text:
تورکیه ده تشلندیق کیتیره دیگن کیشی لرگه کتاب ساوغه قیلینه دی
اوشبو پروژه تورکیه نینگ قیصری ولایتیده تطبیق ایتیله دی
تورکیه جمهوریتی قیصری ولایتیده بولیب اوته دیگن 2 نچی کتاب کورگزمه سی دایره سیده تشلندیق کیتیره دیگن کیشی لر گه کتاب ساوغه قیلینه دی.
"اینگ کوپ اوقیدیگن شهر" شعاری بیلن بوله دیگن اوشبو کتاب کورگزمه سی اکتوبر آیی نینگ 13 نچی کونیده باشلیدی.
اوشبو دایره ده مطبوعاتی کنفرانس ترتیب له گن قیصری شهرداری مصطفی چیلیک قیصری نی فرهنگ مرکزی گه ایلنتیریش نی ریجه لیاتگن لیک لری نی معلوم قیلرایکن, کورگزمه گه کیلیاتگن پیتده تشلندیق کیتیره دیگن کیشی لرگه کتاب ساوغه قیلینه دیگن لیگی نی بیلدیردی.
عینی دمده چیلیک, اوشبو کورگزمه ده باله لر اوچون اوین مرکزی نینگ موجود بوله دیگن لیگی نی بیلدیررایکن, مکتب اوقوچی لری نینگ ایسه خوددی شوو کورگزمه گه موتری لر بیلن کیتیریله دیگن لیک لری نی معلوم قیلدی.


c: text/html

text:
تورکجه شعر بیلگیسی - بیرینجی درس
اؤن سؤز و شعر تورکجه ده
آذربایجان شفاهی ادبیاتی ، عصرلر بویونجا دیاریمیزدا یارانان بؤیوک بیر بدیعی خزینهدیر. بو خزینهنین دگرلی اینجیلرینین بؤیوک بیر قیسمی توپلانیب آراشدیریلمامیشدیر. بیز بو آردیجیل یازیلاریمیزدا ؛ بو بؤیوک بدیعی خزینهمیز حاققیندا سؤز آچاجاغیق. حؤرمتلی اوخوجولار بو ساحهده هم نظری مقالهلری و همده شفاهی ادبیاتیمیزین مختلف قوللارینا عاید توپلادیقلاری نوعلاری نشر اوچون بیزه گؤندره بیلرلر.
شفاهی ادیباتیمیز مختلف مضمون و فورم نوعلارینا گؤره بؤلونموشدور لاکن بیرینجی باخیشدا، ایکی آنا قولا آیریلماقدادیر.
1. منظوم نوعلار.
2. منثور نوعلار.
بو ایکی آنا قولون ایچینده گئنیش مقیاسدا یاییلان «منظوم- منثور نوعلار»دا آراشدیر مالیدیر.
1. منظوم نوعلار
شفاهی ادبیاتیمزدا منظوم سؤزلره عمومیتله «قوشما» دئییلر. بو سؤز «قوشماق» مصدریندن آلینمیشدیر. ایندی آذربایجان تورکجهسیندهده همین معنادا ایشلهنیر.
بو مصدردن آیریلان «قوشما» سؤزو، فعلدن اسم دوزلدن ایکی شکیللی ما/ مه أکی نین فعلین امر کؤکونه یاپیشاراق دوزلدیلمیشدیر و ایکی اساس معناسی واردیر. بیرینجی خصوصی معنادا اون بیر هجادا یازیلان شعرین آدیدیر. ایکینجی عمومی معنادا هر جوره نظم و شعره و نثر اولمایان سؤزه دئییلر.
بعضی ادبیات شناسلار بو سؤزو اؤز خصوصی معناسیندان چیخارتماماق اوچون، اونو عمومی معنادا ایشلندیکده «قوشغو» شکلی وئرمیشلر.
غرض ، آذربایجان شفاهی ادبیاتی منظوم نوعلاری ، شکیل باخمیندان ایکی آنا بؤلومه آیریلیر:
1. جوت هجالیلار
2. تک هجالیلار
• جوت هجالی قوشغولار
جوت هجالی قوشغولارین ان قیسساسی دؤرد هجالی و ان اوزونو اون آلتی هجالی اولور. تک هجالیلارین ایسه ان قیساسی اوچ هجالی و ان اوزونو اون بئش هجالی اولور. قوشغولاردا گلن هر بیر سطره «مصراع» آدی وئریریک. هر مصراع ایکی اساس «تایا» لونور. بئله حالدا جوت هجالی قوشغولاردا ایکی حال أوز وئریر:
1. هر ایکی «تای» بیری- بیریله مساوی اولور.
2. بیر تایین باشقا تایا گؤره فرقی ایکی هجا اولور. تک هجالی قوشغولاردا ایسه بو ایکی تای آراسیندا فرق بیر، اوچ و یا بئش هجا اولور. بوردا فرق بئش هجا اولاندا ایسه فرعی بؤلگو یارانیر. (2+3) و (3+2).
3. آشاغیدا بوتون قوشغولاریمیزین اصلی و فرعی بؤلگولرینی گؤسترن ایکی جدول رسم ائدیریک:
جوت هجالی قوشمالارین جدولی
• دؤرد هجالی قوشغولار:
بیرینجی سایدا گئدن دؤرد هجالی قوشغولار، هم آتالار سؤزلرینده، هم اوشاقلار اویونلاریندا و همده، باشقا نظم نوعلاریندا گؤزه دگیر. مثال اولاراق:
یئره باخار،
اورهک یاخار!
(بیر ائل ترانهسیندن)
(2+2)
اکن بیچر،
یئین ایچر،
علی، علی،
اولما دلی،
یئمه منی،
یئمم سنی!
آتما داشی،
یارما باشی!
(بیر اوشاق اویونوندان آلینمیشدیر)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سمبول بیلیمی
گؤستَرگه بیلیمی و یا سئمییوتیک (semiyotik)؛ گؤستئرگهلرین یوروملانماسینی، اورهتیلمهسینی و یا ایشارهتلری آنلاما سورهجلرینی ایچهرن بوتون فاکتورلارین سیستماتیک بیر شکیلده اینجهلهنمهسینه دایانان بیر بیلیم دالیدیر. فرانسیزلار سئمییولوژی تئریمینی قوللانمیشلاردیر. گؤسترگهبیلیم دیسیپلینلر آراسی بیر ساحهدیر. آنلام بیلیمی، دیل بیلیمی، فونئتیک، معمارلیق، سوسیولوژی، پسیکانالیز و داها بیرچوخ بیلیم دالی و دیسیپلینین اولوشدوردوغو دیسیپلینلر آراسی بیر دیسیپلیندیر. کولتورل کُدلار، گلهنکلر و متنی آنلام سورهجلرینه گؤره دوزهنلهنمیش ایشارت سیستملری دییه نیتهلهنن (قصد اولونان) هر شئی سئمییوتییین (نشانهنین) اینجهلهمه آلانینا گیرمکدهدیر. سئمیولوژی، یاپیسالچیلیغین مودئلی اولاراق دوشونولمکدهدیر.
گؤسترگهبیلیم اسکی یونانجادا ایشارت آنلامینا گلن semeîon سؤزجویوندن گلیر. گؤسترگهبیلیم بوگونکو آنلامدا ایلک دفه John Locke (جان لاک) وریندن "Essays Concerning Human Understanding"، (1690) باشلیقلی اثرده قوللانیلمیشدیر. مودئرن گؤسترگهبیلیم باشلیجا ایکی قایناغا دایانیر. بونلاردان بیرینجیسی فردینان سوسورون (Ferdinand de Saussure) 1916دا یاییملانان گئنل دیل بیلیمی درسلری، ایکینجیسی ایسه کارل ساندرس پیرسین (Charles Sanders Peirce) یازیلاریدیر. ان چوْخ تانینان تمسیلچیلری رولان بارت، اومبرتو اکو، میخاییل باختین دیر. رولان بارت، کارل ساندرس پیرس کیمی آدلار بۇ قونودا یئتکین یازارلار اولاراق آنیلابیلینیرلر.
ان چوْخ معماری، صنعتت و ایلهتیشیم (تنقید) آلانلاریندا قوللانیلان گؤسترگه بیلیمی، پسیکانالیزین دایاناق نوقطهلریندن بیریدیر. گؤسترگهلر، کُد چؤزمه سورهجینده، چؤزوملهمهچی طرفیندن بللی بیر منطیق دیزگهسینده چؤزولور.


text:
تبریز دیالئکتینده آد دوزلدن شکیلچیلر منشایینه گؤره ایکی یئره بؤلونور. ١. آذربایجان دیلینه مخصوص شکیلچیلر. ٢. عرب و فارس منشالی شکیلچیلر.
١. آذربایجان دیلینه مخصوص شکیلچیلر.
تبریز دیالئکتینده آد دوزلدن شکیلچیلر آراسیندا آذربایجان دیلینه مخصوص شکیلچیلر گئنیش یئرتوتور. تبریز دیالئکتینده ایشلنن سؤز دوزلدیجی شکیلچیلرین مهم اولانلاری آشاغیداکیلاردیر:
ما- مه: تبریز دیالئکتینده محصولدار اولان بو شکیلچی فعللردن مختلف معنالی اسملر عمله گتیریر. مثلا: بولاما (یئمک آدی)، چیرپیشما (بیر- بیرینه باغلانمیش یورغان-دؤشک)، چاتما (موقتی سیغیناجاق)..
ما- مه شکیلچیسینین واسطه سیله بیر سیرا دوزلتمه صفتلرده عمله گلیر. مثلا: یاسلاما (قویون)، سوروتمه (آیاق قابی)، چئزه لمه (یاقیش)، دؤیمه (اویون)...
تبریز دیالئکتینده سونو "پ" ایله بیتن سؤزلرده ما- مه شکیلچیسی "با- به" شکلینده ایشلنیر.مثلا: یاپبا (ته زک)، چاپبا (شاققا)
چی- چێ. ادبی دیلیمیزین بوتون انکشاف دورلرینده محصولدار اولموش "چی- چێ- چو- چۆ" شکیلچیسی تبریز دیالئکتینده "چی- چێ" شکلینده سؤزلره آرتیریلاراق بو و یا دیگر اشیانین آدینی بیلدیرن سنت،پئشه ایفاده ائدن اسملر دوزلدیر. مثلا: تویچی، پنیرچی، شکارچی، خلورچی (تاخیل ییغان آدام)، قفه چی (چایچی)، چرچی (آلوئرچی)، پتخچی(آریچی)
لی- لؽ- لو- لۆ. تبریز دیالئکتینده بو شکیلچیلرله سؤزلردن یئر مناسبی بیلدیرن دوزلتمه اسملر عمله گلیر. مثلا: کتلی، تبریزلی. بعضن سونو صامتله بیتن سؤزلر بو شکیلچیلردن سونرا "لار- لر" شکیلچیسینی قبول ائتدیکده "لی- لؽ- لو- لۆ" شکیلچیسینین صامتی دوشور. مثلا: آذربایجانیلار، اردبیلیلر، زیندانیلار...
آم- ه م. بو شکیلچی "یازام"- (یاز گونو)، توتام (بیر قاریش)، گوزم "پاییز یونو" سؤزلرینده اؤزونو گؤستریر. مثلا: یازدا قیرخیلان یونه یازام دی:روخ. ایپین اوزوننوغون توتامنان اؤشدوخ..گوزمی حللاشدار آلاللا...
"ت" بو شکیلچیله "یووا، قورو، یوقور " سؤزلریندن یووات (اؤلو یویولان یئر)، یوغورت (قاتیق) اسملری عمله گلیر. مثلا: چوباننار اؤززرینه قئیماختان، یوقورتتان غزا سازلاللا...
ارگی- بو شکیلچینین کؤمییله فعللردن دوزلتمه صفتلر عمله گلیر. مثلا: چوباننار همیشه یانناریندا کسرگی پیچاخ ساخلار. بی کئچرگی ناخوشلووخ دئییل...
لاخ- قیشلاخ، یایلاخ، اوتلاخ...
"ه" تبریز دیالئکتینده آز دا اولسا ایشلنیرو جمع، قلم، دؤن، چک سؤزلرینه آرتیریلاراق جمه (کیچیک اوت توپاسی)، چه که (آش سوزن) اسملرینی عمله گتیریر. بیللری جعمه لری ییغماغا یاغیش قویمادی.


