text:
ائویم رومانیندا گوج و دنگهلی عدالت
کیان خیاو
رقیه کبیرینین “ائویم” رومانینین باکیدا چاپ اولما خبرینی ائشیتدیییمده، یئنیدن بیر داها (اوچونجو دؤنه) بو کیتابی اوخودوم. بو دؤنه هئچ بیر نوت گؤتورمهدیم، هئچ بیر شئی یازماق فیکرینده دئییلم دئیه. سادهجه بیر اوتورومدا بیر دوزونه اوخودوم. سادهجه “اوخوماق!” نه بیلیم، بلکه بو “اوخوماق” اینسان ذهنینده یارانان فلسفی سورونلارا بیر جواب آختارماق یولو کیمی عمل ائدیر. همن بو “اوخوماق” مسئلهسی، بیر دؤنه ده منله “ائویم”ین آراسیندا، تانیملایا بیلمهیهجهییم، آچیب- آچیقلایا بیلمهیهجهییم بؤیوک بیر موناسیبت یاراتدی. آخی بیر “اوخوماق” اولور، بیر ده “یئنیدن اوخوماق!” بو “یئنیدن اوخوماق” دا چئشیدلی اوخوماغین بیر تورودور. ایکی دؤنه اوخودوغون بیر کیتابی بیر داها بیلهرکدن “سئچیب”، دوروب کیتابلیغیندان گؤتوروب، الینه آلیب “اوخوماق!” بو، سؤزسوز “فرقلی بیر اوخوماق”دیر.
نئچه دؤنه نئچه تورده اوخوماغین ادبی تنقیدچیلیکدن قایناقلاندیغینی هامیمیز بیلیریک. اویسا من اؤزومو ادبی تنقیدچی مقامیندا دا بیلمیرم آخی. اوستهلیک من بو دؤنه “ائویم”ی تنقید ائتمک ایستهمیردیم. ائویمین قورولوشو، فورمو، ایچهرییی بئله کاریمدا دئییلدی. قصدیم بو دؤنه ائویمی ائویم کیمی اوخوماق و سادهجه اونو بیر رومان کیمی اولوشدوران متنله – سن اوخو متنده – یاشاماقایدی. یازارینین کیم اولدوغونو بئله اونوتموشدوم. روماندا گئدن متن هر شئیدن قاباق و اؤنملییدی. بلکه ده اوخوماقدان اؤنجه بونون یازیچیسینین، یارادیجیسینین کیم اولدوغونو بیلیردیم: “بیلمک!” آنجاق بو “یئنیدن اوخوماق” ایستهیی، “بیلمک”دن داها باشقا یئرلره وارماق اوچون آیاغیمین آلتینا قویولان بیر نردیوانایدی. منیم اوتاغیمداکی کیتابلیق بیر آز اوجادیر. تاوانا یاخین بیر کیتابلیقدیر. “ائویم”ی اونون ان اوست قاتینا قویموشدوم. خبری ائشیتدیییمده، سانکی بیریسی اوستونده اوتوردوغوم صندلینی چکیب آیاغیمین آلتینا قویدو. گؤتوردوم. الیمه آلدیم. آنجاق اؤزومو بیر اوخوجو کیمی و رقیه کبیرینی ده بیر یازیچی کیمی قیراغا قویدوم. سادهجه اوخوماغا باشلادیم و اوخودوم. سطیردن سطیره دورولوب، آخیجیلاشیب گئدن روایتده بعضا دایانیب بیر شئیلری اؤزوم اوچون یوروملاییردیم. سونرا یئنه اوخویوردوم. بو یوروملاماق اوخوماغین – سن اوخو اوخونوشون – اؤزو دئییلمی؟! ائویمله منیم آرامدا ایچسل بیر دییالئکتیک یارانماقدایدی: ایکی دونیا دییالئکتیکی: ائویم رومانی دونیاسی و منیم بیر اوخوجو کیمی اؤز دونیام. من ائویم دونیاسیندا یئرلشمک اوچون یئددی ساعاتدان آرتیق بیر اوتاق، سادهجه بیر اوتاق آختاریردیم. و تاپدیم. ائویم رومانی اؤزو بو اوتاغی منه گؤرستدی. “موقّتی” یوخسا “داییمی” اولماسی اؤنملی دئییل، اؤنملی اولان ائویمده اؤزومو یئرلشدیره بیلدیییمایدی. اوخودوقجا بعضی سطیرلر یوخسا پاراقرافلارلا توتوشور، قاپیشیر و دارتیشیردیم بئله. آنجاق بو توتوشوب- دارتیشمالار اصلینده روایتین اؤزونده اولان اولایلارین (حادیثهلرین) آراسیندایدی. دقیقه- دقیقه ایرهلیلهدیکده، “یئنی”دن “داها یئنی” فضالارا یول آچیردیم. “ائویم” سانکی اوندان ایستهدیییم شئیلری منه گؤرسهدیردی، گیزلی بیر شئیلری اوزه چیخاردیردی و اؤزوندن باشقا فضالارا بئله آپاریردی. سانکی من بو فضالاری چوخدان گؤزلهییرمیشم!
رومانی صحیفه- صحیفه اوخودوقجا اؤزوم اوچون داها یئنی آلقیلامالاریم اولوردو. بو، گؤرهسن همن چاغداش فلسفهده دارتیشما قونوسو اولان “آلقیلاییش ائستئتیکاسی”یدی؟ بونو هلهلیک آچیب- آچیقلاماقدان چکینیرم. کسینلیکله بو رومانی یازیچیسییلا بیرلیکده اوخوسایدیق، ذهنه گلن بیر چوخ قونولار اوستونده دانیشیلاردی! آنجاق اوخوجویلا یازیچینین بیرلیکدهلییی یوخدورسا، “اوخوماق”، “یئنیدن اوخوماق” و “یئنیدن یئنه ده بیر داها اوخوماق” یازیچییلا اوخوجونون بیرلیکدهلییینه یئنیدن باشلاماقدیر: “باشلانغیج!” بیر اثری نئچه دؤنه و نئچه تورده اوخوماق نهدن تؤرهنیر؟ بو، اولا بیلسین منیم دونیاملا ائویم رومانینین دنیاسی آراسینداکی دییالئکتیکدن یارانیر. چون، من ائویمی چاپ اولمامیشدان اؤنجه اوخودوغومدا اوندان هانکیسا بیر یوروم اوزه چیخارماق ایستهمیشدیم، ایندییسه بامباشقا بیر اوخوماق تورویله اوخودوم. گؤرونور بوتون “اوخوماق”لار، یورماق- یوروملاماق آنلامینا گلمیر، آنجاق بوتون یوروملار بیر چئشید اوخوماق – اوخونوش – دیرلار و بونلارین هامیسی موطلق “اوخوماق”دان قایناقلانیر. یوخسا “اوخوماق” اولمازسا، دونیانین و اینسانین هئچ بیر حقیقتی اوزه چیخانا بنزهمیر سانکی. اوخوماق (اوخونوش) و یوروملاماق بیر- بیرییله سیخ ایلگیده اولدوغونو، اوستهلیک هر روایتین هانکیسا بیر آنلام داشیدیغینی آرتیق هامیمیز بیلیریک. بیلیریک ده هئرمئنوتیک هانکیسا بیر متندهکی گیزلی بیر آنلامی اوزه چیخارماقدیر. ایندی “ائویم”دهکی گیزلی آنلام نهدیر؟ و گؤرهسن بو تایلی- او تایلی آذربایجاندا “ائویم” رومانینی، اونداکی گیزلی آنلاملاری اوزه چیخاریب یوروملاماق اوچون اوخویان وارمی؟ بؤیله بیر “اوخوماق” وارسا، کسین او، “اوخوماق” تورونون ان اؤزلی و گؤزلی ساییلیر. چون، اؤزل اوخوماغین اؤزللییی ده، اوخونان بیر روایتی یوروملایا بیلمک دئمکدیر: هئرمئنوتیک! اوخوماق اؤز اؤزلویونده اوزه چیخارماقدیر. آیدینلانماق اؤز اؤزلویونده آیدینلاتماق کیمی بیر شئی. “ائویم”ی “اوخوماق” ائویمدهکی فضانی، قورولوشو و باش کاراکتئرین (سئللولدا یاشایان گنج مارکسیست بیر قیزین) گوجونو و بو گوجدن دولایی چکدییی آجی- آغریلاری دانیب باسقیلار و سیخینتیلارا معروض قویان بوتون گؤزه گلمهین و آنلاشیلماز اولانلاری (بیر سیستئم، بیر گوج اورقانی، بیر قوروم، بیر قورام- تئوری، بیر ایدئولوژیکی باخیش و ب…) اوزه چیخاردیب، آیدینلانیب و چئورهنی آیدینلاتماقدیر. آنجاق من بو دؤنه بو رومانی نهییسه آنلاتماق اوچون دئییل، سادهجه “اوخوماغین ائوریمه و اؤزونو تانیماغا دوغرو یؤنلتمک ماهیّتی”نی دوشونهرک اوخودوم و ائویمی اؤزومله بیرلشدیرمهیه چالیشاراق، اؤزومو باش کاراکتئرین یئرینه قویوب تانیماغا باشلادیم. “باشلانغیجدان سونرا بیر داها باشلانغیج!” باش کاراکتئرله سطیردن سطیره، پاراقرافدان پاراقرافا چئشیدلی دوروملار یاشادیم. سانکی آرتیق من بیر اوخوجو دئییلدیم، باشقا بیر اینسانا دؤنموشدوم. بو، باشقاسینا دؤنوب- دؤنوشمک، “اوخوماق”دا اوخوجویا تام اؤزونو تانیماق قدر اؤنملیدیر. بونا گؤره ده بعضا بیر رومانی ایچدن آلقیلاماق و قاوراماق قصدییله اوخوماقلا همن او رومانی یوروملاماق یوخسا آچیقلاماق قصدییله اوخوماق آراسیندا اولان – ان آزیندان اوخوجونون اؤزو اوچون – بؤیوک فرقلر بللی اولور. اوزه چیخارماق عملینی “اوخوماق”ین دهییشدیریجی و بعضا داغیدیجی ماهیّتینی آییرماق اولماسا دا، سن آرتیق هئچ نهیی اوزه چیخارماق و اوخودوغونلا باغلی هئچ بیر قضاوت ائتمک ایستهمیرسن. چون بیلیرسن: گئنللیکله اوخونان بیر متنی اولدوغو کیمی آلیب- آلقیلایاندان سونرا اونو آچیقلاماق یوخسا اونلا باغلی هانکیسا بیر قضاوته – اولوملو- اولومسوز فرق ائتمیر – یؤنلمک، اوخونان متنین ایچ قاتیندا اولان یوخاری سویّهلی آنلامین دهیرینی اولدوقجا آشاغی ائندیرمکدیر. بیر رومان یوخسا باشقا بیر ژانردا یازیلان اثر یالنیز قضاوت هئرمئنوتیکییله اورتایا چیخان مسئلهلرله آچیقلانمالیدیر. بیر کیتابین ایچردییی قونولاری یوزوب یوروملایا بیلمک، اوندا قوللانیلان آچار سؤزجوکلری تانیماق، دیلین آنلامیندان قیراقدا قوللانیمینی بیلمک و سونرا محض اوخونان متنین ایچردییینی قضاوته قالخماق، قضاوت هئرمئنوتیکینین نئجه اساسلی و دهیرلی اولدوغونو وورغولاییر. سادهجه بئله بیر یوللا هانکیسا بیر ادبی متنی آچیب- آچیقلاماق، قورالا دؤنور. بئلهلیکله بیز بیر متنین اوستونده قضاوت ائتمیش اولوروق: هئرمئنوتیک! بونلا بئله “ائویم”ی هر “اوخوماق”لا اوندا اولان چئشید قونولارین هامیسینی آنلادیب آنلاتماق اولمازین ایشدیر. چون، منجه بو روماندا اولان گوج، نه اونو اوخوماقدا اولور، نه ده اوخوماقدان سونرا اؤنه چیخا بیلهجک یوروم و قضاوت کیمی عمللرده. سؤزسوز، بیر رومان اوخوندوقدا، نهسه اوخوجونو هانکیسا بیر یوروم و قضاوته چاغیریر. آنجاق بونلار محض متنین اؤزویله باغلی اولمالیدیر. اویسا “ائویم”ده هلهلیک آچیقلانماسی چتین اولان گیزلی آنلاملار وار و من سانیرام بیر متنده بعضی گیزلیلری اوزه چیخارماق بیر تور او گیزلیلره سایقیسیزلیق اولا بیلر. بیر روماندا – و بورادا ائویم رومانیندا – منجه او قدر درینلیک وار کی سادهجه بیر دؤنه اوخوماقلا او درینلییه وارماق اولماز. بو درینلیکلری آنلاییب آنلاتماق اوچون بعضی اثرلری نئچه دؤنه اوخوماق گرهکیر.
ائویم رومانیندا آچیق- ساچیق یازیلماسا دا (یازیلمامالیدیر دا) تاریخی اولایلارا دا ایشارهلر وار. بونلا بئله ائویم، ایچردییی تاریخی اولایلارییلا دئییل، محض “ائویم” اولدوغو اوچون “ائویم”دیر: متن اوچون بیر متن! بو متن بیر سیرا تاریخی گئرچکلیکلری اؤز رومانلیق ائتگیسی آلتینا آلیر و همن او گئرچکلیکلره هانکیسا بیر آنلامی یوکلهمهیه چالیشیر. من ائویمی اوچونجو دؤنه سئچهرک اوخودوغومدا بیر نهدنیم ده ایراندا باش وئرن ۶۰ ینجی ایللرین بیر سیرا اولایلارینی اوخوماق ایستهدیییمایدی. بیلدیییمیز کیمی هر اوخوماقدا بیر سئچهنک اولمالیدیر. اونسوز دا سئچهنک، اوخوماغین ماهیّتینده وار. نئچه دؤنه اوخوماقدا دا یوروملارین چئشیدلری اورتایا چیخیر. بو یوروملارین هامیسی هانکیسا بیر حقیقتی آختارماق و تاپماقدیر. آنجاق هئچ بیری تاریخی گئرچکلیکلرین هامیسینی ایچرمیر. چون، هر زامان اؤزل اوخوماغین قالانی قالیر و بو بیر داها یئنیدن اوخوماغین بؤیوک نهدنی اولور. سن بیر رومانی سئچیرسن، اونون اوستونده اؤز قضاوتلرین اولور، اونو قاوراییب یوروملاییرسان و بیر داها اوخوماغین ماهیّتینی دوشونهرک اونو اوخوماغا قرار وئریرسن. (من “ائویم”له تام بو ایشی گؤردوم.) و بو، سنین سادهجه اؤز خیالیندا اؤزونو باش کاراکتئرین یئرینه قویماق و اونون فیقوروندا اؤزونو تانیماق ایستهییندن ایرهلی گلیر: ego! بوردا سن قضاوت دئییل، سانکی بؤیوک بیر خیال ایقلیمیندهسن؛ خیالین چوخ رولو اولمایان خیال ایقلیمینده! آیدیندیر کی بیز هر بیر رومانی اوخودوغوموزدا اؤز ذهنیمیزده بیر سیرا تجروبهلر الده ائدیریک. سانکی گؤرمهدیییمیز و یاشامادیغیمیز بیر دونیانی یاشاماق ایستهییریک. او بیر سیرا تجروبهلر بیزی بیر سیرا یوروملارا ساری سوروکلهییر. اوخویاجاغیمیز بیر رومانی سؤزسوز ایرادی اولاراق سئچمهیه ده بیلهریک، آنجاق بیر اوخوجو هر زامان اؤزونو بعضی کاراکتئرلره بنزهدیب، عدالتلی اولاراق اونلارلا اؤزدشلیک (همذاتپنداری) ائتمهیه چالیشیر. ادبیات دونیاسیندا اوخوجونون بو اؤزدشلییه حاققی چاتیر. بو، اولا بیلسین همن دنگهلی عدالتدیر. منجه “ائویم” رومانیندا دا اوخوجویا بئله بیر حق وئرن دنگهلی عدالتین گیزلی حوضورو وار. من ائویمی اوخودوقدا بو اؤزدشلیک آنلارینی چوخ یاشادیم و سانیرام هر بیر اوخوجو اوچون همن “اوخوماق” عملینده، بو ان اؤنملی آنلاردیر. اونا گؤره ده اینانیرام کی هر اوخوجو “ائویم”دن هر تور یوروم و قضاوت چیخارا بیلرسه، اونون بونا حاققی چاتیر. تکی “ائویم”ین بیر سیرا قونولاری ایچردییی اوچون، اوخوجولار موغایات اولمالیدیرلار کی اؤز اورهکلری ایستهین آشیری ایئولوژیک یوروملاری اورتایا قویماسینلار. بئله اولمازسا، هر اوخوجو بو رومانی اوخودوقدا ائموسییونال سفسطهیه یول وئره بیلر. بوردادیر کی “اوخوماق” داها اوخودوغو متنله بیرگه اؤزونو تانیماق آنلامینا دئییل ده، متنله بیرگه اؤزویله ساواشماق- دؤیوشمک آنلامینا گلر. ساواش- دؤیوشون سونو اؤلومدور. اویسا اوخوجو اوخودوغو هر جانلی متنی دیریلتمهلیدیر. بئلهلیکله آیدین اولور کی “اوخوماق”ین ماهیّتینده “دیریلیش” ده وار. سؤزسوز متنین اؤزو ده بو ساحهده اوخوجویا یاردیم ائتمهلیدیر. منجه “ائویم”ده گرهکینجه بو باشاری وار و بیر تور اؤزونو اؤز اوخوجوسونا یوروده بیلیر. سؤزسوز بو آرادا فورمون دا بؤیوک رولونو دانماق اولماز و “ائویم”ده فورم دا اوخوجونو اؤز آردینجا چکه بیلیر. اولا بیلسین هئچ “اؤز آردینجا چکه بیلیر” دئمهمهلییدیم ده، “اؤزویله اوز- اوزه اوتورتماق ایستهییر” دئمهلییدیم! چون، اؤزل اوخوماق بیر متنله بیر اوخوجونون اوز- اوزه اوتورماغیندان یارانیر. یالنیز اوخوماق بؤیله اؤزل اولارسا، قاباقجا دئدیییم کیمی اوخوجویلا متنین آراسیندا دییالئکتیکی بیر ایلیشکی قورولا بیلر. بئلهلیکله اوخوجولار حاققی چاتان چئشید یوروملار و قضاوتلرینی اوزه چیخارار. بو آرادا متنین یازیچیسییلا باشقا بیرهر اوخوجولار دا بو قضاوت و یوروملاری قبول ائتمهسهلر ده، ان آزیندان اونو ائشیتمهلیدیرلر. بو داورانیش، اولا بیلسین گونوموزدهکی – اؤزللیکله بو تای آذربایجاندا – اوخوجولاری ائویم رومانییلا بوندان آرتیق باریشدیرار و بورا کیمی اوخویانلار بئله بیر داها دا – بو دؤنه اؤزل اوخوماقلا – بو رومانا دؤنمکلرینه جان آتارلار. چون، نه اولور اولسون، ادبیاتدا ان اؤنملی ایش “اوخوماق”دیر. و یئنه ده اوخوماقدیر کی متن دونیاسییلا اوخوجو دونیاسینی بیر- بیرینه قوووشدوروب کسیشدیریر.
دئمهسی گرهکمیر کی بوتون رومانلارین قاپیسی هانکیسا بیر یوروما آچیقدیر. آنجاق هر رومان دا یازیلاندا، اؤز- اؤزلویونده نئجه قاورانیب یوروملانا بیلهجهیینی دوشونور. منجه “ائویم” بونلارداندیر. او فورم و روایت باخیمیندان سانکی اؤز- اؤزونو قاورایاراق یوروملاییب و اوخوجوسونون بوینونا اوخوماقدان باشقا بیر عمل قویمادیغی قدر اؤزگون- اورژینالدیر. سؤزسوز بو رومان دا باشقا رومانلار کیمی یوروملانماقدان قاچمیر، آنجاق آرتیق اؤز اوخوجولارینا تانینمیش اولان بیر ایدئولوژیکی قونونو محض تانیدان و آیدینلادان بیر سوژه کیمی اؤزونده یئرلشدیردییینده، بوتون ائموسییونال سفسطهلرین قاباغینی اؤنجهدن آلیر. ائویمین ان بؤیوک اوغورو دا ائله بوراسیندادیر! منجه ائویمین دوغرو- دوزگون یورومو و گیزلی آنلاملاری تام اؤزوندهدیر. بونلار چوخ گؤزل و ادبی بیر فورمدا اؤز یئرلرینده اوتوروبلار، آنجاق گیزلیدیرلر. اوخوجو اؤزو بونو الده ائتمهلیدیر. من اونو اؤز ایستهدیییم و دوشوندویوم کیمی، اوچونجو دؤنه اوخودوم. اؤنجهدن ایکی دؤنه اوخودوغوم و بیر اوخونوش یازدیغیمدا اونون نهلر ایچردییینی بیلیردیم. آنجاق بو روماندان بیر شئیلر گؤزلهدیییمدن دولایی بیر داها دا یئنیدن اوخودوم. دئدیییم کیمی نهسه یازماغی دوشونموردوم. آنجاق یوروملاماق ایشلوی بو یازینی یازماغیما مانئع تؤرهده بیلمهدی. بو، هئچ یوروم اولمایا دا بیلر. اولا بیلسین بو رومانلا باغلی بیلگیسی و گؤزلنتیسی منیم بیلگیلریمه و گؤزلنتیلریمه بنزهین باشقا بیر یوروملاییجی تاپیلدی دا، باشقا- باشقا یوروملار اورتالیغا قویولدو. بللیدیر کی هانکیسا بیر متن یوروملارین سینیرلی بیر فضاسی اولسا دا، بیر یاندان هئچ اثردن یالنیز بیر یوروم یوخدور، بیر یاندان دا بیر اثردن سونسوز یوروم دا یوخدور. ائویمین ده سؤزسوز اؤز سینیری وار و اونو باشقا بیر تور یوروملاماق اوچون باشقا بیر تور ده اوخوماق گرهکیر.
بو آن سونسوز سئویب- سایدیغیم بیر شاعیری، بیر حئکایه و رومان یازارینی دوشونورم: رقیه کبیری! او، دونیا رومان دئولرینین اؤنونده رومان یازماغا حاقلیدیر یوخسا حاقلی دئییل، دئمیرم. آنجاق اونون “ائویم”دن باشقا رومانلار دا ادبی توپلولوغوموزا سونا بیلهجهیی قدر رومان یازماغا گوجو وار. بو یازی گرهکدیییندن اوزون اولدوغونا گؤره، من بوردا “یازماق” اخلاقیندان دانیشماق ایستهمیرم، آنجاق ائستئتیکسی ائتگیلر هر روماندا دا اولا بیلمیر و یوروملاماق آزادلیغینی اوخوجوسونون الیندن آلیر. من کیان خیاو اولاراق دئییرم: بو تای آذربایجان ادبیّاتی ائویمه مینّتداردیر. هم ائستئتیکسی، هم ده اخلاقی بیر آنلامدا: مینّتدار! بیز اثرلرینی سئوه- سئوه اوخودوغوموز بو یازیچییا اؤز بورجلاریمیزی، اؤتن عؤمروموزه ساعاتلاری اؤدهدیییمیز کیمی، اؤدهمهلیییک! قوشقوسوز بو دا تام ادبیاتین اؤزو کیمی، حیات و اینسان حقیقتینین آختاریشیندا اولماغین بیر یولودور!
۱۳/ ۱۰/ ۱۳۹۴


