text:
سهندیه استاد شهریار
"بیر الیمده قلم بیر الده کاغاذ
خیالیم بویلانیر دامدان دوواردان
باشیمدا یار باغین گزمک هاواسی
قاپیلار باغلی دیر، یول تاپیم هاردان"
"یوخ منده سهندم باشیم اوجادیر
ایچیمده سؤنمه ین عشق آتشی وار
منده صفاسی وار گوللو باهارین
باشیمی توتسا قارلی بولودلار"
این نامه چنان در روح و وجود شهریار تأثیر می گذارد که منظومه سهندیه را می سراید. بهروز دولتآبادی می گوید وقتی نحوه و چگونگی سرایش منظومه سهندیه را از شهریار پرسیدم ایشان از پریشانی و تحول ایجاد شده از جانب نامه بولود قاراچورلو گفته و اظهار نمود که منظومه سهندیه را در یک شب سروده است.
سهندیه شهریار:
داغیم، چال پاپاغیم، ائل دایاغیم، شانلی سهندیم
باشی طوفانلی سهندیم
باشدا حیدر بابا تک قارلا، قیروولا قاریشیبسان
سون ایپک تئللی بولودلارلا اوفوقده ساریشیبسان
ساواشارکن باریشیبسان
گؤیدن الهام آلالی سرّی سماواته دییه رسه ن
حله آغ کورکو بورون، یازدا یاشیل دون دا گییه رسه ن
قورادان حالوا یییه رسه ن
دؤشلرینده سونالار سینه سی تک شوخ ممه لرده
نه سرین چشمه لرین وار
او یاشیل تئللری، یئل هؤرمه ده آینالی سحرده
عشوه لی ائشمه لرین وار
قوی یاغیش یاغسا دا یاغسین
سئل اولوب آخسا دا آخسین
یانلاریندا دره لر وار
قوی قلم قاشلارین اوچسون فره لرله، هامی باخسین
باشلاریندا هئره لر وار
سیلدیریملار، سره لر وار
او اتکلرده نه قیزلار یاناغی لاله لرین وار
قوزولار اوتلایاراق نی ده نه خوش ناله لرین وار
آی کیمی هاله لرین وار
گول- چیچکدن بزه نه نده، نه گلینلر کیمی نازین
یئل اسه نده او سولاردا نه درین راز-و نیازین
اوینایار گوللو قوتازین
تیتره ییر ساز تئلی تک شاخه لرین چایدا چمنده
یئل او تئللرده گزه نده، نه کوراوغلو چالی سازین
اؤرده گین خلوت ائدیب گؤلده پریلرله چیمه نده
قول-قاناددان اونا آغ حوله آچار غمزه لی غازین
قیش گئد یر، قوی گله یازین
هله نووروز گولو وار، قار چیچه یین وار، گله جکلر
اوزلرین تئز سیله جکلر
قیشدا کهلیک هوسیله، چؤله قاچدیقدا جاوانلار
قاردا قاققیلدایاراق نازلی قلمقاشلارین اولسون
یاز، او دؤشلرده ناهار منده سین آچدیقدا چوبانلار
بوللو سودلو سورولر، دادلی قاووتماشلارین اولسون
آد آلیر سندن او شاعیر کی سن اوندان آد آلارسان
اونا هر داد وئره سه ن، یوز او موقابیل داد آلارسان
آداش اولدوقدا، سن اونلا داها آرتیق اوجالارسان
باش اوجالدیقدا دماوند داغیندان باج آلارسان
شیر الیندن تاج آلارسان
او دا شعرین، ادبین شاه داغیدیر، شانلی سهندی
او دا سن تک آتار اولدوزلارا شعریله کمندی
او دا سیمرغیدان آلماقدادی فندی
شعر یازاندا قلمیندن باخاسان نور سپه له ندی
سانکی اولدوزلار اله ندی
سؤز دییه نده گؤره سه ن قاتدی گولو، پسته نی، قندی
یاشاسین شاعیر افندی
او نه شاعیر، کی داغین وصفینه مصداق اونو گؤردوم
من سنین تک اوجالیق مشقینه مشّاق اونو گؤردوم
عشقه، عشق اهلینه مشتاق اونو گؤردوم
او نه شاعیر، کی خیال مرکبینه شووشیغایاندا
او نهنگ آت، آیاغین توزلو بولودلاردا قویاندا
لوله لنمکده دی یئر-گؤی، نئجه طومار سارییاندا
گؤره جکسه ن او زاماندا
نه زامان وارسا، مکان وارسا کسیب بیچدی بیر آندا
گئچه جکلر، گله جکلر نه بویاندا، نه او یاندا
نه بیلیم قالدی هایاندا؟
باخ نه حٶرمت وار اونون اؤز دیمیشی توک پاپاغیندا
شهریارین تاجین ائیمیش باشی دورموش قاباغیندا
باشینا ساوریلان اینجی، چاریق اولموش آیاغیندا
وحی دیر شعری، ملک لردی پیچیلدار قولاغیندا
آیه لردیر دوداغیندا
شهدی وار بال دوداغیندا
او دا داغلار کیمی شانینده نه یازسام یاراشاندیر
او دا ظالیم قوپاران قارلا، کولکله دوروشاندیر
قودوزا، ظالیمه قارشی سینه گرمیش، ووروشاندیر
قودوزون کورکونه، ظالیم بیره لر تک داراشاندیر
آمما واختیندا فقیر خالقی اگیلمیش سوروشاندیر
قارا میللتده هنر بیلسه، هنرله آراشاندیر
قارالارلا قاریشاندیر
ساریشاندیر
گئجه حاققین گؤزودور، طور تؤره تمیش اوجاغیندا
اریییب باغ تک اوره کلردی یانارلار چیراغیندا
مئی، محببتدن ایچیب لاله بیتیبدیر یاناغیندا
او بیر اوغلان کی، پریلر سو ایچه رلر چاناغیندا
اینجی قاینار بولاغیندا
طبعی بیر سئوگیلی بولبول کی، اوخور گول بوداغیندا
ساری سونبول قوجاغیندا
سولار افسانه دی سؤیله ر اونون افسونلو باغیندا
سحه رین چنلی چاغیندا
شاعیرین ذوقو، نه افسونلو، نه افسانه لی باغلار
آی نه باغلار کی "الف لیلی" ده افسانه ده باغلار
اود یاخیب، داغلاری داغلار
گول گولرسه بولاق آغلار
شاعیرین عالمی اؤلمه ز، اونا عالمده زاوال یوخ
آرزولار اوردا ، نه خاطیرله یه امکاندی، محال یوخ
باغ جنّت کیمی اوردا "او حرامدیر، بو حلال" یوخ
او محبّتده ملال یوخ
اوردا حالدیر، داها قال یوخ
گئجه لر اوردا گوموشدندی، قیزیلداندی گونوزلر
نه زمرّد کیمی داغلاردی، نه مرمر کیمی دوزلر
نه ساری تئللی اینکلر، نه آلا گؤزلو اؤکوزلر
آی نئجه آی کیمی اوزلر
گول آغاجلاری نه طاووس کیمی چترین آچیب الوان
حلّه کروانیدی، چؤللر، بزه نه ر سورسه بو کروان
دوه کروانی دا داغلار، یوکو اطلسدی بو حیوان
صابر´ین شهرینه دوغرو، قاتاری چکمه ده سروان
او خیالیمداکی شیروان
اوردا قار دا یاغار، آمما داها گوللر سولابیلمه ز
بو طبیعت، او طراوتده محالدیر، اولابیلمه ز
عؤمر پیمانه سی اوردا دولابیلمه ز
او اوفوقلرده باخارسان نه دنیزلر، نه بوغازلار
نه پری لر کیمی قوولار، قونوب-اوچماقدا نه قازلار
گؤلده چیممه کده نه قیزلار
بالیق اولدوز کیمی گؤللرده، دنیزلرده پاریلدار
آبشار مورواریسین سئل کیمی تؤکدوکده خاریلدار
یئل کوشولدار، سو شاریلدار
قصریلر واردی قیزیلدان، قالالار واردی عقیقدن
رافائل تابلوسی تک، صحنه لری عهد عتیقدن
دویماسان کهنه رفیقدن
جّنتین باغلاری تک باغلارینین حورو قصوری
الده حوریلرینین جام بلوری
تونگونون گول کیمی صهبای طهوری
نه ماراقلار کی، آییق گؤزلره رؤیادی دئییرسه ن
نه شافاقلار کی، دیرن باخمادا دریادی دئییرسه ن
اویدوران جنّت مأوادی دئییرسه ن
زٶهره نین قصری برلیان، حصاری ، نرده سی یاقوت
قصری جادودی ، مهندس لری هاروت ایله ماروت
اوردا مانی دایانیب قالمیش او صورتلره مبهوت
قاپی قوللوقچوسو هاروت
اوردا شئعرین، موزیکین منبعی ، سرچشمه دی قاینار
نه پریلر کیمی فوّاره دن افشان اولوب اوینار
شاعیر آنجاق اونو آنلار
دولو مهتاب کیمی استخریدی فوّاره لر یله
ملکه اوردا چیمیر، آی کیمی مهپاره لر یله
گوللو گوشواره لر یله
شعر-و موسیقی شاباش اولمادا، افشاندی پریشان
سانکی آغ شاهیدیر اولماقدا گلین باشینا افشان
نه گلینلر کی، نه انلیک اوزه سورته رله ، نه کیرشان
آغ پریلر، ساری کؤینکلی بولودلاردان ائنیرلر
سود گؤلونده ملکه ایله چیمه رکن سئوینیرلر
سئوینیرلر، اؤیونورلر
قووزاناندا هره الده دولو بیر جام آپاریرلار
سانکی چنگیلره، شاعیرلره الهام آپاریرلار
دریا قیزلارینا پیغام آپاریرلار
دنیزین اؤرتوگو ماوی، افقون سقفی سماوی
آینادیر هر نه باخیرسان: یئر اولوب گؤیله مساوی
غرق اونون شئعرینه راوی
غرفه لر، آی، بولود آلتیندا اولار تک گؤرونورلر
گؤز آچیب-یومما، چیراقلار کیمی یاندیقدا سؤنورلر
صحنه لر چرخ فلک تک بورونوب، گاه دا چؤنورلر
کؤلگه لیکلر سورونورلر
زهره ایواندا الهه شینئلینده گؤرونه رکن
باخسان حافیظیده اوردا صلابتله گؤره رسه ن
نه سئوه رسه ن
گاه گؤره ن حافظ-ی شیراز ایله بالکوندا دوروبلار
گاه گؤره ن اورتادا شطرنج قورارکن اوتوروبلار
گاه گؤره ن سازیله، آوازیله ائیله نجه قوروبلار
سانکی ساغر ده ووروبلار
خواجه الحان اوخویاندا، هامی ایشدن دایانیلّار
او نوالرله پریلر گاه اویوب گاه اویانیلّار
لاله لر شعله سی، الوان شیشه رنگی بویانیرلّار
نه خومار گؤزلو یانیلّار
قاناد ایسته ر بو فضا، قوی قالا طرلانلی سهندیم
ائشیت اؤز قصّه می، دستانیمی، دستانلی سهندیم
سنی حیدر بابا او نعره لر ایله چاغیراندا
او سفیل داردا قالان تولکو قووان شیر باغیراندا
شیطانین شیللاغا قالخان قاطیری نوخدا قیراندا
بابا قورقود (دده قورقود) سسین آلدیم، دئدیم آرخامدی، ایناندیم
آرخا دوردوقدا سهندیم ساوالان تک هاوالاندیم
سئله قارشی قووالاندیم
جوشقونون دا قانی داشدی، منه بیر هایلی سس اولدو
هر سسیز بیر نفس اولدو
باکی داغلاری دا، های وئردی سسه، قیها اوجالدی
او تایین نعره سی سانکی بو تایدان دا باج آلدی
راحیمین نعره سی قووزاندی، دییه ن توپلار آتیلدی
رستمین توپلاری سسله ندی، دییه ن بوملار آچیلدی
قورخما گلدیم دییه، سسلرده منه جان دئدی قارداش
منه جان-جان دییه ره ک، دوشمنه قان-قان دئدی قارداش
شهریار سؤیله مه دن گاه منه سلطان دئدی قارداش
من ده جانیم چیغیریب: جان سنه قربان دئدی قارداش
یاشا اوغلان سیزه داغ-داش دلی جیران دئدی قارداش
ائل، سیزه قافلان دئدی قارداش
داغ، سیزه اصلان دئدی قارداش
داغلی حیدربابانین آرخاسی هر یئرده داغ اولدو
داغا داغلار دایاق اولدو
آرازیم آینا-چیراق قویمادا،آیدین شافاق اولدو
او تایین نغمه سی قووزاندی، اوره کلر قولاق اولدو
یئنه قارداش دییه ره ک قاچمادا باشلار آیاق اولدو
قاچدیق، اوزله شدیک آرازدا، یئنه گؤزلر بولاق اولدو
یئنه غملر قالاق اولدو
یئنه قارداش سایاغی سؤزلریمیز بیر سایاق اولدو
وصل ایین آلمادا، ال چاتمادی عشقیم داماق اولدو
هله لیک غم سارالارکن قارالار دؤندو آغ اولدو
آرازین سو گؤلو داشدی، قایالیقلار دا باغ اولدو
ساری سنبل لره زلف ایچره اوراقلار داراق اولدو
یونجالیقلار ینه بلدیرچینه یای-یاز یاتاق اولدو
گؤزده یاشلار چیراق اولدو
لاله بیتدی یاناق اولدو
غونچا گولدو، دوداق اولدو
نه سول اولدو، نه ساغ اولدو
ائلیمی آرخامی گؤردوکده ظالیم اووچو قیسیلدی
سئل کیمی ظولمو باسیلدی، زینه آرخ اولدو، کسیلدی
گول گؤزوندن یاشی سیلدی
طور قوران اووچو آتین قوومادا سیندی، گئری قالدی
اؤزو گئتدی، طورو قالدی
آمما حیدربابا دا بیلدی کی، بیز تک هامی داغلار
باغلانیب قول-قولا زنجیره، بولودلار اودور آغلار
نه بیلیم بلکه طبیعت اؤزو نامرده گون آغلار
ایری یوللاری آچارکن، دوز اولان قوللاری باغلار
صاف اولان سینه نی داغلار
داغلارین هر نه قوچو، طرلانی، جیرانی، مارالی
هامی دوشگون، هامی پوزغون، سینه لر داغلی، یارالی
گول آچان یرده سارالی
آمما ظن ائتمه کی، داغلار یئنه قالخان اولاجاقدیر
محشر اولماقدادی بونلار داها وولقان اولاجاقدیر
ظولم دونیاسی یانارکن ده ، تیلیت قان اولاجاقدیر
وای ...! نه توفان اولاجاقدیر
دئدین: آذر ائلینین بیر یارالی نیسگیلییه م من
نیسگیل اولسام دا گولوم بیر ابدی سئوگیلییه م من
ائل منی آتسا دا اؤز گوللریمین بولبولویه م من
ائلیمین فارسیجا دا دردینی سؤیله ر دیلییه م من
دینه دوغرو نه قارانلیق ایسه ائل مشعلییه م من
ادبییات گولویه م من
نیسگیل اول چرچییه قالسین کی جواهیر نه دی قانمیر
مدنییت دبین ائیلیر بدوییت، بیر اوتانمیر
گون گئدیر آز قالا باتسین گئجه سیندن بیر اویانمیر
بیر اؤز احوالینا یانمیر
آتار اینسانلیغی آمما یالان انسابی آتانماز
فتنه قووزانماسا بیر گون گئجه آسوده یاتانماز
باشی باشلارا قاتانماز
آمما مندن ساری، سن آرخایین اول شانلی سهندیم
دلی جیرانلی سهندیم
من داها عرش اعلا کؤلگه سی تک باشدا تاجیم وار
الده موسی کیمی فرعونا غنیم بیر آغاجیم وار
هرجیم یوخ، فرجیم وار
من علی اوغلویام، آزاده لرین مرد-و مرادی
او قارانلیقلارا مشعل
او ایشیقلیقلارا هادی
حاققا، ایمانه منادی
باشدا سینماز سیپریم، الده کوته لمه ز قیلیجیم وار
شاه داغیم، چال پاپاغیم، ائل دایاغیم، شانلی سهندیم
باشی طوفانلی سهندیم
سلام بر بهترین ودوست داشتنی ترین معلم .وتشکر از انتخاب این شعر زیبا .بعضی از شعرها . مطالب و اهنگها هر چند بار هم خونده یا شنیده شود بازهم دلنشین و جذاب هستند. مثل این شعر ترکی.من قبلا چند بار این شعر استاد شهریار را خواندم ولی الان که این مطلب شما رو دیدم دوباره این شعر را خواندم انگار برای اولین با بود میخواندمش [گل]
از بهترین وبلاگ ها بود. لذت بردم .
درودبراستادبزرگوار نكته ارزشمندي بود . من ازاين جريان خبرنداشتم ولي سهنديه شهريارراخيلي وقت پيش از اين خوانده ام هم سهندوهم شهريارازبزرگان ادب ايران و ادبيات ترك و جهان هستند ياشا [گل]
مطلب ارزشمندی بود سپاس اما متاسفانه به دلیل آشنا نبودن با زبان ترکی بهره ای از شعر زیبایتان نبردم سلام[گل]
سلام جناب قلتوقی . سهندیه یکی از شعرهای زیبا و ارزشمند استاد هست .ولی از باب سرودنش مطلع نبودم ممنون چوخ گوزل شعریدی. فایدالاندیم. یاشا.
[گل][گل][گل] سلام روزگارتان پر از خير و ردپاي خدا [گل]
سلام اقای قولتوفی شب خوش باخبر شدیم یکی از دوستان وبلاگی به تازگی بابا شده .من از طرف خودم و همه ی بچه های وبلاگی بهشون تبریک میگم و ارزوی سلامتی برا ی نورسیده و خانوادشون دارم.[گل][گل][گل][گل][گل] تقدیم به بابا سیاوش
سلام بر استاد محترم[گل]شعر بسیار زیبایست.ممنون از انتشارش[گل] روح شهریار و تمامی شاعران ایرانی شاد[گل]و ممنون از حضور سبز شما[گل][گل][گل][گل][گل]
سلام. ممنونم از حضور سبز وپر مهرتان در وبم. انشالله همیشه سر بلند ومستدام باشید.[گل]
درود بر شما بزرگوار خسته نباشید[گل][گل][گل]


