text:
مین بیر گئجه
مین بیر گئجه (فارس. هزار و یك شب ؛ عرب. كتاب ألف لیلة ولیلة ) - یاخین شرق خالقلارینین مین ایللردن بری یاراتدیقلاری و چوخسایلی مؤلیف، ترجومهچی و تتقیقاتچیلار طرفیندن توپلانمیش ناغیللار توپلوسو.
اوریژینال الیازماسینین هئچ واخت تاپیلماماسینا باخمایاراق بو ناغیللار توپلوسونون بیزیم ائرانین 800-900-جو ایللرینه عایید اولدوغو سؤیلهنیلیر. ناغیللار بیر قایدا اولاراق شهریزاده طرفیندن اری و شاهی شهریارا مین بیر گئجهلیک زامان مودّتینده نقل ائدیلیر.
شهریار آروادلاریندان بیرینین خیانتیندن درین سارسیلیر و یئر اوزونون بوتون قادینلارینی دا اعتیبارسیز اعلان ائدیر. او قادینلاردان اؤزونهمخصوص شکیلده قیصاص آلیر. بئلهکی ائولندیگی قادینی هر گئجهنین سحرینده قتله یئتیریر. نؤوبه وزیرین گؤزل و عاغیللی قیزی شهریزادهیه چاتیر. عاغیللی شهریزاده شاهینین نیّتینی گؤزل آنلاییر و ائولندیکلری گئجه شاها ماراقلی بیر ناغیل دانیشیر، لاکین اونو سحره یاخین ان ماراقلی یئرینده یاریمچیق بیتیریر. بئلهلیکله، هر گئجه شاها بیر یئنی ناغیل سؤیلهین شهریزاده هر ناغیلی بئلجه تاماملامامیش حالدا بیتیریر و هر یاریمچیق ناغیلی ایله حیاتینی خیلاص ائدیر. احوالات بو مینواللا دوز 1001 گئجه داوام ائدیر و یئکوندا شهریزاد شاهین غضبیندن همیشهلیک قورتولا بیلیر.
"مین بیر گئجه" - دونیا ثروتیدیر[دَییشدیر]
شرق خالقلارینین "مین بیر گئجه" ناغیللارینداکی مودریکلیگی و فانتزیلری، سوژئتلرین، سمبوللارین، آللئقوریالارین رنگارنگ موعمّالی اولماسی موسیقیچیلری دفعهلرله موختلیف ژانر و فورمالی اثرلر یاراتماغا سؤوق ائتمیشدیر. ائتیک و ائستِتیک تاثیر گوجونه مالیک دولغون و اینجه پوئتیک اوبرازلاری ایله موختلیف یاشلی اوخوجولاری سِحرلی عالمیله اووسونلایان شهریزادین ناغیللاری دونیا ثروتینه چئوریلمیشدیر.
"مین بیر گئجه" بالئتی[دَییشدیر]
"مین بیر گئجه" ناغیللاریندا ایلهام آلان آذربایجانین گؤرکملی بستهکارلاریندان فیکرت امیروو دونیادا شؤهرت قازانمیش عئینی آدلی بالئتین مؤلیفیدیر. بالئت ایلک دفعه 1979-جو ایلده م.ف. آخوندوو آدینا اوپئرا و بالئت تئاتریندا گؤستریلمیشدیر.
فیکرت امیروو "مین بیر گئجه" ناغیللارینین مؤوضوسونا ائله بیر زاماندا موراجیعت ائتمیشدیر کی، آرتیق دونیا دینلهییجیلری ریمسکی-کورساکووون "شهریزاده"سی کیمی داهیانه سیمفونیک سویتاسی ایله تانیش ایدیلر. تانینمیش موسیقیشوناس پاوئل خوچوانین سؤزلری ایله دئسک، بو سوژئته موراجیعت ائتمک ایستهین بستهکاردان "بؤیوک یارادیجیلیق جسارتی، یوکسک پئشهکارلیق، اوستالیق و زنگین شرق موسیقیسینین اینجه طبیعی حیسلرینه مالیک اولماق طلب ائدیلیردی".
"مین بیر گئجه" کیتابی[دَییشدیر]
"مین بیر گئجه کیتابی" آذربایجان عرب الیفباسیندا[دَییشدیر]
مین بیر گئجه کیتابینین کلیاتی، حسن قمری نشری، تبریز PDF
"مین بیر گئجه" کیتابی آذربایجان لاتین الیفباسیندا[دَییشدیر]
مین بیر گئجه، 8 جیلدده. /روس دیلیندن ترجومه ائدن: ای. یاقوبوو؛ رئداکتور: م. قاسملی؛ رسملرین مؤلیفی: او. صادقزاده.- باکی: شرق-غرب، 2007.:
2. جیلد (39-145-جی گئجهلر) PDF
3. جیلد (146-270-جی گئجهلر) PDF
4. جیلد (271-434-جی گئجهلر) PDF
5. جیلد (435-606-جی گئجهلر) PDF
6.جیلد (607-756-جی گئجهلر) PDF
7. جیلد (757-894-جو گئجهلر) PDF
8. جیلد (895-1001-جی گئجهلر) PDF


c: text/html

text:
موغول ایمپیراتورلوغو
موغول ایمپیراتورلوغو موغوللار طرفیندن قورولان بیر تاریخی دوولتدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
۱۲-جی یۆز ایـلده موغوللاردا قبیله قۇرولوشو داغیلدی و اوردولار یاراندی. اوردو رئیسلری باهادیرلار ایدی. دؤولتین اساسینی تئموچین آدلی باهادیر قوْیموشدور. ۱۲۰۶-جی ایلده اونون چایی ساحیلینده کئچیریلن قۇرولتایدا تئموچین خاقان اولدو و چنگیزخان آدلاندیریلدی. او ,۱۲۰۷-۱۲۱۱-جی ایللرده سیبیری و تۆرکوستانی ,۱۲۱۵-جی ایلده شمالی چینی ایشغال ائتدی. چنگیزخان ۱۲۱۹-۱۲۲۰-جی ایللرده ایسه بوخارا ,سمرقند ,اوزگنج و اوتراری توتدو. ۱۲۲۷-جی ایلده چنگیزخان اؤلدو و بؤیوک خاقان اوقتای خان اولدو. موغولیستان چنگیزخانین ۴ اوغلو: اوقتای خان ,جغتای ,جوجی ,تولی آراسیندا بؤلوشدورولدو.
۱۲۳۵-جی ایلده نوهسی باتوخان اوروپانین جنوب-شرقینه یۆروش ائتدی. او ,خزر و روسیه نین جنوب-شرق چؤللرین ایشغال ائتدی و ۱۲۳۷-جی ایلده ریازانی ,۱۲۳۸-جی ایلده ولادیمیر شهرلرینی اَله کئچیردی. ۱۲۴۰-جی ایلده کیئف شهرینی ده توتدو. ۱۲۵۱-جی ایلده باتی خانین کمکی ایله خاقان اولدو. آرتیق اوردودا عۆصیانلار باش وئرمیه باشلادی.
۱۲-جی یۆز ایـلین آخیرلاریندا قوبلایخانین دؤورونده ایسه چینین جنوبون دا ایشغال ائدیلدی. پایتخت قاراقورومدان پکنه کؤچورولدو. ۱۴-جو یۆز ایـلده عۆصیانلار و چکیشملر نتیجهسینده ایمپراتورلوغو داغیلدی و یئرینده مۆستقیل دؤولتلر یاراندی.
کولتور[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
گورونتولر[دَییشدیر]
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- Pages using collapsible list with both background and text-align in titlestyle
- گئنیشلندیرماغا احتیاجی اولان مقالهلر
- بوتون گئنیشلندیرماغا احتیاجی اولان مقالهلر
- تورک تاریخی قارالامالاری
- تورک تاریخی
- موغول ایمپیراتورلوغو
- Former monarchies of Central Asia
- موغولیستانین تاریخی
- Khaganates
- Mongols
- Mongol states
- Nomadic groups in Eurasia
- ۱۲۰۶ میلادی ایلده قورولان بؤلگهلر و اؤلکهلر
- States and territories disestablished in 1368
- 1368 disestablishments in Asia
- 1206 establishments in Asia
- Former countries in Chinese history

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
علی شریعتی و فارس شعوبیه چیلیگی 20
کئچمیش دانیشیقدا علی شریعتی نین "ایرانیت" و "ایستعمار" اوزره یازدیغی گؤروشلردن یولا چیخاراق اونون فارسلیق اوچون تئوریزه ائتدیگی آنلاییشی اوزره بیلگی وئردیک. بو دانیشیقدا ایسه اونون "استعمار" دئیه "مدنیت راسیستلیگی" اوزره یازدیغی گؤروشلریندن یولاچیخاراق ایران ممالیکی محروسه سینده فارس اولمایان توپلوملاردا فارسلاردان داها دا اؤزلرینی فارس قلمه آلان "فارس مدنیت راسیستلری" نین گؤروشلرینی ایرده لمگه و تجزیه تحلیل ائتمگه چالیشاجاییق. علی شریعتی "مدنیت ایستعمارچیلیغی"نی ملی کیملیک دئیه قبول ائدنلر اوزره یازمیش، اوخویوروق:
" او زامان، (ایستعمارچیلیغا معروض قالمیشلار) بو دگیشیکلیگی و باشقا کیملیک دونونا بورونمگی اؤزلری اوچون افتخار ائدیله جک بیر سوغات و هدیه دئیه قلمه آلارلار. بئله لیکله اؤزلری اونلاری بو دونا سالمیش اوستادلارینی سوللایاراق، اونلاردان سبقت آلماغا چالیشاراق اؤزگه لشمگه تظاهور ائدرلر. اونلار بو اؤزگه لشمگه افتخار ائده رک بوتون اؤز ملی کیملیگی و منلیکلرینه منسوب اولان عنصورلاری، انسانلاری تحقیر ائدرکن سئوینجله باشقالاری نین (حاکیم کولتور صاحابلاری نین) اوستون عیرق و نژاددان اولماسینی ثابت ائتمگه چالیشارلار. بئله لیکله اؤز ملی کیملیک منلیکلرینه منسوب اولموشلاری کیچیمسه مکدن و تحقیر ائتمکدن لذت آپارارلار. اونلار بو داورانیش و حرکتلری (مدنیت راسیستلیگی) ایله اؤزلرینی آیدین و اوستون (برتر) حیس ائدرلر...!"[i].
علی شریعتی نین اوسته قلمه آلدیغی انسانا بنزر نوعلارینا بیلیم دونیاسیندا "حاکیم مدنیت راسیستلیگی" آد وئریلمیش. ایران ممالیکی محروسه سینده کی "فارس مدنیت ایستعمارچیلیغی" سؤز قونوسو و موضوع اولارسا، فارس مدنیت راسیستلیگی و فارس مدنیت راسیستلری موضوع اولمالیدیر. بو دوغرولتودا اؤزلرینی "آذریلر (آذریها)" قلمه آلان فارس مدنیت راسیستلری نین قوزئی آذربایجان جمهوریتی علیهینه 2013 اونجو ایل یازدیقلاری مکتوب دقت چکیجی ساییلار. گونئی آذربایجاندا پان ایرانیستلیک، فارس مدنیت راسیستلیگی و فارس ایستعمارچیلیغینی تمثیل ائدن محفل گونئی آذربایجان میللی مسئله سی نین دیرچلمه سیندن راحاتسیر اولاراق فارس حاکیمیتینه آذربایجان دؤلتچیلیگینی شیکایت ائده رکن آذربایجان اؤیرنجیلری آدینی یئدک چکدیکلرینه باخمایاراق بونلارین ایچینده بیر چوخ امکلی اولموش (بازنشسته اولموش) شخصلرین ده یئر آلدیغینا تانیق و شاهید اولوروق[ii]. آدی چکیلن مکتوبو پان ایرانیست سیته سی ده یایماغا چالیشاراق آذربایجان میللی مسئله سینی کؤلگه ده ساخلاماق اوچون "آذریها" آدلی فارس ایستعمارچیلیق محفلینی "آذربایجان فعاللاری" دئیه قلمه آلمیش. بو محفلین هانکی اؤلچوده آذربایجان فعالی اولدوغونو بیلمک اوچون اؤز دیللریندن ائشیدیریک:
"بیر سایدا آذربایجانلی فعال بیر بیلدیریش ایله باکی جمهوری حؤکومتی نین ایران دوشمنلیگی حرکتلرینه اعتراض ائده رک ایران خاریجی ایشلر ناظرلیگیندن باکی حؤکومتینی تنبیه ائتمک و اونون حرکتلرینه قارشین و متقابل عمل ائتمه سی اوچون ایستکده بولونموشلار. بو بیانیه-ده داریوش پیرنیاکان، ناصر همرنگ، افشین جعفری، حسین نوین آدلی شخصلرین ده آدلاری حاللانماقدادیر. بو شخصلر ایران نین، باکی جمهوریتی وطنداشلارینا مالی کؤمک ائتمه سینه اشاره ائده رک ایران حؤکومتیندن بو کؤمکلری دوردورماسینی ایستمیشلر"[ii].
اوسته گؤروندوگو کیمی دونیا نورملارینا اویمایان بو محفلده کی موجودلارا ساده هر هانکی بیر مملکتین وطنداشی آدی دا وئرمک اولماز. بو ذاتلار اؤزلرینی "آذربایجانلی فعال" قلمه آلدیقلارینا باخمایاراق بونلار علی شریعتی ده اشاره ائتدیگی کیمی آذربایجان تورک ملی منلیگی و کیملیگیندن آرینمیش، آذربایجان آدی ایله دوشمنلیک ائتمک رذیللیگینه دوشموش موجودلار ساییلار. بونلار تاریخده کی آذربایجان آدی ایله دوشمنلیک ائده رک آرازین قوزئیینده کی آذربایجان تورپاقلارینی "باکی جمهوریسی" یوخسا "اَراّن" آدلاندیرماغا و تاریخی تحریف ائتمگه چالیشارلار. ساده انسانلار اوچون ده بو محفلین ماهیتی آچیقلانسین دئیه ایران خاریجی ایشلر ناظرلیگینه بو ذاتلارین عنوانلادیقلاری مکتوبلاریندان اوخویوروق:
"اَراّن، شکی و شیروان خانلیغی نین "آذربایجان" آدلانماسیندان یوز ایل کئچدیگینه باخمایاراق بو ایللرده قافقازین ایران دوشمنی اولان آخین و جریانلاری، آذربایجان و ایران انسانلاری ایله دوشمنلیکده اللریندن گلدیکلرینی و باشاردیقلارینی اسیرگمه میشلر"[iii].
