text:
انسانلارین دوداغیندا گولوش گولو اکن شاعر
حسن ایلدیریم
هئچ زادیم یوخ واقعیتده، گئدهک خولیالارا
هرنه واردیر کلهده فکر و خیال، قوربان سنه!
“خط فقر” آلتیندایام، هم «خط قرمز» قورخودور
خطدن ال چک، تا دئییم، ای یار خال قوربان سنه!
گولوش انسان روحوندان دوغان، انسان شعوروندان ایشیق ساچان اصیل بشری خاصیتدیر. انسانی گولوشسوز تصور اتئمک ممکن دئییل؛ چونکی دائما یوکسلن، یئنیلشن، کامللشن. تمیزلشن، اوجالان انسان، گولوشسوز، بو کیفیتلره ال تاپا بیلمز.
آنجاق، یوخاریدا سایدیغیمیز خاصیت و کیفیتلر، سادهجه دوغمور؛ اونلارین متضادلاری اولان گئریلیک، بایاغیلیق، ناقصلیک، پیسلیک, یارامازلیق و اسکیکلیکلرله چارپیشان انسان، اونلاری طنز آتشیله کوله دؤندره-دؤندره حیات یولونو ایشیقلاندیریر؛ آیدینلاشدیریر؛ گؤزل گلهجگه دوغرو یول آچیر .
سایدیغمیز بو تضادلی خاصیتلر، انسانین اؤزایچینده، همده یاشادیغی اطراف- محیطده موجوددور. اودور کی گولوشون فردی و اجتماعی خاراکتر داشیماسیدا بو سببدندیر .
گولوش اوستاسی داخلی عالمی زنگین اولان، معنوی عالمی تمیز اولان، دولغون دوشونجهلی، بؤیوک آماللی یارادیجی انساندیر.
دونیانین بؤیوک گولوش اوستالاری، بؤیوک قایغیکش انسانلار اولموشلار. اونلار ایچلرینه آغلایاراق بیزلری گولدوره بیلمیشلر. ان قدیم زامانلاردان باشلامیش،ازوپ ((EZOP ،عبید زاکانی، ملانصرالدین، میرزه فتحعلی، کریلوف، میرزه جلیل، میرزه علیاکبر صابر، میرزه علی معجز، افراشتهلرین معاصر دوامچیلاری: عمران صلاحی، ساپلاق، آرش آزاد، میرزه شهرک، مجید یالقیز و باشقالاریدا یوخاریدا سایدیغیمیز نجیب یارادیجی کیفیتلره مالک اولموشلار.
تانینمیش ساتیریک، دیرلی سوز اوستادی – آرش آزاد-ین شیرین لهجهلی، دادلی- دوزلو افادهلری، مزهلی احوالاتلارلا دولغون شعرلری، آذربایجان ساتیریک شعرینی زنگینلشدیرن، اونون تاثیر دایرهسینی گنیشلندیرن، سانباللی یارادیجیلیق نمونهلریدیرلر.
آرش آزاد، هرشئیدن اول، اؤز یولونو، اؤز استعدادینی تانییان و ساتیرا یارادیجیلیغینین سیرلرینه بلد اولان صنعتکاردیر.
ساتیرا یارادیجیسی اوچون یانان اورهک، اوزاق گؤرهن گؤز، دؤنمز اراده، یئنیلمز جسارت و بیردهکی سؤز صنعتینده، باجاریق لازیمدیر. بونلارین بیر چوخو آرش آزاد منلیگینده جمعلشه بیلمیشدیر.
اؤز دؤرونو، عصرینی تانیمایان، دوزگون ایدهآللاری اولمایان، حیات یوللاریندا بودرهین،دارگونده، برک آیاقدا گؤزلری آلاجالاشانلاردا ساتیرا استعدادی اولسادا، آنجاق اونلار ،خالقین دردینه دهین حقیقی ساتیرا اثرلری یارادا بیلمزلر. آرش دوزگون یولونو تاپیب، اؤز صنعت ائدهآلینی معینلشدیریب و الینه قلم آلیب و سینهسینده قوور ائدن ائل دردینی، انسان دردینی، ایچینده آلیشا- آلیشا دوداغنیدا گولوش چیچکلرینه چئویریر و بیز اوخوجولارین دوداقلارینا قوندورور:
من شاعرم درد آشنای عصر خویشم
خدمت به مردم بود آئین و کیشم
سوغاتیام طنز متین و انتقادی است
کندو صفت، سرشار شهد و نوش و نیشم
آرش آزاد صابر ادبی مکتبینین استعدادلی دوامچیسیدیر. او بؤیوک سؤز اوستالاری، صابر و معجزله فخر ائدهرک، اؤز صنعت ائدهیاللارینی، اونلارین دوشونجه و فیکیر دونیالارینا اویغونلاشدیریر و بؤیوک ساتیریکلرین، ارث قویوب گئتدیگی اؤلمز عنعنهلرینی دوام ائتدیرهرک ، افتخار حسیله یازیر:
زیر قدم مردم محروم چو خاکیم
در چشم بد دشمن مردم، همه خاریم
شد قسمت ما گر به جهان یک دل پر خون
چون جام، به مردم لب پرخنده بیاریم
هر لحظه دراندیشه و در سعی و تلاشیم
تا بر لب مردم گل لبخند بکاریم
درمکتب آزادگی صابر و معجز
شاگردیم و پی مقصدشان راهسپاریم
بؤیوک ساتیریکلرین، دردلریده بؤیوک اولموشدور. چونکو اورهک نه قدهر بؤیوک اولورسا، اونون دردیده بیر او قدهر بؤیوک اولور. خالقا، انسانلیغا خوش آنلار بخش ائتمک، اونلاری سئویندیرمک، گولدورمک، دوشوندورمک آرزوسودا یالنیز و یالنیز بو بؤیوک اورهکلردن دوغا بیلیر .
اولو صابر دونیایا غم پنجرهسیندن باخا- باخا، اؤلمز میرزه جلیل “ آنلاماق دردی، بؤیوک درددیر” دئیه- دئیه یازدیلار و یاشادیلار. آرشده اولو سلفلرینین یولونو دوام ائتدیرهرک بئله یازیر:
رحم کن برجان من ، ای مهربان ، چیزی نفهم
تا که باشم بنده راحت در جهان، چیزی نفهم
جان مخلص، می دهم بر تو لقب های کلان
سرفراز ، ای مقتدر ، ای قهرمان، چیزی نفهم
این نه فهمیدن به سود ما و هم یاران ماست
تا نگردد سود اینجانب زیان ، چیزی نفهمم
تا تو نادانی ، همیشه نان من در روغن است
می دهم من ، بر تو هم یک لقمه نان ، چیزی نفهم
بو پارچا بؤیوک صابرین مشهور سوآل و جواب شعریایله نه گؤزهل سسلشه بیلیر:
– قانما !- باجارمام! منی معذور دوت .
بویلهجه تکلیف محالی اونوت
قابل امکانمی اولور قانماماق؟!
مجمر نار ایچره اولوب یانماماق ؟!
خالقین، ملتین ساغلام روحلو یاشاماسی، انسانلارین آچیق گؤزلو اولماسی، ساتیریکلرین اصیل ایستکلریدیر. اونلار اؤز آمال و ایستکلرینه چاتماق اوچون، هر جوره یارامازلیقلاری، پیسلیکلری، ایکی اوزلولوگو، آلچاقلیغی، چاپغینچیلیغی، زوراکارلیغی، بیر سؤزله انسانا یاراشمایان بوتون عیبهجرلیکلری طنز آتشینه توتور، اونلاری افشا ائدیر تا انسان گؤزهل یاشاسین؛ آزاد یاشاسین.
اصیل ساتیرا اوستادلاری دوغرو و دوزگون دموکرات انسانلاردیر. فیکیر آزادلیغی، اجتماعی آزادلیق، بشره لایق اولان آزادلیق دونیانین بزهییدیر. آزاد اولمایان انسان کوله اولور؛ یازیق اولور؛ انسانلیقدان اوزاقلاشیر؛ جیلیزلاشیر. اونا گؤرهده بؤیوک ساتیریکلر همیشه آزادلیق جارچیسی اولموشلار. آرش آزاددا بو عنعنهنی دوام ائتدیرمیشدیر.
منیم قراریمی الدن او نازلی یار آپاردیر
چون “انحصارطلب” اولموشدور، هرنه وار آپاریر
قراریدی منه “آزادلیق” ائیلهسین هدیه
بیر آزدا کی واریدی قبلا، ایندی یار آپاریر
بیلیر کی ،گئتمهرم “آزادلیق” اولسا آردینجا
سالیب بو بوینوما نامرئی بیر مهار آپاریر
آزادلیغی بوغان هیئوهرهلرین ایرنج سیماسینی، پیس اوزونو، آلچاق منلیگینی، بیر سؤزله انسان جیلدینه گیرمیش شیطانلارین صیفتینی چوخ دوزگون و دولغون افاده ائدهرک یازیر:
ای عزیزان! دشمن نوع بشر آزادی است
مایه هر فتنه و هرگونه شر، آزادی است
دست و پا و مغز خود را زودتر زنجیر کن
چون برای چشم و گوش و سر، خطر آزادی است
صحبت از ویروس و میکروب ، پیش ما هرگز مکن
چون که صدها بار از آنها هم بتر آزادی است.
طنز انسانین اعتراض حسیندن دوغور. بو حس جیلیز یوخ، بلکه سیناقلاردان کئچمیش، جیلالانمیش، ایتیلنمیش، اجتماعی یؤن آلمیش حسلردیر. بو حسلر عادیجه افاده یوخ، بلکه صنعت بیچیمینده، اصیل ساتیرا اوصولوندا افاده اولوناندا، انسانین اعتراضلارینی، عصیانلارینی، مبارزهلرینی یاخشی گؤستره بیلیر. اودور کی طنزین اساس مقصد و آمالی اجتماعی حاقسیزلیقلاری، گئریلیکلری، یارامازلیقلاری افشا ائتمکدیر. بو مقصدله او جامعهنین یاخشیلاشماسینا، یوکسلمهسینه، معنوی زنگینلشمهسینه کمک ائدیر:
یئدی یوز خروار شعاردان هفدیرم ات یاخشیدیر
اللی تون بوش وعدهدن، بیر ذره همت یاخشیدیر
ایش تاپیلمیر، پول دا یوخدور، آج قالیب یوخسول جوان
وئرسه حاکیم لر بونا بوللو نصیحت یاخشیدیر
اوزلولوک، سالوس، یالان، انسان اوچون سرمایهدیر
کیم دئییر علم و تخصص، یا کی غیرت یاخشیدیر
ساتیریک شاعرین دونیا گؤروشو نه قدهر درین، گنیش اولورسا، حادثهلری بیر او قدهر دوزگون، معنالی و تاثیرلی شکیلده جانلاندیریب، اوخوجولارینا، مخاطبلرینه چاتدیرا بیلیر. او اجتماعی تضادلارین کؤکونو یاخشی و دوزگون گؤره بیلنده، دئمک او تضادلارین حقیقی ماهیتینی یاخشی قاورایا بیلیر و اونلاردان چیخاردیغی معنادا، ساتیریک بیچیمده اولاندا داها تاثیرلی و اوزون عؤمورلو اولا بیلیر.
میرزه جلیلین، صابرین، معجزین بوگون بیزیمله یاشادیقلارینین سیرریده بیر یؤنوده محض بوندادیر. اصیل صنعت اثری دؤرونون آب و هواسینی داشیماقلا، ابدی یاشار اولور. او خالقین معنوی ثروتینی نسلدن- نسله کئچیریر و یاشادیر.
منجه آرشینده بو قبیلدن اولان شعرلری یاخود سطیرلری واردیر. او بعضا حادثهلرین مغزینه وارا بیلیب، اونلارین ایچ اوزلرینی گؤره بیلیب و بیزهده اوستالیقلا جانلاندیرا بیلیبدیر. مثال اوچون:
هم سنه قوربان اولوم، هم ده الینده گزنه
گؤستریر سیز ایکینیز حق یولو هر لحظه منه
زورلو قول، یاخشی بیچاق اولماسا، کیم گؤسترهجک
رستگارلیق یولونو جامعهده مرد و زنه
بیر قیزیلدان چوماق ایستر، قاشی آلماسدان اولا
داها بیرفتح مدالی، اولونا هدیه سنه
بیر “چوماق هفته سی “ هر ایلده گرهک تعیین اولا
«شخصی پوش» یا کی«فشار» هفتهسی، یا هر نمنه!
باخین سانکی بوشعر تازه تندیردن چیخیبدیر :
من اولدوم نوکر دشمن، سن اولدون یار اهریمن
نه دن اوز وئردی بوحالت، نه سن بیلدین، نه من بیلدیم
بیزی امریکا آزدیردی، بیر آزجا طنز یازدیردی
هایاندان گلدی بو بدعت؟ نه سن بیلدین، نه من بیلدیم
نئچه میلیون دولار آلدی، آلیب آرش جیبه سالدی
بیر عالم ییغدی وار – دولت، نه سن بیلدین، نه من بیلدیم
آرش آزاد محصولدار شاعرایدی. چونکو او مطبوعاتلا سیخ باغلیایدی. بو اوزدن اونون یارادیجیلیغیندا مطبوعاتچیلیق درین تاثیر بوراخمیشدیر. ایستر مضمون، ایستر فورما رنگارنگلیگی اونون اثرلرینده چوخ آچیق و آیدین گؤزه چارپیر.
آرش شعرین مختلف فورمالاریندان، بدیعی افاده واسطهلرینین مختلف نوعلاریندان او جملهدن: کیچیلتمه، شیشیرتمه، نقیضه،کنایه ، طعنه، استهزا و باشقا ساتیرایا خاص اولان افاده واسطهلریندن؛ خصوصا فارسجا ساتیریک شعرلرینده نقیضهدن بول- بول استفاده ائدیردی. بودا اونون فارس دیللی مطبوعاتی، اوجملهدن: “گلآقا” نشریهسیایله سیخ امکداشلیغیندان ایرهلی گلیردی. آرش فارسجا یئنی شعر یازان شاعرلرین ان مشهور و چوخ یاییلمیش شعرلرینه نقیضهلر یازمیشدیر و چوخدا گؤزهل آلینمیشدیر بو اثرلر.
آرشین بو دؤرد میصراعسیایله سؤزومه سون قویورام:
باش داشیما یازدیرین:
عؤمور بویو نیسگیلایلن، یوللارا گؤز تیکیب، گئتدیم
بیر کؤنوللوک محبتین حسرتینی چکیب، گئتدیم
تکلیگیمده گؤزدن قان- یاش آخیتسامدا، سئوینیرم
انسانلارین دوداغیندا گولوش گولو اکیب، گئتدیم.
تهران: ۲۷ مرداد ۱۳۸۹


c: text/html

text:
10- اجتماعی
-------------
28- سید جواد میری نین اوپلوم تانیما و جامعه شناسلیق آنلاییشی >>
27- فارس راسیستلیگی نین بالتا ساپلاری »»
26- علی میرفطروس-ون "وطن" و "مدنیت" آنلاییشی اوزره باخیش! »»
25- نه تؤکسن آشینا چیخار قاشیغینا -2 »»
24- الیندن گئده نه یانما، گؤزون ایله گؤرمه گه نه اینانما! »»
23- دئموکرات مئابلیق می، یوخسا نخ نمالیق؟ »»
22- اینسانلیغی سن نئجه، آسان می سانیرسان؟ »»
21- ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان میللیتلرین دیل و مدنیت دوشمنلری کیم اولابیلر؟ »»
20- فارس عوامفریبلری نین آچماز اولدوقلاری »»
19- فارس سول تشکیلاتلاری نین ساققیزلاری نین چورومه مسئله سی (2) »»
18- فارس سول تشکیلاتلاری نین ساققیزلاری نین چورومه مسئله سی-3 »»
17- فارس سول تشکیلاتلاری نین ساققیزلاری نین چورومه مسئله سی-4 »»
16- میللی مسئله نین قویولوموشو مو، یوخسا شهروندلیک مقوله سینی میللی مسئله ایله ترس باشا دوشمه می؟ »»
15- بیر دیل و بیر مدنیته (فارس دیل و مدنیتیه) اساسلانان تهران حاکیمیتی گوجلری سیراسیندا آذربایجان دیل و مدنیتینه اساسلانان آذربایجان میللی فعاللاری تحمل ائدیله بیلینر می؟ »»
14- فداییان خلق فارس تشکیلاتینا پادوچولوق ائدنلرین قورولتای تکلیفلری »»
13- فدائییان خلق فارس تشکیلاتینا آیاقچیلیق ائدن علی اکبر حق پژوهون دیلچیلیک و آذربایجان دیلی اوزره یازمیش یازیسینا باخیش »» 12- صابر رستمخانلی علیهینه "ایران مهر" ایمضاسی ایله یازیلمیش یازییا باخیش »»
11- تبریزلی بای بک ایمضاسی ایله دوشونجه لرینه جاواب تاپماغا چالیشان ذات عالی نین گؤروشلرینه باخیش »»
10- سفیللرین خاریجی دؤولتلره بشر حاقلاری قونوسوندا رجز اوخوما مسئله سی »»
9- نه تؤکسن آشینا، چیخار قاشیغینا »»
8- نه اوچون قارشی طرفین فیکیرلرینه اساسلاناراق فیکیر یئریتمکدن عاجیز قالیریق؟ »»
7- شاه دئیه اؤزنو ایران ممالیکی محروسه سینه تحمیل ائدن قولدورا میللت آدی وئرمک اولارمی؟ »»
6- روسوایلیغین ایرنجلیگی ویا فضاحتین کراهتی »»
5- شهادته حاضیر اولانلار می، یوخسا شییادلار می؟ »»
4- زیبا مقدمین دانیشیغینا بیر باخیش؛ شخص و توپلوم »»
3- فارس کولتورونده بعضی شخصلرین تابولاشماسی (اوزرینده فیکیر یئریتمگه ایجازه وئریلمدیگی) »
2- تجزیه طلب کیمدیر؟ »»
1- یاشار خلخالی بگین آرتیرماسینا باخیش »»

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سرقئی نوویکوف
سرقئی نوویکوف (اینگیلیسجه: Sergei Novikov (mathematician)) بیلیم اینسان. ۲۰ مارس ۱۹۳۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. سرقئی نوویکوف موسکو دولتی بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری موسکو دولتی بیلیمیوردودیر. اوْ ریاضیات ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sergei Novikov (mathematician)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سرقئی نوویکوف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
لایکا
لایکا (روسجا. Лaйka، سؤز آنلامیندا هاوالایان، دوغوم. 1954، اؤلوم 3 نوامبر 1957 )، یئر کوره سی نین مدارینا چیخان و عئینی زاماندا فضا دا اؤلن بیرینجی جانلی اؤزللیگی نی داشییان حئیوان دیر.
بیر سایی بیلیم آداملاری، اینسانلاری فضا دا کیچیک بیر سفینه نین ایچینده آغیرسیزلیق شرایطی ایله و اوکسیژن و یئمک محدودیتلرینده یاشاییشده قالمایاجاغی نی دوشونه رک ، فضایا بیر حئیوان گؤندرمه یین، اینسانلی اوچوشلارین ائدیلمه سینه بیرینجی آددیم اولاجاغی نی دوشونوردولر. اصل آدی کودریاوکا (روسجا. KyдpяBka، سؤز آنلامیندا بالاجا بوروق) اولان لایکا ، ایکی ایت ایله بیرلیکده اؤیرنمهدن کئچندن سونرا؛ 1957-جی ایلین نوامبر آیی نین اوچونده بوراخیلان اسپوتنیک.2 سفینه ایله موسافیری اولاراق سئچیلدی. سفینه نین اوچوشوندان نئچه ساعات سونرا، لایکا یئرلشن کیچیک اوتاغی، فنی یانلیشلیقلارا گؤره اسپوتنیکدن آیریلماق سونوجوندا، حددن آرتیق قیزیب؛ و لایکا جان وئردی. بو دلیل 2002-جی ایلده آچیقلاندی، حالبوکی شوروی ده دئمیشدیلر 5 گوندن سونرا اوکسیژنین سونا چاتماغی لایکانین اؤلومونه سبب اولوب.
شوروی و شرق بلوکدا لایکانین آنماسینا گؤره تمبر یاییلیب و چوخلو مجسمه لر دوزلدی.