c: text/html

text:
دانیشیب گولنمیرم دومان بختیاری سن ائوینین دوستاغی، ائوینه گلنمیرم. سنی شعره چکندن دانیشیب گولنمیرم. یوللار، قاپیلار، گؤزلر، سسینده سینان سؤزلر، باغری یانان دنیزلر- اؤل دئییر اؤلنمیرم . بو داغ سینه داغلاییر، یئل سنی سوراقلاییر. پنجرهمیز آغلاییر، گؤزونو سیلنمیرم. سنه چاتان یول دومان، کؤرپولرین باغری قان، باخ خییاوان- خییاوان- محببت دیلهنمیرم . نه دیر بو آغری گؤرهن، بو دمیر یول، بو ...Read More »
چرشنبهنین آلاووندا / دومان بختیاری
چرشنبهنین آلاووندا دومان بختیاری غم کدری اوتا آتدیم چرشنبهنین آلاووندا. سئوینجیمیائله قاتدیم چرشنبهنین آلاووندا. آلاوودا بیر ائلی گؤردوم کؤز ایچینده گولو گؤردوم قیوریم قیوریم تئلی گؤردوم چرشنبهنین آلاووندا. گؤزلریمده دنیز ایتدی سعادتیم اوتدا بیتدی آجی حسرت سونا یئتدی چرشنبهنین آلاووندا. دنیزلره جومان کیمی سحر داغدا دومان کیمی دولدوم شعره اومان کیمی چرشنبهنین آلاووندا. اومود ایلا اوتدان کئچدیم چرشنبهنین سویون ایچدیم ...Read More »
علی اکبر آقایی(ائل اوغلو)، ابدیته قوووشدو / «یئنی قاپی»
علی اکبر آقایی(ائل اوغلو)، ابدیته قوووشدو «یئنی قاپی» «یئنی قاپی» بو آجی اولایی بوتون آذربایجانا، اؤزللیکجه مییانانین خالقینا باش ساغلیقی دئییب، تانریـدان بو بؤیوک شاعیریمیزه رحمت دیلهییر. رحمتلیک «علی اکبر آقایی» ۱۳۲۵-نجی گونش ایلی مییانانین کاغذکنان ماحالینین قارابولاق کندینـده بیر دَگیرمانچی عاییلهده دونیایا گؤز آچدی. اوشاقلیغینی قارابولاقـدا سوواندان سونرا، عاییلهسی ایله بیرلیکـده مییانایا کؤچوب و بیر مدت ایشلهمک اوچون تهرانـدا ...Read More »
یاغیش آلتیندا / دومان بختیاری
یاغیش آلتیندا دومان بختیاری یاغیش آلتیندا دومان ایسلاندی، اللری یانماغی اؤیرنمهدی کی! ایکی گؤز پنجرهدن آسلاندی، یاغیش آلتیندا یانان سؤنمهدی کی! کؤلگهسی سیندی دوواردان سونرا قوورولوب لال شهرین دیل دوداغی. یازیلیر قارقیشا قاردان سونرا بو سوبای آرزیلارین کؤرپه چاغی. بو سحرسیزلیگی دانماق اولمور، گئجه بایقوش، گئجه اخساتدی منی. قار یاغیر بوردا دایانماق اولمور، گئییرم اگنیمه یورغون کوچهنی. بو یولون گؤزلری ...Read More »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بۇ بایرام یازین گلیشینی سیمگهلهین اسکی تۆرک بایرامی دیر. آتالاریمیز یازین گلمهسینی دوْغا(طبیعت)نین اوْیانیشی کیمی تانیملامیش، بۇ اۆزدن قۇتلامالار دۆزنلهمیش، یئنی بیر ایلین باشلانغیجی کیمی بایرام ائتمیشدیر.
گئتدیکجه باتییا دوْغرو آخینان تۆرکلر دری(فارسجا) دیللیلرله تانیشدیقدا بۇ بایرامی گئنللیکله نوْوروز آدیندا قۇتلامایا باشلامیش، ائلهجه ایسلاملا تانیشدیقدان سوْنرا بۇ میللت نوْوروزا ایسلامی دَیَرلر ده قاتمیشدیر.
بۇ بایرام بیر یاندان یازین گلیشی اۆزوندن دوْغانین یئنیدن جانلانماسی، اؤته یاندان ایسه واراوْلوشون و قۇرتولوشون بایرامیدیر. بیر یاندان قیش ایله یۇخویا دالمیش دوْغانین یئنیدن گؤزَللشمهسی، اؤته یاندان یوْخ اوْلماقدان قۇرتولان تۆرک میللتینین بوْزقۇرد اؤندرلییینده اَرگنهقوْن’دان چیْخماسیدیر.
اَرگنهقوْن آدینین و داستانینین اوْلوشومویلا ایلگیلی فرقلی گؤروشلر بۇلونماقدادیر. «اَرگنه» آدی، بیر گؤروشه گؤره «داغ یاماجی» آنلامینا گلمکدهدیر. تۆرکجه یئر آدلارینین بیر بؤلومونده «قوْن» آدینین یئر آنلامینا قۇللانیلدیغی گؤرولمکدهدیر. دوْلاییسییلا، «قوْن» آدینین بۇ سؤزجوکده یئر آنلامینا گلدیییندن قۇشقوموز یوْخدور.
تۆرکییهلی یازار «بهاءالدین اۇسلو»یا گؤره بوْزقورد داستانینین داها زنگین بیر بیچیمی اوْلان اَرگنهقوْن داستانی، تۆرکلرین یۆزایللرجه جۆت سۆرهرک، اوْولاناراق یاشاییب چوْخالدیقلاری، اطرافی آشیلماز داغلارلا چئوریلی، قۇتسال بیر توْرپاغین آدیدیر. اَرگنهقوْن، موْغولجادا «کئچیلمهسی گۆج داغ» آنلامینا گلمکدهدیر. اَرگنهقوْن، «قوْنولان، یئرلهشیلن یئر» اوْلاراق دا آنلادیلماقدادیر.
اَرگنهقوْن داستانییلا ایلگیلی اَن گئنیش بیلگیلر چین قایناقلاریندا اۆچ سؤیلنتی بیچیمینده کئچمکدهدیر. بۇ قایناقداکی بیلگیلر، باشلیجا ایکی قایناق آراچیلیغییلا گۆنوموزه کؤچورولمکدهدیر. بیرینجی قایناق، ۱۳-جو یۆزایلده ائلخانلی قاغانی قازانخان چاغیندا رشیدالدین فضلالله طرفیندن یازیلان «جوامع التواریخ»، ایکینجی قایناق ایسه ۱۷-جی یۆزایلده ابوالقاضی بهادرخان طرفیندن یازیلان «شجرة التراکمه» دیر.
بۇ اۇغورلو گۆن ایللردیر 21 مارت(20-22 مارت) گۆنو اوْلاراق قۇتلانماقدادیر.
بهاءالدين اۇسلو یئنه «تۆرك ميتولوژیسی» آدلی بیتیکینده یازیر:
«اَرگنهقوْن’دان چیخیش گۆنو بیر روایته گؤره ۲۱ مارت گۆنودور. بۇگۆن، عئینی زاماندا گۆنشین بالیق بۇرجو’ندان قوْچ بورجو’نا کئچدییی و گۆندوزله گئجهنین ائشیت(برابر) اوْلدوغو گۆندور. ایشده بۇگۆن “نوْوروز بایرامی” اولاراق قۇتلانان گۆندور. تۆرکلر دمیردن بیر داغی اَریدهرک اَرگنهقوْن’دان چیخیشلارینین آنیسینا، اؤرس(بیچیملری یاپیلاجاق ایشه گؤره دَییشن چلیک اۆزئیلی دمیر آراج، زیندان) اۆزَرینده قیزغین دمیر دؤیهرک بۇ گۆنو قۇتلاماقدایدیلار. بۇگۆنده دمیرچی اۆچون اؤرس قۇتسالدیر. اؤرسون اۆزَرینه اوْتورولماز، باسیلماز.»
آیریجا، اوْن ایکی حئیوانلی تۆرک تقویمینده ایلین ایلک گۆنو ۲۱ مارت اولاراق قۇتلانماقدادیر. ۲۱ مارت، گۆنوموزده اَرگنهقوْن کیمی اۆستده سیرالادیغیمیز فرقلی آدلاردا قۇتلانان و اَن اَسکی تۆرک بایرامی اوْلدوغو بیلینَن قۇتلو گۆنو سیمگهلهمکدهدیر.
بئلهلیکله بۇگۆن، تۆرکلرین اَرگنهقوْن’دان چیْخیشینین ٤٦٥٤- جۆ ایلدؤنومونو قۇتلاماقداییق.
تۆرک میللتینین بوْزقورد اؤندرلییینده ارگنهقوْن’دان چیْخیشی بۆتون تۆرکلره قۇتلو اوْلسون.
اۇغورلو گلهجک دیلهیییله
“یاسير رنجبری(ساوالان)”


text:
آنکارا تورک ژاپون فوندو مدنیت مرکزینده "2018 ژاپون فستیوالی" آچیلدی
مدنیت و توریزم ناظیری نومان کورتولموش، تورکیه و ژاپون گلنئکسل دگرلره صاحبلیک، عائله قورولوشو، اجتماعی موناسیبتلر باخیمیندان اوخشارلیغی اولدوغونو دئدی
مدنیت و توریزم ناظیری نومان کورتولموش، تورکیه و ژاپون گلنئکسل دگرلره صاحبلیک، عائله قورولوشو، اجتماعی موناسیبتلر باخیمیندان اوخشارلیغی اولدوغونو دئدی.
کورتولموش، پایتخت آنکاراداکی تورک ژاپون فوندو مدنیت مرکزینده کئچیریلن "2018 ژاپون فستیوالینین آچیلیش مراسیمینده دانیشدی.
ایکی اؤلکه آراسینداکی اوخشارلیقلارین خالقلارینین دا بیربیرینه سئوگی و رغبت بسلمهسینه یول آچدیغینی دیله گتیرن کورتولموش، یاخین تاریخده ایکی اؤلکهنین یاخینلاشماسینی تامین ائدن موختلیف مسئلهلر اولدوغونو خاطیرلاتدی.
بو ایل چینده تورکیه ایلی کیمی قید اولوندوغونا ایشاره ائدن قورتولموش،
اؤنوموزدکی ایل ده ژاپوندا تورکیه ایلی اعلان ائدجگیک. 2003ده ائدیلمیشدی، آرادان کئچن بو مدتده تکرار ژاپوندا تورکیه ایلینی یاراتماغا چالیشاجاغیق" آچیقلاماسینی ائدیب.
تورکیهنین ایقتیصادی اولاراق دا ژاپون ایله علاقهلرینین اولدوغونا دقتی چکن کورتواولموش، ژاپون یاتیریملارین تورکیهنین بؤیوک پروژهلرینه هر زامان ماراق گؤستردیکلرینی و بو اؤلکه ایله هر ساحهده ایستراتژیک اورتاقلیق گئلیشدیرهجکلرینی دئییب.
ژاپون دولت ناظیری ماساژی ماتسویاما ایسه ژاپون فستیوالی چرچیوهسینده سینما، کالیگرافی کیمی ژاپون مدنیتینی تانیتیجی و بیر چوخ تدبیرین کئچیریلمهسینین نظرده توتولدوغونو، بو تدبیرلر واسطهسیله تورک خالقینین ژاپون مدنیتینی تانیماسی و ژاپونا سفر ائدهجک اولماسیندان ممنونلوق دویاجاغینی بیلدیریب.
ناظیر ماساژی،
فوتبولدا ژاپون تمثیل ائدن یوتو ناگاتومونون قالاتاسارایا ترانسفر ائدیلمهسی موناسیبتیله ژاپوندا، تورکیهیه یؤنهلیک ماراغین داها دا آرتاجاغی فیکریمجه" دئدی.
فستیوالین آچیلیشینا تورک ژاپون وقفی باشقانی اوچاق صادقلر ایله ژاپونون آنکارا سفیری آکیو میاژیما و دعوتلیلر قاتیلیب.
پروقرامدا، موسیقی دینلئتی-سینین یانیندا، ژاپون مدنیتینی عکس ائتدیرن شوولار تقدیم اولوندو


text:
۱۳۲۵-جی گونش ایلی، آ1324-جی گونش ایلینه تای ذربایجانین تاریخینده قاباریق فورمادا دورور. بو بیر ایل بویوندا سورن ایکی ایلین آراسیندا یئرله شن اولای، بؤلگه نین گئچمیشی ایله گله جه یینی قوووشدوران بیر ایل اولدو. باشلانیشی، آذربایجانین یئرسیز حاقلارینین تاپدالانماسینین اؤنونه آلماق، بیتیشی ایسه، یئرسیز تاپدالانمالارین اولوسلارآراسی رسمیلشمیش بیر دون گئییندیرمه ایدی. آذربایجاندا ایستکلر باشقا بیر سیاسی دون گئیمه یینه باخمایاراق، ایلک گؤروشده آذربایجانلیلارین الدن گئتمه دوروموندا اولان حاقلارینا بیر تپگی ایدی. آنجاق درین باخاق بیلسک آذربایجانلیلارین حاقلارینا تپگی، اؤلکه ده اولان میللتلرین، کئچمیشدن یارانان ایش بیرلیکلرینین نیفرت یارانمادان سوره بیلمک قارانتیسی ایدی. بو سؤزه بلکه ایندی ده اینانلار بارماق ساییندا بئله اولمایالار، آنجاق یاخین گله جک اولماسا دا سونوندا چاتاجاقلار. او سون چوخ گئج اولاجاق، بلکه بئله گئج اولوب دیر.
1234-جی ایل آذربایجانین نه هر یئری، نه ده کی آذربایجانلیلارین بوتونلویو قاتیلمادیلار. آنجاق بوتون اؤلکةنین باشکندی اولمادان ، بوتون اؤلکه نین سیاسی مرکزلری اولان تبریز شهرینده یاراندیغی اوچون، آذربایجانین بوتون آدینا یاراندی. بئله بیر یارانیشین بوتون ندنلرینی آچیقلاماق بو قیسا یازیدا اولماز. آنجاق ان ائتگیلی بیر ندنی تورکو دیلی ایدی. تورکو دیلی گئچمیشدن دیوان دیلی اولمادان، بوتون اؤلکه نین بیرینجی دیلی ساییلیردی. اونا گؤره، بو دیل اؤز گوجوله، باشقا بیر دیللری باسقییا باسمادان یاشاییردی. تورک دیلینین اؤزوندن آسیلی ایدی، یوخسا دانیشانلاریندان بیلمیرم. الیمیزه چاتان ایسلام دونیاسینین باشقا دیللرله میللتلرینین تورک دیللی لر حاکیم اولان بوتون یئرلرده تورکلرله بیرگه گلیشمه لریدی. بو گلیشمه، تکجه ایسلام دیللرینه یوخ، بلکه باشقا دینلرین دیللرینی ده قاپساییردی. بئله بیر یاناشمانی ایندیکی گلیشمیش آوروپا کؤکنلی یئرلرده، گؤره بیلسک، ان آزی ایکی یوز ایلدن اؤنجه بیز آذربایجاندا گؤره بیلیریک.
بئله بیر توتومو اولان میللت، بیرلیگی ساغلایا بیلر. گوجلر مئیدانی اولان دونیادا، گوج قازانماق ایسته ینلر، بیرلیک یارادا بیلیب، گوجلری بیر گوج آلتیندا بیرلشدیره بیلن گوجو یوخ ائتمه یه چالیشارلار. آذربایجانلیلار اوچون ده، اونلار بیلمه دن، بیلدیگی واقتلار دا اینانمادان بئله بیر یاناشمالار اوز وئردی. آذربایجانلیلاری اؤزلرینه اؤزگه لشدیرمکله بو ایش یئرینه اوتورا بیلردی. آذربایجانلیلار اؤزلرینه اؤزگه لشدیرمه یین ایلک و تمل آددیمی تورکو دیلینین قول-قانادی سیندیریب، یازیب-اوخوماغینین اؤنونو آلیب، دوشوننلرینین دوشونجه لرینه باشقا بیر یؤن وئرمک اولا بیلردی. دیله تکجه بیر ایلگی آراجی کیمی باخساق، بلکه چوخ سورون یاراتمایا، آنجاق بیر دوشونجه طرزینین قایناغی کیمی باخساق هر نه ده ییشیر.
1324-جی ایلین ایستکلرینین باشیندا باسقیدا اولان تورکو دیلینین رسمی لشیب اوخوللارلا بیرلیکده بوتون یئرلرده باسقی اولمادان ایشلةنیلمةیی دورموشدو. "فیرقةنین باشچیلاری بونو دوشونردولر، یوخسا او گونکو آذربایجان توپلومونون توپلو ایستةییدیمی؟" سورغوسونا بو اولایلاری آراشدیرانلار جاواب تاپمالیدیرلار. آذربایجانلیلار یاشایان یئرلرین بیر بؤلومونده بیر ایللیک رسمی اولان دیل، اوندان سونرا یاساق دیل اولماغینا باخمایاراق 50 ایللیک تورکجه یازارلاری یئتیشدیره بیلمةیی باشارمیشدی.
آذربایجانلیلاری یئنیک دورومونا سالان دوشونجه یئیه لری، 1325-جی ایلده هر ندن چوخ اونون دیلینی هدف آلدیلار. تورکو دیلینده اولان بوتون کیتابلار، یاندیریلیدی. یانانلار تکجه کیتاب اولمادی بلکه او گونکو آذربایجانلیلیق دوشونجةسی ده یاندی. تورکجه اوخویوب، یازیب-پوزماق یاساق اولان آذربایجانلیلار، زامان سوره سینده فارسجا، روسجا، اینگیلیسجه، فیرانساجا، عربجه... یازیلارا، یازیلاردا اولان گؤروشلره، دونیا گؤروشلرینه، دوشونجه طرزلرینه، یاشام طرزلرینه آلیشدیلار. بیر عؤمور اؤزگةلشن آذربایجانلی اؤز گووةنجینی ایتیریب، یئنیدن اؤز گووةن آختارماغا، آلیشدیغی دیللرده اولان قایناقلارا دایاندی. بو دایانما هله ده وار دالیسی واردیر. آذربایجانی دوشونوب، آذربایجانلیلاری دوشونوب، تورک دیلینه اؤزونو وورغون گؤرسدیب، تورک دیلینده مدرسه-اولمالیدی هر کسه شوعارینی وئرن، یازیلاری اوخولسون دئیه، یاخشی یازا بیلسین دئیه، یازیلاری یاخشی آلینسین دئیه، 76 ایل بوندان اؤنجه باشلانمیش دیل یاساقلیغینی ایسته مدن سوردومه ده دیرلر. چوخ سئونلری، تورکو دیلی یازیلسین دئیه تورکیه تورکجه نی، اوردا اولان دوشونجه نی، دونیا گؤروشونو آذربایجانلیلار اوچون، پای وئریرلر. هر دیلی اؤیرنمک اؤز یئرینده فایدالی اولدوغونو نظرده توتماقلا بیرگه تورکیه تورکجه سینین اؤز تورکوموزله چوخ یاخین اولوب، بیر آز فرقلی اولدوغونو نظرده آلاراق باشلانیشدا اونون دیلیمیزین اؤیرنمةیینه چوخ فایدالی گؤرمةییمه باخمایاراق، اوردا اولان دوشونجه، دونیا گؤروشونو آذربایجانلیلار اوچون اولمادیغینی دوشونورم.
آخیردا آرتیرمالییام، هر بیر دیل، اؤز آلانیندا یوغرولور. اؤز دیلیمیزی یوغرولتماق اوچون، بو دیلین آلانینی گئنیشلندیرمةلیییک. بو دا، بو دیلی اؤنمسةمةییب، یازیب-یاراتمادان اولاسی دئییل.


text:
سویوز یولا چیخدی
سویوز-۲.۱آ راکتینین اوزای سفری، بازار گونو آتیلماسینا آز بیر مدت قالا هله آچیقلانمایان سببلرله ارتهلنمیشدی
قازاقیستان، اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه ارزاق، یاناجاق و سو آپاراجاق سویوز-۲.۱آ راکتینی، بایکونور اوزای مرکزیندن آتدی.
پروگس امسی-۰۸ یوک کپسولونو داشییان سویوز-۲.۱آ راکتی یئرلی ساعاتلا ۱۴.۱۳ده اوزای یولچولوغونا باشلادی.
اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه قورو یوک، یاناجاق، سو و هاوا کپسوللاری داشییان یوک کپسولونون ۲ گون سونرا مرکزه چاتماسی گؤزلنیلیر.
سویوز-۲.۱آ راکتینین اوزای سفری، بازار گونو آتیلماسینا آز بیر مدت قالا هله آچیقلانمایان سببلرله ارتهلنمیشدی.
روسیا، آمریکا، ژاپن، آوروپا و کانادا اوزای قورولوشلاری طرفیندن اولوشدورولان اولوسلارآراسی اوزای مرکزینده، بیلیمسل آراشدیرمالار آپاریلیر.


text:
ایسرائیل ده کی مئشه یانغینلارینا گؤره مسئولیتی اوزه رینه فَلَسطین ده القاعیده تئرور تشکیلاتی ایله علاقه سی اولان قروپلاردان بیری گؤتوروب.
آخار.آذ خبر وئریرکی, مئشه یانغینلارینی تؤره دن قروپ اؤزونو "ماسادات اَلموجاهَددین" کیمی قَلَمه وئریب. اونلار یایدیقلاری بَیانات دا بوندان اؤنجه 2010-جو ایلده 40 نفرین اؤلومونه سبب اولان مئشه یانغینلارینی دا تؤرَتدیکلرینی قئید ائدیبلر:
"بو بیزیم جیهاد اوچون ایستیفاده ائتدیگیمیز سیلاحدیر. یهودی لر گرک گلدیکلری یئره گئری دؤنسونلر. اونلارا بیزیم آرامیزدا یئر یوخدور".
قئید ائده ک کی, سون بیر نئچه گون عرضینده مئشه یانغینلاری ایسرائیلی بورویوب. نتیجه ده آرتیق بیر نئچه رایونون ساکین لری یاشادیقلاری اراضی دن ائواکوواسییا ائدیلیب. بیر سیرا اؤلکه لر ایسرائیله یاردیم گؤندریب لر. آذربایجان دا بو اؤلکه لر آراسیندا یئر آلیب.


text:
لیلی و مجنون (فضولی)
ليلی و مجنون عینی آدلی افسانه اساسیندا گؤرکملی اوْرتا عصر آذربایجان شاعیری و مۆتفکیری، غزل اۇستادی فۆضولی طرفیندن ۱۵۳۷جی ایلده قلمه آلینمیش پوْئما. ليلی و مجنون افسانهسی حاقیندا چوْخ پوْئمالار يازیلمیشدیر. لاکین فۆضولینین «ليلی و مجنون» پوْئماسی اؤزونه مخصوصلوغو ایله سئچیلیر. فۆضولی ایرثی آذربایجاندا ادبی، اجتماعی و فلسفی فیکرین اینکیشافیندا اؤزل بیر مرحله تشکیل ائدیر. «ليلی و مجنون» پوْئماسی فۆضولینین چوْخجهتلری يارادیجیلیغیندا مستثنا اهمیته مالیک بیر اثردیر.[۱][۲][۳]
اثردن اؤرنک[دَییشدیر]
مجنونون مکتبه گئتمه سی و اوردا لیلی-یه مبتلا اولماسی:
مکتب ده اونونلا اولدو همدم
بیر نئچه ملک مثال قیز هم
بیر صف قیز اوتوردو بیر صف اوغلان
جمع اولدو بهشته حور و قیلمان
اوغلانلارا قیزلار اولسالار یار
عشقه بولونور رواج بازار
قیز نرگس مست ائدیب فسونساز
اوغلانا ساتاندا عشوه و ناز
اوغلان نئجه صبر پیشه قیلسین
ور صبری وار ایسه نئجه قیلسن؟
اول قیزلار ایچینده بیر پریزاد
قیس ایله محبت ائتدی آغاز
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri MİR CƏLAL FÜZULİ ...
- ↑ Məhəmməd Füzuli, LEYLİ VƏ MƏCNUN
- ↑ M.Füzuli «Leyli və Məcnun» poeması. Bakı-Maarif, 1991.


