text:
بوستوندان ائوه قایـیداندا، جک ماشینی سوروردو. اؤنده کؤرپه اوغلو بیر گری- گوت بئشییینده یاتمیشدی، آرخادا ایسه کـئلئر ایکی یاشینداکی قـیزلارینا شعر اوخویوردو.
– یای آچیلاندا قوشلار باشلادیلار..؟
– اویـناماغا- کؤرپه دئدی.
– بئله بیر دادلی بوشقابی کیمین قاباغـینا قویماق اولماز؟
– سولتانـین!
– دوغرو دئدین.
– بورنو اوزون قوشون شعرینی اوخو گؤروم.
– بورنو اوزون قوشون شعرینی؟ من بورنو اوزون قوشون شعرینی بیلمیرم. سن بورنو اوزون قوشون شعرینی اوخویوردون. او، نـئجه باشلانـیر؟
– نئجه باشلانـیر؟
– من سندن سوروشورام. کیم سنه بورنو اوزون قوشون شعرینی اوخویاردی؟ میس دونی بو ایشی گؤرمزمیدیر؟
جو بو کؤهنه ظارافاتا گولدو ؛ «میس دونی» سؤزو ائله بئله بیر گون آغزیندان چیخمیشدی. ایندی سوروشور: «میس دونی کیمدیر؟»
– من بیلمیرم میس دونی کیمدیر. یالنـیز سن بیلیرسن میس دونی کیمدیر. او، هاچان سنه بورنو اوزون قوشون شعرینی اؤیرهتدی.
قـیزجـیغاز شن بیر سسله اوخوماغا باشلادی: «بورنو اوزون، بورنو اوزون تاق، تاق، تاق».
– نه گؤزهل شعردیر! کاش میس دونی منه ده بو شعری اؤیرهدیدی.
جک دئدی:
– بو قاراقوش شعرینین ایکینجی بندیدیر. قاراقوش آشاغی ائـنیب بورنونو قاپدی.
کـئلئر پیچیلدادی:
– من ایندییهجن هئچ واخت بو شعری اونا اوخومامیشام.
– سن اونو بیلیرسن. بو سنین قانـیندادیر.
گلدیکلری یول، بیر اون دقیقهدن سونرا اللی کیلومتری آشاجاقدی. اوشاق یاتمیشدی. کـئلئر اونون آغـیرلـیغی آلتـیندا بیر آز اؤزونو یـئر به یـئر ائلهدی. سونرا، آنا دونوندان قادین دونونا کئچرک، انگینی جکین اوتوردوغو اوتوراجاغـین آرخاسینا، چییـنینین یانـینا دایایـیب، اونون ساغ بوینو طرفیندن نفسینی اؤتوردو.
– قوناقلـیقدا کیمدن داها چوخ خوشون گلدی؟- او سوروشدو.
– دوغروسو، هئچ بیلمیرم. دئمک چتیندیر. لانکموردان دئـیه بیلهرم؛ آخی او شئرمان آدامز حاقـقـیندا دئدیکلریمی باشا دوشدو.
– هامی سنی باشا دوشدو؛ آنجاق اونلارین فیکرینجه سؤزلرین بیر آز یونگول ایدی.
– هئچ ده بئله دئـییلدی.
– سنجه کیم داها یاخشی ایدی، لانکمور، یوخسا فاکسی؟ – او سوروشدو. بو، کیم یاخشیدی؟
اویونو اوزون واختی بیرگه سوووشدورماق اوچون، اونلارین نـئچه مئـتودلاریـندان بیری سایـیلـیردی. چوخ ضعیف اویون ایدی؛ اوندا، جکی هیجانا گتیرمک اوچون هئچ ابتدایی عنصورلر ده یوخ ایدی.
– منجه لانکمور- کـئلئر بیر آز دوشونندن سونرا دئدی.
– یازیـق فاکسی، آرخادان پیچاقلا وورورسان. او نه قدهر سنی سئویر.
– او چوخ مهرباندیر آنجاق، منیم اوندان آجـیغـیم گلیر. بئله، سنجه فاکسی یاخشیدیر یا او اینجه چنهلی، یالواریش گؤزلو اوغلان؟
– یالواریش گوزلو اوغلان- او همن جاواب وئردی.
– اه، هئچ ده جانا یاتان دئـییلدی. آدی نه ایدی؟
– کـئراولی؟ کـئر- کـئراکـئرز؟
– اونا اوخشار ایدی. گـئراهام کـئراکـئرز. یانـیندا اولان قـیزین آدی نه ایدی، او یـئکه قولاقلارلا نـئجه ده ایستهملی ایدی؟
– یازیق قـیز، بیلمیرم نییه دوشونوردو کی، او یـئکه قاراچی قـیزیل اوزوکلر اونا چوخ یاراشیرلار؟
– آنجاق قولاقلاریندان اوتانمیردی، فخر ائدیردی. دئـییر بس اونلار یاراشیـقلیدیر. بئلهدیر- ایستهملی قـیز ایدی. گؤرهسن اونو بیر داها گؤرمهیهجم.
– آدیندا «و» واریدی.
– اورلاندو، اووووو- اورلاندو، کؤپوکه اوخشار ملکه.
– سن ده یوخ.
اوتوبان یولون قـیراغـیندا اوزاقدان گؤرونن ایشیقلار بیر آغ هیرم یاراتمیشدی؛ موتورون خورولتو سسی منظم دئـییلدی و هردن گازوئیل قوخوسو بیردن ماشینـین ایچینه هجوم ائدیردی. یاناجاق پومپو، دوشوندو و گؤز قارشیسینا آتاسینـین بؤیوک (مودئللی) ماشینـینی خاطـیرلاتدی کی، یاناجاق اونون لولهسیندن توز کیمی ائشییه پوسکوروردو. اونون کؤهنه بؤیوکونون یاناجاغـینا همیشه زیر- زیبیل قاریشیردی و ماشین یولدا هیقانـیردی. – بو ماشین یاواش- یاواش بیزه خرج آچاجاق- دئـییردی، آنجاق بیر جاواب آلمازدی. آناسی ماشینیساتماقدان خوشلانمـیردی. دوغرودور دؤرد ایل اولاردی کی، اونا صاحیب ایدیلر، یـئنه ده اونون آچـیق گؤی رنگینه آلـیشمامیشدی. او سرعت گؤستریجیسینه باخدی و دئدی: – ایییرمی اوچ مین کیلومـتر بیزه یول گئدیب- سونرا علاوه ائـتدی:
– بورنو اوزون، بورنو اوزون تاق، تاق، تاق.
کـئلـئر فیکیرلشدییی شئـیه بیردن- بیره گولدو. – بیلدیم. آروآیلنده اولان او کؤک کیشی کی، بوتون یایی آدادا قالـیب بیریج اویـنایـیردی و بالـیقچیلارین پاپاغـینی باشینا قویاردی، آدی نه ایدی؟
اری ده کیشینی خاطـیرلایاراق گولدو. دوز بئش ایل بوندان قاباق، ائولندیکلری ایلک اوچ آیی نیوهمشایـیر گؤلونون بیر عاییلهوی دوشرگهسینده وای.ام.سی.ا- دا کئچیردیلر. جک اوندا ثبت کارمندی ایدی و اونون گلینی دوشرگهنین دوکانـینی ایداره ائدیردی. «والتر» او چوخ ایناملا دئدی. سونرا ایکی هئجالی ایدی. او بوتون واختـینی کیشی چادیرلاری سیراسیندا بالـیق توتماق ایله مشغول ایدی. بیز اورایا گـئدیب، اورادان دؤننده او، هله اورادا ایدی. یاردیم اوچون دمیرلرین باشیندان توتاردی. – کیشی حاقـقـیندا هر شئیی یاخشی خاطـیرلایـیردی: پیشییه اوخشار گولوشو، باشینـین پئـیسرینده ساچلارینـین شیشمهسی، سسلی قارین آغریسی، اونون شوکولات بزکلی تیشئرتی و پارچادان تیکیلمیش باشماقلاری.
– میس یانگـین کیچیک آدینی منه دیء- کـئلـئر دئدی.
سیغاری بیر- بیرینین آرخاسیندان توستولهین اردمسیز یانگ دوشرگهنین مسئولو ایدی. آروادی اینجه، قـیسا بویونلو، اوزون دؤرد بوجاغا اوخشایان، یاشیل قورخودوجو گؤزلری ایله بیر چوخ «یاخشی» کیشیلرین قادینلاری کیمی آجـیدیجی دیلی وار ایدی. بیر دفه او، اوشاقلاری ایله اوردودا اولاندا مئـیلندن جکه تـئلفون ائـتدی و جکین ایشی چوخ اولدوغو اوچون اونوتدو کی، دارتمونداکی اوغلانا بونو دئسین. آرواد بیر ساعاتدان سونرا تـئلفون ائدیب، دئیـهنده کی، اونلار هله ده بو اونودولموش اوشاقلارلا مئیلنده گؤزلهییرلر جک اونا تـئلفوندا جاواب وئردی – نه قورخولو!- (سوآلتی تـئلفون خطّی ایشدن چیخمیشدی). اوندان سونرا بوتون یایی آروادی اونو – نه قورخولو- چاغـیریردی. ایش یـئرینه گیرهن کیمی دئـییردی: – هن، بیزیم یاخشی، نه قورخولو قوجا نـئجهدیر؟ و جک قـیزاراردی.
– گـئورگـئن- او دئدی.
– یاخشی، بس اونلارین ایکی قـیزی- کـئلئر دئدی.
– بیری مافی ایدی، او، سؤز دینلهین ایدی و او بیری…
– بیلیرم.
– گؤزله گؤروم. مافی- بونا هم قافیه ایدی. مافی و تافی.
– اودری. اونون قاباق دیشلری یـئکه و ایتیجی ایدی.
– چوخ یاخشی. ایندی گل او کؤک کیشی حاقـقـیندا دوشونک. او، «ب» ایله باشلانـیردی. بئینس، بادس، بایرون. اونلار بیرگه دئـییلیردی، بونا گؤره اونو بیر آد کیمی خاطـیرلامیرسان. والتر بوه. بوه! آدامی حیرصلندیرمیر؟
– بایرون اونا یاخـیندیر. یادیندادیر نه قدهر او، شافلبورد اویونوندا اوستا ایدی و هر آخشام بو اویونا یاریش تشکیل ائدیردی؟
– گئجهلر سالوندا پاسور اویـنایـیردی. قهوهیی رنگیلی، بوکولن، دمیر صندلی اوستونده اوتورماسی ائله بیل لاپ گؤزومون قاباغـیندادیر.
– او، ایلین قالان چاغلارینی فلوریدادا یاشایـیر؟ کـئلـئر، فیکیرلشنده کی، بوتون ایل بویو واخـتـینی استراحت یـئرلرینده کـئچیردیر، گولومسهدی، نییه کی، اگر ایسته سن بئله بیر تنبل آدامی تصوّور ائدهسن، او آدام والتردن باشقا کیم اولا بیلردی؟
جک قلبه چالمیش بیر آدام کیمی دئدی:
– او، قارماق وزنهسینین جیهازلاریـنی ساتـیردی. بازنشسته ایدی. – آنجاق بو خیاوان دا باشقالاری کیمی اونون آدی گیزلنمیش مقدس یـئرینه چاتمیردی. – من ایشلرینی خاطـیرلاییرام، آنجاق آدلارینی یوخ- او دئدی. یالنـیز ایستهییردی بیر شئی دئسین، چونکی حیس ائدیردی آروادی اونو قاباقلایـیر و بو اویوندا اوندان ایرهلی گئدیر. – گرک کی، هامیسینی یاخشی خاطـیرلایـیم- او دئدی، – هامیسینـین آدینی پاسورلارین آرخاسیندا یازمیشام.
– سؤزسوز یازمیسان. او قـیز کی، آدادا هامییا داش آتـیردی، ائله بونا گؤره ده آدانی ترک ائـتمهلی اولدو، کیم ایدی؟
– وای آللاه! باشی ایشلهمیردی و نـئجه ده گؤزهل ایدی. چوخ آز دانـیشیردی.
– آغاجلارین آلتـیندا گیزلنیب دایانـیردی.
– آتونن، نه قدهر یانگ اونا اورهیی یانـیردی! او، آیریجا موضوع کی، همیشه قاطار ایله آدایا گلیب و دئـییردی کی، قارداشی ائسپیرینکفیلدده پولونو وئرهجک و یانگ دا بو مخصوص کـئرهدیتی قبول ائدیب و سانـیردی کی، هر شئی اونونچوندور.
– او شاهماتی چوخ سئویردی. چئکر اویونچولاری. ظنّیمجه سن چالـیشیردین اونا شاهماتی اؤیرهدهسن.
– هر نهیی کی، سن تاختا اوزهرینده گؤستریردین دئـییر، نه یاخشی، یا دا، سن چوخ هوشلو- باشلیسان.
– سن هر نه دئـییردین همین سنی باشا دوشوب و هیستـریک گولوردو. اؤزو ده اوجادان. او، بیزی سئویردی چونکی بیز اونا قارشی چوخ مهربان ایدیک.
– روبئرت.
– روی، جانـیم؛ نـئجه اولار سن رویو اونوداسان؟ بیر ده پئک گـئریئس واریدی.
– پئک، گـئریئس. او یـئکه گؤزلریله.
– و او اوزون بورون کی، بورون دئشیکلری ایت بالـیغـینا اوخشایـیردی. – کـئلـئر دئدی. ایندی، اونون شیرین اوزلو اوغلان دوستونون آدینی دیء.
– ساریشـین، پاریلدایان ساچ ایله. لورد، بلکه آدینی یاخشی یادا سالا بیلمهییم. او، آنجاق بیر هفته اورادا قالدی.
– من اونون یالنـیز گولدن چیممکدن گلمهسینی خاطیرلایـیرام. اورون آغ بدنینی و خـیردا قارا اوزمک گـئـییمینی. چوخ سئکسی ایدی. اوف.
– چوخ آغ ایدی. آنجاق جانایاتان ایدی. یاخشی یاددا قالاندیر. جک اعـتناسیز دئدی: من هامیسینی بیندیم، بیر او قـیوریم ساچلی آلماندان باشقا. آپبازخانا گدهسی. دئـییردی بس چوخ آغـیللیدیر. چنهسی جوجهیه اوخشایـیردی.
– او منه چوخ گؤز یـئتیردییینه گؤره سن اونو خوشلامیردین.
– ائلهمیدیر؟ یاخشی فیکیرلشنده گؤرورم ائله ایدی. منی اویوندا یامان اوددوغونا گؤره اوندان زهلم گئدیر. سونراکی، او پرولی اونو اوددو، اورهییم یاخشی ساکیتلشدی، سئویندیم.
– ائسکوبار.
– آدینی بیلیرم. او ائله همیشه چالـیشیردی باشی ایله بسکـئـتبول اویناسین.
– بیر ده باربارا؛ اوشوشکه، بوشانمیش کیشی.
– والتر باربارا. والتر، با، به، بو، بی، بؤ. یایـین سونوندا خرجلری اوچون اوزون بیر حاق- حـساب اونا وئردیلر.
کـئلـئر آرتـیق او گؤی کیشینی گؤزلهمیردی. او، تـئز- تـئز ایرهلییه قاچـیردی و او اوزون تورانلی خاطیرهلرین تجروبهسینده، بویالاردا ایزلر آختاریردی؛ ایتالیالی عاییلهنی و اونلارین بوش پیوه قوتولارینی، اوزون بویلو قولاغی آغـیر کیشینی کی، آیاقیالـین آیاقلاری بیر گؤتک آغاجدان یارالانمیشدی. اود قالاقلارینی کی، آوگوست یاغـیشی سؤندوردو، آدادا بو گونه قدهر گؤرمهمیش مارالی. ماراللار قـیشدا شاختادا بورایا گلیب و باهار اونلاری اورادا اسلاتدی. بونلار کیشینی پاخـیللادیردی- آروادین جور به جور آنـیتلاری و خاطیرهلری. آرواد قوملاقدا «بئریل- بئریل» چاغـیریشی و دادلی دوندورمالارلا اوشاقلار کی، مورای گمیسینین قوللوقچولاری اونلارا بخش ائدیردیلر. آنجاق قادین ائله سرعتله بو آنـیتلاردا سئـیر ائدیردی کی، او ائپیزود باشی تـئز- تـئز گولوب، هردن ده قاه- قاه چکیردی. آخی اونلار بو آنلاری بیرگه یاشامیشدیلار و او فرحلنیردی کی، یاخشی بئله بیر اویونا باشلایـیبلار و بیلمیردی کی، بوندان باشقا آیری بیر اویون نئجه اولا بیلردی. اونلار تانـیش بیر یولا چـیخدیلار و آنلاری قـیسالتماق اوچون یاخشی سوروجولوک ائـتمیشدی.
ائوده اوشاقلاری یاتاقلارینا داشیدیلار – کـئلـئر اینجه کاغـیذ کیمی خـیردا کؤرپهنی و جک آغـیر، اتلی قـیزی. قـیزی یاتاغا اوزادان کیمی او، قارانلـیقدا بیر آن گؤزلرینی آچدی.
– ائودهییک- او قـیز دئدی.
– ویزادرت پالچـیقلاری؟ ائولرینین یاخـینلـیغـیندا یـئـنی بیر یول سالـینـیزدی و قـیز چوخ خوشلانـیردی کی، تورپاغـین یـئر به یـئر اولماسینی گؤرسون.
– پالچـیغا سحرده- جک دئدی و جو بونا راضی قالدی.
آشاغیدا ایکی یاشلی آدام بوزدولابدان جینجر چیخاردیب و یـئرلی تـئلـئویزیوندا گـئجه یاریسی خبرلرینی سئـیر ائـتمهیه باشلادیلار. فرماندار بورکولو و کـئشیش کوشین خروشچوو و ناصیر قاریشمیشدی. بونا گؤره اونلار دا اوشاقلار اونلاری سحر تـئزدن اویاندیراجاغی اوچون یاتماغا گـئـتدیلر. کـئلـئر یاتاغا گیرمهمیش یاتدی. آخی بوتون گونو اونلاری ایـلندیرمیشدی.
جکه ائله گلیردی کی، او اؤزونو یاخشی گؤستره بیلمهمیشدی. کـئچمیش گونلر قادینا داها پارلاق گؤرونوردو و گؤرونوردو کی، اونون اوچون اونلار داها دیرلی ایدی. قادینـین خاطـیرلادیغی بیر شئی اونو یامان اینجیدیردی. آلمانلی اوغلانـین اونا گؤز یـئـتیرمهسی. بو دا سبب اولدو کی، او یاواش- یاواش آروادینی یادا سالسین؛ اونون یاشـیل پالتار و قهوه رنگینده باجاقلاری و ال- اله اوتاقلاریـندان چـیخـیب اوزون توز- تورپاقلی دار یولدا سحر یـئمهیینه گـئـتمکلری. جیب ماشینـین تکرلرینین ایزلری هله یـئرده قالمیشدی. کـئلـئر ده قولاغی آغـیر کیشی کیمی آیاق یالـین ماشین ایزلرینین اوستوندن آددیملایـیردی. اللری، بویو آلچاق گؤرونوردو و یوروشو اونا چوخ قریبه گلیردی. قادین همیشه یـئمک اوچون اوزاقدان چالـینان زنگ سسینی ائشیدیردی. اونلارین قالدیغی اوتاق هر شئیدن اوزاق ایدی و یـئگانه ایشیقلاری شمع ایشیغی ایدی. هر گوناورتادان سونرا (بازار ائرتهسیندن باشقا کی، کیشی اؤز توپ یولداشلاری ایله اویـنایـیردی) ناهار و آخشام یـئمکلری آراسیندا، ایچریده آرواد یـئرلرینی حاضیرلایاندا، او تاختا صندلیسینده اوتوروب و آلا توراندا دونکیشوتی اوخویاردی و سئپتامبر آیـیندا، اوندا کی، سانچو اؤز سروری ایله اؤلوم یوخوسوندان قالخـیب دولسییانـین بو گؤزهل، نجابتلی خانـیمین آرخاسیندا گـئـتمهلی ایدیلر، او یامان آغلادی. اونلارین قالدیقلاری اوتاقلارین اطرافـینی دهشتلی رقابت موباریزهسی بوروموشدو. اونا ائله گلیردی کی، اوتاقلارین پنجرهسی یوخدور. تاخچانـین اؤنونده، کول جوسون ایچینده دایانمیشدی و بیردن- بیره گؤزلهنیلمهدن ایستهدییی شئـیی تاپدی. او، یـئرینده دیک اوتوردو و دئدی: – کـئلـئر- و اونو اویاتماق ایستهمهدییی اوچون آستاجا دئدی: – بریگس، والتر بریگس.
(سون)
………………………..
ایضاح: جان آپدایک ۱۹۳۱-نجی ایلده پئنسیلوانیا شهرینده آنادان اولموشدور. اونون آتاسی ریاضیات معلیمی و آناسی حئکایه و رومان یازیچیسی ایدی. آپدایک ۱۹۵۴-نجی ایلده هاروارد دانیشگاهـینی قورتاریبدیر. او، آمئریکانـین ایییرمینجی عصیر ادبیاتینـین ان مشهور یازیچیلاریندان بیری سایـیلیر. بو گونه قدهر اوچ دفه پولییـئـتزئر جایزهسینی قازانمیش آپدایک فـیرانسا، ایتالیا و بیر نـئچه آوروپا اؤلکهلرینین ده اؤدوللرینه صاحیب اولا بیلمیشدیر. اونون اللیدن چوخ اثری وار کی، بیر نـئچهسینین اساسیندا فیلیملرده چکیلیبدیر. آپدایک- ین اثرلری اساسن عاییله و کیشی- قادین موناسیبتلرینین پئسیکولوژییاسینا حصر اولونور. اونون شخصییتلری ساده آمئریکالی عاییله عضولریدیرلر. ۲۰۰۴-نجی ایلده تکرار پولییـئـتزئر موکافاتـینا لایـیق گؤرونن آپدایک، ۲۰۰۹ینجی ایلده سرطان خستهلیگیندن وفات ائتمیشدیر.


