text:
یای فصلی و کولئر حاقدا بیرسیرا بیلگیلر
هر ایل یای فصلینین ایستیسی شهره چؤکرکن، ائو و ایش یئرینه گرکن کولئر آلماق اوچون اؤنوموزه چیخان سئچیملر و سورولارا جواب آختارماغین زامانی اولور. هانسی برند کولئر الاق؟ نئچه BTU گوجو اولسون؟ هانسی داها آز برق ایشلهدیر؟ و ...؛ بو یازیدا بو سورولارین بیر سیراسینی جوابلایاجاییق.
۱: کولئرین گوجونو گؤسترهن BTU نه دیرو قوراشدیریلاجاق یئرین ائنی-بویو ایله نه ایلگیسی وار؟
هر بیر کولئرین سویودوجولوق (و ایستیلدمه) گوجونو گؤسترمک اوچون، اونون اوستونده بیر رقم یازیلیر، اؤرنک اوچون ۹،۱۲،۱۸،۲۴،۳۲ و یا ۴۸ مین BTU. هر بیر بیتییو (British termal Unit)، بیر پوند سویو (۱ آتموسفئر فشاردا) ۱ درجه سویودا/یا قیزدیرا/ بیلهر. اویغون BTU سئچمک بیر نئچه فیلده باغلی دیر، اؤرنک اوچون ۱: اوتاغین کَفینین مساحتی (هوندورلوک ۳متیر نظرده آلینیر)، ۲: پنجره لرین یئری و اؤلچوسو، ۳: کولئر قوشولان یئرده اولاجاق آداملارین سایی، ایشیق سیستمی و ... . بونلاردان باشقا هانسی شهرده (سودان هوندورلوک، قوراقلیق یا نملیک ییرلر، اَن سویوق و اَن ایستی گونلری) و بیر سیرا باشقا فیلدلری نظرده آلماساق دیه بیلهریک ۴۰ مترمربع مساحته ۱۸ مین، 60 مترمربعه ۲۴ مین، ۸۰ متره ۳۶ مین و ۱۱۰ متر اوچون بیر کولئردن آرتیق گرکیر.
۲: قاز و سو کولئریلرینین نه فرقی وار و هارادا هانسی یارارلی اولا بیلهر؟
سو کولئرلری نملیک آرتیریر، قورو هاواسی اولان شهرلرده سو کولئری ایشلهنر، قاز کولئرلری هاوانین نملیگینه اثر قویمور، بیرتک ائوین هاواسینین ایستیسینی آلیر. نملیگی چوخ اولان یئرلرده داها چوخ قاز کولئری ایشلتمهسی اؤنهریلیر. اؤرنک اوچون: تبریز، تهران، اصفهان هاواسینین نملیگی آزدیر بس بو شهرلرده سو کولئری ایشلتمک اولار، موغان، آستارا، اورمو هاواسینین نملیگی چوخ اولدوغونا گؤره، قاز کولئری ایشلهنر.
۳: ایسپیلیت و بیر تیکه کولئرلرین نه فرقلری وار؟
هر کولئرده ایکی رادیاتور اولور، بیرینده سویوق قاز دولانار و او بیری سینده ایستی قاز. بیر تیکه کولئرلرده (پنجره کولری آدیلا تانینان) هاوانین ایستی سینی آلان سرینلدیجی رادیاتور و ایستی قازی سرینلدن رادیاتور بیر قوتو دا یئرلشدیریلیب، هله کوبود گؤرونتوسونو نظرده آلماساق ائله بو ایشاره ائتدیییمیز بیرینجی ندن، کولئرین راندمانینی آشاغی ائندیریر. ایسپیلیت کولئرلرده بو ایکی یونیت بیر-بیریندن آیریلیب. اوچونجو مسئله ده کولئرین کمپرئسورونون سسی دیر، ایسپیلیت کولئرلرده بو یونیت آیری دیر دیه، کمپرئسورون سسی ده ایچ یونیت قوراشدیریلان یئردن اوزاقدا اولور.
۴: اینوئرتر و عادی کولئرلرین نه فرقی وار؟
کولئرلرین اَسکی اوتماتیک مکانیزمینده، قاز کولئرلرین کمپرئسور موتورو نه گوجده اولدوغویلا ایلگیلی، هر سئری استارت گؤتورنده ۹-۱۵ آمپر برق آخیمی چکیر، هر گون نئچه سئری اوتماتیک ائدیرسه موتورو سؤندورور و یئنیدن ایشلهمهسی گرکن واختی یئنهده همن آخیمی هدره وئریر. اینوئرتر مکانیزمینده بو استارت گؤتورمهلر ۱ سئری کولئرین ایشله باشلاماسیندا اولور و اوتمانیک ائتمک گرکن واختلار داها کمپرئسور موتورو سؤنوب، یئنیدن استارت گؤتورمور، سورعتینی آزالیب چوخالیر. بوندان باشقا همن موتورلار تک فاز برقله یوخ اوچ فاز برقله ایشلهییرلر و ائوین عادی تک فاز برقینی همن کولئرلرین ایچینده یئرلشدیریلمیش برق اینوئرتئری اوچ فازا چئویریر. سونوجلارین بیری موتورون تئز-تئز اوتماتیک ائدهنده آرتیق آخیم (جریان) چکمهسینین قارشیسی آلینیر و ایکینجی، موتورون سورعتی آزالان واختلار (ائوین سرینلیگی قورولان درجهیه چاتان واختلار) داها آز برق ایشلتدیگی اولور.
۵: کولئر و اؤزللیکله ایسپلیت کولئر قوراشدیریلان چاغ نهلره دیقت یئتیرمک گرکلیدیر؟
بو سورونو ایکی بؤلومه بؤلمک داها دوغرو اولار، بیرینجی آلیجیلارین ایستک لری و ایکینجی کولئری قوراشدیران اوزمانین نظرده آلدیغی استانداردلار. آنجاق، بیر چوخ واختلار آلیجی ائوین دیزاینینی اوستون توتور دیه بو استانداردلاری آچیقلاماق یئرلی اولار.
-کولئر ائوین سقفینه یاخین یئردن ایستی هاوانی اؤز ایچینه چکیر و ایستیسینی آلیر، بس اَن چوخو سقف دن ۴۰ سانتی متر آشاغیدا اولمالی دیر.
-سویودولموش هاوا ائوین اوزوناسینا گئری قایتارمالیدیر و اؤنونده مانع و یاخین دووار اولمامالی دیر یوخسا ائوین اوزاق طرفی سرینلشمهمیش کولئر اوتماتیک ائدهر.
-اوتاقلارا سیرین هاوانین آخیمینی یؤنلتمک اوچون او اوتاقلارین ایستی هاوانی دیشلاماق یولو اولمالیدیر.
-قاپی/پنجره تئز-تئز آچیلمامالیدیر.
-ایکی طبقه ائولرین پیلهسی ائوین سالونوندان اولورسا، ایستی هاوا اوست طبقهیه طرف آخیب گئده جک و او طبقه لری سرینلدمک اوچون داها گوجلو کولئر گرکهجک.
-بیر سیرا ائولرده یاتاق اوتاغی بیر نئچه پیلله سالون دان هوندور تیکیلیب، او اوتاقلارین هاواسی داها ایستی اولاجاق، ایستی هاوانین دیشاری چیخماسی اوچون بیر خیردا پنجره همشه آچیق اولمالی دیر.
-آشپازخانا ائوین اَن ایستی یئرلریندن دیر و کولئرین سویوددوغو هاوایا عکس تاثیر قویور، هود و پرده بونون قارشیسینی الا بیلهر.
-پنجرهلردن پرده آسیلارسا، گوندوزلر کولئرین داها ائتگیلی سرینلدمسینه یاردیم ائده بیلهر.
-ایسپیلیت کولئرلرین دیش پنئلی اوچون نظرده توتولموش یئر، ایچ پنئلدن آلچاقدا اولمالیدیر (دیش پنئلین یاغی ایچ پنئله قلییدماسین دیه).
-دیش پنئلین دووار اوتوراجاغیندا قوراشدیریلماسی، دام اوستو و حیطده یئرلشدیریلمهسیندن داها تهلوکهسیز دیر.
-دیش پنئل دام اوستو یا حیطده قوراشدیریلیرسا، آلتینا یئردن آزی ۲۰ سانتی متر هوندور ساخلایان اوتوراجاق گرکیر (قار یا یاغیش، ایستی کمپوسورون بدنه سینی چارتلادا بیلهر).
-دیش پنئل دام استونده قوراشدیریلیرسا، رادیاتورون ایستی دیشلاماسیندا گونون ایستیسی عکس تاثیر قویماسین دیه، اونون اوستونه کؤلگهسالماق گرکیر.
-دیش پنئل قوراشدیریلدیغی دووارین اوستو سقف دیرسه، سقفدن آزی ۲۵ سانت آلچلق اولمالیدیر (سونرالار تعمیر اوچون پنئلین یئره گتیرمسینین قارشیسی آلینیر).
-دیش پنئل تراسا قویولورسا، اونون اؤنونده آزی ۲ متیر هئچ بیر مانع اولمامالی دیر.
-دیش پنئل دام اوستونه قویولورسا، او شهرین بیر طرف دن همشه اَسَن کولهیینه دیقت یئتیریلمهلی دیر، دیش پنئلین فَنی، بو کولکله عکس جهتده فیرلانمامالی دیر.
-کولئرین برقی، کونتوردان کولئره قدر اؤزل بیر کابللا، ائوه چکیلمیش برق سیملریندن آییریلمالی دیر، کنتورا اَن یاخین یئرده ده کولئرین فیوزو باغلانمالی دیر.
-ایچ و دیش پنئلن آراسیندا اولان میس لولهلره ساریق دولاماق گرکیر یوخسا هاوا اونو اکسید ائدهر.
۶: قارانتیسی اولان کولئرلردن بیرینی آلاق یوخسا قارانتی سیز؟
تاسفلرله بیر سیرا ندنلره گؤره بیر پارا ساتیجیلار هر بیر رئکلام یوللاریندان کولئر ساتماق اوچون فایدالانیرلار، او جوملهدن اؤرنک اوچون موتورو آمئریکا مالیدیر، قوراشدیریلماسی پولسوزدور، هر نه لازیمدیرسا گتیریب قوشاجاقلار و بوناتای سؤزلر دئییرلر کی بیر موشترییه کولئر ساتیب منفعت ائتسینلر، او هالداکی بو یالان سؤزلری دئمک اوچون هئچ بیر ندن ده یوخدور و سونرالار همن ساتیجینین موشتری اَلدن وئرمهسیله سونوجلانیر.
اؤرنک اوچون نظرده آلین قارانتیسیز بیر کولئر آلیرسینیز، قازی اولماسا یا رادیاتورو دئشیک چیخسا، اونون دَییشیلمهسی و یا تعمیری اوچون داها چوخ پول هدره وئرملی سینیز. دوزدور دولار قیمتینه گؤره قارانتیلی کولئرلرین قیمتی بیر آز باهادیر آما بونو دا نظرده آلین قارانتیسیز هر بیر قطعه آلماغا مجبور قالسانیز یئنه همن دولارلا حساب اولوناجاق و قارانتی سیز اولدوغو اوچون اوجوز حئساب اولنمایاجاق. قارانتیلی بیر کولئر آلدیقدا، قوراشدیریلان چاغ رادیاتورو دئشیک اولدوغو، قازینین اولماماسی، موتورونون ایشلهمهسی، مدارینین خاراب اولماسی و یا هر بیر آیری چاتیشمامازلیق اوزه چیخیرسا، قارانتی ائدن شیرکت طرفیندن اَن یاخین زاماندا همن قطعهلر پولسوز جاسینا تامین اولونور. قارانتی زامانی بیتمهمیش سرویس مرکزلرینده قارانتیسی اولان هر بیر پروبلئم یئنه پولسوزجاسینا حل اولونور. قارانتینین شرایطی، قارانتی کارتیندا یازیلیب. بونو دا آرتیرمالییام بیر سیرا شرطلرین آیدین یازیلماماسی بعضن بیر باشقا پروبلئمه چئوریلیر. اؤرنک اوچون بو ایکی جومله: “قوراشدیریلما پولسوزدور” و “ایاب ذهاب” هزینهسینی آلیجی اؤدهملی دیر و “قوراشدیرماق اوچون ایشلهنیلن ماتریاللاری آلیجی آلمالی دیر”.
۷: هانسی برند لر یاخشی دیرلار؟
بو سورویا جواب وئرمک اوچون یاخشینین موشتری اوچون نه آنلامدا اودوغونو آچیقلاماقلا جوابلار اؤز اؤزونه سیرالانیرلار؛
-اوجوز اولسون: برند و قارنتی اؤنملی دئییل.
-داواملی اولسون: تحریملر و بیر طرفدن ده استحصالچیلار محصولون سرویسیندن منفعت قازانماغا دوشونه لری، داواملی محصول تعریفی بئله گؤستریر: اگر داواملی اولورسا بو داوام نهایت ۵ ایل اولا بیلهر.
-سرویسی هر زامان اَلوئریشلی اولسون: قارانتیسی اولسون، حتی تحریم شرایطینده ده لازیمی قطعهلری تاپیلسین؛ بو باخیمدان سئچیملر بارماق سایی قدر آزالیر. آلمان، ایتالیا، کانادا، فرانسا، آمئریکا و بیر نئچه اؤلکهنی چیخاندا قالیر بیر تک گونئی کره محصوللاری.
۸: کولئری یوماق اولارمی؟
هر ایل کولئری ایشلدممیشدن اؤنجه اونو سرویس ائتمک گرکیر. کولئرین یوسودوجو مکانیزمی کومپرئس اولموش قازی رادیاتورا بوراخماق و ائوین ایستی هاواسینی همن رادیاتورون پردهلرینین آراسیندان سووشدورماقلا اونون ایستیسینی آلماق دیر، بو ایستی هاوا، ائوده اولان توزلار دا یوخاری قالدیریب، کولئرین رادیاتورونون نملی پردهلرینه یاپیشدیریر. پردهلرین آراسی پالچیغا بنزهمیش توز-تورپاقلا توتولور، سونوج دا رادیاتورلارین سویودوجولوق مکانیزمیندن دیشلانماسی اولور. بو اوزدن هر ایل کولئری ایشلدممیشدن اؤنجه، رادیاتورو یوماق اؤنریلیر، بو ایشی گؤرمهدن اؤنجه کولئرین فَن و مدارلاری آچیلمالی دیر. بو ایش اوزمانلیق طلب ائدیر دیه اؤنریلیر سرویس مرکزلرینه تاپشیریلسین.
۹: کولئری نئچه درجه ده ایشلهدک؟
سهو تصوورلردین بیری کولئرین درجه سی و اونون بوراخدیقی سویوق هاوا آراسیندا ایلگی اولماسی و کولئرین سویوق هاوانین سرینلیگی، قورولان درجهایله آزالیب/چوخالماسی دیر. آنجاق حقیقت باشقا جورا دیر، اؤرنک اوچون ۲۴ درجه سرینلیک سئچیلیرسه، ائوین هاواسی یوخ، کولئره گئری دؤنن ایستی هاوانین سرینلیگی ۲۴ درجه اولان واختی داها سرینلدیجی رادیاتوردا سویوق قازین دولانماسینین قارشیسی کمپرئسورون سوندورولمه سیله آلینیر. دئمهلی ائوه بوراخیلان سویوق آزالیب چوخالمیر، ائوین سرینلیگی ایسته نیلهن درجهیه چاتدیغی چاغدان کولئرین بیرتک فَنی ایشلهییر؛ ائوین سرینلیگی قورولان درجهدن بیر ایکی درجه یوخاری قالخدیغی چاغ یئنیدن کمپرئسور ایشه باشلاییر و سویوق قاز رادیاتورا یورودولور.
اینسانین بدنینین نورمال ایستیلیگی ۳۲ درجه دیر، کولئر ائوی ۲۷ درجهیه قدر سرینلدسه بئله، بیز همن سرینلیگی حیس ائدیب دیشارینین ایستیسیندن فرقلی اولدوغونو آنلاییریق. بیر سیرا تصوورو ائدیرلر کولئرین اوستونده ۱۸ درجه سویوقلوق ایمکانی یازیلیبسا ائوی ۱۸ درجه سویوقلادماق داها یاخشی اولار، بو دا سهو دیر. بیر آندا ۳۲ درجهدن ۱۸ درجه سرینلیگی اولان یئره کئچمک ساغلاملیغی تهلوکهیه سالا بیلهر بونون عکسی ده تهلوکهلی دیر. کولئری نئچه درجهیه قورماق سوروسونون جوابی شهردن شهره فرق ائدهبیلهر، عومیتده سادهجه ۳۲ درجهدن نهایت ۸ درجه سرین اولماسی یئترلی اولار. اوندان چوخ سرینلیک اوچون صرف ائدیلن انرژی هدره گئدیر.
۱۰: ایسپیلیت کولئرین یئرینی دییشمک واختی اونا قاز ووردورماق گرکلیدیر می؟
یوخ. کولئرین قازینی چوخ راحات کمپئسورا گئری قایتارماق اولور.
* هانسی گوجده کولئر سیزه گرکیری حئسابلاماق اوچون بو لینکدن فایدالانا بیلهر سینیز: http://www.goldiranac.com/btu/
* ائوی تیکمک زامانی کولئره یئر آییرماق بیر چوخ هزینه لرین قارشیسینی آلا بیلهر، تاسفلرله بو گونه قدر معمارلار بونو نظرده آلماییبلار، گرکن یئرلر ده هله بو ایش اوچون استانداردلاری تعریف ائتمهییبلر، چوخ یاخشی اولار معمارلار و کولئر قوراشدیرما اوزمانلاری بو قونو دا ایش بیرلیک آپارالار.


c: text/html

text:
آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپلا جنوبی کورئیا پرزیدنت صلاحیتلرینین موقتی ایجراچیسی خوان قیو آنلا تلفونلا دانیشیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، تلفون دانیشیغی زامانی اساس موذاکیره مؤوضوسو ایکی اؤلکه آراسیندا موناسیبتلرین گوجلندیریلمهسی اولوب. طرفلر شیمالی کوریایا قارشی بیرگه فعالیتین آرتیریلماسی بارهده ده راضیلیق الده ائدیبلر.
قید ائدک کی، آمئریکا جنوبی کوریانین موتتفیقی حساب ائدیلیر. شیمالی کوریانین سون آیلار عرضینده باللیستیک راکت سیناقلارینی آرتیرماسی آمئریکا ایله جنوبی کوریانین داها سیخ امکداشلیق ائتمهلرینه شرایط یارادیب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آمریکانین یئنی سانکسییالار پاکتی روسییانین دؤلت کورپوراسییالارینین مفلیس اولماسینا سبب اولاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری اؤز فیسبوک صحیفهسینده روسییالی اکسپرت سلاوا رابینوویچ سؤیلهییب.
«بیز سارای چئوریلیشینین عرفسیندییک. اگر بو اولماسا، من تعجبلنهجیم. یئنی آمریکا سانکسییالاری روسییا ماللاری اوچون غرب آلیجیلارینا قاباقجادان اؤدنیشی قاداغان ائدیر. «گازپروم»لا «روسنفت» روسییا بودجسیله بیرگه نظرده توتولاندان داها تئز مفلیس اولاجاقلار.
درین سولاردا، آرکتیکا ساحللرینده نفت حاصیلاتی و کشفیاتی اوچون تخنولوگییا وئریلیشی دایاندیریلاجاق. بو سانکسیلار بوتون روسییا نفت-گاز شیرکتلرینه عایید ائدیلهجک. سئچینلر و میلرلر بونا هئچ نه دئمیجک، اما واحد علکبروو بوندان چوخ دا شاد اولمایاجاق. علکبروولارین دا روسییادا سؤز حاقی وار. سیزی ایناندیریرام کی، بو سؤز کیفایت قدر سانباللیدیر.
تخنولوژی کوللاپس و باهالی کاپیتال سوندا حاصیلاتین، ساتیشین، والیوتا و بودجه داخیل اولمالارینین حجمینی داغیداجاق».


