text:
امثالی – تورکانه
(بوگونه کیمی بولونان ان اسکی آذربایجان دیلینده آتاسوزلری کیتابی)
یازار:علی.ب.تورک
E-mail:turkbaris2003@yahoo.com
آتالارسوزلری تورک خالقنین ان اونملی کولتور وارلیقلاریندان بیریسی سایلیر ؛تورک توپلومونون عادتلرین؛گلنکلرین،اوزون حیات تجربه لریندن و اینسانلارلا اوزلشمیش گوروشلرنین بیریانسیماسی دیر.بیر آتاسوزوندن یولاچیخاراق بیر اینسانین و بیر توپلومون گئچمیشینه بیر چوخ کیتابدان چوخ بیلگی الده ایلمک اولار.بوسوزلر اوزون بیر سوره اینسان ایلیشکیلری و حیاتلارنین زنگین تجربه لریندن اورتایا چیحمیشلار.آتاسوزلری خلق حیکمتلری و خلق بیلگیسی دیرلر.دیلدن چیخیلدیگی زمان بیر میلتین نجور و دوشوندوکلرینی گوسترگسی سایلیر.
آتالارسوزلری تورک خالقنین آیریلماز بیر گرجکی اولاراق تورکلرین وار اولدوقی دونملردن بری تورک اولوسیله برابر یاشاییب ؛قول-بوداق آتاراق ؛گولی- چیچکلی بیرتایسیز ادب خزینه سی و سوز کولتورونه دونوشموش.تورکلرین واراولان زمانلاردان بری تورک خالقی ؛آتالارنین دیرلی تجربه لرینی اوزلرینه اویوت آلاماق هربیرزماندا اونلاردان فایدالانمیشلار.آتاسوزلرنین اونملیلیقی بوردان بللی اولور کی بوتون تورک یازیلارندان بیرنئچه آتاسوزی گوزه دیه ر .
آتاسوزلرینین قلمه آلما تاریخی تورکلرین ان اسکی یازیلاری چاغلارا قایدیر.”اورخون داش یازیتلاری”تورک آتاسوزلرین بزک تاپاراق ادبی یازی گوزلیکی داهادا آرتمیشدیر.خاطیرلارتماق گرکیر کی آتاسوزلری اسکی تورک دیلینده “ساو” دئیلردی.”ساو” آنلامی آتالاردان قالان سوزلر؛ پیغام و حیکمتلی سوز دورکی آنلاتماسی اوزو بیر باشقا یازی گرکدیریر.ساو سوزو وآنلامی “دیوان لغات تورک” یازیلان زمانلاریناجان گئنه آتالارسوزو یئرینه ایشنمیش.”دیوان لغات تورک”ماحمود کاشغارلی کیتابی اوزلوگونده بیر آتاسوزلر کیتابی سایلیردی.”دیوان لغات تورک” کیتابیندا توپلام اولاراق 315عددآتاسوزو یا “ساو”واردیر.بوکیتابین یازیلدیگی زمانلارباشقا تورک کیتابلاریندا دا بیرچوخ “ساو”یا “آتاسوزو”یازیلماقدااولاراق “قوتادغوبیلیک” کیتابیندادا چوخلو ساو یئرآلمیش دیر.”دده قورقوت کیتابی “دا بوآرادا چوخلی آتاسوزایله دولودور کی اوزلوگونده اسکی بیر قایناق سایلیر.”اوغوز نامه”لرده ده چوخلی آتاسوزلرینه راست گلمک اولار.باشقا تورک دیلینده یازیلمیش چوخلی اثرلرده ده اورنک اولاراق “عتبه الحکایه “کیمی کیتابلاردا و داستانلاردادا آتاسوزلری و ساولار واراولموش.
آدآپاردگمیز کیتابلارو یازیلار اگرچه تورک خالقنین شاه اثرلری سایلیرلار امما هئچ بیر اوزلوگونده بیر آتالارسوزلری یالقیز کیتاب سایلماماقدادیرلار.بوکیتابلارین یازلیش دورانلارنیدان سونرا ساو سوزو یئرین “آتاسوزلری”یا”آتالار سوزو” “مثل” “دوربی- مثل” (دوربی-مثال) “ضرب المثل” وئره رک آتالارسوزلرنین دئمک اینکیشافی دورانلارینا آددیم آتیلدی.
تورک خالقیلارین آغ ساققالاری و باشچی اوزانلاری طرفینده ده بوتون “بوی”لار و “آشیق داستانلاری” و “اوستادنامه” لری ایچریسینده ده آتالارسوزو اوزل بیر یئری اولموش دور کی ان اسکی دوورانلاردان بری گونوموزه گلیب چاتان آتاسوزلری قایناقلاری سایلیرلار.
ان اسکی تاپیلمیش آتالارسوزو سایلان اوزل کیتاب ” تسهیل”آدلی بیر طبی کیتابین سونوا یازیلمیش بیر ریساله دیر کی 698 آتاسوزو ایتحاف ائدرک1240میلادی885-نجی هجری ایللرده قلمه آلنمیش دیر.بو کیتاب “آتالارسوزو”آدیله 1934 نجی ایلده تورکیه دیل گورومو(tdk) طرفیندن ولید بوداق چالیشمالاری سایه سینده یئنیدن باسیلمیش.
آذربایجان تاریخینده آتالارسوزلری توپلانماسی و مدون بیر شکیل تاپماسی صفوی دوورانلارینا قاییدیر.فارس دیلینین ایلک و اوگونه کیمی بیرینجی سایلان “جامع التمثیل” “محمد حبله رودی” نون یازدیگی کیتابدا بونا آیدینجا ایشاره اولوب ؛ تورکلرین نه قدر آتالارسوزلرینه قیمت وئردیکلرینی چوخلی تعریف و تمجیدله آلقیشلامیش دیر.بو کیتابین یازدیقینا گوره “شاه عباس صفوی “(1571-1629)نین امریله آتاسوزلری کیتابلاری بیر آرایا گتیرلمیش .
آدی کئچن کیتابین دئدیگی کیمی اوگونه کیمی هئچ بیر فارس دیللی آتاسوزلرینی بیرآرایا گتیریلمه میش ؛تکجه عرب دیلینده آتاسوزلری کیتابلار فارسلار طرفیندن قلمه آلندیگینی ایشاره ائدیلیب.
قاباقجادا ایشاره ائلدیگیمیز کیمی آتاسوزلری بیر آغیزادبیاتی کیمی اولدوقوندان باشقا آغیزادبیات قولاری کیمی آزاراق یازیا گتیریلمیش ؛هرحالده ان اسکی یازی قایناقلاریندان ؛ادبی ساحه لری سایلان شعرلرو دیوان کیتابلاریندا بئله بودیرلی سوزلردن ایز واردیر.یازیلی و شعر ادبیات ساحه لرینده “پندنامه لر”وآشیقلارین “استادنامه لری”بوسوزلرله دولودور.بوآرادا دئمک اولار آذربایجان خالقی تورک اولوسلار ایلک آتاسوزلری توپلایان خالق سایلیرلار کی توپلاماق چاغی صفوی دورانلاریندان باشلامیشلار.خاطیزلاتماق لازیم دیر کی تورکیه و آنادولو تورکلری ایچریسینده بئله آتالارسوزلری توپلاماق 300ایل بوندان قاباقا قایدیر .آنادولو اولکسینده “شناسی” آدلیبیر کیشی”دورب-المثال عثمانی”آدیلی عثمانلی آتاسوزلری ایلک توپلایان اولموش دور.اوندان سونرالار آنادولودا بوتورکیتابلاری بولجاراست گلمک اولار.
اگرچه بوگونه کیمی “محمد حبله رودو”نون آدآپاردیگی شاه عباس امریلن توپلانان کیتابدان بیر ایز تاپیلماییب گئنه ده آذربایجان تورکلری بوایشین اونجولری اولدوقلاری آیدین دیر.الیمیزه گلیب چاتمیش و بیلیم عالمینده تانینمیش ان اسکی آذربایجان آتاسوزلری کیتابی “امثالی – تورکانه”کیتابی دیر کی اوزلوگونده بیر آبیده سایلیر.
بو کیتاب” عباس اوغلو مراغی”طرفیندن “آغامحمد شاه قاجارین “آتاسی مازندران حاکیمی “حسین قلی خان”حاکمیت ایللرینده (1770-1779)اونون تشبوسیله یازلمیش دیر.اوزدورانینین ادب سئور و ادب پرور حاکیمی”حسین قلی خان” طرفیندن چوخ قیمتلندیلیلرک خالق آراسیندا گئنیش بیر یئرآلمیش اولوب یایقین بیر کیتابا دوتوشموشدور.
“عباس اوغلو مراغی” آذربایجانین چوخلی یئرلریندن اوزل اولان و چئشیدلی اجتماعی طبقه لره عاییت آغیزلاریندان آتاسوزلرینی بوکیتابیندا بیرآرایا گتیرمیش اولوب یغجام شکیلده اوزمانین دوشونجه لرینی و عنعنه لرینی عکس ائدمیشدیر.
“امثالی- تورکانه”ده کی آتاسوزلرینین آذربایجان خالقینا منسوبیتی و اونلارین کوچورو اولمادیقینی و اورژینال اولماسی بیرچوخ دیل اوسلوب اوزلیکلیندن بللی دیر.اثرده دیلمیزین بوتون اینجه لیکلریندن ؛ظرافتلیلیگیندن و موسیقی توتوموندان ؛هجائی وزنیلریندنده بللی اولورکی بوسوزلرین آذربایجان آغیزلاریندان توپلانمیشدیر.”امثالی- تورکانه”نین اونملیلیقی؛ اسکی “اوغوزنامه”کیتابلاری اولان یازیلاردان بولجا سوزی اوزونده آلاراق کئچمیشدن او گون کی و حتی بوگونلره بئله بیر آراجی و باغ اولوشدوران قدیمی سوزخزینه لرینیدن اوزنده باریندیرمیش اولماقی دیر.
ان آدلیم اوغوز داستانلاریندان سایلان “کیتاب دده قورقود”دا کی بوتون آتاسوزلرنی عینی شکیلده “امثالی – تورکانه “کیتابندادا گورمک مومکوندور.بودا اودونملرده بئله “دده قوروقود”کیتابینین تاندیقینی و شوهرتینی گوسترگسی سایلیر.
کیتابین بیر ال یازما نوسخه سی باکی شهرینده الده ائدیلمیش دیر.بو ال یازما نوسخه 31واراقلیق توپلامدا 25 صحیفه ده بللی اولمایان بیر خطاط طرفیندن کوچورولرک 5/25×5/15کاغاذ اوستونده گوزل نستعلیق خطیله یازیلمیش دیر.هر بیر آتاسوزواوچ نقطه ایله آیریلب سوزلر قارا مرکب له یازلمیش دیر.کیتابین کاغاذینین جینسیندن بئله معلوم اولوب کی 18اینجی میلادی ایللرین سون زمانلارینا عاییت دیر و بودا کیتابین ان اصلی نسخه یه ان یاخین استنساخ اولودوقونو گورسدیر.چوخ تاسفلی بودور کی کیتابین سون قیسملاری یعنی “ک”حرفیندن سونراکی بولوملراولمادیقیندان کیتابین هانسی زمان یازیلدیقی مغلوم اولماییب.
بوال یازمانین حاسیه لرینده ده باشقا خطلرلن ده بیرچوخ آتاسوزو وایظاح دا گوزه دیر کی کیتابین باشقالار طرفیندن ده آتاسوزلری آرتیردیقینی گورسدیر.”امثالی-تورکانه” کیتابینداالیمیزه گلیب چاتمیش 1149آتاسوزو واردیر.هربیر صحیفه ده 20-25 آتاسوزو یازلمیش و “ک”حرفیندن سونراکی قیسمتلر ایندیلیکده ایتگین قالمیش.کیتابین باش سوزو و ایلک وایکینجی صحیفه لری فارسی دیلینده اولوب ایکینجی صحیفه نین سونلاریندان آتاسوزلری یازلمیش دیر.
بوکیتاب 1996-ینجی ایلده باکی شهرینده رسول اوغلو بويوكون تشبثي ايله باسلیب آذربایجان لاتین حرفلرینلن گون ایشیقینا چیخمیشدیر.دئمک لازیم دیر کی اوندان قاباقکی ایللرده بوکیتاب کیریل حرفیلریلن ایلک دفعه باسیلمیش اولوب امما سون باسقیدا کیتابین ال یازماسیندا کپی له بیرلیکده همده لاتین حرفلریلن وئریلمسی داهادا اوخویوجی کیتله سی توپلامیش اولموشدور.نیه کی اسکی تورک عرب یازیسیله تانیش اولان شیمالی آذربایجان تدقیقاتچیلارو همده جنوبی آذربایجان عرب حرفلریلن یازدیقلارنیدان دولایی کیتابین یانلیشلیقلاری و دوزگون دئییشلری ویانلیشلیقلاری اورتایا چیخمادا ییی اولموش.یازنین سونوندا بونودا دئمک اونملی دیر کی بوکیتابین سونراکی آتاسوزلری توپلایانلارطرفیندن ده بیر قایناق کیتابی اولاراق فایدالانماسی گئنه ده بوکیتابین اونمینی گورسدیر.” علياصغرمجتهدي”ين همتي و اوراشلاری سایه سینده توپلانمیش “امثال حكم در زبان محلي آذربايجان”آدلی کیتابندا دا “مراغی”آدیلن بیر چوخ آتاسوزو گوزه دیر.بوکیتاب 1332ایلینده یازلمیش دیرو آذربایجان دیلینده دیرلی آتاسوزلری کیتابلارینین انجولریندن سایلیر.