text:
ریضا طالیبی 1984-جو ایلده اورمییا شهرینده آنادان اولوب. او تهرانین سَتّاری اونیوئرسیتئتینده کوسموس (فضا) علم لری اوزره عالی تحصیل آلیب. داها سونرا تهرانین آزاد ایسلام اونیوئرسیتئتینین حوقوق فاکولته سینه داخیل اولوب. ریضا طالیبی ایلک پیئسینی 11 یاشیندا یازیب. 24 یاشیندا اونون ترجومه ائتدیگی کیتاب چاپ اولونوب، 25 یاشیندا ایسه "1915" اثری ایشیق اوزو گؤروب. ریضا طالیبی نین قلمی نین محصولو اولان :آیریلیق" پیئسی 2008-جی ایلده تهراندا چاپدان چیخیب.
ریضا طالیبی
بیزی هئچ بیر شئی موتلو ائتمه دی
نه مال، نه مولک، نه فاحیشه لرین گولوشو
بیزی هئچ بیر شئی
هئچ بیر شئی
....دولو دولو قدح لر، آمئریکا سئوداسی
پئلی ایستیشن ده کی رونالدو
حتتا دوغوم گونونو اونودماماق
بیزی هئچ بیر شئی موتلو ائتمه دی
اوشاغلیق رسیملریمیز؛ تورکییه ساققیزلاریندان چیخان قیز شکیلی
اوخول دان قاچماقلاریمیز، جومعه لر ناهارا کیمی یاتماقلار
بیزی هئچ بیر شئی....
محررم ائحسانلاری، ماشینی جوجه لر ؛ پالچیق ایچینده
کارت اوینامالار
نه بندده دستی چئکمه ک نه ده قونشونون قیز اوشاغینین آدینی سولماز قویماسی
بیزی هئچ بیر شئی موتلو ائتمه دی
نه شاه گؤلو، نه گجیل ده کی باغیرساقچی
نه ده ساعات قاباغیندا زیپی آچیق پولیس
اوف اوف
بیزی هئچ بیر شئی هئچ هئچ هئچ بیر شئی موتلو ائتمه دی
دوربینله قونشون قیزینی ایزله مک،
تووالتده سیقارئت چکمه ک، کافه لرده دوستلاری چئینه مک
نه دووارداکی شوعارلار
نه زیندان میله لری، نه بیر آرشین دیلیمیز
بیزی هئچ بیر شئی.....
نه قازئت ده کی آنتالیا رئکلاملاری؛ نه تجریش ده کی یدالله عمینین سوپورگه سی
نه بایرامداکی اولاشمایان اس ام اس لر، نه فئیسبوکداکی ساختا پروفیلیمز
نه بابامیزین جئبینده کی اوغورلانمیش کیملیگی
بیزی هئچ نه موتلو ائتمه دی
نه گیشا کؤرپوسونده آشاغی باخماق؛ نه قیزلارین ختنه سی؛ نه اوغلانلارین فشن باشی
نه موللانین منبر آرخاسی، نه کئشیش لرین قیزیل خاجی, نه ده حرمده کی یوروقون چوماقچی
بیزی هئچ نه موتلو ائتمه دی، نه فیفا, نه یوفا, نه ویجئیین فیلملری
نه آدم برفینین یاساغی
نه ده شهر چایینداکی چئدنه هئیجانی
بیزی موتلو ائتمه یه کیمسه گؤرولو دئییل!


text:
دانلود ماهنی های محرم محمدزاده 2
چهارشنبه 1394.5.14
04:19
قه فه وئبلاقینین سئویملی اویه لری!
"محرم محمدزاده" نین سسلی شئعرلریندن ایکیسین بیر نئچه وقت بوندان اؤنجه بــــوردا سیزین اوچون ائندیرمه یه پایلاشمیشدیق
ایندی ایسه محرم محمدزاده نین سون ماهنیلارین سیزین اوچون حاضیرلامیشیق
محرم محمدزاده؛ آذربایجانیمیزین گنج و ده یه رلی شاعیرله ریندن سایییر...
اونون اوچون اؤزل یاشامیندا دولو اوغورلار آرزولاییریق
بویرون و بو گؤزل ماهنیلاری دینله ییب سونرا ایسه ائندیرین
بو ماهنیلاری یولداشلارینیزلا پایلاشین
محرم محمدزاده نین باشقا ماهنیلارین بـــوردان ائندیره بیله رسینیز
قایناق: قـه فـه
یاپیشقانلار: محرم محمدزاده، دانلود محرم عمی، دانلود محرم محمدزاده، دانلود ترانه های محرم عمی، دانلود ترانه های محرم محمدزاده،دانلود شعرهای محرم عمی، دانلود شعرهای محرم محمدزاده، دانلود سروده های محرم محمدزاده، شبکه سهند، مجری شبکه سهند، محرم عمی نین ماهنیلاری،


text:
سپورت
یوزماق خلق ارا بیلشوولرینینگ آلتین مدالی عباس کریمی گه ییتیشدی
افغانستانلیک ناگران یوزمهچی عباس کریمی، یوزماق خلق ارا بیلشوولریده بیرینچی اوریننی قولگه کیریتیب و آلتین مدالی گه ایریشدی. اوشبو اوچ کونلیک بیلشوولر امریکا قوشمه ایالتلرینینگ اندیاناپولیس شهریده یولگه قوییلیب و بو کیچه یکونلندی.
اوشبو بیلشووده عباس کریمی، بیر دقیقه و 12 ثانیهده 50 مترلیک فاصلهنی کیزیب امریکالیک رقیبی لوپیس دیاس و چینیلیک رقیبی یانگته نینگ مغلوب ایتدی.
اوشبو بیلیشوولرده دنیانینگ 17 مملکتیدن 198 سپورتچی اشتراک قیلگن.
میلادی 2013- ییلده ترکیه میزبانلیگیده یولگه قوییلگن پاراالمپیک یوزماق بیلشوولریده افغانستانلیک ناگران یوزمهچی عباس کریمی، بیرینچی اوریننی ایگهلب و افغانستان اوچون آلتین مدال قولگه کیریتگن ایدی.
اوشبو سپورتچی بیش ییلدن بویان افغانستان یوزماق فدراسیونی اعضالیگینی قولگه کیریتگن و بیر ییلدن بویان امریکاده یشهیدی.


text:
کابلده انفجار حادثه سی یوز بیردی
حاضرچه اوشبو حادثه نینگ مسئولیتی نی هیچ بیر تامان اوز بوینی گه آلگن ایمس
افغانستان پایتختی کابل نینگ پغمان اولسواللیگیده یوز بیرگن انفجار حادثه سی عاقبتیده تورت حربی جان بیردی و یره لندی.
کابل امنیه قوماندان لیگی اوشبو حادثه نینگ توناوکون کیچقرون یوز بیرگن لیگی نی بیلدیردی.
امنیتی مسئول لر, اوشبو حادثه عاقبتیده ایککی حربی نینگ جان بیرگن لیگی و ایککی حربی نینگ ایسه یره لنگن لیگی نی معلوم قیلدی.
اوشبو حمله نینگ مسئولیتی نی ایسه حاضرچه هیچ بیر تامان اوز بوینی گه آلگن ایمس.
سونگگی پیتلرده افغانستان دولتی قوراللی مخالف لری ایریم ولایتلر و شهرلرده اوز فعالیت لری نی آرتیریش گه اینتیلماقده.


text:
تورکیه نینگ عفرینده قولگه کیریتگن موفقیتی 12
تحلیل و تیکشیروو 12
تورکیه نینگ عفرینده قولگه کیریتگن موفقیتی
عفرین حدودینی ترور عنصرلریدن تازهلب و منطقهنی محلي خلقگه تسلیم ایتیش اوچون باشلهتیلگن زیتون یالهسی حربي عملیات دایرهسیده 58 کون مابینیده عفرین شهر مرکزی و اطرافیدهگی قیشلاقلرنی تورکیه قوراللی کوچلری و ملي اردو کوچلری تامانیدن آزاد قیلیندی. عفرین شهر مرکزینی ترور عنصرلریدن تازهلش انسانی، حربي و سیاسي جهتدن هم بیر سباق صفتیدهدیر. همده منطقهدهگی کوپلب موازنتنی اوزگرتیرهدی. عفریندهگی انسانی دومینو تأثیری یراتهدی.
سیاست، اقتصاد و اجتماعي تدقیقاتلر جمغرمهسی تدقیقاتچی- یازووچی جان اجون نینگ موضوعگه دایر فکر و ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه حواله قیلهمیز.
سوريه اوروشیگه 7 ییل تولدی. عفرین PKK/ YPG ترور تشکیلاتیدن تازهلنیشی سوريه اوروشیده رولی بولگن برچه دولتلرگه انسانی جهتدن بیر سباقدیر.
سوريه ساحهسیده اسد حکومتی و حکومت طرفداری پولیسلر تینچ اهالیگه قرهته بمباردمانلری، شکنجه و قورشاو ایچیده آچ قالدیریلگن لیگی و دنیا جمعیتی نینگ کوزلری آلدیده بولیب تورگن. حکومت تینچ اهالیگه قرشی فایدهلنیشی منع قیلینگن بیرل بمبلر و منع قیلینگن کیمياوي قوراللرنی ایشلهتیشگه قوشیمچه روشده، روسیه هم نپلم و توشله ئی بمبلریدن فایدهلندی. ایران ایسه دنیا نینگ کوپلب اولکهسیدن آلیب کیلینگن خارجي جنگریلر بیلن سوريهده کوپلب جنایت ایشلهگن.
باشقه تاماندن امریکا قوشمه ایالتلری و YPG سوريه نینگ شِمالیده و شرقيده انسانلرنی کوچیشگه مجبورلهگن و منطقهده بیر قورقوو حکمرانلیگی تشکیل ایتگن. YPG اوزیگه قرشی بولگن تینچ اهالینی جزالنتیریش اوچون امریکا قوشمه ایالتلریگه بیرگن رهنمالیکلر بیلن اویلرینی بمبلهتگن و قماقخانهلرده کوپلب محکومگه شکنجه قیلگنلر. YPG نینگ بیر حزب باشقروویگه مخالف بولگن سوريهلیک کردلرنی اولدیرگن، قماققه سالگن یاکه کوچ ایتتیریلگندیر. امریکا قوشمه ایالتلری ایسه سوريهده فوسفورلی بمبلردن فایدهلنگن و رقه نی ییر بیلن یکسان قیلگن. رقه شهری هنوز هم بیر ویرانه شهریدیر و تینچ اهالی هنوز هم منطقهگه قَیتمهگن. امریکا قوشمه ایالتلری رقه نی اوزی خراب قیلیشیگه قرهمسدن، منطقه نینگ قیتهدن قوریلیشی اوچون هم ضروری سرمایهنی کیریتمهگندیر.
سوريهده 7 ییل اوروش پیتیده کوپلب وحشت کوریلگندیر. داعش نینگ برچه ترور جنایتلری جوده کتّه تأثیر قالدیرگندیر، اینگ کوپ تینچ اهالی تلفاتی سببلی حکومت، روسیه و امریکا قوشمه ایالتلری نینگ هوا بمباردمانیدیر. تورکيه و آزاد سوريه اردوسیدن تشکیل تاپگن ملي اردو کوچلری زیتون نودهسی حربي عملیات و آلدیندن فرات قلقانی حرکتی بیلن سوريهدهگی و دنیادهگی برچه رولی بولگن دولتلرگه، انسانی، حربي و سیاسي جهتدن کتّه بیر سباق بیرگندیر. رقه و موصل امریکا قوشمه ایالتلری تامانیدن خرابهگه ایلنتیریلگن، حلب و غوطه روسیه تامانیدن ییر بیلن یکسان قیلینگن حموص و زبادانی اسد حکومتی تامانیدن ییر بیلن یکسان قیلینیشیگه تورکيه و ملي اردو عفرین نینگ دییرلی هیچ بیر ییریگه ضرر ییتکزمسدن ترور عنصرلرینی برطرف قیلگن.
سوريه 7 ییللیک اوروش بوییچه زیتون نودهسی حربي عملیات و فرات قلقانی حرکتی قدَر آز تینچ اهالی تلفاتی و آز خرابچیلیک سوريه باشقه بیر حربي عملیاتگه گواه بولمهگندیر. منطقهده ایلگریلهگن TSK و ملي اردو کوچلری، سوريهدهگی باشقه کوچلر بیلن مقایسه قیلینگنده، تینچ اهالیدن انتقام آلمهگن و اولرنی اوز حمایهسیگه آلگن. حربي حرکت چاغیده ایسه کورسهتیلگن تینچ اهالی حساسیتی جهتیدن اورنک تشکیل ایتماقده.
مثال اوچون امریکا قوشمه ایالتلری رقه عملیاتی اثناسیده و زیتون نودهسی حربي عملیاتیده کورسهتیلگن حساسیت نینگ عینِسینی کورسهتگن بولسه ایدی، حالی حاضر یوزلب تینچ اهالی و قاچقین رقهگه قَیتگن بولردی.
زیتون نودهسی حربي عملیات انسانی، حربي و سیاسي روشده سباق صفتیده بولیشی بیلن برابر، سوريه ساحهسیدهگی موازنتلرنی هم اوزگرتیرگنی کوریلماقده. فرات قلقانی حربي عملیات بیلن ترور عنصرلریدن تازهلنگن منطقهلر بیلن ایدلیبدهگی سوريهلیک مخالفلر نظارت ایتگن حدودلر اورتهسیده توغریدن علاقه اورنهتیلگن وضعیتدهدیر. شوندهی قیلیب سوريه مخالفتی، آستانه، ساچی و ژنو جریانلریده ینه هم کوچلی بیر وضعیتگه کیلدی.
بوندن تشقری تورکيه نینگ برابر حرکت ایتگن ملي اردو سوريهده موقتی حکومتگه باغلیق بولیشی، سوريه مخالفت نینگ حربي و سیاسي قناتلرینی کوچهیتیرگن وضعیتدهدیر.
قوشیمچه، زیتون نودهسی حربي عملیات بیلن بیرگهلیکده میدیا تامانیدن YPG جوده هم مبالغهلر معناسیگه کیلماقده. بیرینچی اورینده YPG حربي جهتدن « اینگ فعال محلي کوچ ادعاسی ایسه توغری ایمس، حتا YPGگه امریکا قوشمه ایالتلری نینگ توغریدن حمایهسی بولمسدن توریب قرهگنده موفقیتسیز فعالیت کورسهتگنی اثباتلنگن وضعیتده. YPGنینگ سوريهلیک کردلرنینگ نماینده سی ایمسلیگی و محلي خلق تامانیدن هم حمایه قیلینمهگنی معلوم حالگه کیلدی.
حقیقتاً عفرین منطقهسیدهگی تینچ اهالی YPG نظارتدهگی منطقهلردن قاچیشگه حرکت قیلر ایکن، YPG هوادارلری اولرنی مجبورلب تینچ اهالی نینگ قاچیشیگه توسیق بولگنی بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی تامانیدن همده ترقهتیلگن İHA تصویرلری یاردمیده اثباتلنگن.
عفریندهگی موفقیتلی حرکت دومینو تأثیری بیلن PKK نینگ قولیده بولگن باشقه حدودلرده هم تأثیری بولیشی جوده آچیق. هر نرسهدن آلدین، PKK نینگ جدّي حربي کوچ ایمسلیگی، فقطگینه امریکا نینگ حمایهسی بیلن حیاتده قالگنی جوده روشندیر . PKK نظارتیده یشه گن منبیچ بیلن بیر قطارده فرات نینگ شرقيدهگی عرب قبیلهلری هم تشکیلاتلنیشگه باشلهدی. ایندی عربلر، PKKگه قرشی عصیان ایتیش نقطهسیگه کیلدی.
( سیاست، اقتصاد و اجتماعي تدقیقاتلر جمغرمهسی تدقیقاتچی- یازووچی جان اجون نینگ موضوعگه دایر فکر و ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه حواله قیلدیک.


