیش گلجیی معین ائتمک مجبوریتینده دئییل" دئدی.
ترامپ شیمالی کره لیدری کیم جونگی آغ ائوه دعوت ائتدیگینی، کیم جونگ ده بو دعوتی قبول ائتدیگینی ، اؤزونون ده بیر گون پپونگ یانگا گئتمهیه حاضر اولدوغونو سؤیلهدی.
امریکا پرزیدنتی امریکا ایله جنوبی کره-نین بیرگه حربی تعلیملرینه سون قویولاجاغینی، یئرسیز حربی تعلیملره سون قویماق چوخ بویوک قناعتلره سبب اولاجاغینی بیلدیردی.
ترامپ کیم جونگ اون ون اساس راکت سیناق ساحهسینی باغلاماغی قبول ائتدیگینی ده آچیقلادی. ساحهنین هارادا اولدوغو بارهده معلومات وئرمهین پرزیدنت کیم ایله تکبتک گؤروشدن سونرا رئال دییشیکلیکلرین مومکون اولدوغونو آنلادیغینی سؤیلهدی.


text:
بیت المقدس مسئله سی
پروفیسر داکتر قدرت بلبل
بیت المقدس, مسلمانلر, مسیحی لر و یهودی لر اوچون مقدس بیر شهردن عبارت. مسلمان لرنینگ ایلک قبله سی اوشبو شهر. عینی دمده اوشبو شهر حضرت محمد (ص) نینگ معراج گه کوتریلگن شهردن عبارت. تُرک شاعر سزائی قاره قوچ نینگ ایتگن لیگی دیک, کوکده قوریلیب ییرگه توشیریلگن بیر شهردن عبارت بیت المقدس.
میلادی 1516 نچی ییلیده عثمانلی امپراطورلیگی نینگ پادشاه لریدن بیری بولگن یاووز سلطان سلیم تامانیدن فتح ایتیلیشی آرتیدن میلادی 1917 نچی ییلی گه قدر عثمانلی حاکمیتیده بولگن بیت المقدس شهریده خودی منه شوو مدت مابینیده فرقلی دین لرنینگ منسوب لری تینچ بیر شکلده یشب کیلگن.
اوشه دورده مکه و مدنیه بیلن بیرگه بیت المقدس اورته شرق و دنیا گه تینچ لیک نینگ کینگ قولاچ یایلگن مرکز لردن بیری بولیب کیلدی. حاضرگی کونده ایسه, اسرائیل نینگ قان کولی گه ایلنتیرگن اوشبو جغرافیه ایریم تامان لر طرفیدن "بحران لرنینگ مرکزی" اوله راق یاد ایتیلماقده.
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ بیت المقدس بیلن علاقه لی قراری و اوشبو قرار گه قرشی کورسه تیلگن عکس العمل لر
امریکا قوشمه ایالتلری اوز ایچکی سیاست لری نینگ نتیجه سی اوله راق بیر تامانلمه بیر شکلده بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اوله راق اعلان ایتدی. خلق ارا جامعه ایسه اوشبو وضعیت گه قرشی عکس العمل کورستدی. بیرلشگن ملت لر تشکیلاتیده گی کورینیب تورگن تهدید لر و حرمت سیزلیک لر گه قره مسدن, بوتون اولکه لر امریکا نینگ اوشبو قراری گه قرشی بیر یقه دن باش چیقاردی. بونده ی بیر وضعیت آلدین جوده هم آز کورینگن ایدی. بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی خوف سیزلیک کینگشیده ایسه, 14 عضو امریکا قوشمه ایالتلری گه مخالفت ایترایکن, 1 اولکه طرفدارلیک بیلدیردی. عمومی کینگش ییغیلیشی جریانیده ایسه امریکا قوشمه ایالت لریدن تشقری فقط گینه 8 اولکه اوشبو قرار نی قبول قیلدی. اسلام اولکه لری, اوروپا بیرلیگی دولت لری, افریقا, لاتین امریکا, اوزاق شرق اولکه لری, حاضرگه چه هیچ مثالی کورینمه گن بیر شکلده اوشبو قرار گه قرشی متحد بیر شکلده حرکت قیلدی.
تقریباً برچه اولکه لر ده اوشبو قرار گه قرشی ناراضی چیلیک نمایش لری اوتکزیلدی. حتی خودی منه شوو ناراضی چیلیک نمایش لری امریکا قوشمه ایالت لری و اسرائیلده هم بولیب اوتدی. شونده ی قیلیب بشریت اوشبو وضعیت گه قرشی بیرلشگن بولدی.
اوشبو خصوصده اسلام همکارلیک تشکیلاتی نینگ حاضرگی دور باشلیغی بولگن ترکیه جمهوریتی نینگ اساسی رولی نی هم ایسدن چیقارمس لیک کیره ک. ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ اوروپا بیرلیگی رهبر لری, روسیه دولت رهبری پوتین, پاپ فرانسیس و باشقه مسئول لر بیلن قیلگن صحبت لری هم خودی منه شونده ی بیر عکس العمل نینگ کورسه تیلیشی بوییچه کتته رول گه ایگه ایدی.
بیت المقدس مسئله سی, اوز آره لریده کوپلب قیین چیلیک لری بولگن ایریم اسلام اولکه لری نی هم بیرلشتیریب قویدی. عینی دمده اوروپا اولکه لری بیلن اسلام اولکه لری نینگ هم بیر هدف دایره سیده بیرله شیش لریگه سبب بولدی بیت المقدس مسئله سی.
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ اوشبو قراری نینگ فلسطین مسئله سی بوییچه هم خلق ارا جامعه نینگ ایریم نرسه لر نی درک ایتیشی گه سبب بولیشی نی امید ایتیب قاله میز. اوشبو قرار گه قرشی فکر بیرلیگی نینگ, فلسطینده دوام ایتیاتگن تبعیض نینگ درک ایتیلیشی و منطقه ده حقیقت لرنینگ کورینیشی گه سبب بولیشی هم موجود امید لر آره سیده اورین آلماقده.
خلق ارا جامعه مقاومت کورستمَسه ایدی بیت المقدس نینگ حالی نیمه بولر ایدی؟
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ بیت المقدس بیلن علاقه لی اوشبو قراری شر دیک کورینگن ایریم نرسه لرنینگ خیر بولیشی نینگ ممکن ایکن لیگی گه تیگیشلی یخشی بیر مثال نی تشکیل ایتماقده.
اوشبو قرار گه قرشی مقاومت کورسه تیلمس لیگی تقدیرده, ترکیه جمهوریتی نینگ سابق باش وزیر لری دن بیری بولگن رحمتلی نجم الدین اربکان نینگ ایتگن لیگی دیک, اسرائیل, منطقه اولکه لری نی هم اوز ایچی گه آله دیگن شکلده, دیجله و فرات نی قمره گن ایریم جای لر نی آلیش خیالی نی مطرح قیلگن بولر ایدی. حاضرگی وضعیتی بیلن اسرائیل نینگ قنده ی تهدید لر گه سبب بولیاتگن لیگی گه قره گنده, کتته بیر اسرائیل نینگ مطرح بولیشی تقدیرده قنده ی تهدید لرنینگ مطرح بوله دیگن لیگی نی توشینیب انگلش کیره ک.
اوز توپراق لری نی کینگیتیریش گه حرکت ایتیاتگن و اوز لری نی خاص بیر نسل اوله راق اویلیاتگن صهیونیست یهودی لر نینگ سبب بولیشی ممکن بولگن تهدید لر نی اینگ کوپ ارقچی و فاشیست بولمه گن یهودی لر نینگ توشینیب آلگن لیگی نی ایسله تیب اوتیش ممکن. هیتلرنینگ آلمان لرنینگ "اینگ اوستین نسل" ایکن لیگی نی اویله گن نازیزم آیدیولوژی سی نینگ دنیا ده قنده ی کتته قیین چیلیک لر یره تگن لیگی کورینیب تورگن بیر حقیقت دن عبارت. امریکا قوشمه ایالت لری نینگ بیت المقدس بیلن علاقه لی اوشبو قراری گه قرشی مقاومت کورسه تیلمس لیگی تقدیرده, بونگه اوخشش ینه بیر "اینگ اوستین نسل" آیدیولوژی سی نینگ پیدا بولیشی ممکن ایدی.
