text:
ایسپانیا1000
ایسپانیا (شابلون:Lang2) - رسمی آدی ایسپانیا کراللیغی (شابلون:Lang2) اوْلان آوروپانین جنوب-غربینده، قیسمن آفریقادا سۇورن دؤولت، اوروپا بیرلیگی و ناتو-نون عضوو. ایسپانیانین باشکندی مادرید شهریدیر. ایسپانیا بوتون دونیا اؤلکهلریندن قوناق قبول ائدن گؤزل دنیز ساحیللری اؤلکهسیدیر. لاکین، ایسپانیا ساحیللری یالنیز دنیز ایستیراحتی یوخ، عئینی زاماندا داغ خیزکلری، بالنولوژی مرکزلر، ایختیصاصلاشدیریلمیش ایدمان مرکزلری و بیر چوخ باشقا شئیلردن عیبارتدیر.
ایچیندهکیلر
- ۱ عۆمومی معلومات
- ۲ تحصیل
- ۳ اهالیسی
- ۴ دؤولت دیلی
- ۵ ایقتصادیاتی
- ۶ بایرام و استراحت گۆنلری
- ۷ ایسپانیادا توریزم
- ۸ گؤرونتولر
- ۹ ایستینادلار
- ۱۰ خاریجی کئچیدلر
- ۱۱ بیرده باخ
- ۱۲ قایناقلار
- ۱۳ خاریجی کئچیدلر
عۆمومی معلومات[دَییشدیر]
ایسپانیا ۷ اؤلکه ایله همسرحددیر. غربده پورتوقال ، شیمالدا فرانسه ، شیمال-شرقده آندوررا، شرقده ایتالیا، جنوبدا سوتا و مراکش، جنوب-شرقده ایسه الجزاییر. بۇندان باشقا، شرقده ایتالیا ایله ایسپا 1000 یا آراسیندا بالار دنیزی وار. شیمال-غربینده بیسکای کؤرفزی یئرلشیر.
ایسپانیا تانینمیش دنیز کورورتلاری اؤلکهسیدیر. عینی زاماندا داغ خیزکلری، ایستی سو مرکزلر، ایختیصاصلاشدیریلمیش ایدمان مرکزلری و سایره مؤوجوددور.
تحصیل[دَییشدیر]
ایسپانیادا بیلیم یوردولاری کنترو آدلاندیریرلار. ایسپانیا قانونونا گؤره آنجاق بۇ مکتبلر عالی تحصیل وره بیلر. بۇ معنادا ایسپانیا مۆحافیظه کار اؤلکه کیمی قئید اوْلونور. ایسپانیا بیلیم یوردولاری ۳ بؤلمهیا بؤلونور: دؤولت (۴۳-دن چوْخ)، اؤزل (۳) و بۆتون دۆنیا اۆچون بیر دنه نادر عالی مکتب نؤعو و یا کلیسا حمایهسینده اوْلان – دینی (روحانی) عالی مکتب.
ایسپانیا عالی مکتبلری قدیمی تاریخ و جوغرافی، لاتین دیلی، فلسفه، فیزیک تدریسینده اساس ساییلیرلار. یئنی تانینمیش ایستیقامتلردن بیومکانیک، بیلیشیم تکنولوژیلاری، اکولوژی ایستیفاده ائدیلیر. ایسپانیا تحصیلینین اساس جهتلریندن بیری – مدنیتین اؤیرنیلمهسیدیر.
بیلیم یوردولر اینضیباطی ۴ تیپ تدریس شعبهسینه بؤلونور:
- بیلیم یوردو فاکولتهلری (فاجولتادس اۇنیورسیتاریاس) – تکنیکی فن لردن باشقا بۆتون فن لری تدقیق ائدن عالی مکتبلردیر. اوْرادا هر اۆچ عالی درجه اۆزره تحصیل آلماق اوْلار (لیسانس، یۆکسک لیسانس، علملر دوکتورو).
- عالی تکنیکی مکتبلر (اسجولاس تجنیجاس سوپریورس) ایسه عکسینه، تکنیکی یؤنوملودور و هر اۆچ تحصیل دؤورونو اؤزونده بیرلشدیریر.
- بیلیم یوردو مکتبلری (اسجولاس اۇنیورسیتاریاس) بللی پشه ایستیقامتینه مالیکدیر و طلبهنی آنجاق بیرینجی مرحله اوْلان – لیسانسا کیمی آپاریر.
بیلیم یوردولرده اؤزلله نفوذو اوْلان فاکولتهلر ده وار کی، بۇ دا عالی مۆهندیس مکتبلریدیر. بۇ مکتبلر معمار، مۆهندیس و تکنولوق حاضیرلاییر . بۇرادا پروقرام داها مضمونلودور و عالی مۆهندیس مکتبلری بیلیم یوردو عنعنهلرینه و چاغداش حرفه ای حاضیرلاما رئاللاغینا اۇیغونلاشیر. بۇ مکتبلره قبول اوْلانلار ان جدی سئچیمدن کچیرلر. آماری جهتتن گؤره مۆهندیسلیک مکتبینده تحصیل آلان بیرینجی کورسلارین اۆچده بیر حیصّه سی ایکینجی ایله قالیر و یالنیز بۆتون داخیل اوْلانلارین دؤردده بیر حیصّه سی دیپلوم آلیر.
ایسپانیا بیلیم یوردولرینده آکادمیک ایل ۲ نیمساله آیریلیر. بیرینجی نیمسال سپتامبرین اوْرتالاریندان دسامبر ین ۲۰-نه کیمی داوام ائدیر. ایکینجی نیمسال ایسه ۹-۱۶ فوْریهدا باشلاییر و ۲۲-۲۹ مئیدا بیتیر. بۆتون بیلیم یوردولرده تحصیل ۵-۶ ایل داوام ائدیر. تحصیل ایسپانیا دیلیندهدیر. تحصیل پروقراملاری لیسانس درجهسی. ایسپانیادا تحصیلین بیرینجی مرحلهسینی بیتیرن بیلیم یوردو طلبهلرینین ییلندیی لیسانس درجهسی ۳ اساس درجهیه برابردیر:
- "Arguitecto Tecnico" – درجهسی، یالنیز معمارلیق ساحهسینده تحصیل آلان طلبلره وئریلیر - "Ingeniero Tecnico" – درجهسی، تکنیکی ایختیصاصلی طلبهلره وئریلیر - "دیپلومادو" – درجهسی، دیگر بۆتون ایستیقامتلرده تحصیل آلان طلبهلره وئریلیر.
یۆکسک لیسانس درجهسی. ایسپانیادا تحصیلین ایکینجی دؤورونو بیتیررکن ایختیصاصا اۇیغون یۆکسک لیسانس درجهسی وئریلیر. - یۆکسک لیسانس – آراشتیرماچی – ایسپانیادا عادتاً اوْنا بللی ایختیصاص – "ماستر"، "دیپلومادو"، "اخپرتو" و .. اۇیغون گلیر. اوْ حاضیرکی کورسو تشکیل ائدن بیلیم یوردو طرفیندن تعیین اوْلونور و تحصیلین اۆچو ff6 نجو دؤورونو بیتیرندن سوْنرا وریرلیر.
دوکتور درجهسی. ایسپانیادا اوْ، اکثریت اینکیشاف ائتمیش اؤلکهلرده اوْلدوغو کیمی – دوکتور درجهسی ("دوکتور") آدلانیر. اوْنو عالی تحصیلین اۆچونجو مرحلهسینه قالخاندان سوْنرا آلماق اوْلار.
ایسپانیانین عالی مکتبلرینه داخیل اوْلارکن عۆمومی طلبلر - تحصیل آلماق اۆچون اساس لازیlی شرطلردن بیری دیل بیلمکدیر. - د.ا.ل.ا. ایسپانیا دیلی اۆزره ایمتاحان ورمک. ایمتاحانلار مئیدا و دسامبر کئچیریلیر. - سئچیلمیش ایختیصاص اۆزره اساس سواللاری بیلمک. - دیل حاضیرلیغی کچمک اۆچون تکنیکی ایختیصاصلارا داخیل اوْلان نامیزدلر ایسپانیا دیلینین سوپریور د.س.ا. سوییهسینی بیلملیدیرلر. - معاریفلندیریجی سندلرین قانونیلشدیرمهسی پروسه سیندن کئچمک. لیسانسلار اۆچون اوْرتا تحصیل حاقیندا آتتستات و ۹، ۱۰، ۱۱-جی صینیفلرده کئچیریلمیش ساعتلار و قیمتلر حاقیندا چیخاریشین (خلاصه) وئریلمهسی لازیمدیر. یۆکسک لیسانسلر اۆچون عالی تحصیل حاقیندا دیپلوم، دوکتورلار اۆچون ایسه یۆکسک لیسانس دیپلومو و عالی تحصیل حاقیندا دیپلومون وئریلمهسی واجیبدیر.
اهالیسی[دَییشدیر]
ایسپانیانین توپلام اهالیسی تخمیناً ۴۰ میلیوندور. ایسپانیالار مۆختلیف تاریخی ویلایتلرین و اتنیک قروپلارین اساسیندا فوْرمالاشمیش واحید دؤولتدیر. بۇنلاردان ان اساسلاری آشاغیداکیلاردیر; کاتالونیالیلار،کاستیلیالیلار، والنسیالیلار،قاللیلیلار و باسکلار. ایری شهرلرده اهالی
دؤولت دیلی[دَییشدیر]
ایسپانیانین رسمی دیلی ایسپانیا دیلیدیر لاکین بعضی بؤلگه لاردا یئرلی دیللر ده رسمی دیل ساییلیر. بۇنلارین آراسیندا کاتالونیا، باسک (اوسکرا)، والنسیا و قاللی دیللری وار.
ایقتصادیاتی[دَییشدیر]
۲۰۱۲-جی ایلین اوّلینده رسمی آماری جهتتن ایسپانیا اهالیسینین دؤردده بیری ایشسیزدیر. صحبت تخمیناً ۵،۳ میلیون اینساندان گئدیر. ایشسیزلیین سببلری کیمی دۆنیا مالییه بحرانی و حکومتین بودجه سفراسیندا آپاردیغی اصلاحاتلار گؤستریلیر. ایسپانیادا ایشسیزلیین سوییهسی اوْرتا حسابلا آوروزونایا داخیل اوْلان دیگر اؤلکهلردهکی رقمدن ایکی دفعه چوْخدور. [۱]
پول واحیدی[دَییشدیر]
ایسپانیادا پول واحیدی یورودور. اؤلکهیه پول گتیریلمهسی محدود دییلدیر. ۱۰۰۰۰ آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دوللاریندان چوْخ پول گتیردیکده اوْنو گؤمروک دکلاراسیسینا داخیل اتملیسینیز. پول ایخراجی – ماخ. ۳،۵ مین $. اعتیبار کارتلاری، آوروچکلر، توریستیک و پوچت چکلری دمک اوْلار کی، هر یئرده قبول اوْلونور. بانکلار موشتریلره عادی گۆنلرده ساعت ۰۸:۱۵- ۱۴:۰۰ کیمی، شنبه گۆنونده ۱۳:۰۰ کیمی خیدمت گؤستریرلر. بازار گۆنو ایسه استراحت گۆنودور. خاریجی والیوتانی بانک شعبهلرینده و مۆبادیله منطقهلرینده، بیرده آروپورتدا دییشدیرمک اوْلار ( بانک کومیسیاسی نیسبتاً یۆکسکدیر)
بایرام و استراحت گۆنلری[دَییشدیر]
ایسپانیادا رسمی توریست مؤوسومو مئیین ۲-ده آچیلیر. ۱ ژانویه 1000 یئنی ایل ۶ ژانویه – مقدس یپیفانی گۆنو ۱۹ مارس- مقدس یوسیف گۆنو ۱ مئی- ایش گۆنو ( زحمتکشلر ین هم ریلییی گۆنو) ۲۵ جۇلای- آپوستول ایاکاوف گۆنو ۱۵ آگوست – اۇسپنیه گۆنو ۱۲ اۇکتوبر - ایسپانیا سیویلیزاسیاسی گۆنو، آمریکانین کشف ائدیلمهسی گۆنو، کولومب گۆنو ۱ نوْامبر- بۆتون مقدسلرین گۆنو ۶ دسامبر - آنا یاسا گۆنو ۲۵ دسامبر - میلاد
ایسپانیادا توریزم[دَییشدیر]
کوستا بلانکا[دَییشدیر]
کوستا بلانکونون ایسپانیا دیلیندن حرفی معناسی "آغ ساحل" دئمکدیر. بۇ ایسپانیانین ان اساس کورورتلاریندان بیریدیر. بۆتون دۆنیا توریستلری آراسیندا کوستا بلانکونون تانینمیشلیغی هر شئیدن اوّل الوریشلی ایقلیم شرایطی ایله ایضاح اوْلونور; آماری جهتتن گؤره، کوستا بلانکودا ایلین ۳۰۵ گۆنو گۆنشلی اوْلور. ایلین ان سوْیوق آیی اوْلان ژانویهدا تموپراتور دمک اوْلار کی، هئچ واخت +۱۰ سی-دن آشاغی دوشمور. عینی زاماندا بورانین یایی ایستی اما قیزمار دییل. توریستیک فصلین ان قیزغین چاغیندا هاوانین تِمپراتورو +۲۶ سی، سۇیون تِمپراتورو ایسه +۲۴ سی-ا قدر یوکسلیر. کوستا بلانکو هر شئیدن اوّل اؤز اۇلترا چاغداش هُتل لری ایله فرقلنیر. بۇرادا دۆنیانین ان هۆندور ۴۰ بیناسینین سیاهیسینا داخیل اوْلان مشهور گران هوتل بالی هُتلی یئرلشیر. بۇ گۆن کوستا بلانکو ایسپانیانین شرق حیصّه سیندهکی رنگبرنگ موزایکانین بیر داشیدیر.
کوستا براوا[دَییشدیر]
کوستا براوو و یا "چیلپاق ساحل" ایسپانیانین آرالیق دنیزینین شیمال حیصّه سینده یئرلشیر. بۇنا گؤره ده بۇرادا چیمرلیک مؤوسومو د 1000 گر کورورتلارا نیسبتاً قیسادیر – ژۇئنون اوّلیندن اۇکتوبر ا قدر. کوستا براوونون ساحل خطینی منزرهلی بوختالار و قوملو چیمرلیکلر تشکیل ائدیر. چیمرلیکلر بیر قایدا اوْلاراق قیزیلی قوملا اؤرتولموشدور. کوستا براوودا سۇ ایدمان تۆره لری، اؤزلله ده دایوینق گئنیش یاییلمیشدیر. سوالتی ماغارالارین چوْخلوغو دایوینق آماتورلارینی بورا جلب ائدیر. گئجه حیاتینی و شن استراحتی سونلره ایسه، کوستا براوونون اینضیباطی و توریستیک مرکزی اوْلان لیورت ده مار شهرجیینده مسکونلاشماغی ملهت گؤروروک. کوستا زؤوقه اۇیغون کورورتلار دئمکدیر.
کوستا دورادا[دَییشدیر]
کوستا دورادا – "قیزیل ساحل" اؤز آدینی تصادوفی قازانمامیشدیر; سوْنسوز چیمرلیکلرین نارین قومو آرالیق دنیزی سولاریندا قیزیل مدنلری کیمی پارلاییر. اما حقیقتاً ده کوستا دورادانی توریستلر قیزیلا چویریبلر. خریطهیه باخین; آرالیق دنیزی ساحلی شیمالدان و غربدن اوّلجه پیرنی داغلاری ایله سوْنرا کاتالون داغلاری ایله کولک و سیکلونلاردان قورونور. بۇ داغلار هم لاندشافتا گؤزللیک وئریر، هم ده گؤزل ثابت ایقلیم یارادیرلار. بۇرادا مارسدان اۇکتوبر ا کیمی هاوا یاخشی اوْلور، ایلبویو بورا استراحتی سونلر گلیرلر و محض بنا گؤره ده قیزیل ساحله دوللار، پست، فرانک،مارکا، مانات یاغیشی یاغیر. کوستا دورادادا ان تانینمیش کورورت سالوودور (بارسلونادان ۱۰۰ km جنوبدا). رایونون جوغرافی یئری، گؤزل پیزاژ و اله ایقلیمی هله اؤتن عصرین اوّللریندن بورا توریستلری جلب ائدیردی. بۇ گۆن شهر بؤیویور و چیچکلنیر; چیمرلیکلرین اطرافیندا بؤیوک پالمالار و شام آغاجلار بیتیر، میریمار و خایمه پروسپکتلرینین کسیشدیی یئرده یئرلشن ایشیق-موسیقی فونتانی ایسه گؤزللییی ایله توریستلری حئیران ائدیر. توریستلره سرفینق، سۇ خیزیی کیمی ایدمان تۆره لری ایله مشغول اوْلماق اۆچون هر جور شرایط یارادیلمیشدیر.
مالیورکا[دَییشدیر]
بالار آرخیپلاقینا داخیل اوْلان مایورکا آداسی هر شئیدن اوّل ایسپانیا کرالی و اوْنون عائلهسینین قدیمی استراحت یئریدیر. هر ایلین آگوست 1000 آییندا کرال عائلهسی بۇرادا استراحت ائدیر – بۇ، دا فرضیمیزجه ان یاخشی ریدیر. اوْنا گؤره ده مایورکانین گؤزللیکلرینی و اۆستونلوکلرینی سایماقدان واز کچیریک. کرالین مایورکایا سفری موناسیبتیله کچیریلن تدبیرلردن ان اهمیتلیسی کرال کوبوکو اۇغروندا یلکنلی رقاتا یاریشلاریدیر. یئرلی ساکینلر اؤزل مایورکا دیالکتینده دانیشیرلار کی، بۇ دا کاستیل ( ایسپانیا) و کاتالون دیللرینین قاریشیغیدیر. بۇنونلا برابر خیدمت پرسونالینین اکثریتی آوروپا دیللرینده – اینگیلیس ، فرانسه و یا آلمان دیللرینده کیفایت قدر یاخشی دانیشیر. بۇرادا بؤیوک آکواپارکلار، مارینلند، ریتسار تورنمنتی، کازینو، دیسکوتکالار یئرلشیر. بۇ گۆن مایورکا اکولوژی جهتدن آرالیق دنیزینین ان تمیز کورورتلاریندان بیریدیر. آدانین ۴۰-دان چوْخ طبیعی زوناسی دؤولت طرفیندن محافظه اوْلونور. " گئج قوجالما اۆچون اله یئر" – اۇنامونو آدادا اوْلموش و اوْنو بئله کاراکتریزه ائتمیشدیر . دۇغرودان دا مایورکا ساکینلرینین حیات اۇزونؤمورلولویو ایسپانیادا ان یۆکسکدیر.
تنریفه[دَییشدیر]
تنریفه – کانار آرخیپلاقینین ان بؤیوک و ان مشهور آداسیدیر. بۇ آدا ساکینلردن چوْخ رومانتیک و جلبدیجی آد آلمیشدیر – ابدی باهار آداسی. اما قئید ادک کی ،تنریفه ابدی باهار آداسیندانسا، داها چوْخ ابدی یای آداسیندا بنزییر. آدانین شیمالیندا ایلبویو هاوا ایستی و رۆطوبتلیدیر، جنوبدا ایسه – قۇرو و گۆنشلیدیر. قریبهدیر کی، ایسپانیانین ان هۆندور نقطهسی محض بۇ آدادا یئرلشیر. بۇ تیده سؤنموش یانارداغیدیر، اوْنون هوندورلویو ۳۷۱۸ م چاتیر. آدادا توریستیک فصل ایل بوْیو داوام ائدیر.