c: text/html

text:
شیطان آیه لری» کتابی نین یازاری آدلیم یازیچی سلمان رشدی، اوت آیی نین اون« ایکینجی سینده (21 مرداد) اصلیتی لبنانلی مسلمان بیر آمریکا وطنداشی واسیطه سیله آغیر یارالاندی.
بو سوقصد، آردی کسیلمه ین باشقا ترورلارین دوامی ساییلیر.کئچنلرده ده، مختلف اؤلکه لرده بو کتابی نشر و ترجمه ائده نلرده ن بیر نئچه سی، بئله ترور و سالدیریلارا قوربان گئتمیشدیلر.
بوتون بو ترورلار و جنایتلر اسلام جمهوریسی نین وفات ائتمیش
اولان رهبری خمینی نین باشی آلتیندا و اونون فتواسی نین نتیجه سی دیر.
اسلام جمهوری سینین چیرکین حیاتی نین تاریخی، مینلر و مینلر
انسانین او جمله ده ن اونلار یازیچی و ژورنالیست ین قانی ایله یازیلمیشدی. بو رژیم
قیرخ دورت ایل عرضینده غیر فارس ملتلره منسوب اولان بیر چوخ انسانین و یا خود یوزلر
شیعه اولمایان باشقا دین منسوبلارینین قانینی آخیتمیشدی.
خمینی، سلمان رشدی یه قارشی اعلان ائتدییی فتواسی ایله،
اسلام جمهوریسی نین ترور و باسقی آپاراتینی، باشقا اؤلکه لرین وطنداشلارینا قارشی
دا یؤنتمیشدی.
اصلینده خمینی بو فتوا ایله بیر ترور و جنایت پاندورا قوطی سینی آچمیشدی
کی، ننیجه سینده نئچه نئچه یازیچی و ژورنالیست، فاناتیک مسلمانلارین ترورلارینا
قوربان گئتمیشدیلر.
میلادی 1993- ینجی ایلده تورکیه جمهوریت ینده شیطان آیه لری
کتابی نین مترجمی عزیز نسین ایله بیرلیکده اولانلارا قارشی حیاتا کئچیریلن سوقصد و
تروردا 30 نفرین اؤلدورولمه سی، ایراندا «زنخیره ای قتل لر» آدلانان ترورلاردا اؤلدورولن
یازیچی و مترجملر، ژاپون اؤلکه سینده شیطان آیه لری کتابی نین مترجمی نین قتله
یئتیریلمه سی و هابئله فرانسادا شارلی ابدو ژورنالینا قارشی آپاریلان باسقیندا اؤلدورولن
ژورنالیستلر، هامیسی بو فتوانین قوربانلاری ساییلیرلار.
سلمان رشدی یه سوقصد ائده ن لبنانلی - آمریکالی هادی مطر،
لبنان دا فعالیت گؤسته ره ن «حزب الله» تشکیلاتینا منسوب دی.
بو تشکیلاتی یارادان و اول گونده ن اونلارا مادی و لجستیک یاردیم
ائده ن و بوتون گوج ایله بو تشکیلاتین آرخاسیندان دوران، اسلام جمهوری سی دی.
دئمه لیییک کی، اسلام جمهوریسی دفعه لرله حزب الله ین الی ایله بو رژیمه
قارشی چیخانلاری آرادان گؤتورموشدور.
برلین شهرینده میکونوس رستوران یندا ایران کوردلرینه منسوب دموکرات پارتی
سینین رهبرلرینه قارشی سوقصدی، اسلامی رژیم بو تشکیلانین الی ایله حیاتا کئچیرمیشدی.
دوغردور کی، خمینی نین فتواسیندان سونرا اسلامیست قووه لر هر بیر فرصت ده سؤز
و قلم آزادلیغینا قارشی اللرینده ن گله نی اسیرگه مه میش و بوتون بو ایللرده اسلام
جمهوری سینین تام حمایه سینی قازانمیشلار، لاکن دیگر طرفده ن سلمان رشدی نین
یانچیلاری بوتون اؤلکه لرده، او جمله ده ن اسلام رژیمی نین باسقی سی آلتیندا اینله
ین ایران اؤلکه سینده هر گون بیر آزدا چوخالمیشدیلار.
سلمان رشدی یه قارشی سوقصد تکجه بیر انسانا قارشی آپاریلان چیرکین بیر عمل
دئییل، اصلینده سؤز و قلم آزادلیغینا قارشی آپاریلان وحشیجه سینه بیر آکت ساییلیر.
جنوبی آذربایجان قلم انجمنی اؤزونو دموکرات آدلاندیران هر
کسی سلمان رشدی یه قارشی آپاریلان وحشیجه سینه سوقصدی قیناماغا چاغیریر.
اؤزلرینی دموکرات آدلاندیران اؤلکه لر، یازیچیلارا و ژورنالیستلره دیوان
توتان ایران اسلام جمهوریسینه قارشی ایکی اوزلو سیاست لرینه سون قویمالیدیلار.
هئچ کیمسه نین - هر باهانا ایله اولورسا، اولسون - سؤز و قلم آزادلیغینا
قاداغا قویماسینا اذن وئرمه مه لیییک!...
جنوبی آذربایجان قلم انجمنی سلمان رشدی نین یانیندا دی.
جنوبی آذربایجان قلم انجمنی (ایران)
23 اوت 2022 ( 1 شهریور)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آمریکادا ایرما، فیرتینایا چئوریلیر
آمریکانین فلوریدا ایالتینده تأثیرلی اولان ایرما قاسیرغاسینین شدتلی تروپیک فیرتینایا چئوریلمهسی گؤزلنیلیر
ایرما، فیرتینا چئوریلیر
آمریکانین فلوریدا ایالتینده تأثیرلی اولان ایرما قاسیرغاسینین شدتلی تروپیک فیرتینایا چئوریلمهسی گؤزلنیلیر.
ایالتینده جنوب ساحللرینده دونن (بازار) 210 کیلومتر سرعتله دؤردونجو کاتقوریده ووران ایرما قاسیرغاسینین شیدتی قوزئی-باتییا دوغرو حرکت ائدرکن اؤنجه اوچونجو، سونرا ایسه ایکینجی کاتقوریایا دوشدو.
آمریکا میللی قاسیرغا مرکزینین ائتدیگی آچیقلامادا، ایرمانین، شیدتی آزالساسا هله ده ریسکلی اولان ایرمانین، ساعتدا 160 کیلومتر سرعتله فلوریدانین قوزئی- باتیسیندا اولان 3 میلیون اهالیسی اولان تامپایا دوغرو گئتدیغی ایفاده ائدیلدی.
بوندان باشقا، قاسیرغانین فلوریدانین قوزئیینده و جورجیانین گونئینده تروپیک فیرتینایا چئوریلمهسی گؤزلنیلیر.
کئچمدیغی یئرلرده بؤیوک زیانا، سو باسقینا و سئله سبب اولان قاسیرغا تخمینن 4 میلیون ائو و ایش یئرینین برقی کسیلدی. الکتریک کسیلمهسی سببیله، صاباحا قدر جاددهیه چیخماق غیری-قانونی اعلان ائدیلدی. قاسیرغا آغاجلارین دوشمهسینه و ائولرین داملارینین اوچماسینا سبب اولدو. آغیر کولک سببی ایله مایامیده ایکی و فورت لاودرده بیر وینچ چئوریلدی. قاسیرغا سببیله، ایالتین هفته سونو تخمینن 9.000 اوچوشو لغو ائدیلدی.
بو آرادا، ایرما قاسیرغاسیندان ضرر گؤرن مایامی بین الخالق هاوا لیمانی بو گون باغلانیلاجاغی بیلدیریلدی.
مسئوللار ایرما قاسیرغاسی سببیله اوچ نفرین اؤلدوگونو سؤیلهدی.
قاسیرغا آمریکایا چاتمادان اؤنجه کاریبلرده 28 نفرین حیاتینی ایتیرمهسینه سبب اولدو.
ایرما قاسیرغاسینین اؤلکهنین تاریخینین ان بؤیوک تهلوکهسینه سبب اولدوغو بیلدیریلدیگی کیمی، فلوریدا ایالتینده اهالینین تخمینن 3ده بیری (6.5 میلیون نفر) تخلیه ائدیلمهیه مجبور ائدیلدی. شمالی کارولینا، جنوبی کارولینا، جورجیا و ویرجینیا
ایالتلرینده قیسیمن و یا ایالتین بوتونونده فوق العاده حال اعلان ائدیلمیشدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی
ساغلیق باخانی قوجا باکیدا
۲۰ یانوار شهیدلرینین دفن اولوندوغو شهیدلر خیابانینی زیارت ائدن قوجا، بوراداکی "ابدی مشعل" عابیدهسینین اؤنونه چلنگ بوراخدی


text:
توکایئو: حادثهلر اؤلکهنین وضعیتینی کؤکدن دییشدیردی
"یئنی حکومت، خالقین سوسیال رفاهینی یوکسلدمه، تورمو آزالدما و اهالینین گلیر سویهسینی آرتیرماقلا گؤرهولی"
قازاقیستان جمهورباشقانی قاسم جومرت توکایئو، اؤتن آی باش وئرهن حادثهلرین اؤلکهسیندهکی وضعیتی کؤکدن دییشدیردیگینی سؤیلهدی.
توکایئو، اؤتن آی اولوشدورولان آلیخان اسماعیلووون باشقانلیغینداکی یئنی حکومتین ایلک توپلانتیسینا قاتیلدی.
گؤروشمهیه ویدئوکنفرانس ویولویلا قوشولان توکایئو،
"ژانویه حادثهلری قازاقیستاندا وضعیتی کؤکوندن دییشدیردی" دئدی.
توکایئو، اؤلکهده بورجو اولانلارین ساییسینین آرتدیغینا و تخمیناً ۱ میلیون وطنداشین آیلیغینین گئچیمینی قارشیلامادیغینا دقت چکرهک،
"یئنی حکومت، خالقین سوسیال رفاهینی یوکسلدمه، تورمو آزالدما و اهالینین گلیر سویهسینی آرتیرماقلا گؤرهولی" دئدی.
یورددیشینا یاسادیشی ایوللاردان چیخاریلان مالی قایناقلارین گئری قایتاریلاجاغینی بیلدیرن توکایئو،
"حکومته، ۲ آی ایچینده یورددیشنا یاسادیشی یوللارلا چیخاریلان مالی وقایناقلارین و اورادا الده ائدیلمیش وارلیقلارین قایتاریلماسی ایله باغلی تکلیف حاضرلاماسین تاپشیریغی وئریرم" ایفادهسینی ایشلتدی.
قازاقیستان مجلسی میللت وکیلی ماکسات رامانکولوو، سون ۲۵ ایلده قازاقیستاندان تخمیناً ۱۴۰ ایله ۱۶۰ میلیارد دلار ین یورددیشینداکی آفشور شیرکتلره کؤچورولدویگو بیلگیسینی پایلاشمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی
ارمنیستان آتیشکسی پوزماغا داوام ائدیر
ارمنی بیرلیکلرینین، آذربایجان اوردوسونون مؤوضعلرینی آرالیقلارلا آتیشا توتولدوغو بیلدیریلدی


text:
سوپر لیگ
سوپر لیگ، تورکیه نین ان اوست فوتبال لیگی دی. بو لیگ ده ۱۸ فوتبال تاخیمی ریقابت ائدیللر.بو لیگین ۱-جی و ۲-جی تاخیملاری، اوروپا قهرمانلار لیگینه و ۳-جی و ۴-جی تاخیملاری، یوفا آوروپا لیقاسینا صعود ائدیللر.
بو لیگ ۶۳ دور اوینالینیب کی، قالاتاسارای (۲۲ دفعه)، فنرباخچا (۱۹ دفعه)، بشیکتاش (۱۵ دفعه)، ترابزون ایسپور (۶ دفعه) و بورساایسپور (۱ دفعه) شامپیون اولوبلار.
تاریخی[دَییشدیر]
تورکیه ده فوتبالین تاریخی ۱۹-جی عصره چاتیر.بو مودت ده فوتبال اینگیلیسلر توسط ایله تورکیه گئتیریلیب.۱۹۰۴-جی ایلده ایستانبول لیگی، ۱۹۲۰-جی ایلده اسکی شهر لیگی، ۱۹۲۳-جی ایلده آدانا، آنکارا، ترابزون و ایزمیر لیگلری و ۱۹۳۶-جی ایلده قئیصریه لیگی اویناییلدی و نهایت ده ۱۹۵۹-جی ایلده تورکیه سوپر لیگینین بیرینجی دوری باشلاندی.


text:
یؤروکلر
یؤرۆکلر، کؤچری یاشام طرزینی سئچمیش تورک خالقلارینا دئییلیر. آنادولودا یایلاق-قیشلاق حیاتی یاشایان تورکمن طایفالاری (اوبالاری) اوچون ده ایشلهدیلیر. آنادولو خالقینین چوخ اؤنملی نوفوس اکثریتینی مئیدانا گتیررلر. بالکانلارداکی تورکلر آراسیندا دا یوکسک میقداردا یؤروک وار. روم ائلی یؤروکلری: کوْجاجیک یؤروکلری، نالدؤکن یؤروکلری، ویزه یؤروکلری وس قروپلارا آیریلماقدادیر. بو گون بولغاریستان، یونان و مقدونیهنین داغ کندلرینده یاشاماقدادیرلار.
اتیمولوژی[دَییشدیر]
تورکجهدهکی "یۆرۆمک " سؤزوندن تؤرهدیلمیشدیر. صیفت اولاراق مِنینسکی لوغتینده کئچیر.[۵]
تاریخده یؤروکلر[دَییشدیر]
عثمانلی ایمپراتورلوغو بوتون بالکانلاردا الده ائتدیگی تورپاقلارا صاحیب اولونماسی اوچون یالنیز تورکمن/یؤروکلری گؤندرمیش و وظیفهلندیرمیشدیر. یؤروکلر، آنادولو و رومائلیده کؤچری اولاراق یاشایان، گئچینمهلرینی حئیواندارلیقلا تأمین ائدن و مؤوسوملره گؤره آران و یا یایلاقلاردا قوردوقلاری چادیرلاردا اوتوران اوغوز تورکلرینه وئریلن آددیر. ائلهجه تورکمنلر اولاراق دا خاطیرلانماقدادیر. "جسور، ساواشچی، یاخشی گئدن، الی آیاغی ساغلام" کیمی معنالاری ایفاده ائدن "یؤرۆک" سؤزو یئرینه "یۆرۆک" سؤزو ده ایشلهدیلیر. عومومی اولاراق قونار-کؤچر حیات یاشایان بوتون توپلولوقلار اوچون ایستیفاده ائدیلن بو آد، داها چوخ کؤچری اوغوز بویلاری اوچون عالم (عام آد) اولموشدور.
11. عصرده اورتا آسیادان کؤچ ائدن و کؤچری حیات یاشایان اوغوزلار، ایراندان کئچهرک مالازگیرت ظفریندن سونرا آنادولویا گلدیلر. بورادا دا اسکی یاشام طرزلرینی عئینی ایله داوام ائتدیردیلر. ایلک زامانلار تورکمن آدییلا خاطیرلانان اوغوزلارین بیر قیسیمی مسکون حیاتا کئچدی. آنادولونون ایسلاملاشدیریلیب تورکلشدیریلمهسی سیراسیندا اوغوز بویلاری، آنادولونون هر طرفینه یاییلدی. بیر قیسیمی مسکون حیاتا کئچهرک " تورکمن " و "ماناو" آدی آلارکن بیر قیسیمی ده کؤچری حیاتینی داوام ائتدیریب " یؤروک " آدییلا خاطیرلاندی. عثمانلیلارین رومائلییه کئچیشیندن سونرا یؤروکلرین اؤنملی بیر بؤلومو ده رومائلییه کؤچ ائتدیریلدی.
یؤروکلرین باشلیجا گئچینمه قایناقلاری قویون و کئچی ایدی چونکی کؤچ اثناسیندا کیچیک باش حئیوانلارلا یئر دَییشدیرمک داها آساندیر. یؤروک طایفالاری و اوبالاری آدلاریندا عومومیتله قویون و کئچی سؤزلرینی ساخلایارلار: "قارا کئچیلی" ، "ساری کئچیلی" کیمی. عئینی زاماندا قویونلو یؤروکلر دئیه بیلینن آققویونلو و قاراقویونلو طایفالاری نین آدلاری، بو اوبالارین هارادا یاشادیقلارینی دا بللی ائدیر.[۶]
ایندیکی واختدا یؤروکلر[دَییشدیر]
تورکیه ده، عثمانلی دؤورونده 19. عصردن سونرا آساییش و دؤولت نوفوذونون تأمینی اوچون مجبورو مسکونلاشدیردیریلاراق کؤچری یاشام طرزیندن وازگئچیردیلن قروپلار دا اؤزلرینی "یؤروک تورکمنلر" اولاراق تانیدارلار. یؤروکلر ده یاواش یاواش مسکون یاشام طرزینه کئچدیکلری اوچون، ایندیکی واختدا خوصوصیله توروسلاردا کؤچری یؤروکلر قالمیشدیر. آنجاق کؤچری یؤروکلره (چوخ اولماسا دا) تورکیهنین بیر چوخ بؤلگهسینده راست گلینمکدهدیر. ایندیکی واختدا یؤروکلرین بؤیوک بؤلومو ایسه تام مسکون حیات فورماسینا کئچمیشلردیر.
آنجاق مکاره بازاری، کشکک، قیل چادیری، کیلیم، حصیر و دوه گولشلری کیمی بعضی کؤچری عادتلرینی هله ده داوام ائتدیررلر. آنتالیانین قوملوجا و موغلانین فتحیه ماحالیندا اکینچیلیک و گولخاناچیلیق شنلیکلرینده تمثیلی یؤروک کؤچو و عنعنهلری سرگیلنمکده و دوه گولشلری ائدیلمکده دیر.
عوثمانلی دؤولتینین مجبوری مسکونلاشدیرما سییاستلری سببی ایله یئرلریندن یوردلاریندان ائدیلن آوشار، یؤروک، تورکمن طایفاسی بو وضعیته سسسیز قالمامیش، دادالاوغلو و قاراجا اوغلان شعیرلرینده و آغیلاریندا بونا قارشی چیخمیش و گونوموزه چاتان "فرمان پادشاهیندیرسا داغلار بیزیمدیر " دئییمینی سؤیلهمیشلر.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ "Area Handbook for the Republic of Turkey", Volume 550, Issue 80, Thomas Duval Roberts, American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies. U.S. Government Printing Office, 1970. Page 74.
- ^ Michaël Thevenin (2011): "Kurdish Transhumance: Pastoral practices in South-east Turkey". Springer: Pastoralism Research Policy and Practice (1), Social Anthropology, URMIS Paris 7, DOI: 10.1186/2041-7136-1-23 page 21.
- ^ Yoruk in North Macedonia. Joshua Project.
- ^ Yoruk in Bulgaria. Joshua Project.
- ^ "gezgin, berduş, sabit konutu olmayan" Meninski, Thesaurus, 1680
- ^ [1] Yörüklerin Hayat Tarzı ve Aşiretler