فارس مدنیت راسیستلیگینی اؤزلرینه ملی کیملیک دئیه قبول ائدنلر بو اراجیفلری بیر حقیقت دئیه دونیا اجتماعیتینه تقدیم ائتدیکلرینه و مکتوبدا آدی کئچن افشین جعفری[iv] و حسین نوین[v] آدلی شخصلرین اؤزلرینی تاریخچی قلمه آلدیقلارینا باخمایاراق اونلارین اویدوردوقلاری بو گؤروشلر تاریخ حقیقتلری ایله اوست اوسته دوشمز. یئری گلمیشکن آذربایجانین هارا اولدوغونو سامانلیلار درباریندا وزیر اولموش محمد بلعمی نین "تاریخنامه طبری" آدلی اثریندن ائشیتمگه چالیشاق، اوخویوروق:
"اوّل حد از همدان در گیرند تا به ابهر و زنگان بیرون شوند و آخرش به دربند خزران و بدین میانه اندر هرچه شهرها است، همه را آذربایگان خوانند، و به تازی باب گویند و آن همه راهها ابواب گویند. و راهها است به آخر آذربایگان که از آنجا به بلاد خزر شوند، گروهی بر خشک و گروهی از دریا، که از هر راهی در بند خوانند و به تازی باب گویند. و دیگر راهی است بدان میان اندر و شهری هست بزرگ خزر خوانند و آنجا بازرگانیها کنند...."[xii].
ترجمه: "همداندان باشلار ابهر و زنگان شهرلریندن کئچه رک خزرلر دربندینده سونا چاتار. بو آرالاردا اولان بوتون شهرلره "آذربایگان" دئییلر. عربچه "باب" دئییلر. او یوللارین هامیسینا "ابواب" دئییلر. بونلار آذربایگانین سونونا، او باشینا گئدن یوللاردیر. اورادان (دربنددن) خزرلر مملکتلرینه گئدیلر. یوللارین بیر بؤلوگو قورولوقدان، بیر بؤلوگو دنیز و دریادان گئدیلر. هر بیر یولدان گئدیلرسه، دربند دئییلر. عربچه بو یولا "باب" دئییلر. و شهرلر آراسی آیری بیر یول دا وار. اورادا بیر بؤیوک شهر وار. او شهر خزر آدلانار، اورادا تجارت ایشلری ایله مشغول اولارلار."[vi]
اوسته گؤروندوگو کیمی بلعمی آذربایجانی تانیمادیغی اوچون اوچون دربند بؤلگه سیندن ده آچیق و آیدین بیر دوشونجه یه مالیک دئییلمیش. یئری گلمیشکن آذربایجان کلمه سی اوزره ایضاح: آذربایجان کلمه سی ابوعلیمحمد بلعمی یازدیغی و محمد روشن تصحیح ائتدیگی "تاریخنامه طبری" متینده "آذربایگان" یازیلارکن[vii] و هامان مؤلیف یازدیغی، محمدتقی باهار و محمد پروین گنابادی تصحیح ائتدیکلری "تاریخ بلعمی (عربجه: تاريخالاُمَم و المُلوك)" آدلی کتابیندا "آذربادگان" دئیه قلمه آلمیش[viii]. اصل مانوسکریپت و الیازمالار الیمیزده اولمادیغی اوچون، متینلرده کی امانتدارلیق فارس ملیتچیسی کیمی تانینمیش محمدتقی باهارلار طرفیندن حفظ اولونموشسا، محمد بلعمی-یه نسبت وئریلمیش اثرلرده گیرافیک یازی باخیمیندان "آذربایجان" آدی نین ایکی تورلو "آذربایگان" و "آذربادگان" یازیلماسی بیزیم اوچون اولدوقچا اهمیتلی ساییلار. دئمک، "آذربادگان" کلمه سی داها قدیم و "آذربایگان و آذربایجان" کلمه سی نین کئچمیش اسکی و قدیم واریانتی ساییلار. بو دا او زامانکی سامانیلر درباریندا "آذربایجان" آدی نین نئجه ایفاده اولونماسی اوزره اتفاق نظر اولمادیغینی اورتایا قویار. محمد بلعمیدن اَن آزی یوز ایل سونرا دونیایا گلمیش ابولقاسم فردوسی نین شاهنامه کتابیندا ایشلتدیگی "آذرآبادگان" کلمه سی ده بلعمی ایشلتدیگی کلمه لردن فرقلی اولدوغو اوچون منیم گلدیگیم قناعتی تأیید ائتمیش اولار. دئمک، آذربایجان تورپاقلاری اوزره فارس ایستعمارچیلیغی نین اراضی و تاریخی تورپاق ادعالاری اساسسیز ساییلار. محمد بلعمی نین "تاریخ طبری" آدلی اثریندن آذربایجان تورکلری ایله عرب قارشی دورماسی اوزره اوخویوروق:
"... از آنجا بعراق اندر آمد و بگوشهء انبار برگذشت و از شط ذجله راه بر گرفت، با سپاه همی رفت تا آذربادگان برسید، از راه موصِل چون آنجا رسید با ترکان آذربادگان حرب کرد و بسیاری ازیشان بکشت..."[ix]
ترجمه: "(عرب و اسلام قوشونو) اورادان عراغا گیردی. انبار شهری نین یانیندان کئچدی. دیجله چاییندان دؤنه رک بؤیوک قوشونلا بیرلیکده آذربایجانا یئتیشدی، موصِل یولو ایله اورایا یئتیشدیکده آذربایجان تورکلری ایله ساواشدی و اونلاردان چوخلو اؤلدوردو".
اوسته کی متن تاریخده کی تبلیغات ماهیتلی بیر خبر ساییلار. دئمک، تاریخی آذربایجان تورپاقلاری نین آدینی جعل ائتمگه چالیشانلاری تاریخ اؤزو رسوای ائدر. اؤزلرینی "آذریها" آدلاندیران محفلین هانکی اؤلچوده آذربایجان فعالی اولدوغونو بیلمک اوچون اؤز دیللریندن ائشیدیریک، اوخویوروق:
"کئچمیش ییرمی ایلده باکی حؤکومت داییره لری و مدنیت اداره لری نین چاباسی آذربایجان مدنیتینی تورکیه مدنیتینده اریتمک و ائله جه دوست ایران مملکتینی باکی جموریتی ساکینلری نین یانیندا دوشمن کیمی ترسیم ائتمک اولموش. بونلار هامیسی بیزیم قارشیمیزدا گیزلیلیگی و سیری آچیقلیغا قاویشیلمامیش نامردلیکدیر"[x].
اوسته گؤروندوگو کیمی فارس مدنیت راسیستلری بیر یاندان آذربایجان جمهوریتینی آذربایجان آدی ایله تانیماق ایستمزلر، باشقا یاندان آذربایجان بیر یالانچی کیمی آذربایجان مدنیتی نین مدافعه چیسی کیمی چیخیش ائتمگه چالیشارلار. دئمک، فارس مدنیت راسیستلری گونئی آذربایجان تورکلوگونون ملی کیملیک و منلیک بیلینجی و شعورونو باسیرماق هدفدیر دئیه دونیا دؤلتلری و آذربایجان تورکلوگونون خالق سس وئرمک یولو ایله قبول اولونموش "آذربایجان جمهوریتی" نین آدینی "باکی جمهوریتی" دئیه قلمه آلار، باشقا یاندان آذربایجان تورک دیلی و مدنیتی یوخ اولور دئیه تیمساح کیمی گؤز یاشی تؤکمگه چالیشارلار. انسان بو یالانچیلارین دیل و مدنیت اوغروسو اولدوقلارینا اینانسین، یوخسا حضرت عباسا آند ایچدیکلری شیادلیقلارینا؟ بو فارس مدنیت راسیستلیگی محفلینی داها آرتیق تانیماق اوچون "فرمان آریا (خاک و خون)" آدلی بیر راسیستلیک وئبلاگلاریندان بیر آز داها اوخوماق بونلارین هانکی یووانین قوشو اولدوقلارینی اورتایا قویار، اوخویوروق:
"اول گرک خطرلی بؤلگه لری و دؤلتلری تانییاق. بیرینجی درجه لی خطر تورکیه دؤلتی، ملتی و باکی رژیمیدیر. بونلار گیزلی و آشکار خطر پتانسیئلینه مالیکدیر. باکی رژیمی اسراعیل و تورکیه نین کؤمکی اولمادان بؤلگه-ده و منطقه-ده کی دؤلتلر طرفیندن بیر حب کیمی یئییلر. ... باکی رژیمی ائرمنیستانین الینه هر هانکی بیر ماناها وئررسه، ایشی چتین اولاجاقدیر. شوروی حؤکومتی نین داغیلماسی ایران و عیراق آراسینداکی ساواشلا عئین زاماندا اولماسایدی، بیز ساواشدان چیخمیش مملکتیمیزی آبادلاشدیرماق عرفه سینده اولمازسایدیق، حاکیمیت باشچیلاریمیز قافقازلارا داها آرتیق دقت یئتیرسه ایمیشلر، علی یئف دؤلتی جمهوری اسلامی قوشونلاری نین قارشیسیندا دوراجاق گوجه مالیک دئییلمیش"[xi].
آذربایجان میللی مسئله سینه بئلنچی یاناشماق فارس ایستعمارچیلیق تئوریسی نین اساسینی قویموش محمود افشاری یزدی نین دوشونجه لرینه اساسلانار. قوزئی آذربایجان جمهوریتی 1918- 1920 اینجی ایللر روسیه چارلیغیندان قورتولاراق آذربایجان جمهوریتی بایراغی قوزئی آذربایجان تورپاقلاریندا دالقالانارکن محمود افشار یزدی "آینده" مجله سینده یازیردی:
"1- بیز بیرینجی درجه-ده اولاراق اؤز سایقیلی و محترم هم قلم لریمیزه مطبوعاتدا "جمهوری بادکوبه" یئرینه "آذربایجان" کلمه سینی استفاده ائتممکلرینی سفاریش ائدیریک. 2-ینجی دؤلت کابینه سیندن ایسته ییریک اؤز رسمی رابیطه لرینده "اَراّن" یوخسا "بادکوبه" کلمه سینی آذربایجان یئرینه ایشلتسینلر. یئری گلرسه بئله دئیه بیلرلر: - آد مشتریکلیگی یانلیشلیغا و اشتباها یول آچماسین دئیه کیچیک مملکته اؤز حقیقی و تاریخی آدینی وئرمک قرارا باغلانمیش و بئله بیر تصمیم توتولموش. 3-اونجو روسیه سفیرلیگی آیری قونشولارین ترسینه اولاراق حساب اولونموش سؤزلره ائشیدیجی قولاغا مالیک اولدوغو اوچون اؤز دؤلتینه سفاریش ائتسین: -آذربایجان ایرانین شمالغربینه خاص اولموش، عثمانلیلار طرفیندن سوء نیت اوزوندن قافقازداکی تاتار جمهوریسینه آذربایجان آدی وئریلمیش و وطن سئور ایرانلیلارین قلبلرینی آغریتمیش بو عئیبجر آدین یئرینه "ارّان" کلمه سینی ایشلتسینلر. بیز معتقدیک: ایرانین منفعتی قافقازلارین (اوخو: آذربایجان جمهوریتی نین) روسیه حؤکومتی ترکیبینده قالماسی ایله تأمین اولونار. بو اساسدا بیزیم شوروی دؤلتیندن انتظاریمیز داها دا شدت تاپار. تئزلیکده آرزو ائدیلن نتیجه-نی ائشیتمک ایستردیک"[xii]
اوسته گؤروندوگو کیمی علی شریعتی نین اوسته یئریتدیگی دوشونجه و داورانیشلار هامیسی "ایرانیت" آدینا فارسلیق اطرافیندا دوشونجه و فیکیر اولوشماسی ایله باشلایاراق رضا میرپنج قوشون باشچیسی و سردار سپه اولدوغو گوندن بوگونه دک شدتلنمگه و حدتلنمگه باشلامیش. یئری گلمیشکن بو دئدیکلریمیزی ایپ اوجو اولاراق سایماغا چالیشاق: "قودرت نظامی" دئیه تهران حاکیمیتی طرفیندن "قوه قهریه" اورقانی، "حیله سیاسی" دئیه "ایرانیت باشلیغی آلتیندا آذربایجانلیلارین اصیل ایرانلی قلمه آلینماقلاری" و گئنه ده "ایرانیت" آدی آلتیندا فارس اولمایان ملی توپلوملاری فارسلیق سیستیمینه تابع توتماق، فارسچانین رسمی ساییلماسی، مملکتین نفوس چوخلوغو و آغیرلیقلی "شیعه" اولدوغو اوچون "شیعه لیک و "فارسلیق" آنلاییشینی "ایرانیت"ین تمل و اساس داشلاری دئیه قلمه آلماق؛ مختلیف تاریخچیلری، جامعه شناسلاری، فارسلیق خدمتینه اجیر ائتمک و اونلاردان ملی مسئله-ده فارسلیق اوچون چیخیش یولو(راهکار) دئیه کؤمک آلماق؛ ائتنولوژی و مردم شناسی دئیه فارس اولمایان توپلوملارین شفاهی ادبیاتلارینی فارسچایا چئویریک، ترجمه ائتمک یولو ایله فارس اولمایان ملی توپلوملارین عادت و عنعنه لرینی فارسلارینکی کیمی تقدیم ائتمک ایله اونلاری اؤز مدنیتلریندن آریندیرماق و ایچلریندن بوشالداراق فارسلیغینکی ائتمک؛ اونلاری علی شریعتی ایفاده ائتدیگی ایچی بوش کوزه لر دک فارس دیلی و مدنیتی ایله دولدورماق و کؤله (برده) ائده رک فارسلیغین خدمتینه آلماق، "ایرانیت" آدی و ائتیکئتی گئنه ده علی شریعتی تئوریزه کیمی مؤدئرن اولموش ایرانلی قلمه آلماق؛ ایرانلی اولمانی بو دیل و مدنیت حاقیندان محروم اولموش ملی توپلوملارا الهی بیر موهبت دئیه قلمه آلدیرماق، اونلاری اؤز ملی کیملیکلری و منلیکلرینی تحقیر ائتمکدن لذت آپارماغا دورتمک ( سوق وئرمک)[xiii]، بئله لیکله بو انسانلاری او جومله-دن آذربایجان تورکلرینی تورکلوگه دوشمن کسدیرمک و ایرانلی اولمانی تورکلوکدن اوستون قلمه آلدیرماق؛ بونلار هامیسی بیر بیر حیاتا کئمیش مقاملار ساییلار.