c: text/html

text:
موغام اؤلدو موغان!
نصار قره داغلی
شاعیر «موغاناوغلو»نون روحونا اتحاف
بیلمهدیم شور ایله زابلدا موغام اؤلدو، موغان!…
بیر موغان اوغلو دئدی: یوخ کی همان اؤلدو، همان!
ساوالان مجلیسینه قارلی سهند آتلی گئدیر
خزرین قوللاری اوستونده دومان اؤلدو، دومان!
سارا قان قیرمیزی گئیمیش؛ نه قالیر چیللهمیزه؟
دان سؤکول، سئحرآما قوینوندا چوبان اؤلدو، چوبان!
آل گئیینسن نه اولار ای قارا کؤینکلی آراز!…
یئنه انسان دیلهییله ساوالان اؤلدو، جاهان!
بو ائلین یور – یوماغیندا هنر آشفته گلین!
سازا باش ساغلیغی سن وئر بالابان، اؤلدو اوزان!
دم توتوبلار قارا سازلار قاراداغ صؤحبتینه
بیلهلر هانسی حسین، هانسی جاوان اؤلدو، جاوان!
گونشی قیبلهیه کافر – دئیه، قافقاز آپاریر
ناری سیندیرما سحر چاغی زامان اؤلدو، زامان!
توتمادی باخ کی آذربایجانیمین دوز – چؤرهیی
قاری فارسی، قلم آغزیندا بیان اؤلدو، بیان!
جاناماز آچمیش آراز اوسته آیین سئوگیلیسی
کیمدی تکبیر چکه “انصاری” آذان اؤلدو، آذان!…
۹۵/۹/۲۵

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اویان نیوز: اردوغان،’ هئچ بیر سماوی دین، ترورو تجویز ائتمز، هله هله ایسلام معناسی اعتباریله اونسوز دا ‘سیلم یعنی باریش معناسینی وئرمکدهدیر
باشباخان رجب طیب اردوغان، بمت-نین مدنیتلر اتفاقی ۵. قلوبال فورومونون آچیلیش ایجلاسیندا ائتدیگی دانیشمادا،’ او بیرینین مدنیتینی، اینانجلارینی، حیسیاتینی آنلاماق اوچون مباریزه وئریلمهسی لازیم اولارکن، اؤن محاکیمهلردن حرکت ائدیلهرک، او بیرینین دیشلاندیغینا و هورلاندیغینا تئز-تئز شاهید اولوروق. عینیله سیونیزم کیمی، عینیله آنتیسمیتیزم کیمی، عینیله فاشیزم کیمی، ایسلاموفوبینین ده بیر اینسانلیق گوناهی اولاراق گؤرولمهسی قاچینیلماز حال آلمیشدیر دئدی.
اردوغان،’ هئچ بیر سماوی دین، ترورو تجویز ائتمز، هله هله ایسلام معناسی اعتباریله اونسوز دا ‘سیلم یعنی باریش معناسینی وئرمکدهدیر. بیر باریش دینینین ترورو تشویق ائتمهسی و یا تجویز ائتمهسی اصلا مومکون دئییل، بونو قبول ائده بیلمریک. حال-حاضیردا مدنیتلر اتفاقی، اؤن محاکیمهلر آرادان قالدیرماق، اوچوروملاری باغلاماق نقطهسینده یارادیلمیش ان معنالی چابالاردان بیریدیر شکلینده دانیشدی.
اردوغان، دانیشماسینی بئله داوام ائتدیردی:’ اگر مدنیتلر اتفاقی دئییرک ایسه اوّل بمت-نین گوونلیک شوراسینین دایمی عضولری آراسیندا بیر اتفاقی میدانا گتیرمهمیز لازیمدیر. بورادا بیر دفعه بیر اتفاق یوخدور. عضولردن بیر دنهسی ‘خیر دئدیگی زامان مسئله تیکانمیشدیر. ائله ایسه بونون مذاکیره یاتیریلماسی لازیم. بمت دونیا باریشینی قوروماق اوچون قورولمادی می؟ دونیا باریشینه خیدمت ائتمک اوچون قورولمادی می؟ مادام کی دونیا باریشینا خیدمت اوچون قورولموشدور، او زامان بمت-نین یئنیدن، شدتله بیر اصلاحاتا احتیاجی وار
ت رت


text:
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
خبر تورک گزیتهسی: اروپا اعمار و رواجلنیش بانکی تورکیه اقتصادیده جاری ییلده 5.5 فایز اوسیش کوتیلماقده سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
اروپا اعمار و رواجلنیش بانکی راپوریگه کوره تورکیه نینگ اقتصادی جاری ییلده 5.5 فایز اوسیب باره دی. بو درجه 2020 ییل سپتامبر آیی گه کوره 0.5 یوقاریگه تیکلندی. راچپورده تورک اقتصادیده جاری ییل ایچیده تخمین ایتیلگن اوسیش گه صادرات نینگ هم کوپه ییشی تاثیر قالدیره دی.
وطن گزیتهسی: دنیا تورک سیهالرنی تعقیب ایتماقده سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
تورک تولیدی قوراللی هیداوچیسیز هوا واسطه لری نینگ خلق ارا مقیاسده تن آلینیشی دوام ایتماقده. تورک سیهالرینی اوزیگه قوشیب الیش تیارگرلیگی کورگن اولکه لرگه پولندنینگ آرتیدن ینه بیر اولکه کیلدی. آلبانیا پارلمانی تورک سیهالر اوچون 8 میلیون یورودن آرتیق بودجه اجره تدی.
یینی شفق گزیتهسی: اروپا میدیاسی تورک هوا یولنی مقته دی سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
کرونا ویروس کسل لیگی جریانیده توخته لیب قالگن هواچیلیک سکتوریده یخشی بیر فعالیت قیلگن تورک هوا یوللری نینگ موفقیتی گه مقتاو یاغماقده. آلمان و فرانسه ده نشر بوله دیگن میدیا ارگانلری کسل لیک بولگن حالده یخشی بیر ییل اوتکزگن تورک هوا یول اوچون قتّیق چاره – تدبیرلر سایه سیده کسل جریانیده یخشی بیر فعالیت قیلدی. دیب اینگ یقین رقیبینی آرتده قالدیرگنی اورغولندی.
ستار گزیتهسی: تورکیه بیلن سودان اورته سیده مهم همکارلیک سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
تورکیه بیلن سودان اورته سیده زراعت ساحه سیده مهم همکارلیک که قول قوییلدی. کیلیشووده زراعت، دهقانچیلیک، تخمدارلیک، زراعت تیکشیروولری، تولید و تعلیم موضوعلری اورین آلماقده. تورک تجارلری نینگ سودانده زراعت فعالیتلری قاله ویرسه ایککی اولکه زراعت ساحه سیده تخنیک ظرفیتینی بیر بیر بیلن پایلشه دی.
صباح گزیتهسی: تورکیه ملی تیرمه باسکیتبال جماعه سی ایلک اوچره شووده اوروگوای نی 95-86 بیلن مغلوبیت گه اوچره تدی سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
تورکیه ملی تیرمه ایرکک باسکیتبال جماعه سی کاناداده فیبا المپیاد چیتلنتیریش ایلک اوچره شوویده اوروگوای نی 95-86 بیلن مغلوبیت گه اوچره تدی. جدی عثمان 20 باسکیت 9 ریباوند و 4 اسیست قیلدی. ملی تیرمه ایککینچی بیلله شووده چیکیا بیلن اوچره شه دی.


text:
رودریقو پالاسیو
رودریقو پالاسیو (اینگیلیسجه: Rodrigo Palacio) (دوْغوم:۵ فوریهٔ ۱۹۸۲ (۴۰ یاش) باییا بلانکا) بیر فوتبالیست. بولونیا فوتبال کولوبو و آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده رودریقو پالاسیو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بوکاجونیورز کولوبونون اویونچولاری
- بانفیلد کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- باییا بلانکا دوغوملولار
- جنوا کولوبونون اویونچولاری
- اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
- بولونیا کولوبونون اویونچولاری


text:
اویان نیوز: سناتوداکی سس وئرمهده ۵۸ بلی سس آلان هیگل، پنتاقونون باشینا کئچن ۲۴-جو شخصیت اولدو
آمریکانین یئنی ساوونما باخانی چاک هیگل …
سناتوداکی سس وئرمهده ۵۸ بلی سس آلان هیگل، پنتاقونون باشینا کئچن ۲۴-جو شخصیت اولدو.
جمهور باشقانی اوبامانین ژانویه آییندا نامیزد گؤستردیگی چاک هیگل سناتوداکی تصدیقدن سونرا پنتاقونون باشینا کئچن شخصیت اولدو.
باخانلیق مدتینده قاداغا یاشایان هیگل اوچون تصدیق مدتی اولدوقجا چتین کئچدی.
ایلک ایش اولاراق چرشنبه آخشامی گونو سحر ساعاتلاریندا ائدیلن ایمپووندمئنت سسوئرمهده، هاگئل ۶۰ باراژینی کئچیب ۷۱ سس توپلادی.
آردیندان سناتو عمومی قورولوندا هیگلین مدافعه باخانلیغی ۴۱ه قارشیلیق ۵۸ بلی سسی ایله تصدیقلندی.
بوتون دموکراتلارین سسی آلان هیگله ۴ جمهوریتیچی شخصیت ده دستک وئردی.
یئنی ساوونما باخانینی ایلک قید ائدن جمهور باشقانی اوباما اولدو.
اوباما، یازیلی مئساژیندا “هیگلین افقانیستانداکی دؤیوشو قورتاریب عسگرلری اؤلکهسینه گئری گتیرهجگینه اینانیرام” دئدی.
نامیزدلیگینه باشیندان بری قارشی چیخان جمهوریتچیلر ایسه، چاک هیگلین ساوونما باخانلیغینا گوجسوز باشلایاجاغینی ادعا ائتدی.
۶۶ یاشینداکی ساوونما باخانی، ویتنام ساواشی غازیسی.
جمهوریتچی قوروبدان گلن هیگل، ۱۲ ایل سناتورلوق ائتدی.
چاک هیگل کئچمیش ایفادهلری سببیله محافیظهکار سیاستچیلرین تصدیقینی بیر جور آلا بیلمهدی.
ایسراییله اولان مخالیف باخیشی و ایران موضوعسونداکی یومشاق توتومو، جمهوریتچیلرین قارشی چیخما سببلرینین باشیندا گلیردی.
هیگل وظیفهسی اسکی ساوونما باخانی لئون پانئتتادان دئورآلاجاق.
یاخینلاشان بودجه کسینتیلری چیچگی بورنوندا باخانین وئرهجگی ایلک جدی ایمتحان.
چونکی، ۱ مارسدا دؤورهیه گیرهجک اوتوماتیک کسینتیلر ان چوخ ساوونما باخانلیغینین بودجهسینی تأثیر ائدهجک.
ت رت


text:
اویان نیوز: اورتادوغو تکنیک اونیوئرسیتهسی مدنیت و کونقره مرکزیندکی کونسرتده، جاز ووکالی اؤزچلیک، پایتختده ایلک دفعه پرفورمانس سرگیلهدی
بو ایل ۱۶. دفعه تشکیل ائدیلن بین الخالق آنکارا جاز فستیوالیندا، ژولیده اؤزچلیک صحنهیه چیخدی.
خصوصیله تورکولری جاز فورماتیندا یوروملاماسییلا دقتی چکن اؤزچلیک،’ مجنونوم لیلامی گؤردوم،’ کارا توپراک،’ آنان وار میدور؟’،’ سبب” کیمی تانینان پارچالارین یانیندا اؤزونه عاید بستهلری ده سسلندیردی.
‘ جازین گیتارالا دانسی اوچون تورکیهدن و دونیادان جاز اوستالاری آنکارادا گؤروشور شعارییلا یولا چیخان فستیوالین گلهجک پروقراملاریندا ایسه تورکیهدن بولنت اورتاچگیل، کرم گؤرسئو تریو، سارپ مدن کیمی آدلارین یانیندا دهافر یوسف قوارتت، ‘ نگویئن لی-سایوکی و فیلیپ وان اندرت تریو دا صحنهیه چیخاجاق.
آنکارا جاز درنکینین تشکیل ائتدیگی،’ گیتارا و جاز موضوعلو فستیوال، ۱۴ مارسا قدر داوام ائدهجک.
قایناق ت ر ت


