text:
- بای بک، بیر میللتین سسی - http://www.baybak.com -
گونئی آذربایجان لهجهلری (عمومی باخیش) – بؤیوک رسولوغلو
باي بک آذربايجان | 11 months اؤنجه یاییلمیشدیر | اِلگؤن, ۲۹-ي زومار آی , ۱۱۰۱۴, چولا ۱۹:۱۱ [آ.خ] | یازی
– گیریش
۱- تبریز لهجهسی
۲- قاراداغ لهجهسی
۳- یامچی لهجهسی
۴- اویغور لهجهسی
۵- ماراغا لهجهسی
۶- اردبیل لهجهسی
۷- زنجان لهجهلری
۸- همهدان لهجهسی
۹- خلج لهجهسی
:::: خریته
گیریش
ایراندا ایسلام اینقیلابیندان سونرا آزاد هاوا چکمک اوچون داها چوخ آذربایجانا گئت گلی اویغون گؤرموشدوم. اونا گؤره ده و اینقیلابدان سونراکی آب هاوانین تأثیری آلتیندا موسبت بیر ایش گؤرمک اوچون اؤز ویلایتیمیزده ایمکانلار آختاریردیق. خوشبختلیکدن چالیشدیغیم موهندیس موشاویر شیرکتینه بیر پروژه تکلیف ائدیلدی. “تورپاق-سو پروژهلری آختاریب تاپماق و حیاتا کئچیرمک”. یوکسک سوییهده اؤره تیما قاتقیسی دا اولا بیلن و چوخ قازانجلی حساب ائدیلن پروژهلردن نئچهسینین ایجرا اولونوب نئچهسینین اوستونو تؤز باسدی مسئلهسی بو مقالهنین چمبرینه گیرمز.
آنجاق جنوبی آذربایجانداکی تورک لهجهلرینی اؤیرنمک اوچون علیمه کئچن بو فورصتدن ایستیفاده ائدیب، علیمدن گلدیگی قدر اونلاری آییرد ائتمهیه چالیشدیم. اساساً او پرویئکتلرین موتالیهسی اوچون جنوبی آذربایجانین بوتون اراضیلرینده اولان ویلایتلری، داغلاری، اوبالاری، چایلاری گزیب دولانمالی و معلومات توپلامالییدیق. من بیر ماقنیتوفون و بیر ده دفتر آلاراق دیلیمیزین اینجهلیکلرینی و موختلیف بؤلگهلرده دانیشیق شیوهلرینی، و پروژهلر اوچون اؤیرنیلمهسی لازیم اولان باشقا معلوماتلاری بیرلیکده توپلاماغا چالیشدیم.
دیلچی اولمادیغیما گؤره بو آراشدیرمانی علمی آپارماق ایمکانیم یوخ ایدی. اما بیر مسئلهیه اینانیردیم، جنوبی آذربایجاندا بو گونه قدر بیزیم میللی وارلیغیمیزین موختلیف ساحهلرینده هئچ بیر عملی-علمی تدقیقات آپاریلمادیغینا گؤره منیم اورتایا چیخارتدیغیم لهجه فرقلری علمی باخیمدان دوزگون اولماسا بئله، گلهجکده علمی تدقیقات و آراشدیرمالارین آپاریلماسی اوچون بیر ایشیق یولو گؤسترهجکدیر. قوزئی آذربایجاندا اولدوغو کیمی دیلیمیزین، مدنیتیمیزین، ادبیات و باشقا ساحهلرین علمی تدقیقاتینین کؤکلو آپاریلماسینی آرزولایاراق اساس مسئلنی آیدینلاتماغا چالیشاجاغام.
خریته بیرده، جنوبی آذربایجانین موختلیف لهجه و یا شیوهلرینده دانیشان بؤلگهلر گؤستریلمیشدیر. بو بؤلگلندیرمهده اوچ اساس عاملی، یعنی:
آ – بؤلگهلرین اؤزللیکلری ب – فونئتیک اؤزللیکلری ج – دیل قایدالاری: (۱- عومومی دیل قایدالاری. ۲- سئس اویومو.) اؤز چالیشماما اوستا گؤتورمییمه باخمایاراق، آشاغیداکی خوسوسیتلری ده گؤزدن قاچیرمامیشام.
۱ – دیلیمیزین تمیز و دوزگون دانیشیلدیغی لهجهلر
۲ – دیلیمیزده اولان سؤزلرین باش حرفینده ایشلنمهین حرفلر مسئلهسی
۳ – دانیشیلان دیلین قدیم یئرلی تورکجه و یا سونرا اینکیشاف ائدیب آذربایجانا گلن تورکجه اولماسی
۴ – موختلیف تورک بویلاری ایله ایلگیلی اولان لهجهلر
۵ – تاریخی قوندوم – کؤچدوملر
۶ – خالق آراسیندا اولان و سینهدن سینهیه کئچمیش حکایهلرین تأثیر دایرهسی
۷ – فارس بؤلگهلرینه یاخینلیق و یا اوزاقلیق و اونون تأثیرلری
۸ – کند و شهرلرده دانیشیلان دیل فرقلیلیکلری
۹ – قوزئی آذربایجان لهجهلری ایله توتوشدورما
یوخاریداکی یازیلان خوسوسیت و اؤزللیکلره گؤره جنوبی آذربایجاندا دانیشیلان تورکجنین ۹ لهجهسینی گؤسترمک مومکوندور. آنجاق و تأسفله جنوبی آذربایجاندا آنا دیلینده مکتب و مدرهسه اولمادیغینا گؤره ادبی دیل اینکیشافی دا مووجود دئییل. اونا گؤره ده عومومی بیر دیل یاخینلیغی اولماییب، بؤلگولدیگیمیز لهجهلرین اؤز آراسیندا دا موختلیف اوزاقلیقلار گؤرولمکدهدیر. اگر رادیو و تئلئویزیونداکی قصداً پوزوق بیر دیلله حاضیرلانمیش وئریلیشلرین اؤزل لهجهلرین نظره آلارساق بو آراشدیرما اؤز اؤنم و اهمیتینی ایتیرر. اونا گؤره و باخمایاراق کی سؤزو کئچن وئریلیشلرین منفی تأثیری بللی بیر دایره چرچیوهسینده اؤزونو گؤسترمیشدیر، مکتبلرین آچیلماسییلا و دیلیمیزین اؤز گؤزللیکلرینی قورویاراق ادبی فورماسیندا اؤیرنیلمهیه باشلادیقدان سونرا او وئریلیشلرین منفی، پوزوجو، ییخیجی تأثیرلری چوخ تئز آرادان قالخاجاقدیر. بو گون جنوبی آذربایجان و تئهراندا، قوزئی آذربایجانین قازئت و ژورناللاری و یا رادیو و تئلئویزیون وئریلیشلریله اؤز یازی و دانیشیق دیللرینی فورمالاشدیران مینلرجه عالیم، شاعر، یازیچی و آیدین جمعیتلرین دیلیندکی صافلیق، دورولوق و اویغونلوق بونا بیر مثال کیمی گؤستریله بیلر. آنجاق، بیلیندیگی کیمی مدنی و معنوی تأثیر اونسورلریندن سیستئملی و دوزئنلی ایستیفاده ایمکانی اولمادیغینا گؤره تأثیر دایرهسی گئنیشلنممیشدیر. یوخاریدا قئید ائدیلن موندریجات اساسیندا آدی کئچن ۹ لهجنی بیر-بیر آیدینلاتماغا چالیشاجاغام. اومید ائدیرم فایدالی اولسون.
۱ – تبریز لهجهسی
قوزئی آذربایجانین شکی لهجهسینه یاخین اولان بو آغیز، تبریز و اونون اطرافیندا اولان ایری-خیردا شهر و قصبهلرده دانیشیلان دیلدیر. بو لهجه تبریزین جنوبوندا یئرلشن اوسکو، خوسرووشهر، آزرشهر و اونلارین تابئلیگینده اولان کندلرده ایشلندیگی کیمی، سهندین قوزئی اتکلرینده یئرلشن کندلرین، مئهرانرود چایینین قربیندکی منطقهده اولان باسمینج و اطرافی ایله، هئربی، بره، لیقوان، ایسپاراخان، خلتدوکان کیمی یئرلر آز فرقله بو لهجهده دانیشیرلار. بو لهجه ان اسگی تورک دیلینین اؤزللیکلرینی داشیماقلا برابر، بو گونکو دیل قایدالارینا چوخ دا اویمایان، خوسوسیله تبریزده اینجه و قابا سسسیزلرینین اویوشمازلیغینی گؤرمک مومکوندور.