text:
گونوموزده اینسانلار دوغولدوقلاری آندان اعتبارن، دگیشیک مسئلهلرله دولو بیر گرچکلیک اورتامینا گؤزلرینی آچماقدادیرلار. بوگون دونیانین بیرچوخ یئرینده اینسانلار؛ دگیشیک کولتورل، قومی، دینی، طبقاتی و جینسیت منسوبیتلری یا دا کیملیکلری سببیله زوراکیلیغا، باسقییا و آیریمچیلیغا معروض قالماقدادیرلار.
ایسلام جومهوریتی خبر آژانسینا (ایرنایا) عایید ایران قزئتینین 22 اردیبهشت 1385 تاریخلی یایینیندا، «بؤجکلرین بیزلری بؤجکلشدیرمهمهسی اوچون نه ائدک؟» باشلیقلی رسیملی گۆلدۆرۆجو بیر اؤیکو یایینلاندی. بو رسیملی حکایهده جیزیلان اینسان کاراکتئری، قارشیسینداکی بؤجهیه فارسجا سسلهنیر. بؤجک ایسه اونا تورکجه جواب وئریر و حکایه، بؤجکلردن قورتولما یوللارینین انلادیمی ایله سوردورولور. ایراندا میلیونلارجا تورک بو اولایی بیر "آشاغیلاما" و "دیشلاما" (ترد ائتمه) داورانیشی اولاراق دگرلندیردی. اونلار اؤز اعتراضلارینی بیلدیرمک و بو ایشین مسببلرینین قینانماسی و جزالاندیریلماسی اوچون چئشیدلی کند و شهرلرده -آغیر هزینهسینه باخمایاراق- قیناما گؤستریلری گئرچکلشدیردیلر.
در این شماره ١٤ خبر، ٩ تحلیل و تفسیر، ٥ مقاله و ٢ کتاب در رابطه با سیاستهای فارسیسازی در ایران امروز معرفی میگردد.
Tebriz, İran
Durum, 0 °C


text:
باکی. ۲۷ دئکابر. رئپورت .آذ/ "آذربایجانلا ایران آراسیندا اولان گؤروشلر رئگیونال امکداشلیغین اینکیشافینا دا موثبت تأثیر ائده جک".
"رئپورت" خبر وئریر کی، بونو بو گون باکیدا کئچیریلهن آذربایجان-ایران اقتصادی، تیجارت و هومانیتار ساحهلرده امکداشلیق اوزره دؤولت کومیسسییاسینین ۱۱-جی ایجلاسیندا ایرانین رابطه و اینفورماسییا تئخنولوگییالاری ناظیری محمود واعظی بیلدیریب.
ناظر قئید ائدیب کی، ایکی اؤلکه آراسیندا مشترک اقتصادی کومیسسییا دیگر اؤلکهلردن فرقلی اولاراق بیر چوخ ساحهلرده امکداشلیغین اینکیشافی اوچون تدبیرلر حیاتا کئچیریر: "بیز چوخ شادیق کی، حاضیردا تکجه اؤلکهلریمیز و حکومتلریمیز دئییل، عینی زاماندا بؤلگهلریمیز آراسیندا دا علاقهلر اینکیشاف ائتدیریلیر. بو گون ایمضالایاجاغیمیز پروتوکول چرچیوهسینده بیرلیکده حیاتا کئچیریلهن ایشلری داها دا اینکیشاف ائتدیرمهیه چالیشاجاغیق. آذربایجانلا ایران آراسیندا حیاتا کئچیریلهن لاییحهلرین، گؤروشلرین موثبت تأثیرینی تکجه بیز یوخ، رئگیون اؤلکهلری ده گؤرهجک".
واعظی وورغولاییب کی، آذربایجانلا ایران آراسیندا بانک امکداشلیغینی گئنیشلندیرمک لازیمدیر: "بو ساحهده امکداشلیغی اینکیشاف ائتدیرمکله بیز ایکی اؤلکه آراسیندا تیجارت دؤورییهسینی گلن ایل ۶۰%-دن چوخ آرتیرا بیلریک. کند تصروفاتی ساحهسینده بیر چوخ سئکتورلار اوزره امکداشلیغیمیزی آرتیرماق اوچون بؤیوک ایمکانلاریمیز وار. توریزم، ترانزیت یوکداشیمالاری ساحهلرینده ده امکداشلیغیمیز، بیرگه حیاتا کئچیریلهن لاییحهلریمیز گلن ایلدهن داها دا گئنیشلنهجک".


text:
سنی تاری مندن اولما مکدّر، اینجیتمه، بو دیدۀ ویرانی سن، سن.
محمد بی عاشیق ٠٢ – قوشمالار
اسیر زلف اولموش دیوانه کؤنلوم
ای بیوفا، قدیر بیلمز دلبریم، شکایتیم سندن بیر کتاب اولموش.
گئنه عاشیق اونودوبدور هر کاری
بیلیرسن می کؤنلوم، یار، سندن آیری، نئجه مسکین-مسکین، ناتوان گزیر.
عاشیقم، زلفونون پابسته سییم
تزه دن بیر ایشه دوشموشم گئنه، آلا گؤزلو بیر شوخ گلین سئومیشم.
او گوندن کی سالدین گؤزدن نظردن
سندن آیری ایشیم منیم ای دلبر گئجه-گوندوز آه و فغان اولوبدور
محمد بی عاشیق
محمد بی عاشیق ١٣-جو عصرین شاعرلرینین یاشجا ان بؤیوگودور.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آذربایجان
یارادانیم منی تورک یارادیب دیر
یاشا اذربایجان!دئمه سم اولماز.
تورک اوغوز یوردونون باشینین تاجی
ساوالانا سولطان دئمه سم اولماز.
کوراوغلو قهرمان بابک قهرمان
ائولادی بی اولسون شاهلاری خاقان
آتا تورک آنا تورک یورد آذربایجان
بالایا تورک اوغلان دئمه سم اولماز.
خزرین دالغالی اؤز بالاسی ییق
قوپوزون کامانین تارین سسی ییک
بیز اودلار یوردونون اود پارچاسی ییق
یوردوما جان قوربان دئمه سم اولماز
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: یاشا آذربایجان,یاشاسین آذربایجان,آذربایجان,آذربایجان شعرلری,آزربایجان,تورک اوغلان,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,جان قوربان,ساوالان,شعر ترکی,شعرهای ترکی آذربایجانی |


text:
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو(6)
29-30 ژانویه 2018 تاریخینده مین 393 نماینده و 50 موشاهیدچینین قاتیلیمی ایله روسیانین سوچی شهرینده کئچیریلن سوریه میلّی دیالوق کونگرهسینده یکون مقصد سوریهده سیاسی باریش پروسهسینی باشلادابیلمکدی
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو(06)
29-30 ژانویه 2018 تاریخینده مین 393 نماینده و 50 موشاهیدچینین قاتیلیمی ایله روسیانین سوچی شهرینده کئچیریلن سوریه میلّی دیالوق کونگرهسینده یکون مقصد سوریهده سیاسی باریش پروسهسینی باشلادابیلمکدی. کونگرهنین باشلانغیجیندا بعضی بحرانلار باش وئردیگینی دئملیگیک. تورکیه اؤتورمهلی سوچییه گئدن ایدلیب مرکزلی موخالیفلر سوچی گونکرهسینین باریش قوشو، زیتون دالی و اسد رژیمی بایراغی عکس ائتدیرن رسمی آرمیندا اسد بایراغینین اولماسینا اعتراض گؤسترهرک سوچی هاوا لیمانیندا بیر مدت اعتراض ائتدیلر. بایراق بحرانی ایستدیکلری کیمی چؤزولمیینجه ده گونکرهیه قاتیلمادان آنکارایا قاییتدیلار. بو موخالیف قروپو تورکیهنین تمثیل ائتدیگی بیلدیریلیب. بو میسیون همچینین قدیم سوریه موقتی حکومتینین صدری احمد توما-نین روسیانین سوریهدکی بومباردمانلاری دایاندیرماسی و وئریلن سؤزلرین توتولماماسی سببیندن گونکرهدن چکیلدیکلرینی آچیقلاماسی گوندم اولدو. بعضی موخالیفلرین گونکره سالونونا سوریه اینقیلاب بایراغی گیرمهیه چالیشماسی دا روسلار طرفیندن انگللنیب. حتی قورولتایدا آچیلیش دانشماسی ائدن روسیا خاریجی ایشلر ناظیری سئرگئی لاورووون سؤزو "اوچاغینیز بیزی بومبالاییر" قیشقیرتیلاری انگللنمهیه چالیشیلدی. اسد رژیمی طرفدارلاری ایسه "او اوچاقلار ترورچولاری بومبالاییر. روس اوچاقهلاری سوریه اوردوسونو دستکلهییر" سؤزلری ایله قارشیلیق وئردیلر. بو بحرانلارا علاوه اولاراق روسیا-تورکیه آراسیندا دا ترور تشکیلاتلاریندان ایسگندرین بایراغینی لیبراللاشدیرما تشکیلاتی لیدری میهراچ اورالین (علی قایالی و یا علی قئییالی کیمی ده تانینیر) سوچییه ساختا آدلا گلیب گونکرهیه قوشولماق تشببوسو پروبلم یاراتدی. تورکیه نماینده هیاتینین اورالین ترورچولار سیاهیسیندا اولدوغو و آختاردیغی سببیله شیکایت ائتمهسی ایله گونکرهنین آچیلیشی اوزاندی دئیه. بوتون بو بحرانلار گونکرهنین سیاسی باریش پروسهسینه باشلانغیج یارادابیلهجک آددیملاری آتماسینا مانع اولا بیلمهدی.
سوریه میلّی دیالوق گونکرهسی سونرا نشر اولونان بیاننامه ایله ماراقلا گؤزلنن آتیلاجاق آددیملار دا معین ائدیلمیشدی. بیاننامهنین ان اؤنملی نتیجهسی سوریهنین حاکمیتینه و اراضی بوتؤولوگونه قوروجولوق وورغوندو. بوندان باشقا، خیلاصه اولاراق آنایاسا کومیتهسینین یارادیلماسی، سوریه اوردوسونون یارادیلماسی، سوریه مرزلرینین قورونماسی، خاریجی گوجلرله و تروریزمله موباریزه، دینی، یاخود اتنیک کیملیک فرقی گودمهدن بوتون سوریهلیلرین برابر اولدوغو، دونیویلیک وورغوسو، سوریه خالقینی اؤز گلهجگینه سئچیم ایله قرار وئرجگی یئر آلدی. بو قیدلر ایچریسینده ان اهمیتلیسی بلکه ده آنایاسا کومیتهسینین یارادیلماسی قراری. چونکی بیاناتدا کئچن قیدلرین هامیسی آنایاسا کومیتهسینین گؤرجگی ایشلرله تامین ائدیردی. آنایاسا کومیتهسینین آلت یاپیسیندا گئنیش قاتیلیملی مخالیفت نماینده هیاتینین ده قاتیلیمی ایله یاراناجاق کومیتهنین آنایاسانین اصلاحات لاییحهسینی حاضیرلاماق اوچون بیرلشمیش میلّتلر امنیت شوراسینین 2254 سایلی قراری اساسیندا چالیشماسینا قرار وئریلیب. دقت چکن بیر مقام ایسه یکون موقاویلهنین بمت نظارتیندکی ژنو پروسهسینده کئچیریلهجگی وورغوسویدو. بو حالی 3 تمیناتچی اؤلکه بمت-نین ژنوده تشکیل ائتدیگی رسمی حلّ پروسهسیله بیرلیکده حرکت ائتمه آرزولارینی چاتدیرمیش اولدولار. روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینین سوریه اؤزل نمایندهسی آلکساندر لاورنتیئوین ده قید ائتدیگی کیمی سوچیدن چیخان نتیجهلرین بمت کونترولونداکی ژنو پروسهسینی جانلاندیرماسی اوچون ایستیفاده ائتمک ایستدیگی آیدین گؤرونور. 3 تمیناتچی اؤلکه 150 نفردن عبارت اولان نامیزد سیاهیسینی بمت-نین سوریه عذره ازل نمایندهسی ایستفان ده میستورایا تقدیم ائدهجکلر. ده میستورا ایسه اؤزو بلیرلییهجگی نمایندهلرین ده قاتیلیمی ایله 45-50 نفرلیک بیر ایشچی قروپو معین ائدهجک. بو تیمده روسیا-تورکیه و ایراندان برابر سایدا عضو اولاجاق. ژنو پروسهسی ایندییه قدر بیر نایلیت الده ائتمهدی. سوچی گونکرهسینین ژنوه بیر شانس وئردیگینی دئملیگیک. لاکین آمریکا، سعودی عربیستان دستکلی سوریه موذاکیره هیاتینین بو گونکرهده قوشولمادیغینی دوشوندوغونده ژنوه داخیل اولاندا آنایاسا حاضیرلانارکن اسدلی و یا اسدسیز علاوهده حلّ اینادکارلیغینین بحرانا سبب اولا بیلهجگینی اؤنگؤروره بیلهریک. اونسوز دا روسیا-تورکیه و ایران، ژنوده بیر بحران یاخود چؤزومسوزلوک حالیندا سوچی-2 آدی فوریه آیینین سونوندا بو گونکرهنین ایکینجی تورونون کئچیریلهجگینی ده چاتدیردیلار.
تورکیهنین دیش ایشلرمعاوینی سفیر سدات اؤنالین تمثیل ائتدیگی هیاتین اولدوقجا سرعتلی بیر دیپلوماتیک تشببوس گؤستردیگینی دئملیگیک. بحرانلارین حلّینده اولدوقجا اوغورلو اولدولار. تورکیه، سوریهده سیاسی پروسهسی باشلاماق اوچون آتیلان بوتون آددیملارین بمت-نین حمایهسی آلتیندا قانونی و شفاف بیر شکیلده آتیلماسینی و سئچیملره حاضیرلانماسینی خصوصی وورغولاییب.
آمریکانین ژنو پروسهسی اوزریندن گئدیلمهسینی ایستدیگی و سوچیده موخالیفلرین اولماماسیندان ممنونیت دویدوغونو سؤیلهیه بیلریک. چونکی داها گونکره ییغمادان آمریکا، سعودی عربیستان، مصر و اوردون-ون آلترناتیو حلّ اوزرینده ایشلدیکلری بارهده معلوماتلار سرویس ائدیلدی. بو حالی ایله آمریکانین سوریهده یاخین پرسپکتیوده سیاسی حلّی سئچیم ائتمدیگی گؤرونور. چونکی سیاسی بیر چؤزوم دئمک، آمریکانین سوریهدکی وارلیغینی دا موباحیثهلی حالا گتیریر. آمریکانین بو وارلیغی حقوقی حالا گتیرمک اوچون پ.ی.د ایله امکداشلیق ائتدیگی و سوریهده فدراسیونو ایچهرن بیر نیظامدا ایصرار ائتدیگی بیلینیر. آمریکانین بلکه ده سوریهده ایسرائیلین امنیتنی تامین ائدن بیر دورومو گؤرمهدن چیخمایاجاغی معلوم اولان بیر گئرچک حالینا گلدی. اونسوز دا سوچی گونکرهسی زامانی ایران دستکلی قروپلارین لبناندا موشک دوزتدیکلری خبرین چاتدیریلماسی دا آمریکانین ایران وورغوسونون بیر تظاهرودور.
بو گونکرهسین ان اؤنملی وورغو ایسه اسدلی اسدسیز علاوهده حلّی دیله گتیرنلره قارشی "سوریهنین گلهجگینه یئنه ده سوریه خالقی قرار وئرهجک" یازیسیدیر.
تورکیه و روسیانین امکداشلیق پرسپکتیولری، هر ایکی اؤلکنی ده منطقهده داها گوجلو حالا گتیریر. ایکی اؤلکه آراسیندا هر نه قدر هر مسئلهده راضیلیق اولماسا دا، بیر-بیرینین منفتلرینه دقت گؤسترن بیر سیاست یئریتمهلری آمریکا قارشیسیندا اوستونلوک الده ائتمهلرینه سبب اولور. آمریکا بو حالی ایله روسیانی جزالاندیرماق اوچون عقللی تحریملرین سویهسینی ده آرتیریر. گلهجک گونلر عفرین عملیاتی سونراسیندا یئنی ایستراتژی و امکداشلیق علاقهلرینه ده ایمکان وئره بیلهجک احتیماللاری داشیییر.
حؤرمتلی اوخوچولار، سیزلره روسیا آراشدیرمالاری اینستیتونون رهبری (روسن)، آنکارا ییلدیریم بیازیت اونیورسیتهسی اوستادی پروفسور دوکتور صالح ییلمازین مسئله ایله باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک.


text:
تۆرکیه آلتین رزروینده ۱۰-نجی یورت
بو ساناودا آمریکا بیرینجی اۇرونی ایه له یأر
تۆرکیه ۵۶۴.۸ تن آلتین رزروی بیلن هیندیستان دان اؤنگه گچدی و دۆنیأنینگ اینگ کؤپ آلتین رزرولری بۇلان ایلکینجی ۱۰ یوردونگ ساناوینا گیردی.
بۆتین دۆنیأ آلتین گنگهشی ننیگ ماغلوماتلارینا گؤرأ ۲۰۱۸-نجی ییلینگ فِورال آییندا ۸۱۳۳ تن آلتین رزروی بۇلان آمریکا دۆنیأده بیرینجی یرده دوریار.
آمریکانی ۳ مۆنگ ۳۷۳ تن بیلن آلمانیا، ۲ مۆنگ ۴۵۱ تن بیلن ایتالیا ایزارلایار.
شۇل ماغلوماتا گؤرأ ۲۰۱۱-نجی ییلدا ۱۱۶.۱ تن بۇلان تۆرکیأنینگ آلتین رزروی تۆرک لیراسی نینگ ۱۰ گؤتریمینه دنگ بۇلیاردی.
شۇل ییلدان سۇنگ تۆرکیأنینگ آلتین رزروی یۇقارلاماغا باشلادی.
۲۰۱۸-نجی ییلدا بۇلسا تۆرکیه ۵۶۴.۸ تن آلتین بیلن دۆنیأده ۱۰-نجی یورت بۇلدی.


