text:
اخیراً کتابی با عنوان «گونئی آذربایجان دراماتورگیاسی» در 352 صفحه در شهر باکو چاپ شده است. که در آن نمایشنامههای میرزا آقا تبریزی، علی داشقین، معصومه مهین باقری، محمود مهدوی، محمد قضایی، رسول یونان، رقیه کبیری، غلامحسین ساعدی، میرزا شهرک و اسماعیل هادی چاپ شده است. گردآورندهی مطالب کتاب آقای «دکتر حسین شرقی درهجک» میباشد. استاد دکتر ح. م. صدیق در سال 1392 بر این کتاب مقدمهای نوشتهاند که اصل آن را بدون تغییر در زیر قرار میدهیم:
آخوندزادهنین تبریزلی دوستو، میرزا آقا
میرزا آقا تبریزینین اثرلرینده حیاتی ایله علاقهدار بعضی قیدلر واردیر. مثال اوچون «حاج مرشد کیمیاگر» پیئسینده 1276 هـ . (1859 م.) ایلینده بغداددا اولدغونو و «رسالهی اخلاقیه» ده 1264 هـ . (1848 م.) ده مشهدده امام رضانی زیارت ائدرکن، خراساندا سالار عصیانیندا تورکلرین قتل عامی سیراسیندا اورادا اولدوغونو آنلادیر. رسالهی اخلاقیهنی ایسه 1291 هـ . (1874 م.) ایلینده یازمیشدیر.
بئلهلیکله 1279 هـ . (1862 م.) ایلینده آناطولونو دولاندیغی و همان ایلده حلب شهرینده اولدغونودا یئنه رسالهی اخلاقیهدن آنلاییریق.
باشقا طرفدن، اونون 1288 هـ . (1871م.) تاریخینده آخوندزادهیه یازدیغی بیر مکتوبدان آنلاشیلیرکی او تاریخدن آلتی ایل قاباق، یعنی 1282 هـ . (1866 م.) ایلینده ایرانا قاییتمیشدیر و 1291 هـ . (1874 م.) ایلینده رسالهی اخلاقیهنی یازمادان اؤنجه، دؤرد مهم پیئسینی یازمیشدیر.
بو تاریخلردن علاوه، میرزا آقانین اؤلوم تاریخیده بیزه معلومدور. تبریزین مشهور تاریخچیلریندن اولان مرحوم حاج اسماعیل امیرخیزی «قیام ستارخان و آذربایجان» آدلی اثرینین بیر یئرینده میرزا آقانین آدین چکیر و کتابینین 216 ـنجی صحیفهسینین دیب نوتوندا بیر ایضاح کیمی بئله یازیر:«هجری 1330 ـنجو (1911 م.) ایلین محرم آییندا تبریز روسلار طرفیندن اشغال ائدیلدیکدن سونرا، میرزا آقا بیر نئچه آزادیخواه ایله بیرلیکده سلماس و وان یولو اوزهریندن استانبولا کؤچ ائدیب، اورادا اوتورماغا و ایشلهمگه قرار وئرمیشدیر. استانبولدا اولدغو زمان، مدنی باخیمدان گئتدیکجه ضعیفلهمیش، ورم خستهلیگینه دوچار اولموشدور و ایرانا دؤنرکن، 1333 هـ . (1915م.) ایلینده فرات نهرینین ساغ ساحلینده یئرلشن «دیر زور»دا الله رحمتینه قادوشموشدور.»
1911 ایلینده اؤلن میرزا آقانین دوغوم تاریخی کیمی حدس دوردوغوموز 35- 1830 ایللریده عادی نظره گلمکدهدیر. بئلهلیکله دئیه بیلهریک کی تخمینه گؤره، میرزا آقا 80- 75 یاشلاریندا وفات ائتمیشدیر.
مرحوم حمید محمدزاده 1971 ـنجی ایلده نشر ائتدیگی «آخوندوف و شرق» آدلی کتابیندا، میرزا آقانین آخوندزادهیه یازدیغی ایکی مکتوبونو و اونا گؤندردیگی دؤرد پیئسین مئنلرینین الیازمالارینی وئرمیشدیر.[1] بو پیئسلرین اوچو برلینده کاویانی مطبعهسینده، میرزا ملکم خان آدینا نشر ائدیلمیشدیر. اوخوناقلی گؤزل نستعلیق خطی ایله یازیلمیش الیازمالارین ایشیغا چیخماسی، پیئسلرین میرزا آقایا عائد اولماسینی اثبات ائتمکدهدیر. من همین دؤرد پیئسی، رسالهی اخلاقیهنین ایچینده یئرلشن «حاج مرشد کیمیاگر» پیئسی ایله بیرلیکده 1354 ش. ایلینده تهراندا «پنج نمایشنامه» آدی ایله نشر ائتدیردیم.[2] همین نشره اونون آخوندزادهیه یازدیغی مکتوبلار و آخوندزادهنین وئردیگی جوابی دا تقدیم ائتمیشم. سونرالار همین نشری تکمیل ائدهرک، 1988 ـنجی ایله «رسالهی اخلاقیه»نین تام متنی ایله بیرلیکده یئنه ده تهراندا نشر ائتدیم.
پیئسلرین ارمنی یاکوب اوغلو میرزا ملکم خان آدینا اوغورلانماسی آیدیندیر. او، 1833 ایلینده بیر ارمنی ائوینده دوغولموش و 1860 دا ایراندا فراماسونری تشکیلاتی قورموش و 1891 ایلینده «قانون» غزتهسینی نشر ائتمیشدیر. آشاغیداکی دلیللره گؤره، او، پیئسلرین یازاری اولامازدی:
1- اوّلا کی میرزا آقا آخوندزادهیه یازدیغی مکتوبدا اؤز پیئسلرینین «بیر مدت گیزلی قالماسینی» رجا ائدیر. اگر پیئسلری میرزا ملکم خان میرزا آقا تاخما آدی ایله یازسایدی طبیعی بو رجا یئرسیز اولوردو.
2- ایکینجی بو کی میرزا آقا بو مکتوبدا اؤزونو آخوندزادهیه معرفی ائدیر و دئییرکی ایندیه قدهر سیزین حضورونوزان فیض گؤرمهمیشدیم حالبوکی ملکم خانین حیاتیندان آنلاشیلیرکی میرزا آقانین بو مکتوبو یازدیغی تاریخدن 8 سنه اول ملکم خان آخوندزاده ایله (1863) سنهسینده گؤروشوب احباب اولموش و اونون تفلسیده قوناغی اولموشدور.
3- اوچونجو بوکی میرزا آقا سؤزقونوسو اولان مکتوبدا آخوندزادهنین آذری تورکجهسی ایله یازدیغی تمثیلات اثرینین فارسجایا چئویرمک قراریندا اولدوغونو بیلدیریر. و بیز میرزا ملکم خانین ارمنی اولدوغونو و اصفهاندا بؤیودوگونو و آذری تورکجهسینی تمثیلات اثرینی ترجمه ائتمک قابلیتینه گلدیگی قدهر بیلمهدیگینی بیلیریک.
4- دؤردونجو و ان مهم دلیل بوکی میرزا آقا گرک رسالهی اخلاقیه ده و گرکسه پیئسلرینده و یا الیمیزه اولاشان ایکی مکتوبوندا بؤیوک بیر روح یوکسکلیگی ایله «منیم اولوسوم، منیم وطنیم، بیزیم دینیمیز» کیمی سؤزلر قوللانماقدادیر. حالبوکی میرزا ملکم خان بؤیله روح صاحبی اولاماز. او بو سؤزلری بیر چوخ یئرده تورکلر، مسلمانلار، ایرانلیلار، عجملر، اسلام دینی سؤزلری ایله عوض ائدیر. دولاییسیله محمد محیط طباطبایینین آراشدیرماسینا دایاناراق، اونون ایرانی و مسلمانلاری هئچ سئومهدیگینی و مسلمان دوشمنلرین سیررلارینی انگلیزلره آچما چاباسیندا اولدوغونو و عثمانلی- ایران دولتلری آراسیندا اختلافلار تؤرهتمگه جان آتدیغینی بیلیریک. میرزا آقا تبریزینی ایسه هر زمان مسلمانلارین بوتونلوگونو ایستهگن، اسلام ملتلری و دولتلری حالینا آجیان و ایران شاهلیغینی کسگین الشدیرن بیر شخصیت گؤروروک. اصلینده ملکم خاندا «در خواب و بیداری» کیمی اثرینده حکومتی الشدیریب و تنقید ائتمیشدیر، اما میرزا آقا کیمی تمیز حیات سورمهمهسینی بیلیریک.
اساساً میرزا آقانین اویون اثرلری یازمایا باشلادیغی زمان ایراندا استبداد و جهالت حاکم ایدی. آیریجا باتی دولتلرینین ایرانا مداخلهسی اوزوندن ایران استقلالیتینی ایتیرمیشدی. فئوداللار ظلم ائدیر، دین آداملارینین حاکم صنفی ایسه اسلام دینینی پیس گؤستریردیلر. میرزا آقا تبریزی بؤیله بیر وضعده الینه قلم آلیر، و گرک دولتی و گرکسه ملتی تنقید ائتمگه چالیشیر. بو موضوعدا بیر یئرده دئییرکی «حقیقی دوست اؤز دوستونون عیبینی واختی گلیر گلمز یوزونه وورور. اؤزهللیکله بیر اولوس ایچریسیندهکی عیبلر عمومی بیر شکل آلیرسا، آیدینلارین ملتی بو عیبلاردان قورتارمالاری وظیفهدیر.»
میرزا آقا تنقیده، کؤتولمه یوخ بلکه بیر تربیت ملزمهسی کیمی باخیر و تنقیدسیز ایلرلمهنین ممکن اولمایاجاغینی سؤیلور.
اشرف خان پیئسینده باش کندده و سارایدا عمومی حاله گلن رشوت موضوعونو، زمان خان پیئسینده قاجار سلالهسینین حکومت طرزینی، شاهقلی میرزا پیئسینده نینهده حکومت و دولت آداملارینین پول توپلاما هوسینی شدتله تنقید ائدیر. بو 3 پیئس گولدوروجو بیر سیستمله یازیلمیشدیر، اما طبیعی معاصر پیئسلردن گؤزلهنیلن قوراللارا اویمور. مثلاً اونلاردا زمان و مکان وحدتی هیچ یوخدور. آقا هاشم خلخالی آدلی 4 ـنجو پیس بیر عشق ماجراسیدیر. بو پیئسلرین خلاصهلری 43- 41 صحیفهلرینده دیر. کیمیاچیلارین فیریللاچیلیغی انشاء ائدن 5 ـنجی پیئس اؤزهتی ایسه 69- 68 صحیفهلرینده وئریلکدهدیر.
تربیت، براون، کسروی و امیرخیزیدن اؤگرهندیگیمیزه گؤره میرزا آقا غزئتچیلیک چالیشمالاریندادا بولونموش «استقلال»، «نالهی ملت» و «حشرات الارض» آدلی اوچ غزته نشر ائتمیشدیر. تربیته گؤره میرزا آقایا نالهی ملت غزئتهسی چیخاددیغی اوچون، تبریزده «میرزا آقا نالهی ملت» آدینیدا وئرمیشلر. میرزا آقا غزئتهچیلیک فعالیتینی روسلارین تبریزه 1912 ده حملهلرینه قدهر سورموشدور. استقلال، نالهی ملت و حشرات الارض آذربایجان غزئتهچیلیک تاریخینده انقلابچی و دموکراتیک حادثهلری تصویر ائدن اورقانلار کیمی یئر آلماقدادیر.
«رسالهی اخلاقیه»نین اینجهلمهسینه گلدیکده بورادا اینجیلمه بحثلرینه گیزمزدن اول اثرین اخلاق علمینه عاید اولدوغو اوچون اخلاق علمی و اخلاقی کتابلاردان بحث ائتمک لازمدیر.
بورادا اخلاق فطری و اخلاق مکتبه، اخلاق ممدوحه و اخلاق مذمومه کیمی تریملرین آیات شریفینه دایاندیغی آنلاشیلیر.
قرآن کریمین
افحسبتم انّما خلقناکم عبثا (مؤمنون / 115)
و ما خلقت الجنّ و الانس الا لیعبدون (زاریات/ 56)
کیمی آیات شریفهلره دایاناراق اسلامی اخلاق علمینین اصلینده قرآن کریمه دایانما قناعتی واریریق. امام محمد غزالینین «نفس ناطقهنین حفظ الصحّه علمی» کیمی تعریف ائتدیگی اخلاق علمینده فارس کلاسیک ادیبلری بیر چوخ اثرلر خاطره بیراخمیشدیرلار. اسلام دونیاسیندا اخلاق علمینه دایر یازان مؤلفلر اولموشلار، اما بونلار آراسیندا مشهور اولانلارین هامیسی شهرتلرین باشقا اثرلری ایله قازانمیشلاردیر. اسلام دونیاسی اسکی یونان فیلوسونو ارسطونون اخلاقا دایر یازدیغی «کتاب الاخلاق» اثرینی حنین بن اسحاق ترجمهسی ایله تانیمیش سونرادان تورک فیلوسوفو فارابی الیله بو اثر تفسیر و شرح ائدیلمیشدیر. ابن مسکویه ایسه کندی ایلکه و غایهلرین اورادان آلمیشدیر.
فارس دیلینده «اخلاق ناصری»، «اخلاق محسنی» و «اخلاق جلالی» آدلی اوچ مهم اخلاق اثری بولونماقدادیر.
اسلام عالمینین بؤیوک متفکری خواجه نصیرالدین طوسی طرفیندن عملی اخلاقده یازیلان اخلاق ناصری اصلینده ابن مسکویهین اثرینین علاوهلی ترجمهسیدیر. اثر تهذیب اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مدن بؤلوملرینی احتوا ائدهر. بو قونولارداکی بیلگیلر بعضاً ایکی تورک متفکر فارابی و ابن سینانین یازیلاریندان آلینماسیدا معلومدور.
سلطان حسین بایقارا (1505- 1468: 911- 873) نین اوغلو محسن میرزا اوچون ملا حسین واعظ کاشفی طرفیندن (1501) 907 ده یازیلمیش «اخلاق محسنی» (جواهر الاسرار) ایسه هجری 9 عصرده یاشامیش جلال الدین محمد دوانی طرفیندن یازیلان «اخلاق جلالی» کیمی بیر چوخ اخلاقی بیلگیلری «اخلاق ناصری» دن آلینمیشدیر.
گرک تربیه، گرکده مکتبلرده اوخونماق اوچون یازیلمیش اخلاقی کتاب اولان «رسالهی اخلاقیه» اسکی اخلاقچیلار کیمی اخلاق فضیلتی کسب ائتمگی اؤن گؤردو، عدالت، دوستلوق، دوغرولوق، قورخمازلیق و شجاعت کیمی صفتلری کسب ائدیب حفظ ائتمگی یئنی بیر اصوللـه اؤنه سورمکدهدیر.
اثر مقدمه، 14 بؤلوم و مؤخرهدن عبارت اولموشدور. مقدمهده دئییرکی ایندی بیزیم مکتبلرده اوشاق بیرآز یازما و اوخومانی اؤیره نینجه الینه «خلاصة الحساب» و «گلستان» وئریرلر. من بو اثری ایسه تعلیماتین آسانلاشماسی اوچون یازمیشدیم.»
13 ـنجو بؤلوم ایسه باشدان باشا بیر پیس احتوا ائتمکدهدیر. دؤردونجو بؤلوم حسب و نسب ایله اؤدنمهمک، یئدینجی بؤلوم یاخشیلیق ائتمک. سگکیزینجی بؤلوم چاغیریلمامیش بیر یئره گئتمهمک اون بیرینجی بؤلومو اولاد تربیهسی 12ـنجی بؤلومو خسیسلیک موضوعوندا اولان بو اثرده، یازار اسکی اسلام اخلاقچیلارینین ایزینی تعقیب ائتمک و اسلامی اخلاق پرنسیپلرینه دایاناراق اخلاق علمینین اساس تربیت آماجی اولدوغونو اورتایا قویور. او اؤزونده قابلیتی اولمایانین یاخشی تربیهلنمهمهسینی آنلاتیر. آیریجا تربیهنین انسانلاریندا باشقالارینی تربیه ائتمه لرینی فرض سایار.
بودا سعدینین گلستاندا بیر نئچه دفعه اورتایا قویدوغو:
عاقبت گرگزاده گرگ شود.
نرود میخ آهنین در سنگ.
کیمی تربیهوی نظریهلره دایانیر.
عینی زماندا زماندا میرزا آقا اثرده وطن و ملت سئوهرلیک تربیتینه ده یئر وئریر و دیورکی:« کندی ملتینین منفعتی دوغرولتوسوندا چالیشماق، زمانین خلقینه فرضدیر. ائده بیلهجکلری هر یول، ال، دیل، مال و یا جان ایله ملّتینه یارارلی اولمایا چالیشاجاقلار.»
اثرده کلاسیک اسلامی گلنکلر، سادهجه تربیه مؤلف و اخلاق موضوعوندا دگیل فلسفی موضوعوندا اؤزونو گؤستریر.
به قدر تکلیف باید حرکت کرد.
کیمی سؤزلری ایله «جبریه متوسطه» دئنیلن فلسفی زمرهنین ایزلهییجیلریندن اولدوغو آیدیندیر. آیریجا، یازار زمان زمان سعدی و حافظدن مختلف بیتلر نقل ائدهر، بودا اونون دوشونجهلرینی قوّتلندیرمک اوچون نقل ائدیلیر.
قناعتیمیزجه بو عالم و یازارلارین اثرلری دیل باخیمیندان یاخشی آراشدیریلیرسا، اونلارین فارسجا یازیلاریندا آذری تورکجهسینینی تاثیری دویولاجاقدیر.
نئجه کی ناصر خسرو سفرنامهسینده 10 ـنجو عصرده قطران تبریزینین ایی فارسجا بیلمهمهسیندن سؤز ائدیر و نظامی گنجوینین ایسه خمسه اثرینده 600 دن زیاده آذری آتا سؤزلرینین فارسجا ترجمه و یا قارشیلیغی وئریلمهسینی بیلیریک «رسالهی اخلاقیه» اثریندهده عینی طالع واردیر. آذربایجانلی بیر یازار فارسجا اثر یازمیش اما آذری کولتورو گلنگیندن یارارلانمیشدیر. رسالهی اخلاقیهده بیر یئرده:
دو بشنود یکی بگوید
کیمی بیر دئییم وار. فارسجادا بؤیله بیر دئییم یوخدور اما آذری تورکجهسینده:
ایکی ائشیت، بیر دانیش
و تورکیه ده:
İki dinle, bir söyle
دئییمی واردیر. و یا مثلاً فارسجادا بعضاً گئنیش زمان فعلینی زمان آنلامیندا گتیریر اما میرزا آقا بورادا تام آذریجه بیر جمله قورولوشو اورالاق نقل ائدیر بودوروم میرزا آقا تبریزینین پیئسلریندهده گؤرولمکدهدیر. مثلاً «زمان خان» پیئسینین بیر یئرینده پرسوناژین دیلیندن بیر آتا سؤزو:
بز در قید جان است، قصاب چه جستجو میکند
آنلادیر. بو آتا سؤزونون ده فارسجادا اولمادیغی آیدیندیر. اونون یئرینه فارسلار مثلاً:
هرکس به فکر خویش است، کوسه به فکر ریش است
کیمی آتا سؤزو ایشلهدیرلر.
بو دئییم آذریجهنین
گچی جان هاییندا، قصاب پی آختاریر.
و تورکجهنین:
Koyun can derdinde, kasab et derdinde
آتا سؤزلرینین تام ترجمهسیدیر.
گؤرولور کی بو آذری تورکونون ایران اصللی مؤلفلر آراسیندا یئر آلدیغینا باخمایاراق، او اؤز ملی منلیگینی هر زمان قورویور. آذربایجان، ایران و مسلمان ملتلرینین سعادتینین آرزو ائدن و وطن ائولارلارینین یاخشی تربیهنی آماجی ایله «رسالهی اخلاقیه» آدلی قیمتلی اثر یازیب خاطره بوراخان میرزا آقا تبریزینین چالیشمالاری و تمیز حیاتی و مجادلهلرینه لایق بیر چوخ اثرلر یازیلماسی گرهکدیکی قناعتیندهیم.
آقای دکتر حسین شرقینین من، 20 ایله یاخیندیر تانییرام. او «رودهن» آزاد اونیورسیتهسینده، او ایللر تورکجه درس ساعاتلاری ترتیب ائدن «آذربایجانلی طلبه کلوپ لاری» قورانلارین فعاللاریندان حساب اولونوردو. منیده همین اونیورسیتهیه تورکجه دیل و ادبیات درسلری تدریس ائدن فعال طلبهده، بو ایدی. آقای دکتر شرقی «خدا آفرین» آیلیق درگیسینین مسئول کاتبی و باش یازاری اولاراق، دیل و مدنیّتیمیز حاققیندا یازدیغی اولار مقالهدن علاوه آشاغیداکی کتابلاری حاضیرلاییب نشر ائتدیره بیلمیشدیر:
1- آذربایجان ادبیات تاریخی.
2- آذربایجان ادبی دیلی تاریخی.
3- مسلمان تورک دونیاسی ادبی اؤرنکلر.
4- تورکجه کتیبهلر.
5- گونئی آذربایجان تورکولوگیاسی.
اونون بدیعی- ادبی فعالیتلری سیراسیندا، توپلاییب نشر ائتدیگیم میرزا آقا تبریزینین پیئسلرینین آذری تورکجهسینه ترجمهلریده منجه اهمیت داشییر. اونو، بو شرفلی ایش اوچون تبریک ائدیر، داهادا موفقیتلر آرزو ائدیرم.
دکتر ح. م. صدیق (دوزگون)
قیش 1392 – تهران


c: text/html

text:
بحمدوللاه، «کتاب صلبیه»، تامام اولدو عجب شیرین قضیه.
محمد باغیر خالخالی
قوردون تله یه دوشمه سی
خلاصه، تولکویه اول گرگ بدخو، دئدی: «بسم الله، ای دلدار خوشرو.
قوردلا تولکونون صحبتی
دئدی تولکو: «سنه، ای فخر احرار، مرخص ائیله سن بیرجه سؤزوم وار.
تولکونون یوخو گؤرمه سی
خلاصه، چون بو فکره دوشدو تولکو، غم و غصه اودوندا بیشدی تولکو.
تولکونون خوشحال اولماسی و فال آچماسی
خلاصه، تولکو چون هاتف سؤزونو، ائشیتجک چیمچیشیب آچدی گؤزونو.
بیچاره تولکونون آوارا قالماسی حکایتی
خلاصه، چون معطل قالدی روباه، تؤکوب گؤز یاشی، چکدی ناله و آه.
صلبیه
بئله نقل ائیله ییب میرزه فلانی کلامی دوغرودور، یوخدور یالانی-
محمد باغیر خالخالی
محمد باغیر خالخالی ١٨٢٩-جو ایلده خالخال ایالتی نین قارابولاق کندینده روحانی عائله سینده دوغولموشدور

