text:
سسیمی، اوخوماغیمی بیهنمهیه بیلرسینیز، اما آدیمی بیر ده بئله صحبتلرده چکمه یین. بو بارهده آچیقلاما وئرمک ایستمدیکجه گؤرورم کی، هر کس آغزینا گلنی دانیشیر. بعضیلری ده سوسماغیمدان ایستیفاده ائدیب، اورکلری ایستهیهنی یازیر. دوغرودان دا آییبدیر.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری موغننی نیگار جامال همکاری رؤیا آیخانلا آرالاریندا باش وئرهن قالماقال بارهده دانیشارکن قئید ائدیب. موغننی همکارینین اونون آدیندان ایستیفاده ائدرک گوندهمه گلدیینی بیلدیریب:
«بو نه سوییهسیز ایفادهلردیر ایشلدیرسینیز؟ من بنزتمک ایستدیکلرینیزه بنزهمهیهجم. اولا بیلسین کی، بو ایفادهلر بعضیلری اوچون عادی شیدیر، اما منیم اوچون دئییل. قالماقالدان قاچدیقجا منی قالماقالا سالماغا چالیشمایین. بو بوش، معناسیز صحبتلردن چوخ یورولموشام. اوندان (رؤیادان – رئد.) موصاحیبه آلان ژورنالیسته دئییر کی، منه آرخاسینی چئویریب. بو بویدا یالان اولار؟! هیجانلی اولوب یقین. الینی اوزاتدی و من تبریک ائلدیم. دانیشماق ایستمه دیکجه مجبور ائدیرسینیز. گوندمده قالماق اوچون باشقاسینی سئچین».
قئید ائدک کی، تورکییهده «قیزیل کپنک» موکافاتلارینین تقدیم ائتمه مراسیمی کئچیریلیب. آذربایجانین امکدار آرتیستی رؤیا آیخان «آذربایجانین ان پارلاق اولدوزو» نومیناسییاسی اوزره قالیب اولوب. بوندان سونرا تقدیم ائتمه مراسیمینده ایشتیراک ائدن نیگار جامالین رؤیانی تورکییهده دئییل، اینستاگرامدا تبریک ائتمهسی مشهورلار آراسیندا ناراضیلیغا سبب اولوب.
موغننی لر آراسیندا موکافاتلاندیرما مراسیمینده باشلایان قالماقال هله ده داوام ائدیر.


c: text/html

text:
ال بندری
ال بندری (ایسپانجا: El Vendrell) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و تاراقونا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۳۶٫۸ کیلومتر موربّع دیر. ۱۰ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره Instituto Nacional de Estadística (Spain)36,482 نفر دیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Ajuntament del Vendrell. Generalitat of Catalonia. یوْخلانیلیب2015-11-13.
- ↑ El municipi en xifres: El Vendrell. Statistical Institute of Catalonia. یوْخلانیلیب2015-11-23.
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vendrell»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ال بندری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
Demography[دَییشدیر]
شابلون:Infobox catalan municipio demography

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
فوتبال
فوتبال (اینگیلیسجه: football) — آیاق ایله اوینانیلان کوماندا ایدمان اویونو.[۱] فووت- آیاق، بولل-توپو سؤزلریندن یارادیلیب.
ایچیندهکیلر
تاریخی[دَییشدیر]
تاریخی، ادبی قایناقلر هله ۴-جو-۵-جی اسلرده مۆختلیف اؤلکهلرده توْپلا اوْیونون مؤوجودلوغو بارهده معلومات وئریبلر. آرشیولردن بئله معلوماتلار دا تاپیلمیشدیر کی، داها قدیم دؤورلرده مۆختلیف خالقلار آیاقلا توْپ اوینامیشلار: مثلاً، قدیم رومدا، بؤیوک نووقوروددا، اوْرتا عصرلرده فرانسه دا و ایتالیادا.
لاکین او اوْیونلار ایندیکی فۇتبولا چوْخ آز اوْخشامیشدیر. فۇتبولون وطنینین اینگیلیس اولدوغونو دۆشونهنلر چوْخدور. اما، مۆعاصیر فۇتبولا چوْخ اوخشایان اوْیون ۲۰۰۰ ایل اوّل چینده مؤوجود ایمیش. بۇ اوْیون تسو-جو آدلانیردی. بۇ اوْیون ایچینه قوش تۆکو دوْلدورولموش دری توْپلا اوینانیردی. توْپا یالنیز الله توخونماق اوْلمازدی، الدهن باشقا بۆتون بدن عضولری ایله توخونماق، وۇرماق مۆمکون ایدی. مۆعاصیر تئرمینله دئسک،داها چوْخ قوْل وۇران غالیب اوْلوردو. قاپیلار دیرکلردن و توردان دوزلدیلهن مۆعاصیر فۇتبول قاپیلارینا چوْخ اوخشاییردی. فرق اوْندا ایدی کی،تورون اوْرتاسیندا دیامتری تخمیناً ۳۰ سانتیمئتر اوْلان دئشیک اوْلوردو و توْپو محض همین دئشیکدن کئچیرمک لازیم ایدی. تاخیملاردا ۲-دن ۱۶-یا قدر اوْیونچو اولا بیلردی.
تسو-جونون بیر نئچه موختلیفی واردی. بیر واریناتدا رقیب تاخیملار توْپو قوووب رقیبین توروندان کئچیرمهلی ایدیلر. بعضاً تاخیملارین هر بیرینین یان-یانا بیر نئچه قاپیسی اوْلوردو. بعضاً ایسه تاخیملار تماسدا اولموردو. قاپی اوْرتادا قوراشدیریلیردی و هر بیر تاخیم اوْنو میدانین اؤزونه عایید حیصّه سیندن وۇروب توردان کئچیرمهیه چالیشیردی. تسو-جونون آدی ایلک دفعه میللاددان اوّل ۳-جو عصره عایید قایناقده چکیلیر. «تسو» – توْپو وۇرماق، „جو» ایسه ایچی دوْلدورولموش دری دئمکدی. ایلک دؤورلرده عسگرلر اۆچون تمرینلردن اوْلان بۇ اوْیون داها سوْنرا زادگانلار آراسیندا دا دب دوشموش، نهایت سارایا یول تاپمیشدی. حتی سونق سولالهسیندن اوْلان ایمپراتور تایزو اؤزو ده تسو-جو اوینایاردی. بۇ اوْیون بایراملارین، فستیواللارین دا آیریلماز حیصّه سی ایدی.
تسو-جو ۱۷-جی عصردن باشلایاراق چینده محبوبیّتینی ایتیریب. بۇ اوْیون مۆعاصیر فۇتبولا چوْخ اوْخشادیغینا گؤره، چین فۇتبولون وطنی ده ساییلا بیلر. تصادۆفی دئییل کی، ۲۰۰۴-جو ایلده فیفا رسمیسی بیلدیرمیشدی کی، تسو-جو مۆعاصیر فۇتبولون سلفلری آراسیندا ان قدیمیدیر.
۱۸۶۳-جو ایلین اۇکتوبر یندا لندندا توْپ اوْیونو آماتورلاری توْپلاشیرلار. اوْنلار آراسیندا مۆباحیثه گئدیر: فوتبالو "یالنیز آیاقلا" اوْیناسینلار، یوخسا "آیاق و الله"؟ "یالنیز آیاقلا" اوْیون طرفدارلاری اؤز اتفاقلارینی یارادیرلار. بۇ اتفاق دا اوْیونون ایلک قایدالارینی ایشلهییب-حازیرلاییرلار. همین قایدالار هئچ ده مۆکمّل دئییلدی و بیر نئچه اوْن ایللیک عرضینده اونا علاوهلر اوْلدو، دییشیکلیکلر ائدیلدی.
حاکم میدانا فیت(سوت) ایله یالنیز ۱۸۷۸-جی ایلده چیخمیشدیر. همین واختا قدر حاکم میداندان کناردا اوتوروردو و اوْیونچولار اونا مراجعت ائتدیکده اوْنلارین مۆباحیثهلرینی حل ائدیردی. اوْن بیرمترلیک جریمه ضربهسی (پنالتی) ۱۸۹۱-جی ایلدهن اوْیونون قایدالارینا داخیل ائدیلمیشدیر. ۱۹۲۶-جی ایلدهن ایسه بیرباشا کۆنجدن ضربه ایله وۇرولان قوْللاری دا حسابا آلماغا باشلامیشلار.[۱]
فوتبال ایستادیومو[دَییشدیر]
فوتبال میدانی اوزونلوغو ۹۰ - ۱۱۰ متر، ائنی ۶۰ - ۷۵ متر اوْلان دۆزبوجاقلی شکیلدهدیر. قیسا طرفلرین اوْرتاسیندا بیر-بیری ایله اوزبوز ایکی قاپی اوْلور، دری توْپو دا بۇ قاپیلاردان کئچیرمک لازیمدیر. فۇتبول قاپیسینین ساحهسی ۱۸ م-دیر (ائنی ۷.۳۲ م، هوندورلویو ۲.۴۴ م). دونیادا ان بؤیوک ایستادیوم برزیلنین ریو-ده-ژانیرو شهریندهکی "ماراکانا" ایستادیومودور. "ماراکانا" ایستادیومو ۲۰۰ مین تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر.[۱]
فۇتبول اوزره دونیا چمپیوناتی[دَییشدیر]
فۇتبول اوزره دونیا چمپیوناتی دؤرد ایلدهن بیر تشکیل ائدیلیر. ۱۹۳۰-جو ایلده کئچیریلهن ایلک چمپیوناتین غالیبی اوروقوئه تاخیمی اوْلموشدور. سوْنونجو چمپیونات ۲۰۱۴-جو ایلده ۱۱ ژۇئن-۱۱ جۇلای تاریخلری آراسیندا برزیلدا کئچیریلمیش و آلمان میلّی تاخیمی چمپیون اوْلموشدور.
قایدالاری[دَییشدیر]
رقیبه تپیک وۇرماق، بادالاق گلمک، تهلوکهلی هوجوم ائتمک، اوْنون اۆستونه آتیلماق، اوْنو ال ایله توتماق و ایتلهمک فۇتبولچویا قاداغان ائدیلیر. قاپیچیدان باشقا هئچ کیم بیلهرکدن الله اوینامامالیدیر. اوْیونون بۇ قایدالاری پوْزولدوقدا حاکم جریمه ضربهسی تعیین ائدیر. اگر اوْیونچو اوْیونون قایدالارینی پوزماقدا داوام ائدرسه، حاکم اونا خبردارلیق ائدیر. فۇتبولچو بۇندان سوْنرا دا اوْیون قایدالارینی پوْزورسا اوْنو میداندان چیخاریرلار.[۱]
آفساید[دَییشدیر]
فۇتبولدا "اویوندان کنار وضعیت" دئییلهن چوْخ مؤهوم بیر آنلاییش وار. بئله بیر وضعیت یاراندیقدا اویناماق اوْلماز. اگر فۇتبولچو توْپو اؤز تاخیم یولداشینا اؤتوررکهن یولداشی ایله رقیب قاپیچی آراسیندا تکجه رقیب قاپیچی قالیبسا، اوْندا "اویوندانکنار وضعیت یارانیر. باشقا سؤزله، اؤن هوجوم خطینده مؤقع سئچرکهن قارشیندا قاپیچی دا داخیل اولماقلا آزی ۱ اوْیونچو اوْلمالیدیر.[۱]
اوْیونون مدتی و داوام ائتمه واختی[دَییشدیر]
فۇتبول ماتچی هر بیری ۴۵ دقیقه اوْلان ایکی حیصّه دن عبارتدیر. هر بیر حیصّه فاصیلهسیز داوام ائدیر، یعنی توْپ میدانین کناریندا اولسا بئله، اوْیون دیانمیر. حیصّه لر آراسیندا فاصیله عادتهن ۱۵ دقیقه چکیر. باش حاکم اوْیونون رسمی خرونومئتریستدیر و اوزئتمهلره، اوْیونچو زدهلرینه و سایر دیاندیریلمالارا گؤره ایتیریلهن دقیقهلری او، حیصّه نین سوْنونا علاوه ائده بیلر. علاوه واختین مدتی رئفئرینین صلاحیتیندهدیر. یالنیز باش حاکم اوْیونو باشا چاتدیرا بیلر.
علاوه واخت ۱۸۹۱ ایلده اوْینانیلان ایستوک سیتی-آستون ویلا اوْیونوندا باش وئرن حادیثهدن سوْنرا فۇتبولدا تطبیق ائدیلمهیه باشلاندی. ایستوک سیتی ۰:۱ اودوزان واختی، اوْیونون سوْنوندا اوْنلار پنالتی ضربهسینی قازاندیلار، اما آستون ویلانین قاپیچیسی توْپو گؤیه وۇرموشدو، و توْپ مئیدانچانین لازیم اوْلان یئرینه قاییدانادک، اوْیون واختی بیتمیشدیر، و آرتیق حاکم اوْیونو دیاندیرمیشدیر.[۲] بیرده علاوه واخت قایداسی ایله بیرلیکده قبول ائدیلدی کی، هر هانسی حیصّه نین سوْنوندا ۱۱ مترهلیک جرمه ضربهسی تعیین ائدیلرسه، او ضربهنی یئرینه یئتیرمهدن، اوْیون بیته بیلمز.[۳]
لیقا یاریشلاریندا اوْیون هئچ-هئچه ده بیته بیلر. اساس واختدا حساب هئچ-هئچه ایله بیتسه، اوْیونا علاوه ایکی دنه ۱۵ دقیقهلیک علاوه حیصّه لر اوْینانیلا بیلر. اگر علاوه واختادا غالیب معیّن لشمهدیسه، اوْندا بعضی یاریشلاردا پنالتی سریاسی تطبیق اوْلونور. پنالتی ضربهلرینده وۇرولان قوْللار، نهایی حسابا علاوه اولونمورلار.[۴]
ایکی اویونلوق یاریشلاردا هر بیر تاخیم اؤز میدانیندا بیر اوْیون کئچیردیر، و هانسی تاخیمین نؤوبتی مرحلهیه کئچجیینی ایکی اوْیونون عمومی حسابی بللی ائدیر. حساب برابر اولارسا، اوْندا قوناق ایستادیومدا وۇرولان قوْللار غالیبی معیّن لشدیریر. بۇ کیمی اوْیونلاردا هئچ هئچه اولارسا بئله علاوه واختا و پنالتی سریاسینا احتیاج اولمور.[۴]
۱۹۹۰ ایللرین سوْنلاریندا ۲۰۰۰ ایللرین اوّلینده فۇتبول آسسوسیاسییالارینین بئینلخالق شوراسی پنالتی سریاسینی ایستیفاده ائتمهدن، غالیبی بللی ائتمک اۆچون تستلر کئچیردمهیه باشلادی. اوْنلار "قیزیل" (علاوه واختدا ایلک قوْلو وۇران تاخیم، اوْیونون غالیبی اوْلور) و "بورونج" (علاوه واختدا ایلک قوْلو وۇران تاخیم غالیب اولمور و اگر هانسیسا علاوه حیصّه دن سوْنرا تاخیملاردان بیری حسابدا اؤندهدیرسه، اوْندا غالیب همین او، کلوبدو) توْپلاری تطبیق ائتمهیه باشلادیلار. قیزیل قوْل ۱۹۹۸ و ۲۰۰۲ ایلین دونیا چمپیوناتین دا ایستیفاده اولونموشدور. دونیا چمپیوناتین دا قیزیل قوْلون حل ائتدیی ایلک اوْیون ۱۹۹۸ ایلده کئچیریلهن فرانسه-پاراگوئه اوْلموشدور. آلمان میلّیسی قیزی توْپ ساسینده معتبر تورنمنتده ایلک غلبه قازانان تاخیم اوْلموشدور، اوْنلار یورو ۱۹۹۶ فینالیندا اولیور بیرهوفون قیزیل قوْلو ایله چک میلّیسینه غالیب گلمیشدیلر. بورونج قوْل یورو ۲۰۰۴ تطبیق ائدیلمیشدیر. هر ایکی تست فۇتبول آسوسیاسییالارینین بئینلخالق شوراسی طرفیندن لغو ائدیلمیشدیر.[۵]
عصرین ماتچی[دَییشدیر]
۲۳ اۇکتوبر ۱۹۶۳-جو ایلده لندندا غئیری-عادی بیر فۇتبول ماتچی کئچیریلدی. دونیانین ییغما تاخیمی اوْیناییردی. "عصرین ماتچی" آدینی آلمیش بۇ اوْیونوتیلویزیون بۆتون دونیایا گؤستریردی. فۇتبولون یوزیللیک یوبیلئیی بۇ جور قئید ائدیلیردی. اوْیونون لندندا کئچیریلمهسینین و تاخیملاردان بیرینین اینگیلیسنین ییغما تاخیمی اوْلماسینین ایضاحی سادهدیر: فۇتبولون وطنی اینگیلیس ساییلیر. اوْیونون غالیبی اینگیلیس اوْلدو (۲:۱).[۱]
عادتلر[دَییشدیر]
کؤینک دییشدیرمک[دَییشدیر]
دونیادا فۇتبول ماتچیندان سوْنرا ایلک دفعه رقیبله کؤینک دییشدیرمک ریتوالی ۱۹۲۱-جی ایلده باش وئرمیشدیر. ۱۹۲۱-جی ایل ۱۴ مئیینا کیمی فرانسه اینگیلیس ایله ۱۵ اوْیون کئچیرسه ده، یالنیز ۱۹۲۱-جی ایلده غلبه قازانا بیلمیشدی. غئیری-حرفه ای فرانسه فۇتبولچولار ۳۵.۰۰۰ طرفدارین اؤنونده ۵:۲ حسابلا حرفه ای اینگیلیس فۇتبولچولاری اۆزرینده غلبه قازانیرلار. دئییلنه گؤره، فرانسهلار او قدر سئوینیرلر کی، خاطره اوْلسون دئیه، رقیب اوْیونچولارا کؤینکلرینی دییشدیرمک تکلیفی ائدیرلر. اینگیلیس لر تکلیفی قبول ائتمهیه مجبور اوْلورلار. بۇ زامان فرانسه لارین کؤینکلری پامبیقدان، اینگیلیسلرینکی ایسه ایپکدن ایمیش.[۶]
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ اومومدونیا فوتبال گونو
- ↑ تهئ سوندای تیمئس ایللوستراتئد هیستوری اوف فوتبال رئئد اینتئرناتیونال بووکس لیمیتئد ۱۹۹۶. پ.۱۱ ایسبن ۱-۸۵۶۱۳-۳۴۱-۹
- ↑ "Laws اوف تهئ گامئ (Law ۷.۳–تهئ دوراتیون اوف تهئ ماتجه)". فیفا. آرجهیوئد فروم تهئ اوریگینال
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ایفاب. "پروجئدورئس تو دئتئرمینئ تهئ winner اوف آ ماتجه اور هومئ-آند-away". Laws اوف تهئ گامئ ۲۰۱۰/۲۰۱۱ (پدف). فیفا. پپ. ۵۱–۵۲.
- ↑ جوللئتت، میکئ (۲ ژولی ۲۰۰۴). "تیمئ روننینگ اووت فور سیلوئر گوال". Rediff.com. رئوتئرس. آرجهیوئد
- ↑ http://bilirsenmi.blogspot.com/2014/07/ny-gor-futbolcular-oyundan-sonra.html