text:
یئرقوردو
یئرقورتو یوخسا سولوجان،(آنادولو تورکجه سی:toprak solucanı-باکی دیلی:soxulcan) بیر جون یوموشاق دریسی اولان قوتقوش اولور . اونون بدنی بؤلوک بؤلوکدی.سوموکسوز ,چوخلو اوزون و یوموشاق دریلری وقابقلی اولور.قوتلارین چوخلو جوره بجوره سی اولور.یئرده سورونئر.هریئرده اولار و اوزونلوقو 3 سانتیمتیردن چوخ اولور.بویاقلاری قهوه ای یا توتوق چوهره بویاقدا اولار.
فایدالاری[دَییشدیر]
یئرقوردو اوز آغیرلیقیجا گونده خورک یه یر و ائشیکه سالار.بو بیر دئیرلی قوبره (کود) یئر توپراقیندا اولور.یئرقوردی توپراقدا ائشماقینان توپراقدا هاوا وسو گئدیمین یاخچی ائدیب و یئری دیریلدیر.بو ایش بیتگیلرین بؤی آچماسیندا و قالماسیندا یاخچی اولور.
یئرقوردو ساخلاماق[دَییشدیر]
بو ایشلره گوره یئر قوردو ساخلانیر
- گوجلو قوبره(کود) دوزتماق اوچون
- توپراقی یاخچی ائتماقا و اونون دورومون و بیتگیلر بؤیاچماسین یاخچی ائدماقا
- یئرین پیس ماده لره بلشماقین آزاتماق
- یاشیش چووره سین(زیست محیطی) یاخچی ائدماق
- سالیم حاصیل اله گتیرماق
- کینجاق لاری چوخالدیب و حاصیللاری چوخ ائدماق
- کامیل خورک دوزتماقدا حئیوانلار اوچون
- حئیوانلاردان اله گلن قوبره لری یاخچی ائدماق
- ائو آتیقلارین(ائو زباله سی) گوجلو قوبره(عالی کود)ائدماق.


text:
گادتب: بیرینجی دونیا ساواشینین سون ایللرینده، آذربایجانین هر ایکی تاییندا، عوثمانلی امپراتورلوغونا قارشی بیر ساواش آلانی یاراتماق آماجی ایله بؤلگهیه گؤندریلمیش اینگیلتره اوردوسونون ایچینده اولان مینباشی م.ه. دونوهو اؤز خاطیراتینی بیر کیتاب کیمی یاییملاییبدیر. بو کیتاب، آذربایجانیمیزین هر ایکی تاییندا، اینگیلترهنین دخالتلرینی آچیقلادیغینا گؤره سیاسی تاریخ باخیمیندان اؤنملی ساییلا بیلر. آنجاق، من بو یازیدا بو کیتابا باشقا بیر باخیمدان باخماق ایستهییرم:
آذربایجانا اولان سفرینی قصرشیرین-کیرمانشاه-همدان یولویلا باشلامیش اولان مینباشی دونوهو، یول قیراغی گؤردویو آجلیق فلاکتینی اورکیاندیریجی بیر بیچیمده تصویره چکمیشدیر: “قصر شیرینده اطرافیمیز یییهجک ایستهین آجلیقدان قیوریلان بیر قالابالیق طرفیندن ساریلدی. زاواللی بیر قادین قوللارینداکی بیر ببکله، اوشاغینی قورتارمامیز اوچون بیزه یالواردی” (ص73).
کیرمانشاها یاخینلاشدیغیندا کربلایا گئدن زائرلرین کروانینا راستلاشیر. آنجاق، ائله همن یولون قیراغیندا آجلیقدان جان وئرمکده اولان بیر قوروپ انسان دا گؤرور: “ائرککلر و اوغلان اوشاقلاری یاریم چیپلاق بیر دورومدایدیلار…بعضیلری آچیق بیر شکیلده یولون سونونا گلمیشدیلر. بونلار داها آرتیق چابالامیردیلار و مرحمتلی بیر اؤلومون چکدیکلری آجیلارا آنی بیر سون وئرمهسینی گؤزلهییردیلر. باشقالاری ایسه هله یاشاییشین چوروموش ایپینه ساریلماقدایدیلار. گئدریلهمهمیش آجلیغین قورخونج سانجیلارینی آزالتمانین یولو اولاراق چیلغینجا بیر اوووج کؤک یا دا قالین اوتلاری گمیرهرک یئره چومبلمیشدیلر. آنا قوروپدان آیریلمیش کیچیک بیر قوروپ دا کدرلی بیر آغیت میریلدانیردی: قیتلیغین اؤلدورموش اولدوغو بیرآدامین جنازه دوعاسی ایدی” (ص91).
بو آجی صحنهلر آدامین ایچینی یاندیرسا دا، مینباشی دونوهو-نون آچیقلادیغی خانلارین، تاجیرلرین هابئله وارلیلارین اشرافی قوناقلیقلارینداکی اصرافکارلیقلار آدامین ایچینی لاپ بئله اودا چکیر. دئمک، ملتین چوخونلوغو آجلیقدان اؤلورکن، کربلا زائرلری اؤز یوللاریندادیرلار. وارلیلار ایسه اصرافدان ال چکمیرلر: “دوغویا اؤزگو بیر اصرافکارلیق ایله اوزون ماسانین اوزرینی اؤزل حاضیرلانمیش تاباقلاردان اولوشان بیر سئت دولدورموشدو. قوناقلارا یییه بیلهجکلرینین، ان آز، بئش قاتی یییهجک سونماق بیر ایران دَبیدیر…بوشالان بیر تاباق تئزلیکله یئنیسی ایله دییشدیریلیردی” (ص41). “والینین شیشمان قیلیغینا باخینجا کِرند-ده هئچ کیمسهنین آجلیق چکمهدییی حوکمونه واریلا بیلردی” (ص80). “آخشام یئمهیینده 7 کیشی ایدیک. آنجاق، ائو یییهسی ایران قوناقسئورلییینین گرکدیردییی اصرافکارلیق اویارینجا بیزیم دؤرد قاتیمیزا یئتهجک یییهجک حاضیرلاتمیشدی” (ص96)…
بونلاری اوخویاراق، مینباشی دونوهو-نون آچیقلادیغی دورومدان یوز ایل کئچدییینه باخمایاراق، دورومون هئچ ده دییشمهدییینی دوشونورم: سانال دونیادا یایینلانمیش اولان خبرلره هابئله پایلاشیلمیش اولان شکیللره بیر گؤز دولاندیرسانیز منیم حاقلی اولدوغوما اینانارسینیز. بیر یاندان، یوخسوللوقدان هابئله آجلیقدان اؤزلرینی آسانلارین ساییسی گونو گوندن آرتماقدادیر. باشقا یاندان دا توپلوموموزون وارلی قاتی اصرافکارلیقدا سینیر تانیماییر.
تیلویزیونلاریمیز “جورج فلوید” اوچون اون گون ماتم توتدولار. آنجاق، پارس سویچولوغونا دایانمیش اولان اقتصادی آیریسئچکیلیکدن دولایی غیر-فارس بؤلگهلرده یاشانان آجلیق هابئله یوخسوللوق فلاکتی بو تیلویزیونلاردا بایکوت اولونموشدور!
قایناق: İngiltere’nin İran/Azerbaycan Seferi, M.H. Donohoe, T&K Yayınları, İstanbul, 2016


text:
ایران تورکمنلری
ایران تورکمنلری (اینگیلیسیجه: Iranian Turkmen، آنادولو تورکجهسی: İran Türkmenleri، فارسجا: ترکمنهای ایران) - بیر ائتنیک قوروپو دورلار کی چوْخونلوغو گولوستان اوستانی، رضوی خوراسان اوستانی، شومالی خوراسان اوستانی دا یاشاییرلار.
ایران تورکمنلری بیر باخیشدان، ایران تورکلرینین بیر قیسمی ده سایا گله بیلرلر.
یاشادیغی اراضیلر[دَییشدیر]
ایران تورکمنلری عومومیتده تورکمنچؤلو منطقهسینده یاشاییرلار. تورکمنچؤلو (تورکمنصحرا) منطقهسی بۇگۆنکۆ گولوستان اوستانی، رضوی خوراسان اوستانی و شومالی خوراسان اوستانینین چوخلو قیسمتلرینه شامیل اولور. تورکمنصحرا دان علاوه، ایران تورکمنلری ایرانین باشقا اوستانلاریندا دا آزینلیقدا یاشاییرلار، او جوملهدن؛ تهران اوستانی، سیمنان اوستانی، البورز اوستانی، مازندران اوستانی و باشقا اوستانلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ CIA World Factbook Iran Archived 2012-02-03 at the Wayback Machine.


