text:
یئنی دور مجلیس سئچگیلری حاقیندا سیاستیمیز نهدیر؟
بابک "
"
آذربایجان توپلومو چوخ مرکب بیر توپلومدور، عینی حالدا حاکیمیتین بیزه تحمیل ائتدیگی شراییط ده، بؤلگهدن بؤلگه یه آز-چوخ دَییشه بیلیر. اونا اویغون اولاراق دا سئچگیلر حاقیندا سیاستیمیز مرکب اولمالیدیر.
سئچگیلردهکی سیاستیمیزی تعیین ائتمک اوچون، ایلک اؤنجه آذربایجاندا سئچگی منطقهلرینی تانیملامالییق. منجه اؤز حال-هواسینا گؤره اوچ اساس بؤلگهنی تانیملاماق اولار و هر بؤلومده تبلیغات و اوی وئرمه گونلرینده اصلینده واحید بیر سیاستی،- آنجاق ظاهیرده فرقلی تاکتیکلرله - صحنهیه چیخا بیلریک.
سئچگی بؤلگهلریمیز بونلاردان عیبارت اولمالیدیر:
۱-غربی آذربایجان
۲- تبریز
۳- سایر بؤلگهلر
غربی آذربایجاندا و عموما باشقا میلیتلرله رقابتده اولدوغوموز بؤلگهلرده (مثلا آستارا-انزلی بولگهسی و....) "وطن نامینه" جیدی حالدا سئچگیلره قاتیلمالییق.
غربی آذربایجاندا سئچگیلرین تشویق اولونماسی اصلینده رژیمین "آذربایجانی کوردیزه ائتمه" سیاستینه قارشی دوروب، اونو پوچا چیخارتماق کیمی قیمتلندیریله بیلر.
تبلیغات گونلرینده:
خالق ایچینه گئدیب، اؤلکهده اتنیک دنگهنین پوزولما خطرینی وورغولایاراق، هامینی جیدی حالدا سئچگیلره تشویق ائدهجگیک، بو بؤلگهلرده آذربایجان میلی حرکتینین ایستکلرینی گوجلندیررک، بیزه یاخین آدایلاردان حیمایه ائتمهلییک.
اوی وئرمه گونونده:
بیزه یاخین آدایلارین ایچینده سئچیلمه شانسی چوخ اولان آدایا اوی وئرمهلی. آنجاق بیزه یاخین اولسا دا، آما سئچیلمه شانسی آز ایسه، اونو بوراخیب بیزه آز یاخین اولوب، آما سئچیلمه شانسی چوخ اولان باشقاسینا اوی وئرمهلییک. بو بؤلگهلرده هامی قطیعا سئچگیلره قاتیلمالی و اونو جیدی حالدا تشویق ائتمهلی و نهایت اؤز رایینی تورک آدایلارا وئرمهلیدیر.
سایر بؤلگهلرده سئچگیلره قاتیلماغین اصل آماجی میلی حرکتیمیزین بیر داها دیله-دیشه سالماقدیر. بوراداکی داورانیشیمیز شرایطینه گؤره دَییشه بیلر.
تبلیغات گونلرینده:
خالق ایچینه و سئچگی سیتادلارینا گئدیب، آذربایجان میلتینین بوتون ایستکلرینی (آذربایجان اوچون آنا دیلی، دموکراسی، اقتصادی و اجتماعی توسعه و...) مطرح ائتمک، آدایلاردان کیم کی ایسلام دئییل، آذربایجانین باش اوجالیغی اوچون چالیشیرسا اوندان حیمایه ائتمهلییک.
اوی وئرمه گونونده:
اگر بیزیم ایستکلریمیزین معین قیسمینیه بویون اولانلار واردیرسا و اونلارین ایچینده سئچیلمه شانسی چوخ اولان دا وارسا ، همین شخصه رای سالمالییق.
ایستکلریمیزه بویون اولان یوخدورسا، یاخود وارسادا سئچیلمه شانسی اولمازسا، اوندا قطیعا کیمسهیه رای سالمامالییق.
تبریزده منجه آزادلیق، دموکراسی و اینسان حاقلارینا آیغیری اولان استصوابی نظارته و رژیمین ان یوکسک مرتبهسینده اَیلشن نگهبان شوراسینا، تبریزده یوخ دئمگه گوجوموز چاتار.
"دموکراسی نامینه" قطعیا تحریم سیاستینی ایرلی آپارمالییق. قوی حاکیمیتین مشروعیتسیزلیگینی بیر داها تبریزده وورغولایاق.
تبلیغات گونلرینده:
خالق ایچینه و سئچگی سیتادلارینا گئدیب، بحثه کئچمهلییک. بوتون درگیلریمیزی، درنکلریمیزی تعطیللیگه چکدیگی اوچون. بیزی تمثیل ائدن هئچ بیر سیاسی حیزب و یا قروپا مجوز وئرمهدیگی اوچون، آذربایجانین میلی حاقلارینی ازدیگی اوچون و اونو مدافعهائدنلری آغیر باسیقیلارا معروض قویدوغو اوچون...بیز راییمیزی دموکراسی نامینه شوونیست حاکیمیتین دار سوزگئچیندن کئچمیش، بو آدایلاردان اسیرگیهجگیک، دئمهلییک.
اوی وئرمه گونونده:
صاندیق باشینا گئدنلرین یولو اوسته دایانیب، اونلارا " لوطفا رای سالمایین" دئییب، بو ایشدن چکیندیرمگه چالیشامالییق.
بوتون بونلار دئدیگیم کیمی ظاهیرده فرقلی اولسا دا اصلینده واحید بیر سیاستدیر. او دا آذربایجانی هرطرفلی مدافیعه ائتمک سیاستی، آذربایجان میلتینین تورپاغینی، دیلینی و آزادلیغینی قورویاراق، بوتون بؤلگهلرده شوونیست حاکیم رژیمین سیاستلرینه قارشی چیخماق دئمکدیر..
سئچگیلر حاقدا سیاستیمیزی ان ییغجام بیر جملهده (یاخود دا کپسولیک) دئسم بودور:
حاشیهدن مرکزه گلینجه، تشویقدن، تحریمه کئچمهلی
بابک
۱۳۸۶-جی ایل ۲۹بهمن
قایناق:www.millishura.com


c: text/html

text:
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو نتیجه روسییا اجتماعی فیکیر فوندونون کئچیردیی سورغودان سونرا اورتایا چیخیب. رئسپوندئنتلرین ۶۰%- سهییه، ۴۸% ایسه اقتصادیات ساحهسینده حکومتین فعالیتینی پیس قیمتلندیریر. اهالینین ۵۷%-i حقوق-محافظه سفئراسی، ۵۱%-i ایسه تحصیل ساحهسینده حکومتین ایشیندن راضیدیر.
فوند روسلارین اؤلکهنین گله جه یی ایله باغلی دا فیکرینی اؤیره نیب. رئسپوندئنتلرین ۵۹%-نین فیکرینجه، ۲۰ ایلدهن سونرا روسییادا وضعیت ایندیکین دن داها یاخشی اولاجاق. ۷% شخص سیتواسییانین داها دا پیسله شه جه یینی احتیمال ائدیر.
سورغو ایشتیراکچیلارینین ۲۸%- ایسه هئچ نه یین دییشمیه جه یینی، وضعیتین ایندیکی کیمی قالاجاغینی دوشونور.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
مدنی جماعه فعاللری نیمه دن تشویش ده؟
ایریم مدنی و سیاسی فعاللر دولتی اداره لرده طرف سیز و متخصص شخصلر تعین ایتیلیشینی ملی بیردملیک حکومتیدن طلب قیلدی.
ملی مدافعه وزیرلیگیدن تشقری برچه کابینه اعضالری ایشگه باشله دی. مدنی جماعه فعاللری ایسه وزیرلیک لر اورین باسر لری وباشقه مستقل رییسلیکلر، همده ولایت لرده شخصلر تعین له نیشی خصوصیده تشویش بیلدیرماقده.
"سمون " ناملی مدنی جماعه لردن بیری بوگون کابلده عینی موضوع خصوصیده مطبوعات انجمنی اویوشتیردی.
بو مدنی جماعه رهبرلری کابینه تشکیلاتی ودولت نینگ یوقاری مرتبه لی خادملری تعین ایتیلیشنی تنقیدلب حکومت بوخصوصده سیاسی مساله لرنی اینابتگه آلگنینی ایتدی. " سمون " ناملی مدنی قوریلمه نینگ اعضالریدن شینکی کروخیل:" حاضرگی کونده افغانستان سیاسی، اقتصادی وامنیتی ثبات سیزلیک بیلن یوزمه یوز، افغانستاننی جاری وضعیت دن قوتقرماقچی بولسک ایککی تیم هم حکومت نینگ باشقه مهم اداره لرینی سیاسی لشتیرمی، مسلکی شخص لرنی تعین ایتسینلر."
جمهوررییس غنی بوندن قریب ییتتی آی آلدین جمهورییس صفتیده ایشگه باشله دی. او ایسه کابینه تشکیلی باره سیده قومی، سمتی و مذهبی مساله لر نظرده توتیلمی مسلکی شخصلر تعین ایتیلیشینی تاکیدله گن ایدی.شونینگ دیک جمهوررییس غنی کابینه کیچیکتیریلیشگه سبب لردن بیری هم ایش بیلرمان شخصلرنی تعین لش ایکنینی ایتگندی.
اما کوپچیلیک کوزه توچیلر، وزیرلر ولایت حاکم لری و حکومت نینگ باشقه اداره لریده جمهوررییس غنی ایسته گن آدملرینی تعین ایتیشگه قادر ایمسلیگینی ایته دی. همده ملی بیردملیک حکومتی نینگ اجراییه رییسی عبدالله عبدالله نظری هم اورگه نیلیشی کیرک.
کابل بیلیم یورت استاد لریدن حمیدالله تاداش نینگ ایتشیچه اکثر وزیرلر ایککی تیم تمانیدن تانشتیریلگن، ولایت حاکملری شونینگدیک وزیرلیک لر اورین باسرلریگه هم ایککی تیم طرفدارلری یتعین ایتیلیشی ممکن.
عینی حالده تاداش جنابلری، قدرت بولینیشی ملی بیردملیک حکومتی نینگ کیله جک ایشلریگه منفی تاثیر قالدیریشی ممکن لیگینی اورغوله دی.
ینگی کابینه اعضالری تورلی قوملردن تشکیل تاپگن،اما کابینه ،.محلی و مستقل اداره لر ایککی تیم اره سیده بولینیشی دولت نینگ عادی ایشچیلرینی هم تشویش لنتیرگن. کورنیشچه هر بیر اداره رهبری اوزگرتیریلسه اوشبو اداره نینگ ایریم ایشچیلری هم ایشلرینی قولدن بیریب اورنیده باشقه شخصلر تعین ایتیله دی.


text:
قادینلار کونقرهسینین بیلدیریسی- اولوسلار آراسی ایجتماعی
فوروم 2009
اینگلیزجهدن چئویرن: دوکتور صدیقه عدالتی
- قادین کونقرهسینین بیلدیریسی-اولوسلارآراسی ایجتماعی فوروم 2009
بئلئم دو پارا، بئرزیل Belém do Para, Brazil
- اینگیلیزجهدن چئویرن: دوکتور صدیقه عدالتی
پان- آمازون خلقلری اولوسلارآراسی اجتماعی فوروما قاتیلدیقلاری ایلده، بیز قادینلار دونیانین فرقلی یئرلریندن بئلئمده بیر آرایا گلمیشیک، یئرلی قادینلارین و سیاسی وطنداشلار اولاراق اورمان منطقه --لریندن گلن خلقلرین قادینلارینین، توپلوملاری میزین کولتورئل فرقلی لیکلرینین چرچیوهسینده، فئمینیسمین زنگین لشمه سینده واولوسلارآراسی آتا بَیلیک (پدرسالاری) کاپیتالیست سیستئمی نین علئیهینه اولان فئمینیستی مجادلهلرین گوجلنمهسینده کی پایلارینا و یاردیملارینا تأکید ائتمکدهییک.
دونیا فرقلی بوحرانلار گئچیرمک ده و بودا بونو گؤستریر کی بو سیستئم دوام ائتمهیجکدیر. مالی، یئمک، ایقلیم، و انرژی بوحرانلاری بیربیریندن آیری اولایلار دئییللر، بلکی هر شئیدن اؤنجه بونلار مودئلین اؤزایچینده کی بوحرانی گؤستریرلر کی، ایشین و چئورهنین اضافه استثمار اولماسینا و اقتصادداکی مالی سفته بازلیقلارا دایانیر.
بیزلر بو بوحرانلارا جواب وئرمک اوچون بازارمنطقینه دایانان تسکینوئریجی جوابلارلا ایلگیلنمیریک، بو یالنیز او سیستئمین دوام ائتمهسینه سبب اولاجاقدیر. بو سیستئمه بیر آلتئرناتیو گلیشدیرمهلیییک. بیزلر بیتکی- یاناجاغینی و کاربنی مادهلرین اعتباری بازارلارینی، یاشاییشچئورهسی و انرژی بوحرانینا بیر چاره بیلن، دوشونجهنین علئیهینهییک. بیز فئمینیست قادینلار، تولید و مصرف مودئلینین دییشمهسینی ایستیریک .
بیز تأکید ائدیریک کی، ژئنلرین دییشمه سییله اولوشان یئمک مادهلری، یئمک بحرانینا بیر چاره دئییلدیر. بیزیم آلتئرناتیویمیز یئمک قایناقلارینا ملی حاکمیتین اویقولانماسی وائکولوژیک- زراعی تولیدین گلیشمهسیدیر. اقتصاد و مالی بحرانلا ایلیشکیده، بیز بانکلاری و تجارتی قورتارما آماجییلا میلیونلارجا دلاری انسانلارین جبیندن چیخارتمانین علئییهینهییک. بیز فئمینیست قادینلار استخدامین دستکلنمهسینی و اویقون بیر قازانجدان فایدالانما حققینی ایستیریک.
بو سیستئمی قوروما تشبثلرینین بیزیم ضرریمیزه اولمالارینی قبول ائتمهمیز مومکون دئییل. گئنیش ساییدا ایشدن چیخارمالار، اجتماعی ساحه لردهکی هزینهلرین آزالتیلماسی و بئله بیر اورهتیم (تولید) مودئلی نین تأکیدله اویقولانماسی، تولیدین تکرارلانماسی اوچون داها چوخ ایش گرکدیریر و بئله بیریاشاییشین دوام ائدیلمهسینه سبب اولور و بو مستقیمأ بیز قادینلارین یاشاییشی نی ائتکیلَییر.
بو سیستئم اولوسلارآراسی ساحهده اؤزونو قبول ائتدیرمک اوچون میلیتاریزه ائتمهیه و سیلاحلارا متوسل اولموشدور. سوی قیریمینا سبب اولان نظامی مجادلهلر اعمال اولونور و قادینلاری ساواشین غنیمتی اولاراق گؤروب، جینسی شیددتی بیر ساواش اسلحهسی اولاراق قوللانیر. بوتون جمعییت زورلا بیر بؤلگهدن باشقا بؤلگهیه گؤندریلیر و اورادا سیاسی قاچاقلارکیمی یاشامایا مجبور اولور. بو نظامی مجادلهلرده قادینلارین علئیهینه اویقولانان شیددت، اونلاری اؤلدورمک، و انسانلیغین علئیهینه اولان باشقا جنایتلر هرگون چوخالیر و بو جنایتلری ایشلیینلر تام امنیتده یاشیرلار.
بیز فئمینیست قادینلار، انسانلارین بیربیرلرییله، انسانلارین چئورهلرییله اولان ایلیشکیلرینین اساسی شکیلده دییشمهلری نی، لئزبیینلرین علئیهینه اولان شیددت( lesbophobia) وگونوموزه قدر حاکیمیتی نی سوردورن آتا بَیلییه دایانان ایرکچیلیغین بیتمهسینی ایستیریک.
بیز بدنیمیزین و جینسللیغیمیزین باشقالاری طرفیندن کنترل ائدیلمهسینین سونا ائرمهسینی ایستیریک. بیز اؤز یاشاییشیمیز و یاشادیغیمیز بؤلگه حققینده اؤزگور سئچیمه صاحیب اولما حققینی ایستیریک. قادینلارین استثمارینا دایانان توپلومون تکرار تولید اولماسینین علئیهینهییک.
بیزساواش و نظامی بؤلگهلرینده یاشایان قادینلارلا بیرلیییمیزی اعلام ائدیریک، بیز هاییتیده کی باجی لاریمیزین سسلرینه سس وئریب و اوراداکی نظامی ایشغالچیلارین سبب اولدوغو شیددتی قیناییریق. بیزکلمبیادا، کنگودا و ساییسیز قادینلاری کی هر گون بو اؤلکهلرده نظامی شیددتین قاباغیندا دایانیرلار دستکلیریک. بیز آمئریکانین نظامی ایشغالینا معروض قالان عراقلی قادینلارلا بیرلیییمیزی اعلام ائدیریک.
ایندی غزه شریتینده اسرائیلین نظامی سالدیریلارینا معروض قالان فلسطینلی قادینلارلا بیرلیییمیزی اعلام ائدیب و اورتا دوغودا ساواشین بیتمهسی اوچون مجادلهیه قاتیلیریق.
باریشدا و ساواشدا آتابَیلیک و ایرقچیلیغین شیددتینین قوربانیلری اولان قارا دریلی و جوان قادینلاری دستکلهییریک.
عئینی شکیلده باجیلاریمیزین هیدرو الکتریک سدلرین، آغاچ و معدن کمپانیلرین، آمازوندا و بوتون دونیاداکی بویوک پروژهلرین علئیهینه اولان ساواشلارینی و بو استثمارلارین علئیهینه اولدوقلاری اوچون تعقیب آلتیندا اولان هر کسی دستکلهییب و اونلارلا بیرلیییمیزی اعلام ائدیریک، سو حققی اوچون ساواشانلارلا بیرلیییمیزی اعلام ائدیریک.
کورتاژ و یا بو حققی ساووندوقلاری اوچون جنایی تعقیب آلتیندا اولان قادینلاری دستکلیریک، هر زاماندان داها گوجلو رادیکال و محافظه کار سالدیریلارلا ساواشماق اوچون بیرلیکده اولوب، کورتاژا احتیاجی اولان قادینلارین قانونی حقلری و امنیتلری نین قارانتی آلتینا آلینماسینی دستکلیریک.
بیز معلول قادینلارین بوتون امکانلاردان استفاده ائدهبیلمهلری اوچون مجادلهلرینی، گؤچَمن قادینلارین اؤزگور گئدیش گلیش حقلرینی دستکلیریک.
بوتون بو قادینلار واؤزوموز اوچون فئمینیستی حرکتلری حاکیم سیاستین قاباغیندا دایانان بیر گوج اولاراق دستکلیریک و عئینی شکیلده قادینلارین اؤز یاشاییشلارینی و بیزیم توپلوملاریمیزی دییشدیرمک اوچون اؤزلرینی اورقانیزه ائتمه تشببوث لرینی، دیالوقلارینی و اجتماعی حرکتلرینی دستکلیریک.
8 مارس دا و 2010 ایلینین «اولوسلارآراسی آکسیون هفتهسینده» بوتون دونیاداکی قادینلار اولاراق بیزه شیددت اویقولایان و بیزی استثمار آلتیندا توتان کاپیتالیست و آتا بَیلیک سیستئمین علئیهینه بیرلشیریک. خیاوانلاردا و ائولریمیزده اورمانلاردا و کندلرده مجادلهلریمیزده و گونلوک یاشاییشیمیزین ساحهلرینده عصیان و حرکتیمیزی گؤسترجهییک.
بیر فئوریه 2009 ، بئلئم دو پارا، برزیل.
http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1229&ZoneID=7&FileCategory=1


text:
آذربایجان مرکزی بانکی (آمب) ماناتین بو گونه اولان رسمی مزهننهسینی آچیقلاییب.
آمب-دن آخار. آذ-آ وئریلن معلوماتا گؤره، بو گون آمئریکا دوللارینین مزهننهسی یانوارین ۱۳-او ایله موقاییسهده دییشمهیهرک ۱،۷۸۶۷ مانات تشکیل ائدیب.
آورو ایسه ماناتا نیسبتا ۰،۰۶% اوجوزلاشاراق ۱،۸۹۵۹ مانات اولوب.
روسییا روبلونون مزهننهسی ده ۰،۳۳% ضعیفلهیهرک ۰،۰۳ مانات سوییهسینده قرارلاشیب.
تورکییه لیرهسینین مزهننهسی ایسه ۰،۲۵% محکملنهرک ۰،۴۷۵۴ مانات تشکیل ائدیب.
۱ اینگیلیس فونت ایستئرلینگی ۱،۱۲۸% آزالاراق ۲،۱۴۹۵ مانات اولوب.
گورجوستان لاریسینین مزهننهسی ۵،۳۱% محکملنهرک ۰،۶۵۸۹ مانات اولوب.


