text:
تورکیه پنجرهسیندن اورتادوغو(36)
لبنان تورکمنلری
اورتادوغودا جدی ساییدا تورکمن وارلیغینین اولدوغو اؤلکهلردن بیری ده لبنان. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا لبنان تورکمن تحلیل ائدجییک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلوموندن دکتر جمیل دوغاچ ایپکین مسئله ایله باغلی دگرلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک:
لبناندا تورک وارلیغینین کؤکلری 12.جی عصره دایانیر. آنجاق تورکیه جمهوریتی، رسمی اولاراق لبنان تورکلریندن ایلک دفعه 1989.جو ایلده خبردار اولدو. لبنان اوردوسوندا عسگر اولان تورکمن خالد اسدین 1989.جو ایلده وظیفهسی سیراسیندا تورکجه دانیشدیغینی قوموتانی فرق ائدر. سوبایین خالد اسدی تورکیه ائلچیلیگینه آپارماسی ایله ایلک تماس قورولور. بیروت ائلچیسی ابراهیم دجلهلی ایله گؤروشن اسد، کواشره کندیندن بیر تورکمن اولدوغونو دئییر. ائلچی کواشره کندینه گئدر و ایلک ارتباط قورولور. 1989دا لبنان ایچ ساواشی سببیندن ائلچینین دؤنوش یولوندا قورومالیغینی تورکمنلر ائدر، طرابلوسا قدر مشایعت ائدرلر. بو ایلک تانیشمادان سونرا بیروتا تعیین اولونان یئنی ائلچینین عکار بؤلگهسیندکی ایکی تورکمن کندینه گئتمهسی گلهنک حالینا گلیر. اوزون ایللر لبنان تورکمنلرینین یالنیز عکاردا یاشایانلاردان عبارت اولدوغو بیلینیردی. کواشره کندینین یؤنلندیرمهسی ایله بعلبک بؤلگهسیندکی تورکمنلرله 2007، ضنیه بؤلگهسیندکی تورکمنلر ایله 2011.جی ایلده ایلک ارتباط قورولدو.
بو گون لبناندا تورک وارلیغینی و عثمانلی میراثینی سککیز باشلیق آلتیندا اینجهلهیهبیلریک: عکار تورکمنلری، بعلبک تورکمنلری، ضنیه تورکمنلری، گریت تورکلری، لبناندا یاشایان تورکیه جمهوریتی وطنداشلاری، آنادولو منشألی عائلهلر، سوریه تورکمنلری و چرکزلر.
عکار، لبنانین قوزئی ویلایتی ایچینده یئر آلیر. عکاردا کواشره و عیدمون آدلی ایکی تورکمن کندی وار. کواشره، تورکجهنی قوروموش اولماسی و تورکیه ایله ایلک علاقه قوران کند اولماسی سببین ایله اؤن پلاندا. اهالیسی 3000 نفردیر و هامیسی تورکمن. 5000 جمعیتلی عیدموندا 3500 نفره یاخین تورکمن یاشاییر. یاخینلیغینداکی 5000 جمعیتلی مشتی حسن ده تخمینا 350 تورکمن؛ 1200 جمعیتلی الدبابیهده 50 تورکمن یاشاییر. 2500 جمعیتلی الداوسی کندینده بیر نئچه تورکمن عائله و 50یه یاخین تورکمن یاشاییر. عکاردا یاشایان تورکمن ساییسی 7000دن چوخ.
بعلبک تورکمنلری ایله تورکیهنین تانیشماسی عکار تورکمنلرینین تورک مقاملاری بعلبک تورکمن کندلرینه یؤنلتمهسی ایله 2007ده باش وئردی. بو بؤلگهدکی تورکمنلر بئش تورکمن کندی و هرمل یاخینلیغینداکی بیر کندده اوتورور. دورسده 700، شیمیهده 1200، نعنیهده 900، حدیدیهده 600، مشاریع القاعدا 500 نفر اولماق اوزره بعلبکده 4000 نفره یاخین تورکمن یاشاییر.
ضنیهده یاشایان تورکمنلر ایله تورکیهنین ارتباطی بعلبک تورکمنلریندن ده سونرا 2011ده قورولدو. او واختا قدر نه تورکیهنین، نه ده دیگر تورکمن بؤلگهلرینین ضنیه تورکمنلری حاقیندا بیر معلوماتی یوخ ایدی. ضنیهده؛ حوارهده 600، جیروندا ایسه 100 نفره یاخین تورکمن یاشاییر.
گونوموزده 10 مینه یاخین گریتلی تورکون لبناندا یاشادیغی تخمین ائدیلیر. بوندان باشقا، بیروتدا اقتصادی سببلرله بورایا کؤچ ائتمیش 50 مینه یاخین تورک وطنداشی یاشاییر.
طرابلوس و عکاردا شهرین اؤنده گلن عائلهلری کیمی تانینان؛ عثمانلی دؤوروندن قالان بؤیوک عائلهلر وار. طرابلوسدا یالنیز تورکمانی سوی آدینی داشییان بیر بیریله قوهوم 200 عائله وار. تورکمانی عائلهسی عضولرینین یاراتدیغی "لبنان تورکمانی جمعیتی" ده فعالیتلرینی داوام ائتدیریر. عثمانلی-روس مساواشی (1877-78) سونراسی اورتادوغویا یئرلشدیریلن چرکزلر ده تورکیه ایله باغلارینی داوام ائتدیریر.
سوریهدهکی ایچ ساواش سببی ایله لبنانا دا اؤنملی ساییدا سوریهلی تورکمن کؤچ ائتدی. حلب و لاذقیهده یاشایان تورکمنلر ان یاخین اؤلکه اولان تورکیهیه کؤچدو. حمص و طرطوسدا یاشایان تورکمنلر ده جغرافی اولاراق ان یاخیندا یئرلشن و قوهوملوق ایلیشکیسی ایچینده اولدوقلاری عکار و بعلبکدهکی تورکمن بؤلگهلرینه اوستونلوک وئردی. مینلرجه تورکمن عکار بؤلگهسینه کؤچرکن بعضی تورکمن قروپلاری دا بعلبکه کؤچدو. دمشقده یاشایان تورکمنلردن ده جدی ساییلابیلهجک نیسبتلرده اینسانین بیروت و طرابلوسا کؤچ ائتدیگی بیلینیر.
لبنان تورکمنلرینه باخیش قونوسوندا دؤنوم نقطهسی رجب طیب اردوغانین 2010دا لبنان سفرینده کواشرهنین یاخینلیغیندا حیاتا گئچیردیگی میتینگ اولدو. تورکیهنین تورکمنلرین آرخاسیندا اولدوغو گؤرونتوسو وئرمهسی ده تورکمنلرین قونوملارینی، ایمیجلرینی مثبت ایستیقامتده ائتکیلهدی. 2013ده بیروتدا آچیلان یونوس امره تورک مدنیت مرکزی و 2014ده آچیلان تیکا(تورکیه ایشبیرلیگی و کووردیناسیون آژانسی) دا تورکمنلره قارشی ماراق و یاردیملارین آرتماسی باخیمیندان اؤنملی رول اوینادی. تورکمنلرین وضعیتینده یاخشیلاشمالار اولسا دا لبناندا هله ده هر هانسی بیر سیاسی نمایندهلری و یا گوجلو مدنی قوروملاری یوخ. اؤنوموزدهکی سورهجده بو یؤنده ده ایشلر گؤرولمهلیدیر.


c: text/html

text:
۲۰-جی عصرین اورتالاریندا ایراندا هم کلاسسیک ژانردا هم ده یئنی شعیر اصلوبوندا یازان بیر چوخ شاعرهلر وار ایدی. بونلارین ایچینده ان مشهورو ایسه میللیتجه آذربایجان تورکو اولان پروین اعتصامی ایدی.
آخار. آذ خاتیرلادیر کی، تبریزده آنادان اولان شاعرهنین آتاسی هم ادبیات شناس، هم مشهور ناشیر، هم ده گؤزل شاعر اولوب. قیزینین ادبیاتلا مشغول اولماسینین علیهینه اولان آتا پروینه عائله قوردوقدان سونرا شعیرلرینین چاپ اولونماسینا اجازه وئریر. یاخین قوهومو ایله قوردوغو عائله حیاتی ۳ آی سونرا بیتیر.
کلاسسیک اوسلوبدا یازان شاعره داها چوخ اجتماعی بربرسیزلییه، دینی و فلسفی مؤوضوعلارا مراجعت ائدیردی. کیچیک یاشلاریندان اینگیلیس، فرانسیز دیللرینه ییهلنن پروین ، ازوپون، لافونتنین تمثیللرینی فارس دیلینه ترجمه ائدیب، ترجمهلردن یئنی بیر اثرلر اورتایا چیخاریردی.
شاعرهنین دیوانینا اؤن سؤزونو یازان مشهور ایران یازیچیسی ملک الشعرا بهار پروینین بیرجه «سفر اشک» شعیری ایله آدینین ایران ادبیات تاریخینه قیزیل حرفلرله یازیلاجاغینی بیلدیریب.
مطالعه ائتمیی چوخ سئون شاعره نی ایران شاهی اؤولادلارینین تحصیلی اوچون سارایا دعوت ائدیر ، لاکین او بو تکلیفه رد جاوابی وئریر .
«پروین» لقبینی آتاسی اونا وئرنده دئییر «اولدوزلار گؤیلری ایشیقلاندیردیغی کیمی سن ده اینسانلارین تصورونده اولان وحدتی ایشیقلاندیر».
آغیر خستهلیکدن اذیت چکن شاعره عمرونون گنج چاغیندا، ۳۳ یاشیندا دونیادان کؤچور. هر ایل ایراندا پروینین آدینا حصر ائدیلمیش بایرام، کینوفستیوال، ادبی مسابیقهلر کئچیریلیر.
بئله قیسا عؤمور یاشاماسینا باخمایاراق دیوانی ان چوخ نشر ائدیلن دیوانلار سیراسیندادیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
گون باتان چاغی
داود اهری
گون باتان چاغی
بو گون جمعه گونودور.داریخیب ائودن ائشیگه چیخمیشام.شه هه رین پارکی شولوغ ایدی.بیر دوندورما آلدیم.تا نیمکت اوستونده اوتوردوم اونو یاخینلیغیمدا گؤردوم.سسله دیم.الینده سیگارئت وارایدی.گلدی کناریمدا اوتوردو.فندکیم ایله سیگارئتینی آلیشدیردیم.کدرلی ساغ آیاغینی یئره ووروردو.دوندورما تعارف ائله دیم.دوندورمانی آلدی ، آتدی آیاغینین آلتینا و ازدی.سونرا سوسقون قالخدی گئتدی.هله ده گؤروردوم کی یئنه ده آیاغینی یئره دؤیوردو.قالخدیم ، گئتدیم بیر آیری دوندورما آلدیم.
پارکدان چیخدیم ائشیگه.کوچه نین قورتاراجاغیندا ، اورادا کی ائولرین راستاسی قورتولوردو دوردوم.آشاغیدا نسبتن بیر بؤیوک یئرده ، مه که تارلاسی گؤرونوردو، اوندان یوخاری دا اسکی قبرستان کی او طرفین ائولرینه قوووشوردو.بو ایل بیر دؤنه یازین اولینده کی بورایا گلمیشدیم قویونلار قبرستانین تزه گؤیه رن اوتلارینی اوتلاییردیلار.
گونش گئدیردی کی باتسین.گونشین باتماغینی چوخ سئوه رم.آمما عادتن بیر آیری یئرده گونشین باتماغینی گؤزله یرم و چوخداندیر بیلمیشم کی گونش هئچ زامان بیر یئرده باتماییر و چیخماسی دا بو جوردور.
گؤزله ریمی مه که تارلاسیندان اسکی قبرستانین او طرفینده کی ائولره دیکیرم. انقلابدان سونرا اوراداایدی کی دوستومون عائله سینه بئداوا بیر ائوجیک وئردیلر.نئچه ایلدن سونرا ائوی ساتیب و آخیردا تهراندان باش چیخارتمیشدیلار.دوستوم منیم هم صینیفیم و انقلاب چاغلارینین دوستلاریمدان ایدی.نئچه ایل قاباق، نئچه دفعه اونو جرّاحلیق ائله میشدیلر .نئچه ایلدن سونرا بیر ایکی دؤنه گؤروشموشدوک .تا اینکه ائشیتدیم سونکو جراحلیق عملینده تام هوشسوزلوق حالتینده دونیادان گئتمیشدی.بیر عزیز دوستون کدرلی الدن وئردیگیمدن سووای ، بیر مدت اونون نه جور اؤلمه سینه فیکیرله شیردیم و دوز بیر مفکوره یه چاتمامیشدیم.تا اینکه بیلدیر منیم ده یولوم جرّاحلیق عملینین اوتاغینا دوشدو.
چون ایلک دفعه ایدی کی عؤمرومده بو مسئله ا یله اوز به اوز گلمیشدیم ، ایستر ایسته مز اوره ییمین تکینده بیر گیزلی و تانینمامیش تلواسه وارایدی.آمما نه هوشدان گئتمه گیمی بیلدیم و نه تام هوشسوزلوق زامانیندا نه اوز وئردیگینی.حتی یوخو کیمی ده دئییلدی کی بیر رؤیاسی دا اولسون.هوشدان گئتمه زامانیندان تا او واختاجان کی یاواش – یاواش هذیان حالی ایلا هوشا گلدیم هئچ بیر شئی ، هئچ بیر دویغو یادیما گلمه ییردی و منه فرق ائله مه ییردی کی هوشسوزلوق زامانی بیر ساحات ، یا ایللر چکه ایدی و یا حتی داها سونراسینا هوشا گلمک ده اولمایایدی.
نئچه نفر منیم دوستلاریمدان دا منیم همان خسته لیگیم و دردیمدن چکیردیلر و همیشه او باره ده دانیشیردیلار ، آمما من هئچ بیر سؤز دئمه ییردیم.عملدن سونرا موضوعنو اونلارا دئدیم.شاشیردیلار.منیم خسته لیگیمدن خبرلری یوخ ایدی.گوله – گوله دئدیم:-من دانیشمارام ، عمل ائله رم و جرّاحلیق عملینین هئچ قورخوسو یوخدور.
دوستلاریما دئدیم بو عمل منه بیر بؤیوک تجربه ایدی.من اؤلومو تجربه ائله میشدیم.داها اؤلومدن هئچ بیر قورخوم یوخ ایدی، البته دردسیز اؤلومدن ،خبرسیزلیک عالمینین اؤلوموندن ، کی درددن قاچاغام.
گونش داغلارین دالیسیندا باتیب . اوفوق قرمزی یا چالیر.مه که تارلاسینین او طرفینده ، اسکی قبرستان و ائولر گؤزلریمین قارشی سیندادیرلار.شه هه ره دؤنورم.
خیاواندا اسکی بیر ماهنی نین آهنگی ذهنیمده چالینیر.دوستومون عکسی گؤزلریمین اؤنونده جانلانیر.باشلاییرام ماهنینی زمزمه ائله مه یه :-بو آتوشگه لرین ایسلانمیش رامکاسیندا /بیر کدرلی جمعه نین عکسینی گؤرورم/نه قارادیر اینینده یاس گئییمی/گؤزلرینده آغیر بولوتلار گؤرورم/قارا بولوتدان ...
هاوا قارانلیقلاییب.هئچ بیلمه دن ایسته ییرم من ده آیاغیمی یئره دؤیم.یئر تقصیرکاردیر.دئییل می؟ پس تقصیرکارکیمدیر؟ ساحات نئچه دیر ؟نه فرق ائله ییر ، من کی چوخداندیر قول ساحاتیمی آتمیشام گئدیب.هاوا قارانلیقلانیب و بو گون جمعه گونودور ، بیر کدرلی جمعه ...!
داود اهری
اهر- 21/5/79


text:
تورکییهنین آمریکانین جبههسینه دؤنمک احتیمالی یوخدور. ونزوئلا دا، باشقا اؤلکهلر ده بونون فرقیندهدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو وطن پارتییاسینین صدری دوغو پرینچک ونزوئلانین قیزیللارینی تورکییهده ساخلاماق بارهده قرارینا موناسیبت بیلدیررکن دئییب.
"آمریکا آرتیق امبارقو تطبیق ائدیلن بیر اؤلکه وضعیتینه گلیب. عراقا، روسییایا، ونزوئلایا، تورکییهیه امبارقو، چینله تیجارت محاربهسی، آلمانییایا تیجاری سانکسییالار... بو تابلویا باخاندا آمریکانین اؤزونو یالنیزلاشدیردیغینی گؤروروک. جنوبی آمریکا آرتیق اوولکی کیمی آمریکانین آرخا باغچاسی دئییل. اونلار دا آمریکا علیهینه اقتصادی و سیاسی ساحهده سرعتله یئرینی آلاجاقلار"، - پئرینچک قید ائدیب.


text:
تورکییه گمیسینی آمریکادان آلدیغیمیز معلومات اساسیندا ساخلاماغا چالیشمیشیق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی یونانیستان ناظیرلر کابینتینین مطبوعات خیدمتی یاییب .
"آمریکا نارکوتیکلرله مباریزه ایدارهسی (دئا) طرفیندن یونانیستانا تورکییهیه مخصوص گمیده نارکوتیک داشیندیغینا دایر معلومات وئریلیب. بوندان سونرا گمی دایاندیریلاراق آختاریش آپاریلماسی طلب اولونوب. آختاریشا ایزن وئریلمهمهسیندن سونرا سونرا پروسدورا اویغون اولاراق گمینین تهلوکسیز یئرلرینه آتش آچیلیب"، - دئیه آچیقلامادا بیلدیریلیب.
قید ائدک کی، ایولون ۳-ده ایسگندرییهدن گلن تورکییهیه مخصوص «آکت» آدلی یوک گمیسینه یونانیستان ساحل تهلوکسیزلیک قاییقلاری طرفیندن رودوس آداسی یاخینلیغیندا ۱۶ دفعه آتش آچیلمیشدی. تورکییه حادثه ایله باغلی یونانیستانا نوتا وئرهرک آچیقلاما طلب ائتمیشدی.


text:
تۆرکمنیستان دا اۇوغانیستان بارادا ماصلاحات گچیریلدی
آشغاباتداقی ریکا ماصلاحاتیندا اۇوغان زنانالارینگ سؤودا پوداغی بیلن باغلانشیغی بارلاندی
ریکا آدی بیلن بیلینیأن اۇوغانیستان بارادا بؤلگه له یین ماصلاحاتینگ ۷-نجیسی تۆرکمنیستان ینگ پایتاغتی آشغابات دا گچیریلدی.
بو ماصلاحاتا ۴۴ یورت و ۳۸ حالقارا قوراما قاتناشدی
ایکی گۆنلۆک ماصلاحاتدا اۇوغان زنانالارینگ سؤودا پوداغی بیلن باغلانشیغی بارادا گنگهشیلدی.
بو ماصلاحات اۇوغان زنانالارینگ سؤودا و تیجارت پوداغیندا گۆیچلندیریلمهگینی ماقصات ادیأر.
ماصلاحاتا اۇوغانیستان ینگ جمهورباشلیغی نینگ زناناسی رولا غنی ده قاتناشدی.
بو ماصلاحاتلارینگ ایلکی ۲۰۰۵-نجی ییلدا باشلاپدی.
ماصلاحاتینگ اۇزالقی اتاپلاری کابل، اسلام آباد، دهلی، ایستامبول و دوشنبه ده گچیریلیپدی.