text:
سالیان رایونونون بورانی کند کندینده یاشایان اوچ یاشلی عمر زئینالووون بدنی مختلیف متال اشیالاری، ائلجه ده مبایل تلفنلاری ماقنیت کیمی اؤزونه جزب ائدیر.
آخار. آذ-این خزر خبر-ا ایستینادن معلوماتینا گؤره، والیدئینلری اوشاقدا اولان بو غیری-عادی باجاریغی بو یاخینلاردا آشکار ائدیبلر. آزیاشلییا دمیر پول وئررکن او، همین پوللاری بدنینه یاپیشدیریب.
والیدینلری دئییرلر کی، عمر آغیر یوکلری قالدیرماغی چوخ خوشلاییر. دفعهلرله ائوده بؤیوک اشیالاری بدنینه یاپیشدیرماقلا، سانکی اؤز باجاریغینی داها دا تکمیللشدیرمهیه چالیشیر. عمرده اولان بو ایستعدادا شبهه ائدنلر ایسه تلفنلارینی اونون بدهنینه یاپیشدیرماقلا کیفایتلنیرلر.
عمرین ایستعدادینا گوونن والیدینلر اونون گلهجکده بو باجاریغینی بین الخالق مسابیقهلرده نماییش ائتدیرمهسینی ایستییرلر.
قید ائدک کی، بو، نادیر حادثه دئییل. آذربایجاندا بئله اوشاقلارلا باغلی آنالوژی خبرلر واختاشیری یاییلیر.


text:
ایرانداکی یاشیل حرکاتین تانینمیش لیدرلریندن اولان مهدی کروبی یئنییدن خسته خانایا یئرلشدیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده کرروبینین اوغلو محمدحسین کرروبی ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا دانیشیب. او بیلدیریب کی، ایولون ۳۰-او گونورتادان اول آتاسینین اورک دؤیونتولری کسکین ضعیفلهییب و صحتینده جدی پروبلملر یاراندیغیندان، او، اطلاعات امکداشلارینین مشایعتی ایله یئنیدن تهران خسته خانالارینین بیرینه آپاریلیب:
«آتام حاضردا تهران خسته خانالاریندان بیرینین رئانیماسییا شعبهسینده حکیملرین نظارتینده ساخلانیلیر. اونون اورک دؤیونتولرینین کسکین دوشمهسینین سببینی اؤیرهنمک اوچون معایینه ائدجکلر. معایینه نتیجهسینده حکیملر اونون اوریینده عملیات آپاریب-آپارماماق بارهده قرار وئرجکلر».
قید ائدک کی، کروبی ایولون ۲۵-ده ده خسته خانایا یئرلشدیریلمیشدی.
۲۰۰۹-جو ایلده ایراندا حاکمیته قارشی یاشیل حرکات باشلاییب. حرکاتین اساس لیدرلری میر حسین موسوی و مهدی کرروبی اولوب. میلیونلارلا گنجی اؤز اطرافیندا توپلاماغی باجاران حرکاتین قارشیسی حکومت طرفیندن آلینیب. موسوی و کروبی سونرادان حبس ائدیلیبلر. هر ایکی سیاستچی ائو دوستاقلیغی شرایطینده یاشاییر.


text:
شیمالی کورئیا اوغورسوزلوقلا نتیجهلنهن بالیستیک راکت بوراخیلیشینین سیناغینا جهد ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده بو گون جنوبی کورئیا سلاحلی قوهلری قرارگاه ریسلرینین بیرلشمیش کومیتهسی شیمالی کورئیادا اوغورسوز راکت سیناغی بارهده معلومات یاییب. معلوماتا اساساً، پخنیان خامقیون-نامدی ایالتینین سینپخو قضاسیندا نؤعو هلهلیک دقیقلشدیریلممیش راکت بوراخیلشینا جهد ائدیب. راکتین نؤعو بارهده معلومات اولماسا دا، متخصصلر اونون کن-۱۵ اورتا مسافهلی بالیستیک راکت اولدوغونو گومان ائدیرلر.
راکت بوراخیلیشیندان سونرا یاپونییا حکومتی باش ناظرین دفترخاناسی یانیندا بحران قرارگاهی یارادیب. جنوبی کورئیا ایسه تهلوکهسیزلیک شوراسینین دایمی کومیتهسینین تعجیلی ایجلاسینی چاغیریب.


text:
کرزی، تونگی عملیات لرنینگ توخته تیلیشینی ینه بیربار طلب قیلدی
افغانستان جمهورریسی حامدکرززی ناتوکوچلری تمانیدن یولگه قویلیب کیلینه یاتگن تونگی عملیات لرنی زودلیک توخته تیلشینی طلب قیلگن.
بوندن اوچ کون آلدین پکتیا ولایتی نینگ مخدره ماده لرگه قرشی کوره شیش اداره باشلیغی اویده ناتو کوچلری تمانیدن عملیات یولگه قویلگن لیگی جمهوررییسی کرزی نینگ ینه بیربار غضبنی قوزغاتگن.
جمهوررییس کرزی بیر بیانات ترقه تیب پکتیاده کی عملیا نینگ قتیغ قاره لب زودلیک بیلن کیچکی عملیات لرنینگ توخته تیلیشینی خارجی کوچلردن طلب قیلگن.
پکتیا ده یوزبیرگن عملیات دن کیین ناتو کوچلری نینگ عمومی قوماندانی جان آلن کرزی بیلن اوچره شیب بو حادثه نی یوزبیریشدن عذرسوره گن ایکن. لیکن کرزی نینگ بوقطعی قراری ناتو قوماندانی بیلن اوچره شگنیدن کیین صادیر ایتیلگن. بوایسه ناتو قوماندانی نینگ کرزی بیلن بولگن اوچره شوونی اونچه لیک ایجابی توشمه گنینی کورسه ته دی.
پکتیا ولایتی نینگ ولایت حاکمی سوزچیسی روح الله سمون ناتو کوچلری تمانیدن حبیسگه الینگن مخدره ماده لرگه قرشی کوره شیش اداره رییسی بیر اوغلی بیلن ازاد بولگنینی ایتیب بوحقده شوندی دیدی: حادثه دن ایککی کون اوتگنیدن کیین ناتو نینگ محلی قوماندانی ولایت ده چقریلدی. او، عملیات نینگ خطا بیلن یولگه قویلگنینی تن آلیب بیز عذر سوری میزدیب ایتدی. ولایت حاکمی عذر سوره ش بیلن بو موضوع حل بولمیدی دیب ایتدی حاضر هم مخدره ماده لرگه قرشی کوره شیش رییسی نینگ بیر اوغلی ناتوکوچلری توتقنیده نیگه اونینگ اوشلب تورگنی حاضرگه چه هم بیللی ایمس."
پکتیا ولایتی نینگ مخدره ماده لرگه قرشی کوره شیش اداره باشلیغی اویده، ناتو کوچلری تمانیدن یولگه قویلگن عملیاتده اونینگ حامله تورمیش اورتاغی هلاک بولیب باشقه تورت کیشی یره لنگندی.
ایندی لیکده محلی رسمیلرگه کوره ناتو بو عملیات نینگ اشتباه بیلن یولگه قویلگن لیگنی ایتگن.
هرچند افغانستان جمهورریسی حامدکرزی تونگی عملیات لر حکومت و مردم نینگ اره سیده فاصله یره تیشنی اورغولب شوباعث هم بیرنیچه مرته بوکبی عملیات لرنی توخته تیلیشی طلب قیلیب کیلگن. همده بولیب اوتگن عنعنوی لویه جرگه ده هم بو مسله محاکمه ایتلیب جرگه اشتراکچیلری تمانیدن تونگی عملیات لر توخته تیلیشی طلب قیلینگندی لیکن ناتو کوچلری عملیات لرنی موفقیت لی اتب دوام بیریشینی تاکیدلب کیلماقده لر.
بیراق ناتو کوچلری کرزی نینگ بو سونگی قطعی قراریگه حاضرگه چه قندی دیر فکر بیلدیرگنی یوق.


text:
رضا پهلوی
رضا شاه رضا شاه پهلوی، رضا میربئش، .ایران شاهی ۱۳۰۴-۱۳۲۰ جی ایللرده. (دوغوم :۲۴ اسفند ۱۲۵۶ هجری شمسی آلاشت، مازندران اوستانی - اؤلوم : ۴ مرداد ۱۳۲۳ ژوهانسبورق، گونئی آفریقا)
رضا پهلوی کورد عائله ده آلاشت یئرینده دونیایه گلیب.[۱] ایکی ایل صدراعظم اوْلدو(۱۳۰۲-۱۳۰۴) ۱۳۰۴ جی ایلده پهلوی سولاله سینین بیرینجی شاهی اوْلوب و قاجارلار شاهلارین تختدن سالدی.[۲]
یاشام[دَییشدیر]
آلاشت کندینده سوادکوه یئرینده مازندران اوستانیندا پالان کوردلرین قونشوسوندا دونیایه گوز آچیب.اوشاقلیقدا یوخسول اولوردو هابئله قوْشونچو اوْلدو و افسرلیقا ئیتیردی.
اوردو باشچیسی[دَییشدیر]
1299جی ایلده قزوین قزاق اوردوسونا باشچی اوْلدو.۳ ایسفند ۱۲۹۹ تهران شهرین ایشغال ائدیب و کودتا ائددی.سوندا ساواش وزیری اوْلوب و چوخلو قاریشیقلاری آرادان آپاردی و ۱۳۰۲ده احمدشاه قاجار اونو صدراعظم ائددی.۱۳۰۴ده اوزون شاه بیلیندیرب و ۱۳۲۰ده ایران روس و انگلیس و آمریکا الی ائیله ایشغال اوْلوب و شاهلیقدان دوشدو.


text:
اروپا اتفاقی: تقلب حاللری جدی کوریب چیقلسین
اروپا اتفاقی نینگ کوزه توچی لر هئیتی ایککینچی دور سیلاو لر جریانیده ساخته کارلیکلر نینگ روی بیرگنی خصوصیده بیان ایتلگن ادعا لردن خواطر اظهار قیلگن.
اوشبو هئیت باشلیغی تایس برمان گه کوره سیلاو لرده کی تیم لر تمانیدن قیلنگن ادعالر و شونگه اوخشش مستقل سیلاو کمیسیوندن آلینگن معلومات لرگه کوره ۶ مینگ آواز بیریش محللریده ایرم قیینچلیکلر روی بیرگن.
اونینگ ایتیشیچه بو رقم ۲۳ مینگ محلگه یتیشی ممکن شوباعث هم بو مشکللر جدی بیرشکلده تیکشیرلیب چیقیشی کیرک.
برمان جناب لرنینگ ایتیشیچه اولرنینگ کوزه توچی لری سیلاو لرجریانیده نظارتنی کوچی تیرگن.
اروپا اتفاقی افغانستان نینگ اوچینچی جمهور رئیس لیک سیلاو لرینی نظارت قیلیش اوچون ۱۵ ناظرنی کابل، بلخ و هرات ولایت لریده یوبارگن ایدی.
برمان جنابلریگه کوره سیلاو لرگه عاید بحرانگه ایچیم یولینی تاپیش اوچون اروپا اتفاقی نینگ نماینده لری مستقل سیلاو کمیسیونی و سیلاو نامزد لری بیلن ایرم اوچره شو لرنی یولگه قویگنینی معلوم قیلگن.
عینی دمده او اروپا اتفاقی ناظر لرنینگ افغانستان سیلاو لری جریانیده بی طرف بولگنینی تاکید له گن .
اوعینی پیتده سیلاو نتیجه لرنینگ اعلام ایتلیشینی کیچیکترلیشنی آلقیش له گن .
ایککینچی دور سیلاو نینگ دستلبکی نتیجه سی اون بیرینچی سرطان کونیده اعلام ایتلیشی کوتلردی بیراق مستقل سیلاو کمیسیونی باشلیغی احمد یوسف نورستانی سیلاو شفاف لیگی اوچون سیلاو نتیجه لرنینگ اعلام ایتلیشی نینگ کیچیکتیرلگنینی ایتگن.
اونگه کوره سیلاو نتیجه لری کیله سی دوشنبه (16 ینچی سرطان ) کونی اعلام ایتله دی .
نورستانی جناب لرنینگ ایتیشلریچه افغانستان نینگ اوتیز ولایتده گی ۱۹۳۰ آواز بیریش محل
لرنینگ آواز لری قیته کوریب چیقلمه گونچه دستلبکی نتیجه لر اعلام قیلنمیدی.


