text:
تاجیکیستان یوز مین افغان قاچقینی قبول ائتمهیه حاضیرلاشیر
تاجیکیستان قونشوسو افغانیستان-دا زوراکیلیغین آرتماسی نتیجهسینده 100 مین افغان قاچقینی قبول ائتمهیه حاضیرلاشدیغینی بیلدیریب.
تاجیکیستان قونشوسو افغانیستان-دا زوراکیلیغین آرتماسی نتیجهسینده 100 مین افغان قاچقینی قبول ائتمهیه حاضیرلاشدیغینی بیلدیریب.
طالبانین افغانیستان-داکی حاکملیگینی گئنیشلندیرمهسی ایله آرتان کوچ مسئلهسی تاجیکیستانین آددیم آتماسینا گتیریب چیخاردی.
تاجیکیستان فوق العاده حاللار کمیسیونونون صدر معاوینی امامعلی ابراهیم زاده تشکیل ائتدیگی مطبوعات کنفرانسیندا سرحد بؤلگهسیندهکی هاتلون و داغلیق بدخشان ویلایتلریندهکی قاچقینلار اوچون لوازمات ساخلاماق اوچون ایکی بؤیوک انبار اینشا ائتمهیه باشلادیقلارینی بیلدیریب.
امریکانین 20 ایلدیر محاربه آپاردیغی افغانیستان-دان چیخماغا باشلاماسی ایله اؤلکهدکی زوراکیلیق سرعتله آرتیب.
طالبان و افغان تهلوکهسیزلیک قوهلری آراسیندا آلوولانان قارشیدورمالار یئنی کؤچ دالغالارینا سبب اولموشدور.
امریکا ساوونما ناظیرلیگینین (پنتاگون) حسابلامالارینا گؤره، طالبان اؤلکهدهکی ایالت مرکزلرینین یاریسینا نظارتی اله کئچیریب.
طالبان 22 ژوئن تاریخینده افغانیستانین قوزیی یندهکی تاجیکیستان و کندز ویلایتینین آراسینداکی شیرحان سرحد کئچید منطقهسینه نظارتی اله کئچیرمیشدیر.
مئی آییندان اعتباراً افغانیستان-دان چیخماغا باشلایان امریکا 11 سپتامبر هوجوملارینین ایلدؤنومونه قدر بوتون قوهلرینی اؤلکهدن چیخاراجاغینی اعلان ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
پکاکالی ایکی تروریست ضررسیزلشدیریلدی
تورک سلاحلی گوجلرینین سوریهنین قوزئییندهکی زئیتون بوداغی بؤلگهسینده یئرینی معین ائتدیگی ۲ پکاکا/یپگلی تروریستی ضررسیزلشدیردیگی بیلدیریلدی
مارکتده چیخان یانغیندا بیر نفر حیاتینی ایتیردی
یانغینسؤندورهنلرین فعالیتی نتیجهسینده کنترل آلتینا آلینان یانغیندا ۱ نفرین اؤلدوگو بیلدیریلدی
ایسراییل عسگرلرینین آچدیغی آتش نتیجهسینده 3 فیلیسطینلی هلاک اولوب
فیلیسطین-ین ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلیندهکی جنین شهرینده ایسراییل عسگرلرینین آچدیغی آتش نتیجهسینده 3 فیلیسطینلی هلاک اولوب.


c: text/html

text:
بئل آغریسی
بئلده آغری — اینسانلاردا، خصوصاً ده یاشلی نسیلده تئز-تئز راست گلینهن علامت. شابلون:ویکیلشدیرمک حسابلامالار گؤستریر کی، هر دؤرد اینساندان بیری بوتون حیاتلاری بویو بیر دفعه ده اولسا بئل آغریسیندان شیکایتلنیر. بۇ اینسانلارین هکیمه موراجت ائتمهسینه و یا ایشدهن قالماسینا ان چوخ سبب اوْلان شیکایتلردن بیریدیر. اما معین ساده موالیجوی تدبیرلرین و بدن تربییهسینین حیاتا کئچیریلمهسی آغریلارین اوزون مدت ایتمهسینه سبب اولا بیلر. آغریلارین داواملی کاراکتئر آلماسی و ایش قابیلیتینی پوزماسی هکیمه مراجعت ائتمک اۆچون اساس وئریر.
داوام ائتمه خصوصیتلرینه گؤره بئل آغریلارینین بؤلونمهسی:
- کسکین با: داوام ائتمه مدتی ۶ هفتهدن آز اوْلان بئل آغریلاری
- یاریمکسکین با: ۶ هفتهدن چوخ، لاکین ۳ آیدان آز داوام ائدن بئل آغریلاری
- خرونیک با: ۳ آیدان چوخ مدته خستهنین نورمال حیاتینی محدودلاشدیران بئل آغریلاری
- قاییدان (رئسیدیو وئرن) با: اوللر اوخشار لوکالیزاسییالی عئینی بئل آغریلاری اوْلان خستهلرده سیمپتومسوز دؤورلرله موشاییت اوْلونان کسکین با.[۱]
ائپیدئمیولوگییا[دَییشدیر]
بئل آغریلارینا کلینیک پراکتیکادا تئز-تئز تصادف اوْلونور. اهالینین ۸۰٪-i حیاتیندا ان آزی بیر دفعه بئل ناهییهسینده محدودلاشدیریجی آغری ائپیزودو ایله قارشیلاشیر. اینسانلارین تخمیناً ۴۰٪-i یاردیم اۆچون ایلکین سهییه خیدمتلری سوییهسینه، ۴۰٪-i مانوال تئراپئوتلره، «آرا هکیملرینه» و یالنیز ۲۰٪-i متخصصلره مراجعت ائدیر. ۶ هفته عرضینده ائپیزودلارین ۹۰٪-i موالیجهدن آسیلی اولمایاراق اؤزباشینا کئچیر. عئینی زاماندا، بیر قیسم خستهلرده خرونیک آغریلار و امک قابیلیتینین ایتمهسی باش وئریر. محدودیتلری ۱ ایلدهن چوخ اوْلان بوتون خستهلر ۹۰٪ حالدا اینتئنسیو موالیجه اولمادان ایشلهمهیه قادیر اولمورلار.
ایلکین سهییه موسسیسهلرینه کسکین با نتیجهسینده مراجعتین تئزلیگی ایکینجی، اورتوپئدلره ایسه بیرینجی یئردهدیر. با سیمپتوملارینین تکرار اولماسی کیفایت قدر تئز-تئز باش وئریر و ایل عرضینده اینسانلارین تخمیناً ۶۰–۸۰٪-ده موشاهیده اوْلونور.
سببلری[دَییشدیر]
بئل بیر چوخ واجیب ائلئمئنتلری اؤزونده بیرلشدیرهن (سوموکلر، ازلهلر، باغلار و فقرهلر آراسیندا یاستیق رولونو اوینایان دیسکلر) مورککب قورولوشا مالیکدیر. بئلده اوْلان آغریلار بۇ ائلئمئنتلرین هر بیریندن قایناقلانا بیلر. بعضی اینسانلاردا ایسه بئل آغریسینین هر هانسی ایسپئسیفیک بیر سببی تاپیلمیر. آشاغیداکی ایسپئسیفیک سببلر معین ائدیلیر:
بئل آغریلاری ان چوخ آغیر یوک قالدیرماق و یا یؤندهمسیز چَتین حرکتلر نتیجهسینده ازله و باغلارین دارتیلماسیندان عمله گلیر. بزهن ایسه ازله ایسپازمی آغریلار یارادا بیلر.
ایستروکتور مۆشکیللری[دَییشدیر]
بیر چوخ حاللاردا بئل آغریلاری آشاغیدا گؤستریلهن ایستروکتور مۆشکیللری نتیجهسینده میدانا گله بیلر:
- قابارمیش و یا ییرتیلمیش فقرلراراسی دیسکلر. دیسکلر فقرهلر آراسیندا یاستیق رولونو اویناییر و اونلاری حرکت زامانی بیر بیرینه سورتولهرک زدهلهنمکدن قورویور. بزهن، دیسک ایچریسینده اوْلان یومشاق مادّه اؤز یئریندن کنارا قاباریر و یا ییرتیلیر و بونونلا دا یاخیندان کئچهن سینیره تضییق ائدیر. اما بعضی اینسانلاردا دیسکین قابارماسی و ییرتیلماسی اولسا دا آغریلار اولمور.
- ایشیالگییا. قابارمیش و یا ییرتیلمیش فقرلراراسی دیسکلر اوتوراق سینیرینی سیخاراق بئلده، ساغری ناییههسینده و آشاغی اطرافین آرخاسیندا کسکین آغری هیسسی یارادیر.
- آرتریتلر. اوستئوارتریلر (سوموک ایلتیهابی) ان چوخ بود، ال، دیز و بئلده اوْلان اویناقلاری زدلییر. بیر چوخ حاللاردا بئلدئ اوْلان آرتریتلر (اویناق ایلتیهابی) اونورغا بئیین اطرافیندا اوْلان ساحهنی دارالداراق آغریلارا سبب اولور.
- سکئلئت پوزغونلوقلاری. اونورغا سوتونونون ایریلیینده آنورماللیق بئل آغریلارینا سبب اولا بیلر. اگر اونورغا سوتونون طبیعی ایریلیگی دییشیرسه بئل ناییههسینده بۇ اؤزونو قابارما (قوزبئللیک) و یا یانا اییلمه (سکالیوز) کیمی گؤستریر.
- اوستئوپاروز. اوستئوپاروز زامانی بئل فقرهلری کؤورک اولورلار کی، بۇ دا اونلاردا سینیقلار و یا چاتلارین عمله گلمهسینه سبب اولور.
آشاغیدا بئل آغریلارینین آز-آز راست گلینهن، اما جدی آقیبتی اوْلان پاتولوگییالار قئید اوْلونور:
- جاودا ائقوینا سیندرومو جدی نئورولوژی پروبلئمدیر و بئل و آشاغی اطرافلاری ایننئرواسییا (سینیر تأمیناتی) ائدن سینیرلرین زدهلهنمهسی ایله الاقداردیر. سیندروم آشاغی اطرافلاردا ضعیفلیک، چاناق اورقانلاریندا حرکتسیزلیک، سیدیک ایفرازی و دئفئکاسییا آکتینا نظارتین ایتمهسینه گتیریب چیخاریر.
- اونورغا سوتونونون خرچنگی. اونورغا سوتونوندا اوْلان خرچنگ سینیرلری سیخاراق آغری وئره بیلر.
- اونورغا سوتونوندا ایلتیهاب. اگر آغریلار هرارت، گرگینلیک و ایستی ساحهلرله موشایت اوْلونورسا ایلتیهابدان شوبههلهنمک لازیمدیر.
ریسک فاکتورلاری[دَییشدیر]
- سیقارئت
- کؤکلوک
- یاش
- قادین جینسی
- آغیر فیزیکی ایش
- اوتوراق ایش
- ایسترئسلی ایش
- ناراحاتلیق
- دئپرئسسییا
نه زامان هکیمه مراجعت ائتمهلی[دَییشدیر]
بئلده اوْلان آغریلار اساساً ائوده آپاریلان ساده موالیجوی تدبیرلر نتیجهسینده آرادان قالخیر. ایلکین ۷۲ ساعت عرضینده گؤرولهن تدبیرلرین ائففئکتی میدانا چیخیر. عکس حالدا هکیمه مراجعت ائدین.
آشاغیداکی حاللاردا موطلق هکیمه مراجعت ائدین، چونکی بئل آغریلاری جدی ساغلاملیق پروبلئمینه ایشاره ائده بیلر:
- ثابت و اینتئنسیو آغریلار اولارسا، خصوصیله ده آخشاملار و اوزانان زامان آغریلارین آزالمایاراق ایستابیل داوام ائتمهسی
- آغریلار بیر و یا هر ایکی آشاغی اطراف بویو هیسس ائدیلیرسه، خصوصیله ده آغریلار دیزدن آشاغی یاییلیرسا
- آشاغی اطرافلاردا ضعیفلیک، حرکتسیزلیک تؤرهدیرسه
- سیدیک ایفرازی و دئفئکاسییا آکتیندا چتینلیک یارادیرسا
- قاریندا آغری و یا پولساسییا هیسسی ایله مشترک داوام ائدیرسه
- یاناشی سببی بیلینمهیهن آریقلاما وارسا
- ۵۰-دن سوْنراکی یاشینیزدا بئل آغریسی هیسس ائدیرسینیزه چالیشین آغرینین میدانا چیخماسی زامانی هکیمه مراجعت ائدین
تکلیف ائدیله بیلهن دیاقنوستیک تدبیرلر[دَییشدیر]
- هکیمین باخیشی و اونون اؤزونون آپاردیغی تئستلر (سیزینگ اوتورماق، قالخماق، یئریمک، آیاقلارینیزی قالدیرماق و س. کیمی قابیلیتلرینیز). بئله تئستلر اؤزلویونده هکیم اۆچون ناراهاتلیغینیزین سببی بارهده ایلکین فیکره گلمکده و حتی بعضی جدی سببلری اینکار ائتمکده دیرلیدیر.
- رئنتگئن موایینهسی – هکیملر بئل آغریسینین سببینی تام دقیقلشدیرمهسی اۆچون داها چوخ ایستیفاده ائدیلهن بیر موایینه اوسولودور. رئنتگئن اونورغا بئینینده، ازلهلر، سینیرلر و سوموکلرده اولا بیلهجک مۆشکیللری مویینلشدیرمک ایمکانینا مالیکدیر.
- مری و کت اونورغا بئینینده، ازلهلر، توخومار، دامارلار، وترلر، باغلاردا، سینیرلر و سوموکلرده اولا بیلهجک مۆشکیللری داها آیدین تصویر ائتمک ایمکانینا مالیکدیر.
- بعضی کلینیکالاردا سیزه ائلئکترومیوقرافییا (ائمق) تکلیف ائدیله بیلر. بۇ ایمکان وئریر کی، سینیرلرین ایمپولسلار یاراتما و بۇ ایمپولسلارا ازلهلرین جاواب وئرمه قابیلیتی معین ائدیلیر
- یاناشی گئدن هر هانسی پروبلئم اولارسا هکیمینیز سیزه دیگر موایینهلر ده تکلیف ائده بیلر
موالیجه[دَییشدیر]
بئل آغریلارینین اکثریتی ائو شرایطینده ساکیتلیک، ساده موالیجوی تدبیرلر نتیجهسینده آرادان قالخیر. بیر نئچه گون آغریکسیجیلرین قبول ائدیلمهسی و یاتاق رئژیمی آغریلاری تام آرادان قالدیرا بیلر. اما بونو بیر نئچه گوندن چوخ ائتمک اولماز و هکیمه مراجعت ائتمک لازیمدیر.
هکیمینیز سیزه غئیری-ایستئریوید ایلتیهابلئیهینه درمانلار، بعضی حاللاردا ازله رئلاکسانتلاری (بوشالدیجیلار) تعیین ائده بیلر. کسکین آغریلار زامانی نارکوتیک آغریکسیجیلر تعیین ائدیله بیلر. اما بوتون اوخشار موالیجه تدبیرلری هکیمین نظارتی و مصلحتی ایله آپاریلمالیدیر.
- بدن تربییهسی و بعضی فیزیکی موالیجه نؤولری – ایشتی، ماسساژ، بوز، اولتراسس، ائلئکتریک ایستیمولیاسیاسی – سیزینگ بئل آغریلارینیزی آرادان قالدیرا بیلر. بۇ اصوللاری اؤیرهنمکله گلهجکده اؤزونوز حتی هکیمین نظارتی اولمادان بئله تدبیرلری حیاتا کئچیره بیلرسینیز.
- بئل آغریسی اوْلان بعضی اینسانلارا جراحی عملیات تکلیف ائدیله بیلر. جراحی عملیات اساساً ییرتیلمیش دیسکلرله باغلی اولور. عملیاتدان سوْنرا آغریلار، ائلجه ده آشاغی اطرافین هرکیلیینده اوْلان ضعیفلیکلر آرادان قالخیر. آشاغیداکی تیپ عملیاتلار مؤوجوددور:
- بیرلشدیرمه. بۇ جراحی عملیات زامانی ایکی فقره بیر-بیرینه فرقلی واسطهلرله برکیدیلهرک بیرلشدیریلیر. عملیاتین چاتیشمایان سببی اودور کی، بیرلشدیریلیمیش فقرهلرده آرتریت تهلوکهسی آرتیر.
- دیسک یئردییشمهسی. بۇ اصول ایکی فقرهنین بیرلشدیریلمهسینه آلترناتیو حساب اوْلونور و ایکی فقره آراسینا چیخاریلمیش دیسک یئرینه صونعی دیسک قویولور.
- دیسکین هیسسوی چیخاریلماسی. عملیات زامانی دیسک بوتؤولوکده دئییل، یالنیز اونون سینیری سیخان حیسهسی چیخاریلیر.
- فقرهنین هیسسوی چیخاریلماسی. اگر بئل فقرهلرینده سوموک قابارماسی عمله گلیرسه و اونورغا بئیینی و یا سینیرلری سیخیرسا اونون کیچیک بیر حیسهسی کسیلیب چیخاریلیر.
پروفیلاکتیکا[دَییشدیر]
بئل آغریلارینین میدانا چیخماسینین قارشیسینی چوخ آسانلیقلا آلماق اولار. بونون اۆچون آشاغیداکیلاری تؤوسییه ائدردیک:
- ایدمان. رئقولیار ایدمان سیزین بئلینیزده اوْلان گوجو آرتیرا بیلر و ازله فعالیتینی داها دا یاخشیلاشدیرا بیلر. قاچیش و اوزگوچولوک داها یاخشی سئچیمدیر. هکیمینز ده سیزه ان یاخشی ایدمان نؤوونون سئچیلمهسینده دیرلی مصلحت وئره بیلر.
- ازله گوچونو و هرکیلیینی آرتیر. قارین و بئل ازلهلرینین بیرلیکده مشق ائتدیریلمهسی بئل آغریلارینین پروفیلاکتیکاسی اۆچون اهمیتلیدیر. بۇ ایکی ازله قروپو سانکی بئل اۆچون طبیعی کورسئت عمله گتیریر و اونو ایستروکتور مۆشکیللریندن قورویور.
- سیقارئتین بوراخیلماسی. سیقارئت چکهن اینسانلاردا توخومالاردا اوکسیگئنین میقداری آزالمیش اولور کی، بۇ دا دیگر توخومالارلا یاناشی بئل توخومالارینین دا فعالیتینه منفی تأثیر گؤستریر و اونلاردا عمله گلن زدهلهنمهنین گئج ساغالماسینا سبب اولور.
- چکینیزین آرتماسینا ایمکان وئرمیین. چکینیزین آرتیق اولماسی سیزین بئل ازلهلرینی یوکلمیش اولور و آغریلارین میدانا چیخماسینا سبب اولور.
- دوزگون دوروش. اگر اوزون زامان آیاق اوستونده دورمالیسینیزسا آیاقلارینیزین حرکتی ایله بئله دوشهن یوکو زامان زامان آزالتماغا چالیشین.
- دوزگون اوتوروش. ائله ایستول و یا کرئسلو سئچین کی، بئلین دوزگون قؤوسونو ساخلایاجاق چیخینتیسی اولسون و یا بئلینیزله ایستولون آرخاسی آراسینا کیچیک یاستیق و یا دسمال قویون. اوتوران زامان دیز و بودونوزو عئینی سوییهدی ساخلاماغا چالیشین.
- دوزگون قالخین. ایستولدان دوران زامان ایمکان وئرین کی، آیاقلارینیز چالیشسین و بئلینیزه آز یوک دوشسون. قالخان زامان یانلارا حرکتدن چکینین. اگر هر هانسی بیر یوکو قالدیران زامان بئلینیزه یوکون چوخ دوشدویونو هیسس ائدیرسینیزده یوکون قالدیریلماسی اۆچون کؤمک آختارین
- آلترناتیو تیببی واسطهلردن ایستیفاده ائدین: آکوپونکتورا، ماسساژ و س.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۲۰۲۱ اسکار اؤدوللری
ینما دونیاسینین ان پرستیژلی اؤدوللریندن اولان آکادمی اؤدوللری صاحبلرینه وئریلدی
اسکار اؤدوللری اولاراق دا بیلینهن و سینما دونیاسینین ان پرستیژلی اؤدوللریندن اولان آکادمی اؤدوللری صاحبلرینه وئریلدی.
آمریکانین لوس آنجلس شهریندهکی دالبی تئاتریندا تشکیل ائدیلهن مراسیمله، ۹۳.جوسو وئریلهن آکادمی اؤدوللرینده ان یاخشی فیلم اؤدولونو "نومادلند/کؤچهبهلر یوردو" قازاندی.
ان یاخشی یؤنتمن اؤدولونو دا "نومادلند" فیلمینین یؤنتمی کلوئی ژائو آلدی.
کلوئی، ۹۳ ایللیک اسکار اؤدوللری عنعنهسینده ان یاخشی یؤنتمن اؤدولونو آلان ایکینجی قادین اولدو.
کلئوی، اؤدولونو آلارکهن دانیشماسیندا،
"بو اؤدولو، نه قدر چتین اولورسا اولسون ایچلریندهکی یاخشیلیغا و بیر بیرلرینین ایچیندهکی یاخشیلیغا دایانماق اوچون جسارت و اینانجا صاحب اولانلار اوچون آلیرام" دئدی.
"نومادلند" فیلمی ایله "ان یاخشی قادین اویونچو" اؤدولونو فرانسیس مک دورمند قازانارکهن، "فادیر/آتا" فیلمینین باش رول اویونچوسو آنتونی هاپکینز ایسه "ان یاخشی کیشی اویونچو" اؤدولونون صاحبی اولدو.
"ان یاخشی کؤمکچی قادین اویونچو" اؤدولونو "میناری" فیلمیندهکی رولویلا یو جانگ یان قازانارکهن، "ان یاخشی کؤمکچی کیشی اویونچو" اؤدولونو "یهودا ایله قارا مسیح" فیلمیندهکی رولویلا دنیل کالویا الده ائتدی.
اسکاردا دیگر اؤدوللره لاییق گؤرولهنلر ایسه بئله:
ان یاخشی اولوسلارآراسی فیلم: "انآدیر راوند/بیر دؤور داها"
ان یاخشی بلگهسل: "مای آکتاپوس تیچیر/منیم اوختاپوس اؤیرتمنیم"
ان یاخشی آنیماسیون فیلمی: "سول/تین"
ان یاخشی قیسا آنیماسیون: "ایف انیتینگ هپنس آی لاوو یوو/ بیر شئی اولورسا، سنی سئودیگیمی بیل"
ان یاخشی قیسا مستند: "کولئت"
ان یاخشی فیلم موسیقیسی: "سول"
ان یاخشی اؤزل ماهنی: "فایت فور یوو/ سنین اوچون ساواش"
ان یاخشی اؤزل سناریو: "پرامیسینگ یانگ وومن/گلهجگی گؤزل قادین"
ان یاخشی فیلم مونتاژی: "مئتالین سسی"
ایلگیلیلی خبرلر
آنتالیایا ۱۳ میلیوندان چوخ توریست گلدی
شهره ان چوخ توریست گؤندرهن اؤلکهلر سیراسییلا روسیا، آلمانیا، اینگیلتره، لهستان و هلند اولدو
اردوغان: تورکیه، بوتون گؤزللیکلری اؤزونده توپلامیش بیر خزانهیه صاحب
"مقصدیمیز، اؤلکهمیزی یئنیدن شکیللهنن کۆرهسل، سیاسی و اقتصادی معمارینین مرکزینه یئرلشدیرمکله ایمکانلارین الیمیزدن چیخماسینا مانع اولماقدیر"
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر


text:
کانادا ده یوزلب حربی اردو دن چیتلشتیریلدی
خوددی شوو حربی لر کرونا ویروس گه قرشی ایمله نیش دن باش تارتگن
کانادا ده, کووید- 19 گه قرشی ایمله نیش دن باش تارتگن 407 نفر حربی اردو دن چیتلشتیریلدی.
کانادا ده دولت نشراتی اورگانی دن عبارت سی تی وی نیوز نینگ بیرگن خبری گه کوره, جستین ترودو حکومتی نینگ اوکتوبر آییده گی "فدرال ادار لر ده ایشلیاتگن دولت پرسونلی نینگ کووید 19 گه قرشی ایکّی دوز واکسین بولیشی" کیره ک ایکن لیگی بوییچه قراری حربی لرنی هم قمره ماقده ایدی.
اوشبو قرار جون آییده معطل قیلیندی.
خبرگه کوره, اکتوبر آییدن بیری ایکّی دوز ایمله نیش دن باش تارتگن 299 نفر حربی اردو دن چیتلشتیریلدی.
خبرده, 13- سپتامبر دن باشلب ینه 108 نفر حربی نینگ هم اوشبو سبب بیلن اردو دن چیتلشتیریلگن لیگی بیلدیریلدی.
عینی دمده, واکسین گه مخالفت بیلدیرگن و حکومت نینگ واکسین بوییچه قراری آرتیدن رخصت آلگن دولت مامور لری نینگ, قرار نینگ معطل قیلینیشی کیتیدن جون آییدن باشلب اوز وظیفه لری گه قیتیب کیله باشله گن لیک لری معلوم قیلیندی.
کانادا ده واکسین گه طرفدار بولمه گن کوپلب کیشی ایمله نیش دن باش تارتیب و ناراضی لیک بیلدیرگن ایدی.
کانادا نفوسی نینگ 82 فایزی کووید 19 گه قرشی ایکّی دوز ایملنگن ایدی.


text:
پالرمو
پالرمو (سیجیلیاجا: پالرمو، یونانجا: پانورموس) ایتالیانین جنوبوندا تاریخی بیر شهر اوْلوب، آوتونوم بؤلگه اوْلان سیسیل موختار ویلایتینین و پالرمو اوستانینین باشکندیدیر. شهر ۲۷۰۰ ایللیک مدتینده زنگین تاریخده مدنیت و آرخیتئکتوراسی ایله تانینیر. پالرمو سیسیل آداسینین قوزئی-باتی حیصّه سینده یئرلشهن و تیرئ دنیزیدهکی پالرمو کؤرفزینین ساغیندادیر.
تاریخی[دَییشدیر]
شهر فینیکیالیلار طرفیندن سالینمیش، لاکین قدیم یونانلار طرفیندن پانورموس آدلاندیریلمیشدیر (معناسی "بوتون لیمان"). پالرمو اولجه روما جومهوریتینین، سوْنرا ایسه مین ایللرله بیزانس ایمپیراتورلوغونین ترکیبینده اوْلموشدور. بۇ شهر قیسا بیر دؤورده عرب هؤکمدارینین رهبرلیک ائتدیی باشکند اولسا دا، ۱۱۳۰–۱۸۱۶-جی ایللرده یئنی بیر کراللیق اوْلان سیسیل کراللیغینین باشکندی اوْلدو. ان سوْنوندا ۱۸۶۰ ایتالیا بیرلشمهسینه قدر، ناپولی کراللیغی ایله بیرلشمیشدی.
اهالی اینکیشافی[دَییشدیر]
پالرمو بؤلگهسینین بلدییه سرحدلری ایچینده اهالیسینین ۱۹. و ۲۰. عصرلرده اینکیشافی رسمی سیاهییاالما نتیجهلرینه گؤره بۇ نوماییشده وئریلمیشدیر:[۱]
قونشو بؤلگهلر[دَییشدیر]
قارداش شهر[دَییشدیر]
- پیستویا، ایتالیا
- میامی، فلوریدا، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
- خان یونوس، فیلیسطین
- هانوی، ویئتنام
- مونتئرئی، کالیفورنییا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
a]]
خاریجی اؤلکه کونسوللوقلاری و رسمی نمایندهلیکلری[دَییشدیر]
پالرمودا بیر چوْخ خاریجی اؤلکهنین کونسوللوقلاری و رسمی نمایندهلیکلری وار:
قالری[دَییشدیر]
İstinadlar[دَییشدیر]
- ^ کایناک: فرانسه و ایتالیانجا ویکیپئدییا
== ایستینادلار ==


text:
معاصر چاغدا مشروطه ، خییابانی ، پیشه وری ، اللی یئدی ، خلق موسلمان و بو قیرخ نئچه ایلده اولان چوخلو آزادلیق اوغروندا اولان حرکاتلار بو یولدا و بو ایسته کلردن ساییلیر. آمما تاسفله بو چابالار و مینلرجه بو یولدا اولان شهیدلریمیز ، قاضی لریمیز ، دوستاقدا قالانلاریمیزین قارشیسیندا میلئتیمیز و وطنیمیز، ایستکلریمیزی معاصرلئشمه و انکشافی الده ائتمه ییب بئله کی اوزگورلوگوموز داهادا محدودلاشدیریلیب و میللی، مدنی، اقتصادی ، سیاسی و سوسیال حاقلاریمیز تاپدالانمیشدیر و تالانمیشدیر.
بو حاقسیزلیق و ظولوم ائله بیر حدّه چاتیبدیر کی، چوخ ساده و گوندلیک معیشت و یاشاییشیمیزدان دا محروم قالمیشیق
حتّا نئجه دانیشیب، نه گئییب و کیمی سئویب و کیمین یانیندا اولماغیمیز دا باسقی آلتیندا قالمیشدیر.
آما بیزه، یعنی آزربایجان تورک میللتینه یاراشان بدور کی، هر زامان اولدوغو کیمی وطنیمیزین شانلی شرفلی آسئنالاریندان، قوجامان آتالاری اوغوزخاندان و آنامیز تومروسدان الهام آلاراق قیزل آلما اوغروندا داها گوجلو و داها عظمتلی یئنی بیر تاریخ یاراتماغا و یازماغا آیاغا قالخاجاق.
بیز ایچه ریده چالیشان ملی _ مدنی فعاللار اولاراق مبارزه میدانلاریندا قازاندیقلاریمیزی، میز باشیندا اوتوزماماق اوچون بیر داها میدانلار عرصه سینده باشقا میللتلرین طبیعی حاقلارینا توخونمادان میللتیمیزی عملده فرقلی، مستقل و اوزل تاکتیکلر سرگیله مه یه، تطبیق ائتمه یه و اویقولاماغا دعوت ائدیب و بونون اوچون بئله بیر بیلدیرینی ایران آدلانان جوغرافیانین ایچه رسینده و خارجده یاشایان میللی تورک چالیشقانلاریمیزا و باشقا میللتلره و فعاللارینا و دونیا میللتلرینه و دولتلرینه و مئدیاسینا چاتدیرماق ایسته ییریک:
1- سویداشلاریمیز تظاهراتلاردا، یالنیز تورک دیلینده و میللتیمیزین و وطنیمیزین اساس ایسته کلرینی سَسلندیرسینلر.
2- واحد ایسته کلری سَسلندیرمک اوچون ایندیلیک بو شعارلاری میللی بیرایسته ک کیمی اونه ریریک:
* آزادلیق، عدالت، میللی حکومت
*آذربایجان اویاقدی قادینلارا دایاقدی
*نه شاهچییام، نه شیخچی
میللتچییم میلتچی
*آذربایجان اوز یولونو تاپیبدی
ولایتی، سلطنتی آتیپدی
*قادینکیشی ال اله
ظولمون باشین ازمه یه
*قیزیلدان اولسا قفسیم
آزادلیغا وار هوسیم
* بیز اولمگه حاضیریق
بابکین سربازیی یق
* و . . .
3- بیز آذربایجان تورکلری اولاراق هئچ میللتین علیهینه دئییلیک، آزادلیق اوغروندا اولان چالیشمالارین یانینداییق آمما وطنیمیزین تورپاقلارینا و میللتیمیزین امنیت و آزادلیغینا سالدیرانلارا قارشی دوراجاییق و بونلار آذربایجان میللی حرکتی نین قیرمزی چیزگیلری دیر. فیکیرده یا عملده بو چیزگیلری گورمزدن آیاقلایانلارا جدی شکیلده قارشی دایاناجاییق.
4- بیز بولگه میزده بوتون وارلیقلارین او جمله دن :
* مئشه، اورمان و آغاجلارین، دولت، بلدیه و شخصی بنالارین و ایش یئرلرینین و بوتون آراجلارین قورونماسینا تاکید ائدیریک.
* انسانلارین دوشونجه، اینانج و اینام آزادلیغینا، خصوصیله قادینلار و اوشاقلارین طبیعی و مدنی حاقلارینین قورونماسینا تاکید ائدیریک
5- انسان حاقلاری اوغروندا مدافعه حاقی اولاراخ هر فرد یا هر شئیی کئی میداندا اولان میللی_مدنی فعال ایگیدلریمیزه قارشی دوران و اونلارا سالدیران قوه لر و اورقانلار دوردورولمالیدیر .
6-آذربایجان تورک میللتی نین آزادلیق و عدالت اوغروندا آپاردیغی مبارزه، اوزل بیر مبارزه دیر و آذربایجانلی اولمایان جریانلار اونو مصادره ائدیب منیمسه یه بیلمز!
7- عزیز سویداشلاریمیز تمام شهرلریمیزده عمومی اعتراضلارلا یاناشی، یئری گلدیکده امنیتی شرطلری لحاظ ائده رک محله محور مبارزه لر ی ده اونوتماسینلار!
8- خارجده یاشایان سویداشلاریمیزی دونیانین هر یئرینده اولورلار اولسونلار، ایچه ریده جریاندا اولان آذربایجان تورکلرینین آزادلیق اوغروندا آپاردیقلاری مبارزه نی و ایراندا یاشایان سایر تورکلری مبارزه لرینی دونیا میللتلرینه و دولتلرینه و مئدیاسینا تانیتدیرماق اوچون و بو مبارزه لرین سَسی نی دونیایا چاتدیرماق اوچون جدیتله چالیش سینلار!
بو چتین گونلرده بوتون دَیَرلی فعالاریمیزی و سویداشلاریمیزی داها آرتیق بیرلیک و بیرلشمه یه چاغیریریق!
تانری تورکو و اونون تورپاقلارینی، قوروسون !
ایچریده چالیشان آذربایجان میللی فعاللاری
گوناز تی وی
E


text:
۲۴ دسامبر
۲۴ دسامبر:
- ۱۱۴۴ - موصول آتابگی عمادالدین زنگی اۇرفانی تۇتاراق اورفا کوْنتلوغونا سوْن وئرمیشدیر.
- ۱۶۳۸ - عثمانلی دؤولتی بغدادی اله کئچیرمیشدیر.
- ۱۷۹۰ - رۇس قوْشونو ایزماییل قالاسینی تۆرکلردن آلمیشدیر.
- ۱۸۲۵ - روْس تزاری بیرینجی نیکولاری تخته چیخمیشدیر.
- ۱۹۲۴ - آلبانی جومهوریسی یارادیلمیشدیر.
- ۱۹۴۳ - شوروی قوْشونلاری اوکرایندا آلمان-فاشیست قوْشونلارینا قارشی عکس حملهیه کئچمیشدیر.
- ۱۹۵۱ - لیبی ایتالیادان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۶۳ - ت.ر.ت قانونو قبول ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۶۶ - شوروینین «لونا ۱۳» فضایی گمیسی آی اۆزونه اۇغورلو ائنیش ائتمیشدیر.
- ۱۹۹۴ - جومهوریت خالق حزبی و سوسیال دموکراتیک خالقچی حزبی بیرلشمه قراری آلدی.


text:
افغانیستان، فیلیسطینلی قاچقینلار اوچون 1 میلیون دولار یاردیم ائتدی
پیر کراهانبول، افغانیستان خالقینین فیلیسطینلی قاچقینلار اوچون ائتدیگی 1 میلیون دولارلیق یاردیمین تقدیره لاییق بیر ژست اولدوغونو بیلدیریب
بیرلشمیش میللتلر یاخین شرقدکی فیلیسطینلی مولتجیلری اوچون یاردیم و یئرلشدیرمه آژانسینین(UNRWA) باش کومیساری پیر کراهانبول، افغانیستان خالقینین فیلیسطینلی قاچقینلار اوچون ائتدیگی 1 میلیون دولارلیق یاردیمین تقدیره لاییق بیر ژست اولدوغونو بیلدیریب،
" بو دؤورده فیلیسطینلی قاچقینلار، اساساً دونیانین اولاری اونوتدوغونو دوشونورلر. بو گون وئریلن مساژ، چوخ اؤنملی بیر سیگنال. اونلارین اونوتماماسینا، موباریزهلرینین خاطیرلانماسینین و اینسانلیق لیاقتلرینین اهمیتلی اولدوغونون بیر سیقنالی." دئدی.
کراهانبول، افغانیستان خالقینین بیرلشمیش میللتلر یاخین شرقدکی فیلیسطینلی مولتجیلری اوچون یاردیم و یئرلشدیرمه آژانسینا ائتدیگی 1 میلیون دولارلیق یاردیمین تقدیم ائتمه مراسیمینده ائتدیگی چیخیشیندا، افغانیستانین بیرلشمیش میللتلر یاخین شرقدکی فیلیسطینلی مولتجیلری اوچون یاردیم و یئرلشدیرمه آژانسینا بو چتین دؤورده چوخ اهمیتلی بیر تؤهفه اولدوغونو، فیلیسطینلیلرین اومیدسیزلیک ایچینده اولدوغونو، چوخ جیدی آغریلار چکدیگینی، اهمیتلی احتیاجلاری اولدوغونو دئدی.
بو یاردیمین، بیرلشمیش میللتلر یاخین شرقدکی فیلیسطینلی مولتجیلری اوچون یاردیم و یئرلشدیرمه آژانسینین دا تاریخینه قیزیل حرفلرله یازیلاجاغینی دیله گتیرن کراهنبول،
" بو بوتون دونیایا بیر مساژ دا وئریر. همرایلیک باغلارینین آنجاق، فیلیسطینلی قاچقینلارین اینسانلیق شرفینی قورویاجاق شکیلده گؤستریله گؤستریر. بو، تقدیره لاییق بیر ژست. فیلیسطینلی قاچقینلارلا باغلی بوتون دونیایا دا بیر مساژ بو." دئیه دانیشدی.
تورکیهنین بیرلشمیش میللتلر یاخین شرقدکی فیلیسطینلی مولتجیلری اوچون یاردیم و یئرلشدیرمه آژانسینین قوروجولاریندان اولدوغونو قئید ائدن کراهنبول، سؤزلرینه بئله داوام ائتدی:
" تورکیه ایله اولان طرفداشلیغیمیز، خصوصیله کئچن ایل چوخ نورمال اوستو آددیملار آتیلدیغینا شاهید اولدو. بیز آمریکادان آلدیغیمیز دستگی ایتیردیک. بو، اؤنملی بیر ضربه اولدو تشکیلاتیمیز اوچون. اما جناب (پرزیدنتی رجب طیب) اردوغانین لیدرلیگی چوخ اهمیتلی بیر دؤور اولدو. بمت باش کاتیبینی بیر آرایا گتیردینیز. اؤنملی کونفرانسلار کئچیرمیشسینیز و تورکیهنین دستگینی اورتایا قویدونوز. همچینین تورکیهنین ایسلام امکداشلیق تشکیلاتینین باشقانی اولاراق فیلیسطینلی قاچقینلار اوچون یاراتدیغی واکیف اوچون ده تشککور ائدریم. ابوظبیدکی 46-جی خاریجی ایشلر ناظیرلری توپلانتیسیندا بو فوندون آلت یاپیسی اعلان ائدیلیب. فیلیسطین دولتینین بوتون دیپلوماسی دستهلری ده دؤورهیه گیردی. یاردیم تشکیلاتیمیزی دستکلمهیه داوام ائدیب. بو گون تورکیه و فیلیسطین دولتی آراسیندا بیر همرایلیک نومونهسینی گؤروروک. افغانیستانین رئال دستگینی گؤروروک".
افغانیستانین آنکارا سفیری عبدالرحیم سیدجان دا، تراژیک بیر کومیک دؤورونده اولوندوغونو چونکی فیلیسطینلی سیویل وطنداشلارین، اساس اینسان حاقلارینی و سیاسی حاقلارینی طلب ائدرکن اؤلدوکلرینی دئییب.
فیلیسطین خالقی اوچون وئریلن دستگین افغانیستان طرفیندن چوخ دقیق اولدوغونو ایفاده ائدن سیدجان،
" افغانیستان دولتی، فیلیسطینلی قارداشلارینی دقیق و گوجلو شکیلده دستکلمیشدیر. بیز افغانیستان کیمی بیر چوخ ایقتیصادی پروبلم یاشاییریق و داها یاخشی بیر گلهجک وئرمک اوچون خالقیمیزا بیز ده موباریزه وضعیتیندییک. اما بیر طرفدن بیلیریک کی فیلیسطین خالقی دا بیر سیرا چتینلیکلر یاشاییر. آچیق دستهیه احتیاجلاری وار. بیزلرین ده سرعتلی تدبیرلر گؤرملیگیک اساس اینسانی یاردیمی و دستگی فیلیسطینلیلره تامین ائتمک اوچون." دئدی.
دولت باشقانی رجب طیب اردوغانین ایسلام امکداشلیق تشکیلاتینین عضوو اولان اؤلکهلره فیلیسطینی ساوونمایا دعوت ائتدیگینی، هم بیرلشمیش میللتلر یاخین شرقدکی فیلیسطینلی مولتجیلری اوچون یاردیم و یئرلشدیرمه آژانسی هم ده دیگر یاردیم تشکیلاتلارینا فیلیسطینلیلر اوچون کؤمک ائتمه چاغیریشینی حیاتا کئچیردیگینی خاطیرلادان سیدجان،
" بو، بیزجه مثبت بیر آددیم اولدو. بئلهلیکله، 1 میلیون دولاری بیر آرایا گتیرهرک بیرلشمیش میللتلر یاخین شرقدکی فیلیسطینلی مولتجیلری اوچون یاردیم و یئرلشدیرمه آژانسی واسطهسیله فیلیسطینلی قاچقینلارا آختارما قراری آلدیق. بئلهلیکله، فیلیسطینلی قاچقینلارین تحصیل و اساس احتیاجلاری اؤدنهجک." دئیه دانیشدی.
بو پولون افغان خالقینین یاراتدیغی بیر پول اولدوغونو دیله گتیرن سیدجان، ایسلام امکداشلیق تشکیلاتینین بو بارهده تشببوسونو دستکلدیکلرینی دئییب.
ایسلام امکداشلیق تشکیلاتینا عضو اؤلکهلره ده سیدجان،
" بو چتین دؤورده فیلیسطینلیلری دستکلهمهیه" چاغیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
ایراندا گؤستریلر داوام ائدیر
تهرانین ستارخان بؤلگهسینده گؤستریچیلر یوللاردا اود یاندیریب اطرافداکیلاری اعتراضلارا قوشولماغا چاغیردی
"ایران هئچ بیر شکیلده نۆوه سلاحی الده ائتمهمهلیدیر"
جیمز کلورلی: ایچریده اؤز خالقینا ظلم ائدن بیر رژیم، مطلقا دیشاریداکی دوست و متفیقلریمیزی تهدید ائدجکدیر


