text:
قیل کؤرپو
دوکتور جئری
قیام-قیامت اولموشدو. قیل کؤرپونون گیرهجگی قالابالیق ایدی. کؤرپو ملگینین
گؤستریشی ایله جاماعات یاواش-یاواش کؤرپودن گئچمکده ایدی. کؤرپو اوستونده، کیمیلرینین
آیاغی بودرهییب جهنمه دوشور، کیمیلری ایسه گئچیب جنته آیاق باسیردیلار. سیرا،
ترسآوا کندینین بؤیوک باشلارینا چاتدی. باشدا کئفلی ایسکندر اولماقلا، دوکتور
جئری، کل اوغلان، قلئیچی مورتوض دایانمیشدی. قلئیچی مورتوض، ددهلیگی شیخ آغانین
الیندن یاپیشمیشدی. کؤرپونون ملگی، رنگ-روفلاری قاچیمیش، دیریم-دیریم تیترهین ترس
آوالیلاری گؤزدن گئچیرنده سوروشدو:
- سیز ترس آوالیسیز؟!!
ترس آوالیلار، دیقّتله ملگین اوزونه باخدیلار. بیردن گؤزلرینین ایچی گولدو. کؤرپونون
ملگی تانیش ایدی. کئفلی ایسکندر جوشقولاندی:
- اده سن...
ملک تئز بارماغینی دوداقلارینا باسدی:
- سوسسس...
کل اوغلان اوزونتو ایله سوروشدو:
- اؤزون بیلیرسن بیزیم اوزوموز قارا، کؤرپونو گئچمگه اومودوموز یوخدور. بیزه
بیر یاردیم ائده بیلرسن؟!
کؤرپونون ملگی بیر آز دوشونجهیه دالدیقدان سونرا:
- کؤرپودن گئچنده، سیزی گوناها باتیرمیش نسنهنی آشاغی آتساز گئچه
بیلرسیز!-دئیه یانیت وئردی.
باشدا، کئفلی ایسکندر چاغیر شوشهسینی جهنّمین آلاولاری ایچینه آتاراق قیل
کؤرپودن گئچدی. آردیجا، دوکتور جئری جراحلیق کیفینی آشاغییا تولازلادی. سونرا کل
اوغلان، شئعیر دفترینی بوراخدی. بو اوچو جنتهده بیر-بیرینی قوجاقلاییب سئوینجدن
آغلاشارکن، قلئیچی مورتوض گوله-گوله بونلارا یاخینلاشدی. هامی شاشیردی. کل اوغلان
اؤزونو ساخلایا بیلمهدی:
- اولان! سن مین بیر گوناه ایشلهمیسن، نفت دکلی اوغورلامیسان،
میلیارد-میلیارد پول آشیرمیسان، تون-تون قیزیل اویان-بویان ائلهمیسن، قاچاقچیلیق
یاپمیسان ، سیم-سانجاق ایشینده اولموسان،
عاراق-شاراب ساتمیسان، عفت ائوی آچمیسان،خالقین بترینی باشینا چئویرمیسن،
سن نئجه کؤرپونو گئچه بیلدین؟!!
قلئیچی مورتوض قاققاناق چکیب گولدو:
- من ددهلیگیمی آشاغییا ایتهلهدیم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
تحریم یوخسا اؤلوم؟!
دوکتور جئری
تحریملر باشلایاندان، ایقتیصادی دوروموموز آغیرلاشیب چتینلیکله باشیمیزی دولاندیرا بیلیردیک. بیر گون قلئیچی مورتوض منی بیر قیراغا چکهرک،" ایستهییرسن اؤزونو بو فلاکتدن قورتاراسان؟" دئیه سوروشدو. سئوینجک،"چیخیش یولو اولسا، نییه ایستهمیرم!"دئدیم. الینی چیگنیمه قویوب دوز گؤزلریمین ایچینه باخاراق، "گل اؤلکهدن قاچاق یوخسا قیتلیق گلسه، باشدا سنین کیمی، منیم کیمی السیز-آیاقسیزلار اؤلهجکدیر" دئدی. اونون اؤنرگهسینه قارشی چیخسامدا، آوروپادا چکهجگیمیز کئفلردن دانیشاندا قوللاریم یانیما دوشدو. او، سؤزلرینین آردیندا آرتیردی: "آدام قاچاقچیلاری ایله دانیشمیشام. اونلار، بیزی بیر گمینین آمباریندا گیزلهدیب آوروپایا آپاراجاقلار".
اوچ گون سونرا، قاش قارالاندا لیماندا قلئیچی مورتوضون یولونو گؤزلهییردیم. هاندان-گئجدن تاپلیب گلدی. یانیندا ددهلیگی شیخ آغانی دا گتیرمیشدی! یاواشجا قولاغینا پیچیلدادیم:" بونو نمنهیه گتیرمیسن؟". آجیقلی-آجیقلی، "من ددهلیکسیز بیر یئره گئتمهرم!"دئدی. بیر ساعاتدان قاچاقچیلار دا گلیب چیخدیلار. بیزی قاییقلا بیر قوجامان گمییه گؤتوردولر. یئددی-سککیز گون امن-آمانلیق ایچینده یولچولوغوموز سوردو آنجاق بیر گون بیردن-بیره گمی چالخالانماغا باشلادی. یوخاریدان چیغیر-باغیر سسلری ائشیدیلیردی. سانکی فیرتانا اولموشدو. گمی بیرده چالخالاناندا، آراسیندا گیزلندیگیمیز یوکلر اوزهریمیزه چؤکدو.
گؤزلریمیزی آچدیغیمیزدا اؤزوموزو بیر آدادا گؤردوک. ساحیلین قوملاری اوستونه سرهلنمیش دورومدایدیق. آیاغا قالخدیق. یان-یؤرهده بیزدن باشقا کیمسه گؤرونموردو. شیخ آغا اللرینی گؤیه قووزاییب،"آللاه بیزه رحم ائلهییب. ائلهبیل تکجه بیز قورتولموشوق."دئدی. قلئیچی مورتوض بارماغی ایله اوزاغی گؤستهرهرک،"اورادا بیر مئشهلیک وار. گئدک اورایا. بلکه بیزه یاردیمجی اولان بیری تاپیلا."دئدی. آرغین-یورغون، آج-سوسوز اؤزوموزو مئشهلیگه چاتدیردیق. مئشهده کیمسه یوخ ایدی. تکجه قورد-قوش سسی ائشیدیلیردی. ایستهدیم دئییم،"ائلهبیل آدا بوشدور" دئیه بیلمهدیم. آغاجلارین باشیندان سککیز-دوققوز لوت کیشی باشیمیزا تؤکولوشوب جیدالارینی اورک-بؤیرهگیمیزه دایادیلار. آدا، وحشی آداملارین آداسی ایدی. وحشیلر هلهله ایله بیزی قبیله بؤیوگونون یانینا آپاردیلار. باشچی، هئیوهره بیر کیشی ایدی. بئلینه باغلادیغی اوت-علفدن باشقا اگنینده بیر گئییم یوخ ایدی. بیزی باشدان آیاغا سوزه-سوزه دئدی:
- گؤرونور اویغار بیر اینسانلارسیز! سیز بیلمیرسیز اؤزگهلرین تورپاغینی باسماق اولماز.
من الیمی دؤشومه باسیب سالام وئرهرک دئدیم:
- دوغرو بویورورسوز قوربان. بیزیم ایکی مین بئش یوز ایللیک اویغارلیغیمیز وار. بیز چوخ فرهنگلی بیر اینسانلاریق آنجاق بیز سیزین تورپاقلاریزی باسماق ایستهمهمیشک. تکجه گمیمیز باتیب دا ایستهمهدن بورایا دوشموشوک. سیزدن ریجا ائدیریک بیزه یاردیم ائدهسیز بو آدادان گئدک.
قبیله باشچیسی قاققاناق چکیب گولدو:
- بیزیم آدایا ایذینسیز آیاق باسان موطلق جزالاندیریلمالیدیر. آنجاق سیز اویغار، قاناجاقلی بیر اینسانلار اولدوغوز اوچون جزانی سئچمکده آزادسیز.
یالوار- یاخارا باشلادیم:
- قوربان باشقا بیر یولو یوخدور؟!
قبیله باشچیسی اؤفکهلندی:
- یوخ!..
چارهسیز قالاراق دئدیم:
- قوربان! هله جزالاریز نمنهدیر؟
قبیله باشچیسی گولومسوندو:
- تحریم و اؤلوم. هانسینی ایستهییرسیز سئچین.
قلئیچی مورتوض اورتایا آتیلدی:
- من تحریمی سئچیرم. بیز تحریمه اؤیرشمیشیک.
قبیله باشچیسی ایکی بوینو یوغون کیشییه ایشمار ائلهدی. کیشلر قلئیچی مورتوضون قوللاریندان یاپیشیب مئیدانین اورتاسینا آپاردیلار. یوزلر وحشی آدام میدانین چئورهسینه ییغیشیب باخیردیلار. کیشیلرین بیری وحشیلیکله ال آتیب قلئیچینین شالوارینی آیاغیندان چیخارتدی. اوبیریسی ایسه..
شیخ آغا دؤزه بیلمهدی:
- سیزکی بونون باشینا پیس ایش گتیریرسیز؟!- دئیه قیشقیردی.
قبیله باشچیسی گولدو:
- بیز بونا تحریم ائلهمک دئییریک، سیز نه دئییرسیز؟!
بو دانیشقلاردا ایدی. قلئیچی گلیب یانیمیزدا دایاندی. پؤرتموشدو. قبیله باشچیسی اوزونو منه توتدو.
- سن هانسینی سئچیرسن؟
تکلیفیمی بیلمک اوچون شیخ آغایا باخدیم. گؤزونو آغارتدی. بیرآز دوشوندوکدن سونرا دئدیم:
- اؤلمهیهجگم کی!..منی ده تحریم ائلهیین!
بیرآزدان منده پؤرتولموش حالدا گلیب قلئیچی مورتوضون یانیندا دایاندیم. سیرا شیخ آغایا یئتیشمیشدی. قبیله باشچیسی یئنه سوروشدو:
- سیز هانسینی سئچیرسیز؟!
شیخ آغا دؤشونو قاباغا وئرهرک قیشقیردی:
- من شرفلی اؤلومو، بو رذالته، آلچاقلیغا ترجیح وئریرم. اؤلدورون منی...
قلئیچی مورتوض، "شیخ آغا!.."دئیه باغیراراق هؤنکور-هؤنکور آغلاماغا باشلادی. گؤزلریم آجیشدی. اوتانجیمدان باشیمی آشاغی سالدیم. قبیلهنین باشچیسی بو کز دؤرد-بئش دئو کیشییه گؤز ائلهیهرک بویروق وئردی:
- شیخ آغانی اؤلونجهیه قدر تحریم ائلهیین.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آفتافا اوغروسو
دوکتور جئری
ائشیدیگیمیزه گؤره، قلئیچی مورتوضو آٰفتافا اوغورولوغو اوچون یاخالامیشدیلار.
اوستاد دفتری اوزگون-اوزگون دئدی:
- آسماسالار، ییرمی- اوتوز ایل تورمهده یاتاجاق!
دیللندیم:
- میلیاردی ایختیلاس ائلهمهییب کی، آسالار، کسهلر، تورمهیه باسالار..
اوستاد دفتری باشینی توولایا-توولایا دیزینه تاپدادی:
- کئشگه میلیارد-میلیارد ایختیلاس ائلهیردی، کئشگه بانک چاپاردی!
بو دانیشیقلاردا ایدیک، قلئیچی مورتوض هارادانسا تاپیلیب گلدی.
شاشیردیق:
- سنی بوراخدیلار؟!!-دئیه ایکیمیز بیردن سسلندیک.
قلئیچی مورتوض گولومسوندو:
- بو گون سوچسوزلوغومو آنلاییب سالام-صلوات ایله منی آزاد ائلهدیلر!
اوستاد دفتری تومدو:
- سن مگر آفتافا اوغولامامیشدین؟!
قلئیچی مورتوض باشی ایله "هه" دئدی.
- اولا بیلمز؛ بو قانونلارین ترسینهدیر! آفتافا اوغروسونو بو تئزلیکده بوراخمازلار!
قلئیچی مورتوض قاققاناق چکیب گولدو:
- بابا! اوغورلادیغیم آفتافا او آفتافالاردان دئییل!.. من خزانهدن کوروش(XL)-ین قیزیل آفتافاسینی اوغورلامیشدیم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
مسئوللار اولماسایدی...
دوکتور جئری
قیرخ گونه یاخین ایدی خویلو خانیم، قلئیچی مورتوضو تحریمات ائلهییب اوزونه باخمیردی. قلئیچی مورتوض اؤنجهلری، اؤزونو بیر شئی اولمامیش کیمی گؤسترمگه چالیشسادا، گونو-گوندن آرتان ایچ فیشارین سونوجوندا، خالاسی اری- کئفلی ایسکندری آراچیلیق ائلهمگه قوناق چاغیردی. کئفلی ایسکندر ار-آروادی اوز-اوزه اوتورتدوروب درد-چورلاریندان سوروشاندا، خویلو خانیم چادیراسینین اوجونو دییشینده توتاراق اؤفکهلی-اؤفکهلی دئدی:
- ایسکندر قارداش! ائوه خرجلیک وئرمیر. دئینده بونو آل- اونو آل؛ بو قولاغیندان آلیب او بیری قولاغیندان اؤتورور...
کئفلی ایسکندر أیری-أیری قلئیچی مورتوضون اوزونه باخدی:
- دوغرو دئییر؟!
قلئیچی مورتوض باشینی آشاغی سالدی:
- گلیریم آزدیر خالا اری.. من نئجه ائلهییم؟!!
کئفلی ایسکندر یاواشجا سوروشدو:
- گلیرین نئچهدیر؟
- یارانهلی-مارانهلی بیر میلیون تومن.
- بیرررر میلیون تومنننن!.. سن بو پوللا ائوی گئچیندیره بیلمیرسن؟!!!
- ....
- حتما مدیریت ائلهمه باجارمیرسان!
- مدیریت ائلهمه؟!!
- هه مدیریت ائلهمه! سن گرهک بیلهسن آیدا بیر میلیونو نئجه خرجلهیهسن.
- بئله ایسه، منیم یئریمه مدیریت ائله گؤرهک بو پولو نئجه خرجلهیک گؤرسون؟!
کئفلی ایسکندر جیبیندن کیچیک بیر چؤرتکه چیخاردیب شاققاشاقلا حئسابلاماغا باشلادی. آرا-سیرا قلئیچی مورتوضدان سورغو دا سوروشوردو.
- اوغلوم مورتوض آیدا نئچه ائو کرایهسی وئریرسن؟
- اوچ یوز مین تومن.
- باخ اوغلوم! سن گرهک گونده اون مین تومن ائو کرایهسی اوچون قیراغا قویاسان.
- یاخشی!
- دؤرد باش عاییلهسیز. هر بیریز گونده اوچ دنه سنگک چؤرهگی یئسز، ائلهیر اون ایکی سنگک. آیری دئییشله، سن گرهک گونده اون ایکی مین تومن چؤرهک اوچون قیراغا قویاسان. طبیعیدیر سنگگی یاوان یئمک اولماز، پنیر لازیمدیر. پگاه پنیرلرینین قوطوسو بئش مین تومن دیر، یعنی سن گرهک گونده بئش مین تومن، پنیر اوچون قیراغا قویاسان. قند-چای اوچون ده، گونده ایکی مین تومن قیراغا قویسان گؤرهر. قالدی؛ برق، گاز، سو و تئلئفون پولو. گونده اوچ مین تومن ده بونلارا قیراغا قویمالیسان. بونلارین هامیسینی توپلاسان نئچه ائلر؟!
قلئیچی مورتوض بارماغیندا حئسابلاماغا باشلایینجا کئفلی ایسکندر اؤزو جاواب وئردی:
- ائلهیر اوتوز ایکی مین تومن. آیدا ائلهیر دوققوز یوز آلتمیش مین تومن.
قلئیچی مورتوض باشی ایله کئفلی ایسکندرین سؤزلرینی دوغرولادی.
- قالار بورادا سنین قیرخ مین تومنین. اودا یئتیشر ائوین خانیمینا. هر نه اولسا خانیملارین اؤزلرینه مخصوص خرجلری وار!
سؤز بورایا چاتاندا، خویلو خانیم گولومسهییب چادیرانین اوجو آغزیندان دوشدو.
آخشام باشی قلئیچی مورتوض کئفلی ایسکندرین الینی برک-برک سیخیب یولا سالاندا دئدی:
- خالا اری آللاه سندن راضی اولسون! سن اولماسایدین من نئجه ائلهیهجکدیم؟!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
...قیللی الینه دوشموشوک!
دوکتور جئری
ایندی، هر کیم گوندهلیک چؤرگینی کوچه باشینداکی چؤرکخانادان آلیر. آنجاق اسکیلرده بئله دئییلدی. او زامانلار، خالق اؤزو بوغدا اکیب، اؤزو بچیب، اؤزو دؤیوب، اؤزو ساووروب، اؤزو اویودوب، اؤزو چؤرک یاپاردی. پاییزی، بوغدا چواللاری دگیرماندا سیرایا دوزولنده، قولو گوجلولر، هامیدان قاباق بوغدالارینی دارتاردیلار؛ السیز-آیاقسیزلار ایسه یئددی گئجه، یئددی گوندوز سیرالاردا گؤزلهملی اولوردولار.
ترس آوا کندینین قولو گوجلولریندن بیری ده قلئیچی مورتوض ایدی. او، دگیرمانا گیرنده، هرهنی بیریانا ایتهلهیهرک قاباغا گئچردی. دگیرمانچی دا قورخوسوندان جینقیرینی چیخارتماییب قولوچوماق قلئیچینین بوغدالارینی دگیرمانین بوغازینا بوشالداردی...
هر ایل، قلئیچی مورتوض دگیرماندان قاییداندا، خالاسی اری کئفلی ایسکندر اونو بیر قیراغا چکیب،" اوغول! خالقا اذیت ائلهمه، بو ایشلردن ال چک!" دئیه اؤیود وئرردی. قلئیچی مورتوض بو سؤزلره قاققاناق چکیب گولنده، کئفلی ایسکندر اؤفکهنیب دئیردی: "اوغول! سن هله گؤتو قیللی الینه دوشمهمیسن!!".
او ایل یئنه قلئیچی مورتوض بوغدا چواللارینی ائششگین بئلینه چاتیب دگیرمانا یوللاندی. ایچری گیرجک یئنه هرهنی بیر یانا ایتهلهیهرک قاباغا گئچدی. بیردن، داشین دلیندان اوجا بوی، ساری باش، گؤی گؤز بیر اوغلان ائشیگه چیخدی. گئن بیر شالوارجیق گئیمیشدی. او، دگیرمانچینین اوغلو- دلی توراب ایدی. دگیرمانچی خستهلنیب او گون ایشه گلمهمیشدی. دلی توراب، قلئیچی مورتوضون قاباغا گئچدیگینی گؤرموشدو سانکی. بارماغی ایله سیرانین دیبینی گؤسترهرک قشقیردی:
- گئچ سیرایا!!
قلئیچی مورتوض گولومسوندو:
- ائله بیل منی تانیمادین، ترس آوانین شیخ آغاسی منیم ددهلیگمدیر!!
دلی توراب سایمازجاسینا یئنه باغیردی:
- کیم اولورسان اول، گئچ سیرایا!!
قلئیچی مورتوض قیزیب الی ایله دلی تورابی دالییا ایتهلهینده، او قلئیچینین یاخاسیندا یاپیشیب چووال تایی کیمی قووزایب یئره قویاراق ساغ دیزینی دؤشونه باسدی. نفس قلئیچی مورتوضون سینهسینده گیزلهننده، بیردن آلتدان گؤزو دلی تورابین یان-یؤورهسینه دوشدو...
یئددی گئجه، یئددی گوندوز سونرا، قلئیچی مورتوض اویودولموش اونلارلا ائوه قاییداندا، یولدا خالاسی اری کئفلی ایسکندر قاباغینا چیخدی:
- اوغول! نیگرانچیلیقدان اؤلدوک، بیر هفتهنی هارالاردایدین؟
قلئیچی مورتوض باشینی آشاغی سالدی:
- هئچ!.. گؤتو قیللی الینه دوشموشدوم!!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
هر شئی طبیعیدیر!
دوکتور جئری
تئیمور آغانین قهوهخاناسیندا اگلشمیشدیک. شیخ آغانین سون سیستئملی ماشینی قهوهخانانین قاباغیندان گئچنده، بیردن قلئیچی مورتوض دریندن نیسگیللی بیر آخ چکیب دئدی:
- هئچ بیلیردیز؛ من "بودا طبیعی دیر!" دئسه ایدیم. ایندی من اؤرت باسدیر ماحالینین شیخآغاسی ایدیم؟!!
هامیمیز شاشیردیق:
- نئجه..نئجه؟!!
قلئیچی مورتوض آچیقلیق گتیردی:
من اوشاقلیقدان آرزو ائدیردیم، بؤیوینده ماحالیمیزین شیخ آغاسی اولام. بو اوزدن یاشیم اون دؤرده دولاندا، بوخچامی باغلاییب اوخوماق اوچون شیخ آوایا یولا دوشنده، ددهم کابلا احد قولون بوینوما سالیب اوزومو اؤپنده، قولاغیما پیچیلدادی:
- اوغلوم! گئت اوخو آنجاق توقعیم بودور؛ آبیریمیزدان مؤحکم صاحاب اولسان!!
﷼
ایکی گون سونرا آخشام چاغی شیخ آوایا یئتیشدیم. دفتره گئچیب آد یازدیرماق ایستهینده، یئکهپر بیر شیخ قولومدان یاپیشیب اؤزو ایله حوجرهسینه آپارا-آپارا دئدی:
- واخت گئچیب، سن بو گئجه منه قوناقسان. اینشااله صاباح هم آدینی یازدیرریق، همده سنه حوجره آلاریق.
شیخین حوجرهسینه گئچدیک. کیچیک بیر اوتاق ایدی. اورتاسیندا بیر یاتاق آچیلمیشدی. شیخ دئدی:
- سن گئچ دینجل. منیم بیر آز ایشیم وار، بیر ساعاتدان گلهرم.
چوخ یورولموشدوم. پالتارلاریمی چیخاردیب یاتاغا اوزانیجا بیلهمی یوخو آپاردی. گئجهنین بیر واختی قاپی تیققیلتیسینا یوخودان داشلادیم. آی ایشیغیندا گؤزلریم یئکهپر شیخی سئچدی. بیردن جانیما قورخو دوشدو. آبیریمی مؤحکم یئره یاپیشدیردیم. شیخ بؤرکونو چیخاردیب دیوارداکی میخا آسدی. اؤز-اؤزومه دئدیم: بو طبیعی دیر، آدام بؤرک ایله یاتماز کی!. شیخ قباسینی چیخاردیب میخا آسدی. یئنه اؤز-اؤزومه دئدیم: بو دا طبیعی دیر، آدام قبایلا یاتماز کی! شیخ کؤینگینی سویوندو. یئنه اؤز-اؤزومه دئدیم: بو دا طبیعی دیر، چوخلاری یاتاندا کؤینکلرینی چیخاردارلار. شیخ شالوارینی چیخارتدی. اورگیمه پیس فیکرلر گتیرمهدیم. اؤز-اؤزومه دئدیم: بو دا طبیعی دیر، هاوالار ایستیدیر، نئیلهسین؟ آرتیق شیخین اگنینده شورتدان باشقا هئچ نه قالمامیشدی! شیخ یاواش-یاواش یاتاغا یاخینلاشیب بیردن ال آتیب شورتونو چیخارداندا، " بو غئیری طبیعی دیر!" دئیه قیشقیراراق قاپییا ساری قاچدیم.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
دومبا گؤز
دوکتور جئری
اوستاد دفتری، کئفلی ایسکندر، قلئیچی مورتوض، کل اوغلان قبیریستانلیق طرفیندن گلیردیلر. اوست باشلاری توز-تورپاق ایچینده ایدی. ماراقلاندیق. یاخینلاشینجا سوروشدوم:
- خئیر اولا یولداشلار، هارادان بئله؟!
اوستاد دفتری الینین دالی ایله آلنینین ترینی سیله-سیله دئدی:
- دومبا گؤزو قویلاماقدان گلیریک!
یانیمدا دوران اوستاد فرهیخته ایکی الینی باشینا تاپدادی:
- ائی وای ائویمیز ییخیلدی! فرهنگستان زبان فارسینین رئیسی اؤلدومو؟!!
قوشوقچو کل اوغلان باشی ایله "هه!" دئدی.
شاشقین-شاشقین سوروشدوم:
- هله بو صیر-صوفت ندیر؟! باشدان آیاغا توزا، تورپاغا بورونموشسوز!!
یانیت وئرن اولمادی؛ اوستاد دفتری گؤیه باخدی. کئفلی ایسکندر گولدو. کل اوغلان باشینی قاشادی.
قلئیچی مورتوضا دؤندوم. اوزو جیرماقلانمیشدی! آرغین-یورغون فیسیلدادی:
- آدام کیمی باسدیرماغا قویموردو کی!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ایسلام اؤلکهسینده هر شئیین بیر یولو وار!
دوکتور جئری
