text:
گونئیده ادبی تنقید، ادبیاتین آپاریجی گوجونه چئوریلمهلیدیر…
اسمیرا فواد
قئید ائدک کی، سون ایللرده بو ساحهده خصوصی جانلانما حیس اولونور. اوللر دقتدن کنار قالمیش ادبی تنقیده بؤیوک ماراق، رغبت و دقت آرتمیشدیر. ادبی تحلیل یازیلاری ایله مطبوعاتدا آرا-سیرا چیخیشلار ائدن، ادبی تنقید ساحهسیندهکی بوشلوقدان، شعر توپلولارینداکی قصورلاردان یانا بیر ضیالی ناراحاتلیغی دویان «جعفر بزرگامین» ده بو ساحهدهکی ایرهلیلهییشی نظردن قاچیرمیر: «آنجاق گنجلریمیزین شعرینین نئجهلیگی و خاراکتئری اوست-اوسته شعارچیلیق و اؤیود-خطابهدن اوزاقلاشماق، شعرده دیل و فورمانین اؤنمسنمهسی، اؤزل شاعرانه باخیشلار، غزل، فولکلور، عاشیق شعری، مودئرن، پوستمودئرن شعر ائستئتیکا ایزلرینین گؤرونمهسی اولوب. بو گون شعریمیزین قارماقاریشیق دورومو، افراط-تفریط و آنارخیزمیندن آرینیب-دورولوب، ساغلام و دوغرو آخیمی، خاراکتئری آیدینلاشمالیدیر. شعر توپلولاری دؤنه-دؤنه چاپدان بوراخیلیب یایینلانیرلار و بیر پروفئسیونال تنقیدچی بوشلوغوندا دوروملاری آیدینلاشماییر. پروفئسیونال ادبیاتیمیزدا بو اوزدن یارانا بیلمهییب. “جعفر بزرگامین»ینده سؤیلهدیگی کیمی، بو گون چاغداش گونئی آذربایجان آیدینلارینی ان چوخ دوشوندورن مسئله اؤلکه ده محض پروفئسیونال ادبیاتین یارانا بیلمهمسینین سببلریدیر. تانینمیش ادبیاتشناس عالیم صابر نبی اوغلو، چاغداش شاعرلریمیزدن:هادی قاراچای، نادر ازهری، همت شهبازی، سایمان آروز و …. بونون سببینی گونئی آذربایجان ادبیاتیندا بو گون یئری داها چوخ حیس ائدیلن تنقیدچیلرین، ادبی تنقید خاراکتئرلی یازیلارین یئترینجه اولماماسیندا گؤرورلر. گنج یازار ملیحه عزیزپور یازیر: «ادبیاتیمیزین داها دا انکشاف ائدیب ایرهلیلهمسی اوچون تنقیدچیلره چوخ احتیاج وار.» یعنی اؤزللیکله گنج یازیچی نسلینین داها دا گوجلنمهسی اوچون تنقیدچینین اولماسی چوخ اؤنملیدیر. چونکی تنقیدچی یازیلان اثرله اوخوجو آراسیندا بیر کؤرپو کیمیساییلماقدادیر و یارانان هر صنعت تورو اؤزللیکله ادبی اثرلرین یئنی قازانجلارینا یول آچار. بو گون بو بوشلوق گئتدیکجه داها قاباریق حیس اولونماقدادیر. قئید ائدک کی، باریش، ائلدار موغانلی، سلیمان ثالث، نیگار خیاوی، مرادعلی قافلانتی (قریشی)، علیرضا میانالی و باشقالارینین یارادیجیلیغی حاقیندا ماراقلی مقالهلر یازان اونلو شاعر و تدقیقاتچی «احمد آلوو»ون چاغداش دؤور یازارلارینین بدیعی ارثینه، یئنی یارانان اثرلره ادبی تنقیدین یئنی مناسبتینه حصر ائتدیگی «ادبی-تنقیدی آراشدیرمالار»، همت شهبازینین «معاصر گونئی آذربایجان شعرینین تنقیدی»، ایواز طاهانین «دیل وارلیغین ائویدیر»، جعفر بزرگامینین «چاغداش ادبیاتین تنقیدی»، نادر ازهرینین «مقالهلر» آدلی کتاب و توپلولاری دا گونئی ادبیاتشناسلیغیندا موجود اولان بوشلوغو دولدورماق یؤنونده آتیلمیش مهم آددیملاردیر. بو اوغورلو آددیملارین سیراسینا ایواز طاهانین «دیل وارلیغین ائویدیر» کتابی حاقینداهادی قاراچایین «دیل وارلیغین ائوییمیش» آدلی بؤیوک حجملی تحلیل-اینجلهمه یازیسینی و قادر جعفرینین «پوئما اؤزللیگی و پوئتیکا گؤزللیگی (قئیدلر)»ینی و کیان خیاوین و رقیه کبیرینین «سوسنبر یازیلاری» ایله باغلی قلمه آلدیغی «نانه یارپاغیندا قادین هؤرومجک» و «ائویم» ده شامانیزم، مارکسیزم و جهنمین قیزغین سویوغو (رقیه کبیرینین «ائویم» رومانی اوزرینه بیر باخیش)» و شاعر ائلشن بؤیوکوندین «کیملیک مسئلهلری و یازارلارین کیملیگی»، «موغانین ادبی محیطی و «قانلی گونش» پوئماسی باره ده» آدلی یازیلارینی دا علاوه ائده بیلریک. بو ادبی تنقید خاراکتئرلی آراشدیرمالارین ایچریسینده «پوئما اؤزللیگی و پوئتیکا گؤزللیگی»نی اینجلهین قادر جعفرینین چاغداش دؤورده منظومه سؤزونون اولکی موقعینی ایتیرمهسی مسئلهسینه مناسبتینی اؤرنک اولاراق گؤسترمک ایسته-ییرم، طبیعی، خیردا املا یانلیشلارینی اصلاح ائتمکله: «منظومه سؤزو پوئما قارشیسیندا کئچرلیلیگینی ایتیریب و تجرید اولونوب. بونون سببی ایسه چاغداش پوئماچیلیقدا نظم و دوزهنین ایتمهسی ایله یاناشی سربست پوئمالارین اورتایا گلمهسیدیر. دیگر یؤندن چاغداش دؤورده کلاسیک پوئمالار بئله، ماهیتجه فرقلنرک یالنیز ناغیل، روایت خاراکتئرینی ایتیریب. بونا آچیق-آیدین اؤرنک ایسه شهریارین «حیدربابایا سالام» و «سهندیه» پوئمالاری، بختیار واهابزادهنین «موغام» و «گولوستان» پوئمالاری، زهتابینین «شاهین زنجیرده» پوئماسی و باشقالاری اولا بیلر. وورغولانان پوئمالاردا روایت ائتمک عنعنهسی قالیرسا دا، آرتیق ناغیلچیلیق دویولماماقدادیر. دونیا ادبیاتیندا تانیش اولدوغوموز مودئرن پوئمالار ایچینده ت.س.ائلیوتون «چوراق اؤلکه»سی و چاغداش ادبیاتیمیزدا ناصرمرقاتینین «تالانمیش گونش» کتابیندا همین آدی داشیان پوئمانین و «یاد تورپاغیم» پوئماسی-نین آدینی چکمک اولار. مودئرن پوئمالار روایت عنعنهسینه صادق قالیبلارسا دا، مودئرن ائستئتیکا اساسیندا قورولوب… ”
گونئی آذربایجاندا ان اساس پروبلئمین آنا دیلی مسئلهسی، ایکینجی پروبلئمین ایسه ادبی تنقیدین ضعیفلیگی-نین اولدوغونو بیلدیرن رقیه کبیری وضعیتین سببینی آنا دیلینده تحصیلین اولماماسی ایله ایضاح ائدیر و سؤیلهییر کی، پروفئسیونال تنقیدچیمیز اولماماسی سببیندن اثرلر جیدی حالدا تنقید اولونمور. ادبی تنقید بوشلوغو، محافظهکار و پاتریارخال پسیخولوگییا، اؤی منی-اؤیوم سنی جرگهلری و … ندنلرین اوجباتیندان ادبیاتیمیزین دورومو بیز گنجلری چوخ کدرلندیریر.
دوقتور.حسین سلیماناوغلو پروفئسیونال تنقیدین و تنقیدچیلرین یارانماسینین ضروریلیگیندن بحث ائدرکن دئییر: «بو گون هر زامانکیندان داها چوخ شعریمیزین تنقیده و تنقیدچیه احتیاجی واردیر. بیر فرانسیز تنقیدچیسی: ” پیس بیر تنقید بئله، یولگؤستریجی اولا بیلر ” – دئییر. بیزده ایسه نه یازیق کی، پیس بیر تنقیدچی بئله، یوخدور.»
۲۰۱۳-جو ایلده اوشاق ادبیاتینین انکشافی دا ادبی پروسسین اساس هدفلریندن اولموشدور…
ادبیات، میللی-مدنی ارثیمیزین، ائلجهده نسلیمیزین داوامچیلاری، آیدین صاباحیمیزین قارانتی، گلهجگیمیز دئدیگیمیز اوشاقلارین ساغلام روحلو، صاف عقیدهلی، ساوادلی و هرطرفلی انکشاف ائتمیش اصل وطنداش کیمییئتیشیب فورمالاشماسی اوچون اوشاق ادبیاتینا بوتون زامانلاردا بؤیوک احتیاج اولموشدور. لاکین آذربایجاندا اوشاق ادبیاتینین یازیلماسی و نشری ساحهسینده همیشه معین بوشلوقلار اولموش، عموم ادبیاتدان فرقلی اولاراق اوشاق ادبیاتینین انکشاف یولو همیشه اوغورلو،هامار و محصولدار اولمامیشدیر. اوزون عصرلر بویو اوشاق ادبیاتینین انکشافی لنگیمیش، «بوستان»، «گولوستان»، «دیوان حافظ»، «ابوعلی سینا»، «نان و حلوا»، «تاریخ نادر»، «سرباز» و سایره. مقابیلینده آذربایجان تورکلرینه اؤز دوغما دیللرینده اوشاقلارین مطالعهسی اوچون اثر یاراتماغا امکان وئریلمهمیشدیر. اونا گؤره ده قدیم و اورتا عصرلر ادبیات خزینهسی اوشاق مطالعهسی اوچون نظرده توتولاراق یازیلان کتابلار باخیمیندان کاساددیر. بو معنادا آذربایجان اوشاق ادبیاتی مفهومو دا یئنی دؤوره – اون دوققوز عصره عاید ادبی-پئداقوژی حادثهدیر… اون دوققوز و ییرمیعصرین اوللرینده کیفایت قدر اجتماعی و دینی مضمونا، اخلاقی-دیداکتیک پافوسا، ائستئتیک تاثیر گوجونه مالیک اولان اوشاق اوخوسو نمونهلرینین یارانماسینا باخمایاراق، بو زنگین خزینه ایندییه قدر توپلانیب، بوتؤو حالدا آراشدیریلمامیش، نشر ائدیلرک خالقا چاتدیریلمامیشدیر. تصادوفی دئییل کی، بو گون بیزیم آ.باکیخانوو، س.ه.شیروانی، م.ه.صابر، آ.سحت، آ.شایق، س.س.آخوندوو استثنا ائدیلرسه، اونون انکشافی یولوندا بؤیوک امک صرف ائتمیش، میرزه نصرالله، حاجی سید و جلال اونسیزادهلر، حسنعلی آغاخان قاراداغی، چرنیایئوسکی، صفرعلی بی ولیبیاوو، احمدبی جاوانشیر، محمدتاغی صدقی و دیگر گؤرکملی نمایندهلری حاقیندا تصووروموز بئله یوخدور. اونلارین بعضیلرینین آدلارینی ائشیتمیش اولساق دا، اثرلریندن خبرسیزیک. بو معنادا اوشاق ادبیاتیمیزین انکشاف منظرهسینده آغ لکهلر سیخ-سیخ نظره چارپیر. لاکین بو سیاسی آب-هوا، اؤگئی مناسبت آرتیق آرخادا قالمیشدیر. بو گون وطنین هم قوزئیینده، همده گونئیینده تاریخین مختلف مرحلهلرینده خالقین یاراتدیغی معنوی ثروتی هئچ بیر استثنایا یول وئرمه دن بوتؤو حالدا آراشدیریب اوزه چیخارماق، تبلیغ ائدیب گئنیش اوخوجو کوتلهسینین قیدا منبعینه چئویرمک یازارلاری، ضیالیلاری دوشوندورن اساس مسئلهلردندیر. قئید ائدک کی، گونئی آذربایجاندا و ایراندا اوشاق ادبیاتینین تملینی صمد بهرنگی میللی سیاسی حرکاتدا فعال اشتراک ائدن مسلکداشی و قلمداشی مرضیه اوسکولو «دالغا» ایله بیرلیکده قویموشلار.
بو گون گونئیده «اوشاقلارینیزین گؤز یاشلارینی قورویون، قوی اؤز چاغیندا اونلار سیزین قبرینیزین اوستونه تؤکولمهیه یارایا بیلسین»(پیفاقور)، حقیقتینی آنلاییر و گئرچکلشمهسی اوچون اوشاق ادبیاتی نمونهلرینین یارانماسینا و آراشدیریلماسینا چاغداش دؤورده داها چوخ اهمیت وئریرلر. تانینمیش شاعر و تنقیدچی همت شهبازی آذربایجان ادبیاتیندا ایلک اوشاق شعری کیمیمحمد فضولینین ایکی یوز بیتدن عبارت «صحبتالاثمار»(مئیوهلرین صحبتی) آللئقوریک مثنویسینی قبول ائدیر و یازیر کی، بو کتاب ۱۹۵۸-جی ایلده باکیدا حمید آراسلی طرفیندن یاییلیب. کامیل میرباغیروو طرفیندن نثره چئوریلرک اوشاقلار اوچون حاضیرلانیب و تبریزده ۱۳۷۶ (۱۹۹۷)-جی ایلده «اسمر» نشریاتی طرفیندن یاییملانیب. اثرین بؤیوکلر اوچون یازیلماسینی دویوروق؛ آنجاق دریندن فیکیرلشدیکده، یئنی چاغدا «جیزگی فیلملری»، تمثیلی (اللئقوریک) بیچیمده اوشاقلار اوچون حاضیرلانماسینی گؤرنده، «صحبتالاثمار»ین دا اوشاقلار اوچون تمثیلی بیر دیلایله یازیلدیغینی دویورسان. بونا گؤره آذربایجانین ایلک اوشاق شعری (بلکه ده من دئیردیم شرقده) فضولییه عایددیر.
همتین بو مثنوینین ماهیتینه وارماسی دا دوشوندوروجودور: «شاعر بو کتابدا مئیوهلرین دیلی ایله، اؤز اؤیودسل (نصیحتآمیز) سؤزلرینی دئییر و هر بیر مئیوه اؤزونون خاصیتیندن دانیشیر. شعرده مئیوهلرین خاراکتئری واردیر. فضولی مئیوهلرین خاصیتلرینه اویغون سؤزلردن فایدالانیر. شاعرین بو وصفلرینده بوتون مئیوهلر اؤزو-اؤزلوگونده تایسیزدیر. هئچ بیر مئیوه، باشقا مئیوهلرین یاخشیلیغینی گؤرمک ایستمیر و هر بیری اؤزونو یاخشیلارین ان یاخشیسی بیلیر. سوندا باغا سیاحته چیخان آدام دا ائله اونلارین یاراتدیغی بو اویومسوز دونیالاریندان قاچماق فیکرینه دوشور. بو مئیوهلر آراسیندا هئچ بیر فیکیر و دویغو بیرلشمهسی یوخدور. اونلارین هر بیریسینین داورانیشی «بوردا منم، باغداددا کور خلیفه» ضربالمثلینی یادا سالیر.»
اکبر آزادین «فیرنگیز ایله قیرمیزی دون»، رامین جهانگیرزادهنین «آی سودا»، زهره وفایینین «ال-اله. اوشاق مکتبی – ۳»، «آنا. اوشاق مکتبی – ۵»، معصومه اژدرینین «بیز قوردوق»، پرویز فروهرین «خوروزون پولو»، یاقوب ویلهئم قیرئیم- صمد جبارپورون «خوشبخت اوغلان»، رقیه علیقلیانین «لای-لای چالدیم یاتینجا»، بئش. سوتایئو و ائلدار م. صادقین «مییوو ائلهین کیمدیر؟»، محمد آبدینپورون «آلقیش عمی»، «یاغیش»، فاطمه میر حسنپورون «درسه گئدن بیر اوشاق»، «شیر و سیچان»، «موللا نصرالدین یولدا» و «سِحرلی توربا»،هاشیم ترلانین «اوشاق دونیاسی»، مرتضی مجدفرین «ایشلر و اوشاقلار: باخ گؤر کیمدیر، نچیدیر»، فریده دادخواهین «گؤیقورشاغی»، زهرا ولیزاده و م.شیمشگین «آچیل چتیریم، آچیل»، محمدرضا اسماعیلزادهنین «مئیوهلرین صحبتی»– «صحبتلاثمار» چشمهسیندن و س. اثرلری «اورمو توروز»سایتیندا یاییملانمیشدیر.
چاغداش گونئی آذربایجان ادبیاتینین محصولدار یارادیجیلیغا مالیک نمایندهلریندن بیری اولان رامین جهانگیرزاده اوچ جیلدلیک «پئشه لر» و «عاییلهلر» آدلی اوشاق شعر مجموعهسینی حاضیردا چاپا تقدیم ائتمیش، «دویمورام سنی ایچمکدن»(یئنی ساتیریک شعرلر)، «مایاللاق» (ساتیریک نثر اثرلری)، «مینیمال ساتیریک شعر و نثر اثرلری» – بیر و ایکی جیلد، همچنین اوشاقلار اوچون یازدیغی «سئل قیزی»، «نازلی»، «الیفبا»، «دؤرد فصیل»، «خاللی و آللی»، «قاریشقام»، «رقملر»، «بویالار»، «چییلک»، «ائلای و ایلکای»، «حئیوانلار» (۳ جیلدد)، «کوچه»، «تیراختور باسدی گازا»، «دؤرد فصیل» شعر، «اورخان و مانی» حئکایه مجموعهلرینی ایسه نشر اوچون حاضیرلامیشدیر. گونئیده «اوشاقلارین بؤیومه و انکشاف، خیال، دویغو، دوشونجه و دویارلیلیقلارینا، ذؤوقلرینه اَییلرکن اَیلنمهلرینده اشتراک ائتمک مقصدییله رئاللاشدیریلان جوجوقسو بیر ادبیاتا» سون دؤنملرده ماراغین بو درجهده آرتماسی و انکشافینین تامینیله باغلی چالیشمالار اوزرینه نادر ازهرینین یازدیغی فیکیرلرین تام بیر گئرچک اولدوغونو یانسیدیر: «ایندیکی واختدا، گؤزل بیر کتابچی دوکانینا گیرن بیر اوشاق بؤیوک بیر احتماللا ایستهدیگی کتابی تاپا بیلر. شکیللی، رسیمسیز ماجرا رومانلاری، پری ناغیللاری و افسانهلر، فانتاستیک، اؤزیاشام احوالاتلاری، تاریخ کتابلاری، طبیعتله علاقه دار کتابلار، شعرلر، قیساجا، یئر اوزونده وار اولان هر شئیله علاقه دار دوزونلرله کتاب رفلری دولدورار. بو گون کتاب اوخویان اوشاق سایی کؤهنهسینه گؤره چوخ آرتدی. کتاب ساتین آلماغا گوجو چاتمایان اوشاقلار اوچون خالق کتابخانالارینین اوشاق کتابلاری حیصهسیندن داواملی اولاراق بورج کتاب آلینا بیلر. بیر چوخ مکتبین ده اؤز خصوصی کتابخاناسی واردیر. ایندیکی واختدا اوشاق کتابلارینین هم تعلیمچی، همده اَیلندیریجی اولماسینا اهمیت وئریلیر. آما کؤهنهدن بئله دئییلدی، اوستهلیک اوشاقلارین اوخویاجاق کتاب تاپمالاری آسان اولموردو. اون یئددی عصرین اولینده یاشامیش بیر اوشاقلا بو موضوعدا کونوشا بیلسیدینیز، اوخوموش اولدوغو کتابلارین آزلیغینا و بونلارین یالنیز بیر نئچهسینین اوشاقلار اوچون یازیلمیش اولماسینا شاشاردینیز. بوندان ۱۵۰ ایل اولینه قدر کتاب دئییلینجه، اوشاقلارین عاغیلینا، باشدان سونا یاخشی داورانیش قایدالاری ایله دولو درس کتابلاری گلیردی. تعلیمچی کتابلارین یانیندا اوشاقلار اوچون ماراقلی، اَیلندیریجی کتابلار یازیلماغا باشلانالی چوخ اولمادی».
منبع: http://edebiyyatqezeti.net/?p=769#more کوچورن: ائلیار پولاد


