text:
نازلما3
نازلما3
(26)
علی بالا باشماقلارین یاغلارام علی بالا اوستونه گول باغلارام
علی بالاسن گئدیب گئج گلنده علی بالا سندن اؤتور آغلارام
(27)
علی بالا اوغلان گئت بازارا توللان
ننه یه بیر شال آل ننه سنه قوربان
(28)
اوبالار اوبانیز اولسون بیر بئله بالانیز اولسون
هامی یا بئش بئش اولسون قوی بیزه اون بش اولسون
(29)
دینقلی قیزیم بیر قطیره گئده بولاقدان سو گتیره
آناسی ایچه ات گتیره دوشمانلار ایچیب درد گتیره
کپی=ذکرمنبع/علی واحدی
(30)
آی بونو وئرن تایینی وئر اوخونو گیزلت یایینی وئر
بو ایل بونو وئر میسن گلن ایلده تایین وئر
(31)
سن یئری بیر من باخیم اولوم بویون قربانی
(32)
بونو وئرن قربان اولوم گویول گؤرنه قوربان اولوم
منی کی فریک ایسته میشدیم خوروز وئرنه قربان اولوم
(33)
اؤلدورور سن بیر یوللوق تاری بونا قربان ائیله
اونسوزدا قربانلیغام باریبونا قربان ائله
(34)
جینقیلی قیزیم هازارا آتیلدی گئتدی بازارا
یوزمین تومن کبینی دی اؤز عمی سی نین گلینی دی


c: text/html

text:
ایمان ایله گئتدی
یغدی خیر و برکت سفره سین ، احسانیله گئتدی
امن - امانلیق دا یوکون باغلادی ، ایمانیله گئتدی
بیک - خان اولمازسا دئیه ردیک اولاجاق کندیمیز آباد
او خاراب کند ده ولاکن ، ائله بیک خانیله گئتدی
( سیلو ) دایر اولالی ، هرنه دگیرمان ییغیشدی
آمما خالص - تمیز اونلاردا ، دگیرمانیله گئتدی
مستبد سلطانی سالدوق ، کی اولا خلقیمیز آزاد
سونرا باخدیق کی آزادلیق دا او سلطانیله گئتدی
بیر ( بلی قربان ) اولوب ایندی بیزه مین بلی قربان
آمما ( خلعت وئرن ) اول بیر بلی قربانیله گئتدی
دوز مسلمانه دئییردیک ، قولاغی توکلودی بدبخت
ایندی باخ ، گؤر کی او دوزلوک ده ، مسلمانیله گئتدی
وئرمه ( صابر) دئدی ، او دولما - فسنجانی آخوندا
آغزیمیزدان داد ، اول دولما - فسنجانیله گئتدی
دئدی انسانیمیز آزدیر ، هامی انسان گرک اولسون
آمما انسانلیقیمیزدا ، او آز انسانیله گئتدی
بو قدر ( دفتر ) و ( استاد) له ، بیر حقه چاتان یوخ
حق وئرنلر ( پیتیگی ) میزا قلمدان یله گئتدی
بیزه بیر دین قالا بیلمیشدی میراث ، بیرده بو ایران
دین گئده نده دئدی : تک گئتمه رم، ایرانیله گئتدی
ایسته دیک قانلا یوواق اؤلکه میزین لکه سین ، آمما
اؤلکه میز خالص اؤزی لکه اولوب قانیله گئتدی
یورقانی اوغری قاپاندا ، دئدی ملانصرالدین
نیله سین چیلپاغیدی ، اوغرو دا یورقانیله گئتدی
هاوا انسانمی بوغور باش - باشا گاز کربنیک اولموش
یئل ده اسمیر ، ائله بیر ، یئل ده سلیمانیله گئتدی
سو ، کرج دن کلور ایله گلی بو پاسلی دمیردن
گؤره سن شاه سوی تک چشمه نه عنوانیله گئتدی؟
ترکی اولموش قدغن ، دیوانیمیزدان دا خبر یوخ
شهریارین دیلی ده وای دئیه ، دیوانیله گئتدی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری گورجوستانین آوروآتلانتیک ستروکتورلارا اینتئقراسییاسینی دستک لییر.
آخار.آذ خبر وئریر کی ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری دؤولت کاتیبی نین ایکینجی کؤمک چیسی بریجت برینک سؤیلییب. رسمی واشینگتن ون تمثیلچیسی اؤلکه سینین بونونلا باغلی اوزون موددتلی پلانی اولدوغونو آچیقلاییب:
بیز گورجوستانا دستیی میزی ناتودا نماییش ائتدیریریک. آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری آوروپا بیرلی یی عوضوو دئییل، آمما هئچ واخت بروسسئل له فیکرینی بؤلوشمکدن چکینمیر. بیز تیفلیسی آوروپا بیرلی یی نده گؤرمک ایستییریک.


text:
اوّلا شرط گؤزللیکده کمال اولمالیدیر، ثانیاً قایدۀ حوسن و جامال اولمالیدیر.
سعدی ثانی قاراباغی
روز اوّلده فدا ائیله میشم، ای سعدی
گلدی بیر قاشی کامان یانیما گؤیچک-گؤیچک، آتدی مژگان اوخونو جانیما گؤیچک-گؤیچک.
گلمه سه بو مجلسه زاهد، جهنم، گلمه سین
ساقیا، بیر شور ایلن گل، شورلندیر مجلسی، بو خماری رفع ائدیب مخمورلندیر مجلسی.
بیر گوزگودور عالم کی، آنین عکسی فنادیر،
سن گوللرایله گول، گؤزلیم، گولشن ایچینده، بولبوللرایله منده گزیم شیون ایچینده.
سعدی ثانی قاراباغی
سعدی اوجاق قولو اوغلو ثانی ١٢٣٣-جو ایلده قاراباغین جینلی کندینده دوغولموشدور.


text:
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان! بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان. قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین! اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین. *** ایضاح: اوتوزینجی اون ایللیکین اوللرینده چوغ آغیر و گیزلی بیر شرایطده “آذربایجان” روزنامهسینین یئنی نشر دؤرو باشلاییر. چوخ تاسفله بو ایشین گئدیشاتی و نئجه اولماسی حقده، اونون نشرینده اشتراک ائدنلرین ...Read More »
عرب گئجه لري/ او. هنري – چئويرن: مجید امين مؤيد
عرب گئجه لري او. هنري – چئويرن: مجید امين مؤيد کارسنچالمئرزين آپارتمانيندا، فيليپ آخشام چاغي پوچت مکتوبلارين اونا گتيردي. عادي مکتوبلاردان علاوه ايکي پاکتده وار ايدي کي، تمبرلري عینی ايدي. پاکتلرين بيريسينده بير قادين شکلي وار ايدي و او بيريسي بير اوزون- اوزادي مکتوب ايدي کي، چالمئرزي اوزون مدت اؤزوٍنه جذب ائتميشدي. مکتوب بير باشقا قادين طرفيندن ايدي کي، زهرلي ...Read More »
يئرلي بيليك ساتيش اوچون دئييل/ دوريس لسینگ- ترجمه: مجید امين مؤيد
ايللر ايدي «فاركار»لارين اوشاقلاري يوخ ايدي. اونا گوره ده «تئدي» آنادان اولاندا قوللوقچولارين سئوينجلري ايله قارشيلانديلار. اونلارا تبريك دئمك موناسيبتي ايله ات، يومورتا و گول دستهلري ايله ارباب سارايـينا گلهرك، كؤرپهنين گؤي گؤزلري و قيزيلا بنزهر نازيك تئللريني شادليقلا بيهنيب و تعريفلهييرديلر. قوللوقچولار خانيم «فاركار»ا تبريك دئييرديلر. سانكي بؤيوك بير نعمته ال تاپميشدي. دوغروسو، خانيم «فاركار» ايسه بو ساياق حيسّ ...Read More »
آذربایجان روزنامهسي و اونون باش مديري/ مجيد امين مؤيد
آذربایجان روزنامهسي و اونون باش مديري مجيد امين مؤيد ایضاح: اوتوزینجی اون ایللیکین اوللرینده چوغ آغیر و گیزلی بیر شرایطده “آذربایجان” روزنامهسینین یئنی نشر دؤرو باشلاییر. چوخ تاسفله بو ایشین گئدیشاتی و نئجه اولماسی حقده، اونون نشرینده اشتراک ائدنلرین بیر تعدادینین قید حیاتدا اولماغینا رغما، هله ده گئنیش معلومات الده یوخدور. 142 نومرهده نشر اولونان بو روزنامهدن یالنیز بیر نومره ...Read More »
اورهكلرده یاشایاجاقدیر آرتور میلر / م. امین مؤید
اورهكلرده یاشایاجاقدیر آرتور میلر / مجید امین مؤید آمریکالی یازیچی و دراماتورق «آرتور میلر» دونیادان کؤچدوکده، اینجه صنعت عالمیبؤیوک بیر یارادیجی و قاباقجیل دوشونجهلی انسانی الدن وئردی. او دوخسانا یاخین عؤمور سوردو و بو اوزون عؤمرونده ییرمینجی عصرین جنایتلرینه، انسانلارین دردلرینین دوزگون بیر شاهدی اولدو. او، انسانلارا، خصوصیله ضیالیلارا اولونان ظولملره قارشی اعتراض سسینی اوجالداردی و همیشه مبارزه ائدهردی. ...Read More »


text:
ایلهام علیئو
ایلهام حیدر اوْغلو علیئو (د. ۲۴ دسامبر ۱۹۶۱، باکی، آذربایجان سسر، سسری) — آذربایجان جومهوریتینین پرزیدنتی (۲۰۰۳-دن).
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
ایلهام علیئو ۱۹۶۱-جی ایل دسامبرین ۲۴-ده باکی[۱] شهرینده آنادان اولموشدور. ۱۹۶۷–۱۹۷۷-جی ایللرده باکی شهریندکی ۶ سایلی اورتا مکتبده تحصیل آلمیشدیر. ۱۹۷۷-جی ایلده موسکوا دؤولت بینالخالق موناسیبتلر اینستیتوتونا (MDBMİ) داخیل اولموشدور.
MDBMİ-نی بیتیردیکدن سوْنرا اینستیتوتون آسپیرانتوراسینا قبول ائدیلمیش، ۱۹۸۵-جی ایلده دیسسئرتاسییا مدافعه ائدرک تاریخ علملری نامیزدی علمی درجهسی آلمیشدیر.
۱۹۸۵–۱۹۹۰-جی ایللرده موسکوا دؤولت بینالخالق موناسیبتلر اینستیتوتوندا معلم ایشلمیشدیر.
۱۹۹۱–۱۹۹۴-جو ایللرده اؤزل بیزنئز ساحهسینده چالیشمیشدیر. بیر سیرا ایستحصال-کوممئرسییا موسیسهلرینه رهبرلیک ائتمیشدیر.
۱۹۹۴-جو ایلدن ۲۰۰۳-جو ایلین آوقوست آیینادک آذربایجان جومهوریتی دؤولت نفت شیرکتینین ویتسئ-پرزیدنتی-ی، بیرینجی ویتسئ-پرزیدنتی اولموشدور. حیدر علیئوین نفت ایستراتئگییاسینین حیاتا کئچیریلمهسینده فعال ایشتیراک ائتمیشدیر.
سووئرئن آذربایجانین نفت سیاستینین گئوسییاسی آسپئکتلرینه دایر بیر سیرا تدقیقات ایشلرینین مؤلفیدیر. سیاسی علملر دوکتورودور.
۱۹۹۵-جی و ۲۰۰۰-جی ایللرده آذربایجان جومهوریتی میلی مجلیسینه دئپوتات سئچیلمیشدیر. ۲۰۰۳-جو ایلده آذربایجان جومهوریتینین باش ناظیری وظیفهسینه تعیین ائدیلمهسی ایله علاقهدار اولاراق دئپوتات صلاحیتلرینه خیتام وئرمیشدیر.
۱۹۹۷-جی ایلدن آذربایجان میلّی اولیمپییا کومیتهسینین پرزیدنتیدیر. ایدمانین و اولیمپییا حرکاتینین اینکیشافیندا بؤیوک خیدمتلرینه گؤره بینالخالق اولیمپییا کومیتهسینین آلی اوردئنی ایله تلطیف ائدیلمیشدیر.
۱۹۹۹-جو ایلده یئنی آذربایجان پارتییاسی صدرینین موعاوینی، ۲۰۰۱-جی ایلده صدرین بیرینجی موعاوینی، ۲۰۰۵-جی ایلده ایسه پارتییانین صدری سئچیلمیشدیر.
۲۰۰۱–۲۰۰۳-جو ایللرده آوروپا شوراسیمجلیس آسسامبلئیاسیندا (آشپا) آذربایجان جومهوریتی میلی مجلیسینین نماینده هئیأتینین رهبری اولموشدور.
۲۰۰۳-جو ایلین یانواریندا آوروپا شوراسیمجلیس آسسامبلئیاسی صدرینین موعاوینی، آشپا-نین بورو عضوو سئچیلمیشدیر.
۲۰۰۴-جو ایلین آوریلینده آشپا-نین فعالیتینده فعال ایشتیراکینا و آوروپا ایدهآللارینا صداقتینه گؤره آشپا-نین فخری عضوو دیپلومو و آشپا مئدالی ایله تلطیف ائدیلمیشدیر.
۲۰۰۳-جو ایل آوقوستون ۴-ده میلی مجلیس طرفیندن تصدیق ائدیلدیکدن سوْنرا آذربایجان جومهوریتینین باش ناظری تعیین ائدیلمیشدیر.
۲۰۰۳-جو ایل ۱۵ اوْکتوبردا آذربایجان رئپوبلیکاسینین پرزیدنتی سئچیلمیشدیر. پرزیدنت سئچکیلرینده سئچیجیلرین ۷۶٪-دن چوخو ایلهام علیئوین لئهینه سس وئرمیشدیر. ۲۰۰۳-جو ایل اوْکتوبرین ۳۱-ده وظیفهسینین ایجراسینا باشلامیشدیر.
۲۰۰۸-جی ایلده یئنیدن پرزیدنت سئچیلمیشدیر و حاضردا پرزیدنت وظیفهسینی ایجرا ائدیر.
«تایمز» ژورنالی ایلهام علیئوی ۲۰۱۲-جی ایلده نفوذلو اولاجاق ۱۰۰ شخص سیاهیسینا داخیل ائدیلیب.[۲]
روس، اینگیلیس، فرانسیز و تورک دیللرینی سربست بیلیر.
عائلهلیدیر. اوچ اؤولادی، اوچ نوهسی واردیر.
فخری دوکتورو اولدوغو اونیوئرسیتهلر[دَییشدیر]
- آذربایجان جومهوریتی باکی دؤولت اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلری لینکولن اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- روسیه موسکوا دؤولت بین الخالق موناسیبتلر اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- قازاخیستان L.N.Qumilyov – آوراسییا میلی اونیوئرسیتهسینین پروفئسورو؛
- تورکیه بیلکنت اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- شابلون:اوکراینا بایراق وئرگیلر اوزره میلی آکادئمییانین فخری دوکتورو؛
- شابلون:رومانیا بایراق پلوئستی نفت و گاز اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- شابلون:بولقاریستان بایراق میلی و دونیا اقتصادیاتی اونیوئرسیتهسینین فخری پروفئسورو؛
- شابلون:جنوبی کوره بایراق کیونگ هئ اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- شابلون:ایوردانیا بایراق ایوردانیا اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- شابلون:ماجاریستان بایراق کوروینوس اونیوئرسیتهسینین ایجتیماعی علملر اوزره فخری دوکتورو؛
- شابلون:روسیا بایراق M.V.Lomonosov آدینا موسکوا دؤولت اونیوئرسیتهسینین فخری پروفئسورو؛
- شابلون:اوکراینا بایراق تاراس شئوچئنکو آدینا کیئو میلی اونیوئرسیتهسینین فخری دوکتورو؛
- شابلون:تورکمنیستان بایراق مخدومقولو آدینا تورکمنیستان دؤولت اونیوئرسیتهسینین فخری پروفئسورو؛
- شابلون:بئلاروس بایراق بئلاروس دؤولت اونیوئرسیتهسینین فخری پروفئسورو.[۳]
فخری وطنداشلیغی[دَییشدیر]
- روسیه هشترخان شهرینین فخری وطنداشی.[۴]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- آذربایجان جومهوریتی پرزیدنتینین رسمی سایتی
- آذربایجان پرزیدنتینین رسمی یوتیوب ویدئوکانالی
- ایلهاملا ایرهلی
- ایلهام علیئو
- آذربایجان پرزیدنتلری
- آذربایجان جومهوریتینین پرزیدنتی ایلهام علیئوین نیطقلری، چیخیشلاری، موصاحیبهلری، بیاناتلاری
- ایلهام علیئو و آذربایجانین نفت دیپلوماتییاسی
- ایلهام علیئوین خاریجی سیاست فعالیتی. ائلئکترون نشر


text:
آذربایجان تورکجه میزده ایللر ایله آتا بابامئزدان قالان دَییرلی سؤزلر:
2-قهبه دعاسئنا آللاه باخسا گؤکدن گرک سیک یاغا.
3-گؤیلو بالئغ ایسته ینین گؤتو بوز اوسته اوتورار.
4-کاسئب همیشه دولتلی نین حق-حسابئنی گئدر.
5-دولتلی نین ایتی یاتماز کاسئبئن سیکی.
6-اؤزگه آروادئنئن گؤتو یکه گؤرونـــَـــر.
7-اینک گؤز ایله مه سه اؤکوز آپپیلماز.
8-قودورانی نان دادانانی ساخلاماق اولماز.
9- قره باغدا قوش دورماز اؤیره نن ال دیش دورماز.
10-اوخشاماقئن باشارمایان اؤلوسون تون به تون سالار.
11-حیرص اینن گلن پورسونن قییدَر.
12-گؤت اؤپ مه یی نن آغئز مُِردار اولماز.
13-آقانئن مالی گئدر نؤکرین جانی چئخار.
14- کول الیینده اوجا کوللونونکون اَله.
15-تنبل لیقدان ائششکه دایی دئمه.
16-سئچان اولمامئش داغارجیق دیبی دَ لمه
17-هه اَیری یول یاخشی دیر هه اوزاق ائل یاخشی دیر.
18-بیر بالاجا پیت داشئ یاندیرار داغ-داشی
19-جاوانا گئتمه ین قئز قوجایا یالوارار گئدر.
20-یوز ماماچا دا یغئشسا گوج دوغان اوسته دیر.
21-قئش چئخار ائوزو قره لیک کؤموره قالار.
23-ایپ هارا اوزانسادا گلیب دوواناق دان گئچر.
24-سؤز سؤزو گتیره ر آرشئن بزی.
25-چوخلوق پوخلوق.
26-چادئراسئزلیق دان ائوده قالماق.
27-یکه باشئن یکه بلاسی وار.
28-یورقانئوا گؤره قئچینی اوزات.
29-کور کورا ؛ کور دئمه سه باغری چاتلار.
30-اوددان کول تؤرَر کول دن اود.
31-توی دان سونرا حنانی گؤته یاخاللار.
32-ایتین دیلین ییه سی بیلــَــــــــــــــــر.
33-کیشی توپوردویون یالاماز.
34-ماماچا چوخ اولاندا اوشاق تـــَــرسهَ گلــَــر.
35-هر اوستو اونلو دییرمانچی دییل.
36-هئچ کیم اؤز آییرانئنا توش دئمز.
37-همدان اوزاق کردیسی یاخئن.
38-آج تویوق یاتار یوخودا داری گؤره ر.
39-قورو پوخ یانا یاپئشماز.
40-آروادئ اَر ساخلار بوستانی وَر.
41- اؤینـــَــشه اوموت اولان اَرسئز قالار.
42-ایتی اؤلدوره نین دن سوروده للر.
43-قاپئ بیزوون دان اؤکوز چئخماز.
44-جان بوغازا باغلئ دئر.
45-درتلی سؤیله غن اولی آدئن یانشاق قویارلار.


text:
آلمان یورتداشی بیر کیشی اعدام گه محکوم ایتیلدی
عراق ده مرکزی جزا محکمه سی ترور تشکیلاتی داعش اعضاسی آلمان تبعه سی بیر کیشینی اعدام گه محکوم ایتدی.
عراق نینگ پایتختی بغدادده گی مرکزی جزا محکمه سی ترور تشکیلاتی داعش اعضاسی آلمان تبعه سی بیر کیشینی اعدام گه محکوم ایتدی.
عراق عالی قضا شوراسی سوزلاوچیسی عبدالستار بیرقدار بیرگن اوز بیاناتیده، مرکزی جزا محکمه سی نینگ عراق خوفسیزلیک کوچلریگه سالدیریش بیلن عیبلنگن ترور تشکیلاتی داعش اعضاسی آلمان تبعه سی بیر عیال اوچون اعدام حکمی بیرگنینی بیلدیردی.
بیرقدار، اوشبو عیال نینگ مراکش لیک ایکن لیگینی آلماندن سوریه او جایدن عراق گه باریب داعش گه قوشیلگنینی قیزلرینی ایسه داعش اعضالریگه تورموش گه بیرگنینی اعتراف قیلگنینی قید ایتدی.
مذکور سوزلاوچی، اعدام گه محکوم ایتیلگن تروریست نینگ عراق خوفسیزلیک کوچلریگه هجوم اویوشتیرگن گروه گه لوجستیک همکارلیگی عملگه آشیرگنینی اعتراف قیلگنینی معلوم قیلدی.