سووئتلر بیرلیگی چؤکمگه باشلایاندا، اوتایلی بو تایلی آذربایجانلیلار آرازین ایکی ساحیلینه توپلاشیب ووصال ماهنیلارینی سس-سسه وئریب اوخویاندا، بیزیم قلئیچی مورتوض اؤزونو چایا ووروب اوتایا گئچدی. چوخلو آختاریشلاردان سونرا، ایللر اوزونو، آیری دوشموش خاللی-تئللی خالاسینی تاپدی. گؤز یاشلاری آخیشیب داشاندا، خالا-بالا ساریشیب قوْووشاندا، قاپی-قونشو "ایسلام اؤلکهسیندن بیری گلیب" دئیه خبردار اولوب خالانین ائوینه دولوشدولار. سالام-صالاوات ایله قلئیچی مورتوضو یئنی آچیلمیش مچیدلرینه گؤتوروب، قاداغا قویولموش دینلری حاققیندا سورغو-سوالا باشلادیلار. آلنی مؤهور گؤرمهمیش قلئیچی مورتوض چتین دورومدا قالمیشدی. ددهلیگی شیخ آغانین آبیری گئتمهسین دئیه ناچارلیقدان یالاندان-دوغرودان بیر شئیلر قوشوشدوروب سورغولاری بیر تورلو جاوابلاندیرماغا چالیشدی. سیرا خالاسی ارینه یئتیشدی. شانسدان اوتایلی خالاسی ارینین آدی، بو تایداکی خالاسی ارینین آدی کیمی کئفلی ایسکندر ایدی! کئفلی ایسکندر بتر ایچن ایدی. اؤزونه بیر چیخیش یولو آختاریردی. ادب-ارکانلا گلیب قلئیچی مورتوض قاباغیندا اوتوروب سوروشدو:
- بورادا دئییرلر؛ چاخیر ایچنین نامازی آللاه درگاهیندا قبول اولماز. منده ایچمگی ترگیده بیلمیرم. بونون بیر چیخیش یولو وارمی؟!
قلئیچی مورتوض باش بارماغینی گیژگاهینا قویوب بیرآز فیکیرلشندن سونرا جاواب وئردی:
- ایسلام اؤلکهسینده هر شئیین بیر یولو وار. سن ائلهیه بیلرسن سرخوشلوق باشیندان چیخاندا تؤوبه ائلهییب نامازینی قیلاسان، نامازدان سونرا گئنه ایچه بیلرسن!!
کئفلی ایسکندر سایغی ایله الینی دوشونه باسیب،" منه دئییردیلر ایچمه، دوزونو سیز دئییرسیز، شوکورلر اولسون کی یولو وار ایمیش!"دئینده، قلئیچی مورتوض آرتیردی:
- هله بو بیر شئی دئییل کی! من اوتایداکی خالام ارینی ایکی کره ده مکّهیه گؤندرمیشم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سیزه امنیت لازیم دئییل می؟!
دوکتور جئری
دونن کئفلی ایسکندردن ائشیتدیم،
قلئیچی مورتوضو آروادی ائودن ائشیگه اؤتوروب. سالیغینی توتدوقدا آنلادیم گئدیب
حاجی نیظامین کؤهنه حامامینین تولانبارخاناسیندا قالیر. تلم-تلَسیک اؤزمو اورایا
یئتیردیم. جیریلتی ایله قاپینی آچیب ایچری گیردیم. مورتوض ال-قولتوق
دیوارین دیبینده اوتورموشدو. اوست-باشی قاپقارا ایدی. منی گؤرجک آیاغا قالخدی.
- مورتوض بگ بورادا نه قاییریرسان؟- دئیه سوروشدوم. دولوخساندی؛ دینمهدی.
قوجاغیمی آچیب اؤپوشمک ایستهدیگیمده باشینی چیگنیمه قویوب هؤنکور- هؤنکور آغلادی:
- خویلو خانیم منی ائودن ائشیگه اؤتوروب!
- نه اولوب اولمایا گئنه بیلهسی ایله دالاشمیشسان؟!
باشینی توولادی:
- یوو.. گئچن هفته آخشام ائوه دؤننده، خویلو خانیم دئدی: "پول وئر گئدیم چؤرک
آلیم." دئدیم:" پولوم یوخدور، هله ایش تاپمامیشام." خویلو خانیم دا حیرصلهنیب سسینی آتدی باشینا:- "دئینده
پول وئر چای-چؤرک آلیم، دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام. دئیینده گازی،
برقی، کسیبلر پول وئر قبضیلری وئریم، دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام، دئیینده
پول وئر اوشاقلارا پار-پالتار آلیم دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام، دئینده
اوشاق مریضدیر پول وئر دوکتورا آپاریم دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام. دئیینده،
بؤیوک اوغلان نئچه واختدیر آخشاملاری گئج ائوه دؤنور، بورنونون سویونو ساخلایا
بیلمیر، سایمیرسان. دئیینده، قیزیمیز مشقه دوشوب یولداشلاری ایله گئتسین خلیج همیشگی فارسین
قیراغینداکی اؤلکهلرده ادامهیی تحصیل وئرسین، چگینلرینی سیلکهلهییرسن..."
سونرا اللرینی بئلینه ووراراق قیشقیردی: "دئیه بیلرسن سن بو
ائوده نهیه گرهکسن؟!".
خویلو خانیمی بیرآز یوشوتماق ایستهدیم: "بیلیرسن آرواد! من اولماسام
قونشوموز دونباگؤز عوض گئجه دیواردان آشیب ناموسونا توخانار! یا اونون مؤهتاد
اوغلو گلیب باشیزی کسیب مال-دؤولتیمیزی آپارار!."
مورتوضون سؤزلرینی کسدیم:
- خانیمین نه دئدی؟
- هئچ نه دئمهدی. سوپورگهنی گؤتورب منی ائوده ائشیگه اؤتوردو.
اوزونتو ایله دئدیم:
- ایندی نئجه اولاجاق؟!
- دئییرم، ایجازه وئرسن گلیب بیر نئچه گون سیزده قالیم گؤرک سونرا نه اولور!
- یوخ!.. یوخ!.. اولماز قارداش. بیلرسن آرواد منی ده ائوه بوراخمیر. قاپینی
تپکلهمهینجه اوزومه آچمیر!
شاشیردی:
- یانی قاپینی تپیکلهینده قورخوب اوزونه آچیر؟!!
آجی - آجی گولومسهدیم:
- یوخ بابا!.. آرواد قولتوغوم دولودور دئیه قاپینی اوزومه آچاندا تئز ایچرییه
سوخولورام!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آفتافا
دوکتور جئری
دئییرلر: قدیم أیامدا، اؤرت باسدیر ماحالینین باشکندی، ترس آوادا قلئیچی مورتوضون آفتافا ساتان دوکانی وار ایمیش. قلئیچی مورتوضون چیلخا میسدن تؤکولموش آفتافالاری، اوروسدان گتیریلدیگی اوچون نیقالای آفتافاسی آدی ایله خالق آراسیندا اون (شؤهرت) قازانمیشدی. نیقالای آفتافالارینین باهالی اولدوغوندان تکجه اؤرت باسدیر ماحالینین باشچیلاری بو آفتافادان فایدالانیب قارا خالق لولئهین ایشلهدردی. داناباش کندینین گؤرکملی تاریخچیسی اوستاد دفترینین آراشدیردیقلارینا گؤره، ائله او دؤنمدن آفتافا اؤلکهدارلیق سیمگهسینه چئوریلیبدیر. پلاستیک صنعتی اورتایا چیخدیقدا نیقالای آفتافالاری سیردان چیخیب یئرینی پلاستیک آفتافالارا وئردی. ایندی نیقالای آفتافالارینی یالنیز عتیقچیلرده گؤرمک اولار.
دئییرلر: بیر گون قلئیچی مورتوض سحر تئزدن دوکانینی آچیب موشتری یولو گؤزلهییرکن، ددهلیگی شیخ آغا الینده آفتافا [ایندی بو آفتافا پاریسین لوور موزهسینده ساخلانیلیر] ایچری گیریر:
- اوغلوم مورتوض ! منه وئردیگین بو آفتافا دلیکدیر ده سو ساخلامیر!.. آیاق یولونا گئدیب ایشیمی گؤرندن سونرا گؤرورم سویو گئدیب طهارت آلا بیلمیرم. مومکون اولسا بونو دگیشدیرهسن.
قئلیچی مورتوض سوفتهسی کور اولماسین دئیه آفتافانی دگیشدیرمک ایستهمیر. بیرآز دوشونوب دئییر:
- دده! اولماسا سیز اوّل آفتافا گؤتورون سونرا ایشیزی گؤرون!
دئییرلر: بو سؤز شیخ آغانین عاغلینا باتیر. آفتافانی قولتوغونا ووروب دوکاندان چیخیر.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
جنته گئتمک ایستهمیرم!
دوکتور جئری
قیامت گونو ایدی. میزان-ترهزی قورولوب اینسانلارین عمللری دارتیلماقدا ایدی. سیرا قلئیچی مورتوضا گلدی. حساب-کیتاب ملگی قالین بیر دفتری قاباغینا آچیب اوخوماغا باشلادی. هردن آلتدان-آلتدان قلئیچییه باخیب باشینی اوزونتو ایله توولاییردی. ملگین داورانیشیندان قلئیچینین آیاقلاری تیترهمگه دوشدو. ملک آغزینی آچیب سورغو-سوالا باشلاماق ایستهینده اوزون بوی، یاراشیقلی بیر فریشته گلیب قولاغینا نسه پیچیلدادی. ملک قاباغینداکی دفتری قاپاتاراق،"سیز جنته گئدهجکسینیز"دئیه حوکم کسدی. قلئیچی اؤنجه بو خبردن سئویندیسه سونرا قورخماغا باشلادی. اولمایا بو ایشین ایچینده بیر ایش وار؟! ندن دونیادا ایشلهدیگی گوناهلاردان یانا هئچ سورغولانمادی؟! آنسیزین گوناهلاری سینما پردهسی کیمی گؤزونون اؤنوندن گئچمهیه باشلادی. دیوارین چاتیندان قونشونون آروادینا باخماسی، جومعه آخشاملاری خالاسی اری کئفلی ایسکندرله کالاوادا چاخیر ایچمهسی، محرملیکده، خالقدان ییغدیغی پوللاری سیم-سانجاق باشیندا کول ائتمهسی، دستمازسیز جاماعاتلا ناماز قیلماسی، گؤزدن ایراق، آیاق اوسته ایشهمهسی، تیریکلری ایمازادادا گیزلتمهسی، مچیدین خالچاسینی بیر پیکنیک گاز ایله دگیشمهسی، ائرمنی سرکیسله بیر کره دونقوز اتی یئمهسی، گئجهلری بیبیسی رادیوسونا قولاق آسماسی، ددهلیگی شیخ آغانین جیبیندن پول اوغورلاماسی...
ددهلیگی یادینا دوشنده بیردن بیر شئی بئینینده قیغیلجیم ووردو. ددهلیگی شیخ آغا سوباشینا گئدنده او تئز آفتافانی ایلیق سو ایله دولدوراراق آپاریب آیاق یولونا قویاردی. اولمایا بو خئیر ایش اوچون او جنتلیک اولموشدو. آمما یوخ!.. اون مینلرجه آفتافا سویو ایله اونون دونیادا چیخارتدیغی پوخلاری یوماق اولمازدی!
قلئیچی مورتوض بو فیکرلرده ایکن، حئساب-کیتاب ملگی سسلندی:
- سیز گئده بیلرسینیز، جنت سیزی گؤزلهییر!
قوشقو قورد کیمی قلئیچینین جانینا دوشدو:
- ائی آللاهین بؤیوک ملگی! ائله بیل بیر یانلیشلیق اولوب، سیز بیر کره ده دفتره باخین!
ملک گولومسوندو:
- یانلیشلیق اولماییب. سیزین بوتون گوناهلارینیز باغیشلانیب. سیزی شفاعت ائلهییبلر!
قلئیچی قیس-قیس گولدو:
- رحمتلیگین اوغلو ائله بیل باشینا هاوا گلیب، منی کیم شفاعت ائلهیهجک؟!..
قلئیچینین بو سؤزوندن ملک بتر اؤفکهلندی، قاپی آغزیندا دوران ایکی قولوچوماق فریشتهیه قیشقیردی:
- تئز بو دیلی اوزونو گؤتورون جنته آتین!
فریشتهلر قلئیچی مورتوضون قولتوقلارینا گیریب سورویه-سورویه ائشیگه چیخارتدیلار.
*
قلئیچی مورتوض گؤزونو آچدیقدا، اؤزونو اوجسوز-بوجاقسیز بیر باغدا گؤردو. گون دیک تپهسینه ووروردو. باغدا کیمسه یوخ ایدی. قو دئییردین قولاق توتولوردو."بورا جنتدیرسه هانی به حوری-غیلمانی؟!"دئدی اؤز-اؤزونه. جانینا قورخو دوشدو. باغدا خئیلک ایرهلیلهدیکدن سونرا بیردن قولاغینا تار-قاوال سسی دگدی. سئویندی. بیرآز دا قاباغا گئتدیکده باغین دیبینده گؤزو بیر ائوه ساتاشدی. تار-قاوال سسی ائودن گلیردی. سئوینجک آددیملارینی یئهینلشدیردی. بینانین قاباغینا یئتیشینده، ائوین قاپیسی آچیلیب ددهلیگی شیخ آغا ائشیگه چیخدی:
- اوغلوم قلئیچی مورتوض گلدین می؟.. تئز آفتافامی دولدور، آیاق یولونا گئتمهلییم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سیزین گوناهینیز نمنهدیر؟
دوکتور جئری
قیام-قیامت اولموشدو. اینسانلار دؤرد-دؤرد گلیب سورغولانیردیلار. نؤوبت دوکتور جئری، قلئیچی مورتوض، شیئخ آغا و کئفلی ایسکندره گلینجه سورغو ملگی دئدی:
- اؤز دیلیزله دونیادا ایشلهدیگیز ان بؤیوک گوناهی سؤیلهسهز، گوناهیز باخیشلانیب جننته گئدهجکسیز.
دوکتور جئری باشینی آشاغی سالدی:
- من بیر کره عمل ائلهینده اونوتدوم قایچی خستهنین قارنیندا قالدی.
سورغو ملگی بارماغی ایله یان طرفدهکی بیر تشت سویو گؤسترهرک:
- گئت، کؤوثر سویوندا اللرینی یو گوناهین تمیزلنسین- دئدی.
دوکتور جئری اللرینی سودا یویاندا جنتین قاپیسی اوزونه آچیلدی.
سیرا قلئیچی مورتوضا گلدی. قیزارا-قیزارا دئدی:
- من دیوارین چاتیندان قونشونون آروادینا باخاردیم!
سورغو ملگی گولومسهدی:
- گئت کؤوثر سویوندا گؤزلرینی یو، گوناهدان آرین.
قئلیچی مورتوض گؤزلرینی تشتده یویاندا، کئفلی ایسکندر ایله شئیخ آغا پیچیلداشاراق سیرادا یئرلرینی دگیشدیردیلر. بو سورغو ملگینین گؤزوندن یایینمادی. قیزغین-قیزغین:
- سیز نییه یئرلریزی دگیشدیز؟- دئیه قیشقیردی.
کئفلی ایسکندر اوتانا-اوتانا فیسیلدادی:
- منیم گوناهیم چاخیر ایچمکدیر. ایجازه وئرسهنیز من اوّل آغزیمی یویوم گئچیم، آخی شئیخ آغانین گوناهی مملکتین ایچیه سیچماقدیر!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
قلئیچی مورتوض دا دوکتور ایمیش!
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض اوچ آی ایدی ایشسیزلیکدن تئهرانا کؤچوب صابون کارخاناسیندا چالیشماقدا ایدی. کئچن جومعه آخشامی، مین بیر چتینلیکله ایش یییهسیندن ایذین آلیب ترسآوایا قاییداندا اورگی اوزولدو. قونشو آروادلاری ائولرینه گیریب چیخماقدایدیلار. آیاقلاری یئره یاپیشدی. گوجلوکله اؤزونو قاپییا چاتدیراندا اسمرخالا ایله اوز-اوزه گلدی:
- خالا نولوب ؟ دئیه اینگیلدهدی.
خالانین گؤزلری دولدو:
- خویلو خانیم اؤلور.. بیر هفتهدیر نه یئییر، نه ایچیر، نه دانیشیر.
مورتوض حیطی اوچ-دؤرد آددیم ائدهرک پللهلردن چیخیب اؤزونو اوتاغا یئتیردی. آروادی خوُیلو خانیمی اوتاغین اورتاسیندا یاتاغا اوزاتمیشدیلار. گؤزلرینی تاوانا تیکمیشدی. اوزو ساپ-ساری ایدی. بیر قارا چارشافلی قادین باشی اوسته قورآن اوخویوردو. بئش-آلتی آیری قادین ایسه یاتاغین قیراغینا آغلاییردیلار. قادینلار قلئیچینی گؤرونجه آیاغا قالخیب اوتاغی ترک ائلهدیلر. قلئیچی قاپینی دالدان باغلادی.
یاریم ساعات سونرا خویلو خانیم چادیراسینی بئلینه باغلاییب قاپینی سوپوروردو. یاناقلاری قیپ-قیرمیزی ایدی!..
بیر ساعاتدان قلئیچی مورتوض ائودن ائشیگه چیخاندا قونشولاری چوپور مصمه دیشلرینی آغاردا-آغاردا بیلهسینه دئدی:
- مورتوض قارداش سنده بتر دوکتور ایمیشسن ها!!
قلئیچی مورتوض باشینی آشاغی سالاراق دریندن بیر آه چکیب دئدی:
- واختیندا دوکتورلوغومدان خبردار اولسایدیم، قویمازدیم ددهلیگیم، شئیخ بؤیوک آغا اؤلسون!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ترسآوا کندینین اؤلولری هاچان اویاناجاق؟
دوکتور جئری
ائوین تئلئفونو کسینتیسیز زنگ چالیردی. یوخودان داشلاندیم. گئجه یاریسی ایدی. خستهخانادان آراییردیلار. تعجیلی عملیات اولوناجاق یامان دوروملو بیر خسته گتیرمیشدیلر. تلم-تلهسیک گئیینیب یولا دوشدوم. یاریم ساعات سونرا خستهنین باشی اوسته ایدیم. اوزوقویلو تختین اوستونه اوزادیلمیشدی. اوستونه آغ اؤرتوک چکمیشدیلر. اؤرتوگون اورتالاریندان قان سیزیردی! خستهنی یوخلاماق ایستهدیگیمده اوزونو منه چئویردی. تانیدیم بیلهسینی. منیم عسکرلیک یولداشیم، قئلئیچی مورتوض ایدی. حال-احوالینی سوروشا-سوروشا اؤرتوگو قالدیردیغیمدا گؤزلریمه اینانا بیلمهدیم سوروشدوم:
- سیلاحداش..باشینا نه ایش گلیب؟!
قلئیچی مورتوضون گؤزلری دولدو. بیر شئی دئمهدی. طیب باجیلارینا دئدیم، خستهنی عمل اوتاغینا آپارسینلار.
بئهوشدارینی ووراندا گئنه قلئیچی مورتوضدان سورشدوم:
- سیلاحداش دئمهدین باشینا نه ایش گلیب؟!
قلئیچینین گؤزلری سوزوله-سوزله سؤزه باشلادی:
- دوکتور!.. من اؤرت باسدیر ماحالینین ترسآوا کندینده یاشاییردیم. نئچه آی بوندان قاباق آروادیم، خویلو خانیم ایکی آیاغین بیر باشماغا سوخدو؛ گرهک شهره کؤچَک. نه قدر دئدیم:- آی خانیم منیم شهرده نه اؤلوم اؤلوب؟ قولاغینا باتمادی کی باتمادی. سونودا چارهسیزلیکدن مال-قارانی، دده-بابا ائوینی ساتیب شهره یوللاندیق. شهره گلن گوندن اؤزومه ایش آختارماغا باشلادیم آنجاق نه قدر چوخ آختاردیم او قدر آز تاپدیم. دونن آخشام، آرغین-یورغون ائوه قاییتمیشدیم. دئمه اوتوردوغوم یئرده منی یوخو آپاریب. بیردن گؤردوم؛ آللاهین اولو فریشتهسی حضرت اسرافیل دودوک چالان ایستیخدام ائلهییر. آداملارین آراسیندان سوخولوب اؤزمو حضرته چاتدیریب دئدیم:-قوربان منی ایستیخدام ائلهیین، منیم تجروبهم وار، من عسکرلیکده شئیپور چالاردیم. حضرت قولومدان یاپیشیب دفترینه آپارا-آپارا دئدی:- قیامت گونون یاخینلاشدیغینا گؤره من هر ماحالا بیر دودوکچو آختاریرام. سنین گؤرهوین بودور، قیام-قیامت اولاندا ان اوجا تپهنین باشینا چیخیب دودوک چالاراق اؤلولری اویاداسان. من الیمی گؤزومون اوستونه باسدیم. بیردن گؤردوم قیام-قیامت اولوب من اؤرت باسدیر ماحالینین ان اوجا یئری اولان قارا تپهنین زیروهسینده دودوک چالماقدایام. اؤنجه داناباش کندینین اؤلولری قبیرلردن قالخاراق گلیب تپهنین قاباغیندا دایاندیلار. سونرا تکهلی کندینین اؤلولری گلیب داناباشلیلارین آرخاسیندا سیرایا گئچدیلر. ساغدان دوهلی ، سولدان آختالی کندلرینین اؤلولری یئتیشدیلر. اوزاقدان کفنلرینی یئللهیه- یئللهیه بیر سیرا اؤلو گلیردی؛ اؤز-اؤزومه دئدیم:- یقین بونلار کندیمیز ترس آوانین اؤلولری دیر؟ آنجاق اونلار قویونلو کندینین اؤلولری ایدی. بس بیزیم ترس آوا کندینین اؤلولری هارادا اؤلموشدولر؟! بلکه دودوگون سسینی ائشیتمهییبلر؟ دودوگو بتر پوفلهدیم. ترس آوالیلاردان گئنه خبر یوخ ایدی! داها بتر پوفلهدیم، گئنه خبر یوخ ایدی!! آغ جیگرلریمین بوتون هاواسینی اووورتلاریما توپلایاراق وار گوجومله پوفلهینده هوشوم باشیمدان چیخیب تپهدن آشاغی دیغیرلاندیم. گؤزومو آچاندا اؤزومو خستهخانادا گؤردوم. دودوگو برک پوفلهدیگیمدن گؤتوم پاتلامیشدی!...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ائله دده، بئله بالا
دوکتور جئری
شئیخ آغا اؤلوم یاتاغینا دوشوب
سون سولوقلارینی چکمکده ایدی. قلئیچی مورتوض یاشلی گؤزلرله ال-قولتوق ددهلیگینین
باشی اوسته اوتورموشدو. هاندان- گئجدن شئیخ آغا گؤزلرینی آچدی:
- اوغلانلاریم.. اوغلانلاریم هانی؟!
قلئیچی مورتوض ایستهمهدی دئیه،"اوغلانلارین بیری دوستاقدادیر، ایکیسی
ایسه هرهسی نئچه یوز میلیاردجیق گؤتورب اؤلکهدن قاچیبلار ".
- دده من بوردایم!- دئیه یانیت وئردی.
شئیخ آغانین گؤزلری قلئیچی مورتوضا ساتاشدی:
- بالا مورتوض سنسن؟ حیاتیمین سون آنلاریندا سنه بیر شئیلری اعتراف ائتمهلییم.
قلئیچی مورتوض یوموشاقجا ددهلیگینین
الینی سیخدی.
- مورتوض بالام!.. بیلدیگین کیمی من بوتون مال-ثروتیمی ایختیلاسدان،
اوغولوقدان، روشوتدن ییغمیشام...
قئلیچی مورتوض ددهلیگینین سؤزلرینی
کسدی:
- دده ایندی بو سؤزلرین واختی دئییل...
- یوخ بالام.. لاپ واختیدیر.
- ...
- بالام.. بو سون آنلاردا سندن بیر ایستگیم وار..
- بویور دده.. من قوللوغوندایام.
- بالا!.. بایاق دئدیگیم کیمی منیم بوتون مال-ثروتیم حارامداندیر. سندن ایستهییرم
حالال پولدان منیم اوچون ایکی آرشین کفن آلاسان آللاهین گؤروشنه حارام خلعت ایله
گئتمهیم...
قلئیچی مورتوض ددهلیگینین الینی یاواشجا بوشلایاراق:
- دده.. بیر آز گؤزله من همن قاییدیرام- دئیه اوتاغدان چیخدی.
یاریم ساعاتدان، قلئیچی مورتوض قولتوغوندا
ایکی آرشین کفن قاپی آغزیندا دایانمیشدی. شئیخ آغانین سؤنوک گؤزلرینین
ایچی گولن کیمی اولدو. اینجارسیز سسله سوروشدو:
- بالا..کفنی حالال پولدان آلدین؟
قلئیچی مورتوض ددهلیگینین یانیندا اگلشهرک،"
هه دده.. آرخایین اولون حالال پولدان آلمیشام.." دئیه آرتیردی:
- بازاردا قوجا بیر کیشی گؤردوم. دایاناجاقدا اوتوروب پوللارینی ساییردی. بیلهسینه
یاخینلاشیب سوروشدوم: عمی بو پوللار حالالدیر؟ قوجا دئدی: هه اوغلوم بو پوللار آنا
سود کیمی حالالدیر. من بو پوللاری آلنیمین تری، الیمین قاباری ایله قازانمیشام.
شئیخ آغا ماراقلاندی:
- سونرا نئجه اولدو؟
قلئیچی مورتوض سویوق قانلیلیقلا آرتیردی:
- هئچ!..منده پوللاری الیندن قاپیب، گئتدیم سنه کفن آلدیم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


