text:
اورتا دوغو، خاریجی موداخیله و گونئی آزربایجانین دیرنیشی
یونس شاملی
سون زامان دا فارس دیلینده یازدیغیم مقاله (شیوه برخورد جنبشهای ملی با بخشهای مختلف منتسب به ملت فارس کدام است؟) حاقیندا موباحیثه لریمیزده، اکبر بئی نعیمی بعضی فیکیرلرین ایره لی سوردولر و من ده اؤز بزاعتیم جا دانیشیلام مسئله حاقدا اؤز فیکیرلریمی ایضاح ائتمه یه چالیشدیم. آشاغیدا، اکبر بئی نعیمی نین فکیری و سونرادا منیم ایضاحاتیمی اوخویابیلرسینیز.
اکبر نعیمی:
یونس به-ی مقاله نیزده گلن فورمت ؛ سؤزسوز دیپلوماسی باخیمیندان بیر چیخیش یولودور. بو اوزدن اللرینیزه ساغلیق و یورولماسین دئمه لییم نییه کی اورتادا اولان قارانلیقلارا ایشیق یولو آختاریب سینیز . من بو دردی احساس لا پایلاشماق دا باشقا ماتریال لاری دا آرایا گتیرمک ایسته میشم . بیز کی چیخیش یول لارینا دوشونوروک , نه یاخشی کی بئله نچی فاکت لاری نظرده آلاراق بیرآزجادا فرق لی دوشونه ک . دیپلوماسی بیر ایلیشگی دیر نئجه اولدوغونا سیال باخمالی ییق . ( بو گون آمئریکه ن بیرله شمیش دئولت لرین-ین باشقانی دئموکرات دیر و دئموکراسی نی یایین لاشدیرماق آدینا نوبئل باریش اؤدولون ده سینه سینه آلیب دیر. حال بو کی بو گون خاورمیانه اود پوسگورور . عرب لرین یازی " باهاری " اؤز میللت لری-نین الیله دگیشیلسه ده , ایراده باتینین ایراده سیدیر . بو ایراده نئچه یوز مین اینسانین جانینی تام وحشی لیک ایله آلیب دیر . نئچه میلیون اینسانی یاشاییشیندان ائله ییب و نیفرتی سون درجه یه چاتدیریب . بوردان بری نئچه نسیل لر کئچسه ده اورالاردا نیفرت هله لیک دوغاجاق . حال بو کی دئموکراسی نین تعریف لرده گتیردیگی بو دئییل . گرچک بودور : باتی-نین گوجو وار و بیر تومن هزینه سینه نئچه مین آلمالی دیر .باتی بو اؤلکه لرده نیفرتی دوغوزدورور . نییه کی تولید ائله دیگی سیلاح لار ساتیلمالی دیر . و آلتئرناتیولری-نین الیله طبیعی ثروت لر تالان اولونمالی دیر . ائله چین و روسییانین سیاسیت لری بوقونودا باتی دان نئچه قات دا آرتیق گؤرونور . آنجاق باتی باریشا دوغرو تانیتدیریلیب دیر حال بو کی خاورمیانه ده باریش یئرینه نیفرتی وئریر ) . بیلیرسیز ! او یئرده کی نئچه یؤنلو باسقی وار داها مفهوم لارین نه اولدوغو الدن چیخیر . باسقی نی یارادان مفهوم لاری دوشونمک ایسته مه ییر . نییه کی گوجو وارو و گوجو اولاراق دا هدفی وار. ایران دا آسیملاسیون نئچه میللت لی یاشایان یئرلرده رئژیمین طرفیندن هله لیک سوره جک و دئموکراتیک ایران آدی آلتیندا فارس مئحورلی مودعی اوپوزوسیون لار بونو گؤره رک و بیله رک دینمه یه جک لر . یوخسا بیر بیانیه تاپاق بو آسیملاسیونا سون قویماغا دوغرو . دئدیگیم فاکت لار نئچه میلیون اینسانین یاشاییشی ایله دویون له نیب و نهایتی سورعتله داوام وئریلن آسیملاسیون دیر . دئمیرم هر نه یه ایده آل باخاق . ایده آل دئیه بیر شئیدن فاضیله مدینه سی و کومون یارانیب صیفر ایله - بیر اورتایا چیخار و بودا یعنی نیفرت و خوشونتین باش لانیشی . آنجاق نیسبی اولاراق دا دوغال دوشونمه لییک . بیز گوجله نمه لی ییک و اوردا کی گوجله نیریک گوجوموزه مالیک اولوب و اونو یاخشی یول لاردان قوروماغا دوشونمه لی ییک . یاخشی دئیدنیز! : حاق آلمالی دیر وئریلمه لی دئییل و بو کیلیشه لی سؤزه من ده بیرین آرتیریرام " حاق یاشامالی دیر - الده اولان گوجو ایله یاشامالی دیر " . هر حالدا یئنه ده یازدیق لارینیزا گؤره ساغ اولاسینیز دئییرم . نه یاخشی کی سیزلر وارسیز و یازیرسینیز .
یونس شاملی:
اکبر بئی نعیمی، نه گؤزل کی بیر بیریمیزی آنلاماغا چالیشیریق. بو ایش دواملی اولمالی دیر، یوخسا هئچ نه دن ملی حرکاتین ایچینده گرگینلیک، آیریلیق و حتی آرخاینلیق سیزلیق یارانیر. دوز دئیرسیز کی فاکتلاری گؤزده آلمالییق. آمما سئچیلین یول خریطه سی، دایاندیغیمیز تاکتیک و ایستراتئژیلری بو یا او فاکتا دایاناراق یوخ، بلکه تمام فاکتلاری مورککب فورماسینین آنالیزیندن قایناقلانمالی دیر. بورادا دیپلوماسی دئدیینیز، مسئله نی هرطرفلی گؤرمک و او آچیدان یولا چیخماق معناسیندادیر. بونو بیر نئچه جومله ده یازماق اولماز، اما دئیرلر "عاقیل اینسانلارا ایشارت ده یئترمیش دیر".
سیز ایله بو آنالینیزده، اللخصوص بؤلگه سل آنالیزینیز و اورتا دوغو (خاورمیانه) حاقیندا ایفاده له رینیزله راضی اولمویاجاغام. قویون بیر آز ایضاح ائدیم. باتی نین (غرب ین) چیرکین و سؤمورگه چی تاریخی واردیر. آمما هر بیر پروبلئمی باتی نین بوینونا یخماق، سیاسی رئآللیق لارلا هر زامان اویقون دئیر. بیر طرفدن ده بوگونکو کؤره سللشمه دئورینده، هر بیر کیچیک و یا بؤیوک بیر دئولت، اه لین و قولون نه قدر اؤز بؤلگه سینده و یا تمام کؤره ده اوزالدابیلیرسه اوزالدیر. کیچیک دئولت لردن بؤیوک دئولتلره تک ایمکان داخیلینده بؤلگه نی و بین الخالق آلانینا تاثیر بوراقماق ایسته یرلر. دونیانین سیاسی بؤلوشمه سی ده اساسیندا بورادان قایناقلانیر و دونیانین پولاریزه اولماسی و سیاسی بولوک لارین برپا اولماسی دا بو نورم اساسیندا یارانیر. نه ایسه. سؤزو اوزالتماسام، بئله دئمه لییم کی، اورتا دوغودا پروبلئم لرین هامیسین باتی یارالتمایب یا یارالتماییر. اورتا دوغودا گئدن حوادیث بو بؤلگه نین سیاسی، اقتصادی و مدنی دورومونون عکس دیر. دئمیرم خاریجی قوه لرین الی یوخ ایمیش. آمما دئیرم کی اساس پروبلئم بو اؤلگه لرین ایچه ری دوروملاریندادیر.
سیزه بیر قیسسا نمونه گتیریم. افغانیستان و چکسلواکی هر ایکی سی بیر ایلده سویت لر طرفیندن حربی ایشغالا معروض قالدیلار. بوگون 30 ایلدن چوخ دور کی افغانیستان دا ساواش وار و حالن ده گله جک بو اؤلکه ده قارانلیق دیر. آمما چئکوسلاواک یدا نه اولدو؟ عجبا آمئریکا و باتی چئکوسلاواکی دا سوییتین قارشیسیندا ساواشماق ایسته میردیلر می؟ ایستیردیلر. آمما چئکوسلاواکی نین مدنیت و سیاسی دوشونوشو و اقتصادی سورجی حربی ساواشا گیرمه یه ایزن وئرمیردی. توپلوم ایله رله میش بیر توپلوم ایدی. بوگون چئکوسلاواکی حتی ایکی اؤلکه یه ده بؤلوندو، آمما بیرینین اورادا بورنوندان دا قان آخمادی!
سوآل بودورکی، عجبا بو ایکی اؤلکه، هارالاردا بیر بیری ایله فرقله نیردیرلر کی بو ایکی چوخ فرقلی وضعیت او اؤلکه لرده مئیدانا چیخدی؟ اساس فرق خارجی قوه نین مداخیله سی و یا موداخیله ائله مه مه سی دئیردی، بلکه اساس فرق بو ایکی اؤلکه نین تاریخی، سیاسی گئنیشمه سی، اقتصادی باخیمدان انکیشافی، دئیه فاکت گتیرمک اولور. بو ایکی اؤلکه نین کولتور و مدنی فرق لری ده بوگونکو وضعیتی ده یه رله ندیرمکده بیر جیدی رولو وارایمیش. خاریجی موداخیله مهم دور. آمما اساس دئیر. داخیلی وضعیت اساس دیر. بو داخیلی وضعیت دیر کی افغانیستان دا خاریجی موداخیله یه یول وئردی و چئکوسلاواکی دا خاریجی موداخیله یه یول وئریلمه دی.
ایندی اورتا دوغونون شرایطی ایچیندن قاینایب اؤزه چیخیر. ایسلامیزمین کؤکلری ائله بورالاردادی، گئریه قالمیش سیاسی دئولتلر، ویران اکونومی و گئریه قالمیش کولتور و مدنیت، هامیسی بورادا بیر آرایا گلیرلر و سونوج گؤردویوموز کیمی اولور.
ایجازه وئرین میصیر ایله پولونیانی (لهستانی) قیاس ائده ک. میصیرده خالقین قیامی، عرب بهاریندا، استیبداد یخیر و سونوجو دین چیلیکله، سکولار قوه لر اؤلکه نی یارایا بؤلوب و ساواشا گئچیرلر. دئمکراتیک سئچیم بئله بو شرایطی حلی ائده بیلمه دی. نیه کی چئشیتلی سیاسی قوه لر، فرقلی آماجلارلا اوراشیرلار. میصیر 90 ایلدیر بیر موستقیل اؤلکه دیر و 59 ایل بوندان اول میصیر جمال عبدالناصیر واسیطه سی ایله بیر دمکراتیک دئیشیکلیک باشدان گئچیریب. آمما باخین لهستانا، بوگون 20 ایلدیر سویت بیرلیینین اسارتینده آزاد اولوب و بو 20 ایلده یوز ایلین یولو گئدیب. سیاسی ساحه ده ایلرله ییب، اکونومی ساحه سینده گلیشمه ده و بویومه ده دیر. بو ایکی اؤلکه نی (میصیر و پولونیا) اوزون تاریخ لری ، و فرقلی پروسسلردن گئچمه سی و گلیشمه لری اولدوغونا گؤره بوگون شرایط لری ده دریندن فرق لرنیر.
بو قیسسا ایضاحیمدان بو سونوجو آلماق ایستیردیم کی، اورتا دوغو دا کی اؤلکه لرین گلیشمه مه سی، اورداکی چاتیشمامازلیق لار و گئنیش گرگینلیک لر خاریجی قوه لرین مداخیله سیندن قایناقلانمیر. باخمیاراق کی خارجی قوه لرده بو وضعیتین مئیداندا اولماسیندا روللاری واردیر. مئتود باخیمیدان دا اورتا دوغو و هر هانکی بیر اؤلکه نی گلیشمه مه سین، خاریجی قوه لرین موداخیله سین اساس گؤتورورسک،(اللخصوص میصیر کیمی بؤیوک اؤلکه لر) او اؤلکه لرین تمام قوه لری، ایچه ری پروبلئم لرین حلینه چاره تاپماق یئرینه، اؤلکه نی گلیشدیرمک اوچون، بیر باشقا اؤلکه ایله ساواش دورومونا سفربر ائدیر. البته بو او دئمک دئیر کی خارجی موداخیله نی گؤزدن آتاق، آمما اساس و یاپی جهتیندن ایچه ری مسئله لر اوستون توتولمالیدیرلار. ایندی باخسانیز، ایران دئولتی، کره شمالی دئولتی، وئنوزئلا ده... بو مئتود ایله اوراشماقدادیرلار. و بو اؤلکه لرین سونوجو بللی دیر.
گونئی آزربایجانا دا گلدیکده، شرایطی نظره آلاراق، مسئله له ره هر طرفلی باخمالییق. بو معنادا کی بیزیم خالقیمیز و وطنیمیز بیرطرفدن ایران دئولتی نین استعماری اسارتینده دیر. گونئی آزربایجان داکی سیاسی دوشونجه و سیاسی حرکتلر بو وطنین و بو خالقین قورتولوشو و اؤز موقدراتینی تعیین ائتمک جهتیندن چالیشمالیدیرلر. بو بوگونکو اساس یول خریطه میزدیر. آمما بو اساس یول بیزیم گؤزوموزو آزربایجانین ایچه ری پروبلئم لرینه یوممامالیدی و پارالل بوگوندن گونئی آزربایجانین ایچری مسئله لرینه تمام عرصه لردی دققت یئتیرملی و ایمکان داخیلینده اونلارین حلی جهتیندن چابا گؤسته رمه لییک.
گینه ده گونئی آزربایجانا گلدیکده، تورک خالقی ایران دئولتینین آسیمیلاسیون سیاسیتیدن سارسیلیب، حتی دئیه بیله رم بؤلونوب، باخمییاراق کی آزربایجاندا یاشاییر، آمما بئین و دوشونجه تمامیله فارس دئولتینین قوجاغیندادیر. آسیمیلاسیون سوره جی گله جک آزربایجانیمیزا جیددی بیر پروبلئم دیر و ان آزی ایران دا فارس دئولتی نین آزربایجاندا بیر گوجلو قولودور. بو پروبلئم حتی میللی حکومتین دئورینده بئله بیر پروبلئم اولموشدرو، قالسین کی 64 ایل اوندان سورایا. بیز بو فاجعه وی پروبلئمی گؤرمه لییک. بیزیم آکتیویستلریمیزین بیر سیراسی بو پروبلئم لری زوراکیلیق لا حل ائتمه یی دوشونورلر. آمما مسئله ائله ده راحات دئیل دیر. بو پروبلئمین حلینه بوگوندن چؤزوم بولونمالی و حتی بوگوندن بیزیم پسیکولوژیک جهتدن ایستیفاده ائله دییمیز سیاسی دیل بئله بو چؤزوم ده اؤزون بولمالی دیر. باشقا حالد پروبلئم آرتیب و آزربایجانا بیر جیددی باش آغریسی اولابیلر. اونودماین کی ایران دئولتینین حربی قوه سین میللی حکومتین 1945 یخماق اوچون باغیرخانین دامادی رهبرلیک ائله میشدیر. بو هم اوتاندریجی بیر حال و هم بیزلر اوچون چون بؤیوک بیر درس دیر.
احساسی دیل، خالقینمیزین حرکاتیندا البته که ایستیفاده اولونمالی دیر و اویانیش سوره جینده بو دیل خالقیمیزین اویانمیان بؤلومونی آیاغا قالدیریر. آمما دیپلوماسی دیلی احساسی دیل اولاماز و اولمامالیدیردا. بورادا یالنیز عقلانیت، نئچه طرفلی گؤرمک، اوزاقلاری نظرده آلماق و بو فاکتلارا دایاناراق موناسیب تاکتیک و ایستراتئژی گؤتورمک دیر.
تورک میللتی نین یولو گونئی آزربایجان دا مورککب بیر سورجده دیر. ساده بیر یول اؤنوموزده دئیر، بلکه دئمک اولور کی چوخ بیر مورککب یول قارشیسینداییق.
2013/11/13
موباحیثه نین دوامی...
اکبر نعیمی:
آمئریکا بیرلشمیش دئولت لرینین آوروپادا اوینادیغی رول لار :
• آشاغیدا گلن یازی ایکینجی دونیا ساواشین دان بو اله سئنتئر اولاراق آوروپادا سویوق ساواشین نئجه گئتمه سی و ها بئله آمئریکا بیرلشمیش دئولت لرینین ناتو قالیبنده اؤزونه سئچدیگی یولداشلاری آراشدیراجاق دیر .
ایکینجی دونیا ساواشی نین قورتولوشو ساواش دان قورتولان اؤلکه لرین ضعیف لنمه سی و ( ب.م. ت ) نین 1945 ده قورلوماسینا سبب اولور . بو آرادا ( ب.م.ت ) ایشه باشلاییرسادا سویق ساواشی گؤزونون اؤنونده گؤرمه یه مجبور قالیر .
سویوق ساواش اصلینده ایستالینین ادعاسی اساسدا ایکی جیبهه ده تعریف له نیلیر : 1- کاپیتالیزم 2- سوسیالیزم
سویوق ساواشین دورولوغو آوروپادا , آرتیق جاسینا اوزه گلیر . نئجه کی 1946 دا : یونان دا اینگیلزه دایانان حؤکومت اؤز قارشی سیندا آلبانی – بولغاریستان و یوگوسلاوی یه دایانان سول لاری گؤرور و بو اوزدن¬ده یونانین ایچ ساواش لاری باشلاییر .
ائله بو ایل شوروی , تورکیه نی باسقییا سالیب و اؤز کؤلگه سینه آلماق هدف له تورکیه نین تورپاق لارینا مالیکییت ایددیعاسی باشلاییر.
1947¬نین اوکتوبور آیی , شوروی کومونیزم دفترلرینی , ایتالیا – فارانسا- رومانی و چئک ایسلوواکی ده اورگانیزه له شدیریر.
شوروینین بو آت چاپمالاری و ایستالینین تهلوکه قرارلاری ائله بو ایل آمئریکا بیرلشمیش دئولت لرینین قرارلارین دا اورتایا چیخاردیر. پئرئزیدئنت تیرومن آمئریکا کونگئره سیندن ایسته ییر , یابانجی دئولت لرین قاباغیندا دایانان اؤلکه لره مالی یاردیم لاری تصویب ائله سین. و بو اساس دا تورکیه و یونان دئولت لرینه 400 میلیون دولار لیق یاردیمی طلب ائدیر.
مارشال آمئریکانین خاریجی ایشلر ناظیری ده او ایل هاروارد یونیوئرسیته سینده بیلدیریر : " کومونیزمین داغیلماسی خوشونت له کی یوخ , بلکه ایقتیصادی ارتئشین قورولماسی ایله اولا بیله جک دیر " .
مارشالین بو چیخیشی بیر طرح اولاراق آمئریکا کونگئره سینه گئدیر و 1948ده " آوروپانی یئنیدن جانلادیرماق " آدینا تصویب اولونور و ها بئله آوروپادا اینگیلیز و فارانسا آراسیندا دانکئرئک آنلاشماسی یازیلیر. بو آنلاشما بو ایکی اؤلکه نی , آلمانین ایحتیمالی یوروشلرینین قاباغیندا بیرلشدیریر .
آما
1948 :
" سویوق ساواشین ان اوزه چیرپان ایلی "!
آلمان ---
ژوئنین آلتی سیندا ایستالین یئر یول¬لارین باتی بئرلینه دوغرو بیر ایله یاخین کؤر ائدیر . آنجاق تیرومن هاوا یول لارین آچا بیلدیگی زامان 1949¬نجو ایلین مئی آیی فئدرال آلمانین یارانیب ایشه باشلاماغین بیلدیریر . و بونا جاواب اولاراق اوکتوبر آیین 7 سینده دئموکراتیک آلمان جومهورییتین ایشه باشلاماغی شوروی طرفیندن ده اعلام ائدیلیر.
بو ایل چئک ایسلوواکی ده کومونیست لر دئولتی اللرینه کئچیردیب , اؤز کابینه لرینده مارشال طرحی نین , طرفداری اولان وزیری اؤلدورورلر.
مارس آیی اینگیلیز, فارانسا , بئلژیک , هولند و لوکزامبورگ آراسیندا بوروکسئل شهرینده آنلاشما ( پئیمان نامه ) کئچیریلیر .
دئکابر آیی نین اونوجو گونو دونیالیق اینسان حاقلارینین آنلاشماسی کئچیریلیر. میللت لرین آراسیندا یئنی واینسان مئحورلی بیر تعریف¬لر اورتایا گلیر.بوآنلاشمادا آمئریکا دئولتی و ها بئله اونا یاخین دئولت لرین اؤزل ایزی گؤرونرکن , اولاردان یاخشی بیر گؤرونتولرده گؤسته¬ریر.
ائله بو ایل کومونیزمین قاباغینی آلماغا دوغرو آمئریکا , کانادا و بوروکسئل ده آنلاشان دئولت لر آراسیندا " ناتو آدلی " بیر قوروم باش وئریر . بو قورومون اونونجو بندی آورروپادان باشقا اؤلکه لری اؤزونه قاتماغی هدف له ییر " . بو قورومون ایشه باشلادیغی زامان دا مارشالین طرحی ده ایجرایا قویولور . تیرومن بو طرحی ناتو قوروموایله بیرلیکده بیر سیککه نین ایکی اوزو آدلاندیریر .
بو اوزدن 1949 دا ایتالیا, دانمارک , ایسلند , نوروئژ و پورتغال کیمی اولکه لرده ناتویا قاتیلیرلار .