text:
ترور تشکیلاتلری پی کا کا/پی وای دی- وای پی جی و داعش آره سیده گی ارتباط
اوشبو ترور تشکیلات لری آره سیده گی ارتباط لر بیلن علاقه لی خصوص لر انعکاس ایتگن وضعیتده
ترور تشکیلات لری پی کا کا/پی وای دی- وای پی جی و داعش نینگ آره سیده یوز بیرگن توقنه شوولردن بیر کون کیین, منفعت دایره سیده بیر بیر لری بیلن ارتباط قورگن لیکلری کورینرایکن, خودی منه شوو ارتباط لر بیلن علاقه لی ایریم خصوصلر انعکاس ایتدی.
پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی بیلن داعش آره سیده گی ارتباط لر بوییچه اینگ مهم مثال؛ پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ الرقه شهری نی قولگه کریتیاتگن پیتده, داعش بیلن بولگن کیلیشوو دایره سیده داعش ترورچی لری نینگ موتر لر گه میندیریلیب الرقه دن چیقاریلگن لیک لری گه تیگیشلی تصویر لر نینگ پیدا بولگن لیگی دن عبارت. میلادی 2014 نچی ییلی جنوری آیی نینگ 15 نچی کونیده اشغال ایتگن و ترور تشکیلاتی داعش نینگ سوزده پایتختی بولگن الرقه, میلادی 2017 نچی ییلی اکتوبر آیی نینگ 17 نچی کونیده امریکا قوشمه ایالتلری و خلق ارا ائتلاف نینگ سلاح دن تشقری زمینی و هوائی حمایه سی نی هم کسب ایتگن پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ کنترولی گه اوتدی. الرقه نینگ قولگه کیریتیلیشی جریانیده؛ پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی بیلن داعش اورته سیده گی کیلیشوو دایره سیده؛ امریکا قوشمه ایالتلری و خلق ارا ائتلاف گه معلومات بیریلیشی آرتیدن داعش ترورچی لری موتر لر گه میندیریلیب اولر جهتی دن امنیت منطقه لردن بولگن مرقده, صوار و دیرالزور گه انتقال ایتتیریلدی. اوشبو کیلیشوو و داعش ترورچی لرنینگ انتقال ایتتیریلیشی بیلن علاقه لی خبر لر بی بی سی ژورنالستی کونتین سومرویل و ریام دالات تامانیدن تیارلنگن ایدی.
الرقه ده پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی و داعش اورته سیده بولگن کیلیشوو امریکا قوشمه ایالتلری و خلق ارا ائتلاف مسئول لری تامانیدن هم قبول قیلینگن وضعیتده. پنتاگون سوزلاوچی لریدن بیری بولگن ایریک پاهون اوشبو کیلیشوو نینگ عادی اهالی نینگ ضرر کورمسلیگی اوچون مطرح بولگن لیگی نی ادعا قیلرایکن, "اورتاق لری میز بیلن هردایم موافق بولمسلیگی میز ممکن. بیراق اولر نینگ اوز قیین چیلیک لری گه ییچیم یولی تاپیش لری گه حرمت کورسه ته میز" دییه قید ایتگن ایدی. عینی دمده خلق ارا ائتلاف سوزلاوچیسی دگروال ریان دیللون هم تویتر آرقه لی بیرگن بیاناتیده اوشبو کیلیشوو نینگ یاشیرینچ ایمس لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
میلادی 2017 نچی ییلی نوامبر آیی نینگ 15 نچی کونیده تورکیه گه تسلیم بولگن و کیین چه لیک انگلستان نینگ تایم نیوز روزنامه سی بیلن مصاحبه قیلگن اس دی جی سوزلاوچیسی طلال سیلو, اس دی جی نینگ, الرقه دن آلدین خودی منه شوو کیلیشوو نی منبچ ده امضاله گن لیگی نی بیلدیردی. سیلو, پی وای دی/ وای پی جی ترورچی لری نینگ منبچ دن چیققن داعش ترورچی لری گه اوز کنترول لری آستیده گی منطقه لردن اوتیش لری اوچون 200 دالر دن باشله گن نرخ بیلن اوتیش کاغذی ساتگن لیک لری نی معلوم قیلدی. اس دی جی قوماندانی شاهین جیلو نینگ امریکا قوشمه ایالتلری بیلن کیلیشب آلگن لیگی و منبچ نینگ آلینگن لیگی نینگ اعلان ایتیلیشیدن آلدین 2 مینگ نفر داعش ترورچیسی نینگ شهر دن چیقیب کیتیشی گه اجازت بیریلگن لیگی نی معلوم قیلگن سیلو, امریکا بیلن اس دی جی نینگ موافقه قیلیب داعش ترورچی لری نینگ جرابلس گه کیتیش لری گه اجازت بیریلگن لیگی نینگ, امریکا بیلن اس دی جی اورته سیده گی ایلک کیلیشوو دن عبارت بولگن لیگی نی بیلدیردی. باشقه بیر کیلیشوو نینگ فرات دریاسی نینگ اوستیده اورین آلگن الطبقه ده بولگن لیگی نی بیلدیرگن طلال سیلو, شاهین جیلو نینگ, پی وای دی/ وای پی جی – اس دی جی نامیدن امریکالیک لر بیلن صحبت ایتیشی آرتیدن داعش ترورچی لری نینگ امنیت بیر شکلده چیقیش لری گه اجازت بیریلگن لیگی نی معلوم قیلدی. اوشبو دایره ده, پی وای دی/ وای پی جی بیلن داعش اورته سیده بیر منفعت ارتباطی نینگ موجود ایکن لیگی نی ایسله تیب اوتیشی میز نینگ ممکن ایکن لیگی کورینماقده.
طلال سیلو, انادولو آژانسی بیلن قیلگن مصاحبه سیده ایسه پی کا کا نینگ دیرالزور و حسکه ده گی پطرول دن قنده ی قیلیب استفاده ایتیاتگن لیگی گه تیگیشلی سئوال گه ایسه قوییده گیچه جواب قیتردی: "وای پی جی و پی کا کا, میلادی 2012 نچی ییلیده رمیلان ده گی پطرول قودوقلرینی قولگه کیریتیشی آرتیدن اوشبو قودوق لردن استفاده ایته باشله دی. آلدین اوشبو پطرول لر, داعش تامانیدن صادر ایتیلماقده ایدی. پی کا کا نینگ الجزیره ده گی مالی مسئولی علی شیر, قامیشلی ده یشه ماقده. پی کا کا نینگ باشلیق لری بیلن بیواسطه ارتباطی بار. پطرول بیلن علاقه لی کیلیشوو امضالش صلاحیتی گه ایگه کیشی دن عبارت. قولگه کیریتیلیاتگن پول مقداری نی فقط گینه او بیله دی. بو پی کا کا نینگ یاشیرینچ بیر نرسه سیدن عبارت. علی شیر , میلادی 2012 نچی ییلیدن بیری پطرول نی تشقری گه ساتماقده. آلدین پطرول فقط گینه داعش منطقه لریدن ساتیلماقده ایدی. رژیم اردوسی نینگ منصبداری القاطرجی, پی کا کا دن پطرول آلینیشی بوییچه مسئول کیشی دن عبارت. حتی شاهین نینگ هم اوشبو ایشگه اره له شیش حقی نینگ بولمه گن لیگی نی بیلدیردیلر. پطرول موضوعی ترور تشکیلاتی نینگ یاشیرینچ بیر ایشیدن عبارت. سوره ب سوره ب آزگینه بیلگی ایگه سی بولدیم. ساتیلگن پطرول نینگ پولی, لبنان بانک لریده اوز لری گه یقین بعضی کیشی لرنینگ حساب لری گه انتقال ایتتیریلماقده ایدی. کیین چه لیک اوشبو پول اوروپا گه یوباریلماقده ایدی. اوشبو کیشی لرنینگ همه سی پی کا کا منسوبلریدن عبارت. خودی منه شوو موضوع کتته بیر مسئله نی تشکیل ایتماقده. هر کون یوزلب تانکر پطرول انتقال ایتتیریلماقده".
کیین چه لیک پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ دیرالزور منطقه لرینی هم اشغال ایتیش گه حرکت ایتیشی آرتیدن ترور تشکیلاتی داعش نینگ هیچ قنده ی بیر مقاومت کورستمسدن ستراتیژیک منطقه لرنی پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی گه تشلب کیتگن لیگی هم دقت گه سزاوار بیر موضوع نی تشکیل ایتماقده.
پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی دیرالزور شهری نینگ شرقیگه قره تیلگن هجوم لری جریانیده؛ ینه داعش بیلن کیلیشیب آلدی. قاسیون خبر آژانسی تامانیدن متنی نینگ هم ترقه تیلگن کیلیشوو پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی و داعش اورته سیده اوق اوزیش نی توخته تیش نینگ اعلان ایتیلگن لیگی نی کورسه تیب بیردی. اوشبو آتش بس نتیجه سیده پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی؛ داعش منطقه لری گه قره تیلگن هجوم لری نی توخته تیب قویرایکن, داعش منسوب لری نینگ منطقه دن چیقیب سوریه نینگ شرقی گه حرکت ایتیشی دن بیر کون کیین دیرالزور شهری نینگ شرقی نی اشغال ایتدی.
سوریه ده پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ اشغال فعالیت لری گه امکانیت یره تیب بیریش دن تشقری؛ داعش بیلن تورکیه گه قرشی دشمن لیک دایره سیده هم کوپلب گپ لر بولماقده. حاضرگی کونده پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ الرقه و دیرالزور ده گی سوزده قماقخانه
لریده بولگن کوپلب داعش ترورچیسی تورکیه گه قرشی هجوم اویوشتیریش شرطی بیلن اوشبو سوزده قماقخانه لردن قویب یوباریلماقده. داعش ترورچی لری تورکیه گه قرشی هجوم لر گه فعال حصه قوشمَسه هم, تورک اردوسی نینگ موجود بولگن ادلب و فرات قالقانی عملیاتی منطقه سی گه فرقلی شکللرده کیریب, تورکیه اوچون بیر تهدید تشکیل ایتماقده. بوندن تشقری ترور تشکیلاتی پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی تامانیدن اوشبو کیشی لر؛ خلق ارا مقیاسده تورکیه نینگ گویا داعش بیلن همکار ایکن لیگی نی کورسه تیش بوییچه پروپاگند اوچون هم استفاده ایتیلماقده.
ترور تشکیلاتی پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی زیتون ناوده سی عملیاتی سببلی تورک اردوسی و ایرکین سوریه اردوسی گه قرشی اوروشیش شرطی بیلن عفرینده گی سوزده قماقخانه لریدن داعش ترورچی لرینی آزاد ایته باشله دی. بوندن تشقری, موضوع بیلن علاقه لی سونگگی پیتلرده ترقه تیلگن خبر لر گه قره گنده پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ, کیته دیگن جای لری بولمه گن باشقه داعش ترورچی لری دن فایده له نیش اوچون اولر گه ینگی بیر حیات وعده قیلگن لیگی و شونده ی قیلیب خودی منه شوو داعش ترورچی لری نینگ معلوم بیر قسمی نی فرات دریاسی نینگ شرقیدن عفرین گه انتقال ایتتیرگن لیگی کورینماقده. اولکه سی گه قیتیب کیته آلمه گن بیراق اوروشه آله دیگن و بمب تیارلش قابلیتی بولگن داعش ترورچی لری نینگ پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی تامانیدن بهالنتیریلگن لیگی و پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ, اولر بیلن همکارلیک ایتیش لری تقدیرده, داعش ترورچیلری گه اسم لری نی ترورچی لر لستیدن چیقاریش وعده سی بیرگن لیگی کوزگه تشلنماقده.
پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ داعش ترورچی لریدن فایده له نیش اوچون تشله گن قدم لر, بیر بیر لری نینگ ترورچی لری دن استفاده ایتیش جهتی دن بحث موضوعی اوشبو ترور تشکیلاتلری اورته سیده گی همکارلیک نینگ انعکاس ایتتیریلیشی نقطه نظریدن اوزیگه خاص بیر اهمیت گه ایگه. عینی دمده اوشبو وضعیت, داعش گه قرشی کوره ش بهانه سی بیلن امریکا قوشمه ایالتلری و اوروپا نینگ کوپلب دولت لری نینگ حمایه سی نی کسب ایتیاتگن پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی نینگ ایککی یوزله مه چیلیگی و منفعتی اوچون بیر تهدید بیلن هم همکارلیک قیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی کورستماقده.
پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی؛ اشغال ایتگن منطقه لرده باشقه ملیت لرنی یوق ایتیش, منطقه نینگ نفوس ساختاری نی اوزگرتیش اوچون اینیقسه عرب لر و تورکمن لرنی کوچ ایتیش گه مجبور قیلماقده. ترور تشکیلاتی پی کاکا/پی وای دی- وای پی جی؛ اوزلری نینگ سوزده قماقخانه لریده سقلش گه طرفدار بولمه گن ترور تشکیلاتی داعش منسوب لری نی هم کوچ ایتیش گه مجبور قیلیاتگن کیشی لرنینگ آره سیگه قوشیب تورکیه گه یوبارماقده. عینی دمده, ترور تشکیلاتی, داعش منسوبی ترورچی لرنی تورکیه- سوریه چیگره سیده گی تونل لر واسطه سی بیلن تورکیه گه جونتماقده.
باشقه بیر تاماندن ایسه, امریکا نینگ نیشن مجله سی آرقه لی میلادی 2017 نچی ییلی فبروری آیی نینگ 9 نچی کونیده ترقه تیلگن بیر راپورده پی وای دی/وای پی جی نینگ سوریه نینگ شمالیده اوروش جرمی گه مرتکب بولگن لیگی و اون مینگلب کیشی نی کوچ ایتیش گه مجبور قیلگن لیگی بیلدیریلماقده. وای پی جی نینگ سوریه نینگ شمالیده کنترولی آستیده گی منطقه لردن اون مینگلب عادی اهالی دن عبارت عرب و کُرد نی هیده ب یوبارگن لیگی و اوروش جرمی گه مرتکب بولگن لیگی بیلدیریلگن راپورده گی دقت گه سزاوار نقطه ایسه؛ وای پی جی نینگ منطقه ده داعش بیلن اوروشمه گن لیگی, عکسینچه اوروشگن تامان لر گه هم مانع بولگن لیگی نینگ کورینگن لیگی معلوماتی نینگ موجود بولگن لیگی دن عبارت.اوشبو جهت دن آلیب قره گنده خودی منه شوو راپور نینگ پی کاکا/پی وای دی- وای پی بیلن داعش اورته سیده بیر همکارلیک نینگ موجود ایکن لیگی نی کورسه تیاتگن لیگی نی ایسله تیب اوتیشی میز ممکن.


text:
لا پوئبلا د آرقانسن
لا پوئبلا د آرقانسن (ایسپانجا: La Puebla de Arganzón) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۱۹ کیلومتر موربّع دیر. ۴۸۱ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۵۱۹ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ El alcalde de La Puebla pide a las instituciones que apoyen la integración de Treviño en Álava, El Correo (Bilbao), 2008-01-10. Accessed online 2010-01-01.
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«La Puebla de Arganzón»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لا پوئبلا د آرقانسن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوغوز تی وی:قبولدا آذربایجانداکی دیپلوماتیک کورپوس نمایندهلری و حربچی لر ایشتیراک ائدیب. تدبیرده چیخیش ائدن بو اؤلکهنین آذربایجانداکی سفیری ساید خان موهماند بیلدیریب کی، مدافعه گونو ۱۹۶۵-جی ایلده هیندیستان-پاکیستان محاربهسی زامانی حیاتینی ایتیرمیش شهیدلرین خاطرهسینه حصر اولونور.
سفیر بیلدیریب کی، پاکیستان اوردوسو بو گون ده لاییقلی شکیلده اؤز اؤلکهسینی مدافعه ائدیر: “پاکیستان نووه اؤلکهسیدیر. بیز دونیانین بئشینجی ان گوجلو اوردوسونا مالیکیک. پاکیستان بو گون ده دونیادا صولح مراملی عملیاتلاردا ایشتیراک ائدیر. بیز تئروریزمه قارشی موباریزهده ده بؤیوک نایلیتلر الده ائتمیشیک. اؤلکهمیز ان آجیلی پروبلئمی اولان کشمیر مسئلهسینین سوله یولو ایله حلینه طرفداردیر. بیز همچینین داغلیق قاراباغ مسئلهسینده آذربایجانین یانینداییق و موناقیشهنین بمت قطعنامهلرینه اویغون اولاراق صولح یولو ایله حلینه طرفداریق”


text:
آغاخان آبدوللایئو آذربایجانین مشهور خانندهسی و آذربایجان رئسپوبلیکاسینین خالق آرتیستیدیر.
آخار. آز خاطیرلادیر کی، او، ۱۹۵۰-جی ایلده باکی شهرینین امیرجان کندینده آنادان اولوب. ۱۹۶۹-۱۹۷۳-جو ایللرده آ. زئیناللی آدینا اورتا ایختیصاص موسیقی مکتبینده تحصیل آلیب. ۱۹۷۷-جی ایلدهن آصف زیناللی آدینا موسیقی مکتبینده موغام معلمی کیمی چالیشیب.
گؤرکمملی سنعتکار ۱۹۷۵-جی ایلده فیلارمونییانین صحنهسینده فعالیته باشلاییب. روسییا، قازاخیستان، گورجوستان، اؤزبکیستان، آبش، کانادا، آلمانییا، هللاندییا، ایسوئچ، بئلچیکا، آوسترییا، فرانسا، آوسترالییا، هیندیستان، عیراق، تونیس، تورکییه، ایران و سایر اؤلکهلرده کونسئرت پروقراملاری ایله چیخیشلار ائدن خاننده ۱۹۹۲-جی ایلده آذربایجان رئسپوبلیکاسینین امکدار آرتیستی فخری آدینا، ۱۹۹۸-جی ایلده آذربایجان رئسپوبلیکاسینین خالق آرتیستی فخری آدینا لاییق گؤرولوب.
۱۰ مای ۲۰۱۵-جی ایلده حیدر علیئو فوندونون "قیزیل چینار" بئین الخالق موکافاتی ایله تلتیف اولونوب.
خرچنگ خستلییندن اذیت چکن بؤیوک اوستاد آغاخان عبدوللایئو ۲۵ دئکابر ۲۰۱۶-جی ایلده ۶۶ یاشیندا، باکیدا وفات ائدیب. او، وصیتینه اساساً، تورکان قصبهسی کند قبیریستانلیغیندا والیدئین لرینین یانیندا تورپاغا تاپشیریلیب.
اونون ایفاسیندا آذربایجان موغاملاری هر زامان سئویلهرک دینلنیلیب. آغاخان عبدوللایئوین ایفا ائتدیی «زابول» موغامینی تقدیم ائدیریک:


text:
مقدس قوم شهرینده یارانان ادبی درنکلر، اسلامی انقلابیمیزین نائلیتلریندن بیریسی ساییلماقدادیر. بو درنکلره قاتیلان شاعیرلر، عمومیتله، اسلام معارفی و قرآن حکمتی یایماق مقصدی ایله دیلیمیزین ان یئتگین و آل ـ وئریشلی و ظرفیتی چوخ گئنیش اولان بیر نطق وسائطی و یازی وسیلهسی کیمی استفاده ائدیرلر.
الینیزده اولان « چیچکلی گؤروش » شعر مجموعهسی همین درنکلرده فعالجاسینا اشتراک ائدن شاعیرلریمیزدن بیریسی نین اثری دیر. شاعرین ایلک نشر اولان بو منظوم اثرینی، گلجکده داها گوجلو منظومهلر تعقیب ائدهجکدیر.
بو منظومهده چوخلو یئرلی سؤزجوکلر و فولکورلیک اینجیلر واردیرکی ایندی چاغداش ادبیاتمیزدا بیر مهم آماج و مقصد کیمی گؤز ئونونده دیر.
[1] قیچلویی، نظام علی. چیچکلی گؤروش، تبریز، زر قلم، 1382.