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
او گئتدی گلمهدی… سؤز: محمدرضا مقدسی – سس: کبری میرحسینی حاضیرلایان:یوسف عبادیانRead More »
ایشیق
ساتیلمایان وطندی…/ رقیه عبدیلی(سازاق)
ساتیلمایان وطندی… رقیه عبدیلی(سازاق) هئچ نهیین قیمتی یئرینده دئییل، هئچ نهیی ساتماغا راضیلانمیرام. بیر عؤمور چکدیگیم آجی گونلری بیرآن شیرین دئییب، شیرین آنمیرام. عؤمرومو ساتمیرام، اؤلچو قابی یوخ، سئوگینی اصلا یوخ! سئوگی ساتیلماز؛ کسیلر ات اوزدن کسیلر دیرناق سئون اورک هئچ واخت، هئچ واخت آتیلماز ساتماغا بیر ماتاه، بیر عیار داشی، گتیر آللاه، گتیر ،گتیر مئیدانا. بیرآبیر بازاردا ساتیب آلینماز ...Read More »
ایکیآیلیق «آذرنامه» یاییلاجاقدیر
ایکیآیلیق «آذرنامه» یاییلاجاقدیر الیمیزه چاتان خبره استنادن، آذربایجان درگیلرینه یئنی بیر درگیده آرتیریلاجاقدیر. یاخین گلهجکده ایلک نومرهسی یاییلان ایکی آیلیق تورکجه- فارسجا «آذرنامه» درگیسی تانینمیش اذربایجان یازیچی و ژورنالیستی دکتر مرتضی مجدفرین باش یازارلیغی ایله یاییلاجاقدیر. درگینین صاحیبی دکتر مجدفرین اوزون ایللر یاخیندان امکداشلیق ائتدیگی دوستو ابراهیم اصلانیدیر. بو درگی ایله ایلگی قاتماق ایستهینلر آشاغیداکی تلفن نومرهسینه باغلانا بیلرلر. تلفن ...Read More »
بیزیم آرواد/ روزبه صمدی (نیراوغلو)
بیزیم آرواد روزبه صمدی (نیراوغلو) چوخدان بوشویوبدور منی آللاه، بیزیم آرواد چوخدان وورولوب اویناشا وآللاه بیزیم آرواد گاه واتساپا، گاه تئلگراما، قاش گؤز آتیر بو بیلمم کیمه هر گون نئچه یوز یول سؤز آتیر بو تندیر کیمیهئی قلبیمه اوتدان کؤز آتیر بو هر شئیدن اولوب دونیادا آگاه بیزیم آرواد چوخدان وورولوب اویناشا وآللاه بیزیم آرواد وورماز بو یازیق کؤنلومه باش ...Read More »
«رقیه کبیری»نین «خیالباز قورقور» اوشاق کتابی ایشیق اوزو گؤردو
«رقیه کبیری»نین «خیالباز قورقور» اوشاق کتابی ایشیق اوزو گؤردو آذربایجانین تانینمیش یازیچیسی «رقیه کبیری»نین اوشاق ادبیاتی حوزهسینده یازدیغی ایلک کیتابی آیدین ساو نشریاتی طرفیندن ۱۲ صحیفهده یاییلدی. کیتابا آذربایجانین فولکولوریک حئیوان ناغیللاریندان و تمثیللریندن آلینما بیر ناغیل داخیلدیر. کیتابین دیزاین و رساملیق ایشلری «نسیم صادق» خانیما عایددیر. کیتابی ۳۵۰۰ تومن قیمتینده آشاغیداکی عنواندان الده ائتمک اولار: تبریز،خ.شهیدجدیری،بالاتر از تقاطع پاستور ...Read More »
«آنا وارلیق» درگیسینین ۶نجی سایی یاییلدی
«آنا وارلیق» درگیسینین ۶نجی سایی یاییلدی اوچ آیلیق تورکجه – فارسجا دیل، ادبیات، مدنیت و اینجهصنعت آراشدیرمالاری درگیسی اولان «آنا وارلیق»ین آلتینجی نومرهسی یاییلمیشدیر. درگینین بو نومرهسینه تورکولوژی، دیلچیلیک، مشروطیت، فولکلور(تورک تاریخی، ددهقورقود، عاشیق ادبیاتی، رومان پارچاسی، حئکایه، اسطوره…)، پاشا تاماشاسینین بوتون اویون متنی «پیئس» و باشقا موضوعلار داخیلدیر. درگینی ۱۵۰۰۰تومن قیمتینده کیتاب ماغازالاریندان الده ائتمک مومکوندور.Read More »
ترجمهی فارسی دو کتاب از نمایشنامههای «فیروز مصطفا» در ایران منتشر شد
ترجمهی فارسی دو کتاب از نمایشنامههای «فیروز مصطفا» در ایران منتشر شد «زیرزمینی در شیروانی» و «گودال ماریانا» با عنوانین اصلی” çardaqda zirzəmi”و”Marian çökəkliyi”عنوان دو کتاب از نمایشنامههای فیروز مصطفا “Fİruz Mustafa”است که که اولین بار با ترجمه کیومرث نظامیان از سوی انتشارات هشت به خوانندگان فارسی زبان معرفی و راهی بازار کتاب شده است. مختصری در باره فیروز مصطفا ...Read More »
شعیر/ سعید صادقیفر
شعیر سعید صادقیفر منه بیر ایستکان شعیر سوز شیرینلییی اولماسادا شعیرلییی اولسون! رنگی چای، دادی یالقیزلیق اولسون، قوخوسو بوزوشدورسون دوداغی، سیجاقلیغی اؤپوشدورسون سؤزجوکلری. منه بیر ایستکان شعیر سوز قندسیز شعیر ایچهجهیم! بو گئجه؛ سن سوزدویون شعیرلر بال دادی وئرهجکلر…Read More »
زنگاندا «عاشیق مسلم عسگری»دن تجلیل ائدیلهجکدیر
زنگاندا «عاشیق مسلم عسگری»دن تجلیل ائدیلهجکدیر ارشاد ادارهسینین امکداشلیقی ایله زنگانین اوناوچونجو عاشیقلار بایرامیندا تانینمیش صنعتکار اوستاد «عاشیق مسلم عسگری»دن تجلیل ائدیلهجکدیر. تدبیر اردیبهشت آیینین ۱۵-نده آخشام اوستو ساعات ۵-ده رنگانین امام مدنیت ساراییندا کئچیریلهجکدیر. بو تدبیرده اوستاد «عاشیق مسلم عسگری»نین حیات و یارادیجیلیغیندان صؤحبت گئدهجک و عاشیق محمد حسین دهقان، عاشیق غفار ابراهیمیو عاشیق گولاب علی داوودینین چیخیشلاری اولاجاقدیر. ...Read More »
کنسرت آذربایجانی ویژه بانوان در تالار وحدت تهران
کنسرت آذربایجانی ویژه بانوان در تالار وحدت تهران کنسرت آذربایجانی ویژه بانوان توسط گروه موسیقی «پارلا» در تالار وحدت تهران به اجرا درخواهد آمد. گروه موسیقی «پارلا» به رهبری و خوانندگی ماریا یزدانی متشکل از بانوان هنرمند آذربایجان است که روز جمعه ۱۴ اردیبهشت ماه از ساعت ۳۰/۱۴ قطعاتی از موسیقی شاد و مقامیآذربایجان را برای دوستداران موسیقی آذربایجانی اجرا ...Read More »


text:
ایلدیریم ۲۵ جان آلدی
اؤلکهده هر ایل یوزلرجه اینسان ایلدیریم دوشمهسی سببین ایله حیاتینی ایتیریر
بنگلادشده ایلدیریم دوشمهسی نتیجهسینده سون ایکی گونده ان آز ۲۵ نفر حیاتینی ایتیردی.
یئرلی مطبوعاتداکی خبرلره گؤره، یئتکیلیلری، اؤلکهنین ۱۲بؤلگهسینده تأثیرلی اولان شدتلی یاغیشلارین یول آچدیغی ایلدیریملارین، اؤلکهده سون ۴۸ ساعاتدا ان آزی ۲۵ جان ایتکیسینه سبب اولدوغونو ایفاده ائتدی.
اؤلنلرین چوخونون اکینچی اولدوغونو سؤیلهین یئتکیلیلر، بو آیین اولیندن اعتباراً ان آز ۱۱۲ نفرین حیاتینی ایتیردیگینی قید ائتدی.
اؤلکهده هر ایل یوزلرجه اینسان ایلدیریم دوشمهسی سببین ایله حیاتینی ایتیریر.


text:
قیرقیزیستانین "تورک ائل پرئس" خبر پورتالی آذرتاجین ایشغال ائدیلمیش آذربایجان تورپاقلاریندا ائرمنیلرین تؤرتدیکلری وحشیلیک لری عکس ائتدیرن فوتولارینی یاییب.
آخار.آذ خبر وئریر کی, همین فوتولار آدربایجانین ائرمنیستان سیلاحلی قووه لری طرفیندن ایشغال ائدیلمیش موختلیف اراضی لرینده داغلیق قاراباغدا, سَدَرَک رایونون کَرکی کندینده, زَنگیلان رایونونون ممد بَی لی کندینده, لاچین و کَلبَجر رایونلاریندا, جبرائیل رایونونون خَلَفی و قوملاق کندلرینده و دیگر یئرلرده چَکیلیب و ائرمنی واندالیزمینی عیانی شکیلده ثوبوت ائدیر.
فوتولاردا شوشا قالاسی نین, شوشا مسجیدی نین, مشهور گؤهر آغا مسجیدی نین, آذربایجان قبریستانلیقلاری نین و بیر سیرا دیگر ائبیئکتلرین حاضیرکی گؤرونوشو عکسینی تاپیب.


text:
اون سوز: سوسیال حرکتلر دورمادان آخیر، یئر کوره سی اینسانلارین اویونجاغی اولوب، کوتله چاره سیز قالیر، بیر عوصیانچی دنیز کیمی هر شئیی ایچینه چکیر، عدالت، برابرلیک، آزادلیق اؤلکهدن اؤلکهیه دییشیر؛ آخیملار آخیلیر، دالغالار کئچیر، زمان مکانین آیریلماز سیرداشی اولور و نلر یاشانیب باسدیریلدی بو توپراقلاردا… و قادینلار… دیری باسدیریلان زاماندان بری قبریلردن باش قالدیریب عدالت آختاریب دالغالانادیلار… ایندی ایسه ۲۱-جی یوز ایله ائله بیر دورومدا آیاق باسیریق کی آرتیق تکیؤنلو بیر حرکت هومانیتار باخیشلار چرچیوه لرینده یئرلشمه دن کریتیکال بیر باخیش لا رد اولونور… دئمک تک یؤنلو دوشونمک و کومپلکس باخیشلاردان اوزاقلاشماق، تک بیر ایستگی اؤنده توتوب تکجه اونو دوشونمک، اینسانی دیکتاتورلوق و یئنی بیر عدالتسیزلیغا ساری یؤنلندیریر…حتی اگر بو حرکتین باش ایستگی قادین و قادین حاقلاری اولسا. شوکورلر اولسون کی بو دؤنه ده، قادین مودافیعه چیلری باشاریلی مئیدانا آیاق باسدیلار. من بیر قادین اولاراق هم ده هر هانسی بیر دیندن، هر هانسی بیر میلتدن، هر هانسی بیر اولکهدن، اولوب، هر هانسی بیر دیلده دانیشماغیما باخمایاراق، هر هانسی بیر سیاسی دوشونجه و هر هانسی بیر سوسیال صینیفدان اولا بیلدیگیم دورومدا، قادین لیغیمدان یانا صینیفیم، دیلیم، میلتیم، دینیم و اؤلکهمدن دولایی دا سورغولانیب تاپدانان حالدا نئجه تکجه قادینلیغم دان آسیلی اولاراق تاپدالانمیش حاقلاریمین عوصیان بایراغین قالدیریب باشقا حاقسیزلیق لارین قارشیسیندا سوسوم کی! بو بیر گرچک عدالتچی یه یاراشاندیرمی؟ قادین حاق لاری دا اینسان حاقلارینین بیر قولو دئییلمی یوخسا؟ یوخ، یوخ، اولاسی دئییل! قادین حاقلاری مودافعه چیلری دوشوندولر… و پار پار پاریلدادی قادین حاقلارینین اوچونجو دالغاسی… قادین حرکاتین تاریخ بویو ایچینده بسله دیگی بالا دونیایا گؤز آچدی نهایت… بو دوشونجه یه دایاناراق، دونیا قادین گونو( مارتین ۸-ی) بو ایمکانی یاراتدی کی آذربایجان قادین حرکاتی کومپلکس و نئچهیؤنلو بیر حرکت اولاراق ۲۰۱۵ -جی ایلین دونیا قادین گونونه عایید اولان اوزل ساییسینی قادین حاقلارین اوچونجو دالغاسینا حصر ائتسین. اینانیریق کی ال-اله، چیین چیینه آپاردیغیمیز بو حرکت، منطیقی بیر چرچیوه ده، اؤلکه میزین هر طرفلی گلیشمه سینه سبب اولاجاق.
پیش گفتار به فارسی:
جنبش های اجتماعی به مانند همیشه آرام و قرار ندارند، زمین بازیچه ای در دست انسان هاست، جامعه انسانی مبهوت این جریان های عظیم شده، جنبش های اجتماعی همچون دریایی ناآرام همه چیز را به درون خود می کشد، معنای مفاهیمی چون عدالت، آزادی، برابری از سرزمینی به سرزمینی دیگر تغییر می کند؛ جنبش های اجتماعی به شکل خستگی ناپذیری در جریانند، زمان و مکان به عنوان سرنوشت سازترین عنصرها پا به پا راه گشای این جریان ها هستند و چه ها که در این سرزمین ها نگذشت…
و زنان…از همان دوره های زنده به گوری تا کنون سرفرازانه سر از قبرهای بی عدالتی بلند کرده بدون حتی لحظه ای سکوت فریاد عدالت سر داده اند…و اکنون در حالی قدم به عصر ۲۱-ام گذاشته ایم که حرکت های تک محوری و تک مطالبه ای خارج از چارچوب دیدگاه های حقوق بشری و با نگاهی انتقادی طرد می شوند…نگاه تک محوری و دوری از حرکات چند بعدی، ارجحت دادن به یک مطالبه در میان سیلی از مطالبات، دری به سوی دیکتاتوری نوین و بی عدالتی دیگر خواهد گشود…حتی اگر در آن حرکت ارجحیت با زنان و حقوق زنان باشد.سپاس که این بار نیز مدافعان حقوق زنان آگاهانه و هوشمندانه پا به میدان نهادند. من به عنوان یک زن در حالی که امکان تعلق به هر دین، هر ملت، هر کشور، هر زبان، هر طبقه اجتماعی و هر تفکر سیاسی را دارم و به خاطر آن ها نیز مورد بازخواست و تضییع حقوق قرار می گیرم چطور تنها می توانم بیرق بی عدالتی ناشی از زن بودم را بلند کرده نسبت به سایر انواع تبعیض ها که بر من روا داشته می شود سکوت کنم! آیا این برازنده یک شخص عدالت طلب است؟ مگر حقوق زنان هم شاخه ای از حقوق بشر نیست، پس چگونه می تواند در برابر سایر مطالبات بشری سکوت کند؟ نه، هرگز، امکان ندارد! و مدافعین حقوق زنان اندیشیدن… و در نهایت موج سوم حقوق زنان طلوع کرد… کودکی که سال ها حرکت زنان در بطن خود پرورش داده بود چشم به دنیا گشود… با تکیه بر این اعتقاد، روز جهانی زنان( ۸ مارس) بهانه ای شد تا جنبش زنان آذربایجان به عنوان جنبشی چند مطالبه ای، ویژه نامه ۸ مارس ۲۰۱۵ را حصر موج سوم فمینیسم با تکیه بر حرکتی چند مطالبه ای کند. باور داریم که آغاز اینچنین حرکتی، در چارچوب منطقی، سبب پیشرفت و شکوفایی چند جانبه سرزمینمان خواهد شد.
+ مطالب مندرج در این ویژه نامه پیشتر به صورت مجزا در همین سایت تحت عنوان «ویژه نامه جنبش زنان به مناسبت ۸ مارس در سال ۱۳۹۴» منتشر شده است.
ویژه نامه روز جهانی زن، ۸ مارس ۱۳۹۴
اون سوز: سوسیال حرکتلر دورمادان آخیر، یئر کوره سی اینسانلارین اویونجاغی اولوب، کوتله چاره سیز قالیر، بیر عوصیانچی دنیز کیمی هر شئیی ایچینه چکیر، عدالت، برابرلیک، آزادلیق اؤلکهدن اؤلکهیه دییشیر؛ آخیملار آخیلیر، دالغالار کئچیر، زمان مکانین آیریلماز سیرداشی اولور و نلر یاشانیب باسدیریلدی بو توپراقلاردا… و قادینلار… دیری باسدیریلان زاماندان بری قبریلردن باش قالدیریب عدالت آختاریب دالغالانادیلار… ایندی ایسه ۲۱-جی یوز ایله ائله بیر دورومدا آیاق باسیریق کی آرتیق تکیؤنلو بیر حرکت هومانیتار باخیشلار چرچیوه لرینده یئرلشمه دن کریتیکال بیر باخیش لا رد اولونور… دئمک تک یؤنلو دوشونمک و کومپلکس باخیشلاردان اوزاقلاشماق، تک بیر ایستگی اؤنده توتوب تکجه اونو دوشونمک، اینسانی دیکتاتورلوق و یئنی بیر عدالتسیزلیغا ساری یؤنلندیریر…حتی اگر بو حرکتین باش ایستگی قادین و قادین حاقلاری اولسا. شوکورلر اولسون کی بو دؤنه ده، قادین مودافیعه چیلری باشاریلی مئیدانا آیاق باسدیلار. من بیر قادین اولاراق هم ده هر هانسی بیر دیندن، هر هانسی بیر میلتدن، هر هانسی بیر اولکهدن، اولوب، هر هانسی بیر دیلده دانیشماغیما باخمایاراق، هر هانسی بیر سیاسی دوشونجه و هر هانسی بیر سوسیال صینیفدان اولا بیلدیگیم دورومدا، قادین لیغیمدان یانا صینیفیم، دیلیم، میلتیم، دینیم و اؤلکهمدن دولایی دا سورغولانیب تاپدانان حالدا نئجه تکجه قادینلیغم دان آسیلی اولاراق تاپدالانمیش حاقلاریمین عوصیان بایراغین قالدیریب باشقا حاقسیزلیق لارین قارشیسیندا سوسوم کی! بو بیر گرچک عدالتچی یه یاراشاندیرمی؟ قادین حاق لاری دا اینسان حاقلارینین بیر قولو دئییلمی یوخسا؟ یوخ، یوخ، اولاسی دئییل! قادین حاقلاری مودافعه چیلری دوشوندولر… و پار پار پاریلدادی قادین حاقلارینین اوچونجو دالغاسی… قادین حرکاتین تاریخ بویو ایچینده بسله دیگی بالا دونیایا گؤز آچدی نهایت… بو دوشونجه یه دایاناراق، دونیا قادین گونو( مارتین ۸-ی) بو ایمکانی یاراتدی کی آذربایجان قادین حرکاتی کومپلکس و نئچهیؤنلو بیر حرکت اولاراق ۲۰۱۵ -جی ایلین دونیا قادین گونونه عایید اولان اوزل ساییسینی قادین حاقلارین اوچونجو دالغاسینا حصر ائتسین. اینانیریق کی ال-اله، چیین چیینه آپاردیغیمیز بو حرکت، منطیقی بیر چرچیوه ده، اؤلکه میزین هر طرفلی گلیشمه سینه سبب اولاجاق.