text:
بویوک بریتانیاده « ترور» بو سفر مسلمانلرنی نشان آلدی
انگلستان باش وزیری ترزامی هجومنی « قورقینچ بیر فلاکت» دیب بهاله دی
پایتخت لندن نینگ شِمالیده، فینسبوری پارک حدودیده بیر کیشی، یوک موترینی، تراویح نمازیدن کیین ترقه لگن پیتده پیاده لر نینگ اوستیگه هَیده دی.
هجوم عاقبتیده 3 نفر، آغیر کمیده 10 نفر یره لندی.
فینسبوری پارک جامع مسجد امامی، اوشبو هجوم بیلن مسلمانلرنی نشان آلگنینی واقعه عاقبتیده هلاک بولگنلر موجود ایکنینی بیلدیردی.
هجوم بیلن علاقه بیر کیشی نظارت آلینر ایکن، 2 نفر واقع جاییدن قاچیب کیتدی.
نظارتگه آلینگن شبهه لی نینگ کیملیگی معلوم قیلینمه دی.
هجومنی « قورقینچ بیر فلاکت» دیب بهاله گن بویوک بریتانیا باش وزیری ترزا می، یره دارلر اوچون شَفا تیلکلرینی بیلدیردی.
بویوک بریتانیا مسلمان کینگشی، هجوم بیلن جامع- مسجد جماعتینی نشان آلینگن بیر ترور هجومی ایکنینی بیلدیر.
شاهد لر نظارتگه آلینگن شبهه لی « مسلمانلرنی اولدیره من! دیب بغیردی دیب ادعا قیلماقده


text:
هۇلو
عادی هۇلو (لات. پرسیجا) — گولچیچکلیلر فسیلهسینین (گروه) گاوالی جینسینه عایید نؤع.
دوغما یئری مرکزی و شیمالی چیندیر. عادی هۇلو آغاجینین هوند. ۸ م-دک اولور. یارپاقلاری نؤوبهلی دوزولور، چیچکلری ایکیجینسیتلی، مئیوهسی چییردکدیر. کوتلهسی ۲۰-۶۰۰ ق اولور. عادی هۇلو داغلیق رایونلاردا بئجریلیر. مئیوهسینده ۸۰-۹۰% سو، ۶-۱۴% شکر، ۰،۵-۱،۲% پکتین مادهسی، ۰،۰۸-۱،۰۲% اورقانیک تورشو (اساساً، آلما تورشوسو)، ۹،۴-۲۰ مق % سی ویتامینی، ۰،۶-۱ مق % کاروتین وار. آذربایجاندا بیر نئچه سورتو یئتیشدیریلیر.
ایچیندهکیلر
افسانهسی[دَییشدیر]
هیندوستان افسانهلرینه اساساً، هۇلو "سئحیرلی مئیوه" اولماقلا اوزونؤمورلولوک سیموولودور. "اؤلمزلیک هۇلوسی" آیشا ایلاههسینین باغچاسیندا اوچ مین ایلده بیر دفعه چیچکلییر و اؤلمزلیک ائلیکسیرینین ترکیبینه داخیلدیر. همچینین افسانهده گؤستریلیر کی، یالنیز اونا اینانلارین اورا دوشه بیلدیی آیشا کلیساسینده هیاتوئریجی هۇلو شیرهسیندن چای آخیردی.
"هۇلو" تصویری ایله هدیه اوزون عؤمور آرزولاماغی بیلدیریر. ایکی هۇلو بیرلیکده ار و آروادا لاپ قوجا یاشلارینا قدر یاشاماغی آرزولاماق معناسینی وئریردی. شافتالینین بوداغی – بوتون عائلهلر اۆچون اوزونؤمورلولوک معناسینی وئریر.
هۇلو شیرهسی[دَییشدیر]
هۇلو شیرهسینی اۆرک ریتمینین پوزولماسی، قانازلیغی، آزالمیش تورشولوق درجهسی ایله قارین نوخوشلوقلری زامانی قبول اولونور. هۇلو شیرهسی شلاکلارین اورقانیزمدن کنارلاشدیریلماسینا کؤمک ائدیر. درینی قیدالاندیریر و اونون هوجئیرهلرینین یئنیلشمهسینه کؤمک ائدیر. اویادیجی خصوصیته مالیکدیر.
تۆره لری[دَییشدیر]
هولو و یا عادی هۇلو (لات. پرسیجا وولگاریس میلل.)


text:
منجه، ترامپ ۱۱ سنتیابر حادثهلرینده ایشتیراک ائدن دؤولتلرین وطنداشلارینین آمئریکایا گیریشینه قاداغا قویمالی ایدی.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «راششین تودئی» سایتینا مصاحیبهسینده ایران پارلامنتی ایسپیکرینین مشاویری حسین امیر عبداللهیان سؤیلهییب. او، ترامپین سیاهیسینا تروریزمی دستکلهین و القایده ایله ایشید-ی یارادان دؤولتلرین داخیل ائدیلمدینی بیلدیریب:
«ترامپ سعودییه عربیستانی وطنداشلارینا قاداغا قویمالی ایدی. سعودییه عربیستانی سون ایللر رئگیوندا تروریزمین یاییلماسیندا بؤیوک پای صاحبی اولان دؤولتلردن بیریدیر. سعودییه و خصوصیله، اونون ایندیکی رهبرلری یمن خالقینا قارشی آقرسییا وماییش ائتدیریبلر، بحرئینه حربی مداخیله ائدیبلر، سورییادا تروریزمی دستکلهییبلر».


text:
تورکییه ییغما کومانداسینین «بارسلونا»لی اولدوزو آردا توران تانینمیش ژورنالیست بیلال مشهیه هجوم ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ماکدونییا ایله حاضرلیق اویونوندان سونرا طیارهده ژورنالیسته هجوم ائدن آردا اونو تحقیر ائدیب.
آردا بیلال مئشهنین آورو-۲۰۱۶ زامانی قلمه آلدیغی «تورک فوتبولچولار پول مکافاتی ایستهییبلر» یازیسینا سرت رئاکسییا گؤسترهرک، اونا «شرفسیز» دئییب:
«بیز کیمدن پول دیلنمیشیک؟! آخی، کیم سنین کیمی شرفسیزین بو طیارهیه مینمهسینه راضیلیق وئریب؟ فاحیشه بالاسی... او یازینی سنه کیم یازدیریب؟! فوتبال کاریرامی بیتیررهم، اما شرفیمه، عائلهمه توخوناجاق هانسیسا سؤزون دئییلمهسینه ایمکان وئرمرم».
آردا بو سؤزلری دئیرکن اؤزوندن یاشجا بؤیوک اولان بیلال مئشهنین بوغازینی سیخیب، اونو وورماق ایستینده ژورنالیستلر و دیگر فوتبالچولار اونون قارشیسینی آلیب.
همیشه مدنی داورانیشی ایله دقت چکن آردانین بو حرکتلری هر کسه شوک یاشادیب.


text:
تؤرکییه پرئزیدئنتی رجب طیّیب اردوغان ۱۵ اییول حربی چئوریلیش جهدینده ایشتیراکدا شؤبهلی بیلینه ن حربچیلرله باغلی نآتو-یا خبردارلیق ائدیب.
آخار.آذ خبر وئریر کی، ارئوغان قییامچیلارین نآتو-با چالیشماسی، یاخود نآتو ترفیندن اونلارا سیغیناجاق وئریلمسینین یول وئریلمز اولدوغونو دئییب.
پرئزیدئنت آلیانسدان ترورچولوقدا اتهام اولونان حربچیلرین اکسترادیسییا اولونماسینی قئید ائدیب.
خاتیرلاداق کی، ناتو-نون باش کاتیبی یئنس ستولتئنبئرق ۱۵ اییول حربی چئوریلیش جهدیندن سونرا نآتو-دا چالیشان تؤرکییه لی حربچیلرین سیاسی سیغیناجاق اؤچؤن مراجعت ائتدیینی آچیقلامیشدی.


text:
آلتمیشسککیزینجى درس
عوضلیکلر (10)
4. غیر مۆعین عوضلیکلر
ج) "نه" سؤزۆنۆن اساسیندا دۆزهلنلر: نه ایسه، هئچ نه، هر نه، هابئله حالین شکیلچیلرینى قبول ائتمیش "نه" سؤزۆنه "سه" قوشماسى آرتیرماقلا دۆزهلنلر: نهیین سه، نهیه سه، نهیى سه، نه ده سه، ندنسه.
بو سون عوضلیکلردن بیرینجیلری منسوبیت، حال علامتلرینى آلار، آنجاق ایکینجى دسته اونلارین هئچ بیرینى قبول ائتمز.
د. "کس-زاد" سؤزلرینین اساسیندا دۆزهلن غیر مۆعین عوضلیکلر: هئچ کس، هر کس، بیر کس، هر بیر کس، هئچ بیر کس، هر زاد، هئچ زاد، بیر زاد، هر بیر زاد، هئچ بیر زاد، فیلانکس، ...
بو غیر مۆعین عوضلیکلرین هامیسى حاللانار، آنجاق "فیلانکس"دن باشقا هئچ بیری جمع علامتى گؤتۆرمز. چۆنکى "هئچ" سؤزۆ یوخلوق، "بیر" سؤزۆ تکلیک و "هر" سؤزۆ چوخلوق بیلدیریر کى، جمعه موغاییردیر.
ه. نئچه، بعضى، هامى سؤزلرى واسیطهسیله دۆزهلن غیر مۆعین عوضلیکلر: نئچهسى، بعضى، بعضیسى، بعضیلرى، هامی، هامیسی.
بو عوضلیکلر حاللانار، آنجاق جمع علامتى قبول ائلهمز.


text:
بو دونیادا ابهدیلیک نه وار کی
عؤمور کیمی هر شئی گلدی-گئدرمیش
نه سئوگینین گوناهی وار نه بیزیم
بو سئوگینین عؤمرو بورا قدرمیش
مجنون آهی،لئیلینین گؤز یاشلاری
نه بیلیدیک افسانیمیش،هدرمیش
قم ائیلمه هر یولون بیر سونو وار
بو سئوگینین عؤمرو بورا قدرمیش
گوله-گوله باشلامیشدیق بو عشقی
آخیریندا گؤز یاشییمیش کدرمیش
محببتین پاییز فصلی وار ایمیش
بو سئوگینین عؤمرو بورا قدرمیش
آیریلیریق خاطرهلر ایچینده،
بو آیریلیق اؤلومدن ده بئترمیش
تسللیمیز بو اولاجاق سئوگیلیم،
بو سئوگینین عؤمرو بورا قدرمیش
نویسنده : سجاد , ۳ ديدگاه , تاریخ ارسال : ۶ مرداد, ۱۳۹۴ ,


text:
هله ایندییه قدر موسکوانین ارمنیستانداکی سئچکییه بو قدر یوکسک سوییهده قوشولماسی مشاهیده ائدیلمهییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «ت رت. آم» سایتینا آچیقلاماسیندا ارمنی پولیتولوگ داوید شاه نظریان سؤیلهییب.
«بو سئچکینین داها بیر اؤزللیگی سیاسی فیکیر آیریلیقلارینین اولماماسیدیر. اولر ارمنیستانی آوروپا مدلینه بنزر دؤولت شکلینده گؤرمک ایستهیهن قوهلر آرتیق بو مسئلهده جدی کومپرومیسه گئدیبلر. بونا گؤره ده ارمنیستانی آوروپا دؤولتی کیمی گؤرمک ایستهیهن دولتلر یومشاق شکیلده دئسک، سئچکیده فعال ایشتیراک ائتمهیهجک. اوستهلیک، سئچکیده ایشتیراک ائدن بلوکلارین چوخو اؤزلرینین حاکمیتدن یاخشی اولدوغونو گؤسترمهیه بئله جهد ائتمیرلر. بو معنادا اونلار یالنیز دئییرلر کی، بیز گلجییک و هر شئی یاخشی اولاجاق. موسکوا اوچون ارمنیستاندا ان بؤیوک پروبلم اؤلکهده آنتیروسییا احوال-روحییهسینین آرتماسیدیر. بو سئچکی واسطهسیله موسکوا بو مسئله نی حل ائتمهیه چالیشیر. بیر سؤزله، یئنی پارلامنت داها چوخ دومایا بنزهیهجک.
یعنی بورادا سیاسی مخالیفت اولمایاجاق. ان یاخشی حالدا پارلامنته بیر نئچه مستقیل میلت وکیلی بوراخاجاقلار. ارمنیستانین سیاسی سیستمی جدی پروبلمدیر و سئچکیده ایشتیراک ائدن سیاسی سوبیکتلر ده بو پروبلمین حلی یوخ، بیر حیصهلریدیر. بو سئچکی واسطهسیله موسکوانین ارمنیستانین داخیلی سیاسی پروسسلرینه تأثیری آرتاجاق. یئنی پارلامنت ارمنیستانین داخیلی سیاسی ثابیت لیینی ساغلایان اورگان اولمایاجاق. منجه، موسکوانین تأثیری ایله یئنی اجتماعی و حؤکومت داخیلی جدی سیلکهلهنمهلر یاشاناجاق»، – پولیتولوگ بیلدیریب.
قید ائدک کی، آپرلین ۲-ده ارمنیستاندا پارلامنت سئچکیسی کئچیریلهجک.


text:
چوخ یامان بیر درده دوشدوک دردی بیلمکدن کئچیب
باغ پوزولدو کند داغیلدی اؤلدو بولبول سولدو گول
شاختا چالدی باغلارین بارین، دریلمیکدن کئچیب
بو جهالت بیر مرضدی کیمسه دوتدور فاتحه
دور قبیر قازدیر کفن بیچدیر دیریلمکدن کئچیب
اختیار سیز عمرومون فرشین دار اوستن داره چک
قین جیلان آرخاجدان ایلمک چالما، ایلمکدن کئچیب
اؤز دیلیمدن آسلانیر باشیم، باشیمدان قورخمورام
فیکریمی برک ساخلایین، بوینوم اوزولمکدن کئچیب
جان سیزین، جان تبریزین، جان تورک لرین گویچک دیلی
قوی سؤزوم دیللرده قالسین، دیل بیچیلمکدن کئچیب
آی هاوار باغریم یاریلدی قوللاریمدان ساخلایین
قویمایین قلبیم سیخیلسین قد کیچیلمک دن کئچیب
*