text:
سووور…گون… اولوب سورولوب
ثریا قاسمزاده(تبریزلی اولکر)
آیسیز، توتغون قارلی گئجه
غریبلیکدن بیر پردهدیر …
(حبیب ساهر)
سووور…گون… اولوب سورولوب، ساوورولاراق شهردن شهره، اؤلکهدن اؤلکهیه و حالدان حالا گئچمک بعضن تکجه بیر اینسانین آلین یازیسی دئییل. سورگونلوک بیر روح حالیدیر. بیزیم اؤلکهمیزده ایسه اینسانلارین آلین یازیسیدیر. آتادان بالایا، آنادان بالایا گئچیر و نسیللری شهرلر آراسی، اؤلکهلر و قارهلر آراسی سوروب، ساوورور.
حبیب ساهیر یازیسی، شعری و یاشادیقلاری ایله بیر نسلین سورگونلوک آبیدهسی اولابیلر و ایللر سونرا تهراندا اؤز دئدیگی کیمی سورگون حیاتی یاشایان بیر رسام قادین یاشادیغی حیسیاتی ایله، سورگونلوک، حسرت و سیزیسین بویالار ایله آغ پرده اوزره مخاطبین اداراکینا چاتدیرماغا چالیشا بیلر.
دَیرلی رسام وجیهه خانیم فکور، بئش ایل سورجیندهکی بیر تجربه اساسیندا رسیم و کلاژ اولاراق جانلاندیردیغی اثرلرین سرگیلهمیشدیر. رسام دویغوسال و شعبرسل ایلیشگیلر و حیسیاتدان ایسترسه آدلی، ایسترسه آدسیز و سانسیز فضالاردان، اؤلکهسینین سیمگه و اوزلریندن، داها وارلیقدا اولمایان حیط و توت آغاجیندان دانیشماقدادیر…
تابلولاردا کوهنهلمک، یوخ اولماق اونون آردینجا جانلی عنصرلر ایله یئنیلنمک، سورگون اینسانین حیسیاتی حسرت و سیزیسی و گاهدان آنی یوکسلیشی، کول اولوب یانمالاری، چوخ اوزاقدا دوران سادهجه خاطیرهلرده یاشایان آغاجلار، آنا یوردونون مقدس سیمگهلری و قوتسال اوزلری و … کیمی مفهوملار بیر تورک رسام و شاعیرین نئچه نسلین حیاتیندا گئچن دویغورلاری یانسیتماغا گوزلجه باشارمیشدیر.
وجیهه فکور، ۱۳۳۸-ده تبریزده دونیایا گوز آچیب، ایلک مکتبی تبریزین «بنفشه»، اورتا مکتبی ایسه «پروین» مدرسهسینده باشا وئردیکدن سونرا، تبریز اونیورسیتهسینه داخل اولوب. ۱۳۶۶-دا ائولنیب، تهرانا کوچموشدور. ایکی اوغلو وار.
۱۳۶۰-لی ایللردن اعتیبارا رساملیغا باشلاییب، او ایران رساملار انجمنینین داییمی عضوودور.
۱۳۷۲-جی ایلدن بری بیر چوخ جمعی سرگیلره قاتیلمیشدیر.
۱۳۷۹- جو ایلدن اعتیبارا آشاغیداکی انفرادی سرگیلری اولموشدور:
۱۳۷۹- تبریز – یاسمی گالریسی
۱۳۸۰ – تهران- الهه گالریسی
۱۳۸۴- تهران – الهه گالریسی
۱۳۹۸- تهران- عصر گالریسی


text:
چاغاتای تورکجهسی
چاغاتای تورکجهسی، چاغاتایجا یوخسا چاغاتای دیلی قوزئی-دوغو تۆرکجهسینین ایکینجی دؤنمینین آدیدیر. ۱۵-جی یۆزایلین باشلاریندا باشلار. ۲۰-جی یۆزایلین باشلارینا کیمی داوام ائدر. ایسلام دؤنمی تۆرک یازی دیلینین اینکیشافینداکی اۆچونجو مرحلهنی شامیل اوْلور. بیرینجی قاراخانلی، ایکینجی خوارزم تۆرکجهسی و اۆچونجو جاغاتای تۆرکجهسیدیر.
فرانسا’دا ا. مارس قواترئمره (É. Marc Quatremère) و آبئل پاوئت دئ کوورتئیلله (Abel Pavet de Courteille) کیمی بیلیم آداملاری، تورکولوژیچالیشمالاریندا، عثمانلی محصوللاری یانیندا، چاغاتای تورکجهسی ایله یازیلمیش اثرلری ده آغیرلیق وئرمیشلردیر. بالخاصه قواترئمره، چاغاتای تورکجهسی متنلرینی اؤرنک وئرمک مقصدیله سئچدیگی امیر علیشیر نوایی’نین محاکمة اللغتین و تاریخ ملوک عجم آدلی اثرلرینی یاییملایان و دوغو تورکجهسی آدینی وئردیگی بو اثرلرین دیلینی موختلیف آچیلاردان اینجهلهیهرک آوروپا’داکی شرقشناسلارین دیققتینی بو دیل اوزرینه چکن ایلک آوروپالی تورکولوقدور.
تاریخ[دَییشدیر]
چاغاتایجا یالنیزجا اورتا آسیا تورک دؤولتلرینده یازی و دیپلوماسی دیلی اولاراق قوللانیلماقلا قالمامیش، آوروپا روسیاسیندا اوغوزلار-قاییلار دیشینداکی موسلومان تورکلر آراسیندا دا ۱۹. یوزایله دک قوللانیلمیشدیر.
خوارزم تورکجهسینین دوامی اولاراق تیمورلولار دئورینده اولوشموشدور.
الفباسی[دَییشدیر]
چاغاتایجا یازیلمیش اثرلرین همن همن بوتونو عرب قایناقلی الفبا ایله اولموشدور. بونونلا بیرلیکده اسکی اویغور الفباسیلا یازیلمیش بعضی چاغاتایجا متیلره ده گؤرونموشدور.
فونتیک و فورمولوژیک فرقلیلیکلری[دَییشدیر]
جاغاتای تۆرکجهسینده٬ اوْرتا آسیا یازی دیلینین اؤنجهکی دؤنملریندهکی بعضی فرقلیلشدیکلری دیقّت چکر:
اؤرنک:
- ایکی هجادا «ائ/ ای» دییشمهسی: کئچ ← کیچ (گئچ)٬ مئن ← مین (من)
- «ائ/ اؤ» دییشمهسی: ائرۆک ← اؤرۆک٬ تئشۆت ← تؤشۆت (دئشیک)
- سسسیز ایکیزلشمهسی: ییتی ← ییتتی (یئددی)
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Çağatayca»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
نوروژ دیلی
نوروژ دیلی نوروژجه: Norsk - اساساً نوروژده دانیشیلان، اسکاندیناو دیللریندن بیری.
تاریخیدَییشدیر
نوروژ دیلینین و و ده سوئد دیلی و دان دیلینین ان قدیم موختلیفی قدیم اسکاندیناو دیلی حساب اوْلونور. بۇ دؤنمده رونیک الیفبا ایله یازیلان دیل، ۱۰۳۰-جو ایلده مسیحیتین یاییلماسی ایله بیرلیکده لاتین الیفباسی ایله عوض اوْلونموشدور. نوروژ دیلی اطراف دیللردن بۇ دؤنمده آیریلماغا باشلامیشدیر. زامانلا اسکاندیناو دیلی شرق اسکاندیناو دیلینه و غرب اسکاندیناو دیلینه آیریلماغا باشلامیشدیر. نوروژده، ایسلنددا، فارر آدالاریندا، قیرینلنددا غرب اسکاندیناوجاسی ایستیفاده اوْلونوردو. بۇ دیل اؤزلویونده ده ۱۴-جو عصرده آیریلماغا باشلامیش و بۇ آیریمین نتیجهسینده چاغداش ایسلاند دیلی و فارر دیلی یارانمیشدیر. ۱۳۵۰-۱۵۲۵-جی ایللر آراسی ایستیفاده اوْلونان دیل اوْرتا نوروژ دیلی اوْلاراق بیلینیر.


text:
`بیرلشن میللتلر` نتیجهلر
حابارلار [95]
- "حاص عادالاتلی دۆنیأ مۆمکین" آدلی پانل گچیریلدی
- سردار بردی محمدوف بیرلشن عاراپ امیرلیکلرینده
- دۆنیأمیزده یاشایانلارینگ سانی ۸ میلیارددان گچدی
- بیرلشن میللتلر قوراماسی ایستامبول داقی ترورچیلیقلی هۆجۆمی یازغاردی
- أردوُغان گوترش بیلن گِپلهشیک گچیردی
- أردوُغان بیرلشن میللتلر اۆچین رفرم ایسلهگینی قایتالادی
- یوفانینگ میللتلر لیگی: یاریم فینالدا یاریشجاق توُپارلار بِللی بوُلدی
- میللتلر لیگی: فارو آدالاری 2- تۆرکیه 1
- یوفا- میللتلر لیگی: تۆرکیه 3- لوکزامبورگ 3
- أردوُغان بیرلشن میللتلر قوراماسیندا یوُلباشچیلارا بیانات بردی
- بیرلشن میللتلر قوراماسی تۆرکیأ مینتدارلیق بیلدیردی
- تۆرکیه عیراغینگ توُپراق بیتِولیگینه گۆیچلی یاغدایدا قوُلداو بریأر
- امارات ینگ قشون باشلیغی تۆرکیه ده
- أردوُغان امارات دا
- أردوُغان اماراتا ساپار قورار
- امارات ینگ یوُلباشچیسی آرادان چیقدی
- گوترش مسکودا پوتین بیلن دوشوشار
- زلنسکی: بوردیانکا شهرینده یاغدای بوچادان دا بتِر
- بیرلشن میللتلر قوراماسی اوکرایناداقی ییتگیلر حاقیندا ماغلومات بردی
- اوکراینالی بوُسغونلارینگ سانی ۳ میلیون ۳۲۸ مۆنگ سانیندان گچدی


text:
هانس تیرینق
هانس تیرینق (اینگیلیسجه: Hans Thirring) اوتریشلی بیلیم اینسانی. ۲۳ مارس ۱۸۸۸ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۷ ایل عومر ائلهییب و ۲۲ مارس ۱۹۷۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. هانس تیرینق وین بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری وین بیلیمیوردودیر. اوْ فیزیک ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hans Thirring»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هانس تیرینق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خوی
خوی(Xoy) یا دا خوی شهری خوی بولگهسینین مركزی دیر. ۱۳۸۵-جی ایلینین نوفوس ساییسی اساسیندا بۇ شهرین ۱۸۱،۴۶۵ نفر [۲] و ۱۳۹۰-جی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا ۲۲۶،۷۶۰ نفر جمیعتی واریمیش. بۇ جمعیتله خوی شهری، اورمیه شهریندن سونرا غربی آذربایجان اوستانینین ۲-جی بویوک شهری دیر.
خویون، تهران شهری ایله ۷۸۰ کیلومتر و تبریز شهری ایله ۱۶۵ کیلومتر آراسی واردیر. بۇ شهر تورکیه نین وان بویوک شهری ایله ۱۲۰ کیلومتر آراسی واردیر و بۇ شهره ان یاخین شهر ساییلیر.
خوی شهری ایپک یولی اوستونده یئرلشمه سببی ایله دئمک اولار آذربایجان دا ان بویوک تمدونا صاحیبیمیش و چوخلو سفرنامه یازانلار خویون آبادانلیغیندان و یاشایش وضعیتیندن یازیبلار. ایپک یولی خویون ۲۵ کیلومتر باتی قوزئی اینده(شمال غربینده)، چالدیران بولگه سینه یاخین اوْلان قوردیک دره سی نین اطرافیندان گئچیر. بۇ یولون اوستونده اوْلان دره، «ده وه اوچان» دره سی آدلاندیریلمیش دیر. بۇ دره نین چوخ اوز آشاغی اولدوغو اۆچون ده وه لر(شتر) یوکلر ایله بیرلیکده یئنرکن آز قالسین اوچوماق حالینا گلیرلردی و بۇ اوزدن بۇ دوه نی «ده وه اوچان» آدلاندیمیش لار.
سوی، دیل و دین[دَییشدیر]
خوی شهرینین اهالیسی بوتونلوکده آذربایجان تورکلریندندیرلر و آذربایجان تورکجهسینده دانیشیلار. شهرین اهالیسی دین ساریدان موسلماندیرلار و مذهبلری شیعه دیر.
خوی شهرین آدی[دَییشدیر]
خوی شهرینی آدی "چوخور" دان توتولوبدور. خویلولار اوزلری بۇ شهره "خوی چوخورو" دئییرلر. بونا اساساً بۇ شهرین آدی تورکجه بیر کلیمهدن توتولوبدور.[۳][۴][۵] چوخلاری غرضلی اولاراق خویون آدین ائرمنی بیر سوزجوک و یا پهلوی رژیمینه خیدمت اۆچون اونو کوردجه یه و یا پهلوی دیلینه باغلاماغا چالیشیبلار.[۴] اورنک اۆچون محمد امین ریاحی خوی تاریخینده خوی شهرینین آدینی کوردجه آد کیمی گوسترمهگه چالیشیبدیر. بۇ یازی اساسیندا خوی شهرینین آدی کوردجه ده "دوز" سوزجوگو ایله ایلگیلیدیر، بونادا شهرین اطرافیندا دوز معدنلرینین اولماسین سند کیمین گتیریبلر. کورد دیلینده خِ یا دا پهلوی دیلینده ده خی سوزجوگو دوز معناسی وئریر. بۇ وجه تسمیهنین دوز اولماغیندا بویک شوبههلر وار.[۴] باشقا آراشدیریجیلارین نظرینه گوره خویون آدی قوی (قویون) لا ایلگیلیدیر.[۴]
هابئله محمد امین ریاحی اورین خوی شهرین کناریندا کی داغین آدین غرضلی و غیری علمی صورتده پهلوی دیلینه ربط وئریبدیر.[۴] اصلینده اورین بیر تورکجه سوزجوک اولاراق، بویوک و اژدها معناسی وئریر بۇ سوز ده دده قورقود کیتابینداندا ایشه آپاریلیبدیر.[۶][۷]
تاریخی[دَییشدیر]
خوی شهرینین قیدمتی ۳۰۰۰ ایل و بعضی دئییشلره گوره ۷۰۰۰ ایله قاییدیر. خوی شهری جوغرافیایی قونوم و موقعیتی سببی ایله، بیر چوخ ساواشلارا شاهید اولموش و بیر چوخ حکومتین سینیرلاریندا یئر آلمیشدیر. بۇ ساواشلاردان چالدیران، بیرینجی دونیا ساواشی و روسلارین ایشغالی و جیلوولوق اولایلاری(جریانلاری) ان اونملی لریندن دیر. خوی شهری ۱۰۰ ایله یاخین عثمانلی ایمپیراتورلوغو نون سینیرلاریندا یئرلشیبدیر.
خوی شهری حمداله مستوفی و نئچه بیر تاریخچی طرفیندن ایران تورکوستانی (ترکستان ایران) آدلاندیریلیب دیر.[۸] هابئله تیمور یازیر بۇ شهر ترکستان ایران آدلاناراق اهالی سی خطایی سوی و گوزل دیلر. کاتب چلبی عثمانلی مورخی، «خوی ازلدن ایرانین تورکوستانی دیر» یازاراق، تیمورون یازدیغینا دستک وئریب دیر. بو شهر صفویلر دونمینده آذربایجانین ان گوزل شهرلریندن بیری حساب اولونوردو و شاه اسماعیل صفوی اوز یایلاق کاخینی بۇ شهرده دوزلتمیشدیر. خوی همچینین قاجار حکومتی زامانی صفالی و یاشیللی اولماغی اساسیندا «دارالصفا» آدلانیرایمیش. بۇ شهر مشروطه دونمینده ده ایراندا تحرکات باخیمیندان 2 اینجی شهر ساییلیر ایدی.
آذربایجان میلّی حوکومتی دؤنمی[دَییشدیر]
۱۳۲۴ و ۱۳۲۵ اینجی شمسی ایللرده تبریز مرکزی و سید جعفر پیشهوری باشجیلیغی ایله قورولان آذربایجان میلّی حؤکومتی دونمینده، خوی بۇ حکومتین ان اونملی شهرلریندن بیری و بۇ حکومتین مرکزی بولگه سین دن ساییلیردی. داها سونرا باتی آذربایجان بولگه سی ۱۳۲۵ اینجی ایلده یارادیلدیقدان سونرا، خوی شهری بۇ بولگه نین شهرلریندن بیرینه داخیل اولور.
هاوا دوُرومو[دَییشدیر]
1986دان 1996-دک خوی شهرینین لاپ ایستی آیینین اورتالاما هاوا ایستیلیگی 31.83 درحه، یاغینتی اورتالاماسی ایلده 214.6 میلیمتر و اورتالاما هاوا ایستیلیگی ایلده 13.4 درجه ایدی. خوی شهرینین هاواسی اورمیهیه نیسبت داها ایستی و داها قوُرودور. بوُ دؤورهده اورتالاما بوُزلوق گونلری 112.2 ایدی. یئل سورعتی اورتالاماسی ثانیهده 2200 متر، روطوبت اورتالاماسی 59.36% ایدی.[۹]
دوغاسی(طبیعتی)[دَییشدیر]
خوی دورد طرفیدن اوجا داغلار ایله ایحاطه ائدیلمیش بیر بویوک چوخور بولگه ده یئر آلیب دیر. بۇ داغلار اورین، چیلّه خانا و گؤی داغلاری آدلاندیریلیب دیر. بیر آیری داغلیق دا ولدیان داغلیقلاری دیر. بۇ جوغرافیایی قونوم(موقعیت) ندن ایله، هاواسی یای دا ایستی و قیشدا دا چوخ سویوخ اولور. بۇ اوجا داغلارین اتگینده اوْلان گوزل دوغا و طبیعت منظره لری واردیر. بۇ طبیعت لردن، جهنم دره، قیریس دره سی، پئره، وار و پسک، قطور یولوندا اوْلان دوغال (طبیعی) ایستی سو، آلیشیخ ماغاراسی (علیشیخ غاری)و عسگرآباد داغلاری نی سایا بیلریک.
اۆرۆنلری(محصول لاری)[دَییشدیر]
اکین اورونلری[دَییشدیر]
خوی شهرینین تورپاغی، آذربایجانین تورپاقلارینین بیر چوخو کیمی، اکین اۆچون اویغون دور. هابئله بۇ شهردن گئچن «قودوخ بوغان» چایی و آغچایی و باشقا سو قایناقلاری نین بول اولدوغو اۆچون اکینچیلیخ داها دا چوخ یایقینلاشیب دیر. اکین اورونلری نین ان اونملی سیندن، «گونه باخان» توخومو، «کدو» توخومو و «بینه» نی سایا بیلریک. گونه باخان توخومو خوی شهرینین سمبل و سیمگه سی اولاراق تانینیر و بوتون آذربایجان و حتی ایران شهرلری آراسیندا یالنیز خوی شهرینده سادجه توخوم آلیش وئریشی اۆچون «توخوم مئیدانی» واردیر.
خویون بال و سوت اورونلری ده مشهوردور. سون زامانلاردا خویون بالی تهران کیمی بیر چوخ شهرلرده ساتیلیر.
ال اورونلری[دَییشدیر]
خویون ماهی طرح لی فرشی یونسکو دا ثبت اولونوب دور.بو شهرین پیچاقی کی اؤنا سوموک دسته دئیرلرده اؤنون آیری ال اورونلریندن ساییلیر.
معدنلر[دَییشدیر]
خویون مرمر داش معدن لری چوخ مشهور دور و «خوی داشی» تبریز، شیراز، ایصفاهان و تهران کیمی ایرانین بیر چوخ شهرینده تاپیلا بولر. خوی دا «دوز»، «داش کومور»، «میس» و «قیزیل» معدنلری ده واردیر.
صنعتی اورونلر[دَییشدیر]
خویون صنعتی شهرجیگی خوی-سالماس یولوندا دیر. الکتریک مرکزی، سیمان کرخاناسی، ایکی اوزلو شوشه کرخاناسی و ایزوقام کرخاناسی خوی دا اوْلان ان اونملی کرخانالاردان ساییلیر.
مریضخانالار[دَییشدیر]
خویون بیماریستانلاری «شهید مدنی» و «قمر بنیهاشم» دیر. شهید مدنی بیماریستانی ۱۳۰۰ده ۱۲۵ ثابیت تخت ظرفیتی ایله قوُرولوبدور. ایندیلیکده ۷۳ تخت ایله ایشلهییر. بیماریستاندا اوْلان تخصّوصلار بوُنلار دیر: داخلی، نورولوژو، CCU. قمر بنی هاشم بیماریستانی ۱۳۴۹دا ۳۵۰ ثابیت تخت ظرفیتی ایله قوُرولوبدور. ایندیلیکده ۲۰۵ تخت ایله ایشلهییر. بوُ بیماریستاندا اوْلان تخصّوصلار بوُنلار دیر: جرّاحلیق، قادینلار، اوُشاقلار، گؤز طبیبلیگی، قوُلاق-بوغاز-بوُرون، اورتوپِدی، اورولوژو، چاغالار.[۱۰]
خوی دا آیت الله خویی آدلی بیماریستان، ۱۳۷۵ اینجی ایلده تیکیلمه یه باشلائدیلمیش و هله ده باشا چاتمامیشدیر. خویون فنایی پارکی و ولیعصر شهرکی نین آراسیندا یئر آلان بۇ بیماریستان، آیت الله خویی، موسلمانلارین خوی کوکنلی اوْلان بویوک عالیمی، نین آدی نی داشییر. بۇ بیماریستانین ۵۱۵ تختلی اولماسی پیلانلانیب دیر.
داشیماجیلیغی[دَییشدیر]
ترمینالی[دَییشدیر]
خوی اون شهرلر آراسی سردار شهید درستی آدلی ترمینالی ۱۳۸۷اینجی ایلده آچیلیبدیر. آشاغی داکی سفلر دوزنلی اولاراق هر گون واردیر:
هاوا لیمانی(فرودگاهی)[دَییشدیر]
خوی هاوالیمانی باتی آذربایجان بولگه سینین ایکینجی هاوالیمانی اولاراق ۱۳۸۳-نجو ایلده ایشه باشلادیلمیشدیر. بۇ هاوالیمانی سون زامانلاردا، اوزللیکله تورکیه سینیر قاپیسی آچیلدیقدان سونرا، داها چوخ ایلگی(توجه) گوروبدور. ایندی کی دوروم دا تهران دان شنبه و یکشنبه گونلری ساعات ۶:۱۰ خویا دوغرو اوچوش اولونور. خوی دان ایسه، همین گونلر ساعات ۸:۱۰ دا تهرانا دوغرو اوچوش اولونور. چرشنبه گونلری ده ساعات ۱۶:۱۰ تهران دان اوچاق قالخیر و ۱۸:۱۰ دا دا خوی دان تهرانا دوغرو اوچوش اولونور. گلجک ده خوی دان نجف و کربلا اوچوشلارینین قالخماسی پیلانلانیر.
دمیر یول دوراغی[دَییشدیر]
تهران مسیرینده اوْلان دمیر یولو خوی و سالماس آراسیندا اوْلان قره تپه بولگه سیندن گئچرکن، رازی سینیر قاپیسین دان گئچیب و اوردان دا توریکه یه دوغرو یولونا دوام ائدیر. ۱۳۸۰-نجی ایلده تهران-آنکارا قاطاری یولا دوشوبدور. بۇ قطار چرشنبه ساعات ۲۲:۱۵ ده تهران دان آنکارایا دوغرو یولا دوشور. دوشنبه گئجه تبریزدن یولا دوشوب و سه شنبه سحرچاغی وان شهرینه یئتیشیر. وان ایسکله سینده، یولجولار واپور(یولجو گمی سی) ایله وان گؤلو اوزریندن گئچیرلر و تات وان شهرینه یئتیشیرلر. تات وان دان دا آنکارا قاطاری نا مینیب و یوللارینا دوام ائدیرلر و سونوندا، شنبه گونو ساعات ۱۰:۰۰ دا آنکارایا یئتیشمیش اولورلار.
شهر ایچی داشیماجیلیغی[دَییشدیر]
۱۳۷۰-نجی شمسی ایلینده ۹ اوتوبوس و ۱۱ مینی بوس لا ایشه باشلییان داشیماجیلیق سیستمی، گونوموزده ۸۸ اوتوبوس و ۱۱۷ مینی بوس ایله، ۳۵ خط قالیبینده شهر اهالی سینه خیدمت ائدیر.
ترانزیت یولو[دَییشدیر]
خوی شهری ایپک یولی اوستونده یئرلشمک اۆچون تورکیه مملکتینه ان یاخین شهرلردندیر. خوی شهریله وان شهرینین آراسیندا (تورکیه ده یئرلشن ان یاخین شهر) اوتوموبیلله بیر ساعاتلیق یول وار. 2006 اینجی ایلده، ایرانلا تورکیهلی هئیتلری آراسیندا، کئچیلرین دانیشیقلار اساسیندا یول وضعیتلری آراشدیریلدی و اوبیری مرزی بازارچهلرین فاصیلهلری وان شهریندن اوزاق اولدوغونا گوره، 26/01/1390 تاریخده رازی مرزی ایران و تورکیه مقامات ایله آچیلمیشدیر.
گؤرمهلی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]
هتل لر[دَییشدیر]
- ثمین هتلی، اوچ اولدوزلو
- زمرد هتلی، ایکی اولدوزلو
- جهانگردی مهمانسرا سی
بازارلار و آلیش وئریش مرکزلری[دَییشدیر]
- تاریخی اوست اورتولو بازار
- سؽنؽر بازاری (مرزی بازار)
- شمس آلیش وئریش مرکزی (آ.وِ.مِ)
- فرشاد پاساژی
- شهرداری پاساژی
- اسکان پاساژی
جشنواره و فئستیوال لار[دَییشدیر]
گونه باخان فئستیوالی[دَییشدیر]
خوی شهرین ان اونملی اکین محصول لاریندان بیری «گونه باخان توخومو» و  > دور. نئجه کی بوتون آذربایجان و حتی ایران شهرلری آراسیندا، یالنیز خوی شهرینده «توخوم مئیدانی»، توخوم آلیش وئریشی اۆچون واردیر. بۇ ندنله ۱۳۹۳-جو ایلدن خوی دا «گونه باخان» فئستیوالی یایین آخیرلاریندا، شهریور آییندا قورولور.
میلتلر آراسی(بین المللی) شمس تبریزی کنگره سی[دَییشدیر]
بو کنگره شمس تبریزی مقبره سینده هر ایل قورولور و بیر چوخ شاعیر، یازار و آراشدیرماجی(مۆحقیق) ایراندان، آذربایجان جومهوری سیندن، تورکیه دن و باشقا اؤلکه لردن قاتیلیرلار.
خوی کابابی[دَییشدیر]
بوتون تورک شهرلرینه تای، خوی شهرینین ده اوزون زامانلاردان بری اصلی ییجک لریندن بیری کاباب دیر. خویون قدیم اوست اؤرتولو بازاریندا اوْلان حاج علی کابابی چوخ مشهور دور و چوخلو یولجولار بۇ کبابین دادینی آلمادان شهری ترک ائدمیرلر.
آدلیم لار[دَییشدیر]
سید ابوالقاسم خویی: موعاصیر ایرانین بویوک مجتهدلریندندیر.
شهاب الدین خویی: 6 و 7جی عصرین بؤیوک دانشمندلریندن.
، اخی اَورَن: قونیهده اخیان فیرقهسینین رهبرلریندن.
قارداشلیق[دَییشدیر]
شکیللر[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- رسمی دؤولت سایتی Archived 2017-11-17 at the Wayback Machine. - فارسجا
- خوی یون بلهدییه سایتی Archived 2009-07-22 at the Wayback Machine. - فارسجا
- خوی آزاد اونیوئرسیتئتی Archived 2012-09-03 at the Wayback Machine. - فارسجا
- دؤنیا , آذربایجان و خوی خبرلری Archived 2012-09-04 at the Wayback Machine. - فارسجا
قایناقلار[دَییشدیر]
سوغاتی های آذربایجان غربی
- ^ https://www.amar.org.ir/english
- ^ ایرانین آمار مرکزی، ۱۳۸۵-جی ایلین نوفوس سایی سی
- ^ "سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، سایت تخصصی میراث فرهنگی و گردشگری، خوی". Archived from the original on 2011-09-12. Retrieved 2013-01-14.
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ "تاریخچه خوی-- پايگاه اينترنتي شهرداري خوي". Archived from the original on 2012-09-29. Retrieved 2012-10-01.
- ^ موسسه آموزش عالی غیردولتی-غیرانتفاعی علامه خویی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ هئیت کوهنوردی سردرود[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ سفر[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ http://www.xoy.ir/815-khve-trkstan-aeran-....html[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ با توجه به اينكه در طول دورة آماري 1986 لغايت 1996 متوسط درجه حرارت گرمترين ماه 83/31 درجه سانتيگراد و ميانگين بارندگي سالانه 6/214 ميليمتر و ميانگين دماي متوسط سالانه 4/13 درجه سانتيگراد بوده است. اقليم شهر خوي نسبت به اروميه خشكتر و گرمتر ميباشد.ميانگين روزهاي يخبندان در طي اين دورة آماري 2/112 روز ميباشد و متوسط سۆرعت وزش باد 2200 متر بر ثانيه و ميزان متوسط رطوبت طي اين دورة آماري 36/59 درصد ميباشد. Archived 2012-04-22 at the Wayback Machine..
- ^ "مشخصات بیمارستانهای استان آذربایجان غربی". Archived from the original on 2017-04-30. Retrieved 2014-09-05.