text:
بیلیم
عالی تحصیلات وزیرلیگی: کیچکی پیت بیلیم یورتیگه تولهنیلهدیگن آیلیک هنوز نهایی ایمس
افغانستان عالی تحصیلات وزیرلیگی نینگ مسووللری، دولت نینگ کیچکی بیلیم یورتلریده تحصیل آلهدیگن طلبهلرینینگ تویلهدیگن آیلیگی آشیریلیشی توغریسیدهگی قانون عدلیه وزیرلیگیگه یوباریلگن دیدیلر. رسمیلرنینگ ایتیشیچه، مذکور لایحه نهایی ایمس؛ بو توغریدهگی سونگی قرارنی حکومت کابینهسی آلهدی.
بوندن آلدین دولت نینگ خادمی بولمیش محصللر 1500 افغانی و باشقه طلبهلر ایسه 3000 افغانی عالی تحصیلات وزیرلیگیگه تولهردیلر. ینگی لایحه اساسیده عالی تحصلات وزیرلیگی دولت خادملری 5000 مینگ و باشقه محصللر ایسه 7000 افغانی تولهشیشی بارهسیده قرار قبول قیلگن.
عالی تحصیلات وزیرلیگی نینگ سوزلاوچیسی فیصل امین سلام وطندار ترماغیگه بیرگن صحبتده، اورگهتیش لایحهنینگ اوز آیاغیگه توریشی اوچون بو برنامهنی نظرده توتگنلیکلرینی بیلدیردی. اونینگ تعبیریچه، عالی تحصیلات وزیرلیگی حقالزحمه استادلرنینگ آیلیگی اوچون بو لایحهنی انابتگه آلگنلر
اوتگن کون کابل بیلیم یورتی کیچکی بولیمی نینگ بیر قنچه محصللری تولهیدیگن آیلیگلری کوپیتیریلگنلیگیگه قرشی اعتراض بیلدیریب نمایش اوتکزگن ایدی. اولر، وزیرلر کینگشیدن بو لایحهنی تصدیق ایمسلیکنی طلب قیلگن.


text:
قیرخدؤردۆنجو درس
"صیفتلر (6)"
2. دۆزهلتمه صیفتلر:
فعلى صیفتلر:
دیلیمیزده فعللرین کؤکلرینه مۆعین شکیلچیلر آرتیرماقلا چوخلو صیفتلر دۆزهلیر. بو صیفتلره "فعلى صیفتلر" دئییلیر. فعلى صیفتلر آنا دیلیمیزده اولدوقجا. چوخ، زنگین و اؤنملیدیر. بو صیفتلر یالنیز آذربایجان دیلینه اؤزلدیر و باشقا دیللرده اونلارین سایى، یا چوخ آزدیر و یا اصلا یوخدور.
آذربایجان تۆرکجهسینین فعللرى و اونلاردان دۆزهلن صیفتلر اوقدر چوخ، چئشیدلى و زنگیندیر کى، بو ساحه ده تاریخ بویو باشقا دیللردن فعلى صیفتلر آلماغا ائحتیاج اولمامیشدیر.
هر بیر دیلین هر بیر کیچیک قایداسى و شکیلچیسینین یارانماسینا نئچه عصیر زامان لازیمدیر. فعللریمیزدن فعلى صیفتلر عمله گتیرن شکیلچیلرین چوخلوغونو نظره آلساق، اونلارین یارانماسینا نئچه مین ایل زامان و واختین کئچمهسینى آیدین گؤرمک اولار.
دیلیمیزین فعلى صیفتلرینى، اونلارین مۆختلیف جهتلرینه گؤره، بئش دستهیه بؤلمک اولار:
1. بیرینجى دسته: /ایسمى فاعیل دستهسى/
قدیم دیلچیلیییمیزده بو فعلى صیفتلره"ایسمى فاعیل" دئییردیلر. بو صیفتلر هم معلوم، هم ده مجهول فعللردن دۆزهلردى. بو فعلى صیفتلرى یارادان سؤزدۆزهلدیجى شکیلچیلر "آن-أن" دیر، فعلین کؤکۆ سسلى ایله بیتسه "ى" سسى اورتایا گلیر:
معلوم فعللردن:
قانان آدام، یازان مۆعللیم، آنلایان آدام، ایشلهین اینسان
مجهول فعللردن:
یازیلان کیتاب، دئییلن سؤز، آنلاشیلان مطلب
فعلین اینکار حالیندان دا همن شکیلچیلرله فعلى صیفتلر دۆزهلر.
معلوم فعللردن:
قانمایان آدام، یازمایان مۆعللیم، سۆرمهین سۆرۆجۆ.
مجهول فعللردن:
یازیلمایان کیتاب، دئییلمه ین سؤز، آنلاشیلمایان مطلب.
گؤستردیییمیز میثاللاردا فعلى صیفتلر، اؤزلریندن سونرا گلن ایسیملرى تعیین ائدیر و بونا گؤره ده، بو صیفتلره قدیم قرامئرلرده "ایسمى فاعیل" دئییلیر. بو فعلى صیفتلر بعضا هر زامانى و اکثرا ایندیکى زامانی بیلدیریر.
بو شکیلچیلر یاخین گلهجک زامانا عایید اولسالار دا، بونلار ایله دۆزهلن فعلى صیفتلر بۆتۆن زامانلارا عایید اولور.
دئییلمهلیدیر کى، بو شکیلچیلرله دۆزهلن فعلى صیفتلر ایستهنیلن فعلدن دۆزهله بیلمز، یعنى شکیلچیلرین فعالیت داییرهسى محدوددور.
* /آجاق، أجک (یاجاق، یه جک)/
بو شکیلچیلرى معلوم و مجهول فعللرین هم تصدیق، هم ده اینکارینا آرتیراندا ائله فعلى صیفتلر یارانیر کى، هم گلهجک زامان آنلامى، هم ده بۆتۆن زامانلارا عایید اولان مفهوم تصور اولونور:
معلوم فعللردن: اولاجاق حادیثه، یاشایاجاق گۆنلر.
مجهول فعللردن: آچیلاجاق موزه، گؤرۆلهجک ایش.
بو شکیلچیلر فعلین گلهجک زامانى و بعضى فعلدن عمله گلمیش ایسیملرین شکیلچیسی ایله عئینىدیر، یعنى بو شکیلچیلرله فعللردن دۆزهلن سؤزلر هم فعل (گون گلهجک)، هم ایسیم (گلهجک هر زادى آیدینلاشدیراجاق.) هم ده فعلى صیفت (آلیناجاق شئى) اولور.


text:
سید محمد علی افشانی، داخلی ایشلر ناظرلیگینین عمران و انکشاف معاونی رسمی بر مراسم ده مهندس ایرج شهین باهرین تبریز بلدیه رئیسلیک حؤکمونو اونا تقدیم ائتدی.
قئید ائتم لازیم دیر کئچن گون، داخلی ایشلر ناظری تبریز بلدیه باشچی سینین رسمی حؤکمونو حاقیندا حکمو امضالادی.
عبدالرضا رحمانی فضلی، تبریز اسلامی شوراسینین مصوبه سینه ، اونونلا برابر تبریز شهرینده کی دولتین عالی نماینده سی(فرماندار) تصدیقینه دایاناراق، مهندس ایرج شهین باهری تبریز بلدیه باشچی لیغینا تعیین ائتدی.
ایرج شهین باهر پاییز فصلینین ایکینجی گونو، تبریز اسلامی شوراسینین اکثریت نظرینی قازاناراق تبریزین 56نجی بلدیه رئیسی سئچیلمیشدی.


text:
خسته قاسيم
خسته قاسیم (۱۶۸۴-۱۷۶۰) ـ آذربایجانلی اوزان و عاریف، عالیم و شاعیر دیر. تیکمه داش شهرینده آنادان اوْلوب و همین یئرده ده دونیاسینی دییشدیریب دیر. بۇ بویوک شاعیرین مقبره سی تیکمه داش شهرینده دیر. خسته قاسیمین شعرلری بیر یئرده الیمیزه چاتماییب دیر. آنجاق اونون ایلک شعر دیوانی ۱۹-نجو عصر ده، م. محمود بي اف طرفیندن یاییملانیب دیر. ۱۹۷۵-نجی ایلده، پروفسور سدنيك پاشايف، خسته قاسیمین بوتون و کامیل دیوانینی باکو دا یاییملاییب دیر. ایراندا دا، محمدعلي نقابي ۱۳۷۳-نجو ایلده، تبریز شهرینده، خسته قاسیمین دیوانینی چاپا یئتیریب دیر. همین ایل ده، حسين سيامي تبریز شهرینده، خسته قاسیمین شعلرینی و حیاتی نین باره سینده آپاردیغی آراشدیرمالاری و سونوجلارینی یاییملاییب دیر. ۱۳۸۰-نجی ایلده، آشيق حوسين ساعي، «خسته قاسم و آشيق داستانلاري» کیتابی نی تبریزده یاییملاییب و سون اولاراق محمد عبادي قاراخانلو (آليشيق) خسته قاسیمین بوتون شعرلرینی یاییملاییب دیر. «حوسین ساعی» خسته قاسیمین احوالاتینا گوره ایکی جیلد کیتاب داها یاییملاییبدیر. بۇ کیتابلار «آشیق خسته قاسیم» و «من قاسیمام سینهم حاقین کلامی» دان عیبارت دیلر.
ایچیندهکیلر
تاخما آدی[دَییشدیر]
عالیملر و شاعیرلر، خسته قاسیمین تاخما آدینین(تخلص) «خسته قاسیم» اولماغینین ندنینی اوچ شی ده بیلیرلر:
۱- خسته ایمش و حضرت علی طرفیندن شفا تاپیب،
۲- خسته کلمه سینی دؤنم و زمانه نین دورومونون یاخجی اولمادیغی اوچون ایشلدیبدیر،
۳- بعضی لر ایسه «عشق خسته سی» آنلامیندا ایشلدمه سینه اینانیرلار. بۇ باره ده «سد نیک پاشایوف» یازیر کی شاه ایسماعیل خطایی ده بعضی شعرلرینده اوزونو خسته آدلاندیریب دیر(عشق خسته سی) و خسته قاسیم دا شاه خطایی یه احترام و سایقی گورستمک اوچون بۇ تخلصی سئچیبدیر. نئجه کی بیر نئچه شعرینده شاه خطایی دن سوز آپاریر.[۱]
حیاتی[دَییشدیر]
اوشاقلیغین تیکمه داش دا گئچیردیب، سنتی ائییتیمینی (آموزشینی) مالا مکتبینده گئچیریب و ائییدیمینین دالسین توتماق اوچون اردبیل شهرینه گئدیب و شیخ صفی الدینین مقبره سینه یئرلشمیش و همین ایللر ده ده شعرلرین یازماغا باشلامیشدیر. درسینه اردبیل ده بیتیردیک دن سوْنرا، دین درسلرینی بیتیرمک اوچون، قوم و نجف شهرلرینه گئدیب دیر. ۱۴ ایل بۇ شهرلرده حیاتینی گئچیردیک دن سوْنرا آنا یوردونا گئری دونموش دور و اوز میللتینی آیدینلاتماغا بیر چوْخ تلاش ائدمیشدیر. خسته قاسیم ۱۱۵۷-نجی ایلده، ۷۵ یاشیندا ایکن، حیاتی نی دییشیبدیر. شعرلریندن آلینان بیلگی لره گوره آتاسی نین آدی «ایبراهیم» ایمیش. خانیمینین آدی سلبی و خورامان و احمد آدلی بیر قیزی و بیر اوْغلو واریمیش. آرتیرمالییق کی اوستاد شهریار خسته قاسیمین «یالان دونیا» شعرینه نظیره یازیبدیر.[۱] خسته قاسیم عاریف، آشیق و شاعیرلیک کناریندا قرآنی دا ازبردن بیلیر و عین زماندا قاری و مفسر ایمیش. بۇ باره ده بئله شعر یازیر:
تام بـيله رم ترسـه «ابـجـد»، «هـوّزي»
ايسـته سم يـازارام مـيـن قـاتـار سؤزي
«جفر ـ اعداد» بیلیمینه حاکیمیدی و شعرلرینده بیر چوْخ بۇ بیلیمی قوللانیبدیر.
خسته قاسیم اردبیلده شیخ صفی مقبره سینده عیرفان یولونو توتوب و آشیقلار دئمیشکن حضرت علی (ع) دان «بوتا» آلمیشدیر. «بوتا» آشیقلار و صوفی لر آراسیندا تانری طرفیندن موقدس بیر معرفت داملاسی (قطره سی)، یا دا بیر آنلام دا باده، ساییلیر. بۇ باره ده اوزو، اوز شعرینده بئله یازیر:
خسته قاسم دئـيير : دست دست اولـدوم ،
شاه اليـندن بـاده ايـچـيـب مست اولـدوم،
سايلي قيرخ گون شيخ صفيده بست اوْلدوم
اونـدا بــيان اولــدو دؤرد كتــاب مــنـــه.
خسته قاسیم تورکجه، عربجه و فارسجا دیللرینه حاکیمیدیر و شعرلرینه گوره آذربایجان شاعیرلرینه بویوک سایقی دویارمیش. بیر شعرینده ده اوزون بویوک شاعیر فضولی نین نسلیندن بیلیر:
او مـحـتـشم فــضـولـينيـن نـسلـييـم
بـحـرلــرده مـن عــمانـام، سن نـه سن؟
يــوز اون دؤرد سـوره ني مـعنا ائـيـلـه رم
مـن ازبـردن قـرآن خـوانام، سن نه سن؟[۱]
خسته قاسیم و آشیقلار[دَییشدیر]
شوبهه سیز خسته قاسیمین شعرلری بیر چوْخ آشیق ادبیاتی ایچینده یئر آلیب و تاثیرینی قویوب دور. بۇ آشیقلاردان آشيق آلي، دوللو مصطفا، آشيق علسگر، آشيق حسين بوزالقانلي، آشيق حسين شمكيرلي نی سایا بیلریک. آشیق ادبیاتیندا اوْلان ایلک «دؤشلمه» نی خسته قاسیما عایید بیلیرلر. «دوداق دیمز» آشیق صنعتینین ده ایلکین اثرلرین خسته قاسیم دان بیلیرلر. خسته قاسیمین بعضی «قیفیل بت» و «باغلاما» لاری آشيق علسگر، نورس ايمان، آشيق بهمن گويچهلي، حسن پروانه و بیر نئچه باشقا آشیق طرفیندن آچیلیب دیر. آما بعضی لری هله ده آچیلمامیش قالیبلار.
وطنه سایقی سی[دَییشدیر]
خسته قاسیمین شعرلرینده وطنه سایقی سی نی بیر چوْخ یئرده گوره بیلیریک:
يــــئـــنــــه وطـــن يــــادا دوشــدو
بــيــز اولـــدوق ائــــلـلر آيـــريــسـي.
يـاريــم بـــيــر گــــونــه دؤزمــــزایدي
ايــنــدي قــال ايـلــلـــر آيـــريــسـي.
بیر نئچه شعری[دَییشدیر]
ائيلر ـ ائيلر[دَییشدیر]
ائله بير كـيشـي نـيـن تـوت اتـگيندن،
بيل سنه ايـمـدادي اول ائـيـلر ـ ائيـلر.
ذرّه داش گؤتورسن لعل ائيلر ـ ائـيـلـر.
يئردن داش گؤتورسن لعل ائيلر ـ ائـيلر.
- بؤهتان دئمه، بـؤهـتـان تـوتـار آدامـي،
- قــول ائـيـلــر، بـازار دا ساتـار آدامـي،
- جــهنّــم اودونــدان بـــتـــر آدامـي،
- يوخسوللوق يانديريب، كول ائيلر ـ ائيلر.
عـاقل اينسان دئمز هـر گـؤردوگونـو،
دالدالار دوشماندان واي دئديـگيـنـي،
گؤرمز سن ناكسين پاي وئـرديگـيني،
وئرسه ده منّـتـين بول ائـيلر ـ ائـيلر.
- «خسته قاسم» دئـير سؤزون بۇ باشدان،
- پاي اومما قوهومدان، ياردان، يولداشدان،
- اؤزون امك چكسن سو چيخار داشدان،
- اريـدر داغـلاري يـول ائـيـلـر ـ ائـيـلـر.
بللي دير[دَییشدیر]
آي آغـالار سيزه تـعريـف ائيله يـيم،
گلن آيـين گليشـيـنـدن بلـليديـر،
كيمي قونار، كيمي كؤچر يوردوندان،
فـلكـيـن ده گرديشـيندن بـلليديـر.
- نـامـرده اوز سالـمـا اوزون گـؤتـورمـز
- نامرد قـونـاغـيـنا چــؤرهك گـتيرمـز،
- اوت كؤك اوسته بيـتر اصلين ايـتيرمز،
- بد اصـيل ده يئريـشـيـنـدن بـلـليدير.
هر كيم قـاپيسيندا بئـش كـئـچي ملر،
تـكـبّـر ائـيـلـه يـيـب مجـليسـه گلر،
گؤزو كلّه سينـده هـر جـايـي گـولـر،
هر جـايي ده گـولوشوندن بـلـلـيديـر.
- صاباح مـحـشر گـونـو قـورارلار سـاني،
- كيمسه سالا بيـلـمـز قـصـري ائيواني،
- هـر آنـلامـاز دئـيـيـر مـنم كـئيواني.
- كـئـيواني دا تـيـكيـشـدن بـلـليدير.
«خسته قاسم» سؤزون سالما دريـنـه،
عاشيق، مـعشوق ايـلن گـرك سورونه،
مرد آنـد ايـچر ايستكلـيـنـين سرينه،
ايـستكلي ده با خـيشينـدان بـلليدير.
قایناقلار[دَییشدیر]
- دائرة المعارف تشیع، جلال محمدی، «خسته قاسم» مقالهسی، جلد7، صفحه137-138.


text:
۲۳ دسامبر
۲۳ دسامبر:
- ۱۸۷۶ - عثمانلی سولطانی عبدالحمید «بیرینجی مشروطیّت»ی اعلان ائتدی.
- ۱۹۰۰ - کانادالی رِجینالد اوبری سسین ایلک دفعه اوْلاراق بیر کیلومِتیر آرادا سیمسیز اؤتورولمهسینی باجاردی.
- ۱۹۰۴ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری احتیاطلار سیستمی یارادیلدی.
- ۱۹۳۰ - تۆرکیه و یۇنان آراسیندا اراضی مۆبادیلهسی اوْلدو.
- ۱۹۴۷ - ایلک ترانزیستور تقدیم ائدیلدی.
- ۱۹۴۷ - شوروی ناظیرلر شوراسی «ائرمنیستان شوروی جومهوریتیندن کوْلخوْزچۇلارین و باشقا آذربایجانلی اهالینین آذربایجان شوروی جومهوریتینین کۆر-آراز اوْوالیغینا کؤچورولمهسی ایله ایلگیلی تدبیرلر حاقّیندا» ۷۵۴ سایلی قرار قبول ائتدی.
- ۱۹۷۵ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری کونقرهسی مِتریک سیستمینی رسمیلشدیرسه ده٬ بۇ سیستم اؤلکهده هئچ زامان ایستیفاده اوْلونماییب.
- ۱۹۷۹ - شوروی اوْردو حیصّهلری افغانیستانا گیردی.
- ۱۹۹۴ - قاقائوز تۆرکلرینه موْلداوینین ترکیبینده مۇختاریّت وئریلدی.