text:
آذربایجاندا بایرام دبلری. شعر(چهارشنبه سوری)آتیل- ماتیل چرشنبه، چاپ
آذربایجاندا بایرام دبلری. شعر(چهارشنبه سوری)آتیل- ماتیل چرشنبه، باختیم آچیل چرشنبه:ایل یئنی لنیر/ عؤمور کؤهنهلیر...گؤی بئجرلتمک:سمهنی (سومهنی) پیشیرمک:چرشنبه بازاری:اوزوک آتدی:سو فالی: قولاق فالی(آچار فالی):بوغدا آتماق:چرشنبهلیک:توولاما:نادارا:قورشاق ساللاما:یئددیسین سوفرهسی:
آذربایجاندا بایرام دبلری
ایل یئنی لنیر/ عؤمور کؤهنهلیر...
محتشم آذربایجان یوردوندا یایلا قیشین هاوا و طبیعت دورومو باخیمیندان دییشیکلیگی گؤستریر کی یازین یولدان یئتمهسی بو یئرده یاشایانلاری دریندن دوشوندوروب سئویندیرمیشدیر. یازین طراوتله شنلیک گتیرمهسی اوچون اونون باشلاندیغی گون زردوشت دینینه باغلی اولان اهورامزدایا عایید عنصرلریندن اولموشدور.
عادت و دبلرله دولو اولان، کؤکو چوخ اسکی زامانلار میلاددان نئچه مین ایل قاباغا قاییدان نوروز بایرامین بیر سیرا زردوشت دینیندن قالمیش، بعضیلری ایسه بوتون تورک ائللری دئمک یئرلی تورکلر، اورتا آسیا تورکلری و اورادان آذربایجانلا همدان تورپاغینا گلیب یئرلشمیش تورک سویلو ائللرین عادت و رسملری بیلمیشدیلر.
نوروز بایرامی بعضی بیلگینلرین نظریجه کؤکونده اوغوز بایرامی اولموش سونرالار گئت- گئده بو گونکو دوروما دوشموشدور. نوروز شیمال یاریم کؤرهسینده یازین باشلاندیغی گئجه- گوندوز برابرلیگی گونونده کئچیریلیر. بیر سیرا ائللر یازین یولدان یئتمهسین طبیعتین یئنیدن جانلانماسی ایله باغلامیش اونا عایید اؤزل شنلیک مراسیملر کئچیرمیش و بیر بایرام کیمی آدلاندیرمیشلار....................
آذربایجاندا بایرام دبلری. شعر(چهارشنبه سوری)آتیل- ماتیل چرشنبه، باختیم آچیل چرشنبه:ایل یئنی لنیر/ عؤمور کؤهنهلیر...گؤی بئجرلتمک:سمهنی (سومهنی) پیشیرمک:چرشنبه بازاری:اوزوک آتدی:سو فالی: قولاق فالی(آچار فالی):بوغدا آتماق:چرشنبهلیک:توولاما:نادارا:قورشاق ساللاما:یئددیسین سوفرهسی:
آذربایجاندا بایرام دبلری
ایل یئنی لنیر/ عؤمور کؤهنهلیر...
محتشم آذربایجان یوردوندا یایلا قیشین هاوا و طبیعت دورومو باخیمیندان دییشیکلیگی گؤستریر کی یازین یولدان یئتمهسی بو یئرده یاشایانلاری دریندن دوشوندوروب سئویندیرمیشدیر. یازین طراوتله شنلیک گتیرمهسی اوچون اونون باشلاندیغی گون زردوشت دینینه باغلی اولان اهورامزدایا عایید عنصرلریندن اولموشدور.
عادت و دبلرله دولو اولان، کؤکو چوخ اسکی زامانلار میلاددان نئچه مین ایل قاباغا قاییدان نوروز بایرامین بیر سیرا زردوشت دینیندن قالمیش، بعضیلری ایسه بوتون تورک ائللری دئمک یئرلی تورکلر، اورتا آسیا تورکلری و اورادان آذربایجانلا همدان تورپاغینا گلیب یئرلشمیش تورک سویلو ائللرین عادت و رسملری بیلمیشدیلر.
نوروز بایرامی بعضی بیلگینلرین نظریجه کؤکونده اوغوز بایرامی اولموش سونرالار گئت- گئده بو گونکو دوروما دوشموشدور. نوروز شیمال یاریم کؤرهسینده یازین باشلاندیغی گئجه- گوندوز برابرلیگی گونونده کئچیریلیر. بیر سیرا ائللر یازین یولدان یئتمهسین طبیعتین یئنیدن جانلانماسی ایله باغلامیش اونا عایید اؤزل شنلیک مراسیملر کئچیرمیش و بیر بایرام کیمی آدلاندیرمیشلار.
باهار بایرامیندا بیر عادت اولاراق یازین گلمهسینی، طبیعتین یئنیدن جانلانماسین قارشیلاماق اوچون سومنی گؤیردیلیر. سومنی گؤیردن قادینلار یولدان یئتن یئنی ایله برکت، بوللوق آرزیلامیش، بایراما دؤردو هفته قالمیش، هر چرشنبه آخشامی اؤزونه مخصوص دبلرله کئچیریلیر. سون چرشنبه تونقال قالاماقلا نغمهلر اوخونور. اودلا گونشه اولان ایناملارینی ایفاده ائدیلیر. بوتون بو کئچیریلن دبلر ایسلامدان چوخ- چوخ قاباق وارلیق تاپمیش قدیم شرق عنعنهلرینین داوامی اولان عادتلردیلر.
نوروز بایرامی هله یولدان یئتیشمهمیش عادت اوزره ائوده، حیطده آبادلیق، تمیزلیک ایشلری آپاریلیر. آغاج اکیلیر. گؤی بئجردیلیر. عائیله عضولری چیرمالانیب سیل- سوپور ائتمکده، ائوین بوتون یئرلرینین ایچهری ائشیکلی توزونو آلماقدا ائو قادینینا یاردیم ائدیرلر. قاب- قاج، دوشنکلر و هامی نسنهلر یویولوب یئرینه دوزولور. تمیزلیک ایشلری سونا چاتدیقدا هر یئر گولابلانیب بایرامی قارشیلاماق اوچون باشقا حاضیرلیقلار ائدیلیر.
بایرام گونو شیرینی ایله پلوو پیشیریلیر، چئشیدلی بویاقلارلا یومورتالار بویانیر، خونچالار بزهنیر، شام یاندیریلیر. حوضورلو یئرلره گئدیلیر. کوسولولر باریشیر، قوهوم- اقریبا – قونشولار بیر- بیرینین ائوینه قوناق گئدیر. پایلار گؤندریلیر. عوموم خالق تازا پالتار گئییب شنلیکلر ائدیلیر.
ایل بایرامی یئتدیکده یوردوموزون بعضی یئرلرینده بئله نغمهلر اوخونور:
گلیر نوروز بایرامی/ آچیلار گوللر هامی/ ساخلا گلین آنامی/ آنامی، هم آتامی.
نوروزگلیر، یاز گلیر/ نغمه گلیر، ساز گلیر/ باغچالاردا گول اولسون/ گول اولسون بولبول اولسون.
نوروز، نوروز خوش گلدین/ خوش گلدین، بوش گلدین/ بوش گلدین دولو گلدین/ بول گلدین، سولو گلدین.
اینسان یاشاییشیندا اؤنملی یئری اولان دؤرد عنصر«سو، اود، یئل، تورپاق» تورکلرین ایچینده وارلیق سیمگهسی کیمی قوتساللاشیب دَیهرلنمیشدیر. اولو آتا- بابالاریمیز قیش فصلینین سون دؤرد چرشنبهسینین هر بیرینه آد آپاردیغیمیز دؤرد عنصرین آدین قویوب ایل سونا چاتاندا او چرشنبهلری طنطنهلی مراسیملرله کئچیرمیشلر.
طبیعته یئنیدن جان وئرن حیات سیمگهسی اولان «سو» آدی ایله ایلک هفتهنی (سو چرشنبهسی) آدلاندیریب بوزلا قارلارین یاواش- یاواش اریییب سویا دؤنمهسین طبیعته یئنی حیات باغیشلایان بیلیبلر.بعضی یئرلرده (خیر چرشنبه) ده دئییرلر. بو هفته چوخلو کندلرده جولا قازیب تینگ اکرلر، یئر سوروب یاز اکینی اکرلر. مرجی، نوخود، یاز آرپاسی، کوروشنه، یونجا، شنبله اکرلر.
«اود» ایستیلیک گتیریب ایشیقلیق پایلاییب طبیعته یئنی روح وئردییی اوچون ایکینجی هفتهنی (اود چرشنبهسی) آد وئریبلر.بو هفتهیه ( گوله چرشنبه)ده دئیینلر وار. بو گون گؤی بئجرتمهیه ال قاتماق گونودور. بعضی کندلرده بئله گونده یئرلی آداملار ساری تیکان، چالقی تیکان و اودون ییغیب آخیر چرشنبه تونقال قالاماق اوچون حاضیرلیق ائدرلر. اولو بابالاریمیز بئله اینانیرمیشلار؛ اودلا گونشه هر نه قدهر تقدوس وئردیکجه طبیعت او اؤلچوده تئز ایستیلهشیب انسانلارا سعادت گتیرهر.
اوچونجو هفته «یئل» یولدان چاتیب آز زاماندا بوتون یئرلری دولانیب تورپاغی قیش یوخوسوندان آییتدیغی اوچون (یئل چرشنبهسی) آدلانیب. بو هفته بویو چوخلو یئرلرده خالق دیرناقلارینی توتوب، ساچلارینی قیسالدیب، هابئله مال- داوارین قویروقلارینی وورارلار. اؤلکهمیزین بعضی یئرلرینده بو چرشنبه (کوله چرشنبه) آدلی ایله ده تانینیب.
ایلین سون هفتهسی تورپاق، اود، سو ویئل گوجو ایله یئنیدن جانلانیب بیر داها آییلدیغینا گؤره (تورپاق چرشنبهسی) آد وئریلیب. (آخیر چرشنبه) بوتون ائللر تورپاغین آییلماسین بوللو مر اسیملرله قارشیلاییب، قیشین آغیر گونلرین دالدا قویوب طبیعتین سخاوتلی قوجاغینا قوناق گئتدیکلرین بیر- بیرلرینه تبریک دئییب بئله اوخویارلار:
سو گلدیها! اود گلدیها! یئل گلدی
تزه عؤمور، تزه تاخیل ایل گلدی.
آنا طبیعت ال آچیقلیقلا نعمت دولو قوجاغین ائللره ارمغان گتیردیکده هامی بو دورومو سئوینجله قارشیلاییب اویناماغا گلدیکده شنلیک دولو مراسیملر یولا سالیرلار. آرتیرمالییام اوسته آچیقلاندیغی دؤرد چرشنبه اوزون ایللر بویوندا گئت- گئده اؤز نهدنین الدن وئرسهده بو گون خالقیمیز اونلارا عایید اولان دبلرین هامیسینی ایلین سون چرشنبهسی (تورپاق چرشنبهسی) گونو بیرلیکده کئچیریرلر.
کئچمیشلر قورونوب ساخلانان، بیزلره میراث قالان، بوگون ائللر آراسیندا طنطنه ایله کئچیریلن بعضی عادت- عنعنهلر آشاغیدا آچیقلانیر.
گؤی بئجرلتمک:
بیر آز بوغدا یامرجیمک ایسلادیلیب جوجرمک اوچون پارچا آراسیندا ساخلانیلیر. جوجریب یاشیللاشاندان سونرا اونلاری چئشیدلی قابلارا تؤکوب اوستو اؤرتولور. اوجالسین دییه هر گون دیبینه سو وئریلیر، بیر آز بوی آتاندان سونرا اورتویو گؤتوروب دؤورهسینه قیرمیزی پارچا توتولور. چوخ ائولرده قولپو اولمایان ساخسی قابلارین دؤورهسینه پارچا سهریلیب اوستونه قاباقدان ایسلانمیش زیهرک یاخیلیب، هر گون قابین ایچینه سو تؤکورلر، نئچه گون سونرا زیهرکلر جوجهریب یاشیللاشارکن گؤزهل دوروم تاپیر. بئجردیلمیش گؤیلری بایرام گونو یئدی سین سوفرهسینه قویوب اون اوچ گون قورویوب ساخلایاندان سونرا یازین اون اوچونجو گونو چول- باییران چیخاندا اونو آخار سویا آتارلار.
سمهنی (سومهنی) پیشیرمک:
یاز بایرامینا نئچه گون قالمیش، لازیمی قدهر بوغدانی جوجرمک اوچون بیر قابدا ایسلادیب؛ گؤیهرمیش حالدا اولان بوغدالارین شیرهسین چیخاتماغا گؤره توربایا تؤکوب نئچه گنج قیز توخماق ایله دؤیر. سونرا اله گلن شیرهنی قازانا تؤکوب هر بیر چرهک شیرهیه آلتی کیلو اون آرتیریب قاریشدیراندان سونرا تندیر یا اوجاق اوسته قویولار. قایناغا گلدیکجه آز- آز سو توکوب کؤپوکلنمیش حالا دوشنه قدهر قاریشدیرماغا دوام وئریلر. سومهنی پیشیرمکله اورتاق اولانلار بو زامان قابیقلی فیندیق، قوز، بادام، گیردکان قازانا آتیب، سونرا سومهنی دمه قویولار. بو ایشین آردیجا آینا، جهناماز، سورمهدان و بیر قاب سو سومهنی پیشن اوتاغا قویوب قاپیسین باغلاییب دیشارییا چیخارلار. خالق آراسیندا بئله اینام وار گئجه زامانی حضرت فاطمه (س) گلیب سورمهدن گؤزونه چکیب، ناماز قیلیب سومهنیدن بیر بارماق ییییهر. بئله اولدوقدا سومهنی داها آرتیق شیرینلهشیب نذیرلر قبول اولار. پایلار بؤلوشنده هر کیمسه اؤز آتدیغی قابیقلی فیندیق، قوز، بادام، گیردکانین گؤتوروب گلن ایل بایرامینا قدر پوللاری برکت تاپسین دییه اونلاری پول تورباسیندا ساخلارلار.
سومهنی هر یئرده قادینلار الی ایله پیشیریلر. قازاین چئورهسینه ییغیشان قیز- گلینلر چالیب، اویناییب شنلیک ائتدیکده بئله نغمهلرده اوخویارلار:
سومهنی ساخلا منی/ ساخلاماسان یییهرم سنی/ سومهنی ساخلا منی/ ایلده گؤیردهرم سنی.
سومهنییه سالدیم بادام/اطرافینی آلدی آدام/ قویمورلار بیر بارماق دادام/ قاینادین قازانی گلدیم.
سومهنی، آل سومهنی/ یازدا یادا سال منی/ گولوش دوغار دودا قدا/ ائللر اوخور بو نغمهنی
سومهنی آی سومهنی، ساخلا منی/ دوزوم دؤرد یانینا نرگیس، یاسمنی
بو بایرامدا هر ایل بایرام دوزهلدن/ من ال چکمم سندن کیمی گؤزهلدن/سفرلرین بزهگی سن ازلدن/ یاراشیرسان اوتاقلارا سومهنی.
آذربایجانین چوخ یئرینده بونا سمنو دا دییه لر
چوخلار سومهنینی قوتسال بیلیب اونا نذیرلرده ائدرلر. بعضی یئرلرده اینسانا بیر یاراماز ایش اوز وئرنده نذیر دئییب هامان ایش اؤتوب کئچدیکده قونشو و یاخین آداملارینا سومهنی پایلار. سونسوز قادینین اوشاغی اولسون دییه، بایرام گونلرینده سومهنینی اونون باشی اوسته قویوب «چیللهسین کسرلر» بئله کی بیر باشقا قادین باش اوسته ساخلانیلان قابا سو تؤکوب بیر آیریسی توکولن سویو قایچیلاییب دییهر: «آی بونو گؤیردن تانری؛ بوگلینی ده گؤیرت، آرزیسینا کاما یئتیر، مطلبینه مورادینا چاتدیر. عهدینی اومیدینی بیتیر.»
آتیل- ماتیل چرشنبه، باختیم آچیل چرشنبه:
ایلین سون چرشنبهسی سحر ائرکن آذربایجانین چوخلو کندلرینده مال- حیوانی سووارماق اوچون چایا آپارارلار. بئله بیر اینام وار کی بو گون سحر مال- داوار سووارماق اونلارین جانیندان قادا- بالانی اوزاقلادیب بوللوق گتیرهر. اونون آردیجا گئجه اللرینه حنا قویان قیز- گلینلر بولاق باشینا گئدیب، اللرینین حناسین سودا یووارکن دیرناقلارین توتوب یومنی خوش اولار دیییه ساچلارینین اوجوندان بیر آز کسیب سویا آتارلار. سونرا گنج قیزلار سودان بو طرف او طرفه هوپپانیب بئله اوخویارلار: «آتیل- ماتیل چرشنبه، باختیم آچیل، چرشنبه» گنج قیزلاردان باشقا سودان هوپپانانلار بو سؤزلری دییهرلر:« دیش آغریم، باش آغریم، گؤز آغریم بوردا قالسین.» سوباشینا گئدن قیز- گلینلر آپاردیغی سو قابلارین دولدوروب بیر ایل باشا- باش ایشیقلیق، آیدینلیق، تمیزلیک ایچینده یاشاماق اوچون گتیردیکلری سو قابلارین ائوین بوجاغینا قویوب بایرامین یئدی سین سوفرهسینده او سودان ایچیب اورکلرین ایشقلادارلار. بعضی یئرلرده بولاقدان گتیریلن سویو ائوین بوجاقلارینا سپیب بئله ایناملاری وار کی او سویون تاثیرینده داها ائولرینده جان اینجیدن بوجکلردن خبر اولمایاجاق. بیر پارا یئرلرده ایسه ائولرده اوجاق اوسته قازان آسیب، بولاقدان گتیریلن سویو قاینادارلار. ایناندیقلارینا گؤره او سو یئرده قویولمامالی و اونونلا یویونمالیدیلار. چونکو دئییرلر چرشنبه سویو ایله یویونماق اینسانین بدنینی یونگول و ساغلام ائدر.
چرشنبه بازاری:
چوخ کئچمیش زامانلاردان ایلین سون چرشنبهسی هامی بازار گئدیب عاییله عضولرینه چرشنبهلیک آلارلار. بوگون هر نهدن اؤنملی تازا پالتار آلماقدیر. هر کیمسه پولونا قدر عاییلهسینه تازا سئودییی گئییملر آلار. بازارلار اولدوقجا قالابالیق اولار اوشاقلار اوچون پالتاردان باشقا اویونچاق، بعضی قادینلار دا قیزیل آلیب، چوخلاری ائو نسنهلریده آلمیش اولارلار. بو گونون ان اؤنملی آلیناجاغی «چرشنبه یئمیشی» یا «یئددی لوین»دیر. قورو یئمیش، بادام، گیردکان، کیشمیش، نوخود باسلیق، سوجوق و باشقا شبچرهلردن بیر یئره توپلانمیشی چرشنبه یئمیشی آدلانیر.
اره گئدن قیزلارا پای آپاریلاندا چرشنبه یئمیشی ده پایین قیراغیندا قویولار. آذربایجانین بعضی کندلرینده چرشنبه یئمیشی اولمادان قووورقا قوورولوب ائوین آغ ساققالی الی ایله ائو آداملارینین آراسیندا پایلانار. «بعضی یئرلرده آخیرچرشنبه گونون یئمگی کوفته اولار، کوفته سایسی ائو آداملارنین سایسی جان اولدوغو حالدا بیردانادا آرتیق پیشیریلر کی اونادا «قئییب پایی»دئیلیر، بونو خبرسیزگلن قوناق اوچون پیشیریلر. چرشنبه گونو بیرچوخ یئرده قووورقادا قوورولار، بو قووورقا ائوین آغ ساققالی طرفیندن ائوآداملارنین آراسیندا پایلانار. بعضی کندلرده بوایش داملاردا و اود تونقالارنین باشیندا گورولر، آغ ساققال کیشی بیر شیش ایله دامین دورد طرفینه بیر جیزیق چکیب قاوورقادان دایره ایچرسینه سپپب سونرا خیر دوعاسی وئرر (بسم آلله الرحمن الرحیم، الهم صلی علی محمد وآل محمد، ائی آللاه انشااللاه، کی محمدین نوروزو، ابراهمین دوولتی، نوحون عومرونو، ساغلیق و بوللوقلا بیزلره و قونشولارمیزا اکرام ایله ، سونسوزلارا اوولاد،جوانلارا ساغلیق، قوجالارا اوزون عومور، ناخوشلار شفا، فاغیرلارا دوولت، پوللولارا کرامت عطا بویور، هامینی بیر بیرینه مهربان ائله، آمین یارب العالمین) دوعادان سونرا بیر اووج قاوورقا و نوخود و مرجی گوتوروب اوزو قیبله یه ساری دوروب نییت ائلیر، تانری هامیا شنلیک، بول روزی قیسمت ائلهسین، آخیرده بیر اووج قوورقادان دا گویه سپللر و دئیر کی[بودا قوشلارین پایی.] » بعضی یئرلرده بازاردان اویونچاق آلماق یئرینه، اوشاقلار پالچیقدان فیشقا ایله ماشین یا باشقا اوینادمالی دوزهلدیب؛ بایرام گونو یئتینجه اویونچاقلاری ایله اویناییب بویاقلی یومورتادا چاقیشدیرارلار.
اوزوک آتدی:
ایلین سون چرشنبهسی دبلریندن بیریده «اوزوک آتدی»دیر. اون نفردن چوخ قادین بیر ائوده توپلاشیب، بؤیوک بیر تشتین ایچینه سو دولدوروب اوستون قیرمیزی پارچا ایله اؤرترلر. سونرا هر کیمسه اؤز اوزویون او تشتین ایچینه سالیب سیرا ایله بیر بایاتی اوخویوب؛ اؤزو یا باشقاسی الین اؤرتویون آلتیندان سویا سالیب اوزوکلرین بیرین گؤتورهر، اگر گؤتورولن اوزوک بایاتی اوخویانین اولسا اوخودوغونا گؤره نییتین یوزار. او اوزوک آیریسینین اولسا بایاتی اونون یورومو ایله یوزولار.
سو فالی:
چرشنبه گونو قادینلارا مخصوص اولان «اوزوک آتدی» فالیندان باشقا ائولرده «سو فالی»دا توتولار. بیر قابین ایچینه سو دولدوروب اوستون پارچا ایله اؤرترلر. ائو آداملارین هر بیریسی شئودییی بیر شئی مثلا: سانجاق، دوگمه، مینجیق، حالقا و ... نسنهسین سویون ایچینه آتیب بیر نفر بایاتی اوخویوب کیچیک اوشاقلارین بیریندن ایستهنیلر سویا آتیلان شئیلرین بیرین چیخارتسین. هر کیمسه اؤز آتدیغی شئییه گؤره اوخونان بایاتینی یوزار. آنجاق بایاتی اوخویانلار چالیشارلار گوزهل، اورهیه یاتان، یاشاییشا اومید وئرن سؤزلر دانیشسینار.
قولاق فالی(آچار فالی):
خالق آرا بئله بیر دب وار کی؛ چرشنبه گونو نییت ائدیب بیر آچار یا سانجاغی آیاقلارینین آلتینا قویوب، کیمسهلر ایسه یاخالارینا اینه تاخیب دؤرد یولون آیریمیندا، قاپی دالیندا، بعضی یئرلرده دیوار دالیندا، کندلرده داملارین باجالاریندا پوسقودا دوروب دانیشیلان سؤزلره قولاق یاتیردیب ائشیتدیکلری سؤزلری اورهکلرینده اولان نییتلرینه گؤره یؤزسونلار. عوموم خالقین بئله دبلردن خبرلری اولدوغو اوچون؛ چالیشارلار دانیشدیقلاری سوزلر یاخشی، اورهیه یاتان و سئویندیریجی اولسون.
بوغدا آتماق:
ایلین سون چرشنبهسی باخت اوستونده اولان قیزلارا «بوغدا آتما» رسمی اورهک اوخشایان دبلردندیر. بیر کیچیک یاستی دمیر تیکهسی اود اوستونه قویولوب، دمیر قیزاراندان سونرا هر قیز بیر بوغدا نیشانلاییب اونون اوستونه قویار، هانسی بوغدا هامسیندان تئز چیتلاییب اود اوستوندن آتیلسا، او بوغدانی قویان قیز هامیدان تئز اره گئدهن اولاجاق.
چرشنبهلیک:
«چرشنبهلیک» یا «بایرام پایی» تازا ار ائوینه گئتمیش گلینه، آتا- آناسی طرفیندن و ار ائوینده اولان باجیلارا قارداشلاری طرفیندن بو پای گؤندهریلر. گلین یا باجینین او ائوده یاشادیغی آداملارین ساییسی حئسابینا شام پیشیریلیب بؤیوک میس مژمئییلرده دوزولوب الدن گلن قدر بایراملیقلا چرشنبه یئمیشی آلینیب او خورهیین یانینا قویولار. چرشنبهلیگین اوستو گؤزهل پارچا ایله اؤرتولوب اره گئدن قیزلارا هدیه اولونار. بو رسمین ائللر ایچینده اوستون یئری اودوغونا گؤره چوخ قدیم زامانلاردان بو گونه کیمی قورونوب ساخلانمیشدیر. دئمک ایندیلر بو دبلر بیر آز کئچمیشلرله فرقلی اولاراق سادهلشیبدیر.
توولاما:
چرشنبه آخشامی گنج اوغلانلار شنلیکلرین داها آرتیریب، گؤزهل منظرلرله کؤنوللری اوخشاماقچین توولاما توولاییب، تاماشا ائدهنلری سئویندیرهرلر. توولاما برک سیمدن توخونولموش کیچیک سبده اوخشار بیر نسنهدیر کی اوست دستهسینه اوزون بیر زنجیر باغلانار. توولامانین ایچین کؤزهرمیش کؤمورله دولدوروب بیر تیکه آلمینیوم تیکهسی ده آتیب بیر نفر آرالیقدا دوروب توولامانی توولار، کؤمورلر یئلنمک اثرینده آرتیق حرارت تاپیب آلمینیوم تیکهسی اریدیکجه قیغیلجیملاریندان گؤزلر اوخشایان گؤزهل شکیللرتؤرهنیب اطرافا یاییلدیقجا هامیلارین باخشین اؤزونه ساری چکر. توولامانین یانیندا تاراققا، ال بومو، فیشفیشا و ... سس تورهدن مادهلرده پاتلادارلار.
نادارا:
ایلین سون چرشنبهسینین آخشامی، دامدا، اوجالیقدا، تپهده گاهداندا عومومون توپلاندیغی یئرده تونقال قالانیب گونلری بیتن ایلی شنلیکله یولا سالماق و یولدان یئتن یئنی ایلی ایستیلیک و شادلیقلا قارشیلاماق اوچون بو مراسم ایله حاضیرلیق گؤرونر. نادارا مراسیمی چوخ طنطنهلی و گؤزهل کئچیریلر. اوشاقدان بویوگه قدهر هامی اوندا اورتاقلیق ائدیب بیر ایلین یورغونلوغون جانلاریندان چیخاردارلار.
رحمتلیک پرفسور دکتر ذهتابینین دئییشینه گؤره گونهیی ماهالیندا نادارا مراسیمینده هامی سس- سسه وئریب بئله بیر نغمه اوخویارلار:
ناداراها، نادارا،/ سو گلدی قندهارا،/ شاهیم شیروان ایچینده،/ اوینار میدان ایچینده،/ قیلینجی قان ایچینده،/ میدانین آغاجلاری،/ بار گتیرمز باشلاری،/ آغا دایینین قاشلاری،/ هئی دؤیوشر قوچلاری…
ایکی دانا ها ایکی دانا،/ ایکی دانا بیر قوشایدی،/ باغچایا قونموشایدی،/ بگاوغلو گؤرموشایدی،/ اوخ اینن وورموشایدی،/ اوخ مندن بئزارـ بئزار،/ دهرینـ دهرین قوی قازار،/ دهرین قویدا بیر کئچی،/ هانی به بونون قیچی؟/ قیچی قازاندا قاینار،/ پیشیک یانیندا اوینار،/ پیشیگیم هارا گئدیرسن؟/ گئدیرم بابان ائوینه؟/ بابان ائوی ییخیلسین/ قیز گلین آلتدا قالسین
تبریزده و بعضی یئرلرده تونقالین اوستوندن آتیلانلار بئله سؤزلری تیکرار دیییهرلر: «ساریلیغیم سنین اولسون/ قیرمیزلیغین منیم اولسون.»
قورشاق ساللاما:
قورشاق یا شال ساللاما دبی بو گون شهرلرده ایتیب باتسادا چوخلو کندلرده هله ده وارلیغینا داوام وئرمکدهدیر. بو دبی یئرینه یئتیرنلر بیر بؤلومو آداخلی اوغلانلارلا قیزلارا وورولان اوغلانلار اولور. اوغلان آداخلیسی یا سئودییی قیزین ائولرینین دامینا چیخیب، اورهیینده نییت ائدیب، شال یا قورشاغی دامین باجاسیندان یا پنجرهسیندن آشاغی ساللاییب، ائو یییهسی قورشاق ساللایانی تانیماغا چالیشمادان ساللانان قورشاغا الیندن گلن قدر هدیه باغلا. هدیهلر جوراب، کؤینکلیک، چرشنبه یئمیشی، یومورتا و ... اولار. آنجاق ائولرینده آداخلی یا گنج قیزلاری اولانلار قیزلارینین دَیرین آرتیرماق اوچون (شال یییهسی قیزلارینین آداخلیسی اولار دییه)، یاخشی دَیرلی بیر هدیه باغلارلار. قورشاق ساللایان کیمسهده باغلانان پایا گؤره اورهیینده توتدوغو نییتی یوزار.بعضی ائولرده گولمک اوچون ائو یییهسی بئله بیر سؤزده دئیهر: (اوغلان قیزیم چوخدور، ایستهسن بیرین باغلیییم شالیوا) بعضن ده ائوین آناسی شالا بیر پای باغلایاندا بئله دییهر :_ بالا یومورتا باغلادیم/_ ایستهمیرم /_ پول باغلادیم / _ ایستهمیرم/ _ یاخشی قیزی باغلادیم چک آپار. بو سؤزون آردیجا ائوده اولانلار هامیسی گولوشوب گئجهلرین شن کئچیرهرلر. قورشاق ساللایانلارین بعضیلری باشقا نییتلرله بو ایشی گؤرهرلر، گاهدان دا قورشاق ساللاماقلا بیرگه دانیشلان سؤزلره قولاق وئریب نییت ائدرلر. خالقین بونا اینامی وار کی ایلین سون چرشنبهسی ائشیدیلن یاراماز سوزلر یئنی ایلین باشا- باشیندا سؤز ائشیدهنین یاشاییشیندا تاثیر بوراخا بیلر، ائله اونا گؤره هامی بو گئجهده پیس، یاراماز سؤزلر دانیشماقدان چکینهرلر.
سون چرشنبه اوچون اولان اینانجلار:
· بو گون اوشاغی اولمایان گلینلر اوچون بئشیک دوزلتمک، یئنی ایلده اونون بویلو اولماسینا سبب اولار.
· بو گون قوچ، کل و ... بوینوزلارینا قیرمیزی پارچا باغلاماق ائوین برکتین آرتیریب شنلیک گتیرهر.
· بو گون حاماما گئدیب چیمک آیدینلقلا ساغلیق تورهدر.
· بو گون ائودن ائشییه پول، الک، دوز، اون، بیتگی، اود، اودون وئرمک ائوین برکتین آزالدار.
· بو گون یاندیریلمیش شامی یاریمچیق سؤندورمک باختی قارالدار.
· بو گون، گون باتمامیش ائوده لامپا، چیراق یاندیرماق ایل بویو انسانی قارانلیقدان ساخلار.
· بو گون زاهی اوستونه گئتمک اونا زیان یئتیرهر.
· چرشنبه گئجهسی تئز یاتماق باختی یوخلاتماق نیشانیدیر.
· بو گون ائو اوجاغیندان قازان آسماق بوللوق گتیرهر.
· بو گون تازا اؤلنلری یادا سالیب اونلارین قبیری اوسته گئتمک عؤمرو اوزالدار.
· بو گون سومهنی قازانینا سالینان قابیقلی بادام، فیندیق، گیردگانی پول تورباسیندا ساخلاماق پولوبرکتلی ائدر.
یئددیسین سوفرهسی:
یئنی ایلین ان گؤزهل دبلریندن بیریده «یئددی سین سوفرهسی»دیر. دئمک بو سوفرهنین آذربایجان ائولرینده اؤزل یئری وار. یئنی ایل یولدان یئتیشن زامان بو سوفره هامینین ائوینده آچیلیب، بوتون عائیله عضولری اونو دؤورهسینه توپلاشیب بایرام ائدرلر. چوخلو ائولرده اوجاق اوسته قازان یا قابلامادا دولما آسیب، ائولرینه برکت گلسین دئییه، اوتن ایلین ایله یئنی یولدان یئتن ایلن آراسیندا قازان قاینایان حالدا اولار. چوخ ائولرده دولمالارین بیرینین ایچینه دمیر پول قویوب، ایل دَییشیلندن سونرا، دولما یئیینلده، ایناندیقلارینا گؤره؛ «دمیر پوللو دلما» کیمسهنین پایینا دوشسه ایلین سونوناجان او آدام پوللو اولار.
سوفرهنین ایچینه قویولان سینلر بئله اولور:
۱- سو: حیاتین ان گرکلی اولان مادهسیدیر. خالقین یاشاییشدا اونون نه قدر اؤنملی اولماسین گؤسترمک اوچون سوفرهیه قویولان سو قابینا بیر یا نئچه کیچیک قیرمیزی بالیق دا سالارلار.
۲- سومهنی ( سمنو ) : ایندیلر بیر دادلی حالوا کیمی دوشونولسهده کئچمیشده حیاتی یئنیلهدن سیمگهسی وگؤیرتی آنلامیندا ایشلهنردی. (سومهنی ساخلامنی/ ایلده گؤیردهرم سنی)
۳- ساریمساق: بوللو فایدالاری اولان، اینسانین ساغلیق رمزی ساییلان بیر یئیینتی.
۴- سوجوق: ائولرده پیشیریلن ان دادلی، آغیزلاری شیرینلهدن یئمهلی.
۵- سونبول: برکت، بوللوق و اینسانلارین یئدیگی چؤرهیین کؤکونون سیمگهسی.
۶-سوماق: خورهکلرین دادین آرتیران چاشنیلارین مزهلیسی.
۷- سیرکه: اینسان گؤودهسینین مزاج باخیمیندان پیسلیکلرین آرادان قالدیران مادهلرین سیمگهسی.
هئیفانا مراسیمی ( سیزده بدر ):
کئچمیش تورک خالقی؛ ایلین دؤردونجو گونو عائیلهلر، کیچیکلی- بؤیوکلو سحر ائرکن ائودن دیشارییا چیخیب ناهار پیشیرمک وساییلین قاباقدان حاضیرلادیقلاری اوچون اؤزلری ایله گؤتوروب ائلهجهده بو گونه مخصوص اولان اویونلارا گرهکلی نسنهلری گؤتوردوکلرینه آرتیریب، چؤله، باغلارا ، سو باشلارینا و آنا طبیعتین قوینونا گئدیب آخشاما قدهر اورادا یئییب- ایچیب بیرلیکده اوینایارکن، شنلیکلری ائدیب چئشیدلی اگلنجهلرله باشلارین قاتاردیلار. خالق آرا بو شنلیکلرله دولو گونه «حیف اونا» سؤزلرینین بیر- بیرینه قوووشوب قیسادیلمیشینی دئییردیلر. «هئفانا» حیف نوروزا کی الدن گئتدی سؤزونو آنلامیدیر. عوموم خالق بو گونه او قدر عادت ائتمیش دئمک اگر بوگون هاوا سویوق اولسایدی، ائولردن ائشییه چیخماق مومکون دئییلدیسه مراسیمی ایمکان قدهری ائولرده توتوب بایرام گونلرین شن و فرحله کئچیرهردیلر.
دئمک هئیفانا مراسمیلرین ایران تورکلری، ایران اؤلکهسینین باشقا خالقینا تای ایلین اون اوچونجو گونو یئرینه یئتیریرلر.
سه شنبه ، 24 اسفند 1389 10:05 ف.ملحی
قایناقلار:
۱- آخیر چرشنبه آذربایجاندا(مقاله): ؟
۲- آذربایجان فولکلوروندان نمونهلرجلد 1و 2: دکتر سلامالله جاوید.
۳- ایران تورکلرینین اسکی تاریخی: پرفسور دکتر ذهتابی.
۴- باغ وزیر کندینده چرشنبهلر (مقاله): مریم خدابخش
۵- عید نوروز میراث ملی ترکها(مقاله): ندا کامران کشتیبان
۶- قزوین ده سومنی پیشیرمه دبی(مقاله): مهران باهاری
۷- نوروز جش فرا ایرانی (مقاله) : حسن راشدی