c: text/html

text:
اوبونتو
اوبونتو، لینوکس اساسلی آزاد و پولسوز بیر ایشلتیم سیستمیدیر. اوبونتونون هدفی، بیلگیسایار ایستیفادهچیلرینه ایستیفادهنی و قورولومو اولدوقجا راحات، گونجل و تهلوکهسیز بیر ایشلتیم سیستمی اولماقدیر. اوبونتو، ۲۰ میلیون [۱] ایستیفادهچیسی ایله دونیانین ان یایقین میز-اوستو لینوکس داغیتیمیدیر.
اوبونتو، هرکسین آزادجا ایستیفاده ائدیله بیلدیگی؛یایماقدا، کوپی ائتمکده و کودلارینی دَییشدیریب گلیشتیره بیلمکده آزاد اولدوغو یازیلیملاردان دوزلیر. بونلارین چوخو گنو گنل عمومی لیسانسی ایله آلتینا آلینمیش، آزاد یازیلیم / آچیق قایناق یازیلیملاردیر.
اوبونتو گونئی آفریقالی مارک شاتلوورسا عاید کنونیکال التیدینین ایسپونسورلوغوندا گلیشتیریلمکدهدیر. کنونیکال، اوبونتونو بوتون ایستیفادهچیلره تماماً پولسوز وئریلیر و بوتون دستک ایستهین قورولوشلارا پول ایله دستک وئرمکله خرجلری تأمین ائدیر. کنونیکال اوبونتونو آچیق قایناق کودلو و آزاد یازیلیم اولاراق وئرمگی اۆچون، دونیادا بو ایشلتیم سیستمینی ایشدن و گلیشتیرن گؤنوللو ایستیفادهچیلری سایهسینده، بوتون بیر ایشلتیم سیستمینی تک باشینا گلیشتیرمک زوروندا قالماز. بوتون لینوکس چالیشانلارین ائتدیگی گلیشتیرمهلر، اوبونتویا دا گلیشتیریلیر.
اوبونتو، کنونیکال التیدی و مایک شاتلوورس طرفیندن اسپونسور اولماقدادیر. مارک شاتلوورس، 8 جولای ۲۰۰۵-ده، اوبونتونون اوزون مودتده گلهجگینین قورونماسی و گلیشیمینین داوامی اولماسی اۆچون اوبونتو وقفینی قورموشدور و باشلاییش پولو اولاراق ۱۰ میلیون دولارلیق بیر باغیشی ائتمیشدیر.[۲][۳]
اوبونتونون آلتی آیدا بیر یئنی نوسخهسی چیخماقدادیر. کنونیکال، ایکی ایلده بیر LTS (اوزون مودتلی دستک، Long Term Support) نوسخهلرینه، هم میز-اوستو اۆچون هم ده سِروِر اۆچون ۵ ایل بویونجا گونجللهمه دستگی وئرمکدهدیر. آرا نوسخهلر اۆچون ایسه ۱۸ آی بویونجا تهلوکهسیزلیک یامالاری، گلیشتیرمهلری و یازیلیم گونجللشتیرمهلری دستگی وئرمکدهدیر.
کنونیکالین اوبونتودان سوْنرا بو پروژهلری ده وار: اوبونتو سرور، اوبونتو تیوی، اوبونتو فون، کوبونتو, ادوبونتو زوبونتو, اوبونتو ایستودیو و میثبونتو.[۴][۵]
اوبونتو سؤزجوگو زولو دیلینده "اینسانلیق" دئمکدیر، عئینی زاماندا "آیریلارینا قارشی مرحمتلی، شفقتلی، یاخشیلیقسئور" اولماق کیمی اینسانی دَیَرلرین اساس آلیندیغی بیر دونیا گؤروشودور. بونا گؤره اوبونتو, اینسانلیق اۆچون لینوکس (Linux For Human Beings) شوعارینی ایشلدیر.
تاریخچه[دَییشدیر]
اوبونتو ایلکجه، ۲۰ نووامبر ۲۰۰۴ تاریخینده یایینلانمیشدیر. او زاماندان بری هر ۶ آیدا بیر یئنی نوسخه یاییملانماقدادیر.
نوسخهلر[دَییشدیر]
اوبونتونون، آلتی آیدا بیر نوسخهسی چیخاردیلماقدادیر. نوسخه نومرهسی، چیخدیغی ایل و آیا ایشاره ائدر. اؤرنک اۆچون اوبونتو ۴.۱۰، ۲۰۰۴ ایلینین ۱۰-جو آییندا چیخمیشدیر.
نوسخه کود آدلاریندا دا بیرینجی سؤزجوک صیفت، ایکینجی سؤزجوک ده بیر حئیوان آدی اولور. هم ده صیفت و آد، عئینی حرفلرله باشلاییر. بیر نئچه اؤرنک: Hoary Hedgehog (آغساققال کیرپی)، Breezy Badger (طراوتلی پورسوق)، Hardy Heron (جورأتلی بالیق یئین قوش), Natty Narwhal (ظریف نهنگ)
اؤزللیکلر[دَییشدیر]
اوبونتو باشدا لینوکس ایشلتیم سیستمی چکیردگی اولماق اوزره، چوخ ساییدا یازیلیم پاکتیندن دوزلیبدیر. بونلارین چوخو آزاد یازیلیملاردیلار، بونا ایستیثنا، بعضی دونانیم (سختافزار) سوروجولریدیلر.[۶]
اوبونتو ایله بیرلیکده، لیبرهآفیس آفیس مجموعهسی، موزیلا فایرفاکس اینترنت تارایانی، موزیلا ثاندربیرد ایمیل پروقرامی و چوخلا داها پروقراملار گلیر. آیریجا، «اوبونتو یازیلیم مرکزی» اوزریندن، اوبونتو پاکت آنبارلاریندان یئر آلان مینلرجه یازیلیم، راحاتلیقلا اندیریلیب و قورولا بیلر.
اکران گؤرونتولری[دَییشدیر]
ایستیفاده نیسبتی[دَییشدیر]
اوبونتو رسمی سایتیندا اوبونتونون ۲۰ میلیون ایستیفادهچییه صاحیب اولدوغو یازیلیبدیر.[۱]
آلتداکی قایناقلاردا، اوبونتونون دونیادا ان یایقین ایشلهدیلن لینوکس داغیتیمی اولدوغونو دوغرولایان بعضی آمارلار گلیبدیر:
- getclicky.com
- Wikimedia.org؛ Wikimedia.org-ون سایت ترافیک آنالیزی.
- قوقئل آراما آمارلاری؛ قوقئل آختارما موتوروندا "اوبونتو، فدورا، دبیان، سوزه و مینت" سؤزجوکلرینین آختارما دَیَرلری.
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- اوبونتو ایران (فارسجا)
- اوبونتو تورکیه (آنادولو تورکجهسی)
- اوبونتو رسمی سایتی (اینگیلیسجه)
- اوبونتو تورکیه ویکیسی (سندلندیرمه سایتی)
- Getting%20Started%20with%20Ubuntu%2012.04.pdf اوبونتو ال کیتابی (اینگیلیسجه)
- اوبونتو ۱۲.۰۴ درسلیگی Archived 2012-12-26 at the Wayback Machine. (اینگیلیسجه)
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ [۱] قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «ubuntu.com» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست
- ↑ https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2005-July/000025.html lists.ubuntu.com
- ↑ http://www.ubuntu.com/news/UbuntuFoundation Archived 2014-11-25 at the Wayback Machine. ubuntu.com/news/
- ↑ http://www.ubuntu.com/project/about-ubuntu/derivatives اوبونتو تؤرهمهلری
- ↑ http://releases.ubuntu.com/ اوبونتو نوسخهلری
- ↑ اوبونتو لیسانسی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ناحیه فدرالی ولگا
ولگا فدرال بولگه سی روسیه نین ۸ بولگه سیندن بیریسیدیر بو بولگه روسیانین اروپا بولومون گونی دوغوسوندا دیر. ۲۹۸۹۹۶۹۹ جمعیتنن روسیانین نفوس دا ایکینجی بولگه سی دیر. بو بولگه ۱۴ جومهوری دن عیبارت دیر. ۱-باشقوردیستان جومهوریتی ۲-کیروو اوبلاست ۳-ماری ال ریابلیک ۴-موردوویا جومهوریتی ۵-نیژنی نووگورد اوبلاست ۶-اورن بورگ اوبلاست ۷-پنزا اوبلاست ۸-پرم کرایی ۹-سامارا اوبلاست ۱۰-ساراتوو اوبلاست ۱۱-تاتاریستان یا تاتاریا جومهوریتی ۱۲-اودمورت جومهوریتی ۱۳-اولیانووسک اولباست ۱۴-چوواش جومهوریتی
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
2010Censusوارد نشدهاست
- ↑ Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab (en).


text:
دیسکرت ریاضیات
دیسکرِت ریاضیات یا دا سونلو ریاضیات — کؤکوندن دیسکرِت اولان ریاضی اساسلاری ایله ماراقلانان و داواملیلیق احتیوا ائتمهین مؤوضوعلارینی ایحاطه ائدن ریاضیات ساحهسیدیر. بئله اساسلارا سونلو مجموعهلر، سونلو قرافلار، ائلجه ده بعضی ریاضی مودللرین معلوماتلارینین چئویریجیلری، سونلو ماشینلار، تورین ماشینلاری، و باشقا اساسلار ایله تصنیف ائدیله بیلر. بونلار سونلو (محدود) خاصیّتلی اساسلارین نومونهلریدیر. اونلارین اؤیرهنیلمهسی ایله مشغول اولان دیسکرت ریاضیات بؤلمهسی سونلو ریاضیات دا آدلانیر. بعضاً بو آنلاییشی دیسکرت ریاضیاتین ساحهلرینه قدر گئنیشلندیریرلر. بو سونلو اساسلار ایله یاناشی، دیسکرت ریاضیات بعضی جبر سیستملری، سونسوز قرافلار، عددی مدارلارینین موعین بیر نؤوعونو و باشقا بؤلمهلرین اؤیرهنیلمهسینه ده عاییددیر. موعادیل اولاراق بعضاً «دیسکرت تحلیلی» ترمینی ایستیفاده ائدیلیر.
بیر ده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
تورکجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Diskret riyaziyyat»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (09 جولای 2016 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
سئو
سئو یا دا آختاریش سیستمی اوپتیمازلاشدیرماسی (اینگیلیسجه: search Engine Optimization) — انگیلیس دیلینده سرچ انگین اوپتیمیزاسیون سوزونون قیسالتماسی و تورکجه دیلینده آختاریش سیستمی اوپتیمازلاشتیرما خیدمتی کیمی ترجمه ائده بیللیک سئو آختاریش سیستمی ایچریسینده ایستیفاده چیلرین وب صفحه لرینی داها آسان بیر شکیلده آراشدیرماسینا , آختاریش سیستمین اوزه رینه ریتینگ کیمی بعضی نتیجه لرده یوخاری گلمک دی و بو داخلی و خارجی تکنیک لره بولونور.
سئو ایشینده داخلی و خارجی ایشلر گورونور . ائدیلن بو ایشلر , هم سایتین اینترنتده لود سرعتین یاخشی لاندیریر هم داها یاخشی معلومات و اطلاعات وئرمه سینه سبب اولونور و هم ده کلمه لر کی مثلا گوگل ده آختاریلیر یوخاری گلیر.
داخلی سئو[دَییشدیر]
بوتون ایشلر چی وب سایت ایچینده گورونور داخلی سئو دئمک اولار بولار دان متا لار , شکیل لر , هدینگ تایتللری , ساتین سرعتی , موبایل فرندلی , لینک لر , داخلی سئو اوپتیمایزی دیر
خارجی سئو[دَییشدیر]
هر بیر سایتی تانیتماق ایچون گورن ایشلره خارجی سئو دییرلر مثلا خارجی سایت لاردان لینک آلماق , سوشال شبکه لرینده چالیشماق بو ایشلردن دی