text:
آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرزیدنتی، سلاحلی قوهلرین عالی باش کوماندانی ایلهام علیوین سعیی نتیجهسینده آذربایجان-ارمنیستان دؤولت سرحدینده دوشمن تخریباتینین قارشیسینی آلارکن ۲۰۱۶-جی ایلین دکابر آیینین ۲۹-دا شهید اولموش عسگر قوربانوو چینگیز سلمان اوغلونون جنازه سی فورالین ۵-ده گئری قایتاریلیب.
آخار. آذ-این مدافعه ناظیرلیینین سایتینا ایستینادا وئردیی معلوماتا گؤره، مدافعه ناظرلیگی طرفیندن حیاتا کئچیریلن مووافیق تدبیرلر، آتت-این فعالیتده اولان صدرینین شخصی نمایندهسی سفیر آنژئی کاسپرشیک و بین الخالق قیزیل خاچ کومیتهسینین واسطهچیلیگی ایله حربی قوللوقچوموزون مییتینین گئری آلینماسی پروسسی قازاخ رایونونون بالا جعفرلی کندی ایستیقامتینده باش توتوب.
شهید چ.قوربانووون جنازهسی قارشی طرفدن قبول ائدیلدیکدن سونرا حربی احتیرام قایدالارینا اویغون اولاراق فخری قارووولون مشایعتی ایله باکی شهرینه یولا سالینیب.


text:
سولیئیمان نورالهی
قۇلاغ آسدی گؤره هئـچ چـؤلـده اۇشـاق زاد آتـێلێـر
گینه اووهل کـی کـیمـی کتــده داوار مــال قـاتێـلێـر
گؤردو بیر «قووو» دئییسهن باشدا قۇلاقلار دۇتـولـور
نه گلهن وار، نه گئدهن وار، نه کؤپک وار نه پیشیک
نه چوْبان وار، نه ناخێرچی، نه ده نؤکر نه کئـشیک
یئکسـره شهره کؤچۆب کتـدیلـر آغـدان قــرهیــه
کیـم قالێب ال-چؤرهگیلهن بالـێ قاتسێن کــرهیـه
چـۆرودوب آیـرانێنـێ آغ شــوْرۇ باسسێـن درییـه
نه قالێب خان اۇجالا شؤهرتی افلاکه چاتا
نه قالێب بهی چیخه دامدان گلینه آلما آتا
نه سۇ وار مزرعـهلـرده نـه گلیـر جـۆتجـو سسی
بێراخێب چای-چیمنی بیریانا قاچمێش هرهسی
اوْ یئکه ائولر اوْلوب قۇرد یئری، بایـقۇش قفهسی
بیر کؤپک دامدا کئشیکدی ائله پیس حالدا یاتێب
ائله بیل تزریقـی معتـاد هئـروئیـن قورصـی آتێـب
الغـرض! کنـده گـلیـب تـۆلکـو اوْ اۇستــاد کلـهک
حاجێ فیلانی کیمی حوْققاباز-وْ-حـیلـه ده تـک
ظاهری خوْش ولی باطنده کؤپک اوْغلێ کؤپک
بیر اۇزون تسبح ایلهن چؤلده دۇروب ذکر اوْخۇیار
ائـوده بافنـده دی شئیطان باشینا بؤرک توْخۇیار
دۇردو باخدێ خوْرۇزا تؤکدو اۆزه گـؤز یاشێنـێ
چکیلیـب دال-دالا بیـر دیـوارا وێـردی باشێنـێ
دئدی قارداشدا بۇجور یاده سالار قارداشێنێ
گل آشاغا سنه قۇربان قــوْلۇوی بوْینــۇما سال
گر یئرون اوْلماسا منلهن گئدهگین باغچادا قال
ایندی هر نه دئییرم سؤزلریمه دۇز قۇلاق آس
دۆشمه تشویشه اوْغۇل ائیلهمه چوْخ خوف-وْ-هراس
من سنی ایستهییرهم سنده منی باغرۇوا باس
تزه بایرام یئتیشیب بیر-بیره ائللر قارێشیر
سنی یالقۇز گؤرۆرهم من بئله قلبیم آلێشیر
الۇوی وئر الیمه اؤلکهنیزین داشێن آتاق
بلکه تهراندا گئدیب درهم-وْ-دیناره چاتاق
بوْشلا بۇ چاله سری بیزده گئدیب وان دا یاتاق
اوْردا لی شالوارێ گئی زاد-مادێ سیخ منگهنه ده
باشۇوێ آلمانێ وێر سققهلی ساخلا چنه ده
تهرانا گئتدی چوْخو باغلادێ همّت کمری
«گۆل قیزین» داغدا آجێندان ییخیلیب اؤلدۆ اَری
گؤرنه آزاد دوْلانێر ایندی قێزی ماه پری
رنگی باش، مصنوعی قاش، سۆرمهلی گؤز عینکیدی
یانچاغێ مانتوون آلتدا ائله بیل کی سَکیدی
گله لعنت، گتیریب مملکته مُد سالانا
اؤرکهنه گئن تومانی، چادرانێ وئردیک پالانا
قوْرخ هله دایچا کیمی قیز گله چێلپاق دوْلانا
اوْندان اولاد عمله گلسه هروئین ساز اوْلۇر
الکلی، بنگی و یا دامدا دۇروب قۇشباز اوْلور
سنه دشمن دگیلهم ائیلهمه بو فکر-ی-خامی
قارێشیب بیر بیره ملت باجێ قارداشدێ هامی
من حرام مئیل ائلهمهکدهن دالا چکدیم یاخامی
نه دی دونیا ساتام ایمانێمی بیر پوْنـزا اَتـه
من گرهک فکر ائلییهم ایندی داداش آخرته
بیر گۆنی دال درده عربه ده چکدیم دئییرهم
بیردهن اوْن دؤرد توْیۇغۇن قانێنێ تؤکدۆم دئییرهم
ایشچینین ائیمهسینین قارنێنی سؤکدۆم دئییرهم
قۇرد کیمی داغدا دۇروب حمله ائدیردیم داوارا
چئینهدیم جۆت قئییشین جۆتچونو قوْیدۇم آوارا
هر یئره کی یئتیشیب ظلم ده طغیان ائلهدیم
ائله وقت اوْلدۇ کی من گۆنده اوْتۇز قان ائلهدیم
باجالاردان سوْخۇلوب نینلری ویران ائلهدیم
قلبیمه دغدغه وئردی ائله شیطان-ی-رجیم
آناجێ تۇتدوم آپاردێم جوجهلر قالدێ یتیم
آمما ایندی ائلئییب قددیمی دؤرد قات قوْجالێق
قوْهۇمێ قارداشێ مندن ائلئییب یاد قوْجالێق
ائیلییهرمیش کیشینی دهریده آرواد، قوْجالێق
ذرهبین عینکیلهن قارغانێ میلچک گؤرۆرهم
گئجهنی صبحه کیمی دیک دایانێب اؤسگۆرورهم
قوْجالێق کی یئتیشیر قدرتی اینساندان آلێر
سرطان، دیکس-ی-کمر، اللی جۆره درده سالێر
قلبووه گلمسه گر عقلیده باشدا آزالێر
ایکی رکعتدی نامازدا قارێخیر اؤز اؤزونه
ایستهییر سجدیه گئتسین دالێ باخمێر سؤزینه
سن اؤزونده گئجه هئی صبحه کیمی بانلئییسان
بیلیرهم نیّتیوی بی نامازی دانلئییسان
ایندی ملّت چوْخۇ معتاد دی بۇنو آنلئییسان
نشئه حالیندا جوان پیک نیکین اۆستونده قالێر
سیمی سنجاقه چکهنده نفسی دالدان آلێر
بیر یئکه داشدێ سالێب معتاد اؤزی اؤز باشێنا
قارێشێب آب-ی-دهانی چنه ده گؤز یاشێنا
ائوده آرواد جلب اوْلسا، یێغار اؤز اوْیناشێنا
خالق یییهر، اؤزگه ایچهر، تندیرین اؤزگه قالێیار
بۇ پیشیک تک فقط آشپازخانادا قاب یالێیار
تۆلکۆیه باخدێ خوْرۇز وئردی بۇ نوعلیه جواب
دئدی قوْی گئت گئده! ای ابله-ی-بد حق-وْ-حئساب
دونیادا سن نه قانێبسان، نهدی عوصیان و ثواب
سن کیمی کاذب-وْ-جاهل، گرهک اؤلسۆن اریسین
دۆنهن آخشام موْتالێن، تؤولهده جیردین دریسین
salam chokh gözaldi . ijazaznan webloglara voordoom
سلام سيزين وبلاگلا تانيش اولدوغوما سئوينديم توركجه ميزه چكديگينيز زحمتلرينيز اوچون تشككورلر
سالاملار، یورولمایاسینیز قارداش، اؤنجهلیک ده چهکدییینیز زحمت لردن تشککور ائدیرم، اهیهر مومکون اولسا بو حرفلری ( وْ ێ ـێـ وُ ۆ ) یازماق اوچون بیر صفحه کیلید برنامهسی کامپیوتئر اوچون واریزدی اونون آدرئسین منیم ایمئیلیمه گؤندهرین، گینه ده سیزدن تشککور ائدیرم ، باغیشلایین زحمته توشورسوز
سلام.چکدیگوز زحمت لردن چوخلی تشکر الورم اما من چوخ تانش لیغم یوخدی تورک دیلینن بیر یول تقویته بیل سوز راهنمالغ اایلیه سوز
سلام چوخ گوزل ومعنالی بیر شعریدی آغزینیزا ساغلیغ


text:
آی چێخدێ سۇدان باتدێ، اطفاله خبر چاتدێ
سۇ گؤزلهمهسین قێزلار، عباس علهمی یاتدێ
باتمێش قانا سرلئشگـهر، طبّال وۇرۇر لئشگــهر
سعـد اوْغلـۇ گۆلـهر آممـا، آغـلار قـره معجهرلهر
بیر یاندا دۆشۆب سققا، بیر یاندا قوْپۇب محشهر
آیا گؤرهسن کیمدیـر، هر دم اۇجـادان سسلـهر
بس هـارداسـان عبّـاسیــم؟ ائی قانــه باتـان پئیکـهر
سس وئــر سسیمـه آخـهر، انصاریـم اوْلـۇب قارداش
دوْغـرانـدێ جـوان اوْغلـۇم، قـددیم بـۆکـۆلۆب قارداش
گل اۆستیمه هر یئردهن، دۆشمهن تؤکۆلۆب قارداش
قوْلسۇز یێخێلێب سققا، قانیله دوْلـۇب گؤزلـهر
ایستـهر وئره عبّاسه، سۇ خاتم-ی-پئیغهمبـهر
سققا سۇوا باخدێقجا، آغلار بئله عرض ائیلـهر
گهـوارهده یـا جــدّا، عطشانـدی علـی اصغــر
چێخدێ توْز آراسێندان شه گؤزلهره گؤرسهندی
غئیـرهتلـی وزیـر اوْنـدا، بیـر تیتـرهدی ترپـهنــدی
عفو ائیله یارام چوْخدۇر، ائی فاطیمه دیلبهندی
شه گؤردێ خوداوندا حئیرهتلی تماشادێر
دؤرد نورون آراسێندا، بیر قامهت-ی-رعنادیر
حیدر دئییر اوْغلۇم وای، بیر ماتهم-ی-عوظمادیر
آغلار باشێ اۆستۆنده، صدّیقهی-ی-کبرادیر
دۆشدۆ آلێب آغۇشه، بیر حسرهتیلهن باخدێ
عبّاس گؤزۆن یۇمدۇ، باش دال طرهفه آخدێ
شاه آغلادێ یا الله، شام اهلی دۇرۇب باخدێ
هئی سسلهدی جان قارداش، هئی گلدی نوا اۆسته
سس وئرمهدی یۆز وئردی، غم آل-ی-عبا اۆسته
قوْیدۇ یارالێ باشێن، توْپراغه مینا اۆسته
دؤرد مین اوْخ آتان بیردهن، اوْخ آتدێ هوا اۆسته
سئل تک تؤکۆلۆب لئشگهر، شاه-ی-شهدا اۆسته
باشلاندێ گینه دعوا، دونیای-ی-فنا اۆسته
گۆن باتدێ قاراتوْزدان، مئیدان-ی-بلا اۆسته
گۆن باتجاغێن آی چێخدێ، فیالفور هوا اۆسته
آی یوْخ یارالێ بیر باش، گؤرسهندی جیدا اۆسته
کس عؤمریمی یا الله، یاندێ اۆرهگیم یاندێ
نئیزه گؤگه قوْزاندێ، مئیدان ایشێقلاندێ
قارداش باشێن گؤردۆ، بیر پارچا قێزێل قاندێ
شمشیر وۇرۇب سولطان، محو اوْلدۇ قوْشۇن قاشدێ1
گلدی آتێن اۆستۆنده، تللی ائلهکی آشدێ
سس قوْپدۇ عطشلردهن، دریای-ی-بلا داشدێ
جام الده قاباغێنه، عطشان بالالار قاشدێ2
بیر سؤز دئدی اطفالی، آغلاتدێ موصیبهتدهن
من گلدیم عموز قالدێ، مئیداندا خیجالهتدهن
سۇ اوْلمادێ گؤندهرسین، قان آغلادێ غئیرهتدهن
یالواردێ سۇسۇز قێزلار، بیز دیده تریک بابا
یاپراق کیمی وحشهتدهن، باخ گؤر اسهریک بابا
سۇ آدێنێ اؤلسهکده، بیرده دئمهریک بابا
سسلهن عمومیز گلسین، سۇ ایستهمیریک بابا
1و 2- قاچدێ
شاعر: اردبیلی منعم
- یکشنبه
- 30
- آبان
- 1389
- ساعت
- 12:4
- نوشته شده توسط
- سعید رضایی


text:
اغوز تیوی :ایسرایلین ۶۰ نفرلیک خصوصی تعیناتلیسی بحرینه گلیب.بو بارهده لبنان مدیاسی بیلگی یاییب. مطبوعات ۶۰ نفرلیک قروپو بحرین داخیلی ایشلر ناظیرلیینین خصوصی نمایندلرینین قارشیلادیغینی و اونلاری نامعلوم ایستیقامتده آپاردیقلارینی بیلدیریب.
ایسرائیل طرفی ده آرتیق یاییلان معلوماتلارا آیدینلیق گتیریب. اؤلکهنین رگیونال علاقهلر ناظرلیگی بحرینله ایسرائیل آراسیندا اقتصادی علاقهلرین اولدوغو حاقیندا اینفورماسییا یاییب. ناظرلیک همچینین تل-اویوله منامه آراسیندا بحرین پلیس ینین پروفسیوناللیغینین آرتیریلماسی ایله باغلی دا راضیلاشما اولدوغونو بیلدیریب.
قید ائدک کی، ایران ایندییه قدر بحرینی اؤز تأثیر زوناسی حساب ائدیر. تهران بوندان اؤنجه دفعهلرله آدا دؤولتینده سنی آزلیغین حاکمیتده اولماسیندان ایستیفاده ائدرک شیعهلره دستک وئریب. ایرانین بو آددیمی بؤلگهده عرب اؤلکهلرینین کسکین اعتراضینا سبب اولوب.
اسرایل ایسه سون گونلر یاخین شرقدهکی عرب اؤلکهلری ایله مناسیبتلرین گئنیشلندیریلمهسی اوچون گیزلی دانیشیقلارا باشلاییب. رسمی تهران ایسرائیلین بو آددیمی عرب اؤلکهلرینی ایرانا قارشی قالدیرماق اوچون آتدیغینی اعتراف ائدیب.


text:
۱۴:۵۸
روسییادا کورروپسییا علیهینه میتینگلر باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، میتینگلرین ۲۰۰-ه یاخین شهرده کئچیریلمهسی نظرده توتولور. خصوصی آکتیولیک ولادیووستوک، نوووسیبیرسک، پطربورگ، کازان و مسکوادا حس ائدیلیر. ولادیووستوک، نوووسیبیرسکده اعتراض آکسییاسینا چیخانلارین سایی ۵۰۰۰ نفره چاتیب.
پطربورگدا شهرین مرکزینه خصوصی تعیناتلیلار یئریدیلیب. مسکوادا ایسه میتینگه ساخارووا پروسپکتینده کئچیریلمهسینه ایزن وئریلمهییب. بونا گؤره ده میتینگ توئرسکی کوچهسینه کئچیریلیب.
میتینگین تشکیلاتچیسی کورروپسییا ایله مباریزه فوندو و رهبری آلکسی ناوالنیدیر.
***
روسییا حقوق محافظه اورقانلاری آکسییاچیلارا قارشی حرکته کئچیب.
کازانداکی میتینگده ۵ نفر ساخلانیلیب. نوریلسک شهرینده ایسه ساخلانیلانلارین سایی ۱۰-او کئچیب.
ولادیووستوکدا دا حبسلر آرتماغا باشلاییب. شهرده حبس اولونانلارین سایی ۲۰ نفردن چوخدور. بونلاردان ۳-او یتکینلیک یاشینا چاتمایانلاردیر. شهرده ساخلانیلاردان بیری پلیسه هجومدا شبههلی بیلینیر. آکسییایا قاتیلان آکتیویستلردن بیری کازاکلار طرفیندن وحشیجهسینه دؤیولوب.
مسکوادا دا حبسلر مشاهده ائدیلیر. بورادا حبس ائدیلهنلر آراسیندا یتکینلیک یاشینا چاتمایانلار وار. حبس اولونانلارین سایی سرعتله آرتیر. هلهلیک بو سای ۱۱ نفره یاخینلاشیر.
پطربورگ شهرینده کورروپسییایا قارشی موباریزه اوزره میتینقین تشکیلاتچیسینا حده-قورخو گلینیب. بورادا ساخلانیلانلارین سایی ۵۰ نفری کئچیب.
***
پطربورگدا حبس اولونانلارین سایی ۱۵۰-یه چاتیب. ساخلانیلانلار آراسیندا میلت وکیلی ماکسیم رزنیک ده وار. موسکوادا ایسه ۹۷ نفر حبس اولونوب.
قئید ائدک کی، ناوالنی حاکمیتین تکلیف ائتدیی یئرده میتینق کئچیرمکدن ایمتینا ائتدیی اوچون آکسییادان آز اؤنجه ائوینین بلوکوندا حبس ائدیلیب.
۲۰:۳۵
بو گون مسکوا و سانکت-پطربورگدا کئچیریلن اعتراض آکسییالاریندا ۶۵۰ نفر ساخلانیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده روسییا داخلی ایشلر ناظیرلیینین مطبوعات خیدمتی معلومات یاییب.
مسکوادا ۱۵۰، سانکت-پطربورگداکی آکسییادا ایسه ۵۰۰ نفر ساخلانیلیب.