بیت المقدس قراری بوییچه اوروپا بیرلیگی و اسلام اولکه لری نینگ مشترک بیر شکلده عکس العمل کورستگن لیگی سونگگی پیتلرده مطرح بولیب قالگن اسلام و غرب آره سیده گی علاقه لرنینگ بیر بیر لری گه مخالفت دن عبارت ایکن لیگی گه تیگیشلی مفکوره نینگ اونچه لیک هم توغری ایمس لیگی نی کورسه تیب بیردی.
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ اوشبو قراری گه قرشی مقاومت کورسه تیلمس لیگی تقدیرده, حقلی تامان ایمس, بلکه کوچلی طرف نینگ حاکم ایکن لیگی مفکوره سی اوز کوچی نی آرتیرگن بولرایدی. مظلوم جغرافیه لرنینگ حق سیزلیک لر گه قرشی مقاومت کوچی انچه کمییب قالر ایدی.
اوشبو قرار گه قرشی عکس العمل کورسه تیلمسه ایدی, اسرائیل عسکر لری گه قرشی قهرمان لر کبی مقاومت کورستگن, فلسطین نینگ فخرلی قیزی عهد گه قنده ی قیلیب قره گن بولر ایدیک.
غزه ده فلسطین لیک لرنینگ اوی لری نینگ ویران قیلینمس لیگی اوچون بولدوزر لرنینگ تگیده قالیب کیتگن امریکالیک مدنی فعال لر دن بیری بولگن 24 یاشلی راکل کوری نینگ هم ایسدن چیقاریلمس لیگی کیره ک.
نازیزم نینگ تکرارلنمسلیگی کیره ک, یهودی نازیزمی نینگ مانع بولینیشی ضروری
خوب, فقط گینه اوشبو فعالیت لر ییترلیک می؟
البته که, ییترلیک ایمس. شونده ی قیلیب بیت المقدس نینگ سقوط قیلیشی تقدیرده, یوقاریده بحث ایتیلگن وضعیت لرنینگ همه سی تیسکری سی گه ایله نیب قاله دی. بیت المقدس نینگ سقوط قیلمس لیگی اوچون اینگ کوپ ایرکین لیک طرفداری یهودی لرنینگ مقاومت قیلیش لری کیره ک. بونده ی بولمس لیگی تقدیرده, بیرینچی بولیب اولر قیین چیلیککه دوچ کیلیب قاله دی. آلمان نازیزمیده هم ایلک مغلوبیت گه اوچره گن لرنینگ, ایرکین لیک طرفداری آلمان لیک لردن عبارت بولگن لیک لری بیلینماقده. آلمان نایزمی بیلن بشریت نینگ جوده هم کتته قیین چیلیککه دوچ کیلیب قالگن لیگی سببلی, ایندی یهودی نازیزمی گه مانع بولینیشی کیره ک.
شونده ی قیلیب بیت المقدس فقط گینه مسلمان لر, مسیحی لر و یهودی لرنینگ مسئله سیدن عبارت ایمس.
بیت المقدس بیر بشریت مسئله سیدن عبارت.
باشقه چه قیلیب ایتگنده بیت المقدس نینگ سقوط قیلیشی تقدیرده, وجدان, عدالت و بشریت هم سقوط قیله دی...
ییلدیریم بایزید عالی بیلیم یورتی سیاست بیلیم لری فاکولته سی نینگ باشلیغی پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ اوشبو خصوصده گی فکر و ملاحظه لری نی حضورینگیز گه تقدیم ایتدیک عزیز دوست لر.


text:
جوزجان ولایتیده جنایی جرملر کمه یگن
جوزجان ولایتی نینگ خوفسیزلیک مسؤللرینینگ ایتیشیچه اوشبو ولایتده جنایی جرملر 50 فایز کمه یگن. جوزجان امنیه قومندانی عبدالعزیز غیرت جنابلرینینگ ایتیشیچه، جاری ییل نینگ اولیدن، حاضرگه قدر 500 رقمدن آرتیق جنایی قضیه نی تاپیب، باش مقاملرگه تانیشتیرگن. اونینگ ایتیشیچه بوندن تشقری اولر جنایی جرملربیلن بند بولگن 600 کیشی نی هم توتقینگه آلیشگن. غیرت جنابلری نینگ ایتیشیچه، مذکور جرملر ایسه مخدره ماده لر، اوغریلیک و اولدیریش کبی جرملرنی هم اوز ایچیگه قمره ب آلگن و عامللری ایسه جزا کوریش اوچون یوقاری ارگانلرگه تانیشتیریلگن. اونینگ ایتیشیچه، اوشبو قضیه لرده 1000 کیلوگرام مخدره ماده، 126 لیتر الکولیک ایچکیلیک لر، 5ته توپپانچه، 4 موتر سایکل و خوددی شونده ی خوفسیزلیک کوچلری تامانیدن، تورتته الکولیک ایچیملیک تیارلاوچی کیچیک فابریکه هم تاپیلگن. بونگه اوخشش قضیه لر ایسه تینچ اهالی یاردمی بیلن تاپیلیب، عامللری جزالنتیریش اوچون توتقینگه آلینگن لیگینی ایته دی او. جوزجان اهالی سی هم پولیس خادملری نینگ اوشبو ایشلریدن نهایتده خورسند کورینه دی. جوزجان ولایتیده گی خوفسیزلیک مسؤوللری نینگ ایتیشیچه، شو حاضرنینگ اوزیده، اوشبو ولایت نینگ مرکزی و بیر قطار تومنلریده 1000 پولیس خادملری خوفسیزلیک ایشلری بیلن شغللنه نیب کیلماقده لر. و بونی ایتیش بیلن ایسه مذکور فعالیت، تینچلیکنی تامین بولیشی اوچون قوییلگن قدملردن ینه بیر ایکنلیگینی بیلدیرماقده غیرت جنابلری.


text:
Dec 9, 2015
دانیشیق فیزیولوژی سی و لهجه
درویش اوغلو
دانیشماق انسان وجودونون، دئملی بدنین، بیر ائیلَمی (فونکتسیونو) دیر. دانیشماق اوچون بدنیمیزین بللی اورگانلاری نی ایشلتمه لییک. قیسسا بیر جمله نی بیرینه یئترمک ایسته دیگیمیزی گؤزوموزون اؤنونده جانلاندیریاق. "آجام" دئملی آجلیق دویغوسونو دیله گئتیرمک. بو دیوغویو بیریسینه چاتدیرماق اوچون، دئملی دیله گتیرمک اوچون بدیمینزین هانسی اورگانلارینی ایشه آلیریق؟
قارین عضله لریمیزدن باشلایاراق، دیافراگم، دؤش عضله لری، سس تئللری، بوغاز عضله لری چنه، دیل و دوداقلارین منسجم بیر حرکتی ایله بیر سؤز دیله گتیریلیر.
آ حرفینی سسلیندرمک اوچون، قارین عضله لری بللی بیر اؤلچوده سیخیشیب، دیافراگمی بللی بیر اؤلچوده یوخاری باساراق بللی بیر اولچوده هاوانی نفس یولونا ایته لدیگی ایله ائش زامان سس تئللری بو هاوا آخیمی ایله تیترشمه یه کئچجک بیر دوروما گلیر، چنه بللی بیر اؤلچوده آچیلیر، دیل بللی بیر وضعیت توتور. بو فاکتورلاردان هر بیرینده آیری بیر وضعیت او حرفین ائشیدیلیر سسینی دگیشدیرر. دئملی هر حفین تلفظو اوچون آغیزین، دیلین، دوداقلارین بللی بیر وضعیت توتماقلاری گرکیر.