قاجارلار حاکیمیتی نین سون دؤنمینده و حاکیمیت چئوریلیشی عرفه سینده اولان سردار سپه اولموش رضاخان بیله آذربایجانین آدینی دگیشمک تکلیفی ایله تبریزده 1304-اونجو ایل خورداد آییندا چیخیش ائتمیش. ستاره ایران درگی سی نین 120 اینجی نمره سینده وئریلدیگی بیلگیلره اساسا رضاخان 1304 اونجو ایلین خورداد آیی نین دؤردونده تبریزه گئده رک اورادا آذربایجان و آذربایجان ساکینلری نین منسوبیتی نین دگیشیلمه سی تکلیفینده بولونموش، اوخویوروق:
" نظر به اینکه مردم آذربایجان در همه مسائل حساس کشور فعالانه شرکت کرده حتی در دوره جنگ که همرزم برادران نظامی بوده و همچنین عشایر و مردم آذربایجان تا طرح خلع سلاح عمومی همکاری کرده اند و وفاداری و پشتیبانی خود را از دولت مرکزی اعلام کرده اند لازم می دانم بر طبق علاقه شخصی خود به این سرزمین باافتخار سفر نمایم.
تغییر نام "آذربایجان" به "آذرباد"
چون اسم آذربایجان بی خط نیست و در بعضی جراید قفقاز، آذربایجان ایران را آذربایجان جنوبی نامیده اند و خطر تجاوز به این سرزمین وجود دارد. "برای رفع سوتفاهمات و دفع خطر پیشنهاد می شود که اسم آذربایجان به آذرباد و اهالی آن آذربآبادی نامیده شوند."[xiv].
ترجمه: "آذربایجان اهالیسی مملکتین بوتون مسئله لری اوچون فعال قاتیلدیقلاری و شرکت ائتدیکلری، ساواش دؤنمینده و دؤوره سینده بیله نظامی قارداشلاری ایله بیرلیکده اولدوقلاری و ائله جه ده ائلاتلار و آذربایجان اهالیسی عموم سیلاحلاری تحویل وئرمکده ایش بیرلیگی ائتدیکلری و بو ایشده مرکزی دؤلته وفادار اولدوقلاری اوچون اؤز شخصی علاقمدن یولا چیخاراق بو مملکته (سرزمین) سفر ائتمگیمه افتخار ائدیرم.
آذربایجانین آدی نین آذرباد کلمه سی ایله دگیشیلمه سی!
آذربایجان آدی یازیلدیغی و قافقازین بعضی درگیلرینده و مطبوعاتیندا "ایران آذربایجانی" یئرینه "جنوبی آذربایجان" آدلاندیغی و بو بؤلگه یه تجاووز حیس اولوندوغو اوچون "یانلیش آنلاشمالاری و خطری دفع ائتمک اوچون تکلیف ائدیرم: - "آذربایجان" آدی "آذرباد" و "آذربایجان اهالیسی" یئرینه "آذربابادلی" ایشلنسین.
اوسته کی تکلیف ده محمود افشار یزدی نین رضاخانا ائتدیگی تکلیف ساییلار. رضاخان اؤزو ساوادسیز بیری اولدوغو اوچون فراماسون محمدعلی فروغی اونا معلملیک ائتمیش و تاریخ درسی وئرمیش. محمد علی فروغی اوزره تاج الملوک، رضا شاهین خانیمی بیلگی و معلومات وئرمیش، اوخویوروق:
"رحمتلیک محمدعلی فروغی چوخ ساوادلی اولاراق رضا اوچون بیر دانیشمان ساییلار، ساعتلر اونا ایران تاریخیندن تعریف ائدر و اوخویوب یازمانی دا اونا اؤیره دردی. فروغی نادیر شاهدان دانیشارکن بیز نادیر شاهین شمشیری نین سسی نی ده ائشیدردیک. فروغی نین تاریخ درسی وئرمه سی ایله رضا کوروش هخامنشی و داریوشو دا یوخودا گؤرمگه باشلامیشدی".[xv]
اوسته گؤروندوگو کیمی خاریجی عامیللر واسیطه سی ایله آذربایجان تورکلوگونو اؤزونه اؤزگه و بیگانه ائتمگه چالیشمیشلار.
ایشیق سؤنمز، 04.11.2018
[i] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص. 300 -301.
[ii] تارنمای رسمی حزب پان ایرانیست دوشنبه, 11 دی 1391: http://www.paniranist.info/…/2012-1…/126-2012-12-31-15-33-02
[iii] تارنمای رسمی حزب پان ایرانیست دوشنبه, 11 دی 1391، باخ اورادا.
[iv] افشین جعفرزاده، نقش عوامل پان ترکسیت و مارکسیست در تحریف تاریخ (قفقاز و دیرینه و تاریخی آن)، هفته نامه "طرح نو"، تهران، شماره 145. سخنرانی افشین جعفرزاده، ورجاوند و دغدغه های یکپارچگی سرزمینی (ایران)، تهران، خیابان ورشو، فرهنگسرای ورشو، میهن بلاگ: http://tarikhnameh.mihanblog.com/post/191
[v] حسين نوين رنگرز، تـاريخ مختصر و وجه تسميه آذربايجان، پان ایرانیست، آریا آرمان (تارنمای پان ایرانیست)، خاک و خون: آرمان ما برپایی دولتی مبتنی بر دو عنصر "خاک" و "خون"،در سرتاسر ایران بزرگ است: http://ariarman.com/Azarabadegan.htm و آریا ادیب سیته سی (زبان و ادبیات فارسی): http://aryaadib.blogfa.com/post-607.aspx؛ حسین نوین، تاریخ زبان آذری در آذربایجان، تهران، 1390، 270 صحیفه.
[vi] ابو علیمحمد ابن محمد بلعمی، تاریخنامه طبری، جلد 1، تهران 1366، خبر گشادن آذربایگان و دربند خزران، صحیفه (529 – 534).
[vii] ابو علیمحمد ابن محمد بلعمی، تاریخنامه طبری، باخ اورادا.
[viii] ابوعلیمحمد بلعمی، تاریخ بلعمی، تصحیح محمدتقی بهار و محمدپروین گنابادی، تهران 1341، ص. 681.
[ix] ابوعلیمحمد بلعمی، تاریخ بلعمی، باخ اورادا.
[x] تارنمای رسمی حزب پان ایرانیست دوشنبه, 11 دی 1391، باخ اورادا.
[xi] پان ایرانیست، فرمان آریا، خاک و خون: آرمان ما برپایی دولتی مبتنی بر دو عنصر "خاک" و "خون"،در سرتاسر ایران بزرگ است ، خطر زرد: http://farmane-ariya.blogfa.com/post-
[xii] محمود افشار یزدی، آینده جلد دوم، چاپ دوم 1351، صحیفه 924.
[xiii] چکیلمیش فیلملرده تورکلره وئریلمیش دوشوک و آشاغی روللار و بو ذاتلار اؤزلری تورک اولدوقلارینا باخمایاراق تورکلره توهین ائتمک و هنر پیشه دئمک لذت اپارماقلاری بیر بیر حیاتا کئچمک اوزره دیر.
[xiv] حبیب شیری آذر، والیان آذربایجان، 1397، ص. 17؛ آلینمیش: ستاره ایران، شماره 120، تبریز، تاریخ انتشار: 20/03/1304، ص: 1.
[xv] مصاحبه با تاج الملوک،رضا سواد فارسی نداشت و من نوشتن را یادش دادم، محمدعلی فروغی؛ پیک نئت: http://hafteh.peiknet.com/06mehr/hafteh_page/50taj3.htm


text:
اونونلا گؤروشهجهیینی بیلیردی. گؤرموشدو گیزلینجه موبایلینی چئک ائدنده. اما هاردا گؤروشهجکلرینی بیلمیردی. ارینین نارین گولوشلریندن ده هئچ نه آنلاماق اولموردو. شامی حاضیرلایا- حاضیرلایا بوتون اولاسی یئرلری بئیینیندن گئچیردیردی. الینین یاندیغینی حیس ائتدی بیر آن؛ او قدر نیفرتله فیکره دالمیشدی کی، قاینار سویون فلاکسدان داشیب گئتمهسینی بیلمهمیشدی. هر نهیی حاضیرلاییب ماسانین اوستونه دوزدو و ایشیغی سؤندوردو. یاتاق اوتاغینا گئچیب، حالسیزجا یاتاغا سیزدی و یورقانی باشینا چکیب فیکره دالدی. نئجه انتقامیمی آلا بیلرم او دانا گؤز قادیندان- دئیه دوشونمهیه باشلادی. بیر- بیر گؤزلرینین قاباغیندان رئژه گئدیردی کافهلر، رستورانلار، کلمهلر، کلمهلر…
هئچ یئره چاتدیرا بیلمیردی. یاتاقدا ایلان وورموش کیمی قیورانیب دوروردو. -گئدیم او پیرپیز ساچلارینی الیمه دولاییب، لاپ ائله اوتوردوغو یئردن سوروتلهیه – سوروتلهیه قاپییا ساری چکیب، خیاواندان گئچن آداملارین قاباغین کسیب، هر بیر کیشینین خیانتینده، بیر قادینین ایزی وار دئیه باغیراسام!! باخین نئجه ده اؤزونو قیسیب سوچسوز گؤسترمهیه چالیشیر، دانیش گؤرک مترس خانیم! نه اولدو؟ دیلینی سیچان یئدی؟ دونن آخشام بولبول کیمی اؤتوردون. هارا گئتدی او عشوه ناز؟ اؤپوجوکلردن گئچنلره ده پایلا گؤرهک!
هامی ماغیل – ماغیل باخیب سوووشماغا چالیشیردیلار. نه اولدوغونو بیلمهین آداملار بیراز دایانیب تئاترا باخار کیمی ایکی قادینبن چکیشمهسینه باخیب، سونرا اؤنملی بیر شئیی خاطیرلامیش کیمی سورعتله اوزاقلاشیردیلار. قادینلارین گؤزلرینده تانیش بیر ایفاده گؤرونوردو، کیمیسی اؤزونو او مترس یئرینه قویور، کیمی دلیلر کیمی گؤزو قیزارمیش قادینین یئرینه قویوردو اؤزونو. کیشیلرین گؤزونده ایسه گیزلین بیر قورخو دالغالانیردی. کیشی باشینی اللری آراسیندا توتوب، حایات یولداشینا باخماییردی بئله، قورخو ایلا نیفرت آراسی بیر ایفاده واریدی گؤزلرینده؛ سئوگی ایله نفرت آراسی بیر بوغونتو واریدی سسینده قادینین. یئریندن دوروب قالابالیغا یاخینلاشماق ایستهسه ده، یئریندن دورماغا گوجو یوخ ایدی؛دورسا یئر آچیلیب ایچینه دوشهجکدی سانکی. آرابیر قولاغینا گولوشمک سسلری دَییردی. یامان-سؤیوش، و آرا سیرا دا قادینی حئیفسیلهین آنلاشیلماز پیچیلتیلار ائشیدیلیردی جماعاتین آراسیندان.
اوغلانا باخ هله، نئجه ده باشین قولتوغونا سوخوب سووسار
چیخ یوواندان گؤرک!
الینی چک اوزون گؤرونسون آیپارا…!
هره بیر آتماجا آتیب گولوردو؛ هره بیر یاریمچیلیق جومله دئییب، قادینین حالینا باخیب اودوردو سسینی.
الینی میزه چیرپیب آیاغا قالخدی…
بسدی قورتارین ایکی جاناوار کیمی بیر بیرینیزین جانینا دوشوبسوز، اوتانین. مسخرهیه دؤندوک. آللاه ایکینیزی ده محو ائلهسین…
میللت دوروب تاماشایا حایا دا یاخجی شئیدی.
قادینین قوتو قورودو بیردن؛ جانینا قورخو اوتوردو. ائوه گئتسک اؤلدورهجک منی. اوستورماغی بس دئییل، یئل قاباغیندا دا دورور. بیلیرم دلیدی. گؤزو بیر قارالدی دای هئچ کیمی تانیماز. سانکی نهیی وار بو دانا گؤز عیفریتهنین. دای یادینا دوشمز گئجه دونیادان دا خبرسیز قوجاغیمدا باشینی دؤشومون اوستونه قویوب یوخویا گئتمیشدی، یئدی پادشاهی یوخودا گؤروردو. اؤلدورر منی گؤرهسن؟ اؤلدورهجک بیلیرم.
هؤولهسک ساغا سولا باخدی. ماسالارینین بیرینین اوستونده بیر مئیوه پیچاغی گؤزونه ساتاشدی. اؤزونو تولاییب پیچاغی گؤتوردو. اوووجوندا مؤحکم سیخاراق دالییا باخمادان نه گوجو وار پیچاغی سینهسینه سوخدو. قیپ قیرمیزی قانین ایلیق ایستیسی بارماقلارینا یاییلدی. قاتل اولدوم، اؤلدوردوم، اؤلدوردوم…
پیچاغی توللاییب، وار گوجوایله قاچماغا باشلادی.
یورقانی مؤحکم اوووجوندا سیخیردی. نفسینین چیخماسینی حیس ائتمیردی. بدنی بوم بوزایدی؛ تَرین سرین دنهلری آلنیندان آخیب یاستیغا دامیردی.
مریم، مریم… هارداسان…
ایکی ساعاتدی سسلهییرم سنی، ائشیتمیرسن؟
حایات یولداشی ایدی؛ یورقانی اوزوندن چکیب، اؤزونو اونون قوجاغینا آتدی…
یاشاییرسان، نفس چکیرسن، باخ قان دا گلمیر سینهندن… آللاها شوکور یاشاییرسان نفسیم.