text:
1340 اینجی ایل آیت الله بروجردی اؤلدوکدن سونرا آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری نین ایستگی اساسیندا کمونیستلیگین قارشیسینی آلماق اوچون محمدرضا شاهین بیرینجی وزیری علی امینی دؤلتی اصلاحات ارضی مسئله سینی مجلیسده تصویب ائتدیرمیش. محمد رضا امینی نین برنامه لریندن حاکیمیت چئوریلیشی اولابیلر دئیه اسدالله اعلمی اونون یئرینه انتصاب ائتمیش[i]. زور ایله مالکیت حقی مالیکلردن آلینیر دئیه روحانیت او جومله-دن آیت الله خمینی شاهین اصلاحات ارضی مسئله ایله مخالفت ائدرکن اسدالله اعلم ایران ایله شوروی آراسیندا 2000 کیلومتر اورتاق سرحد اولدوغونو و روسیه کمونیستلیگی و توده عضولری ایله اوز اوزه قالماق ایستمدیکلری و اونلارین اکینچیلری مالیکلر علیهینه و بونون آردیندان ایشچیلرین حاکیمیت علیهینه باش قالدیرماسی نین قارشیسینی آلماق اوچون بو ایشین گرکلی و واجیب اولدوغونو وورقولامیش[ii].
باشقا یاندان شاه حاکیمیتی نین ایچ ایشلروزیری مجلیسه ولایتلردن سئچیلمیش یهودی، زردوشتی و ارمنی نماینده لری نین قرآنا آند ایچمک یئرینه اؤز دینی کتابلارینا آند ایچمکلرینه آیت الله خمینی و اونو تعقیب ائدن باشقا دین خادیملری نین مخالفتی ایله اوزلشمیش. بئله لیکله اسدالله اعلم دؤلتی بو لایحه نی گئری گؤتورمه لی اولدوغو اوچون بو حرکت او زامانا دک سیاست ایله اوغراشمایان روحانیته بیر باشاریق دئیه قلمه آلینمیش[iii]. بو گلیشمه نین آردیندان آیت الله خمینی، شاه خوش نیتلی اولماسینی ثابت ائتمه سی اوچون اسدالله اعلمی قیراغا قویماسینی ایسترکن، الله اعلم آیت الله خمینی نین توتولماسینا بویوروق وئرمیش. بو گلیشمه (پیش آمد و اتفاق) 1341 اینجی ایلین خورداد آیی نین اون بئشینده شاه علیهینه مخالفتچیلیگه و بیر چوخ انسانین اؤلومونه یول آچمیش[iv].
دینی مرجعلرین آیت الله خمینی نین مرجع تانیتدیقلارینا باخمیاراق بیر سایدا نظامیلر آیت الله خمینی نی اؤلدورمک ایسترکن، سرلشگر حسن پاکروان اسدالله اعلم ایله گؤروش کئچیره رک "پیغمبر اوولادی نین اؤلدورولمه سی اعلیحضرت اوچون یاخشی سونوچلانماز و نتیجه لنمز" دئیه اوندان شاه ایله گؤروشمه سینی آیت الله خمینی نین اعدام اولماسی نین قارشیسینی آلماق اوچون ایستکده بولونماسینی آرزو ائدر. بئله لیکله آیت الله خمینی تهرانین شمالینا انتقال وئریلر. آیت الله خمینی اؤزو ده حسن پاکروان نین اونلا گؤروشدوگونو و بو دوغرولتودا دانیشدیغینی دیله گتیرمیش. حسن پاکروان انقلابدان سونرا 1358 اینجی ایل فروردین آیی نین ییرمی ایکیسینده صادق خلخالی نین حؤکومو ایله اعدام اولونار. صادق طباطبایی نین یازدیغینا گؤره آیت الله خمینی بو اعداما راضی دئییلمیش[v]. 1341 اینجی ایل بهمن آیی نین آلتیسیندا "انقلاب سفید" دئیه خالقدان سس آلیندیقدان بیر نئچه هفته سونرا آیت الله خمینی "شاهین پروقراملاری نین اوغورلو اولمایاجاغی نی و اونون توپ تشریندن قورخماق لازیم دئییل دئیه، ملت بیرلیکده شاهین قارشیسیندا دورارسا، شاه دوروش گتیره بیلمز دئیه چیخیش ائتمیش"[vi]. آیت الله خمینی نین بو چیخیشی نین آردیندان شاه عصبی اولاراق 1342 اینجی ایلین فروردین آیی نین ایکیسینده فیضیه قومداکی طلبه لری باسقی آلتینا آلمیش. بونون آردیندان آیت الله خمینی "قلبیمی مأمورلاری نیزین سونگولرینه حاضیرلاراق زورا تسلیم اولمایاجاغام. قلم الیمدن دوشمدیگی گونه دک سیزین مملکته خلاف ایشلرینیزی آچیقلایاجام دئدیگی ادعا اولونموش"[vii].
بو آردا آمریکا مقاملاریندان تهراندا اولان یاتسویچ محمدرضانی اسراعیل ایله عرب بیرلیگی و جمال عبدالناصر علیهینه امکداشلیق ائتمگه تشویق ائده رک آیت الله خمینی نین آمریکا و اسراعیل علیهینه موضع توتماماسینی ایستمیش. بو گلیشمه بیر وسیله اولاراق آیت الله خمینی فیضیه قومدا اؤلنلرین قیرخیندا بیر پیام گؤندرمیش:
"من اسلام مملکتلرینه، عرب دؤلتلرینه و غیر عرب دؤلتلرینه بیلدیرمک ایسترم : - اسلام عالیملری، ایران ملتی و ایران قوشونو اسلام دؤلتلری ایله قارداش، خئیر و شرده اونلار ایله اورتاقدیر و اسلام دوشمنی، ایران دوشمنی اولان اسراعیل ایله پیمان باغلاماقدان متنفردیرلر. قویونوز، اسراعیل نؤکرلری منیم یاشامیما سون وئرسینلر"[viii] .
آیت الله خمینی نین بو چیخیشی نین آردیندان اسدالله اعلمی اونو توتدوراراق خورداد آیی نین اون بئشینده تهرانا گؤنده رمیش. بو آرادا فقط "نهضت آزادی" محفلی آیت الله خمینی نین توتولماسینا اعتراض ائدرکن بو محفلین باشچیلاری مهدی بازرگان، آیت الله طالقانی توتولار. جبهه ملی محفلی بیر اعتراض بیلدیریشی ده وئرمک ایستمه میش[ix]. تهراندا حاکیمیت سیستیمی دگیشدیکدن سونرا دا آیت الله خمینی جبهه ملی محفلیندن بو حرکتین انتقامینی آلدی دئسک، یئرینده اولارمیش[x]. آیت الله خمینی 1443 اونجو ایلین اوردیبئهیشت آییندا نهضت ملی محفلی باشچیلاری نین توتولمالارینا اشاره اولاراق دئمیش: "اسلام ملتی داها اویانمیش. داها اوتورماز. من ده گئری دؤنرسم، اسلام ملتی گئری دؤنمز. خمینی ده سیز ایله باریشسا، ملت سیز ایله باریشماز"[xi]. 1443 اونجو ایلین مهر آییندا مجلیس کاپیتولاسیون لایحه سینی تهرانداکی شاهین شورا مجلیسی قبول ائتدیکدن سونرا آیت الله خمینی بو مسئله ایله مخالفت ائدرک بیر نئچه طلبه ایران نین مختلیف شهرلرینه گؤنده رمیش و آبان آیی نین دؤردونده بو مسئله حاقدا چیخیش ائده جگینی و پیام وئره جگینی بیلدیرمیش. بو چیخیشدان سونرا آیت الله خمینی تورکیه-یه و اورادان دا عیراغا سورگون ائدیمیش[xii]. نهضت آزادی نین خارج قولو او جمله-دن ابراهیم یزدی، صادق قطب زاده و مصطفی چمران ایسه ایت الله خمینی حاکیمیت دوغرو دستکلمگه داوام ائتمیشلر. ابراهیم یزدی اؤزونو آیت الله خمینی نین سؤزجوسو قلمه آلارکن آیت الله خمینی تورموز ائتمگه و نهضت ملی ایله آرا آچماغا چالیشمیش. بئله لیکله سالام و صلوات ایله جبهه ملی، نهضت آزادی عضولریندن اولوشموش موقت دؤلت چوخ زامان کئچمدن سؤکولمگه و دؤلت کابینه سی عضولری بیر بیر سوسدورولماغا و ائشیگه آتیماغا مجبور اولموشلار.
[i] صادق طباطبایی، صادق طباطبایی، خاطرات سیاسی- اجتماعی دکتر صادق طباطبایی جلد 1، http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_61839/خاطرات_سیاسی-_اجتماعی_دکتر_صادق_طباطبایی/ج_1/دکتر_علی_شریعتی_و_تاسیس_شاخه_برون_zwnj;مرزی_نهضت_آزادی ، ص. 187
[ii] صادق طباطبایی، باخ اورادا، ص. 188.
[iii] صادق طباطبایی، باخ اورادا، ص. 188 – 189.
[iv] صادق طباطبایی، باخ اورادا، ص. 189.
[v] صادق طباطبایی، باخ اورادا، ص. 190
[vi] صادق طباطبایی، باخ اورادا، ص. 192.
[vii] صادق طباطبایی، باخ اورادا.
[viii] صادق طباطبایی، باخ اورادا. ص. 193.
[ix] صادق طباطبایی، باخ اورادا. ص. 205 – 206.
[x] بیلیندیگی کیمی دؤلت موقت آد وئردیکلری مهدی بازرگان کابینه سینده چوخلو جبهه ملی محفلینه باغلی عنصورلار اولدوغونا باخمایاراق حاکیمیتچیلیگین نه اولدوغونو اؤیرندیکدن سونرا بیرینه جاوسو آمریکا و بیریلرینی ده مختلیف باهانالار ایله بیر بیر سوسدورماغا و باشلارینا اویون آچماغا چالیشیلدی. بوگون گئنه ده بو محفل اؤزونو تاپابیلمه میش.
[xi] صادق طباطبایی، باخ اورادا. ص. 193 – 194.
[xii] صادق طباطبایی، باخ اورادا. ص. 196
ایشیق سؤنمز، 20.04.2018


text:
تورکیه بیلن اوزبیکستان جمهوررئیسلری اوز ارا اوچره شدی
اوشبو اوچره شوو تلفن آرقه لی بولیب اوتدی
ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان بیلن اوزبیکستان جمهوررئیسی شوکت میرضیایف تلفن آرقه لی اوز ارا اوچره شدی.
اوشبو اوچره شوو جریانیده, تورکیه بیلن اوزبیکستان اورته سیده گی برچه ساحه لر بوییچه اوز ارا همکارلیک میزانی نینگ آرتیریلیشی توغریسیده بحث ایتیلدی.
جمهوررئیسی اردوغان, اوزبیکستان نینگ تورک وطنداش لری گه ویزه سیز بیر شکلده اوشبو اولکه گه سفر قیلیب 30 کونلیک بیر مدت بیلن قالیش امکانیتی نی بیرگن لیگی اوچون جمهوررئیسی میرضیایف گه منتدارچیلیک بیلدیردی.
میرضیایف ایسه, اوشبو قرار نینگ ایککی قرداش خلق اورته سیده گی مناسبت لر نی مستحکم لشتیریب, تورک وطنداش لری نینگ اوزبیکستانگه سفر قیلیش لری اوچون امکانیت تامین ایتیب بیره دیگن لیگی نی معلوم قیلدی.
عینی دمده میرضیایف, مارچ آییده اوزبیکستان پایتختی تاشکنتده بولیب اوته دیگن افغانستانده تینچ لیک نینگ تامین ایتیلیشی بیلن علاقه لی خلق ارا کنفرانسگه تورکیه نی هم چقیردی.
اردوغان ایسه, اوشبو کنفرانس گه تورکیه دن یوقاری مرتبه لی کیشی لر دن تشکیل تاپگن بیر هیئت نینگ اشتراک ایته دیگن لیگی نی معلوم قیلدی.
ایککی رهبر, تورکیه بیلن اوزبیکستان اورته سیده گی دوست لیک و قرداشلیک نی مستحکم لشتیریش بوییچه قرار لی ایکن لیک لری نی بیلدیردی.
میرضیایف, جمهوررئیسی اردوغان نی اوزبیکستان گه چقیردی.


text:
۳ شعر «فرزانه بابایی»دن چئویرن: کبری میرحسینی ۱٫ ﺧﯿﺎﻟﯿﻨﯽ ﮔﺆﺗﻮﺭ آچمادیغیمیز قاپینی آچیپ٬کئچ ﻣﻦ ﺑﯿﺮ ﮐﺎﺳﺎ ﺳﻮﺍﯾﻠﻪ ﺁﺭﺧﺎﻧﺠﺎ سپیلهﺟﻪﯾﻢ. ﺷﻬﺮ -ﺷﻬﺮ ﮐﺆﻟﮕﻪﻭﯼ ﺳﺮﯾﻨﻠﻪﺩﯾﺐ ﺳﺮﮔﺮﺩﺍﻥ ﺍﻭﺯﺍﻕ ﮔﺆﯾﻠﺮﻩ ﺳﺎﺭﯾﻼﺟﺎﻏﺎﻡ. ﯾﺎﻏﯿﺸﺎ ﺩﺅﻧﺪﻭﯾﻮﻣﺪﻩ٬ ﺩﺅﻧﻪ ﺟﮑﺴﻦ؛… ﻭ ﻣﻦ ﭼﮕﯿﻨﻠﺮﯾﻮین ﺷﻮﻭﻗﻮﻧﺎ ﯾﺌﻨﻪ ﻗﺎﺩﯾﻦ ﺍﻭﻻﺟﺎﻏﺎﻡ. ۲٫ گؤنش چیخیب گؤی ماوی کؤینهیینی گئیینیب هرنه ایستی، یاخشی و گؤزلرینین رنگینه یاخیندیر شمال غربدن اسن یئل سسینین دادیندان باشقا هئچ ...Read More »
هئچ کیمسهیه اوخشامایان/ فروغ فرخزاد- چئویرن: مقصود تقیزاده هریس(نیسگیل)
هئچ کیمسهیه اوخشامایان فروغ فرخزاد- چئویرن: مقصود تقیزاده هریس(نیسگیل) او گلهجک من یوخومدا گؤرموشم من یوخومدا قیزیل بیر اولدوز گؤرموشم. گؤزوم سئیریییر باشماقلاریم جوتلنیر کور قالیم یالان سؤیلهسم من او قیزیل اولدوزون یوخوسونو اویاقلیقدا گؤرموشم. او گلهجک او گلهجک او باشقادیر او یاخشیدیر او کیمسهیه اوخشامیر او آتاما اوخشامیر او «انسی»یه اوخشامیر او «یحیی»یا اوخشامیر او آناما اوخشامیر او یالنیز ...Read More »
۱۰ شعر از اورهان ولی کانیک / ترجمه: مجتبی نهانی
۱۰ شعر از اورهان ولی کانیک ترجمه: مجتبی نهانی (برگرفته از کتاب «ترانهی پشت بامها و دودکشها» گزیده اشعار اورهان ولی کانیک/ ترجمهی مجتبی نهانی، نشر کتاب کولهپشتی، چاپ اول بهمن ۹۶) به سوی آزادی قبل از طلوع خورشید دریا که هنوز سفیدِ سفید است، به راه خواهی افتاد. شهوتِ گرفتن پارو در کفِ دستهایت، سعادتِ انجام دادنِ ...Read More »
شعرلر / اوکتاویو پاز – فرانسیز دیلیندن چئویرن: جاوانشیر یوسیفلی
شعرلر اوکتاویو پاز* فرانسیز دیلیندن چئویرن: جاوانشیر یوسیفلی ۱٫ هیمن اوچون باشلانغیج: گؤزلرین (۱۹۴۳-۱۹۴۸) گؤزلرین – شیمشکلرین وطنی، بیر ده گؤز یاشلارینین، دیللی-دیلاور سسسیزلیک، بیر ده… کولکسیز فیرتینا، دالغاسیز دنیز، اسیر قوشلار، یاتمیش شیر قیزیل قفسده، حقیقت کیمیگناه ساچان لعل، گؤهر. ایشیغین کؤلگهیله اوینادیغی تالایا پاییز گلیب بیر آغاج کی، بوتون یارپاقلاری قوش اولوب، سوسوب… بیر مملکت کی، سحری دولموش ...Read More »
گؤزو یوللاردایام سن سیز…/ نیما یوشیج – چئویرن| علی جوادپور
گؤزو یوللاردایام سن سیز… نیما یوشیج – چئویرن| علی جوادپور گؤزو یوللاردایام سن اوچون آخشاملار قارالدیقجا آغاجلاردا بوداقلار کؤلگهسی بیر-بیر آلار غملر سنه سئودالیلار کؤنلون گؤزو یوللاردایام سن اوچون. آخشاملار او واختلارکی؛ درهلر یئرلرینده سانکی بیر اؤلموش- ایلانلاردیرکی یاتمیشلار؛ ائله بیر واخت کی؛ نیلوفر- ساریلار بوینونا سروین، منی سن یاد ائدرسن، یا کی ائتمزسن، آزالتماز یادینی کؤنلوم؛ گؤزو یوللاردایام سن ...Read More »
چیچک، آغاج، قوش/ هرمان هسه – چئویرن: س. سیداوالی
چیچک، آغاج، قوش هرمان هسه – چئویرن: س. سیداوالی بوشلوقدا یالنیزسان, اورهگین یالنیزلیقدان اود توتوب, یانیر. اوچوروما یویورکن, سلاملاییر سنی آجینین قارانلیق چیچگی. کدرین هوندور آغاجی, قانادلارینی آچارکن گرنشیر. ابدیت قوشو بوداق- بوداق اوخویور. آجینین چیچگی, دینمز- سؤیلهمز دانیشماغا سؤز تاپا بیلمیر. بولودلارا قدر یوکسلیر آغاج, و دورمادان اوخویور قوش.Read More »
چرا نمیتوانیم از صفحه موبایل خود چشم برداریم؟ / نیویورک تایمز- ترجمه: سارینا یزدانی
چرا نمیتوانیم از صفحه موبایل خود چشم برداریم؟ نیویورک تایمز- ترجمه: سارینا یزدانی «آدام آلتر» با ۳۶ سال سن استادیار دانشکده اقتصاد استرن در دانشگاه نیویورک است و درباره روانشناسی و بازاریابی تحقیق میکند. گفتنی است «آدام آلتر» یک روانشناس اجتماعی نیز هست. او در کتاب جدید خود به نام «مقاومتناپذیر: رشد تکنولوژی اعتیادآور و موضوع در دام نگهداشتن ما» ...Read More »
یوخو / نجیب محفوظ – روسجادان چئویرن: خاطره نورگول
یوخو نجیب محفوظ – روسجادان چئویرن: خاطره نورگول بو بویدا توزلو-تورپاقلی حَیَطده جمعی بیرجه پالما آغاجی وار- ائله بیل قبیریستانلیقدی. حَیَطدن کئچنده همیشه قبیریستانلیغی خاطیرلاییر. بو سحر اونو تورپاغی سو شیرناغی ایله سولایان ائو صاحیبی ساخلادی. -جناب! لعنت شئیتانا! بو جور سیما ایله اوز-اوزه گلمک – اؤزو ده سحرین بو چاغیندا – مطلق خوشاگلمز ندنسه خبر وئریر. بلکه ده او ...Read More »
اویوندان یورغون/ فریبا وفی – چئویرن: لاله جوانشیر/ ائدیت: نرمین کمال
اویوندان یورغون فریبا وفی – چئویرن: لاله جوانشیر ائدیت: نرمین کمال آتام قاپینی چیرپیب گئتدی. بیزی ده پارکا آپارمادی. آنام اوزانیب الی ایله اوزونو توتموشدو. سانکی گون ایشیغینین گؤزونه دوشمهسینی ایستهمیردی. آیدین قاپی-باجانی بیر-بیرینه ووردو. ساواش اویونو اوینادیق. من اوغرو اولدوم، آیدین توفنگله منی قووالادی. آنامین یئکه قارنینین دالیندا سنگر توتدوم. او منه گولله آتدی. آنام بیزه دئیینمهدی. آیدین بیر ...Read More »
زهر / کازوئو ایشی گورو – چئویرن:کنعان حاجی – کؤچورن: قدرت ابوالحسنی سهلان
زهر کازوئو ایشی گورو – چئویرن:کنعان حاجی کؤچورن: قدرت ابوالحسنی سهلان بو گون ائدینین بؤیوک قارداشینی گؤردوم. بئلینی سویوغا وئریب. ائدینین اؤزو بیر نئچه هفته بوندان اؤنجه بو بارهده نسه دئمیشدی. اونو ساحیلده بویلینق ترئکینین یاخینیندا گؤرنده اؤز موتوسیکلئتینی سورمهیی اؤیرهنیردی. خستهلندییی حیسس اولونموردو. بورونجدن تؤکولموش بدنیله اولدوقجا ساغلام گؤرونوردو. گؤرونور، زهر اؤز تاثیرینی گئج گؤستریر. ائوه دؤنوب حجمتیمیدیققتله موعاینه ...Read More »


text:
ایمان مشتریسی
آمان اللاه یِئنه شیطان گلیب ایمان آپارا
قُورویون قُویمایون ایمانوزی شیطان آپارا
منیم ، اینسانلیغمین گُؤرنه حصاری یاوادیر
کـی گونوز غـولِ بیابان گلیر اینسان آپارا
خرمنی ساققیزا وِئردیک نه یامان چَرچی دی بو
هِی گلیر کَنده بیزه درد وئره درمان آپارا
چورَگ آلمیش اَلینه ، آج نئجه طاقت گتیسین
اِئله بیریازگئجه سی قیزگلیب،اوغلان آپارا
قانلی دیرناخلارینان«انگلیس» اَل قاتدی بیزه
باخیسان«روس»دا آرازدان کئچیر ایران آپارا
آرادان بیرده بیزی بُؤلسه لر اربابلاریمیز
قورخورام قُویمیالار تبریزی ، تهــران آپارا
قارا طوفان کی داخی خلقیله شوخلوق اِئله مز
سِئل گرَک اِئل داغیدا،اِئو ییخا،ایوان آپارا
بو قارانلیق گئجه لرده قاپوموز پیس دُویولور
نه بیلیم ،بلکه اَجَل دیردایانیب جان آپارا
آناما سُویله یین اُوغلون ییخیلیب سنگرده
تِئللرین باس یاراما ، قُویما منی قان آپارا
سَلقه لی اُغرو تاپیلمیشسا بو باشسیز یئرده
«شهریار»دان دا گرَک بیر دُولی دیوان آپار


text:
شکور اکبرنژاد دئدی: تبریز 2018 بیزیم شهرده ایشسیزلیکی آرادان قالدیرماق اوچون دیرلی بیر فرصت دیر، نیه کی بوتون دونیادا توریسمین انکشافی ایله برابر چوخلو ایش فرصت لری یارانیر.
اکبرنژاد آرتیردی: ترکیه توریسمه لایقینجه توجه ائتمکله او اولکه ده ایشسیزلیک سویه سینی آزالداراق، توریسمین گوجلندیریلمه سی نتیجه سینده اقتصادیاتین باشقا قوللارینی دا گوجلندیردی.
تبریز شهرینین اسلامی شورا رئیسی دئدی: شرقی آذربایجانین بوتون شهر و ولایت مسئوللاری تبریز 2018 مسئله سینی ایش یاراتماق و توریسم صنعتینین گلیشمه سی اوچون بیر فرصته چئویرمک اوچون ال اله وئرمه لیدیرلر.
او تبریز شهرینین چئشیدلی احتیاجلارینا دئیینه رک آرتیردی: تبریزده چوخ ساحه لرده ایشله مه یه احتیاج اولسادا، مدنی ساحه لرده چالیشما هر زاماندان داها دا چوخدور. ایندی تبریز ده دونیانین باشقا دیللر و کولتور لری ایله تانیشماق قاچینیلماز دیر.
شکور اکبر نژاد دئدی: تبریز 2018 ده یاخشی ائو صاحیبی اولماق ایسته ییرسک، باشقا ملت لرین مدنیت، عنعنه، رسم و دب لری ایله تانیش اولمالییق. چون کی بیر سیرا داورانیش لار بیز عادی و طبیعی داورانیش لار اولا بیلر، آما عینی حالدا بو چئشید داورانیش لار باشقا ملت لر آراسیندا بی عیب و خوشا گلمز بیر داورانیش اولابیلر.


