text:
کرۏنا ویروس و اۏنا باغلې بیلگیلر عائلهلر اۆچۆن (گۆندَم)
آنا-آتالار اۆچۆن کۏوید-19 ألۏولانماسې سۆرهجینده داورانېش’لا باغلې اؤنهریلر
آنا-آتایا و قيّوملارا دۆنیاداکې أن واجیب ایشی گؤرمکده کؤمَک إتمک اۆچۆن ایدهلر.
کۏرۏناویروس خستهلیڲی (کۏوید-19) توتومساللېغې دۆنیانېن بیر چۏخ یئرلرینده عائلهلرین یاشامېنې تامامی’یله دَڲیشیب. مدرسهلرین باغلانماسې، إودن ایشلهمک، فیزیکی مَسافه ساخلاماق – بونلارې هضم إتمک هر کسه، اؤزللیک’له ده آنا-آتالار اۆچۆن چتین دیر. بیز آنا-آتالارېن بو یئنی (ایندیلیک) یاشام طرزینی ایداره إتمهلرینه کؤمَک اۆچۆن بیر قوروپ فایدالې اؤنهریلر حاضېرلاماق مآماجې’یلا “یاشام بۏیو ساغلاملېق آدېنا آنا-آتالېق” تَشَبّۆثۆ ایله بیر آرایا گلدیک.
آنا-آتالار اۆچۆن مصلحَتلره نظر سالېن
1-تک به تک واخت
2-پۏزیتیولیڲی قۏروماق
3-پلانلاشدېرماق
4-پیس داورانېش
5-ساکیتلیڲی قۏروماق و استرئسی ایداره إتمک
6-کۏوید-19 بارهده دانېشماق
1-تک به تک واخت
ایشه گئده بیلمیرسینیز؟ مکتبلر باغلانېب؟ پول بارهده ناراحاتسېنېز؟ استرئسلی و گرگین حیسّ إتمهڲینیز نۏرمال دېر.
مدرسهلرین باغلانماسې هم ده آزیاشلې و یئنییئتمه اوشاقلارېمېز’لا داها یاخشې مۆناسیبتلر قورماغا ایمکان وئریر. تک به تک واخت آزاد و أڲلنجهلی دیر. بو، اوشاقلارېن سئویلدیکلرینی حیسّ إتمهلرینه کؤمَک إدیر و اۏنلارا اؤنملی اۏلدوقلارېنې گؤرسهدیر.
هر بیر اوشاق اۆچۆن واخت آیېرېن
تۏپلوسو 20 دقیقه و یا داها اوزون اۏلا بیلَر – اؤزۆمۆزدن آسېلې دېر. بونو هر گۆن عئینی واختا تعیین إتمک اۏلار کی، اوشاقلارېن و یئنییئتمهلر همن واختې صبیرسیزلیک’له گؤزلهسینلر.
اوشاغېنېزدان نه إتمک ایستهدیڲینی سۏروشون
سئچیم ایمکانې اۏنلارېن اؤزۆنهاینامېنې آرتېرېر. اۏنلارېن إتمک ایستهدیڲی شئی فیزیکی مَسافه ساخلاماق باخېمېندان مَقصَده اویقون دَڲیل’سه، بو، اۏنلار’لا بو بارهده دانېشماق اۆچۆن فۆرصَت دیر.
کؤرپهنیز’له واخت کئچیرتمک اۆچۆن ایدهلر
-اۏنلارېن اۆز ایفادهلرینی و سَسلرینی یامسېلایېن.
-ماهنېلار اۏخویون، قازان و قاشېقلار’لا موسیقی دۆزۆب-قۏشون.
-فینجانلارې و یا کوبیکلری اۆست-اۆسته یېغېن.
-ناغېل دانېشېن، کیتاب اۏخویون و یا بیرلیکده شکیللره باخېن.
آزیاشلې اوشاغېنېز’لا واخت کئچیرتمک اۆچۆن ایدهلر
-کیتاب اۏخویون و یا شکیللره باخېن.
-چؤلده و یا إوین یان-یؤورهسینده گزینتییه چېخېن.
-رقص إدین و یا ماهنېلار اۏخویون!
-إو ایشلرینی بیرلیکده گؤرۆن – تمیزلیک و یئمک پیشیرمهڲی اۏیونا چئویرین!
-إو تاپشېرېقلارېندا کؤمَک إدین.
یئنییئتمه اوشاقلارېنېز’لا واخت کئچیرتمک اۆچۆن ایدهلر
-خۏشلادېغې بیر شئی حاققېندا دانېشېن: ایدمان، موسیقی، مشهورلار، دۏستلار.
-چؤلده و یا إوین یان-یؤورهسینده گزینتییه چېخېن.
-اۏنلارېن سئودیڲی موسیقینین مۆشاییعَتی ایله بیرلیکده ایدمان إدین.
تئلئویزیۏنو و تئلئفۏنو سؤندۆرۆن. اۏنلارا قولاق آسېن، اۏنلارا باخېن. بۆتۆن دیققتینیزی اۏنلارا کؤکلهیین. أڲلهنین!
2-پۏزیتیولیڲی قۏروماق
اوشاقلارېمېز و یا یئنییئتمه بالالارېمېز بیزی دلیلیک حدّینه چاتدېراندا پۏزیتیولیڲی قۏروماق چتین دیر. بیز چۏخ زامان دؤزمهییب “بس دیر، قورتار بونو!” دئییریک. لاکین اوشاقلار اۏ زامان بیزیم دئدیکلریمیزی یئرینه یئتیرمهڲه داها چۏخ مئیللی اۏلور کی، بیز اۏنلارا پۏزیتیو اؤرگهتیملر وئریب، دۆزگۆن إتدیکلری شئیه گؤره تعریفلهییریک.
نه جۆر داورانېش گؤرمَک ایستهدیڲینیزی بیلدیرین
اوشاغېنېزا نه’یسه إتمهڲی دئیَنده پۏزیتیو سؤزلردن ایشلهدین؛ اؤرنک: “زحمت اۏلماسا، پالتارلارېنې یېغېشدېر” (“هر طرفی داغېتما” یئرینه).
هر شئی چاتدېرما طرزیندن آسېلې دېر
اوشاغېن اۆستۆنه قېشقېرماق سیزین و اۏنلارېن استرئسینی و عصَبینی داها دا داغېداجاق. اوشاغېن دیققتینی چکمک اۆچۆن آدې ایله چاغېرېن. یاواش تۏن’لا دانېشېن.
اوشاغېنېز اؤزۆنۆ یاخشې آپاراندا تعریفلهیین
آزیاشلې و یا یئنییئتمه اوشاغېنېز نه’یسه یاخشې إدَنده، بونا گؤره اۏنو تعریفلهمهڲه چالېشېن. اۏنلار بونو گؤرسَتمهڲه بیلَر، لاکین سیز همین یاخشې شئیی یئنیدن إدهجهڲینی گؤرهجکسینیز. بو، اۏنلارې سیزین اۏنا فیکیر وئردیڲینیزه و دیققت یئتیردیڲینیزه أمین إدهجک.
رئالیست اۏلون
اوشاق سیزین اۏندان دیلهدیڲینیز شئیی حقیقتن إده بیلرمی؟ اوشاق اۆچۆن بۆتۆن گۆن إوین ایچینده ساکیت دایانماق چتین دیر. آما اۏلا بیلَر کی، سیز تئلئفۏن’لا دانېشارکن 15 دقیقه ساکیت قالا بیلسینلر.
اوشاغېنېزېن باشقالارې ایله ایلگیده قالماسېنا یاردېم إدین
یئنییئتمهلرین دۏستلارې ایله اۆنسیيّتده اۏلماق إحتیاجې اؤزللیک’له یۆکسک دیر. یئنییئتمه اوشاغېنېزېن سۏسیال مئدیا و باشقا تهلۆکهسیز مَسافهلی واسیطهلر’له ایلگیده اۏلماسېنا یاردېم إدین. بو دا سیزین بیرلیکده إده بیلهجهڲینیز بیر شئی دیر!
3-پلانلاشدېرماق
کۏوید-19 بیزیم گۆندهلیک ایش، إو و مدرسه رئژیملریمیزی ألیمیزدن آلېب. بو، هم اوشاقلار، هم یئنییئتمهلر، هم ده سیزین اۆچۆن چتین دیر. یئنی رئژیملر یاراتماق کؤمهڲینیزه گله بیلَر.
اویقونلاشدېرېلا بیلن، لاکین استابیل گۆندهلیک رئژیم یارادېن
-اؤزۆنۆز و اوشاقلارېنېز اۆچۆن قرافیک حاضېرلایېن. بو قرافیکده هم پلانلاشدېرېلمېش چالېشمالار، هم ده دینج واخت اۏلمالې دېر. بو، اوشاقلارېن اؤزلرینی إعتیبارلې أللرده حیسّ إتمهسینه و داها یاخشې داورانماسېنا کؤمَک إده بیلَر.
-اوشاقلار و یئنییئتمهلر گۆندهلیک رئژیمی پلانلاشدېرماغا یاردېم إده بیلَر – اؤرنک: دَرس جدوَلینین حاضېرلانماسېندا. اوشاقلار قرافیکین حاضېرلانماسېنا کؤمَک إتسهلر، اۏنا داها یاخشې عمل إدهجکلر.
-هر گۆن اۆچۆن ایدمان مشغلهسی آیارلایېن – بو، استرئسی آزالتماغا و إوده إنئرژی دۏلو اوشاقلار’لا باش-باشا اۏلماغا یاردېم إدیر.
اوشاغېنېزا تهلۆکهسیز مَسافهنین ساخلانماسېنې اؤرگهدین
-اؤلکهنیزده و یا شَهَرینیزده یاساقلېق یۏخ دېر’سا، اوشاقلارې چؤله چېخاردېن.
-سیز همچینین آداملار’لا بؤلۆشمک اۆچۆن مکتوبلار یازا و شکیللر چکه بیلرسیز. باشقالارېنېن گؤرمهسی اۆچۆن اۏنلارې إوین چؤلۆندن آسېن.
-اوشاغېنېزې ساکیتلَشدیرمک اۆچۆن تهلۆکهسیزلیڲی نئجه تأمین إتدیڲینیز بارهده دانېشېن.
-اۏنلارېن تکلیفلرینه قولاق آسېن و اۏنلارې جیدّییه آلېن.
أل یوماغې و ساغلاملېق قوراللارې أڲلنجهیه چئویرین
-أللری یوماق’لا باغلې 20 ثانییهلیک ماهنې دۆزۆب-قۏشون. حرکتلر علاوه إدین!
-اوشاقلارېنېزا سۆرَکلی أل یودوقلارېنا گؤره آلقېشجا و اؤدَک وئریب، اۏنلارې تعریفلهیین.
-اۆزۆمۆزه أن آز تۏخانماق’لا اۏیون یارادېن و أن آز سایدا تۏخانان اۆچۆن مۆکافات تعیین إدین (بیر-بیرینیزی سایا بیلرسیز).
اوشاق اؤز داورانېشېندا سیزدن اؤرنَک گؤتۆرۆر
سیز اؤزۆنۆز تهلۆکهسیز مَسافه و بهداشت قایدالارېنا عمل إتسهنیز و باشقالارېنا، اؤزللیک’له خسته و یا گۆجسۆز اۏلانلارا اۆرَکبیرلیک’له یاناشسانېز، اوشاقلارېنېز و یئنییئتمهلرینیز ده بونو سیزدن اؤرگنهجکلر.
هر گۆنۆن سۏنوندا گۆنۆن نئجه کئچدیڲی بارهده دانېشماق اۆچۆن واخت آیېرېن. اوشاغېنېزا بو گۆن اۏنلارېن إتدیڲی بیر مۆثبَت و یا أڲلنجهلی شئیی دئیین. اؤزۆنۆزۆ ده إتدیڲینیز یاخشې بیر شئیه گؤره تعریفلهیین. سیزه آفَرین!
4-پیس داورانېش
بۆتۆن اوشاقلارېن یاخشې داورانمادېغې چاغلار اۏلور. اوشاقلارېن یۏرولماسې، آجماسې، قۏرخماسې و یا مۆستقیللیڲی اؤرگنمهسی نۏرمال دېر. إوده قالدېغېمېز سۆرَجده اۏنلارېن إتدیکلری بیزی دلیلیک سېنېرېنا چاتدېرا بیلَر.
دیققتی یایېندېرېن
-پیس داورانېشې إرکن بَللی إدین و اوشاقلارېنېزېن دیققتینی پیس داورانېشدان یاخشې داورانېشا یؤنلَندیرین.
-باشلامامېش دایاندېرا بیلرسیز. اۏنلار اینجیکلی داورانماغا باشلایاندا، سیز ماراقلې و یا أڲلنجهلی بیر شئیلر دیققتینی یایېندېرا بیلرسیز: “گل، گئدک چؤلده گزَک!”
دوراقسانېن!
قېشقېرماغېنېز گلیر؟ اؤزۆنۆزه 10 ثانییهلیک دوراقسانما وئرین. بئش دفعه نفس آلېب-وئرین. داها سۏنرا ساکیت بیر شکیلده جاواب وئرمهڲه چالېشېن. میلیۏنلار’لا آنا-آتا دئییر کی، بو، چۏخ یاردېم إدیر!
یانېت تدبیرلریندن ایشلهدین
اوشاقلارېن إتدیڲی شئیلره گؤره یانېت تدبیری اۏنلارا إتدیکلری شئیه گؤره گؤرَولی اۏلماغې اؤرگهدیر. اۏنلار همچینین گؤز آلتېندا قایدالې تدبیرینه ایذین وئریر. بو، وورماقدان و یا چېغېرماقدان داها یارارلې دېر.
-اوشاغېنېزا یانېت تدبیری توتوشدورمازدان قاباق، اۏنلارا دئدیڲینیزه عمل إتمک سئچیمی وئرین.
-یانېت تدبیرینی گؤرَرکن، ساکیت قالماغا چالېشېن.
-یانېت تدبیرینی قېساچاغلې إتمهڲه چالېشېن. اؤرنَک: اوشاغې بیر هفتهلیک تئلئفۏندان محروم إتمک چتین دیر. لاکین تئلئفۏنو بیر ساعاتلېق آلماق داها رئال دېر.
-جاواب تدبیری بیتَندن سۏنرا، اوشاغېنېزا یاخشې بیر شئی إتمک ایمکانې وئرین و بونا گؤره اۏنو تعریفلهیین.
تک به تک واخت، یاخشې داورانېشا گؤره تعریفلهمک، استابیل رئژیملر پیس داورانېشې آزالدېر. آزیاشلې و یئنییئتمه اوشاقلارېنېزا ساده ایشلر تاپشېرېن. اۏنلارا إده بیلهجکلری بیر شئی تاپشېرېن و بونو إدَنده اۏنلارې تعریفلهیین!
5-ساکیتلیڲی قۏروماق و ایسترئسی ایداره إتمک
استرئسلی واختلار دېر. اؤزۆنۆزۆن قئیدینه قالېن کی، اوشاقلارېنېزا کؤمَک إده بیلهسینیز.
سیز تک دَڲیلسینیز
میلیۏنلار’لا اینسان بیزیم کیمی عئینی قۏرخولارا مالیک دیر. نهلر حیسّ إتدیڲینیز بارهده دانېشا بیلهجهڲینیز بیرینی تاپېن. اۏنلارا قولاق آسېن. سیزی قۏرخویا سالان سۏسیال شبکهلردن اوزاق قالېن.
فاصیله وئرین
بیزیم هامېمېز بعضن فاصیلهیه إحتیاج دویوروق. اوشاقلارېنېز یاتاندا اؤزۆنۆز اۆچۆن أڲلنجهلی و ثابیتلَشدیریجی بیر شئی إدین. إتمهڲی خۏشلادېغېنېز ساغلام چالېشمالارېن سییاهیسېنې توتون. سیز بونا لاییقسینیز!
اوشاقلارېنېزا قولاق آسېن
اوشاقلارېنېز’لا آچېق دانېشېن و اۏنلارا قولاق آسېن. اوشاقلارېنېز سیزدن اۏنلارا دستک گؤرسَتمهڲینیزی و اۏنلارې ساکیتلَشدیرمهڲینیزی گؤزلهیهجک. اوشاقلارېنېز نئجه حیسّ إتدیکلرینی بؤلۆشنده اۏنلارې دینلهیین. اۏنلارېن نئجه حیسّ إتدیکلرینی قبول إدین و تَسَلّی وئرین.
دوراقسانېن!
اؤزۆنۆزۆ استرئسلی و اینجیکلی حیسّ إدَرکن إده بیلهجهڲینیز بیر دقیقهلیک ساکیتلَشدیریجی چالېشماسې:
1-نجی آددېم: حاضېرلاشېن
-راحات اۏتورون، آیاقلارېنېزې دؤشهمهنین اۆستۆنده دۆز اوزادېن، ألینیزی دیزینیزین اۆستۆنه قۏیون.
-راحاتسېنېزسا، گؤزلرینیزی یومون.
2-نجی آددېم: دۆشۆنۆن، بَدَنینیزی حیسّ إدین
-اؤزۆنۆزدن سۏروشون: “ایندی نه دۆشۆنۆرَم؟”
-دۆشۆنجهلرینیزه فیکیر وئرین. اۏنلارېن مۆثبَت، یۏخ’سا منفی اۏلدوغونا فیکیر وئرین.
-هانسې دویقولارې حیسّ إتدیڲینیزه فیکیر وئرین. حیسّلرینیزین خۏشبخت اۏلوب-اۏلمادېغېنا فیکیر وئرین.
-بَدَنینیزین نئجه حیسّ إتدیڲینه فیکیر وئرین. اینجیدَن و یا گرگین اۏلان هر هانسې بیر شئیه فیکیر وئرین.
3-نجۆ آددېم: نَفَسینیزه کؤکلهنین
-نفس آلېب-وئردیکجه، نَفَسینیزه قولاق آسېن.
-ألینیزی قارنېنېزا قۏیوب، هر دفعه نفس آلېب-وئرَنده، اۏنون قابارېب-چکیلمهسینی حیسّ إدین.
-اؤزۆنۆزه دئیه بیلرسیز: “هر شئی یاخشې دېر. نه اۏلور-اۏلسون، من یاخشېیام.”
-سۏنرا سادهجه بیر مۆدّت نَفَسینیزه قولاق آسېن.
4-نجۆ آددېم: قایېدېن
-بۆتۆن بَدَن دویوملارېنا فیکیر وئرین.
-اۏتاقداکې سَسلری دینلهیین
5-نجۆ آددېم: رئفلئکس
-دۆشۆنۆن: “عۆمومییَّت’له، بایاقکېندان فرقلی حیسّ إدیرم؟”
-حاضېر اۏلاندا، گؤزلرینیزی آچېن. اوشاقلارېنېز’لا آچېق دانېشېن و اۏنلارا قولاق آسېن. اوشاقلارېنېز سیزدن اۏنلارا دستک گؤرسَتمهڲینیزی و اۏنلارې ساکیتلَشدیرمهڲینیزی گؤزلهیهجک. اوشاقلارېنېز نئجه حیسّ إتدیکلرینی بؤلۆشنده اۏنلارې دینلهیین. اۏنلارېن نئجه حیسّ إتدیکلرینی قبول إدین و تَسَلّی وئرین.
اوشاغېنېز سیزی عصبلَشدیردیکده و یا نهسه سهو بیر شئی إدَنده ده دوراقسانماق فایدالې اۏلا بیلَر. بو، سیزه ساکیتلَشمک ایمکانې وئریر. حتتا بیر نئچه دفعه درین نفس آلماق و آلتېنېزداکې دؤشهمه حیسّینی خاطېرلاماق فرق یارادا بیلَر. اوشاقلارېنېز’لا بیرگه ده دوراقسانا بیلرسیز!
6-کۏوید-19 بارهده دانېشماق
دانېشماغا مئیللی اۏلون. اۏنلار آرتېق بعضی شئیلری إشیتمیش اۏلاجاقلار. سَسسیزلیک و سیرلر اوشاغېنېزې قۏرومور. آما دۏغرولوق و آچېقلېق قۏرویور. اۏنلارېن دانېشاجاقلارېنېزېن نه قَدَرینی باشا دۆشهجهڲی بارهده دۆشۆنۆن. اۏنلارې أن یاخشې سیز تانېیېرسېنېز.
آچېق دانېشېن و دینلهیین
اوشاغېنېزېن آزاد دانېشماسېنا ایمکان وئرین. اۏنلارا آچېق سواللار وئرین و آرتېق نه قَدَر بیلدیکلرینی اؤرگهنین.
دۏغرو اۏلون
اۏنلارېن سۏرغولارېنا هر زامان دۏغرو جاواب وئرین. اوشاغېنېزېن نئچه یاشېندا اۏلدوغونو و نه قَدَر باشا دۆشدۆڲۆ بارهده دۆشۆنۆن.
دستَک لۏلماغا ماراقلې اۏلون
اوشاغېنېز قۏرخا و یا فیکیرلری قارېشمېش اۏلا بیلَر. اؤزلرینی نئجه حیسّ إتدیکلرینی بؤلۆشمهلرینه ایمکان یارادېن و اۏنلارېن یانېندا اۏلدوغونوزو بیلدیرین.
یانېتلارې بیلمهمک ده نۏرمال دېر
دئیه بیلرسیز کی، “بیز بونو بیلمیریک، لاکین اۆزهرینده ایشلهییریک؛ و یا بیز بونو بیلمیریک، لاکین دۆشۆنۆرۆک.” بو فۆرصَتی قوللاناراق، اوشاغېنېز’لا بیرلیکده یئنی بیر شئی اؤرگهنین!
بولینگ تؤرهدنلر یۏخ، قهرمانلار
باشا سالېن کی، کۏوید-19 اینسان گؤرۆنۆشۆ، هارادان گلمهسی، یاخود هانسې دیلده دانېشماسې ایله هئچ بیر فۏرمادا ایلگیلی دَڲیل. اوشاغېنېزا دئیین کی، اۏنلار خسته اۏلان و اۏنلارا قایغې گؤرسهدنلره مرحمَت حیسّ إده بیلهریک. ألۏولانمانېن دایاندېرېلماسې اۆچۆن چالېشان و خسته اینسانلارا قوللوق إدَن اینسانلارېن حیکایهلری بارهده بیلگیلر ألده إدین.
یان-یؤورهده چۏخلو حیکایهلر باش وئریر
بعضیلری دۏغرو اۏلمایا بیلَر. یۆنیسئف و بۏتۏندۆنیا ساغلېق قوروملارېنېن سایتلارې کیمی إعتیبارلې سایتلاردان یارارلانېن.
یاخشې آچېقلاما ایله بیتیرین
اوشاغېنېزېن یاخشې اۏلوب-اۏلمادېغېنې یۏخلایېن. اۏنلارا خاطېرلادېن کی، اۏنلارېن قئیدینه قالېرسېنېز و اۏنلار ایستهنیلن چاغ، سیزین’له دانېشا بیلرلر. داها سۏنرا أڲلنجهلی نهسه إدین!
آنا-آتالار اۆچۆن بو اؤنهریلر “یاشام بۏیو ساغلاملېق آدېنا آنا-آتالېق” تَشَبّۆثۆ چرچیوهسینده حاضېرلانېب.
قایناق: یونیسئف
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې


c: text/html

text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۰
۱۰ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۰/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ دی/رویدادلار
- ۱۵۹۵ - عوْثمانلی سۇلطانی اۆچونجو مراد ۴۹ یاشیندا اؤلدو. اۆچونجو محمد تاختا چیخدی.
- ۱۷۳۲ - عوْثمانلی ایله صفوی آراسیندا احمد پاشا آندلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۸۱۰ - ناپلئون ایله ژوزفینین ائولیلیکلری سوْنا چاتدی.
- ۱۸۶۱ - آمریکا ایچ ساواشی: فلوریدا٬ بیرلشمیش ایالتلردن آیریلدی.
- ۱۸۶۳ - دۆنیانین ایلک متروسو اوْلان لندن متروسونون متروپولیتان آدی وئریلن ایلک خطّی آچیلدی.
- ۱۹۱۹ - مدینه مۆدافیعهسی دۆشدو. مدینهدهکی عوْثمانلی ساخلیسی سیلاح بۇراخان سوْن ساواشان گۆج اوْلدو. بیرینجی دۆنیا ساواشی عملاً سوْنا چاتدی.
- ۱۹۱۹ - اینگیلیس گۆجلری باغدادی ایشغال ائتدی.
- ۱۹۲۰ - میلّتلر جمعیتی قۇرولدو. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری جمعیته قاتیلمادی.
- ۱۹۲۱ - بیرینجی اینؤنو ساواشی: آلبای عصمت بی باشچیلیغینداکی تۆرک اوْردوسو٬ یۇنان اوْردوسو ایله اینؤنوده قارشی قارشییا گلدی. تۆرک اوْردوسو ساواشی قازاندی. ظفرین آردیندان٬ آلبای عصمت بی جنراللیغا ترفیع ائدیلدی؛ تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی دؤولتینین اۇلوسلارآراسی اعتیباری دا سۆرعتله چوْخالدی.
- ۱۹۲۷ - متروپولیس آدلی آلمان فیلمی گؤستریمه گیردی.
- ۱۹۲۸ - شورویده٬ تروچکینین ده داخیل اوْلدو ۳۰ نفرلیک مۆخالیف لیدرلر دستهسی٬ آلماتییا سۆرولدو.
- ۱۹۲۹ - تنتنین ماجرالاری آدلی کاریکاتور کیتابی ایلک دفعه یاییملاندی.
- ۱۹۴۰ - پیئر لوییسین آفرودیت آدلی کیتابییلا علاقهلی داعوایا باشلاندی. کیتاب مۆستهجنلیکله مۆتّهم اوْلونوردو.
- ۱۹۴۴ - نوری دمیرآغین دۆزلتدیگی تۆرک مۆسافیر اوْچاغی ایلک اۇچوشونا چیخدی.
- ۱۹۴۶ - بیرلشمیش میلّتلرین ایلک عۆمۇمی قۇرولو لندنده توْپلاندی. بۇ قۇرولدا ۵۱ اؤلکه حاضیر ایدی.
- ۱۹۸۴ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایله واتیکان آراسیندا ۱۰۰ ایلدن چوْخ بیر آرادان سوْنرا دیپلوماتیک علاقهلر یئنیدن باشلادی.
- ۱۹۸۹ - کوبا عسگرلری آنقولادان چکیلمهیه باشلادی.
- ۱۹۹۰ - تایم ایله وارنیر شیرکتلری بیرلشهرک «تایم وارنیر» آدینی آلدی.
- ۲۰۰۱ - ویکیپدیا٬ نوپدیانین بیر پارچاسی اوْلاراق حیاتا گئچدی. بئش گۆن سوْنرا آیری بیر سایت اوْلدو.
- ۲۰۱۲ - آنکارا ۱۲-جی آغیر جزا محکمهسی٬ ۱۲ سپتامبر کودیتاسییلا علاقهلی کودیتا باشچیسی ۷-جی جۆمهۇر باشقانی کنعان ائورن ایله امکلی جنرال تحسین شاهینکایانین شۆبههلی اوْلاراق یئر آلدیغی ایدّیعانامهنی قبول ائتدی. ایدّیعانامه٬ ائورن و شاهینکایا اۆچون آغیرلاشدیریلمیش ابدی حبس جزاسی ایستهدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آسیمیلاسیون
آسسیمیلاسیون (فرانسیزجا: Assimilation culturelle؛ آنلامی "کولتورهل اوخشاتما" ،"اویغارلیق اویغونلاشدیرماسی") - بیر خالقین دیگر خالقلا اؤز دیلینی، مدنیتینی و س.-نی ایتیرمک یولو ایله قاریشماسی. طبیعی و زوراکی آسسیمیلاسیون مؤوجوددور. طبیعی آسسیمیلاسیون هئچ بیر مجبوریت ائدیلمهدن میللی آزلیقلارین اوزون مودت آرالاریندا یاشادیقلاری داها بؤیوک میلتله تدریجن قوووشماسی یولو ایله گئدیر. ایمپئرییالاردا، او جوملهدن روسییا ایمپئریاتورلوغوندا تابعلیکده اولان خالقلارین زوراکی، مجبوری آسسیمیلاسیونوندان (روسلاشدیرماقدان) گئنیش ایستیفاده ائدیلیردی.
قایناق[دَییشدیر]
- آذربایجان ویکیپدیاسیندان کؤچورولموش.


text:
ایشلدن دانیشیغی:Abbas elçin
خوشگلدینیز[دَییشدیر]
سالام٬ Abbas elçin. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
آلپ ار تونقا✉ ۵ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۹:۰۹ (UTC)
نئچه تاپشیرما[دَییشدیر]
سلام ائلچین بی، دیرلی چالیشمالارینیز اوچون اللرینیز آغریماسین. چالیشمالارینیز داها گوزللشمهسی اوچون لوطفا بونلاری ریعایت ائتمگی اونوتمایین:
۱- مقاله آدی و عونوانینی مقالهنین اولینده قالین یازین.
۲- بیلگی قوتولارینی مقالهنین اولیندن و مقالهنین متنیندن قاباق گتیرین.
۳- مقالهلرده یوخ تکجه دانیشیق صفحهلرینده ایمضالایین.
۴- ویکیپدیادا وبلاقلاری قایناق یوخسا ائشیک باغلانتیلار عونوانیندا گتیرمک اولماز و تکجه اعتیبارلی سایتلاردان فایدالانمالیییق.
حورمتله.آلپ ار تونقا✉ ۱۶ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۷:۳۶ (UTC)
تورکجه کیبورد[دَییشدیر]
سلام ائلچین بی، نظره گلیر کیبوردونوز عربجهدیر و بیر نئچه حرفین فرقلی اولدوغو اوچون چوخلو موشکوللر یارادابیلر. ائله اولورسا حتما تورکجه کیبوردو دانلود ائدیب، اوْنو ایشلدین.
حورمتلهآلپ ار تونقا✉ ۱۸ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۸:۰۱ (UTC)
فایل یوکلهمه ایمکانین ویکیده یارادماق[دَییشدیر]
سلام.بۇردا(ویکیپدیا:فایل یوکلهمه ایمکانین ویکیده یارادماق) سیزده ایشتیراک ائدین.E THP (دانیشیق) ۱۹ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۹:۳۷ (UTC)
قایناق وئرمه یولو[دَییشدیر]
سلام بی، قایناق وئرمک اوچون مقاله سونوندا بیر قایناقلار بولومو یازیب، قایناقلی متندن سونرا دییشدیرمه کادرینین آشاغیسیندا قایناقلار بولوموندهکی قایناقلاما (وب-کیتاب-درگی و ...) شابلونلاریندان فایدالانین.
حورمتله.--آلپ ار تونقا✉ ۲۱ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۵۶ (UTC)
ایشتیراک ائدین[دَییشدیر]
سلام سیزده فیکرینیزی بیلدیرین.ویکیپدیا:مدیاویکی دَییشدیرمه ائتمک اوچون عریضه/E THP.E THP (دانیشیق) ۲۶ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۵۵ (UTC)
شابلون آرتیرماق[دَییشدیر]
سلام بی، گؤزل چالیشمالارینیز اوچون اللرینیز آغریماسین. بیر شابلونو مقالهلرده یئرلشدیرمک اوچون بوتون متنینی کوپی ائتمک اوچون گرک یوخدور و تکجه {{}} آراسیندا شابلون آدینی یازیب مقالهیه قویمالیسینیز مثلا: {{آذربایجان مطبوعاتی}}
حؤرمتله.--آلپ ار تونقا✉ ۵ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۰۹:۴۶ (UTC)
کؤچورمه مقالهلر[دَییشدیر]
سلام! Abbas elçin بَی، کؤچورمه مقالهلرده بیر نئچه نۆکتهنی نظرده آلساز ایشینیز داها یاخشی اوْلار؛ آی آدلارینی «ژانویه»، «فئوریه»، «مارس»، «آوریل»، «مئی»، «ژوئن»، «جولای» (یوخسا «ژولای»)، «آقوست»، «سپتامبر»، «اوکتوبر»، «نووامبر»، «دسامبر» شکلینده یازین؛ تلفوظو فرقلی اوْلان کلمهلری اؤز تلفوظوموزلا یازین « مثلاٌ:تلویزیا>> تلویزیون»؛ تانیش اوْلمایان کلمهلری تانیشلارا دَییشین « مثلاٌ:خریستیان>> مسیحیت» و (E-e) حرفینی خاریجی کلمهلرده یازمایین «ایستئعفا>>ایستعفا*پئرسوناژ>>پرسوناژ*دئسامبر>>دسامبر». بیر ده باشلیقلاردا عربجه (ي) حرفینی یازمایین(تۆرکجه: ی ایله یازین). حؤرمتله M.XIII (دانیشیق) ۲۶ مئی ۲۰۱۹، ساعت ۱۵:۰۰ (UTC)
Community Insights Survey[دَییشدیر]
Share your experience in this survey
Hi Abbas elçin,
The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with ویکیپدیا and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.
Please take 15 to 25 minutes to give your feedback through this survey. It is available in various languages.
This survey is hosted by a third-party and governed by this privacy statement (in English).
Find more information about this project. Email us if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.
Sincerely,
RMaung (WMF) ۷ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۰:۴۸ (UTC)
Reminder: Community Insights Survey[دَییشدیر]
Share your experience in this survey
Hi Abbas elçin,
A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! Your voice matters to us.
Please take 15 to 25 minutes to give your feedback through this survey. It is available in various languages.
This survey is hosted by a third-party and governed by this privacy statement (in English).
Find more information about this project. Email us if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.
Sincerely,
RMaung (WMF) ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۸:۵۶ (UTC)
Reminder: Community Insights Survey[دَییشدیر]
Share your experience in this survey
Hi Abbas elçin,
There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.
Please take 15 to 25 minutes to give your feedback through this survey. It is available in various languages.
This survey is hosted by a third-party and governed by this privacy statement (in English).
Find more information about this project. Email us if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.
Sincerely,
RMaung (WMF) ۴ اوْکتوبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۵:۲۷ (UTC)
We sent you an e-mail[دَییشدیر]
Hello Abbas elçin,
Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org.
You can see my explanation here.
MediaWiki message delivery (دانیشیق) ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۴۵ (UTC)
سلام[دَییشدیر]
سلام یولداش. سیزین ویکیپدیادا چالیشمالارینیزا گؤره تشکّور ائدیرم. حقیقتا گؤزل و گوجلو یازیرسینیز. سیزین یاراتدیغینیز و ایصلاح ائتدیگینیز مقالهلری اوخوماق دوغرودان دا لذّت وئریجیدیر نییهکی یازی قوراللاری اساسیندا یازیلمیشدیر و قرامر-صرف باخیمیندان دا گوجلودور. یولونوز داواملی اولسون.Matreeks (دانیشیق) ۸ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۵۷ (UTC)
- سایین Matreeks وظیفه ساییلان کیچیک آددیملاریمی بؤیوک دگرلندیردیگینیز اوچون مینتدارام. یاشایین Abbas Elçin ۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۵ (UTC)
Translation request[دَییشدیر]
Hello.
Can you translate and upload the articles az:Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının himni, az:Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının bayrağı and az:Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının gerbi in South Azerbaijani Wikipedia?
Yours sincerely, Multituberculata (دانیشیق) ۲۲ مئی ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۲۱ (UTC)
جئیهون حاجیبیگلی[دَییشدیر]
سلام یولداش. ایلک اؤنجه تشکّورلر سیزدن گوجلو چالیشدیغینیز اوچون. بیر سؤال: یاراتدیغینیز یئنی دیَرلی مقاله جئیهون حاجیبیگلی لاتین الیفباسیندان کؤچورولموش آنجاق چوخ کئیفیّتلیدیر و یازی قوراللارینی دا یاخشی رعایت ائلهییبدیر. سوروشا بیلرممی هانسی لاتین --> عرب کؤچورندن ایستیفاده ائدیبسینیز؟ کؤچوردوکدن سونرا مقالهنی ال ایله ایصلاح ائتدینیزمی یا ائله کؤچورندن خام گؤتوردونوز؟ کؤچورن اینترنتده چوخدور آمّا بئله نظره گلیر سیزین قوللاندیغینیز داها یاخشیدیر. حؤرمتله. Matreeks (دانیشیق) ۱۱ آقوست ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)
- سایین Matreeks
- ایشلتدیگیم کؤچورگه دئمک اولار ایلک چیخان کؤچورگهدیر. یازیدا دوزلتمهلری ال ایله آپاریرام و بو هردن ساعاتلارجا واخت آپارا بیلیر. یئنی بیر کؤچورگه سوراغینیزدا وارسا آدرسینی وئرسهنیز مینتدار اولارام. دیقتینه گؤره ساغ اولون Abbas Elçin ۱۱ آقوست ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۳۳ (UTC)
سلام حؤرمتلی یولداش. تشکّورلر سیزدن. سیزین بو کؤچورن منه تانیشدیر آنجاق یازی قوراللارینی و تورکجه قرامرینی تام رعایت ائتمیر. منیم ایندییهدک گؤردوگوم بوتون کؤچورن پروقراملاری بیربیرلرینه بنزهییرلر و تاسّوفله یازی قوراللاری اونلاردا رعایت اولماییر. فیکریمجه یئنی و یاخشی بیر کؤچورن یارانمالیدیر. بو کؤچورن گرک هم یازی قوراللارینی تام رعایت ائتسین و هم سؤزجوکلری دییشه بیلسین (بیر ذکالی کؤچورن پروقرامی لازیمدیر). مثلا یاخشی کؤچورن بیلمهلیدیر هانسی سؤزجوک تورکجه و هانسی تورکجه دئییل و بئلهلیکله ائ حرفینی تورکجه اولمایانلاردا بیر نئچه ایستیثنادان باشقا یازماسین. ویا مثلا سووِت یئرینه شوروی و اینفراستروکتور یئرینه آلتیاپی یازسین. بئله بیر لاتین --> عرب کؤچورن پروقرامین یاراتماغی چوخ چتین بیر ایشه بنزهمهییر، تکجه بیراز جهد ایستهییر. یاخشی و ذکالی بیر عرب --> لاتین کؤچورن بوندان چتیندیر، آما بو دا یارانمالیدیر. ویکیمیزین موسا آدلی ایشلدنی ده بیر کؤچورن یاراتمیشدی آنجاق او دا تام دوغرو ایشلهمهییردی. ساغ قالین. حؤرمتلهMatreeks (دانیشیق) ۱۲ آقوست ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۸ (UTC)
سلام عزیز یولداش[دَییشدیر]
انگیلیسجه ویکیده [۱] حدیث نجفییه مربوط اولان مقالهنی [۲] سیلمک ایستیرلر. اوردا موثبت نظریزی یازماق ایله اونون سیلینمهسینه مانع اولا بیلرسیزمی؟ کؤمگیزدن قاباقجادان تشکور ائلیرم.Savalanni (دانیشیق) ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۲۱ (UTC)


text:
اویان نیوز: ایراندا آذربایجانلی میللی فعاللارا قارشی یئنی حبس دالغاسی باشلانیب. آذربایجانین موختلیف وئب صحیفهلرینین یایدیغی معلوماتا اساساً حبسلر شرقی آذربایجان ویلایتینین تبریز، ماراغا و ملیککهندی شهرلرینده حیاتا کئچیریلیر. توتولانلار آراسیندا آذربایجانلی دین خادیمی ابدولزیز ازیمی-قدیم، محمود فزلی، مئهدی کوخییان و عباس ولیزاده اوقتای کیمی میللی فعاللار وار.
دین خادیمی هؤججتول-ایسلام ابدولزیز ازیمی-قدیم دئکابرین ۲۷-ده ماراغا شهرینده باش وئرهن اعتراض آکسییالاری اسناسیندا حبس ائدیلیب. آذربایجان وئب صحیفهلری نوماییشلره شرقی آذربایجان ویلایتی و ائرمنیستان آراسیندا علاقهلرین گئنیشلهنمهسینه اعتراض اولاراق کئچیریلدیی بیلدیریر.
ماراغانین مصلی میدانیندا کئچیریلهن و بیر چوخ آزربایجانلینین قاتیلدیغی اعتراض آکسییاسی زامانی «یاشاسین آذربایجان» و «قاراباغ بیزیمدیر، بیزیم اولاجاق» کیمی شوارلار سسلندیریلیب. ازیمی-قدیم و ماراغالی میللی فعال داوود ازیمزاده چیخیشلاری زامانی «ایرانین آذربایجان رئسپوبلیکاسینا قارشی ائرمنیستانا دستک وئرمهسینه» اعتراض ائدیبلر. اعتراض سهنهسیندن چکیلهن و یووتوبئ-دا یاییلان ویدئولارین بیرینده موللا ازیمی-قدیم قاراباغ محاربهسینین شهیدی اولماسینی آرزوسو بارهده چیخیشی گؤستریلیر.
تانینمیش فعال محمود فزلی دئکابرین ۳۱-ده تبریزدهکی ائوی اؤنونده ایران تهلوکهسیزلیک مأمورلاری طرفیندن حبس ائدیلیب. او، توتولدوقدان نئچه ساعت سونرا عائلهسینه زنگ ائدرک تبریز هبسخاناسینا آپاریلدیغینی بیلدیریب. جناب فزلی ۲۰۱۱ آوقوست آییندا دا ۲۸ باشقا آذربایجان فعالی ایله بیرلیکده تبریزین قومتپه مهللسیندهکی بیر ائوده اورمییه گؤلونون قوروماسی ایله باغلی توپلانتی کئچیردیکلری زامان حبس ائدیلمیشدی. میللی فعال داها سونرا موقتی شکیلده زمانتله آزادلیغا بوراخیلسا دا محکمه طرفیندن ۱ ایل قطعی و علاوه اولاراق ۱ ایل شرطی حبسه محکوم ائدیلمیشدی.
سون زامانلار قومتپه گؤروشو ایله باغلی حبس هؤکمو آلان نئچه باشقا فعال، او جملهدن حسن ارک، عزیز پوروهلی، مئهدی همیدی شفیق و احمد ریازی یئنیدن حبس ائدیلیب و جزا چکمک اوچون تبریز زیندانینا گؤندریلیب.
میللی فعاللار مئهدی کوخییان و عباس ولیزاده اوقتای ایسه دئکابرین ۳۱-ده اهالینین ملیککهندی آدلاندیردیغی، آنجاق رسمی آدی ملئکان اولان شهرده توتولوبلار. آذربایجان وئب صحیفهلرینین یازدیغینا گؤره، ایکی فعالین دوکانلاری و ائولرینهده آختاریش آپاریلیب، کیتابلار، جیب تئلئفونو، کومپیوتئر و دیگر اشیالاری موسادیره ائدیلیب.
مئهدی کوخییان نئچه آی اؤنجه ملیککهندی شهرینده قارداغ زلزهلهسی قوربانلارینا کؤمک مقصدی ایله کامپانیا تشکیل ائتدیکدن سونرا ایران ایسلام رئسپوکلیکاسینین تهلوکهسیزلیک مأمورلاری طرفیندن آغیر شکیلده دؤیولهرک حبس ائدیلمیشدی. داها سونرا او، موقتی شکیلده و زمانت قارشیلیغیندا بوراخیلسا دا، اونون تورکسئل آدلی جیب تئلئفونو ماغازاسی ایکی آی مدتینه باغلانمیشدی.
آمریکا سسی