ناتو 12 اؤلکه نین نیظامی و ایقتیصادی گوجو ایله بیر یئردن چیخیشا باشلاییر . و مارشال طرحی تورکیه و یونانین ناتویا قاتیلدیغی زامانا دک سوروب و نهایتده 1952 ده بو ایکی دئولتین ناتویا قاتیلماق¬لاری بیلدیریلیر .
1955ده فئدرال آلمان ناتونین یئنی اویه سی اولاراق اوزه چیخیر .
شوروی ناتونین گوجولنمه سینه قارشی ورشو آنلاشماسینی یارادیر. بو آنلاشما شوروی , بولغاریستان , چئک ایسلوواکی , مجاریستان , لهیستان , رومانی و دئموکراتیک آلمان جومهورییتی آراسیندا ایشه باشلاییر. ورشو آنلاشماسی نیسبی اولاراق ناتو آنلاشماسی ایله عئین گؤرونور.
سویق ساواش آغیر بیر دوروما کئچیر و کیچیک ساواشلار و گارد توتمالار یولا دوشور ؛
کی او جومله دن :
وییئتنام ساواشی ( 1959- 1979 ) دک
بئرلین دووارینین یارانماسی ( 1961 )
کوبادا موشک سامانه سینین آمئریکا علئیهینه یئرلشدیریلمه¬سی ( 1962 ده ) .
و آوروپا اؤلکه لرینده آمئریکا طرفیندن هسته ای موشک لرین یئرلشمه¬سینی
آد آپارماق اولار .
بو آرادا شوروینین لیدئرلیک دییشیک¬لیگی دونیادا گئدن کومونیزمه چئشیدلی ائتگی لر بوراخیر . ایستالین اؤلمهمیشدن , هر نه ایستالین مئحورلی قاباغا آپاریلیر و او اوزدن¬ ده یوگوسلاوی کیمی بیر گوجلو اؤلکه ایستالینین اوتوریته سینی هئچ زامان قبول ائده بیلمه ییر . نییه کی , مارشال تیتو کومونیست بیر پارتیزان اولاراق یوگوسلاوی ده ساواش ائدیب , اؤزو گوجو الینه آلیر حال بو کی چوخلو اؤلکه لرین لیدئر¬لری قیزیزل اوردوسو طرفیندن منصوب اولوردولار . آما بو کی یوگوسلاوی کاپیتالیزمین قاباغیندا یارانان بیر گوجلو دئولت کیمی چیخیش ائده بیله جک ؛ ایستالینی هله لیک مجبوردا اولسا راضی ساخلاییر .
هر حالدا 1953 ده دونیا , ایستالینین اؤلموسینی گؤره بیلیر . و دالیسیجا نیکیتا خیروشچئف قودرته چاتیر . نیکیتا 1956 دا ایستالینیزمی پوزماق ( استالینیسم زدایی ) دئیه بیر شئی¬دن سؤز آچیر . و بونا گؤره 1960 دا ایستالینیزم مئحورلی اولان آلبانی شوروی دن آرا آچیر . و 1968 ده الئکساندئر دوبچئک چئک ایسلوواکی ده کمونیزمی رئفورم لاشدیرماغا باشلاییر و بو اوزدن ورشو آنلاشماسینین باشقا اویه¬لری بو اؤلکه یه یوروش آپاریرلار . بو یوروش ورشو آنلاشماسینی سیندیریر و بو ایش ورشودا اویه اولان اؤلکه لرده جیددی موخالیفت لر قازانیر . آمئریکا کیمی دئولت لرده بو یوروشو " ب.م.ت." نین امنییت شوراسینا آپاریب و بو یوروشون علئیهینه قطعنامه صادیر ائدیرلر. آمئریکا دئولتینین سفیری , شوروینین بو ایشینی قابیلین , هابیله ائله دیگی قارداشلیغی کیمی تووصیف ائدیر .
کومونیزم آوروپادا ایکی دسته وها بئله یوگوسلاوی کیمی اؤزگور سییاستی آرتیراندا اوچ دسته یه بؤلونور. بو بؤلونمه لر شوروی نی گونو گوندن ضعیف لشدیرمه یه آپاریر . بو آرادا ناتونین سس سیز و خیمیر خیمیر گوجلنمه سی داوام ائدیر و 1982 ده ایسپانیا دئولتی ده ناتودا اولماغا راضی لاشیر.
1985ده دورمو کیریتیکال اولان شوروی گورباچوفون قودرته چاتماغین گؤرور . شوروی مئحورییتین¬ده ضعیف له شمیش کومونیزم یئنی بیر ایصلاحات طلب ائدیر . گورباچوف بو ایصلاحاتی ( گیلاسنوست – پوروستوریکا و اسکورین ) آدیندا اورتایا چیخاردیر . کئچمیشده کی ایقتیصادی تعریف لر پوزولور – افغانیستاندا 9 ایل لیک آچیلان ساواش گئری قایتاریلیر و خیصوصی مالیکییته رسمییت باغیشلانیلیر و نهایتده گورباچوف اعلام ائدیر بئرژینئفین تئوری لریندن داها یارارلانمایاجاق . بو کومونیزم دونیاسینی بؤیوک بیر شوکا آپاریر . گورباچوفون گیلاسنوست ایصلاحاتی ایللر بویو تاپدالانان میللت لرینین اؤزگورلوک هوه سین گوجله ندیریر .
بو آرادا آوروپادا آخان کومونیزم باشقا بیر شوک لادا اوزله شیر . تیتو یوگوسلاوینین لیدئری دونیاسین دییشیر . ایچ دارتیشمالار باشلاییر و میللت لرین اؤزگورلوک هوه سی بوردا دا گوجلنمه یه باشلاییر .
اؤنجه شوروی ده نئچه میللتین ایستیقلالی الده ائدیلیر . و دالیسیجا کورووات لار و ایسلاولار دا یوگوسلاویدن آیریلا بیلیرلر . بوسنی آیریلماغا آددیم آتان زامان دین آدینادا بیر ساواشی اؤنون ده گؤرور و بو اؤلکه¬ده یاشییان موسلمان لارین علئیهینه بیر سوی قیریم یولا دوشور . بو سوی قیریم ایکینجی دونیا ساواشین دان بو اله آوروپانین ان بؤیوک اینسانی فاجیعه سی آدلاندیریلیب . و نهایتده آوروپا ایتتیحادییه سی هئرزگووین دئولتینی مجبور اولاراق رسمییته تانییر . بیر طرفدن ده کوزوودا باشقا بیر اینسانی فاجیعه سی اوز وئره رک آمئریکا دئولتینین نیظامی گیریشی ایله بو فاجیعه نین داوام تاپماسینا سون قویولور . و یارالی کؤزووو ایستیقلالین اورتایا قویوراق , مونتینئگرودا صئرب لردن آیریلماغینا اوز گتیریر .
ائیه بو بؤلونمه لرین آراسیندا ورشو آنلاشماسیندان یارالی اولان چئک ایسلوواکی ده بؤلونمیه قرارا گلیر . الئکساندر دوبچئکین 1968 ده کی گؤتوردیگی ایصلاحات دان فئدرال ایصلاحاتی او قیراغا قویولاندان سورادا داوام تاپیر . 1969داچئک و ایسلوواکی ایکی جومهوریت اولاراق ایکی محلی دئولت لری اساس دا ایشه باشلاییرلار و بو آرادا میللی مجمع یئرینه فئدرال مجمع ایکی پارلئمان بئیسینده ایشه باشلاییر . و بو اوزدنجمعیت باخیمیندان چوخونلوقدا اولان چئک جومهورییتی 1993ده اؤز ایستیقلالینی اعلام ائدیر .
آوروپادا کومونیزم بیرلیگی سونا چاتیر و ناتو 1997 ده چئک – مجاریستان و لهیستان دئولت لرینی ناتویا قاریشماق اؤنری وئریر و 1999 دا بو اؤلکه لر ناتویا قاتیلیرلار .
2002 ده ایستونی , لیتونی , ایسلووئنی , بولغاریستان , ایسلوواکی و رومانی ناتودا اویه اولماغا چاغیریلیرلار . و 2005 ین ایستانبول اوتورومون دا بو 7 اؤلکه ناتو آنلاشماسینا قرار وئریرلر .
بو آرادادا آلبانی و کوروواسی اؤزلری ناتودا اولماغا آددیم آتیرلار .
بو هوه س اوکراین و گورجوستانادا چاتارکن اورتادا گوجلو چیخیش ائدن روسیه نی قارشیسیندا گؤرور .
MAP
آوروپا اؤلکه لرینین ناتویا قاتیلماق لاری ( م.ا.پ.) ( MAP ) اساسیندا تعریف له نیر . ( م.ا.پ ) , ناتویا قاتیلماغا یول وئریلیشی دیر . بو گون ناتو هفته ده بیرگون اوتورور و بو اوتوروم " دائمی شوراسی " آدی ایله دونیانین بوتون مسئله لرینی آراشدیریر .
نظره گلن آمئریکا ایراده سی کومونیزم ایمپیراتورلوغونا سون قویماق اوچون سئنتئر اولاراق سئچدیگی یئر آوروپا و یارارلاندیغی سیلاحلار ناتو و مارشال طرحی اولوب دیر. ناتودا گلن ( MAP) , ائتنیک و تورپاق مسئله لرینه نئت آچیق لاما وئریر و اؤزونه سئچدیگی اؤلکه لرین اولدوغو پرابلئملرینی حل ائتمه یه دوشونور . ناتونین یئنی اویه لری ورشو آنلاشماسیندان و ها بئله بؤلونموش یوگوسلاوی دن سئچیلیب دیر!.
بو گون شوروی اوتوریته سینین یئرینه و ها بئله ناتونی , نیسبی اولاراق گیزلی و سس سیز سیلاحا چئویرمک دئیه , " آوروپا ایتتیحادییه سی " سسلی جه چیخیش ائدیر و بو ایشین ندنی " آوروپا ایتتیحادییه سینین تمل داشینی , ناتودان گؤتورمک دیر . بو ایتتیحادییه نین 28 اویه سیندن 21-ی ناتودا دا اویه دیرلر .
یونس شاملی:
عزیز اکبر بئی نعیمی، نه گؤزل مدرن تاریخین گئچن 70-60 ایلینده گئدن سیاسی حربی دئیشیکلیک لری قلمه چکمیسینز و سویوق ساواش دئورین دئیشیکلیک لری و هابئله تاثیر ائدیجی فاکتلارا بارماق قویموسوز و سونوندا آوروپا بیرلیینین کؤره سئل یئنی سیاسی حربی قوه لرین فورمالاشماسینداکی رولونا ایشاره ائتمیسینیز. قیسسا و فایدالی بیر تاریخی سورجه یازمیسینز. من سیزین بو تاریخی سورجده آنالیز ایله مکممل فورمادا راضی یام و دوشونورم کی دوغروجا ائله کی یازمییسینز حادیث اولوبدور.
حتمن بیلیرسیز کی، منیم یازدیغیم فیکیر ده، سیاسی تاریخ دن سؤز گئتمیردی، باخمییاراق کی تاریخ ده حادیث اولان فاکتلاردان نمونه اولاراق ایستفاده اولونور. منیم یازدیغیم فیکیر، فلسفه، اقتصادی جهتدن مدرن لشمک و تاریخی کؤکلره دایانان کولتورون، سیاست ده و سیاسی پروبلئم لره چیخیش یولو تاپماقدا رولونا دیققت یئتیرمکدیر.
2013-11-18
شیوه برخورد جنبشهای ملی با بخشهای مختلف منتسب به ملت فارس کدام است؟
یونس شاملی
هر روز که میگذرد، مبارزهء ملی دمکراتیک خلق ترک در آذربایجان جنوبی و دیگر خلقهای غیرفارس گسترش بیشتری می یابد و مفاهیم با معانی تازه تری به میان می آید. از سوی دیگر شکل و شیوه مبارزه ملی و رهایبخش با تمامی تاریخ طولانی اش، با تجربه و حتی بی تجربه گییهایی نیز خود را می نمایاند. فعالین سیاسی و مدنی به ملیتهای غیرفارس هر روز صور مختلف چالش ملی را در مباحثاتشان مطرح میکنند. طرح یک اندیشه و نارسایی های احتمالی موجود در آنها اغلب به مثابه بهانه از سوی مخالفین این جنبش ها مورد استفاده قرار میگیرد و از آن به مثابه ابزاری علیه جنبش ملی دمکراتیک خلق ترک و دیگر خلقهای غیرفارس ساکن در ایران استفاده میشود. اما برای فعالین جنبش رهایی ملی خلق های غیرفارس، "رفتار دینامیک" است که شیوه عمل آن را توضیح میدهد و یا بایستی توضیح دهد. به عبارت دیگر "خطا" در بیان و یا اساسا "خطا" از آن کسی سر میزند که در حرکت است. اما اهمیت قضه در نوع رفتار با خطاست. رفتار "دینامیک" دقت اش به اصلاح خطاست، اما رفتار "استاتیک" دقت اش به سوء استفاده از خطا و تخریب است.
در طرح آقای انصافعلی هدایت، به نظر من در استفاده از مفاهیم ترکیبی با واژه "فارس" دقت کافی به خرج داده نشده است. به نظر من سیاست فعالین جنبش ملی دمکراتیک خلق ترک در آذربایجان جنوبی با جامعه فارس بایستی در زیر سه مفهوم جداگانه فرموله گردد و برای هر سه مورد سه سیاست جداگانه نیز در پیش گرفته شود.
اول: دولت فارسی
دوم: نخبگان سیاسی و مدنی فارس
سوم: خلق یا ملت فارس
شیوه برخورد با دولت فارسی:
استراتژی جنبش ملی خلق ترک در آذربایجان جنوبی و دیگر جنبش های ملی متعلق به ملیتهای غیرفارس ساکن در ایران رهایی از اسارت استعماری دولت فارسی در ایران است. کسانیکه در تحلیل ماهیت دولت ایران از شناسایی ماهیت اتنیکی (فارسی) آن طفره میروند، آب به آسیاب رژیم استبدادی ایران و سیاستهای استعماری آن میریزند. رفتار جنبش ملی ملت ترک با دولت و حاکمیت ایران، رفتاری نفی ایی و تناقضی است و در واقع این رژیم مانع اصلی پویش دمکراتیک خلق ترک و دیگر خلقهای ساکن در جغرافیای سیاسی ایران است. به بیان دیگر دشمن اصلی ملت ترک در آذربایجان جنوبی و ایران رژیم جمهوری اسلامی است.
شیوه برخورد با نخبگان ملت فارس:
نخبگان ملت فارس (احزاب و شخصیتهای سیاسی، نخبگان فکری و فرهنگی و هنری، بورکراتها و تکنوکراتهای آن ملت و وابستگان آسیمیله شده غیرفارس آنها در ایران و...) که عموما در موضع مخالفت با جمهوری اسلامی عمل میکنند، همواره از سوی فعالین جامعه سیاسی ترک در آذربایجان جنوبی و ایران، از نقطه نظر رفتار سیاسی رسد میشوند. چرا که رفتار و سیاست این بخش از جامعه فارس نقش تاثیرگذار و تعیین کننده ایی بر چشم انداز تحولات سیاسی ایران دارد. آن بخش از نخبگان سیاسی فارس که به حق حاکمیت مردم و حق تعیین سرنوشت ملتهای غیرفارس احترام میگذارند و در راستای دمکراتیسم در ایران عمل میکنند، عملا با جنبشهای ملی دمکراتیک خلقهای غیرفارس در ایران علیه رژیم جمهوری اسلامی همسو هستند. اما بخش نسبتا وسیع نخبگان سیاسی و مدنی ملت فارس از گرایشات راست تا چپ، انگاه که مسئله "حق تعیین سرنوشت ملتها" به میان می آید، با نگاهی استعماری و درکی بغایت ضددمکراتیک و در ضدیت با حق تعیین سرنوشت ملیتهای غیرفارس، عملا به ابزارتبلیغی رژیم و آلت سرکوب خلقهای غیرفارس در ایران تبدیل میگردند. برای نمونه سیاست حزب کمونیست کارگری با تمامی احزاب سلطنت طلب و راستگرای جامعه سیاسی فارس در ضدیت با حق مسلم و شناخته شدهء تعیین سرنوشت ملتها همسو است. این یکی خود را کمونیست معرفی میکند و آندیگری آشکارا در خدمت بازگرداندن سلطنت به ایران است. اما این هردو در ضدیت با برابری حقوقی خلقها در ایران و در مخالفت با حق تعیین سرنوشت ملتها متحد عمل میکنند. رفتار فعالین جنبش های ملی دمکراتیک با این بخش از نخبگان جامعه فارس یعنی نخبگان سیاسی و مدنی آن بر اساس دیالوگ انتقادی و در سمت و سوی افشای رفتار ضددمکراتیک آنان در افکار عمومی مردم در تمامی مناطق ایران است.
شیوه برخورد با ملت فارس:
اما خلق فارس، جمعیت ملیونی این جامعه و بخشهای مختلف آن و بویژه اکثریت زحمتکش خلق فارس، اگر چه در بخش شهری تا حدودی تحت تاثیر سیاستهای دولتی در خصوص حقوق ملیتهای غیرفارس قرار دارند، اما حساب کاملا جداگانه ایی نسبت به رژیم حاکم و نخبگان سیاسی مدنی آن در نزد جنبش های ملی دمکراتیک متعلق به ملتهای غیرفارس دارند. ملت فارس خود اسیر رژیمی استبدادی با ماهیت دینی است. فشار کمرشکن زندگی از جنبه های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و زندگی روزمره این خلق حتی چشم انداز آن را با استمرار حاکمیت جمهوری اسلامی تاریک و بی آینده می می نماید. بنابراین تلاش فعالین جنبش های ملی همسویی در مبارزه با استبداد دینی و اظهار همدردی با این خلق در مشقاتی استکه از سوی جمهوری اسلامی بر زندگی عموم مردم در ایران سایه افکنده است. تلاش برای روشنگری در خصوص حقوق برابر ملیتها در ایران و تلاش برای برپایی نوعی همبستگی مبارزاتی با خلق فارس و دیگر خلقهای ایران که بتواند چشم انداز عادلانه و برابری را برای تمامی ملتهای ساکن در ایران ترسیم کند. شیوه رفتاری جنبش ملی خلق ترک در آذربایجان و ایران، همبستگی با خلق فارس در مبارزه علیه استبداد دینی حاکم و جلب نظر آنان برای همراهی خلقهای غیرفارس در مبارزه با ماهیت استعماری دولت جمهوری اسلامی در ایران است. این تنها چاره برون رفت دمکراتیک با چشم اندازی عادلانه در ایران است.
سخن پایانی:
آنچه که در این میان خواهد توانست به همبستگی خلقها در ایران و پیشرفت مبارزات آزادیخواهانه و رهایبخش آنان کمک کند، به رسمیت شناختن حقوق بین المللی، پذیرش حق تعیین سرنوشت خلقها در ایران، تلاش برای گشایش و دمکراتیسم رئال تر در مقابل شعارهای میان تهی دمکراسی خواهانه در میان نخبگان ملت فارس است. به بیان دیگر نخبگان سیاسی و مدنی فارس امروز از چنین موقعیتی در جامعه ایران برخوردارند که میتوانند، با پذیرش حقوق شناخته شده بین المللی، منشورجهانی حقوق بشر و برابری حقوقی ملیتهای ساکن در این کشور، ایران را بسوی دمکراتیسم واقعیتر هدایت کنند.
سوی دیگر رفتار نخبگان سیاسی و مدنی فارس که آثار مخرب آن را هم اینک نیز میتوان به عینه مشاهده کرد، نفی حقوق شناخته شده بین المللی، ضدیت با حق تعیین سرنوشت خلقها و رفتاری همسو با رژیم جمهوری اسلامی در سرکوب فعالین جنبشهای ملی متعلق به ملیتهای غیرفارس ساکن در ایران است. این شیوه رفتاری، گذشته از اینکه تفرق و بی اعتمادی در میان جنبشهای سیاسی را تشدید میکند، در عین حال استمرار این شیوه در شرایط احتمالی آینده میتواند ایران را بسوی یک جنگ داخلی تمام عیار بکشاند. جنگی که در آن همه ملتهای ساکن در ایران متضرر خواهند شد. از سوی دیگر این رفتار نخبگان سیاسی و مدنی فارس، حتی از همین امروز و با تکیه بر روش نفی حقوق برابر ملیتهای ساکن در ایران، راه اتحاد و همبستگی سیاسی را میان بلوک سیاسی فارس با بلوک سیاسی متعلق به ملتهای غیرفارس را برای یک مبارزه جدی و همه جانبه با جمهوری اسلامی مسدود میکند و بدینوسیله اسمترار حیات جمهوری اسلامی را از این طریق محتمل می سازد.
2013/11/11
Yunes.shameli@gmail.com


