text:
Aug 3, 2014
آتااركیل - پاتريالكال - سیستمی
سویل سلیمانی
عمومیت له آتااركيلیکده ن صحبت ائتیمیز زمان بیرکیشی[1] یا کیشی لرین گناهلانديريلماسي نظرده توتولور. آتا ارکلیک ده ن یارانان بو ذهنیته گوره دیر کی ، عمومیتجه کیشی لر بو سوزه (آتاارکیل ) و بوسوز اطرافیندا گئده ن صحبت لره قارشی تدافعی جبهه آلیرلار . بیر چوخ کیشی بو دورمودا، یوخ من ائله دئييلم، بئله يم دئيه رك، اؤزونو ساونمایا چالیشاراق، قادین ضدی اولمادیغینی اثبات ائتمه یه قالخیر. او اؤزده ن کی آتا ارکیلیگ سوزو و لوغتی قادین دشمانلیغی کیمی ویا تکجه قادینا قارشی اولان بیر سیستم کیمی آنلاشیلیر.
بو ذهنیتده ن یولا چیخان بیر چوخ قادین، کیشی لری ارکک لیک لرینی بیر امتیاز اولاراق قادینلارا قارشی ایشله دیب، قولاندیقلارینا گؤره اونلاری گناهلانديررلار. بئله نچی بیر وضعیتی و دورمو بیر چوخ ارکک، شخصی مسئله كيمي قبول ائدرك، همين آن اؤزونو قوروماق اوچون ساونما و مدافعه مووقعه نه گئچیر. ویا سالدیرقان و هجوم ائدیجی بیر دوروم و وضعیت آلیر. بو مدافعه و هجوم دورمو بونو گؤستریر کی، ارککلر بو گناهلاندیرلماقدان ياخا قورتاراماغا چالیشیرلار!. بو اؤزلوینده مثبت بیر دوروم کیمی اولابیلر. چونکو ارکک لر قادین ضدی اولمادیقلارینی اثبات ائتمک اوچون بیر چابا گوستریرلر. بو چابا ایسه بیزه موضوعونو مباحثه و سورغولاما فرصتی وئریر. امما بو دورمون باشقا بیر سورنو وار کی، قادینلار بو سوچو تکجه ارکک لرین اوستونه آتاراق، اؤز مسولیت لرینده ن قاچا بیله رلر.
بیر چوخلاری دا آتارکیل سوؤزنو فمنیزمه باغلایب و اونو بیر ایدئولوژیک سؤیلم ین ایفا ائدیجی سی کیمی گؤورلر. حتی بیر چوخ لاری بو قاورام قارقاشاسین دان(هرج ومرج مفاهیم) استفاده ائدیب، بونو کیشی لره قارشی قولانیرلار. هر هانسی بیر مباحثه ده کیشی طرفین سوسدورماق اوچون، اونو آتا ارکیل اولماق ایله سوچلاییر. بو حالدا آتا ارکلیک بیر ارکک ده گری( ارزشی) کیمی گؤرونور. و ساده جه ارکک لرین بو سیستمین منفعت لرینده ن یارالانیب استفاده ائتیگی دوشونجه لور. کی بو دوشونجه و باخیش طرزی سورغولانمالی دیر.
بیر چوخ زامان بیز توپلومدا وار اولان آتا ارکیلیک ایله اوندا ایشتراک ائتمه مئسله سینی بیر-بیرینده آیرا بیلمریک. بیز قادین و یا ارکک اولاراق آتا ارکیل بیر توپلومدا، جینسه ل رولاریمیزی، آتا- آنالارمیزدان اؤیرندیمیز کیمی، سونرا کی نسیله ره ده اؤیرتیریک. بیز ایلک اونجه اؤزوموزون توپلومون ایچینده کی یئریمیزی و نه لر ائتیمیزی گورمه لیک. بیز بیر فرد اولاراق آنجاق سیستمه تابع اولاراق سوسیال حیاتیمیزا داوام ائده بیلریک کیمی بیر دوشونجه یه صاحیب اولدغوموز زامانا قدر، وار اولان سیستمی تنقید ائتمه میز نه قدر توتارلی و مقصد اویقون اولا بیلرکی؟ سوالی نی دا اؤزوموزده ن سورشمالیق.
آتااركيل سیستمینی آنلاماق اوچون ایلک اونجه عمومی اولاراق سیستم ین نه دئمک اولدوغونو آنلامامیز گرکیر. سیستم بیر دوزه ن، یول و یونته م ومدل دیر. سیستم بللی بیر آماجا چاتماق اوچون، بللی بیر ایشی گورمک اوچون، بیر مالی تولید ائتمک اوچون ویا بیر مکانیزمانین چالیشماسی اوچون ، گرگلی گؤرونه ن ، دوزه ن ،یول و یونتملرین بوتونولویونه اشاره ائده ر.
سیستم مادی و مجازی اولان ائلمنت لرده ن تشکیل تاپار. سیستم بیر کل و بوتون اولاراق کیچیک پارچالاردان عبارت دیر. هر سیستم اؤزونه گوره ده گرلر(ارزش لر) و آنتی ده گرلر(ضد ارزش لر) یاراداراق، اؤزونون وارلیغینی سوردورمک و آماجا چاتماق ایستیر. حتی بعضا سیستمین وارلیغی نی قوروماق سیستمین ان بویوک آماجی اولار.
هر سیستمین اؤزونه گوره بیر دوزه نی ونظم تعریفی واردیر. سیستمی وار ائده ن بو دوزه ن اولدوغو اوچون، سیستم اؤزنون نظم ده ن وئردیگی تعریف ین خاریجینده اولان نظم تعریف لرین، دوزه ن سیزلیک اولاراق گوره ر و اونلاری آنتی ده گر اولاراق تعریف ائدره ک، اؤزونو قورمایا چالیشار.
سیستمین اؤنملی یؤنله رینده بیری ده اؤزونه گؤره اؤدوله ر( پاداش لار) و جزا لاری اولماسی دیر. آیرجا سیستم بیرلری اوچون معنوی و یا مادی بیر منفعت و چیخارلار دا یاراتمالی و یا او منفعت لرین وعده سین وئرمه لی دیر. بو جهت ایله سیستم اؤزونه دوستلار و دشمانلار یاراداراق اؤز وارلیغینی قارانتی آلتینا آلمایا چالیشار.
سیستم مئسله سینین بوردا بیزی ماراقلاندیران نقطه سی، بیر آز دا اولموش ایسه اونو آنلاماق و اونون حاقیندا دؤشونمه یه باشلامامیزدیر. اونا گؤره ده بو نقطه ده ن سونرا آتا ارکیل سیستمی مباحثه ائتمه یه گئچه بیلریک.
آتا ارکیل سیستمینی آراشدیرماق اوچون بوتونلوک ده توپلومون ائکونومیک دورومونو ، صینیف قورلوشونو، توپلومدا کی راسیسمی، جینسیت قورلوشونو و جنسیت ده کی آیری سچئگلیک دورومولارینی گؤزدن کئچیرمه میز لازیمدیر. بو اوسته سادیغمیز ائکونومیک، صینیف، جنسیت کیمی دورمولار، آتا ارکلیگین سونوجو و نتیجه سی اولدقلاری کیمی ، آتا ارکیلگین سبب لری ده اولا بیلرلر. طبیعی که بو عاملرین کناریندا دین و قدرت کیمی قوروملارین رولارینی گؤرمه مه زلیکده ن گلمک اولماز. بو عاملرین ائتگیسینی و یا سونوجلاری اؤلچمک اوچون بیز بیر اؤلچو مکانیزماسی ،ویا سویله می گه لیشدیرمه لییک. یانی بیز سیستمده ن اولان یوروم و تحلیل له رمیزی بللی بیربیلیم و علمی بؤلومه دایاندیرمالیق. بوردا دیر کی بیز فمنیزمه احتیاج دویوروق، چونکو آتاارکیلیگین وارلیغینی اورتایا چیخاران، فئمینزم حرکتی نین سیستمی تنقید ائتمه سی اولموشدور. سیستمی ده یشدیرمک، یوموشاتماق و داها انسانی یاشاما اومودونو دا ،ائله فئمنیزم ین بو تنقیدلری بیزه قازاندیرمیشدیر.
پست فمنیست لر سنتی و ایدئولوژیک فمنیزمی آشایب، آرخادا بوراخاراق، آتا ارکیل سیستم تنقیدینی تک قادینآ دایاناراق یاپمازلار. اونلارسیستمین قادینلیق تعریفی نی تنقید ائدرلر. اونلار اینسان تنقید ی عمومی اینسان حاقلاری سویلمی چئرچوسینده اورتایا قویارلار.بونون اوچوندور کی اونلار ساده جه قادین دئیل ، چئورجیلیک( طبیعتی قوروماق) ، جینسه ل ترجیح لره( قئی، لئزبیه ن و...)،ملی کیملیگی آلما و قوروما ، مهاجر حاقلاری قونوسوندا و ساواشا قارشی مبارزه حرکت لردینده اؤن صفده یئر آلارلار.
آتاارکیل سوزو لاتین سوزوننده ن گلن آتا-حاکیمیتی معناسیندادیر. آتا بو سوزده داها چوخ استعاره دیر. آتا دئیله ن زمان بئین ده ارکک، قایغی چکن، محافظه چی، ائوین مالیه مسئله لرینی و امنیت ین حل ائدن، هم فیزیکی هم روح اولاراق گوجلو اولان شخص نظرده توتولور. آتا ارکلیل سیستمده ، ارکک ده ن یارانان بو تصویر ارکه گی بویوک مسولیت لر آلتیندا قویور. ارکک بو مسؤلیت و گؤره وله ری یئرینه گتیرمک اوچون بیر حاکمیته صاحیب اولمالی دیر. بوردا حاکمیت دن ایسه منظور نظارتلی کنترل دیر. یانی ارکک نظارت ائدیب و کنترل ائده بیلمه لی کی اونا وئریله ن مسؤلیت لری یئرینه گه تیره بیلسین. امما اساسی مسئله لرین بیری بودور کی، قادینا دا بو سیستم ده مسؤلیت لر وئریلیر. امما سیستم ارکگین حاکمیتنه و اتوریته سینه اساسا تعریف له نیر. بوردان یولا چیخاراق دا قادینین مسؤلیت لری، ایستر ائکونومیک،ایستر باشقا ساحه لرده داها دوشوک و آشاغی قیمت له ندیرلیر. اورنک اولاراق، ائشیکده بیر ارکک تمیزلیک ایشینده ایشلر، عینی ایشی یانی تمیزلیک ایشینی بیر قادین اؤز ائوینده گوره ر و بیرده یئه مک پیشیره ر. امما سون ده گرله ندیرمه ده ارکه گین ائشیک ده تمیزلیک ایشی داها قیمتیلی و ده گر لی کیمی گوستریله ر.
آتاارکیل سوزونده وار اولان آتا سوزو بیزی یانیلتمامالی کی ، بو سیستم هر زمان و مطلق اولاراق کیشی لر طرفین ده ن یایلیر و قورنور، بیر چوخ زامان قادین لار آتاارکیلیگین سس ینه چئوریلب، سیستمی یئنی ده ن تولید ائدیرلر. اوشاقلار تربیه نی آنادان آلدیق لاری اوچون چوخ زامان آتاارکیل دوشونجه و ارزش لری عایله ده و خصوصن آنادان اؤیره نیلر. آتاارکیل سیستم قادینی، تولید و مصرف ین آنا مرکزی قرار وئره ره ک، قادین و اونون جینسه لیگینی چوخ ده گرلی بیر مال کیمی و آلیش- وئریش موضوعوسو کیمی اورتایا قویار. اونا گؤره ده اؤزده و ظاهرا قادین جینسه لیگی دومینانت و آلده ائدیلمه سی گه رکن بیر مال کیمی تقدیم ائدیله ر.
آتاارکیل سیستمین دن قادین قدر، کیشی لر ده ضربه گؤره رلر. بو سیستم ده ارکک عایله باشچی سی سایلدیغی اوچون ، ائکونومیک، امنیت و بیر چوخ باشقا سوروملولوق و مسؤلیت لر اونون بوینونا دوشور. بونلارین دیشیندا سیستم طرفینده ن توپلومدا یئرله شدیرله ن ناموس و بونا بنزر ده یرلری قوروماق مجبوریتی قادین قدر، ارککی ده پیسکولوژیک یوک آلتینا سوخار . بئله لیک ایله ارکک اؤز خاریج نده اولان بیر وارلیقی(قادینی) کنترل ائتمک زورندا بوراخیلار. بو کنترل ائتمک سیستم طرفینده ن ارکک اولماغین ان اؤنملی اوزه لیک لرینده ن بیرینه چئورله ر. ائله کی کنترل ائتمه یه ن ارکک ،غیرت سیز کیمی سؤزلر ایله باشقا ارکک و قادینلار طرفینده ن توپلومدا آشاغیلانار. حتی ارکک لرین بیر چوخو اجرا ائتمه یه مجبور اولدوقلاری بو اوتوریته نی قوروماق اوچون، زوراکلیغا باش ورماق دوروموندا قالارلار.
آتاارکیل سیستم قادین و کیشی لری برابر گوره بیلمیر. ارکک لرین دوغال اولاراق اوستون اولدوقلارینی ساوونوب ،مدافعه ائدره ک ، قادینی هر ساحه ده ضعیف ویا قورونماسی گره کن بیر جینس اولاراق گؤرور. بئله لیکله اینسانلیغی ایکی قورویان و قورنمالی اولان جینسه آیرار. بو آیرماقدان گؤزله نه ن هدف و آماجلار ایسه اؤزو باشقا بیر مباحثه نین قونوسودور. دینی اینانج لار ایسه بو مسئله نی شیدت له ندیرر. گؤگ سل ( آسمانی) دین اولاراق تانینان دینلره گؤره قادین ارکگین قابرقاسیندان یارانیب. قادین ارکگین جنتده ن قوولماسیندا ان بویوک رولو اوینایب، و بو ابدی بیر سوچ کیمی، قادینلارین اوستونده آغیرلیق ائتمه کده دیر. بو سیستم قادینی قورونمایا محتاج، هر آن بیر تهلوکه یه سبب اولابیله جک بیر جینسلیگه صاحیب بیر وارلیق گوردویو اوچون ، اونون اوستونده باسقی قورماغی دا مشروع سایار.
بل هوکس بو سیستم و دوشونجه نی یاشامیمیز بویونجا عایله و اطراف واسطه سیله اویره ندیمیزی ایدعا ائدیر. بل هوکس آتاارکیلگی راسیزیم (اؤزلیک له آغ اوستونلوغو)، امپریالیزم و کاپتالییزم سیستمینلرین نین آیرلماز بیر پارچاسی اولدغونو ورغولایر. بو آیرمچلیق اوستونه قورولموش اولان ایدئولوژیک سیستیم لر، توپلومو کنترول آلتیندا توتا بیلمه ک اوچون بو کیمی آیرمجیقلارا احتیاج دویور و بو آیرمجیلیقلاری بسله یرلر.
بیز آتااركيليگي شخص لرین (کیشی یا قادین ) خاراکتر و داورانیشلاریندا آختارديغیمیز زامان، بؤیوک کونتکس اولان عائله، دین، اقتصاديات ، دولت، کولتور و بونلارین اینسان حیاتینین فورملاشماسیندا کی رول و یئرینی گؤره بیلمیريک .مسئله نی فردی داورانیشلار اوستونده ده گرله ندیرمکده اولانلاردان بونو سورماق لازیمدیر کی، سیزین رفتار و داورانیشلارینیز، حایات طرزی سئچمه نیز و بوتون اولاراق شخصیت نیزین فورمالاشماسیندا، عایله، دین، توپلومسال کولتور و دیل کیمی عنصرلرین یئری نه قدردیر؟ سیز بو عنصرلری کی هر بیری اوز باشینا بیر سیستم دیر، نه قدر رد ائده بیلرسنیز؟
بیزاینسان اولاراق اؤزوموزدن قات- قات بؤیوک بیر سیستمده ایشتیراک ائدیریک. سوسیال حیات بیزی اؤزموزدن بؤیوک بیر سیستمه قاتیلمایا ساری گؤتورور. بیز بو سیستمه قاتیلرکن ، چوخ زامان وار اولان سیستمی یئنیده ن تولید ائتمه یه مجبور اولوروق. بو پروسس ده چوخ آز انسان بیر آز دا اولاسا سیستمه قارشی داورانما یولونو تاپا بیلیر. البته هر شئی اوچون تکجه سیستمی سوچلاماق بیر چوخ اینسانا راحات گؤرونور. ساده جه سیستمی گناهلانديرماق، سیستم قورلوشونو آنلاماغا مانع اولماقلا ياناشي، اونو ده يشدیرمک اومودوموزو دا یوخ ائده ر. اونا گؤره ده آتاارکیل سیستمی تانیماق، بو سیستمن نئجه ایشله دیینی بیلمه ک و بو سیستمین اینسانلیغی نئجه اسارته آلدیغینی آنلاماق باخیمدان اؤنملی دیر.
آتااركيل و یا هرهانسي سوسیال سیستم اینسانلارین قاتیلماسی ایله تشکیل تاپار. سیستم انسانلاری بیر آرادا ساخلاماق، اورتاق آنلایش و ایلیشکیلر( رابطه لر) اوچون یاسالار و توپلومسال قورالار گه تیره ر. بو اورتاق آنلایش و توپلومسال قورالار اینسانین اؤزونده ن اؤنملی حالا گه لر. بو اورتاق آنلایش ین گئتردیگی اؤدولر(جایزه لر) و جزالار واردیر. بو اؤدول و جزالار هم فیزیکی یاشامی داوام ائتمک اوچون ،همده بیر آلقی دان (تصور)عبارت اولان، کولتورل یاشامی داوام ائتمک اوچون گرکلی کیمی گؤونور، ویا گرکلی کیمی گؤستریله ر.
هر هانسی بیر سیستمی درك ائتمك اوچون اونون مختلف يؤنله ريني بيلمك، او سیستمی یاردان عنصرلرین نئجه بیر بوتون و کل ی فورمالاشدیردغینی گؤرمك گه رکیر. آتا ارکیل سیستم ده ، بو اؤزه لیک لری ایله تانینماقدادیر: ارکک-حاکیمیتی ، سیستمین ارکک-كيمليگينه دایانماسی، ارکک- مرکزلی و تاخینتلی کنترل (اوپسئسیو کنترل ). آتااركيل كولتور اساس دا بیر سیرا ایده یا و سیمگه لره دایانیر. تمامیله گونده لیک حیاتدا، يعني ادبیاتدان توتموش، شخصی یاشاييشا قدر هارداسا بوتون ساحه لري احاطه ائده رک اینسانلاری اداره ائتمه یه باشلایير. آتااركيل کولتورو اینسانی، قادین، کیشی اولاراق آیریب. اینسانلیغی قادینلیق و ارککليك اولاراق ایکی جینسه ل دسته یه بولور. عموميتله آتااركيل کولتور اینسانين وار اولدوغو هر ساحه ده نظارت و حاکمیتینی سوردورور. آتااركيلیک دوشونجه سی هر شئيدن اؤنجه قادین و ارککین طبیعت و یارانیشلارینین فرقلی اولماسینی ایره لی سورور. آتا ارکیلیک کیشینین اوستون بیر یارانیشادان گه لدیینی قبول ائدیر. بو ايسه کیشی نین طبیعت ده اوستون گؤرونمه سينه وبوردان یولا چیخاراق مناسبتلرده فرقلی اولماسینا امکان یارادیر. حتی بو مسئله هتروسکسواللیغی بیر نورم کیمی اورتایا قویور. اونا گؤره کی، بو سیستمه گؤره جینسه لیک ساده جه ایکی نوع و چئشیده ن دیر. بونو اثباتلاماق اوچون ده طبیعت اورنک وئرلیرکی طبیعتده ده جینسل ایکیشکی هتروسکسوالدیر.
آتااركيل توپلومدا یاشاماق اوچون بیر قادین و کیشیدن وئریلن تعریف و بو تعریفه گؤره اونلاردان اولان گؤزلنتيلره (قانون، جزا، گئيیم فورماسی، داورانیش ...) باش ایمه ک گره کیر. بو قایدالار کیشی و قادینین اوینادیقلاری رولاری داها اؤنجه ده ن بللی ائدیب دیر. قادین آنا اولمالی، کیشی ايسه عائله نی قورومالی و ایشله يرك اونلارين خرجلرینی اؤده مه لیدیر.
بیزیم بو سیستمه گیرمه میزین تكجه یولو، اونون سوسیال قورولوشلاریندا، داها اؤنجه ده ن مرزلری بللی اولموش بیر رولو منیسه یب یئر آلماغيمیزدان گئچر. بیزعائله ده "آنا"، "قیز"، "باجی " کیمی رولاری ، اقتصادی سیستم ده ایسه ایش واسیطه سیله "معلیم"، "فهله"، سياست سیستمینده ایسه "وطن داش" و دینی سیستمده ايسه "امام " یا "دینی خادیم" کیمي اشتیراک ائدیريک. بو سیستم لرده اشتیراک ائتدیگیمیز زامان، بو سیستم لرین کولتور و اینانجی اساسدا داورانماغا باشلايیب و سیستمی یئنده ن تولید ائدیریک.
بو سیستمده بیز اینسان اولدوغوموز اوچون دئیل، بلکه اوینادیغمیز رولارا گؤره تعریف ائدیلیب و رولاریمیزا گؤره ده گر گؤوروک. سیستمین بیر سوباي قادیندان اولان طلب لری ایله ائولي اولان قادیندان طلبلري فرقليدير. يعني توپلوم ائولنمیش بیر قادینا "حیات یولداشی" گؤزونده باخیب و ارینین قارشیسیندا اونون مسئولیت داشیماسینی گؤزلیر. آمما بو مسولیت لر داها اونجه ده ن بیر کل اولاراق تعریف ائدیلیب دیر.
بیز اؤزوموزو تانیديغمیز زامان، اجتماعي مؤوقعيميزه اساساً اؤزوموزه کیملیک تعریف ائديريك. بو کیملیگین اساسیندا سیستمین کولتورونو منیمسمه یه باشلايیریق. مثال اوچون اؤزونو بیر ارکک گؤردوگون زامان توپلومدا ارککلرین گئیدیگی گئييملري، داورانیشلاري منیمسه مه یه باشلايیريق. بیز آتااركيل سیستمینه قاریشیيب و اونون یئنی ده ن یارانماسیندا اشتراک ائدیريک. اونا گؤره کی، سوسیال استاتوس صاحیبی اولوروق .
آتااركيل سیستم ده کی برابرسيزليك ین اساسی و اؤلچوسو جینسیت دیر. بیز ده اوندا اشتراک ائتمه یه مجبوروق. بوندان قاچماغین ان اساس یولاریندان بیری قادین یا ارکک اولماقدان واز كئچمك دير. يعني قادين و اركك مفهوموندان اوزاقلاشماقدير. دیلین قادین و ارکک دیلی اولاراق آیرلماسیندا اوزاقلاشماقدیر. جینس لیگین قادین و ارکک اولاراق آیرلماسیندان اوزاقلاشماقدیر.
طبیعی کی بو قیسا یاز ایله بو مسئله یه بیر حل یولو تاپماق اولماز. امما یاشادیغمیز مدرن اؤته سی( پست مدرن) دؤنم ده، سیستمین پارچالنماسینین یولو آچیلمیش گؤرنمک ده دیر. اونا گؤره ده چئشیدلی یاشام سئچیمله رینه ایمکان یاراداراق بیر بویوک و قارا ده لیکه دؤنه ن آتاارکیل سیستم یئرینه، داها چوخ و فرقلی سیستملرین اورتایا چیخماسینا یول آچماق ، بیر آز دا اولسا نفس آلما ایمکانی یاراداجاقدیر. دئیه دوشونوره م.
قایناقلار:
1. Bell hooks- Understanding Patriarchy
2. Allan G Johnson- The Gender Knot - Revised Edition 2005
[1] - متنده ایشله دیلن کیشی ایله ارکک سوزونو بیر-بیرینده ن آیرماق لازیم دیر، نئجه کی قادین ایله قادینلیقی. بوردا ارکک ده ن قصد ائدیله ن اورگانیک اولاراق ارکک بدنی ایله دوغان دیر(male ). یانی عربجه دئسه ک مذکر اولانداندیر. امما کیشی ایسه داها چوخ توپلومسال دیر. یانی توپلومدا عموم اینسانلارا گؤره ارکک ده ن یاراتیلان بیر توپلومسال تصور دور(man). ارککلیک دن ایسه منظور ارکک یونلو (خاراکترلی) اولان دیر (masculinity).