text:
لیبی-ده یئنی حکومت وظیفهسینین ایجراسینا باشلاییب
لیبی-ده محمد یونس المنفی پرزیدنت شوراسینین صدری فایز السراجدان وظیفهنی تحویل آلیب.
لیبی-ده محمد یونس المنفی پرزیدنت شوراسینین صدری فایز السراجدان وظیفهنی تحویل آلیب.
پایتاخت طرابلس-داکی باش ناظیرلیک اوفیسینده همین موناسیبتله کئچیریلن مراسیم باش ناظر عبدالحمید دبیبهنین ایشتیراکی ایله باش توتوب.
المنفی "بو گون بیز باریش مقصدلی بیر اقتدارین حاکمیته گلدیگی بیر منظره گؤروروک" دئییب و جاری ایلین آخیریندا نمایندهلرینی سئچمهلری اوچون اقتداری لیبی-لیلره تحویل وئرهجکلرینی وورغولاییب.
یئنی حکومتی گؤستریلن اعتیمادا گؤره تبریک ائدن السراج ایسه، "حاضیردا حاکمیتین تحویل وئریلمهسی پروسهسی باریش مقصدلی اقتدارین گوجلندیریلمهسینی تمثیل ائدیر" ایفادهلریندن ایستیفاده ائدیب.
قئید ائدک کی، لیبی بمت-نین باشچیلیغیندا فوریه آیینین اولینده لیبی سیاسی دیالوگ فوروموندا پرزیدنت شوراسینین رهبرلیگینه محمد یونس المنفی، میللی بیرلیک حکومتینین باش ناظیرلیگینه ایسه عبدالحمید دبیبه سئچیلمیشدی.
لیبی میللی بیرلیک حکومتینین باش ناظیری عبدالحمید دبیبه کابینهسی 10 مارس دا سرت-ده ییغینجاق کئچیرن نمایندهلر مجلیسیندن 132 قبول و بیر بی طرف سسله اعتیماد سس آلمیشدی.
عبدالحمید دبیبهنین رهبرلیک ائتدیگی لیبی میللی بیرلیک حکومتی دونن توبروک-داکی نمایندهلر مجلیسینده آند ایچیب.
ایلگیلیلی خبرلر
ماجاریستان-ارمنیستان ایلیشکیلری یئنیدن قورولدو
ارمنیستان، آذربایجان بایراغینا سایغیسیزلیق ائدن ارمنی سوبایی اؤلدورن سفرووون آذربایجانا قایتاریلماسینا گؤره ماجاریستانلا دیپلوماتیک ایلیشکیلری کسمیشدی
آیبکده میدانا گلن پاتلامادا ان آز ۱۹ نفر اؤلدو
افغانیستانا یاردیم هیئتی اکیبلرینین آراشدیرمالاری نتیجهسینده پاتلامادا ان آز ۱۹ نفرین حیاتینی ایتیردیگی، ۲۳ نفرین یارالاندیغی آچیقلاندی
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی


text:
تورکیه ده پولیس اوییگه هجوم اویوشتیرگن تروریست جنگریلر تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی
ایککیسی نینگ هم خاتین تروریست ایکن لیگی بیلدیریلدی
تورکیه جمهوریتی ایچکی ایشلر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده، پولیس اویی گه قره ته هجوم گه قول اورگن بلووچی ترور تشکیلاتی پی کاکا منسوبی تروریست جنگریدن بیرته سی نینگ زوزان تولان کود آتیده گی دلشاه ایرجان ایکن لیگی بیلدیریلدی.
وزیرلیک تامانیدن بیریلگن بیاناتده، مرسین ولایتی مزیتلی تومنی پولیس اوییگه توناون کونی کیچه تورکیه وقتی بیلن 22.45 ده 2 ته خاتین تروریست جنگری تامانیدن هجوم اویوشتیریلگن لیگی و هجوم گه قول اورگن 2 تروریست جنگری نینگ هم تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلگن لیگی قید ایتیلدی.
بیاناتده، تروریست جنگریلردن بیرته سی نینگ زوزان تولان کود آتیده گی دلشاه ایرجان ایکن لیگی معلوم قیلیندی.


text:
سلیمان ثانی آخوندوف
سلیمان ثانی رضاقولو بیگ اوغلو آخوندوف (3 اوکتوبر 1875[۱]، شوشا[۲]– 29 مارس 1939[۲][۳]، باکی[۲]) – آذربایجان دراماتورقو، ناثیر، معاریف خادیمی، امک قهرمانی (1932). ادبیاتدا همسویادی میرزه فتحعلی آخوندوفدان فرقلنمک اوچون عربجه "ایکینجی" معناسینی داشییان " ثانی " سؤزونو اؤزونه لقب گؤتورموشدور.
یاشاییشی[دَییشدیر]
سلیمان ثانی آخوندوف 3 اوکتوبر 1875-جی ایلده شوشا شهرینده آنادان اولموشدور. او، اوشاق یاشلاریندا آتاسینی ایتیردیگی اوچون داییسی صفرعلی بیگ ولیبیگوفون حیمایه سینده بؤیوموشدور.[۴]سلیمان ثانی آخوندوف 1885–1894-جو ایللرده قوری موعلیملر سمیناریاسیندا تحصیل آلدیقدان سونرا اوچ درجهلی روس-تاتار مکتبینه موعلیم تعیین ائدیلمیشدیر.[۴] او، عؤمرونون سونونا کیمی پداقوژی فعالیتله مشغول اولموش، یازیچی، ژورنالیست کیمی تانینمیشدیر.
سلیمان ثانی آخوندوف 1906-جی ایلده باکیدا چاغریلمیش آذربایجان موعلیملرینین 1. قورولتاییندا ایشتیراک ائتمیشدیر. 1920–1921-جی ایللرده قاراباغ ویلایتینین معاریف شؤعبهسینین مودیری، 1922–1930-جو ایللرده باکیدا مکتب مودیری وظیفهلرینده چالیشمیشدیر. 1922-جی ایلده آذربایجان ادیب و شاعیرلر ایتّیفاقینین ایلک صدری سئچیلمیشدیر. ادبی و پداقوژی فعالیتینه گؤره 1932-جی ایلده اونا "امک قهرمانی" آدی وئریلمیشدیر. 1921-جی ایلدن 1930-جو ایلهدک فاصیلهسیز باکی سووئتی عوضوو، باکی ایجرایه کومیتهسینین نامیزهدی و آذربایجان مرکزی ایجرایه کومیتهسینین عوضوو اولموشدور. "ایکینجی ایل " آدلی درس کیتابی نین مؤلیفیدیر.
سلیمان ثانی آخوندوف 29 مارس 1939-جو ایلده، 63 یاشیندا وفات ائتمیشدیر.
بدیعی یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
سلیمان ثانی آخوندوفون ایلک یارادیجیلیق اثری " تاماحکار " کومدیسیدیر. او بو اثرینی میرزه فتحعلی آخوندوفون " حاجی قارا " اثری نین تاثیری ایله 1899-جو ایلده یازمیشدیر.
بو کومدیسینده او، دؤورون بیر سیرا منفیلیکلرینه، او جوملهدن خسیسلیگه، تاماحکارلیغا، قادین اسارتینه قارشی چیخمیش، عمران، گولزار، شرف خانیم کیمی موثبت صورتلر یاراداراق یئنی نسلی حقیقته، فداکارلیغا سؤوق ائتمگه، اوخوجو و تاماشاچیلاردا گؤزل حیات آرزولاری اویاتماغا چالیشمیشدیر. 1907-جی ایلده قلمه آلدیغی "دیبدات بیگ " ، "تورک بیرلیگی" آدلی کومدیلری ایله آذربایجان تئاتر صحنهسینه سیاسی-ایجتیماعی مؤوضو گتیرمیشدیر. "لاچین یوواسی" ، "قارانلیقدان ایشیغا" ، "شاهصنم و گولپری" ، "سعادت زحمتده دیر" ، "ملا نصرالدین باکیدا" ، "عشق و اینتیقام" و س. پیئسلرین مؤلیفیدیر.
سلیمان ثانی آخوندوف هم ده اوریژینال ناثیردیر. "قوناقلیق" (1905)، "کؤوکبی-حورّیت" (1905)، "یوخو " (1905) اونون ایلک حکایهلریدیر. او بو کلاسیک اثرلرینی 1905-جی ایل اینقیلابینین تاثیری ایله یازمیشدیر. یازیچی "طوطوقوشو" (1909) حکایهسینده ده آکتوال مسلهیه توخونموشدور. ادیب تخمیناً بیر صحیفه حجمینده اولان بو حکایهسینده تقلیدچیلری، آنا دیلینه خور باخانلاری طوطوقوشونون سیماسیندا ایفشا ائتمیشدیر. سلیمان ثانی آخوندوفون یازدیغی "قان بولاغی" (1923)، "اومید چیراغی" (1923)، "جهالت قوربانی (1923)، "نه اوچون" (1925)، "تبریک" (1925)، "سونا خالا" (1926)، "ناموس" (1926)، "میستر قرئیین کؤپگی " (1927)، "سون اومید " (1927)، "ایکی دوست، ایکی دوشمن" (1927)، "گنج ماشینیستکا و قوجا یازیچی" (1935) حکایهلری آذربایجان نثرینین قییمتلی نومونهلریندندیر.20. عصر آذربایجان اوشاق ادبیاتینین فورمالاشماسیندا، اینکیشافیندا دا اونون بؤیوک خیدمتی واردیر. ادیب "قورخولو ناغیللار " (1912–1914) باشلیغی آلتیندا یازدیغی "احمد و ملیکه" ، " عباس و زینب " ، " نورالدین " ، " قاراجا قیز " ، " اشرف " ایله آذربایجان اوشاق ادبیاتیندا فورما، مضمون، اوسلوب یئنیلیکلری گتیرمیشدیر.
اثرلری[دَییشدیر]
- اثرلری. باکی: 1936.
- سئچیلمیش اثرلری (ترتیب ائدنی عباس زامانوف). باکی: 1951.
- سئچیلمیش اثرلری (ترتیب ائدنی نادر ولیخانوف). بیر جیلد. باکی: 1968.
- سئچیلمیش اثرلری (ترتیب ائدنی نادر ولیخانوف). ایکی جیلد، باکی: 1968.
- حکایهلر و پیئسلر (ترتیب ائدنی نادر ولیخانوف). باکی: 1975.
- سئچیلمیش اثرلری (ترتیب ائدنی و اؤن سؤزون مؤلیفی: نادر ولیخانوف). باکی: 2005
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان ادبیاتی تاریخی. 3 جیلدده، اوچ جیلد، باکی، 1957.
- آذربایجان سووئت ادبیاتی تاریخی. 2 جیلدده، بیر جیلد، باکی، 1967
- آذربایجان سووئت ادبیاتی. باکی، 1966.
- میر جلال، فریدون حسینوف20. عصر آذربایجان ادبیاتی. باکی، 1982.
- ج.حاجییئف 20. عصر آذربایجان ادبیاتی تاریخی. باکی، 1955.
- مسعود ولییئوف س.ث.آخوندووف باکی، 1956.
- ج.ناغییئوا. س.ث.آخوندوف آرشیوینین تصویری. باکی، 1962.
- نادر ولیخانوف. سلیمان ثانی آخوندووف باکی، 1968.
- نادر ولیخانووف سلیمان ثانی آخوندوف. باکی، 1976.
- ر.شمسییئوا. سلیمان ثانی آخوندوف (متودیکی-بیبلیوقرافیک ادبیات گؤستریجیسی). باکی، 1975.
- Oчepk иcTopии AзepбaйджaHckoй coBeTckoй лиTepaTypы. MockBa, 1963
- اورخان محمدوف(باهارلی). آغدامین آدلی-سانلی پداقوقلاری، عالیملری. باکی، 2001.
- اورخان ذاکراوغلو (باهارلی). قاراباغین سئییدلی اویماغی. بیر کیتاب، باکی، 2017
- محمدحسین تهماسیب. سئچیلمیش اثرلری. 2 جیلدده. بیر جیلد. باکی: موترجیم، 2010. – ص. 466–469.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Czech National Authority Database.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ AxyHдoB CyлeйMaH CaHи // Бoлbшaя coBeTckaя эHциkлoпeдия (rus.): [B 30 T.]. / пoд peд. A. M. ПpoxopoBa 3-e изд. MockBa: CoBeTckaя эHциkлoпeдия, 1969.
- ^ Süläjman Sani Achundov // Czech National Authority Database.
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ H. Əhmədov. Azərbaycan məktəb və pedaqoji fikir tarixi. Bakı: Elm və təhsil, 2014. — səh. 237–240.


text:
قئورق یواخیم رتیکوس
قئورق یواخیم رتیکوس (اینگیلیسجه: Georg Joachim Rheticus) بیلیم اینسان. ۱۶ فوریه ۱۵۱۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۰ ایل عومر ائلهییب و ۴ دسامبر ۱۵۷۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. قئورق یواخیم رتیکوس هاله-ویتنبرق بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات، آسترونومی ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Georg Joachim Rheticus»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قئورق یواخیم رتیکوس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ألوئـردینین ایلانې / سخاوت ساحیل (حیکایه)
حیکایهنین دیلی گئرچک و آجیدیر؛ أصلینده رئالدیر، رئــــــال.
بو دیلی سئومهین اۏخوماسین!
آیهان میانالی
قادين صاحيب اۏلدوغو، قازانديغی شئيی پايلاشماق گۆجۆنده دَگيل.
زيقمۏند فرئيد
أری نه قازاندی، نه قازانمادی گۆلوئرن-ين عئينينده دَگيلييدی. هئچ واخت پال-پالتار، قير-قيزيل صؤحبتی إلـهمزدی. ألوئردی هامییا أل توتوردو، نسلی-نجابتی اۏنون هاواسینا اوچوردو، کيشینين تک’جه آدی-سانی يۏخ، هم ده خيرتدهگـه جن پولو-مالی وار ايدی. تۏی اۏلوردو ألوئردی، وای اۏلوردو ألوئردی –قۏهوم-یاخینین خئيری-شرّی اۏنون چيگينلرينده ايدی. حاتم ساياق سخاوتلی ايدی. آرواد دئييلن کس بير دفعه آغزینی آچمازدی کی، آی کيشی، أل چک بو یاخشیلیقدان، أل چک اۏنا-بونا گؤروم-باخيم إلهمکدن. ظاليم قيزی إله بيل ألوئردینين آروادی دَگيلیدی، ساخلاديغی ايدی، ميقّ إلـهييب سسینی چيخارمازدی.
آخشام اۏلدو مو، والسّلام، گولوئـرنين باشینا يئکه بير داش دوشوردو؛ گؤزو قاليردی قاپیدا. بير ساعات کئچيردی، ايکی ساعات کئچيردی، أری گلمک بيلميردی کی، بيلميردی. گؤيوم-گؤيوم گؤينهييردی ايچی، دئييردی گؤرهسن أری ايندی هانسی’سا سۏنادا، هانسی’سا رئستوراندا سوتول-موتول قيزلار’لا واختینی کئچيردير. اۏ ساعات گؤزونون قاباغینا أرینين شاهمار ايلانی گليردی. دوشوننده کی، ايندی اۏنون شاهماری اؤزگه يووادا دينجهلير، سرينلهنير، اؤز زهرينی کيمينسه دردینه درمان وئرير، ايچين-ايچين قۏورولوردو، توستوسوز، دومانسيز آليشيب يانيردی…
دونيا ماليندا گؤزو يۏخويدو، أرینين پولونو، وارینی هامیيا وئرمـهگه حاضير ايدی. هئچ کيمه وئرمک ايستمهديگی، بؤلوشه بيلمهديگی يئگانه شئی أرینين ايلانی ايدی! اۏنو هامیيا قيزيرقالانيردی.
گولوئـرن اوشاق کيمی تئز آلدانان ایدی، اؤز تسلّیسینه اؤزو ده اينانيردی – دئييردی نه اۏلايدی مؤعجيزه باش وئرَيـدی، أريمين ايلانی آچيليب-ييغيلان اۏلايدی، هَمَشه اؤزوم’له گزديررديم، لازيم اۏلاندا يئرینه قۏشارديم، اۏلماياندا چيخاريب قۏيارديم بانکانين ايچینه. تا بير ده اۏنون دردینی چکمزديم، قيسقانمازديم، اورهگيم ده راحات اۏلاردی.
ألوئردی يايی-قيشی چيلپاق ياتيردی، يئرینه گيرنـده تیشئرتینی ده سۏيونوب آتيردی، آزارتی بئله ايدی ظاليم اۏغلونون. اوشوموردو، يۏرقاندان، پتودان هئچ نه اؤرتموردو اوستونه، ائلهجن، لوت-آنابولبول تيررهنيردی يئرینه…
آرواد بونا عادت إلـهسه ده، ديشی باغيرساغینی کسيردی، شورو-شوبههسی بوتون عؤمرونو زَهَر إلـهميشدی، دی گل کی، عاييب إلهييردی، جينقيرینی دا چيخاردا بيلميردی.
…گولوئـرن اوياناندا هاوا عمللی-باشلی ايشيقلانميشدی، يوخودان دۏيماق نـهدی بيلمهيـَن ألوئردی تيسّ ووروب ياتيردی. أن چۏخ دا سودگونلری(یکشنبه) گوناۏرتاياجان ياتماغين آلیشقانی ایدی. برک ياتيردی، خۏرولداما’سا دا ايلان کيمی فيسيلداييردی. خويونا-خاصيتینه تانیش ایدی آروادی – جينلهمهسی توتاندا اۏنو خيشداماغینی، آلکاشليغینی، سؤيوشجول اۏلماغینی، دئديگيم کيمی ياتاندا ايلان کيمی فيسيلداماغینی حالال-خۏشودور دئييب باغيشلاييردی. باغيشلاماديغی بير’جه شئی واردی – ألوئردینين ايلانی…
هميشهکی تکی، نه ساعاتا باخدی، نه پنجرهيه، گؤزونو آچار-آچماز، قورد قوزويا باخان کيمی، حريصليک’له أرینين ايلانینا باخدی. ايلان دا کی، نه ايلان، دئيَردين قاباغيندا شاهمار شاهه قالخيب. اورهگینی يئنه قارا شوبههلر ديددی؛ إله بيليردی أری يوخودا لچرين بيرینی آلتینا ساليب کئف چکير، اۏنا گؤره ده ايلانی ديک-ديرينگه قاليب.
کؤینهگینين ياخاسینی حيرص’له دوگمهلهيه-دوگمهلهيه ياتاق اۏتاغینين قاپیسینی چيرپيب چيخدی.
مطبخدن گلن قاب-قاجاق دانقيلتیسی ألوئـردینی تعطیل گونونون شيرين يوخوسوندان إلـهدی…
یازار: سخاوت ساحیل
کؤچورن: آیهان میانالی
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
110587
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱
تورکمن صحرادا دورلی شهرده تورکمنلرینگ بیک عاقیلداری مخدومقلی فراغی نینگ یاتلاما دابارالاری گچیریلیأر.
بو دابارالارینگ اینگ جوشغونلیسی بولسا مخدومقلی فراغی و آتاسی دولت محمد آزادی نینگ آق توقای داقی قونامچیلیغیندا گچیریلیأر.
آق توقای داقی دورلی شهرینگ چادیریندا دورلی دابارالار گچیریلدی.
یاتلاما دابارالاری بیلن بیله لیکده تورگِنلر ده والیبال و گورهش یالی یاریشلار دا گچیردی.
گلستان ولایاتی نینگ حأکیمی علی محمد زنگانه آق توقای دا گچیریلن دابارادا شاهیرینگ اوزوندن قوان میراثینا اونس گچدی.
تورکمنستان ینگ ایران داقی ایلچیسی احمد قوربان اوف دا تورکمنستان دا مخدومقلی فراغی نینگ یاتلانماغی اوچین آلیپ باریلان ایشلر حاقیندا گوررونگ بردی.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۵ خرداد ۱۴۰۱
۲۵ خرداد ۱۴۰۱
۰۵ خرداد ۱۴۰۱
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۱


