text:
(9)
أمانت – 2
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا ﴿۵۸﴾ (سورة النساء)
آللاە سیزە، أمانتلری أهلینە ورمەنیزی وە اینسانلار آراسئندا (هرحانگی بیر قۇنودا) حۆکۆم ورەجگینیز زامان عادالتلە حۆکۆم ورمەنیزی أمرەدر. آللاە سیزە نە گۆزل اؤگۆت وریر. آللاە دینلەر وە گؤرۆر. (نیسا سورەسی؛ 58)
“مۆنافئغئن عالامتی اۆچتۆر؛ قۇنوشتوغو زامان یالان سؤیلەر، سؤز وردیگیندە سؤزۆندە دورماز، کندیسینە بیر شەی أمانت أدیلدیگیندە حائینلیک أدر.” (بوحاری وە مۆسلیم)
دگرلی گنچلر،
گچن قۇنوشمامئزدا، أمانت قاورامئنئن تانئمئنئ یاپمئش، بدنیمیزین، روحوموزون وە بیزە وریلن نیعمتلرین بیرر أمانت اۇلدوغونو آنلاتمئشتئق. بوگۆن دە نەلرین أمانت سایئلدئغئنئ آنلاتمایا دوام أدەجگیز.
مثەلا ثروت، اۇرون وە ماقام بیرر أمانتتیر؛ بونلارا صاحیب اۇلماق هر زامان کیشینین ألیندە دگیلدیر. بونلار اینسانئن حایاتئنئ باعضئ آچئلاردان چۇق قۇلایلاشتئرابیلەجک اۇلسا دا، برابریندە بۆیۆک سۇروملولوقلار گتیریر. بو سۇروملولوقلارئن سیزە وریلمەسی، اۇ أمانتە أهیل اۇلدوغونوزون، سیزین اۇ قۇنودا گۆونیلن کیشی اۇلدوغونوزون، یاعنی أمانتە صاحیب چئقابیلەجک یتەنکتە اۇلدوغونوزون دۆشۆنۆلدۆگۆنۆ گؤستریر.
اؤرنگین بیر صئنئف باشقانئ بیلە، سچیلدیکتن سۇنرا اؤگرتمنینە وە آرقاداشلارئنا قارشئ بۆیۆک سۇروملولوق اۆستلنمیش اۇلور. صئنئف دۆزنینی ساغلامالئ، آرقاداشلارئ آراسئنداکی آنلاشمازلئقلاردا عادالتلە قارار ورملی، چئقابیلەجک قارغاشالارئ أنگللـەملیدیر. أگر بیر اؤگرنجی، بونلارئ یاپابیلەجک قابیلیەتە صاحیب دگیلسە، صئنئفتا هدفلنن دۆزن ساغلاناماز. اۇ زامان، اۇ اؤگرنجی کندیسینە أمانت أدیلن صئنئف باشقانلئغئ مەوقیسینین حاققئنئ ورەمەمیش اۇلور. بو یۆزدن، اۆستلندیگیمیز گؤرەو، اۇرون وە ماقاملارئن بیرر أمانت اۇلدوغونو اونوتمامالئ، اۇنلارئن حاققئنئ ورمک ایچیین ألیمیزدن گلنی یاپمالئیئز.
دگرلی گنچلر،
أمانت کلیمەسینین، گۆونیلیرلیک آنلامئنا گلدیگینی سؤیلەمیشتیک. ایشتە وردیگیمیز سؤزلری توتماق وە یاپتئغئمئز آنلاشمالارئ یرینە گتیرمک دە بیزیم گۆونیلیرلیگیمیزی گؤستردیگی ایچین أمانتتیر. أگر سؤزۆمۆزدە دورمازساق یا دا آنلاشمالارئمئزا اویمازساق، أمانتە قارشئ حائینلیک یاپمئش اۇلوروز. ذاتن قۇنوشمامئزئن باشئندا اۇقودوغوموز حادیثی شریفتە؛ أمانتە حئیانت أتمک، سؤز وردیگیندە سؤزۆندە دورماماق وە یالان سؤیلەمکلە بیرلیکتە آنئلمئش، حپسینین دە مۆنافئق یاعنی ایکییۆزلۆ کیشیلرین اؤزللیکلری اۇلدوغو بلیرتیلمیشتیر.
دگرلی گنچلر،
ایچیندە یاشادئغئمئز آلانا مسکن دەنیر. مسکنلر، عائیلەمیزلە برابر یاشادئغئمئز اؤزل آلانلار اۇلدوغو ایچین ایچلریندە، عائیلەمیزدن باشقالارئنئن گؤرمەسی یا دا بیلمەسی اویغون اۇلمایان دوروملار یاشانابیلیر. بونلار، بیزیم ماحرمیمیز یاعنی اؤزل، دۇقونولماز آلانئمئزدئر.
بو آلانلارئن دۇقونولمازلئغئنئ ایکی شکیلدە ألە آلابیلیریز. بیرینجیسی مسکن ماحرمیەتیدیر. سیزین أوینیز سیزین ایچین اؤزل آلان اۇلدوغو گیبی، باشقالارئنئن أولری دە اۇنلار ایچین اؤزل آلانلاردئر. بو یۆزدن، سیزە عائید اۇلمایان بیر مسکنە گیتتیگینیزدە، یالنئزجا سیزە گؤستریلن اۇدادا اۇتورمالئ، داعوت أدیلمەدیکچە باشقا اۇدالارا گچیش یاپمامالئ، بولوندوغونوز اۇدادا دا آچئقتا اۇلمایان هیچبیر شەیی قارئشتئرمامالئسئنئز. چۆنکۆ أو صاحیبی سیزی اؤزل آلانئنا آلمئش، سیزە گۆونمیشتیر. گۆون أمانتتیر؛ اۇ أمانتە حئیانت أتمەمەنیز گرکیر.
بوندان داحا دا اؤنملیسی، عائیلە ایچی بیلگیلرین دە أمانت اۇلماسئدئر. هر عائیلە کندی ایچیندە آجئسئیلا، تاتلئسئیلا پک چۇق شەی یاشار. بو یاشانانلار راستگلە هر اۇرتامدا آنلاتئلئرسا، عائیلە ایعتیبارئنئ زدەلەیەجک داحا بۆیۆک سئقئنتئلار اۇلوشتورابیلیر. اؤزللیکلە گۆنۆمۆزدە تلەویزیۇنلاردا، “رئالیتی شۇو” آدئ آلتئنداکی پرۇگراملاردا عائیلە ماحرمیەتی هیچە سایئلماقتا، یالنئزجا عائیلە ایچیندەکی کیشیلرین بیلمەسی گرکن بیلگیلر بۆتۆن اۆلکەیە وە حاتتا دۆنیایا یایئلماقتادئر. بو عائیلەلر، بؤیلە یاپاراق سۇرونلارئنئ چؤزمک یرینە چۇغونلوقلا بۆیۆتمکتەدیر.
بیزیم بورادان چئقاراجاغئمئز سۇنوچ شودور: عائیلە ایچی اؤزل بیلگیلر، یۇل گؤسترمە وە سۇرون چؤزمە آماجئ یا دا ایشلەوی اۇلمایان کیشیلرلە پایلاشئلمامالئدئر.
عاینئ عائیلە ایچی بیلگیلر گیبی، باشقالارئنئن بیزە سئر اۇلاراق وردیگی بیلگیلر دە أمانتتیر وە کیمسەیە آچئلمامالئدئر. بونون یاپئلماسئ، بیزە دویولموش گۆونین کؤتۆیە قوللانئلماسئ وە أمانتە حئیانت اۇلور.
دگرلی گنچلر،
أمانتە أدیلن حئیانت آچئغا چئقماسا بیلە، اونوتمایالئم کی آللاە هر یاپتئغئمئزدان حابرداردئر. باشتا اۇقودوغوموز آیتتە بلیرتیلدیگی گیبی، “آللاە دینلەر وە گؤرۆر”.
ایکی هافتادئر اۆزریندە دوردوغوموز أمانت قاورامئنئن قاپسامئ آصلئندا داحا دا گنیشتیر. سیزلرین دە حایاتئنئزا بو ایلکەلری گچیرمەنیزی، سیزە گۆونیلن هر یردە، گۆونی کؤتۆیە قوللانمایان أمانت أهلی کیمسەلر اۇلمانئزئ دیلەریز.
بؤیلەجە، اومولور کی، قورتولوشا أرنلردن اۇلوروز.


c: text/html

text:
دایره – ربابه قلی زاده (سئودا)
دایره
ربابه قلی زاده (سئودا)
آنام منی حیرصله اوتوردوب دئدی: «حاققین یوخدور اوتاقدان ائشیگه چیخاسان» آنجاق بونادا اورهیی دؤزمهیب، قاییدیب گلدی هندوریمده بیر دایره چکدی: «حاققین یوخدور بو دایرهدن آیاغینی ائشیگه قویاسان! بیلدین؟» سونرا دئیینه- دئیینه اوتاقدان ائشیگه چیخدی. چومبلتمه دایرهنین ایچینده اوتوروب، سنه دوشوندوم. کئشگه ساققیزلارینین بیرینی ایندی چئینهییردیم. اوندا آرتیق داریخمازدیم. بیر، ایکی، اوچ، دؤرد نه بیلیم، نئچه ثانیه ساعات بلکی دیقه بئله سوووشدو. هندوریمدهکی دایره ائله هئیله یئرینده قالمیشدی. بختور باشینا! داریخمیردی. ائله قویسایدین همشه بئله قالاردی. من دئییلدیم کی -فیرتینا!- آنام منه دئییردی سنین آدین گرهک ائلناز اولموردو، ائل فیرتیناسی اولوردو. اویان بویانا باخدیم. چانتامین آغزی آچیلمیش، هرنهیی ایسه یئره توکولموشدو. آنام ساققیزلاری چانتامدان گؤتورموش، قالان وساییلیمیده یئره تؤکموشدو. اولان قالان پوللاریمی وئریب سنین ایکی ساققیزی-نی آلمیشدیم. آنجاق حئییف! ایندی بیریده اؤزومه قالمامیشدی. داریخدیم. قیچلاریمی اوزاتدیم. دایره باشیما قیشقیردی: «آی قیز! قارنیم پارتلادی. نه خبرین دی؟». سایمادیم. قیچلاریمی آرتیق اوزاتدیم: «من سنه گوره بوردا دوستاقلانمیشام. سن اولماسایدین ایندی پارکدا یولداشیملا اویناردیم» دایره دئدی: «سن ائلییه بیلرسن منیم ایچیمده اولا- اولا گئدیب، یولداشینلا اوینایاسان».
دئدیم: «نئجه ائلییه بیلرم آخی؟ بیه ائشیتمه دین آنام نه دئدی؟»
دایره دئدی: «باخ منه» و سونرا ال قولون اوزادیب یئکلدی. اللری گئدیب دایاندی اوتاغین قاپیسینا. باشی ایسه پنجرهیه یاپیشدی. قوللاری تاوانا دیرماشدی. اینانا بیلمیردیم دایره او قدر یئکلمیشدیکی اوتاغیمدا اونون ایچینده ایدی.
فیشفیشا کیمی یئریمدن آتیلدیم. بیلمیردیم اوتاقدان هارا گئدم؟ قاچیب پنجرهنی آچدیم. دایرهنین الیندن یاپیشیب ائندیم آشاغی. من آشاغی ائندیکجه دایره ده اوزاندی اوزاندی گلدی چاتدی یئره. ایندی تکجه من یوخ، ائویمیزده دایره نین ایچینده ایدی. هااااااااریکااااااا ایدی. «آرتیق آنام منه حیرصلنه بیلمز. من کی دایرهنین ایچیندهیم هله.» دایرهنین اللریندن یاپیشیب، اؤزومله خیاوانا ساری یوروتدوم. اوزاقدان شاپانی گؤردوم. خییاوان قیراغیندا ساتیلمامیش ساققیزلارینی بیر بیرینین دالینا دوزموش، اویان بویانا گئدیردی. دایره ایله گلیب چاتدیم شاپانین یانینا: «بو گون سندهن باشقا کیمسه مندن ساققیز آلمامیش».
ساققیز لارینی سایدیم اون بئش میلیون اللی ساققیزین هله ساتیلمامیشدی.
«اوه ه ه چوخ پیس»
بئله اولمازدی. هاوا دا آز قالیردی قارانلیقلاشا. گرهک بیر ایش گؤروردوم. یئنه چؤمبلتمه دایرهنین ایچینده اوتوردوم. اون بیر دؤنه دوشوندوم. آنجاق بیر یول تاپمادیم. اون ایکینجی دؤنه دوشوننده، بیر ایشیق گؤزلریمدن گیریب قولاقلاریمدان چیخدی. آتیلیب گؤیه دئدیم : «تئز اول! گل منیم یانیما».
شاپان مات مات منه باخیب، دئدی: «من کی سنین یانیندا یام»
دئدیم: « باخ بورا دئییرم.» و سونرا الیندن یاپیشیب، شاپانیده گتیردیم دایرهنین ایچینه. سونرا آغزیمی دایرهنین آغزینا دایاییب، باشلادیم پیلهمهیه. پیله هئی پیله. دایره شیشدی- شیشدی و بیر بؤیوک قویوق کیمی گؤیه قالخدی. قیشقیردیم: «اؤزوندن موغایت اول شاپان! آرتیق هر نهدن قورتاردیق. من آنامین دایرهسیندن و سن ساتیلمامیش ساققیزلاردان».
دایرهنین اوزهرینده اولا- اولا، قالخیب- قالخیب گؤیه چاتدیق. شهر گئت گئده بالاجالاشیردی. آداملار ائله باشلاری آشاغیدا، گل گئتده ایدیلر. کیمسه بیزی نه گؤروردو نه دویوردو. کپنکلر، دورنالار، قارانقوشلار بیزی دؤورهلهمیش، اوچوردولار. بیر ماوی قوقوش قویوغون، یانی شیشمان دایره نین اوجوندان یاپیشیب بیزی بولودلارا ساری آپاریردی. بیز ایکیمیز اله- اله وئریب، جیک جیک جوجه لریمی اوخویوب شاققیلداییردیق. شیشمان دایره گئتدی- گئتدی بولودلارا یئتیشدی. بولودلارین اوستونده بیر بوزلاق قالا گؤرونوردو. هندهورینیده قارا بولودلار توتموشدولار. شیشمان دایره قالایا یاخینلاشاندا بیر آسلانمیش بوزا ایلیشیب، قارنی پارتلاییب، ائندی- ائندی، گئتدی توشدو قالانین اوستونه. قالانین هر یانیندان بوز قندیللریی آسلانمیش ایدی. نئچه آددیم قاباغا گئدیب، اویان بویانا باخدیم. آغاجلارین هامیسی قوروموشدو. قالانین قاباغینداکی بوتون گوللر ده سولموشدولار. سویوقدان دیشلریم بیر بیرینه دییردی. اللریمی بیر بیرینه سورتوب دئدیم: «ائله بیل بوردا بیزدن سووای هیچ کس یوخدور. نه ائله یک ؟»
شاپان دئدی: «بلکی قالانین ایچینده آدام اولا؟ گل قیشقیراق. بلکی سسیمیزی بیری ائشیتدی»
و سونرا سسله دی: « آآآآآآآآهاااااااااای»
منده شاپانا قوشولوب قیشقیردیم. بیر آزدان گؤردوم بیر ماوی بویالی ملک قالانین قاپیسینی آچیب، قاباغا گلدی. بیزی گؤرجهیین، قیشقیرا قیشقیرا قاییدیب، یولداشلارینی چاغیردی: «گلین، گلین قالامیزا قوناق گلمیش».
دالیسیجاقدا مین اللی یوز میلیون ماوی ملک قالانین هر یئریندهن ائشیگه چیخیب، بیزی قارشیلادیلار. اونلار اوجا سسله دئدیلر: «ملکلر یوردونا خوش گلدینیز».
سونرا بیریسیکی چوخ پارلاق ایدی و باشیندا مین اللی یوز اولدوز پاریلداییردی بیزه یاخیلاشیب دئدی: «من بو قالانین کیرالیچهسییم. یوز اللی میلیون ثانیه دیر بیزیم یوردوموزا کیمسه گلمهمیش. سیز کیمسیز؟ نئجه بورانی تاپیب گلدیز؟» من شاپانا باخیب دئدیم: «بومنیم یولداشیمدیر. او خییاواندا ساققیز ساتیر. آنجاق کیمسه اوندان بیر زاد آلمیر. سحردن آخشاما مجبوردو خییاوانلاری دولانا. رسیم چکه بیلمیر. کارتونا باخا بیلمیر. گیزلین پالانچ اوینایا بیلمیر. هر نهدن پیس! گلینجییی یوخدور. من اونون ساققیزلارینین ایکیسینی آلدیم. آنجاق آنام منله ساواشیب، منی بیر دایرهنین ایچینده دوستاقلادی. آنام دئییر ساققیز پیس شئی دیر. دیشلرینی چورودور». شاپان دا جیبلرین-دن اون بئش میلیون اللی ساققیزی چیخاردیب، گؤرستدی: «باخین من گرهک گونده بونلارین هامیسینی ساتام». ساتماسام گئجهلر پیتزا، چیپس، دوندورما یوخوسو گؤرهجهیم».
کیرالیچه و اونون یانیندا اولان ملکلر باشلارینی ایکی دؤنه ساغا و ایکی دؤنه سولا ترپهدیب دئدیلر: «وای نه پیس!». سونرا ماوی ملکلرین بیری دئدی: «سیز بورا گلنده گونشی گؤرمهدیز؟» من دئدیم: «گونش ؟» سونرا اویان بویانا باخیب دئدیم: «بیه بوردا گونش یوخدور؟ بیز اولدوغوموز یئرده هر گون گونشی گؤروروک». شاپان دا اللرینی گؤرسهدیب دئدی: «باخین من هر گون خیاواندا او قدر اویان بویانا گئدیرم گونش اللریمی یاندیرمیش. ندن سیزین گونشیز یوخدور؟» کیرالیچه دئدی: «بیز نئچه ایل دیر گونشه تامارزی قالمیشیق. بورادا همیشه گئجه دیر. دئولر گونشی اوغورلایاندان سونرا بورادا هرنه سولموش آغاجلار یوخلامیش و هرنه بوز باغلامیش». من دئدیم: «نیه گئدیب گونشی دئولرین الیندن قورتارمیسیز؟» کیرالیچه بیر نئچه دؤنه قانادلارین ترپهدیب دئدی: «بیز چوخدان دیر ایستیریک گونشی قایتاراق. آنجاق اونلارا گوجوموز چاتمیر. بلکی سیز بیر یول تاپدیز». من دئدیم: «قویون بیر آز دوشونوم». و سونرا اوتوروب الیمی چنهمه دایاییب دوشوندوم. اون بیر دؤنه دوشونندن سونرا گؤیه آتیلیدیم: «تاپدیم. من تاپدیم نئجه گونشی دئولرین الیندن قورتاراق». کیرالیچه دئدی: «تئز دانیش گؤرک نه دوشونوبسن؟» دئدیم: «هامینی چاغیرین. بوتون ملکلری بورایا توپلایین. کیمسه قالادا قالماسین. شاپان! سنده نمنه ساققیز وارین هامیسینی توک یئره». قالانین قاباغیندا های کوی ایدی. هره بیر سؤز دئییردی. ملکلرین هامیسی گلمیشدیلر. من اوجا سسله دئدیم: «قولاق آسین! سیز گرهک بو ساققیزلارین هامیسینی چئینهییب و سونرا شیشیرده سیز. باخین من بیرین گؤتوروب شیشیردیرم. سیز ده بئله ائلهیین.» ملکلرین هامیسی بیر ساققیز گؤتوروب، منیم کیمین آغیزلاریندا چئینهییب، شیشیرتدیلر. بیر نئچه دیقهده اون بئش میلیون اللی شیشمان آغ ساققیز بیر یئره ییغیشدی. شیشمان ساققیزلاری بیر ایپله بیر بیرینه دویونلهییب، الیمه آلیب دئدیم: «دئولرین قالاسی هاردا؟ من اورا ایستیرم گئدم». کیرالیچه بونو ائشیدیب تئز بیر ملهیه فرمان وئردی منی بئلینه آلیب دئولرین قالاسینا آپارا. من ملهیین بئلینه آتیلیب دئدیم: «هامی منیم دالیمجاق گلسین. آنجاق بئله گلین کی دئولر سیزین منله گلمهیینیزی بیلمهسینلر. بیر یئرده گیزلهنین نه زامان سیزی چاغیرسام اوندا سیز ده گلرسیز». بیز اوچدوق اوچدوق. بولودلاری آشدیق. داغلاردان سوووشدوق. درهلردن ائندیک. گئتدیک چاتدیق دئولرین یوردونا. اورادا بیر نئچه دئو گونشین آلتیندا اوزانیب، قارینلارین قاشیییردیلار. بیزی گؤرجهیین تئز قالخیب شئیپورلارینی چالدیلار. بو آندا قالانین بوتون دئولری قالادان ائشیگه تؤکولدولر. منی و الیمدهکی اون بئش میلیون اللی ساققیزی گؤرجهیین گؤزلری چیخدی دایاندی باشلاریندا. من قیشقیردیم: «من ماوی ملکلر یوردوندان گلمیشم. سیز اورادان گونشی اوغورلامیشسینیز آنجاق گونشین بوتون بالالاری هله اوردایدیلار. من اورا گئدیب، گونشین اون بئش میلیون اللی بالاسینی بو قویوقلارین ایچینه سالیب، سیزه پای گتیر میشم». دئولرین بیری دئدی: «هااااااااااریکااااااااااا اوندا هره میزه بیر گونش چاتاجاق». بیریسی دئدی: «بیزیم جوجوقلاریمیز بوردا چوخ داریخیرلار. یاخشی اولدو بو گونش بالالاری ایله اوینایارلار». سئویندیکلریندن هرهسی بیر سؤز دئییردی. سونرا من یئره ائندیکجه آمان وئرمهییب منه ساری قاچدیلار. هر بیریسی الین آتدی بیر شیشمان ساققیزی گؤتوره.
آنجاق شیشمان ساققیزلاری الیمدن آلاندان سونرا ساققیزلار پارتلاییب، ال آیاقلارینا یاپیشدیلار. چوخ گؤرمهلیایدی. ساققیزلار بیر- بیر پارتلاییب دئولرین اللرینه اوزلرینه یاپیشیردیلار. ساققیزلی دئولر بونو گؤرجهیین های کوی سالیب اویان بو یانا قاچیردیلار. اونلار بو قاچا قاچدا ساققیزلی اولدوقلارینا گؤره ایلیشیب بیر بیرینه یاپیشیر دیلار و آرتیق بیر ایش گؤره بیلمیردیلر. چوخ زامان چکمدی دئولرین هامیسی بیر بیرینه یاپیشدیلار. من بونو گؤرجهیین بیر فیشقیراق وئردیم. بوتون ماوی ملکلر تئز گلدیلر دئولرین قالاسینا. اونلار دولاشمیش دئولری بیر تلیسه سالیب، اورادان آتدیلار آشاغییا. سونرا هامیمیز گئدیب گونشی دوستاقدان چیخاردیب، گتیردیک قویدوق گؤیون اورتاسینا و اورادان قاییتدیق قالایا. بیز قالایا چاتاندا گؤردوک هر یئر یاشیللانمیش. گوللر آچمیش و بوزلار اریمیش. من باشیمی قالخیزیب گونشه باخدیم. او دا بیزیم کیمی سئوینیردی. مین اللی یوز میلیون ماوی ملک و کیرالیچه بیزی قوجاقلاییب اؤپدولر. کیرالیچه دئدی: «سیز بیزیم ان یاخشی دوستوموزسوز. بیز سیزی هئچ زامان اونوتمایاجاغیق». و سونرا قاییدیب مین اللی یوز میلیون ماوی ملهیه ساری اوجا سسله دئدی: «هامی قولاق آسسین! من بو ایکی اینسان یاوروسونو بورانین ملکلر ملهیی دئییرم. بوندان بئله بو ایکی دوستوموز بیزله یاشایاجاقلار». ملکلرین هامیسی هورا چکیب دئدیلر: «یاشاسین ملکلر ملهیی!» شاپان سئویندیییندن اللرینی آچیب فیرلاندی. من دئدیم: «من چوخداندی ائویمیزدن چیخمیشام. یقین آنام ایندی دوشوب کوچهلره منی آختاریر. همی ده صاباحین مشقلرینی یازمامیشام. بوردا قالا بیلمهرم.» شاپان دئدی: «سن گئتسن من بوردا تک قالاجاغام!» دئدیم: «من هر زامان ایستهسم بورا گله بیلرم. تکجه گرهک بیر ایش گؤرهم آنام حیرصلنه. اوندا دیرکی منی بیر یئرده اوتوردوب هندوریمه دایره چکجک و سونرا……….» شاپانا گؤز ووروب دئدیم: «اؤزون کی بیلیرسن نه دئییرم؟ ایندی ده تئز ائوه قاییتمالی یام.» کیرالیچه دئدی: «سنده بورادا بیزله قالسایدین یاخشی اولاردی. آمما ایندیکی ایستیرسن قاییداسان نئیلک». و سونرا بیر ملهیی چاغیریب دئدی: «بو دوستوموزو ائولرینه قایتار». من ملهیین بئلینه مینیب اورادان اوزاقلاشدیم. ائندیم -ائندیم گلدیم توشدوم حیطیمیزه. سونرا یاواش- یاواش، گلدیم -گئتدیم اوتاغا و بیر دایره چکیب ایچینده اوتوردوم.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قرانادا امیرلیغی
قرانادا امیرلییی و یا بنی اهمر دؤولتی — کورداوفا خیلافتی سوقوط ائتدیکدن سوْنرا اندلوسدا ۱۲۳۳ (میلادی)-جو ایلده مرکزی قرانادا اوْلان قرانادا امیرلییی قۇرولدو. بۇ دؤولت ده اندلوس امویلری کیمی علم ساحهسینده چوْخ ایرلی گئتمیش، دؤورون ان یۆکسک علم مرکزلرینی یاراتمیشدیر. بۇنلاردان ان اهمیتلیسی قرانادادا الحمرا سارایینین کیتابخاناسی ایدی.
قرانادا امیرلییی اۇزون مدت مسیحیت ایستیلاسینا قارشی دایانمیشدیر. لاکین، آراقون شاهی ایکینجی فردیناند (آراقون) و کاستیلیا کرالیچاسی ایزابللا ائولنهرک واحید ایسپانیا دؤولتینین تملینی قوْیدولار و موسلمانلارا قارشی بیرلشدیلر. مقاومت گؤستره بیلمه یَن قرانادا امیرلییینین سوْن حؤکمداری عبدالله ساغیر عثمانلی ایمپیراتورلوغو حؤکمداری ایکینجی بایزیددن کؤمک ایستهدی. ۲-جی بایزید قارداشی جم سولطانلا باغلی پروبلم و کیفایت قدر دونانماسینین اوْلماماسی سببیندن بۇ اؤلکهیه کؤمک ائده بیلمهدی. عبدالله ساغیر مسیحیت کراللارلا بیر مۆقاویله باغلایاراق تسلیم اوْلدو. شهری ترک ائدن اندلوس امیرینین سوْن دفعه آغلایاراق شهری سیر ائتدیی داشلیق بۇ گۆن "اومویلرین سوْن نفسی" آدی ایله مشهوردور.
باغلانان مۆقاویلهیه و تسلیم شرطلرینه گؤره موسلمانلارلا پیس داورانیلمامالی ایدی. لاکین، بۇ شرطلر ایکی هفته یئرینه یئتیریلدی. داها سوْنرا موسلمانلارا هر جور آمانسیزلیقلار ائدیلدی. ایسلام مدنیتینین ان گؤزل یئرلریندن اوْلان اندلوس یاندیریلیب ویران قویولدو. صنعتکارلیق نومونهسی اوْلان مسجیدلر داغیدیلدی. موسلمان اوْلدوغونو حیس ائتدیرنلره، بیر کلمه ده اوْلسا عرب دیلینده دانیشانلارا، شئایر سؤیلینلره، کؤهنه عائله آدلارینی داشییانلارا، میلّی و دینی پالتار گئینلره، حتی حاماما گئدنلره بئله یاخالاندیقلاری زامان زیندان، سورگون و دیری-دیری یاندیریلماق کیمی آغیر جزالار وئریلیردی.
ایسپانیاداکی سوْن موسلمان دؤولتی اوْلان قرانادا امیرلییینین ۲ ژانویه ۱۴۹۲ (میلادی)-جی ایلده سوقوطوندان سوْنرا ۲-جی بایزید بوراداکی موسلمان و یهودیلری خلاص ائتمه یی کمال رئیسه تاپشیردی. کمال رئیس مینلرله موسلمان و یهودینی قوزئی آفریقایا، اوْرادان ایسه عثمانلی توْرپاقلارینا کؤچوردو. یهودیلر ۱۹۹۲ (میلادی)-جی ایلده تورک توْرپاقلارینا گلمهلرینین ۵۰۰-جو ایللیینی قئید ائتدیلر.
اندولوسون موسلمانلارین الیندن چیخماسی ایله بۇرادا هر شئی بیر آندا دٌییشدی. ایسلام مدنیتیندن و اوْنون اوْرتایا قویدوغو اثرلردن ایز ساخلاماماغا چالیشان ایسپانیالار بۆتون کیتابلاری و صنعت عابیدهلرینی محو ائتمهیه چالیشدیلار. اوْ اثرلر کی، چاغداش علم بۇ سٌوییهیه گلمهسی اۆچون اوْنلارا بورجلودور. مشهور کیمیاچی عالیم پی یر کورینین دئدیی کیمی اندولوسدان الیمیزده اوْتوز کیتاب قالدی و بیز اوْنونلا آتومو پارچالاماغی باجاردیق.
محو ائتمه سیاستی سادهجه یازیلان کیتابلارا، تیکیلٌن بینالارا قارشی آپاریلمیردی. عینی زاماندا دادگاه محکمهلری قوران کلیسا بورانین موسلمان جامااتینا اوْلمازین عذاب-اذیّتلر وئرمهیه باشلادی.


