text:
ایکی یاشلې کؤرپهنین آجې حیکایهسی / واریث یۏلچویئو (تاریخی حیکایه)
“ایکی یاشلې کؤرپهنین یئددی-سککیز وئرشکا اوزونلوقلو کازاچکۏو میسمارې ایله داش دووارا پرچیملمیشدیلر.”
1918-نجی ایلین مارتېندا روس-إرمنی ایتّیفاقې بۏلشئویک-داشناک فۏرماسېندا تظاهۆر إدهرَک آذربایجاندا میثلی گؤرۆنمهمیش قېرقېنلار تؤرَتدی. اۏ گۆنلر نهلرین باش وئردیڲیندن اوزون ایللر بیزلر خبرسیز قالدېق. یالنېز مۆستقیللیک قازاندېقدان سۏنرا تاریخین بو آغ لکهلرینه آیدېنلېق گلدی.
“یئنی قاپې” پۏرتالې یازېچې واریثین تۆرکییهده، تادئو یایېنلارېندا نشر إدیلن “قېزېل جیب ساعاتې” رۏمانېندان بیر حیصّهنی سیزین قوللوغونوزا سونور. همین حیصّهده 1918-نجی ایلین باکې قېرقېنې بیر إرمنی میرزهنین گۆندهلیڲیندهکی قئیدلرینین درجی ایله اۏخوجولارا چاتدېرېلېر.
نظرینیزه چاتدېراق کی، رۏمان آرشیو سندلری أساسېندا قلَمه آلېنېب، بۆتۆن فاکتلار رئال دېر.
9-نجو دفتر
“ایستهییرسینیز، من گؤڲلری، یئرلری شاهید چکیم کی، قلم أصلا جانسېز دَڲیل، جانلې دېر. اۏ، یازدېقلارېنېن ماهیَّتینه وارېر، سئوینجیندن بحث إدَنده اؤزۆ ده سئوینیر، کَدَردن بحث إدَنده ایسه درده، غمه، باتېر.
آرتېق تام اۏلاراق باکې’دا منیم میللتیمین مۆسلمانلارا قارشې قتلعام یاشاما کئچیرتدیکلرینه أمین اۏلدوقدان، “إرمنیلری مۆسلمانلاردان قۏروماق”، “بۏلشئویزمی قبول إرمک ایستهمهڲنلره بۏلشئویزمی قبول إتدیرمک” کیمی جفنگییاتلاردان دۏلایې یالان پردهسینین کۆچهلر بۏیو قالاقلانمېش گۆناهسېز، دینج مۆسلمانلارېن عئیبهجر حالا سالېنمېش مئییتلری رئاللېغې’یلا تام یېرتېلماسېندان سۏنرا من حقیقتن بیر اوتانج حیسّی کئچیردیردیم. آند اۏلسون اۏ مۆقَدَّس یارادانا کی، یئر یارېلسایدې یئره گیرَردیم.
مارتېن 25-نده – اۏندا کی، مارتېن 24-ده 36-نجې تۆرکۆستان پۏلکونون طلبی، ماترۏسلارېن حده-قۏرخوسو و چاپاریدزئنین مۆداخیلهسیندن سۏنرا بیزیمکیلر قتلعامې دایاندېرمېشدېلار، طرفلر آراسېندا بارېشېق إعلان اۏلونموشدو، گئج ده اۏلسا فهله، عسگر و ماترۏس دئپوتاتلارې سۏوئتی باکې’دا راحاتلېغې برپا إتمهڲه باشلامېشدې، همین مقامدا بیر ایش ده اۏ اۏلموشدو کی، سۏوئتین مۆسلمان عۆضوۆ کاظېم آخونداۏوا شَهَرین داغلېق حیصّهسینی – چمبرکندی مۆمکۆن اۏلا بیلهجک إرمنی باسقېنلارېندان قۏروماق اۆچۆن 10 سیلاحلې ماترۏس وئریلمیشدی. اۏ وعدهده تانېش اۏلدوغوم بو فداکار اینسان اؤز ایشینی تکجه چمبرکندی قۏروماق’لا بیتمیش حئساب إتمیردی، کۆچهلرده قالاقلانمېش مئییتلرین یېغېلماسېنېن تشکیلی ایله ده مشغول اۏلوردو.
حاشیهدَن کنارا چېخېب سؤیلهییم کی، بۆتۆن شَهَر اۆزره هم بۏلشئویکلرین، هم ده مۆسلمان کۏمیتهلرینین تشکیلاتچېلېغې ایله مئییتلر یېغېلېردې، “وولکان” جمعيّتینین ایستیفادهسیز قالمېش لیمانېنا 6748 مئییت یېغېلمېشدې، سۏنرا اۏنلار پئترۏوسک و ژئلئزنۏدۏرۏژنېی لیمانلارېندان باراژلار’لا بیبی هئیبته داشېندې. أن آزې آلتې باراژ مئییت آپارمېشدېلار، آند اۏلسون یارادانا. مئییت یېغېلماسې دۆز 31 مارتا کیمی داوام إتمیشدی. بونلار هله مئییتلرین هامېسې دَڲیلدی. سۏنرادان بعضی مئییتلرین صابونچو، سوراخانې و بینه کندلرینده قویولارا باسدېرېلماسې آشکار إدیلهجَکدی، پۏخلو درهده ایسه إله تکجه بیر قویودان قولاغې، بورنو، جینسيَّتی کسیلمیش، قارنې یېرتېلمېش 57 قادېن مئییتی آشکارلاناجاقدې.
هه، آخونداۏو نیکۏلایئوسک کۆچهسیندن مئییتلر داشېناندا گؤزلریندن بیلدېر-بیلدېر یاش آخېداراق اۆچ و بئش یاشلې اوشاقلارېن، گیمنازییا شایېردلارېنېن مئییتلرینی منه گؤرسهدیب سۏروشوردو کی، آللاه هئچ بو ظۆلمۆ گؤتۆرَرمی.
مرکزی تۆرمهنین یانېندا 400 مۆسلمان مئییتی سایدېم. هامېسې سۏیوندورولموشدو، باشلارې باتې ایستیقامتینده قۏیولموشدو. نییه؟ بیلمهدیم.
غئیری-ایختییاری گؤزلریم مئییتلرین آراسېندا اۆچ مۆسلمان تانېشېمېن مئییتینی آختارېردې، عذاب’لا اؤلدۆرۆلمۆش اینسانلارېن هامېسېنېن گؤزلرینه، بورونلارېنا، آغېزلارېنا دَهشَت ایفادهسی نئجه قۏنموشدوسا، سانکی هامېسې بیر-بیرینین اۏخشارې ایدی، کیمین کیم اۏلماسېنې چتین آیېرد إدَردین.
من بو یازېمېن أوّلینده قلمین جانلې اۏلماسېندان، یازدېقلارېنېن ماهیَّتینه وارماسېندان بۏشونا سؤز آچمادېم. زیرا، یازدېغېم قئیدلرین حجمجه چۏخ بؤیۆمهمهسی، بئلیمه شللهییب اؤزۆم’له إلدن-إله گزدیردیڲیم رۆکزاکېمې تام ضبط إتمهمهسی اۆچۆن اۏنسوز دا چۏخ مَطلبلری قئید إتمکدن واز کئچیر، بیر چئشید قناعَت رئژیمینه عمل إدیرم. همین گۆن کاظېم آخونداۏوون بیر اینصافلې قزئتهچی سایاراق منی و هَوَسکار فۏتۏقراف اۏلان روس ولادیمیر سۏکۏلۏوو کرپیجخانا دئییلن یاشایېش مسکنینه دعوت إتمهسی سۏکۏلۏودان تاریخ اۆچۆن اۆچ-دؤرد فۏتۏ چکمهسی خواهیشی نهدَنیندن دۏغموشدو، آما اۏ آنلاردا باخ محض دئدیڲیم قلم’له باغلې اۏلای باش وئردی. نئجه کی، بیر وحشت گؤرَنده اینسانېن دامارېندا قانې دۏنور، باخ إلهجه ده، منیم قلمیمین مۆرَکَّبی دۏندو، نه ایللاه إلهدیم، قئیدلریمی باشا چاتدېرا بیلمهییب تیترک ألیم’له بیرتَهَر قلمیمی و قئید دفتریمی رۆکزاکېما دۆرتۆشدۆرۆب گؤزۆم’له گؤردۆڲۆم، اینسانلېق’لا بیر آرایا گلمهیهجَک صحنهنی بئینیمه یازاسې اۏلدوم.
بیر إوده سۏکۏلۏو ایلک فۏتۏسونو چَکدی، ایکی یاشلې کؤرپهنی یئددی-سککیز وئرشکا اوزونلوقلو کازاچکۏو میسمارې ایله داش دووارا پرچیملَمیشدیلر. ایکینجی إوده نؤوبَتی فۏتۏسونو چکهسی اۏلان سۏکۏلۏو ایچینی چکهرَک “حئیوانلار” سؤیلهدی، بو سؤزۆن، ساندېم کی، بیزلرین هر بیرینه، اۏ جۆملهدن منه ده عاییدییاتې وار، اؤزۆ ده چۏخ دېر.
یاتاقدا 13-14 یاشلې چېلپاق قېز اوزانېقلې دورومدا أبَدی یوخویا دالمېشدې، بَدَنی قانچېر-قانچېر ایدی، آیاقلارې آرالې’یدې، آیاقلارېنېن آراسېندا قان گؤلمهچهسی یارانمېشدې، ایکی-اۆچ میلچک وېزېلتېلایاراق قان ایچیردی. چارهسیزی اۏنلارجا شخص سېرا ایله زۏرلامېشدې، إله بو تجاوۆزدن ده دۆنیاسېنې دَڲیشمیشدی، اۏلدوقجا اۆرَکداغلایان مَنظَره ایدی.
داها بیر نئچه إوی گزَندن سۏنرا نؤوبَتی إوه یئتیشنده بیرینجی اۏتاقدا یئرده 23-24 یاشلې لۆت قادېنېن و آلتې-یئددی یاشلې اۏغلان اوشاغېنېن مئییتینی گؤردۆک. ایکینجی اۏتاغا کئچنده ایسه… من بیلمیرَم، واللاه بیلمیرَم، مۆقَدَّس خاچ حاقّې بیلمیرَم، اینسان هانسې آنېندا بۆتۆن اینسانلېق دئییلن اؤزللیکلر جمعینی ایتیریب عالی یارادانېن ایرادهسینین ضیدّینه اۏلاراق أن یېرتېجې، أن وحشی حئیواندان بئله یېرتېجې و وحشی خیصلَته دۆشه بیلَر. یئرده سۆتأمَر کؤرپه مئییتی واردې، صیفَتیندهکی گۆلۆمسَر ایفاده اۏندان خبر وئریردی کی، کۆرهڲینه سۆنگۆ سۏخولارکن شیپ-شیرین یوخودایمېش. بیلمیرَم، اوشاقلار یوخو گؤره بیلیرلرمی، آنجاق همین آن اۏنون گؤزَل یوخو گؤردۆڲۆ شکسیز ایدی. بلکه ده یوخوسوندا اۏ بؤیۆمۆشدۆ، خۏشبختلیک، بختهورچیلیک دَنیزینه باش وورماقدایدې… کؤرپهنین أل-آیاغېنې ایسه ایچهری سۏخولموش کیرلی-پاسلې کۆچه ایتلری گمیریب دیدیشدیریردی.
سۏکۏلۏو نئجه دَهشَته گلدی’سه فۏتۏ چکمهڲی دایاندېرېب هؤولناک اۏرادان قاچدې، منسه آخونداۏوون فاصیلهسیز یاغدېرېلان “بونو آللاه گؤتۆرَرمی” سواللارېنېن سیلله کیمی اۆزۆمه-گؤزۆمه چېرپېلان شیدَّتیندن قورتولماق اۆچۆن مېخلانېب یئرده قالمېش ظالېم آیاقلارېمدان ترپهنیب گئتمهڲی عاجیزانه صورتده ریجا إده-إده قالدېم…
بو اۏلای منی نئجه أزمیشدی، قلبیمی نئجه اینلَتمیشدی، سؤیلهیه بیلمیرَم. دفعهلر’له اۏ یاتاقدا قان-ایچینده اؤلۆب قالمېش کۆتلهوی زۏرلانمایا معروض قالان قېزېن یئرینده باجېم نۏرانې، نیشانلېم آنوشو تَصَوّۆر إدیب اۆرهڲیمین چېرپېنتېلارېندان کؤکسۆمۆ یارېب چؤله چېخاجاغې و گریلن دامارلارېن تاب گتیرمهیهرک پارتلایېب یاشادېغېم إوین آغآپپاق دووارلارېنې آل قېرمېزې قان’لا بولاشدېراجاغې تأثّۆراتې یاشامېشدېم همین گئجه.
هله اۏ کؤرپه!!! آمان آللاه!
چۏخ سارشېلمېشدېم. نهیین باهاسېنا اۏلور’سا اۏلسون گئرییه قایېتماق ایستهییردیم، آما دئزئرتیر دامغاسې آلاجاغېمدان، آنا-آتامېن اینجیلدیلمهسیندن حدسیز إحتیاط إتمهڲیم یئنه ده منیم شرعین قۏینوندا دوروش گتیریب قالماغېمې دیکته إدیردی.
***
باکې قتلعامې خېردا-پارا إپیزۏدلارې چېخماق شرطی ایله یاتېرېلمېشدې، “ایرهلی” داشناک قزئتی یازېردې کی، بو سۏن خۏشاگلمز گۆنلرده إرمنی میللی شوراسې مۆسلمان أهالینی باجاردېقجا مۆدافیعه إدیر، اۏنلارې حیمایهسی آلتېنا آلېردې. بو بۏیدا یالانمې اۏلاردې؟
مۆسلمان کۏمیتهلری ایسه قېرقېنېن، زیانېن میقیاسېنې حئسابلایېردې. تکجه إله 19-21 مارت تاریخلرینده – اۆچ گۆنده باکې’دا 11 مین مۆسلمان اؤلدۆرۆلمۆشدۆ، أهالییه 400000000 روبل زیان دَڲمیشدی. باکېنېن مۆسلمانلار یاشایان مممدلی، پۏخلو دره و کرپیجخانا آدلې حیصّهلری بۆسبۆتۆن داغېدېلمېش، أهالیسی گۆللـهلَنمیش، سۆنگۆدن کئچیردیلمیشدی. شَهَرین مرکزیندهکی أکثر بینالار، مئهمانخانا و ماغازالار غارت إدیلمیش، یاندېرېلمېشدې. بیر ده تکرارلایېم کی، باکېنېن غرور رمزی اۏلان، آرشیتئکتورا شئدئوری ایسماعیلییه بیناسې دا همچینین.
آرا آزاجېق ساکیتلَشَن کیمی واهیمه و پانیکا ایچینده اۏلان بعضی باکې ساکینلری جانلارېنې قورتارماق اۆچۆن بیلهجری دَمیر یۏلو دوراغېنا (باکې دوراغې قولدورلارېن تام نظارَتینده ایدی) گئدیر، اۏردان فایتۏن’لا 50 روبل اؤدهمک’له سومقایېت دوراغېنا یۏللانېر، اۏردان یۆک واقۏنو ایله خاچمازا، اۏردان دا آتلار’لا قوبایا پناه آپارېردې. حالبوکی، منیم ألیمده صحیح معلومات وار ایدی کی، مۆسلمان قېرقېنې تک باکې ایله محدودلاشمایاجاق، بؤیۆک دَمیر یۏلو دوراقلارېندا – یئولاخ، اوجار و کۆردهمیرده، أن أساس جۏغرافیا نؤقطهلرده – قوبا، لنکران و گنجه قوبئرنییاسېندا، خۆصوصَن شاماخېدا داها آزقېنلېق’لا داوام إتدیریلهجک.
باکې قېرقېنېندان کئچن نؤوبَتی گۆنلرده من عذاب و سَکسَکه ایچینده اؤنجهکی ایزلیڲیمده یاشاماقدا داوام إدیر، هر گۆنۆمۆ بیر شۆشه وۏدکا ایله بیتیرمک’له نؤوبَتی گۆنده پۏقۏسۏودان خیدمتیمی بیتیرمهڲیم و گئرییه – وطنه قایېتماغېم مۆژدهسینی گؤزلهییردیم. آما بو گؤزلَنتیم إله گؤزلَنتی اۏلاراق دا قالېر، قورقوشون آغېرلېغېندا اۏلان اومودلارېم پۏلاد آغېرلېغېندا اۏلان رئاللېق یۆکۆنۆن آلتېندا چابالایېب اینلهییردی.
اۏتاق یۏلداشلارېم یاخشې کی، مۆرَخَّص اۏلوب گئتمیشدیلر. یۏخ’سا بو آغېر دورومدا اۏنلارېن مؤوجودیییاتېنا سادهجه تاب گتیره بیلمهیهجکدیم. شَهَره چېخېر، پۏقۏسۏوون، یانېنا گئدیب-گلیر، بو شَهَرده یئگانه همدمیم اۏلان یاکۏو سمیرنۏوو زییارَت إدیب ساعاتلارجا صؤحبَتلَشیر، باکېنېن تالانمېش، خارابالېغا چئوریلمیش باش کۆچهلری ایله دردلی-دردلی گزیشیردیم.
پۏقۏسۏوون یانېنا گئدیب-گلنده ده، باشقا إرمنی کۏمیتهلرینه باش ووراندا دا، کۆچهلری گزَنده ده فیکریم-ذیکریم هم ده اۏندا اۏلوردو کی، بیردن هاملئتی گؤرهرَم، اۏندان بیر خبر بیلهرَم. حئساب’لا اۏ دا بو وعدهلر زاقافقازییادا اۏلمالې’یدې، طالئع بیزی کاش کی، یئنیدن گؤرۆشدۆرهیدی، کئچمیش اۏ خۏشبخت یاشامېمېن یئگانه یادیگارې ایله بیرجه آن باش-باشا قالا بیلمهییم منه بو ایضطیرابلې آیلاردان، ایللردن قات-قات دَڲَرلی اۏلاردې. آما هاملئتدن یۏخ، قریقۏری مئلکومیاندان خبر توتدوم – قریقۏری عمیمدن، آتامېن دۏستوندان. اۏ شخصدن کی، 1912-نجی ایلین گۆنَشلی و کۆلَکلی بیر گۆنۆنده اۆسکۆدردهکی إویمیزه قۏناق گلیب آنامېن پیشیردیڲی یاشېل لۏبیا سۏیوتماسېنې سارېمساق-قاتېق’لا به-به’له یئدیڲی زاماندا آتامېن منی ایشه دۆزَلتمک خواهیشینی منی باخ بو بلایا – بو اۏکۆز بۏیوندوروغونا سالماق’لا حَلّ إدهرَک یاخشېلېق إتدیڲی حالدا أصلینده گؤرۆنمز بیر پیسلیک إلهمیشدی. سۏنرادان، نئجه کی مَعنوی اؤلۆمۆمه بو جۆر نهدنکار اۏلموشدوسا، إلهجه، واندا آلچاق مئسرۏپ اۆلگۆج طرفیندن حَبس إدیلهرک ظۆلمت زئرزَمییه سالېندېغېمدا دا خیلاصکارېما چئوریلمیشدی، خبریمی إشیدیب درحال وانا گلمیش، ایلگیلرینین کؤمهڲی ایله منی فیزیکی اؤلۆمۆن پنجهسیندن قۏپارمېشدې. پاراپئت یانېنداکې إرمنی کیلیساسېندان عزیزلریم اۆچۆن دوعا إتمک آینې بیتیریب چېخاندا کۏنستانتینۏپۏلدا آتام’لا قریقۏری عمینین مۆشتَرَک دۏستلارې اۏلان وارتاز عمینی گؤردۆم. تانرېم، اؤزگه واختې هئچ سلام وئرمهدیڲیم، چۏخ دا خۏشلامادېغېم بو آدامې بورادا گؤرهجَک نئجه سئویندیم، اۏنا سارماشېب نئجه آغلادېم؟! وارتازدان کۏنستانتینۏپۏلون، حتتا آتامېن بئله اییینی دا آلدېم همین آندا. باخ اۏندا حال-أحوال توتماغېمېزېن سۏنوندا قریقۏری عمیمین إعدام إدیلمهسی خبرینی إشیتجک سارسېلدېم. دئمزسنمیش، قریقۏری مئلکومیان 1915-نجی ایلین 17-18 اییولوندا دییارباکېرېن زییئر کندینده 500 قیامچېنېن، 29 اییولدا ماراشدا 400 قیامچېنېن، 2-3 آقوستدا سیواسدا دا یئنه ده 400 قیامچېنېن عۆصیانلارېنېن تشکیلاتچېلارېندان بیری کیمی دئندیل یاخېنلېغېندا حَبس اۏلوناراق إعدام إدیلیبمیش.
اۏنون’لا موشدا اۏلاندا – 1915-نجی ایلین یانوارېندا سۏن دفعه تئلئفۏن ایلگیمیزی خاطېرلادېم. گؤز یاشې ایچینده تام یۏرولدوغومو، اوساندېغېمې، حتتا اینتیهار إدهجهڲیمی سؤیلهمیشدیمکی. اۏ دا دئمیشدی، “عاغلېنې باشېنا یېغ، اوزاغې آپرئلده ساواش بیتهجک. بختین گتیرسه مۆستقیل إرمنیستانېن فداییسی کیمی، گتیرمه’سه ایسه زنگین تجرۆبهیه مالیک بیر قزئتهچی کیمی کۏنستانتینۏپۏ’لا دؤنهجکسن، آتان دا سنی إولَندیرهجک. تۏیوندا دا قریقۏری عمین موسیقیچیلری اؤزۆ دعوت إدهجک، آشېق شئرام و آشېق آواسېنې چاغېراجاغام، بیر إرمنی “ترهکَمه”سی ده اۏینایاجاغام”.
سۏنا قَدَر میللتچی، سۏنا قَدَر غرضلی اۏلدو. حتتا سۏن سؤزلرینده ده تۆرکۆن “ترهکَمه”سینه إرمنی “ترهکَمه”سی دئدی. إح. یاشام. سَنین دۏلانباج یۏللارېندا آزماماق بلکه ده ایمکانسېز دېر.
***
بیر ده بیلیرسینیز، 1918-نجی ایلین مارتېندا باکې کۆچهلرینده نهیی مۆشاهیده إتمک آجېناجاقلېیدې؟ تئزآلدانان مۆسلمانلار اۏنلارا دَڲَن زیانا گؤره شاومیانېن، اۏنون ألآلتېلارېنېن قبولونا دۆشمک اۆچۆن اوزون-اوزادې نؤوبهلر یاراتمېشدېلار، خېردا قانایچنلرین ووردوقلارې زیانا گؤره بؤیۆک قانایچنلردن پناه اوموردولار. بئله بیر اۏلایېن دا شاهیدی اۏلموشدوم: قېرقېن زامانې آیاغېندان گۆلـله دَڲیب آمپوتاسییایا معروض قالان سئرکۏونېی، 18 عۆنوانېندا یاشایان بئناوا بیریسی – مممد علییئو عصالارا دیرهنهرَک ایکی سوتکا گئجه-گۆندۆز نؤوبه گؤزلهمیش، نهایت شاومیانېن کابینینه دۆشنده گؤزلریندن یاش آخېداراق عائله عۆضولرینین گۆلـلهلندیڲینی، بۆتۆن أملاکېنېن تالاندېغېنې سؤیلهمیش، چارهسیز دوروما دۆشدۆڲۆنۆ وورغولایاراق ایمداد دیلهمیشدی. شاومیانسا اۆز-گؤزۆنۆ تورشودوب: “آللاهېنا شۆکۆر إله کی، اؤزۆن ساغ قالمېسان. گئت بوردان!” – حَدهسی ایله اۏنو قۏوموشدو.
همین دؤنَملر باکې’یا اۆرَک داغلایان بیر مَنظَره حاکیم ایدی. إرمنی إولرینده شادیانالېق، یئییب-ایچمه، غلبه تنتَنهسی اؤز إپۏگئی حالېنا چاتمېشدې. (بیر گۆن قاپېمې دؤڲۆب، إرمنی مۆهندیس آدامۏوون یاشام یۏلداشې منه بیر اۏووج شیرینلیک قند ده گتیریب وئرمیشدی، مۆسلمانلارېن بایرامېنې قارا گتیریب قانلارېنا سوساندېغېنې گؤرهجَک إولره شکر پایلایاجاغېنې عهد إتدیڲینی دیله گتیرمیشدی). إرمنی کۏمیتهلری، داشناک بۆرۏسو مجلیسلر، باللار کئچیردیر، ألده إتدیکلری میلیۏنلار’لا پولون، داش-قاشېن ایشېغېندا قۏپاردېقلارې تۏن-تۏن أرزاقدان ایصرافجاسېنا دادېر، اۏخویور، رقص إدیر، أڲلَنیردیلر. دۏغمالارېنې ایتیرَن، إو-إشیڲی یاندېرېلان ساغ قالمېش مۆسلمانلار ایسه (شیکست قالانې، یارالې اۏلانلارې دا کیفایت قَدَر ایدی) چکدیکلری دَهشَتلی عذاب’لا باهم بۆتۆن مادیاتلارېنې، أرزاق إحتیاطلارېنې ایتیردیکلرینه گؤره ایندی ده آجلېق تهلۆکهسینه توش گلمیشدیلر. اۏ گۆنلرده گؤزلریم شَهَر زیبیللیکلرینده یئمک آختاران، آجېندان کۆچهده یېخېلېب قالان مۆسلمانلارې گؤرمهڲه آلېشمېشدې. زنگین نفت سلطنَتینین آبۏرۏگئن میللتینین بو حالا سالېنماسې، فیکریمجه، چۏخ بؤیۆک عدالتسیزلیک ایدی. آما بو عدالتسیزلیڲی بیر إرمنی کیمی إعتیراف إتمهڲیم کیمه لازېم ایدی؟ پۏقۏسۏو و پۏقۏسۏوکیمیلر “وطن خایینی” دامغاسې ایله درحال منیم محویمه فرمان وئرَر، عائلهمی بئله تعقیبه معروض قۏیاردېلار. مۆسلمانلار اۆچۆن’سه منیم – سېراوې بیر إرمنی یازارېنېن، سؤزۆ سؤزلر یانېندا میلچک وېزېلتېسې قَدَر بئله إشیدیلمهیهجک بیر مغمون، عاجیز، گۆجسۆز بندهنین سؤیلهدیکلری یارالارېنا ملهم، دردلرینه تَسَلّی اۏلا بیلمهیهجکدی. منیم میللتیم مسیحی اۏلماسې – مسیحی گۆجلره آرخالانماسې حئسابېنا بو مۆجادیلهده گۆجلۆ طرف ایدی، مۆسلمانلارې تام یئنمیشدی – أساس حقیقت باخ بویدو.
اۏ کی أحمد عیزّت پاشانېن أمری’یله یاش سئنزینه گؤره اۏردودان کنارلاشدېرېلمېش ماراش کۏمانتانې سۆلئیمان پاشا تَسَلّی اۆچۆن آتلې قارېشقالارې دؤڲۆشدۆررکن تَقریبَن عئینی اؤلچۆلۆ-بیچیملی، عئینی گۆجلۆ قارېشقالاردان بیرینه قاهمار چېخاراق یۏغون بارماغې’یلا باشقاسېنې داییم آشاغې ایتهلهییردی، عئینَن اۏ جۆر ده بۏلشئویزمین یۏغون بارماغې إرمنی – مۆسلمان مۆناقیشهسینین مۆقَدَّراتېنې حَلّ إتمکده’یدی.
قارانلېق دۆشنده قاراباسمالارېم باشلایېردې، عاغلېمې گئت-گئده ایتیرمک اۆزره اۏلدوغومو إحتیماللارېم، فرضیيّهلریم داها آیدېن ایثباتلایېردې. بو شَهَرین هر گۆن تکرارلانان کۆلَکلرینین وېیېلتېسې پنجرهنی چرچیوه قارېشېق قۏپارماق، دامې لاخلادېب اوچورماق چابالارې’یلا چېخارتدېقلارې سَس-صَدا’یلا منه لاپ سارېمې اوددوروردو. بیر یاندان دا، چۏخ گۆمان، إو صاحیبهسینین یانېنا گلَن إرککلرین گئجه یارې بئله اوسانمازدان تاختا پیللهلری جېرېلداداراق آشاغې-یوخارې چېخمالارې ایچیمه وَلوَله سالېردې. گؤزلریم یوخوسوزلوقدان آلېشېب یانسا بئله اۏنلارې یومان کیمی گاه بو لعنته گلمیش سَسلرین قۏرخو-هۆرکۆسۆ، اۏنلار ایمکان وئرَنده ایسه همین اۏ قاراباسمالارېن باسقېسې (داها چۏخ قاینار سو ایله دۏلو قازان باشېما أندریلیر، عرشه چاتان تۏنقالدا حئیوان کیمی أتیم شیشه تاخېلېب قېزاردېلېر، خنجر’له گؤزۆم اۏوولوب خېرچېلتې’یلا یئره تؤکۆلۆردۆ) منی یاتاقدان دیک آتېلماغا، ایشېغې یاندېراراق سو قرافینینی باشېما چکمهڲه، یانقېمېن سؤندۆرۆلمهسی پرۏسئسینین بیر بئله اوزون چکمهسیندن سۏنرا دا تنگنفس حالدا جیبلریمی آختاراراق پاپیرۏس و کیبریت تاپېب جیڲرلریمین محوینی لابۆدلشدیرَن پاپیرۏسچکمه جزاسېنا سؤوق إدیردی.
بئله واختلار “بلکه من لعنتلَنمیشم” دئیه دۆشۆنۆر، بو دۆشۆنجهنین اؤلدۆرۆجۆ إتکیسی اؤنجهکی دورومومو بونون یانېندا لاپ تۏیاگئتمهلی إدیردی. اؤزۆمۆ حامام اۏتاغېنا سالېب باشېمې سۏیوق سویون آلتېنا توتور، فېنخېرېب بورنومو تمیزلهمک’له کسیلمکده اۏلان نفسیمی برپا إدهجهڲیمی دۆشۆنۆر، بیر ده آلۏمینیۏم تۆبیکدهکی مئنتۏل دادې وئرَن پاستا ایله جیدّی-جهد’له، وار-گۆجۆم’له دیشلریمی سۆرتۆردۆم.
هاچانسا هاردان’سا اۏخوموشدوم کی، روحی سارسېنتې کئچیردن اینسانلارېن اؤزل غریبهلیکلری اۏلور، گئجه یارېسې دیشیمین مینا قاتېنېن ایندیجه قۏپارېلېب آپارېلاجاغې تأثّۆراتې یارادان چۏخ کۏبود تماس’لا دیش فېرچالاماغېم، شۆبههسیز، منیم روحی سارسېنتېمې ایثباتلایان اؤزل غریبهلیڲیم سایېلا بیلَردی.
تاریخ اۏنا گؤره تاریخ اۏلور کی، گۆجلۆیه خیدمت إدیب گۆجسۆزۆ آشاغېلایېر. تاریخین قَلَمینی، کاغېذېنې گۆجلۆلر آیېرېر، اۏنو یازان میرزهلری گۆجلۆلر سئچیر، بیر تیکه چؤرهڲینی، بیر ایچیم سویونو وئریر کی، اۏتور یاز. اۏنلار دا یازېر. قارایا آغ، آغا قارا دئیه-دئیه یازدېقلارېنې اۆست-اۆسته قالاقلایېرلار.
شرفین تاریخی أصلا مۆمکۆن اۏلان شئی دَڲیل. منجه، یالنېز شرفسیزلیڲین تاریخی مؤوجود دېر!”