آونتورا پورتو[دَییشدیر]
آونتورا پورتو – بۆتون آوروپادا یگانه اؤزونمخسوس تماتیک پارکدیر. اوْ کوستا داورادا ساحللریندهکی ایستی چیمرلیکلر یاخینلیغیندا یئرلشیر . سیزین قارشینیزدا ۵ افسانوی 1000 ۆنیا آچیلیر. سیز اؤتن عصردن قالمیش آرالیق دنیزی توْرپاغینین فوسونکارلیغینی، موستملکه مکزیک و داغیلمیش مایانین عطیر و رنگلرینی، پولینزی اکزوتیکاسینی، سیررلی چین ایمپیراتورلوغو و وحشی غربی کشف ائتمیش اوْلاجاقسینیز. چین جونکاسینین بورتونا، پولینزی کاتامارانینا و یا آرالیق دنیزی شخونونا مینیب ۵ اؤلکهنین ساحللرینی یویان بؤیوک گؤلده سیاهته چیخا بیلرسینیز.
بنیدورم[دَییشدیر]
بنیدورم کوستا بلانکو ساحللرینین ان ایری توریستیک مرکزی، ایسپانیانین مشهور کورورتلاریندان بیریدیر. شهر والنسیا آوتونوم دایرهسینین آلیکانته ایالتینده، بنیدورم کؤرفزی ساحلینده یئرلشیر. اؤز الوریشلی ایقلیم شرایطینه گؤره بنیدورمدا ایل بوْیو استراحت ائتمک اوْلار. یایین ایستی واختیندا اینکیشاف ائتمیش آلت یاپی(زیر ساخت)ا مالیک بۇ دنیز کورورتو آوروپانین مۆختلیف حیصّه لریندن گلن گنجلر اۆچون داها جازیبداردیر. بنیدورمون گئجه حیاتینا گلدیکده ایسه، امینلیکله دمک اوْلار کی، ایسپانیانین هئچ بیر باشقا شهرینده اوْ بئله گؤزل و فیراوان دییل. گئجه بنیدورمو – آراسی کسیلمین موسیقی، ایلنجه و والهدیجی شنلیک دئمکدیر.
سیتخس[دَییشدیر]
قدیم کاتالون شهری و کوستا دل قارراف ساحللرینین ان مشهور کورورتو اوْلان سیتخس بارسلونادان جنوبدا یئرلشیر. بارسلونانین و ایسپانیانین دیگر شیهرلریندن اوْلان بیر چوْخ وارلی کاتالونلار و ایسپانیالار اؤز یای ویلالاری و ایقامتگاهلاری اۆچون محض سیتخس سی سئچمیشلر. سیتخس موزه ییلر شهری کیمی ده تانینیر. بۇنلاردان ان 1000 مشهورلاری مودرنله تاریخ آراسینداکی نقطهده دایانان ماریجل، سانتیاقو روسینیول و ال قرکو کیمی مشهور رسّاملارین و اوْنلارین کوللکسیلارینین گؤروش یئری اوْلان جاو فررات موزه ییینی گؤسترمک اوْلار. بۇندان باشقا بورانین مدنی تدبیرلر و فستیواللار تقویمی ده چوْخ زنگیندیر. شهرده هر ایل گئنیش تاماشاچی کۆتلهسی توپلایان سس-کویلو کارناواللار، کؤهنه آوتوموبیللرین رالیسی، گۆللرین کوچه سئرگی لری، بیرده فانتاستیک و قوْرخولو فیلملرین بینلخالق فستیوالی کچیریلیر.
سالوو[دَییشدیر]
بارسلونادان جنوبدا، تارراقون شهری یاخینلیغیندا کوستا داورادا ساحللرینین توریستیک مرکزی اوْلان سالوو کورورتو یئرلشیر. ساحل خطی بوْیونجا اۇزانان کورورت رایونلاری شیمالدا لا پیند جوغرافی بورونو ایله، جنوبدا – جامبریلس کندی ایله قورتاریر. اله چیمرلیکلردن عبارت گئنیش زولاقلار و ساهیلیانی اراضیلرده یئرلشن چوْخلو سایدا بارلار، رستوران، کافه و ماغازالار دیقّتی جلب ائدیر. سالوو بولگه نین ان یاخشی قاسترونومی و تیجارت مرکزلریندن بیری حساب اوْلونور. شهرده هم ایسپانیا، هم ده خاریجی اۆرتیم (تولید)چیلارین تکلیف اتدیکلری ماللار ساتیلان گئنیش ماغازالار شبکهسی واردیر. سالوودان بیر نچه km آرالیدا مشهور ایسپانیا دیسنیلندی – پورت آونتورا یئرلشیر.


c: text/html

text:
آنا وطن
نه گؤزه ل سن آنا وطن
سن سن منه آنا، وطن
گول چیچکلی باغلارین وار
چوخ ویقارلی داغلارین وار
تاریخینه وورغونام من
شهریارام وورغون ام من
قوینوندا بسله دین منی
چوخ سئویرم منده سنی
وطن وطن جانیم وطن
داماردا آل قانیم وطن
سن آنامسام همده آتام
نئجه اولار سنی آتام
عشقین اولوب منیم جانیم
فخرین اولوب آدیم سانیم
شرف غئیرت کانی وطن
سئومه یه نین هانی وطن
قوینوندا بسله دین منی
اونوتمارام بیر آن سنی
وطن وطن جانیم وطن
داماردا آل قانیم وطن
A.R.SESSIZ
بیلمهدیم
دیلبرین لــعل لـبیندن بـوسه آلـدیـم بیلمهدیـم
بوسه مست ائتدی منی قوینوندا قالدیم بیلمهدیم
شـهد شیرین تک لب دیلبر منی مدهوش ائدیب
بیر عـؤمور معشوقهسیز دونیاده قالدیم بیلمهدیم
روحومو چرخ فلک دیلبرسیز ائـتمیش نئیلهییم
عشقی اؤز فیکریمده من آواره سالدیم بیلمهدیم
نئیلهدیم فیکریم منیم کؤنلومه هئچ یار اولمادی
گاهدان اویدوم باشیما هم فیکره دالدیم بیلمهدیم
دیلبرین عشقی دولوب کونلوم داشیر باشدان باشا
تار کامانچام اولمادی دونبک له چالدیم بیلمهدیم
ساچلاریم دن دن آغاردی تئل لریم الدن گئـدیر
دورر تک عؤمرو سراسر داشه چالدیم بیلمـهدیم
عشق سولطانی منیم روحومدا جولان ائیـله دی
دیلبریمدن بیر عؤمور من آیری قالدیم بیلمـهدیم
A.R.SESSIZ
معلم
ایشیقلی سان نورلو سان حرارت لی دونیاسان
وارلیـــق اوزره، حـــــیاتا طراوت لی دونیا سان
سندن آلیـــــــر کایــــــنات یاشایشین معناسین
اولــــــو آتـــــا بابــادان روایت لی دونیا سان
سنین دئدیک لرین له اوره ک گؤزون آچیریق
بیــــزه باخیش وئرماغا سخاوت لی دونیا سان
سن گؤزومون نوروسان اوره ییمین سئوگیسی
محبـــت ده، سئوگی ده، قیامت لی دونیاسان
سن اولماسان بیلمه ریک بیر نَدی یا یوز نَدی
تانری قبول ائتمه گه مین آیت لی دونیاسان
اوزاق کنـــــده اوبایــــا عاشــــقانه گئـدیر سن
بیر اؤیرَنجین اولـــسادا صلابت لی دونیاسان
سن ایلــــه معــنا تاپیر فیکریمیزده کی سؤزلر
هــــر ســؤزومه فیکریمه امانت لی دونیاسان
گون به گون آرتیــرسنین عزتین عالمده بیل
بوتون بـــو اینسان لارا کرامت لی دونیاسان
غمین دردین اولــــسادا آرزولارین ســولسادا
بیـــــــــزیم بــو قلبیمیزده ولایت لی دونیاسان
سن یول آچیرسان بیزه اوره ک سؤزون دئماغا
یـــاخشی یا دا پیــــسه ده رضایت لی دونیاسان
چوخ سؤزومو بیلمیره م الیف نه دی ب نه دی
عالــــــمین اســـــــرارینا دلالت لی دونیا سان
آجیقــلی اولساندا سن، هاممینی چوخ سئویرسن
بیــــــر فیــــــکیرلی آنا تـــک لطافت لی دونیاسان
چـــوخلاری بیلمیــر کی سن فیکیرچی سن نه زرچی
اؤز باهــــــا ســـــرمایه نه کرامت لی دونیاسان
پاییزدادا قیش دادا ســــؤزون گـول تک آچیلیر
اؤلــــکه میزین یازی تک لطافت لی دونیاسان
فیـــکیر سیز اولسام بیر آن، یوردوما باغلانماسام
بیــــــر مئهــــریبان باجـــی تک ملالت لی دونیاسان
همیشه قارشیمـــــــداسان تـازه بیر باخیش ایله
هـــر ســــؤزومه فیــکریمه دلالت لی دونیاسان
محبتین لـــذتیـــــن، سنــــله دوشـــوندوم اینان
مینـــــلرجه اؤیرنجی یـــه، شرافت لی دونیاسان
هـــاردا دئدیم دانیشـدیم، دینمه دانیشما گؤردوم
منیـــــم بــوتــون دویغـوما طراوت لی دونیاسان
آنام آتامسان منیــــم سـن اؤزومده ن اؤزومسن
اویغـــــوما هم دویغـــــوما صداقت لی دونیاسان
منیــــم دیلک لریمی ایسته ییمی آنــــــــلادین
اینجـــــه ایپــــک قلبـــلی نجابت لی دونیاسان
دینیــــب دانیشــاندا من ساغدا سولدا دانلاییر
منیم هــر بیــر سؤزومه قضاوت لی دونیا سان
سن عالــــمین دردینه عــلاج ائدیرسن هر آن
کافــــره هــــم مــــؤمنه شفاعت لی دونیاسان
کــــرامت آرتیـر داشیر باخیشیندان اوزونده ن
دونیــــــانین احوالیــنه قناعت لی دونیا سان
گؤندوز ایتیـــر دیک یولو، قالدیق آواره چؤلده
قارانلیق توتان یـــولا بصارت لی دونیا سان
مین جوره اینسان گــه لیر سنین کیلاس لارینا
هـــر بیرینه مین جـــوره حکایت لی دونیا سان
تکجه الیف بِئی دئییل، بیر یا ایکی، اوچ دئییل
منیـــم اوره ک اوردوما شجاعت لی دونیاسان
حیات بیـر آیری یولدا، سن عشقینین یولوندا
معـــــشوقون جفاسیـــــنا دیانت لی دونیاسان
قیشدا قاردا کولکده صاف عشقین وار اورکده
قــوروتولــماز بو دیلک ده شرافتلی دونیاسان
(سه س سیز) ه سه س وئریرسن قورخولاری قووورسان
بوتون کــور دیلک لــره ضیافت لی دونیاسان
A.R.SESSIZ
یاز گلدی
یاز گلدی چیچک لر دانیشیر بولبول ایلن
یئل باغرین آچیبدیر اؤپوشور سونبول ایلن
دوزلرده و چؤل لرده گَََََََزیر شئه چمنی
گون گون بوی آتیر باغچامیزین یاسمنی
داغلاردا و باغلاردا یاغیر یاز یاغیشی
ائل کؤنلونو اوخشور کهلیگین ناز باخیشی
یئملیک گؤبه لک دونبالان ایت بورنو چیخیر
آلچایلا دولان باغلار آغاجلاری ییخیر
تورپاغ گؤیه ریر گؤم گؤی اولور داغ دره لر
قیزلار و گلین لرده ییغیر بول تره لر
بول بول زمی لردن بوی آتیر غاز آیاغی
اوشقون و بیزوبورنو ستلجم آلاغی
گؤم گؤی گؤیه ریر گزنه و تورشک چوبانک
سالمانچا وقانقال چیریش ایله بابانک
باخ گؤر بوی آتیب کندیمیزین شاه تره سی
خاشخاشی، توهلوجه سی، همده اود تره سی
درمان ساییلیر چؤلده کی هر بیتگی بیزه
تانریم یارادیب بیتگینی هر دردیمیزه
ذووق ایله گَزین چؤل لری ای اهل وطن
بلکه دیریلیب عشقه گله روح ایله تن
(سه س سیز) دئمیرم های سالیرام خالقیما من
چیخ چؤل لره، ایسلان، اوشو، بات پالچیغا سن
A.R. (SESSIZ)
فانی دونیا
بیلین دوستلار بو دونیا فانی دیر فانی
وفاسی وارسا گر، سؤیله گؤروم هانی
صفا و عشق و مهر و خوش کئچیرمک له
حیاتین هر صداسیندا اولون بانی
محبت سئوگی دیر بیزدن قالان یالنیز
دوشونمک دیر حیاتین عزتی شانی
صداقت معرفتله یئر سالین دیلده
فقط اینسانی قان، بوشلا به یی خانی
بوگون وارسان، صاباحدان یوخدور اخبارین
قوجاغلا مئهریله سن دوستو دوشمانی
یئرین یوردون قانان کس لرله اول همدم
قانانلاردیر حیات ایچره بالین شانی
صفادن ذووق آلار هر دم قانان اینسان
عؤمور وارکن گز اینسانی آرا تانی
A.R SESSIZ
ایستر
کؤنلوم سنی ای گول گئجه گوندوز سحر ایستر
احوالینی هر آندا اؤزومدن بَتَر ایستر
یوخدور سنه تای سئوگیلی جانان بو جاهاندا
سئومکله ووروللام جانیم الدن گئدر ایستر
من عشق ایله، آسوده لیگی وئرمیشم الدن
سن بیلمه دین عشق عالمی سندن نه لر ایستر
سن سن منیم عالمده اینان سئوگی پناهیم
کؤنلوم قوزو تک مهرینی هر آن مه لر ایستر
یاندیم و کول اولدوم سنین عشقینده من هر آن
گؤز یولداکی یار جانیمی بیردن گه لر ایستر
غم سؤیله مه غمدن دئمه گه ل (سَس سیز)ه رحم ائت
بیر گؤر بو یازیق کؤنلو پریشان نه لر ایستر
سیگــار
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیل اؤل اؤلــمه لی سیگار چکسین
وئـرمیسن پـول لارینی مـــال بوغانا
لعنــت اولــسون سنه سیگار ساتانا
پـوفـلویورســن بـو یـانـا هـم اویانا
پول قــوتولوب بسته اولــموش دانا
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیـل اؤل اؤلـمه لی سیگار چکیسن
مکــتبدن ائتــدین اؤزونـــو آسـوده
آتیبـــسان کیــتاب و دفــتـری دوره
چوخ چکیب پاپریزی اوخشورسان موره
اولمـوسـان اینـدی ایکی جور بیر جوره
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیـل اؤل اؤلمـه لی سیگار چکیسن
کیــمی اؤیــرتدی بــو سیـگاری سنه
پاپیـشیبــدیــر سنـــه او مثــل گنه
کــی دئـییرسن «بیر نفس ووردا» منه
ســارالیــب اوز چــورویــوبــدور اتنه
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیــل اؤل اؤلمه لی سیگار چکیسن
دوروســان کـــوچه باشیندا گئجه لر
آز قــالیر نه نه ن بابان جان ائده لر
تـرک سیگاری نه نه ن چوخ سئوه لر
دئییسن ترک قیلان بس نئجه ائله ر
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیــل اؤل اؤلمه لی سیکار چکسین
توســدونون خیری سنه یوخدور اینان
بــو سؤزه سنــده یئتیر دین و ایمان
حق ســؤزه ائتــمه حیـاتیندا گومان
بوغــار آخیر سنــی بو توستو دومان
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیــل اؤل اؤلمه لی سیکار چکسین
آییــل اوغــلان نیـیه سیگار چکیسن
مغزه علــم اک نییه سیــگار اکیسن
گــؤرونـــور تیریاکـا معتاد تکی سن
ووروســان سیگارا زورلا پــــوکی سن
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیــل اؤل اؤلمه لی سیگار چکیسن
چــوخ چکیبسن اولـوسان تنگی نفس
گئتدی سیگار چکمییه ن سنده ته له س
اولاجـــــاق اوز ائـــولادیندا بو هوس
چون سؤزون افـکارین اولوبدور نحس
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
ایتیـــل اؤل اؤلمه لی سیکار چکیسن
اؤلـــوب عقلیـن شعورون زایل، آییل
تــرک ائله سیـگاری، ده «پاتتا پاخیل»
قوی سئوینسین بو ایشه دوست و فامیل
بو ضــــــلالت کؤرپوسون سنده آتیل
چوخ عجیب گولمه لی سیگار چکیسن
آییـــــل اوغلان نییه سیگار چکیسن
sessiz
قیش گلدی وطنداش ائوی یوخدور
غم غصه سی بولدور داها چوخدور
یاس توره نی دولوب خالقین کونلونه
وطنیم غصه ده وطنیم غمده
عشقیم سئوگیم جانیم چیخیب یادیمدان
وطنیم غصه ده وطنیم غمده
قارا دومان هارای سالدی وطنده
مینلر اینسان ائوسیز قالدی وطنده
کدرله غم چالقی چالدی وطنده
وطنیم غصه ده وطنیم غمده
وطنیم آغلاییر کونلومو یاخیر
گویدن کدر یاغیر یئرده غم آخیر
آغری وورور آجی شیمشک تک چاخیر
وطنیم غصه ده وطنیم غمده
وطنیم غصه ده وطنیم غمده
A.R... SESSIZ
سنسیز اولمور
سنی منده ن آییرانا سؤزوم وار
منده اینان حیات بویدا دؤزوم وار
اودا سویا دوشوب یولدان کئچه ره م
اوزون ایللر سنده منیم گؤزوم وار
سنسیز اولمور سنسیز لال دی بو کؤنلوم
بوتون دولو قالماقال دی بو کؤنلوم
هر آن سنله هم خیال دی بو کؤنلوم
سنی گؤرسم سنه چوخلو سؤزوم وار
سنی گؤرسم سنه چوخلو سؤزوم وار
A.R...SESSIZ
گول
گیزلی قالمیش کؤنول داغی دئییلسن
اوره ک سیخان آخشام چاغی دئییلسن
گؤزه ل یارسان سن کی یاغی دئییلسن
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
قاباقجیل اول اویناماغا گولماغا
جان آتما سن سارالماغا سولماغا
فیکیر وئرمه غم کدره دولماغا
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
مئهریبان اول دوستونا هم دوشمنه
کؤنول وئرسین یاغی سنه یار سنه
همیشه لیک بیرجه سؤزوم وار سنه
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
بوگون وارام صاباح یوخام بلکه ده
من اینسانام سئوگیلی یم هر کسه
آغلاما هئچ حیاتیندا بیر کره
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
گولوش وئره ر حیاتا یئنی لیک لر
یئتر بیر گون سونا بو دیری لیک لر
غرورسوز اول بار وئرمز ایری لیک لر
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
خوش باخیش اول قوجایا هم جاوانا
اومید قالما باش اوستونده تاوانا
دؤزوملو اول توخلوغا هم یاوانا
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
بو حیاتا دردده غصه ده یاردی
گئنیش دونیا بؤیوک اینسانا داردی
اولسون کی غم کدرده واردی
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
دئییب گولمک اینسانی شنلندیره ر
یئری گؤیو داشی دا دیللندیره ر
غصه هردم حیاتی لیللندیره ر
گول گول اوچون گولده گولسون سن اوچون
A.R....SESSIZ
ویجدان عذابی
دهشت لی گؤرونموش اینسانین ویجدان عذابی
یئتمز اونـــا ایللـــر بـویـونــون زینــدان عذابی