text:
برنیا آلتا
برنیا آلتا (ایسپانجا: Breña Alta) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۳۰٫۸۲ کیلومتر موربّع دیر. ۳۵۰ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۷۳۳۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ SUPERFICIE, PERÍMETRO Y ALTITUD DE LOS MUNICIPIOS DE CANARIAS. (Spanish). Instituto Canario de Estadística (ISTAC).
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Breña Alta»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده برنیا آلتا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 27.03.2018
ایستار: "پاتریوت تکلیفی واشینگتون رهبرلییندن گلدی"
خبرتورک: "اردوغاندان آوروپا بیرلیینه مئساژ: گوجلو دستک گؤزلییریک"
بولقاریستانین وارنا شهریندهکی تورکیه-آوروپا بیرلیگی ذیروهسینده تام عضولوک پروسهسینین داوامی و بیرلیکدهلیک وورغوسو ائدیلدی. جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان توپلانتیدان سونرا وئردیی آچیقلامادا، "ترورا قارشی عملیاتلاریمیز آوروپانین دا تهلوکسیزلیینه قاتقی وئریر. بیز آرتیق ترورلا مباریزه کیمی حساس مسئلهلرده حاقسیز ایرادلار دئییل گوجلو دستک گؤزلییریک. گلین گوجلو، مرفه و ثابتلیک عابدهسی آوروپانی بیرلیکده اینشا ائدک" دئیه دانیشدی.
خبر تورک: "زیتون بوداغی عملیاتی تل رفعت و منبج ایله داوام ائدجک"
تورک سلاحلی قوهلری و آزاد سوریه اوردوسونون، فرات قالخانی ایله باشلاییب زیتون بوداغی ایله داوام ائتدیردیی سرحدلری ترور هؤرگوتلریندن تمیزلهمه عملیاتینا سوریهده تل رفعت و منبج عملیاتلاری ایله داوام ائدجیی، حلبه قدر ۳۰ کیلومتر درینلیینده تهلوکهسیز بیر بؤلگه تشکیل ائدیلجیی اؤیرنیلدی. تل رفعت، منغ هاوا لیمانی کیمی اؤنملی بیر لجستیک مرکزه ده ائو صاحبلیگی ائدیر.
یئنی شفق: "منبج تورک عسگرینی گوللرله قارشیلایاجاق"
سوریهده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا پ.ی.د-ی.پ.گ ایشغالی آلتینداکی بیر چوخ شهردن تورکیهیه "بیزی تروریستلردن قورتارین" چاغیریشلاری گلیر. سون مئساژ منبجین اؤنملی عشیرت رئیسلریندن عبدالکریم الفحلدن گلدی. فحل، خالقین تورک سلاحلی قوهلری و آزاد سوریه اوردوسونو دؤرد گؤزله گؤزلییر و گوللرله قارشیلایاجاغینی سؤیلهدی.
ایستار: "پاتریوت تکلیفی واشینگتون رهبرلییندن گلدی"
حکومت سؤزچوسو بکیر بوزداغ، پرزیدنت رجب طیب اردوغان ایله آمریکا باشقانی دونالد ترامپ آراسینداکی گؤروشمهده گوندمه گلن آمریکانین تورکیهیه هاوا ساوونما سیستمی پاتریوت موشکلرینی وئرمهسی مسئلهسینی دگرلندیردی. بوزداغ، پاتریوت ساتیشی تکلیفینین تروامپدان گلدیینی سؤیلهدی. بوزداغ، "سایین ترامپ، پرزیدنتیمیزه، بیز سیزه پاتریوت وئرهبیلریک. دئیینجه، سایین پرزیدنتیمیز ده، بیز ده هاوا ساوونما سیستمیمیزی چئشیدلندیرهبیلریک، تورکیه اولاراق آمریکادان پاتریوت سیستئمینی آلابیلریک" دئیه بیر گؤروشمه اولدو" دئدی.
هورریت: "عنقانین قالخیش-ائنیش سیستمی ده میلی اولدو"
تورک هاواچیلیق و اوزای صنایعی تائینین اورتدیی یئرلی و میلی اینسانسیز هاوا آراجی عنقانین قالخیش و ائنیش سیستملری ده میلیلشدیریلدی. ایلک دفعه میلی اولاراق اینکیشاف ائتدیریلهن اتوماتیک قالخیش و ائنیش سیستمینین قبول تستلرینین تاماملاندیغی بیلدیریلدی. خاریجه آسیلیلیغین آرادان قالدیریلماسی مقصدیله باشلانیلان رادار اساسلی پروژه، اینسانسیز هاوا آراجی ایله ارتباطا گئچهرک قالخیش و ائنیشلرین گوونلی بیر شکیلده حیاتا گئچیریلمهسینی تامین ائدیر.


text:
خالق آرتیستی بریلیانت داداشووا دینینی دییشمهسی ایله باغلی مئدیادا یئر آلان خبرلره موناسیبت بیلدیریب.
لئنت. آز-این معلوماتینا گؤره، خالق آرتیستینین یایدیغی آچیقلامادا بیلدیریلیر:
"حؤرمتلی مئدیا نمایندهلری! عیسی پیغمبره محببتی منه مقدس قرآنی-کریمی ازبر بیلن رحمتلیک ننهم اؤیردیب. من اللهین بیر اولدوغونا اینانیرام و هر زامان ۷ یانواردا، عیسی پیغمبرین دوغوم گونو کلیسانی زیارت ائدیرهم. بیز مولتیکولتورالیست اؤلکییک و اینسانلاری دینی منصوبیتینه گؤره هئچ واخت بیر-بیریندن فرقلندیرممیشیک. منیم اوچون موختلیف مدنیتلر هر زامان ماراق کسب ائدیب و فخر ائدیرهم کی، اؤلکهمیزده بوتون دینلره و مدنیتلره درین حؤرمت وار. اگر گاسترول سفرلرینده موسلمان اؤلکهسیندهیهمسه، مسجیدلره، خریستیان اؤلکهسیندهیهمسه، کلیسالاره گئتمیشهم، ایسرائیلده اولارکن سیناگوگا دا گئتمیی اونوتمامیشام و حتی هیندیستاندا اولارکهن هیند دینی معبدلرینی زیارت ائتمیشهم. ائلجه ده پاسخا و میلاد بایرامیندا کلیسالاردا اولورام. کلیسادا خورلا دعا ائتمه مراسیمینی ذوقله دینلییرم. طبیعی کی، هر زامان قوربان و راماضان بایراملاریمیزدا دا مسجیدلری زیارت ائدیرهم. چوخ تأسف ائدیرهم کی، بونو سیز ایندی بیلمیسینیز. دقتینیز اوچون میننتدارام!".
قئید ائدک کی، بو گونلرده خالق آرتیستی بریلیانت داداشووانین پایتاختین مرکزینده یئرلشهن کلیسالارین بیرینده اجتماعی خادیملرین، کیو نمایندهلرینین ده قاتیلدیغی میلاد بایرامی موناسیبتی ایله دوزهنلنهن مراسیمده ایشتیراک ائدیب. بوندان سونرا مدیادا اونون دینینی دییشمهسی ایله باغلی معلوماتلار یاییلیب.


text:
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسی دؤولت باشچی لاری سوییهسینده ایجلاس کئچیرمهلی و نووه محاربهسینین هئچ واخت آپاریلماماسی بارهده قطعنامه قبول ائتمهلیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلر میخائیل قورباچووون «تایم» ژورنالیندا درج ائدیلهن مقالهسینده یئر آلیب. او، بو آددیمین تعجیلی آتیلمالی اولدوغونو بیلدیریب:
«منجه، بو قطعنامه ایله باغلی تشببوس دونیانین نووه آرسئنالینین ۹۰%-نه صاحب اولان آمئریکا و روسییا لیدئرلریندن گلمهلیدیر. نووه تهدیدی بو گون ده رئال گؤرونور. ایکی بؤیوک گوج آراسینداکی پیس موناسیبت سون بیر نئچه ایل عرضینده چوخ پیسه چئوریلیب. سیاستچی لر و حربچی لر اؤزلرینی دوشمن کیمی آپاریرلار. حربی دوکترینالار داها تهلوکهلی اولماغا باشلاییر. تئلئویزییا پروگراملارینین آپاریجیلاری و آنالیتیکلر بئله بو حربی خورا قوشولورلار. هر شئی سانکی دونیانین محاربهیه حاضیرلاشدیغی وضعیتینده گؤرونور».


text:
من سورییا خالقی اوچون تهلوکهسیزلیک زوناسی یاراداجاغام.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو آبج تلویزییاسینا موصاحیبهسینده آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ سؤیلهییب. او، آوروپانین میلیونلارلا میقرانتین آلمانییا و دیگر اؤلکهلرده یئرلشمیینه ایزن وئرمکله بؤیوک سهوه یول وئردیینی بیلدیریب.
قئید ائدک کی، آمئریکا مطبوعاتی بو گون ترامپین پنتاگونا سورییالیلار اوچون تهلوکهسیزلیک زونا یاراتماق حاقیندا تاپشیریق وئردیی حاقینا اینفورماسییا یاییب. پلانا اساساً، حربی عملیاتلار اوجباتیندان یاشادیقلاری رگیونلاری ترک ائدن اینسانلار بو زونالاردا دایمی مسکونلاشمالیدیر.
اردوغان بو محاربهنین باشلانغیجیندان ایندییه قدر سورییادا نیترال زونانین یارادیلماسینی تکلیف ائدیر. تورکییه پرزیدنتینین بو تکلیفی ایندییه قدر آمئریکا و آوروپا اؤلکهلری طرفیندن قبول ائدیلمهییب.


text:
خیرداچیچکلی شام
خیرداچیچکلی شام (اینگیلیسجه: Pinus parviflora، (فارسجا:کاج گلریز)، (تورکجه:Xırdaçiçəkli şam)، (عربجه:صنوبر صغير الأزهار)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Japon beyaz çamı)، (فرانسهجه:Mädchen-Kiefer)، (آلمانجا:Mädchen-Kiefer)) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pinus parviflora»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده خیرداچیچکلی شام گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین پیوتر پوروشنکونون آوروپا بیرلییی ایله ویزاسیز رژیمه کئچید زامانی سسلندیردیی فیکیرلره مناسیبت بیلدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، پوتین پوروشنکونو دقتلی اولماغا سسلهییب.
«پوروشنکو لرمانتووون «الویدا، ای کیرلی روسییا» شعرینی مثال چکدی. بو دمکدیر کی، او، روس کلاسیکاسینی بیلیر. بونا گؤره اونو تقدیر ائدیرهم. لاکین اونلار آنلامالیدیرلار کی، لرمانتوو بو شعری یازاندا اوکراینا دا روسییانین پارچاسی ایدی. من کیوه آوروپایا اینتقراسییا مسئلهسینده اوغور آرزولاییرام»، - دئیه او بیلدیریب.
او، قربه اینتقراسییا مسئلهسینده اوکراینانی دقتلی اولماغا چاغیریب:
«پوروشنکو دقتینی ایتیرمهملیدیر. من اونا اوکراینا خالقینا گؤره جاواب وئرمیهجیم. روسییادان قاچیب، آوروپایا یؤنهلهنلر اولجه اؤز اوفشور حسابلارینی باغلاسینلار».
پوتین چیخیشینی اوکراینالی شاعر تاراس شوچنکونون میصراعسی ایله بیتیریب:
«اوکراینانی اؤز اؤولادلاری دیرکلردن داها پیس چارمیخا چکیرلر».
قید ائدک کی، بوندان اؤنجه پوروشنکو آوروپا بیرلییی ایله اوکراینا آراسیندا ویزاسیز رژیمه کئچیدله علاقدار ائتدیی چیخیشدا «ای کیرلی روسییا، الویدا آرتیق! الویدا آغالار، قوللار اؤلکهسی» میصراعلاریندان ایستیفاده ائتمیشدی.