text:
وكیف كان، فالأظهر هو الوجه الأول
هر حالدا
ظاهراً بیرینجی وجهه دوزگوندور. (توپلامی چكیلر و مبیعین چكیسینین تكلیكده بللی اولماسی لازم دئییل، نه حقیقی چكیسی و نه حكمی چكیسی.)
بو مسألهنی، «ایكی عوضین معیّن ائتمه» مسألهسینین فرعلرینده گتیرمك بو جهتدندیر كی مظروفو مجهول قابسیز ساتماق جایزدیر. (كی نتیجهده مبعین وزنی معلوم اولمور.) شهید اوّل اللمعه كتابیندا قید ائتدیگی كیمی. بلكه «الحدائق» كتابی بیرینجی وجههیه قایل اولماغین نسبتینی عالملره وئریب.
نه اینكی عقد زمانی مجهول قاب اوچون معیّن مقدار استثنا ائتمك و عقدین گئریده قالان اوزرینه جاری ائتمهسینه توطئه ائتمك جهتیندن. (استثنا، ساتیجینین حقّینی تعیین ائتمك اوچون اولورسا، عقددن سونرا اولار آما بیعین صحیحلیگی اوچون اولورسا، عقددن اوّل اولار. ظاهر بودور كی عقددن سونرا استثنا ائتمگی قبول ائدیرلر.)
محقق اردبیلی مسألهنین تفسیرینده بئله قید ائدیب: «مقصد بودور كی، موزونو قابی ایله بیرلیكده چكمك جایزدیر. سونرا قابین چكی مقدارینی تخمیناً اوندان استثنا ائده، ائله كی استثنا اولان مقدارین، قابین چكیسی قدر اولماسی احتمالی وئریلسین، نه آرتیق و نه اسكیك. بلكه فرقلی اولسا دا عادتاً واز كئچمهلی بیر مقدار اولسون. سونرا گئریده قالانین ثمنینی قابلا بیرلیكده، ساتیجییا قایتارسین». بیتدی.
محقق اردبیلینین سؤزونون ظاهری، بیز قید ائتدیگیمیز، بیرینجی وجههدیر. چونكی محقق اردبیلی مظروفو قابلا بیرلیكده ساتماغی جایز بیلیب. [و مبیعین تكلیكده چكیسینین بیلینمهسینی نه حقیقی و نه حكمی لازم بیلمهییب.] قاب اوچون استثنا ائتمگی، ثمنی وئریلمهلی اولان گئریده قالانی، معیّن ائتمك اوچون قرار وئریب.
«الحدائق» كتابیندا اونا یقینلی اولماماغین معتبر اولماسیندا، اسكیكلیگی آرتیقلیغا ملحق ائدنلرین ردّینده (آلتی نظردن بیر دئییردی: استثنا ایكی شرطله صحیحدیر: بیری تاجرلر آراسیندا متعارف اولسون و بیریده آرتیق اولماغا یقین اولماسین. بیر آیری نظرده دئدی: بایاقكیندا آرتیقلیقدان علاوه اسكیكلیگهده یقین اولماسین.) دئییب: « استثنا مشترینین حقّیدیر. چونكی مثلاً مشتری بو قابلاردا یوز باتمان یاغ آلیب. نتیجهده یالنیز یوز باتمانین قیمتینی اؤدهمهلیدیر. او ائلیه بیلر بو چكیدن، قابلارا دوشن چكینی، ساقط و استثنا ائتسین». بیتدی.
بو سؤز (الحدائقین سؤزو) هرچند بیزیم مسأله تحریرینده، قریب بیلدیگیمیزی تأیید ائدیر، (بیز بئله دئییردیك: استثنا، حقّ تعیینی اوچوندور.) آما ایكی اشكالی وار: 1. استثنانی مشتری حقّی اوچون قرار وئریب. 2. ووردوغو مثال دوزگون دئییل.
مشتری بو قابلاردا یوز باتمان یاغ آلماییب. بونو بیلهرك كی قابلارداكی یاغ یوز باتمان دئییل بو سؤزو دانیشماق لغودیر. بلكه، مبیع بو قابلارین ایچیندهكی یاغلاردیر كی قابلارلا بیرلیكده یوز باتمان ائلیر.
هامیسینی معیّن بیر قیمته ساتیرسا، استثنا ائتمك لازم دئییل و مشترینینده حقّی یوخدور. آما تسعیرله (چكی حسابی قیمت قویما) ساتیرسا مثلاً بئله دئیه: هر باتمانین فلان قیمته ساتیرام. بئله اولورسا ساتیجینین مشترینین وئردیگی ثمندن نه قدرینه مستحق اولماسی بللی اولماق اوچون، استثنا لازم اولار. بس نه جور اولار كی مشتری یوز باتمانین ثمنینی وئرمهلی اولسون. جناب محدّثین «الحدائق»ده دئدیگی كیمی.
دئدیكلریمیزدن آشكار اولدو كی: چكی ایله ساتیلان مبیعدن، خارج اولان قابین چكیسینی تخمینله استثنا ائتمك، یالنیز ساتیجینین حقّنی تعیین ائتمكدن اؤترودور مشترینین یوخ.
وكیف كان، فالأظهر هو الوجه الأول، فیكون دخول هذه المسألة فی فروع مسألة تعیین العوضین من حیث تجویز بیع المظروف بدون ظرفه المجهول - كما عنون المسألة بذلك فی اللمعة ، بل نسبه فی الحدائق إلیهم - لا من حیث إندار مقدار معین للظرف المجهول وقت العقد، والتواطؤ على إیقاع العقد على الباقی بعد الإندار.
وذكر المحقق الأردبیلی رحمه الله فی تفسیر عنوان المسألة: أن المراد أنه یجوز بیع الموزون بأن یوزن مع ظرفه ثم یسقط من المجموع مقدار الظرف تخمینا بحیث یحتمل كونه مقدار الظرف لا أزید ولا أنقص، بل
وإن تفاوت لا یكون إلا بشئ یسیر یتساهل به عادة، ثم دفع ثمن الباقی مع الظرف إلى البائع، انتهى.
فظاهره الوجه الأول الذی ذكرنا، حیث جوز البیع بمجرد وزن المظروف مع الظرف، وجعل الإندار لأجل تعیین الباقی الذی یجب علیه دفع ثمنه.
وفی الحدائق - فی مقام الرد على من ألحق النقیصة بالزیادة فی اعتبار عدم العلم بها - قال: إن الإندار حق للمشتری، لأنه قد اشترى - مثلا - مائة من من السمن فی هذه الظروف، فالواجب قیمة المائة المذكورة، وله إسقاط ما یقابل الظروف من هذا الوزن، انتهى.
وهذا الكلام وإن كان مؤیدا لما استقربناه فی تحریر المسألة، إلا أن جعل الإندار حقا للمشتری والتمثیل بما ذكره لا یخلو عن نظر،فإن المشتری لم یشتر مائة من من السمن فی هذه الظروف، لأن التعبیر بهذا مع العلم بعدم كون ما فی هذه الظروف مائة من لغو، بل المبیع فی الحقیقة ما فی هذه الظروف التی هی مع المظروف مائة من، فإن باعه بثمن معین فلا حاجة إلى الإندار، ولا حق للمشتری.
وإن اشتراه على وجه التسعیر بقوله: " كل من بكذا " فالإندار: إنما یحتاج إلیه لتعیین
ما یستحقه البائع على المشتری من الثمن، فكیف یكون الواجب قیمة المائة كما ذكره المحدث؟!وقد علم مما ذكرنا: أن الإندار - الذی هو عبارة عن تخمین الظرف الخارج عن المبیع بوزن - إنما هو لتعیین حق البائع، ولیس حقا للمشتری.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
باش ساغلیغی
دونیا سندن کیملر کئچدی…!
«ادبیات سئونلر» گروهو
تاسفله سئویملی گروهداشیمیز خانیم «شفیقه حمیدزاده»نین آتاسی، آغیر خستهلیکدن سونرا بوگون ۹۷/۰۳/۰۸ تبریزده حیاتا گؤز یومدو. «ادبیات سئونلر» گروهو آدیندان بو آجی ایتگینی «شفیقه»خانیما و دوستوموز ادبیات خادیمی«رضی جعفرزاده» جنابلارینا و اونلارین عائلهلرینه باش ساغلیغی وئریر و تبریزلی گروپداشلاریمیزی بو عزیز و مهربان آتانین یاس تؤرهنینه دعوت ائدیریک. مراسیمین زامانی اعلان اولوناجاق.
قیزیل گول اولمایایدی
سارالیب سولمایایدی
بیر آیریلیق بیر اولوم
هئچ بیری اولما یایدی
۰۸/۰۳/۱۳۹۷


text:
سیران معلمه من راست گلندن بیر مدت سونرا دئدی کی، من شاعرم. من اوندا اینستوتون آخیرینجی کورسوندا ایدیم. اما طبیعی کی، شعرلری سئویردیم، شاعرلری ده خوشلاییردیم. اوندا هئچ آغلیما دا گلمزدی کی، سیران معلم حیات یولداشیم اولاجاق. سونرا تالع ائله گتیردی کی، شوکور ده ائله اولدو، بیزیم عائلهمیز اولدو.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری یازیچی، شاعر سیران سخاوتین حیات یولداشی آلماز خانلارووا آرب تو-نین «گلین دانیشاق» وئریلیشینه دانیشارکن دئییب. او، شاعرله بیرگه کئچدیی چتین گونلردن ده سؤز آچیب:
«بیز ائله قریبه سیناقلاردان چیخمیشیق کی. رایوندان گلمیش اینسان ایدی، کیرایه یاشاییردی. بیز ائولننده پولوموز او قدر ده چوخ دئییلدی دئیه ۱ اوتاقلی بالاجا ائو توتموشدوق. من اوتاغین اورتاسیندان گوجوم چاتان پارچادان پرده آسمیشدیم، اوستونه ده کاغیذلا یازمیشدیم کی، سیران معلمین ایش اوتاغیدیر، داخیل اولماق اولماز. اوشاقلار دوغولاندان سونرا، عقللاری کسندن سونرا دئییردیم کی، آتانین کابینتیدیر، او طرفه کئچمک اولماز، کاغیذ آتانیندیر توخونماق اولماز. او قدر اوشاقلار بونو ائشیتمیشدی کی، قیزیمین ۱۰ یاشی اولاردی، بیر دفعه قاییتدی کی، من هئچ واختی یازیچییا اره گئتمهیجم. بو نه حیاتدیر، تلویزورون سسینی وئرمک اولماز، رادیونون سسینی وئرمک اولماز، برکدن یئریمک اولماز، قلمینه ال وورماق اولماز. دئدیم کی، عیبی یوخ لمشکا، بؤیویرسن و بیلرسن کی، بونلارین هامیسی نیه بئلهدیر».
یازیچینین حیات یولداشی سیران سخاوتین بو گونه کیمی بوتون یازیلارینی بیندیینی بیلدیریب، یالنیز بیر ایفادهسیندن باشقا:
«من اونا راست گلنده او شعره نقطه قویدو و کئچدی پروزایا. تزه ائولهنهنده ایلک کیرایه قالدیغیمیز ائوده، ۱۵ گونون ایچینده دالبادال ۵ یا ۳ محتشم حکایه یازدی. یازیلارینین ایچینده بینمدییم یازی یوخدور. بیر دنه شعری وار، منه قدر یازیلیب. اوخویاندان سونرا بیراز پیس اولدوم. اورادا بیر میصراع وار دئییرسن کی، «دلی شیطان دئییر کی، دلی شیطانی اول بشریتین». دئدیم کی، سئیران من هئچ واخت ایستمزدیم کی، سن او ایفادنی ایشلهدسن. دوردو، دوردو دئدی کی، بو یاشیمدا دئییرم کی، دوز دئییرسن».


text:
تورکییهنین مشهور موغننیسی حادثه ۴ ایولدا ۲ یاشلی زهرا قولیئوانین اؤلدورولمهسینه مناسیبت بیلدیریب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، حادثه ایکی یاشلی کؤرپهیه گؤره بیر نوع عصیان ائدیب.
"ایچیم آغریییر. ۲ یاشلی بیر اوشاق، دردلی آنالار. بو، اینسانلیغا سیغمایان وحشی بیر هجومدور! ترور هوجوملارینی هانسی دیلدن، دیندن، ایرقدن اولورسا-اولسون، پیسلییرم! و پیسلهمیه داوام ائدجهیم! بونا بیر سون وئرین! آذربایجانا صبیر دیلییرم"، - حادثه اینستاگرام حسابیندا یازیب.
قید ائدک کی، ایولون ۴-ده ساعت ۲۰:۴۰ رادهلرینده ارمنیستان سلاحلی قولری طرفیندن فضولی رایونونون آلخانلی کندی توپ آتانلارلا آتشه توتولوب. ارمنیستان طرفینین بو تخریباتی نتیجهسینده کند ساکینلری - ۱۹۶۷-جی ایل تولدلو قولیئوا صاحبه ایدریس قیزی و اونون نوهسی، ۲۰۱۵-جی ایل تولدلو قولیئوا زهرا النور قیزی هلاک اولوبلار.
۱۹۶۵-جی ایل تولدلو قولیئوا سرویناز ایلتیفات قیزی ایسه یارالانیب.


text:
جومله
جمله - بیتمیش فیکری ایفاده ائدن سؤز و یا سؤزلرین بیرلشمه سی. مقصديميزي تام اولاراق ايضاح ائدن سؤز دؤزؤنلرینه (سلسله لرینه - سرياللارينا) جومله دئييريک.
جومله خوصوصيتلري:
جومله بؤيوک حرفله باشلانار.
جومله لرين سونونا نؤقته، سوال ايشاره سي و يا نيدا ايشاره سي قويولار.
بو ايشاره لردن سوْنرا گلن جومله لرين باش حرفلري بوروک يازيلار.
جوملنين ائلئمئنتلري(اؤیه لری)
سؤزلرين جومله ده کي وظيفه لرينه جومله نين اؤرئلئري دئييلير. بير جومله ده اوچ نؤوع ائلئمئنت اولار.
يوکلم، اؤزنه(موبتدا)، تؤملچ(تامامليق)
جومله نؤوعلري (يوکلملرينه گؤره):
يوکلملرين گؤره جومله لر ايکييه آيريلار:
آ. فعل(حرکت) جومله سي: يوکله مي فعل(حرکت) اوْلان جومله لردير.
سينجاب آغاجا ديرماشدي.
ب. ایسم(آد) جومله سي: يوکله مي آد سويوندان اوْلان جومله لردير.
اورمیه گؤزل بير شهردير.
یاپیلارینا(ستروکتورلارينا) گؤره جومله لر
آ. یالین(ساده، بسیط) جومله: تک تک بير دوشونجه ني ايضاح ائدن سؤز سئريالينا یالین جومله دئييلير.
ايشيقلار پارچا پارچا سانکي آياقلاريميزين ديبينده سؤنوردو.
ب. بیرلشیک(بيرلشميش) جومله: تاملايان و تاملانان جوملجيکلردن قورولموش سؤز سئريالينا بیرلشیک(بيرلشميش) جومله دئييلير.
آنام گلمه دن بولاشیکلاری(قاب- قاجاقلاري) یکالامالییق(يوماليييق)
ج. سيرالي جومل: آراسيندا آنلام ماراقي اولمايان موستقيل جومله لرين وئرگول يا دا نؤقته لي وئرگول کؤمگييله بير-بيرينه باغلانماسيندان عيبارت اوْلان جملئلئردير.
خالق اويونلاري اوينايارکن، اللر راحات، آياقلار جانلي، باشلار ديکلشر و اينسان سسي موزیکه(موسيقييه) اشلیک(يولداشليق) ائدر.
د. باغلي جومله: آنلامجا(آنلام طرفيندن) آرالاريندا ایلگی(ماراق) اوْلان جومله لرين باغلاييجيلارلا باغلانماسيندان عيبارت اوْلان جملئلئردير.
اورتا بولاقدان ساغا دؤنوب و اورمانا(مئشه يه) گيرينجه، گؤزل بير چيچک قوخوسو، بوکئتي( چیچک) ايله قارشيلاشارسينيز آما؛ بۇ سيزي يانيلتماسين.
ديزيليشلئرينئ(ردیف لرینه) گؤره جومله لر
قوراللی(نظاملي) جومله، دوریک(آشميش) جومله
آ. قوراللی(نظاملي) جومله: يوکله مي سوندا اوْلان جومله لردير. بۇ چئشيت جومله لر قايدايا اويغون قورولدوقلاري اوچون قوراللی جومله دئييريک.
حسن، برکت يوکلو باهارا موتور سسلرييله اوياندي.
ب. دوریک(آشميش) جومله: يوکله مي باشدا و يا اورتادا اوْلان جومله لردير. بۇ چئشير جومله لره دوریک(آشميش) جومله دئييريک.
سيلکيندي قارانليغيندان پئرئل پئرئل(ترته ميز) سحرلره.
آنلاملارينا گؤره جومله نؤوعلري
يوکلم آنلاملارينا (آنلاملارينا) گؤره جومله لر بئشه آيريلار.
1. اولوملو(موثبت) جومله: حرکتين ائديلديگي يا دا ايشين اوْلدوغونو بيلديرن جومله لردير.
گونش آخشاملاري ائرکن باتير.
2. اولومسوز(منفي) جومله: ايشين و ائلمین(حرکتين) ائديلمه ديگيني بيلديرن جومله لردير. اولومسوز(منفي) جومله، فعلی جومله لرينده کي يوکلمين سونونا " -مئ " اولومسوزلوک(منفيليک) علاوه ، اينديکي زامان کيپي نين سونونا گلديگينده دارالار. " -مي، -مي، -مو، -مو " حاليني آلار.
موعليم افندي هئچ چاشماز. آيسئل نزاکتلي دئييل.
3. اؤنلم(نيدا) جومله سي: سئوينج، قورخو، حئيرت و کدر کيمي دويغولاري ايضاح ائدن جومله لردير.
واه واه، چوخ اؤزؤلدوم (کدرلنديم). آا، سن نه ائديرسن؟
4. سورو(سوال) جومله سي: بير ايشين، ائلمین(حرکتين) اوْلوب اولماديغيني سوران(سوروشان)، ایچریینی(مضمونونو) آراشديران جوملئردير.
سنه کيم باخدي؟ هانسي اويونچونو گؤردون؟
5. شرط جومله سي: بير ايشين یاپیلماسینی(ائديلمه سيني)، بير باشقا ايشين ائديلمه سي شرطينه باغلي ائدن جومله لردير.
پولو گؤتورسم، دوغرو ائوه دؤنه جگم .