c: text/html

text:
اکینچیلیک مۆهندیسلیگی
اکینچیلیک مۆهندیسلیگی ـ کند اکینهجک (چیفتلیک، مزرعه) بیتکیلرینین بئجهریلمهسی قایدالاری سیستمی، اکینچیلیک تکنولوژیسی. اکینچیلیک مۆهندیسلیگینین وظیفهسی – محصول واحیدینه مینیموم ایش و یاردیم صرف اتمکله ک.ت. بیتکیلریندن یۆکسک محصول آلینماسینی تأمین ائتمکدیر. اکینچیلیک مۆهندیسلیگییا تورپاغین گوبرهلهنمهسی، بجریلمهسی، توْخومون سپینه حاضیرلانماسی، سپین و اکین، اکینلره قوللوق، ک.ت. بیتکیلرینین نوخوشلوق و زیانوئریجیلری ایله موباریزه، محصول ییغیمی، بیرده تورپاق سطحینین هامارلانماسی، سووارما و ... داخیلدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کشمیر
موختصات: Coordinates: Unable to parse latitude as a number:۳۴٫۵
کئشمیر یا گئشمیر هیندین قوزئی باتی سیندا یئرله شن، هیند الینین آلتیندا اولان جامو و کشمیر ایالت لری و پاکیستان قووه لرینین الینده اولان گلگت بلتستان و آزاد کئشمیر ایالت لری نین بیرلشمیشی دیر. هابئلنه عایید اولان بیر اقصی چین آدلی شهری ده واردیر. بو چوخونلوق لا داغینلیق اولان منطقه، قاراقوروم داغی و بو داغا عایید اولان، دونیانین ایکینجی اوجا نوقطه سی ساییلان کی2 زیروه سینی اوزونده یئرلشدیریر.
هیند توسسوطو ایله دولاندیریلان جامو ایله کئشمیر ایالت لرینین توپراغی ۱۰۱٬۴۳۷ کیلومئتر موربع گئنیش لیگینده اولاراق ۱۲ میلیون نفر اهالیسی واردیر. قیشلاق باشکندی سرینگر و یایلاق باشکندی جامودور.
پاکیستان دولاندیردیغی کئشمیرین ده باشکندی مظفرآباد اولاراق ۵٬۶۱۹ کیلومئتیر مربع توپراغی آزاد کئشمیردن و ۷۲٬۴۹۶ کیلومئتیر موربع توپراغی گلگت بلتستان ایالتیندن یارانیر.
چین حاکمیتینه عایید اولان منطقه نین ده گئنیش لیگی ۴۲٬۶۸۵ کیلومئتیر موربع دیر و عمومیت له ایجینده یاشایان اهالی یوخدور.بو منطقه ۱۹۴۷ ایلینده هیندین باغیمسیزلاشماق تاریخینه کیمی بریتانیا الی ایله دولاندیریلان بیر شاهلیق دوولتینه صاحیب ایدی. سونرالار پاکیستانین هینددن آیریلماغا باشلادیغی جریان لاردا هر ایکی اؤلکه بو منطقه نی اؤزلرینه چیخدیلار. ائله همین ایددیعالار نئچه لر دؤنه ایکی اؤلکه آراسیندا بؤیوک قالماقال و ساواشلارا سبب اولدو.


text:
کیریم تورکلرینین سوی کوکو
اکبرسعادت
آنادیلیمیز:کیریم تاتارلارینین سوی کوکو تاریخ بویو کیریم و اونون اطرافیندا یئرلشن چئشیدلی تورک ائللرینه دایانیر.کیریم ایلک گلن تورک ائلی هونلار اولموشدولار.گوک تورکلر، اونقورلار، قوتورقورلار ایله خزر تورکلری یئددی یوز ایل میلاددان سونرا ، اونونجو یوز ایللرین باشیندادا پچنکلر کیریمدا یئرلشن باشقا تورک ائللری اولموشدولار.
قپچاقلار اونونجو یوز ایللرین سونلاریندا پچنکلری آرادان گوتوروب کیریمی اله گچیرتدیلر و ایکی یوز ایلدن چوخ کیریمه حاکم اولدولار.کئرئمین کولتور و سوی بینووره سینین اولوشوموندا لاپ گوجلو اثر قپچاق تورکلرینه عاییددی.قپچاقلارین گئنیش کولتور میراثینین درین ایزلرینی بوگون بوتون جانلیلیقیلا کیریم تورکلری طرفیندن یاشاتیلماقدادیر.
اونلارین دانیشیق دیللریده قپچاق تورکجه سیدیرکئرئمداکی قپچاق حاکمییتی اسلام دینینین اورادا یاییلدیقی دونمده اولموشدور و اون بیرینجی یوز ایللرین سونلاریندا تورکلرین چوخو اسلام دینینی منیمسه میشدیرلر. آسیانین بویوک بیر قیسمینا حاکم اولان مغول امپراطورلوغو (چنگیزخان اوردولاری) اون ایکینجی یوز ایللرین اووللرینده قپچاق تورکلرین کنارا ووروب یاریم آدانین حاکمییتین اله آلدیلار.چنگیزخان امپراطورلوغونون پارچالانماسینا یاخین ، کیریم قیزیل اوردوامپراطورلوغونون حاکمییتی آلتینا گیرمیشدیر. قیزیل اوردو کیریمین اتنیک ،سیاسی و دینی گله جکین قطعی اولاراق تعیین ائدیب کیریمین تماما تورکلشمه سینه باعث اولدو. تورکلشمه سینه باعث اولدو.
تاتار آدی هارادان گلیر؟ کیریم ، قازان و ایدیل(ولگا) بویلارینداکی اهالی تماما تورک اولدوقلاری حالدا، اونلاری اوز کؤکلرینن قوپارتماق هدفیله علی الخصوص روسلار طرفینن تاتار آدینان تانیتیلمیشلار.اصلینده تاتار آدی آناتولو ، روسیا و اسلام دونیاسیندا مغوللارین حاکیم اولدوغو قلمرو اهالیسینین طرفینن قوللاناردی. مثلا حضرت مولوی دیوان کبیرده آناتولونو تهدید ائدن مغوللاردان تاتار آدینن یاد ائله ییب بئله یازیر:سن تاتار دان قورخورسان ،چونکو اونو تانیمیرسان آمما من تتارلاردان ایکی یوز ایمان بایراقی قوزایاجاغام .
معذالک تاتار آدی اوزون سوره بو تورک بویلارینین طرفینن قبول ائدیلمه ییب آنجاق روسلارین سیاسی باسقیسی آلتیندا قبول ائتدیریلمیش و زامان ایچریسینده روسلارین اطرافیندا اولان باشقا اجتماعلارین و تورکلرینده بو آدی قوللانماسی نتیجه سینده یاواش- یاواش یئرینه دوشموشدور.
قیزیل اوردو اون اوچونجو و اون دوردونجو یوز ایللرده سیاسی، اقتصادی و کولتور باخیمیننان فقط دوغو اروپانین یوخ عمومییتله تورک دونیاسینین ان مهم دوولتلریندن بیریدی.بو امپراطورلوغون بویوک بیر قیسمی –رولاردان سونرا-تورک سویلو میللتلردن عبارتیدیلر.اهالینین فقط کوچری اولمادیقی،شهرلرین و کندلرین چوخلوقوندان بللی اولور.
ذاتا اورتا ایدیل بویونداکی تورکلر ارکن چاغلاردا کوچریلیگی بوراخیب کندلر و شهرلر قورموشدولار.قیزیل اوردو امپراطورلوغو زامان بنا اولونان شهرلردن کی بوگونه قدرتثبیت اولونوبلار ایرمی بئش شهر وار . بو شهرلر،آزاک،باتچین،باکو،بولر،بولقار،دربند،گولستان(ساراین اطرافی)، کیریم، کیریم جدید، ماجار، ماجار جدید،ماحمودآباد، موهشی، اوردو، اوردو جدید،اوردو بازار،رجان، سارای، سارای جدید سرایجیک، سیغناق جدید، اوکک، حاجی تارخان(آستاراخان)، سابران و شمها شهرلریدیلر. دئمک قیزیل اوردو یانلیز بیر چول استپ امپراطورلوغو دئییلدی.سایلان شهرلرین چوخو بویوک تجاری و صادرات-واردات اسکله لری سایلیردیلار.علی الخصوص سارای شهرینین بوویوکلوغو و گوزللیکینین باره سینده ، شهری بوتولوکله گزن سییاحلارین یازیلاری الده دی.بو نوع یازیلاری اثبات ائده ن پروفسور باللودون باستانشناسی قازیلاریدی. سارای شهرینده چوخ کامیل بیر سو تاسیساتینین تاپیلدیغی ،باغچه لره و ائولره سو لوله سی چکیلمه سی ثابت اولموشدور.
چینی تزیینات،معماری و علی الخصوص معدنکارلیغا گوره مهم ترقیلر الده ائدیلدگی تاپیلان تجهیزاتا باخاراق اثبات اولونور.بو اعتبارلا سارای شهری و اونون اهالیسی (بومی تورکلر)چاغداشلاری اولان باشقا مملکتلردن دالییا قالماماقلاریندا شوبهه یوخدور.مئیدانا چیخاریلان معدن و اریتمه تاسیساتینین کامیللیگی ، قیزیل اوردو اوستالارینین بو صنعتده اطرافداکی باشقا میلتلری بیر چوخلو دالیدا بوراخدیقلارینی گوستریر.سارای شهری عینی زمانداتورکستان،ایران،بیزانس، روسیه ،جنووا و اورتااروپادان گلن تجارلارین گئت- گل ائله دیگی بیر مرکز اولماسینا گوره بویوک بیر اهمیتین صاحیبیدی.بوردا آیری میللتلر اوچون آیری محله لرین قورولدوغو ، هر کسین اوز مملکتینده عادت ائله دیگی یاشایشا گوره یاشاماق ایمکانلارینین اولدوغونو گؤروروک.۱۳۳۴ ده سارای شهرین زیارت ائدن ابن بطوطه نین یادیقلاری بونلاری تایید ائله یین بیر سنددیرلر.مغول استیلاسینین نتیجه سینده قاما چاییننین آغزلاریندا یئر آلان بو تورک –مسلمان ائلینده قپچاق دسته لرینین قاریشان چئشیدلی تورک عنصرونون چوخالماسی ایله بو دوره دکی تورکلرین سایسی چوخالدی.تورکستان و باتی سیبیریدن تازا -تازا تورک دسته لرینین بویونا گلدیگی نظره گلیر.قیزیل اوردونون اوست طبقه سینی تشکیل ائدن مغول عنصرودا تدریجا تورکلر آراسیندا ارییب گئتدی. هله برکه خان طرفینن اسلامییتین قبولو، ۹۰۰ میلادی دن بری بویوک بیر قیسمی مسلمان اولان اورتا ایدیل بویو اهالیسی ایله ، قیزیل اوردودا ایکی باشقا تورک قومونون بیر بیرلرینن قایناشمالارینا سبب اولدو.
تاریخچه:قارا دنیزین قوزیینده تاریخ بویونجا ژئوپولوتیک اهمییتینی قورویان کیریمین بیلینن لاپ اسگی ساکینلری ،آلتی یوز ایل میلاددان قاباق کیریمه گلیب یئرلشن تاویرلار و بیر ایرانی قوم اولان کیمیرلردیلر.میلاددان یئتدی یوز ایل قاباق دوغودان گلن اسکتلر کیریمی مین ایله یاخین بیر سوره ده اوز حاکمییتلری آلتینا آلمیشلار.کیریم میلاددان ایکی یوز ایل قاباق سارماتلار و آلانلار، میلاددان اوچ یوز ایل سونرا دا ژرمن کوکنلی اولان گوتلرین ایستیلاسی آلتاینا گئچمیشدیر.کیریمین موقعیتی و تجاری اهمییتی یونانلاری سونرالاردا روم ،بیزانس و ایتالیالیلاری جذب ائتمیش و بونلار کیریم ساحیللرینده کلونیلر قورموشدولار.کیریم عصرلر بویو ان مهم تجارت بولگه لرینده ن بیری اولموشدور.
آردی وار
نوشته شده توسط admin در دوشنبه, ۱۳ بهمن ۱۳۹۳ ساعت ۶:۲۶ ق.ظ