text:
بیر سؤز بوخچاسینین ایتگین طالعی
(قیرخینجی ایللردن یادگار بیر شعر مجموعهسینین تانیتیمی)
ائلدار موغانلی
• اؤن سؤز
معاصر ادبیاتیمیزدا اؤزونه مخصوص سیاسی- اجتماعی یئری اولماقلا برابر، اؤزهل ادبی- مدنی خاصیتلر داشییان دؤور، قیرخینجی ایللر اولموشدور. بو آغیر ایللرین ادبیاتیمیزدا خصوصیله پوئزیامیزدا بوراخدیغی درین و اوزون عؤمورلو ایزلرین بو گونده شاهدیییک.
بو ایللرده یازیب یارادان صنعتکارلار سایینین آز اولماسینا باخمایاراق، اثرلرین کیفی دیری داهادا یوکسک اولموشدور. چوخ تاسفله بو دیرلی اثرلرین بیر چوخو، اؤز تاریخی دؤورونده نشر امکانی تاپماییب و یاخود گئنیش کوتلهوی ایشیق اوزو گؤرمهییبدیر. داها تاسفلیسی بودور کی بیر چوخ صنعتکارلارین ادبی- بدیعی اثرلری بو ایللرده آرادان گئدیب و معین سیاسی و اجتماعی سببلر اوزره، اونلاردان هئچ بیر ایز و نشان قالمایببدیر.
بو یازی واسطهسیله ادبی جمعیتیمیزه تانیتدیراجاغیمیز بیر شعر مجموعهسی، مولفی معلوم اولمایان و یاخود بیزه تانیش اولمایان، قیرخینجی ایللرده “سراب” ماحالیندا یازیب یارادان “تیکانلو” تخلصلو بیر شاعرین اثرلریدیر. بو اثرلرین نئجه تاپیلماسی و اونون ایتگین طالعی حقینده سؤز آچمادان اؤنجه، قیرخینجی ایللرین حال- هاواسینا اؤتری اولسادا قاییتماق، بلکهده گرکلی اولار.
• قیرخینجی ایللر و ادبی- مدنی اتمسفر
قیرخینجی اون ایللیگین معاصر ایران ادبی- مدنی انکشاف تاریخینده قویدوغو تاثیرینی علامتدار بیرتاریخی حادثه کیمی قید ائتمک اولار. بو اوندان عبارتدیر کی بو ایللرده صنعتین مختلف نوعلرینده الده ائدیلن نائلیتلر، اوزون عؤمورلوک ماهیته مالک اثرلر اولموش و سونراکی ایللرده یارانان ادبیات و اینجهصنعت محصوللارینادا اؤز بلاواسطه ایزینی بوراخمیشدیر. بوگون اؤلکه و دونیا مقیاسیندا لاییقلی مؤوقع قازانان بعضی صنعتکارلاریمیزیدا، ائله بو اونایللیگین محصوللاری کیمی حساب ائتمک اولار.
اؤلکه مقیاسینی نظره آلاراق، قیرخینجی اون ایللیک مدنی انکشاف اعتباریله ان محصولدار ایللردیر. بو ایللرده ایستر فارس، ایسترسهده ایران چرچیوهسینده یاشایان باشقا ملتلره منسوب صنعتکارلارین ان تاثیر ائدیجی، گوجلو و قالارغی اثرلری یارانیر. شعر، داستان- حکایه، ادبی تنقید، رساملیق، سینماچیلیق، تئاتر، موسیقی، هیکلتراشلیق و صنعتین باشقا نوعلری سرعتله انکشاف ائتمهیه باشلاییر و بو اثرلرین اکثریتی خالقین و زحمتکش کوتلهنین ایدهیا و آماللارینی عکس ائتدیرمهیه و دیکتاتورانین چیرکینلیگینی اوزه چیخارماغا چالیشیر. شعرده احمدشاملو، هوشنگ ابتهاج سایه، فروغ فرخزاد، محمودآزاد، شفیعی کدکنی و مفتون امینی؛ ادبی تنقیدده رضا براهنی و دستغیب؛ حکایهچیلیکده احمد محمود، جمال میرصادقی، غلامحسین ساعدی، محمود دولتآبادی و بهرام صادقی؛ ترجمه ساحهسینده نجف دریابندری، محمد قاضی و بهآذین، تئاتردا مهین اسکویی، عزتاللهانتظامی، علینصیریان، اکبررادی، بهرامبیضایی، سعیدسلطانپور، محسن یلفانی و ناصر رحمانینژاد، مدرن سینماچیلیقدا ابراهیم گلستان، داریوشمهرجویی و مسعودکیمیایی، سینما تنقیدچیلیگینده پرویز دوایی، جمشید ارجمند، هژیر داریوش و هوشنگ حسامی کیمی ایران مقیاسیندا یازیب یارادان صنعتکارلارین قالارغی اثرلری بو ایللرده یارانیر.
بو ایللرده صنعتین بو نوعلریندن باشقا، اجتماعی علملرین ایران شرایطینه اویغون نظری اساسلاری اوزره گئنیش فعالیت گؤستریلیر و بوتون اؤلکه مقیاسیندا شهرت قازانان دکتر امیرحسین آریانپور، دکتر علیاکبر ترابی، مصطفی رحیمی، داریوش آشوری، حمید حمید و باقر مؤمنی کیمی علمی شخصیتلرین اثرلری گنج نسلین طرفیندن جدی علاقهایله قارشیلانیر. بو آرادا دکتر علیاکبرترابی و دکتر امیرحسین آریانپورون اثرلری اجتماعی- سیاسی مبارزهنی روحلاندیران، بیر چوخ گنجلری مبارزهیه سوق وئرهن، اونلارین داورانیش کاراکترلرینی و اجتماعی- سیاسی شعورلارینی بئجرمکده مهم رول اوینایان اثرلره چئوریلیر.
مطبوعاتدا بو مدنی انکشاف آخیمیندان گئری قالمیر. “کتاب هفته”، “نگین”، “جهاننو”، “خوشه”، “آرش”، “فردوسی” و بو کیمی درگی و آلماناخلار موجود حقوقی توتوملارا دایاناراق، ادبی و مدنی اثرلرین یاییلماسیندا بویوک رول اویناییرلار. آذربایجانداایسه مهدآزادینین “ویژه آدینه” هفتهلیگی (۱۷ نومره- ۱۳۴۴ینجی ایلین مهر آییندان، ۱۳۴۵ینجی ایلین شهریور آیینا قدهر) آذربایجان ضیالیسینین تفکور انکشافیندا قویدوغو درین تاثیرلریله تعریفلهنیر و بیر مدنی- اجتماعی تربیه مکتبی کیمی، تهران ضیالی محفللریله آذربایجاندا گئدن اجتماعی- مدنی حرکاتین کؤرپوسونه چئوریلیر؛ آذربایجان ضیالیلارینین بیر سیرا اثرلری تهراندا نشر اولان “کتاب هفته” درگیسینده یاییلیر. “ویژه آدینه” هفتهلیگینین اصیل معنادا قوروجولاری صمد بهرنگی، بهروز دهقانی، علیرضا نابدل، کاظم سعادتی و مناف فلکی تبریزی اولموش و فعال امکداشلاریندان ، غلامحسین فرنود، رحیم رییسنیا، غلامحسین ساعدی، مفتون امینی و حسن روزپیکری آد آپارماق اولار.
آذربایجان ادبیاتی و اینجهصنعتینینده ان پارلاق انکشاف دؤرو قیرخینجی ایللر اولموشدور. بو ایللرده آذربایجان ضیالیسینین تهران چرچیوهسینده فعالیت گؤسترن ضیالی محفللرله مستمر ایلگیسی و بو آرادا گؤرکملی آذربایجان ادبی- مدنی شخصیتلریندن غلامحسین ساعدی، مفتون امینی و محمدعلی فرزانهنین(خصوصیله ساعدینین) بو علاقهنی یاراتماقدا ائتدیگی فعالیتلر دانیلمازدیر. صمدبهرنگی بو ایلگینی یارادان و تهرانلا تبریز آرا ادبی- مدنی علاقهلرین گئنیشلنمهسینده مهم رول اوینایان آذربایجان ضیالیسیدیر.
بو ایللردهدیر کی بو علاقهلرله یاناشی، گؤرکملی صنعتکارلاریمیزدان محمدعلی فرزانه، گنجعلی صباحی و حبیب ساهرین بیر پارا اثرلری آذربایجان دیلیندهده محدود شکیلده یاییلیر. شاعرلریمیزین ایسه بیر چوخ انقلابی احوال- روحیه داشییان اثرلری بو دؤورون محصولاری کیمی یارانیر. اوجملهدن حبیب ساهر، علیرضا نابدل (اوختای)، مناف فلکی(تبریزی)،جعفر اردبیلچی، حبیب فرشباف (حبیب.ف)، بهروز دولتآبادی (چای اوغلو)، بهمن زمانی و… نین اثرلری.
بو ایللرین ان باشلیجا خصوصیتلری آذربایجان ضیالیسینین خالق کوتلهسی ایچینه دؤنوش پروسسینین باشلانماسی (ایستر معلمچلیک صفتینده، ایسترسهده اجتماعی تدقیقلر اوزره آپاریلان ایش پروسسینده،) و خالق کوتلهسی ایچینده یاشاماقدا اولان معنوی ثروتیمیزی – شفاهی خالق ادبیاتی نمونهلرینی- مکتوبلاشدیرماق ایشی اولموشدور.
بو ایللرده آذربایجان ضیالیسی معاصر تاریخیمیزده – بلکهده ایلک دفعه اولاراق- آزادلیق اوغروندا و استبداد علیهینه آپاردیقلاری مبارزهنی، ادبی- مدنی فعالیتلرله پارالللشدیریب و جمعیتین سوسیال- اقتصادی دورومونا اویغون، مناسب مدنی فعالیت متدو سویهسینه یوکسلتمیشدیر. بو مدنی فعالیت یولوایله بیر چوخ ضیالی، گرگین سیاسی مبارزه میدانینا آتیلمیش، گئریچیلیگه، بوغونتویا و عدالتسیزلیگه قارشی اهریمنی قوهلرله دؤیوش آپارمیشدیلار.
قیرخینجی ایللرین باشقا اجتماعی خصوصیتلریندن، جمعیتین داخیلینده (خصوصیله کندلرده) کئچن ضیالی حرکاتینا(خصوصیله معلملره) رغبت و بو حرکاتین فعاللاریلا معین ساحهلرده ایش بیرلیگی آپارماق اولموشدور. بو ایشبیرلیگینین نتیجهسینده بؤیوک بیر مدنی ارثین قورونوب ساخلانیلماسینا و مبارز بیر نسلین کند اوشاقلاری ایچیندن تربیه اولونماسینا زمین یاراندی. دونن آذربایجان معلمینین کلاسلاریندا اشتراک ائدهن بالاجا شاگردلر، ایستر اللینجی ایللر عرفهسینده، ایسترسهده بهمن انقلابیندا، ایران سویهسینده اولان قانلی- قادالی مبارزه آخیمینین بایراقدارلاریندان و شاهلیق و استبدادا قارشی مبارزهده اؤز جانلارینی خالقلارین سعادتی و آزادلیغی اوغروندا فدا ائدنلردن اولدولار. صمد بهرنگی، بهروز دهقانی، کاظم سعادتی،فریدون قرهچورلو، رحیم رییسنیا، حبیب فرشباف، غلامحسین فرنود، ، بهمن زمانی، بهروز حقی، حسن روزپیکر، بهروز دولتآبادی، عبدالحسین ناهیدآذر، حسینقلی کاتبی، علی کاتبی، محمد آرش، رضا انزابینژاد، ابراهیم دارابی، حسین صدیق(دوزگون) و … کیمی کند معلملرینین تربیه ائتدیگی انسانلار………
عمومیتله دئمک اولار کی، گئریچیلیگه قارشی مبارزه، یئنی مبارزه متدلارینا دوغرو آختاریش، تجربه اولونموش، آنجاق اجتماعی عملده اؤز چاتیشمامازلیغینی گؤسترن و جمعیتین داخلینده گئدهن اجتماعی- سیاسی آخیما اویغونلاشمایان مبارزه متدلاریلا معین و شفاف سینیر چکمک، غرب ادبیاتینین نائلیتلریایله تانیشلیق، باشقا ملتلرین (خصوصیله جنوبی امریکا ملتلرینین) سیاسی – اجتماعی مبارزه متدلارینی ایران شرایطینده اؤزلشدیرمک و یئنی مبارزه یوللاری آختارماق، رادیکال و انقلابی حرکتلره وورغونلوق، شفاهی خلق ادبیاتیمیزی توپلاییب، سندلشدیرمه، ملی معنویاتیمیزا ماراق و مدنی – اجتماعی منلیگیمیزه قاییدیش پروسسی، قیرخینجی ایللرده آذربایجاندا خلقیلیک یؤنمینده ادبیات و اینجهصنعته اوز گتیرن ضیالی حرکاتینین ان قاباریق خصوصیتلریندن اولموشدور. بو خصوصیتلرین سوسیولوگو باخیمیندان تحلیلینه وارماق بو یازینین موضوعسوندان آیری اولدوغو اوچون، اوندان واز کئچمک اولار. آنجاق بو موضوعنو باشقا بیر یازی ضمنینده آراشدیرماق، واجب بیر مسئله کیمی قارشیدا دورور.
• مجموعهنین نئجه تاپیلماسی
قیرخینجی ایللرین ادبی حال- هاواسی منیده بیر چوخ اورتا نسله منسوب آذربایجان ادبیاتی وورغونلاری کیمی همیشه ماراقلاندیریبدیر. اوزون ایللر بو ادبیاتین (خصوصیله شعرین)یارانما سیرلرینی اؤیرنمک هوهسینده اولسامدا، او دؤوردن آز ماتریاللار الده ائدیب، اوخویا بیلمیشم. سون زامانلار جدی بیر تدقیق فعالیتی اساسیندا، بو ایللرین ادبی سیمالارینین(شاعرلرینین) حیات و یارادیجیلیغی بارهده سندلی تدقیق فیکرینه دوشدوم. بو یولدادا بیر چوخ مانعهلر وار. عمومی مانعهلری نظره آلماساق، اساس مانعه بو ادبی سیمالارین واختیله سیاسی آکتیو اولوب، انقلابی حرکاتدا اشتراک ائدیب، شهید اولدوقلاری و بو سببدن بیر چوخ اثرلرینین ایتیب، باتماسیدیر. نمونه اولاراق واختیله “کوتلهلر شاعری” آدلاندیریلان “مناف فلکی تبریزی” و “جعفر اردبیلچی”نین اثرلرینی بو ایتگییه اوغرایان اثرلردن حساب ائتمک اولار.