c: text/html

text:
آذربایجان رئسپوبلیکاسی مدافعه ناظیری گئنئرال-پولکوونیک ذاکیر حسنوو ۳۱ دئکابر - دونیا آذربایجانلی لارینین هم رای لیک گونو و یئنی ایل بایراملاری موناسیبتیله سیلاحلی قوهلرین شخصی هئیتینه تبریک عونوانلاییب.
آخار . آذ تبریکین متنینی تقدیم ائدیر:
«جناب ظابیطلر، گیزیرلر، میچمانلار، چاووشلار، عسگرلر و ماتروسلار!
سیزی ۳۱ دئکابر - دونیا آذربایجانلی لارینین هم رایلیک گونو و یئنی ایل بایراملاری موناسیبتیله صمیمی قلبدن تبریک ائدیرهم.
عوموم میللی لیدئریمیز حیدر علیئوین مودریک سیاستی نتیجهسینده رئسپوبلیکامیز هرطرفلی اینکیشاف ائدرک قاباقجیل اؤلکهلر سیراسیندا لاییقلی یئرینی توتوب، بوتون سویداشلاریمیزین قورور منبعینه، اومید یئرینه چئوریلیب، دونیا آذربایجانلی لارینین هم رایلیگی تامین اولونوب.
اولو اؤندریمیزین لاییقلی داوامچیسی، مؤحترم پرئزیدئنتیمیز جناب ایلهام علیئوین رهبرلیگی آلتیندا آذربایجان اقتصادیاتی دورمادان اینکیشاف ائدیر، دؤولت موستقیللییمیز مؤحکمله نیر، وطنداشلاریمیزین مادی ریفاهی یاخشیلاشیر، اؤلکهمیزین دؤولت موستقیللیگی مؤحکمله نیر و مدافعه قودرتی دائیم یوکسه لیر.
آپرئل آییندا دوشمن تخریباتینین قارشیسی آلینارکهن آذربایجان اوردوسو بؤلمهلرینین کئچیردیی قطعیتلی جاواب تدبیرلری نتیجهسینده ایشغال آلتیندا اولان اراضیلریمیزین بیر حیسهسینین آزاد ائدیلمهسی هر بیریمیزده قورور حیسسی دوغوردو. بیزلری سئویندیرهن بو خبر خالقیمیزین هم رای لیینین باریز نومونهسیدیر. امین اولون کی، نؤوبتی قلبهلریمیز نامینه دونیا آذربایجانلی لاری سیزینله بیرلیکده اولماغا حاضیردیر.
اینانیرام کی، آذربایجان رئسپوبلیکاسینین کونستیتوسییاسینا، حربی آندا و نیظامنامهلره بوندان سونرا دا صادق قالاجاق، دؤیوش و معنوی-پسیخولوژی حاضرلیقدا یئنی اوغورلار الده ائده جک و سیلاحلی قوهلرین عالی باش کوماندانینین رهبرلیگی آلتیندا اوچ رنگلی دؤولت بایراغیمیزی ایشغال آلتیندا اولان ازلی و ابدی تورپاقلاریمیزدا دالغالاندیراجاقسینیز.
سیزلره مؤحکم جان ساغلیغی، اوزون عؤمور، عائله سعادتی، خیدمتده و دؤیوش حاضیرلیغیندا اوغورلار آرزولاییرام».

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ارمنیستان سلاحلی قوهلرینین ماداگیز یاشاییش منطقهسینده یئرلشهن حربی حیصهلریندن بیرینده قاراباغدان و ارمنیستاندان حربی خیدمته چاغیریلان حربی قوللوقچولار آراسیندا نؤوبتی مناقیشه باش وئریب.
رئپورت خبر وئریر کی، بو بارهده ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین داغلیق قاراباغداکی ایشغالچی بؤلمهلریندن بیرینده خیدمت ائدن حربی قوللوقچونون آناسی لیانا شاهرامانیان آدلی ارمنی سوسیال شبکه ایستیفادهچیسی اؤز فیسبوک صحیفهسینده پایلاشیب.
معلوم اولوب کی، ایروان حربی کومیسسارلیغیندان حربی خیدمته چاغیریلمیش ۱۹۹۴-جو ایل تولدلو واناند خاچاتوریان و ۱۹۹۶-جی ایل تولدلو ائریک هاروتونیان قاراباغدان اولان حربی قولوقچولار طرفیندن دؤیولدوکدن سونرا آغیر وضعیتده حربی هوسپیتالا یئرلشدیریلیبلر.
بوندان علاوه، محض ارمنیستان و قاراباغ ارمنیلری آراسینداکی مناقیشه زمینده هادروتدا (خوجاوند) یئرلشن حربی حیصهلردن بیرینده اصلا ارمنیستاندان اولان ظابط تابعلییندهکی امرلری ایجرا ائتمدیی اوچون یئرلی ساکین، مقاویله اساسیندا خیدمت کئچن کیچیک چاووشو فیزیکی ایشگهنجهیه معروض قویوب.
باش وئرن حادثهلرین یئرینده آراشدیریلماسی مقصدی ایله پولکوونیک شاکاریانین رهبرلیگی ایله کومیسییا اؤن خطه گلیب.


text:
اونلب پکتیکالیک لرقانلی حادثه آرتیدن ناراضیلیک نمایشی اویوشتیرگن
بوگون پکتیکا ولایتی ارگو تومنی نینگ اونلب اهالیسی ناراضی لیک نمایشی اویوشتیریب طالبان ودولتگه قرشی شعارلربیریشگن لرشونینگ دیک اولرحادثه ده طالباننی مسوول دیب اما امنیتی کوچلرنی کوچ سیزدیب تیلگه آلگنلر.
عین حالده افغانستان ایچکی ایشلروزیرلیگی بو ولایت نینگ ارگون تومنیده یوزبیرگن پارتلشده 90کیشی هلاک ایتیلگیندن خبربیرگن. اما افغانستان مدافعه وزیرلیگی قربان بولگن سانی نی 40دن آرتیق دیب بیانات ترقتگن.
سه شنبه کونی اورگو تومنیده یوزبیرگن کوچلی پارتلشده تن جراحتی آلگن لردن بیرقطارلری کابل شفاخانه لریدن بیریگه آلیب کیلینگن.
بوندن تشقری بوهجوم، اونلب کیشی دن هم جان آلدی. اوز فرزندلریگه هییت کییم کیچگی آلیش اوچون تومن بازاریگه کیلگن منه بو شخص هم حادثه ده تن جراحتی آلیشگن."مین بازارگه قیزباله لریم گه هییت اوچون کییم کیچگ آلگنی کیلگندیم، بیردن پارتش یوزبیردی یره لندیم" دییدی او
بو حادثه ایسه یوزلب عایله لرنی قیغوگه چومدیردی. جانی تلفات یانیده اونلب دکاندارنینگ دکانلری ویران بولیب اوز ساته دیگن اشیالری هم کوککه ساوریلگن.شیرینلیک ساته دیگن دکاندارلردن بیری هم بوحادثه ده اوزقوللری نی یوقاتگن."اوییرده دکانیم بار ایدی، کلچه پیشیریب ساتردیم، دکانده اولتیرگن پیتیم پارتلش روی بیردی، بیردن ییقلیب کیتگنیمنی بیله من، کیین اورنیمدن توریب تشقری چیقدیم، میدان، یره لنگن لردن واولگن لردن توله ایدی، اوزیم هم یره لندیم"
ایمیرجنسی کسلخانه سی شفاکارلریدن بیری یره لنگن لرنی آلیب کیلگنده احواللری اوته آغیربولگنی نی ایته دی."عمومن آلگنده یره لنگن لرنی آلیب کیلگنده احواللری اوته آغیرایدی، تیزده ساغلیق تیمی دوالش اوچون خذمت کورستدیلرحاضر احواللری یخشی" دییدی بوکسلخانه شفاکارلریدن بیری
یوزبیرگن بوحادثه سونگی ییللرده مملکت بویلب اینگ قانلی واقعه حسابلنه دی. پارتلش عادی اهالی دن گوجوم بولگن محلده صادر بولیب قربان بولگن لرنینگ اکثریسی نی عادی اهالی باله لروعیال تشکیل بیره یاتگنی ایتیله دی.
یقینده بیرلشگن ملت تشکیلاتی هم عادی اهالی تلفاتی آشیب باره یاتگن لیگی خصوصیده تشویش بیلدیرشگن ایدی.
ارگون تومنی پاکستان بیلن چیگره داش بولیب اوتمیشده هم اهالی امنیتی کوچلرسانی بوتومنده آزلیگی باره سیده شکایت قیلیشگن ایدی.
بوحادثه تلفاتی باره سیده رسمی لرتاماندن فرقلی رقم لربیریلماقده، ایچکی ایشلروزیرلیگی سووزچیسی نینگ اورین باسری نجیب دانش مذکور حادثه ده 90کیشی هلاک بولگنی نی ایته دی. "پکتیکا ولایتی ده عملگه آشگن هجوم قانلی حادثه ایدی، هجوم تینچ اهالی شغللنه دیگن محل ویانیده مسجد ومدرسه جایلشگن ایدی، حادثه نینگ اکثر قربان لری هم انه شواهالی ، بوگون بیرگه ییتیب کیلگن گزارشگه قره گنده 90کیشی هلاک بولگن و100 آرتیق هم یره لنگن" دییدی دانش جنابلری
اما افغانستان مدافعه وزیرلیگی بیر بیانات ترقه تیب هلاک ایتیلگن لرسانی 42کیشی بولیب تن جراحتی آلگن لرهم اونلب کیشی دیب معلوم قیلگن.
طالبان بوحادثه مسوولیتی نی اوز بویین لریگه آلیشمه گن، اما دولت بونگه عصیانچی لرنی مسوول دیب ایتماقده.


text:
کرمل سؤزچوسو دمیتری پسکوو روسییایا عایید دیپلماتیک ملکلرین مسکوایا تحویل وئریلمهمهسی ایله باغلی واشینگتنا نؤوبتی دفعه خبردارلیق گؤندریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، او، مسکوانین صبرینین توکندیینی دئییب.
«روسییا بوندان آرتیق دؤزوملولوک نماییش ائتدیره بیلمز. بو یؤنده هانسی آددیم آتاجاغیمیزلا باغلی دقیق تاریخ یوخدور. لاکین مؤوجود وضعیت قبول ائدیلمزدیر»، - پسکوو بیلدیریب.
قید ائدک کی، باراک اوباما ۲۰۱۶-جی ایلین دکابریندا ۳۵ روس دیپلماتین اؤلکهدن دپورتاسییا ائدیلمهسی و نمایندهلیکلرین باغلانیلماسی حاقدا قرار وئرمیشدی. روس دیپلماتلارین همین نمایندهلیکلره داخیل اولماسی قاداغان ائدیلمیشدی.