text:
بيری یاشام بويونجا هر چاغین حقوق اوخوماق ايستهيير. وکيل اولماسينی تامين ائدهجک هر شئيی ائتمهيه راضی ايميش. و چکينمهدن، گئديب، حقوقون قاپيسيندا گؤزلهمگه باشلايير. اولدوقجا هئيبتلی، بؤيوک قاپينين قارشيسيندا، ايچری آليناجاغی گونون، وکيل اولا بيلهجگی آنين خياللارينی قوراراق هيجانلا گؤزلهمگه باشلايير.
آرادان ايللر کئچير، آما قاپی هئچ آچيلمير کی، آچيلمير. لاکين قهرمانيميز عزميندن هئچ بير شئی ايتيرمهدن صبيرله گؤزلهيير. ندنسه، نه قاپی اونون اوزونه آچيلير، نه ده وکيل اولماق اوچون موراجيعت ائدن باشقا بيريسی گلير. ايللر دورمادان کئچير. قهرمانيميز ياشلانيب اؤلومه ياخينلاشديغی واخت ياشلی بير آدام قاپييا طرف گلير. يازيق قهرمانیميز او قدر اوتانجاق اولور کی، اؤنجه قاپينين هانسی سببدن اوزونه هئچ آچيلماديغينی سوروشا بيلمير. لاکين ماراغی اوتانجاقليغينا قاليب گلن قهرمانيميز چتين ده اولسا – “من اوزون ايللردير کی، وکيل اولماق اوچون بو قاپيدا گؤزلهييرم، حقوق بو قدر مشهور ايکن، بو ايللر ده هئچ گليب موراجيعت ائدن اولمادی، نييه کیمسه وکيل اولماق ايستمير؟ – دئيه، چکينه – چکينه اونو اوزگون ائدن سورغونو وئرمهيه ماجال تاپير.
ياشلی آدام گولومسيهرک، ” اصلينده سنه ماراقلی اولان قونویو بيليرم. هامييا عؤمرو بويو بيزدن ايستهديکلری قاپيلاری بيز بيردن چوخ حاضيرلاييريق. او قاپيلاری دا اصلا باغلی ساخلاماريق. سن بو ايللر بويو قاپينين قارشيسيندا گؤزلهدين، بيزه يالواردين، دوعا ائتدين، نه قدر ايستکلی اولدوغونو گؤسترمک اوچون موختليف يوللاری سيناقدان کئچيردين. آما بير دفعه اولسون قاپينی آچماغا جهد ائتمهدين. اگر قاپينين گؤرکميندن حئيرتلهنيب قورخماسايدين، بو قدر بؤيوک بير قاپينين بير بارماق، بير چيرتما ايله بئله قولایجاسینا آچيلا بيلهجگينی گؤرردين. بيز سيزه حقيقتن ايستهديگينيز هر قاپينی حاضيرلاياريق، آما آچيب آچماماق تاماميله سيزه بوراخيلميشدير.
نييه هئچ کيمين گلمهديگينی ده ماراقليديرسا، هر قاپی يالنيز بير آدام اوچون یاشاماحاضيرلانير. بو قاپی دا يالنيز سنين اوچون حاضيرلانيب و ايندی من سنی ده اؤزومله گؤتوروب قاپينی سونسوزا جان آچيلماياجاق شکيلده باغلاييرام. گل، گئتمک واختيدير!” – دئيير
چئویرن : ایلکین تومار
کؤچورن : آیهان میانالی
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
هۇلو
عادی هۇلو (لات. پرسیجا) — گولچیچکلیلر فسیلهسینین (گروه) گاوالی جینسینه عایید نؤع.
دوغما یئری مرکزی و شیمالی چیندیر. عادی هۇلو آغاجینین هوند. ۸ م-دک اولور. یارپاقلاری نؤوبهلی دوزولور، چیچکلری ایکیجینسیتلی، مئیوهسی چییردکدیر. کوتلهسی ۲۰-۶۰۰ ق اولور. عادی هۇلو داغلیق رایونلاردا بئجریلیر. مئیوهسینده ۸۰-۹۰% سو، ۶-۱۴% شکر، ۰،۵-۱،۲% پکتین مادهسی، ۰،۰۸-۱،۰۲% اورقانیک تورشو (اساساً، آلما تورشوسو)، ۹،۴-۲۰ مق % سی ویتامینی، ۰،۶-۱ مق % کاروتین وار. آذربایجاندا بیر نئچه سورتو یئتیشدیریلیر.
افسانهسیدَییشدیر
هیندوستان افسانهلرینه اساساً، هۇلو "سئحیرلی مئیوه" اولماقلا اوزونؤمورلولوک سیموولودور. "اؤلمزلیک هۇلوسی" آیشا ایلاههسینین باغچاسیندا اوچ مین ایلده بیر دفعه چیچکلییر و اؤلمزلیک ائلیکسیرینین ترکیبینه داخیلدیر. همچینین افسانهده گؤستریلیر کی، یالنیز اونا اینانلارین اورا دوشه بیلدیی آیشا کلیساسینده هیاتوئریجی هۇلو شیرهسیندن چای آخیردی.
"هۇلو" تصویری ایله هدیه اوزون عؤمور آرزولاماغی بیلدیریر. ایکی هۇلو بیرلیکده ار و آروادا لاپ قوجا یاشلارینا قدر یاشاماغی آرزولاماق معناسینی وئریردی. شافتالینین بوداغی – بوتون عائلهلر اۆچون اوزونؤمورلولوک معناسینی وئریر.
هۇلو شیرهسیدَییشدیر
هۇلو شیرهسینی اۆرک ریتمینین پوزولماسی، قانازلیغی، آزالمیش تورشولوق درجهسی ایله قارین نوخوشلوقلری زامانی قبول اولونور. هۇلو شیرهسی شلاکلارین اورقانیزمدن کنارلاشدیریلماسینا کؤمک ائدیر. درینی قیدالاندیریر و اونون هوجئیرهلرینین یئنیلشمهسینه کؤمک ائدیر. اویادیجی خصوصیته مالیکدیر.
تۆره لریدَییشدیر
هولو و یا عادی هۇلو (لات. پرسیجا وولگاریس میلل.)
همچینین باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- مئیوهلرین سیرری Archived 2011-08-13 at the Wayback Machine.


text:
آذر آیېنېن 26-نجې گۆنۆ مۆناسیبتی’له، پهلوی رئژیمینین طرفیندن تۆرکی کیتابلارېنېن یاندېرېلماسېنا گؤره، بو گۆن میللی-مدَنی فعاللارېنېن طرفیندن، تۆرکی کیتابلارېنې سونماق گۆنۆ آدلاندېرېلېب. بو اۏلایا گؤره، آذر آیېنېن 23-ده همدان اوستانېنېن رَزَن …Read More »
“قال” و قالارقی خاطیرهلر
“قال” و قالارقی خاطیرهلر بو گۆن أدبیات دۆنیامیزدا اونودولمایان بیر گۆن یاشادی! هر شئی سانکی اؤنجهدن آیارلانیب، بیر یادداشلاردان سیلینمز آخشامدان خبر وئرمهلی’یدی. گۆنش، قۏجا تاریخده بسلنمیش مییانانین داغلارینین قوجاغیندا …Read More »
تورک ادبیاتینین ایلک لری / توپلایان: ائلمان موغانلی
تورک ادبیاتینین ایلک لری / توپلایان: ائلمان موغانلی 1. تورک ادبیاتینین ایلک یازیلی آبیده لری : 8-جی یوز ایلده یازیلان اورخون یازی لاری 2. ایلک آنی: موغول ایمپراطورو بابورشاهین بابورنامه …Read More »


text:
تۆرکیأنینگ کۆرت سیاساتی
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
گۆن باتاردا و تۆرکیه ده کأبیر قاتلاقلار تاراپیندان ایزی گیدرلی یاغدیدا پ. ک. ک یا دا پ. ک. ک بیلن آراسینی آچمایان HDP اۆچین "کۆرت حرکتی"، "کۆرت سیاساتی" یالی سؤزلر اولانیلیار. شیله سؤزلر بیلن ترور قورامالاریندان بیری یا دا اۇنونگ بیلن آراباغلانشیقلی بۇلان سیاسی پارتیا بیر میللتینگ "حرکتی"، "سیاساتی" یالی گؤرکِزیلیأر.
پ. ک. ک دۆرلی یورتلاردا، تۆرکیه، سوریه، ایران و عیراق دا باشغا آدلار بیلن کؤپچۆلیکله یین و ایزی گیدرلی یاغدایدا کؤپ سانلی گۆن باتار یورتلاریندا بۇلسا شخصی گؤرنۆشده و واغتال- واغتال ترور حرکتلرینی قوران ترور قوراماسیدیر. پ. ک. ک نینگ شۇل یورتلاردا قوران هۆجۆملرینده رایات- عسگر، عایال- ارکک، یاش- قارری اۇنلارچا مۆنگ آدام اؤلدۆریلدی، میلیونلارچا آدام یاشایان یرلرینی ترک اتمه لی بۇلدی، بۇلماغا دا دۇوام ادیأر. یاقین گۆن دۇغاری دیزاین اتمه ک ایسله یأن گۆیچلرینگ اۇیناتغیسی بۇلان پ. ک. ک نینگ اؤزۆنی کۆرتلرینگ وکیلی حؤکمۆنده گؤرکِزمه تاغاللاسینا اۇنونگ سیاساتی تایدان دۆشۆنمهک مۆمکین. تۆرکیأنی، سوریأنی، عیراغی و ایرانی بؤلۆپ، عاصیرلارینگ دۇوامیندا تۆرکلر و عاراپلار بیلن بیله لیکده اسلاما اؤنگ باشچیلیق ادن کۆرتلری قوردورجاق ترور دؤولتی بیلن ایسرائیلینگ حۇوپسوزلیغینا حیذمات اتدیرمه ک ایسله یأن امپریالیست گۆیچلرینگ هم ده اۇلارا ایلتِشدیریلن عالیملارینگ، یازیجیلارینگ چمه له شمه لرینه ده دۆشۆنمهک مۆمکین.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز:
اِمما شۇل یالنگیش اوغروقدیرمانینگ نه دۇغروچیل، نه عیلمی نه ده جمغیتچیلیک نتیجه سی بۇلوپ بیلمهز. أهلی آلمانلاری، عاراپلاری، تۆرکلری بیر حرکت/ سیاسات حؤکمۆنده قابول اتمه ک نأحیللی عیلمی و حاقیقاتا لاییق چمه لِشمه بۇلسا، أهلی کۆرتلری هم شیله قابول اتمه ک یرلیکلی بۇلماسا گره ک. میلیونلارچا آدامدان عمله گلیأن تاپاووتلی قاتلاقلاری بۇلان حالقی بیر بیتِوی گؤرمه ک توتالیتر قاراییشینگ بیانیدیر. "کۆرت سیاساتی" سؤزۆندن حرکت ادِنیمیزده، کۆرتلر دینگه تۆرکیهدأکیلردن عیبارات دأل. تۆرکیه بیلن بیله لیکده ایران، عیراق، سوریه و گۆن باتار یورتلارینداقی حالقی گؤز اؤنگۆنده توتیاریس. هاوا، دؤولتلر حاقدا آیدیپ بۇلار. اِمما بیر جمغیت حؤکمۆنده ایتالیان، فرانسوز، تۆرک سیاساتی بارادا آیدیپ بۇلار می؟ تۆرکلرینگ سیاساتی؟ گؤز اؤنگۆنده توتولیان تۆرکیه دأکی کۆرتلرینگ سیاساتی بۇلسا، هر بیر آسودا و دموکراتیک جمغیتده بۇلشی یالی، کۆرتلر هم بیر بؤلهک دأل، دۆرلی- دۆرلی. ایلکی بیلن أهلی کۆرتلر هر بیر جمغیتده بۇلشی یالی، سیاسات بیلن قیزیقلانمان بیلر. سیاسات بیلن قیزیقلانمایانلارینگ أهلی سس بریأن دألدیر. سس بریأنلرینگ أهلی ح. د. پ حزبینه سس بریأن دألدیر. آق پارتیا هم کۆرتلردن آزیندان ح.د . پ یالی سس آلیار. حۆداپار حزبی نینگ سس موقداری آز هم بۇلسا، کأبیر ییغناقدا میلیونلارچا آدامی ییغنایاندیغینی گؤریأریس. ح. د. پ پارتیاسینا سس بریأنلرینگ أهلیسی هم پ. ک. ک نینگ ترور حرکتلرینی تاصصیقلامایان بۇلسا گره ک. اۆیشۆریپ آیدانیمیزدا باشغا جمغیتلر اۆچین بیان ادیلمه یأن قاراییشینگ بیر طایپا یا دا تیره یالی، کۆرتلر اۆچین هم بیان ادیلمه گی نینگ هایسی بیر دۆشنۆکلی تاراپی یۇق. بو بیان کۆرتلری کِمسیدیجی و ایدئولوژیک چمه لِشمه دیر.
من شخصی تایدان تۆرکیه ده کؤپ سانلی ساغدین پیکیرلی رایات یالی پ. ک. ک بیلن ح. د. پ نینگ یاغلانشدیریلمازلیغی نینگ، ح. د. پ نینگ آلیپ بارجاق سیاساتینا یۇل بریلمه گی نینگ تاراپداری. اِمما آداملارینگ ادیأن پیکری نینگ أهمیتی قالمایار. سیاسات دموکراسی نینگ، آزاتلیغینگ، آسودا یاشاییشینگ دأل، ترور قوراماسی نینگ و اۇنونگ توتالیتر باسیشلاری نینگ سریشده سینه اؤورۆلن حالاتیندا جمغیتچیلیک و دموکراتیک تاراپ قالمایار.
ایسه م شرطلر بیله چیلشیریملی بۇلماندیغینا قارامازدان تۆرکیه دأکی بِللی قاتلاقلارینگ پ. ک. ک-نی و ح. د. پ-نی "کۆرت سیاساتی" حؤکمۆنده گؤرکِزمهک اوغرونداقی اِگیلشیکسیز تاغاللالارینگ سبأبی نأمهکأ؟ نأمه اۆچین پ. ک. ک نینگ و امپریالیسمینگ دیلینه بۇیون اِگیأرلر؟ شۇل یالنگیش اوغروقدیرما تاغاللاسی دینگه بیر تۆرکیه ده دأل، بؤلگه یورتلاریندا دا بۇلوپ بیلر.
ایلکی بادا یادا دۆشیأن بیرنأچه سبأبینگ اۆستۆنده دوروپ گِچه لینگ.
پ. ک. ک قۇرقوسی: دورموشدا دموکراتیک، ارکین و پلورالیست شرطلرده یاشایان بیزینگ یالی آداملار کؤپلِنچ ترور قورامالاری نینگ باسیشلارینی، عمله گتیرن قۇرقونچ قۇرقولارینی یاتدان چیقارمایار. چۆنکی ترور قورامالاری دینگه ترور بیلن گۆن ترتیبینده اۇرون آلیارلار و بیرنأچه واغتدان سۇنگ گۆن ترتیبیندن چیقیارلار. ایسه م ترور قورماالاری نینگ قۇرقی دؤرهتمِهک، باسیش اتمهک، بِللی آداملاری گؤنۆدن نیشانا آلیپ، قۇرقوزماق یالی اصولیهتی بار. شیله لیکده کۆرتلرینگ أهلیسینی "کۆرت سیاساتی" بیلن توتالیترلشدیرمه ک تاغاللاسی نینگ بیر بؤله گی پ. ک. ک نینگ عمله گتیریأن قۇرقوسی بیلن دۆشۆنشدیریلیپ بیلینر. پ. ک. ک نینگ اؤزۆنه قارشی چیقان و باشغاچا پیکره ایه بۇلان کۆرت آیدینلارینی، آسودا ایلاتی یۇق ادیأندیگی بیلینیأر.
یۇلداش باسیشی: "کۆرت سیاساتی" سؤزۆنی اولانیانلارینگ اساسی بؤلهگی تۆرک چِپینه (سۇلچی تۇپارینا) دِگیشلی. تۆرک سۇلچوسی نینگ بِللی وکیللری نینگ اساسی بؤله گی نینگ بۇلسا انقلاپ گچمیشینه ایه دیگی بیلینیأر. "کۆرت سیاساتی" سؤزۆنی اِگیلشیکسیز اولانیان تۆرک چِپی نینگ ایچیندأکی قاتلاقلارینگ بو تاغاللاسی مارکسیست- لنینچی ایدئولوژیدن گلیأن پ. ک. ک بیلن "انقلاپچی آرقالاشیق" حؤکمۆنده گؤرۆلیپ بیلر. شۇل قاتلاقلارینگ توتالیتر قاراببشا ییقغین اتمهکلری نینگ بیله کی بیر سبأبی بۇلسا ایه بۇلان انقلاب گچمیشیندن حالاص بۇلماندیقلاری، دموکراسی، آزاتلیق، کؤپچۆلیک (پلورالیسم) یالی آدالغالاری یتیرلیک درجه ده اؤزلِشدیرمأندیکلری بیلن دۆشۆندیریپ بیلینر.
تۆرکیأ قارشی دوریان حالقارا تاراپلارا انتگره بۇلماق: "کۆرت سیاساتی" سؤزینی اِگیلشیکسیز اولانیانلارینگ بیر بؤله گی بۇلسا تۆرکیأ قارشی دوریان حالقارا تؤوِهرِکلر بیلن بیله لیکده حرکت ادیأندیکلرینی گؤریأریس. دِگیشلی تؤوهرِکلر تاراپیندان قۇلدانیان شۇل قاتلاقلار قۇلدایان قاتلاقلار بیلن اوتغاشیقلی چمه لِشمأ ایه.
حؤکۆمته قارشی دورماق: حؤکۆمته قارشی دورماغینگ کأبیر آیدینگ پیکیرلیلرینگ اؤزۆنی آلیپ بارشینا دۆشۆنمهک تایدان آیدینگلاشدیریجیدیغینی آیتماق بۇلار. حؤکۆمته و اردوغاتا قارشی دورماق اۆچین کأبیر انتلکتوئللر هروئین سؤوداسینی ادیأن، بی گۆنأ چاغالاری قیریان ترور قوراماسینی قۇلداماغی هم سایلان آلیارلار.
آیدینگ پیکیرلی دییلنلرینگ اؤز یوردونا یاد بۇلماغی: جمغیته قارشیداش هم دییپ بۇلار. آیدینگلارینگ اؤز یوردونا یاد بۇلماغی گۆن باتارلی بۇلمادیق جمغیتلرینگ یۆز ییللیق گۆن باتارلاشما تاریحی نینگ قیصصاسیدیر. شۇل غوصصالی قیصصانی شاهیر سزائی قاراقۇچ ارتهکی آدلی قۇشغوسیندا اؤرأن یرلیکلی بیان ادیأر. عثمانلی دؤورۆنده عیلمینی، تکنولوژیسینی آلیپ یوردونا قۇشانت قۇشسون دییپ، گۆن باتارا بیلیم آلماغا اوغرادیلانلارینگ اساسی بؤله گی اؤز جمغیتلریندن اوزاقلاشیپ، گۆن باتارا عاشیق آداملار حؤکمۆنده یورتلارینا دۇلانیپ گلیپدی. جمهوریت دؤورۆنده باشدان گچیریلن بۇلسا اؤز مدنیتیندن، تاریحیندان دۇلی اۆزنهلشیپ، مدنی تایدان گۆن باتارا بۇیون اِگمهکلیک.
اۆیشۆریپ آیدانیمیزدا چپچی ترور قوراماسی بۇلان و اساسا ندا تۆرکلردن عمله گلیأن DHKPJ و مارژینال سۇلچی پارتیا اۆچین "تۆرک سیاساتی" دیمه ک هم شۇنچا یرلیکلیدیر. پ. ک. ک قۇرقوسی، یۇلداش باسیشی و سبأبی نأمه بۇلسا بۇلسون، پ. ک. ک نی یا دا ح. د. پ نی "کۆرت سیاساتی" حؤکمۆنده قابول اتمه ک آزاتلیغینگ تاراپیندا دوریان، بویسانچلی و پاراحاتچیلیغی سؤییأن کۆرتلری کِمسیتمهکدیر. اؤزۆنی آیدینگ پیکیرلی حاساپ ادیأنلره ترورینگ و امپریالیسمینگ پیکیرلرینه بۇیون اِگمهک دأل، اۇنگا قارشی دورماق و حاقیقاتی بیان اتمهک گِلیشر.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقادینگیز.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه کرمنچوک شهرینه قورالان هۆجۆمه قینانچ بیلدیردی
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیرلیگی، اوکراینانینگ کرمنچوک شهرینده بیر سؤودا مرکزینه قورالان هۆجۆمه قینانچ بیلدیردی