c: text/html

text:
کولت. آز نادر شاهین ایستانبولداکی بؤیوک ائلچیسی مصطفی خان شاملونون عثمانلییا مکتوبونو سیزه تقدیم ائدیر.
"اون مین نفرلیک اوردو گؤندرهرک افشار اؤلکهسینی عثمانلییا تابع ائدین! نادیر شاه اؤلدورولدو و اوشار ایمپراتورلوغونو هئچ کیم آیاغدا توتا بیلمز. داخیلی ساواشلار و اقتدار بوغوشمالاری افشار اوردوسونو چؤکدوروب. کیریم کیمی، افشار اؤلکهسینی ده عثمانلییا باغلاما فورصتینی قاچیرمایین! نادیرین ده آرزوسو بیر چاتی آلتیندا تورکلری بوتونلشدیرمک ایدی."
عثمانلی باب علیسی (سرایی) بؤیوک ائلچینین مکتوبونو بیر هفته اینجلدیکدن سونرا، «یاراریمیزا دئیلدیر» دئیه گؤندریلن مکتوبا جواب وئریلیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آذربایجان رسپوبلیکاسی مدافعه ناظیرلیینین ناتو ایله ۲۰۱۷-جی ایل اوچون فردی طرفداشلیق اوزره امکداشلیق پروگرامینا اساساً، ناتو-نون برونسسومدا یئرلشهن بیرلشمیش قوهلر کوماندانلیغینین موبیل تعلیم قروپو طرفیندن باکیدا «بیرگه عملیات و قیمتلهندیرمه» مؤوضوعسوندا تعلیم کورسو کئچیریلیر.
من-دن آخار. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، سلاحلی قوهلرین حربی آکادئمیاسدا کئچیریلهن تدبیر مدتینده ناتو نماینده هئیتی طرفیندن ایشتیراکچیلارا «ناتو-نون حربی ایستروکتورو»، «ناتو-دا حربی طرفداشلیق»، «عملیات پلانلاشدیرما پروسسی»، «عملیاتلارین قیمتلندیریلمهسی»، «معلوماتلارین توپلانیلماسی و تحلیلی» و دیگر مؤوضوعلار بارهده معلوماتلار وئریلیر، ائلجه ده موختلیف مشغهلهلر تشکیل ائدیلیر.
دئکابرین ۸-دک داوام ائده جک تدبیرده سلاحلی قوهلرین موختلیف قوشون نؤولریندن حربی قوللوقچولار ایشتیراک ائدیر.


text:
مَتّیٰ 1
1-نجی باب
عیسی مسیحینگ نِسلی
لوقا 3:23-38
1ابراهیم و داوود اُغلی بُلان عیسی مسیحینگ نِسلینه، شِیلهدیر:
2ابراهیم اسحاقینگ آتاسیدی، اسحاق یعقوبینگ آتاسیدی، یعقوب یهودا و اُنونگ دُغانلارینینگ آتاسیدی.
3یهودا فارِص بیلِن زارِحینگ آتاسیدی، اُلارینگ اِنهسی تاماردی. فارِص حِصرونینگ، حِصرون هِم آرامینگ آتاسیدی.
4آرام عمینادابینگ، عمیناداب نَحشونینگ، نَحشون هِم سالمونینگ آتاسیدی.
5سالمون بوعَزینگ آتاسیدی، اُنونگ اِنهسی راحابدی. بوعَز عوبیدینگ آتاسیدی، اُنونگ اِنهسی روتدی. عوبید یَسانینگ آتاسیدی،
6یَسا داوود پاتیشاهنینگ آتاسیدی. داوود سلیمانینگ آتاسیدی. سلیمانینگ اِنهسی اوریانینگ دول آیالی باتشِبادی.
7سلیمان رِحُبعامینگ، رِحُبعام اَبیانینگ، اَبیا آسانینگ آتاسیدی.
8آسا یِهوشافاطینگ، یِهوشافاط یورامینگ، یورام عُزیانینگ آتاسیدی.
9عُزیا یوتامینگ، یوتام آحازینگ، آحاز حِزِقیانینگ آتاسیدی.
10حِزِقیا ماناسینینگ، ماناسی آمونینگ، آمون یوشیانینگ آتاسیدی.
11یوشیا بابِل تَبعیدینده دُغان یِکُنیانینگ و اُنونگ دُغانلارینینگ آتاسیدی.
12یِکُنیا بابِل تَبعیدیندِن سُنگرا دُغان سالتیئیلینگ آتاسیدی. سالتیئیل زِروبابِلینگ آتاسیدی.
13زِروبابِل اَبیهودینگ، اَبیهود ایلیاقیمینگ، ایلیاقیم عازورینگ آتاسیدی.
14عازور صادوقینگ، صادوق یاقیمینگ، یاقیم اِلیهودینگ آتاسیدی.
15اِلیهود ایلعازَرینگ، ایلعازَر ماتانینگ، ماتان یعقوبینگ آتاسیدی.
16یعقوب مریمینگ آدامسی یوسفینگ آتاسیدی، مریمدِن بُلسا مسیح دیییپ آدلاندیریلان عیسی دُغدی.
17شِیلهلیکده، ابراهیمدان داوودا چِنلی بُلان نِسیلِّر جِمی اُن دُرت آرقادیر. داوودّان بابِل تَبعیدینه چِنلی هِم اُن دُرت، بابِل تَبعیدیندِن مسیحه چِنلی هِم اُن دُرت آرقادیر.
عیسی مسیح دُغیار
لوقا 2:1-7
18عیسی مسیحینگ دُغومی شِیله بُلدی: اُنونگ اِنهسی مریم بیلِن یوسف آداغیلیدی، اِمّا اُلار هِنیز بیرلِشمَکَلِر، مریم اُزونینگ مُقادِّس روح بیلِن گُورِلی بُلاندیغینی بیلدی. 19اُنونگ آداغیلیسی یوسف دُغری بیر آدامدی، شُنگا گُرَه اُل مریمینگ ایله ماسغارا بُلماغینی ایسلِمَن، اُنی گوزگین آیریپ گُیبِرمِگی یورِگینه دوودی. 20اِمّا یوسف مونی نییِتینه دووِندِن سُنگ، خودایینگ بیر پِریشدهسی اُنونگ دیشینه گیریپ: «اِی، داوود اُغلی یوسف! سِن مریم بیلِن اُیلِنمِکدِن قُرقما، سِبَبی اُنونگ گُورهسیندَکی چاغا مُقادِّس روح اوستو بیلِندیر. 21اُل بیر اُغول دُغرار، سِن اُنونگ آدینا عیسی+ داقارسینگ، سِبَبی اُل اُز خالقینی گونَهلِریندِن نِجات بِرِر» دییدی. 22-23- بولارینگ هِمّهسی خودایینگ پیغامباری سِبَبی:
«اینه، بیر باکِره قیز گُورِلی بُلوپ، اُغول دُغرار.
اُنونگ آدینا عِمانوئیل داقارلار»
دیییپ آیدان سُزونینگ بِرجای بُلماغی اوچین بُلدی. بو آد «خودای بیزینگ بیلِندیر» دییِن مَعنینی بیلدیردیَر.
24یوسف اوقودان اُیانانسُنگ، خودایینگ پِریشدهسینینگ دِستورینی یِرینه یِتیردی-ده، مریم بیلِن اُیلِندی. 25اِمّا مریم اُغلونی دُغوریانچا، یوسف اُنگا یاناشمادی. یوسف دُغان چاغانینگ آدینا عیسی داقدی.


text:
66 - کلمه لرین مثبت و منفی مفهوم لاری!
هر دیلین اؤزونه مخصوص دهیری وار و هر میللتین دیلی اؤزونه عزیزدیر. کیمسه دیل فرقلییی اوچون بیریندن اوستون یا بیریندن آشاغی ساییلمامالیدیر.
بعضی اؤلکه لر، موختلیف ائتنیک قوروپلاردان اولوشدوغو اوچون نئچه دیلی رسمی لشدیرمیشلر. بو اوزدن بو اؤلکه لرده یاشایان بوتون قومیتلره، دیل آچیسیندان گلیشمه مانع لری یارانمایاجاق. ان آزی دیللری ضعفه اوغرامایاجاق. اؤته یاندان موختلیف قومیتلر یاشادیغی بیر اؤلکه ده یالنیز بیر دیلین رسمی اولماسی ایله باشقا ائتنیک قوروپلارین دیلینین گلیشمه سینده ایستر ایسته مز مانعلر تؤره نیله جک. بو مانع لرین بیری رسمی دیلده کلمه لرین موثبت یؤنونون (=طرفینین) قابارماسی و همن کلمه نین باشقا ائتنیک قوروپلارین دیل لرینجه قارشیلیغینین منفی مفهوم یوکو داشیماسیدیر!
میثال اولاراق یاشادیغیمیز توپلومدا فارسجا و تورکجه نی نظرده آلین! فارسجانین رسمی اولماسی اوچون هابئله دولت و عموم رسانه اورقانلاریندا یوکسک سویه ده ایشله نمه سی اوچون، آنجاق تورکجه نین توپلومدا و چوخ جزئی اولاراق محلی رسانه لرده یالنیز دانیشیق دیلی حددینده قوللانیلماسی اوچون بیر معنیده اولان کلمه لرین مفهمولارینا فرقلی باخیش لار اولور.
روستایی و کندلی (= تورکجه محاوره دئییشینده «کتدی!») مفهوم لارینی نظرده آلین! بو ایکی کلمه بیر معنیده اولسا دا تورکجه سی داها منفی مفهوم لاری گؤسترمه یه ایفاده اولونور آنجاق موثبت اوزونو گؤسترمه یه بعضی تورک وطنداشلاریمیز فارسجا لفظی قوللانماغی ترجیح وئریرلر!
«روستایی» لفظی رسانه لرده و گئنیش رسمی دایره لرده ایشله نمه یی اوچون مثبت اوزو داها چوخ گؤرونمکده دیر.
«روستاییان عزیز در اجرای طرح هادی با دولت همکاری های لازم را داشتند...!» دئدیییمیزده «روستایی» بیر صاف، صادق، خیر خواه و یاشاییشینی تام خالق اوغروندا قویان بیر شخص گؤرونور.
روستایی-نین تورکجه قارشیلیغی «کتدی»دیر!
«بو پالتارلار کتدی پالتاریدی من بیلاری گییه بیلمه رم!» دئدیییمیزده کندلی نی ساوادسیز و فرهنگی آشاغی سطحده اولان بیر شخص اولاراق ذهنیمیزده جانلاندیریریق!
گونده لیک یاشامیمیزدا بو نوع مسائلین تکرارلانماسی قومیت لرین دانیشیق دیلینده بیر آجی بدعت قویور و نتیجه سی سهند کانالیندا موجرینین «عزیز کتدی لردن بیری بیزینن تماس توتوب...» دئمک یئرینه «بیر عزیز اهل روستا بیزینن تماس توتوب...» دئمه سی دیر!.
دئمک همن موجری نین ناخودآگاه ضمیری بو مسئله نی قبول ائتمیش و «اهل» روستا سؤزونو ادبلی و ووقارلی دوشونوب آنجاق «کتدی» سؤزونو دئمه یی بلکه شخصه توهین ده حساب ائله ییر! سونوجدا «کتدی» فرهنگسیز و ساوادسیز آنجاق «روستایی» صاف صادق و یاخشی بیر اینسان اولور!!
باشقا بیر آیدین میثال هامینین ائشیتدییی «هه یوخ بله» سؤزودور! منجه بو ترکیبین ده یاییلما سبب لریندن بیری یوخاریدا دئدیییم، کلمه لرین مثبت و منفی یؤنلرینین اوزه چیخماسیندان قایناقلانیر. بئله کی رسمی و گئنیش حالدا اؤلکه رسانه لرینده ایشله نن «بله» احترام نشانه سی آنجاق یالنیز کوچه بازاردا و ائولرده ایشله نن «هه» ادبسیزلیک ساییلماقدادیر!
دیلین رسمی دایره لرده ایشلنمه مه سی باشقا بیر منفی مفهوملارین اورتایا چیخماسینا دا سبب اولور. بو منفی جهت اوشاقلاری، اؤزللیکله فارسجا دانیشدیریلان تورک اوشاقلاری ائتکیله ییر. بئله کی آتا- آنا رسانه لردن گؤردوکلری و اؤیرندیکلری فارسجا گؤزل سؤزلری اوشاغا انتقال وئریرلر آنجاق حیرصلنمه یه و اوشاغا آجیقلانماغا گلنده بو رسانه لردن بیر شئی الده ائتمه میشلر. دوزو ده بودور رسانه لر پیس و ادبدن اوزاق سؤزلری یایمامالی دیر. نتیجه سی بو اولور کی آتا-آنا اوشاغینا آجیقلاناندا آنا دیلی یادینا دوشور و چوخ راحاتجاسینا هئچ بیر سیخینتی چکمه دن، هر شئی دن خبرسیز اوشاغا اوتوماتیک اولاراق تورکجه یامان- یوووز نثار ائدیر!
بونو گؤرن اوشاق دا تورکجه نی یامان یوووز و ادبسیزلر دیلی، فارسجانی دا فرهنگلی و احتراملی انسان لار دیلی دوشونمه یه جک می!؟!
یازار: بهزاد زالی
بو یازی قافلان مجلهسینین 130ونجو ساییسیندا چاپ اولوپ.


text:
یازار : آيشن ائل قيزي
+0 به یه ن
بو دونیانین هم ائنی هم اوزونو،
من گورموشم فلكین هر اوزونو،
گل سؤیله ییم سنه سؤزون دوزونو،
دار گونونده چكیل دارا آغلاما !
باش اوجا اول ، باش اوجا ائت ائلینی ،
وار دولته چوخ باغلاما بئلینی ،
وطن ، ناموس بیرده آنا دیلینی
قورو ساخلا باشقا وارا آغلاما !
بو دونیا كی ، یوخدور اوندا اعتیبار ،
كوپ لرینده الوان- الوان رنگی وار !
بیری آغدیر بیری توتقون بیر تار !
سنین كی ده اولسا قارا آغلاما !
من دئمیره م طالع یازی یازارمیش
انسان اوغلو چوخ یازیلار پوزارمیش
كریم ، دونیا بیر گؤرمه لی بازارمیش !
یولون دوشسه بو بازارا آغلاما !


text:
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی آمریکادا.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان نیویورک دا
ایش ساپاری بیلن آمریکا گیدن تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان نیویورک دا تۆرک- آمریکان میللی اوغروقدوروش کمیته سی تاراپیندان گچیریلن ماصلاحاتدا تۆرک- مسلمان جمغیتینه یۆزلهنیپ چیقیش اتدی.
یورتلارینداقی دارتغینلیقدان قاچیپ تۆرکیأ گلن سوریه لیلرینگ ۲۶۰ مۆنگی نینگ واطانلارینا دۇلاناندیغینی آیدان پرزیدنت اردوغان "سۇنگقی ادلب دارتغینلیغیندا بۇلشی یالی یکه جه آدامینگ هم بورنونینگ قانامازلیغی اۆچین دیپلماسی آلیپ باریاریس و شۇل دیپلماتیک تاغاللالار اۇنگین نتیجه برمأگه باشلادی" دیدی.
رجب طیب اردوغان "ان شاءالله گلجکده فیرات دریاسی نینگ گۆن دۇغارینی هم اؤز ایچینه آلجاق گؤرنۆشده سوریه دأکی حۇوپسوز یرلرینگ سانینی آرتدیرماغا دۇوام ادریس. یوردومیزا آبانیان ترور حۇوپی اۇرتادان آیریلیانچا و سوریأنینگ گلجگینه قاصت ادیأنلری دۇلولیغینا یۇق ادیأنچأک ترورا قارشی توتان یرلی گؤرهشیمیزی دۇوام اتدیرریس" دییپ بِلله دی.
"ایلکینجی قبله میز قدس شأهِرینی باسیپ آلیجیلاردان حالاص ادریس. ایسرائیل ینگ و آمریکانینگ حؤکۆۇمتی نینگ قدس ینگ موقاددسلیگینی کمسیدیأن حرکتلرینه قارشی یۇقاری دیپلماسی آلیپ باریاریس" دیه ن أردۇغان آراکانلی مسلمانلارینگ باشدان گچیریأن پاجیغاسینا هم اۆنسی چکدی.
أردۇغان "باشدان گچیریلیأن قینچیلیقلارینگ چیقغینسیزلاشماغیندا بیرلشن میللتلر قوراماسی نینگ حۇوپسوزلیق گنگه شی یالی حالقارا پاراحاتچیلیغینگ و دورنوقلیلیغینگ حمایاتکأری بۇلان قورامالارینگ عوقیپسیزلیغینی البتده قابول ادیأریس. شۇل قورامالارینگ عمومان آلناندا حالقارا پاراحاتچیلیغی دأل، ایسه م بِللی گۆیچلرینگ بأحبیتلرینی قۇراماق اۆچین حیذمات ادیأندیگینی بیلیأریس" دیدی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی سۇنگقی دؤوۆرده آمریکادا یاشایان مسلمانلارینگ سیاسات بیلن یاقیندان قیزیقلانماغیندان حۇشالدیقلارینی بِلله دی.
أردۇغان سۇنگ بۇلسا تۆرکِن غازناسی نینگ ناهارینا قاتناشدی.
أردۇغان تۆرکِن غازناسی نینگ دینگه تۆرکیه دن آمریکا گیدن طالیپلارینگ عیلمی ایشلرینه، سوسیال و عیلمی تاغاللالارینا قۇشانت قۇشماق بیلن چأکلِنمهیأندیگینی ایسه م شۇل بیر واغتدا تۆرک- آمریکان جمغیتچیلیک قورامالاری نینگ آراسینداقی حیذماتداشلیغینگ گۆیچلهندیریلمه گینه اولی قۇشانت قۇشیاندیغینی آیتدی.
تۆرکِن ینگ ناهاریندا ادن چیقیشیندا مسلمان دۆنیأسی نینگ دۇغانلاری نینگ آراسینداقی غۇوغالار و چاقنیشیقلار بیلن گۆن ترتیبینده اساسی اۇرون ایه له مه گینه اولی قینانچ بیلدیریأندیکلرینی یاتلادان أردۇغان، حاقیقاتدان هم آغیر گۆنلرینگ باشدان گچیریأندیگینی بِلله دی.
پرزیدنت أردۇغان تۆرکیأنینگ داعش و پ. ک. ک نینگ ترورچیلارینا قارشی گچیریأن حرکتلرینی تانقیت ادِنلرینگ، دؤولت تروری اددن اولغاملارا و حؤکۆمتلره قارشی بۇلسا هیچ حیلی گؤرکِزمه بیلدیرمه یأندیکلرینی آیتدی.