text:
انتقام
سحر بارانی
اونونلا گؤروشهجگینی بیلیردی. گؤرموشدو گیزلینجه موبایلینی چئک ائدنده؛ اما هاردا گؤروشهجکلرینی بیلمیردی. ارینین نارین گولوشلریندن ده هئچ نه آنلاماق اولموردو. شامیحاضیرلایا- حاضیرلایا بوتون اولاسی یئرلری بئیینیندن گئچیردیردی. الینین یاندیغینی حیس ائتدی بیر آن؛ او قدر نیفرتله فیکره دالمیشدی کی، قاینار سویون فلاکسدان داشیب گئتمهسینی بیلمهمیشدی. هر نهیی حاضیرلاییب، ماسانین اوستونه دوزدو و ایشیغی سؤندوردو. یاتاق اوتاغینا گئچیب، حالسیزجا یاتاغا سیزدی و یورقانی باشینا چکیب فیکره دالدی. «نئجه انتقامیمیآلا بیلرم او دانا گؤز قادیندان»- دئیه دوشونمهیه باشلادی. بیر- بیر گؤزلرینین قاباغیندان رئژه گئدیردی کافهلر، رستورانلار، کلمهلر، کلمهلر…
هئچ یئره چاتدیرا بیلمیردی. یاتاقدا ایلان وورموش کیمی قیورانیب دوروردو. -«گئدیم او پیرپیز ساچلارینی الیمه دولاییب، لاپ ائله اوتوردوغو یئردن سوروتلهیه – سوروتلهیه قاپییا ساری چکیب، خیاواندان گئچن آداملارین قاباغین کسیب، هر بیر کیشینین خیانتینده، بیر قادینین ایزی وار» دئیه باغیراسام!! «باخین، نئجه ده اؤزونو قیسیب سوچسوز گؤسترمهیه چالیشیر، دانیش گؤرک مترس خانیم! نه اولدو؟ دیلینی سیچان یئدی؟ دونن آخشام بولبول کیمی اؤتوردون. هارا گئتدی او عشوه، ناز؟ اؤپوجوکلردن گئچنلره ده پایلا گؤرهک!»
هامی ماغیل – ماغیل باخیب سوووشماغا چالیشیردیلار. نه اولدوغونو بیلمهین آداملار بیراز دایانیب تئاترا باخار کیمی ایکی قادینین چکیشمهسینه باخیب، سونرا اؤنملی بیر شئیی خاطیرلامیش کیمیسرعتله اوزاقلاشیردیلار. قادینلارین گؤزلرینده تانیش بیر ایفاده گؤرونوردو؛ کیمیسی اؤزونو او مترس یئرینه قویور، کیمی دلیلر کیمیگؤزو قیزارمیش قادینین یئرینه قویوردو اؤزونو. کیشیلرین گؤزونده ایسه گیزلین بیر قورخو دالغالانیردی. کیشی باشینی اللری آراسیندا توتوب، حیات یولداشینا باخماییردی بئله، قورخو ایلا نیفرت آراسی بیر ایفاده واریدی گؤزلرینده؛ سئوگی ایله نیفرت آراسی بیر بوغونتو واریدی سسینده قادینین. یئریندن دوروب قالابالیغا یاخینلاشماق ایستهسه ده، یئریندن دورماغا گوجو یوخ ایدی؛ دورسا یئر آچیلیب ایچینه دوشهجکدی سانکی. آرابیر قولاغینا گولوشمک سسلری دَییردی. یامان-سؤیوش، و آرا سیرا دا قادینی حئیفسیلهین آنلاشیلماز پیچیلتیلار ائشیدیلیردی جماعاتین آراسیندان.
– اوغلانا باخ هله، نئجه ده باشین قولتوغونا سوخوب سووسار!
– چیخ یوواندان گؤرک!
– الینی چک اوزون گؤرونسون آیپارا…!
هره بیر آتماجا آتیب گولوردو؛ هره بیر یاریمچیلیق جومله دئییب، قادینین حالینا باخیب اودوردو سسینی.
الینی میزه چیرپیب آیاغا قالخدی…
– بسدی، قورتارین ایکی جاناوار کیمی بیر- بیرینیزین جانینا دوشوبسوز، اوتانین. مسخرهیه دؤندوک. آللاه ایکینیزی ده محو ائلهسین… ملت دوروب تاماشایا، حیادا یاخجی شئیدی.
قادینین قوتو قورودو بیردن؛ جانینا قورخو اوتوردو.
– ائوه گئتسک اؤلدورهجک منی. اوستورماغی بس دئییل، یئل قاباغیندا دا دورور. بیلیرم دلیدی. گؤزو بیر قارالدی دای هئچ کیمی تانیماز. سانکی نهیی وار بو دانا گؤز عفریتهنین. دای یادینا دوشمز گئجه دونیادان دا خبرسیز قوجاغیمدا باشینی دؤشومون اوستونه قویوب یوخویا گئتمیشدی، یئددی پادشاهی یوخودا گؤروردو. اؤلدورر منی گؤرهسن؟ اؤلدورهجک بیلیرم.
هؤولهسک ساغا سولا باخدی. ماسالارینین بیرینین اوستونده بیر میوه پیچاغی گؤزونه ساتاشدی. اؤزونو توللاییب پیچاغی گؤتوردو. اوووجوندا مؤحکم سیخاراق دالییا باخمادان نه گوجو وار پیچاغی سینهسینه سوخدو. قیپ- قیرمیزی قانین ایلیق ایستیسی بارماقلارینا یاییلدی.
– قاتل اولدوم، اؤلدوردوم، اؤلدوردوم…
پیچاغی توللاییب، وار گوجوایله قاچماغا باشلادی.
یورقانی مؤحکم اووجوندا سیخیردی. نفسینین چیخماسینی حس ائتمیردی. بدنی بوم بوزایدی؛ تَرین سرین دنهلری آلنیندان آخیب یاستیغا دامیردی.
– مریم، مریم…هارداسان؟ ایکی ساعاتدی سسلهییرم سنی، ائشیتمیرسن؟
حیات یولداشی ایدی؛ یورقانی اوزوندن چکیب، اؤزونو اونون قوجاغینا آتدی…
– یاشاییرسان، نفس چکیرسن، باخ قان دا گلمیر سینهندن… آللاها شوکور یاشاییرسان نفسیم.
اری، اونون کابوس گؤروب قورخدوغونو ظن ائتدی؛ آشپازخانایا گئدیب الینده بیر لیوان سو قاییتدی؛ بیراز اوزونه سپدی؛ قالانینی دا زورلا ایچیرتمگه چالیشدی…
یاخاسیندان غریبه بیر قادین اودکلونونون اییسی گلیردی.


text:
آلمان باش وزیری بیلن امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیری نینگ اوچره شووی بولیب اوتدی
اوشبو اوچره شوو آلمان نینگ پایتختی برلین ده بولیب اوتدی
آلمان باش وزیری آنگلا مرکل لیبیا خلقی نینگ کیله جگی حقیده اوزلری نینگ قرار بیریشینی خواهله گن لیکلرینی تیلگه آلدی.
آنگلا مرکل لیبیا موضوعلی ایککینچی برلین جلسه سی گه قتنشیش اوچون آلمان نینگ پایتختی گه بارگن امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیری انتونی بلینکن نی قبول قیلیب اوچره شدی.
اوچره شوو آلدی اوتکزیلگن مشترک مطبوعاتی کنفرانسده گپیرگن مرکل بلینکن نینگ بو کنفرانس گه قتنشیشی نینگ جوده مهم ایکن لیگینی تیلگه آلدی.
"لیبیاگه بیلن تیگیشلی مشترک بیر پیام جونه تیشیمیز انچه مهم دیر. لیبیا خلقی نینگ کیله جگی حقیده اوزلری نینگ قرار بیریشینی خواهله یمیز" دیدی.
مرکل عین دمده خلق ارا متفقلرنینگ هم بو توغریده لیبیا بیلن همکار بولیش لری نینگ اهمیتی گه اشاره قیلدی.
"هم افریقا جهتیدن همده افریقا – اروپا مناسبتلری جهتیدن لیبیاده گی وضعیت نینگ ستراتیژیک اهمیتینی برچه میز بیله میز" دیب ایتدی.
امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیری انتونی بلینکن هم لیبیانینگ برقرار، خوفسیزلیک و بیرلیک یولی گه کیزریشینی امید قیلگن لیگینی بیلدیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
امریکا قوشمه ایالتلریده برق شبکه سی گه قوراللی هجوم اویوشتیریلدی
تورکیه سوریه نینگ شمالیده ترورچی لر گه قرشی عملیات اویوشتیردی
اوشبو عملیات تورکیه استخبارات اداره سی تامانیدن اویوشتیریلدی


text:
هومبرتو سوازو
هومبرتو سوازو (اینگیلیسجه: Humberto Suazo) (دوْغوم:۱۰ مهٔ ۱۹۸۱ (۴۱ یاش) San Antonio) بیر فوتبالیست. شیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده هومبرتو سوازو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- سن آنتونیو (شیلی) دوغوملولار
- نیوبلنسه کولوبونون اویونچولاری
- ائوداکس ایتالیانو کولوبونون اویونچولاری
- کولو-کولو کولوبونون اویونچولاری
- مونتری کولوبونون اویونچولاری
- رئال ساراقوسا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
میلچک / ایلقار مؤذنزاده (حیکایه)
ناهاردان سۏنرا اوزانېب یاتماق ایستهدیم. وېژېلتې’یلا بورنومون اۆستۆندن سۏووشدو. قولاغېما إندی. دورسام یقین کی چۏخا باخاجاق. اؤلدۆرمهیهجهیم. قانادلارېنې یۏلوب، قېچلارېنې قۏپارداجاغام. میله چکیب، قارېشقالارېن قاباغېنا آتاجاغام. اۆستۆمه سردیڲیم مَلافهیه بۆرۆنسَم بلکه دینجلدیم. نه ایسه ایرادهسینین قاباغېندا ألیمدن بیر ایش گلمز کیمی، هاردان ملافه ایچینه سۏخولماغېنې دا بیلمیرم.
اۏ نئچه آنلیق حیاتېنې سۆرمهڲه چالېشسا دا، یاتماغا جان آتېرام بو آن. اۆزۆم، یاناغېم، دۏداغېم آماندا قالمېر. توتوب قانادېنې یۏلماق ایستهییرم.
مَلافهنی دؤرد یاندان یاپېشېرام. هر یئر آغ اۏلوب. کولئر اۆزۆمه وورمادېغې اۆچۆن ایستیدن پیشیرم. مَلافهنین ایچینه سۏخولوب. دیری توتا بیلمهسیندن وازکئچیرم. مَلافهنی دؤرد یاندان اؤرتۆب، آیاغېم، باشېم و أللریم’له بۆکۆرَم. ایستیدن ترلهسَم ده اؤلدۆرمهسینه دَڲر. نفسیم قارالېر. تر آلنېمدان گؤزۆمه دۆشۆر. بئلیمین قاشېنماسېنا دؤزسَم بلکه توتا بیلَم. قارنېمېن اۆستۆنده دیر. وېزېلتېسې گلمیر. یۏخ، قارنېمېن اۆستۆنده دَڲیل. نئچه گۆنلۆک حیاتېنا بو آن سۏن قۏیاجاغام. بیلمیرم میلچهڲین ده آلېنې وار یۏخسا یۏخ. نه’یسه گؤرَولی مأمور کیمی باشېمدان أل چکمهسه ده، یازېسې مَلافه ایچره بۏغولماق اۏلاجاق.
اۏ تای بو تایا فېرلانېرام، بؤیرۆمده زادېمدا اۏلسا خَشیلی چېخسېن. اؤلمهسه ده هاواسېزلېقدان اؤلر کی. بیلدیرهجهیم یئریمه گیرمَک نئچهیه باخار.
مَلافهیه بۆرۆنۆب نئچه دؤور ساندویچ کیمی فېرلانمېشام. هاواسېزلېغا دؤزه بیلمیرم. ایندییـه کیمی حتمن اؤلۆب. جسد کیمی هر طرفیمی مَلافه بۆرۆمۆش حالدا، وېزېلتېیا قولاق آسماق اۆچۆن، نفسلریمی یاواشلادېرام.
آروادېم اۏتاغا کئچر-کئچمَز قېشقېرېر. بلکه اۏتاغېن اۏرتاسېندا مومیالانمېش جسده اۏخشادېب. دیک آتېلېرام. شاشمېش گؤزلر’یله زیللهنیب باخدېغېنې گؤرمزدن اۏتورورام. سېنمېش عئینکی بالېنجېن اۆستۆنه قۏیوب، یئرده میلچک جسدی آختارېرام. خانېمېم باشېنې بوللالایېب اۏتاقدان چېخارکَن، بیر وېزېلتې سۏووشور قولاغېمېن دیبیندن.
***
ساعات بئش اۏلوب. یوخوسوز اۏلسام دا ایشلری گؤرمهلییَم. بیر داها صاباحېن واختې گلمیش چکی ایله، قېسطلارېن فکرینه قاپېلېرام. إشیڲه چېخېرام. دفتریمی آچمامېش، برق کۆچهسیندهکی عئینک تعمیرگاهېنا گئتمهلییَم…
97-یای-أردبیل
ایلقار موذنزاده


text:
صمد وورغون
صمد وورغون (اصل آدی: صمد یوسیف اوْغلو وکیلوف) دوغوم ۲۱ مارس ۱۹۰۶، صلاحی (قازاخ) - اولوم ۱۷ مه ۱۹۵۶، باکی، آذربایجانلی شاعیردیر.
حیاتی[دَییشدیر]
1906-جي ايل مارسين 21-ده قازاخ رايونونون يوخاري ساحلي كندينده بگ نسلينه منسوب بير عايله ده آنادان اوْلموشدور. وكيل آغالي لار، سوْنرالار ايسه وكيلوولار آدلانان نسلين 300 ايلليك تاريخي معلومدور. شاعیرين آناسي دا همين نسيلدندير. وكيل آغالي لاردان چوْخ جورأتلي حربچي لر، ماعارفچي لر، حكيم لر، شاعیرلر يئتيشميشلر. شاعیرين آتاسي يوسف آغا كندده، عؤمرونون سوْن ايل لريني ايسه قازاخدا ياشاميشدير. او، چوْخ سخاوتلي اوْلدوغوندان اؤز وار-دؤلتيني الينده ساخلايا بيلمه ميش، يوخسوللاشميشدير.
بالاجا صمدين اوشاقليغي چوْخ آجيناجاقلي اوْلموشدور. 6 ياشي اوْلاندا آناسي محبوب خانيم 28 ياشيندا وفات ائدير. صمد آتاسي يوسف آغانين و آنا ننه سي عايشه خانيمين حمايه سينده ياشايير. عايشه خانيمين اري - شاعیرين باباسي مهدي خان آغا اؤز دؤرونده ائلينده، اوباسيندا كوهنسال لقبي ايله تانينان شاعیر ايدي. گؤركملي آذربايجان شاعیري، قاراباغ خاني ابراهيم خانين وزيري مولاّ پناه واقف (1719-1797) ده بۇ نسله منسوب اوْلموشدور.
شاعیر اوشاقليق ايل لريني دوغما كندينده كئچيرميش، ايلك تحصيليني كند مكتبينده آلميشدير. 1918-جي ايلده گؤركملي ادبيّاتشوناس و ماعارفچي «فريدون بگ كؤچرلي» قوْري موعلّم لر سمينارياسي نين آذربايجان شؤعبه سيني قازاخا كؤچدوررك قازاخ موعلّم لر سمينارياسيني تشكيل ائدير. سميناريا موترقّي بير ماعارف اوجاغي ايدي. بۇ مكتبه قبول اوْلونان كند اوشاقلاري آراسيندا صمد و مهدي خان وكيلوو قارداش لاري دا وار ايديلر. فريدون بگ كؤچرلي نين حيات يولداشي بادصبا خانيم وكيلووا (كؤچرلي) شاعیرين ياخين قوهومو ايدي.
سميناريادا او، ايلك شعرلريني قلمه آلير. بۇنلار خالق پوئزياسي فورماسيندان بيري اوْلان ليريك قوشمالار ايدي. يازديغي شعرلر سميناريانين ديوار قازتينده چيخيردي. سمينارياني بيتيرديكدن سوْنرا صمد وكيلوو آذربايجانين بير سيرا كند و رايون لاريندا، او جومله دن قازاخدا، قوبادا و گنجه ده آذربايجان ديلي و ادبيّاتيني تدريس ائتمگه باشلايير.
پوئزيا گئت-گئده شاعیرين بوءتون وارليغينا حاكم كسيلير. گنج شاعیر اؤز خالقيني، وطنيني، دوغما تورپاغي نين اسرار انگيز طبيعتيني سئوديگي اوءچون «وورغون» تخلّوصونو گؤتورور. او، اؤزو سوْنرالار بئله يازير:
عاشقم انسانا و طبيعته
اليم قلم توتوب يازاندان بري...
1956-جي ايلين مارس آييندا صمد وورغونون 50 ياشي تامام اولور. آذربايجان خالقي شاعیر يوبيلئيي نين كئچيريلمه سينه حاضيرلاشير. آذربايجانين رهبرليگي طرفيندن «آذربايجان خالق شاعیري» آدي تأسيس ائديلير و ايلك دفعه بۇ آدا صمد وورغون لايق گؤرونور. ماي آيي نين 12-ده اورا و بالِت تئاتريندا س.س.ر.اي- نين ادبي اجتماعيّتي نين و خارجي قوناق لارين اشتراكي ايله شاعیرين طنطنه لي يوبيلئي گئجه سي كئچيريلير. يوبيلئي طنطنه سيندن ايكي هفته سوْنرا 1956-جي ايل ماي آيي نين 27-ده، ساعات 19:30-دا شاعیرين گؤزلري ابدي يومولور. آمانسيز اؤلوم، شاعیرين حيات عشقيله چيرپينان اوءرگيني، ياراديجيليق آتشي ايله اودلانان قلبيني ابدي سوسدورور.
بو متن آلتداكي قايناقدا اوْلان اولو شاعیريميزين بيوقرافي نين بير پارچاسي ايدي. بۇ متني تام شكيلده اوخوماق اوءچون قايناق متنه موراجعه ائده بيلرسينيز.
قايناق: صمد وورغون، آذربايجان خالق شاعیري نين رسمي وب سايتي؛
www.samedvurgun.com
یارادیجیلغی[دَییشدیر]
بیر نمونه شعری شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
بولبول اوْلوب دوءشدوم باغا ناله چکدیم سولا، ساغا سسیم دوءشدو مین بوداغا سوسدو چمن، دیندی گوءلشن: شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
کؤنول وئردیم مین آخشاما پروانه تک یاندیم شامعا گؤزوندن یاش داما-داما شامع دا دیله گلدی بیردن: شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
مجلس لره دوءشدو یولوم گنجلیک اوْلدو ساغیم، سولوم دئدیم یاتیب راحات اولوم سوال قوپدو هر اوءرکدن: شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
توفنگ آلیب چیخدیم اووا دوغدو گوءنش، گوءلدو هاوا جئیران لاری قووا-قووا جاواب گلدی گوللـه لردن: شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
کنده گئتدیم، بیر آغ بیرچک قوجاقلادی منی گؤرجک او آغلادی بیر آنا تک دئدی: کاش کی، اؤلَیدیم من شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
غریبه دیر: اوءزو عارسیز شاختا قلبی ایلک باهارسیز عشقی سؤزو اعتبارسیز «دوستلاریم» دا دئییر بعضاً: شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
ویران کؤنلوم واراق-واراق اسدی خزان، دوءشدو یارپاق آنا وطن، آنا توْرپاق بیر آه چکدی سینه سیندن: شاعیر نه تئز قوجالدین سن!
پولاد سینه م، دؤز بۇ درده گوءنش باتماز ایلک سحرده انسان اوْغلو ابلیس لر ده باخیب منه دئییر قصداً: شاعیر، نه تئز قوجالدین سن!
قارتال اوْلوب قاناد آچدیم زامان لاری کئچیب آشدیم انسان لاردان اوزاقلاشدیم صدا گلدی یئرله گؤیدن


text:
اویان نیوز: آ ب ش پرئزیدئنتی باراک اوباما قانونوئریجیلری دئفیسیتی آزالتماق و اقتصادی اینکیشافی اؤنه چکمک اوچون بالانسلی یاناشما اوزرینده بیرگه ایشلهمهیه چاغیریب.
پرئزیدئنت هفتهلیک مراجعتینده دئییب کی، خرجلرین آزالدیلماسی موهومدور. او، علاوه ائدیب: “آنجاق بیز بونو ایستدییمیز کیمی حیاتا کئچیره بیلمریک”.
جناب اوباما کونقرئسی تحصیل، اینفراستروکتور، او جملهدن تدقیقات و اینکیشافا اینوئستیسییا یاتیرماغا چاغیریب. پرئزیدئنت دئییب کی، بو ساحهلره یاتیریملار آمئریکادا یاخشی ایش یئرلری و یئنی صنایعلر اوغروندا رقابتین گوجلهنمهسینه کؤمک ائدجک.
آغ ائو صاحبینین سؤزلرینه گؤره، واشینقتوندا هامی دقتینی سیاسته یوخ، اؤلکه اوچون دوزگون اولان ایستیقامته یؤنلتمهلیدیر.
رئسپوبلیکاچیلارین هفتهلیک مراجعتینده ایسه نمایندهلر پالاتاسینین عضوو سوسان بروک دئییب کی، دئموکراتلار اؤلکهنین خرجلهمه پروبلئملرینه جدی یاناشمالیدیرلار. او، سئنات دئمورکاتلارینی بودجهنی قبول ائتمهیه چاغیریب.
قایناق آمریکا سسی


text:
تیجارت حوقوقو
حقوق التجارة یوخسا تیجارت حوقوقو - آل وئر و تیجاری ایشلره باغلی قانون و قورولان یاساقلار و ایشلردی.بو حققیلر شیرکت و موشاریکت و کمپانیلر و فابریکالر و بازار ایشلرینه دایاق و دایانون(قانون) یارادیب.
سیفته -چَک-برات-حواله و چوخلو تیجارت سندلری و دولت بانکاسی و مالیات و تاجیرلرین ایشلرینه چوخلو یاساق و دایاق یارادیب. آل وئر ایشلرینده ساتانلار و آلانلارین یاساق ایشلرین بیلیندیریب و آلانلارین حقین قوروب.
سهام بازاری خصوصی سهامی شیرکتلر و عمومی سهامی شیرکتلر تشکیلاتی و اساس نامه سی و سهام بازاریندا بورس و مالی ورقه لرین ساتیش و آلیش ایشلرین، دؤولت، مرکزی بانک، بانکلار، بورس و سهام ایشلری بیلینیر.
تیجارت قانونو بو ایشلرده چوخ گوجلو یاساقلار یارادماق اۆچون قورولوب.