text:
ایشلدن دانیشیغی:Salman.oglu
خوشگلدینیز[دَییشدیر]
سالام٬ Salman.oglu. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
افشار خاندانینین مقالهسی[دَییشدیر]
سلام بی ندن افشار دؤولتینین مقالهسینین ایچینده اولانلاری افشار خاندانینین مقالهسینده کپی ائلیسیز؟ افشار خاندانی ایله افشار ایمپیراتورلوغو فرقیلیدیر فرقلری اولماسایدی بیرلشردیلر، دیقتلی اولون. Mahammad tt (دانیشیق) ۱ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۳۹ (UTC)
- سلام علیکم. اوجورکی افشار ایمپیراتورلوغو گوروسوز بو مقاله آیری دیللرده یوخ و او سوزی کی بوردا افشار خاندانی مقاله سینده یازیلیب و اوبیرسی مقاله لره ده باغلانیب بیر سوزدی یانی همان افشار امپریاسیدیر. منیم نظریمه بولار بیر سوز دولر و افشار امپراتورلوق مقالهسی ایشتباهی آچیلیب و گرک سیلینه. لوطفا افشار خاندانین مقاله سینی بوشالتمایین.Səlmanöğlu (دانیشیق) ۱ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۵۶ (UTC)
- بلی حاقلیسیز، @Alp Er Tunqa: بی لوطفا بو موریده داخیل اولون هر ایکی مقاله بیردیلر افشار ایمپیراتورلوغونون ویکی آراسیدا ایشتیباه وئریلیب.
آلپ ار تونقا✉ ۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۳۵ (UTC)
سرباز مقالهسی[دَییشدیر]
سلام. بَی ندن سرباز صفحهسینی گزمه صفحهسینه یوللویورسوز؟!Trkgs (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۴ (UTC)
- سالام. قارداش سرباز و عسگر تورکجه کلمه دئییل آما گزمه کلمهسی گزماق دان دیر و تورکجه دیر و قاباقجا اونی ایشلدردیلر. بیزده یاخچی دیر کی ائله او اسکی تورکجه کلمهنی ایشلداخ آما مقالهده اوبیری کلمه لری ده گتیره بیلریخ. --Salman.oglu (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۸ (UTC)
- اولسون حاقسیز گزمه دانیسیق صفحهسیننده[۱] بیر سوروسوخ یاراداریخ هامی نظر وئره.--Salman.oglu (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۷ (UTC)
- بله قارداش ،ائله فرقی یوخ آما گینه چشم.
@Bitim: سالام. بیتیم ایشلدن گزمه آدیندا یاراتدیغینیز مقالهنین ایجماع اولماغینا احتیاجی وار بوردا [۲] مقاله نی یوکلکمهنین نیهسینی یازا بولرسیز یوخسا یاراتدیغینیز مقاله سیلینجاق.حؤرمتله.--Salman.oglu (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۰۲ (UTC)
سس وئرمه[دَییشدیر]
سلام حؤرمتلی ایشلدن @Salman.oglu: زحمت اولماسا بو سس وئرمهیه قاتیلین.Ziraksima (دانیشیق) ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۳۸ (UTC)
راییج اولان آدلار[دَییشدیر]
سلام بَی. ویکیپدیادا شهر و کند آدلاری معمولاً رسمی آدلارینا یازیلیرلار، البته بعضی شهرلر و کندلرین آدی اؤز دیلیمیزده یازیلا بیلرلر، آنجاق راییج اولماقلاری شرطیایله. سیزجه قورونو آدی بیزیم دیلیمیزده راییج دیر؟! من کی شخصاً ایلک دفعه اولاراق ایندی سیز یازدیغینیزدا بو آدی گؤرورم.Trkgs (دانیشیق) ۲۴ نوْوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۱۵ (UTC)