فارس دیلینده اولمایان او ( انگور معنی سیندا اولان "اوزوم" سوزونده) آوروپا دللرینین بیر چوخوندا وار. منیم بیلدیگیم قدر هئچ دگیل ایسه آلمانجادا، فرانسه جه ده وار. بو حرفی تلفظ ائتمک اوچون دوداقلارین اؤزونه خاص بیر پوزیتسیون (وضعیت) توتماقلاری گرکیر. فارسجادا "خودم" آنلامیندا اولان اؤزوم سوزونده کی اؤ ایسه گئنه اوروپا دیللرینین بیر چوخوندا وار. بو حرفلرین تلفظی نی اوشاقلیقدان دوغرو اؤیگرنمه ین بیر انسانین سونراکی یاشلاریندا اؤیگرنمه سی چوخ چتین دیر. بونا بنزر عربجه ده اولان ص، س، ث، این تلفظی بیزلرین بیلدیگی کیمی دگیل. بو حرفلرین هر بیرینین آیری تلفظی وار. فارس دیللی لر اؤز دیللرینده ایشلتدیکلری بو حرفلری غلط و گولمه لی بیر شکیلده تلفط ائدرلر. آنجاق حرفین دوغرو تلفظونو بیلمه دیکلری اوچون اوتانمازلار. دئملی تهران لهجه سینده "صبر"، "سلوات"، "ثابت" کیمی سؤزلری بیزیم فارس باجی قارداشلاریمیز اصلینده یانلیش تلفظ ائدیرلر. ط و ت حرفلری ده بئله دیر. فارسلار عربجه دن آلدیقلاری سؤزلرین هامیسینی یانلیش و غلط تلفض ائدرلر. ض، ز، و ظ حرفلرینده ده بئله دیر. دئملی فارسلارین دانیشدیقلاری اؤزلری اوچون گولمه لی و تمسخره قویمالی گلمیرسه اونلارین بو حرفلرین دوغرو تلفظونو بیلمدیکلریندن دیر. غرورلاری جهالت لری اوستونه قورولوب.
بیز تورکلر غ، ق و گ حرفلرینی فارسلارین تلفظ ائتدیکلری کیمین تلفظ ائتمیریک. بیزیم تکلم عظله لریمیز آیری جور شکیل تاپیب. اؤزوموزو اینجیدیب تهران لهجه سینین اداسینی چیخارتماق منجه چوخ یئرسیز و آنلامسیز دیر. بیر فارس س، ص، و ث حرفلرینی یانلیش و غلط تلفظ ائتدیگیندن اوتانیرسا، بیز ده گ، ق، غ حرفلرینی فارسلار کیمی تلفظ ائتمدیگیمیزدن اوتانابیلریک. آنجاق فارسلارین اجتماعی خسته لیکلری، اؤزونو بگنمیشلیک خسته لیگی، دیر. اؤزونو بگنمیشلیک روح بیلیمده تانینان و نارتسیزم آدلاندیران بیر خسته لیکدیر. بو خسته لیک روح خسته لیکلری ایچینده ان چتین درمان اولان خستلیکدیر. میللتلر آراسی پسیکوآنالیز انجمنین باشقانی، اوتو کِرنبرگ، ایللر بویو بو خسته لیک اوستونده آراشدیرمالار آپاردیقدان سونرا، بو خسته لیگین ان چتین درمان اولان روح خسته لیگی اولدوغونو اثبات ائدیبدیر.
دئملی بیزیم فارس دیللی باجی – قارداشلاریمیز اوز دیللرینه باغلی غرورلارینی جهالت لرینین یانیندا بیر ده روحی خسته لیکلرینه بورجلودورلار.
من آلماندا یاشادیغیم اوچون آلمانجانی آلمانلارین تلفظ ائتدیگی کیمی تلفظ ائتمه گه چالیشیرام. چونکو آلماندا منیم اؤز آنا دیلیمی منه تمسخر آلتی ائتمیرلر. "سنین دیلین یوخدور" دئمیرلر. "سنین دیلین آلمانجانین بیر لهجه سی دیر" دئمیرلر. مدرسه لرده بئله مهاجر آئیله لرین اوشاقلاری اوچون اؤز آنا دیللری درسلری وار. عمومی درسلری آلمانجادیر. آنجاق بونون یانیندا اؤز آنا دیللری ده بیر دیل کیمی درس اولاراق تدریس اولور. کئچن اوتوز ایلده آلماندا منیم لهجه مه گولن اولماییب. آغزیمدان چیخان بیرینجی جمله ده بئله غلط تلفظوم اؤزونو گؤستریر. آنجاق منیم لهجه م منه بیر تمسخر و آلچاقلاما آلتی کیمی گؤزومه سوخولمور. اونا گؤره ده اؤزومو آلمانلارا اویغونلاشدیرماغا چالیشیرام. باشارابیلدیگیم قدر اونلارین لهجه سینی اؤیگرنمه گه چالیشیرام.
منیم اؤز مملکتیمده، بیر فارسین منیم لهجه مه گولمه سی، منیم لهجه می منه تمسخر آلتی دوزلتمه سی قارشیسیندا اونون دیلینی بیلرک، ایسته یرک و اغراق ائدرک توکو لهجه سینده دانیشماغیم اونون جهالتینه و روح خسته لیگینه دایانان اؤزونو بگنمیشلیگینه قارشی اعتراضیم دیر.


text:
مکّهیه گئتمگیمیز اولمادی!
دوکتور جئری
مچید انگیندن دولو ایدی. مکّهیه گئتمه حاضیرلیقلاری گئچیریلیردی. مینبرین قاباغیندا، هر ایل آللاه ائوینه مشرّف اولان، باشدا حاجی جاببار ، حاجی ایسکندر، حاجی عابباس،حاجی فرهاد، حاجی ایمان اولماق اوزهره ییرمی بئش نفر اگلمیشدی. موللا فرضعلی، گئچن ایل آل سعودون تؤرتدیگی جنایتلری بیر-بیر ساییب قینایاراق سؤزو تفتیش اوتاغینا چکدی:
- منیم بورادا، بیر گیلئییم واردیر هر ایل آللاه ائوینه مشرّف اولان آغساققال حاجیلاریمیزدان. بو نئچه ایلده سیز نییه شورطهلرین تجاووزکارلیغینی گلیب مسئوللارا بیلدیرمهمیشسیز؟!
حاجی ایسکندر اؤز-اؤزونه دئییندی:
- بیز هاردان بیلهیدیک بو مناسیکی حجّدن دئییل؟!
موللا فرضعلی بارماغینی توولایاراق قیشقیردی:
- گئنه ساغ اولسون بیزیم گنج حاجیلاریمیز!... اونلار اولماسایدی بیز هله تفتیش اوتاغیندا نهلر گئچدیگینی بیلمیردیک!
مچیدین دیبیندن بیری سسلندی:
- آغا! بو ایل نئجه اولاجاق؟!
موللا فرضعلی جاماعاتی آرخایین ائلهدی:
- مسئوللاریمیزین آردیجیل چالیشمالاری نتیجهسینده، خطاکار شورطهلرین هامیسی توتوقلانیب نئچهسی إعدام، نئچهسی زیندانی، قالانی ایسه قوللوقلاریندان اوزاقلاشدیریلیبدیر.
بو خبردن جاماعات راحات نفس چکینجه، قاباق سیرادا اوتورموش حاجیلار هامی بیرلیکده آیاغا قالخیب مچیددن ائشیگه چیخماق ایستهدیلر. چاش- باش اولان موللا فرضعلی سوروشدو:
- حاجیلار هارایا؟... مراسیم هله قورتارماییب...
حاجی جاببار پرت اولموشجاسینا:
- بیزیم مکّهیه گئتمگیمیز اولمادی!- دئدی.
موللا فرضعلی لاپ بتر چاشیردی:
- آخی نییه؟!!
حاجی جاببار اوزگون- اوزگون دئدی:
- ایندیکی شورطهلر اوردا دئییللر نمنهیه گئدک!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
نفت پولو نئجه اولدو؟!
دوکتور جئری
دؤرد-بئش دؤوره بوندان قاباق میللت وکیلی اولان ایبیش داناباشلیزاده دئییردی:
داناباش کندینین میللت وکیلی اولاندا، ائله سانیردیم اوچ- دؤرد آیین ایچینده وضعیم دوزهلیب پولا- پول دئمهیهجگم آنجاق دؤوره سونا چاتماقدا ایدی من هله اؤزومو تاپا بیلمهمیشدیم! بیر گون اؤزومو، باهالی ماشینلار مینین، تهرانین یوخاری باشیندا نئچه-نئچه حیط آلان، اوچ-دؤرد کارخانانین صاحیبی اولان کولباشآوا کندینین وکیلینه یاناشدیریب،"عاییب اولماسین بیر شئی سوروشا بیلهرم؟!- دئیه یالواردیم. وکیل کولباشآوالی گولومسهیهرک،" بویورون.."دئیینجه آرتیردیم:
- باغیشلا قارداش! بیز ایکیمیز بیرگه مجلیسه وارید اولموشوق، بیرگه چالیشمیشق، بیر حوقوق آلمیشیق، ایندی نئجه اولوب سیزین وضعینیز یاخشیدیر، باهالی ماشینلار مینیرسیز، گؤزل حیطلرده اوتوروسوز آنجاق من هله ایپی- ایپه دوگونلهیه بیلمهمیشم؟!...