text:
TRT World تلویزیون امی مکافات لارینا نامیزددیر
TRT World اهمیتلی بیر اوغورا دا ایمضا آتاراق، ایلک دفعه تلویزیون دونیاسینین اوسکاری کیمی تانینان امی موکافاتینا نامیزد اولدو.
TRT World اهمیتلی بیر اوغورا دا ایمضا آتاراق، ایلک دفعه تلویزیون دونیاسینین اوسکاری کیمی تانینان امی موکافاتینا نامیزد اولدو.
تورکیهنین اینگیلیس دیللی ایلک خبر کانالی TRT World خبرچیلیک ساحهسینده کی اوغورلاری ایله دونیایا سس سالماغا داوام ائدیر.
کانالین موکافات قازانمیش " Off the Grid " سندلی فیلم سیلسیلهسینین اورتا دوغودا غیری -اینسانی اورقان تیجارتیندن بحث ائدن "سسسیز اؤلوم" آدلی بؤلومو بو ایلکی امی موکافاتی موسابیقهسینده "گونجل خبر پروقرامی "کاتقوری سینده موکافاتا نامیزد گؤستریلدی.
TRT World بو کاتقوری ده دونیانین ان نفوذلو خبر کاناللاری طرفیندن یاییملانان 7 فرقلی فیلمله یاریشاجاق.
موکافات وئرمه مراسیمی اوکتبرین 1-ده نیویورک-دا کئچیریلهجک.
"سسسیز اؤلوم" سندلی فیلمی ژوئن آییندا دا ایتالیادا کئچیریلن اولوسلار آراسی آراشدیرماچی ژورنالیستیکا موکافاتینی قازانمیشدی.
سندلی فیلمده عائلهلرینه چؤرک آپارماق اومیدی ایله اورقانلارینی ساتان قاچقینلارین چتین وضعیتیندن هم علیللرین، هم ده اینسان تاجیرلرینین دیلی ایله بحث ائدیلیر.
TRT World داها اول ده تورکیه سلاحلی قوهلرینین سوریه-ده ترور تشکیلاتی داعش-دن آزاد ائتدیگی بؤلگهدکی حیاتدان بحث ائدن سندلی فیلم چکمیش و دبی-ده کئچیریلن " BroadcastPro اورتا دوغو موکافاتلاری" مراسیمینده "ان یاخشی فیلم " موکافاتینا لاییق گؤرولموشدو.


text:
کامرونون شیمالیندا یئرلشن زامقا کندینده کامیکادزه قیز اوشاغی اؤزونو پارتلادیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی کامرون پولیسی یاییب. تراکت نتیجهسینده ۵ اوشاق اؤلوب، ۲-سی یارالانیب. قیز اوشاغی اوزریندهکی بومبانی کوچهده اوینایان اوغلان اوشاقلارینا یاخینلاشدیقدان سونرا پارتلادیب. هوجومون بوکو حرام ترور تشکیلاتی طرفیندن تشکیل اولوندوغو وورغولانیب.
قید ائدک کی، اؤتن گون افغانیستان پایتختی کابیلده خاریجی اؤلکه سفیرلیکلرینین یئرلشدیی وزیر اکبر خان رایونوندا ۱۳ یاشلی کامیکادزه ترور آکتی تؤرتمیش، نتیجهده ۵ نفر اؤلموش، ۲۱ نفر یارالانمیشدی.


text:
سو فالز، گونئی داکوتا
سو فالز، گونئی داکوتا (اینگیلیسجه: Sioux Falls, South Dakota) آمریکانین گونئی داکوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۹۰٫۲۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۵۳۸۸۸ نفر و اهالی سیخلیغی ۸۱۴٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. سو فالز دنیز سئوییهسیندن ۴۴۸ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. آمریکانین ان یاخشی کیچیک شهری، غربین غرب شهری بۇ شهرین لقبیدیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- U.S. نۆفوس ساییمی
- گونئی داکوتا اۆچون انرژی پروفایلی
- گونئی داکوتا توریسم بؤلومو
- گونئی داکوتا دولت وئریتابانلاری(دیتابیس)


text:
روسییادان اولان بیر گروپ عالیم طرفیندن پلومبلارین ایستیفاده مدتینی اوزادان، دیشلری کاریس و میکروبلاردان مدافعه ائدن «عمورلوک» نانوماتریال حاضیرلانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، عالیملر یئنی ماتریالین استوماتولوژییادا تکنولوژی انقیلاب یاراداجاغینا اینانیرلار.
نانوحصه جیکلر اؤزونده تیتان، دمیر، سینک و دیگر متاللارین اکسیدینی بیرلشدیریر. بیر سیرا اکسپریمئنتلرین نتیجهسینه گؤره، قید اولونان مادهلرین جزعی کونسنتراسییاسی بئله اورگانیزمین اؤزونون ایفراز ائتدیی طبیعی ئرمنتلر کیمی بوتون ضرر وئریجی میکروب و باکترییالاری محو ائدیر.
عالیملرین سؤزلرینه گؤره، باشقا استوماتولوژی ماتریاللارین حاضرلانماسیندا دا نانوحصه جیکلردن عبارت خصوصی آنتیباکتریال علاوهنین ایستیفادهسی نظرده توتولور.