text:
فإن النواهی الواردة فی الشرع عن بیوع الغرر والمجازفات
آشاغیدا گلن غررلی و جزاف موباییعهلردن _یالنیز بئله موعامیله ائدنلرین قارشیسینی آلماق اوچون_ نهیلر وارید اولوب:
1. ملاقیح بئیعی (آنا قارنینداكی قولو ساتماق) چونكی هاواخت دوغولاجاغی بللی دئییل. 2. مضامین بئیعی. (اركك حئیوانین نوطفهسینی اونون بئلینده ایكن ساتماق.) 3. مولامیسه، 4.مونابیذه، 5.حصاة بئیعلری. (بئیع صیغهسی اوخونار سونرا «الیف.الینی هر هانسی مالا وورورسا ب.هر هانسی مالی موشتری/ساتیجی قارشی طرفین اوستونه آتیرسا. ج. هر هانسی مالا داش دَیییرسه» او، مبیع تعیین اولونان موعامیلهلرده) بو نؤوعون بعضی تفسیرلرینه گؤره. (یعنی بو عمللر (مولامیسه، منابیذه، حصاة) اؤزلری صیغه حسابلانسالار دوز اولار آما مبیع، صیغه اوخوناندان سونرا تعیین اولورسا صحیح اولماز.) 6. یارانمامیشدان اوّل آغاجین میوهسینی ساتماق. و ساییر.
غرر و جزاف، مونازیعه قاپیلارینی آچان عمللردیلر.
آشاغیداكی حدیث، بیز قئید ائتدیگیمزلره (بعضی شهرلرده جزاف ساتماق، بوللوغونا گؤرهدیر و ساییر) ایشاره ائدیر:
علی بن ابراهیمدن، او دا، آتاسی هاشمدن او دا حدیثین ریجالیندان قئید ائتدیكلرمیزی اوزون بیر حدیثده قئید ائدیب: ایمام بویوروب: «مكیل و موزوندا یالنیز عامّهیه باخیلار و بو مسألهده خاصّا باخیلماز. بیر قؤوم اتی و قوزو (گیردهكانی) قاب اؤلچوسو ایله ساتیرلارسا، اونلارا اعتیبار یوخدور. چونكی اتین اساسی چكیلمهسیدیر و قوزون اساسی ساییلماسیدیر».
فإن النواهی الواردة فی الشرع عن بیوع الغرر والمجازفات - كبیع الملاقیح والمضامین والملامسة والمنابذة والحصاة، على بعض تفاسیرها ، وثمر الشجر قبل الوجود ، وغیر ذلك - لم یرد إلا ردا على من تعارف عندهم الإقدام على الغرر والبناء على المجازفات، الموجب لفتح أبواب المنازعات.
وإلى بعض ما ذكرنا أشار ما عن) علی بن إبراهیم عن أبیه عن رجاله ذكره فی حدیث طویل، قال: " ولا ینظر فیما یكال أو یوزن إلا إلى العامة، ولا یؤخذ فیه بالخاصة فإن كان قوم یكیلون اللحم ویكیلون الجوز فلا یعتبر بهم، لأن أصل اللحم أن یوزن وأصل الجوز أن یعد ".
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
شابلون:آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری
شابلونون آچیق یا باغلی اولما سئچیلماقی
- شابلونون باغلی گؤستریلماقینا بو فورمولدان {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری |state=collapsed}} ایستیفاده ائلیین.
- شابلونون آچیق گؤستریلماقینا بو فورمولدان {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری |state=expanded}} ایستیفاده ائلیین.
- اگر ائیسته سز بو شابلوننون تایی صفحهده اولاندا گیزلی اولسون بو فومرمولدان {{آمریکانین ان اۆست دۆزئی ایداری بیریملری |state=autocollapse}} ایستیفاده ائلیین.
- اگر بیر حالت تعیین اولماسا ( state پارامترین شابلوندا گورون)، autocollapse یا دا باغلی حالت دیفالتیده.


text:
اویان نیوز: اؤنه گلن یازی آذربایجان ملی حکومتینین اعلامیه سینین عینی متنی دیر :
آذربایجان ملی حکومتینین اعلامیه سی
” آذربایجان مجلس ملیسینین انتخاب ائتدیگی آذربایجان ملی دولتی ایرانین استقلال و تمامیتینی حفظ ئتمکله برابر، ایشه شروع ئتدیگینی بو واسطه ایله بوتون خلقه اعلام ئدیر.
بو اعلامیه منتشر اولان گوندن اعتبارا مالکیت خصوصی محفوظ اولماق شرطیله بوتون آذربایجاندا اولان دولت اداره لری تا زا حکومتین تحت اختیارینه کئچدیگیندن، عموم دولت مامورلارینا ئوز وظیفه لرینی دوزگونلوک و صداقتله انجام وئرمه لری تاپشیریلیر٠
تا زا دولتین امرلرینه اطاعت ائدیب، اونون دستوریله رفتار ئده ن کارمندلر ایچون مناسب ایش شرایطی وجوده گتیریله جک، ایشله مکدن امتناع ئده نلر ایسه کمال احترام ایله ایسته دیکلری یئره گؤندریله جکلر٠
آذربایجان ملی حکومتی خلقین سعادت و خوشبخت لیگیندن ئوتری قورولدوغو ایچون عموم خلقی فعالیته، دوزلوگه، آسایش و امنیتی حفظ ئتمگه، بیربیریله قـارداشواری یاشـاماغا دعـوت ئدیر٠
امینتی اخلال ئده ن و خلقین مال، جان، ناموس و حیثیتینه تجاوز ئله ینلر؛ همچنین دولت مالینا خیانت الی اوزادیب دولت اداره لریندن سوء استفاده ئده نلر و یا دولت اداره لرینده خرابکارلیق، مسامحه و ئوز وظیفه سینده کوتاهلیق ئتمک کیمی خائنانه تشبثلر بروزه وئرنلر ایسه خلقین دشمنی حساب اولونوب، ملت و دولت یانیندا نفرت و انزجار قازانماقدان علاوه، قانونی محکمه واسطه سیله مجازات ئدیله جکلر٠
هامیدان خلقه و ئولکه یه خدمت و آذربایجانین گلجگی یولوندا جدیت گؤزله نیر؛ دولت ایسه اونون شرایطینی وجوده گتیرمگه چالیشاجاقدیر٠
آذربایجان ملی وزیرلر هیئتی عین زاماندا آذربایجاندا ماموریتلری اولان خارجی دولتلرین دیپلوماسی نماینده لرینه اطلاع وئریر که، کما فی السابق اونلارین بین الملل قانونلار شرایطینده اولان حق و اختیارلاری کمال دقت و احترام ایله مراعات اولوناجاقدیر. همچنین دموکراتیک دولتلرین اتباعینین آسایش و امنیتینی حفظ ئتمک یولوندا ملی دولت هئچ بیر فداکارلیقدان خوددارلیق ئتمیه جکدیر. بوگوندن اعتبارا دولته متعلق اولان منقول، غیر منقول اموال، همچنین نقد و جنس و اعتبار ملی، دولت اختیارینا کئچدیگیندن اونلارین ساخلاماغینا موظف اولان دولت مامورلاری، کئچمیشده وئردیکلری تعهد و قبول ئتدیکلری مسئولیت اوزره، اونلاری حفظ و حراست ئتمگه مجبوردورلار. بو اموالی حیف و میل ئده نلر آغیر جزالارلا مجازات گؤره جکلر٠
آرتیق آذربایجان ملی حکومتی تحقق تاپمیش، خلقین اراده سیله داخلی ملی دولتیمیز وجوده گلیب، رسمی صورتده خلقیمیزین آرزو و آمالینی اجرا ئتمگه باشلامیشدیر. خالق ایسه ئوز ملی حکومتینه وار قوه سیله مساعدت گؤستریب اونون فعالیتی ایچون مناسب شرایط وجوده گتیرمه لیدیر٠
یوخاریدا قید ئدیلدیگی کیمی دولت وار قوه سیله امنیتی حفظ ئتمگه چالیشیر. اونا گؤره خلق ایچون نگران اولماغا هئچ بیر دلیل یوخدور. هر کس ئوز ایشینه مشغول اولمالی، ئوز ایسته دیگی کیمی یاشامالیدیر. بازار باغلاماق، مدرسه لری تعطیل ئدیب، وحشت و اضطراب یاراتماغین معناسی یوخدور. حکومت ئوز برنامه سینی خلقین احتیاجاتی اوزرینده قورموشدور. اونا گؤره خلقی ناراحت ئده ن حادثه لره یول وئرمییه جکدیر. تصادفی حادثه لره ایسه چوخ تئز بیر زاماندا خاتمه وئریله جک. ماجراجولار، آسایشی اخلال ئده نلر صالح محکمه طرفیندن محاکمه و شدید بیر صورتده مجازات اولوناجاقلار. هئچ بیر پیس اتفاق دوشمیه جک. هئچ کسین حقوقونا تعرض اولمیاجاقدیر. ملی حکومت نظمییه اداره سینی تا زا قوه لر، وسیع اختیارات ایله گوجلندیرمیشدیر. هرج و مرج و نا امنلیگه آرتیق میدان وئریلمییه جکدیر. مخصوصا مدرسه لریمیز همان سابق پروگرام لارینی تعقیب ئتمه لی محصللریمیز وار قوه لریله امتحانلارا حاضرلاشمالیدیرلار٠
کندلرده و شهرستانلاردا ایسه جدی صورتده ایشه باشلانیب عادی حال وجوده گلجک و دولت مامورلاری، فدائیلرین و یا غیر مسئول اشخاصین دخالتی اولمادان ئوز وظیفه لرینی انجام وئرمگه قادر اولاجاقلار. فدائی دسته لری انتظام آلتینا آلینیب معین مرکزه تابع اولاجاق، بو واسطه ایله هر بیر سوء حادثه احتمالینین قاباغی آلیناجاقدیر٠
گئدین چالیشین، آسوده اولون ملتیمیزین گلجگی و سعادتینی تامین ئتمک ایچون قبول ئتدیگیمیز وظیفه نی صداقت و ایمانلا انجام وئرین. دولت عموم هموطنلردن بونو طلب ئدیر. “


text:
تابو عادل بابایئو « تابو پولینئزیا (جزایر پلینیزی) سؤزودور. بؤیوک اوکئان (اقیانوس کبیر) آدالاریندا یاشایان یئرلی اهالینین دیلینده ایشلنمیش و اصلینده «قاداغان» دئمکدیر. بو قاداغانلار چئشیدلی اولا بیلر: معین حئیوان اوولاماق، معین بیتکینی یئمک، آغاجا توخونماق و سایره بئله قاداغان سؤزلره ده ایوغونلاشدیریلیر. بو و یا باشقا سؤزون تلفظ ائدیلمهسی قاداغان ائدیلدیکده همین اولای دیلچیلیک ده تابو آدلانیر». تابو– قاداغان ...Read More »
بیایید ببینیم (به بهانهی روز جهانی زن) / روحانگیز پورناصح
بیایید ببینیم! (به بهانهی روز جهانی زن) روحانگیز پورناصح کلمهها از بس تکراری نوشته و گفتهاند، خستهاند، دیگر استحکام قبلی را ندارند. زبان از تکرار شعارهای همه ساله و تبریک و آرزوی موفقیت خسته است، دیگر نمیچرخد. میخواهند کمیهم دستها کار کنند، کمیهم پاها و چشمها و گوشها و …. پس بیایید تا در آستانهی روز جهانی زن بنشینیم و ...Read More »
هشت مارس و سوالات بیشمار / رقیه کبیری
هشت مارس و سوالات بیشمار رقیه کبیری روز بزرگداشت جهانی زن نزدیک است و ما شهروندان دلخوش به روزهای ثبت شده و ثبت نشده در تقویم در تدارک سور و ساط و بزرگداشت این روز هستیم. این بزرگداشت چنانچه بهدور از چشم ناظران رسمیو مسئول انجام گیرد با هیجان بیشتری همراه بوده و برگزارکنندگان این روز شاید بر این باور ...Read More »
یئنه دیلیمیز، ادبیاتیمیز/ همت شهبازی
یئنه دیلیمیز، ادبیاتیمیز همت شهبازی بئله نظره گلیر کی بو گونکو دیلیمیزی قورویوب ساخلاماق یاواش-یاواش چتینلشیر. دیلیمیزین الینده، قوروما جیهازلاری (مثلن: مکتب، مئدیا، تلویزیا و…) اولمادان یاری جان حیاتا داوام ائدیر. بئله اولدوقدا دیل اؤز کؤکونو، اؤز اوریژیناللیغینی ایتیریر؛ بو دا ادبی یارادیجیلیقدا تاثیر قویور. دیلیمیزین کلمه احتیاطلاریندان (ذخیره) اوزاقلاشان اوخوجوموز، ادبیاتیمیزین دا دیلینی باشا دوشمهیهجکدیر. داها دوغروسو، بو گون ...Read More »
«ستار گولمحمدی» ادبیات عالمینده سؤیکنملی بیر دیرکدیر./ علی تقیزاده لاریجان
«ستار گولمحمدی» ادبیات عالمینده سؤیکنملی بیر دیرکدیر. علی تقیزاده لاریجان بیر گون شاعیر دوستوم فیروز محمدخانی زنگ ائلهدی و ستار گول محمدی حاققیندا مطلب یازیب تبریزه گوندرمگیمیایسته دی. بو مطلبی یوللادیم کی اورا بوراسیندان حذف اولموش ویژهنامه ده چاپ اولموشدی. *** ۲۷ایل بوندان اوول ایلک دفعه شاعر ستارین «سروان» پوئماسین اؤز سسیله ضبط اولونموش کاستدن ائشیتدیم. اوندا جاوان چاغلاریم ایدی. ...Read More »
بو شهره قان دوشهجک… / غفور امامیزادهخیاوی (ایلقار موذنزادهنین کیتابینا بیر باخیش)
بو شهره قان دوشهجک… غفور امامیزادهخیاوی (ایلقار موذنزادهنین کیتابینا بیر باخیش) شعرلرینی اؤنجهدن چئشیدلی درگیلر، سایتلار و مجازی آلانلاردا اوخویوب تانیدیغیمیز ایلقار مؤذنزادهنین ایلک کیتابی سون گونلرده «آنامین یایلیغی یاییم ائوی» طرفیندن ۸۸ صفحه ده یاییملاندی: «اورهیینه دؤنوشسوز بیلیط». شعرلرینده کلاسیک مودئرن دئمهدن بیر چوخ قالیبلرده اؤزونو سیناخدان کئچیرن شاعیرین شعرلرینی بو قیسا یازیدا تنقید ائتمه نیتینده اولمادیغیمیوورغولاماقلا برابر، ماراغیمیچکن ...Read More »
برای گردش در «قرهداغ» با من همسفر شوید/ مهدی پناهی
برای گردش در «قرهداغ» با من همسفر شوید مهدی پناهی برای گردش در قرهداغ با من همسفر شوید: از مسیر استان آذربایجان شرقى در خروجى شهرستان زیباى اهر و از مسیر استان اردبیل در خروجی شهرستان کشت و صنعت، شهرستان سرسبز و زیبای پارس آباد مغان منتظرتان هستم. از همین مسیر میشود به خداآفرین و سد ارس رفت و سفر ...Read More »
دای من ده بئله اولدوم… / علی تقیزاده لاریجان
دای من ده بئله اولدوم… علی تقیزاده لاریجان شهریورآیینین ایستی بیر گئجهسیدی. ۱۳۶۹ -جو ایل. آی درهجیک داغیندان تزه بویلانیب چیخیردی. اسداله کیشینین قاپیسینداکی سس کوی، بوتون ماهروزولو کندین بوروموشدو. نئچه گئجه گوندوز ایدی کی چال چاغیر ایدی. مرادین قاپیسیندان او شنلیک اولان قاپییا، باغلارین آراسیندان چکیلن یول، قارانلیق ایدی. آزجا مراد ایوانین ایشیغی، هردن ده اسداله کیشینین ایوانین چیراغان ...Read More »
نثریمیزین دیلی / همت شهبازی
نثریمیزین دیلی همت شهبازی حؤرمتلی یازاریمیز ناصر منظوری جنابلارینین “فرهنگ جامعه” درگیسینده “دیل و رومان” باشلیقلی موصاحیبهسینی اوخودوقدا بیر قونویا منجه چوخ گؤزل و یئرلی-یاتاقلی توخونموشدور. آذربایجان دیلچیلیینده «ادبی دیل« ایله “لهجه” مسئلهسینی قارشیقارشییا قویماق و بونلاردان ایکی تضادلی آنلاییش یاراتماق مسئلهسینی. یعنی دیلچیلییمیز بو ایکی مسئلهنی بیر بیری ایله یاناشی قوشالاشدیرماقدانسا، بونلاری بیر بیریندن فرقلی آنلاییشدا و هر بیریسینی ...Read More »
«آقاخانیم» ننه؛ صمد بهرنگیدن علیرضا نابدله قدر/ سودابه تقیزاده زنوز
«آقاخانیم» ننه؛ صمد بهرنگیدن علیرضا نابدله قدر سودابه تقیزاده زنوز هانسیسا کیتابی اوخویورسان،هانسیسا مقالهنی ترجمه ائدیرسن، تئوریلر وئریب میلت و یاشادیغین اؤلکه حاقدا یازیلار یازیب اؤزونو ساوادلی و آیدین فیکیر بیریسی کیمیتقدیم ائدیرسن. اما سؤز ۹۴ یاشلی ننهیه گلینجه بئینینده اولان بوتون فیکیرلر، قوردوغون خیاللار، یاشاتماق ایستدیغین ایدهآللار پوزولوب، هر شئیی بیر کنارا بوراخیب الینی الینه آلدیغین زامان اوخودوغون کیتابلاری، ...Read More »