c: text/html

text:
وودباین، جورجیا
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 522: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/United States" does not exist. وودباین، جورجیا (اینگیلیسجه: Woodbine, Georgia) آمریکانین جورجیا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۶٫۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۴۱۲ نفر و اهالی سیخلیغی ۲۱۷٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. وودباین دنیز سئوییهسیندن ۴ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
ائشیگه باغلانتیلاردَییشدیر
- woodbinegeorgia
.net - وودباین شهرین رسمی وب سایتی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ترژینتس
ترژینتس (چکجا: Třinec) چک اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۵۸۸۴ نفر ایمیش. گئنیشلیگی ۸۵٫۳۸ کیلومتر موربّع ایدی و موراوی-سیلزی اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چکدا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Population of municipalities of the Czech republic. Czech Statistical Office. یوْخلانیلیب2019-04-30.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Třinec»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ترژینتس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوترخت بیلیمیوردو
اوترخت بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Utrecht University, فارسجا: دانشگاه اوترخت ، عربجه: جامعة أوتريخت )هولندنین اوترخت شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۲۹٬۰۴۸ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. اوترخت بیلیمیوردو ۱۶۳۶ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Academiegebouw (Rectorat de l'Université d'Utrecht).jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اوترخت بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
- Annual report 2014 (in Dutch). Utrecht University. یوْخلانیلیب21 October 2015.[دائمی اولو باغلانتیلی]


text:
May 25, 2015
کشگه
درویش اوغلو
کؤلن شهرینده اونیورسیته اشتراسه (اونیورسیته خیاوانی) ایله آخنر اشتراسه نین کسیشدیگی یئرده بؤیوک بیرگؤل وار. باهارین گونشلی گؤنلرینده اؤگرنجی لر کیتاب - دفترلری، یوخسا لپ تاپ کامپیوترلری ایله بو گؤلون قوزئینده اولان کیچیک تپه ده، چیمن لرین اوستونده اوتوروب گونشلنرلر. هاوانین ایستی گونلرینده بیر چوخو دا پالتارلارینی چیخاردیب دری لرینی آلماندا آز تاپیلان گونشه تاپیشیرارلا
مای آیینین ایگیرمی بیری، دئملی خردادین بیرینده، گون اورتایا یاخین اینره کانال اشتراسه دن گلیب، آخنر اشتراسه نی کئچدیکدن سونرا اونیورسیته اشتراسه یه گیردیگیمیزده خیاوانین اورتاسیندا بیر پولیسین موتور سیکلیتی نی خیاوانین ائنینه پارک ائتدیگینی، اؤزونون ده موتورن قاباغیندا، دئملی اوزو ماشینلارین گلدیگی طرفه ساری دوردوغونو گؤردوک.خیاوانین اوبیری طرفینی ده آیری بیر موتورلو پولیس طرفیندن عینی شکیلده باغلامیشدی. خیاوانین ساغ یانیندا دورانلاردان بیر چوخو اللرینده کی موبایل تلفنلاری ایله شکیل چکیردیلر. اورتادا ماشین تصادوفو گؤرونموردو. "شهرین، یوخسا دؤلتین بؤیوکلریندن بیریسی گلیب ساووشاجاق" فیکری ایله ساغا سولا باخدیم. آنجاق نه آردی آردا دوزولموش قارا ماشینلاردان، نه موتورلو بادی گارد لاردان بیر خبر وار ایدی. پولیسین یولو باغلادیغینا گؤره، خیاوانین هر ایکی طرفینده اوچ سیرا دوران ماشینلارین سوروجولرینین بیر چوخو ماشینلارینی سؤندورموشدولدر. بیر پاراسی دا آشاغی ائنیب، سئوینج و تبسم دولو بیر روحیه ده موبایل تلفن لاری ایله شکیل چکیردیلر. کیمسه سیگنال چالمیردی. کیمسه یاندان، ساغدان- سولدان اؤزونه بیر یول تاپیب قازا باساراق بیر اؤنجه دوران ماشینین اؤنونه کئچمه گه چالیشمیردی. کیمسه آلینینی بوزوشدوروب، "ایت اوغلو ایتلر، خیاوانی نیه باغلاییبلار.... ایشیمیز- گوجوموز وار..." دئیه دئگینمیردی. نه اولدوغونو آنلایا بیلمه دیم. دؤنوب سئوال دولو باخیشیمی یانیمدا اوتوران یولداشیمین گؤزونه تیکدیم. او دا بیر شئی گؤرمه میش کیمی دوداغینی بوزدو.
فرصت دن یارارلانیم دئیه بیر سیگار ساریماق اوچون الیمی آتیب توتون پاکتیمی گؤتورمک اوچون ائگیلدیگیمده، یانیمدا اوتوران یولداشیم چیگینیمه ووراراق، سوئینچ دولو بیرسس تونوندا، "آها باخ، اونلار اوچون یولو باغلاییبلار.." دئیه الی ایله خیاوانین اورتاسینداکی بوشلوقدا چیمنین اوستونده ایکی قوو قوشونون دوردوغونو گؤستردی. ایکی قوو قوشو، یانلاریندا یومورتادان تازا چیخمیش دؤرد- بئش جوجه لری ایله بیرلیکده خیاوانی کئچیب گؤله ساری گئدیرمیشلر. قوولارین، هئچ تلسمه دن، یاییلا یاییلا خیاوانین اوبیر طرفینی ده کئچیب گؤله ساری گئدن یولا گیردیکلریندن سونرا پلیس لر موتورلارینی ایشله تمه دن اللرینده چکه چکه قوولارین آردیجا دوشوب بئش - آلتی آددیم اونلاردان اوزاق، اونلاری گؤله قدر یولا سالدیلار.
دالیمدا دوران ماشینین سیگنال سسی ایله اؤزومه گیب، حرکت ائتدیم.
بئش - آلتی یاشلاریمدا ایکن باهارین بئله گونشلی و گؤزل بیر گونونده یئملیک ییغماق اوچون آمنه خالا گیلین باغلارینا گئتمیشدیک. گون اورتادان سونرا ائوه قاییدارکن، او زامانلار توفارقاندا اولان تک بیر خیاوانین قیراغیندا دایانیب دوردوق. آنام بیر الی ایله بوروندوگو قارا چارشابی اوزونده سیخی توتماغا چالیشارکن، بیر الی ایله ده منیم قولومدان توتدو. باشینی خیاوانین بیر ساغینا، بیر سولونا چوئردی، "ماشین گلمیر" دئیه خیاوانی کئچمک اوچون قولومدان چکدی. او لحظه سرعت ایله قاباغیمیزدان کئچن بیر چرخ منه توخوناراق یئره سردی. آنجاق نه اولدوغونو گؤرمک اوچون بئله دایانمادی. داها سرعتلی بیر شکیلده اوزاقلاشدی. آنام منیم چیغیرتیما باخمایاراق بیر الی ایله چارشابینی سیخی توتماغا چالیشارکن بیر الی ایله قولومدان توتوب، دالیسیجا سورویه رک خیاوانی کئچدیک. اوبیر یاندا بیر کیشی، "باجی شهربانی اوردا دیر، باخ.." دئدی. آنجاق آنام هئچ بیر جواب وئرمه دن باشینی آشاغی سالیب چاپارلار کوچه سینه گیردی و ان قیسسا زاماندا ائوه یئتیشدیک.
.سینیخچی سیتارا خالا قولوما یومورتا ساریسی سوواییب تنضیف ایله سیخی باغلادی.
یانیمداکی یولداشیم دالغینلیغیمی حس ائدرک، "سنه نه اولدو؟" دئیه سوروشدو."هئچ، کشکه بیر قوو جوجه سی اولسایدیم" دئدیم
.آنجاق هاردا و هانسی زاماندا؟" سوروسونو ایسه دیلیمه گئتیره بیلمه دیم.
کؤلن، مای 2015


text:
اویان نیوز:
قوزئی عراق بولگهسل رهبرلیگی، جیحاندا توپلانان ایکی میلیون بوشکا نفت اوچون مناقصه گئچیریلهجک.
قوزئی عراق بولگهسل رهبرلیگی مسئولاری، عراق مرکزی حکومتینین اعتراضینا باخمایاراق ژانویه آیینین اولیندن اعتباراً نفتین جیحان شهرینه پمپالاندیغینی بیلدیریبلر.
بولگهسل رهبرلیگین طبیعی ثرولر ناظیرلیگی جیحاندا توپلانان ۲ میلیون بشکا نفت اوچون مناقصه گئچیریلهجکلرینی بیلدیریب.
بو مقدارین فوریه آیندا ۴ میلیون، مارت آییندا ۶ میلیون و دسامبردا آییندا ایسه ۱۲ میلیون بشکایا چیخاریلماسی گؤزلنیلیر.
ت ر ت تورکی