text:
ایسلتمه:
بو مقاله اولوغوار دوستیمیز «جهان ادبیاتی» ژورنالی باش محرری، اوزبیکستان خلق یازوچیسی، اوزبیکستان قهرمانی رحمتلی استاد آزاد شرف الدینوف ایستگی بیلن یازیلیب، 20011 ییل اوشه ژورنالده نشر ایتیلگن ایدی. 155 ییلدن کیین حاضر اونی قیته کوریب چیقیب، تولدیریلگن متنی نی اعتبارینگیزگه حواله قیلماقده میز.
مقاله میزده تنیتیلگن برچه افغانستانلیک نوایی شناسلرایشلری حقیده ییترلی معلومات بیریلگن بولمسلیگی ممکن. بونینگ سببی شونده که بیز چیتده یشب تورگنیمیز اوچون بو ساحه ده یازیلگن برچه اثرلرنی کوریب اولردن فایده لنیشیمیزامکانی چیکلنگن. شونینگدیک ایریم دوستلر اولرگه مراجعه قیلینگن بولسه هم، اوز ایشلری حقیده معلومات بیریشنی ایسته مه دیلر. شونینگدیک افغانستان ده گی برچه نوایی شناسلر نی زمان و مکان عاملی سببلی تانیتیش گه موفق بولمگن بولیشیمیز ممکن.
همه میز گه معلوم که بوگون زمانوی عاموی اخبارات واسطه لری انترنیت برکتیدن کتته مدنی انقلاب بوساغه سیده توریبدی. بو چیکسیز امکانیت، تورکی خلقلر و اوزبیک فرزندلری اوچون هم علم و ادب ساحه سیده استعدادلی یاش عالم و شاعرلر و لیاقتلی تدقیقاتچیلراوسیب چیقیشی اوچون شرایط یره تیب بیرماقده. فسبوکلر دنیاسیگه کیریب بارسنگیز، استعدادلی یاشلریمیزآره سیده پارلب تورگن کوپ سانلی یولدوزلرگه کوزینگیز توشه دی. اولر آره سیده نوایی ایزیدن باریب اونینگ اثرلری و حیاتیگه قیزیققن یاشلریمیز سانی کون سایین آشیب بارماقده. ایرته ایندین اولر آره سیدن صلاحیتلی نوایی شناسلر چیقیشیگه ایشانچیمیز کامل.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
افغانستان تاریخیده غزنویلر و تیموریلردورلری اینیقسه 15 عصر، آلتین دَور حسابلنه دی. 15 عصر مرکزی آسیا خصوصا بوگونگی افغانستان حدودی اوچون شرق رنسانسی نینگ ایککینچی باسقیچی دیب تؤغری بهالنگن. اوشبو ترقیات باسقیچینی تیموری شاهلر و شهزاده لر اینیقسه ایککی اولوغ ذات ــ عدالت پرور پادشاه سلطان حسین بایقرا، بویوک وزیر و اولوغ شاعر علیشیر نوایی رهبرلیک قیلیب کیلگنلر.
تیموریلر دولتی نینگ اولکن مرکزلریدن بیری بؤلمیش هرات شهری تیموری شهزاده لر حمایه سی بیلن فن و مدنیت نینگ شونداق بیر اوچاغیگه ایلندی که اؤرته آسیا ایران، عراق، آذربایجان و باشقه اولکه - لردن علم طالبلری و صنعت مخلصلری بیلملرینی آشیریش مقصدیده بو ییرگه کیلیب استقامت قیلردی. هرات اؤزی نینگ ماوی گنبذلری، یوکسک مناره لری بیلن، دانگ تره تکن ییریک مدرسه لری، خانقاهلری و مهمانخانه لریده اولرنی کوتیب آلیب، علم و معرفت ایشیکلرینی آچیب بیرردی.
علیشیر نوایی حمایه سی آستیده عبدرحمان جامی کبی علامه و شاعر، سید قاسم انوار کبی عالم، شاعر و نقشبندیه طریقتی نینگ ییریک رهبری و باشقه کؤپ فن و صنعت وکیللری اؤز اولکه لریدن کیلیب، هراتدن باشپَنه تاپگن ایدیلر. نوایی نینگ مادی و معنوی حمایه سی و رهبرلیگیده معرفت و صنعت گللب یشنه دی، تیموریلر دوریگه خاص مینا توره مکتبی گه اساس سالیندی، معمارچیلیک ترقیات یوکسک باسقیچلریگه کؤتریلدی، موسیقه رواجلندی، اؤزبیک تیلی و ادبیاتی تکامل نینگ چؤقیلریگه کؤته ریلیب، تورکی تیل نینگ بی بها و مثلی کؤرینمگن شاه اثرلری ایجاد قیلیندی. اوشبو تیل نینگ بویوک حامیلری صفتیده نوایی و حسین بایقرا اونی دولت تیلی درجه سیگه کؤته - ریش مقصدیده تینیمسیز کوره ش آلیب باریب، نظری و عملی جهتدن تورکی - اؤزبیک تیلی مخالفلریگه علمی و عملی قطعی جوابلر بیردیلر. سام میرزا «تحفهٔ سامی»ده یازیشیچه بایقرا ونوایی دوریده علم و ادب و صنعت اهلیدن اون ایککی مینگ (12000) کیشی اولرنینگ حمایه سی آستیده بولیب، مواجبلرینی آلیب توررایکنلر.
اوشبو دَور افغانستانده تینچلیک و برقرارلیکنی تأمینلش، اؤسیش و رواجله نیشنی جدللشتیریش، ییریک بنالر و انشاآتلرنی قوریب بیتکزیش اوچون قوله ی شرایطلر یره تیب بیردی. اختیارالدین تاریخی قلعه سی و هرات جامع مسجدی قیته دن قوریلیب، مستحکملندی و زمان تقاضاسیگه موافق بیزه تیلدی. گوهرشادبیگیم تامانیدن قوردیریلگن کتته و چیرایلی گوهرشادبیگیم مدرسه سی یقینیده حسین بایقرا قورگن حشمتلی مصلا جامع مسجدی اؤزی نینگ آسمان اؤپرمناره لری و رواقلری بیلن هرات شهری نینگ عظمت رمزیگه ایلندی.
لیکن افسوس که قبیلوی حاکمیت یوزه گه کیلگندن کیین اولکه انقراض گه یول توتیب، تیموریلرپارلاق دوریدن قالگن چیرایلی و شکوهلی بنالر جهالت و مدنیت سیزلیکلرقربانی بولدی، انگلیسلر مشوره سی اساسیده امیرعبد رحمان بویروغی بیلن مصلا بویوک آبده سی، گوهر شادبیگیم مدرسه سی بیلن پارتله تیلیب ییر بیلن یکسان قیلیندی و اختیارالدین قورغانی ایچیده گی حرمسرای نفیس عمارتی هراتده فرقه مشر صفتیده یوباریلگن شاهی گارد قومندانی جنرال...امری بیلن بوزیلیب، غشتلری حربی قشله لر قوریش مقصدیده آلیب کیتیلدی، مصلادن قالگن بلند مناره لر قولش درجه سیگه ییتیب باردی.
اوتگن دورلرده فقط ایکی والی بیر مقدار تاریخی آبده لرنی ساقلش اوچون حرکت قیلدیلر. اولردن بیری اصلی غزنیدن بولگن عبدالله خان ملکیار ایدی. اونینگ اهتمامی بیلن هرات شهری بیر مقدارآبادانلشتیریلدی. اونینگ حاکملیگی دوریده هراتلیک مشهور معرفت پرور تاجر مرحوم حاجی غلام حیدر مختارزاده همتی بیلن علیشیر نوایی نینگ ابدی یاترجایی اوستیده چیرایلی گنبذلی کیچیک بیر مقبره قوریلدی. تیموریلر تاریخی متخصصی مشهور عالم و شاعر مرحوم استادفکری سلجوقی یازگن شعری قطعه سیده اوشبو بنانینگ قوریلگن ییلی تاریخی (1374 هجری قمری ییلی) «شد آباد قبرعلیشیر فانی» (علیشیر فانی مقبره سی آباد بولدی) مصرع سی آرقه لی چیقریلیب، مزارده یازیب قوییلدی. فکری سلجوقی هراتده یشب کیلگن سلجوقیلر فضیلت پرورعایله سیگه منسوب ایدی. لیکن اوشبو کیچیک مقبره طالبان دوریده راکتلر آماجیگه ایله نیب، قولب کیتگن ایدی. کرزی حاکمیتی دوریده اوزبیکستانده گی «بابر خلق ارا فوندیشنی» افغانستان دولتی بیلن توزگن موافقتنامه اساسیده نوایی مقبره سینی شکوهلی اسلوبده قوریش بیلن بیرگه مصلا ساحه سینی چیرایلی پارک که ایلنتیریش ریجه سینی توزیب، قوریلیش تیخنیک واسطه لرینی هم ساحه ده جایلشتیریب ایش باشله گن ایدی. لیکن شوینیست عنصرلر و شاید هم کرزی نینگ اوزی امنیت سیزلیک بهانه سی بیلن بو خیرلی ایش آلدینی آلدیلر. لیکن اوتگن ییل اهالی نینگ جدی تقاضاسی اساسیده، اوشه مختار زاده قورگن مقبره بناسی، اوندن کوره کیچیکراق قیلنیب قیته قوریلدی.
ایککینچی هرات والی سی تیموریلرقومیدن بولگن رحمتلی فضل حق خالقیارهم نوایی دوریدن قالگن آبده لرنینگ حفظ و مراقبتی بوییچه انچه ایشلرنی بجردی. او، باش وزیرلیگی چاغیده نوایی «خمسه» سی نینگ نشری اوچون کتته یاردم بیردی.
مقاله میز اوچون یوقاریده بیریلگن مقدمه ضرورایدی. ایندی افغانستانده نوایی شناسلیک بوییچه نیمه ایشلر قیلینگنلیگی حقیده سوز یوریته میز.
بیرینچی مرتبه افغانستان مطبوعاتیده 1952 ییل لرگستدنر آرقه لی باسیلیب، سناقلی سانده چیقه دیگن «وطن» ناملی حزبی گزیته ده مرحوم نزیهی جلوه تشبثی بیلن، قوییده گی مطلع لی نوایی نینگ مشهورغزلی نشر ایتیلدی:
کؤکراقیمدور صبح نینگ پیراهنیدین چاکراک
کیپریگیم شبنم توکولگن سبزه دین نمناکراک
افغانستانده بیرینچیلردن بؤلیب، «امیر علیشیر نوایی و او قالدیرگن معماری یادگارلیکلر» سرلوحه لی کتته مقاله یازیب، «هرات» ادبی ژورنالیده نشر ایتگن مرحوم فکری سلجوقی ایدی. او مذکور مقاله ده، شونینگدیک اؤزی نینگ«خیابان هرات» و «مزارات هرات» ناملی قیممتلی کتابلریده نوایی نینگ انساندوستلیک فضیلتلری، سیاسی شخصیتی و قوردیرگن کؤپدن کؤپ معماری یادگارلیکلری حقیده مفصل معلوماتلر بیرگن.
مشهور ادبیات شناس و تدقیقاتچی عالم مرحوم سرورخان گویا اعتمادی هند عالمی سید محمد عبدالله قلمی گه منسوب «تؤققیزینچی هجری عصرده افغانستان مشهور وزیری» سرلوحه لی مقاله نی هندوستان نینگ لاهور شهریده چیقه دیگن «اؤرینتل کالج مگزین» ناملی ژورنالیدن (1935ییل 36 سان) فارس تیلیگه ترجمه قیلیب، «کابل» ژورنالی نینگ اونینچی ییلی.، 12 سانیده (1313هجری ییل)نشر قیلدیردی. مقاله کتته حجملی بؤلیب، اونده نوایی نینگ سیاسی فعالیتی، علمی ادبی میراثی و 15نچی عصرده بیلگی لاوچی رولی حقیده قیممتلی معلوماتلر بیریلگن ایدی.
1978 ییلی اوشبو مقاله مؤلفی تشبثی بیلن بیرینچی مرتبه افغانستانده اؤزبیک تیلیده «یولدوز» ناملی هفته لیک گزیته نشردن چیقه باشله دی. اونینگ بیرینچی مسئول مدیری اؤزبیک ذواللسانین شاعری رحمتلی محمد امین اوچقون، سؤنگره آیخان بیانی، عبدالله رویین و استاد نورالله آلتای ایدیلر. بو هفته لیک گزیته خلقیمیز باشدن کیچیرگن اوزاق مدتلی قاره تورغونلیک دوریدن کیین مدنیتیمیز آسمانیده بالقیب چیققن بیرینچی یولچی یولدوزصفتیده اؤزبیک تیلی و ادبیاتینی رواجلنتیریش، ملی و تاریخی قدریتلریمیزنی تیکلش، حضرت نوایی نینگ بیر قطار اثرلرینی نشر ایتیش ساحه سیده مهم عامل بؤلیب خدمت قیلدی.
نوایی نینگ 550 ییللیگینی نشانلش عرفه سیده «امیر علیشیر نوایی نینگ فرهنگی (مدنی) انجمنی» دولت تامانیدن رسماً رویخطدن اؤتکزیلیب،1991 ییل ایش باشله دی. شو ییلدن باشلب، «یولدوز»گزیته سی انجمن نینگ نشریه سیگه ایلندی.
1981 ییل اؤزبیکستانده نوایی نینگ 550 ییللیگی آلدیدن اونینگ حیاتی و ایجادیگه بغیشلب تدقیقات اؤن ییللیگی افغانستان دولتی تامانیدن هم قبول قیلینیب، مذکور مدت جریانیده بیر قطار فعالیتلر آلیب باریلیب مشاعره لر و ادبی ییغیلیشلراؤتکزیلگن ایدی.
1991 ییل فبروری آییده اولوغ شاعر و دولت اربابی امیرعلیشیر نوایی نینگ 550 ییل لیگینی افغانستان فنلر اکادمی سی تامانیدن اؤتکزیش اوچون دولت قراری اعلان قیلیندی. کابل نینگ «آریانا» مهمانخانه سیده 19-20 فبروری کونلری دوام ایتگن خلق ارا علمی سمپوزیومده اؤزبیکستاندن فیلالوژی فنلری دوکتورلری عصام الدین اؤرین بایف وعبدرشید عبدغفوروف و تاجکستانلیک عالملر اعلاخان افصح زاد و امر یزدان علی مردانوف لراشتراک ایتگن ایدیلر. سیمپوزیومده نوایی حیاتی و اونینگ اثرلری حقیده فارس، پشتو و اؤزبیک تیللریده 20 دن آرتیق مقاله اؤقیلدی و قیزیقرلی علمی بحث و مناظره لر بؤلیب اؤتدی. مرحوم بیانی تشبثی بیلن نوایی بیرمیگه اتب کیکاوس کمال تامانیدن چیزیلگن «هرات تانگی» ناملی کتته و چیرایلی رسم لوحه سی، شونیگدیک زمری شیرزاد تامانیدن ایشلب چیقیلگن سیمپوزیوم رمزی«آریانا» مهمانخانه سی زالیگه عجایب زینت و شکوه بغیشله گن ایدی.
افغانستان مطبوعاتی، رادیو- تیلویونی، نوایی 550 ییللیگی طنطنه سینی صمیمانه کوتیب آلیب، اونگه بغیشلب دوره صحبتلر، مصاحبه لر اوتکزدی، مطبوعاتده مقاله لر باسیلیب سیمپازیوم جریانینی نشر ایتیلیب توردی.
بولردن تشقری عموماً آلگنده افغانستانده ییللردوامیده علیشیر نوایی نینگ یشه گن دَوری، سیاسی حیاتی، ایجادی و علمی فعالیتی گه بغیشلب یازیلگن یاکه ترجمه قیلینگن، شونینگدیک اونینگ نشر ایتیلگن اثرلرینی قوییده گیدیک تصنیف قیلیش ممکن.
الف. کتاب و رساله لر:
- «هنرعهد تیموریان» (تیموریلر دوری صنعتی) کتابی:
اوشبو کتاب تیموریلر مدنیتی گه بغیشلب افغانستان اتاقلی عالمی مرحوم عبدالحی حبیبی تامانیدن فارس تیلیده یازیلگن نهایت مُهم اثر بؤلیب، 1018 بیتلیک کتته حجمده 2535 ییل (ایران پادشاه لیگی سنه سی) ایرانده نشر ایتیلدی. اونده نوایی نینگ تاریخی اؤرنی، صنعت رواجی گه قؤشگن حصه سی و صنعت ساحه سیده گی استعدادی حقیده سؤز یوریتیله دی. استاد حبیبی «ظهیرالدین محمد بابر پادشاه» و «افغانستان هندوستان کؤره گانیلری دوریده» ناملی مشهور کتابلر مؤلفی هم دیر.
- «نظام الدین امیر علیشیر نوایی فانی» کتابی:
بو تؤپلم 1968 ییل نوایی نی تنیتیش مقصدیده تاریخ انجمنی تامانیدن نشر ایتیلدی. کاندید اکادمیسین دوکتور محمد یعقوب واحدی جوزجانی تامانیدن نشرگه تیارلنگن اوشبو تؤپلم ایککی قسمدن عبارت بؤلیب، بیرینچی قسمیده فکری سلجوقی نینگ کتته مقاله سی، گویا اعتمادی ترجمه قیلگن کتته مقاله نینگ متنی، پشتو تیلیده «آسیا تمدنی ده هرات نینگ تأثیری» سرلوحه لی عبدالحی حبیبی نینگ مقاله سی، واحدی نینگ «امیر علیشیرنوایی اثرلری» ناملی مقاله سیگه جای بیریلگن ایدی.
تؤپلم نینگ ایککینچی قسمیده نوایی- فانی نینگ تنلنگن فارسی و تورکی شعرلری، اولرنینگ اؤزبیکچه و فارسچه ترجمه لری، نثری اثرلریدن پرچه لر، شونینگدیک او یازگن فارسچه قصیده لر متنی بیریلگن. کتاب نوایی نینگ اثرلریگه بغشلب چیزیلگن مینا تورلر بیلن بیزه تیلگن. مقدّمه ده عبدالحی حبیبی «بیز بویوک امیر علیشیر نوایی نینگ کؤپ قیرره لی شخصیتی بیلن فخرلنه میز، اونی ینگی نسل گه تنیتیش بیر ضرورت دیر» دیب تأکیدلگن ایدی.
ـــ «فصلی از خلاصة الاخبار» تیموریلر بویوک تاریخچیسی خوند میر علیشیر نوایی نامیگه اتب یازگن «خلاصة الاخبار فی احوال الاخیار» ناملی مهم کتابی نینگ هرات شهریده گی برچه یاد گارلیکلر و علیشیر نوایی بیلن مناسبتده بؤلگن کیشیلرنینگ ترجمۀ حالی حقیده یازیلگن مستقل بابی مرحوم گویا اعتمادی تامانیدن تنلب آلینیب، 72 بیتلیک فایده لی قؤشیمچه لر و ایضاحلر بیلن 1967 ییلیدن باشلب، ایککی مرتبه دولت مطبعه سیده نشر قیلیندی. اعتمادی مقدّمه ده اوشبو اثر 21 ییلمقدّم «آریانا» ژورنالیده اوزلوکسیز نشر بؤلگنینی ایسله تیب اؤته دی. او، مذکور اثر هندوستان، ایران، پاکستان، اؤزبیکستان و تاجکستانده علم و ادب اهلیگه منظور بؤلدی دیب تأکیدله یدی.
ـــ «زندگی سیاسی علیشیر نوایی»:
بارتولد قلمی گه منسوب اوشبو رساله پروفیسور دوکتور میرحسین شاه تامانیدن فارس تیلیگه ترجمه قیلینیب، مطبوعات وزیرلیگی تامانیدن نشر قیلیندی. شونینگدیک اوشبو کتاب 1991 ییل علیشیر نوایی نینگ 550 ییل لیگی مناسبتی بیلن قیته دن دولت مطبعه سیده نشردن چیقریلدی.
- «مکارم الاخلاق» کتابی:
تیموریلرو بابریلرسرایی نینگ بویوک تاریخچی سی غیاث الدین خوند میر، علیشیر نوایی نینگ حیاتی و عالی فضیلتلریگه بغیشلب یازگن قیمتلی کتاب. اوشبو کتابنی رحمتلی عبد الفغار بیانی تصحیح، تعلیق، تحشیه و فایده لی سوزباشیسی بیلن، 1360 ییل کابلده نشردن چیقردی.
ـــ «سیمای علیشیر نوایی» رساله سی:
محمد حلیم یارقین و دوکتور شفیقه یارقین تامانیدن یازیلگن اوشبو رساله 8 بابدن عبارت بؤلیب، علیشیر نوایی نینگ 550 ییللیگی مناسبتی بیلن 1991 ییل نشرقیلیندی.
ـــ «نوایی» رمانی اوزبیکستان بویوک یازووچیسی موسا تاش محمد اوغلی آی بیک اثری اوشبو مقاله مؤلفی تامانیدن دری تیلیگه ترجمه قیلینیب، 1974 ییلدن 1996 ییلگه چه «ژوندون» ژورنالیده شاعرنینگ حیاتی و ایجادی گه اتب چیزیلگن گرافیک رسملر بیلن بیرگه 90 فایزی نشر قیلیندی. لیکن افسوسلر بولسین که داودخان کودتاسیدن کیین تورکی خلقلرگه نسبتا اونینگ کور تعصبی و توغریدن توغری بویروغی بیلن بواثرنینگ آخرگی قسمی نشردن توخته تیلدی.
ـــ «نوایی خمسه سی»:
حضرت نوایی نینگ بو شاه اثری شاعرنینک 550 ییللیگی مناسبتی بیلن، کمینه نینگ تشبثی، افغانستان باش وزیری مرحوم فضل حق خالقیارنینگ اخلاص و ارادتی، مرحوم عبدالغفار بیانی نینگ تینیمسیز زحمت و اهتمامی بیلن نشریوزینی کوردی. تیموریلر قومیدن بولگن خالقیار جنابلری، اکادی علوم رئیسی نینگ قبیلوی سبوتاژلریگه قره مسدن، خمسه نشری اوچون بیش ملیون «5000000» افغانی تخصیص اجره تیب، چاپ ایتیش امرینی بیردی. اگر اوشنده گه چه مملکت بوییچه خمسه نینگ فقط ایککی نسخه سی مین و دوکتور واحدی ده بارلیگی نظرده توتیلسه، بو کتته حجملی شاه اثرنینگ «2000» نسخه ده نشردن چیقریلیشی، نوایی شناسلیک بوییچه افغانستان اوزبیکلری اوچون قنچه کتته اهمیت گه ایگه ایکنلیگینی توشونیش ممکن.
------------------------------------------------------------------------------------
- «انسان چشم و چراغ آفرینش» کتابی:
بو کتاب رحیم ابراهیم تمانیدن یازیلیب بیرینچی مرته « انسان چشم و چراغ آفرینش» آتی بیلن باسمه دن چیققن ایدی. کیینراق مولف اونی نوایی نینگ 570 ییل لیگی مناسبتی بیلن قیته کوریب چیقیب، حجمینی ایککی برابر کوپیتیرگن. بو اثرنی افغانستانده اولوغ شاعرنینگ دنیا قره شی، سیاسی تفکری، انساندوستلیک ایده لری و عرفانی غایه لرینی تصنیف و توضیح ایتیش بوییچه یازیلگن بیرینچی کتاب دیسه بوله دی.
مولف رحیم ابراهیم نوایی نی تانیتیش اوچون اونینگ اثرلریگه کوپراق مضمون و محتوا یوزه سیدن یانده شیب، اولرنینگ علمی، فلسفی، سیاسی و اجتماعی قیرره لرینی آچیب بیریش ضرورلیگینی تاکیدلب، اوزی هم شو یونلیشدن باره دی.
اثرنی یازیشده مؤلف «خمسه» گه اساسلنیب، نوایی نینگ قیسقه چه ترجمهٔ حالیدن کیین، 50 دن آشیق قیسقه عنوانلر(مثلا انسان چیست، اعجوبهٔ آفرینش، ابعاد ناسوتی انسان، ارجگذاری به آزادی انسان، جوهر پاک، انسان ایدآل نوایی، حضور زن در خمسهٔ نوایی) آستیده، اورته گه تشلنگن موضوعلر بوییچه، شاعرنینگ شعرلرینی دری تیلیگه ترجمه قیلیب، اوندن کیین تورکچه متنینی کیلتیره دی و ایریم جایلرده مسئله نی ایضاحلب اوته دی.
- «تاریخ ادبیات تورکی اوزبیکی» کتابی:
اوزبیکستانلیک عالم پروفیسور نتن ملله یف یازگن کتته حجملی (733 بیتلیک) «اوزبیک ادبیاتی تاریخی» نینگ 1965 ییل نشر قیلینگن بیرینچی جلدینی اوزبیک تیلیدن دری تیلیگه ادبیات شناس عالم برهان الدین نامق تامانیدن ترجمه قیلینیب اوچ جلدده «تاریخ ادبیات ترکی اوزبیکی» نامی بیلن نشر ایتیلیشی کتته اهمیت کسب ایته دی. بو کتاب اوزبیک ضیالیلری اوچون تورکی ادبیات تاریخینی اورگنیش بیلن بیرگه، نوایی شناسلیک بوییچه هم کتته منبع وظیفه سینی اوتب کیلماقده. ایزچیل تدقیقاتچی عالم برهان الدین نامق، تینیمسیز سعی و کوششی طفیلی تحقیق و نگارش بیلن قوشیب کتاب حجمینی آشیریب ترجمه قیلگن و اوچ جلد ده نشردن چیقرگن. اثرنینگ ایککینچی جلدی علیشیر نوایی حیاتی، کوپ قیرره لی شخصیتی، علمی و ادبی ایجادیگه قره تیلگن بولیب، موضوعلری مولف تماندن اکادمیک اسلوبده یاریتیلگن و بدیعی صنعتلر بوییچه شاعرنینگ یوکسک مهارتی و روحی کیچیینمه لرینی افاده لشگه حرکت قیلینگن.
افغانستانده بو قیمتلی اثرنینگ دری تیلیگه اوگیریلیب، ایککی مرته نشرقیلینیشی، تیل و ادبیاتیمیز اوچون تاریخی اهمیت گه ایگه بولیب، یاشلریمیزگه اورگنیش و ایجاد یولیده مؤثر تورتکی و فیضلی منبع بولیب خدمت قیلیشی شبهه سیزدیر.
ب - افغانستانده نشر بولگن نوایی نینیگ ایریم رساله لری:
- نوایی، محاکمة اللغتین، دکتور واحدی اهتمامی بیلن، کابل: 1363. - نوایی، محاکمةاللغتین، تاشقین بهایی اهتمامی بیلن، کابل: 1388. – نوایی، محاکمةاللغتین، تورخان گنجه یی نینگ فارسچه ترجمه سی، ارغون توخمنه یی اهتمامی بیلن، پشاور: میلادی 1984 م م. - نوایی، قیرق حدیث (اربعین)، غلام سخی وکیلزاده اندخویی اهتمامی بیلن، کابل: 1389ییل. - نوایی، محبوب القلوب، قوملر و قبیله لر وزیرلیگی، کابل، 1365ییل.
ج . مقاله و شعرلر:
افغانستان مطبوعتیده ییللر دوامیده کوپ سانلی علمی- تدقیقی مقاله لر اولوغ شاعریمیز حضرت علیشیر نوایی نینگ کینگ قیرره لی ایجادیاتی، علمی و عملی فعالیتی، اؤزیدن قالدیرگن خیریه یادگارلیکلری حقیده بعضی عالملر و یازووچیلر تامانیدن یازیلیب ژوندون، ملیتهای برادر و عرفان ژورنال لری، هیواد، انیس، بیدار، قلم، یولدوز، تؤغری یؤل،اسلام یؤلی، ندای اسلام، آئینۀ سرپل، جوزجانان، ساوغات (ساوغه) گزیته لریده نشر ایتیلیب کیلدی. اولر جمله سیدن ایریملری:
· ع. ش. جوزجانی قلمیگه منسوب مقاله لر:
- «علیشیر نوایی شاعر بزرگ انساندوست» مقاله سی.
«پرچم» گزیته سی 1968 ییل 14 اکتوبر. علیشیر نوایی نینگ 525 ییللیگی گه بغیشلب نشر قیلیندی.
- نوایی علمی سیمپوزیومیده «خمسه اثری فنا ناپذیر» سرلوحه لی مقاله اوقیلدی و اؤشه ییلی ژوندون ژورنالی - نینگ ایککی سانیده و اوندن کیین ایرانده گی «شعر» ژورنالیده نشر قیلیندی.
- «نوایی اساسگذارمکتب ادبی نوین» هیواد گزیته سی، 1991 ییل.
- «رنسانس شرق و علیشیر نوایی»، قلم گزیته سی، 5 مارچ، 1991 ییل .
- «خمسهٔ نوایی برلیانی برتارک ادبیات تورکی» ایککینچی مقاله نینگ تولدیریلگن متنی (آریایی و باشقه پیب سایتلر).
- «نظامی گنجوی و علیشیر نوایی - دو خمسه سرای بزرگ در دو زبان» آریایی، بابر و ففتا سایت لری.
- «نسخهٔ خطی بی نظیر خزاین المعانی نوایی» (اوشه سایتلر).
- «فرهاد سیماسی»، تاشکینتده نشر بوله دیگن «ملی تیکلنیش» هفته لیگی.
- «حضرت نوایی روحینی شاد ایتیب»، دموکراتلشتیریش و انسان حقوقلری ژورنالی، 6 سان،2006 ییل.
- «افغانستانده نوایی شناسلیک»، جهان ادبیاتی ژورنالی، تاشکینت، 2001 ییل.
- «ساقینامه» - هیواد گزیته سیده نشر بولگن وتاشکینت شهریده نوایی بویوک هیکلی آچیلیشی مراسمیده اوقیلگن کتته شعر.
· برهان الدین نامق:
- «نوایی و خمسه چیلیک»، ساوغات (ساوغه) گزیته سی 1996 ییل جنوری آیی.
· نجیب:
- «مین تورکچه باشله بان روایت»
«قیلدیم بو فسانه نی حکایت»
شو سرلوحه لی کتته علمی مقاله. (ساوغات، 1995 ییل دیسامبرآیی).
· دوکتور شفیقه یارقین:
- «فکرداشلیک می یا ایزداشلیک» عنوانلی کتته مقاله ده، نوایی نینگ «تحفة الافکار» قصیده سینی، امیرخسرو دهلی نینگ «لجة الاسرار» و عبدالرحمن جامی نینگ «سبحة الاحرار» قصیده لری بیلن شکل و مضمون یوزه سیدن سالشتیریب تیکشیرگن و لفظ و مضمون یوزه سیدن نوایی گه خاص بولگن ارجحیت تامانلرنی مدلل شکلده کورسه تیش گه حرکت قیلگن..
ایندی بیرنیچه نوایی شناسلر ایشلری بوییچه توخته لیب اوتماقچیمیز.
عالم لبیب:
پوهنوال سید محمد عالم لبیب افغانستان نوایی شناسلری آره سیده اوزیگه خاص اورین توته دی. او فارس و اوزبیک کلاسیک ادبیاتی و عروض علمیگه یخشی وارد بولگنی سببلی علیشیر نوایی ادبی سبکینی، شونینگدیک اونینگ دنیاقره شی و عرفانی غایه لرینی یخشی توشونه دی و شاعرنینک قد و بستی نی تولیقلیگیچه کورسه ته آله دی. او نوایی ایزیدن باریب، او نینگ ایریم غزللرینی موفقیت بیلن تخمیس قیلگن.
او «سیری دردنیای سیماهای نوایی» ناملی نشر بولگن مقاله لر توپلمیده نوایی نینگاحوال و آثاری حقیده سوز یوریتیب علمی ادبی و سیاسی سیماسینی کورسه تیشگه حرکت قیله دی، نوایی اثرلریدن جای ألگن قهرمانلر و پرسوناژلر کرکترلرینی آچیب بیریشگه اورینه دی. توپلم قوییده گی آلتی ته مقاله نی اوز ایچیگه آلگن:
1- نگرشی بر زندگانی، آثار و اندیشههای امیر علیشیر نوایی.
2- سوژۀ مثنوی «سبعۀ سیّار» امیرعلیشیر نوایی.
3- ویژه گیها یا کمپوزیسیون مثنوی «سبعۀ سیّار» امیرعلیشیر نوایی.
4- امیرعلیشیر نوایینینگ «سبعۀ سیّار» منظوم داستانیده باش قهرمان مسألهسی.
5- نگاهی مقایسی به مثنوی «سبعۀ سیّار» نوایی با «هفت پیکر» نظامی گنجهیی.
6- سیمای جامی در «خمسة المتحیرین» نوایی. بولردن تشقری استاد لبیب نوایینینگ عروض بابیدهگی «میزان الاوزان» رسالهسینی بیر مفصل مقدمه بیلن چاپگه تیارلگن و بو اثر «امیر علیشیر نوایی فرهنگی انجمنی» تامانیدن 1372 ییل نشر ایتیلگن.
حاضر سید عالم لبیب اوز دوکتورلیک رساله سینی یاقلش عرفه سیده توریبدی.
نورالله آلتای:
ایتیش کیرک که نوایی شناسلیک بو ییچهاستاد نور الله آلتای بیر قتار علمی تحقیقی ایشلر قیلیب، ارزشلی مقاله لر یازگن. او کیشی 1363 – 1376 ییل لریاۉزبېک تیلیده چیقهدیگن «یولدوز» جریدهسی مسؤول مدیری بولیب ایشله دی. امکانیت یوقلیگی سببلی حتی اونی گستدنر بیلن نشر قیلیشگه دوام بیردی.
اوکیشی نوایی شناسلیک بوییچه بجرگن ایشلریدن قوییده گیلر مینگه معلوم:
علیشیر نوایی نینگ «غرایب الصغر» دېوانینی چاپ اېتیش اوچون تییارلش. «نوادرالشباب»، «بدایعالوسط»، «فوایدالکبر» همده خمسه دن اۉرین آلگن «فرهاد و شیرین»، «لیلی و مجنون»، «حیرت الابرار» داستانلرینی چاپگه تیارلب قۉییش.
نوایی اثرلری بوییچه فعالیت آلیب باره یاتگن تدقیقاتچی لردن بیری ذکرالله ایشانچ دیر. نوایی شعرلری، اولرنینگ تحلیل و توضیحی بوییچه تورکوم مقاله لری چیقیب توره دی. اونینگ نوایی شعریتی و دنیا قره شی بوییچه اوزیگه خاص فکر و ملاحظه لری بار.
عبدالله رویین:
نوایی شناسلیک بوییچه کتته عملی خدمت قیلگن کیشی بو حرمتلی عبدالله رویین بوله دی. بو نوایی مخلصی «یولدوز» جریده سی نینگ مسئول مدیرلیگی وقتیدن نوایی شعرلری و ایریم کتاب و رساله لرینی گزیته ده نشر قیلیب، اوقوچیلرده نوایی شناسلیک ذوقینی اویغاتیش اوچون ثمره لی خدمت قیلیب کیلگن ایدی. نوایی گه نسبتا چیکسیز اخلاص و حرمت اونی آغیر بیر ایشنی اوز ذمه سیگه آلیشگه مجبور قیلدی، بو ایسه بویوک شاعرنینگ تاغدیک بولیب تورگن برچه اثرلرینی عرب یازوویگه اوگیریب افغانستانده نشر قیلیب اوز خلقی اختیاریده قوییش ایدی. او بیلنی محکم باغلب، هیچ قندی مادی امکاناتگه ایگه بولمسه هم نوایی نینگ :
«یول یامان و یخشی سیدین ییمه غم بسم الله دیگیل و قویگیل قدم»
دیگن توصیه سیگه عمل قیلیب، اونینگ اثرلرینی بیرین کیتین تییارلب نشر قیلیشگه باشله دی. او 8 ییل دوامیده تینیم سیزآغیر محنتی و صالح فزندلری یاردمی بیلن اولوغ شاعرنینک 23 عنوان اثرینی 6 کتته مجلد ده نشر ایتیشگه موفق بولدی. عبدالله رویین نشر قیلگن نوایی اثرلری قوییده گیلردن عبارت:
1. مجالس النفایس
2 . نسائم المحبة
3 . لسان الطیر
خمسه:
( 4 . حیرة الابرار
5 . لیلی و مجنون
6 . فرهاد و شیرین
7. سبعه سیار
8 . سد اسکندری(
9 . اربعین
10 . محبوب القلوب
11 . منشآت
12 . وقفیه
13 . سراج المسلمین
14 . خمسة المتحیرین
15 . حالات سید حسن اردشیر
16 . تاریخ ملوک عجم
17 . مناجات
18 . تاریخ انبیا و حکما
19 . رسالۀ تیر انداختن
20 . نظم الجواهر
21 . حالات پهلوان محمد
22 . محاکمة اللغتین
23 . میزان الاوزان
شونینگدیک عبدالله رویین «خزاین المعانی»ده جای آلگن نوایی نینگ تورت دیوانینی تییارلب، شاعرنینگ 575 ییللیگی مناسبتی بیلن نشر ایتیش عرفه سیده توریبدی. رویین خزاین نشری اوچون یازگن 53 بیتلیک مقدمه سیده، اوزبیکستان مشهور نوایی شناسی مرحوم حمید سلیمان مقدمه سیدن فایده لنیب نوایی اثرلرینی توغری نشر ایتیش بوییچه کیملرگه و قیسی اثرلرگه مراجعت قیلیب ایش آلیب بارگنی و تدقیقات اسلوبی حقیده معلومات بیریب، دییدی:
«فرزند لریم داکتر رستم روئین، داکتر ثریاروئین، انجنیر سهراب روئین، داکتر اسکندر روئین، داکتر شهربانو روئین، داکتر فرهاد روئین، داکتر علیشیر رویین کینجه قیزیم ادیبه روئین بو اثر نینگ کمپیوتر ایتیش لریده، اونینگ تصحیح و اصلاحی ده و مقدمه لرنینگ انگلیسی تیل گه ترجمه ایتیش د، طرح و دیزاینی ده بیرکلکتیف شکلی ده بو ادب بوستانی نینگ سوغاریشی، خیشاوه قیلیب سره له شیده مینگه کتته یاردم بیرگن لریدن هربیر لریدن اوز منتدار چیلیگیم نی بیلدیره من».
او قوشیمچه قیلیب: «سیز گه افغانستان ده نوایی نینگ اوزبیک - ترکی) تیلده یرتگن اثر لرینی مکمل چاپ بولیشی نی تبریک لب کیله جک ده انشا الله بوندن سونگ حضرت نوایی نینگ فارسی تیل ده گی اثرلرینی هم خدا توفیق بیرسه نشر گه تیارلب خدمتینگیز گه قویرمین» دیب یازه دی.
----
مقاله آخریده تأکیدلماقچیمن که حرمتلی عبدالله رویین نینگ بو کتته حجملی ایشی، او حقیقتا نوایی گه چین کونگلدن مخلص ایکنلیگیدن دلالت بیره دی. اوزبیکستانده نوایی نینگ برچه اثرلری نشری امکانی اوزاق مدتدن کیین میسر بولدی. اوشه اثرلر رویین بجرگن ایش نینگ اساسینی تشکیل ایته دی، او سیز بو قیمتلی ایشنی عملگه آشیریش ممکن ایمس ایدی. هر حالده رویین 8 ییل دوامیده آغیر محنتی طفیلی شاعر اثرلری نینگ 95 فایزینی نشر قیلگنی، بیز و برچه نوایی مخلصلری اوچون کتته یوتوق حسابلنه دی و برچه اوزبیک ضیالیریگه اولوغ بابامیز اثرلریدن کینگ کولمده فایده لنیش امکانینی یره تیب بیره دی.
مین رویین صاحب نشر قیلگن نوایی اثرلرینی یقیندن کورگنیم یوق. شونینگ اوچون اولرنینگ نشری کیفیتی حقیده فکر بیلدیرالمین. هر حالده دوستیمیزنی خلقیمیزگه کتته خدمتی اوچون آلقیشلب، بو قوتلوغ یولده اونگه موفقیتلر تیلیمن. ش. ج