سایما بــو حیات فلسفه سیز، گه لدی گئده ردی
عــاشق لــر اؤلنــده آپــاریــر هیجـــران عذابی
سن مئهرینی گؤستر بوتون ائللر گولوش ائتسین
قوی ائلده ن اوزاقلاشسین ائــله حــرمان عذابی
گــؤز یوممـا بو دونیا ائوی نین جنب و جوشوونا
قــویــما ائده بیــر اینسانــا بیــر انسان عذابی
دوز توت یولووو، ظلمیله یوخ حاق ایله دوز گئت
تا چکــمه یه سن عؤمـرونــو سن ایمان عذابی
حاق پنجه سی نین قـدرتی آســوده جــه یاتماز
دوستــاقدادا مـین ییــل چـکه گر زیندان عذابی
کس دوغرا منی،«سس سیز»ی جان اوسته بوراخ گئت
قــویما چکــم آمــما بیــرجـه آن ویـــجدان عذابی
A.R... SESSIZ
تک اولدوز
ای گــؤزه ل سن بوقده ر عشــــوه و ناز ائیله مه گه ل
اؤز وفاداریــــنا سن، لـــوطــفونــــو آز ائیله مه گه ل
آییــــل اویمــــــا او رقیبه، او سنه یــــــار دئگــیل
پاییـــز اولـــموش او رقیبیم، اونــو یاز ائیله مه گه ل
زولفونــــو قــوی داراسین کیم کی سنی چـوخلو سئویر
سنه سه س وئرمز، او یاش تاختانی ســـاز ائیله مه گل
بوقدر کــی ســـنه اویموش منیـــــــم آسوده باشیم
کؤنلوون سیــررینی آچ، سئــوگی نـی راز ائیله مه گه ل
سن سئوینج آخشامی نین گؤیده کـی تـک اولدوزوسان
هامینی یولدا بوراخ،« سس سیز» ه نـــاز ائیله مه گه ل
A.R.... SESSIZ
بیر آن عؤمرو
عزیز یولداش سه سین گه لمیر نه واخ دیر
تئلیم ایچره بارماخلاریم داراخ دیر
گئجه لرده کؤنلوم فیکریم اویاخ دیر
عشق اودیله آلوولانیب آلیش یان
منی آنلا منی دوشون منی قان
حیات بیزیم بیر کئچه ری یولوموز
قوشالاشمیر ساغیمیزلا سولوموز
داها گه لمیر یاغموروموز دولوموز
برکتسیز اولوب یام یاشیل اورمان
منی آنلا منی دوشون منی قان
سئوگی داها یالان سؤزه بنزه ییر
سینیق شوشه یئرده گؤزه بنزه ییر
الده ن گئده ن کؤنلوموزه بنزه ییر
گونش باتدی بیر آز سونرا باتار دان
منی آنلا منی دوشون منی قان
یاشاماقدیر شیرینلیغی حیاتین
کؤچوب گئدیب چوخدا بؤیوک سلاطین
یاشاماسان اؤلوم چاپار قیر آتین
یئه ایچ و گول طبیعتی سن دولان
منی آنلا منی دوشون منی قان
کئچمیش آنلار گئری دؤنمز بیرجه آن
غم ائیله مه غصه یئمه بیر دایان
سوندا بیر دیر آنلایانلا اوینایان
کیمسه ده ن یوخ نه بیر خبر نه هایان
منی آنلا منی دوشون منی قان
پاسلی دمیر سانکی کؤز تک گؤرونور
یاشامایان حیات بویو سورونور
بوتون عؤمرون بوش زحمته بورونور
کئچمیشی سیل گه له جه یی آتگینان
بو بیر آنی یاشاگینان قانگینان
A.R... SESSIZ
سن روحوم، اینام، دین ایله ایمان منی بک له
سنسیز یاشاماز بیرجه آن عشقیله حیاتیم
ای جان جییه ریم سئومه لی جئیران منی بک له
عشقین دالانیب کؤنلومون آوازه سین آلمیش
کؤنلومده کی عشق، ایمانا دیوان منی بک له
سس سیزجه سیزیلدار اوره ییم، تک سنی سئومیش
کؤنلومله بو عالم سنه حئیران منی بک له
سنسن بو کونول آتشینه آب حیاتیم
عشقیندی منه روضه ی رضوان منی بک له
یانمیش اوره ییم بیر نئچه هیجرانین اودوندا
ای حال پریشانیما سامان منی بک له
سن، سوس دئمه، قوی عشق اودو جولان ائله سین، گؤر
عشقین داغیدیب، قلب ائوی ویران منی بک له
داندیم سنی گؤردوکده من هر بیر کسی، قان سن
سندن اؤتور آتمیش منی یاران منی بک له
یانسامدا وار اولسامدا حیاتیم سنین اولسون
آتشده یانان کؤنلومه باران منی بک له
عشقیندی منیم باشیمی داشدان داشا چالمیش
مین دردیم اولا هپسینه درمان منی بک له
sessiz
آتا
قورخمارام دونیا بویو کؤنلومه بیــــر داغدیر آتا
گول لـــــرین غنچه لی واختی گؤرونن باغدیر آتا
قولومو کیمسه بورانماز منیم عـؤمـروم بویونو
نییه کی آرخامی توتموش هه له ده ساغدیر آتا
آزمیش ائولادینا پرخاش ائده جک هــر بیــر آتا
دوز یولو گئتمــاغا ویجدان ایله قــالماغدیر آتا
داغی ده ل لم، داشی یوننام،آتا نفسی نن اینان
آتا جرأت دی مــنه، قـورخویــا دوستاقـدیر آتا
اونــودولماز آتــانین زحمتی هئــچ بیــر اوغولا
(سه س سیز)ین وار یوخو هم گؤی لره بایراقدیر آتا
قارانلیق گئجه لر منی سیخماسین
کونلومدن آرزی اومید چیخماسین
منی هئچده کدر غصه سیخماسین
صاباحین گونشینه اومیدلی یم من
سایقی سیز دولانیر گاهدان دویغولار
باشیمدا بول دور جاوابسیز سورغولار
ییخابیلمز منی یالان قورغورلار
صاباحین گونشینه اومیدلی یم من
دنگه له مز منی سورغو سوز سوآل
دور ایسترسن کس باشیمی جانی آل
دیک قالاجاخ تاریخ بویو بو ماحال
صاباحین گونشینه اومیدلی یم من
کندیمدن میلیون سورغو سورموشام
آرخاسیزین آرخاسیندا دورموشام
مین گئجه اومیدله باشا وورموشام
صاباحین گونشینه اومیدلی یم من
اکبر رضایی(سس سیز)
بوگون وادی رحمت مزارلیغیندا یازیچی و هونرمندلر قطعه سینده مزارا اوغرامیش آتام و قارداشیمین مزارلارینین زییارتینه گئتدیم
قارداش نیسگیلی
قانادلانیب اوچان کیمی
اوچوب گئتدین اوزاقلارا
سن بیر گؤزه ل مارال کیمی
منی گؤروب دویان کیمی
آیاقلانیب دؤرد آیاقا
قاچیب گئتدین اوزاقلارا.
سنسیز حیات منه داردیر
خاطیره لر تکجه یار دیر
گؤزه ل گؤیچک خوش قوخولو
گول چیچک لر منه خاردیر.
سن بیر اؤتگون قاسیرغا تک
الده ن آلیب وار یوخومو
بر باد ائتدین آز چوخومو.
سن گئده لی، منده گئتدیم
مزارا قویدولار سنی...
ایتیردیلر هاممی منی.
او گونومده ن ایتیرمیشم
هم سؤزومو هم اؤزومو
داها گه لمیر اینان قارداش
سنسیزلیییه جان دؤزومو.
... کاش منی ده آپارایدین
یان یانا قول قولا قویوب
بیر دفه لیک یاتیب اویوب
باتمییئی دیق بو غصه یه
سون قویایدیق بو قصه یه.
چیلغین روزگار
باخیرام هر طرفه ناله دمادم گؤروره م
توتورام چنگیده هر پرده نوا بم گؤروره م
عالمین سئیرینه هر لحظه ده مشغول اولورام
اژدهالرده خیانتلی آچیق فم گؤروره م
هانسی باغدان کئچیره م بولبول ائدیر ناله و آه
بوتون اینسانلاری گیریان ائله یه ن غم گؤروره م
نییه دونیانی بو ظولمت بورویوبدور یا رب؟
سانکی دوشموش گؤزومون هر جوتونه تم گؤروره م
ائله بیل بخت کؤسوبدور یئنه منده ن اوزاشیب
گونشین اوسته قدم قویسام اگر نم گؤروره م
(اودمان) هر ناکسه دل وئرمه کی قارشیندا سنین
فیتنه لر دالغالادان قورخولو بیر یم گؤروره م
(مرحوم دکتر داوود رضایی)
بری گهل
دیندیـرمه یازیـق کؤنلومو جانان بری گهل
دان اولدوزو سان سئوگیلی جانان بری گهل
آهسته سیـزیلدار دهلـی کونلـوم هارای ائتمز
ای شـاعیر ایچین دین ایله ایمــان بری گهل
یاندیـردی منیـم کونلومـو سئــودانیـن اودو
ای جان جییه ریم آفت دوران بــری گـهل
سنسـیز نـه دئییـب سویله سین آتشده یانان
روحــوم دا جانیم دا سنه قوربــان بـری گهل
عــشقیـله یـاشـار دونیـادا هـر آن اورهییــم
ای کـؤنلـوم ایچیــن دردیلـه درمان بری گهل
سسیــز دولاشـیر قلبــی هر آن فیکـر خیالین
ویــرانه وجـودومــداکی ایمــان بری گــهل
سنــسیز نه بلالـــر چــکیرم سؤیــله مـهرهم
ای کونــلومــون آمــالینا سامــان بــری گهل
SASSIZ
ده لی کؤنول
اود اوسته قاینار سو کیمی
جوشوب داشیر ده لی کؤنول
گؤی ده قاچان بولوت کیمی
داغلار آشیر ده لی کؤنول
سنسیزلیغین ازیر منی
گؤزون آلیب اسیر منی
وورغون اولوب گزیر سنی
سنسیز چاشیر ده لی کؤنول
sessiz
مندن دیله ای سئوگیلی جانان نه دیلرسن
ظن ائت نه کئچیر حالیما سنسیز، نه بیلرسن
گؤز یاشلاری دریا کیمی دولموش گؤزوم ایچره
یاندیرسادا گر، سن نه بیلرسن نه سیلرسن
ظولم ائیله مه یه تانری وئریبدیر سنه فرمان
اود توتموش اوره ک اوستونه، بیلمم سو چیلرسن؟؟؟!!
سن مورشودوم اول منده مریدین گئجه گوندوز
شمس اولسان اگر سن، منی فرزانه بیلرسن
(سه س سیز) باخیرام کؤنلوم آلوولارلا قالانمیش
یوخ سؤیله مه رم، سؤیله اگر جانی دیلرسن؟!!!
دیلیــم تورکی ســــؤزوم تورکی اؤزوم صهــــــبایه دیلداده
نه دورموشسان ســــن ای ساقی گه تیر باده گه تیر باده
سیـــــــزیلدار کؤنلومون تاری هر آن یـــــــــــارین فراغیندا
او جانانسیز بو عــــــــــــــؤمروم بیل گئدیر باده گئدیر باده
وفا و عشق و مئهر ایســـــــــتر بو کؤنلوم نازلی جاناندان
جفـــــــــــــــادن قلب بیــــــــــــچارم چکیر ناله چکیر ناله
گئجه م ظلــــمت و گــــــــوندوزلر تامام قاپ قاره ظلمتدیر
هم آیسیز هم گونشسیز گؤر گؤزوم قالمیش نه بیر حاله؟!!
دل آرامی گـــــــؤره رسم کـــــــــؤنلوم آرامش تاپار هر آن
ایکی دونیاده (سه س سیز) ساز اولار روحوم دوشر حاله
دوشر حاله
سن کی منی آتیب گئتدین
یوزمین درده سالدین منی
اؤزونو چوخ باها بیلیب
چوخدا اوجوز آلدین منی
آلمیش ایدین اوجوز منی
اونوتموشام او دردیمی
نییه اوجوز ساتدین منی
من نه ائدیم بو دردیمی؟
sassiz
سئودادان اگر آنلاماسان، دینمه دانیشما
اینسانلارینان بیر یئره وارساندا، قاریشما
سئوداسیز اولان کس لر اولار مایل سئودا
ایچده ن اگر اول سئوگینی آلمازسان آلیشما
اینسان لاری سئودا یاشادار یوز نئچه مین ییل
سئوداسیز اولان کس سن اگر یات و چالیشما
دیندیردی منیم کؤنلومو سئودا گه تیره ن سه سس
عاشیق کی دئییلسن من ایلن بوردا یاریشما
«سه س سیز» جه گه لر عشق اودو آتشده یانارسان
بیهوده باخیب چئوره نه بیهوده چالیشما
عزیزلر هامینیزا سایقی لارلا. کدرلی کئچیردییم بیر آنین یئنی تؤحفه سی...
دوشموش جانیما آتش هیجران اؤلوره م
آتمیش منی اول سئوگیلی جانان اؤلوره م
غم بزمیدی آچمیش قوجاغین کؤنلوم اوچون
اولماز منیم احوالیما درمان اؤلوره م
یارسیز نه بلالر چه کیرم بیلمه لی دیر
یار اولسا وئره ر حالیما سامان اؤلوره م
هر کسله برابر یاشادیم دوست اولالی
یوخدور داها چئوره مده کی یاران اؤلوره م
سَسسیز یاشیرام چون سَسیمه سَس وئره نیم یوخ
آتمیش منی چون یاریله یاران اؤلوره م
و بیر عزیز دوستون ایسته ییله بئله سیده گؤزه ل اولور...دوشموش جانیما آتش هیجران اؤلوره م من
SASSIZ
اوزون زامانلار قاباخ عشقیله توپلادیغیم بایاتی لاری کیتاب فورماسینا سالماق هوسینه دوشدوم و باشلادیم اونلاری دوزن له مه یه. بایاتی لار منی ائله دویغولاندیردیکی گؤدوم بایاتی یازماغیم گه لیر... ائله بوردا اونلاری بایاتی سئون لره سونورام. قیسمت اولورسا بودا منیم کئچن ایللرده بوراخدیغیم کیتابلارا تای اوزوموزه گلن یئنی ایلده بیر دادلی دوزلو کیتاب اولاراق وطنداشلاریمین اَلینه یئته جاق.
عزیزیم آغلار گئده ر
قاپیمی باغلار گئده ر
مندن کوسن سئوگیلیم
کؤنلومو داغلار گئده ر
عزیزیم بیلن آغلار
گؤز یاشیم سیلن آغلار
اوزومده سَس سیزم من
ایچیمنن بیلن آغلار
عزیزیم گیله مندن
نار سندن گیله مندن
سن آلدین عاغلیم هوشوم
نه سئوسن دیله مندن
من سنی اونوتمارام
سنده منی اونوتما
گه لیب یئته رم سنه
گؤز یاشینی قوروتما
سیرلی دیلبر
منــی یاخیــب یانــدیــران او دیلـــبره
ده لی کؤنلوم آغـزین آچیب گه ل دئییر
گؤزونده کـــــی او غمزه نیـــن اوخونا
قان اوره ییم گـه ل منی بیر ده ل دئییر
فه ره کهلیـــک کیــمی سـوزولور آخیر
هر بیــر گــؤره ن گـؤزو یاندیریب یاخیر
مــنه ائلــه خــومار بــاخیــشلا بــاخیر
اوره ک اونــا یــا اؤلومــه گـه ل دئییر
کؤنـول حئیران خـوش یئـریشلی جئیرانا
سنــده بـاخ حئیران اول من تک حئیرانا
باش قاچیــریب گئتسمده مـن هر یانا
نازلــی پری گــه ل مــنی سن آل دئییر
عشـق اودونا یانیب آخیـر کول اولسان
یاداکـی سن وصلـه چاتیب گول اولسان
عشقین ایلـه اوخویوب بـولـبول اولسان
نــازلا ووررام اوره گیـــــــووا خال دئییر
ائشیتمه ییــــر سؤزلــریمین هئچ بیرین
یانــدیرســادا، عشــوه لـری چوخ شیرین
گــؤزلـریمین غمــزه سی نین آچ سیرین
ســازی چــالیب وئــر مـنه بیر حال دئییر
آجــی ده رین معــنالی دیــر بــاخیـشی
تولک تــرلان قـــوشا بنــزیــر آخیــشی
چوح اینــجه دیـــر قاشینــداکی ناخیشی
پوســـــته کیــمی دوداقــلارا بال دئییر
ائل دایـانیب های کوی گه لیر قاباقدان
اود تـؤکـولـور تئـلینـده کــــی داراخدان
بــوگون کئچــدی سازی گؤتور صاباحدان
یانیــخ کــرم کؤیره ک دیلقم چال دئییر
(سه س سیز)دئییر آز قالیر گول تک سولوم
بیلــمیره م کــی مــن آغــلاییم یا گولوم
مــنی قــویمور هئــچ یـــاخیــنا او گولوم
کوسنــده ده گئتـــمه دئـــــییر قال دئییر.
Sassiz
بیری گوله یا بولبوله
بیری سنه بیری منه
یا سن منه یا من سنه
بیری داغا بیری باغا
بیری ده کی چؤل باییرا عاشیقدیر
بیری قیشا بیری یایا
یا پاییزا یا باهارا
او قارایا منده آغا
یا او آغا من قارایا
بیری یازیب یاراتماغا
چوخلاری دا یاشاماغا عاشیقدیر
آمما عزیز موعللیمیم منیم
تای توش ایچینده دیرچه لن
اؤزونه بیر تکان وئره ن
غئیرت ایله دوروم دییه ن
ایسته ییمی سوروم دییه ن
شوجاعت له و جورئت له
باش قووزاییب گؤیه قالخان
منیم جانسیز بارماقیما عاشیقدیر.
مینلر سورغو سورماغیما عاشیقدیر.
بو جانسیز بارماغیمدا او
دونیالارجا سورغو گؤرور
منیم گه لن گونلریمه
گه له جک ده حیاتیما
دیرچه لن بیر دورغو گؤرور
همده منیم بارماغیمدان
منه حیات منه اینام
اؤزونه ده سیناق وئریر.
او قاتلانان بارماقلارا
هئچده باخمیر نظر سالمیر
جان قوربان ائیله ییر اینان
باش قووزایان تک بارماغا.
باش قووزایان او بارماقلا
حیات یولون ایشیقلادیر
سئوگی یاپیر کؤنول سوکور
چنته سینده هر نه کی وار تؤکور.
بیر گون اوزومه اوز سالیب
دئدیم عزیز موعللیمه
بیر کلمه ده آچیقلا سن
حیات نه دیر دئنه ن منه.
دئدی عزیز گوزه ل بالا
حیاتدا هر نه اولسادا
هامیسی (سه س سیز) دانیشان
شجاعتلی و غئیرتلی
باش قووزاییب گؤیه قالخان
سیرلی سوال لی عشقلی
بالاجا تک بارماقدادیر.
A.R sassiz

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اوزات اِلینگ اِلینگ اِله یتیر سین
یورک لره غئزغئن مأهر گچرسین
دوُسلوق نأهیل مرتبه سین بجر سین
گؤزلرینگ مانی سئز باقانی بیلن
شو گون کلاله شهرستانی نئنگ مختوم قلی آدئنداقی ادبیات و صونقات جمعییت نئنگ یوزسانلی اوُتورشوغی نئنگ گونی دیر من اوُلارا شیله بیر آبئرایلی گونی غوتلاماق بیلن اؤزگونئمئنگ غووانجئنی آیداسئم گلیار. بو جمعییت 11ییل یاشی نئنگ دوامئندا یوٌز 100یوُلا اوُتورشو ق غورناب دوسلارئنا و ادبیات سؤیرلره و ادبیات دئر صونغات ایشکأر لرینه اِل اوزادئب دیر و اِل بریب دیر دیمک بو جمعییت گچن یاش لارئندا هر بیر سالئم پرصات لارئنی یؤنه کی گِچیرمأندیر اوُل ایل گوٌنی نینگ پرهنگگی نینگ آلاداسئندا بوُلوب دیر . اوُلور یاغشی یوٌز و یاغشی عئلئق لار بیلن دوست تاپئب بئلئب دیرلر.و چشمه لرینگ هأصییتی یالی هاتتا داش یورک لردن هم یوُل یاساب بئلئب دیرلرویورک لری آولاب بو ایش لرینه مانئسئزغاراماندئرلار . ائزی گیدرلی چکیلن زحمت لربیلن آت غازانئب مختوم قلی آدئنداقی پرهنگگی و هوٌنأرلر اوُجاغنی دیکلدیب و اؤزگردیب اوُنگا ایه بوُلوب بئلئب دیر لر.