وکیل قارداشواری الینی چیگنیمه قویوب:
- سن ساده بیر آداما اوخشاییرسان.. یولونو سنه اؤیرهدهجگم آمما سندن خواهیش ائدیرم اؤز آرامیزدا قالسین..- دئیهرک قولاغیما بیر شئیلر پیچیلدادی.
اوچ- دؤرد گون سونرا، مجلیسده سیرا منیم دانیشماغیما چاتدی؛ آیاغا قالخیب:
- آغایی رئیس! نفت پولو نئجه اولدو؟! دئیه قیشقیریب تئز یئریمده اوتوردوم.
منیم سؤزومدن مجلیس بیربیرینه دَیینجه رئیس تنفس ائلان ائلهییب هامی ائشیگه چیخدی.
گئجه ائوده اوتورموشدوم بیردن قاپی تیققیلدادی. قاپینی آچدیغیمدا قارا کوت-شالوار، آغ کؤینک گئین ساققاللی بیر برادرله بورون- بورونا گلدیم:
- سیز نفت پولو ایستهمیشدینیز؟!- دئیه برادر الینی قولتوق جیبنه سوخدو. آغزیم قورودو، آیاقلاریم تیترهیه-تیترهیه، اورگیمده کولباش آوالینی سؤیه- سؤیه، " بلی" دئدیمسه ده سسیمی اؤزومده ائشیده بیلمهدیم. خیسیلتی کیمی بیر سس بوغازیمدان چیخدی. برادر جیبیندن ایمضالانمیش بیر آغ چک چیخاردیب منه اوزداراق:
- بو سیزین نفت پولونوز!!- دئدی.- آنجاق اوّل آخیر دفعهنیز اولسون نفت پولو ایستهییرسیز یوخسا...
تئز سؤزونو کسدیم:
- برادر! من پوخ یئییرم بوندان بئله نفت پولو ایستهیم، بو منیم نهکی واریمادا بسدیر!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آدی دگیشیب
دوکتور جئری
1)
سوبایلارین تانیشما، ائولنمه ایشلرینی آسانلاشدیرماق اوچون غئیر اینتیفاعی عیفاف ائوینین آچیلدیغینی ائشیدن قلئیچی مورتوض، بو یئره موراجیعه ائدرکن شئیخ آغایلا قارشیلاشدی.
شئیخ آغا گولش-قاباقلا قلئیچی مورتوضدان سوروشدو:
- صیغه ایستهییرسیز یوخسا دایمی؟!
مورتوض باشینی آشاغی سالیب میزیلدادی:
- صیغه اولسا یاخشیدیر!!
شئیخ آغا یئنه سوروشدو:
- بیر ساعاتلیق، بیر گونلوک، بیر آیلیق.....
قلئیچی سؤزونو کسدی:
- بیر ساعاتلیق اولسون!..آنجاق.. صیغه اوخونمادان قاباق عفیفهلری گؤره بیلرم؟!
شئیخ آغا ساققالینی تومارلایا- تومارلایا:
- محرم، نامحرم مسئلهسینه گؤره، اوچ آیدان یوخاری صیغهلر، عکس آلبوموندان سئچیلیر، اوچ آیدان آشاغیلار تکجه آد اوزوندن...- دئییب قالین بیر دفتری قلئیچی مورتوضون قاباغینا آچدی:
- مصمه، فاطما، سوسنبر، لئیلان، طرلان، مخمر، قیزبس، سورا، خندان، ملان...
آدلارین آراسیندا قلئیچی مورتوضون گؤزو مودئرن بیر آدا ایلیشدی:
- مونیکا
دینمز-سؤیلهمز جیبیندن اللی مین چیخاردیب آدین اوستونه قویدو. شئیخ آغا ویر-ویر صیغهنی اوخویوب سالونون دیبیندهکی ایکینجی اوتاغی گؤستردی. قلئیچی مورتوض اوتاغا گئچدی. تختین اوستونده، اوزونده دوواق بیر قادین اگلشمیشدی. مورتوض یاخینلاشیب دوواغی قالدیرینجا، "وااااخ.." دئییب دالی-دالی ائشیگه چکیلدی:
- بوکی قوتور خججهدیر!!
شئیخ آغانین دوداغی قاچدی:
- هه!!... آدی دگیشیب!
2)
کئفلی ایسکندر یوزده ییرمی بئشی بانکین شوشهسینده گؤروب ایچری گیردی:
- جناب رئیس! گلمیشم بهرهلی پول گؤتورم !
رئیس قاش- قاباغین ساللادی:
- آغا! بانکداری ایسلامی دیر.. نه "بهره"سی دئنن "کارمزد"....
ایسکندر الینی الینه تاپدادی:
- پااااه آتانی..."بهره"-نین ده آدی دگیشیب!
3)
مالییه ایدارهسینده بیری چیغیر-باغیر سالمیشدی:
- سیز وئرگی آلیرسیز یا میللتی سیـ...
مالییهچیلرین بیری امکداشینین قولاغینا پیچیلدادی:
- سیـ...ریک! تکجه آدی دگیشیب!
4)
بلدییهیه ایشیم دوشوب، مأمور "همیاری" قبضینی الیمه وئریب دئییر:
- بونو بانکا یاتیردان سونرا گلین نامهزی آپارین..
قبضه باخیرام، باشیمدان توستو قالخیر:
- "بیغ یاغی" دیر؟!!
مأمور بیغینی ائشهرک گولومسونور:
- آدی دگیشیب!
5)
تئهرانا گئتمیشدیک. مجلیسین قاباغیندا، اوستاد دفتری بیردن بیرینی گؤستهرهرک جوشقولاندی:
- دوکتور باخ!! ... احمد کسروی دیر!!
آداما باخدیم:
- او کی غلامعلی حداددیر!!
اوستاد دفتری دیللندی:
- یووو... کسرویدیر؛ آدی دگیشیب!
6)
سویو شیرین بیر قادین دوکتورا مراجیعه ائدیب بوغازینین آغریردیغیندان شیکایت ائدیر. دوکتور خستهنی تختین اوستونه اوزادیب یان-یؤرهسینی اللشدیرمگه باشلاییر. قادین قیرجانا-قیرجانا:
- آغا دوکتور نمنه ائدیرسیز؟!- دئییر.
دوکتور بیج-بیج گولور:
- آدی دگیشیب، موعایینه ائدیرم!
7)
مطبیمی باغلاییبلار. قئلیچی مورتوضلا شئیخ آغانین یانیینا گئتمیشیک. ایکی- اوچ تراوئل آغانین دؤشکچهسینین آلتینا قویاراق دئییرم:
- آغا بو "وجوه شرعی"-نی یوخسوللارین آراسیندا پایلاشدیرین بلکه اونلارین دوعالاریندان منیم مطبیم آچلیس...
قلئیچی مورتوض قولاغیما پیچیلداییر:
- اولان سنده هن!!...
دئییرم:
- مایماق دئییلم ، منده بیلیرم آدی دگیشیب...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
" اوصول دین" نئچه دنه دیر؟!
دوکتور جئری
کندین یاپیشیغیندا شئیخ آغانین بؤیوک بیر باغی واردیر. شئیخ آغانین باغی دئدیکده، باغ ایله قیراغینداکی بایاض یئرلر اینقلابدان قاباق، کندین اربابی تئیمور خانینکی ایدی، آنجاق اینقلاب اولونجا، شئیخ آغا تئیمورخانین قاپاراغین گؤرتورهرک یئرلرینی یوخسول کندلیلرین آراسیندا پای-بؤلوش ائدیب باغی دا یوخسول تاپا بیلمهدیگی اوچون اؤزونه گؤتورموشدو.
گونلرین بیر گونو، کئفلی ایسکندر، شئیخ آغانین گؤزون ایراق گؤرهرک دوشوب باغدا چاخیر ایچیردی. او ایچه- ایچه ایچینده دانیشیردی:
- اشی! بورا نه یاخشی یئردیر... بوندان بئله گلیب بوردا ایچهجگم... آیری یئرلرده دوزگون موسلمانلارین الیندن ایچمک اولمور، آداما ماجال وئرمیرلر...
کئفلی ایسکندر بو دوشونجهلرده ایکن، هاردانسا الینده بئلچه شئیخ آغا تاپیلیب گلدی. دورومو بئله گؤرونجه بئلچهنین شاپپاسی بیرینی ایسکندرین کورکلریندن ایلیشدیردی:
- مورتدین بیری مورتد! هئچ بوردا چاخیر ایچرلر؟!!