text:
وستفالی باریش
وستفالی باریشی اۇلوسلار آراسی موناسیبتلرده موستقل دؤولت نظم برقرار اوْلماسینا گتیردی. وستفالی باریشی - ۱۵ مئی و ۲۴ اۇکتوبر ۱۶۴۸-جی ایلده اوْسنابروک و مونسترده ایمضالانان باریش مۆقاویلهلری.
باریش دانیشیقلارینین کئچیریلدیی یئر[دَییشدیر]
باریش حاقیندا دانیشیقلار وستفالی ایالتینین تاریخی اراضیلرینده: مونتسر کاتولیک اُسقُف و اوْسنابریوک پروتستانت اُسقُف کچیریلیردی. مقدس روم ایمپیراتورلوغو طرفلر آراسیندا برابر پرینسیپلرین تامین ائدیلمهسی آماچله باریش دانیشیقلارینین شرطلرینین موذاکیرهسینی پروتستانت دؤولتلر و سوئیسله اوْسنابریوک اُسقُف، کاتولیک کلیساسی دؤولتلر و فرانسه ایله مونتسر اُسقُف آپاریردی.
وستفالی باریشین باغلانماسی ایله مقدس روم ایمپریاسیندا اوتوز ایللیک ساواش بیتدی. بعضاً وستفالی باریشین ایسپانیا ایله بیرلشمیش هولند ایالتلری آراسیندا ، سکسنیللیک ساواشی بیتیرن ۱۶۴۸-جی ایل ۳۰ ژانویه باریش مۆقاویلهسینی ده عایید ائدیرلر. بۇنونلا بئله هولند ایله ایسپانیا آراسینداکی دؤیوش عملیاتلارینی اوْتوزیللیک هم ده سکسنیللیک ساواشین حیصّه سی حساب ائدیرلر. وستفالی باریشو ایلک چاغداش دیپلوماتیک کوْنقره سین نتیجهسی حساب اوْلونور. اوْ، آوروپادا میلّی سوورنیتت کاورام (مفهوم)یا اساسلانان یئنی قایدالارین باشلانغیجی اوْلدو. راضیلاشما مقدس روم ایمپیراتورلوغو، ایسپانیا، فرانسه ، سوئد، هولند و مقدس روم ایمپیراتورلوغو دوکلاری تیمسالیندا اوْنلارین موتتفیقلرینه عایید ایدی. ۱۸۰۶-جی ایله قدر اوْسنابروک و مونستر سازیشلری نورمالاری مقدس روم ایمپراتورلوغونون کونستیتوسیون قانونونون بیر حیصّه سی حساب اوْلونوردو. بعضاً ۱۶۵۹–جو ایلده ایمزالانان و فرانسه ایله ایسپانیا آراسیندا ساواشیه سوْن قوْیان پیرنی باریش ده «عۆمومی هم رای لیین» سوْن مرحلهسی حساب اوْلونور. اۆچ ایللیک دانیشیقلاردان سوْنرا ۲۴ اۇکتوبر ۱۶۴۸–جی ایلده اوْتوزیللیک ساواشیه (۱۶۱۸–۱۶۴۸) سوْن قوْیان «وستفالی باریشو» باغلاندی. بۇ ساواشده کاتولیک و پروتستان دوکلاری رقیب ایدی. بیرینجیلری ایسپانیا، اوتریش و لهیستان، ایکینجیلری فرانسه ، سوئد، دانمارک، هولند، بؤیوک بریتانیا و روسیه دستکلهدی.
طرفلرین اراضی ادعالاری[دَییشدیر]
کونقرس ایشتیراکچیسی اوْلان اؤلکهلرین هر بیری اؤز مقصدلرینی گودوردو: فرانسه الزاس و برایزاخ اراضیلرینه ییه لنمک، متس، تول و وردن اُسقُف لاری اۆزرینده اؤز حۆقوقلارینین تانینماسینا جهد گؤستریردی. سوئد پومرانیانی، سیلزیانی و بیرده ویسماری، برمن، فردن اُسقُف لارینی و اوْردونون بوراخیلماسی اۆچون پول طلب ائدیردی. مقدس روم ایمپیراتورلوغو پینرولو قالاسینا ادعالی ایدی. وسفالی باریشو ایکی مۆقاویلهدن عبارتدیر –( مقدس روم ایمپیراتورلوغو ایله سوئد آراسیندا باغلانان) اوْسنابروک و (مقدس روم ایمپیراتورلوغو ایله فرانسه و اوْنون موتتفیقلری آراسیندا باغلانان) مونستر راضیلاشمالاری. بۇ موقویلهده ایلک دفعه روسیه نین آوروپا دؤولتلری سیراسیندا موسکاوفی کیمی آدی کئچیر. وستفالی باریشی سوئد و هولند اؤز موستقیللیینی قوروماق ایمکانی وئردی، آنجاق آلمانین تالیینده منفی روْل اوْینادی: اوْنون اراضیسینین بیر حیصّه سینین سوئد و فرانسه یا کئچمهسیندن باشقا، اؤلکهده اۇزون مدته یاریمفودال پراکندهلیک برقرار اوْلدو. تاریخی دیرلندیرمهلر تاریخچیلر آراسیندا وستفالی باریشونه مۆختلیف موناسیبت وار. بعضیلری حساب ائدیر کی. بۇ باریش، اساس اوصولاری: برابر حۆقوقلو دؤولتلر، پروبلملرین باریش یوْلو ایله حل ائدیلمهسی عهده لیکلری، بیرگه آساییشی ساخلاماق ایدعاسی; حاکمیّت حقی آنلاییشی میدانا گلمهسی، اوْلان چاغداش بینلخالق حۆقوقون اساسینی قوْیدو. باشقالاری حساب ائدیر کی، وستفالی باریشی بینلخالق موناسیبتلرین کؤهنه سلسله مراتبی قایدالارینی داغیداراق، عوضینده قایدا قانونو ساخلاماق اۆچون عملی مکانیزم یارادا بیلمهدی.


text:
ادقار رایس باروز
ادقار رایس باروز (اینگیلیسجه: Edgar Rice Burroughs) آمریکالی رومانچی و یازیچی - .۱ سپتامبر ۱۸۷۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ مارس ۱۹۵۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edgar Rice Burroughs»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ادقار رایس باروز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
وس کریون
وس کریون (اینگیلیسجه: Wes Craven) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۲ آقوست ۱۹۳۹ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۶ ایل عؤمر ائلهییب و ۳۰ اوت ۲۰۱۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اؤز تحصیلینی ویتون کالجی (ایلینوی)ندا آلمیشدیر. 1971–2015 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wes Craven»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده وس کریون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چیلپاق مایا
چیلپاق مايا، يا دا چیلپاق ماژا (ایسپانيولجا: La Maja Desnuda)، ایسپانیالی نقاش(Francisco de Goya) فرانچیسکو دئ قويانین 1790 ایلنن 1800 يیللاری آراسیندا تاماملادیغی تخمین ائدیلن تابلوسودور. اثر بو آندا مادریددکی پرادو موزه سینده سرگیلنمکته دیر. رسام بو تابلويو، ایسپانيول انگیزیسيونونون چیلپاق خانیم رسیملرینین چکمه سینی ياساقلادیغی بیر دؤنمده، ایسپانيا باش وزیری مانوئل دئ گودويون ایسته یی اوزرینه چکدی. رسیم، گودويون کولکسیونونا 12 نوامبر 1800 تاریخینده آرتیریلدی.
قويا بو چالیشماسیندا، اوزرینده ياستیقلار اولان ياتاقدا اوزانمیش چیلپاق بیر قادینی بئتیملدی (تصویره چکدی). بو تابلو اون دوقوزونجو يوزيیل رومانتیزمیندکی ائروتیک تخیل محک داشلاریندان بیری اولدو. چیلپاق ماياداکی مودئلین، رسامین سو ساتیجیسی، گی یینیک مایا (ملبس مایا) و یئمیشان ساتیجیسی ایسیملی اثرلریندکی مودئللر کیمی صمیمی بیر شکیلده ایزله ينین گؤزلرینین ایچینه باخماسی، قادینا جینسل باخیشدان راحاتجا ال تاپما بیر ایماژ قازاندیرمیشدیر. قويانین بو رسمی، نقاشین خيال دونياسیندا، آشاغی طبقه دن قادینلارلا باغلی، چکینگن و اوتانجاق بیر گوناه ایشلمه ضربه سی اولدوغو شکلینده يوروملاندی. هونر تاریخچیسی تئودور هئتزر تابلويلا ایلگیلی گؤروشلرینی بئيله آچیقلادی:
“ قويا، بیزلری چیلپاق قادینین گرچکچی وجود ياپیسی اوزرینده دقیق اولمايا زورلادی. هیچ کیمسه رسمین گوج و انرژی صاحبی اولدوغونو ،رد ائدمز و بو اؤزللیک، قويانین دیگر تابلولاریندا دا واردیر. بوتون بو سؤيلدیکلریمین اؤته سینده، بو اثر، قويانین لاب کسکین اؤزللی یینی اورتايا چیخارتدی: اینسان ووجودونا يئنی گؤزلرله باخابیلمک."


text:
آنا محبّتی
محمد قاضی (م.سمندر)
چاراویماغین « قیرخ بولاق » کندینده بؤیوک بیر گؤل وار. هر ایل یازین اوّللرینده مینلر کؤچری اؤردک بو گؤله گلیب و پاییزین سون آیلارینا قدر بو گؤلون ماوی سولاریندا اوزوب و گزهرلر. بو اؤردکلرین آدینا « قاشقالداق » دئیهرلر. قاشقالداقلارین بدنلری قارا، آلینلاری آغ و آیاقلاری قیرمیزیدیر. دوغروداندا بو اؤردکلر چوخ گؤیچک و گؤزهلدیر. کندین قیز – اوغلانلاری یاز و یای گونلرینده بو اؤردکلرین تاماشاسینا دوروب و اونلارین تاماشاسیندان لذّت آپارارلار. پاییز گلنده، او زامان کی چمنلرین رنگی سارالیب، گوللر سولوب و بولبوللرین خوش سسلری باغلاردان کسیلر، «قاشقالداق»لار گؤلون قیراغینا ییغیشیب و آغیر بیر فیکره گئدهرلر… کؤچ فیکرینه: نه چتین اولور آیریلیق…
قیرخ بولاق گؤلوندن آیریلماق غصّهسی قاشقالداقلارین اورهیینی سیخار، آیریلماغی اؤزلرینه بویوک غم – کدر حساب ائدر و بو غم- کدردن حزین- حزین آغلایارلار.
پاییزین سون گونلریایدی. سولار یاواش- یاواش دونوردولار. گؤیدهکی دورنالار قاتار- قاتار بغداد ائللرینه کؤچوردولر. قاشقالداقلاردا مین حسرتله اؤزلرینی کؤچ اوچون حاضیرلاییردیلار.
قاشقالداقلار سفره گئجه چیخارلار. آخشام قارانلیقلاشاندا اؤردکلرین باشچیسی گؤیه قالخیب و یولا دوشمهیی تکلیف ائتدی. « آرزی » آدلی بیر کؤرپه قاشقالداق اوزونو آناسینادوتوب دئدی:
– آنا یول منی یوراجاقدیرمی؟
– یوراجاقدیر بالام.- دئیه آنا جاواب وئردی.
– آنا یول بیزی آیاقدان سالاجاقدیرمی؟- دئیه آرزی یئنه ده سوروشدو.
– یول منیم گؤزه ل بالام! یول بیزی یورسادا آمما هئچ واخت آیاقدان سالابیلمز.- دئیه آنا جاواب وئردی.
اؤردکلر گؤزلرینده غم، اوزلرینده سئوینج قاناد چالیب قارانلیق گؤیلره یوکسلدیلر. دوزدور کی اونلار اؤز سئومهلی گؤللریندن آیریلیردیلار لاکن « کرکوک » شهرینده ایستی گؤللر، آل الوان گوللر و گؤی چمنلر اونلاری گؤزلهییردیلر. هله بیر آز یول گئتمیشدیلر کی، آنا اؤردک اوزونو یولداشلارینا توتوب دئدی:
منیم آرزیم هانی؟ سسی گلمیر.
بیریسی جاواب وئردی:
– بیز اونو اوچمامیشدان قاباق گؤردوک. لاکین ایندی گؤزوموزه دیمیر. آنا هامیدان سوراقلاشدی. آمما آرزی یوخایدی. کیمسه سوراغینی وئرمهدی، سانکی آرزی بیر دامجی سو اولوب یئره باتمیشدی.
آنا دئدی:
– من قاییدیرام.
دئدیلر:
– گئتمه تاپا بیلمزسن…
آنا قاییتدی، اؤردکلر اؤز یوللارینا داوام وئردیلر. آنا قاشقالداق گؤلونون یانینا گلیب سسله ندی:
– آرزی! بالام…
بیر سس گلمهدی. یورولموشدو. بیر داشین اوستونده اوتوردو. گئجه سکوتا دالمیشدی چاققاللار اولویوردولار. آنا گؤلون هر طرفینه باش چکیب بالاسینی گزدی . آمما آرزیدان بیر خبر چیخمادی. آنا سحرآچیلانا دک بالاسینی گزدی. آمما اوندان بیر نیشان تاپا بیلمهدی.
سحر آچیلاندا، آنا اوزونو داغا توتوب یئنه قیشقیردی:
– آرزیم… بالام…
– داغدان بیر سس قوپدو:
– ب…الا…ب…الا.
آنا داغا ساری اوچدو. داغدا ایسه بیر نیشان یوخ ایدی. قیشین ایلک قاری یاغماغا باشلامیشدی. گؤل سسسیزجه کؤکسونو گؤیدن دوشن قارلارین اوزونه آچیمیشدی… کیمسه گؤرونموردو. آنا یئنه ده بیر قارا داش اوستونده اوتوروب بالاسینی سسلهدی. یئنه ده داغلار اونا جاواب وئردی؛ گؤزلری یاشا دولدو اختیارسیز ایکی دامجی یاش میرواری کیمی گؤزلریندن آخدی. آنا سسسیزجه آغلاماغا باشلادی. بو زامان بیر ساری دووشان اوردان کئچیردی. اؤردهیی آغلایا- آغلایا گؤروب اونا یاخینلاشدی سالام وئریب سوروشدو:
– آنا، نییه آغلاییرسان؟
سن منیم آرزیمی گؤرمهدین؟- دئیه آنا سوروشدو.
– آنا ایتیرنی آختارمازلار. ایندی یولداشلارین اوزاقلاشار، سن تک قالیب هلاک اولارسان. دور گؤیه چیخ، ایندی یولداشلارینین گؤزلری یولدادیر.
– بالامی تاپماسام یولا دوشمهرم. من بالامی آختاریرام.
– قار چوخ یاغیب، شاختا سنی قوروداجاق، دور آیاغا یوخسا گئج اولار.
من بالاسیز نئجه گئدیم؟- دئیه آنا یئنه ده آرزینی آختارماغا باشلادی. دووشان گؤردو کی آنا گئتمیر. اوزونو آنایا ساری توتوب دئدی:
– او داغین اتهیینه بیر باخ!
آنا داغین اتهیینه ساری اوچدو. بیر تولکو یاتمیشدی. آنانی گؤرجک دیک دوروب قاچدی. آنا یاخینلاشاندا آغ- آپپاغ قارلارین اوستونده آرزینین قارا للکلری- خینالی آیاقلاری و قانلی ککیلینی گؤردو.
چاراویماق- مهمانلو ۱۳۵۹


text:
ک. توخولسکی
چئویرن: س. حاتملوی
بیرینجی دونیا ساواشیندا اؤلنلرین سایی ۱۷ میلیون، ایکینجی سینده ایسه ۵۶ میلیون اولموشدور. بو ایکی ساواشدان سونرا یئر کورهسینده اونلار ساواش باش وئرمیش و بو ساواشلاردا دا یئنه میلیونلار اینسان حیاتینی ایتیرمیشدیلر. ائله ایران- عراق ساواشیندا، ایکی اؤلکهدن بیر میلیونا یاخین اینسان اؤلموشدور. بو ساواش بیتمهدن آمریکالیلارین هجومی نتیجهسینده افغانستاندا و یئنیدن عراقدا ساواش باشلامیش و یئلهلیکله یوز مینلر اینسان اؤلدورولموش و یارالانمیشدیلار. سونرا سوریه ایچ ساواشیندا یوز میندن آرتیق اینسان حیاتینی ایتیریب و بو ساواش بیتمهدن یئنه ده عراقدا و بو دفعه اسلام آدینا یئنی بیر ساواش باشلامیشدی. بو یئنی ساواشدا، آللاهین آدی ایله ملی و دینی آزینلیقلاردان- او جملهدن تورکمنلردن- مینلر اینسان غدارجاسینا اؤلدورولوب، قادینلار تجاوزه اوغرامیش و بازارلاردا ساتیلمیشدیلار. بوتون بو اؤلکهلرده آنالارین بئلی بوکولوب، آتالار چارهسیز و اوشاقلار تراومایلا یاشاماغا محکومدیلار. بو مظلوملارین قانینین حسابینی کیم وئرهجکدیر؟ بو ساواشلاردان کیم غالیب چیخاجاقدیر؟ بو ساواشلارین سونو یوخ می؟…..
ساواش لاردان سونراکی عبادت
دوعا اوچون… باشی…ی…ی…. وئرررر…!(۱)
تانریم! بیز اسگی چوروموش سوموکلر
سنین قارشیندا عبادن اوچون
آهک ده قویلاندیغیمیز خندقلردن
یئنیدن
ایمکلیییب چیخیریق.
داها سسسیز قالماق ایستهمیریک.
سندن سوروشماق ایستهییریک:
نه اوچون-؟
نه اوچون آخیتدیق قیپ- قیرمیزی قانیمیزی؟
آخی قیصریمیزین(۲) آلتی اوشاغیندان بیری ده اؤلمهدی.
بیز اینانمیشیدیق… بیز عاغیلسیز ایدیق…!
بیزی بئله سرخوش ائتدیلر…
نه اوچون-؟
بیزلردن بیری جبهه خستهخاناسیندا
آلتی آی چیغیردی.
سونوندا ایکی حکیم و بیرده جبهه یئمکلری
اونون ایشینی بیتیردی.
بیریسی کور اولوب، گیزلیجه تریاک اوددو.
اوچ نفریمیزین وار- یوخ بیر الی وار…
نه اوچون-؟
بیز اینانجیمیزی، ساواشی، حیاتیمیزی
و بیرده هر شئییمیزی اودوزدوق.
سینامادا اولدوغو کیمی، گلادیاتورلارا بنزهر
بیزی مئیدانا گؤندهردیلر.
تاماشاچیلاریمیز اولدوقجا یاخشیدیلار.
فقط اونلار بیزیمله بیر یئرده اؤلمهدیلر…
نه اوچون-؟ نه اوچون-؟
تانریم!
سنین حاقیندا اؤیرندیکلریمیز
ایهر دوزسه:
اوندا بویور گؤیلرده کی ملکوتدان یئره گل!
اؤزونده گلمهسن، باری اوغلانی(۳) گؤندهر!
پارچالا بایراقلاری، ییرت دمیر بورکلری،
و بیرده او بزهنیلمیش شاققاتالاری!(۴)
بیلدیر یئر اوزونده بوتون اؤلکهلره
چکدیییمیز فلاکتلری:
نئجه گؤیدهمیزی پارام- پارچا ائلهدیلر
بیتلر، شراپنللر، آجلیق و بیرده یالانلار!
سنین آدینلا قاضی عسگرلر
بیزلری مزارا قویدولار.
اونلارین یالان سویلهدیکلرینی آنلات!
بونلاری سنه سؤیلهمهیه اذن وئریرسن می؟
قوو! قایتار بیزی مزارلاریمیزا، آمما اؤنجه جاواب وئر!
قالان گوجوموزله قارشیندا دیزه چؤکوروک-
نه اولور، آمما بیزه قولاق وئر!
بیزیم اؤلمهییمیزین بیر فایداسی وارسا،
قورو اوندا اینسانلاری ۱۹۱۴- جی کیمی بیر ایلدن!(۵)
سویله اینسانلارا! بوراخسینلار سیلاحی، قاچسینلار!
ایندی دایانمیشیق سنین قارشیندا: بیز اؤلولر باتالیونی(۶)
و سنه گلیب دوعا ائتمکدن باشقا چارهمیز یوخ!
و ایندی چکیله بیلریک!
(۱) آلمان اؤلکهسینین لوبک شهرینده یئرلشن حربی بیرلیکین بیرینجی دونیا ساواشیندا حیاتلارینی ایتیرن عسگرلر اوچون میلادی ۱۹۲۵- جی ایلده برپا اولونان هیکل ین آدی “دوعا اوچون بؤرکی گوتور!”دیر. بو عسگر هیکلی، سایقی دوروشو اوچون، اؤلنلرین آنیسینا دمیر بؤرکینی باشیندان گؤتوروب سینهسینه دایاییب. هله ده فدرال آلمانین قوشونوندا مهم مراسملردن بیری “دوعا اوچون بؤرکی گوتور!” آدلانیر.
توخولسکی بیرینجی دونیا ساواشیندان سونرا یازدیغی بو شعرینده، باشلانقیجدا استعاره اولاراق بورک یئرینه، «باش» سؤزینی ایشلتمیشدیر.
(۲) بیرینجی دونیا ساواشیندا آلمان اؤلکهسینین پادشاهی قیصر (Kaiser) ایکینجی ویلهلمین بئش اوغلو و بیر قیزی واریدی.
(۳) خریستانلارین اینانجلارینا گؤزه، مسیح حضرتلری آللاهین اوغلودور.
(۴) قوشوندا ضابطلرین چییین و بئللریندن آسلادیقلاری زینتلر.
(۵) بیرینجی دونیا ساواشینین باشلانقیج ایلیدیر.
(۶) باتالیون، معین اؤلکهلرین قوشونوندا بیر بیرلیک آدیدیر. ایران قوشونوندا بو بیرلیگ «گردان» آدلانیر.