text:
قار ، قان ، بایراق - حمید آرغیش
(1)
گونش، ساریمتیل آمما گوجسوز ساچاقلارینی قات – قات گؤی اوزونو ساران بولودلارین آرخاسیندان «قورد بوغان» و «قمیشلی» درهلرینه زورلا سره بیلیردی.. هوندورلویو یئتمیش سانت، بعضی یئرلرده بیر مئترهجن ده چاتان قارین آلتیندان قول – قانادلارینی قاردان دیشاری چیخادان گوهن، چؤل آغاججیقلارین باشینداکی قار دنهلری اینجه اینجیلر تک پیریل – پیریل پارلاییردیلار. گئجهدن قارین یاغماسیلا باشلایان گوجلو، لاکین ایندی بیر آز ملایملشن کولک، تزه قارلاری سوووراراق دره – تپهنین چالا چوخورلارینا دولدورودو. «خانابدال» چؤل و درهسی آغ اؤرپهیینه بورونموشکن بزهنمیش بیر گلین تک جیلوهلنیردی. اوزاقلادا «چیلله خانا» داغینین یاماجلاریندا اوچوشان قوزغونلارین سسلری هردن چؤلون سوکوتونو پوزوردو... «چیلله خانا» داغینین باشی بولودلار ایچینده گیزلیایکن «قورد بوغان» درهسینه تزهجه گیرمیش یولچولاری ایزلهییردی.. اسکیلرده جیغیر کیمی گؤرونن لاکین ایندی آغیر قار آلتیندا باتان یولون کناریندا دؤرد پییادا دایانمیشدیلار. اونلار دایاندیغی یئردن آیاق ایزلری ایری – بویرو شکیلده تپهجیکلری آشاراق «داشلی یول»ا جان چکیلمیشدی.
شالوارینی جوراب آلتینا سالیب جورابلارینی چاتدیغی قدهری یوخاری چکن ایلقارعمی، ساغ الیله آتینین یدهیینی توتموش حالدا، یوندان توخونموش شالینی آغزینا چکهرک گؤرونمز یولدان گؤزونو آییرمادان آرخادا گلن دوستلارینا خطاب سسلندی:
ـ بو درهدن چیخساق یولوموز یاری اولاجاقدیر.. گئجهنی بو باییردا و سویوقدا قالماق ایمکانسیز دیر.. بیر آز هیزلی ایرهلی گئتسهک قارانلیق دوشمهدن بلکه اؤزوموزو شهره چاتدیرا بیلدیک.. ».
نئچه آن دایاندی، لاکین سؤزونون داوامینی توتدو: «آتلاریمیزی الدن وئرمهسه ایدیک ایندی چوخدان بو درهنی آشمیشدیق.. ایندی دؤرد آتدان سادهجه ایکیسی قالیر.. آتلارین بیری ده آریق یابی دیر.. ایکی نفری داشیماغا گوجو یئتمز..»
گؤرونوشده گئییملری دیگرلریندن چوخ فرقلی اولمایان لاکین سسیندن قادین اولدوغونو بللی اولان یولچولارین بیری:
ـ او جسدلری اورادا می بوراخاجاییق؟! ـ دئیه سورو وئردی. ـ
ایلقارعمی گئری دؤندو؛ نئچه لحظه او قادینا و آیاقلاری اوسته دایانماقدا زورلانان و ائله بو اوزدن قادینا سؤیکهنن «حیدر»ه باخدی. سونرا بیر سؤز دئمهدن دایاندیقلاری یئردن گلدییی یولا گؤز دولاندیردی، نهایت سؤزونون کیمه خیطاب اولدوغو بللی اولمادیغی بیچیمده پیچیلدادی:
ـ «اونلار کیم ایدیلر؟!. ».
نئچه لحظه سوسدو. «اونلار»ین کیم اولدوغونا دایر دوشونجهلرینی قاورامایا باشلادی:
ـ «کنددن چیخاندا آرخامیزجا گلن کیمسه یوخ ایدی.. اصلن کیمسه بیلمیردی کی بیز یولا چیخاجاییق!.. کیمسه ایله ده بو حاقدا دانیشمامیشیق.. اسکندر خانین آداملاری اولا بیلرمی؟!!! اونلارسا هارادان بیلمیشلر؟!! قاچقین ژاندارمالار ؟!! بو سون گونلرده بیر نئچهسی داغ – داشا قاچقین اولموشلار.. اونلارسا او زامان اونلارا کیم خبر وئرمیش؟..»
چئشیدلی سورولار، جاوابسیز سورغولار آراسیندا نئچه لحظه چابالادی.. نهایت بو سورولاری بیر کنارا بوراخیب، او قادینا خطاب:
ـ « ترلان باجی!.. وضعیتیمیز چوخ یاخشی دئییل. هامیمیز یورغون و یوخوسوزوق.. پئشیمیزدن گلنلری هئچ بیلمهییریک کیم ایدیلر.. چؤله چیخدیقدان هئچ ایستی بیر ایستیکان چای یا سود بوغازیمیزدان آشاغی گئتمهییب.. بیرده سنین ارین یارالیدیر.. ایندی آیاقلاری اوسته زورلا آددیملاییر. کیم بیلیر ایرهلیده نه بیزی بیکلهییر.. سیزی بورادا بوراخیب بیر داها گئری دؤنمک هئچ بیر آغیللی ایش دئییل...»
ترلان نئچه لحظه ارینین اوزونه باخدی. اونون ساغ چییینی اوسته پالتاری قانلی و لیجیقلی کیمی ایدی. هاوانین سویوقلوغوندان دیشاری سوزهن قان دونموش و قیروولانمیشدی. نئچه دقیقه ایدی کی باغلادیغی دستمال قانین آخماسینی انگللهمیشدی.
ـ «هر حالدا اونلاری چؤل قورد – قوشلاری ییرتمادان ویا اوستلرینی قار اؤرتمهدهن یوخلاساق یاخشی دیر.. سیلاحلار و فیشنگلرینی آلمالیییق.. ژاندارمالارین بللی سیلاحلاری واردیر ژاندارمالارسا او زامان بو وضعیتی داها درین اینجلمهلیییک. منجه اونلارین کیم اولدوقلارینی بیلمهک اؤنملی دیر... شهره چاتساق بو خبر اؤنملی اولا بیلر..»- ترلان اؤتکملی بیر بیچیمده دانیشیردی.. نئچه لحظه سوکوت اورتامی قاپسادی.
ایلقار عمی اورهیینده اونو تصدیق ائدیردی. اونون هوشلو و ذکالی بیر قادین اولدوغونو بیلیر بو یولا چیخماقدان اونور دویور، اونا گووهنیردی. آنجاق بو دورومدا نه ائدهجهیینه دایر قطعی بیر قرار وئره بیلمیردی. هامیدان یاشلی اولدوغو اوچون بو گروهون باشچیسی کیمی گؤروردو اؤزونو.. مسئولیت دویغوسو هئچ قرار وئرمهدن اوزون – اوزون دوشونمهیه سوروکله ییردی اونو..
توغرول اوجا بویلو، قالین گؤودهلی بیری ایدی. او بیر کناردا دایانمیش و ساکیتجه بونلارین دانیشقلارینی دینلهییردی.. باش و اوزونو یون و ایستی پالتارلارین ایچینده گیزلتدییی اوچون سادهجه ایری و پارلاق گؤزلرینی گؤرمک مومکون ایدی. او کهربا رنگلی آتینین جیلووونو سرت توتموش حالدا، گاهدان اونو تومارلاییردی..
اوزاقلاردا قوزغونلارین سسی یئنه اوجالمیشدی.
ایلقار عمی هله سوکوت ایچینده ایدی. قطعی بیر قرار وئرمهمیشدی کی، توغرول اللرینی آغزینین ایستی تؤوشهییله ایسندیردیکدن سونرا آتین چکیب گئری دؤندو، آتین بئلینه سیچرادی. ائله او آن ایلقارعمی اونا سسلندی:
ـ « بو ایشی تک باشینا حل ائتمک می ایستهییرسن؟! بو هئچ دوغرو ایش دئییل. بیری سنله برابر گلمهلی دیر.. بیر داها سیلاحلی توققوشما چیخسا..!!»
توغرول اوزونه ساردیغی شالی بیر آز آشاغی چکیب اونون سؤزونو کسهرک دئدی:
- « ایلقار عمی! داریخما.. من موغایاتام.. هر حالدا بیری بو ایشی حل ائتمهلی دیر..» سسیندن گنج اولدوغو بللی ایدی - « ترلان باجی دئمیشکن اونلارین کیم اولدوقلاری اؤنملیدیر.. هابئله بو زامان آذربایجان اوچون بیر سیلاح بیر عسکر دئمکدیر.. وطن عسکری.! بو اوزدن سیلاحلارینی آلمالیییق. سیز ایستهرسهنیز ایرهلی گئتمهیه داوام ائدین.. گولناز باجی دا سیزینله دیر. او باجاریقلی بیر آتیجی دیر.. من ده بو اطرافا بیر گؤز آتیم سیلاح و قورشونلارینی آلدیقدان سونرا سیزه چاتارام .. شهرین یولونو دا کی بیلرم.. »
سسینده اؤتکملیک دویولوردو.. اینانجلی و کیشیسل بیر خاراکتئره مالیک اولدوغو دوشونولوردو.. توغرولو گؤرهن هر بیر کیمسه ایلک باخیشدا اونون اوزو دولو، ایتی باخیشلی و قارتال بورونلو اولدوغو آنلاییردی..
ایلقارعمی نئچه لحظه اونا باخدی.. نه دئیهجهیینه دایر بیر سؤز تاپا بیلمیردی. بیر آن سوکوت ایچینده قالدی. نهایت راضیلیق وئردی:
ـ هر حالدا چوخ موغایات اول ـ دئدی. «داغلاردا قاچقین ژاندارمالار و خانین آداملارینا راستلاشماق هر آن مومکوندور.. هابئله حیدر یارالیدیر.. بورادا سنه هر آن احتیاج دویا بیلهریک.. چؤل و یابان حئیوانلاردان دا اؤزونو قورو... »
ـ «توغرول اصلان کیشینین اوغلودور...!!» ـ گولنازین سسی ایدی. «توغرول هارایا گئدیر کی!.. نئچه اؤلو آدامی سویماغا گئدیر.. اونو اصلان کیشی یئتیشدیریب.. نه ائدهجهیینی یاخشی بیلیر.. هابئله بورادا یارالی یولداشیمیز وار.. اونا دیقت وئرمهلیییک.. اونو تئزلیکله بیر پناهگاها چاتدیرمالیییق..».
باخیشلار یئنه حیدره ساری دؤندو.
حیدرین دوداقلاری گؤیرهمیش و اوزو قوروموش کیمی گؤرونوردو... سوموکلرینهجن ایشلهین سازاق اونو داها بیتاب ائتمیشدی. 25- 30 یاشلاریندا ایدی.. بورنوندان آخان سو نازیک سبیللری اوسته دونموشدو.. اونون اوزونده نادینجلیک و آغری گؤرونوردو.. آغیر ـ آغیر تؤشهییردی..
ـ منی چوخ دوشونمهیین.. ـ حیدر اینلهیهرک دئدی. یارام چوخ درین دئییل. قورشون چینیمده قالمالییب. داها آغرینی چوخ بیلمیرم.. نهدنسه چوخ یاتماغا ماراقلی یام..
حیدرین ائشی ـ ترلان ـ برنو سیلاحینی بئلینده برکیدهرک ائشیندن سرت یاپیشیب دئدی:
ـ بیر آز داها بوردا دایانماق چوخ فایدالی اولا بیلر... توغرول گلینجه حیدرین یاراسینی بیر داها یوخلاییب برکیدهرم .. سیزده بیر آز دینج آلین..
ـ «او سیلاحلار اولماسایدی گئری دؤنمهیه هئچ راضی اولمازدیم.» ـ گولناز دئدی ـ «ایندی بیزه بو زاماندا او سیلاحلارا داها آرتیق نیاز واردیر.. بیلیرسیز آزادلیغیمیزی قوروماق اوچون هامی سیلاحلانمالیدیر.. ایندی بیر ایکی سیلاح یانی بیر ایکی یئنه عسکر.. بو ایسه گوجلو اولمامیزی ساغلار..»
ـ «بیر آز آشاغیدا مئشهلیک وار.. مئشهلییین کناریندا کولوخ لار وار.. » ـ ایلقار عمی سسلندی. «بورا دوزهنگاه دیر.. بورادا داینمامیز احتیاطسیزلیق دیر. اورایا سیغینا بیلهریک.. بلکه اود دا یاندیردیق..».
ایلقار عمی حیدرین قولونو بوینونا سالاراق اونو توتدو. ائله او آن گولنازا خیطاب سسلندی:
ـ «سیز آتین جیلووون توتون.. بو وضعیتله بو کیشینی آتا میندیره بیلمهریک. آت اونو چالخالارسا یاریسی آچیلار.. قانی دوردورا بیلمهریک.»
حیدر بیر قولونو ایلقار عمینین بوینونا دیگر قولونو قادینینا سؤیکهندیرهرک ایرهلی گئتمهیه چالیشیردی.. ائله او آن گؤزلرینی آچیق ساخلاماغا چالیشیردی.. یاتماغا چوخ کؤنوللو ایدی. تام دویغولاری چؤکموش حالیندا ایدی. بلیرسیز بیر سیزیلتی سوموکلرینی اوخشاییردی.
بیر حالدا کی گؤی اوزونو قات ـ قات ساران بولودلار گئت ـ گئده قارالیردی ایلقار عمی اؤز کیچیک دستهسینی مئشهلییه طرف آپاریردی. بو آرادا توغرول اونلارین ترسینه هر آن آتشه حاضیر توفنگینی سرت سیخاراق آتی ایله گئری دؤنوردو.


text:
گؤزلری جیران
آی گؤزلری جیران ، سن چوخلی بلاسان
کونلومده کی عشقه ، الحق کی سزاسان
گؤرجاخ سنی جانا ، دردیم داحا قالمیر
بولمم نه سن آنجاق ، دردیمه شفاسان
تانری دئماق اولماز ، دوکتور ده دئیل سن
پس سن نجور آخر ، هر درده دواسان ؟
روحوم دیریلیر یار ، سندن دولاناندا
باشدان آیاغا جان ، عشقیله صفاسان
یوخودور سنین عیبین ، تکجه بو دور ایراد
اؤز عاشیقیوه سن ، بیر بوللی جفاسان
هر نه دئسم آزدی ، سن تک گؤزه له من
تورکون قیزی سان سن ، الگوی وفاسان
چوندردی اُؤز روخسارینی
گؤردی دُورد آی دان سُورا کُونلوم گوزل دیلدارینی
دوشدی قلبه کی گلیب درمان اِئده بیمارینی
اوشدی جانیم سوی جانان بی دلیل و بی درنگ
تا عیان اِئتسین اُونا بو موددتین اسرارینی
سَسله دی کولِّّ وجودوم دیلبری تـا سویله سین
بو نئچه آی دا اُونا خاطیر یازان اشعارینی
باخمادی تا کی گُوره کیمدی غرورون سیندیریر
عَزدی شوق و ذوقومی ، چُوندردی اُؤز روخسارینی
گئشدی بیگانه یانیمنان اِیله بیر کی من یُوخام
باسدی آخیردا منیم قلبیمه نیفرت خارینی
عیبی یُوخ کی سایمادی مجنونی اُوز لیلاسی دا
یاندیرار بیر گون منیم آهیم اُونون گولزارینی
گئتمیسن سن قالمیشیق غمده آتا
قویموسان بیزلری ماتمده آتا
نه قدر یاخجیلیغیندان دئسم آزدی
یوخ سنه تای بوتون عالمده آتا
آتا جان آلدی الیمدن سنی ظالیم بو فلک
گؤز یاشیم سئل تک آخیر دوزموری هیجرانه اورک
بیلمه دیم قدرینی من دونیادا اولدوقجا سنین
ایندی حسرتله دوزم آیریلیقا منده گرک


text:
فردوسی
فیردوسی (د. ۹۳۵–۱۰۲۰، تام آدی: ابولقاسیم حسن ابن علی توسی، فارس دیلی: حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی) - ایران ادبیاتینین گؤرکملی سیمالاریندا بیری.
فیردوسی سولطان محمود غزنوینین زامانیندا یاشامیشدیر. او اثرلرینده عرب دیلی سؤزلریندن یایینماغا جهد ائتمیش ایلک ایران شاعرلریندن بیریدیر. دونیا شؤهرتلی شاهنامه اثری اوزرینده ۳۰ ایل زحمت چکمیش و دونیا ادبیاتینین ان گؤزل اینجیلریندن بیرینی یاراتمیشدیر.
فیردوسی فارس دیلیندن علاوه، عرب دیلی و پهلوی دیلی دیللرینی ده کامیل بیلمیشدیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ferdowsi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فردوسی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرون پاریسده ابوظببینین ولیعهدی محمد النهایان و قطر امیری تعمیم الثانی ایله گؤروشمک نیتیندهدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده تصدیقلنممیش معلوماتی «فرانس پرس» یلیسی سارایینین آچیقلاماسی اساسیندا یاییب.
یلیسیدن بیلدیریلیب کی، ماکرون گلن هفته پاریسه سفر ائدجک امارات رهبرلییندن بیر شخصله گؤروشمک ایستییر. همچینین، ماکرونون قطر امیری ایله ده گؤروشو نظرده توتولور، آنجاق یلیسی بو گؤروشون دقیقلشمدیینی وورغولاییب.
قید ائدک کی، قطر بحرانی ۵ ایوندا باشلاییب. سعودییه عربیستانی، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، بحرین و مصر دوحه ایله دیپلماتیک علاقهلری کسیب. داها سونرا مالدیو، ماوریکی، ماوریتانییا بو بویکوتا قوشولوب، ایوردانییا و جیبوتی قطرله علاقهلری ان آشاغی سوییهیه سالیب.