c: text/html

text:
۱۵.۱۲.۲۰۱۶-جی ایل تاریخینده (بو گون) سحر ساعت ۰۵.۰۰ رادهلرینده خزر دنیزینده ۴۱ مئتر/ثانییه سرعتی ایله اسن گوجلو کولک «آزنئفت» ایستحصالات بیرلییینین نریمان نریمانوو آدینا نئفت قاز چیخارما ایدارهسینین ۳ سایلی نئفت یییغیم منطقهسینین ساغ و سول حیصهسینده یئرلشهن ائستاکادانین اوزونلوغو تقریباً ۱۵۰ مئتر اولان حیصهسینی دنیزه اوچوروب.
سوکار-دان آخار. آز-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، ائستاکادانین همین حیصهسی اؤزو ایله بیرلیکده اونا بیتیشیک اولان مئیدانچانی و اوزریندهکی یاشاییش بودکاسینی دا اوچوروب.
ایلکین معلوماتا گؤره، حادثه نتیجهسینده نئفت ییغیم منطقهسینین نؤوبهده اولان ۵ نفر و یاشاییش بودکاسیندا اولان ۵ نفر (جمعی ۱۰ نفر) امکداشی ایتکین دوشوب:
۱. زولفوقاروو گولوگلان - ماشینیست
۲. زولفوقاروو آزای - اوپئراتور
۳. قوربانوو ودادی - اوپئراتور
۴. حسنوو ائلچین - مئخانیک
۵. حاجی علیئو حسن اغا - اوپئراتور
۶. قفاروو ایلهام - اوپئراتور
۷. اسدوو سامیر - اوپئراتور
۸. بهراموو جاوید - اوپئراتور
۹. عابباسوو رامیز - ماشینیست
۱۰. روستموو قورخماز - اوپئراتور
حادثه یئرینه درحال فوقالعاده حاللار ناظرلیگی و خزر دنیز گمیچیلیگی ایدارهسینین گمیلری جلب اولونوب. آختاریش-خیلاص ائتمه ایشلری داوام ائتدیریلیر. فوقالعاده حاللار ناظرلیگی، سوکار و «آزنئفت» ایستحصالات بیرلیینین رهبرلیگی حادثه یئریندهدیر.
حادثهنین آراشدیریلماسی مقصدی ایله بیرگه خصوصی کومیسسییا یارادیلیب. آراشدیرمانین نتیجهلری بارهده علاوه معلومات وئریلهجک.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ائرمهنی سلاحلی بؤلمهلری جبههنین موختلیف ایستیقامتلرینده ۶۰ و ۸۲ میللیمئترلیک میناآتانلاردان، همچینین ایری چاپلی پولئمیوتلاردان دا ایستیفاده ائتمکله سوتکا عرضینده آتشکس رئژیمینی عمومیلیکده ۴۰ دفعه پوزوب.
مدافعه نازیرلییندن آخار.آز-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی بئرد رایونونون چیناری کندینده و کراسنوسئلسک رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن توووز رایونونون کوخانبی کندینده و گده بی رایونو اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلریمیز آتشه توتولوب.
ایشغال آلتیندا اولان ترتر رایونونون چیله بورت، آغدام رایونونون شوراآباد، ساریجالی، خوجاوند رایونونون کوروپاتکینو، فضولی رایونونون آشاغی سئییداحمدلی کندلری یاخینلیغیندا، همچینین گورانبوی، ترتر، خوجاوند و جبراییل رایونلاری اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن ده سلاحلی قوهلریمیزین مؤقعلری آتشه توتولوب.


text:
علییئو پوتین ایله گؤروشدو
پوتین، دونیا فوتبال شامپیوناسینین آچیلیش مراسیمینده ایشتیراک ائتمک اوچون موسکوایا گئدن علییئو ایله بیر آرایا گلدی
روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین، آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علییئو ایله گؤروشدو.
کرملیندن وئریلن یازیلی آچیقلامایا گؤره، پوتین، دونیا فوتبال شامپیوناسینین آچیلیش مراسیمینده ایشتیراک ائتمک اوچون موسکوایا گئدن علییئو ایله بیر آرایا گلدی.
علییئوین ۳۰ آگوستدا روسیایا سفر ائدجیینی خاطیرلادان پوتین،
"ایلیشکیلریمیز چوخ اوغورلا گلیشیر. ۲۰۱۷ ایلی تیجارت حجمی یوزده ۳۴،۴ آرتدی. ۲۰۱۸ ایلی ایلک دؤرددهبیرینده ده یوزده ۱۹ بؤیودو. یعنی، دستکلهنمهسی لازیم اولان یاخشی حرکت وار" ایفادهسینی ایشلتدی.
پوتین، ایکی اؤلکه آراسینداکی سیاسی ایلیشکیلرین ده ثابت شکیلده داوام ائتدیگینه دقت چکدی.
علییئو ده روسیا ایله آذربایجان آراسیندا ایلیشکیلرین گلیشمهسیندن دویدوغونو سئوینجی بیلدیردی.
روسیا ایله دوست، متفیق و استراتژیک اورتاق اولدوقلارینی وورغولایان علییئو،
"بو ایل و اؤتن ایل اقتصادی ساحهدهکی دینامیکلر چوخ مثبت. اقتصادی ایلیشکیلریمیزی گئنیشلندیرهجک پلانلاریمیز وار. قوزئی-گونئی پروژهسینین نتیجهلرینی ملموس اولاراق گؤروروک. روسیادان آذربایجان اوزریندن یوک داشیماچیلیغی آرتیر و بو فعالیتلریمیزین مثبت نتیجهسیدیر" دئدی.


text:
اوخول
14 ایل قاباق، بو گونلر، ایلك دؤنه مدرسه یه گئدیردیم. یادیما گلیر چوخلی هیجان واریم ایدی. اوندا سئویردیم گئدیب، یازیب - اوخوماقی اؤرگه نم. كیمسه ده منه دئمیردی سن اؤرگه نن دیل، آنا دیلین دئییل. من چوخ هوشلی اوشاق اولاراق، فارسی دیلین تئز اؤرگندیم، آمما یئنه كیمسه دئمه دی اوّل آنا دیلینی باشار، سونرا گئت اؤزگه دیل باشینا!
دئمك اولار اورتا مكتبه قدر بو سایاق قاباقا گئتدیم. او زامانلار تازا دوشوندوم كی منیم آنا دیلیم، باشاردیقیم دیلدن اوستون و شیرین دیر. بیلیم یوردونا داخیل اولماقدان، آنا دیلیمی اؤرگنماق امكانی دا منه یاراندی! بالا بالا توركجه اوخویوب یازدیم. چوخ سئوینیردیم آنا دیلیمده درسلریمی اوخویام، آمما ... !
ایندی آرزوم بودور «مدرسه» لرین آدی دییشیلیب، «اوخول» اولا !
آذربایجان اوشاقلاری «توركجه» یازیب – اوخوماقی باشارسینلار!
توركی دیلینین اوستونلویو هامیلارا آیدین اولوب، هر كسین اؤز دیلینده یازماسی آزاد اولا!
آذربایجان میللتی اؤز حاققینا چاتسین!
و هامی بونی بیلسین: « تورك دیلینه مدرسه ، اولمالی دی هر كسه »!
یاشاسین آذربایجان ، یاشاسین آنا دیلیم ، یاشاسین اورمو گؤلو !


text:
تورکییه پرزیدئنتی رجب طایییب اردوغانین سوچی گؤروشوندهکی شفاف مؤوقعیی اونو گؤستردی کی، سورییا بحرانینین سیاسی حلی تورکییهسیز مومکون دئییل.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا، تورکییه، ایران پرزیدنتلرینین سوچی گؤروشونو شرح ائدن تورکییهلی میللت وکیلی مراد بایباتور دئییب. او بیلدیریب کی، ۲۰۱۶-جی ایلین دکابریندا موسکوادا باش توتان بو اؤلکه پرزیدنتلرینین گؤروشو سورییا بحرانین سیاسی حلی اوچون باشلانغیج ایدی:
«بو گؤروشدن سونرا کئچیریلن آستانا ساممیتینده ده تورکییه اؤز مؤوقعینی اورتایا قویدو. تورکییه بو مسئله نین حلینده ترور تشکیلاتلاریندان ایستیفادنین علیهینهدیر. بیر نئچه دفعه خبردارلیغیمیزا رغما سورییا بحرانیندا ترور تشکیلاتینین گوجوندن ایستیفاده ائتمکلرینی آنلامیریق. بیز بو بؤلگهنین تاریخینه گؤره مسئولیت داشیدیغیمیز کیمی، بو گونو اوچون ده مسئولیت داشیییریق. بونو پرزیدنت اردوغان دا دفعهلرله دئییب. تورکییه بؤلگهدهکی پروسسلرین حل یوللارینی هامیدان یاخشی بیلیر. حاقلی چیخاجاغیمیز گون یاخیندادیر. مسئله نین سیاسی حلی اوچون ترور تشکیلاتلارینا دئییل، اؤلکهلره مراجعت ائدجییک. هر زامانکی کیمی، سورییانین اراضی بوتؤولویونون طرفداریییق».