text:
قۏينوندا.../ آیسو مختاری (شعر)
صبريميز سؤز قۏنوسو مين هيجان قۏينوندا
گل ده آچ قار چيچهڲيم شاختا-بوران قۏينوندا
آرپا چایسېز و آرازسېز من اۏ ايتگين سارا كی
ياشادېردېن منی سن هر گۆن آخان قۏينوندا
حسرتيندن حزين-حال سېز و حايات سېز جانېمې
وئرهرم بيرده گَزَم ياز تک آچان قۏينوندا
لال آشېقلار ساياغې غوربتی كؤکلَندی سازېم
سؤزۆمۆن مين آوازې سېندې اۏزان قۏينوندا
سارماشېق تک فيكيريم قارما-قارېش دېر دۏلاشېر
منی اۏ درده سالان دۆڲمه، ياخان، قۏينوندا
آتامېز سۆرگۆنه گئتديكده آنام بۏيلويدور
دۆنيايا، آلما يئريكليردی، تاوان قۏينوندا
جايدېرېر فيكريمی هردن اوچورام قارتال تک
خطری باشدان آشان مين طيران قۏينوندا
جانلانېردې گؤز اؤنۆمده گؤزۆ قانلې-قادالې
تنی، تبريزليڲيمين باغرې دومان قۏينوندا
دؤشۆ اۏ شانلې شاخان بايراغېمېن مسكنی دير
سرحدی سئوگی، آی-اولدوز گؤزۆ قان قۏينوندا
يۆز سېنېرسېز اؤپۆشۆن يوردو، پريشان قۏجاغې!!
سؤزۆ قاچ دېر ، گؤزو بير عؤمر دايان قۏينوندا


text:
۱ ژانویه
۱ ژانویه:
- ۶۳۰ - مۆسلمانلار مکّه شهرینی دؤیوشسوز آلدیلار.
- ۱۵۱۵ - بیرینجی فرانسیس فرانسهده شاهلیغا چاتدی.
- ۱۸۰۱ - ایرلند شاهلیغی بؤیوک بریتانیا شاهلیغی ایله فوْرمال اوْلاراق بیرلشدی.
- ۱۸۱۳ - روسیه-ایران ساواشی (۱۸۱۳-۱۸۰۴) گئدیشینده روس اوْردوسو لنکران قالاسینی آلدی.
- ۱۹۲۹ - شوروی رهبرلیگی آذربایجاندا عرب کؤکلو الیفبانین ایشلنمهسینه قاداغا قوْیدو.
- ۱۹۴۰ - آذربایجان شوروی جومهوریتینده لاتین کؤکلو الیفبادان کیریل (روس) کؤکلو الیفبایا کئچید گئرچکلشدی.
- ۱۹۵۹ - کوبا عۆصیانچیلاری فیدل کاسترو باشچیلیغی ایله هاوانانی اله کئچیریب٬ جومهور باشقانی دوْمینیکن جومهوریسینه قاچدی.
- ۱۹۹۳ - یورونیوز کانالی فرانسهنین لیون شهرینده ایلک دفعه یاییما باشلادی.
- ۱۹۹۵ - دۆنیا تیجارت تشکیلاتی یارادیلدی.
- ۲۰۰۷ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی بان کی مون ایشه باشلادی.
- ۲۰۰۷ - رومانی اوروپا بیرلیگینه قاتیلدی.


text:
آوروپا بیرلیگیندن ایرانا چاغری
"ایرانین اعتراضلاری زوراکیلیقلا یاسدیرماغی عاجیل اولاراق دوردورماسینی و اینترنت ایله سربست بیلگی آخیشینی تامین ائتمهسینی گؤزلهییریک"
آوروپا بیرلیگی، ایرانی، اعتراضلاری یاتیرماق اوچون زوراکیلیق تطبیق ائتمهمهیه و خالقین اینترنت قوللانماسینا ایجازه وئرمهیه چاغیردی.
آوروپا بیرلیگینین خاریجی ایلیشکیلر و گوونلیک سیاستی یوکسک نمایندهسی جوزپ بورل، ایران گوونلیک گوجلرینین گؤستریلره موداخیلهسینین اورانتیسیز اولدوغونو، اؤلو و یارالیلار اولدوغونو بیلدیردی.
اینترنتین کسیلمهسی و مئساژلاشما پلتفورملارینین بلوکلانماسینین ایفاده اؤزگولوگونون پوزولماسی اولدوغونو قید ائدن بورل، آوروپا بیرلیگی و آوروپا بیرلیگینه عضو اؤلکهلرین اعتراضچیلارا قارشی زوراکیلیق تطبیقینی قبول ائدیلمز و گؤردوکلرینی وورغولادب. بورل،
"ایرانین اعتراضلاری زوراکیلیقلا یاسدیرماغی عاجیل اولاراق دوردورماسینی و اینترنت ایله سربست بیلگی آخیشینی تامین ائتمهسینی گؤزلهییریک. آیریجا ایراندان اؤلدورولنلرین و ساخلانیلانلارین ساییسینی آچیقلاماسینی، خشونت گؤسترمهیهن گؤستریچیلری بوراخماسینی و توتولانلارا اویغون رفتار گؤسترمهسینی گؤزلهییریک" ایفادهسینی ایشلتدی.
بو آرادا ایران بریتانیا و نروژین تهرانداکی ائلچیلرینی باش وئرهن حادثهلرله باغلی خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغیردی.
ایران خاریجی ایشلر نباخانلیغیندان وئریلهن یازیلی آچیقلامادا، اینگیلتره ائلچیسی سیمون شرکلیفین اینگیلتره مرکزلی بیبیسی فارسجا و ایران اینترنشنال کاناللارینین ایران علیهینه فعالیتلری ندنی ایله باخانلیغل چاغریلدیغی و لازیم اولان تپکینین گؤستریلدیگی قید ائدیلدی
نازیرباخانلیغین آچیقلاماسیندا، بو جور یایینلارین "ایرانین ایچ ایشلرینه قاریشماق" و "اؤلکهنین اولوسال اگمنلیگینی پوزماق" آنلامینا گلدیگی ایفاده ائدیلدی.
نروژین تهرانداکی ائلچیسی سیگوالد هاگ ده اؤلکهسینین مجلیس باشقانینین ایراندا باش وئرهن سون حادثهلرله باغلی آچیقلامالارینا گؤره باخانلیغا چاغریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
چینین دونیانین هر یئرینده "پلیس مرکزی" قوردوغو ادعا ادیلدی
چینین موخالیفلری تعقیب ائتمک و باسقی آلتیندا توتماق اوچون دونیادا ۱۰۰دن چوخ یاسادیشی و گیزلی مرکز قوردوغو ادعا ائدیلدی
کریسترسون: "اؤلکم ترورچولارین بازاسینا چئوریلمهمهلیدیر"
سوئد-ین باش ناظیری اولف کریستئرسون بیان ائدیب کی، اؤلکهسی ترورچولارین بازاسینا چئوریلمهمهلیدیر.
سودانین حربی حاکمیتی ایله موخالیفت آراسیندا سازیش ایمضالانیب
بو بارهده راضیلاشما سندینین ایمضالانماسی مراسیمینی جانلی یاییملایان " الحداس" کانالی معلومات یاییب.


text:
صنایع اینقیلابی
صنایع اینقیلابی — ۱۸. یوز ایلین سوْنو و ۱۹. یوز ایلین اوّللرینده جمعیتده باش وئرن ایقتیصادی و ایجتیماعی دَییشیکلیکلرله موشایعت اوْلونان ایش شرایطی و حیات ریفاهینین یوکسلمهسی پروسسی. صنایع اینقیلابی اوروپادا باشلاییب سوْنرا اساساً مرکز آمریکایا کئچمیش، بۇ جمعیتلری آقرار مرحلهدن صنایع مرحلهسینه آدلادمیشدیر.
ایستهسالاتدا کولک، سۇ و بوخار انرژیسینین تتبیقی جمعیتده درین ایجتیماعی و تکنولوژی دییشیکلیکلرین باشلانغیجینی قوْیدو. صنایع اینقیلابی کؤکلو ایجتیماعی دییشیکلیکلر یاراتدیغیندان چوْخ واخت متخصصلر طرفیندن "نولیت اینقیلابی" ایله مؤ قایسه ائدیلیر. بۇرادا اینقیلاب سؤزو شرطی اوْلاراگ اۇیقولاما ائدیلیر، چونکی صنایعلشمه اوْن ایللر بوْیو باش وئرن بیر پروسس اوْلموشدور. بۇ ارفهده تکنیکین، بیلیمین و بۇنونلا باغلی محصولدارلیغین توسعهسی کۆتلوی(توده) ایشسیزلیک و کاسیبچیلیق کیمی بیر چوْخ مسئلهلری ده اوْزو ایله گتیرمیشدیر.
صنایع اینقیلابی ۱۸-جی عصرده اینگیلیسده باشلامیش و ۱۹-جو عصردن اعتباراً آوروپا و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-آ یاییلمیشدیر. اوّللر حئیوان و یا اینسان گۆجو ایله حرکته گتیریلن ماشینلار اۆچون واتتین ایختیراع ائتدیی بوخار ماشینی یئنی ایمکانلار یاراتمیشدیر. بوخار انرژیسینین مکانیکی انرژییه چئوریلمهسی نتیجهسینده فابریک و فابریکالاری چایلاردان و سۇ کاناللاریندان اۇزاق اوْلان اراضیلرده قورماق مۆمکون اوْلموشدور. ال امه یی مکانیکلشدیریلهرک مانوفاکتورالار ایری فابریکلره چئوریلمیش و بۇنونلا دا یئنی اۆرتیم (تولید) اۆسلوبو یارانمیشدیر. بۇ اؤنجه اینگیلیسنین پامبیق ایستهصالیندا اۇیقولاما اوْلونموش، سوْنرا باشقا ساحهلری ده ایحاطه ائتمیشدیر.
بئلهلیکله، بوخار ماشینلاری، کولکدن و فسیلدن وابسته اوْلاراق انرژی قایناقلرینین آرتیب-آزالماسینین قارشیسینی آلا بیلدی. سۇ و کولک چارخلاری واسطهسیله حرکته گتیریلن ناسوسلار آرتیق بوخار ماشینی ایله ایشلدیلمهیه باشلادی.
صنایع اینقیلابینین اساس ترکیب حیصّه سی بوخار ماشینینین یارادیلماسی ایله برابر، هم ده حرکت واسطهلرینین ده مکانیکیلشدیرمهسیندن عبارت ایدی. ریچارد ترویتیکین و جورج ایستیونسونون بوخار لوکوموتیوی، روبرت فولتونون بوخار گمیسی بۇنا مثالدیر. بۇ ایختیراعلار جمعیتده یئنی مرحلهنین باشلانغیجینا گتیریب چیخارمیشدیر. کیچیک دگیرمانلارین و مانوفاکتورلارین انرژی گۆجو بوخار انرژیسی ایله رقابته گیره بیلمیردیلر. محصوللار لوکوموتیولرین و بوخار گمیلرینین کمکی ایله داها تئز نقل ائدیله بیلیردی. بۇنونلا اۆرتیم (تولید)دا اۇیقولاما اوْلونان کوهنه اۆصوللار یئنیسی ایله عوض اوْلونماغا باشلاییر. بۇرادا اساساً
- اینسان وردیشلرینه اساسلانان ایشلرین بۇ قایدادا تئز، دقیق و یورولمادان ایشلین ماشینلارلا عوضی،
- جانلینین جانسیز انرژی منبعی ایله عوض اوْلونماسی، ان اساسی ایستیلییی ایشه چویرن ماشینین ایختیراعسی ایله توکنمز انرژی منبعینین یارانماسی،
- خامین بؤیوک میقداردا اۇیقولامای، هر شئیدن اوّل بیتکی و حئیوان مادهلرینین غیری-اورقانیک و صونعی شکیلده حاضیرلانمیش ماده لر ایله عوض اوْلونماسی نظره چارپیردی.
صنایع اینقیلابینین نیه گؤره تکنولوژی جهتدن داها اینکیشاف ائتمیش چینده یوْخ، محض آوروپادان باشلانماسینین سببلری هله ده مۆختلیف علمی مۆلاحیضهلرین اساسیندا دورور. بعضی موتخسسیسلرین فیکرینجه چینده، اوْ دؤورده یۆکسک اینکیشاف ائتمیش ایقتصادیات ثابت دۇرومده ایدی. بۇرادا گؤرولن ایشلر غیری-صنایع اۆصوللاری ایله ده محصولدار شکیلده یئرینه یتیریله بیلیردی. اوْنا گؤره ده، یۆکسک کاپیتال طلب ائدن اۆصوللارین اۇیقولاماینین قارشیسینی ال امه یی آلیردی. باشقا قایناق، بیر طرفدن آوروپادا کوللو میقداردا کؤمور و طبیعی احتیاطلارین اوْلماسی، موستملکهلردن خام آخینی، دیگر طرفدن اؤلکهلر آراسینداکی رقابت اوْنلاردا صنایع اینقیلابینین باشلانماسی اۆچون ایلکین شرایط یاراتدی. بۇ دؤورده، چینده آپاریلان تجرید سیاستی ده تکنیکین اینکیشافینین قارشیسینی آلمیشدیر. تیجارت اۆچون آوروپادا اوْلان آزادلیق چینده یوْخ ایدی.
بۇ سببلردن صنایع اینقیلابی اۆچون یتیشمیش اجتماعی، سیاسی و ایقتیصادی شرایط، بۇ پروسسین اینگیلیسده باشلانماسی اۆچون زمین یاراتدی.