text:
لینوکس
لینۇکس ( اینگیلیسجهده : Linux) بیر اؤزگۆر و آچیق-قایناغ کوْدلۇ یازیلیم موْدئلینین اۆزرینده یازیلمیش یۇنیکسه-اوْخشار یؤنتنسیستئمیدیر.بؤیۆک بؤلۆمۆ پازیکس ایستانداردیلا اۇیۇملۇدۇر. لینۇکس اؤزۆ بیر یؤنتنسیستئمینین چکیردگی و قنئوْ پروْژهسینین پروْقرملریله بیرلیکده ایشلتیم سیستمی ساییلیر بۇنا گؤره اؤزگۆر یاسدال سازمانی قئنوْ|لینۇکس سؤزجۆکۆن بۇ یؤنتنسیستئمینین آدینا ایشلدیر عادی حال دا اله لینوکس قولانیر.
لینوکس دییشیک یاسدال (هارد ور) لاری ساپورت الیر بونان بله : ساعات (Linux watch)، جیب تلفون لار ، تبلتلر، روترلر، اوْینکوْنسۇللارؽ، میز اوستو بیلگی سایارلار(دسکتاپ)، بویوک بیلگی سایارلار و سوپر کامپیوتر لر.
لینوکس چکیردگینین قورولان ایشلتیم سیستم لرینه لینوکس داغیٛتیٛمی دییلر . کی بولارا شامل اولور: یازیٛلیٛم گلیشتیرمه (software develope) وب سرور . آپاچی کیمی دسکتاپ لار . گنوم ، کا دی ای و اکس اف سی ای و اوپن آفیس کیمی توپلام لار.
ایلک اولاراق لینوکس، یالنیز اینتلین 80x386 ایشلمجیسین قوللانیردی. آما بو حالدا دییشیک ایشلمجیلرله و دیه بیلریک هر یرده لینوکس ایشلنه بیلر. موبایل لاردان بویوک سوپر کامپیوتر لره قدر.
لینوکسون لوگو سو بیر پنگوین دیر . بو باره ده لینوس تروالدز یالنیز گولوش ایچین(just for fun) کتابیندا دییر علاقم بو حیوانا چوخویدی اونا بو ادی سئچدیم البته لینوکسون داغیٛتیٛملاری دا بو یولا دوام ائدیرلر. اؤرنک ایچین اندرویدون آدلاری شیرینی و تنقلات دان گوتورولور میثال ایچین ساندویچ دوندورما (Ice cream sandwich) یا اوبونتو کی هر یئنی بیٛراخیمدا خطر ده اولان حیوانلارین آدیندان تانیماق اولار.
لینوکسون داغیتیم لاری[دَییشدیر]
لینوکسون چکیردگی اؤزوْ داغیتیلان ایشلتیم سیستم لرین بیر پارچاسی اولا بیلر. لینوکس بوتون داغیٛتیٛم لاردا چکیردک ساییٛلار . چوخ تانینان داغیتیٛملاردان:
- آرچ لینوکس KISS قایدالارینان قورولوب rolling یاییم سیستمیندن داغینار.
- اسلکور ایلک داغیلان لینوکس لاردان ساییٛلیٛر کی ایاغ اوسته قالابیلیب و بوندان زوزه(سوزی) کیمی ایشلتیم سیستم لری آیریلب.
- سنت اواس رد هتیده اولان سورس دان آیریلیب رد هت ایله ۱۰۰٪ اویوملودور.
- دبیان تجاری اولمایان داغیٛتیٛم دیٛر کی کؤنوْللو کس لار بونو اداره ائدیر و آزاد یازیٛلیٛملار قورولومونا چوخ متعهد دیلر.
- فدورا بیر داغیٛتیٛم دیر کی رد هت طرفیندن دستکلنیر .
- ناپیکس ایلک جانلی سی دی ایله قورولان ایشلتیم سیستمی ساییٛلیٛر و فدورا دان آیریلیب.
- کوبونتو اوبونتونون کا دی ای ورلیشی ساییٛلیٛر.
- لینوکس مینت اوبونتو یا باغلی بیر سویملی ایشلتیم سیستمی دیر.
- مندریوا رد هت دن ایریلمیش داغیٛتیٛمیدیٛر.
- اوپن سوزی ان یاخجی کا دی ای داغیٛتیٛمیٛدیٛر.


text:
Check Also
آی ایشیغی / رامیز روشن
آی ایشیغی رامیز روشن آی ایشیغی دوشدو گؤیدن، جانیمدان- قانیمدان کئچدی، گؤزومون ایچیندن کئچدی، ...
اولاسی دئییل / ناصر داوران
اولاسی دئییل ناصر داوران یالان سؤزدور گلمییهجهیین اوتوز ایل بیرگه گئتدیییمیز یوللار، قاباغیندا شکیل چکدیردیییمیز ...
حیات/ ع. یالچین
حیات ع. یالچین آنام بیر ناغیل دئدی اویودوم آلمالارین رویاسیندا. هر بیر شئی گؤزلایدی قیزیل ...
کتابخانا: ایشیق / علیرضا نابدل (اوختای)
عنوان: ایشیق – شعر مجموعهسی – ال یازمالار مؤلف: علیرضا نابدل – اوختای ناشر: آلما ...
اوستاد «مفتون امینی»نین تورکجه شعرلری یاییلاجاقدیر
اوستاد «مفتون امینی»نین تورکجه شعرلری یاییلاجاقدیر تانینمیش ایران و آذربایجان شاعری اوستاد «مفتون امینی»نین آذربایجان ...


text:
ثم اورد علی نفسه بقوله
سونرا، صاحب جواهر اؤز سؤزونه ایشكال وارید ائدیر. سن دئدیگین كیمی بوتون منع اولان یئرلرده عقد باطیل اولورسا، فضولی عقد و گیروو گؤتورنینده عقدی باطیل اولمالیدیر. بیر حالدا كی عالیملرین چوخو منع اولماقدا گیروو قویان و گیروو گؤتورن آراسیندا موُساویلیگه قاییلدیلر. بایاق دئدیگیمیز روایتین بو موُساویلیگه دلالت ائلهدیگی كیمی. بو مسأله بوتون بو عقدلرین باطیل اولماسی و یا هامیسینین صحیح اولماسینی لازیم گتیریر. فرق قویماق زور دئمك ساییلار.
بیری بیزه بئله ایشكال ائدیرسه دئیَریك: نهی اولموش تصرّوف، اؤزگهنین مالیندان فایدالانماق اولدوغوندا حرام ساییلیر. سونرادان وئریلن ایجازه اونو حلال ائلهمز. آما نهی اولموش تصرّوف، عقد و ایقاع اولورسا:
1. بو تصرّوف مالیك طرفیندن ناییبلیك كیمی یوخ بلكه موستقیل اولورسا، ظاهیر اونون ایصلاح اولوناماماسیدیر. فضولی عقدینده دئدیگیمیز كیمی.
2. آما بو تصرّوف مالیك طرفیندن ناییب كیمی اولورسا، نهی تعلّوق تاپمیش تصرّوف ساییلماز (بو تصرّوفه نهی تعلوق تاپماز) و مالیكین ایجازهسی ایله ایش حل اولار.
نتیجهده فضولی عقد بعضاً حرام و باطیل اولار. (موستقیللیك قصد ائدن زامان.) و بعضاً حرام و باطیل اولماز. (ناییبلیك قصد اولونان زامان.) هابئله گیروو گؤتورندهده بئلهدیر: موستقیللیك یولو ایله و گیروو قویانا ظولم ائدیب حاقّینی غصب ائتمك قصدی ایله و یا گیروو گؤتورمكله رهینهیه موسلط اولما گومانی ایله تصروّف ائدیرسه، نهی اولموش ساییلیر. آما گیروو قویان طرفیندن صیرف صیغهنین حیاتا كئچیرمهسینه ناییب اولورسا فضولی عقددن آرتیق دئییل و اونا ابداً نهی تعلّوق تاپماز. (مالیكین ایجازهسی ایله لازیم اولار.)
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
اؤتن ایلین دئکابرین ۱۹-دا آلمانییانین پایتاختی بئرلینده یئنی ایل شنلیگی ایله باغلی تشکیل ائدیلهن یارمارکادا تیر آوتوموبیلی ایله تؤرهدیلهن تئررور آکتیندا علی اولان ۳ نفر تورکییهده ساخلانیب.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده تورکییه داخیلی ایشلر ناظرلیگی معلومات یاییب.
بئله کی، موهامماد علی خان، یوسئف دارویج و بیلال یوسئف محمود آدلی شخصلرین ایستانبولون آتاتورک هاوا لیمانیندا یاخالاندیغی بیلدیریلیب.
خاتیرلاداق کی، بئرلینده تیر-این یارمارکایا گیرمهسی نتیجهسینده ۱۲ نفر اؤلموش، ۵۰-دن چوخو ایسه یارالانمیشدی.


text:
قرافتون، یئنی گونئی ولز
قرافتون (اینگیلیسجه: Grafton)اوستورالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین قوزئی چایلار بؤلگهسینده یئرلشن بیر شهردیر. بو شهرین ۱۷,۵۰۱ نفر جمعیتی واردیر.
ایچیندهکیلر
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ قرافتونون بؤلگهسل آماری (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics (۲۵ اوکتوبر ۲۰۰۷). یوخلانیلیب 28 September 2009.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Grafton,_New_South_Wales»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۰ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قرافتون، یئنی گونئی ولز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کون ترتیبیده گی تحلیل
سیاسی تحلیل
2013- ییلیده چین رهبری شی جِنپینگ تامانیدن ایلگری سوریلگن « بیر بیل باغی، بیر یول نامیده گی زمانوي ایپک یولی لایحه سی آسیا، اروپا و افریقا قطعه لرینی قمره ید یگن ییریک بیر ترانسپورت ترماغی و اقتصادي تشبثنی نماینده لیک قیله دی. ییریک سرمایه لرنی اوز ایچیگه آلگن و ینه کینگ کولملی سرمایه لر کیریتیلیشنی مقصد قیلیب آلینگن اوشبو لایحه، چین قوروقلیک و دینگیزدن غربگه قره ته قیله دیگن اقتصادي بیر تشبثی صفتیده کوریش زمانوي ایپک یول لایحه سی نینگ ایکّی فرقلی ترماغی آرقه لی حیاتگه تطبیق ایتیلیشی ریجه لنماقده. انشا ایتیلیشی ریجه لنگن ترماقلردن دستلبکیسی چین، اورته آسیا، روسيه و اروپانی قوروقلیکدن بیر- بیریگه باغله یدیگن «ایپک یولی اقتصادي بیل باغی» ترماغی دیر. ایکّینچی ترماق ایسه، چیننی هند اقیانوسی آرقه لی بصره کورفزی و اورته آق دینگیزیگه باغلندیگن « دینگیزگه باغلنه دیگن « دینگیز ایپک یولی» ترماغیدیر.
گلوبال اقتصادي موازنتلرگه جهت بیره دیگن اوشبو لایحه بیلن گذرگاه صفتیده بیلگی لنگن اولکه لرده سودا و جریانی جانلنتیره دی. بوندن تشقری لایحه بیلن بیرگه لیکده بو اولکه لرگه سرمایه کیریتیله دی. اقتصادي رواجلنیش و فراوانلیک نینگ آرتیشیگه سبب زمانوي ایپک یولی لایحه سی گذرگاهیده 65 اولکه نی یول، ترانسپورت، دیمیر یولی و هوا یول لر بیلن بیر- بیریگه باغله یدی. منطقه ده گی سودا جریانینی تیزلشتیره دی بو اولکه لر اورته سیده توغریدن بیر سودا ترماغی میدانگه کیلتیره دی. لایحه نینگ قوروقلیک یولی اوستیده جایلشگن تورکيه ایسه چیندن اروپاگه اوزه نگن بو روته نینگ اورته گذرگاهی بولیمیده اورین آلماقده. زمانوي ایپک یولی دایره سیده حیاتگه تطبیق ایتیله دیگن کوپلب ترانسپورت و انرژی ساحه سیده کیریتیله دیگن سرمایه، ایگه بولگن جیوگرافین وضعیتی بیلن تورکيه گه جوده نازک بیر نقطه ده جایلشگن. پکن دن لندن گه باریشی ریجه لنگن تیمیر یولی لایحه سی دایره تورکيه ده کیریتیلگن تورلی سرمایه و شریک لیکلر ایسه بو نینگ اینگ انیق اورنکلریدن دیر.
2013- ییلیده فعالیتگه اوتگن مرمرآی، 2016- ییلیده یکونلنگن یاووز سلطان سلیم کوپریگی و فعالیتلری دوام ایتگن باکو- تیفلیس- قارس تیمیر یولی لایحهلری تورکيه نینگ زمانوي ایپک یولیگه انتیگراسیون اوچون قیلینگن سعی- حرکتی نینگ کورستگیچ بو لایحه اوستیده توخته لگن باشقه بیر موضوع ایسه انرژی سودا مسأله سی. تورکيه ده حالی حاضر فعالیتلری دوام ایتگن تناپ و انشا ایتیلیشی ریجه لنگن تورک آقیم طبيعي گاز پیپ نل لایحه لری بیلن منطقه ده مهم بیر وضعیتگه ایگه دیر.
آسیا و اروپا اورته سیده گی انرژی بازاریده مرکز وضعیتده بولگن تورکيه، شرق غرب جهتلی و اروپا اورته سیده گی انرژی ساحه سیده بیر مرکز وضعیتده بولگن تورکيه،شرق و غرب جهتیده تأمین ایته دیگن انرژی آقیشی بیلن زمانوي ایپک یولیگه کتّه حصه لر قوشه دی. زمانوي ایپک یولی لایحه سینی تنیتیش اوچون 14- 15- می کونلریده پکن ده جمهور رئیس ایردوغان هم اشتراک ایتگن بیر جلسه بولیب اوتدی. اوشبو جلسه ده دنیا نینگ اینگ ییریک ایکّینچی اقتصادیاتی بولگن چین بیلن معلوم موضوعلرده کیلیشوو تأمین ایتیلیب اوچ علیحده بیتیم امضالندی. جلسه ده چین بیلن یوریتیله دیگن اوز ارا علاقه لرده ینگی بیر دور نینگ ایشیکلری آچیله دی دیب معلوم قیلیندی.
ییلده 2 تریلیون دالردن زیاد صادرات حجمی گه ایگه بولگن چین، 2016- ییلیده تورکيه گه 25 میلیارد دالر صادرات قیلر ایکن تورکيه دن فقط گینه 2،3 میلیارد دالر مقداریده وارد قیلدی. بو وضعیتده موازنتلی بیر تجارت حجمی بولمه گنینی و اوز ارا علاقه لرده تورکيه نینگ فایده سیگه رواجلنیشی اوچون زمانوي ایپک یولی لایحه سی ینه هم اهمیت کسب ایتماقده. تورکيه و چین اورته سیده نورمالده محصولاتنی ییتکزیب بیریش مدتی 30 کون دوام ایتر ایکن، زمانوي ایپک یولی لایحه سی دایره سیده 10 کونگه پسه ییش کوتیلماقده. بو دایره ده ایکّی اولکه اورته سیده گی سودا علاقه لریده لایحه نینگ تورکيه جهتیدن اهمیتی ینه کتّه. اوشبو لایحه بیلن تورکيه ده آچیله دیگن ینگی بازار هم اولکه نینگ صادرات ظرفیتی نینگ یوکسه لیشیگه ایجابي حصه قوشه دی.
تورکيه بیر پارچه سی بولگن زمانوي ایپک یولی لایحه سی حیاتگه تطبیق ایتیلگنده دنیا اقتصادیاتینی حرکت لنتیریشی کوتیلماقده. چین منطقه ده اوشبو فعال رولی و کوریدور اولکه لر بیلن تکرار تأمین ایتگن بیتیملر نتیجه سیده، تاریخي ایپک یولی تکرار جانلنه دی و دنیا سودا آقیشی ایسه شرق و غرب جهتیدن عملگه آشه دی.