اری، اونون کابوس گؤروب قورخدوغونو ظن ائتدی؛ آشپازخانایا گئدیب الینده بیر لیوان سو قاییتدی؛ بیراز اوزونه سپدی؛ قالانینی دا زورلا ایچیرتمهیه چالیشدی…
یاخاسیندان غریبه بیر قادین اودکلونونون اییسی گلیردی.
اونونلا گؤروشهجهیینی بیلیردی. گؤرموشدو گیزلینجه موبایلینی چئک ائدنده. اما هاردا گؤروشهجکلرینی بیلمیردی. ارینین نارین گولوشلریندن ده هئچ نه آنلاماق اولموردو. شامی حاضیرلایا- حاضیرلایا بوتون اولاسی یئرلری بئیینیندن گئچیردیردی. الینین یاندیغینی حیس ائتدی بیر آن؛ او قدر نیفرتله فیکره دالمیشدی کی، قاینار سویون فلاکسدان داشیب گئتمهسینی بیلمهمیشدی. هر نهیی حاضیرلاییب ماسانین اوستونه دوزدو و ایشیغی سؤندوردو. یاتاق اوتاغینا گئچیب، حالسیزجا یاتاغا سیزدی و یورقانی باشینا چکیب فیکره دالدی. نئجه انتقامیمی آلا بیلرم او دانا گؤز قادیندان- دئیه دوشونمهیه باشلادی. بیر- بیر گؤزلرینین قاباغیندان رئژه گئدیردی کافهلر، رستورانلار، کلمهلر، کلمهلر…


text:
ائل اوبا – امام حسین علیه السلام دوشمانین قارشیسیندا دوردو و الینده کی قرآنی باشینین اوزه رینه قویاندان صونرا بویوردو :
ای انسانلار بیزیمله سیزین آرانیزدا اللهین کتابی و قوجام پیغمبرین سنتی حاکم اولسون.
بیلیرمیسینیز اوزه ریمدکی کومله مک باشیمداکی عمامه و الیمده کی قیلیج پیغمبر افندیمیز یندیر؟
اولار دیدیلر بلی بیلیریغ.
امام علیه السلام دئدی: من کیمه م و کیمین اوغلو اولدوغومو بیلرمیسینیز؟
اولار دئدیلر : اییجه بیلیریغ.
امام علیه السلام دئدی : داها منی نه ایچین ئولدورمه غ ایستیرسینیز؟
اولار دئدیلر : ابن زیادا اطاعت ایتمه لییغ.
صونرا امام علیه السلام بویوردو : ای جماعت الله سیزی ئولدورسون.
یانا – یانا بیزی یاردیما چاغیردینیز .ئولومو جواب ویریب فریادینیزا اولاشتیغ.
یازیقلار اولسون سیز بیزیم هدفیمیز اوغروندا قوللاناجاغینیزا آند ایتدیغینیز قیلیجی بیزی ئوادور مه غ ایچین قالدیردینیز.
دوشمانیمیز ایچین یاندیردیغیمیز اته شی ، بیزی بیزی یاندیرماغا ایشه له دینیز. وای اولسون حالینیزا.
قیلیجلر قینینده ، یوره گلر آرخایین و دوشونجه لر صاپا – صاغلام ایکه ن ، نه ده ن بیزه یاردیم ایتمه غده ن و ازگه چتینیز.
انجاغ چیویرکه گیبی فتنه اودونا تیزله شتینیز ، یه له پی گیبی ده لیجه سینه ئوزونوزو آته شه آتدینیز.
ای حق مخالفی ، ای احزابین قالانتیسی و حق حکمنده ن دونه نلر ، ای قرآندان و ازگیچه نلر و سوزلری ده گیشه نلر ، ای گوناهکارلار توره مه سی ، ای شیطانین واسواسینا اویانلار و ای پیغمبرین سنت تینی سوندوره نلر.
اللهین رحمتینده ن اوزاغ قالاسیزا ، بیزی قویوب دوشمانا یاردیم ایدیرسینیز. آند اولسون اللها غدر اسکیده ن به ری وارمیش سیزده.
و سیزین اصیلینیز غدر ته مه لی اوزه ره قورولوبموش. دوغروسو عهدینده ن دونمه غ ایچینیزده کوک سوروبموش و اونون میوه سی بیزه آجی و غاصبلره گلینجه داتلیدیر.
ای جماعت : بیلین بو حرامزاده اوغلو حرامزاده منی ایکی یول آراسیندا قویموش. یا قیلیج چه کیب صاواشیم یادا ذلیلجه سینه یزیده بیعت ایده م …
هیهات ! ذللت بیزه یاقیشماز. آرتیق الله تعالی ، مؤمنلر ، ییگیتلر ، غیرتلیلر ، و ته ر – تمیز عفتلی کیمسه لر بویله ذللتی بیزه یاقیشیر گورمه زلر.
عزتلی و باش یوکسه کلیغله ئولومو ، الچاغلارا ذلیلجه اطاعت ایتمه غده ن داها ایی گوره ر لر.
آرتیق من اصحابیمین آزلیغینا گوره ده سیزینله صاواشاجاغام. داها صونرا مظلوم افندیمیز امام حسین علیه السلام سانکی بویله سویله دی :
بو ذللت کومله گینده الله سیزی ئولدورسون
باغرینیزی باغریمین حسرتیله دولدورسون
بیزی شوقلا یاردیما چاغیردینیز بورایا
مرهم قویاغ بیرلیغده یوره گده کی یارایا
ئولوملو جواب ویریب ، چاپوغ گلدیغ امدادا
دورماداندا اولاشتیغ ایتدیغینیز فریادا
یازیغلار اولسون سیزه یازیغلار ای جماعت
گوگه ریپمیش ازه لده ن ایچینیزده خیانت
بو پارلایان قیلیجلر هدفیمیز اوغروندا
گه ره ک ییرین آلایدی دوشمانلارین باغریندا
حریت نیشانینی بوینوما گیچیرده جه غ
سیزه ، کین بیزه حیات صویونو ایچیرده جه غ
دوشمانا ایتیتدیغیم قیلیجی قالدیردینیز
اونونلا دوستونوزو ئولدورمه غه گلدینیز
شیطانلار صیراسینا گه چتینیز وای سیزلره
حسرت یاشین سالدینیز بو اومیدلی گوزلره
وای سیزه هر آلچاغین هاواسینا اویانلار
وای سیزه هر شیطانین واسواسینا اویانلار
اکتیغینیز وفانی یه شه ر مه ده ن بیچتینیز
قرآنی ترک ایله ییب دوشمانی حق سه چتینیز
ای سوزونده ن دونه نلر غیرت باغین صویانلار
پیغمبرین باغرینی خیانتله اویانلار
آرانیزدا یالنیزدیر پیغمبرین اولادی
بو ییرده بوگون سیزه امتحاندی بلادی
داها صونرا بویله بویوردو.آند اولسون اللها . منی ئولدوره نده ن صونرا عمرینیز بیر نفرین آتا مینمه غیجه اولمایاجاغدیر ، گونلر ده گیرمه دن داشی گیبی دولانلار و سیزی ده گیرمه دن داشینین میلی گیبی پریشان ایده جه غدیر. بوکه سین بیر سوزدور . قوجام پیغمبر و بابام علی منه دیمیشتیلر. صونرا بو آیه تی اوقودو :
« … فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَشُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَلَا تُنْظِرُونِ » – یونس 71


text:
بیر قادیندان، بوتون قادینلارا!
«ذکیه خانیم ذولفقاری»ایله دانیشیق – احد فرهمندی
آذربایجان ادبیات دونیاسینا ماراق گؤسترن و دایانمادان چالیشان قادینلاریمیزدان بیری ده «ذکی شرفهلی» آدلی ایله تانینان «زکیه خانیم ذولفقاری شرف آباد»دیر. او ۱۳۴۱-جی ایلین سون باهاریندا، محشتم تبریز شهرینده ایشیق دونیایا گؤز آچیب، اوچ یاشینا چاتدیقدا عایلهسیله بیرگه یامـیاشیل باغلار احاطهسینده اولان گؤزل مرند شهرینه کؤچوب، اورادا بویا-باشا چاتیب، همین شهرده ده تحصیل آلیب. ذکیه خانیمین آتا-آناسینین کؤکو ورزقان شهرینین شرفه کندیندن اولسا دا، او اؤزونو بیر مرندلی بیلر. خانیم ذولفقاری آنا دیلیمیزه هابئله کولتورله فولکلوروموزا تام ووجودو ایله باغلی اولاراق، قادینلارین چئورسینده یازیب، یارالدیب، ترجمه ائتمهیی اؤز بویونوندا دانیلماز بیر گؤور سانیر. او جدی شکیلده یازارلیق و چئویرمنلیگه گئج باشلاسا دا گوجلو باشلاییب. آز بیر زامان دا خانیم «فریبا وفی» و «اوریانا فالاچی»دان ایکی سانباللی اثری آنا دیلیمیزه ترجمه ائدیب، اوخوجو کوتلهسینین ماراغینی قازانا بیلیر. بو اثرلردن باشقا فولکلور ساحهسینده توپلادیغی بوللو یازیلار «آذربایجان ائل بیلیمی»نین ایچ بولتنینده زامانـ زامان چاپ اولوب. ذکیه خانیمین هله ایشیق اوزو گؤرمهین چوخلو یازیلاری، ترجمهلری وار، اوماریم یاخین گلهجکده هامیسی ایشیق اوزو گؤروب ادبیات خزینهمیزهدیرلی اثرلر آرتیریلسین. بو چالیشقان حؤرمتلی ادبیاتچی ایله یاخین گونلرده صمیمی دانیشیغیمیز اولدو، سایین اوخوجولاریمیزی بو مصاحبهنین اوخوماسینا دعوت ائدیریک.
خوش گؤردوک خانیم ذولفقاری ایلک سوال اولاراق بویورون هانسی ایلده ائولنمیسینیز؟ نئچه ائولادینیز وار؟
۱۳۶۳-جی ایلده، بیر مرندلی ادبیات اؤیرتنمنله عائله قورموشام. بیر اوغلان، بیر قیزیم وار.
نئچه یاشینیزدان ادبیاتلا ماراقلانمیسیز او ایللرده یازدیقلارینیزدان قالیرمی؟
اورتا مکتبدن (راهنمایی مقطعینده) فارسجانی یازیب، اوخوماغی اؤیرهنندن سونرا، جمله قوروشوندا پرابلئمیم اولماغینا رغما، توصیفی یازیلاری، انشا کیلاسلاریندان یازیب و معلملرین آلقیشلارین قازاناردیم. دبیرستاندا، عائله ده اولان مذهبی جو و اوخودوغوم دینی کیتابلارین ائتکیسیندن، انقلابین اؤزل حال ـ هاواسیندان، اعتراضی و سیاسی ادبیاتلا ماراقلانیب و چوخلو یازیلاریم اولوردو. بعضا ده، ادبی و عاشقانه متنلر یازاردیم. تاسفله او یازیلارین هئچ بیری اؤزومده دئییل. همشه اوخوماغا تؤکنمز بیر عطشیم واریدی. مشخص و دقیق بیر قونودا مطالعهم یوخ، هر ساحه ده، هر بیر موضوعدا اولور اولسون، اوخویاردیم. اوخوماق دئمهیم، یئییردیم کیتابیلاری! یئمک گویو بیر قزئتهیه باغلانیب ائوه گلسیدی، گؤیلری قیراغا قویوب، اونون هر صحیفهسینی اوخویوب، سونرا گؤیلری آریداردیم. کاغاذین، قزئتهنین قوخوسو، من سئون قوخو، و او کاغاذلارین شیقا – شیقی منیم موسیقی سسیم اولوب. اوخوماغا بیر شئی تاپا بیلمینده ائوده اولان قزئتهلرینین رئکلاملارین، اؤلو اعلاملارینا جان اوخویاردیم. جاوان چاغلاریمدا ألیمه دوشن پولو کیتاب آلاردیم. دکتر شریعتینین کیتابلاریلا سیاسی دینی تانیب، او طرفه یؤنلمیشدیم. و… بیتمهین بیر سورولار و اولایلارلا، اوز به اوز قالمیشدیم.
ادبیاتلا هنر سیزین حیاتینیزدا هانسی رولو اویناییر؟
بئله دئیه بیلرم، ادبیات منی حیاتا باغلایان چوخ گوجلو عنصردور. کاغاذدان قلمدن آلان معنوی لذّت، یاشاماغا منه گوج وئریر.
آنا دیلیمیز و باشقا دیللرده تانیدیغینیز أن سئودیگینیز، شعر، رمان و اؤیکو اوستادلاریندان کیملردن آد آپارا بیلرسیز و ندن بونلارا ماراغینیز آرتیقدیر؟
دوزو، من شعرله چوخ ایلگیلنمیرم. اؤزلیکله بوگونکو، سربست شعرلرله باریشا بیلمیرم.کلاسیک شعرلرده غزل منیم روحومو اوخشاییر.
جنسیتیم و دوشونجهلریمله ایلگیلی، من قادین یازارلارین، رومانلارین، یازیلارین چوخ بیهنیب و دوزگون ایلگی قورا بیلیرم. خارجی یازارلاردان «سیمون دوبوار»، «اوریانا فالاچی»، تورکیهلی یازار «بانو آوار خانیم» و… تورکیهلی اوستاد «دکتر انور اوزون» فولکلورچو، چئویرمن و یازاردان آد آپارا بیلرم. اؤز آنا دیلیمیزده یازان بوتون یازارلارین هم کیشی، هم ده قادین اوستادلاریمین اؤنونده، باش أییب أللریندن اؤپورم. هامیسیندان درسلر اؤرگنیب یولوما دوام ائدیرم.
اؤزلیکه آنا دیلمیزده یازان خانیملارین هئیکلین قیزیلدان توتماق لازیمدیر. بو توپلومدا تامام عنصرلر، ائوده، جامعهده، یازار خانیمین علیهینه بیر جبههده اولور، بونلارا باخمایاراق، عشقله، وار گوجویله بو انگللرله، مبارزه ائتمک، بیر کلمهده، یالنیز و یالنیز أصلان کیمی خانیملاریمیزین عهدهسیندن گلیر. و بعضا بو یولدا آغیر هزینهلر ده، وئریرلر. عائله حیاتیندان، اوشاقدان، دونیانین لذّتلریندن أل چکیب و قرارلی، هدفلرینه دوغرو یورویورلر، عشق اولسون بو خانیملارا.