text:
قارا بایرام
یازار : قالایچی مورتوض | بؤلوم :+0 به یه ن
اوجور کی بیلیرسیز من داغ آدامی یامداااااااا ؛ هر ایل اولدوقو کیمین بو ایلده شرع موققدسین امرینن مالیمی تمیزلدیریب شوردا شور یونن یون تکه چپیش اوزیئرینده آیریب شهرده موحترم شیخ آقانین سارایینا آپاراندا سالیق سوراق وئردیلرکی جومعه گونو اولدوقونا گوره بو عیبادی معنوی نامازدا ایشتراک ائله مه لییک؛ ماخلوق صف به صف دوزولوب منده جاماهاتین دال ردیفینده؛ آذان الله هکبر ده پرده یان اولان کیمین هاممی ایاقا دوروب جانینا قوربان اولدوقوم اعلی حضرت یوخ باغیشلایین شیخ آقاحضرتلری تریبونا یویورنده نامازدورانلارین ورینن شوعارلار سسلنه سسلنه آقام افندی بیرینجی خوطبه ده دین ایسلام یولوندا باشدان جاندان گئچن لرین هره سینه جننت معللاده بَر اوول خیاوان قیراغی بئش آلتی یوز مئتیر یئر آیریب قورقوشوملو قباله سین موبارک بارماقین آغزینین سویینان یاشلاییب موهور باساندا؛ منده شرعین بویوروقونا قول قویان بیر موسلمان کیمین اوز اوزومه دئیردیم نه اولار او یئردن منه ده بیر قاوارا وئره سن؛ ایکینجی خوطبه نین سونوندا اوز توتوب جاماهاتا دوره برده اولان حادیثه لره توخوناراق علاوه ائله دی آی میللت الله تعالی بو اورت باسدیر ماحالین شر داعیش دن ایختیلاص دان تحجوردان زاددان آماندا ساخلاسین ؛ سوزونون داوامیندا علاوه ائله دی کی گئچن گونلرده بو ماحالدا نئچه دهشتلی حادیثه باش وئریب ؛ بیری بو کی تاپدالاق کندیده بیر یرتیجی آیی موحترم دهیارین آریلیقینا گیرنده دهیار خانیمی بو حیواننان ال به یاخا اولدوقونا گوره ائله پال پالتارین جیریب عوریتین زادی ......ایکینجی اولای بو کی توربا سوی کندینین کوهنه مچیدی جاماهاتین باشینا اوچوب ؛اوچونجو حادیثه ده بیلدیگیز کیمین قوربان بایرامینا بیر گون قالاندا قارا مالیللارینان قویون اتکلیلرین مال میدانینا گتیردیگی دیلسیز آقیسیزلار بیر بیرینه قارشی گلنده ائیری بوینوزلو خیردا باشدان ایاق آلتدا قویانداقویون قوزودان بیر خیلک قیریلیب نئچه باشدا ایتیب باتان وار؛ هاممسی نان دهشتلی بو کی طایفا آراسیندا قان توکمه داوا دوشمه سی ائحتماتل وئریلیر ؛ سوز قوتاریب گتیردیگیم تانخواهی شیخ آقا جانابلاری نین گوزوقاباغینان گئچیردنده اوزون تسبیح الیمده دیل دوداقیمین آراسیندا الله هیم مسللی چئویره چئویره شیخ آقایا یالوار یاخار ائله دیم کی آی آقا قادان آلیم نه اولار منه ده او خوطبه ده بویوردوقوز بهشتین یئریندن هیچ اولماسا اللی آتمیش مئتیر وئره سن؛ سوزلریمه دیقتینن قولاق آسان شیخ آقا بیردن بیره اوجا سسینن دیله گلدی کی یوخ جانیم بهشت یئر آلان کیمسه اوول باشدان اولمه گینه حاضیر اولمالیدیر اولمه گینه....................


text:
اویان نیوز:
همت شهبازی
«آغالار قوت»-ون «تورکییهجه» آنلاییشی باشلیقدا سیرا یازیسینی اوخودوم. قوزئیلی-گونئیلی آغالارین یازیلارینین اوخوجوسو چوخ اولدوغو قدر بوراخدیغی ائتکی ده گئنیشدیر. یازیدان منجه ایکی مثبت-منفی نتیجه چیخارماق اولار. بیرینجی بودور کی، ان آزیندان گونئیده گئدن دیل دییشیکلییی، دیل یئنیلشمه گئدیشی لنگیمهیه طرف گئده بیلر. قوزئیده دیل یئنیلیکلریندن الینی اوزهرک تورکیهده یارانان یئنیلیکلری اؤز ایچینده سال-چیخ ائدن گونئی بو یازی ایله ایکی یول آیریجیندا قالاجاغی آچیق-آیدین گؤرونور.
ایکینجیسی بودور کی، دیلین آغالار بی دئمیشکن «نئجه گلدی» «یارادیلسین» گئدیشاتینین قاباغی آلینما احتیمالی وار.
آغالارین هیرسلی یازیسیندا بیر چوخ حقیقتلر وار. اؤزللیکله اونون بو سؤزو تام شوبهه ائتمهدن یئرلی-یئریندهدیر: «اوستهلیک، (تورکیهده) تورک دیللری عائلهسی ایچینده تکلهنیبلر، بیزدن باشقا هئچ کیمی باشا دوشمورلر. آنجاق بو یانلیشلارینی آرادان قالدیرماق اوچون، چوخ پیس مؤقع توتوبلار: «سیز بیزیم سؤزلریمیزی اؤیرهنین، دده قورقودون، م. کاشغری-نین سؤزلرینی ایشلتسهنیز بئله، او سؤزلری بیزیم وئردییمیز معنالاردا ایشلهدین، بیز سیزی باشا دوشمهسک ده اولار، سیز بیزی باشا دوشون، سونرا دا سیز بیزیم دیلیمیزده دانیشین. اورتاق تورکجه ده بیزیم تورکییهجهمیز اولسون”.
آغالارین یازیسینین بیر چوخ بؤلومو ایله ده راضیلاشماق اولمور.
عمومیتله ف. د. سوسورا قدر دیل مسئلهسینده گرامئرچیلرین دئدیکلری هر شئیدن اؤن سیرادا دورور. سوسورلا دیلچیلیک یاراندیقدان سونرا، دیلین سرت قایدا-قانونلاری یوموشالاراق دوشونجهلر ده گرامئرچیلرله دیلچیلر آراسیندا پارچالاناراق فرقلندی. آغالارین ایندییهدک یازدیغی و یاخود ترجومه ائتدییی یازیلاریندا عمومیتله ایکینجی آخیمی قاباریق شکیلده گؤرموشدوم. دئمهییم بودور کی، آغالاردان داها چوخ دیله فلسفه و دیل فلسفهسی و یئنی نظریهچیلیک باخیمیندان یاناشماسینی گؤزلهییردیک.
دیلچیلیک بوجاغیندان مسئلهیه یاناشدیقدا، یارانان هر بیر کلمهنین اوزرینده بیر نؤع راضیلاشما اولدوغونو گؤروروک. داها دوغروسو، آغالار بی سوسوردان اؤنجهکی دوشونجهنی دوغرولتماق قصدیندهدیر. ۱۹.جو یوز ایللییه قدر دیلی، اشیا و آنلاییشلارلا اویغون گلدییی اوچون نورمال سانیردیلار. یعنی دیلده بونلارین هر بویوتو اوچون اویغون بیر کلمهنین اولدوغونو وورغولاییردیلار. اونلاردان قیراغا چیخماق ایسه بؤیوک سوچ ساییلیردی. عینی ایله آغالارین بو یازیسیندا یوروتدویو دوشونجه کیمی. سوسور ایسه بو دوشونجهنین علیهینه اولدو؛ و دیلین ایچینده یارانان کلمهلری بیر نؤع راضیلاشما آدلاندیردی. بو راضیلاشما ایستهنیلن آندا پوزولا بیلر، دییشیله بیلر، گلیشدیریله بیلردی. یعنی اونون نظرینده مثلاً آغالار دئمیشکن «توالئت» سؤزو باشقا دیللرده مومکوندور باشقا باشقا سؤزلرله (ائله بئلهدیر ده) ایشارتلهنیردی. بو زامان، یعنی راضیلاشما نتیجهسینده «اوچاق» کلمهسینه «توالئت» ده دئمک اولاردی.
دئمهییم بودور کی، هئچ دیلده عمومیتله سینونیم کلمهلر یوخدور. سینونیملری راضیلاشما نتیجهسینده بیر-بیرینه یاخینلاشدیریریق. چوخ ساده بیر اؤرنک دئییرم. سیز دوستونوزو ائوه دعوت ائتدیکده و هئچ چتینلیک چکمهدن اونا دئییرسینیز کی: «بویور ائوه!». ایندی سوروشورام «بویور سؤزونو «توالئته بویور» کیمی ده ایستیفاده ائتمک اولارمی؟ یعنی بونو دوستونوز توالئته کئچمک اوچون ده ایستیفاده ائده بیلرمیسینیز؟ گؤروندویو کیمی بیر کلمه موختلیف مقاملاردا یئرلشدیکده هئچ زامان بیر معنا داشیمیر. یئکه، بؤیوک و نهنگ سؤزلری سینونیم کیمیدیر. آنجاق جمله قورولوشوندا سینونیم اولا بیلمیرلر. بویجا بؤیوک اولانا «یئکه، زیرپی» دئمک اولور. آنجاق بو آدامی دوهالی، ذکالی و یاخود معنوی بیر آدام اولماسی اوچون «زیرپیدیر» دئمک اولماز.
آغالار بَیین مئتودوندان ایستیفاده ائدهرک بیر سیرا سؤزلری اونون طرفیندن یانلیش یوزولدوغونو دا گؤروروک. مثلاً «سون اوج» سؤزونده بئله فیکیر ایرهلی سورور کی بو سؤز عربجهده «آخیر» سؤزوندن یاخا قورتارماق اوچون یارانمیشدیر. بئله دئییل. تورکیهده (بیزده ده ائله) «آخیر» کلمهسینین قارشیلیغی سون اوج یوخ، سون سؤزودور. دقتینیزه یئتیرمهلییهم کی عربجهده «آخیر» سؤزونون معناسی «سون اوج» یوخ، «باشقا»دیر. بونو همی ده فارس قایناقلاریندا «به عبارت اُخری» یعنی بیزیم دیلده «باشقا سؤزله دئسک» عبارتینده ده آچیق-آیدین گؤروروک.
من بو کیمی ایشلرله ایشیم یوخدور. اونلارین کؤکو نه اولور اولسون، ایندیلیکده اونلارین آنلامی دییشیلهرک باشقا جیهازدا ایستیفاده اولونور. مگر تکجه بیزیم دیلده کلمهلر کؤکونده اولان معنانی دییشیبدیرمی؟ بوتون دیللرده آنلام دییشمه پروسئسی گؤرونور.
منجه تمبللیک اونلاری ایستیفاده ائتمکده دئییل. بو سینیخمیشلیق دا دئییل هئچ. تمبللیک اؤزونه هئچ زحمت وئرمهدن اینگیلیس، روس، فارس، عرب و باشقا دیللرده ایستیفاده اولونان سؤزلری عینی ایله دیلیمیزده ایستیفاده ائتمکدهدیر. دوغا، دوروم، سونوج کیمی سؤزلرین کؤکو (آغالارین یازیسیندان دا بئله چیخیر) بیزیم آنادیلیمزده ده واردیر. دوغا (دوغماق)، دوروم(دورماق)، و… آنجاق ایشلک دایرهلری فرق ائدیر. بیرینین بویونو گؤسترمک اوچون کاشغریده بئلهدیر دئیه: دورومون ۱۵۰ سانتیمتردیر دئیه بیلمهریک. طبیعی کی کاشغری زامانیندان ایندییهدک سؤزلر آنلامینی تزهلمیشدیر. و یاخود جغرافی باخیمیندا «غرب» جهتینی گؤسترمک اوچون «گون باتان- باتاری» دئیه بیلریک. آنجاق غرب اؤلکهلری آنلاییشینا نه دئیهجهییک. گون باتار اؤلکهلری دئمک اولارمی؟
منجه بونلارین ایشلک یانلیشلیقلاری اونلارین یانلیش معنا دوغورماسیندادیر. یانلیش و یاخود ایکی معنالیق تؤرهدن سؤزلری ایستیفاده ائتمکدن چکینمهلییک. اؤرنک اوچون: اؤزومو تاپدیم یئرینه «کندیمی تاپدیم» عبارتینی ایستیفاده ائتدیکده یانلیشلیق یاراناجاقدیر. ایلک باخیشدا «کندی» سؤزو جغرافی بیر یئر اولدوغو کیمی سئزیلهجکدیر.
بیر سورغو کیمی سوروشماق ایستیرم. آغالار بَی فلسفه و یئنی نظریهلر آدامیدیر. گؤرهسن بو نظریهلری اوخودوقدا اونلاردا ایشلهنن یئنی آنلاییشلی سؤزلرین آنا دیلینده قارشیلیغینا فیکیرلشیبمی؟ حتا یئنی فلسفهده بیر چوخ سؤزلر کئچمیش آنلامیندا اولدوغو کیمی ایشلنمهییر. بو سؤزلره یئنی آنلاییشلار یوکلهمیشلر. بس بو کیمی پروسهنین قارشیسیندا نه ائتمهسینی دوشونموشلرمی؟ بیر سؤزله قوزئیدهکی تمبلچیلییی داوام ائتمهلی یوخسا تورکیهده یارانان سؤزلردن یارارلانمالییق؟!
اگر یئنی سؤزلرین یئرینه یئنی بیر کؤکسوز سؤز یارادیریقسا بو اؤنملیدیر. چونکو دیلده دئدییم کیمی «راضیلاشما» بیرینجی شرط کیمی اؤنم داشییر. عینی حالدا تورکیهده یارانان سؤزلرین هامیسینین دا بیزده ایشلک دایرهسینین فرقلی اولماسینا رعایت ائتمهلییک. استروکتورالیزمه “یاپیسالجیلیک” دئییلیر تورکیهده. بیزده ایسه یئرلی یاراشیقلی قارشیلیغی وار: “قورولوشچولوق”. قوزئیده راحات یولو اونون ائله اؤزونو ایستیفاده ائتمکده گؤرموشلر. بونلاری رعایت ائتدیکده تورکیهده ایشلهنن سؤزلرین هانسی ضرری وار بیزه؟ داها دوغروسو بیزه هانسی سینمیشلیق، و یاخود قول شعورو وئریر: دیلیمیزی یاد و باشا دوشونولمهین روس، فارس، اینگیلیز، عرب … یوخسا ان آزیندان بیر قیسمی تورک کؤکلو اولان تورکیهده یارانان سؤزلرمی؟
«آغالار قوت»ون یازیلارین:
دیلیمیزی عربجه و فارسجادان اصلا تورکییهجه ایله آریندیرماق اولماز — آغالار قوت
آذربایجاندا تورکییهجه حئیرانلیغی –کوتلوی ایسلامچیلاشمادان سونرا سون اون ایللیکلرین ایکینجی سوسیال دبیدیر — آغالار قوت
تورکییهجه تورکجه دئییل – آغالار قوت
آذربایجانلیلارین «تورکییهجه» دانیشماق و یازماق سئوگیسی — بیرینجی بؤلوم


text:
بیر آیری طنز شئر استاد (کریمی مراغه ای ) دن خدمتوزدییک اومودوم وارکی بو شئر دن هامی عزیزلریم هم لذت آپاراسین و ده کی هامیمیزا بیر یاشام درسی اولسون.....
ساقلئ قئمدا منی یاد ائت اخوی
من اولندن سورا جئرما یَخَوی
ساقلئ قئمدا منی دیندیر دیلیلن
گلمه ترحیمیمه تاج و گولیلن
ساقلئ قئمدا الیوی چک باشیما
یاخما بورنون زئلئغن باش داشیما
تا وارام اوزمه الیمدن، الیوی
نه قرا گیر؛ نه اوزاد سقلووی
قوی یانیئم من سنه سنده منه یان
سن منه جان دی؛ دیگیم من سنه جان
سالالما قبریمه شالوار؛ باقووئ
دایاما بوگرومه س..؛ دا… وئ
دیلیم اولسیدئ بوزاردئم تاقووی
الیم اولسیدئ کسردیم آقووئ
ساقلئ قئمدا قولووی بوگنوما سال
گاهی گاهی بوسولان گونلومی آل
هئش گلیب قبریمه یاد ایتمه منی
باشیما چالما غلط فاتیحه نی
قالاما شمعیله سونقار گو… مه
اولموشم؛ یاخمامئشام بال گو..مه
کاش گورکان قویا قبریمه دلیک
منیله دفن اولا بیر جانلی چلیک
او آداملار کی گلیر فاتیحیه
ساقلئقئمدا منه چیخمازدئ ییگه
اوزادئدیم کفن آتدان چلیگی
زور وئریدیم گنلردی دلیگی
بابا ساقلئ قئدا منیم گول اؤزؤمه
مشتری اول سوزؤمه هم اوزؤمه
منی تشویق ائله طلعت لریله
گونلومی شاد ائله دعوت لرله
نه یالاندان چپی، قه قه لریله
مرسی، احسن، یاشا، به به لریله
ائل گرک قیمت اشعاری بیله
نیه ایراندا گورک شاعیر اوله
صنعت شعری چکیلر فیسادا
دوشدی بازاری فیصاحت کاسادا
بیر غزل کی گلیر عشقیله باشا
کیم آلئر غزلی بیرده باشا
سعدی، حافیظ، بابا طاهر، خیام
سحرین ائتدی ناهار، ناهارسئز اخشاما
کیمدی گیگدی اگنینه قیمتدی قبا
سالمادئ چیگنینه بیر تازه عبا
شهریارین ادی دیللرده گزیر
تازه حیدر بابا اللرده گزیر
بیر کیچیک ائوده گونون وئردی باشا
قالدئ بیر مانقالئ بیر حوقا ماشا
ای خدا وئر بیزه عقل و شعور
شاعری ائلمیک زینده به گور


text:
آمریکادا ایرما، فیرتینایا چئوریلیر
آمریکانین فلوریدا ایالتینده تأثیرلی اولان ایرما قاسیرغاسینین شدتلی تروپیک فیرتینایا چئوریلمهسی گؤزلنیلیر
ایرما، فیرتینا چئوریلیر
آمریکانین فلوریدا ایالتینده تأثیرلی اولان ایرما قاسیرغاسینین شدتلی تروپیک فیرتینایا چئوریلمهسی گؤزلنیلیر.
ایالتینده جنوب ساحللرینده دونن (بازار) 210 کیلومتر سرعتله دؤردونجو کاتقوریده ووران ایرما قاسیرغاسینین شیدتی قوزئی-باتییا دوغرو حرکت ائدرکن اؤنجه اوچونجو، سونرا ایسه ایکینجی کاتقوریایا دوشدو.
آمریکا میللی قاسیرغا مرکزینین ائتدیگی آچیقلامادا، ایرمانین، شیدتی آزالساسا هله ده ریسکلی اولان ایرمانین، ساعتدا 160 کیلومتر سرعتله فلوریدانین قوزئی- باتیسیندا اولان 3 میلیون اهالیسی اولان تامپایا دوغرو گئتدیغی ایفاده ائدیلدی.
بوندان باشقا، قاسیرغانین فلوریدانین قوزئیینده و جورجیانین گونئینده تروپیک فیرتینایا چئوریلمهسی گؤزلنیلیر.
کئچمدیغی یئرلرده بؤیوک زیانا، سو باسقینا و سئله سبب اولان قاسیرغا تخمینن 4 میلیون ائو و ایش یئرینین برقی کسیلدی. الکتریک کسیلمهسی سببیله، صاباحا قدر جاددهیه چیخماق غیری-قانونی اعلان ائدیلدی. قاسیرغا آغاجلارین دوشمهسینه و ائولرین داملارینین اوچماسینا سبب اولدو. آغیر کولک سببی ایله مایامیده ایکی و فورت لاودرده بیر وینچ چئوریلدی. قاسیرغا سببیله، ایالتین هفته سونو تخمینن 9.000 اوچوشو لغو ائدیلدی.
بو آرادا، ایرما قاسیرغاسیندان ضرر گؤرن مایامی بین الخالق هاوا لیمانی بو گون باغلانیلاجاغی بیلدیریلدی.
مسئوللار ایرما قاسیرغاسی سببیله اوچ نفرین اؤلدوگونو سؤیلهدی.
قاسیرغا آمریکایا چاتمادان اؤنجه کاریبلرده 28 نفرین حیاتینی ایتیرمهسینه سبب اولدو.
ایرما قاسیرغاسینین اؤلکهنین تاریخینین ان بؤیوک تهلوکهسینه سبب اولدوغو بیلدیریلدیگی کیمی، فلوریدا ایالتینده اهالینین تخمینن 3ده بیری (6.5 میلیون نفر) تخلیه ائدیلمهیه مجبور ائدیلدی. شمالی کارولینا، جنوبی کارولینا، جورجیا و ویرجینیا
ایالتلرینده قیسیمن و یا ایالتین بوتونونده فوق العاده حال اعلان ائدیلمیشدیر.