text:
نوروز بیره می کوتیب آلیندی
بابر کلتوری انجمنی
نوروز بیره مینی کوتیب آلدی
بابر کلتوری انجمنی عنعنه لریگه موافق مارت آیی نینگ ۱۶ کونی نوروز تاریخی بیره می طنطنه لی مراسم بیلن کوتیب آلیندی.
موندن تقریبا ایکی ییل آلدین ایریم منمنلیکلر، تعصب و تار فکرلیکلر و بعضا ایچکیلیکلر طفیلی بابرکلتوری انجمنیده اختلافلر تاپیلگن ایدی. ۱۴ ییل دوام ایتیب کیلگن بابر ویب سایتی نینگ بوتونلی چوکتیریلیشی، اوزاق مدت دوامیده ییغیلیب کیلیب سایتگه بیرانسیکلوپیدیک توس بیرگن ۲۰۰دن آرتیق علمی ادبی مقاله لرنینگ یوقالیشی، قره مه قرشیلیکلرنینگ کوچه ییشیگه سبب بولگن ایدی.
انجمن رهبریتی بو مدت دوامیده بابر سایتینی قیته دن تیکله دی، انجمن نی رسما ریجستر قیلدیردی، تورلی مناسبتر بیلن محفللر اوتکزدی.
آنچه مدتدن بیری انجمن نینگ تولیق بیرلیگی اوچون سعی و حرکتلر دوامی بارایدی. بو یولده انجمن کدرلریدن بشیر یعقوبی، نعمة الله بیکزاده، بابر جوزجانی، سید یونس و باشقه لر تینیمسیزایش آلیب باریب، زمینه نی بیرلشیب بو کته مراسمنی اوتکزیش اوچون مساعد قیلدیلر. ییغیلیشگه اوزاق جایلردن هم انجمن اعضالری و مخلصلری کیلیب اشتراک ایتگن ایدیلر.
محفلنی محترم بشیر یعقوبی قیسقه صحبت، خیر مقدم و تبریک سوزلری بیلن آچیب، انجمن رییسی اکادمیسین عبدالحکیم شرعی جوزجانینی صحبتگه دعوت قیلدی.
استاد جوزجانی اوزق – یقیندن کیلگن برچه مهمانلرنی تبریکلب دیدی: نوروز بیره می ۴۰۰۰ ییل میلاددن آلدین قدیمی تورکی خلقلر یعنی سومرلر تمانیدن طبیعت اویغانیشینی اعزازلش مقصدیده اساس سالینگن ایدی. ینی گون یعنی نوروز تورکی خلقلرده ایکینچیلیک ایشلرینی ترتیبگه سالیش اوچون ۱۲ ییلدن عبارت بولگن تورکی تقویم نینگ اجرلمس قسمی ایدی. سومرلر اورته آسیادن ایران و آزربایجان بویلب بین النهرین گه اوتیب قوناق تاپگندن کیین، نوروروز بیره می باشقه ملتلر جمله دن پارسلرگه اوتیب دایمی مراسمگه ایلندی و بوگونگه قدر دوام ایتیب کیلماقده.
استاد جوزجانی افغانستان تورکلری اینیقسه اوزبیک و تورکمن خلقلری تاریخی اوستیده توختلیب، فاشیستیک رژیم استبدادی اینیقسه اونینگ ایکی دهشتلی نماینده سی امیر عبد الرحمان و محمد گل مومند آرقه لی عملگه آشیریلگن فاجعه لی جنایتلرنی آچیب بیردی و بوگون دولت نینگ سیاستی طالبلرنی شمال ولایتلریده جایلشتیریب، قبیله حاکمیتینی ینه بیر بار ملتیمیزاوستیگه یوکلب، مال وملکینی اولر نظارتی آستیده آلماقدوردیدی.
استاد جوزجانی دوام بیردی:
بو قلتیس شرایطده افغانستان تورکلری نینگ بیرله شووی بیر تاریخی ضرورتگه ایلنگن. هرکیم بو قیزیل چیزیقدن اوتیب، بیرلیگیمیزنی بوزه دیگن بولسه، اوز ملتیگه خیانت قیله دی و هیچکیم اونی کیچیرمیدی.
بابر کلتوری انجمنی سویدن دیک دموکراتیک توزوملی بیر مملکتده، بیر اجتماعی عایله صفتیده خلقیمیز بیرلیگی نینگ تمثیلچیسی حسابلنه دی. شوندی آغیر شرایطده اونینگ بیرلیگینی کوز قره چیغیدیک اسرش برچه میز نینگ ملی بورچیمیز حسابلنه دی. انجمن روابطینی شخصی و سلیقوی اختلافلردن اوزاق سقلب، کیچیریملی بولیلیک و بغری کینگلیک بیلن باشقه لرنی هم قبول قیلیلیک. بو تورکانه خصلت ازلدن بیزلرده بار. حتی تورکی دولتلر باشقه ملتلرنینگ دینی ومدنیتینی حمایه قیلیب، تیللرینی اوسدیریب کیلگگنلر. ایچیملیک بازلیکدن سقله نیلیک.
اوندن کییین بشیر یعقوبی ایرکین واحدوف «اوزبیگیم» قصیده سیدن بیر نیچه بیت اوقیب مهمانلرنی اوقت تناول قیلیشگه دعوت قیلدی. عایله لر پیشیریب کیلگن خیلمه خیل مزه لی طعاملر اشتها بیلن صرفلنگندن کیین، محفل رسمی توس آلدی و سید یونس کنسرتی باشله نیب، قیزیقیش بیلن کوتیب آلیندی. کنسرت جریانیده انجمن کدرلریدن بیری نرگس برنا خانم حسنیه بانو یاردمی بیلن پیشیرگن سوملک حلواسی بیر عالی سلیقه بیلن کیچیک - کیچیک گیلاسچه لرده مهمانلرگه تقدیم ایتیلدی.
اوندن کیین نوروز عنعنه سی صفتیده غله اوریشتیریش اویینی باشلندی، بو میده باله لر و یاشلراوچون کوپ قیزیقرلی ایدی.
سونگره بشیر یعقوبی بیر توصیه نامه و سئپاسنامه نی اوقیب ایشیتتیردی و اشتراکچیلر دقتینی اونگه جلب ایتدی.
محفل اداغیده کریم جان جویا آرقه لی لاتری اویینی باشلندی و بیرینچی لاتری...آتیگه چیقدی.
محفل سالم فضاده بیرلیک و صمیمیلیک روحیه سی بیلن کیچقرون ساعت ۹.۳۰ده توگه تیلدی.
محفلنی اولدن آخر گه چه بشیر یعقوبی کمال موفقیت بیلن آلیب باردی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
راپورتر: پروین جوزجانی


text:
اوْرمان قیزی لئآ
یازار: مارک کوْلمار
چئویرن: سوسن_نوادهرضی
آنادیلیمیز: هر گونکو کیمی بوگون ده لئآ اوْرماندادیر.
لئآنین ائوی یوْخدور. بو اوزدن ده اوْ بوتون گونونو دوْستلاری ایله، اوْرمانین کیچیک حیوانلاری ایله گئچیریر. و آخشام چاغلاری، همین کیچیک دوْستلار اوْندان دعوت ائدیرلر کی گئجهنی اوْنلارین یانیندا قالسین.
آنجاق بو حکایه چوْخدانین حکایهسیدیر، لئآ ایندی بؤیویوپ. لئآ اوْ قدر بؤیویوپ که بعضاً بوتون کیچیک دوْستلارینین ائوینه گیرمَگه چوْخ بؤیوکدور ایندی. اوْ آرتیق هر قاپیدان گئچه بیلمیر. سیغماییر.
بو گئجه دوْستلاری، بالاجا قوشلارین یانیندا گرک یاتسین. اوْنلارین یوواسی چوْخ بؤیوک بیر آغاجین باشیندا، یوْغون بیر بوداغین اوستوندهدیر. و اوْنون ایچون، اوْرا یئتیشمک چوْخ چتیندیر. لئآ سوْنوندا آغاجین باشینا یئتیشنده (لاپ اوجادا دگیل، کیچیک دوْستلارینین عایلهسینین یوواسی اوْلان بوداقدا). آرخاداشلارینین، کیچیک قوشلارین، آناسی اوْردایدی. اوْنو گؤزلهییردی.
-“لئآ، دئدی قوش آنا، من سنی گؤزلهییردیم. ایستیردیم سنینله دانیشام.”
لئآ قوش آنانی چوخ سئویر چونکی اوْ بالاجا قیزلا چوْخ مهرباندیر. و لئآ اوْنون بالالارینا یاخشی باخدیغینین فرقینده ایدی. قوش آنا هر زمان ماهنی اوْخودوغونا گؤره بللیدیر بوتون ماهنیلاری باشاریر. و گؤردو?و بوتون ایشلرینه باخمایاراق، هر زمان لئآیا سلام وئرمک و اونا یاخشی داورانماغا دا وقت آییریر.
-“اوْتور اوْردا، دئدی قوش آنا، و تَرپشمه.”
لئآ اوْتوردو یووانین قیراغیندا. نفسینی ساخلادی. آنا قوش یاتاغین کناریندان یرپاقدان اوْلان بیر اؤرتو?و یاواشجا قوْوزادی. دؤرد بالاجا جوجه سسسیزجه راحت یاتمیشدیلار.
“نه قدر سئویملیدیرلر” دئدی لئآ. “چوْخ ایستَرم اوْنلاری قوجاغیما آلیپ باغریما باسام. اوْنلاری ییرغالاییپ، اوْنلارا گؤزل بیر ماهنی اوْخوماق ایسترم”.
“یوْخ، دئدی قوش آنا، سس سالمایاق گرک. گرک قوْیاق اوْنلار یاتسینلار. اوْنلار لاپ ایندی دنیایا گلیپلر. قابیقلاریندان چتینلیکله چیخدیلار. سنه دئمک ایستهدی?یم بو ایدی. اوْنلارین دینلَنم?ه و سسسیزلی?ه احتیاجلاری وار. سن گرک یاتماق ایچون آیری بیر یئر تاپاسان اؤزووه. گئجهنی گئچیرمک ایچون آیری بیر یووا. سن آرتیق بورادا یاتا بیلمهیهجکسن.”
کیچیک قیزین گؤزلری ایسلاندی. لئآ قوش آنانین سؤزلرینی ائشیدینجه آغلادی.
“بیزیم یووامیز ایندی چوخ کیچیکدیر. بیز اؤزوموز ده بو یووایا گؤره چوْخلوغوق. و سن، سن ایندی چوخ بؤیوکسن اونا. جوجهلری یارالیا بیلرسن یا حتّی اوْنلاری دوشوره بیلرسن. باشا دوشورسنمی؟”.
لئآ جوجهلرین آناسینین نه آچیقلادیغینی باشا دوشور. اوْ باشا دوشور اما گینه ده تئز سوْروشور:
“اما، من هردن گلیپ اوْنلاری گؤره بیلرممی؟ من ده اوْنلارلا اوْینایا بیلرممی؟”
“البته کی، دییر قوش آنا، قیسا بیر مدّتدن سوْنرا. بیر آز بویومک همن. بیلیرسن، قوشلار تئز بویویرلر!”
بؤیلهجه، کیچیک قیز قوش آنانی اینجهلیکله و چوخ یاواش اؤپر. سوْنرا هیچ سس چیخارتمادان آغاجین گؤودهسیندن آشاغا دوشر. آشاغیدا اوْ تک دگیلدی. آرخاداشی بالاجا دووشان اوْردایدی. اوْردا گؤزلوردو لئآنی ائوینه دعوت ائیلهسین.
نوشته شده توسط admin در دوشنبه, ۲۵ بهمن ۱۴۰۰ ساعت ۹:۲۸ ق.ظ


text:
تورکیه نینگ ریزه ولایتی تورت آیده چای صادراتی دن اوچ میلیون دالر گه یقین عایدات قولگه کیریتدی
اوشبو مطلب نی شرقی قاره دینگیز صادراتچی لر اتفاقی رهبرلیک کینگشی باشلیغی نینگ اورینباسری بیلدیردی
تورکیه نینگ ریزه ولایتی جاری ییل نینگ جنوری-اپریل آی لری آره سیده قیلینگن چای صادراتی دن 2 میلیون 869 مینگ 310 دالر عایدات قولگه کیریتدی.
شرقی قاره دینگیز صادراتچی لر اتفاقی رهبرلیک کینگشی باشلیغی نینگ اورینباسری احمد حمدی گوردوغان, ریزه دن جاری ییل نینگ دستلبکی تورت آییده 19 اولکه گه چای صادر قیلگن لیگی نی بیلدیردی.
گوردوغان, خوددی شوو دور نینگ اوزیده 1045 تن چای صادراتی دن 2 میلیون 869 مینگ 310 دالرلیک عایدات قولگه کیریتیلگن لیگی نی معلوم قیلدی.
گوردوغان, "بلجیم, اوکراین و امریکا قوشمه ایالتلری اینگ کوپ چای صادر قیلینگن اولکه لردن عبارت بولدی. بلجیم گه بیر میلیون 660 مینگ 323, اوکراین گه 297 مینگ 873 و امریکا قوشمه ایالتلری گه 152 مینگ 978 دالرلیک چای صادر قیلیندی" دییه قید ایتدی.
صادرات قیلینیاتگن اولکه لر سانی نینگ کونساین آرتیب باریاتگن لیگی نی بیلدیرگن گوردوغان, اوتگن ییل نینگ خوددی شوو دوری دن فرقلی اوله راق میلادی 2022- ییل نینگ دستلبکی 4 آییده بیرلشگن عرب امیرلیک لری, کانادا, سنگال, اوزبیکستان, مالدوا, مالتا و آلبانیا گه هم چای صادر قیلینگن لیگی نی بیلدیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپانیا لیگی باشقرووی پاریس سن جرمن بیلن منچستر سیتینی قاره لب شکایت ایتدی
بو جماعه لرنی کوپ پول خرجت قیلیب بازارنی بوزگن لیگی بیلن عیبله ماقده


text:
طالبان
طالبان سرپل ولایت مرکزی بیر قِسمینی نظارتگه آلدی
8 Aug 2021
شِمال-غربي سرپل ولایتیدهگی محلي منبعلرگه کۉره، طالبان جنگریلری ولایت مرکزی نینگ بیر قِسمینی نظارت آستیگه آلگن. اسمینی آشکار قیلیشنی ایستهمهگن
امریکا اېلچیخانهسی: طالباننینگ سونگگی هجوملری بو گروهی نی سیاسي اېچیمگه صادقلیگیني سوال آستیده قویگن.
8 Aug 2021
امریکا نی کابلدهگی اېلچیخانهسی طالبان نینگ یقینده ییریک شهرلرگه اویوشتیرگن هجوملرینی و گروه نینگ افغانستاندهگی اوروشنی توگهتیش اوچون سیاسي اېچیم
طالبان نینگ کتّه تلفاتی؛ بوگروه نینگ ۵۷۲ جنگچیسی اردو کوچلری بیلن تۉقنهشووده هلاک بۉلگن
8 Aug 2021
مدافعه وزیرلیگی رسميلری نینگ معلوم قیلیشیچه، اردو قۉتلری و امریکانی قیرووچی اوچاقلری نینگ بوگروه نینگ تورلی ولایتلردهگی موقعلریگه قرشی هجوملری
امریکانینگ ب-۵۲ بامباردمانچی اوچاقی طالبان نینگ شبرغاندهگی موقعلرینی نشانگه آلدی
8 Aug 2021
ملي مدافعه وزیرلیگی رسميلری امریکانی بامباردمانچی(ب-۵۲) اوچاقلری جوزجان ولایتی مرکزی شبرغانده طالبان موقعلرینی نشانگه آلگنینی تصدیقلهدی. مدافعه وزیرلیگی سوزچیسی اۉرینباسری
سرپل ولایتیده خوفسیزلیک کوچلری و طالبان جنگچیلری اۉرتهسیده جنگلر دوام اېتماقده
8 Aug 2021
محلي مخبرلر نینگ خبر بېریشیچه، سرپل ولایتیده خوفسیزلیک کوچلری و طالبان جنگچیلری اۉرتهسیده قوراللی تۉقنهشوولر دوام اېتماقده. اولرگه کۉره، سرپل
طالبان نینگ غزنیني مالستان تومنیده اوروش جنایتی؛ ۲۷ عادی اهالی آتیب اۉلدیریلگن، عیاللر باردی کیلدیسي چیکلنگن
7 Aug 2021
افغانستانانسان حقوقلری مستقل کمیسیونسی خبر بېریشیچه، غزنی نینگ مالستان تومنیده طالبان جنگریلری تامانیدن ۲۷ نفر تینچ اهالی آتیب اۉلدیریلگن. کمیسیون
شبرغان شهری نینگ بعضی قِسمی طالبلر قۉلیگه اۉتدی
7 Aug 2021
جوزجان ولایتی محلي منبعلرگه کۉره، شبرغان شهری نینگ کتّه قِسمی، جملهدن قماقخانه و جوزجان ولایت حاکملیگی طالبلر قۉلیگه اۉتگن. اسمینی
قوندوز نینگ دشتارچی تومنی اوچون طالبان حاکمی ۱۲ جنگچیسی بیلن اۉلدیریلگن
7 Aug 2021
مدافعه وزیرلیگی، طالبان نینگ قندوز ولایتی دشت ارچی تومنی حاکمی مولوی شاه محمود ۱۲ جنگچیسی بیلن بیرگه اۉلدیریلگنینی معلوم قیلدی.
طالبان نینگ بدخشان مرکزی فیضآباد شهریگه کېنگ ترقهلگن هجوملرینی قَیتریش
7 Aug 2021
بدخشان محلي رسميلری نینگ ایتیشیچه، مدافعه، خوفسیزلیک و خلق بسیج کوچلری مقاومتی دن سۉنگ، ولایت مرکزی فیضآبادنی اېگهللشگهطالبان نینگ نيچه
طالبانن نینگ نيمروز ولایتی اوچون تعینلنگن حاکمی و القاعده نینگ ۳۰ اعضاسی هلمند و نیمروز ده اۉلدیریلگن
7 Aug 2021
۲۱۵ میوهند قولاردوسی نینگ بیلدیریشیچه، طالبان گروهینینگ لینگ آز ۲۷۶ جنگچیسی جمله دن بوگرونهني نیمروز ولایتی اوچون حاکمی عبدالخالق و


text:
سارای شعر توپلوسو حسین اقبالیان (دنیز) گنج نسلیمیز اورک سیزلارینی، یئنی بیر شیوه ده دیله گتیره یئتگی سینی الده ائمکده دیر. بو یئنی شیوه ایله یارانان سؤز بیرلشمه لرینه، اسکی و عادی تعریفلره سیغیشان شعر آدی وئرمک اولماسادا، اونلاردا اولان سس و سؤزلرین موسیقی سی، بو یارادیجی دویغولو اثری، چاغداش ادبی مجموعه لریمیزه «یئنی شعر» آدی ایله داخیل ائدیر. بو …مطالعه بیشتر »
مریمی اؤلموش مسیحا
مریمی اؤلموش مسیحا قربان علی انصاری (انصار قره داغی) شعیر صنعتینده قزه ل اسلوبو دولغون معنا داشییان بیر قالیبدیر. بئله نچی بیر شعیر صنعتینین اساسینا آسلی اولاراق، بؤیوک فضولی لار، نسیمی لر و ها بئله حافظ لر، سعدی لر، مولوی لر دونیا دوردوقجا یاشایاجاق لار. بعضاً اولور کی بیر دفتر شعیر قزه ل اسلوبوندا یالنیز بیر تکجه بیت ده قالیب …مطالعه بیشتر »
سؤز سوراغیندا حسین دوزگون
سؤز سوراغیندا « نگاهی به سروده های حسین دوزگون » آقای بهروز ایمانی یکی از علا قه مندان و شاگردان استاد، و پژوهشگر و شاعر و نویسنده معاصر توانسته است چند مجموعه ی شعر استاد را نقد و معرفی كند و آنها را به صورت كتابی انتشار دهد. و ظاهرا اولین كتابی است كه درباره تحلیل آثار منظوم استاد در …مطالعه بیشتر »
یول لار عصیرلر قربانعلی انصاری ( انصار قاراداغلی )
یول لار عصیرلر قربانعلی انصاری ( انصار قاراداغلی ) بو شعیر دفترین ی فلگین قهری توتان ، خوش گون اوزونه حسرت قالان ، عمرونو عمرومه جالایان آنام « کفایت خانم انصاری » یه حصر ائدیره م . پاییز آخشامیدیر، اسمیردی کولک كندین طبیعتی، لاپ توتغون اورك كؤچدوكجه قارانلیق كوچه – باجایا منیم ده گؤزلریم آسیلدی آیا بو آن، كوچه میزده …مطالعه بیشتر »


text:
اویان نیوز اختصاصی : بؤلگهده ۱۲۰-دن چوخ میوه باغینین تامامی محو اولدوغو و چوخلو ساییدا شیرین سو قویوسونون یارارسیز حالا دوشدویو بیلدیریلیر.
ایراندا اورمیه گؤلونون قوروماسی نتیجهسینده اطراف اراضیلرده یئرلشن ۱۰۰-دن چوخ کند تاماماً بوشالیب.
اویان نیوز موخبرینین وئردیگی معلوماتینا گؤره، حیات شرایطی آغیرلاشان، دولانا بیلمین اهالی تهران و باشقا شهرلره کؤچملی اولوب.
اورمییا گؤلونون قوروماسی نتیجهسینده یئرآلتی سولار دا دوزلاشیب، اکین ساحهلری یارارسیز حالا دوشوب، بؤلگهده شیرین سو قیتلیغی یارانیب. نتیجهده اهالی اکینچیلیکله و حئیواندارلیقلا مشغول اولا بیلمییب.
بؤلگهده ۱۲۰-دن چوخ میوه باغینین تامام محو اولدوغو و چوخلو ساییدا شیرین سو قویوسونون یارارسیز حالا دوشدویو ده بیلدیریلیر.
بو خبرین یایین حاققی اویان نیوز سیته سینیندیر و آنجاق قایناق وئررک یایینلانابیلر