سیز موسیقی ایله نه قدر ایلگیلنیرسینیز؟
آذربایجان موسیقیسی، اؤزلیکله موغام منیم حقیقتا روحومون قیداسیدی. باشقا موسیقیلر بئینیمی چوخ تئز یورار. تورکیه موسیقیسی ده بئله.
سانال دونیادا قیساـ قیسا یازیلار پایلاشماقلا بیزیم ادبیاتیمیز نه قدر گلیشه بیلرمی؟
سانال دونیاسی ایستر ـ ایستمز داها آرتیق، یاشاییشیمیزین اؤنملی گرچکلریندن اولدوغونا باخاندا، منجه بو آراجدان ادبیاتین انکیشافینا استفاده ائتمک ادبیاتچیلارین أن واجب بورجلاریندان اولمالیدیر. طبیعی کی اوزون و یوروجو متنلر پایلاشماق مجازی دونیادا اوخوجونون ماراغین قازانمیر. بو ندنله ادبیاتین هر گوشهسیندن آز و اؤز، پایلاشیملار، کتاب اوخومویان توپلوموموزدا، آزدا اولسا ادبیاتیمیزی تانیتدیرماغا یاردیم اولا بیلر.
بوگونلر بیزیم ادبیاتیمیزدا نثردن آرتیق شعر یازیلیر، نثر یازیلاریمیز بوندان آرتیق گئنیشلندیرمک اوچون اؤنریلرینیزی بویورون.
چوخ ساغ اولون أن اؤنملی بیر قونویا اشاره بویوردونوز. نثریمیز چوخ یتیم قالیب. اؤز آنا دیلیمیزده یئترینجه شعر دئیلیر، ماشاالله آز قالا هامیمیز شاعیر اولوروق. بو چوخ سئویندیریجیدیر.آنجاق آنا دیلیمیزده نثرین، اؤیکونون، رومانین یئری چوخ بوشدو. بارماق ساییندا دا بئله ناثیر یوخدور. قلم صاحیبلری آرخایین و اؤزگورجه قلمه، میدان وئرنمیرلر. چوخلو سیاسی، عرفی، دینی مانعلر، قلملری سوستالدیر و بئله اولور کی خسته و قورخاق قلم نثر یارادا بیلمیر. سینیق سالخاق بیر حیکایه و یا داستان یازیلاندا دا، کاغاذین و قلمین جوهرینین ده بئله هزینهسی، یازانا قایتمیر.
بو دورومدا بئله دوشونورم نثر یازانلاریمیزی، أن آزی اؤز ایچیمیزده محکم دستکلهییب و یییه دورمالییق. هر شهرده مختلف شعر انجمنلری وار، کشکه همت ائلهیب بو انجمنلرین آدین دَییشیب ادبیات انجمنی یازیب و هر جلسه ده نثرلر ده اوخونوب، آلقیشلانیب، نقد اولونسون.
روحی هیجانلارلا ایچ دویغولارینیزی نه سایاق یازماغا ساری یؤنهلدیرسینیز؟
منیم اوخوماغا نه قدهر عطشیم وار، بیر او قدهر ده یازماغا ماراقلیام. آنجاق هله ایچ دونیامی، روحو هیجانلاریمی نه دیله گتیره بیلمیشم نه قلمه. بو دا منده بؤیوک ضعفدیر. بلکه یاشیمدان آسیلیدی، بلکه چوخ گئجیکمیشم، بلکه باشیما گلن آجی اولایلاردان و یا ایچیمده اولان بیر قورخاق و اوتانجاق قیزین اولدوغوندان؟ دوغروسو سببین بیلمیرم. کشکه عؤمروم، اؤزومو یازماغا شرایط یارادیب و ایزین وئره…
تابولاری سیندیرماق گوجلو جسارت طلب ائدیر، سیز یازیلارینیزدا قلمینیزی نه قدهر آزاد بوراخیب بو ایشه ال قاتا بیلیرسینیزمی؟
من بئله دوشونورم، تابولاری سیندیرماق، کولتورو عورفی دَییشمک، فردی و آنی ایش دئییل. کیم بو تابولارا، بیر شعرده، یازیدا، عملده، آچیقجاسینا توخونسا، بیزیم توپلومدا، بو دینی ایناملارلا، انتحارا قالخماق دئمکدیر. چوخ یوموشاق و دوشونجهلره حؤرمتله یاناشی، اویغون حرکت ائتمک لازیمدیر. قلمی آزاد بوراخماز اولماز، أن آزی من بوراخمیرام. رئاللارلار ایده آللار ی، قاریشدیریب، تابو سیندیرماق نامینا قلمی سیندیرمایاق. زامان- زامان هر بیر مودرن دوشونجه اؤز یئرین تاپیب و أسکی غلط ایناملار، ائلیتین ألیلیه محو اولاجاق.
قادینلار هنر و ادبیات ساحهسینه گیرنده اؤزلری ایله بوللو گؤزللیک گتیررلر، یاخین ایللرده آذربایجان قادینلاری اؤز ادبیاتلارینا آرتیق ماراق گؤستریرلر، سیزین بو قونویا گؤره باخیشینیز نهدیر؟
ادبیات، اینجه صنعت و گئنلیکده، هئچ بیر ساحه، قادینسیز اینکشاف ائده بیلمز. قادینین رولون ادبیاتدا گؤزللیک گتیرن بیریدیر دئیه، محدودلاشدیرمایاق. منجه قادین، ادبیاتی گوزلشدیرمکله یاناشی، درینلشدیریر، گئنیشلندیریر، یئنی پنجرهلر حیاتا آچیر. یاخین کئچمیشدن، اؤز ادبیاتیمیزدا گنج خانیملار چوخ ساوادلی و گوجلو چابا گؤستریرلر. بو اولدوقجا منی اومودلاندیریر. دوغروسو بو سیخینتیلارلا، ایمکانسیزلیقلارلا، گنجلرین اؤز دیلیمیزه أدبیاتیمیزا ماراقلاری منی اولدوقجا هم اوتاندیریر و هم ده اومودلاندیریر. من چوخ گئجیکمیشم، گئجه ـ گوندوز چاپسامدا بونلارا چاتا بیلمیرم. او سببدن ادبیاتیمیزن گلهجگین چوخ یاخشی گؤرورم.
قادینلار یاشامین بیتمز بیلمهین چتینلیکلریله الـ به یاخادیرلار، گاهدان دا بو چتینلیکلره چوخ باجاریقلی، قابیلیتلی یازار قادینلارین الیندن قلمی آلیب، یارادیجیلیغینی دورغونلوغا سالیب، سیزجه بیر یازار قادین حیاتین چتینلیکلری ایله نئجه باریشیب، اؤز یارادیجیلیق یولونا داوام وئره بیلرمی؟
من دفعهلرجه هر یئرده دئمیشم، گوجلو قادین هر بیر چتینلیکره، اؤز ارادهسیله غالیب گله بیلر. ائولیلیک قادینا هدف یوخ، آراج اولمالیدیر. تاریخ بویو قادینلار کیشیلرین آرخاسیندا دوروب اونلارا، موفقیتلرینده شرایط یارادیب، یاردیم ائدیبلر، آرخا جبههده اؤزلرین اونودوب، بوش ـ بوش سؤزلرله وعدهلرله آلدالینیبلار. آنا اولماغی اونا بیر امتیاز ساییب، بهشت وعدهلریله، دوشونجهسینی دؤندوروب، قلملرینی، قدملرینی سیندیریبلار.
ایندی قادینلاریمیز اؤزلرینه، دوشونجهلرینه، هدفلرینه اؤنم وئریب، هر بیر مانعی قالدیرماقلاری لازیمدیر. عائله حیاتی مقدس بیر اولای دئییل. ایکی طرفلی آنلاشمادیر. بو آنلاشما هر هانکی بیر مرحله ده پوزولا بیلر. قلمی، کیمسه قادینین ألیندن آلماق حاققی یوخدور. اؤز اوشاقلاریدا بئله.
یازاماق اوچون دینج بیر یئر، گوجلو تمرکز گرکیر، سیز یاشامینیزدا بونلاری نئجه یارالدا بیلیرسینیزمی؟
گوندم یاشامین، هر تورلو آنلاری اولور، بعضا آدام، ائو ایشیندن قوناقدان و سایرهدن، باشینی قاشیماغا دا واخت تاپا بیلمیر.آما ایستک و عشق اولان یئرده هر بیر شرایطده یازماق اولور.
یای گونلری من آغیر خستهلیک کئچیریردیم. داستان کارگاهینا بیر حیکایه یازمالیدیم، خسته خانادا سِرُم آلتیندا بیر أللی، اونو یازدیم. دئمیرم یاخشی حیکایه اولدو.آنجاق تمرکز ائدیب یازدیم.
بیر ادبیاتچی و صنعتکار هانسی شخصیته مالک اولمالیدیر؟
أدبیاتچی گرچک معنادا، أدیب اولمالیدیر. اؤرنک و یول گؤرسدن بیری. قلم صاحابی اؤز بیلگیلری، روحو، بئینی، خیالاریلا، قلمی جوشدوروب یازدیریر. هر بیر یازار اؤزون یازیر. بعضا ده یازارلا، یازیسینین، توتارسیزلیگی اولور. بو دا طبیعیدیر ألبته.آنجاق منجه اوغور قازانیب، اورکلرده یئر آلماق اوچون یازیدان اؤنجه یازار سالیم روحا، گئنیش اورگه و سوسیال بیر شخصیته مالک اولمالیدی. منلیکلر، قیسقانجلیقلار ادبیاتیمیزا سَم کیمیدیر.
سیزین ایلک جدی ترجمهنیز فریبا خانیم وفینین «حتی وقتی میخندیم» کتابی اولوب هانسی ندنلر اوزره بو اثری ترجمه اوچون سئچدینیزمی؟
فریبا خانیم وفینی، بعد از پایان، کیتابیلا تانییردیم. سونرالار «پرنده من» و باشقا کیتابلاریندان اوخویوب اونون، قادینلارین حیسلرینی یازیب، یارادماق گوجو، منی چوخ ائتگیلندیردی. من ده اؤز جینسیمه و آنا دیلیمه بؤرجومو دوشونوب، اؤزومو سیناییم دئیه، «حتی وقتی میخندیم» کتابینین ترجمهسینه باشلادیم. اؤزومه گوون تاپیب، بو ایشی جیددی توتوب، ترجمهنی بیتیردیم. بیلمیرم نه حدده باشارمیشام…
اوریانا فالاچینین مانی ارژنگ فارسجایا چئویرن «نامه به کودکی که هرکز زاده نشد» اثرینی آنا دیلیمیزه چئویرمیسیز، سیزجه بو اثر ایکی دیلدن ترجمه اولدوقدا اورژینال متنه نه قدر یاخیندیر؟
اوریانا فالاچینین شخصیتی، دونیاگؤروشو، ایناملاری منه چوخ دوغما اولدوغوندان، سانیرام منیم ترجمهم، اورژینال متنه و اوریانا خانیمین قصد ائتدیگی و یازدیغی دوشونجهیه، فاسجا متندن، یاخینراقدی.
ترجمه زامانی، سانکی اوریانا خانیم، منیم قارشیمدا اوتوروب، اونلاری منه دانیشیردی، من ده تورکجهیه چئوریب یازیردیم. چوخ گؤزل دویغولار یاشاییردیم. بعضا ده اوریانا خانیم یوخ، من اؤزوم اولوردوم، اؤزوم یازیردیم سانکی. منه اونودولمایان شیرین بیر تجربه اولدو.
بو اثر تنقیدچیلر و اوخوجولار طرفیندن نئجه قارشیلانیبمی؟
هئچ کیم اؤز آیرانانینا تورش دئمز. من اؤزوم چوخ بینمیشم. انشاالله اوخوجولار دا بَیهنیب. اوخویانلار تعریف ائدیبلر، یالاندا اولسا بئله یاخشی قارشیلانیب. سایین اوستاد رحمانی، لوطفولو باخیشلاریلا اونا اؤن سؤز یازیبلار و بیندیکلرین دئیبلر.
بوردا یئری گلمیشکن عزیز دوستوم قارداشیم، اوستاد کامران آذری (کریم قربانزاده) بو کیتابین حاضیرلانیب، چاپا گئتمینهجن، چکدیکلری زحمتلریندن سونسوز تشکور ائدم. منیم خستهلیگیمین آغیر چاغلاریندا، بیزی تک قویماییب، بو کیتابی چاپا وئرمکله، چوخ یئرینده، روحی دستک اولدولار. آما تنقیدچیلر طرفیندن چوخ تاسفله تنقید اولونمایبدیر.کشکه اطرافلی بیر تنقید اولونا، من ده عیب ـ ایرادلاریمی بیلیب، سونکو ترجمه لرده تیکرار ائتمیم.
بیر اثری ترجمه اوچون سئچمکده اؤلچولرینیز نهدیر؟
ایلک ترجیحیم قادین یازارلاردان بیندیگیم اثرلردیر. همچنین یازارین دوشونجهسی، کاراکتئری و منیم ایچ دونیاما یاخین اولماغی، منه اؤنملیدیر.
اؤلکهمیزده باشقا دیللردن آذربایجان دیلینه ترجمه ائدنلردن کیملری تانیرسینیز و بونلارین ایچینده کیملرله یاخین ایلگینیز وارمی؟
سایین خانیم «نیگارخیاوی» و «رحمانیفر» جنابلاری. مرندن گنج یازار «رضا بگ حسینی» کی انگلیسجهدن دیلیمیزه چئویریر. نیگار خانیم و حسینی بگله زامان ـ زامان ایلگیم اولور.
یاخین ایللرده آنا دیلیمیزه ترجمه اولان اثرلرین هانسینی اوخوموسوز و اونلارین چئورهسینده باخیشینیز نهدیر؟
آلبرکامودان «بیگانه» اثری سایین محمد رحمانیفیرین ترجمهسیله اوخوموشام. گؤزل و مشهور بیر روماندیر. البته ترجمهده لازیم اولان دقّت واردیر. چوخ ساغ اولسونلار، قلملرینه ساغلیق. بو ترجمهلر نثریمیزه بؤیوک خیدمتدیر.
