text:
اویان نیوز: تهراندا ایران آشیقلار بیرلیگینین ائتدیگی «دده شمشیر» اولوسلار آراسی آشیق فستیوالی کئچیریلیب.
۴ خرداد-دا باشلانان فستیوال آشیقلار بیرلیگی صدری آشیق سلجوق شاهبازی، ایرانین – گونئی آذربایجانین بوتون شهرلریندن اولان آشیق و آشیق قروپلاری، آشیق شمشیر یارادیجیلیغینین آراشدیریلماسی ایله مشغول اولان، او جملهدن آذربایجان جمهوریتیندن گلن عالیم و آشیقلار قاتیلیب.
فستیوال قاتیلیمچیلاری یاراتدیغی ۷۵ ساز هاواسی ایله نوار قیدلرینده یاشایان آشیق شمشیر خاطرهسینی یاد ائدهرک حاقیندا چیخیشلار ائتمیش، اونون ایفالاریندان پارچالار سسلندیرمیشلر.
بو گون دونیانین ارثی ساییلان و آذربایجان جمهورتی حیدر علیئو فوندونون تشببوسو ایله یونسکو طرفیندن قورونان آشیق صنعتینین اوستادلاری داها چوخ گونئی آذربایجان تورپاقلاریندا دونیایا گلمیش، یاشاییب-یاراتمیش، قوزئی آذربایجان اراضیسینده چوخلو شاگیردلر یئتیشدیرمیش و بورادا دا بؤیوک بیر آشیق مکتبی یاراتمیشلار.
خاطیرلاداق کی، آشیق شمشیر ۱۸۹۳-جو میلادی ایلده کلبجر دمیرچیدام کندینده گؤرکملی ائل صنعتکاری، شاعر قوربانین عائلهسینده دونیایا گلیب. سؤز -صنعت تاریخیمیزده آغدابانلی قوربان آدی ایله قالان بو اوستاد آشیق و تانینمیش ائل شاعری آشیق علی عسگرین معاصری اولوب، اونلارین یاخین اونسییتیندن، دوستلوق علاقهلریندن بیر سیرا دئییشمهلری یادیگار قالیب. آشیق علی عسگر و آغدابانلی قوربان دؤورونده کلبجر-گؤیچه ادبی اورتامینین عینی عنعنهلر اوزرینده فورمالاشماسی، ساز و سؤز صنعتینین جوغرافی حدودسوزلوغو اراضی اعتباری ایله یاخین اولان بو قونشو ائللرین منن ده یاخین اولماسینا طبیعی شرایط یارادیب. بئله بیر موحیطده ایچ دونیاسینی تاپان دده شمشیر بو اوستادلارین و اولولاری تأثیری ایله جیلالانیب، چوخ کئچمهدن ائل توپلانتیلاریندا موستقیل مجلیسلر آپاران ایستعدادلی ساز شاعرینه چئوریلیب و ددهلیک مرتبهسینه قدر اوجالیب (عادیل جمیل، آر فیلولوژی علیملری عذره فلسفه دوکتورو). پروفسور شاهلار عسگرووون سؤزلریله ده دئسک، “دده شمشیر قلمه آلدیغی قوشما، گرایلی، تجنیس، دیوانی، بایاتی، روباعی، غزل و مخمّسلرله کلبجر ادبی اورتامینی، ائلهجه ده یازیلی و شیفاهی پوئزیامیزین ان اؤنملی یؤنلرینی اوستالیقلا منیمسهین سؤز صنعتکاری کیمی اؤز مکتبینی یارادیب”.
ایران آشیقلار بیرلیگینین خردادین ۴-ده ایرانین باشکندی تهران شهرینده تشکیل ائتدیگی دده شمشیر اولوسلار آراسی آشیق موسیقی فستیوالینین سونوندا ۶ اوستاد آذربایجان عاشیغینا “دده شمشیر دیپلومو” وئریلهجک.
قایناق: TRT تورکی


c: text/html

text:
لقرنیو
لقرنیو (ایسپانجا: Logroño) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۷۹٫۵۷ کیلومتر موربّع دیر. ۳۸۴ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۵۰۸۷۶ نفر دیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ "Extreme Climate Values for Logroño". Agencia Estatal de Meteorología. Retrieved 5 June 2015.
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Logroño»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لقرنیو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بیناب کبابی!- محمد احمدی زاده
- توضیحات
- منتشر شده در جمعه, 19 دی 1393 01:50
غلامعلی حداد عادل:
مردم برای خوشحالی امام زمان، اسمامی فارسی بکار برند و از مغازاتی که اسامی فارسی ندارند جنس نخرند.
شالاپ، شالاپ، شالاپ....
.....
یئددینجی گؤیده، گئجه یاریسی بیر کیشی، قاچا قاچا تانرینین اوطاغینا ساری گئدیردی و بو سسلر ده اونون نایلون آیاق آلتیلارینین سسی ایدی.
قاپیلار آچیلدی. کیشی گیردی تانرینین مکانینا.
- ایلاهی سندن بیر خواهیشیم وار.
- نه اولموش منیم بندم، ایمام زمان!
- ایلاهی! اوره گیم سیخیلیب. حتمن گئنه یئر اوزونده کی توکانلارین بیریسی فارسجا یازماییب. ایزین وئرین گئدیم بیر باش چکیم.
اولسون گئده بیلرسن. هوببول جبرائیلین بوینونا سنی آپارسین.
..
جبرائیل نئچه گئجه گوندور گؤیده اوچوردو. ایکیسی ده آجالمیشدی. آخیرده دیله گلیب دئدی:
- یا ایمام! آخی بس نه زامان آشاغی اَنه جاغیق؟
- دوز دئییرسن من ده آجالمیشام.
بارماغی ایله آشاغیدا بیر یئری گؤستریب، دئدی:
- هله گئدک اوردا بیرآز یئمک آختاریب تاپاق، سونراسینا آلله کریمدی.
آشاغی اندیلر. ایمام زمان توکانین تابلوسونو گؤرجک آندا. نعره سسلری عرش اعلایا قالخدی:
- ای وای، ای وای، ای وای
- نه اولوب یا ایمام!
- گؤرموسن می؟ کور سان؟ باخ تابلودا نه یازیب؟
جبرائیل باخدی، گؤردو تابلودا یئکه یازیب
" بیناب کبابی"
ایچری گیردیلر. اوتوردولار. توکان صاحابی دئدی:
- نه ایستیرسیز؟
ایمام دئدی:
- "کباب بناب" گتیر.
- بیزده "کباب بناب" اولماز. "بیناب کبابی" وار فقط
جبرائیل یاواشجا توکانچینین قولاغینا فیسیلدار:
- ای قارداش! سنین ده مرضین وار ها ائله بیل. مگر گؤرمورسن، منیم یولداشیما فارسیسینی دئمه سن ناراحات اولور؟
توکان صاحابی گئتدی هره سینه بیر دنه کباب پیشیریب گتیردی. جبرائیل و ایمام زامان، بیر باخدیلار اؤز کبابلارینا بیرده اوبیری موشتریلرین کبابلارینا. ایمام هیرسلی هیرسلی کبابچینی چاغیریب دئدی.
- ائله بیل کی بیزی نابلد گؤردون هن؟
- نه اولوبدو کی؟
- نئیه بس بیزیم کباب بیر بارماق اوزونلوغوندادی، آمما اوبیری موشتریلرینکی بوشقابلاریندان دا ایکی مئتیر ائشیگه چیخیبدی؟
کبابچی گوله گوله ایمام زامانا دئدی:
- اوغلوم! اونلارینکی "بیناب کبابی"دی، آمما سیزینکی ایسه، "کباب بناب"دی
http://oi61.tinypic.com/2u46b14.jpg" target="_blank">View Raw Image">
http://oi61.tinypic.com/2u46b14.jpg" target="_blank">View Raw Image">


text:
روسیه بیلن اوکراین اورته سیده اسیر المه شووی بولیب اوتدی
ایککی تاماندن اونلب کیشی آزاد ایتیلدی
روسیه بیلن اوکراین اورته سیده 24 فبروریدن بیری دوام ایتیب تورگن اوروشده اسیر بولگن حربیلرنینگ المه شووی عملگه آشیریلدی.
روسیه مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتگه کوره، خوددی شو دایره ده اوکراین بیلن بولگن اسیر المه شوویده 35 ته روس عسکرنینگ آزاد ایتیلگن.
حربیلرگه طبی و روانی همکارلیک عملگه آشیریلگن لیگی شونده ی بولیب بو حربیلرنینگ وزیرلیک نینگ اوچاغی آرقه لی پایتخت مسکوگه انتقال بیریلگن لیگی قید ایتیلدی.
اوکراین دولت رئیسلیک دفتری باشلیغی اندری ییرمیک، تلگرام ترماغی آرقه لی نشر قیلگن معلوماتده،
"بیرته سی تینچ اهالی، 35 ته سی حربی توپلم 36 ته اوکراینلیک وطنداشیمیزنی اوی – جایلریگه آلیب کیلتیردیک" دیب ایتدی.
ییرمیک، اینیقسه ماریپول و ازوفستال فابریکه سیده اوروشگنلر بیلن بیر قطارده چرنوبیل هسته ای سنترالده اوروش نینگ ایلک کونلریده اسیر بولگن حربیلردن عبارت ایکن لیگینی معلوم قیلدی. 8 آیدن بیری اسیر بولیب یاتگن وطنداشلرینی قوتقریش گه موفق بولگن لیکلرینی تیلگه آلدی.
روسیه بیلن اوکراین اورته سیده اسیر المه شووی اینگ سونگ 3 نوامبرده بولرکن شو دایره ده 107 ته اوکراینلیک 107ته روس حربیسی آزاد ایتیلگندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
آلمان باش وزیری اولکه سیده گی کودتا پلانی توغریسیده گپیردی
صربستان جمهوررئیسی: تورکیه غربی بالکان لرده تینچلیک نینگ تامین ایتیلیشی گه سبب بولماقده
صربستان جمهوررئیسی اوشبو توغریده اجتماعی ترماق آرقه لی بیانات بیردی


text:
جوزپه اونقارتی
جوزپه اونقارتی (اینگیلیسجه: Giuseppe Ungaretti) شاعیر، ژورنالیست و یازیچی - ۸ فوریه ۱۸۸۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۲ ایل عومر ائلهییب و ۲ ژوئن ۱۹۷۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی ایتالیا دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Giuseppe Ungaretti»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جوزپه اونقارتی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آلمانده یوزلب کیشی جان بیردی
بعضی بیر منطقه لرده قتّیق سیل حادثه سی یوز بیردی
آلمانده قتّیق یامغیر باعث یوز بیرگن سیل و سوو تاشقینلری عاقبتیده حیاتینی یوقاتگنلر سانی 174 گه ییتدی.
سیل یوز بیرگن منطقه لرده قیدیروو – قوتقروو و تمیزلیک ایشلری دوام ایتماقده.
آلمان باش وزیری اورینباسری و مالیه وزیری اولاف شولز پایتخت برلینده بیرگن بیاناتده سیل فلاکتی عاقبتیده ویرانلیک یوز بیرگن لیگینی معلوم قیلیب سیلدن تاثیرلنگنلرگه تیزده یاردم ییتکیزیب بیریلیشی کیره ک لیگینی ایتگندی.
بو توغریده کیره کلی آدیملرنینگ آتیلیشی نینگ و عاجل یاردم ایتیب بیریلیشی نینگ اهمیتی گه دقت قره تگن شولز عاجل یاردم اوچون 400 میلیون یورو اطرافیده پول اجره تگن لیکلرینی افاده ایتگندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
امریکا قوشمه ایالتلریده برق شبکه سی گه قوراللی هجوم اویوشتیریلدی
تورکیه سوریه نینگ شمالیده ترورچی لر گه قرشی عملیات اویوشتیردی
اوشبو عملیات تورکیه استخبارات اداره سی تامانیدن اویوشتیریلدی


text:
سون اولایلارلا باغلی مولاحیظهلر
1.ایراندا قاجار سولالهسینین سونونا قدر سورن "تورک حاکیمیتی" سنتی دونیانین، امپراطورلوق قورما قایدالاری اساسیندا قورولموشدور. بو اساسدا، حاکیم ائتنوس، رعیتلریندن اطاعت، وئرگی و عسگر طلب ائدیردیلر و حاکم ائتنوسون دیلینی دانیشماق یا دیگر ائتنوسلارین داشیییجیلارینین اونون ایچینده آسیمله اولماسی آدلی بیر طلبی یوخایدی. دئمهلی مین ایل جواریندا ایرانا حؤکوم سورموش تورک ائتنوسو، اؤز دیل و ساییر ائتنیک اؤزللیکلرینی بیر "شخصی" مسئله کیمی گؤرموشدور و بوتون غالب و حاکیم طرفلر کیمی، کیمین حاکیم اولماسی و کیمین مغلوب سیراوی رعیت اولماسینی قاباردان هر بیر ایفادهدن چکینمیشدیر. تورکلر بو داورانیشلا، گوج صاحیبی اولماقلارینین مشروعیت اساسلارینی ایضاح ائتمک اوچون، ایسلام دینی و صفویلردن سونرا شیعه ایسلامی بیر گوجلو محلل کیمی قوللانمیشدیرلار.
2.تورکلر 1925 ده ایراندا حاکیم ائتنوس ستاتوسونو ایتیررکن، دونیا دئیشمیشدی و داها، حاکیم ائتنوسلار مودرن تحصیل سیستمی و مرکزی مئدیا گوجونه دایاناراق، رعیتلریندن آسیملاسیون دا، طلب ائدیردیرلر. حاکیم ائتنوس ستاتوسوندان محکوم ائتنوسا یئنیجه یئنمیش ایران تورک ائتنوسو، بو طلبله ایکی جبههده قارشیلاشیردی:
بیر: یئنی دوزندن اونلارین پایی، فارسجا یازیب و همین دیلده تحصیل ائمک ایدی. او تاریخده یازیب اوخویانلارین اورانی، بیر فاییز جواریندا ایدی و اونلار دا عربجه و فارسجا یازمانی هم باجاریردیلار و هم او دیللرده یازماغا عادتلری واریدی. او زامانا قدر "تحصیل" ائله عرب و فارس دیللرینی اؤیرنمکله باشلایان بیر ایشایدی. سبب ایسه، یوخاریدا ایشاره اولان کیمی، بوتون ایپمپریالاردا اولدوغو کیمی، حاکیم ائتنوسون اؤز ائنیک (تورک) کیملییینی بایراق ائتمهمک سیاستیایدی. بئله کی، تورک سارایلاریندا و دؤولت دایرهلرینده فارس و عربجه یازماق آبنورمدان آرتیق، نورم حالیندا ایدی. 53 ایل سونرا، ایران ایسلام اینقیلابی عرفهسینده ایراندا یازیب اوخویا بیلن کسیمین اورانی 37 فاییز ایدی. بو رقم، ایران عراق ساواشیندان سونرا 62ـ یا قالخدی.
ایکی: ائله همان فاکتور یعنی حاکیم ائتنوسون اؤز ائتیک کیمیلییینی بایراق ائتمهمک و ایسلام و اؤلکه کیمی اورتاق مشروعیت قایناقلاریندان قیدالانماق، ایراندا تورک ائتنوسونون، اؤز تورک کیملیییله باغلی بیر حساسلیغی یوخایدی. حالبوکی همن تاریخده، سنی موسلمانلار و غیری موسلمانلارین مذهبی و دینی کیملیکلریله باغلی کیفایت درجهده حساسلیقلاری واریدی. همان دینی و مذهبی حساسلیقلار سونرالار دیل و ائتنیک کیملیک حساسلیقلاریلا، موکممللشدیلر.
بو ایکی فاکتور، تورکلری، ایراندا یئنیجه حاکیم اولموش فارس ائتنوسونون یئنی بیر طلبی یعنی غیرفارسلارین آسیمله اولماغا بویون قویماق طلبیله اوز اوزه دورماسینا حتی بو طلبه سوءظنله یاناشماسینا مانع اولدو.
بو سورج، ایراندا تورکلرین آراسیندا ساوادلیلارین چوخونلوغا چئوریلمهسینه قدر سوردو. ایراندا یازیب اوخویان توکلرین، یوزده آلتمیشی آشماسی، قوزئی آذربایجانین ایستیقلال حرکاتیله اوست اوسته دوشدو. بوردان یئنی فیکیرلی تورکلر مئیدانا چیخماغا باشلادیلار. بو یئنی تورکلرین ایلکین ایللرده، آز ساییدا الی قلم توتانلاری (تکه توک موستثا حاللار خاریج) فولکلوریستلر، شاعیرلر و لوغتنامه یازانلارایدی.
3.بوتون بو ایللرده (1925ـ1990)، ایراندا "آذربایجان میللی مسئلهسی" سول حرکاتینین ایران رئژیمینه قارشی قوللاندیغی بیر سیرا کولتورل چالیشمالاردان عیبارت ایدی. هم سول حرکاتی و هم غالیب ائتنوسون بوتون اینستیتوتلاری و فیکیرصاحیبلری اوچون، اهل سنتین (کورد، بلوچ و تورکمنلرین) بیر سیرا حساسیتلری یا فرقلی داورانیشلاری و سؤیلملرینی ائشیتمک، مسبوق به سابقهایدی و بو ایستکلر گونجللشیب دیل و ائتیک کیملییی ائحتیوا ائتمهسی ده، بیر مانع اولموردو. آمما 1980جی ایلرین سونلاریندان اعتیبارن، اؤزونون تورک کیملییینی قاباردان تورک، اونلار اوچون تام یئنی بیر فنومنایدی. سانکی مارسدان گلمیش موجودلار! سووئت ایتتیفاقینین لغو اولماسیندان دولایی درین شوک شایان مرکزچی سوللار اوچون بو بیر فاجیعهایدی. 70 ایل، اؤز کندی آلانلارای حساب ائتدیکلری "آذربایجانچیلیق"ین یئنی نؤوعو نه آنتی تورکیهایدی و نه آنتی ایمپریالیست. بوایسه کمونیستلره خیانت، بیر بدعت و بیر کفر ایدی. میرزاعلی اکبر صابیرین ایفادهسیله "لاپ جین کیمی بیر زاد"!
بوگونکو دوروم
4.بیزیم نه ائدیب ائتمهمیزدن و توتدوغوموز مؤوقعدن آسیلی اولمایاراق، بو ایکی قاپیدا، یعنی مرکزچی سول و حاکیم ائتنوسون بوتونلوکده هر بیر درگاهیندا، مقبولیتیمیز اولمیاجاقدیر. بیزیم قارشیمیزدا قویولان طلب ایکی فقرهدیر:
بیر: 1990 دان اؤنجه کی دؤورانا دؤنمک. یعنی بیز شاهپرست، ایرانشهری، کمونیست، فئمنیست، چئورهچی، دموکرات، فاشیست، لیبرال، موحافیظهکار و هر هانسی باشقا کیملیگه مالیک اولا بیلریک. آمما تورکلرین ائتنیک و کولتورل منسوبیتیندن دولایی اونلارا قارشی اعمال اولان تبعضه قارشی سس چیخارماغا حاقیمیز یوخدور!
ایکی: بیز عئینی حالدا، آذربایجانین اوچونجو جومهوریتی و تورکیه جومهوریتیندن ده، اعلامی برائت ائتمهلیییک!
بو ایکی شرطی یئرینه یئتیرمهدن، مرکزچیلرین گؤزونده، بیز هئچ حقه مالیک دئیریک. حاکیم ائتنوسدان عیبارت مرکزچی اوپوزیسیونون گؤزونده، حتی ایران ایسلام جومهوریتنیه قارشی بیزیم حاق طلبلریمیز و اعتیراضلاریمیز، دستمازسیز ناماز کیمی بیر ایش ساییلیر. حالبوکی ایشاره اولدوغو کیمی، بلوچ، کورد و حتی تورکمنلرین دورومو بو باخیمدان بیزدن فرقلیدیر.
5.بو ایدیعا کی بو مرکزچی قووهلرین بیزه بسلهدیی بو منفی موناسیبت، آذربایجان میللی حرکاتینین آشیریلیغی، سیاسی تشکیلاتسیزلیغی، مانیفستسیزلییی، سئکتاریسمی و دیگر نئقاتیو سجیهلریله باغلیدیر، بیر مغلطهدیر. مگر بلوچلارین هانسی مثبت سؤیلمی. مانیفستی یا (جندالله دیشیندا!) سیاسی تشکیلاتی واردیر؟ بئلهایسه نهدن بو سویوق موناسیبت (اصلینده بایکوت) بوجور کومپاکت حالیندا دیر؟ یعنی اگر مثل اوچون ایراد حرکتین آشیریلیغیندادیر، بس بو هئچ معیارلا آشیری اولمایانلارا قارشی بو بایکوتون سببی نه دیر؟ اگر مرکزچی سولچولار، میللی حرکاتی "ساغ" گؤردوکلریندن بو حرکاتا قارشی نیفرت پوسکورورلر، نهدن آشکارجاسینا سولچو اولان میللی فعاللارا دا بو بایکوتدان و نیفرت کاپانیاسیندان برابر پای دوشور؟ اگر مرکزچی قووهلر، آذربایجان میللی حرکاتینی، "تجزیه" کابوسونون تحققینه آپاران بیر فاکتور حئساب ائدیرلر، نه دن، آچیق آشکار آذربایجاندا اینسان حاقلاریندان مودافیعهائدنلر یا یالنیز آذربایجاندا ائتنیک و کولتورل تبعیضه قارشی سس قالدیرانلار دا بو بایکوتا معروض قالیرلار.
6.بو منفی موناسیبت و بایکوتون یوموشالماسینی وعده ائدن بیر فاکتور یوخدور. تورک اینسانینین ایراندا مرکزچی ایرانشهری و مرکزچی سوللار طرفیندن قبول گؤرن اؤزللیکلری، یوخاریدا یازیلان کیمی چوخ دقیق تعریف اولوبدور و اهل سنتدن (کوردلر، بلوچلار و حتی تورکمنلردن) فرقلی اولاراق، گرک مرکزی حوکومت و مرکزچیلییه اؤز وفادارلیقلارینی ایثبات ائتمکده، بیر آنلیغا بئله، قصور ائتمهسینلر. مرکزچی سوللار اگرچی ایراندا بوگون یوخ سویهسیندهدیرلر آمما هم مدیال گوجلری سایلاریلا موقاییسه اولمایان قدر آرتیقدیر و همده هر زامان آرتماق پتاسیلینه مالیکدیرلر و اونلار اوچون تورکلر گرک ایدئولوژی اساسیندا تعریف اولونموش "میللی مسئله" اوچون جیزیلمیش جیزیقلاردان چیخماسینلار.
7. بو آرادا، کوردلرین توسعه طلب سیاسی قووهلرینین مؤوقعی، آذربایجانی پاسیو گؤرمک و گؤسترمک و مرکزچیلرین گؤزونده اونو کوچومسهمک و آذربایجاندان گلن سسلرین قصورلو حئساب ائتدیکلرینی تیراژلاماقدیر.
8.دموکراسی و اینسان حاقلاری و آزادلیق یولوندا گئدن موباریزهنی، میللی حرکاته قارشی اعمال اولونان بایکوتون لغوینه و حتی یوموشالماسینا موکول ائتمک یعنی "مصادره به محال". باشقا سؤزله موباریزهنی تعطیل ائدیب، بیزه قارشی اعمال اولان تبعیضین ابدیلشدیرمک آرزوسوندا اولانلارا قوللوق ائتمکدیر. بو دنیزده بیزیم یئلکنیمیزه موافق کولک هئچ واخت اسمهییبدیر. بیز همیشه موافق اولمایان هر بیر شراییطه رغمن اؤزوموزو قورویوب و ایرهلی گئتمیشیک. بوگونکو طالعمیزده یالنیز اؤز ایرادهمیزه باغلیدیر. تورکلر هئچ زامان اونون بونون مرحمتینی گؤزلهمهدن اؤز یوللارینی سالارکن او یوللاردا یوروموشلر. بوگون ده، هئچ بیر قارانتی اولمادان و هئچ بیر مؤعجوزه اوممادان، گونئی آذربایجان و ایران تورکلرینین طالعی حاضیرکی نسلین ایرادهسیندن آسیلی دیر.
9.اگر بیز مشروطه اینقیلابی و ایسلام اینقیلابیندا هزینه وئریب، اؤزوموزو اودوزموش حئساب ائدیریک، او اینقیلابلارا قاتیلدیغیمیزا گؤره یوخ، او دؤورلرده "فنا فی مملکت" اولمامیز و هئچ بیر اؤزل میللی ایستکلریمیزین اولماماسی عوجوباتیندان ایدی. بو اودوزمانین آلترناتیوی، مئیدانی ترک ائتمک یوخ، مئیداندا داها دا آکتیو اولوب آمما بو دفعه اؤز میللی ایستکلریمیزی اونودماماقدیر.
10.ایراندا اولان وضعیتین، ایراندان کناردا دوامی کیمی، آذربایجان و ایرانین غیری آذربایجان تورکلرینین حاقلاری و حاق سؤزلرینین گؤرمزدن کلمک رفتارینی بیز گؤز اؤنونه آلیب و بو غیری موافق کولهیین تأثیرینی اؤنجهدن اؤز حسابلاریمیزدا لحاظ ائتمهلیییک. ان اساسی، بو غیری موافق کولهیی هر حیس ائتمهمیزده بیر مئنتال شوکا دوچار اولمامالیییق.
11.بوتون بوردا دئیلنلر، بیزی "تورکون تورکدن سوای دوستو یوخدور" کیمی یالنیش شوعارلارا ایناندیرماق یا خالقیمیزین یانیندا دوروب حاقلارینی مودافیعه ائتمهنین آغیرلیغیندان، مئیدانی ترک ائتمهیه بیر دعوت کیمی آنلاشیلمامالیدیر. تورکلرین تاریخدن سیلینمهییب، اؤزلرینی بوگونه آلتی باغیمسیز دؤولت و بیر چوخ اؤلکهده کومپاکت یاشایان گوجلو توپلوملار کیمی گتیریب چاتدیرماغا قادیر ائدن مؤعجوزه یا تصادف اولمامیشدیر. تورکلر غیری موافق هر بیر شراییطه رغمن، مؤعجوزهلر یاراتماغا قادیر اولموشلار. بوگون گونئی آذربایجان و ایران تورکلرینین دورومو و قارشیسیندا اولان تاپشیریق، تاریخدن اوخودوغوموز هئچ آیری بیر زمان اولدوغوندان داها چتین دئیر. سیاست دوام ائدیر، مئیدان آچیقدیر، بیز مئیدانین تک اویونچوسو دئیریک و مئیدان اصلینده بیزیمده داخیل اولدوغوموز، دوشمنلر و رقیبلر و دوست قووهلرین یاریش مئیدانیدیر. گونئی آذربایجان گرک گونوموزون طلبلری اساسیندا، آذربایجان تورکونون ایرادهسینی اورتایا قویماقدا، قطعیتلی داورانسین. مییلی حرکاتین تاریخی وظیفهسی، میللی ایرادهنین نه اولدوغونو دوزگون باشا دوشمک، بو ایرادهنی سیاسی شوعارلار و پلاتفورملارا ترجومه ائتمک و اونلارین محقق اولماسیندا، دایانمادان چالیشمالیدیر.
12.کونکرت اولاراق، دموکراسی، اینسان حاقلاری، جندر برابرلییی، سوسیال عدالت و چئوره سورنولاری کیمی بوتون ایران نفوسونون اورتاق دردی اولان ایستکلرله یاناشی، ائتنیک منسوبیتدن دولایی تبعیضیلره قارشیدا سسیمیزی قالدیرمالیییق. یوخسا سیاست مئیدانی بوشلوق سئومز و بیز او مئیدانی دولدورماساق، سیاسی مئیدان بیزی گؤزلهمهدن، بیزی ائنیک و کولتورل یوخ ائتمک آرزوسوایله هرگون باش یاستیغا قویانلارین الینه کئچه بیلر.
ستوکهولم، 17 اوکتیابر 2022