text:
علاقه (فانتاستیک پووئست) 2
علاقه (فانتاستیک پووئست) 2
یازار: آنار رسول اوغلو
***
— اؤیرنجییه عشق اولسون! ایشلر نئجهدیر؟
اؤیرنجی چئوریلیب باخدی و ماتی-قوتو قورودو قارشیسیندا همین اوغلان — کسیلیب گئتمیش یاتاقخانا قونشوسو دایانمیشدی. او، یاشیل کؤینکده ایدی و اؤیرنجییه باخیب گولومسونوردو. اؤیرنجینی تعجوبلندیرن او دئییلدی کی، جمعیسی اوچجه نفری تانیدیغی بئله بؤیوک شهرده محض بو اوچ نفردن بیریسی راستینا چیخیب. اؤیرنجی اونا مات قالمیشدی کی، ایکیجه دقیقه بوندان قاباق باشقا بیر آدامی محض بو اوغلانا اوخشاتمیشدی و درحال دا اوغلانین اؤزو تینی بورولوب اونون قاباغینا چیخمیشدی. اؤیرنجی «تئلئپاتیادیر» دئیه دوشوندو. اوّللر ده اونون باشینا بئله تصادوفلر گلردی: کیمین بارهسیندهسه دوشونور، یا کیمیسه کیمهسه اوخشادیردی و بیر نئچه دقیقهدن سونرا ان گؤزلنیلمز یئرده و ان آغلا سیغماز بیر شراییطده همین آداما — حاقّیندا دوشوندوگو و یا کیمیسه اوخشاتدیغی آداما راست گلردی. بئله تصادوفلری «تئلئپاتیا» دئیه موعیّنلشدیرمیش و اونلارین سیرّی اؤیرنجییه بیردفعهلیک ایضاح اولونموشدو. باشقا بیر غریبهلیک ده واردی، آما او دا اؤیرنجی اوچون ایضاح اولونماز سیرّ دئییلدی؛ گؤرورسن، بعضاً او تانیمادیغی بیر شهره یا بیر طبیعت گوشهسینه دوشوردو و قطعی بیلیردی کی، هئچ بیر زامان — هئچ کؤرپهلیکده ده بو یئرده اولماییب، لاکین ندنسه گؤردوکلری اونا چوخ تانیش گلیردی. یاخود هئچ بیر واخت یئمهدیگی بیر خؤرگین، هئچ بیر واخت گؤرمدیگی بیر مئیوهنین دادینی ایلک دفعه دویارکن بعضاً اونا ائله گلیردی کی، بو طعم، بو داد اونا یاخشی تانیشدیر. هارادان؟ بونون سببلرینی تعیین ائده بیلمیر و اذیّت چکیردی. سببلرین تاپا بیلمهدیگی اوچون یوخ، حادیثهنین اؤزونون غریبهلیگی اونون دوشونجهلرینی مشغول ائدیردی. نهایت، بیر گون اؤیرنجی هاراداسا اوخودو کی، ایرثیِّت ژِنلرینین اؤز یادداشی وار، نسیلدن-نسله کئچن یادداشی. بو یادداش هم ده بعضاً بیرباشا، موستقیم خطله دئییل، دیو کانال اوزره — هانسی اولو خالادانسا، اولو عمیدنسه کئچیب گلیر. بونو اوخویان کیمی اؤیرنجی ساکیت اولدو. غئیری-رئال و غئیری-مومکون تصادوفلرین غریبه سیرّی داها اونون دوشونجهلرینی یورموردو.
کوچه یئنهده بومبوش، آدامسیز ایدی. سابیق اوتاق قونشوسو سلام وئریب اؤتدو، بلکهده آیاق ساخلاییب گؤروشر، دانیشاردی، آما تلهسهنین قاراقاباق، قیلیقسیز آدام اولدوغونو خاطیرلاییب گئتدی.
اؤیرنجی یئنیدن لؤوحهیه طرف چئوریلدی و بیردن-بیره آشاغیدا ایندییه قدر ندنسه گؤزدن قاچیردیغی بیر اعلانی گؤردو. اعلان چوخ ایری ایدی. «نئجه اولوب کی، من بو بویدا اعلانی گؤزدن قاچیرمیشام؟» — دئیه تعجوبلندی. — هم ده اعلانین ائله بیر خصوصیّتی واردی کی، درحال اونو نظره چارپدیرمالی ایدی. ماکینادا چاپ اولونموشدو، آما نوت کاغیذینین اوستونده: بئش پارالئل نوت خطی، اوستونده ده حرفلر. هله نوت خطینین باشیندا کامان و باس آچارلاری دا چکیلمیشدی.
اعلاندا گؤستریلنلر اؤیرنجینین دوز بیر هفتهدیر سوراغیندا اولدوغو شئیلر ایدی: تک اوتاق کیرایه وئریلیر: پنجرهلری دنیزه. بوتون راحاتلیقلاری وار. تیلیفون، ائیوان، لیفت، 20-جی مرتبهده. «مگر بو شهرده. 20 مرتبهلی بینا وار؟» دئیه اؤیرنجی دوشوندو، او، شهره پیس بلد ایدی. «مادام کی، 20-جی مرتبهدهکی اوتاق کیرایه وئریلیر، دئمهلی، ایگیرمی مرتبهلی بینا دا وار». ان غریبهسی ایسه ایستنیلن مبلغ ایدی. مبلغ، او قدر کیچیک ایدی، هئچ اینانماق اولموردو. ائله بیل اونون رئال یوخ، رمزی اهمیتی واردی. بو اؤیرنجینی هر شئیدن آرتیق شوبههلندیردی. آخی آختاردیغینی تاپاندا و تاپدیغینین محض سن آختاردیغین اولدوغونو گؤرنده بیر قدر شوبههلنیرسن. مومکونمودور؟ بئله خوش تصادوف اولا بیلرمی؟ اگر اؤیرنجی گئجیکسهیدی و معلوم اولسایدی کی، بیر گون، یا بیر ساعت بوندان قاباق کیمسه اونو قاباقلاییب، گؤزل واریانت الدن چیخیب، او زامان بو سعادت، دوغروداندا ایتیریلمیش حقیقت اولاردی. هر حالدا تلسمک لازیمدیر، بیرجه دقیقهده یوبانمامالی! او، عنوانی یازدی.
****
اعلاندا گؤستریلمیش کوچه، شهرین کؤهنه حیصهسینده ایدی. گئج-تئز سؤکولهجک بیرمرتبهلی ائولر، اَیری-اویرو دار کوچهلر، بو کوچهلری باسمیش غئیری-موعیّن آخینتیلار، داعوالی، تویلو، یاسلی حَیَطلر...
بئله ظالیم زارافات نییه گرکدیر؟ مگر بو اعلانلارا نظارت ائدن-زاد یوخدور کی، کیم آغلینا نه گلسه یازیب لؤوحهیه وورور؟ نییه آدام دولاماغا بو جور ایمکان یارادیلیر؟ 20-جی مرتبه! بو دا سنین ایگیرمینجی مرتبهن. بئله دوشونه-دوشونه اؤیرنجی بیرمرتبهلی ائولره گؤز گزدیریردی: باخ، بوتون بو کومالاری یان-یانا یوخ، اوست-اوسته دوزسن اوندا دوغرودان دا ایگیرمی نهدیر، لاپ یوز مرتبهلی بینا اولار! آما بئله دوشونمهسینه باخمایاراق اؤیرنجینین گؤزلری یئنهده 17-ی رقمینی آختاریردی: اعلاندا بو نؤمره گؤستریلمیشدی. نهایت، اؤیرنجی رقمی گؤردو، همین رقم گؤیدلن بینانین دئییل، ایکی مرتبهلی مول-گون اوستونده وورولموشدوسا دا، اؤیرنجی ندنسه درحال آرخایینلاشدی. بو آن اونا دوغرودان دا ائله گلدی کی، اعلاندا یازیلانلار ظارافات دئییل، گئرچکدیر. ائو کوچهنین او بیری طرفینده ایدی. اؤیرنجی کوچهنی کئچیب 17 نؤمرهلی ائوین قارشیسیندا دایاندی. قاپیدان ایری بیر قیفیل آسیلمیشدی. ایکینجی مرتبهده بالاجا تاختا بالکون واردی. اوتاقدان اورا چیخان قاپی بیر قدر آچیق ایدی و اورادان قارا تول پردهنین اوجو چیخمیشدی. ائیواندا گیل قابلاردا غئیری-موعیّن رنگلی سوست بیتکیلر واردی، گؤرونور، اونلارا چوخدان سو وئرن اولمامیشدی. حرکتینین بوتون معناسیزلیغینی درک ائده-ائده اؤیرنجی ایکی دفعه قاپینی دؤیدو، سونرا چئوریلیب گئتمک ایستهدی. آما ائله بو واخت قونشو داروازا آچیلدی، اورادان اورتا یاشلی بیر قادینین باشی گؤروندو و قادین آجیقلی بیر ادایلا:
—کیمی ایستییرسیز؟ — دئیه خبر آلدی.
اؤیرنجی بیلمهدی نه جاواب وئرسین، آخی اعلاندا فامیلیا یازیلمامیشدی.
—من اعلانا گؤره گلمیشم، — دئدی، — بو کوچه، بو ائو، نؤمرهسی...
قادین داها دا برک حیرصلندی:
—بوردا چوخدان هئچ کس یاشامیر، — دئدی و داروازاسینی اؤرتدو. آنجاق اؤیرنجییه ائله گلدی کی، قادین داروازانین آردیندان چکیلمهییب، دایانیب دئشیکدن اونو ایزلهییر.
اونو چاغیردیلار، اؤیرنجی لاپ آیدین ائشیتدی کی، محض اونو سسلهدیلر، آما آدینی چکدیلرمی، یوخمو — بونو دقیق دئیه بیلمزدی. هر حالدا اونا موراجعت ائدیردیلر. «آه» قدر قیسا بیر نیدایلا اونو هایلادیلار، اؤیرنجی چئوریلدی و دوغرودان دا ایکینجی مرتبهده ائیوانا آچیلان قاپینین آردیندا قوجا بیر قارینی، داها دوغروسو، قادینین گوجله سئزیلن سیلوُئتینی (شبحینی)، کؤلگهسینی گؤردو. اؤیرنجییه، حتی ائله گلدی کی، اونا ال ائلهدیلر، ایشاره وئردیلر، آما بونون بئله اولوب-اولمادیغینی قطعی دئیه بیلمزدی. هر حالدا اؤیرنجی قیفیللی قاپییا یاناشدی و ائیوانین دوز آلتیندا دایاندی. گؤرونور، دوغرودان دا اونو چاغیرمیشدیلار، چونکی هاراداسا، لاپ یاخیندا دانیشیق ائشیدیلدی، نه بارهدهسه قیزغین موباحیثه ائدیردیلر: اؤیرنجی بیرجه کلمه سؤزو ده سئچه بیلمیردی، آما موباحیثهنین گرگینلیگینی آنلاییردی. سونرا بایاقکی داروازا آچیلدی، اورتا یاشلی قادین چیخدی. ایندی اونون یانیندا بالاجا یاش بیر قیز دا واردی. اونلار دینمز-سؤیلهمز 17 نؤمرهلی ائوین قاپیسینا یاناشدیلار، قادین خالاتینین جیبیندن بیر دسته آچار چیخارتدی و قیفیلی آچدی. او یئنه ده اوّلکی کیمی آجیقلی ایدی و چوخ قابا بیر طرزده اؤیرنجییه:
—یوخاریدادیر، — دئدی — پیلّهکنله قالخ.
سونرا کوبود شکیلده قیزین بئلیندن یاپیشدی، بوینونا بیر قاپاز ووردو، قولتوغونون آراسینا آلیب آپاردی، داروازادان ایچری گیردی. قیز برکدن آغلاماغا باشلادی. قادین اونا بیر قاپاز دا ووروب داروازانی چیرپدی، کیلیدلهدی.
اؤیرنجی دار، قارانلیق، پیشیک ایگی وئرن پیلّهلرله ایکینجی مرتبهیه قالخدی. پیلّهلر ایکینجی مرتبهده قورتاریردی و بورادا یئگانه بیر قاپی واردی — هر طرفینه بنؤوشهیی مورکّب چیلدیرلامیش کؤهنه قاپی،
—گلین، — بو سس ایچریدن ائشیدیلدی، شوبههسیز ایندیجه ائیوان قاپیسیندان باخان قارینین سسی ایدی.
اؤیرنجی داخیل اولدو. اوتاق چوخ باخیمسیز و باسیریق بیر شکیلده ایدی، نیمداش، ایشلنیب ایثباتدان چیخمیش شئیلرله دوپ-دولو ایدی. اوتاقدان قوجالیق و ایقتیدارسیزلیق قوخوسو گلیردی، کؤهنه دیوانین اوزو سوزولوب تؤکولموشدو، جیریقلاریندان پروژینلرین سیوری اوجلاری چیخیردی. عجاییب بوروملو آیاقلارا مالیک اولان هوندور، آرخالی کورسولر ده بئلهجه کؤهنه، الدن دوشموش ایدی. اوتاقدا چوخلو ایری یؤندمسیز ایشکاف واردی. ائله بیل اونلارین رنگ-روفو قوجالیقلاریندان توتولموش، توندلشمیش، قارالمیشدی. تاواندان ایری و توزلو آباژور آسیلمیشدی. اونون قوتازلارینی هؤرومچک تورو بوروموشدو. دیوارلاردا چوخلو میسمار واردی. بو میسمارلار موختلیف سویّهلرده وورولموشدولار — هوندور یئردن وورولانی دا واردی و ائله آشاغیدا وورولانلاری دا واردی کی، بو سویّهده شوبههسیز، اونلاردان بیر شئی آسماق مومکون دئییلدی. بوتون بونلار عجاییب-غرایب تصّوورات اویادیردی. آما بو عجاییبلیکدن باشقا اوتاق هم ده نه ایسه فاجیعوی بیر اؤوقات اویادیردی. بئله اؤوقات نهدن دوغوردو، اؤیرنجی دقیق تعیین ائده بیلمهمیشدی، آما بو دویومو چوخ آیدین حیسّ ائدیردی. اوتاغا نظر سالان کیمی نهدنسه اوندا آنلاشیلماز بیر ایستک — تئز، بیر آن بئله یوبانمادان بورادان — بو اوتاقدان، بو ائودن، بو کوچهدن قاچیب قورتارماق ایستگی اویاندی. سس ائشیتدی:
—نه لازیمدیر سیزه؟ — کونجده، هوندور کورسونون ایچینه چؤکوب قالمیش قارینی گؤردو. ایستییه باخمایاراق اوتاغین بوتون پنجرهلری کیپ باغلی ایدی، قاری دا بوغازیناجان دویمهلی اوزون قارا پالتار گئیمیشدی، هله اوستوندن چیگنینه قارا یون شال دا سالمیشدی. نهدنسه اؤیرنجییه ائله گلدی کی، قاری ایفلیجدیر، حرکتسیزدیر. قارینین صیفتیندن اونون اصل-نجابتلی آدام اولدوغو سئزیلیردی و فانتازیانی بیر آز ایشلتسن اونو چوخ ایللر بوندان قاباق، اوزاق گنجلیگینده گؤزل وارلیق کیمی خیالدا جانلاندیرماق مومکون ایدی. آما ایندی بو اؤتوب گئتمیش گؤزللیک اونو صیفتینین و بدنینین بوتون گوشهلریندن آمانسیزجاسینا قووولموشدو و یالنیز بیرجه یئرده — گؤزلرینین دیبسیز کدرینده ایلیشیب قالمیش، اؤزونه اورادا سون مسکن تاپمیشدی. گؤزل زیل قارا گؤزلرینین کدرینده نه ایسه بیر مشوملوق (شوملوق) دا واردی.
—من اعلانا گؤره گلمیشم. دئیهسن، سهو ائتمیشم.
—سهو؟ — دئیه قاری تکرار ائتدی. — یوخ، بو اعلانی من وئرمیشم. سیزه اوتاق لازیمدیر؟
اؤیرنجی:
—بلی، — دئدی، — آما اورادا صؤحبت 20-جی مرتبهدن گئدیر و یازیلیب کی... — او، سؤزونو یاریمچیق قویوب سوسدو. اگر اعلانی بو قاری وئریبسه، اوردا یازیلانلاری اونون اؤزونه صادالاماغا نه حاجت؟ هر حالدا اؤز یازدیقلارینی بیلیر . . .
ایکینجی بؤلومون سونو


text:
دیلده دئیـَرلیکدن ائدرلیگه (۵) (بیرینجی پیلله!) اوغلان نه دئییر؟ ۱. اوغلان قیزا دئییر:«سوپورگه؟ بلی کی، سوپورگهمیز وار. تام، سوپورگهمیز هاردا؟» ۲. اوغلان:«سوپورگه؟» سؤزونو تکرار دئیهن کیمی سوروشدوقدا «بلی کی سوپورگهمیز وار،» دئییر. سونرا دوستونا اؤز توتاراق:«تام، سوپورگهمیز هاردا؟»سوروشور. (ایکینجی پیلله!) اوغلان نه ائدیر؟ ۱. اوغلان «سوپورگه؟» دئمکله قیزین ایستهدیگینین …یازینین آردی / YAZININ ARDI
دیلده دئیـَرلیکدن ائدرلیگه (۴)
دیلده دئیـَرلیکدن ائدرلیگه (۴) (بیرینجی پیلله!) قیز نه دئییر؟ ۱. قیز اوغلانا دئییر: «اوز سالماقدان آجیغیم گلر، آنجاق سیزین سوپورگهز وار می؟» ۲. « اوز سالماقدان آجیغیم گلر،» دئییر قیز. « آنجاق سیزین سوپورگهز وار می؟» (ایکینجی پیلله!) قیز نه ائدیر؟ ۱. قیز، بیریسینه اوز سالماقدان آجیغی …یازینین آردی / YAZININ ARDI
دیلـده دئیـَرلیکـدن ائدرلیگه (3)
دیلـده دئیـَرلیکـدن ائدرلیگه (3) (بیرینجی پیلله!) اوغلان نه دئییر؟ ۱. اوغلان قیزا دئییر: «خوش گلمیسیز!» ۲. اوغلان: «خوش گلمیسیز!» دئییر قیزا. (ایکینجی پیلله!) اوغلان نه ائدیر؟ ۱. اوغلان قیزی/قیزلاری خوشگلدینلهییر [خوشگلدینلیـییر.] (اوچونجو پیلله!) (بو تاپشیریغین جوملهسینـده یوروملاما اوچون بیرزاد یوخ دیر! اونا گؤره، اوچونجو پیلله ایشلنمهلی دئییل!) …یازینین آردی / YAZININ ARDI
دیلده دئیـَرلیکدن ائدرلیگه (۲)
دیلده دئیـَرلیکدن ائدرلیگه (۲) إتگینلیک: functionality دیلین گلیشمهسینده، إتگینلیک (ائتگینلیک) چوخ اؤزل بیر پروسئس ساییلا بیلر. دئمک، بو پروسئسده، دیل،«نه دئمک» پیللهسیندن «نه إتمک» پیللهسینه قالخیر! بئلهلیکله ده، اؤز إتگینلیگیندن یئتگینلنیر! بیرینجی درسلیگین تاپشیریغینین جوابلارینی آشاغیداکی کیمی اوخویوروق: قیز: من‘نن دوستوم تزهلیکده بو دامداشا گلمیشیک. آپارتمان 3Fـدهییک. (بیرینجی …یازینین آردی / YAZININ ARDI
دیلده دئیـَرلیکدن ائدرلیگه (۱)
دیلده دئیـَرلیکدن ائدرلیگه (۱) إتگینلیک: functionality دیلین گلیشمهسینده، إتگینلیک (ائتگینلیک) چوخ اؤزل بیر پروسئس ساییلا بیلر. دئمک، بو پروسئسده، دیل «نه دئمک» پیللهسیندن «نه إتمک» پیللهسینه قالخیر! بئلهلیکله ده، اؤز إتگینلیگیندن یئتگینلنیر! بیز، بورادا، بو پیلله یوکسهلیشینی أن ساده بیر یوللا آچیقلایاجاغیق! اؤرنک: (بیر فیلمین باشلانان صحنهسی)بیر دامداشدا …یازینین آردی / YAZININ ARDI


text:
مدافعه ناظرینین تصدیق ائتدیی دؤیوش حاضرلیغی پلانینا اویغون اولاراق آرتیلرییا بؤلمهلری دانا اؤزویئریین آرتیلرییا قورغولارینین تطبیقی ایله پراکتیکی آتیشلار کئچیریب.
مدافعه نازیرلییندن آخار. آذ-آ وئریلن معلوماتا گؤره، آتیشلار دؤیوش شرایطینه ماکسیمال یاخین وضعیتده ایجرا اولونوب.
آوتوماتیک ایدارئتمه سیستمی ایله تجهیز ائدیلمیش ۱۵۲ م م-لیک آرتیلرییا واسطهلریندن شرطی دوشمهنین جانلی قوه و آتش واسطهلری، اوزون مدتلی مدافعه قورغولاری، ایداره ائتمه منطقهلری، آرتیلرییا و میناآتان باتارئیالاری محو ائدیلیب.
کوماندانلیق تعلیملره جلب اولونان شخصی هئیتین دؤیوش حاضرلیغینی یوکسک قیمتلندیریب.