text:
درین چایی
درین چایی (اینگیلیسجه: Drin (river)، (فارسجا:درین (رود))، (آلمانجا:Drin)، (ایتالیاجا:Drin)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Drin)، (روسجا:ДpиH)) مقدونیه جومهوریتی, کوزووو and آلبانی اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۳۳۵ کیلومتر دیر. و آدریاتیک دنیزینا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده درین چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Drin (river)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
بابکین بوتون جازیبهسی – اونون سوسقونلوغوندادیر. بیز ایسه بیلمک ایستییریک: بابک هانسی دیلده سوسور؟ داها دوغروسو، بابکین آنا دیلی هانسی دیل اولوب؟
آوروپادا بابک حاقیندا ایلک علمی مقالهنین («بابک – منشیی و میدانا گلیشی»، ۱۸۶۹) مؤلفی گوستاو ل. فلوگئل جاویدانین بابکله ایلک گؤروشونو تاریخی منبعدن بئله ترجمه ائدیر: «او (جاویدان – آ. ق.)، اونون (بابکین – آ. ق.) یوخسول یاشاییشینا و فارسجا آیدین اولمایان ایفادهلرینه باخمایاراق، درحال اوندا ایدراک کشف ائتدی و اونون بوتون ایرنجلیکلرده کسکین قاوراما باجاریغی اولدوغونو گؤردو» (. ایندی ایسه فارس تاریخچیسی سعید نفیسینین «بابک» کیتابینین ا.آذری طرفیندن دیلیمیزه ترجمهسینده همین جملهنی اوخویاق: «او (جاویدان – آ. ق.) گؤردو کی، بابک دیلی توتولا-توتولا دانیشماغینا باخمایاراق، ایران دیلینی یاخشی بیلیر و زیرک، قاناجاقلی بیر آدامدیر» [۲، س. ۸]. بورادا آلمان مؤلفله فارس تاریخچیسینین ترجومه ائتدیکلری تاریخی منبع بیر و عینیدیر: محمد ابن ایسهاق ابن ان-ندیمین کیتاب الفهریست آدلی اثری. گؤروندویو کیمی، بیز نؤوبتی دفعه تاریخی منبعنین تحریف ائدیلمسیله اوز-اوزییک: فارس تاریخچیسی تاریخی متنه اوتانمازجاسینا «بابک ایران دیلینی یاخشی بیلیر» جملهسینی یئرلشدیریبدیر. ائله تکجه بو فاکت – بابکین فارس دیلینده آیدین دانیشا بیلمهمهسی – اونون فارس اولماسی احتیمالینی بری باشدان سیلیب آتماغا بس ائدردی. گؤرونور، جاویدان ایدراک و زکاسینا حیران اولدوغو بو گنجی، آناسینا آیلیق ۵۰ دیرهم گؤندرمهسی مقابیلینده، اؤزویله بز قالاسینا آپارماغی تکلیف ائتمزدن قاباق، اونون فارسجا بیلیب-بیلمدیینی ده یوخلاماق ایستهییب و اونو فارسجا دا دانیشدیریبدیر.
مرهوم گؤرکملی آکادمیک ضیا بنیادوودا ایسه همین جملهنین ترجومهسی گؤزلنیلمز مزموندادیر: «اونون (بابکین – آ. ق.) دانیشیغی آیدین اولماییب چتین آنلاشیلیردی، اؤزو دلدوزا اوخشاییردی» [۳، س. ۳۶۵].
آذربایجان رسمی تاریخی بابکی مسلمانلاشدیریر و فارسلاشدیریر. یئددی جیلدلیین ایکینجی جیلدینده اوخویوروق: «...اؤز مسلمان حسن آدینی بلکه ده ایلک ساسانی حکمداری اردشیرین آتاسی موعبد پاپاکین آدی ایله عوض ائتمیش بابکین...» [۴، س. ۱۹۹]. کیمدیر آخی بو پاپاک؟ آدی پاباق و یاخود پاپاکان کیمی ده یازیلان پاپاک ائرامیزین اوچونجو عصرینین باشلاریندا، تورکمنشالی پارفییا حاکمیتی آلتیندا یاشایان فارسلارین ایستخر شهرینده یئرلشن آناهیت معبدینین باشچیسی ایکن، شهرین شاهی قوشیره قارشی قیام قالدیراراق اونو اؤلدورور و پارفییا حکمداری ۴-جو آرتابانا مکتوب یازاراق، ایستخرین شاهلیغینی اونون اوغلونا وئرمیی تکلیف ائدیر. آرتابان تکلیفی قطعی اولاراق رد ائدیر. تئزلیکله پاپاک اؤلور. بونونلا دا پاپاکین تاریخدهکی رولو سونا چاتمیش اولور. پاپاکین اؤلوموندن سونرا اوغلو آرتاشیر (پهلویجهدن قاباقکی اوریژینال یازیلیشدا آرتاخشترا) اؤزونو ایستخرین شاهی اعلان ائدیر [۵، س. ۱۱-۱۲] و سونراکی دؤورده آرتابان اوزرینده قلبه چالاراق، پارفییا حاکمیتینه سون وئریر و تاریخده ساسانیلر آدلاندیریلان ایمپرییانین اساسینی قویور. ایندی ایستر-ایستمز سورغو دوغور: گؤرهسن، بابک نه اوچون اؤزونه بیر دؤولتین الی قیلینجلی قوروجوسو آرداشیرین (اردشیر یوخ!) آدینی یوخ، آرداشیرین باباسی و سلالهنین کؤتویو ساییلان ساس(س)آنین دا آدینی یوخ، آرداشیرین روما کرالینی جنگده اسیر توتان اوغلو و خلفی ۱-جی شاپورون دا آدینی یوخ، بیر سؤزله، ساسان-پاپاک-آرداشیر-شاپور معلوم دؤرتلویو ایچریسینده محض پاپاکین – تاریخده بیر جملهلیک اپیزودیک رولو اولان بیر روحانینین آدینی اؤزونه گؤتورملیدی؟!
بابکین اصل آدینین حسن اولماسی دا قطعیا ایناندیریجی دئییلدیر. حسن – محمدین نوهسی، علی و فاطمهنین اوغلو اولوب، شیعه ایماملارین ایکینجیسی ساییلیر.
عرب دیللی منبعلرده بابکین آدینین «حسن» کیمی یازیلیشینی گؤرکملی مرحوم فیلولوق قیاس الدین قیبوللایئو «اسن» کیمی آنالیز ائدیر. «اسن» – دیلیمیزین اونودولموش آرخایزملریندن بیری اولوب، معناسی «سالامات» دئمکدیر. قئیبوللایئوین فیکرینجه، اسن آدی عرب الیفباسییلا سهوهن حرکه ایله یازیلارسا، او، حسن کیمی اوخونا بیلردی.
بیزجه، حسن آدینین اؤزو اسن آدینین عربجلشدیریلمیش فورماسیدیر. آنجاق بو عربجه لشمنین سببی یازیلیشدا هرکه یانلیشی اولمایا دا بیلر؛ بئله کی، دیلیمیزده نه اوچونسه، بلکه ده ائله عرب دیلینین تاثیریله، بیر سیرا آدلارین قاباغینا «ه» سسی آرتیریلیر: آل (آناسی) – حال (آناسی)، اومای – هومای و ب.
اسن آدی اورتا عصرلر تاریخینده تورک دیلی آرئالیندا گئنیش یاییلمیش آدلاریمیزدان بیری اولوبدور: قاراباغین داغلیق حیصهسینده خریستیان آلبانلارین خاچین کنیازینین آدی اسن جالال، مونقوللاردا ائسن-بوقا، ائسن-تیمور، اسن، اویغورلاردا آسان، تورکوستان حاکمی اسن-بوکا [۷، س. ۱۸۵-۱۸۷].
***
بیلیندیی اوزره، بابکین آناسینین آدی بیزه برومند کیمی گلیب چاتیبدیر. بیز بو آدی ۱۳-جو-۱۴-جو عصرلر آوروپاسیندا، آدی علمه معلوم اولمایان مؤلف طرفیندن اوچ دیلجه – ایتالیان، فارس و کومان (قیپچاق) دیلینجه – یازیلدیغی، یا دا اوزو کؤچورولدویو گومان ائدیلن مشهور جودئخ جومانیجوس (کومانلارین – «قیپچاقلارین کودئکسی») لغتینده تصادفا تاپدیق.
بیلیندیی اوزره، دیلیمیزده -من و یاخود -مان سونلوغویلا بیتن سؤزلریمیز واردیر: قیلمان، شیشمان، کؤچبه(ن) و س. جودئخ جومانیجوس لغتی بو قورولوشدا سؤزلرین فعلین بیرینجی شخصین تکینده تصریفی (کونیوقاسییاسی) نتیجهسینده یاراندیغینی دقیقلیکله گؤستریر. عربجه حساب ائدیلن و نؤکر معناسی بیلدیرهن «قیلمان» سؤزو «قیلیرمان» (قیلیر من، قیلیرام) شکلینین «قیلمان»آ چئوریلمهسی نتیجهسینده یارانیبدیر. گؤرونور، اؤزلرینه قیلمان (امر ایجراچیسی) دئین تورکدیللی مملوکلاردان اؤیرنیبلر عربلر بو سؤزو: مملوک عربجه کؤله، نؤکر دئمکدیر. «شیشیرمهن» (شیشیر من، شیشیرم) «شیشمان»آ؛ «کؤچوربن» (کؤچر بن، کؤچرهم) «کؤچبه»یه چئوریلیبدیر و س.
هونقار (ماجار) عالیمی "کومئس سزا کوون کودکس: کومانیکوس لغتینده «سلام برومن – سلام وئریرم»، «آمانات بئرومن – امانت وئریرم» کیمی مثاللاری وئرمکله یاناشی، «بئریرمن» (وئریرمن) سؤزونون قیسالاراق «برومن» شکلینه چئوریلدیینی ده آچیق گؤستریبدیر [۸، س. جخی]. مشهور ویلهلم رادلوف ایسه همین لغتده «تانوقلوق برومن» کیمی وئریلن فعلین «تانیقلیق بریمن» (تانیقلیق بئریرمن، شاهیدلیک ائدیرهم، تصدیق ائدیرهم) اولدوغونو یازیبدیر [۹، س. ۷۱].
بئلهلیکله: کودکس کومانیکوس لغتینه „برومن« کیمی دوشن سؤز آنا دیلیمیزین وئرمک فعلینین ۱-جی شخصین تکینده تصریفیدیر و «وئریرم» دئمکدیر. آد کیمی ایسه بئرومن (وئریرمهن، وئریرم) – وئرهن، داها دوغروسو، بار وئرهن، پای وئرهن دئمکدیر. بو سؤز دیلیمیزده قالمیش اولسایدی، قیلمان، شیشمان، کؤچبه(ن) کیمی سؤزلریمیزین جرگهسینده دایانیب، ایندیکی فونتیکایلا «وئرمن»، «وئریمن» و یاخود «وئرهمن» کیمی سسلنجکدی. فارسجایا کئچرک «برومند»ا دؤنن برومن سؤزوموز ائله فارسجادا دا برکتلی، مهصولدار، بهرلی دئمکدیر. گؤروندویو کیمی، فارسجادا سؤزون قورولوشو آزاجیق دییشسه ده، اؤزول معناسی اولدوغو کیمی قالیبدیر.
بئلهلیکله: بابکین آناسینین آدی (بئرومن، وئریمن، وئرهمن) قطعیا فارس آدی اولماییب، تمیز قیپچاق آدیدیر.
***
«بابک» آدی ایکی بؤلوکدن (کومپونئنتدن) عبارتدیر: «بابا» و «ک» بؤلوکلریندن.
باشلایاق „بابا« سؤزوندن.
بابا سؤزونون کؤکو „آبا« سؤزودور، سونرالار اؤنو «به»لشهرک «بابا»یا چئوریلیبدیر. «آبا» سؤزونون «بابا»لاشماسی مؤوضوسوندا آشاغادا گئنیش دانیشاجاغیق. ایندیلیک سؤزون «آبا» کؤکو اوزرینده دایانمالیییق.
آبا سؤزو ایستر ایندیکی دانیشیق دیلیمیزده، ایستر دیلیمیزین کئچمیشینده، ایسترسه ده دیلیمیزین تاتارجا، چوواشجا، باشقیردجا و باشقا بو کیمی قوهوم لحجه لرینده آبا، ابه، اپه، آپا، آوا، آبی، آبلا، آبای، آپای، آبای، آپاق و س. کیمی فورمالاردا توش گلدییمیز سؤزدور.
ایضاحلی لغتیمیزی حاضرلایانلار آبا سؤزونون ایکی معناسینی – آتا و باجی معنالارینی گؤستریب، هابئله بو سؤزون حؤرمت اوچون یاشجا بؤیوک قادینا دا دئییلدیینی بیلدیریبلر [۱۰، س. ۲۷]. ابه سؤزونون معناسینی ایسه «ماما(چا)» دئیه گؤسترسهلر ده [۱۱، س. ۵۳]، گوندهلیک دانیشیقدا «ابژداد» کیمی دئییلهن سؤزون «ابه-اجداد» اولدوغونو آنلایا بیلمدیکلریندن اونو لغته سالماییبلار.
گدبی، قوبا، اوردوباد، زنگیلان لحجه لرینده آبا آتا دئمکدیر. قوبالیلار بئله دئییرلر: «بیزده هیندی آبا چوخ ایشدهمییهدو، آتا دیدوغ.» زنگیلانلیلار بئله دئییرلر: «آبام تاخیل بیچیدی.» گدبیلیلر دئییرلر: «آبام بیه للری ده کؤهنه بینییه آپاراژاخ بیزی، دیه سن.» جبراییل، قاخ، تبریز و شمکیر دیالئکتلرینده ایسه آبا آنا دئمکدیر. قاخلیلار بئله دئییر: «من آبامی گؤرماغ ایستی:رم.» تبریزلیلر بئله دئییر: «بیز آبا دیییروخ آنییا.» شکی، قاخ، چنبهرکده آبای – آرواد، خالا، باجی دئمکدیر [۱۲، س. ۱۱]. «ابه» سؤزونو زنگیلانلیلار آتا، لنکرانلیلار آنا، بؤیوک قاراکیلسهلیلر ایسه ننه معناسیندا ایشلدیرلر [یئنه اورادا، ۱۵۴]. جلیل اباد، لئریک، یاردیملی، ایمیشلی، صابیراباد، زنگیلاندا ابچی ماما(چا) دئمکدیر: «ابچی اولئی بئیساواد، دوخدیر اولاندا دئیئیلر ماما» (جلیل اباد) [یئنه اورادا، ۱۵۴]. قربی آذربایجانلیلار آبا // آوا سؤزونو آتا معناسیندا سؤیلییرلر: «آی آوا، آنام سنی چاغیریر» [۱۳، س. ۲۰].
هابئله دیلیمیزده ائل آراسیندا ایشلهنیلهن، قادینین قادینلیق یئری معناسی بیلدیرهن «آپیش آراسی» (ابلیک آراسی) سؤز بیرلشمهسی ده وار. بو سؤز بیرلشمهسی ده ایضاحلی لوغتیمیزه سالینماییبدیر. آبی، آپپا، اپیش کیمی کیشی آدلاریمیز، بی، بابا، اپریمک (قوجالماق) کیمی سؤزلریمیزین ده منشایینده ابه ~ آبا ~ آپا ~ اپه سؤزو دایانیر.
بیلگه خاقان و تونیوقوق خاقان عابدهلرینده بیر نئچه دؤنوم (دفعه) «آپا تارخان» ایفادهسینه توش گلیریک. گؤرکملی تورکولوق س. ائ. مالوو دا بونا دقتی جلب ائدیبدیر. گ. ژ. رامستئدت-این فیکرینجه، «تارخان» – معین ایمتیازلارلا ایستئفادا و یاخود تقاودده اولان مأمورون بیلیک، آریستوکراتلیق کیمی فخری ایستاتوسو، روتبهسی ایدی [۱۴، س. ۶۴]. یئری گلمیشکن، بابکین ساغ الی ساییلان تارخانین آدی، اونون شخصی آدی یوخ، ایستاتوسو و یاخود روتبهسی ده اولا بیلردی.
گؤلتیکین و بیلگه خاقان عابدهلرینده بو سؤز «آپام // اپم بومین کاغان، ایستهمی کاغان» کیمی دؤنه-دؤنه قارشیمیزا چیخیر.
بوندان باشقا، سکیتلرده یئر – بار وئرهن آنا کیمی تورپاق – ایلاههسینین آدی آپی ایله ابه ~ آبا ~ آپا ~ اپه آراسیندا اویغونلوق لینقویستیک باخیمدان سؤزسوزدور.
محمود کاشغاری ده آبا سؤزونون اوغوزلاردا آنا، تیبتلیلرده ایسه آتا معناسی بیلدیردیینی یازیبدیر [۱۵، س. ۸۶]
دیلیمیزه قوهوم دیالکتلرده ده بو سؤزله گئن-بول توشلاشیریق. تاتارجادا آپا – بؤیوک باجی، حؤرمتلی خانیم دئمکدیر [۱۶، س. ۲۹-۳۰]. چوواش دیلینده آپای منیم آنام، منیم قاینانام، اریمین بؤیوک باجیسی، ننهم [۱۷، س. ۵۱]، آپی آنام، آپپا مندن بؤیوک باجیم دئمکدیر [یئنه اورادا، ۵۳]. اویغورجادا آپا آنایا، بؤیوک باجییا و خالایا دئییلیر [۱۸، س. ۱۴]. باشقیردجادا آپای باجی و خالا دئمکدیر [۱۹، س. ۱۱]. قیرغیزجادا آبا عمی، بؤیوک قارداش؛ آپا آنا، بؤیوک باجی، خالادیر [۲۰، س. ۱۷، ۶۰]. تورکییهلیلرین آبی (بؤیوک قارداش)، آبلا (بؤیوک باجی) سؤزلری ده ابه ~ آبا ~ آپا ~ اپه سؤزونون واریانتلاریدیر. رادلوفف کریم قارایملرینین دیلینده «اپه» سؤزونون «آنا» معناسیندا ایشلنیلدیینی یازیر. مؤلفین وئردیی معلوماتا گؤره، بو سؤز یاشلی قادینلارین آدلارینا، سؤزگلیشی، «میرم اپه»، «سار اپه» کیمی آرتیریلدیقدا «خالا» معناسی بیلدیریر [۲۱، س. ۹۱۹]. هونقار (ماجار) دیلینده ده آپا آتا دئمکدیر.
دیلیمیزین مشهور ائتیمولوگو، اینگیلیس پولیگلوتو گئرارد جلاوسون آبا سؤزونون آپا // ابه // اپه واریانتلارینی و آشاغاداکی معنالارینی گؤستریر: جدد (اجداد)، بابا، ننه، آتا، آنا، عمی، بیبی، یاشجا بؤیوک قارداش، یاشجا بؤیوک باجی، ماماچا. کلاوسون یازیلی منبعلرده «اوغوز ابه»، «ابم کؤمجی» (بیزده امکؤمجی) ایفادهلرینی و چین قایناقلاریندا «عالی باش کوماندان» کیمی ایضاح ائدیلهن «آپا تارخان» ترکیبلرینی مثال کیمی وئریر [۲۲، س. ۵].
آبا (ابه، اپه، آپا) سؤزونون بیر یاندان آنا، ننه، بیبی، باجی و ب. کیمی قادینلیق معنالاری، او بیری یاندانسا آتا، بابا، کیشی، قارداش و ب. کیمی کیشیلیک معنالاری بیلدیرمهسی، نئجه دئیرلر، «ایکی جینسیتلیلیگی» بایاقدان گؤزه چارپیر. بونو ایضاح ائتملیییک.
تاریخین، دونیاگؤروشون، ائلجه ده دیلین باشلانغیجیندا، او سیرادان، سؤزلرین معناسیندا فئمینین (دیشی) مرحلهنین و پرینسیپین ایلکینلیگی قایداسینا سؤیکهنهرک بئله دئیه بیلیریک: سؤزلرین، خصوصیله ده قوهوملوق بیلدیرهن سؤزلرین فئمینین معنالاری ایلکین و داها اسکی، ماسکولین (ارکک) معنالاری ایکینجی و گنجدیر. مثال اوچون، اتیمولوژیک پروتو تورکجه سوییهسینده کور // هور سؤزو قادینلیق، دیشیلیک، قیزلیق بیلدیررکن، ۱۱-جی یوز ایللیکده یازیلمیش قوتادقو بیلیکده آرتیق ار(ان)لیک، آلپلیق، کیشیلیک بیلدیریر. «کیشی» سؤزونون ایلکین فورماسی «کیسی» اولوب، قادین معناسی بیلدیریردی، او، آنجاق پاتریارخاتدا «کیشیلشدی» [۲۲، س. ۷۴۹].
ائتیمولوژیک آنالیز ده بونو تصدیق ائدیر. سؤزون ائتیمولوژیک درینلیینه ان چوخ ائنن هونقار تورکولوقو هئرمانن وامبیری اولوبدور. او، اب سؤزونون «اک(مک)»، «ایکی(لیک)»، «اکیز» و «اش» (تای، دوست، رفیقه) کیمی معنالار بیلدیردیینی یازیر [۲۳، س. ۲۹-۳۰].
دوغرودان دا «ایکی» سؤزونون داها اسکی یازیلیشینین «اکی» اولدوغونا سؤیکهنرک اب سؤزونو ایمک (< اکمک < اگمک)، داها دوغروسو، اوستونه قاتلاماق کیمی ایمک (اک = ایکی) سؤزو ایله، اونو ایسه اؤز نؤوبهسینده ایکیلهمک (ایکیلشدیرمک، جوتلهمک) سؤزویله دوغما سایماق مومکوندور: اب – ای (اک، اگ) – ایکی. تورکمهنجهنین «آبانماق» (اوستونه اییلمک)، بیزیم «هوپپانماق» و باشقا بو کیمی سؤزلریمیزین کؤکونده ده همین بو اب کؤکونون دایانماسی مومکوندور. بئلهده، اب(ا) – جوتلنهن، تکدن جوته چئوریلهن، ایکیلشهن، باشقا سؤزله، بار وئرهن (بئرهن)، داها باشقا بیر سؤزله، دوغاندیر.
وامبئری-دن باشلادیغیمیز یولدا بیر آددیم دا ایرلیلیک. بیلیندیی کیمی، ماتریارخاتیک دؤورده عائله ماتریلوکال ایدی – ار آروادین یانینا کؤچدویوندن اوشاقلار آنانین حمایهسینده و ییلیینده اولاردی؛ اوشاقلار آنانین ائوینده بؤیویر، اونلاری آنا بؤیودردی. ایندی «ائو» کیمی تلفوظ ائتدییمیز سؤزوموزون اسکی عابدهلریمیزده «اب» کیمی یازیلماسینا سؤیکهنهرک، بیز «اب» (ائو)، «اپپک» (چؤرک)، «یاپماق» (چؤرک یاپماق) سؤزلریمیزی، هابئله «اممک»، «امجک»، «آم-...»، «آنا» سؤزلریمیزی ده ابه ~ آبا ~ آپا ~ اپه کونتئکستینه سالماق طرفداریییق. ایندیکی دیلیمیزده «ائولهنمک» کیمی سسلهنیلهن سؤزوموزون اصلینده «ابلهنمک» (قادین ییهسی اولماق) اولدوغو قناعتیندییک. اوزون یولون کسهسی، «ابه»نین ایلک جینسیتی قادین اولوبدور.
تورکیستیکادان خبرسیز بیر سیرا آوروپالی دیلچیلر اسکی یونانجا آتا معناسی بیلدیرهن پاپپاس (πάππᾱς) سؤزونون؛ آتانین آتاسی – بابا معناسی بیلدیرهن پاپپوس (πάππoς) سؤزونون؛ آتا معناسی بیلدیرهن آببا (ἀBBᾶ) سؤزونون؛ لاتینجا آتا معناسی بیلدیرهن آببا(س) سؤزونون؛ اینجیلده آللها خیتابهن سؤیلهنیلهن «آببا» سؤزونون؛ کاتولیک کیلسهسی تئرمینولوگییاسیندا آببات، پاپا کیمی سؤزلرین و س. سمیت دیللری عائلهسینین عضولریندن بیری اولان قدیم آرامی دیلیندن کئچدیینی گومان ائدیرلر (آرامیجهده آبا سؤزو آتا دئمکدیر). بو، ساوادسیز و یانلیش گوماندیر. بیرینجیسی، آبا سؤزو آرامی دیلینین اؤز سؤزو او سببدن اولا بیلمز کی، آرامیجهدن داها قدیم دیل اولان سومرجهده کیشی، کیشیلیک، آتا، قارداش معنالاری بیلدیرهن پاب سؤزو [۲۴، س. ۷۲]؛ آتا معناسی بیلدیرهن «پا» سؤزو [یئنه اورادا، س. ۷۱]؛ فخری تیتول کیمی آتا، علمده و صنعتده تجروبهلی کیشینین روتبهسی کیمی آتا، بانی، قوجا کیشی معنالاری بیلدیرهن آب سؤزو واردی [یئنه اورادا، س. ۴]. دیلچیلیکده بئله فاکتلار تصادف ساییلمیر. ایکینجیسی، دیلیمیزین معلوم لئکسیکوگراف و ائتیمولوقلاریندان (م . کاشغاری، ۵-جی . رادلوفف، ه . وامبئری، آ. گاباین، ائ . سئوورتیان، ق. کلاوسون و ب.) هئچ بیری ابه ~ آبا ~ آپا ~ اپه سؤزونو و بورادان یارانان بابا سؤزونو هانسیسا بیر دیلدن آلینمیش بیر سؤز سایماییر، عکسینه، اونون ائتیمولوگییاسینی تورک دیللرینین ماتریاللارییلا ایضاح ائدیرلر. اوچونجوسو و ان باشلیجاسی، بو سؤز آرامیجهده و ائلجه ده سومرجهده، آردیندان عربجهده (ابو – آتا؛ اخی – قارداش؛ ابوئین – والیدئینلر، امو – عمی)، فارسجادا (آهیل – قوجا کیشی)، یونانجادا (آببا) و ب. دیللرده، دئمک اولار بوتون حاللاردا، «کیشی جینسلی» معنالار بیلدیردیی حالدا، تورکدیللی آرئالدا «ایکی جینسلی» اولوب، آنا، ننه، بیبی، باجی و ب. کیمی فئمینین معنالار دا بیلدیرمهسی، اونون بیزدن باشقالارینا کئچمهسینین باشقا بیر ثبوتودور. سؤزون فئمینین (دیشی) سئمانتیکاسی، یوخاریدا دا دئدییمیز کیمی، همیشه داها ایلکین و داها اسکی اولدوغو اوچون.
***
سؤزون اؤنونون «بئ»لشمهسینه گلدیکده.
آلمان پالئولینقویستی ریچارد فئستئر «داش دؤورونون دیلی: اینسانلیغین ایلک آلتی سؤزو» آدلی اثرینده یوزدن چوخ دیل اوزرینده آختاریشلار آپاراراق، بوتون دونیا دیللری اوچون آلتی ان قدیم سؤز، داها دوغروسو، سس (آرخئتیپ) معیینلشدیریبدیر. بو سسلردن بیری و بیرینجیسی «با» سسیدیر. فئستئر «با» سسینین تئزلیکله «آب» فورماسینا دا چئوریلدیینی، بورادان «آبا»، «آما»، «آنا»، «بابا» سؤزلرینین، «بابا» سؤزوندن ایسه «پاپا» و «ماما» کیمی سؤزلرین تؤردیینی یازیر [۲۵، س. ۵۵]. بیزیم اوچون ایسه بورادا ان باشلیجاسی – بابا سؤزونون آبا سؤزوندن یارانماسینین پالولینقویستیکانین قایدالارینا ضد اولماماسی، پالولینقویست طرفیندن سؤیلهنمهسیدیر.
تورک دیللرینین ان ایری توتوملو ائتیمولوگییا لغتینی یازان ائرواند سئوورتیان «آپا» و یاخود «آبا»نین آنجاق کیشی جینسلی معنالار بیلدیرهن «بابا» و یاخود اوزون سایتله تلفوظ ائدیلهن «با:با»یا چئوریلمهسینی چوخ سونراکی – پاتریارخات – دؤورون، اوغوز-اویغور و معین درجهده ده قیپچاق محصولو ساییر [۲۶، س. ۵۶]. آنجاق بو، یانلیشدیر. سؤزون «پ»لی («ب»لی) فورماسی تا سومئرجهده «پاب» سؤزو کیمی، قدیم یونانجادا «پاپپوس» سؤزو کیمی آرتیق واردی. سونرالار کیلسهنین رسمی دیلینده، ایلک هئجاسی اوزادیلاراق سؤیلهنیلن «پا:پا» کیمی، آوروپا دیللرینده «پاپا» کیمی ایشلهنیلهن بیر سؤز دیلیمیزین ۱۱-جی یوز ایللیکدن سونرا اوغوزجالاشماسییلا یارانا بیلمزدی؛ عکسینه، گؤروندویو کیمی، اوندان چوخ-چوخ قاباق بو سؤز واردی، مثلاً، خریستیان قافقاز آلبانلارینین دیلینده [۲۷، س. ۹۹].
اولا بیلسین، سؤزون معناسیندا گئدن «کیشیلشمه» ایله اؤنونون «ب»لشمهسی بیر-بیرینه باغلی حادثهلردیر. آبا، ابه، اپه، آپا سؤزلرینین ایستر بیزیم دیلیمیزده، ایسترسه دیلیمیزه قوهوم دیالئکتلرده «ایکی جینسیتلی» اولماسینا باخمایاراق، «به»لی واریانتینین – «بابا»نین – آنجاق «کیشی جینسلی» اولماسی بو احتیمالیمیزی گوجلندیریر.
دیلیمیزده «به» سسینین سؤزلرین اؤنوندن دوشمسیله و یاخود اورایا آرتیریلماسییلا سئمانتیک فرق یارانمیر. مثلاً، بولماق-اولماق، بئرمک (وئرمک)-ائرمک، اولوشمک-بؤلوشمک و س. دده قور قوت داستانیندا اوخویوروق: «کافیر دخی دوشوبن بیر یئرده آقچا اولوشمکدیدی» (...بؤلوشمکده ایدی – آ.ق.) [۲۸، س. د۷۲۳-۴]. مثاللاری چوخالتماق مومکوندور.