text:
ماریا کوری
ماریا کۆری
ماریا کوری؛ لهیستان ۷ نوْوامبر ۱۸۶۷، ورشو، روسیه ایمپیراتورلوغو — ۴ ایول ۱۹۳۴، پاسی، پاریس، فرانسه) - لهیستان اصیللی فرانسه کیمیاچیسی و فیزیکی. ایکی دفعه نوبل اؤدولی قازانان (فیزیک (۱۹۰۳) و کیمیا (۱۹۱۱) ساحهسینده).
ماریا سکلادووسکا ۱۸۶۷-جی ایلده لهیستاندا دۆنیایا گلمیشدیر، او، رادیواکتیولیک ساحهسینده فعالیّتینه گؤره مشهوردور و ایکی دفعه نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموشدور. ۱۹۰۳-جو ایلده هنری بکرل و حیات یولداشی پی یر کوری ایله برابر فیزیک اوزره نوبل اؤدولی قازانمیش و داها سوْنرا ۱۹۱۱-جی ایلده کیمیا اوزره نوبل اؤدولینین تک قازانان اوْلموشدور. رادیوم المنتینی کشف ائتمیشدیر. ماریا کوری یگانه عالیمدیر کی، نوبل اؤدولینا ایکی آیری-آیری ساحهده آلماغا نایل اوْلموشدور. همچینین نوبل اؤدولینا ایلک دفعه ایکی دفعه لایق گؤرولموش یگانه قادیندیر. المنتلرین اؤز-اؤزونه شوالانماسینا رادیواکتیولیک آدینی محض ماریا و پی یر کوری وئرمیشدیر. حیات یولداشی پی یر کوری ایله بیرلیکده پولونیوم و رادیوم المنتینی کشف ائتمیشدیر.
ایچیندهکیلر
حیاتینین ایلک ایللری[دَییشدیر]
۱۸۶۷-جی ایلده لهیستاننین باشکندی ورشو شهرینده ضیالی عائلهسینده دۆنیایا گؤز آچمیشدیر. آناسینی و باجیلاریندان بیرینی چوْخ ائرکهن ایتیرمیشدیر. ماریا اوشاقلیقدان سون درجه آیتی یادداشی ایله فرقلهنیردی و ۱۶ یاشیندا اورتا مکتبی قیزیل مداللا بیتیرمیشدی. هله مکتبده اوخویارکهن قوهومونون کیمیا لابوراتوریاسیندا آسسیستئنت ایشلمیشدیر. اونون آتاسی یانلیش یئره اینوئستیسییا یاتیراراق الینده اوْلان پوللاری ایتیرمیشدی، بونا گؤره ده ماریا معلمه کیمی ایشلهمهلی اوْلدو. او، قازانجی ایله باجیسی برونییانین پاریسده طیب تحصیلی آلماسینا مادی یاردیم ائده بیلدی، بونون موقابیلینده ایسه برونییا داها سوْنرا اونا تحصیل آلماغا کؤمک ائدجکدی. او زامانلار لهیستان روسیه ایمپراتورلوغونون ترکیبینده ایدی و قادینین عالی تحصیل آلماسی محدود ایدی. لهیستان همین دؤورده روسیه ایمپراتورلوغونون ایشغالی آلتیندا اوْلدوغوندان ماریایا سکلودووسکایا وطنینین آزادلیغی اوغروندا فعالیّت گؤسترهن لهیستان میللتچیلرینین تشکیلاتیندا ایشتیراک ائتمیشدیر.
ماریا عالی تحصیل آلماق ایستییردی. لاکین عائلهنین بونا مادی ایمکانی اولمادیغیندان باجیسی ایله ماراقلی شرط کسمیشدیلر. همین شرطه اساساً او، بئش ایل دایه ایشلهیهرک باجیسینین طیب تحصیلی آلماسینا یاردیم ائدجک، سوْنرا ایسه باجیسی ماریانین اونیوئرسیتئته قبول اولماسینا کؤمکلیک گؤسترهجک. ۱۸۹۱-جی ایلده بۇ ود یئرینه یئتیریلدی، ۲۴ یاشیندا اولارکهن بؤیوک باجیسینین کمکی ایله ماریا پاریسه گئتدی و سوربون اونیوئرسیتئتینده (پاریس بیلیم یوردو) فیزیک و کیمیادان تحصیل آلماغا باشلادی. او، گئج ساعتلارا قدر ایشلییر و دئمک اولار کی، چؤرک، کره یاغی و چایلا ییئجئکلانیردی. ماریا ۱۸۹۳-جو ایلده فیزیک علملری ایمتحانیندا بیرینجی اوْلدو، ۱۸۹۴-جو ایلده ریاضیات علملری ایمتاحانیندا ایسه ایکینجی یئری توتدو. محض همین ایلین یازیندا او، پی یر کوری ایله تانیش اوْلدو.
علمی فعالیّتی[دَییشدیر]
اونلارین ۱۸۹۵-جی ایلده باش توتان ائولیلیگی تئزلیکله دۆنیا اهمیتلی نتیجهلر الده ائدن امکداشلیغین تملینی قویدو. ۱۸۹۶-جی ایلده هنری بکرل تصادف نتیجهسینده خاریجی ایشیق منبیی (گونش و یا صونعی ایشیق) اولمادان اوران دۇزلارینین شوالانماسینی کشف ائتدی. بو، فیزیکلر اۆچون اصل سورپریز ایدی. سوْنرالار ماریا بکرلین بۇ کشفینی «رادیواکتیولیک» آدلاندیرمیشدی. فیزیکلر و کیمیاچیلار قارشیسیندا علاوه سؤال میدانا چیخدی: گؤرهسهن، بۇ خاصه یالنیز اورانا و اونون دۇزلارینامی مخصوصدور، یوخسا بۇ باشقا المنتلرده ده وار؟ ماریا کوری محض بۇ سؤال اطرافیندا اری پی یر کوری ایله بیرلیکده اوراندا آشکارلانان رادیواکتیولیین دیگر المنتلرده مؤوجود اولماسینی آراشدیرماغا قرار وئردی و توریومدا دا رادیووتیولیک اولماسینی آشکارلادی.
او، دقتینی یئنیدن مینراللارا یؤنلتدی و اوران فیلیزی اونون ماراغینی جلب ائتدی. اوران فیلیزی رادیواکتیولیگی صاف اوران رادیواوتیولییندن یوکسک اوْلان بیر مینرالدیر و بۇ یالنیز فیلیزین ترکیبینده کیچیک میقداردا، لاکین چوْخ یوکسک آکتیولیگی اوْلان ناملوم ماده نین وارلیغی ایله ایضاح ائدیله بیلردی. پی یر کوری ماریانین بۇ پروبلمی حل ائتمک اۆچون باشلاتدیغی و یئنی المنتلر، پولونیوم و رادیومون کشفی ایله نتیجهلنهن آراشدیرماسینا قوشولدو. ماریا کوری و پی یر کوری اوران و توریوم اوْلان فیلیزلرین سیستئماتیک تدقیقی زامانی اورادا یئنی ایکی المنت کشف ائتدیلر - رادیوم و پولونیوم. ۱-جی المنت ۲-جی-یه نیسبتهن داها گۆجلو ایشیقلاندیغی اۆچون اونا رادیوم - «شوالانان» آدی وئریلدی. دیگر المنته ایسه م. کوری اؤز وطنینین شرفینه پولونیوم آدلاندیردی. سوْنراکی ایللرده پی یر و ماریا کوری بۇ المنتلری ماده حالیندا آلماق اۆچون تجروبهلرینی داوام ائتدیرمیشلر. نتیجهده، ۷ تونادک اوران فیلیزی ایشلتدیکدن سوْنرا ۰٬۱ قرام رادیوم آلماق مۆمکون اوْلموشدو. پولونیوم المنتی ایسه رادیومون پارچالانماسیندان یاراندیغیندان اونو آلماق مۆمکون اولمامیشدی.
پی یر کورینین اؤزونو اساساً یئنی رادییاسییانین فیزیکی جهتدن اؤیرنیلمهسینه حصر ائتدیی حالدا، ماریا کوری دمیر حالیندا صاف رادیوم الده ائتمهیه چالیشیردی. او، بۇ ایشه پی یر کورینین شاگیردلریندن بیری اوْلان کیمیاچی آندره-لوی دئبیرین کمکی ایله نایل اوْلدو. ماریا بۇ آراشتیرماین نتیجهلرینه اساساً علملر دوکتورو آدینی قازانمیشدی و ۱۹۰۳-جو ایلده ماریا و پی یر بکرل ایله برابر رادیواکتیولیین کشفینه، «رادیاسییا حادثهسینین تدقیقیندهکی اوزئدیلمز مشترک فعالیّتلرینه گؤره» گؤره فیزیک اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموشدولر.
۱۸۹۷ و ۱۹۰۴-جو ایللرده قیزلاری ایرئن و ایوین دۆنیایا گلمهسی ماریانین علمی ایشلرینی دایاندیرا بیلمهدی. او، ۱۹۰۰-جو ایلده فرانسه نین سئور شهرینده قیزلار اۆچون اوْلان عالی مکتبده (ائجولئ نورمالئ سوپéریئورئ - اورتا مکتب معلملری اۆچون عالی تحصیل مکتبی) فیزیک اوزره موهازیرهچی تعیین ائدیلدی و تجروبی نوماییشلره اساسلانان تدریس یوْل و یاراتدی. م. کوری اوران فیلیزلرینده ایشلهمک و آنالیز ائتمک اۆچون کلاسیک اۆصول ایشلهایب هازیرلامیشدیر. بوتون بۇ تجروبهلرین نتیجهسی اولاراق ماریا کوری ۱۹۰۳-جو ایلده سوربون اونیوئرسیتئتینده «رادیواکتیو مادهلرین تدقیقی» آدلی دوکتورلوق تزیسینی مۆدافیعه ائتمیشدی. او، ۱۹۰۴-جو ایلین دکابریندا پی یر کورینین ایداره ائتدیی لابوراتوریایا باش معاون تعیین ائدیلدی.
۱۹۰۶-جی ایلده پی یر کوری نقلیات قزاسیندا هلاک اوْلموشدو. لاکین ماریا کوری اونا تعیین اولونان پئنسییادان ایمتینا ائتمیشدیر. حیات یولداشینین قفیل اؤلوم و ماریا کورییه آغیر ضربه اوْلدو، لاکین همچینین بۇ حادثه اونون کاریئراسیندا دؤنوش نقطهسی ایدی: بوندان سوْنرا او، بوتون انرژیسینی پی یر کوری ایله باشلاتدیقلاری علمی ایشی تکباشینا تاماملاماغا حصر ائتدی. او، ۱۳ مای ۱۹۰۶-جی ایلده حیات یولداشینین اؤلوموندن سوْنرا واکانت قالان پروْفسورلوق وظیفهسینه تعیین ائدیلدی و بونونلا دا سوبون اونیوئرسیتئتینده درس دئیهن ایل قادین پروْفسور اوْلدو. اونون سوْنراکی تجروبهلری رادیومو دمیر شکلینده آلماقدان عبارت اوْلموشدور. خانیم فیزیک بۇ نتیجهیه ۱۹۱۰-جو ایلده آنری دئبیرنله بیرگه نایل اوْلموشدور. او، همچینین بئینلخالق چکی و اؤلچو واحیدلری بوروسونا رادیواکتیو مادهلرین ایلک اتالونونو حاضیرلاییب تقدیم ائدن عالیم کیمی ده مشهوردور. ماریا کورینین دیگر فوندامئنتال نایلیتی کیمیا ساحهسینه عاییددیر. او، ۱۹۱۱-جی ایلده «کیمیانین اینکیشافینداکی اوزئدیلمز فعالیّتینه: رادیوم و پولونیوم المنتلرینین کشف ائدیلمهسی، صاف حالدا رادیومون آیریلماسی و بۇ مؤهتشهم المنتین طبیعتینین اؤیرنیلمهسینه گؤره» کیمیا اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموشدور. بونونلا دا او، نوبل اؤدولینی ایکی دفعه آلان ایلک شخص کیمی علم تاریخینه دوشموشدور.
بیرینجی دۆنیا ساواشی ایللرینده ماریا کوری اؤزونو قیزی ایرئنین کمکی ایله «کیچیک کوریلر» کیمی تانینان سییار قورغولارین داخیل اوْلدوغو و یارالی عسگرلرین مۆالیجهسی اۆچون ایستیفاده ائدیلهن رونتگن آپاراتینین اینکیشافینا حصر ائتمیشدی. مۆحاریبه زامانی او، همچینین حربی جرراهلارا رادیولوگییادان ایستیفاده ائتمیی تدریس ائتمیشدیر. بۇ آراشتیرمالارین نتیجهسینی داها سوْنرا یازدیغی «رادیولوگییا و مۆحاریبه» آدلی کیتابیندا عکس ائتدیرمیشدیر.
۱۹۱۸-جی ایلده هئیتینده ایرئنین ده یئر آلدیغی رادیوم اینستیتوتو فعالیّته باشلادی و نووه فیزیکسی و کیمیاسینین مرکزینه چئوریلدی. ماریا کوری ایسه بۇ اینستیتوتون فوندامئنتال آراشتیرمالار و رادیواکتیولیین طیبی ایستیفادهسی شعبهسینه دیرئکتور تعیین اولوموشدو. آرتیق شؤهرتین زیروهسینده اوْلان ماریا کوری ۱۹۲۲-جی ایلدهن اعتباراً طیب آکادمیسینین عضوو کیمی رادیواکتیو مادهلری و اونلارین طیبی ایستیفادهسینی تدقیق ائتمیشدی.
۱۹۲۱-جی ایلده ماریا کوری قیزلاری ایله برابر رادیومون آراشتیرماینا مالییه آیریلماسی اۆچون بیرلشمیش اوستانلارا سفر ائتمیشدی. اوراداکی قادینلار کومپانییاسی موناسیبتی ایله اونا بیر قرام رادیوم هدییه ائتمیشدیلر. ماریا همچینین بلژیک، برزیل، ایسپانیا و چک ایسلوواکی دا (ایندیکی چک و ایسلوواکی) موهازیرهلر وئرمیشدی. بوندان علاوه، پاریسده کوری فوندونون یارادیلماسی و ۱۹۳۲-جی ایلده ورشودا باجیسی برونییانین دیرئکتورو اوْلدوغو رادیوم اینستیتوتونون آچیلیش مراسیمینی گؤرمک اونا نسیب اوْلموشدو.
۱۹۲۳-جو ایلده او، پی یر کورینین ترجومئیی-حالینی یازاراق کیتاب شکلینده نشر ائتدیرمیشدیر. همچینین بۇ ایللرده یئنیدن موستقیللیک قازانمیش وطنینه تئز-تئز سفر ائدرک، اورادا گنج متخصصلره یاردیم گؤسترمیشدیر.
ماریا کوری نوبل اؤدولیندان علاوه، فرانسه علملر آکادمیسینین «برتلو»، لندن کرال جمعیتینین «دوی»، فرانکلین اینستیتوتونون «ائللیوت کرئسسون» مداللاری ایله ده تلتیف ائدیلمیشدیر. او، ۸۵ موختلیف علمی جمعیتین عضوو اوْلموش، همچینین ۲۰ فخری علمی آدلا موکافاتلاندیریلمیشدیر. پاریس رادیوم اینستیتوتونداکی ۱٬۵ قرام رادیوم احتیاطی ۱۹۳۰-جو ایللرده آپاریلان تجروبهلره موهیم تؤهوهلر وئرمیشدی. بۇ ایش سئر جئیمس چادویک طرفیندن نئیترونون کشفی و هر شئیدن اؤنجه ۱۹۳۴-جو ایلده ایرئن و فردریک جولیوت-کورینین صونعی رادیواکتیولیگی کشف ائتمهسی اۆچون زمین یاراتمیشدی.
اؤلومو[دَییشدیر]
صونعی رادیواکتیولیین کشفیندن بیر نئچه آی سوْنرا، ۱۹۳۴-جو ایلده ماریا کوری شۆالانمانین دوغوردوغو قان سرطانیندن (lلیکمیا) دۆنیاسینی دییشمیشدیر. او، رادیواکتیولیین زیانلی جهتلریندن خبرسیز اوْلدوغو اۆچون رادیوم المنتینی اۆزرینده تالیسمان کیمی گزدیررمیش.