text:
21 آذر آزربایجانین چاغداش تاریخینی ان فخر ائدیجی و شرف زیروه سی دیر.
بو گون و اونون آنلامی بیزه میلی سیاسی اولاراق بؤیوک پیشه وری نین بوراخدیغی بؤیوک و شانلی بیر میراثدیر.
بو میراثین آدی “میلی حؤکومت” یعنی “میلی دؤولت و میلی دؤولتچی لیک دوشونجه سی” دیر.
میلی حؤکومت بیر میلتین، میلی اگمن لییینی قوروب و بو میلی حؤکومت واسیطه سی ایله میلی طالعیینی تعیین ائتمک ایمکانی دیر. بئله بیر ایمکانی درک ائتمه یی و اونون اوغروندا چالیشیب و حرکت ائتمک دوشونجه سینی بیز تورک میلتی پیشه وری و یوز مینلرله اونون یول آرخاداشلارینا بورجلویوق.
میلی دؤولتچی لیک دوشونجه سی اولمایان بیر یئرده، میلی دؤولت قورماق ایمکانسیزدیر.
بونا گؤره ده پیشه وری 12 شهریور 1324 دن باشلایاراق عمومی بیر توافق و میلی بیر تفاهم چرچیوه سیندن یولا چیخاراق یوز مینلرله آزربایجان فدائی سینین مجادله و مبارزه سایه سینده 21 آذر1324 ده “آزربایجان میلی حکومتینی” دئموکراتیک بیر حرکت چرچیوه سینده قورا بیلدی.
پیشه وری بیزه میلی بیلینج و اراده اولان یئرده، ظاهیرده بوتون ایمکانسیز گؤرونن هر شئی، ممکن اولا بیلر و گئرچکلشه بیلر حقیقتینی اؤیره تدی.
بونا گؤره ده 21 آذر ایمکانسیزی، مومکون قیلان تورک میلتینین آزربایجان وطنینده ان بؤیوک معجزه سی دیر .
میلی حوکومتین دوشونجه سی ایسه، آزربایجان میلی اؤنجوللرینین یولونا اون ایللرله ایشیق ساچان، یول گؤسترن و میلی حرکتلره معنا باغیشلایان بیر دوشونجه دیر.
21 آذر بیر میلتین اراده سینین ظولمه، استعمارا، دیکتاتورلوغا، شونیزمه، فاشیزمیه و ایشغالا غلبه سی و میلی ظفر بایرامی دیر.
پیشه وری بیز اراده ائتسک باشارا بیلریک، درسینی 21 آذر 1324 /1945 ده بیزه اؤیره تدی.
بیزلر ایسه بیر میلت اولاراق بو میراثی رد ائتمک حاقیمیز یوخدور. چونکی بو میراثی رد ائتمک له ابده دک استعمار و استبداد زینداندا قالماغا محکوم اولاریق.
پیشه وری میراثیندا میلی حاکمیت یالنیز دئموکراسی تملينده و میلتین حمایتی اساسیندا قورولوب و قورونا بیلر اؤیره تیسی واردیر.
دیکتاتورلوغا قارشی دئموکراتیک و استعمارا قارشی میلی موباریزه آپارماق فورمولونو پیشه وری و یول آرخاداشلاری بیزه سوندولار.
دئموکراسی و میلی لییی بیرلشدیریب و میلی یول ایله دئموکراتیک ده یر و دوشونجه لرین بیرله شیمینی ایسه بیز گونئی آزربایجان دا محض پیشه وری دن اؤیره نیریک.
بونون اوچونده 21 آذر یالنیز بیر خاطره دن عبارت اولان بیر گون یوخ ، میلی دئموکراتیک بیر موباریزه نین تام دا آدرسی دیر.
ایللرجه جمعیت اولاراق پیشه وری میراث و دوشونجه سیندن امتناع ائدن گونئی آزربایجان ، هر گون داها چوخ فاشیزمین قانلی جایناقلارینا معروض قالدی و هر گون داها ال، آیاق و ذهنینه وورولان زنجیرلره محکوم اولدو.
کیملییینه ،طالعینه، وطنینه و بوتون میلی معنوی وارلیغینا قاندال ووروب محوینه چالیشان فاشیسم و شونیزمین باتاقلیغینا داها محکوم اولدو.
بو ایسه بیزه یا 21 آذر دوشونجه و میراثی و بو دوشونجه میراثین گونجللشمیش شکلینه وفادار قالاجاغیق یا دا استعمار و استبدادا محکوم اولاجاغیقی اؤیره تمک ده دیر.
پیشه ورینین میراثی بیزه میلی حاکمیت دیر.
میلی حاکمیتی اولمایان بیر میلت ایسه، زامان سوره سینده اؤزگه لره تسلیم اولوب و اؤزگه لر ایچینده حل اولاراق محو اولماغا محکوم دور.
#آیدینلیق


text:
آناما هدیه حسین دوزگون استاد دكتر حسین محمدزاده صدیق، با تخلص «حسین دوزگون» – كه طراوت جوانی شاعری خود را در مبارزه با رژیم طاغوت گذرانیده و شعر را به عنوان سلاح برندهای در دفاع از حقوق حقّهی مردم خود به كار گرفته است – در ستایش مادر نیز اشعاری دارد كه افتخار میكنیم توانستیم این اشعار را از مجموعههای …ادامه نوشته »
یارالی دورنا “عاصم اردبیلی”
یارالی دورنا عاصم اردبیلی حق درگاهینه بیر کیچیک بنده کیمی بو ایکینجی شعر مجموعه سینین یاییلماغینا الده ائتدیگیم نائلیته خاطر منتدارلیغیمی قید ائدرک جوشان دردلی سؤزلریمی حؤرمتلی اوخوجولارین محضرینه تقدیم ائدیرم. قانلی سحر کیتابیمدا قید ائتدیگیم کیمین ینه ده محضرینیزه دئملییم: منده او مادی امکتن اولاییب و اولمایاجاق کی اورک سؤزلریمی کیتاب فورماسیندا اؤز وطن داشلاریما اتحاف ائدم. نیه کی …ادامه نوشته »
سارای حسین اقبالیان (دنیز)
سارای شعر توپلوسو حسین اقبالیان (دنیز) گنج نسلیمیز اورک سیزلارینی، یئنی بیر شیوه ده دیله گتیره یئتگی سینی الده ائمکده دیر. بو یئنی شیوه ایله یارانان سؤز بیرلشمه لرینه، اسکی و عادی تعریفلره سیغیشان شعر آدی وئرمک اولماسادا، اونلاردا اولان سس و سؤزلرین موسیقی سی، بو یارادیجی دویغولو اثری، چاغداش ادبی مجموعه لریمیزه «یئنی شعر» آدی ایله داخیل ائدیر. بو …ادامه نوشته »
آچیل چتیریم آچیل
آچیل چتیریم آچیل زهرا ولی زاده اوشاقلار اوچون تورکو شعرلر ذهن پاک و صاف و روشن کودکان آئینه، تر و تمیزی را میماند که هر چه در مقابل ببیند در دل خویش جای میدهد. کودکان میل و رغبت فراوانی به داستانهای منظوم و اشعار کودکانه دارند. علیهذا بهترین راه برای پرورش فکری آنان، برای تعلیم و تربیت معنوی آنان استفاده …ادامه نوشته »
مریمی اؤلموش مسیحا
مریمی اؤلموش مسیحا قربان علی انصاری (انصار قره داغی) شعیر صنعتینده قزه ل اسلوبو دولغون معنا داشییان بیر قالیبدیر. بئله نچی بیر شعیر صنعتینین اساسینا آسلی اولاراق، بؤیوک فضولی لار، نسیمی لر و ها بئله حافظ لر، سعدی لر، مولوی لر دونیا دوردوقجا یاشایاجاق لار. بعضاً اولور کی بیر دفتر شعیر قزه ل اسلوبوندا یالنیز بیر تکجه بیت ده قالیب …ادامه نوشته »
شاه ایسماعیل ختائی اثرلری
شاه ایسماعیل ختائی اثرلری حوسنی-روخسارین، کیم، اولدو جانو دیل حئیران اونا، ودیی-دؤوری-قمرنی تاپشیریر دؤوران اونا. چون سنین حوسنون مثالی-یوسیفی-کنان دیر، یوزینی هر کیم کی، گؤرمز یوخدورور ایمان اونا. آتشی-عشقینده، ائی خونخاره گؤزلو دیلبریم، اؤیله یانمیش دیر بو باغریم یوخدورور درمان اونا. گول یاناغین، دیلبرا، بس تازتردیر هر زامان، قان لی یاشیم دان تؤکر هردم گؤزوم باران اونا. ضولمتی-زولفینده کؤن لو …ادامه نوشته »
کلیات علی آقا واحد
کلیات علی آقا واحد توپلایان: پروفسور محمد تقی ذهتابی علی آقا واحدین کیتابی دفعه لرله ایراندا چاپ اولوب، دیلیمیزه چیخان کیتابلار سیراسیندا ان چوخ ساتیلان اثرلردن بیریدیر. واحدین شعر کیتابی مختلف فورمالاردا چیخسادا، اونلارین هاممیسیندا بیر چوخ یانلیشلار موجوددور. آنجاق دوکتورون، ایپه-ساپا دوزدوگو بو کیتاب هر باخیمدان تقدیره لایق دیر. دئدیگیمیز کیمی، عالیم، علی آقا واحدله یاخیندان تانیش اولوب اونونلا …ادامه نوشته »
بو تورپاقلی یام عاشیق عزیز شهنازی
عاشیق عزیز شهنازی کیتاب: بو تورپاقلی یام عاشیق عزیز شهنازی دن و یا خود اونون یارادیجیلیغیندان صحبت آچماقدان قاباق، منجه نئچه سطیر ادبیاتیمیز حاققیندا یازماق، یئرینه دوشر. اونا گؤره ده ایستردیم بئله باشلاییم: بوتون دونیا خالقلارینا منسوب اولدوغو کیمی، بیزیمده ادبیاتیمیز ایکی اساس قولدان تشکیل تاپیر: 1) شفاهی خالق ادبیاتی یاراداجیلیغی 2) یازیلی ادبیاتیمیز. هله بونو دا علاوه ائتمک لازیم …ادامه نوشته »
اشعار ترکی مولوی و ترکی سرایان مکتب شمس و مولوی
اشعار ترکی مولوی و ترکی سرایان مکتب شمس و مولوی دکتر حسین محمدزاده صدیق مولانا جلالالدین محمد بن بهاءالدین محمد بن حسین الخطیبی معروف به مولوی رومی از خوارزمشاهیان بلخ است. وی در سال 604 ه. در شهر بلخ چشم به جهان گشود و مانند ابن سينا از هفت سالگي شروع به آموزش زبان فارسي كرد و آن را خوب …ادامه نوشته »
شعر قره داغ
شعر قره داغ استاد میرزا محمد بخشی سوسنلی سونبوللو گوللو مئشه لی هر یئرده دئییلر آدین قـــره داغ ایگیدین مـــــــرد اولی اوبان وفالی بیرلشیب ائل اوبان یادین قــره داغ مرکز اوزومـــــــــــــدل اولوب ورزقان آرپاسی بوغداسی مرجیسی تالان هــــر یئره پایلئییر یرآلما سوغــــــــان گؤرمه لیدور هر اویااغین قــره داغ ورزقــــــــــــانین یانی دیــــزه لللی چؤللو بنفشه لی گوللو چیچکلی صومـــــــدیل جوانی الی …ادامه نوشته »


text:
اورهک سیرری / ایبیش بیر گیزلی درد اورهییمده کؤک سالیب، نئجه دئییم؟ کیم ائشیدهر، کیم قانار! دؤزمهلییم آغریسینا بو دردین، قالسین گیزلی، یا یاندیرار، یا یانار. اورهییمده قالمالیدیر، قوی قالسین، جانیما کؤک سالمالیدیر، قوی سالسین، بو جانیمیآلمالیدیر، قوی آلسین، آچمام اونو، دوشمان گولر، دوست یانار! بو یئرلرین هر گون رنگی قاریشیر، چوبان قوردا قوزو وئریر، باریشیر، قورو قالیب، یاش اودلانیر، ...Read More »
چال عاشیق/ ایبیش
چال عاشیق ایبیش سینهنده سازینا قوربان, اوخو, آوازینا قوربان, قیشینا، یازینا قوربان, چال عاشیق، ساز دیله گلسین! قوی سعادت ائله گلسین! عاشیق ائلدن کنار اولماز, کوراوغلوسوز نیگار اولماز, گولوستانسیز باهار اولماز, یاراشیغی ائلین عاشیق! باغلانماسین دیلین عاشیق! بو تورپاقدا دوغولوبسان, چوخ ازیلیب، بوغولوبسان, سن آتشدن یوغرولوبسان، ائل عشقی له یانان عاشیق! خالقین دردین قانان عاشیق! سینهن اوسته آل سازینی بیر ...Read More »
اعتبار حکایهسی / ایبیش
اوشاق یاشلاریمدا ائشیتدیگیم بیر تمثیل اساسیـندا مینـدی اوز آتیـنا جـوان بیـر کیـشـی اوزاق یئرده وار ایدی واجیب ایـشـی یـول آچدی مقـصده دایانـماز بـیر آن تله سیــر ایشــیـنه تئز چــاتا جـــاوان گـئـتمیشدی یولـوندان خیلی قالـیردی هـردنده اطـرافـا نــظـر سـالـیردی انـیشی یـوقوشو یولـون چـوخ ایـدی او یـولدا باشقـا بیر یولچو یوخ ایـدی بـیـر اونـدا قـارالـتی دیـدی گـؤزونـه الـینی کـؤلـگـه لـیـک ائـتـدی اوزونــه ...Read More »


text:
تورکییه اقتصادیاتی چوخ آغیر گونلر یاشاییر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلر آلمانییانین «کومئرسبانک»ینین حاظیرلادیغی «تورکییه: اقتصادیات چؤکور» حئساباتیندا یئر آلیب. حئساباتا اساساً، ۲۰۱۶-جی ایلین اوچونجو روبع ونده اؤلکه اقتصادیاتی ۴،۵% کیچیلیب:
«اقتصادیاتین نؤوبتی ۳ روبع بویونجا عینی سوییهده کیچیلدیینی دوشونون. بو، ۲۰۱۷-جی ایلین ایکینجی روبعونده ۱۶،۸% کیچیلمه دئمکدیر و اقتصادیات اوچون فلاکتدیر. ۲۰۱۷-جی ایلده تورکییه اقتصادیاتینین یئنیدن بؤیومهسی حددن آرتیق چتیندیر. اؤلکه اقتصادیاتی اولدوقجا پیس وضعیتدهدیر. ۲۰۱۷-جی ایلله علاقدار سؤیلهنیلهن بوتون تخمینلرین هامیسی ناغیلدیر. تورک لیرهسی بوندان سونرا دا تضییق آلتیندا قالماغا داوام ائدجک».
قئید ائدک کی، «کومئرسبانک» آوروپانین ایکینجی ان بؤیوک بانکی ساییلیر. آکتیولرینین هجمی ۶۰۰ میلیارد آورو اولان بانکین ۳۶ مین ایشچی هئیتی، دونیانین ۴۰ اؤلکهسینده ۸ میلیون موشتریسی وار.


text:
شهرامین یارادیجیلیغی ایله منیم یاخین دان تانیشلیغیم اوچ ایل اوله تصادف ائدیر. 2006-جی ایلین ائله نویابر آییندا تورکییهدن، ایستانبولدا کئچیریلن پوئزیا فئستیوالیندان قاییتمیش ایستعدادلی شاعر-ترجومه چی، ده یرلی دوستوم سلیم بابوللااوغلو ایله گؤروشدوم. سفر تأثوراتلارینی بؤلوشن سلیم ایستانبولدا اصلن گونئی آذربایجان دان اولان شاعیر، اوستهلیک اورخان ولی نین فارسجایا ترجومه چیسی شهرام شئیدایی ایله تانیش اولدوغونو سؤیلهدی (بوندان بیر قدر اؤنجه سلیم ده اورخان ولینین “بوتون شعیرلری”نی آذربایجان دیلینه ترجومه و چاپ ائتدیرمیشدی). سونرا اونون فارسجا ایکی شعیر و بیر نثر کیتابینی منه وئردی. قرارا گلدیک کی، من شهرامین بیر نئچه شعیرینی سئچیب ترجومه ائدیم و ترجومهلر سلیم ین باش رئداکتورلوغو ایله چیخان “دونیا ادبیاتی” درگیسینده چاپ اولونسون. اما درگینین نشرینده یارانان فاصیله اوجباتین دان شهرام شئیدایینی ساغ ایکن قوزئی آذربایجان اوخوجوسونا تانیتماق ایستییمیز باش توتمادی. بو تیپ لی دیگر پلانلاریمیز کیمی...
هر حالدا همین اوچ کیتاب سایهسینده من چوخ ایستعدادلی بیر سویداشیمیزین اؤزونه مخصوض پوئتیک دونیاسی ایله تماسدا اولماق ایمکانی قازاندیم و بونا گؤره سلیم بابوللااوغلونا میننتدارام. سونراکی آراشدیرما و موشاهیدهلریم دن شهرامین تکجه گونئی آذربایجان دئییل، بوتؤولوکده ایران ادبی موحیطینده کیفایت قدر تانینان و ساییلیب-سئچیلن بیر قلم صاحبی اولدوغو قناعتینه گلدیم...
شهرام شئیدایی دن بیر ده اؤتن ایل – گونئی لی یازار مظاهیر شهامت باکیدا اولارکن صوحبت دوشدو. شهرامی یاخین دان تانییان مظاهیر اونون خرچنگ خسته لیگینه توتولدوغونو و دورومونون آغیر اولدوغونو بیلدیردی. سونرا موختلیف سایت و بلوقلاردا واختاشیری شهرام شئیدایینین خسته لیگینین گئدیشی ایله باغلی معلوماتلارا، قلم دوستلارینین تأثیرلی یازیلارینا راست گلدیم. او، بیر ایلدن آرتیق موددتده آمانسیز خستهلیکله (قیدا بوروسون داکی خرچنگله) چارپیشدی، تئهران داکی موعالیجهدن بیر نتیجه حاصیل اولمادیغینی گؤروب آلمانیایا یوللاندی، اما اورادان دا اومیدسیز قاییتدی. حکیم لر اونا خالق طبابتین دن فایدالانماغی توصیه ائتدیلر. بونون دا خئیری اولمادی...
شهرام شئیدایینین ایلک شعیرلر توپلوسو 1995- جی ایلده ایشیق اوزو گؤروب. 2000- جی ایلده داها بیر شعیر کیتابی و “قاچقینلاری قووورلار” آدلی حئکایه لر توپلوسو چاپ اولونوب. بو آرادا ترجومه چیلیک فعالیتی ایله ده مشغول اولان شهرام گونئی ادبیاتی نین اؤنملی نمایندهلرین دن بیری صالح عطایی نین “بلکه داها دئینمدیم” آدلی شعیرلر توپلوسونو فارس دیلینه ترجومه ائتمیش و همین کیتاب اصلن اردبیلدن اولان اونلو ترجومه چی رضا سئیید حوسئینینین موقددیمه سی ایله تئهراندا نشر ائدیلمیش دیر. 2004- جو ایلده شهرام شئیدایینین اورخان ولی دن ائتدیگی ترجومه لر کیتاب حالیندا چاپ اولونموش، آردینجا او، باشقا بیر “غریبچینین” – ملیح جؤودت آندای ین سئچیلمیش شعیرلرینی ده فارسجایا چئویرمیش دیر. اونون ایشلری سیراسیندا مشهور پولشا شاعره سی، نوبئل موکافاتچی سی ویسلاوا شیمبورسکا دان ائتدیگی ترجومه لر ده قئید اولونمالیدیر...
شهرامین اون بئش ایل بوندان اول یازدیغی شعیرلردن بیری آشاغی داکی میصراع ایله بیتیردی:
نه قدر گئج دئییل، اؤلمک گرک...
تله سدی شهرام. اؤزو دئمیش، کاش بئله تله سمه ییدی...
P.S. وئریلن معلوماتلارا گؤره، شاعرین جنازهسی نویابرین 25-ده تئهران یاخینلیغینداکی کرج شهرینده تورپاغا تاپشیریلیب.
داوامی