دئدیگیم تدقیق اساسیند، اوزهریمه گؤتوردوگوم موضوعلاردان بیری، “کوتلهلر شاعری مناف فلکی تبریزینین حیات و یارادیجیلیغی” موضوعسو اولوبدور. بو موضوع حقینده بیر چوخ اوستادلاریمیزین، قیرخینجی ایللر یادگاری اولان ادبی شخصیتلریمیزین، او دؤوردن قالان آق ساققال معلملریمیزین وئردیگی معلوماتلاریندان فایدالانسامدا، هله موضوعیا کفایت قدهر سندلی و مکتوب ماتریاللار ییغیلمادیغی اوچون، اونو نتیجهلندیره بیلمهمیشم.
بو تدقیق اسناسیندا چوخ محترم و عزیز بیر استادین خدمتینه چاتیب، اونونلا تدقیق ائتدیگیم موضوع حقینده فیکیر سؤیلهمهگینی و بو یولدا منه یاردیمچی اولماغینی خواهش ائتدیم. قیرخینجی ایللرده معلمچیلیک ائدیب و اونونلا یاناشی گؤزهل شعرلر مؤللیفی اولان بو حؤرمتلی شخصیت، آچیق اورهکله یول گؤستریب و نهایت اؤز خصوصی آرشیویندن قیرخ ایللیک بیر کیچیک دفترجهنی منه وئریب، – “گؤر بو سنه کؤمک ائده بیلر؟” دئدی. دفترچهنی بؤیوک سئوینجله آلیب، اونون ایچیندهکی شعرلری دؤنه- دؤنه اوخودوم. نهایت بئله قناعته گلدیم کی بیر چوخ سببلره گؤره بو شعرلر “مناف فلکی”دن اولا بیلمز. آنجاق، “تیکانلی” تخلص ائدن بو شعرلر موللیفینین کیم اولدوغودا، قارشیمدا دوران جدی بیر سورغویا چئوریلمیشدی.
• مجموعهنین مشخصهلری
حقینده دانیشدیغیمیز شعر مجموعهسی، قیرخ واراقلی بیر کیجیک دفترده یئرلشن ال یازما شعرلردیر. مجموعهیه ۲۰ آذربایجانجا شعر، ۲ فارسجادان ترجمه شعرلر و بیر فارسجا شعر داخیلدیر. شعرلرین عنوانی مجموعهدهکی ترتیبلری اعتباریله بئلهدیر: آیدینلیق نغمهسی، آیدین اوفوق، بیرگون، ایتگین گونش، قیلینج و قان، بئچهلر، عیسابالایا، کرک جان(م.امیددن ترجمه)، قوجا صنعتکار (عیسایا)، یوخو، ایستک، سینیقتار، آغ تار، قارانلیق جنوب، عزیز شاعر ب.ق.سهنده، تار، گئجه میز قورتاراجاق، گرک اولسون، ویتکنگ، اصرار (شاملودان ترجمه)، گیتارا، سئل، بیر ایلده کئچدی، گاوآهنها(شعرهای موج نو)
مجموعهیه داخل ائدیلن شعرلر فورم اعتباریله عمومیتله سربست فورمادادیرلار. دقیق دئسک، مجموعهنی وزن اعتباریله، ۱ عروض، ۲ هجا و ۲۰ سربست فورماسیندا یازیلان شعرلر تشکیل ائدیر.
بو شعرلرین اوچو اتحافی شعرلردیر. ایکی شعر، او دؤورون توی- دوگونلرینین بزهیی اولان ائل صنعتکاری “عیسی بالا”یا، بیر شعر ایسه ملی شاعریمیز “سهند”ه اتحاف ائدیلیبدیر.
مجموعهنین ایلک شعری “آیدینلیق نغمهسی” و سون شعری “گاوآهنها” عنوانلی فارسجا یازیلان شعردیر. بئله نظره گلیر کی، شاعرین فارسجا یازدیقلاری شعرلری بو مجموعهنین سون صحیفهسیندن باشلانیر. نییه کی بو صحیفهدن باشلانان شعرلره شاعر “شعرهای موج نو” آد وئریبدیر. آنجاق بو فرضیهنین ثبوتونا الده هئچ بیر سندلی ماتریال یوخدور و مجموعه بو صحیفهده سونا چاتیر.
مجموعهیه داخیل ائدیلن شعرلرین یارانما تاریخی عمومیتله ۱۳۴۷نجی ایلین پاییز و قیش فصیللرینی احتوا ائدیر. اونلاردان علاوه ۴ شعرین یارانما تاریخی قئید ائدیلمهییب و ۲ شعرین تاریخیایسه ۱۳۴۸نجی ایلین یاز و پاییز فصیللریدیر.
• مجموعهدهکی شعرلردن نمونهلر
بورادا مجموعهیه داخیل ائدیلن شعرلرین تحلیلی و یاخود ادبی تنقیدی باخیمیندان آنالیزینه هئچ بیر قصد یوخدور. بو صلاحیتدار ادبیان ایشچیلریمیزین بوینونا دوشن وظیفهدیر. آنجاق مختصر اولاراق دئیه بیلهریک کی شعرلرین بعضی بدیعی و فورم چاتیشمامازلیغی، دیل آخساقلیغی و فارس شعرینین قاباریق تاثیرینی نظره آلمایاراق، قئید ائتدیگیمیز کیمی قیرخینجی ایللرین سیاسی اجتماعی موتیولرینه چئوریلن آزادلیق، اجتماعی عدالت، استبدادا قارشی مبارزه، سیلاحلی دؤیوش، رادیکال حرکتلره وورغونلوق ، غلبهیه اینام، مدنیتیمیزه ماراق، ملی آزادلیق و بو کیمی موضوعلار، مجموعهدهکی شعرلرین اساس غایهسینی تشکیل ائدیر. سانکی هر بیر شعر استبداد علیهینه بیر سیاسی دؤیوش بیاننامهسیدیر.
شعرلرده غلبهیه اینام و استبدادی یالنیز سیلاحلی دؤیوش یولوایله دئوریلتمک اینامی چوخ آچیق- آیدین اؤزونو گؤستریر. شاعرین “ایشیق قانلی خنجرلردن/ آخار قارا گئجهلره”،”قمهلر قیندا قالماز”، “بیزه اؤلوم باشقا دیریمدی”،”بیز گئجهنی گئدیریک/ گوندوزه یئتیشیریک”، “بیر قدم گؤتورور بالا پارتیزان آزادلیغا” “بیر گون اولار گونش دوغار/ بولود قونموش گئجهلره”، “اؤزوم دوستاغام اؤز وطنیمده”، “آچاجاق هر نه کی گول وار، آچاجاق”، “بیر بئچه بانلایاجاق/ دوغوراجاق گونشی”، و بونلار کیمی مصراعلار و دفعهلرله بو شعرلرده ایشلهنیلن قارانلیق، گونش، بولود، گئجه، شفق، بئچه، ، قیش، یاز، سازاق، چیچک، مئشه و بونلار کیمی اوبرازلار و مجازی معنادا ایشلهنیلن سؤزلر، دئدیگیمیز ادعایا آیدین ثبوتدور.
بو شعر مجموعهسینین اهمیتی اونون بدیعی قووهسینده یوخ، ادبیات تاریخیمیزین سندلی بیر فاکتی کیمی، معین تاریخی بیر دؤورده یاشایان آذربایجان ضیالیسینین تفکر چرچیوهسینی، ایدهیا و آماللارینی آیدینلاشدیرماسیندادیر. بو مجموعه اونا گؤره اؤنم داشیییر کی، قیرخینجی اونایللیک ادبی تاریخیمیزدن یادگار قالان چوخ آز ساییلی و قیرخ ایلدن سونرا ایشیق اوزو گؤرمک امکانینا مالک اولان پوئزیا نمونهلریمیزدندیر. بو امیدله کی اونلارین ایتگین طالعی، یئنی معلوماتلارلا و موللیفینین کیم اولدوغو معینلشمکله کیملیک ایشیغیندان بهرهلنسین.
طالعی ایتگین دوشموش بو سؤز بوخچاسیندان بیر نئچه شعر نمونه اولاراق آشاغیدا وئریلیر. نمونه وئریلن شعرلر و مصراعلارین یازی ترتیباتی اورژینال نسخهده اولدوغو کیمی وئریلیر. آنجاق یالنیز املا قایداسی امکان قدهر مجلهنین یازی شیوهسینه اویغونلاشدیریلیبدیر.
(۱) آیدینلیق نغمهسی
دنیز کیمی دالغالانیر کؤنولوم؛
باغیریرام قارالیقدان:
کی، “من حق آختاریرام”
آمما سؤزوم، باغلی آغزیمدا
قورویور.
قاچیرام من اوزاقلارا
ایشیق اؤلکه آختارماغا.
×××
نغمهلریم قارانلیغدا پارلاییر
باغیرماغیم بوغازیمی باغلاییر
“یئنه ظولوم تاپیرام”
×××
من دئییلدیم ایشیغلی دان:
“دالدا یئردن ایشیق دوشمز
ان قارانلیق گئجهلره،
ایشیق قانلی خنجرلردن
آخار قارا گئجهلره”.
۴۷- پاییز
(۲) بیر گون
دئیهجک
قیشقیراجاق
حاقیندا ایستهیهجک
گلهجک
تئز گلهجک
حاق قاپیسیندا آچاجاق
گلهجک اؤلکهمیزه
گونلریمیز
یاغاجاق
یاغمیریمیز
دئیهجک، سؤیلهیهجک:
“گؤردونوز چیچک آچاجاق!”
یاغاجاق
هر نه کی کول وار یوواجاق
آچاجاق
هر نه کی گول وار آچاجاق.
۴۷- پاییز
(۳) ایتگین گونش
یئنه…
یئنه گونش یوخدور…
یئنه…
یئنه هاوا قارانلیغدیر…
یئنه…
یئنه قارا بولود یاغیر
چیچکلره کیم یاناجاق؟
×××
قول قانادلار باغلیدیر
اورهکایسه داغلیدیر
دئیین گونش هاردا قالیب؟
چیراغیمیز نییه سؤنور؟
یازیمیز
قیشا دؤنور.
بیر گون اولار گونش دوغار،
بولود قونموش گئجهلره
ایشیق آخار، یاغیش یاغار.
جان وئرمهریک ایچهریدن
بیر بالاجا ایشیقلیغا
دای قالماریق
یانا- یانا ….
۴۷نجی ایلین مهر آیی- تیکانلو
(۴) بئچهلر
بئچه واختسیز
بانلاماز
اوخویاندا بئچه
قویار قاچار گئجه
آچیلار دان یئری
سؤکولر شفق.
بیر بئچه بانلایاجاق
بیر بئچه بانلایاجاق
اوخویاجاق نغمهنی
دوغوراجاق گونشی
قیشقیراجاق
انسانی.
×××
بیز، گئجهنین ان درینلیگیندن
قیشقیریریق
بیزه
اؤلوم باشقا دیریمدی
اؤلوم مینلر دیریم بئجهریر.
اؤلنلر سسی
هئچ زامان یاتماز
توخوم تورپاغدا
هئچ زامان قالماز
قمهلر قیندا
هئچ زامان قالماز.
بیز، گئجهنین سونسوزلوغوندان
قیشقیریریق
بیز، گئجهنی دویموشوق
سویوق باخیشین
سویوق سازاغین
یالانچی اولدوزون
دویموشوق.
گؤزلهییریک گونشی
بئچهنین بانلاماغین
شفقین سؤکولمهسین
اوفوقون قیزارماسین.
داها ایندی
گئجهنین سونودو
و بئچهنین
بانلاماق واختی
قیش ۴۷
(۵) یوخو
اوزاغام بو گئجه شیرین یوخودان
سنین خیالین یاخشیدیر یوخودان.
نهدیر یاتماق، یاخود یوخلاماق؟
آغیر سوکوتدیر،
دینمهمزلیکدیر.
یوخلادیرلار بیزی تار گئجهلرده
دینن اولمایاق
بیلمهیک نه وار؟
یوخلاتماق سیلاحدیر
دوزگون اولمایاق.
قیش ۴۷- سراب
(۶) ایستک
دنیز گؤزلرینده
اوزمک ایستهییرم
مهربان قلبینده
اولماق ایستهییرم
دیلیم آغزیمدان
چیخماق ایستهییر
او دوستاق دیلیم
او قورخماز دیلیم.
سؤزوم دوستاقدیر باغلی آغزیمدا
اؤزوم دوستاغام
اؤز وطنیمده.
سؤیلهیه بیلمیرم آنا دیلیملن
دیلیمی بیلمیر، سؤزومو دویمور
دانیشا بیلمیرم
راحاتلیقیلان.
پاپیروس تک یانیر
منیم اورهییم
آلیشیر یانیر
آلیشیر کول اولور
کؤنول نغمهسی،
باغیرا بیلمیرم، قیشقیرا بیلمیرم
آیری دوشموشم
آیری دوشموشم.
قیش ۴۷- سراب
(۷) سینیق تار
باخینیز،چوخداندیر
پاس باسان بیر تار
قالیبدیر توزلو رف بوجاغیندا.
اونون چاناغی توز ایچره بورونوب
دریسی ییرتیلیب
قیشقیرماز، باغیرماز
صنعتکار الینی اونوتموش چوخدان
ایشیغی سؤنن اوتاقدا قالمیش.
بیلمیرم صاحیبی نه واخت گلهجک
مضرابی سیم اوزره اویناداجاقدیر؟
صاحیبینین ائوی
چوخداندیر چاپیلمیش،
داغیلمیش.
تارینین دریسی جیریلمیش
چاناغی سینمیش،
اوتاغی یاغیشلار آلتیندا
خارابا قالمیش.
گونشی بولودلار ایچره گیزلنمیش
… و تاری سینمیش.
نه قدهر باغیرماق ایستهییر تاری
نه قدهر قیشقیرماق ایستهییر تاری؟!
تارین صاحیبی بیر گون گلهجک
اؤلسهده گلهجک،
ائل تاری چالینار.
۴۷- قیش
(۸) ویتکنگ
بیر قارا گئجه
بیر قارا مئشه
مئشهده آغاج
آغاجدا مئیوه
مئیوهده قووت.
بیر قارا گئجه
هر یئر مئشهلیک
آغاجلار اوجا
مئشهده اینسان
بیر آریخ اینسان
قوینوندا توفنگ
اللرینده گوج.
او بیر “ویت کنگ”
آتاسی اوردا
مئشه دالیندا
اوشاقلار اوچون
ناغیللار دئییر
گؤیجک ناغیللار
اینسان ناغیلی
دؤیوش ناغیلی.
اوشاقلار دینلهییر
آنا سؤزونو
صاباحکی دؤیوشه
آمادهلهنیر.
اوشاقلار آریخ
قوللاری اتسیز
قوچاق چیلپاقلار
یاشیل پاپاقلار.
بیر ساکیت گئجه
ساکیتراق مئشه
بیر ایستی گئجه
هر یان مئشهلیک
مئشهده آغاج
آغاجدا مئیوه
مئیوهده قووت
قوچاق چیلپاقلار
یاشیل پاپاقلار
بیر لحظه سوکوت
رادیولار آچیق
فیشقیراق سسی
مئشهیه دولور
بومبالار آچیلیر
مئشه بورونور-
گولله سسیلن.
نیشانه گلیر
بالا پارتیزان
دوشمانا طرف
مئشه قیشقیریر
قوشلار سؤیلهییر
باروتلار، زارنیقلار
کوگورتلر، توپلار.
مئشه بونلارین
سسیایله دولور.
لحظهلر کئچیر
مئشه ساکیتدیر
بیر قدم گؤتورور
بالا پارتیزان
آزاد اولماغا…
فروردین- ۴۸
ایضاح:
“قیرخینجی ایللر” آذربایجان ضیالی حرکاتیله تانیش اولماق اوچون آشاغیداکی قایناقلارا مراجعت ائتمک اولار
۱٫ بهرنگی؛ وجدان بیدار یک فرهنگ تبعیدی، رحیم رئیسنیا، نامه شماره ۳۱
۲٫ جنبش دانشجویی دانشگاه تبریز در دهه چهل، بهزاد کریمی، اینترنت
۳٫ زندگی دوشادوش مرگ، هژیر پلاسچی، نقدنو شماره ۱۶
۴٫ معلمان پیشرو در جنبش سیاهکل، یونس اورنگ خدیوی، اینترنت