text:
اوکراینانین مهاجیر حکومتی یارادیلا بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو اوکراینانین کئچمیش باش ناظری نیکولای آزاروو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا سؤیلهییب. آزاروو بیر مدت اؤنجه موسکوا محکمهسینین ۲۰۱۴-جو ایلده کیئوده باش وئرهن حادثهلرین دؤولت چئوریلیشی اولماسی حاقدا قرارینین بئله بیر آددیم آتیلماسینا سبب یاراتدیغینی بیلدیریب:
«مهاجیر حکومتین یارانماسی اوچون شرایط یئتیشمهلیدیر. بو شرایط ایلک نؤوبهده اوکراینادا فورمالاشمالیدیر. حاکمیتی قانونسوز اله کئچیرهن حاضیرکی حکومت پراکتیک اولاراق اؤز وظیفهلرینی ایجرا ائتمک اقتداریندا دئییل. خالق آلترناتیو حاکمیت ایستهیهنده بیزیم اوچون شرایط یئتیشهجک».
قید ائدک کی، مایدان حرکاتینین قلبه قازانماسیندان سونرا پرزیدنت ویکتور یانوکوویچ و باش ناظر نیکولای آزاروو استعفایا گؤندریلیب. هر ایکی شخص اؤلکهدن قاچیب. بوندان سونرا آزاروو موسکوادا اوکراینانین خلاصی کومیتهسینین یارادیلدیغینی اعلان ائدیب. او، کئچن ایل ده مهاجیر حکومتینین یاراناجاغینی بیلدیرسه بئله، سونرادان بو فیکری رئاللاشدیرا بیلمهییب.


text: بوحارا هم حیوا دؤولتلری نینگ چأگینده یاشایان تـۆرکمن ایلاتی نینگ اورسیته بیریکدیریلمگی، اساسانام حیوا بویون اگدیرلندن سونگ بولوپ گچن تراگیکی واقعالار، حیوا تـۆرکمنلری نینگ اۆستۆنه غورنالان غانلی یؤریشلر بیلن عامالا آشیریلدی. حیوانی باسیپ آلماغینگ گیدیشینده باریپ ۱۸۷۳-نجی ییلینگ ۱۲-نجی آگوستینداقی شرط ناما غول چکیلمزیندن هم اوزال حاربی حرکتلرینگ نتیجسینده "حیوا حانلیغی نینگ تـۆرکمن رایونلاری نینگ ایلاتی رحیمسیزلیک بیلن غیرلیپدیر و حوجالیغی دولی توزدورلیپدیر. حیوا تـۆرکمنلری نینگ حاقیقات یۆزۆنده نأمأ دوچار بولاندیغینی، حیوا حانی نینگ هم پاتیشا گنراللاریدیر افـسرلری نینگ اولاری نأحیلی داراندیغینی غیسغاچا بیان اتمأگه سینانشیپ گؤرلینگ. دریافت متن کامل مقاله


text:
داغدان اوزو آشاغی ائنرکن، کوشولتو سسی اورهییمیزی اوشوندوروردو. دؤرد نفرایدیک. بیر بیریمیزه باخیب، گؤزلریمیزدن قوپان قورخو آلووون گؤروردوک. چوخ اوجا داغدایدیق، آشاغیلاردا بیردن گؤردوک سئل هر زادی بورویهرک آپاریر؛ چوخ آشاغیدا. اوز دؤندردیک قولـلهیه ساری. باشادک قارایدی، دؤرد ال آیاقلی دیرماشیردیق، تئزلیکله اؤزوموزو چاتدیراق داغین لاپ اوجا یئرینه.
کوشولتو سسی بیر آن کسیلمیردی، اؤزوموزو چتینلیکله باشا چاتدیردیق. باشقالاری دا وارایدی. بیز دؤرد نفرین اوچو تئز – تئز دییشیلیردی، گاه عائلهم اولوردو، اؤز- اؤزومه دئییردیم یاخشی هلههامیمیز بیر یئردهییک؛ گاه قونشولار، گاه دوستلار. آمما من دییشیلمیردیم. داغین باشیندا آسانسور ایچینه دولدوقدا، کوشولتو سسی چوخالدی. دئدیم آسانسوردان چیخاق ائشییه، بیر زاد دیسه، قیریلیب دوشر، داها چیخانماریق. ائشییه چیخدیقدا اوجا، قالین ستونلاری گؤردوم. هر بیریمیز بیریسینین دالیسیندا دایاندیق. ستونون دالیسیندان اییلیب آشاغییا باخدیم، سئل وار گوجویله قویونلاری گؤتوروب آپاریردی، اوغلوم چوخ آشاغیدایدی. بیلمهدیمهاچان او قدر آشاغی ائنمیشدی. آغلایا- آغلایا قیشقیریب، دئییردی، بؤیوک مامانین الیندن برک یاپیشمیشدیم، آمما سئل اونو الیمدن آلیب آپاردی. اوهای ـهایدا یالنیز دئیه بیلدیم تئز چیخ یوخارییا.
سئل گئت- گئده اوسته قالخیردی، هر نهیی سیلیب، سوپوروب، اؤزوایله آپاریردی. باخماییردی داشدی، تورپاقدی، آدامدی، قویوندی یا داکی… آز قالمیشدی بیزه ده چاتسین، ستوندان یاپیشیب، گؤزلریمییومدوم. بیردن کوشولتو کسیلدی. یالنیز تؤوشومه سسی گلیردی. گؤزلریمییاواشجادان آچدیم، نه سئلدن خبر وارایدی، نه آداملاردان.
بیردن سن یادیما دوشدون.هاچاندان بری سنینله اؤزومو بونجا سئوینجلی و راحات گؤرمهمیشدیم. گلمیشدیم سیزه، حوض باشیندا دورموشدوق، نئیلهدیییمیز یادیمدا دئییل. بیر آن بیر فیرتینا قوپدی، توز- تورپاغی سوپوروب گؤیه قالدیردی. باشیمیقاوزایاندا، بئشینجی قاتدان باشینی اوزاتمیشدین ائشییه. نه تهر چیخمیشدین اورایا، بیلمهدیم. قلیان آلتی یئییبسن؟ سوروشدون.من هویوخموش حالدا، یوخ دئیهرکن توز- تورپاق دولوردو ائوه. اللریمیترپدیب، قیشقیریردیم،پنجرهنی باغلا.سایمادین منی. اوسته گلیردیم. تلهسیک پلهلری چیخارکن سنی گؤردوم. آشاغی قاتدا همهشه کی تک شاد ماهنی سالمیشدین، آمما بو دؤنه همهشهکی کدر، گؤزلرینده یوخایدی. راحاتجاسینا قوللاریمیزی هر طرفه آچیب اویناییردیق. سئوینج گؤزلرینده، گولوش دوداقلاریندا، سانکی اؤزومو گوزگوده گؤروردوم. بیردن بیر باغیرتیایله قاپی چیرپیلماسی دیکسیندیردی منی. سئوینج گؤزلریمده، گولوش دوداقلاریمدا دوندو. سنی و اؤزومو بیر آندا ایتیردیم.
روحانگیز پورناصح
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
آمریکا داها بیر ایران وطنداشینا قارشی سانکسییالار تطبیق ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، سانکسییالار تطبیق اولونان شخص سهراب سلیمانیدیر. او، قارا سیاهییا ایران حبسخانالارینداکی محبوسلارا ایشگهنجه وئردیینه گؤره سالینیب. واشینگتن رسما سلیمانینین بوتون حسابلارینی دوندوروب.
قید ائدک کی،سهراب سلیمانی ایران ایسلام اینقیلابی کئشیکچیلری کورپوسونون «القدس» بؤلمهسینین مشهور کوماندیری، گنرال قاسیم سلیمانینین قارداشیدیر. قاسیم سلیمانینین اؤزو ده آمریکانین قارا سیاهسیندادیر. او، ایرانین خاریجدهکی عملیاتلاریندا آکتیو ایشتیراک ائدیر.