text:
حضرت صدیقه طاهره (س)نین شهادهتینده نوحه
قوْشار: تبریزلی رضا صراف
چون محبت بزمی خلوتدیر عماوْغلێ یا علی
گل ائدهک صحبت غنیمتدیر عماوْغلێ یا علی
بیر دقیقه قوْیمادێ عالمده قلبین شاد اوْلا
درد-ی-محنتدهن موبارک خاطیرین آزاد اوْلا
چوْخ اذیتلر سنه وئردیم ائوین آباد اوْلا
ایندی وقت-ی-رفع-ی-زحمتدیر عماوْغلێ یا علی
دوْیمادێم بۇ عالم-ی-الفتده سندهن آغلارام
قبرده هم ائیلهرهم شوریله شیون آغلارام
آغلاما مندن سوْرا سن آغلاسان من آغلارام
باخمارام فردوس-ی-جنّتدیر عماوْغلێ یا علی
دوْققۇز ایل اوْلدۇم بۇ دولتخانهده همسهر سنه
متّصل وئردیم بۇ دوْققۇز ایلده درد-ی-سر سنه
ایندی گل اگلهن باشێم اۆستۆنده سرتاسر سنه
عرض ائدیم نئچچه وصیّتدیر عماوْغلێ یا علی
اوّلهن عرضیم بۇدۇر اؤلسهم اگر بۇ گۆنده من
اؤز الینلهن وئر گئجه غوسلیم، گئجه ائیله کفهن
وۇرسا ال تابۇتیمه بیگانه راضی اوْلما سن
روحیمه آرتێق اذیّتدیر عماوْغلێ یا علی
ثانییهن مندهن سوْرا ائی خسرو-ی-گردون مدار
عورت آلسان بیر نجیبه عورت ائیله ایختییار
غم گۆنۆ تا زینب-ی-کلثومه اوْلسۇن غمگوسار
ائیلهسین هر نوع حۆرمتدیر عماوْغلێ یا علی
بیرده قلبین مجتبادن اینجییه هر آن سنین
گئچ حۆسئینیم جانینه من جانۇوا قۇربان سنین
قوْیما غم چکسین خصوصهن جان حۆسئینین جان سنین
چون اوْ جدّیندهن امانتدیر عماوْغلێ یا علی
من بۇنۇن چوْخ زحمهتین چکدیم نه آسان بسلهدیم
پرورش وئردیم گۆل اۆسته طورفه-ی-رئیحان بسلهدیم
سسلهیهنده جان دئ، منده جان دئدیم جان بسلهدیم
چون جفاسی جانه منّتدیر عماوْغلێ یا علی
بۇ حۆسئینی کی سنه تاپشێردێم ایندی رو-به-رو
دقّتایلهن باخ نئجه وئرسهم ائله آللام گئرو
باش بدنده، بارماق الده، ال بیلهکده، مو-به-مو
گؤر هامێ عضوین سلامتدیر عماوْغلێ یا علی
چوْخ مکدّر اوْلسا وار بۇ سؤزده درد-ی-سر یئری
یاخشێ باخ سالێمدی برگ-ی-گۆل تک آخهر هر یئری
نه باشێندا وار قیلیج نه سینهده خنجهر یئری
نه بدن یئکسهر جراحتدیر عماوْغلێ یا علی
نور-ی-دیدهم دیر حۆسئن باعیثدی چون گؤز یاشیمه
من گؤزۆمدهن سالمامێش سن تاپشێر آل-ی-هاشیمه
........
ایستی کۆللــهر اۆسته راحتدیر عماوْغلێ یا علی
عاشیق-ی-جانبازدیر گیرم حۆسئینیم یوْخ سؤزۆم
منده نقد-ی-عئشقی خرج ائتمهکده صرّافم اؤزۆم
بیر بدن دؤرت مین یارا لاکین نئجه گؤرسۆن گؤزۆم
گؤر بۇ اینصاف-وْ-مروّتدیر عماوْغلێ یا علی


text:
-کؤمک اتمأگه زادئم یوُق، آرپا-بوغدایئم بوُلمادئ- دیییأر. سایئل:
- اگر-ده غئزئنگئ اؤلدۆریپ آرپا، اوُغلونگئ اؤلدۆریپ بوغدایا سپسنگ، حاصئلئنگ کؤپ بوُلار-دیییأر.
اجکه جان بو گۆررۆنگی اشیدیپ، دررو البوقجاسئنئ آلئپ، دوُغانئ بایمئرادئ چاغئریار. بایمئرات آشئق اوُیناپ دوران یریندن غایداسئ گلمأندیر. اجکه جان شـِیله یالبارسا-دا اوُل گلمأندیر. آحئرئ اجکه جان:
- باللئ، آی باللئ، آلتئندان ساقغا برِیین، گل- دیییپدیر.
بایمئرات اجکه جانئنگ یانئنا گلنده، اجکه جان اوُنگا:
- باللئ بو گۆن بیر سایئل گلدی، زات دیلِدی، یوُق دیلنده، اوُل، غئزئنگئ اؤلدۆر آرپا، اوُغلونگئ اؤلدۆر بوغدایا سِپ دییدی، دأدِم حم بوُلیار دییدی. بیز چالاسئم بو یردن غاچامالئ- دیییأر.
آتالارئنا بیلدیرمأن غاچماق اۆچین بولار بیر پیکره گلیپ، بیر یرده اوُیناپ اوُتئرقا، بایمئرات اجکه جانئنگ باشداراغئنئ آلئپ غاچیار، اجکه جان حم اوُنونگ ائزئندان قاوان بوُلوپ اؤیدن غاچئپ گیدیأرلر.
دأده سی مونئ بیلیپ، اوُلارئنگ ائزئنا دۆشیأر، "یـِتدیم، یـِتدیم" دیینده، اجکه جان باشداراغئنئ زئنگیار، دأده سی نینگ اؤنگۆندن چئرماشئق چـِتی چئقیار، دأدِسی زوُردان چتیدن چئقئپ ینه-ده اوُلارئنگ ائزئندان قاویار. بو گزک اجکه جان آیناسئنئ زئنگیار، دأدِسی نینگ اؤنگـۆندن اولئ بیر دریا چئقیار، دأدِسی سووا گیریأر و شوُل سوودا بوُغلوپ اؤلیأر.
شـِیدیپ ایکی دوُغان چؤله طاراپ گیدیبریأرلر. آز یؤرأپ، کؤپ یؤرأپ، دۆز یؤرأپ، چؤل یؤرأپ، آچ-سووسئز ائسغئنلارئ غالماندئر. اوُلارئنگ اؤنگۆندن بیر آرنا چئقئپدئر. بایمئرات سوو یچجک بوُلاندا، اجکه جان:
- باللئ، بو سوو غوشلارئنگ سووودئر، موندان ایچسنگ غوش بوُلارسئنگ- دیییپ، اوُنئ سوو ایچمأگه غوُیماندئر. دم-دینچ آلئپ، ینه یوُلا دۆشۆپدیرلر. اؤنگلریندن ینه بیر آرنا چئقئپدئر. بایمئرات اوُندان سوو ایچجک بوُلاندا، اجکه جان:
- باللئ، بو سوو کییکلرینگ سووودئر. موندان ایچسنگ کییک بوُلارسئنگ- دیییپدیر.
بایمئرات غاتئ سووسانسوُنگ، اجکه جانا بیلدیرمأن، شوُل آرنانئنگ باشئندا کؤوشۆنی غالدئران بوُلوپ گیدیپدیر. بیرآز یؤرأنلرینده، بایمئرات:
- اجکه جان، کؤوشۆم سووونگ باشئندا غالئپدئر- دیییأر. کؤوشی گتیرمأگه اجکه جان غایتجاق بوُلسا-دا اتمأن، بایمئرادئنگ اؤزی غایدئپدئر. سووونگ باشئنا بارئپ، یاغشئ غانئپ، باشئنئ گؤترسه، کیگه اؤورۆلیپ دوروبرنمیش.
بایمئرات کییک بوُلاندان سوُنگ، حر شاحئنا بیر کؤوشۆنی ایلدیریپ، اجکه جانئنگ یانئنا گلیپدیر. اجکه جان آغلاپ:
- "باللئ، ایچمه دیسم اتمِـدینگ"-دیییپ، دوُغانئنئ ائزئنا تیرکأپ، گیدیبریپدیر. اؤنگلریندن بیر سۆری کییک چئقئپدئر. کییکلر بایمئراتدان غاچماندئرلار، بایمئرات بوُلسا اوُلارا غوُشولئپ گزیبریپدیر. شوُل یرد اولاقان بیر چئنار بارمئش، اۆستۆنه غاناتلئ غوشدان باشغا زات چئقئپ بیلمزمیش. اجکه جان چئنارئنگ یانئنا بارئپ:
- "اگیل، چئنارئم، اگیل!- دیییپدیر. چئنار اگلیپدیر، اجکه جان چئنارئنگ اۆستۆنه چئقئپ، شوُندا یاشاپدئر. کییک بوُلان بایمئرات بوُلسا کأواغئت گلیپ اجکه جانئ گؤرۆپ گیدیأنمیش.
بیر گۆن شوُل یوردئنگ پاتئشاسئ نئنگ اوُغلئ آوا چئقئپدئر. اوُل بیر کـیگی قاوالاپ، شوُل چئنارئنگ اۆستۆندن گلیپدیر. چئنارئنگ دۆیبۆندن آقیان سووئ گؤرۆپ، آتئنئ سووا یاقجاق بوُلاندا، آتئ اۆرکۆپدیر. پادئشانئنگ اوُغلئ سووا باقسا، سووونگ یۆزۆنده بیر آوادان غئزئنگ صووراتئنئ گؤرۆپدیر. پادئشانئنگ اوُغلئ گنگ غالئپ دورقا، یانئنداقئلار اوُل غئزئنگ چئنارئنگ اۆستۆنده دیگینی بیلدیریپدیر. پادئشانئنگ اوُغلئ غئزا باقئپ:
-"آئ، غئز، ائنسمئ سئنگ، جئنسمئ سئنگ؟ گل، دۆش!"- دیییپ، کؤپ یالبارئپدئر. اجکه جان سسینی چئقارماندئر. پاتئشانئنگ اوُغلئ بیلن یانئنداقئ آداملار حر زات اتسِلر-ده، اجکه جانئ آلئپ بیلمأن ائزلارئنا دوُلانئپدئرلار.
پاتئشانئنگ اوُغلئ آتاسئ نئنگ یانئنا بارئپ:
-"ائ، آتا، پئلان چئنارئنگ اۆستۆنده بیر غئز گؤردۆم، شـِیله بیر آوادان، آیدار یالئ دأل. امما شوُنئ آلئپ بیلمدیم"- دیییأر.
پادشاه دررو پیللی، پالتالئ، کرکیلی کؤپ آدامئ اوُغلونئنگ یانئنا غوُشوپ، شوُل چئنارئ یئقماغئ بوروپدئر. بو آداملار بارئپ چئنارئ کسمأگه باشلاپدئرلار. چئنارئنگ یـئقئلماغئنا بیرآز غالاندا گۆن یاشیار. آداملار: "ارتیر کسریس" دیییپ یاتیارلار. ارتیر گؤرسِلر، چئنار آصلا کسیلمدیک یالئ بوُلوپ دورانمئش. آداملار ینه کسمأگه باشلایارلار. آغشاما چنلی غوتارئپ بیلمأندیرلر، گیجه یاتئپ، ارتیر توروپ گؤرسِلر ینه اؤنگکۆسی یالئ بوُلوپ دورانمئش، غایتا چئنار گۆنده ایکی اسسه یوُغنالئپدئر.
بولار ائزلارئنا دوُلانئپ گلیپ، بوُلان زادئ پادشاه آیدیارلار. پادشاه:
"کیم شوُل غئزئ آلئپ گتیرسه آغرامئنا دنگ آلتئن برجک"- دیییپ جار چکدیریأر.
بیر غاررئ کمپیر گلیپ:
- پادشاحئم، من بو ایشی باشارارئن، یؤنه مانگا بیر غارا غازان، بیرکی سانئ کیرلأن آق گییم تاپئپ برسنگ شوُل غئزئ آلئپ گتیررین- دیییأر.
پادشاه دررو بو آیدئلان زاتلارئ تاپئپ بریأر. غاررئ کمپیر چئنارئنگ دۆیبۆنه گلیپ، اشیکلری غازانئنگ غاراسئنا سۆیکأپ یووماقچئ بوُلیار. اجکه جان اوُنئ گؤرۆپ:
- ائ، ماما، اشیکلری اؤنگکۆسۆندن حم بتر غارالدیارسئنگ- دیییپدیر.
کمپیر:
- واح، غئزئم، گؤزۆم گؤرنوُک، گلیپ یووپ برسنه- دیییأر.
بو غاررئ نئنگ بوُلشونا اجکه جانئنگ یۆرِگی آویپ:
- "اگیل، چئنارئم، اگیل"-دیییپدیر. چئنار اگلیپدیر. اجکه جان دۆشۆپ، غاررئ نئنگ اشیکلرینی یوووپ بریپدیر. سوُنگرا کمپیر اجکه جانا:
- "غئزئم، تانگئر یالقاسئن، شوُل صاندئقدا اییر یالئ اوُجوک-بوجوک زات بار، شوُندان غاربانار یالئ آل"- دیییپدیر.
اجکه جان اتمِجک بوُسا-دا، کمپیر غوُیمان، صاندئغئنگ یانئنا گتیریپدیر. اجکه جان صاندئغئ آچئپ زات آلماغا اگلنده، کمپیر دررو صاندئغئنگ غاپئسئنئ یاپئپدئر. اجکه جان نأچه یالبارسا-دا آچماندئر. شوُل واغئت پادشانئنگ اوُغلئ حم گلیپ اجکه جانئ اؤیۆنه آلئپ گیتجک بوُلاندا اجکه جان:
- منگ بیر باللئم بار، اوُل کییک سوونئ ایچیپ، کییک بوُلدئ. اگر اوُنئ حم گتیریپ، آلتئندان آحئر، کۆمۆشدن کؤکـِن نوغتا ادیپ ساقلاسانگ، سنگ بیلن گیدیین- دیییپدیر. پادشانئنگ اوُغلئ راضئ بوُلوپدئر. اجکه جان بیر دپأ چئقئپ، باللئسئنئ چاغئرئپدئر. کییک باللئسئ گلنده اجکه جان بوُلان ایشی آیدئپدئر. کییک حم مونگا راضئ بوُلوپدئر. شوُندان سوُنگ پاتئشانئنگ اوُغلئ اجکه جان بیلن کـِیگی گتیریپدیر. کییگه، آیدئلشئ یالئ، آلتئندان آحئر سالئپ، کۆمۆشدن کؤکن ادیپ غوُیوپدئر. اجکه جانئ بوُلسا، توُی ادیپ، اؤزی آلئپدئر. اجکه جانئنگ یانئنا بیر غئرناق بریپدیر.
آیدان-آی، گۆندن-گۆن گچیپ اجکه جان گؤورِلی بوُلیار. بیر گۆن غئرناق سووئنگ کنارئنا اشیک یووماغا گیدنده، اجکه جان حم گیدیپدیر. غئرناق دریانگ غئراسئنا بیر غازئق قاقئپ، اوُنگا بیر اوزئن یۆپ داقئپ، بیر اووجئنئ بیلینه باغلاپ، سووا گیریأر. اجکه جان اوُنئ گؤرۆپ سووا دۆشِسی گلیپدیر. اجکه جان سووا گیرنده، غئرناق غازئغئ غوُپارئپ غؤیبریپدیر. اجکه جان سووا چۆمۆپ، دریانگ دۆیبۆنه گیدیبریپدیر. غئرناق اجکه جانئنگ اشیکلرینی گـِییپ، اؤز اشیکلرینی بوُلسا غارنئنا دانگئپ، اجکه جانا منگزأپ، اؤیه گلیپدیر. پادشانئنگ اوُغلئ اوُنونگ غئرناقدئغئنئ بیلمأندیر.
غئرناغئنگ کله سی کل اکن. اوُل گیـِجلر "حئرت-حئرت" ادیپ، کله سینی غاشاندا، أری اوُنونگ نأمـِدیأندیگینی سوُراندا:
"آتام اؤیۆندن گتیرن غاوئرغامئ اییأرین"- دیییپدیر.
أری:-"مانگا-دا برسنه" - دیییپدیر.
-"غوتاردئ"- دیییپ، غئرناق آیدئپدئر.
گۆنلرینگ بیرینده کییک ارتیر بیلن بولارئنگ یانئنا گلیپ اوُلارا سر ادیپدیر. کییک:
بو پادشانئنگ اوُغلونئنگ آیاغئ، بو-دا غئرناغئنگ آیاغئ، اجکه جانئنگ آیاغئ یوُق- دیییپدیر.
غئرناق مونئ اشیدئأر. اوُل بیر گۆن اؤزی بیلن: "شو کـِیگی اؤلدۆرتمسم، منگ کیمدیگیمی پادشانئنگ اوُغلونا بیلدیرر" دیییأر. اوُل پادشانئنگ اوُغلونا:
- شو گۆن کییک اتینی اییسیم گلیأر، شو کـِیگی اؤلدۆریپ بر- دییپدیر. پادشانئنگ اوُغلئ:
- "سن بو گۆنه چنلی کییک منینگ دوُغانئم دیییأردینگ، ایندی نأم اۆچین اوُنئ ایجک بوُلیانگ؟"- دیییأر.
اوُندا غئرناق:
- "دوُغانئم بوُلسا-دا ایجک"- دیییپدیر. اوُندان سوُنگ پادشانئنگ اوُغلئ کـِیگی اؤلدۆرمگی بویروپدئر.
کییک پاتئشانئنگ اوُغلونا غاراپ:
- "من بیر سوو ایچیپ گلـِین"- دیییپدیر. پادشانئنگ اوُغلئ "بوُلیار" دیییپدیر. کییک دریانگ بوُیونا بارئپ:
-آلتئن آحئر بوُزولدئ،
کۆمۆش کؤکن اۆزۆلدی،
پادشانئنگ کل غئرناغئنئنگ،
گؤونی مانگا دۆزۆلدی-
دیییپ، آغلاپدئر.
اجکه جان سووا غاچاندان سوُنگ، بیر بالئغئنگ آغزئنا دۆشۆپدیر، بالئق اوُنئ اؤز غارنئندا ساقلاپدئر. اجکه جان شوُل یرده یاشاپدئر، اوُنونگ اکیز چاغاسئ بوُلوپدئر. اجکه جان کـِیک دوغانئ نئنگ سسِینی اشیدیپ:
اؤزۆم بالئق آغزئندا،
ساچئم دریا یۆزۆندا.
بیر یانئمدا حسل جان،
بیر یانئمدا گؤزل جان،
بارسانگ آیتغئنگ بای اوُغلا،
اؤلدۆرمِسین اوُل سنی.
دیییپدیر.
کییک غایدئپ گلیپدیر، امما بوُغازئ دوُلوپ، سؤزۆنی آیدئپ بیلمأندیر. پادشانئنگ اوُغلئ اوُنئ اؤلدۆرجک بوُلاندا، کـییک یـِنده:
- "سوو ایچیپ گلجک"- دیییپدیر. پادشانئنگ اوُغلئ غؤیبریپدیر.
اۆچۆنجی گزک کـییک یـِنه سوو ایچمأگه گیتجک بوُلاندا پادشانئنگ اوُغلئ:
" شو کیگینگ بیر گۆررۆنگی بار" دیییپ، اوُنونگ ائزئنا دۆشۆپدیر.