text:
آتالار سوزی
آتالار سوزی
1 – اؤلن آدام دیریلمز.
۲ – آت آیاغی کوُلک؛اوْزان دیلی چویک اولور.
۳ – آت ایشلر ار اؤیونر.
۴ – آت ایشلمسه ار اؤگونمز.
۵ – آت قارداشدان یاخین دیر.
۶ – آت منیم آلتیمدا بودورماسین.
۷ – آت یئمه ین آجی اوتلار بیتمسه ییی.
۸ – آتا اوغول قازانیر؛آد اوچون.
۹ – آتا سوزو ایکی اولماز.
۱۰ – آتا آدین یورتمایان خویراد اوغول بئلیندن انمسه ییی.
۱۱ – آری گونولده اولسا شراب آچار.
۱۲ – آغیر یوکلرین زحمتین قاتیر بیلیر.
۱۳ – آللاه – آللاه دئمیینجه ایشلر اؤنمز.
۱۴ – آنا حقی ؛تانری حقی.
۱۵ – آیدان آری؛گوندن گورکلی.
۱۶ – اجل وعده ایرمیینجه کیمسه اولمز.
۱۷ – ارمالینا قییماینجا آدی چیخماز.
۱۸ – ازلدن یازیلماسا قول باشینا قضا گلمز.
۱۹ – اسکی پامبوق بئز اولماز.
۲۰ – اسکی دونون بیتی؛اوکسوز اوغلانین دیلی آجی اولور .
۲۱ -اسلان انیگی ینه اسلاندر.
۲۲ – اورلاشوبان سولارداشسا دنیز دولماز.
۲۳- اوزون یاشین اوجی اولوم؛آخری آیریلیق.
۲۴ – اوغوزون عارسیزی تورکمانین دلی سینه بنزه ر.
۲۵ – اوغول آتادان گؤرمینجه سفره چکمز.
۲۶ – اوغول آتانین یئتیریدر؛ایکی گوزوندن بیریدر.
۲۷ – اوغول دخی نیله سین ؛بابا اولوب مال قالماسا.
۲۸ – اونجه سودون؛سونرا قانین ؛ سوندا جانین آلدی .
۲۹ – بابا مالیندان نه فایدا باشدا دولت اولماسا.
۳۰ – باش اسن اولسا؛پورک بولونمازمی اولور.
۳۱ – بیر ایگیدین قره داغ یوموروسونجا مالی اولسا ییغار؛دیررطلب ایدر؛نصیبیندن آرتیغین ییه بیلمز.
۳۲ – بیلدیگین اونوتماسا عقل یاخشی.
۳۳ – تپه گن کؤپونی سوسه گن ییرتار.
۳۴ – تکبرلیک ایلیه نی تانری سئومز.
۳۵ – چالیشان قره پولاد ئوزقیلیجن کوتلمز.
۳۶ – چیخان جان گرو گلمز.
۳۷ – دنیا شیرین ؛جان عزیز.
۳۸ – دنیا شیرین؛جان دادلی.
۳۹ – دوغرو یول گورونورکن؛اگری یولدان گلمیه یین.
۴۰ – دولتسیز شریندن آللاه ساخلاسین .
۴۲ – دولتلی اوغول قوپسا اوجاغنین گؤزودور.
۴۳ – دوه جه بویوموشسن؛کوشکجه عقلین یوخ؛تپه جه یویوموشسن داریجا بئینین یوخ
۴۴ – قادا پولاد اؤزقیلینجیم قینین دوغرار.
۴۵ – قادر تانری وئرمیینجه ارباییماز.
۴۶ – قارااواشا دون گئییرسن قادین اولماز.
۴۷ – قاری دوشمن دوست اولماز.
۴۸ – قره ائشک باشینا ئوین وورسان قاتیر اولماز.
۴۹ – قره پولاد قیلیچی چالمایینجا قریم دؤنمز.
۵۰ – قره قوچا قییماینجا یول آلینماز.
۵۱ – قوناغی گلمه ین قارا ائولر ییخیلسا ییی.
۵۲ – قونشی حقی؛تانری حقی.
۵۳ – قیز آنادان گؤرمینجه ئوگوت آلماز.
۵۴ – کول تپه جیک اولماز.
۵۵ – گؤنلون اوجا توتان ارده دولت اولماز.
۵۶ – گلیملی گئدیملی دنیا ؛سون اوجی ئولوملی دنیا.
۵۷ – گویده آرار؛یئرده بولور.
۵۸ – هئچ ایگیده وئرمه سین قادرتانری گوز بونومی.
۵۹ – هرزه- مرزه سویلمه
۶۰ – یئرده ایسه چیحاراییم؛گویده ایسه اندیره ییم
۶۱ – یاپاغلی گویجه چمن گوزه قالماز
۶۲ – یاپا-یاپا قارلار یاغسا یازا قالماز.
۶۳ – یاد اوغلی ساخلاماقلا اوغول اولماز؛بویوینده سالیر گئدر؛گوردوم دیمز.
۶۴ – یالان سوزبودونیادا اولونجا؛ اولماسی ییی.
۶۵ – یانلیز ایگیت آلپ اولماز؛یوشان دیبی برک اولماز.
۶۶ – یایان ارین امیدی اولماز.
67- ایل تزه له نیر عومور کهنه لیر
68- ایتین بالالاری هر رنگ ده اولسا، هورنده هامیسینین سسی بیر اولار
69- اینانما، اوتانما، آلدانما
70- باش بدنین سولطانی دیر
71- نه داشی وار نه قومو
72-هر آغاجا دایانماق اولماز
73-نه قدر ابه چی (آباجی) اولسادا، زور دوغاندا دیر
74-آت اوسته کیم بیلیر قاشی ایریدیر
75-نه الدن قویور، نه یاردان دویور
76- نه دئییم، نه ائشیده سن
77-نه یاتدیم، نه یوخو گؤره م
78-وصیت یونگوللوک دور
79-وئرمه نیسییه، گلمز کیسییه
80-بو گونون صاباحی دا وار
81-هئچ کیم اؤز آیرانینا تورش دئمه ز
تاپماجالار
آذربایجانین آیری بؤلگه لری کیمین، تاپماجالار موغانین شیفاهی ادبیاتینین بیر پارچاسی ساییلیر.کؤز (پاییز) ون اوزون گئجه لرینده، قوجا بابانین ناغیللاری بیتن چاغ، دولانیشیق باغچاسینین نازلی و سئویملی گوللری قوجا آنانین نازلاما و لایلاسیلا یوخویا گئدن چاغ، قیشین سویوق گئجه لرینده ، سازاغین اؤز ایسته دیگی غملی هاوالارینی چالان چاغلار، آتا بابالاریمیزین حکمتلی و درین آنلاملی سؤزلریله یاناشی تاپماجالاردا سوروشولوردو:
– هاجیلار هاجا گئدر،عهد ائله ر گئجه گئدر، بیر یومورتانین ایچینده، اللی مین جوجه گئدر.
– گلئی دیم بنددن، های ویردی کنددن، اوووردو سومویدن، ساققالی اتدن.
– دایانیب دیر دایاق سیز، بویانیب دیر بویاق سیز.
گاهدان بیر شعر کیمین، گاهدان دا بیر تیکه سؤزله تاپماجا سوروشولوردو. اما نه ائیدیسه، آتالارین درین و آنلاملی باخیشلاری، زنگین و حکمتله دولو دوشونجه لری سوروشولان تاپماجالارین آرخاسیندا گیزله نیردی.
تاپماجادا بیر جورا سیر اولوردو. اونو دوشونن اوشاق چوخ ذکالی و هوشلو گورونوردو. آتا – آنا بئله اوشاقلارین بویون اوخشاماقلا اونو، حیات و دولانیشیغین دا سیرلارینی جلد باخیشلا دوشون مه گه یؤنه لدیردیلر.
” تاپماجالار مختلف اشیاء، حادثه و مفهوم حاققیندا یارانیر ، بونلارین بیر ایکی علامتی دولایی یوللا سؤیله نیلیر . باشقا جهتلری ایسه گیزلی ساخلانیلیر و مخاطب دن اونون جوابی ایسته نیلیر.
تاپماجالارین منشایی اینسانلارین آنیمیستیک دونیا گؤروشونه قاییدیر. بئله کی قدیم اینسانلار بوتون طبیعی قوه لری جانلی بیلمیشلر و اونا گؤره ده قورخارمیشلار بعضی شئی لرین آدین آپارینجا بوتون حیوانلار و طبیعی قوه لر اونو ائشیتسین و بیلسین. اونا گؤره سئی لرین آدینی دولایی صورتده و رمز کیمی چکمیشلر.[ایندی ده بیزیم یئرلر ده قوردا دئییللر کافیر و جینلره و آل آروادینا دئییللر الله نهلت ائله میش. چون اینانیللار بونلارین آدلاری چکیلسه، زیانلیق تؤره دللر.]
بوگون تاپماجالار داها چوخ ایلنجه اولاراق ایشله نیلیر. بیرده اوشاقلاری و جوانلاری دوشونمگه وادار ائدیر. اونلارین بیلیگینی، ذکاسینی، تجربه سینی یوخلاییر.”تورک خلق ادبیاتی/علیرضا صرافی
چالیشیریق موغاندا دئییلن تاپماجالاری توپلایاق . سیز اینسانلارین یاردیمینی درین حورمت و سایقیلارلا ایسته ییریک.
-آتدان بؤیوک، ایتدن بالاجا: یَهَر
-آتدیم آتانا، دَیدی کوتانا، دنیزده بالیغ، چؤلده جئیرانا: ایلدیریم
-آخشام اولار، اؤلو قیچین اوزادار: کیلیت
-آشاغا گلیر ایشی وار، یوخاری گئدیر یوکو وار: قاشیق
-آغاج باشیندا داری قویوسو: اینجیل
-آغاجا چیخدیم آدامنان، بیر نلبکبی بادامنان، نه دیلی وار نه آغیزی، سؤز دانیشیر آدامنان: کیتاب
-آغامون بیر دونو وار،قاتلاماق اولماز. ایچی دولو لعل-جواهیر له، جوتله مک اولماز: گؤی
-آغ قوشوم جیغ-جیغ ائیلر، یئری پالچیغلیق ائیلر، حسن بگیم گلنده، حسین بگ آجیق ائیلر: گرمیج-مئه
-آلتی داشدیر داش دئییل، اوستو داشدیر داش دئییل، مال-داوار کیمین اوتلار، اونونلا یولداش دئییل: باغا (باغا ایکی تورلو دور، بیری قورباغا دیر، بیری توس باغا)
-آلتی چپر، اوستو چپر، ایچینده آت چاپیلیر: گؤز
-آلتی سودور، اوستو اود: قالیان
-آلچاق دامدان قار یاغار: اَلک-اون
-آلچاق تپه، چیچک سپه: اَلک
-آی آتلار-آتلار، موغاندا اوتلار، واختی گلنده، ساغری سی(بئلی-اومباسی) چاتلار: پامبیق
-آی گلیر آدامینان، بیر خونچا بادامینان، نه دیلی وار نه آغیزی، دانیشیر آدامینان: کیتاب
-آی آغالار من بو ایشه معتلم، آرینین تک-تکده بالی ندن دیر؟ آغاجی یوخ یارپاغی یوخ سویو یوخ، یارین قوینونداکی ناری ندن دیر؟ :…؟
-اول گؤگه رر، اوندان قیزارار، اوندان قارالار: بؤرتیکان
-ائویمیزده بیر کیشی وار، ننم ایله ایشی وار: نئهره
-اوتایدان گئدن کیشی، الینده تندیر شیشی، سندن بیر اَت ایسترم، نه یایی گؤرر نه قیشی: گؤبه لک
-اؤروشده گؤیدور، بازاردا قارا، ائوده قیرمیزی: چای
-اؤزو، اؤز قبرین قازار: دامجی
-اؤزو بیر قاریش، ساققالی ایکی قاریش: خوروز
-اوزوم-اوزوم، یوللارا دوزوم: قاریشقا
-اوزون – اوزون قاییشلار، بیر اوجو موغاندا ایشلر: یول
-اوچ باجیییق، آلینی دلیک: چاتما-قوشما
-اوراق اَیری قان قیرمیزی، ایکی سئرچه نین دؤرت گؤزو، دوه بالاسی چوششک، اونو تاپمییان ائششک: آچمالار ایچینده دیر
-او نه دیر؟ یئمیشم اؤلمه میشم، ایندی ده وار یئمه رم، یئمه سم ده اؤلمه رم: آنا سودو
-او نه دیر کی آتارام، تندیر آلتی قاتارام، آغاجلاری ساتارام: ساپاند
-ایکی قونشو بیر-بیرین گؤرمور: گؤز
-ایکی قولاغی وار بیر قارینی: نایلون
-ایکی داغ آراسیندا، سولطان سووا گیریر: آجیتما
-باغدا تاپبیلدار، سودا شاپبیلدار: بالتا، بالیق
-بالاجا قویو دامبیلدار: قالیان
-بالاجا کیشی چپر چکیر: بیز
-بالا لارین ییغیب باشینا سیزیلدیر: سماور
-بالدان شیرین، بالتا دان آغیر: یوخو
-بوخاری آی بوخاری، توستونو چکر یوخاری، بئش آغ ساققال اوتوروب، بیر-بیریندن یوخاری:بارماق
-بیر آغاجیم وار 12 خولو وار، هر خولون 30 یارپاغی وار، هر یارپاغین بیر اوزو آغدیر، بیر اوزو قارا: ایل-آی-گون
-بیر آیاغی وار اوچ گؤزو: راهنما چیراغی
-بیر ائویم وار، نه گؤتو وار نه باشی: یومورتا
-بیر بئله جه میت داشی، یاندیردی داغی-داشی: گولله
-بیر بئله جه میسیری، بگ لر اونون اسیری: قیزیل
-بیر تاباخ آلما، سحره قالما: اولدوز
-بیر تندیریم وار، ایکی چؤره کلی: گیرده کان
-بیرجه قاریج بویو وار، دام دولوسو تویو وار: قوللوقچا(بالاجا چیراق اولارمیش یاغ یوخسا قارا نفت تؤکوب یاندیرارمیشلار)
-بیر دامیم وار آغیز دولو یارماچا: آغیز-دیش
-بیر دامیم وار تک دیرک اوسته: گؤبه لک
-بیردان باخدیم دوزدور، سانادیم قیرخ یوزدور، اوغلو پادشاهلیق ائدیر، آناسی هَله قیزدیر: نار
-بیزدن بیر ماما چیخدی، ال قویدو داما چیخدی: پیشیک
-بوردان ووردوم قیلینجی، عرب ده اوینار اوجو: ایلدیریم
-بو گونلری شنبه دیر، کؤنلومه دوشن ندیر، هم اودسوز هم اوجاقسیز، کؤلگه ده بیشن ندیر: بال
-پالتاری وار درزی گؤرمیییب، اونو وار دییرمان گؤرمیییب، تاختاسی وار دولگر گؤرمیییب: اییده
-تاپ- تاپ باجا، یئر آلتداجا، سامیرآلی ساققالی قوجا: سیچان
-چاتی سو ایچر، دانا کؤپر: بورانی
-چه په ره دوشر، چیققیلداماز: گون
-چیل تویوق، چیلله مه تویوق، کسه رم قانی یوخ: هانا-خالچا
-حسن آغا حبس ده دیر، زنجیری قفس ده دیر، نه یئرده دیر نه گؤیده، تخت روان اوستده دیر: دیل
-حاجیلار حاجا گئدر، چالیشار گئجه گئدر، بیر یومورتانین ایچینده، قیرخ-اَللی جوجه گئدر: نار
-داغدان آشار، دامدان آشماز: قار
-داغدان گلیر ائشینه-ائشینه، پوخو دده نین دیشینه-دیشینه: بال آریسی
-داغدان گلیر داغ کیمین، قوللاری بوداغ کیمین، اگیلدی سو ایچمه گه، آنقیردی اولاغ کیمین: توفنگ
-داغدان گلیر قاچا-قاچا، قیرمیزی تومان پامبیق پاچا: اییده
-داغدان هئلله دیرم سینمیر، بیر یومروغوما دؤزمور: سوغان
-دام اوسته ساری کؤپک: بورانی
-دام اوسته دایلاق اوینار: دولو
-دام اوسته قارا تویوق: بوخاری
-دایانیب دیر دایاق سیز، بویانیب دیر بویاق سیز: گؤی-گؤگ
-دنیز اوستو دوماندی، دومان اوستو ساماندی، سامانا بیر اوت دوشدو، گؤیده آلله آماندی: قالیان
-دنیزده بالیق، باشی یانیق: پیلته
-دییرمانا دن گلیب، چیخین گؤرون کیم گلیب، تیکیل مه میش چووال دا، چکیل مه میش اون گلیب: اییده
-دؤرت قارداش بیر قویویا داش آتیر: مال مه مه سی(امجه گی)
-دوه دابانی، گه زر اوبانی، آلتی قیچی، ایکی دابانی: تَرَزی (ترازو)
-دیلیم-دیلیم نار، دیزیمه جن قار، اوشدو بیر کهلیک، قوندو بیر دیلبار: سامان
-دَییرمانا دن دولدو، زولفوم اوزه بند اولدو، اوچ یوز آلتمیش آلتی تاختا، بیر میسمارا بند اولدو : ایل
-ساری اؤکوز یاتیب دورمور، قارا اؤکوز گئدیر گلمیر: اود-توستو
-ساری ساندیق، ایچی دولو فیندیق: یئمیش
-ساری عاباسی وار بونون، نه خوش صفاسی وار بونون، ایینه ایلن دلیک-دلیک، قیلینجیلا بؤلوک-بؤلوک: پورتاغال
-سحر-سحر آغ اوغلانی ویردیم یئره: فیرتیق
-سککیز-سککیز ساووران، دؤردو میزان ایکی سی خان: ؟
-سورو-سورو قوشلار، سورمئیی قوشلار، نه دیشی وار نه آغزی، آدامی دیشلر: گیجیرتگان
-سووا گیرر لیل له نر، سودان چیخار دیل له نر: بوخوو
بوخوو: «ایکی هالغا دمیر اولاردی، اولارلا آتین قاباق قوللارینی بیر بیرینه باغلاردیلار، آت قاچیب اوزاقلارا گئده بیل مه سین.آت آتیلا-آتیلا یئریردی و هر آتیلاندا او دمیر سس ائله ردی.»
-قاپی دالیندا کیلکه لی قیز: سوپورگه
-قارا آداملار، قیرمیزی دونیادا: قارپیز دنه سی
-قارا تویوق، قارنی ییریق: اوجاق
-قارا تویوق باغدادیر، دیمدیکی تورپاغدادیر: گؤبَلَک
-قارادیر قارغا دئییل، قانادی وار قوش دئییل، تولا کیمین ایی بیلیر، تازییا یولداش دئییل: پیس-پیسانا (بؤجوک)
-قولاغین بورماسان دیلین چیخارتماز: والور-لامپا (خوت وئره نین بورورسان پیلته چیخیر)
-قولو قیچی یوخ، قارنی جیریق، باشی یوخ: پئنجک-کت-سئتره
-قویروغوندان توتماسان، تؤیله یه گئتمز: قاشیق
-قوجا کیشی داغدان شَلَه هئلله دیر: اولگوچ
-قیرخ قارداشیق، باشیمیز بیر بویادا: کیربیت
-قیرخ پیلله کان، مین بیر اوتاق: کلم
-کاغیزینا باخ-کاغیزینا، نه چکیبسن آغیزینا؟ : نئهره سَلَه سی
-کتدن چیخدی ککیللی قیز: سوپورگه
-کور کیشی مئشه دن باخیر: اَزگیل
-گلیردیم بنددن، های ویردی کنددن، اوووردو سومویدن، ساققالی اتدن: خوروز
-گلیردیم سیزدن، قار ووردو دیزدن، آلله آییرماز بیر-بیری میزدن: تَرَزی
-گلن لئیلی، گئدن لئیلی، بیر دابان دا دوران لئیلی: قاپی
-گئتدیم بازارا قازان آلدیم قویروق آلدیم، قازان اَریدی قویروق اَریمه دی: آیاقلا آیاق قابی
-گئجه اَکدیم نوخودو، سحر گؤردوم یوخ اودو: اولدوز
-گئجه ده گئدر، گوندوز ده گئدر، یئرینده کی یئرینده: دییرمان
گئجه ده گزر اوزون قیچ، گونوز ده گزر اوزون قیچ: چای
-گئدن هاجی، گلن هاجی، منه بیر شال آل گتیر، نه اریشی نه آرغاجی: ؟
-گؤردوم آغ آت گلیر، دئدیم هاردان گلیرسن، دئدی قان دنیزیندن، دئدیم نییه قانا باتمامیسان، دئدی آلله قودرتیندن: سوت
-گؤی اؤکوز کولدان باخار: قارپیز
-گؤیدن دوشدو، یاپیشدی: آد
-گؤیده قیفیللی صاندیق: جینقیر-قوز
-گیرده دیر گیرده کان دئییل، ساری دیر زَفَران دئییل، آیاغلی دیر دوران دئییل، یازیلی دیر قوران دئییل: ؟ (بو تاپماجانین آچماسینی کسکینلیکله بیلمیرم. آما منجه قالیان قاباغی qalyan qabağı اولا بیلر. قالیان قاباغی بورانی کیمین ساری اولور، اونو قورودوللار، سونرا بیری آزارلیاندا آدینی اونون اوستونه یازیللار، اینانیللار یاخچیلاشار.)
-من گئدیرم اوقالیر: ایز-رد
-من گئدنده اودا گئدر: کؤلگه
-نه یئرده دیر نه گؤیده، ظولمو جاهان ایچینده: اوشاق آنا قارینیندا
-هالالار های هالالار، داغدا دووشان بالالار، دیمدیکیندن سو ایچر، قویروغوندان بالالار: بوغدا
-هاپ-هاپی، کرکی ساپی، بئش بوداغی، بیر یارپاغی: ترزی
-هامینی به زر، اؤزو لوت گزر: ایینه
-هئل-هئلی جان، بیرنی اَیری جان: نوخود
-هؤرر-هؤرر، بورونو شیشر: جهره
یاشیل اَکَرم، قیرمیزی بیتر: خینا
-یئر آلتدا کؤکلو دووشان: خیش
-یئر آلتیندان قاز گئدر، قاققیلدایار قاز گئدر، کیمسه اونو تاپماسا، یئددی ایل بوغاز گئدر: زومروت قوشو
-یئریینده تک قیچ، دایاناندا اوچ قیچ: داشقا (فورغون)
-یوک آلتدا قانلی کاسا: چوغوندور
-یول اوستده قازان قاینار: قاریشقا
-یول اوستده قارا قازان: قاریشقا
-یول اوستده یوغون آرواد: تندیر
-یومروغوم ییرتیغیوا: جیب
گردآوری: حمید جاهدی کورعباسلو
برچسبهاآتالار سوزی


text:
مسلمانلارا قارشی چیقیشلار دینگه داعش-ه حیذمات ادیأر
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیقلیغی نینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین ینگ قالامیندان داعش، پ. ک. ک و گۆن باتارلیلارینگ مسلمانلارا بۇلان یالنگیش قاراییشی
مسلمانلار و گۆن باتارلی یورتلار سوریه، عیراق، سومالی، فرانسیا یادا بلژیک ده بۇلسون داعش و القاعده یالی ترور قورامالارینی یۇق اتمه ک اۆچین بیرلیکده گؤره شمه لیدیر.
آنکارادا و ایستامبول دا قورالان ترورچیلیقلی هۆجۆملردن سۇنگ ترور بو گِزِک اوروپانینگ مرکزینی بروکسلی نیشانا آلدی. شۇل ترورچیلیقلی هۆجۆملر ترورینگ نیره ده بۇلاندیغینا قارامازدان نأحیللی حۇوپلیدیغینی ینه ده بیر گِزِک گؤرکِزدی. شۇل بیر واغتدا هم ترورا قارشی تأزه سیاساتلارینگ قیسساغلی یاغدایدا آلینیت باریلماغی نینگ مؤهۆمدیگینه اۆنسی چکدی.
سۇنگقی حیاناتچیلیقلی هۆجۆملردن شو درسلر آلینیپ بیلینر.
بیرینجیسی داعش- قارشی استراتژی گؤزدن گچیریلمه لی. شک شۆپهه سیز داعش حۇوپی یۇق ادیلمه لیدیر. مسلمانلار و گۆن باتارلی یورتلار سوریه، عیراق، سومالی، فرانسیا یادا بلژیک ده بۇلسون داعش و القاعده یالی ترور قورامالارینی یۇق اتمه ک اۆچین بیرلیکده گؤره شمه لیدیر.
اِمما آلینیپ باریلیان حأضیرکی سیاساتلار اساسان هم داعش ینگ سوریه و عیراق داقی یرلرینه هۇا هۆجۆمینی قوراماغا گؤنۆگِن و داعش ینگ سوریه، تۆرکیه، اوروپا و آمریکادا هۆجۆم قوراماغی نینگ اؤنگۆنی آلیپ بیلمه لی.
سوریه دأکی ساواش داعش-ی گۆیچله ندیرمأگه دۇوام ادیأر. شۇل ساواشینگ دۇوام اتمه گینه روغصات بریلمه گی بۇلسا ترور قوراماسی داعش ینگ گۆیجۆنه گۆیچ قۇشیار. داعش سوریه و عیراق داقی سیاسی و حۇوپسوزلیق مسئله لری سبأپلی حأضیرکی یاغدایینا گلدی. داعش بیزه شو حاقیقاتی یاتدان چیقارتمالی دألدیر:
بشار اسدینگ یۇلباشچیلیغینداقی حؤکۆمِتی ۴۰۰ مۆنگه قۇلای آدامی اؤلدۆردی. شۇل سان هایسیدیر بیر ترور قوراماسی نینگ اؤلدۆرِن انسانلاری نینگ سانیندان حاص کؤپدیر. موندان باشغا دا سوریأنینگ حؤکۆمِتی سبأپلی میلیونلارچا آدام یوردونگ ایچینده و داشاردا بۇسغون یاغدایینا گلدی.
سوریأنینگ حؤکۆمتینه روسیا و ایران تاراپیندان بریلیأن قۇلداو، آمریکانینگ ۲۰۰۳-نجی ییلدا عیراغی باسیپ آلماغی و اسده بریأن قۇلداوی ترور قوراماسی داعش ینگ گۆیجۆنه گۆیچ قۇشیار.
ایکینجیسی ترورچیلارینگ قۇویسی یادا اِربِدی بۇلماز. اتنیکی، دینی یادا سیاسی سبأپلرینه قارامازدان ترور هر یرده تروردیر. پاریسی و بروکسلی قانا بولان داعش-ی ترور قوراماسی حؤکمۆنده قابول اتمه ک اِمما آنکارادا سۇنگقی ایکی آیدا ۳ گِزِک هۆجۆم قوران پ.ک.ک-نی ترور قوراماسی حؤکمۆنده قابول اتمه زلیک اولی یالنگیشدیر.
پ. ک. ک سوریه ده داعش-ه قارشی گؤره ش باهاسی بیلن قانونی یاغدایا گلیپ بیلمه ز.
آنکارادا و ایستامبول دا قورالان سۇگقی هۆجۆملرده هم گؤرۆلشی یالی داعش و پ.ک.ک تاپاووتلی قاراییشلارا ایه دیکلرینه قارامازدان تۆرکیأ قارشی بیرلیکده هۆجۆم قوراماق اۆچین بیرله شدیلر.
بو مسئله ترورا قارشی ماغلومات چالشیغی و حیذماتداشلیغی قورالیپ بیلینجک هۆجۆملرینگ اؤنگۆنینگ آلینماغی تایدان دیس هنگ مؤهۆ. بروکسل ده قورالان هۆجۆملر ماغلومات چالشیغی و حیذماتداشلیق مسئله سی نینگ نأهیللی مؤهۆمدیگینی ینه ده بیر گِزِک گؤرکِزدی. بلژیکلی یۇلباشچیلار تۆرکیأنینگ هۆجۆمچی ابراهیم البکراوی نینگ داشاری یورتلی ترورچیدیغی حاقیندا اؤزلرینه برن رسمی دویدوریشینا اۆنس برمه دی.
ابراهیم البکراوی ایلکی غازی آنتپ ده توسساغ ادیلدی و ۲۰۱۵-نجی ییلینگ ایون آییندا اؤز ایسله گینه گؤرأ هلنده اوغرادیلدی. سۇنگقی ۳ ییلدا تۆرکیه ۳ مۆنگدن قۇوراق آدامی قۇودی و ۳۷ مۆنگ آدامینگ ترور قورامالاری بیلن آراباغلانشیغی نینگ باردیغی سبأپلی تۆرکیأ گلمه گی قاداغان ادیلدی. شۇل ساناوداقی آداملارینگ اساسی بؤله گی اوروپا یورتلاریندان گلیأر.
اۆچۆنجی بۇلسا ترورچیلیقلی هۆجۆملردن سۇنگ گۆیچله نِن، مسلمانلارا قارشی چیقیشلار ترور قورامالارینا حیذمات ادیأر.
اوروپالی و آمریکالی ایسلاموفوبیکلر سۇنگقی هۆجۆملری مسلمانلارا قارشی چیقیشلاری بیلن اؤز بأحبیتلری اۆچین اولانماقدا گیجأ قالمادیلار.
اسلام دینی و مسلمانلار حاقینداقی چیقیشلار آشا تۇپارلارا قارشی گؤره شه ضِلِل یتیریأر. مسملانلارینگ اساسی بؤله گینی چِت قیرا ایبریأر. اسلام دینینه قارشی چیقیشلار نه سیاسی قینچیلیقلاریمیزی چؤزمه گیمیزه یاردام بریأر نه ده حۇوپسوزلیغیمیزی آرتدیریار.
اۆسته سینه ده داعش ینگ آغضالاری نینگ دین بیلن آراباغلانشیغی یۇق. داعش جمغیتینگ هر قاتلاغیندان بۇلان آداملاری اؤزۆنه آغضا حؤکمۆنده سایلاپ آلیار.
عیلمی بارلاغلار آشا ساغچیلارینگ مسلمان آدینی اولانیپ ترور ادیأن ترورچیلارا گؤرأ حاص کؤپ آدام اؤلدۆرِندیگینی گؤرکِزیأر. حاص اربِدی هم اسلاموفوبیا و مسلمانلارا قارشی توتوملار گۆن باتاردا هم آشا ساغچی هم ده آشا سۇلچی تۇپارلارینگ بیر یره اۆیشمه گینه سبأپ بۇلیار.
آشاساغچی کنسرواتور تۇپارلار مسلمان آزلیق جماغاتلارا قارشی اتنیکی دینی چاغیریش بریأر.سۇلچی لیبرال عالیملار مسلمانلاری اربت آدام حؤکمۆنده گؤرکِزمه ک اۆچین سۇنگقی چأره حؤکمۆنده زنانالارینگ حاق حقوقلارینی اولانیار. بیری بیرینه هیچ منگزه مه یأن حیذماتداشلاری بیرله شدیریأن اساسی زات بۇلسا اسلام و مسلمانلار حاقینداقی قارشی توتوملاریدیر.
مسلمانلار بیر تاراپدان داعش ینگ مسلمان بۇلمادیقلاردان حاص کؤپ مسلمانلاری اؤلدۆرِن یورتلاری سوریه و عیراق یالی یرلرده داعش سبأپلی اولی ییتگیلر چکیأر. بیله کی تاراپدان سیاسی ماقصاتلاری اۆچین داعش-ی مسلمانلارا قارشی توتوم آلیپ بارماق اۆچین اولانیان اسلاموفوبیکلرینگ چیقیشلارینا سزه ور بۇلیار.
مسلمانلار داعش-ی نأله تله مأگه دۇوام ادیأر. هایسیدیر بیر یرده ترورچیلیقلی هۆجۆم قورالاندان سۇنگ مسلمانلار اساسی شۆپهه له نیلیأنلر یاغدایینا گتیریلیأر.
اِمما آلمانلارینگ آدی نئو فاشیستلر بیلن، آندرس بریویک واقاسیندا نروژلیلرینگ کوکلوس کلان و تیموتی مک وی واقاسیندا آمریکالیلارینگ آدی آغزالمایار.
ستا آدلی عیلمی بارلاغ قوراماسی تاراپیندان یانگقی یاقیندا چاپ ادیلن اوروپادا ایسلاموقوبی آدلی حابارناما اوروپادا مسلمانلارا قارشی سیاساتلارینگ یایبانگلاشیاندیغینی گؤرکِزدی.
آمریکاداقی سایلاو اتابینا سر سالناندا یاغدایینگ آتلانتیک ینگ بیله کی یاقاسیندا هم تاپاووتلی دألدیگینی گؤرکِزیأر.
جمهوریتچی پارتیانینگ جمهورباشلیغا دالاشگأری آلیپ باریان قۇرقی سیاساتلاری بیلن اؤنگه باریارقا، قانونلارا لاییق حرکت ادیأن، سالغیدینی واغتیندا تؤله یأن آمریکالی مسلمانلار گؤرمه زلیکدن گلینیأر.