text:
غایب ایلە ایلگیلی باعضئ حابرلر، آللاە تعالا طارافئندان ألچیلرینە واحی یۇلویلا بیلدیریلیر، بیز دە بونلارئ اۇ شکیلدە اؤگرنەبیلیریز. آنجاق گرک حئریستیانلار وە گرکسە کیمی طاریقات وە جماعاتلر غایبئن بیلینەبیلەجگی ایددیعاسئندادئرلار.
1- کاتۇلیکلردە غایب بیلگیسی
داحا اؤنجە گؤرۆلدۆگۆ گیبی کاتۇلیکلر مسیح عیسایا وە قوتسال روحا تانرئ دەرلر. اۇنلارا گؤرە أپیسکۇپۇسلوق آشاماسئنئ آلان کیشی مسیحین یرینە گچر وە اۇنون گؤرەوینی اۆستلنیر. بؤیلە بیرینین غایبئ بیلەجگینە تام بیر اینانچ بولونور. پاپازلار ایسە أپیسکۇپۇسلارئن یاردئمجئلارئدئر؛ اۇنلار دا غایبئ بیلیرلر.
کاتۇلیکلرین قۇنو ایلە ایلگیلی گؤرۆشلری شؤیلەدیر:
“مسیح عیسانئن حاواریلرینە أمانت أتتیگی میسیۇنو، کیلیسە روهبانلئق سئررئ ایلە دوام أتتیریر. أپیکۇپۇسلوق، روهبانلئق سئررئنئن أن یۆکسک درەجەسیدیر. أپیسکۇپۇسلوق آشاماسئنئ آلان کیشی، سچکین وە آچئق بیر شکیلدە أفندی، چۇبان وە راهیب اۇلان مسیحین یرینی آلئر وە اۇنون گؤرەوینی اۆستلنمیش اۇلور. کندینە وریلمیش اۇلان قوتسال روح سایەسیندە أپیسکۇپۇسلار ماعنوی کراللئق یا دا چۇبانلئق وە نبیلیک یتکیلرینە صاحیب اۇلورلار. پاپازلار، أپیسکۇپۇسلارئن یاردئمجئلارئ اۇلاراق مسیحین أمانت أتتیگی گؤرەوین گرچکلشمەسینە چالئشئرلار. قوتسال روحون اؤزل لۆطفو، روهبانلئق سئررئنئ آلان کیشییی راهیب، اؤگرتمن وە چۇبان اۇلاراق تام مسیح عیسایا بنزتیر.
2- طاریقات وە جماعاتلردە غایب بیلگیسی
باعضئ طاریقات وە جماعاتلر، آللاهئن “ولی قولو” دییە نیتەلەدیکلری باعضئ کیشیلرین غایب بیلگیسینە صاحیب اۇلدوقلارئنئ ایددیعا أدرلر.
مثەلا ساعید نورسییە گؤرە، “حض. عالی وە عابدۆلقادیر گەیلانی” گیبی ذاتلار غایبئ بیلدیکلری ایچین عاصئرلار اؤنجەسیندن کندیندن باحثەتمیشلردیر.
اۇ، ایددیعاسئنئ شؤیلە بیر سۇرو وە جوابلا اۇرتایا قۇیار:
سۇرو:
عابدۆلقادیر گەیلانی گیبی بۆیۆک ولیلر، باعضئ زامانلاردا، گچمیشی وە گلەجگی بوگۆن گیبی گؤرۆپ بیلدیکلری حالدە نەدن گچمیشلە ایلگیلی اۇلانلارئ آچئقچا سؤیلۆیۇرلار دا، گلەجکتن اۆستۆ قاپالئ سیمگەلر وە گیزلی ایشارتلرلە سؤز أدییۇرلار؟
جواب:
“غایبئ آللاەتان باشقاسئ بیلمز.” آیتی ایلە “اۇ، بۆتۆن غایبئ بیلیر، غایبئنئ کیمسەیە آچئقلاماز. آنجاق دیلەدیگی ألچی بونون دئشئندادئر.” آیتینین قۇیدوغو “قوتسال یاساغا” قارشئ قوللوغو یاقئشئر بیر گۆزل أدب تاقئنماق ایچین آچئقلاما یاپمایئپ ایشارتلە سؤیلەمە یۇلونا گیرمیشلر، ایشارت وە سیمگەلر قوللانمئشلاردئر کی، غایب ایلە ایلگیلی بو بیلگینین، کندیلرینین ترجیحی وەیا نیەتییلە دگیل، آللاهئن اؤگرتمەسییلە اۇلدوغو آنلاشئلسئن. چۆنکۆ گلەجگە عائید غایب بیلگیلری کیشینین شاحضی ترجیحی وە نیەتی ایلە وریلمەدیگی گیبی نیەت ایلە ایشە گیرمک، اۇ یاساغا قارشئ ایطاعاتسیزلیک هاواسئ ورییۇر.
بو ایددیعا اۆچ آچئدان یانلئشتئر:
آ- غایبئ کیمسە بیلەمز
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
… وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ … ﴿۱۷۹﴾ (سورة آل عمران)
… آللاە غایبئنئ سیزە آچاجاق دا دگیلدیر… (آلی عیمران سورەسی؛ 179)
آللاە تعالا، آچئقلاماق ایستەدیگی غایبئ، ألچیلری یۇلویلا آچئقلار. بونون اؤزل بیر اوصولۆ واردئر.
اۇ شؤیلە بویورور:
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا ﴿۲۶﴾ إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا ﴿۲۷﴾ لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَى كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا ﴿۲۸﴾ (سورة الجن)
آللاە بۆتۆن غایبئ بیلیر، غایبئنئ کیمسەیە آچماز. راضئ اۇلدوغو ألچی بونون دئشئندادئر. اۇنون اؤنۆنە وە آرقاسئنا گؤزجۆلر دیکر. بؤیلەجە اۇ (ألچی) بیلسین کی، اۇنلار (ملکلر) آللاهئن گؤندردیکلرینی تاستامام اولاشتئرمئش، (کندیسی دە) اۇنلارئن یانئندا اۇلانئ قاورامئش وە هر شەیی بیر بیر سایمئشتئر. (جین سورەسی؛ 28-26)
واحیدن سۇنرا اۇ بیلگیلر غایب اۇلماقتان چئقار. ملکلرین گؤزجۆ یاپئلماسئ، گلن بیلگیلرین آللاەتان اۇلدوغو قۇنوسوندا، ألچی قوشقو دویماسئن، دییەدیر.
چۆنکۆ آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّا إِذَا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطَانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ مَا يُلْقِي الشَّيْطَانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ﴿۵۲﴾ (سورة الحج)
سندن اؤنجە دە ألچی وەیا نبی اۇلاراق گؤندردیگیمیز کیمسەلردن حانگیسی (تبلیغ شکلی ایلە ایلگیلی) بیر دۆزنلەمە یاپسا، شەیطانلار اۇنون یاپتئغئ دۆزنلەمەیە موطلاقا بیر شەیلر قارئشتئرمئشتئر. آرقاسئندان آللاە، شەیطانلارئن قارئشتئردئغئنئ گیدرمیش، سۇنرا دا آیتلرینی (ذیهینلردە) اییجە پکیشتیرمیشتیر. آللاە بیلیر، دۇغرو قارار وریر. (حاج سورەسی؛ 52)
باعضئ تفسیرلردە، أنعام سورەسینین اینیشی ایلە ایلگیلی اۇلاراق أنس بین مالیکتن گلن شؤیلە بیر ریوایتتن باحثەدیلیر:
“آللاهئن ألچیسی دەدی کی: ‘قورئاندان أنعام سورەسینین دئشئندا بیر سورە بانا تۇپتان اینمەدی. شەیطانلار، بو سورە ایچین تۇپلاندئقلارئ قادار هیچبیر سورە ایچین تۇپلانمامئشلاردئ. بو سورە بانا، جبرائیل ایلە برابریندە أللی بین ملک اۇلدوغو حالدە گؤندریلدی. بونو قوشاتمئشلار، بیر دۆگۆن دبدبەسییلە گتیردیلر.”
بؤیلەجە اۇ ألچی، کندینە گلنین واحی ملگی اۇلدوغونا وە واحیە، شەیطان وسوسەسی قارئشمادئغئنا گۆونمیش اۇلور.
ساعید نورسی، ألچیلرە واحیین ناسئل گلدیگینی بیلدیرن یوقارئداکی آیتی، ولیلرین غایبئ اؤگرنەبیلەجکلرینە دلیل گتیرمیشتیر.
دۇغروسو بو، چۇق شاشئرتئجئ بیر ایددیعادئر.
ب- گچمیش غایبئ کیمسە بیلەمز
ساعید نورسی دییۇر کی:
“عابدۆلقادیر گەیلانی گیبی بۆیۆک ولیلر، باعضئ زامانلاردا، گچمیشی وە گلەجگی بوگۆن گیبی گؤرۆپ بیلدیکلری حالدە…”
بؤیلە بیر ایددیعا ناسئل قابول أدیلەبیلیر!
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
قُلْ لَا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ … ﴿۶۵﴾ (سورة النمل)
دە کی: “گؤکلردە وە یردە هیچ کیمسە غایبئ بیلمز؛ سادەجە آللاە بیلیر…” (نمل سورەسی؛ 65)
بو آیت، سادەجە اینسانلارئن دگیل، ملکلرین وە جینلرین دە غایبئ بیلمەدیکلرینی بیلدیرمکتەدیر.
آللاە تعالا، نوحون (ع) باشئندان گچنلری آنلاتتئقتان سۇنرا نبیمیزە شؤیلە بویورویۇر:
تِلْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنْتَ تَعْلَمُهَا أَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ … ﴿۴۹﴾ (سورة هود)
بونلار سانا واحیەتتیگیمیز غایب حابرلریدیر. داحا اؤنجە بونلارئ نە سن بیلیردین، نە دە قاومین… (هود سورەسی؛ 49)
بو قۇنودا چۇق سایئدا آیت واردئر.
شو آیتلرە دە باقئلابیلیر. (آلی عیمران سورەسی؛ 44)، (آعراف سورەسی؛ 101)، (هود سورەسی؛ 123-120) وە (یوسوف سورەسی؛ 102)
ج- قودسی یاساق ایددیعاسئ
ساعید نورسی، آللاەتان باشقاسئنئن غایبئ بیلەمەیەجگی قۇنوسونو “قودسی یاساق” دییە نیتەلەمیشتیر.
سانکی آللاە تعالا، “غایبئ کیمسە بیلەمز” دەمەمیش دە، “کیمسە، گلەجکلە ایلگیلی بیلدیگی بیر شەیی آچئقلاماسئن” دەمیشتیر.
بو ایددیعا کیشییی، آللاە قارشئسئندا چۇق کؤتۆ بیر دوروما سۇقار.
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
… وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ … ﴿۱۷۹﴾ (سورة آل عمران)
… آللاە غایبئنئ سیزە آچاجاق دا دگیلدیر… (آلی عیمران سورەسی؛ 179)
ساعید نورسینین یوقارئداکی ایددیعاسئنا گؤرە، عابدۆلقادیر گەیلانی گیبی بۆیۆک ولیلرین غایبئ بیلمەسی، “کندی ترجیحلری وە نیەتلرییلە دگیل، آللاهئن اؤگرتمەسییلە ایمیش. (!) یۇقسا ایستەیەرک غایبئ بیلمە ایشینە گیریشمەلری ایطاعاتسیزلیک هاواسئ وریرمیش. (!)
دەمک کی، آللاە هم “غایبئ کیمسە بیلمز، اۇنو کیمسەیە آچئقلامام” دیەجک، هم دە توتوپ باعضئ کیمسەلرە آچئقلایاجاق! اۇ کیمسەلر دە گچمیشلە ایلگیلی اۇلانلارئ آچئقلاماقتا بیر ساقئنجا گؤرمەیەجکلر آما گلەجکلە ایلگیلی غایبلارئ، آنلایان آنلاسئن دییە اؤرتۆلۆ ایشارتلرلە گچیشتیرەجکلر! بونو، آللاها قارشئ بیر ایطاعاتسیزلیک هاواسئ دۇغماسئن دییە یاپاجاقلار!!!..
بو اینانچتان آللاها سئغئنماق گرکیر.
ئ- آراجئلارئن شفاعات أدەجگی اینانجئ
1-کاتۇلیکلردە شفاعات اینانجئ
کاتۇلیکلرە گؤرە شفاعات، عیسانئن دوعاسئنا اویوملو قئلان دیلک دوعاسئدئر.
اۇنلار “شفاعات” یرینە “قورتارئجئلئق” کلیمەسینی قوللانئرلار.
کاتۇلیکلرە گؤرە:
“مسیح عیسا، بابانئن یانئندا حئریستیانلارئن آووکاتلئغئنئ یاپئیۇر. اۇنلار لهینە آراجئلئق أتمک ایچین حپ جانلئدئر. آللاهئن حوضوروندا دائیما حاضئر بولونور. کندیسی آراجئلئغئ ایلە آللاها یاقلاشانلارئ تامامن قورتارمایا گۆجۆ یتر.”
“قوتسال روح اۇلمادان تانرئنئن اۇغلونو گؤرمک مۆمکۆن دگیلدیر. اۇغول اۇلمادان دا هیچ کیمسە بابایا یاقلاشاماز. چۆنکۆ بابایئ تانئماق اۇغولدور. تانرئ اۇغلونو تانئماق دا، قوتسال روح آراجئلئغئیلا اۇلور.”
مریم آنا آووکات وە یاردئمجئدئر. “مریم آنانئن آنالئغئ بیتمەمیشتیر. یینەلنن آرابولوجولوغو ایلە أبدی أسنلیکلر ساغلایان گارانتی آلتئنا آلمایا دوام أتمکتەدیر.”
کاتۇلیکلرە گؤرە پاپاز، “آللاەلا ایلگیلی قۇنولاردا اینسانلارئ تمثیل أتمک ایچین آتانئر.”
اۇ، کیشیسل یتکیسییلە اینسانلارا: “بابانئن آدئنا سنی باغئشلئیۇروم” دیەبیلیر.


text:
- نە دورومدا اۇلورسان اۇل، بیر آیت کۆمەسینین پشیندە دە اۇلسان، بیر ایش یاپئیۇر دا اۇلسانئز، اۇ ایشە دالدئغئنئزدا موطلاقا سیزە شاهید اۇلوروز. یردە وە گؤکتە، ایستەر ذررە آغئرلئغئندا ایستەر اۇندان داحا کۆچۆک ایستەر بۆیۆک اۇلسون؛ هیچبیر شەی راببینین بیلگیسیندن قاچماز. حپسینین آپآچئق یازئلئ بیر قایدئ توتولور.
- بیلەسینیز کی آللاهئن أولیاسئ (دۇستلارئ) اۆستۆندە بیر قۇرقو اۇلماز. اۇنلار اۆزۆلمزلر دە.
- اۇنلار اینانئپ گۆوننلر وە کندیلرینی یانلئشلاردان قۇرویان کیمسەلردیر.
- دۆنیا حایاتئ وە آحیرت قۇنوسونداکی سەویندیریجی حابرلر اۇنلار ایچیندیر. آللاهئن سؤزلریندە دگیشمە اۇلماز. بۆیۆک باشارئ ایشتە بودور!
- (مۆشریکلرین) سؤزلری سنی اۆزمەسین؛ چۆنکۆ بۆتۆن گۆچ وە شرف، آللاهئن ألیندەدیر. اۇ دینلەر وە بیلیر.
- باقئن! گؤکلردە کیم وارسا، یردە کیم وارسا آللاها عائیدتیر. آللاە ایلە آرالارئنا بیریلرینی قۇیوپ اۇنلاردان یاردئم ایستەینلر، آصلئندا اۇرتاق قۇشتوقلارئ اۇ کیمسەلرە اویمازلار. اۇنلار سادەجە وارسایئملارا اویارلار. اۇنلار سادەجە دلیلسیز قۇنوشورلار.
- دینلنەسینیز دییە گجەیی سیزین ایچین اۇلوشتوران اۇدور. گۆندۆزۆ دە آیدئنلاتئجئ یاپمئشتئر. دینلەین بیر تۇپلولوق ایچین بوندا آیتلر (گؤسترگەلر) واردئر.
- “آللاە چۇجوق أدیندی” دەدیلر. بو اۇنا یاقئشتئرئلاماز! اۇنون هیچبیر شەیە ایحتیاجئ یۇقتور. گؤکلردە نە وارسا یردە نە وارسا ذاتن آللاهئندئر. ایددیعا أتتیگینیز قۇنودا بیر دلیلینیز یۇقتور. آللاە حاققئندا بیلەمەیەجگینیز شەیلر می سؤیلۆیۇرسونوز؟
- دە کی: “کندی یالانلارئنئ آللاها مال أدنلر، اومدوقلارئنا قاووشامایاجاقلاردئر.”
- بو سایەدە دۆنیوی بیر قازانچلارئ اۇلور. سۇنوندا دؤنۆپ گلەجکلری یر حوضوروموزدور. کافیرلیک أتمەلرینە قارشئلئق، چتین عاذابئ اۇنلارا اۇ زامان تاتتئراجاغئز.
- اۇنلارا نوحلا ایلگیلی شو حابری آنلات! اۇ، حالقئنا شؤیلە دەمیشتی: “أی حالقئم! بنیم دوروشوم وە آللاهئن آیتلرییلە بیلگیلندیرمەم سیزە آغئر گلییۇرسا (بیلین کی) بن سادەجە آللاها گۆونیپ دایاندئم. اؤیلەیسە سیز وە اۇرتاقلارئنئز نە یاپاجاغئنئزا بیرلیکتە قارار ورین، ایشینیز گیزلی ساقلئ دا اۇلماسئن. سۇنرا ایشیمی بیتیرین، هیچ گؤز آچتئرمایئن.
- یۇق أگر سئرت چەویریرسنیز، بن ذاتن سیزدن بیر قارشئلئق ایستەمەدیم! یاپتئغئمئن قارشئلئغئنئ ورەجک اۇلان سادەجە آللاەتئر. بانا، تام تسلیم اۇلانلاردان اۇلمام أمرەدیلدی.”
- یینە دە اۇنو یالانجئ سایدئلار. سۇنرا اۇنو وە اۇنونلا بیرلیکتە گمیدە اۇلانلارئ قورتاردئق وە حاکیمیەتی اۇنلارا وردیک. آیتلریمیز قارشئسئندا یالانا سارئلانلارئ سودا بۇغدوق. اویارئلان اۇ کیمسەلرین سۇنونون نە اۇلدوغونا بیر باق!
- سۇنرا نوحون آردئندان بیرچۇق ألچییی کندی حالقئنا گؤندردیک. اۇنلارا آچئق بلگەلر گتیردیلر. آما اؤنجەدن یالان سایدئقلارئنا اینانمایا یاناشمادئلار. سئنئرلارئ آشانلارئن قالبلری اۆزریندە ایشتە بؤیلە بیر یاپئ اۇلوشتوروروز.
- سۇنرا اۇنلارئن آردئندان موسایئ وە هارونو، آیتلریمیزلە بیرلیکتە فیرعاوونا وە اؤندە گلن آداملارئنا گؤندردیک. اۇنلار دا بۆیۆکلندیلر وە سوچلولار تۇپلولوغو حالینە گلدیلر.
- قاتئمئزدان اۇنلارا گرچکلر گلینجە: “بو آپآچئق بیر سیحیردیر!” دەدیلر.
- موسا شؤیلە دەدی: “سیزە گرچکلر گلدیگیندە، اۇنلار ایچین بونو مو سؤیلۆیۇرسونوز؟ بو بیر سیحیر می؟ سیحیر یاپانلار اومدوقلارئنا قاووشامازلار کی!”
- دەدیلر کی: “آتالارئمئزئ اۆزریندە گؤردۆگۆمۆز یۇلدان بیزی چەویرەسین وە بو تۇپراقلاردا اۆستۆنلۆک سیزە گچسین دییە می گلدین؟ بیز سیزین ایکینیزە دە ایناناجاق دگیلیز.”
- فیرعاوون دەدی کی: “اوستا سیحیربازلارئن حپسینی بانا گتیرین!”
- سیحیربازلار گلینجە موسا اۇنلارا: “حایدی آتئن آتاجاغئنئزئ!” دەدی.


text:
اوچ- دؤرد گونه سؤز وئردی یار، اوچ – دؤرد ایله دوشدو
چون کی اونودوب وعدهسین، ایش موشکوله دوشدو
گاهدان «کانادا»، گاهدا «سویس» ویلاسی آلدی
من کنده داشیندیم، آرادا فاصیله دوشدو
میلیارددان اوچ- دؤرد دولار اسگیک پول آپاردی
بو آزلـیغا خاطیر، آرامـیزدا گله دوشدو
من سنگکی سئودیم، او اولوب «یورو»یا عاشق
او چاتدی ووصاله، منیم عـشقیم دیله دوشدو
قارداش ایشی چون قارداشا دوشدو، ایشی بیتدی
من «هابیل»ایدیم آنجاق ایشیم قابیله دوشدو
مؤولوک، قانالـیقلار اونون اولدو بؤلوشنده
قیسمت بوایمیش، بندهیه دؤرد- بئش گیله دوشدو
روزی بؤلوننده اونا کامیونلا وئریلدی
من روزییا باخدیم کی، سؤکوک زنبیله دوشدو
او اکدی، بیچیب، حاصیلیده ائـیلهدی صادر
یوزلر جوره آفتده بیزیم حاصیله دوشدو
دوقتور فلانی، آیدا بئش- اون دفه گؤروردوک
چون اولدو نمایـنده، گؤروشلر ایله دوشدو
بعضیلره بختین قاپیسی یکسر آچیلدی
بیزلر یـئـتیشنده، قاپی تـئز ایشگیله دوشدو
هر کیم کی یـیـغـیب رأی گئدیب، بختهور اولدو
رأیی سالانـیندا اورهیی نیسگیله دوشدو
چون «بخش خصوصی» دئدیلر ایشلره باخسین
امکاناتـیمـیز تکجه بئش- اون فامیله دوشدو
«طنز» عنوان ائدیب «آرش» ائلین دردینی یازدی
شعری او دو کی، اؤلکهده دیلدن دیله دوشدو.