کییک دریانئنگ بوُیونا بارئپ:
آلتئن آحئر بوُزولدئ،
کۆمۆش کؤکن اۆزۆلدی.
پادشانئنگ کل غئرناغنئنگ
گؤونی مانگا دۆزۆلدی-
دیییپ ینه زار-زار آغلایار. اجکه جان حم دوُغانئ نئنگ سِسینی اشیدیپ، شـِیله سِسلنیپدیر:
اؤزۆم بالئق آغزئندا،
ساچئم دریا یۆزۆندا.
بیر یانئمدا حسل جان،
بیر یانئمدا گؤزل جان،
بارسانگ آیتغئنگ بای اوُغلا،
اؤلدۆرمِسین اوُل سنی.
پادشانئنگ اوُغلئ کـِیگینگ زارئنئ حم-ده دریادان چئقان سِسی اشدیپ، بوُلان ایشلرینگ همِه سینه دۆشنۆپدیر.
اوُل غایدئپ گلیپ:
"شو گۆن حیچ مالئ سووا یاقماغا دریأ ایبرملی دأل" دیییپ جار چکدیریأر. ارتیر آداملار سووسان ماللارئنئ دریا سۆریأر. ماللار دریانئنگ بار سووئنئ ایچیپ غوتاریارلار. گؤرسِلر اجکه جان سووونگ دۆیبۆنده چاغالارئنئ غوجاغئنا آلئپ اوُتئر. کییک بیلن پادشانئنگ اوُغلئ اجکه جانئ چئقارئپ اؤیلرینه گتیریأرلر. پادشانئنگ اوُغلئ غئرناغا:
-"قئرئق غامچئ گرکمی، قئرئک غاتئر" دیییأر.
غئرناق: "آتام اؤیۆنه گیتمأگه قئرئق غاتئر گرک" دیییأر.
پاتئشانئنگ اوُغلئ غئرناغئ قئرئق غاتئرئنگ غوئروغئنا دانگدئرئپ، قاُووپ غؤیبریأر. اوُل یره سۆیرِنیپ، غانئ یره سپیلیپدیر، غئرناغئنگ غانئ نئنگ دامان یریندن میوه سی بوُلمادئق یئلغئن بیتیپدیر. اجکه جان بیلن پادشانئنگ اوُغلئ بوُلسا ماقصات- مرادلارئنا یتیپ، شادلئق بیلن یاشایارلار.
نوشته شده در سه شنبه 28 خرداد1392ساعت 9:49
توسط مهدی کر
|
|


text:
کونسرتلر وئریلدی، چیچکلر آلیندی، تئاتر اویونلاری اونلار اوچون سرگیلندی.
بو گون آذربایجاندا آپاریلان فعالیتلرین باش رولوندا قادینلار وار ایدی.
آزربایجانین باشکندی باکیداکی یول پلیسلری بو گون چوخ چالیشدی. پلیسلرین هدفینده اؤزللیکله ده قادین سوروجولر وار ایدی. آنجاق بو دفعه مقصد جزا یازماق دئییلدی. آذربایجانلی یول پلیسلری قادین سوروجولرین، دونیا قادینلار گونونو قوتلادی. تخمینا اون مین گول اونلارا هدیه ائدیلدی.
قادینلارین باش رولدا اولدوغو باشقا بیر ائتکینلیکسه تاریخی ایچری شهیرده ائدیلدی. پانتومیم اویونچوسو بیر قروپ گنج گؤستریلریله آذربایجانلی قادینلارین قادینلار گونونو قوتلادی. شوبههسیز بو گونده قادینلارلا بیرلیکده ان چوخ سئوینن کسیم چیچک ساتیجیلاری اولدو. باکیداکی چیچکچیلر دولوب داشدی. آذربایجانلی و تورکیهلی قادینلارین گؤروشمه نقطهسی ایسه رشید بهبودوو تئاتر سالونو اولدو. مدنیت و توریزم مشاویرلیگینین اورگانیزاسیونویلا صنعتچی اویا ارگون، قادینلارا اونودولماز ساعاتلار یاشاتدی. آذربایجاندا شهید آنالاری دا اونودولمادی. دونیا قادینلار گونو موناسیبتیله یئریدیلن ائتکینلیکلر چرچیوهسینده شهید آنالاری بیر آرایا گلدی. میللت وکیلی قنیره پاشایئوانین شعیرلریندن اولوشان آلبومون گلیری ده اونلارا باغیشلاندی.


text:
حیدربابا، ایگیت امک ایتیرمز،
عومور گئچر،افسوس بره بیتیرمز،
نامرد اولان عمری باشاء یئتیرمز.
بیزده،واللاه،اونو تماریق سیزلری،
گورنمه سک حلال ائدون بیزلریارسال شده توسط تورک اوغلو در ساعت 23:59 |
هارای ، هارای من تورکم
بوفریاد بیر اولومیللتین غضب له سئس لئندیردیگی
وارلیق نین فریاد سئسی ایدی . بو کلمه لر بیر داها اثبات اتدی
کی آذربایجان تورک میللتی ایسته دیگی زاماندا اوُز وارلیقیندان
مدافعه اتمئگی باجاریقلا فارس راسیسمینه گوستره بیلر
و تاریخه دامغا سین وورا بیلر.
بیرخرداد ۱۳۸۵ اینجی ایلده باش وئرن میللی قیام تورک
وارلیقی نین اثبات نقطه سی و دامغاسی ایدی .
راسیست رژیم و اوُنون رسمی اوُرگانی اوُلان
“ایران” گاذتینده آذربایجان تورکلرینه قارشی چیزیب نشر اتدیگی ،
اوُزلرینه لایق اوُلان کلمه لر و کاریکاتورون یاییلماسینین
آردینجا بوتون آذربایجان جوشا گئلدی و میللتیمیز بیرلیکده
شوینیست رژیمین سیاست لری علیهینه حرکته کئچدیلر
البته کی خرداد قیامیندا ایشتراک ائدن میلیونلارلا
اینسانلار بیرگئجه ده یارانمادیلار، بو قیامین کوکلری
میللتیمیزین قانلی ـ بلالی تاریخی نین یولوندان کئچیردی ،
۳ یاشیندا بیر اوشاق فارس سیستئمینه میدان اوخودو،
قاریشقالارین یوواسینا سو تؤکدو
باکی “یوروویژیون-۲۰۱۲” توریستلرینه
هانسی سووئنیرلری تقدیم ائدهجک؟
۲۱ فوریه (۲ ایسفند) دونیا
آنادیلی گونو اولاراق چوخلو
اؤلکهده قئدی اولونار، آنجاق بعضی
اؤلکهلرده، ایران داخیل اولماقلا،
حاکیمیت چالیشیر تا آزینلیغین دیلینی
چوخونلوغا تحمیل ائتسین
و بو سببدنده دونیا آنادیلی
گونو قئید ائدیلمه سینه مانع
تؤرهدیلر.
دونیا آنا دیلی گونونو بوتون
آذربایجان تورک لرینه تبریک دئیرم،
وقوتلو اولسون دئیرم
اومود ائدیریک یاخین گلجک ده
آذربایجان اوشاقلاری اوخوللاردا
اؤز آنادیللری اولان آذربایجان
تورکجه سینده تحصیل آلسینلار.
گلجک بیزیمدیر
ارسال شده توسط تورک اوغلو در ساعت 19:37 |
آنا بير سئوگي دي نازدي،
آنا بير نغمه دي سازدي،
آنا باشدان باشا آنلامدي اؤركدي،
آنامين يايليقي بير چنگه ايپكدي-
غونچادي گولدو چيچكدي.
،،،،
آنا دردله باريشاركن ،قووشوب درده تاي اولدو،
گئجه-گوندوز چاليشاركن، وصفه سيغماز هاراي اولدو،
كؤرپهسي آدديم آتينجا ،هرگؤنو دوز بيرآي اولدو،
دارگؤنونده باشينين يايليقي نذر اولدو پاي اولدو-
فيكره دالديم بئله درد عاشيقي كيمدير ...؟
آنادير يوقسا حكيمدير...؟
آنا كيمدير؟ آنا كيمدير !
آنا ائل عاشيقي ائللرده بزكدي
او صاباحدي ، گلهجكدي .
برچسبها: دنیا آنا دیلی گونو مناسیبتینه گورا, تقدیم اولسون بوتون عزیز آنا لارا
بیز بوگونده میدادان غلبینن آیرلدیخ
بو گون آذرین ۱۱/۹/۹۰دا تراختور ُپیروزینی آزادی استادیومیندا
بیر هچه مغلوب اتتی
و بیز تورکلر و آزربایجان سئون لر بو غلبه دن چوخ هذ آلدیخ
و اولو تانریدان استیرم کی تراختورین غلبه لری دوام اتسینارسال شده توسط تورک اوغلو در ساعت 21:56 |
باغلانیر عللریم
اورتورور گوزلریم
اومودوم قیریلیر
یالنیز دیلیم سویلیر
دیلیم منیم دیلیم
اودا دوشمیشم قیچیم یوخ قاچام
چایا باتمیشام
قولوم یوخ چیخام
یالنیز سنه باغلاماخ منی ساخلیر
آزربایجان آزربایجان آزربایجان
بیردن اوزومه گلیب اوجادان قیشقیریام
یاشاسین آزربایجان
یاشاسین آزربایجان
یاشاسین آزربایجانارسال شده توسط تورک اوغلو در ساعت 20:51 |
"عشق اولسون تیراختورین عزیز و حرمتلیی یاردیمچیلارینا
من بیر آزربایجان لی اولماغیما گورا فخر ادیرم کی
تیراختورکیمی تیمیم وار و آزربایجان کیمی یوردیم وار"
سیز عزیز لری بو مطلبی اوخیماغا و نظری نیزی
گویماغا جلب ادیرم :
بو آزادلیق قوشونون قانادلاری آمما سینمیشدیر،
بو میللتین اورگی دارما داغین اولموشدور.
امما بوراسی آزربایجانین باش کندی قوجا تبریز اولاراخ،
بیر نئچه سوزی اونودمامالییق:
آسیا یول تاپاممادی و بو اونون ارزشینن
بیر ذره ده آزاتمادبر بلکه ده تراختور گدیخچه ده
اوز یاردیمچیلارینین یانینا و آزربایجان میللتینین
یانینا چوخ ارزشلی و اونملی بیر تیم دیر.
تراختورین یاردیمچیلاری اوز حمایت لرینن ثابت ادیلر
کی تراختوری هش وخت تک گویمازلار
و آرتیخ تراختور بیرلیک نمادینه چوریلیب.
و اون بیریمجی لیگی تراختور داها گوجلی
باشلیر و تراختور یخچی سرمربی و اویونچیلار جذب ادیب
و بو گوستریر کی تراختور آسیا یول تاپاجاخ
و بو آرادا اونملی بیر شی تراختورین یاردیمچیلاری دیر
و اولار اوز بیر لیک لیخ لرین گوسترمخ اوچون
استادیودا حضور تاپولار و تراختوری آلقیشلیرلار
و دیللرین گوروماخ اوچون "یاشاسین آزربایجان "سس لیرلر.
و بو باره ده دانشیماق اوچون سوزی سیز عزیز لره وریم و سیزین گوزل سوز لرینیزی گوزلیرمارسال شده توسط تورک اوغلو در ساعت 12:26 |
بابک مظلوملارین سسی
سکه سون سیچانلارین دشمنی
ریاکار تولکی لرین دشمنی
بابک منیم قانیمدی
بابک منیم آزربایجانیمدی
من تورکم آتام بابک یوردوم آزربایجان
اولو بابکین دوغوم گونین قاباخ جان بوتون تورک دنیاسینا قوتلو اولسون دیرم
ارسال شده توسط تورک اوغلو در ساعت 7:23 |
حيدربابا ، ايلديريملار شاخاندا
سئللر ، سولار ، شاققيلدييوب آخاندا
قيزلار اونا صف باغلييوب باخانادا
سلام اولسون شوكتوزه ، ائلوزه ا
منيم دا بير آديم گلسين ديلوزه
آذربایجان
چوخ کئچمیشم بو داغلاردان،
دورنا گؤزلو بولاقلاردان؛
ائشیتمیشم اوزاقلاردان
ساکیت آخان آرازلاری؛
سینامیشام دوستو، یاری...
خورداد قیامی
بیرخورداد قهرمانلارینین خاطیره سیله
سس قوپدو اویان یاتما داها بیرده آمان دیر
خلقیم ازیلیب اؤلکه بوغولموش نئجه قان دیر
مظلوم سسی فریاد اولاراق عرشه چکیلمیش
هئچ یئرده گؤرونمز بئله بیر ظولم یامان دیر
آزاده لر عشقیله اولوبدور وطن عصیان
حلقوم باغیریر ائللری بو سس اویادان دیر
اورموگؤلو یانمیش کول اولوب قانه بویانمیش
قاندیر وطنیم ناله و حسرتله فغان دیر
2-ci yer / Italy - Raphael Gualazzi (Madness Of Love) - 189 Xal
3-cü yer / Sweden - Eric Saade (Popular) - 185 Xal
4-cü yer / Ukraine - Mika Newton (Angel) - 159 Xal
5-ci yer / Denmark - A Friend In London (New Tomorrow) - 134 Xal
Azərbaycan xalqı səhərə kimi yatmayıb Bakı şəhərində bayram edir
"Eurovision 2011" 1-ci Yerin Qalibi
Azərbaycan Oldu
تاریخچه روز دانشجوی آذربایجانی
(سرمقاله شماره ۳۴ گونش - ۱۹/۰۲/۱۳۸۶)
اشاره- با توجه به فرا رسیدن نوزده اردیبهشت روز دانشجو در آذربایجان بر آن شدیم تا نگاهی کوتاه به حوادث آن روز داشته باشیم.
اردیبهشت سال 1374: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه ای صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در تهران اقدام به پخش به پخش پرسشنامه ای زیر عنوان فاصله اجتماعی در مناطق بیست گانه تهران اقدام می نماید. در داخل این پرسشنامه سوالاتی چون:
1. اگر روزی قصد ازدواج داشته باشید، آیا حاضرید با یک فرد ترک ازدواج کنید؟
yashasin tiraxtor yadimjilari biz omidle yashairix


text:
اولکم آذربایجان
تبلیغات سایت
اولکم آذربایجان
عکس های تاریخی از انقلاب مشروطه در تبریز
ستارخان
ستارخان سردار ملی (1284-1332ق) فرزند حاج حسن قراجه داغی در منطقه قراجه داغ (ارسباران) به دنیا آمد. سوابق زندگی او در دوران كودكی و نوجوانی تا درگیریهای جنبش مشروطه چندان معلوم نیست. از اطلاعات جسته و گریختهای كه از وی به دست آمده، درمییابیم كه او با پدر خود در روستاهای اطراف ارسباران به شغل پارچهفروشی مشغول بوده است.
آهنگ جدید و فوق العاده فرامرز عقلمند به نام آذربایجان
آتا بابا سوزلری
دوز یرده یریمیر شوخومدا شیلاخ آتیر
ترجمه: تو راه صاف نمیتونه راه بره، تو زمین شخمزده شده شیلنگ تخته میندازه
خکه خکه دینجه قیش چیخار
ترجمه: تا تو بخوای بگی خکه(تکه های کوچیک زغال) زمستون رسیده
کاربرد: اشاره به لفت و لیس دادن بیش از حد کاری داره
خیاطین اینه سی ایتمسه گونده اون دانا کوینک تیکر
ترجمه: سوزن خیاط اگه گم نشه روزی ده تا لباس میدوزه
گچینین بوینوزی قاماشاندا چوبانین دیرسگینه سورتر
ترجمه: شاخ بز وقتی میخاره به آرنج چوپان میمالتش
ایاغوی یورگانیوا گوره اوزات
ترجمه: پات رو به اندازه ی لحافت دراز کن
گذری بر تاریخ و ادب زبان ترکی
اوغوز خاقان
ریشه زبان ترکی : زبان ترکی اذربایجانی جزء شاخه غربی زبان های ترکی و از شاخه زبان های آلتایی میباشد و آن هم جزء دسته اصلی زبان های اورال- آلتایی است. ترکی استانبولی و ترکی ترکمنی نیز جزء شاخه غربی (در بعضی تقسیم بندی ها جنوبی) زبان ترکی محسوب میشود. ترکی قزاقی، قرقیزی، اوزبکی و اویغوری نیز جزء شاخه شرقی زبان ترکی(در بعضی تقسیم بندی ها متفاوت است)به حساب می آیند. از دیگر زبان های آلتاییک میتوان به زبانهای مغولی، کره ای، ژاپنی، مانچو و تونقوز اشاره کرد.
زبان های فنلاندی و مجاری نیز جزء شاخه زبان های اورالیک حساب می شوند.بر اساس یک نظریه ترکی آذربایجانی از اختلاط لهجه های اوغوز و قپچاق و ترکی شرقی اویغوری بوجود آمده است که در زمان امیرتیمور و بعد از آن، با آمدن ایلات ترک آناتولی(شاملو، روملو، استاجلو، قاجار، افشار و...) به آذربایجان، عنصر اوغوز در ترکی آذربایجانی بیشتر شد.
خط زبان ترکی : در مورد خط ترکی باستان در سنگ نوشته های یئنی سو و اورخون در 1400 سال پیش و ایشیک گؤل در 500 سال قبل از میلاد سخن رفت که به عقیده زبان شناسان خطوط ابداعی خود ترکان بوده و از هیچ خط دیگری اقتباس نشده است. ترکان با پذیرش دین اسلام خط عربی را جایگزین خط باستانی خود کردند (نظیر زبان فارسی که با الفبای عربی نوشته می شود).
با بکار آوردن حکومت جمهوری در ترکیه، مردم این کشور الفبای لاتین را جایگزین خط عربی کردند. آذربایجانی های شمال آراز نیز ابتدا در محدوده سال های 1929 – 1939بمدت ده سال زبان خود را به لاتین نوشتند سپس به دستور استالین، خط جمهوری های ترک زبان اتحاد شوروی (سابق) به کریل (سیریلیک) تبدیل شد.
شعرای آذربایجان
آذربایجان از گذشته های دور تاکنون سرزمین هنر ، شعر و موسیقی بوده است و در این مسیر شاعران بزرگی را تقدیم تاریخ نموده است،شاعران گذشته این خطه ازچنان هوش وقابلیتی برخوردار بوده اند که علاوه براشعار آذربایجانی اشعار فارسی و حتی عربی نیز سروده اند.«شاعران آذربایجان که به زبانهای ترکی آذربایجانی و دیگر زبانها شعر سروده اند 171 نفر بودند که 16 نفر در اردوباد ، 6 نفر در باکو ، یک نفر در برده ، 6 نفر در بیلقان ، 47 نفر در شیروان ، 59 نفر در قره باغ ، 36 نفر در گنجه و 4 نفر در نخجوان می زیستند.
شعرایی همچون نسیمی و فضولی که به سه زبان فارسی ، ترکی و عربی تسلط کامل داشتند و به هر سه زبان شعر سروده اند. نظامی گنجوی ،خورشید بانو ناتوان و دیگر شعرای شیروان و گنجه و نخجوان و دهها شاعر متفکر آذربایجان میراث گرانبهایی در قلمرو شعر و ادب از آنان بر جای مانده است. ما باید این میراث ادبی کهن و افتخار آمیز را پاس بداریم. اینها ستارگان درخشان علم و ادب میباشند که به تمام بشریت تعلق دارند».