سیزجه آنا دیلیمیزه ترجمه اولانلارین هانسی آرتیق معیار دیلیمیزه یاخین و آخیجیدیر؟
منجه نیگار خانیم خیاوینین ترجمهلری آرتیق معیار دیله یاخین، آخیجی و گؤزلدیر. او گرچک آنلامدا چئویرمندیر. دیلیمیز و ادبیاتیمیزا کامیل احاطهلیدیر. ترجمهلری قصورسوز و گؤزلدیر.
ترجمهنین چتینلیکلریندن دانیشین لطفا!
ترجمهچی، ترجمه اوچون سئچدیگی، اثرین مؤلفینینین دونیا گؤروشو، ایناملارین و کاراکترین تانیارسا، اوندا ترجمه ائله ده، چتین اولمور. یانی بیر پاراگرافی اوخویاندان سونرا، بعضی کلمهلره، دئییملره، مثللره، معنا تاپا بیلمهسن بئله، ذهنینده اونا یاخین بیر سؤزلوک یارادا بیلیرسن.
بعضا ده یازارین منظورون آنلاماق چوخ چتین اولور و یا خود او دئین کیمی سن جمله قورا بیلمیرسن، بورادا ایش دویونه دوشور و ترجمهچینین گونلرجه ذهنین مشغول ائدیر.
هردن ده اینترنتی اصطلاحیلا دئسم، مغز هنگ ائدیر، چوخ ساده بیر سؤزلوگون، تورکوسون تاپا بیلمیرسن. اوندا ترجمهنی بوشلاییب دورماق لازیمدیر.
نئجهکی بیلیرسیز ایران آذربایجانیندا ترجمه صنعتی هله اؤز یئرینی تاپا بیلمهییب سیزجه بو قونودا نهلر ائتمهلیییکمی؟
بلی تاسفله، اؤزلیکله خاریجی دیللردن اؤز آنا دیلیمیزه ترجمه یا یوخدو، یا دا چوخ آزدی. منجه یئنه بو ادبیاتچی و ترجمهچینین مالی دورومونون تامین اولونماماسیندان قایناقلانیر. ادبیات، ترجمه کیمسهیه چؤرک آغاجی اولمور کی هئچ، چوخ واخت چؤرکلرینده کسیر. بیری بعضی واجب ایستکلریندن گؤز یوموب، بیر اثر یارادیر، قالیر ألینده، طبیعی آج قارین نه ایمان تانییار نه ادبیات و نه ده ترجمه.
من بئله دوشونورم، اؤز دیلیمیزه، ادبیاتیمیزا، ماراقلی اولانلار بو یارانی ساغالدا بیلر، مالی ایمکانلاری اولانلار، اوخوماسالار دا بئله بیر اثرین اسپانسری اولورسالار، ترجمهچی چؤرک بابتیندن آرخایین اولوب، ماراقلا یئنی ایشلر گؤرمگه همّت ائدر. یوخسا کور گؤزدن یاش اومماق اولماز.
یازارلا چئویرمنین فرقللرینی نهلرده گؤروروسونوز؟
یازار خیالیندا، اولان دونیانی قلمه چکیر، چئویرمن او دونیانی باشقا میلتلره تانیتدیریر.
بیر دیلین هابئله کولتورون گلیشمهسینده ترجمه اثرلرین ائتگیلری نهلر اولا بیلرمی؟
ترجمه بیرینجی آشامادا، ترجمه اولان دیلین اینکیشافیندا، سوزلوک خزینهسینین زنگینلشمهسینده، یاردیمجی اولور. بیر تانینمایان دونیانین، کولتورون اؤز دیلداشلارینا تانیتدیریب و یئر اوزونده کی اینسانلاری داها بیرـ بیرینه یاخینلادیر.
ترجمه ائتدیگینیز هر ایکی اثر قادینلارین یاشاییشلارینا باغلی بیر اثرلردیر، سیز بو اثرلری چئویرمکده قادینلارین چؤزولمهین حیات پروبلملرینی اوزه چکمک قصدینیز وارایدی یوخسا باشقا آماج اوزره بو ایشه ال قاتمیسینیز؟
أن کیچیک یاشلاریمدان، قادین مسئلهسی، قادینلارین یاشاییشی، تاپدالانمیش حقوقوقلاری، مظلوملوقلاری، ضعفلری منیم ایلک دغدغهلریمدن اولوب. کتاب آلیب اوخوماقدا دا بیرینجی سئچیمیم، قادینلار یارادان اثر اولوب. ایرانلی، آذربایجانلی و یا یابانجی خانیم یازارلارین تالیفلرینی ماراقلا اوخویوب و آلقیشلامیشام. منیم دردلریمی، حیسلریمی، حیاتدا اولان پروبلریمی، یالنیز بیر قادین قلمه، شعره و تصویره چکه بیلر. سیمون دوبوار، اوریانا فالاچی، بانو آوار، سیمین دانشور، زویا پیرزاد، فروغ، فریبا وفی، رقیه کبیری، فرانک فرید، سوسن خانیم رضی، گلی ترقی و…قادینلارین دانیشمایان دیلی و یازانمایان قلملری اولوبلار.
ترجمهیه فیکیرلشدیگیم زامان اؤز قیزیم، اوریانا فالاچی و خانیم وفینی منه اؤنری وئرنده، سئوینجک یولا دوشدوم. بو ترجمهلرده یالنیز بیر هدفه باخیردیم: بیر قادین اولاراق اؤز جینسیمه بورجومون بیر قیسمین اؤدهییرم.
ایندیلیکده الینیزه ترجمه یوخسا تالیف اوچون بیر اثر وار می؟
بلی چوخ دگرلی و بؤیوک یازارمیز، افتخاریمیز، اوستاد دکتر براهنینین « رازهای سرزمین من»ی ترجمه ائدیرم. چوخ آغیر و لذّت وئریجی بیر ایشدیر. عؤمور قالسا بو ایللیکده ایشیق اوزو گؤرر.
یازی عادتلرینیزدن اوخوجولاریمیزلا پایلاشین، گونون هانسی زامانلارینی یازماق اوچون آیرییرسینیز، یا دا نه واختلار ال قلمه آپار یازماغا باشلاییرسینیز؟
معین و دوزنلی بیر واخت یازماغا، عاید ائتمهمیشم. آنجاق اکثرا گئجهلر یازماغا ذوق، شوق و انرژیم چوخ اولور. بعضا گئجه ساعات اوچ- دؤردهجن مشغول اولارام.
سیز ایللردیر ادبیات ساحهسینده چالیشیرسیز، بو گونکو ادبیاتیمیزا نئجه باخیرسینیز؟.
گئچن اییرمی ـ اوتوز ایللرله بو گونکو دورومو قیاسلایاندا، بو گون ادبیاتدا، هم شعر ده هم نثرده، درین بیر گلیشمه، اؤزلشمه و اؤزگورلشمه ایرَلی سورمگه باشلایبدیر. داها بو حرکتی دایاندیرماق اولماز. ایراده لر گوجلودور، یالنیز بیر آز دوزن وئرمک لازیمدیر.
آنا دیلیمیزده مکتبین اولمامازلیغی، هابئله یازیمیزین عرب الفباسیلا واحد قایداسی اولماماسینا رغما، اومودوم وار اؤز دیلیمیزده، ادبیاتیمیزدا چالیشان گنج نسلیمیز، بو سینیق سالخاق، ادبیات گمیسینی گؤزل ساحیللره چاتدیرسینلار.
عایلهنیز سیزین ادبی فعالیلره گؤره باخیشلاری نهدیر؟
من بوگون قلمی ألیمه آلیب جیزماقارا یازیرامسا، اونلارین دستگینین تاثیریندندیر. هم حیات یولداشیم، هم ده اوشاقلاریم منیم یولوما چیراق اولوبلار هر زامان.
حیات یولداشینیز هنر یا ادبیاتین هانسی قوللارینا ماراق گؤستریرمی؟
منی ایلک دستکلهییب، منله یول بیر اولان انسان، حیات یولداشیم اولوب. او ادبیات معلیمیدی، اؤز دیلیمیزده، تانینمیش شعرلری شاگیردلره أزبرلدیب، امتحان آلاردی. انشا کیلاسلاریندا اونلارا، تورکو مثللری آختاریب، تاپماغا تکلیف وئرردی. وارلیق درگیسینین هر نؤمرسینی ائوه گتیریب، بیرلیکده اوخویاردیق. او مجلهنین یازیلاریلا بیز اؤز دیلیمیزده اوخوماغی اؤیرنمیشیک.
من آز سایدا اولان قادینلاردانام کی حیات یولداشیم و عائلهم منله آیاقدیرلار. بو دا بؤیوک خوشبختلیکدیر.
عایلهنیزده سیزدن باشقا کیملرین ادبی فعالیتلری وار؟
اوغلوم، قیزیم، گلینیم ده ادبیاتا چوخ ماراقلیدیرلار. اوغلوم هردن بیر شئیلر یازاردی، آما هله جیددی باشلاماییبدیر.
آذربایجان ادبیاتچیلار و فولکورچولاریندان کیملره سیخ ایگینیز وار؟
اوستادلاریم، قلمداشلاریم چوخدور. هامیسندان درسلر آلیب ادبی حیاتیمدا استفاده ائدیرم. آد آپارماسام یاخشیدیر، قورخورام سهوا قلمدن دوشن اولا. قوزئی آذربایجاندا سایین یازار«فیروز مصطفی»یلا ادبی علاقهلریم اولور. اونلارین نئچه حیکایهسینی ده عرب الیفباسینا کؤچورموشم.
اؤزبک یازیچیسی اوستاد «حلیم یارقین»جنابلاریلا دا، ادبی علاقهم اولور. اونون «بابری خطی» مقالهسینی اؤز دیلیمیزه چئویرمیشم.
اوستاد «انور اوزون» جنابلاریندان دا، بعضی مقالهلری اؤز دیلیمیزه چئویرمیشم.
آردیجیل اولاراق ادبی درنک یوخسا خصوصی ادبی ییغینجاقلارا قاتیلارسینیزمی؟
ائل بیلیمی موسسهسی منه بابا اوجاغیدی. اورادان یازماغا باشلامیشام. فولکلورچو خانیملارین جلسهلرینده باشاردیغیم قدر اولوب، فعالیتلرینده اشتراک ائدیرم.
سیز ترجمهلرینیزی اؤنجه کیمهلره اوخویارسینیز و اوخودوقدان سونرا قارشینیزدا اولان کیمسهدن نهلری گؤزلهییرسینیزمی؟
سایین اوستاد دکتر صمد بَی رحمانینی تانیمادیغیمدان اؤنجه، کیمسهیه اوخویوب و یا گؤرسترمیردیم. ایکینجی کیتابی اؤنجه اونلارین خیدمتنه گؤندریب، تایید آلدیقدان سونرا چاپا قرار وئردیم.
اوستادلاریمیز، اثرلره آینا کیمی یاناشمالیدیرلار، گؤزلیکلرینده گؤروب گؤسترلر، عیب ـ ایرادلارین دا. طبیعی من ده اونو گؤزلورم اوستادیمدان.
یاخین گلهجکده یئنی اثر چاپ ائتمک قصدینیز وارمی؟
بلی، دونیانین و ایراینین مشهور سیاسی، ادبی قادینلارین بیوگرافیسی، گؤردوکلری ایشلرین، اؤز دیلیمیزه ترجمه ائتمیشم. بونلارین بیرچوخو «مهد تمدن»ون، «سانجاق» صحیفهلرینده یاییلیبدیر. بلکه تئزلیکده اونو تکمیللشدیریب چاپ ائتدیک.
عؤمور قالسا، فولکویازلاریدا بیر یئره ییغیب، چوخالدیب چاپا حاضیرلامایا، نیتیم وار.
نئجهکی بیلیرسینیز فولکلور بیر خالقین گوجلو شفاهی ادبیاتیدیر. بیز آذربایجانیلارین دا دونیا خالقلارینا تای آشار- داشار فولکلور خزینهمیز وار، سیزین فولکلورلا نه قدر ایلگینیز وار و بو گونه کیمی بو ساحهده هانسی چالیشمالارینیز اولوبمو؟
افتخارلا دئیه بیلرم، من جیدی یازماغا، «ائل بیلیمی» و فولکلورلا باشلامیشام. ائل بیلیمی مؤسسهسینده اولان عزیز اوستادلار اؤزلیکله عزیز قارداشیم سایین مهندس صرافی بَیین خصوصو لوطفویله، آنامدان ائشیتدیگیم ناغیلاری یازیردیم، مرندین و قاراداغین عادت، عنعنهلرینی، تویلارین، مذهبی مراسملریندن یازیردیم، ایلک یازیلاریمدا چوخلو سهولریمی حؤصلهیله ائدیت ائدیب ائلبیلیمی نشریهسینده چاپ ائدیردیلر. من ایلک گونلر اورا گئدنده سیزین ده، حوضورونوز و دگرلی ایشلرینیزین یاخیندان شاهیدی اولموشام.
فیس بوکدا ائل بیلیمی صحیفهسینی، اوستاد صرافی جنابلاری یولا سالاندان، من ده اورادا بیر آدمین کیمی، گئجه ـ گوندوز چالیشمالاریم اولوردو. ائل بیلیمینین او صحیفهسی چوخ اوغورلو و فایدالی اولوردو. هرگون فولکلور حاقدا اوندان چوخ پوستلار پایلاشیردی، بحثلر اولوردو. چوخلو ائشیدیلمهین عادت، عنعنهلر، فولکلوریک شعرلر، یازیلارآرشیو اولاراق قالیر. هامی او صحیفهنی فولکلور مکتبی کیمی تانییردیلار.
سونرالار من مثللر، دئیملر له دولو یازی و خاطیره یازماغا باشلادیم، اوزامان بو سبکلره آد وئریلمهمیشدی، مندن اؤنجه سایین اوستادیم سوسن خانیم نواده رضینین، «أننمله من» آدلا تبریز شیوهسیله بئله یازیسی و کتابی اولموشدو.آنجاق هله آد وئریلمهمیشدی. اوستاد صرافی جنابلاری، باشقا اوستادلارلا مشورتدن سونرا بو تیپ یازیلارا «فولکویازی» آدی قویدولار. بئلهلیکله فولکویازی یازماغا باشلادیم. بو یازیلاری یئنه دوام ائتدیرمکدهیم.