text:
آخار-باخار
آخار-باخار (تورکیه تورکجهسی: Su bölümü çizgisi، فارسجا: خطالرأس) — سۇ آیریجی، ایکی چای، گؤل، دنیز و یا اوقیانوس حؤوضهسینین سۇ توپلاییجی
ساحهلرینی بؤلن خط آنلامیندا ایشلدیلیر[۱][۲]. آتموسفر یاغینتیلارینین مۆختلیف آخینلارا ایستیقامتلنمهسیدیر. آخار-باخارین سوایریجی خطی سۇ آیریجی اراضی آدلانیر. سۇ آیریجی خط عادتی اۆزره داغ و یا تپه لیکلردن کئچیر. یئرده یئرلشن بؤیوک سۇ آیریجیلار سویو اوقیانوس و داخیلی حؤضهلره بؤلور. بۇ تیپ سۇ آیریجیلار قاره سۇ آیریجی آدلانیر.
بویوک اوقیانوس،اطلس اوقیانوس، هیند و قوزئی بۇزلو اوقیانوسلارینا یؤنهلَدن سۇ آیریجی اساس سۇ آیریجیلاردیر
چای حؤوضهلری یئر اۆستو و یئرآلتی سوتوپلاییجیلارا بؤلوندویوندن، سۇ آیریجیلاردا ایکی یئره بؤلونور:یئر اۆستو سوتوپلاییجی و یئرآلتی
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده آخار-باخار گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- ^ آخار-باخار سؤزونون معناسی - azerdict.com. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-06-10. یوْخلانیلیب2017-07-22.
- ^ آخار-باخار سؤزونون معناسی - obastan.com


text:
ناتو-دان خبردارلیق: بو حالدا موداخیله ائدجییک!
ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ صربیستان و کوزوو-نو گرگینلیگی آرتیرماماغا چاغیریب و ناتو-نون ثابتلیگی قوروماق اوچون موداخیلهیه حاضیر اولدوغونو بیان ائدیب.
ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ صربیستان و کوزوو-نو گرگینلیگی آرتیرماماغا چاغیریب و ناتو-نون ثابتلیگی قوروماق اوچون موداخیلهیه حاضیر اولدوغونو بیان ائدیب.
ینس استولتنبرگ ناتو-نون بلژیک-ین پایتاختی بروکسل-دهکی قرارگاهیندا صربیستان پرزیدنتی آلکساندر ووچیچ ایله گؤروشدن سونرا تشکیل ائدیلن بیرگه مطبوعات کنفرانسیندا کوزوو ایله صربیستان آراسیندا سون آیلارداکی گرگینلیگین آزالدیلماسینا چاغیریب.
استولتنبرگ قئید ائدیب کی، سون گونلر ساحهده وضعیت یاخشیلاشیب و بلگراد و پریشتینا گرگینلیگین آرتماسینین قارشیسینی آلماق اوچون مسئولیت داشیییر.
طرفلری تمکینلی اولماغا چاغیران استولتنبرگ دئییب:
"ناتو ساحهدهکی وضعیتی یاخیندان ایزلمهیه داوام ائدیر. KFOR باریش قوروما میسیونوموز بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) وئردیگی یئتکییه یؤنلیب. ثابتلیگ ایله باغلی تهلوکه یارانارسا، KFOR موداخیله ائتمهیه حاضیردیر. KFOR کوزوو خالقی اوچون تهلوکهسیز موحیط و حرکت آزادلیغینی تامین ائتمک اوچون لازیمی تدبیرلر گؤرهجک.
استولتنبرگ صربیستان و کوزوونون فیکیر آیریلیقلارینی حل ائتمک اوچون دیالوق قورماسینین واجیبلیگینی وورغولایاراق، آوروپا بیرلیگینین آسانلاشدیردیغی بلگراد-پریشتینا دیالوق پروسهسینی دستکلهدیکلرینی و طرفلرین بو پروسهده یاپیجی اولماسینین لازیم اولدوغونو بیلدیریب.
ووچیچ ایسه بیلدیریب کی، کوزوو ایله دئمک اولار کی، بوتون مسئلهلرده فیکیر آیریلیغی وار:
"گرگینلیگین آرتماسی و یا هر هانسی موناقیشه احتیمالینین قارشیسینی آلماق ایستییریک".
صربیستان لیدری ناتو-نون کوزووداکی رولونا حؤرمت ائتدیکلرینی و ناتو ایله امکداشلیغی آرتیرماق ایستهدیکلرینی ده بیلدیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپا بیرلیگی روسیایا قارشی سککیزینجی تحریم لر پاکتینی آچیقلاییب
آوروپا بیرلیگی لیدئرلری بیلدیریب کی، "روسیانین ایشغال ائتدیگی اراضیلرده ساختا رفرندوملار کئچیرمهسی غیری-قانونی تورپاق قوپارماق و اولوسلار آراسی سویهده تانینمیش سرحدلری گوج یولو ایله دییشدیرمک جهدیدیر".
فیلیپو گراندی یئنیدن بمت-نین قاچقینلار عالی کمیساری وظیفهسینه سئچیلیب
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) قاچقینلار عالی کمیساری فیلیپو گراندی بمت عمومی مجلیسینین قراری ایله وظیفهسینه یئنیدن تعیین ائدیلیب.
یولچو اوچاغیندا بومبا تهدیدی
بیر یولچو چامادانیندا بومبا اولدوغونو ادعا ائدرک کابین چالیشانلارینا سالدیردیقدان سونرا اوچاغا مشایعت ائتمک اوچون ساواش اوچاقلاری هاوالاندی


text:
باتی یوغور تورکجهسی
باتی یوغور تورکجهسی، باتی یوغورجا چین خالق جومهوریتینده یوغورلار (ساری اویغورلار)ین سیخ اولاراق یاشادیغی قانسو ایالتینده 4,600 اینسان طرفیندن آنا دیلی اولاراق دانیشیلان، تورک دیللرینین سیبری قولونا باغلی بیر دیلدیر.
چینده رسمی اولاراق تانینمیش 55 آزینلیق قروپدان بیری اولان یوغورلارین توپلام ساییسی 13,719 نفر اولاراق آچیقلانمیشدیر. یوغورلار اؤز آرالاریندا دا یوغورجانین فرقلی شیوهلرینی دانیشیرلار. باتی یوغورجا تورک دیللرینه منسوب اولدوغو حالدا دوغو یوغورجا موغول دیللرینه منسوبدور. یوغورلارین اوچده بیری باتی یوغورجا، اوچده بیری دوغو یوغورجا، قالان قیمسی ایسه سادهجه چین دیلی ایله دانیشیرلار.


text:
بلژیک
بلژیک شومال-غربی اوروپادا بیر دؤولت دیر. اوروپا ایتیحادیهسی و ناتونون عوضوودور. فدراتیو دؤولت قورولوشونا صاحیبدیر و اوچ حیصّهیه بؤلونور: نیدرلاند دیلینین رسمی دیل اوْلدوغو فلاندریا، فرانسه دیلینین رسمی دیل کیمی قبول ائدیلدیگی والونیا و بروکسل.[۹]
شیمالدا هولند، شرقده آلمان، جنوب-شرقده لوکسمبورق و جنوب-غربده فرانسه ایله همسرحددیر. شیمال-غربده شیمال دنیزینه چیخیشی وار. ساحهسی ۳۰ ۵۲۸km²، اهالیسی ۱۰،۸ میلیون نفردیر. اؤلکه سلت طایفه لاریندان اوْلان بؤلگهلرین اتنونیمینه گؤره آدلاندیریلمیشدیر.
تاریخدَییشدیر
بلژیک ایلک یئرلشنلر بلگلر اوْلوب، ۵. عصره قدر روم ایمپیراتورلوغو ایدارهسی آلتیندا ایدیلر. بشینجی عصرده ایسه فرانکلار این ضبطینه معروض قالدیلار. داها سوْنرا اؤلکه چارلز (شارلکن)ین غرب ایمپراتورلوغونا داخیل اوْلدو. ۱۴۷۷-جی ایلدن سوْنرا، شارلکنین قارداش اوْغلو ماخیمیلیانین الینه کئچدی. بۇندان سوْنرا ۳۰۰ ایل قدر بلژیک خاریجیلر طرفیندن ایداره ائدیلدی. ۱۷۱۳-جو ایلده اوتریش ایمپراتورلوغونون الینه کئچدی و "اوتریش هولندی" دیه خاطیرلاندی. فرانسه ۱۸۱۳-جو ایلده بلچیکانی ایشغال ائتدی. ۱۸۱۵ ده ناپولون مغلوب اوْلونجا، بلژیک هولندلیلارین ایدارهسینه گیردی. ۱۸۳۰-جو ایلده بلژیکلیلار بیرلشهرک فرانسه و اینگیلیسنین ضمانتی آلتیندا موستقیل بیر دؤولت قوردولار. ۴ ژۇئن ۱۸۳۱ تاریخینده بیر کراللیق حالینا گلن بلژیک، آفریقادا موستملکهچیلیک آرزولارینیدا رئالاشدیرا بیلمیشدیر. موستملکهلریندن ان سوْن کونقو، ۳ ژۇئن ۱۹۶۰ دا موستقیللیینی قازاندی. بلژیک، بیرینجی و ایکینجی دۆنیا ساواشلرینه قاتیلمیش و هر ایکی دؤیوشده ده آلمان طرفیندن ایشغال ائدیلمیش، آلمانین مغلوب اوْلماسی اۆزرینه ایشغالدان خلاص اوْلموشدور. بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی و ناتو عضوودور.
جوْغرافیاسیدَییشدیر
بلژیک جوْغرافی باخیمدان اۆچ بؤلگهیه آیریلیر. غربده "آشاغی بلژیک"، "اوْرتا وادی" و جنوب-شرقده "آردن پلاتوسو"دور. آشاغی بلژیک، دۆز بیر اراضی اوْلوب، هولند و شیمال دنیزی طرفیندن تخمیناً ۶۴km2 ایحاطه لنمیشدیر. آشاغی بلژیکداکی غربی فلاندری ایالتینین ۵۰۰km2-لیک ساحل بؤلگهسی پولدر آدلی قۇرو اراضیلری ایله ایحاطه لنمیشدیرکی، بۇ دا ساحل اراضیلرین اوقیانوس سوییهسینین یوکسلمهسینه قارشی قورونماسینا یاردیمچی اوْلور. شیمالداکی کامپنلاند و شرق حیصّه لری قوملو و اکینچیلییه الوریشلی اوْلمایان توْرپاقلارا مالیکدیر. آنجاق اهمیتلی کؤمور یاتاقلاری بۇرادا یئرلشیر. آنتراسیت کؤمورو بلژیکین باشلیجا گلیر قایناغیدیر. کاولین، دمیر و اهنگ داشی دا چیخاریلیر.
اهالینین بؤیوک بیر قیسمی اوْرتا بلژیکدا یاشاییر و بورا یۇمشاق دالغالی وادیلرله بؤلونموشدور. بۇ بؤلگه سوْن درجه مونبیت بیر اراضی اوْلوب، سوْن زامانلارا قدر بلژیکین باشلیجا کؤمور قایناغی ایدی. شلدا چایی بلژیکین شیمال-غربینده یئرلشیر. اؤلکهنین مرکزی، طبیعی گئنیش کاناللارا صاحیب دییل.
آردن یایلاسی، مرکز وادییه سامبره و مااس چایلاری ایله باغلانیر. ان یۆکسک یئری بوترانژ اوْلوب، هوندورلویو ۶۹۴ متردیر. بلژیکین اوْرتا یۆکسکلییی ۱۶۰ متردیر. اؤلکهنین ۱۸%-i مشهلرله اؤرتولموشدور و تاختا-شالبانی چوْخ مشهوردور.
آخار سولاری: بلژیک سرحدینده ایکی آخار سۇ قوْلو واردیر. شلدا چایینین ایکی یوز کیلومتر لیک حیصّه سی بلژیک سرحدیندن آخیر. چایین آلمان سرحدینه یاخین حیصّه سینده لیمان شهری آنتورپن یئرلشیر. دیگری ایسه مااس چاییدیر. ۱۸۳ کیلومتر لیک حیصّه سی بلژیک توْرپاقلاریندان کئچیر.
اینضیباطی بؤلگودَییشدیر
بؤلگهلردَییشدیر
- بروکسل بؤلگهسی (باشکند بروکسل)
- فلاماند بؤلگهسی (باشکند بروکسل)
- واللونی بؤلگهسی (باشکند نامور)
بلژیکین ایالتلریدَییشدیر
۱۰ ایالت و بۇنلارا باغلی محل وضیّعت بلدییهلر واردیر.
- فلاماند بؤلگهسیین ایالتلری:
- آنتورپن: ۲.۸۶۷km² (باشکند آنتورپن (شهر))
- لیمبورق: ۲.۴۲۲km² (باشکند هاسلت)
- شرقی فلاندری: ۲.۹۸۲km² (باشکند گنت)
- فلاماند برابانتی: ۲.۱۰۶km² (باشکند لؤون)
- غربی فلاندری: ۳.۱۴۴km² (باشکند بروگه)
- واللون بؤلگهسیین ایالتلری:
- واللون برابانتی: ۱.۰۹۱km² (باشکند واور)
- انو: ۳.۷۸۶km² (باشکند مونس)
- لیژ: ۳.۸۶۲km² (باشکند لیژ (شهر))
- لوکسمبورق: ۴.۴۴۰km² (باشکند آرلون)
- نامور: ۳.۶۶۶km² (باشکند نامور (شهر))
شهرلردَییشدیر
بلژیک اهالیسینین ۹۷،۳%-i شهرلرده یاشاییر، اؤلکهدهکی ان بؤیوک شهرلر:
- بروکسل (بروکسل بؤلگهسی)(۱ ۰۰۶ ۷۴۹)
- آنتورپن (آنتورپن ایالتینین باشکندی) (۴۵۷ ۷۴۹)
- گنت (شرقی فلاندری ایالتینین باشکندی) (۲۳۰ ۹۵۱)
- شارلروا (انو ایالتینده شهر) (۲۰۱ ۳۷۳)
- لیژ (لیژ ایالتینین باشکندی) (۱۸۵ ۵۷۴)
- بروگگه (غربی فلاندری ایالتینین باشکندی) (۱۱۷ ۳۵۱)
اهالی و سوسیال حیاتدَییشدیر
بلژیکدا یاشایان اینسانلار اتنیک باخیمدان ایکی قروپا آیریلیر. اؤلکهنین شیمالیندا یاشایان فلاماندلار، جنوبوندا یاشایان واللونلاردیر. اهالینین بؤیوک بیر اکثریتی بروکسلده یاشیییر. فلاماندلار قرمان، واللونلار ایسه رومان منشلیدیرلر. آوروپادا اهالینین ان آز آرتدیغی اؤلکهلردن بیریدیر. اهالی سیخلیغی ان یۆکسک اوْلان آوروپا اؤلکهلریندندیر. مربّع کیلومتر ه ۳۲۳،۷ نفر دۆشور. بلژیکلیلار ساده حیاتی سئویرلر. خالق عومومیتله فستیوال، ولوسیپد یاریشی، ایدمان و سینما کیمی ایلنجهلره دوشکوندور. آوروپادا حیات ایستانداری ان یۆکسک اؤلکهلردندیر. عائلهده دینی باغلار چوْخ قوتلیدیر.
دیندَییشدیر
اهالیسینین بؤیوک اکثریتی کاتولیک کلیساسیدیر. بیر قیسمی ایسه پروتستانت کلیساسینه عبادت ائدیر. وطنداشلارینین اکثریتی شهرلرده یاشاییر. اهالینین ۶۷%-نی کاتولیکلر، ۲۷%-نی دینسیز، ۶%-نی موسلمانلار تشکیل ائدیر.
تحصیلدَییشدیر
بلژیکدا تحصیل چوْخ اینکیشاف ائتمیشدیر. گنجلرین تحصیلینده کلیسانین بؤیوک بیر یئری واردیر. ۱۴ یاشینا قدر تحصیل مجبورودور. کلیسانین و یهودیلرین ایدارهسینده اوْلان مکتبلر مشهوردور. مکتبلرده عومومیتله فلاماندجا و فرانسه بیرلیکده اؤیرهدیلر. مۆختلیف ساحهلرده و بیر چوْخ شهرده بیلیم یوردولر قۇرولموشدور. بلژیک کراللیغیندا عالی تحصیل
بلژیکدا عالی تحصیلین بولونی پروسسینین پرینسیپلرینه اۇیغونلاشدیریلماسی آماچله آپاریلان اصلاحاتلار بۇ ساحهده جدی دییشیکلیکلره سبب اوْلوب. اؤلکهنین ۲۰۰۳-جو ایلده قبول اوْلونموش عالی تحصیل آکتینا اساساً عالی تحصیلین درجهلری مویینلشدیریلیب. ۲۰۰۴-۲۰۰۵-جی تدریس ایلیندن اعتباراً عالی تحصیلده باکالاوریات، ماگیستراتورا و دوکتورانتورا پیللهلری اۇیقولاما ائدیلمهیه باشلاییب.
باکالاور درجهسینه ییلنمک اۆچون ۱۸۰ آوروپا اعتیبار ترانسفر ی (آکت) الده ائتمک طلب اوْلونور. ماگیستر درجهسی اۆچون ایسه ان آزیندان ۶۰ آکت قازانماق لازیمدیر. بۇ طلبلری اؤدین مزونلارین دیپلوملاری آوروپا عالی تحصیل مکانینین ۴۶ اؤلکهسینده تانینیر.
عالی تحصیلین کیفایت قدر اینکیشاف ائتدیی بلژیکین ان بؤیوک عالی مکتبی لورن بیلیم یوردو حساب اوْلونور. بۇ بیلیم یوردو ۱۴ فاکولتهدن عبارتدیر. تحصیل موسسیسهسینده هومانیتار فن لر، طبیعت علملری، تکنولوژی، بیو-علم و طیب ایختیصاصلاری اۆزره متخصصلر حاضیرلانیر. تدریس پروقراملارینین هوللاند و اینگیلیس دیللرینده آپاریلدیغی بیلیم یوردوده ۲۶۰۰۰-دن چوْخ طلبه تحصیل آلیر. اوْنلارین ۲۳۰۰ نفری دۆنیانین ۱۰۰ مۆختلیف اؤلکهسیندن اوْلان اجنبی طلبهلردیر. زنگین مادی-تکنیکی بازاسی اوْلان عالی مکتبین دۆنیا شؤهرتلی کیتابخاناسیندا دؤرد میلیوندان چوْخ کیتاب و ۱۵۰۰۰-ا یاخین دؤوری نشر وار.
بلژیکدا بیلیم یوردولرله یاناشی، بیلیم یوردو کالجی ده فعالیّت گؤستریر. بیلیم یوردو و بیلیم یوردو کالجینده عئینی ایختیصاصلار اۆزره تدریس پروقراملاری فرقلیدیر. یالنیز بیلیم یوردولرده دوکتورلوق درجهسی وئریلیر. بیلیم یوردو کالجینده ایسه بللی پشه ایستیقامتی اۆزره باکالاور پروقرامی تکلیف ائدیلیر.
بیلیم یوردولر و بیلیم یوردو کالجلری بیر-بیری ایله یاخیندان ایشداشلیق ائدیرلر. بۇ ایشداشلیق علمی آراشدیرما ساحهسینده داها چوْخ اؤزونو بوروزه وئریر.
اؤلکهنین عالی تحصیل موسسیسهلرینین فعالیّتی اساساً حؤکومت طرفیندن تنظیملنیر و اوْنلارین اینکیشافی اۆچون لازیم اوْلان تدبیرلر حیاتا کچیریلیر. اوْدور کی، عالی تحصیل موسسیسهلری داها چوْخ تشکیلاتی موستقیللییه مالیکدیرلر. بۇ موستقیللیک مالییه مسئلهلرینده ده اؤزونو گؤستریر.
ایدماندَییشدیر
بلژیک ایدمانین مۆختلیف بوداقلاریندا اؤزونو گؤسترن بیر اؤلکهدیر. آتلتیزم، فۇتبول، ولوسیپد، بسکتبال ان باشاریلی ایدمانلاریدیر. بۇ واخت گولش ان چوْخ ماراق گؤرن ایدمانلار آراسیندا دیر.
اتنیک ترکیبیدَییشدیر
آوروپانین گۆجلو دؤولتلری طرفیندن، ۱۸۳۰-جو ایلده، "تامپون بؤلگه" اوْلاراق قۇرولان، اینگیلیسده یاشایان بیر آلمان شاهزادهنین کراللیغینا وئریلن و کونقو موستملکسیله زنگینلشهرک، احتیاجلارینین بؤیوک قیسیمینی آرادان قالدیران بلژیک، هولند طرفیندن دانیشان فلامانلار و فرانسه دانیشان والونلاردان میدانا گلیر. اهالینین ۵۸%-نی فلامانلار، ۳۱%-نی واللونلار، ۱۱%-نی فرانسهلار و آلمانلار تشکیل ائدیر.
دیلدَییشدیر
اؤلکهده آلمانجا دانیشان کیچیک بیر خالق قروپو دا وار. ۹۰%-i فرانسه دانیشان بروکسلین "جوت دیللی بؤلگه" حساب اوْلونور. فلاماندلار فلاماندجا، واللونلار فرانسه دانیشیر. بعضی بؤلگهلرده آلمانجا دا دانیشیلیر.
بلژیک بۇ گۆندَییشدیر
بلژیکلیلار، ۱۹۸۰-جی ایللرین باشیندا، "موْدل اوْلماق" ایددیاسییلا یؤنلدیکلری فدرال سیستمله یئرلی مجلیس و اداره لرین صلاحیتلرینی گئنیشلتدیلر. والونیا، فلاندر و بروکسل بؤلگهلرینده فرقلی حؤکومتلر قۇرولارکن، "آیریلیقچیلیق" (سپراتیسمه) اؤلکه آنا یاساسینین "تمل قانونلاری" آراسیندا ایشتیراک ائتدی. بۇ دۇروم، والونلار، فلامانلار و بروکسللیلر آراسینداکی قوپوقلوغو آرتیرارکن، منفت قارشیدورمالارینی دا سورعت لندیردی. سیاسی پارتیلاری دا فلامان و والون اوْلاراق بؤلونن اؤلکهده، آیری-آیری قۇرولموش اوْلان لیبرال، موحافیظه کار و یا سوسیالیست فلامان پارتیلار ایله والون پارتیلارین، ایدولوژی مئیللری عئینی گؤروندویو حالدا، تماماً فرقلی گؤروشلر ایچینده قارشیدورمالاری دا هیز قازاندی. سیاستچیلر، تشکیلاتلار و وطنداشلار آراسیندا دیالوق گدهرک قوپدو، جمعیتلر آراسی منفت دؤیوشلری آرتدی. "بلژیکلی" سؤزو، گدهرک یئرینی "فلامان"، "والون" و "بروکسللی"یه بوراخدی. سیاستچیلر، بؤلگه پروبلملری آشماق و اؤز سئچیجیلرینین طلبلرینی جوابلاماق اۆچون دؤولت بودجهسینی کیچیلدیب، بؤلگه بودجهلره آغیرلیق وئردیلر. "فدرال تشکیلاتلار" دؤولتین اوْرتاق ماللاری، دَیَرلری، منفتلری اۆچون قرار آلا بیلمز دۇرومه گلدیلر. دمیریوللارینی، وئرگی سیستمینی و سوسیال سیغورتالاری دا "رگیوناللاشدیرماق" هدفی اؤن پلانا چیخدی.
بلژیک بؤلونورمو ؟دَییشدیر
بلژیک مطبوعاتی و سیاسی عالیملری، والون و فلاماند سیاستچیلرین اۇزلاشمازلیغیندان قایناقلانان، ۵ آیدیر داوام ائدن بحرانین "صونعی" اوْلدوغونو، بۇ بحرانین، "ایجتیمایتی، اؤلکهنین بؤلونمهسی گریینه رازیسالما مقصدیله" یارادیلدیغینی مۆدافیه ائدیر.
حؤکومت قورماقلا وزیفلندیریلن، فلاماند سقمنتینین گۆجلو آدلاریندان کریستیان دموکرات پارتی (جدو) عضوو یوس لترمه، والون پارتیالارییلا کوالیسی آختاریشلاریندا باشاریلی اوْلا بیلمهدی. موذاکیرهلری تئز-تئز تخیره سالان و شخصاً دؤورهیه گیرن بلژیک کرالی ایکینجی آلبرتین تماسلاری دا بتون نتیجه لندیرر گتیرمهدی.
متخصصلر، "موستقیللیک اعلانینا حاضیر اوْلان فلاماندلارین، بلژیکین سوْنونو گتیرمهنین مسئولیّتینی تک باشینا بوْینونا گؤتورمک ایستمدیکلرینی، والونلاری دا بۇ مسئولیّتی پایلاشماغا ایتلدیکلرینی" ایفاده ائدیر. بلژیکین خریطهدن سیلینمهسی احتیمالینین گدهرک آرتماسی، گلجیی مجهول بیر حال آلان کرال عائلهسینی ده ناراحات ائدیر.
سیاسی پارتیلارین، اجتماعی و ایقتیصادی ایشلری ایجرا ائدهجک "کچیجی بیر کوالیسی حؤکومتی" قورماسی، اؤلکهنین بؤلونمهسی و پایلاشیلماسی موذاکیرهلرینین آیری بیر پلاتفورمادا داوام اتدیریلمهسی تکلیفی اؤن پلانا چیخیر. بلژیکین کؤهنه باش ناظیرلریندن، بۇ گونکی دؤولت ناظیری مارک ایسکنس، سیاسی بحران اۆزوندن اؤلکه ایقتصادیاتینین آغیر ضربه یدیینی، ایللیک اینفلیاسیانین یوزده ۱،۵-دن یوزده ۵-ا آتیلا بیلجیینی سؤیلهدی.
ایقتصادیاتدَییشدیر
- صنایع: بلژیک دۆنیانین ان کؤهنه دمیر و پولاد صنایعلریندن بیرینه مالیکدیر. پولاد ایللیک اۆرتیم (تولید)ی اوْرتالاما ۱۱.۰۰۰.۰۰۰ توندور و دۆنیانین سایلی دمیر و پولاد ایخراج ائدن اؤلکهلریندندیر. آغیر صنایع فابریکلری، دمیر تؤکمهلر، سینک، شوشه فابریکلری و گاند بؤلگهسینده کیمیا صنایعسی قۇرولموشدور. کیمیا صنایع اۆچ آنا قیسمتدان عبارتدیر. تمل کیمیوی محصوللاری، چیخاریلمیش کیمیوی مادهلر و حسّاس کیمیوی ماللاردیر. کیمیوی ماللارین چوْخ چوْخو ایخراج ائدیلمکدهدیر. دؤولت گلیرلرینین جمعی ۷% اینی تشکیل ادر. اهالینین ۴۰% ی صنایعده چالیشماقدادیر.
- تکستیل اۆرتیم (تولید): کتان بزی، پامبیقلی توْخوما و ژوت کیمی توخوجولوق چوْخ ایرلیدیر. تکستیل صنایع محصوللارینین چوْخو ایخراج ادیلر. ایخراجات، ممولات و یاری ممولات شکلینده ادیلر. بروکسل، بروققه اهمیتلی تکستیل مرکزلریدیر.
نقلیاتدَییشدیر
بلژیک شبکه کیمی هؤرولموش بیر قۇرو و دمیریولونا مالیکدیر آوروپا قارهسینین ایلک دمیریولو بلژیکدا دؤشنیلمیشدیر. دمیریوللارینین هامیسی الکتریکلیدیر و بۆتون قونشولارییلا علاقهلیدیر. بروکسلده توتومو بؤیوک بیر هاوا لیمانی قۇرولموشدور. دۆنیا اؤلکلریله علاقه بروکسلدن تامین ادیلر. بلژیک، چؤله، کیمیوی مادهلر، ماشین تۆره لری، یئیجک مادهسی، میوه، چیچک ساتار; چؤلدن نفت، خام و کیمیا صنایعسینده ایستیفاده ائدیلن خاملار ساتین آلار. ایخراجاتینین ۴۰% اینی صنایع محصوللاری تشکیل ائدیر.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Eurobarometer 90.4: Attitudes of Europeans towards Biodiversity, Awareness and Perceptions of EU customs, and Perceptions of Antisemitism. European Commission. Retrieved 9 August 2019 – via GESIS.
- ^ Government type: Belgium. The World Factbook. CIA. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2012-02-07. یوْخلانیلیب2016-12-01.
- ^ be.STAT. Bestat.statbel.fgov.be (26 November 2019).
- ^ Surface water and surface water change. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).
- ^ Structuur van de bevolking (nl). Statbel.
- ^ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ World Economic Outlook Database. International Monetary Fund.
- ^ Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey. Eurostat.
- ^ 2019 Human Development Index Ranking. Hdr.undp.org. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2020-05-20. یوْخلانیلیب2021-06-07.
- ^ Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook: Europa