ایسکندر اؤزونو ایتیردی:
- آغا من نه هاردان بیلَیدیم غصبی یئرده ایچمک اولماز؟!
بو سؤزدن شئیخ آغا داها بتر قیزدی، بئلچهنی قووزایب یئنه وورماق ایستهینده ایسکندر آمان ایستهدی:
- آغا.. سنی آند وئرمیشم او گؤزل جددینین روحونا؛ وورما قوی گئدیم!
شئیخ آغا جددینین آدینی ائشیدینجه بیر از یوموشالدی:
- باخ ایسکندر! سندن بیر سورغو سوروشاجاغام دوز دئسن بوراخاجاغام گئدهسن یوخسا...
ایسکندر سؤزونو کسدی:
- جددن قوربان! سوروش..
- دئ گؤروم؛ "اوصول دین" نئچه دنهدیر؟
اسکندر همن یانیت وئردی:
- اوتوز!
شئیخ آغا ایلیشدیردی.
- قیرخ!
شئیخ آغا ایلیشدیردی.
- اللی!
شئیخ آغا ایلیشدیردی.
....
ایسکندر بئلچه یئیه- یئیه اؤزونو بیر تورلو باغدان ائشیگه سالیب اینگیلدهیه- اینگیلدهیه جمدگینی ائوه یئتردی. آروادی خالا خانیم احوالاتی بئله گؤرونجه سورشدو:
- باشینا دؤنوم نییه به بئله؟!!
ایسکندر بئل- بوخونونو اؤوکهیه- اؤوکهیه زاریلدادی:
- چاخیر ایچمگه شئیخ آغانین باغینا گئتمیشدیم. اوصول دین سوروشدو بیلمهدیم منی دؤیدو...
خالا خانیم دئدی:
- دئییدین بئش دیر!...
کئفلی ایسکندر باشینی توولادی:
- رحمتلیگین قیزی! یوز دئدیم راضی اولمادی، بئش دئسه ایدیم اؤلدورهردی منی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
پخمه
دوکتور جئری
کئچن یازیمیزدا یازدیق:
بایرام قاباغی آللاه شئیخ آغانین الی ایله قلئیچی مورتوضا پول یئتیردی. او دا فورصتی ایتیرمهدن زییارتی پاسپورت آلیب بایرام تعطیللرینی گئچیرمک اوچون آنتالیایا یوللاندی.
ایندی ماجرانین قالانی:
قلئیچی مورتوض سحر آنتالیایا چاتینجا، ایلک ایشی هوتئللره، موسافیرخانالارا باش ووروب قالماق اوچون اوجوز-اویغون بیر یئر آراماق اولموشدو آنجاق یوکسک قیمتلری گؤرونجه دالی-دالی قاییتمیشدی. شئیخ آغانین حالال پولو ایله بیر گئجه بئله بو یئرلرده قالماق اولمازمیش! قاش قارالماقدا ایدی، او هله یئر تاپا بیلمهمیشدی. چانتا بئلینده، آماجسیز خیابانلاردا، کوچهلرده وار-گل ائدیردی، آیاقلاری قابار ساللامیشدی. گلدیگینه پئشمان ایدی. بیلمیردی نئیلهسین، تئهراندا اولسایدی بیر کارتون تاپیب ایچینده گئجهلهیه بیلردی!.. دالغین- دالغین یورویورکن، بیردن آرخادان بیری سسلندی:
- مورتوض!...مورتوض!
چؤندوگونده کندلیلری، گول مممدی گؤردو. سئوینجدن چیچگی چاتلادی:
- آییی.. گول مممد!!
- آااا...مورتوض!!... سن هارا، بورا هارا؟!..
قوجاقلاشدیلار. قلئیچی مورتوض اولانلاری اولدوغو کیمی گول مممده آنلاتدی، سونرا سوروشدو:
- سن هاردا قالیرسان؟! سنین یانینا گلهبیلهرم؟!...
- منیم بیلیتیم وار... بیر ساعات سونرا ایرانا قاییداجاغام.
قلئیچی مورتوض لاپ داریلدی:
- ایندی دئییرسن من نئیلهییم؟!.. گئجهنی هاردا قالیم؟
گول مممد گولهرک:
- هئچ اوزولمه کیشی!- دئدی، سونرا بارماغی ایله اوزاقلاردا هوندور بیر بینانی گؤستهرهرک آرتیردی:
- او بینانین یانیندا دار بیر کوچه، کوچهنین دیبینده ایسه بیر ایرانلینین ائوی وار. گئجهنی اوردا قالا بیلرسن! آز پول قارشیلیغیندا هموطنلره یاخشی "خدمات" وئریر...
***
قلئیچی مورتوض قاپینی چالاندا، بلدییه ساعاتی اون ایکینی چالیردی. اورتا یاشلی بیر کیشی، گئجه پالتاریندا قاپینی آچیب گولر اوزله اونو ایچرییه بویور ائتدی. کیچیک حیطی گئچدیکدن سونرا ائوین ایچینه گیردیلر. ائو، اوچو دؤرد بیر هال ایدی هالادا یئددی قاپی آچیلیردی. قلئیچی مورتوض اسنهیه- اسنهیه دئدی:
- زحمت اولماسا تئز منه بیر بوش اوتاق وئرین...یورغونلوقدان آز قالیر جانیم چیخسین!...
کیشی گولومسهدی:
- بایرام قاباغی دیر.. اوتاقلاریمیز میسافیرله دولودور؛ ایستهییرسیز یئریزی نینینین یانیندا سالیم؟
قلئیچی مورتوض اؤز- اؤزونه، " کؤرپه سحرهدک آغلاییب قویماز یاتیم " دئیه دوشونهرک:
- بوش اوتاق یوخدورسا منیم یئریمی ائله بو هالدا سالین- دئدی.
کیشی دینمز- سؤیلهمز اوتاقلارین بیریندن بیر دست یورقان- دؤشک گتیریب هالین اورتاسینا آتاراق تکرار اوتاغا گئچیب قاپینی باغلادی.
مورتوض سحر اویانیب ال-سویا یئتیرمک اوچون حیطه گئتدیکده گؤزلرینه اینانا بیلمهدی. گؤزل بیر قادین حیطین اورتاسیندا ایدمان ائتمکده ایدی. مورتوض دار ایدمان پالتارینین ایچینده قادینین ائنیش-یوققوشلارینی گؤزدن گئچیرده- گئچیرده سوروشدو:
- خانیم! سیز بو ائوین آدامیسیز؟!...
قادین شیرین- شیرین:
- بعله..-دئدی.
مورتوض اورکلندی:
- خانیم عاییب اولماسین سوروشا بیلهرم آدیز نمنه دیر؟!
قادین قیرجانا- قیرجانا :
- منیم آدیم "نی نی" دیر؛ سیزینکی نمنهدیر؟!- دئیه قارشیلیق وئردی.
مورتوض ایکی الینی باشینا تاپدی:
- منده "په په"یم!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
تؤرهدیلن پرابلئملره گؤره دوکتور جئری-نی بلگفادا ایسه ایزلهیه بیلرسینیز:
گؤنده ر بؤلوم لر: ساتیریك یازیلار


text:
قطر بؤلگهده تهلوکسیزلیک و ثابیتلیین برپا اولونماسینا زمین یارادان عدالتلی طلبلریمیزی یئرینه یئتیرمهیهنه قدر حاضیرکی امبارقولاریمیز داوام ائدجک.
آخار. آذ ایسپوتنیک-ا ایستینادا خبر وئریر کی، بو سؤزلر سعودییه عربیستانی، مصر، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری (به) و بحرینین اورتاق قطر بیاناتینداندیر.
«دونن قطرله آمریکا آراسیندا ایمضالانمیش راضیلاشما ۴ اؤلکهنین اوزون مدتدیر اورتایا قویدوغو مؤوقعین نتیجهسیدیر، لاکین بو دا کیفایت ائتمیر. بوندان سونرا دا قطرین آددیملارینی یاخیندان، داها جدی شکیلده تعقیب ائدجییک»، - بیاناتدا بیلدیریلیر.
قید ائدک کی، دونن آمریکا ایله قطر آراسیندا ترورلا مباریزه بارهده راضیلاشما ایمظالانیب.