text:
قیبریس جومهوریتی
اوروپانین جنوب-شرقینده یئرلشن بیر اؤلکهدیر.[۹]
قیبریس (یونانجا: Kύπpoς، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kıbrıs )، رسمی آدی قیبریس جومهوریتی (یونانجا: Kuπpιakή Anuokpatίa– آرالیق دنیزینین شرقینده، تورکیهنین جنوبوندا ، سوریه و لوبنانین غربینده یئرلشن آدا اؤلکهسی. آدادا ۲ دؤولت یئرلشیر: قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی (ایشکتر) و قیبریس جومهوریتی.
یۆکسک اینکیشاف ائتمیش اؤلکه و مشهور توریزم مرکزیدیر. ۱ مئی ۲۰۰۴ (میلادی)-جو ایلده اوروپا بیرلیگینا قبول اوْلونانادک طرفسیز دؤولتلر حرکاتینین عضوو و تأسیسچیسی اوْلموشدور. آدانین اهالیسینین اکثریتینی یونانلار و تورکلر تشکیل ائدیر. اؤلکهنین ایکی رسمی دیلی وار — یونان دیلی و آنادولو تورکجهسی.
قیبریس جومهوریتی آذربایجان جومهوریتیدا، تورکیهده و قوزئی قیبریس تورک جومهوریتینده گونئی قیبریس آدی ایله آدلاندیریلیر. اؤلکه شیمالدا قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی ایله همسرحددیر.
تاریخی[دَییشدیر]
قیبریس دۆنیانین قدیمدن مسکونلاشان اراضیلریندن بیریدیر. متخصصلرین فیکرینجه مسکونلاشما نولیت دؤورونه تصادوف ائدیر. باستان شیناسلارین آدادا آشکار اتدیکلری قدیم تاپینتیلار میلاددان اوّل اۆچونجو مینیللیین اوْرتالارینا تصادوف ائدیر. ۱۴۸۹-۱۵۷۰-جی ایللرده قیبریس ونیز جومهوریتینین ترکیبینه داخیل ائدیلمیشدیر. اؤز گمیلرینی قیبریسین دنیز قولدورلارینین باسقینیندان مۆدافیه ائتمک اۆچون عثمانلی سلطانلیغی ۱۵۷۰-جی ایلده ونیز جومهوریتیسینا قارشی ساواشیه باشلادی و بیر ایل عرضینده قیبریسی تام ضبط ائتدی. آدانی توتموش تقریباً ۳۰ مین تورک عسگرینه توتدوقلاری اراضیده توْرپاقلار بخشیش وئریلیردی. تورک سرکردهلرینین بعضیلری یئرلی فودال مولکدارلارا چئوریلیردیلر.
جوغرافی مؤقیعتی[دَییشدیر]
قیبریس (اؤلکهنین آدی لاتینجا (کوپروس) پاخیر معناسینی بیلدیریر. آدادا هله قدیم زامانلاردا میس یاتاقلاری مؤوجود اوْلموشدور. قیبریس جومهوریتی آرالیق دنیزینین شرق حیصّه سینده، تۆرکیهنین جنوبوندا عئینی آدلی آدادا یئرلشیر. قیبریسدن تۆرکیه ساحللرینه ان یاخین مسافه ۶۵ km، سوریه و لوبنان ۱۱۰ km، میصره ۳۷۰ km-دیر. آدانین ساحهسی ۹،۲ مین کو. km-دیر. آدانین غربدن شرقه ماکسیمال اۇزونلوغو ۲۲۵ km، اوْرتا انی ایسه ۶۰ km-دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ National Anthem. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-08-21. یوْخلانیلیب3 June 2015.
- ↑ Cyprus. CIA. یوْخلانیلیب15 January 2016.
- ↑ United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2013). «World Population Prospects: The 2012 Revision, Highlights and Advance Tables (ESA/P/WP.220)».
- ↑ Statistical Service – Population and Social Conditions – Population Census – Announcements – Preliminary Results of the Census of Population, 2011 (Greek). Statistical Service of the Ministry of Finance of the Republic of Cyprus (29 December 2011). یوْخلانیلیب29 January 2012.
- ↑ United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2013). «World Population Prospects: The 2012 Revision, DB02: Stock Indicators».
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ Report for Selected Countries and Subjects. World Economic Outlook Database, April 2017. اولوسلارآراسی پول صندوقو (12 April 2017). یوْخلانیلیب27 April 2017.
- ↑ Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey. Eurostat (28 March 2017). یوْخلانیلیب27 April 2017.
- ↑ Table 1: Human Development Index and its components. United Nations Development Programme (21 March 2017). یوْخلانیلیب27 April 2017.
- ↑ Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook: Europa
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- تیکراری دیتا قالیبلریندن ایشلنمیش صفحهلر
- Greek دیلی سؤزجوکلو مقالهلر
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- اوروپا اؤلکهلری
- اؤلکهلر
- قیبریس جومهوریتی
- دوْغو آغدنیز
- میلتلرآراسی آدالار
- آدا دؤولتلر
- اوروپا بیرلیگی اؤلکهلری
- Cyprus
- Commonwealth republics
- Islands of Asia
- Islands of Europe
- Mediterranean islands
- Member states of the Commonwealth of Nations
- اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
- اوروپا بیرلییینین عوضو دؤولتلری
- آرالیق دنیز بیرلییینین عوضو دؤولتلری
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر
- اوْرتا دوْغو اؤلکهلری
- یاخین شرق اؤلکهلر
- جنوبی اوروپا اؤلکهلری
- غربی آسیا اؤلکهلری
- ۱۹۶۰ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- آسیا اؤلکهلری
- اوروپادا اؤلکهلر
- قایناقلاما خطاسی اوْلان صفحهلر


text:
سایمن الیوت
سایمن الیوت (اینگیلیسجه: Simon Elliott) (دوْغوم:۱۰ ژوئن ۱۹۷۴ (۴۷ یاش) Wellington) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. نیوزیلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سایمن الیوت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۰۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- چیواس یواسای کولوبونون اویونچولاری
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- یاشایان اینسانلار
- لسانجلس قلکسی کولوبونون اویونچولاری
- سنخوزه ارثکوئیکز کولوبونون اویونچولاری
- ولینقتون فونیکس کولوبونون اویونچولاری


text:
ممفیس بیلیمیوردو
ممفیس بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of Memphis, فارسجا: دانشگاه ممفیس )آمریکانین ممفیس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۱۹٬۰۰۰ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Student plazza.jpg
- Lawschool2.jpg
- Wildertower.jpg
- Manning.jpg
- 25 - FeDex Institute of Technology.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ممفیس بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوچ تورکون اوینادیغی لیل، فرانسا لیگینده شامپیون اولدو
بوراک ییلماز، یوسف یازیجی و ذکی چئلیک، لیلین تورک اویونچولاریدیر.
فرانسا بیرینجی فوتبال لیگینین ۳۸.جی و سون هفتهسینده ملی فوتبالچی بوراک ییلمازین گل ووردوغو قارشیلاشمادا آنژهنی ۲-۱ مغلوب ائدن لیل، شامپیون اولدو.
رایموند قوپا ایستادیوموندا اوینانان لیگین سون هفته یاریشماسینا لیدئر گیرهن لیل، آنژهیه قوناق اولدو.
قارشیلاشمانین ۱۰.جو دقیقهسینده جاناتان دیویدین ووردوغو گل ایله لیل ۱-۰ اؤنه گئچدی.
بوراک ییلماز، ۴۵.جی دقیقهده پنالتیدان ووردوغو گللا فرقی ۲ یه چیخاردی. ایلک یاری، قوناق تیمین ۲-۰ اوستونلوگویله سونا چاتدی.
آنژه تیمیده قارشیلاشمانین ۹۰+۲.جی دقیقهسینده فولگینی گل قئید ووردو. قارشیلاشمادا باشقا گل اولمادی و لیل اویونو ۲-۱ قازاندی.
لیگده بو مؤوسوم چیخدیغی ۲۸ اویوندا ۱۶ گل ووران بوراک ییلماز، تیمینین ان چوخ گل ووران اویونچوسو اولدو.
بوراک ییلماز، یوسف یازیجی و ذکی چئلیک، لیلین تورک اویونچولاریدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
ترابزون اسپور، فنرباخچانی مغلوب ائتدی
ترابزون اسپور طرفدارلاری قارشیسیندا رقیبی "فنرباخچا"نی ۳-۱ حسابی ایله مغلوب ائدرک ذیروهنین یئنی صاحبی اولدو
رونالدودان بیر هت-تریک داها
دونیا شامپیوناسی الهمهلرینده ۳۶ گل ووران رونالدونون توپلام "هت-تریکلر" ساییسی ۵۸ اولدو
تورکیه - لتونی اویونو آوروپا مطبوعاتیندا
اشتفان کونتس، میللی تیمین باشیندا ایلک غالیبیتینی آلارکن، بوندا ان بؤیوک پایین بوراک ییلمازا عاید اولدوغو وورغولاندی


text:
`پاریس ایقلیم آنلاشماسی` نتیجهلر
خبرلر [135]
- آنتونیو گوترش تورکیه-نین پاریس سازیشینی تصدیق ائتمهسینی آلقیشلاییب
- بمت تورکیه-نین پاریس سازیشینی تصدیق ائتمهسینی آلقیشلاییب
- آمرهیئو: تورک دونیاسی اوچون مظفر بیر دؤنم اولدو
- اردوغان، تورکیه بؤیوک میللت مجلیسی آچیلیشیندا دانیشدی
- مسینین آیاغی گلا آچیلدی
- 41 میلیون اینسان آجلیق تهلوکهسی ایله قارشی-قارشییادیر
- مالدیو دئیه بیر اؤلکه قالمایاجاق
- G7 ذیروه سی اینگیلتره-ده باشلاییب
- جمهور باشقانی اردوغان ایقلیم ذیروه سینه قاتیلاجاق
- آمریکا، تورکیهیه دیپلوماتیک بیلدیریم گؤندردی
- اردوغان، مونترو بوغازلار آنلاشماسینا دایر دانیشدی
- "تورکیه ایله آذربایجانا سربست تیجارت آنلاشماسی یاراشیر"
- فرانسادا ۱۰ پکاکا عضوو گؤز آلتینا آلیندی
- امانوئل ماکرون پاریس مسجیدینی زیارت ائدیب
- تورکیه و ایرانین خاریجی ایشلر ناظیرلری گؤروشوب
- ۲۰۲۱ ایلی داها قیسا بیر ایل اولاجاق
- ایقلیم دییشیکلیگی اوشاقلاردا یئترسیز قیدالانمایا سبب اولور
- ۲۰۲۰، ان ایستی اوچ ایلدهن بیری اولدو
- فرانسادا نوماییشلره بو دفعه وکیللر ده قاتیلدی
- بمت-نین باش کاتیبی آنتونیو گوترش اولوسلار آراسی توپلومو تنقید ائتدی


text:
ادقار رایس باروز
ادقار رایس باروز (اینگیلیسجه: Edgar Rice Burroughs) آمریکالی رومانچی و یازیچی - .۱ سپتامبر ۱۸۷۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ مارس ۱۹۵۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edgar Rice Burroughs»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ادقار رایس باروز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
Oct 22, 2017
ادبیات درسی!
کند اوشاغی
دوهیه دئدیلر: نه ایش گؤررسن؟ دئدی: چینی قاب دوزلدرم. دئدیلر: ال-آیاغینا یاراشیر! بعلی، دوه چینی قاب دوزلدنده، بیزیم بو آدیگؤزل نيیه ادبیات اوستادی اولا بیلمهسین؟ قیرمیزیلیق دئسن قیرمیزیدی، اوزوندن شکىیه گئدهنه چاریق چیخیر. انگی بوشلوق دئسن واریدی. جيزما-قارادان دا باشی چیخیر. بیزده ده هر کیم ننهسینه تورکجه کاغیذ یازا بیلسه عللامه ساییلیر! هله آدیگؤزلین ايديعاسی وارسا دا حاقی واردی، گئنه هئر- پئردن باشی چخیر.ائله آداملار وار کی، ماشاللاه اوخومامیش موللادیلار! یعنی عؤمورلرینده بیر سطير تورکجه یازمامیشکن تنقیدچی اولوبلار، بیزه یول قویورلار کی، ائله یازمایین، بئله یازین... آللها شوکور داها بو گونلر یازیچی، دیلچی یئردن قایناییر، اوخومامیش اوستادیمیز چوخدور!
ایللر بویو دیلیمیزده رسمی، ایستاندارد یازی- پوزو اولمادان، ایندی یازماغا مئیدان آچیلاراق، بیز دموکراسینین بوللوغوندان آنارشیزمه چاتمیشیق. هره اؤز سئودیگی کیمی یازیر، اؤز یازدیغیندان باشقاسینی یانلیش بیلیر، قانینی هدر! موللا نصرالدین کیمی دئییر: دونیانین گؤبگی ائششگیمین تؤوله میخینی چالدیغیم یئردیر، اینانمیرسان، اؤلچ! ائله دوزو من یازدیغیمدیر، چونکی بیزیم کندیمیزده بئله دئییرلر، منیم رحمتلیک آتام قایچییا، قچی دئیردی، ائله قچی دوزدور! بیز بئله «دئییروخ» بئله ده «یازاجیوخ»، بیز «ائیرانا» آیران «دئیهنمهروخ». عاغيل عربجهدن تشریف گتیرنده «عقل» ایمیش، ایندی اونو عاغيل یازماق عاغيلسیزلیقدیر. ظولمون اولی «ظلم» ایکن اونو تیکه- پارچا ائلهمک «ظولومدور». «حق»ى، حاق یازماغا «حاقیمیز» یوخدور. «ممکن» سؤزونو دگیشمک نئجه «مومکوندور»؟ سیزه قوربان! «قربان»ى آهنگ قانونونا «قوربان» ائتمهیین!
حتی بعضن اؤز دده- بابا سؤزلریمیزده بئش، اون گون قونشو ائوینه گئدندن سونرا قاییداندا مودو دگیشیر، داها آداما تانیشلیق وئرمیرلر مثلاً: سوراق، قوشون، اولگو، اوجاق، اوتاق، بوشقاب... کیمی تورکجه سؤزلری «سراغ، قشون، اولگو، اجاق، اتاق، بشقاب...» اولدوغونا گؤره چوخو ائلهجه یازماق ایستهییرلر! حسنقولو، تاریقولونو، حسنقلى، تارقلى و ... يازيرلار. دئسن ده بو ديلچيليک باخيميندان يانليشدير، دئيير: من دده- بابامدان گؤزومو آچيب بئله گؤرموشم!
بورا گلنده آغالار گئريچى، کؤهنه پرستديلر. کئچميشدن ياپيشيرلار. آمما دئيهنده کى، ننهن رحمتليک، چانتايا، هئيبه دئيهردى، توتفرنگىيه چييهلک، سيغارا، پاپيريز، معدهيه، قورساق... نئجهدى بيزده ننهن رحمتليک دئيهن کيمي يازاق؟ اوندا آغالار قبول ائلهمير، ترسه، يئنىچى اولورلار.
دئييرم آخى بو گون بوتون ديللرده تميز يازماق بير اساس اولوبدو، بوتون يازيچيلارين شعارى «آرى- دورو» يازماقدير. آمما بيزده ترسينه اولوبدو، بعضا آدلارينى يازيچى قويانلار فضولى، وصاف عصرينه قاييديب، بولاشيق يازماغا چاغيريرلار. مثلا، طياره، مجله، علم، رابطه، فندک، عينک، منطقه، بخش، تفسير... يئرينه تورک کؤکلوآغزيميزداکى سؤزلردن دوزلميش: اوچاق، درگى، بيلگى، ايلگى، چاخماق، گؤزلوک، بؤلگه، بؤلوم، يوروم... يازماغى حرام بيليرلر. بونادا ترسه يئنىچيليکدن باشقا بير آد وئرمک اولماز. بونلار حتى اينگيلسجهدن گلميش، خلقين سيغار- سيقار سؤزونو «سيگار» يازماغى تاپشيريرلار!
دئييرم: واللاه منيم جنابيزين گؤزو ايله ايشيم يوخدور کى، آلتميش ايل بوندان قاباغينکىدير. اليفى، گيليف گؤرور. آمما بوتون ديللرده قايدا بئلهدير کى، قوناق گلن دخيل کلمهلر ديلين فونئتيک قانونلارينى قبول ائتمهليديرلر. آخى ائو يييهسى دئييبلر، قوناق دئييبلر. گميده اوتوروب گميچى ايله ساواشماق اولمازکى. مثلا جمل عربيستاندان اينگيلستانا گئدنده کامئل camel اولماليدير، نئجه کى، نومونه، نموذج، دموکراسى، آريستوکراسى يوناندان اينگيليستانا، اوردان عربيستانا گئدنده دموقراطيه، اريسطوقيراطيه، اولور. اينگيليسلى «جان»، فرانسادا «ژان»، آلماندا «يوهان»، روسدا «ايوان»، اسپانيادا «خوآن» اولور. بيزيم دولما، قوورماميز فارسلارين بوشقابيندا دلمه، قرمهيه دؤنور. گؤيجه، کوللوجه، قاتار، سوروجو...فارسجادا: گوجه، کلوچه، قطار، سورچى...اولور. البته دوغروسو دا بئلهدير.
آخى ياد قوناق گرک او قدهر اگيليب، دوزهله کى، قوناقچى اونو ائوه يول وئره. بونا گؤره: قاعده، دعوا، ساعت، غفار، جواد، آدم... سؤزلرى عربجهدن بيزه قوناق گلنده، آهنگ قانونونو قبول ائديب: قاياد، داوا، ساعات، قافار-غفر، جاواد، ...خولاصه «آدام» اولسالار، گؤزوموز اوسته، يوخسا بيز قوناقدان اؤترو قايدا- قانونوموزو دگيشنمهريک. اوزلو قوناغين قاباغينادا دوراريق، کيشى ده «دايانات» اولماليدير.
آدى گؤزل سؤزومو کسيب دئيير: جانيم دايانات يوخ! ديانت! دئييرم: ياخشى اوغلان ديانت ايله دايانات هرهسى بير باشقا سؤزدور. ديانت عربجهدير. دين کؤکوندن گلير. ديندارليق معناسى وئرير. آنجاق دايانات تورکجهدير. دايانماق کؤکوندن مقاومت معناسيندادير. تورکجهده ايت- اوت- آت اکى واردير. اومماق اوموت (اوم-وت) اومود-اوميد. ياشاماق، ياشيت، آييرماق، آييرد، قوروماق، قوروت، قووورماق، قووورت- قوووت...کيمى.
منيم انگيم قيزيشيبدى آمما گؤرورم ائله بيل آدىگؤزلين قولاغى تاققيلدايير، دئيهسن بنده اؤلويه ياسين اوخويورام. آخى آدىگؤزل فقط جير- جيس پئيغمبرايلن بئش- اون واراق تورکو يازميش ايميش، اوندان سونرا باشينى قويوب ياسديغا، سيراغا گونهجن، ياتميشدى. ايندى بيردن گؤزونو آچيب، گؤرور جانيم مئيدان سولانيب، مجليس قورولوب، هر نه حاضيردير. سينهنى آريدير. دؤورهدن قولتوغونا وئريرلر... يازيق آدىگؤزل دوز واختدا سؤزونو چاشير. ايندى دوزده يئريينمهديکده شوخومدا شيللاق آتير. او دا همى ساغا، همى سولا. گاه نالا دؤيور، گاه ميخا، قوش گؤرنده قانادينى گؤرسهدير، سيچان گؤرنده ديشينى و ...ناشيليقدان زيرنانى دار باشيندان پيلهيير... آمما اولسون، ايندى کى، ماشاللاه هر يئريندن دوران اولوبدور يازيچى، قيزيل ايله قزيله فرق قويان يوخ، لهلش کنددن دوروب گليب، ناخيرچيليغى بوراخيب، يازيچى اولموشام. اؤزومو ادبيات آسمانىنين پارلاق اولدوزو بيليرم، بيرى ده دئمير عمى قاچ گئت مال اوتارماغين داليجا...نه عئيبى واردى آدىگؤزل ده باشينى باشلارا قاتسين، جيزما- قاراچيليق پوزو وئرسين؟ قوى او دا آتينى سورسون ده، بيز کى پاخيل دئييليک!