text:
برونخوسپازم
برونخوسپازم- موختلیف آغجیر و تنففوس یولو خستهلیکلری زامانی تجیلی تیببی موداخیله طلب ائدن وضعیتلردن بیری برونخلارین رئاکتیولیینین یوکسلمهسینین نتیجهسی کیمی میدانا چیخان حالدیر. اکثر تنففوس یولو پاتولوگییالاری زامانی، برونخوسپازم، اؤزونو مؤوجود خستلیین نتیجهسی کیمی میدانا چیخان کلینیک علامتلردن بیری کیمی گؤسترسه ده، برونخیال آستما خستلیینده او چوخ واخت یئگانه و اساس کلینیک علامت اولور. موشاهیدهلر گؤستریر کی، برونخیال آستما دیگر تنففوس سیستئمی خستهلیکلریله موقاییسهده، یاییلماسی، گئدیشی، موالیجهیه یاتیمسیزلیغی، ائلجه ده پروقنوزونا موناسیبتده، ان آرزوولونماز پاتولوگییالاردان بیریدیر (برونخ ازلهلرینین بیرینجیلی هیپئررئاکتیولیینین نتیجهسی کیمی میدانا چیخان برونخیال آستما عمومی تنففوس سیستئمی خستهلیکلرینین ۵-۷%-نی تشکیل ائدیر).
ایچیندهکیلر
اومومی معلومات[دَییشدیر]
ایستر برونخیال آستما، ایسترسه ده برونخلارین دیگر ایسپاستیک وضعیتلرینده هللئدیجی عامل "برونخوبستروکتیو سیمپتوم" اوْلدوغونا گؤره، آپاریلاجاق درمان موالیجهسینین ائففئکتیولیگی ده ایلک نؤوبهده بۇ سیمپتومون آرادان قالدیریلماسی درجهسیندن آسیلیدیر. اودور کی، برونخیال آستما و دیگر برونخوسپاستیک حاللارین فارماکولوژی کوررئکسیاسمدا اساس موالیجه واسطهسی »برونخ آغاجینی» گئنیشلهندیرهن برونخولیتیک تأثیرلی درمان مادّهلری حساب اوْلونور. برونخولیتیکلر تنففوس یوللاریندا تؤرهنهن ایسپاستیک حالی، اساساً، ایکی یوللا یا بیرباشا برونخ سایا ازلهلرینه، یا دا بۇ سیستمین ائففئرئنت سینیر تنزیمینه تأثیر گؤسترمکله آرادان قالدیریرلار. برونخیال آستمانم موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا اوستونلوک داها چوخ حاللاردا برونخلارین ائففئرئنت سینیر تنزیمینه تأثیر گؤسترهن مادّهلره وئریلیر. معلومدور کی، برونخ ازلهلرینین تونوسو عادی حالدا پاراسیمپاتیک ایننئرواسییا ایله تنزیم اوْلونور. برونخلار پراکتیک اولاراق سیمپاتیک ایننئرواسییا آلمیرلار. اودور کی، خولینئرگیک ایننئرواسییانین گوجلهنمهسی برونخوسپاستیک علامتلرله موشاهیده اوْلونور. دیگر طرفدن، برونخلاردا ایننئرواسییا اوْلونمایان- سیناپسخاریجی ۲ آدرئنورئسئپتورلار مؤوجوددور. بۇ تؤرهمهلر قاندا دؤور ائدن و برونخ-آلوئول سیستمینین هومورال تنزیمینده موهوم رول اوینایان بیوگئن آمینلره (ائپینئفرین و س.)، ائلجه ده ائکزوگئن منشألی سیمپاتومیمئتیک مادّهلره قارشی یوکسک هسساسلیق گؤستریر. اودور کی، ائففئرئنت ایننئرواسییا زنجیرینین مووافیق هلقهلرینه تأثیر گؤسترهن فارماکولوژی واسطهلر (خولینوبلوکاتورلار، خصوصاً، آدرئنومیمئتیکلور) برونخوسپاستیک حاللار زامانی ان یاخشی "کوررئکتورلار" حساب اوْلونورلار.
نؤولری[دَییشدیر]
موشاهیدهلر گؤستریر کی، آستما زامانی اوغورلو نتیجهلرین آلینماسی خستلیین یالنیز ائتیولوژی پرینسیپلری و طبیعتی اساس گؤتورولمکله آپاریلان موالیجه فونوندا مۆمکوندور. آستما توتمالارینین میدانا چیخماسینا زمین یارادان فاکتورلارین ائتیولوژی طبیعتینه گؤره خستلیین آللئرگیک (ائکسترینسیک) آستما (تنففوس یوللارینین ایسپازمینی تؤرهدن فاکتورلاردان ۱/۳ آللئرگیک طبیعتلی اولور) و غئیری آللئرگیک (ایدیوسینکرالیک و یا اینترینسیک) آستما اولماقلا ایکی تیپی معین ائدیلیر. آللئرگیک آستمادا اوللر خستهلرین اؤزونده و یا سویکؤکوندن اوْلان شخصلرده رینیت، ائکزئما و س. آللئرگیک خستهلیکلر، ائلجه ده آللئرگیک طبیعتلی دیگر پاتولوگییالارین اوْلدوغو معین ائدیلیر. خستلیین بۇ تیپی، اساساً، اوشاق یاشلاریندا باشلاییر. ایدیوسینکراتیک آستمادا خستهلرین کئچمیشده هانسیسا بیر آللئرگیک لبیتلی خستهلییه توتولدوغو و یا اونا مئییللیلیگی آشکار اوْلونمور. خستلیین بۇ فورماسی، اساساً، اوْرتا یاشلاردا باشلاییر. آستمالی خستهلرین بیر قیسمینده ایسه هم آللئرگیک، هم ده غئیری-آللئرگیک کومپونئنت موشاهیده ائدیلیر. یعنی خستهلیک قاریشیق کومپونئنتله کئچیر. نظره آلماق لازمیدیر کی، بۇ جور خستهلرده خستهلیک ائرکهن یاشلاردا باشلاییرسا، آللئرگیک کومپونئنت اوستونلوک تشکیل ائدیر. هرگاه آستما سوْنراکی یاشلاردا باشلامیشسا، غئیری- آللئرگیک کومپونئنت و یا بۇ ایکی کومپونئنتین قاریشیغی اوستونلوک تشکیل ائدیر. برونخوسپاستیک وضعیتلر و برونخیال آستما زامانی برونخوسپازم تؤرهدن ائکزوگئن عامللره (موختلیف منشألی آللئرگئنلره- توز، کیمیوی مادّهلر، او جملهدن، سویوق هاوا، ایسترئسس و س.) قارشی برونخلارین هیپئررئاکتیولیک حالی تؤرنیر. برونخلارین هیپئررئاکتیولیک حالینا سبب اوْلان اساس ائندوگئن (غئیری آللئرگئن) فاکتور رولونو ایسه، آغجیر و تنففوس یوللارینین ایلتیهابی خستهلیکلری اویناییر. ایلتیهابی پروسئسین اؤزونون فورمالاشماسینا زمین یارادان هللئدیجی عامل ایلتیهاب مئدیاتورلاریدیر (هیستامین، خئموتاکسیک فاکتور، برادیکینین و س.). برونخ ائپیتئل هوجئیرهلری، توسقون هوجئیرهلر، آلوئول ماکروفاقلاری، نئیتروفیللر و س. توخومالاردا عمله گلن بۇ مادّهلرین ایلتیهاب زامانی ایفرازی سۆرعتلنیر. عینی زاماندا برونخوسپاستیک وضعیتلرین باش وئرمهسی و اینکیشافیندا موهوم رول اوینایان ایلتیهابی پروسئسین اؤزو، دیگر ایلتیهاب مئدیاتورلارینین {ماکروفاقلار طرفیندن ایفراز اوْلونان لوکال هورمونلار-اوتاکویدلر اوْلان سیتوکینلر (ته-۲)، لیمفوسیتلر طرفیندن ایفراز اوْلونان سیتوکینلر- ایل (اینتئرلئیکین)-۴، ایل-۵، ایل-۶، ایل-۹، ایل-۱۳، خیموکینلر (خیمواتراکتان سیتوکینلر)، آکتیواتور پروتئین-۱ (آپ-۱)، ترومبوسیتلهیی آکتیولشدیرهن فاکتور و س. } ایندوکسییاسی حالینی دا تؤرهدیر. بۇ مادّهلر دامارلارین کئچیریجیلیینین یوکسلمهسینه، برونخ سئلیکلی قیشالارینین اؤدئمینه، سئلیک ایفرازینین آرتماسینا و بیلاواسیته برونخلانن دارالماسینا سبب اولماقلا، بوتونلوکده برونخوسپاستیک حالی داها دا درینلشدیریرلر. بۇ سببدن، برونخوسپاستیک وضعیتلر و برونخیال آستما زامان یوکسک موالیجوی ائففئکته تأمینات، یالنیز پاتوگئنئتیک مئخانیزم اساس گؤتورولمکله، برونخولیتیک پرئپاراتلارلا یاناشی، هیپوسئنسیبلییئدیجی واسطهلر، ایلتیهابلئیهینه، آللئرگیالئیهینه، ایممونوسوپرئسسیو و س. کیمی درمان مادّهلریندن ایستیفاده ائتمکله آپاریلان کومپلئکس موالیجه تدبیرلری فونوندا مۆمکوندور.
قارشیسی آلینما اصوللاری[دَییشدیر]
پراکتیک تبابتده برونخیال آستما و برونخوسپاستیک وضعیتلرین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا موختلیف کیمیوی قورولوش و تأثیر ایسپئکترلی چوخلو آددا درمان پرئپاراتلاریندان ایستیفاده اوْلونور. بۇ مادّهلری آشاغیداکی شرطی قروپلارا بؤلمک اولار:
- آدرئنومیمئتیک و خولینوبلوکادائدیجی آکتیولییه مالیک مادّهلر
آ) آدرئنومیمئتیک آکتیولییه مالیک مادّهلر ۱)دوز تأثیرلی آدرئنومیمئتیکلر ۱ا) و آدرئنومیمئتیکلر-ائپینئفرین هیدروخلورید ۱ب) ۱ و ۲ آدرئنومیمئتیکلر- ایزوپرئنالین هیدروخلورید ، اورسیپرئنالین سولفات ۱ج) ۲ آدرئنومیمئتیکلر -فئنوتئرول، سالبوتامول، تئربوتالین، ایپرادول (هئکسوپرئنالین) ۲)دولایی تأثیرلی آدرئنومیمئتیکلر (سیمپاتومیمئتیکلر)-ائفئدرین هیدروخلورید، دئفئدرین ب) خولینوبلوکادائدیجی آکتیولییه مالیک مادّهلر (م-خولینوبلوکاتورلار) آتروپین سولفات، پلاتیفیللین هیدروتارترات، مئتاسین، ایپراتروپیوم برومید
- میوتروپ تأثیرلی ایسپازمولیتیکلر قروپوندان اوْلان پرئپاراتلار
تئوفیللین، ائوفیللین، دیپروفیللین
- ایلتیهابلئیهینه و آللئرگیالئیهینه مادّهلر
آ)ایستئروید قورولوشلو ایلتیهابلئیهینه مادّهلر (کورتیکوستئرویدلر) هیدروکورتیزون، پرئدنیزولون، مئتیلپرئدنیزولون، دئکسامئتازون، تریامسینولون، بئکلومئتازون، فلوتیکازون، بودئسونید، مومئتازون ب) آللئرگیالئیهینه مادّهلر کرومولین ناتریوم، نئدوکرومیل، کئتوتیفئن ج)لئیکوتریئن سیستمینه تأثیر گؤسترهن مادّهلر ۱)۵-لیپوکسیگئنازامن اینهیبیتورلاری زیلئوتون ۲)لئیکوتریئن رئسئپتورلاریم بلوکادا ائدن مادّهلر زافیرلوکاست، مونتئلوکاست
- برونخولیتیک آکتیولییه مالیک کومبینه اوْلونموش مادّهلر
بئرودوال، تئوفئدرین، سولوتان، "ائفاتین"آئروزولو، سئرئتید مولتیدیسک آغجیر و تنففوس سیستئمی اورقانلارینین (خصوصاً، برونخلار) فیزیولوژی فونکسییالارینین هومورال تنزیمینده ۲ سوبپوپولیاسییادان اوْلان آدرئنورئسئپتورلار موهوم رول اویناییر. بوتون دیگر نئیرومئدیاتور و یا نئیرومودولیاتور سیستملرین رئسئپتورلاریندان فرقلی اولاراق ۲-آدرئنورئسئپتورلارین اویانماسی لوکالیزاسییا اوْلوندوغو توخوما، عضو و سیستملرین (او جملهدن، برونخلارین) فیزیولوژی فونکسییالارینین لنگیمهسینه سبب اولور. اودور کی، موختلیف منشألی برونخوسپازملارین آرادان قالدیریلماسی اوچون پراکتیک تبابتده ایستیفاده اوْلونان درمان مادّهلری ایچریسینده ۲-آدرئنومیمئتیکلر ان ائففئکتیو و پئرسپئکتیو پرئپاراتلار حساب اوْلونورلار. بۇ مادّهلر برونخلاردا یئرلشهن (سیناپسخاریجی) ۲-آدرئنورئسئپتورلاری اویاتماقلا، گ زولال کومپلئکسینین واسطهچیلیگیله آدئنیلاتسیکلازا فئرمئنتینین مودولیاسییاسینی تؤردیرلر. فئرمئنتین آکتیولیینین دییشمهسی آردیجیل اولاراق سامف-این کمیت ترکیبی و هوجئیرداخیلی فوسفورلاشما پروسئسلرینده مووافیق دییشیکلیکلره سبب اوْلدوغوندان، برونخ سایا ازلهلری بوشالیر و برونخوسپازم علامتلرینی آرادان قالخیر.
بو سیرانین ایزوپرئنالین، سالبوتامول، فئنوتئرول کیمی نمایندهلری اورقانیزمه، اساساً، اینهالیاسیون، ائپینئفرین، ائفئدرین ایسه پارئنتئرال یوللا تعیین اوْلونورلار. معین ائدیلمیشدیر کی، ۲-آدرئنومیمئتیک آکتیولییه مالیک پرئپاراتلار پارالئل اولاراق توسقون هوجئیره و بازوفیللردن ائندوگئن ایسپازم تؤردیجی عامللرین (هیستامین، برادیکینین، سرس-آ و س.) آزاد اوْلونماسی پروسئسینی ده تورموزلاییرلار. طبیعی کی، بۇ دا برونخووبستروکتیو سیمپتومون آرادان قالدیریلماسیندا اهمیتلی رول اوینایان فاکتورلاردان بیریدیر.
برونخولیتیک تأثیر ائففئکتلرینین گوجونه گؤره م-خولینوبلوکاتورلار آدرئنومیمئتیکلردن نزرچارپاجاق درجهده گئری قالیرلار. بونا باخمایاراق، پاراسیمپاتیک سینیر تونوسونون یوکسلمهسیله کئچهن غئیری-آللئرگیک منشألی برونخوسپازملار زامانی م-خولینوبلوکاتورلار یوکسک فارماکولوژی فعاللیق گؤستریرلر. برونخیال آستما زامانی بۇ قروپون آتروپین، پلاتیفیللین، مئتاسین و آترووئنت (ایپراتروپیوم برومید) کیمی نمایندهلریندن ایستیفاده اوْلونور. آترووئنت (اینهالیاسییا حالیندا)، خصوصیله، گوجلو برونخولیتیک ائففئکت تؤرهدیر. او، هئب-i کئچمیر، آدرئنومیمئتیکلرله موقاییسهده تأثیری تدریجهن باشلاییر و ۶ ساعتا قدر داوام ائدیر.