text:
آوروپا ایقتیصادی بیرلیگی
آوروپا ایقتیصادی بیرلیگی (اینگیلیسجه: European Economic Community, فارسجا: اتحادیه اقتصادی اروپا، عربجه: السوق الأوروبية المشتركة، فرانسهجه: Communauté économique européenne, آلمانجا: Europäische Wirtschaftsgemeinschaft, ایتالیاجا: Comunità economica europea, روسجا: EBpoпeйckoe эkoHoMичeckoe cooбщecTBo) اوروپادا بیر اسکی دؤولت. آوروپا ایقتیصادی بیرلیگی ۱۹۵۸ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۹۹۳ میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
آشینا
آشینا— گؤی تۆرکلرین عالی حاکمیتینین سوْیو. افسانهیه گؤره آشینا سوْیو بیر دیشی قۇرددان تؤرهمیشدیر.
سوْیون تاریخی[دَییشدیر]
هۇنلار چینلیلره مغلوب اوْلدوقدان سوْنرا خان آشینا 500 عائله ایله ژۇژانلارین (آوارلارین) یانینا گلیب آلتایین جنوبوندا مسکن سالدی، اوْنلارین واسسالی اوْلدو. بۇ تۆرکلر مرکزی آسیا، آلتای، بؤیوک چؤل اراضیسینده یاشاییر، دمیرچیلیکله مشغول اوْلور، فلز اریدیردیلر.
آشینا سوْیو دۇلو و نۇشیبی قوْللارینا آیریلیردی.
تبتده، چینده، آلتایلاردا و بؤیوک سیبیر چؤللرینده یاشایان تۆرکلر حاقیندا کیتاب یازان رۇس تۆرکوْلوْقو لئو قۇمیلیوْوون "قدیم تۆرکلر" کیتابیندا یازیلیر: "635-جی ایلده دۇلو و نۇشیبی طایفالاری اؤزونو ایداره حۆقوقو قازاندیلار. 5 دۇلو و 5 نۇشیبی طایفه رَییسلری یئرلی شاهزاده لردن تعیین اوْلوندو. بۇنلار شادا، یعنی خانا قان قوْهومو اوْلان آداملارا برابر تۇتولوردو. اوْنلارین هر بیرینه حاکمیت رمزی کیمی اوْخ تقدیم اوْلوندو. "اوْن اوْخ" تۆرکلری آدی بئله یاراندی (بۇنلان چۇلوْ خانین اوْغلو ایگید و نجیب آشینا شئنی ائتدی). ایکی متفق – دۇلو و نۇشیبی طایفه اتفاقلاری آراسینداکی سرحد چۇ چایی اوْلدو.
بئش عصردن باشلایاراق ژۇژان دوْلتی ضعیفلهمهیه باشلادی. تۆرک قبیلهلرینین باشچیسی بۇمین خاقان ایدی. 546-جێ ایلده تئلئس طایفالاری ژۇژانلارا قارشی عصیان قالدیردی. بۇمین خاقان بۇ عصیاندان استفاده ائتمک ایستهدی. ژۇژان خانی آناخوانین قێزینا ائلچی گؤندردی. اوْ ایسه "سن منیم فلز اریدهنیمسن" دئییب قێزینی بۇمین خاقانا وئرمهدی. بۇمین خاقان 552-جی ایلده ژۇژان خانینین اۆزرین هجوم ائدیب اوْنو مغلوب ائتدی و بیرینجی گؤی تورک خاقانلیغینی یاراتدی. بۇمین خاقان اؤزونو دؤولتین حؤکمداری (ایل خاقان) اعلان ائتدی. دؤولتین پایتختی اوْنوْن چایی ساحلینده اؤتوکن ایدی. بۇندان سوْنرا هۇنلار تۆرک آدلاندیریلدی. "گؤی تورک" مرکب سؤزوندهکی "گؤی" سؤزو هم سما، تانری، هم ده رنگ معناسیندا ایشلهنیر.
سوْیون یارانما افسانهسی[دَییشدیر]
آشینا سوْیونون بیر دیشی قۇرددان تؤرهدیگینه دایر اوْ دؤورده چوْخ مشهور اوْلدوغو آیدین اوْلان روایتلر، گؤی تۆرکلرین ائرکن تاریخینی افسانهلرله قاریشدیریر. آنجاق قۇرددان-تؤرهمه عنعنهسینین، آسیا هۇنلاری آراسیندا دا موْجود اوْلماسی و قۇرد آتانین تۆرکلری دار، کئچیلمز یوْللاردان سلاماتلیغا چاتدیردیغی (بوْزقورد داستانینین اصلی) روایتینین هۇنلاردا گؤرولمهسی، گؤی تۆرکلرین هۇنلارا نسبتینی اوْرتایا قوْیور. آشینا عائلهسینین، تک بیر اوْغلان حیاتدا قالماقلا، قێرغینا اۇغرامیش اوْلدوغو روایتینی، تسو-کۆ (اصلینده آسیا هۇن دؤولتینده بیر غنوان) آدلی هۇن عائلهسینه منسوب مئنگ-سۇن طرفیندن قۇرولان شیمالی لیانگ هۇن دؤولتینین، 439-دا تابغاجلار طرفیندن یێخیلماسی حادثهسینه باغلاماق مۆمکوندور. سۇی-سهویا (چین تقویمی، 581-618) گؤره، بۇ هۇن دؤولتینده ادارهنی الینده تۇتان تسو-کۆلر مهو ائدیلدیگی زامان، آ-سهیه-نا (آشینا) قوْلو، 500 عائلهلیک بیر کۆتله حالیندا، کان-سۇ بؤلگهسیندن کؤچهرک، ژۇان-ژۇانلارا سێغیندیلار. گؤی تورکلرین اؤزهیینی تشکیل ائتدیگی ایفاده ائدیلن و مئنگ-سۇنون اوْغولو آن-چۇ و سوْنرا نوهسی شۇنون اؤلدورولمهسی اۆزرینه اوّل هسی-هایده ایکن سوْنرا آلتایلارا نفوذ ائدن بۇ کۆتله، جهو-جهولار (تسو-کۆ) یوْلو ایله ده آسیا هۇنلارینا باغلاندی و حتی، بۇ قێسا کؤچ حرکتینی اداره ائدن آشینا سوْیونون، جنوب هۇن تانهولاری یوْلو ایله موْ-تۇنون منسوب اوْلدوغو مشهور تی-کوْ (تۇ-کۇ) عائلهسیندن گلمهسی گۆجلو تخمیندیر. قۇرد آتا اینانجی سببیندن گؤی تورک خاقانلیق سنهدی، آلتیندان قۇرد باشلی بایراق (تۇغ) اوْلموشدور.
سوْیون حکمدارلاری[دَییشدیر]
شرق گؤیتورک خاقانلیغی[دَییشدیر]
غرب گؤیتورک خاقانلیغی[دَییشدیر]
بیرینجی گؤیتورک خاقانلیغی[دَییشدیر]
ایکینجی گؤیتورک خاقانلیغی[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۇمهوریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Aşina»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ج- ایندیریلن دینین یرینە اویدورولان دین
أمویلرلە باشلایئپ عابباسیلرلە کمیکلشن یاپئدا حیکمتە، آللاهئن دگیشمز قانونو آنلامئنا گلن سۆننت دەنمیش؛ سۆننتە، نبیمیزین سؤز وە اویغولامالارئ آنلامئ یۆکلنمیش؛ نبی ایلە رسول دە عاینئ سایئلدئغئ ایچین رسولە ایطاعاتی أمرەدن آیتلرە دایانئلاراق شؤیلە بیر سۇنوجا وارئلمئشتئر:
“آللاهئن رسولۆنۆن سۆننتی؛ آللاهئن آدئنا، اۇنون، اؤزل وە گنل حۆکۆملردەکی مورادئنئ آچئقلار. آللاە، سۆننت ایلە حۆکمەتمەیی کیتابئ ایلە أش توتموش وە سۆننتی کیتابا باغلامئشتئر.” (شافیعی)
سۆننت، آللاهئن مورادئنئ یاعنی ماقصادئنئ آچئقلئیۇرسا قورئاندان اؤنملی اۇلاجاغئ ایچین بو ایددیعا، نبیمیزین سؤز وە اویغولامالارئن، قورئاندان چئقاردئغئ حیکمتلر اۇلدوغونو اونوتتورموشتور. اوندان اۆرتیلن هیچبیر شەی اون اۇلمادئغئ گیبی قورئاندان اۆرتیلن حۆکۆملر دە قورئان دگیلدیر. پاستانئن اوندان یاپئلدئغئنئ بیلمەینلرین پاستا ایلە اون آراسئندا چلیشکی گؤرمەسی گیبی حیکمتین نە اۇلدوغونو بیلمەینلر دە سۆننت ایلە قورئان آراسئندا چلیشکی گؤرمەیە باشلامئش، ایکیسیندن بیرینی فدا أتمە یاعنی نسحەتتیرمە قۇنوسو تارتئشئلمئشتئر.
ایمام شافیعی بو قۇنودا اؤزتلە شؤیلە سؤیلەمیشتیر:
“قورئان سۆننتی، سۆننت دە قورئانئ نسحەدیپ یۆرۆرلۆکتن قالدئراماز. سۆننت آنجاق بیر باشقا سۆننتلە نسحەدیلەبیلیر. سۆننت، قورئان ایلە نسحەدیلیر، دەنیرسە رجیم جزاسئنئن: “زینا أدن قادئنلا زینا أدن أرککتن هر بیرینە یۆز قامچئ وورون…” (نور سورەسی؛ 2) آیتییلە نسحەدیلمیش اۇلماسئ ایحتیمالی چئقار. (شافیعی)
ایمام شافیعی، سۆننت قورئانئ نسحەدەمز دەمیش آما رجیم جزاسئنئ قۇروماق ایچین (نیسا سورەسی؛ 15-16) ایلە (نور سورەسی؛2 ) آیتلرین حۆکۆملرینی، عوبادە بین صامیت کانالییلا گلن شو حادیثە دایاناراق دگیشتیرمیشتیر:
“بندن آلئن؛ بندن آلئن. آللاە اۇنلار ایچین بیر یۇل آچتئ؛ بکار بکارلا زینا أدرسە 100 قامچئ وە بیر یئل سۆرگۆن؛ دول دول ایلە اۇلورسا 100 قامچئ وە رجیم گرکیر.”
ایمام شافیعینین بو قۇنوداکی سؤزلری اؤزتلە شؤیلەدیر:
“بو حادیثلە، آیتلردەکی حاپیس وە أذیەت جزاسئ قالدئرئلمئشتئر. نور سورەسی؛ 2-نجی آیتیندەکی 100 قامچئ جزاسئ دا حۆر اۇلان دوللار ایچین بو حادیثلە یۆرۆرلۆکتن قالدئرئلاراق رجیم جزاسئنا چەوریلمیشتیر.” (شافیعی)
“قورئان، سۆننتی نسح أدەمز” دیەن ایمام شافیعی؛ بیر حادیثلە بیرقاچ آیتی نسحەدەبیلمیشتیر.
آللاە تعالا سۇن کیتابئنئ قۇروما آلتئنا آلدئغئ ایچین آیت اویدورولاماز آما حادیث اویدورولابیلیر. شیعی-سۆننی بۆتۆن مذهبلر؛ قورئانا آیقئرئلئغئ آچئق اۇلان حادیثلرە دایاناراق رجیم جزاسئ، دیندن دؤننی اؤلدۆرمەیی، چۇجوقلارئ أولندیرمەیی وە داحا نیجە قۇنویو ایتتیفاقلا قابول أتمیشلردیر.
أولنمەدە طارافلارا وریلن یتکیلر، أشلرین فارقلئ اینانچلاردان اۇلاماماسئ، بۇشانما، شارطلئ بۇشانما، قادئنلارئن شاهیدلیگی، قادئنلارا بۇشانما حاققئ تانئنماماسئ، غایرئ مۆسلیملرلە ایلیشکی گیبی بیرچۇق قۇنودا قورئانا دا، سۆننتە دە تامامن ترس بیر یۇل ایزلنمیشتیر.
فائیض قۇنوسوندا دا کلیمە اۇیونلارئیلا تیجارتین اؤنۆ تئقانمئش، فائیضین اؤنۆ سۇنونا قادار آچئلمئشتئر.
بنزەر دوروم، تفسیردە وە اینانچ أساسلارئندا دا واردئر. مثەلا قورئانئن آنا قۇنولارئندان اۇلان شیرک، کلام عیلمینین آنا قۇنولارئندان دگیلدیر. شیرکلە ایلگیلی تمل کلیمەلرین آنلامئ دگیشتیریلەرک تفسیر وە مئاللری اۇقویانلارئن اۇ قۇنودا یترلی بیلگییە صاحیب اۇلمالارئنئن اؤنۆ تئقانمئش، طاریقاتلارئن اؤنۆ آچئلمئشتئر.
قادر دە قورئانداکی آنلامئنئن دئشئنا چئقارئلدئغئ ایچین مۆسلۆمان، کندینە گۆونی اۇلمایان، زۇرا گیرینجە “قادریمدە نە وارسا اۇ اۇلور” دیەرک مۆجادلەیی بئراقان بیر کیشیلیگە بۆرۆندۆرۆلمۆشتۆر.
مەوجود دورومو، عالی بارداقاۇغلونون شو سؤزلری قئسمن اؤزتلەمکتەدیر:
“ایسلام تۇپلومونداکی حوقوق تفککۆرۆنۆن وە بونلارئن اۆرۆنۆ اۇلان بیگیلرین اۇلوشوموندا قورئان، سۆننت، ایجماع وە قئیاس هیەرارشیسی دۇغرو دگیل، بلکی بونون ترسی دۇغرودور. یاعنی اۇلوشومدا آصئل بلیرلەیجی فاکتؤر، رەیدیر. بۆتۆن فئقئە کۆللیاتئنئن رەی اۆزرینە، بیرەیسل چابا وە باقئش آچئسئ اۆزرینە قورولدوغونو سؤیلەرسک آبارتمئش اۇلمایئز. بونلار آراسئندا داحا آز ایشلەوسل اۇلانئ سۆننت، أن آلتتا دا قورئان یر آلئر. بونو ایفادە أتمک بلکی دە مۆسلۆمانلارئن اینانچ دۆنیالارئیلا، دینە باقئشلارئیلا، تەوحید عاقیدەسییلە ایلک پلاندا چلیشکی گیبی اۇلاجاغئ دۆشۆنۆلەرک دائیما بو ترستن قورئان، سۆننت، ایجماع وە قئیاس اۇلاراق ایفادە أدیلمیشتیر. (عالی بارداقاۇغلو)
2014 یئلئندا عئراق وە سوریەدە اوزایئپ گیدن ساواش سئراسئندا، بو ایکی یرین باعضئ بؤلگەلرینی ألە گچیریپ دەولت قوردوغونو ایعلان أدن عئشید (عئراق-شام ایسلام دەولتی) آدلئ قورولوشون، أسیرلری اؤلدۆردۆگۆنە دائیر حابرلر یایئلدئ. بونلارا، شیعی-سۆننی هیچبیر مذهب عالیمی قارشئ چئقامادئ. چۆنکۆ ایسلامئ دۆنیا قامواۇیونون گؤزۆندن دۆشۆرمک ایستەینلر، اۇنلارئن کیتابلارئندا فارقلئ بیر شەیین اۇلمادئغئنئ بیلییۇرلاردئ.
عؤمر ناصوحی بیلمن، بو قۇنودا اؤزتلە شؤیلە دەر:
ساواش أسیرلری ایلە ایلگیلی اۇلاراق یتکیلی ماقامئن سچیم حاققئ واردئر. مۆسلۆمانلارئن منفاعاتلرینە گؤرە حارەکت أدەرک ایستەرسە اۇنلارئن ساواشچئلارئنئ اؤلدۆرەبیلیر؛ ایستەرسە کؤلە وە جاریە یاپئلمالارئیلا یتینیر… (عؤمر ناصوحی بیلمن)
بونلار، “رۇما وە یونان” حوقوقوندان آلئنئپ ایسلام حوقوقو گیبی گؤستریلن شەیلرین کۆچۆک بیر بؤلۆمۆدۆر. بو مذهبلرە گؤرە قورولاجاق هیچبیر دەولت، “عئشیددن” فارقلئ اۇلمایاجاقتئر.
ساواش أسیرلری ایلە ایلگیلی اۇلاراق آللاە تعالا شؤیلە بویورموشتور:
فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً … ﴿۴﴾ (سورة محمد)
کافیرلرلە ساواشتا قارشئلاشئنجا بۇیونلارئنا وورون؛ اۇنلارئ أتکیسیز حالە گتیرینجە دە سئقئ گۆونلیک چنبرینە آلئن. سۇنرا قارشئلئقسئز وەیا فیدیە آلاراق سربست بئراقئن… (موحاممد سورەسی؛ 4)
نبیمیزین اویغولاماسئ بو آیتە گؤرە اۇلموشتور. عؤمر ناصوحی بیلمنین ناقلەتتیگی بیلگیلرین اؤزتینی ورەلیم دە اویدورولان دینین نەیە دایاندئغئ داحا یاقئندان گؤرۆلەبیلسین.
“أسیرلری قارشئلئقسئز سربست بئراقماق، حانفی، مالیکی وە حانبلی مذهبلرینە گؤرە جائیز دگیلدیر. أسیرلری پارا قارشئلئغئندا سربست بئراقماق دا حانفی مذهبیندەکی مشهور گؤرۆشە گؤرە جائیز دگیلدیر.” (عؤمر ناصوحی بیلمن)
آللاە أمرەدەجک، آما مذهبلر اۇنو جائیز گؤرمەیەجکلر، ایشتە اویدورولان دین بو!
حیکمت اۇرتادان قالقئپ مۆسلۆمانلار چؤزۆم اۆرتەمز حالە گلینجە قورئانا وە سۆننتە اۇلان گۆون سارسئلمئشتئر. تاحسین گؤرگۆنۆن شو سؤزلری، گۆونسیزلیگین واردئغئ بۇیوتو گؤسترمکتەدیر:
“بوگۆن یاشانئلان أن اؤنملی سئقئنتئ، زامان ایچریسیندە گچرسیز حالە گلمیش اۇلان سۆننت یرینە ایقامە أدەجگیمیز وەیا سۆننتی ناسئل ایحیا أدەجگیمیزدیر. چۆنکۆ قورئان، باشئندا سۆننت واسئطاسئیلا تاحاققوق أتتیگی گیبی، بوگۆن دە سۆننت وەیا سۆننت یرینە ایقامە اۇلوناجاق باشقا بیر شەی واسئطاسئیلا تاحاققوق أدەجکتیر. تمل سۇرو بونون، اۆمرا (دەولت) مئ، تۇپلوم (اۆممت وەیا میللت) مو، فرد می، بللی بیر صئنئف (مثەلا عولما) مئ، یۇقسا بونلاردان فارقلئ بیر شەی، مثەلا کیتابلار مئ اۇلدوغو نۇقطاسئندا دۆگۆملنمکتەدیر.” (تاحسین گؤرگۆن)
گؤرۆلدۆگۆ گیبی نبیمیزین مۆسلۆمانلارلا ایلگیلی أندیشەسی گرچکلشمیش وە مۆسلۆمانلارئن بۆیۆک بیر بؤلۆمۆ، یاهودی وە حئریستیانلار گیبی شو آیتین قاپسامئنا گیرمیشلردیر:
اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَهًا وَاحِدًا لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿۳۱﴾ (سورة التوبة)
بیلگینلرینی، دین آداملارئنئ وە مریم اۇغلو مسیحی آللاەتان اؤنجە بیرر راب سایاراق اۇنلارا سارئلدئلار. اۇیسا اۇنلارا وریلن أمیر، سادەجە تک بیر تانرئیا قول اۇلمالارئدئر. اۇندان باشقا تانرئ یۇقتور. آللاە، اۇنلارئن شیرکیندن اوزاقتئر. (تەوبە سورەسی؛ 31)
ألمالئلئ حامدی یازئرئن بو آیت ایلە ایلگیلی آچئقلامالارئندان قئسا بیر اؤزت ورەلیم:
“… آللاهئن أمیرلرینی گؤز آردئ أدەرک عالیملرە کۆچۆجۆک بیر حۆکۆم قۇیما یتکیسی تانئماق. آللاەتان باشقاسئنئ راب اۇلما سەویەسینە چئقارماقتئر. شەیطانلارا، طاغوتلارا، نمرودلارا، فیرعاوونلارا، پوتلارا وە هەیکللرە تاپماق ناسئل شیرک وە کۆفۆر ایسە؛ عالیملرە، آللاها قول اۇلمالارئنئن اۆستۆندە بیر دگر ورمک دە شیرک وە کۆفۆردۆر…” (ألمالئلئ حامدی یازئر)
کیتابا وە حیکمتە اویغون چالئشمالارلا مەوجود یاپئنئن یانلئشلارئنئ اۇرتایا قۇیوپ دۇغروسونون نە اۇلدوغونو گؤسترمەیە چالئشتئغئمئز حالدە هیچبیر قۇنویو تارتئشمایا یاناشمایان گلەنکچی وە ینیلیکچی یاپئیا عیسانئن (ع) شو سؤزلرییلە سسلنمک ایستەریم:
“کندی گلەنگینیزی سۆردۆرمک ایچین، تانرئ بویروغونو بیر کنارا ایتمەیی نە دە گۆزل بجرییۇرسونوز!” (مارکۇس اینجیلی)
د- دین بۆیۆکلرینی تانرئلاشتئرما
شەیطان وە یاردئمجئلارئ، نبییی تانرئلاشتئردئقتان سۇنرا دین بۆیۆکلرینی تانرئلاشتئرمایا قۇیولورلار.
بونون أن کستیرمە یۇلو، اۇنلارئن نبییی تمثیل أتتیگینی سؤیلەمکتیر. حئریستیانلار بونو، کیلیسەیی بیر شاحصئ ماعنوی یاعنی تۆزل کیشیلیک حالینە گتیرەرک یاپمئشلار، کیمی مۆسلۆمانلار دا اۇنلارئ تاعقیب أتمیشلردیر.
کاتۇلیک کیلیسەسینە گؤرە مسیح عیسا، گرچک تانرئ وە گرچک اینساندئر. ایشتە بو نەدنلە اینسانلارلا آللاە آراسئندا تک آراجئدئر. شیمدی اۇ، بابانئن یانئندا حئریستیانلارئن آووکاتلئغئنئ یاپئیۇر. اۇنلار لهینە آراجئلئق أتمک ایچین حپ جانلئدئر. آللاهئن حوضوروندا دائیما حاضئر بولونور. اۇنون، کندیسی آراجئلئغئ ایلە آللاها یاقلاشانلارئ تامامن قورتارمایا گۆجۆ یتر.
تانرئلاشتئرئلان دین بۆیۆکلرینە یاقئشتئرئلان اؤزللیکلری شؤیلە سئرالایابیلیریز:
1.کائیناتئن باشایمامئ = شاحصئ ماعنوینین باشئ
عیسایئ تانرئلاشتئرمانئن هدفی، بیر دینی قوروم یاعنی شاحصئ ماعنوی اۇلوشتوراراق باشتاکی کیشییی، آرقاسئندان شاحصئ ماعنوییە قاتئلانلارئ تانرئلاشتئردئقلارئنئ سؤیلەییپ اینسانلارئ آللاە آدئنا کؤلەلشتیرمکتیر. کاتۇلیکلرە گؤرە عیسایئ کیلیسە تمثیل أدر. کیلیسە، هیەرارشیک اۇرگانلاردان وە مسیحین میستیک بدنیندن اۇلوشان بیر تۇپلولوقتور. کیلیسەنین، بیری اینسانی، دیگری ایلاهی اۇلان ایکی فارقلئ یاپئسئ واردئر. کیلیسە، اینسانلئقلا آللاە آراسئنداکی بیرلشمەنین ایشارتی وە آراجئدئر.
پاپانئن بۆتۆن کیلیسە اۆزریندە تام وە یۆجە بیر یتکیسی واردئر. پاپا، یانئلماز بیر اۇتۇریتەدیر.
پاپا، ایتالیانجادا بابا دەمکتیر. اۇنلار آللاها دا بابا دەرلر. کیلیسەنین باشئنا بابا دەمەلری، اۇنو آللاهئن یرینە قۇیماق ایچیندیر.
پاپایئ شؤیلە تانئتئرلار:
“پاپا یانئلمازدئر؛ پاپا، جانلارئن اۆزریندە تانرئسال آتاما سایەسیندە یۆجە، تام، دۇلایسئز، أورنسل یتکییە صاحیبتیر.”