ایستهنیلهن حالدا «بابک» آدینداکی «بابا» سؤزونون کیشیلیک معناسی بیلدیرمهسی سؤزسوزدور؛ بابکین یاشادیغی، پاتریارخال دونیاگؤروشون آرتیق چوخدان اوتوروشوب برکیمیش اولدوغو دؤورده نه او، اؤزونه فئمینین مزمونلو آد گؤتورر، نه ده خالق اونا بئله آد وئرردی.
***
بیز تکرار ائتمک ایستییریک: آوروپالی تورکولوقلارین هئچ بیری نه «بابا»نین، نه ده اونون کؤکو «آبا»نین (ابنین و س.) باشقا دیللردن تورک دیللرینه کئچدیینی سؤیلییرلر. بئلهلیکله، بیز آنا دیلیمیزین اراضیلریندییک.
آنجاق بورادا بیزه بئله دئییله بیلر: «بابک آدینین ایلک بؤلویو «بابا» سؤزونون کؤکو «آبا» سیزین آنا دیلینیزدن باشقا دیللره (سومئرجهیه، آرامیجهیه، عربجهیه، اسکی یونانجایا، لاتینجایا و بلکه باشقا دیللره ده) کئچمیش اولسا بئله، بو، چوخدان تاریخین درینلیینده قالدیغیندان بابکین آنا دیلینین معیینلشدیریلمهسی اوچون دیسفونکسیونالدیر؛ بابک یاشادیغی دؤورده آذربایجانین او واختکی اراضیلرینده بئله بیر بین الخالق (نوستراتیک) سؤزدن فارس دا، تالیش دا، کورد ده، لزگی ده اؤزونه آد دوزلده بیلردی و دئمهلی، بابک آدینین مباحیثه لیلیینه یئنه ده سون قویماق مومکون اولمور». ایندی نه ائتمهلی؟
بئلهده، بیز آدین ایکینجی بؤلویونه – «کا» سونلوغونا اوز توتمالیییق.
دیلیمیزده شکیلچیلر هانسیسا مستقیل سؤزون قالیغیدیرلار. یوز ایللیکلر اؤتدوکجه سؤز بیرلشمهلرینده سؤزلر بیر-بیرینه بیتیشیر، ایکینجی سؤز یا شکیلچیلشیر، یا دا اؤزوندن قاباقدا دایانان سؤزه بیرلشهرک یئنی سؤز گؤرونوشونده مستقیل سؤز یارادیرلار. دیلچیلیکده بونا کونتومیناسییا (سؤزلرین بیر-بیرینه گیریب قایناقلانماسی نتیجهسینده یارانان دارالما، قیسالما، بیتیشمه) آدی وئریلیر. بیز بیر چوخ حاللاردا ایندی شکیلچی بیلدییمیز سؤزون هانسی سؤزدن قالما اولدوغونو کسدیره بیلمیریک. تک-توک حاللاردا بو، مومکون اولماقدادیر. سؤزگلیشی، سومرجه «نه» سؤزوندن یارانان «نئجه» سؤزو «نه دنگ» (نه تک) سؤزوندن تؤرهییبدیر، باشقا سؤزله دئسک، «نه» و «دنگ» سؤزلرینین کونتومیناسییاسیندان یارانیبدیر: نه دنگ > نه دگ > نه تگ > نه تک > نیتک > نئتک > نئجه. بو پروسئس یئنه ده داوام ائدیر: بیر سیرا حاللاردا، خصوصیله شعیرلرده، «نئجه» اوزینه «نئج» یازیلدیغینی گؤروروک، مثلاً، «نئجولدو» کیمی. عمومیتله، دیلده پئرمانئنت قیسالما عادی حالدیر: ائدگین > ائدک؛ بیلمییر > بیلمیر؛ یازاجاغام > یازاجام.
بابک آدی دا کونتومیناسییادان (سؤزلرین بیر-بیرینه قایناقلانماسیندان) یارانان آددیر. «بابا» سؤزونه قایناقلانیب «کا» سونلوغونا چئوریلهن سؤز «دنگ» سؤزودور. بئلهلیکله، بیز ایندی آدین ایکینجی بؤلویو – دنگ سؤزو اوزرینده دایانمالیییق.
«اصلی و کرهم» داستانیمیزدا اوخویوروق: «آغ قوواق قیز، یورو بیینین دنگی، شاه ایسماییلین یاری عربزنگی، لیلا دا بیر زامان مجنونون دنگی، اونلارا دا ایمداد اولان اولمادی» [۲۹، س. ۲۹]. «لیلی و مجنون» داستانیمیزدا اوخویوروق: «کیمسه ارنلرین دنگینه یئتمز» [یئنه اورادا، س. ۲۵۶]. M.P.Vaqif دئییر: «یارین تر ممهسی، سینه هاچاسی، چین مولکونه وئرم ساچینین دنگین».
وئریلهن مثاللاردان دا آنلاناجاغی کیمی، دنگ سؤزو اوزلیک، اوخشارلیق، تنلیک، «کیمیلیک»، «قدر»لیک کیمی معنالار بیلدیریر. قازاخیستانین پول واهیدی تنگه سؤزو؛ تورکییهلیلرین تارازلیق معناسیندا ایشلتدیکلری دنگه سؤزو؛ ایضاحلی لغتیمیزده معناسی «پول، وار-دؤولت» دئیه گؤستریلن تانقاه سؤزوموز [۳۰، س. ۲۶۴] همین بو دنگ سؤزودور. دنگ (تنگ) سؤزو آنادان گلمه آنا دیلیمیزجهدیر. بونو اینکار ائدن تورکولوق اولماییبدیر. اونون چینجهدن آلینما اولماسینا دایر شوبههلر ده اساسسیزدیر [۲۲، س. ۵۱۱].
بیزیم گؤروشوموزجه، دنگ سؤزو دگمک (دیمک، گئدیب چاتماق) فعیلینه قوهومدور. توتاق، کیمسه «او، بونا دیمز» دئدیکده، «او، بونون دنگی (تنی) دئییل، توتوشدوراسی اولساق، او، گئدیب اونون بویونا و یاخود دیبینه چاتیب دیمز» دئمیش اولور.
دنگ سؤزوندن تؤرمیش مستقیل لئکسیک واحیدلره گلدیکده ایسه دیر، تن، تک (کیمی)، تک (دیب) سؤزلری گؤستریله بیلر.
(«دنگ اولماق»، «دنگ ائتمک» مرکب فعیللرینده گؤردویوموز، دیکسینمک، قورخماق، حیرتلهنمک کیمی سببلردن یارانان هیجان حالینی بیلدیرهن دنگ سؤزویله، اوزلیک، اوخشارلیق، تنلیک بیلدیرهن دنگ سؤزوموز بیر-بیرینه قاریشدیریلمامالیدیر.)
بیز ŋ (نگ) سونلوقلو دنگ سؤزونون ایکی یوللا کونتومیناسییا ائدرک موستقیل سؤزلره چئوریلدیینی و یاخود شکیلچیلشدیینی معین ائده بیلیریک:
بیر دفعه سؤزون «گه»سی دوشهرک آشاغاداکی کئچید یارانیر: دنگ > دن > تن (تان) > -جن، -جان > -جه، -جا > -ج > -ش. بو قول اوزرینده بابان، باباج، باباش قورولوشلو آدلار یارانا بیلر.
او بیری دفعه ایسه سؤزون «ن»سی دوشهرک بئله بیر کئچید یارانیر: دنگ > دگ > دک > تک > -گ، -ک، -ق > ش. بو قول اوزرینده ایسه باباگ، باباک، باباق، باباش کیمی آدلارین یارانماسی مومکوندور.
بئله ایکی آیری قولدان، ایکی آیری سپکیده گئدن قیسالما ساŋ (سانگ) سؤزونون ده باشینا گلیب: سؤز هاچالاناراق بیر یاندان سان، ساناماق کیمی، او بیری یاندانسا سای، سایماق کیمی موستقیل سؤزلره چئوریلهرک اؤز یولونا داوام ائدیبدیر.
دنگ سؤزو قایناقلانارکن اونون «گه»سی دوشورسه، او، ایلکین «تن» سؤزونه، آردیندان دا «ائن» شکیلچیسینه چئوریلیر، نتیجهده «بابان» آدی میدانا چیخیر. بو، تاریخی قایناقلاردا آدین بابان کیمی یازیلیشینین سببیدیر: بابا تن > بابان. صرف فیلولوژیک باخیمدان «بابان» دا دوغرو واریانتدیر. ائله ایندی ده دانیشیق دیلیمیزده «کا»لی «آخشامادک» فورماسییلا یاناشی، «ائن»لی «آخشاماتان و یاخود «آخشاماجان» فورمالاری ایشلنیلمکدهدیر. بو، دنگ سؤزونون ایکی جور قیسالا بیلمهسیندندیر: یوخاریدا دا گؤستردییمیز کیمی، او، یا -دک، -تک فورماسیندا، یا دا -تان، -جان فورماسیندا قیسالیر. اوستهلیک، آدین «بابان» فورماسی آددا «بابا» کؤکونون دییشیلمز قالان بؤلوک اولدوغونو بیر ده تصدیقلمیش اولور.
دنگ سؤزونون ایکی جور قیسالا بیلمهسینه باشقا بیر مثال کیمی بیز اردهن سؤزوموزو گؤستره بیلریک. اسکی دیلیمیزده اردهن باکیره دئمک ایدی. بو سؤزون ده ائتیمولوگییاسی ایندیدک وئریلمهییبدیر. اردهن سؤزو ده ار و دنگ سؤزلریندن یارانیبدیر. عینیله «بابان» آدینین یارانماسینداکی کیمی دنگ سؤزو ار سؤزونه بیتیشرکهن سونداکی «گه» سسینی ایتیرهرک «دن»ه چئوریلیب، بورادان دا اردهن سؤزو دوغولوبدور. اردهن (ارتهن) – ایندیدک یاتیلمادیغی اوچون ار کیمی قادین، کیشی خئیلاغی کیمی قادین، ار(کک) تک قادین دئمکدیر.
دنگ سؤزونون «ن»ی دوشدوکده ایسه تگ و یاخود تک سؤزو یارانیر، بونلار دا اؤز نؤوبهسینده «بابا» سؤزونه بیتیشرکن «گه» و یاخود «کا»یا چئوریلیرلر؛ نتیجهده «باباگ»، «باباق» و یاخود «ببک» کیمی آدلار میدانا چیخیر.
عرب دیلینده گئجه، گؤی، گوموش کیمی سؤزلریمیزدهکی «گ» سسی، قار، قور، قیزیل کیمی سؤزلریمیزدهکی «ق» سسی، کؤپ، کئچه، کسر کیمی سؤزلریمیزدهکی «کا» سسی، الیفباسیندا ایسه بو سسلری بیلدیرهن حرفلر اولمادیغیندان، عربلر بو آدی نه باباگ، نه باباق، نه ببک، نه ده بابک کیمی یازا بیلردیلر. آنجاق ایکی جور یازا بیلردیلر: یا بیزیم قار، قور، قیزیل کیمی سؤزلریمیزدهکی «ق» سسیندن داها قالین، «غ» سسینه اوخشار سس وئرهن «قاف» (ق) هرفیله، یا دا کلوب، کارت، کولباسا سؤزلریندهکی «کا» سسیندن داها یومشاق سس وئرهن «کف» (ك) حرفی ایله. عربلر ایکینجی واریانتی سئچیبلر: آدی کف حرفیله یازیبلار: بابك بو یازیلیشینسا بیر نئچه جور اوخونوشو مومکوندور: باباک، ببک، ببیک، بابک و ب. آنجاق اونوتمایاق: بو اوخونوشلاردا سونداکی حرف نه «کلوب»ون «کا»سی، نه ده «کئچه»نین «کا»سیدیر. آذربایجان تاریخشناسلیغیندا بو آدین ندنسه «بابک» کیمی اوخونوشونا اوستونلوک وئریلیب، ایندیه دک ائله ده قالیب. بو، دوزگون اوخونوش دئییل.
آوروپا تاریخ کیتابلاریندا آدین ایلک هئجاسینین اوزون اوخوندوغونو بیلدیرمک اوچون اونو یا بَبَک، با̱بئک و ببئک کیمی، یا دا ائلجه پاپاک و یاخود باباک کیمی اوخویوب یازیرلار. بیر سیرا آوروپالی مؤلفلرده بو آدین ایلک هئجاسینین اوزادیلماسی ضرورتینه اینام عربجهده «بابا» سؤزونون ایلک هئجاسینین اوزادیلاراق «باابا» کیمی سسلهنمهسیندن ایرلی گلیر. تأسف، بیز اؤزوموز ده «بابا» سؤزوموزو قیسا «آ»لارلا سسلندیردییمیز حالدا، «بابک» آدینی اوزون «آ» ایله، عربلر کیمی چاغیریریق: «باابک». بو یانلیشدیر.
دده قور قوت داستانیندا اوخویوروق: «بایبؤره بگ، نه آغلایوب بوزلارسان؟» بایبؤره بگ آیدیر: «خان قازان، نئجه آغلامایایین، نئجه بوزلامایایین؟ اوغولدا اورتاجیم یوق، قارداشدا قدریم یوق! الله تاالا منی قارغاییبدیر. بگلر، تاجیم-تاختیم ایچون آغلارام. بیر گون اولا، دوشهم اؤلم، یئریمده-یوردیمدا کیمسه قالمایا»، - دئدی» [۲۸، س. د۶۷۱۳-د۶۸۱-۴]. بیز داستاندان سئچدییمیز بو مثالی «اورتاق» سؤزوموزون «اورتاج» کیمی ده سسلنه بیلدیینی گؤسترمک اوچون وئردیک.
دده قور قوت داستانیمیزدا دده، بوغانی اؤلدوره بیلدیی اوچون دیرسه خانین اوغلونا بوغاج آدی قویور. بوغاج آدی بوغا و دنگ سؤزلریندن تئوریک-فیلولوژیک باخیمدان باشلانغیجدا بوغاگ کیمی یارانسا دا، گوندهلیک دانیشیقدا بوغاق کیمی سسلنیب. بوغاج یا دا بوغاق (بوغاگ) – بوغا کیمی، بوغایا اوخشار، بوغا تک، بوغایا تن، بیر سؤزله، بوغا دنگی دئمکدیر. ایندیدک آنلانمادان قالان «بوخاق» سؤزوموزون ده ایلکین فورماسی «بوغاق»دیر؛ بوخاق سؤزونون معناسی – اینسانین چنهسی ایله بوغازی آراسینداکی اتین بوغالارداکینا اوخشار فورمادا ساللانماسیدیر. بوغاج (بوغاق) آدی ایسه بابک آدینین قورولوشجا بوسبوتون عینیسیدیر. بیز بوغاج (بوغاق) آدینی تاپماقلا اؤزلویونده بابک آدینین اوریژینال فورماسینی الده ائتمیش اولدوق: باباق.
باباق سؤزو قورولوشوندا دیلیمیزده سؤزلر چوخدور: آناق، آتاق و ب . ه. وامبری جیغاتایجادا آتا عوضی معناسی بیلدیرهن آتاق سؤزونو گؤستریر [۲۳، س. ۲۴]. م . کاشقارینین لغتینده آناج – آنا کیمی اولان، آنا کیمی سئویلیب، حؤرمت ائدیلهن؛ اکج – بؤیوک باجی کیمی سئویلیب، حؤرمت ائدیلهن؛ آتاج – خالقین آتاسی کیمی داورانان دئمکدیر، مثلاً، «آتاج اوغول» [۱۵، س. ۵۲].
ننه-بابا (اجداد) کولتونون ایجراسی کیمی بعضا والیدئینلر آتالارینین، آنالارینین، ننهلرینین، بابالارینین آدینی کؤرپهلرینه قویور، سونرا اونلاری عزیزلییجی فورمادا آتاش، آناش، ننش، باباش دئیه چاغیریرلار. اصلینده بو آدلار، همین سیرایلا، آتاق، آناق، ننک، باباق آدلاریدیرلار. سونرالار آتاش، آناش، ننش، باباش آدلارینین اؤزلری موستقیل آدلارا چئوریلهرک، آدلارین اوریژیناللارینی (آتاق، آناق، ننک، باباق) اونوتدورورلار. بو آدلارین «شئ»لی فورماسی ان گنج فورما اولدوغو کیمی، اونلارین نوازیش و کیچیلتمه معناسی دا ان گنج معنادیر. بو سؤزلر باشلانغیجدا نوازیش و کیچیلتمه بیلدیرمک مقصدی اوچون یارانماییبلار: بونو اوزلیک، اوخشارلیق، تنلیک بیلدیرهن دنگ سؤزونون معناسی؛ قدیم یازیلی عابده و لوغتلریمیز؛ و نهایت، سؤزلرین تاریخی سئمانتیکاسی گؤستریر. آتاش، آناش، ننش، باباش کیمی آدلارداکی نوازیش و کیچیلتمه بیلدیرهن معنالار – سؤزلرین اساس معناسینا سونرادان قوشولان ایکینجی درجهلی بئله معنالار – کوننوتاتیو معنالار آدلاندیریلیر. بئلهلیکله، ایندیکی باباش آدی نوازیش و کیچیلتمه چالارلاری بیلدیرسه ده، بابک (باباق) آدیندا بو معنالار یوخ ایدی. بیر ده آخی بابک آدی نوازیش و کیچیلتمه معناسی بیلدیره بیلردیمی، او، نوازیش ائدیلهجک، کیچیلدیلهجک شخص ایدیمی؟!
یوخاریدا بیر نئچه دؤنوم گؤردویوموز اوزره، سؤزون اپه، آپا و س. کیمی «پ»لی یازیلیشلاری دا واردیر. بو، بابک آدینین تاریخی قایناقلاردا بعضا پاپاک کیمی ده یازیلیشینین سببینی ایضاح ائدیر. باشقا سؤزلرله دئسک، آدی پاپاک کیمی سسلندیردیکده، سؤزون کوکینه (آپا ~ آبا) ضرر وورولمادیغیندان، آدین مزمونوندا دییشیکلیک باش وئرمیر. اوستهلیک، سایت سسلرین هارمونییاسی باخیمیندان، «پاپاک» آدی «بابک» کیمی اوخونان آددان داها دوزگوندور. عائلهنین، طایفه نین، نسلین و س. باشچیسینین (ماتریارخاتدا ننهنین، پاتریارخاتدا بابانین) گؤرونوشجه ده باشقالاریندان یئکه و اوستون گؤرونمهسی اوچون پاپاق قویاردیلار. هوندور تاختدا اوتورماغین دا، یئکه تاج، اوزون شیش پاپاق قویماغین دا و س. پسیخولوژی مقصدی بودور. بو آنالیز بیزه ایندیدک ایضاح ائدیلمهدن قالان «پاپاق» سؤزوموزون ده ائتیمولوگییاسینی وئریر: «پاپاق» سؤزو «باباق» سؤزوندن یارانیبدیر، او، عائلهنین، طایفهنین، نسلین آغساققال ییهسی کیمی بابانین بلگهسیدیر. ائله ایندی ده بیزیم کولتورادا پاپاق باشی سویوقدان، یا دا گوندن قورویان تکجه باش گئییمی یوخ، هم ده ناموس، حیثیت، شرف رمزیدیر. گؤرونور، بابکدن قاباق باباق (ائلجه ده پاپاق) سؤزو دیلیمیزده اولوب، بابک اونو آدلاشدیریبدیر. بابک خالقیمیزین پاپاغیدیر! اولا بیلسین، او دؤورده خالق اونو ناموس، حیثیت، شرف معناسیندا پاپاق کیمی ده چاغیریردی. بئلهلیکله، بوغاج آدی کیمی، پاپاق سؤزو ده قورولوشجا باباق (بابک) آدینین ان یاخین دوغمالاریندان بیریدیر.
بونونلا بابک آدینین ایکینجی بؤلویونون ده صرف آنا دیلیمیزجه اولدوغو اوزه چیخمیش اولدو. عینی منتیقله یارانان و عینی قورولوشدا اولان آتاق (آتاج)، آناق (آناج)، اورتاق (اورتاج)، اکج، بوغاج کیمی مثاللاردان گؤرونهن بودور: بو آد خرونولوژی سیرایلا باباگ، باباق، باباج، باباش کیمی سسلنه بیلر. بو آد او واختی باباج کیمی سسلنسیدی، عربلر اونو گیم (ج) هرفیله، باباش کیمی سسلنسیدی شین (ش) حرفیله یازا بیلردیلر. کف (ك) حرفیله یازیبلارسا، دئمهلی، بو آد او دؤورده دانیشیقدا باباق کیمی سسلهنیردی. باباق آدینین معناسی – بابایا تن، بابا تک، بابایا دیر، بابا اوزی، بابا کیمی، بابایا اوخشار – بیر سؤزله، بابا دنگی دئمکدیر.
«خرمی» آدینین «کورلهمه // هؤرلهمه اولدوغونو، بابکین سؤزون فارسجاداکی معناسییلا شاد-خرم (شن، فیراوان) یوخ، اومومتورک تاریخیندن تانیدیغیمیز اویغو شاد، ایشبارا تولوس شاد، تکین شاد، بؤرو شاد کیمی شاد تیتولو داشیدیغینی، آنجاق بو معنادا شادی-خرم (خرمیلرین شادی) اولدوغونو بیز آرتیق یازمیشیق. کورلهمه-هؤرلهمه (خرمی) آدی دوشمن – ایسلامچی ایشغالچیلار اوچون سئچیلمیشدیسه و نه قدر سؤیوشلو، نیفرت، ایکراه ساچان مزمونو وارسا، باباق آدی دوشمنی کورلهیهنلره-هؤرلهیهنلره – خالقا عونوانلانمیشدی و بیر او قدر دوغمالیق، سئوگی، شفقت بیلدیریردی. کیم بیلیر، بلکه ده بو آدی خالق اؤزو اونا وئرمیشدی. باباق آدی آلتیندا بیرلشن خالق تورکمهنجهنین عوض ائدیلمز سؤزویله دئسک، باباداش اولور، بوتؤولشیب واحید پاپاق آلتیندا دایانیردی.
باباق (بابک) آدی دده قور قوت داستانیندا دا یاشاییر. داستاندا تپه گؤزون اؤلدوردویو اوغوز ایگیدلرینین آدلاری سادالانیر، اونلاردان بیری «دمیر دونلو ماماق»دیر: «دمور دونلی ماماق» [۲۸، س. د۲۱۸۱۲-۲۱۹۱۳]. دیلیمیزده «ائم» باشلانغیج سسی دئییلدیر، او، بیر قایدا اولاراق، «ب» سسینین دییشمهسیدیر: بن > من؛ بین > مین؛ بینمک > مینمک؛ بونجوق > مونجوق؛ ابه > امه و ب. داستانا «ماماق» کیمی دوشهن بو آد اصلینده «باباق»دیر.
هابئله، تورکییه اراضیسینده «ماماک» توپونیمی واردیر. ماماک – آنکارا شهری یاخینلیغیندا قصبهدیر.
***
تاریخی معلوماتا اساساً، بابک اعدام ائدیلرکهن سون سؤزو «آسانیا» اولوبدور [۲، س. ۱۳۵]. «آسان» سؤزو فارسجا اولوب، «قولای، یونگول» دئمکدیر؛ «یا» سؤزو ایسه عربجه «ائی، آی» کیمی چاغیریش سؤزودور؛ بئلهده، «آسانیا» آغلاباتان هانسیسا معنا بیلدیرمدییندن، بابکین سون سؤزو ده ایندیدک باشا دوشولمهدن قالیبدیر. بو سؤزو – بابکین سون سؤزونو بیر یول دا اؤز سؤزلریمیزله ائشیتمهیه جهد ائدک.
دده قور قوت داستانیندا اوخویوروق: «اوردوم ساغ-اسن دئگیل ایسه، باشوñاوزا چاره ائدین، من دخی گئتدیم» [۲۸، س. د۴۳۱۳-۴۴۱]. داستانین باشقا بیر یئرینده: «ساغ-اسن واروب گلهسهن!» ساغ-اسن – ساغ-سالامات دئمکدیر.
احمد حرامی داستانیمیزدا اوخویوروق: «هزاران دورلو آنا آلقیش ائتدی، اسنلهدی قیزینی، دوردو گئتدی» – ([آتاسی] اونو مینلرله دؤنوم آلقیشلادی، قیزینا سالاماتلیق دیلهییب، دوروب گئتدی). بورادا اسنلهمک – ویدالاشارکهن سالاماتلیق دیلهمکدیر. داستانین باشقا بیر یئرینده بئله اوخویوروق: «شهنشاهه دئر: ای بیلر بیی، سن، جاهان ایچینده اولگیل دایم اسن» – (شاهنشاها دئییر: ائی بیلر بیی، سن، جاهان ایچینده اول دایم سالامات). باشقا بیر یئرده: «گئدرهم بن، اسن قال سن، ائ سرور». اسن قالماق – سالامات قالماق دئمکدیر. دهنامهده (ختایی) اوخویوروق: «هم سؤیله نیگار ساغ، اسنمی؟ اول فیتنهلی یار ساغ، اسنمی؟ دئر: ساغدیر، اسندیر اول پریرو...» دده قور قوت داستانیندا اوخویوروق: «ساغمیسان-اسنمیسن، جانیم بامسی!» [۲۸، س. د۹۶۱-۲]
اسن – سالامات؛ اسنلیک – سالاماتلیق، سلامت دئمکدیر. اسن سؤزوموز ایضاحلی لغته سالینسا دا، معناسی «ساغ، سالامات» دئیه گؤستریلیبدیر [۱۱، س. ۱۳۵]. بو، یانلیشدیر. اسن سؤزونون معنالاریندان بیری «ساغ»دیرسا، باشقا سؤزله، ساغ سؤزویله اسن سؤزو سینونیمدیرسه، اوندا ساغ-اسن سؤز بیرلشمهسی نه اوچون وار؛ دده قور قوت داستانیندا نه اوچون «ساغمیسان، اسنمیسن، جانیم بامسی!» سوروشولور؛ ختایی نه اوچون «هم سؤیله نیگار ساغ، اسنمی؟» سوروشور؛ نه اوچون «ساغدیر، اسندیر» جاوابینی وئریر؟ دئمهلی، اسن سؤزونون معناسی هم ده «ساغ» یوخ، تکجه «سالامات»دیر. سؤزون کؤکو اسیرگهمک، اوستونده اسمک، اسکی سؤزلرینین کؤکلریله بیردیر.
اولا بیلسین عربجه «عسگر»، «اس» (گئجه قارووولچوسو)، «اسیر» کیمی سؤزلرین ده کؤکونده بیزیم «اس» دایانیر.
اسنلیک سؤزو حرفن سالاماتلیق معناسی بیلدیرسه ده، ننه-بابالاریمیز بیر-بیرلرینه یاخینلاشارکهن سالاملاشما سؤزو کیمی اسنلیک سؤزوندن ایستیفاده ائتمهییب، عکسینه، بیر-بیرلریندن اوزاقلاشیب آیریلارکن بیر-بیرلرینه اسنلیک (سالاماتلیق) آرزولاییبلار؛ بو ایسه «باخ، احتیاطلی اول، باشقالاریندان اؤزونو قورو، مندن اوزاقدا، منسیز سنه تهلوکه اولا بیلر» دئمکدیر. عربلر ایسه عکسینه، بیر-بیرلرینه یاخینلاشیب گؤروشرکن بیر-بیرلرینه سالاماتلیق، سلامت آرزولاییبلار؛ بو ایسه «باخ، احتیاطلی اول، مندن اؤزونو قورو، مندن سنه تهلوکه گله بیلر» دئمکدیر. ائله بو اوزدهن ده اونلار بیر-بیرلرینه محض یاخینلاشارکهن «من سنین اوچون تهلوکهسیزهم، مندن قورخما، سنه صولحله یاخینلاشیرام!» معناسیندا بیر-بیرلرینه سلام وئریر، سالاماتلیق آرزولاییرلار. گؤروندویو اوزره، سؤزلر آراسیندا معناجا اویغونلوق (سلامت-اسنلیک) بولونسا دا، دونیاگؤروش اویغونلوغو (عرب-تورک) یوخدور.
بئلهلیکله، اسنلیک بیزیم اوچون سالاملاشما سؤزو یوخ، سالاماتلاشما سؤزودور: بیز «اسن اول!»، «اسن قال!» سؤزلرینی آنجاق بیر-بیریمیزدن آیریلیب گئدرکهن سؤیلهیه بیلریک. دده قور قوت داستانی بیزه اؤز دیلیمیزجه سالاماتلاشما سؤزونون ان دولغون فورماسینی وئریبدیر: «یئنه گؤرونجه بگ بابا، خاتون آنا، اسن قالوñ!» [۲۸، س. د۱۷۷۲]. ۷۰۰ ایل بوندان قاباق یوسیف مدداحین یازدیغی «ورقا و گولشاه» پوئماسیندا دا بئله ویدالاشیلیبدیر: «یئنه گؤرونجه اسن قال!» – (گؤروشندک سالامات قال!)
بابکین سون سؤزونه گلدیکده، عرب قولاغینین «آسانیا» کیمی ائشیدیب یازدیغی سؤزو بیزیم قولاغیمیز «اسن قال(این)!» کیمی ائشیدیر.
بابکله بیرلیکده مینلرله خرمی، اونون بیر نئچه عائله عضوو، او سیرادان آناسی، قارداشی، اوشاقلاری، خانیمی و ب. اسیر توتولموشدو. آنجاق سامیره شهرینه – بابکین اعدام ائدیلدیی یئره اونون قارداشیندان باشقا داها هانسی دوغمالارینین گتیریلمهسی، اعدام مراسیمینده داها کیملرین ایشتیراک ائتمهسی مؤوضوسوندا تاریخی منبعلر سوسور. بابک سون سؤزونو اونونلا بیرلیکده اسیر ائدیلیب گتیریلمیش دوغمالاری، عائله عضولری و اوشاقلارینا سؤیلهیه بیلردی. او سیتواسییادا «اسن قال(این)!» بابکین دیلینده اونون بلکه ده گؤی اوزو ایله، دیریلیکله، تاریخله سون ویدالاشماسی، دونیایا «الویدا!» دئمهسی ایدی. بابکین آدی اسن اولوبسا، «اسن قال(این)!» اونون اؤزونه مخصوص سؤز اویونویلا عنعنوی ساغوللاشماسی دا اولا بیلردی.
بئلهلیکله، باباق شاد کورلهمهنین سون سؤزونو بیز ۱۲۰۰ ایل سونرا بئله ائشیدیریک: «اسن قالین!»
۲۰۱۶-۲۰۱۷، آلمانییا