text:
تهراندا اوخوللار بو گون ده تعطیل ائدیلدی
هاوا چیرکلیلیگینین یوکسک سویهلرده اولماسی سببی ایله دونن تهران ایالتینده بوتون اوخول، اداره و اونیوئرسیتهلر تعطیل ائدیلمیشدی
ایرانین باشکندی تهراندا هاوانین چیرکلیلیگی سببی ایله ایلک و اورتا اوخوللار بو گون ده تعطیل ائدیلدی.
ایران مطبوعاتینا گؤره، تهران بلدیه باشقانی یاردیمچیسی عابد ملکی، هاوا چیرکلیلیگی و گؤرولهن تدبیرلرله باغلی آچیقلامالار وئردی.
ملکی، هاوانین چیرکلیلیگی عاجل دوروم چالیشما قروپونون توپلانتیسینا توخوناراق،
"توزون گلیشی و هاوا چیرکلیلیگی شاخصینین یوکسلمهسی نتیجهسینده یارانان ساغلیقسیز شرایط سببی ایله بو گون تهران ایالتینده بوتون اوخوللار تعطیل اولاجاق، آنجاق اونیوئرسیته و قوروملار آچیق اولاجاق" دئدی.
هاوا چیرکلیلیگینین یوکسک سویهلرده اولماسی سببی ایله دونن تهران ایالتینده بوتون اوخول، اداره و اونیوئرسیتهلر تعطیل ائدیلمیشدی.
شهرین هاوا سیرکولاسیونونا اویغون اولمایان قونومو و جمعیتین چوخلوغونون یانی سیرا اسکی مدل اتومبیللر ایله چوخ ساییدا موتورسیکلتلرین توستوسو، تهراندا هاوانین چیرکلهنمهسینی آرتیران عامللر آراسیندا گؤستریلیر.
دونیاداکی هاوا چیرکلیلیگی سیرالاماسیندا ایلک ۳ شهر آراسیندا یئر آلدیغی بیلدیریلهن تهراندا، اوخوللار بو سببله تئز تئز تعطیل ائدیلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
هیندوستان-دا سئل و داشقینلار زامانی اؤلنلرین سایی آرتیب
هیندوستان-دا سئل و داشقینلار زامانی اؤلنلرین سایی یوز نفری کئچیب.
بنگلادش-ده سئل:36 نفر اؤلوب
بنگلادش-ده دنیز سویهسینه یاخین اراضیلرده تأثیرلی اولان شدتلی یاغیشلار نتیجهسینده میدانا گلن داشقینلاردا 36 نفر حیاتینی ایتیریب.
آلمانیا: بنزینلی و یا دیزل اتومبیل ساتیشی ایله باغلی پلان یانلیشدیر
آلمانیا، آوروپا بیرلیگینین، یئنی بنزین و دیزل ایله ایشلهیهن اتوموبیللرین ساتیشینی ۲۰۳۵.جی ایلدهن اعتباراً قاداغان ائدن یاسال دۆزنلهمهسینی قبول ائتمهیهجکلرینی بیلدیردی


text:
`بیرلشن عاراپ امیرلیکلری` نتیجهلر
حابارلار [90]
- أردوُغان امارات دا
- أردوُغان اماراتا ساپار قورار
- امارات ینگ یوُلباشچیسی آرادان چیقدی
- گوترش مسکودا پوتین بیلن دوشوشار
- زلنسکی: بوردیانکا شهرینده یاغدای بوچادان دا بتِر
- بیرلشن میللتلر قوراماسی اوکرایناداقی ییتگیلر حاقیندا ماغلومات بردی
- اوکراینالی بوُسغونلارینگ سانی ۳ میلیون ۳۲۸ مۆنگ سانیندان گچدی
- بیرلشن میللتلر قوراماسی أردوُغانا مینّتدارلیق بیلدیردی
- اوکراینالی بوُسغونلارینگ سانی 2 میلیون 316 مۆنگدن گچدی
- بیرلشن میللتلر قوراماسی روسیانینگ اوکراینا ادن هۆجۆمینی یازغاردی
- بیرلشن میللتلر قوراماسی: اوکراینا 1.5 میلیارد دلار کؤمِک بریلر
- آمریکا 12 روس دیپلماتی قوُویار
- حالقارا قورامالار و داشاری یورتلار روسیانینگ حرکتینی یازغاردی
- حوثی توُپاری امارات-ی ینه هۆجۆم قوراماق بیلن تهدیت اتدی
- أردوُغان بیرلشن میللتلر قوراماسینداقی گؤبِکلیدپه سمبولینی گؤردی
- تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی بیرلِشِن میللتلر قوراماسیندا بیانات بردی
- أردوُغان: تۆرک اؤیینینگ قاپیسی هممِهلره آچیقدیر
- تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی آمریکادا
- أردوُغان کیتابینی یوُلباشچیلارا هؤدۆرلأر
- گوترش: من طالیبان بیلن دوشوشیق گچیرمأگه طایار


text:
ابراهیم ساوالان: منیم بو یانمیش گؤیلوم…
او شانلی بیر ایلده، آذربایجان روزنامهسی بئله بیر بیلدیریش یایمیشدی:
«آذربایجان خلق ادبیاتی- آذربایجان فولکلورونون ان گئنیش و زنگین ساحهسی اولان «خلق ادبیاتی» حیصّهسینی توپلاییب نشر ائتمک آرزوسیله، بو گوندن باشلایاراق آذربایجان رزونامهسینده بیر ستون آچیلیر. آذربایجانین بوتون منطقهلرینده اولان ماراقلی و هوسکارلاردان تمنّا ائدیلیر، آذربایجان فولکلورونون بو حیصّهسینی تکمیلی صورتده توپلانماسی اوچون یوخاریداکی مؤوضوعلره عایید معلوماتلارین دیقّتله توپلاییب آذربایجان روزنامهسی ایدارهسینه گؤندرسینلر.»
بو بیلدیریشین آردیجا، فولکلور نمونهلرینین توپلانما ایشینده بیر چوخلاری تبریزدن و باشقا شهرلردن ایشتراک ائدیرلر و مین ایللر بویو اورک صاندیقلاریندا گیزلین ساخلانمیش بایاتیلار، مثللر و سایره فولکلور نمونهلری روزنامهیه یول تاپیر و آذربایجان روزنامهسی بیر نؤوع آذربایجان فولکلورو اورقانینا چئوریلیر.
او شانلی بیر ایلین قانلی فاجیعهسیندن سونرا، پهلوی رژیمی آذرین ایگیرمیآلتیسیندا تورکجه کیتاب و روزنامهلری مئیدانلاردا یاندیریب کول ائدیر. بیز بو دردی ائله همن ایللرده توپلانمیش، همن روزنامهلرده یانمیش بایاتیلار دیلی ایله اوخشاییریق:
منیم بو یانمیش گؤیلوم/ دردله قالانمیش گؤیلوم/ بیلدیر گونوم خوش کئچدی/ بو ایل تالانمیش گؤیلوم.
عزیزییم، وار دردیم/ یوخ درمانیم، وار دردیم/ خار اکنلر گول دردی/ من گول اکدیم، خار دردیم.
عزیزیم یانا دردیم/ گلمز بیانا دردیم/ بیر درد بیلن اولسایدی/ دردیم بیان ائدردیم.
فلکی دیندیرئیدیم/ بیلمهزین بیلدیرئیدیم/ منه یازی یازاندا/ قلمین سیندیرئیدیم.
بی دردیم وار کاغاذیم/ سن ائله جار کاغاذیم/ یئتنده یار یانینا/ دیل آچ، یالوار کاغاذیم.
منیم آنام، اؤز آنام/ ایکی دولو گؤز، آنام/ یاد گلر یالان آغلار/ قوی آغلاسین اؤز آنام.
آرازی آییردیلار/ قومونان دویوردولار/ من سندن آیریلمازدیم/ ظولمونن آییردیلار.
قاشلارین میلدیر یاریم/ گولوشون گولدور یاریم/ آرامیزدا آراز وار/ قلبیمیز بیردیر یاریم.
آتیمیزی قوشالیم/ داغی- داشی آشالیم/ سن یاغمیر اول، من بولود/ یاغارکن قوووشالیم.
سو کیمی آخما یاریم/ یادلارا باخما یاریم/ یادلار منی یاندیریر/ سن باری یاخما یاریم.
عزیزیم گونه یاندیم/ گون چیخدی گونه یاندیم/ عالم بیر دفه یانسا/ من دؤنه- دؤنه یاندیم.
یاندیم، آللاهیم یاندیم/ یاتمیش ایدیم، اویاندیم/ داش اولسایدیم اریردیم/ تورپاق ایدیم دایاندیم.


text:
منچستر دنیز قیراغیندا (فیلم)
منچستر دنیز قیراغیندا (Manchester by the Sea) آمریکادا 2016جی ایلده دوزلمیش بیر فیلم دیر. فیلمین یؤنتمنی و یازاری کینت لانرقان دیر . بو فیلمده پارلاق اولدوز آکتورلار کیسی افلک، میشله ویلیامز، کایل چاندلر، و لوکاس هجز دیرلر. فیلم بیر دلی قانلی اوغلانین آتاسی اؤلوموندن سونرا ، اونو ساخلایان عمی سی نین ناغیلی دیر.
بو فیلم آدلیملیغی نین ندنی آلدیغی اؤدوللر دیرلر. 2016 دا آمازون استودیولاریندا اکران اولماغینا گؤره ساندانس فیلم فستیوایندا بیرینجی اولاراق سئچیلدی. بو فیلمین تکجه 8.5 میلیون دولار بودجه سی اولماغینا باخمایاراق 62 میلیون دولار ساتیشی اولوب. بو فیلم قولدن قلوبون ان یاخشی آکتور (کیسی افلک) اؤدولونو آلمیشدی.
"منچتسر دنیز قیراغیندا" فیلمی 2017جی ایلده 89جو اوسکار اؤدوللرینده 7 اؤدول آدایی ایدی. فیلم آدای اولدوغو، ان یاخشی گؤرونتو، ان یاخشی یؤنتمن، ان یاخشی آکتور (کیسی افلک)، ان یاخشی یاردیمچی آکتور (هجز)، ان یاخشی یاردیمچی قادین آکتور، ان یاخشی سناریو اؤدوللری آراسیندا ایکیسی نی، ان یاخشی کیشی آکتور (کیسی افلک) و ام یاخشی سناریو اؤدوللرینی قازاندی.
ناغیل[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکی پدیا صفحه سی


text:
سئوگینین اؤزگۆرلۆڲۆ / آیدا شهباززاده (حیکایه)
هر زامان اۏلدوغو کیمی ایشېقلار گئجه اۏلمازدان اۏنون یاشامېندا سۏلوردو. بو گئجه فرقلی بیر دوروم یاشایېردې. بو گئجه کۆچهلر کۆلَک’له بیرلیکده گۆنَشی گؤرمهدیڲی پنجرهلردن سیزی گؤرۆردۆ.
بو اوزون سۆردۆڲۆنۆ اؤزلمین قارانلېغېنېن تام اۏرتاسېندا هاوا آیاز، بوز کیمی دیر.
آغزېمدان إشیڲه چېخان هاوا بوخارلې بولود اۏلوب، گؤزدن یۏخ اۏلوردو. اۆشۆیۆردۆم… سۏیوق هاوا بۆتۆن بَدَنیمی سارمېشدې… آما ترلهییردیم. بئینیمدهکی دۆشۆنجهلریم’له عئینی زاماندا ماهنېلارې اۏخویاراق، اۏنلارېن جانلاندېرماغېنا چالېشېردېم.
یئنه أللریمده سۏلموش چیچکلردن وار ایدی. آخې بونلار اۏنون أن سئودیڲی چیچکلری ایدی. اۏ گۆن آخشام اۆرهڲیم یئنه دَلی کیمی آتماغا باشلامېشدې. نه زامان اۏنا دۆشۆنۆرسم، اۏنون’لا گؤرۆشهجهڲیمی خیال إدیب، اۆرهڲیم سانکی یئریندن چېخاجاقمېش کیمی اۏلوردو.
یئنه بۏشونا اۏنو سئویردیم… بۏشونا یاشلانېردېم…
آی ایله گئجهنین بیر-بیریندن آیرې دۆشدۆڲۆ بیر اؤلکهدهکی کیمی…
اۏنون حیکایهسینی ده سادهجه هر گئجه آیــا باخارکن هۆزۆنلهنَنلر بیلدی، قالانلارې ایسه زامان کئچدیکجه فلاکتلر اؤلکهسینده یۏخ اۏلوب گئدیردی.
بلکه ده اۏنون تک تَسَلّیسی هر زامان گئجهدن محروم اۏلدوغو اۆچۆن آغلادېغې یووارلاق آی ایدی.
باشېمې قالدېرېب، اۏلدوغوم یئره باخدېغېمدا، یاشامېن أن بؤیۆک شۏکلارېندان بیرینی یاشایېردېم.
هر شئی اۏتوز بئشینجی ایلین گئجیکمیش سېناغېندان باشلانمېشدېر.
بیر قالاکسییادا آی وار دېر، گۆنَش وار دېر؛ آما بو قالاکسییادا بیزیم سایا بیلمهدیڲیمیز قَدَر پارلایان سالخېم اولدوزلار آسېلمېش.
پارلاق اولدوزلار، اۏنو گؤرۆنجه ایشېلدایاردېلار. آرتېق اۏنسوز ایندی دۆنیامداکې اولدوزلارېم هئچ بیریسی ده پارلاق ایشېلتېسې اۆچۆن یاشامېمدا، اؤنَمسهمهییر.
هر گئجه بولودلارېن آراسېندا اۏلان خور باخېنتېدا پردهلری باغلې اۏلان بیر اۏتاغېن ایچینده یالنېزجا اۏنون اۆچۆن بو قالاکسییادا اۏنا سارې سۆرۆکلهنیردیم.
سَسسیزلیڲیمه بۏغولموش بو قالاکسییانېن قارانلېغېندا، اۆرهڲیمده درین بیر یارا باش قالدېرېب، ایچیمده هر زامانکې کیمی گۆنۆ-گۆندن آرتان سؤزلریمین چاتمادېغې قَدَر دۏلو گؤزلریم’له دۆشۆنجهلریم’له دالېشېر دیر.
اۏ گئجه گؤزلریم بیر فیلمین تکرارلانان آنېلار پردهسینی یاشایېردې. بیر ایلمهنین ایچینده سنین’له ایتمیشدیک. اؤزۆمده اۏ قَدَر یاشادېغېمېز آنېلارې ساخلامېشدېم کی، زئینیمدهکی آلبۏمون اۆز قابېغېنی نه إدیردیم ده باغلانمایېردې.
یاشامېمدا کی اۏنون ایزلرینه باخېب-باخېب آغلایېرام.
اۏ گۆنۆن قارانلېق آخشامېندا یاتاق اۏتاغېما گیرَنده، اؤزۆم’له قرار وئردیڲیم بۆتۆن آیرېلما آنېلارې سیلمهڲه چالېشاجاغام. نهدن اۏ بیر کرهلیک دۆنیانې ترک إتمیشدی، و یاشامېمدا کی اۏنون ایزلرینه باخېب- باخېب آغلایېرام .
اۏ گۆنۆن قارانلېق آخشامېندا یاتاق اۏتاغېما گیرَنده اؤزۆم’له قرار وئردیڲیم بۆتۆن آیرېلما آنېلارې سیلمهڲه چالېشاجاغام. نهدن اۏ بیر کرهلیک دۆنیانې ترک إدیب، اۆرهڲیمده سۏنسوز بیر درد آغاجې أکمیشدی.
آرتېق اۏندان قالان بیر سۆرۆ خاطیرهلر ایدی.
اۏنون بۆتۆن شکیللرینی، مکتوبلارېنې، شعرلرینی، هديهلرینی گؤز یاشې ایله قوطویا تۏپلامېشدې.
ایللرین اوزونو ایکی حَسرَتلی، ایکی سئودالې اۆرَک، بیلمهیهرک بو آیرېلېغېن قوطوداکې دۏستاغېندا یاشامېشدېلار.
سؤندۆرۆلمۆش گؤزلر’له قوطونون پاسلانمېش بۏیاغېنا باخېب اۏنو دۆشۆندۆم.
ایچیمده یاشادېغېمېز آنېلار’لا، دؤڲۆشۆردۆم. بیر آن اؤزۆمۆ ایتیریب، ألیمدهکی قوطو یئره چېرپېلدې. قوطونون ایچیندهکی آنېلار هر یئره ساچېلمېشدې. نه باش وئردیڲینی آنلایا بیلمهدیم و اۏنلاردان بیرینین یئره دۆشن شکلینی ألیمه آلدېم. شکیله باخېب دریندن بیر ایچیمی چکدیم و بئلهلیک’له اۏ گۆنلره گئری دؤنمۆشدۆم. بیر آن نفس چکمهڲی’یله اینجارېم قالمایېب، گئدیب پنجرهمین قارشېسېندا دوردوم. پاسلانمېش چرچیوهنین
آچېب، اۏنون قاباغېنداکې شکلیمیزه باخېردېم. اۏنون گؤزلرینه هر باخدېغېمدا، بیر غریبه حیس منی باشېنا آلېب، اوزاقلارا گؤتۆردۆ.
آرتېق یاشاماقدان یۏرولموشدوم. یئنه اۏنون گۆلـَن گؤزلری عاغلېما گلدی. آخې، هاردان بیله’یدیک کی، بیر گۆن آیرېلېق چاغلارېنېن چالاجاغېنې دا گؤره بیلهجهییک!!!!
“۱۴ ایل اۏلدو” دئدی. ۱۴ ایل دیر بو سۏلموش چیچکلری ساخلامېشدې. گؤزلریندن بیر داملا یاش گۆللرین اۆزهرینه داملادې.
“دئیهسن، بیرده گلمهیهجَک، نه اۏلار من بو چیچکلر’له اۏنون إوینه گئتسم” دئیه مېرېلداندې.
بیردن گۆجلۆ کۆلَک أسمهڲه باشلادې. پنجرهمین شۆشهلرینی سیلکهلَییردی.
اؤزۆمۆ اۆشۆمهڲه باشلایېرام.
آرتېق ایندی کۆلَک شکیلیمیزی ألیمدن آلمېشدې.
اؤزۆم’له شکیلیمیزین آرخاسېنجا گئتمهڲه قرار وئریرم، آما کۆلَک آرتېق اۏنو چۏخدان دېر آپارېبدې. چارهسیزلیڲیمه کشکهلر’له دۆشۆنهرَک، بیر داها کیمسهسیز قالدېم.
قوطونو یاواشجا أللریمین آراسېنا آلېب اۏتاغېمې ایشېقلاندېران آیا باخدېم. اۏ گئجهمیزده کی اۏلان لاجورده بۏیانمېش گؤڲ اۆزۆنده بَیاضلېغېنې قۏرویان آیــا اوزون- اوزون باخدې کیمی. بیر نؤقطهدن چۏخ اۏلمایان اولدوزلار آی ایله بیر اۏلوب، گؤڲ اۆزۆنه گؤزَل آنلاملار قاتمېشدې. هر شئیین یۏخو کیمی اۏلدوغونو ایستهییردیم. کۆلهڲین سېزې بۆتۆن بَدَنیمه هۏپموش، ایستر-ایستهمَز اؤزۆمۆ تیتیرهمهڲه باشلایېرام. گؤزلریمی باغلایاراق، باشېمې قالدېرېرام.
“بیلیرم سنده بورداسان”
بیر سَس قولاغېمدا پېچېلداماغا باشلایېر.
“ایندی’سه گلیرَم اۏرالارا، آچ باغرېوې، سنسیز بو یاشامېن آنلامې یۏخ دېر. گؤزله منی. داها آرتېق سنه چاتدېقدا سنی بوراخمایاجاغام”.
ایندی اۏنلارېن یاشادېغې یورد، چۏخ اوزاق بیر اۆلکه دیر.
هئچ دۆشۆنمَزدن، منی اۏ یوردا ترک إتدیڲی گۆنکۆ کیمی گئتمهلی ایدیم. هر شئی بیر آندا اۏلوب، اؤزۆمۆ خیال إتدیڲیم یئرده تاپمېشدېم.
“-بورایا نهدن گلدیک؟ بوراسې ملکلر اۆلکهسینین فیلمینی باشلاماق اۆزهرینده دیر!”
بیردن گؤزلریم ” رافائل ” ملهڲی’یله اۆز-اۆزه گلدی. اۏنون پارېلدایان گؤزلری هئچ سۏرغولامازدان منی، سئودیڲیم ایتیرمیش آخان گؤز یاشلارېم’لا تانېشدېردې. رافائل دئدی:
-بیر گۆن کۆلَک اۏنو بولودلار آراسېنا آپارمېشدې. اۏ ایسه بو بولودلارېن بیریسینه سؤزلرینی دئمیشدیر. بولود اۏنو إشیدیب، اۏ دویقولارې ایله بولود اۏردا دوستاقلانمېشدې. داها اۏندان سۏنرا ایتیر-باتېر اۏلوب، سَنین سئودیڲین هئچ گؤرۆنمهمیشدی.
بو سؤزلری إشیدَرکن؛ آنجاق بونون نه اۏلدوغونو هئچ زامان باشا دۆشمَزدن، بو حیسّ منی اۏرادا أسیر إتدی. إله بیر اۏنون گلمهڲی بو یوردا بیر یوخو کیمی ایدی.
بئلهجه اؤزۆم’له قرارلاشدیم رافائل ایله بیرلیکده بولودلارېن اۆلکهسینه گئدم. اۏرا یئتیشدیڲیم آن اۏ دئدی:
-ایتمیش سئوگین سؤزلرینی بو بولودلارېن بیریسینه دئییب. بونو هانسېنا دئدیڲنی بیلمیریک. هم ده نه دئدیکلرینی بیلمیریک. اۏنو تاپسان بوردا اۏلانلارېن هامېسې اؤزگۆر اۏلاجاقلار.
بیر آن اؤزۆمۆ سېخېلان کیمی حیسّ إتمهڲه باشلادېم. چۆنکۆ بورادا هیچ بیر شئی گؤردۆڲۆ کیمی دَڲیل ایدی.
اوزون زامان ایدی چۏخ اوزاق اۏلدوغو بیر حیسّ بیر اۏ قَدَر تانېش اۏلسا دا، اۏنون’لا یاشایېردې… داها اؤنجه بو قَدَر حیسّی، بورایا کؤچۆب گلمَزدن اؤنجهده وارې ایدی.
بۆتۆن بولودلار’لا بیر-بیر دانېشمېشدې. اۏنلار’لا دانېشدېقجا کئچمیشینی خاطېرلایېردې. نئجه بیر یاشام یاشادې، نئجه بیر اینسان ایدی، هارادا دۏغولموش بۏیا-باشا چاتدېغې، اوشاقلېغې، ایستکلری، بؤیۆدۆکجه نئجه دَڲیشدی…
اؤزۆمۆ بو دیلکـهده نه قَدَر چۏخ اۆزگۆر حیسّ إتسهیدیم بیر اۏ قَدَر ده توتساق دا حیسّ إدیردیم.
بو حاللاردان کنارا، بیردن-بیره قارا بولودا راست گلدی. دۆشۆندۆ، بو قَدَر قارا بۏیاغېنا بۆرۆنمۆش بولودون ایچینده ألبتّه بیر اینسان اۏلمالېیمیش. قارا بولودا یاخېنلاشدې. آددېملارېنې آتېب هَمَن یئرده بایېلدې.
قارا بولود اۏنون سَسینی إشیدیب، بیر داملا یاش اۏنون آیاغې آلتېنا دۆشدۆ. بولودلار اؤلکهسی پېچېلدادې:
-بو داملادا سَنین سئودیڲین سؤزلر یازېلېب دېر. اۏنو اۏخویا بیلسن، بیزده اؤزگۆر اۏلا بیلهریک.
اۏ أڲیلیب یئردن داملانې گؤتۆردۆ. داملا داها آغېر، بیرآز دا کؤورک ایدی. شفّاف پارلایان داملا اۏنون أللرینین آراسیندا پارچالاندې، سانکی أریییب گئدیب. قارا بولود پېچېلدادې:
-سئوگیلیوین سؤزلری منیم’له دیر. اۏنون’لا ایندی دَنیزه طرف گئدهجهڲم.
ایندی اۏنون نفسلری اۆزۆنۆن قارشېسېندا بیر آنلېق بولودلانېر، سۏنرا یۏخ اۏلور.
اؤزۆمۆ هم اۏلدوغونو اۆلکهده، هم ده ایچدن ایتمیش بۏشلوقدا حیسّ إدیرم.
نهدن بیر داملا گؤز یاشې، بونجا یاشامېن آنلامېنې ایتیره بیلَردی!
آرتېق اۏ ایندی اۏ قَدَر آغلامېشدې کی، اؤلهجهڲینی دۆشۆندۆ. بولودلارېن بیریسینه یاسلاندې. آجېسېنې پایلاشماق اۆچۆن بولودا پېچېلدايېب دئدی:
سنه بیر سېر وئرهجهڲم. یاشامېن آنلامې سَنین گؤزلریندن آخان دامجېلاردا گیزلی دیر و اۏردا سۏن نفَسلرینی چکیردی.
روحو قارا بولود’لا سارېلېب، اۏنون’لا بیر اۏلاندان سۏنرا دَنیزلره آزاد بوراخېلدېلار.
یاشامېن سۏنوندا اؤزگۆرلۆک کیمی اؤدۆللندیریجی بیر شئی یۏخ’سا بۆتۆن تۆرهلر یۏخ اۏلا بیلسین.
اۏ، سئوگیلیسی ایله گؤرۆشمک اۆچۆن دَنیزلره بیرلیکده آزاد بوراخېلدېلار.
بیر-بیرینه اۏلان عئشق و سئوگی اۏنلار’لا بیرلیکده اؤلمهمیشدی!
Podcast: Play in new window | Download