text:
ناخجیوان موختار جومهوریتی
ناخجیوان موختار جومهوریتی (لاتین تورکجه: Naxçıvan Muxtar Respublikası)، آذربایجان جومهوریتینه باغلی موختار جومهوریت دیر. ناخجیوان موختار جومهوریتی قوزئی و دوْغودان ائرمنیستان، باتیدان تورکیه و گونئیدن ایسه ایران ایسلام جومهوریتی ایله سرحدی واردیر.
تاریخی[دَییشدیر]
ناخجیوان بؤلگهسی آذربایجان خالق جومهوریتی یؽخیلدیقدان سوْنرا شوروی طرفیندن ایشغال ائدیلدی و غربی زنگهزورون شوروی طرفیندن ائرمنیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتینه باغیشلاماسی نتیجهسینده ۱۹۲۰-جی ایلده ناخجیوان شوروی سوسیالیست جومهوریتی قۇرولدو. ۱۹۲۳-جۆ ایلین فوریهسینده اینضیباطی دگیشیکلر نتیجهسینده ناخجیوان، جومهوریت وضعیتینی الدن وئریب شورویه باغلی ناخجیوان موختار دیاری عونوانیندا اوْلاراق اینضیباطی واحیدده یئرینی آلدی. ۱۹۲۴-جۆ ایلین یئنی اینضیباطی بؤلمهلرینده ناخجیوان، یئنیدن جومهوریت وضعیتینی قازاندی و آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتینه باغلی شکیلده ناخجیوان موختار شوروی سوسیالیست جومهوریتی آلداندیریلدی. ۱۹۹۰-جی ایلده عالی مجلیسین قراری ایله ناخجیوان موختار جومهوریتی قۇرولدو و ۱۹۹۱-جی ایلده آذربایجان جومهوریتی باغیمسیزلیغینی یئنیدن قازاندیقدان سوْنرا ناخجیوان بؤلگهسی آنا وطندن آیری اوْلدوغو اۆچۆن موختار جومهوریتی کیمی وضعیتینی قوْرودو.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Constitution of the Autonomous Republic of Nakhchivan: Article 10. Symbols of the Nakhchivan Autonomous state". Archived from the original on 2017-08-25. Retrieved 2017-06-29.
- ^ Xəlilzadə,elgunkh, Elgun Xelilzade, Elgun Khalilzadeh, Elgün. "Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi". Retrieved 12 June 2016.


text:
فولکلور کلمهسی فرانسه دیلیندن آلینمیش ایکی کلمهدن عبارت(فولک= خالق) و (لور= ادبیات، بیلیم، دانش) بیر مرکب آد دیر، توٍرک دیلینده بو کلمهنی شیفاهی خالق ادبیاتی آدلاندیریرلار. شیفاهی خالق ادبیاتی اوجسوز-بوجاقسیز بیر عنوان دیرکی اونون شعبهلرینی سایماقلا و یازماقلا قورتارماز.
شیفاهی خالق ادبیاتیندا شعر نوعلاری، داستانلار، تاپماجالار، عادتلر، عنعنهلر، تویلار، یاسلار، مراسیملر، اویونلار، آلقیشلار، قارقیشلار، لایلالار، اوخشامالار، افسانهلر و یوٍزلرله بئله- بئله عنوانلار فولکلور کلمهسینین کؤلگهسینده یاشاماقدادیرلار.
فولکلورو یارادانلار و اونلاری ساخلایانلارین کیم اولدوقلاری بللی دئییل، اونلارین صاحبلری، یارادانلاری و ساخلایانلاری عموم خالق دیر. فولکلور هر خالقین معنوی وارلیغی دیر، اونلاری قورویوب ساخلاماق هامینین وظیفهسی دیر.
جمهوری آذربایجاندا توٍرک دیلی فولکلوروندا اولدوغو قدر و ایللر بویو دانشگاهلاریندا ایشلهنیب و تدریس اولوبدور، اونلار حتی هر کندین اؤز فولکلورونو آیری و مخصوص کتابدا یازیبلار و مخصوص بو ایش اوٍچون بیر انستیتو اختصاص وئریبلر، او انستیتونون یئددی سمینارینا من دعوت اولوب و اشتراک ائتمیشم و بو بارهده ۱۶ جیلد کتاب یازیبلار، اونلارین هر بیرینده بیر شهرین و بیر کندین آیری- آیری فولکلورو یازیلیبدیر و فولکلور ساحهسینده مختلف مجلهلر چاپ اولور، اونلارین بیری، «دده قورقود» مجلهسیدیرکی فصلنامهدیر، کیمسه او انستیتویا مراجعه ائده اونو آلا بیلر.
امید ائدیریک، گلهجکده بیزیمده فولکلوروموزکی، گوٍنئیده آشیب داشیر، بیر یئره ییغیلسین، چاپ اولسون، فولکلور سئونلرین اختیاریندا قویولسون و بئلهلیکله فولکلوروموز قورونسون.
فولکلور قورتاران بیر عنوان دئییل، یعنی دائما” یارانماقدا و مدرنلشمکدهدیر، مثلا” اگر ۵۰۰ ایل اوّل سایاچیلار یالنیز سورنا و دؤهول ایله اوخویارمیشلار، ایندی مختلف سازلارلا ایفا ائدیرلر.
ایندی ایسه بو بؤلومده گوٍنئی فولکلوروندان نمونه اولاراق امکان قدر قید ائتمک ایستهییرم:
- · چیلّه مراسیملری
بؤیوک چیلله: قیش فصلینین و نووروز بایرامینین اَن بیرینجی و باشلانیش شنلیکلریندن و یا کومئدی- درام مراسیملریندن بیری اولان چیلله مراسیملریدیر، بو چیلله سؤزونون و آدینین معناسی اوٍستونده ده «او چیلیاسین سویوکیمی» سؤزو اولانلار دا واردیر. مثلا”بیزلر دئییریک، چیلله کلمهسی(چهل= قیرخ) دگیل و چیلهمک سؤزوندندیر، یعنی بو ایکی آیدا (دی- بهمن) قیش، سویوغونو، یئلی، طوفانی، قار یاغیشی یئر اوٍزونه سپمکدن و خلقی و مال حئیوانی دوندورماقدان گلیبدیر و بعضیلریده دئییرلر، بو چیلله اوخ کمانینین چیللهسیندندیر و او دا بونا گؤرهدیرکی، یایدا ایستیدن چیخمیش خالق بیردن بیره سویوغون جانلارینا دوٍشمهسینی، بیر چیللهدن آتیلان اوخ کیمی تصوّوٍر ائدیب، قیشین اوّلکی ایکی آیینی چیلله آدلاندیریبلار. بو ایکی آیی ایکی یئره بؤلوبلر، بیرینجی بؤلومو۴۰ گوٍن(بؤیوکچیلله)،ایکینجی بؤلوٍمو۲۰ گوٍن(کیچیک چیلله)، بس، بؤیوک چیلله ۴۰ گوٍندوٍر و دوٍز قیش گیرن گوٍندن و نووروز بایرامینا اوٍچ آی قالاندان باشلانار، بؤیوک چیلله قورتاران گوٍنون صاباحیسی گوٍن(بهمن آیینین اون بیریندن) کیچیک چیلله باشلانار و اودا ۲۰گوٍن اولور.
چار چار: بو ایکی چیللهنین آراسیندا بیر چار- چار دا واردیر، او دا ۴گوٍن بؤیوک چیللهنین سونو و۴ گوٍن کیچیک چیللهنین اوّلی اولور، ایندی ایسه اونلاردان هر بیرینه مناسب اولونان ایضاحلاری گتیریریک : خالق معتقد ایدیلر، چارچار باشلاناندا قیشین کسگین سویوغونون اَن شدّتلی زمانی اولار، اونا گؤره بو سکگیز گوٍنده ائولرینین ایچینده، کوٍرسولرین باشیندا اوتوروب، یئییب ایچمکله، دئییب گوٍلمکله و ناغیللارا قولاق آسماقلا بو بیر هفتهنی کئچیررلرسه، داها قیشین اَن کسگین سویوغو یاواش- یاواش آزالماغا، گئتمگه باشلایار، تورپاغین دا بوزو- دونو آچیلار و یوموشانار و تورپاغین عوٍنصورلری معتدیللَشر. چار چاردا جماعت قاووت حاضیرلایاردیلار، بو قاووت ۱۷نؤوع یئمهلی شئیلردن عبارت، یعنی «بوغدا، آرپا، داری، مکه، شاهدانه، قارپیز، قوهون یا قاباق توخومو، آغ نوخود، قارا نوخود، کوٍنجود، مرجی، لوبیا، پاخلا، اریک چردگی، لرگه(داغ لوبیاسی) و شکر» اولاردی، ایندیلر هامیسی اولماسادا، چوخونو حاضیرلاییرلار.
چیلله: شانجاندا، گوٍنئیده، آذربایجاندا و حتی شرق دوٍنیاسینین شومالی منطقهسینین خالقلاری آراسیندا قدیملردن معمول و متداول اولان کوٍرسو باشلاریندا اوتورارکن، چیللهنین باشلانیش گئجهسینه حاضیرلانمیش توخوملار، شیرنیلر، بیشمیش هدیک، مئیوه قاخی، لبلبی و بئله بئله حاضیرلامالاری و خصوصیله قارپیز کسیب یئمک و عائلهلر بیری بیرینین ائوینه ییغیشماق، چالیب اوخوماق، اویناماق، دئییب گوٍلمک و بعضی اویونلاری ایفا ائتمک ده نووروز بایرامینین آخیر چرشنبهسی کیمی اجرا اولونار. بوگوٍنده عائلهلر نیشانلی گلینلرینین ائوینه تاباق یوللایارلار و قیزین اؤزونه، آتا- آناسینا و حتّا باجی قارداشینادا پالتار و سووقت قویارلار. قیز ائویندنده اوغلان ائوینه تاباق جوابی گؤندررلر. اگر ائولری یاخین اولورسا عائلهوی حالدا، هانسینین دولانیشیغی و گئچینهجگی یاخشی و ائویده بؤیوک اولورسا، اونون ائوینه ییغیشارلار. بو گوٍنده هامی جهد ائدرلر، ایشلریندن بیر آز تئز اَل چکیب، ائولرینه گلیب، چیلله گئجهسینین ییغینجاغینا حاضیرلاشالار.
کیچیک چیلله: کیچیک چیلله بهمن آیینین اون بیریندن یعنی فئورالین ایگیرمی اوٍچوندن باشلانار، بؤیوک چیللهدن سویوق اولار، اونا گلین بارماغی آپاران دا دئیَرلر، بو سؤزو اونا گؤره دئیَرلرکی، «بیرگوٍن کیچیک چیلله ده، بیر کیچیک و تازا گلین شامدان سونرا قابلاری آپاریر چایدا یویور، گلندن سونرا قایناناسی بگنمیر و بیر داها قابلاری یوماغا گؤندَریر، بو ایش تکرار اولاندا، بالاجا و تازا گلینین بارماقلارینی سویوق آپاریر» او گوٍندن بو آدی کیچیک چیللهیه وئریرلر.
تکاب = تیکان تپه شهرینده ده ایکی چیللهنی ایکی قارداشکیمی بیلردیلر و کیچیک قارداشدان قورخاردیلار، چوٍنکی موٍمکونایدی بو ایگیرمی گوٍنده چوخلو قار یاغا و یوللار نئچه گوٍن باغلانا، آذوقه، یاناجاق و داوا درمان تاپیلمایا.
تیکاب شهرینین یولقون آغاج کندینده، بیرچایین کناریندا، ایگیرمی گوٍنون حسابینا۲۰ ائو آییریبلارکی،۲۰ گوٍن چیللهنین هر بیر گوٍنونده بیر ائوه ییغیشار، یئیَر، ایچَرلر و دئییب گوٍلرلرکی کیچیک چیلله قورتارسین. آمما اگر بیر دؤنه بیرینین ائوینده قوناق اولان گوٍن هاوا چوخ سویوق اولموش اولا، اوندا قوناقلار ائو صاحبیایله شوخلوق ائدیب، اونا فلان – فلان اولموش سؤزلردن دئیرلر: «سن نئجه قارا قاش قاباقلیسان، سنین ائوینده قوناق اولان گوٍن، هاوا بئله خاراب اولوبدور»، بوندان عجیبده بودورکی، اونلار تجروٍبه اوٍزویله بیلیرلر، تامام ایللرده هر او گوٍن او قاراقاش قاباقلی کیشینین ائوینده قوناق اولان گوٍن، هاوا قارانلیقلاشار، چوخ سرت سویوق اولار، قار یاغار و یول باغلانار. آنجاق گلن ایل یئنه ده هامان گوٍنده- هامان کیشینین ائوینه ییغیشارلارکی او سؤزلری دئسینلر و ظارافات ائدیب گوٍلسونلر.
جئیران بولاغ: میانا شهرینین جئیران بولاغ کندینده ده ایکی چیللهنی ایکی قارداش کیمی بیلهرک دئیرلر: کیچیک قارداش، بؤیوک قارداشدان سوروشار:
«سن گلیبسن نئیلهییبسن؟ اگر منگلرسم!
شاختامیکنده سالارام آغـاجلاری چاتلادارام
هر یانی بوز باغلادارام تامام خالقی آغلادارام».
بو سؤزلرین قاباغیندا، بؤیوک قارداش(بؤیوک چیلله) جواب وئرر:
«قاباغین یازدی سنین عـؤمورون آزدی سنین
حربه زوربـا دئمه چوخ فیکرین دایازدی سنین»
بئلهلیکله و خالقا اوٍمید وئریجی سؤزلرله، قیشین، چیللهنین و سویوغون قانشاریندا دؤزوٍملرینی آرتیرارلار.
آدینی چکدیگیم کیچیک چیلله گئجهلرینده عائلهلر بیر یئره ییغیشارکن بیری- بیریایله چرشنبهلر و آخیرچرشنبه ییر- ییغیشیقلاریندان و صاباحکی گوٍن نه ائدهجکلریندن سؤز آچارلار و سایاچیلارین، کوسالارین اوخودوغو و سؤیلهدیگی ماهنیلاردان و نئجه بو کیشیلرین گلین- کوٍرکن رولونو ایفا ائتمکلریندن و شیرینکارلیقلاریندان صؤحبت آچارلار. یئری گلدیکجه او کوسالارین روللاریندان و شخصیّتلریندن شانجان کتابیندا یازیلیبدیر.