text:
بیر گون دمیرچی دوستومون یانینا گئتمیشدیم، دمیرچی دوستوم اؤز خاطیره لرین گؤزلجه سؤیله ین بیر آدامیدیر. او منه چوخ سؤزلر دئمیشدی، آما بیر خاطیره سی هئچ واخت یادیمدان چیخماز. دمیرچی یادیما دوشنده اونون خاطیره سیده یادیما دوشر.
نجف عمی نین گوللو تومانی!!
اونون خاطیره سی بئله یدی:
بوتون کندلرده، یاز باشلاناندا بو ایش بیر عادته دؤنوب. زمیلری سووارماق واختی اولاندا، کند اهلی بؤلوشوب، چئشمه دن زمیلره دک آرخلاری آریدیب، تمیزله یرلر. یئددینجی گونودور. نؤوبه بیزیم کوچه نینیدی. دوققوز نفریدیک؛ ایکی یوز مئتیر ائل آرخیندان آردیدلاییب، تمیزله یه جه یدیک. منده آتامین یئرینه گئتمیشدیم؛و نجف عمی ایله ایشله ییردیم.نجف عمی یئتمیش یاشیندا، آریق، جیلاز، بوغلو- ساققاللی،آز دانیشان و برک ایشله ین بیر کیشییدی. عادتلریندن بیری بو ایدی کی، ایش باشینا یئتیشنده همیشه پنجه یین، شالوارین، کؤینه یین اَینیندن چیخاردیب؛ تمیز بوکوب؛ بیر آغاجین هاچاسینا قویوب؛ سونرا زیر شالوارین اَتکلرین جورابلارینین آلتیندا بوغوب؛ اَللرینه توپوروب؛ بسم الله دئییب؛ باخیب یولداشینین اوزونه؛ ایشه باشلایاردی.
او گون من چوخ یورغون ایدیم. نجف عمی منی بیر یومشاق یئره سالمیشدی. اؤز حالیمدا ایشله ییردیم؛ هاوا یاواش- یاواش ایشیقلانیردی. گونش داغین بؤیروندن بیر بالاجا اؤزونو نیشان وئردی. منیم قیریشیغیم آچیلدی. آیاغیمی بئلین لاپاققاسیندان گوتوروب؛ اویان- بویانا باخدیم. هامی ایشله ییردی. دالی دونوب؛ نجف عمی یه باخدیم؛ او همی اؤزونه اوخویوردو؛ همیده اَلی- آیاغی ایکی منجه چالیشیردی. آما نجف عمیده بیر شئی گؤردوم کی، منه چوخ گولمه لییدی. گؤزلریم کلله مه چیخدی. ائله بیل قمیش کیمی قوروموش جانیم قاشینیردی. گوله- گوله نجف عمی نی ایشدن دایاندیردیم. او مندن سوروشدو: هه دمیرچی نه اولوب؟ نه گؤرموسن؟ اوزون بارماغیم ایله اونون اؤزونه اشاره ائله دیم. اوست- باشینا باخاندا، بیلدی کی؛ ایشه گلنده اؤز تومانینین یئرینه، آروادی خججه نین تومانین گئییب! اودا نه تومان! پاچاسی گئن، قیرمیزی چیت، بوتون گوللر و رنگلر اونون اوستونده واریدی. بیرده کی سول قیچینین اوستونده آیری رنگده بیر جیب واریدی، زیپی چکیلمیشدی. یازیق نجف عمی! بئلی بوراخیب؛ یوموشوب؛ اوتوردو یئره. اویان- بویانا باخیب؛ دئدی: یاناسان خججه، یاناسان سنی!
اشاره ایله منه دوشوندوردو کی، پالتارلاریمی گتیر. گتیردیم. ائله اوتوردوغو یئرده، گؤج ایله اونلاری اَینینه تاخیب؛ دوردو آیاغا.
دئدی: دمیرچی!
دئدیم: هن نجف عمی!
دئدی:دمیرچی! سن نه گوردون؟
« سن نه گؤردونو » دئیه- دئیه؛ گؤزلری بیر یانا اَییلیب؛ بیر اَلی وورماق اوچون گؤیه گئتدی.نجف عمی نین گؤزلری بیر طرفه دؤننده؛ کند اهلی، اؤزللیکله خججه خالا یاخشی بیلردی کی؛ او ایتی له شیب. بیر شئیی آدامین باشیندا سینمالیدیر.
بو سؤزلری دئیه- دئیه بوینوم کئچمیشدی اونون اَلینه. بیر آز بارماقلارین آچدی، نفس یئریم آچیلدی.
دئدیم:هئچ زاد گؤرمه دیم.
بیرده سوروشدو، دئدیم:نجف عمی گئتدییین مقدس مشهده آند اولسون؛ من، خججه خالانین تومانین سنین اَینینده گورمه دیم!
برک آند ایچمه ییمه گؤره؛ منله ایشی اولمادی. آما ایندی دک بئش- آلتی سئری نجف عمی دن کؤتک یئمیشم. بیردن اوز به اوز چیخاندا؛ یولداشیم اونا باخیب گولنده، نجف عمی اونون گولمه سین مندن گورووب، منی بیر دیرناقدان گئچیدردی.
آما بونو دئییم سیزه…
یازان : مممد علی برزگر
( گرگرلی آراز)
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
محمد داوریار اردبیلی
بۆتۆن دُورلرده معلم آدی حرمت و احتراملا چکیلیب. چۆنکی دُورلرین، جمعیتلرین حقیقی معلملره همیشه جدّی احتیاجی اولوب. اصلینده، جهانشمول (قلوبال) دُور دگیشمهلرده، اجتماعی ـ سیاسی یئنیلشمهلرده، ائله جمعیتین اؤزۆده مکتب، معارف سیستمیندن، معلمین یئتیشدیردیگی، تقدیم ائتدیگی نسیللریندن، اونلارین کمیت و کیفیت وضعیتلریندن باشلانیر. اونا گؤره بؤیۆک ضیالیلاریمیز، داهی علم، مدنیت و صنعت آداملاریمیز مکتبه، معارفه، مقدس معلم امهگینه دائم یۆکسک قیمت وئریب، اونو جمعیتین اساس معنوی گۆج منبعی، مدنی حرکت وئریجی قوّهسی آدلاندیریب.
معلم آدی مقدّسدیر. معلملیک پئشهسینه گلینجه ایسه، بو تکجه علم اؤیرهدن، جوانلاری، انسانلاری علمین سرّلریندن حالی ائدهن دئمک دهگیل، معلم اؤز شخصی نمونهسی ایله، هامییا درس وئریر، عالی انسان شخصيتينی فورمالاشدیریر، بیر عُمر ايله نئچه عُمره اؤرنک اولور. ائله بیر شخص تاپیلماز کی، اؤز اوغورلارینی معلمسیز تصور ائتسین، شخصیتین فورمالاشماسی، معلومات قازانماسی و شعورلو اولماسی، هر انسانین حيات بویو بورجلو اولدوغو شخصیت وارسا، اودا معلمدیر.
معلم جمعیتین میزان ـ ترهزیسی، انسان معنویاتینین اؤلچۆ واحدیدیر. انسانلار بۆتۆن زمانلاردا معلم سؤزۆنۆ آغیر باتمانلا، بؤیۆک حرمتله و عزتله دهیرلندیرمیشلر. او همیشه جمعیتین دادی، تامی، مایاسی و یول گؤسترنی اولموشدور. اوشاق آیاقلاری یئر توتوب آددیم آتان دا، دیلی سؤز توتوب دانیشان آندان، معلم سؤزۆنۆن ایستیسینه ایسینمیش، مقدسلیگینه، اوجالیغینا ستایش ائتمیشدیر.
بیر نسلین معلمینه، اؤیرهدیجیسینه چئویریلهرک، سایسیز ـ حسابسیز شاگرد، طلبه، ائللريميزين معنویاتینین اینجهلیکلرینی دویوب درک ائتمکدن اؤترۆ، معلمدن ناراحت کؤنۆللری اۆچۆن سئواللارینا جواب گؤزلهییرلر.
اوزون ایللردن بری آییق ـ ساییق قاراوولچو کیمی ملّی ـ معنوی و مدنی اجتماعی دگهرلریمیزین کشیگینده دایانیب، کئچدیگی حيات یولو ایله جوانلارا نمونه اولان بؤیۆک انسان، شخصی قابلیتی و باجاریغی ایله اؤرنک اولان، بۆتۆن صحبتلرینده، مصاحبهلرینده، معروضهلرینده، محاضرهلرینده ائللريميزين معنویاتینین یۆکسکلیگینی ائله ایناندیریجیلیقلا، صمیمیتله، حقیقتلرله، مثاللارلا ائشیدنلره آشیلاییر کی هر کس عالِم ده، شاگرد ده، طلبه ده بو سؤزدن، بیر نصیحت آلیر، معنوی عالمینی زنگینلشدیریر.
بلی حسین معلم زحمته قاتلاشا ـ قاتلاشا، آجیلیغیندا شیرینلیک آختارا ـ آختارا، متفکر حياتی، عالِم حیاتی، نمونه اولا بیلهجک بیر معلّم حیاتی یاشاییر.


text:
۲۰۳۵-جی ایله قدر آبشئرون یاریم آداسیندا ایکینجی سرنیشین هاوا لیمانی تیکیلهجک.
ترئند-این معلوماتینا گؤره، بو لاییحه باکی اراضیسینین زونالاشدیریلماسی و ایستیفادهسی پلانیندا نظرده توتولوب.
باکی دؤولت لاییحه اینستیتوتونون دیرئکتورو ایلقار ایسباتوو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا دئییب کی، هاوا لیمانینین تیکینتیسی شهرین جنوب زوناسیندا - الت قصبهسی اراضیسینده نظرده توتولور.
او علاوه ائدیب: "باکی بئین الخالق آئروپورتونون اؤتورمه قابیلیتی ۲۰۳۵-جی ایله قدر سرنیشین آخینینی تام حیاتا کئچیره بیلهجک. لاکین توریزمین اینکیشاف تامپینی، التده آزاد تیجارت زوناسینین یارادیلماسینی نظره آلاراق بیز دوشونوروک کی، داها بیر بئین الخالق هاوا لیمانینین اینشاسینا احتیاج وار".


text:
گوزون دولوب سوزایلن بیلمیره م گوزون ده نه وار؟
اوزون گورن ده دیلیم لال اولور اوزون ده نه وار؟
باخان دا شـــــوق ایله شمشاد مثـــــلی قامت اینه
تاپانمیرام اوزومـــــــــو نازنین اوزون ده نه وار؟
آجی سوزون منه بال دان شیرین دی بیر سوزه گل
اوزون بویور بو معما نه دیر؟ سوزون ده نه وار؟
نه کوزدو کونلومو یاخدیقجا داغ لی لاله بیته ر؟
بو شـــــوره زاری گلستان ائده ن کوزون ده نه وار؟
عومور یازین دا کی کونلوم سن ایله یازلاندی
او یازلا یازلانیرام دادمیشام کوزون ده نه وار؟
او گون کی آیریلیقا چاره ( دوز ) دئدین هله لیک
اطاعتین ده وار (عاصم) گوره ( دوزونده ) نه وار؟
دئمه اوزون ده / سوزون ده / کوزون ده اولدوغونو
گوزون دولوب سوز ایلن کاش بیله ام گوزون ده نه وار؟
.: Weblog Themes By Pichak :.


text:
ارمنی سلاحلی بؤلمهلری جبههنین موختلیف ایستیقامتلرینده ۸۲ میللیمترلیک میناآتانلاردان و ایریچاپلی پولئمیوتلاردان دا ایستیفاده ائتمکله سوتکا عرضینده آتشکس رژیمینی عمومیلیکده ۲۴ دفعه پوزوب.
مدافعه ناظیرلییندن آخار. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، ارمنیستان رئسپوبلیکاسی نویئمبئریان رایونونون دووئخ و ایجئوان رایونونون بئرکابئر کندلرینده یئرلشن مؤقعلردن قازاخ رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده، کمرلی و قیزیل هاجیلی کندلرینده، بئرد رایونونون آیقئپار کندینده و آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن توووز رایونونون الیبیلی، مونجوقلو کندلرینده، کراسنوسئلسک رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشن مؤقعلردن گدبی رایونونون قاراوهلیلر کندینده یئرلشهن مؤقعلریمیز آتشه توتولوب.
ترتر رایونونون ایشغال آلتیندا اولان چیلبورت، آغدام رایونونون شوراآباد، ساریجالی، چیراقلی، جبراییل رایونونون مهدیلی کندلری یاخینلیغیندا، همچینین گورانبوی و فضولی رایونلاری اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشن مؤقعلردن ده سلاحلی قوهلریمیزین مؤقعلری آتشه توتولوب.


text:
اویغورلار
اویغورلار ویا اویقولار تورک میلّتلریندن اوْلان شرق تۆرکلریندندیرلر. ایندیکی چین سرحدلرینده بیر فدرال اوستان اوْلان و داها اولّرده مۆستقیل بیر اؤلکه اوْلان شرقی تورکیستان و یا اویغوریستاندا یئرلشن اراضیده چوخونلوغو تشکیل ائدیرلر. اویغورلار شرقی تۆرکیستان باغیمسیزلیغینی ایستهییرلر.
اویغورلارین بؤیوک چالیشقان لیدرلری ربیعه خانیم قدیردیر.
کؤکلری[دَییشدیر]
چین قایناقلارینا گؤره اۇیغورلارین آتالاری هون تۆرکلریدیر. وئایلر زامانیندا تؤلؤس بوْیلاری دئیه آدلاندیریلیردیلار. اۇیغورلار اؤزلرینی قۇرد نسلیندن ساییرلار؛ بۇ افسانهیه گؤره٬ خاقانین ایکی قیزی اوْلور. گؤزل قیزلارینی آنجاق تانرییا لاییق بیلن خاقان٬ اوْنلاری اؤلکهنین قۇزئی طرفلرینده یۆکسک بیر قالایا گؤندرهرک اوْنلارا تانرینین گلیب اوْنلاری آلماسی اۆچون دۇرمادان دۇعا ائتمهلرینی تاپشیرار. بیر مۆدّتدن سوْنرا بیر قۇرد قالانین یاخینلیقلارینا گلیب گئجه-گۆندوز اوْرادان آیریلماز اوْلور؛ کیچیک قیز بۇ قۇردون آنجاق تانری اوْلا بیلهجگینی دۆشونهرک اوْنو قالایا گتیریر. قیزلارین قۇرددان اۇشاقلاری اوْلوب بئلهجه اۇیغور نسلی تؤرهییر.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۴۹


text:
بو دانیشیق تبریزده یاشایان ده یرلی موسیقی چی، اوستاد آشیق «چنگیز مهدی پور»لا، شنبه گونو 26 دسامبر
2015 -ینجی ایلده آیدین شافاق ایچین آپاریلیب. بو دانیشیق اوزون و مفصل اولدوغو اوچون، آیدین شافاقین 182-نجی سایی سیندان باشلانیب و نئچه سایی یا قدر سوره جکدیر.
دانیشیق آپارانلار: ترانه ناظری، لیلی خاقانی
بئشینجی بؤلوم:
دالغا قوروپو نو هانسی آماج ایله قورموسونوز و ایندیه قدر نه فعالیتلر ائدیب دیر؟
منیم آماجیم 1990 میلادی ایلینده قوردوغوم دالغا قوروپون دان، آشیق هاوالارینین یئنی و معاصر یؤنتیملرله ایجراسی، آشیق صنعتینده انودولموش آلت لر، هاوالار، مئتدلار و بو ساحهنین صنعتچیلرینین چاغداش گؤرکمده صحنهیه چیخاتماقلاریندان عبارت دیر. دالغا قوروپوندان آماجیم بیر تک آذربایجان وتورک خالقی دئییل، روحو موسیقی ایله قیدالانان بوتون دونیا خالقلارینی نظرده توتدوغوم اوچون ایستر ایفا، ایستر بستهکارلیق، ایستر خوانندهلیک و ایسترسه دیگر صنعت اثرلرینی یاشادماق مقصدی ایله، دالغا اؤز یولونو داوام ائتدیردی و بو گون اونون یئتیشدیردییی گنج موسیقی نسلی اختیصاص اولاراق بو صنعت ایله ایلگیلنیر و انون اؤزهللیکرینی علمی چرچیوهلرده و دونیانین اینکیشاف ائتمیش موسیقیلری ایله مقایسهده تقدیم ائده بیلر. بو مرکز بوتون ساحهلرده موسیقی تدریسی ایله یاناشی گوستردییی پرفورمانسیلاری، چیخیشلاری، کاست و دیسک لری ایله خالق آراسیندا اؤز یئرینی آلماغی باجارمیشدیر. سؤزومون جانی بو کی دالغا قوروپو روشن موسیقی مکتبینین اساس قولو اولاراق بو مکتبین علمی تئکنیکی محصوللارینی موختلیف کانسئرتلر اساسیندا اؤلکه نین ایچینده و ائشیکینده آیری-آیری میللت لره تقدیم ائتمکله اؤز میللی بورجونو یئرینه گتیرمیش و آذربایجان آشیق صنعتینی محدود سرحدلری سیندیراراق دونیایا گؤسترمهیی باجارمیشدیر.
بو قوروپ بئش نفرله یعنی ایکی ساز(قوپوز)، بیر بالابان، بیر قاوال و بیر آشیق خوانندهسی ایله، یئنی بیر آرانژمانلا اؤز ایشینه باشلادی. دالغا قوروپو اوز ایشینه باشلادیغی ایلدن بئش ایل سونرا، یعنی ان قیسّا زاماندا بیر نئچه موسیقی فئستیواللارینا قاتیلیب، بیرینجی یئری قازانماقلا، خالقیمیزین ایچینده اؤزونه یئر آچا بیلمیشدیر. دالغا قوروپو رسمی اولاراق 1997-جی ایلده، تبریز شهرینده، 800 نفرلیک معللیم آدینی داشییان کانسئرت سالونوندا، کئچیردییی ایلک کانسئرتینده، خالقیمیزین رغبتینی قازانمیشدیر. همین کانسئرت دورت گون داوام ائدهرکن خالقیمیزین طرفیندن چوخ یوکسک سویهده قارشیلاندی و بونون آردینجادا خالقیمیزین گنج و یاشلی کوتلهسی آشیق صنعتینین یئنی بیر اوسلوبدا صحنهیه گلمهسینه سئوینیب و آلقیشلادیلار. دئمک اولارکی او زامان خالقیمیز، خصوصی اولاراق گنج نسیل، یاواش- یاواش آشیق موسیقی سیله باریشماغا اوز گتیردی. دالغا قوروپو بو یئنیلییی داوام ائدهرک، بیر چوخ چاتیشمایان نوقطه لرله اوزبهاوز اولدو. میثال اولاراق.
1. کوراوغلو یا ائپیک هاوالارینین ماهییتیندهکی جنگآورلیک وار، قاوال بیر ریتم آلتی اولاراق تکلییینده یئترلی اولمادیغی اوچون، باشقا ریتم آلتلرین قوروپا آرتیریلماسینی دوشوندوم. چونکو قاوال بزمی موسیقی آلتی اولدوغو اوچون شاد هاوالاردا یاخشی آلینیر؛ آمما ائپیک هاوالاردا جنگآورلیک حیسّینی دوغرولدا بیلمهییر. او اوزدن ناغارا، قوشاناغارا، دف، تنبک، دویول، طبیل، تومبا، کاخون، و پئرکاشئن ریتم آلتلرینی قوروپا آرتیرماقلا، آشیق موسیقی سی سئونلرین سایی سینین داهادا آرتیردیم.
2. قوروپدا ایفا زامانی مئلودیالارین سسلنمهسی، رنگارنگلیک باخیمیندان یوروجو اولدوغونو حیسّ ائتدیییم اوچون، ائله بو باره ده یئنیدن بیر تدقیقاتا باشلادیم. بیر نئچه ایل آختاریشدان سونرا بو نتیجهیه یئتیشدیم کی کئچمیشده آشیقلار داستان دئدیکلری زامان داستانداکی شخصییتلرین دیلینجه بئله بیر افاده ائدیرلردی: «کرم آنا سازینی یا تاوارسازینی آلدی سینه-سینه گؤرهک نه دئییر، طرفیندن من دئییم سیز خوشبخت اولون» یا «اصلی جورهسازینی آلدی سینه سینه گؤرهک نه دئییر، طرفیندن من دئییم سیز خوشبخت اولون» بو فاکت لارکئچمیشده بو سازین اوچ نوعو اولدوغونو اثبات ائدیر یعنی آناساز، تاوارساز، جورهساز. من بونلاری دوشونرک بئله بیر قرارا گلدیم کی بونلاری صحنهیه گتیرمک لازیمدیر. اؤزومده سازبند اولدوغوم اوچون سازلارین نئجه دوزلینمهسینی باشقا سازبندلرله ده اورتایا قویوب و ایلک دفعه اولاراق 2010-جو ایلده تهراندا میلاد آدینی داشییان 2300 نفرلیک کانسئرت سالونوندا دالغا قوروپونون ترکیبینده صحنهیه چیخاردیم. بیرده قوروپدا سسلرین زیل سسلنمهسینی دویدوغومدا بیر باس(بم) بالابانین آرتیریلماسینی دوشوندوم. دئملی آناسازین، تاوارسازین، جوره سازین و باس بالابانین دالغا قوروپونون ترکیبینه آرتیریلماسیدا، یئنی بیر سسلنمه گؤزهللییینی اورتایا قویدو. بیرده اوچ ساز، هرسی بیر اوکتاوا بیری-بیریندن فرقلی اولدوغو اوچون همین سازلاردا، اثر ایفا ائتمه ایمکانینی یاراتدی. همین کانسئرتده موسیقی عالیمی «موتزارت»ین تورک مارش اثرینی کووارتت اولاراق دورت سازدا ایفا ائتدیییمیزده، تاماشاچیلار طرفیندن چوخ آلقیشلاندیق.
دالغا قوروپونو یاراداندان سونرا، خالقیمیز، ایلک دفعه اولاراق آشیق صنعتینده بئله بیر ایفالارلا و یاخود یئنی لیکلرله اوزبه- اوز اولوردو. بو مودت ده دالغا قوروپونون فعالییتینین تاثیری آلتیندا، بیر چوخ آشیق قوروپلاری یاراندی. فاکت اولاراق دئمهلییم کی 2013- جو ایلده تبریز شهرینده، تبریز بلدییهسی طرفیندن تشکیل اولان آشیق فئستیوالیندا ییرمی دن آرتیق آشیق قوروپو ایشتیراک ائتمیشلرکی بونلارین هامیسی دالغا قوروپونو تمثیل ائدیردیرلر. دالغا قوروپونون تک جنوبی آذربایجاندا یوخ بلکه شومالی آذربایجاندادا تاثیری آلتیندا بیر نئچه آشیق قوروپو یارانمیشدی.
دالغا قوروپونون هدفلریندن ان اؤنملی سی، آشیق صنعتینده ایتیب باتان هاوالاری احیاء ائدیب و صحنهیه گتیرمهسیدیر کی، بو یولدادا چوخ دهیرلی آددیملار آتا بیلمیشدیر.
حال حاضیردا دا ایراندا یاشایان بوتون خالقلار خصوصی اولاراق فارس میللتی، دالغا قوروپونون ایفالارینی اؤز موسیقیلری کیمی سئودیکلرینه هئچ شوبهم یوخدور. دالغا قوروپو دفعه لرله تهرانداکی کانسئرتلرینده 3500 نفرلیک کانسئرت سالونونون یاریسیندان چوخو فارس و یاخود باشقا میللت لر اولدوغونون شاهیدی اولموشدور. "دالغا" موسیقی قوروپو داخیلی و ان آزی 30 خاریجی فئستیواللاردا اشتیراک ائتمیش و دهیرلی عنوانلار هابئله مقاملار قازانمیشدیر کی بو اوغوردا خالقیمیزا، آشیق صنعتینه، هم ده دالغا قوروپونا عاییدیر.
کنسرت لرینیزدن نه خاطیره لر واریزدی؟
منیم 26 یاشیم واریدی و اوستاد سلیمینین باشچیلیغی آلتیندا تبریزین رادیو تلویزیون اورکسترینده فعالییت ائدیردیم. او زامان دئمک اولار کی تبریزده بیر سولو ایفاچیسی کیمی کنسرتیم اولوردو. بیزیم رسمی اولاراق بلیط ساتیب کنسرت قویدوغوموز ایلک کنسرت 1376 -نجی ایلینده اولوب. یوخاریدا قئید ائتدیییم کیمی بو قوروپ بئش نفرله یعنی ایکی ساز(قوپوز)، بیر بالابان، بیر قاوال و بیر آشیق خوانندهسی ایله، یئنی بیر آرانژمانلا اوز ایشینه باشلادی. اوندان اؤنجه کنسسرتلریمیز، موختلیف مناسبتلرده ایرشاد و یا باشقا ادارهلرین واسطهسیله دعوت اولونوردو. همن ادارهلرین واسطهسیله ده بیر نئچه خاریجی اولکهلره او جوملهدن کانادا، تورکیه، آلمانیا و اسپانیایا، کنسرته دعوت اولونموشدوم و اسپانیادا فیتور موسیقی فئستیوالینا قاتیلیب بیرینجی مقام دا اله گتیرمیشدیم. ایلک کنسرتیمیز تبریزده «معلم تالاریندا»، دورت گئجه سوردو. 80 نفرلیک سالون، هر گئجه دولدو، بیرسیرا انساندا ایاغ اوسته قالدی. همن کنسرت منیم فیکریمجه دالغا قوروپونون ان اؤنملی کنسرتلریندن بیری ساییلا بیلر. دالغا قوروپونون عضولری باشلانیشدا بالابانچی حسن نامی ایدی کی او گئتدی یئرینه جلیل حمیدی گلدی. خوانندهمیز آشیق نوروزچمنینین یئرینه آشیق محبوب خلیلی گلدی. 1376 -نجی ایلینده قوروپ، یئنی بیر ترکیبله ایشینه باشلادی و همن دورت گئجهلیک کنسرتده، خالقیمیزین گنج و یاشلی کوتلهسی، بوتون موسیقی هوسکارلاری، و تبریزین ضییالی لارینین ایشتیراکی ایله دالغا قوروپو بؤیوک اوغورلار اله گتیره بیلدی. بو کنسرتی گؤرن و دینلهین اینسانلار سؤیله دیلر کی سیز باشاردینیز آشیق موسیقی سیندن اوزاقلاشانلاری او جومله دن یئنی نسیلی، جوانلاری، اونیوئرسیته اؤیرنجیلرینی و...باشقالارینی بو صنعتله باریشدیراسیز و یا پیشهوری نین میللی حکومتی زمانیندان بویانا تبریزده هئچ بئله بیر کنسرت قویولمامیشدی و بئله-بئله سؤزلر. آمما بیر عیده ده واریدی کی آیری جور باخیردیلار. اونلار «تخریب جلسهسی» آدلی بیرجلسه قویموشدولار کی من هئچ ایستهمیرم بوردا اوندان سوز آچام. آمما، دالغا قوروپو ایشینی ائله بیر جور باشلادی کی بوگون داها اوسؤز صحبتلر یغیشیلدی گئتدی.
سونرا 1378 ایلینده بوش کنسرت سالونو اولمادیغیندان، فلسطین سینماسیندا کنسرت قویدوق و اونون کاستی ده دالغا قوروپونون ایلک اثری اولاراق هر یئرده یاییلدی. دئیه بیلرم دالغا قوروپو اوردان تانینماغا باشلادی. سونرا هر ایل بیزیم تهراندا و تبریزده کنسرتلریمیز اولدو. یاواش-یاواش او بیری اؤلکهلره ده دعوت اولوندوق.
آردینی گلن سایی دا اوخویون