text:
دونن آخشام اوغوز تی وی نین ۱۸۰ درجه پروگرامیندا «آذربایجان شهیدی کیمدیر؟» عنوانی آلتیندا مصاحبه ده ، ایکی قیمتلی ، یاخیندان گوروب تانیش اولدوغوم سوی داشیمین چوخ اونملی بیر موضوع حقینده کی مباحثه لرینی ایزله دیم، و کامرانی بئی و بوتون اوغوز تی وی ائمک داشلارینا بوایله فایدالی و یون وئریجی پروگراملاری حاضیرلادیقلاری اوچون منت دارلیغیمی بیلدیرمه لیم .
عزیز سویداشلار، آزادلیق سئور اینسانلار!
بو دوستلارین صداقت، وطن سئورلیک، و اوره کلرینین آزادلیق اوچون چارپدیقلارینا هئچ بیر شبهه م یوخ ، هر ایکیسی ایللر بویو میللی حرکت ده ائمک وئره ن عزیز قارداشیمدیلار!
اما طبیعی اولاراق اوراداکی تارتیشما و اورتایا قویولان موضوع ایستر–ایسته مز بوتون آذربایجانلیلاری و اوزللیک ایله میللی فعاللاری ایلگیلندیردیغی اوچون منی ده بو قونودا بیرنئچه مسئله یه آچیقلیق گئتیرمه یه مجبور ائتدی!
منیم بیلدیغیم و اینادیغیم دوشونجه ده ، بیراولکه نین اونجو و آیدینی ، و اوزللیک ایله ایشغال، آسیمیلاسیون، خرافه و سومورو آلتیندا اولان میللتین ضیالیلاری چالیشمالیدیرلار ،میللتلرینی آیدینلاتاراق یانلیش بیلگی ، خرافه و آسیمیلاسیون سیاستلری کی اونلارا ایللر بویو دیکته اولونوب و یانلیشی دوغرو گوردوغو دوشونجه لری میللتین بینیندن سیلیب آزادلیق ، عیدالت و انسان حاقلری مفکوره سینی اونلارا وئره ره ک ، قورتولوش و قیام اوچون حاضیرلاسینلار، یوخسا اونلارین دوشوندوک لرینی دوغرو گوروب و خالقین ایستک لری دوغرولتوسوندا حرکت ائتسه لر، آیدین و اونجو یوخ ساده جه پوپولیست سیاست یوروتن و …سیاستچی اولورلار.
۱-عزیز دیره نیش کادرلاریندان اولان «مجید آراز» بئی «ملا حسنی» ، «قاضی پور» و رئژیم عسگرلرینه میللت!!! طرفیندن قهرمان عنوانی وئریلدیغی اوچون ؛اونلاردا عینی عنوان و القابی قولانمالارینی دوغری گوروب وسونرا سانکی تبریز و اردبیللی وگونئی آذربایجانین باشقا بولگه لرینده یاشایانلار بونو درک ائده بیلمزلر دیه بیر ایمادا بولوندی ! (خوشبختانه کاظیم بئی کی بو مفکوره یه تام قارشی دیر اوزو باتی آذربایجانین قوشا چای شهریندندی ، بو سوز و ادعانی مطلقا سوال آلتینا آلیر) حال بو کی بودوستوموز بیرتشکیلات منصوبی اولاراق بو خطایه دوشمه مه لیدیر. دوشمنین آماجی پهلوی ایله باشلایب و بو رئژیم ایله دوام ائتدیرن بیرسیاستی وار ایدی و او تبریزلی ایله اردبیلینی ، اورومیه ایله …. یعنی تورکلری بیربیرینه سالاراق بیرلیک و برابرلییمیزه ضرر وئرماق ایدی !
و بوگونه قده ر میللی حرکت ده ،باشاری ایله یوروتولن سیاست ایسه بو اویونو بوزماق و بیرلییمیزی ساغلاماق اولموشدور!
باتی آذربایجان ایله دوغونو سانکی ایلکه لر و دوشونجه لری فرقلی گوسترمک تاکتیک سل یوخ بلکه استراتژیک بیرخطا سایلیر!
۲- گونئی آذربایجان ، ایستر باتی آذربایجان ، ایستر دیگر بولگه لر یعنی اردبیل، زنگان ، قزوین ، قوم و…. ولایت لری نین آماجی و ایلکه لری عینی دیر و شهرلر و بولگه لریمیزی آیری آیری گوسترمک و بیربیرلرینین سانکی دردلری آیری و آنلاماقدا زورلوق چکدیک لری ، منجه حرکته و او حرکتی تمثیل ائدن تشکیلاتلاردان بیریسی اولان «دیره نیش»ه ضرر دن سونرا فایداسی اولماز!
۳- تورکمن صحرا ، احواز و … جنایتلرینی یارادان، یونه تن و اجرا ائده ن فارس ایرقچی ، سوزده ایسلامچی دوشونجه اولموش و اورایا گونده ریلن رئژیمین جنایتکار قوه لرینده ، بوتون ایران آدلانان میللت لر و او زینداندا یاشایان شخصلر ایشتراک ائتمیش و بونو بیر میللی حرکتین فعالی وسیاسی تشکیلاتینا منصوب اولان شخص، ساده جه تبریزلیلر اولاراق گوسترمه سی نه تاریخی آچیدان گئرچک لیک پایی وار ونه تورکمن سوی داشلار و عرب قارداشلاریمیز ایله وئردیغیمیز مشترک ایرقچی-ایشغالچی رئژیم ایله مباریزه یه فایداسی اولور! بو سندسیز ادعا ساده جه ایرقچی فارسلارا وئریلن بیرآتو اولا بیلیر! امید ائدیرم بو ساده جه جانلی یاینین گئتیردیغی گئرگین لیک ایله دیله گئتیریلمیش بیر یانلیش سوزاولسون ، نه باخیش آچیسی.
۴- مجید بئی تورکییه دن مثال گه تیریب و کوردلرین سیلاحلی قوه لرینین ۱۰۰۰۰۰ نفره اولاشماسینی حقلی اولاراق خطر گورور اما بیر نئچه نقطه یه دیققت ائتمه میشلر:
آ) کورد لر ایللر بویو عراقین ؛ تورکییه نین، سورییه نین و ایران آدلانان زندانین ،اردولاریندا یوز مینلرجه عسگری و سوبایی وار ایدی آما اونلاری کوردوستان و میللتینین قورتاریجیسی اولاراق گورمه یب و اوز میللی سیلاحلی قووه لرین یاراتدیلار، عراق و سورییه ده، ده نگه لر دئیشیرکن اونلارین بیربولومو بو سیلاحلی قووه لره قاتیلدیلار!
ب) کورد لر هئچ بیرزامان دولته چالیشان سویداشلارین، اوزلریندن گورمه یب و امانسیز اونلاری ایله مجادیله ائدیبلر ، حتی اونلاری آشاغالماق اوچون «جاش» آدی تاخمیش و خطاب الیرلر! ( جذب و اونلارین ایچینده نقوذ ائتمک باشقا بیر موضوع دیر)
؛کوی قوروجولارین صرف تورک دولتی ایله بیرلیک ده حرکت ائتدیک لری اوچون اولدورور و تورک اوردوسو ایچینده کی کورد عسگرلرکی داعش ایله مبارزه ده جان وئریللر بئله شهید دئمه میر و دئمزده!
۵- میللی حرکت آدی و ماهییتیندن ده آنلاشیلیرکی ، صینیف سل ، دین سل و… بیر داوا دئیل و قورتولوش و اوز مقددراتینی اوز الینه آلانا قده ر بوتون طیف لری ایچینده باریندیران بیر حرکتدیر، طبیعی اولاراق رئژیمین بوتون اورگانلاریندا و اوزللیک ایله حربی قوه لرده وظیفه لی تورکلر، و ایرانچی تشکیلاتلاردا فعالیت ائدن هر بیر سوی داشیمیزی آسیمیلاسیون سیاستیندن قورتارماق و اونلاری میللی مفکوره ایله تانیشدیریب و حرکته جذب ائتمک مجادیله میزین واز کئچیلمز ایلکه سیدیر ، اما رئژیم و ایرانچی تشکیلاتلاردا ایرقچی سیاسته قوللوق ائدن و وطن و میللتینه خیانت ائدن مانقورت لاری اوزوموزدن گورمک یانلیش و چئلیشکیلی بیر سیاست دیر.
امید ائدیرم بو دوستوموز اوردو و سپاه ین ایچینده کی تورک لری میللی حرکته قازاندیرماق ایله اونلارین جنایت لرینی و ایرقچیلیغین عمرونون اوزاماسینداکی مخرب نقش لرینیین آراسینداکی فرقلیغا واقیف دیر.
سایقیلار ایله
آیدین مارالانلی


text:
۳۱ آقوست
۳۱ آقوست بغداددا دهشت، مالزیده موستقیللیک گونو.
۱۸۷۶— عثمانلی سولطانی بئشینجی موراد دئوریلمیش و اونون قارداشی ایکینجی عبدالحمید يئنی سولطان اعلان ائدیلمیشدیر.
۱۸۹۷— توماس ادیسون کینتوسکوپ آدلی ایلک کینوپرويکتورا ایختیراع حاقی آلمیشدیر.
۱۹۰۷— آنتانتانین يارادیلماسینی تاماملايان اینگیلیستان-تزار روسیهسی سازیشی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۵۷— مالزی اؤزونون بؤيوک بریتانيادان موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۶۲— ترینیداد و توباقو موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۹۷— شاهزاده دیانا پاریسده اوتوموبیل قضاسیندا هلاک اوْلموشدور.
۲۰۰۵— بغداددا دیجله چايی سطحیندهکی کؤرپوده يارانمیش باسیریق نتیجهسینده ۱۱۹۹ اینسان هلاک اوْلموشدور.


text:
تصویری شماخی نین وضعیتی نین
ساقیا، ای بت گول چهره، گلیر فصل باهار،
مئی گولفامی گتیر، موسم عشرت گؤرونور
روح جمشیدی قیلیب شاد، گتیر مئی جامین،
یئنه طبعیمده منیم طُرفه بشارت گؤرونور.
وار امیدیم، یئنه گول لر آچیلیب یاز اولاجاق،
بولبول سوخته دل لر یئنه دمساز اولاجاق،
چوخ اولوب جیش و طرب، محنت و غم آز اولاجاق،
آچیلیب لاله وگول، گؤر نه لطافتی گؤرونور!
نئچه ایللردی کی، شیروانه گلیب رنج و عذاب،
اولدو چوخ کیمسنهلر زلزه له دن خانه خاراب،
کیمیا کیمی اولوب راه مداخل نایاب،
نئچه مدتدی کی، بو اهلده عسرت گؤرونور.
شهر شیروان ایدی قافقازده هر اؤلکه یه باش،
خلقی نین کؤنلو هامی گئن، اوزو گول تک بشّاش،
قحطدن، زلزه له دن بیزلره تنگ اولدو معاش.
ایندی بیزلرده نه بیر مال و نه ثروت گؤرونور.
قحطده، زلزه له ده عسرتیمیز گؤردو اعیان
امپراطور معظم بیزه قیلدی احسان،
نقد پول،مهلت توجی، بم عطا ائیلهدی نان،
فی الحقیقت کی، بو دولتده سخاوت گؤرونور.
حق ائده ثانی آلکساندرا دایم رحمت،
ایله سین منزل و مواسینی باغ جنّت،
وئرمه سین ثالث آلکساندرا هرگز آفت
کی، بو اولادده آثار عدالت گؤرونور.
شهر موسکودا بو ایل کیم، او سراج و وهاج
مای آییندا قویاجاق عزت ایله باشینا تاج
گرچی خورشید جاهان تاجه دئییل دیر محتاج
پادشه لرده و لاکین بئله عادت گؤرونور.
اودو شاهنشه جان، تاجی عدالت دیر اونون،
کمری قوت حق، تختی فراست دیر اونون،
لشکری فوج ملک، یاوری قدرت دیر اونون،
هر یئره عزم ائله سه، فتح ایله نصرت گؤرونور.
هاردا اولسا او شهه بیر نئچه بدخواه و بخیل،
حق تعالی ائده جک گئیدلرین فی تذلیل،
یاغدیریر طیر ابابیل او قومه سجیل،
اسف ماکؤونده اول قومه خسارت گؤرونور.
او زامان کیم، قویاجاق تاج بو شاه دنیا،
اولاجاق دیر مَنَفیس، ائیله یه جک لطف و عطا،
بار ایلاها، بیزه ده شفقتین ائیله اجرا.
هامی دان چونکی بیزیم اهلده ذلت گؤرونور.
بیر طرف زلزه له دن ائولریمیز اولدو خراب،
بیر طرف خلق باهالیقدا یانیب اولدو کباب،
بیر طرف گئتدی قوبئرنا، ایشیمیز اولدو عذاب،
مختصر، بیزدهدی عالمده هر آفت گورونور.
بو هامان شهردی کیم، آدلانیر ایدی شیروان،
بوندا شیروان شهی لر توتدو سعادتله مکان،
اخسیتان شاه، خلیل شاه، او شاه خندان،
باخ تواریخ لره گؤر بیر نه حکایه گؤرونور.
مرکز دایرۀ جمله ولایت دیر بو،
حاصل آور یئری، شیرین سویو شربت دیر بو!
کیم باهارین گؤرن آدم، دئیه جنّت دیر بو،
نه گناهی وار اونون؟ سؤزده لیاقت گؤرونور.
شهریمیز آب و هواده قویوب عالم لری مات،
باکی شیروانه برابر اولا بیلمز، هئیهات
مثلین عیبی ندیر “بیر اولومو ائششگ و آت…”؟
بیر مثل دیر، نه کی بیر اؤزگه عداوت گؤرونور.
وار اونیم پیس لیگینه جمله اطباده ثبوت،
قیشدا اعراف صفت، یایدا “مثال برهوت.
مطلبیم هچو دئییل، بیل کی، بو معنادا، سکوت،
دوغرو سؤز آجی اولور، حق مرارت گؤرونور.
باکی نین شهر شماخی کیمی سامانیمی وار؟
یا کی شیرین سویو، بیر باقی گولوستانیمی وار؟
کَرک و تئیهوسیمی، یا سونبول و ریحانیمی وار؟
اوندا بیر نفتدن اؤزگه نه علامت گؤرونور؟
وار سرشتهلری لوبرایله لنگردن
دولودور ساحل مقصودلری گوهردن،
بیر جهتدن باکی افضلدی هامی کشوردن
کی، صغیرینده، کبیرینده دیانت گؤرونور.
بیزده یوخدور، وار اولاردا نئچه یئر شئی خواص،
صاف دیل کیمسهدی لر کیم، هامی سی مؤمن خاص،
آری از بخل و حسد، شیعۀ صاحب خلاص،
او جماتده هامی غیرت ملت گؤرونور.
بیز گرک دیر ائیله یک شرح اؤز احوالیمیزی،
نه گرک باکی سوزو، داغیدالار دالیمیزی،
دؤندریب تانری کی، ادبار ائدیب اقبالیمیزی،
اختر بختده مدتدی نحوست گؤرونور.
بیر یامان درد بودور نازل اولوب تازه بلا،
ایسته نیر تؤیجو پولو، خلق قیلیر واویلا!
گلدی بوی چیخدی، قالیب یئرده فقیر و فقرا،
فقرا قومینه بیر تازه قیامت گؤرونور.
گؤردو دولتلی کی، شهر اهلی قالیب سرگردان،
نئچه دفعه بیزه پول، بوغدالار ائتدی احسان،
برج دان چیخمامیشیق بیز هله، چیخدی فرمان،
بیلمیرم بیزده نه دولت و نه ثروت گؤرونور؟!
امپراطور بو احوال دن اولسا حالی،
راضی اولماز کی، پریشان اولا خلقین حالی،
ای “ضیا”، یاز غزئته، شرح ائله بو احوالی،
سنه، ای کان ادب، خلقده منت گؤرونور.
ایوان اوف گونده ییغیب خلقی قیلیر حکمون عیان
کی، گرک دیر وئره سیز تؤیجو پولون، وئرمیر آمان،
نه قدر عجز ائدیریک، یالواریریق نوهَکونان
اولماییر هیچ رضا، باشقا کدورت گؤرونور.
انتخاب ائیلهمیشیک دؤرد نفر اهل حالی،
کورساکوف – دوندوکواف شرح ائدهلر احوالی،
وار امیدیم کی، اگر حال دن اولسا حالی،
ائده جک رحم کی، ذاتیندا مروت گؤرونور.
بیری سی محمود آغا دیر، بیری سرکار حسن،
بیری سی حاجی علی عباس، اعلا مستحسن
و آلئکسان لفی اوف حالی بولاردان، احسن،
فی الحقیقت کی، بو دؤرد کسده حمایت گؤرونور.
بولار اؤز خرج لری ایله گئده جک مردانه،
ماسکوا، شهر پئتئربورقا، دخی هر یانه،
سالاجاقلار کیشی لر شهرین ایشین سامانه،
ایش بیلن شخص دو، بونلاردا فراست گؤرونور.
ایشه گئتمکده حسن بئی هامی دان مستثنا،
پول ایشینده لئلیوف دان اولاجاق درده دوا،
دیل ایشی اولسا اگر، لازیم اولور محمود آغا،
اوندا چوخ سرعت گفتار فصاحت گؤرونور.
فقرالر غمینه قالسا بو دؤرد شخص، خدا،
بونلارا نصرتینی نازل ائله صبح و مسا!
قورخورام ائیلهمه یه بیر نئچه سی عهده وفا،
چونکی تن پروره بو امرده زحمت گؤرونور.
بیلورم کی، بیری سی بو ایشه بی شک گئده جک،
حسن اخلاق، کرم کانی حسن بگ گئده جک،
گئتمه سه هئچ بیری، آخرده اؤزی تک گئده جک،
چونکی ذاتیندا اونون همت و غیرت گؤرونور.
بیر نئچه امرده ثابت گؤرونوب آنده قدم،
ائیلهدی آجلیق ایلینده نه قدر خلقه کرم،
جمع ائدوب اوشقولا اطفالی اوچون خیلی درم،
مکتب مجلسه اوندان گئنه همت گؤرونور.
چاریار عشقینه، ای پادشه ارض و سما،
بیر بیریندن دخی بو دؤرد نفری ائتمه جدا،
روب مسکونده وئر سن بولارا عمر بقا،
چون بولاردان گئنه آثار کرامت گؤرونور.
سیّدا، قورخما، بو دؤرد کس گئدر، انشالله!
آرزو نخلی وئر بیر ثمر، انشالله!
یئنو شیروانه قوبئرنا گلر، انشالله!
کوکب بختده بیر اؤزگه سعادت گؤرونور!
تا دوشه تؤیجو پولون وئرمه یه ایش سامانه،
یئنه مهلت اولاجاق بیر نئچه ایل شیروانه،
یا کی کئچمیش لری عفو ائیله یه جک شاهانه،
طبعیمه غیب دن الهام بشارت گؤرونور.


text:
امانوئله جاکرینی
امانوئله جاکرینی (اینگیلیسجه: Emanuele Giaccherini) (دوْغوم:۵ مهٔ ۱۹۸۵ (۳۶ یاش) بیبینا) بیر فوتبالیست. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده امانوئله جاکرینی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- چزنا کولوبونون اویونچولاری
- بلاریا-ایجهآ مارینا کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- ساندرلند کولوبونون اویونچولاری
- بولونیا کولوبونون اویونچولاری
- ناپولی کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
- ۲۰۱۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری


text:
آلن آودیچ
آلن آودیچ (اینگیلیسجه: Alen Avdić) (دوْغوم:۳ آوریل ۱۹۷۷ (۴۴ یاش) Sarajevo) بیر فوتبالیست. بوسنی و هرزقووین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آلن آودیچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- سارایوو کولوبونون اویونچولاری
- اویسپا فوکوئوکا کولوبونون اویونچولاری
- کمنیتس کولوبونون اویونچولاری
- سرکل بروژ کولوبونون اویونچولاری
- سوون سامسونق کولوبونون اویونچولاری


text:
تۆرکمنیستان ینگ بیلیم وزیری اۆیتگهدی
تۆرکمنیستان ینگ تأزه بیلیم وزیری قوربانگۆل آتایووا
تۆرکمنیستان ینگ بیلیم وزیری وظیپهسیندن بوُشادیلدی.
تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی قوربان قولی بردی محمدوف وزیرلر کابینه سی نینگ گینگیشلهیین مجلیسینی گچیردی.
کابینه مجلیسی نینگ باشیندا، تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی، اوُرازگلدی قوربانوو-ی ایشده قوُیبرن دۆیپلی کمچیلیکلری اۆچین بیلیم وزیرلیگی وظیپه سیندن بوُشادیپ بو وظیپأ قوربانگۆل آتایووا-نی بِللهدی.
قوربان گۆل آتایووا موندان اوُزال تۆرکمنیستان ینگ کأردِشلر آرقالاشیغی نینگ میللی مرزکی نینگ و زنانالار بیرلهشیگی نینگ باشلیغی وظیپه سینده ایشلهیأردی.
بیلهکی تاراپدان بردی محمدوف، تۆرکمنیستان ینگ وزیرلر کابینه سی نینگ باشلیغی نینگ اوُرونباساری مأمِت میراد گلدی نیازوو-ی وظیپه سیندن بوُشاتدی و اوُنونگ یرینه ساپاردوردی توُیلییوو-ی بِلله دی.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان زنگیلان دا عاقیللی اوُبا دؤرهدیأر
ارمنیستان ینگ اشغالیندان آزات ادیلن زنگیلان دا قورلوشیق ایشلرینه دوُوام ادیلیأر
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی
قاراباغ دا آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
آغشام بوُلان اوُد آچیلشیقدا افغان حمزه یف آدینداقی آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی


text:
شورابیل گؤلو
شورابیل گؤلو یوخسا شؤرَبیل گؤلو ، اردبیل شهرینین گونئینده یئرلَشَن بیر گؤزل و گؤرمَلی بیر گؤل آدی دیر. یانیندا بیر پارک و اَیلَننجه ایمکانلاری (تفریح) دا واردیر. اردبیللی آراشدیریجی(موحققیق) بیلیم یوردو بو گؤلون قونشولوغوندادیر.
یئری و اؤزللیکلری[دَییشدیر]
شورابیل گؤلو اردبیلیم ۲ کیلومتر حنوبشرقینده دیر و سرئیندن سونرا اردبیل بؤلگه سی نین ایکینجی گزمَلی یئری ساییلیر.
گؤلون مساحتی 15 هکتار دیر، و درینلیگی ده اورتالیق 20 متر دیر. یئرتانیماق بیلیم آداملارین دئییشینه گؤره ، شورابیل یئرتانیماق اۆچونجو چاغی نین سونلاری و دؤردونجو چاغی نین باشلانیشیندا دوزَلیب و سونرالار اردبیل بؤیوکلشندن سونرا اردبیل ایچینده قالیب.
اردبیللی لرین سؤزونه گؤره، بو گؤلون پالچیغی، دَری مرضلری، و اَل-قول و سوموکلرین آغریسینی توختادیر. البته دئییلیر کی شیرین سو بو گؤله تؤکولندن سونرا بو توختاتماق خوصوصیتی آزالمیشدیر.
هر ایل گــوز (پاییز) مئوسیملرینده روسیه و سیبریدن گلن کؤچَری قوشلار بو گؤلده قالارلار. بو گولده گؤی قورشاقلی قیزیل آلا بالیغی دا یاشایار. 1387جی ایلدن بالیقچیلیق ایداره سی نین قرارینا گؤره بو گؤله اؤردک بالیق، کپور، مئیقو دا آرتیریلدیلار.
شورابیل گؤلونون دونماغی و خطرلری[دَییشدیر]
اردبیلین هاواسی نین قیشلاردا چوخ سویوخ اولدوغونا گؤره، شورابیل گؤلونون اوزو دونار. 1393جو ایلده، 7 اؤیرنجی گؤرونتو چکمک اۆچون گؤلون اوستون گئدیرلر؛ بو ایشه گؤره بوز چاتلاییر و بیر بؤلومونون سینماغینا گؤره اوچو گؤلون سویوخ سویونا دوشوب، اوزوجولوکله 2سی جانلارین الدن وئردیلر.[۱]
شورابیل گؤلونه شیرین سو تؤکوب و اکوسیستمینین دَییشدیریلمهسی[دَییشدیر]
گؤلون شورلوغونون آرادان گئتمهسی[دَییشدیر]
یوخاری دئییلن کیمی شورابیل گؤلونون اطرافیندا تیکینتیلرین چوخالماسیندان سونرا، بالیق بئجرتمک کیمی موشخخص اولمایان بهانه لر له اورا شیرین سو تؤکولوب اورانین طبیعی شورلوغو آرادان گئتدی و بو اورانین اکوسیستمینه بؤیوک ضربه ووورب، گؤلون سویونو تئز تئز آزالماغینا باعیث اولدو. همده، شیرین سو بو گؤله تؤکولندن سونرا بو توختاتماق خوصوصیتی آزالمیشدیر و بو گؤل ایچینده یاشایان اسکی جانلیلار و بیتکیلر ده آرادان گئدیرلر. باشقا طرفدن طبیعی گؤل بیر راکید سو ساخلاماق حؤوضونا چئوریلمکله گؤلون اطرافیندا موغموغا (پشه) کیمی اوچان خوخانلار دا چوخالیب.
گؤلو نیجات وئرمک وعدهلری[دَییشدیر]
گؤلون گونگونه پیس دوروما دوشمهسی، خالقین اعتراضی، و فعاللارین تذکور وئرمکلری، بلدیه و اوستانداری مسئوللاری گؤلو خطردن قورتارماق زوروندا قویدو. 1394جو ایلده خبرلرده دئییلدی کی گؤلون اکوسیستمینی دوزلتمک اۆچون کانادادان موتخصصیص و موشاویر بیر قوروپ اردبیله چاغیریلیبلار. اردبیل بلدیه سی نین ایقتیصاد و یاتیریم کومکچیسی سؤزونه گؤره کانادالی متخصصلر 1386جی ایلده شورابیلین توریسم گلیشمه طرحلرینی یئنیدن گؤزدن گئچیریب ایرادلارینی دئییَجکلر! البته بو موضوعدا دقیق ایطلاعات یاییملانمامیشدیر، چونکو خبر یازانلاری و ژورنالیستلاره دانیشیقلار اوتورومونا گیرمک ایجازهسی وئریلمَمیشدیر! [۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
- تبیان سایتی


text:
چا دو ری
چا دو ری (اینگیلیسجه: Cha Du-ri) (دوْغوم:۲۵ ژوئیهٔ ۱۹۸۰ (۴۱ یاش) فرانکفورت) بیر فوتبالیست. جنوبی کوره میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Cha, Du-Ri (German). kicker.de. یوْخلانیلیب3 March 2011.
قارداش پروژهلرده چا دو ری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- Wikipedia articles with WorldCat-VIAF identifiers
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بایر ۰۴ لورکوزن کولوبونون اویونچولاری
- آرمینیا بیلهفلد کولوبونون اویونچولاری
- اینتراخت فرانکفورت کولوبونون اویونچولاری
- ماینس ۰۵ کولوبونون اویونچولاری
- فرایبورق کولوبونون اویونچولاری
- سلتیک کولوبونون اویونچولاری
- فورتونا دوسلدورف کولوبونون اویونچولاری
- سئول کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۲ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۴ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۱ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- آسیا میلتلر کاپی ۲۰۱۵ اویونچولار
- آلمانداکی گونئی کورهلی غوربتچیلر
- ایسکاتلنددهکی گونئی کورهلی غوربتچیلر
- بریتانیاداکی گونئی کورهلی غوربتچیلر


text:
تۆرکیه گؤک بایداقدا دۆنیأ بوُیونچا اۆچۆنجی یرده
تۆرکیأنینگ گؤک بایداقلی دنگیزیاقا پلاژلارینینگ سانی ۳۹۷ پلاژ
تۆرکیأنینگ ۲۰۱۴-نجی ییلدا ۳۹۷ سانی گؤک بایداقلی دنگیزیاقا پلاژی بیلن ۷۰ یوردونگ آراسیندا اۆچۆنجی یرده دوریاندیغی حابار بریلدی.
دنگیز سؤودا بیلهلهشیگینینگ ایزمیردأکی بؤلۆمی تاراپیندان بریلن بیاناتا لاییقلیقدا اسپانیا ۵۷۳ پلاژی بیلن بیرینجی یری، یونان (گرِسیا) بوُلسا ۴۰۷ پلاژی بیلن ایکینجی یرده دوریار.
تۆرکیه گؤک بایداقلی گأمی پوُرتلارا (بندرلره) ایه یورتلارینگ ساناویندا دا ۲۲ سانی گؤک بایداقلی پوُرتی بیلن ۷۰ یوردونگ آراسیندا ۷-نجی یری ایهلهمهگینگ عهدهسیندن گلدی.
گأمی پوُرتلاری بوُیونچا ۱۰۸ پوُرتی (بندری) بیلن اسپانیا بیرینجی یرده، ۱۰۳ پوُرت بیلن آلمانیا (گِرمانیا) ایکینجی یرده، ۱۰۱ پوُرتی بیلن هلند (گوُللاندیا) اۆچۆنجی یرده دوریار.
گؤک بایداق شوُل بیر واغتدا آراسسا دِنگیز، حوُوپسوز (امن) داشقی قورشاو مانیسینی آنگلادیاندیغی اۆچین یرلی و داشاری یورتلی سیاحاتچیلار تاراپیندان کؤپ ایسلهگ بیلدیریأر.
گؤک بایداق بایراغی پلاژلارا، گأمی پوُرتلارینا و اسکلهلره بیر ییللیق مؤهلِت بیلن بریلیأر و هر ییل دِرنگِولر قایتادان گچیریلیأر.
دِگیشلی حابارلار
4250 ییللیق اِثر تۆرکیأ قایتاریلدی
بو اثرینگ تۆرکیأ قایتاریلماغینا باغیشلانان دابارا آناتولی مدنتیلر موزه سینده گچیریلدی
مدنیت و سیاحاتچیلیق وزیری: تۆرکیأ ۲۰۲۳-نجی ییلدا ۵۰ میلیون توریست گِلِر
محمت نوری أرسوُی تۆرکیه ده اینگ کؤپ پول حارجایانلارینگ دا عاراپ سیاحاتچیلار بوُلاندیغینی بیلدیردی


text:
لهجة اللغات
لهجهء لغات یا لهجة اللغات فارسجا، عربجه و تورکجه اولان بو سؤزلۆیۆ شیخالاسلام محمد اسعد تألیف ائتمیشدیر.
اثره گؤره[دَییشدیر]
شیخ الاسلام محمد اسعد افندی طرفیندن یازیلمیشدیر. ۳۷۰۰ جیواریندا تورکجه سؤزجوگو ایشلهیهرک؛ عربجه، فارسجا قارشیلیقلارینی وئرمیشدیر. ۱۷۳۲ده ابراهیم متفرقهنین مطبعهسینده چاپ اوْلموشدور. آیریجا چوخ دیللی، آنسیکلوپئدیک و اتیمولوژیک سؤزلوک اولما اؤزللیگی ده واردیر.
کیتاب ۸۵۱ صحیفهدهن عیبارت اولموش و قسطنطنیه شهرینده چاپ اولموشدو. بو کیتابین بیر الیازماسی اوستانبولون عاطف افندی کیتابخاناسیندا ۲۷۵۳ نومره آلتدا قورونور. همین الیازما احتمال وئریلیر کی هجری ۱۱ ینجی قرنه عاید اولا.[۱]
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ همراز، رضا؛ سؤزلۆکلر سؤزلۆیۆ: تۆرکلرین ۱۰۰ دن چوْخ یازدیقلاری سؤزلۆکلرین سییاهیسی، تبریز: 1384گونش ایلی/2005م.


text:
گونون اورتا چاغیدیر. یاز یاغیشی شیدیریغی یاغیر. تلهسرک ائوه گلیرم. اوست-باشیم تامام ایسلانیب. ایچری گیردیکده، ائله گیرهجکده اوست پالتاریمی سویونورام. عایلهم بیرلیکده ائودهدیرلر. من ایچری گیرر _گیرمز، اوغلوم قاچیر قاباغا:
– سالام آتا، آخشام سؤز وئرمیسن بو گون منله توپ اوینایاسان.
من ده جاواب وئریرم:
-اوغلوم باییردا یاغیش یاغیر ، ایندی اولماز. نئینک، یاغیش کسسین گئدیب حیهتده سنیله توپ اوینارام.
زامان اؤتور و یاغیش کسیر. اوغلوم دا مندن ال چکمیر. نهایت بیر یئرده حیهته چیخیریق. هاوا چوخ اورهیه یاتیملیدیر. یاز یاغیشیندان سونرا هر نه تمیز و گؤیچک گؤرونور. اورکلره سئوینج پایلانیر. کوچهدن اوشاقلارین و یئنییئتمهلرین های–کویو گلیر. اونلاردا یازین ایلیق هاواسیندان ذوق آلیرلار. ائله بو آن اوغلوم هیجانلا، بارماغیلا گؤی عالمین منه گؤسترهرک سئوینجله قیشقیریر:
– آتا، آتا . باخ «رنگین کمانا» باخ! نئجهده گؤزلدیر؛
من ده گوی قورشاغینا باخدیقدا، اوز توتدوب اوغلوما دئییرم:
– هه چوخ قشنگدیر، آما او «رنگین کمان» دئییل. او «گؤی قورشاغی»دیر.
اوغلومون چؤهرهسینده اولان تعجبلی حیسی دویورام. او زامان اوغلوم سؤزه گلیر:
-آتا. او «رنگین کمان»دیر. ائله آنام دا، کوچهدهکی اوشاقلار دا و حتا باخچامیزداکی معلیمه ده اونا «رنگین کمان» دئییر. سن منه یالان دئمزدین، بو دؤنه منی نییه آلدادیرسان؟
منی فیکیر گؤتورور. بو صؤحبتلر منی بیر آز سارسیدیردا. اوغلوم دا بو حیسی دویاراق منه دئییر:
– آتا نه اولدو . نییه کئفسیز اولدون؟
بو دؤنه من اوغلوما یالان دانیشیرام:
– اوغلوم بیر آز باشیم آغرییر. سن بو دفه گئت کوچه ده یاشیدلارینلا اوینا. سؤز وئریرم، بیر آزدان گلیب من ده سنلن اوینارام.
اوغلوم کؤنولسوز مندن آیریلیب، کوچهیه گئدیر. من ده حیهتین پیللهسینده اوتوروب خیالا دالیرام. ائله او زامانی دوشونورم کی اوغلوم یاشیندا اولاردیم. گونلرین بیر گونو آنام حیهتده دولاشیر و سیل-سوپورله مشغول ایدی. من ده اؤز- اؤزومه نسه حیهتده آختاریردیم. بیردن گؤزوم گؤیدهکی گؤزل بیر منظرهیه دوشدو. سئوینرک آنامدان سوروشدوم:
– آنا. او نه دیر؟ گؤر نه قدهر گؤزلدیر .
آنام گولومسهیرک دئدی:
– هه اوغلوم ،او فاطما خالانین حاناسیدیر.
نئچه گون اوستوندن کئچدی. بیر گون آخشام اوستو آناملا قونشو حیهتینه گئتدیک. ائله آستانادان ایچری گیردیکده حیهتده بیر منظره گؤردوم. من گؤیده اولان فاطما خالانین حاناسینی، یئرده گؤروردوم. ائله بو آن سئوینرک هیجانلا قیشقیردیم:
– آنا _آنا ،باخ. فاطما خالانین حاناسی. نه قدرده قشنگدیر.
ائله بو آن حانانین یاخینلیغینا چاتمیشدیم . الیمی حانایا سورترک گؤزوم حانانین ایلک و آخریندا اولان یئره باسدیریلمیش آغاجلارا دوشدو. منجه حانانی آغاجلارا باغلامیشدیلار. یئنه آناما دئدیم :
– آنا باخ . آغاجلارا باغلاییبلار کی گؤیه اوچماسین. هه؟
ائله بو آن قونشو قادینی ائودن حیهته چیخیب و آناملا ساغولاشاندان سونرا من یئنه آنامدان سوروشدوم:
-آنا فاطما خالا بودور؟ نه یاخشی. ائله بیزیلن قونشویمش کی.
آنام اوجادان گولرک دئدی:
– یوخ اوغلوم بو اسمر خالادیر. بو حانا دا گؤیه اوچماز. اسمر خالا اونو آغاجا باغلاییب کی اوزهرینده گویچک ناخیشلار سالا بیلسین. او کی قالدی گؤیدهکینه، او دا گؤی قورشاغیدیر. ائله بئله جاماعات آراسیندا اونا فاطما خالانین حاناسی دا دئیلیر.
من داها دینمهدیم. اسمر خالا گلدی اوتوردو و ایشلهمهیه باشلادی. من اونون بارماقلاری و اللرینین حرکتینی ایزلهییردیم. او هر حرکتده بیر بویا ناخیشا آرتیریردی. گؤز اوخشایان ناخیشلار هر آن اؤتدوکجه ،بیر رنگه دوشور و گؤزللشیردی. اسمر خالا ایشلهیه–ایشلهیه حزین ماهنیلار زومزومه ائدیردی. اونون ماهنیلاری ندنسه منده بیر نیسگیل و یا حسرت اویادیردی. ائله ناخیشلاردا اولان اینجهلیک و ماهنینین ملاحتلیلیی منه سئوینج دولو – کدرده باغیشلاییردی.
ایندی یئنهده او ماهنیلار و ناخیشلار گؤزوم اونونده جانلانیر و قولاغیمدا عکس – صدا یارادیر. ومن دوشونورم کی:
– گؤره سن اوغلومون اوشاغی «گؤی قورشاغین» اوندان سوروشاندا هانسی دیلده آدلاندیراجاق؟.
اسفند/۱۳۸۵


text:
گؤزوموز یولدا، قولاغیمیز سس دهایدی. شوکورلر اولسون بیز ده گرگدنلرین تورکجه نریلتیسینی ائشیتدیک. بلکهده ایللردیر اوزوموزه گتیرمهدن، اؤزوموزه آلمادان نریلتیلرینی ائشیدیب، کرگدنه دؤنوشدویوموزدن خوشلانیریق دئسم، یئرسیز دئییل.
«اوژن یونسکو»نون آبسورد ژانرینی داشییان نمایشنامهسی، صحنه آلدیغی تبریز تئاتریندا گؤزوموزو ایشیقلاندیردی. نریلتیلر قولاقلاریمیزی نوازش ائتدی.
منیره اکبر پورانین دَیرلی ترجمهسیایله انسانین کرگدنه دؤنوشومونو یاخیندان گؤروب، چوخلاریمیز اؤزوموزه آلدیرمادان، آددیمیمیزی تئاتر ائویندن ائشیگه قویوب- قویمامیش، یئنیدن کرگدن حیاتیمیزا دؤندوک. اینسان سیمبولونو داشییان «موسیو برانژه»نی تئاتر صحنهسینین اوستونده یالنیز بوراخدیق.
چوخلاریمیز ادّعالاریمیزا گؤره ایللردیر «ژان» لا اؤزوموزو اؤزدش سانمیشیق. «برانژه» لری باشاردیقجا دانلاق آلتینا توتوب، بیزیم اؤلچولریمیزه اویغون آدام اولسونلار دئیه، اؤیود- نصیحت وئریریک. امما دی گل کرگدنه دؤنوشوم سیراسی بیزه یئتیشسین؛ «برانژه»نین یولداشی ضیالی شخصیت، «ژان» کیمی اؤزوموزو ساوورماغا باشلاریق…
«- من فقط مال- داوار دوهتورونه اعتقادیم وار… نئیه منی اللشدیریسن؟ ائله بیل عجیبالخلقه حیئوان زاد گؤروب… هر کس الیندن گلدییی کیمی نفس چَکَر، سن منیم نفس چکماغغیمی سئومیرسن، من ده سنین نفس چکماغیوی خوشلامیرام… چوخ یاواش نفس چکیسن، آدام دئییر ایندی دوشوب اؤلهجاخ… دوزونو آختارسان، منیم خالقدان نیفرتیم یوخدی، اصلا سایمیرام بیله لرینی، یا قوی دئییم، گؤرنده اؤفکهلریم گلیر آغزیما، گرک گؤز اولسونلار یولومون اوستونه چیخماسینلار، یوخسا گؤردون ازدیم هاااا…کرگدنلر ده بیزیم کیمی آلاهین یاراتدیقلاردی، اونلارین دا بیزیم جان یاشاماق حاخلاری وار… انسانیّت مُددان دوشدو… کرگدن اولماق چوخ دا پیس دئییل… و…»
ادّعالاریمزا باخمایاراق، سونوندا بوش- بوشونا سؤز دانیشان، اؤز دئدیغینه گؤره کرگدن حالیندا بئله ضیالیلیغین قورویان موسیو «دودار» کیمی، ها بئله یالنیزلیقدان قورخوب، سئودییی اینسانی بوراخان میس «لئیزی» کیمی کرگدن سوروسونه قاریشمیشیق. اولا بیلیسین، بیر نئچه نفریمیز «منطق دان» جنابلاری کیمی منطیق سیمبولوموزو- بؤرکوموزو- ، اؤزوموزدن آییرماییب، ضیالی، منطق دان بیر کرگدنه دؤنموشوک. یار- یولداشلاریمیزلا بیر بوینوزلو، قوشا بوینوزلو کرگدنلردن دانیشدیب، کرگدنلیییمیزی لاغا قویوب، گولوشموشوک و هله ده گولوشوروک.
کرگدنین نریلتیسی، گوج سیمبولودور. ایش و اجتماعی موقعییتلره باخمایاراق، انسانلار هر صینفدن اولور اولسون، ائو قادینیدان توتدو، اداره رئیسینهجان گوج و قدرت سیمبولونون نریلتیسینین ائتگیسینده اؤز گؤیول و ایستکلریایله کرگدنه دؤنوشورلر. بلکه ده اؤزلرینی گوج و سس سئلیینه بوراخیب، هر بیری اؤز اجتماعی موقعیتینده بیر نریلتییه دؤنورلر و سونوندا یالنیز قالمیش، اؤزونو تنقیده چکن بیر ضیالی، سادهجه بیر اینسان اولماق و اینسان قالماق ایستهین «برانژه» کیمی « من آخیرینجی آدامام… آخیرینا جان دوراجاغام» دئییب، اؤز سسی باشیندا جینگیلدهییر…
اوستهلیک بابک محمودی «ژان» و میر سعید موسویان«برانژه»جنابلاریندان و باشقا آکتورلاردان باشاریقلی اجرالاری اوچون، فرهاد حق سالمی جنابلاریندان موسیقی واسیطهسیایله کرگدن نریلیتسی، قولاغیمیزی نوازش ائتدیغینه گؤره و کامران قربانی جنابلاری و گروهون باشقا یاردیمجیلارینا، بو نمایشنامهنی صحنهیه آپارماقلاریندان تشکور ائتمهلییک. سؤزسوز منیره اکبر پوران، حورمتلری آناسیایله بیرلیکده تورکجه ترجمهلری اولماسایدی،- اولکرین اؤز دئدیغینه گؤره دیالوقلاری آناسی ایلا بیرلیکده چئویریبلر- بیزلر نه کرگدن سسینی ائشیدهجکدیک، نه ده کرگدنه دؤنوشدویوموزدن خبریمیز اولاجاقایدی.
۹۲٫۱۱٫۲۵