text:
ارسین تاتار: "ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدام زیارت ائدیب"
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی پرزیدنتی ارسین تاتار 8 اوکتبر 2020-جی ایلده ایستیفادهیه وئریلن باغلی ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدامین زیارت ائتدیگینی سؤیلهییب.
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی پرزیدنتی ارسین تاتار 8 اوکتبر 2020-جی ایلده ایستیفادهیه وئریلن باغلی ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدامین زیارت ائتدیگینی سؤیلهییب.
تاتار اسکی شهرده وئردیگی معلوماتدا ماراشین 1974-جو ایلدن بری باغلی اولدوغونو خاطیرلاداراق بؤلگهنین تامامیله تورک فوندلارینا عایید اولدوغونو قئید ائدیب.
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی سرحدلری داخیلینده اولان ماراشی زیارتچیلره آچدیقلارینی خاطیرلادان تاتار بونلاری سؤیلهییب:
"داشینماز املاک کمیسیونو آدلانان کومیتهمیز وار. املاک صاحیبی اولان هر کسین مراجعت ائتمهسینی و املاکلارینین اونلارا گئری قایتاریلماسینی ایستییریک. حاضیردا پروسه سی داوام ائتدیریریک. بو گونه قدر ماراش بؤلگهسینی 230 میندن چوخ اینسان زیارت ائدیب. پاندمییه باخمایاراق رقم بو قدردیر. پاندمی اولماسایدی، زیارتچیلرین سایی بیر میلیونا چاتاردی. گؤردوگوموز تدبیرلرله، آچیلیشلارلا، توریزم و طلبه اؤلچوسو ایله قیسا مدت سونرا ماراشا زیارتلر آرتاجاق. ماراشین دیری ده ائلهجه. او گؤزل چیمرلیک و اوراداکی سوسیال تاسیس لر و پارکلار جانلاناجاق. اولوسلار آراسی حقوق چرچیوهسینده تدریجن مسکونلاشماغا آچیلاجاق".
ایلگیلیلی خبرلر
فرانسانین باکی ایشگۆدری باخانلیغا چاغریلدی
خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغیریلان فرانسانین موقتی ایشلر وکیلی لو لان، فرانسا اولوسال مجلیسینین آذربایجانا قارشی قبول ائتدیگی یانلیش و بؤهتان اؤزللیگیندهکی قرارا اعتراض ائدیلدیگی بیلدیردی
شاعیر مفتون امینی وفات ائتدی
سایینقالانین هولاسو کندینده آنادان اولان شاعر مفتون، ۹۶ یاشیندا اۆرک دورماسی سونوجو وفات ائتدی
آذربایجاندان فرانسایا تپکی
"فرانسا اولوسال مجلیسینده آذربایجانا قارشی قبول ائتدیلن یالان و بؤهتان اولان قرار، بیر مدت اؤنجه سنادا قبول ائدیلن قرار کیمی، فرانسانین آذربایجانا قارشی یئنی بیر تخریباتیدیر"


text:
پود(اؤلچو بیریمی)
پود — چکی اؤلچو بیریمی.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
پود آذربایجان خالقینین معیشتینه چوخ قدیملردن داخیل اولموش، ائل آراسیندا بو گون ده ایشلنن چکی بیریمیدیر. 40 گیرونکه و یاخود 2 باتمان 1 پود دئمکدیر. 16،4 کق-لیق چکی داشلارینا دا پودلوق داش دئییلیر. بعضی ادبیاتلاردا پوددان آذربایجان خالقینین معیشتینده آذربایجان روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلدیکدن سونرا ایستیفاده اولوندوغو گؤستریلیر. لاکین اون بئش-اون آلتینجی عصرلرده یارانمیش "کوراوغلو" داستانیندا پود سؤزونه راست گلینمهسی بو فیکری شوبهه آلتیندا قویور.
پهلوانلار ان جوخ پودلوق داشلارلا اویناییرلار. آذربایجاندا جوخ اسکی جاغلاردان گئنیش یاییلمیش زورخانا تاماشالاریندا پهلوانلار اوز گوجلرینی گوسترمک اوجون پودلوق و ایکی پودلوق داشلاری (و یا میلدن) گاه بیر-بیر، گاه ایکی-ایکی اللرینده توتوب گویه قالدیریر، اونلاری آتیب سینهلری، چیگینلری و کورکلری ایله ایتلهییردیلر. پودلوق و ایکی پودلوق داشلارین دیشله قالدیریلماسی پهلوانلاردان داها جوخ باجاریق و گوج طلب ائدیردی. اونلار داشلاری دیشلری ایله یئردن قالدیریر، اوینادیر و فیرلادیب کنارا آتیرلار کی، بو دا همیشه تاماشاجیلارین بویوک ماراغینا سبب اولوردو.
قایناق[دَییشدیر]
- آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 460. ایسبن 978-9952-34-152-2
- ASE، سککیز جیلد، باکی، 1984-جو ایل، ص. 40


text:
۰ (سایی)
۰ یوخسا صیفیر یا بوْش، ساییلارین بیریدیر. بعضاً دوغال سایی ساییلار و اوندا دوغال ساییلارین ایلک ساییسی اولار؛ بعضاً ده دوغال سایی ساییلماز.
اؤزللیکلر[دَییشدیر]
- صیفیر بیر سایییا آرتیریلاندا، اونو دَییشمز.
- بیر ساییدان صیفیر آزالسا، او دَییشیلمز.
- صیفیر بیر سایییا وورولسا، اونو صیفیر ائدر.
- صیفیر، صیفیردان سوْنرا، هر بیر سایییا بؤلونسه، صیفیر اولار.
- صیفیردان سوْنرا هر بیر سایی صیفیرا بؤلونسه، اونون جاوابی تعریف اولونماییبدیر.
- صیفیر، صیفیرا بؤلونسه، جاواب موبهمدیر و هرنه سایی اولا بیلر.
- صیفیردان سوْنرا هر سایی صیفیر قوهسینه یئتیشسه، جاواب ۱ اولار.
- صیفیر، صیفیردان سوْنرا هر سایی قوهسینه یئتیشسه، جاواب صیفیر اولار.
- صیفیر، صیفیر قوهسینه یئتیشسه، جاواب موبهمدیر و هرنه سایی اولا بیلر.


text:
لیلا بابایی : سسسیزلر جمعیتی ایله دموکراسی دوغرو(!)
لیلا بابایی مییانالیدیر و 24 یاشیندادیر. جامعهشناسی لیسانسینی همدانین بوعلی دانشگاهیندا اوخویوب، ایندی ایسه تبریزین سراسری دانشگاهیندا ارشد جامعهشناسی اوخویور. اصلینده مییانانین کوبلان کندندیرلر، او کند و اونون اطرافینداکی کندلر سوننودورلر. پایاننامهسینی ایسه آذربایجاندا سوننو-تورک قادینلار حاققیندا ایشلهییر.
———————————————————————————————————-
1. جمعیتیمیز اوزون ایللر بویونجا استبدادی قووهلر طرفیندن موختلیف سیتملره معروض قالدیقجا، سسسیزلهشیب و یاشامین گیزلی قاتلارینا سیغینیبدیر. آمما بو جمعیت بوتؤو دئییل و فرقلی گروهلاردان عبارتدیر. بونونلا دا فرقلی گروهلارین کیملیکلری، اونلارین ثروت و قدرت قایناقلاریندان فاصیلهلرینی معینلشدیریر. مستبد قووهلر، جمعیتی بوتؤولشدیرمهیه چالیشسالار دا، گئت-گئده همن فرقلی کیملیکلره مالیک اولان گروهلار اؤزلرینی هر بیر ساحهدن قیراقدا گؤردوکلری اوچون، هابئله دانیلیب ازیلدیکلرینه گؤره، نهایت بیر آرایا گلیب سس-سسه وئریب، اؤزلرینه رسمیت وئرمهیه چالیشاجاقلار. بو فرقلیلرین رسمیت تاپماسی دموکراسینین بیرینجی شرطی اولان پلورالیسمدیر. دموکراسینین ایکینجی شرطی اولان سکولاریزم ایسه دینی /مذهبی سیاستدن اوزاق توتماقدیر. آمما سادهجه دینی /مذهبی سیاستدن اوزاق توتوب فرقلی گروهلارین کیملیکلرینه رسمیت وئرمهمک وحتی تاپداماق بیزی صدام حسین و محمدریضا پهلوی کیمیلره گتیریب چیخاردار، دموکراسییه یوخ.
2. بیز دینی آزینلیق اولدوغوموز اوچون نئچه قات داها آرتیق آیری سئچکیلییه معروض قالمیشیق. بو آیری سئچکیلیکلر همی تورک همی ده فارس شیعهلری طرفیندن اولموشدور. نییهکی بوتون شیعهلر، سیاسی شیعهنین تحصیل سیستمینده ائییدیب اؤیرهدیلیبلر. سیاسی شیعهنین رادیو-تلویزیونونون موخاطبی اولوبلار. اونون قوردوغو توپلانتیلاریندا ایشتیراک ائتمیشلر. دئمهلی اوندان ائشیدن سؤزلری ایچلشدیریب، دونیا گؤروشلری ایسه بو سورجده فورمالاشمیشدیر. پس اؤزلریندن باشقا بیریلرینین کیملییی ایله یاشادیغی وضعیتین فرقینده اولا بیلمهدیکلری اوچون، ایستر-ایستهمز یا فرقلیلری گؤرمزدن گلهجکلر یا دا آیریمچی داورانیشلاری ایله اونلاری ازمهیه جهد ائدهجکلر.
3. کئچن گونلرده کلاب هاوسدا «آذربایجاندا دینی اقلیتلر» آدلی بیر رومدا یاشادیغیمیز آجیلاری باشقالاریلا پایلاشدیق. ساییمیز آز سسیمیز آلچاق اولسا دا، بو رومدا ایلک آددیم اولاراق سسیمیزی یوکسلدیب، بیزی چوخ زامان ائشیتمهین قولاقلارا یئتیرمهیه چالیشدیق. دینی آزینلیقلارا عایید اولان اینسانلار هر زامان باسقی آلتیندا اولدوقلاری اوچون، حتتا اولارا گلین یاشادیغینیز تجروبهلرینیزدن دانیشین دئینده قبوللانماییب، سورادان اولار اوچون هزینه و موشکول یارانماقدان قورخورلار دئییرلر. آنجاق نهایت آذربایجانین فرقلی منطقهلریندن اولان موختلیف دینی و مذهبی آزینلیقلار؛ سوننو، کوره سوننو، اهل حق و یهودی تورک یولداشلارلا ایلگیلهنیب بیر آرایا گله بیلدیک. آمما بو دانیشیقلاردان سونرا شیعه جمعیتیندن هم منفی و هم موثبت تپکیلر آلدیق. هم حیمایت و هم گئنه ده دانیلدیق. آذربایجاندا دینی آزینلیقلارا بئله بیر تبعیضلر یوخدور و آذربایجانلیلار هئچ زامان بئله دئییلدیلر اؤز میللتلرینه گؤره سؤزونو بول-بول ائشیتدیک. او حالداکی بیز بیر تورک اولاراق شیعه تورک آکتیویستلرله هر زامان مرکزین فارسلاشدیرما سیاستینه قارشی اعتراضا قالخیریق، آمما همن شیعه آکتیویست دوستلار بیزه اولان دینی آیری سیئچکیلییی گؤرمزدن گلیرلر یا دا «سوننوچولوک ائتمهیین، تفرقه سالمایین، هله بو سؤزلرین واختی دئییل» دئمکله بیزی سوسدورماغا چالیشیرلار. دوغروسو بو گون بو سیرا سؤزلری دانیشماغین لاپ اصیل واختیدیر. بو گون آذربایجان حرکاتینین سؤیلهمیینی دموکراتیکلشدیرمک اوچون سکولاریزمدن (میللی حرکتین بدنهسینین سکولار اولدوغونا اینانیرام) علاوه پلورالیزمه ده مجهز ائتمهلیییک. نییهکی بیزده پلورالیزم اولماسا فقط توپلومو تورکلشدیرمهیی دوشونه بیلهجهییک.


text:
جدای
جدای Jedi اولدوز ساواشلاری فیلملرده بیر قوشما و قورغو کیمسه دیر.اسکی چاغدان مذهبه باغلی بیر تشکیلات بیلیم اینسانلارا یاریدم ائتمک اۆچون قورولموشدور و جدای بو تشکیلاتین راهیبی و باشچیسی اولوردو. بو تشکیلات ۲۵.۰۰۰ ایللر اؤنجهدن بیلیم اینسانلارین یاردیمینا چالیشیردی.
جدای تشکیلاتی چوخلو بیلیم اینسانلاری هابئله فیلسوفلار، یازیچیلار، مهندیسلر، حکیملر, آرشیتکتلر, دیپلوماتلار و قوشونچولار اولوردو و بو تشکیلات خئیر ایشلرده و یاردیم اولماقدا و ظۆلم ایله قارشی دورماقدا چالیشیردی.
اونلارین اسلحه سی ایشین قیلینجی دیر و چوخلو ساوشلاردا بو قیلینج ایله قارشیلاری مغلوب ائدیبلر. فورس (عرفانی بیر گۆج) گۆجو ایله یاخچیلاری پیسلیکلر قاباغیندا یاردیم ائدیر. جدای شووالیهلری بۆتون یاشاملاریندا حق اۆچون چالیشیردیلار و سیثلر کیمی ایشین قیلینج ایله ساواشیردیلار.


text:
گئتگینن تورپاغین آلتیندا داداش، راحت یات!
سنه دای هورمییهجک کتده آلاش، راحت یات!
دیریکن خاطیریوه یئرکؤکو سویمازدی بو ائل
سنه هرشئی سویاجاق کاتدا خوداش، راحت یات!
داها مات قالمییاجاقسان تویوغون قیمتینه
سنی سینسیتمییهجک بیرده لاواش، راحت یات!
نه گؤزل گونده گولوم مقصدیوه چاتدین، آخئی
قار یاغیر اوستووه چوخ چوخدا یاواش، راحت یات!
یادگار قالسا اگر بیر بالا دفتر سندن
ائدهجکلر سنی حافظله توتاش، راحت یات!
آیلار ایللر سنه تک بیر«قورو احسن» دئدیلر
قورولار ایندی اگر اولسادا یاش، راحت یات!
جیبلرون حسرتینی چکدیگی پوللار ایندی
اولاجاق قبریوین اوستونده شاباش، راحت یات!
شکلیوی رمکده نصب ائیلییهجکلر دووارا
گرانئتدن قوناجاق اوستوه داش، راحت یات!
یوخسول ایدین سنی سایمازدی قوهوم قارداشلار
تانقاهین چیخسا دوشر کتده ساواش، راحت یات!
تؤک داغیت ائیلییهجکلر مالووی مجلیسده
گئدهجک موفته قازانجون باشاباش، راحت یات!
بیرده گر قالماسا سنده آزاماز یئرده بی شئی
دوشهجک بورجا اوشاقلار آی آتاشٍ، راحت یات!
آروادوندا سنی چوخ یول سایا سایمازدی قاغا
ار تاپینجاق گییهجک قاره قوماش، راحت یات!
او کئچل کلّهوه توک یاپدیراجاق شکلونده
اولاجاقسان اوجا بوی بیر قاراقاش، راحت یات!
قالمادی قئیدیوه عؤمرونده سنین بیر یئکه باش
گلهجک مجلیسیوه یوز یئکه باش، راحت یات!
بیزیم ائللرده اؤلندن سورا اینسان دوغولار
بیز ندن اولدوق ازلدن بئله چاش؟ راحت یات!
من اؤلوم هر نه قدَر قورتداسالارخورتداما سن
لااقل نوش ائلهروک بیر کاسا آش، راحت یات!
بیزیم ائلده نه چوخ ایمیش اؤلونون منزلتی
دئییرم من ده اؤلئیدیم بئله کاش، راحت یات!
آی «نیراوغلو» دییهسن کی گئنه سارساقلاییسان
گئتگینن یورقانین آلتیندا داداش، راحت یات!
گئتگینن تورپاغین آلتیندا داداش، راحت یات!


text:
قیز-قوو(اویون)
قیز-قوْو- آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر مؤوسوملرده اساساً گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیری اولموشدور.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
آذربایجانین قدیم خالق اویونلاریندان بیری اولان قیز-قوْواویونو داها چوخ اورتا آسیادا وقازاخیستاندا یاییلمیشدیر. آذربایجانین بعضی بؤلگهلرینده بو اویونو قیز-قوُ آدلاندیریرلار.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
اویوندا بیر نئچه جوتلوک آتلی اوغلان و آتلی قیز یاریشیرلار. اویون اۆچون موعیّن ائدیلمیش مسافهنین بیرینجی حیصهسینده ( بو مسافه عادتاً 300-400 متره برابر اولور ) آتلی اوغلان قوووب قیزا چاتمالی و اونو اؤپمهلیدیر. اگر اوغلان قیزی اؤپه بیلمزسه، اوندا قاییدان باش قیز الیندهکی قامچی ایله اوغلانی "جزالاندیریر". اویونچولاردان یاخشی آت سورمک باجاریغی طلب اولونور.
بو اویون تیم شکلینده ده کئچیریله بیلر. اویوندا ایجازه وئریلمهین یئگانه شرط اوندان عیبارتدیر کی، قیزی اؤپمگه چالیشان اونون بوینوندان یاپیشا بیلمز. چونکی، بو زامان قیزین آتدان ییخیلماق تهلوکهسی وار.
قایناق[دَییشدیر]
• آینا اوشاق انسکلوپدیاسی، ایدمان گوج و گؤزللیک. باکی، "آینا مطبوع ائوی". 2004. ص.94.