text:
کیشی اولسایدیم… رویا شاهحسینزاده – چئویرن: حسین مصری کیشی اولسایدیم ایهر سنسیزلییی قیشین باتی چاغلاریندا اوزاق بیر قفهخانادا سیگارئت چکردیم، دؤنردی سنسیزلیک بیر توستویه قوناردی قفهخانانین کیرلی شوشهسینین بوخاری اوستونه سونرا دایاناردیم اوستولا یوماردیم گؤزلریمی حالقا سالاردیم بارماقلاریمی اینجه بئل ایستی چایلی ایستکانین دؤرهسینه بلکه چوخ اونودام سنی. نامرداولسایدیم ایهر سنسیزلییی اونوداردیم ایندییهدک من. کیشی دئییلم! آمما نامردده دئییلم قادینام ...Read More »
شعر / زینب فرجی – چئویرن: سوسن نوادهرضی
شعر زینب فرجی چئویرن: سوسن نوادهرضی ایستیرم ال-آیاقسیز گیج آداملاری قانادسیز کپنکلر یئرینه قویام باشماقلارین گؤتوروب، دوز سینیق سینهلرینی نیشان آلام. قیزیمیزینداندا دوغدوم یئددی قولو دوغان اینهییمیز کیمی اوغلومو سئومک سوچوندان، پولسوزلوقدان کلانتریده ساخلاییبلار اوغولومون سوچو یوخدور سوچلو منم کی، عبدالقادر مراغی مئیدانیندا بیر یارالی گول داها، دفتریمدهکی قوروموش گوللره آرتیردیم. بو گئجه، دونیادا هر نه آغاج وار بیزه باغلیدیر ...Read More »
گونشه داریخیرام/ سیاوش کسرایی – چئویرن: سودابه تقیزاده زنوز
گونشه داریخیرام سیاوش کسرایی چئویرن: سودابه تقیزاده زنوز بولوتلار، قاپانمیش گؤیلر و سویوق اوتاغین سیخیجی حالی آیین بوتون گونلرینی اومودسوزلوغا بولاییب، موردارلاییر و من سنی دوشونرک، ای دمیر قاپیجیقلارین آرخاسیندا پارلایان اؤلکه گونشه داریخیرام! ماوی رنگلی سویونا و گؤیونه باشیاوجا داغلارینا چیچکلی دوزنلیکلر، کؤلگهلی درهلرینه چالیشقان خلقینه، توپ-توپ توپلانمیش آغریلار اوستونه آغریلار یولوندان دؤنمهین قوجامان توپراقلارینا موبارک! عؤمور آتیم یورغون ...Read More »
فرهنگ مردم ترکمن در سده میانه/ صنوبر اسماعیلووا – ترجمه: رحیم کاکایی
فرهنگ مردم ترکمن در سده میانه صنوبر اسماعیلووا – ترجمه: رحیم کاکایی فرهنگ باستانی آسیای میانه، از جمله ترکمنستان مبتنی بر سنتهای مذهبی زرتشتی، بودیسم، مسیحیت و برخی دیگرایینها و باورها است. با آغاز سدههای هفتم و هشتم میلادی زمانی که منطقه توسط اعراب تسخیر شد، اسلام مذهب حاکم گردید. مؤمنان ترکمن، ازبک، تاجیک، قازاق و برخی دیگر گروههای اتنیکی ...Read More »
۳ شعر «فرزانه بابایی»دن / چئویرن: کبری میرحسینی
۳ شعر «فرزانه بابایی»دن چئویرن: کبری میرحسینی ۱٫ ﺧﯿﺎﻟﯿﻨﯽ ﮔﺆﺗﻮﺭ آچمادیغیمیز قاپینی آچیپ٬کئچ ﻣﻦ ﺑﯿﺮ ﮐﺎﺳﺎ ﺳﻮﺍﯾﻠﻪ ﺁﺭﺧﺎﻧﺠﺎ سپیلهﺟﻪﯾﻢ. ﺷﻬﺮ -ﺷﻬﺮ ﮐﺆﻟﮕﻪﻭﯼ ﺳﺮﯾﻨﻠﻪﺩﯾﺐ ﺳﺮﮔﺮﺩﺍﻥ ﺍﻭﺯﺍﻕ ﮔﺆﯾﻠﺮﻩ ﺳﺎﺭﯾﻼﺟﺎﻏﺎﻡ. ﯾﺎﻏﯿﺸﺎ ﺩﺅﻧﺪﻭﯾﻮﻣﺪﻩ٬ ﺩﺅﻧﻪ ﺟﮑﺴﻦ؛… ﻭ ﻣﻦ ﭼﮕﯿﻨﻠﺮﯾﻮین ﺷﻮﻭﻗﻮﻧﺎ ﯾﺌﻨﻪ ﻗﺎﺩﯾﻦ ﺍﻭﻻﺟﺎﻏﺎﻡ. ۲٫ گؤنش چیخیب گؤی ماوی کؤینهیینی گئیینیب هرنه ایستی، یاخشی و گؤزلرینین رنگینه یاخیندیر شمال غربدن اسن یئل سسینین دادیندان باشقا هئچ ...Read More »
هئچ کیمسهیه اوخشامایان/ فروغ فرخزاد- چئویرن: مقصود تقیزاده هریس(نیسگیل)
هئچ کیمسهیه اوخشامایان فروغ فرخزاد- چئویرن: مقصود تقیزاده هریس(نیسگیل) او گلهجک من یوخومدا گؤرموشم من یوخومدا قیزیل بیر اولدوز گؤرموشم. گؤزوم سئیریییر باشماقلاریم جوتلنیر کور قالیم یالان سؤیلهسم من او قیزیل اولدوزون یوخوسونو اویاقلیقدا گؤرموشم. او گلهجک او گلهجک او باشقادیر او یاخشیدیر او کیمسهیه اوخشامیر او آتاما اوخشامیر او «انسی»یه اوخشامیر او «یحیی»یا اوخشامیر او آناما اوخشامیر او یالنیز ...Read More »
۱۰ شعر از اورهان ولی کانیک / ترجمه: مجتبی نهانی
۱۰ شعر از اورهان ولی کانیک ترجمه: مجتبی نهانی (برگرفته از کتاب «ترانهی پشت بامها و دودکشها» گزیده اشعار اورهان ولی کانیک/ ترجمهی مجتبی نهانی، نشر کتاب کولهپشتی، چاپ اول بهمن ۹۶) به سوی آزادی قبل از طلوع خورشید دریا که هنوز سفیدِ سفید است، به راه خواهی افتاد. شهوتِ گرفتن پارو در کفِ دستهایت، سعادتِ انجام دادنِ ...Read More »
شعرلر / اوکتاویو پاز – فرانسیز دیلیندن چئویرن: جاوانشیر یوسیفلی
شعرلر اوکتاویو پاز* فرانسیز دیلیندن چئویرن: جاوانشیر یوسیفلی ۱٫ هیمن اوچون باشلانغیج: گؤزلرین (۱۹۴۳-۱۹۴۸) گؤزلرین – شیمشکلرین وطنی، بیر ده گؤز یاشلارینین، دیللی-دیلاور سسسیزلیک، بیر ده… کولکسیز فیرتینا، دالغاسیز دنیز، اسیر قوشلار، یاتمیش شیر قیزیل قفسده، حقیقت کیمیگناه ساچان لعل، گؤهر. ایشیغین کؤلگهیله اوینادیغی تالایا پاییز گلیب بیر آغاج کی، بوتون یارپاقلاری قوش اولوب، سوسوب… بیر مملکت کی، سحری دولموش ...Read More »
گؤزو یوللاردایام سن سیز…/ نیما یوشیج – چئویرن| علی جوادپور
گؤزو یوللاردایام سن سیز… نیما یوشیج – چئویرن| علی جوادپور گؤزو یوللاردایام سن اوچون آخشاملار قارالدیقجا آغاجلاردا بوداقلار کؤلگهسی بیر-بیر آلار غملر سنه سئودالیلار کؤنلون گؤزو یوللاردایام سن اوچون. آخشاملار او واختلارکی؛ درهلر یئرلرینده سانکی بیر اؤلموش- ایلانلاردیرکی یاتمیشلار؛ ائله بیر واخت کی؛ نیلوفر- ساریلار بوینونا سروین، منی سن یاد ائدرسن، یا کی ائتمزسن، آزالتماز یادینی کؤنلوم؛ گؤزو یوللاردایام سن ...Read More »
چیچک، آغاج، قوش/ هرمان هسه – چئویرن: س. سیداوالی
چیچک، آغاج، قوش هرمان هسه – چئویرن: س. سیداوالی بوشلوقدا یالنیزسان, اورهگین یالنیزلیقدان اود توتوب, یانیر. اوچوروما یویورکن, سلاملاییر سنی آجینین قارانلیق چیچگی. کدرین هوندور آغاجی, قانادلارینی آچارکن گرنشیر. ابدیت قوشو بوداق- بوداق اوخویور. آجینین چیچگی, دینمز- سؤیلهمز دانیشماغا سؤز تاپا بیلمیر. بولودلارا قدر یوکسلیر آغاج, و دورمادان اوخویور قوش.Read More »


text:
Donnerstag, September 12, 2013
اوینویورام - جیغاتئل عیسی قیزی
اوینویورام گؤرمورسن ، ائله اوینا دئییرسن
دوشونمه هامی کیمی بیلک نن اوینویورام
اینجیمه دردین آلیم ، منیم هاوام آیری دی
بنده ایله ایشیم یوخ ، ملک نن اوینویورام
بوتون گونو تویدایام ، یوخدور بیر دردیم غمیم
ذره جه مئی دادمارام ف باشیمدا مودام دمیم
یازدا گول ، پاییزدا بار ، یای دا گونش همدمیم
قیش دا قارا ساورولوب ، کولک نن اوینویورام
بئزه دیک ده بئزه ردیم قدیم نقاشلار کیمی
توکنیب بیتمزیدید سیلدیریم داشلار کیمی
اوچوب گئتدی آرزولار ، کؤچری قوشلار کیمی
قاییتمیر مکانینا دیلک نن اوینویورام
عصیرلر قرینه لر ، بیر عؤموردن اؤتوشور
گونلرین رنگی قارا ، آغ کؤموردن اؤتوشور
قاریان کدر یمین ساچلارینا دن دوشور
سئوینجیم بئشیکده دیر بلک نن اوینویور
یئری دهشت بورویوب ، نه قالیب گؤر نه قالیب
یئرده گؤی ده حکمونو آلاندا گؤی دن آلیب
حاق گؤنده رن کندیره ، ناحاقلار دویون سالیب
کلفی آشماق اوچون کلف نن اوینویورام
بوینومدا میرواری لر دوزولوبدولر صفه
میلیون زیانیم اولور یئتیرینجه بیر نفعه
اؤلورم دیریلیرم گون عرضینده مین دفعه
عزرائیله جان دئییب ، ملک نن اوینویورام
منیم هاوام آیری دیر ، قولاغیم هئی سس ده دی
شاعیر زیل نن اویناماز ، اوینادیغیم حرف ده دی
جیغاتئلم اوره ییم سول الیمین اوسته دی
ساغ الیم ورق اوسته له لک نن اوینویورام
اینجیمه آغرین آلیم ، منیم هاوام آیری دی
بنده ایله ایشیم یوخ ، ملک نن اوینویورام
*
Labels: جیغاتئل عیسی قیزی
Keine Kommentare:
Abonnieren Kommentare zum Post (Atom)


text:
ارمنیستان میللی تهلوکهسیزلیک خیدمتینین ایستینتاق ایدارهسی گمروک کمیتهسینین کئچمیش رهبری آرمن آوتیسیانا قارشی جینایت ایشی آچیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، او، غیری-قانونی صاحیبکارلیق فعالیتی و چیرکلی پوللارین یویولماسیندا اتهام ائدیلیب. میللی تهلوکهسیزلیک خیدمتی آوتیسیانی «قولدن پالاس» مهمانخانا کومپلکسینه صاحب اولماقدا گناهلاندیریب. بئله کی، میللی تهلوکهسیزلیک خیدمتینین ادعاسینا گؤره، کمپلکسی قیبریسده قیدیاتدان کئچن «ریوهیل هولدینق» شیرکتی تیکیب و بونون اوچون ارمنیستانا میلیونلارلا دوللار یاتیریب:
«اینوستور کیمی سندلرده لیوان وطنداشی گؤستریلیب، اما اونون شیرکته هئچ بیر آیدیتی اولماییب. تیکینتینین گئدیشینه محض آوتیسیان نظارت ائدیب و اؤز وظیفهسیندن ایستیفاده ائدرک یارانان پروبلملری حل ائدیب. داها سونرا بئله بیر هتل ساخکادزوردا تیکیلیب. ۲۰۱۲-جی ایلده بو مهمانخانلار کومپلکسینی بریتانییادا یارادیلان «قولدن قروپ لیمیتد» آلیب. کومپلکسین آکسییالارینین ۱۰۰%-لیک صاحبی آوتیسیانین اوغلو آرتاشس اولوب. ۲۰۱۸-جی ایلده آوتیسیانلار ایرواندا «قولدس پالاس بوتیک» آدلی یئنی مهمانخانا آچیبلار. هر اوچ هتلین دیری ۹۰ میلیون دلار اولاراق دیرلندیریلیر. حاضردا ایستینتاق آپاریلیر».
قید ائدک کی، ارمنیستان گمروک کمیتهسی سرژ سرکیسیان طرفیندن ۲۰۰۸-جی ایلده لغو ائدیلیب. او، دؤولت گلیرلری کمیتهسینه چئوریلیب.