یوخاریدا آدی چکیلن کندلردن هئربی-بره-لیقوان کیمیلرینین آدلاری و گئییملری، اونلارین بارهسینده دئییلن حکایهلر و همچینین تورپاقلارینین اوتلو، الفلی و سویونون بول اولدوغو، اونلارین چوخ قدیمدن اورالاردا یاشادیقلارینی گؤستریر. او بؤلگهدکی کندلرین بؤیوک اکسریتینده آز زامان بوندان اؤنجهیه قدر قویون دریسیندن گئییم و پاپاق هازیرلانیب ایستیفاده ائدیلیردیکی بعضی یاشلیلاریندا بو گونده ائلهدیر. بعضی کندلر حاقیندا یاییلان بیر حکایهیه اساساً کربلا ساواشی زامانی اونلار وارمیشلار، آنجاق محاربهیه قوشولماماق اوچون اؤکوزه مینیب یولا دوشوبلر. ایسپاراخانین بیر هون کندی اولدوغونو او آدین هون سرداری آدیندان گلمسیله باغلاماق اولار. هر حالدا، هله “ر” سسینین دیلیمیزه کئچمدیگی دؤنمه عایید بو لهجهده قارداشا – قیدش، رحیمه – یهیم، گلیرمه – گلییم دئییلدیگی کیمی تبریزلیلرین گلسکئ – گلسوخ ایشلتمهسینه باخمایاراق آدی چکیلن کندلرین بعضیلرینده (هئربی-بره) اونون گلسوخ شکیلینده ایشلندیگی گؤرونمکدهدیر. بو لهجهده سؤزلر اوزادیلیر، آنجاق تهککوم قابالیغی داوام ائدیر. سس اویوشومو، خصوصیله اینجه سسسیزلردن سونراکی یاپیشدیرمالار و اکلر سس قایداسینی پوزار، گلهجهیم یئرینه گلجاغام ایشلنر. بؤیوک فئل گوجونه صاحب اولان تورکجه اونون عومومی قایدالارینین پوزولماسینا ایجازه وئرممیشسه ده، اوخوموش کوتلهنین دیلینه کئچمیش خاریجی سؤزلر آز دئییل، آنجاق تبریزلیلرین آنادیلینده یئنی سؤزلر کشف ائتمهدکی بؤیوک قابیلیتینی نظره آلساق بو بؤلگهنین سؤز داغارجیغینین چوخ دولو اولدوغونون سببینی اؤیرنمک اولار. تبریز لهجهسینین باشقا بیر اؤزللیگی ده ایندیکی زامانین اوچونجو شخصیندکی فئللرین سونونا اونون سون سسلیسینه تابع اولاراق “ی”، “ای”، “او”، “او” آرتیریلماسیدیر (گلیری – قالخیری)
تبریز شهرینده اؤز ایچینده یاخین کئچمیشه قدر اوچ آیری دانیشیق فورماسی مومکون ایدی:
– قوزئی قرب محلهلرینده یعنی شامقازان، هوکماباد، مونججیم، قاراغاج
– دوچی، امرقیز، لیلاوا، ختیب
– شئشگیلان، باغمئشه، خیابان، مارالان و مرکزی بؤلگهلر
آنجاق سون زامانلاردا کندلردن اولان کؤچون موختلیف جهتلردن موسبت تأثیر گؤستردیگینه گؤره آغیزلار بیر بیرینه یاخینلاشدیغی کیمی اومومیلشمیش اولماسی دا گؤرونمکدهدیر.
۲ – قاراداغ لهجهسی
جنوبی آذربایجاندا ان دوزگون دانیشیلان تورکجهدیر. چوخ سرت و تمامن دیل قایدالارینا رعایت ائدیلدیگی بیر لهجه اولماسینا باخمایاراق ایستر قابا، ایستر اینجه سسسیزلر داشییان فئللرین صرفی بوتون حاللاردا یوموشاق سسسیزلرله اما سرت اولاراق داوام ائدر؛ گلمک فئلینین صرفی، گلجییم، گلهجکلر دئییلدیگی کیمی، آلماق فئلینده ده آلاجییم، آلاجئییک، آلاجکلر فورماسیندا ایشلنیر. بوندان باشقا قایدا پوزونتوسو اولمایان بو بؤلگهنین بعضی کندلرینده “x” حرفی یوخدور. خصوصیله عرب سؤزو اولاراق دیلیمیزه کئچمیش اولان سؤزلرده “x” یئرینه “ه” ایشلنیر. مثال اوچون: خورما-یا “هورما”، خانیم-آ “هانیم” دئییلیر. داها اؤنجه آدینی چکدیگیم مئهرانرود چایینین همن شرقینده یئرلشن دیزه کندینده عسگر درزی اوغلو رحیم، کلاسسیک ساوادی اولمایان منیم موساهیبیم تورکجنی ان گؤزل دانیشان بیر نومونه کیمی هله ده یاشاماقدادیر. “ر” ایله باشلایان سؤزلرین باشینا “ی” سسی آرتیراراق، رحیمه – ایرهیم دئییلن بو بؤلگهده دیلیمیزین اؤز قایدا و قانونلارینی ساخلاماقدان باشقا، بو گون چوخ یئرلرده اؤلموش و حتی قوزئیین ادبی دیلیندن چیخمیش بعضی خصوصیتلر هله ده قورونماقدادیر. دیری و جانلی حیوانی بیر طرفه آپارماغا، “آپارماق” دئدیکلری حالدا، الیله و یا چیگین و کورکده داشینا بیلن جانسیز مادهلرین داشیماسیندا “گؤتورمک” فئلیندن ایستیفاده ائدیرلر.
مثال: ماللاری سووارماغا و یا اوتارماغا آپار. بیچینچیلرین ایکیندی چؤریینی غؤتور.
جیک شکیلجسیندن ایستیفاده ائدهرک، بیر سیفتین کمیتینی کیچیتمک اوچون گئنیش ایستیفاده اولونور. مسئلن: بیلدیر (کئچن ایل) “پوتوراق” اولان بیزیم آلما باغیندا بو ایل آغاجلار “آزجاجیق” گتیریب.
بو لهجهنین دانیشیلدغی یئرلری، تبریز لهجهسیندن آییران مئهرانرود چایینین همن شرقیندکی دیزه کندیندن باشلار، سهند داغلارینین شرق اتکلریندکی متنق، ایراناق، سئیساندان کئچر، سرسکند، اورادان ماراغا ایالتینین شرقیندکی سایین قالادان کئچیب، بوستاناباد، میانا، ساراب، قاراداغ و اهردن سونار خیوه و موغانین بیر قیسمتین اؤز اورتویو آلتینا آلار. دار بیر بوغازلا آرازین قیراغییلا جولفانی کئچر و قاراقیشلاق، بئیجان، عربلر، نازیک، مرگنلر، قاراقولوقلار، مرکیت و قایقاج، قره اییندن سونرا یاواش – یاواش اورمو شیوهسینه یاخینلاشار. گؤزه چارپان خوسوس، بو بؤلگهنین چوخوندا دده قورقود هکایهلرینین ایسلام دونو گئیینمیش شکلینین هله ده سینهلرده و دیللرده اولماسیدیر. کلاسسیک ساوادی اولمایان آنجاق بو هکایتلرین چوخونو سیندفتر اولان دیزه کندیندکی منیم ایکینجی موساهیبیم حیدر اوغلو هوسئینقولو بو سؤزلرین دیری شاهیدیدیر.
۳ – یامچی لهجهسی
قوزئی آذربایجانین ناخجیوان و خصوصیله اوردوباد آغزینا یاخین اولان بو لهجهنین مرکزینی مرند شهری سایماق اولار. سوفیان، یامچی، گونئی محلی شبوستر، خامینه، دیزه خلیل، دریان، شانیجان، گمیچیدن سونرا اورمو گؤلونون قوزئیین قاپسار، زونوز، گلینقایا، المدار – گرگهنین جنوب کندلری و مرند دوزونده یامچی، یئکان ماهاللاریندان ائووغلو و اوردان سونرا آغچایدا یاواش – یاواش قاراداغ لهجهسینه یاخینلاشیر. بو لهجهده پوزقونلوغون آز اولماماسینا باخمایاراق، قاراداغ لهجهسینین ترسینه سؤزلر داها یوموشاقدیر. “قابلاما یئرینه قبلمه”، “قاپاق یئرینه قپق” دئدیکلری کیمی، قارداش یئرینه قردش سؤزو ایشلنر. آنجاق سس اویوشومو تام اولاراق رعایت ائدیلیر. فئل آز اوزانیر، تبریز لهجسیله قاراداغ لهجهسی آراسیندا یئر توتار. زونوز و مرندین اؤزو ان قدیم یئرلشیم مرکزلریندن اولماسینا باخمایاراق یام گدیگیندکی یام کندی و اطراف کندلریله مرند اوواسینداکی یامچی و اونا تای کندلرین موغول کؤچلریله گلدیکلری بللیدیر. چونکی هم او کندلرین آدینین موغولجایا یاخین اولماسی، هم ده لهجهلرینین قاریشماسینا باخمایاراق بعضی اؤزللیکرین قورویوب ساخلامیشدیر. آنجاق بوتون بونلارالا برابر او هودودلار داخیلیندکی لهجه چوخ اسگی و اورتا دیللرین بیر-بیر ایله قاریشیب، ترکیبلشمهسیندن خبر وئریر. بو بؤلگهده نئچه مسئلهیه دقت یئتیرمک لازیمدیر.
سوفیان و اطرافیندا بوتون فئللرین ایکینجی شخصینین کئچمیشدکی حالینی گؤسترمک اوچون فئلین سسسیزلرینه غؤره، “ددی”، “ددی” و س. ایشلهدیرلر. مثال اوچون: گلیبدی یئرینه گلیددی، ووروبدو یئرینه ووروددو و س. دئییلیر. ماراقلی اولان بودور کی اویغور-آوشار آدی وئردیگیمیز اورمو لهجهسینه تابه اولان سالماس شهرینده، اؤزللیکله موغانجیقدا دا عینی بادیسه گؤرونمکدهدیر. بو لهجهنین اراضیسینه داخیل اولان و اورمو گؤلونون قوزئییندا یئرلشن، بورچالی، اؤزللیکله قیپچاق کندینین خالقی بام باشقا بیر لهجهیه ییلنمیشلر، حتی بو مقالهده قئید ائدیلن لهجهلردن هئچ بیرینه تابه دئییللر. بورا دا بیر خصوصیتی ده درج ائتمک گرکدیر، او دا بو کند اهالیسینین گؤزلرینین رنگی و قیییقلیغینداکی فرقین گؤزه چارپماسیدیر.