text:
تۆرکیه هۇوا قۇراغ سیستمینی گۆیچلِهندیریأر
تۆرکیأنینگ قۇرانیش صناغاتی اؤرأن اؤسیأر
تۆرکیه هۇوا قۇراغ اولغامینی گۆیچلِندیرمهک اۆچین کؤپ اوغورلی ایش آلیپ باریار.
تۆرکیأنینگ هۇوا و راکته قۇراغ پروژه سی اۆچین ایچریدأکی بۆتین مۆمکینچیلیکلرینی اۆپجۆن ادیأر.
ایچریدأکی مۆمکینچیلیکلری یۇقارلاتماق اۆچین تۆرک شرکتلری باشدا بۇلماق بیلن داشاری یورتلارداقی شرکتلر و قورامالار بیلن ایلالاشیق قازانیلیار.
شونونگ بیلن بیله لیکده پلانلاییش و تأزه اولغاملار بیلن باغلانشیقلی بیله کی فیرمالار و قوراملار و شرکتلر ده بو ایشدن پایینی آلیار. سری اؤنۆم دؤورۆنده بۇلسا اولارینگ رُلی یۇقارلار.
باشدا آسلسان و راکتسان بۇلماق بیلن بیله کی قۇراغ صناغات شرکتلری ده بار بۇلان مۆمکینچیلیکلرینی اولانیپ هم یانگاداندان مایاقۇیومینگ اؤنگۆنه گچیأر هم ده داشاری یورتلار بیلن یاریشیپ بیلمه ک اۆچین بو پوداقدا ایش آلیپ باریار.
هۇوا قۇراغ سیستمینده اینگ اولی ماقصاتلاردان بیری هۇوا قۇراغ پوداغیندا تۆرکیه دأکی مۆمکینچیلیکلری اولانیپ تۆرکیأنینگ هۇوا قۇراغ اولغامینا حیذمات اتجک سیستملری قوراماق.
بو استراتژیه گؤرأ ناتونینگ آس تایش تۇپارلاری و یورتلار آراسیندا قۇراغ صناغاتی باراسیندا حیذماتداشلیق دا آلینیپ باریلیار.
حیصار پروژه سی بیلن قۇرانیش سیستملرینده ۴۰ کیلومتر منزیلدن یۇقاری سیستملر اؤندۆریلمأگه سینانشیلیار. بو سیستملر هم تۆرکیه ده هم ده داشاری یورتلاردا اولانیلار.
گؤک توغ پروژه سی بیلن یۇلا قۇیولجاق هۇوا- هۇا راکتلری نینگ حیصار سیستمینده اولانیلماغی ماقصات ادیلیأر. شیله لیک بیلن قوری یر- هۇوا سیستمینده گؤک توغ پروژه سی اولانیلیپ بیلینر.
بیله کی تاراپدان قۇرقوت پروژه سی بیلن اؤسدۆریلن دنگیز پلاتفرمی نینگ سیناغلاری دا تاماملانار. شیله لیک بیلن دنگیز گۆیچلری نینگ داشاری یورت سیستمینه أتیأجی قالماز.
حیصارینگ اۆستۆنلیکلی سیناغلاری دۇوام ادیأر
قۇراغ صناغاتی مستشارلیغی نینگ ایش آلیپ بارماغی بیلن آسلسان و راکت سان ینگ حیذماتداشلیغی بیلن یۇلا قۇیولان حیصار اولغامی اۆستۆنلیکلی سیناغلاری باشدان گچیردی.
سیناغدا آست یۇقارلیق (حیصار A/ ۱۵ کیلومتر) و اۇرتا یۇقارلیق (حیصار O/ ۲۵ کیلومتر) هۇوا قۇراغ راکتلری، عسگری مرکز، پورتلار و قورلوشیقلاری قۇرایار و اوچارلار، راکتلر و هۇوادان قوری یره اورلان راکتلر و اوچارمانسیز اوچارلارا قارشی ایش آلیپ باریار.
حیصار- A نینگ ۲۰۲۰-نجی ییلدا و حیصار- O نینگ ۲۰۲۱-نجی ییلدا ایشه باشلاماغینا قاراشیلیار.
قۇرقوت اولغامی دنگیزلری قۇرار
قوری یر گۆیچلرینه بریلمأگه باشلانان قۇرقوت سیستمی، ساواش گأمیلری نینگ راکتلرینه قارشی قۇراغ اۆچین اولانیلار.
پروتوتیپ اؤنۆمینه باشلانان قۇرقوت- D اولغامی دنگیز گۆیچلری نینگ قۇلداولاری بیلن ساپاق گأمیسی TCG S محمت پاشا قورالدی. ادیلن سیناغلار گأمیلرینگ بو اولغام بیلن قۇرالیپ بیلجگینی گؤرکِزدی.
بو سیناغلاردا ایزارلاما و اورما سیناغلاری گچیریلدی و بۆتین بو ایشلر اوپراتور بۇلمادیق گؤرنۆشده اتوماتیک یاغدایدا گچیریلدی و بو اولغام، تیزلیگی یۇقاری بۇلان راکتلرینگ هۆجۆمینده شۇل راکتلری یۇق ادیپ بیلدی.
اوزاق منزیللی استراتژی
تۆرکیه اوزاق منزیللی هۇوا و راکت قۇراق أحتیاجینی قیسغا مؤهلِتده روسیادان آلجاق اس- ۴۰۰ راکتلری بیلن اۆپجۆن ادر.
اۇرتا مؤهلِتده بیله کی یورتلار بیلن بیله لیکده قوراجاق سیستملر آلجاق بۇلان تۆرکیه، آسلسان و راکت سان و یوروسام اۇرتاقلیغیندا سامپ- تی هۇوا قۇراغ سیستمیندن کؤپ یۇقاردا بیر اولغام اۆچین تاغاللا ادیأر.
تۆرکیه اوزاق مؤهلِتده دۇلولیلیغینا یرلی و میللی اوزاق منزیللی هۇوا و راکته قۇرانیش سیستملرینه ایه بۇلماق ایسله یأر.


text:
بو ايل ده كنديميزين قوناق سايي چوخ ايدي آنجاق تاسفله
بو بايرام گؤروشلري، قوناقليقلاري و اؤزلليكله كنديميزين بايرام گونلري بيراز
كئچميش گؤزلليگيني و اورگه ياتماسيني الدن وئريب و ياخچي بيليريك، بونا
اوخشار باشقا كندلرده و شهرلرده ده آز چوخ گؤرسه نير.
بو تانيش،كندداش،اريميش،باتميش،آنا ديلين ساتان،اؤز وارليقلارينا توهين ائدن
اينسانلارلا سالاملاشماياندا پيس اولور سالاملاشيرسان آدامين ايچي يانير،
آللاه دئييم بو اؤزوندن چيخيب داها اؤزونو تاپا بيلمه ينلرله، نئجه داوراناق.
آللاه اؤزو بو آزغين دوشنلري دوزگون يولا قايتارسين.
هئي ياديما سايين پروفوسور ذهتابي نين سؤزو دوشوردو:
(نئچه ديل بيلن، نئچه اينسان دير، آنا ديلين بيلمه ين نئجه اينسان دير!!)آخي
بو بايرام كنديميزده 2-3 تويدا اولدو آنجاق بئله بندري- جونو جونوم- شراره و..
چاليرديلار كي دئمه..... آخي دئين يوخدو آي اوغلان سنه نه ياراشير بئله
يونگول يونگول دلي دلي اويناماق.(چوخ دوشوندوكجه باش آغري توتورام بوشلا)
بلي بئله ليكله بايراميميز دا سونا چاتدي.
سيزه اوغورلو گونلر و بايرامينيز و يئني ايلينيز قوتلو اولسون
گونر مورانلي 92/01/13
تاپدیران: موران موغان


text:
عثمانلی ایمپیراتورلوغو
عثمانلی ایمپیراتورلوغو (عثمانلی تورکجهسی: دَوْلَتِ عَلِیّهٔ عُثمَانِیّه[۶]) ۱۲۹۹–۱۹۲۳ ایللری آراسیندا سوردورموش تورک دؤولتیدیر. دوغو اوروپا، گونئیباتی آسیا و قوزئی آفریقایا قدر توْرپاقلارینی گئنیشلتمیش و ۱۶-جی یوز ایلده دونیانین ان گوجلو ایمپیراتورلوغو اوْلموشدور.
دؤولتین قوروجوسو و عثمانلی خاندانینین آتاسی اوْلان عوثمان قاضی، اوغوزلارین یوزگات قولونون کایی بویونداندیر. دؤولت، بیلهجیک ائلینین سؤگوت محلینده قورولموشدور. عثمانلی دؤولتینین باغیمسیز بیر دؤولت اولاراق تاریخ صحنهسینه چیخماسی یایغین قبولا گؤره ۱۲۹۹ ایلینده اوْلموشدور. آنجاق پروف. دؤکتور خلیل اینالجیک و اساسی دیگر عالیملر، عثمانلی دؤولتینین ۱۲۹۹ده سؤگوتده دئییل ۱۳۰۲ده یالووادا بیزانسا قارشی ائتدیگی بافئوس ساواشی سوْنراسیندا دؤولت نیتهلیگینی قازاندیغینی ادعا ائدرلر.[۷][۸] ایستانبول ایله سینیرلی بیر شهر دؤولتینه دؤنوشموش اوْلان دوغو روم (بیزانس) ایمپیراطورلوغونو ییخمیش، اساسی تاریخچیلره گؤره بۇ یئنی چاغی باشلاتان حادثه اوْلموشدور. عثمانلی ایمپیراطورلوغو گوجونون دوروغوندا اوْلدوغو ۱۶-جی و ۱۷-جی قرنلرده اوچ کیتایا یاییلمیش و گونئیدوغو اوروپا، اورتا دوغو و قوزئی آفریقانین بؤیوک حیسهسینی اؤز آلتیندا توتموشدور. اؤلکهنین سینیرلاری باتیدا جبلالطارق بوغازی (و ۱۵۵۳ده فاس کیییلارینا، دوغودا خزر دنیزی و فارس کؤرفزینه، قوزئیده اوتریش، مجاریستان و اوکراینین بیر حیسهسینه و گونئیده سودان، اریدره، سومالی و یمنه اوزانماقدا ایدی.[۹] عثمانلی ایمپیراطورلوغو ۲۹ اوستاندن و وئرگییه باغلانمیش بوغدان، اردل و افلاک شاهزادهلیکلریندن اولوشماقدا ایدی. دؤولت زامان زامان دنیز آشیری توْرپاقلاردا دا سؤز صاحبی اوْلموشدور. آتلانتیک اوقیانوسونداکی قیسا داواملی توْرپاق قازانیملاری لانزاروته[۱۰] (۱۵۸۵)، مادئیرا (۱۶۱۷) و لوندی (۱۶۵۵) بۇ دوروما اؤرنک اولاراق گؤستریله بیلر.
دؤولت آلتی قرن بویونجا دوغو دونیاسی ایله باتی دونیاسی آراسیندا بیر کؤرپو کیمی اوْلموشدور. حاکمیتی آلتیندا اوْلان توْرپاقلاردا یاشایان خالقلار زامان زامان، توپلو یا دا یئرلی قیاملار ایله عثمانلی اقتدارینا قارشی چیخمیشدیرلار. عومومیتله دین، دیل و عیرق آیریمیندان اوزاق دوردوغو اوچون قرنلرجه بیر چوخ دؤولتی و میللتی حاکمیتی آلتیندا توتماغی باشارمیشدیر. عثمانلی ایمپیراطورلوغو، کؤهنه تورک عؤرف و عادتلرینین و ایسلام مدنیتینین عؤهدهچیلیکلرینین دوغرولتوسوندا بیر رهبرلیک شکلی بلیرلمیشدیر. اساسی ۱۲۹۹-جو ایلده چاغداش تورکیهنین بیلهجیکنین سؤیودلو شهرینده عوثمان بی طرفیندن عوثمانوغوللاری بیلییی کیمی قۇیولموشدور. عثمانلی دؤولتی تاریخده مشهور بیزانس ایمپیراتورلوغونا سوْن قویاراق اوْنون باشکندی کونستانتینوپولو اله کچئیرمیش و اؤز باشکندینا چئویرمیشدیر. کونستانتینوپولون آدی دییشدیریلمیش و ایستانبول آدی وئریلمیشدیر. ۱۷-جی عصرده اؤزونون ان قودرتلی دؤورونو یاشایان دؤولت اۆچ قیطعهیه یاییلمیشدیر. دؤولت ان گئنیش سرحدلرینه ۱۶۸۳-جو ایلده - ۲-جی ویانا موهاسیرسیندک داوام ائتمیشدیر. بۇ زامان عثمانلی ایمپیراتورلوغو آوروپادا ماجاریستاندان آناپایا، آسیادا کیچیک آسیادان عیراق، آذربایجان و گونئی آذربایجانی احاطه ائتمیشدیر. آفریقا قیطعهسینده شیمالی الجزاییر، لیبی(ترابلوسقارپ)، میصر و سومالی عثمانلی تابچیلیینه کئچمیشدیر.
دؤولتین قوروجوسو و عثمانلی سولالهسینین بانیسی اوْلان عوثمان بی اوغوز تورکلریین قایی بویونداندیر. عثمانلینین ماهیتجه اساسی ۱۰۷۷-جی ایلده سلجوقلولار طرفیندن قۇرولان تۆرکیه(آنادولو سلجوقلو دؤولتی) دؤولتینین تاریخینده ایکینجی مرحلهنی نظرده تۇتور. ایمپراتورلوغو غربده تۆرکیه ایمپیراتورلوغو اوْلاراق تانینیردی. روسیه، آوروپا و غربده "تورکسکی" آدی ایله مشهور ایدی.
ایچیندهکیلر
تاریخ[دَییشدیر]
عثمانلی تورک ایمپیراتورلوغو تورکلرین تاریخی نفوذ دایرهسی باخیمیندان ان بؤیوک موفقیّتی اوْلوب، ان گئنیش اراضینی احاطه ائدیر. ۶۲۳ ایل داوام ائدن بۇ بؤیوک ایمپراتورلوغو آرالیق دنیزی و قارا دنیزی احاطه ائدن آسیا، اوروپا و آفریقا قیطعهلرینده یوز ایللر بوْیو حؤکم سوروب. مۆختلیف ایرق و دینلردن اوْلان بیر چوْخ خالقی توْرپاقلاری ایله بیرلیکده بیر دؤولتده بیرلشدیریب. تاریخده بئله گئنیش توْرپاقلارا بۇ قدر اۇزون حؤکمرانلیق ائدن دیگر قورولوش روم ایمپیراتورلوغو و بریتانیا ایمپیراتورلوغو اوْلموشدیر. عثمانلی تورک ایمپریاسیندا ۳۶ سولطان حؤکمرانلیق ائتمیش و ۱۵۱۷-جی ایلدن اعتباراً خلیفهلیک آدی ایله ده ایسلام دۆنیاسینین دینی حؤکمرانلیغینی اؤز اۆزرینه گؤتورموشدور. اوْنو دا قئید ائتمک لازیمدیر کی، دؤولت آفریقادا ۳۹۵ ایل (۱۵۱۷-۱۹۱۲)، آوروپادا ۵۶۱ ایل (۱۳۶۳-۱۹۱۲؛۱۹۱۳-۱۹۲۲)، آسیادا بۆتون حاکیمیتی بوْیو (۶۲۳ ایل) قالمیشدیر.
بیلیکدن ایمپراتورلوغا[دَییشدیر]
عثمانلی تورک ایمپراتورلوغونون اساسی ۱۲۹۹-جو ایلده چاغداش تورکیهنین بیلجیک ویلایتینین سؤیودلو شهرینده عوثمان بی طرفیندن عوثمانوغوللاری بیلییی کیمی قۇیولموشدور. بعضی تاریخچیلره گؤره، عثمانلی دؤولتینین قوروجوسو عوثمان بیین آتاسی ارتوغرول قاضیدیر. تۆرکیهنین "ترت-۱" کانالیندان یاییملانان "دیریلیش ارتوغرول" فیلمی محض بۇنا اساسلانیر. دیگر قایناقلرده اوْنون آتاسی گۆندوز آلپ (و یا سولیمان شاه) اوْنون آتاسی کایا آلپ، اوْنون آتاسی گۆندوز آلپ بیلیین اساسینی قوْیموش شخصلر کیمی تانینیر. بۇ آدلی-شانلی عائله اوْغوز تورکلرینین ۲۴ بویونون ان نفوذلولاریندان اوْلان قایی طایفه اتفاقینین باشچیسی ایدی. عوثمان بَیین آتاسی ارتوغرول قاضی، سلجوق سولطانی الددین طرفیندن بیزانس سرحددینه "اۇج بیی" اوْلاراق تعیین ائدیلمیشدی. ارتوغرول قاضییه یورد کیمی وئریلن اراضی بوگونکو بورسا، کوتاهیا و بیلجیک ویلایتلرینین سرحدلرینین بیرلشدیی یئردیر. سوْنرادان سؤیودلو قصبهسی بیزانسدان آلیناراق مرکز ائدیلیب. سلجوقلو دؤولتینده اۇج بیلیکلرینین وظیفهسی دؤولتین سرحدینی قوروماق و مسیحیلارا قارشی ساواش ائتمکدن عبارت ایدی. تاریخی قایناقلره اساساً ارتوغرول بی ۱۲۸۱ (۱۲۸۲)-جی ایلده وفات ائدیب. یئرینه ایسه عائلهنین ان کیچیک اوْغلو اوْلماسینا باخمایاراق، چوْخ اۆستون کیفیتلره مالیک عوثمان بی سئچیلدی و اۇج بیی اوْلدو. عوثمان بی بیلینچلی سیاست و دؤیوش قابیلیتی ایله قوْنشولاری اوْلان بیزانس حاکملری ایله گاه دوستلوق موناسیبتلری قوروردو، گاه دا ساواشلر ائدیردی. بیلینچلی سیاست عوثمان آغایا یئنی اراضیلر قازاندیردی. قیسا زاماندا بیزانسدان چوخ توْرپاق اله کئچیرن عوثمان بی بورسا و ایزنیکی ده فتح ائتدی. یارحیصار و قاراجاحیصار حاکملاری ایله بیرلیک قوردو. بۇندان سوْنرا ۱۲۸۸-جی ایلده قاراجاحیصاری اله کئچیردی. عوثمان بی، بیلجیک و یارحیصار قالالارینی دا آلدی. ۱۲۹۹-جو ایلده یارحیصار حاکمینین قیزی نیلوفرله اوْغلو اوْرخان بیی اولندیردی. بیرینجی موراد ایله سولیمان پاشا بۇ نیکاحدان دۆنیایا گلدیلر. عوثمان بی ۱۲۹۹-جو ایلده عثمانلی دؤولتینین موستقیللیینی اعلان ائتدی. ۱۳۰۱-جی ایلده یئنیشهر ایله یوندحیصاری آلدی و یئنیشهری باشکند اعلان ائتدی. بۇندان سوْنرا یئنیشهرین اطرافینداکی کند و قصبهلری آلان عوثمان بی، ۱۳۰۳-جو ایلده ایزنیکی اله کئچیردی و بورسا حاکمینین توپلادیغی بیرلیگی داغیتدی. سوْنرا ایسه بۇ شهری آلدی. عوثمان بی، بورسانی فتح ائتدیی ایلده، ۱۳۲۶-جی ایلده وفات ائتدی.
عوثمالی ایمپراتورون شاهلاری[دَییشدیر]
سلاطین امپراتوری عثمانی[دَییشدیر]
- عثمان یکم
- اورخان یکم
- مراد یکم
- ایلدیٛریٛم بایزید
- محمد یکم
- مراد دوم
- فاتیح سولطان محمد
- بایزید دوم
- سلیم یکم
- سلیمان قانونی
- سلیم دوم
- مراد سوم
- محمد سوم
- احمد یکم
- مصطفی یکم
- عثمان دوم
- مراد چهارم
- ابراهیم یکم
- محمد چهارم
- سلیمان دوم
- احمد دوم
- مصطفی دوم
- احمد سوم
- محمود یکم
- عثمان سوم
- مصطفی سوم
- عبدالحمید یکم
- سلیم سوم
- مصطفی چهارم
- محمود دوم
- عبدالمجید
- عبدالعزیز
- مراد پنجم
- عبدالحمید دوم
- محمد پنجم
- محمد ششم
- عبدالمجید دوم
آد[دَییشدیر]
ایمپیراطورلوق دؤنمی، ۱۴۵۳[دَییشدیر]
- خالق لاتینجهسی: Turchia یادا Imperium Turcicum
- اینگیلیسجه: Turkey (خالق لاتینجهسیندن تؤرهدیلمیشدیر) یادا Turkish Empire.
- اینگیلیسجه: Ottoman Empire, Osmanic Empire, Osmanian Empire
- عثمانلیجا: دولت علیه عثمانیه
- آنادولو تورکجهسی: عثمانلی ایمپیراطورلوغو، عثمانلی دؤولتی
- عربجه: الدولةُ العلیةُ العثمانیةُ
- صیربجا: OcMaHcko цapcTBo (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
- بولغارجا: OcMaHcka иMпepия (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
- یونانجا: Oθwuavιkή Autokpatopίa؛ Othomanikí Aftokratoría (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
- گورجوجه: ოსმალეთის იმპერია؛ Osmaletis Imperia (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
- ائرمنیجه: Օսմանյան Կայսրություն؛ Osmanyan Kaysroutyoun (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
- مجارجا: Oszmán Birodalom (عثمانلی ایمپیراطورلوغو)
گئچمیشی[دَییشدیر]
عثمانلی ایمپیراطورلوغو بلیرلی تاریخی دؤنملره آیریلاراق اینجهلنیر. دؤنملر، عثمانلی دؤولتینین رهبرلیک یاپیسینا و دونیا سیاستیندکی یئرینه گؤره بلیرلنمیشدیر. توْرپاق بویوکلوگونو تمل ساحه آیریشدیرمالاردان داها دئتاللی بیر باخیش آچیسینا ایجازه وئرمکدهدیر.
بَیلیک دؤورونون[دَییشدیر]
بَیلیک دؤورونون نه واخت باشلادیغی معلوم دئییل. عوثمان قاضی بیرلیکلرینین ۱۲۹۸-جی ایلده اینئگؤل و جیوارینی فتح ائتمهسی نتیجه سینده موستقیللیگینی اعلان ائتدی[۱۱] و دؤورده بَیلیک دؤورو سوْنا چاتمیشدیر
مغول ایمپیراتورلوغو دؤورونده قاچان سلیمان شاه امریندهکی کاییلار ایلک اولاراق ۱۲۲۷-جی ایلده آنادولویا گلدیلر. آنادولو سلجوقلو دؤلتی حؤکمداری آلائددین کئیکوباد، قاییلاری قاراجاداغ و بؤلگهسینه یئرلشدیردی. قاییلار بۇ سیرادا ۵۰٫۰۰۰ نفر ایدی. سلیمان شاهین فیرات چاییندان کئچهندن، بوغولماسی اوزرینه، قایی بویوعنا منسوب بعضی شخصلر عرضوروم و ائرزینجان اطرافینا کؤچ ائتدیلر. بعضیلری ده سوریهیا و یئنیدن آنایوردلارینا کؤچ ائتدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Stanford Shaw, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey (Cambridge: University Press, 1976), vol. 1 p. 13
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ "In 1363 the Ottoman capital moved from Bursa to Edirne, although Bursa retained its spiritual and economic importance." Ottoman Capital Bursa. Official website of Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey. Retrieved 26 June 2013.
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Lambtonوارد نشدهاست
- ↑ (December 2006) «East-West Orientation of Historical Empires». Journal of world-systems research 12 (2). ISSN 1076-156X. یوْخلانیلیب12 September 2016.
- ↑ Rein Taagepera (September 1997). «Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia». International Studies Quarterly 41 (3). DOI:10.1111/0020-8833.00053.
- ↑ عثمانلی بانک نوتو
- ↑ پروف. اینالجیک: عثمانلی ۱۳۰۲ده قورولدو
- ↑ علم. اورگ - ""عثمانلی ایمپیراطورلوغو سؤگوتده دئییل یالووادا قورولموشدور". ۲۳ مئی ۲۰۰۹ تاریخینده باخیلمیشدیر.
- ↑ عثمانلی ایمپیراطورلوغونون ان گئنیش سینیرلارینی گؤسترن خریطه
- ↑ Directholidays - Lanzarote
- ↑ کیتاب، سون: Özdamarlar، ایلک: Metin،: ایلک آدیملار، ایل: 2009، یاییمجی: Timaş Yayıncılık، دیل: آنادولی تورکجه، id: ISBN 978-975-263-887-7، صحیفهلر: 12, 13 | بؤلوم: قورولوش.
منابع[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «dn» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد یا
بسته یافت نشد.