text:
فرانسه دیلی
فرانسه دیلی (Français) هیند اوروپا دیللرینین بیر عضوو و رومن دیلرینین آلت قولوندان بیر دیل دیر. بۇ دیل هم اوروپادا همده فرانسه نین قدیم موستعمیره اؤلکه لرینده رسمی دیر. بۇ دیلی ۱۳۶ میلیون اینسان آنادیل عنوانیندا و۱۹۰ میلیون اینسان دا ایکینجی دیل دانیشیرلار. فرانسه دیلی بیرلشمیش میللتلر و ۲۲ اؤلکه ده رسمی دی. فزانسه دیلی ،اوروپا بیرلیگینده اینگیلیس و آلمان دیللریندن سوْنرا اؤچونجو بؤیوک دیل دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«زبان فرانسوی»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۰۴ فوریه ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- French language
- Fusional languages
- Languages attested from the 9th century
- Languages of France
- Languages of Algeria
- Languages of Belgium
- Languages of Benin
- Languages of Burkina Faso
- Languages of Burundi
- Languages of Cambodia
- Languages of Cameroon
- Languages of Canada
- Languages of the Central African Republic
- Languages of Chad
- Languages of the Comoros
- Languages of the Republic of the Congo
- Languages of the Democratic Republic of the Congo
- Languages of Djibouti
- Languages of French Guiana
- Languages of French Polynesia
- Languages of Gabon
- Languages of Guinea
- Languages of Haiti
- Langu


text:
حسن روحانییه سوءقصد ادعاسی
"19 میدکی ایران (جمهورباشقانی) سئچیملری سیراسیندا بعضیلری ایران پرزیدنتی حسن روحانییه سوءقصد دوزنلرسه تعجبلنمم"
ایسراییل ساوونما باخانی آویگدور لیبرمان، ایران پرزیدنتی حسن روحانییه گلهجک آی سوءقصد دوزنلهنیرسه تعجبلنمهیهجگینی سؤیلهدی.
یدیعوت احرونوتا دانیشان ایسراییلین آشیری ساغچی پارتیسی ائویمیز ایسراییلین ده لیدئری اولان آویگدور لیبرمان، حماس کنترلونداکی غزهده اوغرادیغی سوءقصد نتیجهسینده اؤلن اوست سویه حماس یؤنهتیچیسی مازن فقهانین بیر ایچ حسابلاشما سببیله اؤلدورولدوگونو ایفاده ائتدی.
حماسین اؤز عضولرینه قارشی سوءقصدلر دوزنلمهسینین تشکیلاتین کاراکتریک اؤزللیگی اولدوغونو ساوونان لیبرمان، بورادان قونونو ایرانا باغلادی.
لیبرمان،
"19 میدکی ایران (جمهورباشقانی) سئچیملری سیراسیندا بعضیلری ایران پرزیدنتی حسن روحانییه سوءقصد دوزنلرسه تعجبلنمم" دئیه دانیشدی.
حماسین حربی قانادی عزالدین القسام توغایلارینین اؤنملی شخصلریندن فقها، گئچن آی غزهده ائوینین قارشیسیندا باشینا سیخیلان دؤرد مرمی ایله اؤلدورولموشدو.
سوءقصده باغلی اولاراق ایسراییلی سوچلایان حماس، انتقام آندی ایچمیشدی.
فقها، ایسراییل حبسخاناسیندان دییشیم ایله سربست بوراخیلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایراندا بعضی اونیوئرسیتهلرده بایکوت قراری وئریلدی
اونیوئرسیته اؤیرنجیلری، باشلایان گؤستریلردن سونرا اونیوئرسیته یؤنهتیملرینین اؤیرنجیلره قارشی اویقولامالارینا اعتراض اولاراق ۳ گون بویو درسلری بایکوت ائدجکلرینی آچیقلادیلار
میت "میزگین کوبانی" لقبلی ترورچونو ضررسیزلشدیریب
ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین قوندارما عین عیسی ویلایتی اوزره مسئول شخصلریندن "میزگین کوبانی" لقبلی سیهام میسلیح ضررسیزلشدیریلیب.
ایسراییل عسگرلری بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب
ایسراییل عسگرلری ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلینده یئرلشن بیت لحم شهریندهکی الدهیشه قاچقین دوشرگهسینه باسقین زامانی بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب.


text:
لازاروس کریستودولوپوس
لازاروس کریستودولوپوس (اینگیلیسجه: Lazaros Christodoulopoulos) (دوْغوم:۱۹ دسامبر ۱۹۸۶ (۳۵ یاش) Thessaloniki) بیر فوتبالیست. المپیاکوس فوتبال کولوبو و یونان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players" (PDF). FIFA. 11 June 2014. p. 18. Archived from the original (PDF) on 2017-08-06. Retrieved 27 September 2014.
قارداش پروژهلرده لازاروس کریستودولوپوس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- سالونیک دوغوملولار
- پائوک کولوبونون اویونچولاری
- پاناتینایکوس کولوبونون اویونچولاری
- ا. ا. ک اتن کولوبونون اویونچولاری
- بولونیا کولوبونون اویونچولاری
- هلاس ورونا کولوبونون اویونچولاری
- سمپدوریا کولوبونون اویونچولاری
- المپیاکوس کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
ای منیم اللهیم، منیم موولام، منیم مقسودوم! سئنین بو بیندن سئنین قایغی و هیفزینی دیلیمکله سئنین رهمتینین سیگناکاغیندا و سئنین فزل چادیرینین کلگیسیند دینچلمیر کیست.
یا رَبَب، یاالوارام، سِنین یاتمیان گؤزون هورمهتینه، سَندِن خوبقا هِر شهِه باغماقدان منیم گؤزلِری قورو. سونرا اونلارین نورونو آرتیر کی، سئنین نیشانلرینی گؤرسونلیر و سئنین وهی اوفوکونه باغسینلار. سئن ای اللهسان کی، قؤدرتی اوزونو گؤستیرینچ قوووتین زاتی تیتردی.
Səndən başqa Allah yoxdur. سین قودرتلی، قالیب و ایکستیار صاحبیسن.
-بهاءالله
Axşam Duası
Axşam Duası


text:
بوخار گمیسی
بوخار گمیسی ، بوخار ماشینی و یا بوخار توربینی ایله حرکته گتیریلن گمی دیر.
بوخار گمی لری پرلی چارخلارلا و یا پرلی وینت لرله تجهیز اولونورلار. وینت بوخار ماشینی ایله بیر اوخدا اوتوردولور. چارخلا ایشله ین گمی لرده ایسه اؤتورمده علاوه اولاراق سۆرعت لر قوتوسو یئرلشدیریلیر.
ایلک بوخار گمیسی روبئرت فولتون طرفیندن ایختیراع ائدیلمیشدیر. 1807 – جی ایلده او کلئرمونت آدلی پرلی چارخلا ایشله ین گمینی دوزلدیر و اونونلا قودزون چاییندا نیویورک دان اولبانیه قدر 9 کیلومتر/ساعاتدا سۆرعتله حرکت ائدیر.
1819 – جو ایلده آمریکا پرلی چارخلارلا ایشله ین بوخار گمیسی ساواننا ایلک دفعه اولاراق اطلس اوقیانوسو کئچیر. آنجاق یولون چوخ حیصّهسینی او یئلکن له (فارسجا : بادبان) گئتمیش ایدی. بو اصولو گمیچیلیکده اوزون مدت ساخلامیشدیر.