۴ – اویغور لهجهسی (اورمو)
جنوبی آذربایجان تورکجهسینین ان دوزگون دانیشیلان لهجهلریندن بیریدیر. سوووقبولاق یاخینلیغیندان سولدوز قاراپاپاقلارینا، اوردان دا اورمو-سالماس-خوی و تورکیه هودودلارینا قدر اوزانان بؤلگهنین چوخ گؤزل دیل خصوصیتلری و اویوملاری وار. مقالهنین سونوندا بیر جدول وئریلجیینه باخمایاراق، بورادا قیسمن موباهیسهیه قویولماسینی اویغون گؤرورم. موختلیف لهجهلرین موختلیف زامانلاریندا، بیرینجی، ایکینجی، اوچونجو شخصلره عایید فئل تطبیقینده ایشلهدیلن منسوبیتین چئشیتلیگینه گؤره آشاغیداکی ایزاهاتی وئرمک مومکوندور. آنجاق اونون ان دوغروسونو خوسوسن ایکینجی شخصین تک و جمع شکلیله بو لهجهده گؤرمک مومکوندور. آتا سؤزوندن اوچ لهجهده میسسال وئریلیرسه:
۱-جی شخص ۲-جی شخص ۳-او شخص ۱-جی جمع ۲-جی جمع ۳-جو جمع
ادبی دیلده آتامی آتانی آتاسینی آتامیزی آتانیزی آتالارینی
تبریز آتامی آتاوی آتاسینی آتامیزی آتازو آتالارینی
قاراداغ آتامی آتووو آتاسینی آتامیزی آتوووزو آتالارینی
اویغور آتامی آتایین آتاسینی آتامیزی آتاییزی آتالارینی
بو بارهده دقتی چکن مسئله بودور کی ایستر تورکیهدکی، ایسترسهده شومالی آذربایجانداکی رسمی دیلده ییهلیک منسوبیتینین بوتون هالاریندا “نی” ویا ”نی” ایشلدیلیر. مثال اوچون: “سن آتانی سئومهلیسن” ویا ”آتانی سئورلر”. هالبوکی اورمو لهجهسینده ” سن آتایین سئومهلیسن ” ویا ” آتانی سئورلر”. بو لهجهنین دانیشیلدیغی بؤلگهده آشاغیداکی خوسوسیتلره دقت یئتیریلمهلیدیر. اورمییه ایله سالماس آراسینداکی قوشچو گدیگینین قوزئیینداکی قاراباغ بؤلگهسیندکی دانیشیق دیلی اساس لهجه ایله فرقلی اولاراق قوزئی آذربایجانین قرب دیالئکتینه یاخیندیر.
اورمونون ۱۰-۱۲ کم. قربیندکی ییئن چونقارالیسی کندلرینده دانیشیلان دیلده کندلرین آدیندا اولدوغو کیمی اسکی “نگ” سسی ده ساخلانیلمیشدیر. مثال اوچون بو و بعضی بونلارا یاخین کندلرده گلیرسن یئرینه “گلیرنگ”، قالیرسان یئرینه “قالیرانگ” و س. دئییلمکدهدیر. بو بارهده آچیقلانماسی واجیب اولان بیر خوسوس دا اوندان عبارتدیر کی دوغو تورکوستاندا (اویغوروستان) چینلرین بو گون “یانگچینگ” یعنی یئنی چین دئدیکلری بؤلگهده اورومچو شهرینین قربیندکی چونقارالی آدیندا بیر قصبه مووجوددور. اورموداکی چونقارالیلارلا اورومچوداکی چونقارالی آراسینداکی باغ و ایلیشگیلری آنلاماق اوچون اونلارین دیللریندکی یاخینلیغی اؤیرنمک کافیدیر.
اویغور-آوشار آدی وئردیگیمیز بو شیوه اصلینده قئید ائدیلن اویغور تورکجسیله خوراساندان و سونرالاری تورکیهدن گلمیش آوشار ائللرینین دیل قاریشیمیندان میدانا گلمیش بیر لهجه اولاراق قبول ائدیله بیلر. دیل قایدالارینین تام اولاراق رعایت ائدیلدیگی بو بؤلگهدکی دانیشیقلاردا سس اویوشومو بوتون منطقهده هیسس ائدیلیر. آنجاق بوتون شخصلرده گئدن اولوم اکلرینده فئلین کؤکو ایستر قابا، ایستر یوموشاق سسسیزلرله دوزلمیش اولسون، جه ایله باغلانیر. قاراداغ و تبریز لهجسیله موقاییسه ائدیلیرسه آشاغیداکی جدوهلی حاضیرلاماق اولار:
سؤزون اساسی : ییهجهیم – قالاجاغام
قاراداغ لهجهسی : ییجییم – قالاجییم
اویغور-آوشار لهجهسی : یئیهجهیم – قالاجهیم
تبریز لهجهسی : ییجاغام – قالاجاغام
بو لهجهنین ان گؤزل اؤرنیی اورمونون ۶ کم. قربیندکی قاراههسنلی کندی اولماقلا برابر، او اطرافداکی کندلر یعنی، زئیناللی، یورقانلی، بالوو، گئجین، وئلینده، قالا، تورپاق قالا، قاراغاج دا گؤستریله بیلر. ماراقلی اولان حال ایسه اورموداکی سوننی کندلری و سالماسداکی موغول کیمی سوننی کندلرینده داها دوزگون تورکجهنین دانیشیلماسیدیر. گئرچی سالماسین موغانجیق، خویون پره، سولدوزون مممدیار کیمی کندلرینین اؤزونخاس شیوهلرین اونوتماماق لازیمدیر. بو لهجهده دانیشانلارین دا قاراباغ لهجهسینده اولدوغو کیمی “ر” سسیندن سؤزلرین باشلانیجیغیندا ایستیفاده ائتمدیکلری گؤرونمهدهدیر. ائله سؤزلرین باشینا “ی” و یا “ای” سسی آرتیراراق ایشلدیلیر. آنجاق تبریز و ماراغا لهجهسینین ترسینه “ر” سئسی سؤزلرین اورتاسیندا ایستیفاده ائدیلمکدهدیر.
۵ – ماراغا لهجهسی
بو لهجه سهند داغلارینین جنوب اتکلریندکی کند و شهرلرینده یایقیندیر. ماراغادان شرقه طرف سرسکند هودودلارینا قدر، یئنی قارتووول و شللوند درهسینه، داشاتاندان جنوب دوغرولتوسونا سایین قالا، میاندواب (قوشاچای) آرالیغیندان سوووقبولاق یاخینلارینا و جیغاتی، تیغاتی چایلارینین دوزلوک و اووالاریندان ملیکان، بیناب، اجبشیر ایله آزرشهر آرالیغینا قدر داوام ائدیر. بورادا دا “ر” سسینین ایشلنممهسینی مونقوللارلا گلن شرقی گؤک تورکلرین و اونون یانیندا ماراغانین اوزون مدت ائلخانلی پایتاختی اولماسیندان ایرهلی گلسه گرکدیر. خالق آراسیندا یاستی دانیشیق شیوسی تانینان بو آغیزدا بیر نئچه خصوصیت گؤزه چارپیر.
دانیشیق شیوهسی نه تبرز لهجهسی کیمی چوخ اوزانار، نه ده قاراداغ لهجهسی کیمی چوخ سرت و کسگیندیر، او ایکیسینین آراسیندا بیر یئر توتار. “ر” سسی یوخ دئییلهجک قدر آز ایشلنیر، ایستر سؤزون اولینده ایستر اورتاسیندا “ی” سسیله عوض اولونار. بئله کی “رحیم” یئرینه یهیم، “گلیرم” یئرینه گلییم، “آرا” یئرینه آیا ایشلنیر.
تورک دیلینین گوجلو فئل قوهسینه صاحب اولدوغونا گؤره اساساً بوتون لهجهلرده نیسبی اولاراق دیل قایدالاری قورونوب ساخلانیلمیشدیر (خلج آدی وئردیگیمیز لهجه خاریج). آنجاق سس اویوشومو سسسیزلرله بیتن اولایلاردا یوموشاق سسسیزلرده اویوشوم قایداسی رعایت ائدیلیر. قالاجاغام یئرینه قالاجم، گلهجهیم یئرینه گلهجم، گئچدیگی کیمی بعضی آد، سیفت و اکلرده ده سؤیلنیش فرقی گؤرسنیر. میسسال اوچون “قارایا” قیه، “قایایا” قیه، “سارییا” سایی دئییلن بو لهجهنین بو باریز نومونهسین قوشاچای دوزونده گؤرمک اولار. ماراقلیدیرکی قوشاچایا چوخ یاخین اولان و اونون شرقینده یئرلشن صائین قالا لهجهسی قوشاچایداکیندان تمامن فرقلیدیر. اونا گؤرهده او بؤلگهنین لهجهسی قاراداغا داخیل ائدیلیبکی، بیر قورشاق کیمی جنوبی آذربایجانین اورتاسیندان گئچر ماکییا قدر دوام ائدر.
۶ – اردبیل لهجهسی
اردبیل، خالخال، نمین، آستارا، انزهلیدن اوزاناراق شیرین سو منطقهسیندن منجیل تورکلرینین، اورادان دا قیزیل اوزئن چایینین منجیل ایستیقامتینه دؤنن، ینی، خالخال بئیلیگی ایله تاریم بئیلیگی آراسینداکی قیسمتینین قوزئیینی ائهاته ائدن و بو آرادا هسرت داغلارینداکی ۷ مئشه کندیندن باشقا بوتون او بؤلگهده آز چوخ فرقله دانیشیلان لهجهدیر.