text:
اوچورتما
بردووان ، اوچورتما یوخسا یئل بردووانی اوشاقلارین اویناتمالیسیدیر و اونو یئله وئریب و گؤیه قالخیزارلار. بردوان یئللیک هاوادا گؤیه قالخار و یئل اونو یئردن قالخیزیب و گؤیده اوچار. بردووانی اوشاقلار بیر ایپ یا ساپ ایله ساخلاییب و اوجالیقا آپاریب و مسابقه وئریب و اویناماقدا بیربیرین قاباخلارلار.
بردووانی کاغاذ، پارچا و یونگول پارچادان و کاغاذ ورقیندن دوزلدرلر. بردووان گرک یونگول و دواملی بیر پارچا یا کاغاذدان دوزلسین.
آد[دَییشدیر]
پارچا اوُچوُرتماسی چینده مویوان و کاغاذاوچورتما جیریوان آد وئریلیب و اویغور تورکلر اونی چینیلردن آلیب و آدین بردوان ائدیبلر بوردیوان همان مویوان تورکی اولموشودی کی بوردی یا البوردی یئل معناسینا گلیب و یوان اونون چینی آدی یانی اوچان معناسینا گلیب بوردی اوچان(یئلده اوچان) اونون اصیل تورکوسو اولور.
تاریخی[دَییشدیر]
چین یازیلاریندا 400 ایل م.ق ایلده "لو بان" آدلی بیر نجار و "مو زی" آدلی بیر بیلگیسی اولان کیشی خیزران تختهسیندن بیر بردووان دوزتدیلر و بونا مویوان آدینی وئردیلر سوندا چینلیلر خیزراندان و ایپک پارچادان بردووان دوزتدیلر. و سوندا کاغاذدان بردووان دوزتدیلر و اونا جیریوان آدی وئردیلر (جیر=کاغاذ)تانگ امپراطوریسینین آخیریتده(618-907م)اونا بیر فوشقا تاخاردیلار و او گؤیده اوچاندا فیشیلداردی.
بیزیم اؤلکهده[دَییشدیر]
بیزیم اؤلکه ده چین اؤلکه سیندن گلیب و اسگی تاریخده اوشاقلار اونی اوچورداردیلار بردوانی تورکلر یاخچی تایناردیلار و تورک اؤلکه لرده اوشاقلار بالاجا بردوان اویناداردیلار و مسابقه وئرردیلر بردوان پارچادان و ایپک پارچادان دوزلینردی و قلمه تخته سی کی یونگول اولار اونون دوره سی اولاردی.
قوشوُندا[دَییشدیر]
قوشوندا ایکی اوردونون آراسیندا بردوان اوچولداردیلار کی بیر بیرینه سوز یازسینلار و اولار اوخوسون یا ایکی اوردونون آرالیقین اولچماق اوچون اونی گؤیه یولاردیلار و یلین اسمه سین بیلیندیرماق اوچون بردوان اوچورداردیلار. بردوان گؤیده اردونون شعارین و وارلیقین گؤیه آپاراردی
اوچمان[دَییشدیر]
دونیاده اَن بیرینجی اوُچمان کی آمریکا اوُچمان موُزهسینده یازیلیب اوُچوُرتما و چینی موشکی آد وئریلیب کی چین اؤلکه سینده دوُزهلینیب و رایت قارداشلاری بیرینجی اوچمانی دوُزتمهمیشدن قاباخ بیرینجی اوُچان اوُچوُرتما و چینی موُشکیدی.
اتک یازی[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
englisg ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«kite»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (1400 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ستبانیادو ای پریراتو
ستبانیادو ای پریراتو (ایسپانجا: Sotobañado y Priorato) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و پالنسیا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۲۵ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۷۹ نفر و اهالی سیخلیغی ۷٫۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sotobañado y Priorato»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ستبانیادو ای پریراتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جواهر النحو فی لغات الترک
جواهر النحو فی لغت الترک (قاراخانلی تورکجهسی: تورک دیلینین ان قدیم لوغت کیتابی دیوان لغات الترکون مؤلیفی کاشغرلی محمودون تورکجه گرامر مضمونلو اولدوغو نحو کیتابی. کیتاب گونوموزده هله ده تاپیلمامیشدیر.
دیل پولیتولوق بسیم آتالای دیوان لغات الترکون بیرینجی جیلدینین اون بیرینجی صحیفهسینین حاشییهده بو کیتابین وارلیغینا دایر بیر دلیلی بو سؤزلرله مودافیعه ائتمکدهدیر: "محمود کاشغرینین کیتابی جواهر النحو فی لغت الترک آدیندا بیر کیتابی داها وارمیش. بونو دیواندا اؤزو دئییر. بونونلا برابر بو کیتاب هله اله کئچمهییب. گلهجک اولسا، دیلیمیز و مدنیتیمیز اۆچون بؤیوک بیر منبع و قازانج اولاجاقدیر".
یونئسکو طرفیندن محمود کاشغارلینین ایلی کیمی موعینلشدیرن 2008-جی ایلدهُ آوراسییا یازیچیلار بیرلیگی طرفیندن کیتابین تاپیلماسی اۆچون جایزه تعیین ائدیلسه ده کیتاب تاپیلمامیشدیر.


text:
"پوتا قیز" دانشگاهین حیهتینده صندل اۉستۉنده اوتوروب کیتاب اوخویوردو کی باشینین اۉستۉنه بیر کؤلگه تۉشدو. باشین قالخیزدی اۉسته گؤردو بیردانا اوغلان وار:
{اوغلان} خانیم گۉزشت ائلین، بیر لحظه وقتیزی توتا بیلهرم؟!
{پوتا قیز} کلیشه سؤزلر، تیکراری تاکتیکلر. اَه آدامین حالین کؤرلورسوز!
{اوغلان} بلی؟ نه بویوردوز؟
{پوتا قیز} هئشزاد! امریز اولسون ...
{اوغلان} عرضیمیز اولار! واللاه من نئچه وقتدی سیزدن بتر خوشوم گلیب، ایستیردیم ایمکانی اولسا، سیزینن تانیش اولام.
{پوتا قیز} مننن خوشون گلیب؟ نیه؟ من کی قیرجانا قیرجانا دانیشمیرام. اندامیم باربی دییل. بورنوم عمل اولمویوب. تۉهلریمه ساپ ساری رح قویمامیشام. کلیپسیم یوخدی، ساپورت گییمهمیشم!
{اوغلان} ائله منده اونا گؤره سیزدن خوشوم گلیب دا.
{پوتا قیز}آها! پس اؤجۉر. باخ او مانکن قیزا! او دو با اوردان گئدیر ... یانی سنین اوننان خوشون گلمیر؟...
{اوغلان} هانی؟ هانکی قیز؟ هانی؟ هاردا؟!
{پوتا قیز}ائله بودو دا. گؤردۉن؟ مانکن آدی ائشیتدین گؤزلرین ایشیلدادی! "لانا تورنر" دییر کی: A gentleman is simply a patient wolf
{اوغلان} جان؟! یانی نمنه؟ بو تورنر کیمدی هله؟
{پوتا قیز} هئشزاد هئشزاد! اؤتۉر. زاتن سیزلر آنجلینا جولی دن سورا آیریسین تانیماسیز کی. تۉرکۉسو دییر یانی سیز کیشیلر هاممیز بیر بئزین قیراغیسیز!
{اوغلان} آمما من اؤجۉر اوغلان دییلم، اصلن آیری نییّتیم یوخدو!
{پوتا قیز}ایندی حتمن سورا دا ایستیرسن دییهسن "منیم قصدیم جیددی دی"! هه؟
{اوغلان} بلی ... دقیقن!
{پوتا قیز} وااااااااای! نه گؤزل! ایندی ده حتمن اینتیظارین وار من سئوینماخدان قانات چیخاردیب اوچام دا؟! بح بح! منه ائلچی گلهجاخلار! مامانیم دییهجاخ "قیز دو بیرآز اؤزۉوه یئتیش آخشام ائلچین وار". منده بزهنیب، دۉزهنیب چیخاجام قاباخلارینا. چای گتیرهجام، قئین آنا، بالدیز منیم بویون بوخونوما باخالار! توتوب اۉزۉمدن اؤپهجاخلار گؤرهلر آغزیمدان ایی زات گلمیر؟! مامانیم منیم هۉنرلریمدن دییهجاخ.خولاصه باخاجاخلار، بَیهنسهلر منی "آلاجاخلار" اوغوللارینا. "بازاردان آلدیم سوغانی / او سوغانی بو سوغانی / یاشاسین اوغلان دوغانی"!! هه؟؟ بودو دا؟!
{اوغلان} خانوم منیم اصلن توهین قصدیم یوخیدی. بۉلمۉردوم نارحات اولاجاخسیز!
{پوتا قیز} یوخ. سنده گۉناه یوخدو کی. گۉناه جامعه ده ... زهلم گئدیر بو "جامعهی مردسالار زنستیز" دن!
ماتی میخاناسین بورالاردان تاپین 🏻
Telegram:
@matimeyxanasiofficial
Instagram:
https://instagram.com/mati.


text:
چائو فرایا چایی
چائو فرایا چایی (اینگیلیسجه: Chao Phraya River، فارسجا: رود چائو فرایا ، آلمانجا: Mae Nam Chao Phraya ، ایتالیاجا: Chao Phraya ، عربجه: نهر تشاو فرايا ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Çao Phraya ، روسجا: Чayпxpaя) تایلند اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۳۷۲ کیلومتر دیر. بۇ گۆن چائو فرایا چاییندان ثانییهده ۷۱۸ متر مکعب سۇ آخیر.
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده چائو فرایا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chao Phraya River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
#خبر: مختلف قشرلرده «کلسیوْم»، «آ» و «ب۲» ویتامینلری اکسیکلیگی! یئمک بیلیملری و صنعتلری مؤسسهسینین باشقانی، اؤلکهدهکی «گیزلین آجلێق» اوْلقۇسۇنۇن آنا قایناغێنێن توْپلۇمداکی عایلهنین اۇیقۇن اوْلمایان یئمک سَبَدی اوْلدۇغۇنو بیلدیریپ دئدی:...
#خبر: شرقی آذربایجان استانداریسینین سیاسی امنیتی یاردێمجێسێ، علیار راستگۇ، اۆزۆن سۆرن بیر سایرۇلۇق (بیماری)دان سوْنرا بۇ گۆن دنیاسێنێ دگیشدی. رحمتلیک علیار راستگۇنۇن جنازهسی اؤز وصیّتینه گؤره ارومیهده دفن اوْلۇناجاقدێر. ...
اؤلکهنین رسمی ساعتی بو گئجه 30 زومار (شهریور) ساعت 24-ده بیر ساعت دالی چکیلهجک.
#خبر: دولته بو یانلێش یؤنلَندیرمَگی کیمین ائتدیگی بللی اولمالێدێر. تبریز بؤیۆکشهر اسلامی شوْراسێ باشقانێ: تبریزین یالنێزجا شرق طرفدن گلیشمه امکانێ واردێر، باسمنجی بخشه دؤنۆشدۆرمکله تبریزی محدۇدلاشدێرێرێق. بیز باسمنجین بخش اوْلماسێنا قارێ دَگیلیک، آنجاق تبریز حریمینین ۲۱ مین هکتارێن...
#خبر: اُستان اوچون بو قدر چوْخ سئچهنڲین اوْلماسی تاسف دوْغۇرۇر! حجت الاسلام آلهاشم: شرقی آذربایجانێن اُستاندارێ بۇ اُستانێن شأنینده اوْلمالێدێر. نهدن هر کس ألینه بیر یرپاق آلێپ دا اؤزۆنۆ اُستاندار تانێدێر؟ نهدن باکریلر، خیابانیلر، ستارخان و باقرخانلارێن یۇردۇ اولان آذربا...
#خبر: باسمنجین بخشداری بِناسینێن آچێلما تؤرَنی و بو بخشین ایلک بخشداریسینین تانێملانما مراسمی #تبریز فرمانداری، مهدوی و بیر تعداد شهرستان سوْرۇملۇلارێنێن حضۇرۇ ایله گئچیریلدی. بو مراسمده حسین سرهنگزاده باسمنج بخشداریسینین باشقانی اوْلاراق تانێدێلدێ....
#خبر: «سسسیز تَپرَم (زلزله)» عنوانیله ده آدلاندێرێلان توْپراق چؤکمهسی، اؤلکهنین یئرآلتی شیرین سۇیۇ اوْلان بۆتۆن دۆزنلیکلرینی جدّی تهلوکهیه سالماقدادیر. اوْرمانلار تشکیلاتێنێن داشقینلاری کنتروْل ائتمه و آبخوانداری دفترینین باش مدیری اؤلکهده توْپراق چؤکمهسینین آرتماسی و دوْلاییسیله ده ی...
#خبر: یوْل و شهر سالدێرما وزیری، قاسمی، طبس جماعتی ایله گؤرۆشۆنده دئدی: اؤلکهده ایلده بیر میلیون ائوین تیکیلمهسی ایله، جماعت اؤزلرینه ائولرینی تامین ائتمک ایچۆن نگرانچێلێق دۇیماسێنلار. ایلک کز ائو صاحبی اوْلاماق ایستهین و جیم بندلری قێرمێز اوْلمایانلار سیستمده آد یازدیرسینلار. ائو آل...
#خبر: "تبریزین وادی رحمت مزارلێغێنا آپارێلان کوْرۆنادان اؤلنلرین سایێسێ ایکی هفته اؤنجه ۷ نفر ایکن، ایندی ایسه گۆنده ۳۰ نفره یۆکسلمیشدیر" 06.09.2021 تبریز بلدیهسی مزارلێقلار قۇرۇمۇ باشقانی فرخ جلالی، تبریزده کوْروْنادان اؤلنلرین سایێسێنێ آرتاراق دوام ائتمهسی قوْنۇسۇندا اۇیاردی و دئدی "س...


text:
ایشلدن دانیشیغی:AlperTeo
سالام, AlperTeo. بۆتونلوکله کؤنوللو ایستیفادهچیلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تورکجه دیلینده اوْلان وِرژِنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اولمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارانان مقالهلری دَییشدیرمگه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلری بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیزلیک و غرضسیزلیک اوْلماسینا دقت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سواللارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپماسینیزسا، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایستیفادهچیلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دقت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سونرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بونلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سس وئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیلدا ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- موضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صحیفهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین.
ویکی پدیا ایستیفادهچیلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقّیندا مقاله یارادا بیلمزلر. بوجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر. --Ilğım (دانیشیق) ۸ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۴۵ (UTC)
مقاله باشلیغیندا ؽ حرفی[دَییشدیر]
سلاملار حؤرمتلی AlperTeo بَی. هر شئدن اؤنجه چکدیگینیز زحمتلردن تشکور ائدیرم. خواهیش اوْلونور مقالهلری یاراداندا اوْنلارین باشلیغیندا ؽ حرفین ایشلهتمهیین. هم ایلک هیجادان سوْنرا آیری هیجالاردا یازیلماسی یازی قایدالارینا ضیددیر همده دۆز یازیلمیر و بۆتونلوکله باشلیغی اوْخونوشدوان چیخاردیر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۱۰ (UTC)
- بیرده کی خواهیش اوْلونور عددلری اینگیلیسجه یوْخ عربجه یازین. یازی دیلینیزی تۆرکجه سئچسهنیز بو چتینلیک حل اوْلاجاقدیر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۲۳ (UTC)
یاری ایلتکن مقالهسی[دَییشدیر]
سلام بی. آذربایجان تورکجه ویکیپدیاسی یاریم گئچیریچی سؤزجوگون ایشلدیبدیر و گئچمک ایلتمکدن آرتیقراق اۇلوسوموز آراسیندا یایغیندیر. مقاله آدین ایجماعا یئتیشممیشدن دگیشمگیزین دلیلی نه دیر؟--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۲۶ (UTC)
- سلاملار
گچیرمک: بیر نقطهدن رد ائتمک یا سووشتورماق معناسؽندادؽر. (Pass) [۱]
ایلتمک: داشیماق یا نقل ائتمک آنلامیندادیر.(Transmit) [۲]
یاریم گچیریجی/یاری ایلتکن کی الکترونلاری بیر نقطه دن کی رد المیر، الکترونلاری بیر مسافه ده داشییر. AlperTeo (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۲۰:۱۰ (UTC)
بیر سؤز - دیاکتریک علامتلر[دَییشدیر]
سلاملار، ایلک سیزه یورولماسین دئییرم. سونرا سیزه بیر سؤزوم واردیر. منجه هر یئرده دیاکتریک علامتلر لازیم دئییل. بیرده ائلهبیل سیز دیاکتریک علامتلری یانلیش یازیرسینیز. اؤرنک اِش یئرینه ائش ایشلتمهلیییک. سایقیلارلا Arjanizary (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۵۹ (UTC)
- سلاملار سایؽن Arjanizary، ایراندا گۆجلۆ بیر استانداردؽمؽز اولمایؽب و من ده نئچه گۆندور آذب ویکی سینه گلمیشم، بوندان اؤنجه لاتین کاراکترلرله یازاردؽم. اۇمارام کی گلجکده سنین کیمی اۇزمانلارؽن یاردؽمؽیلا داها یاخچؽ چالیشام. سایقیلار
- AlperTeo (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۲۴ (UTC)
- عزیز یولداش نه اوْزمانی!!! من بوردا هامینین کیچیگییم. یولونوز دواملی اولسون. گوله گوله Arjanizary (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۵۲ (UTC)
- آرتیرمالییام ایندی من سیزین یازیلارینیزدا چوخلو مربع (ؽ-نو مربع گؤرورم) گؤرورم. Arjanizary (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۵۳ (UTC)
- عزیز یولداش نه اوْزمانی!!! من بوردا هامینین کیچیگییم. یولونوز دواملی اولسون. گوله گوله Arjanizary (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۵۲ (UTC)
- Arjanizary ، آذب ویکی سینده اولان کیبوردو اندیرمیشم و قوللانیرام(https://azb.wikipedia.org/wiki/ویکیپدیا:تۆرکجه_کیبورد)
AlperTeo (دانیشیق) ۱۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۰۹ (UTC)
سلاملار. تاسوفلرله ؽ حرفی اوْ کیبورددا دۆز تعریف اوْلونماییبدیر. بعضی سیستملرده مربع گؤرسنهنیر. قالانیندادا اوْبیری حرفلردن خیردا گؤرسهنیر. بیرده کی یازی قۇراللاری اساسیندا تکجه ایلک هیجادا سسلیلر اۆچون حرکه قوْیماق لازیمدیر. اوْدا قۇراللاردا اوْلان شرطلری گؤزلمک شرطی ایله. حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۵ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۴۶ (UTC)
- سایقیلی Ebrahimi-amir، منیم اوز سیستمیمده موشکولوم یوخ، بو صفحهده:(https://azb.wikipedia.org/wiki/ویکیپدیا:تۆرکجه_کیبورد) ایکی فونت دا وار ، سورونلو سیستم لرده بو فونتلارین قورولماسی گرکلی دئیل می؟ و آیریجا کیبورد دوز تعریف اولمامیشسا، کیبورد ینی دن تعرف تعریف اولمالیدیر. سایقیلار AlperTeo (دانیشیق) ۱۵ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۱۹ (UTC)
- من کیبوردون دۆیمهلرین نئجه تعریف اوْلماسین باشارمیرام، یوخسا اوْندا بعضی دَییشیکلیکلر ائدردیم. اؤرنک اۆچون بو ئ بیزیم اۆچون چوخ لازیم اولان بیر شئیدیر. اوْنو شیفت ایله یوْخ اصلی صفحهده قوْیماق لازیمدیر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۵ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۲۲ (UTC)
- سایقیلی Ebrahimi-amir، من باشاریرام MKLC پروگرامی ایلا تعریف اولونور(https://download.microsoft.com/download/1/1/8/118aedd2-152c-453f-bac9-5dd8fb310870/MSKLC.exe) ، سئوینرم یاردیم اده بیلسم، ایسترسینیز ینی بیر دۆزن اولوشتورن و ینی بیر کیبورد تعریف ائدک. سایقیلار AlperTeo (دانیشیق) ۱۵ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۳۴ (UTC)
- من کیبوردون دۆیمهلرین نئجه تعریف اوْلماسین باشارمیرام، یوخسا اوْندا بعضی دَییشیکلیکلر ائدردیم. اؤرنک اۆچون بو ئ بیزیم اۆچون چوخ لازیم اولان بیر شئیدیر. اوْنو شیفت ایله یوْخ اصلی صفحهده قوْیماق لازیمدیر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۵ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۲۲ (UTC)
- چوْخ گؤزل. اوْندا بۇ کیبورددا بیر آز دَییشیکلیک ائتمک اۆچون دانیشیق آپاراریق. دانیشیقلار اساسیندا سیزه زحمت وئرهریک. درین حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۵ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۳۸ (UTC)
- سلاملار بَی. من بوردا بیر دانیشیق و سسوئرمه آچمیشام. سیزده اوْردا اؤز نظرلرینیزی یازا بیلرسینیز. حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۷ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۱۷ (UTC)
- چوْخ گؤزل. اوْندا بۇ کیبورددا بیر آز دَییشیکلیک ائتمک اۆچون دانیشیق آپاراریق. دانیشیقلار اساسیندا سیزه زحمت وئرهریک. درین حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۵ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۳۸ (UTC)
سیزده ایشتیراک ائدین[دَییشدیر]
سلام حؤرمتلی AlperTeo بَي یورولماین، سیزدن تشکور ائدریم سیزده فیکرینیزی بوْردا بیلدیرین.بیرده منم سیزین ایشلدن صفحهنیزی بیر فاصیله ایله یاراتدیم تا قیرمیزی شکیلدن چیخسین(ایجازهنیزله) حؤرمتلهE THP (دانیشیق) ۲۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۰۵ (UTC)
- سلام عزیز قارداش یئنی مودیریت سس وئرمه ده [۱] ایشتیراک ائدین و اوز باخیشینیزی یازین چوخ ساغ اولون اللرینیز آغریماسین --Amir a57 (دانیشیق) ۲۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۱۰ (UTC)
نئچه مسأله[دَییشدیر]
سالاملار سیزه. لۆطفاً آشاغیداکی نۆکتهلری چالیشمالارینیزدا نظرده ساخلایینیز:
- ایچین ← اۆچون
- دییشـتیرمک ← دییشـدیرمک
- یازی قایدالارینا گؤره «ئ» آلینما کلمهلرین باشلانغیجیندا و اوْرتاسیندا یازیلماز. ائنئرژی ← انرژی (اِنرژی)
- بۇنون کیمی دییشدیرمهلر کیچیک ساییلماز.
- «ت» سسی٬ ایکی و یا چوْخ هجالی سؤزلرده ایکی سسلی آراسینا دۆشرسه «د» سسینه چئوریلر. ایشلَت ← ایشلَدیر.
حؤرمتله --Ilğım (دانیشیق) ۷ آوریل ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۳۸ (UTC)
سلاملار سایین Ilğım اوچون یازماغا گوره: سیز ددگینیز 100% دوغرو، قوزئی آذربایجاندا اوچون یازیر ..آما بیزیم قایناغیمیز 100% قوزئی دن اولمامالی میثال اونلار دییر: "شهر شیغیجی طیاره لر طرفیندن هجوما معروض قالدی" بیزیمکی:"شیغیجی طیاره لر شهره هجوم ائتدیلر."(ترکی هنر است - اسماعیل هادی ص267). دیلی گوزللشدیرمک ده اونودولمامالی(البته اصولی و قاعدلی). بیز ویکی پدیا وورقونو دئیلیک یوخسا فارسجا دا یازارادیق، دیلیمیزه گوره بوردا چالیشیریق. (من دوغدوغوم یئرده و گونئیین چوخلو یئرلرینده "ایچین" ایشلندیگینه باخمایاراق)ایچین یا اوچون ایکیسیده اولسا گرامره و قواعده نه تاثیری اولاجاق! (چوخ اینسانلاردان ائشیتمیشم ایچین داها چکیجی و گوزلدیر. گرامره ده اثرسیز و ایشلتمه سیده داها راحات. یانی تلفوظو داها راحتدیر ). گینه ده ایستانداردا تاکیدلی اولسونوز من "اوچون" یازارام. سونسوز سایقیلار AlperTeo (دانیشیق) ۷ آوریل ۲۰۱۶، ساعت ۱۸:۴۰ (UTC)
- ایلتیفاتینیز اۆچون تشکّورلر؛ مۆمکون قدر یازی قایدالاری کیمی یازماغیمیز مصلحتدیر. حؤرمتله --Ilğım (دانیشیق) ۹ آوریل ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۲۴ (UTC)
سسوئرمه[دَییشدیر]
سلاملار. سیزده فیکرینیزی بیلدیرین.حؤرمتله.--E THP (دانیشیق) ۱۵ آقوست ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۳۲ (UTC)