text:
ائلدار موغانلی پوئزیاسیندا سوسیال- سیاسی موتیولر
قنداب علییئوا – فیلولوگیا اوزره فلسفه دوکتورو
کؤچورن: گولناز
گؤرکملی شاعر، پوبلیسیست ائلدار موغانلی جنوبی آذربایجان میللی-دئموکراتیک ادبیاتینین اوچونجو نسیل نمایندهلریندن بیریدیر. اوزون ایللر ایراندا آذربایجان ادبیاتی، مدنیتی و مطبوعاتینین انکشافینا خدمت ائدهن ائلدار موغانلی شاعرلیک و پوبلیسیستیک فعالیتی ایله یاناشی، ادبی تنقید، ترتیب و تدقیقات ایشلری ایله ده مشغول اولور. آکتیو سوسیال چالیشمالاری ایله یاخشی تانینان شاعر هم ده مکمل شخصیتی – یوکسک مدنیتی و نجیب اینسانی کیفیتلری ایله سئچیلن ضیالیلاریمیزداندیر.
بو مقالهده ائلدار موغانلی پوئزیاسینین اساسینی تشکیل ائدهن سوسیال-سیاسی موتیولریندن – اونون دارا چکیلن حزین، نیسگیللی، یوکسک ائستئتیک درجهیه مالیک، ایدهیا جهتدن اهمیتلی پوئتیک دونیاسیندان بحث ائدهجهییک.
آچار سؤزلر: جنوبی آذربایجان، پوئزیا، ائلدار موغانلی، سوسیال-سیاسی موتیو، میللی آزادلیق، مئتافوریک
مقاله تاریخچهسی: گؤندریلیب – ۱۵/۰۲/۲۰۲۲ ؛ قبول ائدیلیب – ۲۸/۰۲/۲۰۲۰
آذربایجان ادبیاتی هئچ بیر دؤورده قوتلی سیاسی حادثهلرله، کوتلوی حرکاتلا، خالق حیاتی ایله اییرمینجی عصرده اولدوغو قدهر هماهنگ سسلنمهمیشدیر. بئله کی، جنوبی آذربایجان میللی- دئموکراتیک ادبیاتینین تشکولونون محض بو عصرین ۴۰-جی ایللرینه عاید اولماسی بیر تصادف دئییلدیر.
پروفسور وقار احمدین ده قئید ائتدییی کیمی، «اون دوققوزونجو عصرین ایکینجی یاریسیندا، اییرمینجی عصرده یاشامیش آذربایجان ضیالیلاری دانیشیق دیلی اساسیندا ادبی دیلیمیزی قورماغا، اثرلرینین (ایستر بدیعی، ایستر پوبلیسیستیک) دیلینی خالقا یاخینلاشدیرماغا چالیشمیشلار. آنا دیلینین زنگین، طبیعی و حیاتی بدیعی تصویر و ایفاده واسیطهلریندن استفاده ائتمکله اونلار بیر طرفدن خالق دیلی زمینینده ادبی دیلی فورمالاشدیرماغا چالیشمیش، ایکینجی بیر طرفدن، اثرلرینین بدیعی تأثیر گوجونو آرتیرماقلا خالق پسیخولوگیاسینا داها گوجلو تأثیر گؤسترمیش، اوچونجو بیر طرفدن، سونراکی دؤورلر اوچون اؤرنک-ادبی مکتب یاراتمیشلار» [۲، ص.۱۸۳] کی، همین مکتبین یئتیرمهلریندن بیری ده ائلدار موغانلیدیر.
۱۹۶۰-جی ایلده جنوبی آذربایجانین موغان ماحالیندا بیر کندلی عائلهسینده دونیایا گؤز آچان ائلدار نصرت اوغلو موغانلینین اوشاقلیق و گنجلیک ایللری تلاطم و تبدلاتلار، محاربه و انقلابلار عصری اولان اییرمینجی عصرده کئچمیشدیر. ۱۹ یاشینا قدهر دوغولدوغو کندده، سونرالار ایسه تبریزده یاشایان ائلدار موغانلی، عینی زاماندا سوسیولوگیا علملری اوزره عالی تحصیل و شهر پلانلاشدیرما علمی اوزره علمی درجه آلمیشدیر. شعر و مقالهلری دؤوری مطبوعات و اینترنت صحیفهلرینده متمادی اولاراق یاییملانیر. حال-حاضردا تهراندا یاشاییر و بیر سوسیولوق کیمی سوسیال تدقیق ایشلری ایله مشغولدور؛ عینی زاماندا ۲۰۱۱-جی ایلدن یاراتدیغی «ایشیق» (www.İshiq.net) اینترنت درگیسینین باش یازاری وظیفهسینده چالیشیر.
ادبی پروسئسه داخیل اولاندان بو گونه قدهر بو پروسئسدن آیریلمایان ائلدار موغانلینین فعالیتی اوتایلی، بوتایلی آذربایجان ادبی تنقیدینین و ادبی-مدنی جمعیتین دقتیندن یایینمامیشدیر. ۲۰۲۱-جی ایلین اوکتیابر آییندا «همت شهبازی»نین رئداکتورلوغو ایله ائلدار موغانلینین ۶۰ ایللییینه حصر ائدیلن «۶۰ یاشین شرفلی حیات یولو» آدلی کیتابی چاپدان چیخدی. ۵ بؤلومدن عبارت اولان کیتابدا شاعرین ۶۰ ایللییی موناسیبتی ایله کئچیریلن یوبیلئی تدبیریندهکی چیخیشلارین متنی، شاعرین حاقیندا یازیلان ۴ مقاله، ۶۰-آ یاخین شعر، ۵ ادبی-تنقیدی مقاله و ۸۰-جی ایللره عاید ژورنالیستلیک فعالیتی ایله باغلی مصاحبهلری وئریلمیشدیر.
بو کیتاب وطنپرور شاعرین حیات و یارادیجلیغینی تمامیله احاطه ائتمهسه ده، ائلدار موغانلی حاقیندا ترتیب ائدیلن ایلک سانباللی کیتابدیر و شاعرین بو گونه قدهرکی حیات و فعالیتی حاقیندا اوخوجودا معین تاثرات یارادا بیلیر. کیتابدا حسن ایلدیریم، ناصر داواران، مرتضی مجدفر، ارشد نظری، حاجی هریزلی، نریمان ناظیم، هادی قاراچای، رامیز تاینور، زهرا یاسمن، عبدالله یالچین، روشن نوروزی، حبیب فرشباف، رحیم خیاوی، فریبا مرتضایی، کبری میرحسینی، حیدر آرازلی و علیرضا میانالی، ائلدار موغانلینین حیات و یارادیجیلیغینا اؤز موناسیبتلرینی بیلدیرمیشلر [۱۰].
اساس حصه
ائلدار موغانلی ۱۹۷۵-جی ایللردن سونرا یئتیشن چاغداش گونئی آذربایجان شاعرلریندندیر. او، ادبی یارادیجیلیغا ائرکن– ۱۶-۱۷ یاشلاریندان باشلاسا دا، آنا دیلینده یازدیغی ایلک شعرلری ایران اسلام انقلابیندان (۱۹۷۹- فئورال) سونرا فعالیته باشلایان دؤوری مطبوعاتدا، خصوصیله تبریزده نشر اولونان «فروغ آزادی» (۱۹۷۹-جو ایلدن یئنی نشره باشلاییب) گوندهلییینده، باکی رادیوسونون جنوبی آذربایجان رئداکسیاسی وئریلیشلرینده و آذربایجانین سووئتلر دؤورو مطبوعاتیندا یاییلمیشدیر.
بوتون وارلیغی – یارادیجی روحو و عملی فعالیتلری ایله منسوب اولدوغو میللتین معنوی دهیرلرینین کئشییینده دوران، شاعر-پوبلیسیست میسیاسینی لیاقتله یئرینه یئتیرهن، آذربایجان ادبی و سوسیال فیکرینین انکشافینا خدمت ائدهن ائلدار موغانلی داییما قلبیندهکی صاف، تمیز، ایلاهی سئوگینین ایشیغییلا آددیملاییر.
سئوگی بیر دریادیر ساکیت دایانماز
اینسانی سئومهین اونو دویانماز
سئوگیسی اولمایان شاعر اولانماز
شاعرین قدرتی محبتدهدیر.– دئین ائلدار موغانلی نئجه ده بیر لازیمی معنایا، گرکلی ایستهیه توخونور. اودا کی ائله باشلانیشیندان دئییر: سئوگیسی اولمایان اینسانی دویمایاجاق. دوزو، ائله بو معنا منجه دوزگون فیکیر، اینسانی آمالدیر. اونا گؤره کی، نئجه اولار سئوگینی دوشونمهدن، دویمادان اینسانی آمالی داشییاسان؟! هله قالسین کی، ائلدار دئین کیمی تام معنادا دئسک، محبتی اولمایان شاعر اولانماز.(۷.ص، ۹) بو سطیرلر علیرضا میانالینین ائلدار موغانلینین ۹۰ لیریک شعرینی احتوا ائدهن «شعر مجموعهسی» آدلی ایلک الیازما کیتابینا حصر ائتدییی مقالهسیندندیر.
موغانلینین شعرلرینین بیر حصهسی ۱۹۹۰-جی ایلده گؤرکملی ادبیاتشناس «یحیی شیدا»نین اؤن سؤزو ایله «حیات یوللاریندا» آدلی کیتابیندا نشر ائدیلمیشدیر. او واختلار گنج شاعرین اورهییندهکی ایشیغی سئزن اوستاد یحیی شیدا کیچیک اؤن سؤزونده یازیر: «حیات یوللاری ائنیش-یوخوشلو، دؤنوم-دؤنگهلیدیر. بو یولون کاروانی صداقت و محبت واسیطهسیله مقصده چاتا بیلر. حیاتین یوللارینین آیریمیندا مخاطرهلر، بوغونتولار و سیخینتیلار پوسقودا یاتیب. اونو اؤتن یولچودا صبر، استقامت و دؤزوم گرکدیر. یوخسا، ایری-بوروق، ایلان کیمی بیر-بیرینه قیوریلمیش کئچیدلریندن سلامت جان قورتارماق مومکون دئییلدیر. «حیات یوللاریندا» آدلی بو مجموعه ائلدار موغانلینین طالعینی، کئچدییی حیات یوللارینی عکس ائتدیریر. او، بو حیات یوللاریندا خیلی مضیقهلره توش اولوب، کؤورک قلبی سیخینتیلار و عذابلار چکمیشدیر. لاکین اومید و ایناملا بو یوللاری کئچیب سیناقلاردان آلنی آچیق، اوزو آغ و مظفر چیخمیشدیر».
جنوب پوئزیاسیندا میللی دئموکراتیک ادبیاتین ایلک دؤنملرینه خاص اولان پافوس، چاغیریش، عصیان، هارای نیدالاری ساکیت و سسسیز طبیعتلی موغانلینین یارادیجیلیغینین اوللرینده یازدیغی شعرلرینین اساس موتیوینی تشکیل ائتسه ده، اونون هارای و اعتراضلاری پافوسدان، های-کویدن، چیغیرتی و ائپوتاژدان اوزاق، بیر قدهر ایچدؤنوک و بدبین احوالی-روحیه ایله مشایعت ائدیلیردی. باش موضوعلاری وطن، آنا دیلی، میللی کیملیک، میللی آزادلیق، امین-آمانلیق، صولح، محبت، طبیعت گؤزللیکلری و س. اولان بو شعرلر، عادتن کلاسیک هئجا و عروض وزنلرینده یازیلمیشدیر. بو سارسیلماز ایرادهلی، پرینسیپیآل کاراکتئرلی شاعرین یارادیجیلیغینین سونراکی مرحلهلرینده اونون پوئتیک تخیولونون درین پسیخولوژی قاتلارا ائنیر، یئنی بدیعی ایفاده، فورما، مضمون و معنالارلا اوزه چیخیر. تنقیدچی-ادبیاتشناس احمد شایا آلاوون «ائلدار موغانلینین حیات یوللاری» آدلی مقالهسینده یازدیغی کیمی «تکامول دؤیوشو آل گونش تک اینسانین قارانلیق یوللارینا قیزیل شعالار ساچیر» [۱، ص.۵۲].
زامان گؤستردی کی، قلم دوستلارینین و خصوصا ده اوستاد یحیی شیدانین خئیر-دعاسی گنج شاعره دوشرلی اولموشدور. گونئی پوئزیاسینا یئنی سس، یئنی رنگ قاتان موغانلی چتین، سرت، کشمکئشلی «حیات یوللارینی» بودرمهدن قطع ائدهرک «عمانلارین سوراغیندا»، «آخان اولدوزلارلا» آزادلیق گونشینه دوغرو ایرلیلهییر:
سایریشیر سمادا یئنه اولدوزلار
سانکی بو فیکریمه گولومسهییرلر.
فیکریمده فیکریمدن بیر فیکیر دوغار؛
ائله بیل اولدوزلار بئله دئییرلر:
یاندیریر اودوموز ظولمتین کؤکون،
یاندیقجا بعضا ده یوخ اولوروق بیز.
بو گرگین دؤیوشده آخساق دا هر گون
گونشه یول آچیر بو آخماغیمیز.
«آخان اولدوزلار» آدلی شعرینده دوغما آنا تورپاغینین قوجاغیندا وطن، آزادلیق اوغروندا جانلاریندان کئچن شهیدلر سمانین دؤشونده سایریشان اولدوزلارا بنزهدیلهرک کیچیک بیر متن پارچاسیندا ایکی – «اولدوز» کونسئپتی ایله «فدایی» کونسئپتینین آسوسیاسیاسیندان «اولدوز اینسان» و «اولدوزلارین آخیشی» (اینسانین اؤز آمالی اوغروندا مجادلهسی – یانماسی) ایله – ایرهلیلمهنین (تکامول) «یاشاماق یانماقدیر» کونسئپتوال مئتافوراسی یارانمیشدیر. بو مئتافورالار بورادا «اولدوز» و «اولدوزلارین آخیشی» کونسئپتلرینین «فدایی» و «تکامول» کونسئپتلرینین کؤمهییله آنلانیلماسیندا اؤز کوقنیتیو فونکسیاسینی یئرینه یئتیریرلر. بوندان باشقا ائله همین متنین سادهجه بیر «فیکریمده فیکریمدن بیر فیکیر دوغار» مصراعسیندا اوچ دفعه تکرارلانان «ف» صامتینین قوتلی آلیتئراسیاسی فیکرین، دوشونجهنین فونئتیک اوبرازینی یارادیر و بونونلا باش وئرهن حادثهنین بدیعی تأثیرینی داهادا آرتیریر.
عمومیتله، موغانلی یارادیجیلیغینین سون مرحلهسینه عاید اولان اکثر «یاریمچیق سؤز»(۱۹۹۷)، موباریز شعریمیزین بایراقداری اوستاد حبیب ساهرین نیسگیللی اؤلومونو آنارکن)، «اوشوتمه» (۲۰۰۹)، «کوچهلره آچیلان یاشیل قاپیلار» (۲۰۱۰)، «تورپاق اؤگئی اولماز» (۲۰۱۱)، «بنؤوشه»(۲۰۱۱)، «سئوگی گونوموز» (۲۰۱۲)، «بو تورپاق وطنیمدیر»(۲۰۱۲)، «قارانقوش»(۲۰۱۳)، «بوتؤولوک»(۲۰۱۳)، «قاشلا گؤز آراسیندا»(۲۰۱۸)، «ایتگیلر»(۲۰۲۰) و س. شعرلرینده بئله آسوسیاتیو ایفاده اصولونا راست گلمک اولور.
البته، تکجه محاربه و انقلابلاری ایله دئییل، هم ده صنعت اثرلرینین حدودسوز مختلفلییی ایله تاریخده قالان اییرمینجی عصرین اؤولادی اولاراق گئت-گئده برکدن-بوشدان چیخیب تجروبهلنن، پوختهلهشن موغانلینین شعرلری ده ایدهیا-بدیعی، فورما و مضمون جهتدن کامیللشیر، سونرالار سربست شعر فورماسیندا سیاسی موتیولی فلسفی-پسیخولوژی شعرلره داها چوخ اوستونلوک وئریر.
ائلدار موغانلی لیریک شاعردیر. موغانلی لیریزمینین بوتون جاذبهدارلیغی، سیرری-سئحری ایسه اونون ایدهیا گوجونده، مجازلاریندا، چوخ فونکسیالی مئتافوریک آنلاملاریندا، اوکسیمورون ایفادهلریندهدیر. ساکیت، ملاییم، تمکینلی و تواضعکار طبیعتلی شاعرین داخیلی اضطرابلارینین، محصولو اولاراق اورتایا یومشاق کسکین بیر لیریزم چیخیر: قان آغلایان سئوینج، آشکار سیرر، کیچیک بؤیوکلوک، مغلوب قهرمان، حسرتلی وصال و س. بو ایفاده خصوصیتی شاعرین پوئتیک تخیول و تفکورونون سونسوزلوغونو، اوسلوبونون بنزرسیزلییینی تامین ائدیر.
«اوشوتمه» شعرینده حزین-حزین اوشوین لیریک منی اورهیینین باشینا یاغان قارین سویوقلوغوندان چوخ کیرلیلییی اوشودور و بو اوشوتمه ایله اوخوجونون اورهیینده ائله بیر آتش یاخیر کی، اونو یالنیز پارچالانمیش وطنیمیزین آزادلیغی و بوتؤولوگو سئوینجی سؤندوره بیلر.
قار یاغیر…
قار یاغیر اورهییمین باشینا
ایچینی ایتیرمیش
تامینی اونوتموش
قارا بیر قار؛
قریبهدیر روزیگار…!
شاعر سادهجه یازمیر، یازدیقلارینی یاشاییر، یاخود دا یاشادیغی آنلاری یازیر و یاشادیقلارینی اوخوجویا یاشاتماغی، اونو دوشوندورمهیی ده باجاریر. اودور کی، مصراعلاری اوشوین دونیانین اوشوین آنلارین دا دونوب ابدی دیری قالیر. بو محرملییی، بو حزینلییی ایسه اوخوجودا یالنیز ائلدار موغانلی کیمی حساس، کؤورک اورهکلی، درین دوشونجهلی، سسسیز دویغویوکلو صنعتکارلار یارادا بیلیر.
قار یاغیر اورهییمین باشینا،
قارا بیر قار.
بولانیر آغ چیچکلی قیزیل آینام،
اوشویور بنؤوشهلی دونیام.
جانلانیر آینامدا
قاسیرغایا دوشموش جیلیز بیر داغ؛
اتهیی چیرکاب،
باشی چیلپاغ.
یازیغیم گلیر بئله داغا،
بئله هاوایا.
یازیغیم گلیر بئله قارا،
بئله روزیگارا…
ائلدار موغانلینین اکثر شعرلرینده مصراع اؤزوندن اؤنجکی مصراعنین آچماسی کیمی گلیر، اونا گؤره ده اوخوجودا ماراق دوغورور، هیجان یارادیر، اونو فیکیرلرینین آرخاسینجا چکیب آپارا بیلیر:
شههرین روحونا هوپور
سوسوزلوغا آخان باهار؛
یاشیللاشیر قاپیلار
یاشیللاشیر کوچهلر؛
یاشیللاشیر خزللنمیش شهر. [۱۱]
«آنا» شعرینده ایسه شاعرین آنا، وطن، آزادلیق، خوشبختلیک، وصال حسرتلری حسرت اوبرازیندا بیرلشیر و بورادا اینتیم لیریکا یئنه ده قوتلی وطنپرورلیک موتیولری ایله کسیشیر.
آیریلیغین اود قالاییر سینهده،
آلوولانیر گؤروشونه اورهییم.
آرزولاریم گول آچماسا، یئنه ده
وصال عشقی گرهییمدیر، گرهییم. [۸، س.۳۰]
کؤهنه حسرتلری ایلان کیمی سویولوب قابیقدان چیخان لیریک من آرتیق یئنی بیر آراییش ایزیندهدیر؛ «انقلاب» ایستهییر، چوخ سئودییی «ستارخانین بایراغینی» دالغالاندیرماق اوچون یئنی ستارخانلار ایستهییر. بونو هم ده «۳۰ ایللیک قهرینی اودان سارالمیش کوچهلر، قریبسهمیش قاپیلار، پاییزلاشمیش،«انقلاب»دان «آزادی»یه جان آتان شهر ایستهییر.
کوچهلره آچیلان قاپیلاردا
باهار قوخوسو وار،
پاییز قورخوسو وار؛
کوچهلره آچیلان قاپیلاردا
نئچه ایلدیر دؤیوشور
پاییزلا باهار. [۱۱]
ائلدار موغانلی رومانتیکاسی یوکسک خیالی احوال-روحیهنی، حیاتین پارلاق جهتلرینین سجیهسینی عکس ائتدیرن کیفیتدیر و رئالیست شاعرین حیاتین بو و یا دیگر طرفلرینه موناسیبتینی گؤستریر. اودور کی، صنعتکارین رئال زمینله علاقهسی هئچ کسیلمیر. موغانلی پوئزیاسیندا حیات حقیقتی پرینسیپی زامانینین مترقی ایدهیالارینا باغلی اولدوغوندان اؤزونون داها دولغون ایفادهسینی تاپیر.
«یاریمچیق سؤز» شعرینده قارانلیق، ظولم، ظولمت، شر سیمووللارینی ایفاده ائدهن «کؤلگه» اوبرازی رمزی اوبرازدیر و عینی زاماندا منبع دومئن- ظولم ماشینی، مئخانیزمی، گوج کونسئپتیدیر. مصراعدان مصراعیا کئچدیکجه لیباسینی دهییشیر و مئتوفوریکلهشیر:
کؤلگهلر سریلیب شههرین اوستونه
اورهیی ایرینلی،
گؤزو کینلی،
نفهسینده ظولمت قوخوسو،
سسینده گئجه قورخوسو…
مئتافورادان مئتافورالار دوغولور. آنجاق بورادا منبع دومئنین آنلاشیلماسی هدف دومئنلرین آنلاشیلماسیندان او قدهر ده آسان دئییلدیر. منبع دومئنین اینسان، قورخو، روح و س. هدف دومئنلری واسیطهسیله کونسئپتواللاشماسی منبع دومئنین داها آیدین آنلاشیلماسینا، ناکام شاعرین (حبیب ساهرین) اؤلوم آنینین داها اورژینال و تأثیرلی تصویر و ترننومونه کؤمک ائدیر.
دالغاسیز بایراق کیمی
آسیلی قالیر ائیواندان
بارماقلاری دویونلو،
گؤزلری سحرین پنجرهسینه تیکیلی،
آغزی آچیق،
سؤزو یاریمچیق؛
بوغازیندا دویونلهنن «آه» سؤزومو،
یوخسا «آزا…» [۵]
موغانلینین آنا لایلاسی تک حزین و کؤورک لیریکاسینین اؤزهیینده سیاسی موتیولر دورور. بو ایسه شاعرین سیاسی مفکورهسینین ایلییینه قدهر ایشلهدییینه، پوزیتیو و صاف انرژیلر کودلانمیش حیس و دویغولارینا تامامیله حاکم اولدوغونا دلالت ائدیر.
اوشویور دویغولاریم،
کؤزوندن پای اومورام.
گؤرونمز یوخولاریم
گؤزوندن پای اومورام.
دوشوبدور دیله سئوگیم،
آیلارا، ایله سئوگیم.
پوزولور بئله سئوگیم،
ایزیندن پای اومورام.
گئجیکیب ایلک باهاریم،
تالانیب سئوگی واریم.
چوخونا یوخ قراریم،
آزیندان پای اومورام.
اریییر یئره کؤلگم،
اوینادیر آتینی غم.
چکیلیب دارا نغمهم
سؤزوندن پای اومورام.
اورکده بیتنیمسن،
گول اوسته اؤتنیمسن،
پای وئرهن وطنیمسن،
اؤزوندن پای اومورام. [۳]
«دویغولاری اوشوین، سئوگیسی دیله-دیشه دوشوب هیجراندان پوزولان، نغمهسی دارا چکیلن» لیریک من ان چتین آنیندا اورهیینده بیتن وطن عشقینه ساریلیر، اوندان کؤمک اومور. بورادا اینتیم لیریکا قوتلی وطنپرورلیک موتیولری ایله کسیشیر.
پوئتیک عالمینین درینلیکلرینه غواص تک باش ووران موغانلی یارادیجلیغینین بوتون دؤنملرینده زمانهسینین و یاشادیغی جمعیتین حیاتیندا باش وئرهن سوسیال حادثهلرینه، مدنی-تاریخی مسئلهلرینه اؤز موناسیبتینی بیلدیرمیشدیر. ۲۰۱۲-جی ایلین آوقوست آییندا ایران آذربایجانینین قاراداغ ماحالیندا باش وئرهن گوجلو زلزله نتیجهسینده ۳۰۰-۴۰۰ نفره قدهر اینسان اؤلموش، بیر چوخ کندلر تامامیله محو اولموشدور. بونا باخمایاراق، خالقین ماتملی گونلرینده دؤلت تئلویزیاسی شنلیک و ایلنجه پروقراملارینی داوام ائتدیریر، زلزلهدن بیر-ایکی گون سونرا ایسه اعلان اولور کی، زلزله اولان بؤلگهده هر شئی نورمالدیر و عایدیاتی تشکیلاتلار بؤیوک ماشینلارلا اوچوب-تؤکولن ائولری دوزلتمهلیدیرلر. بو خبر آذربایجانلی اهالینین تأسف و حدتینه سبب اولور. حال بوکی همین گونلر هله او اوچقونلارین آلتیندا جنازهلر و چوخلو اؤلولر قالمیشدیر. بو حادثه شاعر موغانلینین حساس کؤنول روبابینی «قاراداغیم» (۲۰۱۲)، شعری ایله دیللندیریر. شعرده «دیری-دیری باسدیریلدیق» ایفادهسی ده بوندان ایرهلی گلیر:
قوللو-قانادلی قیریلدیق،
دیری-دیری باسدیریلدیق،
بیز آرخامیزدان وورولدوق،
منیم ایگیدیم، قوچاغیم،
قاراداغیم!
زامان یاتمادی یاتیما،
غم النمیش حیاتیما،
دومان چؤکوب بایاتیما،
کدر یاغیر قوشمام، آغیم،
قاراداغیم! [۴]
«بایراغا چئوریلمیش سحر”(۲۰۲۰) شعری لیریک قهرمانین کونکرئت روحی وضعیتینین تظاهرودور. لاکین موغانلی یارادیجیلیغیندا عمومیتله، شاعرین شخصیتی ایله اونون لیریک قهرمانی آراسیندا مؤحکم علاقه، وحدت موجودلوغو بو قهرمانین فیکیر، هیجانلارینی نه اینکی شاعرین مطلق اؤزونون، حتی بوتؤو میللتینین، بشریتین فیکیر و هیجانلاری کیمی قبول ائتمهیه اساس وئریر.
آیاغا قالخیب دریندن کؤکس اؤتوردو،
یورودو دان یئرینین کئچیدینه،
سحرین سرین نفهسی سیزدی سینهسینه.
اوفوقین درینلییینده آچیلیردی بنؤوشهنین لایلای آچیلیشی،
لایلالارا قوشولوردو تورپاغین گؤزونده یارالی اوچوشو،
حالقالانمیشدی قان بویالی شفق گونشین بوینونا،
یئرله-گؤی آراسیندا تیکیلی قالمیشدی باخیشی اونا.
بو جور متنلرده شاعرین پوئتیک تخیولو دیل و دوشونجه پروسئسلرینین مورکب علاقه سیستمینین یارادیجیسینا چئوریلیر. اوخوجو مبالغهلر، ائپیتئتلر، تشبئهلر، مئتافورالار، اوبرازلار بوللوغوندا، عادتا، غیب اولور. مئتافورالار بورادا موختلیف کوقنیتیو (پوئتیک، سئمانتیک، لینقویستیک) فونکسیالاری یئرینه یئتیریر.
سحر امیزدیردیکجه باخیشلارینی،
تامسیندی بئینینده لپهلنن قیزیلی ایللرینی، ماوی نیسگیللرینی.
گؤزلرینده گیله-گیله گؤیردی ایشیق قوخوسو،
اورهیینده اریم-اریم اریدی گئجه قورخوسو.
دارالدی شفق، سیخیلدی گونش،
یاییلدی بنؤوشهنین آچیلیشینا تورپاق بویالی دیلکلر،
دالغا-دالغا دالغالاندی بایراغا چئوریلمیش سحر. [۷]
بو متنده ریتملیلیک سینتاکتیک پارالئللرله یاناشی، بوراداکی بوتون قراماتیک فورمالارین آسوسیاتیو سئمانتیکاسیندان یارانیر. ریتمیک نطق پارچاسینی ایسه داها چوخ اوقات تاماملاییر.
نتیجه
تحلیللریمیز بئله بیر قناعته گلمهیه اساس وئریر کی، ائلدار موغانلی پوئزیاسی آوانقارد مئیللی، فلسفی دوشونجه پوئزیاسیدیر و بو دوشونجه دونیاسی بوتونلوکله سوسیال-سیاسی موتیو داشیییر. اؤرنک شعر نمونهلریندن ده گؤردویوموز کیمی بو پوئزیا مئنتال فونددا موجود اولمایان یئنی معنالار اوچون الوئریشلی محیط یاراتماغا قادیر ائلدار موغانلی دیلینده گئرچکلییین یئنی تقدیماتیدیر. بو پوئزیانین ائستئتیک کامیللیک درجهسی ایسه داییما یئنی پوئتیک مضمون و معنا آختاریشلاریندا اولان شاعرین زنگین معنوی عالمی، گوجلو تخیول و تفکور قابیلیتی، اثرلرینین ایدهیا گئرچکلییینین اهمیتیله شرطلهنیر.
عؤمرونون محصولدار دؤورونو یاشایان، «قیزیل آیناسینی ماوی گؤزلو باهار گؤزهلینین قیزیلی ساچلاریندان آسان»[۶]، یاشادیغی چتینلیکلره باخمایاراق، یورولمادان ایرهلیلهین، گلهجهیه اینام و اومیدله باخان شاعر موغانلییا سئوگی دولو دونیاسینین باهارلانماسینی آرزو ائدیر، اونا شرفلی حیات یولوندا اوغورلار دیلهییر و اینانیریق کی، ادبی-مدنی تاریخیمیزده لیاقتلی یئر توتان ائلدار موغانلی و مسلکداشلارینین حیات و یارادیجیلیقلاری ادبیاشناسلاریمیز طرفیندن داها گئنیش و اطرافلی شکیلده تدقیق ائدیلهجکدیر.
ادبیات:
۱. آلاو ش.ا. ادبی-تنقیدی آراشدیرمالار. ایران/کرج، غیررسمی چاپ اولونوب (جیلد ۱)، ۱۹۹۰.
۲. احمد. و . آذربایجان ادبیاشناسلیغی (ژورنال). میر جعفر پیشهورینین پوبلیسیستیکاسی. باکی: علم و تحصیل، ۲۰۲۰، №۱.
۳. https://ishiq.net/seir /20629
۴. https://ishiq.net/seir /2095
۵. https://ishiq.net/seir /3583
۶. https://ishiq.net/səs /25586
۷. https://ishiq.net/səs /26183
۸. موغانلی ائلدار. حیات یوللاریندا. ایران/ تهران: مینا، ۱۹۹۰.
۹. موغانلی ائلدار. شعر مجموعهسی. تبریز، غیررسمی الیازما شکلینده یاییلمیشدیر، ۱۹۸۴.
۱۰. شهبازی همت. ۶۰ یاشین شرفلی حیات یولو. تبریز: نظامی گنجوی، ۲۰۲۱.
۱۱. www.ishiq.net
قایناق: آذربایجان ادبیاتشناسلیغی ژورنالی نومره ۱ – ۲۰۲۲ – آذربایجان علملر آکادمیاسینین نظامی گنجوی آدینا ادبیات اینستیتوتو


text:
استانبول هوا قونلغه سی اوروپا ده بیرینچی اورین نی ایگلله دی
اوروپا هوا قونلغه لری کینگشی نینگ راپوری ترقه تیلدی
استانبول هوا قونلغه سی جون آییده 5 میلیون 996 مینگ یولاوچی بیلن اوروپا هوا قونلغه لری آره سیده بیرینچی اورین نی ایگلله دی.
اوروپا هوا قونلغه لری کینگشی جاری ییل نینگ ایکّینچی اوچ آیی هوا ترافیکی راپوری نی ترقه تدی.
اوشبو راپور گه کوره, اوتگن ییل نینگ خوددی شوو دوری بیلن سالیشتیریلگنده, میلادی 2022- ییل نینگ بیرینچی 6 آییده یولاوچی لر سانی نینگ 247 فایز مقیاسیده آرتیب کیترایکن, استانبول هوا قونلغه سی نینگ میلادی 2019- ییل گه کوره اینگ یخشی رواجلنگن.
مذکور راپور گه کوره, اوتگن ییل نینگ خوددی شوو دوری بیلن سالیشتریلگنده جاری ییل نینگ جون آییده استانبول هوا قونلغه سی یولاوچی سی سانی 115,4 فایز گه آشدی.
استانبول قونلغه سی جون آییده 5 میلیون 996 مینگ یولاوچی بیلن اوروپا هوا قونلغه لری آره سیده بیرینچی اورین گه ایگه بولدی.
استانبول هوا قونلغه سی آرتیدن ایسه لندن, پاریس, امستردام, فرانکفورت, مادرید و بارسلونا هوا قونلغه لری اورین آلدی.
عینی دمده, تورکیه نینگ آنتالیا هوا قونلغه سی هم 3 میلیون 911 مینگ یولاوچی بیلن اوشبو لیست ده سکّیزینچی اورین نی ایگلله دی.