text:
`تروپیک بؤلگهسی` نتیجهلر
خبرلر [195]
- پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- کماندولار ۲ تروریستی ضررسیزلشدیردی
- فرانسادا یانغین نظارت آلتینا آلینیب
- ایسپانیا-دا مئشه یانغینلاری داوام ائدیر
- پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- داها 5 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- پکاکالی۱۰ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- آوروپادا تورم ان یوکسک سویهیه چاتدی
- ۳ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- پکاکالی ۱۲ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- افریقا-دا فیرتینا: 78 نفر هلاک اولوب
- داها 2 ترورچو داها ضررسیزلشدیریلیب
- پکاکالی ۲ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
- فیلیپین-ده قاسیرغا نتیجهسینده 13 نفر هلاک اولوب
- ارسین تاتار: "ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدام زیارت ائدیب"
- امریکا-دا داشقین قوربانلارینین سایی 22 نفره یوکسلدی
- سوریه-ده رژیم قوهلرینین هوجومو نتیجهسینده 5 نفر اؤلوب
- اردوغان سئل بؤلگهسینه گئتدی
- شمخانی: ایرانا قارشی سلاحلی مبارزه ائدنلر عراق کورد بؤلگهسینده قالیر


text:
24 اؤلکهنین قاتیلیمی ایله "IOWave16" آدی سونامی مانوری ائدیلدی
ایکی گون داوام ائدهجک "IOWave16" مانوری، یونسکو باغلی حکومتلرآراسی اوشینوگرافی کومیسیونو (IOC) طرفیندن تشکیل ائدیلیر
هیند اوقیانوسوندا 24 اؤلکهنین قاتیلیمی ایله "IOWave16" آدی سونامی مانوری ائدیلدی.
هیندوستان تایمز قزئتینده قاتیلان خبره گؤره، آرالاریندا هیندیستانین دا اولدوغو 24 اؤلکهنین قاتیلدیغی مانور، ایندونزینین سوماترا آداسینین جنوبوندا 9،2 بؤیوکلوگوندکی بیر زلزله خبردارلیغینین آردیندان وئریلن سونامی آلارمییلا باشلادی.
مسئوللار، مانورده هیندیستانین ساحیل بؤلگهلریندن تخمینن 35 مین نفرین تخلیه ائدیلدیگینی ایفاده ائتدی.
مانور زامانی سونامی حیس ائتمه و تخمین، تهدید قیمتلندیرمه و خبردارلیق فورمولاسیونوندان، اجتماعی اعتراض و فرقیندهلیغینا قدر اوجدان اوجا خبردارلیق سیستملرینین سینانابیلهجگینی ایفاده ائدن مسئوللار، مانورون اصل مقصدینین، ایرتیباط علاقهلرینین و فلاکت رهبرلیک اوفیسلرینین کافیلیگیدیر تست ائدیلمهسی اولدوغونو ایفاده ائتدی.
ایکی گون داوام ائدهجک "IOWave16" مانوری، یونسکو باغلی حکومتلرآراسی اوکینوگرافی کومیسیونو (IOC) طرفیندن تشکیل ائدیلیر.
ایرانین جنوب-شرقی ایله پاکیستانین جنوب-غربیندکی مکرام بؤلگهسینده ده صاباح زلزله مانور ائدیلهجک.
ایندونزینین سوماترا آداسینین غربینده هیند اوقیانوسو ساحیللرینده 26 دسامبر 2004-جو ایلده میدانا گلن زلزله و آردیندان عبارت اولان 30 مترلیک سونامی، تخمینن 230 مین نفرین حیاتینی ایتیرمهسینه سبب اولموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
جو بایدن اوکراینالی همکاری ولودیمیر زلنسکی ایله تلفون دانیشیغی آپاریب
امریکا پرزیدنتی جو بایدن اوکراینایا لازیم اولان مدتده کؤمک ائتمهیه داوام ائدجگی وعدینی وئریب.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۸
دونیالیق اوقیانوس گونو، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ذیالقعده/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ذیالقعده/رویدادلار
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ذیالقعده/دوغوملار
- ۱۸۱۰ - روبرت شومان آلمانلی رمانتیک دورهسینین بستهکاری
- ۱۸۶۷ - فرانک لوید رایت آمریکا تاریخینین ان مشهور معماری
- ۱۸۹۵ - سعید نفیسی ایرانلی تاریخیازان و یازیچی
- ۱۹۰۳ - مارقریت یورسنار فرانسهلی رمانیازان و مقاله یازان
- ۱۹۱۶ - فرانسیس کریک (عکسده)، اینگیلیسلی بیوفیزیست، دیانای ین کشف ائیلهنی، نوبل فیزیولوژی و حکیملیق جایزهسین ۱۹۶۲ اینجی ایلده قازانان.
- ۱۹۲۱ - محمد سوهارتو اندونزینین ایکینجی رئیسجومهورو
- ۱۹۵۵ - تیم برنرز لی بریتانیالی بیلیمجی
- ۱۹۸۳ - کیم کلایسترس بلژیکلی تنیسچی
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ذیالقعده/اولوملر
- ۱۸۰۹ - توماس پین آمریکالی-اینگیلیسلی یازیچی
- ۱۸۴۵ - اندرو جکسون آمریکانین یئددینجی رئیسجومهورو
- ۱۸۷۶ - ژرژ ساند انگلیسیلی رمانیازان
- ۱۹۷۰ - آبراهام مزلو آمریکالی سایکولوژیست و فیلسوف
- ۲۰۰۹ -عمر بونگو قابونلی سیاستچی و قابونون رئیسجومهورو
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ژوئن/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ذیالقعده/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ژوئن/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ذیالقعده/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ژوئن/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ ذیالقعده/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
«سورگون» سرگیسی تهراندا
آذربایجانین تانینمیش رسامی «وجیهه خانیم فکور»ون «سورگون» عنوانلی سرگیسی تهران شهرینده تشکیل ائدیلمیشدیر.
دی آیینین ۲۱دن بهمن آیینین بیرینه قدر بو سرگیده نمایشه قویولان رسم اثرلری کئچن بئش ایلده رسامین یارادیجیلیغینا داخیل ائدیلمیش و عمومیتله سورگون، غربت و آیریلیق بویالاری ایله بویانمیش صنعت نمونهلریدیر.
سرگیدن گؤروش عموم اوچون آزاددیر. هر گون ساعات ۱۶دان ۲۰ قدهر بو سرگیدن گؤروش ائتمک مومکوندور.
سرگینین مکانی:
تهران – میرزای شمالی خیابانی – دلاویز کوچهسی – نومره ۱۸ – تلفن نومرهسی: ۸۸۷۱۱۵۵۳


text:
«دونیا آنا دیلی گونو» موبارک!
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۱ فئورال(۲ اسفند) بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتینین تحصیل، علم و مدنیت تشکیلاتی (یونسکو) طرفیندن «دونیا آنا دیلی گونو» اعلان ائدیلیبدیر. یونسکونون دئدیگینه گؤره دونیا اهالیسینین دانیشدیغی ۶۰۰۰ دیلین یاریسی محو ائدیلمکدهدیر و هر هانسی بیر دیلین محو ائدیلمهسی ایله ده بشر مدنیتی خزینهسینین بیر حصهسی محو اولور.
دیلچیلیک بیلیکلری اساسیندا، بیر دیل محصولدار، انضباطی، علمی و مدنی فعالیتین بوتون ساحهلرینده اشتراک ائتمیرسه، ملی و ملتلر آراسی سویهده تئخنولوژی، اینفورماسیا و بشرین دیگر فعالیتلرینه اویغونلاشمیرسا، اوزون مدتلی داوام گتیره بیلمهییب و محو اولاجاقدیر؛ عکسینه، داییما یاشایان و دینامیک اولان دیللر ایسه گونوگوندن باجاریق سویهلرینی داهادا یوکسلدیر و مینلرله یئنی سؤز و مفهوملارلا زنگینلشهجکدیر.
ائتنیک مختلفلیگی یاشایان و چوخ ملتلی اؤلکهلرده غیررسمی دیللرین اوغورسوز بیر طالع یاشاماسی و محو اولما تهلوکهسی همیشه جدی بیر پروبلئم کیمی گوندمدهدیر. بو خالقلارین آنا دیلینده تحصیلدن محروم اولماسی اونلارین فردی و سوسیال حقوقلارینین تاپدالانماسی و اجتماعی حیاتلاریندان لاییقینجه بهرهلنه بیلمهدیکلری دئمکدیر. بونون اوچون ده «آنا دیلی» و «آنا دیلینده تحصیل» مسئلهسی خالقلارین اؤز مقدراتینی تعیین ائتمه حقوقو اوغروندا آپاردیغی مبارزهنین آیریلماز بیر حصهسیدیر.
ایراندا ان آزی یوز ایله یاخیندیر کی، آیری-سئچگیلیک و مرکزلشمه سیاستی نتیجهسینده واحد ایران چرچیوهسینده یاشایان غیرفارس خالقلارین دیللرینه رسمی تحصیل دیلی کیمی شرایط یارانماییب و اونلارا اعتناسیزلیق و حؤرمتسیزلیکله یاناشیلیبدیر. حال بو کی، ایراندا یاشایان خالقلارین دیل و مدنیت ثروتی عموم ایران مدنیتینی زنگینلشدیرن و انکشافلاندیران بیر عامل کیمی ده دیرلندیریله بیلردی. نییه کی، دیل یالنیز اونسیت واسیطهسی یوخ، هم ده اینسانین دوشونجه و حس ائتمه واسیطهسیدیر؛ بو سببدن آنادیللرینه بیر تحصیل دیلی کیمی رسمیت باغیشلاماق و اونلارین انکشافینا شرایط یاراتماق، فرقلی اینسان قروپلارینین دویغولارینی و دوشونجهلرینی انکشاف ائتمک، مدنیتلر آراسیندا دانیشما و آنلاشمایا مساعد شرایط و امکان یاراتماق و عموم مدنی ارثی زنگینلشدیرمکدیر.
«آنا دیلی» و «آنا دیلینده تحصیل» مسئلهسی بو گون اؤلکهنین اجتماعی و سیاسی پروبلئملریندن بیرینه چئوریلمیشدیر. واحد ایران چرچیوهسینده یاشایان خالقلارین او جوملهدن آذربایجان خالقینین دیل برابرلیگی وطنداشلارین قانون قارشیسیندا برابر حقوقلوغونون اساس خصوصیتلریندن بیریدیر. ایران اسلام جمهوریسینین اساسی قانونوندا (۱۵-نجی مادهده) مختلف دیللرین مطبوعات و عمومی اینفورماسیا واسیطهلرینده استفاده اولونماسی و فارس دیلیندن علاوه اولاراق اونلارین ادبیاتینین مکتبلرده تدریس اولونماسی قبول اولونوبدور. بو پرینسیپ اونون معین چاتیشمازلیقلارینا رغمن، تاسفله هله ده حیاتا کئچمهییبدیر.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی- بیر مئدیا واسیطهسی اولاراق، «دونیا آنا دیلی گونو»نو عزیزلهییر و اؤلکهمیزدهکی موجود دیللر آراسیندا اولان آذربایجان دیلینین(آذربایجان تورکجهسینین) بیر تحصیل دیلی کیمی رسمیلشمهسینی آذربایجان خالقینین اجتماعی و مدنی حقی بیلیر. بو اوزدن اونون تبلیغینده چالیشیر و بو چالیشمانی اؤلکهنین اجتماعی و مدنی انکشافینا یاردیمجی عامل کیمی حساب ائدیر.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲ اسفند ۱۳۹۹


text:
Oct 18, 2015
عاشیقلار بیرلیگی یاراندی
اشیق سایتیندان
تهرانین نیاوران مدنیت مرکزینده ایران عاشیقلار بیرلیگینین تقدیمات مراسیمی کئچیریلدی. بو تدبیره ایران عاشیقلاری ایله یاناشی آذربایجان، تورکیه و اورتا آسیا جومهوریلریندن ده عاشیقلار دعوت ائدیلمیشدیر. قوروجو هئیتین اوچ ایل چکدیگی زحمتلردن سونرا رسمی صورتده فعالیت اجازهسی ارشاد اسلامی طرفیندن وئریلن بو بیرلیگین ۱۰ نفرلیک رهبرلیگی بئله سئچیلدی:۱- عاشیق سلجوق شهبازی ۲- محمد عبادی آلیشیق ۳- عاشیق چنگیز بیریا ۴- عاشیق هدایت مهری ۵- عاشیق ستار برازش ۶- عاشیق اکبر صادقی ۷- عاشیق علی محمدی ۸- اکبر حمیدی ۹- عاشیق ستار بابایی ۱۰عاشیق قربان علیارلی
ishiq.net