text:
چینده ۴ سوروجوسوز آوتوبوس قواندون ایالتینین شنچژن شهرینده یوخلاما رژیمینده سرنیشین داشیمالاری حیاتا کئچیرمهیه باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «سینخوا» آگنتلیگی اینفورماسییا یاییب.
معلوماتا گؤره، پیلوتسوز آوتوبوسلار اؤلچولرینه اساساً عادی سرنیشین آوتوبوسلاری ایله عینیدیر. ۱.۲ کیلومئترلیک ۳ دایاناجاقلی مارشروت خطی بویونجا پیلوتسوز آوتوبوسلارین سرعتی ساعتدا ۱۰ کیلومترله ۳۰ کیلومتر آراسیندا دییشیر.
آوتوبوس موختلیف لازر سئنسورلاری، کامئرالار و گپس آنتنالاری ایله تجهیز اولونوب. آوتوبوس همچینین پیادا کئچیدی، آوتومبیل، سکیلرله توققوشماقدان یایینما، حرکت خطینی دییشمه و تعیین اولونموش یئرده دایانما ایمکانلارینا مالیکدیر.
قئید ائدک کی، سرنیشینلرین تهلوکهسیزلیگی نظره آلیناراق، آوتوبوسدا هر احتیمالا قارشی سوروجو ده اولور. اونلارین وظیفهسی فؤوق العاده وضعیتلر اولاجاغی حالدا آوتوبوسو آوتومات رژیمدن چیخارماق و تورموزلاما سیستمینی ایشه سالماقدان عبارتدیر.


text:
قولام دایینین ماجرالاری / نریمان ناظیم
(۴):«فهی» زن دایینین اؤلمهسی
رحمتلیک فهی زن دایینین اؤلن گونوندن قولام دایینین ایکی گؤزو اولور بیر ده شهرین دول آروادلارینین اوزو. کیشی بو ایشی دوغوردان دا چوخ ماهارتیله قاباغا آپاریر. تعزیه مجلیسلرینده، اوندان سونراکی قوهوم – قونشونون گل – گئدینده، هر یئرده کی الینه گئرهوه دوشوردو – خصوصن آرواد اولان یئرلرده، یا خود ائوینده، عایلهسینده دول آرواد اولانلارین یانیندا- باشلاییردی فهی زن داییدان تعریف توصیفه. اوولجه آدام آلدانیردیسا دا، سونرا دیبینه گئدنده گؤروردو اده بو آدام فهی زن دایینین یوخ، اصلینده اؤز داشین دؤشونه دؤیور؛ او یازیق تکجه بیر باهانه دیر :
– رحمتلیک آرواد دئییلدی کی، بیرجه دانا فرشته ایدی. اخلاق، یک. ادب-ارکان، یک. مریفت، انسانیت، خانملیق، یک. بو ائوه گلنده نئچه یاشی واریدی؟هامیسی اون اوش یاش؛ صاغیر بیر اوشاق ایدی؛ دده یوخ، ننه دئینده تورک آوارانین بیری. آمما، آلیردیها، تربیهنی. دئییلن سؤزو گؤیده قاپیردی. بئله من اونو لاپ الیمده اوووجومدا بؤیوتدوم بآا. عجیب دی کی اونون اؤلمهسی ده ائله همن جور اولدو؛ دوز بیر قوش کیمیالیمین، اوووجومون ایچیندن پیرریلداییب گئتدی. هئچ بئله بیر گون دئیهسن ناخوش زاد دا اولمادی هآا. دئدی قولام کورهییم آغریر. باشلادیم کورهیین اووماغا؛ بیردن بیره گؤزو آخیندی، بیرجه دنه آخ دئییب تاپیشیردی. لاپ بئله الیمین ایچینده قورتاردی بآا. دئییرم آی ناانصاف بیر دوهتورلوک، مریضخانالیق اولایدین باری! گؤرهیدین وار- یوخومو خشلییرم سنه یا یوخ ؟ گؤرهیدین گؤتوروب خاریجه آپاریرام سنی یا یوخ ؟ بس بو نه ظولم ایدی منه روا بیلدین؟ بوینومداکی تکلیفی اؤدهمهیه نئیه منه آمان وئرمهدین، آاخ …، آاخ، من سنه نه دئییم، الله سنه غنی-غنی رحمت ائلهسین آی آرواد…، باشیزی آغریتدیم، گوزشت ائلهیین، دای نئینیم، دردلی دئیینگن اولور دآا …، الفآاااتحهم الصلوات!
باشقا پرده ده او اؤز سونسوزلوقون دا بئچارا آروادین حسابینا یازیردی:
– رحمتلیگین بی وارث اولماسی لاپ منیم اورهییمیاویوور بااخ. دئییرم من اؤلندن سونرا او یازیغین قبیرینه کیم بیر دولچا سو آخیداجاق. نئیلییم قیسمت دئییلمیش دآا ! باخ هر یئره دئیهسن آپاردیم، تهران، تبریز،هارا،هارا، دای یئر قالمادی گئتمهیک. دوهتور،داوا، دووا، درمان، نه، نه…، خئیر، اولمادی. دئدیلر اینگیلیس، دئدیم اولسون ماشینی ساتیم گئدهک، دئدی یوخ، کیم اوشاغیننان تهمسیک آنلاییب کی من دالا قالمیش اولام. اوشاغی نئیلیرم، سن منه هم اوشاغسان هم ده بؤیوک، … باخمادی، سؤزه باخمادی،… بئله، … قاتیب قاریشدیریرام هآا . والله هئچ اؤزوم ده بیلمیرم نه دانیشیرام؛ گوزشت ائلهیین سیز آلله … بی واریث لرین حاققیندا الفآاااتحهم الصلوات!
تعزیه گونلریندن آرا آشدیقجا قولام دایینین پرده لری ده یاواش-یاواش شنلشیردی:
– بیرجه گون اینانین قویمازدیم کورروخ چکه بآا. سحر چاغی ائودن چیخاندا بیر قیزیل اونلوق قویاردیم تاخچایا. آخشام ائوه قاییداندا گؤرسهیدیم گؤتوروب، بیرین ده قویاردیم. گاهدان گوله – گوله دئیردی قولام بیرین ده قوی. دئیردیم باش اوسته، سن مندن جان ایسته. رحمتلیک چوخ ال آچیق ایدی. پولو سامان کیمیسوووراردی. هر سیرویزیمدههانسی شهره گئتسهیدیم یوکو بوشالدیب کئچردیم بازارا، بو نه دی دیهدابان باشماق، بو نه دی پئشنهخاب، خودری چادیرالیق، ژوژئت دونلوق، لایلون جوراب؛ بئله داا، دای نه دئییم …چوخ شئییلرین آدین آپارماق یاخشی اولماز، هه، آلیب تؤکردیم ماشینا . دئیردی بیر بئله شئیی نهیه آلیب گتیریرسن کیشی؟ دئیردیم سنه قوزوم، سنه. قوخما، یئ، ایچ، گئی، گز، دولان! انیوه اوزونوا خشله! نهدن قورخورسان؟ …آی ی یای، دئین یوخدو قولام اوننان سورا سن نئیلیهجکسن؟ باشیواهارانین داشین سالاجاقسان،هارانین؟… دوز دئییبلر آرواد بلادیر، آمما، هئچ ائو بلاسیز اولماسین به حقق فاطمهی زهرا…!
دئییلنلره گؤره هله فهی زن دایینین قیرخی چیخمامیش قولام دایی اوچ-دؤرد یئره ده ال آلتی ائلچی گؤندهریر. آنام قضییهنی دویور، باجیلارین ییغیر باشینا برک – برک تاپیشیریر کی:
– نابا – نابا اوزوزه گتیرهسیزهآا، یوخسا پرده گؤتورولر؛ بونون اوزو آچیلسا قاباغیندا دورماق چتین اولار. بیر جور باشین قاتین! فهینین ایلی چیخینجا سئی – سئی ائلهیین گؤرهک نه چیخار!
قولام دایینین دؤرد باجیسینین دؤردو ده پروانه کیمیاونون باشینا دولانیرلار کی اولمویا کیشی کوورلوق چکه، شیلتاخلانیب ائولنمهیه چیرمانا. ائو– ائشیگینی، پال – پالتارینی یویوب تمیزلهییردیلر؛ چوخ گونلر او بیر یئره یوخ بغضن ایکی یئره دعوت اولونوردو. بونونلا بئله کیشی ادا – اطواریلاهامینی دیله گتیرمیشدی. منیم کیچیک خالام خدیجه بیر گون آجیییب دئمیشدی :
– قیزا کیشی بئله ازلیر کی ائله بیل ایلک قارینا ایکیز دوغموش زاهیدی؛ والله من کی دای جانیخمیشام!
او بیریسی خالام دردلی – دردلی شیکایته گلمیشدی کی:
– ایشیکده گؤرنده کیشی آت کیمیچاپیر، ائوه گلنده آدام دئییر بدبختین الینه بیر چهلیک وئریم!
حتتا منیم آنام تکجه قارداشینی دلیجهسینه سئودیگی حالدا ایستر– ایستهمز، گئت گئده، خصوصن فهی زندایی اؤلندن بری اونا نیسبت نظری دهییشمیشدی. گویا بیر گون باجیلارینین بیرینه دئمیشدی:
– او زامان کی جاوان ایدی نادانلیغینین، گیژلیگینین دردین چکردیم؛ ایندی ده کی قوجالیر بیژلیگی باشیمین بلاسی اولوب. دئییرم گؤرهسن آلله بو ائله اوولدن بئله تولکویموش؟
آنجاق قولام دایی آروادینین قیرخی چیخیب – چیخمامیش خیردا – خیردا باشلاییر ایستهیینی اوزه چیخارتماغا:
– بابام من آروادی نئیلیرم، دئییرم بیر قولاق یولداشی تاپین کی صاباح کی گون فهی کیمیآخ دئییب تاپیشیرسام اقلیکم سیزه بیر خبر وئرن اولسون آخی؛ یوسا بیلیب گلمهیزه قالسا منیم جنازهم شیشیب شیشیب تولوغا دونر! گلیز هم اؤز آبریزی ساتین آلین، هم ده منی خیجالاتدان چیخاردین! بابام والله بیللاه دای من اوتانیرام .هاچانا جان زحمت وئرهجهیم سیزه!؟
باجی لاردان بیر ایکیسی کورکلهنیب، اورکلرینده “آخ قادان اورهییمه قارداش، عؤمورونون آخیر- آخیریندا گؤر نه گونه قالدی؟» دئییرلر. آمما خدیجه خالام، قولام دایی ائودن چیخجاق دئییر:
– زاریماغینا باخمایین! من بیلیم آللهیم سؤزلرینینهامیسیهاوادی، لاپ واللهی بیر ماممیلی – ماتانین آختاریر. من اؤلو، سیز دیری، ایهر من دئین اولماسا توپورون منیم اوزومه!
گونلر گئچدیکجه قولام دایینین ال آلتی چالیشمالاری، عین حالدا باجیلارینین یانیندا ازیلیب زاریمالاری شیددتلنیر. آخیردا بیر گون آنام دئییر:
– آی قارداش باشیوا دولانیم، هر ائلین بیر دبی وار، بیر رسمی– روسومو وار. آمان وئر قوی فهینین ایلی چیخسین، باش اوسته اؤزوم دوشهرم قاپی – قاپی اختاررام بیرین تاپارام سنه. دوزونو سوروشسان بیر ایکیسینی ده گؤز آلتیندا یاتیتمیشام، آرخایین اول، واخ – وعدهسینده گئدهجهیم قاپیلارینا.
آمما قولام دایینین داماغی ایسلانمیر:
– بابام من دئمیرم کی ائله گونو بو گون یاپیش قولوندان گؤتور گتیر بورا، یوخ، ائله دئمیرم، دئییرم لاپ ایندیدن باشلاساز، ایل چیخانا قورتولا یا فلک، یوخسا سئی – سئی ائلهسز او تایدان گرهک آلتی آی دا دایانام، … بابام آللها باخین! دای دؤزه …لاالاهه الا الله !
نهایت آنام سؤزه سون قویور:
– یاخشی دای نه دئییرم، باشلاریخ، لاپ گونو صاباحدان!
قولام دایی گئدندن سونرا آنام خدیجه خالانین دونقودانماسینین قاباغیندا دئییر:
– قیز سن ده نه جیت قوز اولموسان! ائله صاباح ائلچیلییه گئتمهدیک کی، قولامیآلداتماغا نه وار!
خدیجه خالا آجی – آجی گولومسهییر:
– اونون قارنیندا یئددی دانا تولکوو یاتیب باجی، بیز هئچ، بیزدن بؤیوگو ده اونو آللادانماز.
بونونلا بئله آخیردا یئنه آنام دئین اولور؛ دوزدور کی قولام دایی اوش – دؤرد یئره ائلچی ده گؤندهریر، آمما نهایت بیر ایش باشا سالامماییر.
سون


text:
موسکو
موسکو (روسجا: MockBa) روسیه فدراسیونونون پایتختی و دونیانین ان باهالی شهرلریندن بیریدیر. موسکو دونیانین ان ایری شهرلری فهرستیندهدیر. چوْخلو سایدا فابریک-کارخانالاری، ۶ فورودگاه، دمیریول ایستگاهلاری، یوزلرله عالی تحصیل موؤسیسهلری، موزهلری، تئاتر و کونسرت سالونلاری، نادیر تاریخی و معمارلیق عابیدهلری، اؤزونه مخصوس میدانلاری، بۇ شهرین یارانما تاریخی ۱۱۴۷-جی ایله تصادوف ائدیر. موسکودا موختلیف میلتلرین نمایندهلری یاشاییر، تحصیل آلیر، ایشلهایر. اهالیسینین سایی ۱۱٫۹۷۹٫۵۲۹ نفر (۲۰۱۳). اراضیسی ۱۰۸۱ کیلومتر موربعدیر.
سون زامانلار پوستشوروی مکانیندا باش وئرن دییشیکلیکلر موسکودان دا یان کئچمهایب. آنجاق یئنی-یئنی بورجلار، کافهلر، رستورانلار، تفریح-ایستیراحت مرکزلرینین دورمادان آرتماسینا باخمایاراق، شهر اساس سیماسینی قورویوب-ساخلاییر. اساسی هله ۱۶-جی عصردن قویولان دایروی پلانلاشدیرما، موسکو چایینین ایری یوللاری، شهر محلهلرینی بیر-بیریندن آییران یاشیللیق ساحهلری، کؤهنه محلهلرین قدیم دؤنگهلری توخونماز اولاراق قالیر. شهرین اوللر بوش چؤللوکلر اوْلان اطرافیندا یئنی-یئنی بخشلر، یاشیل پارکلار، مصنوعی مئشهلر سالینیر. موسکو همده دونیانین ان باهالی شهرلری فهرستینده ایللردیر بیرینجی و یا توکیودان سوْنرا ایکینجی یئری توتور. شهر روسیه و اوراسیانین بؤیوک بیر سیاسی، ایقتیصادی، مدنی و علمی مرکزیدیر. فوربس ۲۰۱۳-جویه گؤره، موسکودا دونیانین میلیاردرلرینین ان بؤیوک ایجماعلاری واردیر.
ایچیندهکیلر
گؤرمهلی یئرلر[دَییشدیر]
موسکونون گؤرمهلی یئرلریندن ان بیرینجیسی بوتون روسیهنین سمبولو ساییلان موسکو کرملیدیر. تاریخی منبعلرده ایلک دفعه ۱۱۵۶-جی ایلده آدی چکیلن کرمل شهرین مرکزینده بوروویتسک تپهلییینده یئرلشیر. واسیلی بلاژنی کیلیساسی موسکونونن ان مؤحتشم قدیم معمارلیق عابیدهلریندن ساییلیر. هله ۱۶-جی عصرده سیاحتچیلری حیرته گتیرن بۇ کیلیسا روسلار اوچون میلی کاراکترین و وطن تاریخینین سمبولونا چئوریلیب. موسکونون جنوب-غربینده یئرلشن نووودویچی آدلانان خانیم صومعهسی ۱۶-جی-۱۷-جی عصرده یارانیب.
یونسکو طرفیندن دونیانین مدنی ثروتلری فهرستینه سالینان صومعه، روسیهنین ان گؤزل معمارلیق عابیدهسی ساییلیر. شهرین مرکزی میدانی اوْلان قیزیل میدان کرملین شرق دیوارینین قارشیسیندا یئرلشیر. بۇ میدان یوز ایللر بویو روسیهنین تاریخینده باش وئرن ان اؤنملی حادیثهلره شاهیدلیک ائدیب. کریستا ایسپاسیتل معبدی ۱۸۱۲-جی ایلده ناپلئون اوزرینده غلبهنین شرفینه روس چاری ۱-جی آلکساندرین امری ایله تیکیلیب. آربات موسکونون ان مشهور کوچهسیدیر. ۱۹۹۳-جو ایلده بۇ کوچه ۵۰۰ ایللییینی قئید ائتدی. بورادا پوشکینین، لرمونتووون ائو-موزهلری یئرلشیر.