text:
آنیلار توپلوسوندان «نئچه ایل اولدو؟»
رقیه کبیری
دیل- دوداغی آراسیندا میزیلدانا- میزایلدانا تنهبینین بویوندا وار- گل ائدیر. اوتاغیمین آچیق قاپیسینا یئتیشینجه دؤنوب، یئنیدن تنهبینین او باشینا دوغرو یوللانیر. میزیلتی سسینی اوتوردوغوم یئردن ائشیتمیرم. بلکه آددیملارین ساییر. بلکهده بیر ماهنی، اولا بیلسین حافیظ دن ازبری اولدوغو غزللری میزیلدانیر و یا شهریاردان سئودیی « گئتمه ترسا بالاسی…» شعرینی و بلکه حمید مصدق- ین شعرلریندن میزیلدانیر. ۸۱ یاشی اولسا دا، حافظهسی یئرلی، یئریندهدی. تحصیلینه دوام ائتسهایدی، بلکه ده بو اؤلکهنین ضیالی قادینلارینین سیراسیندایدی. دولو دوداقلاریندان، بوزارمیش ایکی تئل چوهرایی قیطان قالیب. انگی اوزانیب. یاشینا گؤره اوزونون دریسی چوخ دا بوزوشمهییب. هله ده دیم- دیک آددیم آتا بیلیر. وار- گل ائتمهسی عاغلیمی قاریشدیریر. آز قالیرام یازدیغیم حکایهنی یاریمچیلیق بوراخیب، کامپیوترین باشیندان قالخیم. قفیلدن اوتاغیما بویلانیر:«گئنه تَزه ناغیل یازیسان؟»
یازدیغیم حکایهنی یاریمچیلیق بوراخیرام. بئلهسی یازا بیلمرم. قاپینین آغزیندا دایانیب، جوابیمی گؤزلهییر. حکایهنین دوامینی یازماقدان واز کئچیرم. فایلی قاپادیرام.
«ایستیرم آذر آیینا گؤره یازیم» دئییرم. فیکره دالمیش کیمی قاشلارین یوخاری چکیر: «ههههههه» دئییب یئنیدن تنهبینین او باشینا آددیملاییر. نئچه دؤنه گئت- گلدن سونرا اوتاغیما یاخینلاشاندا اوجادان دئییرم:« یادیندا؟» گئنه قاشلارین یوخاری چکیب دوداغین قاچیردیر: « داداشین قالسایدی بیر کیتاب سوز دییردی سن ده یازاردین» نه دئدییمی آنلاییب. ندنینی بیلیمرم اما ۳۷ ایل اؤنجه دونیاسینی دییشدیی آتامی داداش سسلهیهردیک. بلکه ده آنام قیر اتکلی اولوب، هئچ اوغلان دوغمادیغیندان آتامی بئله سسلردیک. «منیم ناغیلیم قالسین سورا یازارام. ایندی سن ناغیلینی دئه، من یازیم» دئییرم. سؤزومو دوشونمهمیش کیمی اوزومه باخیر. بو گونلر قولاغی بیراز آغیر ائشیدیر. یئریمدن قالخیب اوجا سسله دئییرم:«بیراز او زامانلاردان دئه من ده یازیم دااا» قاپینین چرچووهسینه دایانیب، فیکیره دالیر.
«نه دئییم آخی؟ قوجالمیشام هامیسی یادیمدان چیخیب»
بیلیرم او زامانلاری هئچ اونوتماییب. کئفی ساز اولاندا، مکتب ده اوخودوغو سرودلاری بئله اوخویار.
«مدرسهدن دئه… کیتابلاریزی یاندیرانان سورا نه اولدو؟… »
«ههههه… کیتابلاری قالاخ قالادیلارحیطین اورتاسینا ….سورا یاندیردیلار…»
اوتاغیمین دیوارینداکی تابلویا زیللهنیر. ایکی کیشی بیری آیاقدا، او بیریسی آخار بیر چایین قیراغیندا قار اوستونده ایلهشیب. کیشیلرین قول- قیچلاری بدنلرینه گؤره اوزون دی. سیر- صفتلری بیربیریندن سئچیلمیر. اکیزدیلر دئیهسن. آیاقدا دوران کیشی قار توپاسینین آلتیندان بیتمیش بیر چیچهیه باخیر. منسه آنامین باخیشینین ایزینی توتوب، تابلویا باخیرام.
«سورا فرقه داغیلدی. چوخلاری کندلره قاشدی. بیرازیندا توتدولار…» گؤزونو تابلودان آییرمادان سؤزونو دوام ائدیر:« سور دا منی اره وئردیلر» دئییب، دوداغین قاچیردیر. منسه گؤزوم اونون آغزیندا، سؤزونون دوامینی گؤزلهییرم.« بوسؤزلردن بیر شئی چیخماز. سن اؤز ناغیلینی یاز» دئییب، تنهبینین او باشینا گئدیر. منسه ال- قولوم یازماقدان سوستالیب، اونا باخیرام. یئنیدن اوتاغیمین قاپیسینا یئتیشنده « گؤرهسن گئنه ده بوردا فرقه قالیر؟» دئییب، دویوارداکی تابلویا باخیر.
آنامین ندن دانیشمادیغینی دوشونورم. امنیت حیسی باخیشیندا زیل چالیر.
۹۲.۹.۲۰


text:
بوکس
بوکس - ایکی آدامین معین قایدالار چرچیوهسینده، هوجوم و مۆدافیعه مقصدی ایله یومروقلاریندان ایستیفاده ائدرک بیر-بیرینه همله ائتدیکلری بیر ایدمان نؤوو. بوکس قارشیلاشمالاری دونیانین چوخ اؤلکهسینده ماراقلا ایزلنیلیر. اما شدت ائهتیوا ائتمهسی سببیله بۇ ایدمانین قاداغان ائدیلمهسی لازیم اولدوغونو دوشونهنلر ده واردیر.
بوکس قارشیلاشمالاری رینقده کئچیریلیر. رینق، اوچ سیرا کندیرله باغلی و یئردن یوکسکده کوادرات فورماسیندا بیر ساحهدیر. پروفئسسیونال بوکسدا رینقین بؤیوکلویو ۵–۶ م²، هوسکار بوکسدا ایسه ان آز ۳–۶ م²دیر. بوکس قارشیلاشمالاریندا، هر ایکی بوکسچو دا عئینی چکیده (آغیرلیقدا) اولمالیدیر.
پروفئسسیونال و هوسکار بوکسون قایدالاری بیر-بیریندن فرقلیدیر. هوسکار بوکسچولار ۲۲۷ قر آغیرلیغیندا، پروفسیونال بوکسچولار ایسه آغیرلیغی ۱۷۰–۲۸۳ قر آراسیندا دییشهن الجکلر ایستیفاده ائدرلر. پروفئسسیونال بوکسچولار یالنیز شورت، هوسکار بوکسچولار ایسه شورت و آتلئت گئیر. هم هوسکار هم ده پروفئسسیونال بوکسچولار قارشیلاشمادا دیش و قاسیق قورویوجولاری ایستیفاده ائدرلر. هوسکار بوکسچولار آیریجا قورویوجو باشلیق تاخیرلار.
بۇ ایدمان نؤوو هله ۵۰۰۰ ایل بوندان اول مصر و بابیلیستاندا مؤوجود اوْلوب[دَییشدیر]
فانات: بوکس دئمک اولار کی، جمعیتین یاراندیغی ایلک دؤورلردن دونیا خالقلاری آراسیندا یاییلماغا باشلاییب. بۇ ایدمان نؤوو هله بئش مین ایل بوندان اول مصر و بابیلستاندا مؤوجود اوْلان یومروق دؤیوشو اساسیندا توسعه ائدیب. مۆعاصیر بوکسا بنزهیهن یومروق دؤیوشلری قدیم یونانیستاندا دا تشکیل اولونوردو. ائرامیزدان اول ۶۸۸-جی ایلده بوکس آنتیک اولیمپییا اویونلارینین پروقرامینا داخیل ائدیلمیشدی.
ایلک اولیمپییا چئمپیونو آدینا یونانیستانلی اوناماستوس لاییق گؤرولموشدور. مشهور ریاضیاتچی و فیلوسوف پیفاقور دا بوکس اوزره آنتیک اولیمپییا اویونلارینین قالیبلریندن اولموشدور. آرخئولوژی قازینتیلار نتیجهسینده الجزایرده تاپیلان وازا اوزریندهکی رسملر اونو گؤستریر کی، بوکس (یومروق دؤیوشو) قدیم دؤورلرده آفریقانین جنوبوندا دا اؤزونه پرستیشکارلار تاپیب.
بوکسون ایدمان نؤوو کیمی توسعه ائتمهسی[دَییشدیر]
مۆعاصیر بوکس ۱۸-جی عصرین اوللرینده اینگیلیسده تشکول تاپیب. ۱۶ آوقوست ۱۷۴۳-جو ایلده اینگیلیس چئمپیونو جئک بروتون ایلک قایدالار توپلوسونو - بروتون قایدالارینی حاضرلاییب. ۱۸۶۷-جی ایلده مارکیز کوینسبئررینین یئنی بوکس یاریش قایدالاری قبول اولونوب. بوندان سوْنرا بوکس ایدمان نؤوو کیمی توسعه ائتمهیه باشلاییب. آرتیق دؤیوش راوندلارا بؤلونمهیه باشلادی. راوندلار آراسی قیسا فاصیلهلرده ایدمانچیلارین دینجلمهسی یاریشین تئمپینی و حرکت دینامیکسینی چوخ آرتیریب.
توتمالارا قاداغا قویولماسی بوکسو گولشه اوخشاماقدان خلاص ائدیب. داها یوموشاق الجکلردن ایستیفاده اولونماسی تهلوکهسیزلیک یاراتماقلا یاناشی، زربهلرین رنگارنگلیینی ده آرتیریب. کوینسبئررینین یاریش قایدالاری مۆعاصیر بوکسدا هم پئشکارلار، هم ده هوسکارلار اۆچون اساس قایدا اوْلدو.
آیبا-نین یارانماسی[دَییشدیر]
۱۹۲۴-جو ایلده بئینلخالق هوسکار بوکس فئدئراسییاسی (فیبا) یارادیلیب. بۇ تشکیلات ۱۹۴۶-جی ایلدهن آیبا آدلانماگا باشلادی. ایلک آوروپا چئمپیوناتی ۱۹۲۴-جو ایلده تشکیل اولونوب. دونیا چئمپیوناتی ایسه بوندان ۵۰ ایل سوْنرا ۱۹۷۴-جو ایلده کئچیریلیب. ۱۹۹۱-جی ایله قدر دونیا چئمپیوناتلاری هر دؤرد ایلدهن بیر تشکیل اولونوردو. بوندان سوْنرا بۇ یاریش آوروپا چئمپیوناتلاری کیمی ایکی ایلدهن بیر کئچیریلمهیه باشلادی.
دونیا چئمپیوناتلاریندا قلبهلرین سایینا گؤره رئکوردچو کوبالی فئلیکس ساووندور - ۶ قات دونیا چئمپیونو. او، ۲۰۰۰-جی ایلده سیدنئی اولیمپیاداسیندا ۳ قات اولیمپییا چئمپیونو اولدوقدان سوْنرا بۇ گؤستریجیده تئوفیلو ایستئوینسون و لاسلو پاپپانی قاباقلادی. آوروپا چئمپیوناتلاریندا ان یاخشی نتیجه گؤسترمیش بوکسچو لهیستانلی زبیقنئو پئتشیکووسکیدیر. او، قیته چئمپیوناتیندا ۴ دفعه فخری کورسونون ان یوکسک پیللهسینه قالخیب.
آذربایجان بوکس فئدئراسییاسینین یارانماسی[دَییشدیر]
آذربایجان بوکس فئدئراسییاسی ۱۹۲۴-جو ایلده یارادیلیب. ۱۹۲۶-جی ایلده ایلک دفعه اولاراق بوکس اوزره آذربایجان چئمپیوناتی کئچیریلیب. ۱۹۲۶-جی ایلده آذربایجانین ان گوجلو بوکسچولاری زاقافقازییا چئمپیوناتیندا ایشتیراک ائدیب و قالیب اولوبلار. ۱۹۲۹-جو ایلده آذربایجان تورکیه بئینلخالق گؤروشو کئچیریلمیشدیر. آذربایجان بوکس فئدئراسییاسی ۱۹۹۲-جی ایلدهن آیبا و ائابا-نین تام حقوقلو حقیقی عضوو اوْلوب. ۲۰۰۹-جو ایل ژانویهنین ۲۳-ده آذربایجان بوکس فئدئراسییاسینین هئسابات-سئچکی کونفرانسی کئچیریلمیشدیر. کمالددین هئیدروو یئکدیللیکله فئدئراسییانین دؤولت باشکانی سئچیلمیشدیر. کونفرانسدا آغاجان ابیئو فئدئراسییانین ۱-جی ویتسئ-دؤولت باشکانی، سولئیمان میکاییلوو و رؤوشهن هوسئینوو ایسه ویتسئ-پرئزیدئنت سئچیلمیشلر.
باکیدا بوکس اوزره ایلک آوروپا چئمیوناتی[دَییشدیر]
۱۹۹۹-جو ایلده آذربایجان بوکس تاریخینده ایلک دفعه اولاراق باکیدا یئنییئتمهلر آراسیندا (۱۵–۱۶ یاشلیلار) آوروپا چئمپیوناتی کئچیریلدی. همین یاریشدا بوکسچولاریمیز قیتهنین اکثر گوجلو کوماندالارینی قاباقلایاراق، روسیهدان سوْنرا ۲-جی یئری توتدولار. همین یاریشدا دری الجک اوستالاریمیز ۴ قیزیل، ۱ گوموش و ۴ بورونج مئدالا صاحب اولدولار. ۲۰۰۱-جی ایلده ایسه باشکندیمیزدا ایلک دفعه اولاراق یئنییئتمهلر آراسیندا دونیا بیرینجیلیگی تشکیل اولوندو. ۱۹۹۹-جو ایلده اولدوغو کیمی بۇ دفعه ده بوکسچولاریمیز ۲ قیزیل، ۴ گوموش، ۴ بورونج مئداللا عمومی حسابدا روسیهدان سوْنرا ۲-جی نتیجه گؤستردیلر.
اولیمپیادادا بوکسچولاریمیزین ایلک اوغورو[دَییشدیر]
اولیمپییا اویونلاریندا بوکسچولاریمیزین ایلک اوغورو ۲۰۰۰-جی ایلده کئچیریلمیش سیدنئی اولیمپیاداسینا تصادف ائدیر. پلانئتین ان بؤیوک یاریشیندا ۷۵ کق چکی درجهسینده موباریزه آپارمیش ووقار الکبروو بورونج مئدالا لاییق گؤرولدو. بوندان ۲ ایل سوْنرا بؤیوکلردن عبارت ییغما کوماندامیز آستانادا تشکیل اولونموش دونیا کوبوکو تورنیرینده ۱۲ کوماندا آراسیندا ۵-جی یئری توتدو. ۲۰۰۲-جی ایلده روسیه نین پرم شهرینده کئچیریلمیش آوروپا چئمپیوناتیندا ۵۴ کق چکی درجهسینده شاهین ایمرانوو یالنیز فینال گؤروشونده روسیهلی دونیا چئمپیونو مالاخبئکووا اودوزاراق، گوموش مئدالا لاییق گؤرولدو.


text:
`آذربایجان خالچا موزه سی` نتیجهلر
خبرلر [1648]
- ماجاریستان-ارمنیستان ایلیشکیلری یئنیدن قورولدو
- فرانسانین باکی ایشگۆدری باخانلیغا چاغریلدی
- آذربایجاندان فرانسایا تپکی
- ناخچیوانین گؤمروک کمیتهسی لغو ائدیلدی
- چاووشاوغلو، بایراموولا تلفندا دانیشدی
- آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوین آلبانی سفری
- ایراندا ایران اینترنشنال تلویزیونونا ایشلهدیگی ادعا ائدیلهن بیر نفر گؤزآلتینا آلیندی
- آکار: ۳۲۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پاشینیان، کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی بیلدیریسینی ایمضالامادی
- ایراندا ۲ گوونلیک گؤرهولیسی اؤلدورولدو
- آذربایجان فرانسایا اعتراض یازیسی وئردی
- تورک هاوا یول لاری:"کووید-19 تستی طلب اولونمایاجاق"
- آذربایجان: فرانسا سناسیندا قبول ائدیلن قراری شدتله رد ائدیریک
- آذربایجاندا ایرانا جاسوسلوق ائدن ۵ نفر گؤزآلتینا آلیندی
- دونیانین هر یئریندن باشساغلیغی مئساژلاری گلیر
- جمهور باشقانی اردوغان ایلهام علی یئو ایله گؤروشوب
- ایستانبولون کؤرپولری آذربایجان بایراغینین رنگلری ایله ایشیقلاندیریلیب
- فخرالدین آلتون: "بوتون تورک دونیاسی آذربایجانین موباریزه سسی اولاجاق"
- تورکیه آذربایجانی 8 نوامبر غلبه گونو موناسیبتیله تبریک ائتدی
- مولود چاووش اوغلو آذربایجانی تبریک ائدیب
- موزه لرین اولدوزلاری (1)
- سربرنیتسا سویقیریم موزهسی
- نازی اشیاسی موزهده
- آذربایجان مودافعه ناظیرلیگی: دوشمنین 550 نفردن آرتیق ایتکیسی وار
- کیچیکدن بؤیویه هر کسین ماراغیندا اولان "تکنوفست آذربایجان"ین ایلک گونوندن گؤرونتولر
- آذربایجان گوندمی
- امریکا کنگره سی قارشیسیندا اعتراضلار زامانی دؤرد نفر اؤلوب
- آذربایجان-دا کروناویروسا یولوخانلارین سایی 359 نفره چاتیب
- آذربایجان-دا غلبه خبرینی وئرن آپاریجی گؤز یاشلارینی ساخلایا بیلمهییب
- آذربایجان تمثیلچیسی "یوروویژن "ون فینالیندا!
- جمهورباشقانی اردوغانین آذربایجان سفری
- آذربایجان اوردوسونون ایرلیلییشی داوام ائدیر
- اردوغان آذربایجاندا
- آذربایجاندا بیر اوخول
- آذربایجان-ائرمنیستان موناقیشهسی
- داغ باشیندا قارتال وار
- "هر زامان قارداشلاریمیزین یانینداییق"
- محتشم آذربایجان رقصی
- خوجالی قتلعامی آنیلدی
- بایراغینا جانیم قوربان آذربایجان...
- تکنوفست آذربایجاندان گؤرونتولر
- آذربایجانا سلام اولسون!
- آذربایجان جمهوریتینده قاراباغ شهیدلرینی آنما یوروشو
- تورکیه-آذربایجان قارداشلیق آنیدی
- خوجالی سوی قیریمی