text:
آچار ( حکایه لر مجموعه سی )
ایکی دیللی حکایه لر ( فارسجا – تورکجه )
یازار : میترا داور / تورکجه یه ترجومه : علیرضا ذیحق
بیرینجی چاپ : ۱۳۹۷ / یایین ائدی : انتشارات پر – تهران
میترا داور بیر آدلیم حیکایه یازاری اولاراق ایران ادبیاتی نین فارسجا قولوندا یازیب یاراتماقدادیر . او ۱۳۴۴- نجو گونش ایلینده ” فیروز کوه ” دا آنادان اولوب دور . عالی تحصیلاتینی اقتصاد ساحه سینده اولوب کی تهران الزهرا یونیورسیته سینده بیتیریب دیر .
۱۳۷۴ نجی ایل دن یازماغا باشلایاراق چوخلی کیتابلار چاپ ائدیب دیر . اونون بیر پارا کیتابلاری ادبی یاریش لاردا بؤیوک عینوانلار قازانیب اؤدول آپاریب دیر .
چاپ اولموش کیتابلاری عیبارتدیر :
۱ – قارانلیق اوزه ر ی آهو دور ۲ – بالیشین اوره یی ۳ – یاخشی اولدو دونیایا گلدین ۴ – میزین یانیندا کی صندل ۵ – ایکینجی قفسه ۶ – جاده ۷ – قطار حرکت حالیندا دیر ۸ – آغاج ۹ – دؤردونجو آکواریوم ۱۰ – نوشا خالا
علیرضا ذیحق بو یازیچی نین اثرلریندن ۱۴ حکایه سئچه رک تورکجه یه ترجومه ائدیب فارسجا متن لرین ده کیتاب دا گتیریب دیر . بو ایکی دیللی کیتاب اوز قاپاغیندا ” کلید ” آدی آلاراق دال قاپاغیندا ” آچار ” آدی ایله چاپ اولوبدور .
بو کیتاب حکایه ادبیاتیمیزی یئنی مدرن اثرلرله زنگین له دیری و بیر اؤرنک دیر علیرضا ذیحق ین قیرخ ایل لیک حکایه چالیشمالاری نین دوامیندا . بوندان اؤنجه او غلامحسین ساعدی ، صادق هدایت ، علیرضا عطاران ، جلال آل احمد ، سید محمد علی جمالزاده کیمی یازیچی لارین حکایه لرین ده آنا دیلیمیزه چئویریب دیر .
قیزیل قلم
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
اوستادین«قوپوز مکتبی» کیتابی ندن چوخ اؤنملی دیر؟
آشیق دونیاسینین بؤیوک اوستادی،«چنگیز مهدی پور» دانیشیر / یکینجی بؤلوم
دانیشیق آپارانلار: ترانه ناظری، لیلی خاقانی
بو دانیشیق تبریزده یاشایان ده یرلی موسیقی چی، اوستاد آشیق «چنگیز مهدی پور»لا، شنبه گونو 26 / دسامبر/ 2015 -ینجی ایلده آیدین شافاق ایچین آپاریلیب. بو دانیشیق اوزون و مفصل اولدوغو اوچون، آیدین شافاقین 182-نجی سایی سیندان باشلانیب و نئچه سایی یا قدر سوره جکدیر.
گئچن سایی نین آردی:
دئمک «قوپوز مکتبی» هم آشیق موسیقی سینی هم ده قوپوزو دونیایا تانیتدیریر، دوغرودور مو؟
بیز اوز موسیقیمیزین و یا موسیقی آلتیمیزین (سازی) دونیادا تانینماسی اوچون موسیقی پرنسیپیندن استفاده ائده بیلمهسک چوخ یاخین زاماندا منفی تاثیرینین شاهیدی اولا بیلریک. دونیا موسیقیسینین نئجه یاییلماسی یا تانینماسینی نظره آلاراق، سؤیله مهلییم کی بو زاماندا کئچمیش اصول ایله، یعنی اوستاد شاگیرد عنعنهسیله بو صنعتی دونیادا هئچ بیرکیمسهیه نه اؤیرتمک، نه تانیتدیرماق و نهده یایماق اولار. بیز موسیقینین دونیادا قبول اولونموش واحید دیلی واسطهسی ایله، یعنی نت ایله، سازیمیزی تانیتدیرمالییق. بو کیتاب بو ایمکانی یارادیرکی، آرتیق بوندان سونرا دونیادا هر کیم بیزیم سازیمیزی تانیماق و یا هاوالاریمیزی اؤز موسیقی آلت لرینده ایفا ائتمک ایستهرسه، «قوپوز مکتبی» کیتبینا بیر قایناق اولاراق رجوع ائدیب و اوندان استیفاده ائده بیلر. بیرده، آیری میلتلرین موسیقی آلتلرینین بیزیم ائولره یئرلشمهسینین سببی بودور کی، اونلار یوز ایللر بوندان اؤنجهدن موسیقیلرین مکتوبلاشدیریبلار و موسیقینین اؤز دیلیندن استفاده ائتمکله هم موسیقیلرین همده موسیقی آلتلرین دونیایا تانیتدیریبلار. اما تاسوف کی او زامانلار بیز بونو ائده بیلمهمیشیک.
منجه بو گون سینهدن-سینهیه اؤیرنمک رسمینی داوام ائتدیرمکله موسیقیمیزین انکیشافنین قاباغینی آلیریق. کئچمیشده بو صنعتی نسیلدن-نسیله یئر به یئر اولماسی، اوستا-شاگیرد رسمی ایله داوام ائتدیریلیردی. یعنی آشیق صنعتینی و موسیقیسینی اؤیرنمک ایستهین هر بیرطلبه، اون-اونبش ایل بیر اوستا آشیغین قوللوغوندا اولماقلا اوندان ساز، داستان، اوخوماق (قاراوللی) و آتا بابا سؤزلرین و... اؤیرنیردی. اوستاد اونو بیر موددت یانیندا ساخلاییردی و اؤزویله برابر مجلیس لری دولاندیریردی؛ او زامانا قدر کی شاگیردین لیاقتین، دانیشیغین، اوخوماق و موسیقی قابلیتین تایید ائدیردی و بو صنعته لکه گتیرمهمهسینه ایناندیقدا، آشیقلیق ائده بیلهجهییندن امین اولوردو، اوندا بیر آشیق کیمی مجلسلره گئتمهسینه ایذن وئریردی.
همن اوستاد شاگیرد سونتی تخمینی یوز ایل بوندان اؤنجه یه دک، چوخ موحتشم بیر یول اولاراق داوام ائدیب و اونون تاثیرینده بؤیوک اوستالار عرصییه چیخمیش و اونلارین اثرلرینین شاهیدی اولموشوق. ایندی بئله بیر سوُرو اورتایا چیخیر کی دونیانین بو گونکو دورومونو نظرده آلاراق، کئچمیش یولو داوام ائتدیرمکله بو صنعتی یاشاتماق اولارمی یا یوخ؟! بیلیرسیز کی آذربایجان جمهورییتینده و ایراندا موختلیف آشیق موحیطلری وار: قاراداغ ، اورمیه ، زنجان آشیقلاری، ساوه، قاشقای، شیروان، توووز، بورچالی و...... بونلار هرَسیاؤزونه بیر مکتب اولاراق، هرَسینین اؤزونهده عایید هاوالاری واردیر. کئچمیشده بو موحیط-لرین صنعتچیلری اؤز موحیطلریندن باشقاسینی نه تانیییردیلار نهده دوشونردیلر. آمما بوگون آشیقلار دونیانین بوتون اؤلکهلرینه کنسئرته چاغریلیرلار. بو او دئمکدیرکی هر شئیده اولدوغو کیمی، موسیقی ساحهسیندهده سرحدلر گؤتورولوب. بیز هر جوره خاریجی موسیقی آلتلرینین بیزیم ائولریمیزه یئرلشمهسینی گؤروروک. گیتار، پیانو، ویولون، کلارینت، گابوی و باشقالارینی سایماقلا قورتارماز. آمما بیز بیر خاریجهلینین ائوینده، ساز، تار یا کامانچانی گؤره بیلمیریک. چونکو اونلار وقتینده موسیقینین اؤز پرنسیپیندن یعنی واحید بیر دیلی اولان نوت واسطهسی ایله موسیقیلرین بوتون اؤلکه لره تانیتدیریب و قالیجی ائدیبلر. بونا قارشیلیق دئییرم کی، اگر بیزیم صنعتچیلریمیز سینهدن-سینهیه یعنی اوستاد شاگیرد رسمینی داوام ائتدیررسه، او زامان بو موسیقی اونودولا بیلر و یا یاواش یاواش آرادان گئده بیلر. بیرده بوکی بیزیم میللتیمیز گئدیر فارس موسیقی آلتلرینی (تار، کمانچا، سه تار، و....) اؤیرنیر و چوخ دا گؤزل ایفا ائدیر. بیزده اؤز موسیقی آلتلریمیزی اونلارا تانیتدیرماغی باجارمالییق، نئجه کی کوردلر اؤز موسیقی آلتلری- تنبور-و تانیتدیریبلار. سازین ایفا قابلیتی قات-قات تنبوردان گوجلودور.
ایران دا نئجه؟ "قوپوز مکتبی" کیتابینیز ایراندا نئجه قارشیلانیب؟
ایران دا بو کیتاب اوچ دفعه چاپا گئدیب. 1379-ونجو ایلینده ایلک دفعه اولاراق تبریزده چاپدان چیخیب. سونرا اونونلا درس وئرمهیه باشلایینجا بعضی چاتیشماز نوتطهلرله اوزبه اوز اولدوم کی یئنیدن ایصلاحینا باشلادیم. بو دفعه ایکی جیلدده، هر جیلدی 156 صفحه دن عبارت اولاراق چاپدان بوراخیلدی. اما باکیدا ایکی جیلدی بیر کیتاب ائلییبلر. اوچونجو دفعهده ایراندا چاپ اولوب. البته ایندی چاپی قورتاریب. بو کیتاب درسلیک اولدوغو اوچون، گرک ایرشاد اداره سی چاپ ائلییب میللتین اختیاریندا قویا. چوخ تاسّوف کی ایرشاد بو ایشی عهدهسینه آلمیر. بورا قدر ده بوتون کیتابلارین چاپینین خرجی اؤزومدن اولوب. آمما ایندی اقتصادی دورومون یاخشی اولمادیغیندان آسیلی اولاراق مالی ایمکانیم اجازه وئرمیر.
اوندان سونرا من بیر کؤکده اولان 62 هاوانیندا نوتونو یازمیشام. من سادهجه «باش کؤک» یا «سهگاه کؤکی» یا «می کؤکو» دئدییمیز کؤکده، 62 هاوا یازمیشام کی چاپا حاضیردی. دولت هئچ زامان بیزه کؤمکلیک ائلهمهییب، مملکتینده ایندی کی ایقتیصادی وضعییتی بیزلره ایجازه وئرمیر! بو کیتاب ائله اوجور قالیب. هر حال دا بو ایشین گؤرولمهسینین ضرورتینی دوشوندوم.
منیم نت اؤیرنن اؤیرنجیلریم ایندی دونیا موسیقی اثرلرین ده ایفا ائدیرلر. مثلا کوراوغلو سیدیمیزده اولدوغو کیمی دورت سازلا موتزارتین اثرلریندن بیرینی کوارتت اولاراق ایفا ائتمیشیک، یا «حاجی بیگ اووون» کوراوغلو ائوورتورون ایفا ائتمیشیک. ایندی ده موتزارتین بئشینجی سنفونیسیندان بیر حیصّهنی مشق ائدیریک. انشالله گلن کنسرتلریمیزده اجرا ائلییهجهییک. بونلاردان مقصد، سازیمیزدا دونیا موسیقیسینی ایجرا ائلهمه قابلیتینین اولدوغونو گؤسترمکدیر. منجه اوُنودا اؤیرنمک و تانیماق لازیمدیر. بیزیم اؤزوموزونده گئچمیشدن چوخ گؤزل و گوجلو آشیق هاوالاریمیز وار. میثال اولاراق 1990-اونجو ایلینده هلندیادا کنسرتده اولدوغوم زامان ، اوردا بیر هاوا ایفا ائلهدیییمده, «بیپینگ» آدیندا بیر هلندلی موسیقی عالیمی اولان منه یاخینلاشیب دئدی: «من بیلمیرم سن هاردان و یاخود هانسی اولکهدهنسن اما موسیقیندن دوشونورم کی سیزین یاشادیغینیز یئر، داغ داشلیق و سویوق بیر یئردی. اوردا یاشایان اینسانلار چوخ محروم یاشییبلار!»
هم جوغرافیا هم ده تاریخی باخیمیندان میلتینین یاشاییشیندن خبر وئرن بئله آنلاملار، بئله دوشونجهلر و بئله بیر تاریخ ایله دولو بیر خالقین موسیقیسینه کیچیک باخماق دوغرو دئییل. آمما نت بیلندن سونرا، بیزیم ده اوشاخلاریمیزین گؤزلری آچیلیر و دونیا موسیقیسیله تانیش اولورلار. ائلییه بیلهرلر دونیانین بؤیوک چالغیچیلاری ایله و یاخود موسیقیچیلریله (آمئریکالی، ژاپنیالی، اتریشلی و...) بیرلیکده ترکیبی و تلفیقی ایش گؤرسونلر. ژاپونون بؤیوک موسیقی ایفاچیسی «تو» منیم اؤزومدن دفعهلرله بیرلیکده کنسرت وئرمهمیزی طلب ائدیب.
آشیق موسیقی سینین نُتا چیخماسی حتما باشقا اؤلکه لرده تاثیر قویوب بو تاثیر نه قدر و نه لر اولا بیلر؟
«قوپوز مکتبی» آذربایجان جیمهورییتینده علملر آکادئمیاسینین دخالتیله چاپ اولوب. بیر ایل ده بوندان اؤنجه تورکیه نین «اردهان» دانیشگاهیندا کی بوتون دونیا آشیق لارینین مرکزی اولاراق بیر کورسون آچیلماسینا سبب اولوب. او زامان منی ده اورا چاغیردیلار و کیتابیمی اوردا چاپ ائتمک اوچون منیم له بیر پروتوکل امضالادیلار. بیلیرسیز کیتابی یازماق منیم ایشیم ایدی، آمما بو کیتاب ایران تورکلرینین موسیقیسینه باغلی اولدوغونا گؤره، اونو تانیتدیرماق سفارتلرین ایشیدی. مثلا آذربایجان جمهورتینده یا تورکیهده سفارتلر بو ایشلری گؤرورلر. دونیادا هر یئر اؤز موسیقی سین و یا موسیقیچیلرین سیفارتلرینین واسطه سی ایله دونیایا تانیتدیریرلار. بو ایشی بیزده ده یا دولت گؤرملیدی یا دا میللت. او داها منیم اختیاریمدا دئییل. من هر یئره گئتمیشم موسیقیچیلرله گؤروشموشم. کیتابیمی گؤروبلر و هامیسی کیتابین اهمیتیندن دانیشیبلار. بو ائله بیر کیتاب دیر کی بو گونه دک سازین بوتون ایفا طرزی و یا تئکنیکلری یازیلیب، اوسته لیکده اؤزوم ده یئنی تکنیکلر آرتیرمیشام. هر ایکی اثرده تالیف اولونموش تئکنیکالار سازین ان سون دئییشیمی، دونیا موسیقی علمینین اساسیندا قلمه آلینمیش-دیر. ایندی ایسه باشقا کؤکلرده یئرلشن هاوالاری توپلاماق و یازماقلا مشغولام.
بوگون آشیق لارین ساده جه قاراداغدا یا اورمودا اولدوغو قدیم زامان دئییل. بو گون سرحدلردن ائشیگه فیکیرلشمه لییک. اینانین فیکیرلشیرم کی گیتارین اسپانیادان گلیب بیزیم یوزده سکسان ائولریمیزه یئرلشدییی کیمی اسپانیادا و باشقا اؤلکهلرده ده بیزیم سازیمیز تانینا بیلر.
بو موسیقی نی من اوچ حیصّهیه بؤلموشم. پریمیتیو، اکستیو، کلاسیک. پریمیتیو مرحلهده بو موسیقی تکجه کند موحیطینده اولار و اوندان کنارا چیخا بیلمز. سونرا مثلا ایرانین بوتونلویونده تانیندیغیندا، اونا اکستیو مرحلهسی دئییلیر. یعنی بو مرحلهده اونو فارس دا، تورک ده وباشقا میللتلرده دوشونه بیلر. آمما بو موسیقینی دونیا سویهسینه یئتیرمک اوچون اونو کلاسیک-لشدیرمک و یا مکتوبلاشدیرماق لازیم ایدی. چونکو مکتوب اولماسا یاواش-یاواش آرادان گئدر.
آردینی گلن سایی دا اوخویون


text:
میکرو ملیتچیلیک تهدیدی
سیاسی تحلیل
میکرو ملیتچیلیک تهدیدی
اروپا بیرلیگی اولکه لریده عرق چیلیک کون سایین حاکم بولیب بارماقده. آلمان، هالند و بلجیمدن کیین اتریشده هم خلق رایلرینی راستگرا عرقچی حزبلرگه بیردی.
اوتگن هفته اتریشده بولیب اوتگن سیلاولرده راستگرا و مسلمانلرگه قره ته نفرت جرمی سویه سیگه بارگن سیاست آلیب بارگن اتریش خلق حزبی موفقیت قولگه کیریتدی. ایککینچی اوریننی افراطی راستگرا و نازیست شعارلر ایگه سی اتریش ایرکین لیک حزبی قازاندی.
اوتگن آی المانده اوتکزیلگن سیلاولرده، مسلمانلرگه و اینیقسه تورکلرگه قرشی وقت – وقتی نفرت جرم لریگه بارگن شعارلرگه ایگه حزبلر موفقیت قولگه کیریتدی. حتی انسان حقلری و دموکراسی نینگ مدافعه چیسی ایکن لیگینی ادعا ایتگن آلمان سوسیال دموکراتلر هم مسلمانلر، خارجی ایشچیلر و مهاجرلرگه قرشی عرقچی شعارلر ارقه لی تبلیغ آلیب باردیلر.اتریش سیلاولری یینه بیر بار اروپا نینگ سرعتلی بیر شکلده عرق چیلیک که قره ب بارگنینی کورستماقده. 1945 – ییلیدن بویانگچه ساکن بیر باسقیچ اوتکزگن اروپانینگ عرقچی، نازیست و نفرت جرمی بولگن تبعیض گه قره ب باریشی هیچ شاشیلینچ لی کیلمس لیگی کیره ک.
بو قاره، یازمه تاریخدن بیری هیچ بیر وقت 100 ییل حرب سیز و توقنه شووسیز یشه مه گن.
اروپانینگ اینگ اوزاق توقنه شووسیز جریانی 1945 دن بوگونچه دیر. بونینگ سببی اروپا تشقریسیده گی کوچلرنینگ اره لشگنی و او یراتگن سیاسی نتیجه دیر.
عین دمده تکنالوژی نینگ ترقی قیلیب باریشی اروپانینگ برچه تامانی نینگ بمباردمان نتیجه سیده ییر بیلن یکسان بولیب اقتصادی نینگ قوییگه باریب سقوط قیلیشی هم بیر سبب دیر.
بوگون "تاریخی شهر" اوله راق کوریلگن اروپا نینگ برچه شهرلری ییر بیلن یکسان بولگن ایدی. انسانلیک مشترک ارشی تاریخی اثر خاصیتی گه ایگه بنالر منطقه لر هوا و زمینی عملیاتلر نتیجه سیده ییر بیلن یکسان بولدی. اروپا 1945 ییلیدن 1970 – ییلی گچه قیته دن قوریش و یاره لرینی مرحم قیلیش جریانی یشه دی. در حقیقت 60 ییللرنینگ سونگی ییللریده گی تروریزم مفکوره سیده گی یاش – ییگیت حرکت لری بو هواگه کیریش نینگ نتیجه لری ایدی. اروپاده ترور اولکه باش وزیرلرینی قاچیریب اولدیریش سویه سیگچه ییتیب باردی. ایتالیا باش وزیری الدو مورونی قیزیل توگایلر آتیده گی چپگرا ترور تشکیلاتی آلیب قاچیب اولدیرگن ایدی. آرتیدن تقریباً 10 ییل کیین، یینه بیر اروپا ترور تشکیلاتی بولگن پی کاکا، سویدن باش وزیری الوف پالمه نی قتل قیلدی. اروپا ترور ترماغینی اوزی تامانگه اورلگنینی کوریشی بیلن آنیدن برچه ترور تشکیلاتلری برطرف ایتیلدی. مثال اوچون آلمانلرنینگ بادر – ماینهوف گروهی نینگ برچه اداره چیلری نینگ همه سی نینگ بیر کیچه ده قماقخانه ده انتحار ایتگنینی اعلان قیلدی. غرب نینگ ایچیده جایلشگن تروریزم متاسفانه آنیدن اورته شرق و آسیاگه ییره ییب کیتدی. اروپا، ییل لب بویی دوام ایتگن تروریزم گه قرشی مثبت یانداشوونینگ جریمه سیگه متقبل بولیش گه باشله یدی. بوگون، مسلمان، مهاجر و خارجی ایشچی مخالف لیگی بیر آدیم کیین مذهبی و میکرو ملیتچیلیک توقنه شوویگه ایلنه دی. مسلمان، مهاجر و خارجی ایشچیلر اوز اولکه لریگه قیتیب کیتگنده، اروپاده تولیب کیتگن بو عرقچی لیک گازی قنداغ بولیب خالی بوله دی؟
عرقچیلیک کسل لیگی، مقابلیده گی بولمه ی یشه مه یدی. انسان لیک دشمنی بو کسل لیک اوز ضدینی قیسقه مکدت جریانیده یراته دی. منه هسپانیا. کتلونلر مرکزی حکومتدن جدا بولماقچی. برسیلونا مرکزیتی لی کتلون ملیت چیلیگی شو وقت هسپانیانی کیمیریب آلگن. لیکن خودی شو ملیت چیلیک کتلونلرنی هم اوروب یوباره دی. بوگون اوزلریگه پایتخت دیب اته گن برسیلونا نه کتلونلر نه هم هسپانیالیک لرگه باغلیغ توپراق دیر. برسیلوناگه بارمه گنلر اوچون ایته من: برسیلونانی مشهور قیلگن اثرلر ایسکی اراگونلرگه عاید دیر. کتلونلر هسپانیادن ایریلگندیک باشلری ارگونلر تامانیدن بلاگه قاله دی.
هسپانیاده اینگیزیسوندن باشلب مسلمان و یهود قیرغینی گه قول اورگنلرنینگ ارگونلر بولگنینی ایسلتیب، کتلونلرنینگ قنداغ بیر مسئله بیلن دوچ کیلرلیگینی دقتینگیزگه حواله قیله من.
آلمان، بلجیم، ایتالیا، فرانسه، اسکاندی یف اولکه لرده اوج آلگن بو ملیت چیلیک، هسته سیکین میکرو ملیت چیلیک که قره ب بارماقده. آلمانلرنینگ اینگ بای و اینگ بویوک ولایتی بولگن بایویرا ایالتلی باش کوتردی. ایتالیانینگ شمال تامانی هم او یولده دیر. سویدن 21 ایالتدن عبارت. بولر بیراویگه تیشلرینی قیره ب تورگن.
فرانسه نینگ کوریسکا و ایریم منطقه لریده قیین چیلیکلر موجود و منطقوی ملیت چیلیک بو آق دینگز اولکه سینی هم متاسفانه ایگیریب آلگن.
ییللردن بیری اقتصادی قیین چیلیک بیلن دوچ کیلگن یونان هم اتنیک ملیت چیلیک تهدیدی موجود.
برچه بو میکرو ملیت چیلیک آقیملر گه قرشی اوتکن هفته تورکیه جمهوریتی جمهور رئیسی حرمتلی رجب طیب ایردوغان، صربیا جمهور رئیسی نین دعوتی گه بناً بو اولکه گه باردی. صرب لر بیلن تورکلرنینگ بیر- بیری اورته سیده گی تاریخی رقابتی و بویوک یاره لرینی بیلمه گن یوق. یوگوسلاویا پارچه لنگنده تورکلر بیلن کوپ یقین قرینداش بولگن بوشناقلرگه قره ته عملگه آشیریلگن نسل قیرغینی، کوزوا حربی نینگ دردلری تورک تبعه لری نینگ کونگلیده چقور یاره لر قالدیردیردی.
لیکن تورک رهبر ایردوغان، بو یاییلگن میکرو ملیت چیلیک دالغه سیگه قرشی سیاسی، تجاری و دیپلوماتیک مناسبتلرنی توسعه بیرماقده. اروپاده مرکزی بولگن دنیاگه یاییلگن تهدیدنی کورگن ایریم بیر رهبر ایسه صربلرنینگ رهبری الکسندر فوجیچ دیر. فوجیج اولکه سیگه دعوت قیلگن ایردوغان نینگ برچه سفرلریگه همراه لیک قیلدی و دنیانینگ 16 – عصرده قالمه گنینی ایتیب، تورک و صرب اتفاقی نینگ ضرورلیگینی اورغوله دی.
ایککی رهبرنینگ بو یقین لیگی اروپاده یاییلیب بارگن عرق چیلیک دالغه سیگه بیر جواب بیر دیوار دیر. تناونگچه بیر- بیریگه قرشی ساووق تورگن ایککی اولکه بوگون اقتصادی و سیاسی اوله راق متفق بولالسه لر بو اروپا اوچون بیر امید بولیشی کیره ک.
بوگون اروپا پارلمانی و کمسیونی، عرقچی و نازیستلر موجودیتینی کورستیب تورگن ایککی اداره. اروپالیک سیاسیلرنینگ مرکل و کروز کبی عرقچی شعارلرگه مراجعه قیلیشلری، بو ایککی موسسه نی عرقچیلرنینگ نازیلرنینگ حاکمیتی گه کیریته دی.