text:
امیل فیشر
امیل فیشر (۱۸۵۲-۱۹۱۹) -تانینمیش آلمان فیزیکی ۱۹۰۲-جی ایل کیمیا نوبل جایزهسینی قازانانیپ.
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
او، ۱۸۵۲-جی ایلده آلماننین ائوسکیرش شهرینده دونیایا گلمیشدیر. بوْن گیمنازییاسینی فرقلهنمه دیپلومو ایله بیتیرمیش، اوراداکی بیلیم یوردوسی داخیل اولموشدور. دؤورون مشهور عالیملری-فریدریخ ککوله، آوقوست کوندت و پاول قروتدان درس آلمیشدیر. معلمی ککوله نین تأثیریله کیمیادان آیریلیب فیزیک ساحهسینه کئچسه ده، ۱۸۷۲-جی ایلده ایستراسبورق بیلیم یوردوینده تحصیلینی داوام ائتدیررکهن فیشر یئنیدن کیمیا ایله ماراقلانماغا باشلامیش، کئچیردیی مۆختلیف تجروبهلر نتیجهسینده فنیل هیدرازینی (عطیرلی هیدرازینلر قروپونا عاییددیر) ایختیراع ائدرک مشهورلاشمیشدیر. ۲۲ یاشیندا علملر دوکتورو آدینا لایق گؤرولموش و ایستراسبورق بیلیم یوردوینده معلم کیمی فعالیّته باشلامیشدیر.
فعالیّتی[دَییشدیر]
بیر مدت بورادا چالیشدیقدان سونرا مونیخ بیلیم یوردوسی تعلیم آلمیش، بورادا بیر سیرا تجروبهلر آپارمیشدیر. اورقانیک بویالارین قورولوشونو اؤیرهنهن عالیم اونلاری فنیل هیدرازینین کمکیله آراشدیرمیشدیر. اوزون مدت مونیخده چالیشدیقدان سونرا ارلانگن بیلیم یوردوینده کیمیا پروْفسورو وظیفهسینه کئچمیشدیر. اورادا دا علمی آراشتیرمالارینی داوام ائتدیرهن فیشر کوفئین، تئوبرومین، قوانین و سیدیک تورشوسو(اسید اوریک) کیمی اورقانیک بیرلشمهلر اۆزرینده تجروبهلر آپارمیشدیر. او، نوکلئین تورشولارینین ترکیبیندهکی قوانینین رنگسیز کریستال مادهدن عبارت اولدوغونو ایختیراع ائتمیش و اونا "پورین" آدینی وئرمیشدیر.
بو ساحهده آراشتیرمالارینی داوام ائتدیرهرک، پورین قروپوندان بیر سیرا اورقانیک بیرلشمهلرین سینتزینه موفّق اولموشدور. او یازیردی: "اینسان اورقانیزمی مودهیش لابوروتورییادیر. بورادا آغلاگلمز سایدا مادهلرین سینتزی باش وئریر. پروتئینلر، یاغلار، کاربوهیدراتلار دیگر مادهلری یاراتماق و اونلارا انرژی وئرمک اۆچون پارچالانیرلار. بشریت بو پروسسلرین سیررینی آچماق ایستییر، لاکین بیز مقصددن هله ده چوخ اوزاقداییق. بو سیرلری آچماق اۆچون ایکی یول وار، یا اورقانیزمین حیات فعالیّتی نتیجهسینده عمله گلمیش مادهلری تدقیق ائتمک، یا دا هوجئیرهنین اۆرتیم ائتدیی مادهلری سینتز ائتمهیه چالیشماق".
۱۸۸۵-جی ایلده وورتسبورق بیلیم یوردوینده ایشلهیهن فیشر بورادا دا پورینله باغلی آراشتیرمالارینی داوام ائتدیرمیش، بیرده شکر موْلکوللاریندا ایسترئوکیمیوی پروبلملرله ده مشغول اولموشدور. ۱۸۷۴-جو ایلده یاکوب وانت-هوفون کربون آتوملارینین آسیمتریک یئرلشمهسی بارهده حازیرلادیغی نظریهیه اساسلانان فیشر شکر قروپو آتوملارینین بوتون مۆمکون ترانسفورماسییا اۆصوللارینی تاپمیشدیر.
۱۸۹۰-جی ایلده او، لابوراتوریا شرایطینده ماننوزا، فروکتوزا و گلوگوزنی سینتز ائتمهیه موفّق اولموشدو. عالیم آراشتیرمالار زامانی اورقانیک تورشولاری بش کلورلو فوْسفورلا بیرلشدیررکهن یوکسک تئپکی قابیلیتلرینه مالیک یئنی کلوریدلری آشکار ائتمیشدیر. تجروبهلر زامانی فیشر سیدیک تورشوسوندان تریخلوپورینی، اونو کالیوم و یودلو هیدروژنله بیرلشدیررکهن ایسه کسانتینی آلمیشدی. کسانتینی متیل تورشوسو ایله بیرلشدیرهن زامان او، رنگسیز، کریستاللیک، آجی دادی اولان و طبیعتده قهوه دنهلرینده، چای یارپاقلاریندا مؤوجود اولان کوفئینی الده ائتمیشدی. سونراکی تجروبهلر زامانی کیمیوی کوفئینین طبیعی اولانلا عینیلیگی آشکار ائدیلمیشدی.
۱۸۹۲-جی ایلده برلین بیلیم یوردونین کیمیا اینستیتوتونون مۆدیرو تعیین ائدیلهن عالیم عؤمرونون سونونادک بۇ وظیفهنی یئرینه یئتیرمیشدی. بورادا چالیشارکهن آنزیملرله ده مشغول اولموش و اونلارین یالنیز اؤزلرینه اویغون گلن مادهلرله تئپک گیردیینی آشکار ائتمیشدیر. پروتئینلرین آراشتیرمای زامانی، اونلارین ترکیبیندهکی آمینتورشولاری تاپمیش، داها سونرا پپتیدلری (آمینتورشولارین کومبیناسییالارینی) سینتز ائتمیش، [[هیدرولیز (کیمیوی علاقهنین پوزولدوغو و سویون بیرلشدیی کیمیوی تئپکی) زامانی آمینتورشولارین سایینا و تیپلرینه اساسلاناراق پروتئینلرین قیرخدان آرتیق نؤعونو سینیفلندیرمیشدیر.
امیل قرمان فیشر ۱۹۰۲-جی ایلده "ساخارین و پورین قروپو مادهلرینین سینتزی ساحهسینده الده ائتدیی اوغورا گؤره" نوبل کومیتهسی طرفیندن نوبل کیمیا اؤدولینا لایق گؤرولموشدو. او، تلتیفئتمه مراسیمینده گؤردویو ایش حاقیندا دئمیشدیر: "طبیعتین سیرلرینی قورویان پرده تدریجهن قالخماقدادیر. لاکین بو فیکری هلهلیک یالنیز کربوهیدراتلارا عایید ائتمک اولار. الده ائدیلمیش بوتون اوغورلارا باخمایاراق اورقانیک کیمیا علمی داها چتین مادهلری- پروتئینلری تام اؤیرنمیندک حیاتین سیرری اورتادان قالخمایاجاقدیر". فیشر روکفئللئر فوندونون یاردیمی ایله ۱۹۱۱-جی ایلده فیزیکی کیمیا و الکتروکیمیا، اوچ ایل سونرا ایسه کؤمورون آراشدیریلماسی اینستیتوتلارینی یاراتمیشدیر. لاکین بیرینجی دونیا ساواشی زامانی کیمیوی مادهلر چاتیشمادیغینا گؤره لابوراتوریا ایشینی دایاندیرمیشدی.
امیل فیشر لندن کرال جمعیتینین دوی مدالی، پروسسییانین "خیدمتلرینه گؤره" و ماکسیمیللیان اوردئنلری، اوسلو، منچستر، بروکسل و کمبریج بیلیم یوردولرینین فخری دوکتورو آدینا لایق گؤرولموشدور. پروسسییا علملر آکادمیسینین عضوو وآلمان کیمیا جمعیتینین یاشکان اولموشدور.
اؤلومو[دَییشدیر]
۱۹۱۹-جو ایلده وفات ائتمیشدیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
- ↑ Fellows of the Royal Society. Royal Society. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-03-16.


text:
عراق کورد مختار ویلایتینین مستقیللیک بارهده رفرندوم کئچیرمک ایستیی کورد مختاریتینی و بوتون عراقی ضعیفلهدهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو کوردستان وطنپرورلر اتفاقی پارتییاسینین نمایندهلری ایله گؤروشو زامانی ایرانین میللی تهلوکسیزلیک شوراسینین رهبری علی شمعخانی سؤیلهییب. او، تهلوکسیز، ایستابیل و واحد عراقین ایرانین ماراقلارینا جاواب وئردیینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، عراق کورد مختار ویلایتی سنتیابردا مستقیللیک بارهده رفرندوم کئچیرمیی پلانلاشدیریر.
ایران رسمیلری بو تشببوسه قارشی واخت آشیری آچیقلامالار وئریرلر.


text:
روسییا دونانماسی ترور و دنیز قولدورلوغونا قارشی مباریزهیه بؤیوک تحفه وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین بو گون قید اولونان روسییا دونانماسی گونو ایله باغلی کئچیریلن مراسیمده دئییب.
سانکت-پطربورگدا ایلک دفعه کئچیریلن پاراددا ایشتیراک ائدن ولادیمیر پوتین مدافعه ناظری سرگی شویگو ایله دنیزده رسمی کئچید اوچون اوزن گمیلری گزهرک اکیپاژ عضولرینی سلاملاییب.
"بو گون دونانمامیز عنعنوی وظیفهسیندن علاوه، یئنی پروبلملره قارشی اوغورلا مباریزه آپاریر، تئرور و دنیز قولدورلوغونا قارشی مباریزهیه بؤیوک تحفه وئریر. معاصر دونانمانین دنیزچیلری اوشاقلاری و نوهلری اوچون غرور منبعی اولاجاق"،- پوتین سؤیلهییب.


text:
ساوونمادا میللی پروژه'لر (07)
ایستانبول بؤیوکشهر بلدیهسی و تی3 فوندو رهبرلیگی آلتیندا تورکیهده ایلک دفعه کئچیریلن هاواجیلیق، کوسموس و تکنیک فستیوالی "تکنوفست ایستانبول" 20-23 سپتامبر تاریخینده کئچیریلیب
ساوونمادا میللی پروژه'لر (07)
ایستانبول بؤیوکشهر بلدیهسی و تی3 فوندو رهبرلیگی آلتیندا تورکیهده ایلک دفعه کئچیریلن هاواجیلیق، کوسموس و تکنیک فستیوالی "تکنوفست ایستانبول" 20-23 سپتامبر تاریخینده کئچیریلیب. تی3 فوندو موتوللی هیاتینین باشقانی سلجوق بایراکدار فستیوال تقدیمات توپلانتیسیندا چیخیشیندا فستیوالین میللی تکنولوژی حملهسی اوچون چوخ اهمیتلی اولدوغونو دئدی. فستیوال بویو کئچیریلن اعتراضلار، موسابیقهلر، سمینارلار و ایشلر بو سؤزو تصدیق ائدیر شکیلده ایدی.
تورک حرب-ایش سندیکاسی تحصیل مودیری تارکان زنگین'ین مسئله ایله باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک.
فستیوالدا نوماییش ائتدیریلن حورکوش، عینی زاماندا هاوا نوماییشی کئچیریب. حورکوش اوچاقلارینی ایزلیرکن اؤلکهمیزین هاواجیلیق تاریخینده اهمیتلی بیر یئری اولان وجیهی حورکوشون حیات حکایهسی آغلیما گلدی. گنج یاشلاردا اؤنملی ایشلر گؤرن وجیهی حورکوشلا عینی هیجانی دویان گنجلرین گؤرونتولری اؤلکهمیزین گله'جگی آدینا اومید وئریر. وجیهی حورکوشدان قورونان تورکیه جمهور دستگی بو دفعه گنج ایختیراچیلارین اؤنونو آچیر. اونسوز دا وجیهی حورکوش، بو وضعیتی بئله ایضاح ائدیردی: "گزدیگیم خاریجی اؤلکهلرده نئجه هاواجیلیقیا باشلادیقلارینی نئجه ائمالاتخانالار ائتدیکلرینی چوخ یاخشی بیلیردیم. هر شئیدن اوّل میللی اینانج و تشویق بو یولداکی اوغورون یگانه چارهسی. من ده مووففق اولماق اوچون بونا احتیاجی اولدوم. الیمیزدن آلینمایاجاق تک آزادلیق، داورانیشیمیزی سئچمه آزادلیغیدیر. من وجیهی حورکوش، اؤلکه'می قانادلاندیر-آراق سوی آدیمی حاق ائتدیم. منیم آزادلیغیم، میللی موستقیللییه یگانه یولون میللی اوره تیمدن کئچدیگینه اولان اینامیما اؤمرومو قویماق. چونکی باشقالارینین قانادلاری اوچماغا چالیشانلار حورکوش اولا". بو گون تورکیه، ساوونما ساحهسینده اؤز قانادلاری اوچماق اوچون ایناملا گلهجهیه آددیملاییر.
وجیهی حورکوش، 1896 تاریخینده ایستانبولدا حیاتا گؤزلرینی آچیر. کیچیک یاشلاریندا آتاسینی ایتیریر. اؤلکهمیزین هاواجیلیق تاریخینین ان اؤنملی آدلاریندان بیری اولماقلا یاناشی یاشادیقلاری عینی زاماندا غملی بیر حکایهنین ده قهرمانیدیر. اونون هاواجیلیق تاریخینه کئچمهسینی تامین ائدن چوخسایلی نایلیتی وار. مسئلن، قافقاز جبههسینده وظیفه ائتدیگی دؤورده 1917-جی ایلده دوشمن اوچاغینی سالان ایلک تورک پیلوتدور. اؤز آدینی داشییان اوچاقلار اوره'تن ایلک اوچاق ترتیباتچیسیدیر. تورکیهدکی ایلک اوچوش مکتبینین یارادیجیسیدیر و ایلک قادین پیلوت یئتیشدیرن معلمدیر. ایلک سیویل هاواجیلیق مکتبینین بانیسیدیر. تورکیهنین ایلک سیویل هاوا یولو شیرکتی حورکوش هاوا یوللارینین بانیسیدیر. وجیهی حورکوش، 102 فرقلی مودئل ساواش و سیویل اوچاق اوچوش ائدن ایلک پیلوتدور. 1916-1967 ایللری آراسیندا ائتدیگی 30 مین ساعاتلیق اوچوشلا اؤنملی رکوردلارین صاحبیدیر. قورتولوش ساواشینین کؤنوللو اولاراق قاتیلمیشدیر. بورادا اوغورلو کشفیات اوچوشلاری کئچیرهرک بیر یونان اوچاغینی سالمیشدیر. نایلیتلری ایله تورکیه بؤیوک میللت مجلیسی طرفیندن اونا ایستیقلال نیشانی وئریلمیشدیر.
وجیهی حورکوش، ایلک اوچاق وجیهی K VI -نی ائمال ائدیب و ایلک اوچوشونو 1925 تاریخینده رئاللاشدیردی. 29 یاشیندا بیر گنج محدود ایمکانلارلا ایلک اوچاغیمیزی ائدیب. آنجاق وجیهی حورکوشا، اوغورو موناسیبتیله موکافات وئریلمهسی لازیم اولارکن اونا جزا وئریلیب. ایجازهسیز اوچدوغو سببی ایله یارم معشی کسیلدی و 10 گون ائو حبسی وئریلیب. بو جزا سببیندن اوردودان آیریلدی. بو وضعیته، 1925ده نشر اولونان یازیسیندا بیز عسگر اولدوغوموزو اونوتموشوق، امره قارشی گلمیشدیک دئیهرک سرزنش ائدیردی. 1954-جی ایلده قوردوغو تورکیهنین ایلک سیویل هاوا یولو شیرکتی اولان حورکوش هاوا یوللارینین باشینا دا بنزر شئیلر گلمیشدی. تورک هاوا یوللارینین الدن چیخاردیغی اوچاقلاری تعمیر ائدهرک بیر دونانما قورموشدو. اوچوشلاری اساسسیز لغو ائدیلمیش، اوچاقلارینا تخریباتلار کئچیریلمیش و اوغورلو اولماسی مانع تؤرتمیشدی.
وجیهی حورکوش، کادیکؤیده ایجارهیه گؤتوردوگو بیر مئشه گؤزتچیسی دوکانیندا اوچ آی عرضینده "وجیهی XIV " اوچاغینی ائدیر. بو اوچاق ایلک اوچوشونو دا 1930 تاریخینده حیاتا کئچیریر. گؤردوگو اوچاقلار اوچون اوچوش سرتیفیکاسی آلماق اوچون دؤورون اکونومی ناظیرلیگینه مراجعت ائدیر. ناظیرلیک "اوچاق حاقینین تکنیکی خصوصیتلرینی معین ائدهجک کیمسه اولمادیغیندان مووافیق آراییش وئریلمهییب" جاوابینی وئریر. بو جاواب اصلینده میللی اوره'تیمین قارشیسینی هانسی سببلرله کسیلدیگینی گؤستریر.
ایلک میللی هاوا واسطهسی: حورکوش
حورکوش، توساش (تورک هاواجیلیق و کوسموس صنایعسی) طرفیندن اوریژینال اولاراق گلیشدیریلن تورکیهنین ایلک میللی هاوا واسطهسی. یئنی نسیل اساس تعلیم اوچاقسی (حورکوش) پروژهسی، مارس 2006دا ساوونما صنایعسی موستشارلیگی ایله تای آراسیندا ایمضالانان آنلاشما ایله باشلامیشدی. پروژه، هاوا گوجلری قوموتانلیغینین احتیاجینا جاواب وئرهجک و دونیا بازارینا گیره بیلهجک بیر تحصیل اوچاغین گلیشدیریلمهسی مقصدیله آچیلمیشدی.
26 سپتامبر 2013ده ائدیلن آنلاشما ایله حورکوش اوچاقلارینین آردیجیل اوره'تیمینه کئچیلمهسی قرارلاشدیریلمیشدیر. 26 دسامبر 2013ده ایسه حورکوش-ب سازیش ایمضالانیب. حورکوش آ، EASA ایله CS-23 احتیاجلارینا گؤره سرتیفیکالاندیریلان اساس کونفیقوراسیون. حورکوش ب، اینتقراسیون آویونیکلر ایله گلیشدیریلمیش کونفیقوراسیون. حورکوش-جی ایسه پیلوت تحصیل تعلیماتینین یانیندا؛ یونگول سالدیری و سیلاحلی کشفیات وظیفهلرینین، آشاغی خرج و یوکسک حساسلیقلا ائتمک اوچون ائتدیریلیر.
داها اوّل تست اوچوشلاری اوغورلا حیاتا کئچیریلن حورکوشون، اوکتوبر آییندا هاوا گوجلرینه تسلیم ائدیلمهسی گؤزلنیلیر. ایلک اوچاق تسلیم ائدیلدیکدن سونرا نیظامی هاوا گوجلرینین پیلوتلاری طرفیندن ایستیفاده ائدیلهرک، 3 آی مدتینه موختلیف دیرلندیرمهلره تابع توتولاجاق. بو پروسه'ده وارسا طلبلر آلیناراق اوچاقیه موناسیبتین گلیشدیرمهلر تاماملاناجاق. 2019ون ایلک یاریسینا قدر 15 اوچاغین هاوا گوجلرینه تسلیم ائدیلمهسی مقصدی گودولور.
EASA-دان تیپ سرتیفیکاسی آلان ایلک تورک اوچاغی
اوچاقلارلا باغلی تاینین وئردیگی معلوماتلار اونلار: اوچوش تستلرینین ینیندا، اوره'تیم اولونان 2 آیری یاپیسال اوچاقده اوچاغین مقاومتی ایله عؤمور و ضرره تولرانثلیق تستلری اوغور ایله ایجرا ائدیلمیشدیر. پروژه چرچیوهسینده EASA (آوروپا سیویل هاواجیلیق اوتوریته'سی) و SHGM-ه (سیویل هاواجیلیق باش ایدارهسی) گؤندریلمک اوچون 545 عدد پروقرام حاضیرلانمیشدیر. همچینین کونتکست و معینه عایید بوتون پروقراملار دا حاضیرلانمیشدیر. گؤرولن بوتون بو ایشلر نتیجهسینده 11 ژوئیه 2016-جی ایل تاریخینده حورکوش یئنی نسیل اساس تعلیم اوچاغی اوچون " TT32 اوچاق تیپ سرتیفیکاسی" سیویل هاواجیلیق باش ایدارهسی'ندن آلینمیشدیر.
همین گون ایچینده EASA دا "EASA اعتبارلی قیلینان تیپ سرتیفیکاسی" ایله سیویل هاواجیلیق باش ایدارهسی'نین سؤزقونوسوندان سرتیفیکاسی بوتون آوروپا اؤلکهلری اوچون اعتبارلی قیلینمیشدیر. بئلهلیکله حورکوش، آوروپا سیویل هاواجیلیق اوتوریته'سیندن تیپ سرتیفیکاسی آلان ایلک تورک اوچاغی اولوب. حورکوش اوچاقلارینین اوغورلو اولماسی اؤلکهمیز اوچون، البته، واجیبدیر. آنجاق 1925-جی ایللرین شرطلرینده و 29 یاشیندا مانعلره باخمایاراق اوچاق ائتمه اوغورو گؤسترمیش اولان وجیهی حورکوشا وفانین گؤستریجیسی کیمی گؤیلرده سوزولمهسی ده اهمیتلیدیر.
تورک حرب-ایش سندیکاسی تحصیل مودیری تارکان زنگین'ین مسئله ایله باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک.