text:
خزر دنیزی
خزر دنیزی - بؤیوکلوگونه و بعضی فیزیکی–جوغرافی علامتلرینه گؤره دونیانین ان بؤیوک گؤلودور. خزر دنیزی اوروپا و آسیانین کسیمینده یئرلشیر. اونو دونیانین باشقا ایری سو حوضهلری ایله بیلاواسیطه علاقهسی اولمادیغینا گؤره گؤل ده آدلاندیریرلار. بۇ باخیمدان خزر دونیادا ان بؤیوک گؤلدور.
خررین ساحهسی ۳۸۰ مین مربع کیلومتردیر. ساحیل خطینین عومومی اوزونلوغو (پئری متری) ۶۳۸۰ کیلومتردیر. ان اوزون ساحهسینین اوزونلوغو ۱۲۰۵ کیلومتر، انی ۵۵۴ کیلومتر، ان درین یئری ۱۰۲۵ متردیر. خزرین سویّهسی اوقیانوس سطحیندن ۲۸ متر آشاغیدادیر.
خزر دنیزینین آدی حاقّیندا تاریخی معلوماتدَییشدیر
خزر دنیزی حاقیندا ان قدیم معلوماتلارا آسوریا گیل قابلارینین اوزریندهکی یازیلاردا راست گلینیر و او گونئی دنیزی آدلانیر. یونان تاریخ و جوغرافیاچیسی هکاتی میلتسکینین (میلاددان قاباق ۶-جی عصر) اثرلرینده بۇ دنیز کاسپی و هیرکان کیمی آدلانیر. بیرینجی اتنونیم او زامان دنیزین گونئی-باتی ساحیللرینده، موعاصیر آذربایجانین اراضیسینده یاشامیش کاسپی خالقینین آدی ایله علاقهداردیر. ایکینجی آد دنیزین گونئی-شرق کونجونده یئرلهشمیش هیرکان اؤلکهسیندن (فارسجا «جاناوارلار اؤلکهسی» دئمکدیر) یارانمیشدیر. هر ایکی آد هرودوت طرفیندن ده ایستیفاده اولونور (میلاددان قاباق ۵-جی عصر). داها سونراکی قدیم مؤلفلر بۇ آدلارلا یاناشی، جوشقون و هیرکان دنیزی آدلارینی ایشلدیرلر. قدیم روس الیازمالار عابیدهلرینده خزر دنیزی گؤی (مونقول-تورکلردن گؤتورولموشدور)، خارزم (آمودریا چایینین آشاغی وادیسینده یئرلَشن و اراضیسی خزر دنیزینده قدر اوزانان خارزم دولتی ایله باغلی)، خوالین، دربند و س. کیمی آدلاندیریرلار. خزر اطرافیندا یاشایان خالقلار دا بۇ دنیزده موختلیف آدلار وئرمیشلر، مثلاً: روسلار خوالین، تاتارلار آغ دنیز، تورکلر کیچیک دنیز، چینلیلر سیهای، یعنی باتی دنیزی. روسیهده کاسپی آدی ۱۶-جی عصرین اوّللرینده مئیدانا گلمیشدیر. خزر اطرافیندا یئرلهشمیش دیگر اؤلکهلرده بۇ سو حوضهسی: آذربایجاندا-خزر (خزرلر ۵–۱۰ عصرلرده دنیزین قوزئی-باتی ساحیللرینده مسکونلاشمیش تورکدیلی میللتدیر)، ایراندا مازندران، قازاخیستاندا و تورکمنیستاندا کاسپی دنیزی کیمی آدلاندیریلمیشدیر. بوتؤولوکده، موختلیف واختلاردا، موختلیف خالقلار خزره ۷۰-ه قدر آد وئرمیشلر.
خزر دنیزی اطرافیندا یئرلشن دؤلتلردَییشدیر
- آذربایجان جومهوریتی
- ایران
- روسیه
- تورکمنیستان
- قازاخیستان
- خزر دنیزینین ساحیل خطینین اوزونلوغو آذربایجان جومهوریتینده ۹۵۵٫۰۸ کیلومتر، روسیه فئدئراسیونوندا ۶۹۵ کیلومتر، قازاخیستان جومهوریتینده ۲۳۲۰ کیلومتر، تورکمنیستاندا ۱۲۰۰ کیلومتر، ایران ایسلام جومهوریتینده ۹۰۰ کیلومتره یاخیندیر.
خزر دنیزینین آدالاریدَییشدیر
خزرده چوخلو میقداردا آدالار وار (پیرآللاهی، پلیتا، زوریا، موغان داشی، کور داشی، قاراسو و س)
خزر دنیزینین یاریمآدلاریدَییشدیر
آبشرون یاریمآداسی - آذربایجان جومهوریتینده
خزر دنیزینه آخان چایلاردَییشدیر
وولقا، تِرِک، اورال، کور، قوسارچای، قودیالچای، ولولهچای، سومقاییتچای، ویلشچای، لنکرانچای و آستاراچای
خزر دنیزی ساحیلینده یئرلشن شهرلردَییشدیر
خزر دنیزین نفت و قاز احتیاطلاریدَییشدیر
خزر - اهمیتلی نقلیات یولو و اطراف موحیطین و هاوانین تمیزلیگینده اهمیتلی فاکتور اولماقلا یاناشی قیمتلی طبیعی یاتاقلارا مالیکدیر. خزرین اساس ثروتی نفت و قازدیر. ۱۹۹۴-جو ایلین سپتامبر آییندا باتی دؤلتلرینین کونسرتلری ایله باغلانان قرارداد «عصرین قراردادی» آدلانیر. آپاریلان تدقیقاتلار گؤستریر کی، خزر دونیادا بؤیوک نفت آنباریدیر. حال-حاضیرده آذربایجان جومهوریتینده حاصیل اولونان نفتین ۶۷٪ی، قازین ایسه ۹۵٪ی خزردن چیخاریلیر. خزر نادیر و قیمتلی بالیق نؤعلری ایله ده زنگیندیر.
آبشرون یاریمآداسیندان شرقده، نفتله زنگین بؤلگهده دنیزین ۱۰۰ متر درینلیگینده مِتال بونؤورهلرین اوستونده ۱۰۰-دن چوخ صونعی آداجیقلار تشکیل اولونوب استاکادالار دوزلدیلمیشدیر. استاکادالارین عومومی اوزونلوغو ۴۰۰ کیلومتر-دن چوخدور. استاکادالارین اوستونده چوخ مرتبهلی یاشاییش ائولری و ایجتیماعی بینالاری اوْلان «نفت داشلاری» شهری یارادیلمیشدیر.
خزرین قوملو چیمرلیکلری اهالینین سئویملی ایستیراحت یئریدیر. خزرین زومرود سویو، «قیزیل» قومو، اولترابنؤشهای گونش شوعاعلاری یای آیلاریندا توریستلری جلب ائدیر.
خزر دنیزینین بیولوژی ثروتلریدَییشدیر
خزر دنیزینین فاونا و فلوراسینین اؤزونه مخصوص زنگینلیگی وار. او باشقا دنیز و گؤللردن سئچیلیر. خزرین فاوناسی تیپیک دنیز فاوناسیندان جیدّی فرقلنیر. خزرین ساحیل زوناسیندا اوچ قوروق یارادیلمیشدیر: آذربایجان جومهوریتینده قیزیلآغاج، روسیهده هشترخان، تورکمنیستاندا خزر. خزرده ۹۲۰-یه یاخین حئیوان نوعو یاشاییر. خزرده اونورغالیلارین ۷۹ نوعی موجوددور. بونلاردان باشقا خزرده ۱۰۱ بالیق نوعو ده موجوددور. خزر دنیزینده، نره، اوزونبورون، قایا بالیغی، آغ قیزیلبالیق، قیزیل بالیق، خزر سییهنیینین بئش نوعو، دنیز سیفی، زییاد، گولمه، چکی، خشم و باشقا بالیق نوعلار وار.
قایناقلاردَییشدیر
- http://baku.aznet.org Archived 2018-03-29 at the Wayback Machine.
- [۱]
سایتدا خزر دنیزی حاقّیندا اطرافلی معلوماتلارین یئرلشمهسیدَییشدیر
- http://nature.aznet.org Archived 2019-08-11 at the Wayback Machine.


text:
اورکلیک
اورَکلیک (لاتین الیفبادا. Ürəklik ، اینگیلیسجه. Artificial cardiac pacemaker قیساجا. Pacemaker، آنادولو تورکجه سینده. Kalp pili) اورک (قلب) ریتمینی تنظیملَمَک اۆچون طیببی جیهاز دیر. برادیکاردیالی، آتریوونتریکولیار بلوکادالی، ضعیف سینوس دوگونلو مریضلرین اورک وورغولارینین نیظاملانماسی اۆچون ایشلنیر.
مکانیزم و قوللانیمی[دَییشدیر]
اورَک اؤز یاراتدیغی الکتریکسل اویاریلارلا چالیشان بیر اورقاندیر. نورمال بیر اورکده الکتریکسل اویاریلار ساغ آتریومدا (ساغ قولاقچیق) تاپیلان سینواتریال نود آدی وئریلن بیر بؤلگه دن باشلاتیلاراق ایلَتی سیستمی آراجیلیغی ایله بوتون اورک قاسی(ماهیچه سی) هوجره لرینه ایلَتیلمکده و اورگین بللی سورعت سینیرلاری ایچرسینده ریتمیک کاسیلماسی ساغلانماقدادیر.
اورکده کی بو الکتریکسل اویاریلارین تولیدینده و/و یا ایلتیمینده میدانا گلجک هرهانکی بیر پوزولما نورمال اورک قاسیلمالارینی انگللَیَرَک مریضلیکلره - آریتمیلَره نَدَن اولماقدادیر. میدانا گلن مریضلیکلر سونوجو اورک ووجودون احتیاجی اولان قانی یئتَرلی میقداردا پومپالایا بیلمز و باییلما(هوشدان گئتمک)، باش دؤنمَسی، یورغونلوق، سَرسَملیک حالی، چارپینتی کیمی شیکایتلر اورتا یا گلیر. اورگین یتَرلی الکتریکسل اویارینی اولوشدوراماماسی و / و یا بوتون اورک دوخوسونا یئترلی شکیلده چاتدیراماماسی دوروموندا یئترلی الکتریکسل اویارینی اولوشدورماق اۆچون قوللانیلان جیهازلارا اورَکلیک دئییلیر. اورکلیکلری گئچیجی و قالیجی پیللر اولاراق ایکیی یه بؤلمک اولار. "گئچیجی اورکلیکلر"(موقتی اورکلیکلر) عاجیل شرایطده قوللانیلماق اۆچون دیزاین ائدیلمیشکن "قالیجی اورکلیکلری"(دائمی اورکلیکلری) سورَکلی قوللانیم اۆچون طراحلیق اولموشلار.
اورکلیکلری الکتریکسل اویاری وئرن بیر ژنراتور و اورَتیلَن (تولید اولان) بو الکتریکسل اویارینی اورک دوخوسونا ایلَتیلمَسینی ساغلایان الکترود تئلدَن (سیم) اولوشماقدادیرلار. قالیجی اورکلیکلرین اویارینی اورَتَن ژنراتورلاری گونوموزده 12،5-15،5 گ.ر. آغیرلیغیندا اولوپ لیتیوم ایچَریکلی باتریلار داشیماقدادیر. بو باتریالار ووجوددا ساغ و یا سول گؤغوس دوواری ایچینه، قارین ایچینه قونولابیلمکده دیر. ژنراتوردا اورتیلن الکتریکسل اویارینی اورک دوخوسونا داشییان الکترود تئلین بیر اوجو ژنراتورا باغلی اولوپ آیری وجودا قان دامارلاری ایچیندن گئچیریلرک اورگین آتریومو و یا ونتریکولو ایچینه یئرلشدیریلمکده دیر. گیریشیم قولایلیغی و داها آز تراوماتیک اولماسی ندنی ایله الکترود اورگین ساغ اوتاقجیقلارینا (دوشوک باسینچلی کثیف قان پومپلایان اوتاقجیقلار) یئرلشدیریلیر. نادیر ده اولسا، بعضی دوروملاردا الکترود جرراحی اولاراق دوغرودان اورگین ائشیک دوخوسونا (اپیکاردیوم) تیکیلرک ده قوللانیلابیلیر. تاخیلان قالیجی اورکلیگین چالیشما سورعتی مریضین احتیاجینا گؤره ائشیکدن آیارلانابیلمکده دیر.
قالیجی اورکلیکلری نین سورعتی نین ثابت اولدوغو تیپلریندن باشقا اؤزللیکله اوشاق یا دا آکتیو یاشام سورَن مریضلرده، مریضین متابولیک گرکسینیمه باغلی اولاراق سورعتینی اؤزلوگوندن آرتیریب آزالدان میقدارا آداپتیوه اولاراق آدلاندیریلان تیپلری ده واردیر. قاس آکتیویته سی، مینوته ونتیلاتیون کیمی، آکتیویته ایله دوغرودان ایلیشکیلی پارامترلری اؤلچه بیلن سنسورلاری اولان بو پیللر، بللی بیر آلگوریتما گؤره بو وئریگی قوللاناراق اورک سورعتینی دَیییشدیریرلر.
اورک ایچینده یئرلشن اوتاقجیقلاردان اساس اولاراق پومپ گؤرَوینی گؤرَن اوتاقجیقلار قارینجیقلار (وئنتریکول) دیر. بو ندنله الکترود اؤنجه لیکله قارینجیغا یئرلشدیریلیر. آنجاق قولاقچیقلارین (آتریوم) توپلام قان آخیمینا اولان یاخلاشیق اولاراق %25-30 لوک قاتقیدان دا یارارلانماق ، سینواتریال نودئو ایزلَیَرَک بونا گؤره سیرالی اولاراق قارینجیقلار دا اویاریلماق ایستَنیرسه، هم قارینجیق هم ده قولاقچیقلارا الکترودلار یئرلشدیریلیر. بو جور پیللر دئ دوال چَمبر (قوشا اوتاقجیقلی) اورکلیگی اولاراق آدلاندیریلیر.
مریضین اورکلیگی نه قدر گَرَکسینیم دویدوغونا، مریضلیگینه، پیلین اؤزللیکلَری و چئورَسَل فاکتورلارا باغلی دَییشمکله بیرلیکده پیللرین اورتالاما عؤمرو 5-10 ایل آراسیندا دیر، ژنراتور ایچینده کی الکترونیک سیستم کؤلگه سینده بللی آرالیقلارلا دوزَلن پیل کونتروللاری سیراسیندا جیهاز اورتالاما نه قدر عؤمرونون قالدیغینی گؤسترمکده و بو شکیلده زامانیندا ژنراتور دَییشیمی اولونور. گونوموزده ایلده یاخلاشیق اولاراق 6.000.000 مریضه قالیجی اورکلیگی تاخیلماقتادیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آنادولو تورکجهسی ویکی پدیاسی


text:
تلآویو بیلیمیوردو
تلآویو بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Tel Aviv University, فارسجا: دانشگاه تلآویو، عربجه: جامعة تل أبيب)ايسرائيلنین تل آویو شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۲۹٬۷۰۲ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. تلآویو بیلیمیوردو ۱۹۵۶ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تلآویو بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
[[File:Ariel_Rubinstein1.jpg|


text:
آجی چای
آجی چای یا محلی دیلده مایان چایی. شرقی آذربایجان اوستانیندا آخار چایلارین بیری اولاراق اورمو گؤلونه توکولن ان سولو چای کی بو گؤلون سویونون چوخونو گتیرر. بو چایلاق ۹۲۰۰ کاره کیلومتیر یئرین سولارین آلیر. و هر ثانیه ده ۴۰.۶ کؤب متیر سو آخاری وار.۲۶۵ کیلومتر اوزنلوقی بو چای سراب چایی و پیسلار و رازلیق و وانق چایلارینین بیرلشمه سیندن دوزلینیر.سراب داغلاریندان باش گوزلری آخیر.دوغودان باتی طرفه آخیر.سبلان داغلاری دوغی طرفینده اولور و بوزقوش و قره داغلار قوزی طرفی اولور و گونی طرفی سهند داغلاری اولور.عینالی داغی ودندداغی آراسیندان آخیر و آخیرده تبریزین باتی طرفینده نئچه بالاچای اونا قوشولور.بو چاین یازدا سویی چوخ اولور آمّا یای چاغینین آخیرینده سویی قورویور بو چای اسکی زاماندان آجی چای آدلانیر کی آهک و دوزلی سویی اولماسینا گوره اولور بو چای تبریز چولونده بیر اوزون وبوروشوق چای اولور و اورمو گولونه طرف گئدیر.اوجان چای شهرچایی و زینجناب چایی وسردرودچایی و سعیدآوا چایی بو چایا قوشولان سولاردان اولور.ایندی دندداغی آراسیندا ونیار یولوندا بیر سد اونون قابغیندا ویریلیب.کی آرپادره سی چوللری سو آلتیندا قالیر.بو چاین اوستونده و اونون قوللاریندا نئچه سد ویریبلار.


text:
مره کؤچدو(اویون)
مره کؤچدو - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
نوروز بایرامی گونلرینده، ائلجه ده دیگر گونلرده اوشاقلارین اوینادیقلاری اویونلاردان بیریدیر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
بو اویونو ایکی و یا دؤرد اوشاق اویناییر. دایره شکلینده هر اوشاغا اوچ مره دوزلدیرلر. هره 21 بالاجا داش گؤتورور، داشلاری ایکی-ایکی سایماقلا مره-مره پایلاییب ییغیر. سای بئلهدیر:
- دانا، دانا،
قیر دانا،
ایکی اؤکوز،
بیر دانا.
هر مرهیه یئددی داش ییغیرلار. قورعه آتیب اویونا باشلاییرلار. پوشک (چؤپ) دوشن اوشاق داشلاردان مرهنین ایچینده بیرینی ساخلاییر. قالانلارینی مرهلره پایلاییر. آدامین سایینا گؤره داش اودماق اولار. موقابیل طرفین مرهلرینده بیر و یا اوچ داش وارسا، اویونچونون پایلایان داشی دا بیر و یا اوچ داشلی مرهلرده قورتاریر، دئمهلی، داشلار جوتلشیرسه او، همین داشلاری اودموش اولور. ایلک اودولموش داشا مئتریک دئییرلر. هانسی اوشاق باشقا بیر اوشاقدان یئددی و یا چوخ داش اودسا، داشلار اونون اولور، او بیرینین مرهسی و داشلاری آزالیر. بئله-بئله هر کسین بوتون مرهلری بوشالدیقدا او، سیرادان چیخیر.