یازدیغینیز خلاقه اثرلرینیزده نه قدهر ائل ادبیاتیندان یارارلانیرسینیزمی؟
من یازیمی فولکلورلا باشلایب فولکلورلا بیتیریرم.
سیزین خلاقه یازیلارینیزدا طنزین ده اؤزل یئری وار اولورسا بو قونودا آچیقلامالار وئرین لطفا!
طنز ساحهسی چوخلو کیشیسل دونیاسی اولوب. چوخ آز قادین بو وادییه آیاق قویور. منده ده بیر آز طنز روحیهسی وار.آنجاق طنز یازماغا جیدی باش قوشمورام. بلکه ده باجاریقسیز اولماقدان چکینیرم.
ویراستارلیق یا خود ائدیت ائتمک هر بیر اثرین داها آخیجی و یازی قایدالارینا سؤینمکده دانیلماز رولو وار، سیزین بو قونودا باخیشلارینیز نهدیر، اثرلرینیزی یایمادان اؤنجه اؤزل بیر ویراستارا وئررسینیزمی؟
منجه هر یازینین دقّتلی و قوصورسوز اولماغا، مطلق ائدیت و ویراستارلیغا نیازی وار. یازار اؤزو ویراستار اولسا بئله، یئنه بعضی کیچیک نکتهلری گؤرمویه بیلر. قالدی، منیم کیمی اؤیرنجیلرین یازیسینی دا، یایماقدان اؤنجه، حتما بیر اوستاد ویراستار گؤرورلر.
سیز ادبیاتدا تنقیده نئجه باخیرسیز و بویورون بو گونه کیمی سیزین ایشلریزدن انتقاد ائدن اولوبمو؟
چوخ درین بیر بوشلوغا اشاره ائتدینیز. تنقید پرفسیونال شکلده ادبیاتیمیزدا یئرین تاپا بیلمیر. بو دا ادبیاتین اؤزلیکله نثرین، اینکیشاف ائتمهمهسینین بؤیوک عاملیدیر. بعضا بیر اثری انتقاد یئرینه تاپداییب، یازارین أل ـ قولون سویودوب، دینجهلیرلر. چوخ نادیر حالدا دا دوزگون نقد وار، آنجاق یازار یازدیغین عیبسیز، نوقصانسیز بیلیب و اولومسوز موضع توتور.
هله ادبیاتدا اوزون اوزادی یوللاریمیز وار، هر شئی اؤز یئرینی تاپاجاق کسین، بیر آز حوصله و زامان لازیمدیر.
تاسفله یوخ منیم یازیلاریمی،کیمسه انتقاد ائتمیبدیر.
بیر یازار و چئویرمن کیمی بویورون ادبیاتدا هانسی زیروهلره یوکسلمک ایستهییرسیز؟
بو دئدیگیم سؤز گرچکدیر، تواضعکارلیق دئییل: من نه یازارام نه چئویرمن. چوخ گئجیکمیشم تاسفله! آنجاق ادبله دیزه کؤچوب اوستادلاریمین مکتبیندن اؤگرنمگه باشلامیشام. عؤمروم قالیرسا، یاخشی اؤیرنجی اولورسام، حتما اؤز رومانیمی یازماق ایستیرم.
سیزین اندیرلی تاپشیریغینیز گنج ادبیاتچیلارا نه اولا بیلر؟
ایش چوخ عؤمورلر قیسادیر، ایکی ألیمیز وار، ایکیسینده بورج آلیب چالیشماغا باشلایاق لطفا. دوز یازماماق، هئچ یازماماقدان چوخ یاخشیدیر. نثریمیزین،گنجلره شدیدا احتیاجی وار. یازین و فقط یازین.
هئچ یئرده تعریفلهمهدییینیز ادبی خاطرهلرینیزدن بیرینی دانیشین لطفا!
یاشیم کیمی خاطیرهمده چوخدور. ایندی بیردن بو یادیما دوشدو:
انقلابدان اؤنجه ۵۵- جی ایلده، انشا معلیمی بیر موضوع دئمیشدی، سیناما موضوعسوندا، من ده دینی کتابلاردان زادان فایدالاراناق اوزون بیر مقاله یازمیشدیم، کؤنوللو ایزین آلیب،گئدیب باشلادیم اوخوماغا:… نولار مجلیسده بیر قانون گئچه، ضد اخلاقی فیلیملرین اکرانی قدغن اولا، هله یازیرلار اون سکگیزدن آشاغا فیلیم دئییل، آما اؤزو بیر تبلیغ اولور و… سایره! یازی یارییا یئتمهمیش، معلیم دئدی: گئت اوتو بسدی گؤرر، سنین کلهن خرابدی (کلهات بوی قورمه سبزی میده). منده هر زاددان خبرسیز سونرالار بیلدیم کی گرچکدن باشیم خرابیمیش.
سون اوخودوغونوز کتابین چئورهسینده دانیشین!
»رقیه خانیم کبیرینین «ائویم» رومانی سون اوخودوغوم کتابدا اولماسا، من ده درین تاثیرین قویوب و ائتکلهییبدیر. اؤز آنا دیلیمیزده بو قدر اوستاکارلیقلا بیر رومان حیرت ائدیجیدیر.
بیر گنج قیزین اؤلکهنین قورخولو گونلرینده زیندانا دوشمهسی، زینداندا، تک دامدا، آغیر آجی کئچیردیگی گونلرده، خیالاری اوچوب گئری قاییدیب یاشادیغی شهرین، کوچهلرینده، ائولرینده اولوب بیتن، گونلرین سئیر ائدرکن، اوخوجونو دا اؤزویله آپاریر، جیران یولداشی، آباجی و باشقا کاراکترلرین کنارینا.
تک دامدا اونلا بیرگه اوشویورسن، تفتیش اولورسان، تحقیر اولورسان و نهلر…
منجه بو کتاب اؤزلوگونده بیر شاه اثردیر. رقیه خانیم آنا دیلیمیزده بیرینجی رومان یازانلارداندیر. قلملری آخارلی یولو داواملی اولسون.
سون سؤز اولاراق اوخوجولاریمیزا نه دئمک ایستهییرسیز؟
أن ایچدن قاینانان، سلام وسایغیلاریمی و مینندارلیغیمی، سیزین بو دگرلی درگینیزده، أمگی کئچن، سسسیز، مینّتسیز عزیزلریمه سونولورام.
ادبیاتیمیزین قایغیسینی چکن و دگرلی واقتلارینی، اؤز دیلیمیزده یایلان مطلبری اوخویان حؤرمتلی اوخوجولارینیزین اؤنونده باش أییرم. اوخوجوسوز هئچ بیر یازینین دگری اولماز. یازیلاریمیزی اوخویوب دگر وئرن عزیرلره عشق اولسون.
سوروشمادیغیم اورهیینیز ایستهیین هر هانسیسا سوال وارسا، یازیب جوابلایین لطفا!
سیز حؤرمتلی ادبیات کشیگینده دوروب جاندان مالدان، کئچن قلمداشیما یورولماساسیز دئییرم.
سیزین سوالارینیز چوخ چئشیتلی و اطرافلیدی. منده ألیمدن گلن قدر جوابلاماغا، چالیشدیم. اومودوم وار سیزین و اوخوجولارینیزین رضایتین جلب ائتمیش اولام.


text:
ساری ایستی
یاشار کمال- چئویرن: ارسلان فصیحی
اوشاق: «آنام»- دئدی، «آناجان، منی ساباه سحر تئزدن، گون چیخمامیشدان اویات».
– اگر یئنه اویانماسان؟
– اگر اویانماسام، ایینه سوخ اتیمه، توکلریمی چک دؤی منی.
اوزو سولغون، اینجه قادینین قارا گؤزلری سئوینجلی بیر پاریلتی ایچینده قالدی.
– یئنه ده اویانماسان، اوندا نئجه؟
– اؤلدور منی.
قادین وارگوجو ایله اوشاغی قوجاغینا آلیب، باغرینا باسدی.
– جان بالا جان، دئدی.
– اگر اویانماسام …- اوشاق دوشوندو. بیردن «آغزیما بیبر سوخ»- دئدی.
آناسی یئنه ده، عئینی مهریبانلیقلا، گؤزلری یاشاراراق اونو باغرینا باسیب اؤپدو. اوشاق دالبادال دئییردی:
– باخ، اگر اویانماسام، آغزیما بیبر سوخ ها!…آنا «جان!» – دئییر.
– بیبر چوخ آجی اولسون
اؤزونو ازدیریر، ارکؤیونلوکله، آرا وئرمهدن قیشقیریر:
– آجی بیبر، قیرمیزی بیبر … آغزیمی ائله یاندیرسین کی … ائله یاندیرسین کی … دیک آیاغا دوروم.
آناسینین الیندن قورتاریر، همین سورعتله یاتاغا گیریر.
– اورک بولاندیران بیر یای گئجهسی … گؤیده تک- توک اولدوزلار، یئکه تکره بنزر بیر آی… یاتاق تورشامیش تر قوخوسو وئریر.
یئرینده اویان- بویانا دؤنور، سونرا بیر قرارا گلیر: «سحرهجن یاتمایاجاغام». سئوینیر. سحر چاغی آناسی «عثمان»- دئیهن کیمی، تئز قالخیب بوینونا ساریلاجاق. آناسی نهقدهر حئیرت ائدهجک بو ایشه! یاتاغین ایچینده سئوینجله هوپلانیر. سئوینجی بیر آن سؤنور، ایچینه قورخو دوشور: «بیردن یوخوم آپارسا، اوندا نئجه اولار؟» اؤزو- اؤزونه دالبادال تکرار ائدیر: «یوخلامارام، یوخلامارام دای! نهیه گؤره یوخلاییم».
آز سونرا آناسی گلیب یاتاقدا، اونون یانیندا اوزانیر. اوشاغی اوخشاییر:
«بالام»- دئییر، «یوخلادین؟»
عثمان هئچ دینمیر. آناسی قوجاقلاییب اؤپور عثمانی. عثمانین ایچیندن ایلیق- ایلیق بیر سئوگی، عئشقه، محبّته بنزهین آغلادیجی بیر شئیلر کئچیر. سحری گؤزلهییر. آناسی نئجه حئیرت ائدهجک. تکجه دوشوندویو شئی بودور کی، سحر تئزدن دوروب آناسینی حئیرتلندیرسین.
آنا یوخلاییب، عثمان یاتاقدا اویان- بویانا دؤنور. گؤز قاپاقلاری آغیرلاشیر. عثمان اؤزونو ائله راحات بوراخمیر.
بیر آن قالخیب، درین- درین نفس آلان آناسینین اوزونه باخیر. اوز آی ایشیغیندا آی کیمی پاریلداییر. هؤروکلو ساچلاری ایندی داها قارا گؤرونور هؤروکلو اوزون ساچلار یاستیغین آغلیغیندا گؤزه چارپیر. هؤروکلرده پیریلتی وار. اوزون زامان ساچا، آغ- آپباغ اوزه باخیر. سونرا باشی آغیرلاشیب یاستیغا دوشور.
گئجه یاریسی چوخدان کئچیب، اطراف گوندوز کیمی ایشیقدیر. آلاچیغین آلتیندا یاتان اینهیین گؤوشمک، دیشلرینین قیجیرتماق سسی گلیر. یوخو یامان باسیب اونو. یوخلایاجاق. دیشلرینی سیخیر. قوللارینی دیشلهییر. هر نه ائلهسه ده فایداسی یوخدور، یوخو بیر سو کیمی دؤرد یانینی توتوب، دورمادان یوکسهلیر، هیرسلنیر، سونرا گولومسهییر. هیرسلنیر، گولومسهییر. سحره یاخین آناسینین بوینونو قوجاقلاییر. قوللاری آناسینین بوینوندادیر …
آی غربدهکی دوزنلییه دوغرو ائنیب، ائله بیل بیر اوجو تورپاغا دیهجک. بیر آزدان یئره باتاجاق. ائله بیل شرقدهکی داغلارین دالیندان اینجه، آغ بیر ایشیق فیشقیریر، داغلارین تپهسی یاواش- یاواش آغاریر. کندین اینکلری بؤیورمهیه، کندده بیر شئی جانلانماغا باشلادی.
آنا دیز چؤکوب، ترپنمهدن، سس- سمیر چیخارتمادان اوشاغا باخیر. اوشاغین باشی یاستیغین قیراغینا دوشوب، بوینو چؤپ کیمیدیر. اوزو ساپ- ساری. اوشاق نفس بئله چکمیر. بالاجا اوزو آلاجا قارانلیقدا خیال کیمی گؤرونور … آنا اونا باخا- باخا آه چکیر …
اوشاق بیردن بیر قولونو ملفهنین آلتیندان چیخارتدی. قولون قالینلیغی آنجاق بیر باشبارماق قدهر اولار. دریسی او قدهر قیریش- قیریشدیر کی، ائله بیل سومویوندن قوپوب تؤکولهجک … آنانین گؤزو قولا ایلیشدی، قالدی. سونرا دریندن بیر «آه»- دئدی، «بالام آه ..»
ترپندی، ایکی طرفینه ساللاندی. اوشاغین یانینا گئتدی. «اویاتمایاجاغام»- دئدی. «اویاتمایاجاغام، اگر آجیمیزدان اؤلهجهییکسه، قوی اؤلک. بیر اوشاغین ایشلهمهییندن بیر شئی چیخماز کی».
گؤزلری آریق قولدادیر. ایندییهجن اوشاغین بو قدهر آریق اولدوغونو نئجه باشا دوشمهدییینه حئیرت ائدیردی.
– اگر آجیمیزدان اؤلهجهییکسه، قوی اؤلک.
اوزون، هؤروکلو ساچینی آغزینا آپاریب، هیرسله چئینهدی. آشاغیدان اری باغیردی:
– یئنه ده اویانمادی؟
قادین یالواران بیر سسله دئدی:
– نه ایستهییرسن اوشاغین جانیندان؟ هله بالاجادی، بارماق بویدادیر، سوموکلری سینار، ائله ظریفدی کی …
اری عصبلشدی:
– بو گون موطلق اویانمالیدی، سنه اویانمالیدی دئییرم! ایشلهسین، تنبللییه عادت ائلهمهسین. اوشاقلیقدا گرک سوموکلری برکییه.