text:
کئچمیش جاسوس سرگئی سکریپاللا باغلی روسییایا سانکسییالارین قوهیه مینجیی تاریخ بللی اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده آمریکا دؤولت کاتیبلیگی معلومات یاییب. کاتیبلیک بیان ائدیب کی، روسییایا قارشی سانکسییالار بو آیین ۲۲-سی ایشه دوشجک.
مئدیادا یاییلان خبرلره اساساً، یئنی سانکسییالار ۲ فازایا بؤلونهجک. ایلک فازادا روسییایا الکترون جیهازلارین و احتیاط حیصهلرین ایخراجاتی تمامیله قاداغان اولوناجاق. ایکینجی سانکسییا پاکتی ایسه روسییانین گلهجکده کیمیوی سلاحدان ایستیفاده ائتمیجیی بارهده ضمانت وئرمیجیی تقدیرده، ۳ آی سونرا ایشه دوشجک.
قید ائدک کی، روسییالی کچمیش ظابط سرگئی سکریپال و قیزی اینگیلترهده زهرلندیکدن سونرا روسییایا قارشی تضییقلر آرتیب.


text:
اوزبیکستان جمهور باشلیغی نینگ فرانسه سفری دایره سیده بیر قطار کیلیشووگه قول قوییلدی
میرضیایف بیلن مکرون اورته سیده گی ملاقاتده افغانستان مسئله سی هم مطرح بولگن
اوزبیکستان جمهور باشلیغی شوکت میر ضیایف نینگ فرانسه گه قیلگن سفری چوکاتیده ایککی مملکت اورته سیده 10 کیلیشوو بیلن 5 میلیارد یورولیک سرمایه گذارلیک کیلیشووی گه قول قوییلدی.
جمهور رئیس لیک مطبوعات دفتریدن بیریلگن بیاناتده، جمهور رئیس میر ضیایف، وظیفه گه کیلیشی نینگ آرتیدن اروپاگه عملگه آشیرگن ایلک سفر دایره سیده فرانسه ده اوچره شوولر عملگه آشیردی.
میرضیایف، فرانسه جمهور باشلیغی ایمانیوئیل مکرون بیلن اوچره شوو اوتکزدی.
خوددی شو ملاقاتده میرضیایف بیلن مکرون ایککی مملکت اورته سیده گی همکارلیک، افغانستانده گی وضعیت و منطقوی موضوعلرنی قولگه آلدیلر.
اوچره شوولرنینگ آرتیدن ایککی اولکه اورته سیدته ترانسپورت، توریزم، عسکری، تخنیکی همکارلیک، صلح مقصدی بیلن فضا تیکشیروولری، سرمایه گذارلیک، مدنیت و ایریم ساحه لرده گی همکارلیکنی اوز ایچی گه آلگن 10 کیلیشوو امضالندی.
ایککی مملکت تشقی ایشلر وزیرلیکلری اورته سیده 2019-2020 ییللری بوییچه همکارلیک پروگراملری بیلن اطرافنی سقلش و مدنیت وزیرلیکلری آره سیده همکارلیک کیلیشوولریگه هم قول قوییلدی.
میر ضیایف نینگ سفری آلدی اویوشتیریلگن تجاری ییغینده اوزبیکستان و فرانسه شرکتلری اورته سیده 5 میلیارد یورولیک تجارت و سرمایه گذارلیک بیلن تیگیشلی کیلیشوولر امضالندی.
اوشبو سفر دایره سیده فرانسه ده گی سوداگرلر بیلن اوچره شگن میر ضیایف، فرانسه شرکتلرینی سرمایه گذارلیک اوچون اوز مملکتی گه دعوت ایتدی.


text:
ایشید لیدری ابوبکر بغدادی اؤلسه، اونون یئرینی عراقین مرحوم لیدری صدام حسین دؤورونه عایید ظابطلردن بیری توتاجاق.
آخار. آذ «رؤیتر»ا ایستینادلا خبر وئریر کی، حاضردا بغدادینین ایکی اساس معاوینی وار - ایاد اوبایدی و عیاد جومالی، اونلارین هر ایکیسی صدام حسینین ظابطلریدیر.
«رؤیترز»ا آچیقلاما وئرن اکسپرتلر بو شخصین لیدر اولاجاغی حالدا خلیفه آدلاندیریلمایاجاغینی بیلدیریبلر. اونلارا امیر تیتولونون وئریلمهسی نظرده توتولوب.
قید ائدک کی، روسییا ۲۸ مایدا رقه یه آویازربه ائندیریب. بو ضربهلر نتیجهسینده ایشید لیدری بغدادینین اؤلدویو احتیمالی یوکسکدیر.


text:
۱۹۲۲ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۲-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی ایکینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ دسامبر - آذربایجان شوروی داغلیق قاراباغ موختار ولایتی مرکزی ایجراییّه کومیتهسی سئچیلیب.
- ۶ دسامبر - کانادادا ایلک دفعه خستهلرین مۆعالیجهسینه انسولین ایشلنمیشدیر.
- ۶ دسامبر - آتاتۆرک٬ آنکارادا گؤروشدوگو حاکیمیّتی-میلّیه و یئنیگۆن قزئتلرینین مۆخابیرهلرینه٬ خلق فیرقهسینی قۇراجاغینی آچیقلادی.
- ۴ نوْوامبر - اینگیلیس مصرشوناسلار فیرعون تۇتانخامونون سردابهسینی آشکار ائتمیشلر.
- ۴ دسامبر - هوْوارد کارتِر فیرعوْن تۇتانخاموْناۇن مزارینی زیارت ائتمک اۆچون خالقا ایجازه وئرمیشدیر.
- ۳۱ اوْکتوبر - بنیتو موسولینی ایتالیانین باش ناظیری سئچیلدی.
- ۳۰ دسامبر - شوروی ده ایلک سوْوئتلر قۇرولتایی کئچیریلیب. سوْوئت سوْسیالیست جومهوریلری اتفاقی تاسیس ائدیلیب.
- ۲۹ نوْوامبر - توتانخامونون مومیاییسینین آردیندان اوْنون واریداتی دا آشکار ائدیلمیشدیر.
- ۲۹ اوْکتوبر - ایتالیا شاهی ۳-جو ویکتور امانوئل بنیتو موسولینینی حوکومت باشچیسی تعیین ائتدی.
- ۲۸ فوریه - میصر٬ بیرلشمیش شاهلیقدان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۲۱ سپتامبر - آمریکا رئیسجومهورو وارن جی. هاردینق فیلیسطینده یهودی دؤولتی یارادیلماسی ایدیعاسینی دستکلهمیشدیر.
- ۲۰ نوْوامبر - لوزان کونفرانسی ایشه باشلامیشدیر.
- ۲۰ دسامبر - شوروی سوسیالیست جومهوریتی ایتّیفاقی آدی آلتیندا ۱۴ دؤولت بیرلشمیشدیر.
- ۲ نوْوامبر - ملا نصرالدین ژۇرنالی فعالیتینی برپا ائتمیشدیر.
- ۲ سپتامبر - فورد کارخانالاریندا ایشه مست گلمک قاداغان ائدیلیر.
- ۲ ژانویه - آنکارادا تۆرکیه ایله اوکراین شوروی جومهوریتی آراسیندا آنلاشما ایمضالاندی.
- ۱۷ نوْوامبر - سیبیری شوروینین ترکیبینه قاتیلمیشدیر.
- ۱۷ نوْوامبر - سوْنونجو عثمانلی سۇلطانی ایستانبولدان گئتمیشدیر.
- ۱۷ سپتامبر - برلینده دونیادا ایلک دفعه سسلی فیلمین ایجتیماعی نوماییشی کئچیریلمیشدیر.
- ۱۴ نوْوامبر - بیبیسی بؤیوک بریتانیا رادیو یاییمینا باشلامیشدیر. یاییما گؤره مۆجوّیز ایسه ۱۹۲۳-جۆ ایل ژانویهنین ۱۸۰ده وئریلمیشدیر.
- ۱ نوْوامبر - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسینین قراری ایله ۶۲۳ ایل تاریخی اوْلان عثمانلی ایمپراتورلوغونون مؤوجودلوغونا سوْن قوْیولموشدور. سوْنونجو عثمانلی حؤکمداری آلتی محمد تاختدان ائندیریلمیشدیر.


text:
آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرزیدنتی، سلاحلی قوهلرین عالی باش کوماندانی ایلهام علیئو یانوارین ۲۳-ده مدافعه ناظیرلیینین آبشئرون رایونونون پیرکشکول قصبهسینده «ن» حربی حیسهسینین یئنی اینشا ائدیلمیش حربی شهرجیینین آچیلیشیندا ایشتیراک ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، مدافعه ناظری، گئنئرال-پولکوونیک ذاکیر حسنوو پرزیدنت، سلاحلی قوهلرین عالی باش کوماندانی ایلهام علیئوه راپورت وئریب.
دؤولت باشچیسی ایلهام علیئو اولجه آذربایجان اوردوسونون اینکیشافیندا مستثنی خیدمتلری اولان عموم ملی لیدر حیدر علیئوین بوستو اؤنونه گول دستهسی قویوب.
عالی باش کوماندان ایلهام علیئو حربی شهرجیین رمزی آچیلیشینی بیلدیرن لنتی کسیب.
پرزیدنت ایلهام علیئو حربی شهرجیکده یارادیلان شرایطله تانیش اولوب.
سونرا دؤولت باشچیسی، عالی باش کوماندان حربی قوللوقچولارلا گؤروشوب.


text:
پارلمان سیلاو نینگ دستلبکی نتیجه سی
بولیب اوتگن پارلمانی سیلاوی نینگ دستبلکی نتیجه سی رسما بوگون اعلان ایتیلدی،کمیسیون مسووللری گه کوره صندوقلرگه توکیلگن رایلردن قریب بیریریم ملیون باطل قیلینگن
بوایسه صندوق لرگه توکیلگن بوتون رایلرنی قریب تورت دن بیر قسمینی تشکیل بیره دی.
عینی حالده افغانستان مستقل سیلاولر کمیسیون نینگ ریسی فضل احمدمعنوی، قلاب کارلیک لرگه قولی بارلیگی گمان ایتلیگن 124 نامزد نینگ شکایت لرنی تیکشروچی کمیسیونیگه تانشتریلیب اولراوستیدن جدی تحقیقات اوتکزیلیشینی معلوم قیلگن.
مستقل سیلاولرکمیسیون نینگ ریسی فضل احمدمعنوی بوتون شبهه لی صندوقلر رایلرینی قته باشدن کوریب چیقیلگنلیگی، پارلمان سیلاوی نتیجه سینی کیچکترلیب اعلان بولیشگه سبب بولگن لیگینی ایتدی.
معنوی جنابلریگه کوره سونگی معلومات لر اساسیده بیش اعشاریه التی ملیون اواز صندوقلرگه توکیلگن . اونی معلوم قیلیشچه صندوقلرگه توکیلگن رایلردن بیر اعشاریه 3 میلیونی سیلاو لر کمیسیونی تمانیدن باطل اعلان قیلنگن. بوایسه صندوقلرگه توکیلگن رایلردن قریب تورتدن بیر قسمی دیر.
عینی حالده مستقل سیلاولر کمیسیون نینگ ریسی فضل احمد معنوی قلاب کارلیک لرگه عاید شکایتلر نی تیکشریلیب کیله یاتگان لیگی نی ایتیب شکایتلر تیکشریلگندن کیین پارلمان سیلاو نینگ نهای نتیجه سیده اوزگریش کیلشیی ممکن لیگنی ایتدی "شکایت لرنی تیکشروچی کمیسیونی بوتون شکایت لرنی تیکشرگنیدن کیین بعضی بیر کیشی لر دستلبکی روی خطدن چیقاریله دی. وباشقه ایرم نامزدلر هم روی خطگه کیرتیله دی شو سببدن سیلاولرنینگ نهای نتیجه سیگه اوزگریش کیلیشی ممکن " دیدی معنوی
شونینگ دیک معنوی جنابلری یوزبیرگن قلاب کارلیک لرگه قولی بارلیگی گمان ایتلگن 124 نامزد نینگ شکایت لرنی تیکشروچی کمیسیونیگه تانشتریلگنینی ایتدی.
شونگه قوشمچه، مستقل سیلاو لر کمیسیون باشلیغی اوشبو کمیسیون خادملریدن عبارت بولگن اونلب کیشیلرنی یوزبیرگن قانون بوزرلیک لرگه قولی بارلیگینی رد ایتمی، یقین کیله جکده اولرنی هم شکایت لرنی تیکشروچی کمیسیونیگه تانشریلشینی معلوم قیلدی.
رسمی معلومات لرگه کوره بوتون شکایت لر تیکشریلگنیدن کیین نهای نتیجه کیله جک اوچ هفته دن سونگ اعلان ایتلیشی ایتیله دی.
باشقه تماندن الیب قره گنده نیمروز ولایتی اوچون اجره تیلگن پارلمانده کی ایککی اوریننی دستبلکی نتیجه لرگه کوره عیاللر ایگله گن ، نیمروز ولایاتیتده بیر اورن ایرکک لر و بیر اورن ایسه عیاللر اوچون نظرگه توتیلگن ایدی، لیکن ایککی عیال اینگ یوقاری راینی آلگن لیگی اوچون ایرکک لردن هیچ بیر شخص موفق بولمه گن، نیمروز ولایتدن ایککی کیشی عیالنی پارلمانگه یول تاپیشی افغانستان پارلمانیده گی عیاللر سانینی ینه بیر کیشی گه کوتره دی.