text:
دوعا باغلیسینی تبریزین مدرن بیرخیابانیندا تاپدیغیم گوندن بری عجیبه بیر حیسّیم وار. هئچ عاغلیما دا گلمزدی بیر گون بورجلاری گؤیه دوْغرو یؤنلمیش، پارکینگلری ارس پلاکلی ماشینلارلا دولو بیر خیاباندا بئله بیردوعا باغلیسینا راستلاشیم.
اونو پیادا یئرینده، کورلار اوچون دوزولموش ساری موزائیک دؤشمهنین اوستونده گؤردویوم آن تعجب ائتسم ده، یولومو توتوب کئچدیم. ایکی ساعات سونرا گئری دؤندویومده هله ده دوشدویو یئرده، موزائیک دؤشمهنین اوستونده دوشوب قالمیشدی. معلوم دئیلدی بو ایکی ساعاتدا نئچه نفر منه تای اونو گؤروب- گؤرمزدن کئچیب گئدیب. یاشیل باغلینین اوستوندهکی ایزلردن بللی ایدی اونو آیاقلاییب کئچن آداملارین سایی آز دئییلمیش. أییلیب اوچبوجاقلی دوعا باغلیسینی گؤتوردویومده حیس ائلهدیم أسکی زامانلاردان قالمیش بیر نسنهنی ألیمه آلیرام.
ایندیسه بئش گوندور قاز لولهسینین نارینجی شیریندن آسیلی قالیب. هر زامان باشیمیلپتابیمدان قالدیراندا دوعا باغلیسینین سیّدی یاشیل رنگی قاز چیراغینین نارینجی شیرینین آلتیندان گؤزومه گلیب، ذهنیمیبوْیالاندیریر. بو یاشیللیقدان جان قورتارا بیلمیرم. اونا زیللندیییمده قورخورام هیپنوتیزم اولام. اؤز- اؤزومه دئیرم: «بو دوعا کی حرکت ائلهمیر منی هیپنوتیزم ائلهسین!»
بیر ایچیم قهوه دملهدیکدن سونرا لپتابیمین باشینا گئری دؤنورم. هله ده دوعا باغلیسی یاشیل چیراق کیمیذهنیمده ایشیلداییر. قهوهمیایچیب، بیر پاپیریز آلیشدیریرام. یاشیل رنگلی دوعا باغلیسی توستو آرخاسیندان منی بویولهییر. یادداشلاریم پلانبهپلان توستو ایله برابر دوعا باغلیسیندان گئری اوچور.
بیرینجی پلاندا من پنجرهنین هئرهسینده عطیرشاهی ایله شمعدانی گولدانلارینین کناریندا اوتورموشام. عطیر شاهینین اییسیندن، شمعدانیلارین چوهرایی، قیرمیزی، آغ چیچکلریندن آنلاییرام کی، بایرام گونلریندن بیریسیدیر. قونشو قیزی اوتاغین آستاناسیندا اوتوروب، آناسی ایسه تاقچا آلتینداکی یاسدیقلارا دایانیب، سیّد خانیم ایله دانیشیر. دفتریمین اورتاسیندان بیر واراق کاغیذ جیریب، سیّد خانیما وئریرم. سیّد خانیم بیک خودکار ألینده، قیراقلاری قیرمیزی خطّ ایله خطکئشلنمیش کاغیذین اوستونده قونشو قیزینین باغلی بختینین آچیلماغینا دوعا یازیر. قیز دا منه تای بویلانیب کاغیذا باخیر. اونو بیلمیرم، آمما من سیّد خانیمین نه یازدیغینی اوخویانمیرام. بیلمیرم قیزین آناسی دئدییی بخت یانی نمنه؟ اوستهلیک، باش تاپا بیلمیرم بو کاغیذدا یازیلمیش سؤزلر او آنلامینی بیلمهدیییم بختی نئجه آچا بیلر!
ایکینجی پلاندا قونشو قیزینین آچیلمیش بختی شانسینا آغ چیخماییب، گاهدان قارایا چالار بختی اونون اوستونه أل قالدیریب، قولاغینین دیبینی قیزدیریب، گؤزونون آلتینی گؤیردیر. قونشو قیزی ایسه بئله واختلار آغزی أییلیر. قونشو قیزی آغیز أییلمهسینین عادتکردهسی اولوب. اونون آغزینین دوزهلمهسی سیّد خانیمین ألیندهدیر.
من پنجرهنین هئرهسینده اوتورموشام. عطیرشاهی ایله شمعدانی گولدانلاری حوْوض قیراغینا دوزولدویونه گؤره یازین ایکینجی آیی اولمالیدیر. قونشو قیزی آنباشی أییلمیش آغزینین سویونو ألیندهکی دستمالی ایله دهریر. سیّد خانیم قیزین قارشیسیندا دیزه چؤکوب، مقدس کیتابی قیزین اوزونه یاخین توتوب، دوعا اوخویور. دوعا قورتولاندان سونرا گؤزلهنیلمزدن کیتابی برکدن بوکور. کیتابین بوکولمک سسینه قیز دیسکینیر، آمما هله ده آغزی أیری قالیب. سیّد خانیم کیتابی آچیب، ألینی کیتابین صحیفهلرینه چکیب، سونرا قیزین اوزونه چکیر. قیزین آغزی هله ده أیری قالیب. سیّد خانیم مقدس کیتابی یئنیدن آچیب، ألینی کیتابین صحیفهلرینه سورتوب، قیزین اوزونه یومشاق بیر سیللی یاتیردیر. قیزین أییلمیش آغزی دوزهلیر. قیز آغیز سویونا بولاشمیش دستمال ایله گؤزونون یاشلارینی سیلیر. من ایسه بیر سیّد خانیمین ألینه باخیرام، بیر ده قیزین دوزهلمیش آغزینا. سیّد خانیم اولماسایدی یقین کی قیزین آغزی أیری قالاجاق ایمیش. سیّد خانیمین ألی ایله باشقا أللرین آراسینداکی فرقی آختاریرام. باشقالارینا تای اونون أللرینین ده بئش بارماغی وار. او دا أللری ایله یئمک پیشیریب، یئییر. اوزونو یوُیور. توالته گئدیر، همن بارماقلارلا طهرات آلیر. حتی بورنونو قوردالاماغینی بئله گؤرموشم. باش تاپا بیلمیرم سیّد خانیمین أللری ایله آیری أللرین نه فرقی اولا بیلر؟ بلکه ده بو سوْرونلارینهامیسینین حکمتینی قونشو قیزینین آغزیندان آختاریب تاپماق گرک! یقین کی اونون آغزی آیری قیزلارین آغزیندان فرقیلیدیر!
اوچونجو پلاندا قیز گئنه آناسی ایله برابر گلیب. من ایسه گئنه ده پنجرهنین هئرهسینده اوتورموشام. بو دهفه حووض قیراغینا دوزولموش عطیرشاهی ایله شمعدانیلارین سولوب، تؤکولموش چیچکلریندن بللیدیر یایین سون آییدیر. قونشو قیزینین آناسی هر دؤنه گلدییی کیمییاسدیقلارا دایانیبدیر. سیّد خانیم بیک خودکار ألینده، قیزین بختینین دیلینی باغلاییب، محبتینی جوشدورماق اوچون منیم دفتریمدن جیریلمیش کاغیذ اوسته محبّت دوعاسی یازیر. من ایسه بویلانمیشام، اوخویا بیلمهدیییم محبّت جوشدوران یازیلارا باخیرام. باش تاپا بیلمیرم بو یازیلار نئجه او قیزین بختینین دیلینی باغلاییب، اورهیینده محبّت جوشدورا بیلهجک!
دؤردونجو پلاندا یادیما گلمیر نئچه فصیل اؤتوشوب، آنجاق من دؤردونجو کیلاسین اوچونجو ثلثونون امتحانلارینی وئریرم. قیز ایله آناسی حووض قیراغیندا دؤشنمیش تختین اوستونده أیلهشیبلر. قیزین بختینین محبّتی جوشسا دا، قیزین بئلی بوشدور، بطنی نوطفه ساخلامیر. سیّد خانیم ألینده بیر بولوت دولو تورش آلچا، گلیب قیز ایله آناسینین کناریندا أیلهشیر. قیز دا منه تای تورش آلچالاری گؤرونجه آغزینین سویو آخیر. سیّد خانیم بولوتو اونا ساری ایتهلهییب، قیزین آناسی وئردییی باغلی قیفلین ایچیندن بیر قئیطان کئچیردیب، دیل- دوداغی آلتدا «یس» سورهسینی اوخویوب، «مبین» سؤزونه یئتیشنده قیفیلا پوفلهیندن سونرا قئیطانی دویونلهییر. من ألیمده کیتاب، بیر سیّد خانیمین ألینه باخیرام، بیر ده قیزین خارپاخارپ آلچا چئینهین آغزینا. تلهسیرم قیز ایله آناسی دوروب گئتسینلر، منسه دوشوم آلچالارین جانینا. سونوندا سیّد خانیم یئددینجی دویونو ویریب، قیز ایسه پالتارینی یوخاری قالدیریر. سیّد خانیم ایسه، فرقلی أللری ایله قیفیلا دویونلنمیش قئیطانی قیزین بئلینه باغلاییب، آناسینا دئییر: «سَفریسینی دوغاندا قیفیلی آچیب، آخار سویا آتاجاقسیز.»
منسه گؤزوم آلچالاردا، عاغلیم سفری سؤزونه چاشباش قالیب. اوستهلیک، باش تاپا بیلمیرم قیزین بطنیهاردادی، نوطفه یانی نمنه؟ قیفیلی نییه آخار سویا آتاجاقلار؟!
بئشینجی پلاندا اودون بخاریسینین چیرتاچیرت سسی ایله باغلی پنجرهلرین ایچری اؤنونه دوزولموش چیچکسیز عطیرشاهی ایله شمعدانی گولدانلاریندان قیش فصیلی اولدوغو معلوم اولور. سیّد خانیم توربا کیمیگئن بیر دون گئییب، قونشو قیزینین کؤرپهسینی یاخاسیندان کئچیردیب، أتهییندن چیخاریب، نسه سؤزلر دئییر. سیّد خانیمین سسی کؤرپهنین ونگیلتی سسینده ایتیر. سیّد خانیما باخاندا آدینی اونوتدوغوم زیارتگاهدا گؤردویوم دلیکلی داشلاری خاطیرلاییرام. اوردا دا کؤرپهلری داشین دهلییندن کئچیرمهسینی گؤرموشم. دییهسن سیّد خانیمین أللریندن علاوه، یاخاسی ایله أتهیی ده آیری یاخا و أتکلردن فرقیلیدی. سیّد خانیم کؤرپهنی اوچ دهفه یاخاسیندان کئچیریب، أتهییندن چیخاراندان سونرا، اوچبوجاقلی یاشیل مخمره تیکیلمیش دوعانی ماوی بیر مینجیق ایله برابر کؤرپهنین یاخاسینا سانجاقلاییر. کؤرپه هله ده ونگیلدهییر.
من ایسه چاشباش قالمیشام. بیلمیرم کؤرپهنین دؤشونه سانجاقلانمیش دوعا باغلیسی اونون بختی آچیلماق اوچوندو یوخسا محبت اوچون؟ بلکه ده اونون بئلینی برکیتمک اوچون اولسون.
ألیمدهکی پاپیریزیم کوله دؤنوب، توستو یوخا چیخیب. نارینجی قاز شیریندن آسلانمیش دوعایا گئری دؤنموشم. ماراقلییام گؤرم کی او نوستالژیک یاشیل پارچا قابیغین ایچینده نه سؤزلر یازیلیب. اوشاقلیق چاغلاریما دؤنمهییم گلیر.
دوعا باغلیسینین آشیرما تیکیشلرینی آستا- آستا سؤکورم. بیر آن پئشمان اولورام. ایستهمیرم ایندیکی عاغیل- شعوروملا سیّد خانیمین نوستالژیاسینا، اوشاقلیق چاغلاریمین صاف- سادهلییینه خوْر باخیم. یاری سؤکولموش باغلینی یئرینه قایتاریرام. ایکینجی پاپیریزی آلیشدیریرام. ایکینجی پاپیریز دا ماراغیمین هوْوونو آلا بیلمیر. او دوعانین ایچینده یازیلمیش یازیلاری اوخوماق وسوسهسینه غالیب گله بیلمیرم. دوعا باغلیسینی باشاباش سؤکورم. مین ایلدن قالمیش مکتوبی آچان کیمییاشیل قابیغین ایچیندن چیخاردیغیم بوکولو کاغیذین لایلارینی آستا- آستا آچیرام. A4 بوْیونداکاغیذ ألیمده، تعجّوبدن آغزیم آچیلا قالیر. بوینوز چیخارتماسام یاخچیدی. کاغیذ اوزرینده یازیلمیش دوعا بیک خودکاری ایله یازیلماییب. کامپیوترده تایپ اولونموش عربجه بیر یازیدیر.
هاوا گورولداییر. یاغیش شیدیرغی یاغیر. پنجرهمین هئرهسینده نه شمعدانی گولو وار، نه ده عطیر شاهی. آنجاق پنجرهنین آیاغیندا، میز اوسته دوزولموش آفریقایی بنؤوشهلر بنتکونسول گولوندن بللیدیر زامان گرک۱۳۹۶- جی ایلین بیرینجی آیینین ۱۲- جی گونو اولسون.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۱۵
، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ذیالقعده/مناسبتلر
- رویدادلار
۱۷۸۸ ویرجینیا رسمی اولاراخ آمریکا ایالترینه قاتیلدی.
۱۹۴۴ ایکینجی دونیا ساواشیندا تالی ایهانتالا دویوشو نرودیک یوخسا ایسکاندیناوی اولکه لرینده باشلادی.
۱۹۵۰ کره ساواشی باشلادی قوزی کره نون گونیه حجومینان.
۲۰۲۱ درک شووین جورج فلویدون اولومونه گورا محکوم اولدو ۲۲ و یاریم ایل حبس خانیه.
- ۱۹۴۴ - ایکینجی دونیا ساواشی نین جریانیندا، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری، سایپان ساواشین باشلادی و ژاپنلولارین الینده اولان سایپان آداسینی آلدی.
- ۲۰۰۹ - اوچ تا دؤرد میلیون نفر ایرانین تهران شهرینده (عکسده) رئیسجومهورلیق سئچگیلرینه اعتراض اولاراق خیاوانلارا چیخدیلار.
- دوْغوم گونلری
۱۸۱۴ فابرییل اوقوسته دوبری فرانسه لی ژئولوژیست.
۱۸۵۲ آنتونی گاودی ایسپانیالی آرشیتکت.
۱۸۶۴ والتر نرنست آلمانی شیمیست و فیزیکچی نوبل اودولو آلمیش .
۱۹۰۰ زینایدا آکسنت یووا اوکراینالی آسرونومر.
- ۱۵۹۴ - نیکولا پوسن فرانسهلی نقاش
- ۱۸۴۳ - ادوارد گریگ نوروژلی بستهکار
- ۱۹۶۹ - الیور کان آلمانین میلی فوتبول تاخیمی و بایرن مونیخ فوتبول کولوبونون کاپیتانی و قاپیچیسی.
- اؤلوم گونلری
۶۳۵ قائو ژو چین ایمپراتوری
۱۸۶۶ الکساندر وان نورمن فینلاندالی بیلوژیست
۱۹۵۸ آلفرد نویز اینگیلیسلی یازار و شاعیر و اویون یوخسا نوماییش نامه یازان.
۲۰۰۵ کازیم قویونجو تورکیه لی اوخویان و اویونجو.
- ۹۴۸ - بیرینجی رومانوس بیزانسین ایمپراتوری
- ۱۸۴۹ - جیمز ناکس پولک آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین اوْنبیرینجی جومهور باشقانی
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژوئن/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ذیالقعده/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژوئن/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ذیالقعده/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژوئن/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ذیالقعده/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
`مقتدی الصدر` نتیجهلر
خبرلر [24]
- عراقدا شیعه قروپلار آراسیندا چاتیشما چیخدی
- عراق قاریشدی
- صدر، سیاستدن چکیلدیگینی آچیقلادی
- مقتدی الصدر هنیس پلاسشارت ایله گوروشوب
- مقتدی الصدر ائرکن سئچکی کئچیریلمهسینی طلب ائدیب
- صدر حرکاتی عراق-دا حاکمیتین دییشدیریلمهسینی طلب ائدیر
- عراق-دا قادینلاردان حکومت علیهینه تظاهرات
- عراق-دا مقتدا الصدر طرفدارلاری ایله اعتراض چیلار آراسیندا قارشیدورما باش وئریب
- عراقدا صدرین اعتصاب چاغیریشی اوزرینه 4 شهرده اعتصاب اعلان ائدیلدی
- صدر، خامنهای و سلیمانی ایله گؤرولدو
- مقتدی الصدر خبردارلیق ائتدی
- صدر: عراقدا ایالته خیر
- صدره باغلی بیر عسگر اؤلدورولدو
- عراقدا پارلامنت کوالیسیونو آچیقلاماسی
- ایرانا قویولان تحریملری رد ائتدی
- عراقدا یئنی حکومت اوچون اتفاق قورولدو
- عراق-دا سئچکی قوتولاری یاندی
- صدر، ایران و آمریکانی اویاردی
- اردوغان، صدری تبریک ائتدی
- تکنوکراتلار حکومتی قورولور


text:
دینسیز دیندارلار!.. ایرانین شیعه فیریلداقچیلیغی
حسن ارک: دینسیزلر، دین آدیلا قوزئی آزربایجان سفیرلیگینین عمارتینه سالدیرار کن، سفیرلیگین دیوارلارینا یاحسین شعاری یازدیلار… عجب کی یاحسین شعارین عرب الفباسیله یازدیلار!
چوخ زاماندی دینسیزلر، دین اؤرتویونون آراخاسیندا گیزله نرکن، اوزگه لرین نوکرچیلیگیایله مشغولدولار.
بیر مملکتین بیر اؤلکه نین بیر مستقیل دولتین، سیتی زنی (وطنداشی) و یا خود شهروندی اولاسان، اوزونو او مملکتین صاحیبی و دولت منتقدی کیمی تانیتدیراسان، سونرادا داشینی دؤشونه ویردیغین مملکتین، یابانجی و اؤزگه بیر کشورده، سفیرلیگینه یعنی بین الملل پرستیژینه، سالدیراسان و رسمی بایراغی سفیرلیگین دروازه سیندن ائندیریب یئره آتیب آیاقلار آلتینا سالاسان، سونرادا اؤزونو وطن سئور و دین سئور بیری کیمی تانیتدیراسان، والله بیر یئنی نوبارلیقدی!!!
بئله بیر رفتار صاحیبی، هانسی دوشونجه ده اولورسا اولسون؛ هم، وطنسیزدی، هم ده دینسیزدی. بیر مملکتین بایراغی اونون میللی سیمگهسی دی. اولماز کی سن اؤزونو وطن سئور تانیتدیراسان، اؤزونو وطن اوغروندا مباریز کیمی تانیتدیراسان، سونرادا همان وطنینین میللی بایراغینا بو سایاق حؤرمتسیزلیک ائلهییب، غرور دویاسان!. بو ایشین تکجه بیر معناسی وار، سن وطنسیزسن. سن وطن خائینی سن. اوسته لیک بو ساتقینلیغی دین آدیلا ائلهییر سن، یعنی سن هم ده دینسیزسن. نییه کی، بو ایشین له هم وطنه خیانت ائدیرسن، هم ده دینه. دیندن نسنه کیمی سوءاستفاده ائتمک، دینی معنوی دَگرلریندن سالماق دئمکدیر. پس سن بیر دین خائینی سن.
منجه اولار کی بو رفتارلاری گؤستریرلر، نه دینی باشا دوشوبلر نه وطنی. نه وطن سئورلیکده صادیقدیلر نه دین سئورلیکده.
دینی ادبیاتدا بیر سوز وار: «الله توزاق قورانلارین توزاقلارین اؤز باشلارینا ییخار». لندنده اوز وئرن فاجعه دقیقا بو سؤزون مصداقی دیر. بو فاجعه بیر سیرا دینسیز دینچیلرین گئرچک اوزلرین دونیایا سرگیلهدی. البته کی بونلار آزربایجانلی ساییلا بیلمزلر.
تانرییا مین شوکور. ۱۴۰۱/۵/۱۴


text:
ارمنیستان آذربایجانلیلاری
ائرمنیستان آذربایجانلیلاری یا دا آذربایجان تۆرکلری ارمنیستاندا (ایروانلی، یئراز، غربی آذربایجانلی) — غربی آذربایجاندا، ایندیکی ائرمنیستاندا عصرلر بویو یاشامیش آذربایجانلیلار. ۱۹۴۸ (میلادی)–۱۹۹۱ (میلادی)-جی ایللردن بری دئمک اولار کی، مؤوجود دئییل.
واختیله بیر نئچه یوز مین نفردن عبارت اولان ائرمنیستانین آذربایجانلی ایجماعسی ۱۹۴۸ (میلادی)–۱۹۹۱ (میلادی)-جی ایللردن بری مؤوجود دئییل. همین ایللر ائرمنیستان آذربایجانلیلاری داغلیق قاراباغ موناقیشهسی اوزوندن تضییقه و تجاووزه معروض قالیب اؤلکهنی ترک ائتمهیه مجبور اولدولار. بیرلشمیش میلتلر قورومو-نین قاچقینلار اوزره عالی کومیساری ایدارهسینین معلوماتینا گؤره ائرمنیستاندا حال-حاضیردا تخمیناً ۳۰ نفردن بیر نئچه یوز نفره قدر آذربایجانلی یاشاییر.
۱۸۲۸ (میلادی)-جی ایلدهن باشلاییب ۱۹۴۸ (میلادی)-۱۹۸۹ (میلادی)-جو ایللرده باشا چاتان "تورکسوز ائرمنیستان" سیتیاستی سایهسینده ایندیکی ائرمنیستان اراضیسینده ۶۰۵-دن چوخ کند آذربایجانلیلارسیز قالدی. ۱،۵ میلیوندان چوخ آذربایجانلی اؤز دوغما اوجاغیندان قاچمالی اولدو. ۵۰۰ میندن چوخ گوناهسیز و سلاحسیز سویداشیمیز قتله یئقورا پیشیرن آیییلدی. خانکندیندن آغبابایا، قازاخدان گؤیچیدک آذربایجانین ۴۰ مین کیلومتر اراضیسی ائرمنی غصبکارلاری طرفیندن ضبط ائدیلدی.