text:
“کسمه یولدور بو شهر”
محمدرضا باغبان کریمی
الیمیزده اولان “کسمه یولدور بو شهر” آدلی شعر دفترینی علی کریمینین یازدیغی اثری اینجهلهمک ایستردیم. سئویندیریجی حالدیر کی اؤلکهمیزده تورک دیلی هله رسمیت تاپمامیشسا دا، تورکجه یازیلان کیتابلارین سایی گونو – گوندن آرتیر؛ اؤزهللیکله گنج شاعیرلر اؤز قلملرینی آنا دیللرینده سیناییرلار. گاهدان بو چالیشمالار ایچهریسیندن ائله دهیرلی اثرلر چیخیر و ائله هنگامهلر یارانیر کی هله رسمی دیل اولان، بوتون ملتین هزینهسیندن یارارلانان دیلده بئله اثرلری گؤرمک بیر معجزه کیمیدیر. ایندی گؤرمک لازیمدیر کی بیزیم دیلده نهلر واردیر کی هر ایل نئچه – نئچه بئله معجزهلره شاهید اولوروق!. دیلیمیزین گؤزهللیگی، اؤزهللیگی و شاعیرلریمیزین غیرت و همتی ایله بئله هنگامهلر یارانیر و گلهجگه اومود چیچکلری تومورجوقلانیر.
ادبی اثرلر و شعر دفترلرین هامیسی آخساقسیز اولا بیلمز و شاعیرلریمیز ده تشویقسیز بیر یئره چاتمازلار. آنجاق یئنی اثرلر اینجهلهمهلره، آراشدیرمالارا و تشویقلره نیازلاری واردیر. بو گؤستهریلر، انتقادلار و تشویقلری منتقدلر گؤرمهلیدیرلر. نه قدهر بو منتقدلرین سایی چوخالیرسا، تنقیدلر دوزگون و علمی اولورسا شعر دفترلریمیز ده آخساقسیز و یاخشی اولاجاقدیر. بو تنقید و تشویقلر شعر دیلیمیزی گؤزللهدهجک و گلهجگه یول آچاجاقدیر. قیسساسینی دئمک بودور کی بوگون منتقدلره نیاز دویوروق، آراشدیرمالار، تنقید ائتمک و شاعیرلرین یارادیجیلیقلارینی آغیر – یونگول ائتمک شعریمیزین یولونو آیدینلاشدیرمادا یاردیمچی اولار. ایندی بو باخیشلا، علی کریمینین کسمه یولدور بو شهر اثرینی اله آلیب، اونا توخونماغی بیر بورج کیمی گؤز اؤنونه آلیرام.
ایلک اؤنجه شعرین دیلی حاققیندا دانیشماق لازیمدیر. هر شاعیرین اؤز شعر دیلی اولمالیدیر. شاعیر بو دیله توخونمالی و اونا دقت یئتیرمهلیدیر. شاعیر ایلک پلاندا دیل و شعر دیلینه دقت ائتمهلیدیر. دیلین بوتون گؤزهللیکلرینی تانیمالی، دوزگون ایشه آپارمادان علاوه، اونون گؤزهللیکلرینه ال تاپمالیدیر. او، دیل ایله دوستلاشمالی، اونو دریندن تانیمالی، اونونلا اوینامالی، روحونو منیمسهمهلیدیر. شاعیر دیل ایله او قدهر اوینامالیدیر کی یئنی اینجهلیکلر، یئنی گؤزهللیکلر اوندا تاپاراق اونا دا قول – بوداق وئرمهلیدیر. شعر، یانی دیل؛ دیلسیز شعر اولاماز. شعر سؤیلهمک ایستهین هر کیمسه، اؤزونه مخصوص بیر دیل صاحبی اولمالیدیر، یوخسا بیر تقلیدچی و اؤزگهلرین شعرینی یانسیلایان و باشقا شاعیرلرین شعرلرینی گؤتوروب، بوروشدوروب اونا تای بیر سؤیلملر یاراداجاق و داها اونون شعری اولمایاجاقدیر. بونا شعر دئمک بیر آز چتین. بو، داها شعر یوخ، بلکه تقلید سؤزودور. “دیل وارلیغین ائویدیر”. شاعیرین وارلیغی اونون دیلیدیر. شاعیر اؤزونه مخصوص شعر دیلینی کشف ائتمهسه، بو ائوه و بو وارلیغا صاحب اولمایاجاقدیر. هر شاعیر بو ائوی اؤزو تیکمهلیدیر. دیلیمیزی بو ائوسیزلیکدن قورتاران، بو پوزقونلوغا سون قویان شاعیرلره عشق اولسون!
دیل، دوشونجهنین، دویغونون، باخیش و گؤروشلرین بیان واسیطهسیدیر. دوشونجهنی دیل ایله وارلاندیرماق اولار؛ وجودا گتیرمک اولار. دویغونو دیل ایله بیان ائتمک و یاراتماق اولار. شاعیر بو دیله مالیک اولمالیدیر. شاعیرین اؤزونون شعر دیلی اولماسا، شعری ده اؤزونونکو ساییلماز، بئلهلیکله شاعیرین ایلک گیرهوی اونون دیل کشفی و اونا صاحب چیخماسیدیر. سون سؤز بودور کی: مدرن شعر سؤیلهمک اوچون مدرن دیل گرهک! بورادا سؤزوموز داها چوخدور. شاعیر مدرن اولماق ایستهییرسه، مدرن شعر سؤیلهمک دیلهییرسه، مدرن دیل یاراتمالی، دیلینی اله گتیرمهلی و اونا مالیک اولمالیدیر.
علی کریمی، “کسمه یولدور بو شهر” شعرینده، بو آلاندا نلر ائتمیشدیر؟
هر زامانین اؤز دردی و اؤز دوشونجه طرزی واردیر. بوگونون دردی ۸۰۰ ایل بوندان اؤنجه ایله توتوشدورمالی دئییلدیر. دردلر، مسالهلر و دوشونجهلر یئرلی – دیبلی فرقلنمیشدیر، گلیشمیشدیر. بوگون داها گولدن – بولبودن، شمع و پروانهدن و باشقا خولیالاردان دانیشماقلا شعر سؤیلهمک اورهیه یاتان دئییلدیر. دوغرودور شاعیر آزاددیر، اما آزاددیرسا شعری آلقیشلانمادیرسا ده اوموب – کوسمهسین. بلکه اؤزوندن کوسسون!
تعارفسوز دئمک گرهکیر؛ شعر- دوشونجه، دویغو و بیلیم ایله قارماشیق بیر اولایدیر. بیلیمسیز، دوشونجهسیز شعر نهیه گرهک؟ بونلار اولدوقدا، اونو ائله بیر فورمایا و قالیبا سالماق گرهکدیر کی اوخوجودا دویغو یارادا بیلسین. بونلار بیرلشیرلرسه اوخوجودا ائتکی بوراخاجاقدیر و شاعیر اؤز هدفینه چاتاجاقدیر.
شاعیریمیز کریمینین شعرینه گلدیکده، او شعر دیلینه یاخینلاشمیش و اؤزونه اؤزل دیلی منیمسهمهیه قادر اولموشدور. اونون ایلک شعر دفتریله بو یئنی شعر دفترینین دیلی شاعیرین اؤز امضاسینی گؤستریر و بیرینجی دفتره گؤره بؤیوک آددیملار ایرهلی آتمیشدیر. کریمی بو ساحه ده یاخشی ایشلهمیش و قبول اولونان بیر نومره آلا بیلمیشدیر. دوشونجه آلانینا گلدیکده، شاعیرین سؤزو واردیر. او، دوشونجهلی بیر شاعیردیر؛ مذهبی بیر قونونو سئچیب و دوشونجهلرینی بو قونویا باغلامیشدیر. تامام نوحه شاعیرلریندن فرقلی اولاراق، یئنی بیر باخیشلا، یئنی بیر دیل ایله بو قونودا دانیشماق ایستهمیش و باشاریلار گؤسترمیشدیر.
بو دفتری یاراتمادا قوشما فورماسیندان یارارلانمیش و بیر آددیم کئچن دفتردن ایرهلی گئتمیشدیر. “حیدربابایا سلام” اثری هله ده اؤز ایشینی گؤرمکدهدیر. حیدربابا ۱۱ هیجالی اولاراق، هر بیر بند بئش مصرعدن عبارت بندلر تؤرهدیر. کسمه یولون دا فورماسی هماندیر، آنجاق ۱۱ هیجا یئرینه ۱۵ هیجانی گؤتورموشدور. حیدربابایا سلام، هله ده وار بیر شاه اثر کیمی اؤز ائتکیسینی بوراخیر، هله اؤز یاخاسینی اونون الیندن قورتاران آزدیر. حیدربابا ۱۱ هیجاسیلا ساده و گؤزل اولاراق، ایچ بؤلوملری ده اونو داها دا گؤزللشدیرمیشدیر؛ بورادا ۱۵ هیجایا چاتمادا، داها او فورما و او تقطیعلر پوزولور؛ کی البتده بو اؤزو یاخشیدیر:
شهرین کؤنلونو
آز قالدی دیغیرتی داغیدا
وئردی اؤز قیلدیغینا
قارقیشی دا،
دانلاغی دا
خیرران پوندوره دوشدو گولو ده
یاپراغی دا
بویوخوب کندینه بیر جار
خزهل ائتدی اؤزونو
قالخیزیب بیردن آیاق اوسته شل ائتدی اؤزونو.
گؤروندویو کیمی هر بیر مصرع هاوا جهتیجه یئنی شعره یاخینلاشمیش، آنجاق قافیهلر یئنه اونو زنجیرلهمیشدیر. گاهدان قافیهلر داها بؤیوک بیر ردیفلره چئوریلیر:
دام، نا دام!
اگنیمه
گؤی تاخدیم
اونون اوجباتینا
گونشین
آردیناجان آخدیم
اونون اوجباتینا
سن گلن یوللارا دا باخدیم
اونون اوجباتینا
اورا گؤستردی منه
عؤمرون
اجل چاتمازینی
ارودا من فتح ائله دیم
وارلیغین
ال چاتمازینی
تاسفله هئچ بیر نقطه، ویرگول دا یوخدور. قالسین هله. منجه شعر داها اسکی باخیشلارلا – قالیبا، قافیهیه باغلی اولمامالیدیر. تکرار الیندن قورتارماق لزومو دویولور. داها شعر حتمی اولاراق موسیقی، اؤلچو، قالیب و قافیهلره باغلی دئییلدیر. شعرده دیل دوزگون اولورسا، دوشونجه آغیر اولورسا، دویغو ایله اوخوجونو ائتکیلندیرمهیه باشقا یوللاردا واردیر و او، شعریت دورومودور.
دفتره دؤندوکده، کریمی یئنی بیر دیله مالیک اولموش، دیلی زنگان شاعیرلریندن فرقلهنیر؛ یئنی و دوغروجول بیر دیلدیر بو دیل. بونونلا بئله کی شاعیری تانیدیغیم اوچون بیلیرم بورا شعرین سونو دئییل و شاعیر بو چالیشمالاری داوام ائدهجکدیر. بو ایناملا بو شعر دفترینی دهیرلندیریرم. اونا اللرین آغریماسین دئییرم. گلهجهیینه ده دوغرودان دوغروسونا اومود بسلهییرم. آنجاق باشقا طلبلرده شاعیردن واردیر؛
شاعیر شعری قوشوب، الینی یازمادان چکیر. ایندی اوخوجودور کی شعری اوخویوب، اونونلا سیر و سلوکا باشلامالیدیر. شعر اوخویوب قوتولدوقدان سونرا، اوخوجونون ایشی باشلاییر. شاعیر بورادا شعرینی بیتیرمیش حالدا اوخوجوسونا تحویل وئریرسه، اوخوجونو هئچه سایمیشدیر. داها میدانی باغلامیشدیر. بورادا اوخوجونون سیر و سلوکی توکهنیر. شعری بیتیرمک شاعیرین گیرهوی یوخ، اوخوجونون گیرهویدیر. بودور کریمینین شعرینین ضعفی!
منجه کریمی غزل شاعیریندن قوشما شاعیرینه یوکسلمیشدیر؛ اما هله شاعیر یوخ، بلکه بیر اوزان شاعیریدیر. هله قالیبدان آزاد اولمامیش، هله ده قافیه دالیجا گزیر؛ نه قدهر باشاری ایله بو قونویا توخونورسا دا، سؤزجوکلری باغلی بیر میداندا آت قوودورما کیمیدیر. هله تکرارلانمالارینی نظرده توتمورام. بونو دئمهلییم کی شاعیر بیزی باشقا بیر دونیایا آپارماغا چالیشمیشدیر، ایمگهلر، سیمگهلر واردیرسا – واردیر – سیرالانیر، سرگیلهنیر و تکرارلانماسیلا داها گؤزللیگی اوخوجودان آلیر. قافیهلی دونیا، داها قاپالی بیر دونیادیر؛ سیمگهلر طرد اولونمور بلکه بوگونون ایستکلری اساسیندا اولمالیدیر. سیمگهلر سئچیلیرسه، اولوسال، اولوسلار آراسی سئچیلمهلیدیر. شاعیر، اسکی موتیولری بوشلامالی، باخیش چرچیوهسین دهگیشمهلیدیر. کریمی بو ایشی گؤرموشدور. امام حسین(ع) اوچون نوخه خوانلار کیمی باخمیر.
شاعیرین سؤزجوکلر دونیاسینا گلدیکده، یئنی ایشلر گؤرونور کی زنگاندا ایلک دؤنه بو ایش گؤرولمکدهدیر. کریمی دفترین ایلک صفحهلرینده نثر ایله باشلامیشدیر. شاعیرین یازدیغی اؤن سؤز، اونون شعرینین مانیفئستی کیمی دهیرلنمهلیدیر. تام شاعیرلر بئله بیر ایشی گؤرموشلر و گاهدان همین ایش ایله انقلاب یاراتمیشلار. کریمی ده بو ایشه ال وورموش. اما سؤزجوکلردن یارالانمادا کاشکی درین فیکیرلهشیب و سؤزجوکلری دوزگون استفاده ائدیدی. اولقو ، اولای و حادیثه معناسیندا یوخ، بلکه نمونه معناسیندا – الگو شکلینده فارسیجایا دا داخیل اولموشدور. بئله – بئله خیردا خطالاری دا شاعیریمیزدن ایسته میریک. گاهدان دا بیر سیرا قاباقجادان یارانمیش سؤزجوکلری دوز اؤز یئرینده ایشلتمهمیشدیر. بونلار البت کی اونون شعرینه ضرر وورمور. اما اوندان آرتیق انتظارلار اولدوغو اساسیندا بو سؤزلر ایرهلی گلیر. سون سؤز بو کی: علی بی؛ چالیش، یاز، یارات و بیزی دویور! سنه یئنی باشاریلار و اسن گونلر یولدادیر!


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
یک لقش سین، ای منیم اللهم! مِن سِنِه و سِنین اِلامِتلِرینِ ایمان گِتیرمیش بیر بَندَنِم. گورورسن، سِنین مرهمِت قاپینا یونَلمیش و وزومو سِنین اینایِت صهیلین توتموشام. سهنی و وریرهم ئن گؤزل ادلارینا و ئن اوکا سیف تلرین - نمئتلرینین قاپیسینی منیم و زوم آچ. سونرا ایس یاخشی اَمَلِرَ مووَفَفَق ایله، سِن ای بوتون آدلار و سیفتلرین صاحبی!
من فقیرم، ایلاهی، سانس زنینسان. اوزومو سئن تئرف توتموشام و سَندَن خوبقا هر شهیدن اینقیتا اتمیشَم. یالوارام سینه، اینایتینین منی ماهروم اتم و بیندلرین آراسیندا سیچیلمیشلرین وچون موهین یتدیینده می بینیم.
ای مِنیم اللهیم، مَنِیم گؤزلِریمدن پِردِنی قَلَدیر کی، سِنین یاراتدیقلارین وچون ایستدیکلرینی گؤروم و سِنین ئَسِرلِرینین قَلَدِرِنین. منیم روحومو، یا رَبَب، اؤزونون ئن قؤدرتلی اَلامَتُلِرینل مفتون ایله و مِنی نفس و احتیراسین دئرینلییند قورتر. سونرا من بو دونیانین و آکسیرتین خئییر-بئرکهتینی یاز. Sən istədiyini etməyə Qadırsən. Səndən başqa Allah yoxdur، Ən Cəlallı، hamının yardım Axtardığı الله.
مِن سِنِ شُکرلِر اِدِیرِم، ای مِنِیم رَبِبِم، سِن مِنی قَفلِتِدِن اویاتدین، آیِلتدین و بِندلِرینین قَسَلَکَرِیَتَنِ قَافِلُو. ایندی یسئنین مَهِبِتین و رازیلیغین خطیرین، ایستدیکلرینین هیقیقتینی گؤرمی مِنی قدیر ایله. سین او کِسسن کی، هِر شی اونون قُدرِت و هوکمرانلیغینا شهادت وریر.
Səndən başqa Allah yoxdur، Ən Qüdrətli و Ehsan Edən Allah.
-بهاءالله
دنیایا باغلانماماق
دنیایا باغلانماماق
ایزن ور، سئن یاخینلاشیم و سئنین دیرگاهینین یایندا ساکین اولوم
من قیسمت ایله کی، مِن هِر زمان و هِر بیر هَلدا سِنین ایپیندِن یاپیش.
Mənim ürəyimi bütün bihüdə xəyal və şəkk-şübhələrdən azad eylə
Bilmirəm o nə Oddur ki, Sən Öz ölkəndə qalamısan- nə torpaq onun
اؤزومو سئن تئرف توتموشام و سَندَن خوبقا هر شهیدن اینقیتا اتمیش
اوز فهزلینل من اونو اتا و کی، سَندَن خوبقاسینا اهتیاج دویمایم.
Səfərdə, istərsə evdə məşğuliyyətim-də ya işimdə ikən bütünlüklə Sənə tə
مِنی او کِسلِرین سیراسینا یاز کی، سِندِن خوبقا هِر شهیدن اینقیتا ادیبلر.
İnqita piyaləsini doldur و ə Sənin احسان متکلیسیند اؤز مَهَبَتینین شه ربی ایل


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
ای الله، منیم اللهم! سئنین بو کنیزین سئنی چاغیریر، سئن اینانیر، وزونو سئن توتوب یالواریر کی، اوز سماوی لوتفلرینی اونون وازرین یاغدیراسان، روحانی سیرلهرینی و لیلیک اونا.
الهی! منیم هیات یولداشیمین گؤزلرینی گؤرن ایله. سِنی تانیماغین نورو ایل اونون ورهیینی شاد ایله، اونون آغلینی اُز پارلاق کامالینا چزب ایله و آشکار چلالینی اونا آچماقلا روحونو سئوندیر.
الهی! اونون گوزو اونوندکی پردنی قالدر. اونون وازرین بول بیکسیشلرینی یاغدیر، سینه مگهبتین شهربیندان اونو منست ایله، اونو ایاغی یرد گزن، روحو گئول اِرِد وچان مریل. اونو پارلاک بیر چیراق ایله کی، اینسانلارین آراسیندا سئنین حکمتینین نور ایل ایشیق ساچسین.
هقیقتن، سِن Əziz، هامیش Əتا ادِن و اِلی آچیق اولانسان
-ابدول-بهاء عباس
Həyat yoldaşı (Ər)
آیللر


text:
قطرگه کیلگن دنیا کپ تماشاچیلریگه اسلام اورگه تیلماقده
اوشبو دایره ده دینی و مدنی فعالیت آلیب باریلماقده
قطرنینگ پایتختی دوحه ده گی قطره مدنیت مرکزی قیشلاق مسجدیدی، اسلام نی اورگنماقچی بولگن 2022 فیفا جهان کپ تماشاچیلری نینگ علاقه سینی تارتیب آلدی.
مسجدده بیرنیچه تیل بیلگن ایرکک و عیال واعظ (ملا) لر، توریستلرگه اسلام دینی و بغری کینگ لیگینی انگلتماقده.
خوددی شو مسجدنینگ ایشیگیده مهمانلر تیلفونلریگه تصویر آله دیگن 30 دن آرتیق تیلده اسلام بیلن تیگیشلی الکترونیک لوحه لر موجود ایکن، خواهله گنلر تورلی تیلده اسلامنی اورگه تووچی کیچکینه کتابلر قولگه کیریتیشلری ممکن.
قطرگه تورلی اولکه دن تشریف بیورگن جهان کپ تماشاچیلری اوچون کوچه و جاده لرده حضرت محمدنینگ یخشی عملرینی بیلدیرووچی حدیثلر آسیلگن وضعیتده.
علاقه لی ینگی لیکلر
آلمان باش وزیری اولکه سیده گی کودتا پلانی توغریسیده گپیردی
صربستان جمهوررئیسی: تورکیه غربی بالکان لرده تینچلیک نینگ تامین ایتیلیشی گه سبب بولماقده
صربستان جمهوررئیسی اوشبو توغریده اجتماعی ترماق آرقه لی بیانات بیردی


text:
آذربایجان مدرن شعری گئجهسینده چیخیش ائدنلردن شاعره رقیه خانیم کبیری و شاعر کیان خیاوین طرفیندن بیر ادبی خبر یایینلاندی. بو خبر اسطورهلر اساسیندا یاخین گلهجکده یاییلاجاق اورتاق یازیلمیش ایکی شعر توپلوسوندان عبارتایدی. رقیه خانیم کبیریدن الیمیزه چاتان تکمیل ائدیجی معلومات بئلهدیر:
“بیرینجی توپلو (اصلیکرم)دن یئنی آنلاتی اولاراق «بیر اوجاقدا ایکی کول توپاسی» آدینی داشیییر. تورک و دونیا اوسطورهلرینین کسیشیب بیرلشدییی یئر اولان بو کیتاب اون ایکی بؤلومدن( آلتی بؤلوم رقیه کبیری، آلتی بؤلومده کیان خیاوین قلمیله)عبارتدیر. بو کیتابدا اصلی کرم حیکایهسی یئنی بیر باخیشلا روایت اولونوب و انتشارات یاران واسیطهسیایله ارشاد ادارهسینده مجوز آلماق سیراسیندادیر.
ایکینجی کیتابایسه (یاری اینسان، یاری قوش- آراز قیزی) آدلی اورتاق یازیلمیش بیر شعر توپلوسودور. اون دؤرد بؤلومدن عبارت اولان بو کیتابین یئددی بؤلومو “آراز قیزی”کاراکتئرینین دیلییجه رقیه کبیرینین قلمییله و یئددی بؤلومو “یاری اینسان، یاری قوش(توغرول قوشو)” کاراکتئری دیلییجه کیان خیاوین قلمیله یازیلیب. بو کیتاب چوخ یاخیندا ارشاد ادارهسینه گؤندریلهجک.”