text:
۲۱-جی عصرین یئنی سوپر سلاحی آتوم و یا ترمانووه بومبالاری یوخ، محض صونعی اینتلکت اولاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا فرانسالی فوتورولوگ ژان کریستوف بونی سؤیلهییب.
«نلسون ماندللا ۱۹۹۵-جی ایلده یازمیشدی کی، ۲۱-جی عصرین اساس سلاحی تحصیل اولاجاق و او، نووه سلاحینی اوز ائدجک. منجه، اساس سلاح صونعی اینتلکت سیستملری اولاجاق. آتم بومبالاریندان فرقلی اولاراق، اونلار اوچون اوران، زاوود و دیگر شیلر گرک دئییل. بونون اوچون یالنیز سیلیکون و الکتریک کیفایت ائدیر. فرانسا، ایسرایل و دیگر اؤلکهلرین نمایندهلری کیبرساواش اوچون بو جور سیستملری حاضیرلادیقلارینی اینکار ائدیرلر. بیز بونلارین حقیقت اولوب-اولمادیغینی یوخلایا بیلمریک. صونعی اینتلکت اوزرینده آراشدیرمالار آپاریلیر و آرتیق دونیا لیدرلرینین اساس ایستراتگییاسیدیر»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
چچنیستان لیدری رامضان کادیروو روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین حاقیندا ان یاخشی شعیر یازان شخصه «آیفون X» هدییه ائده جه یینی آچیقلاییب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده او، فیسبوک صحیفهسینده یازیب. او، حاضردا صاحب اولدوغو «آیفون X» تلفونونو اونا چچنیستانین کون کومانداسینین هدییه ائتدیینی بیلدیریب.
قئید ائدک کی، «آیفون X» روسییادا جومعه گونوندن ساتیشا چیخاریلیب. اونون دیرینین ۷۹،۹ مین روبل اولدوغو بیلدیریلیب.
کادیروو اؤتن گون وئردیی آچیقلاماسیندا «آیفون X» تلفونونا صاحب اولماسی بارهده خبری یالانلامیش و بو تلفونون آردینجا قاچمادیغینی بیلدیرمیشدی.


text:
بریتانییانین «سان» قزئتیندن سونرا ربک آگنتلیگی ده روسییانین لیوییایا اؤز حربی حیصهلرینی یئرلشدیردیینی آچیقلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آگنتلیک روسییانین لیوییادا خلیفه خفتارین اوردوسو اوچون کادرلار حاضیرلادیغینی و اونا آغیر سلاحلار وئردیینی بیلدیریب. بئله کی، موسکوا آرتیق توبروک و بنقاضی شهرلرینده ایکی بازا یارادیب. بو بازالاردا «واقنر» اؤزل حربی شیرکتینین موزدلولاری ایله برابر، روسییا مدافعه ناظیرلیینین ائلیت دسانت دستهلری ده یئرلشدیریلیب. بو دسته موسکوا یاخینلیغینداکی حربی حیصهلردن بیریندن لیوییایا گؤندریلیب.
ربک-یا همچینین فاکتی لیوییا حکومتیندهکی منبع ده تصدیقلهییب. مدافعه ناظیرلییندهکی منبع ایسه آکتیولیین، اساساً، روسییانین نفت-گاز ماراقلاری ایله باغلی اولدوغونو بیلدیریب.
قید ائدک کی، لیوییا حاضردا ایکی یئره بؤلونوب. اؤلکهنین قربینه باش ناظر فایز ساراج، شرقینه ایسه لیوییا نمایندهلر پالاتاسی، داها دقیق دئسک، مارشال خلیفه خفتار نظارت ائدیر. خفتار بوندان اؤنجه روسییایا مراجعت ائدرک، اونا یاردیم ائتمهسینی ایستهییب.


text: اوغوز تی وی:مارکسیزمه وئرن ایللرینین ایرانچی اؤزلمی ایله، آذربایجان میللی حرکاتینین تورکچو گوندهمی آراسیندا سورونه-سورونه ازیلن کسیمه “سول فئدرالچیلار” دئییلیر! بیر آز قریب و کلاسیک اولمایان آنلاتیم اولدو! اؤزوم ده قبول ائدیرم! آنجاق، آدیندان دا بللی اولاسی “تئرمین گوندهمی”نین اؤزل باخیشینداییق. گوندم قونو: سون گونلرده یوخ ساییلان “آذربایجان فئدئرال-دئموکرات حرکاتی”نی گؤیلره قالدیراراق گونئی آذربایجانین اؤزگورلوگو و باغیمسیزلیغی اوغرونا موجادیله ائدن تورکجو-ایستیقلالچی قوروملاری اعتیبارسیز سایان بیر یازییلا قارشیلاشدیم. دوغرودان چوخ شاشیردیم! منی شاشیرتان قونو ایسه، تورکچو-ایستیقلالچی قوروملارین گوجلو-گوجسوز اولماسی دئییل، بیر ایران سئودالیسی فئدئرالچی مئساژین فارس مئدییاسی آلانیندا یاییلماسیدیر. “ایرانی یم، ایرانی سن،… ،ایرانی ییک، ایرانی سیز،…!” کیمی کیملیک صرفینی سورکلی دیله گتیرن سول فئدئرالچیلارین معصوم ایستکلرینین ممنونلوقلا فارس مئدیاسیندا یاییلماسی چوخ نورمالدیر. آنجاق، باشا دوشولمز اولان قونو، اونلارین آذربایجان میللی حرکاتینین آلانیندا دئییل، ایرانچی مئدیالارین مئیدانیندا فارسچی-ایرانچی فاشیستلرین چؤرگینه یاغ سوتمکلریدیر. بونلار، ساده جه دوشمنه یاوشاقلیق ائتمکله دئییل، “آذربایجان میللی حرکاتی”نین جان باهاسینا قازانمیش اولان باغیمسیز تئرمینلرینین ده ایرانیلشدیرمهسی ایله فرقله نیرلر. قونو قایناغی: آلیشقان اولدوغوموز بیر دئموکرات فارس، تانینمیش فئدئرالچی سویداشیمیزا سئپاراتچی آدی وئرمکله، اونو ایران(فارس) دوشمنی، یالانچی، آذربایجانین ایراندان آییرماسی یولوندا گیزلی پانتورکیست، تجزیهچی آدلاندیریر. سول فئدئرالچی دوستوموز بو ایفادهلره قیزاراق ایچ قورخوسونو اؤز ایستیقلالچی سویداشلارینی وورماقلا بئله جه سینه اورتایا قویور .(قیساتمیش جومله آنلاتیم بیچیمینده فارسجادان تورکجهیه چئویرمیشم) – سیز، منی ایلک اؤنجه قوومی فئدئرالچیلیقدا، سونرا ایسه سئپاراتچیلیقدا،ازربایجانی ایراندان آییرماقدا ایتیهام ائدیرسینیز. بو شرمدن اوزاقدیر. ایتیهامدیر، ایفتیرادیر، آنتی دئموکراتیک داورانیشدیر….بو گون گوج سیزین الینیزده اولارسا بوش ایدیعالارا دایاناراق منی دار آغاجیندان آساردینیز! ائله دئییلمی؟ من ۲۷ ایلدیر ایراندا دئموکراتیکلشمه و خالقلارین باریش ایچینده یاشامی اوچون چابا گؤسترمیشم…ایران خالقلاری حرکتلرینین مرکزچی موخالیف قوروملارییلا دیالوغا گیرمهلیدیر. بو، ایراندا کوتلهنین گنل میللی مصلحتلری اوچون یاردیمچی اولور… سیزین اولترا ناسیونالیست فیکیرلرینیز چوخ تهلوکهلیدیر…. سیزین توتومونوزلا ایران داغیلابیلر! اویسه من خالقلارین بیر یئرده یاشاماسینا دریندن اینانیرام… سیزین گئریچی فیکیرلرینیزه اوزولورم!!!! تئرمین و سلوقان دییشمکده ایصرارلی توتوم: – میللتین قازاندیغی تئرمین: نه آز، نه چوخ “آذربایجان میللی حرکاتی”! – سول فئدئرالچی کسیمین مئیلی جه:”ایران و آذربایجاندا تورک خالقینین میللی-دئموکراتیک حرکاتی”! – میللتین قازاندیغی تئرمین: تورک میلتی! – سول فئدئرالچی کسیمین مئیلی جه: ایرانین تورک خالقی! – میللتین قازاندیغی تئرمین: گونئی آذربایجانین میللی-سیاسی موجادیلهسی! – سول فئدئرالچی کسیمین مئیلی جه: ایران و آذربایجاندا میللی دئموکراتیک خالق موجادیلهسی! – میللتین قازاندیغی تئرمین: آذربایجان تورک میلتینین میللی حاقلاری! – سول فئدئرالچی کسیمین مئیلی جه: ایران خالقلارینین ائتنیک پروبلئمی! – میللتین قازاندیغی تئرمین: فارس شووینیزمینه اؤلوم اولسون! – سول فئدئرالچی کسیمین مئیلی جه: موللا رئژیمینه اؤلوم اولسون! – میللتین قازاندیغی تئرمین: گونئی آذربایجان اوچون میللی دؤولتچیلیک! – سول فئدئرالچی کسیمین مئیلی جه: ایران اوچون فئدئرال دؤولت! و سایسیزجا دییشن تئرمینلر! دوشونجه قایناغی: گونئی آذربایجان تورکو اولان سول فئدئرالچیلارین بؤیوک کسیمی آوروپادا یاشاییر. سولچو ایران پارتییالاریندا سیاسیلشن بو یاشلی کسیم ایچینده نوستالیژیک اولایلارین بؤیوک رولو واردیر. آورپادا سورن قورومسال ایلیشگیلر، کیشیسل و عاییله وی دوستلوقلار، کئچمیشدن قالان نئچه ائتنیکلی ایدئولوژیک باغلار و بونا بنزر چوخلو باغلانتیلاردا ایرانیلیک و فارسچیلیغین اورتاق رول اویناماسی فارس اوستونلوگونه ندن اولموشدور. اؤلچوم سیراسییلا پاسیف، ایرانچی فعال، آذربایجانچی فعال کاتقوروسوندا یئرلشن سولچو فئدئرالیست سویداشلاریمیزین اورتاق ذهنیتلری مارکسیزمدیر. بو ذهنیته گؤره، میلتچی دوشونجه گئریچی، کاپیتالیست، ایمپئریالیست، آیریمچی، آنتی پرولیتر و قاوقاچی دیر. بو ذهنیتین بیر ده درین باغلانتیسی ایران آدلانان یئردهکی خالقلار دوستلوغوندا دایانیر. بو دوشونجهیه گؤره، ازیب-ازیلن خالق یوخدور. ایران آدلانان یئرده یاشایان بوتون خالقلارین بیر دؤولتی، بیر دیلی، بیر بایراغی واردیر. ائتنیک سوْرون وارسا دا، یالنیز و یالنیز وار اولان شرطلر ایچینده قوْنوما گلمهلیدیر. بو ایسه، او دئمکدیر کی، بو کسیم اوچون آذربایجانلا ایران آراسیندا سئچیم اولورسا کسینلیکله ایران اوغروندا آذربایجانین ایستیقلالی و گلهجگی قارشیسیندا دوراجاقلار! آذربایجان میللی حرکاتی ایچینده گئنیش آلانلی فئدئرالچی کسیم بولونماقدادیر. گئنیش فئدئرالچی کسیمی، لیبئرال تورکچولوکده، ایران تورکلوگونده هابئله دینچی آذربایجانلیلار سیراسیندا دا اینجلهمک اولار. آنجاق، بو گوندمده یالنیز سول و مارکسیزمه باغلی اولان فئدئرالچی دوشونجه اله آلینیر. سونوج: سولچو فئدئرالچیلاردا اولان آشیری ایران سئوگیسی، زامان-زامان گونئی آذربایجان ایستیقلالچیلارینی قارشیسینا آلیر. بو قارشی دورمانین نه آنلامی واردیر؟ گونئی آذربایجان تورک میلتچیلری اوچون سولچو فئدئرالیستلرین بو توتومو چوخ آجیدیر. ایستیقلالچیلار اوچون ۴۰ میلیونلوق گونئی، ۱۰ میلیونلوق قوزئی و میلیونلارجا دونیایا سپلنمیش آذربایجان تورکو واحید آنلام داشیییر. ایستیقلالچیلار اوچون، میلتیمیزین بؤلوک-بؤلوک اولماسی دئییل، چوخولجو اولماسی گرهکیر. میلتیمیزین گلهجگی اوچون دیلچیسی ده، فئدئرالچیسی دا، ایستیقلالچیسی دا گرهکیر. بونلارین بیر آرادا اولماسییلا میلت آنلام تاپار! بیر-بیرینی اینکار ائتمکله دئییل! ایستیقلالچی کسیمه گؤره، فئدئرالچی آذربایجانلینین فارسچی-ایرانچی راسیزمینین قارشیسیندا اَییلمهسی، ازگینلشمهسی، اوفانماسی و ساوورنور دوروما دوشمهسی دئییل، ایگید بیر تورک کیمی دیم-دیک دایانماسی گرهکیر. فارس دیلینده، دوشمن مئدیاسیندا ایستیقلالین زیانلی، قورخولو، بؤلوجو، آلانسیز و اوفاجیق اولماسینی گؤسترمه گین آنلامی درین فارسلاشما و ایرانیلشمه دئییلسه، بس ندیر! ؟بونون هاراسی وطن سئورلیک، وطنداشلیق و سویداشلیقدیر؟ بیر فاشیست فارسین راضیلاشماسی اوچون میلیونلارجا بوزقوردچو سویداشین گونش کیمی پارلاق گرچگینی اسپور هیجانی آدلاندیرماق، یاشیللره آلدانماماسینی بیر کسیم ایستیقلالچینین آوانتوراسینا باغلاماق کیمی یوزلرجه میزی جاسینا داورانیشلارین هاراسیندا قارداشلیق روحو دایانیر! ؟ ائلدار قاراداغلی ۲۰۱۷٫۰۹٫۰۸


text:
ایستانبولون ائو صاحبلیگی ائتدیی ۲۲-جی دونیا نفت کنگرسی چرچیوهسینده ایولون ۱۰-دا پرزیدنتلرین تدبیری کئچیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آذربایجان رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی ایلهام علیئو تدبیرده ایشتیراک ائدیب.
نفت و گاز صنایعسینین ان بؤیوک و نفوذلو تدبیری اولان دونیا نفت کنگرسی اوچ ایلدهن بیر کئچیریلیر. ایستانبولدا "انرژی گلجییمیزه کؤرپولر" شعاری آلتیندا تشکیل اولونان ۲۲-جی دونیا نفت کنگرسینه ۱۰۰-دن چوخ اؤلکهدن ۵۰ ناظر، ۵ میندن چوخ دؤولت نمایندهسی و شیرکت رهبرلری قاتیلیب.
کنگرسین اساس تشکیلاتچیسی اولان دونیا نفت شوراسی ۱۹۳۳-جو ایلده یارادیلیب. دونیا نفت شوراسی نفت و گاز صنایعسی اوزره مهم مسئلهلرین مذاکیره اولوندوغو و واجیب قرارلارین قبول ائدیلدیی بین الخالق پلاتفورمادیر. بیطرف و غیری-سیاسی قوروم اولان دونیا نفت شوراسی بو ساحهده علمی یئنیلیکلرین تطبیقی، تخنولوژی و اینفورماسییا مبادیلهسی، دونیانین نفت احتیاطلاریندان داواملی و هامینین ریفاهینا خیدمت ائدجک شکیلده ایستیفاده اولونماسی ایستیقامتلرینده فعالیت گؤستریر. یئتمیش عضو اؤلکهنی بیرلشدیرن دونیا نفت شوراسی دونیادا نفت-گاز ایستحصالچیلاری و ایستهلاکچیلارینین ۹۶ فایزینی احاطه ائدیر.