قوزئی آذربایجانین جنوب بئیلیکلرینده خوسوسیله یاردیملییا چوخ یاخین بیر لهجهدیر. قوزئیی آذربایجانین باکی لهجهسینده اردبیل لهجهسینین ایزلرینی گؤرمک اولار. بو یاخینلیغی چوخ طبیعی گؤرمک لازیمدیر چونکی، شاه ایسماییل ختاینین اردبیل-ائلسئون لرله قوزئیه دوغرو یوروشلرینده یئرلی تورکجه ایله قاریشان بو لهجه سون ایکی یوز ایلده باکینین بیر نفت شهری کیمی اینکیشافیندان سونرا قوزئیا، خوسوسیله باکی-یا اوز چئویرن جنوب ایشچیلری ده بؤلگهده اؤز تأثیرینی موختلیف ساحهلرده گؤستردیگی کیمی دیل ساحهسینده ده گؤسترمیشدیر. بو موددتده باکی-یا گلن جنوبلولارین بؤیوک اکثریتی اردبیل بؤلگهسیندندیر. قوزئی آذربایجانین بیر چوخ بؤلگهسینده و باکیدا گؤروش سوروشدورولماسی آپاریلارسا اونلارین ۵۰%-ایندن یوخاریسینین بیرینجی و یا ایکینجی و یا دؤردونجو باباسینین جنوبدان و اونوندا چوخونون اردبیل-ساراب بؤلگهسیندن اولدوغو آشیکار اولاجاقدیر. لنکران تورکلرینین بؤیوک بؤلومو اؤزللیکله گئچمیش خان عائلهلری اؤز منسوبیتلرینی ختای ایله باغلاماقلاری دقت چکیجیدیر. اردبیل لهجهسیندکی خصوصیتلری آشاغیداکی شکیلده گؤسترمک مومکوندور.
بو لهجهنین ان بؤیوک خصوصیتی ایستانبول تورکجهسینده اولان “یو” اورتالیغینا بنزهین جهتین وار اولوشودور. گلیرم یئرینه ایستانبولدا “گلیوروم” دئدیکلری کیمی اردبیل لهجسینده گلئییرم شکیلی ایشلنیر. چوخ حاللاردا “ر” سسی آتیلسا دا خوسوسیله کند آغزیندا سؤیلنیش قئید ائتدیگیم فورمادادیر. بو لهجهنین بیر باشقا اؤزللیگی، داها دوغروسو تبریز لهجهسی ایله فرقی، بیرینجی شخص جمع منسوبیت فئلین دوزلتمه شکیلچیلرینده، سون سسین اینجه و قالینلیغیندان آسیلی اولمایاراق تبریزلی-یوخ لا دوزلدیگی حالدا اردبیل لهجهسینده سس اویوشومو قایداسینا تابیی اولاراق یوک و یا ییک له دوزلیر.
۷ – زنجان لهجهلری
قیزیل اوزن چایینین تاریم و منجیل ایستیقامتینده یئنیدن شرقه بورولدوغو مجراسینین جنوب حیسهسیندن باشلار، زنجان، هیدج یاخینلیقلاریندا سلطانییه و خودابندهدن کئچیب بیجارین جنوبوندان کوردوستانا دایانان بؤلگهلری ائهاته ائدهرک شرقه دوغرو سونقور و قوروه لهجهسین ایچینه آلار. ماهنیشاندان کوزکونانا و اورادان قیزیل اوزن چایینین قیز کؤرپوسوندن قاف داغلاری و قیز قالاسینین اتکلرینه قدر اوزانان گئنیش بؤلگنی ایچینه آلان بو لهجنی دانیشانلار شرقه طرف گئتدیکجه داها قلیز و قدیم تورک لهجهسی اولان همهدان لهجهسینه یاخینلاشیر. همهدان، بیجار و زنجان آراسینداکی اووالاردا یاشایان آوشارلار، بئیدیللیلرین یانیندا، ائلخانلیلارین و خوسوسن سلطان اولجایتونون یایلاغی و یای پایتاختی ساییلان سولتانیهنین اطرافیندا طبیعی اولاراق آلتای و داها دوغو تورک لهجهلری ایشلندیگینه گؤره، بو لهجهنین بوتؤولوکده یئنی و اسکی تورکجهنین قاریشماسیندان میدانا گلدیگینی سؤیلمک مومکوندور.
تورکجهنین گؤزل و قایدا پوزونتوسونا چوخ یول وئرمهدن دانیشیلان بو بؤلگهلرده سؤزلر تام دقتله ایشلنیر. آنجاق قاراداغ لهجهسی قدر ده سرت اولمایان بو لهجهده بوتون حرفلر خوسوسن “ر” حرفی یئرینده ایشلنیر. الاوئ ائتمک لازیمدیر کی شرق ایستیقامتینده همهدان و قزوینه یاخینلاشدیقجا اوراداکی دیل اؤزللیکلری تأثیری آلتینا گیرر و یاواش-یاواش “گلیرسن” یئرینه گلیرن دئمهیه باشلانار. بو لهجهنین بیر اؤزللیگی ده “ج” سسینین “ج” و “ک” آراسیندا بیر سسله ایفادهسیدیر.
۸ – همهدان لهجهسی
ابهر، تاکیستان، قزوین، الموت قالاسینین جنوب حیسهسیندن توتموش البورز داغلارینین اتکلریندن کئچهرک قزوین دوزونون بوتونلوگونو ایچینه آلان بو لهجه ایشتیهارتدان بوین زهرایا، اورادان آووج قصبهسینه گئچهرک همهدان دوزونون بوتونلوگونو ایچینه آلاراق باهار شهریندن اوزاناراق اسداباد گدیگینی آشیب همین آدی داشییان قصبهنین کنگاوره طرف اوزانتیسیندان قوزئی-شیمالیقرب و قوزئی-شرقیندن ملاییر-تویسیرقان آراسینی ایشتیهارد اوواسینا باغلایان بوتون بو بؤلگهلری ائهاته ائدر. بونا، آیری دوشموش سونقور لهجهسیده داخیل ائتمک اولار، باخمیاراقکی او، زنجان لهجهسینده گؤستریلمیشدیر. بو بؤلگهده بوتون کندلرین دیلی تورکجه اولماسینا باخمایاراق همهدان و قزوین کیمی شهرلر ایکی دیللی ملاییر و تویسیرقان کیمی شهرلرین بؤیوک اکسریتی فارسلاشمیشدیر. آدی گئچن بو بؤیوک شهرلرده (همهدان-قزوین) ۳۰ ایل بوندان اؤنجهسینه قدر هامینین تورکجه بیلدیگی بیر حقیقتدیر.
آنجاق بو گون یاواش-یاواش اوشاق و گنجلردن باشلایاراق شهر اهالیسی بو دیلی اونودور. بونونلا بئله کندلردن آخین، هلهلیک دیلیمیزیم اؤلمهسینه بو بؤیوک شهرلرده مانع اولماقدادیر. بو لهجهنین چوخ اسکی و کؤکلو لهجه اولماسینا باخمایاراق فارس سؤزلری اونا داخیل اولموشدور. آنجاق تورکجه دیل قایدالاری، خوسوسن فووقولاده گوجلو اولان فئل سیستئمی پوزولمامیشدیر. توکندی (قورتولدو)، تؤرهندی (اورتایا چیخدی – ایستیهسال اولدو) کیمی قدیم تورک سؤزلرینین چوخ ایشلندیگی بو لهجهده ایندیکی زامان فئلینین ایکینجی و اوچونجو شخصلردکی اولوم اکیندن “س” سسی دوشر و ایشلنمز حاله گلر. مثال اوچون “گلیرسن” سؤزونه گلیرن، “آلیرسان” سؤزونه آلیران، “گلیرسیز” سؤزونه گلیریز و “آلیرسیز” سؤزونه آلیریز دئییلمکدهدیر. گؤردوگونو کیمی سؤزون سون سسسیزلرینه تابع اولاراق سس اویوشومونا اویولماقدادیر.
بو لهجهنین باشقا بیر اؤزللیگی ده سؤزلرین اوزادیلماسیدیر. یوخاریدا قئید ائتدیگیم “گلیرن” سؤزونو اوزالداراق گلیرهن شکلینده سؤیلرلر. سؤیلنمهسی لازیم اولان باشقا بیر خوسوسدا بو بؤلگهدکی ایکی دیللی شهرلرده کؤکو فارس و یا عرب سؤزلریندن گلن سؤزجوکللرین فورماسینا گؤره سؤزدکی سس اویوشومونون پوزولماسیدیر. مثال اوچون “باهار” سؤزونه بهار، “ناهار” سؤزونه نهار دئییلدیگی حالدا، کؤکو تورکجه اولان سؤزلرده سس اویغونلوغو دقیق اولاراق رعایت ائدیلیر. مثال اوچون “آتایا” آتا، “قارپیزا” قارپیز و یا قارپوز دئییلیر. بو لهجهنین ان موهوم اؤزللیگی بعضی کندلرده جنوبی آذربایجانین باشقا بؤلگهلرینین ترسینه، “می” سؤزوندن سوال علامتی کیمی ایستیفاده ائدیلمهسیدیر. بیلیندیگی کیمی جنوبی آذربایجان تورکجهسینده سوروشما مفهومو فئلین اوزادیلماسی و دئییشین سایاقیندان مومکون اولار.
آرتیریلمالیدیرکی، بو بؤلگه و خلج لهجهسی آدی وئردیگیمیز بؤلگهده چوخلو ائلسئون (شاهسئون) کندلری مووجوددور.
۹ – خلج لهجهسی
بو لهجه تئهرانین یئرلی تورکلری، یعنی شهریار، کرج و تئهرانین جنوب اووالاریندا یاشایان تورکلرله، صائین قالا، ساوا، قومون قربی و سلفجقاندان اراکا، خومئیینه چاتمامیشدان، آزنا آلیگودرزین یاخینلارینا قدر اولان کند و قصبهلر، مهللاتدان تفریشین اطرافینا، اورادان لوروستانلا خلجئستانی بیر-بیریندن آییران داغلارا قدر اوزانان بؤلگهلری ائهاته ائدیر.
بو بارهده بیر نئچه مسئلهیه دقت یئتیرمک لازیمدیر.
– بو بؤلگهده اولان شهرلرین هامیسی ایکی دیللیدیر.
– تئهران، قوم، کرج شهرلرینده دانیشیلان دیل آذربایجانین عومومی لهجهسینی ایفاده ائدر، چونکی بو شهرلرده آذربایجانین موختلیف بؤلگهلریندن گلن آذربایجانلیلار یاشاییرلار. آنجاق اونلارین خاریجیندکی شهرلرده و یوخاریدا آدین چکدیگیم کند و قصبهلرده خلج لهجهسی ایشلنیر.