text:
آذربایجان-دا "کووید-19"دان اؤلوم و یولوخما سایی (29 سپتامبر 2021)
سون گونده آذربایجان-دا کوروناویروس انفکسیونوندان 2062 نفر ساغالیب.
آذربایجان-دا یئنی نوع کوروناویروس (کووید-19) انفکسیونونا سون گونده 842 یولوخما فاکتی قئیده آلینیب، 2062 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب.
ناظیرلر کابینهسی یانیندا اوپراتیو قرارگاهدان وئریلن معلوماتا گؤره، آنالیز نمونهلری مثبت چیخان 15 نفر وفات ائدیب.
ایندییهدک اؤلکهده عمومیلیکده 483 مین 128 نفرین کوروناویروس انفکسیونونا یولوخماسی فاکتی معین ائدیلیب، اونلاردان 457 مین 144 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب، 6 مین 513 نفر وفات ائدیب. آکتیو خسته سایی 19 مین 471 نفردیر.
سون گونده یئنی یولوخما حاللارینین معینلشدیریلمهسی ایله علاقهدار 9 مین 668، بو گونه قدر ایسه عمومیلیکده 4 میلیون 849 مین 531 تست ایجرا اولونوب.
سپتامبرین 29-دا آذربایجان-دا 67 مین 977 نفر یئنی نؤع کوروناویروس انفکسیونو علیهینه واکسیناسیون اولونوب.
گون عرضینده بیرینجی مرحله اوزره اکسیناسیون اولونانلارین سایی 15 مین 583، ایکینجی مرحله اوزره واکسیناسیون اولونانلارین سایی 52 مین 394 نفر تشکیل ائدیب.
آذربایجان-دا بو گونه قدر وورولان واکسنلرین عمومی سایی 8 میلیون 485 مین 952، بیرینجی مرحله اوزره آشی اولونانلارین عمومی سایی 4 میلیون 745 مین 715، ایکینجی مرحله اوزره واکسیناسیون ائدیلنلرین سایی 3 میلیون 740 مین 237 نفر تشکیل ائدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
علییئو: ایراندا یاشایان آذربایجانلیلارین مدافعهسی اوچون الیمیزدن گلهنی ائدجییک
"بیز اونلاردان قورخمادیغیمیزی گؤسترمک اوچون ایران سرحدینده حربی مانور گئچیرمهلی اولدوق"
قازاخیستان پرزیدنت سئچکیلرینین نتیجهسی آچیقلاندی
قازاخیستانین حاضیرکی پرزیدنتی قاسم جؤمرد توکایئو نوامبرین 20-ده کئچیریلن پرزیدنت سئچکیلرینده 81،31 فایز سس توپلایاراق غالیب گلیب.
تورکیه قازاخیستان-دا کئچیریلن سئچکیلره موناسیبت بیلدیردی
20 نویابر 2022-جی ایلده قازاخیستان جمهوریتینده کئچیریلن ارکن پرزیدنت سئچکیلرینین دینج شرایطده اوغورلا باشا چاتماسیندان ممنونوق".


text:
سیرادان اینسانلار
سیرادان اینسانلار (اینگیلیسجه: Ordinary People, تورکیه تورکجهسی: Sıradan İnsanlar, فارسجا: مردم معمولی) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی تیموتی هاتون، جاد هیرش، مری تایلر مور، دونالد ساترلند جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین ماروین هملیش یارادیب. ۱۹۸۰ میلادی ایلینده ۶ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۴ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سیرادان اینسانلار گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فیلملر ۱۹۸۰ (میلادی)
- English-language films
- ۱۹۸۰-جی ایل فیلملری
- آمریکانین درام فیلملری
- آمریکا فیلملری
- اوسکار اؤدولی آلان فیلملر
- اینگیلیسجه فیلملر
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر
- ان یاخشی ایکینجی پلان نفر رولونا گؤره اوسکار اؤدولی غالیبلرینین چیخیش ائتدیکلری فیلملر
- ارامونت پیکچرز فیلملری


text:
عرب-اسراییل ساواشلاری
عرب-ایسراییل ساواشلاری — عرب دؤولتلری بیرلیگی (اساساً میصیر، سوریه، اوردون و فیلیسطین) ایله ایسراییل دؤولتی آراسیندا بیر سیرا سیاسی گرگینلیک و حربی ساواشلاردیر. چاغداش عرب-ایسراییل ساواشلارینین کؤکلری 19-جو عصرین سونلاریندا یارانان صهیونیزم و عرب میلتچیلیگینه اساسلانیر. پانعرب حرکاتی یهودیلر طرفیندن تاریخی وطن آدلاندیریلان اراضینی فیلیسطین عربلرینه مخصوص حساب ائدیر و پانایسلامیست کونتکستده بو توپراقلارین موسلمانلارا مخصوص اولدوغو گومان ائدیلیر. فیلیسطینلی یهودیلر و عربلر آراسیندا ساواش ؛ 20-جی عصرین اوّللرینده نبی موسی قیامی (1920) یافا قیامی، 1929-جو ایلده فیلیسطین قیامی و 1947-جی ایلده بؤیوک بیرینجی وطنداش ساواشینا چئوریلن و 1948-جی ایلده ایسراییل دؤولتینین قورولماسی ایله عرب عوصیانینین بوتون عرب بیرلیگی اؤلکهلرینه سیچراماسی ایله مئیدانا چیخدی.
۱۹۴۸-جی ایل ساواشی[دَییشدیر]
1947-جی ایل نووامبرین 29-دا بمت فیلیسطین توپراقلارینین 56 فایزینین 650 مین نفرلیک یهودی خالقینا، 44 فایزینین ایسه 1 میلیون 300 مین نفرلیک فیلیسطین اهالیسینه وئریلمهسی و قودسون (اورشلیم) بینالخالق ایستاتوسا صاحیب حایل منطقه اولماسی بارهده پلانی تصدیقلهدی. 1948-جی ایل مئیین 14-ده ایسه ایسراییل دؤولتینین یارادیلماسی رسماً اعلان ائدیلدی. هئچ 24 ساعات کئچمهمیش میصیر، اوردون، سوریه، لوبنان و عراقین اوردولاری اؤلکهیه هوجوم ائدیر. 15 آی داوام ائدن دؤیوشلرده یئنیجه تشکیل اولونموش، پیس سیلاحلانمیش ایسراییل مودافیعه اوردوسو (TSAHAL) هوجوملاری دفع ائده بیلیر. بوندان سونرا فیلیسطینلیلر وطنلرینی ترک ائتمگه مجبور اولورلار. 15 مئی 1948-جی ایلده (فیلیسطینلیلر بو گونو " نیکبت /النکبة" آدلاندیریر) وطنلرینی ترک ائدن فیلیسطینلیلرین 2 میلیونو اوردوندا، 430 مینی لوبناندا، 790 مینی غربی شرعیّه ده، 1،1 میلیونو غزهده یاشاییر. بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین قرارلاری بو فیلیسطینلیلرین توپراقلارینا قئید-شرطسیز اولاراق قاییتماق حاقینی تانیییر. 1949-جو ایلده آپاریلان موذاکیرهلرده یالنیز 100 مین فیلیسطینلینین اؤز توپراقلارینا قاییتماق حاقینی تانییان ایسراییل رژیمی سون اولاراق اورتایا "یهودی دؤولتی" آنلاییشینی آتیر. فیلیسطین رهبرلیگی ایسه "یهودی دؤولتی" آنلاییشینین موهاجیرلرین گئری، اؤز توپراقلارینا قاییتماق حاقینی پوزدوغونو بیلدیریر. 1949-جو ایلین ایلک آیلاریندا بمت-نین حیمایهسی آلتیندا ایسراییل و اونا قارشی دؤیوشن بوتون اؤلکهلر (عراقدان باشقا) آراسیندا بیرباشا دانیشیقلار اولدو، دانیشیقلارین گئدیشینده حربی عملیاتلارین دایاندیریلدیغی آندا قئیده آلینان آتشکس خطلرینین ساخلانیلماسی حاقیندا راضیلیق الده ائدیلدی. نتیجهده ساحیلاطرافی دوزنلیک، قالیلیا و بوتون هگِو — ایسراییلین؛ یهودا و سامره بؤلگهسی(غرب ساحیل) — اوردونون؛ غزه بؤلگهسی — میصیرین ایختیارینا کئچدی، قودس [۷](اورشلیم) ایسه ائله بؤلوندو کی، کؤهنه شهرده داخیل اولماقلا اونون بوتون شرق حیصهسی اوردون، غرب حیصهسی ایسه ایسراییله وئریلدی. بئلهلیکله، ایسراییل 1947-جی ایل بمت-نین 181 نؤمرهلی قطعنامهسینه گؤره اونا قالان ۵۶% فیلیسطین تورپاغینی ۷۸%-ه قدر آرتیردی.
25 ژانویه 1949-جی ایلده 120 نومایندهدن عیبارت کنست (ایسراییل مجلیسی) اؤز ایشینه باشلاییر. 1949-جو ایل مئیین 11-ده ایسراییل بمت-نین 59-جو عوضوو اولور. دؤولتین اساساً تشکیل ائدن پرینسیپ — هر بیر یهودینین اؤلکهیه گلمک و وطنداشلیق آلماق حوقوقونو تصدیق ائدن "سپهلنمیشلرین توپلانماسی" پرینسیپی اولور. بو پرینسیپدن چیخیش ائدهرک ایلک 4 آیدا اساساً اوروپا اؤلکهلریندن 50000 کؤچکون گلدی. 1951-جی ایلین سونوندا ایسراییل 687 000 کؤچکون قبول ائدیر (بونلاردان 300000 -ای عرب اؤلکهلریندن گلن قاچقینلار ایدی)، بونونلا دا اؤلکهده یهودی اهالینین سایی ایکیقات آرتیر.[۸]
۱۹۵۶-جی ایل سینا کمپئینی[دَییشدیر]
بمت-نین تهلوکه سیزلیک شوراسینین 10 آقوست 1951-جی ایل قطعنامهسینین عکسینه اولاراق میصیر سوئز کانالینی ایسراییل گمیلری و ایسراییله گلن گمیلر اوچون باغلاییر؛ تیران بوغازینین موحافیظهسی گوجلندیریلدی. سینا یاریمآداسی تدریجاً میصیرین گوجلو حربی بازاسینا چئوریلیردی.
1956-جی ایلین اوکتوبروندا میصیر، سوریه و اوردون آراسیندا اوچطرفلی حربی پاکت ایمضالاندیقدان سونرا ایسراییل بونو مؤوجودلوغو اوچون تهلوکه حساب ائدیر. سککیزگونلوک کمپئین گئدیشینده ایسراییل اوردوسو غزه بؤلگهسینی و بوتون سینا یاریمآداسینی اله کئچیرهرک سوئز کانالیندان 16 کم شرقه طرف مسافه ده دایاندی. بمت-نین اؤز فؤوقالعاده قووّهلرینی میصیر-ایسراییل سرحدلرینده یئرلشدیرهجگی قرارینی، هابئله میصیرین ائیلات کؤرفزینده گمیچیلیگین آزادلیغینی تأمین ائدهجگی بارهدهکی تأمیناتینی نظره آلاراق ایسراییل اؤز اوردوسونو مرحله -مرحله (1956-جی ایلین نووامبریندان 1957-جی ایلین مارسینادک) چیخارماغا راضیلیق وئردی. تیران بوغازی ایسراییل دونانماسی اوچون آچیلدی، بو دا ایسراییله ایمکان وئردی کی، آسیا و شرقی آفریقا ایله تیجارت علاقهلرینی قایدایا سالسین، هابئله ایران کؤرفزیندن نفت ایدخال ائده بیلسین.[۹]
۱۹۶۷-جی ایل (آلتی گونلوک ساواش )[دَییشدیر]
میصیر و اوردون اراضیلریندن کئچن عرب تررورچولارینین باسقینلاری، شیمالی قالیلئیا دا کند تصروفاتی ایله مشغول اولان یاشاییش منطقهلرینین سوریه توپخاناسی طرفیندن دورمادان آتشه توتولماسی و قونشو عرب دؤولتلرینده ایری حربی بازالارین یارادیلماسی تهلوکهلی وضعیت یارادیردی. 1967-جی ایلین مئیینده میصیر بمت-نین 1957-جی ایلن توتدوقلاری مؤوقعلری ترک ائتمگه مجبور ائدهرک یئنیدن سینا یاریمآداسینا بؤیوک حربی بیرلشمهلر یئریتدی، تیران بوغازینی بلوکادایا آلدی و اوردون ایله حربی ایتتیفاق باغلادی. عرب اوردولاری بوتون جبههلردن ایسراییل سرحدلرینه جمعلشدیریلدی.
5 ژوئن سحر، 200 ایسراییل قیریجی، بومباردیمانچی طیارهسی میصیر ، اوردون و سوریه قوشونلارینین اونون سرحدلری بویو آرتیریلماسیندان سونرا میصیر هاوا بازالارینا هوجوما کئچیر. ایسراییلین گؤندردیگی ساختا رادیو سیقناللارا گؤره میصیرلیلر وضعیتدن خبرلری اولمور. بیر نئچه ساعات عرضینده ان بؤیوک و چاغداش هاوا قووّهلری محو ائدیلیر.نتیجهده، ایسراییل اوردوسو سینا یاریمآداسیندا و غزه بؤلگهسینده میصیر اوردوسو ایله اوزلشیر. ایسراییل بمت-دن اوردون شاهی حسینه ساواشدان کناردا قالماقلاری مساژینی وئریر.میصیرین یالانچی مووفّقیتینین خبرینی آلدیقدان سونرا اوردون قوشونلاری قودسدهکی (اورشلیم) بمت موشاهیدهچیلری طرفیندن قرارگاه کیمی ایستیفاده ائدیلن حؤکومت پالاتاسینی اله کئچیرمک اوچون هوجوما کئچیر. اونلار همچنین ایسراییلین قودسدهکی و تلآویو دهکی مؤوقعلرینی بومبالاماغا باشلاییرلار. عئینی زاماندا، کیچیک سوریه قووّهلری شیمالی ایسراییلده بیتکی پلانتاسیاسینا هوجوم ائدیر. ایلک ساعاتلاردا بیر نئچه سوریه تانکی محو ائدیلیر و سوریه اوردو قرارگاهی خولا وادیسیندهکی شهرلری آتشه توتماغی پلانلاشدیریر. ایسراییل ایسه دیقتینی اوردونا و سوریه هاوا قووّه لری نه یؤنلدیر. آخشاما قدر، اوردونون کیچیک هاوا قووّه لرینین چوخو، سوریه طیارهلرینین 2/3-سی محو ائدیلیر. [۷]
۱۹۷۳-جو ایل ساواشی[دَییشدیر]
1973-جو ایلده یهودیلرین موقدس گونو " یوم کیپور "آ تصادوف ائدن 6 اوکتوبردا میصیر سوئز کانالیندان، سوریه ایسه جولان یوکسکلیکلریندن ایسراییله هوجوم ائتدی. ایسراییل و میصیر اول آتشکس، سونرا ایسه 1974-جو ایلده صولح موقاویلهسی ایمضالادی. عئینی ایلده ایسراییل ایله سوریه آراسیندا دا آتشکس تأمین اولوندو. بؤلگهیه بمت-نین صولحمراملیلاری یئرلشدیریلدی. بو ساواش نتیجهسینده ایسراییل 1979-جو ایلده سینا یاریمآداسیندان گئری چکیلمگی قبول ائدهرک میصیر ایله کمپ دیوید موقاویلهسینی ایمضالادی. بونونلا دا ایسراییل ایلک دفعه اولاراق بیر عرب دؤولتی ایله صولح موقاویلهسی باغلامیش اولدو.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ "Arab-Israeli wars". Encyclopædia Britannica.
- ^ Pollack, Kenneth, M. (2002), Arabs at War: Military Effectiveness, University of Nebraska Press, pp. 93–94, 96.
- ^ Memorial Day / 24,293 fallen soldiers, terror victims since Israel was born. Haaretz. Retrieved on 28 July 2014.
- ^ Memorial Day / 24,293 fallen soldiers, terror victims since Israel was born. Haaretz Retrieved on 28 July 2014.
- ^ Hamzeh, Ahmad Nizar (1 January 2004). In The Path Of Hizbullah. Syracuse University Press. ISBN 9780815630531 – via Google Books.
- ^ Total Casualties, Arab-Israeli Conflict. Jewish Virtual Library.
- ^ ۷٫۰ ۷٫۱ Resolution 181: The Partition Resolution of 29 November 1947 (ing.)
- ^ "Yaxın və Orta Şərq ölkələrinin İqtisadi və Sosial coğrafiyası" (PDF).
- ^ ایسراییل خارجی ایشلر وزیرلیگی رسمی سایتی