text:
غم گوزومده توی توتوب طوفان ائدیر
کئفله نیب سرمست اولوب هزیان ائدیر
"های-هارای" سالمیش منی قوربان ائدیر
غم داشیم- ای غمگساریم هارداسان!!
گل اوزون مین دردیمه بیرچاره سن
ظولمه تی محکوم ائله چک داره سن
"هیجرانا" کوینک گئییندیر قاره سن
یورغونام ، ای داغ ویقاریم هارداسان!!
قونجه یم، گوللنمه رم سن گئلمه سن
بولبولم ، دیللنمه رم سن گئلمه سن
ایتمیشم ، بیللنمه رم سن گئلمه سن
گولشه نیم - ای نوباهاریم هارداسان!!
دیرناغیملا یوللارین دردیم داشین
اولماسین توز سپمیشم من گوز یاشین
گل یئتیش قوی پایلاییم نذرین آشین
طالعئیم - ای بختیاریم هارداسان!!
کیم دئییب وارلیق بوتون افسانه دی
تاج و تخت و مولک ری ویرانه دی
دانمیرام اونلار سنه بیگانه دی
وارلیغیم - دار و نداریم هارداسان!!
حسرتینده ن های - هارایلی آغلارام
سینه سی داشلی اوره کلر داغلارام
یاره مه گوز یاشی مرهم باغلارام
گوزیاشیم - ای اینتیظاریم هارداسان!!


text:
تینچلیک عالی کینگاشی وطالب لر بیلن نارسمی مذاکره لرقیته باشلنگن
افغانستان تینچلیک عالی کینگاشی غیررسمی شکلده بو کینگاش نینگ ایریم اعضالری طالب لرنینگ وکیللری بیلن قطر مملکتی وسعودی عربستانده اوچره شیلگنی نی تصدیق له گن.
بو کینگاش نینگ معلوم قیلیشیچه طالب لر بیلن بو کینگاش اعضالری مذاکره لر غیر رسمی صحبت لربولگن ورسمی صحبت لر حاضرگه قدر باشلنمه گن.
افغانستان تینچلیک عالی کینگاشی گه کوره افغانستان حکومتی رسمی مذاکره لرگه یول آچیلیشی اوچون غیررسمی مذاکره لر نینگ دوام ایتیشی باره سیده سعی وحرکت قیلماقده.
تینچلیک عالی کینگاشی نینگ اعضا سی و طالب لرنینگ سابق دیپلوماتی بولگن حبیب الله فوزی بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده، طالب لرنینگ وکیللری بیلن بو کینگاش نینگ ایریم اعضالری رسمی مذاکره آلیب بارگنینی نی رد ایتدی.
ایریم غرب رسانه لری فوزی جنابلری دن نقل قیلیب، افغانستان تینچلیک عالی کینگاشی نینگ بیر قطار اعضالری طالب لرنینگ ملا عباس ستانکزی ناملی وکیلی بیلن سعودی عربستانده اوچره شگنی نی گزارش بیرگن.
مذکوررسانه لردن بیریده کیلیشیچه بواوچره شووده ایکله تمان یره ش خصوصیده گی شرطلر باره سیده صحبت قیلگن لر.
بیراق فوزی جنابلری بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده بو گزارشدن خبر سیزایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
" مین ملا عباس آخوند اوچره شگنی باره سیده معلوماتیم یوق، شو موضوعنی سیزلرگه انیق ایتدیم، ملا عباس اوچره شگنی دن خبریم اصلایوق" دییدی او
اما طالب لرنینگ بیر وکیلی قطرده اسوشیتیت پرس خبرگزارلیگی بیلن بولگن صحبتیده طالب لر نینگ بیر وکیلی بیلن تینچلیک عالی کینگاشی نینگ اعضا لری اوچره شگنی نی تصدیق له گن.
تینچلیک عالی گینگاشی نینگ خلق ارا کمیته باشلیغی گه کوره تینچ لیک عالی کینگاشی نینگ اعضالری وطالب لر وکیللری آره لریده تورلی جای لرده بوجمله دن فرانسه وسعودی ده ایری- ایری مذاکره لر بولیب اوتگن.
"مین سیزلرگه ایتدیم اوتمیشده تورلی جای لرده سعی وحرکت عملگه آشگن، تینچلیک عالی کینگاشی نینگ اعضالری نی صلح برقرارله نیشی اوچون سعی وحرکت آلیب باریشی وظیفه سی بولگن.
تینچلیک که رغبت لنتیریش اوچون ایریم کیشی لربیلن صحبت اوتکزیلگن. اما بیز حاضرگچه طالب لر بیلن رسمی مذاکره قیلیش گه موفق بولمه گن میز" دییدی او
فوزی جنابلری گه کوره طالب لرنینگ قطرده دفتری آچیلیشی و اولرنینگ وکیللری تینچلیک باره سیده پاریس ده یولگه قوییگن ییغین ده اشتراک ایتیش لری بو گروه نینگ سیاسی جریان گه قوشیلیش گه تمایلی بارلیگی دن خبر بیره دی.
تینچلیک عالی کینگاشی نینگ بو اعضاسی گه کوره، طالب لرنینگ صلح مساله سیگه تمایل کورسه تیش لری، افغانستان حکومتی نی تینچلیک که ایریشیش اوچون مذاکره لرنینگ باشله نیشیگه امید ینی تاباره آشیرماقده .
فوزی جنابلری گه کوره، افغانستان حکومتی تمانیدن بو خصوصده بوله یاتگن سعی وحرکت لر ایسه تینچ لیک عالی کینگاشی وطالب لروکیللری بیلن نارسمی اوچره شوولر دوام ایتیشی رسمی مذاکره لرنینگ باشله نیشیگه زمینه بولیش، مقصدی بیلن عملگه آشماقده.