text:
دینو زوف
دینو زوف (اینگیلیسجه: Dino Zoff) (دوْغوم:۲۸ فوریهٔ ۱۹۴۲ (۸۰ یاش) ماریانو دل فریولی) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دینو زوف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۴۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ماریانو دل فریولی دوغوملولار
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- فوتبال قولرلری
- اودینزه کولوبونون اویونچولاری
- ناپولی کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۷۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۷۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۷۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۸۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۶۸ اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۰ اویونچولاری
- مانتووا کولوبونون اویونچولاری


text:
ایسرایل اوری
ایسرائل اوْری (ارمنیجه|Իսրայել Օրի) ـ (۱۶۵۸-۱۷۱۱) ائرمني میلّی آزادلیق حرکتینین اؤنده گلن آدلاردان بیری، و ارمنیستانین صفوی و عثمانلی حاکمیتیندن قورتولماسینی آماجلایان بیر ارمنی میلّتچیسی. بیرینجی پئتری، محمود افغانی ایرانا حمله ائتمگه چاغیران بیر سیاست آدامی.
جاوانلیغی[دَییشدیر]
اوری 1658ده سیسان کندینده دوغولدو. آتاسی زنگهزورون مالیکی ایدی. جوانلیقدا، بیر گروه ائرمنی ایله بیرلیکده، ارمنیلرین عثمانلی و ایران حاکمیتینه قارشی موجادیلهسی اۆچون آوروپا گوجلریندن کؤمک آختارمیشدیر.
1678ده کاتولیکوس هاگوپ ژوغائتسی طرفیندن اولوشدورولان و گورجیستان شاهی اونبیرینجی گئورگه طرفیندن حمایت اولونان یئددی کیشیلیک بیر هئیأت ائچمیادزیندن رومایا یولا چیخمیشدیر. اوری ده بو هئیأتین عضولاریندان بیری ایدی. کاتولیکوس، پاپادان آوروپالی مسیحی گوجلرین کؤمهیینی ایستهیهجکدی. بو کؤمک قارشیلیغیندا دا ارمنی کیلیسهسی روما کاتولیک کیلیسهسینه باغلاناجاقدی. نه وار کی 1678ده یاشلی کاتولیکوس یولدا، ایستانبولدا اؤلور و اوری دن باشقا، هئیأت ارمنیستانا قاییدار. اوری تک باشینا نقشهنی تماملاماق اۆچون یولا دوام ائتمهیه قرار وئریر.[۱]
اوری اون دؤردونجو لوویسنین فرانسه اوردوسونا قاتیلیر، آلبای روتبهسینه قدر یوکسهلیر و دوققوز ایل ساواشیندا ساواشیر. ساواشدا اینگیلیسلر طرافیندن توتوقلاندیقدان سونرا آزاد بیراخیلیر. ساواشدان سونرا پروسیایا یئرلشیر، ائولنیر و تاجیر اولور. نوفوذلو کیشیلرله تماسلاریندا سورهکلی اولاراق ائرمنی خالقینین یابانجی حاکمیتیندن قورتاریلماسی مسألهسینی دیله گتیرمیش آما سوغوک بیر ایلگیسیزلیکله قارشیلاشمیشدیر. نیهایت دوسسئلدورف شهرینده پرئنس ژوهانن ویلهئلمین خیدمتینه گیرر.
اوری، اگر پرئنس ائرمنیستانین اؤزگورلویونو ساغلایابیلیرسه اونا ارمنیستان تاجینی وعد ائدر. ائرمئنیستان مسألهسینین آوروپا دئولتلرینین ان یوخاری سطحده ایلگی قونوسو اولماسینی آرزو ائدن ویلهئلم، اورییه بیر توصیه مکتوبو وئرهرک آووستوریا ایمپاراتورونا و فلورانسا حؤکومدارینا یوللار. آنجاق، اوری ائرمئنی سیاسی محیطلریندن رسمی بیر مسئولیت داشیمادیغی اۆچون، سؤیلهدیکلری دیقّته آلینماز. ویلهئلمین توصیهسی اوزرینه، اوری ائرمنیستانا قاییدار، هم ائرمنی اصیللریندن گرکلی حیمایت بلگهلرینی آلماق هم ده نه قدر بیر عسگری گوج وعد ائدهبیلهجکلرینی اؤیرنمک اۆچون. 1699دا ائرمنیستانا گئری دؤنن اوری، یئنی کاتولیکوسلارین روما کیلیسهسینه داخیل اولمایی قبول ائتمهدیکلرینی اؤیرهنیر.[۲]
1699دا اوری، ملیک سافراز ایله بیرلیکده آنگئگهاکوت (قاراباغ)دا گیزلی بیر توپلانتی قورار. بو توپلانتیدا اون بیر سیونیک مالیکی، باتی آوروپا دولتلریندن عسکری یاردیم ایستهمهیی قبول ائدرلر. بئلهجه، دین آداملارینین اولماسا دا سویلولارین حیمایتینی الده ائتمیش اولاراق اوری، آلمانیایا ژوهانن ویلهلمین یانینا قاییدار. آما پرئنس ویلهئلم اونا، اؤز امرینده اولدوغو بیرینجی لئوپولد ایله گؤروشمهسینی توصیه ائدر. اوری، 1700 ایلینده بیرینجی لئوپولد ایله گؤروشونجه، ایمپاراتور اونا پلانین باشاریسی اۆچون روس حیمایتینین گرکلی اولاجاغینی سؤیلر. پروسیا و آووستوریادان موفقیت الده ائده بیلمهیینجه اوری، 1701ده موسکووایا گئدر.
بو آرادا اوری، تجروبهلی بیر دیپلومات اولموشدور. آووسترویا ایمپاراتورو اونو ایستانبولا گؤندرمیش، قارلوفچا آنتلاشماسی تامامن اونون اهتمامی ایله سونوجلاندیریلمیشدی.[۳]
ائرمنی پلانی[دَییشدیر]
اوری، ائرمنی اؤزگورلوک پلانینین روس یانلیسی چیزگیسینی بلیرلهین ایلک رهبر اولموشدور. موسکووایا چاتاندان سونرا بیرینجی. پئترو ایله گؤروشموش و اونا سیونیک مالیکلرینین دیلهیینی تقدیم ائتمیشدیر. مکتوبدا مالیکلر "باشقا اومیدیمیز یوخ، تانری و اولکهنیزدن باشقا" دییه یازمیشدیر. پئترو، بو یاردیم طلبینه مثبت جواب وئریر. روس-ایسوئچ ساواشینین آردیندان ائرمنی خالقینا یاردیم ائدهجهیینه سؤز وئریر (اما بو ساواش آنجاق 1722ده، اورینین 1711ده اؤلوموندن سونرا بیتدی).
بیرینجی پئترونون قافقازلارلا ایلگیلی باشقا پلانلاری واردیر. 1701ده ائرمنیستانا بیر میسیون گؤندریر، عثمانلی و صفوی ایمپاراتورلوقلارینا بیر حمله دوزنلنمهسی موضوعوندا اوراداکی کاتولیکوسلارا مکتوبلار یوللار، آما بوندان بیر نتیجه چیخماز.[۴] بو آرادا اوری 1704ده اون بیرینجی پاپ جلئمئنت ایله گؤروشور، پاپا اونا حیمایتینی وعد ائدیر.
اوری، روس سارایینا سوموت بیر پلان اؤنهریر: ائرمنی و گورجو خالقلارینین اؤزگورلوگه قووشماسی اۆچون قافقازیا اوزریندن 25.000 کیشیلیک بیر روس اوردوسو، 15.000 کازاک آتلیسی و 10.000 پیاده گرهکهجکدیر. آتلی بیرلیکلرین گونئی قافقاسیایا وارماسی اۆچون داریال گئچیدیندن گئچمهسی گرکهجک، پیادهلرین ایسه خزر دنیزیده آستراخاندان گلمهسی گرهکهجکدی. روس بیرلیکلری ائرمنی و گورجو عسکری بیرلیکلری ایله بیرلشهجکدی.
بو پلان اوزرینه، گونئی قافقاسیایا یورویوش اۆچون گرهکلی اولان حاضیرلیقلاری قونوسو گوندمه گلدی. دورومون اینجهلنمهسی، یئرلی خالقین حیمایتینین الده ائدیلمهسی، یوللار و قلعهلر حاقّیندا بیلگی توپلاماق اۆچون، اورینین باشیندا بولوناجاغی خاص بیر توپلولوغون ایرانا یوللانماسینا قرار وئریلیر. شوبهه چکمهمک اۆچون اوری، شاه سولطان حسینین مسئولیّتلیلرینی، روماداکی پاپ طرفیندن گؤندریلدیغینی، ایرانداکی مسیحیلرین دورومو حاقّیندا بیلمهیه گلدیگینی سؤیلهیهجکدی.
اورییه نیشان اولدوغو دوشونولن بایراق[دَییشدیر]
1706دا اوری، روس اوردوسوندا آلبای روتبهسیله، آمستئرداما، سیلاح و ملزمه ییغماق اۆچون یوللانیر. اورادا بیرنئچه آی گئچیرمیش و ائرمنی باغیمسیزلیق موجادیلهسینی تمثیل ائدن بیر بایراغی گؤسترمیشدیر. کیلیکیا ائرمنی کراللیغی (1080-1393) زامانیندا آلتینجی لئوونون آرمی قیرمیزی ـ گؤی ـ ساری رنگلری ایچرمکده ایدی. بو بایراقدا گؤستریلن پالالار عثمانلی و صفوی تورکلرینه قارشی سیلاحلی موجادیلهنی سیمگهلهمکدهایدی. 11 عدد سککیز بوجاقلی اولدوز ایسه آنگئگهاکوت (قاراباغ)دا دوزنلهنن گیزلی بیر توپلانتییا قاتیلان ائرمنی ملیکلری تمثیل ائتمکدهایدی.[۵]
گرهکلی حاضیرلیقلارین آردیندان، 1707ده، اوری بؤیوک بیر قافیله ایله بیرلیکده ایرانا یولا چیخار. اوری، آووسترویا ایمپاراتوروندان، پاپدان و روس شاهیندان مکتوبلار داشییردی.
ایراندا اولان فرانسهلی میسیونرلر اورینین ایصفاهانا چاتماسینا مانع اولماغا چالیشدیلار. اوری شاماخییا چاتینجا، ایصفاهانا گیرمه ایجازهسی چیخانا قدر بیرنئچه گون گؤزلهمک زوروندا قالیر. شاماخیدا اورانین ائرمنی و گورجو لیدرلری ایله گؤروشوب اونلارین روسیایا اولان سمپاتیلرینی گوجلندیریر. بو آرادا فرانسه ائلچیسی و میسیونرلر، روسیانین ائرمنیستانا سیاسی باغیمسیزلیق گتیرمهیه آماجلادیغینی، و اورینین ائرمنیستان شاهی اولماغا نیّتلی اولدوغونو شاها آنلادیرلار. آنجاق شاه، بو قدر اؤنملی بیر ائلچیلیگی گئری قایتارماغا جسارت ائده بیلمز، اونا حؤرمت ائدر. 1709دا اوری ایصفاهانا گیریر و اورانین یئرلی سیاسی شخصیتلری ایله دانیشیقلار آپار. اوری ایصفاهاندا محمود افغان ایله گؤروشوب، اونون ایصفاهانا حمله ائتمهسی بارهسینده ترغیب ائدیر و روسیه شاهینیندا اوندان حیمایت ائدهجهیینی بیلدیریر.[قایناق گؤسترین] آنجاق بیرینجی پئترونون ایرانی ایستیلا ائدیب گورجیستان و ائرمنیستان الحاق ائدهجهیی سؤزلر اوزرینه شاه، گورجیستان والیسینین خیانت ائتمهمهسی اۆچون، اونون یئرینه گووهندیی بیر آیری آدامی والی تعیین ائدیر.[۶] ایسرایل اوری، 1711ده ایراندان روسیایا گئری دؤنرکن یولدا آستراخاندا بیردن اؤلدو.
تأثیری[دَییشدیر]
اورینین چالیشمالاری بیر ائرمنیستانین ایستیقلالی اۆچون چالیشمیش بیر دیگر ائرمنی میليّتچیسی ژوسئپه امینـه (1726-1809) ایلهام قایناغی اولموشدور.
اؤلوموندن سونراسی[دَییشدیر]
روس-ایسوئچ ساواشی دوام ائتدیغی اۆچون بیرینجی پئترو قافقاسیا گیریشیمینی قیراغا قویور. 1722ده روس-ایسوئچ ساواشی سونوجلاندیقدان سونرا بیرینجی پئترو ایرانا بیر یوروش دوزهنلهییپ دربندی آلیر آما سونرا بیرلیکلرینی گئری چاغیریپ بیر باریش آنلاشماسی ایمضالار. ایزلهین ایللرده گورجیستان و قاراباغ عثمانلیلارا ترک ائدر، اورداکی ائرمنیلره ده روسیایا کؤچ ائتمهلرینی سالیق (توصیه) وئریر. روسیه طرفیندن ترک ائدیلن ائرمنیلر قیام ائدیرلر و قاراباغ ایرانا باغلی بیر تورپاق حالینه گلیر. آنجاق 1730دا قاراباغ تکرار عثمانلیلارا گئچر.[۷]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Agop Jack Hacikyan, Gabriel Basmajian, Edward S. Franchuk, Nourhan Ouzounian, (2000). The Heritage of Armenian Literature: From the Eighteenth Century to Modern Times. Wayne State University Press. s. 7. ISBN 0814332218.
- ^ Vahan M. Kurkjian (2008). A History of Armenia. Indo-European Publishing. s. 232. ISBN 9781604440126.
- ^ Baron Noel Noel-Buxton, Harold Jocelyn Buxton, Aram Raffi (1914). Travel and politics in Armenia. Macmillan,. s. 201.
- ^ Richard G. Hovannisian (2004). The Armenian People from Ancient to Modern Times: Foreign dominion to statehood : the fifteenth century to the twentieth century. Palgrave Macmillan. s. 86. ISBN 9781403964229.
- ^ "Armenia within Russia". Day of the State of the Republic of Armenia. Erişim tarihi: 2011-02-08.
- ^ Roger Savory (2007). Iran Under the Safavids. Cambridge University Press. s. 244. ISBN 9780521042512.
- ^ اوری اسرائل، تورکچه ویکی پدیا


text:
۲۵ دسامبر
۲۵ دسامبر:
- ۳۳۶ - تاریخده ایلک سفر رومدا «یئنی ایل» قئید ائدیلدی.
- ۸۰۰ - فرانک حؤکمداری بؤیوک کارل تخته چیخدی.
- ۱۷۹۹ - یئنی آنایاسایا گؤره ناپلئون بوناپارت اوْن ایل مۆدّتینه مۆطلق حاکیمیّته مالیک ایلک کونسول سئچیلدی.
- ۱۹۱۸ - جنرال صمد بی مهمانداروف حربی ناظیر٬ جنرال علیآغا شیخلینسکی ایسه ناظیر مۆعاوینی تعیین ائدیلدیلر.
- ۱۹۲۰ - فرانسه کومونیست حزبی قۇرولدو.
- ۱۹۲۵ - بینالخلق تقویم و ساعات قبول ائدیلدی.
- ۱۹۸۸ - ائرمنیستاندان ۲۵۰ میندن چوْخ تۆرکون ائشیگه اؤتورولمهسی باشا چاتدیریلدی.
- ۱۹۸۹ - رومانیده دؤولت باشچیسی نیکولا چواشِسکو آروادی ایله بیرگه گۆلـلهلندی.
- ۱۹۹۱ - شوروینین ایلک و سوْن جومهور باشقانی میخاییل قورباچوف ایستعفا وئردی. ایستعفانین ائرتهسی گۆنو شوروی ده دۆشدو.
- ۱۹۹۱ - «لاتین قرافیکالی آذربایجان الیفباسینین برپا ائدیلمهسی حاقّیندا» قانون کئچیریلدی.
- ۱۹۹۱ - ایران٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و ایسراییل آذربایجان باغیمسیزلیغینی تانیدی.