text:
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
جهان مطبوعات خلاصه لری
آلمان، Der Tagesspiegel روزنامه سی: تورکیه نینگ تعطیل منطقه سی انتالیاگه بو ییل ریکارد سویه گه سیاح کیلماقده.
روسیه اسپوتینگ خبر آژانسی: تورک انجنیرلر اینگ یوکسک پیکسل انیقلاوچی تصویر ایشلب چیقردی.
روسیه ریئانووستی رسمی خبر آژانسی: روسیه فضا علملری اکادیمیسی اعضاسی اندری ایونین انقره نینگ فضا فعالیتلریده روسیه و چین بیلن مشترک الیب باریشی نینگ فایده لی بوله جگینی افاده ایتدی.
مرکزی لندنده بولمیش شرق الاوسط نشرات ارگانی: جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان، ونزوئیلا دولت باشلیغی نیکولاس مادورو بیلن تیلفون ارقه لی گپیریب ملی محافظ بیرلیکلری نینگ تاسیس ییل لیگی مراسمی جریانیده هجوم تشبثی باعث مادروگه قیغوداشلیک بیلدیردی.
روسیه تاس خبر آژانسی: انرژی و طبیعی منبعلر وزیری فاتح دونمز امریکا قوشمه ایالتلری نینگ ایرانگه قره ته آلیب بارگن چیکلاوی بیلن تیگیشلی تورکیه نینگ ایران بیلن اقتصادی مناسبتلری نینگ وازکیچیش گه نیتی بولمه گن لیگینی ایتدی.
آلمان DPA خبر آژانسی: جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان نینگ، 28-29 سپتامبرده آلمانگه سفر قیله جگی رسمی اوله راق اعلان قیلیندی.
آذربایجان ترند خبر آژانسی: تورکیه امریکا قوشمه ایالتلری نینگ ایرانگه قره ته آلیب بارگن چیکلاوی قره مه ی ایراندن گاز آلیش گه دوام ایته دی.
انگلستان رویترز خبر آژانسی: سوریه ده گی تورک عسکرلری منطقه خلقی تامانیدن بشارالاسد و ترور گروهلریگه قره ته بیر ایشانچ اوله راق کوریلماقده.
ایران فارس خبر آژانسی: اوزبیکستان جمهور باشلیغی شوکت میر ضیایف و تورکیه جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان تیلفونی صحبتلریده اوز ارا همکارلیک و کیلگوسی جریانده گی اوچره شوولری توغریسیده فکر المه شووی عملگه آشیردیلر. ایککی رهبر ستراتیژی همکارلیک نینگ کوپراق توسعه بیریلیشی اوچون قاطع ایکن لیکلرینی بیلدیردیلر.
روسیه تاس خبر آژانسی: روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی ماریه زخاراوه روسیه تشقی ایشلر وزیری سرگی لاوروف نینگ بویوک ایلچی لر و دایمی تورکیه نماینده لری جلسه سیگه فتنه شیش اوچون 13-14 اگستده انقره گه سفر اویوشتیره جگینی بیلدیردی.


text:
مَتّیٰ 22
22-نجی باب
گِلینینگ طُویی میثالی
لوقا 14:15-24
1عیسی اُلارا یِنه-ده میثالّار بیلِن گورّونگ بِردی: 2«آسمانینگ پاتیشاهلیغی اُز اُغلی اوچین گِلین طُویینی توتان پاتیشاه مِنگزِیَندیر. 3اُل طُویا چاغیریلانلارا دِرِّو خابار اِتمِک اوچین خیدماتکَرلِرینی ایبِریَر، اِمّا چاغیریلانلار گِلمِک ایسلِمِیَرلِر. 4پاتیشاه یِنه باشغا خیدماتکَرلِری ایبِریپ، اُلارا: ”چاغیریلانلارا آیدینگ، اینه، مِن طُوی ساچاغینی تاییارلاپ قُیدوم. سیغیرلاریم، سِمیز مالّاریم سُیولدی، هِمّه زات تاییار، طُویا گِلسینلِر“ دیییَر. 5اِمّا اُلار اَهمییِت هِم بِرمِیَرلِر، بیری اُز اِکین مِیدانینا گیدیَر، یِنه بیری اُز سُوداسینینگ اوغروندا گِزیَر. 6باشغالاری بُلسا اُنونگ خیدماتکَرلِرینی توتوپ آزار بِریَرلِر، اُلاری اُلدوریَرلِر. 7شِیلهلیکده، پاتیشاه غاضاب دُنونی گِییَر. اُل قُشون یُلّاپ، یانگقی قانخُرلاری دِربی-داغین اِدیَر، شَهرلِرینی اُتلایار.
8«سُنگرا پاتیشاه خیدماتکَرلِرینه: ”طُوی ساچاغی تاییار، اِمّا چاغیریلانلار مونگا میناسیپ دَلمیش. 9یُلّارا بارینگ-دا، کیمی تاپسانگیز، طُویا چاغیرینگ“ دیییَر. 10خیدماتکَرلِر یُلّارا چیقیپ، یامان دییمَن، یاغشی دییمَن، تاپانلارینینگ بارینی اویشوریَرلِر، طُوی جایی میهمانلاردان دُلیار.
11«پاتیشاه میهمانلاری گُرمَگه گیرِنده، اُنونگ طُوی گِییمینی گِیمِدیک بیر آداما گُزی دوشیَر. 12اُنگا: ”اِی، دُست، سِن طُوی گِییمینی گِیمَن، بو یِره نَدیپ گیریپ بیلدینگ؟“ دیییپ سُرایار. شُندا اُل آدامینگ دیلی توتولیار. 13سُنگرا پاتیشاه خیدماتکَرلِرینه: ”اِل-آیاغینی دانگینگ-دا، اُنی داشاری، قارانگقیلیغا قُینگ، اُل یِرده آغلاما و دیش قیجیرداما بُلار“ دیییَر. 14چونکی چاغیریلانلار کَن، اِمّا سایلانانلار آزدیر.»
ایمپِراطُرینگقی — ایمپِراطُرا
مَرقُس 12:13-17؛ لوقا 20:20-26
15سُنگرا فَریسیلِر گیدیپ، اُنی کِپده توتماق بارادا ماصلاحات اِتدیلِر. 16هیرودیسینگ طارافدارلارینینگ بیرنَچهسینی اُنونگ یانینا ایبِردیلِر. اُلار عیسادان: «اُستاد! بیز سِنینگ دُغرودیغینگی، خودایینگ یُلونی حاقیقات بیلِن اُورِدیَندیگینگی، هیچ کیمه طارافدارلیق اِتمِیَندیگینگی بیلیَریس، سِبَبی سِن آداملارینگ دِرِجهسینه باقمایارسینگ. 17هانی، بیزه آیت، سِنینگ فیکرینگچه، ایمپِراطُرا مالییات بِرمِک دُغرومی یا-دا دُغری دَل؟» دیییپ سُرادیلار. 18عیسی اُلارینگ نییِتلِرینینگ یاماندیغینی بیلیپ: «مِنی نَمه اوچین ایمتِحان اِدیَرسینگیز، اِی، ایکییوزلیلِر؟ 19مانگا مالییات پولونی گُرکِزینگ» دییدی. اُلار عیسی بیر سِکّه گِتیردیلِر. 20عیسی اُلاردان: «بو سِکّهدَکی شِکیل بیلِن یازغی کیمینگکی؟» دیییپ سُرادی. 21اُلار: «ایمپِراطُرینگقی» دیییپ جُغاپ بِردیلِر. شُندا عیسی اُلارا: «اُندا ایمپِراطُرینگقینی — ایمپِراطُرا، خودایینگقینی خودایا بِرینگ» دییدی. 22اُلار مونی اِشیدِنلِرینده، حایران قالدیلار. شِیدیپ، اُلار عیسادان آیریلیپ، اُل یِردِن گیتدیلِر.
دیرِلیش بارادا سُراق
مَرقُس 12:18-27؛ لوقا 20:27-40
23اُلومدِن سُنگ دیرِلیشینگ یُقدوغینی آیدیان صادّوقیلِر عیسانینگ یانینا گِلیپ، اُنگا شِیله سُراق بِردیلِر: 24- «اُستاد! موسی بیزه شِیله آیدیپدیر: ”اِگِر ایکی دُغانینگ بیری اُلسه، ایزیندا آیالی دول قالیپ، اُلارینگ اُغلانلاری هِم یُق بُلسا، بِیلِکی دُغانی اُنونگ آیالینا اُیلِنیپ، اُلِن دُغانینینگ نِسلینی دُوام اِتدیرسین.“ 25بیزینگ آرامیزدا یِدی دُغان باردی. بیرینجیسی اُیلِندی-ده اُلدی. نِسلی بُلمانسُنگ، آیالینی دُغانینا بِردیلِر. 26ایکینجیسی، اوچونجیسی، تا یِدینجیسینه چِنلی هِمّهسینده شُل بیر یاغدای قایتالاندی. 27اُلارینگ هِمّهسیندِن سُنگ اُل آیال هِم اُلدی. 28ایندی قیامات گونی اُلار اُلومدِن دیرِلِنلِرینده، بو آیال اُل یِدی دُغانینگ هایسیسینینگ آیالی بُلار؟ چونکی اُلارینگ هِمّهسی-ده اُنی بیلِن اُیلِنیپدی.»
29عیسی اُلارا شِیله جُغاپ بِردی: «سیز نه مُقادِّس یازغیلاری، نه-ده خودایینگ قودراتینی بیلیَرسینگیز، شُنونگ اوچین یالنگیشیارسینگیز. 30اینسانلار اُلومدِن دیرِلِنده، نه اُیلِنِرلِر، نه-ده نیکاح اِدِرلِر، اُلار آسمانداقی پِریشدهلِر یالی بُلارلار. 31اُلولِرینگ دیرِلیشی باباتدا بُلسا، سیز خودایینگ اُزونگیزه: 32- ”مِن ابراهیمینگ، اسحاقینگ و یعقوبینگ خوداییدیرین“ دییِنینی اُقیمادینگیزمی؟ اُل اُلولِرینگ دَل-ده، دیریلِرینگ خوداییدیر.» 33جِماغات مونی اِشیدیپ، اُنونگ تاغلیماتینا حایران قالدیلار.
اولی حُکوم
مَرقُس 12:28-34؛ لوقا 10:25-28
34فَریسیلِر عیسانینگ صادّوقیلِره اِدِندیگینی اِشیدِنلِرینده، بیر یِره ییغنانیشدیلار. 35اُلاردان بیر دین عالیم عیسانی ایمتِحان اِتمِک اوچین: 36«اُستاد، تُوراتدا اینگ اولی حُکوم نَمه؟» دیییپ سُرادی. 37- عیسی اُنگا شِیله جُغاپ بِردی: «بیرینجیسی: ”تانگری خودایینگیزی هِمّه یورِگینگیز، هِمّه جان-تِنینگیز و بار دوشونجَنگیز بیلِن سُیونگ.“ 38شو بیرینجی و اینگ اولی حُکومدیر. 39- ایکینجیسی-ده: ”هِمسایانگی اُزونگی سُیشونگ یالی سُی!“ 40هِمّه تُورات بیلِن پیغامبارلارینگ یازغیلاری شو ایکی حُکومَه باغلیدیر.»
مسیح کیمینگ اُغلی؟
مَرقُس 12:35-37؛ لوقا 20:41-44
41فَریسیلِر اویشوپ دورقالار، عیسی اُلاردان: 42«مسیح بارادا نَمه فیکر اِدیَرسینگیز؟ اُل کیمینگ اُغلی؟» دیییپ سُرادی. اُلار هِم عیسی: «اُل داوودینگ اُغلی» دیییپ جُغاپ بِردیلِر. 43عیسی اُلارا شِیله دییدی: «اُندا نَمه اوچین داوودینگ اُزی مُقادِّس روحدان ایلهام آلیپ، مسیحه تانگری دییَر؟ اُل شِیله دیییپدیر:
44- ”خودای مِنینگ تانگریما شِیله آیتدی:
دوشمانلارینگی آیاق آشاغینا سالیانچام، مِنینگ ساغیمدا اُتور.“
45اِگِر داوود مسیحه تانگری دییَن بُلسا، اُل نَهیلی داوودینگ اُغلی بُلیار؟» 46هیچ کیم عیسی جُغاب بِریپ، بیر سُز هِم آیدیپ بیلمِدی. شُل گوندِن بِیلَک هیچ کیم اُندان یِکِجه زات سُراماغا-دا یورِک اِتمِدی.


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ تورکییهدن ایدخال اولونان پولاد و آلومینیومون گؤمروک وئرگیسینین ایکی دفعه باهالاشماسی بارهده قراری تصدیقلهییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ترامپ بو بارهده شخصی تویتتئر حسابیندا یازیب:
«تورک لیرهسینین چوخ گوجلو دوللاریمیز قارشیسیندا سرعتله دیر ایتیردیی بیر واختدا تورکییهدن گلن آلومینیوم و پولادین گؤمروک وئرگیسینین ۲ دفعه باهالاشماسینی تصدیقلدیم. آلومینیومدا بو گؤستریجی ۲۰، پولاددا ۵۰ فایزدیر. تورکییه ایله موناسیبتلریمیز حاضیرکی دؤورده یاخشی دئییل».
ترامپین سؤزوگئدن تویتیندن سونرا دوللار ۶.۳۸ لیرهیه چاتیب.
قئید ائدک کی، بو گون سحر ساعتلاریندا ۱ دلار ۶،۱۷ تورک لیرهسینه قالخیب. دوللارین دیری جمعی اوچ ساعت ایچریسینده ۵۹ قوروش باهالاشیب.


text:
شرق طرفداشلیغینا عضو اؤلکهلرین وطنداشلارینین بؤیوک حیسهسی اؤز دؤولتلرینین آوروپا بیرلیگی ایله علاقهلرینه یاخشی باخیرلار.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی شرق طرفداشلیغی اینفورماسییا مرکزی یاییب. معلوماتدا بیرلییه عضو اولان آلتی اؤلکهده آپرئلدن ایونا قدر سورغو کئچیریلدیی بیلدیریلیب.
سورغویا اساساً، شرق طرفداشلیغینا عضو اؤلکهلرین وطنداشلارینین ۴۵%-اینین آوروپا بیرلیینه خوش موناسیبت بسلدیی بللی اولوب. ۶۳% شخص ایسه آوروپا بیرلیگی و شرق طرفداشلیغینا عضو اولان اؤلکهلر آراسیندا موناسیبتلرین خوش اولدوغونا ایناندیغینی سؤیلهییب.
آوروپا بیرلیگی ایله موناسیبتلرین یاخشیلاشدیریلماسینا ۳ اؤلکه ان یوکسک قیمت وئریب. بئله کی، ائرمهنیلرین ۷۶%-ی، گورجولرین ۷۵%-ی، آذربایجانلیلارین ایسه ۷۱%-ی آوروپا بیرلیگی ایله موناسیبتلره یاخشی باخدیغینی بیلدیریب.
مولدووا (۶۷%)، اوکراینا (۶۱%) و بئلاروسدا (۵۸%) ایسه بو گؤستریجیلر قافقاز اؤلکهلریندن آشاغیدیر.
قئید ائدک کی، شرق طرفداشلیغی ۲۰۰۹-جو ایلده یارادیلیب. بورایا آذربایجان، گورجوستان، ائرمنیستان، مولدووا، اوکراینا و بئلاروس داخیلدیر.


text:
آذوح: کانال تلگرامی "آذربایجان مدنیت اوجاغی" به پوشش آخرین اخبار و گزارشات در خصوص وضعیت حسن آغا دمیرچی می پردازد.
به گزارش آذوح این کانال تلگرام که به انعکاس نظرات "آذربایجان مدنیت اوجاغی" می پردازد خلاصه ای از وقایع روی داده در روزهای گذشته را چنین شرح داده است:
"حسن آزربایجان خسته خانادا یاشام موجادیله سی وئریر:
او طالعسیز آخشام شمبه گؤنو اردیبهشت آینین 15 گؤنو اولموشدور هر زامان اولدوغو کیمی او گؤنده ائلین بوتون قم و کدری چیینلرینده ائوینه گئدیر. آنجاق چوخ موددت چکمیر سینه سینده بیر آغیرلیق بیر آغری حیس ائدیر و بو سبب دن خسته خانایا موراجیعت ائدیر ایلکین موعاینه لرده خفیف اینفاکت (قلبی سکته) تشخیصی قویولور و دئتایلی موعاینه اوچون خسته خانادا یاتیریلیر .
نه ایسه ایش بونونلادا بیتمیر ائلین قایغی کشینین داها گؤره جکلری وار سونراکی موعاینه لرده ایکی قلب دامارینین توتوق اولدوغو و بونوندا اؤستونه میترال قاپاغی خسته لییی بلیرتیلری گؤرونور .
آنژیوگرافی اولور و تاسوفله نتیجه وئرمیر ان سون حکیملر آچیق جراحی عملیاتا قرار وئریر اردیبهشت آینین 29 شمبه گؤنو گؤن اورتا تخمینن سات بیر راده لرینده عملیاتا آلینیر و حکیم دکتر رستم زاده جراحی ایشین آپاریر جراحی بئش سات چکیر و عملیاتدان سونرا ICU دا یوغون باخیمدا نظارت آلتیندا ساخلانیلیر ایشلر یولوندا گئتمیر و همان گؤن قاناما میدانا گلیر تکرار عملیاتا آلینیر و بو سفر جراحی یئری قاپاتیلمیر و ایکی گؤن آچیق ساخلانیلیر و داها سونرا قاپاتیلیر حکیملر دورومدان راضیلیق بیلدیریرلر عمومی وضعیتده اونو گؤستریر سئویندیریجی خبر خرداد آینین دوقوزو چرشمبه گؤنو گلیر حسن آزربایجان آییلیب هوشیاریسی 13-14 جیواریندا اوغلو بابکین سواللارینا قاش گؤز حرکتیلن جاواب وئریر و گولومسه ییر، نه ایسه کی بو سئوینج چوخ سورمه یه جک و قورساغیمیزدا قالاجاق.
بیر گؤن سونرا جوما خرداد آینین 11 تکراردان کومایا گئدیر هر شئی سورعتله پیسلشیر آغیر بیر وضعیتدی هر آن هر شئی اولا بیلر قارانلیق بولودلار اوزه ریمیزه چوکوب هامینی قه هه ر باسیب کیمسه دانیشا بیلمیر.
قان آنالیزلرینده خسته خانا پاتوژنی اولان سودوموناس باکتریاسی آشکار اولوب بؤیره کلر ایشدن توشوب هئچ نه قایداسیندا دئیلدیر حسن آزربایجان نئجه اولاجاق آزربایجان سن سیز نه ائده جک .
آرتیق خبرلر یایلیر و دوستلار آخیما باشلایب آما نه یازیق کی کیمسه نین الیندن هئچ نه گلمیر.
حسن آزربایجان گؤجلودور او گؤجونو ائلدن آلیر او گؤجونو آزربایجاندان آلیر او دایاناجاق او ساده جه وطن اوچون او آزربایجان اوچون دایاناجاق."
این کانال را می توانید از لینک زیر تعقیب نمایید:
گفتنی است طبق آخرین گزارشات به دست آمده وضعیت حسن آغا دمیرچی در چند روز گذشته نسبتا بهتر شده و رو به بهبودی است.
کانال مدنیت اوجاغی گزارش داده که "گلن معلومات اساسیندا حسن آزربایجانین عمومی وضعیتی یاخشیلاشماغا دوغرو گئدیر. حکیملر انفکسیونون مهار اولدوغونو خبر وئریر. بؤیره کلریندن بیری چالیشماغا باشلایب. قان تضیق (فشار) 12/6 گؤستریر."
لازم به ذکر است حسن آغا آذربایجان روز گذشته برای 5مین بار مورد عمل دیالیز قرار گرفته است.
اخبار تکمیلی متعاقبا ارسال خواهد گردید.
آذوح


text:
ان بؤیوک آرزوم دونیا بیرینجیلیینده آذربایجان بایراغینی یوکسکلره قالدیرماق و روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینله تاتامی اوزرینده گؤروشمکدیر.
بو سؤزلری کولت. آذ-آ شاعر آکیف احمدگیل باکیدا اوستا جودوچولار آراسیندا کئچیریلهن آذربایجان بیرینجیلیینده اؤز یاش کاتئقورییاسیندا (م-۶) ۶۰ کگ. چکی درجهسینده بیرینجی یئره لاییق گؤرولمهسی حاقدا دانیشارکهن دئییب. او، موکافاتا گؤره مشقچیسی، یئددی قات دونیا چئمپیونو فرهاد رجبلییه میننتدار اولدوغونو بیلدیریب:
«همچینین ۱۹۷۸-جی ایلده منه بو ایدمان نؤوونون سیرلرینی اؤیرهدن سسری ایدمان اوستاسی مانصور احمدووون دا آدینی ممنونلوقلا خاطیرلاییرام. ۵۷ یاشیم اولماسینا باخمایاراق، «نفتچی» ایدمان کلوبوندا جودو سئکسییاسیندا مشقلره داوام ائدیرم».
قئید ائدک کی، آکیف احمدگیل ۱۹۸۳-جو ایلده موسکوا دؤولت اونیورسیتتینین ژورنالیستیکا فاکولتهسینده اوخویارکهن طلبهلر آراسیندا موسکوا چئمپیوناتیندا ۲-جی یئره لاییق گؤرولوب.


text:
روسییا، چین و آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-داکی رئژیملر آوروپا اوچون باشلیجا تهلوکهدیر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آوروپا شوراسینین رهبری دونالد توسک دئییب.
او بیلدیریب کی، آمئریکا پرئزیدئنتی دونالد ترامپ ایسه عمومیتله آوروپانین وارلیغی اوچون تهدیددیر:
«خصوصیله آمئریکا-داکی حاکمیت دییشیکلیگی آوروپا بیرلیینی چتین وضعیته سالیر. یئنی ایدارهچیلیک سانکی آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-این سون ۷۰ ایلدکی سیاستینی یئنیدن گؤزدن کئچیریر».
توسک اونو دا علاوه ائدیب کی، آوروپا بیرلیی داغیلارسا، اوراداکی دؤولتلر سؤزوگئدن قوهلردن آسیلی وضعیتده قالاجاق.