text:
قورغاقچلیک غور اهالی سینی تهدید قيلگن
افغانستان مرکزی حدوديده جایلشکن غور ولایتیده قورغاقچلیک باعث، اکثر اولسواللیکلر اهالیسي بير جايدن باشقه جايگه كوچيشگه مجبور بولگنلر. اكثري اهالي سي دهقانليك چيليك بيلن شغللنه ياتگن بو تاغلي ولايتده يامغير اوز وقتيده ياغمه گن. بو ییل سوو تنقيصليگي و ييترلیچه یامغیر یاغمه گنی سبب، قورغاقچلیک ميزاني 75% دن هم آشگني ايتيله دي. هرچند بو ولایت اکثر اولسواللیکلری قورغاقچلیک دن ضرركورگني گه قره مه ي، پساوند ، دولینه، تولک، ساغر، تیوره و دولینه تومنلری باشقه جای لردن کوره، کوپراق خساره کورگن. خبرلرگه کوره، قورغاقچلیک باعث، اکثر دهقانچلیک محصولاتي بوتکول کویيب، و اهالی روزغار اوتکزیش اوچون ولایت مرکزی چخچران شهری و حتی قوشنی ولایت لرگه مهاجر بوليشگنلر. دولینه تومنی یشاوچیسی عبدالقیوم جاری ییل ده سیپگن دهیمه ایکنزارلری برچه سی کویگن و حتی بیر پاو حاصل اله آلمه گنی اوچون چخچران شهریگه کوچیب کيلگن. او اوتگن ییلی دهقانچلیک حاصلاتی یخشی بولگني اوچون ایشلرینی آلغه سوریش مقصديده مردکار الگنی دن سوز یوريتماقده، اما بوگون مين اوزیم ایش سیز وهرکون خیابان لرده ایش آخته ریب یوریب من دیب تاکید له دی. عبدالقیوم بو ییل 40 _ 50 سیر سیپگن بغدایی برچه سی کویگنی باعث، روزغاری نی اوتکزیش اوچون اوی جای نی ترک ایتیش گه مجبور بولگن من ديیدی. چهارسده تومنی یشاووچیلريدن بيري هم قورغاقچلیک سببف اهل اولادینی آچ لیکدن قوتقه زیش اوچون اوی جایینی ترک ایتیب، چخچران شهریگه مهاجر بولیب کيلگن. او اگر دولت و خیریه موسسه لر یاردم بیر مسه لر، منطقه یشاوچیلری بو ییل قیش موسومی ده آچ لیک دن تلف بولیشی ممكن دييدي. معلومات لرگه کوره، حاضرچه 450 عايله اکثر ولسواللیک لردن مهاجر بولیب، قریب یريمی هرات، فراه وهلمند کبی قوشنی ولایت لرگه کوچيب کیتگنلر. غور ولایتی فوق العاده حالت كميته سي ریسی حامد الله دادفر، اوتکزيلگن تیکشرو و تحقیقات لرگه اساسا، اوتکن 38 ییلدن بویان غور اهالیسی بونده ی قورغاقچلیک مثلینی کورین مه گن دیب دولت اهالی مهاجريتی و یوزه گه چيققن معماني آلدینی آلیش اوچون مردم گه یو اس ا ای دی، دبلیواف بی، قیزیل آي کیمته سی و یو ان تشکیلاتلریدن زیان کورگن اهالی گه تیز یاردم سوره گنلریني مثال کيلتيریب، انه شونده ي بهانه لر بیلن بیر آز اهالی مهاجريتیني الدی نی آلگنمیز دیب تاکید له گن. دادفر جناب لری خصوصا فراه، هلمند و نیمروز ولایتلری بیلن چیگره داش بولگن پساوند، تیوره، دولینه تولک، ساغر و چارسده ولسوال لیکلر یشاوچیلری وضعیتی اوته یمان بولگنی ني علیحده تاکیدلشکن. هرچند حاضرگه قدر زیان کورگن اهالی گه یاردم یيتکزیش اوچون هیچ قنده ی کمک بو ولایت گه یتیب کيلمه گنینی محلی رسمیلر تاکید لشماقده، اما ولایت حاکمی سوزلاوچیسی عبدالحی خطیبی قورغاقچیلیک دن زیان کورگن اهالی سانی نی انیقلش و قنده ی و قنچه یاردم گه ضرورت بارلیگی نی معلوم قيلیش اوچون محلی حکومت و بیرقطار نا دولت موسسه لر تمانیدن بیرکمیسیون ایجاد ایتلیب اوز ایشینی باشله گن دیيدی. اونینگ معلوم قيلیشیچه، کمیسیون اعضالری اکثر اولسواللیکلرده سفر قيلیب، حاضرچه 104مینگ عایله جدی یاردم لرگه محتاج بولگنی همده زیان کورگن اهالی نینگ دستلبکی احتیاج لیک لرینی برطرف ایتیش اوچون 22 مینگ متریک تن بغدای، 140 مینگ متریک تن چاروا آذيقه سی و 15 میلیون افغانی نقد پول گه جدی ضروت بارلیگی نی تاکید له گن. قورغاقچلیک دن ضررلنگن غور اهالیسی هم اکثر اخبارات واسطه لر بیلن اوتکزگن صحبت لریده دولت و خیریه موسسه لردن یاردم سوره گنلیکلریني ايتگنلر ، اما حاضرگه قدر هیچ بیر دولت و نادولت اداره لر تمانیدن یاردم و کمک لر منطقه گه یتیب بارمه گنی دن شکایت ایتماقده لر. افغانسان مرکزیده جایلشکن غور ولایتی مملکت نینگ محروم ولایت لری جمله سیدن سنه له دي. حاضرگه قدر بو ولایت نی اصلی شاه یولی وحتی چخچران شهرینی اولسواللیک لرلبلن باغله يديگن یول لری اسفالت بولمگن . بو تاغ لیک ولایت یول لری اساسی روش ده قورلمگنی سبب بو ولایت اهالی سی قریب آلتي آی دوام ایته یاتکان قهرتان قیش ده کوپ گینه قیینچلیکلربیلن هر ییلی دچار بولیب کيلماقده. اوتگن ييللرده اگر دولت کيله سی قیش موسومی يیتیب کيلیشی دن آلدین زیان کورگن وقشاق اهالی احتیاجيني قاندریشده شو حاضر دن جدی سعی و حرکت قيلمسه، کيله سی قیش بو ولایت ده بشري فاجعه یوز بیریشی احتمالی موجود .


text:
۱۲:۰۵
ایولون ۱۷-ده ریگادا رسمی قارشیلانما مراسیمیندن سونرا آذربایجان رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی ایلهام علیئوین و لاتوییا رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی رایموندس ویونیسین تکبتک گؤروشو اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، گؤروشده ایکیطرفلی مناسیبتلرین سیاسی، اقتصادی و دیگر ساحهلرده اوغورلا اینکیشاف ائتدیی بیلدیریلیب، آذربایجان پرزیدنتینین لاتوییایا رسمی سفرینین علاقهلریمیزین گنیشلندیریلمهسی باخیمیندان اهمیتی وورغولانیب. اؤلکهلریمیز آراسیندا ایکیطرفلی علاقهلرین حاضیرکی وضعیتی، اینکیشاف پرسپکتیولری حاقیندا فیکیر مبادیلهسی آپاریلیب، بو علاقهلرین داها دا گئنیشلندیریلمهسی ایمکانلاری مذاکیره ائدیلیب.
گؤروشده، همچینین قارشیلیقلی ماراق دوغوران دیگر مسئلهلر اطرافیندا فیکیر مبادیلهسی آپاریلیب.
***
داها سونرا آذربایجان رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی ایلهام علیئوین و لاتوییا رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی رایموندس ویونیسین ریگادا گئنیش ترکیبده گؤروشو اولوب.


text:
رکس تیلرسون
رکس واین تیلرسون (اینگیلیسجه. Rex Wayne Tillerson، دوغوم گونو 1952 مارس آیی نین 23جو گونو،ویچیتا فالس، تگزاس) بیر آمریکالی موهندیس و آلوئر آدامی دیر. رکس تیلرسون ، سهام دَیَرینه گؤره دونیانین آلتیجی شیرکتی اکسون موبیل نفت شیرکتی نین هیات مودیره سی نین باشچی سی اولاراق، بۇ شیرکتین آپاریجی مودورو (مدیر عامل) دور.
تیلرسون 2010 دان 2012 ایلینه قدر آمریکا اؤنجول اوغلانلار (Boy Scouts of America) تشکیلاتینین میلّی رئیسی اوْلوب.
2016 دسامبر 13جو گونونده آمریکانین سئچیلمیش جومهور رئیسی دونالد ترامپ اعلام ائله دی، رکس واین تیلرسونو خاریج ایشلر وزیری (Secretary of State) کاندیدی اولاراق سئچمیشدیر.
قایناق[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکی پدیا صفحه سی


text:
اغوز تی وی:۱۹۹۲جی ایلین یازی ایدی، اینگیلتئره دن بی بی سی و فرانسانین مطبوعات اورگانلاری ائلچی بی له چه کیلیش آپاریب موصاحیبه آلیردیلار. چئکیلیش بیتدیکدن سونرا اینگیلیس یازارین گؤزو بئیین اوتاغینداکی آی پارا و اولدوزلارین فونونداکی بوزقورد شکلینه توشلانمیشدی. بیر آز سونرا او، بئی یه سوال وئره رک بونون نه اولدوغونو سوروشدو، بئی بوزقورد دور تورک میللتینین توتئمی دیر…
اینگیلیس یازار بیر آز دوشوندوک دن سونرا، ادب له سوالا گؤره اول جه دن اوزور ایستئیئرک «بس نه اوچون سیز میللتینیزه بئله بیر وحشی و ییرتیجی حیوانی توتئم سئچمیسینیز؟» دئدی.
بئی ده ادب له اول جه دن وئره جئییی جاوابا گؤره اوزور ایستئیئرئک دئدی : «اینگیلتئره نین سیموولو اولان آسلان، حیوان لارین شاهی ساییلیر، دئییل می؟ آنجاق بو شاه دئدییینیز حیوان 3 کیلو گرم سوسیسه گؤره سیرک ده یانان حلقه لردن ساغا – سولا توللانیر!
بوزقورد دئدییینیز ییرتیجی- وحشی هئچ زامان تعليمه گلمز. او اؤز آزادلیغینی و غرورونو هئچ نه یه ده ییشمز. اونو زنجیر له سن بئله، قفسه آتسان بئله یا کدر دن اؤلر، یا دا کی قفسی، زنجیری گه میرر گئدر. اونو محو ائتمک، اؤلدورمک اولار، آمما تابع ائتمک، سیندیرماق اولماز. محز بونا گؤره ده تورک میللتی بوزقوردو اؤزونه توتئم موباریزه سیموولو سئچیب. بوندان سونرا بو منظره نی تصوور ائدین اونو گؤرمک لازیم دیر، من بو منظره نی گؤردوم، ائشیتدیم و یاشادیم.
قوی گؤی تانری گؤیون تورک میللتینی یوجلتسین و قوروسون
۱۹۲۹جی ایلین قیشیندا تورکیه کولتور مرکزی تورکیه مجلیسینین قراری ایله یارانیر آتا تورک دن سوروشولار آتام بو مرکزین لوگو و آرمی نجه اولسون؟
آتا دئیر :بیر آغری داغیو اوستونده بوزقورد اولسون تورکون قالاسی آغری داغینی قورویان بورو و بورته لر (دیشی الکک یوزقوردلار)قوروسون.


text:
یازار : هاماش
+0 به یه ن
اینقلاب اولاندان بیر ایکی ایل سونرا بیرینجی کیلاسدا درس اوخوماغا باشلامیشدیق. تورک اوشاغی اولدوغوموزا گوره فارسجا دانیشماق بیلمیردیک. سئوینیردیک کی درس اوخویوروق آللاه قویسا آدام اولاق. سحر تئزدن بیزی دوزدولر سیرایا، نابلد بیر دیلده بیر سؤزلر دئدیلر دوعادان سوروددان اوخوتدولار. بیزده ائله هردن یالاندان آغزیمیزی آچیب یوموردوق قوی دئسینلر بیزده بیرزادلار بیلیریک. هر حالدا بیزی گؤندردیلر کلاسلاردا هره نی اؤز یئرینده اوتورتدولار. بیر آز سونرا کلاسین قاپیسی آچیلدی، بیر قارا بوغلو بوی بوخونلو چوخ یاراشیقلی بیر معللیم کیلاسا کئچدی. بیزه باخیب گوله گوله دئدی :اوشاقلار سالام! بیزده هئچ چوخوموز سالام وئرمه ییده باجارمیردیق،یاردیملاشدیق اونون جاوابین وئردیک. بیر آز کئف احوالدان سونرا معللیم باشلادی بیزدن بیر بیر آدیمیزی سوروشماغا. هه اوغول سنین آدین ندی؟ منده دئدیم جاببار! شؤهرتین ندی؟ باخدیم معللیمین اؤزونه. من نه بیلیم آخی شوهرت یانی نه. دئدیم ددیمن آدین سوروشسان عیسا دیر. سوروشا سوروشا گئتدی. بعضی لریده هله اوتاندیغیندان باشین سالیب آشاغی کؤینه گینین حوققولون چینه ییردی. دالیدا بیر اوروج آدیندا بیرینه نوبا یئتیشدی. معللیم اوندان سوروشدو: اوغول آدین ندی ؟ الینه دؤندیگیم د اوروج، بیردن باشلادی دانیشماغا: آغا اسمم اوروج هست، اسم پدرم جمشید! هامینین آغزی آچیلا قالدی٬ بیز دئدیک ایندی معللیم اونا بیر جایزه دن زاددان وئره جک بیزیم الیمیز بوشدا قالاجاق. معللیم گولومسه ییب اوروجا دئدی: اوروج فارسی نی سنه کیم اویردیب؟ اروج گئنه اوجا سسله فارسجا سؤیله دی: بابام یاد داده! معللیم دئدی : اوروج تورکونو ده باشارارسان؟ اوروج قاییتدی دئدی: آغا بیر آز بلدم، اما پدرم دئییب فارسی مهمتره. معللیم چوخ سویوق قانلی دئدی:اوروج دده ن یانلیش ائله ییب تورکو فارسی دان اؤنملی دیر، اول اونو اؤیرن سونرا باشقا دیله کئچ.
دئییرم اوندا بیز آنلاسایدیق عزیز اویرتمن نه دئییر ایندی بلکه گونوموز بو ده ییردی!


text:
.
.
باخ گولوم گلدی باهار آشدی بولاغلار گؤزونو
یاریمین اما بو گوز یاشلاری باغلار گوزومی
قورخورام سن سیز اؤلم آغلایاسان آرخامجا
خی اولسم سن ملکیم ، کیم سؤیر آغلار گؤزومو
نه قده ر گؤینه میشم ، نه قده ر سیزلامیشام
نئجه یالقیزلامیشام ، یار نئجه یالقیزلامیشام
بو کؤنول دفترینه درد و کدر یازدی فلک
بو غریب طالعیمه گؤر کی نه لر یازدی فلک
نئینییم من آخی سن سیزلییه اؤرگه شمه میشم
منه غربت ده گچن عمری هدر یازدی فلک
نه قده ر گؤینه میشم ، گؤز یاشیم گیزله میشم
نئجه یالقیزلامیشام ، یار نئجه یالقیزلامیشام
- بازدید : 91 views
- نظرات : نظر


text:
ایسراییلین باشکندی اولاراق تانیدیغینی اعلان ائدجک
"باشقان، تل آویودهکی آمریکا ائلچیلیگینین قدسه داشینماسی حاضرلیقلاری اوچون گؤستریش وئردیگینی سؤیلهیهجک"
آغ ائو، آمریکا باشقانی دونالد ترامپین، قدسو ایسراییلین باشکندی اولاراق تانیدیغینی اعلان ائدجیینی بیلدیردی.
مسئلهیه دایر آچیقلاما،
"باشقان، تل آویودهکی آمریکا ائلچیلیگینین قدسه داشینماسی حاضرلیقلاری اوچون گؤستریش وئردیگینی سؤیلهیهجک" دئییلدی.
آغ ائودهن یوکسک سویهلی ۳ یئتکیلی، ترامپین بو گون وئرهجگی قدس آچیقلاماسینب مطبوعات نمایندهلرینه تلهکنفرانس یولو ایله دگرلندیردی.
آدلاری آچیقلانمایان یوکسک سویهلی یئتکیلیلردن ایلکی،
"باشقان، آمریکانین قدسو ایسراییلین پباشکندی کیمی تانیدیغینی اعلان ائدهجک. باشقان آیریجا خاریجی ایشلر باخانلیغینا، تل آویودهکی آمریکا ائلچیلییگنین قدسا داشینماسی حاضرلیقلارینا باشلاماسی گؤستریشی وئردیگینی ده آچیقلایاجاق. آنجاق بو، داشینمانین همن یارین اولاجاغی آنلامینا گلمیر، اونسوز دا عملده ده ائلچیلیگی همن داشیماق ممکن دئییل" دئدی.
یئتکیلی،
"باشقانین گؤروشو، قدسون هم ایسراییلین تاریخی معنادا باشکندی اولدوغو، هم ده ایسراییلین بیر چوخ یؤنتیم اورگانینین حاضردا قدسدا اولدوغو گرچگینی تانیماقدیر" یورومونو وئردی.
تل آویودهکی ائلچیلیگین قدسا داشینماسی اوچون گرکلی حاضرلیقلارین خاریجی ایشلر باخانلیغی ایله بیرگه باشلایاجاغینی دا دیله گتیرهن یئتکیلی،
"تل آویودهکی ائلچیلیکده تخمیناً مین پرسنل چالیشیر. اونلاری بو گون قدسا آپاراجاغیمیز هر هانسی بیر یئرلشکه یوخدور. بو یئری تاپماق، گوونلیک قایغیلارینی آرادان قالدیرماق و بینا اینشا ائتمک واخت آلاجاق" دئدی.
دیگر طرفدن، یئتکیلی، بو قرارین، آمریکانین فلسطین ایله ایسراییل آراسینداکی سرحد مسئلهلرینده و دیگر مسئلهلرده مؤوجود سیاستینده بیر دییشیکلیک آنلامینا گلمهدیگینی ده وورغولادی.
دیگر بیر یئتکیلی ایسه ترامپین هله ده ایکی دؤولتلی حل مسئلهسینده و ایسراییل ایله فلسطین آراسیندا بیر باریش انلاشماسینا وارما نقطهسینده اومودلو اولدوغونو بیلدیردی.
دیگر یئتکیلی ایسه دوغو قدسداکی بللی بعضی بؤلگهلرین هله ده "ایشغال ائدیلمیش فلسطین تورپاقلاری" کیمی دگرلندیریلدیگینی وورغولایاراق،
"باشقانین بو قراری، سؤزوگئدن یارغیسال مسئلهلرله باغلی بیر دییشیکلیک تکلیف ائتمیر. پرزیدنتین قراری اگمنلیک سرحدلرینی ائتکیلهیهجک بیر قرار دئییل. بوتون بو مسئلهلر، مذاکیره پروسهسینده دارتیشمالی قونولاردیر " دئدی.
آمریکا رهبرلیگینین، ۱۹۹۵دهکی قدس ائلچیلیک قانونونا گؤره ایسراییلین باشکندی تل آویودهکی ائلچیلیگینی قدسا داشیماسی نظرده توتولوردو. آنجاق سؤزوگئدن قانون ۲۲ ایلدیر، بیل کلینتون، جورج بوش و باراک اوبامانین باشقانلیق دؤورلرینده هر ۶ آیدا بیر "میلی گوونلیک" گرکجهسی ایله ارتهلنیردی.