text:
موغان خاقان
مۇغان خاقان — بومین خاقانین ایکینجی اوْغلو٬ گؤیتۆرکلرین اۆچونجو خاقانی.[۱] مۇغان خاقان دؤنمی گؤیتۆرکلرین یۆکسلمه دؤنمی اوْلاراق تانیلیر.[۲]
شرقده اوْلان گئنیشلهمهلر[دَییشدیر]
مۇغان خاقان٬ ایلک اوْلاراق ژوآن-ژوآن قالینتیلارینی مغلوب ائتدی. شرقده کیتانلاری (تونقوز بوْیو)٬ قۇزئیده ایسه قیرغیزلاری تابعیّت آلتینا آلدی. چینده غربی وئی دؤولتینین یئرینه کئچن چوْئۇ سۇلالهسی ایله شرقی وئیین یئرینی آلان تسی سۇلالهسی اۆزرینه ده نۆفۇذ ائتدی.[۱]
غربدهکی ساواشلار[دَییشدیر]
ساسانی شاهی انوشیروان٬ ائفتالیتلردن قۇرتورماق اۆچون ایستمی خانلا ایتّیفاق قۇراراق اوْنون قیزی ایله ائولندی. گؤیتۆرک-ساسانی ایتّیفاقی ائفتالیت دؤولتینی ییخدی. ائفتالیت توْرپاقلاری ایران ایله گؤیتۆرکلر آراسیندا بؤلوشهرک جئیحون چایینین قۇزئیی گؤیتۆرکلره٬ گۆنئیی ساسانیلره کئچمیش٬ دمیرقاپی کئچیدی ایکی دؤولتی آییران سرحد تعیین اوْلونموشدور. بئلهجه ماوراءالنهر٬ فرغانانین بیر بؤلومو٬ غربی تۆرکیستانین گۆنئیی٬ کاشغر و خوْتن گؤیتۆرکلره عایید اوْلدو.[۱]
گؤیتۆرک-ساسانی ساواشی[دَییشدیر]
بۇ ظفر ایله٬ ایپک تیجارت یوْلو دا گؤیتۆرکلرین حاکیمیّتی آلتینا دۆشدو. ایپک تیجارتینه باخان ماوراءالنّهر خالقی٬ ساسانیلردن ایپک ساتماق ایجازهسینی آلماق اۆچون٬ ایستمی خاندان ساسانی شاهینا واسیطه اوْلماقلارینی ایستهدیلر؛ ایستمی خانین قبول ائتمهسی ایله٬ مانیاخ آدلی بیر سوْغدلونون باشچیلیغینداکی بیر ائلچیلیک هئیأتی ایرانا گؤندریلدی. آنجاق هیندوستاندان دنیز یوْلویلا بیزانسا گئدن ایپک تیجارتینین کوْنترولونو اله گتیرمک ایله٬ ایپک تیجارتینین اینحیصارینی اؤز الینه آلماق ایستهیَن ساسانلی دؤولتی٬ بۇ هئیأته مۆساعیده گؤسترمهدی. ایستمی خان یئنه بیر هئیأت یوْللادی؛ آنجاق بۇ هئیأتین بیر قیسمی زهیرلهنهرک اؤلدو. بئلهجه ایستمیخان ساسانیلر ایله دوْست یاشاما ایمکانینین اوْلمادیغینی دۆشوندو.[۱]
مانیاخ٬ ایراندا تاپانمادیغی بازارلامانی بیزانسدا آختارماق اۆچون اؤزونون وظیفهلندیریلمهسینی ایستهدی. ۵۶۷-ده بیر ائلچیلیک هئیأتی بیزانسا گؤندریلدی. ۵۶۸-ده مانیاخ قاییدارکن٬ بیزانس ائلچیسی ده اوْنون یانینا قاتیلدی. بئلهجه بیزانس ایله گؤیتۆرکلر ساسانیلره قارشی ساواشا گیردیلر. ایستمی خان داها بیزانس ساواشا گیرمهمیشدن قاباق ساسانیلره هۆجوم ائدیب٬ بیر طرفدن جئیحونون باتیسیندا حرکته گئچرکن٬ بیر یاندان دا قۇزئیدن آذربایجانا یئنمیش ایدی. ۵۷۱ ایلینده ایسه ساسانیلرله بیزانس آراسیندا ساواش باشلاندی. ۲۰ ایل سۆرن ایران-بیزانس ساواشی ساسانیلری بیر گۆج اوْلماقدان چیخماسی ایله نتیجهلنهجک ایدی.[۱]
آنجاق بیزانسلیلارین گؤیتۆرکلردن ده قوْرخولاری وار ایدی؛ اؤزللیکله گؤیتۆرکلرین خزر قۇزئییندهکی حرکات بیزانسی شۆبههلندیردی٬ بۇ سببله گؤیتۆرکلرین دۆشمانی اوْلان آوارلارا کؤمکلیک ائدیردیلر. بیزانسین بۇ ایشی٬ گؤیتۆرکلری عصبیلشدیردی؛ بئلهجه ایستمی خان ساسانیلره قارشی اوْلان ساواشی دایاندیردی. بۇ دفعه بیزانس ایستمی خانی ساواشا قاندیرماق اۆچون چالیشماغا باشلامیشدی. آنجاق ۵۷۲ ایلینده مۆکان خاقان٬ ۵۷۶ ایلینده ایسه ایستمی خان اؤلدو.[۱]
مۇغان خاقانین اؤلومو[دَییشدیر]
۵۷۲ ایلینده مۇغان خاقان اؤلدو. خاقانا مؤحتشم بیر مراسیم تۇتولدو. اوْرخون یازیلارینا دایاناراق چین٬ تبّت٬ آوار٬ بیزانس٬ قیرغیز٬ اۆچ قۇریقان٬ اوْتوز تاتار٬ خیتای٬ تاتابی٬ بؤکلی چؤللۆ میلّتلریندن تمثیلچیلر گلمیشدیلر. مۇغان خاقاندان سوْنرا کیچیک قارداشی تاپوْ گؤیتۆرکلرین خاقانی اوْلدو.[۱]


text:
امریکا قوشمه ایالتلری، افغانستاندن تخلیه قیلینه دیگنلرنینگ اوچیشلرینی ینه کیینگه تشله دی
قیزماق کسل لیگی باعث کیینگه تشلنگن لیگی بیلدیریلدی
امریکا قوشمه ایالتلری، افغانستاندن تخلیه قیلینه دیگنلرنینگ اوچیشلرینی قیزماق کسل لیگی باعث ینه 7 کون کیینگه تشله دی.
آق اوی سوزچیسی جن پساکی، اویوشتیرگن کونده لیک مطبوعاتی کنفرانسده افغانستاندن تخلیه قیلینه دیگنلرنینگ اوچیشلری نینگ اوتگن هفته یوز بیرگن قیزماق کسل لیگی باعث کیینگه تشلنگن لیگینی معلوم قیلیب شولرنی ایتدی:
"بوگونگچه افغانستاندن امریکا قوشمه ایالتلریگه ییتیب بارگنلردن کمیده 7 ته قیزماق حادثه سی تشخیص ایتیلدی. امریکا قوشمه ایالتلری هفته لیک کنترول و چاره – تدبیر مرکزی، تدبیر آلیش مقصدی بیلن اوچیشلرنینگ ینه 7 کون کیینگه تشلشینی طلب ایتدی. بیزهم بونی عملی قیله میز. بو توغریده بهالندیریش گه دوام ایتماقده میز و ملی خوفسیزلیک گروهیمیز بیلن مصلحت قیلماقده میز" دیدی.
پساکی (امریکا قوشمه ایالتلری دولت باشلیغی جو بایدن) باشقرووی نینگ افغانستاننی ترک ایتیب چیقمسدن آلدین کابل قونلغه سی یقینیده هیداوچیسیز هوا واسطه سی آرقه لی اویوشتیرگن هجوملرده آماج قرار بیریلگن نفرنینگ ترور تشکیلاتی داعش منسوبی ایمس ایکن لیگی فقط بیر تینچ اهالیدن عبارت ایکن لیگی انیقلنگن تقدیرده بایدن نینگ مسؤلیت آلیشی ویا آلمس لیگی بوییچه بیریلگن سوالگه انیق جواب بیرمه دی.
هر بیر هجومده تینچ اهالی تلفاتی ریسکی موجود ایکن لیگینی بیراق بونینگ اینگ کم سانگه توشیریش گه اورونگن لیکلرینی معلوم قیلگن پساکی شولرنی ایتدی:
"اورته ده دوام ایتیب تورگن بیر تیرگاو بار، برچه میز نتیجه سینی کوتیب تورگن میز" دیدی.
پساکی، بایدن باشقرووی نینگ خلق ارا اوچیشلر اوچون اوچاققه مینمه ی توریب برچه دن کوید-19 تیستی طلب قیلینیشینی گپیرگن لیگی بوییچه قیلینگن سوالگه شو جوابنی بیردی:
هوا یولی نینگ خوفسیزلیگینی تامین ایتیش اوچون انچه موضوع بهالندیریلماقده دیر" دیب ایتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اروپا بیرلیگی بعضی بیر ترور تشکیلاتلریگه قره ته آلیب باریله یاتگن چیکلاولرنی اوزه یتیردی
القاعده و داعش ترور تشکیلاتلریگه قره ته چیکلاو آلیب باریلماقده
ایردوغان افریقا سفری دایره سیده آنگولانینگ پایتختی لوانداگه ییتیب باردی
کویتده م نفت نی قیته ایشلش کارخانه سیده یانغین یوز بیردی
کویت ملی نفت کارخانه سی باشقرووی تامانیدن حادثه بوییچه معلومات بیریلدی


text:
ترت وورلد فورومو آنلاین اولاراق گئچیریلهجک
تانینمیش شخصیتلر، ۱۶ اوتوروم ایله سون ایللرین اؤنه چیخان سیاسی و سوسیال قونولارینی و پروبلئملرینی مذاکیره ائدجک
ترت وورلد فورومو ۵.جی ایلینده "گوج و پارادوکس: ۲۱.جی عصرده بؤیوک استراتژینی آنلاماق" قونوسو ایله ۱۹-۲۰ اکتبر تاریخلرینده آنلاین اولاراق گئچیریلهجک.
تورکیه رادیو و تلویزیون قورومو (ترت) طرفیندن وئریلن آچیقلامایا گؤره، دونیانین اؤنملی کۆرهسل سورونلارینا حل یولو آختارماق اماجی ایله ۲۰۱۷.جی ایلدهن بری تشکیل ائدیلهن ترت وورلد فورومو، بو ایل ده دونیانین دؤرد بیر یانیندان آکادمیسینلری، مدنی تشکیلاتلاری، فیکیر انسانلاری، سیاستچیلری، متخصصلری و مطبوعات عضولرینی بیر آرایا گتیرهجک.
فورومدا، اؤز ساحهلرینده متخصص اولان دونیادا تانینمیش شخصیتلر، ۱۶ اوتوروم ایله سون ایللرین اؤنه چیخان سیاسی و سوسیال قونولارینی و پروبلئملرینی مذاکیره ائدجک.
کۆرهسل انسانی بحرانلار، اولوسلارآراسی گوونلیک سیاستی، گوجون سرحدلری و کۆرهسل عدالت دارتیشمالاری کیمی قونولارا دا توخونولاجاق.
بو آرادا، طالبانین افغانیستانی اله گئچیرمهسینین آردیندان ترت وورلد فوروما "طالبانین دؤنوشو: ائدیلهن سهولر و اؤیرنیلمهسی لازم اولان درسلر" اوتورومو دا علاوه ائدیلدی.
۵.جی ترت وورلد فوروما باشوورولار https://www.trtworldforum.com/trt-world-forum-2021/ آدرسیندن ائدیلهبیلهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
سوباجی: توپلوملارین و فردلرین سسی اولماغا چالیشیریق
"دونیامیزی تهدید ائدن بوتون بحرانلارا قارشی حساسیتمیزی، تلویزیون و رادیو کاناللاریمیز و دیجیتال پلتفورملاریمیز واسطهسیله دونیانین ۷ قارهسینه ۴۱ دیل و لهجهده چاتدیریریق"
آلتون: عاجل اصلاحاتلارا احتیاج وار
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانی آلتون، "گوج و پارادوکس: ۲۱-جی عصرده بؤیوک استراتژینی آنلاماق" قونوسو ایله بو ایل ۵.جی دفعه کئچیریلهن "ترت دونیا فورومو ۲۰۲۱" تدبیرینه، ویدئو مئساژ گؤندردی
اردوغان، ترت وورلد فوروما ویدئو مئساژلا قاتیلدی
"بوتون مظلوملار و قوربانلار آدینا آپاردیغیمیز بو موباریزهنی داها یوکسک سویهیه قالدیرماق عزمیندهییک"