text:
تۆرکیأنینگ گۆن ترتیبی ۲۰: قدس مسئلهسی و عیراقداقی سایلاوینگ أهمیتی
جان آجون؛ سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستا
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقایارسینگیز:
یاقین گۆن دۇغاردا تۆرکیأنی و دۆنیأنی یاقیندان قیزیقلاندیریان ایکی أهمیتلی واقا باشدان گچیریلدی. شۇلارینگ بیرینجیسی آمریکانینگ ایلچیحاناسی نینگ تل آویودان قدس شأهِرینه گؤچۆریلمه گی و اسرائیل ینگ یاراغسیز یاغدایدا واقانی یازغاران ۶۰ فلسطینلی نی اؤلدۆرمه گی هم ده ۲۷۷۰ سانیسینی یارالاماغی. ایکینجی بۇلسا عیراق دا گچیریلن سایلاو و سایلاودا اۆستۆن چیقان شیغا یۇلباشچی مقتدی صدر.
آمریکانینگ جمهوربشالیغی دونالد ترامپ ینگ آمریکانینگ اسرائیل داقی ایلچیحاناسینی تل آوئیودان قدس شأهِرینه گؤچۆرجِکدیگینی بیان اتمه گیندن سۇنگ دۆنیأنینگ کؤپ سانلی یریندن قارشیلیق بیلدیریلیپدی. بیرلشن میللتلر قوراماسی نینگ حۇوپسوزلیق گنگه شینده اساسی کؤپلۆک آمریکانینگ ایلچیحانا قارارینا قارشی تاسلامانی قابول ادن بۇلسا، آمریکانینگ حۇوپسوزلیق گنگه شینده اؤزۆنه قارشی قابول ادیلجک تاسلامانی وتو اتدی و چیقماغی نینگ اؤنگۆنی آلدی. ایکینجی تاپغیردا بیرلشن میللتلر قوراماسی نینگ باش ماصلاحاتینا هؤدۆرلهنِن تاسلاما دۆنیأنینگ تاس أهلی یورتلاری تاراپیندان ایقرار ادیلدی.
اِمما بیرلشن میللتلر قوراماسی نینگ باش ماصلاحاتی نینگ قارارلاری نینگ قانونی گۆیجی بۇلماندیغی اۆچین آمریکانینگ اؤنگۆنی آلیجی شرط یۆزه چیقمادی. اِمما دۆنیأنینگ آمریکانینگ قارارینا قارشی دوریاندیغی گؤرۆلدی. تۆرکیأنینگ چاغیریشینا لاییقلیقدا نۇباتدان داشاری ماصلاحات گچیرن اسلام حیذماتداشلیق قوراماسی هم ترامپ ینگ قارارینی یازغاردی و بۆتین دۆنیأ چاغیریش اتدی. دۆنیأنینگ تاس أهلیسی نینگ توتومی نینگ آمریکانینگ وتوسی سبأپلی نتیجه سیز قالماغی آصلینا سر ادیلنده پرزیندت رجب طیب أردۇغان ینگ "دۆنیأ بأشدن اولودیر" شیغاری نینگ نأحیللی یرلیکلیدیگینی گؤرکِزیأر.
باشدان گچیریلن واقالاردان سۇنگ آمریکانینگ یۇلباشچیسی دونالد ترامپ قراریندان ال چکمه دی و اوانجلیستلرینگ قدس شأهِری نینگ یهودی لرینگ پایتاغتی بۇلجاقدیغی باراداقی بیلگیچلیک چاقلاماسینی برجای اتمه کده ایقرارلی بۇلدی.
شیله لیکده ترامپ ینگ کابینه سینده کؤپ سانلی اوانجلیست بار. دونالد ترامپ ینگ ایلچیحانا اوغرادان روحانیسی بۇلسا رادیکال اوانجلیست اینانچلاری بیلن تانیمال، قۇلایدا ایلچیحانا تراپ ینگ قیزی و گیویسی تاراپیندان آچیلان بۇلسا، فلسطینلیلر پاراحاتچیلیقلی یؤریش گچیردی. هامالا دیه رسینگیز دۆنیأنینگ اینگ اولی آچیق توسساغحاناسی بۇلان غزه دأکی فلسطینلیلر هم اسرائیل سرحدی نینگ قۇلاییندا پاراحاتچیلیقلی اعتراض قورادی. اسرائیل عسگرلری غزه لی فلسطینلیلرینگ یؤریشینه قارشی واغشیچا اۇد آچدی و ۶۰ فلسطینلی نینگ اؤلمه گینه، ۲۷۷۰ سانیسی نینگ یارالانماغینا سبأپ بۇلدی.
بیر تاراپدا فلسطینلی بی گۆنأ آداملار اؤلدۆریلیأن بۇلسا بیله کی تاراپدا قدس دا آمریکانینگ جمهورباشلیغی دونالد ترامپ ینگ قیزی و گیویسی دابارا بیلن ایلچیحانا آچیاردی. اسرائیل ینگ ادن جنایاتلارینی ثبوت ادیأن یۆزلرچه ویدئو و فتوصوراتا قارامازدان آمریکان حؤکۆمتی نینگ حماس قوراماسینی گۆنأکأرله مه گی آصلینا سر ادیلنده آمریکانینگ اسرائیل مسئله سیندأکی دیدیمزۇرلیغینی گؤرکِزیأر. آمریکان حؤکۆمتی نینگ آرقایین چمه له شمه گی نینگ اساسی سبأپلریندن بیری عاراپ دؤولتلری نینگ فلسطینلیلرینگ حقوقلارینی قۇراماغینگ یرینه اؤز تاغتلارینی قۇراماق اۆچین ترامپی آچ آچان قۇلداماقلاری. شیله لیکده دۆنیأ چأگینده فلسطینلیلرینگ حقوغی اۆچین اساسی گؤره شی تۆرکیه آلیپ باریار.
فلسطینلیلرینگ اؤلدۆریلمه گی سبأپلی ۳ گۆن میللی یاس ایغلان تۆرکیه شۇل بیر واغتدا دا مجلیسده اسرائیلی یازغاریان جارناما چاپ اتدی. تۆرکیه آمریکاداقی و اسرائیل داقی ایلچیلرینی ایزینا چاغیردی. اسرائیل ینگ تۆرکیه دأکی ایلچیسینی بۇلسا ایزینا اوغراتدی.
بیله کی مؤهۆم بیر مسئله بۇلسا عیراق داقی عمومی سایلاولار. داعش تۇپارینا قارشی گؤرهشی دۇوام اتدیریأن، موصل، فلوجه و انبار یالی شأهِرلری ییقیلیپ یومرولان و کۆرت دۇلانشیغی نینگ قاراشسیزلیق رفراندومیندان سۇنگ عیراغینگ مرکزی حؤکۆمتی نینگ کرکوک هم ده سانجار یالی جدللی یرلرینگ گؤزهگچیلیگینی ایزینا آلماغیندان سۇنگ عیراق داقی سایلاولارینگ أهمیتی اؤرأن اولودی. اِمما سایلاوا بۇلان قاتناشیغینگ ۴۴ گؤتریمه بارابار بۇلماغی عیراق داقی دموکراتیک اولغاما و عیراغینگ سیاساتچیلارینا بۇلان اینامسیزلیغی گؤرکِزیأر.
سایلاودان سۇگ عیراغینگ ایچری سیاساتیندا ایران ینگ تأثیری نینگ آزالماغینا قاراشیلیار. شیله لیکده عیراغینگ اۇزالقی باش وزیری نوری مالکی نینگ سایلاوی و حشد الشعبی تۇپارلاریندان عمله گلیأن فتح ساناولاری نینگ حؤکۆمتده اۇرون ایه له مه گینه قاراشیلیار. اِمما بیله کی تاراپدان ایران ینگ عیراق داقی توتومی سیاسی تایدان عجیزله سه هم حاربی تایدان و یاراغ گۆیجۆنی اساسلانیپ ایران عیراغینگ ایچری سیاساتیندا اساسی فاکتور بۇلماغیندا قالار. اساسا ندا عیراق دؤولتینده حاربی قشوندان داشغاری ایکینجی یاراغلی گۆیچ بۇلان حشد شغبی تۇپارینا ایران تاراپیندان گؤزه گچیلیک ادیلمه گی عیراق دا ایش باشینا گلجک حؤکۆمتینگ اؤنگۆندأکی اساسی بؤکدِنچلیکلردن بیری بۇلار.
عیراق داقی سایلاوینگ نتیجه سی آمریکانینگ و سعودی عربیستان ینگ ایرانی یاقین گۆن دۇغاردا چأکلندیریجی سیاساتی تایدان سلجریلنده کأبیر اۆستۆنلیکلرینگ باردیغینی آیتماق یرلیکلی بۇلار. شیله لیکده شیغا یۇلباشچی مقتدی صدر بیرنأچه ییل اۇزال آمریکا قارشی ایقرارلی تۇپارا یۇلباشچیلیق ادن بۇلسا ایندی هم آمریکا هم ده سعودی عربیستان بیلن اۇزالقیسیندان قۇوی قاتناشیق ادیأر. شۇل بیر واغتدا عیراغینگ باش وزیری حیدر العبادی آمریکا تاراپیندان داعش موصلی آلاندان سۇنگ ایش باشینا گتیریلیپدی. سۇنگقی دؤوۆرده بۇلسا سعودی عربیستان و آمریکا بیلن بیله لیکده ایشله شمأگه طایار.
عیراق داقی سایلاولاری تۆرکیه اۆچین بیرنأچه تاراپدان أهمیتی بارهم بۇلسا، ترورچیلیغا قارشی گؤرهش تایدان آیراتین اولی أهمیتی بار. شیله لیکده تۆرک یاراغلی گۆیچلری عیراغینگ دمیرقازیغیندا ترور قوراماسی پ. ک. ک قارشی آلیپ باریان حاربی حرکتلری نینگ عیراق داقی سایلاودان سۇنگ گینگ گریملی حرکته اؤورۆلمه گینه قاراشیلیار. عیراغینگ مرکزی حؤکۆمتی نینگ قۇلداوی بیلن عیراغینگ چأکلرینده ترور قوراماسی پ. ک. ک قارشی گینگ گریملی حاربی حرکتینگ قورالماغی عیراق- تۆرکیه قاتناشیقلاری تایدان اؤرأن أهمیتلی واقا بۇلار.
ترور قوراماسی پ. ک. ک نینگ تۆرکیه سرحتلریندأکی حرکتینی آزالتماغینگ عهده سیندن گلن تۆرک حۇوپوسوزلیق (امنیت) گۆیچلری شۇل بیر واغتدا فیرات قالقانی و زیتین شاحاسی حرکتلری بیلن سرحت آشا گؤره شینی دۇوام اتدیرمه گی ماقصات ادینیأر.
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقادینگیز.


text:
استانیسلاف قروف
{{Infobox scientist | honorific_prefix = | name = استانیسلاف قروف | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = شابلون:Css Image Crop استانیسلاف قروف (اینگیلیسجه: Stanislav Grof) بیلیم اینسان. ۱ ژولای ۱۹۳۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری جانز هاپکینز بیلیمیوردودیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stanislav Grof»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده استانیسلاف قروف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دونالد کریسپ
دونالد کریسپ (اینگیلیسجه: Donald Crisp) بریتانیالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۲۷ ژولای ۱۸۸۲ ایلینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۱ ایل عؤمر ائلهییب و ۲۵ مئی ۱۹۷۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1908–63 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Donald Crisp»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دونالد کریسپ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روسییادا کؤلگه اقتصادیاتین حجمی (دؤولتین نظارتینده اولمایان و نظارت ائده بیلمدیی اقتصادی فعالیت – رئد.) عوموم داخیلی محصولون تخمیناً ۲۲%-نی تشکیل ائدیر.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «ریا نوووستی» آگئنتلیگی اؤزونون اعتبارلی منبعلرینه ایستینادن یاییب.
آگئنتلیک همچینین عوموم میللی همکارلار کونفئدئراسییاسینین کؤلگه اقتصادیاتلا باغلی حئساباتینا دا دقت یئتیریب. حئساباتا اساساً، ۲۰۰۸-۲۰۰۹-جی ایل اقتصادی بحرانی و داوام ائدن دورغونلوق دؤورونده روسییادا کؤلگه اقتصادیات آرتیب. بونا شرایطی داها چوخ چتین اقتصادی وضعیت و ایشسیزلیک یارادیب.
قئید ائدک کی، آوروپادا حاضیردا ان بؤیوک کؤلگه اقتصادیات بولغاریستان (۳۰،۶%)، رومینییا (۲۸%)، تورکییه (۲۷،۸%)، خورواتییا (۲۷،۷%)، ایتالییا (۲۷%)، ائستونییا (۲۶،۲%)، یونانیستان (۲۶%)، لیتوا (۲۵،۸%)، لاتوییا (۲۳،۶%) و ایسپانییادادیر (۲۲%).


text:
اولوسی جرگه مرکزی بانک رییسینی استیضاح قیلیشگه قرار آلدی
افغانستان ملی کینگش اعضالری مملکت مرکزی بانک رییسی نورالله دلاوری نی زوردلیک بیلن استیضاح اوچون مجلسگه چقیرتیریلیشی باره سیده قرار قبول قیلیشگن. بو بانک رییسی بوگون اولوسی جرگه گه جوابگرلیک اوچون حاضر بولیشی کیره ک ایدی، اما جلسه گه اشتراک ایتمه گن.
افغانستان مرکزی بانک رییسی نورالله دلاوری بوندن آلدین هم ملی کینگش تمانیدن جوابگرلیک ییغینیگه چقیرتیریلگندی. اما او بو چقیریشلرده اشتراک ایتمه گندی.
اولوسی جرگه بیرقطار اعضالری دلاوری جنابلری نینگ استیضاح اوچون چقیرتیریلیشی کیره کلیگی و برچه اعضالرنینگ ایشانچ آوازینی قولگه کیریتمه گن تقدیرده، وظیفه سیدن بوشه تیلیشی ضرورلیگی نی تاکیدله ماقده لر.
بو وکیللردن بیری امیرخانیار:"افغانستان بانکی ده بیریله یاتگن آیلیکلر هیچ قانون گه تینگ ایمس. بو بانک رییسی و معاونلری اوز باشیمچه قانون چیقه ریب، خادملرگه 7 مینگ، 8 مینگ دالر معاش بیره دیلر. مینینگ قولیمگه کیلگن بیر رویخط ده اداره آمریگه بیر لیک و 18 مینگ افغانی معاش بیریله یاتگنی کورستیلگن. بونده ی قنده ی آمر دیرکه بونگه ایکی مینگ دالر معاش بیریله دی؟ شوکبی مصلحتچیلریگه ایکی لک افغانی معاش بیریله دی. تورت بیش مراتبه جرگه گه چقیرتیردیک، اما بیرمرته هم کیلمه دی".
اما مرکزی بانک اداره سی اولوسی جرگه اعضالری نینگ بوتنقیدلرینی رد ایتیب، خادملرگه ملکه سی و شایسته لیگی اساسیده معاش بیریله یاتگنی نی ایتماقده. بو بانک اداره سی معاونی خان افضل اده وال:"هیچ بیر خادیمیز ایکی مینگ دالر دن آرتیق معاش آلمه یدی، بوادعانی بیز رد ایته میز. بیز خادیملریمیزگه ملکه سینی کوریب آیلیک تعیینله گنمیز. مرکزی بانک افغانستان برچه بانکدارلیک تیزیمینی نظارت ایته دی".
عین حالده، بو کیللر، افغانستان مرکزی بانک رییسی نینگ مجلس اعضالریگه اعتبار بیرمه گنلیگی، مجلس نینگ مالیه کمیسیونیگه بانک خصوصیده ییتیب کیلگن شکایتلر، افغانی پول نینگ خارجی پوللربرابریده ارزیشی قویی توشه یاتگنی و بیرقطار مهم مسله لر سبب، چقیرتیریله یاتگنیگه دلیل قیلیب کورستماقده لر.
مرکزی بانک رییسی تورتینچی بار دیرکه، اولوسی جرگه تمانیدن چقیرتیریلماقده. اما او بو چقیرتیریشلرگه اعتبار بیرمه گن.
اون ییلدن بیری فعالیت قیلیب کیله یاتکن بو بانک تورلی خیل تنقیدلرگه روپه ره بولگن. اما بو بانک رییسی نینگ مجلسگه قنده ی دلیلر سبب، بارمه گنی هنوزگچه معلوم ایمس.
ایتیلیشیچه، او بوندن آلدین خارجگه سفر قیلگن.


text:
جک نیکولسون، 78
یاشیندا
بوگون سینئما دونیاسینین
دئو آدلاریندان بیریسی اولان جک نیکولسونون دوغوم گونودور.
) John Joseph "Jack" Nicholsonدوغوم گونو 22 نئیسان 1937، نیویورک)، آمئریکا سینماسینین
اونلو اویونجوسودور. نیکولسون سینمانین أن ائتکیلی و أن یاخشی اویونچولاریندان
بیریدیر. نیکولسون دوغولدوغوندا آناسی نیویورک'دا شو قیرل (Show girl) اولاراق چالیشماقدایدی.
کیچیکلییینده بؤیوک ننهسینی و بؤیوک باباسینی گئرچک آناسی و باباسی اولدوغونو ظن
ائتدی. نئپتون شهرینده بؤیودو، نیوجئرسی ایالتینده کاتولیک اولاراق یئتیشتیریلدی.
بیر آرخاداشینین اؤلوموندن سونرا یاستیغینین آلتیندا چَکیش(چکش)-له یوخلاماغا
باشلادی. ائوینده پولانسکییه تجاووز ایددیاسی ایله توتوقلاندی. و...
آدای گؤستریلدییی 12
اوسکار اؤدولونون 3'ونو قازانمیشدیر. بو دالدا 3 اؤدول قازانان ایکی ایسیمدن
بیریدیر. اوبیریسی ایسه دانیئل دای-لویس 'دیر. آیریجا 16 دفعه آدای گؤستریلدییی
آلتین کوره اؤدولونون 7'سینی قازانمیشدیر. ایکی دفعه أن یاخشی اویونچو سئچیلمیشدیر.
1994 ایلینده آمریکا فیلم ائنستیتوسوندان "عؤمور بویو باشاری اؤدولو"-نو
آلاراق، بو اؤدولو آلان أن گنج اویونچو عونوانینی قازانمیشدیر.
*****
قومرونون یوواسینین اوزهرینده
اوچوش
One Flew Over the Cuckoo's nest یا دَلی قفسدن
اوچدور!
قومورو (فاخته) چیخارتدیغی
سسیندن دولایی اینگیلیزجهده "کوکو" آدیلا تانیملانیب. اونو بلکی جیزگی
فیلملرینده ساعات 12 اولدوغوندا ساعاتدان ائشیگه چیخیب کوکو-کوکو دئمهسی ایله
خاطیرلاییرسینیز. بو قوشون یاشامی و ائوریمی(تکامل) کندی نسلینی قوروماغی اوچون
چوخ ایلگینج دیر. بو قوش دوغادا یووا سالماز، آنجاق کندی یومورتاسینی باشقا تیرهدن
اولان قوشلارین یووالاریندا یومورتایار. یووا یییهسی اولان قوش ایسه بو اولایی
بیلمزدن جوجهنی یومورتادان چیخاردیب، قومورونون جوجهسینی یئدیردیب بؤیودر.
بللی دئییل، بلکی او
عاییهلرده کی دلیجهلی بیریسی اولسا عاییلهسی اونو اورادا قورویوب پرستارلیق
ائدیلسین دئیه دلیخانایا تاپشیرارلار؛ اولا بیلسین بو رومانین یازاری بوندان
دولایی بو آدی سئچیب. فیلمین باشلانغیجی گونشین باتیشی ایله باشلانیب و اونون
دوغوشو ایله سونوا چاتیر. دئمک اولار بو یانی مک مورفی(جک نیکولسون) اونلارین (دلی
خانادا اولانلارین) قارشیسینا یئنی یول و یئنی باشلانغیج آچدیغینی گؤستهریر.
50 ایلدن آرتیق سینئمادا
اولان نیکولسون بیرچوخ چئشیدلی سینئما طورلرینده (ژانرهای سینمایی) اویونچولوق ائدن
آز سایدا گؤرونن اویونچولارداندیر: کمدی، وئستئرن، درام، قورخو، بیلیمسل-
فانتاستیک و...
آرتیرمالی بوکی آمئریکانین
گوجلو اویونچوسو 60 دنهدن آرتیق فیلمده اویونچولوق ائدیب دیر.
قایناقچالار :
1- تورکجه ویکیپئدیا
2- کافه سینما
یازار: حامید مورسلی
2/2/94


text:
بویوک هون خانلیغی
بؤیوک هون خانلیغی اسکیرک تانیلمیش تورک خانلیغی دیر . بۇ خانلیغین قوروجوسو تومهن خان ، اوچ یوز ایل میلاددان اؤنجه بۇ خانلیغی بیرلشتیریب ، قوروبدور . هون خانلیغینین ئهن بؤیوک خاقانی مئته تانری قوت ( باغاتور خان ) دیر . چینلیلر بؤیوک چین دووارینی بۇ خانلیغی قارشیلاماق اوچون یاپیپلار .
ایچیندهکیلر
هونلارین کؤکی[دَییشدیر]
هونلارین کؤکون تانیماق اوچون ، هونلارین دیلین تانیمالیییق . بیلگهلرین بیلگیسی هونلارین دیلینه گؤره چوخ آزدیر ، آمّا آز اولسادا گؤرهر دیر . هونلارین دیلیندن چینلی یازیچیلارین کیتابلاریندا چوخ آز سؤز قالیپدیر :
- تانگری
- قوت
- قیلیچ
بو سؤزلر هامیسی گونوموزون تورکجهسینده ایشلهنیرلر .
هونلار آریاییلار تاریخینده[دَییشدیر]
بو بؤلومده دهیهرلی کیتابلارین بیری ایاتکار زریران آدلی کیتاب دیر .بو کیتابدا ایرانین اسکی آدی خون یئرث گهلیبدیر کیم "هون یئری" معنیسینده دیر . بۇ گؤستریر کیم ایرانین گئچمیش اوتورانلاری هونلار ایدیلار و شاهنامهده گهلهن تورانلیلار دا ائله بۇ هونلار دیرلار .[۱]
هونلار ایچینده یازی سیستئمی[دَییشدیر]
نوین اولا قورقانلاری و سئلئنگا چایینین یاخینلیقلاریندا تاپیلان داش یازیلاری هونلارین اؤزلهرینه اولان یازی سیستئمین گؤستریر آمّا بۇ یازی سیستئمیندن یالنیز 20 حرف بۇ گونه یئتیشیپدیر . بۇ یازیلار اورخون تورک یازیلارینا چوخ یاخین یازی دیرلار .
قایناقلار[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Fig6Ishjamts p166R1.gif
- Fig5Ishjamts p166R2.gif