text:
اهالینین عمومی سایینین ۵۳،۰ فایزینی شهر، ۴۷،۰ فایزینی کند ساکینلری، ۴۹،۹ فایزینی کیشیلر، ۵۰،۱ فایزینی ایسه قادینلار تشکیل ائدیر.
ائل اوبا – بو ایلین اولیندن اؤلکه اهالیسینین سایی ۳۳۰۵۰ نفر و یا ۰،۳ فایز آرتاراق ۲۰۱۷-جی ایل ژوئن آیینین ۱-ی وضعیتینه ۹۸۴۳۰۳۱ نفره چاتیب.
بو بارهده آذربایجان دؤولت ایستاتیک کمیتهسی معلومات وئریب.
اهالینین بیر کیلومتر مربع یه دوشن سیخلیغی ۱۱۴ نفر اولوب. اهالینین عمومی سایینین ۵۳،۰ فایزینی شهر، ۴۷،۰ فایزینی کند ساکینلری، ۴۹،۹ فایزینی کیشیلر، ۵۰،۱ فایزینی ایسه قادینلار تشکیل ائدیر. حاضردا هر ۱۰۰۰ کیشییه ۱۰۰۶ قادین دوشور.


text:
آذربایجان پرئزیدئنتی، عالی باش کوماندان ایلهام علیئوین خصوصی تاپشیریغینا اساساً، قیسا مدت عرضینده مودافعه صنایعسی ناظیرلیینین موسسیسهلرینده یارادیلمیش یئنی نؤع کامیکادزئ تیپلی «ضربه» و کشفیات-موشاهیده کاراکتئرلی پیلوتسوز اوچوش آپاراتلارینین (پوا) سیناقلاری اوغورلا باشا چاتدیریلیب و سئنتیابرین ۲۱-ده عالی باش کوماندانین ایشتیراکی ایله تقدیماتی کئچیریلیب.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، بونو مودافعه صنایعسی ناظیرلیینین یارادیلماسینین ۱۱-جی ایلدؤنومو ایله علاقه دار کئچیریلهن تدبیرده مدافعه صنایعسی ناظیری یاور جامالوو دئییب.
ی. جامالوو بیلدیریب کی، بو معمولات «آدئخ-۲۰۱۶» سرگیسینده ده نوماییش ائتدیریلیب و بؤیوک ماراقلا قارشیلانیب:
"آذربایجان سلاحلی قوهلرینی یئنی نؤع «ضربه» پیلوتسوز اوچوش آپاراتلاری ایله تامین ائتمک اوچون یاخین واختلاردا بو معمولاتین سئرییالی ایستئحصالینا باشلانیلاجاق. بونونلا باغلی مودافعه صنایعسی ناظیرلیگی ایله مدافعه ناظیرلیگی آراسیندا آنلاشما مئموراندومو دا ایمضالانیب".


text:
یوخدان گلنی وار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
حاق اهلین اۆمودوار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
مظلوملارا قان اوددوران آلچاقلاری بیر-بیر،
سؤز اودماغا وادار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
خوفدان اگیلیب بۆتپرست اولموشلار اؤنونده،
قانسیز بۆتو اینکار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
اللهی اونوتموشلارا خاطیرلادان اولدوم،
غافیللری هۆشیار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
ترک ائیلهدی شئیطان بو کؤنول مۆلکونو گئتدی،
حاقیملا یئرین دار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
جان وئردی خودا، اما کی، عشق ایستهدی مندن،
یوخدور دئمگه عار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
گؤردوم کی، پول اۆستونده بو دۆنیانی توتورلار،
دۆنیانی خبردار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
حاقّین اؤزون آختاردیم اونون قبرینی تاپدیم،
آمّا سؤزون آشکار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!
پۆنهان، من عمل دفترینی شعره چئویردیم،
یعنی اونو تکرار ائلهدیم، من نه دئدیم کی؟!


text:
اوشاقلاردا سکولیوزون اولوب-اولماماسینی بیلمک اوچون اونلاری ویزوال اولاراق موایینه ائتمک لازیمدیر.
هکیم ائلفانه سولئیمانووانین سؤزلرینه گؤره، چاناق سوموکلرینده قئیری-برابرلیک، چیین سوموکلرینده آسسیمئترییا وارسا، قابیرغا قؤوسلرینین بیری دیگریندن فرقلی یئرلشیبسه، دئمک اوشاقدا سکولیوز علامتلری اؤزونو گؤستریر.
داها اطرافلی آخار تو-نین تقدیماتیندا:
قید ائدک کی، بیولوژی تبابت کلینیکاسیندا اونورغا خستهلیکلرینه یاناشما تام فرقلیدیر. بورادا حیاتا کئچیریلهن بیوتنزیملییجی موالیجه اوسولو ایله اونورغا سوتونونون دیگر اورقانلارلا وحدت شکیلینده ایشلهمهسینی تعمین ائتمک اوچون داخیلی اورقانلار نیزاما سالینیر.
اونوان: باکی، نسیمی، سید جعفر پیشوری-۱۱۰
تلفن: (+۹۹۴ ۱۲) ۴۳۰-۸۹-۸۹، (+۹۹۴ ۵۰) ۴۳۰-۸۹-۸۹، (+۹۹۴ ۵۵) ۴۳۰-۸۹-۸۹، (+۹۹۴ ۷۰) ۴۳۰-۸۹-۸۹