چالدیران دؤيوشو
"چالدیران دؤيوشو " , "صفویلر" و "عثمانليلار" آراسیندا 1514 نجو ایل آوگوست ون 23 نده چالدیران دوزونده ماکو (ماكئ) شهری ياخینلیغیندا باش وئرمیش ووروشما آدلانیبدیر." آغقويونلولار"ین سقوطوندان سونرا صفویلر قیسسا زاماندا تاریخی آذربایجان تورپاقلارینی و اونا ياخین اراضی لری بیرلشدیرمکله کیفايتلنمهيیب ، آسيانین بیر حیصصهسینی ، خراسان و عراق کیمی واجیب رئژیونلاری دا اؤزلرینه تابع ائتدیلر. قیسسا زاماندا بو جور يوکسهلیش صفویلر دؤولتینین قرب (باتئ) سرحدلرینده يئرلشمیش و سرعتله بؤيومکده اولان باشقا بیر تورک منشألی ثولالهنین ماراقلارینا ضد ایدی. هله صفويلرین اردبیل حاکمیلیگی دؤورونده اونلارین حاکمیته گلمهلرینده، حربی- سياسی قووه کیمی مئيدانا چیخمالاریندا آنادولوداکی تورک "قیزیلباش" طایفالاری چوخ مهم رول اوينامیشدیلار.
صفويلر سیخ علاقهسی اولان بو طایفالار عثمانلی اراضیسینده بؤيوک تهلوکه ایدی. صفویلرله مؤحاربه تقدیرینده عثمانلی ایمپئریياسی اراضیسینده ياشايان قیزیلباشلارین آرخادا عؤصیان قالدیراجاغیندان چکینن سولطان بیر سلیم (1512- 1520) اونلاردان تقریباً 40 مینینی اعدام و سورگون ائتدیردی . بئلهلیکلر اؤزونه آرخادان مودافعهنی تامین ائتدی. دؤيوشون باش توتماسیندا صفوی حؤکمداری شاه بیر ایسماعیل و عثمانلی سولطانی بیر سلیم ین بیر بیرلرینه بسلهدیکلری موناسیبتلرده رول اوينامیشدیر. سولطان ایکی بايازید عثمانلینین گئنیشلنمهسینه چوخ دا چالیشمیر، اؤلکهنین داها چوخ مدنی اینکیشافینا فیکر وئریردی. اونا گؤره ده شرقده سرعتله گوجلنن صفويلر اونون اوچون تهلوکهلی گؤرونموردو، عکسینه گؤزل شاعیر اولان بیر شاه ایسماعیل و مدنیته بؤيوک ماراق گؤسترن ایکی بايازید آراسیندا ایستی موناسیبتلر فورمالاشمیشدير.
آذربایجان فولکلور وارلیقی
آذربایجان و تۆرک فولکلوری، دۆنیانین ان زنگین آغیز ادبیاتلاریندان بیری سی سایلیر، هر کسه آیدین دیر هئچ خالقین بۇ گئنیشلیک ده فولکلور آلانی یوخدور. تورک و آذربایجان فولکلورونی بیر کؤکلی و سای سیز بوداقلارا بؤلونموش آغاجا بنزتمک اولار کی اونون یارادیلیشی و گئنیشله مه سی تورک خالقنین یارادلیش دونملرینه قایدیر.
فولکلور هر بیر خالقین ایلکین بینوره لریندن اولاراق بیر خالقیلان بویا باشا چاتیب گوندن گونه گئنیشلنیب اوز زنگینلیگینه هر بیر دونم ده آرتیرمیش اولوب خالیقین باشیندان گئچن اولایلار اوغرادیقلاری حادیثه لر آپاردیقلاری مبارزه لر شنلیک لر غصه لر و دردلر آرزو و دیلک لر عادت و عنعنه لر ینی و یاشایش بیچیملرینی دیل لرینده و آغیزلاریندا یارادیلمیش یازماقلا توکنمیین سوزلرده ایفاده اولان گوسترگه لری اولوب.
لای لای لار، نازلامالار، آغیلار، بایاتی لار، آلقیش و قارقیش لار آتاسوزلری ، دئیملر،داستان لار، تاپماجالار،وسایسیز باشقا فولکلور ژانرلاری و قولارینین چئشیدلیلیک لرینه باخیلدیگی زامان بیر اوجسو بوجاقسیز دنیزله قارشی قارشیا قالنیر، بوآرادا ماراقلی بیرسوال ذهنیده اولوشور اودا بوی کی بو بها بیچیلمز و قیمت قویولمیان سؤز و آغیز ادبیاتی کیملر طرفیندن یارادلیب ؟
هانسی قیوراق ذهنیلر بو گوزلیکده سؤزلری و «ایپه ساپا گلمین اینجی لری» بیر آرایا گتیرمیش لر؟ دوغروسوبودورکی فولکلور و خالق بیلیم لری نسیللردن نیسللره ،سینه لردن سینه لره بیزلره گلیب چاتدیقیندان اونلاری کیملر و هانسی کیشیلر طرفیندن یارادلیشلاری چوخ آزارق بیزلره بللی اولور،بونا گوره ده فولکلور یارادیجیلارنی تانیماق ایمکانسیز گورونور
آشیق علعسگر – Aşıq ələsgər
آشیق علعسگر 1821 نجی ایلده گؤيچه ماهالینین آغ کیلسه کندینین حؤرمتلی شخصلریندن سايیلیردی؛ اساس مشغولیتی اکینچیلیک و دولگرلیک ایدی. عینی زاماندا، بداهتن سؤز دئمک، شعر قوشماق ایستعدادی وارایدی. آرا - سیرا قوشما، باياتی، گرايلی سؤيلهيردی. علی محمد کیشینین عائلهسی بؤيوک ایدی: دؤرد اوغلو، ایکی قیزی وارایدی. اوشاقلاری بؤيودوکجه علی محمد کیشینین قايغیلاری دا چوخالیردی. علعسگر، او زامان طبیعتجه مؤلايیم، اینسان پرور بیر شخص اولان کربلايی قوربانین ائوینده قالیردی.
کربلايی نین "صحنهبانو" آدیندا 10- 12ياشلی بیر قیزی واریدی.علعسگرله اونون آراسیندا مهریبان، صمیمی موناسیبت يارانمیش، اونلار بیر- بیرینی سئومیشلر.آنجاق کربلايی قوربانین محرم آدلی بیر قارداشی واریدی. وار- دؤولتی چوخ اولدوغونا گؤره ماحالدا اونا "پوللو محرم" دئيیردیلر. او، "صحنهبانو"نو اؤز اوغلونا آلماق ایستهيیردی. بونا گؤره گنجلرین بیر- بیرینه اولان محبتیندن خبر توتان کیمی"صحنهبانو"نو ایسه اؤز اوغلونا آلیر. اوشاقلیق ایللرینی آغ کیلسهده کئچیرن آشیق علعسگر خصوصی تحصیل آلا بیلمهمیشدی. او، صنعتین سیرلرینی کند جاماعتینین ایچینده، ائل صنعتکارلارینین و آغساققاللارینین يانیندا اؤيرنمیشدی.
هله کیچیک ياشلاریندان تئز- تئز موختلیف مجلیسلره گئدن علعسگر موللالارین حادثهلرینه، درویشلرین ناغیللارینا، آشیقلارین داستانلارینا هوسله قولاق آسیر.گوجلو يادداشی اولدوغوندان ائشیتدیگی صؤحبت لرین هامیسینی حافیظهسینده ساخلايار، سونرا هئچ بیر چتینلیک چکمهدن باشقالارینا دانیشاردی. آذربایجان خالق شعرینین ان بؤيوک نومایندهلریندن و بو شعرین ان اوجا زیروهلرینی فتح ائدن صنعتکارلارداندیر. آشیق پوئزیياسینی بول حیاتی موشاهیدهلرله زنگینلشدیرمیش، هم مظمون، هم فورما رنگارنگلیگی،هم ده صاف دورو خالق دیلیندن ایستیفاده باخیمیندان آشیق علعسگر آذربایجان، عوموما تورک شعرینه مثل سیز خیدمتلر گؤسترمیشدیر.
تبریز تاریخی قدیم قایناغلاردا
" آذربایجان "ین مدنیّت مرکزلریندن بیری اولان " تبریز " شهری قدیم دؤورلردن اعتباراً استراتئژی مؤوقئيینه و آل - وئریشلی ایقلیم شرایطینه گؤره قدیم شرقده شؤهرت قازانمیشدیر.ان قدیم دؤورلردن مهم تیجارت يوللاری جنوبی قافقاز، ایبئریيا و قافقاز " آلبانیياسی"ندان جنوبا دوغرو مئسوپوتامیيا و "هیندیستان"آ گئدن تیجارت يوللاری بو شهردن کئچیب گئتمیشدیر. باتی دان (غرب) اوزانان تیجارت يوللاری دا کیچیک آسیيانی کئچهرک تبریز شهرینده بين النهرين و هیندیستاندان گلن يوللارلا بیرلشمیشدیر. بئلهلیکله تبریز شهرینین اینکیشاف ائتمهسینه تأثیر گؤسترن مهم عامیللردن بیری تیجارت يوللاری اولموشدور. هله ماننا دؤولتی دؤورونده بو شهر مهم مرکزلردن بیری اولموشدور.
آسور میخی يازیلاریندا شهرین آدی تاورئش کیمی چکیلیر و بورادا نهنگ قالانین اولماسی قئيد ائدیلیر. تبریز شهری "سهند" داغینین اتهيینده يئرلشیر. تبریزده ان گوجلو زلزله 858 و 1042نجی ایل لرده باش وئرمیش و شهری يئرله يئکسان ائتمیشدیر. منبع لرین وئردیگی معلومتا گؤره تبریزده 858 نجی ایلده باش وئرمیش زلزله نتیجهسینده شهرده 40 مین نفر آدام هلاک اولموشدور. تبریزده يئرین خفیف ترپنمهسینی همیشه حیسس ائتمک مومکوندور. بعضی عالیملره گؤره يئرین بئله ترپنمهسینه سبب واختیله سهند داغینین وولکانیک اولماسیدیر. لاکین "خانیکوو" بونو يئر طبقهلرینین ديَیشمهسی ایله ثبوت ائتمهيه چالیشیر.
آذربایجانین طبیعی و جوغرافی شرایطینین آل - وئریشلی اولماسی بو اراضیده ياشايان اهالینین ياشاماسی اوچون قدیم زامانلاردان گؤزل ایمکان ياراتمیشدیر.معاصر تبریز، مرند و خوي شهرلرینین يئرلشدیگی اراضی ماننا دؤورونده "سانق بیتوع" آدلانیردی. بو اراضی اورمیيا گؤلونون شیمال و شیمال- قرب اراضیسینی احاطه ائدیردی. خزر دنیزی ایله اورمیيا گؤلو آراسنداکی اراضی ، تبریز و ميانه رايونلاری "زیکرتوع" آدلانیردی. سانق بیتو و زیکرتو رايونلاری اؤز دؤورلرینه گؤره اینکیشاف ائتمیش رايونلار ایدی. بونو آرخئولوژی قازینتیلار و يازیلی معلوماتلاردا تصدیقلهيیر. بئله کی، آسور حؤکمداری ایکی "سارقون"ون "اورارتو" دؤولتینه يوروشو زامانی بو اراضی اونون اوردوسونو اون(آرد) و شرابلا، هابئله يوک و مینیک حئیوانی ایله تعمین ائتمیشدی.


text:
یوسف خاص حاجب بلاساغونی
اورته آسیا و شرقی ترکستان، ترکی زبان خلق لری نینگ اون بیرینچی عصرگه منسوب و بیزگه معلوم بولگن بدیعی اثرلری نینگ اینگ ییریک نمونه سی «قوتدغوبیلیک» دیر. بو داستان تاریخی و فیلولوژیک جهت دن قرداش ترکی خلق لرنینگ برچه سی اوچون مشترک اهمیتگه ایگه دیر. عرب جغرافیه نویس لری، مؤرخلری، جمله دن مروزی، المقدسی، ابن الاثیر، بلاذری اثرلریده، شونینگدیک محمود کاشغری نینگ مشهور دیوان اللغات الترک اثریده ترکی قبیله لر، اولرنینگ یشه یدیگان یرلری و اجتماعی ـ سیاسی و مدنی حیاتده توتگن موقع لری حقیده کوپگینه معلومات موجود.
یتینچی ـ اونینچی عصرلرده ییتی سو ده قزلوق لر، ایسسیق کول نینگ شمال شرقیده و جنوبیده طراز، قویاش و برسغان اطرافیده چگل لر، ایسسیق کول نینگ جنوبیده کاشغر تمانیده یغمالر، ییتی سو نسنگ جنوب غربیده توغسی و ارغو لر یشه گنلری معلوم. محمد کاشغری ارغولرنینگ اساسی یشه یدیگان یرلری صفتیده طراز و بلاساغوننی کورسته دی. اون بیرینچی عصرنینگ ایکینچی یریمیگه کیلیب، قره خانی لر سلطنتی مستحکمله نیب، بو دولت نینگ اداری چیگره سی کینگ میداننی ایگلله گن ایدی. بو حاکمیت نینگ مرکزی کاشغر، اردو کینت بولیب، اونینگ شمالیده مهم مرکز لردن بلاساغون (کوز اردو)، غربیده سمرقند کبی تجارتی و سیاسی جهت دن کوچلی شهرلر بار ایدی.
خودی انه شوندای دورده دولتنی اداره قیلیش اصولینی، سیاستینی، قانون ـ قاعده لرینی، اخلاق پرنسیب لرینی اوزیده مجسملشتیرگن نظامنامه، قاموس صفتیده « قوتدغوبیلیک» اثری یوزه گه کیلدی. بو اثر اخلاقی مضمونگه ایگه بولیب اونده دولت نی اداره قیلش اصول لری، عادی خلقدن تارتیب عالی منصب ایلک خانلر، طمغاچ خانلر، اره لیگیده گی برچه طبقه، طایفه و اجتماعی گروه لر نینگ فعل و اطواری قندای بولیشی لازملیغینی، دولت قوریلیشی، تورلی اجتماعی طبقه لرنینگ اجتماع ده گی اورنی و اهمیتی، عموما سیاسی ـ اجتماعی، فرهنگی، اخلاقی، تربیتی مسأله لرگه اوشه دور طلبی نقطه نظریدن یول ـ یوروقلر کورستیش و جواب بیریش کیره ک ایدی.
یوسف خاص حاجب انه شو مقصدلرنی کوزده توتیب اوز اثرینی یرتدی. او بیر تماندن اوز دوری نینگ ییریک عالمی، فیلسوفی، شاعری صفتیده تاریخ، طب، ریاضیات، هندسه و نجوم و شو کبی اوشه دور علم لریدن خبردار بولگن برکمال شخص صفتیده، ایکینچی تماندن یوقاری طبقه نینگ نماینده و اونینگ منفعتی اوچون خدمت قیلوچی و ترغیباتچیسی صفتیده نمایان بولدی.
اثردن معلوم بولیشیچه ترکستان ایل لریده هیچکیم هنوز «بغراخان» تیلیده بو کتاب دن یخشی راق اثر یازمه گن. «بغراخان تیلی» دیب تأکیدلنگن تیل، «بغرا خان» تصرفیده گی برچه ایل لر تیلینی اوزیده عکس ایتتیرگن ادبی تیل نمونه سی ایدی.
یوسف خاص حاجب بلاساغون ده توغیلگن. اوز اثرینی یازگن وقتده یاشی ایللیک دن آلتمیش تمان باره یاتگنینی هم اثردن انگله شیله دی:
تیگوردی منگه ایلگی ایللیک یاشیم اوقور آلتمیش ایمدی منگه کیل تییو
او اوز اثرینی یازگن ییلی حقیده شوندای معلومات بیره دی:
ییل آلتمیش ایکی ایردی تورت یوز بیله
بو سوزله دیم من توتوب چین سوزه
توگل اون سککیز ایدی آیدیم بو سوز
اودوردوم، ایدیردیم، سوز ایدیب سیزه
اوشبو مصراع لردن کورینه دی که مولف اوز اثرینی هجری 462 نچی ییلده (میلادی 1069 ) یازیب توگلله گن. مولف نینگ شهادت بیریشیچه، اگر شاعر اوز اثرینی اون سککیز آیده یازیب توگتگن بولسه، اونی 461 نچی ییلی نینگ بیرینچی یریمیده باشلب، 462 نچی ییل نینگ اورته سیده توگتگن بولیشی ممکن. بنابرین اثرنی یازیب توگتگن وقتده مولف نینگ ایللیک یاش لر چمه سیده بولگنلیگی و دیمک اونینگ 410 نچی هجری (1019 میلادی) ییل لر اطرافیده توغیلگنلیگی معلوم بوله دی.
مولف اوز اثریگه «قوتدغوبیلیک» (بخت و سعادت گه ایلتوچی بیلیم) دیب نام بیره دی. بو کتابنی چینی لر «ادب الملوک» شرق ایلی نینگ کتته لری «زینته الامرا»، دری زبانلر «شاهنامه ترکی»، تورانیلر «قوتدغوبیلیک» و بعضی لر «پندنامه ملوک» دیب اته گنلر.
شاعر کتابنی کاشغر ده توگلله گچ، اونی «توغاچ بغرا خان» درگاهیگه کیلتیره دی. «بغرا خان» گه بو کتاب منظور بولیب، یوسف گه «خاص حاجب» لقبینی بیره دی. بو کتاب نینگ اوچ نسخه سی بولیب، بیری اویغور یازویده کوچیریلگن بولیب ویانا ده سقلنه دی و عرب یازویده گی ایکی نسخه سی دن بیری قاهره ده و ایکینچی سی تاشکنت ده ساقلنه دی.
قوتدغوبیلیک جمعی 6500 بیت گه یقین بولیب، اول 73 فصل یا بابگه بولینه دی. اون بیر بابی داستان نینگ مقدمه سی بولیب، داستان نینگ اساسی قسمی اون ایکینچی باب دن باشلنه دی. اثر شرق کتاب توزیش اصولی گه ترتیب بیریلگن بولیب بیرینچی دن عنوان «بسم الله» سونگ نثری مقدمه کیله دی. بونده تنگریغه حمد، پیغمبرگه نعت و چهاریارلرگه منقبت آیتیله دی. سونگ کتاب نینگ قیمتی، نامله نیشی، تورت سیمالیک قهرمانگه نام بیریلیشی، کتاب ده شو تورت قهرمان اورته سیده مناظره، سوال و جواب لر بولیب اوتیشی باره سیده فکر یوریتیله دی. نثری مقدمه دن سونگ ییتمیش ییتی بیت دن عبارت شعری مقدمه بار. اوندن کیین یتمیش اوچ باب نینگ فهرستی بیریله دی. سونگ عنوان بیلن موضوعگه اوتیله دی. یتمیش اوچ فصل نینگ اولگی اون بیری دیباچه بولیب، سبب تالیف، تیل نینگ فایده و ضررلری، ایزگولیک، بیلیمو ذکاوت نینگ منفعتی، قرری لیک گه اوکینیشش بیانیدن عبارت. اون ایکینچی فصل دن باشلب مستقیما واقعه لر بیانیگه اوتیله دی. فهرست ده بیریلگن فصل لر ناملری متن ده هم عنوان طرزیده تکرارلنه دی.