– تفریش شهری دؤرد بیر یاندان تورک دیللی اهالی ایله ائهاته اولونماسینا باخمایاراق اورادا تورکجه دانیشان یوخ دنهجک قدر آزدیر.
– قریبدیرکی، اراک-خومئیین اورتالاریندا تورک کندلری بیستدهده خومئیین شهرینده تورکجه دانیشان حدیندن آرتیقدیر.
– اوتوز ایل بوندان اؤنجه منیم شخصاً گزیب گؤردوگوم ساوا و اراک کیمی شهرلرده هامی تورک دیلینده دانیشیردی، دئمک مومکوندور. آنجاق اونلار بو گون ایکی دیللی شهر اولاراق یاواش-یاواش فارسلاشماقدادیرلار.
– تئهرانین جنوبونداکی ۶۰۰،۰۰۰ نفرلیک ایسلامشهر و قربیندکی ۱۰۰،۰۰۰ نفرلیک هسنخان قالاسی شهرجیکلری تقریباً تمامن کؤچمه اولدوغونا گؤره بوراداکیلارین دیلی عومومی آذربایجان تورکجهسی کاراکتئری داشیییر. چونکی بو اهالی یئرلی اولمایان، آنجاق آذربایجانین بوتون بؤلگهلریندن یوخسوللوق و ایشسیزلیکدن قاچان تورکلردیر. هالبوکی بعضی یئرلرده یئرلی تورکجه ایله قاریشاراق اؤزونه مخصوص بیر شیوهیه دؤنوشموشدور.
خلج تورکجهسینده ده همهدان تورکجهسینین اؤزللیگی واردیر. آنجاق او خصوصیتله بیرلیکده بو لهجهده هم دیل قایدالاری پوزولور و پوزولماقدا داوام ائدیر، هم ده سس اویومو حتی کؤکو تورکجه اولان سؤزلرده روایت ائدیلمیر. بو بارهده تورکجه اولان سؤزلره دقت ائدین. “آتلارا” آتلر، “قازانجا” قزنج دئدیکلری کیمی “ائرییه” زردالی، “جویزه” (یئنی قوز) گئردو دئمکدهدیرلر. بو بارهده بو لهجهنین خوراسان (قوچان-بوجنورد-درره قز) لهجهسینه نه قدر یاخین اولدوغو معلومدور. بیر باشقا مسئلهیه ده توخونمادان کئچمک اولماز، او دا بو لهجهنین دانیشیلدیغی بعضی بؤلگهلرده خوسوسن اراک اطرافیندا سایلارین اؤزللیگیدیر. بئله کی، او بؤلگهده یوز یئرینه ایکی اللی، یوز اللی یئرینه اوچ اللی،… و مینه اونیوز دئییلمکدهدیر.
بؤیوک رسولوغلو – یاز ۱۹۹۵, بیر میللتین سسی


c: text/html

text:
بوتیکلرده جورابلار ویترینه میل ائتدی آنباردان
«پدر،روزت مبارک!» کارتی آسلاندی جورابلاردان!
شههَرده ولوله دوشدو، خبر دیلدن دیله دوشدو
نهایتده ساعات اوندا گئجه پخش اولدو اخباردان:
کی عشّاقه خبر اولسون، کونوللر سئوگیدن دولسون
«جورابسیز ایرباهیم» آلدی کادو بیر جوت جوراب،یاردان!
آیاقیالین گئدیب گزمهزدی چؤلده لیلیدن اؤترو
ایه مجنون دا بیزلر تک جوراب آلسایدی دلداردان!
رادیودا اجرا اولونان ریتمیک شعرلریم دن بیر یاد!( 1377 اینجی ایلین قیشی):
پاییز فصلی بو ایل ده ائتدی بای بای! گنه قیش گلدی ای وای
سویوق دان باغلیرام بوز،هارداسان یای؟ گنه قیش گلدی ای وای
باشیما چکمیشم بیر کؤهنه یورقان دامارلاردا دونوب قان
آخ ایندی گؤیلوم ایستیر ایستی بیر چای گنه قیش گلدی ای وای
خیاباندا دونن زوودوم بوز اوسته یئره گلدیم اوز اوسته
بیری گولدی دئدی:یول گئتمه گای گای! گنه قیش گلدی ای وای
سو هم بورنوم دان آخدی هم گؤزوم دن دوتون گئتدیم اؤزوم دن
قالاندی قرص و کپسول اولدو بیر تای گنه قیش گلدی ای وای
بایرام گلیبدی، یاز دی خرجیم چوخ پولوم آزدی
بیرگؤزوم شهَر چایی! بیر گؤزوم ده آرازدی!
فیش لر گلیب ردیف دی بو تلفن دی، او گازدی!
سوبای جان!بو دوره ده سوبایلیق امتیازدی!
بوشالدیب دی جیبیمی خانمین کئفی سازدی!
دئدی:ماشینی ده ییش! اون گون بئنیمی قازدی!
دئدیم:عقلیمه باتمیر! دئیدی:عقلین دایازدی!
ائله چالدی باشیمنان ییخیلدیم هوشوم آزدی!
حساب-کتاب یازمامیش یاز گلدی بیزی یازدی!
دلی بولبول کئف سورور دونیا دا دلی بازدی!
ایشینده واه قالیبدی جمله فامیل
فک و فامیل هله قالسین،کی اولماز
بوتون قور-قونشودان بیر لحظه غافیل
قیزینا چپ باخام بیر دفعه گؤرره م
باشیما بیر بلا تک اولدی نازیل
قوناق گلسه قالار دؤرد آی سراسر
اونا مهمانسرادیر بنده منزیل
هواپیمایلا گونده ردیم شومالا
علیهم اَرسَلَ طیراً ابابیل!
سوسول ورزشلریله یوخ آراسی
به جای آیروبیک صوبح اوینادار میل!
چوخ آز دیللر بیلیردی ایندی صوبلر
گئدیب کانون زباندا اورگه نیر دیل!
دئییر مرجان خالایا :مارگاریتا
بلال قارداشینا ایندی دئییر:بیل!
دئییر:روز زنه قولباق-اوزوک یوخ!
ایه ر آلساز آلین سرویس کامیل!
ایه ر ایندی یوخوندور پول الینده
بیر آغ چک ایمضالا در وجه حامیل!
*
اوزاتما صحبتی شاعیر! یازیقسان
ائشیت من دن بو بحثی ائیله تعطیل
ائشیتسه قینانان بو چرت و پرتی
سنی ائیله ر مفاعیلن مفاعیل!!
بایرام اولدی، قالیر آمما هله بایرام گؤروشی
دو سوپور قاپ پاجانی تا گله بایرام گؤروشی
بیر گئده رسن گؤروشه، بیرده گلرلر گؤروشه
یازیلیب یازدا ایکی مرحله بایرام گؤروشی
ره به ره شیرنی که آلدین، داشا آجیل ائوی ین
جور به جور میوه ده، دورد-بئش سله بایرام گؤروشی
اوین هیرس آلماغینا خانه تکانی دئدیلر
دوزدی والله که اولوب زلزله بایرام گؤروشی
باخسان ائوده آیاق اوستونده هامی ویرنیخیری
ائولره گؤر نه سالیب ولوله بایرام گؤروشی
توواراق قیش دان اوزولموش یازا ساری قاچیریق
آمما یول اوسته قوروبدور تله بایرام گؤروشی
چشم هم چشمیه خاطیر دوشوروک بورج ایچینه
چوخ یامان بیزلری سالدی اله بایرام گؤروشی
تزه مبل آلسا باجیم بیزده گرک فوری آلاق
خانیمی گؤر نه سالیب کل- کله بایرام گؤروشی
من تک ایناسلارا بایرام دئیه سن یاسدی اینان
پولسوز اینسانی سالیر انگله بایرام گؤروشی...
اولوبسان یئسلی بیر اوغلان ماشالّاه!
ماشالّاه آی مشه قوربان، ماشالّاه!
منی گوردون دئدین:حالت چطوره؟
اولوبسان بچه ی تهران، ماشالّاه!
یاشین اللی ولی ظاهیرده باخسان
یئییرسن ییرمی یه الآن ماشالّاه!
جینه بنزه ر قیافه نّن بو ساعت-
اوچ آروادین وار آی شیطان! ماشالّاه!
سنی گؤردی دئدی آیسان:براوو!
سنه باخدی دئدی ترلان: ماشالّاه!
دئییرلر کونگ فو باز دا اولوبسان
آلیبسان یئتدی-سکگیز «دان» ماشالّاه!
قیلینجیلا نمایش وئردین احسنت!
جکی چان آفرین، لینچان، ماشالّاه!
ائشیتدیم مجلیسه کاندید اولوبسان
شعارین:« زند ه باد استان!» ماشالّاه!
ستادین دا ناهار-شام واردی دیزدن
تویوق، کوبیده، برگ... آی جان ماشالّاه!
سنی تبلغ ائلیر مال میدانیندا
بیزیم هم کتدی میز رحمان ماشالّاه!
ییغیرسان ایندی دن آرانی قارداش!
ایشین یوخدی نه جور؟ هاردان؟ ماشالّاه!
آقا قبری، بازار باش، یئتدی درمان
سنین دیر حتی عسگرخان ماشالّاه!
اگر شاعر یوخوندی تشکیلات دا
منم آماده ی فرمان، ماشالّاه!
قصیده سویله ره م شانینده یوز بیت
آدین نان ائیلره م دیوان ماشالّاه!
ائله زورلی سنی مدح ائیله ره م کی
دئسین لر: سعدی دوران ماشالّاه!
من احسان ائیلر م اشعاری سن ده
بیزه بیر چک ائله احسان ماشالّاه!