text:
دۆنیأده کروناویروس سبأپلی ییتگیلر یوُقارلایار
اؤلِنلرینگ سانی 3 میلیون 183 مۆنگ آداما یتدی
بۆتین دۆنیأده کروناویروس یوُقاشان آداملارینگ سانی 151 میلیون 300 مۆنگ آدامدان گچدی.
اؤلِنلرینگ سانی 3 میلیون 183 مۆنگ آداما یتدی.
ساغلیغینا قوُوشانلارینگ سانی بوُلسا 128 میلیون 700 مۆنگ آداما قوُلایلادی.
آمریکادا کروناویروس سبأپلی اؤلِنلرینگ سانی 589 مۆنگ 207 آدام.
برزیلیادا ییتگی سانی 401 مۆنگ 417 آدام.
مکزیک ده آرادان چیقانلارینگ سانی 216 مۆنگ 447 آدامدان گچدی.
هیندیستان دا اؤلِنلرینگ سانی 208 مۆنگ 330 آدام.
انگلستان دا اؤلِنلرینگ سانی 127 مۆنگ 502 آدام.
ایتالیادا جان برنلرینگ سانی 120 مۆنگ 544 آدامدان گچدی.
روسیادا بوُلسا 110 مۆنگ 128 آدام کروناویروس سبأپلی اؤلدی.
فرانسیادا ییتگی سانی 104 مۆنگ 224 آدام.
آلمانیا، اسپایا، کلمبیا و ایران یالی یورتلار دا دۆنیأده اینگ کؤپ ییتگی چکن یورتلارینگ آراسیندا.
دِگیشلی حابارلار
سرگی شویگو: اوکراینانینگ قشونی نوُیابردا ۸ مۆنگ ۳۰۰ ییتگی بردی
روسیانینگ قوُرانماق وزیری روسیا- اوکراینا آراسینداقی ساواش بارادا ماغلومات بردی
روسیادا نبیت آمباری اورولدی
کورسک شهریندأکی روس قوُنالغاسینا اوچارمانسیز اوچارلار بیلن هۆجۆم قورالدی
کریسترسون: سوئد ترورچیلیغینگ مرکزی یاغدایینا گِلمهلی دأل
سوئدینگ باش وزیری اولف کریسترسون یوردونینگ بیر ترور مرکزینه اؤورۆلمهلی دألدیگینی آیتدی


text:
سردشت و دهلراندا ایکی قادین جینایتی باش وئردی
بیری باتی آذربایجان ایالتینده اولن سردشتده، باشقاسی ایلام ایالتینده دهلران ساکینی اولان ایکی قادین یاخین عائله عضولری طرفیندن اؤلدورولوب.
اینسان حوقوقلاری سایتی هنگاوین یازدیغینا گؤره وفا عبداللهزاده آدلی سردشتلی ۴۳ یاشلی بیر قادین، ۱۷ آذر ۱۳۹۹-جو ایل، بازار ائرتهسی گونو ساعت ۲۳-ده ائوینین قارشیسیندا باشیندان وورولاراق اؤلدورولدو.
بیلگیلی بیر منبع بو اینسان حوقوقلاری مئدیاسینا بیلدیردی کی، خانیم عبداللهزاده بو یاخینلاردا حیات یولداشیندان آیریلمیشدی، عائلهسی ایله علاقهسی یوخ ایدی و تک یاشاییردی.
هنگاو بو بیلگیلی منبعیه ایستناداً، خانیم عبداللهزادهنین “عائله موباحیثهلری” سببیندن قارداشی طرفیندن اؤلدورولدویونو سؤیلهدی.
اینسان حوقوقلاری وئب سایتی هنگاو ۱۷ آذر ۱۳۹۹ بازار ائرتهسی گونو دهلرانین دشتعباس بؤلگهسیندهکی ذوالفقار کندینده باشقا بیر قادینین قارداشی طرفیندن بوغولدوغونو بیلدیردی.
گنج قادینین ۲۲ یاشی وار ایدی و یئرلی مئدیا اونون قتلینی “عائله موباحیثهسی” اولاراق بیلدیردی.
موسیان عومومی محکمهسینین باشقانی گنج قادینین قارداشینین قتل ایله باغلی اولاراق حبس اولوندوغونو سؤیلهدی.
“عائله موباحیثهلری” مئدیانین و ایسلام جمهوریییتینین مقاملارینین قادین جینایتلرینی نورمال گؤسترمک و یاپیسال اولماماسینا ایستیناد ائتدیگی بیر قاورامدیر.
سون بیر نئچه آیدا قادین جینایتی خبرلرینین مئدیادا یاییلماسی ایله ایراندا توپلومسال دوشونجه بو قونویا داها حساس اولدو. آنجاق قانونوئریجیلر و محکمه حاکیميتی، قادینلارین زوراکیلیغا قارشی قانونی قورونماسی طلبینی گؤرمهمزلیکدن گلمکده داوام ائدیر.
بیر نومونهده، آتاسی طرفیندن ۱۴ یاشلی تالشلی قیز رومینا اشرفینین اؤلدورولمهسی و مئدیادا گئنیش یاییملاندیقدان سونرا محکمه اونو ۹ ایللیک حبس جزاسینا محکوم ائتدی، یعنی ان یوکسک ۱۰ ایللیک جزادان دا آز بیر جزایا محکوم ائدیلدی.


text:
جمهور باشقانی اردوغانلا پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
بو بارهده ایله تیشیم باشقانلیغیندان معلومات یاییب.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانلا روسیانین دؤولت باشچیسی ولادیمیر پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
بو بارهده ایله تیشیم باشقانلیغیندان معلومات یاییب.
تلفون صحبتی زامانی تورکیه-روسیا موناسیبتلرینی یاخشیلاشدیراجاق مسئلهلرله یاناشی، فوریهنین 24-دن بو یانا داوام ائدن روسیا-اوکراینا محاربهسینده سون حادثهلر ده موذاکیره ائدیلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
میت: داعش عضوو ۵ تروریست یاخالاندی
سوریهنین قوزئیینده ترور هؤرگوتو داعش منسوبو ۵ تروریست سلاح و تجهیزاتی ایله بیرلیکده اله گئچیریلدی
بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
"پنجه-کیلید عملیاتی بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولری ایله چیخان چاتیشما نتیجهسینده یارالانان قهرمان سلاحداشیمیز، ندیم قورخماز ائدیلن بوتون موداخیلهلره باخمایاراق شهید اولدو"
ترت وورلد فوروم ۲۰۲۲
ترت وورلد فوروم، دونیانین هر یئریندن لیدئرلر، متخصصلر، آکادمیسینلر و مشهور شحصیتلری بیر آرایا گتیررک، قلوبال پروبلئملری موذاکیره ائتمه و حل یولو اؤنریلری سونماغی هدفلهییر


text:
-
چؤرهک قاچیر، بیز قاچیریق
دینگ … دانگ دینگ … دانگ اویان! اویان! اویانیریق یوخولاردان؛ قارانلیقدیر او یان، بو یان. چیق … چیق چیق … چیق یوخو یاریمچیق، گئجه یاریمچیق یولا چیخ! یولا چیخ! قارین یاریمچیق، تیکه یاریمچیق! آت قاچ! آت قاچ! چؤرهک قاچدی سن ده قاچ! چؤرهک قاچدی سن ده قاچ! قاچیریق قاچیریق چؤرهک آتلی، بیز پیادا چؤرهک آتلی، […]
گل منی آپار! / حیدر بیات
بیر چیچک، مین چیچک/ ناصر داوران
عدالتدن اوچ سئکانس! «غزه»ده تؤرهنن اینسان فاجیعه سینه/ مسعود آذر
سن، منیم ایچیمده/ حسن ریاضی (ایلدیریم)
سن منیم ایچیمده اویویان بولوتسان؛ اویاناندا تورپاق یاشیللانار، اویویاندا سونبوللر، گوللر یانار.
قزئت یئین گئچی/ع.ن. چاپار
قویون – قوزو اؤکوز – اینک جامیش – چپیش، ساللاخخانا…!
دردیمیز
محبت سارایی اودا چکیلدی، نیسگیللی گؤزلره قادا چکیلدی، یاشاملار توپراغا، بادا چکیلدی، نه دن بیتمز اولدو سئوگی دردیمیز؟
سئوگی سئوینجسیز گونلریمیزه
گونلر کئچیر وَ بوش یئره تقویم واراقلانیر / سونبول کیمی بنؤوشه عؤمور-گون اوراقلانیر
قونوت اللری
گؤز – گؤزه ساتاشدیق بیر آخشام چاغی / او ناماز اوستونـده من پیان – پیان.
قیش گلدی
شهریمیزه قیش گلدی / قار گلدی، یاغیش گلدی
گوْیرچینیم…
گؤی توستودور، یا چَندی، دوماندیر گؤیرچینیم / آختارما احوالیم دا یامان دیر گؤیرچینیم!
چیخار
اورهيه دوشرسه عشقين آتشى آلاوو،توستوسو گؤزلردن چيخار.


text:
ال اله، دویمه دله، میرزه گئدیب باشماق آلا
بیر تایین سن گئیه سن، بیر تایی دا منده قالا
ال اله دویمه دئیه میرزه گلیب سسله نه جک :
تئز گل آل باشماغینی چیخ کوچه یه نازلی بالا
نئچه ایل دیر دولانیر قانلی سوکوتلار شهری
گئی دولان باشماغی قوی ائولره تاققیلتی سالا
گؤزله آغ قایتانی کیرلنمیه شهرین توزونا
قیرمیزی گوللرینی گؤزله گولوم قویما سولا
مسجیده گئتملی اولسان…نه دئییم… یوخ گئتمه
موتلولوق باشماغینی قویما ساقین اوغرو چالا
ال اله، دویمه دله، میرزه گئدیب باشماق آلا
گئیه سن آه قاراشین گؤزلرینه سئوگی دولا
بیر تایی منده قالا ایلقارا بارماقلیق اولا
بیر تایین سن گئیه سن عهدیمیزین آندی اولا
آتیلا حاجی زاده


text:
بادیو حقیقتی رئاللیقدان فرقلندیریر. رئاللیق ایندیکی دورومدور، حقیقت ایسه ایدهآل وضعیته عایددیر. او، بیلگینی یالنیز مؤوجود دوروملا ایلگیلندیریر: بللی اینتیظام اوزره اینکیشاف ائدن یاشام، گلهنکلر، یارانمیش اینجهصنعت أثری، رسمی قونوم قازانمیش دوشونوش طرزی، اوتوروشموش دیل. بونلار رئاللیقلاردیر، بیلگی بونلارا عایددیر. حقیقت آنجاق باش وئرهجک اولایدان باش قالدیریر: یئنی دوٍشوٍنجهدن، گؤزلردن آنسیزین جوشان سئوگیدن، ایندیجه دوغاجاق شئیردن، بئیینده چاخان بیر سوژئت قیغیلجیمیندان، وطنداشین ایستئحصال ائدهجهییی دیلدن.
آیدینلانمادان باشلایاراق تحصیل سیستئمینین گؤرهوی عادتـعنعنهلره، دوشونجهلره، اینانجلارا تنقید گؤزویله باخماقدیر. اونلاردا چات یاراتماقدیر، وارلیغین پوزیتیو اینتیظامینی پوزماقدیر. عادتلردن، نورماتیو بیلگیلردن قوپماق بادیونون نظرینجه حقیقت آدلانیر. حقیقتین دؤرد پروسئدورادا و یا دؤرد اولایدا گئرچکلشمک ایمکانی وار: سئوگی، صنعت، سیاست و دوشونجه. بو دؤرد عامل بیزی دورغونلوق باتاقلیغیندان چکیب چیخاران “گؤزلهنیلمز اولای”دیر. بونلار حقیقتی یارادیر.
بیلگیدن بیلینجه یوکسلمک بودور. سیاستین ده بئشییی همین آندیر. ژاک رانسیئره گؤره، سیاست ائله بیر آندان عیبارتدیر کی، “بیلینج”له “بیلگی”آراسیندا اوچوروم یارانیر. بیلگی [شناخت] مؤوجود دورومون اورونودور. اما بیلینج [آگاهی] مؤوجود وضعیته عاید دئییل. او، اورهتیلیر، یارادیلیر. وطنداشلار اؤز قونوملارینی توپلوم جوغرافیاسیندا بلیرلهمک ایستهدیکده بیلینج دوغولور. دئدیییم کیمی، بئلهجه بلیرلهمهلرین دؤرد حقیقت گئدیشی واردیر. پوزیتیو اینتیظاملاری حقیقت اولایی ایله پوزماق اولار. اولای “نسنهلرین ایستهنیلن دوروملا باغلی عادی قایدالارین آشیریم حالدا ساخلاندیغی آندیر”.
آنجاق اینتیظاملارین لاخلاماسی همیشه خوش قارشیلانمیر. چونکی هانسیسا تیترییشله اینسانلارین بیلگی سیستئمی آلتـاوست اولور، دیل و دوشونجه آلانیندا قورخونج اؤزگورلوک ماغاراسی آغزینی آچیر. بونون اوچون توپلوملاردا مؤوجود دورومون قوروقچولاری، ایندینین اولدوغو کیمی اوزانماسینی داها ألوئریشلی سانیرلار.
قایناق: >>>


text:
`مکزیک` نتیجهلر
خبرلر [85]
- آلوارس، ۴۵ میلیون دلار قازاندی
- بیر فوتبالچی داها اویون سیراسیندا یاشامینی ایتیردی
- حبسخانادا اولای؛ ایکی محکوم اؤلدورولدو
- چته عملیاتیندا ۱۳ نفر حیاتینی ایتیردی
- اتومبیل ایچینده ۳ نفرین جسدی تاپیلدی
- اویوشدوروجو چتهسی ۶ پلیسی اؤلدوردو
- رستورانا قانلی باسقین؛ ۴ اؤلو
- سلاحلی سالدیریدا ۶ نفر اؤلدو
- اوچاق، مارکتین اۆستونه دۆشدو
- سلاحلی سالدیری: بیر ائوده اولان ۱۷ نفر اؤلدورولدو
- جناره تؤرهنی قانا بولاندی
- حبسخانادا چیخان چاتیشمادا ۸ نفر اؤلدو
- کامیون آرخاسیندا ۱۰ جسد تاپیلدی
- ۶ بؤیوکلویونده زلزله
- هتله باسقین: ۲۰ خارجی قاچیریلدی
- مکزیکده ۷ بؤیوکلویونده زلزله
- قوناقلیق قانا بولاندی
- محکوملار دؤیوشدو، ۶ نفر اؤلدو
- بؤیوک بیر قویو اولوشدو
- اوست گئچید چؤکدو؛ ۱۵ اؤلو


text:
۱۸۰۶ (میلادی)
میلادی ۱۸۰۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ ژانویه - بریتانیا قوْشونو اۆمید بۇرنونو (آفریقا) ایشغال ائتدی.
- ۷ اوْکتوبر - کاربون کاغاذی کشف ائدیلمیشدیر.
- ۶ آقوست - ایمپئراتور ۲-جی فرانسین آلمان تخت-تاجیندان ایمتیناع ائتمهسی نتیجهسینده مقدس روما ایمپئریاسی بوراخیلدی.
- ۲۷ اوْکتوبر - ناپلئون بوناپارتین رهبرلیغی آلتیندا فرانسه اوردوسو برلینی توتدو.
- ۱۶ اوْکتوبر - روسیه و عثمانلی آراسیندا یئنی موحاریبه باشلادی.
- ۱۵ دسامبر - ناپوْلِوْنون اوْردوسو وارشاوانی تۇتوب.
- ۱۵ اوْکتوبر - باکی خانلیغی روسیهنین تابعلییینه کئچدی.