text:
آرقو (فیلم، ۲۰۱۲)
آرقو (اینگیلیسجه: Argo)، آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده دۇزلمیش اینگیلیس دیلینده گرچک حادیثهیه دایانان سیاسی دراماتیک فیلم دیر. فیلمین باش روْللارینی جان قودمن، آلن آرکین، برایان کرانستون جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین الکساندر دسپلا یارادیب.
اویونچولار[دَییشدیر]
- بن افلک، تونی مندز ین رولونو اوینایان
- برایان کرانستون، جک اودانل ین رولونو اوینایان
- آلن آرکین، لستر سینقل ین رولونو اوینایان
- جان قودمن، جان چمبرز ین رولونو اوینایان
- تیت داناوان، رابرت آندرس ین رولونو اوینایان
- کلیا دووال، کورا آمبورن-لیجئک ین رولونو اوینایان
- کریستوفر دنهام، مارک لیجئک ین رولونو اوینایان
- اسکوت مکنری، جو استافورد ین رولونو اوینایان
- کری بیشی، کتی استافورد ین رولونو اوینایان
- روری کوچرین، لی شاتز ین رولونو اوینایان
- ویکتور قاربر، کن تیلور ین رولونو اوینایان
- کایل چندلر، هامیلتون جوردن ین رولونو اوینایان
- کریس مسینا، مالینوف ین رولونو اوینایان
- ژلیکو ایوانک، رابرت پندر ین رولونو اوینایان
- تیتوس ولیور، جان بیتس ین رولونو اوینایان
- باب قانتون، سایروس ونس ین رولونو اوینایان
- ریچارد کیند، ماکس کلاین ین رولونو اوینایان
- ریچارد دیلن، پیتر نیکولز ین رولونو اوینایان
- شیلا وند، سحر ین رولونو اوینایان
- کیث سارابایکا، آدام انقل ین رولونو اوینایان
- مایکل پارکس، جک کربی ین رولونو اوینایان
- تیلور شیلینق، کریستین مندز ین رولونو اوینایان
- فیلیپ بیکر هال، استنسفیلد ترنر ین رولونو اوینایان
گؤرونتولر[دَییشدیر]
لینکلر[دَییشدیر]
- رسمی وئبسایت
- آرقو اینترنتده فیلملرین بیلگی قایناغیندا
- آرقو باکس آفیس موجو دا
- آرقو at Rotten Tomatoes
- آرقو Metacritic دا
- Radio interview with Ben Affleck regarding Argo, on NPR's Fresh Air (28 mins, 2013)
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Argo. British Board of Film Classification (June 29, 2012). یوْخلانیلیبSeptember 18, 2012.
- ↑ Argo (2012). Box Office Mojo. یوْخلانیلیبApril 27, 2013.
قارداش پروژهلرده آرقو (فیلم، ۲۰۱۲) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
رئال مادرید فوتبال کولوبو
رئال مادرید (ایسپانجا: Real Madrid Club de Fútbol ) آلتی مارس ۱۹۰۲ تاریخینده قۇرولان،دۆنیانین مشهور ایسپانیا فوتبول کلوبو، فیفا طرفیندن ۲۰-جی عصرین ان یاخشی فۇتبول کلوبو سئچیلیب."رئال مادرید"،چوخ فۇتبول متخصصلری،داهی فۇتبولچولار،فۇتبول طرفدارلری و بوتؤولوکده دونیا فۇتبول ایجتیمایتی طرفیندن دونیاین ان بویوک و ان اسرار انگیز فۇتبول کلوبو اولاراق قبول ائدیلمکتهدیر."رئال مادرید" بئینلخالق آرنادا ان چوْخ کوبوک قازانامیش تاخیم دیر."بلانجوس" ۱۱ دفعه "یوفا چمپیونلار لیقاسی"نین،۲ دفعه "یوفا آوروپا لیقاسی"نین،۳ دفعه "یوفا سۇپر کوبوکو"نون،۳ دفعه "قیتلراراسی کوبوک"اون و ۱ دفعه "کلوبلاراراسی دونیا چمپیوناتی"نین غالیبی اوْلموشدور.
"رئال مادرید" دونیا سوییهسینده بیر برنددیر."دلویته" تشکیلاتینین معلوماتینا گؤره "رئال مادرید"،۶۵۰.۰۰۰.۰۰۰ دولار گلیرله دونیادا ان چوْخ گلیر الده ائدن و ان بؤیوک بودجهیه مالیک اوْلان فۇتبول کلوبو اوْلماقلا یاناشی،3.300.000.000 دولار مارکا دَیَری ایله ده دونیانین ان دَیَرلی فۇتبول کلوبودور.نفوذلو "فوربس" ژورنالینین آچیقلادیغی رقهملره اساساً ایسه "رئال مادرید" بۆتون دونیادا ان چوْخ فوْرماسی ساتیلان و دونیانین ان پوپولیار فۇتبول کلوبودور. بیر چوْخ آمار تشکیلاتلارینین آپاردیقلاری آراشدیرمالارا اساساً "مادریدلیلر"،دونیادا ان چوْخ طرفداری اوْلان ایکی کلوبدان بیریدیر. کلوب یوفا-نین ان گۆجلو تاخیملارینین حازیرکی رئیتینق جدولینده بۆتون تاخیملاری گئریسینده قویاراق زیروهده قرارلاشیب."رئال مادرید" کلوبو "بارسلونا" و "آتلتیک بیلبائو" ایله بیرلیکده یۆکسک ایسپانیا لیگین هئچ واخت ترک ائتمهیهن تاخیم دیر.[۲].
تاریخیدَییشدیر
مادریدین رئال کلوبو ۱۹۰۲-جی ایلده قۇرولموشدور. ۱۹۲۸-جی ایلده قۇرولان ایسپانیا لیقاسیندا هئچ واخت آشاغی لیقایا دوشممیشدیر. اوریژینال آدی Sociedad Madrid Foot Ball Club اوْلموش، آنجاق کرال ۱۳-جو آلفونسو طرفیندن وئریلن آد نتیجهسینده آدین اوّلینده رئال (کراللا علاقهلی) سؤزو آرتیریلمیشدیر.
گئیدیکلری آغ فوْرمالارا گؤره لوس مرنگوس (آغلار) لقبی ایله ده تانینمیشلار. ایستادیوملاری سانتیاقو برنابئو ۱۹۴۷-جی ایلده آچیلمیشدیر. بۇ ایستادیوم تاخیمین ایلک باشکانینین آدینا قۇیولموشدور.
اۇغورلاریدَییشدیر
رئال مادرید نَینکی ایسپانیادا هم ده بۆتون آوروپادا ان گۆجلو کلوبلاردان بیریدیر. هم لا لیگا-دا هم ده یوفا چمپیونلار لیقاسیندا ان چوْخ کوبوک قازانمیش کلوب رئال مادریددی.۱۹ کرال کلوبو ۳۲ دفعه ایسپانیا چمپیونو، ۱۱ دفعه یوفا چمپیونلار لیقاسینین غالیبی اوْلموشدور.
آوروپا چمپیون کلوبلار کوبوکونون قۇرولماسیندا ایلک آددیم آتان تاخیم اوْلدو و بۇ کوبوکون قۇرولماسی ایله بیرلیکده ۵ فصل دالبادال بۇ کوبوکو آلاراق بیر داها الده ائدیلمهسی ایمکانسیز اوْلان رکوردا صاحب اوْلدولار. دونیدا هئچ کیم اینانماز کی، بیر داها هانسیسا کلوب آردیجیل اولاراق ۵ دفعه چمپیونلار لیقاسی کوبوکونا صاحب اوْلسون. او زامان رئال مادرید آلفردو دی ایستفانو، گنتو و فرانس پوشکاش کیمی داهی فۇتبولچولارین اوینادیغی افسانوی هئیته مالیک اوْلموشدور. ایسپانیا لیقاسی کیمی چتین بیر لیقادا ۳۲ دفعه چمپیونلوق الده ائتمکله آمار اولاراق کئچیریلمیش هر ۲ فصلدا ۱ دفعه چمپیون اوْلموشدور. رئال مادرید تاریخی عرضینده هئچ واخت لا لیگانی ترک ائتممیشدیر.
بارسلونا ایله رقابتدَییشدیر
رئال مادرید ایله بارسلونا آراسینداکی رقابت بۆتون دونیادا ایزلنیلیر. بۇ رقابت دیکتاتور فرانسیسکو فرانکو دؤورونده "بارسلونا" طرفدارلارینین رئال مادریدی کرالین تاخیمی اوْلماقدا گوناهلاندیرماقلا باشلامیشدیر. ایسپانیا حکومتینه یاخین رئال مادرید ایله کاتالان بارسلونا طرفدارلاری آراسینداکی بۇ رقابت، ایکی تاخیم آراسینداکی اوْیونلاردان فۇتبولچو ترانسفر ینه قدر هر یئرده گئدیر. عومومیتله بۇ ایکی کلوب آراسیندا گئدن قارشیدورما ایسپانیا و کاتالون خالقینین آراسیندا گئدن مۆحاریبه کیمی قلهمه وئریلیر. رئال مادرید بۇ مۆحاریبهده ازلی رقیبیندن اۆستوندو. آماری جهتتن اساساً تام امینلیکله دئمک اولارکی بۇ آمانسیز موباریزهده کرال کلوبو اؤز ازلی رقیبیندن اۆستون اوْلوب. رئال مادرید بۇ اوستونلویو ایندیکی دؤوره قدر قورویا بیلیب. بۇ اوستونلویو قوروماق نه هر بیر رئال مادرید فوْرماسی گئیینهن اویونچونون بورجودور. رئال مادریدین "بارسلونا" ایله قارشیدورماسی همیشه کاتالون مطبوعاتی طرفیندن تنقید آتشینه توتولوب. اوْنلارین فیکرینجه رئال مادرید چوْخ اوْیونلاردا غیری-قانونی یوللارلا غلبه قازانیب. اما مادرید مطبوعاتینین دا اؤز همکارلارینا اله جواب وئرمک ایمکانی وار. چونکی چتین کی، آوروپادا ۱۱ دفعه چمپیونلار لیقاسینی قازانمیش بیر کلوب ایسپانیادا اؤز رقیبلری ایله باجارماسین. کرال کلوبو ان شرفلی تاریخه مالیک اوْلان آوروپا اژداهاسیدیر. هر ایل دونیادا ۱۵۰-دن چوْخ تله کانال رئال مادرید-بارسلونا اوْیونونو جانلاندیریر. بۇ اوْیونا دونیانین بۆتون قیطعهلرینده باخیلیر. بۇ ایکی کلوب آراسیندا گئدن رقابت فۇتبول دئییلهن بؤیوک ایدمان نؤعونون محو اوْلماسینا قدر داوام ائدجک و همیشه آمانسیزلیق، دۆشمهنچیلیک پرینسیپلرینده کئچیریلهجک.
سوْن دؤورلردَییشدیر
۲۰۰۰-جی ایلدهن سوْنرا رئال مادرید دونیاداکی بۆتون تانینمیش فۇتبول اۇلدوزلارینی چوْخ یۆکسک قیمتله ترانسفر ائدرک قالاکتیکوس(کهکشانی لار) لقبی آلمیشدیر. اوّللر اوْلدوغو کیمی رائول گونزالس، فرناندو هیرو اؤز قایناقلاریندان ییلدیزلارینی یئتیشتیرمه باجاریغی هله ده داوام ائدرکن بۇ اوْیونچولار اوّلکی فصلدا ان چوْخ اۇلدوزو پاریلدایان اوْیونچولارین هانسی شرطلر آلتیندا اوْلورسا اوْلسون تقویّت ائدیلمهسی ده کلاسیک وضعیته گلدی. روبرتو کارلوس، داوور سوکر، کلارنس سیدورف و ایستیو مکمنمن ایله باشلایان بۇ ترانسفر لر سریاسی فوتبال کلوبو بارسلونادان لوئیز فیقونون نجومی قیمته آلینماسییلا داوام ائتمیشدیر. بۇندان سوْنرا هر ایل بیر یا دا ایکی اۆست سیرا اۇلدوز ترانسفر ی، زین الدین زیدان، رونالدو، دیوید بکهام، مایکل اوون روبینیو کیمی آدلارلا داوام ائتمکدهدیر.
سوْن دفعه ۲۰۰۶-۲۰۰۷ اۆچون اۇلدوزلار ترانسفر اوْلونموشدور. فرانک ریبری، فابیو جاناوارو کیمی ۲۰۰۶ دونیا کوبوکوندا اۇغورلو اوْیونلار آلینارکهن اۇلدوزلار اۆچون نجومی قیمتلر تکلیف ائدیلیر. رئال مادریدین ان اۇغورلو ترانسفر لریندن بیری کروواسیلی لوکا مودریچدیر. او، رئال مادریده ۳۰ میلیون فونتسترلینقه ترانسفر اوْلونموشدور.
چمپیونلوقلاردَییشدیر
- ۱۹۶۰؛ ۱۹۹۸؛ ۲۰۰۲.
- یوفا کوبوکو: ۲
- ۱۹۸۴/۸۵؛ ۱۹۸۵/۸۶.
- ایسپانیا لیقاسی (لا لیقا) چمپیونلوغو: ۳۲
- ۱۹۳۱/۳۲؛ ۱۹۳۲/۳۳؛ ۱۹۵۳/۵۴؛ ۱۹۵۴/۵۵؛ ۱۹۵۶/۵۷؛ ۱۹۵۷/۵۸؛ ۱۹۶۰/۶۱؛ ۱۹۶۱/۶۲؛ ۱۹۶۲/۶۳؛
- ۱۹۶۳/۶۴؛ ۱۹۶۴/۶۵؛ ۱۹۶۶/۶۷؛ ۱۹۶۷/۶۸؛ ۱۹۶۸/۶۹؛ ۱۹۷۱/۷۲؛ ۱۹۷۴/۷۵؛ ۱۹۷۵/۷۶؛ ۱۹۷۷/۷۸؛
- ۱۹۷۸/۷۹؛ ۱۹۷۹/۸۰؛ ۱۹۸۵/۸۶؛ ۱۹۸۶/۸۷؛ ۱۹۸۷/۸۸؛ ۱۹۸۸/۸۹؛ ۱۹۸۹/۹۰؛ ۱۹۹۴/۹۵؛ ۱۹۹۶/۹۷؛
- ۲۰۰۰/۰۱؛ ۲۰۰۲/۰۳؛ ۲۰۰۶/۰۷؛ ۲۰۰۷/۰۸.۲۰۱۲
- ۱۹۰۴/۰۵؛ ۱۹۰۵/۰۶؛ ۱۹۰۶/۰۷؛ ۱۹۰۷/۰۸؛ ۱۹۱۶/۱۷؛ ۱۹۳۳/۳۴؛ ۱۹۳۵/۳۶؛ ۱۹۴۵/۴۶؛ ۱۹۴۶/۴۷؛
- ۱۹۶۱/۶۲؛ ۱۹۶۹/۷۰؛ ۱۹۷۳/۷۴؛ ۱۹۷۴/۷۵؛ ۱۹۷۹/۸۰؛ ۱۹۸۱/۸۲؛ ۱۹۸۸/۸۹؛ ۱۹۹۲/۹۳؛ ۲۰۱۰/۱۱؛
- ۲۰۱۳/۱۴
- ۱۹۸۸؛ ۱۹۸۹؛ ۱۹۹۰؛ ۱۹۹۳؛ ۱۹۹۷؛ ۲۰۰۱؛ ۲۰۰۳؛ ۲۰۰۸؛ ۲۰۱۲
- بؤلگه چمپیونلوقلار: ۱۸
- ۱۹۰۳/۰۴؛ ۱۹۰۴/۰۵؛ ۱۹۰۵/۰۶؛ ۱۹۰۶/۰۷؛ ۱۹۰۷/۰۸؛ ۱۹۱۲/۱۳؛ ۱۹۱۵/۱۶؛ ۱۹۱۶/۱۷؛ ۱۹۱۷/۱۸؛
- ۱۹۱۹/۲۰؛ ۱۹۲۱/۲۲؛ ۱۹۲۲/۲۳؛ ۱۹۲۳/۲۴؛ ۱۹۲۵/۲۶؛ ۱۹۲۶/۲۷؛ ۱۹۲۸/۲۹؛ ۱۹۲۹/۳۰؛ ۱۹۳۰/۳۱.
- ایسپانیا لیقاسی کوبوکو: ۱
- ۱۹۸۴/۸۵.
- لاتین کوبوکو: ۱
- ۱۹۵۵/۵۶.
- ۳۵ دفعه یوفا چمپیونلار لیقاسی/آوروپا چمپیون کلوبلار کوبوکو یاریشی
- ۹ دفعه یوفا کوبوکو یاریشی
- ۵ دفعه قیتلراراسی کوبوک یاریشی
- ۳ دفعه آوروپا سۇپر کوبوک یاریشی
ایستینادلاردَییشدیر
- ↑ "Real Madrid reveal £330m design for new Bernabeu stadium". BBC. Retrieved 1 November 2015
- ↑ [۱] Archived 2009-12-25 at the Wayback Machine. Oбщий бaлaHc иrp зa Bce roды


text:
اوروقوئه چایی
اوروقوئه چایی (اینگیلیسجه: Uruguay River، فارسجا: رود اروگوئه ، آلمانجا: Río Uruguay ، ایتالیاجا: Rio Uruguay ، عربجه: نهر أوروغواي ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Uruguay Nehri ، روسجا: ypyrBaй (peka)) آرژانتین اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۱۸۳۸ کیلومتر دیر. بۇ گۆن اوروقوئه چاییندان ثانییهده ۵۵۰۰ متر مکعب سۇ آخیر. و ریو دلا پلاتانا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اوروقوئه چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Uruguay River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
شارل بودلر
شارل پیر بودلر (فرانسهجه: Charles Pierre Baudelaire)، (دوغوم: 9 آوریل 1821 پاریس) ـ فرانسهلی یازار و شاعیر.
یاشاییشی[دَییشدیر]
شارل پیر بودلر (Charles Pierre Baudelaire ) ، 1821 ـ ینجی ایلده پاریس ده دونیایا گؤز آچدی. آتاسی ژوزف فرانسوا بودلر، آیدین بیر انسان کیمی یازیچی لار، شاعیرلر و فیلسوف لار لا اوتوروب دوراردی. او گاهدان تابلولاردا چکردی. شارل 1828 ده آتاسینی الدن وئردی. آناسی ایسه بو فاجعه یه دؤزه بیلمه دی و نئچه مدت ده لی خانادا یاتیریلدی. سونرالار آناسی «اوپیک» آدلی بیر قاماندئرله ائولندی. ...