text:
حزب کمونیست کارگری یانچیسی محسن ابراهیمی نین دری قابیقدان چیخماسی
گونئی آذربایجان توپلوموندا انسانلارین اؤز میللی منلیک و کیملیکلری اوزره ایلگی و ماراقلاری نین آرتماسی فارس ایستعمار تشکیلاتلارینا آیاقچی اولموشلاری او جمله دن محسن ابراهیمی نی داغا داشا سالمیش گؤرونر. محسن ابراهیمی کئچمیش مقاله لرینده "ناسیونالیسم" دئیه دیل و مدنیت اوغروندا ساواش آپاران گونئی آذربایجان میللی فعاللاری علیهینه چیرکین ایفاده لر سرگیلمک ایله، او جومله دن "ناسیونالیست فاسد، فاشیست قوم پرست، پان ترکیست، فاشیست آذری، ناسیونالیست خطرناک و مضر آسایش و سعادت بشر، (عامل) نفاق علیه انسان و انسانیت و خرافاتچی" دئیه فارس ایستعمارچیلیغینا خوش خدمتلیگینی سرگیلمیش[i]. آشاغیدا اله آلماق ایستدیگیمیز مقاله سینده میللیتلر مسئله سینی اهمیتسیز گؤسترمک اوچون "ناسیونالیسم ایرانی و ناسیونالیسم ترک" دئیه "ایرانیت" داشینی گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین قاباغینا دیغیرلاتماق و اؤز ذهنیتینده بیر مانع یاراتماغا چالیشمیش، یئری گلمیشکن اونون یازیسی نین بعضی مقاملارینی گؤتور قوی ائتمگه چالیشاق، اوخویوروق:
"ناسیونالیسم تحت ستم نداریم! ظاهرا ناسیونالیسم ایرانی و ناسیونالیسم ترک دو نیرو و دو جنبش در مقابل هم هستند. اولی عظمت طلب، مسلط، ستمگر و غالب است و دومی محکوم و تحت ستم و تحت سلطه"[ii].
مؤللیفین ایفاده ائتدیگی "ناسیونالیسم" کلمه سی نین اوزرینده دوراقلارساق، گونئی آذربایجان میللی فعالارینا نسبت وئردیگی بو ایفاده بوهتان ماهیتی داشییان بیر دئییم کیمی اورتایا آتیلمیش گؤرونر. دئمک، گونئی آذربایجان میللی حرکتی فعاللاری هئچ زامان بو حرکتی "–ایسم/-یسم" باشلیغی آلتیندا یوروملامیش و تانیملامیش دئییللر.
محسن ابراهیمی "ناسیونالیسم ایرانی و ناسیونالیسم ترک" دئییملرینی اورتایا آتماقلا دیل و مدنیت مقوله لریندن اولدوقجا اوزاق اولدوغونو و یالنیز فارس ایستعمارچیلیق ادبیاتیندان فایدالاناراق معنوی احتیاجلارینی گئدرمگه چالیشدیغینی، بئله لیکله مفکوره باخیمیندان فارس ایستعمارچیلیغی نین ترکیب حیسسه سی ائدیله رک دوشونجه یئریتدیگینی اورتایا قویار.
دئمک، دیل بیلیمینده 1836 -اینجی ایل هیندشیناس Christian Lassenطرفیندن اورتایا آتیلمیش "ایران دیل قوروپو" ایفاده سی یالنیز فارس دیلی اوچون دئییل، بیر دیل قوروپونا وئریلمیش و بیلیم اوجاقلاری طرفیندن قبول اولموش آد ساییلار[iii]. دئمک، دیللر و مدنیتلر اساسیندا "ناسیونالیسم ایرانی" دئییمی نی اورتایا قویانلار ایستر، ایستمز پان ایرانیستلیگین فارس ایستعمارچیلیغی مفکوره سینه قاتقیدا بولونموش اولارلار. کئچمیش یازیدا محسن ابراهیمی و داریوش همایونون گؤروشلری نین فارس ایستعمارچیلیغی دوغرولتودا کسیشدیکلری نقطه یه ده تانیق اولدوق[iv]. باشقا یاندان، "ایران" کلمه سی نین بیر سیاسی آلانا نسبت وئریلمه سی منظور اولارسا، بوگون بو ایران آدلانمیش ایران ممالیکی محروسه سینده مختلیف دیل و مدنیت صاحابلاری یاشامالارینا باخمایاراق سیاسی نیظام و اینتیظام باخیمیندان بیر چوخلاری اوچون قبول ائدیلمه سی آجی دا اولسا، فارس ایستعمارچیلیغی حؤکوم سورمکده دیر. یئری گلمیشکن بونو دا دئمکده فایدا وار: بوگون ایران دیل قوروپونا قوشا (پارالئل و موازی) اولاراق دیل بیلیمینده تورک دیللری یوخسا تورک دیل قوروپو دا قبول اولموش، بیلیمه دایالی بیر آد ساییلار[v].
دئمک، فارس ایمپراتورلوغو و ایستعمارچیلیغی نی "ایران میللتی" باشلیغی آلتیندا حزب کمونیست کارگری ایران- فارس محفلی نین ناسیونالیسم "عظمت طلب" آدلاندیرماسی دا فارس ایستعمارچیلیغی و فارس مدنیت راسیستلیگی دوغرولتوسوندا ژوبین رازانی (منصور حکمت) یانچیلاری طرفیندن اورتایا آتیلمیش بیر یئنی تاپینتی (اختراع) ساییلار. بو تاپینتییا اساسن ایران ممالیکی محروسه سینده میللی ظولوم دئیه بیر آنلاییش قبول ائدیله بیلمز. فارس ایستعمار یانچیلاری و مدنیت راسیستلرینه گؤره دؤلت – میللت آنلاییشی رضا شاه طرفیندن اورتایا قویولموش و فارس ایستعمارچیلاری و فارس مدنیت راسیستلری طرفیندن آسدی و کسدی واسیطه سی ایله قبول اولوندوغو اوچون هر هانکی فارس اولمایان ائتنیکلرین دیل و مدنیت مسئله لری ده "خرافاتی، قوم پرست، ناسیونالیست فاسد، مخل نظم، غیر انسانی، ..." دئیه قلمه آلینمالی ایمیش[vi]. محسن ابراهیمی و منصوب اولدوغو محفل، فارس حاکیم دیل و مدنیت سیستیمی نی "ناسیونالیسم عظمت طلب" دئیه قمله آلماسی دا توپلوم تانیما (جامعه شناسی) بیلیمی باخیمیندان دیققت چکیجی ساییلار. دئمک، باسقییا معروض قالمیش میللی حرکتلره اوسته کی چیرکین و پیس صفتلری نسبت وئرمک، اؤزلرینی منصوب ائتدیکلری حاکیم دیل و مدنیت دؤولتچیلیگی نی یاخشی صفتلر ایله بزه مک و "بیزیم قوروپ: - یاخشی، انسانی، باشاریلی"، "او بیری قوروپ: - پیس و غیر انسانی و باشاریقسیز" ایفاده لری توپلوم تانیما بیلیمینده قوروپلار آراسیندا تانینمیش بیر چیخیش و نظر ساییلار[vii]. محسن ابراهیمی گئنه ده یازمیش:
"... لازم است تاکید کنیم که ناسیونالیسم به مثابه یک جنبش نمیتواند تحت ستم باشد. این مردم منتسب به یک ملت، نژاد و یا قوم معینی هستند که مورد ستم و تبعیض قرار میگیرند. ناسیونالیسم "تحت ستم"، معمولا از ستم و تبعیض اعمال شده بر مردم معینی به عنوان ماتریال اجتماعی استفاده میکند تا برای خودش به مثابه یک جنبش مشروعیت سیاسی دست و پا کند"[viii].
اوسته گؤروندوگو کیمی محسن ابراهیمی بیر ماتئریالیست کیمی بحث ائتمک ایستدیگینه باخمایاراق روحانیت دونیاسیندا سئیر و حرکت ائتمکله لمس اولوناجاق واقعیتلری ده درک ائتمک ایسته مه یه رک کلمه لر ایله اوغراشاراق جمله قورماغا چالیشار. بئله لیکله، ناسیون کلمه سی نین نه اولدوغونو دا درک ائتمک ایستمز. یئری گلمیشکن آلمانی سؤزلوک کتابیندان ناسیون کلمه سی نین نه اولدوغونو دا اؤیرنمیش اولاق: دوغولدوغو یئر، دیل، گله نک (عنعنه)و گؤره نک (عادت)، مدنیت و سیاسی گلیشمه لر اساسیندا بیر بیرلرینه باغلی اولان توپلوم ناسیون (Nation) و خالق (Volk) ساییلار[ix].
اوسته کی وئریلمیش تعریفه اساسن ائتنیک آذربایجان: آذربایجان تورکلری نین دوغولدوقلاری یئر (آذربایجان). دیل: آذربایجان تورکلری نین دانیشدیغی و ادبیات دیلی ائتدیکلری آذربایجان تورکچه سی. گله نک، گؤره نک: آذربایجان تورکلوگونه عایید اولموش معنوی دگرلر، عادت و عنعنه لر. مدنیت: آذربایجان تورکلوگونه عایید اولموش تاریخی عابیده لر و اثرلر. سیاسی گلیشمه لر: آذربایجان تورکلوگو تاریخده دیل بیلینجی و تاریخ بیلینجیندن یوخسول قالدیغی اوچون، آذربایجان مشروطه حرکاتی زامانی، آذربایجان سیاسی ائلیتی زامانی درک ائتمه یه رک خاریجی عامیللر واسیطه سی ایله حاکیمیتچیلیگی فارس میللیتچیلیگی و ایستعمارچیلیغینا اودوزاراق مغلوب ائدیلمیش و بئله لیکله آذربایجان تورکلوگو مستعمره آلتینا کئچمیش بیر میللت ساییلار.
دئمک، بو باسقی آلتینا آلینمیش توپلومو نماینده لیک ائدن میللی حرکت ده بو توپلومون آیریلماز بیر پارچاسی اولاراق ایستعمارچیلیغا تابع توتولموش آذربایجان تورک وارلیغی نین سیاسی ائلیتی ساییلار. دئمک، باسقیلارا سئیریجی قالمایاراق میللی حرکتین عضولری سورگون و توتساق اولماغی جان کؤنول ایله قبول ائتمیش گؤرونرلر. بئلنچی آجی واقعیتلری گؤز اؤنونه آلاراق داها آرتیق قضاوتی اوخوجولارا بوراخارساق، داها یاخشی اولار دئیه دوشونورم. محسن ابراهیمی گئنه یازیر:
"حدود یک قرن و نیم پیش، ۳۲ کشور مستقل در جغرافیای سیاسی جهان وجود داشتند. امروز این تعداد به بالای ۱۹۰ رسیده است. مشخصا در ۱۱۱ سال گذشته ۱۴۱ کشور مستقل اعلام موجودیت کرده اند. یعنی در کمتر از یک سال یک کشور جدید چشم بر جهان گشوده است. یک "ملت" جدید صاحب کشور شده است"[x].
اوسته گؤروندوگو کیمی ایدئولوژی باخیمیندان حاکیمیتچیلیگه سوسامیشلارین میللت آنلاییشلاری دیل و مدنیته اساسیندا قورولموش میللی دؤلتلر دئییل، اونلارین میللت آنلاییشلاری ایستر ایمپراتورلوقلارین داغیلماسی نتیجه سینده و ایسترسه ده غرب ایستعمار دؤلتلری نین یئرلی خالقلارا ایستعمار دیلینی تحمیل ائتدیکدن سونرا اونلارا ایستعمار دیلی اساسیندا هیندوستان، پاکیستان و آفریقا مودئلینده ایداره اولونموش مملکتلر، یوخسا دا کیچیک قارداش دئیه ایران مودئلینده مملکتلرین داغیلمادان باشقا بیر ائتنیک و میللتین انحصارینا کئچیرمه سی منظور اولونار. محسن ابراهیمی نین، مظلوم خالق اوولادی اولاراق بئلنچی ایستعمار ماهیتلی گؤروشلری بیر منطیق دئیه فارس ایستعمار محفللریندن قبول ائتمه سی و بو ایستعمار محفللرینه آیاقچیلیق ائده رک بو محفللره آذربایجان کمیته سی یاراتماسی داها دوغروسو دهشت ساییلار. قیسا سؤزله دئمک جاییزسه، حاکیم اولموش بیر دیل و مدنیتده، کؤله دورومونا دوشموش انسانین منسوب اولدوغو خالقی اؤزگه ساییلماسینا و یوخلوغا محکوم گؤرونمه سینه باخمایاراق بو انسانین بئلنچی حاکیمیت کیملیگینی میللی کیملیک دئیه قبول ائتمه سی مدنیت راسیستلیگی ساییلار.
قایناقلار و اتک یازیلار:
[i] ایشیق سؤنمز، حزب کمونیست کارگری ایران- فارس محفلینه باغلی اولان محسن ابراهیمی نین "ناسیونالیست" حئکایه سی: http://www.isiqsonmaz.com/Seite%20336.htm
[ii] محسن ابراهیمی، : ستم ملی در آذربایجان و راه حل آن! (قسمت دوم) ناسیونالیسم تحت ستم نداریم! نشریه روزنه اورگان حزب کمونیست کارگری ایران- فارس، کمیته آذربایجان، شنبه, 19 بهمن 1392!: https://rowzane.com/notes/7256-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D8%A2%D9%86-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-%D8%B3%D8%AA%D9%85- %D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85.html
[iii] ایشیق سؤنمز، ایران دؤلتی و ایران دیل قوروپو آدی نین اورتایا آتیلماسی: http://www.isiqsonmaz.com/Seite269.htm
[iv] باخ اورادا، ایشیق سؤنمز، حزب کمونیست کارگری ایران- فارس محفلینه باغلی اولان محسن ابراهیمی ...
[v] Turksprachen: http://de.wikipedia.org/wiki/Turksprachen
[vi] باخ اورادا، ایشیق سؤنمز، حزب کمونیست کارگری ایران- فارس محفلینه باغلی اولان محسن ابراهیمی ...
[vii] König, Oliver und Schattenhofer, Karl; Einführung in die Gruppendynamik, Heidelberg 2006.
[viii] محسن ابراهیمی، : ستم ملی در آذربایجان و راه حل آن! (قسمت دوم) ناسیونالیسم تحت ستم نداریم!، باخ اورادا.
[ix] Wahrig, Deutsches Wörterbuch, çap Munix, S. 925.
[x] محسن ابراهیمی، : ستم ملی در آذربایجان و راه حل آن! (قسمت دوم) ناسیونالیسم تحت ستم نداریم!، باخ اورادا.
ایشیق سؤنمز، 12.02.2014


text:
فورد مادوکس فورد
فورد مادوکس فورد (اینگیلیسجه: Ford Madox Ford) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .۱۷ دسامبر ۱۸۷۳ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۵ ایل عومر ائلهایب و ۲۶ ژوئن ۱۹۳۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Ford Madox Ford»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فورد مادوکس فورد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دمیرقازیق سوریه ده اۆچ ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ میللی قوُرانماق وزیرلیگی بو حاباری تاصصیقلادی
سوریأنینگ دمیرقازیغینداقی فرات قالقانی بؤلگه سینه بینجالیق برن آیرالیقچی ترور قوراماسی پ. ک. ک/ ی. پ. گ نینگ 3 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی.
تۆرکیأنینگ میللی قوُرانماق وزیرلیگی بو حاباری تاصصیقلادی.
دِگیشلی حابارلار
سوریه و عیراغینگ دمیرقازیغیندا 19 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ میللی قوُرانماق وزیرلیگی ترورچیلارینگ تأثیرسیز یاغدایا گتیرلندیگینی تاصصیقلادی
أردوُغان: آمریکانینگ کؤمِکلری یونان-ی حالاص اتمهز
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، یونان ینگ چِنیندن آشان سؤزلرینه جوُغاپ بردی


text:
یازوچی: فریدالله (توغری)
مساوات صحیفه سیدن
تینچ لیک نینگ بوگونگی معنی لری
بوگون تینچ لیک و خوف سیزلیک نینگ حاضرگی کونده گی معنی سی و قیسی باسقیچ لردن اوتیب خلق ارا حقوق گه کریب کیلگن لیگی باره سیده بحث ایته میز. حاضرگی کونده تینچ لیک اصطلاحی نی خوف سیزلیک و نظم اصطلاح لری دن اجره تیشی میز ممکن ایمس. خلق ارا حقوق گه کوره تینچ لیک میلادی ۲۰ نچی عصر گه قدر “اوروشمس لیک وضعیتی” اوله راق بهالنتریلر ایکن, ایریم قاعده لر ایسه اوشبو موضوع گه بناً قبول ایتیلگن. سونگگی پیت لرگه قدر خلق ارا حقوق ده “اوروش حقوقی” و “تینچ لیک حقوقی” نامیده ایککی اساسی محور موجود ایدی. شوندای قلیب طبعی اوله راق اوچینچی محور صفتیده “طرف سیزلیک حقوقی” هم بحث موضوعی ایدی. اوشبو موضوع اوروش نینگ خلق ارا حقوق گه کوره مشروع بیر وضعیت گه کیتریلیشی دن عبارت ایدی.
هر اوروش و کوچ دن فایده له نیش اوشبو موضوع نی قمره ماقده ایدی. شوندای قلیب اوروش لر مشروع و نامشروع اوروش لر اوله راق ایککی گروپ گه بولینماقده ایدی. باشقه چه قلیب ایتگنده میلادی ۱۹۴۸ نچی ییلی ده گی بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ تینچ لیک کیلیشوی گه قدر, اوشبو موضوع لر تینچ لیک ایمس بلکه, اوروش حقی اوله راق بهالنتریلماقده ایدی. اوشبو کیلیشو بیلن کوچ دن فایده له نیش نینگ ممنوع ایتیلیشی آرتیدن, تینچ لیک حقوقی حاکم بولیب باشله دی. اوروش حقوقی ایسه, اوروش یاکه اوروش گه سبب بولمیدیگن کوچ دن فایده له نیش موضوع لری بوییچه تطبیق ایتیله دیگن استثنائی بیر قاعده گه ایلنتریلدی. شوندای قلیب “طرف سیزلیک حقوقی” هم یوق بولیب باشله دی.
اوشبو موضوع بیلن علاقه لی فعالیت لرنینگ میلادی ۱۸۹۹ نچی و ۱۹۰۷ نچی ییل لری ده هاگ ده گی تینچ لیک کنفرانسی ده باشلب کیتگن لیگی بیلینماقده. لیکن اوشبو کنفرانس لرده گی اساسی مقصد اوروش لرنینگ توخته تیلیشی ایمس, بلکه مذکور اوروش لرنینگ چیگره لنتریلیشی دن عبارت ایدی. اوروش لرنینگ توخته تیلیشی بیلن علاقه لی ایلک فعالیت ایسه, بیرینچی دنیا اوروشی آرتیدن قوریلگن ملت لر جمعیتی بیلن کون ترتیبی گه کیلگن. شوندای قلیب کیله جک نینگ “تینچ لیک” اصطلاحی نینگ اساسی نینگ قوریلگن لیگی نی قید ایتیب اوتیشی میز ممکن. باشقه چه قلیب ایتگنده اوشبو متن نینگ باشلنغیچ قسمی ده, مذکو کیلیشو نینگ تمان لرنینگ, اوروش نی باشلتمیدیگن لیک لری بیلن علاقه لی مسئولیت لری نی قبول ایتیش لری, خلق ارا مقیاس ده انیق و عادلانه علاقه لر قوریش لری, خلق ارا حقوق نی دولت لر آره سیده گی علاقه لر بوییچه اساسی قاعده اوله راق بهالنتریش لری, تشکیلات لنگن جمعیت لر نینگ بیر بیر لری بیلن بولگن مناسبت لری گه تیگیشلی عدالت نی تامین ایتیش لری و اوشبو کیلیشو ده گی مسئولیت لرنی قبول ایتیش لری بیلن خلق ارا همکارلیک و تینچ لیک نینگ تامین ایتیلیشی بیلن علاقه لی زمینه نی یره تیش لری اوچون بحث موضوعی شرطنامه نی قبول ایتگن لیک لری قید ایتیلماقده. شوباعث میلادی ۱۹۱۹ نچی ییلی ده قبول ایتیلگن اوشبو حجت ده هم “تینچ لیک” بیلن “خوف سیزلیک” اصطلاح لری بیرلیکده استفاده ایتیلماقده.
اوشبو ایککی اصطلاح نینگ بیرلیکده استفاده ایتیلیشی ایککینچی دنیا اوروشی آرتیدن میلادی ۱۹۴۸ نچی ییلی ده گی بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی کیلیشوی بیلن تائید ایتیلگن. بوندن تشقری بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی اعضاسی اولکه لرنینگ قبول ایتیش لری کیره ک بولگن اساس لر آره سیده تینچ لیک و خوف سیزلیک نینگ هم اوته مهم بیر اورین گه ایگه ایکن لیگی کورینماقد. شوندای قلیب:
۱ تینگ لیک,
۲ یخشی نیت بیلن مسئولیت لرنینگ بجا کیتریلیشی,
۳ خلق ارا کیلیشموچیلیک لرنینگ, خلق ارا تینچ لیک و خوف سیزلیک گه ضرر بیرمیدیگن تینچ لیک سیور یول لر بیلن ییچیلیشی,
۴ کوچ دن فایده له نیش گه حرکت ایتیلمس لیگی,
۵ اوشبو تشکیلات نینگ قاعده لری گه اویغون اوله راق حرکت ایتمیتگن دولت لرنینگ یاردم لردن محروم ایتیلیشی,
۶ بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی اعضاسی بولمه گن اولکه لرنینگ هم, خلق ارا تینچ لیک و خوف سیزلیک نینگ اسره لیب قالیشی بوییچه فعالیت آلیب باریش لری,
۷ و ملی صلاحیت لر, بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ اساس لری آره سیده اورین آلماقده.
شوندای قلیب تینچ لیک و خوف سیزلیک نینگ تامین ایتیلیشی بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ فعالیت لری نینگ قلبی ده جایله شیب آلگن وضعیت ده. اوشبو کیلیشو نینگ باشقه ماده لری ده هم بحث ایتیلیتگن تینچ لیک بیلن خوف سیزلیک گه تیگیشلی مسئولیت لر, بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ برچه اعضالری نینگ اشتراکی بیلن تشکیل ایتیلگن عمومی کینگش گه تاپشیریلمه گن. شوندای قلیب اوشبو مسئولیت لر بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی خوف سیزلیک کینگشی گه تاپشیریلگن. قیسقه قلیب ایتگنده بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ اوشبو کیلیشوی بیلن علاقه لی اساسی مقصد خلق ارا مقیاس ده تینچ لیک و خوف سیزلیک نینگ تامین ایتیلیشی دن عبارت.