پاراسیمپاتیک ایننئرواسییایا تأثیر گؤسترهن درمان مادّهلری ایچریسینده تیوتروپیوم داها پئرسپئکتیو پرئپارات حساب اوْلونور. تیوتروپیوم، اساساً، م۳ یاریمتیپیندن اوْلان خولینورئسئپتورلاری بلوکادا ائدیر (م۱ خولینورئسئپتورلارلا موقاییسهده ۲،۵ دفعه آرتیق). برونخولیتیک تأثیری ایپراتروپیومدان گوجلو و داها اوزونموددتلیدیر. پرئپاراتین ان یوکسک ائففئکتی ۱،۵-۲ ساعتدان سوْنرا باشلاییر. گونده ۱ دفعه اینهالیاسییا شکلینده (پوروشوک حالیندا، خصوصی ایسپینخالئر اینهالیاتورو واسطهسیله) تعیین اوْلونور. نظره آلماق لازیمدیر کی، خولینوبلوکادائدیجی آکلیولییه مالیک برونخولیتیکلردن ایستیفاده ائتدیکده بۇ مادّهلر برونخیال، توپورجک و دیگر وزلرین سئکرئتور فعالیتینی ضعیفلهده، تاخیکاردییا، آککوموداسییانین پوزولماسی (بو تأثیر مئتاسین، آترووئنت و تیوتروپیومدا ضعیفدیر) و س. کیمی آرزوولونماز علاوه ائففئکتلر تؤرهده بیلرلر.
برونخوسپاستیک حاللارین آرادان قالدیریلماسیندا بیلاواسیته برونخ سایا ازلهلرینه تأثیر گؤسترهن میوتروپ تأثیرلی ایسپازمولیتیکلردن ده بؤیوک موفقیتله ایستیفاده اوْلونور. بۇ قروپا، اساساً، تئوفیللین و ترکیبینده تئوفیللین ساخلایان پرئپاراتلار عایید ائدیلیرلر.
تئوفیللین دیمئتیلکسانتین تؤرهمهسیدیر. برونخولیتیک کیمی کلینیک ائففئکتیولیینه گؤره ۲- آدرئنومیمئتیکلردن گئری قالسا دا، اونلارلا موقاییسهده اساس اوستونلویو، برونخودیلاتاتور تأثیرینه قارشی، حتی، اوزونموادتلی قبولدا بئله تولئرانتلیق حالینین عمله گلمهمهسیدیر. پرئپاراتین آستمالئیهینه تأثیرینین میدانا چیخماسیندا برونخودیلاتاتور تأثیریله یاناشی، ایلتیهابلئیهینه تأثیر خصوصیتلری ده موهوم رول اویناییر (اونون ایلتیهابلئیهینه تأثیری توسقون هوجئیرهلر، بازوفیل لئیکوسیتلر، ائوزینوفیللر و دیگر ایلتیهاب هوجئیرهلری طرفیندن سینتئز و ایفراز اوْلونان ایلتیهاب مئدیاتورلارینی آزالتماسی ایله الاقلندیریلیر)؛ حتی، اکثر تدقیقاتچیلارین قناعتینه گؤره، پرئپاراتین آستمالئیهینه تأثیرینین میدانا چیخماسیندا برونخولیتیک خصوصیتلریله موقاییسهده، ایلتیهابلئیهینه تأثیرینین رولو داها اؤنملیدیر.
تئوفیللینین بۇ ایکی کومپونئنتلی آنتیاسماتیک تأثیرینین مولئکولیار مئخانیزمی بۇ گونه قدر تام آیدینلاشدیریلمامیشدیر. اوللر بئله حساب ائدیردیلر کی، پرئپاراتین آنتیاسماتیک تأثیری برونخ سایا ازلهلری و ایلتیهاب هوجئیرهلرینده آدئنیلاتسیکلازا و قوانیلاتسیکلازا فئرمئنتلرینین آکتیولشمهسی و مووافیق اولاراق سامف و سقمف-این میقداریندا تؤرهنهن دییشیکلیکلرله الاقداردیر. سیکلیک نوکلئوتیدلرین کمیت ترکیبینده تؤرهنهن دییشیکلیکلرده، خصوصاً، هللئدیجی رولو اونلاری هوجئیره داخیلینده پارچالایان فوسفودیئستئرازا (فدئ) فئرمئنتلرینی تئوفیللینین بلوکادا ائتمهسینده گؤروردولر. سیکلیک نوکلئوتیدلر هوجئیره فعالیتینده موهوم رول اوینایان کالیوم ایونلارینین هوجئیرداخیلی اوپتیمال کونسئنتراسییاسینی تنزیملدییندن، تئوفیللینین تعیینی برونخ سایا ازلهلرینین رئلاکساسییاسینا، ائلجه ده ایلتیهاب هوجئیرهلرینده ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئزی و ایفرازینین سوستلشمهسینه سبب اولمالیدیر. باشقا سؤزله، تئوفیللین برونخودیلاتاسییا و ایلتیهابلئیهینه تسیرلر تؤرتمهلیدیر.
فدئ فئرمئنتلری چوخ سایلی ایزوفئرمئنت فورمالاری اوْلان بؤیوک بیر فئرمئنتلر سیستئمیدیر. بونلاردان هوجئیره فونکسییالارینین تنزیمینده ان اساس رولو فدئل-دن فدئ۶-یا قدر آردیجیل نؤمرهلنهن آلتی ایزوفئرمئنت فورماسی اویناییر. تئوفیللین برونخ سایا ازلهلرینده اساس فئرمئنتلر اوْلان فدئ۳ و فدئ۴-او، ائلجه ده ایلتیهاب هوجئیرهلرینین اساس فئرمئنتلری- فدئ۴ و فدئ۶-نی بلوکادا ائدیر. سوْنراکی تدقیقاتلار گؤستردی کی، تئوفیللین فوسفودیئستئرازا فئرمئنتلرینی آنجاق چوخ یوکسک (تئراپئوتیک دوزادان آرتیق) دوزالاردا بلوکادا ائده بیلیر. اودور کی، پرئپاراتین آنتیاسماتیک تأثیرینین مولئکولیار مئخانیزمی حاضردا داها چوخ اونون پورینئرگیک سیستمه گؤستردیی تأثیرله (آدئنوزین رئسئپتورلارینی بلوکادا ائتمهسیله) ایضاح اوْلونور. معلومدور کی، ائندوگئن پورین نوکلئوزیدی اوْلان آدئنوزین، آدئنینین تؤرهمهسی اوْلوب، برونخ، اورک ازلهسی، پئریفئریک اورقانلار و مسس-ده لوکالیزاسییا اوْلونان موختلیف سوبپوپولیاسییالی (آ۱، آ۲ا، آ۲ب و س.) آدئنوزین رئسئپتورلارینین ائندوگئن لیقاندیدیر. او، توخومالاردا لوکال هورمون (اوتاکوید)، پورینئرگیک سینیر لیفلرینده ایسه مئدیاتور فونکسییاسی یئرینه یئتیریر . برونخلاردا لوکالیزاسییا اوْلونان آدئنوزین رئسئپتورلارینین ایستیمولیاسییاسی کسکین برونخوسپازم حالی تؤرهدیر. معین اوْلونموشدور کی، برونخیال آستما زامانی آدئنوزین و اونون آنالوقلاری گوجلو برونخوکونستروکتیو ائففئکتلر تؤرهدن ائندوگئن عامللردن ساییلیرلار. آدئنوزین عینی زاماندا ایلتیهاب هوجئیرهلری مئمبرانیندا لوکالیزاسییا اوْلونان آ۲ب یاریمتیپیندن اوْلان رئسئپتورلاری اویاتماقلا ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئز و ایفرازینی دا آرتیریر. تئوفیللین (ائلجه ده، دیگر مئتیلکسانتینلر) آدئنوزینه اوخشار کیمیوی قورولوشا مالیک اولماقلا، اونون کونکورئنت آنتاقونیستیدیر. اودور کی، مووافیق پاتولوگییالار زامانی آدئنوزین رئسئپتورلارینم ائکزوگئن لیقاندی رولونو یئرینه یئتیرهرک، پورین رئسئپتورلارینی بلوکادا ائدیر و ائندوگئن آدئنوزینین تؤرتدیی ائففئکتلری، او جملهدن، برونخوکونستروکتیو علامتلری آرادان قالدیریر، ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئز و ایفرازینی سوستلشدیریر. بعضی مؤلفلرین فیکرینجه تئوفیللین، همچینین، ائندوگئن آدئنوزینین آزاد اوْلونماسی پروسئسینی ده تورموزلاییر (ماراقلیدیر کی، سون واختلار آپاریلان بعضی ائکسپئریمئنتال و کلینیک تدقیقاتلار تئوفیللینین تأثیر مئخانیزمی حاقینداکی بۇ مولاهیزهلری ده شوبهه آلتینا آلیر: آدئنوزینین اورقانیزمده برونخوسپاستیک دئییل، عکس- برونخولیتیک ائففئکتلر تؤرتمهسی حاقیندا معلوماتلار وئریلیر).
گؤروندویو کیمی، تئوفیللین داها گئنیش تدقیقاتلارین آپاریلماسینا احتیاجی اوْلان چوخ مورککب و اینجه تأثیر مئخانیزمینه مالیک اوْلان بیر مادّهدیر. بونونلا بئله، پرئپاراتین آنتیاسماتیک تأثیر مئخانیزمی حاقیندا مؤوجود مولاهیزه و علمی فیکیرلری اومومیلشدیرهرک آشاغیداکی نتیجهیه گلمک اولار: پرئپاراتین تأثیر مئخانیزمینده هللئدیجی رولو، ائندوگئن آدئنوزینله آنتاقونیست تأثیر خصوصیتی و بۇ آنتاقونیزمین نتیجهسی کیمی هوجئیره و سوبهوجئیروی ایستروکتورلاردا پرئ- و پوستسیناپتیک تؤرهمهلر سوییهسینده مووافیق مولئکولیار مئخانیزملرین ایشه دوشمهسی، ائلجه ده نئیرومئدیاتور و ایممون سیستملرده گئدن جدی کمیت و کئیفیت دییشیکلیکلری اویناییر. بعضی موللیفیرین آلدیغی عکس علمی نتیجهلره (مس. آدئنوزینین برونخولیتیک تأثیری) گلینجه ایسه، بونلارین سببینی چوخ گومان کی، یالنیز مئتیلکسانتین قروپو پرئپاراتلارینا خاص اوْلان فردی تأثیر خصوصیتلرینده آختارماق لازیمدیر. بۇ مولاهیزهلر (مئتیلکسانتین تؤرهمهلرینه خاص اوْلان فردی تأثیر خصوصیتلری) بیزیم پسیخوموتور ایستیمولیاتورلارین مولئکولیار تأثیر مئخانیزمینین اؤیرنیلمهسینه حصر ائدیلمیش چوخیللیک تدقیقاتلاریمیزین نتیجهسی اولاراق، علمی جهتدن اساسلاندیریلمیشدیر
تئوفیللین مسس-نی ایستیموله ائدیر، بئیین دامارلارینی تونوسلاندیریر. دیگر مئلیلکسانتینلر کیمی برونخ سایا ازلهلریله یاناشی، باشقا سایا ازلهلی اورقانلارا دا ایسپازمولیتیک تأثیر گؤستریر. اورکده پوزیتیو اینوتروپ و پوزیتیو خرونوتروپ ائففئکتلر تؤرهدیر. بۇ تأثیرلری ائندوگئن آدئنوزینه آنتاقونیستلیک گؤسترمهسی و بونون نتیجهسی کیمی کاردیومیوسیتلرده سامف-این میقدارینی و جا۲+ ایونلارینین هوجئیرهیه داخیل اولماسینی آرتیرماسی ایله ایضاح اوْلونور.
تئوفیللینی اینهالیاسییا شکلینده داخیله تعیین ائتدیکده ان منفی جهتی تنففوس یوللاری سئلیکلی قیشاسینا قیجیقلاندیریجی تأثیر گؤسترمهسیدیر. اودور کی، آستما خستهلیگی زامانی اوندان اینهالیاسییا شکلینده ایستیفاده اوْلونمور. اورقانیزمه اورال یوللا تعیین ائدیلیر. داخیله تعیین ائدیلدیکده سۆرعتله آبسوربسییایا معروض قالدیغیندان داها چوخ آرزوولونماز علاوه ائففئکتلر تؤرهدیر. اودور کی، پرئپاراتین تابلئت و کاپسول فورمالاریندان دئییل، آنجاق، تدریجهن سورولان اورال درمان فورمالاریندان ایستیفاده اوْلونور. سودا حل اولمادیغی اوچون پرئپاراتین اینیئکسییا فورماسی ائتیلئندیامین مهلولوندا حاضرلانیر. بۇ یوللا حاضرلانان پرئپارات آمینوفیلین آدلانیر. ۱۹۶۰-جی ایللردن باشلایاراق، آستمانین موالیجهسینده اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلونان -آدرئنومیمئتیکلرین و کورتیکوستئرویدلرین کلینیک ایستیفادهیه وسیقه قازانماسی ایله الاقدار اولاراق، تئوفیللیندن ایستیفاده خئیلی درجهده آزالمیشدیر. حاضردا آستما خستهلیگی زامانی یالنیز یاردیمچی درمان واسطهسی کیمی تعیین اوْلونور. تئوفیللینین داها اوزونموددتلی تأثیر گؤسترهن پرئپاراتلاری آلینمیشدیر. بونلارا «تئوبیولونق» تابلئتلری، تئودور، تئوتارد، دوروفیللین رئتارد عایید ائدیلیرلر.
تئوفیللین ترکیبلی پرئپاراتلار ایچریسینده آستما خستهلیگی و برونخوسپاستیک حاللارین فارماکولوژی کوررئکسییاسیندا ان چوخ ایستیفاده اوْلونانی ائوفیللین پرئپاراتیدیر. کیمیوی قورولوشونا گؤره ترکیبی تئوفیللین و ۱،۲ ائتیلئندیامینین (۸۰%-این ۲۰%-ا نیسبتینده) قاریشیغیندان عبارتدیر. بئله حساب ائدیرلر کی، پرئپاراتین برونخولیتیک تأثیر ائففئکتی بیلاواسیته اونون ترکیبینه داخیل اوْلان تئوفیللین کومپونئنتیندن آسیلیدیر. ائتیلئندیامین ایسه، ایسپازمولیتیک تأثیر ائففئکتینین قوتلهنمهسی و پرئپاراتین سودا حل اولماسینی تعمین ائدیر. ائوفیللین اورقانیزمه هم ائنتئرال (آغیزدان، رئکتال)، هم ده پارئنتئرال (ازلداخیلی و وئناداخیلی) یوللارلا تعیین ائدیلیر. پارئنتئرال یئریدیلمه زامام اورکدؤیونمه، آت ائنمهسی، باشگیجللهنمه و س. کیمی علاوه ائففئکتلر میدانا چیخا بیلر. پرئپاراتین ازلداخیلی یئریدیلمهسی آغریلیدیر.