text:
تبريز مطبخي/ معصومه شقاقي
- توضیحات
- نمایش از پنج شنبه, 27 مرداد 1390 11:45
- نوشته شده توسط Super User
- دسته: باشقا قونولار / Başqa qonular
- بازدید: 1350
چوخ یئرده اولدوغو کیمی تبریزده ده اؤزهل گونلر اوچون اؤزهل یئمکلر حاضیرلانیر. بو گونلری و اونلاردا حاضیرلانان یئمکلری آشاغیداکی شکیلده خلاصه ائتمک اولار. البته حاضیرلانان یئمکلر و ایچمکلرله یاناشی مؤوجود میوهلر و یئمیشلردن ده (خورما، قارپیز، اییده، قووون، و...) بئله بیر گونلرده فایدالانیلیر. بورادا بو یئمکلر و تبریزه عایید بیر سیرا باشقا یئمک-ایچمکلرین آدلاری آپاریلیر.
ائل بيليمي- بيرينجي نومره- دي 1387
چوخ یئرده اولدوغو کیمی تبریزده ده اؤزهل گونلر اوچون اؤزهل یئمکلر حاضیرلانیر. بو گونلری و اونلاردا حاضیرلانان یئمکلری آشاغیداکی شکیلده خلاصه ائتمک اولار. البته حاضیرلانان یئمکلر و ایچمکلرله یاناشی مؤوجود میوهلر و یئمیشلردن ده (خورما، قارپیز، اییده، قووون، و...) بئله بیر گونلرده فایدالانیلیر. بورادا بو یئمکلر و تبریزه عایید بیر سیرا باشقا یئمک-ایچمکلرین آدلاری آپاریلیر.
آخیر چرشنبه- پیلو ، آجیل، قورو میوهلر
اوروجلوق آیی- آش، فیرنی، سودلو آش، یاغلی و شیرین کوکهلر، موراببالار، حالوالار
اوشاغین دیش چیخارتماسیندا– دیشلیک
ابن مولجم گئجهسی (رمضان آیینین 27-سی)– کلله پاچا بوللو ساریمساقلا
توی مراسیمی- پیلو، شیرینجات، نوغول، نابات
چیلله- پشمک، پخله،آجیل
حضرت ابوالفضل سوفرهسی– آش، پیلو، مئیوه، چئشیدلی شیرینیلر
خانیم رقیه سوفرهسی- پنیر چؤرک، یئمهلی گؤی، آجیل، شکر پنیر
ختم انعام– چئشیدلی شیرینیلر، حالوا، ساریشیله
خستهلیک زامانی– سویق دیمهیه آش و دملمهلیلر؛ اوسکورنده کته، مرجی شیلهسی، چایلار؛ ذاتالریهده آش، چایلار، تویوق سویو؛ ایستی ووراندا آبدوغ، شوورن؛ ایسهال اوچون کته-یوغورت، شربت، شاهیسپرن عراغی، لومو شربتی؛ قیزیلجادا شویود عراغی؛ سویوقلوقدا شاهیسپرن عراغی، گول شربتی؛
دوغوم- قویماق، کاباب، مرصع (یاغ-یومورتا)
رغئییب (اؤلولر بایرامی–دیریلر بایرامی)- حالوا
فیطیر بایرامی- پیلو، یاغلی چؤرکلر
قورآن ختمی- پیلو، چئشیدلی شیرنیلر
قوربان بایرامی– پیلو، قوربالیق اتی
محرم– ساریشیله، قورودلو آش، یاغلی کوکهلر، شربت، سودلو آش
نوروز بایرامینین اوناوچو– گنگر پیلو، کاهی دوشابلا یادا ایسکنجبینله
نوروز بایرامی- اریشته پیلو، سمنی، بویالی یومورتا، چئشیدلی شیرنیلر
یاس مراسیمی- پیلو، حالوا
طبیعی کی بو یئمکلرینحاضیرلاما پروسهسینی ایضاح ائتمک نؤبهتی یازیلار شکلینده گلهجهیه تاپشیریلیر. البته آذربایجانین باشقا بؤلگهلرینین مطبخینین تانیتدیریلماسی اوچون آیری قلمداشلارین یازیلارینی ائل بیلیمی عنوانیندا گؤزلهییریک.
ائل بيليمي- بيرينجي نومره- دي 1387


text:
داهی بیللک" استانبول نی چیز ماققه باشله دی"
هلیکوپتر بیلن شهرلر اوستیده بیر نیچه تور ایلنگیدن کیین حافظه سیگه قید ایتگنی تصورلرینی کاعذ گه عینا اوتکزه دیگن انگلیس صنعتکار ستیفن ویلتزهیره ، استانبول نی چیزماققه باشله دی.
داهی بیللک" استانبول نی چیز ماققه باشله دی"
هلیکوپتر بیلن شهرلر اوستیده بیر نیچه تور ایلنگیدن کیین حافظه سیگه قید ایتگنی تصورلرینی کاعذ گه عینا اوتکزه دیگن انگلیس صنعتکار ستیفن ویلتزهیره ، استانبول نی چیزماققه باشله دی.
استانبول آسمانیده 45 دقیقه هلیکوپر بیلن تور تگن " داهی بیللک" لقبی بیلن تانیلگن ویلتز هیره، 5 کون بوییچه بیر بویوک سودا ساتیق بناسی اوستیگه قوریلگن بویوگ نقاشلیک صفحه سی خلق گه آچیق شکلده استانبول نی چیزیش گه دوان ایتتیره دی.
ویلتز هیره، قیلیگن توضیحی ده، استانبول سما لریده اینگ کوپ دقت چیک گن نرسه ، جامع مسجدلر و تاریخی یریم جزیره بولگنی نی بیان ایتتی.
بیرینچی دفعه کیلگنی ده کوپدن کوپ تاثیرلنگنی استانبول شهرینی چیزیش دن کوپ کتته کیف الگنی نی بیلدیرگن ویلترهیره، بو کونگچه روما ، هلنگ کانگ، فرانکفورت، مادرید، دوبی، بیت المقدس، لند، سینگاپور و نیویارک دن رسم تارتگنی نی توشونتریب بیردی.
لندن ده دنیا گه کیلگن، 3 یاشیده اوتیزم تشخیصی قیلینگن، 4 یاشیده گپله شیشی گه باشله گن 33 یاشلی ستیفن ویلتزهیره، دنیا ده میلون لرده بیر تینگی کوریله دیگن بیر فوتوگرافیک حافظه تلنتی گه ایگه دیر.


text:
گئجهلر آی ایشیغیندا آنامدان گیزلی اورتا دوواری پیچاقلا دئشدیگیم گوندن؛ بئش گون گئچیب. بو گون ایکینجی گوندور نازلیدان خبر یوخدور. یوخسا ایندی کؤرپه اوشاغی قوجاغیندا آلما آغاجینین کؤلگهسینه سیغیناراق، آناسینین قارشیسیندا اوتوروب،گؤز یاشیلارینی سیلیردی.
نازلی ایله موراد ساواشاندان بری منده ایشی – گوجو بوراخاراق حیطده اوتوروب نازلینین آناسینا ائلهدیگی شیکایتلره قولاق آسمیشام. نازلی “مامان بودور با، باخ گؤر قئییشینن قیچیمی نه گؤوردیب” دئیهنده اوزومو شددتله دووارا یاپیشدیریب سانکی قولاغیملا اونون گؤورمیش قول – قیچینی گؤرمک ایستهییردیم.
ایکی ایل قاباق نازلی او گئدهیه آداقلی اولاندان سونرا منده اونو اونوتماق اوچون سیگارلا ساغ الیمین ایچینه داغ باسیب هم نازلینی هم ده سیگاری ترک ائلهدیم. بوگون ده پیچاغین دستهسی الیمین ایچینده بیر بؤیوک داغ ایزی بوراخیب.
نئچه ایل قاباق داییم دئدی: “اوغول بالا یا ایندی بئکار یا دؤرد ایل سونرا، ایسترسن گل اؤز یانیما ایشلهیک”. دوز ده دئییردی محلهده چوخلو دانیشگاه قورتارمیشلار ایشسیزایدیلر، من ده ائله دانیشگاهی ایلک تئرمده بوراخاراق پول قازانماق اوچون داییم ایله باشماقچیلیغا باشلادیم. داییم مندن آلتی یاش بؤیوک اولسا دا بو اوچ – دؤرد ایلده یاخشی یوللانمیشدیق. ایشین ایلک گونلرینده چکیش الیمین ایچینی آغریدیردی. یونس داییم دئییردی: “اولسون الیوین ایچی هله یاخشی پیشمهییب بیر نئچه آی چکیشی ایشلتسن الیوین ایچی برکییر ائله منده تازا باشماقچیلیغا گلنده الیمین ایچریسی سولوق چالدی، سولوغا اؤنم وئرمهدن چکیشین دستهسیندن داها دا گوجلو یاپیشدیم. هر زامان الیوین ایچریسینده سیگار سؤندوردون اوندا اؤزووه گؤره بیر اوستا اولموسان، باخ منیم الیمه “، سیگارین کؤزو تاسیلداییب الینین ایچینده کی قاباردا سؤنموشدو.
سحرلر نازلینین یوخوسو ایله دوروب اونو اونوتماق اوچون چؤرک آلماغا گئدیب، گون اورتا چاغی اذان سسی ایله داریخاراق گینه نازلی یادیما دوشور. آنام حووض قیراغیندا دستناماز آلاراق ایکی گؤزو مندهدیر، مچیده ساری گئده – گئده دیل آلتی “گؤزل آغا چوخ گؤزل ایدی ووردو چیچک ده چیخارتدی، آللاه گؤروم او یونیسی نهدییم ائلهمهسین” دئدی.
آنام ائشیگه چیخاراق منده تلسیک حیطین آلت قاتینا یئنیب، یونیس داییمین وئردیگی ایچگیدن ایچمهیه باشلاییرام، ترک ائلهدییم سیگار قوخوسو یادیما دوشوب بئینیمین اینجه دامارلارین قاماشدیریر دووارین دلیک – دئشیگیندن سیگار کؤتوگو تاپیب، تئز آلیشدیریب، بیر درین پک ووراراق ائله توستو ایله اورتا دوواری آشیب نازلی گیلین حووضلارینین قیراغینا سؤیکهنیب آلما آغاجینین آلتینا دالیرام.
دووارین دئشیگیندن بیر شئی گؤرونمهییر، گؤردویوم یالنیز اورتایا آتیلمیش اویونجاق قاب – قاشیقلار و کرتی قیراغیندا خراب قالمیش ائودیر.
اوشاق ایکن حکیمه خالا (ائو بیر قونشو اولدوغوموزا گؤره خالا دئیردیم) حیطین قوزئی یانینی سولاییب سوپورندن سونرا نازلی ایله من آلما آغاجین آلتیندا پالاز سالیب قوناق باجی اویناردیق، او، بالاجا اللری ایله اویونجاق قاب – قاشیقدا یئمک پیشیرردی منده کرتیدن لیغ دوزلدیب ائو تیکردیم. یاغیش یاغیب داملالاری آلما آغاجینین یارپاقلاریندان زویولدهییب تؤکولنده نازلی گؤیه باخاراق ” آی کیشی بو دامین دلیک – دئشیگینه یئتیش بوگون – صاباح دام باشیمیزا گلجک ها ” دئیردی. منده بیرالیمده آینا بیر الیمده ده قئیچی بیغلاریمین اوجونو ووروب سونرا یاغیش داملالارینی اونون یاناقلاریندان سیلهرک “هه خانیم دوز دئییرسن ؛ آمما بیر آز دؤز. قاباقدا یاغلی بیر معامله وار دوعا ائله یئرینه گئتسین، دام – داش کی سهلیدی، سنه ده یاخشی یئتیشمهلییم ” دئیردیم.
من آرخایینام موراد نازلینی سئومیر، یوخسا گونده ساواشیب اونو وورماز ایدی. گوناهلارین بیر آزی حکیمه خالا بیر آزیدا منیم آنامدایدی.
حکیمه خالا منیمله نازلینین بیری – بیریمیزی سئودیگیمیزی بیلیردی، ائله اونا گؤره ده آنامی قیرخ بیر مرثییهده گؤروب دئمیشدی، آنام ایسه خدیجه خالایا: بونلار نه سؤزدو ” گئت قیزیوی ییغیشدیر ” دئمیشدی.
نازلی دانیشگاها چیخاندان بری آنامین گؤزوندن داها دا دوشموشدو. من هر زامان نازلینین فیکرینه دالاندا آنام اونون ایرادلاریندان دئیردی، “اودور با پروین خانیم دئییردی اؤزوم بو ایکی گؤزومونن گؤردوم نازلی اوتوبوسدا چارشابین آچمیشدی، هله تئللرینده چرقت دن چیخاردیب آلنینا تؤکموشدو سونرا محلهیه یئتیشنده چارشابین اؤرتموشدو. آللاه آپارسین گتیرمهسین هئچ کسی تانیماق اولمور. من بو قیزی اؤز قیزیم کیمی بیلردیم، آمما ایندی قاش – قاباغی یئرینن گئدیر. بیر قورو سلام وئرمیهده آرینیر. ائله بیر من دئمیشم چارشاب اؤرتسون. هله پروین باجینین سؤزو بیر یانا من اؤزوم دققتله نازلییا باخمیشام، هله قاشلارینین آلتینی دا گؤتوروب آللاه گؤرستمهسین دوغرودان آخرالزمان دئییرلر بودور”. آنام، نازلینین چارشابینان – تئلیندن قاشیندان دئینده من نازلییا داها دا ماراقلانیردیم.
حکیمه خالا، آنامین ” گئت قیزیوی ییغیشدیر ” سؤزونو نازلییا دئیندن سونرا نازلی اوجا سسله گولوب ” او دئییر به من لیلی اولموشام اونون دا اوغلو مجنون ؟” دئییب ؛ منیم فیکریمی باشیندان آتمیشدی. نه بیلیم بلکه ده آتمامیشدی. یوخسا اوشاغینین آدینین اولینی منیم آدیمین اولیندن قویماز ایدی.
بو سیرتیق گئده کچل موراد نم هاردان نازلینین مندن کوسدویونو بیلمیش اولمالییدی کی ائله اوچ – دؤرد گونون ایچینده اونا ائلچی یوللادی، نازلی دا ایستر ایستهمز اونا ” هن ” جوابی وئرمیشدی.
او گوندن بری کئچل گده هاچان نازلیگیله گلنده، بیر یوخاری مودئللی ماشینی قاپیلارینین قاباغیندا ساخلاییب حیطده اوجا سسله اونا “بیلیرسن سنی اله گتیرمک اوچون نلر چکمیشم ؟ ” دئیردی. یادا بیر یابانجی دیلده نوستالژیک (اوگدهنین دئدیگینه گؤره) بیر شارکی آچارکن باندلاری بیزیم حیطه ساری قویوب سسین اوجالدیردی. منده سیگارین ترکیندن چیخاراق سیگاری – سیگار کؤتویونه یاندیرب گؤزلریمی یوموب سیگارین توستو ایله دوواری آشیب ائله او شارکی ایله بیر الیم نازلی نین الینده اوبیری الیم ایسه اینجه بئلینده رقص ائله ییردیم.
بیر جوت پوتین باشماق دمیر قاپینین دئشیگینین او تاییندا دایاناراق بیر آن اؤزمه گلدیم. دمیر قاپی جیرها جیر آچیلاراق باشیما دیدی، سالونون ایشیغینین اثرینده سول گؤزوم ده یومولدو.
گؤزتچی “هه سیچان کیمی نه آختاریرسان ؟ اولمایا بو بالاجا دلیکدن قاچماق ایستهییرسن ” دئیه یاخامدان یاپیشیب سئللولدان ائشیگه چکهرک سورغوجونون اوتاغینا آپاردی.
سورغوجونون اؤنونده اوتوراراق، او باش بارماغینی جئب تئلفونون صفحهسینه چکیب ” نییه مورادی اؤلدوردون ” سوروشدو. باشیمی آشاغی سالاراق “نئچه دفعه دئییم من کیمسهنی اؤلدورمهمیشم”.
من من فقط ایستهییردیم نازلی گؤورمیش قول – قیچینی آلما آغاجینین آلتیندا آناسینا گؤسترنده گؤرم؛ من من کیمسهنی اؤلدورمهمیشم، اینامیرسیز حکیمه خالادان سوروشون. من مورادی اؤلدورمهمیشم. من یالنیز اورتا دوواریمیزین دئشیگیندن اونلارین حیطینه باخمیشام.
سورغوجو ” ائله حکیمه خالان اؤزو دئییب کی سن مورادی اؤلدورمهیه تهدید ائلهمیسن.
یوخ او جور دئییر، من من بیلیردیم حکیمه خالانین موراددان خوشو گلمهییردی، حکیمه خالایا طرف اولاراق فقط بیر سیرا چؤرک نوبهسینده مورادی اؤلدورمهیه تهدید ائله میشدیم.
” مگر سن خلقین وزیر وکیلیسن ؟ سنه نه کی سئویردی یا دا سئومیردی.
سورغوجونون جیب تئلفونو زنگ چالدی :
بلی، بویور، هه، یوخ هله ایشیم وار، هارا ؟ کیمینن ؟ یوخ من گله بیلمرم، ال چک دئدیم گله بیلمرم، اؤزوز گئدین، یاخجی. سلام قیزیم نئجه سن بالا ؟ ساغ اول، یاخجی، یاخجی بالا گلنده آلارام خدافیض.
سورغوجو جیب تلفونونون صفحهسینی باش بارماغی ایله اویان بو یانا چکهرک ” هه بس سن دئییرسن کیمسهنی اؤلدورمهمیسن، دئمک اولماز بلکه ده اؤلدورمهمیسن، ائله سن دئدین منده ایناندیم، بلی بلی کیمسه نی اؤلدورمه میسن ” دئیه درین بیر نفس آلاراق گؤزتچییه ساری باخیب ” آپار اؤتور یئرینه ” دئدی.
گؤزتچی سئللولون دمیر قاپیسینی قاپاداراق من اؤز – اؤزومه دیل آلتی :
” باز، ای الهه ناز “شارکیسینی اوخوماغا باشلادیم، آمما ” ناز”ا یئتیشنده دایاناراق – نازلی – نازلی دئییب گینه قاپینین دئشیگیندن سالونا باخیرام.
اوچ – دؤرد گون سونرا گؤزتچی قاپینی آچاراق تئز آیاغا قالخیب هیرسله ” مورادی من اؤلدورموشم داها نه ایستهییرسیز ” دئدیم. گؤزتچی اوجا سس ایله گولوب ” آللاه جلالیوا چوخ شوکور دوننه جن قاتیل تاپیلماییردی ایندی ایکی – ایکی تاپیلیر” دئدی. گؤزتچی، سورغولاما اوتاغینین قاپیسینی آچیب ایچرییه اؤتوردو. سورغوجو ” اوتورماق لازیم دئییر بورانی امضالا بورا دا بارماغیوی باس گئده بولرسن ” دئدی.
“بس قاتیل کیمدی ” سورشدوم. سورغوجو گؤز آلتی باخیب “خوش گلدین گئت اؤزون یاخشی بولورسن کیمدی” دئدی.
بو بیر هفتهده حبس ده اولدغومدان آنام اون ایل قوجالمیشدی، حیطه گیرهرک ” گؤردون دئدیم بو قیز سنین دردیوه دیمز ؟ اونو آلسایدین ایندی سنی اؤلدورموشدو ” دئدی آنام. هئچ دینمهدن ؛ آنامین قوللاریندان سوزولن دستنماز سویونا باخیب، سونرا باشیمی دولاندیراراق نازلی گیلین آلما آغاجینین اورتا دوواری آشیب بیزیم حیطه تؤکولن سارالمیش یارپاغلارینا باخیب، حیطین آلت قاتینا یئنیب قالان ایچگینی بیر نفسده باشیما چکدیم. اورهگیمدهکی آجیلار ایچگینین آجیسینا قاریشاراق گؤز یاشلاریم آخماقا باشلادیلار.
آنامین اوجا سسینی ائشیده بیلیردیم ” گینه هارا گئدیرسن ؟ داها بس دئییل ؟ سنده ایستهیییرسن منی اؤلدورهسن ؟ آللاه بو قودوغون الیندن هارا قاچیم ؟ “.
اورتا دووارین دئشیگینین قاباغیندا اوتوروب، درین بیر نفس آلاراق نازلی گیلین حیطلرینه باخماق ایستهدیم، آمما دئشیگی تورآتان توخوموشدو. هر شئی تار گؤرونوردو. بیر نئچه میلچکده تور آتانین توروندا اسیر قالیب قوروموشدولار.