text:
صباحی اؤیکو یاریشماسیندا بیرینجی یئری قازانانلارلا دانیشیق
مهدی اصولی
صباحی اؤدولو اینترنت صحیفهسینین یایدیغی خبره اساسن “صباحی اؤیکو اؤدولو”نون ایکینجی ایل – ۱۳۹۳ یاریشماسینین غالبلری معینلشمیشدیر. داورلرین دیرلندیکلری ۶۲ حئکایه آراسیندا ایلک نؤوبهده ۱۲ حئکایه سئچیلیب، سونراکی مرحلهدهایسه ۴ حئکایهنی (بیرلیکده) ایکینجی صباحی اؤیکو اؤدولونون غالبلری تعیین ائتمیشلر. غالبلردن علاوه، ایکی یازیچینیندا اثرلری تقدیره لاییق گؤرونموشدور.
“بولاق درنهیی”نین بو یاریشمانین غالبلریایله آپاردیغی دانیشیقی سیز عزیز اوخوجولارا تقدیم ائدیریک: (ایشیق)
«سمیه علیدوست»
بیوگرافی:
سمیه علیدوست، متولد ۱۸/۰۶/۱۳۶۱، اورمیه
فوقلیسانس فیزیک اتمی و مولکولی، نازلی بیلیمیوردوندا فیزیک ساحهسینده حق التدریس اؤیرتمن.
اورمو شهرداریسینین همیاری آدلی برتر لیگده اولان فوتبال تیمینین مربیسی
نئچه ایلدیر کی ادبیات دا چالیشیرسیز؟
۷۴ دن ۷۹ کیمی فارس ادبیاتیندا داستان و شعر بؤلومونده چالیشاردیم و ایکی کیتاب “آغوش مادر” و “عش در رویا” آدیندا چاپ مجوز آلیب آنجاق چاپ اولماماسینا قرار وئردیم. همان ایللر فارسجا ایکی شعر و نثر مجموعهسی حاضرلاییب اؤزل آرشیویمه آرتیردیم. سونرالار درس و ورزش ساحهسینده چالیشدیغیم اوچون ادبیاتدان اوزاق دوشدوم و ایندی ایکی ایلدیر کی تورک ادبیاتیایله تانیش اولوب و شعر، نثر و حیکایه بؤلومونده چالیشیرام.
دونیا یازارلاریندان ائتگی:
تاسفله ادبیات بؤلومونده آز یازی اوخوموشام و دونیا یازارلارین اثرلریندن فایدالانمامیشام و اوخودوغوم سادهجه درگیلرده و تحکیه انجمنین ده محدود و چئشیدلی یازیلاری اولوب.
آذربایجان یازارلاریندان ائتگی؟
چوخلو اوخومامیشام.
تحکیهنین ائتگیسی؟
دئیه بیلرم ایلک و تکجه انجمن و بیر یئر کی منه یاردیم ائدیب، تحکیه انجمنیدیر و ایندیهدک ان دَیَرلی بیر انجمن کی گؤروب تانیمیشام “تحکیه” انجمنیدیر.
اؤدول قازانماغینیزین احتمالینی وئریردینیزمی؟
بو حیکایهنی گؤندرهنده بعضن تصمیم توتوردوم گؤندرمیهم. دوشونوردوم چوخ ضعفلری وار کی گرک اوستونده ایشلهیم. اؤزهللیکجه گرامری و نگارشی ضعفلر و هئچ اینانمیردیم بو اؤدولو قازانام. آنجاق قازانماغیما چوخ موتلو اولوب و داها انگیزهلندیم.
صباحی جشنوارهنین تاثیری یازیچیلارا؟
دئدیییم کیمی من بو اؤدولو قازانماغا چوخ موتلو اولوب و انگیزهم داها چوخالدی. بو اوزدن هر یاریشی هر ایشین داها کیفیتلی اولماغینا و گئنیشلندیرمهیینه ضروری و لازیم بیلیرم.
سون سؤز:
بوتون ادبیات ساحهسینده چالیشان دوستلاری سئویب، تشککور ائدیب و سیزدن اؤزل تشککور ائدیرم.
سعیده احمدی
بیوگرافی:
سعیده احمدی یم.۶۹/۱۱/۱۱ دوغوملوسو. دانشگاه تبریز ده مهندسی کشاورزی بیتیرمیشم.
نئچه ایلدیر کی ادبیات دا چالیشیرسیز؟
اوشاقلیق دا ناغیللاری چوخ سئوردیم. هر گئجه مطلق بیر نفر تاپاردیم کی منه ناغیل دئسین. نئچه دفعهلر ائشیتسم ده گینه ناغیلی سونونا قدر دینلردیم. او ناغیللا یاشایاردیم سئوینردیم آغلاردیم. دونیامین ایچینده بیر آیری دونیا یاراتماغی سئوردیم. اونا گؤره ده قوناق-باجی اویونونون دلی سیدیم. بیر زمان دان سونرا روتین قوناق-باجی خوش گلمهدیینه گؤره دوستلاریملا اؤز آرامیزدا حکایه یارادیب و اونو جانلاندیرماغا باشلادیق. بو سبک قوناق-باجی اویناماغی چوخ سئوردیم. مثال اوچون ایکی باجی اولاردیق بیریمیزین قولچاغی نوخوش اولاردی! و بیز ایکیمیز اونو ساغالماسینا مجادله ائدردیک. سورا او بیرسینین قولچاغی کوسوب ائودن گئدردی و بیز اونو آختاراردیق. بو اویونلار روزمره حیاتیمیزین اوشاقجا باخیشیدی. بو سناریولاری باخدیغیمیز فیلم لر کارتونلار و سریاللاردان بورج آلاردیق. منیم حکایهلریم چوخ بَیَنیلردی، او اوزدن بوتون هفتهنی اولوب گئچنلره دیققت ائلهمهیی اؤرگَندیم .نیه کی هفته سونو یولداشلاریم مندن سناریو ایستهییردیلر. راهنمایی مقطعینهجَک بو اویونلار داوامی واریدی اما گیزیلینجهدن!
بیرگون دوستلاریملا قرارلاشدیق هرکس یاراتدیغی قوناق-باجی سناریولارین یازسین و ساخلاسین. منیم ایلک یازیلاریم ائله بو اویونلار اولدو…
دونیا یازارلاریندان ائتگی:
هانس کریستین آندرسون ون سئحیرلی دونیاسیلا تانیش اولدوم. جمعیتلی عایله اولدوغوموزا گوره اوخوتدوغوم ناغیللاری بو دفعه نوهلریمیز منه اوخوتدوردو و من دویدوغوم و اوخودوغوم بوتون ناغیللاری یورهسللشدیرمهیه باشلادیم. چون منیم کیمی اولان یئنی نسیل اوشاقلاری، حاضیر دئییلدیلر بیر ناغیلی اون دفعه ائشیتسینلر!
هانسل دن ساری اینک و ساحرهلردن قاری ننهیه یول اولان یول، ساده جه تخیل دونیاسیندان کئچیردی و بو دنیا منده جانلاندی.
دونیا ادبیاتیندا هانسی یازاری داها اوستون توتماق کیمی بیر لیستیم یوخ. ادبیات دونیاسینا باغلی و صادیق بیر اوخوجو یام.
تحکیهنین ائتگیسی؟
ایلک و تک گئتدیییم انجمن۱۳یاشیم دا جولفانین «انجمن ادبی هفت هنر»ایدی.سایین آیدین آراز دبیریدیلر او زمان. ایلک اوستادیم دا سایین آیدین آراز اولوب. اصلینده من آیدین آرازین کشفی ساییلیرام. نقدلری و نظرلری همیشه منه یاردیم ائلهدی. آچیق و نت و البته غرضسیز نقدلرینه چوخ مدیونام و البته هرزمان اوخوماغا تشویقلرینه داها چوخ.
آذربایجان یازارلاریندان ائتگی؟
سون زمانلار آذربایجان یازارلار ایچینده داوود دوستارین اؤزونه عایید اولان یازی سبکین چوخ سئویرم.
صباحی جشنوارهنین تاثیری یازیچیلارا؟
صباحی اودولو نو ایلک گؤرنده چوخ سئویندیم. آرتیق بیزیم ده ادبی اودولوموز وار دئیه. بو ایل ائشیتدییمه گؤره استقبال چوخالیب. بو حرکتین دوامی گلمهلیدیر و داها گوجلنمهلیدیر… بونا دوشوننده کی ۶۰ دان چوخ یازار یارانیب و الینه قلم آلیب و دونیا آخینتیسینی ثبت ائلهمهیه چالیشیر منی سئویندیریر. البته کی گوجلو یازارلاریمیز وار و اولاجاق.
سون سؤز:
سون سؤز اولاراق صباحی اودولونون دهیرلی ژوریسیندن و اجرایی هیئتیندن تشکر ائدیرم. بولاق درنهییندن ده بو دانیشیغا گؤره تشککور الییرم.
یعقوب رنجبر
اؤزونوزو تانیتدیرین.
یعقوب رنجبر(برگزیده کشوری ۷۴ شعر، مقام اول شعر استانی )، حقوق اؤیرنجیسی، دوغوم: ۱۳۶۰-مشگینشهر
نئچه ایلدیر ادبیات و داستان یازماقلا اوغراشیرسیز؟
اوشاقلیق زامانین دان شئعیر یازماقلا مشغولام، ایلک داستانیمی بیر ایل بوندان قاباق یازمیشام، بو بیر ایلده ۱۵-۲۰ داستان یازمیشام.
دونیا یازارلاریندان کیملری سئویب و اوندان ائتکیلنیبسیز؟
ژان پل سارتر و گابریل گارسیا مارکز. چوخلو یازیچیلارین آدی تئز یادیمدان چیخیر
سیز هانسیسا بیر درنهیه عضوسونوزمو؟ یازیچینین گلیشمهسینده درنهیین نهقدر تاثیری اولا بیلر؟
۷۶-جی ایلدن ایرشاد ادارسینده مشکینین ادبی درنهیینین عضوویام، کی ۳ ایلدی «بولاق درنهیی» آدیندادیر. من بولاق درنهیینده علمی اصوللارلا تانیش اولوب یازیچیلارین اثرلریله و اونلارین اثرلر اوستونده اولان باخیشلاریلا یاخیندان تانیش اولموشام و منجه بو بیر یازیچیا گلیشمک اوچون یاخچی بیر فرصت اولا بیلر. من بولاغین بیر عضوی اولاراق بولاق دان اولدوقجا یارارلانمیشام و دئیه بیلرم کی داستان یازماغی بو انجمن ده اؤیرنمیشم، مشگین ده یئنی یئتمهلر اوچون بو انجمنین عضوی اولماغی وورغولاییرام و هر بیر شهرده هر یئنی یئتمهیه تؤوصیه ائدیرم درنکلره قاتیلسینلار.
جشنواره ده نئچه درصد احتیمال وئریردیز داستانین مقام گتیرسین؟
من بو جشنواریه داستان یولاماقدان هدفیم تکجه داستانیمی و اؤزومو سیناماقایدی و مقام گتیرمک سون اولویتده دیر.
صباحی اؤدولونه نظریز نهدیر؟ و بیر جشنواره ده ادبیات و یازیچینین اؤزونون گلیشمهسینده نه تاثیری اولا بیلر؟
داوری اینصافلا اولسا، جشنوارهلرین تاثیری چوخ اولا بیلر.
سون سؤز؟
دوشونجه، دویغو و خیال دونیاسی اولان ادبیات اولماسایدی من بلکه ده یوخموش کیمی سانیردیم اؤزومو
پری آخته
اؤزوزو تانیتدیرین
من «پری آخته»یم ۱۳۵۲ دوغوملوسو، موغانین جعفرآبادیندا آنادان اولموشام، ایندی ایسه ۱۳۶۶ دان اردبیلده یاشاییرام. ایشیم یازیچیلیقدی (شئعیر، داستان، خاطیره) تحصیلاتیم دیپلوما کیمیدیر، آنجاق سوووشدوردوغوم کارگاهلاری دورهلری حسابلاسان دوکتورا مدرکینین واحیدلریله بیر اولا بیلر.
نئچه ایلدیر ادبیات و داستان یازماقلا مشغول سوز؟
۶۶ دان جشنوارهلرده شیرکت ائدیب مقام گتیرمیشم آنجاق ۸۵ دن جیددی اولوب و پروفسیونال ایشلهمیشم،گئجه-گوندوز ایشیم صیرف یازماقدیر شئعیر، داستان، خاطیره…ایلک حرفهای داستانیمیدا ۸۵ ده یازمیشام و سون داستانیمی دونن گئجه.
دونیا یازالاریندان کیمی سئویرسیز و کیمدن تاثیر آلیبسیز؟
چوخلو روس یازارلارینی سئویرم داستایفسکی، چئخوف و ماکسیم گورگی. چئخوفون شخصیتینه ده وورغونام داستانلاریندا اولان گیزلی غم منیم ده اثرلریمه تاثیر قویوب… ماکسیم گورگیده سو آزادلیق سیمگهسی اولدوغو کیمی منیم ده داستانلاریمین چوخوندان سو آخیر، آنجاق چوخلو تاثیری من طبیعت دن آلیرام
آذربایجان ادبیاتیندا کیمی سئویب و تاثیر آلیبسیز؟
او تایدان او قدر اوخومامیشام تکجه محمود مهدوینین ترجومه ائلهدییی بیر ایکی داستانی اوخوموشام و بو تایدا رقیه کبیرینین یازدیقلارینی سئویرم و باشقا شهرلردن اوخومامیشام آنجاق اؤز شهریمیز اردبیل ده آقای کاظیمی دن و مهدوی دن نئچه تورکی یازدیغیمی چوخلو اؤیرَنمیشم و ایشلرینی بَیَنیرم.
سیز هانسیسا بیر درنهیین عضووسوزمو؟ درنهیین یازیچیا نه تاثیری اولا بیلر؟
من ایکی ایل بوندان قاباغا کیمی کارگاهلاردا اولاردیم. منی بورا یئتیرن کارگاهلار اولوب و داستانین ایلک قایدالاریلا تانیش اولماغیما سبب اولوب. من ایکی ایل بوندان قاباغا کیمی کارگاهدا اولماغیمی گرکلی بیلیردیم، آنجاق اردبیلده چوخلاری اثر یئرینه یازیچینی نقد ائلهدییی اوچون ایندی کارگاهلارا نیاز گؤرمورم. آنجاق اوستادلاریملا ایلگیمی قیرمامیشام. یئنی یئتمهلرین کارگاها گئتمهسینی گرکلی دوشونورم.
نه قدر ائحتیمال وئریردیز داستانیز جشنوارهده مقام قازانسین:
داستانیمی قورتاراندا ۹۰% ائحتیمال وئریردیم داستانیم مقام گتیره. دوزدو باشقا یازیچیلاردان و داستانلاردان خبریم یوخ ایدی. آنجاق داستانیمدا هر سؤزومو دئیه بیلدیییم اوچون و اونا چوخ زحمت چکیب تقریبن ۱۴ سئری بازنویسی ائلهدییییم اوچون اؤزومو اوّل بیلیردیم.
صباحی اؤدولو و بوتونلوکله جشنوارهلرین ادبییات و یازیچیا نه تاثیری اولا بیلر؟
من چوخ سئوینیرم اؤز آنا دیلیمیزده اؤزهللیکله داستان اوچون جشنواره واریمیز، صباحی بیزی اؤز دیلیمیزده یازماغا تشویق ائلهییر و یازماق و یاراتماق اوچون مثبت انرژی وئریر. آرزوم بودور بئله جشنوارهلرین سایی آرتیق اولا و البته یازیچیلار بیر-بیرینی گؤروب و تانیماق اوچون اختتامیه تؤرَنی کئچیریلسین.
سون سؤز؟
سیزدن و دوستلاریمدان، اوستادلاریمدان چوخ تشکر ائدیرم.
منبع: http://bulaq.arzublog.com/post-54681.html


text:
خوان فرانسیسکو تورس
خوان فرانسیسکو تورس (اینگیلیسجه: Juanfran (footballer, born 1985)) (دوْغوم:۹ ژانویهٔ ۱۹۸۵ (۳۷ یاش) کرویینت) بیر فوتبالیست. اتلتیکو مادرید فوتبال کولوبو و ایسپانیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Juanfran". Atlético Madrid. Retrieved 2 October 2018.
قارداش پروژهلرده خوان فرانسیسکو تورس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کرویینت دوغوملولار
- رئال مادرید کاستیا کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- اسپانیول کولوبونون اویونچولاری
- اوساسونا کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو مادرید کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری


text:
قارتال
قارتال یا قجیر ات جیللردن اوچان قوش (Accipitridae -بؤلومده قیرقی کیمینلردن : Falconiformes) قارتال قیرقی شاهین و چوخلو قوشلار بو بؤلومده دی.60 بؤلوک ات جیل قوش بو بؤلکده دی.11 جوره قیرقی کیمی قوش.چوخلو جوره سی اوراسیا و آفریقا قاره سینده یاشیر.بللی بیر سایاق قارتال و آیری قوشلار آراسیندا یوخدو و چوخلو ات جیلل قوشلار بیربیرنه اوخشار و شاهین قیرقی و آق بابا و نئچه جوره قوشلار بیر بؤلومده اولار بیلر.هابئله قارتال اوبیری قوشلاردان بؤیوک و هیکللی اولور.قارتال دیمدیکی اوجو بیز و اوراق کیمی و قاناتلاری اوزوندی.
قایناق[دَییشدیر]
فارسیجا ویکی پدیا [۱]


text:
پایگاه خبری توران: اوچ – دؤرد گونه سؤز وئردی یار، اوچ – دؤرد ایله دوشدو چونکی اونودوب وعده سین، ایش موشکوله دوشدو گاهدان « کانادا » گاهدا « سوییس » ویلاسی آلدی من کنده داشیندیم ، آرادا فاصیله دوشدو میلیارددان اوچ – دؤرد دوْلار اسکیک پول آپاردی بو آزلیغا خاطیر ، آرامیزدا گیله دوشدو قارداش […]
پایگاه خبری توران:
اوچ – دؤرد گونه سؤز وئردی یار، اوچ – دؤرد ایله دوشدو
چونکی اونودوب وعده سین، ایش موشکوله دوشدو
گاهدان « کانادا » گاهدا « سوییس » ویلاسی آلدی
من کنده داشیندیم ، آرادا فاصیله دوشدو
میلیارددان اوچ – دؤرد دوْلار اسکیک پول آپاردی
بو آزلیغا خاطیر ، آرامیزدا گیله دوشدو
قارداش ایشی چون قارداشا دوشدو، ایشی بیتدی
من « هابیل » ایدیم آنجاق ایشیم قابیله دوشدو
مؤولوک ، قانالیقلار اوْنون اولدو بؤلوشنده
قیسمت بو ایمیش، بنده یه دؤرد – بئش گیله دوشدو
روزی بؤلوننده اوْ نا کامیونلا وئریلدی
من روزییه باخدیم کی، سؤکوک زنبیله دوشدو
اوْ اکدی ، بیچیب ، حاصیلی ده ائیله دی صادیر
یوزلر جوره آفت ده بیزیم حاصیله دوشدو
دوْکتور فیلانیء ، آیدا بئش – اوْ ن دفه گؤروردوک
چون اوْ لدو نوماینده ، گؤروشلر ایله دوشدو
بعضیلره بختین قاپیسی یئکسر آچیلدی
بیزلر یئتیشنده ، قاپی تئز ایشگیله دوشدو
هر کیم کی، ییغیب رأی ، گئدیب بخته ور اوْ لدو
رأییء سالانین دا اوره یی، نیسگیله دوشدو
چون « بخش – ی خوصوصی » دئدیلر ایشلره باخسین
ایمکاناتیمیز تکجه بئش اوْ ن فامیله دوشدو
« طنز» عونوان ائدیب « آرش » ائلین دردینی یازدی
شئعری اوْ دوکی ، اؤلکه ده دیلدن دیله دوشدو
« حمید آرش آزاد »
تهیه و تنطیم : الهام عبادی ( دبیر سرویس تورکی )