text:
روسیا: بغدادی اؤلدۆرلِن بۇلوپ بیلر
روسیا: داعش ینگ باش توتانی اؤلدۆریلیپ بیلندیر
روسیانینگ قۇرانماق وزیرلیگی داعش ینگ یۇلباشچیسی ابوبکر بغدادی نینگ اؤلۆپ اؤلمأندیگی باراسیندا بارلاغ گچیریأر.
روسیا، بغدادی نینگ بیر هۇوا هۆجۆمینده اؤلدۆریلیپ بیلندیگینی چاق ادیأر.
روسیانینگ قۇرانماق وزیرلیگی ۲۸-نجی مای دا روس اوچارلاری تاراپیندان گچیریلن هۇوا هۆجۆمینده بغدادی نینگ اؤلۆپ بیلجکدیگی باراسیندا بارلاغ گچیریأر.
روسیا شۇل هۆجۆمی داعش یۇلباشچیلاری نینگ رقه ده گچیرن گنگه شینه قوراندیغینی بیلدیریپدی.
شۇل گنگهشده داعش ینگ ۳۰ باش توتانی و ۳۰۰ گۆیجۆنینگ باردیغینی اسپوتنیک حابار سریشده سی بیلدیردی.


text:
قوش
قوشلار (lat. Aves) - اونورغالیلار ياریمتیپینه عاید حئیوان صینفی.
حاققیندا[دَییشدیر]
قوشلار اونورغالیلارین اؤن اطرافلاری قاناد شکلینده اوْلان لعلکلی، يومورتلايان، ایستیقانلی نومایندهلریدیر. يئر کورهسینده 9800-دن آرتیق نؤع ياشايیر. عادتا قوشلار اوچماق قابیلیتلری ایله کاراکتئریزه اوْلونسا دا، پینقوین، دوقوشو و س. کیمی اوچا بیلمهين قوشلار دا مؤوجوددور. قوشلار بیر سیرا خصوصیتلرینه گؤره دیگر اونورغالیلاردان فقلهنیر. اونلاردا دری قورو اوْلوب، اوزری لعلکلرده اؤرتولموشدور، وزیلردن محرومدورلار.بعضی قوشلاردا بیر عدد بوزدوم وظیفهسی اولور. اونلاردا چنهلر دیمدیيه چئوریلمیش و دیشلر رئدوکسیيايا اوغرامیشدیر.


text:
سلام لار دئییریك بوتون عزیز بلاگ چی لاریمیزا
ایل بایرامینی هامی لاریزا تبریك دئییریك .
3 یئنی ایمكانین یارانماسیندان خبر وئریلیر .
1- یولداش لار ( دوستان ) :
بو ایمكان سیز بلاگ چی یا ایجازه وئریر آرزوبلاگ
دا اؤز یولداش لاریز و یا به یه ندیگیز بلاگ لاری اؤز وئبلاگ لاریزا باغلییاسیز .
2- آختاریش ( جستجو در وبلاگ ) : بو ایمكان ایله سیزین بلاگیزدا گه زن لر یازیلاریزین ایچینده ایسته دیك لرین آختارا بیلر لر .
3- یارپاق لار ( صفحات جانبی ) : سیز بو ایمكان ایله آرتیق وئبلاگیزدا یارپاق لار یارادا بیرسیز .
*- امنیت كدی : وئبلاگ لاریزین امنیت گوجونون آرتماسی اوچون باخیش بؤلوكونده "امنیت كدی" یارانیب . بئله كی سیزین وئبلاگیزا باخیش گؤنده رنلر بو امنیت كدونا جواب وئرمه سه لر ، باخیش گؤنده ریلمه یه جك . بئله لیك له داها بوندان بئله اسپم " موزاحیم - تبلیغات " باخیش لارین قاباغی آلیناجاق دیر .
توجه !!!
بو ایمكان لاردان ایستیفاده ائتمك اوچون گرك دوروشوق لاریزی یئنی له یه سیز .
ائله ایندی دوروشوغوزو یئنی له یین .
بیز چالیشیروق ! گله جك ده یئنی ایمكان لار دا سیستمه آرتیریلاجاق دیر .
سیزین ده بیزه اولان یاردیمیز بو سیستمی تانیش لاریزا تانیتماق دا اولا بیلر . بیزه یاردیم اولون .
باخیش لاریز بیزی سئویندیره بیلر . باخیش لاریزی بیزه یازین . ساغ اولون
آردینی اوخو


text:
ترسه یازی
کئفلی ایسکندر گونده لیک دفترینده بئله یازیر :اؤلکه باشچی لارینین وریندن دوکتور جئری، و قالایچی مورتوض جنابلارینان بیرگه بیلگین کونفوسیوسدان اؤیود آلیب اؤلکه نین گله جه گین پارلاق ائتمک ایچون اونون حوضورینه شرفیاب اولمامیشدان قاباق پست ایداره سیندن قاپیمیزا بیر پاکت گوندریلدی. پاکتی گؤندرن اینگیلیستان ائلچی لی گی ایدی.تعججوبله پاکتی آچاندا، ایچینده کی نامه نین آراسیندا بیر دسته دولارلاری گوردیم اؤزیمه گولیرلر. الیمی الیمه ویریب دولارلاری گوتورنده گؤزیم کاغیذ داکی یازی یا ساتاشدی. یازی بئله ایدی: سایغین جناب کئفلی ایسکندر!بو دولارلار سنه آنانین سودو کیمی حالال اولسون! آنجاق بیر ایشی باجارمالیسان و اودا بودیر" کونفوسیوسون یانینا گئتمه میشدن دوکتور جئری نین گؤزلوگین گیزله دیب، قالایچی موتوضون جیبین ده له جکسن قلمی دوشسون وبئله لیکله اؤیودلری یازما ایشی سنه قالینجا، کونفوسیوسون اؤیودلرین ترسه سینه یازیب مملکت باشچی لارینین الینه چاتدیراسان! سیزین بو کیچیک خیدمتینیز یادیمیزدان چیخمایاجاق! بو آزجیق آیلیق عومور بویو سیزین حئسابینیزا یاتاجاق." بوگون من چوخ سئوینیرم. چونکی بو ایشی ده باجاردیم.........


text:
نورسلطان نظربایئو: قازاقیستان بوتون اؤلکهلرله آچیق، اوبژکتیو، مثبت امکداشلیق ایچریسینده چالیشاجاق
پرزیدنت نظربایئو مساژیندا، قازاقیستانین نوکلئرسیز بیر دونیانین یارادیلماسی و قلوبال ساواش تهدیدلرینین قارشیسینین آلینماسیندا قاتقی تامین ائده بیلهجگینی وورغولادی
قازاقیستان پرزیدنتی نورسلطان نظربایئو، اؤلکهسینین بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسی 2017-2018 دؤورو اویهلیغیله باغلی، بوتون عضو اؤلکهلرله آچیق، اوبژکتیو، بالانسلی، مثبت امکداشلیق ایچریسینده چالیشاجاغینی بیلدیردی.
نیویورکدا تشکیل ائدیلن "چاتیشمالارین مانع تؤردیلمهسی و باریشین قورونماسی" موضوعلو توپلانتیدا پرزیدنت نظربایئوین، اؤلکهسینین بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسینداکی یئنی وظیفهسینه باغلی مساژی خاریجی ایشلر ناظیری کایرات آندراهمانوو طرفیندن اوخوندو.
پرزیدنت نظربایئو مساژیندا، قازاقیستانین نوکلئرسیز بیر دونیانین یارادیلماسی و قلوبال ساواش تهدیدلرینین قارشیسینین آلینماسیندا قاتقی تامین ائده بیلهجگینی وورغولادی.
نظربایئو، افغانیستانداکی ثابیتلیگین دستکلنمهسی و اورتا آسیا بؤلگهسیندکی باریشین تامین ائدیلمهسی موضوعلاریندا دا آستانانین لیدرلیک ائده بیلهجگینین قید ائتدی.


text:
میلّی حکومت نه ایشلر گؤردو ؟
یازان: دوکتور محمد تقی زهتابی، 1354 جو ایل
بؤیوک اجتماعی ایشلر گؤرمک اوچون بیر ایل چوخ آز بیر مدّتدیر. بونونلا برابر میلّی حکومت بیر ایل عرضینده تهران حکومتینین ایللر اوزونو آذربایجاندا گؤرمه دیگی ایشلری گؤردو. بونودا علاوه ائتمک لازمدیرکی، اصلاحات اوچون پول لازمدیر، لاکین میلّی حکومت ایش باشینا گلنده بوش الیله ایشه باشلادی، چونکو دوشمنی آییق سالماماقدان اؤتورو فرقه آذربایجان بانکلارینی ۲۱ آذره بیر هفته قالانا قدر اؤز الینه آلمامیشدی.
تهران حکومتی بو فرصتدن استفاده ائدیب تبریز بانکلاریندا اولان نقد پوللاری چکیب آپارمیشدی. بئله کی فرقه بانکلاری تحویل آلاندا دولت بانکیندا ایکی میلیون ایکی یوزمین تومن، آیری بانکلاردا ایسه یاریم میلیون تومن پول واریدی. بونون مقابلینده بانکلار ۱۰ میلیون تومن خلقه بورجلو ایدی. بوندان علاوه میلّی حکومت آذر آیی بابتیندن کارمندلره اون میلیون تومنده آرتیق حقوق وئرمه لیدی. دئمک میلّی حکومت ایش اوستونه گلنده بوش الیله ایشه باشلامیشدی.
تبریزین بوتون اهالیسیندن آنجاق ۲۰۰- مین نفری قالیردی و آذربایجانین یوزمینلرجه اهالیسی عائله لرینی دولاندیرماق اوچون آذربایجانی ترک ائدیب ایرانین باشقا یئرلرینه سپهلنمیشدیلر. بونا گؤره ده ۲۱ آذر نهضتینین مهّم ایشلریندن بیریده آذربایجانین برباد حالا سالینماسی و محو اولماغا دوغرو گئتمه سینین قاباغینی آلماق ایدی . بو بربادلیق ،مشروطه انقلابی و خیابانی قیامی زامانی خلقیمیزین گؤستردیگی قهرمانلیقلارین و ایرانین استقلالینی قوروماقلارین تهران حکومتی و رضاشاه طرفیندن آذربایجانا وئریلن جزا و مکافات موزدو ایدی!
دئمک آذربایجان ، اوتوز ایل تهران طرفیندن عمدا برباد حالا سالیندیقدان سونرا ، الی بوش ایش اوسته گلمیش میلّی حکومته تاپشیریلدی. لاکین خلقه و اونون همّتینه دایانان، خلق طرفیندن و اونون ایستگی ایله ایش باشینا گلن میلّی حکومت دؤرد بئش آی مُدّتینده عادلانه مالیاتلار، خلقین کونوللو کؤمگی ایله کارخانالار و سایر گلیر منبعلرینی ایشه سالدی و ورشکست حالیندا اولان وضعیتی دوزلتدی . مرحوم پیشه وری باش وزیر اولدوغو زامان ۱۳۲۵- نجی ایل فروردین آیینین ـ۱۶ سیندا میلّی مجلسین ایکینجی اجلاسیندا دئدی :
«بوگونکی آیین ۱۶ سیدیر، مالی جهتدن داها وحشتیمیز یوخدور. بیز بیلیریک کی پولوموز وارسا بؤیوک موفقیتدیرکی، بورجوموزو تنظیم ائتمیشیک و کسر بودجه میزده یوخدور.»(پیشه وری سئچیلمیش اثرلری ۳۵۰)
میلّی حکومتین مختلیف قیسمتلرده آپاردیغی اصلاحاتین هامیسینی گؤسترمک مومکون دئییلدیر؛ بورادا اونلارین ان مهملرینه اشاره ائده جهییک. اکینچیلیک و کند حیاتی باره ده دئمک لازمدیرکی، میلّی حکومت زامانی بوتون خالصه تورپاقلار و آذربایجاندان قاچمیش خلق دشمنلرینین تورپاقلاری کندلیلر آراسیندا بؤلوندو، اکینچیلیگی گئنیشلندیرمک اوچون کندلیلره توخوم وئریلدی و مادی کؤمک اولوندو. صوفیان طرفینده اکینچیلیگین نمونه و تجربه یئرلری و علمی تحقیقات ایشلری اوچون بینوره حاضیرلانماغا باشلاندی و تورپاق صاحیبلریله کندلیلر آراسیندا عادلانه مناسبتلر و قانونلار قورولدو.
صنایع ساحه سینده آذربایجانین مختلیف شهرلرینده باغلانمیش کارخانالار میلّی حکومت طرفیندن ایشه سالیندی و ایشسیزلرین بؤیوک حصه سینه ایش تامین ائدیلدی و آذربایجانین اقتصادیاتی جانلاندیریلیب محکم اساسلار اوزه رینده قورولدو. میلّی حکومت خشکبار و سایره محصوللارا بو شرطله صادرات اجازه وئردی کی، صادر ائدنلر اؤلکه نین احتیاجی اولان شئیلری وارد ائتسینلر. ۲۱ آذر نهضتیندن قاباق آذربایجاندا مریضخانالارین فقط ۲۰تختخوابی واریدی؛ فرقه زامانیندا آذربایجاندا بیر ایل مدّتیننده ۲۰ تازا خسته خانا آچیلدی، بو خسته خانالاردا ۸۰۰ تختخواب واریدی.
دیل ، فرهنگ، مدنیت ساحه سینده میلّی حکومتین گؤردویو ایشلر تهران حکومتینین ۵۰ ایل عرضینده آذربایجاندا گؤردویو ایشلردن قات – قات اوستون ایدی.بیر ایل عرضینده تبریز دانشگاهی یارانیب آنا دیلینده ایشه باشلادی و اونون بناسینین اساسی قویولدو؛ بو بیر ایلده رسمی دولت تئاتری یارانیب آنا دیلینده موفقیتلی نمایشلر وئرمگه باشلادی.
میلّی حکومت دؤورو بوتون ابتدائی و اورتا مکتبلرده حتی تازا قورولموش تبریز دانشگاهیندا درسلر آنا دیلینده ایدی.بو مدتده ابتدائی مکتبلرین اکثر کلاسلاری اوچون آنادیلینده درس کیتابلاری حاضیرلانیب چاپ ائدیلدی و مجانا اوشاقلارین اختیاریندا قویولدو. میلّی حکومت رادیوسو قورولوب ایشه باشلادی. آذربایجانین بوتون شهرلرینده او جمله دن زنجاندا تورک دیلی رسمی دولت دیلی ایدی. بونوندا نتیجه سینده بو بیر ایلده آنادیلیمیز کئچمیش بیر عصیردن داها چوخ انکیشاف ائدیب گؤزللشدی و یوزلرجه شاعیر، یازیچی و روزنامه یازان مئیدانا گلدی. دیلیمیز و ادبیاتیمیزین بو سرعتلی انکیشافی تهران اوردولارینین تبریزه گلمه سیله دایاندی!
۱۳۲۵ – نجی ایل آذرین 26 سیندا تهراندان گلن جلادلار، فرقه زامانی آنادیلینده چاپ ائدیلمیش کیتابلاری تبریزین کوچه لرینده اودلاییب یاندیردیلار! میلّی حکومت زامانی تبریز- زنجان اردبیل، اورمیه، ماراغا و سایر آذربایجان شهرلرینین کوچه لری آسفالت اولدو ؛چوخلو کیتابخانالار و اجتماعی مدنی یئرلر آچیلیب بو شهرلرده اجتماعی بنالارین تیکیلمه سینه باشلاندی.
تبریز لوله کشی سینین اساسی قویولدو و تبریزی سو جهتدن اساسی شکیلده تامین ائتمک اوچون “سیوان” چایینین تبریزه گتیریلمه سینین نقشه سی چکیلیب قورتاردی.میلّی حکومت و آذربایجان دموکرات فرقه سی گنج نسلین تربیه سینه خصوصی فیکیر وئریردی. مرحوم پیشه وری ۱۳۲۵- نجی ایل تیرآیینین ۱۵ نده تشکیل اولموش دموکرات جاوانلارینین بیرینجی کنگره سینه گؤندردیگی پیامیندا یازدی :
«جاوانلاریمیز گله جهییمیزدی، بیز اونلارا همیشه اومید گؤزو ایله باخیریق. اگر اونلارین تربیه سی دوزگون یولایله گئدیرسه بیز هامیمیز خوشبخت اولاریق.»(پیشه وری ۲۱ آذر روزنامهسی صحیفه ۷۱) جاوانلار تشکیلاتینین رهبرلیگی آلتیندا آذربایجانین هر یئرینده اوشاقلار تشکیلاتی یارانمیش و مینلرجه اوشاق متحدالشکل حالا سالینمیشدیر.
آذربایجان دموکرات فرقه سینین رهبرلیگی آلتیندا یارانان ۲۱ آذر نهضتی و بو نهضت طرفیندن بیر ایل عرضینده آذربایجان شهرلرینده او جملهدن زنجاندا گؤرولن ایشلری بیر مقاله ده گؤسترمک مومکون دئییلدیر. بو حرکت ایران آزادلیق مبارزه سی، هابئله آذربایجان خلقی تاریخینده ائله بؤیوک حادثه دیرکی، اونون باره سینده چوخلو یازیلار یازیلمیش و یئنه ده یازیلاجاقدیر!