text:
“بی” ین آلما آتماسی
یازیچی: دوکتور مرتضی مجدفر
کنده قوناق ایدیم. قوناق الدوغوم ائوین حیه طی گول – چیچکلی بیر یئر ایدی. اورادا یاتیپ، اوتوردوغوم اتاقدان، حیه طده اولان تازا آچمیش غونچه لرین گوزه للیکلرینی گوره بیلیردیم و یاز گوللری نین عطرینی بوتون ووجودوملا حیس ائدیردیم. یاز فصلی نین باشلانماسینی، حیه طده شئح تورپاقلاردان قالخان خوش و گویده جولانا گلمیش قوشلارین جه – جه وورماسیندان، دویماق چتین دگیلدی. خوروزلار، نئچه ساعات گون چیخمامیشدان قاباق، گؤیچک یاز گونونون یئتیشمه سینی اعلام ائتمیشدیلر. چوخ مدت ایدی کی یوخودان آییلمیشدیم. آنجاق یئریمدن دورماغا کاهیللارشیردیم. حیه طده کی خوروزلارین سسی، بیر داها دا اوجالدی. ائله بیل بود دونه منی، یئریمدن دورماغا گوره هده له ییردیلر. یئریمدن آیاغا قالخیب، حیه طه چیخدیم. بیر آن کوکسومه دولان ساغلام هاوا، منی سون درجه شنلندیردی، هاوانین بوقدر تمیز اولماسیندان تعجب لندیم. حیه طده، ال – اوزومو یویان زمان، قوناق اولدوغوم ائوین دامیندان یوخاری قالخان توستونو گوردوم. توستولر بورولا سمادا یول آچیردیلار. دئمک، ائوین آروادی، چوره ک پیشیریردی. حیه طده، یاز فصلی نین یاراتدیغی گول – چیچکلرله مشغول اولدوم. ائو یییه سی اوغلونون قیشقیردیغی سسی ایله، یئریمدن بودره دیم. آنجاق اللریمین آراسیندا ساخلادیغیم، یاز فصلی نین تازا بالاسی نین، بالاجا تیکانی الیمه باتدی! آخی من اونونلا دانیشماقداایدیم.
آغیزآلما یا تزه پیشیریلمیش چؤره ک و کند پئندیری حاضیرلاممیشدیلار. چای ایسه، اودساماوارین اوستونده دم ده ایدی. ایللر ایله یئییب – ایچمه دیگیم، دادلی – دوزلو ب یئرمائده لر منیم اینتیظاریمدا ایدی.
قئین آلتینی یئدیکدن سونرا، ائو یییسه نین همان بالاجا اوغلو، منی حیه لرینده کی پیه یه آپاردی. پیه ده نئچه دنه یال – قویروقلاری کیلکه لی اولان آت باغلامیشدیلار. اوغلاندان قویون – قوزولارین خبرینی آلدیم. دئدی: عم اوغلو، اونلاری، قارداشیم اوتلاماق اوچون آپاریبدیر. قارداشیم هر گون اونلاری داغا آپارار. سحر گئده ر، آخشام گلر.
دئدیم: بو آتلارین بیرینه مینه بیله رم می؟ دئدی: ائله سنی، آت سئچمک اوچون بورایا گتیرمیشم.
بیر کهر آت، قومرال گوزلری ایله منه باخیردی. اونون جیلووندان توتوپ، آتلارین صفیندن ائشیگه چیخارتدیم. بالاجاقوناقچیم، تئز اونو یهرله دی. بیرآز سونرا، آت ایله کندین داشلی کوچه لر ینده چاپماغا باشلامیشدیم.
کندین کوچه باغلاری دا، اورادا قوناق اولدوغوم ائو کیمی گول – چیچکله بزه نمیشدیر. کوچه – باجالاردان و باغلارین دووارلاریندان ائشیگه توکولن غونچه لری، ائله بیل کی یئددی رنگله بویا میشدیلار. اونلارین شن قوخوسو، باغلارداکی آغاجلارین دیبینه وئریلمیش پئیین اییی ایله بیرلشمیش و یاز رایحه سینی کنده یایمیشدی. هاوانین خوش اولدوغو، او قدر منی شوقا گتیر میشدی کی فیکرده سیغیشمایان بیر سرعتله، آتی چاپدیرماقدا ایدیم. کوچه لردن کئچن زمان، آت، قدرتلی آیاقلاری ایله، کیچیک جولالارا ییغیلمیش، دونن گئجه کی یاغیشین سویونو، هر بیر یانا سووورودو.
آتی، سرعتله چاپدیردیغیم اوچون، تئز نفسدن توشدو. او نفسدن دوشن زمان، منی کندین قیراغیندا اولان بولاغا یئتیرمیشدی. بولاغین سرین سویوندان ایچدیم. ب یر آز اوره گیمین آلوونو آلدی. آت، هله ده تویشومه ده ایدی. اوره گی، آز قالیردی یئریندن چیخسین. الیمی یاشالتدیم اونون بدنینه چکدیم. گؤزلرینی قییاراق، سانکی دئییردی:
– “اوغول آت گؤرمه میسن، منی بئله چاپدیریرسان؟!” نه بیلیم بلکه ده اونو تومارلادیغیما گوره، مندن تشکر ائتمک ایسته ییردی. آتین احوالاتی منی ائله اوزومه دالدیرمیشدی کی، بولاغین هنده – ورینده اولان گؤیچک کند قیزلارینی گؤرمه میشدیم. اونلارین هامیسینین، اللرینده سو سهنگی وار ایدی. قیزلار دوزلو، ملاحتلی ایدیلر. قیافه لریندن، کنده ده اولان صفا – صمیمیت آیدینجا بللی ایدی.
اونلار بیر اللرینده سو سهنگینی ساخلایاراق، اوبیری اللریله باشماقلارینی اوزلری نین قاباغینا چکمیشدیلر. باخیشلاری چوخ غریب ایدی. او باخیشلاردان، هئچ نه آنلاماق اولموردو. بیلمیرم ندن هامیسی دینمز- سؤیله مز، سهنگلری الده دورموشدولار. اؤز اؤزؤمه دئدیم گورسن منیم بورادان گئتمگیمی ایسته ییرلر؟! اونا گوره، بیرداها دا اونلارین آی بنیزلرینه و معنالی باخیشلارینا نظر سالدیم، سونرا آتیمی مینیب، یاواش – یاواش یئریمگه باشلادیم. بولاق باشیندان آزجا اوزاقلاشمیشدیم کی، اونلارین گؤلؤش سسینی، هم ده سویون شارپا شاپ سسلندیگینی ائشیتدیم. سویون سسی سهنگلرین دولدورماسیندان یارانمیشدیر، آنجاق گؤلؤش سسلری نین سببینی دویا بیلمیردیم.
آتیم یورولموشدو. ائله اونا گوره، آتی یورغا یئریدیردیم. کنددن چوخ اوزاقلاشمیشدیم. کندین ائشیگینده اولان بیر زمی یه یئتیشن واخت، هله گون گؤیون اورتاسینا یئتیشمه میشدی. زمینی، قوجا بیر کیشی، بالاجا بیر اوغلانلا بیرلیکده بئلله ییردیلر. قوجا منی گؤره رکن، بئلی یئره قویدیو الینی بئلینه دایادی. قوجا کیشی گیله یاخینلاشماق کیممی دئدیم: عمی قوت… یورولمیاسان! قوجا جوابیمدا دئدی: ساغ اولاسان بالام… .
آتدان آشاغی یئندیم. بالاجا اوغلانین الینده کی بئلی آلدیم و زمینی، بئش آلتی یئردن زده له دیم. دئییردیم بس من ده یئری شوخوملاییرام! قوجا کیشی، زمیسینی یاز فصلی نین ایلک گونلریندن شوخوملاماغا باشلامیشدی. او دئییردی کی بورادا بوغدا اکه رم. زمی نین آراسیندا، سو قویوسی وار ایدی. قویودان سو چکدیم و ال-اوزومو یودوم. قوجا و اونین یانیندا اولان اوغلانا بیر داها آللاه قوت وئرسین دئیه، آتین جیلووو الیمده، اورادان اوزاقلاشدیم و کنده ساری یولا دوشدوم.
کندین ائشیگینده قومسال بیر یول وار ایدی. بو یولون واسطه سیله کنددن آیری یئرلره گئتمک اولاردی. آتی یول قیراغیندا ایره لی آپاریردیم. هارا گئتمگیم معلوم دگیلدی. یولون دور- برینده ده یاز فصلی نین بزه دیگی گوی چمنلری و خیردا-خیردا انسان روحونو اوخشایان الوان گوللری گؤرمک اولوردو. اونلارا باخدیقجا صفالانیردیم. آت،یولون قیراغیندا اولان اوت-علفلری یولوب، یئییردی. بیر آز یول گئدیکدن سونرا، اوزاقدان کیچیک بیر بینا، گؤزومه دگدی. اورایا یاخینلاشدیقجا، بالاجا-بالاجا اوشاقلاری دا سئچمک اولوردی. اونلار اویان-بویانا قاچیردیلار. بینانین قاباغینا چاتان زمان، اونون مدرسه اولدوغونو آنلادیم. اوشاقلارین معلمی، تاختا بیر صندلین اوستونده اوتورموشدو و اولاردا، مدرسه نین قاباغینداکی گؤی گؤیرنتی لرین آراسیندا اویناییردیلار. بالاجا بیر قیز اوشاغی چمن لرین آراسیندا چیخان تکجه – بیر ساری گوللردن، گول دمتی دوزلتمکده ایدی. اونلاری کیمه وئره جگیندن خبریم یوخ ایدی. معلم، منی گؤروب یئریندن دوردو. دورونه قومالاشان اوشاقلار اوندان فاصیله آچدیلار. معلم، اونلارا “اوشاقلار قاچین اوینایین، ناغیل قالسین سونرایا”، دئیه، منله گؤروشدو. بیر مدت دانیشدیق. معلم دن چوبانلارین هانسی داغ اتگینه گئتمه لرینی خبر آلدیم. اودا الیله گؤستردی. اونونلا وداعلاشدیم. آتی میندیم و سرعتله اورادان اوزاقلاشدیم. بیرداها دؤنوب، بالاجا بینایا باخاندا، مدرسه نین قاباغیندا هئچ کیم یوخ ایدی. معلم گؤستره ن داغین اتگینه یونلانمیشدیم و آت ایله بیرلیکده اورایاساری قدم گؤتوروردوم. اورایا چاتمامیشدان قاباق، گورولتولو سسله داغ-داشی سئیرائده ن و بوروق-بوروق یوللاردان گلن گلن چایین قیراغیندا دایانیب، آتیما سو وئرمیشدیم. کندین گؤزه للیگی، مخمل چمنلری، گول-چیچکلری و آغاجلارلا بورونمه سی، چایین برکتلی سویوندان ایدی.
دوز گونش گویون اورتاسیندا دایانمیشدی کی، داغین اتگینه یئتیشدیم. آت ائوییه سینین اوغلونو گوردو کده، اوجا سسله کیشنه دی. آتدان دوشدوم، آت اؤزونو اوغلانا یئتیردی و اونون اوز-گؤزینی ایی له دی.
قویونلار داغین دوشونده اوتلاییردیلار و دایانمادان اوت یئییردیلر: سود امر اوشاق، آناسینین دؤشوندن سوت یئدیگی کیمی. سحر یئدیگیم چؤره یین بایاتی، همان پئندیر؛ بیرده نئچه فال گیرد کان ایچی وارایدی. اونونلا ناهار یئمگه یولداش اولدوم. ناهار یئیه-یئیه اویان-بویاندان دانیشیردیق. دانیشیقلارین دیبی باشی یوخ ایدی. . هر باجادان سؤز آچیردیق. سؤزلز چوخ قات-قاریشیق ایدی. اوغلان دئییردی کی بو داغین ایچی بوشدو، اینانمیرسان باخ، گؤر! سونرا بیر نئچه دؤنه داغین اتگینده کی گؤی-چمنلرین اوستونده آتیلیب، دوشدو و داغ بوش طبیل کیمی سس وئردی. من ده بیر، ایکی دفعه داغا یوموروق ووردوم. داغ دا اوغلان دئیه ن کیمی سسلنمگه باشلادی.
سحردن دولانماقدا ایدیم. یورغون-آرغین اولموشدوم. یئریییب کنده گئتمگه، حتی چوبان اوغلانلا دانیشماغا قودرتیم یوخ ایدی. ائله اونا گؤره، داغین اتگینده دوشوب یاتدیم. نئچه ساعات یاتماغیمی بیلمه دیم. بدنیم اولو کیمی اولموشدو. آنجاق، چوبان اوغلان منی یوخودان اویادان زمان، گونش افقده گیزلنمگه حاضیر لانیردی.
اوغلان، اویان-بویانا یاییلاق قویون-قوزولاری بیر یئره ییغماغا باشلادی. بوزمان، چوبانبن ایتی ده، محکم سسله، قیریق-قیریق هورمگه باشلادی. اونون قدرتلی سسینی ائشیده ن حیوانلار، هئچ بیری، صفدن اوزاق دوشمگی روا بیلمیردیلر.
چوبان اوغلان، قویون-قوزولاری قاباغینا قاتدی و اونلارا “هو-هو” دئیه، بیرلیکده کنده ساری یوللاندیق. قویون سوروسو داغدان آشاغی یئنن واخت، اونلارین گؤتوردویو قدملرین سسیندن ریتملی بیر نغمه و یئری بوروین توز-تورپاق گؤیلره قالخمیشدی. قویونلارین بعضی سی نین بوینونا باغلانان زینقروو ایسه بو نغمه داها دا گؤزه للشمیشدی. بیز کنده یئتیشن زمان، گونش یاتمیشدی . کندین میدانچاسیندا اولان قهوه خانادا، کندلیلر بیر ایستیکان چای ایچمکله، گونده لیک یورغونلوقلارینی، جانلاریندان چیخارماق ایسته ییردیلر. منی ده اؤز یانلارینا چاغیردیلار. چوبان اوغلاندا، سوروسونو پیه ده یئرلشدیر مگه گئتدی.
قهوه خانادا اوتوران کیشی لر، اذان دان سونرا کی توی دان دانیشیردیلار. منی ده تویا چاغیردیلار. مئیدانچا دا اولان گؤلون سویوندا ال-اوزومو یودوم و یئنه ده قهوه خانانین قاباغینا دؤشه نیلن تخت لرین اوستونده اوتوردوم. اذان سسی کندین بالاجا مسجدیندن گؤیه قوزانمیشدی. ائله بیل نئچه نفر بیرلیکده اذان دئییردیلر. ایکینجی چاییمی ایچمه میشدیم کی، گؤردوم گلینی گتیریرلر. گلین گوللو-بزه نکلی آغ پالتارلارلا- گئیینمیشدی. اونو، آغ بیر آت اوستونه میندیر میشدیلر. آتین بدنین ایسه، قئرمزی چیت پارچالارلا اؤرتموشدولر. اوننان بیاز داللیق، بی یی و ساغ-سولوندا اولان ایکی جوان اوغلانی دا گؤرمک اولوردو. بیگ، بدنبنه دار اولان قارا کوت شالوار، هم ده یاخاسیز آغ کؤینک، گئیمیشدی. گلینی بیر چوخ کند آرواد، اوشاغی، بیرده نئچه کیشی توی ائوینه آپاریردیلار. قهوه خانا قاباغیندان کئچن زمان، قهوه ده اولانلارین هامیسی تویا گئدنلرین صفینه قاریشدیلار. دسته نین قاباغیندا، بیر عاشیق، چالیب اوخوماقدا ایدی. او، موختلیف ماهنی لار اوخوردو و جور به جور هاوالار چالیردی.
توی ائوینه نئچه آددیم قالمیشدی. یاز دا اؤز توی پاییسینی یوللادی. یاغیش بالا-بالا، داملالاری ایله کند ائو-ائشیکلرینی یاشالدیردی. یاغیشین یاغماسی ایله، یئنه ده یاز فصلی نین طراوتی، اوره کلری اوخشاییر، شنلندیریردی.
توی ائوینده، یئکه-یئکه قازانلاری اوجاق اوستونه قویموشدولار. بی-گلین اؤز یئرلرینده اوتورموشدولار و قوناقلار حیه طین، دام-دووارین دورد بیر یانینی دولدورموشدولار. آشیق یورولمادان چالیردی. هره بیر ماهنینین اوخونماسینی طلب ائدیردی. اودا، هئچ کسین سؤزونو جواب سیز قویموردو. آنجاق، آشیقین اوخودوقو ماهنی لاری هئچ بیر زمان من، باشقا یئرلرده ائشیتمه میشدیم. او اوخودوغو نغمه لرین ان چوخونو بیرینجی دفعه اولاراق، ائشیدیردیم. عاشیق اوخویان ماهنی لارین، آنجاق بیری یادیمدا قالیبدیر. بیلمیرم نییه اونلارین هامیسینی یادیمدا ساخلایا بیلمه دیم.
آشیغین اوخودوغو ماهنی لاردان یادیمدا قالانی، ائله بیل یاز هاققیندا ایدی. او، اوخوردو:
اکینچی الیله، داغ اتگینده / پاییزدا اکیلن، جاوان گیلانار،
یازدا بسله نر، آغ چیچکینده / یایدا میوه وئره ر، قیرمیزی گول نار
چکیلن امکله آچیلار گوللر / دالغالانار چولده، ساری سونبوللر
باغلاردا گؤیه ره ن عطیرلی گولپر
آیدینلادیب گؤزو، کؤنولو اوخشار
پالچیق داخمالاردا، بؤیوین قیزلار
یابانی چیچکلر، ساری اولدوزلار
یاغیشلی پاییزلار، گونشلی یازلار
بو قارا تورپاغی ائده رلر گول زار…
اونلار کی دونیادان چوخ تئز کؤچرلر
خرمنلری دؤیوب، بوغدا بیچرلر
قارا چؤره ک یئییب، شورسو ایچرلر
بیر گون کور یوخودان اولارلار اویاخ!
سحر نسیمی ایله گوللنن اوتلاق،
چمن ده آچیلان سوسنی زانباق
دونیانی بزه یین امکدیر آنجاق
اولمازسا قارا قیشلار، گوللنمز یازلار!
تویدا اولان جوان اوغلانلار، به یه ده بیر نئچه دنه قیرمیزی آلما گتیردیلر. آلما آتما مراسیمی نین نئجه اولدوغون ائشیتمیشدیم، آنجاق یاخیندان گؤرمه میشدیم. بی آلمانی الینه آلان زامان، یئنه ده عاشیق اوخوماغا باشلادی:
آل آلما، دژرد اولایدی
دوشمنه درد اولایدی
بو آلمانین صاحیبی
سئودیگیم مرد اولایدی
آلما آتدیم نارلیغا
گوونمه بو وارلیغا
گؤزه للیک سندن گئده ر
الین دوشر دارلیغا…
بی آلمانی، الینده یوخلادی، سونرا اونو گلینه ساری آتدی. آلما بی ین الیندن قورتاردی و برک منیم آلنیما دگدی… او، باشقا بیر آلما گؤتوردو و آتدی؛ آنجاق یئنه ده منه دگدی. مجلیس ده اولانلارین هامیسی گولدولر. اوچونجو آلما اوزومه دگن زمان، آنامین سسی، منی اؤزومه گتیردی. گؤزلریمی آچدیم، گؤردیم آنام الینی اوزومه قویوب، دئییر: اوغول، دور! بئواخت دیر، ایشیندن قالارسان… .
پنجره دن اوتاغیما دولان توستونو کوکسومه دولدوردوم و ماشینلارین های-کویلو سسلرینی، اوره ک دردی ایله دینله یره ک، یئریمدن آیاغا قالخدیم. دووارداکی تقویم اوزه ره، یاز فصلی ایدی. آنجاق، آغاجلارین یارپاقلارینا، کدر توزو قونموشدور.
تهیه نسخه متنی: www.aharri.ir
برداشت از: ماهنامه«خدا آفرین» – دی 1387- شماره 54 – صفحات 33 و 34 و 35.
منبع تصویر : خبرگزاری مهر


text:
"سونی موزیک" شیرکتینین رسمی تویتتئر میکروبلوگوندا موغننی بریتنی ایسپیرسین اؤلومو بارهده خبر یاییلیب.
آخشام. آز-این معلوماتینا گؤره، آمئریکالی اولدوزون بدبخت حادثه نتیجهسینده دونیاسینی دییشدیی و یاخین ساعتلاردا اطرافلی معلومات وئریلجیی بیلدیریلیب.
داها سونرا «اوور مینئ سئکوریتی» تهلوکهسیزلیک خیدمتی «سونی موسیک»این تویتتئر صحیفهسینه هاکئر هوجومونون اولدوغو بیلدیریب. هوجوم، عینی زاماندا، بوب دیلانین رسمی میکروبلوگونا دا ائدیلیب. چونکی اورادا «یئرین جننتلیک اولسون، بریتنی» یازیسی قئید اولونوب.
«اوور مینئ سئکوریتی» بریتنینین اؤلمدیینی و هر شئیین قایداسیندا اولدوغونو وورغولاییب.