text:
چادویک بوزمن
چادویک بوزمن (اینگیلیسجه: Chadwick Boseman) آمریکالی اوْیونچو. ۲۹ نوْوامبر ۱۹۷۷ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. 2003–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
variety.comوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chadwick Boseman»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده چادویک بوزمن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شریدان ل فان
شریدان ل فان (اینگیلیسجه: Sheridan Le Fanu) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .۲۸ آقوست ۱۸۱۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۸ ایل عومر ائلهییب و ۷ فوریه ۱۸۷۳ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sheridan Le Fanu»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده شریدان ل فان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
نه ائتمه لی ییکـ
حورمتلی وطنداشلار !
منطقه میزده اولان گلیشمه لر، آمئریکادا حاکمییت ده ییشمه سی، ایران دئییله ن یئرده سوزده سئچگیلر ، عراق ، سورییه و تورکییه ده باش وئره ن اولوشوملار، بیز گونئی آذربایجانلیلاری دوشوندورمکده دیر. چونکی بو گلیشمه لر میللت و وطنیمیز اوچون تهلوکه خبری وئرمکده دیرلر. آتالاریمیز سوزو ایله دئسک ، قونشودا یانقین اولورسا، اودو گلمه سه ،قورو گه لر دئمیشلر. تاسوفله بئله گورولورکی، اودونون گلمه سی ائحتمالی چوخدور.بئله بیر دورومدا وطنی دوشونن، مسئولییت حیس ائده ن هر بیر آذربایجانلی، فیکیر ، گوروش و سلیقه فرقلیکلرینی بیر یانا قویوب ، بیر گیرده میز اطرافیندا اوتوروب ، گوزله نیلن تهلوکه نی و وطنین طالعینی دارتیشیب ، گوتور ـ قوی ائتمه لری و نتیجه سینی خالقیمیزا بیلدیرمه لری تاریخی وظیفه ساییلیر. بو مسئولییتی درک ائده ره ک آندا، قوروم و تشکیلات ، شخصی دویقولار ایکینجی مرحله ده یئر آلمالیدیر.
بونا گوره ده، بیز فیکیر، سلیقه و گوروشلری نظره آلمادان مسئولییت حیس ائده ن هر بیر آذرباجانلینی بو « نه ائتمه لی ییک » ده ییرمی (گیرده) میز دارتیشماسینا دعوت ائدیریک . بو تاریخه قده ر ایشتیراک ائدیب ـ ائتمه مه لرینی بیلدیرمه لرینی ریجا ائدیریک.
چاغیریش کومیته سی


text:
ناهار چاغی فهلهلرین باشچیسی باغ اوزونو قیی ووروب، میوه درنلری ناهار یئمهیینه چاغیردی. فهلهلر خؤرهک یئمهیه معین اولان یئره توپلاشدیلار.
ارباب ناهار یئمهیینه فهلهلرین ساییجا پیتی آلمیشدی.
تزه ایستی سنگگین گؤزهل قوخوسو، شوربا اییسینه قاریشیب، بایاقدان ایشلهمکدن قابیغدان چیخان فهلهلری اشتهایا گتیرمیشدی. آجلاریندان اؤلوردولر.
فهله باشچیسی، بیر ایکی فهلهنین یاردیمی ایله پیتیلری، کاسا- قاشیقلاری، سوغانلاری فهلهلرین آراسیندا بؤلوشدوردو.
فهلهلر اربابدان ایذین آلیب اوخونموش گون قزئتهسینی سوفرا عنواندا قارشیلارینا سَردیلر. شوربانین سویونو کاسالارینا تؤکدولر، سو آز اولدوغونا بعضیلری دویماریق دئیه، شوخلوقجا اوجاغین اوستونده قاینایان یئکه قارا چایداندان شوربالارینین اوستونه داغ سو تؤکدولر. دئیه- گوله هرهسی بیر کاسا اَتین سویونو دوغراییب شیرین- شیرین سوغانلا یئدیلر.
یوسف فهلهلرین بیری و اَن جاوانی ایدی. شوربانی یئیهندن سونرا دیبینی ده بیر تیکه چؤرهک ایله سیویردی؛ بیر پارا سوغانلا آغزینا قویدو؛ سونرا اللرینی قووزاییب شوکور ائتدی.
پیتینین آغزینی اَتی یئمک اوچون آچدی؛ لاپبادان عائیلهسی و ایکی آج بالاسی گؤزونون اؤنونه گلدی. نئچه آی اولاردی یئتیریب عائیلهسینه اَت آلا بیلمیردی. بوغازی بیچیلدی. داها او اَت اونا زَهریمار اولاردی. یئیه بیلمیهجکدی. قَهَر بوغازینی کسیردی. اوجاغین توستوسونو بهانه ائدیب، یولداشلاریندان اوزونو یان توتوب گؤزونده گیلهلنمیش یاشی اَلینین آرخاسی ایله سیلدی. اؤزونه توختاقلیق وئریب یولداشلارینا یالاندان: «شوربانین سویو چوخ ایدی منی توتدو.»- دئدی. بیر حالدا کی او آز خؤرهک ایشلک گنجین یالنیز دیشینین دیبینده قالمیشدی. هئچ دویمامیشدی.
شوربانین اَتینی همیشه چانتاسیندا اولان آغزی باغلی قابا تؤکوب، سلیقه ایله چانتاسینا قایتاردی. اونو شام اوچون کؤرپه بالالارینا آپاراجاقدی.
باشقا فهلهلر ده خؤرهکلرینی یئدیلر. بعضیلری ده اونا تای اتلرینی گؤتوردولر. قاب- قاشیغی ییغیشدیریب بیر طرفه قویدولار. سونرا اؤزلرینه چای سوزوب، سیگارئت چکنلری سیگارئتلرینی آلیشدیردیلار.
اوجوزلو سیگارئتلرین کولونو قزئتهنین اوستونه تؤکوب، یئربه یئر یالانچی سیاستچیلرین، اختلاسچیلارین، اوغرولارین ساققالینی، آلینلاریندا کی ریا مؤهور یئرینی اودا چکیب، دلیک- دلیک ائلهدیلر و بو ایشه اؤز آرالاریندا بیر سیرر اولان کیمی اوغرون- اوغرون گولدولر. سوندا یانمیش قزئتهنین کولو توزلانماسین دئیه بوکوب باغدا اولان یئکه زیبیل دولونا باسدیلار.
آج قارینلیلارا، عائیلهسینین گوندهلیک یاوان چؤرهیینی چتینلیکله تاپان اینسانلارا، قزئتهنین یالان- یارغانی یامان- یووزدان پیس ایدی؛ یارالارینین اوستونه دوز سَپیردی. او یالانلارین، او ریاکار یالانچیلارین، اوغرولارین یئری آرتیق زیبیل دولو ایدی.
اونلار یالنیز آخشام چاغینی و اَلی دولو ائوه دؤنمهیی دوشونوردولر. بو گونلری ده بئله کئچهجکدی. بس صاباح و یاشامین سایسیز صاباحلاری نئجه اولاجاق؟!
گؤرهسن فهلهلرین بو عصیانجیل ایشی، یاخیندا کی قابارلی اللرین، دمیر یوموروقلارین، آج قارینلارین، آیاق یالینلارین آجیق و عوصیان موشتولوقچیسی ایدی می؟!


text:
راستاکوچه ، تبریزین قدیمکی محله لریندن بیری دیر. اوزون کوچه لریایله، اوزون ، داراشلیق ائن سیز ، بوروخ – بوروخ دربندلری ایله و کوهنه ائو ائشیک لری ، بؤیوک تاختا کوچه قاپی لاری ایله بلاجا ، بؤیوک مئیدان لاری ایله کی محله لرین اورتاسیندادیلار. هر بیرینین ده بیر قیراغیندا بیر بؤیوک قوجا آغاجلاریلا کی گلیب گئده نه گؤز وورورلار. همان محله کی آجی – شیرین گونلریمیز ، بؤیوک آتالاریمیزین صفاسی ، بؤیوک آنالاریمیزین قوجاغیلا دادلانیب و هله ده دادی داماغیمیزدادیر. اونلاری آللاه رحمت ائیله سین دئیه – دئیه یادا سالیریق و خوش گونلرین یادی ایله آغزیمیز بالا باتیر. همان خوش گونلری کی قورتولوب ، توز اولوب ، گئدیب . اونلاردا بیر قورو خاطره بیر دادلی داماق قالیب.
اوندا کی اوشاغیدیم، راستا کوچه قارا کارشابلی ، منبر مچید اهیل اولان مؤمونه خانیملار ایلا دولویدو. بو مؤمونه خانیملار قرآن درسی دئمک ، حدیث اؤرگتمک ، موعظه ائله مه یین قاباغیندا هئچ بیر پول آلمیردیلار. اونلار آللاه یولوندا درس دئییردیلر. هره نین بیر تیکه چؤره یی واریدی ، بو چؤره ک اوچون ده آللاه لارینا شوکر ائلیردیلر. بو خانیم لارین ایچینده بیر نئچه خانیم واریدی کی چوخ آنلاقلی ، علم لی ، باشاراجاقلی ایدیلار. اونون اوچون ده بونلارا : مؤمونه » آدی وئرمیشدیلر.
بو خانیم لارین بیریسی رحمتلی مؤمون بتول خانیم ایدی. مؤمون بتول خانیم چوخ – چوخ مؤمونویدو. او چوخ یاشلی دئیلیدی ، مدرسیه ده گئتمه میشدی. آما قرآن سوادی واریدی. قرآن سوادی اولانلار یازابیلمه زدیلر آما اوخوماغی باشاراردیلار. هر نه یی آنادیلینه اوخویا بیله ردیلر. نوحه ، شعر ، یوسف و زولئیخا ، امیرارسلان . اونلار حاج آقا یا حاج خانیم لاردان درس آلاردیلار. مؤمون بتول خانیم هامی سیندان خوش آدلی بیر آروادیدی. او قاراشین ، آریخدان بیر آروادیدی . اما چوخ گؤزل سویو واریدی.ایسته مه لی بیر خانیمید. قرآن مجلیسلرینه گئده ردی .چوخ آرام ، محبتلی سه سی واریدی. گؤزل سه سی ایله ائشیده نلری حجب حیا ، گؤزل رفتارا اخلاقا یاخینلاداردی. هردن بؤیوک انام دئیه ردی :« واللاه بیللاه ، بو آرواد مدرسییه گئتسه ایدی ایندی اؤزونه گؤره بیر علامه ایدی.هر کسین اوره یینین نوخوشلوغونو باشاراجاقلیق نان توختاداردی.» او مؤمون اولا – اولا چوخ دا شوخلوق چو و خوش گولش ایدی.
مؤمون اکرم خانیم خوش اوزو واردی خوش گولشیدی. دئیه سن اوشاقلاری مدرسه گؤرموش دانشگاه اوخوموشویدولار و آنالارینا یاردیمجی ایدیلار.اونون اوچون ده چوخ اوخوماق ایلا بیر مقاوم منزلته یئتیرمیشدی.سیاست – میاست اهلی دئییل ایدی. جوماخشامی ایله جومه لر قرآن درسی وئره ردی. ایشینین چوخو ادب کمال اؤرگه تمک ایدی. دئیردی :« بو بیزیک کی اوشاقلاریمیزی تربییه وئریب ائشییه یوللامالییق. بیز ائله اؤرگه ده ک کی ظولوم کار اولماسینلار.»
رحمتلی مؤمون کور اکرم خانیم ، کورایدی. او چوخ – چوخ آرتیق مؤمونویدو. بیر کیشی قدرتی ایسته ین بیرسیدی. منبرینین باشیندا کی ایله شیردین، سؤزلرینین آغیرلیغیندان اوره ییوه خفه لنمه گلیردی. دئیه سن کی ایستیردی الیوی قولووی باغلایا ار آغایا تاپشیرا کی باشیوا هر بلا ایسته سه گتیره. او هر زامان کیشی لری حاق لی بیلیردی. آروادی کیشی نین کولفتی تانیردی. کیشی یه حاق وئریردی کی آروادی عادت اولان گونلری قیرخ گون دوغماق گونلرینین پرهیزینده ، اؤزونه بیر گون آغلایا. او کیشی یه گئجه آروادسیز یاتماغی گوناه بیلیردی.
بیر آرواد نئجه ائلییه بیلر اؤز تایلارینی حققینده بئله بیر چتین دب لر قویا؟ عجبا کی اؤزو هئچ اره گئتمه دی. او هوش باشی کی اوندا واریدیایسته سئیدی یاخجی بیر اره گئده ردی. اما گئتمه دی. بلکی اؤز دئدیغی و خانیم لارا اؤرگه تدیغی دب لرین نه سیاق چتین و آغیر اولدوغونو اؤزوده بیلیردی. بلکی ده اؤزونه بئله بیر ظولمو قیمیردی. اولکو بیلیردی نئچه آروادی اولان کیشی ایله یاشاماق نه قورخونج بیر یاشام دی. هلبت ایسته میردی بئله بیر آغیر یوکون آلتیندا بئلی سینا.
هردن بیر یولداشلارینان بیرلیکده جانیمیز ائله سیخیلیردی کی دوروب گئتمک ایستیردیک. اما مؤمون اکرم خانیم قاباغیمیزری آلیب ، دئییردی :« مؤمون کور اکرم خانیم چوخ هوشلو باشلی دیر.او ائوده مچیده جاق اؤزو تک گلیر راست گلیر اؤز یئرینده اوتورور. هامینی سه سیندن ده اویانا پیچیلدی سیندان تانیر. هر بیر شئیی هیسس ائلیر.بئله دوروب گئتمه ییز آللاها دا خوش گئتمز. ایله شین ، سؤزلرینه قولاق آسین. آدام کی همیشه اؤز سؤیدوغو سؤزلری ائشیتمز کی بیر آز دا سؤیمه دیغیز سؤزلری ائشیتمه یه عادت ائله یین.»
بیر آیری آرواد واریدی. ائونو خانم … چاغیراردیلار. خانیم … الینده بیر میکروفون واریدی. سؤزلری ایتی ، هردن ده تربییه سیز ایدی. دانیشیردی ، باغیریردی ، دئینیردی ، شوشه ای جوراب گئین آروادلاردان توتدو، نازیک چادرا اؤرتن آروادلاراجاق ، تلویزیون دان توتدو مدرسه یه گئدن قیزلاراجاق ، نه کی کیشی معلیمینین الینین آلتیندا درس اوخویان قیزدا نه آبری قالار نه حیا. ائله دانیشیردی دئیه سن به جهنم اوتونو آووجوندا ساخلاییب کی گوناهلار خانیملارین قیزلارین اوستونه آتیب بیر شعله ایله یاندیریب جیلیغا چئویرسین.سونرادا مرثیه سین اوخویوب بیر ایکی آیه اوخویوب ، پولون آلیب ائوینه گئده ردی. اونون اوچون ده خانیم لار اونا « مؤمون » لقبی وئرمه دیلر. گویا هله ده ساغدی و عرشه خوانلیق ایله باشین دولاندیریر.
بیر آیری آرواد دا واریدی کی مؤمونه خانیم ایدی. مؤمونه خانیم چوخ – چوخ مؤمونویدو. هامیسیندان مهربان و سوادلیدی.دئییردیلر بیر سوادلی عالیمین یانیندا درس الیب. منده عالی رتبه اولدوغون چوخ اینانیردیم. نئیه کی نامازین بئل سیندیریجی شکییاتینین هامیسینی طوطی کیمی ازبردن ایدی.من هر نه چالیشدیم شکییاتی ازبر ائلییه بیلمه دیم. مؤمونه خانیم یاشلی ایدی. گونلرین بیر گونونده ناخوشلادی. ناخوشلوق اوقدیر جانی سیخدی کی ال آیاغینی جاندان سالدی.دئدیلر سرطان توتوب. هردن چوخ زحمت ایله جلسه یه گلردی. اوره ییمیز اوندان اؤتور چوخ سیخیلاردی.بیر ایل کئچمه میشدی کی خبر یئتیردی اؤزون اؤلدوروب. اینانمادیق. بیر مؤمونه خانیم کی قیمازدی الی قولو بیرآزدا اولسون یورولا ، نئجه اوره یینه قییب؟ او کی اؤزون اؤلدورمه یین گوناهلیغین بیلیردی نئجه اؤزو بو یئکه لیکده گوناها باتابیلردی. اما بو ایشی گؤروب باشارا بیلمیشدی . بیر گون کی ائو خلوت اولور ، میطباغ دا گلیمی بوکور ، سویولونون قیراغیندا اوتورور و ایتی پیچاغی اوره یینه جاق سوخور. قان بورویور. قانین میندار اولماغین بیلدیی اوچون قالانلارا آز زحمت چیخارتسین دئیه سویولونون قاباغیندا اوتورموشوموش. اوشاقلار او زامان یئتیریرلر کی ارواد سون نفس لرین چکیر. دیلی توتار توتماز اوشاقلارا دئییر :« دردیم اوقدیر چوخالمیشدی کی بو عزیز گرامی جانیما اوره ییم یاندی. ایسته دیم راحاتلادام. آللاه منی باغیشلار. آخیر بو یازیق جانیما خدمت ائیله دیم. اونلار ایللر بویو من ایله برابر یاشادیلر . منی اؤز لرینه یوکلویوب اویان – بویانا چکدیلر ، نئجه قییارام اینیه لر؟ اونلار منی محتاج قویمادیلار ، من نئجه اونلاری محتاج قویوم؟»
دئییردیلر عمرونون آخیر لحظه لرینده پئشمانلامیشدی. کی نییه ایستیر بو عزیز جانی جهنم اوتونا تاپشیرا؟ ایسته میشدی کی فوری بیمارستانا یئتیرسینلر. اما داها چوخ گئج اولموشدو او بیمارستانا یئتیره نه جاق جان آللاها باغیشلامیشدی.
ایندی ده ایندی دی کی یادیما دوشه نده چوخ گؤیلوم ایستیر بو مؤمونه خانیم لاری.


text:
آلائخس
آلائخس (ایسپانجا: Alguazas) Alaejos ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و وایادولید اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۱۰۲ کیلومتر موربّع دیر. ۷۵۴ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۶۲۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Antipodes Map - Antipodal location for any map point. Solution Realm Software Inc (2006). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 6 November 2012. یوْخلانیلیب3 November 2012.
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alaejos»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آلائخس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورک میللتی بوتون ساحه لرده ایله ریجی گوروشلرله تاریخ و مدنییت ده قالیجی ایزلر بوراخمیشدیر. تورک میللتی ایستر قادینا ائشیت باخیش و داورانیشلاری، ایستر دؤلتچیلیک و امپراطورلوقدا سؤموروجولوک آنلایشی ایله یوخ، ائشیتلیک ایلکه سی ایله اداره ائتدیگی دؤولت لرده، میللتلرین دیل و دینلرینه توخونماماق و اورادا یاشایانلارا ائشیت حق تانیماقلا بیزه شانلی بیر عنعنه میراث قویموشدور. بو گون چاغداش اؤلکه لرده دوغایا وئریلن اهمیت، مدنیت ساییلارکن، بیزیم اجدادیمیز اؤز دوشونجه و ایدئولوگیالارینین تملینی دوغایا سایغی ایله قوروب، شامانیزم فلسفه سینی دونیایا تقدیم ائدیبلر. اجدادلاریمیزین دوغایا وئردیک لری اهمییت و سایغی، طبیعتین قیش موسیمیندن چیخیب، بهار ایله یئنی بیر حیات یاشاماسینی، یئنی گون- بهار بایرامی، اوغوز بایرامی و… آدلاندیردیلار. اونلار دوغانین یئنیدن دوغوشونو ایللین باشلاندیغی گون کیمی قبول ائتدیلر. بو گون باشقا مدنیت لرده یئنی ایل آنلایشینا باخارکن دینی گوروشلرین ایزینی داها قاباریق شکیلده گؤردوگوموزده، اجدادلاریمیزین نه قدر رئالیست و اوزاق گؤرن اولدوقلاری بیزی بیر یاندان غرورلاندیریر، بیر یاندان دا سوروملولوغوموزو بیر آز دا آرتیریر. گونئی آذربایجان ایستقلالچیلار بیرلیگی اولاراق یئنی گون – بهار بایرامی مناسبتی ایله میللتیمیزین بایرامینی تبریک ائدیب، سؤز وئریریک قانیمیزین سون داملاسینا قدر، اونلارین قورتولوشو و تورک میللتینین لایق اولدوغو دؤلتچیلیگی اوغروندا مبارزه آپاراق. گلین تشکیلاتلانیب، سیستماتیک مجادیله ایله عیرقچی و ایشغالچی دوشمنی اؤلکه میزدن آتاق. گئرچک بایرامی یاشاییب، گله جک نسلیمیزه مستقیل، آزاد، چاغداش و دئموکراتیک بیر اؤلکه ارمغان ائدک. یئنی گون بایرامینیز مبارک اولسون!
Ana Yaprak / Slideshows_ / گونئی آذربایجان ایستقلالچیلار بیرلیگینین یئنی گون- بهار بایرامی مناسبتی ایله میللتیمیزه تبریک مئساژی


text:
- گونئی آذربایجان میللی بیرلییی
- واحید مستقیل آذربایجان جبهه سی
- گونئی آذربایجان ایستقلال پارتیسی
- گونئی آذربایجان قورتولوش پارتیسی
- گونئی آذربایجان میللی اویانیش حرکاتی
- گونئی آذربایجان دمکرات پارتیسی
- گونئی آذربایجان لیبرال دمکرات پارتیسی
- (گونئی آذربایجان میللی اویانش جرکاتی (ینی
- گونئی آذربایجان سوسیال دمکرات پارتیسی
- گونئی آذربایجان میللی آزادلیق جبهه سی
- آذربایجان میللی دیره نیش تشکیلاتی
- آذربایجان ملی جبهه سی
- آذربایجان اورنجی حرکاتی
Ana Yaprak / میللی حرکت / سیاسی تشکیلاتلار / سیاسی تشکیلاتلار


text:
میروسلاو ستاچ
میروسلاو ستاچ (اینگیلیسجه: Miroslav Stoch) (دوْغوم:۱۹ اکتبر ۱۹۸۹ (۳۲ یاش) Nitra) بیر فوتبالیست. ایسلاویا پراق فوتبال کولوبو و ایسلوواکی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده میروسلاو ستاچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- چلسی کولوبونون اویونچولاری
- توئنته کولوبونون اویونچولاری
- پائوک کولوبونون اویونچولاری
- بورسااسپور کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- العین کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
- ایسلاویا پراق کولوبونون اویونچولاری


text:
یووا
قوشلار و بعضی حیوانلارین یومورتالارینی و بالالارینی یئتیشدیرمک اۆچون دوزلتدیکلری یئردیر. قوشلاردا یوا دوزلتمک عمومی بیر ایشدیر. بالیقلاردا، بؤجک لرده و سورونگن لرده و ایکی یاشایان لاردا دا چئشیت لی یووالار گؤرونور. ایستر موریانالارین قالاسی و قوندوزلارین(سو ایتی) ائولری، ایستر آری پتگی و باراما(ایپک قوردو) پیله سی، هامیسی بو جانلیلاری و بالالارینی، اُوچولاردان و هاوا دَییشیکلیک دوروموندان قوروماغا، شاشیرتیجی درجه ده دوزنلی اینشا ائدیلن ائولردیر. جانلی لار بو ائو لری، یارپاقلار و قوروموش اغاج بوداقلاری و چور-چوب و پالچیق، یادا بدنلرینده اولوشان ایپک و موم کیمی دوغال ماده لرله دوزلدیرلر. بعضی لری ده اوبیری جانلیلارین ائوینده، سؤز گلیمی موریانالار قالاسیندا یادا بیزیم ائولرده یاشار.