text:
ايشيق سٶنمز
بیلیندیگی کیمی هر میللتین اؤزو اوچون دیلی و مدنیتی وار. دئمک، دیللر و مدنیتلر میللتلرین وارلیقلاری نین گؤسترگه (نیشانه) لریدیرلر. دیلسیز و مدنیتسیز هر هانکی بیر میللتین میللت کیمی وار اولدوغوندان سؤز آچماق یئرسیز گؤرونه بیلر. بیلیندیگی کیمی یاخین کئچمیش ایللرده ایران (فارس) مطبوعاتی نین عوامفریب فارس قازئت و درگیلری فارس دیلینی فارس اولمایان میللتلر اوچون ده بیر میللی دیل کیمی گؤسترمه گه و ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان ایجتماعیتلری آلداتماغا چالیشارلار. بونلار فارس شوونیستلیگینی ایران ممالیکی محروسه سینه حاکیم ائتدیرمک اوچون فارس اولمایان میللتلرین میللی تورپاقلارینی "مناطق دو زبانه" (ایکی دیللی بؤلگه لر) دئیه بو بؤلگه لرده - تورک، کورد، عرب، لور، بلوچ، تورکمن، گیلک و ساییره بؤلگه لرینده – کئچمیشده ایداره لرده رسمی گؤستریردیکلرینه باخمایاراق بوگوندن اعتیباراً رسمی دیل دئیه بو میللت اؤولادلاری نین میللی دیللری نین یئرینه ائولرده ده رسمیت وئردیرمک اوچون الی آیاقدان تانیماق ایسته مز مقاما چاتمیشلار. بیلیندیگی کیمی الی آیاقدان تانیماق ایسته مه گن موجودلارا داها اینسان آدی قویماق اولماز. بو مسئله نی داها یاخشی باشا دوشمک اوچون تهراندا یاییلان همشهری قازئتینده بیر مقاله چاپ اولموش،[i] او یازی نین بعضی مقاملارینی بیرلیکده اوخومانی بو ذات عالیلرین هانکی کیملیک و منلیک اساسینده حرکت ائتمه لرینی اؤیرنمیش اولاریق. بو یازی فریده عصاره آدلی بیری نین قلمه ایله یازیلمیش و داود حسن زاده ذات عالی ده بو موضوع اوچون بیر شکیل تقدیم ائتمیشدیر. ایلک اولاراق همشهری قازئتی طرفیندن خانیم فریده عصاره ذات عالینی تقدیم ائتمه گه داییر اوخویوروق:
" چگونگي آغاز آموزش به كودكان مناطق دو زبانه در كشور ايران از ديربازترين مباحث در حوزه پژوهش هاي آموزشي است و كتاب هاي فراواني نيز در اين باره در ايران و جهان منتشر شده است. خانم فريده عصاره، از پژوهشگران سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي است كه در اين باره پژوهش هاي چندي را انجام داده و مقالاتي را به نقل از اين پژوهش ها و يا به صورت مستقل در مطبوعات ارائه داده است. يكي از پژوهش هاي وي تحقيقي است كه به در خواست سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي ، مسائل كودكان مناطق دو زبانه ايران در استان هاي ترك، كرد و عرب زبان را مورد بررسي قرار داده است. آن چه در پي مي آيد مقاله اي است كه از اين پژوهش استخراج شده است."[ii]
اوسته گؤروندوگو کیمی ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان میللتلری ایکی دیللی (دو زبانه) آدلاندیرمیشلار. دئمک، ایندی سورغو و سؤآل بو: - بو ایکی دیللی حئساب ائتدیکلری میللتلرین آنا دیللری فارس دیلی می، یوخسا بو میللتلرین منسوب اولدوقلاری آنا دیللری؟ اؤرنک اولاراق: آذربایجان تورکلری نین آنا دیللری فارسچا می، یوخسا تورکچه؟ بونلارین آنا دیللری فارس دئییل ایسه، نه اوچون بو میللتلرین اوولادلارینا "دو زبانه" دئیه اونلاری تحمیق ائتمه گه و اونلارا سایقیسیزلیق ائده رک اونلارین اوشاقلارینی – اونلار اؤز آنا دیللرینی اؤیرنمه دن- فارس ائتدیرمه گه چالیشار و اونلاری اؤز میللی و مدنی وارلیقلارینا اؤزگه لشدیرمک دوغرولتوسوندا حرکت ائدرلر؟
بیلیندیگی کیمی ایران ممالیکی محروسه سینده موختلیف دیل و مدنیت صاحابلاری یاشاماقدادیر. بو دیل ومدنیت صاحابلاری اؤزلرینی- یئنی بیلیم و عئلیم دونیاسیندا، "اورتاق دیل، مدنیت، اورتاق گله نک (سنت)، گؤره نک (عادت) و ائتنیک تورپاق وارلیغی" اساسیندا میللت دئیه تعریف له دیکلری و قبول ائتدیکلری اوچون اونلارفارس میللتی نین ترکیب حیسسه سی دئییللر. دیل و مدنیت باخیمیندان فارسلار تورک و عرب، بلوچ، تورکمن و ساییره میللتلرین ترکیب حیسسه سی ساییلمادیقلاری کیمی بو میللتلر ده اؤزلوکلرینده مییلت ساییلمالیدیرلار. مسئله نی قاباریق اورتایا قویارساق، بو میللتلر فارس ایستعمارچیلیغینا توتولموش و فارس اسارتینده یاشاماغا محکوم اولموش میللتلر ساییلارلار. آنجاق فارس ایستعمار یانچیلاری نین سانجیلاری نه دیر(؟)، دئیه فیکیرلشدیکده اوسته گؤروندوگو کیمی رضا میرپنج و خاریجی اؤلکه عامیللری واسیطه سی ایله فارس دیل و مدنیتی نی ایران ممالیکی محروسه سینده کی میللتلره آنا دیلی کیمی تحمیل ائتمه گه چالیشانلار کئچمیش 80 ایلده ایستعمار وسیله سی اولان فارس دیل و مدنیتی نی ایستعمارچیلیق گؤرونوم و قونوموندان یئرلی بیر دیل و میللی دیل کیمی خالقا آشیلاماغا (تزریق ائتمه گه) چالیشارلار[iii]. بو میللی دیل کیمی گؤسترمه گه چالیشدیقلاری فارس دیل و مدنیتی محمود افشار یزدی و اونون "بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار" آدلی فارس فاشیستلیک وقفی نین "بیر دیل، بیر مملکت و بیر میللت" تئوریسی اساسیندا بؤیوک فارسیستان مملکتی یاراتماقدان عیبارتدیر دئیه دوشونمه لی ییک. بیلیندیگی کیمی بو میللتلرین هر بیری نین اؤزلری اوچون میللی دیل و مدنیتلری وار. ائولرده اوشاقلار آنا دیللرینده یئترلی اؤیرنیم گؤرمدیکلری اوچون ایلک اولاراق بونلارا آنا دیللری نی اوشاقلار باغچاسیندا (فارسچا مهد کودک!!! ده) اؤیرتمک اینسانی وظیفه لردن بیری ساییلمالیدیر. بؤیوک توپلوملار ایله تانیش اولمایان معصوم اوشاقلارا اؤز دیل و مدنیتلری ایله تانیش اولمادان، اونلارین باشاریقلاری (استعدادلاری) اؤز دیل و مدنیتلرینده چیچکلنیب اؤزونو گؤسترمه دن اونلاری اؤزگه دیل و مدنیت ایله اوز اوزه قویماق توفنگسیز عسگری (سربازی) دوشمن ایله اوز اوزه قویماق کیمی قلمه آلینمالیدیر. دئمک، فارس اولمایان اینسانلار فارس ادبیاتیندا اونیوئرسیته قورتارمالارینا باخمایاراق اونلاردان فارس دیلینده بیر خطیب کیمی دانیشان یوخ درجه سینده اولماسی دا تعجوب دوغورمامالیدیر. دئمک، بو اینسانلار یئنی دیل اؤیرنمه مئتودو (اؤز دیللری ایله قارشیلاشدیرما مئتودو) اساسیندا دیل اؤیرنمیش دئییل، فارسچانی زور ایله ازبر ائتمه گه چالیشدیقلاری اوچون ادبیات ساحه سینده ده اونلار خطیب دئییل، موضوعلاری ازبرلمه گه چالیشمیشلار دئیه بو اورتامی دگرلندیرمه گه چالیشساق، اوسته کی گؤرونومده (شکیلده) گؤروندوگو کیمی اوشاقلار باغچاسیندا ایلک اولاراق فارس اولمایان اوشاقلارا ائوده اؤیرندیکلری آنا دیللری واسیطه سی ایله جؤرعت و جسارت وئرمک یئرینه فارس ایستعمار دیلی واسیطه سی ایله اونلاردا مدنیت کیریزی (بحرانی) یاراتدیقلارینا تانیق اولوروق دئسک، اؤیرنیم اوصولو باخیمیندان مسئله نین هانکی آشامادا آخین ائتدیگینی داها یاخشی درک ائتمیش اولاریق.
دیلچیلیک باخیمیندان بو مسئله یه یاناشارساق، آذربایجان تورکچه سی ایران ممالیکی محروسه سینده کئچمیش 80 ایلده یاساق اولدوغونا باخمایاراق فارسچادان قات قات زنگیندیر. فارسچا ایستر فعل باخیمدان، ایسترسه ده قرامئر باخیمیندان تورکچه ایله قارشیلاشدیردیقدا معنا و مفهومو ایفاده ائتمک اوچون اولدوقجا یئترسیز بیر دیل ساییلار.ایندیسه اؤرک:
اوسته کی اؤرنک یالنیز فارسچا "زدن" فعلی نین و اونون کؤمگی ایله ایفاده اولوناجاقلارین قارشیسیندا آذربایجان تورکچه سینده نئچه فعللردیر. آذربایجان تورکچه سینده کی بو فعللر یالنیز فارسچا بیر فعلین قارشیسیندادیر. آد و فعل ترکیبی ایله "زدن" فعلینه قارشیلیق آذربایجان تورکچه سینده گئنه اؤرنکلر:
اوسته کی ترکیبلر گئنه بعضی اؤرنکلردیرلر. "خوردن" فعلینه گلدیکده مسئله داها چتینله شیر.
اؤرنک اولاراق:
سؤزو قیسا ائدرسک، "زدن"، "خوردن"، "کردن" و "ماندن" فعللری ایله موختلیف ترکیبلری آرایا گلر. "کردن" فعلی ده بیر چوخ زامان "زدن" فعلی ایله ایفاده ائدیلمیشلری تیکرارلاماق اوچون خیدمت ائدر،. اؤرنک اولاراق:
تلفن کردن، صدا کردن، هو کردن و ساییره...
بو گؤرونوم (مسئله) دانیشیق دیلی اوچون بلکه ده چوخ یاخشی گؤرونه بیلر. بیلیم آچیسیندان ایسه بو فارسچانین بؤیوک ضعیفلیگیدیر. سؤز داغارجیغی (گنجینه لغات) باخیمیندان وضعیت داها دا آغیردیر. یئری گلمیشکن دئییلمه لیدیر: فارسلار عربچه دن فارسچایا گلمیش و قالیبلاشمیش ایفاده لری فارسچادان حذف ائدرسه لر، اؤزلرینی دوغرو و دوزگون ایفاده ائتمه قابیلیتینده گؤره بیلمه یه جکلری نین فرقیندادیرلار. آنجاق فارسلار بو یئدیکلری چؤرکدن (عرب دیلیندن) فایدالاندیقلاری حالدا نه اوچون عربلری تحقیر ائتمه گه چالیشیرلار دئیه دوشونورسک، مسئله داها دا چتینله شر. گئرامئر باخیمدان ایسه گئنه تورکچه قات قات فارسچادان زنگین و اوستوندور. اؤرنک اولاراق "گذشته در آینده" حالینی فارسچادا ایفاده ائتمک اوچون قرار و مدار مقوله سینه گیرمک لازیم گؤرونر، اؤرنک اولاراق:
گئده جک ایمیش = قرار بوده است که او برود.
آستیراجاق ایمیش = قرار بوده است که او اورا (کسی را) به پای دار بفرستد و ساییره.
ایندیسه فریده عصاره خانیمین فارس مدنیتینه وئردیکلری عصاره لری نظردن کئچیرمه گه چالیشاق، اوخوویوروق:
" در محدوده جغرافيايي كشورمان اقوام گوناگون با آداب و رسوم و گويش هاي متفاوت در جوامع شهري و روستايي زندگي مي كنند. كودكان شش ساله كه هر كدام برخاسته از اين بافت هاي فرهنگي هستند، همراه با ويژگي هاي شخصيتي منحصر به فرد خود وارد مدرسه مي شوند. آنها در قبل از مدرسه، پديده هاي جهان پيرامون خود را توسط گويش و زبان مادري خود شناخته و در يك بافت و ساخت زباني در ذهن خود جاي داده اند. آنها با آموخته ها و تجاربي به دنياي مدرسه وارد مي شوند."[iv]
اوسته گؤروندوگو کیمی فارس دیلیندن قات قات گوجلو اولان تورک و عرب دیللری لهجه و "گویش" حئساب ائدیلر. بیلیندیگی کیمی دیل بیلیمینده لهجه و "گویش" دن سؤز صؤحبت اولدوقدا بیر دیلین دانیشیق لهجه و شیوه لری نظرده توتولار. اؤرنک اولاراق "قارا" یئرینه "قره"، "قارداش" یئرینه "قردش"، "کند" یئرینه "کت" و ساییره. بو مسئله فارس دیلی اوچون ده کئچرلیدیر: "میروم" یئرینه "میرم"، "میگویم" یئرینه "میگم" "میدانم" یئرینه "میدونم"، "بگویم" یئرینه "بگم، بگوم" و ساییره. دئمک، فارس ایستعمارچیلاری نین "گویش مادری"(لهجه مادری) دئدیکلرینده فارس لهجه لری دئییل، ایران ممالکی محروسه سینده فارس اولمایان دیللر نظرده توتولار دئسک، مقاله میزین آدیندان دا بللی اولدوغو کیمی بیربیرلریندن آیری دیللر منظور اولونمالیدیر. دئمک، بو یازیدا فارس طایفا و عشیره لری دئییل، ایران ممالیکی محروسه سینده فارس ایستعمارچیلیق معامیله سینه تابع توتولموش تورک، عرب، کورد، بلوچ، تورکمن، لور، گیلک و ساییره میللتلری نظرده آلینمالیدیر. بو دئدیکلریمیزی آچیق اؤیرنمک اوچون فریدهخانیمین عصاره لریندن اوخویوروق:
"... دسته اول كودكان فارسي زباني هستند كه در خردسالي موجودات جاندار و بي جان دور و اطراف خود را با همان نمادي كه در مدرسه رايج است، شناخته اند و ارتباطي را كه خانواده با وي برقرار كرده، با همان نمادهاي زباني رايج در مدرسه بوده است. ...... به نظر خانزاده (۱۳۷۱) در اين حالت چون زبان سير تكاملي را در چارچوب طبيعي خود مي پيمايد، در نتيجه امكان زايش جملات جديد و بسط زباني كه تبلور خلاقيت است در كودك بيشتر مي شود. به عبارتي او به هنگام صحبت كردن و نوشتن، بهتر مي تواند از جمله هاي اصلي، تبعي، جمله هاي تودرتو و نيز از قيدها و صفات به نحو بهتري استفاده كند. او مي افزايد: كودك در هيچ زباني مانند زبان مادري خود نمي تواند خلاقيت پيدا كند و نيروي تخيل خود را بال و پر دهد، زيرا ضرب المثل ها، اشعار و قصه هاي دوره كودكي كه اساس بسط زباني را تشكيل مي دهند، براي هميشه در ذهن كودك باقي مي مانند."[v]
اوسته گؤروندوگو کیمی فریده خانیمین تکلیف ائتدیکلری فیکیر فارس طایفا و عشره لری اوچون دئییل، اونلارین فیکرینجه فارس اوشاقلاری اوشاقلیقدان چئوره لرینده کی جانلی و جانسیز یارانمیشلار ایله اؤز دیللرینده تانیش اولارلار. و اوشاق هئچ بیر دیلده آنا دیلی کیمی یارادیجی "خلاق" اولا بیلمز. اونون فیکرینجه ضرب المثل، اشعار، اوشاقلیق دؤنمینه عایید ناغیللار اوشاغین دیلینی تکمیللشدیرر و همیشه لیک اوشاغین ذهنینده قالار. دئمک، فارس ایستعمار یانچیلاری بو فیکیرلری اساس گؤتوره رک ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان میللت اؤولادلاری نین اوشاقلارینی اونلاردان آلاراق اوشاقلار باخچاسیندا فارس فولکولورو، ناغیللاری و ساییره لری ایله تربیه ائدیب و بؤیوتمه گه چالیشاراق اونلاری اؤز منلیک و کیملیکلرینه اؤزگه لشدیرمک ایسترلر دئسک، یانیلمامیشیق. بوگون بابک امیر خسروی، نادر پیمائی،محمد ارسی، کاوه بیات و مینلر آذربایجان تورکو اولان آنجاق آذربایجان میللی کیملیک و منلیگی علیهینه اولانلارین فیکیرلری نین اساسینی ائله محمود افشارلار، علی دشتیلر، محمدتقی ملک الشعرای بهارلار قویموش، نژادپرستلیک و ایستعمارچیلیق فیکیرلری اولوشدورور دئسک، یانیلمامیشیق[vi]. دئمک، فارس شوونیست و ایستعمارچی سیستیمی نین هدفی ایران ممالیکی محروسه سی نین فارس اولمایان بؤلگه لرینده فارس مهد کودکی یاراتماقلا ایران ممالیکی ممالیکی محروسه سینده فارس اولمایان میللی وارلیقلاری یوخ ائده رک اونلاردان بیر فارس میللتی یاراتماقدیر دئیه بو فاجیعه نین درینلیگینی باشا دوشمه لی ییک. گئنه ده فریده خانیمین عصارهلریندن اوخویوروق:
" دسته دوم مشتمل بر كودكاني است كه در مناطقي از كشور زندگي مي كنند كه داراي لهجه خاصي هستند. شدت و ضعف اين لهجه ها به يك اندازه نيست، ولي اين دسته را مي توان به دو طبقه تقسيم كرد: طبقه اي كه در گفتار محلي آنها بيشتر تفاوت هاي آوايي و تلفظي با زبان فارسي ديده مي شود و طبقه ديگر كه علاوه بر تفاوت هايي بين آن گويش و زبان فارسي ديده نمي شود، مانند گويش لري، بوشهري، بندرعباسي و بسياري از گويش هاي رايج در ايران.
اين كودكان، اگر چه در شروع سال تحصيلي پايه اول، با زبان آموزشي سردرگم مي شوند و منظور و مفاهيم مندرج در برنامه هاي درسي براي آنها دير فهم است، ولي با تلاش معلم بعد از مدتي، اين مشكل ها برطرف شده و خود را با برنامه هاي درسي سازگار مي كنند."[vii].
اوسته فریده خانیم عصاره لندیرمه گه چالیشدیغی توپلوملار فارس اریتمه سیاستی نین بیرینجی قوربانلاری ساییلمالیدیرلار. بونلارین آتا و آنالاری فارس دیللی اولمادیقلارینا باخمایاراق اوشاقلاری نین گله جکلری اوچون اونلار فارس ایستعمار دیلی نین قوربانی اولاراق فارس اولماق مجبوریتینده قالاراق آتا و آنا دیل شیوه لری ایله فارس دیل شیوه سی آراسیندا هاوادا ماللاق قالان تویوق توکو ماهیتی نی داشیماقدادیرلار. بو دورومدا یاغیش یاغارسا، اونلار اؤز میللی منلیک و کیملیکلرینه دؤنموش اولارلار. یئل، کولک و طوفان اسمه گه داوام ائدرسه، اونلارا فارس اولماقدان باشقا سئچیم یولو قالماز دئیه دوشونمه لی ییک. گئنه ده فریده خانیمین عصاره لریندن اوخویوروق:
"... دسته سوم كودكاني را دربرمي گيرد كه گويشي غيرفارسي دارند. اين دسته را نيز مي توان در دو طبقه جاي داد: طبقه اي كه گويش آنها با زبان فارسي معيار تفاوت دارد و برخي اوقات اين گويش براي فارسي زبانان قابل فهم نيست. ولي چون اين گويش ها از زبان هاي ايراني منشاء گرفته و با زبان فارسي هم خانواده هستند، يعني از خانواده زبان هاي هند و اروپايي هستند (مانند گويش گيلكي، بلوچي؛ كردي) بنابراين هم شباهت ساختاري بين اين گويش ها با زبان فارسي وجود دارد و هم واژه هاي مشترك قابل توجهي به يكديگر دارند. گويشوران اين طبقه، در هنگام ورود به مدرسه اگرچه در مواجه شدن با برنامه هاي درسي، سردرگمي و بدفهمي هاي بيشتري نسبت به دسته اول دارند و مفهوم و منظور اصلي برنامه ها و به طور كلي زبان آموزش را به راحتي متوجه نمي شوند، ولي در صورت طراحي مناسب فعاليتهاي آموزشي و تلاش معلم، بالاخره بعد از مدتي مي توانند خود را با برنامه درسي سازگار كنند."[viii].
اوسته کی فیکیرلر نژادپرستلیک مقوله سینه اساسلانار. دئمک، فارس دیللی اینسان باشقا بیر توپلومون دیل و مدنیتی نی باشا دوشمدیگی حالدا، او توپلومون موستقیل دیل و مدنیت صاحابی اولدوغونو قبول اتئمه لیدیر. آنجاق فریده خانیم بیر آنا اولاجاق، و آنا ایسه نه اوچون بو توپلوملارین اوشاقلاری نین آنا دیللرینی، هانکی اینسانیت مدنیتی اساسیندا بوغازلاریندا یاساقلانماسی اوچون "همشهری" گونده لیک قازئتینده ایجتماعیته و مرکز فارس حاکیمیتینه نوسخه یازماغا چالیشار دئیه بو مسئله نژادپرستلیک اساسیندا بو توپلوملاری سوی قیریما (نسل کشی فرهنگی) معروض قویماق ماهیتی داشیا بیلر فیکیری اینسان ذهنینده جانلانمیش اولار. گئنه ده فریدهخانیمدان اوخویوروق:
".طبقه ديگر از دسته سوم را مي توان به كودكاني اطلاق كرد كه گويش غيرفارسي آنها از خانواده هند و اروپايي منشأ نگرفته، مانند زبان تركي و تركمني كه از خانواده زبان هاي تركي و بيشترين سخنوران را داراست، به طوري كه در كتاب سال اروپا (سال ۱۹۸۸) از كل جمعيت ايران، ۵۰ درصد را فارس زبانان و ۲۷ درصد را ترك زبانان ذكر كرده است و اين در حالي است كه به اعتقاد برخي اين درصد، تنها مربوط به ساكنان ترك اين مناطق است، نه كل كشور. جمعيت قابل توجهي از گويشوران ترك زبان در استانآذربايجان شرقي، آذربايجان غربي و اردبيل جمع شده اند و تعداد قابل توجهي نيز در استان هاي ديگري از قبيل: زنجان و همدان ساكن هستند. روي هم رفته مي توان گفت گويشوران اين زبان در اكثريت قريب به اتفاق استان هاي كشور يافت مي شوند."[ix]
اوسته گؤروندوگو کیمی ائتنیک آذربایجان تورپاقلارینی فارس حاکیمیتی ایالت و ولایتلره بؤله رک بو تورپاقلارین اوزریندن آذربایجان آدینی سیلمه گه جان آتماسی کئچمیش 80 ایلده همدان و زنجان، قزوین، آستارا و ساییره تورپاقلارین آذربایجانا عایید اولمادیغی ایددعاسی فارس ایستعمارچیلاری طرفیندن اورتایا قویدوغونون دا تانیغی اولوروق. دئمک، بو گئدیش ایله آذربایجان جومهوریتی یاراندیقدان سونرا یاخین گله جکده اردبیل و سونرا باشقا ایالتلرین اوزریندن آذربایجان آدی نین سیلینمه سی محمد افشار ایشاره ائتدیگی[x] کیمی بؤیوک فارسیستان نین گئرچکلشمه سینه یول آچاجاق –آج تویوق یاتار، یوخودا داری گؤرر فیکیری- حیاتا کئچه جک گؤرونرمیش. گئنه ده فریده خانیمینعصاره لریندن اوخویوروق:
".. زبان عربي از خانواده زبان هاي سامي نيز از اين طبقه است. عرب زبان ها هم بيشتر در استان هاي خوزستان، هرمزگان، بوشهر و فارس مستقر هستند. اين دو خانواده از نظر ساختمان زباني با فارسي تفاوت بنيادي دارند. ساختار دو زبان ذكر شده با زبان فارسي از نظر آوايي، ساختواژي و نحوي تفاوت عمده اي با يكديگر دارند، به طوري كه در زبان تركي تفاوت در نظام آوايي هم از نظر تعداد همخوان ها و واكه هاي ساده و مركب و هم در ويژگي هماهنگي واكه اي زبان تركي است و از نظر ساختواژي، يكي از تفاوت هاي عمده نبود پيشوند در زبان تركي و داشتن معادل پسوندي براي پيشوندهاي فارسي است. از نظر نحوي نيز تفاوت ها در ترتيب آرايش تركيبات اضافي و وصفي است، ولي الگوي جمله در تركي و فارسي همانند يكديگر و از قبيل (SOV) است. در زبان عربي نيز تفاوت هاي ساختاري چشمگير است. اين تفاوت هم در سطح آوايي و هم ساختواژي و هم نحوي است. مثلاً در زبان عربي افعال، چه از نظر تعداد صيغه ها و چه از نظر ساده و مركب بودن و چه از لحاظ وجه و زمان با زبان فارسي تفاوت چشمگيري دارد، به طوري كه تعداد صيغه هاي عربي هشت تا بيشتر از فارسي است و از قانون مفرد، مثني و جمع پيروي مي كند، يا زمان هايي مانند مضارع استمراري، التزامي يا ماضي بعيد در زبان عربي خوزستان كم كاربردند و افعال بيشتر بر مبناي حال، گذشته و آينده است. آرايش كلمه هاي عربي در جمله نيز همانند جمله هاي فارسي نيست. الگوي اصلي جمله در زبان عربي (در ساخت بي نشان آن) برخلاف فارسي «VSO» است. ترتيب قرار گرفتن تركيبات اضافي و وصفي در عربي همانند فارسي است. آنچه از پژوهش برمي آيد، بسياري از مشكلات زباني دانش آموزان در زمينه وجوه افتراق دو زبان عربي و تركي با زبان فارسي است."[xi]
گؤروندوگو کیمی فریده خانیم بورادا فیکیرلرینی حددن آرتیق عصاره لندیرمه گه چالیشمیش. بئله لیکله کورد و بلوچ دیللری ایله فارسچانین آراسیندا اولان فرقلیکلری باشقا دیل قوروپلارینا عایید اولان دیللره، تورک و عرب دیللرینه یانسیتماغا چالیشمیش مقامدا یئر آلیر. گئنه ده اوخویوروق:
".. به طور كلي كودكان غيرفارس زباني كه دوره خردسالي را در تهران گذرانده و وارد مدرسه مي شوند، مي توان گفت آنها به نوعي دوزبانه هستند و گاه ممكن است دوزبانگي آنها از نوع دوزبانگي طبيعي و برابر باشد. اين دسته از كودكان نه تنها در برخورد با زبان آموزشي مشكلي ندارند، بلكه ممكن است از غناي زباني بيشتري نسبت به يك زبانه هاي فارس زبان برخوردار باشند."[xii]
دئمک، بو ایکی دیللیلیک ایددعا ائتدیکلری دیل و مدنیتلر بیر توپلومدا حقوق برابرلیگینه اساسلانمالیدیر. سای باخیمیندان آذربایجانلیلار یاشایان شهرلرین بؤیوگو کیمی تانینان تهراندا تورک دیلینده هانکی اوشاقلار باخچاسی، مکتبلر، مدرسه و اونیوئرسیته لرده تورک دیل و ادبیات بؤلوملری وار؟. بو نئجه ایکی دیللیلیکدیر؟ بئله لیکله دیل و مدنیتی قاداغان اولموش اوشاقلاری ایکی دیللی و برابر ( "از نوع دو زبانگی طبیعی و برابر") آدلاندیرماغا چالیشماق هانکی مدنی انسان و توپلوملارا اویقون گؤرونور؟فریده خانیم بو سوی قیریمینی (نسل کشی فرهنگی) اونایلاماقلا (تایید ائتمکله) اؤزونو هانکی انسان سایاقلاریندان (نوعلریندن) قلمه آلدیرماغا چالیشار؟ بو ذات عالیلرین ایران ممالیکی محروسه سی نین فارس اولمایان ولایتلرینه گؤردوکلری "دو زبانه" یوخولاری بو اینسانلاری تهران و ایصفهانداکی آذربایجانلیلارین دورومانا سالماق مقصدی گودمور مو؟ بو دوغرولتودا گئنه ده فریده خانیمین عصاره لندیرمه سیندن اوخویوروق:
".. گروه دوم مثلاً ترك هاي ساكن ترك زبان، كه به نسبت آشنايي آنها با زبان فارسي و دسترسي آنها به راديو و تلويزيون و نيز عوامل ديگر غيرزباني اثرگذار تفاوت هايي با يك ديگر دارند، ولي به دليل اين كه تقريباً همه مردم در كوچه، خيابان حتي محل كار و يا در مدرسه با گويش تركي صحبت مي كنند، در نتيجه اگرچه كودكان با زبان فارسي آشنايي دارند و تا حدودي آن را مي فهمند، ولي دوزبانگي آنها معمولاً از نوع نابرابر و نامتوازن است. در نتيجه وقتي به مدرسه وارد مي شوند، زبان آموزشي و يا زبان فارسي براي آنان به مثابه زبان دوم است. كودكان غيرفارس زبان ساكن روستاهاي دورافتاده كه نه تنها زبان محاوره مردم در آن جا غيرفارسي است (مثلاً تركي است)، بلكه بسياري از آنها هم ممكن است به راديو و تلويزيون دسترسي نداشته باشند، بيشتر اين كودكان در خانواده هاي كم سواد، بي سواد و ناآشنا به زبان فارسي زندگي كنند و طبق گزارش هايي كه از تحقيق هاي ابعاد دوزبانگي در استان هاي مختلف كشور به عمل آمده (۱۳۷۰)، و نيز گزارش پژوهش عصاره (،۱۳۸۲ مؤسسه پژوهشي و برنامه ريزي آموزشي) بسياري از اين كودكان از طرف اوليا مساعدت درسي نمي شوند و يا كمك هاي درسي به آنان به زبان بومي است. اين مسئله عاملي در مردودي و ترك تحصيل دانش آموزان خواهد بود."[xiii]
اوسته گؤروندوگو کیمی ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان توپلوملاری فارسلاشدیرماق و اونلاری فارسلار ایله برابر(!!) دیله = فارس دیلینه صاحیب ائتمک فارس شوونیست و راسیستلری نین عالی (!!!) هدفلریندن بیری ساییلار. دئمک، فارس اولمایان ولایتلرده فارس ایداره لری نین اولماسی، سیستیم تحصیلی نین فارسچا اولماسی، فارس رادیو تئلویزیونلارین 24 ساعات فارسچا پروقرام یایمالاری، رسمی دیل دئیه فارسچانین بو ایجتماعیتلره تحمیل اولماسی هله ده بو توپلوملاری فارسچیلیق سیاستینده اریتمک اوچون یئترلی ساییلمامیش. بئله لیکله بو توپلوملاری فارسلاتماق اوچون اوشاقلاری اؤز دیللرینده (تورک، تورکمن، عرب، کورد و ساییره) اوشاقلارباخچاسینا گؤندرمک یئرینه آنالاریندان و ائولریندن آلاراق اونلاری "فارسچا مهد کودک!!!" دئیه فارسلاتما سیستیمینه تابع ائتمه لی ییک دئیه آنا دیل و مدنیتلریندن اوزاقلاتماغا و اونلارا فارسچا شعر اوخوتماق، اونلاری فارس روحیه لی بؤیوتمک، فارس ناغیللاری ایله تانیش ائتمک ایله بو انسانلاری اؤز میللی منلیک و کیملیکلرینه اؤزگه لشدیرمک فارس ایستعماری نین سون هدفی کیمی دگرلندیریلمه لیدیر. دئمک، کئچمیش ایکی ایلده فارس حاکیمیتی طرفیندن مطرح اولموش "کودکان مناطق دو زبانه قبل از به مدرسه رفتن باید فارسی بیاموزند!!" مقوله سی جواد شئیخ الاسلامی نین فاشیستی و ایستعماری فیکیرلرینه داها دا اویقونلاشمیش مقاما چاتمیشدیر[xiv]. گئنه ده فریده خانیمین عصاره لندیرمه سینده اوخویوروق:
"..روستاهاي غيرفارس زبان مرزي كشور، معمولاً در بيشتر مواقع با مردم همزبان همسايه مراوده داشته و چنان چه از نعمت راديو و تلويزيون برخوردار باشند، بيشتر، از برنامه هاي كشورهاي همسايه كه همزبان آنهاست، استفاده مي كنند. مثلاً در روستاهاي مرزي در غرب كشور بيشتر از برنامه هاي راديو و تلويزيون كشور تركيه و يا برنامه كردي كشور عراق استفاده مي كنند و در جنوب كشور نيز از برنامه هاي كشورهاي عراق و يا حوزه خليج فارس استفاده مي كنند... ولي بايد گفت كه عمق فاجعه، در بين دانش آموزان روستايي ناآشنا به زبان فارسي است، به ويژه آن دسته از دانش آموزاني كه ساختمان زبان مادري آنها از نظر آوايي، واژگاني و نحوي با زبان فارسي متفاوت است، مخصوصاً كودكاني كه دسترسي به برنامه فارسي راديو و تلويزيون ندارند.. چنين كودكي، آن چه را كه تا ديروز آموخته، امروز بايد جاي خود را به كلمه ها و ساخت زباني ديگر بدهد. آن چه را كه از نقش كاركردهاي فعلي و به طور كلي ساختار زباني در ذهن او نقش بسته، بايد دگرگون شود. زيرا ساختمان زباني مندرج در ذهن كودك، با ساختار زباني مدرسه تفاوت زيادي دارد."[xv]
گؤروندوگو کیمی قونشو مملکتلر ایله سرحد بؤلگه لرده یاشایان انسانلار فارس ایستعماری اوچون داها فاجعه لی ساییلارمیش. اونلارین اؤز مملکتلرینده آنا دیل و مدنیتلری یوخ اولماسینا قارشین بو بوشلوغو خاریجی رادیو و تئلویزیونلار وسیله سی ایله دولدورما فیکیری فارس ایستعمارچیلاری و فارس مدنیت راسیستلرینی راحات بوراخاجاق گؤرونمز. مسئله بئله اولدوقدا، سورقو سوأل بو: - آوروپا دؤولتلری نین سر حدلری و مرکزلرینده یاشایان اینسانلار دا –خاریجی رادیو تئلویزیونلارا باخیرلار دئیه- بو مملکتلر فاجعه ایله اوزلشمیشلر می؟ اوسته لیک، بوگون تئکنیک چاغی اولدوغو اوچون انسانلار یاشادیقلاری چئوره و موحیطدن آسیلی اولمایاراق ایسته دیکلری مملکتده ایسته دیکلری دیلده رادیو و تئلویزیونلاری ائشیده و گؤره بیلرلر. بونا، آمریکا بیرلشمیش شتاتلاریندن یاییلماقدا اولان فارسچا تئلویزیون کاناللاری، آذربایجان دیلینیده یاییلماقدا اولان گوناز تئلویزیونو، عرب دیللینده یاییلان عربلرین تئلویزیونلاری و کوردلرین هاتبئرد وسیله سی ایله یاییلان رادیو تئلویزیون وئریلیشلرینی بیر اؤرنک کیمی گؤسترمک اولار. دئمک، ساواش زامانی "مرزنشینان غیور"، باریش زامانی "بی فرهنگیان دام و طیور (ترک خر، عرب سوسمار خور)!!" دئیه فارس ایستعمارچیلاری نین بو چیرکین ایفاده لری کیمسه نی اؤز کیملیک و منلیگیندن اوزاقلادابیلمز. بو مقاله نی باهانا ائده رک بیر آز دا فارس حاکیمیت داییره لری و اوپوزیسیوندا اولان فارس ایستعمار یانچیلاری و فارس مدنیت راسیستلری نین فارس دیلی اوزره دب دبه و کب کبه لرینه نظر سالمانی بورادا اویقون حئساب ائدیریک. فارس جبهه میللی یانچیسی اولان "ایران امروز" سایتی فارس دیلی آمریکانین اوشاقلار باخاسیندا درس دئییله جک دئیه اوخوجولاری اوچون بیر خبر یایماغا باشلامیشدیر[xvi] .
بو یازیدا فارسچا اؤیرنمه نی آمریکا امنیتی و منافعی اوچون بیر گرکلی گؤستریلمه گه چالیشیلمیش، آنجاق نه اوچون ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان میللتلرین دیل و مدنیتلرینه فارس حاکیمیتی طرفیندن اهمیت وئریلمه دیگینه داییر ایشاره اولونمامیشدیر. بونلارا قارشین ایسلام حاکیمیتی قانادی آلتینا سیغینمیش کیهان تهران مسئوللاری دا فارس دیلی نی آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری اوچون حیاتی دیل دئیه باشقا آمریکاداکی اوخوناجاق دیللر سیراسیندا قلمه آلماغا چالیشمیشدیر.[xvii]کیهان قازئتی ده گئنه فارس دیلی نی آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری اوچون اؤنملی اولدوغونو اوخوجولارینا سرگیله دیگینه باخمایاراق ایران ممالیکی محروسه سینده نه اوچون فارس اولمایان میللتلرین دیل و مدنیتلرینه بیر ایستعمارچی معامیله ائدیلدیگینی گؤرمزدن گلمه گه چالیشمیشدیر. دئمک، فارس حاکیمیت داییره لری و اونلارا موخالیف کیمی گؤرونن فارس پوزیسیون قوروپلاشمالار بو بیلگی و معلوماتلاری اؤز سیته و گونده لیک درگیلرینده ایجتماعیت اوچون یایماغا چالیشارکن، اؤز مملکتلرینده %70 انسانین اؤز آنا دیلینده اوخویوب یازما حاققینا نه اوچون گؤز یومماق ایسته دیکلری اوزره هر بیر ویجدان صاحیبی اولان انسان دوشونمه لی و بو مسئله اوچون دوغرو و دوزگون جاواب تاپمالیدیر.
قایناقلار:
[i] فریده عصاره، سو یا آب؟ ؛ همشهری: يكشنبه ۱۸ دي ۱۳۸۴ - سال سيزدهم - شماره ۳۸۹۵ - Jan 8, 2006 ، اینتئرنئت صحیفه آدرئسی: http://www.hamshahri.net/hamnews/1384/841018/world/cultw.htm
[ii] فریده عصاره، باخ اورادا.
[iii] بو گؤروش آذربایجان تورکو اولان، آنجاق فارس ایستعمار سول تشکیلاتلاری واسیطه سی ایله فارسلیغی منیمسه میش و اؤزونو تاپیلماز (نادیر) بیر دئموکرات قلمه آلانلارین دا یازیلاریندا اؤزونو عکس ائتدیرمکده دیر: باخ: اژدر بهنام: "تغییر خط و گسست پیوند با میراث فرهنگی گذشته؛ چهارشنبه, ژانویه 30, 2013؛ ایران گلوبال: http://www.iranglobal.info/node/15255 : "خط فارسی ...قابلیت نمایاندن آواهای زبان ما را ندارد .... اگر خط ما با کامپیوترها و با برنامههای موجود سازگار نیست ". اژدر بهنام، بخش کامنتها جواب به یونس شاملی (زبان ما و زبان آنها): پنجشنبه, فوریه 7, 2013: http://iranglobal.info/node/15604 : " آقای یونش شاملی گرامی، ... این کاملا درست است که زبان مادری من ترکی آذربایجانی است ولی فارسی را هم زبان خودمان می دانم".، اژدر بهنام، جنبش سیاسی ایران متعلق به همه مردم ایران است( پاسخ به پرسشها)، شنبه, فوریه 9, 2013: http://iranglobal.info/node/15697 ".... من خودم را «ترک» به معنای دقیق کلمه نمیدانم زیرا همانطور که نوشتم، من خودم را نتیجه آمیزشهای تاریخی و فرهنگی اقوام گوناگون میدانم. .. اینکه زبان مادری من ترکی آذربایجانی است، این واقعیت را تغییر نمیدهد".
[iv] فریده عصاره، باخ اورادا.
[v] فریده عصاره، باخ اورادا.
[vi] ایشیق سؤنمز، فارس مدنیت راسیستلری یوخسا فارس ایستعمار عامیللری نین قوزئی آذربایجان جمهوریتی علیهینه یازدیقلاری مکتوبلارینا باخیش: http://isiqsonmaz.com/Seite%20312.htm
[vii] فریده عصاره، باخ اورادا.
[viii] فریده عصاره، باخ اورادا.
[ix] فریده عصاره، باخ اورادا.
[x] محمود افشار: - آذربایجان، خراسان، عربستان و ساییره یئر آدلارینی اورتادان قالدیرماق و بو آدلاری فارسچا سؤزجوکلر (کلمه لر) ایله دگیشتیرمک لازیمدیر.باخ: محمود افشار، مجله آینده، ایکینجی چاپ، صحیفه 566 و اونون آردی، تهران 1352. داها آرتیق بیلگی و معلومات اوچون باخ: پان ایرانیستلرین میللی کیملیک دئیه ایران مقوله لری! : http://www.azadtribun.com/x202.htm
[xi] فریده عصاره، باخ اورادا.
[xii] فریده عصاره، باخ اورادا.
[xiii] فریده عصاره، باخ اورادا.
[xiv] جواد شئخ الاسلامی فارس اولمایان انسانلارین اوشاقلارینی 12-14 یاشلاریندا، خانواده لریندن آلاراق نجیب فارس خانواده لری نین ائولرینده فارس اؤیرنمکلری و مدنی اولماقلاری (!!) اوچون محمدرضا شاها ملوکانه تئوریلر یازماغا چالیشیردی. شاهلیق سیستیمی، ایران ممالیکی محروسه سیندن ایتیلیب گئتمه سینه باخمایاراق ایسلام عباسی آلتینا سوخولموش تمامیتچی، پان ایرانیست، راسیست و شوونیست فارسچی قووه لر بو دفعه ایسلام آدینا فارسچیلیق سیاستینی شاه زامانیندان داها سورعتلی حیاتا کئچیرمک ایسته ییرلر.
[xv] فریده عصاره، باخ اورادا.
[xvi] زبان فارسی در کودکستانهای آمریکا: جبهه ملی یانچیلاری نین اینتئرنئت صحیفه سی: http://www.iran-emrooz.net/index.php?/news2/more/6187/
[xvii] تدریس زبان فارسی در آمریکا: کیهان سراسری ایران: http://www.kayhannews.ir/841018/16.htm#other1607
ایشیق سؤنمز 08.01.2006