text:
اونون ماجراسینی تام اطرافلی
بیلمیرم. آرتیق معلومات الده ائتدیکده، بو صحیفهلری دوزلدیب، گئنیشلندیرهجهیم.
هلهلیک بلکه بو خولاصه، عبرت وئریجی اولسون:
۱۸۹۱ینجی ایلده، «بنیامین اوتالارا» ۱۹ یاشلیدیر. قیسا آلینلی، صمیمی ماوی گؤزلو و «باسک»
ملتی کیمین بوی- بوخونلو و دؤزوملو اوجا بوی گنج بیر اوغلان. شانس اوزوندن دوز
هدفه تاخیلان بیر پیچاق، اونا قوچاق بیر آدام اولدوغونو ایناندیرمیشدیر. نه رقیبینین
اؤلومو، نهده اؤلکهدن در حال قاچماق مجبوریتینده قالدیغی، اونو سارسیلتمیردی.
ناحیه والیسی اونا اروگوئهده
«آزئوئدو باندئیرا» آدلی آداما بیر توصیه مکتوبو وئریر. «اوتالارا» کؤهنه بیر گمییه
مینیر. یول بورانلیدیر؛ ائرتهسی گون «مونتهویدئو» کوچهلرینده، اعتراف ائتمهدییی
و بلکهده نامعلوم بیر کدرله، مقصدسیزجهسینه سرگرداندیر. «آزئوئدو باندئیرا»یا
راست گلمیر. گئجه یاریسی «پاسو دلمولینو» محلهسینین بیر مئیخاناسیندا ایکی
چودارین دالاشماسینا شاهید اولور. بیر پیچاق پاریلداییر. «اوتالارا» کیمین طرفینده
اولدوغونو بیلمهسهده، آنجاق دالاشمانین جذبهسی اونو اؤزونه جلب ائدیر؛ باشقالارینی
قومار و یا چالقی جلب ائتدییی کیمی. چاشغین حالدا، پانچو گئیملی باشیندا قارا دؤره
بؤرک بیر کیشییه آتیلان پیچاق ضربهسینه مانع اولور. او آدامین سونرادان
«آزئوئدو باندئیرا» اولدوغو اورتایا چیخیر. («اوتالارا» بونو بیلدیکده، مکتوبو
جیریر، نئیه کی بوتون اعتبارینی یالنیز اؤزو قازانماق ایستهییر.)
باخمایاراق کی «آزئوئدو باندئیرا»
گوجلو و بوی- بوخونلو بیر آدامدیر، آنجاق نسه چیرکین نظره گلیر. اوزونده یهودی،
قارا زنگی و هندیدن قاریشیق بیر گؤرونوش وار و داورانیشینداایسه میمون و پلنگ
داورانیشی. داغینیق قارا بوغلاری کیمی، اوزونون او باشیندان بو باشینا چکیلن
چاپیقایسهده، اؤزو بو بزهیین باشقا بیر حیصهسینه چئوریلیبو.
هرحالدا، ایچگی نتیجهسینده و
یاخود سهودن اوز وئرن دالاشما، تئز باشلادیغی کیمیده تئز ده قورتاریر.
«اوتالارا» چودارلار ایله ایچیر و اونلارلا بوتون گئجهنی قوناقلیقدا سرخوشلوق
ائتمهیه کئچیریر و گونش گؤیده اوجالاندا، کؤهنه شهرده بؤیوک بیر ائوه چاتیرلار.
کیشیلر یاتماق اوچون آرخا حیطده یاتاقلارینی قورو یئر اوزهرینه سریرلر.
«اوتالارا» قاریشیق فیکیرله، بو گئجهنی اولکی گئجهایله مقایسه ائدیر. ایندی
اونون مؤوقعی مؤحکملشمیش و دوستلارینین آراسیندادیر. بونا باخمایاراق، بوئنوس آیرسدن
اؤتری داریخماماغی اوچون پئشمانلیق آغریسی چکیر.
هرحالدا «آزئوئدو»یا کئفلیلیکده
پیچاق آتان چودار اونو اویادینجاق، آلاتورانلیغا قدهر یاتیر. («اوتالارا»
خاطیرلاییر کی بو کیشی باشقالاریلا جوشغون احوال- روحیهلی بیر گئجهنی پایلاشیب
و «باندئیرا» اونو ساغ طرفینده یئرلشدیریب، ایچمهیی داوام ائتمهیه مجبور
ائتمیشدیر.) کیشی دئییر کی رئیس اونو گؤرمک ایستهییر. قاپیلاری گیریشه آچیلان
بیرنوع دفترخانادا (اوتالارا بوندان اول ایکی یانلی آچیلان بیر قاپی گؤرمهمیشدیر)،
«آزئوئدو باندئیرا» قیرمیزی ساچ، دبدبهلی، مغرور بیر قادینلا اونو گؤزلهییر.
«باندئیرا» «اوتالارا»نی اطرافلی تعریفلهییر، اونا شراب تکلیف ائدیر، یئنیدن
اونا ایگید آداما بنزهدیگینی سؤیلهییر و ایستهدیگی حالدا بیر آت سوروسونو
قایتارماق اوچون باشقالاریلا شیمالا قالخماسینی تکلیف ائدیر. «اوتالارا» تکلیفی
قبول ائدیر.
اونلار سحریسی گون «تاکوآرئمبو»یا
ساری یولا دوشورلر. بئلهلیکله «اوتالارا» اوچون یئنی بیر حیات باشلاییر. سحر شفقینین
انگینلیگینده اوزون گونلر یهر اوستونده و آتلارین قوخوسو ایله دولو بیر حیات. بو
حیات اونا تزه و دؤزولمزدیر؛ آنجاق بو آرتیق اونون قانیندادیر؛ باشقا اؤلکهلرین
آداملاری دنیزی ستایش ائدیب اونون چاغریشینی دریندن حس ائتدیکلری کیمی، بیز
آرژانتینلیلر ده (بو گؤستریجیلری بیر- بیرینه توخویان آداملاردا اونلارین
ترکیبینده) آتلارین آیاقلاری آلتیندا سسلهنن توکنمز دوزهنیکلر اوچون داریخیریق.
«اوتالارا» آرابا سوروجولری و خیدمتچیلری محلهسینده
بویا باشا چاتیر. هله بیر ایل اولمامیش «گائوچو»(۱) اولوب، آت سورمهیی، آتلاری بیر-بیرینین یانیندا
ساخلاماغی، حئیوانلاری کسمهیی، کندیرله حئیوان توتماغی یا کمند ایله ییخماغینی،
یوخوسوزلوغدا، طوفانلاردا، شاختادا و گونشلی گونلرده مؤحکم دایانماغی و فیشقیریق
و قیشقیریقلا سورو اوتارماغی اؤیرهنیر. بو شاگردلیگ دؤرونده تکجه بیر دفعه
«آزئوئدو باندئیرا»نی گؤرمهیه ایمکان تاپیر؛ آنجاق او همیشه خاطیریندهدیر. نئیه
کی باندئیرانین آداملارینین بیری اولماق، چوخ جیدی و قورخولو گؤرسنمکدیر و باشقا
طرفدن ایسه، گائوچولارین نظرینده «باندئیرا» هر بیر ایشی داها یاخچی گؤره بیلن
بیر گوجلو آدام کیمی سانیلیر. اونلارین بیری «باندئیرا»نین برازیلیا طرفینده
«ریوگراندئدوسول»دا دونیایا گلمهسینی سؤیلهییر. بو سؤز عکسینه «باندئیرا»نی
اونون گؤزلریندن سالمیر کی هئچ، اونا سیخ مئشهلیک، باتاقلیقلار و قارما قاریشیق
سونسوز مسافهلرین گؤرکمینیده بخش ائدیر.
«اوتالارا» تدریجله «باندئیرا»نین ماراقلارینین چوخ
اولماغینا رغمن، آنجاق اساس ایشینین قاچاقچیلیق اولماغینی باشا دوشور. ایلخیچی
اولماق خیدمتچی اولماق دا دئمکدیر. اوتالارا داها یوکسکلره قالخماق و قاچاقچی
اولماغا قرار وئریر. بیر گئجه، یولداشلارینین ایکیسی بیر نئچه یوکو گئری گتیرمک
اوچون سرحدی کئچمهلی اولورلار. «اوتالارا» اونلارین بیری ایله دالاشیب، اونو
یارالاییب و یئرین توتور. او ادعالیلیغیندان و همده بیرنوع مبهم صداقت اوزوندن بو
ایشه چکیلیر. اؤز-اؤزونه دئییر:«قوی بو کیشی بیر دفعه و همیشهلیگ بیلسین کی من
بوتون بو اطرافینا ییغیلان اروگوئهلیلره دهیهرم.»
«اوتالارا«نین «مونتهویدئو»یا قاییتماغی، بیر ایل
چکیر. اونلار «اوتالارا«یا نهنگ گؤرونن شهرین اطرافیندان و سونرا ایسه ایچیندن
کئچیرلر. رئیسین ائوینه چاتاندا کیشیلر یاتاقلارینی گئری حیطده سریرلر. گونلر
کئچیر، آنجاق «اوتالارا» هلهده «باندئیرا»نی گؤرمهییب. تشویش ایچینده دئییرلر
کی او خستهدیر. هر گون اورتا بیر قارا زنگی ماتا(۲) و چایدانی اوتاغینا آپاریر. بیر آخشام بو ایش
«اوتالارا«یا تاپشیریلیر. «اوتالارا» اؤزونو تحقیر ائدیلمیش کیمی حیس ائدیر؛
آنجاق عین حالدا بونونلادا غرور دویور. یاتاق اوتاغی قارانلیق و چیلپاقدیر. غروبلا
اوز به اوز بیر بالکونو وار؛ اوزون بیر ماسا اوستونده پارلایان قامچیلار و شاللاقلار،
گولـله یئریلری، اودلو سیلاحلار و پیچاقلار قاریشیق صورتدهدیرلر. اوز به اوز
دیواردا سولغون شوشهلی بیر آینا وار. «باندئیرا» آرخاسی اوسته اوزانیب؛ یوخودا
دوداغ آلتی دانیشیر. اونون دورومو گونش ایشیقینین سون شعاعلارینی خاطیرلادیر. آغ
یاتاغین گئنیشلیگی اونو داهادا کیچیک و بیر تههر داهادا توتغون گؤستریر.
«اوتالارا» اونون ساچینین آغارماسینی، توکنمهسینی، آلیزلیغینی و اوزونده قیریشلاری
دویور. بو قوجا کیشینین امری آلتیندا اولماق اونو آجیقلاندیریر. فیکیرلشیرکی تکجه
بیر ضربه اونو قوتارماق اوچون کیفایت ائدهر. بو آندا کیمسهنین اوتاغا داخل
اولدوغونو آینادا گؤرور. قیرمیزی ساچ قادیندیر. ایاقیالین و یاری چیلپاقدیر و
اونا سویوق بیر ماراقلا باخیر. «باندئیرا» یاتاغیندا اوتورور. ایشلر حاقیندا
دانیشارکن، دالبادال ماتا ایچیر و بارماقلاری قادینین هؤرولن ساچلاریایله
اویناییر. سونوندا «اوتالارا»یا گئتمک ایزنی وئریر.
بیر نئچه گون سونرا شیمالا قالخماق
فرمانی وئریلیر. اونلار سونسوز دوزهنیکلرین اورتالاریندا هر یئر اولا بیلن ترک
ائدیلمیش بیر حئیواندارلیق تصرفاتینا چاتیرلار. نه بیر آغاج وار، نهده یئری
یوموشالدان بیر چای. گونشین سون شعاعلاری شیددتله شاخیر اورا. اوزون بوینوزلو آج
مال-قارالار اوچون داش حصاری وار. بو داخما بینانی «ائلسوسپیرا»(۳) آدلاندیریرلار. «اوتالارا» گونه موزد ایشلهینلردن
ائشیدیر کی «باندئیرا» تئزلیکله مونتهویدئودان گلهجکدیر. سببینی سوروشور و بیر
نفر ایضاح ائدیر کی گویا آرالاریندا اولدوقجا چوخ فرمان وئرن ادعالی گائوچو
تیپینده بیر اجنبی وار. «اوتالارا» بونو دوست ظارافاتی کیمین گؤتورور و ظارافاتین
مومکون اولماغیندان راضی قالیر. او سونرالار «باندئیرا»نین بیر سیاستچی ایله
مناسبتینین کورلانماسینی و بو اوزدن اوندان کؤمهیینی اسیرگهمهسینی باشا دوشور.
بو خبر «اوتالارا»یا خوش گلیر. سیلاح صاندیقلاری چاتیر؛ گوموش لهین قادینین
یاتاق اوتاغینا چاتیر. سونرا غریبه بیر پارچادان پردهلر چاتیرلار. بیر سحر پانچو
گئییملی ساققالی و قاشقاباغلی بیر آتلی تپهلردن ائنیر. آدی «اولپیانو سوآرئز»دیر
و «آزئوئدو باندئیرا»نین جانگودهنیدیر. او برازیلیا لهجهسینده چوخ آز دانیشان
بیر آدامدیر. «اوتالارا» بیلمیر اونون احتیاطینی دوشمنچیلیک و نیفرت حئسابینا
قویسون؛ یوخسا ساده وحشیلیگینین حئسابینا. تکجه بونو یاخشی بیلیرکی
پلانلاشدیردیغی قصدی اوچون، اونون دوستلوغونو قازانمالیدیر.
سونرا «بنیامین اوتالارا»نین
حیاتینا «آزئوئدو باندئیرا»نین جنوبدان گتیردیی قارا قیچلی کهر بیر آت داخیل
اولور. آتین گوموشدن یاخشی بیر یهری و اوزهرینده قافلان دریسیندن بیر اؤرتویو
واردیر.
بوندان اؤنجه دولو بیر آرزو ایله
پارلاق ساچلی قادینا تاماحلانان گنج اوغلان، صاحیبینین گوجلولویونو گؤسترن بو
طنطنهلی آتا دا تاماحلانمیشدیر. قادین، یهر و آت، محو ائتمک ایستهدییی کیشینینایدیلر.
بوردا حئکایه داها درین و مرکب بیر نقطهیه چاتیر. «آزئوئدو باندئیرا» آدامی
تدریجله تحقیر ائتمکده چوخ ماهیرایدی. شیطانی بیر مهارت کی همصؤحبتینی
یاواش-یاواش، آددیم-آددیم، صمیمیت و استهزا قاتیملی دورومدا آلچالدیر. «اوتالارا»
بو ایکی معنالی قایدانی اؤنونده اولان چتین مسالهنین حلی اوچون ایشلتمهیه
فیکیرلشیر.
او «آزئوئدو باندئیرا»نی تدریجله
کنارلاشدیرماغا قرار وئریر. بیرگه کئچیرتدیکلری تهلوکهلی گونلرده «سوآرئز»ینده
دوستلوغونو قازانیر. او پلانینین سیررینی «سوآرئز»ه آچیر و او دا دستک اولماغا
سؤز وئریر. سونرا بیر سیرا شئیلر باش وئریر کی من یالنیز بیر نئچهسینی بیلیرم.
«اوتالارا» «باندئیرا»دان اطاعت ائتمیر. اونون فرمانلارینی اونوتماغا، دهییشمهیه
و پوزماغا چالیشیر. سانکی بوتون کائیناتدا اونونلا آنلاشیر و هر شئی سرعتله دهیشیلیر.
بیر گوناورتاسی، «تاکوآرئمبو»نون اطرافیندا، برازیلیالی بیر دستهایله آتش مبادلهسی
اوز وئریر. «اوتالارا» «باندئیرا»نین یئرینی توتور و اروگوئهلیلره فرمان وئریر.
چیینیندن یارالانیر، آنجاق گوناورتادان سونرا رئیسین آتینا مینهرک «ائلسوسپیرا»یا
قاییدیر. او آخشام، قانیندان بیر نئچه داملا قافلان دریسینه دامیر و او گئجه پارلاق
ساچلی قادینلا یاتیر. دیگر واریانتلار بو حادثهلرین ترتیباتینی دهییشیرلر و
بوتون حادثهلرین همن گونده باش وئرمهسینی انکار ائدیرلر.
باخمایاراق کی «باندئیرا» هلهده
سؤزده رئیسدیر، آنجاق فرمانلاری داها آلینمیر. «بنیامین اوتالارا» عادت و مرحمت
قاریشیقلی بیر حیس اوزهریندن اونا توخونمور. بو حئکایهنین سون صحنهسی، ۱۸۹۴ینجی ایلین سون گئجهسینین قاریشیغیندا اوز وئریر.
او گئجه، «ائلسوسپیرا»نین
آداملاری تزه کسیلن قوزو اتی یئییب، گوجلو تاثیر ائدیجی شراب ایچیرلر. کیمیسه
گیتارانی گوتوروب چتین بیر میلونگانی (۴) تکرار-
تکرار چالیر. ماسا باشیندا اوتوران سرخوش «اوتالارا» شنلیگی شنلیگه، سئوینجی
سئوینجه قاتیر. بو داورانیش اونون حتمی طالعینین گؤستریجیسیایدی. «باندئیرا»
های- کوی سالان باشقا آداملارین آراسیندا ساکیت و کدرلی اوتورموش و های- کویلو
گئجهنین کئچمهسینه دالمیشدی. ساعات اون ایکی دفعه یاری گئجه زنگینی چالدیقدا،
یادینا بیر ایش دوشموش کیمی ایاغا قالخیر و قادینین اوتاغینین
قاپیسینی یاواشجا چالیر. قادین
درحال قاپینی آچیر، سانکی بو چاغیریشی گؤزلهییرمیش. ایاقیالین و یاری چیلپاق
چیخیر. «باندئیرا»، یامسیلادیغی یومشاق و ظریف بیر سسله اونا فرمان وئریر:
سن و بو «بوئنوس آیرس»لی بیر –
بیرینیزی بو قدهر سئویرسیزسه، درحال گئدیب هامینین گؤزو اؤنونده اونو اؤپمهلیسن!»
و پیس بیر سؤز ده علاوه ائدیر.
قادین دیرنمهیه چالیشیر، آنجاق
قوللاریندان توتموش ایکی کیشی اونو «اوتالارا»نین اوستونه توللاییرلار. گؤز
یاشلاری ایچینده اونون اوزو و سینهسینی اؤپور. «اولپیانو سوآرئز» تاپانچاسینی
چکیر. «اوتالارا» اؤلوموندن اؤنجه، اونا اولدن خیانت اولدوغونو، اؤلوم جزاسینا محکوم
ائدیلدیگینی آنلاییر. او باشا دوشور کی، اؤلو آدام حئساب ائدیلدیگی اوچون اونا
سئومک، فرمان وئرمک و غلبه اذنی وئریلمیشدیر؛ نئیه کی «باندئیرا»نین نظرینده او
اؤنجهدن اؤلموشدور.
«سوآرئز» دئمک اولار کی، تحقیرله آتش آچیر.
—
۱٫ گائوچو: جنوبی آئمریکا دا سورو اوتاران آدام – ایلخچی
۲٫ ماتا: جنوبی آئمریکا دا اولان یوکسهک کافئینلی ایچگی
۳٫ ائلسوسپیرا: یئر آدی؛ «سون آه» معناسیندا
۴٫ میلونگا: آرژانتین و اروگوئهدن گلمیش بیر موسیقی
ژانریدیر
—
ترجومه نین قایناغی:
THE ALEPH and other stories – Jorge Luis Borges
Edited and translated by Norman Thomas Di Giovanni
in collaboration with the author
ishiq.net


text:
مرّیخده حیات ایزلری تاپماغا بیر آددیم
کئچن ایلین آذرینده "کیپ کاناورال" فضایی مرکزدن گؤیه بیر اطلس راکتین توللانماسیله ایکی میلیارد یاریملیق پروژهنین سون مرحلهسی باشلاندی. «گؤرهسن مرّیخده حیات ایزلری وار؟» قدیمی سوآلینا جواب وئرمک اوچون.
دوققوز آی اون بیر گوندن سونرا "کیوریاسیتی" مریخ گزنی موفقیّتله 2.4 کیلومتر خطایلا مریخین موشخص اولان نوقطهسینه یئندی.
"کیوریاسیتی" بوتون سوآللارا جواب وئره بیلمهسهده یئردن کنارداکی حیاتین علامتلرینی تانییا بیلر.
کئچن هفته، حاضیرلاماسی آلتی آی چکن بیر پروژهنین ایجراسیله بو علامتلرین تاپیلماسینا اومید چوخالدی.
"کیوریاسیتی" مریخ گزنی بیرینجی دفعه اولاراق مریخین اوستواسینداکی قایالارین بیرینه نفوذ ائدیب آزماییشگاهی تحقیقلر اوچون نمونه گؤتوره بیلدی. بو نمونهده تحقیق ائلهمگین، مریخ کؤرهسینین کئچمیشده حیاتین اولوب اولماماسی باخیمدان اهمیتی وار.
"کیوریاسیتی"، مریخین "گیل" جولاسیندا –مریخ اوستواسیندا درین بیر جولا- اؤز قازینتیسینی آپاردی. 6.4 سانتی متر درینلیگی و 1.6 سانتی متر ائنلیگینده بیر دلیک آچیب بوز رنگده یوموشاق پودر چیخارتدی.
بو، اینسانین آیری کؤره درینلیگینه بیرینجی نفوذ ائتمهسیدیر.
بو دلیگین تصویرلری صاباحیسی گون یئره موخابیره اولدو.
پروژهنین ارشد عالیمی پروفسور جان گروتیزینگر، بو نمونه گؤتورمگی، کیوریاسیتینین مریخه یئنمهسیندن سونرا بو تیمین اَن بؤیوک موفقیّتی آدلاندیردی."کیوریاسیتی" متهسینی حاضیرلاماق آلتی آی چکدی. بو مته 2.2 مترلیک مریخ گزن روباتین قولونون آخیرینه قوشولوب. بو مته مریخ گزنین اون اساس علمی ابزارلارینین آخیرینجیسیدیر.