text:
شرق فلسفهسی
شرق فلسفهسی دئییلدیگینده عومومیتله هیندیستان و چینده باشلایان فلسفه عنعنهسی نظرده توتولماقدادیر. آنجاق بونا آفریقا فلسفهسی، ژاپون فلسفهسی، ایسلام فلسفهسی، ایران فلسفهسی کیمی عنعنهلری ده علاوه ائتمک لازیمدیر. شرقیاتچیلیق دوشونجه ایله غرب فلسفهسی، اؤز تاریخینی قدیم یونان فلسفهسی دؤورویله بیرلیکده باشلاتماقدا، عاغیلچی و سیستماتیک دوشونجه عنعنهسینی اؤزونه عایید ائدهرک اؤزونو بو محورده تعیین ائتمکدهدیر. بو معنادا شرق فلسفهسی، غرب فلسفه تاریخینین خاریجینده قالان فلسفه عنعنهلرینی آدلاندیرماقدادیر. شرق دوشونجهسی بو معنادا فلسفه-خاریجی اولاراق گؤرولمکدهدیر. شرق فلسفهسی میفولوژی و میستیک یا دا سیررچی و سمبولیک یانلاری اولان بیر فلسفه عنعنهسی اولاراق قییمتلندیریلر. بو تاثیر و منشا سؤز مؤوضوسو اولماقلا بیرلیکده، شرق فلسفهسینین فلسفه-خاریجی ساییلماسی آنجاق فلسفهنین موعین بیر شکیلده باشا دوشولمهسی و تصنیف ائدیلمهسی ایله مومکون اولماقدادیر. بو آنلاییش و صینیفلندیرمه ایسه غرب دوشونجهسینین اؤزونو تعیین ائتمهسی ایله علاقهلیدیر. حالبوکی شرق و غرب فلسفهری اولاراق آدلاندیریلان فلسفه عنعنهلری، فرقلیلیکلری ایله بیرلیکده، قارشیلیقلی تاثیرلنمه و داواملیلیق حالیندا اینکیشاف گؤسترمیش فلسفهلردیر. " شرق " بو معنادا، هم داها غرب فلسفهسی مؤوجود دئییلکن فلسفی ایچریملی زنگین بیر دوشونجه تاریخینه مالیکدیر، هم ده مثلا اورتا چاغ دؤورونده غرب فلسفهسی دئییلن فلسفهنین داشینماسی و اینکیشاف ائتدیریلمهسی شرق سایهسینده رئاللاشدیریلمیشدیر.


text:
خوسرو و شیرین (نظامی)
"خوسرو و شیرین" (۱۱۸۰) — نظامی گنجوینین "خمس" توپلوسونا داخیل اوْلان ایکینجی شعردیر. اثر ۱۱۸۰-جی ایلده فارس دیلینده یازیلمیشدیر. نظامی بۇ اثری اتابی محمد جهان پهلوانا (۱۱۷۳–۱۱۸۶) تقدیم ائتمیشدیر. اثرده جهان پهلواندان باشقا ،اوچونجو توغرول (۱۱۷۸–۱۱۹۴) و قیزیل آرسلانین (۱۱۸۶–۱۱۹۱) دا آدلاری چکیلیر.
قیسا مدت عرضینده مشهورلاشمیش اثرین مۆختلیف دؤورلره عاید اوْنلارلا اَلیازمالاری دۆنیانین مۆختلیف موزه و کیتابخانالاریندا ساخلانیلماقدادیر. "خوسرو و شیرین" شعرلری نظامیدن سوْنرا یئتیشن شاعر نسلینین فوْرمالاشماسینا جدی تاثیر گؤسترمیش ،مۆختلیف شرق اؤلکهلریندن اوْلان اوْنلارلا شاعر بۇ اثره نزیرهلر یازمیشلار.
مضمونودَییشدیر
حادثهلر ایکینجی خوسرو پرویز دوغولماسی و تحصیلینین تصویری ایله باشلاییر. بۇندان سوْنرا خوسرووون کندچینین ائوینده اَیلنمهسی و آتاسی طرفیندن بۇ حرکتینه گؤره دانلانماسی تصویر ائدیلیر. خوسرو عذر ایستییر و تؤوبه ائدیر. شاه ۴-جو هؤرموز اوْغلونو باغیشلاییر. همین گئجه خوسروو یوخودا باباسی اَنوشیروانی گؤرور و اَنوشیروان اوْنا شیرین آدلی آرواد ،شبدیز آدلی آت ،باربد آدلی موسیقیچی و شاهلیق حاقیندا خوش خبر وئریر.
خوسرووون یاخین دوْستو اوْلان رسّام شاپور ،شاهزادهیه "دربند دنیزیندن آران و اَرمنه قدر اراضیلرین حؤکمداری مهینبانو و اوْنون گؤزللر گؤزهلی قارداشی قیزی شیریندن بحث ائدیر. شاپورون تصویرینی ائشیدن خوسروو گؤروشمدن شاهزاده شیرینه وورولور. شاپور شیرینی آختارماق اۆچون اَرمنه یولا دۆشور. شیرینی تاپدیقدان سوْنرا شاپور ،خوسرووون شکلینی اوْنا گؤستریر. شیرین خوسرووا ووْرولور و شاپورا قوْشولاراق ساسانیلرین پایتختی مداینه قاچیر. همین دؤورده آتاسینین غضبیندن قوْرونماق ایستین خوسروو دا اَرمنه قاچیر و شیرینی آختارماغا باشلاییر.
یولدا خوسروو ،چایدا ساچلارینی یویان چیلپاق شیرینی گؤرور; شیرین ده اوْنو گؤرور; لاکین ،خوسروو کندلی پالتاری گئییندییندن ،اوْنلار تانیش اوْلمورلار. خوسروو اَرمنه چاتیر و حؤکمدار مهینبانو لقبلی سامیرا طرفیندن شاهلارا لایق طرزده قارشیلانیر ،بیرده شیرینین مداینه قاچدیغینی دا اؤیرنیر. یئنیدن شاپور شیرینی گتیرمک اۆچون گؤندریلیر. شیرین یئنیدن اَرمینه چاتدیقدا ،آتاسینین اؤلومو سببییله خوسروو مداینه قاییتمالی اوْلور. خوسروو بهرام چوبین طرفیندن تاختدان دئوریلدیکدن سوْنرا اَرمنه قاچیر.
بۇرادا خوسروو نهایت کی ،شیرینله گؤروشور. لاکین ،شیرین خوسرووا اَره گئتمیه راضی اوْلمور و ایلک اؤنجه تاختینی گئری قایتارماغی طلب ائدیر. بۇندان سوْنرا شیرینی اَرمنزمینده قوْیان خوسروو قسطنطنیه گئدیر. بیزانس قئیصری ،قیزی مریمله ائولنهجیی تقدیرده بهرام چوبینه قارشی ساواشده خوسرووا کؤمک ائدجیینی بیلدیریر. بیرده ،خوسروو ،مریمین ساغ اوْلدوغو مدتده باشقا بیر قادینلا ائولنمهیجیینه ده سؤز وئرمیه مجبور اوْلور. بۇندان سوْنرا دۆشمنلرینی مغلوب ائدن خوسروو یئنیدن ساسانی تاختینی اَلده ائدیر. قیسقانج مریم ،خوسرووو شیریندن آیری سالیر.
همین دؤورده شیرینه آشیق اوْلان فرهاد آدلی هئیکلتراش عاشیق مئیدانیندا خوسرووا رقیب چیخیر. فرهادلا باجارا بیلمیجیینی آنلایان خوسروو اوْنا ممکن اوْلمایان بیر ایش – بیسوتون داغینی یاریب یول چکمیی تاپشیریر. فرهاد ایشی تماملادیغی تقدیرده خوسرووون اوْنا شیرینله ائولنمهیه ایجازه وئرجیی اۆمیدی ایله ایشه باشلاییر. لاکین ،بیر مدت سوْنرا خوسروو فرهادین یانینا ائلچی گؤندررک ،شیرینین ساختا اؤلوم خبرینی وئریر. شیرینین اؤلوم خبرینی ائشیدن فرهاد ،اؤزونو داغدان آتیر و اؤلور. شیرینه مکتوب یازان خوسروو ،فرهادین اؤلومونه گؤره باشساغلیغی وئریر. بۇ حادثهدن بیر موددت سوْنرا مریم ده اؤلور و شیرین خوسرووون باشساغلیغی مکتوبۇنا باشساغلیغی مکتوبو ایله جواب وئرمهلی اوْلور.
بۇندان سوْنرا ،خوسروو شیرینله ائولیلیکسیز علاقهیه گیرمیه جهد ائتسه ده ،شیرین بۇندان قطعی شکیلده ایمتیناع ائدیر. خوسروو ،شاپورون مصلحتی ایله ایصفاهانا گئدیر و بۇرادا شکر آدلی بیر قادینلا یاخینلیق ائدیر. لاکین بیر مدت سوْنرا ،خوسروو شکردن بئزیر و قصری شیرینه یولا دۆشرک شیرینی گؤرمک ایستییر. لاکین ،خوسرووون سرخوش اوْلدوغونو گؤرن شیرین اوْنو قالایا بوراخمیر. شیرین ،شکرله یاخینلیغینا گؤره خوسرووو مذمت ائدیر. خوسروو اۆزگون هالدا اؤز سارایینا قاییدیر.
بیر مدت سوْنرا ،شیرین ،خوسرووا اَره گئتیه راضیلاشیر. لاکین بۇ زامان ،خوسرووون مریمدن اوْلان اوْغلو اوچونچو قوباد دا شیرینه عاشیق اوْلور. ائولیلیکدن سوْنرا ۲-جی قوباد آتاسی خوسروو پرویزی اؤلدورور و شیرینه خبر گؤندریر کی ،بیر هفته سوْنرا اوْنونلا ائولنمهلیدی. شیرین بیر شرطله راضیلاشیر کی ،قوباد خوسروو اۆچون لایقلی دفن مراسیمی تشکیل اِتسین. قوباد ائله ده ائدیر ،لاکین دفن زامانی ،قوبادا اَره گئتمایش اۆچون شیرین ،خوسرووون مزاری باشیندا اؤزونو اؤلدورور. خوسروو و شیرین بیر مزاردا دفن اوْلونور.


text:
عراق قوم فیرتیناسی ایله بوغوشور
بوغولما ریسکی اولان اونلارجا اینسان خستهخانایا آپاریلدی
عراقدا گوجلو قوم فیرتیناسی سببی ایله تحصیله بیر گون آرا وئریلدی.
باشکند بغداد باشدا اولماقلا بیر چوخ شهرده سحر ساعاتلاریندان باشلایان آغیر قوم فیرتیناسی حیاتی اولومسوز ائتکیلهییر.
بوغولما ریسکی اولان اونلارجا اینسان خستهخانایا آپاریلدی.
تحصیل باخانلیغیندان وئریلهن آچیقلاما ایله بوتون اؤلکهنی بۆرویهن آشیری قوم فیرتیناسی سببی ایله بو گون اوخوللار قاپادیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
هیندوستان-دا سئل و داشقینلار زامانی اؤلنلرین سایی آرتیب
هیندوستان-دا سئل و داشقینلار زامانی اؤلنلرین سایی یوز نفری کئچیب.
بنگلادش-ده سئل:36 نفر اؤلوب
بنگلادش-ده دنیز سویهسینه یاخین اراضیلرده تأثیرلی اولان شدتلی یاغیشلار نتیجهسینده میدانا گلن داشقینلاردا 36 نفر حیاتینی ایتیریب.
آلمانیا: بنزینلی و یا دیزل اتومبیل ساتیشی ایله باغلی پلان یانلیشدیر
آلمانیا، آوروپا بیرلیگینین، یئنی بنزین و دیزل ایله ایشلهیهن اتوموبیللرین ساتیشینی ۲۰۳۵.جی ایلدهن اعتباراً قاداغان ائدن یاسال دۆزنلهمهسینی قبول ائتمهیهجکلرینی بیلدیردی


text:
تورکیه ده بلیق محصوللری صادراتیده ریکارد اورنه تیلدی
میلیونلب دالر عاید قولگه کیریتیلدی
تورکیه دن جنوری – می آیلری باسقیچیده بولگن بلیق اونی و بلیق یاغی صادراتیده قولگه کیریتیلگن عاید 71 فایز کوپه ییب 22 میلیون 193 مینگ 838 گه ییتدی.
شرقی قاره دینگیز صادراتچیلر بیرلیگی اعضاسی و سوو محصوللری سکتور کمیته سی باشلیغی اسماعیل کوبیا، پرو، ناروی و فرانسه گه اینگ کوپ صادرات بولگن اولکه لر ایکن لیگی گه دقت قره تیب اوتگن ییل گه قره گنده فرانسه، یمن و آلمان گه هم صادرات بولگن لیگینی معلوم قیلدی.
بلیق اونی و بلیق یاغی صادراتیده ترابزون نینگ بیرینچی اورینده تورگن لیگینی قید ایتگن کوبیا ترابزون گه پرو، ناروی، فرانسه، کولمبیا و اسرائیل گه 7 مینگ 478 تن بلیق اونی و بلیق یاغی صادراتیدن 21 میلیون 236 مینگ 367 دالر عاید کیلگن لیگینی افاده ایتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپانیا لیگی باشقرووی پاریس سن جرمن بیلن منچستر سیتینی قاره لب شکایت ایتدی
بو جماعه لرنی کوپ پول خرجت قیلیب بازارنی بوزگن لیگی بیلن عیبله ماقده


text:
ترور سالدیریلاریندا ۱۳۲ وطنداش حیاتینی ایتیردی
مالینین ایچ بؤلگهلریندهکی کندلره، مغرب القاعدهسینه باغلی کتیبه ماسینا ترور هؤرگوتو طرفیندن سالدیری تشکیل ائدیلدیگی بیلدیریلدی
مالینین ایچ بؤلگهلریندهکی کندلره جمعه ائرتهسی گئجهسی تشکیل ائدیلهن ترور سالدیریلاریندا ۱۳۲ وطنداشین حیاتینی ایتیردیگی آچیقلاندی.
حکومتدن وئریلهن یازیلی آچیقلامادا، بانکاس ائلچهسینه باغلی کندلره ۱۸ ژوئن گئجهسی مغرب القاعدهسینه باغلی کتیبه ماسینا ترور هؤرگوتو طرفیندن سالدیری تشکیل ائدیلدیگی بیلدیریلدی.
سالدیریلاردا ۱۳۲ مولکی وطنداشین حیاتینی ایتیردیگی قید ائدیلهن آچیقلامادا، اؤلنلرین عائلهلرینه باشساغلیغی وئریلدی.
آچیقلامادا، حکومتین بو سالدیرینی شدتله قینادیغی و سوچلولارین توتولماسی اوچون نه لازیمدیرسا ائدیلهجگی وورغولاندی.
اؤلکهده ۳ گونلوک اولوسال یاس اعلان ائدیلدی.
ساحل بؤلگهسینده "۳ اؤلکه سرحدی" اولاراق بیلینن بورکینا فاسو، مالی و نیجر، سون ایللرده ترور هؤرگوتو القاعدهیه باغلی قروپلار ایله داعشین سالدیریلارینا معروض قالیر.
مالیده ۲۰۱۳.جو ایلدهن بری یئرلشهن خاریجی حربی مرکزلره باخمایاراق، ترور هؤرگوتلری سالدیریلارینی داوام ائتدیریر.
ایلگیلیلی خبرلر
سوئد باشباخانی آندرسون: تورکیه ایله ائدیلن آنلاشمانین آرخاسینداییق
"طبیعی کی، آنلاشمادا اولان ائدیلهجک. تورکیهنین داها اؤنجه قایتارما طلبلری اولدو، بیز ده بونلارلا ایلگیلهندیک"
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی


text:
اسکاندیچی
اسکاندیچی (ایتالیاجا: Scandicci) ایتالیانین توسکانی بؤلگه سینده یئر آلان بیر شهردیر. 2016-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 50 527 نفر دیر. بۇ باخیمدان اۆلکهنین 144_اینجی شهری سایاگلیر.[۱]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اسکاندیچی (ایتالیاجا: Scandicci) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Resident population by age, nationality and borough. City of Milan – Statistical Department.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Scandicci»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اسکاندیچی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
راسینق کلوب آوئیاندا فوتبال کولوبو
راسینق کلوب آوئیاندا فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Racing Club de Avellaneda) بیر فوتبال کولوبودور. Primera División دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۶۱٬۰۰۰ نفرلیک الرئیس خوان دومینقو بیرون ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Racing Club de Avellaneda»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده راسینق کلوب آوئیاندا فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شوشا
شوشا (لاتین تورکجه: Şuşa) — آذربایجان جومهوریتینده بیر بؤیوک شهر دیر. قاراباغ بؤلگهسینین ان بؤیوک شهریدیر. شهر ۱۷۵۲-جی ايلده قاراباغ ویلایتینین خانى پناهعلی خان ساریجالى-جاوانشير طرفيندن سالینیب. ايلك چاغلاردا قوروجوسونون شرفينه پناهآباد آدلانديريلمیشدیر. ۱۹۹۲-جی ایلده ارمنیلر طرفیندن ایشغال ائدیلن شوشا شهری، ایکی ۲۰۲۰-جی ایلده، آبان آیینین ۱۸-جی گۆنۆنده (نوْوامبر آیینین ۸–جی گۆنۆ) آذربایجان سیلاحلی گۆجلری طرفیندن ایشغالدان آزاد ائدیلمیشدیر. شوشا شهری آذربایجانین مدنیّت اوجاقلاریندان ساییلیر و بونا گؤرهده آذربایجان خالقینا اؤنملی و دَیَرلی بیر شهر دیر.
تاریخ
شوشا آذربایجانین تاریخی شهرلریندن دیر. شهرین تیکیلمیش تاریخی ۱۷۵۲–جی میلادی ایلینه یئتیشیر اما شهر آذربایجانین تاریخی بؤلگهلریندن اوْلان داغليق قاراباغ آدلانان تاریخی بیر بؤلگهده یئرلشیب و بو بؤلگهنین تاریخی اسکی زامانلارا چاتیر.
اسکی تاریخ
چاغداش تاریخ
اتیمولوژی
شوشا آدینین کؤکو حقّینده مختلف فیکرلر وار دیر. ایکینجی عصرده یاشایان قدیم روم تاریخچیسی تاسیت کورنئلی قافقاز اراضیسینده دوندار تورک طایفاسینا مخصوص، سوسو (لاتین دیلینده ش سسی یوخ دور) شهرینین اولماسی حقّینده معلومات وئرمیش دیر. خلق افسانهسینه گؤره بو یئرلرین هاواسی بولور کیمی صاف و شفالی اولدوغو اوچون اونو شوشا (شوشه) آدلاندیرمیشلار.
بعضی قایناقلارا گؤره شوشا سؤزو آذربایجاندا اسکیفلره مخصوص اولدوغو احتمال اولونور. سؤزده بیرینجی «ش» سسی سونراکی «س» سسینی اؤز مخرجینه سالمیشدیر و شوشا دئییمی آلینمیشدیر. بعضی منبعلرده شوشا شهرینین آدی تورک طایفالاری و تورک سؤزلری ایله ایضاح اولونور. بعضا شیشه (شیش قایالارلا احاطه اولدوغونا گؤره) شکلینده ده ایشلهدیلیر. بعضی تدقیقاتچیلار شوشا سؤزونون تورک دیلینده معناسی اوج و یوکسک اولان شیش عنصری ایله ایضاح ائدیرلر. بعضی منبعلرده ایسه شوشا آدینین قدیم تورک باشچیسی «شو»نون یعنی مقدونیهلی ایسکندرله ووروشان شخصین، تیکدیردیگی «سو» قلعهسی ایله عینیلیگی، شومر (شو + ار) آدی ایله سسلشمهسی تدقیق اولونور.[قایناق گؤسترین]
شوشانین تاریخی محلهلری
شوشادا ۱۷ محلّه واریدی. هر محلّهده حامام، مسجید و بولاق واریدی. شوشا محلّهلرینین دوققوزو آشاغی محلّه، قالان سکگیز محلّه ایسه یوخاری محلّهلر ساییلیردی:
- یوخاری محلّه
- ساعاتلی محلّهسی
- کؤچرلی محلّهسی
- مامایی محلّهسی
- خوجا مرجانلی محلّهسی
- دمیرچیلر محلّهسی
- حامام قاباغی محلهسی
- مردینلی محلّهسی
- تازا محلّه محلّهسی
- آشاغی محلّه
- سیّدلی محلّهسی
- جولفالار محلّهسی
- قویولوق محلّهسی
- چوخور محلّه محلّهسی
- دؤردلر قوردو محلّهسی
- حاجی یوسفلی محلّهسی
- دؤرد چینار محلّهسی
- چؤل قلعه محلّهسی
- قوردلار محلّهسی
میلّی نیشان
شوشا شهرینین میلّی نیشانی ۱۸۴۳-جو ایلین می آیینین ایگیرمی بیرینده تصدیق اولونموشدور. میلّی نیشانین ایکییه بؤلونموش قالخانواری لؤوحهسینین یاریدان یوخاری حصّهسی کاسپی ولایتینین میلّی نیشانینداکی تصویرلرین عینی دیر: بیرینجی حصّهده قاپلان، ایکینجی حصّهده یئردن چیخیب آلوولانان قاز دیلیملری تصویر اولنوب. میلّی نیشانین یاریدان آشاغی حصّهسیندهکی یاشیل ساحهده یَهَری قیزیل رنگلی آت تصویر اولونوب کی، بو دا همین اراضیده یئرلی جینس آت نوعلارینین اولماسیندان و آتچیلیغین انکشافیندان خبر وئریر.[قایناق گؤسترین]
جوغرافیا
ژئولوژی
شهرین اراضیسی داغلیقدیر. ان یوکسک زیروهسی بؤیوک کیرس داغی دیر (۲۷۲۵ متر). کئچل داغ آشیریمی دا رایون اراضیسینده دیر. رایوندا اساسا، یورا و تباشیر چؤکونتولری یاییلمیشدیر. مختلف نوع تیکینتی متریاللاری یاتاقلاری و معدنی سو بولاقلاری (تورش سو، شیرلان) وار. شهرین کناریندا درین داش آلتی درهسینین یاخینلیغیندا یئرلشن جیدیر دوزو خصوصییله مشهور دور. جیدیر دوزوندن بیر قدر آشاغیدا قیرخ پیلّهکان دئییلن دیک پیلّهلی یول داش آلتی چایینا آپاریر. ۱۹۹۲-جی ایلده شوشا شهریندن جنوبدا دنیز سویّهسیندن ۱۳۶۵ متر هوندورلوکده یئرلشن، اوزونلوغو ۱۱۴ متر، آهنگ داشلاری تریتون عصرینه عائد اولان «خان ماغاراسی» ائرمنیلر طرفیندن داغیدیلیب.
شهرده شوشا گورگنی (وَلَسی) و قافقاز قاش سَهلَبی و یا خاریبولبوله راست گلمک اولار. شوشانین رمزی ساییلان خاریبولبول گولو ایله باغلی چوخلو افسانهلر و روایتلر وار. دئییلهنه گؤره فتحعلی شاه قاجار شوشا اوچون غریبسهین آروادی، قاراباغ خانی ابراهیم خلیل خانین قیزی آغابیگیم آغا اوچون بیر باغ سالدیریر. بو باغدا قاراباغدا، شوشادا بیتن بوتون آغاجلاری، گوللری اکیرلر. هامیسی بیتیر، بیرجه خاریبولبولدن باشقا. خاریبولبول حقّینده باشقا روایتلر ده وار.
اقلیم
شوشا اراضیسینین اکثر حصّهسی قیشی قوراق کئچن مولاییم ایستی و سویوق اقلیم تیپلرینه عائد دیر. اورتا ایستیلیک ژانویهده ۴- درجهدن ۱- درجهیه قدر، جولایدا ایسه نسبتا ۱۶-۱۹ درجه، ایللیک یاغینتینین میقداری ۷۰۰–۸۰۰ میلیمتر اولور.[۱]
اهالی
دموگرافی و اتنیک ترکیبی
۱۸۲۳-جو ایله عاید استاتیستیک معلوماتا گؤره، بو دؤورده قاراباغ خانلیغیندا یاشایان ۲۰۰۳۵ عائلهدن ۱۵۷۲۹ تورک و ۴۳۶۶ ایسه مسیحی (آلبان منشألی) عائلهلر تشکیل ائدیردی.[قایناق گؤسترین]
۲۰۰۰-جی ایلین یازیندا شوشادا اوچ مین نفردن آز انسان یاشاییردی. بونلارین چوخونو آذربایجاندان قاچقین دوشموش ارمنیلر تشکیل ائدیردی.[قایناق گؤسترین]
دین
اون دوققوزونجو عصرین سونوندا شوشادا ۱۷ مسجید فعالیّت گؤستریب. شوشا شهرینده معمار کربلایی صفیخان قاراباغی طرفیندن إنشاء ائدیلن ایکی مسجید و ایکی مدرسه بیناسی وار. شهرین تانینمیش مسجیدلریندن آشاغی گؤوهر آغا مسجیدی، یوخاری گؤوهر آغا مسجیدی، جولفالار مسجیدی، حاجی یوسفلی مسجیدی، کؤچرلی مسجیدی، مامای مسجیدی، مردینلی مسجیدی، قویولوق مسجیدی، ساعاتلی مسجیدی، سیّدلی مسجیدی، چؤل قلعه مسجیدی، خوجا مرجانلی مسجیدی، تازا محلّه مسجیدی و دیگرلرینی قید ائتمک اولار.[قایناق گؤسترین]
انضباطی بؤلگو
شوشادا «بازارباشی» دئییلن یئردن شیطانبازارا قدر اوزانان اوستو اؤرتولو تیجارت مرکزی و شهرین اساس کوچهسی «راستا بازار» آدلانمیشدی. راستا بازارین سیرا ایله دوزولن و داشلاری بیر-بیرینه قورغوشونلا برکیدیلن سوتونلاردان، طاقلاردان عبارت اولان و قالئریانی خاطیرلادان سَکیلری باشدان-باشا اؤرتولو اولدوغوندان بوتون فصللرده قورو و تمیز قالیردی. کوچهنین اورتاسی ایله نقلیات واسیطهلری حرکت ائدیردی. اورتا عصر شرق اوسلوبوندا ذؤوقله تیکیلن بو بازار هم ده شهره خصوصی یاراشیق وئریردی.[قایناق گؤسترین]
شوشانین تیجارت مرکزینین بنزرسیز گؤرکمی اونون یولونا بیتیشیک ایری بازار مئیدانی ایله تاماملانیردی. شهرین اساس مئیدانی راستا بازار کوچهسی بویونجا تیکیلمیش عبادتگاه و تیجارت تعییناتلی تیکیلیلردن، بیر مرتبهلی توکانلاردان، ایکی مرتبهلی کاروانسارادان و قوشا مینارهلی یاراشیقلی جومعه مسجیدیندن عیبارت ایدی.[قایناق گؤسترین]
اقتصادیات
ایگیرمینجی عصرین اوّللرینده شهرده ۱۴۶۴ توکان قیده آلینمیش، بونلارین دا بازارلارلا بیرلیکده ایللیک تیجارت دؤوریّهسی ۶ میلیون روبلا چاتمیشدی. رایونون اقتیصادیّاتیندا حیواندارلیق اساس یئر توتوردو. کند تصرّفاتینا یارارلی تورپاقلار ۲۰/۹ مین هکتاردی (۱۹۸۶). بونون ۳/۸ مین هکتاری شوم یئری، ۰/۱ مین هکتاری چوخ ایللیک بیتکیلر، ۰/۳ مین هکتاری بیچَنَکلر، ۱۶/۷ مین هکتاری اوتلاقلاردیر. سوواریلان تورپاقلار ۰/۱ مین هکتار ایدی. ۳/۴ مین هکتار اکین ساحهسینین ۴۱%-ـه دنلی و دنلی–پاخلالی بیتکیلر (بوغدا، آرپا، قارغیدالی)، ۶%-ـینده ترهوَز-بوستان بیتکیلری و یئرآلما، ۵۳%-ـینده یئم بیتکیلری اکیلیر. میوهچیلیکله ده مشغول اولونوردو. ۵/۲ مین قارا-مال، ۱۵/۲ مین داوار واردی (۱۹۸۶). قوشچولوقلا دا مشغول اولونوردو.
قاراباغ محاربهسیندن اوّل شوشادا شرق موسیقی آلتلری دوزلتمه یئری، استحصالات تأسیساتی، چؤرهک پیشیرمه مؤسّیسهسی، معیشت خدمتی تأسیساتی، رایون استهلاک جمعیتی، کورورت تجارتی ایدارهسی، باکی «رادیو قورما» استحصالات بیرلیگینین ۱ نمرهلی استحصالاتی، قاراباغ ایپک تأسیساتینین ۳ نمرهلی توخوجولوق بؤلومو، الکتریک شبکهسی، رایون مادی-تئکنیکی تجهیزات بازاسی، عابدهلری برپا ادارهسی، شوشا تیکینتی بیرلیگی، تصرّفاتلار آراسی تیکینتی ادارهسی، تعمیر تیکینتی ادارهسی، تصرّفاتلار آراسی تعمیر تیکینتی مؤسّیسهسی، یول استثمار ادارهسی و سایر وار ایدی. کورورت تصرّفاتی انکشاف ائتمیشدی.
توریسم
تورش سو یایلاقلاری، سَکیلی بولاغی، عیسی بولاغی، شَمیلین بولاغی، جیدیر دوزو یئرلی جماعتین و اورایا تشریف بویوران قوناقلارین ان سئویملی یئری ایدی. تورش سو ایستیراحت و معالیجه منطقهسی کیمی تانینیردی. شوشادان ۴۰ کیلومتر آرالیقدا لاچین یولونون اوستونده یئرلشیر. سول طرفدن ایسه داش آلتی چایی آخیر. تورش سو شَفالی و معالیجَوی سولاری ایله مشهور ایدی.
شوشانین گزمهلی گؤرمهلی یئرلریندن بیری ده یوخاری داش آلتی ایدی. خالق آراسیندا بو ایستیراحت یئرینه «شمیلین باغی» دا دئییردیلر. بو یئرین اؤزونه مخصوص خصوصیّتی اوندان عبارت دیر کی، ایستیراحت گوشهسی داش آلتی چایینین اوستونده، «آغزی یاستی کاها» یئرلشن اوچ میخ داغینین دوز آلتیندا، چئشمه اطرافیندا یئرلشیر.
شوشایا تشریف بویوران توریستلرین ان سئویملی یئرلریندن بیری ده عوضسیز و سرّلی طبیعته مالک جیدیر دوزو ایدی. جیدیر دوزونون غرب طرفی بیر-بیرینین آرخاسیندا یئرلشن اوچ هوندورلوکدن عیبارت دیر. بو تپهلره «اوچ میخ» آدی وئریلیب. جیدیر دوزونده هر ایل می آییندا «خاری-بولبول» ماهنی فستیواللاری کئچیریلیردی.
معمارلیق
شوشا شهرینین معمارلیغینی و معمارلیق آبیدهلرینی تدقیق ائدن ائ. آوالوف شهرین معمارلیق-پلانلاشدیرما اینکیشافینی اوچ مرحلهیه بؤلور. بیرینجی مرحلهده شوشا شهرینین اساسینین قویولماسی دؤوروندن باشلاییر (۱۷۵۳-۱۷۵۴). همین دؤورده شوشا قلعهسی، قلعه داخیلی قصرلر و خان سارایلاری انشا ائدیلمیش، شرق بؤلومونون آشاغی حصّهسینین انشاسینا باشلانیلمیش و ۹ آشاغی محله فورمالاشدیریلمیشدیر. ایکینجی مرحله ابراهیم خلیل خانین حاکیمیّتی دؤورونو (۱۷۵۹-۱۸۰۶) احاطه ائدیر. بو دؤورده شرق بؤلومونون یوخاری حصّهسی انشا ائدیلمیش و ۸ یوخاری محله فورمالاشدیریلمیشدیر. اوچونجو مرحله قاراباغ خانلیغینین روسیه امپراطورلوغونا بیرلشدیریلمهسیندن سونرا (۱۸۰۵) شهرین یوغون بیر شکلده گئنیشلندیریلمهسی ایله علامتدار دیر. بو دؤورده شهرین غرب و یوخاری حصّهلری انشا ائدیلیر و همین اراضیده ۱۲ محله فورمالاشدیریلیر.
شوشانین ایشغالیندان اوّل شهرین اراضیسی قدیم آبیدهلرله زنگین ایدی. عمومیّتله، شهرده ۵۴۹ قدیم بناء، عمومی اوزونلوغو ۱۲۰۳ متر داش دؤشنمیش کوچهلر، ۱۷ محله بولاغی، ۱۷ مسجید، ۶ کاروانسارا، ۳ توربه، ۲ مدرسه، ۲ قصر و قلعه دیوارلاری موجود ایدی. او جملهدن، ۷۲ مهم صنعت و تاریخی آبیدهلری، دؤولت خادیملرینین و باشقا تانینمیش شخصلرین ائولری اولموشدو. بو آبیدهلرین چوخو ایگیرمینجی عصرده یاشامیش معمار کربلایی صفیخان قاراباغی طرفیندن تیکیلمیش و همین دؤورون ان مشهور نقّاشی کربلایی صفرلی طرفیندن بزهدیلمیشدیر. ۱۹۷۷-جی ایلده شوشا تاریخی-معمارلیق قوروغونا چئوریلمیشدی. شوشا تاریخی-معمارلیق قوروغونا داخیل اولان آبیدهلریندن خان قیزی ناتوانین ائوی، قاراباغ خان سارایی، واقیف توربهسی، میرزه صلاح بی زؤهراببَیوفون یاشاییش ائوی، شوشا قورقانی، شوشا ماغارا دوشرگهسی، شوشا قلعهسی وه باشقالارینی قید ائتمک اولار.
مدنیّت
شوشادا اون دوققوزونجو عصرده ۹۵ شاعیر، ۲۲ موسیقیچی، ۵۸ اوخویان، ۱۲ نسخهچی، ۱۹ خطاط، ۱۶ نقاش، ۸ معمار، ۵ نجومچو، ۱۶ حکیم، ۴۲-یه قدر معلم و سایر صنفلر اولموشدور. شوشانین ایشغالی نتیجهسینده آذربایجانلیلارین تاریخی ایزلرینی سیلمک مقصدیله وانداللار آلتی یوزه یاخین تاریخی معمارلیق آبیدهسینی، او جملهدن پناهعلی خانین سارایینی، یوخاری گؤوهر آغا مسجیدینی، آشاغی گؤوهر آغا مسجیدی، خورشید بانو ناتوانین ائوینی، ملا پناه واقیفین مقبرهسینی یئرله بیر ائتمیش، ۷ مکتب قدر اوشاق مؤسّیسهسینی، ۲۲ عموم تحصیل مکتبینی، مدنی-معارف، کند تصرّفاتی بیلیم مرکزلرینی، اورتا مخصوص موسیقی مکتبینی، ۸ مدنیّت ائوینی، ۳۱ کیتابخانانی، ۲ تئاتری، ۸ موزهنی، او جملهدن شوشا تاریخ موزهسی، آذربایجان خالچا موزهسینین بوتاغی و خالق تطبیقی صنعتی موزهسی، قاراباغ دؤولت تاریخ موزهسی، توریست بازاسینی، قافقازدا یالنیز اولان شرق موسیقی آلتلری دوزلتمه مرکزینی داغیتمیش، بوراداکی نادیر صنعت اینجیلرینی تالامیش و محو ائتمیشلر. شهرین تاریخی موزهسینین ۵ مینه دک اشیاسی، آذربایجان خالچاسی و خالق تطبیقی صنعتی دؤولت موزهسی شوشا بوتاغی، دؤولت قاراباغ تاریخی موزهسینین مسنه دک اشیاسی، پئشهکار آذربایجان موسیقیسینین بانیسی، بستهکار عزیر حاجی بَیوفون ۳۰۰-دن چوخ اشیاسی، مغنّی بولبولون ۴۰۰ دک اشیاسی، موسیقیچی و رسّام میر محسن نوّابین یوزدن چوخ اشیاسی و خاطره موزهلرینین فوندلاری غارت ائدیلیب.
موسیقی صحنهسی
فیلم صحنهسی
شوشادا چکیلن مشهور فیلملردن «کور اوغلو»، «گیلان قیزی»، «حاجی قارا»، «اوخویور شوکت علیاکبرووا» و باشقالارینی قید ائتمک اولار.
کیتابخانالار
۱۸۹۷-جی ایلین فئورییهسینده ایلک شهر کیتابخاناسی یارادیلمیشدیر. تملی میر محسن نواب طرفیندن قویولان ایلک کیتابخانا-قرائتخانانین چوخلو سایدا ضیالی عضولری اولموشدور. میر محسن نواب اؤزونون داش مطبعهسینده شوشا شاعرلرینین شعرلرینی چاپ ائتدیرمیشدیر. کیتابخانانین یارادیلماسیندا حربچی مهدی قولو خان وفا و حکیم کریم بی مئهمانداروفون بؤیوک خیدمتلری واردیر. شوروی حاکیمیّتی دؤورونده میر محسن نوابین یاراتدیغی کیتابخانانی اوغلو میریش آغا ایشلتمیشدیر. داها سونرالار شوشا شهرینده ۲ کیتابخانا فعالیّت گؤسترمیشدیر. بونلار شهر و اوشاق کیتابخاناسی اولموشدور. مدنیّت ناظیرینین امری ایله ۱۹۷۷-جی ایلین مئی آییندا کیتابخانانین فعالیّتی گئنیشلندیریلهرهک شوشا رایون مرکزلشدیریلمیش کیتابخانا سیستئمی کیمی فعالیّتینی دوام ائتدیرمیشدیر. ۱۹۹۲-جی ایل مئی آیینین ۸-ده ۲۰۰ مین نسخهدن آرتیق کیتابی اولان شوشا شهر مرکزی کیتابخاناسی محو ائدیلمیشدیر.
تئاترلار
تحصیل
۱۸۳۰-جو ایلده شوشادا ایلک مطبعه فعالیّته باشلادی. ۱۸۸۱-جی ایل سپتامبرین ایگیرمیسینده شوشادا آلتی صنفلی مکتبین اساسی قویولدو. حاضرلیق و اوچ اساس صنفدن عبارت تشکیل ائدیلن بو مکتبه ایلک دفعه ۱۵۹ شاگیرد قبول ائدیلدی. اونلاردان ۵۸ نفری آذربایجانلی، ۹۱ نفری ارمنی، اون نفری ایسه دیگر میلّتلرین نمایندهلری ایدی. ۱۸۸۶-جی ایلده مکتبه ۷۵۰۰ مانات وسایط خرجلنمیشدی. شوشا رئال مکتبی دؤورونون نمونَوی معاریف اوجاغی ساییلیردی. بونا گؤره ده قافقاز معاریف ناظیرینین گؤستریچیسی ۱۸۹۰-جی ایلده «شاهزاده ضیاءالدؤوله انوشیروان میرزا قاجار»ی و آنتروپولوق «شانتر»ی بورا گتیرمیشدی.[قایناق گؤسترین]
۲۰۱۵-جی ایلده شوشا شهرینده ارمنیستان دؤولت آقرار بیلیم مرکزینین قاراباغ بوتاغینین آچیلیش مراسیمی کئچیریلیب. ۲۰۱۶-جی ایلده شوشا تکنولوژی بیلیم مرکزینین طلبهلری اوچون نظرده توتولان یاتاقخانا مجموعهسی إنشاء ائدیلیب دیر.[قایناق گؤسترین]
ایدمان
۲۰۱۳-جو ایلده ارمنیستانین فوتبال فئدراسیونو شوشادا استادیوم إنشاء ائدیب دیر.[قایناق گؤسترین]
نقلیّات
۱۹۲۳-جو ایلده آغدام-شوشا قارایولو عسگران و خانکندیدهکی ارمنی ائولرین احاطهسینه سالیندی.[قایناق گؤسترین]
تانینمیش ساکینلر
شهرین تانینمیش ساکینلردن شاعر میرزا رحیم فنا، هیکلیوْنان منوّر رضایئوا، ژورنالیست هاشیم بی وزیروف، تورکیهنین ایلک قادین وکیلی ثریّا آغااۏغلو، فوتبال حاکیمی ائلدار عظیمزاده، بستهکار سلیمان علیعسگروف، دؤولت خادیمی ایسکندر علییوف، حکیم آزاد امیروف، تار چالان مشهدی جمیل امیروف، مهندس تیمور بی آسلانوف، شوروی بیرلیگی قهرمانی و آذربایجان داخیلی ایشلر ناظیری خلیل محمّدوف، آذربایجان میلّی قهرمانی رامیز قنبروف، مغنّی ثریّا خانیم قاجار، حربچی آزاد بی وزیروف، دراماتورق سلیمان ثانی آخوندوف و دیگرلرینی قید ائتمک اولار.[قایناق گؤسترین]
- Xəlil İbrahim oğlu İbrahimov.jpg
خلیل ابراهیم، آذربایجان ژورنالیستی
قارداش شهرلر
- ماجاریستان اؤلکهسینین دیؤندیؤش شهری[۱۳]
قالری
قایناقلار
- آذربایجان تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Şuşa»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- ^ Şuşa rayonunun ərazisi və təbii sərvətləri, tarixi və memarlıq abidələri. shusha.az. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2019-05-17. یوْخلانیلیب۱۰ اوکتوبر ۲۰۱۷.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ (روس دیلینده) HACEЛEHИE HAГOPHOГO KAPAБAxA
- ^ (روس دیلینده) r. Шyшa ПepBaя Bceoбщaя пepeпиcb HaceлeHия Poccийckoй ИMпepии 1897 r. ДeMockoп Weekly
- ^ (روس دیلینده) Caucasian Calendar (KaBkaзckий KaлeHдapb), 1917, p. 190
- ^ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1939 r.)
- ^ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1959 r.)
- ^ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1970 r.)
- ^ (روس دیلینده) ШyШИHCKИЙ PAЙOH (1979 r.)
- ^ (روس دیلینده) BcecoюзHaя пepeпиcb HaceлeHия 1989 r. ЧиcлeHHocTb ropoдckoro HaceлeHия coюзHыx pecпyблиk, иx TeppиTopиaлbHыx eдиHиц, ropoдckиx пoceлeHий и ropoдckиx paйoHoB пo пoлy
- ^ De facto and De Jure Population by Administrative Territorial Distribution and Sex Census in NKR, 2005. THE NATIONAL STATISTICAL SERVICE OF NAGORNO-KARABAKH REPUBLIC
- ^ Statistical yearbook of NKR 2003-2009. National Statistical Service of Nagorno-Karabakh Republic. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-08-27. یوْخلانیلیب2020-11-19.
- ^ Sarukhanyan, Vahe (2 June 2015). "Շուշին փորձում է կրկին կրթական կենտրոն դառնալ". Hetq (in ارمنی).
...քաղաքում գրանցված է 4.446 մարդ...
- ^ Gyöngyös city of Hungary fraternize with Azerbaijan’s occupied town of Shusha. en.apa.az. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-12-01. یوْخلانیلیب۱۰ اوکتوبر ۲۰۱۷.