قادین دئیینه- دئیینه، قورخا- قورخا دئدی: «قولو او قدهر آریقدی کی، …»
اوشاغین باشینین اوستونه گئتدی. اؤزونو هئچ جوره راضی ائده بیلمیردی کی، بو توک کیمی یونگول اوشاغی اویاندیریب، قیزمار گونشین آلتیندا ایشلهمهیه گؤندرسین.
آشاغیداکی عصبی سس: «اویات اونو»- دئدی. «بیر شیلله قوی قولاغینین دیبینه. مصطفیآغاگیله سؤز وئرمیشم. بو گئجه یاریسی هاردان اوشاق تاپاجاقلار، هه؟»
قادین دئدی: «آی کیشی، اورهییمدن گلمیر آخی. ائله ظریفدی کی … اونون ایشلهمهیی ایله بیز بیه پوللو اولاجاغیق؟»
کیشی دئدی: «اگر ایندیدن ایشلهمهیه عادت ائلهمهسه …»
قادین اوشاغین باشینی، توکلرینی اوخشادی. یاواشجا «عثمانیم»- دئدی. «عثمانیم اویان، قالخ آیاغا بالام … گون چیخدی عثمان».
اوشاق ناله ائلهدی. یاواشجا بیر بؤیروندن او بیری بؤیرونون اوستونه دؤندو.
– بالام، عثمان، گون چیخیبدی …
اوشاغین چیینیندن توتوب قووزادی. ائله یاواش توتموشدو کی، ائله بیل سینیب تؤکولهجک… تزهدن یاتیرتدی.
«اویانمیر دای، اویانمیر. اؤلدوروم؟»
تئز آلاچیقدان آشاغی ائندی. آلاچیق بئشیک کیمی ساللاندی.
کیشی قیشقیردی:
«آللاه سنه ده لعنت ائلهسین، اونا دا … نئجه یانی اویانمیر!»
«اویانمیر دای، نئیلهییم!»
کیشی هیرسله پیللهکنلره آتـیلدی. آلاچیغا چیخدی، اوشاغین ایکی قولوندان توتوب قووزادی. اوشاق بیر دووشان بالاسی کیمی الینده آسیلی قالدی. یوخولو- یوخولو ال- آیاق آتیر، «آنا، آناجان!»- دئیه قیشقیردی. کیشی آلاچیقدان اوشاغی آشاغی ائندیریب قادینین قاباغینا آتدی. اوشاق حیهطین توزلارینین ایچینده یئره سریلدی.
قادین اوشاغینا باخدی، باخدی:
«آللاه هئچ کیمین بالاسینی اؤزگهنین الینده قویماسین» – دئدی. تئز اوشاغی یئردن گؤتوروب باغرینا باسدی. اوشاغین گؤزلری یئکه- یئکه آچیلیب، حئیرتله باخیردی. آپاریب سویوق سو ایله اوزونو یودو.
اؤزونه گلن اوشاق: «آنا» دئدی.
– جان!
– آغزیما قیرمیزی بیبر سوخدون؟
بو واخت مصطفیآغانین ماشینی گلدی، ائولرینین قاباغیندا دایاندی.
– عثمان …
عثمان قاچا- قاچا گئدیب ماشینا میندی. سئوینجدن دریسینه سیغیشمیر، ماهنی اوخویوردو.
آناسی مصطفیآغانین تارلاسیندا گونهموزد ایشلهین «زینب»ی بیر کنارا چکیب دئدی: «قوربان اولوم، زینب باجی، عثمانی گؤزله … اوشاق بیر دری، بیر سوموکدو …»
زینب:
– قورخما باجی- دئدی، «آرخایین اول».
تارلایا گئتدیلر. هله گون چیخماییب … کومباینین دوزگون سیرالادیغی دستهلر شئهلیدیر … اوت و یاش اکین ایییسی گلیر … آتی آرابایا قوشوب، یوکلهمهیه باشلادیلار. آرابایا ایکی آت یئرینه بیر آت قوشوبلار …آتین جیلووونو عثمان چکیر، آرابا دولان کیمی، تئز خرمن یئرینه آپاریر….
آرابانی یوکلهینلر عثمانلا باش- باشا قویورلار:
– نئجهدی عثمان؟
– یاشا عثمان!
عثمان سئوینیر …
چوخ کئچمهدن قیپ- قیرمیزی بیر اود حالقاسی حالیندا گونش قارشیداکی داغلارین دالیندان چیخدی … اکین یئریندن، دستهلردن، سامانلاردان یاواش- یاواش، اینجه، گؤزله گؤرونن بیر بوخار قووزانیر. گؤیده پارچا- پارچا آغ بولودلار دولانیر.
عثمان خرمنله دستهچیلر آراسیندا گلیب- گئدیر. عثمان جانلی، دیپ- دیریدیر. زینب هردن: «هه عثمانیم. آسلان عثمانیم …»- دئیه عثمانی اوخشاییر.
گون تپهیه دوغرو یوکسلدی … هر یئر ایشیق ایچینده بوغولوب، تورپاقداکی بوغدالار دا، بیچیلمیش دستهلره وورولان گون ایشیغی ائله بیل آلوودور … ایشیق ساپ کیمی هر یئری ساریییب، مینلرله، یوز مینلرله ایشیق ساپی بیر- بیرینه دولاشیب، سانکی گؤیده اوچورلار. بیچینی دستهلهینلرین اوزونو توز توتوب، اوزلردن تر سوزولور. هر طرفه اود ساچیلیب، هر یئر یانماقدادیر.
عثمان قارالیب، اوزو بیرآز داها اینجهلیب، یئکه گؤزلری قیسیلیب … کؤینهییندن ده تر فیشقیریب …
سحر واختینداکی جانلیلیق هاردا قالیب!؟ … ایندی عثمان یئرییهنده آیاقلاری بیر- بیرینه دولاشیر. آز قالیب ییخیلا و آتین آیاقلاری آلتیندا قالا … عثمان اؤزونو ساخلاییر.
تورپاق دا قیزارمیش دمیر کیمیدیر. عثمان هر دفه آیاغینی یئره قویاندا، ایستیدن سیچراییر. بونا گؤره ده یئریمهیی قریبه بیر حال آلیب …
آرابایا یئتیشهنهجن دسته باغلایان قادینلار، آغیزلاری یوخاری، دستهلرین اوستونده، گونشین آلتیندا یاتیب یورغونلوق آلیرلار.
عثمان دورمادان گؤیه باخیر … بیر پارچا بولود … بعضن بیر چوخ بولود کؤلگهسی اوستلرینده بیر آن قالیب کئچیر… گؤزلر بولود کؤلگهسینین دالینجادیر …
گون تپهدهدیر … اکین یئری چیتیرداییر. شوملانمیش، قیزمار تورپاق عثمانین آیاقلارینین آلتیندا … عثمان دورمادان هوپلانیر.
عثمان جانا گلیب، آلتدان یانیر، اوستدن یانیر. ائله بیل جیگرینه قیزارمیش بیر دمیر سوخورلار …
زینب دستهلری آرابایا یوکلهینده دؤنوب عثمانا باخدی. گؤردو کی، عثمانین آیاقلاری تیر- تیر تیترهییر.
«عثمان» دئدی، «عثمان، عثمانیم بئله پییادا گئدیب- گلمه، گل سنی آتین اوستونه میندیریم».
قووزادی، آتین اوستونه میندیردی. عثمان آتی سوردو. هله آیاقلارینین تیترهمهسی قورتارمامیشدی. آت اوستونده گئتدی- گلدی. زینب اوزاقلاردا دسته باغلاییردی. آتدان دوشوب، زینبه طرف یئریدی.
زینب:
– نییه آتی بوراخدین عثمان؟ بیردن قاچار گئدر ها!
عثمان اونا یاخینلاشیئب الیندن توتدو:
«باخ»- دئدی، «زینب خالا، من بؤیوینده سنه قیزیلدان سیرغا آلاجاغام».
قاچا- قاچا آتین یانینا قاییتدی.
ایستی آدامی بوغور … هاوا دورغوندور. آتین اوستونده عثمانین آیاقلاری آغریدی. آز قالیب یئره دوشسون… گؤزو هئچ بیر یئری گؤرمور. عثمان آتی سورمور، آت اؤزو گئدیب- گلیر.
بیر آزدان ناهار ایستیراحتی. قیزمار گونشین آلتیندا یئمک … قان کیمی ایلیق سو. زینبین بوتون یالوارماسیناباخمایاراق، عثمان آغزینا بیر تیکه بئله چؤرک قویمادی. ائله هئی سو ایچدی … زینبین آغلی کسیب، عثمانین باشینا بیر وئدره سو تؤکدو. اوشاق اوندان سونرا بیرآز اؤزونه گله بیلدی.
ایشه باشلایاندا زینب دئدی:
– عثمان، سن گئت اوتور بیر یئرده. آتی بیر آیریسی سورسون.
عثمان:«اولماز، زینب خالا»- دئدی، «من سورهجهیم، هئچ یورولمامیشام».
آتی الیندن آلان کیمی عثمان اوتوروب هؤنکور- هؤنکور آغلاماغا باشلادی:
«من یورولمامیشام، واللاه یورولمامیشام!»
بیر قوجا آرواد دئدی:
– میندیرین آتا بو گئدهنی … قوی دوشوب آتین ایاقلاری آلتیندا ازیلسین … ایت کوچویو!
عثمان:
– واللاه دوشمهرم، بیللاه دوشمهرم. آخی من یورولمامیشام کی.
میندیردیلر. میندیردیلر آمما، اوچ دفه گئدیب- گلندن سونرا عثمانین باشیئ گیجللنمهیه باشلادی … اؤزونو گوجله ساخلاییر.
بیرآزدان، آتین اوستونده اوزاندی، آتین یالینی اللرینه دولادی. زینب وضعییتی باشا دوشوب، عثمانی آتین اوستوندن ائندیردی. عثمان هوشدان گئتمیشدی. آپاریب بیر دستهنین اوستونده یاتیرتدی.
زینب: «بالا»- دئدی، «بالا، آخی نهقدهر عنادکارسان …»
سونرا زینب یئنه سو گتیریب، عثمانین باشینا تؤکدو. گونون قاباغیندا دایانیب عثمانی اؤز کؤلگهسینده ساخلادی. عثمان بیر موددتدن سونرا آییلدی. آخشام، ایش تعطیل اولاناجان، زینبین قویدوغو دستهنین اوستونده، بوم- بوش گؤزلرله ایشلهینلره باخدی. اوتاندیغیندان باشینی قووزایا بیلمیردی.
ایش قورتاراندا زینب عثمانین الیندن توتوب ماشینا میندیردی. اوشاق ائله بیل اریمیشدی. زینب دئدی:
– عثمان بو گون سن چوخ یاخشی ایشلهدین. مصطفیآغا موزدونو آرتیقلاماسی ایله وئرهجک.
عثمان تعجّوبله سوروشدو: «دوغرودان وئرهجک؟»
«سن چوخ ایشلهدین».
عثمان سانکی تزهدن جانلاندی.
***
بوتون عایله ییغیشیب قاپی قاباغیندا یئمک یئییرلر … اویاندا آرابا، ارابایا باغلی آتلار. آتلار باشلارینی یاش اوتا سوخوب، خیشیرتی ایله، سانکی اوتو سومورورلار. اطرافی یاش اوت قوخوسو آلیب …
قارانلیق پرده- پرده ائنیر. آتلارین بیرآز او طرفینده ده عثمان تارلادان گلدیییندن بری تیکیلیب دوروب. صبیرسیزلیکله گؤزلهییر، گؤزو یئمک یئیهنلردهدیر. یئمک یئیهنلر عثمانی گؤرمورلر.
عثمان گؤزلهییر. آخیردا صبری توکهنیب اؤسکورور. هئچ کیم اؤسکورویو ائشیتمیر. عثمان بیر نئچه دفه ده اؤسکورور. عثمان اطرافینا باخیر. یئردن بیر آغاج گؤتوروب، گورولتویله سیندیریر. یئمک یئیهنلر اهمییت وئرمیرلر. سونرا عثمان سیندیردیغی آغاجلا توزلاردا داییرهلر، خطلر چکیر. آغاجی وارگوجو یله تورپاغا سورتور. آغاجین تورپاغا قووّتله سورتولمهسیندن چیخان سسلر … عثمان ایستهیینه یئتیشمیر. یئمک یئیهنلر دانیشیب گولورلر. عثمان هیرسلنیر. دورمادان آغاجی تورپاغا سورتور. چکدییی داییرهلری آیاقلاری ایله پوزور. اغاجین اوجو تورپاقدا… عثمان قاچا- قاچا آغاجین اطرافیندا دولانیر. سونرا یئمک یئیهنلری اونودوب، اؤز اویونو ایله مشغول اولور … چکیر، چکیر، پوزور.
بیردن بیر سس … آغاج الیندن دوشدو. یئرینده دؤندو قالدی. قاچمالیدیر؛ قاچا بیلمیر.
مصطفیآغانین آروادی حئیرتله دئدی:
«وای عثماندی بو! عثمان … گل عثمان!»
عثمان یئریندن ترپنمیر.
«گل عثمان، اوتور چؤرک ییء!»
عثمان ائله بیل ائشیتمهییب، هئچ بیر زاد دئمیر.
«سنی آنان گؤندریب؟»
عثمان باشی آشاغیدیر، قووزامیر باشینی.
«یوخسا زمیدن گلندن سونرا بلکه ائوه گئتمهییبسن، دلی اوغلان؟ آنان نیگران اولار، سنی آختارار».
ارینه طرف اییلیب، بیر شئیلر دئدی. سوفره اطرافینداکیلار گولدولر.
عثمان اورادان قاچماق ایستهییر. ایستهییر، آمما ائله بیل یئرینه میخلانیب.
مصطفیآغا: «هله بیر منه باخین، عثمانین موزدونو وئرمهیی اونوتموشام»- دئدی. کیسهسینی چیخاردیب عثمانا طرف بیر ایییرمی بئشلیک اوزاتدی. عثمان تئز پولو قاپدی.
«ساغ اول»- دئیه قاچدی.
قاچا- قاچا ائوه گلیب، آناسینین قوجاغینا آتیلدی.
«آل! …»- دئدی.
آنا ایییرمی بئشلییی اوچ دفه باشینین دؤورهسینه دولاندیریب، سونرا دوداغینا طرف آپاردی.