text:
ششمین جلسه محفل فضولی خوانی در ارومیه برپا گردید
ششمین جلسه «محفل فضولی خوانی» و خوانش اشعار ترکی ملا محمد فضولی بغدادی شاعر و عارف شیعی قرن دهم هجری رو سه سه شنبه 5 دی ماه سال جاری در حوزه هنری آذربایجان غربی برگزار شد.
ششمین جلسه «محفل فضولی خوانی» در حوزه هنری آذربایجان غربی برگزار شد
ششمین جلسه «محفل فضولی خوانی» و خوانش اشعار ترکی ملا محمد فضولی بغدادی شاعر و عارف شیعی قرن دهم هجری روز سه شنبه 5 دی ماه سال جاری در حوزه هنری آذربایجان غربی برگزار شد.
در این نشست ادبی که با حضور بیش از 20 نفر از شعرا و ادبا و فضولیپژوهان ارومیه برگزار گردید، مسئول واحد ادبیات حوزه هنری در ابتدای این محفل گفت: حکیم ملا محمد فضولی به سه زبان فارسی و ترکی و عربی شعر سروده و آثاری علمی و دینی و تاریخی زیادی به نظم و نثر از خود به یادگار گذاشته که امروز هم مورد استفاده اهل دانش و عرفان و ادبیات است.
مصطفی قلیزاده علیار تاکید کرد: فضولی با توجه به وسعت اندیشه انسانی و اسلامی و عرفانی و اجتماعی و سه زبانه بودن آثارش، میتواند مهمترین عامل اتحاد اقوام مسلمان در جهان باشد ولی متاسفانه مغفول مانده و یا مصادره به مطلوب گروههای قومیتگرا شده است.
وی افزود: امروز لازم و ضروری است نسل جدید شعرا و ادبا و اندیشمندان، با زبان شعری و سبک سخنوری و اندیشههای والای الهی و انسانی و جهانی فضولی آشنا شوند و به همین خاطر است که ما محفل فضولیخوانی را در حوزه هنری آذربایجان غربی در ارومیه برپا کردیم و هر دو هفته یک بار برگزار و سعی می کنیم با خوانش صحیح اشعار این شاعر عارف و بزرگ، به شکل کارگاهی به مفاهیم و تفسیر آن در حد توان با استفاده از کارشناسان و فضولیپژوهان بپردازیم.
در ادامه این برنامه «بهرام اسدی» شاعر، فضولی پژوه و ناشر دیوان فضولی در ارومیه، ضمن توضیح یکی از غزلیات عرفانی و توحیدی فضولی، دو مورد از تضمینات خود از اشعار فضولی را برای حاضران قرائت کرد.
همچنین استاد «غلامرضا دانشفروز »از شاعران پیشکسوت ارومیه شعری را در مدح فضولی خواند و شاعران حاضر در جلسه نیز از جمله رضا خسروی، معصومه آذری، فضه جوادی، میرشاهین هاشمی، اتابک تیموری، مرتضی مجربنیا، امین گنجپرور، میرتیمور جامعی، علی رشتبر، فرشاد نیکنام، امین نظرزاده، عسگر محمدی و ... اشعاری از فضولی را قرائت کردند.
در پایان این مراسم مهمان ویژه این محفل، «شاهرخ نخعی » از شهرستان تبریز ضمن قرائت دو غزل از فضولی، سردیس این شاعر توانا و اندیشمند را به محفل فضولیخوانی اهدا کرد.
حکیم ملا محمد فضولی، شاعر و اندیشمند متفکر و شاعر سه زبانهای است که تأثیر عمیقی در تاریخ ادبیات ترکی و عربی و فارسی بر جای نهاده است. نام او محمد، پدرش ملا سلیمان مفتی بوده است. بی شک او بزرگترین شاعر ترکی زبان تاریخ است و علاوه بر دیوان جداگانه غزلیات و قصاید و قطعات فارسی و ترکی و عربی، شاهکارهایی مثل «حدیقة السعداء» و «لیلی و مجنون» از آثار برجسته و فاخر او به زبان ترکی است.
منبع: دوهفته«دنیز»، شماره 114
محرملیک و آنا دیلیمیز
اوستاد بهرام اسدی - اورمیه
اوستاد بهرام اسدی - اورمیه
ایراندا بو گونه قدر دوامائدن تاپان مرکزی حکومتین تملچیسی بؤیوک حکمدار شاه اسماعیل ختایینین رسمی اعلان ائتدیگی تورک دیلی و شیعه مذهبی ا و زاماندان بری آذربایجان تورپاقلاریندا بیری- بیریندن آیریلمایان ایکی بؤیوک گئرچک (واقعیت) اولوبلار آذربایجان ادبیاتیندا بیرینجی مرثیه یازان شاعر ایسه شاه اسماعیلین معاصری اولان مولانا محمد فضولی اولموشدور و اوندان بری بؤیوک و نهنگ نوحهچی شاعرلرایله اوزلهشیریک و دئیهبیلریک ادبیاتیمیزدا مرثیه و نوحه یازمایان شاعرلریمیز چوخ آز اولوبلار حتی صرفاً ساتیریک شعرلری ایله تانیلان و شرق دونیاسیندا ساتیریک شعرین تملچیسی اولان میرزه علیاکبر صابر کیمی بیر شاعرین ده اثرلرینده نوحه و مرثیه گؤرمک ممکندیر آنجاق بو آرادا بیر تعداد شاعرلریمیز ده اولوبلار کی اؤز یارادیجیلیقلارین تمامیله مرثیه شعرینه و عاشورا حادثهسینه حصر ائدیبلر. بو سیرا شاعرلردن دخیل مراغهای، قمری دربندی، دلریش و باشقالارین آدینی چکمک اولار، حاج رضا صراف و راجی تبریزی کیمی مشهور شاعرلرین دیوانلارینین یاریسینی نوحه و مرثیه شعرلری تشکیل ائدیر.
بیز نوحهلرده و مرثیهلرده خلقیمیزین طالعیایله باغلی نیسگیللر، غربت حسی، ظلم و ظلمه قارشی نفرت، ایلقاری پوزماق و بو کیمی مضمونلار گؤروروک بونلاردان علاوه عاشورا حماسهسی ایله باغلی شعرلرده بیر گئنیش سویهده مضمون گئنیشلیگی واردیر و اونلاردا لیریکا نمونهلری، عشق و عاشقلیک، قهرمانلیق، دؤیوشچولوک، حسرت، آنا محبتی، آتا عشقی دالغالانیر و امام حسین علیهالسلامین اؤز اینامی یولوندا فداکارلیغی تصویر اولونور و بو معصوم امام اؤز عزیزلرین، اؤز بالالارین، قارداشلارین، کؤمکلرین و بوتون دونیا ایلگیلرین اؤز اینامی یولوندا فدا ائدیر و مظلوم یاشایان کوتلهلرین حقین دیریلتمک ایستهییر. هر چند بو کوتلهلر و بو خلق او امامین آرخاسینی بوشالدیرلار و اونو میداندا یالقیز قویورلار. آنجاق امام حسین علیهالسلام اؤز وظیفهسینی اونوتمور و اؤزونون دوغرو بیلدیگی یولدا دایانیر و بو یولدا شهید اولور و بو شهید اولماغیایله تاریخ بویو انسانلارا دایانات درسی وئریر و مختلف یئرلرده مظلوم انسانلار امام حسین علیهالسلامی اؤزلرینه اؤرنک توتاراق چوخلو عصیانلارا ال ووروبلار.
بو مظلوملاردان بیری ده آذربایجاندا تورک دیلی و ادبیاتی اولموشدور. بیلدیگیمیز کیمی بیر چوخ زامانلار خصوصیله پهلویلر دؤورونده دیلیمیزه و ادبیاتیمیزا اولمازین ضربهلر وورولدو. دیلیمیز یارالاندی و زمانه یزیدلری بو مظلوم دیلین باشین کسمک ایستهدیلر و آذربایجان خلقینین دیلین اوزمک نیّتینده بولوندولار 50 ایل پهلوی حاکمیتی زامانیندا کتابلاریمیز یاندیریلدی، مکتبلریمیز باغلاندی، دیلیمیز یاد دیلی آدلاندی، خلقیمیز اؤز کئچمیشیندن و اؤز تاریخیندن اوزولدو، آذربایجان داهیلری افترالاندیلار و آذربایجان شخصیتلرینین آدین چکمک گوناه ساییلدی بئله بیر وور - ییخ زاماندا بیزی اؤز کئچمیشیمیز و اؤز دیلیمیزه باغلایان یگانه تئل عاشورا شعری و نوحهلری و مرثیهلر اولدو. دئمهلی بیر سطر تورکجه متنی اوخویا بیلمهین آذربایجان جمعیّتی هر محرملیکده جور به جور تورکجه نوحهلری بولبول کیمی اوخودو و بو ایش هر ایل و هر ایلین آراسیندا دؤنه - دؤنه مذهبی هیئتلرده تکرار اولدو و بو وسیله ایله دیلیمیزین کتبی فورماسی و یازیلیب اوخونماسی نوحه کتابلاریندا قورونوب ساخلاندی آنجاق اوزون ایللر بویو مکتبسیز قالان خلقیمیز و شاعرلریمیز اؤز یئنی نوحهلرینده دیلیمیزین ادبی فورماسیندان اوزاقلاشدیلار و بو ایش او حدّه چاتدی کی پهلویلر دؤورونده یازیلان نوحهلر تمامیله گرامر پوزغونلوقلاری ایله بیرلیکده مختلف لهجهلرده اولدو و ایندیلیکده 34 ایل انقلابدان سوووشاندان سونرا و دیلیمیزین یئنی انکشاف و دیرچلیش مرحلهسینده هله ده نوحه کتابلاریمیز علمیلشمهییبلر و هلهده کی وار اونلاردا (قالورام، گئدورم) کیمی یانلیش فعللر گؤرسنیر و هله ده کی وار اونلارین جمله قورولوشلاری تمامیله فارس گرامرینین تأثیریندهدیر و بو اشاره اولوندوغو کیمی پهلویلر دؤورونون شوونیستی حاکمیتیندن آشیری بو وضعیته گلیب دوشوبدور یوخسا اوندان اؤنجه و مثال ایچون حاج رضا صرافین نوحهلری تمامیله ادبی دیل فورماسیندادیر. بونونلا دا دیلیمیزین قایدالارین نوحه کتابلاریندا یئریتمهلی و خلق دیلیندن آیریلمایاراق بو کتابلاریمیزین دا دیللرین علمیلشدیرمگه چالیشمالیییق.
منبع: سایت «دنیزنیوز» www.daniznew.ir
دنیز یک ساله شد - نقد و نظر (10)
دنیز و عاشیق ادبیاتی
مهندس احمد اسدی (عاشیق ادبیاتی آراشدیریجیسی، یازیچی)
اوتورموشدوم، دنیز نشریه سی نین صحیفه لرینه باخیردیم، عاشیقلار و عاشیق ادبیاتی ایله ایلگیلی یازیلار ماراغیمی اؤزونه چکدی. دنیزین نئچه ساییندا عاشیقلار ایله ایلگیلی چوخ گؤزل و قالارگی ایشلر گؤرولوب، اینانیرام گله جکده ده دوامی اولاجاق.
بو بیر ایلده دنیز و اونون سوروملوسو سایین «مصطفی قلیزاده علیار» آذربایجانیمیزین ان دگرلی و ان زنگین میراثلاریندان بیری اولان، عاشیق ادبیاتی و موسیقی سینه دنیزین صحیفه لرینده یئترینجه دگر وئریب و یئری گلدیکجه عاشیقلاردان یازیب ، دانیشیقلار آپاریبلار. هله سایین قلیزاده نین عاشیق ادبیاتینا و موسیقی سینه دگر وئرمه لری و مطبوعاتدا بو زنگین میراثیمیزین تبلیغاتی نین آپارماسی دنیزدن قاباق باشلامیشدیر. قلیزاده جنابلاری نئچه ایللردن بری تبریز مطبوعاتیندا عاشیق ادبیاتی موضوعسوندا چئشیتلی یازیلارلا چیخیش ائدرکن، اورمیه ده «آراز آذربایجان» هفته لیگینده ده تورکجه صحیفه نین سوروملوسو اولان واختلاردا دا عاشیقلاردان یازیردیلار. آرازدا ذهنلرده قالان یازیلاریندان، اورمونون عاشیقلار درنه گی (کانون عاشیق های آذربایجان) نین گزارشلری نین یازیلماسی ایدی و 1390- جی ایلین اول یاریسیندا آراز آذربایجان هفته نامه سی نین 8 ساییدا بونو دوام ائتدیرمیشدی. دنیز آچیلدیقدان سونرا، اورادا دا بو ایشلرینی باشقا صورتده آرا- سیرا دوام ائتدیرمیشدی. عاشیقلارلا علاقه دار چوخ دگرلی یازیلار دنیزه یئرلشدیرمیشدی. حتی بعضاً دنیزده تنقیدی یازیلارین دا چاپ اولماسی، یئنی اصطلاحلارین دا یارانماسینا سبب اولموشدو. اؤرنگی دنیزین کئچن ساییلاری نین بیرینده سایین قلیزاده بیر تنقیدی یازی اورمو تلویزیونونا یازاراق، عاشیقلارین تلویزیوندا گؤستریلمه مه سینه و سینه دن یوخاری و سازسیز گؤستریلمه لرینه انتقادینی بیلدیریب، »بوغازدان یوخاری عاشیقلار« افاده سینی ایشلتمیشدیلر و بو هله ده دوستلاریم ایله منیم آرامدا ایشلنن بیر اصطلاحدیر و دوروم اسکی لر و بوگونکو کیمی قالیرسا، یئنه ده ایشلنه جگینه اینانیرام. قلیزاده جنابلاری ایللر بویودور عاشیقلارین تانیتدیریلماسیندا و عاشیق شعری ایله ادبیاتی نین ان آزی مطبوعات حدینده جانلانماسیندا بؤیوک رول اوینامیشدیلار. آللاهدان دنیز نشریه سینه داها آرتیق اوغورلار آرزو ائدرکن، اومود ائدیرم گله جک ایللرده ال- اله وئره رک اؤز کولتوروموزو و ادبیاتیمیزی قورومادا و یایینلامادا بوندان دا ایره لی گئدک و دنیز یوردوموزون ادبیاتیندا و فولکلوروندا بیر یوکسلیش پله سی اولا.
منبع: دو هفته نامه «دنیز» شماره 22 مورخ 30/6/91 - ارومیه
دنیز یک ساله شد – نقد و نظر (7) بیر یاشلی دنیز بهرام اسدی (معلم، شاعر، یازیچی، ناشر، ژورنالیست) چوخ حؤرمتلی عالیم و فاضل دوستوموز علیارلی حاج مصطفی قلیزادهنین تشبّثو ایله آیدا ایکی نشری اولان دنیز درگیسی نین بیر یاشینا دولماسینین شاهدیییک. شاعر، یازیچی و ژورنالیست فعالیتی اولان حاج مصطفی کئچن بو بیر ایلده اؤز درگیسی نین صحیفهلرینده هر نهدن آرتیق شعره، ادبیاتا و هنره اؤنم وئرمهسی تقدیره لایقدیر و اونون کیمی شخصیتدن بوندان غیری بیر اومو دا اومولماییر. دنیزین داها بارلی و داها بهرهلی اولماسی و بیر دالغالی دنیز کیمی کوکرهییب، ائلیمیزه - یوردوموزا داها ده گرلی اینجیلر پایلاماسی بیزیم اؤرکدن قاینایان آرزوموز و کؤنولدن جوشان دیلهییمیزدیر. دنیزه اورمو گؤلو قدر یوخ! خزر طالعی و عمّانلار عؤمرو آرزولاییرام. منبع: دو هفته نامه «دنیز» شماره 22 - تاریخ نشر 30/6/91 - ارومیه
دنیز یک ساله شد – نقد و نظر (7)
بیر یاشلی دنیز
بهرام اسدی
(معلم، شاعر، یازیچی، ناشر، ژورنالیست)
چوخ حؤرمتلی عالیم و فاضل دوستوموز علیارلی حاج مصطفی قلیزادهنین تشبّثو ایله آیدا ایکی نشری اولان دنیز درگیسی نین بیر یاشینا دولماسینین شاهدیییک. شاعر، یازیچی و ژورنالیست فعالیتی اولان حاج مصطفی کئچن بو بیر ایلده اؤز درگیسی نین صحیفهلرینده هر نهدن آرتیق شعره، ادبیاتا و هنره اؤنم وئرمهسی تقدیره لایقدیر و اونون کیمی شخصیتدن بوندان غیری بیر اومو دا اومولماییر. دنیزین داها بارلی و داها بهرهلی اولماسی و بیر دالغالی دنیز کیمی کوکرهییب، ائلیمیزه - یوردوموزا داها ده گرلی اینجیلر پایلاماسی بیزیم اؤرکدن قاینایان آرزوموز و کؤنولدن جوشان دیلهییمیزدیر. دنیزه اورمو گؤلو قدر یوخ! خزر طالعی و عمّانلار عؤمرو آرزولاییرام.
منبع: دو هفته نامه «دنیز» شماره 22 - تاریخ نشر 30/6/91 - ارومیه
مقدمه فارسی حوزه هنری بر دیوان شعر عاشیق علی علیزاده:
عاشیق علی علیزاده هنرمند متعهد مردمی
هنرمند برجسته مردمی شادروان عاشیق علی علیزاده قشلاقی (1330-1390) به حق از هنرمندان متعهد کشورمان بود که عمری را با فروتنی، سادگی و سربلندی در کنار مردمش زیست، گوهر گران ارج هنر عاشیقی خود را به شیوه عاشیقهای اصیل آذربایجان نثار غم و شادی و حماسههای تاریخی ملت سرافراز ایران کرد. او هیچگاه در سایه نام و اعتبار عاشیقی و هنر خود به دنبال منافع شخصی و مادی نگشت و به عنوان یک هنرمند مسلمان از هنر نوازندگی و شعر و خوانندگی خویش در راستای ترویج فرهنگ و آداب ملتش و غنا بخشیدن به هنرش از آرمانهای مقدس مردم افتخارآفرین این سرزمین بهره برد، از حقایق ناب دینی و قرآنی و تاریخی الهام گرفت و هرگز حدود و ثغور ملی و دینی مردم و کشورش را نادیده نگرفت و این از ویژگیهای یک هنرمند متعهد، اصیل، ملی و مردمی است که در عرصه زندگی واقعی و در صحنه هنر حرفهای مرحوم عاشیق علی علیزاده تجلی عینی یافته بود. کتاب حاضر (خاطیرلا منی: یاد کن مرا) مجموعه اشعار مرحوم عاشیق علی علیزاده، آینه اندیشه و آرزوهای بزرگ این هنرمند موسیقی اصیل آذربایجانی و بهترین گواه ادعای ماست و همانطور که اشاره شد زندهیاد عاشیق علی علاوه بر هنر و کلام عاشیقی، در هنر رفتاری و منش انسانی خود هم آنگونه بود که در این کتاب میبینیم.
اعتقاد به توحید و مبدأ و معاد در کلام او جلوهای درخشان و بنیادین دارد:
سنی نوردان خلق ائیلهییب او گؤزل پروردگار
عقل، شعور وئریب سنه، میزاندادیر هر نه وار
(ص 17)
اعتقاد به وجود مقدس پیامبر اکرم و اهل بیت آن حضرت صلواتاللَّه علیهم در اشعار عاشیق علی پرتو افکنده و عرض ارادت به اهل بیت )ع( در جای جای سرودههای عاشیق علی به چشم میخورد )ص 231 230 165 164 و ...( این عاشیق دلداده خاندان وحی در مقام توسل به ساحت قدسی امیرمؤمنان علی مرتضی )ع( میگوید:
بیر نظر قیل کیمسه سیزه مرتضی
سندن ساوای داده یئتن یوخ منه
کرم دریاسیسان، دینین ستونو
گوناهکارام، ستم اولوب چوخ منه
(ص91)
وطندوستی از موضوعات محوری است که در کلام عاشیقهای آذربایجان نمود بسیار بارزی داشته و دارد و اشعار مرحوم عاشیق علی، سرشار از حس وطنپروری است و اشعار متعددی را به این موضوع ملی و انسانی دینی اختصاص داده است:
افتخار یارادان غیرتلی وطن
باش اوجا یاشایان شهرتلی وطن
تورپاغی وقارلی، حؤرمتلی وطن
ملتیمین دوز ایمانی گؤزهلدی
(ص 40)
آنا تورپاغیما کج باخان بیلسین
بو اودلار یوردونون بیر اودویام من
چاپارام قایا تک کج خاینلاری
وطنیم شیریندیر، فرهادیام من
(ص 49)
او به عنوان یک هنرمند آگاه و متعهد کشورش، تمام ارزشهای وطنی و حافظ وطن را دوست میداشت و آنها را میستود که در این میان نقش بیبدیل نهاد انقلابی و مردمی "بسیج" را به مثابه یک واقعیت مبارک در راستای پاسداری از میهن اسلامی ایران میدید و در مقابل دشمنان خاماندیش به وجود بسیج افتخار و خود را بسیجی معرفی میکرد:
ایگید اؤلکهسیدیر بیلسین دوشمنلر
وطن قوروماغا گئییرم کفن
قوچاق اوغلانلاری دوروب کئشیکده
بسیج اؤلکهسینده بسیجم یئنه
(ص 41)
از دیدگاه اجتماعی و فرهنگی اگر به اشعار عاشیق علی علیزاده بنگریم، تنوع مضامین، غنای محتوا، تازگی موضوع و آیینه زمان بودن در سخن او بسیار چشمگیر است که کتاب "خاطیرلا منی" گواهی زنده بر این حقیقت میتواند باشد. سایر موضوعات انسانی، اخلاقی، اجتماعی، توصیف مناظر طبیعی و ... هم با دیدگاهی نو در شعر این هنرمند دیده میشود که همه آموزنده و تأثیرگذار است.
عاشیق علی علیزاده طی چندین سال متوالی با حوزه هنری و سایر نهادهای انقلابی، فرهنگی و هنری ارومیه همکاری مستمری داشت و از مهر ماه 1389 که "کانون عاشیقها" از سوی واحد موسیقی حوزه هنری استان آذربایجان غربی فعالیت هفتگی خود را بعد از ظهر دوشنبهها در ارومیه شروع کرد، حضور فعال مرحوم عاشیق علی علیزاده (اغلب به صورت شعرخوانی یا اجرای موسیقی) آن را پربارتر میساخت. حوزه هنری آذربایجان غربی با اظهار تأسف عمیق از فقدان این هنرمند بیادعا، مراتب سپاس خود را از انتشارات یاز (ناشر کتاب اشعار مرحوم عاشیق علی علیزاده) و از جناب بهرام اسدی (گردآورنده و تنظیمکننده آن) ابراز میکند و یاد و خاطره عاشیق علی علیزاده را گرامی میدارد و از خداوند متعال برای آن عزیز فقید رحمت واسعه آرزو میکند.
واحد آفرینشهای ادبی حوزه هنری آذربایجان غربی
ارومیه 15خرداد 1391