قلبیوی توتموش بئسوادلیق غمی
یوخدور ایشیق، تار گؤروسن عالمی
بو یارایا دینله دئییم مرهمی
علم قوی اولسون اوره گین همدمی
گئت ساواد اؤرگش مشه قوربان عمی!
*
یازقی باشارسان یازاسان نامه لر
بیر قلم آلتیندا گزه ر یوز شهر
دائیم اوشاقلاردان آلارسان خبر
شاد ائله سن ایرباهیمی-اکرمی
گئت ساواد اؤرگش مشه قوربان عمی!
*
سن ده ساواد اولسا اوخورسان کتاب
چوخلو سواللارا تاپارسان جاواب
اوندا بیلرسن نه دی علم حساب
اورگه شه سن تفریقی -ضربی- جَمی
گئت ساواد اؤرگش مشه قوربان عمی!
*
بو ساوادین فایداسی چوخدور هله
سن اوخو یاز مرحله به مرحله
چونکه باشاردین قلم آلدین اله
نامه یازیب شاد ائله جام جمی
گئت ساواد اؤرگش مشه قوربان عمی!
تقدیم اولوب رئیسه ی محترمه یه!
فیشقا -چپیک دیر چالیریق چال ها چال
فیشفیشا لار یاندیریریق دال با دال
قابلامانی ائتمیشم الده قووال
شن لیغی میز سن دن اوتوردور جانیم!
تولّدون موبارک اولسون خانیم!
*
گؤر نئجه من ازدیریرهم دلداری
فیشقیدیرام باشینا «شادلیق قاری«
فاطمه تزئین ائلی ییب دیواری
یوخدو حئییف بوردا ایگیت اصلانیم!
تولّدون موبارک اولسون خانیم!
*
شادلیق اولوب مجلسی میزده قوناق
گؤرمه لی دیر منده بوگون دیل-داماق
دوزدو که اؤرگه شمه میشم اویناماق-
ایستهسن آزجا آرادا فیرلانیم!
تولّدون موبارک اولسون خانیم!
*
باخما سنه بیرجه قیزیل آلمادیم
یا کبین این اوستونه ائو سالمادیم
من کادودان آمما دالی قالمادیم
آیری فیکیر ائیله میشم ترلانیم
تولّدون موبارک اولسون خانیم!
*
بیر بو گئجه من یویارام قابلاری
سورتهرهم ایسکاجی له بشقابلاری
یا توکهرهم تشت ایچینه فابلاری
قوی سنین عشقینده بیرآز ایسلانیم!!
تولّدون موبارک اولسون خانیم!
كلم شعري!
بايرام گونونده گلدي بيزيم ائمميزه كلم
تا تورشويا دؤنه، قوناق اولدي بيزه كلم
تاج سر اولدي ترخونا، نعنايه، ريحانا
شاه اولدي جعفري، كرهويز، گشنيزه كلم
آرواد اتاقي ائيله دي بوستانليقا شبيه
بير قالدي بؤرك تك آسا رخت آويزه كلم!
صونرا پيچاق الينده داراشدي كلم لره
وغراندي، هي قالاندي يئتيشدي ديزه كلم!
آرواد يئتيردي فوري خبر اقربالره
: مادر، خديجه، عذرا باجي، فائيزه؛ كلم!
سيزدن بيزه گليب گئچن آي چوخ كلم پايي
ايندي قويون كي پاي گله بيزدن سيزه كلم
دولدي اييي اتاقه كليدده شدي انگي ميز
كاش سالماسين بو دردي سيزين انگيزه كلم
آرواد دئدي: شبئه بزه مه، خوش دا عطري وار
طعنه ووروب اينان كِرِم ساويزه كلم!
قاچديم، داليمجا گلدي كلم عطري، تا مني –
چكدي آپاردي اورميه دن تبريزه كلم!
اوچ گون گولابي اووجا تؤكوب بورناچكميشم
گؤر نه سيريخ چكيبدي من عاجيزه كلم!
عشق اووچوسونی گورمه دیم آخیر تورا دوشدوم
هجران یوکو آلتیندا غریبه زورا دوشدوم
قورخوتموشودی عشق توروندان منی کونلوم
اوردان که بتر خوف ائله میشدیم اورا دوشدوم
مجنون کیمی عشقین چولونه دوشمزیدیم من
اولده آغیل دان گئری گئتدیم صورا دوشدوم
وقتین ده منی ده رمه دی یار سئوگی باغیندان
یا کیشمیشه دوندوم یا کی موودن قورا دوشدوم!
اوردان بورا بوردان اورا گئتدیم دلی لیق ده
اوندان صورا بوردان اورا اوردان بورا دوشدوم
گاه سویله دی یار :دیپلوما گلمم گتی مدرک
هی تسته گیریشدیم صورا دا کنکورا دوشدوم
گئتدیم که بئشیک دن گوراچان علم آرایام من
دانشگاه آزاد دا بئشیک دن گورا دوشدوم
گوردوم گئجه طنز آغلیری ،سویلور که ازل ده-
پوشک آتدیلار آخیردا سلیمانپورا دوشدوم!!
من نن اوقده ر آی باشی پول چیخدی رئیسیم
یئخسین ائوین آللاه ، ائویمی یئخدی رئیسیم
پرونده مه توبیخ قالادی حق سیز- حساب سیز
دائم یاپیشیب خیرخیرامی سیخدی رئیسیم
پاداشی خال اوغلانلارا یازدی بیزه آمما-
نوبت یئتیشنده ائله ویرنیخدی رئیسیم
دللک لیغه شایسته اولوب، تاپدی تخصص
ارباب رجونی چون بیر عومور قیخدی رئیسیم
رشوه آلاراق فوری چوبان دویمه یی توتدی
یاخدی چوره گه چای پولونی، تیخدی رئیسیم
گلدی که ایکی ائششگین آرپاسینی بولسون
بیر پای دا نهایت اؤزونه چیخـــــدی رئیسیم!!
ایشیق چیراقدان کؤچدو
گولوش دوداقدان کؤچدو
بولبول داها گولمورو
"گول اوغلان" باغدان کؤچدو...
قوربانام سنده بو قدر فهم و کمالاته اؤکوز
عاشیقم سنده اولان سئومه لی حالاته اؤکوز
گورمه دیم دیک باخاسان بیر اینکین قاش گؤزونه
سن نجابتده اینان زور گله سن آته اؤکوز
بئله سوزدورمه او آهو گوزویون قربان اولوم
سالما هی اووچی لاری فیکر و خیالاته اؤکوز
علم و دانش زمی سین دور گه شوخوملا باشاباش
مدرک آل نطق ائله هی باشلا افاضاته اؤکوز
دئدیلر یئر اؤکوز اوستونده دئدیق البته
نیازی یوخدوی بو فرضیه نین اثباته اؤکوز
پئیسرین قارنین اینان بتزیر عرب شیخلارینا
دئییره م ویزایین آل دور گئت اماراته اؤکوز
بو لیاقتله ریاستده اگر یوخدو گؤزون
کارمند اول دئییره م بعضی اداراته اؤکوز
چای پولو یونجا پولو وئردیله آت تئز کشووا
عاقل اول دقت ائله بعضی اشاراته اؤکوز
دوزدو یئر برکدی ولی اینجیمه من نن گؤزلیم
آجی لیق سالما زهر قاتما بو اوقاته اؤکوز..
بايرام يئلـي به به گزيـــري گوللــر ايچينده
گول عطري گلير شور سالا بولبوللر ايچينده
يار باغدا هورولموش ساچيني افشــان ائدرکن
دوشدو باهارين عطـــــري قرنفيللر ايچينده
هم يول چوخ اوزون هم گئجه دير آي داراق ال چک
چوخ قورخورام آخير ايته سن تئللر ايچينده
عشق- عاشقي فعلا بو قدر بس دي غـــزل ده
عشق- عاشقي دوشمــز يادا موشگوللر ايچينده
گئتدين بازارا هي باهــــــا قيمتلـــره باخما
يارانــــــه لري سيئر ائله زنبيللر ايچينده
بايرامدا حقوقــــــون فيشيني بايدير آماندير
شام اولسادا يانديرمـــــا شامي يئللر ايچينده
اي واي گنه سؤز آزدي گئدير موشگوله ساري
تعطيل ائله بو سؤزلــــــري تعطيل لر ايچينده
بايرام که گلير مدرسه تعطيل دير اون اوچ گون
کئف سورمه غه باخ ايندي محصيللر ايچينده
به به تـــــازا ايل گلدي گوروشلر تازالاندي
شادليق ساليري شـــــور گنه محفيللر ايچينده
بايرام گوروشونده نه گوزل سئشمه يه دوشدوم
بير پوسته تاپيلمير داهي آجيللــــــر ايچينده
اوغلوم بو قدر شربتيلن چـــــاي گئجه ايشمه
يوخسا قالاسان ســـــارا کيمي سئللر ايچينده
پار-پاتلتيمه قوي هامي فاميل لوغـــــاز ائتسين
چوخ گورمـــه لي دير بير دلي عاقيللر ايچينده
هر يئرده قونــاق اولدوق اودا فوري سوخولدي
بيلمم باجانـــــــاق نئينيري فاميللـــر ايچينده!
آرواد دئييری: بايرام اولــــــوب دفتري باغلا
آز سئير ائلـــــــه مفعـــولُ مفاعيللر ايچينده
آلقیشلاییرام ائل سؤزونـــو واردي اومیدیم
آلقیشلایالار سؤزلــريمي ائللـر ايچينده ...