text:
اویان نیوز: آذربایجانین پرمیئر لیگی تیملریندن خزر لنکران، جان بنجامین توشاک ایله آنلاشدی. کلوبون ویتسئ-پرئزیدئنتی تویگون نادیرووون مطبوعاتا ائتدیگی آچیقلامادا، مشهور تکنیک آدام جان بنجامین توشکین بوندان سونراکی کاریئرینی خزر لنکراندا داوام ائتدیرهجگینی بیلدیریب
بیر زامانلار رئال مادرید، بئشیکتاش کیمی تیملری چالیشدران تکنیک آدام جان بنجامین توشاک کاریئرینی آذربایجاندا داوام ائتدیرهجک.
آذربایجانین پرمیئر لیگی تیملریندن خزر لنکران، جان بنجامین توشاک ایله آنلاشدی. کلوبون ویتسئ-پرئزیدئنتی تویگون نادیرووون مطبوعاتا ائتدیگی آچیقلاماد، مشهور تکنیک آدام جان بنجامین توشکین بوندان سونراکی کاریئرینی خزر لنکراندا داوام ائتدیرهجگینی بیلدیریب.
توشاکلا هر موضوعدا راضیلاشدیقلارینی بیلدیرن نادیروف، گاللیلی چالیشدیریجینین اؤنوموزدکی گونلرده خزر لنکران ایله موقاویله ایمضالایاراق حقیقتن وظیفهیه باشلایاجاغینی سؤیلهدی. نادیروف، توشاکین بئشیکتاش، رئال مادرید، گاللر و ماکئدونیانین میللی تیملرینین تکنیک دیرکتورلوغونو ائتدیگینی خاطیرلاداراق، “معلمیمیز ۱۵ مارسدا تیمنین باشیندا اولاجاق. بیزه ده بؤیوک قاتقیسی اولاجاق.” دئدی.
خزر لنکران فوتبال تیمینی توشاکدان اوّل ایسپان تکنیک دیرکتور آدام جارلز مارتل چالیشدیریردی. توشاکین یئنی تیمی، لیگده ۴۴ خاللا لیدر نفتچینین ۸ پیلله گئریسینده و ۲۸ بالی وار
ت ر ت


text:
شورابیل گؤلو
شورابیل گؤلو یوخسا شؤرَبیل گؤلو ، اردبیل شهرینین گونئینده یئرلَشَن بیر گؤزل و گؤرمَلی بیر گؤل آدی دیر. یانیندا بیر پارک و اَیلَننجه ایمکانلاری (تفریح) دا واردیر. اردبیللی آراشدیریجی(موحققیق) بیلیم یوردو بو گؤلون قونشولوغوندادیر.
یئری و اؤزللیکلری[دَییشدیر]
شورابیل گؤلو اردبیلیم ۲ کیلومتر حنوبشرقینده دیر و سرئیندن سونرا اردبیل بؤلگه سی نین ایکینجی گزمَلی یئری ساییلیر.
گؤلون مساحتی 15 هکتار دیر، و درینلیگی ده اورتالیق 20 متر دیر. یئرتانیماق بیلیم آداملارین دئییشینه گؤره ، شورابیل یئرتانیماق اۆچونجو چاغی نین سونلاری و دؤردونجو چاغی نین باشلانیشیندا دوزَلیب و سونرالار اردبیل بؤیوکلشندن سونرا اردبیل ایچینده قالیب.
اردبیللی لرین سؤزونه گؤره، بو گؤلون پالچیغی، دَری مرضلری، و اَل-قول و سوموکلرین آغریسینی توختادیر. البته دئییلیر کی شیرین سو بو گؤله تؤکولندن سونرا بو توختاتماق خوصوصیتی آزالمیشدیر.
هر ایل گــوز (پاییز) مئوسیملرینده روسیه و سیبریدن گلن کؤچَری قوشلار بو گؤلده قالارلار. بو گولده گؤی قورشاقلی قیزیل آلا بالیغی دا یاشایار. 1387جی ایلدن بالیقچیلیق ایداره سی نین قرارینا گؤره بو گؤله اؤردک بالیق، کپور، مئیقو دا آرتیریلدیلار.
شورابیل گؤلونون دونماغی و خطرلری[دَییشدیر]
اردبیلین هاواسی نین قیشلاردا چوخ سویوخ اولدوغونا گؤره، شورابیل گؤلونون اوزو دونار. 1393جو ایلده، 7 اؤیرنجی گؤرونتو چکمک اۆچون گؤلون اوستون گئدیرلر؛ بو ایشه گؤره بوز چاتلاییر و بیر بؤلومونون سینماغینا گؤره اوچو گؤلون سویوخ سویونا دوشوب، اوزوجولوکله 2سی جانلارین الدن وئردیلر.[۱]
شورابیل گؤلونه شیرین سو تؤکوب و اکوسیستمینین دَییشدیریلمهسی[دَییشدیر]
گؤلون شورلوغونون آرادان گئتمهسی[دَییشدیر]
یوخاری دئییلن کیمی شورابیل گؤلونون اطرافیندا تیکینتیلرین چوخالماسیندان سونرا، بالیق بئجرتمک کیمی موشخخص اولمایان بهانه لر له اورا شیرین سو تؤکولوب اورانین طبیعی شورلوغو آرادان گئتدی و بو اورانین اکوسیستمینه بؤیوک ضربه ووورب، گؤلون سویونو تئز تئز آزالماغینا باعیث اولدو. همده، شیرین سو بو گؤله تؤکولندن سونرا بو توختاتماق خوصوصیتی آزالمیشدیر و بو گؤل ایچینده یاشایان اسکی جانلیلار و بیتکیلر ده آرادان گئدیرلر. باشقا طرفدن طبیعی گؤل بیر راکید سو ساخلاماق حؤوضونا چئوریلمکله گؤلون اطرافیندا موغموغا (پشه) کیمی اوچان خوخانلار دا چوخالیب.
گؤلو نیجات وئرمک وعدهلری[دَییشدیر]
گؤلون گونگونه پیس دوروما دوشمهسی، خالقین اعتراضی، و فعاللارین تذکور وئرمکلری، بلدیه و اوستانداری مسئوللاری گؤلو خطردن قورتارماق زوروندا قویدو. 1394جو ایلده خبرلرده دئییلدی کی گؤلون اکوسیستمینی دوزلتمک اۆچون کانادادان موتخصصیص و موشاویر بیر قوروپ اردبیله چاغیریلیبلار. اردبیل بلدیه سی نین ایقتیصاد و یاتیریم کومکچیسی سؤزونه گؤره کانادالی متخصصلر 1386جی ایلده شورابیلین توریسم گلیشمه طرحلرینی یئنیدن گؤزدن گئچیریب ایرادلارینی دئییَجکلر! البته بو موضوعدا دقیق ایطلاعات یاییملانمامیشدیر، چونکو خبر یازانلاری و ژورنالیستلاره دانیشیقلار اوتورومونا گیرمک ایجازهسی وئریلمَمیشدیر! [۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
- تبیان سایتی


text:
داغ باشماغیم
نریمان ناظیم
بیر الیمده چؤرهک، بیرینده بیر پاکات مئیوه، قولتوغومدا ایسه گوندهلیک، چیینیمله قاپینی ایتهلهییب ایچری کئچیرم. سوپورگه الینده، ائیواندا دایانمیش آروادین توز-تورپاغا بویانمیش اوز- گؤزونو گؤرجک دویورام کی ائوده کؤهنه ایلین هیسی آلینیر. ائو یئنی ایلی قارشیلاماغا حاضیرلانیر. آرواد یورغون- آرغین منه یاناشیر. الیمدهکیلری آلیب، باشی ایله بیر نئچه زیر- زیبیل ییغیلمیش کارتونا اشاره ائدهرک «دای واللاه منده اینجار قالماییب؛ زحمت اولماسا بولاری قوی ائشییه.» – دئییر.
کارتونلاری بیر به بیر داشییب، قاپی قاباغینا قویورام. قاپینی اؤرتر- اؤرتمز گؤزوم زیبیل ایچیندن بویلانان «داغ باشماغی»ما ساتاشیر. قیناییجی باخیشلا منی سوزور. شماتت ائدیجی گؤزلریندن دیکسینیرم. گوناهکار بیر اوشاق تک ال- ایاغیمی داغیدیرام. بیر آن، قاپینی اؤرتوب اؤزومو اونون باخیشیندان قورتارماق ایستهییرم، آمما اووسونلانمیش ایلان کیمی ترپنمهیه امکان تاپمیرام. دایاندیغیم یئرده قورویوب قالیرام. باشماق اوزون زامان منی سوزور. من گؤزومو یئره تیکیرم؛ سونرا اونون آجی – آجی گولومسهییب، دیله گلمهسینی دویورام؛ قهرلی سسینی ائشیدیرم:
«سنین بو قدهر وفاسیز اولماغینا هلهده اینانا بیلمیرم. نئجه اورهییندن گلیر منی زیر- زیبیله قاتیب چؤله آتاسان؟! کئچمیشلری، بیرلیکده کئچیرتدیگیمیز گئجه – گوندوزلری نه تهر اونودورسان؟! آخی ایستیده، سویوقدا، قاردا، یاغیشدا من سنه یول یولداشی اولموشام؛ من شاختادا، بوراندا دؤنه – دؤنه دونوب آچیلمیشام؛ آمما سنین ایاقلارینی قورویوب ساخلامیشام. سهندده، ساوالاندا، توچالدا …. هانسیسینی دئییم، هاراسیندان دانیشیم؟! بیرجه منه باخ! اؤتن اون – اون ایکی ایلده یاغلانمادان قورویوب قاخا چئوریلمیشم. آیلار ایللر گؤزوم قاپییا تیکیلیب کی هاچان گلهجکسن؛ هاچان منی یئنیدن یاغلاییب، گئییب یولا چیخاجاقسان. بس سن بئله گلهجکمیشسن؟! اؤتن گونلری بیر داها خاطیرلا!، او اوچوروملاری، او سیلدیریملاری … من داشلاری، قایالاری جایناقلایا – جایناقلایا هر آددیم باشی مین کره اؤلوب دیریلمیشم؛ آمما سنی ذیروهده گؤرجک یورغونلوق دویمادان، باشی اوجالیغیندان غرور دویموشام؛ سئوینجیندن سئوینمیشم. من سنه تکجه باشماق دئییل، یول یولداشی اولموشام. بیلمیرم … آخی باشماقسیز، یولداشسیز یولچو دا اولارمی؟ آآه آغیزیمدان وار گلمیر. نئجه دئییم یوخسا… یوخسا، سن یولوندان …»
داها تابلاشا بیلمیرم. دیزه چؤکورم. الیمی باشماغین آغیزینا قویوب، گؤزومدن الهنن داملالارلا توزغون یاناقلارینی یویورام. اونو گؤتوروب باغریما باسیرام. آیاغا قالخیرام. اورهییمین دؤیونتو سسی اونو کؤورلدیر. یئنیدن دیللندیریر. حزین نغمهسینی ائشیدیرم:
قالانین دیبینده ییخیلدیم یاتدیم
آینالی توفنگی دولدوروب آتدیم
وطنین یولوندا …..
نغمهدن سیلکهلهنیرم. قوشولماغا چاغیریر. سسیمی سسینه قاتیرام. قایناییب یئنیدن قوووشورام. سس گئت- گئده اوجالیر. نغمه گورلاییر. باشیمی قالدیریب قاباغا باخیرام. یوزلرله داغچی گؤرورم الوان چانتالار کورکلرینده، سیرا ایله بیر – بیرینین آردینجا قاتارلاشیب، بیر جیغیری توتوب، سارسیلمادان اوزو یوخاری ذیروهیه دوغرو آغیر – آغیر آددیملارلا ایرهلیلهییرلر. دؤنوب آرخاما باخیرام. سایسیز – حسابسیز داغچی گؤرورم. سینه گریب، گؤزلرینی ذیروهدن چکمهدن بیرگه آغیزدان، بیرگه بوغازدان اوخویورلار:
یاشا داغچی، یاشا، سن مینلر یاشا!
داغیتدین دؤیوشچو ….
مؤحتشم ذیروه قارشیمیزدادیر. آغیر آرخایین، متانتله دایانیب، داغچیلارین قوووشماسینی گؤزلهییر…
آرواد قولومدان یاپیشیب سیلکهلهییر. «به سن نییه بئله ائدیرسن؟» – دئیه منی اؤزومه قایتاریر. قیزدیرمادان آلیشان گؤزلریم هئچ نهیی گؤرمور. آستانادا اوتوردورلار منی. اوشاقلار دؤرهمی آلیر. اونلارین سورغو – سووالینا جاواب وئره بیلمیرم. نهایت قهردن بیچیلمیش بوغازیمدان آنجاق بیر جوملهنین چیخماسینی دویورام: «منی کئچمیشیمدن آییرمایین، آییرمایین …!»
۱۳۷۶- تهران


text:
فنومن
فنومن (Phenomenon)– (یونان. φaιvόuevov — «ظوهور ائدن»، «اوزه چیخان») — حیسّیاتلا قبول ائدیلن حالی ایضاح ائدن ترمین. چتین ایضاح ائدیلن و یا ایضاح ائدیله بلینمه ین نادیر حادیثه [۱].
فلسفه ده[دَییشدیر]
آنتیک فلسفهده ترمین بیر سیرا تدقیقاتچیلارین فیکیرلرینده راست گلینیر و تجروبهدن گلن بیلیک کیمی ایضاح ائدیلیر. افلاطونون فلسفه سینده فنومناللیق ایدئیالارا عکس گؤتورولور. اونون قناعتینجه فنومنلیک ایدئیانین تظاهورودور.
یئنی دؤورون فلسفه سینده فنومنلیک تک ایدئیانین تصویری کیمی گؤتورولمور. فنومنلیگه دایر جورج برکلی، قوتفرید لایبنیتس کیمی فیلوسوفلار فیکیر سؤیلهییرلر. کانتا گؤره، ترانسسِندتال سوُبیئکت سوبیئکت طرفیندن مئیدانا گلیر. کانت فنومنی نوْوُمِنه عکس قویور.
ایضاح اولونمایان فنومنلر[دَییشدیر]
دونیادا چوخ سیررلر وار کی، علم هله کی، اونلاری آچماغا عاجیزدیر. مثلا، فیکری اوخوماق قابیلیتی، گلهجگی گؤرمک، تِلهکینِز، لِویتاسیا (هاوایا یوکسلمه) و س. تدقیقاتچیلار سون واختلار بئله گومان ائدیرلر کی، بو فنومنلر ژنتیک طبیعتلیدیر.
کئچن یوزایللیکده موغولیستانا گلن اینگیلیس تدقیقاتچیسی روبرت استیوارت گؤردوکلریندن چوخ حئیرتلنمیشدیر. او، عیبادت زامانی راهیبلیگه حاضیرلانان آداملاردان بیری نین چوخ یاواش سورعتله یئردن آرالاندیغینی گؤردو. عومومیتله دوز و حرکتسیز دایانان بو آدام 3 متر هوندورلوگه قالخدی و 5 دقیقه بو وضعیتده قالدی. سونرا ایسه یئنه یاواش سورعتله آشاغییا ائندی. تعجوبلودور کی، بوتون بونلار اونلارین اؤزو اوچون عادی بیر شئی ساییلیر. تدقیقاتچی نین بو باره ده سواللارینا ایسه اونلار جاواب وئرمکدن ایمتیناع ائتدیلر.
داهیلر [دَییشدیر]
آمریکانین آووْنیا ایالتینده " یوْقا اوچما کلوُبوُ " آدلی بیر درنک وار. آرزو ائدن ایسته نیلن شخص اورایا عوضو اولا بیلر. تکجه عالیملردن و قزئتهچیلردن باشقا. مشغله زامانی ایشتیراکچیلار دؤشکجه اوزرینده اوتوروب خوصوصی تاپشیریقلاری یئرینه یئتیریرلر. مدیشین وضعیتینده اونلار دؤشمه دن یاریم مترلیک مسافهیه قالخیرلار. بو فنومنی تدقیق ائدن عالیم پروفسور اریک برقولس امیندیر کی، بو باجاریق اینسانین ژنتیک یادداشیندا ساخلانیلیب. هانسی کی، بو ژن بیزه اولو بابالاریمیزدان گلمیشدیر و شوعورون خوصوصی مکانیزملرینی " اویادیر " .
نه اوچون بعضی اینسانلار هئچ واخت اولمادیغی یئرلری دقیقلیکله خاطیرلاییر؟
تیپیک دوروم: بیر اوشاق اؤز والیدئینلرینه اوّللر هاراداسا یاشادیغینی، اونو نئجه چاغیردیقلارینی دا خاطیرلاییر. والیدئینلر اوشاغین دقیقلیکله گؤستردیگی یئره گئدیرلر. معلوم اولور کی، اوشاغین اوّل " منی بئله چاغیریردیلار " دئدیگی آدلی آدام بو عاییلهده همین اوشاق دونیایا گلمهمیشدن بیر آز اول وفات ائدیبمیش. عالیملر بئله حساب ائدیرلر کی، بعضاً اینسانین روحونون کؤچورولمهسی باش وئریر. یعنی اؤلموش اینسانین روحو باشقا بیر کؤرپه ده یئنیدن دوغولور.
پروفسور ائلییاخ اوْروْت ایسه بئله حساب ائدیر کی، بیز ژنلریمیزده ساخلانیلان " کوللکتیو شوعورسوزلوق " آدلی بؤیوک اینفورماسیا احتیاطی ایله علاقه یاراتماق قابیلیتیندهییک.شوروی فیزیولوقو آنوخین ایسه بئلکه حساب ائدیردی کی، اینسان اورقانیزمینده سوسموش ژنلر وار کی، اونلار دا هئچ بیر ژنتیک اینفورماسیا اؤتورمگه خیدمت ائتمیر. همین ژنلر بیزیم حیاتیمیزدا باش وئرهجک حادیثهلری کودلاشدیریر. بو – ژنین یادداشیدیر. اونسیت، الله گؤروشمه، اؤپوش و س. کیمی تماس باش وئردیکجه DNT – دن تشکیل اولونموش ماتریا حیصهلری نین موبادیلهسی باش وئریر. باشقا سؤزله، بیز دیگر اینسانلاردان ژنتیک ماتریال توپلاییریق. عادتاً او اؤزونو پاسیو آپاریر، لاکین موعین شراییطده آکتیولشیر. بو زامان ایسه بیز باشقا اینسانلارین " طالعلرینی خاطیرلاییریق " . حتّی همین اینسان داها حیاتدا اولماسا بئله.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ CoBpeMeHHый ToлkoBый cлoBapb. — Изд. «Бoлbшaя CoBeTckaя ЭHциkлoпeдия».