text:
بادکی (اورمو)
بادکی کندی اورمیه بؤلگهسینین، مرکزی بولومو و روضه چائ قصبهسی نده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی موقئع[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
1385 اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 252 نفر اهالی سی و 63 عائیله سی وار.[۲] بو کندین نوفوسو ۱۳۹۵ ایلینده ۸،۰۰۰ نفریمیش کی شیعه تورکلر ، سوننو تورکلر و سوننو کوردلر بو کندین اهالی سیدیر.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
گزملی و گورمه لی یئرلر[دَییشدیر]
بو کند ده ایکی دنه مسجید وار ، بیرینجی چهارده معصوم مسجیدی و ایکینجی سوننولر مسجیدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی


text:
روسیه ایمپیراتورلوغو
روسیه ایمپیراتورلوغو (روسجا: Poccийckaя иMпepия) — تاریخی ۱۷۲۱-جی ایلدهن باشلامیش روس دؤولتی. ۱۹۱۷-جی ایلده جومهوریت ده چئوریلدی. اونون واریثی شوروی حساب اوْلونور. ایمپراتورلوغونین باشکندی ۱۷۲۱–۱۷۲۸-جی ایللرده سنت پترزبورق، ۱۷۲۸–۱۷۳۰-جو ایللرده موسکو، ۱۷۳۰–۱۹۱۷-جی ایللرده ایسه یئنیدن سنت پترزبورق اوْلوب. بو ایمپراتورلوخ اینسان تاریخون اوونجو ان بویوک ایمپراتورلوغو دور. بیر طرفی آلاسکا آمریکا کیتاسیندا و دیگر طرفی اروپا . اوچ کیتا دا آمریکا آسیا و اروپا دا یایلمیش.
یارانماسی[دَییشدیر]
روس ایمپراتورلوغو ۱۷۲۱ نوامبرین ۲ روس کنگره سی بیرینجی پیترین روسلارین ایمپراتوری اولاراخ قبول اتدی.
ایمپراتورلوخ روس نجیب زاده آرانان سلطنته یئنی قان اولاراخ . مایکل رومانوو بیر گنج بویار ۱۶۱۳ ایلینده اولارخ تیزار اولدو.
تاریخی[دَییشدیر]
اهالیسی[دَییشدیر]
۱۷-جی عصرده روسلار اؤز دیلی ایله فرقلنهن خالقلارین قاریشیغی ایدی. بونلار اساساً بؤیوک هیند آوروپا دیل قروپونون ایسلاو عائلهسینه مخصوص ایدیلر. ولیکوروسلار و موسکوویتلر موسکو اطرافیندا یاشاییردیلار. اونلار قوزئی مئشهلرینه نفوذ ائدیب، چوْخلو فین و دیگر آبوریگئن طایفه لری آسیمیلیاسییا ائتمیشدیلر. قارا دنیز ساحلی همین واختادک تۆرکیه نین حمایهسینده اوْلان تاتار خانلارینین الینده ایدی. تاتارلارلا روسلار آراسینداکی سرحد توْرپاقلاریندا یاریمموستقیل قازاقلار یاشاییردیلار، اونلار اساساً میقراسییا ائدن روسلاردان عمله گلمیشدیلر.
موسکونین غربینده بئلوروسلار، گونئی-غربینده ایسه مالوروسلار و یا اوکراینلیلار یاشاییردیلار. اونلارین هر ایکیسی ۱۷-جی عصرده لهیستاننین حؤکمرانلیغی آلتیندا ایدی. او واختلار لهیستان آوروپادا آپاریجی ایسلاو دؤولتی ایدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۶
۶ دسامبر: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۶/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ دسامبر/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ آذر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ آذر/رویدادلار
- ۱۲۴۰ - باتی خانین رهبرلیک ائتدیگی قیزیل اوْردا اوْردوسو کیئف شهرینی فتح ائتمیشدیر.
- ۱۴۹۲ - کریستوف کولومب قیزیل آختارماق اۆچون سانتا دوْمینقو آداسینا گئتمیشدیر.
- ۱۷۹۰ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری کونقرهسی نیویورک شهریندن فیلادلفیا شهرینه کؤچموشدور
- ۱۸۶۲ - آمریکا جۆمهور باشقانی آبراهام لینکلون مینِسوداداکی سیوکس عۆصیانیندا ایشتیراک ائدن ۳۰۳ یئرلی آبوریگِندن ۳۹-ون آسیلماسینا قرار وئرمیش٬ قرار دسامبرین ۲۶-دا ایجرا اوْلونموشدور.
- ۱۸۷۷ - توماس ادیسون ایلک دفعه سسی لِنته یازمیشدیر.
- ۱۹۱۷ - فنلاند روسیه ایمپیراتورلوغوندان آسیلیلیغیندان قۇرتولوب اؤز دؤولت باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۲۲ - کانادادا ایلک دفعه خستهلرین مۆعالیجهسینه انسولین ایشلنمیشدیر.
- ۱۹۲۲ - آتاتۆرک٬ آنکارادا گؤروشدوگو حاکیمیّتی-میلّیه و یئنیگۆن قزئتلرینین مۆخابیرهلرینه٬ خلق فیرقهسینی قۇراجاغینی آچیقلادی.
- ۱۹۳۷ - تۆرکیه٬ ۱۹۲۷-ده ایمضالانان تۆرکیه-سوریه یاخشی قوْنشولوق سؤزلشمهسینی فسخ ائتدی.
- ۱۹۳۸ - فرانسه و آلمان دوْستلوق مۆقاویلهسی ایمضالامیشدیر.
- ۱۹۴۰ - یونان آلبانیانین پرمته کندینی ایشغال ائتمیشدیر.
- ۱۹۴۱ - بؤیوک بریتانیا رومانی٬ ماجاریستان و فنلاندا ساواش اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۷۱ - هیندوستان پاکیستانین ترکیبیندن چیخان شرقی پاکیستان ایالتی اساسیندا بیرطرفلی قایدادا دؤولت باغیمسیزلیغینی اعلان ائدن بنگلادش خلق جۆمهوریتی تانیمیشدیر. بو سببدن پاکیستان هیندوستانلا بۆتون دیپلوماتیک علاقهلرینی کسمیشدیر.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ آذر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ آذر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ آذر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ آذر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ آذر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۶ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی
آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی (اینگیلیسجه: Azerbaijan Soviet Socialist Republic, فارسجا: جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان، عربجه: الجمهورية الأذرية السوفيتية الاشتراكية، فرانسهجه: République socialiste soviétique d'Azerbaïdjan, آلمانجا: Aserbaidschanische Sozialistische Sowjetrepublik, ایتالیاجا: Repubblica Socialista Sovietica Azera, روسجا: AзepбaйджaHckaя CoBeTckaя CoциaлиcTичeckaя Pecпyблиka) آسیادا بیر اسکی دؤولت. آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی ۱۹۲۲ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۹۹۱ میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
اویان نیوز:
“For most of history, anonymous was a woman.”
Virginia Woolf
ویرجینا وولف ، بیر چوخ توپلومدا ” آنونیم “ اولاراق آدلاندیریلان ادبیاتین اصلینده قادینلار طرفیندن اوره تیلدیگینی ایره لی سورموشدور .وولف -ون بو ایدیعاسی قانیمجا دوغرودور، چونکو اسکی اینگیلیس ادبیاتینا باخیلدیغیندا قادینلارا ” پاسیف، اوسلو، خانیم خانیمجیق، ائوی نین قادینی “ کیمی روللار یوکلندیگی گؤرولمکده دیر. ادبیات اثرلرینده قادینا یاراشدیریلان بو کودلار قادینلارین آرخاسینی گئرچک حیاتلاریندا دا بوراخمامیشدیر. اؤرنگین ” ادبیاتچیلیق “ کیمی پرئستیژلی بیر مسلک - قادینلارین هیستریک، گووه نیلمز و داها آز ” آغیللی “ یاپیلاری گؤز اؤنونه آلیندیغیندا- ارککلره لاییق گؤرولموش؛ کورئر بئل(Currer Bell)، جورج الیوت(George Eliot)، جورج ساند(George Sand) کیمی اؤنملی اینگیلیس ادبیاتی اوستادلاری ارکک آدلار قوللاناراق اثرلرینی یاییملادا بیلمیشدیلر.
اینگیلیس ادبیاتی نین عکسینه، اسکی تورک ادبیاتی اثرلرینه، اؤزللیکله دده قورقوت حیکایه لرینه باخیلدیغیندا قادینلارین ارککلردن چوخ داها باغیمسیز داورانا بیلن، کیمی زامان اونلارا اوستون گلن، ساواشچی، جسارتلی و آغیللی کاراکتئرده اولدوقلاری و عاییله لرینه قارشی سون درجه صادیق داوراندیقلاری گؤرولمکده دیر. محمت کاپلان-ا گؤره، بونون سببی اسکی تورکلرین کؤچری یاشانتیلاریدیر زیرا کؤچری حیاتدا اینسان داییم حرکت حالیندا دیر، آیریجا کند و شهرلرین ” استاتیک “ یاپیسینا صاحیب دئییلدیر و توپلوم یا دا دین قادینلا ارکک آراسینا سیخی بیر ” پرده چکمه میش ” دیر.
بو حیات طرزی نین سونوجو اولاراق دا توپلومدا قادینلار و ارککلر اوچون اؤنملی بیر دگر و قیستاس(معیار) اولاراق ” قهرمانلیق “ -یعنی گوج قوووت گؤستریسی- قبول ائدیلیر. بولنت آری و ارجان کارا تکه ده دده قورقوت حیکایه لرینده ” آلپ قادین تیپی “ اولدوغوندان بحث ائدر. بو کاراکتئرده کی قادینلار، ” قهرمان ” دیر، ” چئویک ” دیر، ” قورخوسوز ” دور، ” صادیقدیر “ و ائشینی هر تورلو تهلوکه دن قورور.
کورشات اؤنجول ده یونگ – ون یاپدیغی ” قادینلارین بیلینج آلتینداکی ارکیل یان “ اولان ” آنیموس “ تانیمی یاردیمی ایله دده قورقوت حیکایه لرینده سالدیرغان و ساواشچی قادینلارین وارلیغینی تارتیشمیش، بونون سببینی حیکایه لرین اولوشوم دؤورونده کی آتلی-کؤچری کولتورونون گتیردیگی چتین یاشام قوشوللارینداکی حیاتدا قالما دورتوسونه باغلامیش، آیریجا قادینلارین ” ایده آل ائش “ و ” ایده آل آنا “ اولاراق تانیملانا بیله جکلرینی بلیرتمیشدیر.
گئنل اولاراق دده قورقوت حیکایه لرینده کی قادینلارین یوخاریدا سؤزو گئچن ” آلپ قادین تیپی “ و “ایده آل ائش و آنا “ تانیملارینا پارالئل اولاراق گوجلو اولدوغو و ساواشچی، ارککسی ساییلابیله جک “آنیموس “ اؤزللیکلر داشیدیغی، ارککلردن باغیمسیز داورانا بیلدیکلری، ارلرینی، اوغوللارینی قورویوب قوللادیقلاری و اونلارا هر زامان صادیق اولدوقلاری سؤیلنه بیلیر.
دده قورقوت حیکایه لری نین قام بوره بَی اوغلو بامسی بیرک و قازان بَیین اوغلو اوروزون توتساق اولماسی حیکایه لرینده کی قادین کاراکتئرلر بانی چیچک و بویو اوزون بورلا خاتون دا باغیمسیز گوجلو و صادیق اولوب ساواشچی اؤزللیکلره صاحیبدیرلر و ایگیدلیکلرینی گرکدیگینده عاییله لرینی قورتارماق اوچون ده گؤسترمیشدیرلر.
ایلک اولاراق، قام بوره بَی اوغلو بامسی بیرک حیکایه سینده یوخاریدا بحث ائتدیگیم ” آنیموس “ اؤزللیکلره صاحیب، گوجلو قوووتلی و ساواشچی قادین کاراکتئره اؤرنک اولاراق بای بیجانین قیزی بانی چیچک اولاراق گؤستریله بیلیر. بانی چیچک اؤزونو گؤرمه یه گلن بامسی بیرکدن ایلک باشدا کیملیگینی گیزله میش، اونون ساواشچیلیغینی تئست ائتمک اوچون اونونلا آت تپمیش، اوخ آتمیش و گولشمیشدیر. گئرچکده کیم اولدوغونو بامسی بیرک بو تئستلردن گچیب اؤزونو یئنیجه سؤیله میشدیر.
بو اولای، بانی چیچکین بیر ” ارکک قوووتییله “ باشا چیخا بیله جگینی گؤسترمه سی نین یانیسیرا، اونون بیر ارککدن ایلک اؤنجه ” ایگید ” لیک بکله دیگینی گؤسترمه سی یؤنویله ده اؤنملی دیر زیرا اؤزوده ان آز ارککلر قدر ” ایگید ” دیر. آیریجا بامسی بیرک باباسینا اونا آلماسینی ایسته دیگی تعریف ائدرکن ” من یئریمدن قالخمادان او قالخسین من قارا قوچ آتیما مینمه دن او مینسین، من دوشمانا وارمادان او مانا باش گتیرسین. ” دئمه سی بامسی بیرکین بانی چیچکی ان آز اؤزو قدر ” ارکک و ایگید “ گؤردوگونون، بانی چیچکین ده یونگ -ون آنیموس تانیمینداکی قادین تیپینه بنزه دیگی نین بیر قانیتیدیر. بانی چیچکین ساواشچیلیغینا و ایگیدلیگینه ائک اولاراق اونون ” ایده آل ائش “ باغلامینداکی “صادیق ” لیک اؤزل لیگیندن ده بحث ائتمک مومکوندور. بامسی بیرک اوزان قیلیغیندا بانی چیچکین چادیرینا گلدیگینده اونو عاییبلامیش، بونون اوزرینه بانی چیچک ده بامسی بیرکین بیله سینه وئردیگی اوزوگو هله ده ساخلادیغینی گؤسترمیشدیر. آیریجا ” دلی “ اوزانا بئله جواب وئرمیشدیر:
” بیرک گئده لی بامبام تپه نین باشینا چیخدیغیم چوخ
قارغی کیمی قارا ساچیمی یولدوغوم چوخ
گوز آلماسی کیمی آل یاناغیمی ییرتدیغیم چوخ
” گئتدی گلمز بَی ایگیدیم، خان ایگیدیم بیرک “ دئیه آغلادیغیم چوخ. “
گؤرولدویو کیمی بانی چیچک چوخ گووه نیلیر بیر کاراکتئردیر، بیرکی صبرله بکله میشدیر و اونوتمامیشدیر.
قازان بَیین اوغلو اوروزون توتساق اولماسی حیکایه سینده کی بویو اوزون بورلا خاتون دا سؤزونو ائتدیگیم گوجلو و ساواشچی قادین تیپینه وئریله بیله جک ایکینجی اؤرنکدیر. بورلا خاتونا ” بویو اوزون” دنمه سی تصادوفی دئییلدیر زیرا بویو اوزون بورلا خاتونون مزاری قیرخ آددیمدیر و شجره-ای تراکمه ده ده بورلا خاتون ” بویو اوزون “ اولاراق آنیلماقدادیر.
بورلا خاتونون ” قیرخ آددیملیق مزار ” ای اؤنملی ارککلر اوچون دگرلی و گرکلی بیر قیستاس اولان فیزیکسل بویوکلوگون اؤنملی قادینلار اوچون ده گئچرلی اولدوغونون بیر قانیتیدیر. دده قورقوت حیکایه لرینین سؤزونو ائتدیگیم قیسمیندا بویو اوزون بورلا خاتون آخیندان دؤنن اری قازانین یانیندا اوغلو اوروزو گؤرمه یینجه قازانی بئله تهدید ائتمیشدیر:
” یوخسا قازان، آیاغیمدان چیزمه می آتاییم می؟
قارا دیرناغیمی آغ اوزونه چالاییم می؟
گوز آلماسی کیمی آل یاناقلاریمی ییرتاییم می؟
اوغول اوغول دئییب اینله یه ییم می؟ “
بویو اوزون بورلا خاتونون ارینه اولان بو تهدیدی گرکدیگینده ارینه قافا توتابیله جک جسارتی گؤستردیگی نین قانیتیدیر. بونا ائک اولاراق، بویو اوزون بورلا خاتونون اری قازان بَی اوروزون آردینا دوشوب کافیر اؤلکه سینه گئدیب دؤنمه مه سی اوزرینه اونلارا یاردیما گئدیشی بئله آنلاتیلماقدادیر: ” بویو اوزون بورلا خاتون اوغلانجیغینی آنینجا یئرینده دوراماز اولدو. قیرخ اینجه بئللی قیز اوغلانییلا قارا آیغیرینی چکدیردی، همن میندی، قارا قیلیجینی قوشاندی.
” باشیمین تاجی قازان گلمه دی، دئیه ایزینی ایزله دی گئتدی. “ بو ایفاده دن ده آنلاشیلاجاغی کیمی، بویو اوزون بورلا خاتون دا قام بوره بَی اوغلو بامسی بیرک حیکایه سینده کی بانی چیچک کیمی یاخشی آتا مینمکده و جسارتلی بیر شکیلده ساواشا بیلمکده دیر. بویو اوزون بورلا خاتون ” کافیرین توغونو فیلیجلامیش، یئره آتمیش ” دیر، دیگر اوغوز بَیلرییله برابر اری قازانی و اوغلو اوروزو قورتارمیشدیر. دیققت چکیلمه سی گرکن بیر دیگر نوکته دا بویو اوزون بورلا خاتونون ساواشا ” قیرخ اینجه بئللی قیزاوغلانی “ (باکیره) قاتیلماسیدیر. بو دا ساده جه بَی خانیملاری کیمی اؤنملی قادینلارین دئییل، خیدمتکار قادینلارین دا آنیموس اؤزللیکلر داشیدیغی نین گؤسترگه سی اولاراق گؤستریله بیلیر.
بویو اوزون بورلا خاتونون وورغولانماسی گرکن بیر دیگر اؤزللیگی ده هم ایده آل ائش هم ده ایده آل آنا اؤزللیکلرینی داشیماسی و ساواشچی گوجونو بو یؤنده قوللانماسیدیر. اوغلو اوروز باباسییلا برابر گئتدیگی آخیندان گلمه یینجه اوروزون هارادا اولدوغو دردینه دوشموش، ارینه بد دوعالار ساوورموش، آللاها یالوارمیش و اوغلونو قاچیران کافیرلرین ” دامارلارینی قوپارتدیرماغی “ گؤزه آلمیشدیر. بورلا خاتونون قازان بَیین آردیندان ساواشا گئتمه سی، قازان بَیدن ” باشیمین تاجی “ دئیه بحث ائتمه سی ده ارینه اولان صداقتی نین گؤسترگه سی اولاراق گؤستریله بیلیر. سونوجدا بویو اوزون بورلا خاتون چئویکلیگی، جسارتی، گوجو ایله عاییله سینی و دؤولتینی آیاقدا توتماغی باشارمیش لیدئر کاراکتئرلی، قورخماز بیر قادیندیر. قام بوره بَی اوغلو بامسی بیرک و قازان بَیین اوغلو اوروزون توتساق اولماسی حیکایه لرینده کی قادین کاراکتئر بانی چیچک و بویو اوزون بورلا خاتون قارشیلاشدیریلدیغیندا ایسه بویو اوزون بورلا خاتونون جسارت و ساواشچیلیق باخیمیندان داها اوستون اولدوغو گؤرولمکده دیر. بویو اوزون بورلا خاتون اوغلو اوروز و اری قازان بَی توتساق اولدوغوندا قیرخ اینجه بئللی قیز اوغلانییلا آیغیرینا مینیب قیلیجینی قوشانیب اونلاری قورتارماغا گئتمیشدیر و کافیری یئنمیشدیر. آنجاق بامسی بیرک بانی چیچک ایله گیرجگی گردک گئجه سی اسیر آلیندیغی سیرادا بانی چیچکین هرهانسی بیر ساواشچی اؤزل لیگی گؤرونمه مه مکده دیر. بانی چیچک ” قارالار گئییب آغ کافتانینی چیخارمیش، گوز آلماسی کیمی آل یاناغینی چکیب ییرتمیش و آغلاییب سیزلامیش ” دیر. بامسی بیرکین توتساق اولدوغو اون آلتی ایل بویونجا اونا صادیق قالماسینا و اونون وئردیگی اوزوگو ساخلاماسینا باخمایاراق بورلا خاتونا بنزر بیر قورتارما چاباسی ایچینه گیرمه میشدیر. بانی چیچک کاراکتئری نین، بو آشامادا آنیموس اؤزللیکلرینی ایتیردیگی سؤیله نه بیلیر. بامسی بیرک ایله ائولنمه دن اؤنجه آتا مینن، اوخ آتان، گولَشن ساواشچی بانی چیچک، بامسی بیرک توتساق ائدیلدیکدن سونرا ساده جه یاس آشاماسیندا قادینلاردان بکلنن عادتلری یئرینه گتیرمیش، پاسیف بیر رولا بورونموشدور. بونون سببی بانی چیچکین هله ” مورادینا ائرمه میش “ یعنی باکیره اولماسیندان، دولاییسییلا دا اوشاق صاحیبی اولماماسیندان، بیر باخیما ” توی ” لوغوندان قایناقلانیر اولابیلیر. چونکو او دؤنمده اوشاق صاحیبی اولمانین قادینلار اوچون بؤیوک بیر مزییت ساییلدیغی بیلینمکده دیر. بویو اوزون بورلا خاتون ایسه آدیندان آنلاشیلاجاغی اوزره ” خاتون ” دور، داها تجروبه لیدیر و بیر ” اوغول “ بؤیوتموشدور. بو اوزدن ده داها آکتیف بیر رول اوینایابیلمکده و قرارلاریندا داها اؤزگور داورانابیلمکده دیر. گئنل اولاراق، بانی چیچکین بامسی بیرک توتساق ائدیله نه قدر ساواشچی و جسارتلی اولدوغونو آنجاق سونراکی قیسیمدا بو اؤزللیکلری آدینا بیر شئی قالمادیغی سؤیله نه بیلر. بونا قارشیلیق، بویو اوزون بورلا خاتون جسارتی و ساواشچیلیغی سایه سینده عاییله نین ارکک اویه لرینی قورتارمیشدیر.
سونوج اولاراق، دده قورقوت حیکایه لرینه باخیلدیغیندا قادینین ارککدن چوخ داها باغیمسیز داورانا بیلن، حتی اونلارا اوستون گله بیلن، ساواشچی، جسارتلی، چئویک و آغیللی اولدوقلاری و سون درجه صادیق داوراندیقلاری گؤرولمکده دیر. دئییشیک آراشدیرماجیلار بو قادین کاراکتئرلره ” ایده آل ائش و آنا “ و ” آلپ قادین تیپی “ آدلارینی وئرمیشدیرلر. دده قورقوت حیکایه لرینین قام بوره بَی اوغلو بامسی بیرک و قازان بَیین اوغلو اوروزون توتساق اولماسی حیکایه لرینده کی بانی چیچک و بورلا خاتون دا ” آلپ قادین تیپی ” نه و ” ایده آل ائش و آنا “ قیستاسلارینا پارالئل اولاراق ساواشچی و صادیق کاراکتئرلردیر آنجاق بورلا خاتونون بانی چیچکدن داها فازلا آنیموس اؤزللیکلر داشیدیغی سؤیله نه بیلر.
کؤچورن : آیدا بیات
خاتون بلوگ