text:
دونیاجا اؤنلو وردپرئس یاییم سیستئمی “گؤنئی آذربایجان” تؤرکجه سینده حاضیرلانماقدادیر. بیلدیگینیز کیمی، گؤنئی آذربایجان تؤرکجه سی دانیشانلار میلیونلارجادیرلار، آما بو دیلی اوخویوب یازانلارین ساییسی چوخ آزدیر. چونکو گؤنئی آذربایجان ایندیکی ایران داخیلینده دیر و اوردا رسمی دیل فارسجادیر. گؤنئی آذربایجان تؤرکجه سینده اوخویوب یازما ایمکانی یوخدور. آنجاق سون ایللرده آنا دیلینه قایغی گؤسترنلرین سایی آرتماقدادیر، و اینترنئت قوللانا بیله جکلرینده ساییسی چوخالماقدادیر. بیز چالیشیریق تا گؤنئی آذربایجان تؤرکجه سی وردپرئس سیستئمینه آرتیریلسین و سویداشلاریمیز، دیلداشلاریمیز اؤز دواما دیللرینده بیر بیریله ایله تیشیم قوروب گؤروش پایلاشسینلار.
اگر گؤنئی آذربایجان تؤرکجه سی دیلینین وردپرئس اؤچون حاضیرلانماسی و یاییلماسیندا یاردیمینیز توخونا بیلر، لوطفا بیزیمله الیشکیده اولون.


text:
چینقیدی-چینقیدی بالا سئرچه بلکه اولوب، بلکه اولماییب، آمما دئییرلر نه واخت سا، بیر بالا سئرچه واردیر. گونلرین بیرینده اونون آیاغینا تیکان باتیر. بالا سئرچه ها چالیشیر، ها چابالاییر، تیکانی چیخارا بیلمیر. نئیله سین-نئیله مه سین، ساری بولبوله دئییر، قارانقوشا یالواریر، آمما اونلارین هئچ بیری تیکانی چیخارا بیلمیرلر. چاره سیز قالان بالا سئرچه بیر شله اودونو قولتوغونا ووروب، گلیر قاری ننه …مطالعه بیشتر »
“بی” ین آلما آتماسی
“بی” ین آلما آتماسی یازیچی: دوکتور مرتضی مجدفر کنده قوناق ایدیم. قوناق الدوغوم ائوین حیه طی گول – چیچکلی بیر یئر ایدی. اورادا یاتیپ، اوتوردوغوم اتاقدان، حیه طده اولان تازا آچمیش غونچه لرین گوزه للیکلرینی گوره بیلیردیم و یاز گوللری نین عطرینی بوتون ووجودوملا حیس ائدیردیم. یاز فصلی نین باشلانماسینی، حیه طده شئح تورپاقلاردان قالخان خوش و گویده جولانا گلمیش …مطالعه بیشتر »
ار – آروادین ناغیلی
ار – آروادین ناغیلی تؤركو ناغیل ایكی قونشو واریدی. بیرینین اری زورناچی. او بیری نین اری كاسیب بیر پینه چی ایدی. كاسب كیشی نین آروادی بیر گون زورناچی نین آروادیله صحبت ائدیردی. بیرده آروادین اری تویدان گلیپ چوخلی پول خونچا گتیردی. كاسیب كیشی نین آروادی ائوه قاییدان كیمی ارینه دئدی: – كیشی گونو صاباحدان بیر زورنا آلارسان. گئدرسن تویلارا. ئوزگه …مطالعه بیشتر »


text:
Dünya fırlanr amma əyridirasması, qatmadır tasması
دیرینی دیمزه ساتان شو باشی قاوقالی دونیادا تورشونو شیرینه قاتان آجیلی حکایه لر هر گون بیزی اوزره ک محورین فیرلانماسینی ساغلاماقدادیر.
تیکان –تیکاندیر شو دونیانین دیلی و پریشان دیر احوالی زیرا آج و سوسوزدور اونون ان سئودیی اینسانی. بیر سورون بیتیرسه او بیری سورون باش قالدیریر. بیر یارا قاپانیرسا او بیر یارا پارتلاق وئریر. آفریقا دا سومورگه چیلییه معروض قالانلار اونودولور. اکراینادا وجودونو اوجوز پارایا ساتان گنجه جیک قیزلار گوز آردی ائدیلیر.لاتین آمریکا فساد و یوخسوللوقدا چیرپینیر. قاراباغدا یاریمچیق اویونلار ماسا اوستو گوزه اوفورمه لرله چیبان تک ایرینله ییر. اولکه ده کرونا اویونو ملزمه اولاراق جان آلیر .افغانستان دا استکبار مهره دییشدیریر و ستمه یاشیل ایشیق گوستریلیر. فیدانجیق قیز و اوغلانلار پارا امپریالیزمینین کیرلی و قارا پارا کامپانیالارینا او جومله دن تیجارت آماجلی اینسان آلوئری قایناغینا چئوریلیر. پارا بارونلاری ال و مکان دییشدیریر.
میانمار دا کی انسان یاغماسی اونودولور. فیلسطین شعار کیمی شعیر دفترلرینه سرلوحه اولور . چین ده اویغور تورکلری (مسلمان) اوردوگاهلاردا ایشکنجه لره معروض بوراخیلیر. کانادا و آمریکادا قارا و قیزل دریلرین کوتلوی قتللری جیزگی فیلمی کیمی سیر ائدیلیر. شرق ده چین غرب ده ایسه خریستیان سویغونچولوق مفکوره سی حکم سورور. روس تورکلری باتی ایسه مسلمانلاری چین ایسه اوزوندن اولمایانلاری ازیب گئچیر.
باش دا انگلیس شیطانی اولماق اوزره دین و عرق آیریمجیلیغی سرگیلنمک ده دیر. یازیق اینسانلار ایسه بو نهنگ ظالیم لرین و اونلارین نوکرلرینین طعمه سینه چئوریلمک ده دیر.
ائشیت اللهیم افغانستاندا یاورو قیز چوجوقلارینین جنسی تجاوزه معروض قالیش سسلرینی. نه دیر بو منفور انگلیسیزم , صهیونیزم , چینیزم , شوونیزیم , آمریکانیزیم و روسسیزم.
مئشه لرین یانیر دنیزلرین قورویور و چایلارین داشیر. نیه بو قدر چاشقینسان دونیا. بلکه بیزلره بیر شئیلر دئمک ایسته ییرسن.
لاکن بوتون قولاقلار تیخانمیش و بوتون وجدانلار کورالمیش دورومدادیر.
بیز تورکلر ایسه حالا مدرسه لریمیز اولاجاق و فارس قارداشلاریمیز! آوروپا یانلیقلاریندان ال چکه جک و انشالله بو پاییز بیزیم ده آنا دیلیمیزده مکتبلر آچیلاجاق امیدی ایله 45 ایل قارداشلیق و بیرلیک دییرمانینا سو توکدوک . غافیل کی دییرمان بیزیم اوزوموزو اویودورموش. تاسماسی قاتمادان بایراغی زوپپادان گولوشو هوپپادان اولان دونیایا آلدانما سویداش . قارنی آجین ایمانی , اششه یی اولنین سامانیی , تومانسیزین حیاسی اولمازمیش. اوز آشینی اوزون پیشیر کیمسه نین آییرانیدا توک آختارما یوخسا سوتدن یانیق قالارسان.... سوی تورک


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۱۲
- رویدادلار
- ۱۸۱۲ - ناپلئون بوناپارت فرانسهنین ایمپراتورو روسیه اؤلکهسینه حمله ائتدی.
- ۱۸۹۸ - فیلیپینلی میلّیت چیلر، ایسپانیادان ایستیقلال آلماق ایستئدیلر.
- ۱۹۸۲ - بوریس یئلتسین روسیهنین جومهور رئیسی اولدؤ.
- دوْغوم گونلری
- ۱۸۹۰ - اگون شیله اوتریشلی رسّام
- ۱۸۹۷ - آنتونی ایدن بریتانیالی سیاستچی و بو اؤلکهنین باش وزیر ۱۹۵۵دن ۱۹۵۷ه
- ۱۹۲۴ - جرج هربرت واکر بوش آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین قیرخبیرینجی جومهور رئیسی
- ۱۹۷۹ - دیگو میلیتو اینتر میلان و آرژانتین میلی فوتبال تیمینین اویونچوسو
- ۱۹۸۱ - آدریانا لیما برزیللی مانکن
- اؤلوم گونلری
- ۱۵۲۴ - دیقو ولاسکس د کوئیار ایسپانیا کاشف
- ۱۸۷۸ - ویلیام کالن براینت آمریکالی شاعیر
- ۱۹۱۲ - فردریک پسی فرانسهلی ایقتیصادچی، نوبل صلح جایزهسین ۱۹۰۱ اینجی ایل قازانان
- ۲۰۰۳ - قریقوری پک (عکسده) آمریکالی اویونچو، اوسکار جایزهسین قازانان
- ۲۰۰۶ - جرج لیقتی رومانیده دوغولان و ماجاریستانلی آهنگساز
- ۲۰۱۲ - الینور اوستروم آمریکالی اقتصادچی، ایقتیصاد نوبل جایزهسین ۲۰۰۹ اینجی ایلده قازانان
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژوئن/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ذیالقعده/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژوئن/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ذیالقعده/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژوئن/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ذیالقعده/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
نریمان حسنزاده
حسنزاده نریمان علیمممد اوْغلو (دوغوم: ۱۹۳۱ ـ ؟) شاعیر، دراماتورق، آذربایجان یازیچیلار ایتتیفاقینین عوضوو (1954)، فیلولوگییا ائلملری نامیزهدی (1965)، آذربایجانین امکدار اینجهسنت خادیمی (1981)، آذربایجان جومهوریتی عالی سووئتینین دئپوتاتی (1990-1995)، آذربایجانین خالق شاعیری (2005)، "ایلین شاعیری" ماکافاتی لاورئاتی (2010).
حیاتی[دَییشدیر]
نریمان حسنزاده 1931-جی ایل فئوریهین 18-ده قازاخ (یندیکی آغستافا) رایونونون پویلو قصبه سینده آنادان اوْلوب. بیر یاشیندا آتاسینی (1932)، ایییرمی اوچ یاشیندا ایسه آناسینی ایتیریب (1954). ایبتیدای و اوْرتا تحصیلینی اؤز دوغما رایونلاریندا آلیب. 1949-جو ایلده ه.زردابی آدینا کیروواباد دؤولت اینستیتوتونون (یندیکی گنجه دؤولت پئداقوژی اونیوئرسیتئتینین) فیلولوگییا فاکولتهسینه داخیل اوْلموشدور. 1953-جو ایلده همین اونیوئرسیتئتی بیتیرمیشدیر. 1954-1956-جی ایللرده اوردو سیرالاریندا حربی خیدمتده اوْلموشدور. آذربایجان یازیچیلار ایتتیفاقی اونو موسکواداکی ایکییللیک ادبیات کورسونا گؤندریر. بورانی بیتیردیکدن سوْنرا قورکی آدینا ادبیات اینستیتوتونا داخیل اولور. بئش ایل بورادا تحصیل آلیب، باکییا قاییدیر. 1962-1965-جی ایللرده آذربایجان دؤولت اونیوئرسیتئتینین "آذربایجان ادبیاتی تاریخی" کافئدراسینین آسپیرانتی اوْلموشدور. 1965-جی ایلده "آذربایجان-اوکراینا ادبی علاقه لری" مؤوزوسوندا دیسسئرتاسییا مودافیعهئدهرک فیلولوگییا ائلملری نامیزهدی عالیملیک درجهسینی آلمیشدیر. 1962-جی ایلده جومهوریت تلویزیون و رادیو وئریلیشلری کومیتهسینده بؤیوک رئداکتور، سوْنرالار "اوشاق و گنجلر ادبیاتی نشریاتی"ندا رئداکتور، "آذربایجان گنجلری" قزئتیند، "آذربایجان" ژورنالیندا شؤعبهمودیری، "ادبیات و اینجهسنت" قزئتینین باش رئداکتورو (1976-1990) وضعیفهلرینده ایشلهمیشدیر. 1975-جی ایلده بئلاروسییا سسر عالی سووئتی ریاست هئیتینین فخری فرمانی و مئدال ایله تلطیف اوْلونموشدور. سسری یازیچیلاری ادبیات فوندو آذربایجان بؤلمهسینین دیرئکتوری اوْلموشدور. 1991-2001-جی ایللرده مطبوعات و اینفورماسییا نازیرینین بیرینجی موعاوینی وضعیفهسینده چالیشمیش، آذربایجان جومهوریتی نازیرلر کابینئتینین 221 سایلی سرنجامی ایله مطبوعات و اینفورماسییا نازیرینی عوض ائتمیشدیر. آذربایجانین و بئلاروسون فخری فرمانلاری ایله تلطیف اوْلونوب. حاضیردا آذربایجان میلّی آویاسییا آکادئمییاسینین "هومانیتار فنلر کافئدراسی"نین مودیری وضعیفهسینده چالیشیر، دوسئنتدیر. میلّی آویاسییا آکادئمییاسی علمی شوراسینین عوضوودور. آذربایجان یازیچیلاری اون بیر قورولتاییندا کاتیبلیگین قراری ایله ادبیات فوندو ایداره هئیتینین صدری تعیین ائدیلمیشدیر (2004). 2002-جی ایلده بینالخلق ائلملر آکادئمییاسینین (آذربایجان بؤلمهسی) موخبیر عوضوو، 2004-جو ایلده ایسه آکادئمیکی سئچیلمیشدیر. موستقیل آذربایجان جومهوریتنین "شرف" اوردئنی (2011)[1] ایله تلطیف اوْلونموش و فردی پرزیدنت تقاودونه لاییق گؤرولموشدور.
بیر سیرا آوروپا و شرق اؤلکهلرینده کئچیریلن علمی-ادبی کونفرانسلارین، پوئزییا سیمپوزیوملارینین، رسمی دؤولت صفرلرینین ایشتیراکچیسیدیر. 1992-جی ایلده تورکییهنین بؤیوک میلت مجلیسینده و بینالخلق کونقرئسینده خالق دئپوتاتی کیمی نوماینده هئیتی آدیندان چیخیشلار ائتمیشدیر. آذربایجان جومهوریتی پرزیدنتینین سرنجامی ایله 2005-جی ایلده آذربایجانین خالق شاعیری آدینا لاییق گؤرولموشدور. خالق شاعیری نریمان حسنزادنین خاریجی مطبوعات صحیفه لرینده "وتنسیز" (رومینییا، 2009) و "نورو پاشا" (تورکییهنین 9 ژورنالیندا) پوئمالاری درج ائدیلمیشدیر.
"کایسئری پوئزییا گونلری"ندن (تورکیی، 2009) شاعیر یوکسک تسسوراتلار و اؤدوللرله قاییتمیشدیر. ن. حسنزاده ایلین شاعیری ائلان اولونموش، اونا "اوغور – 2009" دیپلومو وئریلمیشدیر. 2016-جی ایلده جفر جاببارلی موکافاتینا لاییق گؤرولموشدور.[2][3]
کیتابلاری[دَییشدیر]
- دوستلار گؤزلهییر منی. باکی: اوشاقگنجنشر، 1956
- قیز اورگی. باکی: اوشاقگنجنشر، 1957
- هاراداسان. باکی: اوشاقگنجنشر، 1959
- قاراجا چوبانین هئکایتی. باکی: 1960
- سیزدن آیریلمادیم. باکی: اوشاقگنجنشر، 1961
- کؤنلوم شعر ایستهییر. باکی: آذرنشر، 1964
- یادینا دوشهجگم. باکی: آذرنشر، 1966
- نریمان. باکی: آذرنشر، 1968
- نییه دئمهدینیز. باکی: گنجلیک، 1970
- زومرود قوشو. باکی: گنجلیک، 1973
- منیم گئجم-گوندوزوم. باکی: گنجلیک، 1973
- نابات خالانین چؤرگی. باکی: گنجلیک، 1974
- زومرود قوشو. باکی: گنجلیک، 1976
- نریمان. باکی: یازیچی، 1978
- سن باغیشلادین. باکی: 1979
- بیر آز مؤهلت ایستهییرم عؤموردن. باکی: 1981
- فیکیر ائلمه. باکی: گنجلیک، 1982
- کیمین سوالی وار. باکی: گنجلیک، 1984
- نابات خالانین چؤرگی. باکی: گنجلیک، 1986
- سئچیلمیش اثرلری. باکی: آذرنشر، 1987
- منیم نیگاهیمی پوزدو طبیعت. باکی: یازیچی، 1989
- بوتون میلتلره. باکی: یازیچی، 1991
- طالعیین تؤهفهسی. باکی: گنجلیک، 1993
- گلیملی-گئدیملی دونیا. باکی: شرق-قرب، 1995
- پومپئیین یوروشو. باکی: "آذربایجان ائنسیکلوپئدییاسی" ،1995
- سئچیلمیش اثرلری. باکی: شرق-قرب، 2004
- پویلو بئشیگیم منیم. باکی: 2007
- نریمان. باکی: 2009
- سئچیلمیش اثرلری. باکی: 2010
- نورو پاشا. باکی: 2010
اثرلری[دَییشدیر]
پوئمالاری[دَییشدیر]
- نریمان
- زومرود قوشو
- کیمین سوالی وار؟
- آتابیلر[4]
- پومپئیین قافقازا یوروشو
- میدییا سارایی
- بیانت
- حسرت
- وتنسیز
- هئیبهده گزن شئیر
- شاهید اول، گونش
- رسول همزتووا مکتوب
- شهید آتاسی شرعیف قاغایا مکتوب
- قافقاز
- جاوید
- قاچاق کرم
- سفیره
- خاری بولبول
پووئستی[دَییشدیر]
نابات خالانین چؤرگی
فیلموقرافییا[دَییشدیر]
نریمان حسنزاده (فیلم، 2006)
قمبر حوسئینلی (فیلم، 2007)
من حوسئین عاریفم... (فیلم، 2010)