text:
کوالیسییا قولری وئردیی سؤزو توتمور. عکس حالدا، قرارلی شکیلده یولوموزو داوام ائتدیرردیک.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه لیدئری رجب طیییب اردوغان قوینئیالی همکاری آلفا کوندئ ایله گؤروشوندن سونرا تشکیل اولونان مطبوعات کونفرانسی زامانی دئییب.
«ایشید قروپلاشماسی حاضردا البابدا هر طرفدن محاصرهیه آلینیب. تأسف کی، کوالیسییا بیزه وئردیی سؤزو توتمور. وئردیکلری سؤز فرقلی ایدی، ایندی ایسه فرقلی مؤقعدن چیخیش ائدیرلر. بونا باخمایاراق، بیز یولوموزا داوام ائدجییک. کوالیسییا قوهلری «ایشید-ه قارشی سونونا قدر موباریزه آپاراجاغیق» دئییردی. حتی بیزی ایشید-ه دستک وئرمکده اتهام ائدیردیلر. ایندی ایسه هامیسی یوخا چیخیب. حتی بونلار ایشید ده داخیل اولماقلا، ی پ گ، پ ی د-یه دستک وئریرلر. بو فاکتلار هامیسی فوتو و ویدئو ایله الیمیزدهدیر»، - اردوغان قئید ائدیب.
تورک لیدئر اونو دا وورغولاییب کی، بوتون بو پروسئسلره باخمایاراق، رسمی آنکارانین مؤوقعیی دییشمز اولاراق قالیر.
«رؤیتئر» آگئنتلیینین اردوغانین بو چیخیشیندان «آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری رهبرلییندهکی کوالیسییا قوهلرینین ایشید-ه دستک وئردیی بارهده الیمیزده فوتو و ویدئو قیدلر وار» حیصهسینی متندن چیخاراراق تیراژلاماسی ایسه دونیا مئدیاسیندا رئزونانس یارادیب.
حال بوکی تورکییه رسمیلری آمئریکا رهبرلییندهکی کوالیسییا قوهلرینین ی پ گ-یه سلاح-سورسات وئرمهسینی هر زامان کسکین تنقید ائتمیش، ی پ گ-نین ده تئررور تشکیلاتی اولدوغونو، بو قوروما وئریلن سلاحلارین پ کا کا و ایشید-این علینه دوشدویونو دفعهلرله بیان ائدیب.


text:
عراق و سورییانین ایشید-دن آزاد اولونموش اراضیلرینده «دین آزارکئشی»نه چئوریلمیش یوزلرله اوشاق وار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایشید-این تربییه ائتدیی آزیاشلی اوشاقلار بوتوب دونیادا ناراحاتلیغا سبب اولوب.
«اکونومیست»این معلوماتینا گؤره، سورییا اوردوسونون یوکسک چینلی ظابطلری قیصاص آلینماغینین طرفداریدیر. اونلاردان بیرینین دئدیکلری دونیانی حیرته سالیب:
«همین اوشاقلار قطیعا قوربان دئییل. اونلار رحم ائتمهدن بیزیم یاخینلاریمیزی و دوستلاریمیزی اؤلدوروبلر. هامیسی اؤلومه لاییقدیر».
جمعیتین رادیکال طبقهسی و آزیاشلی ترورچولارین ائتدیی وحشیلیکلرین جانلی شاهیدلری ده اونلارین اؤلومه لاییق اولدوغونو بیلدیریرلر. اهالینین بؤیوک اکثریتی ایسه حدی-بولوغا چاتماسالار دا، بو اوشاقلارین دمیر بارماقلیقلار آرخاسیندا ساخلانیلماسینی ایستییر.
پراکتیکا گؤستریر کی، باغلی قاپیلار آرخاسیندا قالماق ترورچولارا واخت قازاندیریر و اونلارا دیرچلمک اوچون گؤزل شرایط یارادیر. عراق حبس خانالاریندا تخمیناً ۲ میندن چوخ آزیاشلی ایشید عضوونون اولدوغو معلومدور. حبس خانالارین آرتیق بو رادیکال تشببوسلرین قارشیسینی آلماق ایمکانی یوخدور.


text:
اوشاقلارین تشویق و تنبئهی
اوشاقلارین تشویق و تنبئهی
تشویق و تنبئه، قایدالارین رعایتی و نظمین قورولماسی اوچون ایکی تربیه یولودور. اونلار یئرینده و اؤلچوسو قدر اولمالیدیلار.
تشویق نهدیر؟
تشویق، اینسانی ماراغا گتیرن و استعدادلارینی چیچکلنمگه تحریک ائدن و اونا داخیلی راضیلیق وئرن اصولدور. تشویق آیریلاری طرفیندن فردین داورانیشینی تقدیر ائلهمک اوچون مادی و یا معنوی ایقدام ساییلیر.
تنبئه نهدیر؟
اینسانین روحی و یا جیسمینین اینجیمهسینه سبب اولوب بیر داورانیشین قارشیسینی آلان هر بیر زادا تنبیه دئییلر. تشویقده اولان کیمی تنبیهده جیسمی و روحی اولا بیلر.
تشویق و تنبئهین اثری، روشوتله موکافاتی بیر-بیریندن آییرا بیلدیگیمیز زمان، موناسیب اولار. موکافات وئرمک اوشاغین دَیَرینی تثبیت ائدیب اونون موناسیب داورانیشینی و اخلاقینی دواملی ائلر.
اوشاق آتا آنا طرفیندن موکافاتلاندیغی زمان، آتا آنانین گؤزونده یاخشی اولان عملی تانییار و یا عکسینه آنا توکاندا اوشاغینین الیندن جانا گلیب ایستهدیگینی اونا آلیرسا، بو ایشین تکراری اوشاغین سیرتیق اولماسینا سبب اولار. بئله جاییزهلر اوشاغا روشوت وئرمک کیمی بیر شئیدیر و اونون داورانیشیندا منفی تأثیر قویار.
موتخصیصلرین چوخو بئله اینانیرلار کی منفی تأثیری اولان روشوتلری مثلاً «بو ایشی گؤرمهسن، بونو سنه وئرمهرم !» قیسا مودّت اوچون تأثیرلی اولسا دا اوزون مودّتده اثرینی ایتیرر. آتا آنا یاخشی و لاییقلی داورانیشلاری ترویج ائلهمهلی و اونون موقابیلینده اوشاغا جاییزه وئرمهلیدیلر.
موکافات برنامهلری
1. موناسیب، یئرینده و واختیندا اولان موکافات
اوشاغین هر دفعه دوزگون عمل ائلهدیگینده، موکافات لازیمدیر. لاکین بعضاً موکافاتدان دواملی ایستیفاده ائتمک موناسیب دئییل. چونکی اولا بیلر اوشاق موکافات آلماقدان یورولا و طلب اولونان عملی آز یئرینه گتیره و یا ایمکانی وار والدینین، هر داورانیشین موقابیلینده موکافات وئرمگه فورصتلری اولمایا و یا اولا بیلر اوشاغین هر موناسیب داورانیشینا موکافات وئرمگه ایمکان اولمایا.
2. اؤز اینتیظارلارینی موعیّنلشدیرمک
اوّلده اوشاقدان طلب ائلهدیگیز ایشی سئچین. مثلاً یاتاندا باهانا آختارماسین، جمعده موناسیب داورانیشی اولسون. سونرا وظیفهلرینی و گؤرولمهلی ایشلری اونا بیر-بیر سایین. اوشاغین داورانیشی گؤزلهدیگیز کیمی اولسا اونا موکافات وئرین.
3. اوشاقلا مصلحتلشمک موکافات ساییلار
انگیزه یارادان موکافات بارهده اوشاقلا مصلحتلشیب، موکافاتین ارزیشلرینی اونا ساییین.
4. تشویقده واختی رعایت ائلهمک
تشویق حؤکماً بللی اولان واخت و یا اوشاغین داورانیشی دوزلندن سونرا اولمالیدیر. ایستدیگیز داورانیش اونون بیر عادی داورانیشینا چئوریلنه قدر، تشویقی ایدامه وئرین.
5. تشویق اوچون هدف بللی ائدین
تشویقدن هدف، اوشاقلاری تربیهده دوز یولو باشلاماغا حاضیرلاماقدیر، بونا گؤره هر ایش اوچون اونو تشویق ائلهمک لازیم دئییل. اوشاغیز هر ایشی جاییزه و روشوت موقابیلینده انجام وئرمگه اؤیرنیبسه، ایشی دایاندیریب، اونون تربیه یولونو دگیشدیرمهلیسیز.