text:
Mar 11, 2018
گینه ده بین الخالق دونیا قادینلار گونو
س. سیداوالی
بو ایلده, هر ایلده اولدوغو کیمی, بین الخالق دونیا قادینلار گونونون ایلدؤنومو گلیب- گلمه ده ن, بیر پارا آذربایجان و ایران تورک لری «خالا خاطیرین قالماسین» دئیه, سوسیال مئدیادا قادینلاریمیز حقده بیر نئچه جمله تبریک یازیب و معین ویدئولاری پایلاشدیلار. سونرا سکگیز مارت کئچن کیمی, گینه قادین مسئله سینی بوکوب صاندیغا قویوب, یاددان چیخارتدیلار.
دوستلارین بو ایشی, آدامین یادینا امام حسین اوچون محرم ده ن قارا کؤینک گئیه ن لری سالیر. بیلدییینیز کیمی, بیر عده عاشورا- تاسوعا گونلرینده آتا- آناسینین نذر دئدیکلری اوچون, قارا کؤینک گئییب و ایلده بیر نئچه گونده اولسا, مسلمان اولورلار.
ایندی بیزیم بو دوستلاردا, ایلده بیر گون قادین حقلری طرفداری اولورلار.
البته ایلده بیر گونده بئله اولسا, قادین حقلرینین طرفداری اولماق و معین بیر گونده نئچه جمله قادینلاردان یازماق, اؤزلویونده پیس ایش دئییل.
لاکن امینم کی, بو دوستلارین بعضی سی گلن ایل سکگیز مارت گونونه کیمی, قادین حقلرینی و قادین مسئله سینی بئله بیرده آغیزلارینا آلمایاجاقلار.
حالبوکی بو گون ایراندا ( خصوصیله سون آیلاردا) قادین مسئله سی اولدوقجا مهم و قادین حقلرینی مدافعه ائتمک, اسلام رژیمی ایله مخالفت ده اولان اورگانیزاسیونلار اوچون خالقی سفربر ائتمکده عوض سیز رول اویناماقدادی.
بئله بیر حالدا ایران تورک لرینین, خصوصیله آذربایجان دا ملی فعال لاریمیزین بو مسئله ایله علاقه ده دوغرو- درست و آیدین موقع لری اولماسی هر زماندان داها چوخ اهمیت داشیماقدادیر.
خصوصیله شرق اؤلکه لرینده قادینلارا سئچیب- سئچیلمک حقی وئرمکده ببرینجی لرده ن اولان جنوبی آذربایجان ملتی* بو عرصه ده ایراندا یاشایان دیگر ملت لرده ن دالی قالمامالیدیر.
قادین حقینده ن دانیشاندا, داها «آنا» لاردان و اونلارین مظلومیتینده ن دانیشماق کفایت ائتمیر.
آذربایجان قادینی بیلمک ایسته ییر کی, گله جکده «تورک ائلی»، «مستقل» و یا «فئدرال» آذربایجاندا, قادینین یئری مطبخ ده اولمالی و تورک «اصلان» لارینا یالنیز آنالیق ائتمه لی, یوخسا مدرن و گلیشمیش بیر توپلوم و اجتماع دا, اونلار بوتون عرصه لرده کیشی لر ایله برابر حقلر- ه مالیک اولاجاقلار. بو گون بو سئوال لارا جاواب وئرمه نین زمانی گلیب, چاتمیشدیر.
آذربایجانلی و ایران- تورک قادینی بیلمک ایسته ییر کی, ایرانلی و آذربایجانلی تورک کیشی لری نه زمان «تراختور»، «عفرین» و «پ ک ک» ین نزدینده, قادین مسئله سی ایله ده مشغول اولماق ایسته ییرلر.
بو دوستلار دوغرودان- دوغروسو اینانیرلارکی, آذربایجان و تورک قادینلاری کیشی لر ایله چیگین- چیگینه ساواشماسالار, گوجلی بیر دوشمانین قارشیسیندا ملی حق لریمیزی الده ائتمک ممکون اولا بیلرمی؟...
آذربایجانلی و ایرانلی تورک کیشی لری بیلمه لیدیلر کی, قادینلاریمیز ایسته ر- ایسته مز اؤز یوللارینی گئدیب و هر جهت ده انکشاف ائتمک ده دیلر. سؤزومه قووت اوچون, تبریز ده ن منه دوستلاریمین بیرینین یازدیغی قیسسا مطلبی بورادا وئرمک ایسته ییره م. دوستوم یازیر:
" ... البته کیچیک بیر ساده مثلا ورزش مورد ینده, خانیملارا ذره قدر اداری ایش اختیاری وئره نده, چوخ سرعتلی و گوزه گلن ایشلر گؤرورلر.مثلا من شخصا تبریزده خانیملارین تکجه داغچیلیق دا چوخ جدی قابیلیتلی فنی قاباغا گئتمک لرینی گورور ه م. ایندی آذربایجانین شهرلرینده, خانیملار داغلاردا فنی دؤوره لر کئچیردیب و حتی چتین امتحانلاری یاخچی نمره لر له قبول اولوب و کوهپیمایی, سنگنوردی, یخنوردی, غارنوردی و بوتون ورزش دؤوره لرینده مدرک آلیب, باشگاه آچیب و بیر اتوبوس کیشینی چوخ جدی گؤزه ل مدیریت ائدیب و ۸۰۰۰ مترلیک داغلاردا حتی لیدرلیق ائلییرلر. ...
من بیر پیس تکیه کلامین ضدی و علیهینه یم. هاردا ائشیتسم بیر آغا یا خانم مثلا دئینده کی, فلان یئرده فلان ایشده نئچه خانیمدا واریدی, چوخ کسکین بو جمله نی (داها تکرار ائله مه یین)دئییه ره م. چالیشیرام خانیملار اؤزلرینه گوونج اولماق, اینانماق مسئله سینی باشاسالام. ...
بوردا نئچه مین ایللیک گلن کهنه بیرکیفیر یول (فرهنگ یا ایدئولوژی آدیندا) ژن لریمیزه سوخولوب. گره ک بو کیف سنمیش موردی آرادان آپاراق, تا دوز تفکر و باخیش گول کیمی چیچک لنسین.
کریم مشروطه چی (سؤنمز) «عیسی نین سون شامی شعرینده» دئییرکی:
قارانلیغی قووماق اوچون,
الده گره ک بیر ایشیقلی چیراق اولسون.
ایشیق گلسه,
قارانقولوق اؤز- اؤزونه قویوب قاچار.
یول نه ایسه ائنیش- یوقوش,
آیدین لاشار." ( دوستومون یازیسی بورادا بیتیر)
*****
سون گونلرده دوستلارین بیری منه بیر ویدئو گؤنده رمیشدی. چکیلمیش فیلم میلادی ۱۹۵۹- نجی ایله عاید دیر. ویدئو دا مصر اؤلکه سینین مهم رهبرلرینده ن بیری اولان «جمال عبدالناصر», بؤیوک بیر سالوندا یوزلر آداما دانیشیر.
من او دانیشیغین ترجمه سینی بورادا وئریره م. ناصر دئییر:
" مسلمان قارداشلار ( اخوان المسلمین) لیدری ایله منیم بیر گؤروشوم واریدی. او منیم یانیمدا اوتوروب و منده ن بیر شئی لر ایسته دی.
بیلیرسیز او منده ن نه ایسته دی؟
بیرینجی سی او منده ن ایسته دی کی, باش اؤرتوسونو ( حجاب) بوتون مصر قادینلارینا اجبار ائدیم. او دئدی کی, بوتون قادینلار گره ک باش اؤرتوسو و چارقات باغلاسینلار. یانی هر قادین کی خیاوانا گلیر ( ناصرین دانیشیغی آراسیندا جماعت ده ن بیری اوجا سسله دئییر: یاخشی دی کی, او اؤز باشینا چارقات باغلاسین).
من اونا دئدیم کی, هر گاه من بئله بیر قانونی یازدیرسام, منه دئییرلر کی سن بیزی «الحاکم بامراللاه» زمانینا گئری آپاریرسان. او زمانلار انسانلار گوندوزلر خیاوانا چیخماغا حقلری یوخ ایدی.
البته منجه هر کس اؤز ائوینده ایسته دییی کیمی یاشاماغا حقی وار.
او (اخوان المسلمین لیدری) منه دئدی کی: یوخ سن بیر لیدر کیمی مسئولیت داشیییرسان.
من اونا دئدیم کی: سیزین بیر قیزینیز وار. او اونیوئرسیته ده طب ساحه سینده تحصیل آلیر و اونون باش اؤرتوسو یوخدور. نه اوچون سن اونون باشینا اؤرتوک قویمامیسان ( جماعتین او جادان قهقه لری)؟
سن کی اؤز قیزینین باشینی اؤرتمه یه گوجون چاتمیر, نئجه منده ن ایسته ییرسن کی, اون میلیون قادینین باش اؤرتمه سینی حیاتا کئچیره م؟"
*****
دونیامیزین چهره سی اینانیلماز بیر سرعت ایله دئییشمکده دیر.
بئله بیر دونیادا، بیر چوخ جهت لرده ن دالی قالمیش ایران کیمی بیر اؤلکه ده (مملکت ده) انسانلارین طبیعی حقلری، او جمله ده ن، غیر فارس ملت لره منسوب اولانلارین آنا دیلینده تحصیل آلمالاری، کیشی لر ایله قادین لارین قانون قاباغیندا برابرلیگی، دین و وجدان آزادلیغی دانیلیب و هر گون ازیلمکده دیر.
بو گون اونیوئرسال ارزش لر کیمی قیمت لنیب و ده یه رلنن انسان حقلرینی و یا قادین حقلرینی دانماق و یا هئچه سایماق داها بیر او قدر راحات ایش دئییل. اونا گؤره ایران کیمی اسلامو- فاشو اؤلکه لرده «اسلامی انسان حقلری» کیمی اویونبازلیغین اورتا یا گلمه سینه شاهید اولوروق.
اسلامچی, غدار و قادینلارا دوشمان کسیلن بیر حاکمیت ین الینده اسیر اولان ایران کیمی بیر اولکه نین عکسینه, بو گون دونیانین بیر چوخ اؤلکه لرینده قادینلاری آشاغیلایان و کیشی لر ایله مقایسه ده اونلاری اسکگیک دوروما گتیرین قانونلار, سمبل لار و کولتوره ل عابیده لری دئییشیب و یئرینه اونلاری دوزگون تمثیل ائده ن سمبل لار و قانونلار یارانماقدادیر. بونلاردان بیری ده «ملی سرودلار» ( ملی هیمن) دیلار.
دونیانین بیر چوخ اؤلکه سینده «ملی سرود» لارین یازیلماسی، ناسیونالیزم و دؤولت- ملت لرین یارانماسی ایله علاقه ده اولدوغو اوچون، بو سرودلاردا "تورپاق"، "قان" و " دین" ین رولو مطلق آگراندیسمان اولور.
بو اؤلکه لرده «وطن» - ی مدافعه ائتمک اوچون, قادین لار "اوغلان" دوغمالی و لازیم اولاندا اونلاری او تورپاقلارا قوربان وئرمه لیدیلر. اونا گؤره بو هیمن لر چوخونلوغوندا « مردانه» کاراکتر داشیماقدادیلار. البته بیر چوخ دین لر ده «آللاه» یندا کیشی لیک خاصیت لره مالیک اولدوغو اوچون، بیر چوخ اؤلکه لرین هیمن لرینده، قادینلار غایب دیلر.
فدرال آلمانین ملی هیمنی ده بو قایدالاردان استثنا اولمادیغی اوچون، قادینلارین گونو- گونده ن داها چوخ رول اوینادیغی ایگیرمی بیرینجی عصر - ه اویغونلاشدیریلمالیدیر.
فئدرال آلمانین ملی هیمن ینده «آتا یوردو» آدلانان «وطن» ین دئیشیب و اونا هم قادینلاری تمثیل ائده ن و همده زمانه میزه اویغون اولان بیر آد وئرمه نین زمانی گلدییی اوچون، سون گونلرده عایله و خانواده وزارتخاناسی طرفینده ن معین تکلیف لر و پیشنهادلار اولونموشدور.
البته بیلدیییمیز کیمی آلمان کیمی دموکراتیک بیر اؤلکه ده، بئله بیر دئییشیک لیکلر، دموکراتیک و مباحثه لی بیر پروسس ده، عموم ملتین نظرلرینی و فیکیرلرینی آلدیقدان سونرا حیاتا کئچیریلیر.
باشقا اؤلکه لرده ملی هیمن ده بئله بیر دئییشیک لیک، بیرینجی دفعه ۲۰۱۲ - ینجی ایل اطریش اؤلکه سینده حیاتا کئچمیش و ملی هیمنده گلن «محتشم اوغوللارینین وطنی»، « محتشم قیز و اوغوللارینین وطنی» نه دئییشمیش و کانادا اؤلکه سینده ایسه، سون زمانلار ملی هیمن ده " اوغوللاریندا آتا یوردونو سئومک حسی نی اویاندیر" یئرینه، "بیزیم هامیمیزدا" سؤزلری گلیر.
*****
و نهایت سون سؤز:
ایگیرمی بیرینجی عصرین باشلانقیجیندا, منیم جنس یمده ن اولان بعضی کیشی لرین قادینلارین برابر حقلره مالیک اولماسینا قارشی چیخمالاری, یادیما «دون کیشوت» - ی سالیر کی, آغاجدان بیر قیلینج, حامام طاسیندان بیر دمیر بؤرک, آریق و اؤلومجول آتی ایله یئل دگیرمانلارینین ساواشینا گئدیر.
حالبوکی: یاراتماق, نه اینکی یارادیلماق, اساس مسئله بوندان عیبارت دیر.
بین الخالق دونیا قادینلار گونونو ( 8 مارت) بوتون قادینلارا- هم اونلار کی ان طبیعی حقلری اوچون ساواشماقدادیلار, همده او قادینلارا کی اؤز جنس لرینده ن اولانلارا ظلم ائتمک اوچون کیشیلر ایله بیرلشیرلر- تبریک دئییره م و او کیشی لرده ن ده یاد ائتمک ایسته ییره م کی, قادینلارین حقلی مجادله لرینده, اونلارین قارشیسیندا یوخ, یانلاریندا دوروبلار.
* ایراندا, آذربایجان ملی حکومتین تشبثی ایله 1945- ینجی ایلده قادینلارا سئچیب- سئچیلمک حقینی وئرمک و تورپاق رفورمینی حیاتا کئچیرمک, ملی- دموکراتیک مبارزه میزین تاریخینده بیر پارلاق اولدوز کیمی هله ده ایشیق ساچماقدادی.
حالبوکی سلطنت یانچیلاری و فارس شوونیست لری بو دانیلماز حقیقتی اورت- باسدیر ائدیب و قادینلارین سئچیب- سئچیلمک حقی نی قازانماق تاریخینی 1963- ینجی ایلده ایکینجی پهلوی نین آغ انقلابیندا کئچیریلن قانون ایله قلمه وئرمه یه چالیشیرلار.


text:
دونیا حاقیندا
پایگاه خبری اولکامیز – یازان:حاج قاقابای ارزانی: دونیا گلن اینسانلارینگ باریسی دونیاده ن زیره نیب گچیبدیر. اوزومیزینگ هم دونادن نآ گیله بولماغیمیز مومکین. بیری دونیا ظالم دیسه ینه بیری یالانچی یا چوروک یا بیوفا یا حاتدا خون خور هم دیییبدیرلر. یونه الله تعالی دونیانی بنده لرم اوچین بیر سیناغ جای دیییب یاراتدیم دییار.سبابی اینسانلار اوز عمللری بیلن خودایا بنده ایکلرینی بیلدیریآلر. بودوناده تانگریسبنا دوغری دوران اول دونیا ده جنتته بارجاغی حوکمانیر. اوندا دوغریدانام آیدیلیشی یالی
دونیا بیر یامان یر میقا؟بیر آدام ماقصادینا یتیب بلمه سه یا اونگشیغی غاوی آیلانماسا،ایشی اوغورینا بولماسا، ایسلان زادینی الگریب بیلمه سه، اوزی بیر یاویز یولا و یاویز یاغدایا دوشیب گونونی آیلاب بیلمه سه ،دونیادن گوروب بار غارانی اونگ باشینا آتیار یاشاییشدا بیر غینچیلیغا دوشسک مونگا یکه دونیا تاغصیرکار میقا؟بیزینگ اوزومبزینگ هیچ گونامبز یوق میقا؟الله تعالی عاقیلدیر هوش بریبدیر.