text:
سؤزلأر ماغتیمقولی دیلی تۆرکمنینگ
آق توُقایدا تۆرکمن ینگ میللی شاهیری یاتلاندی
تۆرکمن صحرادا دۆرلی شهرده تۆرکمنلرینگ بیک عاقیلداری ماغتیم قولی پیراغی نینگ یاتلاما دابارالاری گچیریلیأر.
بو دابارالارینگ اینگ جوُشغونلیسی بوُلسا ماغتیم قولی پیراغی و آتاسی دؤولت مأمد آزادی نینگ آق توُقای داقی قوُنامچیلیغیندا گچیریلیأر.
آق توُقای داقی دۆرلی شهرینگ چادیریندا دۆرلی دابارالار گچیریلدی.
یاتلاما دابارالاری بیلن بیله لیکده تۆرگِنلر ده والیبال و گؤرهش یالی یاریشلار دا گچیردی.
گۆلیستان ولایاتی نینگ حأکیمی علی محمد زنگانه آق توُقای دا گچیریلن دابارادا شاهیرینگ اؤزۆندن قوُیان میراثینا اۆنس گچدی.
تۆرکمنیستان ینگ ایران داقی ایلچیسی آخمات قوربانوف دا تۆرکمنیستان دا ماغتیم قولی پیراغی نینگ یاتلانماغی اۆچین آلیپ باریلان ایشلر حاقیندا گۆررۆنگ بردی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه، قازاغیستان و آذربایجان ینگ داشاری ایشلر و قاتناو وزیرلری ماصلاحات گچیردی
اۆچ یوردونگ قاتناو و داشاری ایشلر وزیرلری آذربایجان دا دوشوشیق گچیردی
تۆرک پارلمانلاری نینگ باشلیقلاری قیرغیزیستان دا دوشوشدی
11-نجی ماصلاحاتدا تۆرکیأنینگ مجلیسی نینگ باشلیغی مصطفی شن توپ دا بیانات بردی
ولادیمیر پوتین آشغابادا گلیأر
روسیا فدراسیونی نینگ جمهورباشلیغی 29-نجی ژوئن ده آشغابات دا گچیریلجک 6-نجی حازار کنفرانسینا قاتناشار


text:
به گفتۀ چاووش تشکیل انسامل ظفر اورا به مسیر نو سوق داد و با اجرای نخستین آهنگ خود با شعر" عاشق شوریده دورمن آستانینگده وطن" از آصفه شاداب درسال ۱۳۶۰ که از رادیو و تلویزیون افغانستان، اورا به موفقیت های آینده مطمئن می سازد. او با گروه ظفر از سال ۱۳۵۸ به بعد همکاری داشته است.
۸ مارچ - خاتین- قیزلر خلق ارا بیرلیک کونی مناسبتی بیلن «بابر کلتوری انجمنی» قوتلاو سوزی ۸ مارچ مضمونی بیلن اوزبیکلر و برچه تورکی خلقلرعیاللری آره سیده بیر نوع اویغونلیک موجود. تورکی خلقلرده عیاللر (خاتینلر) هردایم ارداقلنیب، سیویلیب، اوز قدرو قیمتیگه ایگه بولگن حالده، حرمتگه سزاوار بولیب کیلگن. مرکزی آسیاده گی ایریم قبیله لرده موجود بولگن خاتینلرنی کمسیتیش، قیز تولدی نی عایله اوچون بختسیزلیک دیب اوندن عار قیلیش، عیاللرنی میراث حقوقیدن محروم ایتیب، اجتماعی حیاتده اولرنی بوتونلی ایرککلر قطاریدن چیتلتیش کبی سلبی اودوملر استثنا صورتده بعضا کوزگه تشلنمسه، عموما تورکلرده موجود ایمس. حتی قُلچیلیک شرایطیده هم، چوریلر (کنیزلر) بیلن انسانی مناسبت سقلنگن و ایریم یوکسک دولت اربابلری چوری آنه لردن توغیلکن. اوزبیکلر وتورکی دولتلرده عیاللر کتته اعتبار و موقعگه ایگه بولیب، دولت مصلحتچیسی، شاهلر ووزیرلر اورینباسرلری و حتی مملکت قرالی درجه سیگه کوتریلگنلر. بونینگ یققال مثاللر بیلن کورسه تیش ممکن: ـــ میلاددن ۵۰۰ ییل آلدین اورته آسیا حدودیده یشاوچی ساکلر و مساگیتلر قبیله لری نینگ قرالی، تورکی خلقلرنینگ مشهور ملکه سی توماریس آنه یا که توماریس خاتون جهان مقیاسیده برینچی عیال پادشاه، مثلسیز چیرایلیک ایگه سی بولیشی بیلن بیرگه، کوچلی حربی سرکرده بولگن. او کمال جسارت بیلن اولکه سیگه باستیریب کیلگن و کوروش کبیر!!! دیب اتلگن ایران شهنشاهینی میلاددن ۵۲۹ ییل آلدین کتته اردوسی بیلن تار مار قیلیب، اوزینی اولدیریب باشینی کیسیب آلدیره دی و قانخورلیکدن تویسین دیب اونی قاندن توله بیر طشتگه سالیب قویه دی. ـــ ملک شمس الدین ایلتتمیش نینگ قیزی سلطانه رضیه، آته سی وفاتیدن کیین هندوستانده سلطنت تختیگه اولتیریب، ایککی ییل عدالت بیلن حکمرانلیک قیله دی. ـــ سرای ملک خانم (بی بی خانم) امیر تیمور نینگ سیویکلی خاتینی، صاحبقران حربی سفرلرگه کیتگنده، عملا دولت ایشلرینی باشقریب، کتته بنالر قورردی. تاریخچیلر گواهلیگیده تیمور دولت ایشلری بوییچه او بیلن مکاتبه قیلیب تورردی. ـــ خراسان دیاری نینگ تورکتبار ملکه سی گوهرشاد بیگیم (گوهرشاد آغا) دنیا نینگ ممتاز ملکه لریدن بیری صفتیده حسن و جمال، علم وکمال و سیاست ساحه سیده تینگی یوق عیال ایدی. او دولت ایشلری بوییچه اِیری - شاهرخ میرزانینگ یاردمچیسی و دولت مصلحتچیسی ایدی. گوهرشاد بیگیم و اونینگ تربیه سینی آلگن ایککی اوغلی میرزا اولوغ بیک و بایسنقر میرزا، تورکستان، ایران و خراسان اولکه لریده تیموریلر مدنیتینی ترقتیش بیلن علم و فننی گللب یشنشی اوچون شرایط یره تیب بیردیلر. هرات شهریده او قوردیرگن گوهر شاد مدرسه سی منطقه ده اینگ مهم بیلیم آلیش مرکزیگه ایلنگن ایدی. بو تاریخی مدرسه و باشقه تاریخی آبده لر امیر عبدرحمان و ظاهرخان تامانیدن بوزدیریلیب ییر بیلن یکسان قیلینگن بولسه هم، اوندن قالگن ایریم بنالر جمله دن گوهرشاد بیگیم مقبره سی هنوز هم کوزلرنی قمشتیره دی. ـــ شونینگدیک باشقه تیموری و بابری ملکه لر، هم ایجادی ایشلری و هم حامیلیک فعالیتلری بیلن شرق رنسانسی (اویغانیش) دوری نینگ تمثیلچیلری ایدیلر. زیب النسا بیگیم اوزیدن قالدیرگن شعرلر دیوانی بیلن فارس تیلی و شعریتی رواجیگه اونوتیلمس حصه قوشدی. ـــ فرغانه خانلیگی قرالیچه سی (ملکه سی) ماهلر آییم - نادره بیگیم اوز تورموش اورتاغی- ییتوک شاعر امیرعمر خان "امیر" بیلن بیرگه، تورکی و فارسی شعر و ادب حامیسی ایدی. اولرنینگ سراییده اونلب شاعر و شاعره لر تربیه کورردیلر. تورکی شاعرلر اوز اثرلریده خاتینلرگه حرمت کوزی بیلن قرب، اولرنینگ فضیلتلری حقیده سوز یوریتگنلر. اوزبیک اولوغ شاعری امیر علیشیر نوایی اوزی نینگ بیر شعریده عیالنی قویاشگه اوخشه تیب، قویاش سوزی یعنی "شمس" مؤنث بولگنی اوچون عیالگه اوخشیدی دیدی. او توصیه قیله دی: باشنی فدا ایلا آتا قاشیغا جسمنی قیل صدقه آنا باشیغا علیشیر نوایی، خاتیننی قانونلر اساسیده حرمت قیلینگلر دیب تاکید لگن ایدی: زوجه که اول بولسه انیس حرم شرع طریقی بیله توت محترم لیکن افسوس که تورکی خلقلرده خاتینلرگه نسبتا شو کبی ایرکینلیکلر، قولی لیکلر ویومشاقلیککه اساسلنگن، عرف و عادتلر، قاعده و اودوملر کوپ بولسه هم، خاتینلر، هیچ قچان فیودال دوری نینگ پاتریارکال (عایله ده ایرکک حاکملیگی) توزومی، شونینگدیک تار فکر ومتعصب دین اربابلری یرتگن تار محیطدن چیقیشگه موفق بوله آلمدیلر. اولکه میزده قبیلوی حاکمیت یوزه گه کیلیشی بیلن عیاللرنینگ هم رنج و عذابی آشدی. حیات نینگ برچه ساحه لریده قبیلوی حاکمیت تامانیدن عملگه آشیریلیب کیله یاتگن حقوق بوزرلیکلر، تبعیض و ستم، خاتین - قیزلرنی هم قیین احوالگه سالدی. افغانستان برچه تورکی خلقلری جمله دن اوزبیکلر، تورکمنلر و هزاره لرگه قره تیلگن عداوت وتینگسیزلیک، اولرنینگ اولادلری اینیقسه قیز باله لری نینگ مکتب - مدرسه گه باریب تعلیم آلیش وتربیه کوریشدن محروم قیلیب کیلدی. بوتون مملکت بوییچه بیداد قیله یاتگن وحشیانه ظلم وستم، اینیقسه رادیکال تروریستلر دوریده گی عیاللرنی برچه انسانی و مدنی حقوقلر منجمله ایشلش، تعلیم آلیشدن محروم ایتیب، اویلرگه قملیب اولتیریب، تشقریگه چیقمسلیککه محکوم قیلیش، قانخورلیک، سوراوسیز تاشباران قیلیشلر، اوققه باغلش، کبَل بیلن اولگونچه اوریش، عیاللرنینگ کوکسینی کیسیش، قیز باله لر ناموسیگه تیگیب اولدیریش کبی انسانیت تاریخیده مثلی کم کوریلگن دهشتلی جنایتلر، افغانستاننی بیرکتته ماتمسرا گه ایلنتیردی. مادامیکه افغانستان نینگ برچه ملیتلری، خلق ارا مقیاسده قبول قیلینگن حقیقی دموکراتیک پرینسیپلر اساسیده تینگ حقوقلی دیب قبول قیلینمسه و بو مساوات اساسی قانونده قید ایتیلیب، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مدنی ساحه لرده، هیچ قنداق استثنا سیز تطبیق ایتیلمس ایکن، مملکتده قبیلوی نظام اوزگرمَی قاله دی و اوزی نینگ طفیلی حیاتیگه دوام بیره دی. افغانستانده اساسی دموکراتیک اوزگریشلرسیز خاتینلر نینگ حقیقی ایرکینلیگینی تأمین قیلیب، اساسی معمالرینی حل قیلیش ممکن ایمس. تینیمسیز کورش و ایزچیل مبارزه آرقه لی پاتریارکال عایلوی مناسبتلر اوزگر- مسدن بورون، خاتین- قیزلرنینگ طبیعی و انسانی حقوقلری خلاده قاله دی و دموکراتیک طلبلریگه عملی جواب بیریلمیدی. "بابر کلتوری انجمنی" رهبریتی، اولکه میزنینگ برچه عیاللری- حرمتلی آنه لر، آپه - سینگیللر و برچه خلقیمیزنی، خاتین- قیزلر خلق ارا بیرمی ۸ مارچ کونی مناسبتی بیلن چین گونگلدن تبریکلب، همه لریگه دموکراتیک ایرکینلیک اوچون کورش یولیده کتته موفقیتلر و عایلوی بخت وسعادت ایستکلرینی بیلدیره دی. "بابر کلتوری انجمنی" رئیسی پروفیسور شرعی جوزجانی اوزبیکلر وتورکی دولتلرده عیاللر کتته اعتبار و موقعگه ایگه بولیب، دولت مصلحتچیسی، شاهلر ووزیرلر اورینباسرلری و حتی مملکت قرالی درجه سیگه کوتریلگنلر. بونینگ یققال مثاللر بیلن کورسه تیش ممکن
..تورکان که سعۀ صدر و همدگر پذیری از خصایل ذاتی شان است و سخت گرویدۀ آثار حماسی میباشند، به شاهنامه به حیث یک شاهکارهنری حماسی می دیدند. ترسیم صحنه های جنگ به اسلوبی که در این اثر آمده با روح سلحشور آنها سازگار است و همانند حماسه های ملی خود «گور اوغلی» و «الپامیش» گرویدۀداستانهای افسانه ای شهنامه شدند.
نگاره یوسوپوا موندن نیچه ییل آلدین تاشکینت اسلام اونیویرستیتی اسلام حقوقی کفدره سیده مینینگ رهبرلیگیمده اسپیرنتوره دورینی توگتدی. اوندن کیین فن نامزادی (پی. اچ. دی) دپلومینی آلدی. اره یوسوپوا موندن نیچه ییل آلدین تاشکینت اسلام اونیویرستیتی اسلام حقوقی کفدره سیده مینینگ رهبرلیگیمده اسپیرنتوره