text:
"حاضرگه قدرهم زومندشخصلر تامانیدن انسان حقلری ایاق آستی ایتیله دی"
اوروش لرده قربان بولگنلر یقینلری؛ اوتیش عدالت گروهی و ایریم مدنی جماعه اعضالری افغانستان بویلب انسان حقلری ایاق آستی بولیشی حاللری آرتیب باره یاتگنیدن خواطیر بیلدیردی.
خلق ارا انسان حقلری کونی مناسبتی بیلن کابلده یولگه قوییلگن یغینده شوندی خوطیرلر بیلدیریلدی.
افغانستانده یوزبیرگن اوروش لر و ناقرارلیک لر سبب اوتمیشلرده کوپچیلیک انسانلر حقلری ایاق استی بولگنی ایتیلیب اوتگن اون بوکبی حالت لرنی آلدینی آلیش وقیته تکرارلنمسلیگی اوچون قطار برنامه لر یولگه قوییلدی، لیکن شوندی بولسه ایریم فعاللر هلی هم انسان حقلری ایاق استی بولیب کیله یاتگنینی ایته دی.
شونینگ دیک انسان حقلری فعاللری دولت نی هم بوخصوصده جدی اعتبار بیرمه یاتگنلیککه عیبلیدی. خلق ارا انسان حقلری کونی مناسبتی بیلن کابلده اویوشتیریلگن یغینده صحبت قیلگن مدنی جماعه فعاللریدن انجنیر علی شاه :" اهالی تلفاتی آرتیب باریشی، عیاللر وباله لرگه قرشی زوروانلیک لر، همده مالی و اداری فساد انسان حقلرینی ایاق استی بولیشدن نمونه لر، شونینگ دیک انسان حقلرینی ایاق استی ایتگن شخصلر عدلی و قضای اداره لرتمانیدن ایزلنمه گنی انسان حقلری ایاق استی بولیش حاللرینی ارتیب باریشگه سبب بولگن."
اوروش قربانلری یقینلری همده اوتیش عدالت گروه اعضالری وایریم مدنی جماعه چیلیک وکیللری اوروش لرده جبر کورگن لر اوچون عدالت گه قول تاپیش زمینه سی مهیا ایتیشینی بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدن طلب قیلدی.
شونینگ دیک اولر افغانستان دولتی دن اوروش جنایتچیلرینی محکمه تارتیش اوچون مخصوص محکمه تشکیل ایتیلیشینی سوره دیلر.
عینی حالده ایریم دولت مقاملری هم انسان حقلری حاضرگه قدرهم ایاق آستی بولیب کیلینه یاتگنینی تصدیق لیدی، خلق ارا انسان حقلری کونی مناسبت بیلن چیقیش قیلگن افغانستان عدلیه وزیرلیگی نینگ وقیتنچه لیک وزیری محمد یوسف حلیم:"ایریم حالت لرده انسان حقلرینی ایاق آستی ایتگن شخصلر اوشله نیب جزالنتیریلگن، و بعضی لری هم قماقخانه ده، اما انسان حقلرینی سقلش اصوللرینی تطبیق ایتیش اوچون کمچیلیکلر بار. دولت هم انسان حقلری اصوللرینی تولیق رعایه ایتیب تطبیق ایتیشگه قادربولمه گن. اما بوخصوصده سعی وحرکت لربولماقده."
افغانستان انسان حقلرینی سقل مستقل کمیسیون رییسی سیما سمر اوتمیش لرگه کوره انسان حقلری وضعیتی یخشی بولگنینی تاکیدلب، اما زورمند شخصلر تامانیدن حاضرگه قدرهم انسان حقلری ایاق استی بوله یاتگنینی ایته دی:"البته کی قانون ایاق استی بولیش حاللری موجود، کوپیگن و کمیگنی باره سیده هیچ نرسه ایته آلمیمیز، زورمند شخصلر تامانیدن قانون ایاق آستی ایتیله یاتگنی دوام ایتماقده، قانونی رعایت ایتیلمه گنده؛ انسان حقلری ایاق استی بوله دی."
شوندی خواطیر لرگه قره گنده، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ کینگیتیریش بولیمی؛ افغانستان عدلیه وزیرلیگی همکارلیگی بیلن عدالت گه قول تاپیش خصوصیده ایش آلیب باریشینی ایتگن.
بو ریجه آرقه لی انسان حقلری اساسلری کوچیتیریلیب، همده خلق گه اگاهیلیک بیریش کبی برنامه لر عملگه آشیریلیشی ممکن.


text:
«نفت قارشیلیغیندا قیدا و درمان» پروگرامی چرچیوهسینده عراقین کئچمیش لیدری صدام حسین دؤنهمیندن بیرلشمیش میلتلر تشکایلاتیندا قالان ۱۳۱ میلیون دوللار بغدادا قایتاریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری عراق خاریجی ایشلر ناظیرلیینین سؤزچوسو احمد جمال دئییب. او بیلدیریب کی، سؤزوگئدن مبلغ ۶ ایللیک فایزله گئری آلینیب:
«بیرلشمیش میلتلر تشکایلاتی باش کاتیبلیگی ایله کئچیریلن گؤروشلردن سونرا پولو گئری آلماغی باجاردیق».
قید ائدک کی، ۲ آوگوست ۱۹۹۰-جی ایلده صدام حسین رژیمینین کویته مداخیلهسیندن سونرا بیرلشمیش میلتلر تشکایلاتی عراقا امبارقو تطبیق ائتمهیه باشلامیشدی.
امبارقونون تطبیقیندن سونرا بیرلشمیش میلتلر تشکایلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسی نفت قارشیلیغیندا عراقین قیدا و درمان آلماسینا اجازه وئرمیشدی.


text:
آمئریکا مطبوعاتی ۱۱ سنتیابر تراکتینین اساس تشکیلاتچیسی ساییلان خالید شیخ محمدین آمئریکانین کئچمیش پرزیدنتی باراک اوبامایا یازدیغی مکتوبو درج ائتمهیه باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ۲۰۱۵-جی ایلین یانوارینا عایید اولان مکتوبو محمد گوانتانامو حبس خاناسیندان یازیب. ۱۸ صحیفهلیک مکتوبدا محمد ۱۱ سنتیابر تراکتیندا واشینگتونون اؤزونون گناهکار اولدوغونو بیلدیریب. او، آمئریکانین خاریجی سیاستی اوجباتیندان دونیادا گوناهسیز اینسانلارین قتله یئتیریلدیینی سؤیلهییب.
مکتوبدا ترورچو اوبامایا «ایلانین باشی» کیمی مراجعت ائدیر. او، همچینین اؤلومدن قورخمادیغینی و هئچ زامان عفو اولونماسی اوچون یالوارمایاجاغینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، ۱۱ سنتیابر تراکتی زامانی آمئریکادا ۲۹۷۷ اینسان هلاک اولوب.
شئیخ محمد اصلا بلوچدور. محض او، آمئریکایا قارشی اساس تررورلارین تشکیلاتچیسی اولوب. ۲۰۰۳-جو ایلده پاکیستاندا حبس ائدیلن محمد ایندییه قدر گوانتانامو حبس خاناسیندادیر. ادعالارا گؤره، شئیخ محمد ال قایده نین حربی شوراسینا دا رهبرلیک ائدیب.


text:
تبریز دیالکتینده تاثیرلیک حال گؤرولن هر هانسی بیر ایشین تاثیر هدفینی بیلدیرمک اوچون اسملرین سونونا –ی، ێ، نی، نێ شکیلچیلرینی علاوه ائتمکله دوزلیر. آتی سوردی بیرباشا بارخانانین یاننا.. بی کاغزی آپار وئر دؤحدوره...
تاثیرلیک حالدا نظره چارپان خصوصیتلردن باشلیجاسی "ی، ێ" شکیلچیسینین باشقا حال شکیلچیلرینین یئرینده ایشلنمه سیدیر. یییه لیک حالدا: بیزیم بوتون اوشاخلارین گؤزلری خسده اولوپ، بو سویی ضره لی وار. یؤنلوک حالدا: بی گون بی اکینچی یئرنی شوخیم ویریردی. چیخیشلیق حالدا: مثلا، بی کندین آدامی وار شهرده، اونی بی ایرمی دانا باغلیر گتریر قوییر شهرده..
یئرلیک حال
یئرلیک حال تبریز دیالکتینده سونو صایت و جینگیلتیلی صامتله بیتن سؤزلره – دا، ده کار صامتله قورتاران سؤزلره ایسه "تا، ته" شکیلچیسینی آرتیرماقلا دوزلیر. مثل:بازاردا، تنوردا، آیاخدا، بوجاختا، اوتاختا... بو دیالئکتده یئرلیک حال یؤنلوک حالی دا عوض ائده بیلیر.کرشدن شاه آبادا کیمین یئرده فرش دؤشه میشدیله...
چیخیشلیق حال.
تبریز دیالئکتینده چیخیشلیق حالین گراماتیک فورماسی – دان، دن یالنیز سونو صایتله و جینگیلتیلی صامتله بیتن سؤزلرده ایشلنیر. دوواردان، شهردن، کاغیزدان...
سونو کار صامتله بیتن سؤزلرده چیخیشلیق حال شکیلچیسی – تان، تن شکلینده اؤزونو گؤستریر. مثلا: بولاختان، دؤلتتن، پادشاهتان..


text:
قیش فصلینده گونش شعالاریندان کیفایت قدر بهرلنه بیلمیریک، نتیجهده بدنیمیزده د ویتامینی چاتیشمازلیغی یارانیر. اورگانیزمیمیزین د ویتامینی احتیاجینی قیدالاردان آلماغا چالیشیریق. خصوصیله قیش آیلاریندا حامیلهلیک دؤورونو کئچیرن قادینلار بو مسئلهده ایکی قات دقتلی اولمالیدیرلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، حکیملرین آراشدیرماسینا گؤره، د ویتامینی چاتیشمازلیغی قادیندا مایالانما مرحله سینه منفی تأثیر گؤستریر و یا مایالانمیش یومورتانین آنا بتنینه یاپیشما نیسبتینی آزالدیر. نتیجهده بعضی قادینلار حامیله قالا بیلمیرلر.
د ویتامینینی بدنده چوخالتماق اوچون گونشلی هاوالاردا گزمک، تون بالیغی، یومورتا ساریسی، قاراجیر، سود و سود محصوللاری کیمی قیدالاردان ایستیفاده ائتمک لازیمدیر.


text:
سویوق محاربه زامانی ایندیکی روسییادان قات-قات گوجلو اولان اس اس ار ای-یه قارشی شیمالی آتلانتیکا آلیانسی داها سرت و حسابلانمیش آددیملار آتیردی. میللی موختار رسپوبلیکالار، ویلایتلردن عبارت اولان، اوستهلیک، توتال کورروپسییا، سوسیال اوچورومو نظره آلساق، روسییا فدراسییاسی بلکه ده دونیادا ان چوخ ضعیف یئری اولان اؤلکهدیر. لاکین بونا رغما، ایندیکی موباریزه اصوللاری ایله غرب روسییایا قارشی ایرلیلهمک عوضینه گئریلهمکدهدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری پولیتولوق احد ممدلی قید ائدیب. او بیلدیریب کی، مرکئل سوچیده گؤروشمک اوچون ایشغالچی آدلاندیردیغی پوتینین آیاغینا گئدیب:
«مرکئل سوچیده آلمانییا، بؤیوک بریتانییا، فرانسا و آوروپا بیرلیینین دیگر عضولرینین ایرانلا سازیشدن چیخمایاجاغینی دا سؤیلهدی. ماکرون، عمومیتله، آمریکا ایله اولتیماتیو دیلله دانیشدی. بؤیوک بریتانییانین کورپوراسییاسی ایسه ایرانین جنوب-غربینده نفت چیخاراجاق. بو یاخینلاردا سانکت-پطربورگدا کئچیریلهجک اقتصادی فورومدا دا ماکرون و پوتینین گؤروشو گؤزلنیلیر. بس سانکسییالار نه اولدو؟ بونلار هامیسی هئچ اولدو، اولان دا اوکراینایا اولدو. کریم، عمومیتله، پوتین اوچون موذاکیره مؤوضوعسو دئییل. آرتیق دونتسکله لوگانسکین آزادلیغی دا سوال آلتیندادیر. غربین بوش وعدلرینه اویوب، یانوکوویچی لازیمسیز یئره دئویرمسیدیلر، ایندی اوکراینا اراضی بوتؤولویونو قوروموش بیر دؤولت ایدی».
پولیتولوقون سؤزلرینه گؤره، آوراسییا اتفاقینین عضوو اولا-اولا دا اوکراینا غربله یوکسک سوییهده امکداشلیغینی قورا بیلردی:
«نومونه کیمی قازاخیستانی گؤستره بیلریک. قازاخیستان آوراسییا اتفاقینا عضو اولسا دا، اراضی بوتؤولویونو ده، غربله یوکسک سوییهده موناسیبتلرینی ده قوروموش اولدو. اوکراینا ایله قازاخیستانی موقاییسه ائدنده هانسینین داها اودوشلو وضعیتده اولدوغو گؤز اؤنوندهدیر. سکریپال اولاییندان سونرا یئنه روسییایا بؤیوک ضربهلر اولاجاق دئیهنلردن فرقلی اولاراق، ایندیکی سانکسییالار و موناسیبت طرزی ایله غرب روسییایا هئچ نه ائده بیلمهیهجک».


text:
دئکابرین 5-ده آذربایجانین رابیطه و یوکسک تئخنولوگییالاری ناظیرلیگینین باکی دا رئگیونال داتا و بین الخالق کاموتاسییا مرکزلرینین آچیلیشی اولوب.
آخار.آذ خبر وئریر کی آذرابیجان رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی ایلهام علییو و اونون خانیمی مئهریبان علییوا آچیلیش مراسیمینده ایشتیراک ائدیبلر.
رابیطه و یوکسک تئخنولوگییالار ناظیری رامین قولوزاده دؤولت باشچیسینا معلومات وئریب کی، رئگیونال داتا مرکزینین و آی پی اساسلی بین الخالق کاموتاسیا مرکزینین اوپئراتورو 2015 – جی ایلین ایون آییندا یئنی دن ستروکتورلاشاراق آدی دییشدیریلن "آذ این تئله کوم" محدود مسئولیتلی جمعیت دیر.
پرئزیدئنت ایلهام علییو و خانیمی مئهریبان علییوا مرکزلرده یارادیلان شراییط له تانیش اولوب.