text:
ییرمیبئشینجى درس
"ایسیملرده منسوبیت (1)"
بیر شئیین بیر شخصه منسوب و یا عایید اولدوغونو بیلدیرمک اۆچۆن ، او شئیین ایسمینین سونونا مۆعین شکیلچی آرتیرارلار. بو شکیلچیلره منسوبیت شکیلچیسی دئییلیر. دیلیمیزده ایشلهنن منسوبیت شکیلچیلری شخصلره گؤره بونلاردیر:
1. بیرینجى شخص تکه منسوب اولاندا:
الف. عایید اولان تک شئى سسسیز ایله بیتسه، منسوبیت علامتى دؤرد چئشیدلى "یم (im)، ̌یم (ım)، وم (um)، ۆم (üm)" اولار: ائویم، کیتابیم، قوزوم، گۆلۆم.
ب. عایید اولان تک شئى سسلی ایله بیتسه، ایکی سسلی یان-یانا گله بیلمهدیگی اۆچۆن ، یوخاریداکی شکیلچیلرین سسلیلری دۆشر و منسوبیت علامتی فقط"م" قالار: آنام، باجیم.
ج. عایید اولان شئى جمع اولسا، ایسیمه "لار-لر" جمع علامتى آرتیریلیب، سونرا منسوبیت علامتى"یم (im)، ̌یم (ım)" گلر: ائولریم، کیتابلاریم، قوزولاریم، گۆللریم.
2. بیرینجی شخص جمعه منسوب اولاندا:
الف. عایید اولان تک شئى سسسیز ایله بیتسه، منسوبیت علامتى دؤرد چئشیدلى"یمیز (imiz)، ̌یمیز (ımız)، وموز (umuz)، ۆمۆز (ümüz)" اولار: ائویمیز، کیتابیمیز، قوزوموز، گۆلۆمۆز.
ب. عایید اولان تک شئى سسلی ایله بیتسه، ایکی سسلی یان-یانا گله بیلمه دیگی اۆچۆن ، یوخاریداکی شکیلچی لرین سسلیلری دۆشر و منسوبیت علامتلری " میز (miz)، ̌میز (mız)، موز (muz)، مۆز (müz) " قالار: دیشیمیز، باجیمیز، قوزوموز، گۆلۆمۆز.
ج. عایید اولان شئى جمع اولسا، ایسیمه "لار-لر" جمع علامتى آرتیریلیب، سونرا منسوبیت علامتى" یمیز (imiz)، ̌یمیز (ımız)" گلر: دیشلریمیز، کیتابلاریمیز، قوزولاریمیز،گۆللریمیز.


text:
قووغا گونو - حمید آرغیش
پاییزین چیسکینلی ، دوُمانلی گونو آیازیییردی. لوتلهشمکده اوْلان ویشنه، شاه پالید، قوُش کیرازی، هولو آغاجلاری قیلینج تک کسهن سازاقدان قوُرو شویلرین ترپهدیردیلر. باغچالی حیهطین عمارت اولان طرفینده، سرین هاوانی سایمادان «قاسیم خان» اوزهرینه دؤشنهکلی تختین اوستونده اوْتورموشدو. «اوْ» چلیملی و دوْلو گؤودهسینی بیر آز قالدیراراق ألینده اوْلان سومویو، مؤهرهلرله تیکیلمیش دووارا زنجیرلهنن ایته توُللادی. سونرا اؤزو اوْتوردوغو یئردن قالخیب ایته ساری آددیملادی.
دوم آغ رنگده اوْلان هوندور ایت دیشلرین قیجیردا ـ قیجیردا هافیلدادی. زنجیرین قیسا اولدوغو اوچون، ایت گوجلو قیچلاری اوسته قاوزاناراق، زنجیردن قوُرتولماغا نه قدهر گوجلهنیردیسه باجاریقلی اوْلموردو. نئچه لحظه آیاقلاری اوسته سومویه چاتماق اوچون دیرناقلاری جایناقلاریندان ائشییه چیخمیش أللری ایله هاوانی سؤکوردو.«قاسیم خان» ایسه سومویو گؤتوروب ایتین أللری چاتاجاغیندان بیر آز آرالی ساخلایاراق، اونو اؤجهشدیرمهیه چالیشیردی. «قاسیم خان» ایتین او دوُروموندان، سومویه چاتماق اوچون اؤزوندن چیخارتدیغی غضبلی سسلریندن لذت دوُیور، گولومسهییردی. ایتین بوغازینا باغلانان کمسییین زنجیری جیریلداییردی.
«قاسیم خان» ایتی آرتیق اؤجهشدیرمهدن قوْرخوب، سومویو بوُراخدی. ایت ده کیچیک بیر سیچراییشلا گؤیده توتدو.
«قاسیم خان» راضیلیفلا :
ـ «ایکی گون آج قالما یاخشی ییرتیجی ائدیب!» ـ دئدی. «آی قانیقمیش حئیوان! ایندی بیر داینا آیینی دا سؤکهبیلرسن..».
ایت بیر آندا سومویو یئییب، یئنیدن هافیلداماغا باشلامیشدی. آغزینین سویو سوزوردو دامجی ـ دامجی. هله آجلیغی سؤنمهمیشدی.
ـ «یوخ حئیوان! صاباح گون اورتایاجان دؤزمهلیسن. هلهلیک بسیندی...».
بیردن: « ”قوبوش“! منیم قلیانیمی گتیر!» دئیه باغیردی.
ـ «گتیردیم.. گتیردیم خان!». دئییب، اوجا بویلو ، ساده گئیملی، آریقلیقدان کؤکس سوموکلری ساییلان بیر کیشی، سویو ساریمتیل اولان قلیانی خانین اوتوردوغو تختین اوستونه قویدو.
ـ «فقط گئجه بیر آز سوموک آتارسان گوجسوزلمهیه، بیر آز دا قان یئدیز..».
نئچه لحظه قلیانی چکمکهیه مشغول اوْلوب، سوسدو. سونرا!
- «نه دئدی ”قلینج“؟! ایتی قاپلانلا بوْغوشدورمایا گتیرهجکمی؟ شرطی بوْینونا آلدیمی؟».
الی قوْلتوق دورموش قوبوش حسرتله خانین قلیان چکمهیینی سئیر ائدیر، وجودی بیر حبّه قندجه تیریهکدن اؤتوردو. نئچه لحظه خانین سؤزونو ائشیتمهین کیمی چاشباش قالدی. لاکین بیردن دئدی:
ـ «خان ساغ اوْلسون! بیلهسینه دئدیم.. سیز کی بو عنادچی ائلاتلاری تانیرسینیز، هله ده آدام اوْلماییبلار دئییردی ”قوُردئش“ سورو ایتی دیر بوْغوشسا...»
خان باغیراراق سؤزونو کسدی:
«نمنه؟ اوْ ، دؤرد پارا کندین خانینین سؤزو اوسته سؤز دانیشیر..!»
ـ «خان ساغ اوْلسون! بیخود ائلهر! ائله کی بیلدی قبول ائتمهسه او بیر تیکه یئر ده گئدیر نه غلط دارتا بیلر؟ گتیرهر گؤزو ده چیخار..».
خان دن دوشموش دوْلو بیغلارینی چئینهیهرک :
ـ «به ندن زیققیلداییر» میریلدایاراق سوْرو وئردی.
ـ «ظاهیرده ایت اوْغلونوندور، اونا بیر شئی اولماسیندان قوْرخور..».
ـ «جهنّمه!!»، دئیهرک صحبتی بیتیردی.
قوبوش سوسدو. خان آرا وئرمهدن نارگیلهنی ماراقلا سوْمورور ذوق آلیردی. تیریهیین دادی داماغینا چیخدیقجا، رنگ ـ روفو بوزارییردی. مخمور ـ مخمور دوشونوردو:
« بو دؤرد کند ده ”قیلیج“ قاباغیمدا دوروب. اونون اؤزو و سوروسونون داماری دا بو قوردا بنزهر مودهیش، مرمییه گلمز، داوا کار سالماز ایته باغلیدیر. سونرا ”قارا چمن“ گهدییی..
ـ «صاباح یولداشیم ”زؤهراب“خان بورا گلهجک». ـ دئدی ـ «اوْنا یاراشان بیر شؤلن ترتیب ائتمهلیسن. آشپازخانایا تاپیشیر.. قوی بیزیم ده بارماغیمیزین دادین آنلاسین..».
گؤزلرین ایته زیللهدی. آج ایت اویان ـ بویانا وورنوخور یئری دئشهلهییردی.
ـ «گئرچکدن بو آغ دئوه قنیم تاپیلارمی؟..».
و قوبوش بیلمهدی خان اوْندان سوروشورمو یا نئشه پریسیندن..!
آغیزلاریندان بوغ پوسکورولن کندلیلر، شاشقین ـ شاشقین دؤرد دؤورهسی چپرلی بیر محوطهنین ائشییینده آرابانین بیر تکرینه باغلانمیش دوم آغ ایته، اونون ایتی، قرارسیز و وحشی حرکاتینا، تایی گؤرونمهمیش هئیبهتینه، سونرا اوجا تخت اوستونده اوْتوران قاسیمخان و یولداشی سهرابخانا باخیردیلار. سهراب گوده اولدوغوندا آرتیق یوغون گؤرونوردو. باشینداکی پهلوی بؤرک و اوزونون سیزاناق اولدوغو اونو چیرکین بیر قولچاغا بنزهدیردی. آما هر لحظه باخاجاغینی دهییشن، نارین و پارلاق گؤزلرله دیقتله زیللهنمهسی، اونو فیکیرلی و چوخ احتیاطجیل بیر آدام اولدوغونو گؤستریردی. او قاپلانی سوزهرک هم ده قاسیمخانا تکلیف اوچون دئدی :
ـ «چوخ گوجلودور.. دوغرودا دا ائله آدینا گؤره وار. منیم طهران ”زوْو پارک“یندا گؤردویوم آسلانلاری اینان وورسایدین بونون گؤتونه گیرهردی!»..
قاسیمخان پیققیلدادی. اونون تعریفینی بیهنمیشدی:
ـ «بو ایتی 50 داوارلا دهییشمیشم.. اوُدوزمامیشام؟!»
سهرابخان ایته زیللهندیکجه اونون فوقالعادهلیینه داها امین اولوردو. حیس ائتدی ائششک ساییلیر.. دئدی:
ـ «من اولسایدیم هه.. آمما سن یوخ! هر حالدا هرهنین بیر دومویو وار. منیمکی داها اوجوز باشا گلن آلیشیقدیر. خوْروز دؤیوشدورمک داها خانیملار داماغینا اویغوندور..»
قاسیمخان اونون ایشارهسین آنلاییب قاققا چکدی. چاشکالارینی اورمو چاخیریندان دولدوردو.
ـ «من همیشه سنی آلقیشلامیشام قاسیمبهی! بئش ـ اون ایلده دؤرد کندی یییهلنمک، ”توغرول“ کیمی قاچاقچی و یاغی ایله باشارماق دوُوو... کاش من ده سنین کیمی ائله اوّلدن باشیما بلا اولانلاری کؤچوردهردیم.. آما نئیهییم اورهییم کؤورهکدیر.»
قاسیمخان دویدو یانشاقلیغی باشلایاجاق. سؤزون کسدی:
ـ «گلدییینیزه گؤره چوخ مینتدارام. فیکر ائدیرم ایلک دفعهدیر بو ایتی گؤرورسوز؟!».
ـ «دوْغروسو بو زامان گلمهیی اصلن بینمزدیم.. بیلیرسن شهرده بیر آز قاریشیقلیقلار وار.. دئدی قوْدولار دا وار.. سن کی یاخشی بیلیرسن قورد دومانلی گون آختارار».
قاسیمخان الیله اونون کورهیینه چالیب:
ـ «قوْرخما! ایندییهجن کیمسه خانا بیر سؤز دئمهییب و دئیهمز.. آهان اودا گؤزلهدیییمیز ایت..».
ایکی نفر زنجیرله آچیق قومرال رنگده اولان بیر ایتی چکه ـ چکه گتیریردیلر. اونلارین آردیجا قاراشین بیر یئنی یئتمه اوغلان توتغون و پوزغون اوْلدوغونو گیزلتمهیه چالیشان و قیزارمیش گؤزلری رغمینه آجیقدان قاشلارینی چاتمیش حالدا چپره یاناشیردی.
خانین آداملارینین چکیشی قارشیسیندا ایت دیرهنیر، دؤنوب آرخادا گلن یییهسینه باخماق ایستهسهده، زنجیر اونا ایمکان وئرمیردی. بو اوزدن داها نادینجلیک گؤستریردی..
ـ «چوخ چابالاییر ، جانلی ـ باشلی گؤرونور..» سهراب خان گؤزون ایتدن چکمهدن دئدی.
ـ «ایندی جانلی ـ باشلیغینی قاپلان اونا گؤستهرهر..» قاسیمخان غضبله دئدی.
ایتی چپره ساری سوروکلهییب ایچری بوراخدیلار. اوغلان اونو یوْشوتماغا قالخاراق باش ـ قوُلاغین توُمارلادی...
نئچه لحظه ایکی ایت بیر ـ بیرینه قانلی ـ قانلی باخدیقدا نه ائدهجکلرینی یاخشی باشا دوشدولر.
قوُرو یئمیشلرله دوموک اولان قاسیم بهی، هامیدان آرتیق نیگران و اضطرابلی گؤرونوردو. اؤزونو ایتی شرابلا یوشوتماغا چالیشیردی. آبیری بو ساواشا باغلی اولانلار کیمی ایدی. سانکی اؤزو چپر ایچریسینده قوردئش”ین قاباغیندا دایانمیش کیمی ایدی..
سهرابخان بیر قاخ سوْموراراق یابانجی ایتدن گؤزون چکمهدن قاسیمخانا خطاب:
ـ «قوُردا آرتیق بنزهییر.. اولمایا قورد توخوموندان دیر؟!» دئدی.
ـ «قاپلانا فرق ائتمز.. قورد یا قوردا اوخشار.. هر حالدا بونو قاپلان یئنهجک».
سهراب خان اونون دئدیکلرینی آلدیرمادان دئدی:
ـ «آما سورو ایتی خطرلی اولور..»
بونونلا بئله سهرابخان، قاسیمخانی مرجلشمهیه ماراقلاندیرا بیلمهدییینی آنلادی!
«قوردئش» کهروبا کیمی چکمهلی اولان بال بوْیاقلی گؤزلریله، آل اوزون دیلینی ساللایاراق لهلهمکدهکن قانی سوْیوق دورموشدو. لاکین قاپلان سانکی اوُزاقدا بیر شاققا ات گؤرور، بیر یئرده دینج دورماییر، هئی آتیلیر دوشور و قیریق ـ قوروق سسلر چیخارتیردی. «تورغای» ایتین قولاغینا نهسه دئییب ایتی آچدی. بو طرفدن ده قاپلانی آچدیلار. قاپلان سورعتله قوردئش”ه ساری یورودو، آما آرا ساخلایاراق دایاندی. بیر لحظه هر ایکی ایت دوُروملارینی یوخلادیلار. گؤز ـ گؤزه دیرهدیلر. سونرا بیر ـ بیریندن گؤز اوزمهدن مئیدانی آددیملادیلار. قاپلان قاباغیندا دایانان ایتین قانی سویوقلوغوندان توکلری اورپریردی. قاسیمخان اؤز ایتینی اؤجهشدیرمک اوچون اوْتوردوغو یئردن آزجا قالخاراق باغیردی:
ـ «قاپلان!.. یومول حئیوان!..».
قاپلان بیر آن دؤنوب یییهسینه باخدی.. سانکی هر واخت کیمی قامچینی کورهکلرینده حیس ائدیردی.. بیردن قوردئشین اوستونه سیچرادی. قوردئش چییینی ایله اونون جومماسین سووا بیلدی. لاکین یئنه سایماز و سایخاش دورموشدو. اوغلان آرا وئرمهدن اونو تحریک ائدیردی...
بو کز ایتلر جانلی سارماشدیلار. قوردئش قاپلانین توُلالیقدان کسیلمیش بیر قولاغین جیرا بیلدی. قاپلان اولاییب گئری چکیلدی. آما پنجهلریله آتیلاراق قوردئشین چیینیندن وورب ایتی دیشلریله اونو یارالادی. قان دادی داماغینا چاتینجا سانکی قودوردو. یئنه بیر ـ بیرینه گیریشدیلر. آغیر پنجهلریله بیر ـ بیرینی تورپاغا چالیر، یئرده اوهدهمکله قورخولو سسلر تؤرهدیردیلر. ایزلهییجیلر درین بیر سوکوتا دالمیش، حئیوانلارین قووغالارینی تاماشا ائدیردیلر.
قوردئش قاپلانین قارینی آلتیندان کئچیب اونون بوْینونو توتماق ایستهینده قاپلان اونون آماجی یولوندان گئری چکیلدی. او حالدا اونون آشماغیندان فایدالاناراق اوستونه آتیلدی. ایتلر چاتاللاشدیلار. حیات قووغاسی بوتون دهشتی ایله جانلانماقدا ایدی. قاپلان حریفینین بوغازیندان ـ دئمک گوجسوز یئریندن ـ توتماغا قالخدی. لاکین او آندا قوردئشین آغیر و ایتی جایناقلاری شیدّتله باشیندان دهیهرک توکلرینی یولارکن بوْغازینی جیزدی. قاپلانین دیشلری بوشالدی. آردیجا دالی آشدی... بو دفعه ایکی ایت یالنیز هورومهیه کیفایتلندیلر. هر ایکیسیندن قان سوزور، آراسی کسیلمهدن لهلهییردیلر. نفسلری سرین هاوادا دوْنوردو.
بو دؤنه اوز ـ اوزه دیدیشمهیه باشلادیلار. آیاقلاری اوسته قالخماقدا ضعف نقطه آرامایا چالیشدیلار..
تورغای اؤز ایتینی چئشیدلی کلمهلرله آلقیشلاییردی..
قوبوش شیدتله تؤوشهیهرک جاماعات آراسیندان اؤزونه یول آچمایا چالیشیردی. او سورعتله قاسیم خانا یاناشدی. بللی ایدی اوزون بیر یولو قاچمیش. قاسیمخانین قولاغینا دئییلن سؤزلردن سهرابخان یالنیز نئچه کلمه دویا بیلدی. « آلا ـ بولا گئییملی.. سیلاحلیلار..»
فیکری ایتی یانیندا اولان قاسیمخان، آغزینی دولدوروب «جهنم اول! » کلمهلرینی دئمهدن، آچیلان گوللر سسینده کلمهلر دوداقلاریندا دونوق قالدی. سهرابخان سورعتله یئریندن سیچرادی. کمریندهکی بئش آچیلانی چیخاردارـ چیخارتماز نئچه قورشون اونلارین بساطلارینی داغیتدی. بونون آردیجا اوزون توفنگ داشییان نئچه اتلی مئیدانا گیردیلر و کندلیلرین سسلریله آلقیشلاندیلار.
آتلیلارین اؤنونده اوْیناغان بیر آتا مینن گنج زابیت قارووول توتمادان سهرابخانین آتماغا حاضیر تاپانچاسینی یاردی.. جاماعاتین های ـ کویو مئیدانی بوروموشدو.. دئمک 21 آذر انقلابی بورادا دا پیروز اولموشدو.
گؤیون بؤیرو قان رنگینه چئوریلن چاغ، ایکی خان سورودن آیریلمیش داوار کیمی سیلاحلی عسکرلرین اؤنونده باخچاجیغا طرف گئدیردیلر. تورغای و آتاسیندان سئوای هامی اونلاری ایزلهییردی.
آتا ـ اوغول چییین ـ چییینه چپره دایاناراق گولومسهییردیلر. . چپرین اورتاسیندا بوغازی ییرتیلمیش و آل قانینا بلهنن قاپلانین کؤکسو اوسته قوردئش دورموش غلبه ماهنیسی اؤتور کیمی داغلاردا زینگیلدهین سسی ایله اوُلاییردی.