text:
اشرف غنی آذربایجاندا
"باکینین گؤزللشمهسی و اؤلکهنین اولاشدیرما مرکزینه چئوریلمهسی اوچون بؤیوک قایناقلارلار صرف ائتدینیز"
آذربایجان پرزیدنتی الهام علییئو اؤلکهسی و افغانیستان آراسیندا ایلیشکیلرین اوغورلا گلیشدیگینی سؤیلهدی.
افغانیستان پرزیدنتی اشرف غنی، "آسیانین قلبی-ایستانبول سورهجی یئددینجی باخانلار کنفرانسینا" قاتیلماق اوچون گئتدیگی آذربایجاندا قونومداشی الهام علییئو ایله گؤروشدو.
افغانیستاندا، غنی رهبرلیینده آپاریلان اصلاحاتلاری سئوینجله ایزلهدیگینی ایفاده ائدن علییئو،
"بیز دوست و اورتاق اؤلکهییک. چوخ گوجلو سیاسی ایلیشکیلره صاحبیک. اقتصادی و تیجاری ساحهلرده ده بؤیوک پتانسیل مؤوجوددور. من، ایکیلی اقتصادی ایلیشکیلر مسئلهسینده داها چوخ امکداشلیق ائتمک اوچون ایلگیلی یئتکیلیلرهلره گؤستریش وئردیم" دئدی.
افغانیستان پرزیدنتی غنی ده اؤلکهسینه ایللردیر وئردیگی دستهیه گؤره علییئوه تشکر ائدرک،
"باکینین گؤزللشمهسی و اؤلکهنین اولاشدیرما مرکزینه چئوریلمهسی اوچون بؤیوک قایناقلارلار صرف ائتدینیز. سیزین تجروبهلرینیزی اؤیرنمهگی آرزو ائدیریک" دئیه دانیشدی.
گؤروشمه سونراسیندا علییئو و غنینین حاضر اولدوغو مراسیمده، ایکی اؤلکه آراسیندا باخانلار طرفیندن، اقتصاد، یاتیریملارین تشویقی، تحصیل، گوونلیک و هاوا نقلیات خیدمتلری ساحهلرینده امکداشلیق آنلاشمالاری ایمضالاندی.


text:
افغان تاجک چیگره لرنی یاپیغ لیغی ایککی مملکت منفعتی گه ایمس
بدخشان ولایتی نینگ محلی رسمیلری، بوندن الدین تاجیکستان و افغانستان اره سیده گی قوشمه بازارو چیگره یاپیق لیگیدن خواطر بیلدیرگن. هرچند دولت رسمیلری افغانستان وتاجکستان اره سیده گی چیگره لر وقشمه بازارلرنی قیته آچلیشی نی ایتشگن لیکن، معلومات لرگه کوره حاضرگه قدر هم بو قینچلیک حل بولمه گن. بدخشان ولایتی نینگ ولایت رسمیلری، اوشبو لایت نینگ تاجکستان بیلن چیگره حدودلری، حاضرگه قدر هم یخشی شکلده اچیلمه گنینی اورغوله ماقده. اولرگه کوره فقط حجتگه بولگن ادملر اوتیب قیتیشی اچون امکانیت یره تیلگن وخلاص بدخشان ولایتی نینگ ولایت حاکمی سوزچیسی عبدالمعروف راسخ بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده یقنیده اره ده بومشکل حل بولمه سه چیگره حدودلرده جایلشگن تومنلرده دوام تارتیب کیله یاتگن قوریش وقیته قوریش لایحه لریده جدی ضرر یتکزشیدن خواطر بیلدیردی. بیزنینگ خواطری میز حاضرگی وضعتنی دوام تارتیشی دیر.چیگره حدودلرده جایلشگن تومنلرده دوام تارتیب کیله یاتگن قیته قوریش وقوریش لایحه لریده کیره کلی بولگن ماده لر تاچکستان ارقه لی الیب کیلنرایدی.حاضر شو جریان توخته تیلگن جیگره لردن فقط حجت گه بولگن شخصلر اوتیب قیته دی. بیز چیرگه نی زودلیک بیلن آچیلیشگه امید بیلدیره میز دیدی راسخ جنابلری. باشقه تماندن ایککی اولکه اره سیده بوندن قوشمه بازارلر موجود بولیب تاغلی منطقه لرده یشه یاتگن تاجکستان لیک افغانستان لیکلرنینگ سودا قییلیشلری اوچون یخشی فرصت ایدی. بوبازارلرنی هم وقیتنچه لیک یاپیلگنی ایتیلگندی. افغانستان نینگ بدخشان ولایتی بیلن چیرگه داش بولگن تاجکستان نینگ خاروغ منطقه سیده ناقرارلیک لر یوزبیریشی ارتیدن، بو ایککی اولکه آره سیده گی چیگره لرنی وقتینچه لیک یاپیلگنی اعلان قیلیندی. لیکن ناقرارلیک نهایه تاپگن حالده هم چیگرلر هلی یخشی شکلده اچیلمه گنی خواطرلرگه سبب بولماقده.


text:
ائرمنیستاندا اینسان حاقلاری ساحسینده گئریلهمه مشاهده ائدیلیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونو «1in.am» سایتینا آچیقلاماسیندا هئلسینکی وطنداشلیق آسسامبلئیاسینین وانادزور افیسینین رهبری آرتور ساکونتس سؤیلهییب.
«ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی سون اوچ ایلده مهم اصلاحاتلار میدانیندان اوزاقلاشدیریلیب. بو ایل اینسان حاقلارینا مانعهلر اساس پروبلئمه چئوریلیر. بو، ۲۰۱۵-جی ایلده اولان کونستیتوسییا دییشیکلیگی ایله باغلیدیر. اؤلکهده اینسان حاقلاری سفئراسینین پیسلشمهسی مونتظم اولاراق داوام ائدیر. بو مونتظملیین اساس سببی اؤلکهنین آوراسییا اتفاقیندا اولماسیدیر. سئرژ سرکیسیان بو پروبلئملرین حلینده اوغورسوزلوغا دچار اولوب. اونون اؤزونون اعلان ائتدیی تأمیناتلی ائرمنیستان (سئرژ سرکیسیانین ۲۰۱۳-جو ایلده سئچکی قاباغی تشویقات پروقرامی – رئد.) رئگیونون و شرق طرفداشلیغینین ان تأمیناتسیز اؤلکهسینه چئوریلیب»، – دئیه، او بیلدیریب.


text:
تۆرکیأنینگ گۆن ترتیبی ۲۸: تۆرکیأنینگ قۇرانیش صناغاتیندا اؤسۆشلری
جان آجون؛ سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستا
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقایارسینگیز:
تۆرکیه گچن ییللارینگ دۇوامیندا قۇرانیش صناغاتیندا اولی اؤسۆشلر اتدی. کؤپ سانلی یاراغ اولغامینی و اۇق- دأرینی یرلی شرطلرده اؤندۆرمهگینگ عهده سیندن گلن تۆرک قۇرانیش صناغاتی بیر تاراپدان تۆرک یاراغلی گۆیچلری نینگ داشاری یورتلارا بۇلان قاراشلیلیغینی آزالدیار، بیله کی تاراپدان بۇلسا تۆرک ایقدیصادیه تینه و داشاری سیاساتینا مؤهۆم قۇشانت قۇشیار. تۆرک قۇرانیش صناغاتی نینگ اؤسۆش تاپغیری نینگ تاریحی اوزاق ییللاردان گؤزباش آلیان هم بۇلسا، عادالات و اؤسۆش پارتیاسی نینگ ۲۰۰۲-نجی ییلدا حأکیمیهت باشینا گلمه گیندن سۇنگ دپگینی حاص دا گۆیچلهندی. گچن ییللارینگ دۇوامیندا اؤندۆریلن یاراغ اولغاملاری بیلن تۆرکیه و تۆرک یاراغلی گۆیچلری حاص دا گۆیچلهندی.
تۆرکیأنینگ قۇرانیش صناغاتیندا ادن اؤسۆشلری نتیجه سینده کؤپ سانلی قوری یر اولاغلاری، هۇووا و عألم اولغامی، ساواش و الکترونیک اولغاملار، یاراغ اولغاملاری، رادار و الکترونیک ساواش، لجستیک و تعلیم اوغورلاریندا اؤرأن مؤهۆم اؤسۆشلر ادیلدی.