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس
- ۱۴۳۰ - عوْثمانلی سۇلطانی ایکینجی مراد٬ سالونیکی آلدی.
- ۱۸۰۳ - اوْهایو٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه قاتیلاراق ۱۷-جی ایالت اوْلدو.
- ۱۸۱۱ - کاوالالی محمدعلی٬ مملوکلری قالاسینا دعوت ائدیب ایمحا ائتدی.
- ۱۸۱۵ - ناپلئون بوْناپارت٬ اِلباداکی سۆرگوندن فرانسهیه گئری دؤندو
- ۱۸۶۷ - نبراسکا٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه قاتیلاراق اؤلکهنین ۳۷-جی ایالتی اوْلدو.
- ۱۸۸۱ - روس تزاری ایکینجی الکساندیر اؤلدورولدو.
- ۱۸۹۶ - آدوْوا ساواشی – حبشه اۆستون ساییداکی ایتالیا قوْشونلارینی مغلوب ائتدی.
- ۱۸۹۶ - هنری بکورل رادیونو یاراندی.
- ۱۹۱۹ - کورهنین تک طرفلی باغیمسیزلیق اعلانی.
- ۱۹۲۵ - آنادوْلو آژانسی قۇرولدو.
- ۱۹۳۵ - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی ۵-جی دؤنم چالیشمالارینا باشلادی. آتاتۆرک٬ ۴-جۆ دفعه جومهورباشقانی سئچیلدی. تۆرکیه مجلیسینده ایلک دفعه ۱۸ قادین میلّتوکیلی یئر آلدی.
- ۱۹۴۱ - آلمان قوْشونلاری بولغاریستانا گیردی.
- ۱۹۴۷ - تۆرکیهده «قادین» قزئتی یایینا باشلادی. قزئت٬ ۱۹۷۹ ایلینهجه٬ ۳۲ ایلده ۱۱۲۵ سایی اوْلاراق چیخدی.
- ۱۹۶۶ - بعث حزبی سوریهده حاکیمیّتی اله کئچیردی.
- ۱۹۷۵ - اوستورالیادا رنگلی تلویزیون یایینلارینا باشلادی.
- ۱۹۹۵ - یاهو قۇرولدو.
- ۱۹۹۷ - قبول اوْلونمایان شخصیت اعلان ائدیلن ایرانین ارزروم باشکوْنسولو سعید زارع ایرانا گئری دؤندو. ایران دا عوض آچاراق تۆرکیهنین تهران بؤیوککوْنسولو عثمان کوْراتۆرک ایله اورمیه باشکوْنسولو افق اؤزسانجاکی قبول اوْلونمایان شخصیت اعلان ائتدی.
- ۱۹۹۸ - تایتانیک دۆنیادا ۱ میلیارد دوْلار اۆستو قازانان ایلک فیلم اوْلدو.
- ۲۰۰۲ - آمریکا قوْشونلاری افغانیستانا گیردی.
- ۲۰۰۶ - اینگیلیسجه ویکیپدیا ۱ میلیونونجو مقالهیه چاتدی.
- ۱۸۰۷ - آمریکا کونقرهسی٬ هانسیسا بیر یابانچی شاهلیق٬ یئر و یا اؤلکهدن کؤله ایتحالاتینی قاداغان ائتدی.
- ۱۸۳۶ - تگزاس٬ مکزیکدن باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۵۵ - ایکینجی الکساندیر روس تزاری اوْلدو.
- ۱۸۸۸ - بیرلشمیش شاهلیق٬ آلمان٬ اوتریش-مجاریستان٬ ایسپانیا٬ فرانسه٬ ایتالیا٬ هولند٬ روسیه و تۆرکیه آراسیندا ایستانبول آندلاشماسی ایمضالاندی. بۇنا گؤره٬ ایرتیباطلی دؤولتلرین گمیلری هم ساواش هم ده باریش زامانیندا سوئز کانالیندان گئچه بیلهجکلر.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه ریزهنی روسیه الیندن قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ - تۆرکیه پوْسوْفو روسیه الیندن قۇرتاردی.
- ۱۹۲۳ - شوروی بیرلیگینین قۇروجوسو ولادیمیر لنین٬ اؤلوموندن اؤنجهکی سوْن یازیسی اوْلاجاق «داها آز٬ داها یاخشی» آدلی مقالهنی یازدی.
- ۱۹۳۳ - کینگ کوْنق فیلمی نیویورکدا گؤستریمه گیردی.
- ۱۹۵۶ - مراکش٬ فرانسهدن باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۶۱ - تۆرکیه دموکراتیک آزادلیقلار بارهسینده اوروپایا گۆوَنجه وئردی.
- ۱۹۶۹ - کوْنکورد اۇچاغی فرانسهده ایلک تست اۇچوشونو گؤردو.
- ۱۹۸۸ - آذربایجاندا ائرمنیلرله تۆرکلرین ساواشمالاریندان سوْنرا شوروی بیرلیگی آذربایجانا عسگری بیرلیکلر یوْللادی٬ خیاوانا چیخما یاساغی قوْندو.
- ۱۹۹۰ - نلسون ماندلا٬ آفریقا میلّی کونقرهسی باشوزیرلیگینه سئچیلدی.
- ۱۹۹۲ - اؤزبکیستان و مولداوی٬ بیرلشمیش میلّتلر عۆضوو اوْلدو.
- ۱۸۴۵ - فلوریدا٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ۲۷-جی ایالتی اوْلدو.
- ۱۸۷۸ - عوْثمانلی دؤولتی و روسیه آراسیندا آیاستِفانوس آندلاشماسی ایمضالاندی. بولغاریستان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۹۱ - فوتبالدا پینالتی آتیشی قۇرالی گتیریلدی.
- ۱۹۱۵ - ناسا قۇرولدو.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه آشکالهنی آزاد ائتدی.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه پازاریوْلونو آزاد ائتدی.
- ۱۹۲۳ - اینگیلیس گۆنئیلی کۆردلره هۆجۇم ائتدی. اینگیلیس هاوا قۆوّتلرینین باشلاتدیغی هۆجۇملاردا کۆرد کندلری بوْمبالاندی و ۱۰٫۰۰۰ نفر اؤلدو. بئلهجه بارزانچی حرکتی ۱۹۲۴ ایلینده مغلوب اوْلدو.
- ۱۹۲۳ - تایم درگیسینین ایلک ساییسی یاییملاندی.
- ۱۹۲۴ - تۆرکیهده عوْثمانلی خلیفهلیگین قالدیریلماسی و عوْثمانلی خاندانی منسوبلارینین خاریجهیه چیخاریلماسینا باغلی قانون قبول ائدیلدی.
- ۱۹۳۸ - سعودی عربیستاندا نفت تاپیلدی.
- ۱۹۴۲ - تۆرک رسّاملار جمعیتی ایستانبولدا قۇرولدو.
- ۱۹۵۰ - آلاسکا٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ۴۹-جو ایالتی اوْلدو.
- ۱۹۵۲ - تۆرکیهده ایسلام دموکراتیک حزبی محکمه قراری ایله باغلاندی.
- ۱۹۹۳ - ایران سرحدّیندن تۆرکیهیه گیرهرک آغری داغینا یئرلشن یاخلاشیق ۳۰۰ پ.ک.ک عۆضوو ۳۸ ساواش اۇچاقلارینین بۇمباردیمانی نتیجهسینده اؤلدو.
- ۲۰۰۸ - روسیهده دؤولت باشقانی سئچیمینی باشوزیر بیرینجی کؤمکچیسی دیمیتری مدودف یۆزده ۷۰/۲۸ رأیله قازاندی.
- ۱۴۹۳ - کریستوف کولومب٬ نینا آدلی گمیسی ایله آمریکایا چاتدی.
- ۱۷۹۱ - ورمونت٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ۱۴-جۆ ایالتی اوْلدو.
- ۱۸۸۲ - اینگیلیسده ایلک الکتیریکلی ترموا یوْلا دۆشدو.
- ۱۸۹۴ - شانقهایدا بؤیوک یانغین: ۱۰۰۰-دن چوْخ بینا کۆل اوْلدو.
- ۱۹۲۳ - آتاتۆرکون ۱۷ فوریهدهکی دانیشماسی ایله باشلایان ایزمیر ایقتیصاد کونقرهسی سوْنا چاتدی. کوْنقرهده میثاق-ایقتیصادی قبول ائدیلدی.
- ۱۹۲۴ - خلیفه عبدالمجید ائفندی و عوْثمانلی خاندانی تۆرکیهنین خاریجینه چیخاریلدی.
- ۱۹۳۴ - آنکارا رادیوسو یایینا باشلادی.
- ۱۹۶۴ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی٬ قیبریسا اۇلوسلارآراسی گۆج گؤندرمه قراری آلدی.
- ۱۹۹۲ - ایسپانیادان انگیزاسیون باسقیسی سببی ایله قاچاراق عوْثمانلی ایمپیراتورلوغونا سیغینان موسویلر٬ تۆرکیهیه گلیشلرینین ۵۰۰-جۆ ایلینی قۇتلادیلار.
- ۲۰۱۲ - ولادیمیر پوتین٬ ائدیلن سئچیملر نتیجهسی روسیهیه ۵۹/۳٪ رأیله ۲-جی دفعه دؤولت باشقانی سئچیلدی.
- ۱۸۲۱ - جئیمز مونرو٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دؤولت باشقانلیغی مقامینا ایکینجی دفعه گتیریلدی.
- ۱۸۳۶ - ساموئل کوْلت ایلک ۳۴. کالیبره آلتیپاتلار تاپانچانین سئری ایستحصالینا باشلادی.
- ۱۹۱۲ - ایتالیا اوْردوسو هاوا بالوْنلارینی عسگری هدفلرله ایشلدن ایلک اوْردو اوْلدو. ایتالیا اوْردوسو بۇ بالونلاری تۆرک دیفاعی خطلرینین گئریسینه ایکتیشاف هدفی ایله گؤندردیلر.
- ۱۹۱۷ - وودرو ویلسون٬ ایکینجی دفعه آمریکا جومهور باشقانی اوْلدو.
- ۱۹۱۸ - بولشویکلر٬ روسیهنین باشکندینی پتروقراددان موسکویا داشیدیلار.
- ۱۹۲۴ - ایستانبولدا معاریف مۆدورلوگو٬ تهدیف-تدریسات قانونو گرگینه مدرسهلره ال قوْیدو.
- ۱۹۲۴ - خلیفه عبدالمجید عائیلهسی ایله بیرلیکده تۆرکیهدن چیخدی.
- ۱۹۳۳ - بؤیوک بوحران٬ آمریکا جومهور باشقانی فرانکلین روزولت بۆتون بانکلاری باغلاییب مالی عملیاتلاری دۇردوردو.
- ۱۹۷۴ - یوم کیپور ساواشی: ایسرائیل عسگرلری سوئز کانالینین غرب یاخاسیندان چکیلدیلر.
- ۱۹۹۱ - عیراق٬ خلیج ساواشی اثرلرینی سربست بۇراخدی.
- ۱۹۹۴ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی٬ بوسنییه تۆرک عسگری گؤندریلمهسینی قبول ائتدی.
- ۲۰۰۱ - مکّهده حجده چیخان ایزدیحامدا ۳۵ نفر اؤلدو.
- ۱۵۲۱ - فردیناند ماژلان٬ قوآما چاتدی.
- ۱۷۱۴ - اینگیلیسلی مۆهندیس هنری میل تایپ ماشینینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۶۹ - دیمیتری مندلییئف٬ ایلک تناووبی جدولی آچیقلادی.
- ۱۸۹۹ - بایئر٬ آسپیرینی تیجاری بیر مارک اوْلاراق قئید آلتینا آلدی.
- ۱۹۰۲ - رئال مادرید فوتبال کلوبو قۇرولدو.
- ۱۹۲۷ - ایستانبول رادیوسو یایینا باشلادی.
- ۱۹۴۳ - اروین رومل٬ نازی آلمان آفریقا قوْلاوْردوسو باشچیلیغی وظیفهسینی بۇراخدی.
- ۱۹۴۹ - تۆرکیهده قادینلیغی قوْروما و سوْسیال یاردیم جمعیتی قۇرولدو. جمعیت٬ کیمسهسیز قیزلار و دۇل قادینلارا کؤمک ائتمه هدفینی منیمسهدی.
- ۱۹۵۷ - آفریقادا «قیزیل ساحیلی»٬ «غنا» آدینی آلاراق باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۷۰ - تۆرکیه جۆمهۇریتینین ۳۲-جی دؤولتی سلیمان دمیرلین باشوزیرلیگینده قۇرولدو.
- ۱۹۷۴ - اینگیلیسده سئچیملری ایشچی حزبی قازاندی. هرولد ویلسون باشوزیر اوْلدو.
- ۱۹۹۵ - اوروپا بیرلیگی عۆضوو ۱۵ اؤلکه ایله تۆرکیه آراسیندا گۆمروک بیرلیگی آندلاشماسی ایمضالاندی.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۷ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۸ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۹ باخ – دانیش – دییشدیر
- ۱۷۳۵ - گنجه شهرینین یاخینلیغیندا نادرشاه افشارلا روسیه آراسیندا آندلاشما ایمضالاندی؛ روسیه قوْشونلاری باکیدان چکیلدیلر.
- ۱۸۷۳ - آذربایجاندا تئاتر صنعتینین اساسی قوْیولدو؛ آذربایجان میلّی تئاتر گۆنو.
- ۱۸۷۶ - قراهام بل ایله کؤمکچیسی توماس واتسون٬ ایلک تلفون تماسینی گئرچکلشدیردیلر.
- ۱۹۱۰ - هالیووددا چکیلن ایلک فیلم اوْلان «اسکی کالیفورنیادا» گؤستریمه گیردی.
- ۱۹۱۹ - چینده کؤلهلیک گؤتورولدو.
- ۱۹۱۹ - عوْثمانلی ایمپیراتورلوغوندا احمد توفیق پاشا دؤولتی دۆشدو. یئرینه فرید پاشا دؤولتی قۇرولدو.
- ۱۹۴۵ - توکیو بؤیوک بوْمبالاماسی.
- ۲۰۰۵ - گری کاسپاروف شطرنج تورنومنتلرینه قاتیلمایاجاغینی آچیقلادی.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۱ باخ – دانیش – دییشدیر
- ۱۶۶۴ - نیوجرسی٬ اینگیلیس شاهلیغینین بیر مۆستعمرهسی اوْلدو.
- ۱۸۹۴ - کوکا کولا ایلک دفعه شۆشهده ساتیلمایا باشلاندی.
- ۱۹۱۳ - اوستورالیانین گلهجکدهکی باشکندی رسماً کانبرا اوْلدو. ملبورن کئچیجی اوْلاراق ۱۹۲۷-یه قدر باشکند اوْلاراق قالدی.
- ۱۹۱۸ - موسکو٬ روسیهنین باشکندی اوْلدو.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه ارزروم و آرحاوینی آزاد ائتدی.
- ۱۹۳۰ - هیندوستاندا ماهاتما قاندی٬ دۇز ایستحصالینداکی حؤکومت تکالینه قارشی چیخماق هدفی ایله٬ احمدآباددان دنیزه ۳۰۰ مایللیق دۇز یئریییشینه باشلادی.
- ۱۹۳۸ - آلمان عسگری بیرلیکلری اوتریش توْرپاقلارینا گیردی. صاباحیسی رسماً اوتریش آلمانا قاتیلدی.
- ۱۹۸۵ - تۆرکیهنین اوْتووا کوْنسوللوغونا ائرمنی ترورچولاری هۆجۇم ائتدی. بیر کانادالی پوْلیس اؤلدو. باشکوْنسول جوْشکون کیرچا یارالی اوْلاراق قۇرتولدو.
- ۲۰۰۰ - پاپ ایکینجی ژان پوْل٬ کیلسهنین کئچمیشده یهودیلرین٬ مۆخالیفلرین٬ قادینلارین و یئرلیلره قارشی ایشلتدیگی گۆناهلاردان اؤترو عفو دیلهدی.
- ۲۰۰۰ - صربیستان باشوزیری زوران دیندیچ٬ بلقراددا اؤلدورولدو.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۳ باخ – دانیش – دییشدیر
- ۱۴۸۹ - قیبریس شاهلیغی خاتونو کاترین کورنارو٬ آدانی ونیزه ساتدی.
- ۱۷۹۴ - الی ویتنی٬ پامبیق آیریشدیرما ماشینینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۲۷ - عوْثمانلیدا ایکینجی محمود دؤنمینده٬ مکتب-طیبّیّهی-شاهانه قۇرولدو.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه هینیس و کؤپروکؤیۆ آزاد ائتدی.
- ۱۹۱۹ - تۆرکیهده طیب بایرامی و مکتب-طیبیهی-شاهانهنین قۇرولوش ایلدؤنمی. حکمت بوْران باشچیلیغیندا٬ طیب جامیعهسینین ایستعمارچی گؤجلرین قارشیسینا رسماً چیخیشی سببی ایله بۇگۆن طیب بایرامی اوْلاراق قۇتلانماقدادیر.
- ۱۹۲۳ - گنجلر بیرلیگی ورزیش کلوبو آنکارادا قۇرولدو.
- ۱۹۳۹ - خاطای مجلیسی٬ تۆرک لیراسینی رسمی اوْلاراق قبول ائتدی.
- ۱۹۵۱ - کوره ساواشی: بیرلشمیش میلّتلر قوْشونلاری سئولو گئری آلدی.
- ۱۹۹۸ - ایراندا ۶/۹ ریشتر گۆجونده یئر تیترهدی.
- ۲۰۰۰ - نعیم سلیماناوْغلو٬ قوْپارمادا ۱۴۵ کیلو قالدیراراق دۆنیا رکوردونو قیردی.
- ۲۰۰۳ - تۆرکیه جۆمهۇریتینین ۵۹-جۇ دؤولتی٬ رجب طیب اردوْغان باشوزیرلیگینده قۇرولدو.
- ۱۸۲۰ - مئین آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه قاتیرلاراق اؤلکهنین ۲۳-جۆ ایالتی اوْلدو.
- ۱۸۴۸ - ۱۸۴۸ ماجار دئوریمی پاتلاق وئردی.
- ۱۸۹۲ - جسی و. رنو برقی پیلّهنی ثبت ائتدی.
- ۱۹۱۷ - ایکینجی نیکولای قارداشی میخاییل نفعینه تختدن چکیلدی.
- ۱۹۱۹ - اینگیلیس تۆرکیهنین مرزیفون شهرینی ایشغال ائتدی؛ نئچه آیدان سوْنرا اهالینین مۆقاویمتی ایله شهری ترک ائتمهیه مجبور قالدی.
- ۱۹۲۸ - ۱۵ مارس حادیثهسی باشلادی. ژاپون ایمپیراتورلوغوندا چوْخ ساییدا کومونیست تۇتۇقلاما قراری چیخاریلدی.
- ۱۹۳۳ - آلماندا هیتلر٬ ۳-جۆ رایشی اعلان ائتدی.
- ۱۹۳۹ - چکاوسلوواکی جۆمهۇرباشقانی امیل هاچا چکین نازی آلمانا قاتیلماسینی قبول ائتدی.
- ۱۹۶۴ - سینما اۇلدوزو الیزابت تئیلور ایله اوْیونچو ریچارد بارتون ائولندی.
- ۲۰۰۳ - هۇ ژینتائوْ چین خلق جۆمهۇریتینین ۴-جۆ دؤولت باشقانی اوْلدو.
- ۲۰۰۴ - چین خلق جۆمهۇریتینده ایلک دفعه بیر میلّتوکیلی اؤلکهده ایلده ۱۰ مین اینسانین اعدام ائدیلدیگینی آچیقلادی.
- ۲۰۱۱ - سوریه ایچساواشی باشلاندی.
- م.اؤ ۵۹۷ - بابیل سۆرگونو.
- ۱۵۲۱ - فردیناند ماژلان فیلیپیندهکی هوْمونهون آداسینا چاتدی.
- ۱۸۴۸ - اؤیرتمن مدرسهلری قۇرولدو.
- ۱۹۰۹ - آلمان فۇتبال تاخیمی تاریخینین ان فرقلی اۇتوزماسینی اینگیلیس قارشیسیندا آلدی: ۹-۰
- ۱۹۲۰ - مۆتّفیق دؤولتلر٬ ایستانبولو ایشغال ائتدی.
- ۱۹۲۱ - شوروی آنکارا حؤکومتینی رسمی اوْلاراق تانیدی؛ موسکو آندلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۹۲۴ - روم آندلاشماسی دوْغرولدوسوندا ایتالیا ریژکیانی توْرپاقلارینا قاتدی.
- ۱۹۳۵ - آدولف هیتلر٬ ورسای آندلاشماسینی ایبطال ائتدیگینی آچیقلادی.
- ۱۹۳۹ - میصر پرنسسی فوزیه فواد ایله ایران شاهی محمدرضا پهلوی ائولندی.
- ۱۹۴۵ - ایکینجی دۆنیا ساواشی: کیچیک بیر ژاپون مۆقاویمتی قالدییسا دا ایو ژیما ساواشی سوْنا چاتدی.
- ۱۹۶۸ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری باشقانی جانسون٬ ویئتناما ۳۵٫۰۰۰-۵۰٫۰۰۰ عسگر داها گؤندرمهیه قرار وئردی.
- ۱۹۶۸ - ویئتنام ساواشی سیراسیندا می لائی قیرغینی باش وئردی.
- ۱۹۷۹ - چین-ویئتنام ساواشی: چین خلق قۇرتولوش اوْردوسو اؤلکهسینه گئری دؤندو. ساواش سوْنا چاتدی.
- ۱۹۸۸ - حلبچه شیمیایی بوْمبالانماسی.
- ۱۹۹۹ - کوْزوْووْدا صرب گۆجلرینه قارشی٬ ۷۰ گۆن سۆرهجک هاوا حرکتلری باشلاندی.
- ۲۰۱۴ - قیریم دارتیشمالی بیر رفراندوملا اوکرایندان آیریلیب روسیهیه کئچدی.
- ۱۷۷۶ - آمریکا اینقیلابی: جوْرج واشینقتون و هنری کناکس شهره باخان تپهلره توْپچو بیرلیکلرینی یئرلشدیرمهسینین آردیندان اینگیلیس گۆجلری بوْستونو بۇراخماغا مجبور قالدی.
- ۱۸۱۶ - ۳۸ توْنلوق «الیزه» بۇخارلی گمی٬ مانش دنیزینه آشان ایلک بۇخارلی گمی اوْلدو.
- ۱۸۴۵ - کیچیک پاکتلرده ایشلنن لاستیک باغ ثبت اوْلوندو.
- ۱۸۹۱ - احمد احسان توْخگؤز٬ ثروت-فۆنۇن درگیسینی قۇردو.
- ۱۹۱۵ - چاناققالا ساواشی: شاهلیق دنیز باشچیسی آدمیرال سکویل جاردن وظیفهسیندن آیریلدی.
- ۱۹۲۰ - اینگیلیس قوْشونلاری٬ تۆرکیهنین اسکیشهر و آیفوْنوندان چکیلدیلر.
- ۱۹۲۱ - لندنده ایلک دوْغوم کونترولو کلینیگی آچیلدی.
- ۱۹۲۶ - «دمیر صنایعین تأسیسینه دائیر قانون» تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسینده قبول ائدیلدی.
- ۱۹۲۷ - ایتالیادا اۇزون مۆدّت سۇبای اوْلانلارین آغیر مالیات وئرمهلری اۆچون قانون چیخاریلدی.
- ۱۹۴۸ - بلژیک٬ فرانسه٬ هولند٬ بیرلشمیش شاهلیق٬ لوکزامبورق خاریجیایشلری آراسیندا٬ ۵۰ ایل سۆرهلری بروکسل آندلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۹۶۵ - ۳۰ میلیون دوْلارلیق حجمی اوْلان تۆرک-ایسرائیل تیجارت آندلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۹۹۵ - میخائیل جوردن بسکیتبالا گئری دؤنمه قراری آلدی.
- ۱۲۹۹ - مۆقدّس روم ایمپیراتورو ایکینجی فردریک اؤزونو قودس شاهی اعلان ائتدی.
- ۱۴۳۸ - ایکینجی آلبرت٬ آلمان شاهی اوْلدو.
- ۱۷۹۹ - ناپلئون بوْناپارت٬ عوْثمانلی دؤولتینین الیندهکی عکا قالاسینین اؤنلرینه گلدی.
- ۱۸۵۰ - هنری ولز و ویلیام فارقو٬ آمریکن ایکسپرسی قۇردو.
- ۱۹۱۳ - یۇنان شاهی ایکینجی جوْرج بیر سوءقصد نتیجهسینده اؤلدو.
- ۱۹۱۵ - چاناققالا دنیز حرکتلری: بیرلشمیش دنیز قووّتلری چاناققالا بوْغازیندا آغیر خسارت گؤروب گئری چکیلدی.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه٬ قارایازی٬ نارمان و تکمانی آزاد ائتدی.
- ۱۹۲۰ - عوْثمانلی مجلیس-مبعوثانی ایستانبلونون ایشغالی اۆزرینه سوْن توْپلانتیسینی کئچیریب چالیشمالارینا آرا وئرمه قراری آلدی.
- ۱۹۲۶ - باغیمسیز تۆرک اوْرتودوکس پاتریکخاناسی قۇرولدو.
- ۱۹۳۸ - مکزیک توْرپاقلارینداکی بۆتون یابانچی نفت شیرکتلرینی میلّیلشدیردی.
- ۱۹۴۰ - هیتلر و موسولینی گؤروشدو. ایتالیا٬ آلمان یانیندا ساواشا گیرمه قراری آلدی.
- ۱۹۴۹ - ناتو قۇرولدو.
- ۱۹۵۶ - فرانسه٬ الجزاییردن عسگر چیخارمایا باشلادی.
- ۱۹۶۲ - الجزاییر باغیمسیزلیق ساواشی: فرانسه الجزاییرلی مۆقاویمتچیلرله آنلاشدی.
- ۱۹۸۵ - تۆرکیهده بانکلارین تلویزیوندا رکلام ائتمهلری قاداغان اوْلدو.
- ۱۹۸۹ - میصرده ۴۴۰۰ ایللیک بیر مومیا تاپیلدی.
- ۱۹۹۰ - آلمان یئنیدن بیرلشمهسی: آلمان دموکراتیک جۆمهۇریتینین کئچیرتدیگی سئچیملردن سوْنرا٬ آلمان دموْکراتیک جۆمهۇریتی و آلمان فدرال جۆمهۇریتی بیرلشدی.
- ۲۰۰۰ - سوریه و تۆرکیهده یاشایان و اقربا اوْلان ۵۷۳ عائیله ایکی اؤلکهنین آنلاشماسی نتیجهسینده سرحدّی کئچهرک بایراملاشدیلار.
- ۲۰۰۵ - ایسلام تاریخینده بیر ایلک اوْلاراق٬ نیویورکداکی بیر مسجیدده جۆمعه نامازینی ایلک دفعه بیر قادین قیلدیردی.
- ۲۰۱۰ - ت.ر.ت خبر یایینا باشلادی.
- ۱۲۷۹ - یامین دؤیوشونده موغول یۇآن خاندانی٬ ۲۰ مین نفرله ۲۰۰ مینلیک چینلی گۆنئی سوْنق خاندانینین اوْردوسونو مغلوب ائدهرک بۆتون چینده حاکیمیّتینی ساغلادی.
- ۱۴۰۶ - ابن خلدون٬ تونوسلو دۆشونور-تاریخچی اؤلدو (دوْغوم ۱۳۳۲).
- ۱۴۵۲ - اۆچونجو فردریک پاپ طرفیندن تاج تاخیلان سوْن مۆقدّس روم ایمپیراتورو اوْلدو.
- ۱۸۶۶ - عوْثمانلی دؤولتی سوئز کانالینین آچیلماسینا ایجازه وئردی.
- ۱۸۹۹ - اوتوموبیل یاغی دۆزلدن کاسترول شیرکتی قۇرولدو.
- ۱۹۰۳ - تۆرکیهنین ایلک ایدمان کلوبو اوْلان بئشیکتاش ژ.ک. قۇرولدو.
- ۱۹۲۰ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری سنا مجلیسی٬ ورسای آندلاشماسینی تأیید ائتمهنی رد ائتدی.
- ۱۹۴۵ - شوروی٬ بیر نوْت ایله ۱۹۲۵ تاریخلی تۆرک-شوروی دوْستلوق-طرفسیزلیک آندلاشماسینی یئنیلهمهیهجگینی بیلدیردی.
- ۱۹۷۰ - غربی آلمانین باشوزیری ایله شرقی آلمانین باشوزیری ایلک دفعه گؤروشدو.
- ۲۰۰۳ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین قوْشونلاری عیراقا گیردی؛ اۇچاقلاری دا عیراقین غربینی بوْمبالامایا باشلادی.
- ۲۰۱۱ - ۲۰۱۱ لیبی اینقیلابینا مۆداخیله ائتمک اۆچون بیرلشمیش میلّتلر گۆونلیک کومیتهسینین ۱۹۷۳ ساییلی قراری دوْغرولدوسوندا اعتیلاف قۆوّتلری لیبی بوْمبالاماسینی باشلادی.
- ۱۶۰۲ - هولند شرقی هیندوستان شیرکتی قۇرولدو.
- ۱۷۹۲ - فرانسه میلّی مجلیسی٬ گیوتینله اعدامی تصویب ائتدی.
- ۱۸۱۵ - ناپلئون٬ البه آداسیندان قاچیشینین آردیندان٬ ۱۴۰٫۰۰۰ نفرلیک دۆزنلی اوْردو و ۲۰۰٫۰۰۰ نفرلیک کؤنوللو گۆجلر ایله پاریس شهرینه گیردی.
- ۱۸۸۳ - ژان ارنست ماتزلینگر٬ تک سفرده بۆتون بیر باشماغی دۆزلده بیلن ایلک ماشینی ثبت ائتدی.
- ۱۹۱۸ - تۆرک قادینی درسخاناسی آچیلدی. درسخانادا یابانچی دیل٬ تۆرکجه و مۆزیک درسلری ایله کونفراسلار وئریلدی.
- ۱۹۳۳ - نازیلرین ایلک توْپلاما کمپی مونیخ یاخینلاریندا آچیلدی.
- ۱۹۵۶ - تونیس فرانسهدن باغیمسیزلیغینی قازاندی.
- ۲۰۰۳ - عیراق ساواشی: آمریکا بیرلشمیش ایالتلری عیراقی ایستیلا ائتمهیه باشلادی. باغداد بوْمبالاندی.
- ۲۰۱۵ - بۆتون گۆنش تۇتولماسی گئرچکلشدی.
- ۱۵۹۰ - عوْثمانلی و صفوی دؤولتلری آراسیندا فرهاد پاشا آندلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۷۷۹ - عوْثمانلی و روسیه دؤولتلری آراسیندا آینالیقاواق آندلاشماسی ایمضالاندی.
- ۱۷۸۸ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین لوئیزیانا ایالتینین نیو اورلئان شهری یانغیندا بۆتونلوکله یاندی.
- ۱۸۵۱ - چین ایمپیراتورو بۆتون مسئحی رهبرلرین اؤلدورولمهسینی بۇیوردو.
- ۱۸۷۱ - اوْتو فوْن بیسمارک پرنس عۆنوانینی آلدی.
- ۱۹۱۴ - باشیازارلیغینی نیگار خانیمین گؤردوگو «قادینلیق» آدلی درگی هفتهلیک اوْلاراق یاییملانمایا باشلادی.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه توْرتومۇ آزاد ائتدی.
- ۱۹۱۹ - ماجاریستان شوروی جۆمهۇریتی قۇرولدو.
- ۱۹۳۵ - ریضا شاه پهلوی٬ اۇلوسلارآراسی توْپلولوغا سسلنهرک اؤلکهسینین «پرشیا» اوْلاراق دئییل٬ «آریانلارین اؤلکهسی» آنلامینا گلن «ایران» اوْلاراق آدلاندیریلماسینی ایستهدی.
- ۱۹۴۱ - آنکارا رادیوسو یئنیدن رۇمجا یایینا باشلادی.
- ۱۹۶۵ - مارتین لوتر کینگ ۳٫۲۰۰ نفرلیک بیر دسته ایله اینسان حاقلاری یئریییشی اۆچون یوْلا چیخدی.
- ۱۹۷۹ - آتینا یۇخاری محکمهسی آلدیغی قرارلا٬ تۆرکیهنین قیبریسا ائتدیگی مۆداخیله٬ زوریخ آندلاشماسینا گؤره قانونی اوْلدوغونو تأیید ائتدی.
- ۱۹۹۰ - نامبیا٬ گۆنئی آفریقادان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۹۲ - وان٬ شیرناق٬ جیزره و آدانادا نوروز قۇتلامالاری سیراسیندا چیخان حادیثهلرده ۳۸ نفر اؤلدو.
- ۲۰۰۹ - ت.ر.ت آواز کانالی یایینا گیردی.
- ۱۷۳۷ - عوْثمانلی دؤولتینده حاجی ایواززاده محمد پاشا٬ محمد پاشانین یئرینه صدرالاعظم اوْلدو.
- ۱۸۳۲ - ژۇهان وولفقانق ووْن قوته٬ آلمانلی شاعیر و یازار اؤلدو (دوْغوم ۱۷۴۹).
- ۱۹۲۱ - تۆرکیه قۇرتولوش ساواشی: قۇوای-میلّیّه گۆجلری فرانسه اوْردوسونو فکهدن قوْودو.
- ۱۹۴۲ - ایکینجی دۆنیا ساواشی سیراسیندا ایکینجی سیرته دؤیوشو باش وئردی.
- ۱۹۴۳ - آمریکا ایله تۆرکیه آراسیندا قارشیلیقلی رادیو یایین سرویسی آچیلدی.
- ۱۹۴۴ - ایکینجی دۆنیا ساواشی: مونت کاسینوداکی آلمان مۆقاویمتی قیریلدی.
- ۱۹۴۵ - میصر٬ سوریه٬ لۆبنان٬ اوردون٬ سعودی عربیستان٬ عیراق و یمن٬ قاهیرهده عرب بیرلیگینی قۇردو.
- ۱۹۶۷ - گۆنئی کورهده دِووْ شیرکتی قۇرولدو.
- ۱۹۹۵ - عیراقین قۇزئییندهکی حرکاتدا ۳ مین پ.کا.کا منسوبو اسیر اوْلدو٬ ۲۰۰-ۆ اؤلدورولدو٬ سککیز عسگر اؤلدو٬ ۱۱ نفر یارالاندی.
- ۶۲۵ - مۆسلمانلارلا مکّه آراسیندا اوحود دؤیوشو باشلادی.
- ۱۸۰۱ - بیرینجی الکساندیر روسیه تزاری اوْلدو.
- ۱۸۴۸ - ماجاریستان٬ اوتریشدن باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۵۵ - دوْلماباخچا جامعی عیبادته آچیلدی.
- ۱۹۱۹ - بنیتوْ موسولینی٬ ایتالیادا فاشیست مۆجادیله بیرلیکلرینین ایتّیفاقی حزبینی قۇردو.
- ۱۹۲۱ - ایکینجی اینؤنۆ ساواشی باشلادی. یونان بیرلیکلری٬ اۇشاق و بۇرسا اۆزریندن٬ آیفون و اسکیشهره ساری ایکی قوْلدان هۆجۇما کئچدی.
- ۱۹۲۵ - سسسیز سینما دؤنمینین ان باهالی فیلمی٬ (۳/۹ میلیون دوْلار) «بن هور» گؤستریمه گیردی.
- ۱۹۳۳ - آلمان میلّی مجلیسی رایشتاق٬ آدولف هیتلره قرارنامهلرله اؤلکهنی ایداره ائتمه یئتکیسی وئردی.
- ۱۹۵۶ - پاکیستان٬ ایلک ایسلام جۆمهۇریتی قۇرولدو.
- ۲۰۰۱ - ناتو٬ کوزوْووْ ساواشیندا اورانیوم مرمیسی ایشلتدیگینی اعتیراف ائتدی.
- ۸۰۹ - هارون الرشید٬ ۵-جی عباسی خلیفهسی اؤلدو.
- ۱۳۹۴ - تئیمور شامی تۇتدو.
- ۱۸۸۲ - رابرت کوْچ٬ ورم ناخوشلوغونا سبب اوْلان باکترینی تاپدیغینی بیلدیردی. بۇنا گؤره ۱۹۰۵ ایلینده نوبل اؤدولونو قازاناجاقدیر.
- ۱۹۲۳ - یونان جۆمهۇریتی اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۲۶ - تۆرکیهده نفت آختارما و ایشلدیلمهسینین دؤولتجه ایداره ائدیلمهسینی اؤنگؤرن قانون مجلیسینده قبول ائدیلدی.
- ۱۹۷۶ - آرژانتین دؤولت باشقانی ایزابل پرون٬ قانسیز اینقیلابلا دئوریلدی. جوْرج رافائل ویدلا٬ امیلیو ادواردو ماسرا و اوْرلاندو رومان آقوستیدان تشکیل اوْلان هئیأت حؤکومته ال قوْیدو. یئددی ایللیک دیکتاتورلوقدا ۳۰٫۰۰۰ یاخین آدام اؤلدورولدو.
- ۱۹۹۹ - ناتو٬ کوْزوْووْداکی دؤیوشلر اۆزرینه٬ یوقوسلاوییه قارشی هاوا حرکتلری باشلاتدی.
- ۲۰۰۷ - تۆرکیه ۲۰۰۸ اوروپا فوتبال شامپیون الهمهلرینده یونان فوتبال تیمینی ۴-۱-ـه اۇتدو.
- ۱۸۰۷ - بیرلشمیش شاهلیق مجلیسی کؤله تیجارتینی یاساقلادی.
- ۱۸۱۱ - پرسی شلی «تانریتانیمازلیغین گرکلیگی» آدلی مقالهسیندن اؤترو آکسفورد بیلیمیوردوندان آتیلدی.
- ۱۸۲۱ - یونان عوْثمانلی ایمپیراتورلوغوندان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۱۲ - احمد فرید تک٬ تۆرک اوْجاغینی قۇردو.
- ۱۹۱۸ - بلاروس خلق جۆمهۇریتی قۇرولدو.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه اولتونو آزاد ائتدی.
- ۱۹۲۹ - ایتالیادا فاشیست ایدارهچیلیگی گئنل سئچیملرده رأیلرین یۆزده ۹۹-ۇنون اؤزلرینین آلدیقلارینی آچیقلادی.
- ۱۹۴۱ - یوقوسلاوی٬ میحور دؤولتلرینه قاتیلما قراری آلدی.
- ۱۹۴۹ - شوروی حؤکومتینین قرارییلا لیتوانی٬ ایستونی و لتونیدن ۹۲٫۰۰۰ نفر سۆرگون ائدیلدی.
- ۱۹۵۷ - روم شهرینده بیر آرایا گلن فرانسه٬ آلمان٬ ایتالیا٬ بلژیک٬ هولند و لوکزامبورق٬ اوروپا تیجاری توْپلولوغو و اوروپا اتوم انرژیسی کومیسیونونون قۇرولماسینا گؤره روم آندلاشماسینی ایمضالادی.
- ۱۵۸۳ - اینگیلیسین عوْثمانلی توْرپاقلارینداکی ایک ائلچیسی ویلیام هاربورن ایستانبولا چاتدی.
- ۱۸۱۲ - ونزوئلانین کاراکاس شهری٬ شیدّتلی بیر یئرتیترنمهسینده داغیلدی.
- ۱۹۱۳ - ائدیرنه شهری٬ بولغار-صرب قوْشونلارینا تسلیم اوْلدو.
- ۱۹۱۵ - بیرینجی دۆنیا ساواشی: بیرینجی غزه دؤیوشو.
- ۱۹۱۷ - بیرینجی دۆنیا ساواشی: چاناققالا بوْغازیندا آنادوْلو یاخاسیندا خیدمت ائتمک اۆزره عوْثمانلی ۱۵-جی قوْلاوْردوسونون تشکیلی.
- ۱۹۳۴ - بیرلشمیش شاهلیقدا ایلک دفعه موْتورلو آرابا سۆرهجکلره سۆروجولوک ایمتیحانیندان کئچمه شرطی گتیریلدی.
- ۱۹۳۹ - تۆرکیهده میلّتوکیلی سئچیملری کئچیریلدی.
- ۱۹۷۱ - ایستانبولدا ایکی بؤلوم بیرلشدی. بوْغاز کؤرپوسونون بۆتونلشمهسی ایله شهرین آسیا اوروپا یاخالاری بیربیرینه باغلاندی.
- ۱۹۷۱ - بنقلادش٬ پاکیستاندان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۷۹ - ایسرائیل-میصر باریش آندلاشماسی: انور سادات٬ بگین و جیمی کارتر واشینقتوندا آندلاشمانی ایمضالادیلار.
- ۲۰۰۰ - روسیهده کئچیریلن سئچیملر سوْنوندا ولادیمیر پوتین باشقان اوْلدو.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۷ باخ – دانیش – دییشدیر
- ۱۸۵۴ - قیریم ساواشی: فرانسه روسیهیه ساواش آچدی.
- ۱۸۶۸ - ماکسیم قورکی٬ روس سوسیالیست یازار آنادان اوْلدو.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه اولور شهرینی آزاد ائتدی.
- ۱۹۳۹ - مادرید٬ جنرال فرانسیسکو فرانکو قوْشونلاری الینه دۆشدو. ایسپانیا ایچ ساواشی سوْنا چاتدی.
- ۱۹۴۶ - ژوان پرون٬ آرژانتین جۆمهۇرباشقانی اوْلدو.
- ۱۹۴۷ - بیرلشمیش میلّتلر اوروپا ایقیصادی کومیسیونو قۇرولدو.
- ۱۹۶۵ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده آلابامادا مارتین لوتر کینگین باشچیلیغینداکی ۲۵ مین نفر اینسان حاقلاری اۆچون یئریدی.
- ۱۹۷۳ - جودت سۇنایین جۆمهۇرباشقانلیغی سۆرهسی بیتدی.
- ۱۹۸۶ - لئیدی قاقا٬ آمریکالی سؤزیازاری٬ اوْخویان٬ موزیسین آنادان اوْلدو.
- ۱۹۶۹ - عمر فاروق ائفندی٬ سوْن عوْثمانلی خلیفهسینین اوْغلو و بیر دؤنم فنرباخچا باشقانی اؤلدو.
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۹ باخ – دانیش – دییشدیر
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۳۰ باخ – دانیش – دییشدیر
- ۱۷۷۴ - آمریکا ایستیقلال ساواشی: بؤیوک بریتانیا حؤکومتی بوستون٬ ماساچوست بندرینی باغلاتدی.
- ۱۸۶۶ - ایسپانیالی گمی شیلینین والپاریسو بندرینی بوْمبالادی.
- ۱۸۴۸ - مارقارت و کئیت فوکس ایکی باجی٬ روحلار دۆنیاسییلا ایرتیباط قۇردوقلارینی ایدّیعا ائدهرک٬ ایلک حرفهای مدیوملار اوْلدو.
- ۱۸۸۹ - پاریسده٬ ۱۷۸۹ فرانسه اینقیلابینین ۱۰۰-جۆ ایلدؤنومو اۆچون٬ قوستاو ایفلین دۆزلتدیگی ایفل بورجو آچیلدی.
- ۱۹۰۹ - آر.ام.اس تایتانیکین دۆزلتمهسینه باشلاندی.
- ۱۹۰۱ - اوتریش-ماجاریستان باشکوْنسولو امیل جلینک٬ دؤرد سیلندرلی اوتوموبیلینی آلیب آدینا قیزی «مرسدس»ین آدینی وئردی.
- ۱۹۱۷ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ ویرجین آدالارینین بیر بؤلومونو دانمارکدان ۲۵ میلیون دولارا آلدی.
- ۱۹۱۸ - یاز ساعاتی اۇیغولاماسی٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده ایلک دفعه اۇیغولانمایا باشلاندی.
- ۱۹۲۱ - ایکینجی اینؤنو ساواشیندا٬ تۆرک اوْردوسونون قارشی هۆجۇمو باشلادی.
- ۱۹۲۳ - لوْزان آندلاشماسی: لندنده توْپلانان اعتیلاف دؤولتری ائلچیلری٬ تۆرکیهنین ۸ مارسداکی نامهسینه جاواب وئرهرک٬ لندنده گؤروشمهلری سۆردورمهیه چاغیردیلار.
- ۱۹۶۴ - برزیلده کودتا اوْلدو.
- ۱۹۶۵ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ ویئتناما ۳٫۵۰۰ دنیز پیاداسی گؤندرهرک ایستی ساواشا گیردی.
- ۱۹۷۹ - مالتداکی سوْن اینگیلیس بیرلیکلری ده آدادان چکیلدی.
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۳
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۴
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۵
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۶
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۰
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۲
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۴
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۵
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۶
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۷
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۸
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۹
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۰
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۱
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۲
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۳
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۴
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۵
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۶
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۲۸
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۳۱
- تاریخده بوگون
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون


text:
جمهور باشقانی اردوغان روسیایا گئدهجک
جمهور باشقانلیغیندان وئریلن معلوماتا گؤره، سفر آوقوستون 5-ده سوچی شهرینه باش توتاجاق.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان آوقوستون 5-ده روسیایا 1 گونلوک سفره گئدهجک.
جمهور باشقانلیغیندان وئریلن معلوماتا گؤره، سفر آوقوستون 5-ده سوچی شهرینه باش توتاجاق.
جمهور باشقانی اردوغان رسمی سفری چرچیوهسینده روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینله گؤروشهجک.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان و ولادیمیر پوتیننین روسیا-اوکراینا محاربهسی و بولگهدهکی دیگر پروسه لری موذاکیره ائدجگی گؤزلهنیلیر.
ایکی دؤولت باشچیسی تاخیل دهلیزی ایله باغلی دا دانیشاجاقلار.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهور باشقانی اردوغان تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون ایجلاسیندا چیخیش ائدیب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان پایتاخت آنکارادا تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون (TİSK) ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیب
تونجلی شهرینده پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیبç
چاووش اوغلو:"یونانیستان ترک-سلاح ائدیلمیش آدالارین ایستاتوسونو پوزماغا سون قویمالیدیر"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو رومینیانین خاریجی ایشلر ناظیری بوگدان اورسکو ایله ناظیرلیکدهکی گؤروشوندن سونرا پایتاخت آنکارادا تشکیل ائدیلن بیرگه مطبوعات کنفرانسیندا چیخیش ائدیب.