text:
کریم قربان نفس
- مشخصات
- مجموعه: مشاهیر
- منتشر شده در شنبه, 17 اسفند 1392 21:01
- تعداد بازدید: 3131
کریم قربان نفس
تورکمنستانینگ حالق یازوجیسی، مختومقلی آدینداقی دؤولت بایراغینینگ ایهسی کریم قورباننفساوف 1929 – نجی ییلدا گوک دپه اطرافینینگ ییلغینلی اوباسیندا انهدن دوغولیار.
اوباداقی یاد ییللیق مکدبی قوتاریار. اوروش دؤورینینگ آغیر قینچیلیقلاری سبأپلی اولارینگ ماشغالاسی تجنه گؤچمهلی بولیارلار.
شاهیر 1946 – 1945 –نجی ییلاردا تجن دریاسینینگ بویوندا قورولیان سوو هودانینینگ قورللوشیغیندا ایشلأن دؤورینده یؤریته قورلیشیقچیلار اوچین چیقارینیان قازیتده جوغاپکأر سکرتر بولوپ ایشلهیأر.
1951-1949 –نجی ییللاردا قشون قوللوغیندا بولوپ دولانیپ گلهنیندن سونگ ینه-ده ژورنالیستلیق کأرینده ایشه باشلایار. کریم قورباننفس مختومقلی آدینداقی تورکمن دؤولت یونیورسیتهتینی تماملایار.
تورکمنستان یازوجیلار بیرلهشیگینده، “توقماق”، “سووِت ادبیاتینگ ژورناللاریندا جوغاپکأر وظیفهلرده ایشلهدی. اول یازوجیلار سویوزینینگ باشلیغینینگ اورونباشاری، پراولِنیه آغزاسی (اعضاسی)، تورکمنستاننینگ یوقاری سووهتینینگ دپوتاتی بولوپ، ایل-یوردونا جانی – تنی بیلن حیزمات (خدمت) اتدی.
کریم آغا قوشغی یازماغا یاشلیقدان باشلایار. اونونگ ایلکینجی شیغیرلاری اطراپ هم –ده “میدام تاییار”، “یاش کومونیست”، قازیتلرینده، “توقماق” ژورنالیندا چاپ ادیلیأر.
ایلکینجی قوشغیلاری یغیندیسی ” گؤیجومینگ گؤزباشی” 1951-نجی ییلدا اوقوجیلارا هودورلنیأر. شوندان سونگ، ذهینلی شاهیرینگ کیتاپلارینینگ انچِمهسی چپر اثرلرینگ مشتاقلارینینگ دقّتینا یتیریلیأر. اونونگ “قوشغیلار و پایامالار” کتابی (1958)، “تایماز بابا” پایاماسی (1960) آوتورا اولی شهرات گتیریأر.
2007-نجی ییلدا تورکمن دؤولت نشریات قوللوغی تاراپیندان “اویلانما بایری” آدلی قوشغیلار ییغیندیسی چاپ ادیلیأر.
کریم قوربان نفس 1988-نجی ییلینگ، 1-نجی سنتیابریندا آرادان چیقدی.
شاهیر 1942 –نجی ییللاردا جوانلیق یاشیندا بیر آغیر عشق آیریلیق باشیندان گچیریأر، شونونگ دویغوسینا گورأ (یاشلیق دراماسی) دیییپ بیر قوشغی یازیار؛ بو قوشغی ایل آراسیندا ایلایتا-دا جوانلار آراسیندا یورک پایامالاری بولوپ آیدیم ادیلیپ هر میلیس-ده ساز بیلن آیدیلیار، اوندان باشغا شاهیرینگ کوپ قوشغیلارینا ساز دورهدیپ ساخی جبار یالی بییک حالیپارینگ تاراپیندان آیدیم ادیلیار.
بو آیدملارینگ بللی ایل آراسیندا تانییلیانلاری، شولاریالی: ترکمنینگ، داغلار، آلتینگ بیری، قوملی گلین، ییگیت گوردوم، قوپوزلی قیز، یاراپ بورقا، آپات، گوک چای و ینه باشغالاری…
شاهیر یازیان قوشغولاریندا؛ کؤپلنچ ایلآراسیندا گچن تاریخدان، ینه مشهور آد قازانان شاهیرلارینگ و تورکمن آراسیندا یادگأرلیک قالان ادبی میراثدان ایلهام آلیپدیر.
بیر نأچه شاهیرینگ مشهور یازانلاری:
* 1960 – نجی ییلدا: تایماز بابا ؛ دسسان هم قوشغی کتابی.
* 1977 –نجی ییلدا : قیرق (1967 – 1957) –نجی ییلارینگ آراسیندا شاهیرینگ یازان قوشغیلاری.
* 1978 – نجی ییلیندا شاهیرینگ ایکی سانی بییک کتابی چاپا یتیریلدی: (1) توپراق، و (2) منزیل (منزل).
* ینه دسسان قوشغیسی: قومدان تاپیلان یورک.
* انصاف بیلن انسان.
* یورِک پایاماسی : روباغیلاری.
* پایاما : روباغیلاری.
* اوغول.
* وفا (وپا).
و …
کریم آغا تورکمن حالقینینگ اولی آلقیش هم یورک سؤیگولرینه مناسیپ بولان شاهیردیر، اول یازان کیتاپلاری بیلن دونیأدأکی تورکمن ملتینینگ ادبیاتینی اؤسدوریپ اونگا بییکلیک برن شاهیردیر.
شاهیرینگ یازان کتاپلاری و قوشغولاری دونیأ دیلینه گچیریلیپدیر و دونیأنینگ ادبیاتچیلاری بو شاهیرلارینگ اثرلریندن پیدالانیارلار.
بیزینگ اینگ بییک شاهیر هم عالمیمیز مختومقلی فراغی دیر، امّا کریم قربان نفس هم شو عصردا یاشاپ گچن مختومقلی دأل-ده دینگه اؤزونی شونونگ درجهسینه یتیرن تورکمنینگ بییک شاهیر عالمیدیر.
یاشار نیازی (انتشارات ایلآرمان)
شاهیرینگ قوشغیلاریندان ایکی سانی دامجا:
« سؤيگي »
بير ماحال بير ييگيت سؤيدي بير قيزي.
هر هايسي بير اِنأنگ يكه- يالنگيزي.
يا- دا نِجِپ اوغلان سؤيدي نگأري.
هرهايسي بير آتانگ يكه- دي قراري.
داغينگ بير جلگهسين بللهشيپ هرگون،
كؤشِك دك بؤكوشيپ، آچديلار گؤوين.
نگار- قاريپ قيزي. نِجِپ- ياديمان.
اولارينگ هرگوني گچدي شادييان.
اويناديلار عاشق. سالديلار توپاز.
كأته نگار اوتدي، كأته- ده چوپان.
اويناديلار چيليك. اوقلاديلار توپ.
« قاپ، نِجِبيم، قاپ!» « قاپ، نگاريم، قاپ!»
اما دِگه نوقدي بدنه بدن.
سؤيگينگ پأك يرينده
بدن قدغن.
بيري- بيريسينينگ گؤزونه قاراپ،
هوزينگ قابيغيندان ايچديلر شراپ.
هوز بولسا ( بيليأنگيز! مانگيزينگ اؤيي،
سؤيگأ مانگيز قاتيپ، قويالتدي مي يي…
اما دنيأميزينگ ياسالشي شيله.
سحر بار يرينده تاپيليار اؤيله.
اؤيله بار يرينده باردير ايكيندي.
… نگأر نِجِبيندن قايرا چكيلدي.
نِجِبينگ اوستوني بوره دي توملوك.
سؤيگأ
آوي دوشدي،
يكهجه چومموك.
نگأرينگ قاشيندا آنت ايچدي چوماق:
« نِجِبينگ عاشق دأل، بير عاشق سوماق.
اول هرگون مونگ قيزا اولهيأر گؤونون…»
نگأرينگ گؤونونده دؤرهدي دؤوين.
- بو نيچيك حكايت؟ بو نيچيك واقا؟
اويناپ يؤرر يالي چيليكمي وفا؟
دِپيپ يؤرر يالي سورپیكمي نگأر؟
نگأر گپلهيأردي. نِجِپ دينگلهيأر…
« نگأريم، نگأريم، بو نيچيكسي گِپ؟»
دييجك بولدي نِجِپ. ييقيلدي نِجِپ.
آغزين داشا اويقاپ مثلي بير قاپلانگ،
آه اوروپ، اوچ گزك آنت ايچدي چوپان.
آنتلار قارا داشي دِشدي- ده جوپبا،
توپراغينگ يدي قات باغرينا چومدي.
توپراق « اي، واي!» دييیپ قيغيردي.
قيز هم بير چيركين سس اِتدي:
« اينانديم ايندي!»
«عمر»
ايردن سينلاديم گونونگ دوغوشين،
اؤيلأن سينلاديم اونونگ يانیشين،
آغشام سينلاديم اونونگ ياشيشين.
اوچوسِم آجاپ. شيديپ دوغولسين،
شيديپ ياشالسين،
***
ير شارينينگ يوزدِن توغسان اسسهسي
اؤزلِشمديك ميدان بيلن اوكهآن.
هنيز آدامزادينگ كللهسينده – ده
شونچا اوزلِشمهديك ير باردير اؤيدوپ
باشيم يايقايان.
***
عمر حقدا پيكر اتسِنگ-
اؤلوم اؤيكهلأر ميشين.
اؤلوم حقدا پيكر اتسِنگ-
عمر اؤيكهلأر ميشين.
اينه سانگا گرك بولسا
ايكي ساني اؤيكهلِك
اؤيكهلِت سن ايلكينجيني،
گيجه گونديز اؤيكهلِت.
***
اون توندا شُهراتي اومزونه آتيپ،
شونچا يوكي دويمان گليأر بير آدام.
بير ميسغال شؤهراتي آغزينا آتيپ
پروسپهكته سيغمان گليأر بير آدام.
شرکت بازرگاني و گردشگري
www.margush.ir
Tel: 0172 – 222 12 28
TelFax: 0172 – 229 14 49
Mobile: 0939 229 14 49
استفاده از مطالب سايت با قيد منبع مانعي ندارد.


text:
گادتب: “آتالار و اوغوللار” رومانی، روس یازاری، ایوان تورگینف-ین دونیا چاپیندا تانینمیش اولان اثری ساییلیر. تورگینف بو روماندا آتالارلا اوغوللار آراسیندا یارانمیش اولان فاصیلهنی تصویره چکیر. آتالار ایله اوغوللار بیرلیکده یاشاسالار دا آیری-آیری دونیالارا، داها دوغروسو آیری-آیری دونیا گؤروشلرینه باغلیدیرلار. آتالار قورخاقدیرلار؛ محافظهکاردیرلار! آنجاق، اوغوللار قورخمازدیرلار؛ رادیکالدیرلار. یئنی دوشونجهلره هابئله یئنی دهییشیکلیکلره آچیقدیرلار.
آنجاق، بوگون آذربایجانیمیزین بیر چوخ یئرلرینده، اؤزللیکله ده دیلیمیزی هابئله وارلیغیمیزی قوروماق اوغروندا باشلادیغیمیز چالیشمالاردا، تورک آتالار ایله تورک اوغوللاری چییین-چییینه گؤروروک! دئمک، بو تورک “آتالار و اوغوللار”، روسجا یازیلمیش اولان “آتالار و اوغوللار”ی چالیشا چکیرلر!
“جعفر اسمعیلزاده” و اونون اوغلو “میلاد اسمعیلزاده”، “ایوان تورگینف”ین “آتالار و اوغوللار”ینی چالیشا چکن تورک “آتالار و اوغوللار”دان ساییلیرلار…


text:
یای گئجهلرینین بیری ایدی. آی چیخمامیشدی. گؤیده ده اولدوز یوخ ایدی. هاوا قارانلیقایدی. گئجه یاریسی ایدی، بؤجوکلرین جورولتوسوندن باشقا بیر سس یوخ ایدی. قارا بیر پیشیک، باشینی آشاغی سالاراق ایی چکه- چکه اهمالجا دیوارین او باشیندان گلیردی. آغ بیر پیشیک ده باشینی آشاغی سالاراق ایی چکرکن ساللانا- ساللانا دیوارین بو باشیندان گلیردی.
پیشیکلر گلدیلر، گلدیلر… دوز دیوارین اورتاسیندا، اونلارین کلّهلری بیر- بیرینه توققوشدو. پافیلدییاراق، هر ایکیسی ده جلد دالی چکیلرکن، گؤتلری اوسته اوتوراراق گؤزلرینی بیر- بیرلرینه زیللهدیلر. ایکی قاریشدان چوخ آرالاری یوخ ایدی. ایکیسینین ده اورهیی گوپ- گوپ ووروردو. بیر نئچه آن بئلهجه اوتوردولار. سونرا بیر- بیرلرینه باخاراق میریلدادیلار. نهایت قارا پیشیک ایرهلی سوروندو. آغ پیشیک یئرینده ترپهشرک دئدی:
– مییاووو!.. ایرهلی گلمه!..
قارا پیشیک اونو سایمادی. یئنه ده قاباغا سوروندو. پیشیکلر ایکیسیده میرتلانیردیلار. بیر قاریش قدهر آرالاری واریدی. قارا پیشیک یئنهده ایرهلی سوروندو. آغ پیشیک معطل ائتمهدن تئز جایناغینی اوزاداراق قارا پیشییین قولاغینی پارچالایاراق چیغیر- باغیر سالدی:
– مییاووو!…پیفف!… آخماق دئمهدیم ایرهلی گلمه.
قارا پیشیک ده مووولدایاراق چیغیردی:
– پافف!..
آنجاق او اؤز رقیبینی یارالایا بیلمهدییینه گؤره یامان حیرصلندی. بیر آز دالی چکیلیب آیاق اوسته دوروب دئدی:
– مییاوو!.. چکیل اویانا، قوی گئدیم. یول وئرمهسن پیسلییین مندن گؤرمه! قارا پیشیک قاققا چکیب گولدو. سیبیللرینی یالارکن دئدی:
– قریبه گولمهلی دانیشیرسان. اؤزون چکیل اویانا قوی من گئدیم. یول وئرمک یاخشیدیرسا بس نه اوچون سن منه یول وئرمیرسن، گئدهک دیوارین او باشینا. قارا پیشیک دئدی:
– دئدیم کی، سن یول وئر من کئچیم، سونرادا سن اؤزون بیلیرسن نه جور اورهیین ایسترسه ائله کئچ گئت.
آغ پیشیک اوجادان گولهرک دئدی:
-اگر سؤزومه باخماسان, بیر تیکه ائلهییب اودارام سنی.
قارا پیشیک عصبیلشهرک, بیردن چیغیردی:
– مییاووو!.. دئدیم قاییت گئت داما, قوی من گئدیم سیچانین بیری سیچان!..
بو سؤز آغ پیشییین غئیرتینه توخوندوغونا گؤره, او گولوشونو کسدی. اونون سسی تیترهدی. دریندن بیر باغیرتی چکدی:
– مییاووو!.. دئدین سیچان آخماق!.. پیفف!.. توت گؤروم!.. پیفف!.. او بیر داها جایناغینی قارا پیشییه توللادی. قارا پیشیک بو دؤنه اونون جایناغینین ضربهسیندن قاچاراق, جایناغی ایله ووروب آغ پیشییین بورنونو پارچالادی. آغ پیشییین بورنوندان قان شیریلدادی. ایندی داها آغ پیشییی ساخلاماق چتین ایدی. او بئلینی دونبالداراق بوتون توکلری بیز- بیز دوردو. ائله های- کوی سالدی کی, بؤجکلر جورولتولرینی کسهرک اونون های- کویونه قولاق آسدیلار. آچماقدا اولان بیر قیزیل گول ایسه یاریمچیق قالدی. گؤیده بؤیوک بیر اولدوز آخیب دوشدو.
قارا پیشیک حیرصلی- حیرصلی دئدی:
– مییاووو!.. ائشیتمهدینمی دئدیم قاییت گئرییه قوی گئدیم؟ سیچانین بیری سیچان!.. ایندی قارا پیشییین گولمک نؤوبهسی ایدی. او گولهرک دئدی:
– بیرینجی بو کی, سیچان قارا اولماز، بلکه چوخو آغ اولار. ائله اونا گوره ده سیچان سن اوزونسن. ایکینجیسی ده بو کی, چوخ های- کوی سالارسان، آداملار یوخودان اویانارلار، چکیب هر ایکیمیزی ده کؤتکلرلر. منیم کی, های- کویدن قورخوم یوخدور؛ گئری ده قاییداسی دئییلم. او قدهر بورادا اوتوراجاغام کی, بلکه حؤوصلهنی الدن وئریب قاییدیب گئدهسن ایشیوین- گوجووون دالیجا.
آغ پیشیک بیر آز ساکیتلهشرک دئدی:
-من حؤوصلهدن چیخاسی دئییلم. بیر گون گؤرهیدین کی, ناهار واختی من کلّهچینین آشپازخاناسیندا بیر سیچان یوواسینین قارشیسیندا نه جور کیپریک وورمادان اوچ ساعات بیر دیلیمه دایانمیشدیم.
قارا پیشیک داها دینمیردی، ساکیتجهسینه گؤتو اوسته اوتورموشدو. آغ پیشیکده اونا تای دینمزدن گؤتو اوسته اوتورموشدو. بیر اوشاغین آغلاماسینین سسی گلدی. سونرادا اونون سسی کسیلدی. بؤجکلر یئنه ده جورولدهدیلر. آچیلماقدا اولان قیزیل گول آچیلماسینا داوام ائدهرک خیشیلدادی. ایکی دقیقهیه قدهر پیشیکلر گؤزلرین بیر- بیرینه زیللهدیلر. هئچ بیری اوزدن گئتمهدی. آنجاق گؤرونوردو کی, صبیرلری توکنمکدهدیر. هر بیری ایستهییردی کی، او بیریسی سؤزه باشلاسین.
بیردن- بیره آغ پیشیک دیللندی:
-من بیر چیخیش یولو تاپمیشام.
قارا پیشیک سوروشدو:
-دیء گؤرهک نهدیر؟
آغ پیشیک دئدی:
-منیم واجیب ایشیم وار، اؤزو ده چوخ واجیبدیر؛ گل سن قاییت گئت دیوارین آخیرینا، من کئچیم گئدیم سونرادا سن گئت.
قارا پیشییی گولمک توتاراق دئدی:
-ائه، غریبه یول تاپدین، منیم ایشیم سنینکیندن ده واجیبدیر. بئله یاریم ثانیه ده یوبانا بیلمهرم.
آغ پیشیک ملولجاسینا دئدی:
-سن یئنه ده سازیوی باشقا جوره کؤکلهدین. دئدیم کی, منیم واجیب ایشیم وار، گل سن قبول ائت، چکیل اویانا قوی من گئدیم.
قارا پیشیک سسینی اوجالتدی:
– ایه، سن نچیسن منیم اوچون امر بویوراسان؟.. دانیشیغینی آنلا!..
آغ پیشیک میریلدایاراق آیاغا قالخیب چیغیردی:
– من نه دانیشدیغیمی یاخشی باشا دوشورم، آنجاق سن عنادکار پیشیکسن، من حسن کللهچی ائوینه گئتمهلییم. اورادان کللهپاچا اییی آلمیشام. ایندی آنلادینمی ایشیم نه قدهر واجیبدیر؟
قارا پیشیک میریلدایاراق دئدی:
– مییاووو… سن ائله بیلیرسن کی، من بو دیوارلارین باشیندا ائله بئلهسینه بوش- بئکار دولانیرام. من ده اویانلاردا قورماسبزی قوخوسو آلمیشام، یاماندا آجام. بیر داها یولومدا دایانماق ایستهسن ائله وورارام کی، دیواردان دوشرسن، بئینین پارتلار.
آغ پیشیک اؤزونو ساخلایا بیلمهییب دریندن چیغیردی:
– مییاووو… آخماق دئدیم چکیل اویانا… پیففا.. توت !.. گلدی و بیردن- بیره، جایناقلاری ایله قارا پیشییین توکلرینی قارماقلادی.
پیشییین توکلری بوتون هاوایا داغیلدی. هر ایکیسیده پیف- پیف ائدهرک بیر- بیرلرینه یامان- یوووز یاغدیردیلار.
پیشیکلر ائلهجهده دالاشماغا مشغول ایدیلر، بیردن کیمسه اونلارین اوستونه سویوق سو سپدی. پیشیکلر ال- آیاقلارینی ایتیرهرکن جلد قاییدیب قاچدیلار.
اونلارین ایکیسی ده گلدیکلری یول ایله قاچارکن قاییدیب داللارینا دا باخمادیلار.