text:
اولی بورادا
آخار. آز بؤیوک یازیچی، پوبلیسیست، اجتماعی خادیم، «ملا نصرالدین» ادبی مکتبینین بانیسی و ایدئیا رهبری، دراماتورگ، ساتیریک جلیل ممدقولوزادنین (میرزه جلیل) نثر اثرلریندهکی پورترئت حاقدا ماتئریالی تقدیم ائدیر:
«داناباش کندینین احوالاتلاری» اثرینده هر بیر اوبرازین ظاهری گؤرکمی اونلارین حیات یولونا، کاراکتئر و دوشونجهسینه عایید موکممل تصویرلر فعال بیر واسطه کیمی بیر-بیرینه محکم باغلاندیقلاریندان احوالاتین گرگینلیینی گئتدیکجه آرتیریر.
اثرده یوخسول، زحمتکئش، مظلوم اینسانلارین نمایندهلریندن بیری اولان محمد حسن امینین ظاهری پورترئت دئتاللاری سوژئت خطینین ایلکین مرحلهسی، ائکسپوزیسییانی تشکیل ائدیر: «محمد حسن امینین اولار اللی دؤرد، اللی بئش یاشی. آرتیق اولماز. هرچند ساققالی آغاریبدیر، اؤزو آند ایچیر کی، اگر منی کاسیبلیق سیخماسایدی، هئچ کس دئمزدی کی، منیم سیننیم قیرخدان آرتیق اولا. بئله یالان دئمیر محمد حسن عمی؛ چونکی کیشینین بو سیننینده گئنه یاناقلاری قیپقیرمیزی قیزاریر».
کاسیبلیغین سیخدیغی محمد حسن امینین ظاهری گؤرکمی ایله پارالل اونون کؤرپهلیکدن بو گونه قدر اولان وضعیتی دئتاللارلا اینکیشاف ائتدیریلهرک خاریجی گؤرکهمیندن آلینان تصوراتین منطیقی تصدیقی کیمی عکس اولونور. هله اون-اون ایکی یاشیندان آتا-آناسینی ایتیرهن، مال-دؤولتی عمیلری طرفیندن بیر ایلده داغیدیلاراق اونا «بارماق حسابی» گؤستریلهن، ائولهنهندن سونرا عائلهسینی ساخلاماق اوچون ایروان طرفه ایشلهمهیه گئدیب الی بوش قاییدان، نهایتده اوچ-دؤرد ائششک آلیب چاروادارلیغا باشلایان محمد حسن امینین موختلیف واختلاریندان صحبت آچیلاراق تک بیر آرزوسو وورغولانیر. گؤردویو یوخونون تأثیری ایله کربلایا زیارته گئتمک اوچون ایستیفاده اولونان داخیلی پورترئت ائلئمئنتلری سوژئت خطینین زاویازکا مرحلهسینه کئچید آلیر. ظاهری و داخیلی پورترئت دئتاللارینین وحدتده اولدوغو بو تصویر، «اول محمد حسن عمی ایستهدی پیادا گئتسین: چونکی معلومدور کی، پیادا زیارته گئتمیین فیضی مالنان گئتمکلیکدن آرتیقدیر. اما سونرا باخدی گؤردو کی، سیننینین او واختی دئییل کی، پیادا ایکی آیلیق یولو گئدیب قاییتسین» تهکییهسی داخیلی عالمه، پسیخولوژی سجییهیه اویغون اولاراق «پس نه ائتمک» سوالی ایله چارهنی اولاق آلماقلا تاماملاییر.
پورترئت ائلئمئنتلری وحدتده بیر-بیرینه باغلاناراق داوام ائتدیریلیر: «گونلرین بیر گونو محمد حسن عمی صبح تئزدن یوخودان دوروب، گئیینیب، ناماز قیلیب، چیخدی بیر هه یه ته، دولاندی. تویوق-جوجهنی چاغیریب بیر آز دن سپدی، تؤولهیه گیریب ائششیین قاباغینا بیر-ایکی اوووج آرپا تؤکوب چیخدی کوچهیه و اؤز کوچه قاپیسینین آغزیندا چؤمبلدی، چیخاردی چوبوغونو و کیسهسینی و چوبوغو قالدیریب باشلادی چکمهیه. بیر قدر کئچدی، بیر نئچه کندلی محمد حسن عمی سیننینده محمد حسن امینین یانینا گلیب سلام وئریب جرگه ایله چؤمبلدیلر و چوبوقلارینی چیخاریب باشلادیلار چکمهیه. بو کندلیلر هامیسی محمد حسن امینین قونشوسویدولار». صحبتین شیرین یئرینده گؤزلنیلمز بیر شخص پیدا اولور و محمد حسن امینین ائششیینی ایستییر. پورترئت دئتاللاری مستقیم صورتده یوکسهلهن بیر خط اوزره اینکیشاف ائدیر، تدریجا شاخهلنیر. آرتیق مؤلف ائششک ایستهیهن شخصین – خودایار بیین پورترئتینی چکیر.
جلیل مممدقولوزاده خودایار بیین داخیلی عالمی، معنوی یوخسوللوق و چیرکینلیگی ایله یاناشی اونون ظاهری گؤرونوشونو و بونلار آراسینداکی تام اویغونلوغو قاباریق شکیلده وئریب. خودایار بی ظاهرهن او قدر عیبجردیر کی، اونا باخان واهیمهیه دوشور. خودایار بیین خاریجی سیماسی، اونون اوز قورولوشو پووئستی اوخویانلارین حافیظهسیندن اوزون زامان سیلینمیر. اونون عمللری ده، قلب عالمی و ظاهری گؤرونوشو ده اوخوجودا نیفرت حیسی دوغورور (فیرودین حوسینوو. «عادی احوالاتلاردا بؤیوک حقیقتلر».). «زئینب خودایار بیدن ائله ایرگنیردی کی، نئجه کی، اینسان قورباغادان ایرگنیر». منفی تیپی قورباغایا بنزتمکله ادیب اوخوجودا دا اونا ایکراه حیسی اویادیر، زئینبین بیر قولوزورلو دئسپوتا، ایرنج صیفتلی آداما اولان نیفرتینین حدسیزلیینی بیلدیریر. یازیچی خودایار بیین پورترئتینی یارادارکهن اونون داخیلی کئیفیتیندن، اؤز کئچمیشینی تانیماق ایستهمهمهسی، اینسانلارا دا بو بارهده دانیشماغی قول گوجونه قاداغان ائتمهسی ایله باشلاییر. داها سونرا یازیچی اونون گؤرکهمینین پورترئتینی یارادیر: «خودایار بیین آنجاق اوتوز یئددی، اوتوز سککیز سیننی اولار؛ آرتیق اولماز، بلکه اکسیک اولار. بویو اوجادی، چوخ اوجادی. بونون اوجالیغیندان اؤترو کئچهن واختدا خودایار بیه آیاما دئیردیلر. اما من سؤز وئردیم کی، اونون کئچجییندن دانیشمایام. قورخورام یالانچی اولام. بلی، بویو اوجادی، ساققالی، قاشلاری توند قارادی. اوزو ده قارادی، چوخ قارادی. گؤزلری لاپ قارادی، بیر تیکه آغ یوخدو گؤزلرینده. بئله کی، بعضی واختلار خودایار بی پاپاغینی باسیر گؤزونون اؤنونه. پاپاق قارا، گؤزلر قارا، اوز قارا. پاپاغین آلتیندان گؤزلر بئله ایشاریر کی، آدامین جانینا واهیمه اؤتورور. پس دئیهسن کی، چیم آلتیندان قورباغا باخیر». خاریجی گؤرونوشونون پورترئتی بیرمعنالی اولاراق داخیلی پورترئتی ایله عینیلشدیریلیر. یازیچی اونون ظاهرهن نئجه عیبجر اولدوغونو اوخوجویا چاتدیراراق اوبرازین داخیلی عالمینه ایشاره وورور. بویونا آیاما قوشولماسی، ساققالینین، قاشینین، گؤزونون واهیمه یاراداجاق درجهده قارا اولماسینی، پاپاق تاخدیغی زامان قورباغا ایله موقاییسه ائدیلمهسینی تصویر ائدن یازیچی اوخوجودا دا اونا قارشی منفی دویغولار یارادیر. بلکه ده، اینسانلارین قولوزورلو خودایار بیدن قورخمالارینین، قارشی چیخا بیلمهمهلرینین اوولینجی سببیدیر اونون قورخونج گؤرونوشه صاحب اولماسی. فیکیر یوروتمک اولار کی، کند اهلی خودایار بیین اول گؤرونوشوندن، داها سونرا الیندهکی زوغال دینییندن قورخور. یازیچی خودایار بیین خاریجی پورترئتینی یارادارکن بونونلا یئکونلاشمیر. داها سونرا بو گون ده چوخلارینین پروبلمی اولان بورون مؤوضوسونا توخونور: «خودایار بیین بیر قصورو وار. بورنو ایریدی؛ ایریدی، اما پیس ایریدی. من چوخ گؤزللر گؤرموشهم کی، بورونلاری ایریدی، آمماخودایار بیین بورنو پیس ایریدی. بورنونون یوخاری طرفیندن بیر سوموک دیکلیب. سوموک دوزدو، اما آشاغیسینین اتی خوروز پیپیی کیمی دوشوب سول یانا».
گؤروندویو کیمی، یازیچی اوبرازینین نئجه ایرنج گؤرکهمین صاحبی اولدوغونو آرتیقلاماسی ایله اوخوجویا چاتدیریب. خودایار بیین بورنونون خوروز پیپیینه بنزدیلمهسی ایله خاریجی پورترئتین یارادیلماسی تاماملانیر. خودایار بیین پورترئتی ده موقاییسهلی کاراکتئر داشیییر. اونون دا پورترئتینی دؤورلشدیرهرک ۳ مرحلهیه بؤلمک اولار.
۱. خودایار بیین کاتدا اولمازدان اوولکی پورترئتی
۲. خودایار بیین کاتدا اولاندان سونراکی پورترئتی
۳. خودایار بیین زئینبدن سونراکی پورترئتی
بیرینجی مرحلهدهکی خودایار هئچ کیم طرفیندن ساییلمیردی. عادی اینسان ایدی. او کاتدالیغا دا نورمال قایدا-قانونلا گلمهییب، وظیفهیه گلمهسینه آتالیغی سبب اولوب. لاکین کاتدا اولاندان سونرا خودایار بی سانکی ایللرین قیصاصینی کندلیلردن آلماغا باشلاییر. حکایهنی دانیشان لاغلاغی صادیق دا دئییر کی، خودایار کاتدا اولاندان سونرا یامان دییشیر. خودایار بیین کاتدا اولاندان سونرا یالنیز آدی اولور. اؤزونو مایلی-پوللو گؤسترمهیه چالیشیر، لاکین بونون بئله اولمادیغینی زئینبی اؤزونه صیغه ائتدیرمک ایسترکن طلب اولونان شیرینلیگی وئره بیلمهیهنده گؤروروک. خودایار بی کاتدا اولاندان سونرا ظالملیق دؤورو باشلاییر. الیندن هئچ بیر ایش گلمهیهن بو اوبراز اثر بویو ظالیملیغین و اؤزباشینالیغین سیموولونا چئوریلیر. اوچونجو مرحلهده ایسه خودایار بی حیدردن زئینبه قالان بوتون مالی-مولکو اؤزونونکولشدیرهرک، هم وظیفهلی، هم ده وارلی بیر شخص عنوانینا یوکسلیر. بو مرحلهده خودایارین ظالملیغی ان یوکسک زیروهسینه چاتیر. اونون ظلمونون دؤزولمزلیینی زئینب و اونون اؤولادلارینا ائتدیکلرینده گؤره بیلریک. خودایار بیین پول اوچون ائتدیکلری کولمیناسییا نقطهسیدیر.
یازیچی خودایار بیین معنوی خصوصیتلرینین تصویرینی وئررکهن اوبرازین سانکی «آغا نظرم، بئله گزرم» دئدیینی گؤستریر. خودایار کندده الینده زولاقلی دینکله گزیر. ایستدیینی وئرمهیهنده، «مذهب»اینه دیهن اولاندا محض بو دینکله اونلاری جزالاندیریر. صیغه ائتدیرمک اوچون شهره گلندهسه اونون دوکاندان قووولماسی صحنهسینده بیز خودایارین یالنیز ساده، آوام، قورخاق کندلیلرین اوزرینده حؤکمونون اولدوغونو گؤروروک. خودایار منفی اوبرازدی. اونون ائتدیی هر حرکتده داخیلی پورترئتینی گؤره بیلیریک. اونون ظالم و اؤزباشینالیغی ایسه بو پورترئتین بونؤورهسینی تشکیل ائدیر. خودایارین ظالم و اؤزباشینالیغی اثر بویو اینکیشاف ائدیر و احوالاتین سونو دا اونون خئیرینه نتیجهلنیر.
آردی وار...


text:
گونئی آذربایجان سوراقلاری آوروپادا
گونئی آذربایجان سوراقلاری آوروپادا
وفا ایبراهیمووا
فیلولوگییا اوزره فلسفه دوکتورو
آمئریکا نین ایندیانا اونیوئرسیتئتینین پروفئسسورو، گؤرکملی عالیم، تورک فولکلورونون آمئریکادا تانیدیلماسی ایله باغلی چوخسایلی علمی ایشلرین مؤلیفی ایلهان باشگؤز 1984-جو ایلده گونئی آذربایجان آیدینلاریندان اولان علی اصغر مجتهدینین "امثال و حکم در لهجهی محلی آذربایجان" ("آذربایجان یئرلی دیالئکتلرینده آتالار سؤزلری و حیکمتلر") کیتابینی "آذربایجان آتالار سؤزلری" ("Azerbaijanian proverbs") آدی ایله چاپ ائتدیریب. بو دیرلی اثرین رئداکتورو حسن جوادی و پروفئسسور ایلهان باشگؤز کیتابا اؤن سؤز یازیبلار.
علی اصغر مجتهدی 1905-جی ایلده تبریزده وارلی ضیالی عاییلهسینده دوغولوب. او، گنج یاشلاریندان آذربایجان ادبیاتینا، آیریجا اولاراق فولکلورونا بؤیوک ماراق گؤستریب، اونلاری اؤیرهنیب، بیر سیرا فولکلور ماتئریالی توپلاییب. اونون توپلادیغی آذربایجان آتالار سؤزلری ایلک دفعه1955-جی ایلده تبریزده چاپ ائدیلیب. او، گونئی آذربایجانین بؤلگهلرینی قاریش-قاریش گزیب، فولکلور ماتئریاللارینی توپلاییب و سیستئملشدیریب. علی اصغر مجتهدی تورک، فارس، اینگیلیس، فرانسیز، عرب دیللرینی بیلدیگینه گؤره توپلادیغی آذربایجان آتالار سؤزلرینین بو دیللردهکی مومکون قارشیلیغینی دا وئریب.
کیتابا اؤن سؤز یازان پروفئسسور ایلهان باشگؤز آذربایجان آتالار سؤزلرینین توپلانماسینی بیر میلّی ایش کیمی دیرلندیریب، آتالار سؤزلرینی گونئی آذربایجاندا یاشایان تورکلرین اؤز میلّی وارلیقلارینی قوروماق، تصدیق ائتمک واسیطهسی کیمی دیرلندیریب. پروفئسسور ایلهان باشگؤز میلّی ایرثه موناسیبتده یاشادیقلاری رئژیمین یاراتدیغی شراییط باخیمیندان قوزئی آذربایجانلا گونئی آذربایجان آراسیندا فرقلرین اولدوغونو بیلدیریب. او، قوزئی آذربایجاندا 1926-جی ایلدن باشلایاراق آذربایجان آتا سؤزلرینین نشری ایله باغلی گؤرولموش ایشلری خاطیرلادیب. عالیم بو ایشلر سیراسیندا حنفی زئیناللینین 1926-جی ایلده باکیدا چاپ اولونموش "آذربایجان آتا سؤزلری" ،حمید آراسلینین 1938-جی ایلده باکیدا چاپ ائتدیردیگی "آتالار سؤزو" ،ابولقاسم حسینزادهنین 1956-جی ایلده باکیدا چاپ ائتدیردیگی "آتالار سؤزو" ،1956-جی ایلده باکیدا روس دیلینده نشر اولونموش "آذربایجان آتالار سؤزلری و دئییملری" و اهلیمان آخوندووون 1968-جی ایلده باکیدا چاپ ائتدیردیگی "آذربایجان فولکلورو آنتولوگییاسی" کیتابلارینین آدینی چکیب. عالیم بونونلا یاناشی 20. یوز ایللیکده آذربایجانین گونئیینده فولکلور ماتئریاللارینین توپلانماسی و نشری ایله باغلی گؤرولموش ایشلری ده قئید ائدیب. اونون فیکرینه گؤر، گؤزل ضیالی علی اصغر مجتهدینین کیتابی گونئی آذربایجاندا تورک آتالار سؤزلرینین توپلانماسی ساحهسینده گؤرولموش ان جیدی ایشلردن بیریدیر.
آمئریکانین ایندیانا اونیوئرسیتئتینین چاپ ائتدیردیگی "آذربایجان آتالار سؤزلری" ("Azerbaijanian proverbs") کیتابیندا اوچ میندن چوخ آتالار سؤزو و حیکمتلی دئییملر وار. کیتابا تبریز اونیوئرسیتئتینین پروفئسسورو محمد علی دانشور ایضاح خاراکتئرلی اؤن سؤز یازیب. پروفئسسور محمد علی دانشوره گؤره، آتالار سؤزلری و حیکمتلی دئییملر هر بیر مدنییّتین گوجونو گؤسترن قییمتلی خزینهدیر. آتالار سؤزو و حیکمتلی دئییملر مخصوص اولدوغو خالقین دویغو و دوشونجهلرینی، آرزو و ایستکلرینی، دونیاگؤروشلرینی، ایستعداد و قابیلیتلرینی، اخلاق اؤلچولرینی گؤستریر. آتالار سؤزلرینی اؤیرنمک اونون عایید اولدوغو خالقی تانیماق دئمکدیر.
بوندان باشقا علی اصغر مجتهدی طرفیندن کیتابین خاراکتئرینی، اؤزللیکلرینی، ترتیب پرینسیپلرینی آچیقلایان گیریش سؤزو وئریلیب. او، گیریش سؤزونده گؤستریر کی، بو آتالار سؤزلری ایندی ده گونئی آذربایجاندا اینسانلار آراسیندا یاشاییر. اونلاری توپلاماق، سیستئملشدیرمک چوخ اؤنملی بیر مسلهدیر. او، آتالار سؤزلرینی توپلایارکن بو نومونهلری سؤیلهییجینین دئدیگی کیمی قلمه آلیب. علی اصغر مجتهدی کیتابی آشاغیداکی پرینسیپلر اساسیندا ترتیب ائدیب.
او، آتالار سؤزلرینین دیل و اوسلوبونا توخونماییب، کیتابین سونوندا الیفبا سیراسی ایله چتین سؤزلرین لوغتینی وئریب. لوغتده آذربایجان تورکجهسینده بیر سؤز وئریلیب، سونرا بو سؤزون فارسجا ترجومهسی، داها سونرا ایسه وئریلمیش سؤزون باشقا بیر سینونیمی گؤستریلیب.
آذربایجان تورکجهسینده وئریلمیش آتالار سؤزلرینین قارشیسیندا فارسجا، بیر سیرا حاللاردا عربجه، بعضاً اینگیلیسجه و فرانسیزجا قارشیلیقلاری وئریلیب. مؤلیف اساسن داها گئنیش یاییلمیش آتالار سؤزلرینه یئر وئریب، بیر سیرا حاللاردا ایسه بو آتالار سؤزلرینین و حیکمتلی دئییملرین واریانتلارینی دا گؤستریب.
مؤلیف آذربایجان آتالار سؤزلرینی الیفبا سیراسی ایله تقدیم ائدیب. علی اصغر مجتهدی کیتابین سونوندا منبع و قایناقلاری دا گؤستریب. او، بو قایناقلار سیراسیندا میرزه علی اکبر خان دهخدانین، غلامرضا واخدینین یوسف رحمتینین، میرزه علی بادکوبهاینین، حاجی حسین آغا ختایینین، صادیق امیر آسلانینین، میرزه یوسف خان ریاحینین، میرزه محمدتقی مراغهاینین و بیر سیرا باشقا شخصلرین ترتیب ائتدیکلری کیتابلارین آدینی چکیر. بوتؤولوکده اونون گؤستردیگی قایناقلارین سایی 41-دیر. بونونلا یاناشی علی اصغر مجتهدی فارس، عرب، اینگیلیس، فرانسیز دیللرینده نشر اولونموش چوخسایلی قایناقلاردان دا ایستیفاده ائدیب.
کیتابین اؤزللیکلریندن بیری ده بودور کی، ترتیبچی آذربایجان آتالار سؤزونو و بو آتالار سؤزونون فارسجا، عربجه، اینگیلیسجه و یا فرانسیزجا قارشیلیغینی گؤستردیکدن سونرا همین آتالار سؤزونون مومکون واریانتینی دا متنه علاوه ائدیب. بوندان سونرا مؤلیف تقدیم اولونموش آتالار سؤزونون ایفاده ائتدیگی معنانی چوخ قیسا شکیلده آچیقلاییب. ایندی ده علی اصغر مجتهدینین کیتابیندا توپلانمیش چوخ دیرلی آتالار سؤزلری ایله باغلی بیتکین تصوور یاراتماق اوچون بیر سیرا نومونهلر وئرمگی ضروری ساییریق:
"آننییانا (آنلییانا) بیر تیک، یا بیر کلمه بسدیر".
"بالیغی هر وخت دودسان تازه دور".
"جوجهنی پاییزدا سایارلار".
"کسیک باش سؤیلهمز اولار".
"یئینله گئیهنینکین آللاه یئتیرر" و س.
علی اصغر مجتهدینین "آذربایجان آتالار سؤزلری" کیتابی آذربایجان فولکلورونو، آیریجا اولاراق آذربایجان آتالار سؤزلرینی تانیتماق باخیمیندان چوخ دیرلیدیر. مؤلیفین اوزون ایللر بویو گونئی آذربایجانین بؤلگهلرینی گزهرک توپلادیغی آتالار سؤزلرینی سیستئملشدیرمهسی، چاپ و ترجومه ائتمهسی، اونلارا ضروری ایضاحلار یازماسی، آتالار سؤزلرینین دیلینه توخونماماسی مسلهیه علمی یاناشمانین نتیجهسیدیر.
اینگیلیسدیللی قایناقلاردا آذربایجان فولکلورو ایله باغلی اؤیرهنیلن مسلهلردن بیری ده تاپماجالاردیر. آمئریکا عالیمی آندرئس تیئتز "تورک و ایران تاپماجالاری" آدلی مقالهسینده تورک و ایران تاپماجالارینی موقاییسه ائدرکن آذربایجان تاپماجالاریندان دا نومونهلر وئریب. او، آراشدیرماسیندا آذربایجان تاپماجالارینین اوریژینالینی وئرمکله یاناشی، اونلاری اینگیلیس دیلینه ده ترجومه ائدیب. عالیم آذربایجان تاپماجالارینی آراشدیرارکن قایناق اولاراق 1928-جی ایلده باکیدا حنفی زئیناللینین چاپ ائتدیردیگی "آذربایجان تاپماجالاری" و عئینی ایلده ولی خوُلوفلونون باکیدا نشر ائتدیردیگی "تاپماجالار" کیتابلاریندان ایستیفاده ائدیب.
بو آراشدیرمانین ان اؤنملی جهتلریندن بیری اودور کی، عالیم تاپماجالاری شرح ائدرکن دئمک اولار، بوتون تورک مکانیندا، مثلا، تورکییه تورکلری، قاقاوُز تورکلری، آذربایجان تورکلری، تورکمن تورکلری، اویغور تورکلری، تاتار تورکلری و اؤزبک تورکلرینده عئینی تاپماجانین واریانتلارینی اوزه چیخاریب و اونلاری فارس-تاجیک تاپماجالاری ایله موقاییسه ائتمهیه چالیشیب. عالیم بو یوللا تورک و فارس خالقلارینین مدنیتینده، فولکلور دوشونجهسینده سیخ باغلیلیغین اولدوغونو ایرهلی سوروب. بو خالقلارین دیللری آیری-آیری دیل عاییلهلرینه داخیل اولسا دا، بو دیللر بیر-بیرینه تاثیر ائدیب، تورک سؤزلری فارس دیلین، فارس سؤزلری ده تورک دیلینه کئچیب. او، فیکرینی تصدیق ائتمک اوچون تئز-تئز تورک و فارس تاپماجالاریندان میثال گتیرمیشدیر. بونلاردان بیرینه باخاق:
تورک:
صاباح دؤرت آیاکلی،
اؤگلئ ایکی آیاکلی،
آکشام اوچ آیاکلی.
(ائمئکلییئن چوجوک، دئلیکانلی، باستونلو ایحتییار)
فارس (تهران):
صبح چهار پاست،
ظهر دو پا،
عصر سه پا.
(آدام)
صوبح دؤردآیاقدیر،
گون اورتا ایکی آیاقلی،
آخشام اوچ آیاقلی.
گؤروندویو کیمی، عئینی آنلاییش دئمک اولار کی، عئینی اوبرازلارلا وئریلیب. هر ایکی تاپماجا ییغجامدیر و بیر اینسانین دوغولوشوندان اؤلومونه قدر اولان بیر مرحلهنی دقیق بیچیمده ایفاده ائدیر. بو تاپماجالار آراسیندا آنجاق دیل فرقی وار. عالیم بو اوخشارلیغین تصادوفی اولمادیغینی ثوبوت ائتمک اوچون باشقا میثاللار دا گتیریر. مثلا:
تورک:
عالئمی بئزئر،
کئندیسی چیپلاک گئزئر.
(ایگنه)
فارس:
همه را میپوشاند،
امّا خودش همیشه لخت است.
(سوزن)
عالمی بزه ر،
اؤزو لوت گزر.
(ایگنه)
مقالهنین اؤنملی جهتلریندن بیری ده بودور کی، عالیم تورک تاپماجالارینی وئررکن آیری-آیری تورک خالقلارینین فولکلوروندان ایستیفاده ائتدیگی کیمی، بو تاپماجالارین فارسجا قارشیلیغینی وئرنده ده فارس دیللی خالقلارین، مثلا، افقان، تاجیک خالقلارینین فولکلوروندان ایستیفاده ائدیب.
مؤلیف مقالهسینده تاپماجالارین پوئتیک قورولوشونا دا توخونور. اونا گؤر، تاپماجالارین حجمی کیچیک اولسا دا، اونلارین بؤیوک معناسی وار. دؤرد سطیردن عیبارت اولان تاپماجالارین پوئتیک قورولوشو، او سیرادان قافییهلنمهسی مانیلردهکی کیمیدیر. عادتن بیرینجی میصراع گیریش مضمونوندا اولور، اساس فیکیر ایسه اوچونجو و دؤردونجو میصراعلاردا وئریلیر. بیرینجی و ایکینجی میصراعنین آیریلیقدا دئمک اولار، هئچ بیر معناسی اولمور. آنجاق تکرلهمهده اولدوغو کیمی، اساس فیکرین دئییلمهسی اوچون شراییط حاضیرلاییر. سسلرین تکراری، موعین بیر اوبرازین عیانی گؤرونتوسونون یارادیلماسی باشلیجا ایدئیانین وئریلمهسینه خیدمت ائدیر. عالیم بو فیکرینی اساسلاندیرماق اوچون قاقاوز و آذربایجان فولکلوروندان نومونه وئریب.
قاقاوُز:
مین مین مینارئ،
دیبی کانارئ.
یوز بین چیچئک،
بیر لالئ.
آذربایجان (قاراباغ):
مین میناره،
دیبی قاره.
یوز مین چیچک،
بیر یارپاق.
(اولدوزلار، آی)
آذربایجان (زنگهزور):
چیی ایپَی،
چیلهمه ایپی.
یوز مین چیچَی،
بیر یارپاق.
(آی و ییلدیزلار)
بو تاپماجالاردان دا گؤروندویو کیمی، ایلک ایکی میصراع ("مین مین میناره، دیبی کناره" ،"مین میناره، دیبی قاره" ،"چیی ایپی، چیلهمه ایپی") ایلک باخیشدا تاپماجانین مضمونو ایله باغلی دئییل. آنجاق اصلینده ایلک ایکی میصراع سونراکی میصراعلاردا ایفاده اولونان فیکرین دئییلمهسینه یول آچیر. بئله کی، ایلک ایکی میصراعدا اولان "مین مین میناره" دئییمی چوخلوغو، ساییلماسی مومکون اولمایان بیر آنلاییشی ایفاده ائدیر. ائله گؤیدهکی اولدوزلاری دا سایماق مومکون دئییل. باشقا یؤندن ایسه بیرینجی، ایکینجی میصراع ایله اوچونجو، دؤردونجو میصراع آراسیندا سس باغلیلیغی دا وار.
عالیم شرطی اولاراق "سما تاپماجالاری" آدلاندیردیغی تاپماجا متنلرینی آراشدیرارکن آیری-آیری تورک خالقلارینین عئینی مضمونلو تاپماجالاریندا بیر سیرا سؤز فرقلرینین اولدوغونو دا گؤستریب. مثلا، سما آنلاییشی ایله باغلی قیریم تورکلرینین سؤیلهدیگی تاپماجادا سما "لاله" سؤزو ایله ایفاده ائدیلیب. آنجاق عئینی مضمونلو آذربایجان تاپماجاسیندا سما آنلاییشی "پییاله" سؤزو ایله بیلدیریلیب. عالیم بو جور فرقلرین سببینی آیری-آیری تورک خالقلارینین عوثمانلی تورکلرینه و یا مرکزی آسییا تورکلرینه یاخینلیغی ایله ایضاح ائدیر. آذربایجان تورکلری هر زامان عوثمانلی تورکلری ایله سیخ باغلی اولوب.
خالق جبههسی.- 2014.- 17 اوکتیابر.- س.13.
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
بیلدیینیزكیمی قاشقایلارین یوردوایندیكی ایران جغرافیاسینین گونئی-باتی طرفینده كی فارس كؤرفزی «خلیجی»بویونجااوزانان وبیر-بیرینه گیرمیش زاگرس داغلاری ایله فارس كؤرفزیی ساحیل لری اولوشدورماقدادیر.ائله جه ده قاشقایلار،اسكی چاغلاردان بری بو بولگه لرده یاشاماقدادیلار.شاه ایسماعیل دووروندن اؤنجه كی ایللره عایید چوخ بیلگی یوخدور.قاشقای توركلرینین بیرقیسمتی شیراز،بصره،فارس كؤرفزی ودوغوساحیللرینی، قیشلاق،هابئله خزردنیزینین گونئینده كی البرزداغلاریندان یاییلاق اولاراق قوللانیلماقدادیرلار. اینانلو،باهارلو،بصیری ونفرتورك لری ایسه قیشداكیشین گونئیینده بندرعباس و«لار»بؤلكه لرینه،یازفصلی ایسه قوزئیده،نیریزاطرافینداكی یایلاقلارا كؤچرلر. قاشقایلارین توپلومسال تشكیلاتی باشقاتورك ائللری كیمی دیر:ائل بویلاردان یعنی طایفالاردان،طایفالار،اوبالاردان یعنی تیره لردن وعایله لردن یعنی اوجاقلار دان اولوشورلار. هئلین باشینداائل خان،بویلارین باشیندابوی به یی واوبالارین باشیندا ایسه كدخدا عنوانلی رئییس لربولونماقداایدی.ائل به یی ایسه ائلخانین وكیلی اولوب ائلین اداره سینه مشغول اولاردی.آنجاق ائل به یی،ائلخانین اوغلووقارداشی كیمی ان یاخین اقرباسیندان سئچیلردی.ائل خاندامطلق،خان عایله سینده اولماق اوزره شاهلار طرفیندن تعیین ادیلیردی. (فاروق سومر)
قاشقایلارین منشایی حاقیندابیرچوخ روایتلر واردیر.اؤزآرالاریندازامانیمیزاقدردوام ائدن بیر روایته گؤره بیرزامان،شرقی توركیستاندان كاشغرجیواریندااوتورولاركن چینگیزخان طرفیندن آذربایجاناگتیریلمیش وسونرالاریئرلشدیكلری ساوه خلجستان دان فارس ایالتینه یایلمیشدیر. قاشقای قادینلاری سوسیال حیاتاوعایله ده اؤزگوروچوخ یئتكیلره صاحیبدیلر.آتامینیب سیلاح قوللانیرلار.عایله نین گلیروگئدری قادین لارین الینده بولونور.هئیكل لی وچوخراق ساریشین اولان قاشقایلار،جسوروساواشچی،مینیجیلیك وآتیجیلیقدامهارته صاحیبدیلر. قارادنیزیایلاری كیمی دیلرإتوركجه اؤیرتیمی اوخوللاردایاساق اولدوغونوندان سؤزلر ادبیات وخالق ادبیاتی ایله یئتینمكده دیلر.قاشقایلارین خالق ادبیاتی آذربایجان وآنادولوادبیاتی ایله چوخ بنزرلیك گؤسترمكده دیر.كرم ایله آصلی،فرهادایله شیرین،كوراوغلوكیمی بیرچوخ خالق حیكایه لری اورتاق قولانیلماقدادیر.(میرزابابا)
قاشقایلارین تؤرنلرینه چوخ باغلیدیلار.چوخ جسوروساواشچی بیر تورك بویلاریدیلار. بیرینجی وایكینجی دونیاساواشلارینداباشدااینگیلیسلره اولماق اورزه،آوروپالی گوجلره قارشی ساواشمیشلار.1953ایلینده اقتدارلی اولان تورك اصیللی باش باخان((محمدمصدیقی)) اقتداردان اوزاقلاشدیرماق واؤلدورك ایسه ین اینگیلیس روس ودیگر امپریالیست گوجلره قارشی موجادیله ائتمیشلروباش باخان مصدیقین یانیندایئرآلاراق اونواعدامدان قورتارمیشدیلار. 1963ایران شاهی ریضا پهلوی نین آغ دئوریم آدیلاباشلاتدیغی واصیل مقصدی قاشقایلارین الینده بولونان زنگین واستراتژیك اؤنمه صاحیب اراضی لرین آلینماسی اولان بوحركته قارشی آیاغاقالخمیشدیلار. (ب.جاوانشیر)
پهلوی یؤنه تیمی قاشقای توركلرینه قارشی كلمه نین تام آنلامیلابیرقتل عام باشلامیشدیر.اونلارین بیرلیینی ودیریلییینی پوزماغاچالیشمیشدیر.هرحالدابوگونوموزده كؤچری حیاتینی داوام ائتدیرن،یازی یایلاقلارداقیشی قیشلاقلارداكئچیرن،قاشقای اوبالاری تاسفله چوخ چوخ آزالمیشدیر.سون اولاراق، یوواسیندان آیری دوشموش قاشقای ائللری یابانجیلاشیب،سونوجدا اونودولماق تهلوكه سی واردیر. (دؤكتورعلی قافقازیالی)