text:
۹ آوریل
- ۱۳۳۶ - تئیمور آنادان اوْلدو (اؤلوم ۱۴۰۵).
- ۱۸۶۰ - دۆنیادا ایلک دفعه بیر سس ییغیلدی.
- ۱۹۲۸ - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی٬ لائیکلیگی یئریدهرک آنایاسانین ایکینجی مادّهسینی دییشدیردی. سؤز قوْنوسو مادّهدن٬ «تۆرکیه دؤولتینین دینی ایسلامدیر» بؤلومو چیخاریلدی.
- ۱۹۵۷ - سوئز کانالی باتیقلاردان آریتلاناراق یئنیدن گمی گئت-گلینه آچیلدی.
- ۱۹۵۳ - وارنیر برادیرز شیرکتی٬ ایلک اۆچ بوعدلو فیلم اوْلان مومیالار موزهسینی گؤستریمه تقدیم ائتدی.
- ۱۹۹۱ - گۆرجیستاندا کئچیریلن رفراندومدا شوروی بیرلیگیندن باغیمسیزلیق قراری آلیندی.


text:
ژول باربی دورو وهای
ژول باربی دورو وهای (اینگیلیسجه: Jules Barbey d'Aurevilly) فرانسهلی رومانچی، ادبیات تنقیدچی و یازیچی - .۲ نوْوامبر ۱۸۰۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۰ ایل عومر ائلهایب و ۲۳ آوریل ۱۸۸۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Jules Barbey d'Aurevilly»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ژول باربی دورو وهای گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آرتم فدتسکی
آرتم فدتسکی (اینگیلیسجه: Artem Fedetskyi) (دوْغوم:۲۶ آوریل ۱۹۸۵ (۳۷ یاش) نوولینسک) بیر فوتبالیست. کارپاتی لووف فوتبال کولوبو و اوکراین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آرتم فدتسکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- نوولینسک دوغوملولار
- آرسنال کییف کولوبونون اویونچولاری
- کارپاتی لووف کولوبونون اویونچولاری
- شاختار دونتسک کولوبونون اویونچولاری
- دنیپرو کولوبونون اویونچولاری
- دارمشتات ۹۸ کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری


text:
ائ
حسین واحدی
آنادیلیمیز:مین دفه گئدیب گلسن ده، قبول اولمویاجاخ…
– آخی بو اولماز رحمتلییین اوغلو… آد دوز چیخمیر… ائل ایچینده هر کیمسه بیر جوره سسلهییر… اؤزون بیزیم جماعاتی تانیرسان دا…
-آغا وختیمیزی توتما… یا آدی بیز دئین کیمی یازاق آل آپار یادا آیری آد دئ… جاماعاتین ایشی وار… دا دوز چاغیرارلار یا چاغیرمازلار اودا سنین موشکولوندو…سونرا اوز چئویریب، دؤرد نفرلیک اوتوراجاغین ساغ الینده اوتوران یاشلی کیشییه “آغا سیزین ایشینیز نهدیر؟” دئییب منی باشیندان ائلهدی.ایکی آیین ایچینده ۲۰-جی دفه اولاراق “ثبت-ی احوال”ین پیللهلرین دوشوب، کور-پئشمان ائوه قاییتدیم.
یولدا، اؤز-اؤزومله آند ایچدیم، نه قهدر دئسهلرده من بو آدی دوز یازدیرماقدان واز کئچمهیهجهیم. بو آددان سونرا هئچ آدی قویمایاجاغام. هر کیم هرنه دئییر دئسین… . بئله بیر فیکیرلرله بیر اوندا گؤردوم، ساعات ۱۳:۲۸ دقیقهنی گؤستهرهرک، ائوده آیاقلاریمی اوزادمیشام، آروادین آشچیخانادا دئیینمهسینه قولاق آسیرام:– … دئییرم آخی بئله ده ایش اولار… سنده لاپ اؤزویون سهریییبسن ها… آد قهحهطلیغیدی… چوخ دا خوشون گلیر بو آدی اولار دئین کیمی یازدیر… ایندی ایکی آیدی یازیق بالامین آدی یوخدو…بیر باشدان ویر-ویر تؤکوردو.
آنجاق “آدی یوخدور” سؤزو نئچه واخت ایدی منه توکان- بازار اولموشدو. بو کلمهنی بیرده آروادیمین آغیزیندان ائشیتمک منی داها چوخ دلی ائلیردی. بیر آن اعصابین پوزولدو:
– دا گوتورو ییغیشدیر سنده… نه آدی یوخدو، آدی یوخدو توتوبسان؟… اوشاغا او گؤزللیکده آد قویموشوق، سنده اؤزگلره تای دانیشیرسان…یوردون منی… ائله قدیم کیشیلر دوز دئییبلر، آغاجی اؤز ایچیندن قورد یئیهر!…من اؤزومله، خانیم ایسه اؤزو ایله میتدانماغا باشلادی. اؤز ایچیمده اؤزومو یئییردیم. بئشیکده اولان ایکی آیلیق قیزیما باخیب اوجادان داریخما باسدی منی. شامی دا بیلمهدیم یئدیم یا یوخ. ساعات ۱۰ اولمامیش یوخو گؤزلریمه سوزدو. گئجهنی یوخودا، بیر من قالدیم، بیر ثبت-ی احوال ایدارهسی بیرده پیللهلر. دوش، چیخ. بو کاغیذدان کوپی آل، او کاغیذی او اوتاغا وئر، اونی گتیر، بونو گتیر. بونلا آغیز-آغیزا وئر، اونلا اوز گؤز اول. هر نه ائتسمده، هر نه دئسمده یوخودا دا بیر نتیجه آلابیلماییب، صوبح ائوده هامیدان تئز من اویاندیم. سحر یئمهیینی تلهسیک یئییب، بیر قوجاق کاغیذ-ماغیز ایله ثبت-ی احوالا ساری یولا دوشدوم. بو ایکی آیی توکان چوخ واختلاری سحر چاغلاری باغلای قالمیشدی. آنجاق دئییردیم بو آد دوز دئسین، قالان ایشلر یولونا دوشندی.یولدا منه ائله گلیردی، دونیانین ان گولمهلی ایشینین دالیجا قاچیرام. ائله سانیردیم هامی اؤز ایشینده، اؤز گوجونده اولارکن، منسه بیر آنلامسیز ایشه گؤره ایش-گوجومدن قالیب، دوشموشم بیر حرفین آرخاسینا، فقط بیر حرف، کیمه دئیهسن؟ اؤز-اؤزومله دئییردیم:“گؤرهسن آللاه سوئد ده، سوییس ده و.. جاماعات نه ایشین دالیسیجا قاچیر. هئچ قاچیرلار یا هر نه یولوندا؟ او بیر ایش اختراع دی، کشف دی یوخسا یئنی بیر گزملی یئرین آدینی اینترنت دن چیخارتماق دی؟ نهدی؟”من بو فیکیرلرده بئینیمین دیبین قازسام دا، تاکسیچینین هئچزاد وئجینه دئییل دی. او رادیونون سسینی چوخا قویوب، بیرزادلار دوداقلاریندا اوخویا-اوخویا یولوندایدی. چوخ چکمهدی ایالت مئیدانینا چاتیب، اورادان دا بیر مسیر ده آیری تاکسییا مینیب یئتیشدیم ثبت-ی احوالا. ساعات سکگیزه،۵-۱۰ دقیقه قالیردی. ایشچیلر ده یاواش-یاواش ایدارهیه چاتیردیلار. بیرآز اورالاردا دولاندیم اونلار اؤزلرین تاپسین دئیه. سونرا یئنه او پیللهلری یوخاری چیخدیم. سیجیللی وئرن اوتاغین یانینا یئتیشنده، اوراداکی ایشچیلرین دانیشیقلارینی اؤز قولاقلاریم لا ائشیتدیم، آیری ایشچی، او اوتاقدا چایشان ایشچییه دئییردی:– بوگون من ساعات ۱۰ دا گئدهجهیم. چیخیریق ماکییا…او بیری ایسه جاوابیندا دئدی:– سن گئت گزمهیه منده حاضیر اولوب باش آغری چکمهیه… نئچه واختدی ایلیشمیشم بیر سیمیتن آداما، دئییر گرک من دئین آدی یازاسان…یولداشی گولسه ده، او سوزونو پوزماییب آرتیردی:– … دوروم بیلگیسایاری آچیم، اؤزومو تاپانا ایندی یئتیشر… سنده گئت خوش اول… کئفین اولسون… دئییرم اولان نهقهدر آد، گرک تورکی آد قویاسان؟…سونرا یولداشی جاواب وئردی:
– مهیه فقط اودور؟ … گونده چوخو باشآغری وئرمهیه گلیر…بیلدیم منی دئییر. حالیم توتولدو. بو دانیشماق قولاقلاریمی اینجیتدی، انجاق اورهییمده داها چوخ اومود ایشیقلاندیع آیاقلاری دولدو گوج ایله. باشیمی توولایییب، اوتاقدان اوزاقلاشیب، سالوندا اولان اوتوراجاقدا اوتوردوم.
الیمدهکی آدلار کیتابینا باخمایا باشلادیم. اونون یاینیدا دؤرد-بئش کار- کاغیذ الیمده توتموشدوم. منیم فیکریم له گؤزلریم بونلارا تیکیلیب، هئچ باش تاپمادیم نه زامان بیری منیم یاینمدا اوتوردو. اوندا گؤردوم اودا منله بیرگه او کیتابی گؤردن کئچیریر. ??-?? یاشی اولاردی. انگی ده قوجالیق اوزره تیترهییردی. تر-تمیز کوت-شالوار گئییب، باشماق لاری دا واکسلاییب پارلاتمیشدی. او کیتابا منده اونا باخیردیم. بیر آن او دورومو باشا دوشوب، منه باخیب دئدی:-
چوخ موبارکدی… قیزدی یا اوغلان؟
بیر نفر دردلشمهیه تاپمیشام دئیه، دئدیم:
– ددهم نه فرقی وار؟ … بونلاری آدامی سینسیدیرلر بیر دنه سیجیللی آلینجا…– نه اولوب مهیه؟– دئمه-دئمه… ایکی آیدی اوشاق دونیایا گلیب، سیجیللی آلا بیلمهمیشم… یانی آدینی دوز یازمیرلار اونا گؤره منده آلمامیشام…تعجب له دوداقلارینی بوزوب، دئدی:– جانیم گوناه سیزدهدی دا، گئدیرسیز، خاریجی آد-ماد تاپیرسیز، همده گؤزلورسوز سیجیللی وئرسینلر…– رحمتلییین اوغلو نه خاریجی آدی؟ … آد تورکجه دی… اؤز انا دیلیمیزدن دی… فقط بیر حرفین دوز یازمیرلار…دئییرلر یا بیز دئین کیمی یازاق یادا آیری آد قوی…قوجا کیشینین بو سهفر دوداقلارینا گولوش قوندو. سئوینجک سسله دئدی:– ایندی اولدو ها… بس اوندا سن بیر ایش گؤر….سونرا سؤزون دییشیب دئدی:– هله دئ گؤروم اوشاغین آدی نهدیر؟– منجه “ائلای”… بونلارجا الای یادا ایلای… دا باش چیخارتمیرام…سئوینمهیی اوزونون هر یئرینی فتح ائتدی. گؤزلری ده گولوردو. آیاغا قالخیب دئدی:– ائلای؟ … آللاه ساخلاسین… آغا سنین ایشینین دویونونون آچاری منده… ائله بیل شانس سنه ساری گلیب… حتمن آتان یادا آنان سنه دوعا ائدیبلر…تلهسیک کیتابی بوکوب، آیاغا قالخیب دئدی:– آی دده منی یاریجان ائلهدین… نه شانسی؟ … نمنه اولوب؟…– بالا تلسمه دئییم دا… ? آیلیقسان؟– عمی سن آللاه شوخلوق ائلهمه … من اؤلدوم-دیریلدیم…
– هئچزاد منیم نوهمین ده آدی “ائلای” دی…
– یورولمویاسان… زحمت چکدین… آغا اولا بیلر یوزلر قیزین آدی ائلای اولسون…– گؤردون دئدیم ? آیلیقسان؟ سن هئچ منه ماجال وئریرسن آچیقلایام؟
– باغیشلا منی… واللاه اؤزون گؤروسن دا … ایلیک آیدی بورا سورونورم…– بس دیققتلی قولاق آس… منیم نوهمین بیر یاشی وار. کئچن ایل دونیایا گلیب… اوغلوم بورا گلیب گئتمک دن زارا گلمیشدی. باشماقلاری دغیلمیشدی سؤزون دوزو، ائله بو پیللهلری دوشوب چیخماقدان. سن ایکی آیدی گلیرسن… او بئش آی گلیب، گئتدی…– بئش آیییی…
– قولاغ آس… اوغلوم، تهراناجاق نامه آپاردی-گتیردی.
اورا گئت، بورا قاچ، سونوندا باشاردی… ایندی سیجیللیده آدی “ائلای” یازیبلار…یالوارا- یالوارا دئدیم:-سن آللاه منه ده یولون دئیین…
اوزونون بیر یانین اؤپوب، اوبیری یانین اؤپمک ایستهینده، کیشی نه گوجو وار منی اؤزوندن آییریب سینیرلا دئدی:– آغا چکیل قیراغا… منیم اوپمکدن آجیغیم گلر…گوله- گوله دئدیم:– دده جان یانی سن هئچ ایندییهجن اؤپوشمویوبسن؟…– خئییر… نه اؤپوشمهیی…سونرا بیرآز گولک دئیه آرتیردیم:– حتتا…قوجا کیشی بو سهفر گولومسهییب دئدی:– دا سینیرلری پوزوب قارداش اولما..
سونرا آرتیردی:– من سنی تانیمیرام… آما ایستیرم ایشین یوللانا… منله گلیرسن یا یوخ؟تعجبله دئدیم:– هارایا؟ …– آی جانیم عراقا… هارا اولاجاق… گئدک اوغولم گیلدن ائلای خانیمین سیجیللیسین گتیرک…– آخی بولار دئییر فارسجادا “ائـ” یوخدو…– دئیردین هوشسوز بو فارسجا آددی؟– واللاه دا نه دئییم؟… بیر سؤز دئمک اولور.. بیلمیرم او ماسانین دالیندا نه گوج وار، اورادا اوتوران، توبه استغفرالله، آللاهلیق ادعاسی ائلیر بعضن…– نئجه دئمک اولمور… دئمیرم گئت داعوا ائله … یولونا سال، قانون ایله حل ائله…سونرا آرتیردی:– دئیهردین، ائـ حرفی یوخدور قبلو، اوندا “فائزه” آدینی یا، “فائقه” نجور یازیرلار؟… آدی دوز یازیلاندا هم گؤزل گؤرونور، همده اوخویاندا راحات اوخونور، آی قارداش… هله بو دار دونیادا ائله بو “ائـ” حرفی یوخدو دا؟ …
بو جملهنی قورتارار- قورتارماز الیمدن یاپیشیب، پییلهلری ساری آپاریب، اوغلونون ائوینه ساری یولا دوشدوک. چوخدا اوزاق دئییلدی. اونون ماشینی ایله گئتدیک. ائوه چاتاندا، کیشی مندن کیملیک کارتیمی آلیب، ائوه گئتدی.بیر نئچه دقیقه چکمهدی، اوشاغین سیجیللیسی ایله قاییتدی. منله بیرگه ثبت-ی احوالا دؤندو. ثبت-ی احوال ایدارهسینده او اؤز ایشینین دالییسیجا، منده سیجیللی وئرن اوتاغا ساری گئتدیم. بو دفه الی دولو ایدیم. ایچهری کئچیب، سسسیز-صداسیز بیر قیراقدا دایاندیم، ایشچی، الیندهکی ایشی قورتارسین.
نوشته شده توسط admin در دوشنبه, ۱۷ آذر ۱۳۹۳ ساعت ۶:۱۹ ق.ظ