text:
`روس نفت` نتیجهلر
حابارلار [23]
- روسیا 82 میلیون تن نبیت تاپیلاندیغینی بیلدیردی
- روسیا خارکف شهرینی اوردی
- سوریه ده روس ژنرال اؤلدۆریلدی
- تۆرکیه، روس توریستلارینگ بیرینجی ماقصادی
- ادلب شهرینه ادیلن هۆجۆمده ۸ یؤنه کی رایات اؤلدی
- ۲۰۱۹-نجی ییلدا آنتالیا شهرینه ۵.۵ میلیون روس توریست گلدی
- روس سیاحاتچیلار تۆرکیأنی سایلایار
- روس توریستلار گۆیزده ده تۆرکیأنی سؤییأر
- روس سیاحاتچیلار پوللارینی تۆرکیهده یۇییار
- تۆرکیه ۴۰ میلیون توریستی یوردا گتیرمهک ایسلهیأر
- آذربایجان بیلن ایران اۇرتاق اولاغینینگ ساتووینا باشلادی
- روش سیاحاتچیلار تۆرکیأنی سایلایار
- روس عسگرلر عفرین دن چیقیار
- قیزیقلی حابار: روس عسگرلری عفرین دن چیقیار
- آنتالیا ۴ میلیون روس سیاحاتچی گلدی
- بارتین دا روس گأمیسیندأکی ۶ آدام سوودان چیقاریلدی
- آنتالیا ۷ آیدا ۲ میلیون روس سیاحاتچی گلدی
- تۆرکیه، روس سیاحاتچیلارینگ اینگ حالایان یوردی
- روسلار اتیوپی اۆچین اتمی دِسگا یاسار
- روس مانکنلر دیاربکرده


text:
فریتز لیبر
فریتز لیبر (اینگیلیسجه: Fritz Leiber) آمریکالی یازیچی - .۲۴ دسامبر ۱۹۱۰ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۱ ایل عومر ائلهییب و ۵ سپتامبر ۱۹۹۲ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fritz Leiber»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فریتز لیبر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.


text:
اؤزبگیستان سلمان بن عبدالعزیز اۆچین یوُقاری درجهلی امام بخاری نیشانینی بردی
سلمان بن عبدالعزیز اؤزبگیستان تاراپیندان بو نیشان و بایراغا ایه بوُلان ایلکینجی آدام
اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی شوکت میرضیایف سعودی عربیستان ینگ پاتشاسی سلمان بن عبدالعزیز آل سعودا یوُقاری درجه لی امام بخاری نیشانینی هؤدۆرلهدی.
سلمان بن عبدالعزیز اؤزبگیستان تاراپیندان بو نیشان و بایراغا ایه بوُلان ایلکینجی آدام.
اؤزبگیستان دؤولتی بو بایراغینگ بریلمهگی باراداقی قاراری ایلکینجی گِزه ک شو ییلینگ 15-نجی آگوستیندا آلیپدی.
یوُقاری درجه لی امام بخاری مدالی و بایراغی بیلیم و مدنیتی یایبانگلاشدیرماق و اسلام عألمی نینگ عالیملاری نینگ میراثینی قوُراماق بارادا حیذمات ادن عالیم، ادبیاتچی و داشاری یورتلی یوُلباشچیلارا بریلیأر.
دِگیشلی حابارلار
بۆتین دۆنیأ چاروادارلار اوُیونلاری بورسادا باشلادی
تۆرکیأنینگ انرژی وزیری تۆرک دؤولتلری قوراماسی نینگ انرژی وزیرلری دوشوشیق گچیردی
فاتیح دؤنمِز حازار دنگیزی نینگ گۆن دوُغاری بیلن گۆن باتاری نینگ بیرلهشدیریلمهلیدیگینی آیتدی
تۆرکمنیستان، بۆتین دۆنیأ چاروادارلار یاریشینا قاتناشار
تۆرکمنیستان تۆرکیأنینگ بورسا شهرینده گچیریلجک بو یاریشلارا 30 تۆرگِن بیلن قاتناشار


text:
May 21, 2018
آنتی آذربایجان، ایرانپرست تورانچیلار: مئهران باهارلی و علی تبریزی
محمد آزادگر
مئهران باهارلی اؤز فیسبوکوندا علی تبریزینین بیر نئچه یازیسیندان پارچالارسئچیپ وبیربیرینه قوراشدیریب «علي تبريزي ايستالينيست آزهربايجانچي و پان ايرانيست آزهريچيلهرين ايچ اوزونو ايفشا ائدير» باشلیغی آلتیندا پایلاشیب. *
من 1348-1349 - جو ایللرده تهراندا علی تبریزی ایله گوروشموشم. من او زامان علی تبریزینی یاخیندان تانیمازدیم. آنجاق یازیلاری وباخیشلاری ایله تانیش ایدیم. اوتهراندا تانینمیش تورانچی وپان تورکیست ایدی. منی اونلا تانیش ائدن حسین محمد زاده صدیق اولدی.اوایللرده من محصیل ایدیم وصدیق تبریزدانیشگاهیندا دانشجو(طلبه ) ایدی. بو منيم ايکينجى دفعه تهران گئتمگيم ايدى. صدیق علی تبریزینی یاخشی تانیردی. علی تبریزی سنگلج پارکینین (پارک شهرین) قاباغیندا بیربالاجا دکه ده کیتاب ساتاردی (آتروپات کیتاب ائوی). او کیتابلارینی خیابانین قيراغيندا سکىده دؤشردی.
علی تبریزی بیرتورانچی ایدی، کیمسه اونو جیدی توتمازدی. چونکو او دؤنمده آذربایجان توپلوموندا، ایندیکی کیمی بئله باخیشلارا یئر یوخ ایدی. اوسته لیک، او دؤنمده آذربایجان ضییالیلارینین وسیاسی فعاللارینین ایچینده سولا قارشی هیستئریک دوشمنچیلیک یوخ درجهسينده ایدی.
رضا هیئت دوکتورجواد هیئت ین دیلیندن بئله یازیر: «دکترهیئت دئیردی کی، تورکچولوکده اومندن اؤنده دیر.چونکو او تورانچی دیر» و ارسان ارل، مئهران باهارلی نین فیکیرداشی یازیر: «استاد تبریزلی علی، بوتون یاشامینی تورکچولویه آدامیش، تورک قیریملاریلا سارسیلمادان ساواشمیشدیر. او، بیرباشینا بیر تورک یوردو، تورک عسکری، تورک عسکرینین باش کوموتانیایدی. اونون یانیندا اینسانین تورکلوک دوروشو یوکسکلرده اولوردی»
بوگون، مئهران بهارلی اونون اوتوز- قیرخ نئچه ایل اؤنجهکى تورانچیلیق یازیلارینی وباخیشلارینی تبلیغ ائدیر! مئهران باهارلی سورگونده گؤنئی آذربایجان (ایران) قلم انجمنینی تاپدالاماق وداغیتماق اوچون علی تبریزی یه پناه گتیریر. مئهران باهارلی علی تبریزینین بیر نئچه یازیسیندان پارچالار سئچیب ویان یانا دوزمکله چاليشير آنتی آذربایجان وتورانچیلیق دؤشؤنجه لرینى آذربایجانین میلی – دموکراتیک حرکتینه سيريسين . مئهران باهارلی فیسبوکدا یازیر: «منجه بویازی تام دا سؤزده انجومنی قلمی آذربایجان جنوبی واونو قورانلار حاققیندا یازیلمیشدیر.»
مئهران باهارلی آنتی آدربایجان دؤشونجه لرینى آذربایجان میلی حرکتينه تحميل ائتمک اوچون علی تبریزیدن آشاغيداکى سيتاتى گتیریر:
«ايران توركلهريني يالنيز آزهربايجان آدلي قفهسده دوستاق ائدهنلهرين حييلهسيني هلهليك بوتون ايراندا اولان تورك قارداشلاريميز آيدينجا گؤز ائوينه آلماييپلار و بوگون روسييه`ده، آوروپادا، ايراندا بيزه تورك يئرينه آزهربايجانلي آديني گوج و سماجت ايله تحميل ائدهنلهرين هدهفي بودور كي بيزه تلقين ائتسينلر كي تورك فقط آزهربايجاندا اولابيلهر. او يئرده اولان زاماندا، هله تورك يوخ، بلكه "آذري" آديني آلابيلهر. بس گؤرونور كي آزهربايجان و آزهري كليمهلهريني نه اوچون سماجت و گوج ايله ايشلهديرلر»**
علی تبریزی «ایران تورکلرین» آذربایجان آدلی قفسده دوستاق گورور! اودور کی آذربایجان وآذری تئرمینلرینه حساسیت گؤستریر وبو تئرمینلر ایله دوشمنچیلیک ائدیر! بو او حساسیت دیر کی مئهران باهارلی واونون کیمی تورانچیلاردا جیدی شکیلده گؤزه چارپیر.
علی تبریزی خاليص ایرانپرست تورانچی دیر: « ایران، بوتون ائللرین و قوملارین وطنی اولدوغو کیمی، بوتون تورک ائللرینین ده دوغما وطنیدر، اوحالدا، آذربایجان آدیندا اولان کیجیک بیر ئولوچی و جیزق، یالنیز بیر نقطه واستان آدیدر که مملکتین اداری تقسیماتی اوچون منظوردادر... بیزیمکی توپراق واوستان دعواسی دگل، آدیمیز توپراق ئولچوسونده وجیزیق اورتاسیندا اولابیلمز، بلکه وگئنیش بیر هویت وفرهنگ دنیاسین دادر.» (دیل وادبیات ص129-130) ***
آذربایجان آدی ایله دوشمنچیلیک وآذری کلمه سینه غئيرعادى حساسیت گؤسترمک وتورکچولوگه وتورانچیلیغا حئیران اولماق هم تبریزی ده وهم باهارلی دا و اونون فیکیرداشلاریندا موشترک دیر.
مئهران باهارلی، علی تبریزینین آذربایجانا وسولا وائله جه ده آذربایجان جمعیت وتشکیلات لارینا اولان نفرتینی تکرارللاییر: «انجمنلرین , و جمعیتلرین ایچینه گیرن سولچولار , قاباقجادان نفوذ ائتمک اوچون تعلیم گوروب و تمرین ائدیبلر و سونرا ملی و هر عنوان ماسقاسین ووراراق میکروب لار کیمی انجمنلرین و جمعیتلرین ایچین چورودوبلر و سونرا اونون لاشه سیندن تغذیه ائتمگه باشلایبلار .» بو سؤزلر آنجاق بیر روحی خسته لیکه دوچار اولان آدامین سؤزو اولا بیلر!
علی تبریزی ایران پرست تورانچیلیغینا گؤره حتا آذربایجانلی لارین بیرجه ادبی محفیلینی بئله تحمل ائده بیلمیر! او اؤزو اعتراف ائدیر: « 1336 دا آنا دیلیمیزده ادبیات اوچون محفل قوردوم. بومحفلی بیر پارا موضوعلارا گؤره پوزدوم وسونرا 1338 ده یئنه بیر باشقا مخفل قوردوم و بوندادا چوخوسون سولچی گؤردوگوم اوچون بوراخدیم و... بومحفل لری هربیر نئچه مدتده پوزدوم، وسونرا بیر آیری محفل توپلایردیم، ویئنه ده 1342ده بیرمحفل باشلادیم، ولی بوسونکی اولاندان آیریلدیم... » ادبی محفللر(ص115دیل وادبیات)
سلام الله جاوید « دوستلار گؤروشو» - ادبیات اوجاقی – آدلی کیتابیندا او ایللرده یارانان محفیل لر حاقیندا چوخ دیرلی وگؤزل بیلگيلر وئريبدير.
دوکتور فرزانه اؤز خاطراتیندا بئله یازیر: «1336نجی ایلرینده «حیدربابا محفلی» قورولدو. بو محفله بیر چوخلو ادبیات و معاریف خادیملری او جومله دن کار و لال لار مدرسه سی نین قوروجوسو میرزا جبار باغچه بان (عسگر زاده) ، بیر چوخ تاریخی و بدیعی اثرین یازاری نصرت الله فتحی (آتشباک- آتش بیگلی)، شاعیر و ادیب محمد علی آذری، یازار وعدلیه نین اونلو وکیلی دکتر حسینقلی کاتبی، ایجتماعی خادیم دکتر سلام الله جاوید، بؤیوک یازار گنجعلی صباحی و بیرده من و سهند قاتیلمیشدیق. بو سایی گئتدیکجه چوخالیردی و بیر سوره سونرا علی تبریزی، مجید حسن زاده (ساوالان) و سونرالاردا بیر نئچه نفر کی آدلاری سلام الله جاویدین یازدیغی «دوستلار گؤروشو» کیتابیندا یازیلیبدیر بو جامعه یه قاتیلدیلار. » (اوستاد فرزانه نین خاطیره لری» کیتانیندان- صدیقه عدالتی )علی تبریزی بومحفلی داغیدا بیلمه دیگی اوچون بو محفیلدن اوزاقلاشیر.
علی تبریزی اونون کيمى دوشونمهين وتورانچى اولمايان هر بير محفيلى داغیتماق ایستهییر. مئهران باهارلىنين دا عمللرى و گؤردوگو ايشلرى اوندان اسکيک دئييل.
مئهران باهارلی نين يازديغينا گؤره، علی تبریزی، استالینیست آذربایجانچی لاری افشائ ائدیر! بو سؤز اویدورما دیر. علی تبریزی نین یازیلاری گؤستریر کی، او لنین و استالین دن و ائله جه ده اکتبر اینقلانیندان بیلگیسی یوخدی . اونون بیرطرفدن سولا وسولچولوغا عجیب- غریب کینه ونیفرتی وار و اوبیری طرفدن ده بیر استالینست دیر. او «روسیه ده دیل مسئله سی» عنوانلی یازیسیندا استالین دن بئله یاد ائدیر:
«...بئله بیر اضطراری زمانلاردا میدانا گیرمک ومیدان دولاندیرماق عادتی اولان بویوک استالین، بورادا چیرمالانیب اورتایا گلدی...(ص108 دیل وادبیات) وباشقابیر یئرده «گئچمیشده کیلر وبیز»عنوانلی مقاله سینده استالین حاققیندا بئله یازیر:« استالین، تزار دولتینه تابع گورجی ملتینه باغلی اولدوغو اوچون، ملی ستمین آجی دادین اونوتمامیشدیر وبیلیردی که هربیر ، ملی فرهنگ وملی حقوقوندا مستقل وآزاد اولماینجا، هیچ بیر آلدادیجی(انسانی) شعارلارا ووعده لره اینانماق دوزگون ویئترلی دگل.» (ص104 دیل وادبیات ) علی تبریزلی بویازیلاردا بیر استالینیست کیمی چیخیش ائدیر.
مئهران باهارلی آذربایجانلا وائله جه ده سول ایله دوشمنچیلیگین «استالینیست آذربایجانچی»، «اوتانجاق پان ایرانیست » و... تؤهمتلر آلتیندا گیزلدیر.
مئهران باهارلی علی تبریزی نین مشروطیت نهضتی حاققیندا تورانچی باخیشینی دا اورتایا آتیر:
«مشروطييهت دؤورونده اؤز اليميز ايله تورك تؤرهسي اولان قاجاري ييخديق. » مئهران باهارلی یه خاطیرلاتماق لازیمدی؛ مشروطه انقلابینین اؤنجوللری ائله آذربایجانلیلاروتورکلر اولموشلار.« قاجار سولاله» سینین جیدی مودافیعه چی لری شیخ فضل الله نوری و تهرانین امام جومعه سی و بوکیمی لر اولموشلار. قاجارلارين تورک اصیلی اولماقلارینا رغمن تورک میلتینین قاتى دوشمنی اولموش لار. قاجارلارین درباریندا فاسید تورک و فارس عونصور لری چییین چییینه بوتون ایران اهالیسینین قانینی شوشه يه توتموشلار.
تهرانی باش کند ائدن ائله آقا محمد خان قاجار ایدی. ائله بو آقا محمد خان گورجی لرله ساواشدا سربازلارین تهییجی اوچون فرودسی نین شاهنامه سینی اونلارا اوخوریوردی. قاجارلارین فارس دیلینین ایراندا یاییلماسیندا بویوک رول لاری اولموش دور. فردوسینین شاهنامه سی آقا محمد خان قاجارین «بالینی» کیتابی ایدی.
قاجارشاهلارینین فارس ديلى نين ایراندا یاییلماسیندا و رسمیت تاپماغیندا بویوک روللاری اولموشدور.فتحعلیشاه دا آقامحمد خان کیمی شاهنامه آزار کشی(طرفدار)ایدی. قاجارلارین 150 ایل حاکیمییتی دوورونده فارس دیلی تورک دیلینین یئرینده اوتوردو. فتحعلیشاهین اوغلو جلال الدین میرزا قاجار، ایفراطی فارس ناسیونالیستی و« پارسی سره یا زبان پاک» ی اشاعه و ئرنلردن بیری ایدی.قاجار شاهلاری آذربایجانلیلارا و تورک هوویتینه جیدی ضربه لر ووروبلار.
مئهران باهارلی دوشمنچیلیگین پیشه وری یه، آذربایجان میلی حکومتینه وآذربایجان دموکرات فیرقه سینه علی تبریزی نین دیلیندن بئله نقل ائدیر:
«هابئله فيرقهده ميللي آد ايله اوزهريميزه روس قييافهسينده كومونيستلهر چيخدي »
بوباخیش وبئله سؤزلرپان ایرانیستلرین، شاهچیلارین وبوتون آذربایجان دوشمنلرینین باخیشی وسؤزو اولوبدور. آذربایجان دموکرات فیرقه سینه وآذربایجانین میلی حکومتینه وپیشه وری یه بوندان بؤیوک اهانت ودوشمنچیلیک نه اولابیلر؟
مئهران باهارلی نین مورشودو واؤنده ری علی تبریزی «گئچمیش ده کی لر وبیز» آدلی یازیسیندا یازیر: «1338 ده واحدی(واحدین غزللرین) دؤزگون اولاراق چاپ ائتدیم که اونی وبیر چوخلی تورکجه کتابلاریمی امنیت اداره سی توتدی وسونرا آرا- سیرا تورکجه کتابلاری چاپ ائتمگه ادامه وئردیم وحتی شهربانی اطلاعلات ماموری محرم علی خانین قورخوسوندان گئجه لر چاپخانادا یاتیردیم» ص106. دیل وادبیات
بوایلرده هله آذربایجان دموکرات فیرقه سی، ایران توده حیزبی ایله وحدت ائتمه میشدی. حزب توده ایله فیرقه نین وحدتی 1339- جو يلده باش توتور. فیرقه نین عضولری بووحدت دن خبرلری یوخ ایدی. مهاجرت ده ده فیرقه ایچرینین فعالیتلریندن خبرسیزایدی.آنجاق فیرقه عضولری وهوادارلاری گیزلی فعالیت ائدیردیلر.ائله 1338- جی ایلده علی تبریزی واحدین غزللرینی چاپ ائدن و چاپخانادا یاتدیغی زامان، 120 فرقه چی تبریزدن وآذربایجانین بوتون شهرلریندن ساواک طرفیندن حبسه آلینیب وتبریز ین ساواکیندا وتهرانین قیزل قلعه ایشگنجه گاهیندا آغیر ایشگنجه لره معروض قالمیشلار. علی تبریزی محرم خانین قورخوسوندان چاپخانادا یاتان زامان قیزل قلعه ده شاهین تهلوکه سیزلیک اورگانی ساواک ، فیرقه چی لرین دریسینی سویوردو!
آذربایجان خالقینین فیرقه چی فداییلری دسته – دسته نیظامی دادگاهلاردا (حربى محکمهلرده) محاکمه اولوب ، اعداما وآغیر حبسلره محکوم اولوناندا، علی تبریزی آذربایجانلیلارین ادبی محفیلرینی داغیدیردی! نیظامی دادگاهلاردا آذربایجانین قهرامان اوغلولاری اعداما وآغیرزیندانلارا محکوم ائدیلنده و جواد فروغی، ایوب کلانتری، علی عظیم زاده جوادی، خسروجهانبان آذروحسن زهتاب 1339دا تبریزده اعدام اولاندا و اون لارلا فرقه چی ****جوانلیقلارینی شاه رژیمینین زیندانلاریندا چورودنده ، علی تبریزی تورانچیلیق عشقی ایله فرقه چی لره سالدیریردی . ایندی بیزه مئهران باهارلی بیر تورانچی نین قارماقاریشیق یازیلارینی مونتاژ ائتمکله سورگونده گؤنئی آذربایجان قلم انجمنینی داغیتماق ایستهيیر. تاماشالیدیر!
علی تبریزلی بولود قاراچورلو- سهند حاققیندا بئله یازیر: « انقلابدان سونرا، الکل ومشروب اثرینده سکته ائدیب اؤلن شاعرجیک ، باصطلاح سهند، اوچون هربیر نئچه مدتده، جواد نامه( وارلیق) ده یازیلان اوزاندیرمالار، ملی مسئله نی، بیر خانوادگی حدینه کیمی آشاغی سالماقدان باشقا نه اولا بیلر؟»ص122 دیل وادبیات
استاد محمد علی فرزانه «دده مین کیتابی» نین مقدمه سینده یازیر:
قانا بویانمیش آذربایجاندا کؤزرن اوجاق سؤنمه دی. بو آغیر ایللرده بولود- ب.ق.سهند- ده بیر چوخلاری کیمی، میلی-اجتماعی فعالیتلر نتیجه سینده ایکی دؤنه توتولوب محکمه یه وئریلیر. زیندان شرایطی و دیدرگینلیک اوندا گونو- گوندن میلی شعورون داها دا جانلانماسینا سبب اولور.او 53-1951 ایللرینده زینداندا ایکی بؤیوک منظومه، بیریسی «آراز» و او بیریسی«خاطیره » نی یازدی. بو منظومه لرده او اورک آغریسی ایله آرزولارین هئچه چیخدیعیندان خلقین آجیناجاقلی و دؤزولمز حیاتیندان، آذربایجاندا حاکیم کسیلمیش دره بگلیگ و اؤز باشینالیقلاردان، یوردون تاریخین شوم طالعی نتیجه سینده ایکییه بؤلوندوگوندن، بیر خلقین اؤز آنا دیلینده یازیب اوخوماق اوچون بلالارا توش اولماسیندان سؤز آچمیشدیر.(ص. 6 دده مین کیتابی)
1953-جو ایلده باش وئرن کودتادان سونرا عؤمرونون اساس حیصه سینی تهراندا یاشاماغا مجبور قالان سهند، یالنیز خلقیمیزین ابدی حماسه سی ساییلان دده قورقود داستانلاریندان شعر هئیکلی یاراتماغا کیفایتلنمه میش بلکه او بو ایللری اؤز یارادیجیلیغی نین ان ثمره لی ایللرینه چئویرمیشدیر. بو آغیر ایللرده او بیر طرفدن بیر میللی شاعیر کیمی دیلینی دانانلارا، میلی- تاریخی وارلیغینا خور باخانلارا آمانسیز آتش آچدیغی حالده، او بیری طرفدن بیر اینسانلیق و حقیقت جارچیسی کیمی دونیادا، ویتنامدان توتموش اسپانیایا و کوبایا قدر خلقلرین آزادلیق و قورتولوش اوغروندا موباریزه لرینی آلقیشلامیش و بو آزادلیق و قورتولوشو قانا چکنلره نفرت یاغدیرمیشدیر.او حتی وقتییله چوخ حؤرمت بسله دیگی شورالار بیرلیگینده اولان یارامازلیقلارا و چاتیشمازلیقلارا توخونماقدان چکینمه میشدیر.(ص15دده مین کیتابی)
شهریارین حیدر بابا یا سلام وسهندیه وباشقا شعرلری ، یا سهندین شعرلری ومحمد علی فرزانه نین وحسین محمد زاده صدیق ین ومحمد تقی ذهتابی نین ورحیم رئيس نیا نین وبهزاد بهزادی لارین و ... ایشلری ویاراددیقلاری اثرلربؤیوک میقیاسدا آذربایجا نلی لارین مدرن میلت لشمه سینده و یوکسک میلی شعورا صاحیب اولمالاریندا جیدی تاثیرلری اولوب! علی تبریزلی نین ومئهران باهارلی نین آذربایجانین میلی – دموکراتیک حرکتینده ویاخود آذربایجانین تانیتیمیندا ویا میلی ادبیاتینین دیرچلیشینده هئچ مثبت تاثیرلری اولماییب! مئهران باهارلی نین سورگونده گؤنئی آذربایجان (ایران) قلم انجمن نین علیهینه توطئه لری، تؤهمتلری وسالدیرمالاری اونون ضد آذربایجان وایران پرست تورانچیلیغینی آچیق - آیدین گؤستریر!
*. http://www.facebook.com/notes/mehran-baharli/%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%D9%8A%D8%B2%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86%DA%86%D9%8A-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D9%87%D8%B1%D9%8A%DA%86%D9%8A%D9%84%D9%87%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%8A%DA%86-%D8%A7%D9%88%D8%B2%D9%88%D9%86%D9%88-%D8%A7%D9%8A%D9%81%D8%B4%D8%A7/474155309274642
** مئهران باهارلی دان سیتات لار اونون فیسبوکدا پایلاشمیش یازیسیندان دیر. اونون یازی شکلین ديیشمه میشم.
*** علی تبریزی دن گتيريلن سیتات لار اونون دیل وادبیات آدلی کیتابینین 1360 نجی ایل آتروپات کیتاب ائوی نشریندن دیر.من اونون املا شکلینی ساخلامیشام
**** نمونه اولاراق عزیزیمیز مجید امین مؤید 1338 - جی ایلدن 1356 - جی ایله دک آذربایجان دموکرات فیرقه سینه باغلیلیغی اوچون شاه رژیمینین زیندانلاریندا ساخلانیلیب. او اول اعداما محکوم اولموشدو، سونرالارا اعدامی، ابد زیندانینا دؤشورولدو ( من ائله بورادا اونا جان ساغلیغی واوزون عؤمور آرزو ائدیرم. ) من هله بورادا صفرخان واحمد آهنگراندان کی اوتوزایلدن چوخ شاهین زیندانلاریندا عؤمورچوروتموشلر، سؤز آچمیرام! ( بو یازی یازیلان زامان مجید امین مؤید وفات ائتمه میشدی)