text:
جناب مسلم اۇشاقلارێنێن احوالاتی
قوْشار: اردبیللی منعم
قاباقجا دئدیک کی منعمین نوحهلری آیرێ شاعیرلریمیزین نوحهلریندهن فرقلی گؤرۆنۆر*، ایندی بۇ قوْشقۇنۇ اوْخۇیۇب اوْنۇن نوحهلرین آرتێق تانێیاق.
مسلم یارالێ تئشنه، ترک ائیلهدی دۆنیانێ
قوْیـدۇ الـی قوْینۇندا، بیر جۆت قۇزۇ قۇربانێ
چون سئیف-ی-بنی هاشیم، چالدێ ال-آیاق قاندا
قــالــدێ ایـکــی شـهــزاده، آواره بییـابــانــدا
گـه قالـدێـلا چـؤللـهرده، گـه گۆشـهی-ی-زیندانـدا
تـا چێخـدێـلا زینـدانـدان، بیــر مـوقـع-ی-بحـرانـدا
آیا هارا گئتسینله؟ غۆربت یئری گۆن باتدێ
آللاه ایکی شهزاده، بس هاردا گئدیب یاتدێ
ظۆلمهت بۆرۆیۆب شهری، گئتسینله مکان یوْخدۇ
یا اوْردا اوْتۇرسۇنلا، دۆشمهنده امان یوْخدۇ
یا چؤللــهره قاچسێنلا، قاشماقلێقا1 جان یوْخدۇ
یاپراق کیمی تیتریللهر، روخساریده قان یوْخدۇ2
قالساق دئدیلهر بۇردا، دۆشمهن گؤرهجئک قارداش
صبّاح زیاد اوْغلۇ، وای اؤلدۆرهجئک قارداش
یۆز قوْیدۇلا صحرایه، قان یاش الئییر گؤزلهر
قوْرخۇللا قارانلێقدا قاشدۇقجا3 بدهن تیترهر
هر دم اوْ کیچیک قارداش، آغلار اۇجادان سسلهر
گل غئیرهتیوه قۇربان، عبّاس-وْ-علیاکبر
باغرێم قارالێب بابا، رنگیم سارالێب بابا
گل دربئدهر اطفالون، چؤللـهرده قالێب بابا
دۇردۇ یارالێ قۇش تک، دۆشدۆ یوْلا یوْلاندێ
آغلاردێلا گئتدیکجه، صوبح اوْلدۇ ایشێقلاندێ
بیر عورهت اوْ اثناده، گؤردۆ اۆرهگی یاندێ
گتدی ائوه گؤز یاشلێ، باشلارێنا توْلاندێ4
سۇ وئردی غذا وئردی، تا گۆن دوْلانێب باتدێ
بیر یئرده قۇجاقلاشدێ، یوْرقۇن بالالار یاتدێ
یاتدێ اوْ بؤیۆک قارداش، روح اۆچدۆ قانادلاندێ
رؤیاده گؤرۆب ناگه فانوس-ی-خودا یاندێ
پئیغهمبهر-ی-خاتهمدیر، شاههنشههی مرداندی
آمما اۇجا قامهتلی بیر شخص نومایاندێ
دیققهتله نظهر سالدێ، یاندێ اۆرهگ اوْدلاندێ
گؤردۆ آتاسێ مسلم، اؤز قانینه غلطاندێ
فوْرهن یۇخۇدان دۇردۇ، آز قالدێ چێخا جانێ
اوْل خێرداجا قۇربانه، کشف ائیلهدی رؤیانێ
الان بابامێ گؤردۆم، جیسمیندهن آخێر قانێ
بیز ترک ائدهریک بیلدیم، صبّاح بۇ دۆنیانێ
حاریث یۇخۇدان دۇردۇ، نیصف-ی-شب-ی-ظۆلمانێ
گؤردۆ اوْ قارانلێقدا، آغلار ایکی قۇربانێ
قانۇن-ی-محمّد ده واجیبدی مسلمانه
کافیرده اگهر اوْلسا رحم ائیلییه مئهمانه
بیر ظۆلم ائلهدی بیدین، اوْل خێرداجا قۇربانه
بیردهن دئدی وای بابا، لبلهر بوْیانێب قانه
اسدی یارالێ لبلهر، تر آخدێ جبینیندهن
یالواردێ امان ظالیم، اؤلدۆرمه یئتیمهم من
اوْل قانلێ دوْداقلاردان، یاندێم سسی قوْزاندێ
صوبح اوْلدۇ ایشێقلاندێ، حاریث قوْلۇ چێمراندێ5
بیر جۆت بالاجا قارداش، وای قوْلا باغلاندێ
گلدی اوْ خانێم عورهت، باشلارێنا توْلاندێ6
ایبراهیم اۆزۆن دۇتدۇ، اوْل عورهته یالواردێ
گل آخێر-ی-عؤمرۆمده، بیر کلمه سؤزۆم واردێ
الان باتارێق قانه، بۇ آخهر-ی-ساعهتدیر
وئردیک سنه چوْخ زحمهت، بۇ آخهر-ی-زحمهتدیر
بیر کلمه سؤزۆم واردێر، چوْخ غملی وصیّتدیر
بیر خێردا باجێم واردێر، گؤزلهر بیزی مدّتدیر
گؤندهر اوْ قارا بخته، القانه باتان جامه
بیر جۆت بالاجا کؤینهک، بیر جۆت یاشێل عمّامه
آچێقلاما:
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- قاچماقلێغا
2- اۆزۆنۆن رنگی قاچێب
3- قاچدێقجا
4 و 6- منجه "دوْلاندێ" دۆزدیر. آنجاق "توْلاندێ" دا دۆز اوْلابیلهر.
5- چیرمهمک، چێرماماق، چێمراماق: بالا زدن، بالا کشیدن - قوْلۇن چێمرادێ: آستینش را بالا زد.
* یۇخارێداکی نوحهنی بۇ نوحه ایله قارشێلادێن (مقایسه ائدین):
آللاه ریضاسی رحم ائت، بیز بینهوایه حاریـث
دوْران بیزی سالێبـدێر، یۆز میـن بـلایه حاریث
ائتـمـــه بیــزه اذیــت، سـالمـــا بیـــزی ایــاغـــه
هئچ کیمسه اؤز ائوینده، ظۆلم ائیلهمهز قوْناغــه
ظالێــم مــروت ائیلــه، ایکــی یتیــم اۇشــاغـــه
بیر کیمسه یوْخ یئتیشسین، آخهر هرایه حاریث
ال ساخـلا چکـمه خنجـهر، پئیغـهمبهره باغێشـلا
شیر-ی-خۇدایـه گـل گئـچ، اول سروهره باغێشـلا
قان یاش تؤکهن سیتهمدهن بۇ گؤزلـهره باغێشـلا
اوْلسـا گـۆنـاهێمێـز گئـچ، خیـر-وْ-النسایـه حاریث
شاعر: نائح


text:
بویله مستم
بویله مستم بیلمه زم کی می ندیر مینا ندیر
گل ندیر بلبل ندیر سنبل ندیر صحرا ندیر
اود دوتوب جانیم سراسر یاندی آمما بیلمدیم
دیل ندیر دلبر ندیر باشیم ده بو سودا ندیر
بیلمدیم عمرومده هرگزکفروایمان هانسی دیر
احمد ومحمود کیم دیرعیسی وموسی ندیر
طره هاتی قوی کناره رقصه گل دیوانه وار
گل خرابات ایچره گوربوشورش وغوغا ندیر
درد صافی گوزله مک وقتی دگیل ساقی آمان
شیشه وئر پیمانه وئر ساغر ندیر صهبا ندیر
دور گوزون قوربانیم مستانه گل رندانه وئر
چوخ دئمه جمشید دن اسکندر و دارا ندیر
یئتدی عمرون آخره سن بیر نباتی بیلمه دین
کیمدی بو گوزدن باخان یا دیلده بو گویا ندیر
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | مستم,آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,شعرلر