text:
یازی:
آنادیلی و گله جگیمیز
-- نویسنده: محسن سعادت
بلکه سیز ده بیریلری ایله آنادیلی نین اؤنمنیندن دانیشارکن اونلارین فرقلی تپکیلری ایله قارشیلاشیبسینیز. ایندیلیک آنا دیلی نین اؤنمسیز اولدوغو و اینسانلارین آج اولدوغو و قارینلارینی دویورماق ایسته دیکلری جوابلارینی آلیبسینیز.
دیل و آنادیلی گرچکدن ده گونوموزده اؤنمسیزدیر می؟ دیل ایله گونلوک یاشامیمیزین و حتا اقتصادی دوروموموزون نئجه بیر ایلیشکیسی واردیر؟ آنا دیلده تحصیل بیزی نئجه هم سویال اولاراق هم ده اقتصادی اولاراق آزادلیق و رفاها چاتدیرا بیلر؟
دیلی (آنادیلی) ساده جه بیر ایلتیشیم (ارتباط) آراجی (وسیله) اولاراق دوشونورسک البته بوگونوکو شرایطده آنا دیلده تحصیل مبحثلری یئرسیز اولاراق گؤرونر. آما دیل بیزیم دونیایا باخیش آچیمیزین گلیشمه سینده و اؤزوموزه حیات سئچمه میزده بیرینجی رولو اوینایان کولتورل وارلیقلاریمیزدان بیریسیدیر.
اصلینده بوگونکو شرایطده اولماغیمیزین بیرینجی ندنلریندن بیریسی ده آنا دیلیمیزدن یوخسون اولمامیزدیر. آنا دیلیمیزده تحصیلیمیز اولسایدی بیزیم بیر وطنمیمیز و وطنمیمیزه بیر ده سوروملو(مسؤول) بیر دؤولتمیزی وار ایدی. آنا دیلی آزادلیغیمیزا گئدن بیزیم ایلک آددیمیمیزدیر. اونون اوچوندور کی بیزیم ایلک آددیمیزی آتمامیمیزی ایسته میرلر و ایللردیر آنادیلیمیز هله ده اوخودولمور.
آنا دیلیمیز بیزیم گله جگیمیزی قورابیله جه گیمیز بیر چاتیدیر. میللی حرکتین اورتایا چیخیش ندنلریندن ان اؤنملیسیدیر. اونا گؤره دیر هله ده سهند استادیوموندا تورک دیلینده مدرسه شعارلاری سسله نیر. بو شعار ساده جه دیل تحصیلی اوچون دئییل عئینی زاماندا آزاد آزربایجانا گئدن یولجولوغون سسیدیر.


text:
جنوبی رودزیا
جنوبی رودزیا مستعمره سی (اینگیلیسجه. The Colony of Southern Rhodesia) آفریقانین جنوبوندا یئرلشن بؤیوک بریتانیا شاهلیغی آلتیندا 1923 دن 1980جی ایللری آراسیندا اؤزونو دولاندیران بیر دؤلت آدی دیر. رودزیانین باشکندی نین آدی سالیسبوری ایدی.
بو حکومتین اداره ائتدیگی تورپاقلاری بریتانیادان باغیمسیز اولاندان سونرا زیمبابوه آدلاندیریلدی. پایتختی نین آدی دا سالیسبوری دن رسمن هراره یه دَییشیلدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکی پدیا صفحه سی
- ^ "Census of the British empire. 1901". Openlibrary.org. 1906. p. 177. Retrieved 26 December 2013.