text:
آلمانییانین «رامستین» قروپونون لیدری تیلل لیندمانن ویدئو پایلاشیب.
ویرتوالاذ. اورگ-اون معلوماتینا گؤره، تیلل اورادا خواهیش ائدیر کی، اونو باکیدا فستیوالدا اونونلا شکیللر چکدیرهن روسییا آرتیستلریندن "خلاص اتسینلر». مسئله اوندادیر کی، روسییادان اولان بیر چوخ اولدوزلار آلمانییادان گلن آرتیستله تکجه سالاملاشماق یوخ، هم ده اونونلا یادیگار شکیل چکدیرمک شانسلارینی قاچیرماییبلار، اوستهلیک سونرادان اونلاری اینستاگرام-دا دا پایلاشیبلار.
مثلاً، اونونلا فوتونو موغننی-آکتیور آلکساندر رئووا و موسیقی پرودوسری ایوسیف پریگوژین ده یاییبلار. آنجاق سوسیال شبکهلرین ایستیفادهچیلری آرتیستین روسییا اولدوزلارینین احاطهسینده گؤرونتولهنمهسینه تعجبلندیلر. اونلارا ائله گلیب کی، روسلار اونو "اسیر گؤتوروبلر" و شکیل چکدیرمهیه مجبور ائدیبلر. حتی اونا، بو مزهلی وئرسییانی تصدیق ائتمک اوچون، "ایکی دفعه گؤز قیرپماغی" تکلیف ائدیبلر.
لیندمانن-این منجری آنار ریبند ایسه حاقیندا صحبت گئدن ویدئونو چکیب. همین ویدئودا موسیقیچی حقیقتا ده ایکی دفعه گؤزلرینی قیرپیر و الینده "کؤمک ائدین" سؤزلری یازیلمیش کاغیذ پارچاسی توتور..


text:
اوزبیکلر یاقلغی انبارنی پارتله تیش بیلن تهدید قیلگن
بیرنیچه کوندن بویان قومی زورواونلیکلرکیچه یاتگن قرغیزستان جنوبیده گی اوزبیکلر ، موقت حکومت منطقه نی کوچ بیلن آلگی دیک بولسه، یاقلغی انبارنی پارتلش بیلن تهدید قیلشماقده.
قرغیز ملازملری جاری پیتده اوش شهریگه کریش اوچون مذاکره آلیب بارشماقده.
انبارخانه ده بوتون منطقگه ترقه تیلوچی یاقلغی ذخیره سی سقلنیشی ایتله دی .
قیرغیز حکومت رسمیلری ، اوزبیک وکیللری بیلن مذاکره آلیب باره یاتکنلیگنی تصدیقلهگن لیکن ، اوزبیک وکیللرینینینگ محلده کی یاقیلغی انبارینی پارتله تیش خصوصیده کی تهدید قیلگن دیگن خبر لرنی رد ایتگن.
بوگونگه کیلیب قربانلر سانی قریب 180گه ایتگن، چاره ک میلیونگه یقین کیشی اوز تورر-جایلرینی تشلب چیقیشگن.
کمیده ایککی مینگه یقین کیشی یره لنگن.اما خلق آرا قیزل هاچ تشکیلاتی قربانلر سانی یوزلب بولیشی ممکن لیگنی ایتدی .
قرغیزستان جنوبیده گی 75 مینگگه یقین اوزبیک اوزبیکستان دن باش پناه تاپیشگن.
موقت قرغیز حکومتی انسانپرورلیک یاردمی سوره ب، خلق آره هم جمعیتگه مراجعت ایتگن.
بیرلشگن مللت لر تشکیلاتی منطقه گه یاردم جونه تیش عملیاتنی باشلب یوبارگن.
جبردیده لرگه کوره ، اوزبیک عیاللری عاموی جنسی زورلنگن و باله لرگه هم جبر قیلنگن.
خلق آرا قیزل هاچ تشکیلاتی نینگ مرکزی آسیا بویجه عملیاتلری رهبری میچ واگنرنینگ ایتیشچه ، آدملر اویلریده قمه لیب قالیشگن.
"اولر تشقریگه چیقیشدن قورقیشیپتی .اولرنینگ آره سیده یره لنگن لر هم بار و طبی معالجه گه امکانیتلری یوق دیر"،دیدی خانم واگنر.
خلق آرا قیزل هاچ تشکیلاتی آدملر بیرنیچه کوندن بویان آزیق-اوقت سیز قاله یاتگنلیکلرینی هم علحیده تاکید له گن .
"بیزنی حیرتگه سالگنی شفقت سیزلیک نینگ درجه سی ،انسانلرگه جبر ایتکزیش و اولدریشگه بولگن حاضرلیک بولدی. بو بیزنی نهایتده خواطرگه سالماقده،"دیدی خلق آرا تشکیلات .
قومی زوروانلیکلر کیریب بارگن جلال آباد منطقه سیده بوگون وضعیت نینگ نسبتا تینچ ایکنی ایتلماقده.
ولایت موقت حاکمی بیکتور حسنوف نینگ ایتیشچه، بوگون برچه دکانلر و بازارلرنی آچلیشگه امید قیلیشماقده.
"بوگون ماتم کونی ، بیز قربانلرنی دفن ایته میز.توقنه شو لرگه یول قوییلمیدی . بیز وضعیتنی نظارت ایتیب توره میز ، "دیب ایتگن حاکم .
قرغیزستان موقت حکومت نینگ ایتیشچه ف 27 ینچی جونگه مولجه لنگن ریفراندومنی چیپپککه چیقاریش اوچون سابق جمهور رئیس قورمان بیک باکیف نینگ طرفدارلری زوروانلیک لرگه قول اورگنلر .
ملازم لرگه کوره، زوروانلیکلرگه قره می ریفراندوم بولیب اوتدی.
یرلشگن مللتلر تشکیلاتی و اروپا اتفاقی هم رسمی بیشکیککه انه شوندی دعوت بیلن چیقیشگندی .
"حادثه لر آرتیده اوچینچی کوچ توریبدی"
اوزبیکستان تشقی ایشلر وزیری نینگ برینچی اورین باسری عبدلعزیز کاملوف قرغیزستان جنوبیده گی قومی زوروانلیکلر آرتیده "جدی اوچینچی کوچلر تورگنینی "ایتدی.
بو حقده جناب کاملوف تاشکند ده خارجی دیپلماتلر و ژورنالیست لر اوچون اوتکزگن مطبوعات یغینی چاغیده معلوم قیلدی .
"واقعه لرنینگ رواجلنیشنی کوزه ترایکنف اوشبو حادثه لر تشکیلی کرکترگه ایگه و اولر آرتیده جدی اوچینچی کوچلر توریبدی دیگن تصور شکلنه دی ، " دیدی عبدالعزیز کاملوف .
بیراق یوقاری اوزبیک دیپلماتی " اوچینچی کوچلر" دیگنده کیملر نظرگه توتیلگنینی معلوم قیلمه دی .
"بو حالتنی قرغیزستان موقت حکومتی اعضالرنینگ اوزلری هم اعتراف ایتیشماقده.اولر اوز بیاناتلریده بو مملکتگه ، خصوصا اوشگه کوپلب مقدارده قورال-یاراغ کیلترلگنی، باشقه مملکت لردن یوللنمه آدم لرنینگ پیاده بولگنی و بعضی تومنلرده مسلکی نشانگه آلیب اوق آتوچی لرنینگ بارلیگیگه اعتبار قره تیشه دی ،"علاوه قیله دی عبدالعزیز کاملوف .
او قرغیزستانده گی بحراننی " سیاسی" یوللر بیلن ایچیش ضرورلیگنی تاکیدله دی .
قاچقین لرگه یاردم مسئله سی
قیرغزستان ده کی سونگی حادثه لر طفیلی 275 مینگ کیشی اوز وی -جایلرینی تشلب کیتگن
عبدالعزیز کاملوف نینگ معلوم قیلیشچه، بوگونگه کیلیب اندیجان ولایتیگه جایلشتیرلگن قرغیزستان جنوبیدن بولگن قاچقین لر سانی 75 مینگه ایتگن.
اونینگ تاکید لشیچه ، اوزبیکستان حکومتی قاچقینلرگه ضروری شرط-شرایطلرنی یره تیش اوچون "برچه امکانیت لرنی ایشگه سالدی و سالماقده".
اوبونگه اندیجان ولایتیده برپا ایتلگن قاچقینلر جملاقلرینی باریب کورگن خلق آرا تشکیلاتلر وکیللری هم امین بولگنلرینی ایتدی.
اما عبدالعزیز کاملو قاچقین لرگه یاردم بیریش اسان ایمسلیگی و مساله ده "معین جدی مشکللرگه دوچ کیلماقده میز ،" دییه ایتگن.
او اوزبیکستان حکومتی شو بوگونگه قدر فقط قاچقین لرنی آزیق-اوقت بیلن تامین لشده بیر میلیون دالرگه یقین مبلغ صرف له گنینی بیلدردی .
اونینگ معلوم قیلیشچه، اوزبیکستان خلق ارا تشکیلاتلرگه یاردم سوره ب مراجعت قیلگن، اما بیرله یاتگن یاردم لر " نیگه دیر بیشکیک ده توریب قالماقده".
اوزبیکستان رسمی لرنینگ معلوم قیلیشلریچه ، اندیجان ولایتده 30 دن آرتیق قاچقین لر جملاغی برپا ایتلگن.
اندیجان ولایتی کسلخانه لریده بیر مینگگه یقین قاچقین دوا لنماقده.