text:
یوُخودا گؤردوم دبیریستانێن بئشینجی ایلی چێخێب! دانیشجو اولاراق، دبیریستانا دا یئنیدن گئتمهلی ایدیک! من سئوینیردیم! اوتور(ماشین) ایلهن مدرسهیه گئتدیم. اوُشاقلار دا اطرافدا ایدیلار. یاپێشێق مدرسهنین قاپێسێ آچێق اێدێ. اوتورو سالدێم اورا. بیر آزدان سونرا "اؤز مدرسهمیزه گئتمهلیییک" دئدیلر. ریاضیمیز وار اێدێ. درس چتین ایدی... یانێ اوخومامازلێقدان چتین گلیردی! سونرا ائوده اولماغێمێ گؤردوم. سحر چاغێ گئج اویانمێش اێدێق! ساعات اونا یاخێن اێدێ. چرخ ایلهن گئدهجک ایدیم. سحر چاغێ هاوانێن سویوقلوغو و ناهار چاغێ ایستی اولماغێنا گؤره، مۆناسیب پالتار آختارێردێم. برنامهمیزی دوُوارا یاپێشدێرمێش اێدێم. اوّل زنگه یئتیره بیلمهیهجک ایدیم. «تاکسێ» ایشلتمگه ربطی اولان بیر درسیمیز وار اێدێ! ایکینجی زنگ ده ریاضیمیز.
بوُ آردا یوُخودان اویانێب ساعاتێن سککیز یارێما یاخێن اولدوغونو گؤردوم. هله یوُخو هاواسێندان چێخمامێش اێدێم. خیالێم راحات اولدو، چۆنکو مدرسهیه یئتیره بیلهجک ایدیم! یئنه یوُخلادێم...
بوُ سفر گؤردوم مریضخانادایێق. انه-شۆش پیللهلری وار اێدێ! چتینلیگ ایلهن اۆسته چێخێردێم. بیر یئرده پیللهلر قێرێلمێش اێدێ. آتێلمالێ اێدێم. آنجاق خطری چوخ اێدێ. او طبقهده آسێلێ قالدێم. یولداشلاردان دا گلدیلر. اونلار دا اوردان اۆسته چێخاممادێلار... مریضخانانێن ایشلهیهنلرینه گیلایهلَنیردیک...
بؤلوملر:
درس-کیلاس یوخوسو
،


text:
دمیتری دیاچنکونون «سونونجو جنگاور» فیلمی فیودور بوندارچوکون «ایستالینگراد»فیلمینی کئچهرک، روسییا تاریخینین ان چوخ گلیر گتیرن فیلمی آدینی قازانیب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، «سونونجو جنگاور» سون بیر آیدا روسییادا فیلم ایجارهسیندن ۱،۶۷۲ میلیارد روبل الده ائدیب. بو نتیجه ایله «ایستالینگراد» فیلمینین ۴ ایللیک رکوردو آرخادا قالیب.
بیلدیریلیر کی، عمومیلیکده «ایستالینگراد» ۱،۶۷۰ میلیارد روبل قازانیب و بو گلیرله ده روسییا تاریخینین ان چوخ قازانان فیلمی آدینی آلیب. آنجاق «سونونجو جنگاور» جمعی بیر آیا بو رکوردو یئنیلییب و مسئله بوراسیندادیر کی، «ایستالینگراد»دان فرقلی اولاراق، «سونونجو جنگاور» هله ده ساتیشدادیر و گلیر گتیرمکده داوام ائدیر.
«سونونجو جنگاور» ۷،۵۲ میلیون تاماشاچی ایله ده ۶،۱۹ میلیون تاماشاچی ییغان «ایستانیلگراد»ی قاباقلاییب. آنجاق بو ساحهده لیدرلیک ۸،۸۸ میلیون ایزلییجی ایله «تالعیین ایرونییاسی: داوامی»ا مخصوصدور.


text:
اصلا آذربایجانلی، حاضردا روسییانین یئکاترینبورگ شهرینده یاشایان تای بوکسو اوزره دونیا چئمپیونو تاهر خلیلوو نؤوبتی اوغورا ایمضا آتیب.
لئنت. آذ-این معلوماتینا گؤره، تای بوکسو اوزره ایژئوسک شهرینده کئچیریلن روسییا کوبوکونون فینالیندا ارمنی آروتون اوهانسیانی مغلوب ائدن طاهیر اؤلکه کوبوکونا صاحب چیخیب.
اوزون مدتدیر کی، بو ایدمان نؤوویله مشغول اولان همیرلیمیز یاشینین آز اولماسینا باخمایاراق روسییانین تانینمیش بوکسچولاریندان ساییلیر. ماراقلیسی اودور کی، طاهیر خلیلوو ایندیدک کئچیردیی هئچ بیر دؤیوشده مغلوب اولماییب.
سون دؤیوشونو ایسه آتاسی تاغی خلیلووون یوبیلئیینه حصر ائدن تاهیرین اساس اوغورلاریندان بیری ده کئچهن ایلین دئکابریندا تای بوکسونون وطنی تایلاندا ومج ۱-جی-۱ گلوبال کاتئقورییاسی اوزره دونیا چئمپیونو اولماسیدیر.
یکاترینبورگداکی آذربایجان دیاسپورونون صدری، شاهین شیخلینسکینین بیلدیردیینه گؤره، طاهر نینکی بو شهرده یاشایان آذربایجانلیلارین، بوتون ویلایتین، روسییا فدراسییاسینین فخریدیر.
«اونون آدی آرتیق آوروپادان، دونیادان گلیر. جاوان اولماسینا باخمایاراق آرتیق دونیانین اساس تای بوکسچولاری اونونلا حسابلاشماق مجبوریتیندهدیر. دونیا چئمپیونو اولاندا سئوینجیمیزین حدی-حدودو یوخ ایدی. ان بؤیوک آرزوم بودور کی، طاهر اولیمپییا چمپیونو اولسون. او، بونا حاق ائدیر. بیز ده، شخصاً منیم اؤزوم ده دیاسپورا صدری اولاراق اونا معنوی و مادی دستک وئرمهیه حاضیرام. طاهرین آتاسی تاغی جاوانشیر اوغلو نئچه مدتدیر کی، یکاترینبورگدا یاشاییر. بوراداکی آذربایجانلیلارین آغساققالی حساب اولونور. خیرییهچی کیمی تانینیر. اما طاهر تکجه اونون یوخ، هامیمیزین اوغلودور، آذربایجانین اوغلودور. بیز اونونلا فخر ائدیریک» دئیه شیخلینسکی بیلدیریب.


text:
۱۲:۱۳
تزهپیر مسجیدینده آذربایجانین خالق آرتیستی، خواننده قنداب قولیئوا ایله ویدا مراسیمی کئچیریلیر.
آپا-نین خبرینه گؤره، ویدا مراسیمینده مرحومون یاخینلاری، صنعت دوستلاری و اجتیماعیت نمایندهلری ایشتیراک ائدیر. خالق آرتیستی بینه کند قبیریستانلیغیندا آناسینین یانیندا دفن اولوناجاق.
قید ائدک کی، ق. قولیئوا ایونون ۱۶-دا رئسپوبلیکا معالیجوی دیاقنوستیکا مرکزینین رئانیماسییاسی بؤلمهسینه یئرلشدیریلیب. اونا اورک چاتیشمازلیغی و خرونیکی بؤیرک چاتیشمازلیغی دیاقنوزو قویولوب. خالق آرتیستی ایونون ۲۶-دا خسته خانادان ائوه آپاریلارکن یولدا دونیاسینی دییشیب.
قنداب حبیب قیزی قولیئوا ۱۹۴۹-جو ایلده فضولی رایونونون دیلاغاردا کندینده آنادان اولوب. ۱۹۷۶-۱۹۸۰-جی ایللرده آصف زئیناللی آدینا باکی موسیقی مکتبینده، داها سونرا آذربایجان دؤولت اینجه صنعت اونیورسیتتینده تحصیل آلیب. ۱۹۸۱-جی ایلدهن آذربایجان دؤولت اوپئرا و بالئت تئاتریندا سولیست کیمی فعالیت گؤستریب. تئاترین صحنهسینده لیلی («لیلی-مجنون»)، اصلی («اصلی و کرم»)، عربزنگی («شاه ایسماییل»)، شاهصنم ("آشیق قریب»)، گول بهار («گلین قایاسی»)، خواننده قیز («واقیف») روللارینی یارادیب.
***
اوپئرا و بالئت تئاترینین سولیستی، آذربایجانین خالق آرتیستی قنداب قولیئوا «تزهپیر» مسجیدینده تشکیل اولونان ویدا مراسیمیندن سونرا بینه کند قبیریستانلیغیندا آناسینین یانیندا تورپاغا تاپشیریلیب.


text:
ساواش اوشاقلاری وورور
"بوتون بونلار، سوریه ده اوشاقلار اوزریندهکی ساواشین سونا چاتماغا چوخ اوزاق اولدوغونو بیزه خاطیرلادان اوزوجو ایشارهلر"
سوریهنین ادلب شهرینه سون دؤرد گونده ائدیلن سالدیریلاردا ان آز ۱۳ اوشاق یاشامینی ایتیردی.
بیرلشمیش میلتلر اوشاقلارا یاردیم فوندو (یونیسف)، "سوریهده ادلب گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسی" سرحدلری ایچیندهکی دینج یاشاییش یئرلرینه، اؤتن جمعه گونوندن بو یانا ائدیلن سالدیریلاردا ان آز ۱۳ اوشاغین اؤلدوگونو دویوردو.
یونیسف اورتادوغو و قوزئی آفریقا بؤۀگه مودورو گیرت کاپیللاری، وئردیگی یازیلی آچیقلامادا، ادلبین قوزئییندهکی زردنه کندینه تشکیل اولونان سالدیریدا ۹ اوشاغین حیاتینی ایتیردیگینی بیلدیردی.
ادلبین، اؤلکهنین بیر چوخ بؤلگهسیندن یئریندن ائدیلمیش تخمیناً ۱ میلیون اوشاغا ائو صاحبلیگی ائتدیگینی خاطیرلادان کاپیللاری، عائلهلرین گئدهجک باشقا بیر یئر تاپمادیغی اوچون مجبورا توپلو باریناراقلارا و اوخوللارا سیغینماق مجبوریتینده قالدیغینی وورغولادی.
کاپیللاری، ادلبین محاصره آلتینداکی فوعه ایله کفریا بؤلگهلرینده ده اؤزلرینه گلن بیلگیلره گؤره ۴ اوشاغین اؤلدویونو بیلدیرهرک،
"بوتون بونلار، سوریه ده اوشاقلار اوزریندهکی ساواشین سونا چاتماغا چوخ اوزاق اولدوغونو بیزه خاطیرلادان اوزوجو ایشارهلر" دئدی.
کاپیللاری، آیریجا سوریه ایچ ساواشینین باشلادیغی ۲۰۱۱.جی ایلدن بو یانا تخمیناً ۶ میلیون اوشاغین یئریندن ائدیلدیگینی سؤیلهدی.
اؤته یاندان، سون دؤرد گونده ادلبده هاوا سالدیریلاریندا ان آز ۶۳ وطنداش حیاتینی ایتیردی، ۱۰۰دن چوخ وطنداش یارالاندی.


text:
آسم بیر نوع ناخوشلوقدور کی آغ جییه ردن باشلاییر. دئمه ک اولار آغ جییه رده هاوانین یوللاری دارالیر و آدام چتینلیکله نفس چکه بیلیر و گاهدان نفس خیشیلداییر.
بعضی آداملاردا ، « آسم » چوخ آز اونلارین ناراحتلیقلارینا سبب اولور . آمما بعضی آداملاردادا چوخ پیس حالدا موشگول و ناراحتلیک یارادیر. « آسم » ناخوشلوغونون بوتونجه درمانی تاپیلماسادا ، بو ناخوشلوغون قاباغین آلماق اوچون باشقا یوللار واردیر.
« آسم یوگورمه سی » باره ده بیلمه لی ییک کی ، بو جریان ، آسم ناخوشلوغو بَته رله ینده اوز وئره ر . بو یوگورمه مومکوندور بیردن بیره اوز وئرسین. آنجاق بئله بیر حالدا کی « آسم یوگورمه سی » بیردن بیره آدامی بوغولماغا وادار ائدیر بو ایشلر اوز وئریر:
– هاوانین گل گئت یوللاری نین عضله لری بَرکی ییر و هاوا یولونون دارالماغینا سبب اولور.
– هاوا یوللاری دارالدیقجا ، آنجاق آز هاوا گل گئت ائله ییر.
– هاوا یوللاری نین شیشی چوخالیر و گئتدیکجه یول دارالیر.
و بئله آسم یوگورمه سی نفس چکمه گی چتینله دیر و گاهداندا هاوا یولو بوتونجه دوتولور . بو آندا چوخ آییق اولوب و گؤزله مه ک لازیمدیر.
« آسم » ناخوشلوغونون نیشانه لری:
بو ناخوشلوغون نیشانه لری آداملار ایچینده نئچه جوره اولا بیله ر . مومکوندور بیر کس ورزش ائدن حالدا « آسم » یوگورمه سینه دوشسون و یا هر واخت بئله بیر یوگورمه لرده قرار تاپسین.
« آسم » نیشانه لری بونلاردان عبارتدیر:
– نفَس تنگلیک ( بوغولماق حالینا دوشمه ک )
– سینه قفسه سی نین برکیمه گی و یا سینه قفسه سی نین آغریماسی
– اؤسگوره ک ، خیشیلتی و نفس تنگلیکدن یاتماقدا موشگوله دوشمه ک
– هاوانی ائشیگه وئره نده ، فیشقیراق سَسی یا خیشیلتی ائشیتمه ک.
– سویوق دَه یه نده ، سینه خیشیلتیسی یا اؤسگوره ک برکی ییر.
*
او نیشانه لر کی « آسم » ناخوشلوغونون لاپ بَته ر اولماغین بیلیندیریر:
– اونداکی یوخاریداکی نیشانه لر همیشه لیک اولار.
– نفس چکمه ک موشگولو چوخالاندا و آدام بوغولماق احساس ائدنده .
– آسم گازینا چوخ نیاز احساس ائتمه ک و دال با دالا اوندان فایدالانماق.
بعضی آداملاردا آسم یوگورمه سی آشاغیدا کی حاللاردا اؤز حددیندن آرتیق اؤز وئریر:
– ورزش ائدنده آسم یوگورسه
– ایش گؤره نده آسم یوگورسه
– حسّاسیت تاپاندا آسم یوگورسه
آسم یوگورمه سی حدّدن آرتیق اولاندا ، آدامین یاشایشین خطره سالیر. بئله بیر خطرلی حالا دوشنده اؤز دوکتوروزیله دانیشین یادا تئز اؤزوزو اورژانس یئرینه چاتدیرین!
آسم و آسم یوگورمه سی نین سبب لری :
بورادک بیلینمه ییبدیر کی نیییه بعضی آداملار « آسم » دوتورلار و بعضی آداملار بو موشگوله دوشمه ییرلر. بیلیجی لر حدس وورورلار کی یاشاییش یئری نین عامیللریله ارثی عامیللر بیرگه بو ناخوشلوغو یارادیرلار. آنجاق او جومله عامیللر کی آسم و آسم یوگورمه سی اوچون مومکوندور سبب یارادان اولسون بونلاردان عبارتدیر:
– هاوا دا حساسلیق یارادان موادلار
– سویوق ده یمه کیمی لردن نفس چکمه ک یوللاری ، میکروبیله دولماق
– بدن چالیشمالاری ( ورزش کیمی )
– سویوق هاوا
– قولای و توستولو هاوا
– خاص داوالار. او جومله دن آسپرین، بروفن و ناپروسکن
– غم غصّه ، حؤیوشنه و روحی ناراحتلیکلر.
– بعضی یئمه لی لرده سولفیت لر کیمی ساخلایان موادلار.
– معده نین قیژقیرماسی
– بعضی قادینلاردا عادت ناراحتلیگی نین دولانیشی
*
« آسم » ناخوشلوغونون چوخالیب یئرلنمه سی نین سببلری بونلاردان عبارتدیر:
– قان قاریشیغی اولان فامئللردن بیری « آسم » دوتموش اولسا.
– حساسلیق ناخوشلوغونا دوشمه ک.
– کؤک اولماق و آغیرلاشماق
– سیگار چکمه ک و سیگاری نین یانیندا یاشاماق
– بویلو چاغی سیگار چَکه ن قادینلارین اوشاقلاری .
– اگزوز توستوسو اودماق و قولای هاوادا قالماق
– بعضی ایشلرده و ایش ائولرینده ، شیمییائی هاوادا اولوب نفس چکمه ک.
قایناق: اینترنت/ راستینه –
چئویره ن: الف.عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
ناصیر هیدایت اوغلو
شاعیر ناصیرهیدایت اوغلونون یارادیجی عالمینه بیر باخیش
آنالار آلقیشینان
اوتلارو ارنلر یوردو ساییلان آذاربایجانیمیزین هربیر بیجاقینا ال اوزاداندا اووج دولوسو آلتون خیرداسیلا دولو گئری یه چكمك اولور. بو ضییالیلاریئتیرن تورپاقیمیز لاپ او تاریخین قارانلیق دارما دولاشیق كوچه لرینده ایشیق دیركلرینین سایی من دئییردیم آییری خالقلارا نیسبت گوزه دئیردی.بیر باشدان سایاندا خالقیمیزین یادداشینداقیزیل حرفلری آدلاری قالان دوشونجه ده . دده قورقودو. دویوشده .قوچاقلیقدا بابكی.باغیشلاماقدا آلپ ارسلانی .چنلی بئلده كوراوغلوسو .قوچاقلیقدا قاچاق نبی سی .سئلده ساراسی .سوزده نسیمی سی فضولی سی.عئلیمیده ذكاده حسن روشدییه سی . داوامدا دوزومده صفرخانی.اینانجی دا علامه جعفری سی . سازدا عدالتی .چنگیزی وار.یادیمدادیر اوستادیمیزین بیزه تاپیشیریقلارینین ایچینده بئله بیر سوز واریدی. اودابو كی وطن آنلامی و كولتورو هر بیر وطنداشدان باشلانیر. یعنی اینسان منسوب خالقینا و توپراقینا ماراقی هر ندن آرتیق اولمالیدیر. هر بیر وطنداش او كولتورون مدنییتین دونیانین هر بیجاقیندا یاشاماقینا باخمایاراق قورولمالیدیر.هر كیمسه نه باجاریرسااوز بورجونومنسوب اولدوقوقو خالقینا اوده مه لیدیر بیری عئلم ساحه سینده . بیری دوكتوروك. فیزیلوق ساحه سینده بیری اینشاعات معدن چیلیق ایشینده . نه بیلیم بیریده دیلچیلیق عایله ایچره اوز وارلیقین قورماقینان .وبیریده ساز سوز واینجه خزینه سینده چالیشیرسااونو اورگینن یاشادیب قورومالیدیر.ایندی بو آندا گلین گورك اینجه صنت وورقونو اوره گی سوزلواوستاد شاعیریمیز ناصیر هیدایت اوغلو اوز پایینا دوشدوگو وطن داش لیق مسئولییتی نئجه داشییب وگونده مه گتیریب .یوخاریدا آدین صادالیدیقیم درین باخیشلی بو شاعیریمیز 1351 بیرینجی گونش ایلینده آذاربایجانیمیزین ضییالیلاریئتیرن بولگه سی ساییلان چهار اویماق ماحالی نین هِئشتری شهری نین اهل حق اوجاقی دئدیگیمیزخیرداكدده ایشیقلی دونیایا گوز آچیب . بیر آز ماز(ایبتدایی)صینیف درسلری فارسلار دئمیشكن راهنمایی قدر اوخوموش . وطن كئشیگینده اولانلار كیمین شرف له خالقینا خیدمت دئییه عسكرلیك واقتلارینی گئچیردیب قوتاراننان سونرا 25بئش یاشیندا ائوله نیب عایله قورموشدو .ناصیر هیدایت اوغلو عومرونون گنج چاغلاریندان تئهرانا كوچوب. ایندی سه تهئرانین ولی عصر شهرجیگینده اوز حورمتلی عایله سینه گونده لیك ماییش تاپماقا شرف له چالیشیر. امما اوزو دئمیشكن هیچ زامان یازیب یاراتماقدان اوزاقلاشماییر . داها دوغروسو من شاعیر هیدایت اوغلونون شعیرلرین اوخویاندا ائله بیلیردیم كی بو شاعیر نئچه اون ایللردیركی درنكلری دولاناراق اوستادلیقلا اینجه صنتین قاتینا گیریب .امما بونو دئمه لییم كی بو شاعیر1380اینجی ایللرینده شعیریازماقا باشلاییب ایندیده یازیب یاراتماقدادیر.شاعیر ناصیر هیدایت اوغلو اوتای بو تای تانینمیش آدلیم شاعیرلریندن بارلاناراق بهمن وطن اوغلو .شوجاعت و اوستاد شهریاركیمین اوضمانلاریمیزین آدلارینی دونه دونه شعیرلریندن آپاریب .ایندی سه اوستادشهریارین(دولتی لییه ایت گله قویروق بیلار)شعیریندن الهام آلاراق بیرشعیرینده بئله یازیر
باش گلیر
بار اللاها گوزلریمه یاش گلیر
شَر گوتوروب اوسدموزه داش گلیر
خالقی دینیب دیندیریریك یوموشاق
اولار بیزه بوینوز گلیر باش گلیر
شاعیرین یوم یوموشاق شعیرلرین گوزدن گئچیردنده ایسترایسده مزصولح باریشیق اینسان سئورلیگیك دوشونجه سی داها منده گوجله نیردی .بو شعیری دیله یین لوطفا
یئخیلیب
گَئجه سَر كوچه ده گوردوم بیر گوزل قیز یئخیلیب
دئدیم ال دَئیسَم اونا خالق بَزَرسوز یئخیلیب
توكولوب تئللری اوزده ائله بیل كی شَوَه دیر
دورا بیلمیر آیاقا ناز بالا عاجیز یئخیلیب
گاهدان اولور شاعیرین عالمینده یاشایان یوكسك فیكیرلریازی پوزییا سیغماییر. حاق نفسیلی شاعیریمیزناصیر هیدایت اوغلواوز یاشادیقی عیرفان لا باغلی عالمی نی بئله قلمه آلیر
یار هانی بس
دّر دوشونجكلر نِئج اولدی یاربیم یار هانی بس
خانقاهلار جَم اولموش عالی حوضضار هانی بس
جسیمینی كامیل بورونموش حوجبیله بئل باغلاما
صوبحه تك راز ونیاز شب زینده دار لار هانی بس
حاق خراباتیندا اولموش مست و عاقیل كیم دیسه
ظاهیری مست و خراب باطینده هوشیار هانی بس
اوستاد شاعیریمیز هیدایت اوغلوندا عرفان باخیشلاری داها گوجلوگئدیر یوكوم آدیندا شعیریندن نئچه بند دینله یین لوطفا
یوكوم
هیچ اوزومده بیلنمیرَم نَه غوغادی دوشموشَم
حاق چاغیریب هو آردیجا یَئددی دردَن گَئچمیشَم
حالقا ویرمیش جَمع ایچینده اَل سویونو ایچمیشَم
دادی گِئتمز داماقیمنان گور نَه لذذتدَیر یوكوم
شاعیرین شعیرینین خیردالیقلارینا گیرنلر حیرتله بارماقلارین دیشله ییب اولدوقجا درین فیكیره گئتمه لیدیلر بیر سیراما تجنیسین دینله یین لوطفا
كالانی تاپار
كَذذاب كاتدا اولسا كَندی كورلایار
گلین كار كورپه سی كالانی تاپار
كولدَن كول تورَه یَر كول كولا كوكدور
كوتوگو كوتدولَر كالانی تاپار
شاعیرلر منسوب اولدوقو خالقین ترجمه حالین یازیرسا ائلی نین سئوین جیله سئوینیب باشینا گلن اولایلاریلا آغلامادیرلار هئله گورك شاعیر ناصیراهر ورزیقان زیلزیله شعیرینده داش كسسك آلتدا قالان كورپه بالالاری اوز آنلارینین دیلینجه نِئجه اوخشاییر
زیلزیله
یاسلاندی قوپوز سالدی كوكون دیلقمین اوسده
چالدیقجا دوروب باخدی هامی زیلزیله یئخدی
آذر ائلی نین وای خبری(ناصیر)ه چاتدی
سئل گلدی گوزونده آدامی زیلزیله یئخدی
یوخاریدی یازدیقیم كیمین وطن آدی ان موققدس سوز اولاراق الی دستمازلی شاعیر ناصیرین اوز دوغما یوردونا حسرتله یازدیقی سیرالاریلا سیزینله حالاشیب سوزومه سون قویماق ایستییرم گلن پایلاشان قدر هله لیك
حورمتله .ائلچی بئ
18/7/1394
انزلی لیمانی
دوغما كندیم
غریب اولكه توپراق اوزگه یاد دییار
كیم ائشیدیر چَكسَم حاشا خیردا كند
عومور حیاتیمی بیر یاد ویلایت
ویردی داشا چیخدی باشا خیردا كند
او گوندن كی دوغما دییاریم آتدی
نه یایی دیرچلتدی نه یاز یاریتدی
وئرن اللر بیلاقلارین قوروتدو
درد گلنده قوشا گلیر خیردا كند
سینه م اوسده گول یِئرینه خار سَریب
عومور آغاجیمین بارینی دَریب
حاصیل غریب .اوكوز غریب .دَن غریب
قادام بئله یاشایشا خیردا كند
كیپریگین اوخ ائدیب كوكسومه تاخدی
آیریلیق حسرتی جانیمی یاخدی
شاعیر دوغوب یاد قاپی یا بیراخدی
ائتدی اوزاقدان تاماشا خیردا كند
طبیب ناشی درمان قولای درد آغیر
گوزوم بولوتلارین اَمجَگین ساغیر
آی فلك تاپمادین (ناصیر)دَن فاقیر
ندن سالدین منی قیشا خیردا كند
*خیردا كند—چهار اویماق ماحالی نین هِئشتری بولگه سیندن اولان شاعیرین دوغولدوقو كندین آدیدیر
in the same niche. Your blog provided us valuable information to work on. You have done a
marvellous job!
.
.
.
لاین بلاگ اولین سیستم وبلاگ دهی رایگان و سازگار با الگوریتم جدید گوگل می باشد
تمام وبلاگ های ایجاد شده در لاین بلاگ در خطوط اول گوگل هستند
شما هم یک وبلاگ پربازدید داشته باشید
با ساخت وبلاگ در لاین بلاگ مطالب شما در صفحات اول گوگل خواهد بود
فقط یک بار امتحان کنید
ما وبلاگ شما را رایگان سئو می کنیم
http://lineblog.ir/
قبل از اینکه تبدیل بشن به چیز هایی که داشتید!