text:
سناله-سان فلیچه
سناله-سان فلیچه (ایتالیاجا: Unsere Liebe Frau im Walde-St. Felix) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۱۳۱۵ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 786 نفر ایمیش.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Unsere Liebe Frau im Walde-St. Felix»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سناله-سان فلیچه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایشلدن دانیشیغی:Elmaxtar
سلام[دَییشدیر]
سلام بی، اجازنیزله دانیشیق صفحهنیزی آرشیو ائتدیم. ویکی قایناقلاماسیندا زحمت اولماسا دۆز لینک یئرینه ثابیت لینک قوْیون. ایستهسز روباتیما رای وئریب، بۇ مقاله یاراتما ایشبیرلیگینه قاتیلین. حؤرمتله--آلپ ار تونقا✉ ۱۹ ژانویه ۲۰۱۶، ساعت ۱۶:۱۵ (UTC)
سلاملار عزیز قارداش :) سیزین زحمتلرینیزدن چوخ چوخ تشکور ائدیرم. باش اوسته. --علمآختار (دانیشیق) ۱۹ ژانویه ۲۰۱۶، ساعت ۱۶:۱۷ (UTC)
البته دانیشیغیمی ایستهمیردیم ایندیدن آرشیو ائدم. تکجه ایستهییردیم قدیمی بحثلری هلهلیک سیلم. سونرا بیریئرده –صفحهنین گئچمیشیله بیرلیغدا– آرشیو ائدرم. تشکورلر. --علمآختار (دانیشیق) ۱۹ ژانویه ۲۰۱۶، ساعت ۱۶:۲۵ (UTC)
جسارتدیر، ثابیت لینکدن منظورومو باشا توشمهسز، دئیین آرتیقراق توضیح وئریم. بیر ده ایستهسز بۇردا (کاپیتال) دانیشیغیندا اؤز نظرینیزی بیلیندیرین.--آلپ ار تونقا✉ ۲۰ ژانویه ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۴۳ (UTC)
احتیمالاً ثابیت لینکدن منظورونوز بودور. تشکورلر. --علمآختار (دانیشیق) ۲۰ ژانویه ۲۰۱۶، ساعت ۱۴:۳۰ (UTC)
سلاملار[دَییشدیر]
سلام عزیز دوْستوم، به سَن هارداسان کیشی بوُ ویکینین آز زحمتین چکمهمیسنکی شاید بوُ یئنی ایشلدنلر بیلمهیه ولی بیز بوُ ویکی اۆچون چوخلو زحمتلر چکمیشیک.E THP (دانیشیق) ۴ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۳۲ (UTC)
- سلاملار منیم عزیز قارداشیم. آذبویکینین قورولوشوندان اؤنجهکی گونلر کی من، سیز و ابراهیمی بهی بیرلیکده آذویکینین عرب الیفباسیندا عاشیقانه صورتده چالیشیردیک، چوخ خاطیرهلی گونلردیر و من او گؤزل گونلری هئچ زامان یاددان چیخارتمارام. تأسوفلر اولسون کی ابراهیمی بهیی بیر مودتدیر فعال گورموروک و من او بؤیوک کیشییه چوخ مینتدارام و منیم پیس گونلریمده همیشه کناریمدا اولوبدور. هرحالدا همین کی سیز عزیز اسکی یولداشیمی بورادا فعال گؤرورم، چوخ سئوینیرم و همیشه ناراحاتم اؤز الیمدن و او اؤزگهلردن کی منی سیز عزیزلردن آییردیلار و سونوندا گؤردوم کی سیزلردن یاخشیسی و اورکیاندیرانی یوخدور. سعی ائدرم بوندان سونرا آذبویکیده آزماچوخ فعالیتیم اولسون. یئنهده یاشا کی منی یادا سالدین کیشی. --علمآختار (دانیشیق) ۴ سپتامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۲:۱۱ (UTC)


text:
قاتار قضاسیندا اؤلو ساییسی آرتدی
یارالیلاردان بعضیلرینین وضعیتی یاخشی دئییل
پاکستانین سند ایالتینده دونن میدانا گلن قاتار قضاسیندا حیاتینی ایتیرهنلرین ساییسی ۶۲ نفره یوکسلدی.
یئرلی مطبوعاتداکی خبرلره گؤره، آختارما قورتارما چالیشمالاریندا ۱۱ نفرین داها جانسیز بدنینین تاپیلماسییلا قضادا حیاتینی ایتیرهنلرین ساییسی ۶۲ اولدو.
قاتار قضاسی نتیجهسینده ۱۰۰ون اوزرینده انسان یارالاندی. یارالیلاردان بعضیلرینین وضعیتی یاخشی دئییل.
اؤته یاندان، قضا یئرینده اینجهلهمهلر ائدن دمیریوللاری باخانی محمد اعظم خان سواتی، گنئیش بیر سوروشدورما یئریدیلهجگینی ایفاده ائدرک سوروملولارین جزالاندیریلاجاغینی ایفاده ائتدی.
سند ایالتینین گهوتکی بؤلگهسینده دونن سحر ساعاتلاریندا حرکت حالینداکی یولچو قاتارینین واگونو یئریندن چیخاراق قارشی یولدان گلن باشقا بیر یولچو قاتارینا چارپمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
طالبان، تهرانداکی افغانیستان قونولو توپلانتییا چاغریلمادی
طالبانین سؤزچوسو و گئچیجی حکومتینین مدنیت باخانینین یاردیمچیسی وظیفهسینی ایجرا ائدن ذبیحالله مجاهد تهران توپلانتیسینا هله ده دعوت ائدیلمهدیکلرینی بیلدیردی
روسیادا اوچاق دۆشدو
اوچاغین ندن دۆشدوگو ایله باغلی هله بیر آچیقلاما وئریلمهسه ده، قضا ایله باغلی سوروشدورما باشلادیلدی
یمندهکی چاتیشمالاردا ۸۱۴ نفر حیاتینی ایتیردی
یمندهکی ایران دستکلی حوثیلر ۲۰۱۴.جو ایلین سپتامبر آییندان باشکند صنعا و بعضی بؤلگهلری کنترل ائدیر


text:
غرب تویاسی
غرب تویاسی (اینگیلیسجه: Thuja occidentalis، فارسجا: نوش آمریکایی ، لاتین تورکجه: Qərb tuyası ، عربجه: عفص غربي ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Batı mazısı ، فرانسهجه: Abendländischer Lebensbaum ، آلمانجا: Abendländischer Lebensbaum ) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Thuja occidentalis»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده غرب تویاسی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز : نیروی انتظامی قووهلرینین پارسآباد شهرینده بیرنفری گوللهلهمهسینه دایر.
نئچه گون بوندان اؤنجه موغاندا بیر اولای باش وئردی. پارسآباد شهرینین اجیرلی محلهسینده بیرنفرگوللهلهندی.اجیرلی موغان کندلریندن بیریسی ایدی کی نئچه آیدیر محله اولوبدور. شهره بیتیشدییندن اورانی محله ائدیبلر. کندین اورتاسیندان، دوغروسو محله نین اورتاسیندان گرمی شهرینه گئدن یول کئچیر. ائشیتدییمیزه اساسا سحر چاغیندان بیر گنج اوغلان الینه قمه آلیب بو یولو کسیب میش. یولدان کئچن بیر یا ایکی ماشینا یاخینلاشیب قمه واسیطهسی ایله اونلارا خسارت یئتیرمیشدیر . فیلمدن بللی اولدوغوندان الی قملی اوغلان گنج اوغلاندیر. الینده کی قمهایله کیمسهنین یاخینلاشماسینا ایزین وئرمیر. ایدمان گئیملی بیر نئچه شخص آرخادان اوغلانا یاخینلاشیب بئل ناحییهسیندن تپیک ووروب جلد قاچیر. کادردان گؤروندویونه اساسا نیروی انتظامی قووهلریندن هئچ خبر یوخدور. هر لحظه کئچدیکجه جمیعتین چوخالماسی و بونونلا برابر اوغلانا ساری دایرهوی حالدا یاخینلاشمالاری گؤزه چارپیر. سونراسا جاماعات چیغیرماغا باشلاییر. آت، آت یئره قمهنی، قمهنی یئره آت. گاهدان گاها ایدمان گئیملی شخص ایشینی تکرار ائتمکدهدیر. آرخادان جلد تپیک ووروب قاچیر. آرتیق جاماعات سیغلاشیب و اوغلانین نئچه آددیمینا یئتیشیبلر. بو حالدا بیر شخص الینده کی کولتلا الینده قمه اولان شخصی گولهلمهیه باشلاییر. اؤنجه قیچلارینا ، سونرا بئلینه، سوندا ایسه قوللارینا ساری گؤلله آچیر. ۸ گؤللهدن سونرا شخص حالدان گئدیب یئره سریلیر.
گؤلله لره معروض قالان شخص هر حالدا ضررسیزلشدیریلدی. ائله دیر هرحالدا. بیلیرسیزمی او ایدمان گئملیلر کیملرایمیش. نیروانتظامی قووه لری. گؤرن نیرو انتظامی قووهلری ضررسیزلشدیرمه قایدالارینی بیلیرمی؟ گؤرن نیرو انتیظامی قووهلری الی قمهلی شخصی گؤز یاشاردیجی یا بیبرلی قاز واسطهسی ایله قمهسینی راحاتجاسینا آلا بیلمزدیلرمی؟ بیبرلی قازا مقاومت گؤستردیکده الکتریکلی باطوملا دیز چؤکدورمهیه مجبور ائدهبیلمزدیلرمی؟ نیرو انتظامی لاپ آغ ائلهدی. هئچ بیر تحلوکهسیزلیک قایدالارینا عمل ائتمهیهرک، یاخین فاصلهده اولان انسانلارین سیخلیغین نظره آلمادان گولله آچیر. گؤرن نیروی انتظامی کادرلاری عمرلرینده هئچ پلیسی فیلمهده باخماییبلار؟ ان آزی باشقالارینی ضرر چکمهسین دییه بلندگو ایله آرالی دایانماغا چاغیرماغیداچیخارلاری یئتمهدی. بیلدییمیزه گؤره گؤللهنین بیری کمانه وئریب تراسدا دایانان، منظرهنی سیر ائدن بیر قادینین کناریندان کئچیب شیشهلری قیرمیشدیر. بو حادثهنین محللهیه ائلهجه پارسآباد شهرینه بویوک منفی تاثیری اولموشدور. محللهنین یئر و ائو دییری چوخ آشاغا ائندمیشدیر. ایکینجی یاندان ایسه اوراداکی توکانچیلار بو تاثیردن یان قاچا بیلمهمیشلر. اجیرلی محللهسی یوکسک کیفییتلی ات و کابابی ایله چوخلو مشتری جلب ائتمشدیر. توکانچیلارین دئدیینه گؤره بو حادثه مشتریلرین بویوک اؤلچوده آزالماسینا ندن اولموشدور. بوتون بوایشلر کولت لوله سیندن چیخان گولهدن سونرا باش وئرمیشدیر. ساکیتجه بیته بیلن بو اولای، گولله سسی ایله اوجالمیشدیر.