text:
“قارالاما مانیفئستینی”
دوشونجه منم. بو تعریف گؤتورمهین بیر جوملهدیر. سادهجه آچیقلانا بیلر. آچیقلاماغین نئچه یؤنو اولدوغو ایچین، سفسطهیه مئیلی اولان بیری اولاجاقجاسینا، تهلوکهلی و دوزلودور. اصلینده شئیطنت باشلانقیجدا، قورخونون تملینی سارسیتماق ایچین یارانان بیر دوشونجهنین، اویوندان لذت آلابیلمه گوجونون ،سادهجه قورللارینین نئچه سیندن بیریدیر. قورخو دوشونجه منم دئین بیرینه سوروملولوق گتیرمهییر آنجاق، بو دوشونجهنین درینلییینی دوشونوب ده، اؤز قوراللارینی تهلوکهده گؤرهن آیدینلارین بیلینج آلتیندا یاشایان وارلیق لارینا، آچیلان بیر ساواشدیر.
دوشونجه دئدیییمده، ایلک اینسانین یئر اوزونه آیاق قویماسیندان توتون تا بو چاغین هر هانسی دورومونون قوتسال دووارینا یازیلان یئنی بیر ایزدیر.
ایز هر زامان ایمگهسینی یارادان بیر وارلیقدیر. ها دوشونجه ده قالا، ها دوشونجه دن یولا چیخا، ها دوشونجهدن آتیلیب یئریمهیه باشلایا، ها یئریمکدن سونرا بیر دورومون، نسنهنین، آلتیندا قالا. سونوجو گؤزه آلان بیر دوشونجه، باشلانقیجدا دور- آخساسا بئله، یولا دوشموش بیر وارلیق ساییلیر منده.
ایمگه، سادهجه ایمگه دئییل. بیر دوشونجهنین نئچه دؤنه آجی چکدییی آنلاردان سادهجه بیریدیر. دوشونجهدن دوغان بو تابلو، تابو دان تابوتلارا قدر دییشمه گونلوغوندن، گئچمیشه بورونوب، گلهجکلرده پارچالانا بیلر. پارچالانماق دا هدف تیکه پارچا اولماق دئییل. تیکهلرین هر هانسی بیرینده یئنیدن سانجییا بورونموش بیر دوشونجهنین عاجیزلییه مئیدان اوخویان بیر وارلیقدیر.
مئیدان دئدیییمده، هئیکللشمیش بیر تاریخدن توتون تا دووارلاریندا سلوقان لاختالانمیش چاغین ایزلریندن ایمگهلره بویلو اولان بیر دوشونجهدن سؤز آچیرام.
بیر شئیلر تیکه پارچالاناجاق.
بیرده ایمگه وار بو جوملهنی سئویرم
سئودیییم بیر جوملهنین،کاراکتئرین، دورومون، دوشونجهنین قاباغینا نوقطه قویمارام
دوشونجه سایقینین سارسیلماز قورالیدیر.
شئعیر شئیطنتدیر. آنی بیر جننت. آنی بیر لذت ده باشلانیب سونسوز بیر داددا گولومسهمکدیر دئمک ایستردیم، آما نه یازیق کی منیم تعریف ائلهمکدن آجیغیم گلیر. تعریف اولان بیر تمل سورونلار یاشایا بیلر.
من ایستهدیییم زامان هر بیر قالیبه حوکم وئره بیلهرم . چونکو قالیب مندن باشلاییر. مندن باشلایان بیرینه بویون ایمک آوانقاردا قارد توتماقدیر. آوانقاردلارا قارد توتماق قالیبلرین ایشیدیر. من دوشونجهیهم. اولدوغوم بیر شئیی تعریف ائلهمک منلیک دیر. آچیقلاماق ایسه آیدینلیقدیر. من هر ندن، هر کیمدن اؤنجه یازدیقلاریمین لذتینی اؤزوم دادمالییام. شعیریمین دادی داماغیمدا قالمالی. من موخاطب ایچین لذتیمین قاباغینا سینیر چکه بیلمهرم. موخاطب داد آلسا نه موتلو اونا. آلماسادا بونون سوروملوسو من دئییلم. من اؤز لذتیمین سوروملوسویام. اگر یازدیقلاریم منی سرخوش ائلهییرسه زامان ایچینده موخاطب ده لذت آلابیلر. آلماسادا،نه موتلو موخاطبه. دورومدا مندن کئچیر، آخیمدا. من اؤزومده اولان بیر آنی تعریف ائلهمکله اؤزومو آلداتا بیلمهرم. من مجهول بیر زامان ایچین یاشامایی سئومیرم. مجهول بیر زامانا اؤزونو ساخلایان اینسان تکرارلاردا قالمایا محکومدور.
اصلینده ایمگه دوشونجهنین دورولماسی ایچین،ایلغیملار ایله آنلاشا بیلر. بیر دوشونجهنین نئچه یؤنلو ایمگهسل بیر وارلیق اولدوغونو گؤرمک ده اولار، حیس ائتمک ده. دوشونجه حاکیم یئرینه مغلوب اولانین ذهنینده داها چوخ آجی ایمگهلرله اؤزونو قاندیرا بیلر. بیز بیر دوشونجهنین پیس یادا یاخشی اولماغینا باخمایاراق، او دوشونجهنین دوروموندان کئچن ایمگهلرله باخیشیمیزا یؤن وئره بیلمه آوانتاژینا مالیک بیر دوروم ساییلا بیلهریک. دوروم دئدیییمده هر هانسی بیر آن اولا بیلر. ایمگهلر بیزلره یئنی کیملیکلر قازاندیرا بیلن بیر وارلیق ساییلاراق دوشونجهدن دوشوب بیزلری یئنی بیر آلان ایله تانیش ائدندن سونرا – آنلاشیلان یادا آنلاشیلمایان – بیر سارسینتی ایله دور آخسادا بیلر. بو دور آخساما اوستوموزده اولان باخیشلارین بیزلردن اومودونو کسمه ایمگهسینی ده جانلاندیرا بیلر، اومودونو کسمه ایمگهسینی ده. هر حالدا بیز دوشونجه اولدوغوموز ایچین و یئنی ایمگهلری مغلوب بیر توپلوما حاکیم ائتدیییمیز ایچین آجی بیر تاخما آدایله اوز به اوز گلدیییمیزی دوشونهرک بو ایلغیملاری آچیب آشماق فیکریندن دالی چکیلسک بئله آجی بیر ایمگه دوشونولهجک بیزلری.
ایمگهده تمل بیر تابو اولمادیغی ایچین من ایمگهلرین وار اولوشونداکی آنلاری لذت آلماق ایچین باشقا بیر دوشونورون دوشونجهسینه احتییاجیم یوخدور.
سیلگیلرین سیله بیلمه یئتهنهیینی دوشونجهنین ذهنیندهکی ایمگهلردن آلسانیز اگر، سیلگی سادهجه سیلگی کیملییینی داشیماق ایله ، داشینیب گئتمک زوروندا قالاجاق.
باشلاماق باش آلیب گئتمک دئییل. گئتمهیین باشینا باشقا بیر سورون یوکلمک دیر.
بیز سیندیرماق فعلینه باغلی بیر آخیم آخیتمالیییق. دوشونجهنین ایمگهسینده هانسی جانلانیرسا جانلانسین
دوشونجهدن دوغوب حیاتا یئریکلهین ایمگهلره بیرده تئکنیک ایچیرتسک بام باشقا بیر لذت دولار روحوموزا. تئکنیک دوشونجهنین اوست یاپیسیندا دایانیب آلت یاپیسینی گؤزلهییب درین یاپیسیندا ایمگهنی قوجاقلاییب آیری بیر حیات ایله قارشیلاشدیرار بیزلری. آیری بیر حیاتا گؤز آچان اوخوجو، قیرخینی یئنی آشمیش بیر اوشاق کیمی اؤنجه باخیشلاری ایله ایمگهلره شاشقینلیق باغیشلایار.سونرا ایمگهنی دادماق ایچین ایستر ایستهمز اونو آغزیندا دادماق ایستهیهجک. بو صافلیق من یازارا بوتون لذتینی دادمیش بیر حیاتین قایتارماسینی یئنی گؤستهرهجک. تئکنیک ایمگهنین فیطرتینده اولدوغو ایچین سادهجه منی گؤزلهدییینی اعتیراف ائدهجکجهسینه آلچاق گؤیول بیر وارلیقدیر. تئکنیک دئدیییمیزده دوشونجه تاریخینه یئنیدن بیر باخیش آتمامیز گرکیر. دوشونجه تاریخی دئدیییمده ماغارالاردا یاشایان ایلک اینسانین ایمگهسینی ذهنیمیزین قویوسوندان چیخاریب گون قاماشدیران گؤزلرینده جانلاندیرمایا گلن دوشونجهنی یئنیدن دوشونمهمیز گرکیر. ایلک اینسان دوشونجهدن عیبارتدیر .ناقص اولسا بئله و قورخو بورادان باشلایار.
دوشوندویوم ایمگهلره تئکنیک باغیشلاماق منیم ایشیمدیر
آلت دان آلماق آلمانین وار اولوشونا شوبهه آرتیریر.
تئکنیک اینسانین دوشونجهسینده ایمگهلهنن هر بیر نسنهیه، دوروما، آخیما، یئنیدن اولما یئتهنهیینی باغیشلایار
ایلک اینسان
ماغارا
دوشونجه
قورخو
ایمگه
یولا دوشمک
یورولماق
دور- آخساماق
اورهتمک
ایلک اینسان آرابالارلا یول گئدیردی ایندی ایسه
تئکنیک دئدیییمده،دوشونجه ایمگهنین یؤنلرینی دییشدیردیکدن سونرا بیر دوروم دا قالماماسیدیر. دوروم دویغوسوز قالدیغیندا گئت گئده هئچ بیر شی ایفاده ائتمهیهجک و بو ایفاده هر کسین ذهنینده دورقونلوغا ندن اولاجاقجاسینا تکرار اولموش بیر دوروم ساییلاجاق. اؤرنک اوچون: “سنی سئویرم”
بو دورقونلوقدا قالمیش بیر دورومدو سادهجه. تکرارلانمیش اولدوغو ایچین ده، هئچ بیر شی ایفاده ائتمیر منه آرتیق. بیزلری بو دورقونلوق دوروموندان سادهجه دوشونجهنین ایمگهلره یئنی یؤن باغیشلاییب،تئکنیک ده قابیق دییشمهسی قورتارا بیلر. قورتارا بیلر دئییرم چونکو مطلق بیر دوروم اولمامالی .اولدو ایسه دورقونلوق دوروموندا تکرارلاناجاییق.
باشقا بیر اؤرنک داها:
Seviyorum seni
ekmeği tuza banıp yer gibi
ناظیم حیکمتین شعیرینده کی بو دیزه، دوشونجهنی دورقونلوغدان اویادیب، یئنی بیر ایمگهنی قوجاقلایاراق، دورومو آخارلیغا یؤنلندیریر.
– دوروم شئعیرده دورقونلوق یاشاییرسا سوروملوسو منم.
دوروما آخارلیق باغیشلاماق دوشونجهنین دونوق ایمگهلرله یئنیدن ایلگیلنمهسی ایله آیدینلاشار.
منه دوشونجهنین ایمگهلره باغیشلادیغی تئکنیک دن سونرا، قارالاماق دوشر.
قارالاماق،چاغین ناخوشلوقلارینین قاباغیندا آشیلاناجاق آخار دوروملاردان ساییلا بیلر
من “بیر” چوخونلوغام
قارالاماق دئدیییمده، هر ندن اؤنجه بوتون چاغلارین قالیجی اولان آدلارینا بیر باخیش آتدیم. هر کیمی ایستهییرسهنیزسه دوشونون. دوشونجهسینی قورخوسوزجاسینا آختاریب ایمگهلردن گئچیرمک ایچین تئکنیک ده قالماییب دا قارالاماغا یول آچیب و ایزلرینی حیاتین یؤن وئرمکده اولدوغو بیزلرین باخیشلاریندا سوردورمکدهدیرلر. قارالاماق بیر دوشونورون ایستر ایستهمز دوشونجهسینین درین یاپیسیندا وار
زاهیدین بیر بارماغین کسسن دؤنر حق دن کئچر
گؤر بو مسکین عاشیقی سراپا سویورلار آغلاماز
بورادا اولان دوشونجه ایمگه ایله تئکنیکین بیر آرایا گلمهسی ایچین قارالاماغین نه قدر درین بیر ایز قویماسینی بوتون آجیلارا باخمایاراق گؤرمک اولار.
زاهید اوصاف جهننم قیلیر ای اهل ورع
وار اونون مجلیسینه گؤر کی جهننم نه ایمیش
یا بو بیتده کی قارالاماق تکجه شاعیرین یوخ، بوتون چاغلارین آوانقارد دوشونجهسینی حئیرت ده ساخلامیش بؤیوک بیر ایزدیر.
قارالاماق دئدیییمده، سادهجه بیر ایمگه دوشونولسون دییه یانلیشدیر.
دوشونجهنین ایمگهیه یئنی بیر روح باغیشلادیغینی، تئکنیکلرده دوشونولموش قارالاماق، جانلی ساخلایا بیلر.
ایندی ایسه،”قارالاما” مانیفئستینی بو بندلرله ادبیاتیمیزین دورقون تینینه سونولور.
“قارالاما”
-یئنی بیر آلان دیر.آلانی وارسا گلسین
-اسکی سی یانیق لارا ایندی دن گله جه یی سونور
-یئرلری بللی اولمایان اینسانلارا بیر دعوت دیر
-هر ندن اؤنجه لذتی اؤزونه سونور
-قورخونون تملینی سارسیتماق اوچون یارانان بیر شئیطنت دیر
-آیدین لارین -وار ایسه-بیلینج آلتیندا یاشایان وارلیغینا بیر ساواش دیر
-سونوجو گؤزه آلمیر.سونوج دور.دور آخساسا بئله
-عیبه جر بیر یاراتیق دیر
-مجهول بیر زامان اوچون یاشاماغی سئومیر
-سیندیرماق فعلینه باغلی بیر آخیم دیر
-یئنی بیر باشلانیش دیر
باشلاماق باش آلیب گئتمک دئییل.گئتمه یین باشی
نا باشقا بیر سورون یوکله مک دیر
بهروز اسماعیل زاده
امین حاجیلو
پینار شاکر
وهاب حاجی زاده
آتیلا سرخوش
پینار شاکر
پینار شاکر
من
بیر تیکانام
ساعاتدا بیر تیک / آنام
تیک تیک
باغریمی، تیک آنام
من بیرآز دلییه م
سنه بیر یاز دلییه م
گل منی
دل ،تیک
جیبیمده تانری اؤلومسه نسین
منه بیر یاز گل
گونشین قیش – قیریغیندا
سن گیر قیلیغینا
قیر قیلیغینا
قاش قاباغینا
قاش قاباغیما
قاش قاباغینا
قاش قاباغیما
قاش قاباغینا
قاش قاباغیما
قاش قاباغینا
قاش قاباغیما
قاش قاباغینا
قاش قاباغیما
..
قیش،قیرا یاز چیچک لریم
من بیر آز دلییه م
گل منه
قیرجانما
گیر جانیما
قیرجان جانیما
اول جان جانیما
ایچیمده تانری گولومسه نسین
یاز ،گولومسه نسین
یاز،، گولوم سن سین
یاز،،گولوم
گول اؤلوم
من بیر آز دلییه م
گل
دل تیک منی
تیک
تیک
تیک
قیریلا عقربه لریم،،
پینار شاکر
واهاب حاجی زاده
واهاب حاجی زاده
شئعریم گلیر
قاچا قاچا
سن گلدیگینی موژده له مک اوچون
گلیرسن سه
یازقاندیر منی
یازلاندیر منی
یارلاندیر منی
یاز منی
یار منی
بیر نوقطه قویوب گؤتورمگیمه گؤز قویما منه
ایللرجه گؤز قویمادا دادیخدیردیغیمیز داریخمانی شوبه لرله شوبهه یه چئوردیکسه یئتر سئوگیلیم
سئو گیلیمین گیله مدن چیخسین
گیله لرین گیل گیلله نسین
گیله لریم گیل گولله نسین
گیله لری گیل گوللله لنسین چیخسین
چیخارلی چیخسین شئعریم
چیخار نه اولدوغونا باش قوشما
بو ایل قار قوش باشی قوش باشی یاغسادا
بو ایلقار باش قوشمام اولاجاق
سئوگیلیم گلیرسنسه بیر ایچیم من گتیر
سن بیلمزسن آدام اولمادیغیمی
بیر باغایام
اؤزومده نفس چکیب سن ده یاشاییرام
گلیرسنسه بیر ایچیم ده سن گتیر
بورداسا سیزسنله میشم
بورداسا بویونا بویلو اللریم وار
بیر آخشام اوستو
آخشام آذانیندا
یقین بیل دوغاجاق سنی
قابیله لر گؤزوندن ایراق
واهاب حاجی زاده
بهروز اسماعیلزاده
بهروز اسماعیلزاده
گؤزلریمده
گئدیردیلری آخساتدیلار
دور آخسایا آخسایا
منه یاخینلاشدی
بیر دور آخ چکدی مندن گئچدی اوتورماقدا نفس چکدی
هاردان باشلاسا باشیندا بیر آغیز آچماقدا گؤزلرینی یومودو سؤزجوک لر
بیر داش آتدی اورتایا
داشیندی گئتدی داشا پاخیرلاندی حیات
باغریما باسدیقلاریمین هامیسی
آغریدا آغارتدیلار ساچلارینی
باغریما باسدیقلاریمین هامیسی
آغیرلاندی دا آغیز آچدی منی ترک ائتمه یه
بیر داش آتدیم اورتا اته یینه
بیر سئودا سولاندی گؤوده سینده گؤینه یه ره ک
گؤزلریمده
داشینماق لاری داش قالاق قالیردی منه
داشینان سئودالارین داشینی باغرینا چالان اینسانلارین اللری
بالدیرلاریندا سورتوندو
صاباح
گلیردیلرین بیرینده سئودایا دادای دوران بیر حیات دادانیب دور آخسایاجاق منده
صاباح
باشینیزا دوشن بیر شئعیر داشلاناجاق سیزدن
تله سمه یین دئدیییمده تله سرمه یین
تلسمه یین دئدی ده دینلندیرین اؤزونوزو
گؤیدن دوشن اوچ داشا
یوخولارینیزدا آلدانیب
یارینلار گیله اومودونوز اولسون دئیه
“بهروز اسماعیل زاده”
امین حاجیلو
امین حاجیلو
سارسیل جانینا ساریلدیم
بیر جوزام ماهنی سینی ازبرله ییب اوفله دیم قارا نی ده
یوخ اولدو
اوفله دیم
نفسیم قووت لی دیر
هله بیر توکورسم!
مین جنت لی ماهنی جینته دوچار اولار
آغیل لاری ماغیل سوزجویونو باغیراجاق قدر شاشقین دی
ماغیل!
بیر جوزام ماهنیسی نی ازبرله دیم
بیر سیچان گلیب سءچ آندا اوزگورلویه بوراخیلدی
سارسیل جانینا قوجاق اولدوم
بیر جوزام قرنطینه ده ماهنی لاشدی
نتالاری تن تن تنیمه توتولدو
بیر تنو زیلیمه زیبیللشدی
بیر تنو بمیمده دءپرم دوشدو
بیر جوزام ماهنی سینی ازبرله ییب اوفله دیم
سیچان لار آنلادی و یولدان گءچن ایکی دیلنچی
بیری چءیندی بیری دیشینه ووروب آتدی
ساختا اولدوغونو بیلینجه
بیر ماهنی درمان تاپدی منده
دیشیمه جان بیر یول اوزاندی منده
دیش آتدیم سوت گولوندن چیخمیش بیر جوزام ماهنیسینی
بایراقلاری سانجاق اولمادان اوچوب گتدی حوس لریم
آغیل لاریمیز ماغیل سوزجویونون شاشقینلیغینی اودوب قیشقیریغینی باغیردی
قیش قیریق قیریق توکولدو آغاج لاریمیزا
آغ آجسا
قارا آجسا
و بوتون رنگ لر آجسا
بیر یاشیللیق دوشوندوم جوزام ماهنی سینا
مین جنت لی سوزجوک جینته دوچار اولدولار
امین حاجیلو
آتیلا سرخوش
آتیلا سرخوش
آیدین دیر گلهجک دئدیلر
دینه بیلمهدیم
آآآآی
دین دیم دیک دوردو باشیمدا
دیمدیکله دی بئینیمی آپاغ قارقالار
آیدین دیر دئدیلر
بو آیدی سنیندیر دئدیلر
ایتیلدیم نول-بیرلر ایچینده
ایناندیم کاغیذ آچارلارا
قالدیم قاپی دالیندا
ایچریده سئوگیلیمین بنیزین دهییشدیلر
چالدیلار مندن
من دن له مه یه اوغراشدیم
یولداشیم پیچاغینی ایتیلتمه یه
آخی آیدین دیر گله جک دئمیشدیلر
آتیلا سرخوش
در همین زمینه
نهادهای زیر نظر رهبر یا آلوده به فسادند یا در گسترش فساد نقش دارند
مصطفی تاجزاده، فعال سیاسی اصلاحطلب، در نامه سرگشادهای که روز یکشنبه ۲۷ اسفند منتشر شد، …