text:
قام غام اوغلو باییندیر خان یئریندن دورموشدو، قارا یئرین اۆزرینده
اوجا ائوینی تیکدیرمیشدی. بؤیوک آلاچیغی گؤی اۆزونه دیرنمیشدی. مین
یئرده ایپک خالچا دؤشنمیشدی. ایچ اوغوز و داش اوغوز بیلری مجلسه
توپلاشمیشدی. یئمک-ایچمک ایدی.
قازیلیق قوجا دئییلن بیر کیشی وار ایدی. باییندیر خانین وزیری ایدی.
شرابین تأثیری باشینا ووردو. قابا دیزلری اۆسته چؤکوب، باییندیر خاندان
یۆروش اۆچون اذن ایستهدی. باییندیر خان ایجازه وئردی: «هارایا ایستییرسن،
گئت!» – دئدی.
قازیلیق قوجا دۆنیاگؤرموش، ایشه یارایان آدام ایدی. اعتبارلی قوجالاری
یانینا جمعلهدی. یاتاق-یاراغی ایله یولا دۆشدو. چوخ داغلار، دره-تپهلر
کئچدی. گۆنلرین بیر گۆنو دۆزمورد قالاسینا گلدی. قارا دنیز
کناریندا ایدی؛ اورایا چاتیب دایاندیلار.
او قالانین بیر تکورو واردی. آدینا آرشین اوغلو دیرک تکور
دئیردیلر. او کافیرین آلتمیش آرشین قامتی واردی. آلتمیش باتمانلیق گۆرز
آتیردی. ان مؤحکم یایی دا چکردی...
قازیلیق قوجا اورایا چاتان کیمی دؤیوشه باشلادی. سونرا او تکور قالادان
باییرا چؽخدی. میدانا گیردی، اؤزونه تای ایگید ایستهدی. قازیلیق قوجا
اونو گؤرن کیمی یئل کیمی یئتیشدی، یئلم کیمی یاپیشدی. کافیرین انسهسینه
بیر قؽلینج ووردو. ذرّه قدر کسه بیلمهدی. نؤوبه کافیره چاتدی. او
آلتمیش باتمانلیق گۆرزله قازیلیق قوجانی ووردو. بوش دۆنیا باشینا دار
اولدو. قانی دۆدوک کیمی شورولدادی. قازیلیق قوجانی قارمالاییب-توتوب قالایا
سالدیلار. ایگیدلری دورماییب قاچدیلار.
قازیلیق قوجا دۆز اون آلتی ایل قالادا دوستاق اولدو. سونرالار امن
دئییلن بیر کیشی آلتی دفعه گئتدی، همین قالانی آلا بیلمهدی.
سن دئمه، قازیلیق قوجا دوستاق دۆشن واخت بیر یاشیندا بیر اوغلو
وارمیش. اون بئش یاشینا گیردی، ایگید اولدو. آتاسینی اؤلموش بیلیردی. آتاسینین
دوستاق اولدوغونو اوغلاندان گیزلدیردیلر. همین اوغلانین آدینا یئینک
دئیردیلر. گۆنلرین بیر گۆنو یئینک اوتوروب بیلرله صحبت ائدرکن
قاراگونه اوغلو بوداقلا سؤزو دۆز گلمهدی. بیر-بیرینه سؤز آتدیلار. بوداق
دئدی: «بورادا بوش-بوش دانیشیب نئیلییرسن؟ دالاشماغا آدام آختاریرسانسا،
گئدیب آتانی قورتارسانا! بس نیه اون آلتی ایلدیر، دوستاقدیر؟».
یئینک بو خبری ائشیدنده اۆریی اوینادی، قارا باغری سارسیلدی.
قالخدی، باییندیر خانین حضورونا گئتدی. اۆزونو یئره قویدو، دئدی:
سحر چاغی سرت یئرده تیکیلن هۆندور ائولی!
آتلاسدان یاپیلمیش گؤی آلاچیقلی!
تؤوله-تؤوله چکیلن شاهانه آتلی!
چاغیراندا های وئرن، یولو چاووشلو!
سۆفرهسیندن یاغ تؤکولن، بول نعمتلی!
بۆتون ایگیدلرین آرخاسی، یوخسوللارین اۆمیدی!
تۆرکوستانین دیریی! تۆکلو قوشون بالاسی!
آمیت سویونون آسلانی! قاراجیغین قاپلانی!
دؤولتلی خان، منه کؤمک!
قوشون وئر، منی آتامین دوستاق اولدوغو قالایا گؤندر!
باییندیر خان امر ائتدی: «ایگیرمی دؤرد ویلایتین بیلری گلسین!
بیرینجیسی، دمیر قاپی دربند بیی، قارغی سۆنگو اوجوندا ار بؤیوردن،
دؤیوشه گیرنده «کیمسن» دئیه سوروشمایان قؽیان سلجیک اوغلو دلی
دونداز سنینله بیرلیکده گئتسین! آیغیرگؤزلوده آت اۆزدورن، اللی یئددی
قالانین کیلیدینی سؽندیران ایلک قوجا اوغلو تۆلکووران بیرلیکده گئتسین!
قوشا بۆرجدن قایین اوخو دایانمایان یاغرینجی اوغلو ائلالمیش سنینله
بیرلیکده گئتسین! اۆچ دفعه دۆشمن گؤرمهسه، قان آغلایان دوغسون اوغلو
رۆستم سنینله گئتسین! اژداهالار آغزیندان آدام آلان دلی ووران
بیرلیکده گئتسین! «یئرین بیر اوجوندان او بیری اوجونا چاتیم!» – دئین
ساوغان ساری سنینله گئتسین!...»
ساییلماقلا اوغوز ایگیدلری تۆکنمز. باییندیر خان ایگیرمی دؤرد
ویلایتین پهلوان ایلرینی یئینهیه بئله یولداش ائتدی. بیلر یؽغیشیب،
حاضرلیق گؤردولر. بیردن او گئجه یئینک یوخو گؤردو. یوخوسونو یولداشلارینا
سویلادی، گؤرک، خانیم، نه دئدی: «بیلر، دردلی باشیم-گؤزوم
یاتمیشکن یوخو گؤردو. آلا گؤزومو آچاندا دۆنیانی گؤردوم.
آغ-بوز آتلار چاپدیران آلپانلاری گؤردوم. آغ ایشیقلی ایگیدلری یانیما
سالدیم. آغ ساققاللی دده قورقوددان اؤیود آلدیم. قارشیداکی اوجا داغلاری
آشدیم. ایرلیده اوزانان قارا دنیزی گؤردوم. گمی دۆزلتدیم؛
کؤینییمی چؽخاریب، یئلکن قوردوم. قاباقداکی دنیزی اۆزوب کئچدیم.
او طرفدهکی اوجا داغین بیر یانیندا آلنی-باشی بالقارا بنزین بیر کیشی
گؤردوم. قالخیب یئریمدن دوردوم. قارغی دیللی ایتی سۆنگومو قاپیب، او
کیشییه ساری گئتدیم. قارشیدان او کیشییه سانجماق ایستدییم زامان گؤزوجو
اونا باخدیم؛ تانیدیم، داییم امن ایمیش. دؤنوب او کیشییه سلام
وئردیم. «اوغوز ائللرینده کیملردنسن؟» – دئدیم. گؤز قاپاقلارینی
قالدیریب، اۆزومه باخدی. «اوغول، یئینک، هارایا گئدیرسن؟» – دئدی.
من دئدیم: «دۆزمورد قالاسینا گئدیرم. آتام اورادا دوستاق ایمیش».
بورادا داییم منه سویلادی:
یئتدییم یئره یئل یئتمزدی.
یئددی دسته ایگیدلریم
یئنی باییرین قوردونا بنزردی.
یئددی کیشله قورولوردو منیم یاییم!
قایین بوداغیندان یونولدو اوخوم،
للکلی، قؽزیلی مؤهورلو اوخوم!
یئل اسدی، یاغیش یاغدی، توفان قوپدو،
یئددی دفعه گئتدیمسه ده، قالانی آلا بیلمهییب گئری دؤندوم.
مندن ایگید اولا بیلمزسن، یئینییم، دؤن! – دئدی.
یئینک ده یوخوسوندا داییسینا سویلاییب، دئمیشدیر:
قالخیب یئریندن دوراندا
آلا گؤزلو ایگید بیلری یانینا سالمادین.
سن تانینمیش بیلرله گئتمدین،
بئش آخچایا قوللوق ائدن، اوت-الف یؽغان
آداملاری اؤزونه یولداش ائلدین.
او قالانی اونا گؤره آلا بیلمدین!
یئینک یئنه دئییر:
قووورمانی کسه-کسه یئمک یاخشیدیر.
دؤیوش گۆنو سو ایچمهیه چئشمه یاخشیدیر.
دؤولت دایم گلدیی تک دورسا یاخشیدیر.
بیلدیینی اونوتماسان، عقل یاخشیدیر.
اؤلوموندن قورخماسان، مردلیک یاخشیدیر.
یئینک بو یوخونو یولداشلارینا دانیشدی.
سن دئمه، داییسی امن اورایا یاخین ایمیش. بۆتون بیلرله یولداش
اولوب گئتدیلر. گئدیب دۆزمورد قالاسینا چاتدیلار. دایره شکلینده
دایاندیلار. ائله کی، کافیرلر بونلاری گؤردو، آرشین اوغلو دیرک تکورا
خبر وئردیلر. او لعنته گلمیش ده قالادان چؽخیب، بونلارا قارشی گلدی
و اؤزونه اویغون دؤیوشچو ایستهدی. قؽیان سلجیک اوغلو دلی دونداز دوروب
گلدی. آلتمیش توتاملیق سۆر نیزهسینی قولتوغونا قؽسیب، «او کافیری قاباق
طرفدن ووروم»، – دئیه فیکیرلشدی، وورا بیلمهدی. کافیر تکور اونو قارمالاییب،
ضربه ووردو. سۆنگوسونو چکیب الیندن آلدی: او، آلتمیش
باتمانلیق گۆرز ایله دوندازی برک ووردو. گئن دۆنیا دوندازین باشینا
دارالدی، قازلیق آتینی دؤندردی، قاییدیب گلدی.
بوندان سونرا دؤنبیلمز تۆلکووران آت اۆستونده آلتی پرلی چوماغی
ایله هۆجوم ائدیب، کافیری یوخاریدان آشاغی مؤحکم ووردو، یؽخا بیلمهدی.
تکور اونون دا چوماغینی قارمالاییب آلدی. اونو دا گۆرزله ووردو. او دا
قازلیق آتینی دؤندریب قاییتدی. خانیم، ایگیرمی دؤرد ویلایتین بیی تکورون
الینده مغلوب اولدو.
سونرا جاوان، تزهجه ایگید اولان قازیلیق قوجا اوغلو یئینک اللها
سؽغیندی. قۆدرتلی اللهی تعریفلهدی:
اوجالاردان اوجاسان،
کیمسه بیلمز نئجسن، عزیز الله!
آنادان دوغولمادین، سن آتادان اولمادین.
هئچ کیمین مالینی یئمدین،
کیمسهیه گۆج ائتمدین.
هر یئرده اهدسن، اللهو سمدسن!
آدمه سن تاج قویدون،
شیطانا لعنت ائتدین.
بیر گۆناها گؤره قاپیندان قوودون.
نمرود گؤیه اوخ آتدی.
قارنی یاریق بالیغی قارشییا توتدون.
بؤیوکلوکده حدین یوخ،
سنین بویون-قددین یوخ،
یا بدنین، جددین یوخ!
ووردوغونو اولاتمایان اولو تانری!
باسدیغینی بیلدیرمین بللی تانری!
آپاردیغینی گؤیه یئتیرن عزیز تانری!
قزبلندیینی باتیریب-بوغان آجیقلی تانری!
بیرلیینه سؽغیندیم، قادیر تانری!
قارا دونلو کافیره قارشی آت سۆرورم،
ایشیمی سن باشا وور، سن کؤمک ائت!
همین دمده آتینی ایرلی سۆردو. یئل کیمی یئتیشدی، یئلم کیمی یاپیشدی.
کافیرین چینینه بیر قؽلینج ووردو. گئییم-کئجیمینی دوغرادی. آلتی بارماق
درینلیینده یارا ووردو. قارا قانی شورولداییب آخدی. قارا اینک گؤنوندن
تیکیلمیش چکمهلری قانلا دولدو. قارا باشی دومانلاندی، فؽرلاندی. درهال
دؤندو، قالایا قاچدی. یئینک آرخاسیندان چاتدی. حاصار قاپیسیندان گیرن
یئرده بؤیوک، ایتی پولاد قؽلینجینی انسهسینه ائله ووردو کی، باشی توپ کیمی یئره
دۆشدو. اوندان سونرا یئینک آتینی دؤندریب، قوشونون ایچینه گلدی.
قازیلیق قوجانی دوستاقلیقدان چؽخارتدیلار. «هئی، بی ایگیدلر، کافیری
کیم اؤلدوردو؟» دئیه سوروشان قازیلیق قوجا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه
سویلامیش-دئمیشدیر:
قایتابانین مایاسینی یۆکلو قویوب گئتمیشم،
کاش بیلیدیم، نرمی، مایامی دوغدو؟
بؤیوک آولدا قویونلاری یۆکلو قویوب گلمیشم.
کاش بیلیدیم، ائرکک یا دیشی دوغدو؟
آلا گؤزلو گؤزهلیمی یۆکلو قویوب گلمیشم.
کاش بیلیدیم، اوغلو یا قؽزی اولدو؟
آی ایگیدلر، یارادانین عشقینه،
خبر وئرین سیز منه!
یئینک بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلاییب-دئمیشدیر:
قایتابانین مایاسینی یۆکلو قویدون، نر اولدو!
بؤیوک آولدا قویونلارین یۆکلو قالدی، قوچ دوغدو!
آلا گؤزلو گؤزلینی یۆکلو قویدون، آسلان بیر اوغلو اولدو!
یئینک آتاسی ایله گؤروشدو. اوندان سونرا قالان بیلر گؤروشدولر. سونرا
بیلر بیر آندا حاصارا هۆجوم ائتدیلر، دۆشمن مالینی چالیب-چاپدیلار.
یئینک و آتاسی بیر-بیرینه حسرت قالدیقلاری اۆچون خئیلی قوجاقلاشیب
اؤپوشدولر. صاحبسیز یئرلرین قوردو کیمی اینیلدهدیلر. اللها چوخ شۆکور ائتدیلر.
قالانین کیلسهسینی یؽخیب، یئرینده مسجید تیکدیلر. عزیز تانری آدینا خۆطبه
اوخوتدولار. شاهینلرین ان یاخشیسینی، قوماشین گؤزلینی، قؽزلارین گؤیچیینی
دوققوز جرگه زر ناخیشلی چوخانی باییندیر خانا هدییه آییردیلار. قالان
شئیلری دؤیوشچو ایگیدلره باغیشلادیلار. دؤنوب ائولرینه گلدیلر.
ددهم قورقود گلیب بوی بویلادی، سوی سویلادی. «بو اوغوزنامه
یئینیین اولسون!» دئدی. خئییر-دعا وئرک خانیم:
یئرلی اوجا داغلارین یؽخیلماسین!
کؤلگهلیک ایری آغاجین کسیلمهسین!
آغ ساققاللی آتانین یئری جنّت اولسون!
آغ بیرچکلی آنانین یئری جنّت اولسون!
آخیر گۆنده الله سیزی پاک ایماندان آییرماسین!
آغ آلنین اؤنونده بئش کلمه دعا ائتدیک، قبول اولونسون!
گۆناهینیزی آدی گؤزل محمد مصطفی
اۆزو سویونا باغیشلاسین، خانیم، هئی!!!


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
راینمتال (اینگیلیسجه: Rheinmetall) آکتسینقزلشافت شیرکتدیر و آلماندا یئرلشیب و سهامی بورسدا آلیش وئریش اوْلونور. بۇ شیرکت اوتوموبیل ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. باش مرکزی دوسلدورف شهرینده یئرلشیر. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۲۳٬۷۲۶ نفر اوْلوب.
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ "Annual Report 2017" (PDF). Rheinmetall. Retrieved 8 April 2018.
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Selected Financial data Excel-download وارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rheinmetall»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده راینمتال گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
اویونجاق حکایهسی ۳
اویونجاق حکایهسی ۳ (اینگیلیسجه: Toy Story 3, تورکیه تورکجهسی: Oyuncak Hikâyesi 3, فارسجا: داستان اسباببازی ۳) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده ایسپانیا دیلی و اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فانتزی کومدی انیمیشن. فیلمین باش روْللارینی جان موریس (اویونچو)، جودی بنسون، مایکل کیتون، ند بیتی، بلیک کلارک، استل هریس، جان راتزنبرقر، والاس شاون، دان ریکلس، جون کیوسک، تیم آلن، تام هنکس جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین رندی نیومن یارادیب. ۲۰۱۰ میلادی ایلینده ۵ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۲ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Lee Unkrich at WonderCon 2010 3.jpg
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Toy Story 3 (2010)". Box Office Mojo. Retrieved August 20, 2016.
قارداش پروژهلرده اویونجاق حکایهسی ۳ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خوجالی سوی قیریمی
1992 جی ایل فئورال آیی نین 25 دن 26 سینا کئچن گئجه، آذربایجان میللتی نین تاریخینده قارا حرفلرله یازیلمیشدیر. همین گئجه ائرمنی سیلاحلی دسته لری، شوروی ،زامانیندا خانکندی شهرینده یئرلشمیش، کوماندا وشخصی هیاتین بیر چوخو ائرمنی لردن عیبارت اولان 366 نجی موتوآتیجی آلایی نین زیرئهلی تکنیکاسی و ساواشچی لارین کومه یی ایله خوجالی شهرینی یئرله بیر ائتمیشلر.
خاتین، لیدیستا و اوردور سوی قیریملاری کیمی خوجالی فاجیعه سیده اینسانلیق تاریخینده دوشموش قانلی بیر اولای دیر. ائرمنی موتجاویزلری نین آذربایجان میللتینه قارشی توره تدیکلری بو نووبتی کوتلوی قیرغین، 613 نفرین، او جومله دن 106 قادینین، 63 اوشاقین، 70 قوجانین حایاتینا سون قویدو. 1275 دینج ساکین اسیر گوتورولدو، 150 نفرین طالعی ایسه هله ده معلوم ده ییلدیر.
روسیانین مئموریال حقوق مودافیعه مرکزی نین معلوماتینا گوره،4 گون عرضینده آغدامدا و خوجالیدا قتله یئتیریلمیش 200 آذربایجانلی نین میتی (130 کیشی و 51 قادین و هابئله 13 اوشاق) طیبی محکمه نین نظریندن کئچیریلمیشدیر. بورادا جسدلرین موعایینه زمانی بیلینمیشدیرکی 151 نفرین اولومونه گولله یارالاری، 20 نفرین اولومونه قلپه یارالاری سبب اولموش، 10 نفر کوت آلتله وورولاراق اولدورولموشدور. حقوق مودافیعه مرکزی، بئش دیری آدامین دری سی نین سویولماسی فاکتینیدا قئیده آلمیشدیر. بو سوی قیریملار نتیجه سینده بعضی عائیله لر بوتونلوکده محو ائدیلمیش، اهالی گورونمه میش غدارلیقلا قتله یئتیریلمیش، اسیر گوتورولنلره آمانسیز ایشکنجه لر وئریلمیشدیر. همین عمللرین قاباقجادان دوشونولموش قایدادا، میللی علامتینه گوره، اینسانلارین تامامیله و یا قیسمن محو ائدیلمه سی نیتی ایله توره دیلمه سی بین الخالق حقوق و دئولت داخیلی حقوق، اساسن محض سوی قیریمی اولدوغونو ثبوت ائدیر.
ائرمنی جلادلاری نین توره تدیکلری بو وحشیلیک و وندالیزم بوتون بشریتین اصیل سوی قیریم کیمی تانیدیغی و یوخاریدا آدی چکیلن فاجیعه لرله عینی سویه ده قیمتلندیریمه لیدیر. دونیانین صولح سئور اینسانلاری، سیویل دئولتلری، نوفوذلو بین الخالق تشیکلاتلاری، بین الخالق ایجتیماعیاتی بو آجی حقیقتی بیلمه لی، اینسالیغا قارشی توره دیلن بو جینایت، او حقوقی قیمتلرینی آلمالیدیر. بین الخالق حقوقا گوره سوی قیریم صولح و بشریت علیهینه یونه لن عملدیر و ان آغیر بین الخالق جینایت ساییلیر. بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی باش مجلیسی نین 9 دئکابر 1948 جی ایل تاریخلی 260 (III) ساییلی قعطنامه سی ایله قبول ائدیلمیش و 1961 جی ایلده قووه یه مینن سوی قیریمی جینایتی نین قارشی سی نین آلینماسی و تقصیرکارلارین جزالاندیریلماسی حاققیندا کونواسیوندا سوی قیریمی جینایتلری نین حقوقی اساسی تثبیت اولونموشدور. ائرمنیستانین آذربایجانا قارشی تجاووزو زامانی همین کونوانسیون دا تثبیت ائدیلمیش سوی قیریمی جینایتلری تشکیل ائدن بوتون عمللر تطبیق اولونموشدور.
بو ایشغالچی اؤلکه نین یوروتدویو ترورچولوق سیاستی اوزون ایللردیر کی دونیا ایجتیماعیاتی نین گوزو قارشیسیندا باش وئریر. حالبوکی بین الخالق حقوق نورملاری بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی نین و ATƏT ین پرینسیپلرینه گوره دئولتلرین سرحدلری نین توخونولمازلیغی نا حورمت ائدیلمه لیدیر، اراضی بوتونلویونون پوزولماسینا یول وئریلمه لیدیر. بیرلشمیش میللتلرین امنیت شوراسی، آذربایجانین ایشغال اولونموش توپراقلاری نین شرط سیز آزاد ائدیلمه سی باره ده دورد قعطنامه قبول ائتسه، ایشغالچی ائرمنیستان بونلاری هله ده یئرینه یئتیرمیر.
خوجالی فاجیعه سی ایکی یوز ایله یاخین بیر مدت عرضینده، ائرمنی میللتچیلیی نین و اونلارین هاوادارلاری نین آذربایجان میللتینه قارشی ائتنیک تمیزله مه و سوی قیریمی سیاستی نین داوامی و قانلی صحیفه سی ایدی. بو منفور سیاست، خالقیمیزا سایسیز- حسابسیز موصیبتلر و عذاب – اذیتلر گتیرمیشدیر. خوجالی سوی قیریمینی توره تمکله ائرمنی میللیتچی لییی مکرلی مقصدلر گودوردو:
« خالقیمیزی قورخوتماق، واهیمه یاراتماق، اونون موباریزه عزمینی قیرماق، توپراقلارین ایشغال فاکتی ایله باریشماغا مجبور ائتمک.»
لاکین حیله گر و آمانسیز دوشمان مقصدینه چاتا بیلمه دی. خوجالی مودافعه چی لری غدار دوشمنله موباریزیده قهرمانلیقلا ووروشاراق وطنه صداقت نومونه سی گوستردیلر.
مقصد خوجالی فاجیعه سینه بین الخالق حقوقی – سیاسی قیمت وئریلمه سینه، اونون تشکیلاتچی لاری نین، ایدئولوقلاری نین و ایجراچی لاری نین دونیا ایجتماعیاتی نین گوزونده ایفشاسینا و جزالاندیرلماسینا نائیل اولماقدیر. بو بیر طرفدن خوجالی مودافیعه چی لری نین و شهیدلری نین روحو قارشیسیندا بیزیم اینسانلیق و وطنداشلیق بورجوموزدور. دیگر طرفدن ایسه، اینسانلیقا قارشی یونه لمیش بوجور غدار جینایتلرین گلجکده تکرار اولونماماسی اوچون موهیم بیر شرطدیر.
خوجالی فاجیعه سی حاقیندا خاریجی مطبوعاتین یازدیقلاریندان:
“Krua l’Eveneman” jurnalı (Paris), fevral 1992-ci il
ائرمنی لر خوجالی یا هوجوم ائتمیشلر. بوتون دونیا دوغرانمیش میتلرین شاهیدی اولدو.
“Sandi Tayms” qəzeti (London), 1 mart 1992-ci il
ائرمنی عسکرلری مینلرجه عائیله نی محو ائتمیشلر. لیوانلی کینو اوپراتور، تصدیق ائتمیشدیر کی اونون اولکه سی نین وارلی داشناک ایجماسی قاراباغا سیلاح و آدام گونده ریر.
“Tayms” qəzeti (London), 4 mart 1992-ci il
بیر چوخ اینسان ایبه جر حاله سالینمیشدیر. کورپه قیزین آنجاق باشی قالمیشدیر.
“İzvestiya” (Moskva), 4 mart 1992-ci il
ویدئو کامئرا، قولاقلاری کسیلمیش اوشاقلاری گوستردی. بیر قادینین اوزونون یاریسی کسیلمیشدیر. کیشی لرین ایسکالپلاری(وجودلارینین دریسی) گوتورولموشدور.
“Le Mond” qəzeti (Paris), 14 mart 1992-ci il
آغدامدا اولان خاریجی ژورنالیستلر اولدورولموش قادین و اوشاقلار آراسیندا ایسکالپلاری گوتورولموش، دیرناقلاری چیخاریلمیش 3 نفری گورموشلر. بو آذربایجانلی لارین تبلیغاتی ده ییل، بو بیر حقیقت دیر.
“İzvestiya” (Moskva), 13 mart 1992-ci il
مایور لئونید کراوتس دئییر کی؛ تپه ده یوزه یاخن مییت گوردوم. بیر اوغلانین باشی یوخ ایدی. هر طرفده خوصوصی غدارلیقلا اولدورولموش، قادین، اوشاق، قوجالار گورونوردو.
“Valer aktuel” jurnalı (Paris), 14 mart 1992-ci il
بو موختار بولگه ده ائرمنی سیلاحلی دسته لری یاخین شرقدن چیخمیشلارا بیرلیکده، موعاصیر تکنیکایا، او جومله دن وئرتول یوتلارا مالیکدیرلر. “آسالا”نین سوریه و لیواندا حربی دوشرقه لری و سیلاح آنبارلاری واردیر. ائرمنیلر یوزدن آرتیق موسلمان کندلرینده قیرغینلار توره درک قاراباغداکی آذربایجانلی لاری محو ائتمیشلر…
آذربایجان میللی مجلیسی هر ایل فئوئرالین 26سینی “خوجالی سوی قیریمی” گونو اعلان اتمیشدیر. همین گون بوتون آذربایجان خوجالی سوی قیریمی قوربانلاری نین خاطیره سینی یاد ائدیر. دوغما یوردلاریندان دیدرگین دوشموش و آذربایجانین 48 رایونونا سه په له نمیش خوجالی ساکینلری بو گون داغلیق قاراباغ موناقیشه سی نین عدالتی حلی، ائرمنیستانین آذربایجانا قارشی تجاووزونون دفع ائدیلمه سی، اولکه نین اراضی بوتوولویونون برپا ائدیلمه سی اومودو ایله یاشاییرلار. اونلار دونیا خالقلارینا، دوولتلرینه، بین الخالق تشکیلاتلارا حاق- عدالتی و حقیقتی مودافیعه ائتمک، خوجالیدا توره دیلمیش سوی قیریمی نی پیسله مک و هابئله قبول ائتمک ایچین موراجیعتلر ائدیرلر. خوجالی سوی قیریمی نین گوناهکارلاری، تشکیلاتچی لاری و ایجراچی لاری لاییق جزالارینا چاتمالی دیرلار.
چونکوجینایت جزاسیز قالا بیلمز…