text:
حامد کرزی نینگ قوریقچی لری طالبان هجومی آستیگه کیلدی
افغانستان جنوب شرقیده جایلشگن پکتیا ولایتی نینگ زرمت تومنیده طالبان عصیانچیلری جمهوررییس حامدکرزی امنیتی قوریقچیلری کاروانیگه هجوم قیلیشگن، نتیجه کرزی نینگ تورت امنیتی قوریقچیسی یره لنگن.
جمهوررییسلیک سوزچیسی ایمل فیضی بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده کرزی امنیتی قوریقچیلری پکتیکا ولایتی نینگ ارگون تومنی قره ب کیته یاتگن بیر پیت طالبان هجومیگه توتیلگنینی ایتیب اولردن تورته سی تن جراحتی الگنینی تصدیق له دی.
پکتیا ولایتی نینگ پلیس قوماندانی زلمی اوریا خیل حادثه نی تصدیق لب بیراق جمهورریس امنیتی قوریقچیلری نینگ سفری حقیده هیچ قندی معلومات بیریلم گنینی تیلگه آلگن.
او بیرینچی معلومات لرگه اساس له نیب ایککی کیشی تن جراحتی آلگنینی ایتگن. شونینگ دیک پکتیا پلیس باشلیغی کرزی امنیتی قوریقچیلری سفر قیلگن عمومی یول نینگ زرمت تومنی منطقه سیده طالبان فعال بولگنینی تاکیدله گن.
بی بی سی نینگ محلده گی مخبری احسا ن الله مهجور نینگ ایتشیچه، کاروان ده زره و فلانکوچ موترلری موجود لیگی کورینگن. محل یشاوچیلری بی بی سی خبرنگاریگه موترلرگه عیاللرهم کورینگنینی ایتگن.مذکور عیاللر پلیس بولیشی ممکن لیگی نی تیلگه آلگنلر.
محل یشاوچیلری هجومدن سونگ یول یانیده ایککی جسد کورگنلرینی ایتیب بیر فلان کوچ موترینی هم طالبان الیب کیتگنینی ایتگن. طالبان هجوم مسوولیتی نی اوز ذمه سیگه الگن.


text:
فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرون حیات یولداشی بریدجیت ماکرونلا بیرگه ایروانا گلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، اونلاری ایروان هاوا لیمانیندا ارمنیستان خاریجی ایشلر ناظری زؤهران مناتساکانیان قارشیلاییب.
قید ائدک کی، ماکرون ارمنیستاندا کئچیریلجک فرانکوفونییا بین الخالق تشکیلاتینین ۱۷-جی سامیتینده ایشتیراک ائدجک.
فرانکفونییا فرانسیزدیللی اؤلکهلرین امکداشلیق تشکیلاتیدیر. معاصر دؤورده تشکیلاتا عوضولوک بیر اؤلکهنین اهالیسینین فرانسیز دیلینی بیلمهسینه گؤره یوخ، اونون داها چوخ فرانسا ایله اون ایللیکلر عرضینده فورمالاشان مدنی علاقهلرینه گؤره آپاریلیر.
حاضردا تشکیلاتا عضو اؤلکهلرین سایی ۵۸، موشاهیدهچیلرین سایی ایسه ۲۶-دیر. ارمنیستان بو تشکیلاتا ۲۰۰۸-جی ایلده قبول ائدیلیب.


text:
آففا-نین ایدمان دیرئکتورو بئرنارد لیپپئرت تئزلیکله اؤلکهمیزله ویدالاشاجاق. آلمان متخصصله موقاویله بیتمهسه ده، او، قارشیلیقلی راضیلیقلا یولا سالیناجاق.
فوتبولینفو. آذ-این خبرینه گؤره، لیپپئرتین ایشیندن جدی نارازیلیق وار. آلمان متخصصه اینام میللی کوماندالارین سون اوغورسوز نتیجهلریندن سونرا بیر قدر ده آزالیب. بوتون میللیلرین باش مشقچیلری ایله موقاویلهلره خیتام وئریلیب، نؤوبه ایسه اونلارین هامیسینا نظارت ائدن لیپپئرتیندی. هئچ بیر نتیجهیه گؤره هئسابات وئرمک ایستهمهیهن، اوغورسوزلوقلاردا یاخاسینی کنارا چکهن آلمانین بو داورانیشی معین دایرهلرده جدی ناراضیلیق دوغورور.
اساس میللی کوماندانین باش مشقچیسی قوربان قوربانوو دا لیپپئرتله بیرگه ایشلهمک ایستمیر. او، تییناتدان سونرا بوتون میللیلره نظارت ائتمک حقوقونا دا ییلنیب. بو ایسه او دئمکدی کی، هئچ نه ائتمهدن ۱۰ ایلدی آیینا ۳۰ مین آورو آلان لیپپئرتین گئدیر. آففا ایجراییه کومیتهسینین بو ایل اوچون نظرده توتولان سون ایجلاسیندا آلمان ایدمان دیرئکتورو یولا سالیناجاق.
لیپپئرتی اوز ائتمهیه اساس نامیزد ایسه رشاد سادیقوودور. "قاراباغ"این کاپیتانینین کاریئراسینی بیتیرهن کیمی مسئول پوستا کئچمک احتیمالی وار. اونون هئچ بیر میللی کوماندادا مشقچی ایشلهمک ایستهمهمهسی بارهده آچیقلاماسی دا تصادفی دئییل.


text:
خلج تورکجهسی
خلج دیلی - تورک دیللری آراسیندا ان سون بلیرلنن دیل اوْلموشدور. اسکی تورکجهنین خوصوصییتلرینی[۱] ان یاخشی شکیلده قورودوغو ایدیعا ائدیلن خلججه اسکی تورک دیلی آرقوجا نین داوامی ساییلیر و حئیرت وئریجی اؤلچوده گؤگ تورکجهیه یاخیندیر. تورکولوگییادا خلج دیلی دئینده بۇ دیل قصد ائدیلیر. خلج دیلینین کؤکو ساییلان آرقوجانین آدی، ایلک ۷۵۹–۷۸۰ لاردا اورتا آسیا مانی دینی متنلرینده کئچیر. بیر سیرا آراشدیرماچیلارا گؤره ۸–۱۱-نجی یوزایللر آراسیندا آرقولار اوغوزلارا باغلی خلج قوروپونون قونشولوغوندا یاشاییردیلار و زامانلا اونلاردان بوگونکو آدلاری اولان خلجی آلیبلار.
لهجه عاییلهسی بونا رغما یاشایان ان اسکی تورکی (تورکیک) دیل اولان خلج دیلی، اوغوز دیللریندن دئییلدیر و چوواش دیلی کیمی تک باشینا تورک دیللرینین موستقیل بیر قولونو تشکیل ائدیر. نتیجه ده، آذربایجان تورکجهسی نین هر هانسی بیر لهجهسی ده ساییلابیلمز.
خلج دیلینین نئچه لهجه و آغزی واردیر. بۇ لهجهلر آراسینداکی مؤوجود فرق، تلخاب لهجهسینده اولدوغو کیمی، بعضاً او قدر بؤیوکدور کی خلجی تک بیر دیل دئییل، تورک دیللری عاییلهسینین " خلج دیللری آلتقوروپو " اولاراق صینیفلندیرمهنین داها اویغون اولا بیلهجهای دوشونجهسینی اورتایا آتان دیلچیلر اوْلموشدور.
جوغرافی دورومو =[دَییشدیر]
خلجیستان، ائتنیک آذربایجان و ائتنیک فارسیستانین بیرلشدیگی منطقهده یئرلشن خلجیستاندا ۴۵–۸۰ آراسیندا خلج کندی واردیر. بونلار ایکی قوروپدان تشکیل تاپیر. بیرینجیسی ساوه و خرقان آراسی (مرکزی نووخراندیر)، ایکینجیسی قوم شهری و غربیندهکی سولطان آباد آراسینداکی منطقهدیر. بیرینجی قوروا «خلج-ای ساوا» ویا «قاهیر»، ایکینجی قوروپا ایسه «خلج-ای امیر حوسئینلی» دئییلیر. خلجلر بورادا بیر نئچه یاشاییش بؤلگهسینده جیندیرلی، قاراخانلی، یئتیملر، صفرهلی، ایسماییللی، کیردیللی، شیکارلی، قاراگهده، هسخالی، بایراملی و.س. کندلرینده یاشیییرلار.
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
سلیمان شاه و قاریشقا (آذربایجان و خلج تورکجهسی)


text:
آوسترییادان یاییملانان «تورکمنستان خرونیکاسی» آدلی اینترنت نشری داها اؤنجه تورکمنستان دؤلت تلویزییاسیندا نماییش ائتدیریلمیش کادرلاری درج ائدیب.
ویرتوالاز. اورگ خبر وئریر کی، خصوصی تعیناتلیلار کیمی گئیینمیش تورکمنیستان پرزیدنتی قربانقولی بئردیمحمدوو حربچیلر و گوج ایستروکتورلارینین تمثیلچیلری اوچون اؤزونمخصوص طرزده «گنج دؤیوشچو کورسو» کئچیب.
بیلدیریلیر کی، کادرلاردا عکس اولونموش «حربی شجاعت» عشق آباد یاخینلیغینداکی پولیقوندا باش توتوب. دؤولت باشچیسی شخصی نمونهسی ایله گوج ایستروکتورلارینین رهبرلرینه گؤستریب کی، سلاحلا داورانماق و دوشمهنه بیچاق آتماق نئجه اولمالیدیر.


text:
کانگال ایتلری ان یاخشی اؤنلم
روبرتو سالوینی، داها اؤنجه ده دیله گتیردیگی کانگال ایتی ایله چؤروم تکلیفینی تکرارلادی
ایتالیانین توسکانا بؤلگهسینده قویون سورولرینه قوردلارین سالدیرماسی و حیاتا گئچیریلهن تدبیرلرین یئترسیز قالماسی ایله سیواس کانگال جینسی ایتلرین ایستیفاده ائدیلمهسی چاغریسی ائدیلدی.
ان سون سیئنا شهری یاخینلیغیندا ۷۰ قویونون قورد سالدیریسی نتیجهسینده اؤلمهسی اوزرینه توسکانا بؤلگه مجلیسی عضوو روبرتو سالوینی، داها اؤنجه ده دیله گتیردیگی کانگال ایتی ایله چؤروم تکلیفینی تکرارلادی.
لیگ پارتیسیندن بؤلگه مجلیسی عضوو اولان سالوینی،
"قورتلارا قارشی تئل هؤرگو اوصولو ایشه یارامادی. سورولرین کنترل و قورونماسی اوچون آلینان ایتلر ده ییرتیجی حیوانلاری گؤرهن کیمی قاچیر. داواملی تکرارلانان بو حادثهلرله باش ائتمک اوچون چوخ گؤزل بیر تدبیر اولان سیواس کانگال ایتلرینین آلیشینی تکلیف ائتمیشدیک، اما بو، نظره آلینمادی" دئدی.
سالوینی، گئچن ژوئیه آییندا وئردیگی بیر آچیقلامادا دا توسکانادا قوردلارین چوخالماسی ایله ایلگیلی بیر آراشدیرما آپاردیغینی و بو آراشدیرما نتیجهسینده ان یاخشی تدبیرین سیواس کانگاللاری اولدوغونو معین ائتدیگینی سؤیلمیشدی.
بؤلگه مجلیس عضوو،
"کانگال ایتلری، سورولری، ییرتیجیلاردان قوروماق گوجونه صاحبدیر. تورکیهده یئتیشن بو ایت، بؤیوک فیزیکی گوجه صاحبدیر و ۸۰ کیلوگرامین اوزریندهکی آغیرلیغی ایله قورد و قورد هیبریدلرینه میدان اوخویاراق اونلاری آلت ائدهبیلر" دئمیشدی.
ایتالیادا قوردلارین قوروما آلتیندا اولماسی سببی ایله اؤلدورولمهلرینه ایجازه وئریلمیر.
بعضی بؤلگهلر سون ایللرده قورد سایلارینین آرتماسی و سورولره ضرر وئرمهسی سببیله قوردلاری اؤلدورمک پلانی آچیقلادی آنجاق بو پلان چئوره باخانینین انگللهمهسی ایله قارشیلاشمیشدی.


text:
ایل آرسلانینگ کوممهتی
- مشخصات
- مجموعه: مقالات
- منتشر شده در شنبه, 02 فروردين 1393 09:59
- تعداد بازدید: 2642
ایل آرسلانینگ کوممهتی
il Arslanyň Kümmeti
ترجمه ادیپ تاییارلان: یاشار نیازی /
دونیا تورکمنلرینگ ماغلومات قوللانماسی مارقوش تورکمن صحرا
کوممهت کؤنه اورگنچ تاریخی – مدنی قوراغانانینگ چأگینده یرلشیأر وه داش یوزونینگ عجاییپ بزِگی بیلن مشهوردیر. اول ۱۲ عصرینگ ایکینجی یاریمی بیلن سنهلنیأر.
داش گؤرنوشی بویونچا اینهدوردول شکللی بینا جهانینگ دؤرت کونجهگینه باقیپ دورار یالی یاغدایدا گؤرلوپدیر.
اونگ طاراپینینگ اساسی گیرِلگیسی گوندوغارا باقیپ دور. کوممهتینگ بناسینینگ بلندلیگی اونونگ قاپداللاریندان ایکی اسسه اولیدیر. ایل آرسلانینگ کوممهتی مرکزی آزیاداقی مونومهنتال (Monumental) بینالارینگ ایلکینجیلرینینگ بیریدیر.
چشمهسی:
مارقوش ترکمن صحرا
www.margush.ir
شرکت گردشگری و سیاحتی ترکمن صحرا (گلستان)
چشمه آدینی یازیپ ماغلوماتدان پیدالانیپ بیلرسینگیز.


text:
عراق حکومتی آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین قرارینا جاواب اولاراق، آمئریکا وطنداشلارینین ۹۰ گون مدتینده اؤلکهیه گیریشینه قاداغا قویوب.
موساوات. کوم خبر وئریر کی، آمئریکا ایله تمامیله عینی قراری تطبیق ائدن حکومت ۹۰ گون عرضینده امئریکا وطنداشلارینی اؤلکهیه بوراخمایاجاق، ویزاسی اولانلاری ایسه لغو ائتدیرهجک.
عراقدا ایشید ایله مباریزه آپاران میلیس قوهلری اولان عراق خالق سفربرلیگی ترامپین قراریندان سونرا آمئریکا وطنداشلارینین دپورتاسییاسینی طلب ائدیب. بیلدیریلیر کی، آمئریکا قراری لغو ائدرسه، راق دا همین آددیمی آتاجاق.


text:
نه درس اولایدی، نه مکتب، نه علمو صنعت اولایدی!
نه درسه، مکتبه، علمه، فیلانه حاجت اولایدی!
نه صندلی، نه قارانداش، نه لوحو میز، نه تباشیر،
نه دفتره، قلمه، کاغیذا بو رغبت اولایدی!
نه مدرسه، نه معلم، نه بو اصولی-جدیده،
و نه اوشاقلاریمیزدا بو قابیلیت اولایدی!
نه اهلیمیزده آییقلیق علامتی گؤرونیدی،
نه بیر پارا اوخوموشلاردا بو ذکاوت اولایدی!
نه حسن اولایدی جاوانلاردا امر-ملّته قارشی،
نه بو جاوانلار اولایدی و نه بو ملّت اولایدی!
دۆشیدی داش او گۆنه کیم، قزئت-مزئت سؤزو چؽخدی،
قزئت ایشین تؤرهدن نابکاره لعنت اولایدی!
نه گۆنده، هفتهده، آیدا چؽخان قزئت و نه ژورنال،
نه مطبعه، نه محرّر و نه طباعت اولایدی!
نه شرق اولایدی، نه اقسایی-شرق، هم نه ژاپونیا،
نه اونلارین هۆنری خلقه درسی-عبرت اولایدی!
نه "نفخی صور جهانگیر"، نه "ملیک-مۆتکللیم"،
نه بعضی کیشوری-ایراندا بو لجاجت اولایدی!
نه تۆرکیهده بو قانون-اساسی نشر اولونایدی،
نه بیادب یئنی تۆرکلرده بونجا جرأت اولایدی!
نه خورتلایایدی بو شکل ایله "موللا نصرالدین"، ائی کاش!
نه کالبا سبزالیلاردا بو خووفو وحشت اولایدی!
او کؤهنهلردن عجب کیم، اوتانماییب دا دئییرلر:
گرک بو عصره گؤره بویله، بویله عادت اولایدی!
بو بیشعورلارین عقلینا، کمالینا باخ بیر!
قادام کمالینیزا! باری سیزده غیرت اولایدی!


text:
قازاخ رایونوندا گولهلنمه حادثهسی باش وئریب.
آپا-نین خبرینه گؤره، حادثه رایونون یوخاری صالاحلی کندینده باش وئریب. کندده یاشایان ۱۹۹۲-جی ایل توللودلو مهریبان مسیمووا گوله یاراسی ایله خسته خانایا یئرلشدیریلیب.
معلوماتا گؤره م. مسیمووا ۲ ایل اول باشقا کنددن یوخاری صالاحلییا گلین کؤچوب و بیر اؤولادی وار. اونون گئجه ساعت ۳-۴ رادهلرینده موناقیشه زمینینده اوو توفنگیندن آچیلان آتش نتیجهسینده خسارت آلدیغی بیلدیریلیر. حاضردا حقوق-محافظه اورگانلارینین امکداشلاری آتش آچان شخصین تاپیلماسی ایستیقامتینده تدبیرلر حیاتا کئچیریرلر.
فاکتلا باغلی قازاخ رایون پروکورورلوغوندا آراشدیرما آپاریلیر.