text:
روسییا تورک آخینی کمرینین آوروپایا گئدهجک ایکینجی حیصهسینی آوروپا کومیسییاسیندان ضمانت آلمادان چکمک فیکرینده دئییل.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «اینترفاکس» آگنتلیینه مصاحیبهسینده روسییا خاریجی ایشلر ناظیرلیینین رسمی نمایندهسی آلکساندر بوچان خارچنکو سؤیلهییب.
«ایندیکی زاماندا هئچ کیم کور-کورانه هئچ نه ائتمهیهجک. اونا گؤره کی، بو، معین ضررلره سبب اولا بیلر. تورک آخینی لاییحهسینده آوروپا کومیسییاسینین مؤوقعیی پرینسیپیال اهمیت کسب ائدیر. بو لاییحهنین گئرچکلشدیریلمهمهسیندن صربلر و دیگر رئگیون اؤلکهلری اذیت چکیر»، – خارچنکو بیلدیریب.


text:
او مکررا قرآن و باشقا مذهبی کیتابلاری خوش خطی ایله تحریر ائده رک، میرزا طاهر خوشنویس آدی ایله مشهورلاشدی. او نسخ دن باشقا نستعلیق و شکسته نستعلیق خط لرینده ده تبحری وار ایدی.
(دوغوم 1267ش – تبریز/ اؤلوم 1355ش – تهران)میرزا طاهرین آدلیم و قالیجی اثرلریندن، بویوک قرآن لا ترجمه سینین خطاط لیغی و فیض الاسلام تفسیرینین خلاصه سی دیر. بو قرآنین متنی نسخ و ترجمه سی نستعلیق خط ایله یازیلیب. او چوخ ساییدا قرآن لارین خطاطلیغیندان باشقا، نهج البلاغه، سجادیه صحیفه سی، منتهی الامال، و معالم الاصول و کفایه الاصول کیمی علمیه حوزه سینین بیر نئچه درسلیک کیتابینی دا اوز گوزل خطی ایله قلمه آلمیشدیر.
طاهر تحصیلاتینی یئددی یاشیندا ایکن اؤز آتاسینین یاننیدا قرآن اوخوماقلا باشلادی. سونرا صرف، نحو و فقه علم لرینی ده اویرندی و خطاطلیغا چوخلو ماراق گوستریب و چوخلو تمرین و تکراردان سونرا اوستادسیز و معلم سیز خطاط لیغین اصول و قایدالارینی اؤیرندی.
او 9 یاشیندا بیرینجی خطی کیتابی چاپا وئردی. 1282نجی ایلده بیرینجی قرآن کیتابینین خطاطلیغینی 13 یاشیندا ایکن باشلادی. بو قرآنین یازیلماسی 4 ایل زامان آپاردی. مشروطه انقلاب ایله یاناشی 17 یاشلی میرزا طاهری فیوضات، رشدیه و مموریال مدرسه لرینده خط تعلیمی وئرمک اوچون دعوت ائتدیلر. او اوز طلبه لرینی خطاطلیغا ماراقلاندیرماق اوچون اوزونون آیلیق معاشیندان اونلارا مکافات وئریردی.
بو آدلیم نسخ یازان قرآن کریمی مکرر صورت ده تحریر ائده رک، و بونونلا برابر مذهبی کیتابلاری نسخ ائده رک، بو کیتابلارین چوخ سایی دا چاپ اولماسی نتیجه سینده چوخ شهرت قازاندی . 1332نجی ایلده اوستاد شهریارین «حیدر بابایه سلام» منظومه سینی میرزا طاهر خوش نویسین خطی ایله چاپ اولوب و بوتون اؤلکه ده یاییلدی.
میرزا طاهر خوش نویس 15 ایل مدتینده، ملی مدرسه لرده خدمت ائتدی، 35 ایل ده رسمی اولاراق تبریز مدرسه لرینده خطاطلیق هنرینی اویرتدی. او 1349نجو شمسی ایلده تهرانا کوچوب، عمرونون سونونا قدر اورادا یاشادی. او 1355نجی ایلده حیاتینی ده ییشدی. میرزا طاهر خوشنویس تهرانین بهشت زهرا مزارلیغیندا توپراغا تاپیشیرلسادا، 29 ایل سونرا یعنی 1384نجی ایلین بهمن آییندا اونون مزاری تبریزین مقبره الشعراسینا کؤچوروله رک، بو مکان دا توپراغا تاپیشیریلدی.