text:
(بنزیلایدناستون) دمیر تریکربونیل
(بنزیلایدناستون) دمیر تریکربونیل (اینگیلیسجه: (Benzylideneacetone)iron tricarbonyl) بیر شیمیایی ماده. قیٛرمیزی و برک جیسم حالتینده تاپیلار. (بنزیلایدناستون) دمیر تریکربونیل دمیر بیلشیکلری و کربونات گروه یا قروپوندا یئرلشیر. اریمه نوْقطهسی ۸۸ دن 89 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «(Benzylideneacetone)iron tricarbonyl»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده (بنزیلایدناستون) دمیر تریکربونیل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورک هوا یوللری لوفتهانزا دن اوتدی
اوشبو مطلب نی آلمان روزنامه سی بیلدیردی
تورک هوا یوللری شرکتی نینگ موفقیت لری, آلمان مطبوعاتیده اورین آلدی.
آلمان نینگ کوپلب روزنامه لری, "اینگ یخشی هوا یوللری شرکتی" تدقیقاتیده جدی معنی ده اوز اعتباری نی قولدن بیریب قویگن آلمان نینگ لوفتهانزا شرکتی نی تنقید ایتدی.
سکای تراکس تامانیدن 7- مراتبه ترتیب لنگن "دنیا هوا یوللری ساورین لری" اوز ایگه لری نی تاپدی.
انگلستان پایتختی لندن ده بولیب اوتگن مراسمده, تورک هوا یوللری, "اوروپا نینگ اینگ یخشی هوا یولی", "دنیا نینگ اینگ یخشی بیزنس کلاس سرویسی" و "جنوبی اوروپا نینگ اینگ یخشی هوا یولی" ساورین لری گه سزاوار دیب تاپیلدی.
آلمان نینگ اشپیگل روزنامه سی اوشبو خبرنی "تورک هوا یوللری, لوفتهانزا دن اوتدی" عنوانی بیلن بیردی.
اشپیگل تورک هوا یوللری نینگ دنیا ده 7- اورین نی ایگلله گن لیگی نی بیلدیررایکن, لوفتهانزا نینگ ایسه 9- دن 15- گه توشیب کیتگن لیگی نی تنقید ایتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپارتا گل یاغی حقیده قیسقه معلومات
اسپارتا گل یاغی دن آرایش لوازمی و شیرین لیک لرده فایده له نیله دی
ایردوغان: تورک دولتلری سرمایه جمغرمه سینی تیزراق عملگه آشیریش کیره ک
ایردوغان تورک دولتلری سرمایه جمغرمه سینی عملگه آشیریش نینگ فایده لی بوله جگینی ایتدی


text:
«عاشیق حسن اسکندری»نین خاطیرهلری یاییلدی
گؤرکملی آذربایجان عاشیغی، سسی ایله، سازی ایله وطنیمیزین توی- دویونلرینی بزهین، آذربایجان خالقینین معنوی گوزهللیکلرینی دونیا خالقلارینا چاتدیران «عاشیق حسن اسکندری»نین خاطیرهلری، داستانلاری و شعرلری یاییلدی.
اوخوجولارا تقدیم ائدیلن بو کیتاب اوستاد عاشیق حسن اسکندرینین یارادیجیلیغینین بیر حصهسیدیر. بو حصهده اوستادین بعضی خاطیرهلری اونون دانیشیقلاری اساسیندا حاضیرلانیبدیر. عینی حالدا اوستادین یاراتدیغی داستانلاردان «آیلار و ائلدار»، «اسکندرخانین ماجراسی» و «عاشیق قشمله گؤروش» و اوزون ایللر یازدیغی شعرلرینین بیر سیراسی بو کیتابا داخیلدیر.
کیتابی «ائلدار موغانلی» نشر اوچون حاضیرلاییب و «دنیای نو» انتشاراتی طرفیندن یاییلیبدیر. عنوان:
تهران ـ خیابان انقلاب ـ خیابان ۱۲ فروردین ـ پلاک ۲۱ – طبقه همکف، انتشارات دنیای نو(یاشار) تلفن: ۶۶۴۰۲۵۷۱ (۰۲۱)


text:
ژاپن آلمانیانی مغلوب ائتدی
دونیا کاپیندا، عربیستانین آرژانتینی مغلوب ائتمهسیندن سونرا بیر سورپرایز داها اولدو
۲۰۲۲ دونیا کاپیندا، عربیستانین آرژانتینی مغلوب ائتمهسیندن سونرا بیر سورپرایز داها اولدو.
ای قروپونون آچیلیش اویونوندا ۱-۰ گئرییه دوشهن ژاپن آلمانیانی ۲-۱ حسابی ایله مغلوب ائتدی.
آلمانیا ۳۳.جو دقیقهده ایلکآی گۆندوغانین پئنالتیدان ووردوغو گول ایله اؤنه گئچدی و ایلک یارینی ۱-۰ اؤنده تاماملادی.
۷۵.جی دقیقهده ریتسو دوانین گولو ایله حساب برابره گتیرن ژاپن، ۸۳.جو دقیقهده تاکوما آسانو ایله غلبه قازاندی.
بو نتیجهدن سونرا ژاپن قروپا ۳ پوئنله باشلادی.
دونیا کاپی تاریخینده ژاپن ایلک دفعه ایلک گولو یئدیگی بیر قارشیلاشمادا اویوندان غالیب آیریلدی.
بوندان باشقا، قاتیلدیغی سون ایکی دونیا کاپیندا دا مغلوبیتله باشلایان آلمانیا داها اؤنجهکی ۱۸ تورنمنتدن یالنیز بیرینده آچیلیش اویونوندا مغلوب اولموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
دونیا کاپیندا بیر ایلک
فیفا، آلمانیا - کاستاریکا اویونونا فرانسالی قادین داور استفانی فراپاری تعیین ائتدی
سون ۱۶ قارشیلاشمانین ایلک ائشلشمهلری بللی اولدو
سون ۱۶ تیمین اویونلاری ۳ دسامبر جمعه ائرتهسی گونو هلند - آمریکا اویونو ایله باشلایاجاق


text:
دوکتور لطیف حسنی: «آزاد، دئموکرات و شفاف اولمایان سئچکیلره یوخ دئییریک»
سایین دوکتور لطیف حسنی ایراندا سئچکلرله باغلی دوشونجه لرینی بیر ویدئودا آچیقلایاراق ایران دا سئچکیلرین شفاف و دئموکرات اولمادیغینا توخوندو.
گئچمیش سیاسی محبوس جناب دوکتور لطیف حسنی ایران ایسلام جمهورتینده اولان سئچکی سیستئمینی آنالیز ائدرک بو سئچکیلرین ساختا و غیرشفاف اولدوغونو وورغولادی.
سایین دوکتور لطیف حسنی ایران سئچکیلرینده قورویوجلار شوراسی (شورای نگهبان) طرفیندن صلاحیت آلان شخصلرین میللتین نمایندهسی دئییل حاکمیتین نمایندهلری اولدوغونو سؤیلهدی.


text:
پاکیستان-دا 5،2 شدتینده زلزله باش وئریب
پاکیستانین پنجاب ایالتینین راژانپور شهری یاخینلیغیندا 5،2 شدتینده زلزله اولوب.
پاکیستانین پنجاب ایالتینین راجنپور شهری یاخینلیغیندا 5،2 شدتینده زلزله اولوب.
میللی سیسمیک نظارت مرکزی مرکزی راجنپور-دان 37 کیلومتر قوزیی –دوغودا اولان زلزلهنین اوجاغینین 39 کیلومتر درینلیکده یئرلشدیگینی آچیقلاییب.
یئرلی مدیادا یئر آلان خبرلرده 5،2 شدتیندهکی زلزلهنین درا قاضی خان، دیژال و ظاهیر پیر-ده ده حیس ائدیلدیگی بیلدیریلیب.
ایندییه قدر داغینتی و تلفات بارهده معلومات وئریلمهییب.
ایلگیلیلی خبرلر
میت "میزگین کوبانی" لقبلی ترورچونو ضررسیزلشدیریب
ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین قوندارما عین عیسی ویلایتی اوزره مسئول شخصلریندن "میزگین کوبانی" لقبلی سیهام میسلیح ضررسیزلشدیریلیب.
ایسراییل عسگرلری بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب
ایسراییل عسگرلری ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلینده یئرلشن بیت لحم شهریندهکی الدهیشه قاچقین دوشرگهسینه باسقین زامانی بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب.
ایراندا بعضی بؤلگهلره قار یاغدی
اردبیل ویلایتینین بعضی بؤلگهلریندهکی اوخول اؤنجهسی و ایبتیدای اوخوللارین باغلاندیغی آچیقلاندی


text:
مینا کهربایی
مینا کهروبایی، آذربایجانلی شاعیر، قزئتهچی و میلی فعال.
یاشاییشی[دَییشدیر]
30 شهریور 1359-جی ایلده نمین شهرینین کندلرینین بیرینده دوغولدو. هله بیر یاشی اولمامیشدی کی عاییلهسی ایله بیرلیک ده کرج شهرینه کؤچدولر.
مینا خانیم ایلک مکتب، اوْرتا و دیپلومانی کرج ده بیتیرندن سوْنرا، زنگان شهرینین آزاد بیلیم یوردوندا بیلگیسایار (کامپیوتر) موهندیسلیگینده قبول اوْلدو، او اورادا آذربایجان میلی حرکتی ایله تانیش اوْلدو. بودا اونون یاشاییشیندا دؤنوم نوقطهسی اوْلدو، ائله کی او آذربایجان اوغرونا چالیشمانی اؤزونه گؤرهو بیلهرک ، شهریار درنگینه اویه اوْلوب، بیر میلتچی کیمی چالیشماسینا سبب اوْلدو. ائله کی یولداشلاری ایله بیرلیکده شهریار درگیسینی یولا سالیب اونون سوروملو مودورو اوْلدو. دئمک اولار مینا خانیم او ایللرده زنگان شهرینده چوخلو تؤرن و سمینار دا آپاریجیلیق ائتدی. مینا خانیم درسینی بیتیرندن سوْنرا ایبراهیم بهی جعفرزاده ایله آداخلاندی.
مینا خانیم حایات یولداشینا تؤردیلن چتینلیکلره باخمایاراق، اونون او چتین گونلرینده هر زامان یانیندا اوْلدو و بیر آن اونو یالنیز بوراخمادی. 1389 ایلینین آبان آیینین اوْتوزوندا سئوگیلرینین مئیوهسی آیلانین دوغولماسی، حایاتلاریندا، آذربایجان، سئوگیلی و اوشاق سئوگیلرینی اوچلشدیردی. نه یازیق کی 1390-جی ایلین مهر آیینین دؤردونده سحر چاغی ساعات 6-دا خوی جاداسی، قاپیلیق کندینه یاخین بیر یئرده بالاسی آیلا و حایات یولداشی ایبراهیم ایله بیرلیکده دونیادان کؤچدولر.
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
آجیخدیم، آغلادیم
منه لایلای چالدیلار
سوسوز قالدیم، باغیردیم
منه لایلای چالدیلار
خستهلیکله چیغیردیم
منه لایلای چالدیلار
اونلار- لایلای چالارکن
یوخلادیم، یوخلادیم
آغلامادیم، باغیرمادیم
چیغیرمادیم، یوخلادیم
ایندیسه
اویانماق ایستهسم ده اگر
یوخو گؤزلریمی باسیر
اونلار لایلای چالدیلار.
آیلا جعفرزاده[دَییشدیر]
۱۳۸۹ایلینین آبان آیینین اوْتوزوندا دونیایا گؤز آچدی و آتا ـ آناسی ایله بیرگه بۇ دونیایا گؤز یومدو. آناسی مینا خانیم کهروبایی، آتاسی ایسه ایبراهیم بهی جعفرزاده ایدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
هئنری کیسینجر
هئنری کیسینجر (اینگیلیسجه: Henry Alfred Kissinger)، (دوغوم:۱۹۲۳) آمریکالی آلمانلی سیاستچی و دیپلومات وآمریکانین اسکی امنیت ایشلر مشورتچیسی و اسکی خاریجی ایشلر وزیریدیر.
یاشاییش
یهودی بیر عائیلهده ۱۹۲۳اینجی میلادی ایلده آلمانین فورت شهرینده دونیایه گلدی اشکنازی یهودیلردندی. ۱۹۳۸ده نازی آلماندان کؤچدولر و آمریکادا نیویورک شهرینده یاشاییردیلار.1943ده آمریکا تابعی اولدولار.
کیسینجر ریچارد نیکسون جومهور رئیسی اولماقدا خاریجه ایشلر وزیری اولدو و واترقئت ایشلرینده نیکسون ایشدن سالیندی هابئله کیسینجر سونراکی جومهور رئیسی جرالد فورد دولتینده خاریجه ایشلر وزیری قالدی. ۱۹۷۳ده باریش ایشلرده نوبل اؤدولون ویتنام ساوشین سوندورمک اۆچون آلدی.


text:
اردوغان، بایدن ایله تلفندا دانیشدی
اردوغان-بایدن دانیشماسیندا تورکیه-آمریکا ایلیشکیلری و بؤلگهسل مؤوضوعلار مذاکیره اولوندو
پرزیدنت رجب طیب اردوغان آمریکا پرزیدنتی جو بایدن ایله تلفوندا دانیشدی.
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانلیغیندان وئریلن آچیقلامایا گؤره، اردوغان، فئتؤنون آمریکاداکی وارلیغی و آمریکانین سوریهده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/پیدیه وئردیگی دستک کیمی قونولارین حل ائدیلمهسینین اؤنمینه وورغو ائتدی.
آغ ائودهن وئریلهن آچیقلامایا گؤره، اردوغان-بایدن دانیشماسیندا تورکیه-آمریکا ایلیشکیلری و بؤلگهسل مؤوضوعلار مذاکیره اولوندو.
ایکی لیدئرین ناتونون ژوئن آییندا بروکسلده گئچیریلهجک ذیروهسینده گؤروشمک بارهده آنلاشدیقلاری بیلدیریلدی.
آچیقلامادا آیریجا،
بایدنین امکداشلیغین گئنیشلدیلمهسی و فیکیر آیریلیقلارینین ائتکیلی شکیلده حلی و یاپیجی ایکیلی ایلیشکی وورغوسو ائتدیگی بیلگیسی یئر آلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغاندان باتییا سرت تپکی
"دونیانین باشقا بیر یئرینده ترور هؤرگوتو اؤیرتمنلری و اوشاقلاری بئله آلچاقجا قتله یئتیرمیش اولسایدی، گونلرجه، هفتهلرجه، آیلارجا گوندمده اولار، تپکیلرین آردی آرخاسی کسیلمزدی"
اردوغان: بؤیوک و گوجلو تورکیهنی انشا ائدنه قدر موباریزه داوام ائدهجک
"نه ترورون نه ده ترور هؤرگوتونون جیلووونو اللرینده توتان امپریالیست چتهلرین بیزی یولوموزدان ائتمهسینه ایجازه وئرمهیهجییک"
آکار: ۳۲۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"هر یئرده کیشیلیکلی و کیملیکلی سیاستلرله اؤلکهمیزین و میللتیمیزین حاق و حقوقونو ساوونوروق"


text:
115291
03 November 2022
تورکمن نیوز: فستیوال دا تورکمنستاندان “قیزیل کورته”، “ایستأرین” و “دوتارینگ آوازی” فیلملریده گؤرکِزیلیأر.
تورکیأنینگ بورسا شهرینده تورک دونیأسینینگ قوُرقوت آتا خلقآرا فیلم فستیوالی باشلادی.
تورک دونیأسینینگ فیلم صونغاتینی عمومی مدنی قیمماتلیقلار بیلن بایلاشدیرجاق فستیوالی 5-نجی نوُیابرا چنلی دوُوام ادر.
فستیوالدا تورکمنستاندان “قیزیل کورته”، “ایستأرین” و “دوتارینگ آوازی” فیلملریده گؤرکِزیلیأر.
بو فستیوالدا آذربایجاندان 22، ازبکستاندان 43، قرقیزستاندان 23، قزاقستاندان 21، تورکمنستاندان 5 و اؤزباشداق جمهوریتلردن 17 فیلم گؤرکِزیلر.
تورکیأنینگ 200 سینما صونغاتچیسیدا بو فستیوالا قاتناشیار.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۱۶ آذر ۱۴۰۱
۱۳ آذر ۱۴۰۱
۱۳ آذر ۱۴۰۱
۱۲ آذر ۱۴۰۱
۰۹ آذر ۱۴۰۱


text:
دگيرمان اويونو
دگيرمان- آذربایجاندا اوینانان قديم اوشاق اويونودور.
اويونون قورولوشو[دَییشدیر]
اوشاقلار دايرهوي اَيلشيرلر. باشچي الينده چوبوق، باشي پاپاقسيز اورتادا دايانير. قالان اوشاقلارين باشيندا پاپاق اولور. باشچي چوبوغو يئره ووروب اوشاقلاري قورخودور. هامي ال چالا-چالا دئيير:
- تاغي-تاغي، تاغباتاغي...
بو سؤزلري 4-5 دفعه تکرار ائدندن سونرا باشچي ساغدان بير اوشاغين پاپاغيني گؤتوروب اؤز باشينا قويور. پاپاغي گؤتورولن اوشاق دا يانيندا اولان اوشاغين پاپاغيني گؤتوروب اؤز باشينا قويور. بو حرکت دايرهنين سونونا قدر گئدير. بو مينواللا پاپاق گؤتورمه 4-5 دفعه دؤوره وورور. پاپاقلار تئز هرلهنير، اوشاقلار ال ووروب "تاغي-تاغي، تاغباتاغ" دئييرلر. اويون قيزيشير، پاپاغين هرلنمهسي بير نؤوع دگيرمان داشينين هرلنمهسينه بنزهيير. اويونون شيدّتلي يئرينده باشچي اليني باشينا قويوب چاغيرير.
- داغغا... داغغ...
بو زامان هر کس باشينداکي پاپاغي برک ساخلاماليدير. باشي آچيق قالانا هره بير چوبوق وورور. باشچي چوبوغو نه جور وورورسا، قالان اوشاقلار دا ائله وورماليديرلار.