کئرپی، ب م ج افه، پارس، آژدار، آزدار یالچین، کبرا و اورال یالی اۆستۆنلیکلی سۇوتلی (زرهی) اولاغلاری اؤندۆرن تۆرک قۇرانیش صناغاتی، اولاغلاری بیر تاراپدان تۆرک یاراغلی گۆیچلرینه قۇوشوریان بۇلسا بیله کی تاراپدان دا داشاری یورتلارا ساتیار. اساسا ندا ترورچیلیغا قارشی گؤرهشده باشارنیغی ثبوت اتمه گیندن سۇنگ تۆرک سۇوتلی اولاغلاری داشاری یورتلاردا حاص دا اولی قیزیقلانما دؤرهتمأگه باشلادی. تۆرک اؤنۆملری نینگ ناتونینگ استانداردلاریندان هم یۇقاری بۇلماغی، اؤنۆمچیلیک قیمماتی نینگ آشاق بۇلماغی و داشاری یورت ساتوویندا سیاسی طالاپلارینگ اؤنگه سۆرۆلمهزلیگی تۆرک اؤنۆملرینه حالقارا بازارلاریندا ایسله گ بیلدیرمه گینه سبأپ بۇلدی. تۆرکیه قوری یر اولاغلاریندا قازانان اۆستۆنلیگینه دنگیز و هۇوا اولاغلاریندا هم یتمهگینگ عهده سیندن گلدی.
تۆرک قۇرانیش صناغاتی نینگ میللی شرطلرده اؤندۆرن میلگم دنگیز اولاغلاری و آتاق دیک اوچارلاری تۆرک قۇرانیش صناغاتی نینگ تاریحینداقی اینگ اولی ساتوولارینی عامالا آشیریپ بیلدی. تۆرکیه دن پأکیستانا ۱.۵ میلیارد دلارلیق ۳۰ سانی آتاق دیک اوچاری نینگ ساتیلماغی هم تۆرک ایقدیصادیه تینه هم ده تۆرکیه- پأکیستان قاتناشیقلارینا اولی قۇشانت قۇشدی. پأکیستان ینگ آتاق دیک اوچارلاری نینگ آلینماغی باراداقی شرطناما قۇل قۇیماغیندان سۇنگ تۆرکیه ده ۴ سانی میلگم گأمیسی نینگ آلیماغی بارادا هم ایلالاشیغا قۇل چکیشیلمه گی تۆرکیأنینگ تاریحیندا بیر گِزهکدأکی اینگ اولی قۇرانیش صناغاتی ساتووی نینگ عامالا آشیریلماغینا شرط دؤرهتدی.
تۆرکیأنینگ هۇوا اولاغلاری نینگ اؤندۆریلمهگینده قازانان اۆستۆنلیگی نینگ بیله کی بیر گؤرکِزیجیسی بۇلسا یاراغلی و یاراغسیز بایراقدار اوچارمانسیز هۇوا اولاغی، قطر ده گچیریلن دیمکس ۲۰۱۸ سرگیسی نینگ چأگینده قطره ۶ سانی بایراقدار ت. ب ۲ اوچارمانسیز هۇوا اولاغی نینگ ساتووی اۆچین ایلالاشیق قازانیلدی. سرگیده شۇل بیر واغتدا بی ام جی، آمازون، کئرپی، آزدار یالچین، آکید حاربی تعلیم گأمیسی آرس دۆرلی گؤرنۆشلرده گؤچمه پلاتفرملار و یۇنجا اۇنوق ام ار تی پی- ۲۴/او ساتیلیپ جمی ۷۰۰ میلیون دلارلیق ایلالاشیغا قۇل چکیشیلندیگی حابار بریلدی.
تۆرک هۇوا اولاغلاری نینگ اۆستۆنلیگینی گؤرکِزیأن بیله کی بیر گؤرکِزیجی بۇلسا اوکراینا بیلن تۆرکیأنینگ آراسیندا اوکراینا بایراقدار اوچارمانسیز هۇوا اولاغی نینگ ساتیلماغی و بیله لیکده کأرحانا آچماق اۆچین ایلالاشیق حابارناماسینا قۇل چکیشیلمه گی.
قۇرانیش صناغاتی نینگ قازانان اۆستۆنلیگینی گؤرکِزمهک تایدان فیرات قالقانی و زیتین شاحاسی حرکتلری اؤرأن مؤهۆم حاربی حرکتلر. تۆرک یاراغلی گۆیچلری نینگ داعش و پ. ک. ک/ ی. پ. گ قارشی گؤرهشن حرکتلرینده تۆرک قۇرانیش صناغاتی نینگ اؤندۆرن تکنیکلری اؤنگه سایلانیپدی. تۆرک قشونی نینگ سوریه دأکی آغیر شرطلره قارامازدان ایکی حرکتده هم اۆستۆنلیک قازانماغینگ اساسی سبأپلریندن بیری نینگ قۇرانیش صناغاتینداقی اؤسۆش بۇلاندیغی ایکیاوچسوزدیر.
فیرات قالقانی و زیتین شاحاسی حرکتلری نینگ دۇوامیندا تۆرک قۇرانیش صناغاتی نینگ اولاغلاری نینگ و انجاملاری نینگ ایسله گلری دۇلی قاناغاتلاندیرماغی تۆرکیأنینگ قاراشسیزلیغی نینگ گۆیچلندیریله ندیگینی گؤرکِزیأر. ایکی حرکتده ده اؤنگه سایلانان ۶ سانی یرلی انجام باردی. میللی پیادا تۆپنگی، گائوبیسالار، بایراقدار یاراغلی اوچارمانسیز هۇوا اولاغی، آتاق دیک اوچارلاری، اژدر یالچین و کئرپی.
تۆرک عسگرلری نینگ میللی پیادا تۆپنگینی اولانماغی، سوریه دأکی نیشانالارینگ یاراغلی و یاراغسیز اوچارمانسیز هۇوا اولاغلاری تاراپیندان کِسگیتله نیپ یۇق ادیلمه گی، گائوبیسالارینگ تۆرکیه سرحدیندن سوریه دأکی نیشانلاری دربی داغین اتمه گی، آتاق دیک اوچارلاری نینگ عفرین یالی داغلیق میداندا ترورچیلارا قارشی نتیجه لی پیدالانیلماغی، آژدار یالچین و کئرپی یالی سۇوتلی اولاغلارینگ تۆرک عسگرینی ترور هۆجۆملریندن قۇراماغی آصلینا سر ادیلنده تۆرک قۇرانیش صناغاتی نینگ اینگ اولی سیناغی بۇلوپدی. تۆرک قۇرانیش صناغاتی نینگ اؤندۆرن یاراغ اولغاملاری نینگ ساواش میدانلاریندا اۆستۆنلیکلی اولانیلماغی حالقارا درجه ده قۇرانیش صناغاتی اۆچین اولی گؤرکِزیلیشدیر.
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقادینگیز.


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین پولشایا سفری آوروپادا ناراحاتلیق یارادیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «گاردیان» قزئتی یاییب. آوروپادا ناراحاتلیق خصوصاً ترامپین آوروپا بیرلیگی طرفداری اولماماسی اوجباتیندان یارانیب. قزئت پولشا مطبوعاتینین آرتیق ترامپین سفرینی ۱۹۶۳-جو ایلده جون کنندینین غربی بئرلینه سفری ایله مقایسه ائدیب:
«بروکسلده بو سفردن آرتیق ناراحاتدیرلار. بروکسل خصوصیله ترامپین رسمی وارشاوانین دموکراتیک اینستیتوتلارا هجومونا و میقرانتلاری قبول ائتمکدن ایمتینا ائتمهسینه دستک وئرمهسیندن ناراحاتدیر».
قید ائدک کی، ترامپ پولشایا صاباح گلهجک.
پلشانین سون زامانلار آوروپا بیرلیینین لیدر اؤلکهلری ایله مناسیبتلری گرگینلشیب. خصوصیله وارشاوا ایله رسمی برلین گرگینلیک یاشاییر.


text:
سانکسییالار روسییا اقتصادیاتینا منفی تأثیر گؤستریر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو کراسنویارسک اقتصادیات فوروموندا چیخیشی زامانی روسییانین کئچمیش مالییه ناظری آلکسی کودرین سؤیلهییب.