text:
ویلیام استوکو
ویلیام استوکو (اینگیلیسجه: William Stokoe) بیلیم اینسان. ۲۱ ژولای ۱۹۱۹ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۰ ایل عومر ائلهییب و ۰۴ آوریل ۲۰۰۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ویلیام استوکو کورنل بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری ولز کالجی, قالودت بیلیمیوردودیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«William Stokoe»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ویلیام استوکو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:ایشلدن صفحهلری
ویکیپدیادا قاتیلانلار آراسیندا راحت باغلانتی قۇرماق اۆچون ایشلدن صفحهلری واردیر. سیزین ایشلدن آدینیز میثال اوْلورسا، اوْندا:
- سیزین ایشلدن صفحهنیز ایشلدن:میثال اوْلاجاق.
- سیزین ایشلدن دانیشیغی صفحهنیز ایشلدن دانیشیغی:میثال اوْلاجاق.
- سیزین ایشلدن آلتصفحهنیز ایشلدن:میثال/آلتصفحه آدی اوْلاجاق.
- اۆستدهکی صفحهلرین مجموعو سیزین ایشلدن فضانیزی تشکیل وئرهجک.
اؤز دانیشیق صفحهنیزه گئتمک اۆچون بۇ لینک و دانیشیق صفحهنیزه گئتمک اۆچون بۇ لینک اۆستونده کیلیک ائدین. اؤز ایشلدن حسابینیزا گیرسز، اوْندا اۆستده ایشلدن و دانیشیق صفحهنیزین لینکی گؤروشهجک. اؤز ایشلدن صفحهنیزین لینکینی آیری ایشلدن اۆچون قوْیماغا، اوْنو [[ایشلدن:ایشلدن آدینیز]] شکلینده یازمالیسینیز.
سیزین شخصی اطلاعاتینیز گرک آنا آد فضاسیندا یازیلماسین؛ چونکو آد فضاسی تکجه مقالهلر اۆچوندور.
ایشلدن دانیشیغی بیلدیریلریدَییشدیر
بیریسی سیزین دانیشیق صفحهنیزی دییشدیریب، سیزه پیام قوْیسا، صفحهنین اۆستونده سیزه بئله بیر بیلدیری یازیلاجاق:
ایشلدن صفحهمده نهلر اوْلا بیلر؟دَییشدیر
هر زاددان قاباق اؤز ایشلدن صفحهنیزده {{ایشلدن صفحهسی}} شابلونونو قوْیا بیلرسینیز. اوْندا بئله بیر قۇتو سیزین صفحهنیزه آرتیریلیب، گؤرنلره صفحهنین ایشلدن صفحهسی اوْلدوغونو خاطیرلاداجاقدیر. بۇ ایش گرک دئییل، آنجاق یئنی ایشلدنلرین بۇ صفحهلرله مقاله آراسیندا کیریخماقلارینین قاباغینی آلاجاقدیر.
اؤز ایشلدن صفحهنیزده ویکیپدیایا مربوط اوْلان یازیلاری آرتیرا بیلرسینیز. نظرده آلین، ویکیپدیا بیر پۇلسۇز هاست، وبلاق یوْخسا ایجتیماعی شبکه دئییل و اوْنا گؤره سیز ایشلدن صفحهنیزدن بیر home page کیمی فایدالانا بیلمزسینیز. سیز تکجه صفحهنیزه ویکیپدیادا گؤرهجگینیز ایشلر و اوْنون قاباغینا گئتمهسینه مربوط اوْلان معلوماتلاری آرتیرا بیلرسینیز. صفحهنیزده چالیشمالارینیزی و ویکییه گؤره باخیشینیزی باشقالارییلا پایلاشا بیلرسینیز. بیر مۆدّت ویکیپدیادان اۇزاق اوْلاجاقسانیز، صفحهنیزده {{ویکیمورخصی}} کیمی شابلونلاری قوْیماقلا بیلیندیره بیلرسینیز.
ایشلدن آلتصفحهلری نئجه؟دَییشدیر
داها چوْخ صفحهیه احتیاجینیز اوْلورسا، اؤزونوز اۆچون آلتصفحه یارادابیلرسینیز. ایشلدن صفحهنیزده نه ایش گؤره بیلسز، آلتصفحهلرینیزده ده گؤره بیلرسینیز.
مثلاً:
- حاضیر اوْلونجا، بیر گؤرولن ایش.
- دانیشیق آرشیولری.
- ایرادلاری حل اوْلوب آنا فضایا آرتیرینجا، بیر یاریمچیلیق یازی، شابلون و ... .
ایشلدن صفحهمده نهلر اوْلا بیلمز؟دَییشدیر
بۇنلار ایشلدن صفحهلرینده اوْلمامالیدیر:
مقالهیه بَنزَر صفحهلردَییشدیر
ایشلدن فضاسیندا یازیلیب، مقالهیه اوْخشایان یازیلارا مقالهیه بَنزَر صفحهلر دئییلیر. بوْنلارین ویکیپدیادا یئری یوْخدور و سیلینه بیلر. ویکیپدیا پولسۇز هاست سایتی دئییل و اوْندان مقالهیه اوْخشار صفحهلر و سیلینمیش مقالهلرین ذخیرهسی اۆچون فایدالانماق اوْلماز.
ایشلدن صفحهلرینی دییشدیرمکدَییشدیر
ایشلدن صفحهلری ویکیپدیانین بیر بؤلومو ساییلیر، اوْنا گؤره:
- ایچیندهکیلر گفدل مجوزی آلتیندا یاییلیر.
- آیری ایشلدنلر ده سیزین صفحهنیزی دییشدیره بیلرلر.
- وپ:قایناق کیمی مقالهلره مربوط اوْلان سیاستلر بۇ صفحهلرده گئچرلی اوْلمازسا دا، وپ:حمله کیمی عۆمۇمی سیاستلر بۇ صفحهلرده گئچرلیدیر.
ایشلدن صفحهلرینی قوْروماقدَییشدیر
ایشلدن صفحهلری ده قوْروما سیاستی اساسیندا واندالیزم اۆز وئرنده یوْخسا ایشلدن طرفیندن صفحهسینده کوْپیرایت قانونونو پوْزان فایللار و معلوماتلار قوْیولاندا، ایدارهچیلر طرفیندن قوْرونا بیلر. بیر ایشلدن صفحهسینین قوْرونماسینی یوْخسا قوْرومادان چیخارتماسینی گرک گؤرسز، ویکیپدیا:ایدارهچیلر بیلدیری تابلوسو یوْخسا ویکیپدیا:صفحه قوْروما ایستکلرینده بیلیندیرین.
ایشلدن آلتصفحهلرینی سیلمکدَییشدیر
داها لازیم اوْلمایان آلتصفحهلری سیلمک اۆچون اوْنلاری بوْشالتیب، یئرینه {{سیل|لازیم اوْلمایان ایشلدن آلتصفحهسی}} شابلونونو قوْیون. بیر ایدارهچی اوْنو یوْخلاییب سیلهجک. آنجاق نظرده آلین؛ سیز تکجه اؤز حسابینیزین آلتصفحهلرینی سیلینیش اۆچون کاندید ائده بیلرسینیز.
ایشلدن صفحهسینی سیلمکدَییشدیر
آیریلارین ایشلدن صفحهسینی سیلمکدَییشدیر
اصلینده هر ایشلدن صفحهسینی تکجه اوْ ایشلدن دییشدیره بیلر و آیری ایشلدنین صفحهسینی سیلمکدن قاباق اوْ ایشلدنله دانیشمانیز مصلحتدیر. آنجاق آزاد اوْلمایان عکسلری، یارانمامیش حساب ایشلدن صفحهسی، کوْپیرایت پوْزونتوسو، شخصی حملهلر و تبلیغ باش وئرنده، تئز و دانیشیقسیز و باشقا مسألهلرده دانیشیقلا سیلمک اوْلار.
اؤز ایشلدن صفحهنیزی سیلمکدَییشدیر
دانیشیق صفحهنیزین ساخلانیشی اۆچون خاص بیر سبب ( مثلا: صفحهنیزده تذکور یازیلسا) اوْلمازسا، اوْنون سیلینمهسینی ایستهیه بیلرسینیز. تکجه {{سیل}} شابلونونو صفحهیه آرتیرماغینیز گؤرر. بیر ایدارهچی صفحهنین ساخلانماسینین لازیم اوْلمادیغیندان آرخایین اوْلاندان سوْنرا، اوْنو سیلهجک. آنجاق نظرده آلین: بیر آیری ایشلدن سبب گتیرمکله صفحهنین دیریلتمهسینی ایستهیه بیلر، اوْندا صفحه قورولوب، سیلینمهسی اۆچون ویکیپدیا:سیلینیش کاندیدلری صفحهسینده دانیشیلاجاقدیر.
ایشلدن دانیشیغی صفحهلرینی سیلمکدَییشدیر
معمولا ایشلدن دانیشیغی صفحهلرینی و آرشیولرینی سیلمزلر، آنجاق اینجیتمه، تهدید، توهین و آیری تخلفلر قاباغا گلنده و شخصی ایله خصوصی اطلاعاتلار یازیلاندا اوْنلاری سیلیب یوْخسا گیزلتمک اوْلار.
ایشلدن صفحهسیندن هانسی معلوماتی الده ائتمک اوْلار؟دَییشدیر
- ایشلدن چالیشمالاری
- ایمئیل گؤندرمک


text:
عوثمانلی تورکجهسی
عوثمانلی تورکجهسی یا دا عوثمانلیجا (عوثمانلی تورکجهسینده: لسانی عثمانی) — باتی تۆرکجهسینین عثمانلی ایمپیراتورلوغو دؤرهسینده آلدیغی شکله تنظیماتدان سوْنرا وئریلن آد. عوثمانلی تۆرکجهسی، ۱۴-جۆ ۱۹-جۇ عصرلر تۆرکجهسیدیر.
عوثمانلی تۆرکجهسینین اؤزللیکلری[دَییشدیر]
عوثمانلی دیلی اصیل تۆرکجهدیر یالنیز عربجه و فارسجا دان چوخ سایدا سؤز و کلیمه آلمیشدیر.
حرفلرین اصلی عرب حرفلریدیر اوْتوز ایکی حرفدن عیبارتدیر:
ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ع غ ط ظ ف ق ک گ ل م ن و هٔ بۇ حروفدان دؤرد دانهسی پ چ ژ گ فارسیدن آلینمیشدیر. صاغیر کاف ﯔ تۆرک دیللرینه مخصوص حرفدیر و عوثمانلی کیتابتینده ایشلهنیر.
اصلینده عوثمانلی دؤلتینین سوْن زامانلارینه قدر لسان ترکی دئییلمیشدیر. عوثمانلیچیلیق جریانینین تأثیریله لسان عوْثمان مفهومی اوْرتایا چیخمیشدیر.


text:
کلینی
کلینی ، (دوغوم: 259هجری ـ اؤلوم: 329هجری) ـ شیعه عالملری و محدثلریندن بیری ایدی.
یاشاییشی[دَییشدیر]
ابو جعفر، محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی، شیعه عالیملری نین بؤیوگلریندن بیری 259 ه. ق. ایلینده کلین کندینده، ری شهری نین یانیندا دونیایا گؤز آچدی. آتاسی یقعوب بن اسحاق اونو ایسلام مدنیتی ایله تانیش ائتدی. کلینی قوم شهرینده احمد بن محمد بن عیسی اشعری محضرینده شاگیرلیک ائتدی. سونرا حدیث توپلاماق اۆچون قم شهریندن باشقا شهر و کندلره گزییه (سفره) چیخدی. بو گزیده کلینی کوفه شهرینه ده گئتدی. بئلهلیکله کلینی بو گزیلرینده 100000 حدیث توپلامیش اولدو. اؤنملی اثرلریندن بیری ده "رجال این عقیده" آدلی کیتاب ساییلیرمیش (بوگون ائتمیش دئییلیر).[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
کلینی آشاغیداکی اثرلری یازمیش: کتاب کافی، کتاب رجال، کتاب رّد بر قرامطه، کتاب رسائل ائمه علیهم السلام، کتاب تعبیر الرؤیا، مجموعه شعر. کلینی 70 یاشیندا 329 ه. ق. ایلینده دونیاسینی دییشدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ایشیق سؤنمز، "فارسیستاندان بیلیم اۆچون ثرّیایا گئده جکلرمیش و شیعه اولمایانلار اؤلدوکدن سونرا فارس اولاراق جهّنمه" مقالهسی


text:
شاهزاده عبدالله بن جلوی ایستادیومو
شاهزاده عبدالله بن جلوی ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Prince Abdullah bin Jalawi Stadium) عربیستان اؤلکهسینده بیر ایستادیومدور. 1905 ایلینده تاسیس اوْلونوب. الفتح تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۲۰٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Prince Abdullah bin Jalawi Stadium»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده شاهزاده عبدالله بن جلوی ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بارس
بارس یا دا پلنگ (اینگیلیسجه: Panthera pardus) — پیشیک کیمیلر عائیلهسیندن بیر پیشیک نؤوعۆ دور.
وحشی حیاتدا تاپیلان ان بؤیوک و ان گوجلو پیشیک توورودور. قوزئیده سیبریا، گونئیده هیندیستان ایله مالاکا یاریم آداسی آراسینداکی بؤلگه لرده تاپیلار(هیندیستان، کره، منچوری، مغولیستان، سیبریا، سوماترا، جاوا و بالی). گونوموزده ساده جه 5 یاریم توورو واردیر. سورعتلی ویا داها چئویک اُولاری راحات یاخالاماق اۆچون مئشه لرده و اوتلاقلاردا یاشار. بؤیوک پیشکلر آراسیندا ساده جه قافلان و جاقوار یاخشی اووزوجودولر. قاچاق اُولانما و مئشه لیک اورتاملارین یوخ اولماسی قافلانلارین سایلارینی چوخ میقداردا آزالدیب. بوتون قافلان یاریم توورلری تهلوکه آلتیندا کی توورلر لیسته سینده یئر آلمیشدیر. قافلان توورلری ایچینده سیبریا قافلانلاری دونیا اووزرینده کی ان بؤیوک و ان آغیر پیشیک کیمیلردندیر. قافلان وآسلانین جوفتلشمه سیندن میدانا گلن "liger" ویا "tigon" لار سیبریا قافلانلاریندان داها بؤیوک اولا بیلیرلر، قالین و آچیق رنگلی کورک لری وار.
یئتکین بیر ارکک قافلان اورتالاما 200-350کیلو، دیشی لر ایسه 120-180کیلو آغیرلیغیندادیر. ارکک اورتالاما 260-330سانتیمتره آراسی، دیشی لر ایسه 230-275سانتیمتره بویوندادیرلار. یاشایان توورلر آراسیندا سوماترا قافلانی ان کیچیک قافلاندیر. سیبریا قافلانینین نسلی کسیلمک اووزره دیر. بیر چوخ قافلانین خط لرینین رنگلری قهوه رنگیندن صاف قارایا قدر دئییشیر، بونا باخمایاراق آغ قافلانلار داها آز دیققته چارپان خط لره صاحیبدیر. خط لرین شکلی و قالینلیغی تووردن تووره فرقلی دیر، بو خط لرین دووزنی و قاشلاری عئینی بارماق ایزی کیمی بنزرسیزدیر. ایکی قافلان عئینی خط لره صاحیب دئییلدیر. دیگر بوتون پیشیکلر کیمی ایتی جایناقلارا صاحیبدیر و جایناقلاری ایچه ری چکیله بیلیر. قافلانلار عومومیتله گئجه لر اُولانیرلار. گئجه گؤروشلری اینسانینکیندان 6 قات داها یاخشی دیر. چوخ سسیز و بیلیندیرمه دن اُولارینی تعقیب ائدرلر. قافلانلار دیگر پیشیکلر کیمی اُولارینی پوسقویا یاتاراق یاخالار. چوخ یاخشی اووزوجو اولان قافلان اُولارینی اووزر کن سودا اؤلدوردوکلری گؤرونموشدور. حامیله لیک دؤنمی 103 گوندور، و بونون سونوندا دیشی 3 ویا 4 بالا دوغار. بالالار 8 هفته بویونجا آنانی یووانین خاریجینده تعقیب ائده بیله جک حالا گلیرلر. 18 آیدا ایسه باغیمسیز حالا گلیرلر. لاکین 2-5/2 ایل قدر آنالاریندان آیریلمازلار. بالالار جینسل یئتکینلیگه 3-4 یاشیندا چاتارلار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Panthera pardus. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2016-3. International Union for Conservation of Nature (2016). یوْخلانیلیب27 August 2016.


text:
ایدراک
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
اینسانین طبیعته مۆناسیبتینین رنگارنگ فوْرمالاری سیستمینده اهمیتلی یئری ایدراک٬ یاخود اینسانی احاطه ائدن عالم حاقّیندا بیلیکلر٬ اوْنون طبیعتی و قۇرولوشو٬ اینکیشاف قانونا اۇیغونلوقلاری٬ همچینین اینسانین اؤزو و بشر جمعیتی حاقّیندا بیلگی تۇتور. ایدراک اینسانین یئنی بیلیک الده ائتمهسی پروسهسی٬ اوّللر معلوم اوْلمایان کشفی دئمکدیر. ایدراکین اهمیتلی نائیلیّتلری اینسانین همین پروسهده فعّال روْلو ایله الده ائدیلیر. اصلینه قالاندا ائله فلسفی تحلیلی ده ماراقلاندیران همین مسألهدیر. باشقا سؤزله دئسک٬ صؤحبت حقیقته چاتماق یوْللاری٬ آنلاییشلاری و متودلاریندان گئدیر.