text:
اویان نیوز: دونیانین ان اینکیشاف ائتمیش اقتیصادلاری، گلهجک ۵ ایل بویونجا توپلام بؤیومهده یوزده ۲ قاتقی تامین ائدهجک تدبیرلری آلما تعهدودو وئریلدی.
اوسترالیانین سیدنی شهریندکی گ-۲۰ ناظیرلر و مرکز بانکی باشقانلاری کونفرانسی، سونوج بیاننامهسینین یاییملانماسی ایله سونا چاتدی. معلوماتدا ؛ ” استراحته یئر یوخدور” وورغوسو ایله بؤیومهده هر اؤلکهنین اوزرینه دوشنی ائتمه مسئولیتی وورغولاندی. بو مسئولیته گؤره، گلهجک ۵ ایلده آتیلاجاق آددیملارلا مجمو بؤیومهده یوزده ۲ آرتیم تامین ائدیلهجک. بو دا، میلیونلارلا یئنی ایش ایمکانی و قلوبال اقتیصادا ۲ تریلیون دولارلیق قاتقی معناسینی وئریر.
گ-۲۰ ایجلاسلاریندا گلهجک دؤور باشقان اولاراق تورکیه آدینا گؤروشمهلرده یئر آلان باش ناظیر کؤمکچیسی علی باباجان، عضو اؤلکهلره بیر دفعه داها ” هامیمیز عینی گمیدییک، هماهنگلی حرکت ائتملیییک ” خاتیرلاتماسینی ائتدی. باباجان، باشدا آمریکان خزینه ناظیری و مرکز بانکی مسئوللاری اولماق عذره گؤروشدوگو چوخ سایدا مخاطیبهنه ده؛ “دیالوق کاناللاری آچیق توتولمالی” مساژینی وئردی.
تورکیهنین بو چاغیریسینین، گ-۲۰ سونوج بیلدیریسینه ده عکس اولوندوغو گؤرولدو. توپلانتیدا سؤز آلان باباجان؛ بؤیومهنین اجتماعی اؤلچولرینین نظره آلینماسینین، ” بیر چوخ اؤلکهده خالق حرکتلرینین یاشاندیغی بیر دؤورده بؤیوک اهمیت داشیدیغینا ” دقتی چکدی.
گلیشمهلرین چوخ ایستی اولماسی سببی ایله اوکراینداکی وضعیتله باغلی اولاراق، گ-۲۰ نتیجه بیلدیریشلرینده ؛ “بو گلیشمهلرین اقتصادی نتیجهلری اولاجاغی شوبههسیز آنجاق اواوسلار آراسی پول صاندیغی هله ده کئچید پروسهسینده اؤلکهلره دستک اوچون ان حاضرلیقلی قورولوش ” ایفادهسی یئر آلیر.
قایناق: ت ر ت تورکی


text:
آذرین ییرمیبیری سحر خیاوی سازاقلی بیر گون ده تبریز شَهَرین گزیرم یادینلا دولان با دولان. سن اولدون آنا دیل، وطن سئوگیسین دویغو اللرینله کؤنلومه سالان. ساری امنیّته گومولوبدو وای چیرتمک ووور دیکسینسین پنجرهم یئنه! کؤنلومون سئرچهسی نه یامان اویوب بو کور تَلهلره، سپیلمیش دَنه! نئجه من سئوینجدن، سئوگیدن یازیم؟! دوغرانیر دیلیمده آنامین دیلی. ساهات قاباغیندان کئچن زامانی اییلیر ایچیمده آتامین ...Read More »
دئیین او بالاجا قیزا …! / سحر خیاوی
دئیین او بالاجا قیزا … ! سحر خیاوی دئیین او بالاجا قیزا: داریخیر رسیم دفترین. گل سینهسین سن ناخیشلا، نئجولدو بالاجا الین؟! گتیر بویا قلملرین گونش گولسون رسیمینده! او بالاجا دودکش یئنه توستو وئرسین ترسیمینده. چکدیگین خیرداراق ائوین یانیلی اولسون چیراغی. آداملاری گوللر کیمی گولوشسونلر سحر چاغی. او شن ائوین باغچاسیندا بوللو- سوللو گول چیچک چک! گوللرینین ده اوستونده رنگلی- ...Read More »
آلچا شورباسی / علی اشرف درویشیان – چئویرن: سحر خیاوی
آلچا شورباسی علی اشرف درویشیان – چئویرن: سحر خیاوی کوچهیه یئتیشرکن، ننه کی حیطده حوض قیراغیندا قاب یویوردو بیزیهایلادی:”هله هوله آلمایینها! قارنیز آغرییار. پولونوزا خورما آلین، یوخسا بیر شئی کی دویورا”. یوخولو و یورغون یولا دوشدوک. گونش تزه اوجا داملارین قیراغینا و چینارلارین باشینا دوشموشدو. سئرچهلرهایهارای سالمیشدیلار. اوزاقداکی داملارین اوستوندن پشهبندلر گونش آلتیندا ایشیلداییب، گؤزلریمیزی قاماشدیریردیلار. اوچوموز ده اسنهییردیک. یای ...Read More »
او گون اوزاق دئییل…/ سحر خیاوی
او گون اوزاق دئییل… سحر خیاوی قیزیل قفسین تکلیگینده کال داریخمالاریم کندیر آسمیش بوغور منی؛ گؤیون ماوی کؤکسونده قیها چکیب آزاد قاناد چالان قوشلاردا حسرتلی باخیشلاریم؛ زَهَر اولسون بو دَن، بو سو باشیمیآزیدان تورلار، تلهلر!! آاا….خ قَدَر اووچو آچ ال آیاغیمدان بو آغیر قانداللاری! گؤزلریمدن سونسوز آخان یاغمورلار ایسلادیب قارتاللیغیمین قانادلارینی؛ ائله آغیرلاشمیشام کی، اوچا بیلمیرم بونسوز دا؛ آمما اینانما ...Read More »
بلکه … / سحر خیاوی
بلکه … سحر خیاوی آاااه… ایچیمده سورگون گئتدیگیم اوزون ایللر وار، اوزاق- اوزاق یئرلر، بوزقیرلیق، تیکانلیق. ال قولوم قانداللی، آیاق یالینام؛ اوزاق دوشوب سسیم سسلردن، نفسیم نفسلردن. داشلارا چیرپیلیرهاراییم هئچ کیمسه ائشیتمهدن. سن بیر تالا ایشیق ساچدین دوستاقیمین نمیش قارانلیق ایچینه؛ ایسیندی، قیزیشدی بوزلانمیش اورهییم. ایندیسه الیم الیندهدیر، قورخمورام! بیر جوت دلیلنمیش جانیق؛ سیخ گومول کؤنلومه! بارماقلاریمیزی شام یاندیراق بلکه ...Read More »
اللی یاشیندا / سحر خیاوی
اللی یاشیندا سحر خیاوی هله ده آینادا باخیر اوزومه بیر اینجه، بیر کؤورک دلیسوو گلین. هله ده باغلاییر قیرمیزی شالنان کیچیک قاینی اونون شووهرک بئلین. سن راحات یازیبسان اللی یاشینی، منه آغیر گلیر اللیدن دئیهم! بوشلاییب گول- چیچک الوان پالتاری أینیمه آغیر دون خزلدن گئیهم! هله ده گؤرنده بیر جوت سئرچهنی سئوگیلی اورهییم لاپدان آتلانیر. هله ده سئوگینین آغیر نامینه ...Read More »
دئوریم!! / سحر خیاوی
دئوریم!! سحر خیاوی (قادین گونو مناسبتینه) بئینیمده بیر قویون وار قوردلاشیب بو گئجه گؤزلری قان چاناغی؛ یونجاسینا توپورور ایتیلدیر دیشلرینی ملهمیر کی؛ اولاییر رژه گئدیر بئینیمده تاخ تاخلی دیک دابانلار چالینیر قاب قاشیقلار سیندیریلیر آینالار ایاقلانیر روژ- میداد اعلان وئریر«ماندئللا» « منیم بیر رؤیام واردیر» خطاب ائدیر لوترکینگ شوعار وئریر « فالاچی» علم گؤتوروب «غاده » الیمیتوتور « سعاد» یومروق ...Read More »
«موغاناوغلو»نون شعرینه «سحر خیاو»ین جاوابی
سیزدن ساری داریخاجام بختیار علیمرادی(موغاناوغلو) دوستلار سیزدن آیری دوشدوم، سیزدن ساری داریخاجام. شیرین-شیرین محبتدن، سؤزدن ساری داریخاجام. نحس طالعیم سوردو باشدا، درده دوشدوم من بو یاشدا، عؤمروم بیتدی قارلی قیشدا، یازدان ساری داریخاجام. گؤزدن ایتیب اکیلمهین، چتینلیکده چکیلمهین، یاد اؤنونده بوکولمهین- دیزدن ساری داریخاجام. وار -دؤولتیم اولوب تالان، بو دردلردیر منه قالان. طالعیمه داشی چالان- قیزدان ساری داریخاجام. «موغان اوغلو» ...Read More »
یورولموشام گوندهلیکدن/ سحر خیاو
یورولموشام گوندهلیکدن سحر خیاو یورولموشام گوندهلیکدن بو هیسلی یاغلولی میطباخدان چوروم- چوروم تؤکولور قاب یووان سینکینه یاشیل بارماقلاریم سورولور دئشیکلرینه قونوشور لؤهمهلی سولارا قاریشیر فاضیلابا من ایتیم- ایتیم ایتمیشم بوردا سویوم چکیلیب، سوزولموشم دویولرله پیشمیشم اتلرله دوغرانمیشام گؤیلرله سوپورولمیشم زیبیللرله بایرام قاباغی، تؤکسمده قورومومی یوز دفعه قالایلاسامدا اؤزومو ایتمیهجک بو اوز گؤزومون چینلری گلمیهجک ساچلاریمین قارانلیغی، عصبلریم قیریشیب بو آینانی ...Read More »
پیچیلتی / سحر خیاو
پیچیلتی سحر خیاو پیچیلتی ایلهام اولام کاش گلم کؤنول باغیوا و ناگهان اوتورام خولیالار بوداقلاریوا شیرین بی شعره دؤنم بال کیمین سوزم، سوزولم قوناق گلم بی گئجه بال سوزن دوداقلاریوا گولومسهییب دوداغین لحظه- لحظه شعر اولاسان شیدیرغیلی یاغاسان گؤزلهین واراقلاریوا نه خلوت ائیلهیهریک سنله من، قلم، دفتر و قیزمالی باخیشین خوش گلر قوناقلاریوا یارالی قوش سایاغی چیرپینار سئون اورهیین او ...Read More »