حکایه قیلینیشیچه، کون توغدی ناملی ایلیک اوزی نینگ عدالتلی سیاسیتی بیلن مشهور بوله دی. بو اوازنی ایشیتگن «آی تولدی» ناملی یتوک عقللی برکمال، دانا و تدبیرلی بیر کیشی کوپ زحمت لر بیلن «ایلیک» نینگ خدمتیگه کیله دی. ایلیک اونی هرطرفلمه سینب اوزیگه وزیر فیلیب آله دی و بوتون دولت ایشلرینی اونگه تاپشیره دی. آی تولدی وزیرلیگیده ایل یشنه یدی. لیکن آی تولدی آغیر دردگه مبتلا بولیب، بیمارله شیب قاله دی. او ایلیک گه و یاش قالگن اوغلی اوگدولمیش گه بیر سلسله نصیحت لر قیله دی. وصیت بیلن جان بیره دی. اوگدولمیش اولغاییب، ایلیک نینگ خدمتیگه کیره دی. اول اوز عقلی و ذکاوتی بیلن تیز اره ده ایلیک نینگ توجه سینی قازانه دی. و آته سی کبی ایلیک نینگ اینگ یقین کیشی سی بولیب قاله دی. دولتنی اداره قیلیش اختیاری اونگه حواله قیلینه دی. شوندای قیلیب اوگدولمیش آته سی آی تولدی هم اوته عامل کار چیقیب ایل یورت اداره قیله دی و یشنه ته دی. ایلیک ایسه شوندای کیشی تاپگنیدن ممنون بولیب کون کیچیره دی. دولت نینگ ایشی تاباره آرتیب باره دی. کون توغدی ایلیک اوگدولمیشنی چارلب اونگه کمکله شه دیگان بیرار یتوک کیشی ضرورلیگینی آیته دی. اوگدولمیش بو ایشگه مناسب بیر قرینداشی بارلیگینی بیان قیله دی. اونینگ اسمی اوزغورمیش بولیب، نهایتده یتوک و لیاقتلی لیگینی، اما ترک دنیا قیلیب تاققه چیقیب کیتگن لیگینی آیته دی.
ایلیک اوگدلمیشگه هرقندای بولسه اوزغورمیش نی تاپیب اونینگ حضوریگه کیلتیریشنی بیوره دی. اوگدلمیش اوزغورمیش نینگ آلدیگه باره دی و بولگن واقعه لردن اونی آگاه قیله دی. اوزغورمیش زاهدلیکنی تاشلب ینه ایلگه قیتمسلی حقیده گی قطعی حکمینی آیته دی و اوگدولمیش قیته دی. ایلک اونی اوزغورمیش آلدیگه ایککینچی دفعه یوباره دی. اوزغورمیش اونی تینچ قوییشلرینی، ایندی او بو دنیادن تماما یوز اوگورگن لیگینی ایلیک نینگ دولتی اوچون نفع کیلیتیره دیگن بیرار بیر فضیلتنی یوقلیگینی آیتیب ایلیک حضوریگه باریشنی رد ایته دی.
ایلیک اوگدلمیشنی اوچونچی مرتبه اوزغورمیش نینگ آلدیگه یوباره دی. لیکن ایندی او اوزغورمیشنی خدمت ایمس، شونچه که بیر کوریشگه چقیره دیو باریب آیت، کیلسین، کیلیشگه راضی بولمسه، من باره یین اونینگ سوزلرینی تینگله یین، بهره آلایین، منگه پند و نصیحت و اوگیتلر بیرسین، بونینگ اونگه هیچ ضرر زیانی یوق ـ دیدی. اوگدولمیش ینه اوزغورمیش نینگ آلدیگه باره دی و ایلیک نینگ سوزلرینی ییتکزه دی.
اوزغورمیش اوگدولمیش گه، ایلیک شو وقتگه قدر، منی اوز حضوریگه چقریشدن اوز منفعتینی کوزلر ایدی، ایندی او کیلمه سین، من باره قالای، دیب راضیلیق بیره دی.اولر ایلیک حضوریگه باره دیلر، ایلیک اولرنی قرشی آله دی. کون توغدی و اوزغورمیش اورته سیده تورلی موضوعلر حقیده سوال و جواب لر بولیب اوته دی، ضیافتدن سونگ اوزغورمیش ینه تاغ تمان یول آله دی.
اوگدلمیش قرریب قولیگه عصا آله دیگان وقتی کلگنده ترک دنیا قیلیش یا که ایشلرینی دوام ایتتیره بیریش افضل لیگینی مصلحت آلیش نیتی بیلن اوزغورمیش نینگ قاشیگه باره دی. اوزغورمیش اونگه دنیا ایشلری بیلن شغوللنیش هم خیرلی ایکه نینی اوقتیره دی. و اوز ایشینی دوام ایتتیریشنی مصلحت بیره دی. بیر نیچه وقت اوتگچ اوزغورمیش آغیر کسللیکگه دچار بولیب اوگدولمیشنی آینتیریب قویه دی. اوگدلمیش کیله دی و اونینگ آغیر احوالینی کوریب قایغوره دی. لیکن اوزغورمیش اوگدلمیش نی، « منی قویه بیر، باریب اوز ایشینگه دوام ایت » دیب قایتاریب یوباره دی. اوزغورمیش آغیر درد بیلن دنیادن اوته دی.
اوگدلمیش ایسه اوز فعالیتینی دوام ایتتیره دی. اثر خاتمه تاپه دی.
اسلام دینی نینگ اورته آسیا ده مستحکم لنگن بیر دوریده یازیلگن «قوتدغو بیلیک» اثریده دنیوی روح نهایتده کوچلی دیر. یوسف خاص حاجب خداوندنی سیغینیش، دین و شریعت یولینی بیر دم هم اونوتمسلیکنی ترغیب قیله دی. لیکن معلوم جای لرده، حیاتی مساله لرده، حیات اوچون کورش مساله سیده فقط دینگه متکی بولیب قالمسلیککه، دنیوی تدبیرلرنی دینی اعتقادگه قربان قیلیب یوبارمسلیکگه چقیره دی. اسلام دینی نینگ اوزی هم دنیادن واز کچیشنی تقاضا قیلمه یدی. عالمدن یوز اوگوریب ترک دنیا قیلیش بی تعینلیک، اونده دنیا بوش بیر نیرسه بولیب قاله دی. دنیا نعمت لریدن واز کچمسلیک، اوندن بهره مند بولیش و باشقه لرنی هم بهره مند قیلیش لازم، قوروق طاعت و عبادت قیلیش بیلن خدا کرمیگه ایریشیب بولمه یدی، دیب حسابله یدی:
اوجون بودنی رچه اولوش کیندقادوب توروب تغقه کیرسه اغیر یوک یودوب
بوزولغای اجـــون برچه قیلغای قوروغ ابــه اوغلینی اوزده کیســــگای اوروغ
یغـــــوز تیسه بولمس بو دنیـــه نتگین ییسه بیرســـــه خلققـه قیزرتیب اینگین
بیاتیـــغ تپـــوغ بیرلــــه بولمز قـــولی بــــو کینگ دنیه کوچــــون قیلمه تار
تپوندوم تیوسن اونوتمه اوقوش
ترجمه سی:
عالم خلقی قیشلاق شهرنی قوییب توریب تاققه چیقسه آغیر یوک چکیب
بوزیلگن عالم برچه قالغای قوروغ آدم بالـــــه سیــــدن کیسیلگه ی اوروغ
یمان دیســـه بولمس بو دنیا مالین ییســـه، بیرســــه خلققــه یاریتسه یوزین
خدانی طاعت بیلـــه تاپمس قولی اوزینگ زورلــه کینگ دنیانی قیلمه تار
طاعت له اونوتمه ذکاتنی هم سن
یوسف خاص حاجب نینگ دنیا قره شیده و فلسفه سیده فارابی، ابن سینالر دنیا قره شی و فلسفه لری نینگ تأثیری کورینه دی. دنیانی توشونیش و توشونتیریش ده اولرنینگ تعلیماتیگه ایرگشه دی. بو اثر ده تصوف نینگ وحدت الوجود ایده سی هم تصویر ایتیله دی:
شقیشقه قتیلمز سنینگ بیرلیگینگ توزوننگکه یتدی بو ایرکلیک لیگینگ
تورونکن برینگــه توروتدی تنوق توروتمیش ایکی بیر تنـــوقی انــــوق
ای سرقه یقین ای کونگولگه ادیز تنـــوق اول سنگا برچــه صورت بدیز
ترجمه سی:
حسابلشگــه منسوب ایمس بیرلیگین جمیــع نیرســه گه یته گی ایرکلیگینگ
یره تــگن جمیع نیرســـه سیگه نشان یــــــره تگن نشـــــان انیـــق بی گمان
ای سرگه یقین، ای کونگولگه عزیز بیره ر بیلگی سیندن بو کوپ شکل منگیز
یوسف خاص حاجب کمبغل لر، آچ ـ یلانغاچ، بیوه ـ بیچاره لر و شونگه اوخشش باشقه قشاقلنگن و ظالملر ظلمی آستیده قالگن، ایزیلگن و تالان و تاراج نتیجه سیده خانه ویران بولگن کیشیلر دن گپ اورر ایکن، حکمدارلرگه نسبتا مهرـ شفقتلی، انصافلی و رحملی بولیشگه اونده یدی. مال و دنیانی قیزغنمسدن اولرگه تقسیم قیلیب بیریشگه، انعام قیلیشگه و شو یول بیلن اولرنینگ دعالرینی آلیشگه، اوزیدن راضی و مندار قیلیشگه چقیره دی:
حلال دنیا قزغین اورونگنی یتـــور تیگــــور آچ یالنگه هم او پرهق یتور
بودونقـــه توسولغیــل مونگینه یره قــــده شقــه بغیر بیر یقینلیق اولــــه
یتیم اوگسوزوک کوریه تول تولسه قیغ یه کوز سوز یه اولدوم یمه اخسه قیغ
حلال دنیا قیزغین چیقــــه یقه اوله کیشی ایلغه توتغیل یه نوت قیل یوله
اوزونگ بولسه حجیب اورونچ المه غو چیغه ی تول یتیملر سوزین تینگله غو
ترجمه سی:
حلال دنیا تاپگین اوزینگنی ییدیر یالانگ، آچگه بیر جولدورینی یتیر
آدمگه نفـــع ایتگین مونکیگه یره قرینداشگــــه دل بیر یقین لیک بیله
یوسف خاص حاجب، حیاتده اصلاحاتچی صفتده میدانگه چیقه دی. او رعیت تمانیدن بیکلر آلدیگه و بیک لر تمانیدن رعیت آلدیگه طلب لر قویه دی و منه شو قوییلگن طلب و شرط لر نینگ سوز سیز بجریلیشی لازم لیگینی، شونده گینه خلقی بیگی نینگ و بیگی خلقی نینگ یخشی لیگینی بیلیشی، بیک نینگ حاکمیتی مستحکم له نیب قولی هر ایشگه ییتیشی، خلقی ایسه باییب، تینچ و آسایشته حیات کچیریشی ممکن بولیشنی تاکیدله یدی:
رعیت حقی بار سنینگ ده کـــور اوچ بو حقنی اوتاگیل، اوزون قیلمــه کوچ
بیریسی ایلینگده اریگ توت کوموش ایارنی کوده زگیل ای بیلگی اوکــوش
تقی بیر بـودونقـــه تــــور و بیر کونی قوتوربیرایکین دین کوچین، کـور انی
اوچونچی ایمین توت قموغ یـوله ریغ قره غچیغ سکرچیغ آریتغیــل آریــــغ
اوتــه میش بــولـــور سن رعیت حقی سن اوترو حقینگ قول، ای ایلچی اقی
رعیـت اوزه اول سنینگ اوچ حقینگ تیله گو اولردین سن اچ قــولغـه قینگ
بیری یرلیغینـگنی آغیـر توتســـــه لر نیکو ایرســـه تا ایرکین، انی قیلســه لر
ایکینچ ـ تیــدمه ســه لر خزینـه حقی اودینــده تیکورســـه، ای ایلچی اکی
اوچــونچی ـ یغی قــه یغی بولسـه لر سیورینگ کیم ایرســه، انی سیوسـه لر
اوته میش بولورسن اوزینگ حقلرین اولرمـــه اوتــه میش بولــور اوز حقین
بو ینلیغ کیره ک بیک یوریسه یولوغ رعیت اوش انداغ کیــره ک ای اولـوغ
ترجمه سی:
رعیت حقی بار سنینگ ده بـــاق اوچ بو حقنی اوته گین هه دیب قیلمه کوچ
بیری ـ تـوت ایلینگده فقط صاف کوموش کوزت صافلیگین ای ذکا، خلق خـوش
بیری خلققــه عادل سیاست یــوریت حل ایت بیرگــه بیر ظلمنی ایزگو توت
اوچینچی ایمین توت جمیع یول لرین قراقـــچی و رهــزن نی قـویمـــه بیرین
اوتــــه لگن بولــــه دی رعیت حقی وسونگ سن حقینگ سور ای ایلچی سخی
رعیتگه باردیر سنینگ اوچ حقینـگ طلب قیــل اولردن، سن آچ قولاغینگ
بیری یارلیغینــگنی عزیز توتســــه لر نیمـــه بولســـه، درحــال اونی قیلسـه لر
ایکینچی خزینـــه حقین تییمــه ســه کیزی کیلگـــچ الن اونی تولـــه ســـه
اوچونچی یاوینگ نینگ یاوی بولسـه لر سیورینگ کیم ایرســه اونی سیوسه لر
حقینگ شـو یوسون ده اوتلگن بولر اولر هـــم شــــو طرز ده حقینی اوتر
یراشیق بیک اوچون ایرور اوشبویول رعیـــت اوچــون هم مناسب شو یول
یوسف خاص حاجب، اوز ارا نزاع و جنجال لرنی و اوروشلرنی قره لیدی. دولت بدنینی قوروتوچی بوندای اروشلر نینگ خلق و دولت اوچون هلاکتلی عاقبت لرینی ادراک ایته آلگن یوسف حاجب بو حقده یازه دی:
مسلمان قریشتی ایچیک ایت ییشور توگل اینچگه تیگدی بو کافر یانور
ترجمه سی :
مسلمــــان اوروشیب ییر اوز ایتین فراغت گه ییتگه ی کافرلر بوتــــون
یوسف خاص حاجب نینگ دولت، اونینگ قوریلیش اساس لری، حاکمیتنی باشقریش حقده گی سیاسی ـ اجتماعی قرشلری، اثرنینگ باش سیمالیک قهرمانلری : کون توغدی ایلیک، آی تولدی، اوگدولمیش، و اوزغورمیش اره لریده گی مناظره، بحث اساسیده شولر تیلیدن بیان قیلینه دی. بو قهرمانلر نینگ هر بیری دولتنی پایدار توتیش، حاکمیتنی عاقلانه اداره قیلیش، ایلنی یشنه تیش و یورتنی آبادانلشتیریش اوچون ضرور بولگن ایدیال صفتیده مجسملنه دی. اولرنینگ اوز بیلیمینی آشیریشگه اینتلیشینی، خصلت و فضیلت لرینی دایما تکامللشتیریش گه اینتیلیشینی تاکیدلیدی.
شونینگ اوچون هم بیک نینگ اطرافیگه خصلت، فضیلت و لیاقت جهت دن مناسب آدملر جمع بولیشی لازم. منه شوندای لردن بیری، بیک نینگ دایمی مصلحتچیسی، اونینگ قول یاردمچیسی، ایشلرینی یوریتوچیسی وزیر دیر، ایکینچی ایسه لشکر باشی ـ بولر دولت نینگ، ایلینی باشقریش نینگ ایککی جلوی، اولر جبسله شیب ایش کورسه، هیچ بیر کوچ، بولرنینگ ایشلریگه رخنه ساله آلمیدی. بولردن بیری قلم واسطه سیده ایلنی اداره ایتسه، بیری قورال واسطه سیده یورتنی توته دی:
وزیر اول، ایکینچی ســـوبشلر علم بیریسی قلیــــچ توتتی، بیری قلم
بو ایل بغی، اورکه بو ایککی توزر بو ایککی بیریکسه، انی کیم اوزر
ترجمه سی:
وزیر بیر ایککینچی ـ سوباشلر علم تـوتر بیری قیلیـــچ و بیریسی قلم
بو ایل تیزگنی، باغین ایکاو توزر ایکاولان بیریکسه اونی کیم اوزر
دولت نی اداره قیلیش و حاکمیتنی مستحکملش ده بیک نینگ مستقیم خدمتیده بولیب، اونگه کمکلشه دیگان تورلی رتبه ده گی عملدارلردن ینه تله یقسمی نینگ فضیلت لری، خطی ـ حرکتلری، قندای بولیشلیگی حقده یوسف خاص حاجب به تفصیل توخته ب اوته دی. بولردن اینگ اساسی لری قوییده گی لر:
حاجب، ایشیک آقاسی (قپوغ بشلرایر)، خزینه دار (آغیچی)، دسترخوانچی (ایشباشچی)، شربتدار (ایزیشچی بشی) و باشقه لر.
تورلی مراسملر، ییغینلر مناسبتی بیلن بیریله دیگن ضیافتلر، میهماندارچیلیکلر حقیده سوز یوریتیب، یوسف خاص حاجب میزبان و میهمان نینگ وظیفه لری، اوتیریش ـ توریشی، اوزینی توتیشی، میزبانلیک و مهمانلیک شرط لری، قانون و قاعده لری، آداب و اخلاقی، مهمان دوستلیک نینگ ترتیب ـ نظام لری توغریسیده دستورالعمل یره ته دی.
یوسف حاجب اوز اثرینی دانالر سوزیدن علیحده له نیب، ایجادی تاثیر آلیب، اولر نینگ ایجادیگه سوینگن حالده یازگن لیگی حقیده معلومات بیره دی.او اوزیگه چه بولگن بای ترکی اثرلر عنعنه لریدن بهره مند بولیب قالمسدن، شو بیلن بیرگه باشقه خلقلر ادبیاتیدن هم ایجادی تاثیر آلگن و اوز اثریده باشقه خلقلر ادبیاتی نینگ یوتوقلریدن اورونلی فایده لنگن. جمله دن او عرب، فارس و باشقه خلقلر ادبیاتی نی یاخشی بیلگن، اولر دن الهام آلگن:
عربچه، تاجیکچه کتب لر اوگوش بیزینگ تیلیمیزچه بویومقی اوقوش
ترجمه:
عربچه، تاجیکچه جدا کوپ کتاب تیلیمیز ده بیزنینگ بو جمله آداب
بوندن تاشقری یوسف خاص حاجب اولوغ فردوسی نینگ شاهنامه سینی کوپ یخشی بیلگن، حتی او شاهنامه قهرمان لریدن: فریدون، انوشیروان، افراسیاب، ضحاک و رستم کبی لرنینگ ناملرینی قوتدغوبیلیک ده تیلگه آلیب اوته دی. یوسف خاص حاجب حماسی اثرلر، تاریخی و دینی کتاب لردن هم اورینلی فایده لنه بیلگن و شو منبع لر معلوماتلرینی اوز اثریگه ماهرانه سینگدیره آلگن.
ترکی تیلده گی کتابلر باشقه قوشنی خلقلر ادبیاتی بیلن عضوی ارتباط ده ترقی قیلگن و رواجلنگن. اون بیرینچی عصرگه کیلیب ایسه فرهنگی ـ ادبی همکارلیک اساسیده ترقیات نینگ معین باسقیچیگه کوتریلگن، اوزیگه خاص عنعنه گه ایگه بولگن، ینگی ترکی ادبی مکتب وجود گه کیلگن. یوسف خاص حاجب، انه شو ادبی مکتب نینگ ییریک نماینده لریدن بیری ایدی. او اوز اثرینی بیرینچی نوبتده انه شو ادبی مکتب عنعنه لریدن ایجادی تاثیر آلگه نی حال ده یره تدی.