text:
بوخارا امیرلیگی
بوخارا امیرلیگی (اؤزبک تورکجهسی: Buxoro amirligi) اورتا آسیادا بوخارا خانلیغینین ییخیلیشیندان سوْنرا مانغیتلارین گوجلنمهسی ایله قورولان تورک دؤولت دیر. ۱۷۴۷-نجی میلادی ایلدن باشلایاراق بوخارا خانلیغیندا مانغیتلارین گوجی چوخالیب و ۱۷۸۵-نجی میلادی ایلده مانغیتلار اؤزلرین امیر اعلام ائتمگینن بوخارا امیرلیگی حیاتین باشلاییر. ۱۸۶۸-نجی میلادی ایلده بۇ امیرلیک ایله روس ایمپیراطورلوغی آراسیندا اوْلان ساواشدا، روس اوردوسو ساواشی قازانیب اورتا آسیا توپراقلارینین چوخ قیسمین و سمرقند شهرین اله گئچیردیر. ۱۸۷۳-نجی میلادی ایلدن بوخارا امیرلیگی، روس ایمپیراطورلوغونون حیمایتینده یاشاییب، ۱۹۲۰-نجی میلادی ایلین سپتامبر آییندا قیزیل اوردو یوروشی ایله ییخیلیر.


text:
ونزوئلادا بیر قروپ عسگر پرزیدنت نیکولاس مادورویا قارشی قیام تشکیل ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، مادورو ۲۰ سلاحلی شخصین والنسییا شهریندهکی «پاراماکای» حربی بازاسینا هجوم ائتدیینی و سلاح آنبارینا داخیل اولدوقلارینی دئییب.
پرزیدنت بو هجوما گؤره آمریکا و کلمبییانی اتهام ائدیب.
حکومت طرفیندن وئریلن آچیقلامادا حربچیلردن ایکیسینین اؤلدورولدویو، ۸ نفرین ساخلانیلدیغی بیلدیریلیب.
قید ائدک کی، آمریکا ونزوئلایا قارشی یئنی سانکسییالار تطبیق ائدیب. واشینگتنون سانکسییالار تطبیق ائتدیی شخصلر آراسیندا پرزیدنت نیکولاس مادورو دا وار.


text:
اوندوققوزونجو درس
فعللرین ایداره نوعلری
1. صرف اولونموش فعللرله ایداره
صرف اولونموش فعللر، ایداره ائتدیکلرى کلمهلر و سؤزلرله بیرلیکده، خبرى بیرلشمه یارادیرلار. مثلا:
بو مجموعهده ادبى دوستلارین مادى و معنوى کؤمکلریندن فایدالاندیق، اؤز تشکۆرلریمیزى بو بارهده بیلدیریریک.
او نه جاناوار گؤردۆ، نه چؤلۆ، نه ده قورخوردو.
بیرینجى میثالدا: کؤمکلریندن فایدالاندیق، تشکۆرلریمیزى بیلدیریریک، مجموعهده فایدالاندیق.
ایکینجى میثالدا: نه جاناوار گؤردۆ، نه چؤلۆ گؤردۆ.
بو میثاللاردان آیدین گؤرۆنۆر کى، صرف اولونموش فعللرین زامان، شخص و شکیل باخیمیندان دییشمهسى اونون ایداره ائتدیگى ایسمه، ایداراه ایلگیسینه هئچ بیر تأثیرى یوخدور، یعنى فعلین زامان، شخص و شکیللرینین دییشمهسیله ایلگیده ایسمین معین حالى دییشیلمیر، عئینى حالدا قالیر.
یوخاریداکى میثاللاردان گؤردۆیۆمۆز کیمى، بو ایشده فعللرین ساده، دۆزهلتمه و یا مۆرکب اولماسینین دا، ایسیملرین ایداره اولونماسیندا، هئچ بیر تأثیرى یوخدور.
دئمک فعللرین زامانى، شخص فورمو، ساده، دۆزهلتمه و یا مۆرکب اولمالارى اونلارین ایسیملرى ایداره ائتمهسینه هئچ بیر تأثیر ائتمیر.
آنجاق فعللرین معنا نوعلرى ایداره ائتمه جهتدن فرقلى خصوصیتلره مالیکدیرلر، بو ایسه اونلارین تأثیرلیک آنلامیندان ایرهلى گلیر. بو وضعیت اؤزۆنۆ فعلین آشاغیداکى نوعلرینده گؤستریر:
1. مجهول نوع. 2. قاییدیش نوع. 3. قارشیلیق نوع.
بیلدیگیمیز کیمى مجهول و قاییدیش فعللر تأثیرلى فعللردن یارانیر و تأثیرسیز اولورلار: یازدیم، یازیلدیم، یودوم، سویوندوم.
معلوم فعللرده تأثیرلى فعللر، ایسمى تأثیرلیک حالدا ایداره ائتدیگى واخت، تأثیرسیز فعللر بو ایشى گؤره بیلمیرلر. یعنى تأثیرلى فعللر تأثیرلیک حالدا اولان بیر ایسیم طلب ائتدیگى حالدا (کیتابى اوخودوم)، تأثیرسیز فعللرده بو اؤزللیک یوخدور. (کیتاب اوخوندو، من یویوندوم) هابئله تأثیرلى "یوماق" فعلى "یایلیغى یودوم" کیمى سؤزبیرلشمهسى دۆزهلمیر، چونکى او، تأثیرلیک حالدا اولان بیر ایسمى ایداره ائده بیلمیر.
تأثیرلى فعللردن یارانان قارشیلیق فعللرده ده عئینى وضعیت واردیر. "من ووردوم" بیرلشمهسینده مۆستقیم تاماملیق طلب اولونور، آنجاق "من وورموشدوم" بیرلشمهسینده بئله بیر تاماملیغا گرک یوخدور، اونا گؤره کى، مفعول دا فاعیلدیر، تأثیرلى فعل تأثیرسیز اولموشدور.
طبیعیدیر کى، بعضى تأثیرسیز فعللردن "گلمک، گلیشمک" و یا "گیرمک-گیریشمک" دۆزهلن قارشیلیق فعللرده ایسمین تأثیرلیک حالینى طلب ائده بیلمزلر.


text:
شهرین اطرافیندا یئرلشن بیر مۆسافیرخانادایدیق سانکی. آتام منیمله یوْلداشیما ایکی سیویچ وئردی؛ کامیون سۆرهجک ایدیک. بیر باغین قیراغیندا بیر سۆرو خاور زاد ساخلامیش ایدی.
سیویچلری اوْنلارین قاپیلارینا ایمتیحان ائدیردیک. ایکی نفر گلدیلر. اونلارا جریانی دئدیم. کیشی باغین اوْرتاسیندا ایکی کامیون گؤستردی. بیری کومپرسی٬ او بیری آغ بیر کامیون ایدی. اوْرایا گئدیب من آغ کامیونا میندیم.
خانننهم گیلین کۆچهلرینه دؤندو یۇخو! محمد کامیونون موتورونا باخدی. دالدالی کۆچهدن چیخیردیم. کامیونون دال دندهسی دؤردون یئرینده ایدی (دنده/تلفون!) چیخاندا مشه خانیم گیلی ده گؤردوک...
بؤلوملر: آت-ماشین-اوچوش یوخوسو،


text:
اوغوز تی وی: سعید موغانلی: گؤرهسن تزهجه تبریزده قورولان تورک دیلی رشتهسینده آد یازدیران ایلک گنج کیمدی؟
سعید موغانلی- یازار
جمعی اوچ گون قالیر بو رشتهنین “ثبتنام”ی اوچون!..
چوخ ماراقلانیرام آذربایجان تاریخینده بیرینجیلییی قازانان بو شخصی تانییام و یاخیندان گؤرم.
گؤیلومه دوشور، گؤزلرینه باخام و بیردن ائله دوشونمکی ستارخانین گؤزلرینه باخیرام. شهریارین او شهلا گؤزلرینه باخیرام.
یا دا علی موسیو، حاج مهدی کوزهکنانی ایله اوزاوزه دورموشام.
ائله گؤیلومه دوشوب باغریما باسام و قولاغینا یاواشجا پیچیلدایام؛ “سن بیزیم بایراغیمیزسان…”
یوخ، دئیم کی، “سنی جواد هئیت قدر سئویرم.”
بلکه ده دئییم؛ “سنی آنام و دیلی قدر سئویرم”.
*
مدرن آذربایجانین قهرمانی منجه اودور…
هر بیر قارامسارلیغا رغما، مشروطیتده کی اودوزدوغوموز سیلاحی آتیب تاریخ درهسینین دیبینه و بیر “بیک” قلمی ایله بیزیم قهرمانیمیز اولماغا چالیشیر…
سئویرم، سئویرم، سئویرم سنی…
*
او گنجین آدینی تاپیب تبریزین ایلکینلر تاریخینده ثبت ائتمهلییک.
وها بئله آذربایجان دیلی و ادبیاتی رشتهسینین ایلک اؤیرنجیسی و یا ایلک کلاسا گیرن ایلک اوستادی کیم اولاجاق گؤرهسن؟!
*
ائودن کیفینی آتاسان چییینینه،
-آنا منیم مدرن آذربایجان نثری درسیم وار، بیر آز چتیندی، دوستلارلا اوخومالییام، گئج گلهجم ائوه، دئییب، شئشیللهنهشئشیللهنه چیخاسان ائودن!..
سورا کلاسدا اوتوروب “وارلیق مکتبی” آدلی درسه قولاق آساسان و اوستادلا قیزغین مباحثهیه گیرهسن کی، خئییر منجه دوکتور نطقینین نقشی وارلیق مکتبینده دوکتور هئیتدن آز دئییل…
و درسین اورتاسیندا بیردن دوروب اوستادین آلنیندان اؤپوب، سانکی ساواش دؤنمی مهدی باکرینین آلنیندان اؤپن کیمی افتخارلا قاییدیب دینمزجه اوتوراسان کؤهنه صندلینده!
من حوزهده اوخویارکن، درس اورتاسیندا آشیخ حسنزاده آملینین آلنیندان اؤپموشم، چوخ گؤزل حسی وار اوستادا بئلهجه تشکور ائتمک…
*
تورک دیلی رشتهسینین بیرینجی فارغالتحصیلی اولماق و او بیرینجیلری یاخیندان گؤرمک ده گؤزل بیر لحظهدیر.
او زامان اونلارین یانیندا دیلیمیز گوده اولاجاق! اونلار بو گؤزل دیلی سیستماتیک اوخویوب، اؤیرهنیبلر و بیز، گیزلین مطالعه ایله اؤیرنمیشیک، هر حالدا اونلار بیزی ووروب کئچهجکلر و من ایندیدن اونلارا اوستاد دئمهیه جان آتیرام و باش اییرم.
– سالام سئوگیلی دیلیمین، سایین اوستادلاری…
– بیر نئچه یئرده موشکولوم وار، اونو منه اؤیرهدرسینیزمی؟ مینتدار اولارام اوستاد…
دؤرد ایلدن سونرا، بیری چاغیرسا پایاننامه دفاعسیندا اشتراک ائتمهیه ده جان آتیرام.
بئش ایلدن سونرا اونلار قاییدیب بوتون دانشگاهلاردا یارانان آذربایجان دیلی و ادبیاتی رشتهسینه درس وئرهجکلر، و سونرا بوتون دبیرستانلار و مدرسهلرده تورک دیلی اوستادلاری اونلار اولاجاقلار… پهووووووووو نه قدر خوشبختلیک وار گلهجکده…
من شخصا بیرینجی یازیلان شخصی، بیرینجی کلاسا گیرن اؤیرنجینی، بیرینجی اوستادی، بیرینجی کلاسی، و یا او رشتهنین قورولاجاق بیرینجی دانشگاه و یا دانشکدهنی، بیرینجی فارغالتحصیلی، و بوردان چیخان بیرینجی معلمی و اوستادی… خلاصه هرنهیین بیرینجیسینی، بیرینجیلر شهری اولان عزیز تبریزده تانیماق و یاخیندان گؤرمک و گؤزلریندن اؤپمک آرزوسوندایام…
تورک دیلینین گلهجک اوزمانلارینا درین سایقی و سئوگی ایله:
کیچیک شاگیردینیز سعید موغانلی
قایناق یول پرس


text:
ساریمساق (
ساریمساق آغیمتیل رنگلی سوغاناقلی بیتکیدیر. دادی چوخ کسکین یاندیریجی اولماقلا یاناشی، اؤزون مخضوض اتیرلی ایگی واردیر. ساریمساقدان شرق طبابتینده چوخ قدیم زامانلاردان درمان کیمی بیر سیرا نوخوشلوقلره قارشی ایستیفاده اولونور. مثلاً، کرونیکی معده-باغیرساق خورالارینین مۆالیجهسینده، ضعیفلیکده، آویتامینوزدا، زوب نوخوشلوقلرینده و س. ترکیبینده "فیتونسید" مادهسینین مؤوجودلوغوندان، ساریمساق سون درجه قوتلی باکتئریسید تأثیره مالیکدیر. ساریمساقدان آلینان "آللیسین" مادهسینین چوخ قوتلی باکتئریسید تأثیری واردیر. اونون اون مینده بیر نیسبتینی سو ایله دورولاشدیردیقدا بئله یئنه ده باکتری لرا اؤلدوروجو تأثیر گؤستریر، اونلارین اینکیشافینی دایاندیریر. سون ایللرده آپاریلان آراشتیرمالار نتیجهسینده ساریمساغین ترکیبینده بیر سیرا مۆالیجه اهمیتلی مادهلرین اولدوغو معین ائدیلمیشدیر. بونلاردان ان موهومو "دوسولفید" آدلانان کوکوردلو عضوو بیرلشمهلردیر. ساریمساغین ترکیبینده اولان ائفیر یاغیندا کوکورد اولدوغو اۆچون، اونون ایگی چوخ کسکیندیر و یاندیریجیدیر.
خالق طبابتینده ساریمساقدان خؤرکلرده و یا تورشویا قویولموش ساریمساقدان ورم خستهلیگی زامانی ایشتاها آرتیران، بلغم گتیرهن و سینه ایلتیهابینی تمیزلهمک آماچله ایشلدیلیر. سویوقدیمه و ستلجهم اولدوقدا تنفوس یوللارینی آچماق اۆچون ساریمساق یئییرلر. ساریمساقدان چکیلمیش ایسپیرتدن کرونیکی معده کاتاری، معده نین هضم ائتمه ضعیفلیگی، قارین کؤپو زامانی، و ده کرونیکی آمیوبلو ایسهالی مۆالیجه ائتمک اۆچون ایستیفاده اولونور. بوندان باشقا، ساریمساق یوغون باغیرساق خستهلیگی زامانی دا ایشلدیلیر. ساریمساق سویوندان
" قوران"دا ساریمساق حاقیندا بئله بیر ایفاده وار:
"ای موسا، بیز تک نؤع یئمهیه اصلا دؤزه بیلمیجییک، یئتر آرتیق بیزیم اۆچون ربینه دعا ائت، بیزه یئتیشدیردیی شئیلردن؛ تروزیندن، ساریمساغیندان، مرجیمییندن و سوغانیندان چیخارسین."[۳]
— بقره سورهسی، ۶۱


text:
بیر چایلیق صحبت
سئویملی شاعیر و دده قورقود شوناس حسین محمدخانی «گونئیلی» بو گون قومدا بیر چایلیق بیزه قوناق اولدو. دده قورقود، قوتادغو بیلیک و فولکلور حاقدا گؤزل صحبتلر گئتدی.
گونئیلی «دئییملر سؤزلویو»نو ایکی جیلدده نشره حاضیرلاییب، اونون نشر مجوزینی آلمیشدی. بو ایش بیر قروپون ایشیدیر، آنجاق بو اینسان تک باشینا بو بؤیوک ایشی مقصده چاتدیریبدیر. بئله اثرلر یازیلمادان بیز کامیل بیر سؤزلوک یازا بیلمهیهجهییک. آیریجا بوتون تورک ادبیاتی ایله اوغراشانلار و بو دیلی یازانلار بو کیتابی بیر یانداش کیمی اوزون زامان اؤزلرییله دولاندیریب، دیلیمیزین اینجهلیکلری و ظرفیتلری ایله تانیش اولمالیدیرلار.
بو کیتاب نشرینه تلسدیییم معدود اثرلردن بیریسیدیر. اومورام بو کیتاب دونیا تورکولوژی قوروملاریندا دا جیددیه آلینب، تورکولوقلارین فایدالانماسی اوچون لاتین الفباسی ایله ده نشر اولونا.
-
- 17/03/08