text:
yazarlar@yahoo.com
بو سایت بولاق ادبي درنهيينين مجازي آلاني اولاراق، شاعير و يازارلارين بير يئرده و بيرگه چاليشماسي آماجيلا يولا دوشوب. بوردا تام يئني يئتمه ادبياتچيلارين يازيلاري و شعرلريندن توتدو تام پرفئسيونال ادبياتچيلارين ياراديجيليقلارينا کيمي ياييملاناجاقدير. يوکسک سويهلي شعرلردن، يئني باشلاييب يازانلارين یازیلارینا کيمي. هر اثر اؤز يازارينين سويهسي اساسيندا گوجونه و گوجسوزلويونه باخماياراق ياييملاناجاق و هر کيمسه اؤز بيليمي قدر اونا باخيش يازيب و يا تنقيد ائدهجک. بوردا چاليشاجييق منطيقلي و غرضسيز باخیشلار يازیب، بیلیمسل تنقیدله تانیش اولاق و دوز تنقید ائتمک مئتودلارینی اؤیرهنمهیه چالیشیب، تنقید اولونماق روحیهسینی ده اؤزوموزده یاراداق. بوردا آماج ادبياتيميزين ايرهليلهييشيدير و تنقيد روحيهسي و فضاسيني آراميزدا ياراتماق اوچون بير تمرين. هر کیمسه هر ادبی سویه ده اولورسا اولسون بو درنهیه عضو اولا بیلر و اثرلرینی بوردا یاییملایا بیلر. هر عضوون اؤزونه گؤره اؤزل بیر پروفایلینین اولماسینا دا چالیشاجاغیق و داها ایرهلیلهیه بیلیریکسه ادبی یاریشمالارین قورولاجاغینا دا چالیشاجاغیق. بو سایتین نئجه دولاندیریلماسیندا عضولاریندا اؤنریلری دستکلهنیب و قارشیلانیر....
یؤنتمن: ایلقار موذنزاده
دیلیمدن ایت سو ایچیر
دیلیمدن
ایت سو ایچیر
و
یئنیدن اؤلو قیزی پارچالاییر
تابیتدا دیسكینن
بارماق
یاشماقلی قیشین میروچیسیدی
و گؤورمیش حولقومو
شاخدالی هاوانین
دونرگهسی
و اوزون ساچلاری
پاییز سوپورگه سیدی
پارچالانمیش سینه سیندن
ایستیلیك قوخویور
و منیم انگیمدن آشسیلان بوزلاری
اریدیر
ایتین
زنجیرینی چكیرم
قیزین رحمینده
اوشاق ترپشیر
دومانلی شرف
هله ده نفس
دامارلاریمدا
زینگیلده ییر


text:
دیوان ترکی حکیم هیدجی حکیم هیدجی آذربایجان ادبیاتینین گؤرکملی شاعیری، عالیمی و دیرلی فیلسوفی کیمی کئچن یوز ایلده ادبی، اجتماعی و فلسفی اثرلرین یازماغیلا اؤلکه میزین اجتماعی-سیاسی اولای لاریندا اشتراک ائدرک اوچ دیلده- فارسجا تورکجه و عربجه- مختلف ساحه لرده اؤز قابا قجیل گؤروشلرینی و دوشونجه لرینی آچیقایاراق جامعه نین فعال قوه لرینی ده دوزگون صورتده آچیقلمیشدیر. بو دیرلی عالیمی، …ادامه نوشته »
آناما هدیه
آناما هدیه حسین دوزگون استاد دكتر حسین محمدزاده صدیق، با تخلص «حسین دوزگون» – كه طراوت جوانی شاعری خود را در مبارزه با رژیم طاغوت گذرانیده و شعر را به عنوان سلاح برندهای در دفاع از حقوق حقّهی مردم خود به كار گرفته است – در ستایش مادر نیز اشعاری دارد كه افتخار میكنیم توانستیم این اشعار را از مجموعههای …ادامه نوشته »
بیر دسته گول حسین دوستی
بیر دسته گول حسین دوستی قاراداغ شاعرلرینین تذکره سی گؤزه للیکلر یوردو، قوچاقلیقلار بئشیگی اولان، مقدس تورپاغیمیز آذربایجان، ائله جه ده هنر و ادبیات اوجاغی اولموشدور. اینجه خیاللی، ده رین دوشونجه لی و عمومِ بشریت اوچون سعادت آرزیلی شاعرلر بئجرمیشدیر. قره داغ ماحالی، آذربایجانین بیر محتشم بؤلگه سی دیرکی اونودولماز شخصیتلر بئجردیب و آذربایجانین شعر و موسیقی اوجاقلاریندان ساییلیر. قره …ادامه نوشته »
یارالی دورنا “عاصم اردبیلی”
یارالی دورنا عاصم اردبیلی حق درگاهینه بیر کیچیک بنده کیمی بو ایکینجی شعر مجموعه سینین یاییلماغینا الده ائتدیگیم نائلیته خاطر منتدارلیغیمی قید ائدرک جوشان دردلی سؤزلریمی حؤرمتلی اوخوجولارین محضرینه تقدیم ائدیرم. قانلی سحر کیتابیمدا قید ائتدیگیم کیمین ینه ده محضرینیزه دئملییم: منده او مادی امکتن اولاییب و اولمایاجاق کی اورک سؤزلریمی کیتاب فورماسیندا اؤز وطن داشلاریما اتحاف ائدم. نیه کی …ادامه نوشته »
هوپ هوپ نامه
هوپ هوپ نامه اشعار ترکی میرزا علی اکبر صابر طاهرزاده هوپ هوپ نامه اثر مشهور و گرانقدر میرزا علی اکبر صابر، در زمره غنی ترین و شناخته ترین شاهکارهایی است که مندرجات آن در پی ریزی بنیادهای نظری مشروطیت تاثیر داشته و در فضای فکری و انتقادی آن دوره و دورانهای بعدی مدتها دل و جان ستمدیدگان و آزادی خواهان …ادامه نوشته »
سارای حسین اقبالیان (دنیز)
سارای شعر توپلوسو حسین اقبالیان (دنیز) گنج نسلیمیز اورک سیزلارینی، یئنی بیر شیوه ده دیله گتیره یئتگی سینی الده ائمکده دیر. بو یئنی شیوه ایله یارانان سؤز بیرلشمه لرینه، اسکی و عادی تعریفلره سیغیشان شعر آدی وئرمک اولماسادا، اونلاردا اولان سس و سؤزلرین موسیقی سی، بو یارادیجی دویغولو اثری، چاغداش ادبی مجموعه لریمیزه «یئنی شعر» آدی ایله داخیل ائدیر. بو …ادامه نوشته »
دیوان اشعار ملا پناه واقف
دیوان اشعار ملا پناه واقف ملا پناه واقف یکی از بزرگ ترین و تأثیرگذارترین شاعران مردمی و شیعی مذهب آذربایجان (قرن 12 هجری، 18 میلادی) است. وی سالهای متمادی معلمی کرده و نخست وزیر ابراهیم خان جوانشیر در قاراباغ و مورد او در تمام امور حکومتی بود و در جریان حمله آقا محمد خان قاجار به مناطق قفقاز که منجر …ادامه نوشته »
مریمی اؤلموش مسیحا
مریمی اؤلموش مسیحا قربان علی انصاری (انصار قره داغی) شعیر صنعتینده قزه ل اسلوبو دولغون معنا داشییان بیر قالیبدیر. بئله نچی بیر شعیر صنعتینین اساسینا آسلی اولاراق، بؤیوک فضولی لار، نسیمی لر و ها بئله حافظ لر، سعدی لر، مولوی لر دونیا دوردوقجا یاشایاجاق لار. بعضاً اولور کی بیر دفتر شعیر قزه ل اسلوبوندا یالنیز بیر تکجه بیت ده قالیب …ادامه نوشته »
شاه ایسماعیل ختائی اثرلری
شاه ایسماعیل ختائی اثرلری حوسنی-روخسارین، کیم، اولدو جانو دیل حئیران اونا، ودیی-دؤوری-قمرنی تاپشیریر دؤوران اونا. چون سنین حوسنون مثالی-یوسیفی-کنان دیر، یوزینی هر کیم کی، گؤرمز یوخدورور ایمان اونا. آتشی-عشقینده، ائی خونخاره گؤزلو دیلبریم، اؤیله یانمیش دیر بو باغریم یوخدورور درمان اونا. گول یاناغین، دیلبرا، بس تازتردیر هر زامان، قان لی یاشیم دان تؤکر هردم گؤزوم باران اونا. ضولمتی-زولفینده کؤن لو …ادامه نوشته »
کلیات علی آقا واحد
کلیات علی آقا واحد توپلایان: پروفسور محمد تقی ذهتابی علی آقا واحدین کیتابی دفعه لرله ایراندا چاپ اولوب، دیلیمیزه چیخان کیتابلار سیراسیندا ان چوخ ساتیلان اثرلردن بیریدیر. واحدین شعر کیتابی مختلف فورمالاردا چیخسادا، اونلارین هاممیسیندا بیر چوخ یانلیشلار موجوددور. آنجاق دوکتورون، ایپه-ساپا دوزدوگو بو کیتاب هر باخیمدان تقدیره لایق دیر. دئدیگیمیز کیمی، عالیم، علی آقا واحدله یاخیندان تانیش اولوب اونونلا …ادامه نوشته »


text:
سیدنی لومت
سیدنی لومت (اینگیلیسجه: Sidney Lumet) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۲۵ ژوئن ۱۹۲۴ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۶ ایل عؤمر ائلهییب و ۹ آوریل ۲۰۱۱ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1939–2007 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sidney Lumet»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سیدنی لومت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دیرلی دوست چوخ تشکور الیرم که هم منیم ناچیزانه یازیمی یاییم لاماقدا و میلتیمیزین قولاقینا جاتدیرماقا یاردیم ائدیب سینیز و هم اوز نقطه نظرلریزی جواب اولاراق قلمه آلیب سینیز .
بوتون اولاراق یازینیزین محتوا سیلا چوخونلوق لا راضیام ، البته بو مانع اولماز اعتراضیم اولان نوقطه لری عینوان اتمیه م . بوندان دا چوخ تشکور اتمه لیم کی بو قونودا دانیشیق و بحثین یولون آچدینیز. من ده سیزین کیمین اینانیرام بیز بیر نچه جبهه ده ووروشماقیمیز لاریم دیر و
بونا دا هئچ شوبهه م یوخدور. آمما بوتون میلت لرین بیزه قارشی اولدوق لارینا اینانمیرام . دوغروسو بو کی رقیب میلت لرین عاقیللی لارینین بله دوشونمه دیک لرینه اینانیرام ، حتی کوردلرین ایچینده عاقیللی اینسانلارین اولدوقونو بیلیرم آمما اونلارین آزربایجان دوشمانلیقینین موداسینین اونون نجه کسه بیله جک لر تارتیشما یریدیر.
اونلاردا من و جنابیز کیمین بیلیرلر کی یانان بو اود ، ایکی میللته ده چوخ بویوگه باشا گله جک دیر. منیم اونردییم و اوستونده تاکید اتدیگیم نوقطه لردن بیری بودور کی بیز هر نظردن آماده اولوب حاضیرلیقدا اولمالییق دوشمان لاریمیز بیزی گوجلو گوردوک لرینده یاواش لیاجاق لار و بو بیزه چوخ اونملی دیر و اله بو اوزدن دییرم تشکیلات لار و فعال لار گلسین لر و بیر نوقطه ده ایش بیرلیگی یاپسین لار . من شخصاً بیلیرم بیزیم یاپیسال و دوشونجه یونون دن قروپ لاریمیزین اتحادی مومکون دئیل ! حتی بلکه مصلحت ده دییل و بو پلولاریزم گله جک ده بیزی دیکتاتورلارین اسیر اولماق دان قورویادا بیلر . آمما بو حساس شرایط ده توم تشکیلات لار و قروم لار مشترک بیر هدف اوچون محدود ایش بیلرلیگی یاپا بیلرلر. منیم بونا ایمانیم وار چونکو بوندان سونرا آیری یولوموزدا یوخدور.
البته من و چوخون لوق لا خاریج ده یاشیان لار بیلیرلر هم تورکیه و هم قوزئی حاکمیتی تشکیلات لاریمیزدا بللی کسیم لر و اینسانلاریندا نفوذ ائدیب لر و بو وسیله ایله اوز منفعت لرین قورویوب و حرکتی بللی زامانلار دوردوروب و یا باشقا یرلره چکیرلر. من بو قونونو اوسته چوخ دانیشمیاجاقام چونکو چوخ حساس مقام دیر. آمما بو آنناما گلمه سین کی بو آدام لار مصونیت صاحابیدیلار و بو مسئله نین اوستو هئچ زامان آچیلمیاجاق !فقط هم بو آدام لار و هم دوغرو دوزگون وطن سئورلر بیلمه لیدیلر کی میلتیمیزین منفعت لری و ایکی قیرمیزی چیزگی یعنی تاریخی اراضیمیزین بوتونلوگو و اینسانلاریمیزین جان و ناموس لاری خطره دوشسه هئج بیر گوج منی دوردوراماز و گوزومو باغلاییب آزیمی آچارام ...
دیگر مقام کی سیزین له راضی دییلم سیزین قرائتینیز شیعه دن دیر. من "شعوبیه بزرگ ترین نهضت جعل تاریخ و دروغ سازی " یازیم دا بو قونونو آیدین لاتماقا چالیشمیشام . فارس میلت چیلیگی 800 ایللیک تفکر و ارگانیزه بیر حرکتین محصولودور ، تورک لر اوزللیک له صفوی دودمانی شاه اسماعیل دان شاه عابباسا قدر قیزیل باشلیق یعنی تورک لرین شامانیزم دن گلدیگی اینانجلار و اونون اسلام کوینه یی گیرمیش ورسیونون برپا اتمیشلر و او ایناج یاخین دان اوزاق دان شیعه چیلیق خصوصاً 12 ایمام لیق یا ایمامیه شیعه چیلیق له ایلگیسی یوخدور و فارس لار پایتخت اصفهانا کوچدوک دن سونرا دین و مذهبی چویریب بو حالا گتیرمیشلرو حاضیر شیعه چیلیق آزربایجانا یاراری یوخ بلکه زیققیم آغاجیندان داها دا ضررلی دیر.شیعه چیلیق نه قدیر گوجلنسه میلیت چیلیق او قدیر یاواش لیاجاق و بیز تورکیه نین بو گونکو دورومونا دوشه جییک . بو گون اردوغان و سوننی پاترون لار ، ایش آدام لاری و سیاست چیلر تورکیه نین عالی منفعت لرین بوش آرزولار و مالیخولیایی یوخولارا فدا ائدیب و تورک دونیاسینی ان گوجسوز حاله گتیرمیشلر. بئله گتسه یاخیندا تورکیه نه کی تجزیه اولاجاق بلکه حتی بوتونلوک له محو ده اولا بیلر و گله جک ده ایاقا دورماسیدا چوخ شبهه لی اولا بیلر.
دیگر مقام ، اشاره اتدیگینیز مناظره و تشکیلات لاری بیر آرایا گتیرمک دیر . من گونئی آزربایجان کونسیی آنکارادا تشکیل اولاندا دیرنیش تشکیلاتینین نماینده سی اولاراق او توپلانتیا قاتیلدیم و اوردا کونسیین تشکیل اولونماسین مصلحت گورمه دیم و اوزوم ده توپلانتینین بو مرحله سین دن کناراچکیلدیم و اوردا چیخیشیم دا ددیم هله بیز اوز ایچیمیزده بیر بیریمیزله دیالوقا گچه بیلمه میشیق نجه اولا بیلر بیر گجه ده هاممیمیز بیر نوقطه ده متحد اولاق ؟!
اله بو ایرادی گونئی آزربایجان سورگون ده تشکیلی تشبثاتینادا اعتراض ائدرک بیان اتدیم . من اینانیرام موجود اختلاف لارنان بئله بیر شیین ایمکانی یوخدور آنجاق و آنجاق ساعات لار و گونلر بیر آرایا گلیب دانیشیب بعضی توافق لره چاتدیق دان سونرا بو ایشلر انجاما یتیشه بیلر.
آمما ایندیلیک سون نوقطه اولاراق بیان اتمه لیم من ده سیزین کیمین واحید ، تبریز مرکزلری آزربایجان دوشونجه سینه اینانیرام و اونون دا ایکی ستونو وار اورموگولو میلتیمیزین وارلیق دلیلی و محو اولوشونون ان بویوک آراجی و باتی آزربایجانین مودافیعه سی. باتی آزربایجانی دوشونمیه نلر و یا خود او خیردا عاغیللاریندا حاکمیت له تعویض اتمه دوشونجه و سئوداسین دا اولان خایین لر قوزئی حاکمیتی کیمین فساد دولو محلی و شخصی حاکمیت دالیجادیلار تا اونون کولگه سین ده شخصی منفعت لرین قورویوب حتی مقام و دونیا مالینا جاتسینلار. اونلاردا اوز آدلاری کیمین امین اولسون لار بو خام خیال لارین گورا آپاراچاق لار. منیم گووندییم خالقیمیز و آدسیز سانسیز قهرمان لاریمیزادیر و اونون مرکزین ده گونئی ده و تبریز - اورمیه آکسه لینده گورورم ، یوخسا آیدا فیلان قدیر پارا آلیب بازو بویودوب قولاخلارینا سیرقا تاخان لار و فیس بوک دا جانبازلیق ائدن لره دئیل ...
آتا لار دمیش که ن ایندیلیک بو قدر آمما مطلب اوزون دور و انجاما یتیشمیین جه اوتورماق بیزه حرام دیر. سون دا هرکس دن ایستیرم گلیب فیکیرلرین پایلاشسین لار خصوصن آدلارین گچمیش یازیم دا چک دیکلریم دوروما آیدین لیق گتیرسینلر. و بونو بیلسین لر کی ال چک دی یوخدور ، چونکو بوتون تشکیلات لار گرک بو قونودا فیکیر و پروقرام لارین اعلان اتسین لر یوخسا امین اولون اوزلری تاریخ و خالقیمیزین قاباغین دا پریشان و روسوا اولاجاق لار...
تایماز اورمولو - واشینگتون
باهار 2014
....................................................................
یازینین سابیقه سین تعقیب اوچون آلت داکی لینک لره تیخلایین :
http://qaraqasqa.blogspot.com/2014/06/blog-post_16.html
http://qaraqasqa.blogspot.com/2014/06/blog-post_19.html#more


text:
تورک اوچاقلاری بومبالادی
تروریستلره عاید باریناق، سیغیناجاق و سلاح مؤوضعی اولاراق ایستیفاده ائدیلن ۸ هدف یوخ ائدیلدی
تورک سلاحلی گوجلری، عراقین قوزئیینه دوزنلهدیگی هاوا عملیاتیندا تروریستلره عاید باریناق، سیغیناجاق و سلاح مؤوضعی اولاراق ایستیفاده ائدیلن ۸ هدفی یوخ ائتدی.
باش قرارگاهدان وئریلهن معلوماتا گؤره، عراقین قوزئیینه یئرلشن بؤلوجو ترور هؤرگوتونه عاید هدفلرین ائتکی آلتینا آلینماسینا داوام ائدیلیر.
بو چرچیوهده، عراقین قوزئییندهکی سیناته-هفتانین، متینا، گارا، آواشین و باسان بؤلگهلرینده کشف و گؤزلم آراجلاری ایله قاراقول و حربی مرکزلره سالدیری حاضیرلیغیندا اولدوقلاری معین ائدیلن بؤلوجو ترور هؤرگوتو منسوبلارینا قارشی بو گون هاوا عملیاتی تشکیل ائدیلدی.
عملیاتدا، بؤلوجو ترور هؤرگوتو طرفیندن ایستیفاده ائدیلدیگی تثبیت ائدیلن باریناق، سیغیناجاق و سلاح مؤوضعی اولاراق ایستیفاده ائدیلن ۸ هدف یوخ ائدیلدی.
عملیاتا قاتیلان اوچاقلار گوونلیکله یووالارینا قاییتدی.
تورک سیلاحلی گوجلری، دونن ده عراقین قوزئیینده سالدیری حاضیرلیغیندا اولدوغو معین ائدیلن بؤلوجو ترور هؤرگوتو منسوبلارینا قارشی هاوا عملیاتی دوزنلمیش، تروریستلره عاید ۱۶ هدفی یوخ ائتمیشدی.


text:
امکدار آرتیست رؤیا آیخانین حیدر علییو سراییندا کنسرتی باش توتوب.
آخار.آذ خبر وئریر کی، مغننی "قادین" آدلانان کنسرتینده یئنی ماهنیلارینی اوخویوب. رؤیانی صحنه ده "راست" گروپو موشایعت ائدیب.
قید ائدک کی، 2 گون نظرده توتولان کنسرتین2-جی گونو نیابرین 27-ده کئچیریله جک. اؤتن گون باش توتان بیرینجی کنسرتده ژورنالیستلرین بوراخیلماماسی ایسه قالماقالا یول آچیب. اینترنت مئدیا پورتالی امکداشلاری رؤیانی کنسرتین رکلام ائدیلمسینده مئدیادان استیفاده ائتدییی حالده، کنسرت زامانی ژورنالیستلره گؤستردییی حرمتسیزلییه گؤره قیناییب.