یوسف خاص حاجب «قوتدغوبیلیک» نی یازر ایکن، خلق ایجادی نینگ ییتمس ـ توگنمس نمونه لریدن ایجادی الهام آلگن و اوندن فایده لنگن. اثر مولفی قنده ی موضوع دن بحث آچسه، اونینگ بو باره ده گی فکرلری نینگ اثباتی و دلیلی اوچون شو ساحه نینگ خلق اره سیده عبرت درجه سیگه کوتریلگن ضرب المثل لری و حکمتلرینی کیلتیره دی. او بو حکمت و مثل لرنی کیلتیریشده « ارسال المثل» صنعتی گه عمل قیله دی و اوندن ماهرانه فایده لنه دی:
مثل کیلدی ترکچه مــــونگر مینگزه تــــور
انی ســـــوزلـــه دیم من مونــــو ینگزه تور
اوقوش کورکه سوز اول، بوتیل کورگه سوز
کیشی کور که یوز اول، بو یوز کورکه کوز
مونگر مینگزه تـــــور آیـــدی ترکچه مثل
ایشیتگیـل مونی ســـن اوقــوب اوزگه حل
اورونگ سوت بیله کیرسه ایزگو قیلیق
اولـوم توتماغـــونچــه ایورمس یــــوریق
یمه یقشی آیمیش بو ترک بویروقی
کـــورور کـــوز یروقی اوغــول، قیز اوقی
ترجمه سی:
مثل کیلدی ترکچه بونگه ماس جــــدا
اونی ســــــوزله دیم من منــــــه، کیزیـده
عقل کورکه سوز دیر وتیل کورکه سوز
کیشی کور که یوز دیربویوز کور که کوز
بــــونگه ماسلب آیته دی ترکچه مثــل
ایشیتگین بــــونی سن اوقیـــب قیـل عمل
گر آق سوت بیلن کیرسه ایزگو قیلیــق
اولـــوم کیلمه گونچه قالــــور بو یـوریق
جدا یخشی آیتیبدی ترک بویروغی
اوغـــول قیز کورر کوزنی دیر یاروغی
یوسف خاص حاجب نینگ خلق شفاهی ایجادیدن اونوملی فایده لنه بیلگن لیگیگه اشاره قیلوچی مثل و حکمت لرنی، اثرنینگ دییرلی هر صفحه سیده اوچره ته میز. اثرده گی ارسال المثل اصولی بیلن کیلتیریلگن بیر یوز و سکسان گه یقین عبارت درجه سیده گی تورتلیک لر هم بو فکرنینگ دلیلی بوله آله دی.
دیوان اللغات ترک ده کیلتیریلگن موسم و مراسم قوشیق لریده گی موضوعلر آیریم حکمت و ضرب المثل لر قوتدغوبیلیک ده هم اوچره یدی. دیوان لغات ترک ده گی مراسم قوشیق لریدن بیریده ترک بهادری «آلپ ایرتونگه» (افراسیاب) نینگ اولیمی مناسبتی بیلن اونگه بولگن قیغو کویلنه دی. منه شو مرثیه ده گی موضوع قوتدغوبیلیک ده هم عیناَ اوچره یدی. بونده آلپ ایرتونگه نینگ ترک بیک لری اره سیده گی اینگ یخشیسی، مشهوری، قوتلیسی بولگنلیگی، بیلیمی، ذکاوتی، دانالیگی، صنعت وهنرگه بای یوکسک خصلت و فضیلت لرگه ایگه بولگنلیگی کویلنه دی. دیوان لغات ترک ده:
آلپ ایرتونگه اولدیمو ایسیــــز اوژن قالدیمــو
اودلک اوچون آلدیمو ایمدی یوره ک ییرتیلور
ترجمه سی:
آلپ آرسلان اولدیمی افســوس دنیا قالدیمی
زمــان اوچین آلدیمی ایندی یــورک ییرتیلر
قوتدغوبیلیک ده:
کورو بیرسه ایمدی بو ترک بیک لری
بــو ترک بیک لرینـــــده تقی ییکلری
بو ترک بیک لرینده اتی بیلگولوک
توغــه آلپ ایر ایردی قوتی بیلگولوک
بیدوگ بیلگی بیرله اوگوش ارده می
بیلیک لیک اوقوشلوغ بودون کودرومی
ترجمه سی:
اگر کورسنگ ایندی بو ترک بیک لری
بو ترک بیک لری ایچیده یخشی لری
بـــو ترک بیـــک لریدن آتی مشهوری
توغــه آلپ ایر ایردی قوتی مشهوری
تـــه لی ایردی عــــلمی و صنعتـــلری
بیلیمـــلی، عقـــللی و خلـــق سروری
داستان نینگ بدیعی قیمتی و تیلی:
قوتدغوبیلیک ترکی تیلیده گی یازمه ادبیات یترلی تجربه گه ایگه بولمه گن بیر دورده یره تیلدی. شاعر یازمه و آغزه کی ادبیات نینگ بای تجربه سیدن، فارسی تیلیده یره تیلگن سیاستنامه، قابوسنامه، شاهنامه کبی پندنامه لردن الهاملنه دی، اثرنی «شاهنامه» وزنیده ـ متقارب وزنیده یازه دی. قوتدغوبیلیک عروض نینگ متقارب مثمن سالم و اوندن حاصل بولگن متقارب مثمن محذوف و مقصور بحرلریده یازیلگن. اثر نینگ ییتمیش بیرینچی و ییتمیش ایککینچی فصل لری، یعنی ایککی قصیده سی و بیر تورتلیگی متقارب مثمن سالم بحریده، قالگن همه قسم لری ایسه «متقارب مثمن محذوف» و «متقارب مثمن مقصور» بحریده بیتیلگن دیر. قوتدغوبیلیک نینگ دیرلی همه مصراعلری نهایتده آهنگدار و تاثیرچن بولیب، علیحده ذوق و مراق بیلن اوقیله دی، اولر عجیب تولقونلنتروچی کوچگه ایگه. بونینگ سببی اثر اوچون تنلنگن بحر(متقارب)، ژانر (مثنوی) و مولف نینگ قافیه لنوچی سوزلرنی تنلشده گی یوکسک مهارتیده دور. اثر تیلی نینگ تاثیرچنلیگینی آشیریشده قافیه بیلن بیر قطار ده ردیف بولیب کیلگن سوزلرهم علیحده نقش گه ایگه بولگن. صفتلش، مجاز، تصویر، کنایه، تشبیه، استعاره و قیاس کبی ادبی صنعت دن فایده لنیب یره تیلگن بیر سلسله موضوع لر، اثر تیلی نینگ تاثیرچنلیگینی، بدیعی قیمتینی آشیرگن. اوشبو ادبی صنعت لردن فایده لنیب یوسف خاص حاجب طبیعت، اونینگ واقعه و حادثه لری، آنگسیز جاندارلریگه خاص بیلگی، صنعت خصوصیت لرنی انسانگه کوچیریش آرقه لی انسان اوصافینی اچگن بولسه، باشقه بیر سلسله حال لرده عکسینچه انه شو واسطه لر یاردمیده انسانگه خاص خصوصیت، بیلگی، صفت اوصافینی طبیعتگه اونینگ واقعه حادثه لریگه کوچیریب، طبیعت و اونینگ تورلی منظره لری نینگ جانلی تصویرینی بیره دی.
قوتدغو بیلیک اون بیرنچی عصر اورته اسیا، قزاقستان، شرقی ترکستانده گی ترکی خلقلر تیلی نینگ یادگارلیگی، داستان چیلیگی نینگ بیزگه چه یتیب کیلگن یگانه اثری دیر. قوتدغوبیلیک ترکی زبان خلقلرنینگ شفاهی ادبیاتی نینگ کوپ عصرلر دوامیده ایریشگن یوتوقلری، ترکی یازمه ادبیات عنعنه لرینی شونیگدیک قوشنی خلقلر ادبیاتی موفقیت لری ثمره سی اوله راق میدانگه کیلدی. حجم جهت دن نهایتده ییریک، سبک و بدیعی جهت دن اوزیگه خاص بو اثر، مولف نینگ قرشلریده گی، آیریم ضدیت لرگه قره مسدن اوز دوری داستانچیلیگی نینگ نادر یادگارلیگی صفتیده ادبیات خزینه سیگه قوشیلگن مهم حصه بولدی.
ترکی زبان خلقلرنینگ اوتمیشی، اولرنینگ سیاسی ـ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حیات لری حقیده حکایه قیلوچی بو اثر نینگ علمی اهمیتی بی قیاس کتته دیر. قوتدغوبیلیک ترکی زبان خلقلر نینگ جمله دن اوزبیک خلقی نینگ ایلک دورلرده گی تاریخینی، اتنوگرافیسینی، فرهنگینی، تیلی و ادبیاتی نی اورگه نیش ساحه سیده بای معلومات گه ایگه بولگن قیمتلی منبع سنه له دی. داستان ترکی تیل لرنینگ ادبی تیل صفتیده ترقی ایتیش جریانینی، یازمه ادبیات یننگ رواجلنه باشلنگنینی، داستانچیلیک ده ایریشگن موفقیتینی کورسته دی.


text:
وارلیق
وارلیق درگیسی 1979-جو ایلدن اعتیبارا تهراندا پروفسور دوکتور جواد هیئتین مودورلویونده چیخان تورکجه - فارسجا ایکی دیللی بیر نشریه دیر. درگیده تورکجه دیلی، ادبیاتی، تاریخی و کولتورونه عاید مقاله و آراشدیرمالارا یئر وئریلمیشدیر. وارلیق درگیسینین اساس هدفی اوزون ایللر آنا دیلیندن، ادبیاتیندان، کولتوروندن محروم ائدیلن تورک خالقینی گئچمیشی، تاریخی، دیلی و ادبیاتی ایله تانیش ائتمک و اونلارا میلی شعور آشیلاماق اولموشدور. درگی، ایزلهدیگی دوغرو سیاست نتیجهسینده قیسا بیر زاماندا آذربایجان (گونئی و قوزئی) و ایران تورکلرینین کؤنلونده یئر آچمیش، میلی کیملیگینی منیمسهین یئنی بیر نسلین یئتیشمهسینده اؤنملی رول اوینامیشدیر.
درگی یازارلار هیئتی[redaktə]
درگینین یازارلار هیئتی، دوکتور جواد هیئتدن باشقا دوکتور حمید نطقی، دوکتور محمدعلی فرزانه، حسن مجیدزاده ساوالان، کریم مشروطهچی سؤنمز، تیمور پیرهاشمی، صمد سردارینیا، منظوری خامنه، پروفسور حمید محمدزاده، پروفسور غلامحسین بیگدلی، علی کمالی، اسماعیل هادی، محمدرضا هیئت و دیگرلریندن تشکیل اولونموشدور. محمدرضا هیئت عینی زاماندا درگی نین یازی ایشلری مودورو و رداکتورودور.
خاریجی منبعلر[redaktə]
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Varlıq (jurnal)


text:
ابرکوه
ابرکوه (تورکجه ده معناسی : داغ یانیندا ) ایرانین یزد ایالتینده بیر شهردیر. بو شهر ابرکوه بولگهسی نین مرکزی و ایرانین اسکی شهرلریندن بیری سایلیر. شهر بیر داغ کناریندا تیکیلیب و بونا گؤره ابرکوه آدلانیر . بو شهرین طبیعی و تاریخی اثرلرینین بیری قوجا و اوجا بیر سرو آغاجی دیر، بو آغاجین اوجالیغی 28 متر و عمرو (ایران و روس عالیم لرین آپاردیغی تحقیقاتا گؤره ) تخمینا 4000 ایل دیر.
اهالی سی[redaktə]
شهرین اهالی سی 21818 نفر (2006 – جی ایل- اهالی سایینا گؤره) دیر.
منبع[redaktə]
- ایران ايالتلرينين جوغرافیا درگیسی (2004) – گیتی شناسلیق اطلسی 1383
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Əbərkuh


text:
گوزل تورکی اس ام اس لر – SMS ترکی آذربایجانی
دونیانی آختاردیم آمما سنه لاییق اولان بیر زاد تاپا بیلمه دیم … آمما بیر سبد مهر و محبت واریم دی کی اونو سنه تقدیم ائدیرم
تویوغا دییللر نییه نییه یومورتامیرسان؟
دییر آخی اَریم دییب 80 تومنه خاطیر اندامیوی کورلاما !!!
باخیشلارین قارتال باخیشینا بنزییر ، گؤزلرین جیران گؤزو دور ، قلبین دریا دیر ، قددین ده کی سرو دی ، سسین بولبول سسی دیر …. خلاصه کی هئچ زادین آداما بنزه میر !!!
گؤزلرینده یاشا دؤنسم
آیریلیق دان داشا دؤنسم
اینان سنی اونودمارام
بسیجینین قیز یولداشی بسیجییه بیر بوس یوللار … بسیجی جا خالی وئرر دییر یا زهرا !!!
باشیمین بوتون توکلری جا سنی سئویرم
.
.
.
.
( سنی سئون – چچل حسن )
دونیانین تامام دودومه لری جا سنی سئویرم
.
.
.
.
( سنی سئون -یالانچی چوبان )
سنی بوتون بدنیمین سللوللاری قدر سئویرم
.
.
.
.
( سنین عاشیقین – تک سللولی )
بیر گون یالانچی چوبان گئدر جهنمه … سوروشاللار سن کیمسن ؟
دییر من دهقان فداکارام
آللاهین آدیلا باشلاییرام … هدف موزاحیمتییدی کی الحمدالله یئرینه یئتیشدی . هله لیک


text:
بیر زامانلار سنه دنیز دئیردیلر. او زامانلار من اوشاق ایدیم. اوشاقلیق عالمینده سنی چوخ بؤیوک بیر اوقیانوس ظن ائدردیم. آما سندن هئچ زامان قورخمازدیم. چونکو سن هئچ کسی بوغمازیدین. سنی دنیز آدلاندیرارکن سنین قوینوندا بؤیودوک بیز .
سنین وارلیغیوا او قدر آلیشمیشیق کی سنین اولماماغین عاغلیمیزدا سیغا بیلمه ییر. بیز حایاتیمیزین سندن آختیغینی تازا بیلمیشیق. سنین بیزه آنا اولدوغونو تازا اؤیرنمیشیق. دئمک عؤمروموز سنه باغلییمیش. سن اولماسان بیزده یوخ اولاریق. ایندی ، اؤز اوشاقلاریوین گؤزلری اؤنونده سوزسوزلوقدان چابالایب جان وئرمکده سن!بونا نئجه دؤزمک اولار. دؤزه بیلمه دیم منده. نه الیمدن گله بیلر کی؟ سنه بیر بارداق سو گتیریردیم. یولومو کسدیلر، یولو باغلادیلار، سنه چاتا بیلمه دیم، بارداغی آلیب سیندیردیلار. دئمک سنه سو وئرمک یاساق ایمیش. مگر بورا کربلایمیش دئمک! باغیشلا منی دنیزیم، گؤز یاشلاریمدان باشقا بیر شئی سنه سونا بیلمه دیم!
برچسب ها: شعر، تورکو شعر، ترکی شعر، تورکجه شعر، اورمو گؤلو شعری، شعر برای دریاچه ارومیه، دریاچه اورمیه، ارومی گولی، اورمو گولی، اورمو شعری، نگین آذربایجان،
خبر وئرین ائلله ره،
دوشسون هامی دیلله ره،
اورمو گؤلو گؤز دیکیب،
مدد وئره ن ال له ره.
گل ایناناق سئوگی یه،
قارداشلیغا بیرلی یه،
بیزده ن یاردیم ایسته ییر،
آزربایجان اورمیه.
من آشیق آی اولایدیم،
بیر سولو چای اولاردیم،
آشیب، داشیب داغلاری،
گه لیب سنه دولاردیم.
خالقیمین دوزلو گؤلو!
گؤرمه یک سنی اؤلو،
قویوب، گئدیب، بوراخما،
بیزه قورو بیر گؤلو
بو دردی کیمه یازام؟
اوز یوردومدا یالقیزام،
ائشیدیرسن سن منی؟
بو گونلر چوخ سوسوزام.
هارای لار آی هارای لار!
دولانار ایللر – آیلار،
من سوسوزام، هارداسیز؟
سویو گتیرین چایلار!
بیلمه لیسیز سیز بونو!
گلمز گولومون سونو،
بو کیچیک اللریمله،
قورتاراجام، من اونو
برچسب ها: بایاتیلار، شعر، اورمو گؤلو، شعر برای دریاچه ارومیه،


text:
آخیر چرشنبه مراسم لری
آخیر چرشنبه مراسم لری
آتیل-باتیل مراسمی
نوروز بایرامیله ایلگیلی و اونا حاضیر لیق علامتی اولان آخیر چرشنبه گونو مراسم لریندن بیری ده هامان چارشنبه گونونون سحر چاغی تورا – ووردان اجرا اولونان "آتیل –باتیل " مراسمی دیر.
بو مراسم داها چوخ قادینلار قیزلار طرفیندن اجرا اولونور. ایلین سون چر شنبه سی گونو سحر تورا –ووردان قادینلار، خصوصیله یئتیشمیش و بخت عرفه سینده اولان قیزلار ،آلدیقلاری تازا ساخسی کوزه لرله ،منسه ،یاریم سهنگو ... ایله گتیرمک اوچون چشمه باشینا گئدر ،اؤزلریله آزاجیق یاشیل لاشمیش بوغدا ، قایچی ،سورمه وآینا آپارار،اورادا آینایا و یا سویا باخیب، گوزلرینه سورمه چکر ،دیرناقلارینی توتار ، ساچلارینی دارار ،گؤیلری قایچی ایله سویا دوغرار و بو ایشلری قورتاردیقدان سونرا سو آرخینی اوتای –بوتایا هوپپاناراق دئیرلر:
آتیل -باتیل چرشنبه،
بختیم آچیل چرشنبه،
سویون باشی بیزیمدیر،
چاخماق داشی سیزین دیر....
همین سحر تورا –ووردان چشمه لر باشی ائله شلوغ اولارکی ، ایگنه سالماغا یئر اولماز و محله نین تقریبأ بوتون قیز و قادینلاری چشمه باشیندا اولارلار.
جیدیر
آخر چرشنبه گونو سحر تئزدن ، هاوا ایشیقلانیب ، گون چیخماغا بیر قدر قالاندا کندلر و قصبه لرین معین میدان کنارلاریندا گنجلر آت چاپار و یاریش کئچیردر لر ،کند ویا قصبه نین اهالیسینین اکثری بو میدانین اطرافیندا توپلانار و یاریشا تاماشا ائدیب ، اونو آلقیشلایار – " آتیل –باتیل " لارینی قورتاریب ، تازا منسه لرده ائولرینه سرین وتمیز ایچمه لی سو گتیرن گنج قیزلارین دا هامیسی ،گؤزلری سورمه لنمیش حالدا ،بو بو یاریش میدانینا گلر ، قادینلار و قیزلارا مخصوص اولان یئرده دایاراناق،آت چاپان گنجلره تاماشا ائدرلر . جیدیر مراسمی نوروز بایرامیله ایلگیلی توتولماسادا، مختلف تورک خلقلری داخلینده ، او جمله ده تورکمنلر داخلینده ان قدیم دؤرلردن چوخ یاییلمیش بیر ایدمان و اگلنجه دیر.
آخیر چرشنبه و یئددی له وین
بوتون آذربایجان کندلری و شهرلرینده آخر جهارشنبه گونونون قاباق گئجه سی پیلوو پیشیریب ، شنلیک ائرلر ،سون چرشنبه گونو ایسه کیچیک منطقه لرین مرکزلرینده بؤیوک و طنطنه لی بازار اولار وبوتون کندلی کیشیلر تازا پالتارلارینی گئیمیش اؤز اوغلان و قیز اوشاقلاری ایله یئددی له وین ویا چرشنبه یئمیشی ، اویونجاق و سایره آلماق اوچون بو بازارا گلر ، ناهارا قدر بورادا گزیب ، دولانارلار . آخر چارشنبه بازاری اولدوقجا طنطنه لی و شولوق اولار . بازاردا بولوجا "یئدی لوین " ویا "چرشنبه یئمیشی " ساتارلار . یئددی لوین یئددی چئشید قورو مئیوه نین قاریشیغیندان عبارت اولان مئیوه مجموعونا دئیرلر. معمولا هامی: هم شهر ،هم ده کند اها لیسی ،هر کس عایله سینین سایی له علا قه دار ، معین مقدار یئددی لوین آلیب ، آپارار و اونو نوروز بایرامینین قاباق گئجه سی عایله عضولری ، خصوصیله اوشاقلار آراسیندا پایلایار و معین مقدارینی دا نوروز بایرامی گونو گؤروشه گلنلر اوچون دوزلمیش بایرام سوفره سینه قویارلار.