text:
آشاغیدا گلن مقاله، خانم
«رقیه کبیری»نین «قلمهقوزان» آدلی رومانیما یازدیغی تنقید و اوخونوشدور. اؤز
درین سایغیلاریمی خانم کبیرییه بیلدیررک مقالهنی بوردا پایلاشیرام. یئری گلمیشکن
دئییم بو مقاله «آذری» درگینین یئنی ساییندا گلیب.
قلمهقوْزان؛
سوْبژکتیو بیر دونیا
آیا حئکایه
عالمینده اوْلایسیزلیغین اؤزونو بیر اوْلای سانماق اوْلارمی؟
شریف مردینین
«قلمهقوْزان» اثرینده أن بؤیوک اولای، اولایسیزلیق اولسا دا راویله یازیچی ألبیر
اولوب، اوخوجونون «باشینی قاتا» بیلمیشلر هله[قلمهقوزان، ص66]. بو اثری اوخویوب
قورتاردیقدان سونرا بیر اوخوجو کیمی «باشیم قاتیلمادیغیندان» ساری نسه قیسا بیر
جیزماقارایا ماراقلاندیم.
و اولایسیزلیق
آنلامیلا باغلی جیدّی بیر سوْرغو گؤز اؤنومده گؤیردی: اولایسیز بیر حئکایه یا
روْمان دا اولارمی عجبا..!؟
اوخوجو ایسه
هانسیسا بیر روماندا هر صحیفهنی واراقلادیقجا اؤزل بیر اولای آختاریشیندادیر.
لاکین اثر سوْنا چاتیر، آمما بورادا باشقا رومانلارا تای تانینمیش قایدالار
اساسینداکی «اوْلای»دان ایز- توْز گؤرونمور. اولایسیزلیق بیزیم ادبیاتیمیزدا یئنی
بیر حادیثه اولسا دا، منجه حئکایهسل ادبیات تاریخینده هئچ بیر اولایسیز رومان یا
حئکایه یوخدور. حتی مؤلّیف طرفیندن «چیلپاق یازی» آد وئریلمیش صادالادیغیم اثر ده،
اولایسیز دئییل. آمما بو اولای اوخوجونون انتظاریندان ایرهلی گئدیر. بو یؤندمده
اثر یاراتماق منجه، اؤزو اؤزلویونده، ادبی بیر ژانر اوْلا بیلر.
«حئیف.. بوللو
بوللو اولایلی، شخصیتلی داستان سؤزو وئردیم ایکینجی بؤلومده، بورا گلینجه هامی
کوسوب گئتمیش، داستان بوشالمیش سانکی. اولایدان زاددان خبر یوخ سونوندا؛ آدام
بیلمیر نهدن باشینی قاتسین اوخوجونون...» [ص 66]
یازیچی، اثرین
سون صحیفهسینده یازیلمیش بو سؤزلرله اوخوجویا دیل- آغیز ائدیب، اونون بوراجان
فورمالاشمیش ادبی ذؤوقونه توْخوندوغونا گؤره عذرخواهلیق کیمی بیر مقاما گلیب
چاتیر. بو سؤزلر آچیق- آیدین گؤستریر کی، مؤلّیفین اؤزو هامیدان یاخشی بیلیر کی
اوخوجو کوتلهسینین بو طرزده حئکایهسل متن اوخوماغا حاضیر دئییل.
ابتیدایی صحیفهلری
اوخودوقدا نظره گلیر یازیچی آنباشی اؤزونو اورتایا آتیب، اثرده قئید اولدوغو کیمی
«آت مینیب، دینگیلیم آتیب»[ص 38]، راوینی آرخاسیندا ساخلاییب، اونا مئیدان وئرمکدن
چکینیر. اوْ، توپو اؤز سئودییی مئیدانا شوتلهییر. بو گؤز اؤنونده اولان چکیش-
برکیشه رغماً، یازیچیله راوی آراسیندا اؤنم داشییان اورتاق قوْنو، آنجاق کیتابلار
اولور. هم یازیچی، هم ده راوی، کیتاب قوردو تک کیتابلاری دهلیک- دئشیک ائدیب،
سونا چیخیرلار. آمما هر ایکیسی ده رومان دونیاسیندا، اؤزللیکله دیل و فوْرم
آراسیندا، سرگردان قالیرلار.
ژاپن یازاری
هاروکی موراکامینین «کافکا ساحیلده» رومانینین سئویملی شخصیّتی «ناکاتا»، قلمهقوزان
اوچون یارانیش سببی اولسا دا، ناکاتایا بنزرلیک گؤسترمیر. بعلاوه، شخصیت و فیزیک
باخیمیندان بئله اونونلا ضدیتلی گؤرونور. ناکاتا اوْلدوقجا صاف، ساده، آزبیلیکلی
کاراکتردیسه، قلمهقوزان اونون عکسینه، بیلیک صاحیبیدیر. دونیا ادبیاتی ساحهسینده
اؤزونو صاحیبنظر گؤسترمهیه چالیشیر.
قلمهقوزان
دئدییین آذربایجان فولکلوروندا خیالی بیر کاراکتردیر. قلمهکیمی هم اوُزون بوْی،
هم ده دهلیک- دئشیکدن کئچمه قابلیتی اولان، ذهنی بیر یارانیشدیر. همین یارانیش
أسکی زامانلار عایلهلرده اوشاقلاری قورخوتماق اوچون ألائویندهکی ساده بیر
کاراکتر ایمیش: «یئمهیینی یئمهسن قلمهقوزان گلیب سنی آپارار... واختیندا
یاتماسان قلمهقوزان گلیب سنی قاچیردار». بو کیمی سؤزلرله اوشاقلاری خیالی بیر
یارانیشدان قورخودارمیشلار.
بو کاراکتر
قلمهقوزان اثرینده دام اوزریندهکی قارانلیق دونیادان چیخیب، یازیچییا ساری ایرهلی
گلیر. بو دفه باجا- بوجادان گیرمیر. او، گوده بوْیو ایله یازیچیله بیرگه قاپیدان
ایچری کئچیب، یوخاری باشدا پوشتویه سؤیکهنیر. یئنی یارانمیش قلمهقوزان یازیچینین
ذهنینین یوخاری باشیندا أیلهشیر.
بو قلمهقوزانین
عاغلی توْپوغوندا دئییل، باجادان کئچن قلمهقوزانین عکسینه عاغیللی، ادبیاتشوناس،
دونیا سویّهلی آدلیم کیتابلاری تانییان گودهبوْیون بیریسیدیر. منه ائله گلیر
کی، گونو گوندن رئآل چئورهدن اوزاقلاشیب، کیتابلارین خیالی دونیاسیندا مسکن
سالمیش یازیچینین تنقیدچی ذهنیدیر قلمه قوزان.
راوی یالنیز
موراکامینین اثرینده دایانماییب، بلکه پلائستر، مارسل پروست، مین بیر گئجه
ناغیللاری و فوئنتس کیمی یازیچیلارین آدلارینی چکدیکده، ادبیاتین بو بوداغیندان او
بیری بوداغینا قونوب، دونیا سویّهلی آدلیم اثرلره توخونور.
اثرین
باشلانغیجیندا منه ائله گلدی کی کیتابلار دونیاسیندا سرگردان قالمیش یازیچی/ راوی
دونیا ادبیاتینین بایراقلارینی گزدیرمکله باشچیلاردان علاوه قیراقداکی ایزلهینلرین
ده دیقّتینی چکمهیه چالیشیب، ادبیات ساحهسیندهکی بیلیکلرینی ناشیجاسینا
اورتایا قویور. آمما گئت- گئده یازیچینین ادبی ژانرلارا گؤره تنقیدی باخیشی
اورتایا چیخیر. یازیچی اؤز یازدیغی اثرین یوخاری باشیندا أیلشهرک، دیک باشلیقلا
آردی- آردینا سوآللار وئریر. پروستدان باشلاییب، صالح عطایینین «منیم آدلاریم»
اثرینده سوآل ائلهمهیی بوراخیر.
روایت دیلی
اورتایا گلدیکده، ایسماعیل شیخلینین «دلیکور» اثرینین آدییلا جیمز جویس
یاناشی گئدیر:
«دلیکوره
گؤره، دیل مسئلهسی منه اؤنملی ایدی. هردن یاواش اوخویوردوم، هردن اوجادان
اوخویوردوم. جیمز جویس دئمیشدی، کیتابیمدا آنلامادیغیز بیر یئر وارسا، اوجادان
اوخویون بیرده.... بیر داها دؤنمهدیم هئچ اونا. جاهاندار آغانین آدی بئله قالمادی
بئینیمده... »[ص11]
«اونا گؤره ده
دلیکور قالارغی اولانمازدی دونیا سوییهسینده، سؤزو ایچین یازیلمیش، آداملاری
ایچین یوخ، اؤزو ایچین یوخ، قوللوقدادیر کیتاب...»[ص11]
بئلهلیکله
شریف مردی دیل قونوسونا دئتیشنده، قلمهقوزان و راوینین دیلیندن چیخمیش جوملهلرایله
متن و اوخوجو آراسیندا کورپو سالیب، دونیا سویّهلی قالارقی اثرلرین ندنلرینی
اوخوجویا آچیقلاماق ایستهییر. او چالیشیر گؤسترسین «قوُللوقدا» اولان اثرلر
دونیا سویّهسینده قالارقی اولانمازلار.
منسه بئله بیر
نتیجهیه چاتیرام کی، قلمهقوزان اثریندهکی فولکلوریک قورخونج شخصیت همن
یازیچینین ذهنیندهکی تنقیدچیدیر. شریف مردی بو اثرده خیالی بیر کاراکتر واسیطهسیله،
تورک ادبیاتیندا آدی قولاغمیزا تانیش گلن تنقیدچینین یئربوْشلوغونو گؤسترمهیه
جان آتیر. باشقا جور دئسم، چالیشیر بو نکتهنی اوخوجویا چاتدیرسین کی تورک
ادبیاتیندا تنقیدچینین اوْلدوغو، خیال کیمی بیر تصوّوردور؛ دوروست قلمهقوزان
کیمی.
یئری گلمیشکن
قئید ائتمهلییم، فولکولوریک بیر شخصیتدن فایدالانیب، کیتابلاردان باشی چیخان،
اؤزونه گؤره دوشونجه صاحیبی اولان بیر شخصیّت یاراتماق بو اثرین گؤرکملی و
مثبت عنصرلریندندیر. بونونلا بئله قلمهقوزان دا شعور و بیلیک صاحیبی اولان
یارانیشلارا تای، بیر آن بئله دهییشیله بیلر. روایتده گؤرونن کیمی هشترخانا بئله
چئوریله بیلر.
سؤز یوُخودان
گئتدیکده کیتاب قوردونا دؤنموش راوی فروید، یونگ، فرایا و لاکانین آدینی چکمکدن
هئچجوره چکینمیر. او، کیتاب رفلرینده یئرلشمیش فروْیدون بوتون اثرلرینی گؤزوندن
کئچیردییینی سؤیلهییر. لاکین بو عالیملرین آدلاریندان دا بیر سیرا
یازیچیلار کیمی اوزدنکئچمه کیمی اؤتوشور.
مؤلیفین دیلییله
هله «زهله تؤکن» یئر اوردادی کی، یازیچی آلتینجی بؤلومده قوْللارینی
چیرمالاییب، بئشینجی بؤلومده آردی- آردینا دوزولموش سوآللارا یوْزوم وئرمهیه
چالیشیر. بلکه ده ذهنیندهکی تنقیدچینین بوْش قالمیش یئرینی دوْلدورماق ایستهییر.
آیری بیر زاویهدن
باخسام، یازیچی چالیشیر پلات (plot)، پلان (plan)، قوُرولوش (structure) و
چرچیوهسیز بیر «متن»ین نه اولدوغونو سؤزده دئییل، عملده اورتایا قویوب، اوخوجونون
دیقّت نظرینی چکسین. او اوزدن رومان تکنیکلرینی مؤولانانین «مفتعلُ ، مفتعلُ،
مفتعل» سایاغی قیمتلندیریب، دونیا سویهلی قالارقی اثرلرین یازی تکنیکلرینی، و
آرتیق، تنقیدچیلری ده ائللشدیریر. آرتیرمالییام کی، همین ائللیشدیرمه ده
یازیچیلار و کیتابلارین آدلارینین گؤزدن کئچیریلمهسی کیمی «آتاوستو» بیر
ائللشدیرمهدیر.
«دئییر یازیچی
دونیاسینی یارادیب، قیراقدا آلـلاه کیمی دوروب باخمالی، نه بیلیم دیرناق توتمالی و
اؤز ایشینده اولمالی. دئییر اؤزونو یوخ ائتمهلیدیر یازیچی. سوروشا بیلریک کی!
شیلتاقلیق دئییلمی یارادیرکن دانماق؟ واریکن داهماق؟! یوخسا جویس ائستیون
دئدالوسون احوالاتینی آنلادیرکن دوققوز یاشیندا اوغلان بئله سؤزلر یازا
بیلرمی؟...»[ص40-41]
یازیچی بو
سوآللاری سوروشارکن، اؤز گوونلییینی بیر داها تنقیدچییه گؤسترمهیه جان آتیب،
«پیتر بوردویو»نون (La Distinction) کیتابینین اوخوماغینی تنقیدچییه تؤوصییه
ائدیر. منجه متن دایرهسینده اؤزونه بو قدر اینانیب، کیتاب قوردو اولان یازیچی
طرفیندن بئله بیر تؤوصییهلر هئچ ده غیرعادی نظره گلمهمک گرک.
یازیچینین اؤز
دئییشینه گوره باشی- دیبی بللی اولمایان بیر اثرده هئچ ده ذهنه سیغماز دئییل کی
قلمهقوزان یارانیشیندان باشلاییب، بیر ایکی فصیل ایرهلیده اونودولمامیش بیر
سئوگیدن سؤز آچیب، اونو یاریمچیق بوراخیب، سانای آدلی قارداش قیزینین ائوجیک ماجرالارینا
یاناشیب، سونرا راوینین یاتاق اوتاغینین قاپیسینی آچاراق، رؤویالاردان،
فروْیددان، نه بیلیم، ایچ دونیادان دانیشسین.
شریف مردی
یاراتدیغی اثرده تکجه بیر فصیلده قلمهقوزانا مئیدان وئریب، راوی و یازیچیدان
مستقل اؤز باخیش آچیسینی اوخوجوسونون گؤز اؤنونده قویسون. منجه اون فصیله بؤلونموش
بو اثرده کیتابین عنوانینی داشییان بیر شخصیتین باخیش آچیسینی انعکاس ائدن قیطعهلر
چوخ آزدیر. ماراقلی ایدیم راوی/ یازیچی کیمی قلمهقوزانین چوخ دانیشماغیندان
نمونهلر گؤروب ائشیدیم. بو اثری اوخویاندان سونرا بئله آلینیر کی بیزیم
ادبیاتدا تنقیدچی قیتلیغییلا سؤز قیتلیغی پارالل ایرهلیلهییر.
و سؤز یئری
قالماسین دئیه، بو اثرده قادین ادبیاچیلاردان هئچ بیر ایز- توْز گؤرونمهدیییندن
ساری مؤلیف چالیشیر اؤزونه مخصوص بیر طرزله بو مسئلهنی آچیقلامامیش کئچمهسین.
او، قورولوشون «ائرککسل» اولدوغونا توخونوب، «سؤزجوکلردن ائرککلیک یاغیر»، دئییر.
«سوس
گؤرک..باشدان باشا قادیندان سؤز گئتمهدی هئچ..»[ص46]
«دئییر قادینلاری
اونوتموشوق، اؤزوم فمنیست اولماسایدیم، آغیر گلیردی بلکه بو سؤز.»[ص46]
همین آچیقلاما
«اوْغرونون یادینا داش سالیر» مثَلینی خاطیرلادیر. بو بیر واقعیّتدی کی بیزیم
جغرافیادا قادین اولماق، اؤزو اؤزلویونده، چتین بیر دوُرومدور؛ قالسین کی قادین
یازیچیسی اولاسان. گومان ائتمیرم قادین ادبیاتچیلاریمیز ایچره آدلاری بو اثرده
گلمهین کیمسهلر گیلئیلی قالسینلار. اوستهلیک، منه ائله گلیر کی اؤزونو فمنیست
تقدیم ائدن مؤلیفین کؤکونو، بیر چوخ فمنیست ائرککلر کیمی، آتابیلیلیکدن
باغلامسیز آنالیز ائتمک اولماز.
اثرین بیر چوخ
یئرینده راویله یازیچی اوست- اوسته دوشورلر. بللی دئییل دانیشان راویدیر یوخسا
یازیچی! بلکه ده هر ایکیسی. الا بو کی تئلویزیونداکی مغنّیلر کیمی آرا- سیرا
گئییملر دهییشیرلر.
یازیچی/ راوی
اعلان ائدیر کی بئله بیر یازی یازماغین آماجی «اؤزونو تانیماق»دیر. اؤزگهلرله
ایشیم یوخ، اؤز سؤزومو دئییم: من بیر اوخوجو مقامیندا اثرین سونونا چاتاندا چوخ
ایستردیم بیلیم کی یازیچی/ راوی نه قدر بو آماجا نایل اولموشدو.
«قلمهقوْزان»
شریف مردینین رومان آدلاندیردیغی بیرینجی اثریدیر. منجه بو اثری اوخویان
اوخوجولارا دونیا ادبیاتیله تانیش اولمالاری گرکلیدیر. اثری دهریندن دوشونوب و
اونو دوزگون دهیرلندیرمک اوچون لازیمدی اوخوجو دا مؤلیف کیمی کیتاب قوردو اولسون.
کیتابی
اوخودوغوم سورهده همیشهکی سوآلیم بیر آن بئله ذهنیمدن قیراغا چکیلمهدی: «یازیچی
هانسیسا بیر اثری یاراداندا آیا اوخوجوسونو دوشونوب اونو تانیمالی، اونون سلیقهسییله
یازمالیدیر یوخسا چوخلاری دئین کیمی، سن اؤز سؤزونو اؤزون بیلن کیمی دئه/ یاز؛
اوخوجونون آنلاییب آنلاماماسینین منه هئچ دخلی..!» منجه متن و اوخوجو آراسیندا
دیالکتیکی بیر باغلیلیق دانیلمازدی. بونونلا بئله، گؤزدن آتمامالیییق کی یازیچی
اؤز بیلیکلرینه دایانیب، اثرینی یاراتمالیدیر. منتها مسئلهنین ظرافتی بوردادی کی،
لازیمدی اوخوجو، مؤلیفی هوندور و اوزاق اوفوقلری رصد ائلهدییی مقامدان آشاغی
چکمک یئرینه، اؤزونو اونون حدّی قدر یوکسلده بیلسین. اثردن آلدیقلاریما گؤره
سانیرام بو قوْنودا یازیچییلا من، ایکیمیز ده بیر دوشونجهدهییک. من ده شریف
مردییه قاتیلیب، ادبی اثرین «قوللوقدا» اولماماسینا اینانیرام.
هرچند قئید
اتمهلییم کی، قلمهقوزان بیر رومان مقامیندا منی بیر حرفهای اوخوجو کیمی
راضی سالا بیلمهدی. ایندییهدک همیشه یئنی اثرلر و ژانرلار اوخوماق اوچون جان
آتمیشام. قلمهقوزانسا تورک ادبیاتیندا فرقلی اولدوغو تصوّورویله ماراغیمی
چکمیشدی. دئیه بیلرم اؤنجهدن هئچ بیر اؤزل پلانیم اولمادان اونو اوخویوب، آنجاق
یوْزومومو یازمادان واز کئچه بیلمهدیم. بئله ائتگیلندیییم اوچون، دئمک، شریف مردی
بوتؤولوکله اولماسا دا، اوست- اوسته اوخوجویا تاثیر قویماغی باشارا بیلمیشدی.
کیتابین دیل
قورولوشویلا چوخ یئرده راضی قالا بیلمهدیم. اوستهلیک، نامأنوس سؤزلرین ایضاح
وئریلمهمهسینین یئرینی بوش گؤردوم و یازی قایدالارینین اوْرتاق معیاری اعتباریله
اوچ نؤقطه یئرینه ایکی نوقطه (..) دن فایدالانماغین ندنیندن باش آچمادیم.
شریف مردی
1363-جو گونش ایلینده دونیایا گؤز آچمیش. یاشام چئورهسی(محیط زیست)موهندیسیدیر و
حال حاضیرده قم شهرینده یاشاییر.
رقیه کبیری
1/5/1395


text:
" باكی " دوغما شَهَر
" باكی " دوغما شَهَر
حسن راشدی : 16 مهر 1393
آذربایجان
وارلیغینی 35 ایل بوتون وارلیغی ایله قورویان اوستادیمیز دوكتور جواد هئیتین قیرخ
مراسیمینه قاتیلماق اوچون بیر تعداد دوستلارلا شهریور آیی نین سون گونلرینده باكی
شهرینه گئتدیك و بو بؤیوك اینسانین قیرخ مراسیمینده اشتراك ائتدیك .
مراسیمدن سونرا بیر نئچه گونده بو شهرده قالدیق و بعضی یئرلری او جمله دن شهیدلر خیابانی ، فخری خیابانی ، علملر آكادئمیاسینی و باشقا یئرلری ده گزدیك . من 17 ایل قاباق باكی یا گئتمیشدیم ، آذربایجانین بو گؤزل شهری یئر ایله گؤی آراسی فرقلنمیش و گؤزللنمیشدیر.
آكادئمیادا علم آداملاری ایله گؤروشمك منه چوخ گؤزل آنلاری یاشاتدی .
آذربایجانین دیلی ، ادبیاتی، تاریخی، فولكلورو و تانینمیش شخصیتلری بو مركزده آراشدیریلیر و اؤیرنجی لره اؤیره دیلیر ؛ بورادا هر شئی دوغمادیر ، تاریخ- ادبیاتدان توتدو آدلیم شخصیتلره قدر .
باكی دوغما شهر دیر ، سن اؤزونو بورادا اؤزگه و یابانجی گؤرمورسن ، شهر تابلولاریندان توتدو مكتب كیتابلارینا قدر سنله دوغما دیلده دانیشیرلار ؛ سن سئودیگین " آذربایجان " آدی بورادا ان مقدس آدلارداندیر.
بورادا تبریز آدی ان صمیمی و گؤزل آدلارداندیر ، سنین گونئی آذربایجاندان گلدیگینی بیلدیكده " تبریزدن گلمیسینیزمی ؟ " دئییرلر .
شهریاری و دوكتور هئیتی كیچیك دن توتدو بؤیوگه قدر هر كس تانییر و اونا حؤرمت گؤزو ایله باخیرلار.
اوزانلارا - عاشیقلارا و اونلارین سازلارینا و
سؤزلرینه حؤرمت ائدیلیر ؛ آذربایجان نهضتی دؤرونون شاعیری سهراب طاهرین درین حؤرمتی وار بورادا ، بو 89 یاشلی شاعیر اؤزو جانلی تاریخدیر !
بیز گونئی آذربایجانلیلارین چوخو ، مزارینی نین بئله هاردا اولدوغونو تانیمادیغیمیز شاه اسماعیله بؤیوك سركرده ، شاه و شاعیریمیز دئییب شعرلرینی ازبردن اوخویورلار و اوستاد شهریارین سؤیله دیگی توركجه شعرلری اؤزللیكله " حیدربابایا سلام " شعری دیللر ازبری دیر .
http://www.qafqaznews.az/09/25/hesen-rasidi-amea-merkezi-elmi-kitabxananin-qonagi-olmusdur-foto/
بورادا سنین سئودیكلرینی سئویرلر و سنین نیفرت ائتدیكلریندن نیفرت ائدیرلر.
بورادا ارمنستان ، اشغالچی دولت دیر و اونو سئون یوخدور و قاراباغ دردی بوتون اینسانلارین دردی دیر.
بورادا اورمو گؤلونون قورماسینا اوره كلر آجییر و گونئی آذربایجانین گله جه یی نئجه اولاجاغینا تاسف لنیرلر.
بورادا بیزیم دردلریمیز اونلاریندا دردی دیر !
بورادا هر شئی دوغمادیر ، یالنیز آز بیر عده نی ، یعنی هله ده روس بویندوروغونا فخر ائدیب اوشاقلاری ایله روسجا یارمالایانلاری سیرادان چیخارساق !


text:
«آذربایجان گنج عاشیقلاری»نین عمومی گؤروشو طنطنهلی کئچدی(شکیللر)
«آذربایجان گنج عاشیقلاری»نین سازلی سؤزلو عمومی گؤروشو دی آیینین۱۶سی پنجشنبه گونو ساعات ۱۷٫۰۰ده تهرانین «مهر مدنیت سارایی»ندا طنطنهلی کئچدی.
«مهر مدنیت سارایی» و «صابر ادبی انجومنی»نین قارشیلیقلی امکداشلیغی ایله کئچیریلن بو تدبیرده آذربایجان عاشیق صنعتینین گؤرکملی نمایندهسی اوستاد ایمران حیدریدن ده تجلیل ائدیلدی. مراسیمده تانینمیش بستهکار محمد رضا درویشی و گؤرکملی ادبی شخصیت دوقتور حسین صدیق(دوزگون) عاشیق صنعتی و اونون اینجهلیکلری حقده چیخیش ائتدیلر. «صابر ادبی انجومنی»نین بو تدبیرله علاقهدار یایدیغی بیانیه انجومنین نومایندهسی طرفیندن اوخوندوقدان سونرا، انجومنین اداره هئیتی عضولریندن حسین طهماسبپور (شهرک) و اکبر صالحی (قاداش) اؤز شعرلریندن مجلیس اشتراکچیلارینا اوخودولار.
بیر چوخ آذربایجان ادبی مدنی شخصیتلری، شاعر و یازیچیلاری و عاشیقلارینین اشتراکی ایله کئچیریلن بو تدبیرده اوستاد ایمران حیدری و شاگردلری و چنگیز خانزاده موسیقی آموزشگاهینین اؤیرنجیلری اؤز باجاریقلی و گؤزل ایفالاریلا اشتراکچیلارین گئنیش رغبتینی قازادیلار.
تدبیرین سون حصهسینده یئنه ده اوستاد ایمران حیدری اؤز اعجازکار بارماقلاریلا سازین تئللرینی دیله گتیردی و نهایت ادبی مدنی درنکلر نومایندهلرینین صحنهیه چیخماسیلا تدبیر سونا چاتدی.
تدبیرین آپاریجیسی «صابر ادبی انجومنی»نین عضوی و «ادبیات سئونلر» تلگرام گروهونون مدیری جناب کریم قربانزادهایدی.
بو تدبیردن چکیلن شکیللری حؤرمتلی اوخوجولارا تقدیم ائدیریک. شکیللر «ادبیات سئونلر» تلگرام گروهوندان آلینیبدیر(شکیللری پایلاشانلار: یوسوف اوغلو – ائلدار محمدزاده صذیق):