text:
بیر آز گئچ اولسادا، اؤنجه نوروز بایرامینی تبریک دئییب و سیزین باشلادیغینیز و چتین لیکله دوام ائتدییینیز بو نجیب و ملی - دموکراتیک مبارزه میزده چوخ مهم یئری اولان ایشینیزده، سیزلره باشاریلار و موفقیت لر آرزو ائدیره م.
بیلمیره م باهارین گلمه سی ایله نوروز گلیر، یوخسا نوروز بایرامی، باهارین گلمه سینین موشتولوغونو آلماغا گلیر.
قوی باهار اؤز گؤزللیک لریله, بوتون انسانی حاقلاریندان محروم اولان, ایراندا دینچی بیر رژیمین استبداد و زوراکیلیغیندان جانا گلن جنوبی آذربایجان خالقینین بیر آز اولسادا اوزونو گولدورسون.
باهار ایله قوشلار دا گئری گلیبلر و گوندوزلر طبیعت ده ولوله سالیرلار. آرتیق سحرلر یوخودان قوشلارین سسی ایله اویانیرام. طبیعتین مغنی لری اولان بو خیرداجا جانلی لاری گؤروب، دوشونوره م: عجبا بو قدر مختلف رنگلی و سسلی قوشلار، بیرده ن - بیره هارادان گلدیلر؟...
بو هفته سونو طبیعتده سئره چیخمیشدیم. گونش ین شعاع لاری هر یئری بوروموش و بوتون جانلی لارا حیات وئره ن ایستی سینین نوازش لری ایله, تورپاق آیلار سوره ن یوخوسوندان یاواش- یاواش اویانیردی. یوخودان اویانان آنا تورپاق, ائله بیل کی گرنشدیکجه, زنجیرلرینی دارتیب، قیریردی*. بئله لیکله آنا طبیعت, میلیونلار ایل بوندان اول باشلادیغی سیکلی نین دوامینی گتیرمک ده ایدی. بوغدالار, آرپالار و چاودارلار, تورپاقدان باش قالدیرماقدایدیلار. هر یئره باخیردیم, طبیعت ین وئردییی نعمت لرین قدرینی بیلمه ین اولادلاری اولان بیزلری، گینه ده سخاوتلی اللریله یئدیزدیرمه یه حاضیرلاشماسینا شاهید اولوردوم. آیاقلاریمین آلتیندا ازیلن و تورپاغا چئوریلن کسسک لری حس ائدیردیم. ده رینده ن نفس آلیب و هاوادا دالغالانان گول چیچک ین عطرینی جییه رلریمده حبس ائتمه یه چالیشیردیم. بوتون یئر-گؤی انسانی یاشاماغا دعوت ائدیردی. هاوادا وصف ائتمه یی ممکون اولمایان بیر شئی واریدی. آددیملادیقجا، آدامی باشدان چیخاران و دوغروداندا هوشونو الینده ن آلان بیر شئی یی حس ائتمک اولوردو.
او آن دا، ایسته ر- ایسته مز عاغلیما اورهان ولی نین " ایچگی یه بنزه ر بیر شئی وار بو هاوالاردا " شعری گلدی. بو شعری دفعه لر اوخوسام دا، او گون بویوک تورک شاعیری ایله بیر آن دا اولسا بئله، " روحداش" اولدوم.
بلکه ده هئچ زامان بیر داها تکرار اولمایان او غریبه حس لری خاطیرلایاراق، بو شعری سیزین سایت ین حؤرمتلی اوخوجولارینا دا نیسگیل ائله مک ایسته دیم. کیم بیلیر، بلکه اونلاردان بعضی سینه، بیر آن دا بئله اولسا، منیم کیمی بویوک تورک شاعیری ایله " روحداش" اولماق نصیب اولدو:
ایچگی یه بنزه ر بیر شئی وار بو هاوالاردا
ایچگی یه بنزه ر بیر شئی وار بو هاوالاردا
کؤتو ائدییور انسانی، کؤتو...
هله بیر حسرتلیک اولدومو سر ده،
سئودییین باشقا یئرده،
سن باشقا یئرده.
دردلی ائدییور انسانی، دردلی.
ایچگی یه بنزه ر بیر شئی وار بو هاوالاردا،
سرخوش ائدییور انسانی، سرخوش.
İçkiye Benzer Bir Şey Var Bu Havalarda
İçkiye benzer bir şey var bu havalarda
Kötü ediyor insanı, kötü...
Hele bir hasretlik oldu mu serde;
Sevdiğin başka yerde,
Sen başka yerde.
Dertli ediyor insanı, dertli.
İçkiye benzer bir şey var bu havalarda,
Sarhoş ediyor insanı, sarhoş.
"...
دیشاریدا طبیعت موسیم ین ان چینقیراقلی آییندادیر.
توپراق آنا بوتون رنجیرلرینده ن چؤزولموش
صاباحلار آخشام اوستلری مانولیا کیمی پارلاق
..."
dışarda tabiat mevsimin en çıngıraklı ayındadır
toprak ana bütün zincirlerinden çözülmüş
sabahlar akşam üstleri manolya gibi parlak
tarlaların yüzü gülmüş


text:
آبش پرئزیدئنتی ترامپین تورکییه پرئزیدئنتی اردوغانلا تئلئفون دانیشیغی ایله باغلی آغ ائو سلاهیتلیلری اهمیتلی معلوماتلار یاییب.
آوروپا. اینفو خبر وئریر کی، آغ ائودهن یاییلان معلوماتدا ترامپین اردوغان حاقیندا اولدوقجا یوکسک فیکیرده اولدوغو بیلدیریلیب.
«بو گونه قدرکی ان صمیمی و مهسولدار گؤروشمیدی. اردوغان یاخین شرقده مرکزده اولمالیدیر، اونون و اؤلکهسینین طلبلرینه جاواب وئرملیگیک. قبول ائتملیگیک کی، اردوغان یاخین شرقین گوجلو بیر لیدئریدیر. بئله دئییلمیش کیمی داورانا بیلمریک.
یاخین شرق هسساس بیر بؤلگهدیر و تورکییه یاخین شرقه بیزدن داها چوخ حاکمدیر. بو مؤوضودا تورکییهنین توصیهلرینی نظره آلمالیییق. لازیم اولسا، تورکییه بو بؤلگهده مرکزده دایانمالی و بیز تورکلرین اورتایا قویدوغو ایستراتئگییالارا صادق قالمالیییق»، - دئیه ترامپ قئید ائدیب.
قئید ائدک کی، ترامپلا اردوغان آراسیندا تئلئفون دانیشیغی ۳ گون اؤنجه باش توتوب.


text:
«سمره بن جندب» ین، انصارلارین بیری نین باغیندابیر اصله خورما آغاجی واریدیر. انصاری نین ائویده او باغین ایچینده ایدیر و آرواد اوشاقلاریله بیرگه اوردا قالیردی.
« سمره » ، هردن بیر گئدیب آغاجیندان خبر آلیرمیش یا اوندان خورما دَریرمیش ، البته اسلام قانونی اساسیندا، حقی واریدیر او یئره گل گئت ائله ییب آغاجینا یئتیشسین.
« سمره » هر واخت ایسته ییردی گئدیب آغاجیندان خبر بیلسین، بیردن بیره و اعتناسیز، ائوه گیریب ، شوُر گؤزلوک ائده ر میش.
ائو صاحابی اوندان ایسته دی ، اورا گئده نده خاپاخابدان (بیردن بیره ) ائوه گیرمه سین. آنجاق او کیشی قبول ائتمه دی.
ائو صاحابی ناچارلیقدان، پیغمبر(ص) حضرتلرینه شیکایت ائله ییب دئدی:
بو کیشی خاپاخابدان منیم ائویمه گیریر ، سیز اونا بویورون کی خبرسیز گئتمه سین ، تا منیم ائو آداملاریم بیلسین و اؤزلرین اوندان اؤرتسینلر.
حضرت(ص)، « سمره » نی چاغیریب اونا بویوردو:
« فیلانی نین سندن شیکایتی واردیر ، دئییر کی : سن خاپاخابدان اونون ائوینه گیریرسن و اوسئومه ییراونون آرواد اوشاغین اؤرتوکسیزگؤره سن. بوندان بئله اجازه یوخوندور بیردن بیره و اجازه سیز اونون ائوینه گیره سن» ، سمره ، قبول ائتمه دی.
سونرا حضرت بویوردو: پس آغاجی ساتگیله، یئنه سمره قبول ائتمه دی. حضرت، آغاجین ده یه رین یوخاری آپاردی یئنه قبول ائتمه دی ، آغاجین ده یه رین لاپ اوسته آپاردی یئنه ساتماغا قبول ائتمه دی.
حضرت بویوردو : اگر بو ایشی گؤرسن بهشت ایچینده سن اوچون بیر آغاج اولاجاقدیر ، یئنه قبول ائتمه دی. ایکی آیاغین بیر باشماغا گئیدی ، نه آغاجی ساتماغا حاضر اولدو ، نه او ائوه اجازه سیز گئتمه مه گی قبول ائتدی.
بو واخت، پیغمبر(ص) بویوردو: سن زیان یئتیره ن و چتینلیک یارادان کیشی سن و ایسلام دینینده بئله بیر زاد یوخدور . سونرا اوزون انصاری کیشی یه دوتوب بویوردو: گئت خورما آغاجین یئریندن چیخاردیب سمره نین قاباغینا آتگیله.
گئتدیلر و بو ایشی گؤردیلر.
اوندا حضرت، سمره یه بویوردو : آغاجیوی گؤتور آپار هر یاندا گؤیلون ایسته ییر اوردا أکگیلن!
قایناق: داستان راستان
چئویره ن: الف. عظیمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
استاد در ساعت 6 عصر روز شنبه 28 خرداد 91 به دعوت انجمن ادبی صابر، به مناسبت یکصد و پنجاهمین سال تولد وی در سالن اجتماعات فرهنگسرای اندیشه سخنرانی کردند. موضوع سخنرانی ایشان «سبک و شیوهی صابر» بود. متن آن را در زیر میخوانید:
صابرین سبک و اسلوبو
1. ایکی دوره
صابرین ادبی یارادیجیلیغی ایکی دوران بؤلمک اولار:
بیرینجی دوران ایگیرمی ایله یاخین سورموشدور. یعنی اونون شعر دئمهگی و شاعرلیگینین باشلانغیجینی اون اوچ یاشیندان حساب ائتسک، ایگیرمی ایله یاخین، یعنی اوتوز اوچ یاشینا قدهر (1284 ش. / 1905 م.) یالنیز شاماخی شهرینده تانینان بیر یاخشی نوحه، مرثیه، طنز، غزل و قصیده یازان یئرلی شاعر کیمی ایدی.
اونون چاپ اولان ایلک شعری 1905 ـنجی ایل شرق روس روزنامهسینین نشری مناسبتی ایله یازدیغی تبریک شعریدیر. همین روزنامه بو شعرین باشیندا بئله یازمیشدیر:
«شاماخیلی علی عظیماف برادریمیزین ادارهمیزه خیرخواهانه مکتوبوندن لفّیندهکی صابر تخلصلو بیر شاعرین کلامیدیر.»
ایلک چاپ اولان شعر بئله باشلاییردی:
شکر لله کی آفتاب سخن،
شرقی معنادان اولدو چهرهنما.[1]
بو شعر ایله صابر یارادیجیلیغینین ایکینجی دورانی باشلاییر. خصوصیله بیر ایل سونراملانصرالدین نشریهسی و اونون آردینجا چیخان نشریهلرده دواملی و دالبادال چاپ اولان صابرین شعرلری بو دورانین محصولودور.
صابر یارادیجیلیغینین ایکینجی دورانی بئش ایل چکدی و بو بئش ایلده، او، عباس صحت دیلیجه دئسک: شعرده عظیم بیر انقلاب وجودا گتیردی.
صابرین بو بئش- آلتی ایللیک دورانین یازدیغی شعرلری، اوندان قاباق بوتون قرنلر یازان شاعرلرینین هئچ بیریسینین شعرلرینه بنزهمیردی. اونون شعرلری، تمامیله، هم شکل و قالب و هم مضمون و ومحتوا باخیمیندان یئنی ایدی و بئلهلیکله یئنی صابر مکتبی یارانماغا باشلامیشدیر.
2. صابر شعرینین خصوصیتلری
صابر شعر مکتبینین ایلک اؤزهللیگی و خصوصیتی، اسکی شعر فورمالاریندا دگیشیکلیکلر یاراتماقلا برابر، فورمالارا عائد اولان سنّتی مضمونلاری دگیشدیردی. صابر شعر مکتبینین سبک و اسلوبوندان دانیشارکن بعضی اؤزهللیکلرینی بئله سایا بیلهرم:
1- 2. شعر مصراعلارینی آرتیقلی (= مستزاد) حالینا گتیرمک و بونونلا برابر، قافیهلری دگیشیک حالا سالماق و دالی قاباق ائتمک. بو اؤزهللیک صابردن قاباقکی شاعرلرده گؤرونمهین و سابقهسی اولمایان بیر حال ایدی.
2- 2. بوتون شعر فورمالاریندا طولی وحدت یاراتماق. بئلهکی بیر قطعه شعرین بوتون بیتلرینده معنا باغلیلیغی ساخلانیلیر. حال بوکی قاباقکی شاعرلر هر بیتده خاص مضمون و معنا حفظ ائدیردیلر و شعرده عرضی وحدت وار ایدی.
3- 2. هر جوره ابتذالدان اوزاق گزمه. بئلهکی شاعر اؤزونو مجبور و موظف ائدیردی درین اجتماعی- سیاسی مضمونلاری شعره داخل ائلهسین. اونا گؤره هر مصراع و هر بیت اوخوجونو فکره و دوشونجهیه وادار ائدیردی.
4- 2. تکرار اولونمازلیق. بئلهکی صابر شعر مکتبینده مضمونلار یئنیدیر، تکرار اولونمازدیر و قاباقجادان اوخوجو مضمونون نه اولدوغون حدس وورا بیلمیر. حال بوکی صابردن قاباقکی شاعرلرین شعرلرینین مضمونلاری یار و دلداردا خلاصه اولوردو و اوخوجونون قولاغی دولو ایدی.
5- 2. صابر بوتون شعر فورمالاری، خصوصاً غزل فورماسینی بیمزه مغازلهلردن نجات وئردی، قورودو و ساخلادی. اونون خلفی صائب تبریزیده بئله ایش گؤرموش ایدی.صائب ایله صابرین بو ایشده فرقلری اوندان عبارت ایدیکی صائب شعری تعلیمی و اخلاقی مضمونلار ایله دولدوردو، صابر ایسه طنزی و سیاسی- اجتماعی معنالار گتیردی.
6- 2. صابر شعری یوکسک درجهلره چاتدیردی، بئلهکی دوشونجه، تفکر و عقل چیلیگی شعره داخل ائتدی و شاعری دنیایا سطحی باخماقدان قورتاردی و شعر، فلسفی گؤروشلر و اجتماعی دوشونجهلره یول آچدی.
7- 2. صابر شعر وسیلهسی ایله اسلام دینینین حقیقی و ایچ اوزونو گؤسترمگه چالیشدی و دینیمیزه داخل اولان خرافات و موهوماتی افشاء ائدرک اوخوجونو اسلامین عظمتینه ساری آپاردی و حقیقی دینی اینانجلاری محکملندیرمگه چالیشدی.
8- 2. صابر سبب اولدوکی منحرف و ساپیق عشقدن سؤز ائدن ابتذالچی شاعرلر، یاواش- یاواش قیراغا چکیلدیلر و فیلوسوفلار، متفکرلر، واعظلر، ناصحلر و دوشونجه صاحبلری شعر دئمگه باشلاسینلار.
9- 2. صابر شعر مکتبینین ان مهم و گؤزه چارپان اؤزهللیگی سیاسی و اجتماعی مسألهلره اعتنا ائتمکدهدیر. شعر شاهلارین قصرلریندن و درویشلرین مورگولهدیکلری خانقاهلاردان چیخیب قارا جماعتین ایچینه گلدی.
10- 2. صابر دیلیمیزده اولان مثللر، کنایهلر و آتالار سؤزلریندن بوللوجا استفاده ائتمگه چالیشدی و فولکلوروموزدن نوعلارینی شعره چاغیردی. عارف شاعرلرین ایشی یالنیز عرفانی شعرلر یازماق، نوحه یازانلارین ایشی فقط مرثیه قوتماق و ... ایدی. قصیدهیه میل گؤسترنلر قصیده، غزلچیلر غزل و رباعی قوشانلار ایسه یالنیز رباعی قوشوردولار. ولاکن صابر، هم مضمون و هم فورماجا هر جوره فکره و هر جوره قالیبا یول وئرن بیر شاعر حساب اولونور.
11- 2. صابرین شعرلرینین بیر باشقا مزیتی بودورکی اونلار چوخ ساده و آنلاشیلان دیلده یازیلمیشدیر. بیر صابرشناس ـین دئدیگینه گؤره، اونلاری بئش یاشیندا اوشاق بئله اوخوسایدی، آنلاشیلماز بیر سؤز تاپماز ایدی.[2]
12- 2. ان مهم اؤزهللیک بوکی، هر کس صابرین شعرلرینی اوخوماغا و ازبرلمگه باشلادی. هئچ کیمسه اؤزونو اوندان احتیاجسیز گؤرمهدی. هرکس صابره احتیاج حس ائتدی و صابرین شعر بارهسینده دئدیگی آشاغیداکی سؤز تحقق تاپدی:
خلقین اوخومادیغی و از برلمهدیگی شعر، شعر دگیلدیر.
13- 2. صابرین خلاقیتینده، موضوع گئنیشلیگی واردیر. بئلهکی او، عائله حیاتینین ان عادی مسألهلریندن توتموش، دنیانین مهم سیاسی حادثهلرینه قدهر دوشور و شعرلرینده هر بیر مسألهیه یول وئره بیلیر. بیز بیلیریککی مداح شاعرلرین ایشی یالنیز مداحلیق، عاشقپیشه شاعرلرین ایشی فقط عاشقلیک.
14- 2. صابر اؤز زمانیندا بیرینجی دفعه اولاراق شعر قالیبلارین آلت- اوست ائلهمگه و سیندیرماغا باشلادی. بو ایشی ائله مهارت و جسارت ایله یئرینه قویدوکی اؤز زمانیندا یاشایان کهنه شاعرلرین هئچ بیریسی اونا قارشی چیخا بیلمهدی. هامی اونو بگندی و سئودی.
صابر عمومیتله شعرلرینی عروض بحر و وزنلرینده یازمیشدیر. لاکن موضوعلارینین یئنیلیگی و تکرار اولونمازلیغی سبب اولموشدو کی بیر سنت اولاراق ردیف و قافیهلری ایستهدیگی کیمی دگیشسین و کهنه قایدا- قانونلاری یئنیلتسین. گرچه مخمس، مسدس، رباعی و بو کیمی قالیبلاردا شعر یازمیشدیر، آنجاق اونلاری خلقین باشا دوشمهدیگی سؤزلر ایله یوخ، بلکه تام عادی دانیشیق دیلینده اولان کلمهلر و جملهلر ایله بزهمیشدیر. اونلاری خلقین مالی ائتمیشدیر.
15- 2. صابرین بیر هنری ده شعر قهرمانینی دیندیرمه، و اونلارین دیلیجه دانیشما و شعر یازمادیر. اونون شعرینده خان، بیگ، قوجا، جوان، شاه، وزیر، عوام، قارا جماعت، قادین و هر کس اؤزدیلی و شیوهسی ایله دانیشیرلار و هر کس اؤز سؤزلری ایله اؤزونو افشاء ائدیر. ساتیرام، فهله، اوخوتمورام ال چکین!، اکینچی، آخ نئجه کئف چکمهلی ایام ایدی و باشقا شعرلری بو اسلوب ایله یازیلمیشدیر.
3. اجنبی کلمهلر
صابر شعرلرینده نظره گل بعضی عیبلرده واردیر. اودا، یئرسیز و غیر ضروری اولاراق اجنبی روس کلمهلری ایشلتمهسیدیر. بو کلمهلرین بعضیلرین ایشلتمهگه مجبور اولسادا، بیر چوخلارینی شعریمیزه داخل ائتمیه بیلردی. هر حالدا او، سونیا (= آدام آدی)، پاساژ، بالون، سالون، بولوار، پارلمان کیمی سؤزلری ایشلتمکده معذور ایدی.


text:
ایسوچرهنین آلپ داغلاریندا اریین بوزلاقلارین آراسیندا ۷۵ ایل اول ایتکین دوشموش ارله آروادین مییتلری آشکارلانیب.
ویرتوالاذ. اورگ خبر وئریر کی، ۱۹۴۲-جی ایلین آوگوست آییندا مارسلن و فرانسین دومولئن جوتلویو – والی کانتونونون شاندولئن کندینین ساکینلری – اینکلری ساغماق اوچون ائودهن چیخیبلار و گئری قاییتماییبلار.
اونلارین مییتلری بوزلاقلارین آراسیندا – دنیز سوییهسیندن ۲۵۰۰ متر یوکسکلیکده تاپیلیب. تسانفلرون بوزلاغینین لئ-دیابلئره داغ خیزیی کورورتونون یاخینلیغیندا یئرلشدیی بیلدیریلیر.
مئییتلرین اوزریندن بو ایللر عرضینده یاخشی قورونوب ساخلانیلمیش سندلر تاپیلیب. مییتلرین بوزلاقدا قالدیقلاری اوچون ایدهآل وضعیتده اولدوغو دئییلیر.
ایتکین دوشموش جوتلویون ۷۹ یاشلی قیزی مارسلن اودری-دومولئن دئییب کی. بوتون بو ایللر عرضینده آختاریشلار دایاندیریلماییب. بوتون بو فاکتلارا باخمایاراق، آشکار ائدیلمیش مییتلرین شخصیتلرینین دقیقلشدیریلمهسی اوچون دنت آنالیزی آپاریلاجاق.


text:
جهان کوره ش مسابقه لریده تورکيه آلتین مدال قولگه کیریتدی
مته خان بشر، آلمان کودله بیلن فاینل مسابقه سیده آلتین مدال اوچون کوره شدی.
فرانسه نینگ پایتختی پاریسده اویوشتیریلگن دنیا کوره ش مسابقه لری نینگ ایلک کونیده گریکرومون اسلوبیده 85 کیلوگرام وزنیده فاینلگه چیققن مته خان بشر، آلمان کودله بیلن آلتین مدال اوچون کوره شدی.
کودلنی 2-1 لیک نتیجه بیلن مغلوب اېتگن مته خان، آلتین مدال قازانیب، سپورت حیاتی نینگ ایلک جهان قهرمان لیگینی قولگه کیریتدی.
TRT سپورتگه بیانات بېرگن مته خان بشر، بوندن سونگره کی مقصدی نینگ 2020 توکیو المپیاتیده قهرمان بولیش دیب ایتدی.