text:
اردوغان: بؤیوک و گوجلو تورکیه سیلوئتی اوفوقدا گؤرونموشدور
"تورکیه بؤیودوکجه و زنگینلشدیکجه هر بیر وطنداشین رفاه سویهسی یوکسهلهجک"
پرزیدنت رجب طیب اردوغان، سون دؤورده صنایع اۆرتیمینده، صادرات، استخدام و بؤیومهده سرعتلی یۆکسلیش ایله یئنی نسیل کوروناویروس (کووید-۱۹) سالقینی اؤنجهسی دؤورون اۆستونه چیخدیقلارینی بیلدیررک،
"بؤیوک و گوجلو تورکیه سیلوئتی اوفوقدا گؤرونموشدور" دئدی.
اردوغان، جمهورباشقانملیغی ساراییندا "ایشچیلرله گؤروشمه" پروگرامینا قاتیلدی.
تورکیهنین سون ۱۹ ایلده استخدام ساییسینی ۹،۵ میلیون آرتیردیغینی و چالیشانلارینین گلیر سویهسینی قات قات آرتیردیغینی وورغولایان اردوغان،
"ملی گلیریمیز تورک لیرهسی اولاراق تخمیناً ۱۱ دفعه آرتارکن، مینیموم امک حاقی تخمیناً ۱۶ دفعه آرتدی. اؤلکهمیزه قازاندیردیغیمیز اثر و خیدمتلرله رفاه سویهسینی یوکسلتمک اوچون مبارزه آپاردیق" دئدی.
"صنایع اۆرتیمینده، صادرات، استخدام و بؤیومهده سرعتلی یۆکسلیش ایله یئنی نسیل کوروناویروس سالقینی اؤنجهسی دؤورون اۆستونه چیخدیق" دئدی.
پرزیدنت اردوغان،
"گؤستریجیلر، اقتصادداکی مثبت آرتیمین آرتماغا داوام ائدجگینه ایشاره ائدیر. بؤیوک و گوجلو تورکیه سیلوئتی اوفوقدا گؤرونموشدور" دئدی.
اردوغان،
"تورکیه بؤیودوکجه و زنگینلشدیکجه هر بیر وطنداشین رفاه سویهسی یوکسهلهجک. 'اؤلکهمیزی دونیانین ان بؤیوک ۱۰ اقتصادیندان بیری ائدجییک' دئیهنده بونو هر کسیم اوچون سؤیلهییریک. اوشاقلاریمیزا هر کسین خیالی اولان بیر اؤلکه بوراخاجاغیمیزا هئچ کیم شبهه ائتمهمهلیدیر" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، ترت وورلد فوروما ویدئو مئساژلا قاتیلدی
"بوتون مظلوملار و قوربانلار آدینا آپاردیغیمیز بو موباریزهنی داها یوکسک سویهیه قالدیرماق عزمیندهییک"
آنکارادا چالیشان ۱۰ ائلچی، خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
۱۰ ائلچی، ایش انسانی عثمان کاوالا محکمهسی ایله باغلی آچیقلامالارینا گؤره چاغیریلدیقلاری خاریجی ایشلر باخانلیغینا گلدی
پرزیدنت اردوغاندان آذربایجانا تبریک مئساژی
"آیدینلیغی آیدینلیغیمیز، سئوینجی سئوینجیمیز، آزادلیغی آزادلیغیمیز، قدری قدریمیز، کدری کدریمیز، جان آذربایجانین ۱۸ اکتبر مستقیللیک گونونو اورکدن گلن دویغولارلا تبریک ائدیرهم"


text:
بورکینافاسو
بورکینافاسو آفریقا دا بیر اؤلکه باشکندی (پایتختی) اوآگادوگو دور. ۱۳٬۲۲۸٬۰۰۰نفوسا صاحیب دیر.رسمی دیلی فرانسه دیلی دیر. [۱] بورکینا-فاسو — باتی آفریقادا دؤولت. ۱۹۸۴-جو ایلین آگوستونا قدر یۇخاری وولتا آدلانیردی. قوزئیدا مالی، دوغوده نیجر، گونئی-دوغوده بنین، گونئیدا توقو و غنا، گونئی-باتیده کوت-د-ایووار ایله همسرحددیر. بورکینا فاسونون دنیزه چیخیشی یوْخدور. بورکینا فاسونون آدی ترجومهده "ویجدانلی آداملارین وطنی" دئمکدیر. (موورئ دیلینده "بورکینا" -""ویجدانلی آداملار"، دیولا دیلینده "فاسو" - "وطن"). دیگر ترجومهیه گؤره بورکینا فاسو - "لیاقتلی آداملارین اؤلکهسی" دئمکدیر.
سیاسی قۇرولوشو[دَییشدیر]
دؤولت باشچیسی - عۆمومی سس وئرمهنین نتیجهلرینه اساساً سئچیلن باشکاندیر. (۱ نوْوامبر - ۲۰۱۴ (میلادی)-جو ایل تاریخدن بۇ وظیفهنی موقتی اوْلاراق ایسااک ضیدا ایجرا ائدیر).
حؤکومت باشچیسی - باشکان طرفیندن تعیین ائدیلن باش ناظیردیر. (۱ نوْوامبر ۲۰۱۴ (میلادی)-جو ایل تاریخدن ایسااک ضیدا)
قانونوئریجیلیک اوْرقانی ایکیپالاتالی مجلیسدن - میلّی آسسامبلئیادان (عۆمومی سس وئرمه ایله ۵ ایل مدتینه سئشیلن ۱۱۱ دئپوتات) و نمایندهلر پالاتاسیندان (۳ ایل مدتینه سئچیلن ۱۷۸ دئپوتات) عبارتدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Central Intelligence Agency - CIA - The World Factbook


text:
بؤیوک مرجان دیواری
بؤیۆک مرجان دیواری – آوسترالییا ساحیللرینده ۲۶۰۰ کم. بوْیۇنجا،۲۹۰۰ ریف سیستئمیندن،۳۴۴.۴ کم². ساحهدن مالیک مرجان دنیزینده مرجان ریف و آدالار سیلسیلهسی. آوسترالیانین کوْیینزلند ویلایتینین ساحللری بویونجا یئرلشیر و گمیچیلییه مانع اولور.
بو مؤحتشم ریف سیستئمی مرجان دنیزینده یاشایان پولیپ آدلانان میکرو اوْرقانیزملر سایهسینده یارانمیشدیر. بو ریف سیستئمی جانلی چئشیتلیلیگینه گؤره فرقلنیر، بونا گؤره دۆنیا میراثلاری آراسینا آلینمیشدیر. کشف ائدیلمه تاریخ ۱۱ ایون ۱۷۷۰-جی ایلده جئیمز کوک طرفیندن "ائندئوووور" آدلی گمیله "بؤیوک مرجان دیواری"-نا لؤوبر آتماسییلا جوْغرافییا کشف تاریخینه کئچمیشدیر. بو کشف او قدر ده آسان اوْلمادی، بئله کی اوْنون بو کشفدن سوْنرا گمیسی زدهلنمیشدیر. گمیسینی ایسه آوسترالیانین کوْیینزلند ایالتی ساحیللرینه یئتیشتیرمهیی باجارمیش و سیاحتینه داوام ائتمیشدیر.


text:
فارماکولوژی
فارماکولوژی دواء بیر بیولوژی شاخهسیدیر . دواء سلولا اوزرینده بیوشیمی و یا فیزیولوژی تأثیر گؤستَرن هر هانسی بیر اینسان، طبیعی و یا اندوژن (اورقان ایچریسینده) ، توخوما، اورقان و یا اورقانیزم (بعضاً سؤزو فارماکون بو اندوژن و اکزوژن بیواکتیو نؤولری ایحاطه ائتمک اۆچون ایستیفاده اولونور). فارماکولوژی و یا ائجزابیلیم (آنتیک یونانجا دا: فارماکون (ua) دواء؛ لوگوس (λY) علم دئمکدیر ایندیکی معنادا جانلی اورقانیزمدهکی (تجروبه حیوانی و اینسان) دواء تاثیریرلرینی و جانلی اورقانیزم یا آلینان دواء لارین ایستروکتورونو آراشدیران بیر علم بوداغیدیر. یئنی سنتز اولموش و یا بیتکیلردن آیریلمیش ماددهلرین تاثیرلرینی بیولوژی قورولوشونو لابوراتوریا ایشلری ایله تجروبه حیوانلاریندا، کلینیک تدقیقاتلار ایله اینسان لاردا تحلیل ائدرک دواء اینکیشاف ائتدیرمک ایشینه تؤهفه وئرن طیب و اجزاچیلیق علمیدیر. باشقا سؤزله، دواء لارین ایستئهسالیندان، ایستیفادهیه وئرمهسینه، دواء ایستک ایله بیولوژی سیستملر آراسینداکی قارشیلیقلی تأثیرلری آراشدیران علم بوداغیدیر. فارماکولوژی، تجروبهلری و جانلیلار اوزریندهکی آراشدیرمالاردان کلینیک پراکتیکایا توخون اوزانان بو مورکب و گرگین پروسسی بیر چوخ آلت بوداغی و کؤمکچی علم ساحهلری ایله یاخیندان علاقهلی یئریدیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
- دواء شیرکتلرین لیستی
- بیوفارماسی
- دواء کیرلیلیغی
- اؤن دواء
- کپسول (دواء)
- آنتیبیوتیک
- آنتی سایکوتیک یا ضد روان پریشی
- آغری کسیجی یا ضد درد
- آنتیدپرسان یا ضد افسردگی
- تینیدازول
- سکنیدازول
- اورنیدازول
- آزانیدازول
- ساترانیدازول
قایناقلار[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فارماکولوژی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه ممنونیتله قارشیلاییب
تورکیه یان کوبیسین بمت-نین لیبی اوزره خصوصی نومایندهسی تعیین ائدیلمهسینی ممنونیتله قارشیلاییب.
تورکیه بمت باش کاتیبینین لیبی اوزره خصوصی نومایندهسی وظیفهسینه اسلواکی-یالی یان کوبیسین تعیین ائدیلمهسینی ممنونیتله قارشیلاییب.
خاریجی ایشلر ناظیرلیگینین بونونلا باغلی بیاناتیندا اسلواکیا-دا اوللر خاریجی ایشلر ناظیری وظیفهسینی ایجرا ائدن یان کوبیسین سون اولاراق بمت-نین لیبی اوزره خصوصی کووردیناتورو وظیفهسی ایجرا ائتدیگی و بیر چوخ بولگه سل و اولوسلار آراسی تشکیلاتلاردا اهمیتلی و چتین مسئولیتلری اوزرینه گؤتوردوگو وورغولانیب.
کوبیسین تجروبهسی و بیلیگی ایشیغیندا لیبی-ده داواملی باریشین و ثابیتلیگین برقرار اولماسی اوچون میللی راضیلاشما سعیلرینه اهمیتلی تحفهسینین اولاجاغینا اینانیریق" ایفادهلرینین یئر آلدیغی بیاناتدا تورکیه-نین لیبی-ده سیاسی حل یولونون تامینی مقصدیله کوبیسین سعیلرینی دستکلهیهجگی قئید ائدیلیب.
بیاناتدا کوبیسه یئنی وظیفهسینده اوغورلار دیلنیب، بو وظیفهنی بیر مودتدیر موقتی ایجرا ائدن استفانی توركو ویلیامز دا فعالیتلرینه گؤره تشککور ائدیلیب.
بمت باش کاتیبی آنتونیو گوترش کوبیسی غسان سلامه نین استعفاسیندان سونرا 18 ژانویه ده اوزون مودت بوش قالان وظیفهیه تعیین ائتدیگینی آچیقلاییب.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان گوندمی دگرلندیردی
جمهورباشقانی، سوریهده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگیه، آمریکا بیرلشمیش دؤولتلرینه و اسد رژیم دستگینه قارشی هر جور مبارزهنی وئرهجکلرینی بیلدیردی
آکار: یئری و زامانی گلدیگینده لازیم اولان ائدیلهجک
"اصیل میللتیمیزین حاقینی، حقوقونون هر بیر ذرهسینی قوروماق بیزیم بورجوموزدور"


text:
کیلوگیرم
کیلوگیرم (اینگیلیسجه: Kilogram)، کۆتلهنین میلتلرآراسی بیریملر سیستمینده اوْلان اصلی بیریمی دیر و kg سیمگهسی ایله گؤستریلیر. معمولا قیسا اولاراق کیلو آدلاندیریلیر. ۱ کیلوگیرم دقیقا بیر لیتر سو'یون کۆتلهسی دیر.
۱۷۹۵-جی ایلده کیلوگیرم بیر لیتر سو'یون کۆتلهسی اوْلاراق تعریفلنمیشدیر. ۱۸۷۹-جو ایلدن ۲۰ مئی ۲۰۱۹ تاریخینهدک، بیر پلاتین-ایریدیوم جینسیندن اوْلان سیلندر (اوستووانه)، میلتلرآراسی کیلوگیرم نومونهسی (IPK) آدلاناراق متریک سیستمینده کۆتله بیریمی اۆچون ایستاندارد سئچیلمیشدیر.[۲]
تعریفدَییشدیر
کیلوگیرم اۆچ فیزیکسل ثابیتین واسیطهسی ایله تعریفلنیر: ایشیق سۆرعتی c، اؤزل بیر اتوم گئچیش فرکانسی AvCs و پلانک ثابیتی h.[۳][۴]
- (299792458)2(6.62607015×10−34)(9192631770)hAvCsc2 = 1 kg
بو تعریفده پلانک ثابیتی 6.62607015×10−34 میقداری ایله برابر نظرده آلینیر و بیریمی kg⋅m2⋅s−1 (همان J⋅s) دیر کی بو بیریمده اوْلان متر و ثانیه c و AvCs واسیطهسی ایله تعریلفلنیرلر.
قاباقکی تعریفدَییشدیر
گیرم (1/1000 کیلوگیرم) قاباقجان ۱۷۹۵-جی ایلده بۇزون اریمه نۆقطهسینده اوْلان بیر سانتیمتر مۆکعب سویون کۆتلهسی اوْلاراق تعریفلنمیشدیر.[۵] ۱۷۹۹-جو ایلده «Kilogramme des Archives»[۶] آدلانان بیر پلاتین جینسیندن اوْلان نومونه، کیلوگیرمین ایستانداردی اۆچون یارادیلمیشدیر و ۱۸۷۵-جی ایلیندن باشلایاراق کیلوگیرمین میلتلر آراسی نومونهسی اوْلاراق تانیملاندی. بو نومونهنین کۆتلهسی، ماکزیموم سیخلیق و اتموسفر باسقیسی آلتیندا اوْلان بیر دسیمتر مۆکعب سۇیون کۆتلهسی ایله برابر ایدی.
۱۸۷۹-جو ایلده، آغیرلیقلار و اؤلچولر کوْنفرانسیندا (CGPM) بیر پلاتین-ایریدیوم جینسیندن اوْلان سیلندر (اوستووانه)، میلتلرآراسی کیلوگیرم نومونهسی (IPK) آدلاناراق متریک سیستمینده کۆتله بیریمی اۆچون ایستاندارد سئچیلمیشدیر.[۷]
کیلوگیرم سوْنونجو اصلی بیریم ایدی کی فیزیکسل میقدارلار و ثابیتلر یئرینه اینسان الی ایله یارادیلمیش بیر نومونه ایله تعریفلنیردی.[۷]
میلتلرآراسی کیلوگیرم نومونهسینین دییشیلمهسیدَییشدیر
آددَییشدیر
بیریملر آراسیندا، آدینین بیر پارچاسی اسآی اؤناکی (کیلو) اوْلان تکجه بیریم کیلوگیرم دیر. کیلوگیرم آدی فرانسهجه اولان kilogramme سؤزوندن آلینمیشدیر. آنجاق بو آدین کؤکو یونانجا "مین" آنلامیندا اوْلان کیلو (xίλιoι/khilioi) و لاتینجا "کیچیک آغیرلیق" آنلامیندا اوْلان gramma سؤزلرینین بیرلشمهسیندن دۆزلمیشدیر.
آغیرلیق و کۆتلهدَییشدیر
کیلوگیرم کۆتلهنین بیریمی دیر. کۆتله ایلمسیزلیک (اینرسی) ایله ایلگیلی بیر کمیّت دیر. بیر جیسمین آغیرلیغی، ائتگیسینده اوْلدوغو یئرچکیمی مئیدانینا باغلی دیر[۸]، آما جیسمین کۆتلهسی یئرچکیمیندن مۆستقیل اولاراق ثابیت و دییشیلمزدیر. نئجه کی جاذیبه گۆجۆنون دییشیلمهسینه گؤره بیر جیسمین آی اۆستونده اوْلان آغیرلیغی، همان جیسمین یئر اۆزوندهکی آغیرلیغی ایله فرقلی اوْلابیلر، آنجاق اوْ جیسمین کۆتلهسی آیدا و یئرده برابر و دییشیلمز دیر. کۆتلهنین بیریمی کیلوگیرم و آغیرلیغین بیریمی ایسه نیوتون دور.
۲۰۱۹ اسآی اصلی بیریملرینین یئنیدن تعریفلنمهسیدَییشدیر
اسآی اؤناَکلریدَییشدیر
کیلوگیرم کۆتلهنین اصلی بیریمی اولدوغونا رغما، اسآی اؤناکلری «کیلوگرم» ایله یوخ، بلکه «گیرم» ایله ایشلنیرلر. چۆنکو کیلوگیرم اؤزو گیرم'ین بیر اؤناکه یاپیشماسیندان دۆزلمیشدیر.[۹] (کیلو + گیرم)
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ The avoirdupois pound is part of both United States customary system of units and the Imperial system of units. It is defined as exactly 0.45359237 kilograms.
- ↑ International prototype of the kilogram (IPK). International Bureau of Weights and Measures.
- ↑ Draft Resolution A "On the revision of the International System of units (SI)" to be submitted to the CGPM at its 26th meeting (2018) (PDF), archived from the original (PDF) on 2018-04-29, retrieved 2019-07-20
- ↑ Decision CIPM/105-13 (October 2016). The day is the 144th anniversary of the Metre Convention.
- ↑ Decree on weights and measures (April 7, 1795). “Gramme, le poids absolu d'un volume d'eau pure égal au cube de la centième partie du mètre, et à la température de la glace fondante.”
- ↑ Armoire de fer, (in English: Iron chest), vault built in 1790 and used to store kilogram and metre prototypes
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Resnick, Brian (May 20, 2019). "The new kilogram just debuted. It's a massive achievement". vox.com. Retrieved May 23, 2019. CS1 maint: discouraged parameter (link)
- ↑ de Silva, G.M.S. (2002), Basic Metrology for ISO 9000 Certification, Butterworth-Heinemann
- ↑ BIPM: SI Brochure: Section 3.2, The kilogram