text:
جهپ لیدری کمال کیلیچداروغلونون «عدالت» یوروشونه فئتؤ شبکهسی دستک وئریر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه باش ناظرینین معاوینی نورالدین جانیکلی دئییب.
«حؤرمتلی کیلیچداروغلونون بو یوروشو فئتؤ-یا دستک مقصدی داشیییر. هر کس اؤز آغلینا گؤره حرکت ائتسه، اؤلکهده خاوس یاشانار. هم محکمهیه تضییق ائدیب قراری دییشدیرمک ایستییرسینیز، هم ده فئتؤ-نون جاسوسلوق فعالیتینه یاردیمچی اولورسونوز. بونون آنلامی ندیر؟»، - دئیه جانیکلی بیلدیریب.
قید ائدک کی، جهپ لیدری کمال کیلیچداروغلو میللت وکیلی انیس بربروغلونون حبسیندن سونرا هر گون تخمیناً ۲۰ کم اولماقلا، بیر آی مدتینده آنکارادان ایستانبولا یوروش قراری وئریب.


text:
تورکیه ایله قطر بیرگه حربی تعلیم کئچیرجک
قطرین ائو صاحیبلیگینده آوریلین 22-29 تاریخلری آراسیندا کئچیریله جک "شاهین-20" آدلی حربی تعلیمده تورکیه ده ایشتیراک ائدجک.
قطرین ائو صاحیبلیگینده آوریلین 22-29 تاریخلری آراسیندا کئچیریله جک "شاهین-20" آدلی حربی تعلیمده تورکیه ده ایشتیراک ائدجک.
بو بارده تورکیه سلاحلی قوه لرینین باش قرارگاهی معلومات وئریب.
تعلیمین مقصدی تورکیه و قطر حربی هاوا قوه لری آراسیندا دوستلوق، املداشلیق و کووردیناسیونو اینکیشاف ائتدیرمکدیر.
تعلیمده حربی هاوا قوه لری قوموتانلیغینا عایید اوچ F16 تیپلی شاواش اوچاغی ایله تورکیه-قطر بیرلشیک مشترک قوتی قوموتانلیغینین هئیت عضوو ایشتیراک ائدجک.


text:
وظیفهمیز سویقیریملار و اینسانلیغا قارشی جینایتلرین قارشیسینی آلماق اوچون سعیلری ایکیقات آرتیرماقدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ایرواندا کئچیریلن فرانکوفونییا سامیتینده چیخیشی زامانی ارمنیستان باش ناظری نیکول پاشینیان دئییب.
«بیز همچینین مناقشه لرین صولح یولو ایله حلی اوچون سعیلریمیزی ایکیقات آرتیرمالیییق. بورایا همچینین داغلیق قاراباغ مناقشه ده عاییددیر. دانیشیقلار آتت-این مینسک قروپو چرچیوهسینده ۲۰ ایلدن چوخدور داوام ائدیر»، – دئیه او بیلدیریب.
او، چیخیشی زامانی آذربایجانی داغلیق قاراباغلا باغلی دیالوقدان ایمتینا ائتمکده گناهلاندیریب:
«بیز امینیک کی، داغلی قاراباغین ایستاتوسونون حلینده «دقر» حل ائدیجی سس مالیک اولمالیدیر. پروبلمین گوج یولویلا حلی جهدلری «داغلیق قاراباغ خالقی»نین فیزیکی مؤوجودلوغونا تهدید یارادیر».


text:
مخابراتده ایشله تیله یاتگن آلتی ناقانون اسباب اسکونه قولگه کیرتیلدی
افغانستان مخابرات وزیرلیگی، پایتخت کابل و بغلان ولایتی ده قانون سیز شکلده فعالیت قیله یاتگن آلتی سیم بکس اسبابی نی ضبط قیلگنی دن خبر بیردی.
مخابرات وزیرلیگیگه کوره، مذکور ناقانون اسباب اسکونه لردن فایده لنه یاتگن لر پاکستان، ایران و افغانستان لیک ایککی گروه لر بولیب، فقط بغلان ده گی بیر پاکستان لیک و بیر افغان اوشله نیب آلینگن و کابلده گی ایرانلیک بیلن بیر افغان قاچیب کیتگن.
مخابرات وزیرلیگی نینگ مقام لری گه کوره، مخابرات توغری سیده ناقانون شلکده فعالیت قیله یاتگن مذکور تخنیکی اسباب اسکونه لر اوتگن اوچ ییل دن بیری یاشیرینچ شکلده ایرانلیک و پاکستان لیک ایککی گروه تمانیدن کابل و بغلان ولایت لریده ایشله تیلریکن لر.
مذکور تخنیکی دستگاه ده اون ایککی یوز سیم کارت ایشله تیلریکن.
مخابرات وزیرلیگی نینگ، مخابراتی خذمت لرینی منظم قیلوچی اداره سی نینگ باشلیغ لریدن انجنیر خیر محمد فیضی ، مذکور تخنیکی اسباب اوسکونه لر فعالیت قیلیشی دن ایککی هفته آلدین خبر دار بولیب خوف سیزلیک کوچلری یاردمی بیلن قولگه کیلتیرگن لرینی بیان ایتدی.
"مذکور تخنیکی اسباب اسکونه لردن، دولت خوفسیزلیگی نینگ تخریب قیلیشی همده، ملی منفعت لر قرشی سیده فایده لنشی ممکن. شو نینگ دیک، یوقاری و پس مرتبه لی دولت خادم لری نینگ سیس لری نی ایریم مقصد لر اوچون ثبت قیلیش لری هم ممکن. یعنی بو دستگاه لردن نه فقط مالی و اقتصادی مقصد لر بیلن بلکه سیاسی و خوف سیزلیک مقصد لر اوچون هم فایده لنگن. بو مسئله لر همه سی، تحقیق و تکشیریش دن کیین بیللی بوله دی."
فیضی جنابلری شونگه قوشیمچه قیلیب، بو ایککی ناقانون شکلده ایشله یاتگن گروه لر مذکور مخابراتی اسباب لر طریقی دن دولت نینگ مخابرات تولقین لریدن فایده لب، هر کون مینگلب دالر نی مخابراتی شرکت لرگه نقصان یتکزیش لرینی هم ایتدی.
مخابرات وزیرلیگی نینگ مذکور مقامی گه کوره، سونگی ینگی پیت لرده مخابراتی شرکت لرنینگ تخنیکی کیلیشیش لری و ایریم تخنیکی اسباب اسکونه لردن جمعی شکلده ایشله تیش لری، یاشیرینچ شکلده هرقنده ی اسباب اسکونه لرنینگ تانیب و موقعیتی نی ثابت قیلشیگه باعث بولگن.
افغانستان مخابرات وزیرلیگی نینگ معلوم قیلیشیچه اوتگن اوچ ییل جریانیده، نا قانون شکلده فعالیت قیله یاتگن 26 مخابراتی اسباب اسکونه قولگه کیرتیلگن. شو نینگ دیک مذکور فعالیت لرده عیب دار تانیلگن اون ایککی کیشی هم محکمه گه تارتیگن.
مخابرات وزیرلیگی تمانیدن بیش خصوصی مخابراتی شرکتده فعالیت جوازی بیریلگن. اوشبو شرکت لر تمانیدن مینگلب راجستر بولمه گن سیم کارت خلق گه ترقه تیلگنی باعث، طالبان گروهی، القاعده ترماغی و شولرگه اوخشه گن باشقه عصیانچی گروه لر هم مذکور سیم کارت لردن فایده لنه دیلر.


text:
ایسته دیم عمومی بیر مریضخانادا دونیایا آیاق قویام بؤیوک بابام آناما دئدی : تکجه خصوصی مریضخانا . آنام دئدی: نییه؟ … دئدی: آداملار نه دییه ر؟
ایسته دیم کوچه میزین آغزینداکی مدرسه یه گئده م ، آنام دئدی: تکجه غیر انتفاعی مدرسه! آتام دئدی: نییه؟…. آنام دئدی: آداملار نه دییه رلر؟
درسیمده انسانی ریشته سینه علاقه باغلامیشدیم، آتام دئدی: تکجه ریاضی! دئدیم نییه ؟… دئدی : آداملار نه دییه رلر؟
بیر کندلی قیز ایله ایسته دیم توُی ائده م ، باجیم دئدی: مگر من اؤله م ، دئدیم نییه ؟… دئدی: آداملار نه دییه رلر؟
ایسته دیم توی خرجین ، یاشاییشیمدا ائو خرجی ائده م ، آتا آنام دئدیلر: مگر بیزیم اؤلوموزون اوستوندن گئچه سن ، دئدیم نییه؟… دئدیلر: آداملار نه دییه رلر؟
ایسته دیم جیبیمه گؤره شهرین آشاغاسیندا ائو توتام ، آنام دئدی : اؤلوم اولسون منه، دئدیم نییه؟ … دئدیلر: آداملار نه دییه رلر؟
ایسته دیم یاشاییشین اوّلینده تویوموز ساده جه اولسون . خانیمیم دئدی: نه تئز یخیلدین! دئدیم نییه ؟ دئدی: آداملار نه دییه رلر؟
ایسته دیم گوجومه گؤره بیر اوجوزلو ماشین آلام ألیمین دایاغی اولا، خانیمیم دئدی: تانری اؤلوم وئرسین منه، دئدیم : نییه؟… دئدی: آداملار نه دییه رلر؟
اوشاغیم ایسته دی دونیایا آیاق قویسون، آتام دئدی: تکجه خصوصی مریضخانا، دئدیم نییه؟… دئدیلر: آداملار نه دییه رلر؟
اوشاغیم ایسته دی مدرسه یه گئده ، ائوله نه …….. ایسته دیم اؤله م ، قبیریمین باشیندا های کوی قوپدو ، اوغلوم دئدی: قبیرسانلیغین آشاغاسیندا، خانیمیم قیشقیردی، قیزیم دئدی: نه اولوب؟ …. دئدی: آداملار نه دییه رلر؟
من اؤله ندن سونرا، قارداشیم تعزیه اوچون بیر ساده مسجد دوتدو ، باجیم قان یاش توکدو دئدی: آداملار نه دییه رلر؟
قبیرسانلیقدا بیر ساده باش داشی قبیریمین اوستونه قویدولار آمما قارداشیم دئدی: آداملار نه دییه رلر؟….!
قارداشیم منه بیر باهالی قبیر داشی تاپیشیردی عکسیمی ده اوستونه سالدی .
ایندی من بوردا ، بو داراشلیق چوخور یئرده بؤزوشوب یاتمیشام ، وار یوخوم بیر سؤز دن آرتیق دئییل : « آداملار نه دییه رلر؟ »
او آداملار کی بیر عؤمور اونلارین سؤزلری نین نیگرانی اولموشام ، اونلار هئچ بیر دؤنه ده منه نیگران اولماییرلار!
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
مئترونون "اینشااتچیلار" ایستانسییاسینین ۱-جی وئستیبولو تعمیره باغلانیر.
بو بارهده آخار. آذ-آ باکی مئتروپولیتئنی قاپالی سهمدار جمعیتینین مطبوعات خیدمتینین رهبری نسیمی پاشایئو معلومات وئریب.
قوروم رسمیسی بیلدیریب کی، ۱۹۸۶-جی ایلده ایستیفادهیه وئریلمیش «اینشااتچیلار» ایستانسییاسی کئچهن ۳۰ ایل عرضینده فاصیلهسیز اولاراق سرنیشینلرین ایستیفادهسینده اولدوغوندان ایستانسییانین ۱-جی وئستیبولونون ائستئتیک گؤرونوشو کؤهنه لیب، مرمر اوزلوکلر سیرادان چیخیب. همچینین، همین ایستانسییادا عینی تاریخدن ایستیثمار اولونان ائت-۵ تیپلی ائسکالاتورلارین ۳۰ ایللیک ایستیثمار مدتی باشا چاتیب، یوک داشییان کونستروکسییالاری، حرکت ائدن مئخانیزملری تئکنیکی آشینمایا معروض قالیب:
"بونلاری نظره آلاراق «اینشااتچیلار» ایستانسییاسینین ۱-جی وئستیبولو ۳ عدد ائسکالاتورلارین یئنیلری ایله اوز اولونماسی و آپاریلاجاق تعمیر-برپا ایشلری ایله علاقه دار اولاراق، سرنیشینلرین گیریش-چیخیشی اوچون باغلانمالیدیر. ۲۰۱۶-جی ایلده ایستانسییانین ۲-جی وئستیبولو تام تعمیر اولونوب و ایستیثمار مدتینی باشا وورموش ائسکالاتورلار یئنیلری ایله اوز ائدیلیب. ۱-جی وئستیبول ده عینی گؤرکهمده تعمیر ائدیلهجک، یئنی قوراشدیریلاجاق ائسکالاتورلارین سایی ایسه ۳ عدد اولاجاق. باکی مئتروپولیتئنی قسج سرنیشینلره خبردارلیق ائدیر کی، «اینشااتچیلار» ایستانسییاسینین ۱-جی وئستیبولو (آتس طرف) ۲۳ یانوار ۲۰۱۷-جی ایل تاریخینده ساعت ۰۶:۰۰-دان اعتباراً سرنیشینلرین گیریش-چیخیشی اوچون موقتی باغلاناجاق. ۲-جی وئستیبول («۲۰ یانوار» طرف) ایسه اوولکی قایدادا سرنیشینلرین گیریش-چیخیشی اوچون آچیق اولاجاق.پاشایئو بیلدیریب کی، ۱-جی وئستیبول باغلی اولسا دا، کئچید پیادالار اوچون آچیق اولاجاق. یعنی، ساکینلر کئچیددن ایستیفاده ائتمکله آ.م.شریفزاده کوچهسینی بیر طرفدن دیگر طرفه کئچمکده هر هانسی پروبلئمله اوزلشمهیهجکلر. باکی مئتروپولیتئنی قسج یارانمیش موقتی ناراحاتلیغا گؤره سرنیشینلردن عذر ایسته ییر.


text:
آمئریکا سورییانین ابو کمال شهرینده ایشید ترورچولارینین آکتیولیینین آرتدیغینی موشاهیده ائدیر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آمئریکا کوالیسییاسینین سؤزچوسو ریان دیللون ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا دئییب.
«آمئریکا کشفیاتینین معلوماتینا گؤره، ایشید ابو کمالدا، فرات چایینین غربینده سورییا رژیم قوهلرینه قارشی بؤیوک هوجوملارا حاضیرلاشیر. اگر بیز گؤرسک کی، ایشید یئنیدن فراتین غربینده پیدا اولوب، او زامان بو بارهده روسییایا معلومات وئره جه ییک و گومان ائدیریک کی، بونونلا باغلی تدبیرلر گؤرولهجک»، - دئیه دیللون بیلدیریب.