text:
پی وای دی/وای پی جی نینگ انسان حقلری اخلال لری
پی وای دی/وای پی جی نینگ انسان حقلری اخلال لری
پی وای دی/وای پی جی نینگ انسان حقلری اخلال لری
پی کاکا/کا جی کا قوریلگن کوندن بیری, شرقی و جنوبشرقی انادولو منطقه لریده یشیاتگن انسان لر گه قرشی باسیم و خشونت دن فایده له نیب (قشلاق لر گه باسیب کیریش, سوء قصد, کوچ ایتیب کیتیش گه مجبور قیلیش, آلیب قاچیریش, قورقیتیش و باشقه میتود لر) منطقه خلقی نی اولر نی حمایت ایتیش گه مجبور قیلیش ستراتیژی سی نی تطبیق ایتیب کیلماقده. اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ سوریه ده گی قسمیدن عبارت پی وای دی/وای پی جی هم سوریه خلقی گه قرشی خودی منه شونده ی بیر ستراتیژی دن فایده لنماقده.
پی وا دی/وای پی جی ترور تشکیلاتی منطقه ده بیرته گینه اوزی نینگ حاکم بوله آلیشی اوچون منطقه ده یشیاتگن کُرد لر, عرب لر, تورکمن لر و یزیدی لر کبی اتنیکی عنصر لر گه قرشی تبعیض داخل کوپلب انسان حق لری اخلال لریگه سبب بولماقده. اوشبو اخلال لر خلق ارا انسان حقلری تشکیلات لری تامانیدن تعقیب ایتیلرایکن, ترور تشکیلاتی نینگ اوشبو عمل لری راپور لرده انعکاس ایتگن. ترور تشکیلاتی پی وای دی/وای پی جی نینگ ظلمی سببلی کوپلب منطقه یشاوچی سی منطقه نی ترک ایتیش گه مجبور بولیب قالدی. پی وای دی/وای پی جی نینگ ظلمیدن قاچگن کیشی لر تورکیه نینگ چیگره لری نی سوریه لیک مهاجر لرگه آچیب بیریشی نتیجه سیده باش پنه سوره ب اولکه میز گه کیلدیلر. برچه انسان حق لری اخلال لری گه قره مسدن, ترور تشکیلاتی داعش گه قرشی کوره ش (سوزده) بهانه سی بیلن پی وای دی/ وای پی جی نینگ خلق ارا کوچ لر نینگ حمایه سی نی کسب ایتیاتگن لیگی کوریندی. داعش گه قرشی کوره ش (سوزده) بهانه سی بیلن بیریلگن قورال و مهمات نینگ بویوک بیر قسمی نینگ منطقه ده یشیاتگن کرد لر, عرب لر و تورکمن لر کبی خلق لر نینگ ترور تشکیلاتی نینگ کنترولی آستی گه آلینیشی اوچون استفاده ایتیلدی.
مثال قیلیب آلگنده, میلادی 2016 نچی ییلی جنوری آییده سوریه انسان حق لری تشکیلاتی تامانیدن ترقه تیلگن راپورده, پی وای دی/ وای پی جی نینگ کنترولی آستیده گی منطقه لرده باشقه ملیت لرنی یوق ایتیش, اوز باشیمچه بیر شکلده انسان لرنی اوشلش, عسکرلیککه آلیش و کوچ ایتیش گه مجبور قیلیش کبی کوپلب انسان حق لری اخلال لری نینگ کورینگن لیگی معلوم قیلینگن. راپور نینگ ترقه تیلگن کونگه قدر بولگن مدت دوامیده, کمیده 407 نفر عادی اهالی نینگ پی وای دی/وای پی جی تامانیدن اولدیریلگن لیگی معلوم قیلیندی. اوشبو اولدیریلگن کیشی لرنینگ 51 نفری نینگ باله لر و 43 کیشی سی نینگ ایسه عیال لر دن عبارت ایکن لیک لری بیلدیریلماقده. 16 نفر نینگ ایسه قییناق قیلیب اولدیریلگن لیگی بیلدیریلماقد .
انسان حقلری نی تعقیب ایتیش تشکیلاتی تامانیدن میلادی 2014 نچی ییلی جون آییده ترقه تیلگن "کرد لرنینگ کنترولی آستیده: سوریه ده پی وای دی منطقه سیده گی ظلم" عنوانی گه ایگه راپورده هم, ترور تشکیلاتی پی وای دی/وای پی جی نینگ, اونگه رقیب بولگن کیشی لر گه اوشلش, آلیب قاچیریش و اولدیریش کبی میتود لر دن استفاده ایتیاتگن لیگی معلوم قیلیندی. اینیقسه پی وای دی گه مخالف حزب لر دن سوریه کرد دموکرات حزبی, یکیتی و آزادی اعضا لری نی اوز باشیمچه اوشلیاتگن لیگی بیلدیریلگن.
پی وای دی/وای پی جی نینگ باشقه ملیت لرنی یوق ایتیش سویه سی گه کیلیب قالگن انسان حقلری اخلال لریگه مثال لر؛
مخالفلرنی اولدیرماقده
سوریه ده الترناتیف بیر ساختار گه اجازت بیرمیاتگن ترور تشکیلاتی پی وای دی/وای پی جی نینگ, مخالف لرنی اولدیریش فعالیت لری آلیب بارماقده.
ترور تشکیلاتی پی وای دی/وای پی جی اوشبو فعالیت لری نی میلادی 2011 نچی ییلیده سوریه ده گی مخالف کرد لر دن تشکیل تاپگن کیله جک نینگ حزبی رهبری میشل تیموگه قره تیلگن سوء قصد بیلن باشله دی. رژیم بیلن همکارلیک ایتگن لیگی بیلدیریلگن ترور تشکیلاتی نینگ اوشبو ایشی منطقه ده کوپلب کرد لرنینگ عکس العمل کورسه تیشی گه سبب بولدی.
پی وای دی/ وای پی جی نینگ سوء قصدی آرتیدن مخالف لری گه قره تیلگن هجوملری دوام ایتدی. قبیله باشلیغی عبدالله بدرو و سوریه کرد لری دموکراتیک بیرلیک حزبی نینگ حلب مسئولی شیرزاد حاج رشید ترور تشکیلاتی نینگ سوء قصد فعالیت لری نتیجه سیده اولدیریلدی.
عینی دمده, سوریه کردستان دموکرات حزبی نینگ باشلیغی صلاح بدرالدین, ترور تشکیلاتی نینگ باسیم لری سببلی آلمان آرقه لی اربیل گه قاچیش گه مجبور بولیب قالدی.
اوروش دن آلدین سوریه ده 12 کرد گروپ موجود ایکن, حاضرگی کونده فقط گینه پی وای دی/ وای پی جی نینگ موجود ایکن لیگی کورینماقده. یوزلب کرد باسیم لر سببلی پی وای دی/ وای پی جی نینگ کنترولی آستیده گی منطقه لردن قاچیب کیتیش گه مجبور بولدی. 350 مینگ کرد باش پنه سوره ب تورکیه گه کیلدی. خودی منه شوو کرد لر حاضرگی کونده هم سوریه ده یشه ماقده.
بوندن تشقری, میلادی 2013 نچی ییلی جون آیی نینگ 27 نچی کونیده آموده ده, پی وای دی/ وای پی جی مخالف لری ناراضی چیلیک نمایشلری اوتکزدی. پی وای دی/ وای پی جی ترورچیلری ایسه اوشبو مظاهره چیلر گه قره ته اوق اوزدی. شونده ی قیلیب 3 کونده 8 نفر مظاهره چی جان بیردی. خودی منه شوو ناراضی چیلیک نمایش لری جریانیده 50 نفر یکیتی حزبی اعضاسی پی وای دی/ وای پی جی مرکزی گه آلیب باریلیب کلتکلندی.
اوشلنگن یاکه نظارت آستی گه آلینگن لر گه قرشی انسان حقلری اخلال لری
ترور تشکیلاتی تامانیدن پولیس اوله راق تانیتیلگن "آسایش" طرفیدن قیلینگن انسان حقلری اخلاللری, انسان حقلری نی تعقیب ایتیش تشکیلات لری راپوریده اورین آلدی. ترور تشکیلاتی تامانیدن اوشلنگن کیشی لرنینگ قییناق قیلینگن لیک لری و کوپچیلیگی نینگ اوشبو مدت دوامیده جان بیرگن لیکلری کوریندی. HRW نینگ راپوری گه کوره؛ عفرینده اوشلنگن حنا همدوش, معلوم بیر مدت کیین اولدیریلرایکن, بیراق, پی وای دی/ وای پی جی تامانیدن اوشبو کیشی نینگ باشینی دیوارگه اوریب اولگن لیگی ادعا ایتیلگن ایدی. میلادی 2014 نچی ییلی فبروری آییده سره کانیه ده یوز بیرگن باشقه بیر حادثه ده ایسه 24 یاشلی رشوان آتش, بیر "آسایش" منسوبی تامانیدن اولدیریلگن ایدی.
راپورگه کوره, میلادی 2012 نچی و 2014 نچی ییل لری آره سیده منطقه ده 9 کیشی نینگ اولدیریلگن لیگی یاکه یوقالیب کیتگن لیگی و خودی منه شوو کیشی لرنینگ همه سی نینگ پی وای دی/ وای پی جی مخالف لریدن عبارت ایکن لیک لری نینگ خوفسیزلیک کوچلری نینگ اوز باشیمچه حرکت لری بوییچه خواطر گه سبب بولماقده.
عیاللر و باله لر گه قره ته خشونت
ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی سوریه ده قولگه کیریتگن منطقه لرده گی حاکمیتی نی مستحکم لشتیریش, مخالف لرنی یوق ایتیش و آدم توپلش مقصدی بیلن تیز تیز عیاللر و باله لر گه قرشی خشونت قیلیب کیلماقده.
ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی نینگ اوشبو عمل لری SNHR نینگ میلادی 2016 نچی ییلی جنوری آییده ترقتگن راپوریده هم اورین ایگلله گن. اوشبو راپورده؛ میلادی 2011 و 2016 نچی ییل لری آره سیده 42 عیال نینگ ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی ترورچیلری تامانیدن اولدیریلگن لیگی معلوم قیلینگن. خودی منه شوو عیاللردن بیری بولگن, حلب گه باغلیق سای غول قشلاغی یشاوچی سی نبیه الصلاح دن عبارت بولیب, اوشبو کیشی میلادی 2015 نچی ییلی آگست آیی نینگ 14 نچی کونیده پی وای دی/ وای پی جی ترورچی لری طرفیدن الرقه بیلن تل ابیض یولیده 3 مرمی بیلن آتیب اولدیریلدی.
اوشبو راپورده گی دقتگه سزاوار باشقه بیر مثال ایسه طرفه خلیل الحسود نامیده گی 58 یاشلی عیال دن عبارت. ایرینی اولدیرگن پی وای دی/ وای پی جی ترورچی لریدن قاچیشگه حرکت ایترایکن, اوییده گی طویله سیده اولدیریلدی. عینی دمده اوشبو راپورگه کوره, پی وای دی/ وای پی جی میلادی 2014 نچی ییلی جنوری آیی بیلن میلادی 2015 نچی ییلی اکتور آی لری آره سیده حسکه, قامیشلی, عفرین کبی منطقه لرده "مجبوری عسکرلیک" آتی بیلن 88 عیال نی آلیب کیتگن.
ملیت لرنی یوق ایتیش و اجباری کوچ ایتتیریش
ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی نینگ حاکم بولگن منطقه لرده کوپ سانلی عرب و تورکمن لردن تشقری, سریانی لر و ارمنی لر هم موجود. قولگه کیریتگن منطقه لرده اوز حاکمیتی نی مستحکم لشتیریش گه حرکت ایتیاتگن ترور تشکیلاتی, انسان لرنی منطقه نی ترک ایتیش گه مجبور قیلرایکن, بعضی مسکونی منطقه لرنی یاقیب نفوس ساختاری نی اوزگرتماقده.
انسان حقلری سوریه قسمی (SNHR)نینگ راپوریده حسکه ده قریب 100 تورکمن عایله سی نینگ خشونت و باسیم گه دوچ کیلیب قالگن لیگی بیلدیریلماقده. تورکمن لرنینگ آلدین سوریه نینگ فرقلی جای لریگه کیین چه لیک ایسه تورکیه گه کوچ ایتیش گه مجبور بولیب قالگن لیک لری معلوم قیلینماقده.
اوشبو تشکیلات تامانیدن میلادی 2016 نچی ییلیده تیارلنگن راپورده, پی وای دی/ وای پی جی نینگ مسکونی منطقه لرگه کیریب اوغیرلیک قیلگن لیک لری, کرد لرنینگ موجود بولمه گن جای لرده باشقه ملیت لرنی یوق ایتگن لیگی, اوی لرنی تخریب قیلیب یاققن لیگی و انسان لرنی کوچ ایتیش گه مجبور قیلگن لیگی بیلدیریلماقده.
اوشبو راپورگه کوره کوپچیلیگی عرب لر دن عبارت, اون مینگلب کیشی پی وای دی/ وای پی جی تامانیدن کوچ ایتتیریلرایکن, کوپلب قشلاقلر ویران قیلیندی. روم کنوانسیونی 8 نچی ماده سی گه کوره, اوشبو عمل لرنینگ همه سی, اوروش جرمی و بشریت گه قرشی بیر جرم ایکن لیگی بیلدیریلرایکن, شونده ی قیلیب خلق ارا انسان حق لری حقوقی گه ضد ایکن لیگی بیلدیریلماقده. SNHR تامانیدن تیارلنگن راپورگه کوره, 9 مسکونی منطقه نینگ همه سی تخریب ایتیلیب منطقه یشاوچی لری هیده ب یوباریلرایکن, 19 قشلاق نینگ باسقیچ مه باسقیچ یوق ایتیلگن لیگی و خواهلنمه گن کیشی لرنینگ بو جغرافیه لردن تبعید ایتیلگن لیگی بیلدریلماقده. عینی دمده پی وای دی/ وای پی جی قولگه کیریتگن قشلاق لرده؛ باشقه ملیت لرنی یوق ایتیش مقصدی بیلن تهدید و خشونت آرقه لی کرد بولمه گن انسان لر نی منطقه دن هیده یاتگن لیگی معلوم قیلینماقده. SNHR تامانیدن تیارلنگن راپور گه کوره, کمیده 49 مسکونی نقطه دن اون مینگلب کیشی هیده ب یوباریلگن.
ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی؛ میلادی 2015 نچی ییلی می آیی نینگ 26 نچی کونیده حسکه نینگ جنوبیده گی 26 دن آرتیق قشلاق یشاوچی سی گه اوشبو منطقه نی ترک ایتیش لری اوچون 24 ساعت مهلت بیرگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی. اوشبو قشلاق لردن بیریده یشیاتگن بیر شاهد نینگ راپورده اورین آلگن سوز لری گه کوره؛ پی وای دی/ وای پی جی ترورچی لری قشلاققه کیلگچ عرب لر گه حمله قیلرایکن, (سوزده) کردستانده عرب لر و تورکمن لر نینگ بولمس لیگی کیره ک ایکن لیگی بیلدیریلیب کوپلب اوی ترورچی لر تامانیدن یاقیلگن. راپورده اورین آلگن باشقه بیر حادثه ده ایسه, میلادی 2015 نچی ییلی فبروری آییده حسکه ده 100 تورکمن عایله سی نینگ اوشله نیب, قییناق قیلینیشی آرتیدن منطقه دن هیده ب یوباریلگن لیگی بیلدیریلماقده. اوشبو عایله لر اوز اوی لری نی ترک ایتیب ترکیه گه قاچیب کیلگن لر. خلق ارا عفو تشکیلاتی نینگ میلادی 2015 نچی ییلی اکتوبر آییده شاهد لرنینگ سوز لری, ستلایت تصویر لری و متخصص لرنینگ تحلیل لری گه بناً ترقتگن, "کیته دیگن باشقه بیر جایی میز یوق" عنوانی گه ایگه راپوریده؛ ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی نینگ باشقه ملیت لر نی یوق ایتیش, تبعید و تخریب فعالیت لری گه اورین اجره تیلگن.
تل خمیس نینگ چیککه حدود لریده اورین آلگن عرب قشلاغی حسینیه ده آلیب باریلگن تحقیقات و تخریب ایتیلیشی آرتیدن قشلاق یشاوچی لری بیلن قیلینگن مصاحبه لر گه اورین اجره تیلگن راپورده. قشلاق نینگ میلادی 2014 نچی ییلی جون آیی بیلن میلادی 2015 نچی ییلی جون آیلریده گی وضعیتی ستلایت تصویر لریدن فایده له نیب مقایسه قیلینرایکن, 225 بنا نینگ موجود بولگن قشلاق نینگ بیر ییلده 94 فایزی نینگ تخریب ایتیلگن لیگی و فقط گینه 14 بنا نینگ قالگن لیگی کوریندی.
خلق ارا عفو تشکیلاتی متخصصی لیما فاکح, " عادی اهالی نینگ اوی لری و قشلاق لری نی بوتونلی یاقیب و ویران ایترایکن, منطقه یشاوچی لرینی سبب سیز بیر شکلده هیده ب یوباریاتگن پی وای دی/ وای پی جی خلق ارا انسان حق لرینی اویاتسیز بیر شکلده پایمال قیلماقده" دییه قید ایتدی.
باله اوروشچیلر
ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی, سوریه ده ترورچیلیک فعالیتلری دایره سیده قولگه کیریتگن توپراق لرده اوز حاکمیتی نی مستحکم لشتیریش اوچون کوپلب باله لرنی اوز صفلری گه قوشرایکن, اوشبو باله لرنی جبهه ده بیرینچی صفده اوروشتیرماقده.
کوپلب خلق ارا کنوانسیون لرده, ( اوروش پیتیده عادی اهالی نینگ قورینیشی بیلن علاقه لی میلادی 1949 نچی ییلیده گی ژنیو کنوانسیونلری, ژنیو کنوانسیون لریگه قوشیمچه پروتکل, میلادی 1989 نچی ییلیده گی بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی باله حقلری کنوانسیونی و باله حق لریگه قوشیمچه پروتکل ) باله لرنینگ اوروشتیریلیشی ممنوع قیلینگن. پی وای دی/ وای پی جی نینگ اوشبو ممنوعیت نی اخلال قیلگن لیگی, کوپلب مستقل خلق ارا موسسه لر نینگ راپورلریده اورین آلگن وضعیتده.
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی خلق ارا مستقل سوریه تحقیقات کمیسیونی نینگ میلادی 2013 نچی ییلی آگست آیی نینگ 16 نچی کونیده ترقتگن راپوریده؛ عفرین و حسکه ده پی وای دی/ وای پی جی نینگ 12 یاشیده گی قیز و ایرکک باله لرنی اوز صفلری گه قوشیب آلگن لیگی بیلدیریلدی.
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ "سوریه ده گی باله لر و قوراللی اوروشلر" عنوانی گه ایگه راپوریده, حسکه منطقه سیده یاش لری 14 – 17 اورته سیده بولگن باله لرنینگ ترور تشکیلاتی منسوبی گه ایلنتیریلگن لیگی و خودی منه شوو باله لردن اوروش لر و کنترول نقطه لریده استفاده ایتیلگن لیگی معلوم قیلینگن وضعیتده.
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ میلادی 2016 نچی ییلی جون آییده ترقتگن انسان تجارتی راپوریده؛ ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی نینگ 15 یاشدن دن کیچیک قیز و ایرکک باله لرنی اوزیگه جذب و استفاده ایتیب, کمپ لرده تعلیم بیریش گه دوام ایتیاتگن لیگی معلوم قیلیندی. خودی منه شوو راپورگه کوره؛ میلادی 2015 نچی ییلی اپریل آییده, عفرینده عایله سی نینگ اعتراض لری گه قره مسدن 16 یاشلی بیر قیز باله ترور تشکیلاتی پی وای دی/ وای پی جی تامانیدن آلیب قاچیریلگن.
انسان حقلری نی تعقیب ایتیش تشکیلاتی نینگ میلادی 2014 نچی ییلیده ترقتگن "کرد حاکمیتی آستیده" عنوانی گه ایگه راپوریده؛ وای دی/ وای پی جی – وای پی ژی نینگ 18 یاشدن کیچیک باله لرنی ترور تشکیلاتی گه قوشیب آلگن لیگی و اوروشتیرگن لیگی بیلدیریلدی. انسان حقلری نی تعقیب ایتیش تشکیلاتی نینگ 59 باله دن تشکیل تاپگن بیر لست قولیده بولگن لیگی و بحث موضوعی باله لردن 10 نفری نینگ 15 یاشدن کیچیک ایکن لیک لری معلوم قیلیندی.


text:
بئله حساب اولونور کی، گولوش اینسان اورقانیزمینین مدافعه مئخانیزمیدیر. گولوش اینسانی پسیخیکی گرگینلیکدن و ایسترسدن آزاد ائدیر.
ساغلامولون. آذ معلوماتینا گؤره، آراشدیرمالار گؤستریر کی، گولوش اورک-دامار و نفسالما سیستمی خستهلیکلرینین ریسکینی آزالدیر. یاخشی یومور حسی اولان اینسانلار ایسترئس، دپرسییا و س. نئورولوژی پوزولمالاردان داها آز اذیت چکیر.
لاکین بعضا گولوش خستلیین سیمپتومو کیمی میدانا چیخا بیلر. طبیعی کی، بورادا صحبت ایداره اولونمایان، سببسیز، قئیری-طبیعی، پاتولوژی گولوشدن گئدیر. بئله گولوش بو کیمی خستهلیکلرین سیمپتومو اولا بیلر:
- بئیین شیشلری و یا کیستالاری. سببسیز گولوش بزهن بو پوزولمالارین سیمپتومو کیمی میدانا چیخیر. بو زامان کیستا و یا شیشین جراحی یولو ایله خاریج اولونماسی اینسانی پاتولوژی گولوشدن آزاد ائدیر.
- آنگئلمان سیندرومو. نادیر گئنئتیک خستهلیکدیر. بو سیندرومو اولان اینسانلارین پسیخیکی اینکیشافیندا گئریلهمه اولور، نیطقی پیس اینکیشاف ائدیر. آنگئلمان سیندرومو اولان اینسانلار دایم سببسیز گولور و گولومسییر - بو خستلیین ان خاراکتئریک سیمپتوملاریندان بیریدیر.
- آلسگئیمئر خستهلیگی (عقل ضعیفلیگی، دئمئنسییا). اینگیلتره عالیملری آراشدیرمالار زامانی آشکار ائدیبلر کی، "قارا" یومور، یئرسیز گولوش دئمئنسییانین ایلک سیمپتوملاریندان بیری کیمی میدانا چیخیر.
- بیوپولیار پوزولما (بزهن بو پوزولمانی "مانیاکال دئپرئسسییا" آدلاندیریرلار). بو حالدا اهوال-روهییهنین تئز-تئز دئییشکهنلیگی موشاهیده اولونور. مانیاکال وضعیتده اینسان چوخ دانیشیر، یوخودان ایمتینا ائدیر، ایمکانلارینی رئال قیمتلندیره بیلمیر، حرکتلرینین سون نتیجهلرینی پروقنوزلاشدیرماقدا چتینلیک چکیر. خستلیین سیمپتوملاریندان بیری ده سببسیز پاتولوژی گولوشدور.


text:
اینسانلار چوخ فرقلیدیرلر. هرهنین اؤز گنتیک کودو، قیدالانما آلیشقانلیغی، کئچمیشی و ... اؤز پارازیتلری واردیر. بونلارین هامیسینا عینی دقتی گؤسترمیریک. مثلاً، گنتیکانین اینسانا تأثیری حاقیندا اینترنتده یووتوب-و تاپماغا قادیر اولان هر کس نه ایسه بیلیر. اما پارازیتلرین و میکروبلارین اینسانا نه تأثیری اولدوغونو چوخ آدام بیلمیر.
آخار. آذ عائلهم. آذ-آ ایستینادا بیلدیر کی، بونو اورولوق-جرراح، طب اوزره فلسفه دوکتورو واسیف ایسماییل اینفئکسییانین اینسان دوشونجهسینه تأثیریندن دانیشارکن دئییب. او، اینفکسییالاردان دانیشارکن بیر نئچه فاکتا دقت چکیب:
"چوخونوز مصر اهراملارینی گؤرموسونوز. بوندان ۲ ۵۰۰ ایل اول مصرده نیل چایینین ساحلینده بؤیوک بیر مدنیت اولوب. مقبرهلر و گئری قالان مدنی میراث او قدر محتشمدیر کی، بیر چوخ اینسان مصرله باغلی اشیالاری ائوینده گؤزونون قاباغیندا ساخلاییر. او جملهدن پیشیک هیکللرینی. قدیم مصرلیلر پیشیکلری چوخ سئویبلر. بیر نؤو سیتاییش ائدیبلر یعنی. بو فاکت عالیملرین دقتیندن یایینماییب.
پیشیکلر حاقیندا بعضی ماراقلی فاکتلار:
- طبیعتده یایغین بیر پارازیت واردیر. آدی دا توکسوپلازم.
- توکسوپلازم حیاتی بویونجا ۳ مرحلهدن کئچیر. مثلاً، ایپک قوردو کیمی. بو جانلی حیاتینین بیر حیصهسینی قورد، قالان حیصهسینی ایسه کپنک کیمی یاشاییر. توکسوپلازم دا حیاتی بویونجا ۳ مرحله کئچیر.
- توکسوپلازم ایستیقانلی حیوانلارین هامیسینا (اینسان داخیل) یولوخور.
- توکسوپلازم بوتون حیات دؤورونو تماملاماق اوچون ان آز ۲ قوناق دییشمهلیدیر.
- توکسوپلازم یولوخموش حیوانلاردا قورخو حسی آزالیر، تهلوکهیه و اؤزونو اؤلدورهجک حرکتلره مئیل آرتیر.
مثلاً، توکسوپلازم یولوخموش سیچان پیشیک سیدیینین قوخوسونا طرف گئدیر. چونکی پیشیک او سیچانی یئیرسه، سیچانین بدنیندهکی توکسوپلازم سیستلری پیشیک باغیرساغیندا آچیلاجاق و اؤز حیات دؤورونو داوام ائتدیره بیلهجک.
عالیملر پیشییه قارشی خصوصی محببتین آلتیندا توکسوپلازم یولوخماسینین یاتا بیلجیینی آراشدیرماغا باشلادیلار.
فاکتلار:
- توکسوپلازم بئیینده اؤزونه یووا سالیر.
- توکسوپلازم چوخالماق اوچون دوفامین و ل-دوپا ایفراز ائدیر. بونلار بوتون ایستیقانلی حیوانلاردا داورانیشی معینلشدیرهن مادهلردیر. یعنی توکسوپلازم حیوانین داورانیشینا تأثیر ائتمه ایمکانینا صاحبدیر.
- توکسوپلازم یولوخموش اینسانلاردا داها چوخ شیزوفرنییا، دپرسسییا (خصوصیله بیپولیار خستهلیک) گؤرولور.
- توکسوپلازم یولوخموش اینسانلار داها چوخ یول قزالارینا (خصوصیله اؤلومجول) دوشورلر.
- توکسوپلازم یولوخموش اینسانلار داها چوخ اینتیهار ائدیرلر.
- توکسوپلازم یولوخموش کیشیلر داها قیسقانجدیرلار.
- توکسوپلازم یولوخموش قادینلار داها مهریبان و قایغیکئشدیرلر.
چوخ قریبهدیر، توکسوپلازم یولوخموش بوتون فردلر میکروبون یاییلماسینا خیدمت ائدن داورانیشلار سرگیلییرلر:
- سیچانلار پیشییه طرف گئدیر،
- اینسانلار اؤزونو اؤلدورور،
- کیشیلر قیسقانجلیق بحرانینا گیریب هلاک اولما احتیمالی اولان داوالارا گیریشیرلر (جانسیز بدنینی وحشی حیوانلار یئسینلر دئیه)،
- قادینلار ایسه قایغیکئشلیکله داها چوخ کیشی جزب ائدیب، حامیله قالیب اؤولادینا اینفئکسییانی کئچیرمهسی کیمی.
بو دئدییم فاکتلارین هامیسی علمی اولاراق ثبوت ائدیلیبدیر".


text:
مرمره بیلیمیوردو
مرمره بیلیمیوردو — تورکییهنین ان ایری، کؤکلو و قوجامان بیلیم یوردولریندن بیریدیر. بیلیم یوردوین یارانما تاریخی ۱۸۸۳-جو ایله تصادف ائدیر. ایستانبولدا یئرلشهن بو آلی مکتبده ۲۸۰۰ معلم درس دئییر و ۸۰ مین طلبه تحصیل آلیر. بیلیم یوردوده دؤرد دیلده، تورک، اینگیلیس، آلمان و فرانسیز دیللرینده تدریس ائدیلیر. مرمره بیلیم یوردوینین ایستانبولدا ۱۴ کورپوسو وار؛ ان بؤیوک کورپوسو ایسه باشی بؤیوک کورپوسودور ساحهسی - ۱۸۱.۷۵۴ م².
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
شابلون:ایستانبول بیلیم یوردولار شابلون:تورکییه-قارالاما بؤلمه:بیلیم یوردولار بؤلمه:تورکیه بیلیم یوردولار