text:
قازاخیستان پرزیدنتی نورسلطان نازاربایئوین سلاحیتلرینی پارلامئنتله بؤلوشمک قرارینین بیر نئچه سببی وار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری پولیتولوگ الخان شاهین اوغلو اؤزونون فیسبوک صحیفهسینده یازیب.
پولیتولوگ بیرینجی سبب کیمی نازاربایئوین یاشینی قید ائدیب:
«قازاخیستان پرزیدنت اس اس ار ای دؤوروندن اؤلکهسینین لیدریدیر. ایندی او ائله بیر یاش حدینه چاتیب کی، اؤلکهسینین گلجیینی دوشونمک مجبوریتیندهدیر. نازاربایئو «مندن سونرا بو شخص اولاجاق» سیاستینه اوستونلوک وئرمیر، اونون واریثله باغلی قراری یوخدور، بلکه ده هئچ اولمایاجاق. قازاخیستان حاکمیتینده بیر-بیریله رقابت آپاران ان آزی ۳ قروپلاشما وار. بو قروپلاشمالاردا نازاربایئوین بیر نئچه عائله عضوو ده ایشتیراک ائدیر. آنجاق نازاربایئو بو قروپلاشمالاردان هئچ بیرینه اوستونلوک وئرمیر. چونکی هر هانسی بیرینه اوستونلوک وئرسه، دیگر قروپلاشمالارلا داخیلی چکیشمه باشلایاجاق کی، بو حاضردا ثابیتلیینی قورویان قازاخیستانا هم داخیلدن، هم ده خاریجدن جدی تهلوکلر یاراداجاق».
شاهین اوغلو قید ائدیب کی، نازاربایئوین روسییا ایله موتتفیقلیگی ایستراتئژی سئچیم دئییل و قازاخیستان پرئزیدئنتی ده اؤلکهسی اوچون ان بؤیوک تهلوکهنین ائله قونشوسو روسییادان گلدیینی بیلیر:
«قازاخیستان اهالیسینین ۴۰ فایزی روسدیللیدیر و بعضا شیمال بؤلگهلرینده سپاراتچی شعارلار سسلنیر. نازاربایئو خاریجی سیاستده روسییا ایله یاخینلیق عوضینه باشقا وکتورا اوستونلوک وئرسیدی، کرمل گرجستان و اوکراینانی پارچالادیغی کیمی قازاخیستانا دا انجام چکجکدی. آنجاق نازاربایئو کرئمله هئچ بیر بهانه وئرمهییب، عکسینه، آوراسییا اقتصادی بیرلیینین و کوللکتیو تهلوکهسیزلیک مقاویلهسی تشکیلاتینین عضوودور. روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین چیخیشلارینین بیرینده سؤیلمیشدی کی، نازاربایئو اولماسایدی، قازاخیستان دا اولمایاجاقدی. بو فیکیر باشدا نازاربایئو اولماقلا قازاخیستانین سیاسی دایرهلرینده گیزلی ناراضیلیق دوغورموشدو. پوتین بونونلا آستانایا مساژ یوللامیشدی کی، فرقلی سیاسته اوستونلوک وئرسز، سیزی ده اوکراینانین تالعیی گؤزلهیهجک. اونا گؤره ده نازاربایئو پارلامنتله صلاحیت بؤلگوسونه گئتسه ده، خاریجی سیاست و تهلوکهسیزلیک مسئلهلرینه اؤزو مسئول اولاجاق».
پولیتولوگون فیکرینجه، نازاربایئوین صلاحیتلرینی پارلامئنتله بؤلوشمهسینین ایکینجی سببی قازاخیستانداکی اقتصادی وضعیتدیر:
«نفت بومو ایللرینده صلاحیت بؤلگوسو نازاربایئوین آغلینا گلمیردی، پول چوخ اولدوغوندان، او، اقتصادی و سوسیال مسئلهلری آسانلیقلا حل ائدیردی، هله اوستهلیک پایتاختین کؤچورولمهسی کیمی بؤیوک مالییه طلب ائدن لاییحهنین رئاللاشدیریلماسینا یاشیل ایشیق یاندیرمیشدی. ایندی همین پوللار یوخدور، نفت گلیرلری کسکین آزالیب، میللی پول واحیدی دیردن دوشور. نازاربایئو بو یوکو داشیماق اقتداریندا دئییل. اقتصادی و سوسیال وضعیتین آغیرلیغینا گؤره پرزیدنت هدف گؤتورولور، چونکی بو ساحهلر اونون صلاحیتیندهدیر. آنجاق پرزیدنت بو ساحهلری باش ناظره اؤتورسه، اقتصادیاتداکی پروبلملره گؤره پرزیدنت گوناهلاندیریلمایاجاق. اونا گؤره ده نازاربایئو اقتصادیاتی و سوسیال مسئلهلری باش ناظره یوکلهمک ایستییر. پارلامنت سئچکیسینده قلبه چالان پارتییا و اونون لیدری ناظیرلر کابینتینین فورمالاشدیرماق صلاحیتی قازاناجاق، داها اوولکی کیمی پرزیدنت ایستدیی شخصی باش ناظر تعیین ائتمهیهجک. بو صلاحیت پارلامنت چوخلوغونا حواله ائدیلهجک. منطیقله بو، قازاخیستاندا پارتیالارآراسی و ایدئیا رقابتینه ده ایمپولس وئرملیدیر. آنجاق یگانه شرط پارلامنت سئچکیسینین عدالتلی و شفاف کئچیریلمهسیدیر کی، نتیجه هئچ کیمده شوبهه دوغورماسین. بئلهلیکله، آذربایجانین داها بیر یاخین قونشوسو پارلامنت اصول-ایدارهسینه اوستونلوک وئردی. بوندان اول گرجستان، داها سونرا ایسه ارمنیستان کونستیتوسییا دییشیک لیکلرینه گئدهرک پارلامنت اصول-ایدارهسینه اوستونلوک وئردی».


text:
هر بئش ثانیهده بیر اوشاق اؤلور
تخمیناً ۵،۴ میلیون اوشاق اؤلومونون، حیاتلارینین ایلک بئش ایلینده میدانا گلدیگی بیلدیریلدی
هر بئش ثانیهده بیر اوشاق اؤنلهنهبیلیر خستهلیکدن اؤلور.
بیرلشمیش میلتلر، ۲۰۱۷.جی ایلده تخمیناً ۶،۳ میلیون اوشاغین و یا هر بئش ثانیهده ۱۵ یاش آلتی بیر اوشاغین، اؤنلهنهبیلیر سببلر و یا خستهلیکلر اوزندن حیاتینی ایتیردیگینی آچیقلادی.
یونیسف دونیا ساغلیق هؤرگوتو، بیرلشمیش میلتلر جمعیت بیریمی و دونیا بانکینین اورتاق راپوروندا، تخمیناً ۵،۴ میلیون اوشاق اؤلومونون، حیاتلارینین ایلک بئش ایلینده میدانا گلدیگی بیلدیریلدی.
یئنی دوغولان اوشاق اؤلوملرینین، بوتون اؤلوملرین هارداسا، یاریسینی تشکیل ائتدیگی وورغولانان راپوردا، عاجل اؤنلم آلینمازسا بئش یاش آلتی ۵۶ میلیون اوشاغین ۲۰۳۰ ایلینه قدر درمان، تمیز ایچمهلی سو، الکتریک و واکسن سیخینتیسی سببی ایله اؤلوم ریسکی اولدوغو ایفاده ائدیلدی.
گئچن ایل بئش یاش آلتی اوشاق اؤلوملرینین یاریسینین صحرا آلتی آفریقا و یوزده ۳۰ونون گونئی آسیادا میدانا گلدیینه دقت چکیلن راپوردا، صحرا آلتی آفریقادا هر ۱۳ اوشاقدان بیرینین ۱۵ یاشیندان قاباق اؤلدویو بیلگیسی ده پایلاشیلدی.


text:
نغمهلریمیزی نئچه گروپا بؤلمک اولور :
امَک نغمهلری، مراسیم نغمهلری، اووسون نغمهلری و… آشاغیدا اونلارین حاقّیندا معلومات وئریلهجک:
۱ – امَک نغمهلری
امک نغمهلری اینسانلارین ان قدیم یارادایجیقلاریندان بیریسیدیر. ایلکین اینسانلارین گؤردوکلری ایش دستهجمعی ایدی. هر ایش گروپو، ایشین آغیر یوکونو یونگولتمک اوچون بیر –بیریله اویغون طرزده معیّن ریتم ایله چالیشیردیلار، هر ایش مثلاُ آغیر بیر داشی دیغیرلاتماق، گمی سورمک، یئر شوخوملاماق و … دائما تکرار اولان منظم بیر حرکتلردیر، اینسانلارین ایش پروسهسینده موزون حرکتلری واردیر، مثلا بیر-بیر ایله ایرَلی گئدیب، دالی چکیلر، اللرینی بیرلیکده قووزاییب، ائندیریردیلر. …ائله بو ریتملرله اویغون ایلک موسیقیلر و ایلک رقصلر یارانمیشدیر.
دئمهلی مشترک ایش گؤرونجه، ایشین معیّن ریتمی، بدن، ال و آیاقلارین موزون حرکتی، چکیشلرین و باشقا ایش وسیلهلرینین بیرـ بیریله توخونما سسی، اینسان نفسلرینین بیر –بیرینه قووشوب، بیرلشمهسی معیّن ریتم و هاوا یارادیر. همین هاوا و موسیقیایله اویغون بعضا اینسانلارین آرزو، عمللرینی تمثیل ائدن سؤزلر ده اورتایا چیخیر و بئلهلیکله امک نغمهلری یارانیر.
بیلدیگینیز کیمی آفریقا و استرالیا و آمازون مئشهلرینده هله ده بیر پارا قبیلهلر چوخ بدوی شکیلده یاشاییرلار، اونلارین حاقّیندا ائتنولوژیک مطالیعهلر، بیر چوخ خلق یارادیجیلیغینین منشأینی او جوملهدن امک نغمهلرینین منشأینی آیدینلاشدیریر.
آشاغیداکی ایکی میثال امک نغمهلرینین نئجه یارانماسی حاقّیندا جانلی میثال اولا بیلر:
بوتون اورتا آفریقادا شاهید اولدوغو بیر صحنهنی بیزیم اوچون بئله تصویر ائدیر :
بیر گئجه آغ دریلی بیر تاجیرین اجیر ائتدیگی قارا ایشچیلر، اود یاندیریب، دؤرهسینده اوتورموشدولار، اؤز آرزو، دیلکلرینی شعر کیمی ترنّم ائدیردیلر. اونلار او قده ر شعر قوشدولار کی یوخویا گئتدیلر، هر دفعه بیر نفر بیر میصراع سؤیلهییر و هامی بیر سسله پوتی –پوتی دئییردیلر (پوتی قورد آنلامیندادیر ).
آغ دریلی ساحیل بویو گئدینجه،
پوتی ـ پوتی.
بیز گئدریک او ظالیمین آردینجا،
پوتی ـ پوتی.
ظالیم بیزه الجه چؤرک وئرینجه،
پوتی ـ پوتی .
بیز کئچریک درهلردن، دوزلردن،
پوتی ـ پوتی .
بو دؤولتلی بزیرگانین دالینجا،
پوتی ـ پوتی.
باشقا بیر موسافر یئنه اورتا آفریقادا تونقا قبیلهسینده بیر اوغلان اوشاغین گؤرورکی اؤز آغ دریلی اربابی اوچون داش قیریر و بو نغمهنی اوخویور:
بیزی سؤیورلر. ائهه…
بیزی دؤیورلر. ائهه…
ایچیب قهوهنی، ائهه…
بیزه وئرمیرلر. ائهه…
او ائهه دئییرکن چکیجی داشا چیرپیر، کؤکسونو اؤتوروردو.
ایران تورکلری بیر چوخ ایش ساحهسینده او جوملهدن جوت سورنده،قویون ساغاندا،یون أییرنده، بالیقچیلیقدا، اووچولوقدا، خالچا توخویاندا و …اؤزونه مخصوص نغمهلر اوخویارلار،میثال اوچون آشاغیداکی نمونهلری ارائه وئریریک :
۱-۱ – پامبیق آتما نغمهسی:
آذربایجاندا پامبیق آتان حالاجلار پامبیق آتا –آتا بو نغمهنی اوخویارمیشلار :
پم، پم، پلّاجم،
پامبیق آتارام، حلّاجم،
پامبیق آتارام نهیین اوچون؟
پامبیق آتارام خانیم اوچون .
خانیمدا بیر پول گؤرموشم،
پامبیق آتارام اونون اوچون .
پم،پم، پلاّجم،
پامبیق آتارام حلاّجم.
بو نغمهده (پم،پم ) سسلری پامبیق آتانین تئله ووردوغو ضربهلرین تؤرتدیگی سسله عئینیدیر. نغمهنین ریتمی ایسه، ایشین اؤز طبیعی ریتمیدیر .
۱-۲ – داش توپلاما نغمهسی:
آغری داغینین اتگینده کی زمیلرده چوخلو داش وار، اکینچیلر هر ایل ایشه باشلامازدان قاباق،بیرلیکده داشلاری زمیلردن ییغیب قیراغا آتیرلار،و ایش گؤره-گؤره بو نغمهنی اوخویورلار :
باخ زمینین داشینا،
وور اربابین باشینا !
بئله کی داشی زمیدن قالدیراندا بیرینجی میصراعی «باخ زمینین داشینا» و اونو آپاریب زمینین قیراغینا آتارکن ایکینجی میصراعی «وور اربابین باشینا» اوخویورلار .
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
ائرمنی کاتالیکوسونون، ائرمنی ایدمانچیلارین باکییا گلمهسینه اعتراض علامتی اولاراق آکسییا کئچیریلمهسینی اعتراضین دوزگون فورماسی سایمیرام. بو، آذربایجان دؤولتینین بئین اَلخالق عالمده ایمیجینه کؤلگه سالماغا، بو ایمیجی کورلاماغا یؤنهلهن آددیمدیر و تقدیر اولونا بیلمز.
آذربایجان تولئرانت اؤلکهدیر. بیز راضی اولمامالیییق کی، ائرمنی لر بو سیتواسییادان علیهیمیزه ایستیفاده ائتسینلر. اونسوز دا بو جور فاکتلاردان واختاشیری سوی-ایستیفاده ائدیر و بیزی دیگر میللتلره، ائتنیک گروپلارا دؤزومسوز موناسیبت بسلهمکده گوناهلاندیریرلار. دونیایا گؤسترمهیه چالیشیرلار کی، آذربایجانلیلار اؤلکهیه آیاق باسان ایدمانچینی، دین خادیمینی، ق.ه.ت نمایندهسینی، مئدیا منسوبونو بئله آقرئسسیو قارشیلاییرسا، ائرمنی لر اونلارلا بیر دؤولتین ترکیبینده نئجه یاشایا بیلر؟ بو، داغلیق قاراباغ ائرمنی لرینه آذربایجانین ترکیبینده ان یوکسک موختاریت ایستاتوسو تکلیف ائدن دؤولت رسمی لریمیزین مؤوقئیی ایله ده قطعییهن اوزلاشمایان مؤقعدیر و ضررلیدیر.
کیملرینسه داها وطنپرور، داها جانییانان گؤرونمهلری خطرینه ائرمنی لره بیزی دونیایا داها قورخونج و داها دؤزولمز تقدیم ائتمک شانسی وئره بیلمه ریک. اونسوز دا قارشی طرفله دانیشیقلار آپاریلیر، آذربایجان موناقیشهنین سوله یولو ایله حل اولونماسی اوچون بو پروسئسده ایشتیراک ائدیر، پرئزیدئنت ائرمنیستانین دؤولت باشچیسییلا، خاریجی ایشلر ناظیری ائرمنیستانلی همکاری ایله، حتی ضیالیلاریمیز «خالق دیپلوماتییاسی» چرچیوهسینده قارشی طرفین نمایندهلری ایله گؤروشلر کئچیریر. بیر گروپ آکسییاچی، توتالیم، کاتالیکوس قارئگینی باکییا بوراخماسا، نه دییشهجک؟ یاخود ائرمنی ایدمانچینی سؤیوب-دؤیوب قووالاسالار، نه باش وئرهجک؟ قاراباغ آزادلیق تشکیلاتینین صدریندن چکینیب قاراباغی – ایشغال ائلدیکلری تورپاقلاریمیزی گئریمی قایتاراجاقلار؟
بئش-اون نفرین کوچهلره چیخماسی هئچ اؤلکهده اجتماعی رایَ تأثیر ائلمیر، بئین اَلخالق آرئنادا بیزه اولان موناسیبته نئجه تأثیر ائده بیلر؟ منه ائله گلیر، بو هم ده معناسی بؤیوک باغ اولان قاراباغین آدینا یاراشان موباریزه اوسولو دئییل. قاراباغین اوغروندا، قاراباغین یولوندا قاراباغین آدینا لاییق، آغایانا، آغیر-باتمان موباریزه آپارماق، ساواشماق، دالاشماق، ووروشماق لازیمدیر. بیز هئچ واخت دوشمنله بئله پریمیتیو فورمادا اوز-اوزه گلمه میشیک. ائرمنی لردن فرقلی اولاراق. کمفورست اولمامیشیق.
عکسینه، شرایط یاراتمالیییق کی، ائرمنی لر باکییا گلسینلر، حتی تئز-تئز گلسینلر. گلسینلر و اورتاداکی فرقی گؤرسونلر. بوگونکو ایروانلا بوگونکو باکینی موقاییسه ائتسینلر. وارلی باکی، کاسیب ایروان. دولو باکی، بوش ایروان. اؤزلرینی نئجه بدبخت، یازیق، مظلوم کؤکه سالمالارینین فرقینه وارسینلار. آذربایجانداکی اؤتن ایللری – بختور گونلرینی خاطیرلاسینلار. دوشونسونلر، داشینسینلار. نئفتین قوخوسونو دویسونلار... من امینم کی، بو قوخو بورونلارینا دیسه، حتی بونسوز بئله، اونلار اوستونلویو باکییا وئرهجکلر. چونکی باکینین باکیلیغینی، راحتلیغینی، کومفورتونو گؤروبلر. اکثر ائرمنی نین ایچینده باکی نوستالژیسی وار. دادی داماقلاریندادیر. بو دادا جان آتماقلا یاناشی، اؤزلری اوچون جان آرخایینلیغی، تهلوکهسیز بیر آتموسفئر ده حیسس ائله سینلر.
اگر تهلوکهسیزلیگی اونلارا تلقین ائله سک، ائلیه بیلسک، اونلار قاراباغی قانسیز-قاداسیز قایتارماق بارهده دوشونه بیلرلر. ائرمنی لرین اوریینه بو دوشونجهنین توخومونو سپمک، اونو جوجردیب بئجرمک گرکدیر. من «آذربایجانی ائرمنی لر اوچون جزبئدیجی ائتمک گرکدیر» فیکرینی بؤلوشهنلردنهم. گئرچکدن آذربایجانی ائرمنی لر اوچون جزبئدیجی ائتمه لیگیک...
یوخسا... ایکی ائرمنی نی «جانی» آدلاندیریب قاباغینی کسمکله اوستونلویوموزو نوماییش ائتدیره بیلمریک. قاراباغین تسسوبونو چکمیین، قاراباغین اوستونده اسمیین، قاراباغی مدافعه ائتمه یین اوغورلو، داها اوغورلو فورماسینی، اصولونو تاپماق گرکدیر. اونسوز دا بوتون دونیا علیهیمیزهدیر. اونسوز دا بوتون دونیا قاراباغی الیمیزدن آلیب، باغریمیزدان قوپاریب ائرمنی لره – ائرمنیستانا وئرمکدن یانادیر. حاق-عدالت اونسوز دا اونودولوب. ایشغالچی ایله ایشغال اولونانا فرق قویولمور.
نیه اونلارا «حاقلی» اولدوقلارینی گؤستهرک؟ نیه دوشمهن دییرمانینا سو تؤکک؟
بیزیم حاقلاریمیزین دا اولدوغونو گؤسترسک، اونلارین آنلاییب-باشا دوشجه یی شکیلده گؤسترسک، اولمازمی؟ تورپاغیمیزی گئری وئرسینلر، یوردوموزدان اللرینی چکسینلر، قونشولوق دا ائدریک، بیر یئرده ده یاشایاریق...
ائموسیوناللیغیمیزی ایسه محاربهیه ساخلایاق. سوله دانیشیقلاری اوغورسوز اولارسا، ایسته دییمیز نتیجه اولمازسا، اونسوز دا محاربه قاچیلماز اولاجاق. جسارتیمیزی اوندا نوماییش ائتدیرریک. قهرهمانلیق اوچون اوندا میدان آچیلاجاق. بیزیمچون پروسئس یوخ، نتیجه اؤنملیدیر. بیز قاراباغی – ایتیردییمیز تورپاقلاری گئری آلماق ایسته ییریک. زورلا اولاجاق، زورلا آلاجاغیق! خوشلوقلا اولاجاق، ائرمنی لرین اؤزلرینین ده خئیرینه اولاجاق... نئچه ایللردیر، اونلارا – ائرمنی لره، داغلیق قاراباغ ائرمنی لرینه، یعنی آذربایجان وطنداشلارینا، باخ، بونو باشا سالماق ایسته ییریک...
۲۰۱۰-۰۴-۲۷
Mediaforum.az


text:
محمود عباس امریکا ایله موناسیبتلردن دانیشدی
فیلیسطین-ین دؤولت باشچیسی محمود عباس امریکانین قودس و قاچقینلار مسئلهسیندکی موضعینی دییشدیرمهدیگی تقدیرده بو اؤلکه ایله موناسیبتلرین دوزلمهیهجگینی روسیا رهبرلیگینه بیلدیردی.
فیلیسطین-ین دؤولت باشچیسی محمود عباس امریکانین قودس و قاچقینلار مسئلهسیندکی موضعینی دییشدیرمهدیگی تقدیرده بو اؤلکه ایله موناسیبتلرین دوزلمهیهجگینی روسیا رهبرلیگینه بیلدیردی.
فتح مرکزی کومیتهسینین صدری جبريل الرجوب فیلیسطین دؤولت تلویزیونونا موصاحیبه وئررکن محمود عباسین شنبه گونو روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین ایله گؤروشونده امریکانین قودس، قاچقینلار و مسکونلاشما یئرلری موضوع لاری ایله باغلی موضعیندن گئری آددیم آتماماسی حالیندا بو اؤلکه ایله موناسیبتلرین دوزلمهیهجگینی ایفاده ائتدیگینی بیلدیردی.
الرجوب-ون وئردیگی معلوماتا گؤره، عباس گؤروشده اولوسلار آراسی حقوقا اولان باغلیلیغینی و امریکانین ایسراییل ایله اولان باریش پروسه سینی انحصارینا آلماسینی قبول ائتمهدیگینی وورغولاییب.
فیلیسطین-ین میللی اوزلاشما مسئلهسینده میصرین سعیلرینی تقدیر ائتدیکلرینی بیلدیرن الرجوب غزه-نین ایدارهسینین تام شکیلده حکومتین الینه کئچمهسینین مجبوری اولدوغونو سؤزلرینه علاوه ائدیب.
قئید ائدک کی، فیلسطین تورپاقلاریندا حماسین غزه-ده حاکمیته گلدیگی 2007-جی ایلدن بو یانا سیاسی بولونموشلیک یاشانیر.