text:
اشعار علی آقا واحد
اشعار علی آقا واحد
اشعار علی آقا واحد ،اشعار علی اقا واحدی،اشعار علی اقا واحد،شعر علی آقا واحد،اشعار ترکی علی آقا واحد،دیوان اشعار علی آقا واحد،شعر ترکی علی آقا واحد،شعر ترکی علی اقا واحد،شعر های علی اقا واحد،بهترین اشعار علی اقا واحد،گلچین اشعار علی آقا واحد،مجموعه اشعار علی آقا واحد،شعر عاشقانه علی آقا واحد،کتاب شعر علی آقا واحد،شعر ترکی از علی آقا واحد
در این مطلب از سایت جسارت بهترین اشعار علی آقا واحد را در بخش اس ام اس شعر برای شما تهیه کرده ایم .امیدواریم مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد
اؤزوم بیر یئرده دوشدوم، مست قالدیم، باده بیر یئرده
بساطِ مئیده سوز یوخکی، دئییرلر، حال اولور آمما
«اولا گر باده بیر یئرده، نگارِ ساده بیر یئرده»
ینه، زاهید، اقلاً بیر صفا وار، سُفرهی مئیده
نه گوسترمیش کدورتدن سوای سجاده، بیر یئرده؟
آلیبدیر کؤنلومی، حیرتدهیهم کی، گؤزلرین فکری
نئجه بیر صید اولوب قسمت، ایکی صیّاده بیر یئرده
اسیری من کیمی مینلرجه وار، اول سروِ رعنانین
نه بیر دم اؤلدورور، نه ائیلهییر آزاده، بیر یئرده
منیم بو داغلار کی، سینه مه، اول لاله رخ چکمیش
که هرگز ائتمهمیش شیرین، اونی فرهاده بیر یئرده
مقام و شأنین ایسترسهن، اوجالسین «واحد» عالمده
چالیش تا خدمت ائت، تکمیل اولان اوُستاده بیر یئرده
اشعار علی آقا واحد
سنه دنیاده مگر، عاشق اولاندا، غم ائلر؟
بسدیر اولدورمهیه جکسن، گؤزلیم دنیانی
هر اوزی گؤیچک اولاندا، بوقدر چم خم ائلر
اینجیمه گؤزیاشیم، آخسا سنی گؤردوکده گولوم
گول آچیلدیکده باهار فصلی بولود شبنم ائلر
ناز و غمزهن، یئریشین، شوخ باخئشین، عالمدیر
بیرده زولفون اوزه توکسؤن اودا بیر عالم ائلر
حیف سن، گزمه یاراشماز سنه بیگانهایله
او آچیب سرّینی دونیایه سنی، محرم ائلر
«واحدم» عمریمی من عشقیله صرف ایلهمیشم
عشق یا اؤلدورر آخر منی یا، آدم ائلر
بیر آفت جان، شوخ ملک، منظریم اولسا
هر گون دولانیب باشینا، قربان سنه اوللام
پروانه صفت، اوُچماقا، بال و پریم اولسا
دنیاده سئویننم بوتون عاشیقلر ایچینده
آهولری، مجنون ائلییهن، گؤزلریم اولسا
شؤقایله نثار ائیلرم، هر بیر قدمینده
دریا قدری الده، دُور و گؤهریم اولسا
کویینده منه قوی نه بیلیر، ائیلهسین اغیار
البته جزاسین چکر «آللاه کریم» اولسا
بیگانییه من، بیر بئله منّت می ائدردیم؟
کونلوم کیمی بیر یار وفا پروریم اولسا
«واحد» دئمهرم دردیمی من باشقا نگاره
یاریم بیلیر عشقینده نه درد و سریم اولسا!
شعر عاشقانه علی آقا واحد
عشقین ائلهسه عالمی قان، بیلمهیه جکسن!
یوز دفعه دئسهم، مطلبی قان، بیلمهیه جکسن!
باخ سینه مه، مین یاره ووروب تیرِ نگاهین
افسوس کی، ای قاشی کمان، بیلمهیه جکسن
آخر کی قوجالتدی منی، درِد و غم عشقین
پیر اولماسان، ای تازه جوان، بیلمهیه جکسن
بیمهرسن، عالمده، رُخِ آلینا حسرت
وئرسهمده اگر هیجرده جان، بیلمهیه جکسن
مجنون کیمی، زنجیرِ سرِ زولفینه باغلی
اولسام داخی، رسوای جهان، بیلمهیه جکسن
توتسام، گؤزهلیم، دامنینی، اینجیمه مندهن
نیلیم کی، دئسم گئتمه، دایان، بیلمهیه جکسن
کویوندا گؤزوم یاشینی، یوز یول ستمیندن
ائتسهم یوزه، ای سرو روان، بیلمهیه جکسن
سرّ لبینی دیلده نهان ساخلادیم ائلدن
فاش اولمایا، بو رازِ نهان، بیلمهیه جکسن
شؤق دهنین «واحدی» محو ائیلهسه هر گاه
اوندان یئنه بیر نام نشان، بیلمهیه جکسن
شعر های علی اقا واحد
قویما گؤزهلیم، کویینه اغیار دولانسین
انصافمی، گولزاری گلیب، خار دولانسین؟
راضی دهگیلم اؤزگه اولا محرم وصلین
گولزار بهشتی نهیه کفّار دولانسین؟
کؤنلوم قوشو دائم دولانیر، شؤقِ روخونله
البته گرک، کعبهنی زوّار دولانسین
اکراه ائلهمه قامتینه زولف دولاشسا
سرو اوستونه، بو رسمدی، شاه مار دولانسین
رحم ائت، گونیمی ائیلهمه زولفون کیمی قاره
قویما اوزونه طرّهی طرار دولانسین
سالدی منی پیوسته قاشین فکرینه، ظالم!
دائم بئله قوی چرخ جفاکار دولانسین
مخمور گؤزون فیکری ائدیب عالمی بیهوش
واحد نئجه بو شؤقایله هوشیار دولانسین؟
اشعار ترکی علی آقا واحد
سوئیله ای گول، هانسی باغین، سن گولِ رعناسیسان؟
هانسی گلزارِ بهشتین، سروی سن، طوُباسیسان؟
آچما زولفون عطریله بیهوش ائدرسن عالمی
چونکی سن دشتِ خطانین، عنبرِ ساراسیسان
نازنین جانان گؤزهللر، قارشی دُورماز روُیینه
جمله سیندن سن گؤزهلسن، هامینین اعلاسیسان
باغبانین کیملر اولموش؟ گؤزلرین حئیرانییام
سن مگر گلزارِ حُسنون نرگس شهلاسیسان؟
گؤرمهیینجه گول اوزون، جسمیمده قالماز طاقتیم
روحیسان گویا، بو مسکین عاشیقین، اعضاسیسان
من کیمی مینلرجه مجنونلار، اسیروندیر سنین
سؤیله یاریم، دوغرو سؤیله، سن کیمین لیلاسیسان
اینجیمهز، «واحد»، او گول آه و فغانیندان سنین
سن گؤزهللر باغینین بیر بولبولِ شیداسیسان
دیوان اشعار علی آقا واحد
وورما اوقاره تئللرینه شانه سئوگیلیم
ائتمه منی بلاکش دیوانه سئوگیلیم
یاندیردی حسرتین منی، گؤستر جمالینی
کؤنلوم اولوب اول آتشه- پروانه سئوگیلیم
بیر دفعه ائیله دیمسه، تمنای وصلینی
یوز دفعه یاندیم- آتش هجرانه، سئوگیلیم
گزمه رقیبله منی غیرت هلاک ائدیر
سالما بلالی عاشقینی قانه سئوگیلیم
گؤسترمه قاره خالینی، کؤنلوم فغان ائدیر
قوش، دهن، گؤرنده تئز گلیر افغانه سئوگیلیم
یوز لیلی گؤرسه حسنونی مجنون اولار سنین
عشقینده اوز قویاردی بیابانه سئوگیلیم
انصافی اولسا چرخ، بو بیچاره «واحدی»
حسرت قویارمی، سن کیمی جانانه سئوگیلیم؟
اشعار علی اقا واحد
فکریندهمی، بیر گون گؤزهلیم، بیز سیزه گلدیک؟
سیزدن قاییدیب، سونرا برابر بیزه گلدیک؟
گُولدوک و دانشدیق گئجهنی، صبح آچیلینجا
بیر غنچه گول اوستونده، سیزینله سؤزه گلدیک
کئف چکدیگیمیز خاطرهلر، وارمی یادیندا؟
گولشنده بیر آیدین گئجهده، اوز اوزه گلدیک
خیلی دولانوب سئیرائیلهدیک گوللر ایچینده
بیر-بیریمیزه چوخ عشوهلی، چوخ بامزه گلدیک
بیزکی، گؤزهلیم، جان دئیهرک، جان ائشیدیردیک
بس ایندی نه اولدو بیزه، یوخسا گؤزه گلدیک!!
نه سنده وار اول مهر و محبت، نهده منده
سوندوک ایشیق اولدوز کیمی، سون منزله گلدیک
واحد، او گئچهن گونلری، بیر مرّه اوُنوتدوق
لیکن یئنی دنیایه، بیز ایندی تزه گلدیک
اشعار علی اقا واحدی
صفایِ مجلیسِ جانانی، کیم گؤروب، او دئسین!
بلایِ محنتِ هیجرانی، کیم گؤروب، او دئسین!
اینانمرام، منه هر کیم دئییر کی جنّتوار
گؤزیله روضهی رضوانی کیم گؤروب، او دئسین!
منیم گولوم، چیچهگیم، جنّتیم، گؤزهللردیر
بهشتی، حوری و قیلمانی، کیم گؤروب، او دئسین!
کمندِ عشقده، مجنونی گؤرمهیهن، نه بیلیر؟
اسیرِ زولف پریشانی، کیم گؤروب، او دئسین!
من آغلادیقجا نیگاریم، گولردی گؤز یاشیما
گولرکن، اول گولِ خندانی، کیم گؤروب، او دئسین!
چمنده هر سحر عشق اهلینین ترانهسی وار
فغان بولبول نالانی کیم گؤروب، او دئسین!
منیمده، واحد، اؤز ایستکلیمین، گؤزهل لیگیدیر!
باهار زمانی، گولوستانی، کیم گؤروب، او دئسین!
کتاب شعر علی آقا واحد
صابر! ای محترم بؤیوک شاعیر!
شعرده، نظم و نثرده ماهیر!
یازدیغین داهیانه مضحکهلر
گؤستریر خلق ایچینده معجزهلر
بیلیدیریر منجه هر کسه هنرین،
اوخونور هر بیر ئولکهده اثرین
داد ائدردین همیشه: «حرّیت»!
او اسارتده گؤردیگین ملّت
ایندی آزاده عؤمر ائدیر خرّم،
بیتدی مظلومو آغلاداق ماتم…
ایندی بیر دربدر اوشاق یوخدور
اونلارین زحمتین چکن چوخدور
نا خلف بیلمه یوکسلهن ائلینی
قوردولار هر طرفده هیکلینی
بیرده سیزلارمی قلب مجروحین؟
بیزی البّته سئیر ائدیر روحین
بو تفاخر سنه کفایتدیر،
ملّتین ایسته ینجه راحتدیر
اؤلدون، افسوسلر، که بیحرمت!…
وئرمهدی وارلیلار سنه قیمت
گر اولایدین سووهت زمانیندا
شرفین چوخدی کتله یانیندا
سنه قیمت قویاردی جمعّیت،
یاشایاردین همیشه بیمنّت
نئجه شاعرلر ایندی خوشگذران
کچیریرلر، گونش کیمی خندان
بو بیزیمچون بؤیوک سعادتدیر
شانلی، تاریخی بیر شرافتدیر
ای ییخان، کؤنلوم ائوین، قیل حذر افغانیمدان
ائوین آباد اولا، ال چک دلِ ویرانیمدان
منی مجنونایله فرهاده برابر توتما
من اولارداندا، هنرله گئچهرم جانیمدان
بیرجه گَل گور، نه جفالار چکیرم زولفوندن
خبرین یوخدو سنین، حالِ پریشانیمدان
طعن ائدیر ائل منه «یارین نه وفاسیز چیخدی؟»
ای وفاسیز، دئمیرم من بونو اؤز یانیمدان
سانکی باشدان باشا، بیر شعلهی آهیم گئجهلر
شمعلر، اودلانیر، آهِ دلِ سوزانیمدان
نئیلهرم من گولو، یا لالهنی، انصافیم وار
اونلارین هانسی گؤزهلدیر رخ جانانیمدان
وطنیمده نئجه من ایستهمهییم بیر گولو کیم
جانی جانیملا بیر اولسون، قانیدا قانیمدان
واحدم، عصریمیزین ایندیکی فرهادی منم!
کیم منی آیری سالار خسروِ خوبانیمدان؟
شعر ترکی از علی آقا واحد
آی عاشیق! صحبت آچ، گولدن، چیچکدن:
چمنلر زینتی بیزیم یئردهدیر
بولبوللر ذؤق آلیر گوللریمیزدن
باهارین لذّتی بیزیم یئردهدیر
چال، اوخو شورایله چوبان بایاتی
سازیندا تعریفله بو شن حیاتی
عطرلی گوللری، باغی، باغاتی
گؤزهللیک خلقتی بیزیم یئردهدیر
ائلیمدن، آرخامدان، غم اوزاقلاشیر
ذوقیمیز، نشئهمیز، قایناییر، داشیر
خلقیمیز فرحله گولوب اویناشیر
انسان سعادتی بیزیم یئردهدیر
سازین، کمانچانین، قارمانین، تارین
اوخویوب چالانین، گولون، باهارین
ادیبین، شاعرین، هر صنعتکارین
ان بؤیوک قیمتی بیزیم یئردهدیر
نه تاریخلرده وار، نه باشقا یئرده
چوخ اوشاقی قادین وارمی بیر ائلده
ائلدن آلا تحسین، حؤرمت هر ایلده؟
آنالیق حؤرمتی بیزیم یئردهدیر
فاشیستین ظلمونه دونیالار باخیر
آنالار باغرینا سونگولر تاخیر
کؤرپه اوُشاقلاری یاندیریب یاخیر
بالا محبّتی بیزیم یئردهدیر
نوروز بایرامیندان آلدیق الهامی
شادلیقلا کئچیردیک بو شن بایرامی
وطن اوُشاقلاری سئونییر هامی
ائللرین قدرتی بیزیم یئردهدیر
بیر چوخ بایراملاری گؤردوکسه اگر
باهار بایرامیمیز هامسینا دهیر
بو خوش گونو گؤرهن سئوینمز مگر
کؤنوللر بهجتی بیزیم یئردهدیر
سیلینسین دونیادان بوش هنگامهلر
سسلنسین دیللرده، جوشسون نغمهلر
یازسین بو ائللر تبریک نامهلر
دونیالار جنتی بیزیم یئردهدیر
ای وطن اولادی، بیر آن وئرمه فرصت دوشمنه
قهرمان ضربهنله گؤستر درسِ عبرت دوشمنه!
قوی آلوو یاغسین تفنگیندن، توپوندان جبههده
ائیله اؤز دونیاسینی قهرایله ظلمت دوشمنه!
سونگوتک سانجیل فاشیستین قلبینه، یار باغرینی
ضربه اوستدن ضربه وور خائن طبیعت دوشمنه!
پارتلاسین قوی هیتلرین آلچاق باشیدا بومبالار
هر طرفدن وور جسارتله خسارت دشمنه!
ییخ، داغیت، یانسین جهنمتک فاشیستین جبههسی
قسمت اولسون، قویما، بو گولزارِ جنّت دوشمنه!
بیلدی عالم هیتلرین خائنلیگین، ادنالیغین
یاغدیریر میلیونلا دونیا خلقی، نفرت دوشمنه!
حاضریق، واحد، صداقتله وطن اوغروندا بیز
هر زمان گؤرسترمگه قطعی جسارت دوشمنه!
شعر علی آقا واحد
موسیقی مجلسینین طرفه علامتلری وار
گوش قیل گور نئجه جانسوز حکایتلری وار
موسیقی ذوقینه اول کس کی، دهگیلدیر واقف
بو بساطین نه بیلیر، کیم نه شرافتلری وار
تاری، بیهوده حساب ائتمه، اگر عارفسن
گورکی، مهرولر الیندن نه شکایتلری وار
اودا بیر زلفی سیه دلبرین آلودهسیدیر
که صداسیندا پریشانلیق اشارتلری وار
خوار، ظّن ائتمه، ساکین، موسیقی خادملرینی
اونلارین ذوقینه گیر، گور نه نزاکتلری وار
موسیقی غم داغیدیر، ذوق وئریر انسانه
درک قیلماز بونی اونلار کی، سفاهتلری وار
شاعرین، موسیقی خادملرینین، رسّامین
اینجه دقتله دوشون، گور، نه مهارتلری وار
موسیقی ذوقی هلاکولره، تاثیر ائتمیش
اوخو تاریخی، دوشون، گور نه روایتلری وار
بعضی نادان نه بیلیر موسیقی ذوقین، واحد!
چونکی جاهلدیلر، اولدوقجا جهالتلری وار
شعر ترکی علی آقا واحد
میخانه مجلسینده گرهک صحبت اولماسین
بیرکسده صحبت ائیله مگه جرئت اولماسین!
صحبت خیلافدیر، دئمیرم، ترکین ائیلهیین
مئی مجیلسینده، جهد ائیلهیین، غیبت اولماسین!
سرخوشلیق ائتمه، گؤزله، مئیین احترامینی
سالما آیاغه بادهنی، بیحرمت اولماسین!
مئیدن مراد و ذوق و صفا آلماق ایسهگر،
مئی تک بساطه ذوق یئتیر، نفرت اولماسین!
ایچدیکجه اهل حالی ائدر هوشیار مئی،
پژمردهلنمه، قابل اوتور، غفلت اولماسین
پیرِ موغان او شخصه ائدوب بادهنی حلال،
ذاتینده، شبهه یوخ، کیم، اونون علّت اولماسین!
سن آدم اول، ادبله مئی ایچ، اوُیما جنّته
کوثر، جهنمه! سنه قوی، قسمت اولماسین!
مئیدیر، خلاصه، روحه غذا، بیرده موسیقی،
بونلاردان اؤزگه عالی گرهک نعمت اولماسین!
ظنیم خطا دئییل کی، دئسهم، موسیقی کیمی،
صنعتلر ایچره اینجه گرهک صنعت اولماسین!
هر علمه قیمت اولدو ایگیرمنجی عصرده،
بیر یئر اولورمی، موسیقییه قیمت اولماسین؟!
واحد، او ملّت کی اونون موسیقیسی یوخ
باتسیندا یئرلی دیبلی، ائیله ملّت اولماسین!
اشعار علی آقا واحد
بیشتر بخوانید :
شعر در مورد اسم ترنم
اشعار افشین صالحی
اشعار محسن حسینخانی
اشعار مارگوت بیکل
اشعار رسول یونان
-
- ۹۷/۰۱/۳۰


text:
از آداب و خصال نیکو و پسندیده و قابل ارزش نزد شاهسونهای ایل بغدادی نگه داشتن راز کسی و یا حفظ آبروی شخص دیگر می باشد و این اهمیت در داستان ذیل به نحو بسیار زیبایی بازگو شده است :
بیر نفرین آبریسین ساخلاماق
بیر نفر دورار و مکه سفرینه عازم اولار
معشرده گورر بیر فرشته گلدی بیریسینه چاتدی دئدی : حاجی
او بیریسینه دئدی : ناحاجی
گلدی گلدی مونا چاتاندا دئدی : ناحاجی
او کیشی بیر ایل داها قالدی .
یئنگیلینده گنه حججین عملینی یئرینه یئتریردی .
معشرده گنه او فرشته گلیب مونا ناحاجی دئدی .
بو کیشی چوخ اینجیدی و بیر ایل داها مکه ده قالدی .
اوچ مونجو ایل چوخ دیقققتدن اعمالی یئرینه یئتیردی.
معشرده او فرشته گلدی و مونا دئدی :
شیمر عبداللاها خاطیر حاجی.
دره ی مونون بورکونه بید دوشدو .
شیمر عبداللاهی سوروشا سوروشا گئتدی تاپدی .
اونا دئدی : قوناق ایسته میره ی .
شیمر عبداللاه دئدی : قوناقین قدمی گوزوم اوسته.
نئچه گون بوردا قالیب و شیمری گوزله دی
گوردو نامازی بیر قیلیر بیر قیلمیر
چوخ علیه السلام آدام دویلو .
اوندان سوروشدو : ایشیی نه دی ؟
دئدی : من جلادام آدامین باشلارین ووریرم.
دئدی : سنه خاطیر منی حاجی ائله ییبلر
دئ گوروم نش گوروبه ی کی تاری یاندا اوزویون حورمتی وار.
شیمر دئدی : کیشی جان دوستوم قوناغای حورمتیی واجبدی فاما قرار دویلو منیم ایشیمه قاریشای .
خولاصا موندان اصرار اوندان انکار .
قرار قویدولار تا شیمر عبدالله دیرریدی بو سیر فاش اولونمایا.
دئدی : من گئتدیم بیر قیزی آداخلادیم
او موددتده الیم آداخلیما چاتمادی .
ولی او گئجه کی تویوموزودو
آروادیم دوغدو .
من اوشاغی گوتوردوم آپاردیم قویدوم مچید ( مسجد ) قاباغینا .
گلدیم آنامی چاغیردیم دئدیم : آنا من گئدیرم مچیده .
گئتدیم اوشاغی گوتوردوم گتیردیم آنام یاندا دئدیم :
آنا بو اوشاغی قویموشدولار مچید قاباغینا .
گل مونو ساخلا .
آنام دئدی : بالام من قارریییبام وئر آروادیی ساخلاسین .
وئردیم آروادیما بو گونه چئیین اونون اوزونه گتیرمئیبم بو اوشاق کیمدندی؟
ابوالفضل فردوسی ( عارف )
ایل شاهسون
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نوع مطلب :
برچسب ها :
شاهسون قم، ایل شاهسون ساوه، بزرگان ایل شاهسون، ایل شاهسون بغدادی، ایل شاهسون، شاهسون های فارس، شاهسون مغان،
لینک های مرتبط :