آیاقیوا قویــــــــارام باش یا امام رضا(ع) منه نظر سالاسان کاش یا امام رضا(ع)
گونش اوپور بو قیزیل گنبذی عجیب دویول بو نوری گورمویه خفاش یا امام رضا(ع)
زیارتین ده منه قسمت اولسا قیمه خوروش سنه نذیر دئمیشم آش یا امام رضا(ع)
ژتون متون که یوخومدی مگر او خادمنن اولام یواشجانا یولداش یا امام رضا(ع)
ضریحه چاتمیر الیم بیر نفر چیخیر بئلیمه حاج اوغلی آز منه دیرماش یا امام رضا(ع)
فیکیر خیال باشیمین توکلرین توکوب گویا فلک آلیب اله ماققاش یا امام رضا(ع)
او قدر گوز یاشی توکدوم بو درد و غملریمه اولوبدی گوزلریم آبپاش یا امام رضا(ع)
معاش یولوندا ایاقیم بئش اون قدم گئتمیش ده ییر چولاق قیچیما داش یا امام رضا(ع)
آی اورتاسیندا حقوق قورتولور، گوزوم آنجاق- ایشیم کیمی اولوری یاش یا امام رضا(ع)
بودا که جامعه میزدی گه گور که بئیمانلیق توتوبدی شهری باشاباش یا امام رضا(ع)
کراک لا اکس ییخاندان جاوانلارین ائوینی قویوبدی زه یئره خشخاش یا امام رضا(ع)
خیابان ایچره یاد اوغلان-قیز ال اله وئرمیش گوره ن سانیر باجی-قارداش یا امام رضا(ع)
قدیم جوان مد اوچون هی بوراردی بیغلارینی بویونکی آلدیریری قاش یا امام رضا(ع)
گه گور بوگون نه یئییر لر کاسیبلارین حقین بیر عده قلدر و کلاش یا امام رضا(ع)
خلاصه دوره دونوبدی نه خوش او شعرینده دئییب دی شاعر کفاش یا امام رضا(ع):
بو قدر اراذل و اوباش ایچینده، قوربان اولوم "به فکر گنبد خود باش یا امام رضا(ع)"
سنی امام زمان بنده نی شفاعت ائله او گون که سیرلار اولار فاش یا امام رضا(ع)
کتده نه خبر؟!
مشه رحمان شهردن قنبر عمی یه بئله یازیب:
قنبر عمی! احوالاتین نه جوردی؟ بوغدالیغین ،دئمین، آتین نه جوردی؟
سویله گوروم عمی! کتده نه خبر؟ بیزیم قدیم ولایت ده نه خبر؟
قورد آتیلدی باشیمیزا بیر کـــره کندی اوتوردوق یومولدوق شهره
بیر شهر ده بلا گوردوق مین تهر زهر قاتیم سنه بلالی شهر
چوخلی زاماندی قالمیشام به خبر قنبرعمی! کتدیلردن نه خبر؟
قارداشی یین اوشاقلاری نئجه دی؟ مش احمدین ایاقلاری نئجه دی؟
سویله گوروم اصلان دایی دیش قویوب؟ علی اکبرین قولاقلاری توختویوب
قتبرعمی! عاشق قلی هاردادی کور اوغلو تک گوروم اوجالسین آدی
گاه چالاردی یانیق کرم، دیل قمی نقل ائلردی بیزه اصلی کرمی
کندین قهوه سین ده چالاردی سازی یئتیره ردی دالی سیجا آوازی
بیر ده گوروم کندین قیزلاری نئینیر؟ کندی میزین دادی- دوزلاری نئینیر؟
ائشیتمیشم اوزگه بیر حال تاپیبلار شهرین مودلارین گویده قاپیبلار
سویله گوروم اوغلانلاردان نه خبر کتده ایگیت جاوانلاردان نه خبر؟
یالان دوغور گلیب چاتیب قولاغا کندین دبلرین قویوبلار قیراغا
خبرلری سویله باشلا سوزویون قاداسی نی آلیم ایکی گوزویون
قنبرعمی کند دن بئله جاواب یازیب:
آی مشدی!ال قویما اوره گیمه کول اله نیب باشیما دیله گیمه
آرزیلاریم گئدیب باد هاوایا ور ایشی میز آخیر چکدی هارایا
کنده گوزل گونلر ائیله دیم آرزی هئچ اولدی آرزیلار قالدیم تامارزی
سنون اوچون بیر خوش خبر قالمی ییب کتده داهی سن گوره نلر قالمی ییب
اصلان دایی هله ده یوخدی دیشی عوضینده قوروب دام اوسته دیشی
چیخالدیب دی دیشی قویوبدور داما ماهوارایا باخیر صُب دن آخشاما
عل اکبرین قولاغلاری اولوب کار آمما کتده مسئول اولوب پستی وار
عاشق قلی سبکی ایندی پاپ اولوب قهوه دن پاتوقی کافی شاپ اولوب
پاپاقین آتیبدی سیندیریب سازی دئییر : قووال نه دی ،گتیرین جازی
گیتار آلیبدی ســــــازینین یئرینه نریللیـــــری آوازی نین یئرینه!
داها قدیم ناقیللاردان اثـــر یوخ اصلی کرم دن سارادان خبر یوخ
گر خبر ایسته سن بویون سارادان سراغینی توتگینــــان سینمادان
داها اوندان بیر سوز یوخدی ائلیم ده ایندی گئدیب نقش اوینوری فیلیم ده
اوز گوزونی یئتدی قلم بزیری حیانی وئللی ییب ول ول گزیری
صحنه لری بسکه اوجور دولانیب سئلین ده اوندان اوره گی بولانیب
مفته ده وئرسه لر آپارمــاز اونی آخی نه جور تعریفاه سین ساز اونی
قیزلاردان سوروشدون آی مشه رحمان! دردلریمی دئشمه من سنه قوربان
گووه لری دونوب اولوب دیک دابان مانتو گلیب ، گئدیبدی شلته تومان
ساچلارینی تئل تئل بویوللار مئشه کلّه دئمه دئنن آل الوان مئشه!
مئش گلیبدی کتده حنــــا یئرینه حنا گئدیب تویدان صورا یئرینه
چیت گئدیبدی شالوار جنسی جین اولوب کندین بوتون ملک لری جین اولوب
هیچ کیم قدیم لردن بیر سوز اوخومور سودان گلن سورمه لی قیز اوخومور
سو شیرده دی سودان گلن هاردادی؟ سرمه هانی سرمه چکن هاردادی ؟
سرمه نه دی ، ایندی گلیبدی ای داد کیپریگلره ریمل گوزلره میداد!
نئچه ایل دی کرشان دونوب پودورا کتده هئچ کیم چپ باخمیری قوتورا
قیافه دن چیبزی چیبان قوتولوب اوز صافالیب چالا چوققور توتولوب
آتیبلار اننیکی تــوتـوبلار روژی آنجاق بیزه بسدی بو تکنولوژی!
قیزلار دائم بسله شیللر مد اوستـه غیبت قازانین قویوللار اود اوسته
ترلان دئییر: مرجان باشین کوپ ائلیر جیران دئییر: یوخ ای قیزا گوپ ائلیر
لیلا گئدیب آدین ائیلی ییب: لی لی ایمبیل خالا اولوب :خاله امیلی!
رخشنده اوغلانلارینان چت ائلیر ننه سویمک عوضینه ات ائلیر!
آلتی آیدی عسگرین قیزی سارا مجوّزله کیلاس قویوب قیزلارا
اویناماق کیلاسی گونده اوچ ساعات بورجوتماغا دئییر: موزون حرکات
اوغلاتلارین آی گلسین وای خبری دردســــره سالیبلار کتدیلری
انودوبلار کتـــــده قدیم دبلری دوس توتوبلار سایتلاری وبلری
کامپیوتر ده ییشدیربدی کندی اورگه دیبدی بیر پارا تزه فندی
کد خدانین اوغلی آچیب کافی نت ایشلری میز پیتداشیبدی گئت به گئت
ائولنمک یئرینه قیز دوستو تاپیر ائشیتمیشم عجایب ایشلر یاپیر
.......................................... ...........................................
پنجره ساز قلی ده ییشیب تیپی نصب ائلیری ایندی ویندوز ایکس پی!
پینتی جامال اولوب پنتیوم جامال دینقیل احمد اولوب احمد دیجیتال
بو ادالار کندین ائوین ییخیبدی اکین بیچین داها یاددان چیخیبدی
ایندی جعفر ائوده سی دی رایت ائلیر قربانعلی طراحی سایت ائلیر
ایش پیس یئره چکدی داها مشدی بیزیم کی قالدی آللها مشدی...
من اؤیله بیلیردیم که منه یار اولاجاقسان
عالمده منه یــــــــــــار وفادار اولاجاقسان...
سید عظیم شیروانی
هی سؤیله دیم ائولنمه اوغول! زار اولاجاقسان
آرواد آلــــــــــــاراق زار و گرفتـــــــــار اولاجاقسان
بولبول کیمی هر گول اوزوین گولدو وورولمـــــا
بیر گون گول آیاغیندا دوشوب خوار اولاجاقسان
آرواد چیغیـــــــرانــــــــــدا قولاغین زه چالاجاقدیر
پرده ن گئده جکــــــدیر ایشینه، کار اولاجاقسان
زرگرخانــــــــــــــــــــــادا بیر قیزیلا سالسـا محبت
بیـــــــــر"چشم" دئییب فوری خریدار اولاجاقسان
سنّین که بیر آز گئچـــــــــــــــدی گلر تازه لقب لر
آرواد نظرینده قوجـــــــــــــــــــا کافتار اولاجاقسان
آنجاقدی کــــــــه آرواده وئره ن خشلیق آزالسین
حاتم ایه اولسان حـــــــــاجی جبّار اولاجاقسان...!
عزيزيــــــــم داوار اتــــــــــي گونـــــــده قالخير قيمتي
قسطي نان پولون وئرره م بير کيلـــــــــــــو بيزه گتي!
گئــــــدين دئييـــــــن داوارا منــــــي قويـــــــــدان آوارا
بـــــــو ايل گئنه دؤشه دیم چؤره گـــــــــــی نن کاوارا!
سورو ایچــــــره گلی سن دادلی سان ، یئمه لی سن
قوربان اولوم سسی ین آخ نه گـــــؤزه ل مه لی سن!