text:
`۹.جو کۆرهسل باکی فورومو` نتیجهلر
خبرلر [422]
- فالکون ۹ راکتی اوزایا گؤندریلدی
- جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان جو بایدن ایله گؤروشوب
- تورکیه سوپر لیگی: "حاتای سپور" دا سفرده گولدو، "کونیاسپور" دا
- "ترابزونسپور"دان هئچ-هئچه ائدیب
- جو بایدندن یئنی بیر یانلیش ایفاده
- تورکیه سوپر لیگی: "بشیکتاش"لا "ترابزونسپور"ون دوئلینده 4 گل وورولدو
- رئیسی: بایدن خائوس و ترورو قیزیشدیریر
- اردوغان و توکایئودن اورتاق بیلدیری
- اردوغان: اؤلکهنین گلهجک عصرینی پلانلاییریق
- آوروپا لیگی: "ترابزونسپور" اودوزدو، "فنرباغچا" غالیب گلدی
- شامپیونلار لیگی: "بارسلونا" مغلوب اولدو، "بایرن مونیخ"دن دارماداغین
- تورکیه سوپر لیگی: "ایستانبول سپور" سفرده سئویندی
- شامپیونلار لیگی: "بارسلونا" میلان سفرینده، "ناپولی" "آژاکس"ا قارشی
- تورکیه سوپر لیگی: ایستانبول دربیسی هئچ-هئچه بیتدی
- ساغلیق باخانی قوجا باکیدا
- جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین یونانیستانا خبردارلیغی
- تورکیه سوپر لیگی: "قالاتاسارای" ترابزوندان 1 امتیازلا دؤندو
- ادی راما: "تورکیه پرزیدنتی اولماسایدی، آشی لاریمیز اولمازدی"
- تورکیه سوپر لیگینده 3-جو تورا یئکون وورولوب
- تورکیه، آذربایجان و گورجوستان آراسیندا آنلاشما
- سولوتورک باکیدا
- باکیدان تبریزه مکتوب وار!
- تورک کنهشی مئدیا فورومو ایلک گونوندن گؤرونتولر
- کورهسللشمهنین بحرانی: ریسکلر و فرصتلر
- تورک عسگری باکی-دا
- باکی-نین آزادلیق میدانیندا وطن محاربهسینده غلبهیه حصر اولونموش ظفر پارادی کئچیریلدی
- آلتون: ترووا آتلارینا قارشی حاضیر اولمالیییق
- بایدینین "انشاء الله" دئمهسی سوسیال شبکهده قالماقالا سبب اولدو


text:
داستایوفسکینین «اوخشار» رومانینین ایلک نشری باشقا بیر آدلا چاپ اولدوغو زامان، مشهور روس تنقیدچیسی ویساریون بئلینسکی بو کیتابی ضعیف بیر اثر آدلاندیراراق تنقید ائدیر. سونرالار داستایوفسکینین بو اثره وئردییی دَییشیکلیکلر، تنقیدچینین تنقید ائتدییی مقاملارین دوغرو اولدوغونو تصدیقلهدی. یازیچی بو دفعه اثرین آدینی «اوخشار» قویاراق هم تنقیدچیلرین، هم ده عادی اوخوجولارین ماراغینی قازاندی. اثرین یئنی واریانتیندا نیکولای گوگول-ون «اؤلو جانلار» اثرینین تأثیری اولسا دا، انسان روحونون درینلیینه بیر پسیخولوق کیمی دالماسی، اونو نه تکجه باغیمسیز بیر اثر، حتتا انسان روحونون آنلارینی عکس ائدن دونیانین اَن اؤنملی اثرلریندن بیرینه چئویردی. بو، او درجهده اؤنملی ایدی کی مشهور متفکر زیگموند فروید، بو اثرده یازارین شیزوفرئن اولدوغونو دئمکدن چکینمهدی. اثرین باش قهرمانی یاکوو پئتروویچ قولیادکین سادهلییی و اورهیی یوخالیغی و اوتانجاقلیغی ایله یاناشی هر شئیی خئیرخواهلیقدا گؤرور:
«من ساده آدامام. ایچیم نئجه دیرسه، چؤلوم ده ائله. ساده و پاریلتیسیز. هه، بئلهیم…» (ص ۲۰).
«ناموسون، لیاقتین آز قالا اؤزو اولان بیزیم دوروست جناب قولیادکین اوتاندیغینیدان، خجالتدن کیمسهنین اوزونه باخا بیلمیر (ص۱۶۰).
بوتون سادهلییی ایله یاناشی هئچ کیمی بَینمهین کوبارلار کیمی داورانیشا صاحیب اولدوغونو دا گیزلتمیر. او اوزدن ده اؤزونو هامیدان فرقلی بیلن بو مأمور اؤزوندن باشقا هر بیر کیمسهنی فتنهکار، حیلهگر و یالتاق سانیر. بو انسان هر بیر شئیه قارا یاخمالارلا، قلبی قارالیقلا یاناشیر. حیس ائدیرکی پئتئربورق کیمی شهرده هامی اونو ایزلهییر، اونا حیلهلر ایشلهدهرک علیهینهدیر. او، اؤزونو حکیمه گؤستریر. بوندان بئله چیخیرکی حقیقتا او شیزوفرئن آدامدیر. روحی خستهلییی واردیر. بونو، بیز حتتا اونون حکیمله داغینیق شکیلده دانیشیغیندا دا گؤروروک:
«یوخ، کریستیان ایوانوویچ، بو صحبتی باشقا… داها مناسب بیر واختدا دانیشاریق… بعضیلرینین ماسکاسی ییرتیلاندا… او واختاجان گؤزلهیک…» (ص ۲۴).
بئله نظره گلیرکی او، حتتا حکیمین توصیهلرینی ده قولاق آردینا وورور. حکیمین سؤزلرینی سانکی ائشیتمیر. یالنیز اؤزونون تصووراتیندا یاراتدیقلارینی گؤرور. اونلارلا قارا یاخمالار ائدیر. بو قارا یاخمالار، اونون قارشیسیندا باشقا بیر اوبراز یارادیر. اؤزونه قارشی اولان «اوخشار» اوبراز. اؤزونو ساده، خئیرخواه کیمی تانیتدیردیغی حالدا (و بو اوبرازلا دا هامینین رغبتینی قازانیر) اؤز داخیلینده تام قورخودا یاشایان اییرنج و چیرکین نیتلی بیر اوبرازا اوخشادیر. بو «اوخشار» اوبرازین بئزدیریجی خصلتی، اصیل خوشنیتلی اولان قولیادکین اوبرازینی دا گؤزدن سالیر. یازیچی «اوخشار» اوبرازینی بئله تصویر ائدیر:
«او اصلینده سویو-کؤکو اولمایان بو آدام یئرلی-یئرسیز اصیل-نسبی ایله اؤیونرکن، اصیلزاده و عالیجناب داورانیشدان چوخ اوزاق بعضی حرکتلر ائدرکن حقیقی جناب قولیادکین بختسیزلیینه بویون اَییر… سَکیده آرخاسینا باخمادان یویوررکن، هر دفعه آیاغینی یئره قویاندا یئرین آلتیندان اونون کیمی اخلاقسیز، اونون کیمی اییرنج بیر شئی اؤز اوخشارلاری دالبادال یئرین اوزونه چیخیر و آرخاسینجا قاچیردیلار. سونرا لاپ غاز سوروسو کیمی بؤیوک جناب قولیادکینین آرخاسیندا دوزولنلرائله چوخالیردی کی، زاواللی یاکوو پئتروویچ آددیم آتا بیلمیردی» (صص ۱۶۰-۱۶۱).
* اوخشار / داستایوفسکی / کؤچورن رحیم خیاوی / بیرینجی چاپ ۱۴۰۰/ پارلاققلم نشرائوی.


text:
تئلئفۏنداکې اؤلۆم سَسی… / آرزو موراد (حیکایه)
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې
یئنه دوردوغوم یئرده اۏنو خاطېرلادېم. أصلینده، “خاطېرلادېم” دئمهڲیم دۏغرو دَڲیل، من کی اۏنو اونوتمامېشدېم. یادېما تک اۏلاندا تئلئفۏن’لا تانېمادېغېم عۆنوانلارا زنگ وورماغېم دۆشدۆ. فقط ایللردیر بیر نؤمرهنی هئچ اونودا بیلمیرَم.
10-نجو صینیفده اۏخویوردوم، یانوار آیېنېن 15-ی ایدی. هئچ بیلمیرَم بو تاریخی نه ایله یاددا ساخلامېشام. صینیف یۏلداشېم آیگۆن دئدی کی، بئکار اۏلاندا تانېمادېغېم نؤمرهلره زنگ إدیب جماعتی أله سالېرام. اۏنو بو حرکتینه گؤره مذمَّت إدیب “تئلئفۏن هۏلیقانې” دئمیشدیم. همین آخشام إوده هئچ کس اۏلمادېغېندان باغرېم چاتلایېردې، ایشېقلارېن دا سؤنمهسی لاپ سېخېردې منی. آیگۆنۆن گۆندۆز إتدیڲی تکلیف بئینیمی مشغول إتمهڲه باشلادې. من ده آدېنې “هۏلیقانلېق” قۏیدوغوم حرکتی سېناقدان کئچیرمک ایستهدیم.
بیر نئچه نؤمرهیه زنگ إتدیم، گؤتۆرمهدیلر، إله بیل سؤزلَشمیشدیلر. بختیمدن گیلئیلَنیب تئلئفۏنو بیر بوجاغا تۏلازلادېم. سۏنرا یئنه اؤزۆمده گۆج تاپدېم، اوزاندېغېم یئردن قالخېب تئلئفۏنو گؤتۆردۆم و بایاق توتدوغوم نؤمرهلردن بیرینه تکرار زنگ ووردوم. گوشینی بیر قادېن گؤتۆردۆ. مۆلاییم، تیترک سَسیندن 27-28 یاشلې خانېما بنزه’سه ده، سۏنرالار صؤحبَتیمیز زامانې دئدی کی، 48 یاشې وار. آدې لاله اۏلان بو خانېم سوبای ایدی، تک یاشایېردې، پیانۏچو ایدی. غریبه اۏلان اۏدور کی، منیم بئکار واختېما دۆشمهسیندن ذرّه ده ناراحاتلېق دویموردو. بلکه ده واختېمېن یاخشې اۏلمادېغېنې دویوردو، بلکه اۏ دا بئکار ایدی.
اۆزۆنۆ بئله گؤرمهدیڲیم بو قادېن’لا آرتېق دۏست اۏلموشدوق. یاخشې خاطېرلایېرام، همین واخت من عیسا موغاننانېن “دۏغما و یاد آداملار” أثرینی اۏخویوردوم دئیه، اۏنون اۆچۆن ده حیصّهلر سَسلندیریردیم، اۏ دا منه پیانۏدا موسیقیلر ایفا إدیردی. مندن أن چۏخ شعر سَسلندیرمهڲیمی ریجا إدیردی. مکتبدن إوه تلهسیردیم، 1 تامامدا دَرسیمیز بیتیردی، 2 تامامدا من إوده اۏلوردوم. إله قاپېنې آچېب ایچهری گیرَن کیمی تئلئفۏنون فریادېنې إشیدیردیم. منیم’له بیرگه یئییر، منیم’له بیرگه تئلئویزیۏنا باخېردې، حتتا هردن دَرسلریمه ده کؤمَک إدیردی، أعلاء ریاضییّاتچې ایدی. چۏخ واخت ایسه گئجهنی تئلئفۏن’لا دانېشېب بیرگه یوخویا گئدیردیک. اؤزۆمۆز ده بو حالېمېزا گۆلۆردۆک، آدېمېزې کؤهنه سئوگیلیلر قۏیموشدوق.
هله اۏ واختدان یئمک پیشیرمهڲی سئویردیم دئیه، هردن اۏنا دا غریبه یئمک رئسئپتلری دئییردیم. برابر حاضېرلایېب یئییردیک، چۏخ دا بَڲهنیردی ایمپرۏویزهلریمی. بیلیوردا حاضېرلاشان واختلارېم ایدی دئیه، تئستلری بیر یئرده إدیردیک. جاوابېنې بیلمهدیڲیم ریاضی سواللارې حَلّ إدیب شکلینی mms-له گؤندَریردی. من ده اۏنا دیل-أدبیاتدان معلوماتلار وئریردیم. أن چۏخ دا فۆضولینین یارادېجېلېغېنې سئویردی. مندن هفته سککیز-من دۏققوز “پنبهیی-داغ-جنون” غزلینی سَسلندیرمهڲیمی خواهیش إدیردی، من ده أرک’له اؤزۆمۆ نازا قۏیوردوم، بیر نۏع قیراعَتیمه اۏلان آسېلېلېغېندان ایستیفاده إدیردیم.
آیلار کئچدیکجه لالهیه باغلېلېغېمېن دۏزو آرتېردې، باغلېلېغېم آرتدېقجا سواللارېم دا آرتېردې. أن چۏخ دا اۏنون نییه تک اۏلماسې منی ماراقلاندېرېردې، دی گل کی، هئچ واخت اۏ بارهده سوال وئرمیردیم. چۆنکی ایچیمده بیر حیسّ واردې کی، بو تکلیڲین کدرلی بیر طالئعی وار. اۏ دا شخصی یاشامېندان هئچ دانېشمېردې. نه غریبهدیر، دَڲیلمی؟ غئیبت إتمَزدن، شخصی یاشامدان دانېشمازدان دا صؤحبَت إتمک اۏلورموش. اۏنو گؤرمک ایستهییردیم، آما بیردن راضېلاشماز دئیه، بیر کلمه ده دئمیردیم. من دئمهسم ده، بیر گۆن اۏ دیله گلدی و دئدی: شکلینی گؤندر، گؤرۆم دانېشدېغېم بو بالاجا کیمدیر؟ منه بالاجا دئییردی. اۏ واخت تئکنۏلۏژی بو قدر اینکیشاف إتمهمیشدی، آما شکیل و آزحجملی ویدئۏ گؤندَرمک اۆچۆن mms دئیه بیر خیدمت واردې. شکلیمی گؤندهرَنده منه تأثّۆراتلارېنې دئدی، چۏخ غریبهدیر کی، لالهده یاراتدېغېم تأثّۆراتلار تا بو گۆنه قدر کاراکتئریمده منی تعقیب إدیر. اۏنون دا شکلی منده هله ده قالماقدادېر. نه گیزلَدیم، گۆنۆ بو گۆن ده اۏنون اۆچۆن ایت کیمی دارېخېرام. بو یازېنېن عرصهیه گلمهسینین نهدنی ده یاشامېمدا حیسّ إتدیڲیم اۏ بۏشلوقدور. بلکه ده منی اینجیدن نَسنهلر وار اۏ بۏشلوقدا. بیلدیڲیم دقیق بیر شئی وار کی، “کاش”لارېم یاخامې هئچ واخت راحات بوراخمایاجاق.
صؤحبَتیمیز ایل یارېمدان چۏخ چَکدی و هر شئی قفیل بیتدی. عادی گۆنلردن بیرینده اۏنا زنگ ووردوم، گؤردۆم یاد بیر قادېن گؤتۆردۆ و لالهنی سۏروشاندا منه اۏنون وفات إتدیڲینی دئدی. همچینین صؤحبَت آراسېندا اؤرگندیم کی، اۏ، یئرییه بیلمیرمیش، ویلچئرده ایمیش. تئلئفۏنداکې قادېن منیم لالهنین نهیی اۏلدوغومو سۏروشاندا سوال بئینیمی چۏخ مشغول إتدی: دۏغرودان دا من لالهنین نهیی ایدیم کی؟
سۏنرالار چۏخ تئز-تئز اۏ نؤمرهیه زنگ ووروردوم، دایېمگیله ده، صینیف یۏلداشېما دا زنگ ووراندا چاشېب اۏنون نؤمرهسینی توتوردوم. هر دفعه ده عئینی آدام گؤتۆرۆب دئییردی کی، آی اوشاق، لاله یۏخدور داها. آخېردا اؤزۆم ده بو حالدان بئزدیم، تئلئفۏنداکېنېن اۆستۆنه قېشقېردېم کی، نؤمرهنیزی دَڲیشین. سۏنرا ایسه عۆذر ایستهییب سؤزۆمه داوام إتدیم:
– اونوتماغا واخت لازېمدېر، منه بیر آز واخت وئرین، خواهیش إدیرم. حئساب إدین کی، بو نؤمره بارماقلارېمېن آلېشېغېدېر…


text:
`زلنسکی` نتیجهلر
خبرلر [122]
- خستهخانایا ائدیلن موشک سالدیریسیندا بیر کؤرپه اؤلدو
- ولودیمیر زلنسکی. "روسیا ترور دؤولتی اعلان ائدیلسین"
- زلنسکی: "لوگانسک بؤلگهسینی گئری آلماق اوچون ایرهلیلمهیه داوام ائدیریک"
- ولودیمیر زلنسکی جمهور باشقانی اردوغانا تشککور ائدیب
- تاخیل آنلاشماسینین سۆرهسی اوزادیلدی
- ولودیمیر زلنسکی: بیز باریشا حاضیریق"
- ولودیمیر زلنسکی: "تاخیل صادراتینی آرتیرماغا چالیشیرق"
- آوروپا بیرلیگی 2023-جو ایل اوچون اوکراینایا یاردیم پاکتینی آچیقلاییب
- جمهور باشقانی اردوغان ایله زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- ولودیمیر زلنسکی: "تاخیل نقلیاتینی داوام ائتدیریریک"
- زلنسکینین دونیایا روسیا چاغیریشی
- جمهور باشقانی اردوغان و زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولدو
- زلنسکی:"اوکراینا ایشغالچیلارین آتشی آلتیندادیر"
- امریکا روسیانین اوکراینایا هوجوملارینی پیسلهییب
- زلنسکی: بیزی یئر اۆزوندن سیلمهیه چالیشیرلار
- زلنسکی اونلارلا یاشاییش منطقهسینین ایشغالدان آزاد اولوندوغونو بیلدیریب
- جو بایدن اوکراینالی همکاری ولودیمیر زلنسکی ایله تلفون دانیشیغی آپاریب
- زلنسکیدن بایراقدارا دؤولت لیاقت نیشانی
- زلنسکی، جمهورباشقانی اردوغانا تشکر ائتدی
- جمهورباشقانی اردوغان، زلنسکی ایله تلفندا دانیشدی


text:
`تۆرکیه ایستاتیستیک قورومو` نتیجهلر
خبرلر [166]
- تۆرکیه فوتبال میللی تیمی، اسکاتلندی قوناق ائدهجک
- بو گون آخیسکا تۆرکلرینین سۆرگون ایل دؤنومودور
- تۆرک دؤولتلری "اورتاق الیفبا کمیسیونو" قوردو
- تۆرکجه، ترجیح ائدیلن بئشینجی دیل دوروموندا
- تورکیهده ایشسیزلیک آزالدی
- صنایع اۆرهتیمی آرتدی
- محمد اسلامی: ایران، اتم بومباسی حاضرلاما قابیلیتینه صاحیبدیر
- تۆرکیه، موصول باش کونسوللوغونا ائدیلهن سالدیرینی قینادی
- تۆرکیه، یئنه ان چوخ اینسانی یاردیم ائدن اؤلکه اولدو
- آذربایجاندان تۆرکیه رادیو و تلویزیون قورومونا اؤدول
- توکهتیجی گوون اندکسی آرتیب
- تۆرکیه ایله اسرائیل آراسیندا آنلاشما
- شنتوپ: دونیانین، تۆرک دؤولتلرینین سسینه احتیاجی وار
- صنایع اوره تیمی ایللیک اولاراق یوزده 10،8 آرتیب
- ترت اولوسلارآراسی متاورس و یایینچیلیق فورومو باشلادی
- تورکیه-نین اقتصادی آرتیمی 7،3 فایز اولوب
- آوروپا یایین بیرلیگی مئدیا ذیروهسی ایستانبولدا تشکیل ائدیلهجک
- تورکیه-ده صنایع اوره تیم اندکسی آرتیب
- ت.ر.ت-نین اوره تیمی اولان فیلملر ایستانبول فیلم فستیوالیندا 5 موکافاتا لاییق گؤرولوب
- تورکیه اهالیسینین 26،9 فایزینی اوشاقلار تشکیل ائدیر
- سلام تۆرکیه
- ایهالار تاریمدا دا قوللانیلاجاق
- تورکیه رادیو تلویزیون قورومو باش مودورو شئنول گؤکان، مقدونیهده


text:
`روس قشونی` نتیجهلر
حابارلار [211]
- اوکراینانینگ قشونی خرسون شهرینه گیردی
- اوکراینا: روس قشونی 40-دان کؤپ یاشاییش یرینه هۆجۆم قورادی
- تۆرک قشونی بۆتین دۆنیأ فوتبال یاریشی اۆچین قطرده
- روس اتم: تۆرکیه بیلن اتمی مرکز حاقیندا گِپلهشیگه باشلادیق
- تۆرک قشونی تۆرگِنلهشیک باشلاتدی
- روس قشونی کیف شهرینی اوردی
- روس اوچاری یره قاچدی 13 آدام اؤلدی
- روس یوُلباشچی بؤلهکلِهیین عمومی طایارلیق ایغلان اتدی
- روس توریستلار گأمی بیلن آماسرا گلدی
- علی یف آذربایجان ینگ قشونی نینگ باشلیقلاری بیلن دوشوشدی
- اوکراینانینگ قشونی بالاکلیا شهرینی روسلاردان آلدی
- زلنسکی: خارکف دا یاشاییش یرلرینی روس گۆیچلریندن آلدیق
- زلنسکی: اۆچ یاشاییش یری روس قشونیندان ایزینا آلیندی
- آذربایجان ینگ قشونی ارمنی باشبوُزارلارا قارشیلیق بردی
- سیا: اوکراینادا 15 مۆنگ روس عسگری اؤلدی
- اوکراینا: "روس قشونی نینگ اودسا ادن هۆجۆمینده 19 آدام اؤلدی"
- روس قشونی اوکراینادا سؤودا مرکزینه هۆجۆم قورادی
- اوکراینا: سوُنگقی گۆنده روس قشونینینگ ۴۰۰ عسگری اؤلدی
- اوکراینا: سوُنگقی گۆنده ۲۵۰ روس عسگری اؤلدی
- اوکراینا: ۲۶ مۆنگ ۶۵۰ روس عسگری اؤلدۆریلدی
- تۆرکیأنینگ قشونی آذربایجان قشونی اۆچین ویدئو طایارلادی
- ویدئو: تۆرک قشونی هفتانیندا
- آزات سوریه قشونی بیلن تۆرک قشونی عفرین ده
- لیبینینگ قشونی اولی ینگیشلر قازانیار
- تۆرک قشونی عفرین اۆچین طایار
- ایسرائیل ینگ قشونی فلسطینلیلری ینچدی
- آزات سوریه قشونی دمیرقازیق حلبده
- ویدئو: تۆرک قشونی ادلب ده
- ویدئو: تۆرک قشونی پاراحاتچیلیق اۆچین عفرین ده
- تۆرک قشونی گینگ گِریملی تۆرگِنلهشیک گچیردی
- آذربایجان قشونی ۲۳۰۰ ارمنی عسگرینی تأثیرسیز یاغدایا گتیردی
- لبنان ینگ قشونی بیر بانک ینگ مۆشدریلری پیتراتدی
- ویدئو: تۆرک قشونی دمیرقازیق عیراقدا ترورچیلارا قاپلانگ پنجهسینی اوریار
- لبنان ینگ قشونی بیر بانک ینگ مۆشدریلری پیتراتدی
- روس مانکنلر دیاربکرده
- روس آدام ماسک داقمایانلاری قوُرقوزدی!
- اوکراینا روس ساواش گأمیسینی اوردی
- ویدئو: روس یاش اوغلان موبایل آلماغا باراندا!
- سایوز آمریکا، روس و ژاپن عالیملارینی یره گتیردی