text:
دان سۆکۆلۆشۆندن اۆرکن بایقوش کیمییم قارانلؽقدا یالنؽزجاسؽنا سۆمسۆنۆرم سسسیزلیک پۆسگۆرن خییاوانلارؽ سویوق آلوْو دولانؽر کۆچهلرده دونور یانان کؤنلۆم من سیغاراما سؽغؽنمؽش سنسیزلیک ساچؽرام شهر ایسه اؤلۆم قوخویور… ائلمیرا رضازاده یانلؽزلؽق قارانلؽقدایام… بایقوش سایاغؽ دان آچؽلماسؽن گؤزلهیهمم گئجه- گئجه یالنؽزجا سسسیزلیک پۆسکۆرن خییاوانلارؽ آددؽملایؽرام کۆچهلرده سویوق آلوْولار دوندورور شهر اؤلۆم قوخویور من ایسه سیغارایا سؽغؽنمؽش سنسیزلیک ساچیرام… ائلمیرا رضازادهبیشتر بخوانید
آرشیو ها
غریبه هاوادیر / ائلمیرا رضازاده
غریبه هاوادؽر کؤنلۆمۆن هاواسؽ یارؽ بولودلو گۆنش چؽخؽر شیمشک اونو پارچالایؽر یارؽ بؤلۆنۆر سئوگیم… بیر آز خیالؽن بیر آز حسرتین اورتادا من کۆل اولورام چاخؽلان شیمشکله سن … سئویشیرسن یاد تنلرله… من اونوتماغا چالؽشؽرام بۆتۆن گۆنشلی گۆنلری آمما کؤنلۆم هله ده یارؽ بولودلو ائلمیرا رضازادهبیشتر بخوانید
سئوینج نه دیر / ائلمیزا رضازاده
سئوینج نهدیر دئدی سوسدوم سانکؽ سئوینجین آنلاتماغا سؽغمایان یؤنۆ وارمؽش کیمی گؤزلرینه باخدؽم… …سئوینج بیر گۆن سنین گؤزلرین درین باخؽشؽن بلکی بیر گۆن گۆلۆشۆن گؤزل سسین ایستی قوجاغؽن توخونونجا جان آلان اللرین بلکی بیر گۆن تکجه نفسینین سسی… … بلکه سنی سایؽقلادؽغؽم بۆتۆن آنؽلار یوخودا گؤردۆیۆم رویا… …بیلدیییم تک شئی سئوینج سنین وارلؽغؽن دئدیم هر زامان کی گۆلۆشۆ ایله منی اۆرهیینه یولجو ائتدی ائلمیرا رضازادهبیشتر بخوانید
سئودینمی سن؟ / ائلمیزا رضازاده
سئودینمی سن؟ یوخسا کؤنلۆمه توخونوب پارچالاماقمی ایستهدین سئودینمی سن؟ یوخسا یانان کؤنلۆمۆ آلوولاندؽرماقمی ایستهدین سئودینمی سن؟ یوخسا اللریمی توتوب منی سئودایا سۆرۆکلهییب آنؽدن بوراخماقمی ایستهدین سئودینمی سن؟ سئوگی نهدیر بیلدینمی سن؟ سئودینمی سن؟ … ائلمیرا رضازادهبیشتر بخوانید
اوره ییمین قوجامان نیسگیلی / ائلمیرا رضازاده
اۆرهییمین قوجامان نیسگیلی کئشکه منی اونودان کیمی سنی اونوتسام نه یازؽق هلهده گؤزلرین گۆلۆر گؤزلریمه ایللردیر کئچمهمیش آغرؽسؽ ائله بیل زهرلی بیر اوخدور سانجؽلؽب اۆرهییمین هر پارچاسؽنا سئوگی بومو اللاهؽم سئومهسیدیم کئشکه… ائلمیرا رضازادهبیشتر بخوانید
عاقلیمدا دانس ائدن خاطیرهلر
آغلؽمدا دانس ائدن خاطیرهلر اۆرهییمه سانجؽلؽر پایؽزؽن سازاغؽ تک. آرزولارؽم، سئوینجیم یارپاق اولوب، یئر اۆزۆنه سریلیر. او آن سن کوْر اۆرهیینله فؽرتؽنا اولوب بۆتۆن یئره دۆشن خزللری قؽشؽن اورتاسؽنا گؤتۆرۆرسن من اؤلۆرم آغ قلم ایله یازارام سئوینجی بلکه فلک گؤرمهیه، اوخومایا قورخورام او پوزا منیم یازؽمؽ یازا باشدان، اؤز ایستهدییینی غملی، کدرلی یازا گۆنۆمۆ آغلار یازا قارا قلم آلا یئنه الینه بختیمین اۆستۆن قارالایا، کورلایا ائلمیرابیشتر بخوانید
شاختا پۆسگۆرن باخؽشلارؽن
اۆرهییمی دوندوردو دوداقلارؽم بوزلادؽ سؤزلریم آغزؽمدا قار قارلادؽ سوسدوم بلکی آنلارسؽن سیر-سیر باغلامؽش کیپریکلریمدن آخان گؤز یاشلارؽمدان دئیه… سئوگیمی سن اومورسامادؽن گئتدین من… تیترهدیم سویوقدان آرتؽق دیزلریم ده گۆج یوخ چؤکدۆم… یؽخؽلدؽم… کابوسا سون نقطه قویدو آتشلی اؤوۆشۆن دوداقلارؽما قونارکن من سنین قوللارؽندا یوخودان دوردوم ائلمیرا رضازادهبیشتر بخوانید


text:
گئدیریک مال- داوارا یونجانی چیندن گتیرک
تویوغو، اؤردهیی، هشترخانی چیندن گتیرک
چای دادی وئرمیر آغیزدا بو وطن چایلاریمیز
چایی کشمیردن آلاق، چایدانی چیندن گتیرک
دوزدو کی دولما بیزیم سوفرامیزین زینتیدیر
دیمز هئچ زحمتینه، دولمانی چیندن گتیرک
کیمده وار حوصله قیش فصلینه الجک توخوسون
جورابی، الجکی، شال گردانی چیندن گتیرک
قورودو باغلاریمیز میوهیه قالدیق حسرت
هولونو، شافتالینی، آلمانی چیندن گتیرک
نهیه لازیمدی کی بیز هئی دئم اکک هئی قوروسون
یاخشیدیر مرجومهیی، بوغدانی چیندن گتیرک
آلیریق آی باشی یارانهلری خرجلهییریک
انجیری، توت قوروسون، خورمانی چیندن گتیرک
دئدیم آرواد نه زامان یارمانی قایناتمالیییق
دئدی دای صرف ائلهمیر یارمانی چیندن گتیرک
نه قدهر بیزلری تحریم ائدهلر گوجلهنریک
آز قالیبدیر کی دوزو، دوزدانی چیندن گتیرک
وئرمهسه ایینه بیزه چین قالاریق تومانچاق
اوسکویو، ایینه ساپی، توممانی چیندن گتیرک
بیلمیرم ایران اولوب چین، یا کی چین ایران اولوب
دؤز بیر آزدا! گئدیریک ایرانی چیندن گتیرک.


text:
فنلاند و سویدن هیئت لری تورکیه گه کیلدی
اوشبو مطلب نی تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی بیلدیردی
سویدن و فنلاند هیئت لری, ناتو اعضالیک لری بوییچه مصلحت قیلیش اوچون تورکیه گه کیلدی.
تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتگه کوره, سویدن باش وزیرلیک دفتری سکرتری اوسکار استنستروم و فنلاند تشقی ایش لر وزیرلیگی مصلحتچیسی جوکا سالووارا باشچیلیگیده گی سویدن و فنلاند هیئت لری پایتخت انقره گه کیلدی.
تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسلیک سوزچیسی ابراهیم قلین و تشقی ایش لر وزیری نینگ اورینباسری سادات اونال باشچیلیگیده گی هیئت بیلن استنستروم و سالووارا تامانیدن باشقریلیاتگن هیئت لر, سویدن و فنلاند نینگ ناتو اعضالیگی بوییچه مصلحت قیله دی.
علاقه لی ینگی لیکلر
کانادا ده یوزلب حربی اردو دن چیتلشتیریلدی
خوددی شوو حربی لر کرونا ویروس گه قرشی ایمله نیش دن باش تارتگن


text:
منتئاقودو د لاس بیکاریاس
منتئاقودو د لاس بیکاریاس (ایسپانجا: Monteagudo de las Vicarías) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۹۶ کیلومتر موربّع دیر. ۷۹۴ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۲۶۸ نفر و اهالی سیخلیغی ۲٫۸ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Monteagudo de las Vicarías»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده منتئاقودو د لاس بیکاریاس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چوْخ چالیشقان و یوْرولماز گؤرونن بو یازار، آراشدیرماجی ، دیلچی، شاعر و چوْخ سایدا کتابلارین چئویرهنی اوْلان، آدلی-سانلی اوُزمان (استاد)، گوُنش ایلی ۱۳۲۴-ده تبریزین “سرخاب” محلهسینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. دۆزگون، ۱۶ یاشینا چاتینجا اؤز گۆجو و چالیشمالارینا دایاناراق زرتشتیلرین “اَوستا” کتابینین الفبا و دیلینی اؤیرهنیر. بو ایسه اوْنون چوْخ چالیشقان و ارادهلی اوْلدوغونو گؤستَریر.
اوْ، ایراندا بیر پارا تحصیلاتینی بیتیردیکدن سوْنرا ، استانبولا گئدیر و ۱۳۶۲-جی ایلده استانبول اونیورسیته سیندن PH.D درجهسینی آلیر. سایین اوُزمان بو علمی درجهنی الده ائتدیکدن سونرا ، قوْنشو اؤلکهلردن اوْنا چاغیریش وئریلیر و حتی کانادا اؤلکهسیندن ده، اقامت اۆچون بیر دعوت گلیر، آما اوْنلاری قبول ائتمهییب ایراندا قالیر، اؤز آنا دیلى و آذربایجان ادبياتينا گرهکلی اوْلان ایشلری گؤرور.
اوستادین اؤنملی یازیلاریندان، اؤرنک اوْلاراق، بیر نئچهسینى بورادا گؤزدن کئچیریریک.
یازی و آراشدیرمالاردان:
یادمانهای ترکی باستان، آذربایجانین شهید عالیملری، شرح غزلهای صائب تبریزی ، سیری در اشعار ترکی مکتب مولویه و …
شعرلردن:
اردبیل لوحه لری، اوچغون داخما، یورد غزللری و …
ترجمه لردن:
دیوان لغات الترک، دیوان و وصیتنامه امام(ره) ، ابوالعلاء معرينين فخريه قصيده سي، توحيده چاغری (دعوت به توحید) و …
تصحیح لردن:
سنگلاخ، محاکمة اللغتين، گلشن راز شبستری به روایت شیخ الوان ولی شیرازی(تۆرکجه) و …
تنقيدى یازیلاری:
ژستهای علمی ترکی ستیزان ، چون غرض آمد هنر پوشیده شد، بازیهای باستان شناسی پان ایرانیسم ها بر علیه مدنیت ترکی و …
یوخاریدا وئردیگیمیز اثرلر، بؤیوک بیر دنیزدن، بیر داملادیر. چۆنکی “دۆزگون” ایندییهدک، ۳۰۰ دن آرتیق کتاب و رساله لرین یازاری، ترجمهچیسی و تصحیح ائدهنی اوْلموشدور. ان آزی ۱۰۰۰ دنه مقاله، ۱۰-لارجا نشریه و بوُنلارا، ۱۰-لارجا علمی کنفرانس و ییٛغینجاقلار اۆچون یازدیقلارینی دا، آرتیرماق اوْلار. بونلاری بۆتونلوکده گؤز اؤنونه آلیرساق، اوْندا “دۆزگون”-ون نه بوْيدا گئنیش و اطرافلی ایش گؤردوگونو بیر آز بیلمیش اوْلاریق.
بونلاردان باشقا، اوُزمانیمیز، عارف بیر انسان اوْلوب اؤز عرفانی محفللرینده، چوْخ سایدا اؤیرهنجی تربیت ائتمیشدیر. “دۆزگون”-ون عرفان اؤیرهنجیلری “رها” لقبینی اوْنا وئرمیشلر و بیر نئچه کتابلاری یازماقلا، (ادراکات، نجوای سکوت، اندر یافت نو)، بوُ یؤندن ده دۆزگونو تانیتدیرماق ایستهمیشلر. گؤردوکلری باشقا ایشلردن ده، اوستادین قیسا سؤز و اؤیودلرینی، ایکی کتابا توْپلامیش و “روزها با استاد” ، “قدم به قدم با استاد” آدلاری آلتیندا چاپا وئرمیشلر.
اوستادی تانیماغا ان دوْغرو یوْل، اوْنون کتابلاریندان اوْخوماقدیر. بئلهلیکله اوْندا، سیز دوْغرودان دا “دۆزگون”-ون، بیر دۆزگون اوُزمان اوْلدوغونو گؤرهجکسینیز. البته دئمهلییم کی بو یازی اوستادا بیر يؤندن و بير یاندان باخماق کیمیدیر، اوْنو هئچ ده يئتَرينجه تانیماق دئییل. سانکی بؤیوک بير دنیزین قیراغیندا دوُروب بیر بوُجاغينا باخماقدیر.