text:
`قیرغیزیستان` نتیجهلر
حابارلار [83]
- قیرغیزیستان حازارینگ تۆرکمنیستان بؤلهگیندن روسیا اولاغ آراقاتناشیغینی قورماق ایسلهیأر
- قیرغیزیستان ینگ داشاری سؤودا موقداری 6 آیدا 5 میلیارد دلاردان گچدی
- اؤزبگیستان تۆرکمنیستان دان 4 میلیارد کیلووات الکتریک ساتین آلار
- قیرغیزیستان بیلن اؤزبگیستان سرحتلری اۆچین پروتکل ایلالاشیغینا قوُل چکدیلر
- تأجیک- قیرغیز چاقنیشیغیندا 46 قیرغیز آرادان چیقدی
- قیرغیز- تأجیک سِرحِدینده ینه چاقنیشیق بوُلدی
- قیرغیزیستان بیلن تأجیگیستان ینگ سرحدینده چاقنیشیق بوُلدی
- تۆرک دۆنیأسی نینگ آق ساققاللاری نینگ ماصلاحاتی باشلادی
- اوُرتاآسیانینگ یوُلباشچیلاری قیرغیز جمهوریتینده دوشوشدی
- تۆرک پارلمانلاری نینگ باشلیقلاری قیرغیزیستان دا دوشوشدی
- قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی قیرغیزیستان دا
- تۆرک ایلچی قیرغیزیستان دا آغزآچار بردی
- قیرغیزیستان بایراقدار بیلن تۆرگِنلهشیک گچیردی
- قیرغیزیستان دا پارلمان سایلاوی گچیرلر
- قیرغیزیستان دا قیرغیزچانینگ أهمیتی یوُقارلادیلار
- تۆرکیه بیلن قیرغیزیستان آراسیندا تکنولوژی پوداغیندا شرطناما قوُل چکیشیلدی
- بیشکک ده حالقارا حالق دِستانلاری فستیوالی باشلادی
- قیرغیزیستان دا سیل سبأپلی 6 آدام آرادان چیقدی
- تۆرکیه بیلن قیرغیزیستان سؤودا قاتناشیقلارینی 1 میلیارد دلارا یتیرمهک ایسله یأر
- تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، قیرغیز جمهوریتی نینگ یوُلباشچیسی بیلن دوشوشدی


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
ای الله، منم اللهم! سهن منیم Ümidim و Məhbubumsan. Mənim Məqsudum و Arzumsan! بیوک ایتکارلیق و تام تسلیمی یتل سئنه دوا ادیرام، مِنِی اوز مشخصا منارهسی، مَکسلوقاتین آراسیندا المینین چیراییل، ایغیَشَیْلَتِی.
مِنِی او کیسلرین سیراسینا یاز کی، سِندِن باشقا هِر شهِدِن اینقیتا ادیبلر، بو دونیانین فانی شهیلریندن اوزل آزادینی پک ادیبله و او-شبرهلین.
قوي ئورئيم سئنين مئل كوتوندان يتيشن تئيد روحو ايل جنيشلينسين، گؤزليم سئبروتندان آردسيل اولارق وستوم ان الهي يارديم قوشونلاري.
Sən، həqiqətdə، Qüdrətli، Ən Cəlallı و Ən Qüvvətlisən.
-ابدول-بهاء عباس
دنیایا باغلانماماق
دنیایا باغلانماماق
ایزن ور، سئن یاخینلاشیم و سئنین دیرگاهینین یایندا ساکین اولوم
من قیسمت ایله کی، مِن هِر زمان و هِر بیر هَلدا سِنین ایپیندِن یاپیش.
Mənim ürəyimi bütün bihüdə xəyal və şəkk-şübhələrdən azad eylə
Bilmirəm o nə Oddur ki, Sən Öz ölkəndə qalamısan- nə torpaq onun
اؤزومو سئن تئرف توتموشام و سَندَن خوبقا هر شهیدن اینقیتا اتمیش
اوز فهزلینل من اونو اتا و کی، سَندَن خوبقاسینا اهتیاج دویمایم.
Səfərdə, istərsə evdə məşğuliyyətim-də ya işimdə ikən bütünlüklə Sənə tə
مِنی او کِسلِرین سیراسینا یاز کی، سِندِن خوبقا هِر شهیدن اینقیتا ادیبلر.
İnqita piyaləsini doldur و ə Sənin احسان متکلیسیند اؤز مَهَبَتینین شه ربی ایل


text:
`وظیفه صلاحیتینین مودتی` نتیجهلر
خبرلر [15]
- نظربایئوین قارداشی اوغلو وظیفهدن آلیندی
- طالبان، ۱۸۹۵ عضوونو وظیفهدن آلدی
- کوالیسیون گوجلرینه باغلی محاریب گوجلر عراقدان چکیلدی
- تورک عسگرینین لبنانداکی وظیفه سۆرهسی اوزادیلدی
- "اوروچ رئیس" کشفیات-آختاریش گمیسینین فعالیت مودتی اوزادیلیب
- تورکیه بمت تش-نین قرارینا رئاکسیا وئردی
- سوریه-ده UNDOF-نین وظیفه مودتی داها 6 آی اوزادیلدی
- ینس استولتنبرگین صلاحیت مودتی اوزادیلدی
- چاووش اوغلو، تورکیه-آمریکا وظیفه گوجو
- تورکیه حربی دنیز قوهلرینین عدن کؤرفزینده وظیفه مودتی اوزادیلدی
- میشل عون، بیرلشمیش میللتلر راپورونو گؤزلدیکلرینی دئییب
- ینس استولتنبرگ-ین سلاحیت مودتی 2 ایل اوزادیلدی
- دوغو آک دنیز 2017 مانوری باشلادی
- تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 24.07.2017
- ان چوخ موبایل ایله دانیشان اؤلکه: تورکیه


text:
ایسپارتاکوس (فیلم)
ایسپارتاکوس (اینگیلیسجه: Spartacus, تورکیه تورکجهسی: Spartaküs, فارسجا: اسپارتاکوس) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی تونی کرتیس، جان قوین، پیتر اوستینوف، چارلز لوتن، جین سیمونز، کرک داقلاس جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین الکس نورث یارادیب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Kubrick-Spartacus-camera.jpg
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Spartacus (1960) – Financial Information". The Numbers. Retrieved December 24, 2014.
قارداش پروژهلرده ایسپارتاکوس (فیلم) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فیلملر ۱۹۶۰ (میلادی)
- English-language films
- ۱۹۶۰-جی ایل فیلملری
- آمریکانین درام فیلملری
- آمریکا فیلملری
- اینگیلیسجه فیلملر
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر
- ایستنلی کوبریکین فیلملری
- ان یاخشی ایکینجی پلان نفر رولونا گؤره اوسکار اؤدولی غالیبلرینین چیخیش ائتدیکلری فیلملر
- آمریکانین آرشیو فیلملری


text:
`چای` نتیجهلر
حابارلار [17]
- بلژیکلیلر تۆرک چایینی حالایار
- تۆرکیه ۱۰۳ یوردا چای ساتدی
- تۆرکیه دن داشاری یورتلارا ۱۶۶۰ تن چای ساتیلدی
- سریلانکا ایراندان نبیت آلار، چای برر
- تۆرکیه، دایحانلاردان 860 مۆنگ تن یاش چای ساتین آلدی
- تۆرکیه 93 یوردا چای ساتیار
- تۆرکیه 5 آیدا داشاری یورتلارا 8.5 میلیون دلار قوری چای ساتدی
- تۆرکیه ژانویه- فوریه ده 3 میلیون 133 مۆنگ دلار چای ساتدی
- تۆرکیه ژانویه آییندا داشاری یورتلارا 1.6 میلیون دلار چای ساتدی
- تۆرکیه داشاری یورتلارا ۱۸۹۵ تن چای ساتدی
- تۆرکیه داشاری یورتلارا چای ساتووینی یوُقارلاتدی
- تیون تاریحی شهرینده قازوو آغتاریشلار دۇوام ادیأر
- تۆرکیه ۱.۶ میلیون دلار قوری چای ساتدی
- تۆرکیه ۴۲ یوردا چای ساتدی
- تۆرکیه چای اؤنۆمینده رکورد قۇیدی
- چاغلا بۆیۆک چای یاریم فینالدا
- نورگۆل یشیلچای عاراپ دۆنیأسی نینگ بایراغینی آلدی


text:
پائولو سوزا
پائولو سوزا (اینگیلیسجه: Paulo Sousa) (دوْغوم:۳۰ اوت ۱۹۷۰ (۵۲ یاش) Viseu) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. پورتوقال میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده پائولو سوزا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بنفیکا کولوبونون اویونچولاری
- اسپورتینق پرتغال کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
- پارما کولوبونون اویونچولاری
- بوروسیا دورتموند کولوبونون اویونچولاری
- پاناتینایکوس کولوبونون اویونچولاری
- اسپانیول کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۹۶ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۰ اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
یاریش
نریمان ناظیم
دایاناجاقلاردا بیر نئچه دقیقه دایانیردی. بیر تعداد ائنیب، بیر تعدادایسه مینیردی. یئنیدن یولا دوشوردو. بورولا- بورولا داغلار کناری درهلرین قیراغیلا اؤزونه یول آچیب، گئدیردی. سورعتله کؤرپولری اؤتوب، تونللری کئچیردی.
قاطاردان دیشاری هر نه واریدیسا، سانکی لحظهلر قوناغیایدی. بیرجه آن گؤز اؤنونده دوغرولور، هله سئچیلیب سئچیلمهمیش، گئجهده آخان اولدوز تک، آخیب یوخا چیخیردی.
کوپهلرین بیرینده گئدن قیزغین مباحثه قیش گئجهسینین کورسوسو کیمی کوپهدهکیلرین باشین بیر یئره ییغمیشدی. بیر گنج اوغلان حرارتله دانیشیردی. اونون خطابی یاشلی بیر کیشییه اولورسادا، باشقالارینین ماراغینی داها آرتیق قازانمیشدی. اونلار تام دقتله اوغلانی دینلهییردیلر. بونونلا بئله او سؤزون سونا چاتدیرا بیلمهدی. چونکی یاشلی کیشی اعتراض بارماغین قالدیریب، اوغلانین سؤزون یاریدا کسدی:
– یوخ، اولمادی. دایان! دایان بیر گؤروم سنین هامیسی نئچه یاشین وار؟ ییرمی… ییرمی ایکی. لاپ توتاق ییرمی دؤرد. هله سن نه یاتیبسان، نه یوخو گؤرهسن؟ آمما من گؤرموشم. گؤرموشم و گؤره- گؤرهده گلمیشم. بیر دانا آخیرا چیخانی اولماییب. گؤر بیری دوز باش گؤرا آپارا بیلیب؟ یوخ، آپارماییب. فرقهلیکده … لاپ ائله بیل دوننایدی. ایکیجه گونون ایچینده بیرین قویمادیلار قالا. اؤز گؤزومون قاباغیندا اوچ- دؤردون بازار آغزیندا گبرتدیلر. اللرینه دوشهنی قاننادیلار. اؤلن اؤلدو، قاچان قاچدی. دئییردیلر بس گؤرهسن حالوا پایلاییرلار. گلن گئتدی فدایی یازیلدی. آمما من؛ یوزو گلدی قاپییا کی گل یازیل، یازیلمادیم. او قدهر بوگون- صاباح ائلهدیم آخیر کی فرقه داغیلدی؛ … گلدی چیخدی مصدقلیگه. گینهده مرده باد، زنده باد باشلاندی. دای آدام قالمادی قوشولمویا. گئنهده من قوشولمادیم. آمما بیر ایش گؤرموشدوم کی هم شاهچیلار منی ایستهییردی، همده مصدقچیلر. سؤز اوزانماسین اونودا تختدن سالدیلار. توتولان کیم، آسیلان کیم؛ آمما منبم گؤزوموده پیلهین اولمادی… حزب رستاخیز کی قویولدو، گؤردوم یوخ، بونون آلتیندان قاچماق اولمویاجاق. دولت نوکری اولاسان بویون قاچیراسان؟! اولان ایش دئییل. گئتدیم آنجاق یازیلدیم. امما ائله یازیلدیمدا. جلسه- ملسهیه کی اصلا توتوق وئرمزدیم. فقط بیر قورو آد؛ والسلام. آمما نه ایشین وار، گل گؤر نه قدهر قارین آغریسین چکدیم اونون. مخصوصا انقلابدان سونرا. ائله قارینیمی اوووشدوردوم کی آللاه گؤرهسن نه تههر اولاجاق بو؟ آمما گئنه هر نهایدی آللاه اوزومه باخدی، منی دیندیرن اولمادی. ویردی بو انقلاب باشلادی. تبریز قاریشدی؛ دالینجا تهران، اصفهان، هارا ، هارا. دئدیم محال مومکوندو هئش زاد ائلییه بیلمزلر. هله بازنشسته اولمامیشام؛ اؤزوده هاردایام، بوستانآوادا؛ رئیس ادارهیم. بوگون- صاباح، بوگون- صاباح، آنجاق گون او گون اولدو کی دئدیلر صاباح بوردادا راهپیماییدی. اوندایدی کی دئدیم یوخ، دوستوم بو یول دئیهسن انقلاب دوغرودان انقلابدی. فورا اؤزومو یئتیردیم بانگا. حسابیمی تامام- کامال بوشالتدیم. کئچدیم بازارا. بو نه دی یاغ، دویو، لپه، مرجمک، نه، نه، هرهسینن بیر تای، ایکی تای، اوچ تای آلدیم، گتیردیم ییغدیم زئرزمییه. سورا ایکی دست اعلا واراغ، لاپ درجه یک تبر؛ بیر جوتده حسابی داش آلیب گئتدیم ائوه. دئدیم آرواد آل بونلاری قوی محکم بیر یئره کی بیر گون کاریمیزا گلهجک. دئدیم بئله کی باخیرام مومکوندو لازیم اولا؛ ایکی آینان، اوج آینان ائودن ائشیگه چیخمالی اولمویاخ. بعلی، بونلارین هامیسی تجروبهدی. ایشیم اوندا یوخ کی آللاه طرفی ایش او قدهرده اوزانمادی. آمما گئنه احتیاط شرطدی. همن آلدیغیم یاغ، دویونو بیز جنگ ایللرینده هنوزدا یئییردیک. عرضیمه التفات بویورورسان؟ ….”
بورا یئتیشنده کیشینین گؤزلری کوپهدهکیلری بیر- بیر دولانیب، گلیب دایاندی گنج اوغلانین اوزونده.
– “خوب، نئجهدی اوغول دوستو؟ ایندی سن بویور گؤرهک اصل سیاستمدار منم، یوخسا او یوموروغون دویونلویوب کؤتک یئینلر؟”
اوغلان بیر سؤز دئمهدی. اونون دوداقلارین معنالی بیر گولوش مؤهورلمیشدی. باخیشی داها مرکب معنا داشییردی. کیشی فقط بیر نئچه لحظه اونون باخیشینا قاتلاشا بیلدی. سونرا وئردیگی سووالین جاوابیندان واز کئچن کیمی، هؤولجک دؤنوب پنجرهدن ائشیگه باخدی.
کوپهدهکیلر فیکره دالدیلار. اونلارین هرهسی جاوانین سوکوتونو و اونون باخیشینداکی معنانی بیر جور دوشونوردولر. قاطار ایسه اؤز یولون گئدیردی تام سورعتله؛ سانکی زامانلا یاریشیردی.
یای ۱۳۷۷


text:
قویروق دوغان (اولدوز)
قویروق دوغان اولدوزو (عربجه سهیل: ایشیقلی) شاه تخته صورت فلکیسینین ان پارلاق اولدوزودور. بو اولدوز، کروان قیران(گونئی اولدوزو یادا اینگیلیسیجه : سیروس) اولدوزوندان سونرا ان ایشیقلی اولدوزدور. گؤیده گونئی طرفین ایشیقلی و گؤزه گلیم اولدوزو اولاراق تانینمیشدیر. بو اساسدا قوزئیده تکجه یای فصلینده گؤروشور. آذربایجاندا گؤروشمهسی چتیندیر و یای فصلینده آلچاق گؤیده گؤروشور. آغ دؤو اولدوزدور و ۹ قات گونشدن آغیردیر. قوطرو ۷۰ قات گونشدن بؤیوک و ۳۱۳ ایشیق ایلی بیزدن آرالیدیر. پارلاقلیغی بیزیم گونشدن ۱۰٬۰۰۰ دفعه چوخدور.
قوزئی اؤلکه لر
قویروق دوغان گونئی اؤلکهلرده آدلیم و قوزئی اؤلکهلرده بیلینمز. آذربایجاندا تکجه یای فصلینده گؤروشوب، گؤی قویروغو آدلانیب و بو اساسدا گؤیده آخیر اولدوزدور. قدیم یونان و رومدا بو اولدوزو تانیمیرمیشلار. میصر و ناواهودا(ما یی بی زو آدی ایله) تانینمیشدیر.


text:
خوزه زوریلا ایستادیومو
خوزه زوریلا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Estadio José Zorrilla) 1982 ایلینده تاسیس اوْلونوب. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی وایادولیددیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Estadio José Zorrilla" (in اسپانیایی). Real Valladolid. Archived from the original on 2018-10-04. Retrieved 30 May 2016.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Estadio José Zorrilla»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده خوزه زوریلا ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
گونئی آزربایجان تورک میللتی!
آزربایجان اولادلاری بو گون ، بیر داها گوستردیلر کی سوزده یوخ عملده اولو بابکین عسگرلری کیم لردی!
قوزئی ده قهرمان اردوموز، ایشغالچی – تروریست ائرمنیلره هجوم ائده یب، توپراقلاریمیزین آزاد اولونماسینی مژده لرکن، گونئی ده شانلی اردو و دوغما باجی- قارداشلاریمیزین قورتولوش حرکاتینا دستک وئرمک اوچون ، بو گون گونئی آزربایجانین بوتون شهرلرینده چوخ سایدا سویداشیمیز توپلاندیلار.
وئریلن شعارلار چوخ آنلاملی ایدی، «قره باغ بیزیمدی – بیزیم اولاجاق» «تبریز باکی، آنکارا بیزهارا فارسلارهارا» و «روس ، فارس ، ارمنی، آزربایجان دوشمنی» حرکتین استراتژیک باخیشینی بیرداها اورتایا قویموش اولدی!
میللی حرکت بو تاریخی گونده ،دوست و دوشمنلره گؤستردی کی ، سؤز وطن ومیللی منافع اولورسا، نه ایدئولوژیک و نه سیاسی اختلافلار بیزیم بیر اولوب، یومروق اولوب دوشمنه قارشی تک اورک اولمامیزا مانع دئیل دیر.
اینانیریق کی هر بیر آزربایجان تورکونون آرزو و ایسته یی مستقیل ، دئموکراتیک واحید آزربایجانین یارانماسی دیر.
یاشاسین آزربایجان !
عشق اولسون بو بیرلییی یاشادان ایگیدلره!
گونئی آزربایجان میللی یول تشکیلاتی «میللی یول»
مرکزکومیته سی
10/07/1399 – 01/10/2020


text:
متر موکعب
متر موکعب بیر اؤلچو صفتیدیر. کؤب متیر m3(متر مکعب) ایستاندارد اؤلچو صفتی اولور. دۆنیادا حجم اؤلچوسونه ایشلنیر.
دونیا ایستاندارد اؤلچوسو متیر اساسدا قورولان بیر اؤلچو اولاراق.بیر متیر جیزیق ایستاندار اندازه اولور. کاره متیر یئر و زمی اؤلچوسونده ایکیلیق اؤلچونی اله وئررm2(کاره متیر).
یئر اؤلچوسونده بیر متیر بیر متیره چارپیلسا(m*m=m2)بیر کاره متیر اولار .و اونی حجم (بؤیوت) اؤلچوده بیر متیر اوجالیقدا چارپیلسا (m*m*m=m3) کؤب متیر اولار.
کؤب متیر (ان .بؤی.اوجالیق) چارپیلماسیندان اله گلیر.
کؤب شکیل حجمی (بؤیوت) اؤلچوسوندا ان بؤی و اوجالیقی بیر بیرینه چارپیلار.و هرم شکیلده باشدا اونون قاعده سین اؤلچوب و اوجالیقا چارپیب و اوچ یئره بؤلماقدا حجمی توتولار.