text:
آیې بالاسې (اوشاق ناغېللارې)
بیلینمیر بو أحوالات اۏلوب یا اۏلمایېب، لاکین دئییرلر کی، بیر کندده دول کیشی و اۏنون گؤزَل بیر قېزې واردې. دول کیشییه آروادسېز یاشاماق چتین ایدی. اۏنا گؤره اۏ، ایکینجی دفعه إولَندی. اؤگئی آنا إوه کئچن کیمی اؤگی قېزېنې سئومهدی، سَحَردن آخشاما کیمی أرینه راحاتلېق وئرمهیهرک دئییردی.
-قېزې هارا ایستهییرسَن آپار، آنجاق اۏ، بورا قایېتماسېن!
أری اۏندان خواهیش إدیر، اۏنو یۏلا گتیرمک ایستهییر. لاکین ظالېم قادېن اؤز سؤزۆنۆن اۆستۆنده دورور، نهایت ایستهڲینه ناییل اۏلور. قېزېن اؤزۆ آتاسېندان خواهیش إدیر:
-گئدک، منی بوردان آپار. دۆنیا بؤیۆک دیر، منه هئچ نه اۏلماز. آتا اؤز قېزې ایله بازارا گئتدی. اۏوچودان آیې دریسی آلېب، قېزېنا گئییندیریب، اۏنون’لا پایتاختا یۏللاندې. اۏ، چار سارایېنېن یانېندان کئچنده، مؤحکَم قېشقېرماغا باشلادې.
-آیې بالاسې ساتېرام.! آیې بالاسې ساتېرام!
شازدا بونو إشیدیب، پنجرهدن باخېب سۏروشدو.
-دئ، گؤرَک، آیې بالاسې نه إتمهڲی باجارېر؟
-نه أمر إتسَن، -دئیه آتا بیلدیردی.
شازدا بو أڲلنجهیه سئویندی.
اۏنا اۆچ قېزېل وئریب، آیې بالاسېنې آلدې.
بو دېر، آیې بالاسې شازدانېن یانېندا یاشایېر، اۏنو شنلَندیریر، اۏنون یاتاغېنې، سیلاحېنې تمیزلهییر، ماسادا اۏنا قوللوق إدیر. شازدا اۏنو تعریفلهمکدن دۏیموردو.
قېز ایسه بۆتۆن ایشلرینی گؤردۆکدن سۏنرا گۆنده اۏتوروب، چار درزیلریندن خواهیش إدیب گؤتۆردۆڲۆ پارچالاردان اؤزۆنه پالتار تیکیردی.
اۏ، آرتېق اۆچ پالتار: گۆمۆشۆ، قېزېلې، و رنگبهرنگ دۏنلارې تیکیب قورتارمېشدې. بو دۏنلار إله گؤزَل، إله نازیک ایدیلر کی، قېز اۏنلارې قۏز قابېقلارېنېن ایچینده گیزلَتمیشدی.
گۆنلرین بیرینده سارایدا بؤیۆک شنلیک مجلیسی قورولدو. بورادا چار، شازدا و عیانلار ایشتیراک إدیردیلر. قېز أڲنیندن آیې دریسینی آتېب، گۆمۆشۆ پالتارېنې گئیدی و اۏ دا مجلیسه گئتدی.
اۏ، رقص إتمک ایستهییردی.
شنلیکده بئله گؤزَل قېزې گؤرَنلر اۏنو حؤرمَت’له قارشېلایېب، شازدانېن یانېندا اۏتورتموشدولار.
موسیقی چالېندې، گنجلر رقص إتمهڲه باشلادېلار. قېز دا شازدا ایله رقص إتدی. شازدا اۏندان گؤزۆنۆ چکمیردی، قېز اۏنون چۏخ خۏشونا گلمیشدی. لاکین شازدا اۏنا باخېب چۏخ ذؤوق آلا بیلمهدی. رقص بیتَن کیمی قېز قاچدې و هئچ کس بیلمهدی کی، قېز کیمین دیر و اۏ، هاردان گلیب؟
شازدا هامېدان قېزې سۏروشدو، لاکین اۏنلار أللرینی یئللهییر و باشلارېنې بولایېردېلار.
اۏ، قرارا گلدی کی، یئنه ده مجلیس قورسون. بلکه، همین گؤزَل یئنه ده گلهجَک؟
بو دېر یئنه ده موسیقی چالېندې و قۏناقلار تۏپلاندې. هامې رقص إتمهڲه باشلادې. همین قېز یئنه ده بایراما گلدی. بو دفعه اۏنون أڲنینده گۆمۆشۆ یۏخ، قېزېلې پالتار واردې. بو دۏندا اۏ، داها گؤزَل گؤرۆنۆردۆ. هامې یالنېز اۏنا باخېردې. قېز یئنه ده شازدا ایله رقص إتدی و یئنه ده گؤزلَنیلمَزدن یۏخ اۏلدو. اۏنو هامې آختارېردې¬ – قېزې آختارانلارېن آراسېندا آیې دا واردې. سارایې ألک-وَلَک إتدیلر، لاکین قېزې تاپا بیلمهدیلر. شازدا یئنه بایرام تشکیل إدیب، قۏناقلارې دعوت إتدی. چۏخ گؤزَل شنلیک تشکیل اۏلوندو. موسیقی چالېندې. هامې رقصه باشلادې. بو دفعه قېز بورا آل-ألوان دۏندا کئچدی. اۏ، گؤزَللیڲی ایله، دۏنو ایله مجلیسه گلنلرین گؤزلرینی قاماشدېردې. شازدا اۏنون’لا رقص إتدی و قېزېن بارماقلارېنا اۆزۆک تاخدې، و خواهیش إتدی کی، اۏنون یاشام یۏلداشې اۏلسون. قېز راضېلاشدې، لاکین شازدانېن باشې نهیهسه قارېشاندا قېز یئنه ده یۏخ اۏلدو. داها اۏنو گؤرَن اۏلمادې. بۆتۆن پایتاختې گزدیلر، آختاردېلار، هر بیر إوه کئچدیلر، گؤزَل هئچ یاندا یۏخ ایدی.
اۏندا شازدا دئدی:
-چکیسی آز، هامېنېن لَذَّت’له یئدیڲی یئمکلری حاضېرلایېن. من اؤز نیشانلېمې آختارماغا یۏلا دۆشۆرَم. اۏنو بۆتۆن چارلېقدا آختاراجاغام.
هامې یۏل تدارۆکۆ گؤرمهڲه باشلادې، چؤرک پیشیردیلر. آیې بالاسې ایله آشپازېن یانېنا گلیب، بیر پارچا خمیر ایستهدی.
-آشپاز حیرصلَندی.
-یئری گئت بوردان! – دئیه اۏنون اۆستۆنه قېشقېردې. – سنی یۏخ اۏلاسان! سنسیز ده آدامېن اۆرهڲی سېخېلېر، اۆرهڲی سېخېلېر.
بونو إشیدن شازدا سئویملی آیې بالاسېنا یازېغې گلدی:
-اۏنا بیر پارچا خمیر وئر، اۏنون نه سوچو وار؟
قېز آیېیـا خمیر وئردیلر، اۏ ایسه اؤز گوشهسینه گلدی و اۆزۆڲۆ اۏنون ایچینده گیزلَدیب، اۏنو سۏبایا آپاردې. چؤرکچی اۏنو پیشیردی و آیې همین بالاجا سۏمونو یۏلا تَدارۆک اۏلونان خورجونا قۏیدو.
آیېنېن بو حرکتینه گۆلدۆلر و اۏنا ساتاشماغا باشلادېلار.
لاکین شازدا یئنه ده، اۏنو مۆدافیعه إتدی.
-أل چکین اۏندان، – دئیه اۏ، دیللَندی. کیم بیلیر، بلکه همین سۏمو بیزه اوغور گتیرهجک.
شازدا یۏلا چېخدې، بۆتۆن چارلېغې أوّلدن آخېرا کیمی گزدیلر، گؤزهلی ایسه تاپا بیلمهدیلر. اۏنلارېن یۏل إحتیاطې دا، قورتاردې. شازدا نؤکرلردن سۏروشدو:
-یئمهڲه بیر شئی قالېبمې؟
-یۏخ، -دئیه نؤکرلر جاواب وئردیلر. آنجاق آیېنېن پیشیردیڲی چؤرک قالېب.
-نه إتمهلی، اۏنو بورا گتیرین. من اۏنون دادېنا باخېم؟
شازدا چؤرهڲی یارېیا بؤلدۆ، اۏنون ایچهریسیندن اۆزۆک چېخدې. شازدا اؤز هديهسینی تانېدې.
-گؤر منیم نیشانلېم کیم ایمیش! -دئیه اۏ، قېشقېردې. –درحال إوه قایېدېرېق.
-سن نییه گؤره بئله شنسن؟ – دئیه چار اۏغلو إوه قایېداندا اۏندان سۏروشدو. -سئوگیلینی تاپدېنمې؟
-تاپدېم! – دئیه شازدا جاواب وئردی.
-آنجاق من چۏخ آجمېشام. قۏی آیې بالاسې منه تئز یئمک گتیرسین.
آیې بالاسېنا بویوردولار کی، شازدایا خؤرک آپارسېن، اۏ، ایسه ترسلیک إتدی. شازدایا خبر وئردیلر کی، آیې بالاسې سؤزه قولاق آسماق ایستهمیر. شازدا گۆلدۆ.
-یاخشې! من اؤزۆم اۏنو بورا گتیرهرَم.
اۏ، آیې بالاسېنې اؤز یاتاغېنا گتیریب، اۏنا دئدی:
-ایندی ایسه داها بَسدی گیزلَندین. اؤز دریندن کنارا چېخ.
قېز آیې دریسینی اۆستۆندن آتدې و اۏردان گؤزَل، نادیر اینجی چېخدې. و سارایدا بؤیۆک شنلیک باشلاندې. تۏیو یئددی زېرناچې، یئددی ناغاراچې آپاردې. شازدا گؤزَل قېزې آلدې. گؤردۆنۆز آیې بالاسې نه إتدی!


text:
هر ایل (بئش ایلدن بری)اییونون ۵ینده (خردادین ۱۵ینده) آذربایجان یازیچیلار بیرلییی طرفیندن کئچیریلن بینالخالق شعر گونو قورولتایینا دونیانین مختلف اؤلکهلریندن شاعر و یازیچیلار دعوت اولور. بو ایل، ایلک دفعه اولاراق ایراندان، کیان خیاو دعوت اولوب و قورولتایین کئچیریلدییی باکی بینالخالق موغام مرکزینده بو موکافاتا لاییق گؤرونموشدور. کیان خیاوین اوردا چیخیشی دا اولوب و دونیانین بیر چوخ تانینمیش ادبیاتچیلارینین آراسیندا مدرن شعر و ادبیاتلا باغلی اؤز دوشونجهلرینی اورتایا قویموشدور.
بیز بو نائلیتی حؤرمتلی شاعر و یازیچیمیز کیان خیاو جنابلارینا تبریک دئییر و اونا داهادا یارادیجیلیق اوغورلاری آرزو ائدیریک. کیان خیاوین بو قورولتایدا وئردیگی موصاحیبهنی عزیز اوخوجولارا تقدیم ائدهجهییک.


text:
رعنا زارع
رعنا زارع ایران آذربایجان تبریزلی چاغداش تورکجه یازان شاعیر و یازار
ياشاييش[دَییشدیر]
۱۳۶۷ اینجی گونش ایلی نین آبان آیینین ۲۴ اونجو گونو، قوجامان تبریزین شاهگؤلو محللینده دونیایا گؤز آچدی.
عائلهنین ۵ اینجی اوشاغی اوْلوب ،۱۴ یاشیندان شعر یازماغا باشلادی.
یوکسک تحصیلاتینیا آمار اوخویاراق باشلایان شاعیر،سوْنونجو ترملرده اینصیراف وئرهرک، حقوق اوخوماغا قرار وئریب و همن بۇ بؤلومدن تحصیلاتینی تاماملادی. ۱۳۸۹-نجی ایلده حیاتینی حقوق اوخویان افشین مهدیزاده ایله بیرلشدیردی.
اثرلرى[دَییشدیر]
چوخراق درگیلرده میثال آفتاب آذربایجانین نئچه ساییسیندا، اوْلدوز درگیسی، باکینین ادبیات ،آغساققاللار قزئتهسینده، اورمونون آغری قزئتینده شعرلری چاپ اوْلدو.1391 ایلینده ایلک شعر کیتابینی "بیر کامیون قورخو " آدیندا چاپا یئتیردی.بو کیتابدا کئچیریلن سوسیال(اجتماعی) فضالار، 1394 ایلینده چاپ اوْلان "سارایین سون اعترافلاری" آدلی کیتابدا ایز سوردو و دئمک اولار شعرلرین بۇ روحو و شاعیرین اینسان و توپلوملا اوْلان دوشونجهسی بۇ کیتابلارین اوخونولماسیندا ائتگی بوراخدی.عئینی حالدا بیرینجی کیتابی،ایکینجی چاپلا یاییملاندی.
1395 ایلین شهریورینده بۇ ایکی کیتابین بیرلشیمی " اوشویور کاپشنیم" آدیندا چاپ اوْلوب و بۇ کیتابدان سئچیلن شعرلرله شاعیرین اؤز سسیایله دکلمه آلبومو،اوشویور کاپشنیم آدیندا بؤیوک آذربایجانا سونولدو.
یارادیجی لیق لاریندان اؤرنك[دَییشدیر]
- ساچلاریم آزادلیق بایراغیدیر
ایپی چکدیکجه اوجالاردا اسهجهیم !
- سونرا دئییرلر ترک ائت!
بوراخ!
ایشدن آتیلان گون
آتام آسیلان گون
آنام یاتاقلاردا یاتان گون
آخ!
وطنیم ساتیلان گون
اونونلا آلیشیب
اونونلا یاندیم
بو یانار سیگار سؤنمهیهجکدیر!
- سن اؤزگهلرین داماق دادیسان
دیلیمه پای چیخیر سنی سئودیکجه!
- منی اؤلدورمهیه ایپ گرکلی دئییل
دار آغاجلاری چوخداندیر مونافیق اولوب
منی اورمونون بیر قاشیق سویوندا بوغون!
قایناقلار[دَییشدیر]
اوشویور کاپشنیم کیتابینین بیوگرافیسی
اولدوز درگیسی(شاعیرله سؤیلهشی)


text:
اویان نیوز: ایلک روتاسینین دا تیتانیک ایله عینی اولماسی پلانلانان گمینین اکیزینین ایچی اصلینین آرشیو فوتوشکیللرینه باخیلاراق حاضیرلانیر
اینشا ائدیلدیگی دؤورده باتمایاجاغی ایرهلی سورولن تیتانیک، ۱۰ آوریل ۱۹۱۲-جی ایلده ایلک و سون سفرینه اینگیلترهدن باشلامیش و سفرینین دؤردونجو گونونده کانادا ساحللرینده بیر بوز داغینا چارپاراق باتمیشدی.
بیر نئچه ساعات ایچینده باتان، دؤورون ان بؤیوک سرنیشین گمیسی، اکثریتی مورتّباتدان و اوچونجو صینیف یولجولاریندان مین ۵۱۷ آداما مزار اولموشدو.
دؤورونون ان بؤیوک گمیسی افسانوی تیتانیک بو گونلرده آوسترالیالی بیر تشببوسکارین پروژه سی ایله یئنیدن گوندمده.
میلیاردر ایش آدامی چینده تیتانیک II آدییلا گمینین بیره-بیر بنزرینی اینشا ائتدیریر.
۲۰۱۶-جی ایلده دنیزه ائندیریلهجک تیتانیک ایینین ایلک سفری اوچون دونیانین دؤرد بیر یانیندان طلب گلیر. ۴۰ مین آدام مراجعت ائتدی. بیلت اوچون ۱ میلیون دولاری بئله نظردن چیخارانلار وار. راحتلیق و لوکس معناسیندا هر شئیی ایله ان یاخشی اولانی تقدیم ائدهجک.
ایلک روتاسینین دا تیتانیک ایله عینی اولماسی پلانلانان گمینین اکیزینین ایچی اصلینین آرشیو فوتوشکیللرینه باخیلاراق حاضیرلانیر.
یئنی تیتانیک گوونلیک قایغیلارینی آرادان قالدیراجاق شکیلده سون تکنولوژیلرله ده تجهیز ائدیلیر.
ان بؤیوک دگیشیکلیگه سو آلتینداکی حیسهده گئدیلهرک اوّلکیندن فرقلی اولاراق پرچینله توتدورولما یئرینه قایناق ایستیفاده ائدیلهجک.
داها بؤیوک بیر سوکان و پروانهلر گمینین مانور غابیلیتینی آرتیراجاق.
محکم جان سیمیتلری، قورومالی ائنیش مکانیزمی و جمعیته آچیق اوتاقلار اولان گوونلیک گؤیرتهسی علاوه اولوناجاق.
۲۷۰ متر اوزونلوغونداکی یئنی تیتانیکین آغیرلیغی ۶۵ مین تون اولاجاق.
بیر چوخ کیتاب و فیلمه موضوع اولان تیتانیک باتیشینین یوزونجو ایلدؤنومونده کئچن ایل بیر گمی عینی سایدا یولجویلا، عینی گون، عینی یئردن یولا چیخاراق تاریخین ان بؤیوک دنیز فاجعهسینین یاشاندیغی روتانی ایزلمیشدی.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین تحصیل، علم و مدنیت تشکیلاتی یونسکو-نون دا گمینین داغینتیلارینی اولوسلار آراسی قوروماغا آلمیشدی.
ت رت