عزیزی نم داوارســــــان پوللـــــو لاریلا یــــــــارسان
سؤیله چؤلمه گی میزده بو ایل یوخسان یا وارسان!
غصـــــه منه باب اولدی دردیم بیــــــر کتاب اولدی
کابابین حسرتیـــــــن ده اوره گیــــــم کاباب اولدی
عزیزیم ســــــن داواریم منیم یونلی نیگـــــــــاریم!
اتین اوقــــــــــد باهادی گؤیـــــــه چاتیب هاواریم!
سنی وورموشدوم شیشه تئز تئز چکیـــــردیم دیشه
بیرده ن یوخــودان دوردوم بیر من اؤلوم باخ ایشه!!
فروردین ۸۲
چیلله گئجه سی یئتیشدی یولدان
فامیل توکولوبدی ســـــاغ و صولدان
دورد اللی یئییر جویــــز - میلاخ دان!
آرواد گـــــوز آغـــــاردیـری قیـــراخ دان!!
***
سئفرایه ائدیبدی حمله شئر تک
تئز تئز یی ییری انار و پشمک
آجیللره هی ووروبدو پاتک
بئش قابی بوشالدیب اوسته - اوسته
تکجه سئچیری باداملا پوسته !
***
چون سینی ایچینده گلدی قارپیز
قوربان دئدی : گل بو سمته آی قیز!
قَش قَش یئدی قارپیزی آمانسیــــز
هیچ کیمسه آلانمادی الین نن
قارپیز سویی آخدی سققلین نن!
***
مجلس صاحابی سوسوب، قالیب واه!
گاهدان گولوری: دئییر ماشاللاه!
قلبینده دئییر ولی : آی آللاه!-
دورد اللی بوجور یئمه خ نه ایشدی؟
واه واه بو کیشی نه گورمه میشدی!
***
بیر کیمسه یه وئرمیری ماجالی
تئز تئز سویور آلما -پرتقالی
تا که گؤرور ائو صاحاب بو حالی
هی چئینیری هیسله دیل دوداقین:
آی قارنی شیشه بوجور قوناقین!
***
ازبس یئدی ، دالبادال چای ایشدی
قارقیش اوخی مقصده یتیشدی
تیخماق اثرین ده قارنی شیشدی
بیردن بیره ناله سی اوجالــدی
مجلس صاحابی خطایه قالدی!
***
آرواد دئدی : ای وای اؤلدی قوربان!
دور ماشینی فوری یاندیر اوغلان!
تا کـــــــــــــه آپـــــاراق مطبّه الآن
یئردن اونو قووزادی قوناقلار
آلدی بئلینه اوغول به ناچار
ائتدی الینن اشاره قوربان
گوردو آتاسی دئییر یاواشدان:
اوچ -دؤرد تیکه حالوا اولسا خوشدی
معده م دیه سن بیر آزجا بوشدی!!
در جلسه حلقه رندان (اردبيل) قرائت شد:
من گلنده عيال سوروشدي:کجا؟! گفتــــم: آرواد! بـه اردبيل ميرم!
گفت: بي من روي بئلي يانميش! نه کلک وار بو اَرده ، بيلميره م!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
« بو دونیادا ، اوتون ، سویون ، تورباغین دا یادداشی وار
سیندیر یلمیش بیر بوداغین ، سؤندورولموش اؤجاغین دا یادداشی وار » !!
بیز دالاشددیق ، بیز ساواشدیق
هامیمیز راحات اولماغا
هامی آج لار تؤخ اولماغا
هر نه ظالیم یؤخ اولماغا
یؤخ اونودا بیلمه ریک بیز ،
میللت لری بولن لری !
حاق دانیشیب اؤلن لری !!
چون سیندیردیق بت لری بیز
ایران اولدو بؤیوک دنیز
اولدو دنیز چوخدا تمیز
مگر ایش لر سونا یئتدی ؟
دوام ائتسین اللی یئددی ، داها کسگین ، داها جیددی
یئنه بعضی من من ده ییر
هردن بیر رنگده دژن گئییر
دینمزلرین حاقین یئییر
نقده رکی بئله گئتسه ، مظلوما یوخدو بیر خئییر !
نقده ر کی بعضی لری ، ایرانی تک تهران بیلیر ، قویون بیلسین !
لال اولماسین خالق شاعیری ، گره ک یازسین ، گره ک دینسین !
ظالیم شاهی قؤدوق گئتدی ،
نه کی گئتدی ، ایتیب بیتدی ،
دوام ائتسین اللی یئددی داها کسگین داها جیددی !!
***
یؤخ اونودا بیلمیریک بیز شوهرت اوچون قالانلاری ،
گوزل میللت علیهینه ، بعضی ديين یالان لاری
میللته کور لوخ وئرماغا ، یالان قانون قویانلاری
تکجه یئییب دویانلاری
بو میللته یانانلارین قلبینه اوخ ویر انلاری
یوخ اونودا بیلمیریک بیز
میللت لری بولن لری
حاق دانیشیب اولن لری !!
چوخ ظالیم لار اولوب گئتدی
داوام ائتسین اللی یئددی ، داها کسگین ، داها جیددی !!
***
بسدی سوسماق ، بسدی دوزمک
گوندوز گئجه یه دوزمک
یالانلارا آغیز بوزمک
بوردا منیم سوزوم بیتدی !
سیزدن فقط بیر سورغوم وار :
شهیدلرین آرزولاری ، امک لری
وصیّت ده ، دئمک لری
آلله ، قورآن ،آختارانلار
میللت دردی هارا گئتدی ؟
مگر ایشلر سونا یئتدی ؟
داوام ائتسین اللی یئددی ! داها کسگین داها جیددی !
موضوعات مرتبط: اشعار و سروده ها
برچسبها: داور زمانخانی , شبستر , شاعران شبستر
معرفي مشاهير ادبي شهر شبستر (1)
در مورد مرحوم بيوك آقا شكورزاده مراغه اي
اوچ بوياخلي ، اوچ معنالي بايراغيم
قالدی « داغ » لاردا ،داغلاردا
به ین سن ده بودور ، به ین مه سن ده !
یالان شماتت لر !
میدان آراسیندا
قوی بیر داش آلتینا ، بیر داش اوستونه
قانانلار ایچینده یم - از كتاب بير چيمديك دوز
نيليرهم + آستا يئري اوستا يئري كيتابيندان + داور زمانخاني
طفيلي اولما نامرده + آستا يئري اوستا يئري كيتابيندان + داور زمانخاني
«آنا» دؤزه بيلميرم - 92/03/29
تورك ائللري سئوه جاغام - از کتاب بیرچیمدیک دوز
دوام ائتسین 57 - از کتاب بیر چیمدیک دوز
آی سارابین کوچه لری - از کتاب بیرچیمدیک دوز
حسن جمالین - از كتاب بير چيمديك دوز
من سنی سؤیره م ،سن سؤیمه سن ده - از كتاب بير چيمديك دوز
سن قیرقی سان ، تویوخ یوخ !! - از كتاب بير چيمديك دوز
« خوجالی » دا سوی قیریم - از كتاب بيرچيمديك دوز


text:
موضوعات : اوشاقلار
أمزیکدن نئجه قورتولمالی؟
بیلیم سسی – اوشاغینیز آرتیق بؤیویوب، آنجاق أمزییی هله ده آغزیندان یئره قویمور. دفعهلرله أمزیکدن ال چکمهسینه چالیشسانیز دا بونو باجارمامیسینیزسا، بو مصلحتینه عمل ائدین. کؤرپهنیزین أمزیکدن ایمتینا ائتمهسینی ایستهییرسینیزسه، بونو جزا کیمی ائتمهیین. عکسینه، أمزییی ترگیدنده اونو آلقیشلامالیسینیز. کؤرپهنیزین أمزیکدن استفادهسینی آزالدین ۱ ایل ایچینده یالنیز یاتارکن أمزیک استفادهسینه…
اوخولا گئتمیرم
قورخو ایله ایضطیراب،اینسانین ساغلیغینا تحلوکه (خطر) آنلامیندا دیر.قورخو ،تحلوکه له اویغون دور،ایضطیراب ،قایناقسیز قورخویا دئمک دیر.قورخو ،قانیتسیز(منطقسیز) ایرهلی گئدن، خستهلیک دیر!اوخول(مدرسه) قورخوسو اولان اوشاقلار، اوخول ایشلرین داها یاخشی و اوغورلو گؤرهرلر و یوخاری هوشا صاحیب دیرلر! اوخولدان قورخوسو اولان اوشاق ، آناسین یانیندا قالار، اما اوخولدان قاچان اوشاق،خیاوانلار دا گزهر…
اوشاقلاردا کؤکلوک مسئلهسی
بیلیم سسی– آنا بتنیندکی اوشاغین گلهجکدکی ساغلاملیغی آنانین قیدالانما طرزیندن آسیلیدیر. حامیلهلیک دؤورونده آنا یوکسک درجهده شیرنیات قبول ائدرسه، بئله اوشاقلاردا کؤکلوک مسئلهسینه داها چوخ راست گلینیر. ایلک ۶ آی یالنیز آنا سودو ایله بسلنن اوشاقلاردا کؤکلوک داها آز گؤرونور. بو زامان گؤرولن بوتون تدبیرلر اوشاغین قیدالانما طرزینین تملینی قویور.…
اورمونون اؤنجول و بوگونکو اوشاق ادبیاتی حاقدا چالیشانلاریندان
گیریش: آذربایجانین باتی بولگه سی یا همان اورمیه شهری اسگی بیر تاریخ و ادبیاتا آرخالاناراق بو گونده اوز والیقین توپلوموموزدا گوسترمکده دیر . بو گوزل شهرده ائله ان قدیم دوورلردن آنا دیلینه ماراق گوسترن آز اولمامیش ؛ یئرلی یئرینده بو ماراقلارین سوزده یوخ ؛ بلکه عملده گوستره بیلمیشلر . اوشاق…