«بیز دونیا بازارلاریندا اؤز مؤوقعییمیزی ایتیریریک. پروبلم تکجه نفت قیمتینین دوشمهسی و سانکسییالارلا باغلی دئییل. سانکسییالار، عمومیتله، چوخ حساسدیر و اقتصادیاتا منفی تأثیر گؤستریر. دوغرودور، بیز بین الخالق مناسیبتلرده پرینسیپیال اولمالیییق، اما سانکسییالارین بازاریمیزا تأثیرینی ده اونوتمامالیییق. یاخین ۳-۴ ایل عرضینده اقتصادی آرتیم اینوستیسییا آکتیولییی ایله باغلی اولاجاق. اینوستیسییا اولسا، آرتیم دا اولاجاق. روسییا اقتصادیاتیندا دؤولت شیرکتلرینین رولو بؤیوکدور. انرگتیکادا اونلارین پایی ۷۰%، مالییه ساحهسینده ایسه ۴۶%-دیر. ۷ ایلدن سونرا بو گؤستریجی ۱۵-۲۰% اولمالیدیر. یعنی بونو آشاغی سالماق لازیمدیر».


text:
سلفی
سفلی و یا اؤزچکیم (اینگیلیسجه: Selfie) بیر دیجیتال کامئرا گؤرونتوسو یا دا کامئرالی موبایل تئلفون ایله چکیلن اوتو-پرتوره گؤرونتو نوعودور. بو گؤرونتولر گئنللیکله(عمومییتله) گوندهلیک آنلاردان و بیر کامئرا ایله یوخاریدان قُل بؤیو مسافهسیندن یا دا آینا قاباغایندا چکیلیر. اؤز چکیم شکیللری گئنللیکله فیسبوک، اینستاگرام، توییتر ، تامبلر ، لینکدین ، قوقول+ کیمی سوشیال پایلاشیم سایتلاردا پایلاشیلیر.
سفلی (اؤزچکیم) آکسفورد بیلییوردو طرفیندن ۲۰۱۳ ایلین سؤزجوکو سئچیلن و اینگیلیسجه سؤزجوکونه آرتیریلان کلمهدیر. ۲۰۱۴ جی ایلینده سلفی سؤزون یئرینه تورکجه اؤزچکیم کلمهسی ایشلهدیلیر.[قایناق گؤسترین]


text:
آزربایجان ایشچیلری : سون خبریمیزی 22 بهمن 1392 ده پست ائدن دن سونرا بوگونه قدر (8 اسفند 1392) آزربایجان ایشچیلری اولاراق خبر یایما شانسیمیز اولمامیشدیر. بوگون منیم رهبرلیم ده اولان فعالیت لرین باشا چاتماسیلا توم مسئولیت لریمی ینی دوسلارا وره رک عموم میلتیمیزه و بوتون میللی فعال لارین حضورونا چاتدیرماق ایستییرم بو تاریخ دن سونرا بو خبر آژانتاسینین هئچ بیر خبر ، گوزاریش و مقاله سیندن سوروملو دییلم
۱۳۹۲ اسفند ۹, جمعه
استغفا نامه و توم دوسلارلا ساغ اول لاشما - آچیق سوز
آزربایجان ایشچیلری : سون خبریمیزی 22 بهمن 1392 ده پست ائدن دن سونرا بوگونه قدر (8 اسفند 1392) آزربایجان ایشچیلری اولاراق خبر یایما شانسیمیز اولمامیشدیر. بوگون منیم رهبرلیم ده اولان فعالیت لرین باشا چاتماسیلا توم مسئولیت لریمی ینی دوسلارا وره رک عموم میلتیمیزه و بوتون میللی فعال لارین حضورونا چاتدیرماق ایستییرم بو تاریخ دن سونرا بو خبر آژانتاسینین هئچ بیر خبر ، گوزاریش و مقاله سیندن سوروملو دییلم
. بو اوزون زامان کی بو سیته نین باش یازاری و سردبیری اولاراق خیدمتینیزده اولموشام سعییم بو اولوب دور کی هر زامان گرچک لری سیزینله پایلاشام و هر زمان میلتیمیزین منفعت لرین اوز منفعتیمه اوستون گورم . البته کی قضاوت سیزلرین دیر. اشاقیدا استعفا متنیمی عموم دوسلارین اطلاعی اوچون سونوب من دن سونرا بو سیته ده چالیشانلارا جان و گونول دن موفقیت ایستییرم . تانری هرکسه یاردیمجی اولسون
آزربایجان ایشچیلری گچمیش باش یازاری(سردبیر) - تایماز اورمولو
آزربایجان میللی دیرنیش تشکیلاتی - مرکزی شورا
دیرلی عضولر
اوزون زامان دان بری بیرلیک ده میللی حرکت و وطن میلت قاورام لارینا خیدمت چرچیوه سینده حرکت ائدیب الیمیزدن گلدیی قدر قوتسال یولوموزا خیدمت اتمه گه جالیشمیشیق ، آرتیق میللی دیرنیش تشکیلاتی دیسیپلین ، نظم و سویه سیله میلتیمیزین ساغلام بیر قورولوشونا چئویرلنیب و یترینجه تجربه لی ، ایش بیلن و دیرنجلی کادرا صاحیب دیر. امینم کی منیم وظیفه لریمی لایقینجه دوسلاریمیز دئور آلیب چوخ داها باشاریلی دوام اتدیره جک لر. بو اوزدن ریجادا بولونورام منیم استعفامی شخصی جهت لردن دولایی قبول ائدیب یولو گنج دنییم لی دوسلاریمیزا آچارسینیز.
تایماز اورمولو
واشنگتن
27 فئورال 2014


text:
آذربایجان تانیتیمینا هله ایلک آددیملار آتیلمادادیر. بیز آذربایجان یازارلاری بو آددیمی آبا بیلمه سک باشقالاری بیزه تاریخ یازاجاقلار.
بیزیم بو ساحه ده آددیملار آتدیغیمیز باشقالاری نین تحریف لرینین قاباغینی کسه بیلر.
بو ضرورتی حیس ائده ن یازار – دؤکتور بهمن نصیرزاده (آراز) بی ایندی اؤز آنا شهری اولان ماکی شهری حاققیندا چالیشمالار ایره لی سورموش و بو گؤزَل کتابی آذربایجان سئور اوخوجولارا سونموشدور.
بو کتابدا ماکی شهری نین تاریخی ایله برابر بیر سیرا تاریخچی لرین یانلیشلارینی آچیقلاییر و بیر نئچه اؤنملی شخصیت لری او جمله دن ماکی سردارینی، هابئله ماکی نین جوغرافیاسی، و فرهنگی دورومونو دا تانیتدیزیز. بورادا ماکیدا اولان کتیبه لرینی تانیتدیرما هامیدان اؤنملی ساییلیر. بو گؤزَل و علمی اثر دؤکتور نصیرزاده نین اوچونجو اثری ساییلیر و بوتون اوخوجولارا بو کتابین اوخوماسینی توصیه ائدیب و گنج یازاریمیزا داها آرتیق باشاریلار دیله ییریک.
قیزیل قلم
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
قازاغیستان دا حالقارا ایقدیصادیهت کنگرهسی باشلادی
بو کنگره حۇجا احمد یسوی حالقارا تۆرک قازاق بیلیبم یوردی تاراپیندان قورالیار
قازاغیستان ینگ آلماتی شأهِرینده ۳-نجی حالقارا ایقدیصادیهت، فاینانس و انرژی کنگره سی باشلادی.و
بو کنگره حۇجا احمد یسوی حالقارا تۆرک قازاق بیلیبم یوردی تاراپیندان قورالیار.
بو حالقارا کنگرأ حۇجا احمد یسوی بیلیم یوردوندان پروفسور دکتر موسی ییلدیز، شیمی پوداغیندان نوبل بایراغینی آلان پروفسور دکتنر عزیز سانجار، آلماتی داقی تۆرک باش کنسول اغوز کاآن کؤکسال و نیغده عمر حالیص دمیر بیلیم یوردونینگ باشلیغی پروفسور دکتنر محسن قار بیلن بیله کی آکادمیسینلر قاتناشیار.
کنگره نینگ آچیلیش داباراسیندا نوبل بایراغینی آلان تۆرک عالیم عزیز سانجار چیقیش اتدی و قازاغیستانا مینّتدارلیق بیلدیردی.
سانجار،
"بو یر آتا یوردومیز. بو یری چاغالیغیمدان بأری گؤرهسیم گلیأردی. قازاغیستان باراسیندا تاریحی کیتاپلار اۇقایاردیم. "
بو کنگره ۱۸-نجی آپریلا چنلی دۇوام ادر.