text:
نواز شریف حاکمیتدن قطره گؤره اوزاقلاشدیریلا بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری اؤز فیسبوک صحیفهسینده پولیتولوگ اورخان قافارلی پایلاشیب.
او، پاکیستان باش ناظرینین حاکمیتدن اوزاقلاشدیریلماسینین آرخاسیندا سعودییه عربیستانی و غربین دایانما احتیمالینین بؤیوک اولدوغونو بیلدیریب:
«پاکیستان عالی محکمهسی باش ناظر نواز شریفی وظیفهسیندن اوزاقلاشدیردی. بو مؤوضوعدا اولرده یازمیشدیم. شریفین وظیفهسیندن اوزاقلاشدیریلماسینین اساس سببی «پاناما سندلری» و دوبیده آدینا قید اولونان شیرکتلر ایدی. نواز شریفه قارشی بئله بیر عملیات بیرلشمیش عرب امیرلیکلری و سعودییه عربیستانینین اورتاق فعالیتی نتیجهسینده حیاتا کئچیریلیب. طبیعی کی، بورادا شریفین کورروپسییایا بولاشماسینا حاق قازاندیرمیرام. بو عملیاتین اساس سببی قطردیر. هر شئی پاکیستانین قطره قارشی سانکسییالارا قاتیلماماسیندان سونرا اورتایا چیخدی. سعودییه عربیستانی پاکیستان باش ناظرینی بو شکیلده جزالاندیردی. دیگر طرفدن ایسه سعودییه عربیستانینین بو عملیاتینین غرب طرفیندن ده دستکلندیینی دوشونورم. غرب اونسوز دا اوزون ایللردیر پاکیستان-چین علاقهلریندن ناراحات ایدی. اومید ائدیرهم کی، بو سیاسی بحران پاکیستان دموکراتییاسی اوچون سیناق اولاجاق و پیس سونلوقلا بیتمهیهجک»، – پولیتولوگ بیلدیریب.


text:
ایرانین میللی گاز شیرکتی ترکمنیستانی محکمهیه وئرمهیه حاضیرلاشیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ایران شیرکتینین ایجتیماعیتله علاقهلر شعبه سی یازیلی آچیقلاما یاییب.
آچیقلاما قید اولونوب کی، تورکمنیستان ایرانا ساتدیغی گازین حاقینین اؤدنیلمهمهسینی ادعا ائدرک، گاز ایخراجینی دایاندیریب.
ایران طرفی تورکمنیستانین بو ادعاسینی اساسسیز حساب ائدیب و بیلدیریب کی، ایران اقتصادی سانکسییالارا معروض قالدیغی دؤورده تورکمنیستاندان آلدیغی گازین حاقینی نقد پوللا دئییل، راضیلاشمایا اساساً موختلیف ماللار وئرهرک، خیدمتلر گؤسترهرک اؤدییب.


text:
ارمنیستان آوروپادا بیرینجی، دونیادا ایسه ان حربیلشدیریلمیش اوچونجو اؤلکهدیر.
پوبلیکا. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «گلوبال میلیتاریزاسیون ایندکس»این آنالیزینده دئییلیر.
حربیلشمهنین سوییهسی بیر اؤلکهده تحصیل و صحییهیه آیریلان وسایطله موقاییسهده حسابلانیر. همچینین، بو قیمتلندیرمهده عمومی داخیلی محصولون حربییه آیریلان حیصهسی ده اساس گؤتورولور.
ارمنی سیاسی شرحچی سارقیس آرتسرونی ارمنیستانین ۲۰۱۸-جی ایل دؤلت بودجهسینده صحییه و تحصیله آیریلان وسایطین حربیلشمه ایله موقاییسهده آز اولدوغونا دقت چکیب.
«بو، اؤلکهمیزین «گلوبال میلیتاریزاتسیون ایندکس»این نؤوبتی سیاهیسیندا داها دا «یوکسلجیی» دئمکدیر. هرچند، بو آنالیز جدی هیهجان دوغورور. بیرینجیسی، هربیلشمیش اؤلکهلرده بیر قایدا اولاراق گوجلو وطنداش جمعیتینه، آزاد اقتصادیاتا و کئیفیتلی سیاسی سیستئمه مالیک اولمورلار. بو ایمیج ائرمنیستانی خاریجی اینوئستورلار اوچون ان سونونجو اؤلکه ائدیر. خاریجی اینوئستیسییا هربیلشمیش اؤلکهلردن اوزاق دورماغا چالیشیر، لاکین تکجه اونا گؤره یوخ کی، موناقیشه وار، هم ده بئله اؤلکهلرده قانون ایشلمیر، عدالت پرینسیپی قورونمور. هربیلشمه ائرمنیستانین خاریجی سیاسی ایمیجینه ده منفی تأثیر ائدیر»، - دئیه او قئید ائدیر.
ائرمهنی شرحچی علاوه ائدیب کی، ائرمنیستانین هربیلشمیش اؤلکه اولماسی، اوردونون گوجلو، یاخود معاصر سلاحلارا صاحب اولدوغو دئمک دئییل: «عکسینه، یوخسول بودجهدن تحصیل و سهییهیه آیریلاجاق پوللار کسیلهرک اوردویا وئریلیر. بوتون بونلارین فونوندا ائرمنیستانین دهشتلی یوخسوللوغو دا گؤز اؤنوندهدیر».


text:
یوهان کارل ویلهلم ایلیقر
یوهان کارل ویلهلم ایلیقر (اینگیلیسجه: Johann Karl Wilhelm Illiger) آلمانلی بیلیم اینسانی. ۱۹ نوْوامبر ۱۷۷۵ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۷ ایل عومر ائلهییب و ۱۰ مئی ۱۸۱۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اوْ حئيوان بيليمی (زولوژی) ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Johann Karl Wilhelm Illiger»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده یوهان کارل ویلهلم ایلیقر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اسماعیل قاهرامان یانگاداندان مجلیسینگ باشلیغی بۇلدی
اۆچۆنجی اِتاپدا عادالات و اؤسۆش پارتیاسی نینگ دالاشگأری اسماعیل قاهرامان ۲۸۹ سس آلدی و مجلیس ینگ باشلیغی سایلاندی
عادالات و اؤسۆش پارتیاسیندان ایستامبول ینگ وکیلی اسماعیل قاهرامان یانگاداندان تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ باشلیغی حؤکمۆنده سایلاندی.
تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسینده باشلیقلیق سایلاوی گچیریلدی.
بیرینجی و ایکینجی اِتاپدا باشلیقلیق اۆچین دالاشگأرلرینگ هیچ بیری گرکلی بۇلان ۳۶۷ سسی آلیپ بیلمهدی.
سایلاوا ۵۰۹ مجلیس وکیلی قاتناشدی.
اۆچۆنجی اِتاپدا عادالات و اؤسۆش پارتیاسی نینگ دالاشگأری اسماعیل قاهرامان ۲۸۹ سس آلدی و مجلیس ینگ باشلیغی سایلاندی.
جمهوریتچی حالق پارتیاسی نینگ وکیلی زکریا تزل ۱۲۴، حالقلارینگ دموکراتیک پارتیاسی نینگ دالاشگأری سلما ایرماق ۳۷ و میللتچی حرکت پارتیاسی نینگ دالاشگأری جلال آدان ۳۶ و ایی پارتیاسی نینگ دالاشگأری یوسف حلاچ اوغلی ۷ سس آلدی.
۱۶ سس قابول ادیلمهدی.
شیله لیک بیلن اسماعیل قاهرامان یانگاداندان تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ باشلیغی بۇلدی.


text:
هوللاندییانین آزادلیق پارتییاسی موسلمانلارین کسکین ناراضیلیغینا سبب اولاجاق تخریباتا ایمضا آتماغا حاضیرلاشیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، گئرت ویلدرسین رهبرلیک ائتدیی پارتییا پارلامنتده محمد پیغمبرین تصویر اولوندوغو کاریکاتورا یاریشی تشکیل ائدجک.
کئچمیشده باش وئرن قورخونج تجروبهلره باخمایاراق، پارتییادان وئریلن آچیقلامادا هوللاندییانین ترورلا موباریزه آگنتلیینین یاریشین تشکیل اولونماسینا ایجازه وئردیی قید اولونوب.
خاطیرلاداق کی، ویلدرس و پارتییاسی میقرانتلارلا موسلمانلارا قارشی آقرسیو سیاست یوروتمهسی ایله تانینیر. قرانین قاداغان ائدیلمهسینی دئین ویلدرس، ایسلامین دا توتالیتار بیر اینانج اولماسی فیکرینی مدافعه ائدیر.


text:
آذربایجان مدافعه صنایعسی ناظیرلیینین (مسن) موسسهلرینده ۲۰۱۷-جی ایلین بیرینجی یاریمیلینین یکونلارینا دایر سییار کولگییا ایجلاسی کئچیریلیب.
ناظرلیکدن آخار. آذ-آ وئریلن معلوماتا گؤره، ناظر یاور جمالووون صدرلیگی ایله کئچیریلن ایجلاسدا ناظیرلیین بیرلیک و موسسهلرینین ایستحصال، مالییه-تصروفات فعالیتلرینین یئکونلاری و قارشیدا دوران مسئلهلر گئنیش مذاکیره ائدیلیب.
یاور جمالوو قید ائدیب کی، حسابات دؤورونده ناظیرلیین موسسهلرینده یارادیلان و ایستحصال اولوناراق مدافعه ناظرلیگی و دیگر گوج ایستروکتورلارینا تهویل وئریلمیش مدافعه تییناتلی ممولاتلارین هجمی اؤتن ایلین مووافیق دؤورو ایله موقاییسهده ۱، ۳ دفعه آرتیب. بیرینجی یاریم ایلده عمومی محصول ایستئهسالینین هجمی اؤتن ایلین مووافیق دؤورو ایله موقاییسهده ۳۳، ۸ فایز آرتیب. ایستئهسالی منیمسنیلمیش مدافعه تعیناتلی مامولاتلارین چئشید سایی ۱۲۰۰-ا چاتدیریلیب.
حسابات دؤورونده ناظیرلیین موسسهلرینده یارادیلان و ایستحصال اولونان «توفان» مینایا داواملی میللی زیرهلی ماشینینین یارادیلماسی و ایستحصالی اوزره ایشلر اوغورلا باشا چاتدیریلمیش، متخصصلرین ایشتیراکی ایله تقدیماتی کئچیریلیب. حاضردا، زیرئهلی ماشینین سئرییالی ایستئهسالینین حیاتا کئچیریلمهسی اوچون حاضرلیق ایشلری آپاریلیر. عینی زاماندا، نازیرلیین موسسهلری طرفیندن ایکی مامولات اوزره - "یالقوزاق" سنایپر توفنگینین و ف-۱ تیپلی تعلیم ال قومباراسینین ایستحصالات حاضرلیغی ایشلری تام باشا چاتدیریلیب و سئرییالی ایستحصالی تشکیل اولونوب. بونلارلا یاناشی، جاری ایلین سونونادک خصوصی تعیناتلی هجوم پولئمیوتونون، آوتوماتیک قومبارااتان کمپلکسینین، ال قومبارااتانینین، آوتوماتلارین، موختلیف تیپلی آرتیلرییا آتش ییغیملارینین، ووق-۲۵پ تیپلی آتش ییغیمینین، آرتیلرییا مرمیلری اوچون پارتلادیجیلارین و س. مامولاتلارین سلاحلانمایا تؤوسییه ائدیلمهسی نظرده توتولور.
بیرینجی یاریمیلده ایستحصال اولونان عمومی محصولون ۹۲ فایزینی مدافعه و خصوصی تعیناتلی، ۸ فایزینی ایسه مولکی تعیناتلی مامولاتلار تشکیل ائدیر.


text:
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
حريت روزنامهسی: «تناپ» خدمتگه تیار.
تورکيه و آذربایجان تامانیدن قوریلیش ایشلری 3 ییلدن بیری دوام ایتگن و آذربایجان طبيعي گازینی تورکيه آرقهلی اروپاگه ییتکزیب بیرهدیگن ترانس انادولو طبيعي گاز پایپ لاینی آچیلدی. تناپ نینگ آچیلیش مراسمیده جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان، آذربایجان جمهور باشلیغی الهام علی یف، شمالی قبرس تورک جمهوریتی جمهور باشلیغی مصطفی آقینجی، صربستان جمهور باشلیغی الکسندر ووجیک و اوکراین جمهور باشلیغی پترو پروشنکوف اشتراک ایتدی. آچیلیش مراسمیده نطق سوزلهگن ایردوغان، «بوگون منطقهمیز و مملکتلریمیز اوچون تاریخي قدم تشلهیهپمیز» دیدی.
خبر تورک روزنامهسی: بن علی ییلدیریم، «تورکيه نینگ اروپا بیرلیگیگه اعضا بولیش نیتی دوام ایتماقده» دیدی.
باش وزیر بن علی ییلدیریم تورکيه نینگ ایزمیر شهریده بلغارستان باش وزیری بویکو بوریسوف بیلن اوچرهشوو اوتکزدی. مذکور اوچرهشووده بن علی ییلدیریم، تورکيه نینگ اروپا بیرلیگیگه اعضا بولیش نیتی نینگ دوام ایتگنلیگینی لیکن اروپا بیرلیگی نینگ کیلهجگینی بیلگیلب آلیشی و بو حقیدهگی ترتیبسیزلیگینی تیز کونلرده حل قیلیشی کیرهکلیگینی قید ایتدی.
وطن روزنامهسی: شیمشیک: «همهسینی امریکا قوشمه ایالتلریدن آلدیک» دیدی.
باش وزیر اورینباسری محمد شیمشیک امریکا قوشمه ایالتلریدهگی تورکيهگه عاید آلتین ذخیرهلری نینگ همهسی نینگ آلینگنلیگینی معلوم قیلدی. شیمشیک، «امریکادهگی آلتین ذخیرهلریمیزنینگ همهسینی آلدیک. او ییرده هیچ نرسه قالدیرگنیمیز یوق» دیدی.
ستار روزنامهسی: مدیترانیان شاپپینگ شرکتی ، تورکيهگه سفر اویوشتیریش حقیده قرار قبول قیلدی. مدیترانیان شاپپینگ شرکت اداره چیسی Diego Aponte ، «دنیاده کمدن-کم مملکتگه اوچرهی آلگن کتّهکان یوک کیمهسی کمپنیسی بوندن بویان تورکيهگه هم سفر اویوشتیرهدی» دیدی.
صباح روزنامهسی: تورک اویینلری دنیانی اوزیگه جلب ایتدی.
دنیانی اوزیگه جلب ایتگن تورک سریاللریده محلي تورک اویینلری هم اورین آله باشلهدی. تورک انجنیرلری تامانیدن ایشلب چیقیلگن بیر اویین جهان لیگیده علیحده اورینگه ایگه بولدی. شولردن بیری حسابلنگن زوله اویینی بوگونگی کونده دنیا نینگ 100 دن آرتیق دولتیده اوینهلماقده.


text:
هر ایل (بئش ایلدن بری)اییونون ۵ینده (خردادین ۱۵ینده) آذربایجان یازیچیلار بیرلییی طرفیندن کئچیریلن بینالخالق شعر گونو قورولتایینا دونیانین مختلف اؤلکهلریندن شاعر و یازیچیلار دعوت اولور. بو ایل، ایلک دفعه اولاراق ایراندان، کیان خیاو دعوت اولوب و قورولتایین کئچیریلدییی باکی بینالخالق موغام مرکزینده بو موکافاتا لاییق گؤرونموشدور. کیان خیاوین اوردا چیخیشی دا اولوب و دونیانین بیر چوخ تانینمیش ادبیاتچیلارینین آراسیندا مدرن شعر و ادبیاتلا باغلی اؤز دوشونجهلرینی اورتایا قویموشدور.
بیز بو نائلیتی حؤرمتلی شاعر و یازیچیمیز کیان خیاو جنابلارینا تبریک دئییر و اونا داهادا یارادیجیلیق اوغورلاری آرزو ائدیریک. کیان خیاوین بو قورولتایدا وئردیگی موصاحیبهنی عزیز اوخوجولارا تقدیم ائدهجهییک.


text:
بریتانییا کرالیچاسی ایکینجی یلیزاوتانین ۹۵ یاشلی حیات یولداشی شاهزاده فیلیپ وظیفهدن گئتمهیه قرار وئریب.
آخار. آذ آورونیوز-آ ایستینادا خبر وئریر کی، بو بارهده بوکینگهام سارایی معلومات یاییب.
آچیقلامادا فیلیپین پاییزدا بوتون عهدهلیکلریندن ایمتینا ائدرک، وظیفهسیندن آیریلاجاغی یازیلیب. کرالیچا ایکینجی یلیزاوتا ایسه وظیفهسینه داوام ائدجک.
قید ائدک کی، بو سحر کرال ساراییندا تعجیلی توپلانتی امری وئریلمهسی کرالیچا و یا حیات یولداشینین اؤلمهسی ایله باغلی خبرلری گوندهمه گتیریب. سارایدان یاییملانان رسمی آچیقلامادا ایسه خبرلرین حقیقتی عکس ائتدیرمدیی بیلدیریلیب.


text:
گونئی آذربایجاندا داها بیر مشهور آنیماسییا تورک دیلینه دوبلیاژ ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آمریکانین «اوالت دیسنی» شیرکتینین ایستحصالی اولان «بالاجا ریس» فیلمی «بیلیم سسی» و «آسالایو» قروپلاری طرفیندن ترجومه اولونوب.
فیلم هئچ بیر دؤولت دستیی اولمادان آذربایجانلی صنعتکارلارین تشببوسو و سعیی نتیجهسینده تورک دیلینه چئوریلیب.
«بالاجا رئیس» فیلمینی آذربایجان تورکجهسینده اینترنتده ایزلهمک اوچون بورانی تیکلایین.
قید ائدک کی، بوندان اول گونئی آذربایجاندا «حیوانلار شهری» ("زووتوپیا") و «اویناتمالی ناغیل ۳» آنیماسییالاری دوبلیاژ ائدیلیب.


text:
ناگران لرگه امتیاز بیریله دی
افغانستانده گی ایش و اجتماعی ایشلر همده ناگران و شهید لر وزیرلرینی ، بوندن بیر ییل مقدم شهیدلر و ناگرانلر گه امتیازلرنی بیریش حقوقی خصوصیده گی قانون نینگ اجراگه قویلمسلیگی اوچون پارلمانگه سورراققه توتیلگن .
جوابگرلیککه تارتیلگن وزیر ، بوخصوصده گی قانون نینگ تصدیق لنمه گنی و بو توغریده وزراتگه هیچ قندی معلومات بیرلمه گن دیب ادعا قیلگن.
افغانستان عدلیه وزیرلیگی ایسه ، ایترلی بودیجه بولمه گنچی اوچون بو قانونی آرتگه سوریلگن. اولرگه کوره بو قانون نینگ یقین بیر کیلجکده تصدیق لنیشنی معلوم قیلگن
افغانستان ملی کینگاشی نینگ بیر قنچه اعضا لری گه کوره بوندن بیر ییل آلدین ولسی جرگه تمانیدن ناگران لرگه امتیاز بیریش توغریسیده گی قانون بیلگی لنگن، لیکن حاضر گی کونگه قدر بو قانون نینگ عملی بولیشیدن خبر یوق.
اولر گه کوره ، ناگران لر گه امتیاز بیریش حقوقی ناگران لر نینگ بیر قنچه قیین چی لیک لرینی یینگیل لشتیره دی و اولر گه حکومت نینگ مادی و معنوی حمایه لریدن فایده لنیشگه امکان یره ته دی .
ملی کینگاش وکیله سی حبیبه دانش بوخصوصده شونده ی فکر بیلدیردی.
"بیر قانون بیلگی لنگن دن سونگ نیمه گه تصدیق لنمیدی. اوشبو قانون تصدیق لنمه گنی سببلی ناگران لر نینگ بیر قطار ایشلری آرتگه سوریلگن.بونگه مثال کارت و ییر بولیب بیریش دیر.اگر ییر لرنی ترقه تیش ایشی باشلنگن بولسه هم بو نده ولایت لر ده گی محلی اداره لر نینگ مسول لری اوندن فایده لنگنبیزده بیر قنچه دلیل و حجت لر بارکه اونده فساد بولگن و حرمت لیک وزیرلیک هم اونده همکارلیک قیلگن."
ملی کینگاش ده گی اهالی نماینده لری نینگ سیس لری یوقاری کوتریلیب کیتگچ ،ایش، اجتماعی ایش لر همده ناگران لرو شهید لر وزیری آمنه افضلی بو خصوصده گی قانون هلی گه چه تصدیق لنمه گنی نی ایتیشگه مجبور بولدی .
شوندی بیر حالتده افغانستان عدلیه وزیرلیگی نینگ مسولی سید یوسف علیم بو قانون نینگ عملی بولیشی کیچیک تیریلیشیگه سبب ایترلی بودیجه یوقلیگی دیب ایتگن.
افغانستان ده بیر میلیون دن آرتیق ناگران موجود . بونگه سبب ایسه افغانستان ده ییللب دوام ایتیب کیلگن ایچکی اوروش لردیر .
افغانستان اساسی قانونی نی نینگ 50 نچی ماده سیگه موافق حکومت ناگران لردن حمایت قیلیشگه مجبور، لیکن حاضرگی کونده کوپ گینه ناگران لر قیینچیلیک لر بیلن یوزمه یوز کیلیب یشماقده لر. اولر جمیعتده نه فقط بیران بیر امتیاز گه ایگه بلکی کم سیتیش همده حقارتلر گه دوچ کیلیب یشیدی لر.
ایش سیز لیک همده توشو م سیز لیک اولر دن بیر قنچه سینی تیلم چی لیک قیلیشگه مجبور قیلگن.
حاضر گی کونده کیلیب افغانستان حکومتی بعضی بیر ناگران لر اوچون هر آیی 800 افغانی دالر حسابی بیلن 16 دالر گه تینگ بولگن آیلیک پولی بیریب کیلماقده لیکن شوندی ناگران لر بارکی حتی شو امتیازگه هم ایگه ایمس لر.