text:
بنؤوشه
بنؤوشه Bənövşə ـ بیر بیتکی دی کی دنیادا سرین هوا و سولی هاوادا گویهرر. بو بیتکینین گوللری ایلی و گؤزهلدی.[۱]
گول یاپراقلاریدَییشدیر
اونون گول یاپراقلاری ساری یا آبی و قیرمیزا اوخشار بنوشه رنگینده دی بنوشه رنگی آدلیم و خوشاگلیم رنگی دی . بو بیتگینین یره یاتار یاپراقلاری وار و گول یاپراقلاری قلب شکیلنده و ایلی دیلر اونون یاشیل یاپراقلاری یره یاتیم و قیسسادی کی اونون آراسیندان بیراوزون قول اوسته گوللری و چیچکلری بئجریب و اوسته قالخار بو گولون ایی و رنگی سومه لی دی و چوخلی یرلرده بزک اۆچون باغچالارا اکیلر.
درمانیدَییشدیر
بو گول اسهال گتیرندی و برک اولان آداما وئریلر کی راحت اشیه گئتسین بو گولون یاپراقلارین یا گوللرین یا میوه سین دیب و دملیب اوندان داوا دوزلدللر .اونون دم اولموشی رماتسم داواسی و ایشاماق گتیرندی و اونی چوخ ایچن تئز تئز اشیه گئدر اونون عراقی سویوقلوقدی وشیشی آرادان آپاراندی . اونی بوغاز آغریسیندا و چیرکلی شیشده و اوزون و درینین سپمه سینده و آغزین یاراسیندا ایشله دیللر آمّا ایه اونی چوخ یه سن استفراغ و اسهال گتیرر .
میوهسیدَییشدیر
اونون گیرده و توکلی میوه سی وار و ساری رنگده کی آق خالاری وار و بیر کیسه ده گیزلیندیلر .اونون میوه لرین دیب و قیشین اخرینده و قار گئدن زمان اکللر اونا گوره بو گوله قارآلتی گولوده دئیلیب .
بوگولون ایشلن مه سیدَییشدیر
چوخلی باغچالاردا اونی بزک اۆچون اکه للر و آداخلی لار اونی بیر بیرینه وئرللر اوروپادا اونی وئرن ایستیر کی آداخلی سی اونی هئچ واقت یاددان چیخاتماسین و بوگولی وئرماق یانی منی یاددان چیخاتما و منه فکرائله .
آفتیدَییشدیر
خیارین موزائیک ویروسی کی بوگولون یاپراقلارینا دوشه ر و اونی سارالدیب وقورودار .
قایناقلاردَییشدیر
گورنتیلر و گویلر تزئینی نشریه سی فاسدلینده
- ^ جمشیدی النجارقی، سلیمان؛ رمضانی، عادل؛ اسامی محلی گیاهان آذربایجان Archived 2020-07-06 at the Wayback Machine.، گرگان: انتشارات نوروزی، ۱۳۹۵.


text:
نازلیم!
محمد کارگر
بو ایلده بایراما سنسیز یامان دئدیم نازلیم!
بو ایلده بیزدن اوزاق گز، دولان دئدیم نازلیم!
نه فایدا کؤهنه سؤزی ایل به ایل دولاندیرماق
او سئوگیدن سؤز آچاندا دایان دئدیم نازلیم!
و بوش-یالان دانیشیقلار باشیمدا توی دوتدی
اوزاتدی صؤحبتی من ده اوزان دئدیم نازلیم!
دایانمیشام زوپویور هی فلک یومورتا تکین
و سیندیریب قاناداندا بویان دئدیم نازلیم!
سینهمده بایرام اودوندان آلوولودور اؤز اؤدوم
و گؤرجهیین هر اودو من اوتان دئدیم نازلیم!
سنین قاییتماغینی تانریدان نزول دیلهدیم
خرابه مسجیدین ایچره اذان دئدیم نازلیم!
سویوخدا قالمیش اتاقلار اونوت-اونوت دئدیلر
دئدیم باش اوسته بیلیرسن یالان دئدیم نازلیم!
او قیشدا قارلا یاتان داغ دا پالتارین دییشیب
من آما بایراما سنسیز یامان دئدیم نازلیم!


text:
ایسلامچیلیق
ایسلامچیلیق و یا سیاسی ایسلام ( الإسلام السیاسی و یا الإسلامیة) شخصی حیاتی ایله یاناشی ایسلامی ایجتیماعی و سیاسی ساحهلرده ده ایستیقامتلندیرمگی هدفلهین " سیاسی-ایدئولوژی جریانلار " اولاراق ایفاده اولونور.چاغداش دؤورده ایسلام دینینه سؤیکنن ایدئولوژیدیر. سیاسی ایسلام آنلاییشی ایله سینونیم شکیلده ایستیفاده اولونسا دا، بو حددن آرتیق اولان و مدنی جهتلری اولان بیر آنلاییشدیر. پانایسلامیزم، ایتیحاد-ای ایسلام و ایسلاملاشما آنلاییشلاری ایله سینونیم شکیلده ایستیفاده ائدیلمیشدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
کؤکلرینه گؤره جمالالدین افغانی و محمد عبدهیه اساسلانیر. بو معنادا آنتی-ایمپریالیست بیر چیخیش قبول ائدن بیر ایدئولوژی اولاراق اورتایا چیخمیشدیر. عوثمانلی جوغرافیاسی اوزرینده چیچکلنن ایسلامچیلیق، اساساً 19. عصرین ایکینجی یاریسیندا نامق کمال و علی سعاوی کیمی گنج عوثمانلیلارا سؤیکهنیر. [۱] آنجاق بوگونکو معنادا اساساً 2.. مشروطیت دؤورونده اورتایا چیخمیشدی. سولطان 2. عبدالحمید پانایسلامیست سیاستینه باخمایاراق، ایسلام بیرلیگی آنلاییشی گئنیش معنادا مدنیت، سیاست و جمعیت لایحهسی اولاراق اورتایا چیخیب.. اصلینده، ایسلامچیلیق، غرب گوجلرینین ایسلام دونیاسینا، خوصوصاً ده حربی و ایقتیصادی ساحهلره مئیدان اوخودوغو بیر دؤورده، 19-جو عصرین اوّللری و 20-جی عصرین اوّللرینده موسلمان ضیالیلارین آختاردیغی قورتولوش واسیطهلریندن بیری کیمی اورتایا چیخمیشدیر.
ایندیکی دونیادا موختلیف اوصوللارا صاحیب اولان، اؤزلرینی ایسلامچی آدلاندیران بیر چوخ قروپ وار. سودانداکی الشباب و دیگر بؤلگهلرده کی القاعده کیمی سیلاحلی تشکیلاتلار، عراق و شام ایسلام دؤولتی (داعش) کیمی تشکیلاتلار بو مضموندا چیخیشدان ایستیفاده ائدیرلر. آنجاق عومومیلیکده ایسلامچیلیغین بیر اینتللکتوال چرچیوهدن قایناقلاندیغی و چاغداش دونیایا و دموکراتیک موناسیبته اویغونلوق نوماییش ائتدیردیگی گؤرولور. تورکیهده، تونسدهکی غنوشي کیمی سیاسی، مدنی اولان میلّی فیکیر، جمعیتین ایقتیصادی تکلیفلری اولاراق ایسلامچی جریانلار کیمی قبول ائدیله بیلر. دئییله بیلر کی، هله راضیلاشدیریلمامیش مؤوجود اولان سیلاحلی تشکیلاتلارلا آچیق شکیلده علاقهلندیریله بیلمز.


text:
اخلاق فلسفهسی
اخلاق فلسفهسی (یونانجا: ἠθιkόv) — اخلاق، عنعنه معنالارینی وئریر. فلسفهنین ان بؤيوک حیصهلریندن بیری اوْلوب اینسان معنویاتینی احاطه ائدیر.
اخلاق فلسفهسی و اوْندان يارانان فن لر (حوقوق، دؤولت و سوسیال فلسفه) پراکتیکی فلسفه قروپونا داخیل ائدیلیرلر. چۆنکی اوْنلار اینسان داورانیشی ایله باغلیدیرلار. نظری فلسفهيه منطیق، قاوراما نظریهسی و متافیزیکا داخیلدیر.
فلسفه فننینه ایلک دفعه اوْلاراق ارسطو اخلاق فلسفهسی آدی وئریلمیشدیر. بۇنونلا اوْ عادتلرین، عنعنهلرین علمی يارانماسینی نظرده تۇتوردو. آنجاق اوْنا قدر آرتیق اخلاق فلسفهسی فلسفی دۆشونمهنین ترکیب حیصسینه چئوریلمیشدیر. بۇنون آرخاسیندا صوْفیسیتلرین اینسان ایدراکینین آرخاسیندا اوْنلارین عادت و عنعنهلری دۇرماسی ایدی.


text:
جیحون بایراموودان تورکیه یورومو
بایراموو، تورکیهلی دیپلوماتلارین، آذربایجانین چیخارلارینی، آذربایجانلی دیپلوماتلارین تورکیهنین چیخارلارینی اؤز دؤولتلرینین چیخارلاری کیمی قورودوغونو سؤیلهدی
آذربایجانین خاریجی ایشلر باخانی جیحون بایراموو، تورک دیپلوماسیسینین اوغورلاری ایله تورکیهنین اولوسلارآراسی آکتور اولاراق رولونو گوندن گونه آرتیردیغینی بیلدیردی.
آذربایجانین خاریجی ایشلر باخانی بایراموو، دونن باشکند آنکارادا ۱۳.جو ائلچیلر کنفرانسیندا دانیشدی.
بایراموو، ایکیلی ایلیشکیلرین؛ تورکیهلی دیپلوماتلارین، آذربایجانین چیخارلارینی، آذربایجانلی دیپلوماتلارین تورکیهنین چیخارلارینی موختلیف اولوسلارآراسی پلتفورملاردا اؤز دؤولتلرینین چیخارلاری کیمی قورودوغو، تشویق ائتدیگی سویهیه چاتدیغینی سؤیلهدی.
اولوسلارآراسی سیستمده، سون ۳۰ ایلده سرعتلی و جدی دییشیکلیکلر اولدوغونا دقت چکن بایراموو، بوتون بو گلیشمهلرین اصلینده اولوسلارآراسی سیستمدهکی چالخانتیلاری و ناراضیلیقلاری گؤستردیگینی ایفاده ائتدی.
تورکیهنین فعالیتلرینین، اولوسلارآراسی عدالتین قورولماسیندا بوگون بوتون دونیایا اؤرنک اولدوغونو وورغولایان بایراموو، ۵۰۰ ایللیک بیر میراثا صاحیب اولان تورک دیپلوماسیسینین اوغورلارینین، تورکیهنین اولوسلارآراسی آکتور اولاراق رولونو گوندن گونه آرتیردیغینی دیله گتیردی.
بایراموو، تورکییهنین دونیانین بیر چوخ یئرینده گوونلی بیر آراچی اولاراق سورونلاری حل ائتمهیه دعوت ائدیلدیگینی قید ائدرک، تورکیهنین سوریه، لیبی و اوکراینا بحرانلاریندا اولوسلارآراسی حقوق و اینسانی دگرلری مرکزه قویدوغونو و بونون دا تورک دیپلماسینسینین اؤنگؤروسونو، درینلیگینی، اینسان و عدالتی هر زامان اوستون توتان یؤنونو گؤستردیگینی بیلدیردی.
آذربایجانین خاریجی ایشلر باخانی، تورکیهنین آذربایجانا تورپاقلارینی ارمنی ایشغالینان قورتاردیغی دؤنمده وئردیگی سیاسی و دیپلوماتیک دستکله دوغرونون، حاقین و عدالتین یانیندا دیک دوران بیر اؤلکه اولاراق تاریخده یئرینی آلدیغینی بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، تۆرک دیل بایرامینی قوتلادی
"تۆرک دیل بایرامینینن تۆرکجهمیزین یاشادیلماسی، گلهجک نسیللره بوتون اؤزگونلوگو و درینلیگی ایله چاتدیریلماسی اوچون بیر وسیله اولماسینی دیلهییرم"
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی


text:
زولته وارخم فوتبال کولوبو
زولته وارخم فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: S.V. Zulte Waregem) بیر فوتبال کولوبودور. Belgian First Division A دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۲٬۲۵۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Het Regenboogstadion essevee.be (last check 30/03/2018)
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«S.V. Zulte Waregem»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده زولته وارخم فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کابل، 15 سنبله، باختر
اسلام امیرلیگی نینگ سوزچیسی، مملکت ترقیاتی، فراوانلیگی و ملی بیردم لیگی اسلام نینگ مهم مقصد لری ایکنینی تیلگه آلدی.
باختر آژانسی نینگ خبرچیسی گزاریش بیریشیچه، عالی تحصلات وزیرلیگی سرپرستی، اسلام امیرلیگی متصدلری، عالملر، عالی اوقوو یورتلری استاد لری حقوق بیلرمانلر و اوقوچیلر اشتراکیده “مملکت نینگ بوگونگی وضعیتی، امکانیتلر و قیینچیلیکلری” نامیده عالی تحصیلات وزیرلیگی تالاری ده بویوک ییغین بولیب اوتدی. اوشبو کنفرانسده اسلام امیرلیگی توزومی تمانیدن تورلی بولیملرده یره تیلگن فرصت لر باره سیده کینگ کولملی بحث بولیب اوتکزیلدی.
اسلام امیرلیگی سوزچیسی ذبیح الله مجاهد، یولگه قویلگن علمی و تحقیقی کنفرانس دن مملکت نینگ شوندی بیر وضعیتی بار ایکن اونملی دیب، ایتدی: افغانستان اوزاق اوروشلرنی باشیدن کیچیردی و کوپلب سیاسی و اقتصادی معمالرگه دوچ کیلدی. بو علمی اوچره شوولرنی اوتکزیش معملرنی حل ایتیشیده ثمره لی بولیشی ممکن.
او ایتدی، افغانستان ده اوروش توگه لیشی بیلن و اسلامی توزوم حاکمیتگه ایریشگنیدن سونگ خوفسیزلیگ وضعیتی یخشی بولگن؛ بیراق قطار فتنه چیلر تینچ تورمهی ایل اورته سیگه فتنه تشله ماقچین، اولرنی اره دن کوتاریش اوچون جدی سعی و حرکتلر دوام ایتماقده، بو توغریده توزوم مسوولیتی خلق دوشیگه اوشبو قیینچیلیکلر بوتوتلی کوتاریلیب ترقیاتگه ایریشه یلیک.
اونیگ کوپه یتیریشیچه، اسلام امیرلیگی بو قیینچیلکلرگه قرشی کوره شیش ده قطعی و جدی قرارگه ایگه، خلقنینگ یاردمی و همکارلیگی هم ضرور.
او علمی نهادلر و تعلیم و تحقیقاتی موسسه لردن فتنه گه قرشی کورشده علمی-تحقیقات مقاله لرینی چاپ ایتیش آرقلی اسلام امیرلیگی بیلن همکار لیک قیلیشنی سوره دی.
او قوشیمچه قیلدی؛ افغانستان مستقللیگی نی قولگه آلگندن سونگ سیاسی قیینچیلیکلرگه دوچ کیلگن؛ بیلیمدانلر، بیلیم یورت استادلری و اوقوچیلر دن اشبو قیینچیلیکلر حلی اوچون اسلام امیرلیگی بیلم همکارلیک قیلیب توزومنی بار وضعیت دن خلاص قیلیش لرینی طلب قیلدی.
او مملکت رونقی، خلق خلق فروانلیگی و بیردملیگی نی اسلام امیرلیگی نینگ مهم مقصدلری دیب ایتدی. بو یولده بیرینچیدن بیز بیرلشگن ملت بولیب و بیرلیگی میزنی سقلب قالیش کیره ک دیدی.
او اقتصادی بولیمی ده تشقی باسیملرنی مملکت معمالریدن بیری دیب شوندی ایتدی: عالملر اوشبو کنفرانسده موزلتیلگن پول و موجود بانک معمالریگه ییچیم ایزلشلری کیرهک.
مجهاد جنابلری ملی خوفسیزلیک تامینلشنی ینه بیر امکانیت دیب اته دی و خوفسیزلیک نی برقرار قیلیش اوچون بو علمی ییغیلیش ده محاکمه کیرهکلیگینی و خوفسیزلیکنی سقلش ده خلق نینگ همکارلیگی مهم ایکنلیگیئی ایتدی.
او طلبه لردن اوقیش وتحقیق ایشلری آرقلی مملکت ترقیاتی و گوللب-یشنشگه حرکت قیلیشنی سوره دی.
او مملکت ده دینی تعلیم نی مهم دیب اته دی و شوندی دیدی: دینی تعلیم مملکت نی قوتقریشی ممکن وطلبه لر اوزلرینی نینگ دینی اعتقادلرینی سقلب قالیش لری کیرهک.
اوشبو کنفرانس ده عالی تحصلات وزیرلیگی سرپرستی، شیخ عبدالباقی حقانی مذکور کنفرانس یولگه قویلیشی دن مقصد، ییتیب کیلگن فرصت لردن قندی فایده لنیش و اسلام امیرلیگی قرشیده بار قیینچلیکلرگه ییچیم یول تاپیش دیب ایتگن.
او دیدی؛ اسلام امیرلیگی حاکمیتگه ایریشگنی بیلن، مستقللیک و خوفسیزلیک مملکت بویلب تامین بولگن و افغانستان خلقی تشقی تهدیدلردن نجات تاپگنلر.
کابل، 15 سنبله، باختر


text:
اخبارات و فرهنگ وزیرلیگی نینگ سرپرستی ملا خیرالله خیرخواه، کابلدهگی یوناما دفترینینگ سرپرستی مارکس پوتزل، بو دفتر نینگ انسان حقلری بوییچه باشلیغی فیونا فریرز و یومانا دفتری سرپرستی نینگ مخصوص یاردمچیسی انیلا وان بیلن اوچرهشوو اوتکزدی.
اوچرهشووده مارکس پوتزل فرهنگی میراثلر سقلنیشی و ایرکین سوز اینقسه میدیالر شکایتلری و خطالرینی تیکشیریش کمیسیوننی ایجاد ایتیلیشی بوییچه بحث ایتیب، بو کمیسیون ایجاد ایتیلیشیدن خرسندلیک بیلدیردی.
کیین اخبارات و فرهنگ وزیرلیگی نینگ سرپرستی ملا خیرالله خیرخواه میدیالر شکایتلر و خطالرینی تیشکشیریش کمیسیوننینگ ایجاد ایتیلیشی خصوصیده یوناما دفتری نینگ سرپرستیگه معلومات بیریب و بو کمیسیون نینگ ایجاد ایتیلیشی نی میدیالر و خبرچیلر قیینچیلیکلریگه ییتیشیش مقصد اونملی بیان قیلدی.
اخبارات و فرهنگ وزیرلیگی نینگ سرپرستی مملکت فرهنگی میراثلرینی سقلنیشی خصوصیده فکر بیلدیرب، آرتیقلشیچه: حاضرگی شرایطده فرهنگی میراثلر سقلنیشی اوچون خلقارا همجمعیتی نینگ کوپراق یاردمیگه ضرورت بارلیگینی معلوم قیلدی.