text:
آذر 1
آذر 1 : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]
آذربایجان تورکلرینین قیساتیلمیش آدی، آذر ائلینه منسوب اوْلان انسانلار؛ بوُ آد شرکت ، قوُروم و اؤزل آدلاردا ایشله¬نه¬رک آذربایجان آدینا اشارتدیر (فا:آذربایجانی).
بوردا اشاره ائتمه¬گه دَیر، حضرت ابراهیمین اجدادینین آدلاری تارُخ و آذر اولماسی و بو آدلارین تورک›توُروخ و آذر ائللری آدیلا مطابق اولماسی ایلگینج اولاراق آراشدیریلمالیدیر و اؤزللیکله چوخلو نشانهلر ح ابراهیمین سومرلردن اولماسینی گؤسته¬رهرک اونون اوشاقلارینی و بؤیوک پیغمبرلرین تورک سوْیلو اولماغینا اشارتدیر.
ایندی قیز آدی کیمی ایشله نیر.
آذر2(اآ،یازار) ابراهیم بگ آذر (
1257هـ ق) قاراباغ شاعرلریندندیر117 (فا:إ).
آذر3(اآ،یازار)(ه
1287)مشدی آذرمجید اوْغلو امام علی زاده باکیلی شاعردیر117 (فا:إ)


text:
۲۸ اوْکتوبر
۲۸ اوکتوبر:
۱۴۹۲ — کریستوف کولومب کوبانی کشف ائتدی.
۱۵۱۶ — قززا یاخینلیغیندا سینان پاشانین رهبرلیغی آلتیندا عثمانلی اوردوسو مملوکلری مغلوب ائتدی.
۱۸۸۶ — نیویورکداکی آزادلیق جزیرهسینده آزادلیق هیکلینین رسمی آچیلیش مراسیمی کئچیریلدی.
۱۹۱۸ — چکوسلوواکیا اوتریش-مجاریستان ایمپیراتوریسیندان آیریلیب موستقیل اوْلدو.
۱۹۴۰ — ایتالیا اوردوسونون یونانا هوجوم ائتمهسی ایله یونان ایکینجی دونیا محاربهسینه داخیل اوْلدو.
۱۹۴۱ — شوروی قووهلری لیتوانیده ۹۰۰۰-دن چوْخ یهودینی گولهلهدیلر.
۱۹۶۲ — کوبا بوحرانی: نیکیتا خروششوو کوبادا شوروی راکتلرینین سؤکولمهسینی اعلان ائتدی.
۱۹۸۴ — چین کومونیست حزبی اؤلکهدهکی اقتصادی وضعیتی دوزلتمک مقصدیله آچیق ریقابته شرایط یارادیلاجاغینی بیان ائتدی.
۱۹۹۸ — ایکینجی دفعه آذربایجان جومهوریتینین رئیسجومهورو سئچیلن حیدر علییوین آند ایچمه مراسیمی کئچیریلدی.
۲۰۰۸ — موسکودا موسلوم ماقومایوله ویداع مراسیمی کئچیریلدی و همین آخشام جنازه خصوصی رئیسله باکیا گتیریلدی.


text:
۱۹۶۱ (میلادی)
میلادی ۱۹۶۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز آلتمیش بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ دسامبر - تانزانیا باغیمسیزلیق قازانیب.
- ۳۱ اوْکتوبر - ایستالینین جنازهسی ماوزولیدن چیخاریلاراق دفن ائدیلدی.
- ۳۰ اوْکتوبر - شوروی یئنی توْرپاق جزیرهسینده تاریخده ان گوجلو هیدروژن بومبو تستینی کئچیردی.
- ۲۴ نوْوامبر - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی اتومی سیلاحیندان ایستیفادهنی قاداغان ائدن قطعنامه قبول ائدیب.
- ۲۰ ژانویه - جان اف کندی٬ آمریکانین ۳۵-جی باشقانی سئچیلدی.
- ۲ مارس - تۆرکیه دموکراتیک آزادلیقلار بارهسینده اوروپایا گۆوَنجه وئردی.
- ۱۸ سپتامبر - آفریقاداکی طیاره قضاسی ۱۶ نفرین، او جملهدن بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی داق خامارشؤلدون حیاتینا سون قویموشدور.
- ۱۷ اوْکتوبر - سوو.آیکاپینین ۲۲-جی کونگرهسی کئچیریلدی. کونگرهده اؤلکهده کومونیزمی ۲۰ ایل مودتینه قورماق قرارا آلیندی.
- ۱۶ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری تۆرکیهیه ۴۳ میلیون دوْلار کؤمک ائتدی.
- ۱۲ آوریل - شوروی فضایا ایلک اینسانی گؤندردی. ووْستوْک ۱ ایله فضایا گئدن یوری قاقارین٬ فضادا ۱۰۸ دقیقه قالدی.
- ۱۱ اوْکتوبر - سمیپالاتینسک پایگاهیندا دونیادا ایلک دفعه یئرآلتی هستهای تستی کئچیریلدی.


text:
فاییز
فاییز یا دا ٪ و یا یوزدهلیک _ اعدادین یوزده بیر حیسهسی، "%" ایله ایشاره اوْلونور. ریاضیاتین اونملی آنلاییشلاریندان بیریدیر. سؤزون اؤزو منشأجه لاتین سؤزو اوْلوب (per centum)، معناسی "یوزده" دئمکدیر. ۱۸۸۵-جی میلادی ایلده پاریسده ماتیه ده لا پورتا "کوممرسیا حسابینا رهبرلیک" کیتابینی نشر ائدیر. همین کیتابدا فاییز حیسهسیندن دانیشیلیر کی، بو دا "cto" کیمی ایشلنیردی (cento-نون قیسالدیلمیش فورماسی) و نشریّاتچی چاپ خطاسی نتیجهسینده بو سؤزو ٪ و یا % کیمی یازمیشدیر. او زاماندان دا فاییز ایشارهسی کیمی بو جور ایستیفاده اوْلونماغا باشلانیلمیشدی.