text:
تورکییه و قطر سلاحلی قوهلری اوزون مدتدیر نظرده توتولان حربی تعلیملره ایستارت وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، تعلیمده ۲۵۰-یه یاخین تورکییه حربچیسی ایشتیراک ائدجک. تعلیملره همچینین ۳۰-دان چوخ زیرهلی تکنیکا دا جلب اولوناجاق.
حربی تعلیملرین کئچیریلمهسینده مقصد ایشید-ه قارشی یارادیلان بین الخالق کوالیسییا عضوو اولان تورکییه ایله قطر آراسینداکی امکداشلیغین اینکیشاف ائتدیریلمهسیدیر.
تعلیملرین بیرینجی مرحلهسینده قورو، داها سونرا ایسه دنیز قوهلری فعالیت گؤسترجک.
قید ائدک کی، بیر مدت اول تورکییه ایله قطر اورتاق حربی بازا یاراتمیشدی. قطرده قورولان بازادا اورتاق حربی تعلیملرین کئچیریلمهسی نظرده توتولوردو.


text:
البته، آز دا اولسا، ناراحاتلیغی واردی، آنجاق بئله بیر شئیین باش وئرجیینی اصلا تخمین ائتمیردی.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری سعودییه عربیستانینین ایستانبولداکی باش کونسوللوغونا گیردیکدن سونرا معمالی شکیلده یوخا چیخان جمال قاشیقچینین نیشانلیسی خدیجه جنگیز قاشیقچی ایله آرالارینداکی سون صحبت بارهده دانیشارکن دئییب.
«من غیری-ایختیاری و یا فؤوق العاده بیر حادثه اولاجاغی حالدا نئجه حرکت ائتمهلی اولدوغومو سوروشاندا بئله بیر شئیین اولاجاغینی احتیمال ائتمدیینی بیلدیردی. تورک حکومتینه گووهنیرم. دیپلماتییا دیلی ایله دانیشماغا داوام ائدیر»، - جنگیز بیلدیریب.
قید ائدک کی، سعودییهلی موخالیف ژورنالیست جمال قاشیقچی نیکاهحا گیرمک اوچون لازیم اولان سندی آلماق مقصدی ایله عربیستانین ایستانبولداکی باش کونسوللوغونا داخیل اولوب و بیر داها اوردان چیخماییب.


text:
سعودییه عربیستانینین ایکینجی ولیعهدینین سؤزلری الریاضین شایعه سیاستینین ثبوتودور.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا ایران خاریجی ایشلر ناظیرلیینین رسمی نمایندهسی بهرام قاسمی سؤیلهییب.
«بؤلگهدهکی مؤوجود وضعیت بو جور یانلیش دوشونجهلر اوچون اویغون دئییل. غربی آسییانین اولکیندن داها چوخ آنلاییش و ایش بیرلیینه احتیاج اولدوغو دؤنمده بو تیپلی سؤزلرین سؤیلنیلمهسی ایستراتژی ختادیر»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، دونن سعودییه عربیستانینین ایکینجی ولیعهدی محمد بن سلمان ایرانین ایسلام دونیاسینی نظارت آلتینا آلماق ایستدیینی بیلدیریب. سلمان ارلریاضین ایستهنیلن واخت ایرانی محاربه میدانینا چئویره بیلجیینی سؤیلهییب.


text:
مطبوعات حمایت قیلوچی قریب 10 قوریلمه و ژورنالیست لر بوگون بیر یغیلیش آرقه لی ژورنالیست لر فدراسیونی آتی بیلن ینگی بیر تشکیلات نی ایجاد ایتگن لر.
اوتگن اون ییل جریانیده خبرنگار لرنینگ اساسی شکایت لریدن بیری، اولر آره سیده هماهنگ لیک و ایش بیرلیگی بولمه گنی ایدی. شو اوچون هم خبرنگار حقلری تامین لنمه یاتگنی خصوصیده شکایت لر یوزه چیقگن ایدی .
مذکور فدراسیون مطبوعات نینگ حمایه قیلیش مقصدی بیلن شلکه نیب، رییس سیز اما بیرگه لیکده ایش الیب باریشلری اچیق لندی.
اوشبو فدراسیون مسووللریدن بیری صدیق الله توحیدی بو فدراسیون نینگ سراسری ملی بیرلشمه گه اوزگریشی اوچون سعی حرکت لردوام تارتیشنی ایتدی.
" بیز ایشیمیز نی فدراسیون دن باشله دیک، یعنی بیر مدتی همکارلیک و هماهنگ لیک دن کیین، فدراسیون نینگ برچه اعضالری، و حاضر بیزبیلن بیرگه بوله یاتگن نهادلر همده کیله جکده بیرگه بوله یاتگن نهاد لر، بیرلیکده افغانستان ژورنالیستلری اوچون بیر بویوک اویوشمه توزه تیشگه اورینه میز."
شوندی بیر تشکیلات ایجاد ایتیلیشی اعلان قیلنرایکن ژورنالیست لرگه قرشی زورانلیک لر سانی آرتیب باره یاتگنی ایتیلماقده.
بوندن بیرنیچه کون آلدین کابلده بیرنیچه خبرنگار ملی امنیت خادملری تمانیدن کلتک لندی.
کاوون خموش امنیتی مقاملرنی شوندی نامقبول مناسبتی بیلن دوچ کیلگن خبرنگار لردن بیری، او ایسه کابلده یوزبیرگن سونگی انتحار هجومده خوف سیزلیک خادملری تمانیدن اهانت بولگن.
هرچند ملی امنیت اداره سی شوندی مناسبت بیلدیرگن خادملر پشیمان بولگنینی ایتدی لیکن خموش جنابلری پشیمان لیک نی قانیقرلی بیلمی امنیتی کوچلر خبرنگار لر بیلن قندی یانداشیشینی بیلیش کیره ک لیگینی اورغوله دی.
" عذر سوره ش ییترلی ایمس، خوف سیزلیک نهادلر، پولیس همده ملی اردو کوچلری ایچیده ذهنیت بیریلیشی کیره ک. یعنی ژورنالیست لر قنچه قیین چیلیک لر بیلن ساحه گه کیلیب خذمت قیلیش لری نی بو کوچلر بیلیش لری کیره ک."
شوندی بولیشگه قره مسدن خبرنگار لر حقلریدن مدافعه ایتوچی نهادلر، برچه رسانه لر و ژورنالیست لر مذکور تشکیلات ایجاد ایتیلیشی دن حمایت ایتیش لرینی سوره ماقده لر.
مذکور نهاد لر تمانیدن ترقه تیلگن معلومات لرگه کوره، اوتگن اون ییل ایچیده هلاک ایتیلگن 14 ژورنالیست دوسیه لری حاضر گه قدر تیکشیریلمه ی قالگن. همده مذکور قتل لر عامل لری نی دولت تانیب محکمه گه تارتالمه گن لیگی ایتیلماقده.
خود شو مسئله گه قرگنده، رسانه لر و ژورنالیست لر دن حمایت ایته یاتگن نهاد لر بیرگه بولیب بیر فدراسیون گه کیریش لری بیلن برچه خبرنگار و رسانه لردن جدی شکلده حمایت ایتیش لریگه امید بیلدیرماقده لر.


text:
ایرانین همدان شهرینده آذربایجان دیلینده تحصیل وئرن قورومون اولماماسی، ائلجه ده تله رادیو شیرکتینین ایالت اوچون یاییملادیغی بوتون پروقراملارین فارس دیلینده اولماسی آذربایجانلیلارین اعتراضینا سبب اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، همداندا رسمی ایدارهلردن بیرینین بیناسینا آنا دیلینده تحصیل طلب ائدن بانر آسیلیب. شهرین ان حرکتلی یئرینده نوماییش ائتدیریلن بانرده فارسجا «آنا دیلینده تحصیل آلماق هر بیر اینسانین طبیعی حاقیدیر» سؤزو یازیلیب. بورادا آذربایجانجا یازیلمیش «بیز اؤز آنا دیلیمیزین رسمی شکیلده اؤیردیلمهسینی ایستییریک» جملهسی ده نظره چارپیر.
قید ائدک کی، آذربایجانین ان قدیم بؤلگهلریندن اولان همدان ایالتی ایران رژیمینین تطبیق ائتدیی آسیمیلاسییا سیاستینین اساس هدفینده اولان بؤلگهلردن بیریدیر.


text:
نه اولاردی سئوگیلی جانانیم اولایدین گئجه لر
اینانیب عشقیمی "دلداریم اولایدین گئجه لر
دولاناردیم باشیوا هر گئجه پروانه کیمی
سن منیم شمع شبستانیم اولایدین گئجه لر
دنیانون شه شاهانی بیلردیم اوزومو
سن اگر راحت دورانیم اولایدین گئجه لر
شوق دیداریله هرگون"اویاناردیم یوخدان
گوزلیم"گر مه تابانیم اولایدین گئجه لر
عومرومون قیمتی آرتاردی قوجالمازدیم اگر
جسم زاریمده منیم "جانیم اولایدین گئجه لر
بیر عوموردور دوزورم حسرت هجرانیوه من
چاره سیز دردیمه درمانیم اولایدین گئجه لر
(ائلـــــدارام) درد فراق اوسته یازارم غزلی
ائشدیب ناله می"درمانیم اولایدین گئجه لر
شعر از ائلـــــــــــدار (جلال ستاری)
vahdatt.blogfa.com


text: آمریکا بیرلشمیش ایالتلری (اینگیلیسجه: United States of America-USA)، قوزئی آمریکا دا بیر دؤولت. مرزلرینی شومالدا کانادا، جنوبدا مکزیک ایله (قوزئی آمریکا حیصصهسینده آلاسکا تکجه کانادا ایله) بؤلوشور. آمریکا فدراتیو جمهوریدیر. آمریکاآنایاساسی ۱۷۸۷-نجی ایلده قبول ائدیلمیشدیر (۱۷۸۹-نجو ایلدن قوهدهدیر). اساسی قانوناً بوگونه قدر ۲۶ دَییشیکلیک ائدیلمیشدیر، اونلاردان ۱۰-او ۱۷۸۹-نجو ایلده حوقوقلار حاقیندا بیلل آدی ایله قبول اولونموشدور. عالی قانونوئریجی حاکیمیت اورقانی اولان آبش کونقرهسی سئنادان و نومایندهلر پالاتاسیندان عیبارتدیر. محکمه سیستمی فدرال و یئرلی محکمهلردن تشکیل ائدیلیب.


text:
گالاته سرای اروپاده غلبه قازاندی
گالاته سرای لوکوماتیف مسکو جماعه سینی مغلوبیت گه اوچره تدی
تورکیه نینگ گالاته سرای فوتبال جماعه سی UEFA قهرمانلرلیگی دی D گروپده گی بیرینچی بیله شوویده روسیه نینگ لوکوماتیف جماعه سینی 3-0 مغلوبیت گه اوچره تدی و گروپده بیرینچی اوریننی ایگلله دی.
گالاته سرای نینگ گوللرینی 9- دقیقه ده رودریگز، 67- دقیقه ده ایرن دردی یوق و 90+3 دقیقه ده پینالتیدن سلجوق اینان اوردی.
گالاته سرایده ایندایه 87 – دقیقه ده قیزیل کارت کوریب میداننی ترک ایتیش گه مجبور بولیب قالدی.
تورکیه نینگ قهرمانی بولمیش گالاته سرای بو نتیجه بیلن اروپا قهرمانلرلیگی دی D گروپده بیرینچی اوریننی ایگلله دی.
گروپ نینگ ایریم مسابقه سیده آلمان نینگ شلکی 04 جماعه سی بیلن پورتگال نینگ پورتو جماعه سی 1-1 لیک نتیجه بیلن برابرگه قالدیلر.


text:
!تورکیه رئفراندوم دا پوپولیزمه یئنیل دی
بوگون تورکیه ده آنایاسا دئیشکلییی رئفراندومو کئچیریلدی. چوخ آز آرا ایله بلی (ائوئت) دئیه نلر یوخ (هاییر) دئیه نلردن اؤنه کئچیب رئفراندومو قازاندیلار. آمما مخالیف پارتیالاریندان گلن خبره لره گؤره قازانانلارلا یئنیلن لرین آراسیندا بیر میلیون ایکی یوز مین (۱۲۰۰۰۰۰) سس (رای) فرقی اولاراق٬ بیر میلیون بئش یوز مین (۱۵۰۰۰۰۰) سس بلگه لری مؤهورلنمه میش بلگه لر ایدیلر.
موخالیفت لیدری کمال قلیچ داراوغلو سئچیم قانونلاریندان ایکی بندی اوخویاراق مؤهورسوز سچیم بلگه لری کئچرلی سایلیمازلیغی ورغولادی. آمما تورکیه نین یوکسک سئچیم قورولو هر نه سبب دن سه٬ قانونلارا هایقیری اولاراق٬ مؤهورسوز سئچیم بلگه لرین کئچرلی حئساب ائتمیش و تورکیه ده کی رئفراندومو گرچک سونوجلارین کؤلگه یه سورکله میشدیر.
تورکیه ده کی رئفراندومون آخساق طرفلریندن بیری ده اونون اولان اوستو شراط ده گرچکلشمه سی ایدی. اولان اوستو دوروم دا (شرایط فوق العاده ده) البته کی توپلوما هر طرف دن باخیرسان آزاد بیر شرایط ده اولماماسی اوچون و مئدیانین سیخینی دا اولدوغو بیر آشامادا٬ رئفراندوم اوچون هئچ ده اویقون بیر شرایط دئیردی و اولابیلمزدی.
آمما رئفراندوم سونوج اعتباری ایله٬ آکپ نین حکومتی نین کؤلگه سینده گرچکلشمیش اولسادا٬ بیر باشقا حقیقتی قاباریقجا مئیدانا چیخاردیر. آکپ اؤزلویونده سون سئچیم لرده ۵۰ فایزه یاخین سسی وار ایدی و بو رئفراندوم دا اونون یانیندا دوران میللتچی حرکت پارتیاسی یوزده ۱۶ سسی صاحیب ایدی. توپلوم بو ایکی پارتیا (آکپ و محپ) سون سئچیم ده ۶۵ فایزه یاخین توپلومون سسین قازانمیشدیرلار. آمما بو گونکو رئفراندوم دا بو ایکی پارتی بیر میلیون بئش یوزمین (۱۵۰۰۰۰۰) کئچرسیز سس ایله ٪۵۱ توپلومون سسین قازانمیشدیرلار. بو او دئمک دیر کی بو ایکی پارتیا بو رئفراندومدا ٪۱۵ فایز سس لرین ایتیرمیشدیرلر. آمما قارشیلاریندا مخالیف پارتیالاری همان اوران دا (٪۱۵) داها چوخ سس قازانمیشدیرلار. باشقا دئیش له بو رئفراندوم آکپ یه گئنیش بیر ایتیریم (غایب) حئساب اولور و گله جک سئچیم لرده اونلارین آتوریتیر سیاستلرینین قارشیسیندا بیر دوغرو انگه له چئوریلیر.
بونودا قئید ائتمه لییم کی تورکیه ده بوگونکو رئفراندومون سونوجو تورکیه نی ایچ و دیش پولیتکاسیندا اولومسوز شرایطه سوروکله یه جکدیر. بو آنایاسا دئیشیک لییی تورکیه دئولتینی دئموکراتیک یاپیدان اوزاقلادیب اونو بیر آتوریتیر دئولته چئویره جکدیر. عین حالد بو قانون گرچکلشدیکجه تورکیه دئولتلر آراسی هرگون داها چوخ اعتبارسیزلاشیب و تورکیه نین گله جه ینی قارانلیق لارا سورکلیه جکدیر.
تورکیه بو دفعه آکپ و اونون باشیندا اولان رجب طایب اردوغانین پوپولیستی سیاست لرینه قوربان گئتدی و تورکیه تاسفله اوزون ایللر بوگونکو فلاکت گتیرن رئفراندومون سونوجلارینا قاتلانماق مجبوریتینده قویاجاقدیر...
۲۰۱۷۰۵۱۶


text:
«آذرخالچا» ناخچیوانین شاهبوز بؤلگهسینین بیچنک کندینده ۱۸۷۰-جی ایلده توخونموش خووسوز خالچا آشکارلاییب.
آذرخالچا آسج-نین مطبوعات خیدمتیندن کولت. آذ-ا وئریلهن معلوماتا گؤره، خالچا جنوبی آفریکا رسپوبلیکاسینین یوهانسبورگ شهریندهکی بیر خالچا کولکسییاچیسیندان آلیناراق اؤلکهمیزه گتیریلیب. خالچانین جنوبی آفریکا رسپوبلیکاسیندان الده ائدیلمهسی خالچالاریمیزین تاریخاً یاییلدیغی آرئالین نه قدر گئنیش اولدوغونو گؤستریر.
بو نؤع خووسوز خالچالارا خالق آراسیندا «شده»، «سرنداز» دا دئییلیر. خالچا اوزرینده عکس اولونموش ناخیشلار، سیمووللار، تورک طایفه لارینا مخصوص دامغالار قدیم زامانلاردان بو تورپاقلاردا یاشامیش اینسانلارین دونیاگؤروشونو، طبیعته موناسیبتینی، حیات طرزینی، عادت-عنعنهسینی دقیق ایفاده ائدیر. اساس بزک المنتی اولاراق ناخچیوان قروپو آذربایجان خالچالارینی سجییهلهندیرهن دوه کاروانینین سئچیلمهسی ده خالچانین اوریژینال بدیعی گؤستریجیلریندن بیریدیر. تدقیقاتلار گؤستریر کی، دوه، آنا-بالا دوه، دوه کاروانی تصویرلری اولان خوولو و خووسوز خالچالار، خالچا مامولاتلاری ناخچیوان بؤلگهسینده داها چوخ توخونوب. بو تسویرلر بؤلگهده یاشایان اهالینین اننوی تصروفات حیاتینی عکس ائتدیریر.
خالچا الده ایریلمیش یوندان حاضرلانان، طبیعی بویالارلا بویانان ایپلرله توخونوب.
حاضردا بیر شخصی کولکسییادا قورونان، اؤلچوسو ۳۰۷ x ۱۷۲ اولان خووسوز خالچانین ساخلانما وضعیتی الادیر. ایلک باخیشدان صنعت اثری تأثیری باغیشلایان بو قیمتلی نومونهنین اونیکاللیغی هم ده اودور کی، ۱۴۰-۱۵۰ ایل بوندان اول توخونان خووسوز خالچالار نادیر حاللاردا بئله سلامات قالیر.


text:
ایراندا سون آیلاردا اوشاق اوغورلوغونون آرتماسینا قارشی تبریزده فعالیت گؤسترن ساتیجیلاردان بیری ماراقلی رئاکسییا وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، عادی پالتار ساتیجیسینین اؤز دوکانینین شوشهسینه یاپیشدیردیغی اعلان سوسیال شبکهلرده گنیش مذاکیرهلره سبب اولوب. بئله کی، ساتیجی اؤلادلارینین ایتمهسینی ایستهمهیهن والیدینلری اؤز دوکانینا دعوت ائدیب و اونلارین اؤلادلارینی قورویاجاغینا سؤز وئریب:
«خواهیش اولونور، اوشاق آراباسینی مغازانین داخیلینه گتیرین. بیزیم ماغازامیزین چیرکلهنمهسینی و یا آراباینیزین بورادا علاوه یئر توتماسینی فیکیرلشمیین. گؤزوموزون نورلاری یانیمیزدا اولسون بیزه یئتر. اوشاقلاری چؤلده قویماقلا یئنی آتنا و بنیتا حادثهسینین تکرارلانماسینی ایستمیریک».
قید ائدک کی، سون گونلر ایراندا اوشاق اوغورلوغو آرتیب. بونلارین چوخوسو ایسه آزیاشلیلارین اؤلمهسی ایله نتیجه لنیب.