text:
روسییا رئگیونلارینین بودجهسی پیسلشیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییا «س وپ» بئین الخالق رئیتینگ آگئنتلیینین آنالیزینده یئر آلیب. شیرکت رئگیونلارین ۲۵%-نین ایکی ایلدهن سونرا موفلوس حدینده اولاجاغینی بیلدیریب:
«حاضردا رئگیونال بودجهلر فئدئرال بودجهدن اولان ترانسفئرتلر و کرئدیتلرین حسابینا یاشاییر. ۲۰۱۶-جی ایلین ایلک ۱۰ آییندا ترانسفئرتلرین حجمی ۵،۸% آشاغی دوشوب. ۲۰۱۷-۲۰۱۹-جو ایللرده ایسه بو آزالما ۶% سوییهسینده اولاجاق. حکومت همچینین بودجه کرئدیتلرینی ۷ دفعه آزالداراق ۲۰۱۹-جو ایله قدر ۳۴۰ میلیارد روبلدان ۵۰ میلیاردا ائندیریلمهسی حاقیندا قرار قبول ائدیب».


text:
ناسا عالیملری یادپلانئتلیلرین گؤندردیی شیفرلنمیش سیگناللاری آچماغی باجاریبلار.
پوبلیکا. آز خبر وئریر کی، ناسا سون گونلر یادپلانئتلیلردن یئنه شیفرلنمیش سیگناللار آلدیقلارینی آچیقلاییبلار.
متخصصلر کوسموسدان (فضا) گلن بو سیگناللارین شیفرهلرینی آچا بیلیبلر. معلوماتا گؤره، سیگناللارین منبعی بیر نئچه میلیارد ایل اوزاقلیقدان گلیر.
یادپلانئتلیلرین سسلری تمیزلیگی ایله سئچیلیر. آلینمیش سیگناللار حاضردا جدی نظارتدهدیر و موختلیف خصوصی خیدمت اورگانلارینین متخصصلری طرفیندن اؤیرنیلیر.
لاکین یادپلانئتلیلرین نه دئمک ایستدیکلری، بو سیگناللاری گؤندرمکده مقصدلری هلهلیک گیزلی ساخلانیلیر.


text:
اردوغان: یونانده تُرک لر نینگ حقلری پایمال ایتیلماقده
جمهوررئیسی اردوغان اوشبو مطلب نی یونان گه قیلگن سفری جریانیده بیلدیردی
ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان یونان گه قیلگن سفری دایره سیده یونان لیک تینگداشی پروکوپیس پاولوپولو بیلن بولیب اوتگن اوچره شووی آرتیدن ترتیب لنگن مشترک کنفرانس جریانیده ایریم بیانات لر بیردی.
ترکیه جمهوریتی نینگ, ملی نجات اوروشی آرتیدن انگلستان, فرانسه, ایتالیا, جاپان, رومانیا, بلغاریا, پرتگال, بلجیم و یوگسلاویا بیلن میلادی 1923 نچی ییلیده امضاله گن لوزان کیلیشوویده حاضرگی کونده هم ایریم کمچیلیک لرنینگ موجود ایکن لیگی نی بیلدیرگن جمهوررئیسی اردوغان, یونان نینگ غربی تراکیا قسمیده حاضرگی کونده مسلمان لرنینگ اوز مفتی لری نی سیلَیه آلمه گن لیک لری نی اوشبو خصوصده بیر مثال قیلیب کورستدی.
جمهوررئیسی اردوغان, یونان نینگ 18 مینگ دالر لیک بیر سرانه عاید گه ایگه ایکن لیگی نی بیلدیررایکن, غربی تراکیا خلقی نینگ اورته چه سرانه عایدی نینگ 2 مینگ 200 دالر دن عبارت ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
اردوغان, "سرمایه گذارلیک لر جهتی دن هم غربی تراکیا تُرک لری کیره ک لیک حمایت نی کسب ایته آلمه گن. اوشبو خصوصده بیر تبعیض بحث موضوعی. ترکیه ده هم مسلمان بولمه گن کیشی لر یشه ماقده. بیراق ترکیه ده بونده ی بیر تبعیض بحث موضوعی ایمس. غربی تراکیاده حتی تُرک کلمه سی نینگ یازیلیشی نی هم قبول قیلیش ممکن ایمس" دییه قید ایتدی.


text:
اجتماع
اعتراضچیلر: حکومتنینگ ایشلری زورهوانلیک و تبعیضنی کورستهدی
افغانستاننینگ شمالی و شمالشرق ولایتلریده ملی اسلامی جنبش حزبینینگ طرفدارلری و اعضالریدن مینگلرچهسی 8- کون ناراضیلیک نمایشلرگه قول اوریب و حکومتنی خاص بیر قومنی قتغن قیلیشگه عیبلهیدیلر.
فاریاب ولایتیده افغانستان ملی اسلامی جنبش حزبیگه تیگیشلی قومندانلردن بیری نظامالدین قیصاری قولگه آلینگنیدن سونگ، مملکتنینگ شمالی و شمالشرق ولایتلریده مرکزی حکومت گه قرشی ناراضیلیک نمایشلر یولگه قوییلدی.
افغانستان ملی اسلامی جنبش حزبی، اسلامی جمعیت حزبی و افغانستان اهالیسینینگ وحدت حزبینینگ مینگلرچه اعضا و طرفداری، فاریاب، جوزجان، بلخ، تخار، بدخشان و بامیان ولایتلریده ناراضیلیک نمایشلرنی یولگه قوییب، قتناو یوللرنی باغلب و شهرلرنینگ ایریم ییرلریده دادخواهلیک خیمه قورگنلر.
اعتراضچیلر نظامالدین قیصاری قوییب یوباریلیشی و جمهورلیک ریاستینینگ بیرینچی اورین باسری جنرال عبدالرشید دوستم مملکتگه قیتیشینی سورهیدیلر. اولرنینگ ایتیشیچه، ایستکلریگه ایجابی جواب بیریلمهگن صورتده، ناراضیلیک نمایشلریگه دوام بیرهدیلر.
بلخ و بدخشان ولایتلریده اعتراضچیلردن ایکی کیشی زلمی عبدالصمدنینگ ایتیشیچه، ایستکلری عملگه آشیریلگونگهقدر ناراضیلیکدن قول تارتمهیدیلر و شونینگدیک، چیگرهلر و قتناو یوللرنی ترافیک یوزیگه یاپهدیلر.
شونینگدیک، فاریاب و تخار ولایتلریده اعتراضچیلردن باشقه بیرقطاری، حکومتنی خاص بیر قومنی قتغن قیلیش، یکهتازلیک و زورهوانلیککه عیبلب ایتیشیچه، حکومتنینگ زورهوانلیک و تبعیضگرلیک ایشلری مملکتنی قیینچیلیککه روپهره قیلهدی.
فاریاب اعتراضچیلریدن فایزینینگ ایتیشیچه، حکومت خلق ایستکلرینی کم آلمهی و خلقنینگ ارادهسینی اویین گه آلمهسی کیرهک.
تخار ولایتیده هم ایکی کوندن بویان اعتراضچیلر ناراضیلیک نمایش یولگه قوییب و دادخواهلیک خیمهلر قورگنلر. اعتراضچیلرنینگ آگاهلنتیریشیچه، ایستکلریگه ایجابی جواب بیریلمهگن صورتده، قتناو یوللر و چیگرهلرنی باغلب و تیزیمگه قیام قیلیشلری ممکن.
حکومت تامانیدن نظامالدین قیصاری توتقونگه آلینیشی شمال حوزهسینی سیاسی و اجتماعی جریانلرینینگ قتیق عکسالعمللریگه روپهره بولدی؛ بیراق حکومتنینگ ایتیشیچه، قیصاری ناقانونی فعالیت قیلگنی باعث، توتقونگه آلینگن.
مملکت شمالی و شمالشرق ولایتلریده یولگه قوییلگن ناراضیلیک نمایشلر نیچه کوندن بویان دوام ایتیب کیلماقده، دولتی ادارهلرنینگ ایشلریگه کمچیلیک ایجاد قیلگنی یانیده، بازارده بولگن ایش و کوچ نی قیینچیلیککه روپهره قیلگن.


text:
چئچئنیستانین قودئرمئس شهر محکمهسی رئسپوبلیکانین باشچیسی رامزان کادیرووا سوی-قصد حاقدا ایشین اوچ فیقورانتینین هرهسینه جزالارینی جدی رئژیمین کولونییادا چکمکله ۶،۵ ایل حبس جزاسی وئریب.
ویرتوالاز. اورگ بیلدیریر کی، بو بارهده ریا نوووستی رئسپوبلیکا آلی محکمهسیندهکی منبیینه ایستینادن خبر یاییب.
همین شخصلر بونلاردیر: "ووستوک" باتالیونونون سابیق ظابطی عیسی یامادائوین کئچمیش محافظهچیسی عزیز آلویئو، همین باتالیونون دؤیوشچوسو بئسلان زاکارایئو و اونون قونشوسو شامخان ماقومئدوو. اونلار جینایتلرینی اعتراف ائدیبلر.
قئید ائدیلیب کی، سوی-قصدین سیفاریشچیسی İ.یامادایئو بو ایلین مارتیندا فئدئرال آختاریشا وئریلیب. کادیرووا محض اونون سوی-قصدی هازیرلادیغینی یوخاریدا آدلاری چکیلهنلر ده تصدیق ائدیبلر.
İ.یامادائوا بارهسینده ایش آیریجا ایجرااتا گؤتورولوب و ماتئریاللار حربی ایستینتاقا وئریلیب.
اونو دا خاتیرلاداق کی، رامزان کادیرووون حیاتینا اوللر ده دفعهلرله سوی-قصد و یا قصده جهدلر اولوب.


text:
آلمانییانین هامبورق شهرینده تشکیل اولونان ۱۲-جی گ۲۰ لیدئرلرینین ساممیتینین یئکون بیاننامهسی آچیقلانیب.
آخار. آز خبر وئریر کی، بیاننامهده تورکییه پرئزیدئنتی رجب تایییب اردوغانین "قلوباللاشمانین فایدالارینین بؤلوشدورولمهسی"، "سابیتلیین یارادیلماسی،" داواملی دولانیشیق منبعلرینین اینکیشاف ائتدیریلمهسی" و "اؤهدهلیک قبول ائتمک" کیمی اساس مؤوضولار یئر آلیب.
بیاننامهده بئینلخالق تیجارت، اقتصادی آرتیم، یوخسوللوغون آرادان قالدیریلماسی، پاریس ایقلیم دییشیکلیگی سازیشینین دستکلهنمهسی، آفریکا ایله ایش بیرلیگی، مشغوللوغون آرتیریلماسی و قادینین رولونون گوجلندیریلمهسی زروریلیگی وورغولانیب.
"بیزیم دؤورون چتینلیکلرینین اؤهدهسیندن گلمک و بیر-بیری ایله باغلی بیر دونیا فورمالاشدیرماق، بئینلخالق اقتصادی امکداشلیق اوچون آپاریجی فوروموموز اولان گ۲۰نین اورتاق هدفیدیر"، - بییاننامهده قئید ائدیلیب.


text:
حلب عملیاتلارینین بللی بیر سوییهده باشا چاتماسی فونوندا تورکییه، روسییا و ایران آراسیندا موسکوادا هانسیسا راضیلاشمالارین مومکونلویو غرب رسمیلرینی خصوصیله ناراحات ائدیر.
بو سؤزلری آخار. آز-آ آچیقلاماسیندا میللت وکیلی زاهید اوروج دئییب. کارلووون اؤلومونو یاخین شرقده اوزون ایللردیر آپاریلان تئررور سیاستینین داوامی حساب ائدن میللت وکیلینین سؤزلرینه گؤره، تورکییه و روسییانی سنگرین موختلیف طرفینه سوروکلهیهنلر هر زامان بو دؤولتلری توققوشدورماقلا اونلاری ضعیفلدیب داها بؤیوک مکانلاردا آغالیق ائتمک ایستییرلر:
«بو، تاریخده ده بئله اولوب. اصلینده، آوراسییا قیطعهسینین بو ایکی نهنگی ایمپئرییا خالقلاریدیر و شوبههسیز کی، بئین الخالق تهلوکهسیزلیک سیستئمی بو اؤلکهلرین دوروموندان و اونلار آراسینداکی علاقهلردن چوخ آسیلیدیر. دؤولت باشچیلاری و حاکم پارتییالار جمعیته دوزگون مئساژلار وئرملیدیرلر کی، سیاسی آب-هوا قاینار درجه یه کئچمهسین. تأسف کی، سون ایللر تورکییه ایچریسینده نه اینکی خاریجی مکاندا باش وئرهن حادثهلره باغلی حربی قوهلر آیاغا قالخیبلار، وطنداشلار آراسیندا دا مناقیشه حاللاری گئنیشلنیب و بیر نئچه ایستیقامتده جبههلر آچیلیب. اونا گؤره ده بعضا اردوغانی دئویرمک ایستهیهنلرین سلاحلی موباریزهسی گئوسییاسی پروبلئملرله سینخرونلاشیب و او قدر ضدیتلی بیر وضعیت یارانیب کی، بیر حادثهنین ماهیتینی تعیین ائتمک او قدر ده آسان دئییل. خصوصیله وورغولاماق ایستییرم کی، حلب عملیاتلارینین بللی بیر سوییهده باشا چاتماسی فونوندا تورکییه، روسییا و ایران آراسیندا موسکوادا هانسیسا راضیلاشمالارین مومکونلویو غرب دایرهلرینی چوخ ناراحات ائدیر. غرب سورییادا رئژیمی دئویرمک آدی ایله یوز میلیاردلارلا وسایت خرجلهییب، همچینین میلیونلارلا اینسانین بئینی یویولوب. دونیا ایجتیماعیتینی ائله بیر یازیق دوروما سالیبلار کی، حاظیرکی غلبه، یعنی حلبین تئررورچولاردان تمیزلهنمهسی گلهجکده یاخین شرقده آمئریکا و غربین ماراقلارینی ایرلییه آپارماق اوچون بؤیوک بیر تهلوکه کیمی قلمه وئریلیر. اونا گؤره ده بؤیوک رئوانش اولاجاق. ادعا ائتمیرم کی، بو جریان روس سفیرین قتله یئتیریلمهسی ایله اؤز مقصدینه چاتیب. یقین کی، بوندان سونراکی دؤورده داها بؤیوک ضربهلر اولاجاق».
میللت وکیلی بیلدیریب کی، صنعی رئژیملر واسطهسیله خالقین، اون مینلرله اینسانین سیلاهلاندیریلماسی بو آلووون ایوردانییا و دیگر اراضیلره کئچمهسینه یول آچا بیلر:
«آنجاق ان اؤنملیسی اودور کی، روسییا و تورکییه سیاسی حاکمیتینین عزمینی قیرا بیلمهدیلر. بو، چوخ اؤنملیدیر. چونکی هر ایکی اؤلکهنین میللتچی دایرهلری وار و اونلار حادثهلری فرقلی سئناریده اینکیشاف ائتدیرمک ایستهیهن منفور قوهلرین علینه یئم وئره بیلرلر. آنکاراداکی تدبیرین رمزی معناسی خصوصیله سئچیلیب، یعنی پروگرامی ایجرا ائدنلر بوتون مرحله لری زرگر دقیقلیگی ایله حسابلاییبلار: "روسییا تورکلرین گؤزو ایله" سرگیسینده ان بؤیوک منفور منظره ۲۲ یاشلی دلیقانلینین تئررورو اولور، باخین، تورک روسا آتش آچیر. اونا گؤره ده حساب ائدیرهم کی، بئله خیانتکار آددیم هئچ بیر تورکون ایشی اولا بیلمز. بو شخصین گئنی، معنویاتی یاد دایرهلره باغلیدیر. تئررورچولارین میللی ائتنیک منصوبیتی اولمور. بو ضربه تکجه روسییا و تورکییهیه قارشی یؤنلمهییب. ایشید-ا بایراق تیکهنلر بئله بیر تهلوکهنی اؤز قاپیلاریندا گؤرهجکلر».
زاهید اوروج وورغولاییب کی، دونهنه قدر ایران-تورکییه موناسیبتلرینه ضربه وورماق ایستهیهنلرین ایندی بو دؤولتلر آراسیندا متفق لیگی اؤز منافعلرینه ضربه کیمی قبول ائتمهسی و بونا گؤره حرکته کئچمهسی چوخ آغیر بئین الخالق توققوشمالارا یول آچا بیلر:
«حساب ائدیرهم، تورکییه ائله آددیملار آتمالیدیر کی، سورییا و عیراقداکی بو وحشت دایانسین و روسییا ایله واحید سنگرده دوشمهنه قارشی ووروشا بیلسینلر. چونکی تاریخده اونلار آراسینداکی ۱۳ محاربهدن فایدالانانلار یالنیز باشقا دؤولتلر اولوب. آذربایجانین باخیشی اوندان عبارتدیر کی، بوتون دؤولتلر بئله بیر قتلی پیسلهمکله برابر، حرکته کئچمهلیدیر، چونکی «ایشید لعنته لاییقدیر، ائرمهنی تئررورو نورمالدیر» یاناشماسی دونیانی بؤیوک تهلوکهده قویوب. ایکی گون اؤنجه چئچئنیستاندا، اؤتن گون آنکارادا باش وئرهن بو حادثه، آردینجا آمئریکا سفیرلیینین قارشیسیندا سوء-قصد جهدلری، عینی آندا بئرلینده اونلارلا شخصین قتلی، سوریخده مسجیددن چیخانلارا آتش یاغدیریلماسی ثبوت ائدیر کی، یاخین شرق اوزاقدا دئییل، یاخین شرق دوغوردان دا ائله یاخیندادیر. تئررورو باشقا قیطعهیه ایخراج ائدنلر بیر گون تئررورچولاری موطلق اؤز قاپیلاریندا گؤرورلر. بو حادثهلردن چیخان ان بؤیوک نتیجه اودور کی، بوتؤولوکده تئررورون کؤکونو قازیییب آتماق اوچون دؤولتلر اؤز ایمکان و رئسورسلارینی واحید جبههده بیرلشدیرمهلی و بیر آرایا گلملیدیرلر».