text:
Sədyar Vəziyfə ELÖĞLU
صدیار وظیفه ائل اوغلو
دوکتور حسن ریاضی (حسن ایلدیریم) مرداد آیی نین 28-نجی گونو کرونا ویروسا ایلیشندن سونرا، ابدیلیک اولاراق حیاتا گؤز یومدو.42 ایلدن بری ادبیاتیمیز و مدنیتیمیزین قوللوغوندا اولان او قایغیکئش اینسان، بیر آذربایجان اوغلو اولاراق، عموم بشری ایده ئیالارین دا ورغونو ایدی. باریش، دوستلوق، سعادت و برابرلیک شعارلاری نین عمل مئیدانیندا وار گوجو ایله چالیشقانلارینین بیری ایدی. او بیر قاباقجیل شاعیر کیمی، ادبیات مئیدانینا گلسه ده، نثریمیزین باجاریقلی یازارلاریندان ایدی . تورک و فارس ادبیاتی نین اورتا عصیرلردن باشلایاراق چاغداش ایللریمیزه دک قاباقجیل و آیدین شاعیرلری نین اثرلرینی دؤنه – دؤنه اوخوموش و ائحتیوالارینین مثبت یؤنلرینی بوگونکو ادبی گنجلییمیزه آشیلاتماق اوچون تحللیلرینده تایسیز باجاریقلار اله گتیرمیشدی. اونونلا یاناشی، قاباقجیل عرب ادبیاتی نین ،لاتین آمئرکا ادبیاتی نین اوروپا و فارس ادبیاتلاری نین دونیوی(جهان شمول) اؤرنکلریندن ترجومه لرینه باشلامیش و بوگونکو ادبی نسلیمیزله ترجومه ائتدیکلری ادبیاتلارآراسیندا ماراقلی ایلگیلر یاراتمیشدیر. او، تورک ادبیاتینین بشری آرزولار اوچون یازیلان شعیرلریندن بعضی اؤرنکلری ده تام باجاریقلا فارس دیللی اوخوجولارینا ترجومه ائتمکله، خالقلارآراسیندا ادبی اونسییت یاراتماغا چالیشمیش دی.
40 ایله یاخین ادبی دوستلوقدا اونو همیشه مطالعه حالیندا گؤردوم. او،شرفلی عؤمرونون هر گونونو اوخوماق، اؤیرنمک و اؤیرتمکله باشا ووردو. حسن ایلدیریم ین ادبی خیدمتلرینین گؤز قاباغیندا اولمایان حیصه لریندن دانیشماق ایسته سک، گره کدیر کی، اینقیلابین ایلکین آیلارینا و ایللرینه قاییداق. اینقیلابین ایلکین ایللرینده، آذربایجانین قایغیسیندا اولان آیدین یازار و شاعیرلر اؤزکپچمیش تجروبه لرینه دایاناراق، اؤلکه نین موختلیف بؤلگه لرینده یازیب یاراتماقلا مشغول اولان ادیبلریمیزی شهرلرده و قصبه لرده یاراتدیقلاری ادبیات اوجاقلارینا چاغیرماقلا برابر،گنج نسیلین هوسکارلارینی دا، یاندیردیقلاری اوجاقلاین ایشیغینا توپلادیلار. دئمگ اولارکی، او وطن وورغونلاری فداکارجاسینا، اینقیلابدان 32 ایل ایره لی آذربایجاندا یارانان میللی حؤکومتین دئوریلدیگیندن سونرا ، داغیدیلمیش و ظالیم شاه رژیمینین الیله عؤمورلوک یاساقلانمیش "شاعیرلر و یازیچیلار مجلیسی"نی بیر داها یاراتماغا باشلامیشدیلار. او قاباقجیل شاعیر و یازارلاریمیز بیرینجی نؤوبه ده تبریز و تهران دا یارانان ادبی انجومنلرین یارانماسینا جان - باشلا تلاش ائتدیردیلر.
1358 -نجی گونش ایلی نین خرداد آییندا تبریزده اوستاد یحیی شیدا ، هیلال ناصری،محمدعلی نقابی،عباسعلی صابری،طوفان،قائمی،قهرمان (حیدرخطیبی)مانوس(آهنی)، عباس بارز،فریدون حاصارلی،اورمان،ایلقار( صمدظهوری) باریش، پاکباز،اوستاد پدیده،سلیمان ثالث ، اوستاد شیوا(مدرس)،آزرم (ملماسی)حسین اولدوز رضا ایتگین،نجار اوغلو، حسین شهرک، باریشماز،ذولفقار کمالی، ایوب ایلدیریم،حزین(خسروشاهی)ا. سحر(حیدر اوغلو)،سخا،شائق،شبگیر،شیمشک(دوکتور مبین)، ائل اوغلو و باشقا-باشقا قلم صاحیبلرینین چاغریشی و ایش بیرلیگی ایله یارانان « آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی» اؤز ادبی فعالیتینی باشلایا بیلدی. اونونلا یاناشی، تهران شهرینده یاشایان آذربایجانلی آیدینلار او جومله : دوکتور سلام اله جاوید، ،گنجعلی صباحی،حبیب ساهر،دوکتور جواد هیئت، حسینقلی کاتبی، صمد سردارنیا، ر. ابراهیم زاده، م.بشیر، معقولی، محزون، جادنیکو، م.واله، آغداشلی، احمد برادران، محمد علی فرزانه،ترلان پیر هاشمی، سعید منیری ، علیقلی کاتبی ، دوکتور حسین محمدزاده صدیق(دوزگون)، نورانلی، مرادعلی قریشی( قافلانتی) چای اوغلو،تورک اوغلو، غلامرضا مجدفر ،حسن مجیدزاده(ساوالان)مظفر درفشی و... باشقالاری طرفیندن ده « آذربایجان انجومنی» آدلی ادبی بیر تشکیلات یاراندی.
ماراقلی دیر کی، بو مقدس یولدا آددیم آتان هر ایکی ادبی محفیل «آذربایجان»نین مقدس آدی ایله عنوانلانان ادبی – مدنی بیر دایره ده ایشه باشلادی . ائله جه ده هر ایکی ادبی انجومنین اورگانلاری دا او زامانکی اینقیلابی شرایطین وجودا گتیردیگی اتموسفوردا، موستقیل نشریه کیمی چاپ اولماغا باشلادی. تبریزده یارانان « آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی»نین اورگانی نین آدی « اولکر»نشریّه سی و تهراندا یارانان«آذربایجان انجمنی »نین اورگانی نین آدی ایسه «کونش» نشریّه سی ایدی. یادیمدا دیر کی، بیر ایل اؤتمه دن جاوان یازارلار و شاعیرلر هر ایکی انجمن ین ایشتراکچیلارینین اکثریتینی تشکیل ائدیردی. یارانیشیندان بیر ایل سونرا هفته لیک اجلاسلاردا ایشتراک ائدن عضولره عضولیک کارتی وئریلدی.آذربایجانی نظرده آلساق، هر ایکی انجمن ین عضولری اورانی بیر میللی ادبیات درنگی کیمی قبول ائدیب ایشتراک ائدیردیلر، باخمایاراق کی هر جور ایده صاحیبلرینی اورادا تاپماق ممکن ایدی، لاکین او ادبی درنکلر آذربایجان ادبیاتی و فولکولورنون قورونماسی و اینکیشافی اوچون یارانمیشدی. همن ایلرده فورما و محتوا باخیمیندان اینکیشافا باشلایان چاغداش آذربایجان شعرینین نتیجه سینی بوگونکو شعریمیزین اؤنجوللرینده گؤره بیلیریک. حقیقت بوراسیندا دیر کی، عمومیتله 32 ایل یاساقلیقدا قالان آذربایجان شعری و ادبیاتی آنجاق کلاسیک ادبیاتین آغیر کؤلگه سینده قالمیشدی. آذربایجانین ادبی و مدنی فعالیتلری هر یئرده گؤز آلتیندا اولدوغو اوچون سوسغون بیر حیات یاشاییردی. یازیب یارادانلار شعیرلرینی آنجاق خصوصی گؤروشلرینده بیر- بیرینه اوخویوردو . هئچ بیر نشریه ده شعیر و یازیلاری چاپ اولموردو .( قئید ائتمک لازیم دیر کی، او،32 ایل عرضینده آذربایجان دیلینده اوخوجو کوتله سی اوچون ال چاتارلیقدا اولا بیلن یالنیر اوستاد شهریارین«حیدر بابایه سلام»اثری، بعضی نوحه کیتابلاری و ماراغالی« کریمی »نین تورکجه یازدیغی ساتیریک-کومیک شعیرلری ایدی). من او گونلر تبریزده یاشاییردیم. انجومنین یارانیشینین ایلکین آیلاریندان باشلایاراق سون آیلارینا قدر اجلاسلارینا گئدنلردن ایدیم. بیر چوخ گنج شاعیر و یازارلار و ائله جه ده قوجامان و تجروبه لی قلم صاحیبلری نین اهر،خوی، ماراغا،مرند،بیناب، میانا، خیاودان و آذربایجانین باشقا شهرلردن گلیب ،تبریزده یارانان « آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی» نین شعیر آخشاملاریندا ایشتراک ائتمه لری او محتشم ادبی محفیلی داهادا گؤزه للندیریردی. تبریزین" دانش سرا مئیدانی"ندا یئرلشن مشهور "تربیت کیتابخاناسی "نین آمفی تیاتر سالونوندا هر هفته نین جوماآخشاملاریندا ساعات 5 دن 8 دک داوام ائدن« آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی» آدلی او ادبی محفیلین طمطراقلی شعیر گئجه لرینی چکه بیلمه ینلرایسه، اوچ ایلدن سونرا او تایسیز ادبیات اوجاغینی فنایا اوغراتماقدا باجاریقلی اولدولار. اونلار محتشم ادبی محفیلی یوروشله داغیتدیلار.اونونلا یاناشی همن هفته لرده ائله تهراندا یارانان «آذربایجان انجمنی » نیده قاپایا بیلدیلر. ادبی اورگانلارین نشری دایانیلدی. بیر داها آذربایجاندا قلملر سودورولدو. دئمک اولار کی شعیر و ادبیات ساحه سینده گنج نسیلین تربیه اوجاقلاری سوندورولدو.
انجومنین داغیلدیغیندان بیرنئچه آی سونرا ایدی کی، منده تهرانا کؤچدوم. طبیعی اولاراق اورادا یاشایان آذربایجانلی شاعیر و یازارلاری تاپماق و اونلارلا علاقه ساخلاماق ایلک آرزوم ایدی. اونا گؤره، تهراندا اینقیلاب مئیدانی نین جواریندا و تهران دانشگاهی نین قانشارلاریندا یئرلشن کیتاب مغازالارینا باش ووردوقدا، آذربایجان دیلینده نشر اولان کیتابلاری دا ساتیشا قویان ایکی کیتاب ماغازاسی نین آدرسلرینی اؤیرندیم . بلکه بیر تانیش ، بیر قلم صاحیبی تاپا بیلدیم دئیه، هفته ده بیر گون اورایا گئدیردیم. هر ایکی کیتاب ماغازاسی بیری-بیرینین قونشولوغوندا ایدی. بیری اوستاد صدیقین اثرلرینی و نشریه لرینی ساتان....... پاساژدا یئرلشن ماغازا ایدی. بیریده ،تانینمیش آذربایجانلی فولکولورشوناس ،ادیب اوستاد دوکتور محمدغلی فرزانه(قوسی) نین قارداشلاری یوسف آغا ، جعفر آغا و یعقوب آغا قوسی قارداشلاری نین اداره اتدیگی مشهور" انتشارات فرزانه" ایدی. اوستاد صدیق ین اثرلرینی ساتیشا قویان ماغازا دا ایدی کی، ایندیکی شاعیر دوستوم حسین سیف هریس ( آغیارلی) ایله تانیش اولدوم. آغیارلی دان آنا دیلیمیزده یازان قلمداشلارین سوراغینی آلماق ایسته دیکده، او دئدی: بیر ایکی شاعیر تانیرام کی، هفته نین دوزگونلری بوریا باش وورارلار. بیرینین دی قافلانتی و بیرینی آدی بختیار نصرت دیر . من هر ایکیسینین شعیر کیتابلاریله تانیش ایدیم آمما اؤزلرینی گؤرمه میشدیم. اوتانا -اوتانا اوزومو کیتابخانانین او مئهریبان و آیدین دوشونجه لی مسئولونا (آغیارلی یا) تانیتدیردیم. ممکن اولسا منی اوستاد قافلانتی و بختیار نصرت له تانیش ائله یین - دئدیم. او دا: اولسون، گلن هفته گلرسن،گلسه لر تانیش ائده رم -دئدی .ائله بیل کی سونموش چیراغیما یاغ تؤکدولر. سئوینجیمدن گؤزیاشلاریم آخدی. آخی، آیلار ایدی کی سازلی سؤزلو شعیر گئجه لریمیزدن الیمیز اوزولموشدو. گنج شاعیر دوستلاریمی داها گؤره بیلمه ییردیم. تهرانین غربتی ده بیر یاندان اوره ییمی سیخیردی. حسین آغیارلی ایله ساغ اوللاشیب ائوه دؤندم. گلن هفته نین دوزگونو، گون اورتادان سونرا ساحات 5-6 آرالاریندا گئتدیم آغیارلی نین مغازاسینا . بختیار نصرت و قافلانتی ایله تانیش اولدوم. خوش - بئشدن بیر نئچه دقیقه سونرا، قافلانتی نین اؤنرگیسی ایله اورادان شاعیر تورک اوغلونون آینا ساز دوکانینا یوللاندیق. دوکانا چاتدیقدا، تانیشلیقدان سونرا قافلانتی نین ایسته گی ایله هره بیر شعیر اوخودو. هر دؤردوموزن یازدیقلاریمیزدا اورتاق دوشونجه و اورتاق احوال روحیه گؤرونوردو. دوغروداندا او گونلرادبیات سئورلرین غملی گونلری ایدی. گئتمک اوچون هئچ یئرده بیر ادبی یئغئنجاق یوخ ایدی . هر اوچ شاعیرین ائولادلاری یاشدا اولسایدیم دا، او ایلک گؤروشده منی چوخ صمیمی قارشیلادیلار. اوگوندن دوستلوغوموز باشلاندی . او مرحوم دوستلاریمین عؤمورلرینین سونونا ده ک ادبی دوستلوغوموز داوام ائتدی . یادیمدا دی کی، هله تورک اوغلو نون دوکانیندان چیخمامیشدیق کی، قافلانتی گلن جوما گونونه بیزی اؤز ائوینه قوناق چاغیردی. ائله همن جوما گونو ایدی کی، قافلانتی نین ائوینده اونودولماز دوستوم شاعیر دوکتور حسن ریاضی(حسن ایلدیریم) ایله تانیش اولدوم. چوخ صمیمی ، درین دوشونجه لی ، حاضیر جاواب و چاغداش ادبیاتیمیزین تحلیللرینده باجاریقلی گؤردویوم او گنج دوستوم مندن یالنیز بیر ایل یاشلی اولسایدی دا، همیشه اونا بیر اوستاد گؤزو ایله باخاردیم. همن ایلک ادبی گؤروشده اولان دوستلارلا بیرلیکده بئله بیر قناعته گلدیک کی، اؤز دردیمیزه اؤزوموز چاره تاپمالیق، ایندیکی دیل و ادبیاتیمیزی رسمی علم اوجاقلاریندا اوخویوب اؤیره نه بیلمیریک،گره کدیر کی، بیزده بیلدیکلریمیزی بیر- بیریمیزه چاتدیراق. داها دوغروسو بو اؤنرگی، حسن ایلدیریم ین اورتایا قویدوغو اؤنرگی ایدی .دوستلارلا قرارلاشدیق کی، هر هفته بیریمیزین ائوینده توپلاناق و آذربایجان شعیر گئجه سی یاراداق.خاطیرلاتماق ایستردیم کی هر اوچ آغ ساققال شاعیریمیز(قافلانتی، بختیار نصرت،تورک اوغلو) پهلوی حاکمیتی دؤورونده، تهران شهرینده ائولرده یارانان شعیر گئجه لری کئچیرن آذربایجانلی شاعیرلردن ایدیلر. او گون باشا چاتدیقدا، شاعیر تورک اوغلو گلن جوما گونونه بیزلری ائوینه قوناق چاغیردی و سونرا سی هفته نی ده شاعیر بختیار نصرت قوناق چاغیراجاغینا نوبت آلدی. ائله بختیار نصرت ین ائوینده ایدیک کی، شاعیره حمیده رئیس زاده(سحر) خانیم ، آخشین آغ کمرلی و گنج شاعیر ائلبان دا بیزه قاتیلدی و اونون گلن هفته سینه ادبی محفیلده اولانلاری سحر خانیم اؤز ائوینه قوناق چاغیردی و اونون سونراسی هفته ده حسین آغیارلی نین قارداشی مرحوم جبرئیل سیف هریس ادبی محفیل عضولرینی اوز ائوینه قوناق چاغیردی. آغیارلی گیلده ایدی کی، کرج ده یاشایان باجاریقلی شاعیر اوستاد خیراله حق بیگی (ساپلاق) لا تانیش اولدوق. ایلنجه لرده هر هفته ادبی بحثلر، اوخونان شعیرلره تنقیدی باخیش واؤلکه ده اوز وئرن ادبی حادیثه لردن خبرلرتوتماق اولاردی. بوتون او ادبی ایلنجه لری حسن ایلدیریم چوخ باجاریقلا و صمیمیتله اداره ائدیردی. او شعیر گئجه لری نین باشلانیشیندان اوچ – دؤرد آی سونرا محفیلیمیزه « آرزی کاروانی» آدی قویدوق. شعیر آخشاملارینی باجاریق ، بیلیک و اوستادلیقلا اداره ائدن حسن ایلدیریم ین گله بیلمه دیگی هفته لرده ایلنجه نی اوستاد شاعیریمیز خیراله حق بیگی (ساپلاق) اداره ائدردی . اوستاد ساپلاق دا اولمایاندا،
مجلسی اداره ائتمک منیم و یا باشقا دوستلارین اوزه رینه ایدی. حقیقت بوراسیندا دیرکی، حسن ایلدیریم ین حضورو اولاندا مجلیس چوخ فرحلی کئچردی. بونا گؤره کی، حسن ایلدیریم بوتون ادبی سورغولارا قانع ائدیجی جاوابلار وئرمکده هامیدان باجاریقلی ایدی. یارانیشیندان بیر ایل کئچمه میشدی کی،« آرزی کارونی» نا قوشولانلار؛ قافلانتی ،بختیار نصرت، تورک اوغلو،آیدین تبریزلی،آیریلماز، ، آغیارلی، حسن ایلدیریم، حمیده رئیس زاده(سحر) خانیم ، آخشین آغ کمرلی ،ائلبان، ساپلاق ، من ، جبرئیل سیف هریس ،چیچک، عمران صلاحی ،جمشید شیبانی ،آیریلماز، قادر قوروچایلی،آقازاده علیایی احمدشایان( آلاو)، آذر مازندرانی،عاشیق آران،ائلشن و...باشقالاری اولدو. بیرداها قئید ائتمه لیم کی، قلمداشلارین سایی چوخالدیقدا ائولرده شعیر گئجه سی کئچیرمک چتینله شیردی، بعضا یئریمیز چوخ دارایشکنلیک اولوردو . یای گونلرینده تهرانین باغ فیض محله سینده« کن» چایخاناسی دئییلن بیر بؤیوک چایخانانین بیر کونجونده ایلنجه قوروردوق. سونرا اوستاد علیایی نین کرجده اولان ائوینده چوخ هفته لر ادبی یئغئنجاغئمئز اولوردو. محفیلین ایداره ائتمه سی آغیرلاشیردی. همیشه آغیر موباحیثه لی محفیللری حسن ایلدیریم اؤزو اداره ائدیردی. او، شعیر گئجه لرینده چوخ زامان ایشتیراک ائدنلرین بیری ایدی. سیستیماتیک مطالعه نتیجه سینده گونو- گوندن بیلیکلی اولان حسن ایلدیریم سؤزون حقیقی معناسیندا اؤزو- اؤزونو یئتیره بیلدی. او یئتگینلیگینی یالنیز و یالنیز اوخوماقلاری ایله الده ائتدی. بیز اونون یازی و شعیرلرینه دیقت ائدنده، فلسفی باخیشلارینین حئیرانی اولمایا بیلمیریک.
حسن ایلدیریم ین تدبیرلریله « آرزی کاروانی» نین یاخین و اوزاق شهرلردن گلن قوناقلارینی یادا سالساق اوستاد گنجعلی صباحی ،عزیز محسنی،حبیب ساهیر یحیی شیدا،بارشماز، ،عباسعلی یحیوی،علیرضا میانالی، حسین طهماسب پور(شهرک)، اوستاد ناظرشرفخانه ای ،ستار گل محمدی، علیرضا صرافی،کریم مشروطه چی(سونمز)،منوچهر عزیزی، سلیمان ثالث، م.کریمی ، علومی تبریزی، ، ائلدار موغانلی، هاشیم ترلان،و...باشقالارینی آد آپارا بیلریک. آرزی کاروانی نین بیر ایلیگیندن سونرا هم تهران دا همده کرجده مرحوملار ساپلاق، آقازاده علیایی، آلاو، آذر مازندرانی،اوستاد ناظرشرفخانه ای نین ائولرینده دفعلرله شعیر آخشاملاری اولدو.« آرزی کاروانی »نین ایجلاسلاریندا شعیرلرینی اوخویان شاعیرلرین شعیرلری مجلسده تنقید اولونوردو. هر بیر اوخونان شعیرین گؤزه للیکلریندن و یا اویغونسوزلوغوندان دانیشیلیردی شاعیرلر بیری-بیری نین شعیرینه نظرلرینی راحاتجاسینا سؤیله ییردی. هر هفته بیر آذربایجانلی ادیب و شاعیر قوناغیمیز اولوردو . او اوستادلارین گؤستریشلریله گلن ایجلاسلاردا داهادا فایدالی، داهادا یارارلی شعیر آخشاملاری کئچیریردیک. بئله لیکله او شعیر آخشاملاریندا هم تزه یازیلان شعیرلری ائشیدیردیک ،هم ده شعیریت حاققیندا فیکیر موبادیله میز اولوردو. او بارلی – بهرلی شعیر گئجه لرینده حسن ایلدیریم ین اوستادلیق و باجاریقلا گنج لره و ادبی محفیلیمیزه تزه قوشولانلارا آشیلاتدیغی شعیر و صنعت اینجه لیکلرینین شاهیدی اولوردوق.دئمک ایستردیم کیف آرزی کاروانی نین ایلمجه لری 1367 گونش ایلینین سونلارینادک داوام ائده بیلدی .
دونیانین تایسیز خالقلاریندان اولان آذربایجانلیلارین هر هانسیسی نین ائوینده شعیر اخشامی گئچیریلیردیسه ، ائو صاحیبی اولدوقجا لایقلی ،اولدوقجا صمیمی و آذربایجانلیلارا مخصوص اولان ایستی قانلیلیقلا قاباغا چیخیردی.اوستاد قافلانتی تهراندا و اوستاد آقازاده علیایی کرج شهرینده ادبی محفیلیمیزه داها چوخ قوناقلیق تدارکی گؤرنلر ایدیلر.اینانیردیق کی،حسن ایلدیریم ادبی محفیلیمیزده اولماسایدی، بلکه ده او آغیر ایللرده« آرزی کاروانی» اولدوغو کیمی ائولرده یارانا بیلمزدی. اونون بیلیک و تدبیرلری او عظمت لی گؤروشلرین قایدالی حالدا باش توتماسینا سبب اولوردو. ائله سونرالار تهران و کرج بؤلگه لرینده یارانان "حبیب ساهر ادبی درنه یی"، "صابیرادبی درنه یی" "کرج ادبی درنه یی" ،" نباتی ادبی درنه یی" و" قاراداغ ادبی درنه یی" نین قوروجولارینین بیر چوخ عضولری و قوروجولاری یا آرزی کاروانینین قوروجولاری، یادا، اونون تئز- تئز قوناقلاری اولانلار ایدی.یاخشی بیلیریک کی اوستاد یازاریمیز و شاعیریمیز خسن ایلدیریم حاققیندا چوخ یازیلار اولاجاق دی.لاکین بورادا
ایستردیم کی، 24 ایل قاباق تبریزده نشر اولان دیرلی " ارک" هفته نامه سینده "ایللرین قانادیندا" باشلیقلی سئریال ادبی مقاله لریمی چاپ ائتدیکده، ادبیاتیمیزین اولدوزلاریندان اولان حسن ایلدیریم حاقیندا یازدیغیم مقاله می بیرلیکده اوخوماقلا، او زامانداکی فیکریمی بیر داها دا سیزینله بولوشموش اولام.
" ... شوش قايالاري دهلي بولودلارلا چولغالانميش داغلارين آراسيندا يئرلهشهن گوللو ـ چيچكلي، گوي چمنليكلر بئشيگي اولان «هريس» محالينين اينجه خياللي شاعيرلريندن بيريده چاغداش شاعيريميز حسن ايلديريم دير. ادبياتيميزين پارلاق سيمالاريندان اولان حسن ايلديريم اوزون ايللر بويو توكنمز ماراق و سئوگيسیايله شعر، نثر و ساير هنر عالملريني اطرافلي مطالعه ائله ديگينه گؤره، بوگون آذربايجانيميزين اقتدارلي شاعيرلريندندير. داها دوغروسو حسن ايلديريم دونياسي چوخ گئنيش دير، اونو آراشديرماغا سوييهلي دانيشيق گرهكلهنير. او بوتون كلاسيك و معاصرلريميزله برابر دنيانين آدليم شاعير و يازيچلاريني آراييب آراشديرير و بو بارهده سيستملي مطالعه نتيجه سينده بوگون شعر و صنعت دنياميزدا يوكسك سويهده نظر صاحبلريندن اولموش و احتراملارا لايق باجاريقلار اله گتيرميشدير.
حسن ايلديريم اينديلر اؤز تواضع كارليقلارينا گؤره رسمي دانيشيق سالونلاريندا چيخيش ائتميرسهده يقين كي، بير گون ادبياتيميزين چوخ ساحهلرده آغير يوكونو چيينلرينده ساخلايانلاردان اولاجاق. اوگوجلو شعر تنقيد چيلر لريندندير.
حسن ايلديريمین آراشديريجيليغيندا هميشه فيكيرلردن اوزاق قالابيلن نقطهلره راست گليريك. او بوتون جان يانقيسيليكه هنر و ادبيات ميدانيندا تلاشدادير. اؤز عالي تحصيلاتيني طب رشته سينده اوخوسادا استاد شاعيرلردندير. داها دوغروسو اينجه خيال و درين دويغولار شاعيريدير. شعرلرينده اولان پويتيكليكه بيرگه ديل، خيال و مضمونلار چوخ گوجلودور. يقينكي، حسن ايلديريم بو اقتداري يالنيز سارسيلماز اراده و مطالعه ايله اله گئچيره بيليبدير. بيز اونون شعرلريني آراـ سيرا مطبوعاتدا اوخوياركن، درينليكلره جوموروق. دئيه بيلهرهم، گوزگولر درينليگينده اولان بير درينليكلره. بيز اونون فلسفهسينده هميشه انسانا قايغي، حياتا سئوگي و ياشاماغا يانقي تاپيريق. شعرينده خيال عنصرلري گوجلودورسه، او خيال بيزي اويغولارا اويدورمور، بلكه ذهنيميزده سئوال يارادير، بيزي دوشونجهيه چاغيرير؛ بيزي مدرن شعريتين گتيرديگي اوستونلوكلرله تانيش ائدير. ..... " (قایناق: تبریز/ ارک هفته نامه سی/ شماره 270 /ایللرین قانادیندا شعیر آنتولوژیسی/ ائل اوغلو/ 1381/انتشارات اندیشه نو / صفحه23 )
اونودولماز دوستوم حسن ایلدیریم بو گون آرامیزدا یوخدورسا دا، همیشه اولدوغو کیمی آذربایجان سئورلرین اوره کلرینده یاشایئر و یاشایاجاق. بو آز حجملی یازیدا یالنیز اونون ایلکین آددیملاریندان یازماق ایسته دیم.
یقین کی ادبیاتیمیزین دیرچه لیشینده قالارقی آددیملار آتان او بؤیوک ادبیات خادیمی نین حاققیندا سونراکی یازیلاریمیز اولاجاقدی. واختسیز وفاتی نین آجی خبرینی ائشیتدیکدن سونرا، اوزگونلوکده یازدیغیم بو آجیلی -شیرینلی خاطیره لری او سارسیلماز قلم اوستادی نین عزیز خاطره سینه حصر ائدیرم.دوستلارینا ، و حؤرمتلی عایله عضولرینه و آذربایجان خالقینا باش ساغلیغی دئیره م.
یولو داواملی اولسون. تبریز-ائل اوغلو- 9/6/1400


text:
سئلجان خاتون
سئلجان خاتون — «کیتابی-دده قورقود» اثرینده قانتورالین نیشانلیسی.
مضمونو[دَییشدیر]
ساری تونلو سئلجان خاتون. 6-جی بویدا ایشلهدیلمیشدیر. قانتورالین نیشانلیسیدیر. " ساری تونلو " لقبی " سئلجان خاتون "-ون حددیندن آرتیق گؤزل اولدوغونو گؤستریر. سئلجان خاتونون " گؤزللر سروری " ، " اینجه تونلو " اپیتتری ده اونون گؤزللیگینه ایشارهدیر. ب.عبداللهیئف گؤستریر کی، "سئلجان قدیم تورک دیلینده کی " سئل " و فارس دیلینده کی "جان" سؤزلریندن دوزهیب، " جان دینجلیگی، غرب ساکیتلیگی " دئمکدیر. ن.محمدوف ایسه " سئلجان "-ین " ایشیقلی سیما " ، "پارلاق ووجود " معناسیندا اولدوغونو گؤستریر.
«قانلی قوجا اوغلو قانتورالی» بویوندا قانتورالین سئودیگی سئلجان خاتون ساری لیباسدا تصویر اولونور.
اودور، ساری دونلو سئلجان خانیم کؤشکدن باخیر،
کیمه باخسا، اؤز عشقی ایله اودا یاخیر!
قانتورالی ساری دونلو قیزین عشقی ایله بیر «هو»! دئدی.