text:
اوزون زاماندیر قزئتلری، درگیلری، بوتون اؤیکو، رومان، شئعیر کتاب لارینی اوخودوغومدا ان چوخ یاناشدیغیم کلمه لر اؤلوم کلمه لری اولموشدولار. نهدنینه فیکیرله شیر سونوجا چاتابیلمهدن بو کلمه لرتکرار اوزره بئینیمه ایله شیر بوتون یازیلاریما سبک اولموشدولار.ایرمی فاییزدان چوخ شئعیرلریمه سوخولوب یازدیقلاریمین قورخویا قاپیلماسینا سبب اولموشدولار. نئجه دئییم آج قورد کیمی بوتون یازی لاریما تپیلیب ییرتیب داغیتمیشدیرلار اوخوجولاری، دینلهییجی لری یوروب مندن اوشوندوروردولر! اونلار ائله دوشونوردولر کی، غرض اوزره اوخوجو هابئله دینله ییجی لری ائتکی لندیرمک اوچون عمدن اؤلوم سؤزجویوندن چوخ فایدالانمیشام. واللاه ائله ده دئییل. باشقالاری کیمی منده اوخویوب دینله دیکلریمدن ائتکی له نیرم منیم ده جانیم وار، من ده، انسانام! یاشامی سئویرم. اونون داوامیندا سئوگی سئوینجیمی ده، بیلدیریرم. یاخشی دئییبدیرلر« آدامین آدی چیخینجا جانی چیخایدی کئشکه »! انسان قویون دئییل کی،آیاقلارینی باغلاییب یئره ییخیر باشین کسیر. دریسینی سویور. سور سوموگونو آییریب چیلخا اتین یئیه سن. قارا جییارینین یارا یوره سی « توده سی » ده اولموش اولسا کسیب ایته آتاسان! آنجاق، ایتلر غریزه اوزره « بیولوژیک » مادّه لری ایییله ییب یئمکدن چکینرلر!؟ دئییرم بو سؤزجویون یارانماسینین نه دنی نه اولموشدور؟ قورخودوب چکیندیرمک، یوخسا اؤلومون عینی اولدوغو اوچون یارانمیشدیر!؟ یوخسا دا باشقالاری بو سؤزجویون نه دنینی دوشونوب عمل لریندن چکینیرلر؟ یا خود منیم کیمی بوش بئیینلرین بئیین لرینه اَیله شیب دیللرینده تیکرارلانیر،! قورخو سؤزجویو، اؤلوم اوچون یئرسیز دئییل می؟ اؤلوم اؤلومدو قورخو نه دئمک دیر؟ اولمویا بوتون مزارلیقلار قورخو دوشرگه سیدیر!!! بئله ده دئییل آنجاق، هر نه یین اؤلومو وار.« کوره لرین »، بینالارین، داغ داشین، باغ باغچانین، کند شهرین، حتتا دنیزلرین ده اؤلومو وار!؟ آمما بوسادالادیغیم گورونتولر هئچ واقت اؤلومدن قورخمازلار. اونا گؤره کی، بونلار جانسیز یاراتیقلاردیرلار. روحلاری یوخدو. یالنیز بونلارین اؤلوموجانلیلارین اؤلومونه سبب اولابیلر!؟
انسان دئدییین تانینماز بیر موجوددور! بیری اؤلور نئچهسی دیریلیر! بیری اؤلنه قده ر یئییر! او بیریسی یئیهبیلمهدن آجیندان اؤلور! آنجاق اؤلوم دئدییین یاشامین ترس اوزودور. چوخ دا جیددی توتمایین بونو!
عصیرلر بویو انسانلار قودرته چاتماق اوچون قانلی دؤیوشلر آپاریب. بیر بیرلرینی قیریب آرادان گؤتورور قودرته چاتیر امپراتورلوقلار دوزتمیشدیرلر.آنجاق هئچ زامان هئچ بیر قودرته مالک اولان کیمسه ائلییه بیلمه میشدیر. ابدیلیک اؤلومو آرادان قالدیریب همشهلیک دیری قالسینلار! بو عمل اولمایان بیر ایشدیر.انسان اؤلوب ایتمهیی قبول ائلهییب هر زامان اؤلومه باش ایمیشدیر. یاخشی دئییبدیرلر آخیری اؤلومدور نه ائده بیلریک! « اؤلومدن اویانا نه وارکی؟» هرنه اولورسا انسانین الینده دئییل.بشر همشه اؤزونو سئویب. اؤزو اوچون یاخشیلاری سئچیب دیر. آنجاق بونو دا بیلیر کی،کیمسه اؤز عملینین اؤنونده سوروملودور. اؤلوم، هامی اوچوندور! آغ قاراسینا باخماز
سؤزو دولاندیریب او یؤن بو یؤنه آپارماقدان یورولماییرام. آنجاق سؤز سؤزه سویکهنرک آدام ائولادینین تاریخینی ساغلاییر. تاریخ بوُیو تاریخین یارانماسینا سبب اولان اولایلار تؤرهدن آدلیم انسانلاردیرلار. بو انسانلارین نه جور کؤچوب گئتدیکلری تاریخ کتابلارینین صحیفه لرینده موجوددور. بیز بو یاشانتیلارین سونوجونو یالنیز اؤلوم واسیطه سیله آراشدیرا بیلیریک.
یاشام بویو ان چوخ اوغورلو انسانلار چشیدلی اولایلار آراجی ایله دونیالارینی دییشیر،تاماه گؤزلری گئرییه باخارکن قاپانیب!؟ نه جور اؤلدوکلرینی ده بیلمهییبدیرلر آنجاق اؤلوم دئدییین انسانین آغیلیندان باشلانیر. بیری دنیزده بوغولور. بالیغلارا یئم اولور.بیرینی یای گونو شهرده قورد یئییر! باشقاسی یاز دئجه یین یازدیغیندا خودکار الینه قوسور! ایچ دئجهیین چایینی ایچیر!؟ بیرینی ایلان وورور. او بیریسینی انسان!؟ بیری شئعیردن باشلانیر! بیری اؤیکودن، روماندان. اولایلار فرقیلی اولورسا دا اؤلومون فرقی یوخدور!
***
بوراخ بو یوروجو سؤزلری انسان کؤورک اورکلی، سئوگی سئوینجی سئون جانلی موجوددور. هئچ واقت باشقالارینین جانینی آلماغا الی گلمهییب، گلمز ده. بو سؤزلری سنه یازدیران یالنیز ساغالماز یارالارین آغریسیدیر!
بو آغرینی سؤندورمک اوچون یئنی مرحملر« مرهم »لر گره کیر. بو یولدا چالیشانلارا، عشق اولسون!
عشق، یاشامی سئویب بوتون جانلیلارا سئوگی بسلهمک کیمیدیر. باجاردیغین قده ر اونوتما گؤزللیکلری! بو ایشلر اؤلومو دایاندیرماسا دا سرعتینی آزالدا بیلر.چوخ دا اؤزونه فیکیرلهشیر قونوم قونشولاری یادیندان چیخارتما.
اوره یینده باشقالارینین سئوگیسینی داشییان انسان آیاغی یئره ایلیشیب داغیلماسین دئیه قورخار! قورخونون ایچینده هرشئی وار. اؤلوم ده! ائله اونا گؤره دی کی،هر یئره باخیرام اؤلوم گؤرورم!؟ منی قینامایین. اوشاقلیغیمدا آنام بیر ایشی گؤروب، گؤرمهدیییمدن چکیندیرمک اوچون قورخودوب دئیردی دامدا باجا وار!؟ باجا سؤزجویونو ائشیدنده ایستر ایستهمز هئچ گؤرمهدییم ناتاراز بیرحیوانی حیسس ائدیب منی اؤلدوروب یئدییینی دوشونردیم! اولسون کی، باشقالاری دا منیم کیمی قورخورلار.قورخونون ایچینده اؤلومون عینی اولدوغونو دویورلار!
***
گئت گئده سؤزلر اوزانیر. قورخونون دئهشهتیندن اؤز ایچیمه سیغینیرام. اوردا هر یئره باخیرام قبریستانلیق گؤرونور. قبیرلرین ایچینده انسانلارین دوشونجه لری یوخ ! سور سوموکلری گؤزه چارپیر. هویوخوب قاچیرام. قاچا قاچا دؤنوب گئرییه باخیر. کند شهرلر گؤرورم. بوتون بینالار سؤکولوب داغیلیب باجا باجا کؤهنه مزارلیقلار کیمی آغیزلارین گؤیه آچیب اولاییرلار. سسلرین نه قده ر قورخولو اولدوغوندان اؤلولر قبیرلری بوراخیب قاچیرلار! دیریلر اؤلولرین آیاقلارینین آلتیندا ازیلیب توپراغا یاخیلیرلار! نم هاردا گیزلهنیب اؤزومو تهلهکه دن قورتاریرام. اؤلولرین دیریلری اؤلدورمهیی منه یوخو کیمی بیر شئی گلیر!؟ بو فیکیری باشیمدان چیخارا بیلمهییرم. ائله دوشونورم کی، اؤلوب اؤلدورمهیین ده ابزارلاری دییشیلیب! پسا پوست مودرن آماجلار واسیطه سیله هر ایشین راحاتلیغی یئنی آنلام داشیییر. اؤلن اؤلور. ایتن ایتیر. یالنیز بیز یئرسیز آنلاملار دالیسی جا سوروتلهنیریک! یئرین دار اولدوغو منی داریخدیریر! هر نفس آلدیغیمدا اؤلومو دوشونورم. ایندی اینانیرسان اؤلوم سؤزجویو ایستهمهدن بئینیمیزه سوخولوب یولوموزو آزدیریر.ال ساخلا، بو یازینین آخیری مزارلیغا چاتاجاق. ایستهمهدن اؤلوب اؤلدورمهیین چئشیدلی لییینه شاهید اولاجاغیق!؟ اوشاق آناسیندان دوغولدوغوندا آغلاییر. بو آغلاماق دئییل، اؤلوم سسی دیر! بیری یاشام بویو یالنیزبیر کره اؤلور. او بیریسی مین کره! دونیا وار ایکن اؤلوم ده واردی. اونون اوچون هرنهیین تیکراری یالنیز اؤلومدور.
من، آنامدان دوغولاراق اؤلموشدوم!هیس قوروملو بیر تاوانین آلتیندا سئرچه کیمی اوچدوغومدا اؤز جسدیمه باخا باخا فیرلانیردیم! قاناد چالدیقجا شئعیر اوخویوردوم.هامی منی آلقیشلاییردی! یاز دئدیلر. یازدیم اؤلوم! ایچ دئدیلر اؤلومو ایچدیم!!!
دوغوردان دا اؤلوم کلمهسی یازیلدیقجا قورتارمیر! انسان دوغولدوقجا اؤلوم چوخالیر. سن ایشینده اول، یاز یارات!؟
کیلاسیک یاخود مودرن یازیلاردا یازیچیلار ان گوجلو هابئله ائتکیلندیریجی اولایلار یاراداندا سادهجه اؤلومدن سوووشا بیلمهمیشدیرلر. هئچ اولماسا گؤز اوجو اونا باخیب بیرپای آپارمیشدیرلار.آنجاق اؤلوم چوخ دا دایاندیریجی بیر عامیل دئییل!؟ بیر اوووج سئوگینین مینلرجه اؤلومدن دیه رلی اولدوغونو دوشونموشم. گلین سئویب سئویلمهیی اؤیره نک. گلین یازاق یاراداق، یاشییاق. الیمیز دولو اولسون! الی بوش انسانلار اؤلمکدن چوخ قورخارلار. قورخو دئدییین اؤلومون یولداشیدیر دوستوم!؟
مسعود اسلامی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
آجی بیان
آجی بیان یا ژاپون سوفوراسی (اینگیلیسجه: Styphnolobium japonicum، (فارسجا:تلخ بیان ژاپنی)، (تورکجه:Yapon soforası)، (عربجه:صفيرا اليابان)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Japon soforası)، (فرانسهجه:Japanischer Schnurbaum)، (آلمانجا:Japanischer Schnurbaum)) بیر نؤع بیتکی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ جمشیدی النجارقی، سلیمان؛ رمضانی، عادل؛ اسامی محلی گیاهان آذربایجان، گرگان: انتشارات نوروزی، ۱۳۹۵، ص؟.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Styphnolobium japonicum»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آجی بیان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اجازه وئر باخیم، ای گول، او قاره گؤزلرینه
وورولمیشام، نه ائدیم، آشکاره گؤزلرینه!
غم ائتمه رم منی یوز دفعه گونده اؤلدوره سن
باخاندا بیرده دیرللم، دوباره، گوزلرینه
جمالین آچما، گولوم، قورخورام گؤروب اوزونو
گون اولسون حُسنونه عاشیق، ستاره گؤزلرینه
اولایدی قسمت، اؤپه یدیم او نازک اللرینی
اوره کدن ائیله میشم استخاره گؤزلرینه
کمندِ آه ایله صیادلر دالینجا دوشر
بو ناز ایله ا گر ائتسه ن اشاره گؤزلرینه
گؤزوم گؤتورمه ییر، اغیارلر باخاندا سنه
بیر آیری گؤزله ائدیرلر نظاره گؤزلرینه
شکسته واحده اولماز طبیب لردن علاج
قالوبدر ایندی سنین بیرجه چاره گؤزلرینه!


text:
روسییا پرزیدنتی بدهنین ایمونیتئتینی گوجلندیرمک و جینسی پوتنسیالینی آرتیرماق اوچون مارال قانییلا چیمیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، روسییا پرزیدنتی پوتینین کئچمیش عصرلرده بیر عنعنه اولان مارال قانی ایله واننا ائدرک فیزیکی ایمکانلارینی آرتیردیغی ادعا ائدیلیب. پوتینین ۱۰ ایل اول طب اکسپرتی اولان آلکساندر زویکوولا مارال قانینین فایدالاری حاقیندا مصلحتلشدیکدن سونرا آلتای داغلارینا چوخ تئز-تئز اووا گئتدیی بیلدیریلیب.
معالیجه اوچون ایستیفاده اولونان همین قان ماراللارین بوینوندان چکیلیر.
قید ائدک کی، مارال بوینوندان چیخان قان گوجسوزلوک، سوموک، عضله، دیز، گؤز، ائشیتمه، آستما و بیر چوخ ساغلاملیق پروبلملری اوچون چوخ فایدالی حساب ائدیلیر.


text:
بودانین خوشبخت و هارمونییالی یاشاماق اوچون 10 درسی
بودانین خوشبخت و هارمونییالی یاشاماق اوچون 10 درسی
گونئل ائیوازلینین ترجومهسینده
1. آزدان باشلاماق. بو چوخ نورمالدیر. کوزه بئله بیردن-بیره دولمور. هر شئی داملا-داملا چوخالیر. اگر صبرلیسینیزسه، هر شئی سیزده چوخ اوغورلو آلیناجاق. یادینیزدا ساخلایین، اوغور اونو گؤزلهیهنه گلیر. زحمت چکنلری تاپیر.
2. دوشونجه. دوشونجهمیز، هر شئییمیزدیر. اگر اینسان بئینی، نئقاتیوله، منفی ایشلر و حرکتلر حاقیندا دوشونمکله یوکلهنیبسه، اونو حیاتی بویو منفیلیکلر موشاییعت ائدهجک. قارشیمیزا چیخانلار، یاشانتیلاریمیزین، دوشونجهلریمیزین محصولودور. دوغرو یاشاماق اوچون، دوغرو دوشونمهلیسن!
3. باغیشلاماق. نه قدر حیدّتلی اولسانیز بئله، باغیشلاماغی باجارین. کینی، نیفرتی داخیلینیزده بوغون. بو، سیزی باشقالاریندان فرقلندیرر، ایچینیزه راحاتلیق گتیرر.
4. ائتدیکلرینیزین سببی وار. اینکیشاف ائتمک اوچون حرکت ائتمهلیسینیز. شؤهرت، اوغور، گؤزل حیات طرزی، اینکیشاف، زحمت چکنلرین یانینا گلیر.
5. آنلاماغا چالیشین. بیز، حقیقت اوغروندا موباریزه آپارماغا یادیرغامیشیق. بیرینجی آنلاماغا چالیشین، سونرا باشقاسینین سیزی آنلاماسینا چالیشین. اؤزونوزدن باشلایین. دینلهمگی باجارین، نظره آلماغی باجارین.
6. اؤزونوزه غالیب گلین. اؤزونه غالیب گلمک اوچون، نفسینه، شوعورونا، دوشونجهلرینه غالیب گل. دوشونجهنیز سیزین الینیزده دیر. اینکیشافینیزین، گلهجکده گؤرمک ایستهدیکلرینیزین خریطهسینی بئینینیزده جیزین. دوشونجهلرینیز، سیزدن آسیلی اولمالیدیر. " من اؤز دوشونجه لریمی ایداره ائده بیلرممی؟ " سوالینی وئره بیلرسینیز. جاواب بئله دیر: " سیز، بیر سرچهنین باشینیز اوزهرینده اوچماسینا مانع اولا بیلمزسینیز، آما، باشینیز اوزرینده یووا قورماسینا مانع اولمانیز شوبههسیزدیر "
7. هارمونییادا یاشایین. هارمونییا داخیلینیزدن گلیر. اونو کناردا آختارمایین. هارمونییا - یئنی آلدیغینیز آوتوموبیل دئییل، ائو دئییل. هارمونییا داخیلینیزده برقرار اولموش صولح و امین آمانلیقدیر.
8. خئییرخواه اولون. سشوکر ائدین. اطرافینیزدا اولان اینسانلارا صیدق اورکدن خوشبختلیک آرزولاماغی باجارین. باشقاسی اوچون دوعا ائتمگی باجارین. باشقاسی اوچون سئوینمگی، اوغور دیلهمگی باجارین. حیرص زامانی بئینی حیسّلر ایداره ائدیر، همین آندا صبرلی اولوب، گوزگویه یاخینلاشین. او، غضبلی اینسانی تانیییرسینیزمی؟ مگر او سیزسینیزمی؟ بس بوندان اؤنجه کی ، گؤزل، حلیم اینسان هانی؟ موقاییسه ائدین. هانسی یاخشیدیر؟ هر گون دوشونون - یاشاییرسینیز. سالاماتسینیز.
بلکه ده، سیزدن فرقلی اولاراق بو صاباح، کیمسه اویانماییب، بلکه کیمسه سونونجو دفعه ابدی یاتیب. آما، سیز، ساغ و سالاماتسینیز.
تشککور ائتمگی، میننتدارلیق ائتمگی باجارین. گئنیش، مرحمتلی اورگینیز، سیزی اوجالاردان اوجا ائدهجک.
9. امینلیک حیسّی. اگر اوغورسوزلوغا دوچار اولموشسونوزسا، سبب، نه ائتدیگینیزی بیلمهمک دئییلدی، بونون سببی، اؤز بیلگیلرنیزه آرخایین اولماماق ایدی. کیمینسه ایستیقامتی، بیلگیلرینین امینلیگی ایله دئییل، اؤزونوزه گوون ایله حرکت ائدین.
10. سیاحت. حیات سیاحتدیر! اؤز خوشبختلیگینیزی، نامعلوم بیر زامانا پلانلاشدیرمایین. قارشینیزا قویدوغونوز مقصد اوغروندا موباریزه آپارین. بو موباریزه ده غالیب گلین. گوجونوزه اینانین. من ضعیفم، باجارمارام دئمهیین. یاشادیغینیز حیات سیاحتینین، رنگارنگ، ماراقلی، سئوینج دولو، خوشبختلیک دولو اولماسی سیزدن آسیلیدیر!
Avanqard.net
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
آذربایجان جنگیسی کومپوزیسییاسی مدنیتیمیزین ان گؤزل ۳ میللی موسیقیسی - «قاراباغ شیکستهسی»، «شیروان شیکستهسی» و «جنگی»نین بیرلشمسیندن عبارتدیر.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بو کومپازیسییانی عالیم قاسیموو، الناره عبدوللایئوا، گوللو مرادووا، صبوحی عیبایئو، احتیرام حسینوو ایفا ائدیرلر (زورنادا شیرزاد فتلیئو). شاماخی و قاراباغ خوانندهلرینین بیرگه امیی نتیجهسینده عرصهیه گلن موسیقی اولدوقجا حزین و قولاغایاتیملیدیر.
شیروان شیکستهسی
شیروان آشیق محیطینه عایید اولان «شیروان شیکستهسی» نه اینکی خوانندهلرین، حتی استرادا مغننیلرینین ده دقتینی جلب ائدیب، اونون معاصر اوسلوبدا آرانژیمان اولونموش ایفا واریانتلاری یارانیب. بو شیکستهده موسیقی ماتئریالی دیگر شیکستهلردن اولدوقجا فرقلیدیر. هم اینسترومئنتال، هم ده ووکال پارتییا حزین و نیسبتا لیریک کاراکترلیدیر، آشیغین ایفاسیندا بو حزینلیک داها چوخ دویولور، اینسترومئنتال پارتییادا بالابانین ایشتیراک ائتمهسی لیریک کاراکتری گوجلندیریر. «شیروان شیکستهسی»نی ایفا ائدرکن خوانندهلر آشیق هاواسینین احوالی-روحییهسینی یاراتماغا چالیشیرلار.
قاراباغ شیکستهسی
قاراباغ شیکستهسی ۱۹-جو عصرده ضرب مغامی کیمی گئنیش تشکل تاپیب. معلومدور کی، شیکسته ژانری اول آشیق موسیقی یارادیجیلیغیندا عمله گلیب و اونون مختلیف نؤعلری یارانیب.
«قاراباغ شیکستهسی» و «کسمه شیکسته» خوانندهلریمیز طرفیندن تئز-تئز اوخونور. هر ایکی شیکسته ده سئوگی، محببتین دوغوردوغو حسلردن شیکایت، عذاب-اذیت، اضطراب وار. محض بو خصوصیتینه گؤره اونلارین موسیقیسینده حزینلیک وار. قاراباغ شیکستهسینین متنینی بایاتیلار تشکیل ائدیر.
جنگی
آذربایجانین میللی رقصیدیر. بعضا «جنگی» جنگاورلیک یئریشینی، میدان اوخومانی، دؤیوشه چاغیریشی ایفاده ائدیر. «جنگی»نین یارانما تاریخی چوخ قدیمدیر. «جنگی» کاراکتری جهتدن عینی اولان «قایتاغی»، «هالای» کیمی موسیقی اثرلری قروپونداندیر.