text:
عشق اولسون! اکبر رضایی حیاتدا لبلری خندان اولان اینسانه عشق اولسون! گولوب گولمک یاشاییشدیر، لبِ خندانه عشق اولسون! صداقتدن تاپار یول، اوغرایار حقّه حقیقتلر بو دینه، مسلکه، اینسانلیغا، ایمانه عشق اولسون! حیاتین وارلیغی اینسانلیق ایله باش توتار هر آن دوشونموش مئهریبان، سن سئوگیلی جانانه عشق اولسون! من عاشقلر گؤزوندن باخمیشام دونیایه هر بیر آن بو دونیادان او دونیایه بوجور پیمانه ...Read More »
واقعگرایی و انسانگرایی «صابر» / اکبر رضایی مولان
واقعگرایی و انسانگرایی «صابر» اکبر رضایی مولان میرزه علیاکبر صابریکی از شاعران انساندوست و از چهرههای ارزشمند و ماندگار اندیشه و فکر، در ادبیّات آذربایجان و زبان ترکی است که قدرتمندانه در قالب طنز به ترویج آموزههای اجتماعی و اخلاقی خود میپردازد. شناخت صابر صابر متولد شهر شماخی بوده و در مکتبخانههای به سبک قدیم مشغول تحصیل بوده است، اما ...Read More »
پنجمین سال جای خالی طنّاز ماندگار/ اکبر رضایی مولان
پنجمین سال جای خالی طنّاز ماندگار اکبر رضایی مولان پنج سال گذشت. انگار دیروز بود، پیامکی آمد و متوجه شدیم که یکی دیگر از بزرگان ادبیات آذربایجان، طنزسرای معاصر و ماندگار، استاد آرش آزاد را از دست دادیم. شنیدن و گفتن چنین خبرهایی و گرامیداشت و یادوارهها چقدر آسان شده است!!! دستمان خالی از نعمت بزرگی میشود و ما به ...Read More »
ساوالان / اکبر رضایی
ساوالان اکبر رضایی ساوالان اولماسا گر، اؤلکه میز آسوده یاتانماز؛ دره لرده دولانانلار، تپهلرده گزیشنلر ائوه آسوده چاتانماز. ساوالان اولماسا خالقینهایی چیخماز، سَسی باتمیشلارا بنزر. … ساوالانهایلاراهایدیر، ساوالان بایلارا بایدیر، ساوالان گورلوهارایدیر، ساوالان سیرلی سارایدیر، ساوالاندیر یاپیشیب خالقین الیندن چَکیر آیدینلیغا ساری، اونو آرخام بیلیرم، بیل بونو باری…! ساوالاندان بوی آتیر غئیرت آغاج، اونو کیم دویماسا یوخدور دا علاجی. … ...Read More »
او دونیامدان بیر مکتوب/ اکبر رضایی
او دونیامدان بیر مکتوب اکبر رضایی من یاشادیم یاخجی یا پیس دؤنن دئییلم اؤلموشم هارایلاییب قان آغلاما دؤنن دئییلم اؤلموشم یالواریب آغلاساندا سن کدرله چاغلاساندا سن کؤنلونو داغلاساندا سن دؤنن دئییلم اؤلموشم ساچلارینی یولما گولوم غم کدره دولما گولوم چوخ آغلاییب سولما گولوم دؤنن دئییلم اؤلموشم فایداسی یوخ، سیزیلداما باشیم اوسته قیریلداما چوخ بوشونا زیریلداما دؤنن دئییلم اؤلموشم قبریمه مهریله ...Read More »
بال بیبر، آجی بیبر / اکبر رضایی مولان
بال بیبر، آجی بیبر اکبر رضایی مولان هامینیز بیلدیگینیز کیمیشهرلرده بازاردا دؤشهمه ساتانلارهامیدان چوخدولار. اؤزوده کی اونلار همهشه اوجوز شئیلر ساتارلار و بعضی واختلار چوخ اینسانلار لازیم اولان شئیلرینی اونلاردان آلارلار. حتتا رحمتلیک آتام همهشه دئیردی کی آیاق اوسته آل وئر ائدنلردن لازیمیوسایلینیزی آلین کی یاشاییشلاری کئچسین، آل وئرلری یاتماسین. آنجاق بیر گون یولوم بازاردان دوشدو و ائله او باشدان ...Read More »
دیلیم / اکبر رضایی
دیلیم اکبر رضایی شیرین سَس سن، شیرین سؤزسن منه آهسته لای لای چال! گرایلیم سان، بایاتیم سان منه آهسته لای لای چال! منه قوشما، غزل سنسن منه ایلکین، ازل سنسن گؤزهللردن گؤزه ل، سنسن منه آهسته لای لای چال! گوموش تک آغ جامال سنسن قیزیلدان بول خارال سنسن خومار گؤزلوم مارال سنسن منه آهسته لای لای چال! منه آرامش جانسان ...Read More »
باش وورما / اکبر رضایی مولان
باش وورما اکبر رضایی مولان بیرگون شهریمیزین خیاوانلارینین بیریندن کئچنده گؤزوم بیر سلمانی دوکانینا ساتاشدی. ائله بیردن بیره ال آتدیم باشیما، توکلریمیسیغاللادیم، ائله دوشوندوم کی باشیمین توکلرینی آزالتسام یاخجی اولار. گیردیم دوکانا اوتوردوم صندلده. سانادیم و دؤردونجو آدام اولدوغومو بیلدیم. بیر نفرین ایشی قورتاردی. پاراسینی وئرنده گؤردوم کی ماغازا صاحیبی یعنی باش ووران آغا اینسانلاری چوخ اوتاندیران ادبلی دانیشیقلا نئچ ...Read More »
پول- پارا / اکبر رضایی مولان
پول- پارا اکبر رضایی مولان آیلیغیمیآلمامیشدان قاباق بئینیمه بیر سؤز وورموشدی، اوناگؤره ده آیلیغی گؤدوردوم. آنجاق بو کی ایکی گون قاباق آیلیغی آلدیم و بئینیمه دوشموش سؤزوکی حقیقتا منه چوخ آغیرلیق ائدیردی یئرینه یئتیرمک ایستهدیم. اوزون زامانلار ائوین اوشاقلاری چوخلو پول پارا گؤرمورلر، البته ائولرین چوخوندا بئلهدیر تکجه بیزیم ائو دئییل. یازیق اوشاقلار پول پارا حاققیندا ائشیتدیکلری ائله: سو پولو، ...Read More »
کپنک / اکبر رضایی
کپنک اکبر رضایی گئیینیبسن بویالارلا سن آل الوان، کپنک ایپک اینجه او قانادلارینا قوربان، کپنک ذووق آتیرسان چمنه چؤللره سن هر بیر آنی اولوب عالم و هر اینسان سنه حئیران کپنک گول لرین کئیفینی بیر- بیر سوروسان یاد ائدیسن سئوگیدن باده نی دولدورموسان آسان کپنک چالینیر شانینه چؤللرده توتک، نئی، بالابان سن سئویرسن چوبان اولسون یادا سولطان کپنک یئل ووروب ...Read More »


text:
بیلیم
6 خصوصی بیلیم یورت اوقووچیلریگه دیپلوم ترقهتیلدی
ایلک بار عالی اوقوو وزیرلیگی 6ته خصوصی بیلیم یورت بیتیروچیلریگه بیتروو حجتی ترقتگن
عالی اوقوو وزیرلیگی خصوصی بیلیم یورتلر ملازمی محمد امیر کامه وال، بوگون خصوصی بیلم یورتلرطلبه لریگه حجت ترقهتیش احتفالیده، بیلیم یورتنی بیتریگن شخصلرگه حجت بیریش طبیعی حقلری ایکنینی ایتگن.
کامهوالگه کوره، آلتی بیلیم یورت اعتبار بیریش جریانیدن کیین عالی اوقوو وزیرلیگینینگ رضایتینی کسب ایتیب، بیتریش حجتنی وزیرلیک دن ترقهتیشنی قولگه کیلتیرگنلردیگن.
اونینگ کوپیتریشیچه، دعوت بیلیم یورتی، بغلان ده بولگن حکیم سنایی و باختر بیلیم یورتی، عالی اوقوو وزیرلیگی کورستمهلر پروسهسی نی بیتیرگندن کیین، طلبه لری گه بیتریش حجت ترقهتیشگه قادر بولیشلر ممکن.
عین حالده نیچه پیت آلدین خصوصی بیلیم یورتلر طلبهلری، عالی اوقوو وزیرلیگی اولرگه بیتریش فراغت بیرمهگنی اوچون شکایت بیلدیریب، طلبهلر حقی ایاغ آستی بولگنینی معلوم قیلگن ایدیلر.


text:
غزللیک آرزو مختاری دویغوسو باکیره بیر قیز بو غزللیکلرده یالاواج ال، اورهیی آج بو اؤزللیکلرده اورهییندن دوغولور یوزمین ایلین عصیانی باخیشی آمما قیسیردیر بو گؤزللیکلرده سؤزو، لال لالهلرین باغرین آغاردیر هر گون گؤزو لیللنمهدهدیر، آ….خ بو ازللیکلرده ساچی یئللرده تالانمیش، اورهیی غربتده آغلاغان بیر قیز اسیردیر بو خزللیکلرده الی سازلیق، گؤزو نازلیق، اورهیی رازلیقدیر دویغوسو باکیره بیر قیز بو غزللیکلرده ...Read More »
من سنه حسرتم/ آرزو مختاری
من سنه حسرتم آرزو مختاری هانسی اوباداسان؟هانسی ائلده سن؟ کیمین اورهیینده،هانسی دیلده سن؟ هانسی ماهنیداسان؟هانسی تئلده سن؟ من سنه حسرتم، من سنه آرزی، یوخلوغون چئویریب ائدیب تامارزی. سنین اورهیینه سیغینمایان من سئوگی ننیسینده اوونمایان من سنین خاطیرینه توخونمایان من! من سنه حسرتم،من سنه آرزی، یوخلوغون چئویریب ائدیب تامارزی. ایستیرم اؤزومو چایا تاپشیرام گؤزلرین کئفلهدی یاپیش آشیرام سنه ساریلمیشام ، سنده ...Read More »


text:
۹ نوْوامبر
۹ نوْوامبر : *۱۹۱۴-جۆ ایل میلّی سردار، ستارخانین اؤلوم گۆنو. *۱۹۱۸-جی ایل آذربایجان خالق جۆمهوریتینین اۆچرنگلی بایراغی قبول ائدیلمیشدیر.
- ۱۸۷۵— حسن بَی زردابینین رئداکتوْرلوغو ایله آذربایجان دیلینده ایلک مطبوعات اوْرقانی - "اکینچی" قزئتی نشره باشلامیشدیر.
- ۱۹۱۴—میلّی سردار، ستارخانین اؤلوم گۆنودور.
- ۱۹۱۸—آذربایجان خالق جۆمهوریتینین اۆچرنگلی بایراغی قبول ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۳۰— اتریشده کئچیریلن پارلمان سئچکیلرینده سوْسیالیستلر قالیب گلمیش، ناسیستلر و کوْمونیستلر پارلمانا دۆشه بیلمهمیشلر.
- ۱۹۳۷— ژاپون شانگهایی ایشغال ائتمیشدیر.
- ۱۹۳۸— برلینده فاشیتلر طرفیندن ۷ مین یهودی دۆکانی داغیدیلمیش، یۆزلرله سیناقوْق یاندیریلمیش، چوْخ سایدا یهودی قتله یئتیریلمیشدیر.
- ۱۹۵۳— کامبوجدا مۆستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۸۲— کنان ائورن تۆرکیه جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۸۹— آلمان فدراتیو جۇمهوروسو حۇکومتی آلمان دموکراتیک جومهوروسو ایله آراسینداکی گئدیش-گلیشله باغلی قاداغالاری آرادان گؤتوردویونو بَیان ائدندن سوْنرا مینلرله آلمان برلین دیوارینی آشاراق غربی آلمانا کئچمیشدیر.
- ۱۹۹۰— مری روْبینسون ایرلندین ایلک قادین جومهور باشقانی اوْلموشدور.
- ۱۹۹۱— آذربایجان جومهوریتینین مۆستقیللیگینی ایلک اوْلاراق تۆرکیه تانیمیشدیر.
- ۱۹۹۴— آلمان فیزیکلری یئنی کیمیوی اِلِمِنت سینتز ائدهرک یاشادیقلاری شهرین شرفینه اوْنو "دارمشتادیوم" آدلاندیرمیشلار.
- ۲۰۰۳— "القاعده"نین صعودیه عربیستانیندا کرال سارایینا تررور هۆجومو نتیجهسینده ۲۰-یه یاخین اینسان هلاک اوْلموشدور.


text:
سوریه نینگ ادلب شهریده بمب اورنه تیلگن موتر بیلن هجوم اویوشتیریلدی
کوپ سانده کیشی اولیب یره دار بولگن
سوریه نینگ ادلب شهریده گی ماریات میسرین منطقه سیده موترگه اورنه تیلگن انفجار ماده سی بیلن اویوشتیریلگن هجومده 9 کیشی اولیب 14 نفر یره لنگن لیگی بیلدیریلدی.
سوریه نینگ ادلب شهریده گی ماریات میسرین منطقه سیده بمب اورنه تیلگن موتر انفجار بیریلدی.
خودی شو هجوم 4 نفر خاتین – قیز توپلم 9 کیشی اولگن و 14 کیشی ایسه یره لنگن.
یره لنگن کیشی لر منطقه ده گی شفاخانه لرگه انتقال بیریلدی.
مذکور هجوم نینگ مسؤلیتینی حاضرگچه هیچ بیر گروه اوز بوینیگه آلگن ایمس.


text:
اؤلکه
اؤلکه معین سرحده و دؤولت سووئرئنلیگینه مالیک جوغرافی اراضی اوْلوب، سربست و یا باشقا دؤولتین حاکمیتی آلتیندا فعالیت گؤستره بیلیر.
چوخ واخت اؤلکه ایله دؤولت آنلاییشلاری بیر-بیرینه ترس کیمی ایشلدیلیر. آنجاق اونلارین آراسیندا معین فرق واردیر. اؤلکه داها چوخ مدنی، جوغرافی بیرلیک و باشقا عامللری نظره آلدیغی حالدا، دؤولت ایلک نؤوبهده معین اراضی داخیلینده حاکمیتین سیاسی سیستئمینی تصویر ائدیر.
مثلاً، بریتانیا ایمپئراتورلوغو بیر دؤولتدیر، اما بیر نئچه اؤلکهدن عبارتدیر. باشقا مثال، چاغداش آذربایجان و کوممونیست دؤنمینده آذربایجان - عینی اؤلکه اولاراق قالمیش، اما دؤولت دییشیلمیشدیر.


text:
خانیملاردان دانیشماق، ایندیلیکده دب(سیز اوخویون مود) اولوب. خانیملارین حؤرمهتینی قازانماق اوچون، خانیملار ایستهدیکلری کیمی خانیملاردان دانیشیرلار. دانیشانلارین دانیشدیقلارینا اینانمالارینی قانیتلاماق اوچون، منیم الیمده بیر آراج یوخدو. هئچ کیمه اؤلچوم اولماسا، اؤزومو اؤز ایچیمده بیر اؤلچوم واردیر.
یاخینلاریمدا، کیشیلر ساییندا قادینلار واردیر. قادینلارا باخیرام، هامیدان یاخینلاری آنام، باجیم، خانیمیم دیر. آنامین یئرینده اولماق ایستردیم، کسینلیک جاوابیم یوخ دیر. آنام گؤردوکلرینی گؤرمزدیم. آنامین گؤردوکلری موحبت-ین سونودور. باجیلاریما باخیرام، اونلارین دا موحبتلری باشقا دیر. اونلارین گؤردوکلرینی گؤرمکده زورلاندیغیمی دوشونورم. خانیمیما گلنده دورومو بیر آز فرقلی دیر. ار-آروادلیق پوزولا بیلر، آما باجی-قارداشلیق، آنا-بالالیق هئچ زامان پوزولماز. آنجاق اونونلا بئله، گئنه خانیمین یئرینده اولماغی ایستهمهرم(بونا باخمایاراق، چئورهمیزدهکیلر خانیمین دورومونو اولاغاناوستو یاخشی گؤرورلر!).
لاپ یاخینیم اولان خانیملارین دا یئرینده اولماق ایستهمهین من، خانیملارین یئرینه دوشوننمیرم، اونلاری باشا دوشنمیرم. اونا گؤره، خانیملاردان دانیشاندا کیشی آچیسیندان باخیرام و باخاجایام. خانیملار، اؤز یئرلرینه اولوب، اؤزلری باخارلار. خانیملارین یئرینه باخان کیشیلر، خانیملارین گؤیوللارین آلماق ایستیییرلر، یوخسا ضیـیالیلیقلارین اوزه چکیرلر، قالمیشام!!!


text:
آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین ۷ اؤلکه، او جملهدن ایران وطنداشلارینا ۹۰ گون عرضینده ویزا وئریلمهمهسی بارهده فرمانی جنوبی آذربایجاندان اولان موغننی قوقوشو دا چتین وضعیته سالیب.
ترند-این معلوماتینا گؤره، حاضردا لوندوندا اولان مشهور موغننی "ائورونیوس"آ آچیقلاماسیندا بیر نئچه آی سونرا ویزاسینین مدتینین بیتجیینی، آمئریکایا قاییدارکن واختیله ایراندان گلدیی و مسلمان اولدوغو اوچون پروبلئمله اوزلشجییندن ناراحات اولدوغونو بیلدیریب:
"آبمئریکادا یاشاماق اوچون "گرین کارد"ایم اولسا دا، بو، هر هانسی پروبلمی استثنا ائتمیر. ایرانا اولدوغو کیمی،آمئریکایا دا بوراخیلماسام، نه ائدجییمی بیلمیرم. ایرانا قاییتماغیم مومکون دئییل، اونا گؤره ده نیترال بؤلگهده قالماغا مجبور اولاجام".
قید ائدک کی، اصل آدی فایقه آتشین اولان قوقوش اوزون مدتدیر لوس-آنجلسده یاشاییر.


text:
قدح
بوراســی دال یان کــافه سی
اورتالــــیق سوت ماویســــی
آپوستول بو نه بیچیم میخانه؟
طاباقیمدا بیر بولوت
قدحیمده گؤگ یوزو
اوختای رفعتی تانیماق اوچون تکجه بونو دئمه یه کیفایتله نیرم کی اورهان ولی ایله اوچلوک یارادان اوچ شاعیرین بیری همان اوختای رفعت دیر. قاباقجا بو اوچ نفردن سؤز آچیب و اونلارین مودئرن تورک شئعرینده یاراتدیقلاری یئنی لیکلردن دانیشمیشام. بو قده ر یئتر.
اوستده یازدیغیم شئعر تکجه بئش دیزه لیک بیر شئعردیر، آنجاق بؤیوک بیر حیکایه اوندا گیزلی دیر. شاعیر بؤیوک بیر اوستادلیق اؤرنه یی گؤسته ره رک شئعره یوک اولاجاق بوتون کلمه لری آییقلامیش ان آز کلمه ایله مرامینی آنلادا بیله جک یوغونلوقدا بیر شئعر یاراتماغی باشارمیشدیر.
شئعرین اورگانیک یاپیسی منظومه یه آدینی دا ونره ن« قدح » کلمه سی اوزه رینه قورقولانمیشدیر. اؤزنه نین قدح کلمه سیله ایمله دیگی گره کن شئی بیر ایچگی سوفره سی دیر. نورمال زامانلاردا آخشام وقتی قورولماسی گره کن بیر شادلیق سوفره سی دیر. آمما شئعره باخیلدیغیندا ایکی آیری زامانین قوللاندیغی گؤرونور. شئعرین اؤزه سی دال – یان کافه سینه گئتمیشدیر. دال-یان، دنیز، گؤل و ایرماقلارین قیراقلاریندا بیر بالیق اوولاما یئری دیر. شاعیرین دال یان کافه سی دییه تانیملادیغی یئر گوندوز کافه و گئجه لر میخانه اولاراق ایشله دیلن بیر یئردیر. تورک کولتورونده بیر میخانه چی تیپی اولاراق ایملنمیش روم آپوستولون ایشلتدیگی متوازی بیر کافه ایزله نیمه وئرمکده دیر. بوراسی نین مداوم لری بللی دیر. یؤره ده چالیشان بالیقچیلار، قاییقچیلار و باشقا ایشچیلرین گروپودور.
گوندوز کافه اولاراق ایشله دیلن بو کافه ده گئجه میخانه خدمتینده اولور. زامان گوندوز دور و اورتالیق سوت ماوی سی دیر. ایندی چالیشما و ایش واختی دیر. بالیق سبدلرله اوغراشما زامانی دیر. آمما اؤزنه نین پسیکولوژیک زامانینا گؤره ایندی شادلیق سوفره سی نین قورولوب ایچگی ایچیلمه سی گره کن زاماندیر. حال بو کی میخانه چی آپوستول، آخشام اولمادیغی اوچون هنوز، ایچگی حاضیرلیقلارینا باشلامامیشدیر. گوندوز اولدوغو اوچون طاباقدا آنجاق بیر بولوتون عکسی واردیر. حال بو کی اؤزنه طاباغی نین مزه ایله دولو اولماسینی گؤزله مکده دیر. عینی شکیلده اؤزنه نین قدحینده گؤگ یوزونون عکسی واردیر. اؤزنه نین ایچینده بولوندویو “زامانا اویمازلیق”شئعرین قورقوسونو اولوشدورور.
شاعیر بورادا شئعرین یاپیسینا و آنلام دونیاسینا ضرر وئره بیله جک کلمه لری متندن آتیر. بیر هئیکل تراش کیمی بیر مرمرین ایچیندن بوتون بیر آنلام دونیاسینی ایفاده ائده بیله جک بیر مینیاتور هئیکل جیک چیخاریر. شئعره گیره ن هر کلمه نین بیر یوک اولدوغونون فرقینده دیر. اونون داشییاجاق باشقا کلمه لر و دیزه لر گره کدیره بیلیر. بونون اوچون شاعیر فقط آنلامدان هئچ بیر فداکارلیق یاپمایاراق متنی نی بیر هؤرومجک تیتیزلیگی ایله هؤرور.
اوستاد شاعیرلر متن لرینی آغیرلاشدیراراق دئییل، بلکه چابوکلاندیراراق هؤره رلر. هر کلمه بیر اوتوبوسا آلینان اضافه یولچولار کیمی دیر. بو آغیرلیق اوتوبوسون آخساغینا سبب اولار. شئعر ده ساده جه او متنه گیره ن دئییل، گیرمه ین کلمه لردن ده اولوشور. شاعیرین سئچیجی لیگی آز کلمه ایچینده چوخ آنلامی داشیمایا یئتر ده آرتار بئله.م.کریمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.