text:
تکه (Təkə) أرکک کئچی دیر.
تکم (Təkəm) منه عایید اولان تکه دیر.
تکمچی (Təkəmçı) تکه نین کۏکلاسېنې اۏینادان کیمسه دیر.
تکم آغاجدان یۏنتالمېش آذربایجانېن أفسانهوی کۏکلالارېندان (عروسک) بیری دیر کی بایراما بیر نئچه گۆن قالان تکه اۏیناتما دَبی، آدې’یلا اۏینادېرلار.
بو مراسیمده تکه بایرامېن گلیب چاتماسېنېن موشتولوغونو إله-اۏبایا وئریر.
تکمچیلر آرا-سېرا کندلرده بایراما اۆچ-دؤرد گۆن قالان دۆزلتدیکلری تکهنی گؤتۆرۆب قاپې-قاپې گزهرَک شعر اۏخویا-اۏخویا إولردن بایرام پایې دیلهیَرلر.
تکم اۏیناتماق یاشامېن ایشېقلانماسېنېن موشتولوغونو وئریر.
🔸میف (اۏسطوره) باخېمېندان
قار بۏران یئر گؤڲۆ بۆرۆمۆشدۆ. شاختا کۆلک کیمسهیه آمان وئرمیردی. داغلېق بؤلگهلرین قۏرخونج فصلی و قېشې ایدی.
أفسانهلرده بئله گلیب کی ایللرین بیرینده، قارې ننه گۆنَشی أسارته آلېر، گۆنش یئر اۆزۆنه ایشېق ساچا بیلمیر و یئر قېزېشمېر.
شاختا ایلاههسی قارې ننه، ساچلارېنې تامام گؤڲلره سارېر و ساچلارېنې سیلکهلهدیکجه قار یاغدېرېر. قارلار قارېنېن آغ ساچلارېندان تؤکۆلن تۏزلار ایدی.
قارې دورمازدان دایانمازدان آمان وئرمَزدن یاغدېرېردې قارې، آلېردې جانې و آز قالېردې بۆتۆن بیتگیلر، حئیوانلار قار آلتېندا دۏنوب اؤلسۆنلر. آز قالېردې دۆنیا سۏنا چاتسېن، قیامت قۏپسون.
داغلېق بؤلگهلرین سیمگهسی شاختا دېر. بۆتۆن حئیوانلار، درهلر، گؤڲلره و تۏرپاقلارا سېغېنارلار. هامې قارېن نئجه کسیلمهسینی دۆشۆنۆر “قارې ننه اؤلسه گۆنش أسارتدن چېخار یئر قېزار”
قارې اؤلسه ساچلارېنې تیترهده بیلمز، قارې ساچلارېندان قار-قارلایانماز، قار یاغماز.
کیم؟ نئجه؟ نه تَهَر؟ قار تانرېچاسېنې اؤلدوره بیلر؟؟!!
گؤڲ ایلاههسی، گۆنَشین نئجه آزاد إدیلمهسینی دۆشۆنۆر.
قار-بۏراندا گزن و شاختادان اؤلمهڲَن تک جانلې “قورد” دېر.
گؤڲ ایلاههسی دئییر: “دۆنیانې شاختادان قورتاران جانلې تکجه قورد اۏلاجاق.”
دونیانی قورتارماق اوچون گؤی تانریجاسیندان قوردا تکلیف گلیر.
” قاری حددینی آشیب دیر قارینی یئییب گونشی آزاد ائتمه لی سن . ”
او گوندن قورد قارینی یئمه گه چوخ هوسلی اولور و ” قورد قاری یا یئریک له ییر” مثلی دوغولور.
بئله لیک له مئیدان دا تکجه بیر “قورد” قالیر بیرده ” قاری .”
اونا گؤره قوردجا یاشاماق و قوردلا قیامته قالماق مثل لری دیل لرین ازبری اولوب.
قاری یا یئریک له ین قورد اوجا داغ لارین زیروه سینه قالخیر و داغ لار باشیندا قاری
ننه نی آختاریر . قورد قارینی تاپیب یئییر و قار کسیلیر گونش اسارت دن قورتولور قیش بیتیر و قورد هامینی فلاکت دن قورتاریر.
تورک دیلینده قورتارماق، همان نجات وئرمک معناسیندادیر.
” قورتارماق” و ” قوتلو” کلمه لری قوردون قورتاریجی عملیندن آلینیب، یارانیب و ایندی ده ایشله نیلیر.
امما بو آرادا قاری ننه نین اؤلوم خبرینی، قیشین بیتمه سینی، گونشین آزادلیغینی، بابرامین گلمه سینی، کیم؟ نئجه بیلیر؟
قاری ننه نین الیندن قورتولان گونش هر سحر داغ لارین آردیندان چیخیر و هر کیم داغ لارا چیخیب اوفوق لارا باخسا اسارت دن آزاد اولموش گونشی گؤروب و آیازین گلمه سینی بیله جک دیر.
گونشی گؤرمه یه، داغلارا – تپه لره دیرماشان، سویوغا حساس اولان بیریسی اولمالی دیر.
قیشین بیتمه سی، بایرامین گلمه سی و گونشین آزادلیق خبرینی ایلک دفعه ساری قیرمیزی توک لو بیر ارکک کئچی وئریر.
تکه نین توک لری گونش رنگینده دیر و یئم یئمه یه اوجا داغلارا ایلک دیرماشان اودور. بئله لیک له داغ لارین آردیندان گونشین دوغماسینی گؤرن ایلک حئیوان تکه اولور و بو خبری اوبایا گتیریر.
او گوندن بری هر ایل بایراما قالان تکم چی لر کند لرده شهرلرده تکم اوینادیب و گونشین آزادلیق خبرین و بایرامین گلمه سینی بیزلره ارمغان ائدیرلر.
تکم اویناتما مراسیمی، اینسانین کؤنول لردن چیخماسینی و بوز دؤنه مینین بیتمه سینی تصویر ائدیر.
تاریخچی و اسطوره شیناس میر علی سید اوو آچیق آیدین دئییر کی ساری قیزیل لی کئچی تورک لرین اسطوره لی باخیش لاریندا گونشین دوغولماسینین سیمگه سی دیر .
کئچی، تورک دیللی خالق لارین میفولوژی سینده ناغیل لاردا و خالق ایچره یازین بلیرتیسی دیر کی یازی گتیرن، گونش له اونون بلیرتیسی اودلا، بیرگه یاد اولونور.
کئچی ، یاز و قیشین بلیرتیسی (کوسا) ایله موباریزه آپاریر.
اذربایجانلی لاردا ” کوسا کوسا ” مراسیمی بئله بیر موباریزه دیر.
🔸 علمی و دیلچی لیک باخیمیندان
آذربایجانین بؤیوک دیلچی سی و بؤیوک تدقیقاتچی سی، یازاری سایین ناصر منظوری تئوریک اثرلرینده یازیر کی :
” تکم ” و ” تکمچی ” عونوانیندا ایجرا اولان بویوک مراسیم اصلینده ” قوچ ” و ” حمل بورجو ” – ندان آلینیب .
1- واخت گئچدیکجه تمل قایناقدان اوزاقلاشیب.
2- اؤنملی ندن،ائودن ائوه دولاندیرماق قوچون شأنینده اولمادیغینا گوره،قوچون دویوشجو روحون آشاغیلاماماق اوچون اونا بنزر ارکک کئچی قوللانیلیب.
نده نی ده حمل بورجو یا تاخیم اولدوزو ،قوچ دور و اونا حاکم اولدوز مارس (ساواش ایلاهه سی) دیر.
قوچ و مارس ایلگیسی بیر ارگانیک ایلگی دیر بیر دویوشچو و باشچیسی ایلگیسی کیمی.
🔸حمل بورجو
قوچ بورجونون رولو آذربایجان فولکلوروندا و فرهنگینده شاشیردیجی دیر.
قوچ بورجونون اؤزللیک لرین خاطیررلاداندا گؤروروک کی :
1- اوزو قوچ دیر
2- عونصورو اود دیر
3- اونا حاکیم اولان اولدوز مارس (مریخ) دیر
4- رنگی قیرمیزی دیر
5- کاردینال دیر (ایلین ایلک فصیلی)
6- تک آی دیر ، سونوجدا موثبت دیر
7- ارکک دیر
8- حمل، اسد، قوس بورج لاریلا اوچلوک بورج لاری قورور.
بیرده گؤروروک کی آذربایجان دیل و فرهنگینده ، قوچ سؤزوندن تؤرنمیش اوچ کلمه واردیر کی ارکک لر اوچون ایشله نیلیر:
قوچ، قوچو، قوچاق(قوچچاق)
و دویوشچو اینسان لارین مزاری اوسته قویولان قوچ هئیکل لری :
قوچ هییکلی
قوچا مراسیم لری :
قوچا مراسیمی
قوچاقان
تکم
” قوچ ” کلمه سی، ایگید و باشاراجاقلی گنج لر اوچون ایشله نیلر :
قوچ ایگید دایی سینا چکر
ان اونملی آد ، آذربایجانین اساطیری
قهرمانینا عایید دیر :
قوچ کور اوغلو
قوچاق بیر صیفت اولاراق ایگید و موباریز اینسان لارا دئییلیر ، ان اؤنملی آد آذربایجانین موباریزی نبی یه عایید دیر :
قوچاق نبی
قوچو عنوانی چوخراق قولدور اینسان لارا دئییب لر ( مشدی عیباد اپراسینین معروف کاراکتری) :
قوچو عسگر
ها بئله دده قورقود کیتابیندا دوردونجو بوی دا قهرمانین ( اوروز بی ، قازان بی این اوغلو ) آتینین آدی “قارا قوچ ” دیر. کی بلله نیر آذربایجان اساطیرینده قوچون آدینی آت لارا دا نیسبت وئریب لر.
آذربایجانین بؤیوک دیل چی لرین گتیردیگی علمی ندن لره گؤره قوچون دؤیوشجو روحونو آشاغیلاماماق اوچون و قوچون شأنینده اولمادیغینا گؤره، قوچا بنزر ارکک کئچی بو وظیفه نی یئرینه گتیریب و ارکک کئچی قوللانیلیب.
بو مسأله زامان کئچدیکجه تمل قایناقدان اوزاقلاشیب اولا بیلسین ائل ایچره اساطیریمیزده اؤزونه باشقا معنا دا یئر آچیب.
تکمچی مراسیمی شوبهه سیز قوچ وحمل بورجو ایله ایلگی لی دیر.
تکه یا همان ارکک کئچی بو مراسیمه سئویلیر اونو قاپی قاپی گزدیرن تکمچی هر ایل قوچون یئرینه بایرامین گلیب چاتماسینین موژده سین وئریر.
🔶 تکمچی مراسیمی نئجه بیر مراسیم دیر
(تکم) بیر سؤز و بیر آدلیق (ضمیر) دن دوزلیب. تکه تورک دیلینده زوربا ارکک کئچی یه دئییلیر کی بو ایکیسینین بیرلشمه سی (منیم ارکک کئچی م) آنلامیندادیر.
تکم آغاجدان یونتالمیش آذربایجانین افسانوی کوکلالاریندان (عروسک)بیری دیر.
تکمچی مراسیمی ایلین سون چرشمبه لرینین اورتاسیندا ایجرا اولونار. ( یئل چرشمبه و توپراق چرشمبه )
نقدر سون چرشمبه دن بایراما قدر زامان سورسه بو تکم مراسیمی ده داوام ائدر چونکو تکمچی ماعاشین، کوکلا (عروسک) ساتماق لا و کوکلا اویناتماق لا قازانار.
تکه نین کوکلا سین اوینادان کیشی یه تکمچی دییرلر.
تکمچی نین گرک سسی یاخشی اولا کی
تکه نین شعرلرین مراسیم ده خوش آوازی لا اوخویا بئله لیک له جماعاتی ائولریندن کوچه یه چیخالدا بیله.
تکمچی تورکون فرهنگیندن، شعرلریندن، ادبییاتیندان، ناغیل لاریندان یاخجی باشی چیخمالی دیر.
تکمچی بایرام آییندا تکه نین کوکلاسین آغاج دان یونوب و اونو بزه مه گه باشلایار اونا قیرمیزی مخمردن یا ساتیننان اوست دونو گئییندیرر،بیرده رنگ به رنگ کیچیک پارچالار سانجاق لار سونرا دونون اوستونه سیککه، پیلک، زینقروو باغلایار. اوتای بوتایینا دا آینا سالار.
تکه کوکلا سینین بزک لری اؤز یئرینده خاص معنالار داشییر.
دیشی کئچی دوغورقانلیق نیمادی و ارکک کئچی توپلومسال حایات و بیرگه یاشاماق، بیر اولماق نیمادی دیر.
آذربایجان اسطوره سینده قیرمیزی گئییم لر اود و ایستی لیک سیمگه سی دیر . هابئله قیرمیزی رنگ موبارک شادلیق معناسیندادیر.
پیلک و سیککه وارلیق و برکت معناسی بیلیرلر. آینا بیلدیگینیز کیمی ایشیق لیق و آیدین لیق نیشانه سی دیر. تکه نین اویناماغی بیزه بونو دئییر کی شادلیق و بوللوق بیر ایل، ائلیمیزی گؤزله ییر.
تکمچی اؤزو ده مراسیم گونو قیرمیزی پالتار گئییب قیرمیزی بؤرک قویار.
تکه نین کوکلاسین گؤتوروب اوینادا- اوینادا مراسیمی باشلایار.
بو کوکلانین حرکتلی آیاقلاری بیر گیرده آغاج صفحه نین اوستونده کی بیر قالدیراجلا (اهرم) گیرده نین اورتاسیندان کوکلانین قارنینا باغلی دیر تکمچی نین واسیطه سیله اوینانیر. تکمچی سول الی له آغاج صفحه نین آلتینداکی ثابیت دیره یی توتوب ، ساغ الی له حرکتلی آغاج قالدیراجی ترپدیر. آغاج صفحه نین اوزرینده کی کوکلانین ترپنمه سیله تکمچی شعیر اوخوماغا باشلایار.
ائل اهلی اؤزللیکجه جاوان لار و اوشاق لار بایرام آییندا تکمچی نین یولون گؤزله یرلر و چؤل ده باییردا شعرایله آوازایله گؤزله مک شعری اوخویارلار:
آی اوشاق لار گلین وئرک ال اله
گلین قویاق اوز چیمنه- باش چؤله
بایرام آیی آغاج دورار یوخودان
دنه- دنه یاغار یاغیش بولوتدان
خاتین ننه یومورتانی بویویار
تکه گلر خورجونونو اویویار
حاضیرلایین بو تکه نین أت پایین
شیرنیسینی، بوغداسینی، قند پایین
تکم گئدیب مئشگینه
وعده وئردی بئش گونه
گلمه دی اون بئش گونه
اولمویا هئچ گلمییه
نئچه گون کئچر تکم گئجیکر ، اوشاق لار بیزیشیب و اوخویور :
– هاردا قالدی گلمه دی؟
– گلرده
– اولمویا هئچ گلمه یه ؟
– گؤزل دره یولوندا
تکمچی نی گؤروب لر
-یوخ بابا ؟
– هه والاه
بیر گون کوچه دن تکمچی نین سسی- خوش آوازی هر یانی گؤتورور
تکمچی گلیب چاتیر و اؤز ائلینه بایرامین گلیب چاتماسینین موشتولوغون وئریر اولده اوخویا – اوخویا تکه نی تانیتدیرماغا باشلاییر
بو تکه آخدا تکه
بوینوندا وار نوخدا تکه
گاه پول اولور ساتیلیر
گاه دا چیخیر تاختا تکه
بو تکم آختا تکم
بوینوندا وار نوختا تکم
توک لری بیز بیز اولوب
بلکه گؤروب شاختا تکم
بو تکم ناز ائیلر
نی کیمی آواز ائیلر
ییغار قویون قوزونو
بایرامی پئشواز ائیلر
تکمچی نین سسی و خوش آوازی گلینجه اوشاقدان یئکه یه هیجان لا کوچه یه تؤکولوب تکمچی نین دؤره سینه ییغیشیرلار.
تکمچی هر تکه نی اویناتدیقجا اوستونده کی سیککه لر، زینقرولارین سسی اوجالیر و تکمچی نین شعرلرینه گؤزل هاوا قاتیر :
تکم تکم اوتلاما
قول قیچیوی قاتلاما
قاباقدان بایرام گلیر
گئدیب چؤلده اوتلاما
آی منیم آریق تکم
دابانی یاریق تکم
گزدی آرانین چؤلون
تاببادی چاریق تکم
داها ایندی آدام یوخدور کی بیلمه یه تکمچی گلیب ، هامی ائشیک ده دیر و تکمچی نین دؤورونو آلیب لار ، اوشاق لار أل چالیرلار و تکمچی تکه نی الینده اوینادا- اوینادا گولوب یئنه اوخویور :
تکه گئدیب خانلیغا
باش قویوب سولطانلیغا
تکه نی آختاریرلار
گیریب دی سامان لیغا
تکم گیدیر داغ لارا
باخیر گوللو باغ لارا
ایچیر بولاغین سویون
لذت چیخیر دوداق لارا
🔸تکمچی بایرام موژده چی سی
تکمچی ائله ، بایرامین موژده سین گتیریر
کند ده گلین کؤچورن گونلر کیمی کوچه باجا دولودور آدام لا ، داها هر یئردن بایرام هاواسینین عطری گلیر، تکمچی قیرمیزی پالتارینی گئییب تکمی اوینادیر سسی آوازی هر یوخلایانی اویاتماغا چالیشیر . یئر اویانیب یوخودان ، قانلار اویانیب ، اینسان نئجه یاتار کی ، چالیشماق زامانی گلیب چاتیب آی ائل – اوبا اهلی.
تکمچی خوش آوازین اوجالدیر :
بیزیم یورد دا یومورتانی یویارلار
اونو دؤنوب یئددی رنگه بویارلار
یئددی سینده تحویل اوسته قویارلار
سیزین بو تازا بایرامیز موبارک
ایلیز، آییز، هفته ز، گونوز موبارک
بیزیم یئره قوون، قارپیز اکرلر
اونو تامام شهرلره تؤکرلر
تزه ایلین چوخ حسرتین چکرلر
سیزین بو تازا بایرامیز موبارک
ایلیز، آییز، هفته ز، گونوز موبارک
تکمچی یاواش یاواش بایراملیغیندان و پاییندان ایستیر سؤز آچسین
تکمی اوینادیب اوخویور :
سولطان سر طؤوله ده باغلار بوز آتی
اونون بوینوندا وار قیزیل ساعاتی
خان لار- بی لر بیزه وئرسین باراتی
سیزین بو تازا بایرامیز موبارک
ایلیز آییز، هفته ز، گونوز موبارک
تکمچی الینده تکمی اوینادا اوینادا قاپی- قاپی ائولری کوچه لری دولانار ، اوشاق لار دا اونون دالیسیجا دولانارلار
هر ائو تکمچی نین بایرام پایینی وئرمه لی دیر
تکمچی ده شعر له- سؤز له بایراملیغین ایستر:
تکه گلیر هاوادان
بیر دونو وار یئل قووالان
گتیر تکه نین پایین
آی خانیم ائوین آوادان
تکم اؤلدو ایپین گتیر آی خانیم
چاتدیقجان یوکون گتیر آی خانیم
کسمه پایین بوتون گتیر آی خانیم
تکمچی دیلنچی دئییل(حاجی فیروز کیمی ) کند اهلی بیلیر کی او یازین گلیشینین موژده چی سی دیر . کند اهلی تکمچی نی سئورلر و سئوه- سئوه پایینی گوندررلر. هر قاپی یا گئتسه ائو خانیمی و ائو ییه سی مالی دورومونا گؤره خلعت ، پای، هدیه لر ایتحاف ائدر.
تکمچی بیر ائودن کی بایرام پایین آلدی او بیری قاپی یا گئدیب و اوخویار:
آی تکه نین کندی وار
کندی وار کمندی وار
هر قاپی دا اویناسا
بیر نعلبکی قندی وار
بو تکه اویون ائلر
قوردونان قویون ائلر
ییغار کندین دویوسون
قیزینین تویون ائلر
تکم تکم اویون ائلر
قورد قوشونان قویون ایلر
ییغار آران دویوسون
چپیشین تویون ائلر
تکمچی عاییله مساییلی، گلین قاینانا ایلگی سی، کوره کن قاینانا موضوع سونا، قیز- گلین لرین داورانیش لارینی دا میزاح ائدیب قوشماجا سؤیله یر. بئله لیک له خوش آن لار ساعات لار یارالدیب مراسیم اوجونا چاتار
قیز- گلینه ساتاشیب دا اوخویار :
تکم گئتدی مرنده
تاماشادی گلنده
کول تکمین باشینا
قایناناسی بیلنده
یاشیل لار آی یاشیل لار
دوواردان بویلاشیرلار
بو دؤورانین قیزلاری
أر اوسته ساواشیرلار
آغ دوه نین گؤزلری
یئره گلمز دیزلری
بو دؤورانین قیزلاری
کبین کسر اؤزلری
تکمچی نین سسی گلنده، تکمی اویناداندا ایناناردیق کی بیر تزه ایل یولدا دیر .
بو آرادا چرچی لرده یارانان فورصت دن بهره لنیب کنده گلیب گلین لره قیزلارا آینا- سانجاق- اوزیاغی و داراق گتیریب شعر ایله آواز ایله اشیالارین ساتماق ایسته یردیلر.
اوزامان ایدی کی قادین لار گئدیب چرچی دن تزه کوزه، ساخسی بارداق، بیر شوشه ده گولاب آلاردیلار . گولابی تؤکردیلر تزه کوزه یه کی عطیرلی اولسون ائوین کؤهنه سو کوزه سین سون چرشمبه نین سحری سو باشیندا سیندیراردیلار . قادین لار دییرلر : کؤهنه سو کوزه سی نحس اولار.
آذربایجانین مراسیم لرینین قیدمتی ایسلامدان اؤنجه یه عاییت دیر .
میللت او مراسیم لری دیری ساخلاماق اوچون دین قالیبینده حیفظ ائدیب لر.
ایسلام دان سونرا تکم چی لرده اعتیقادلاری و سئوگی لریندن دولایی دا اولموش اولسا شعرلرینده و سوزلرینده دینی شخصیت لردن آد اپارمیش لار.
جناب جبرئیل نامه گتیردی
گتیرجه یین پیغمبره یئتیردی
موبارک قول لارین گؤیه گؤتوردی
سیزین بو تازا بایرامیز موبارک
ایلیز، آییز، هفته ز، گونوز موبارک
امیرالمومنین تخته چیخاجاق
یزیدین بوینونا نوختا ووراجاق
شیرین شربت سو یئرینه آخاجاق
سیزین بو تزه بایرامېز مۆبارک
ایلیز، آییز، هفتهز، گۆنۆز مۆبارک
🔸تاریخ باخېمېندان تکم و تکمچیلیک مراسیمینین کؤک و اۏلوشان یئری آذربایجان دېر. تکم یاشام و یئنی حایات تمثیلچیسی اۏلاراق بئش مین ایل میلاد دان اؤنجه ساخسېلاردا، قېزېل و گۆمۆشدن یازېلان نسنهلرده گؤرۆنۆب. تۆرکلرین چئشیدلی تمدّۆنلرینده بو آنلامې چۏخ گۆجلۆ گؤرۆرۆک.
تَکَمـه بنزر هر بیر دَب و مراسیم هر هانسې اؤلکهده اۏلورسا (حاجی فیروز و ..) تکمچیدن تقلید اۏلونموش بیر مراسیملر دیرلر.
قایناق لار:
1- ۴بای ۴ فصل (یازار : ناصر منظوری)
2- بو بیر افسانه دیر (میر علی سید اوو ، ناصر منظوری، آیدین خلفی نین یازی لاریندان اقتباس اولان)
3- فرهنگ تکم و تکمچی (تحقیق و نگارش عمار احمدی)


text:
تیتو پوئنته
تیتو پوئنته (اینگیلیسجه: Tito Puente) آمریکالی آلبوم یاپیمجیسی، شارکی یازیچی و موسیقیچی - چئشیتلی موسیقی ژانرلاریندا اثرلر یارادیب. تیتو پوئنته ۲۰ آوریل ۱۹۲۳ تاریخینده نیویورک شهرینده حیاتا گؤز آچیب و ۳۱ مئی ۲۰۰۰ میلادی تاریخینده نیویورک شهرینده وفات ائدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تیتو پوئنته گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- موسیقی قارالامالاری
- BIBSYS شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- NSK شناسهسیله مقالهلر
- NTA شناسهسیله مقالهلر
- CINII شناسهسیله مقالهلر
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- SNAC-ID شناسهسیله مقالهلر
- SUDOC شناسهسیله مقالهلر
- موسیقیچیلر


text:
واسیلا (آلاسکا)
لوآ خطاسیماژول:Location_map-ین 388-جی/جو خطینده: The value "-" provided for longitude is not valid. واسیلا (آلاسکا) (اینگیلیسجه: Wasilla, Alaska) آمریکانین آلاسکا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳۴٫۲ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۷۸۳۱ نفر و اهالی سیخلیغی ۲۸۵٫۰۵ اینسان کیلومتر موربّع دیر. واسیلا (آلاسکا) دنیز سئوییهسیندن ۱۰۴ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- cityofwasilla.com - واسیلا (آلاسکا) شهرین رسمی وب سایتی


text:
قاراقالپاق تورکجهسی
قاراقالپاق تورکجهسی، قاراقالپاق دیلی یوخسا قاراقالپاقجا ، باشقالارینا گؤره داها آز دانیشانا صاحیب اولان موعاصیر تورک یازی دیللریندن بیریدیر. قیپچاق قروپونا باغلی اولان بو دیل بعضی تدقیقاتچیلار طرفیندن قازاق تورکجهسینین بیر دیالکتی حساب ائدیلیر. چونکو قازاق تورکجهسینه چوخ بنزهییر. الیفباسی، قازاق کیریل الیفباسینا چوخ بنزهییر. اؤزبکیستانین شیمالیندا قرهقالپاقلار طرفیندن دانیشیلیر. قرهقالپاق تورکجهسینی قازاق تورکجهسینین بیر دیالکتی اولاراق حساب ائدن تورکشوناسلار قاراقالپاق تورکجهسینه گونئی قازاق تورکجهسی ده دئییرلر.
الیفبادَییشدیر
قاراقالپاق تورکجهسی اۆچون اؤزبک-لاتین الیفباسی دا ایشلهنیر.
قازاق الیفباسی ایله فرقلریدَییشدیر
قازاق الیفباسیندا اولان "Ii" قرهقالپاق کیریلینده گؤرونمور. بوندان علاوه قرهقالپاقلارین اؤزبک لاتین الیفباسینا کئچمک تمایولو واردیر. قرهقالپاق تورکجهسینده "Ii" یئرینه "Ии" واردیر.
اؤزللیکلریدَییشدیر
- ی>ژ>(س) حادیثهسی بو دیلده ده موشاهیده اولونور. مثلا (жaзыўшы (jazıwşı : یازار، یازیچی.
- اسکی تورکجهدهکی غ لرین ی یه دؤنوشدوغونو دئمک مومکوندور. مثلا اسکی تورکجهدهکی مصدر شکیلچیسی اولان -ایغ (ığ-) قرهقالپاق تورکجهسینده ایو (ıw-) شکلیندهدیر.
- اؤزبک تورکجهسیندن عربجه - فارسجا سؤزلر آلمیشدیر.
- جمع شکیلچیلرینده قازاق تورکجهسیندهکی کیمی -لار، -لردن علاوه -دار/ -در، -تار/ -تر شکیللری یوخدور. یانی بو شکیلچی قرهقالپاق تورکجهسینده سادهجه -لار/-لر شکلیندهدیر. قازاقجا: اؤزدرینین، قرهقالپاقجا: اؤزلرینین.
- قرهقالپاق تورکجهسینده ش>س دییشمهسی ده واردیر. مثلا سؤیلهش> سؤیلهس کیمی.
- قرهقالپاق تورکجهسینده چ>ش دییشمهسی ده موشاهیده اولونور. مثلا قانچا> قانشا کیمی.
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
- اِتنولوگدا قرهقالپاق تورکجهسی
- قرهقالپاق تورکجهسی ویکیپدیا Archived 2017-09-26 at the Wayback Machine.
قایناقدَییشدیر
- ^ Karakalpak at Ethnologue - 18th ed., 2015
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Glottologوارد نشدهاست


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۲۸
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/رویدادلار
- ۱۸۵۶ (میلادی) - عوْثمانلیدا ایصلاحات فرمانی اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - تۆرکیه اوْفو روسیه الیندن قۇرتاردی.
- ۱۹۲۲ (میلادی) - میصر٬ بیرلشمیش شاهلیقدان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۳۵ (میلادی) - والاس کاروترس٬ نایلوْنو کشف ائتدی.
- ۱۹۴۵ (میلادی) - تۆرکیه٬ بیرلشمیش میلّتلر بیاننامهسینی ایمضالادی.
- ۱۹۴۷ (میلادی) - تایواندا خلق آیاقلانماسی بؤیوک تلفات وئریلهرک باسدیریلدی.
- ۱۹۴۹ (میلادی) - ایستانبولدا اؤزل قزئتچیلیک مدرسهسی آچیلدی.
- ۱۹۹۴ (میلادی) - قۇزئی آتلانتیک آندلاشماسی تاریخینین ایلک هۆجۇمونو صربلره قارشی گئرچکلشدیردی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ فوریه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.