text:
میلت
میلّت (nation) یا دا خالق تورک دیلینده اولوس بیر جماعتَ دِییلیر که بیر واحد اولان فرهنگ (کولتور) ، واحد اولان سوی و مشخص اولان بیر بایداغین (بایراغین) آلتیندا حؤکومتلری اولار.[۱]
میلتین بیر تانیم دا بیر جماعت دیر بیر یورددا یاشاییر لار و ایصالت یوخسا کوکده تاریخ سنتلر عادتلر و چوخ آنا دیلده ایشتیراک لاری وار.
آلمان لی لارین دوشونجه سینده ائل یوخسا قوم ائرق یوخسا نیژاد آنا دیلی و اینانج لار یوخسا مذهب بو عونصورلری بیر میلتین دوزلمه سینده بیلیرلر.
فرانسه لی لرین دوشونجه سینده بیر میلتی دوزلدن عونصور لر عینیت ده آنا دیلی ، عادتلر رسملر ائرق .
و اینتلکتوال دا یا ذهنی اولان آرادا اولان بیر دیر ده اولان سیستم لر ، بیرلیقده یاشاما تصوری و توپلوم ایراده سی.۲
قایناقدَییشدیر
۲. اینگیلیسجه ویکیپدیا.


text:
علی آقا واحد دن تورکی شعر
- توضیحات
- منتشر شده در جمعه, 05 دی 1393 06:05
دئدیم:ای غنچه دهن، کونلومو قان ائله میسن،
دئدی :بیجا یئره عشقیمده فغان ائیله میسنِ
دئدیم:انصاف ائله ، اینجیتمه منی ، عاشقینم ،
دئدی: گئت ، سیرّیمی دنیایا عیان ائیلمه میسن
دئدیم: آغلاتما منی سرو بویون شؤقنده،
دئدی: گوز یاشی بیهوده روان ائیلمه میسن:
دئدیم: آخیر، گوزلیم، باخ وبهاریم سن سن،
دئدی: سن عؤمرونو حسرتله خزان ائیله میسن.
دئدیم: آز چکمه میشم گوزلرینین حسرتینی،
دئدی: اؤز کؤنلونو یئرسیز نیگران ائیله میسن.
دئدیم: عشقینده اسیرم، منه بس خئییری نه دیر؟
دئدی: اولده بو سودادا زیان ائیلمه میسن.
دئدیم: عشق آتشی نئیلر منه، قورغان دئیلم
دئدی: بیچاره، یانارسان، نه گمان ائیله میسن؟
دئدیم:ای گول، من ازلدن ده گوزل عاشیقییم،
دئدی: سن رحونوعشق ایله جاوام ائیله میسن.
دئدیم:هر گون سحر کویوندا دولانماقدیر ایشیم،
دئدی: واحد،نه گوزل یئرده مکان ائیله میسن


text:
اویان نیوز: سوریا موخالیفت فعاللارینین بیلدیردیینه گؤره، چرشنبه گونو حکومته مخصوص حربی تییارهلر دمشق یاخینلیغیندا یئرلشهن یاناجاقدولدورما ایستانسییاسینی بومباردمان ائدیبلر. نتیجهده یاناجاق نؤوبهسینده گؤزلهیهن اونلارلا اینسان هلاک اولوب.
فعاللار بیلدیریرلر کی، بومباردمان عصیانچیلارین نظارتینده اولان شرقی ملئیها قصبهسینده باش وئریب. پارتلاییش بؤیوک یانغینا سبب اولوب و هاوانی قارا توستویه قرق ائدیب.
پارچالانمیش اینسان جسدلرینی گؤسترهن اؤزل ویدئو اینتئرنئتده یئرلشدیریلیب.
سوریادا اینسانلار ساعتلارجا یاناجاقدولدورما منطقهلرینده نؤوبهده دورورلار. عصیانچیلار و بشار اسد حکومتی آراسیندا ایکی ایله یاخین داوام ائدن محاربه اؤلکهده یاناجاق قیتلیغینا گتیریب چیخاریب.
سورییا فللارینین بیلدیردیینه گؤره، اؤلکهنین شیمالینداکی ایدلیب آئروپورتو یاخینیغیندا حکومت قوهلری ایله عصیانچیلار آراسیندا قیزغین دؤیوشلر گئدیر. سون توققوشمالار رسمیلرین حلب آئروپورتونون باغلانماسینا گؤستریش وئرمهلریندن بیر گون سونرایا تصادف ائدیر.
باش قرارگاهی بریتانییادا یئرلشهن سورییا اینسان حاقلاری موشاهیدهچیلری قروپو عصیانچیلارین تافتاناز حربی آئروپورتونا هوجوم ائتدیکلرینی بیلدیریب. قروپ دؤیوشلرده ایسلامچی میلیتانت دستهلرین ده ایشتیراک ائتدیینی دئییب.
ایکی ایله یاخیندیر موخالیفتین مونتزهم هوجوملارینا معروض قالان حکومت باش وئرهنلری درهال تصدیقلهمهییب.
چرشنبه آخشامی حکومته مخصوص حربی تییارهلر حلب شهرینده عصیانچیلارین نظارتینده اولان بؤلگهلری بومباردمان ائدیبلر.
آنتی حکومت فعاللاری همچینین بیلدیریر کی، دمشقین دارایا قصبهسی سوریا دؤیوش تییارهلری طرفیندن بومبالانیب. سوریانین دؤولت مئدیاسی حکومت قوشونلارینین دارایادا «اونلارلا تئرروریست» اؤلدوردویونو خبر وئریر.
سوریادا عصیانچیلار پرئزیدئنت بشار ال-اسدی دئوریمهیه چالیشیرلار. فعاللار ۲۰۱۱-جی ایلین مارتیندا باشلامیش اعتراض آکسییالاریندان بری بوگوندک ۴۵،۰۰۰ آدامین اؤلدورولودیونو دئییرلر.
آمریکا سسی


text:
حسن یبده
حسن یبده (اینگیلیسجه: Hassan Yebda) (دوْغوم:۱۴ مهٔ ۱۹۸۴ (۳۸ یاش) Saint-Maurice) بیر فوتبالیست. فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده حسن یبده گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- اوسر کولوبونون اویونچولاری
- لو مان کولوبونون اویونچولاری
- بنفیکا کولوبونون اویونچولاری
- بلننسس کولوبونون اویونچولاری
- پورتسموث کولوبونون اویونچولاری
- ناپولی کولوبونون اویونچولاری
- اودینزه کولوبونون اویونچولاری
- قرانادا کولوبونون اویونچولاری
- الفجیره ایمارات کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
ایرک بیتیک
ایرک بیتیگ: دونخوانگدا "مین بودا ماغارالاریندا" تاپیلمیش اسکی تورکجه بیر الیازماسیدیر. فال کیتابی آنلامینا گلمکدهدیر. اثرده، 65 فالین قیسا آچیقلامالاری و قیسا بیر خاتیمه بولونور. ایلک دفعه آ. فون گاباینین بلیرتدیگی کیمی "ایرک بیتیگ، اوچ دفعه آتیلان بیر زارین یا دا هر اوزونه بیردن دؤرده قدر دایرهلرین چیزیلی اولدوغو دیکدؤرتگئن بیچیمینده بیر چوبوغون اولوشدوردوغو تورلو بیرلشیملرین آنلاملارینی یوروملایان بیر ال کیتابیدیر. "[۱]
کلاوسون، بئله بیر زارین اؤزبکیستانداکی تئرمیز شهرینین بیرنئچه میل قدر قوزئیینده یئرلَشن خیرآباد تپهده، اسکی کوشان ایمپیراتورلوغو سیککهلرینی ده ایچهرن و میلاددان سونرا 3. یوزایل اؤنجهسینه عایید بیر قاتماندا اله کئچدیغینی بیلدیرمیشدیر.[۲] یازیم تاریخی، گونوموزده دقیق اولاراق ساپتاناماماقلا بیرلیکده دیل اؤزهللیکلرینه باخیلاراق 9. یوزایلدن قالما اولدوغو تخمین ائدیلمکدهدیر. کیتابین آدی 101. نجی صفحهده ایرک بیتیگ اولاراق بلیردیلمیشدیر. کیتابین خاتیمهسینده یازیلدیغی قدریله بارس ایلینین ایکینجی آیینین 15. گونونده یازیلمیشدیر.
لوویس بازین، 930 یا دا 40لی تاریخلر اولابیلهجهیینی ایلهری سورموشسه ده اثرین قلمه آلیندیغی نی- مانی دیالئکتی (اسکی اویغور دیالئکتلریندن) اثرین بۇ تاریخدن داها اؤنجه یازیلمیش اولابیلهجهیینی دوشوندورمکدهدیر. اثر، اینگیلیسدهکی بریتیش موزییومون، ال یازمالاری بؤلومونده 8212 نومرهسی ایله قیدلیدیر.


text:
ناسا، گۆنشین یئنی فوتوگرافینی پایلاشدی
"گئچهن آیکی گۆلون اۆزدن سونرا گۆنشین روح حالی...عصبی گؤرونور"
آمریکا اوزای و هاواچیلیق دایرهسی ناسایا باغلی گۆنش دینامیکلری گؤزلمائوی، گۆنشین "اۆزونو تورشاتدیغی" فوتوگرافینی یاییملادی.
داها اوؤنجه گۆنشین 'گۆلومسهرکن' چکدیگی فوتوگرافی پایلاشان گۆنش دینامیکلری گؤزلمائوی بو دفعه گونشین 'اۆزونو تورشاتدیغی' فوتوگرافینی یاییملادی.
گؤزلمائوینین توییتر حسابیندا یئر آلان پایلاشیمدا،
"گئچهن آیکی گۆلون اۆزدن سونرا گۆنشین روح حالی...عصبی گؤرونور" ایفادهلرینه یئر وئریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایکی آتاک هلیکوپتری داها فیلیپینه تحویل وئریلدی
فیلیپین حربی هاوا گوجلرینه ۶ هلیکوپتر تحویل وئرهجک اولان تورک هاواچیلیق صنایعی، اوچونجو و دؤردونجو هلیکوپترلری فیلیپینه گؤندردی
اوریون کپسولو ایله یئنیدن ارتباط قورولدو
ناسا، ۴۷ دقیقهلیک ارتباط کسیلمهسینین آرادان قالدیریلدیغینی و بونون سببینین آراشدیریلاجاغینی بیلدیردی
ناسا، گۆنشین یئنی فوتوگرافینی پایلاشدی
"گئچهن آیکی گۆلون اۆزدن سونرا گۆنشین روح حالی...عصبی گؤرونور"


text:
اینسانین دوشونجهسی دیلده باش وئریر. هابئله، اینسانین وارلیغی دیلده گئرچکلشدییی زاماندان او، باشقا جانلیلاردان سئچیلمهیه باشلاییر. أرسطو اینسانین حئیوانلارا اوستونلویونون باشلیجا ندنینی “نیطق”ده گؤردوکده یانیلمیر. اینسان دانیشان حئیواندیر. بیر آز اوزاقلارا گئتسک، دیل نه اینکی اونون دوشونجهسینین، بلکه وارلیغینین دا ائویدیر. مارتین هایدئگئره گؤره، «دیل دازاینوارلیغینین واسیطهسی و یا اینساندان آسیلی اولان بیر آراج دئییل. او، اینسانین اؤزونو آشکار ائتمه دوزنلیییدیر. دیل اینساندان آسیلی دئییل، اینسان دیله باغلیدیر. [باشقا سؤزله] دوشونمک، هر تورلو فیکیر یوروتمک، دانیشما یوردونون بیر بؤلگهسیدیر.» ماوریس کوروئزین فیکرینجه، دیل اولمادان نسنهلر هئچ واخت ایندیکی کیمی وار اولمایاجاقدیلار. چونکی دیل نسنهلری ایستهنیلن بیچیمده یارادیر، بیزه ده اونلاری یاراتماق گوجونو باغیشلاییر.
قایناق: “ديل اینسانلارا یاشام، تانريلارا ایسه آد باغيشلايير!“ >>>


text:
زرینه قصبهسی
زرینه قصبهسی و یا جیغاتی قصبهسی قوشاچای بؤلگهسینین مرکزی بؤلومونده یئرلشن قصبهدیر.
آنلامی[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
بو قصبهنین ۱۳۸۵ -نجی ایلین نفوس سایینا گؤره ۱۵٬۰۷۷ نفر(۳٬۵۷۵ عائیله) اهالیسی واردیر[۱].
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
اهالینین چوخو مالدارلیق و اکینچیلیکله مشغول اولورلار.
دیل و مذهب[دَییشدیر]
بو قصبه نین بوتون اهالیسی تورک دیلار و مذهبلری ده شیعه مذهبی دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی Archived 2011-02-26 at the Wayback Machine.


text:
۲۰۱۷-نجی ایل ادبیات اوزره نوبل موکافاتینین غالبی آچیقلاندی
۲۰۱۷-نجی ایل ادبیات اوزره نوبل موکافاتی ژاپن اصالتلی انگلیس یازیچیسی «کازوئو ایشی گورو»یا چاتدی.
ایسویچ کرال آکادئمیاسینین یایدیغی معلوماتا اساسن، نوبل کومیتهسینین قراری ایله ۲۰۱۷-نجی ایل ادبیات نوبل موکافاتینا ۶۲ یاشلی یازیچی «کازوئو ایشی گورو» لاییق گؤرونوبدو. بو یازیچینین بوتون اثرلری و ان چوخ تانینان «بازمانده روز» عنوانلی اثری «نجف دریابندری» طرفیندن فارس دیلینه ترجومه اولوبدور.
۱۹۰۱-نجی ایلدن تقدیم اولونان نوبل ادبیات موکافاتینا اؤتن ایل آمریکالی «باب دیلن» لاییق گؤرولموشدو.
نوبل موکافاتینین تقدیمات مراسیمی عنعنهوی اولاراق آذر آییندا استکهلمدا کئچیریلهجک. هر موکافاتین مبلغی ۱ میلیون دوللاردیر.


text:
بیز گلدی-گئدهریک، سن یاشا دونیا!
(باش ساغلیغی)
چوخ تاسسوفله، آذربایجانین تانینمیش اجتماعی شخصیتلریندن اولان «ولی رحیمزاده بردی» ۸۶ یاشیندایکن ابدیلیک آرامیزدان آیریلمیشدیر.
ولی رحیمزاده آذربایجانین ملی- دمکراتیک حرکاتیندا گنجلیک یاشلاریندان اشتراک ائتمیش، اوتوزونجو ایللرین بیرینجی یاریسیندا ایسه تانینمیش شخصیت اوستاد بهزاد بهزادینین رهبرلیگیله اجتماعی- مدنی فعالیتلره قاتیشمیش و «آذربایجان» روزنامهسینین یئنی گیزلی نشری ایله باغلی یارانان تشکیلاتدا فعالجاسینا اشتراک ائتمیشدیر.
اوستاد ولی رحیمزاده بردی مختلف تضییقلره، سورگونلره معروض قالدیغینا رغما عؤمرونون سونونا قدهر بشری ایدهآللاریندان مدافعه ائتمیشدیر. عؤمرونون سون اون ایلیندن آذربایجان ادبیات و مدنیتینین چیچکلنمهسینده الیندن گلنی اسیرگهمهمیش، مختلف مقالهلرله، آذربایجانلا باغلی خاطیرهلریله و نشر ائتدیگی کیتابلاریلا بو یولدا امک صرف ائتمیشدیر.
چوخ حؤرمتلی شخصیتیمیز ولی رحیمزاده بردینین ابدی آیریلیغینی «ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری آدیندان اونون مؤحترم عائلهسینه، تانیشلارینا، یولداشلارینا و ادبی- مدنی جمعیتیمیزه باش ساغلیغی وئریر و شرفلی خاطیرهسینه عشق اولسون دئییریک.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۰/۱۱/۱۳۹۶


text:
محمدرضا خانزاده
محمدرضا خانزاده (تهران ۱۱ مهٔ ۱۹۹۱ (۳۱ یاش) ۱٫۸۴ m (۶ ft ۱⁄۲ in)) ایرانلی فۇتبولچو. اوْ تهران شهرینده آنادان اوْلوب و فۇتبولو راه آهن فوتبول کولوبوندا باشلاییب و مۆدافیهچی و مۆدافیهچی کیمی چیخیش ائدیب. اوْ ذوبآهن-ایصفاهان فوتبول کولوبونا گلندن اؤنجه پرسپولیسندا اوْینامیشدیر
یاشاییشی[دَییشدیر]
باشاریلاری[دَییشدیر]
اوْینادیغی تیملر[دَییشدیر]
محمدرضا خانزاده راه آهن فوتبول کولوبو، پرسپولیس، ذوبآهن-ایصفاهان فوتبول کولوبو، فولاد خوزیستان فوتبول کولوبو، سیاه جامگان مشهد فوتبول کولوبو و ایران ۱۷ یاش آلتی میلّی فوتبول تاخیمیندا مئیدانا گئدیب
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Mohammad Reza Khanzadeh Defence". EuroSport. Retrieved 28 November 2016.


text:
کیسه(اؤلچو بیریمی)
کیسه (اؤلچو بیریمی) — ریاضیاتدا اسکی چاغلاردا اساساً ارزاقین چکیسینی اؤلچمک اۆچون ایستیفاده ائدیلن چکی اؤلچو بیریمی.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
شرقده معیشتده اسکی چاغلاردان بیر شئیین هم سایجا، هم چکیجه میقدارینی کیسه ایله ده حسابلانمیشدیر. "بیر کیسه آرپا" ،"بیر کیسه قند" دئییملرینی ایندی ده تیجارت یئرلرینده ائشیدیلیر. بو ایفادهلر 50 کق چکییه برابردیر. "نیسیه - گیرمز کیسهیه" ،"واختسیز گلن قوناق اؤز کیسهسیندن یئیر" کیمی آتالار سؤزلری کیسهنین معیشتدهکی ایشلکلیگینی آیدین گؤستریر.
قایناق[دَییشدیر]
آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 459. ایسبن 978-9952-34-152-2


text:
وایت پلینز، نیویورک
وایت پلینز، نیویورک (اینگیلیسجه: White Plains, New York) آمریکانین نیویورک ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۵٫۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۶۸۵۳ نفر و اهالی سیخلیغی ۲۳۰۲٫۱۶ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده وایت پلینز، نیویورک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«White Plains, New York»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اویان نیوز: ترور هؤرگوتو دحکپ-ج عملیاتی چرچیوهسینده ۲۸ ائلده گؤز آلتینا آلینان ۱۶۸ نفردن ۵۹و توتوقلاندی، ۴۵ی عدلی کنترل شرطی اولماق اوزره ۱۰۹ نفر سربست بوراخیلدی.
آنکارادا ساوجیلیق طرفیندن سورغولانان ۳۰ نفر توتوقلاما طلبی ایله محکمهیه گؤندریلدی.
سورغوسو تاماملانان ۱۱ شبههلیدن ۵-ی حبس اولوندو، ۴-و عدلی کنترل شرطی اولماق اوزره ۶ نفر سربست بوراخیلدی.
سحر ساعاتلاریندا قالان ۱۹ نفر حاقیندا قرار چیخدی، محکمه ۹ نفرین حبس اولونماسینا، ۱۰ نفرین ده سربست بوراخیلماسینا حؤکم ائتدی.
ایستانبولدا ایسه ۷-سی قادین ۲۹ نفر عدلیهیه گؤندریلدی. بونلاردان ۱۹-و حبس اولوندو.
آردیندان محکمهیه چیخاریلان ۲۵ نفردن ۱۲-سی حاقیندا دا حبس قراری چیخدی.
ایزمیر، آیدین و آنتالیادا گؤز آلتینا آلینان ۱۵ نفردن ۲-سی حبس اولوندو، ۱۳ نفر ایسه ساوجیلیق سورغولارینین آردیندان سربست بوراخیلدی.
مرسینده ایسه، ایشلملری تاماملانان ۸ نفر آدانادا محکمهیه گؤندریلدی.
سککیز نفردن ایکیسی تئررور هؤرگوتونا عضو اولماق سوچوندان حبس اولونارکن، ۶-سی توتوقسوز یارقیلانماق اوزره سربست بوراخیلدی.
مالاتیا، سیواس و تونجائلیده ایسه گؤز آلتینا آلینان ۱۳ نفردن ۶سینا حبس قراری چیخدی؛ دؤردو محکمه کنترلو شرطی ایله اولماق اوزره ۷ نفر سربست قالدی.
بورسا، چاناققالا، بالیکسیر و کوتاهیادا دا گؤز آلتینا آلینان ۱۳ شبههلیدن ۹-و حبس اولوندو.
ارزوروم، آغری، آرتوین، گوموشخانا، قارس و ارزینجاندا ایسه گؤز آلتینا آلینان ۱۱ نفردن ۵-ی امنیتدهکی ایفادهلرینین آردیندان توتوقلاندی، ۶-سی دا نؤوبتچی محکمه طرفیندن سربست بوراخیلدی.
ت ر ت


text:
بورغاج
بورغاج (اینگیلیسجه: Screwdriver، فارسجا: پیچگوشتی) قیفیلقاییرما (چیلینگرلیک) صنعتینین آلَتی اوْلوب، ییولی برکیدیجی حیصّهلرین (بوروملارین) باغلانماسی و آچیلماسی اۆچون یئرینه یئتیریلن بورما حرکتینی ایجرا ائتمک اۆچون تطبیق ائدیلیر. ایلک دفعه بورغاجین تطبیقینه ۱۷-جی عصرده راست گلینیر. فیلیز بورغاجلارین ۱۹-جو عصرده فیلیز کسن دسگاهلارین ایختیراعسی ایله علاقهدار اوْلاراق اهمیّتی آرتماغا باشلامیشدیر. اوْنا گؤره کی، فیلیزلرین اِعمالی اوْنا قدر چتین اوْلدوغوندان بوروملارین ایستحصالی دا محدود ایدی. بوروملار ال ایله بۆلؤولنیردیلر.
بیر ده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- تورکجه (لاتین الیفباسی ایله) ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Burğac»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (08 سپتامبر 2022 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).