مئتیلکسانتین تؤرهمهلری قروپونون دئمک اولار کی، بوتون نمایندهلری بؤیرک یوماقجیقلاریندا فیلتراسییا پروسئسینی گوجلهندیرمک، بؤیرک کانالجیقلاردا رئابسوربسییا پروسئسینی (نا+، جل- ایونلاری و سویون) سوستلشدیرمک و بؤیرکلرین قان تأمیناتینی آرتیرماقلا سیدیکقوووجو تأثیر تؤردیرلر؛ لاکین دیورئتیکلرله موقاییسهده سیدیکقوووجو تأثیرلری چوخ ضعیف اوْلدوغو اوچون، تیببی پراکتیکادا بۇ مقصدله اونلاردان چوخ نادیر حاللاردا ایستیفاده اوْلونور.
دیپروفیللین کیمیوی قورولوش و فارماکولوژی خصوصیتلرینه گؤره تئوفیللین و ائوفیللینه اوخشار مادّهdir.Teofillinlه موقاییسهده توکسیکی تأثیری آز، ائوفیللینله موقاییسهده توکسیکلیگی چوخ، آکتیولیگی ایسه آز پرئپارات حساب اوْلونور. توخومالارا قیجیقلاندیریجی تأثیر گؤسترمیر. ایستیفادهسینه گؤستریشلر ائوفیللینده اوْلدوغو کیمیدیر. ۲۰۰-۵۰۰ مق دوزالاردا گونده ۳-۴ دفعه اولماقلا اورال یوللا تعیین ائدیلیر. کورس موالیجهسی ۱۰-۲۰ گوندور. لازیم گلرسه ۳-۵ گونلوک فاصیله ایله موالیجه کورسو تکرارلانا بیلر. پرئپارات، همچینین، پارئنتئرال {ا/د- ۱۰%-لی مهلولو ۳ مل (۳۰۰ مق) دوزادا} و (v/د- ۲،۵%-لی مهلولو ۵-۱۰ مل (۱۲۵-۲۵۰ مق) دوزالاردا) یوللا دا تعیین ائدیلیر.
قئید ائتدییمیز کیمی، برونخوسپاستیک حاللارین (خصوصاً، برونخیال آستمانین) پاتوگئنئتیک مئخانیزمینده موهوم رول اوینایان عامللره ایلتیهاب و آلرژیفاکتورلاری عایید ائدیلیر. اکثر حاللاردا آللئرگئنین تیپینین (بیتکیلرین توزو، معین قیدا مادّهلری، درمان پرئپاراتلاری و س.) معین ائدیلمهسی و اونون آرادان قالدیریلماسی ایستیقامتینده گؤرولهن تدبیرلر (آللئرگئنلرله تماسین آرادان قالدیریلماسی و یا ایسپئسیفیک هیپوسئنسیبلیزاسییا)، برونخیال آستما توتمالارینین موالیجه و پروفیلاکتیکاسی باخیمیندان یوکسک نتیجهلر الده ائتمهیه ایمکان وئریر. بزهن آللئرگئنین طبیعتینی معین ائتمک ("گیزلی» آللئرگئن) و یا اونو آرادان قالدیرماق مۆمکون اولمور. اودور کی، برونخیال آستما و دیگر برونخوسپاستیک حاللارین کومپلئکس موالیجهسینده ایلتیهابلئیهینه و آللئرگیالئیهینه درمان مادّهلریندن ده گئنیش ایستیفاده اوْلونور.
کورتیکوستئرویدلر (قلیکوکورتیکویدلر) آستمانین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا بۇ قروپون ان گئنیش ایستیفاده اوْلونان نمایندهلریدیر. اونلارین آستمالئیهینه اساس تأثیر مئخانیزمی، بۇ خستهلیک زامام تنففوس یوللارینین موختلیف برونخوکونستروکتیو تأثیرلره قارشی هیپئراکتیولیینه یول آچان و بعضی تدقیقاتچیلارا گؤره خستلیین پاتوگئنئزینده بیرینجیلی سابب رولونو اوینایان برونخ سئلیکلی قیشالارینداکی ایلتاهابی پروسئسلری آرادان قالدیرماسیدیر. باشقا سؤزله دئسک، قلیکوکورتیکویدلرین ایلتیهابلئیهینه تأثیریدیر. قلیکوکورتیکویدلرین بۇ تأثیرینین اساسیندا آشاغیداکی مئخانیزملر دورور: ایلتیهابلا علاقهلی هوجئیرهلرین گئن ترانسکریپسییاسینین بلوکادا اوْلونماسی، ایلتیهاب مئدیاتورلاری- سیتوکینلرین و خئموکینلرین سینتئزینی تعمین ائدن فئرمئنتلرین، ائلجه ده ایلتیهاب پروستاقلاندینلرین، ترومبوکسان آ۲-نین و لئیکوتریئنلرین عمله گلمهسینده رول اوینایان سیکلووکسیگئنازا-۲ (سوگ-۲) و لیپووکسیگئنازا فئرمئنتلری سینتئزینین سوستلشمهسی. معلومدور کی، ایلتیهابی پروسئس زامام پرویلتیهابی سیتوکینلر ایلتیهاب هوجئیرهلرینده آپ-۱ (پروتئین ۱-این آکتیواتورو) و دیگر ترانسکریپسییا فاکتورلارینی آکتیولشدیرهرک، ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئزینی (ائکسپرئسیاسینی) آرتیریرلار. قلیکوکورتیکویدلرین تعیینی فونوندا آکتیولشهن قلیکوکورتیکوید رئسئپتور (قر) پروتئینی ایسه، آپ-۱ و دیگر ترانسکریپسییا فاکتورو اوْلان پروتئینلر ایله ایناکتیو پروتئین-پروتئین کومپلئکسی عمله گتیرهرک ایلتیهاب مئدیاتورلارینین سینتئزینی بلوکادا ائدیرلر. قلیکوکورتیکویدلرین ایلتیهابلئیهینه تأثیرینین میدانا چیخماسیندا هدف رولونو، اساساً، آپ-۱ اوینادیغینا گؤره، توخومالاردا اونون میقدارینین حددن آرتیق چوخ اولماسی دا کورتیکوستئرویدلره رئزیستئنتلیک (ایستئروید رئزیستئنتلیگی) حالینین یارانماسینا سبب اولا بیلیر. دیگر طرفدن، قلیکوکورتیکویدلر سئلیکلی قیشالارداکی اؤدئمی آزالدیر، برونخ سایا ازلهلریندهکی ۲-آدرئنورئسئپتورلارین کاتئخولامینلره قارشی هسساسلیغینی آرتیریر. اونلار بۇ رئسئپتورلارین -آدرئنومیمئتیک درمان مادّهلرینه قارشی تؤرهنه بیلهجک تولئرانتلیق حالینین دا قارشیسینی آلیر و پارالئل اولاراق ائپینئفرین و نورئپینئفرینین ائکسترانئیرونال اودولماسینی بلوکادا ائدیرلر. قلیکوکورتیکویدلرین تأثیر ایسپئکترینه خاص اوْلان بۇ خصوصیتلرین مجموی سون نتیجهده تنففوس یوللاری سایا ازلهلرینین هیپئراکتیولیینی آزالدیر و آستمالئیهینه تأثیرین میدانا چیخماسینا سبب اولور. بۇ پرئپاراتلارین برونخودیلاتاتور تأثیری یوخدور و آنتیاسماتیک تأثیرلری موالیجه مودده- تینده تدریجهن میدانا چیخیر. قلیکوکورتیکویدلرین بعضیلری (مس. بئکلومئتازون، بودئسونید، فلوتیکازون و مومئتازون) اورقانیزمه آئروزول حالیندا اینهالیاسییا شکلینده، بعضیلری (مس. پرئدنیزولون، مئتیلپرئدنیزولون و س.) ایسه اورال و پارئنتئرال یوللا تعیین اوْلونورلار. بئکلومئتازون دیپروپیونات گوجلو تأثیرلی کورتیکوستئروید اوْلان و سیستم تأثیرلی مادّه کیمی ایستیفاده اوْلونان بئتامئتازونون خلورلو آنالوقونون دیپروپیونات ائفیریدیر. کیمیوی قورولوشوندا اوْلان بۇ ایستروکتور دییشیکلیگی اونون لیپوفیللیینی و تأثیر گوجونو آرتیریر، اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلوندوقدا برونخ سئلیکلی قیشاسینا یاخشی نفوذ ائتمهسینه شرایط یارادیر. اورقانیزمه اینهالیاسییا شکلینده آئروزول و یا پوروشوک حالیندا تعیین اوْلونور. پرئپاراتین ایستیفادهسی زامانی آغیزدا قورولوق، بوغاز آغریسی، دیسفونییا و اورال کاندیدیوز کیمی علاوه ائففئکتلر باش وئره بیلر (اینهالیاسییادان درحال سوْنرا قارقارا ائتمکله آغیز بوشلوغونون تمیزلهنمهسی، بۇ علاوه ائففئکتلرین خئیلی درجهده قارشیسینی آلیر).
فلوتیکازون، بودئسونید و مومئتازون پرئپاراتلاری دا یوکسک لیپوفیللیک خصوصیتینه مالیک اوْلدوقلاری اوچون برونخ سئلیکلی قیشالارینا آکتیو شکیلده نفوذ ائتمک قابیلیتینه مالیکدیرلر. هر اوچ پرئپارات اورقانیزمه اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلونور. بۇ مقصدله فلوتیکازون و بودئسونیدین آئروزول و پوروشوکوندان، مومئتازونون ایسه یالنیز پوروشوک درمان فورماسیندان ایستیفاده اوْلونور.
موالیجهسی[دَییشدیر]
آستما خستهلیگی زامانی آللئرگیالئیهینه درمان مادّهلری ایچریسینده اوستونلویو، داها چوخ حاللاردا هیستامین و دیگر آلرژیو ایلتیهاب مئدیاتورلارینم آزاد اولماسیم بلوکادا ائدن پرئپاراتلارا (کرومولین ناتریوم، نئدوکرومیل ناتریوم و کئتوتیفئن کیمی) وئریرلر. کرومولین ناتریوم سینتئتیک مادّهدیر. سودا یاخشی حل اولور، لاکین مده-باغیرساق تراکتیندان پیس سورولور. پرئپاراتین برونخلارین سئلیکلی قیشاسما تروپلوغو یوکسکدیر. برونخ سئلیکلی قیشاسینا یاخشی نفوذ ائدیر و بورادان آبسوربسییا ائدیلیر. اورقانیزمده مئتابولیزمه معروض قالمیر، مده-باغیرساق تراکتی و بؤیرکلردن دییشیلممیش شکیلده خاریج اولور. آستمالئیهینه تأثیری تئوفیللیندن ضعیف اولسا دا، اونونلا موقاییسهده علاوه ائففئکتلری و توکسیکلیینین آز اولماسی پرئپاراتین اساس اوستونلویو ساییلیر. آللئرگیک منشألی آستما زامانی، خصوصاً، اوشاقلاردا، توتمالارین قارشیسینی چوخ ائففئکتیو شکیلده آلیر. ایدیوسینکراتیک (غئیری-آللئرگیک) آستمادا تأثیری ضعیفدیر. ایلین فسیللریله باغلی میدانا چیخان مؤوسیمی آستما زامانی و یا خستلیین برونخیتله موشاهیده اوْلوندوغو حاللاردا تأثیر گؤسترمیر. تأثیری ضعیف اوْلدوغونا گؤره آستمانین پروفیلاکتیکاسی ایستیقامتینده ۲- آدرئنومیمئتیکلر و یا قلیکوکورتیکویدلرله آپاریلان موالیجه زامانی اوندان یاردیمچی درمان مادّهسی کیمی ایستیفاده اوْلونور. بۇ حالدا کومپلئکس موالیجهیه کرومولینین علاوه اوْلونماسی، ۲-آدرئنومیمئتیکلر و یا قلیکوکورتیکویدلرین ایستیفاده دوزاسینی آزالتماغا ایمکان وئریر.
آستما توتمالارینین پروفیلاکتیکاسیندا داخیله اینهالیاسییا شکلینده آئروزول (۱۰ مق دوزادا گونده ۴ دفعه) و یا پوروشوک (۲۰ مق گلیندو ۴-۸ دفعه) حالیندا تعیین اوْلونور. اونون مهلول شکلینده اینهالیاسییا یولو ایله (نئبولایزئرلو) تعیین اوْلونان پرئپاراتی دا واردیر. آستمالئیهینه تأثیری بیر نئچه هفته قبول ائتدیکدون سوْنرا میدانا چیخیر. اودور کی، پرئپاراتین ائففئکتیولیگی ۳-۴ هفتهلیک موالیجهدن سوْنرا قیمتلندیریلمهلیدیر. دیگر آنتیاسماتیک مادّهلرله موقاییسهده جدی علاوه ائففئکتلری یوخدور. بزهن لوکال و یا یاییلمیش دئراماتیت، میوزیت و اونون نتیجهسی کیمی آیاقلاردا آغری تؤرهده بیلر. اینهالیاسییاسی برونخوسپازما سبب اولا بیلر. اودور کی، کرومولینین اینهالیاسییاسیندان بیر نئچه دقیقه اول سالبوتامول و یا تئربوتالین کیمی برونخودیلاتاتورلارین اینهالیاسییاسی توصیه ائدیلیر.
نئدوکرومیل بۇ قروپون یئنی نمایندهسیدیر. پرئپاراتین آللئرگییا- علیهینه تأثیریله یاناشی، ایلتیهابلئیهینه تأثیری ده واردیر. توسقون هوجئیرهلرین هم آللئرگیک، هم ده غئیری-آللئرگیک ایستیموللارا قارشی رئاکسییاسینی سوستلشدیریر. کرومولیندن فرقلی اولاراق، یاشلی آستماتیکلرده و غئیری-آللئرگیک طبیعتلی آستما زامانی دا تئراپئوتیک ائففئکت تؤرهدیر. داخیله اینهالیاسییا شکلینده (آئروزول حالیندا) تعیین ائدیلیر (آستما توتمالارینم پروفیلاکتیکاسی اوچون ۲-۴ مق دوزادا گونده ۲-۴ دفعه). اونون نازال ایسپرئی و اوفتالمیک مهلولوندان مووافیق اولاراق آللئرگیک رینیت و آللئرگیک کونیوکتیویت زامانی دا ایستیفاده اوْلونور. ان چوخ موشاهیده اوْلونان علاوه ائففئکتی آغیزدا خوشا گلمهیهن داد هیسسی تؤرتمهسیدیر.
کئتوتیفئنین آللئرگیالئیهینه ائففئکتیله یاناشی، آنتیهیستامینئرگیک تأثیر خصوصیتلری ده واردیر. ۱-۲ مق دوزادا گونده ۲ دفعه اولماقلا داخیله تعیین ائدیلیر. گوجلو سئداتیو ائففئکت تؤرتدیی حاللاردا، ایستیفاده دوزاسینین بؤیوک حیسهسی آخشام ساعتلاریندا وئریلمهلیدیر. آغیزدا قورولوق، سئداتیو ائففئکت و سوستلوک کیمی علاوه ائففئکتلر تؤرهده بیلر. پرئپاراتین اوزونموددتلی قبولو بدهن چکیسینی آرتیرا بیلیر.
برونخیال آستما و برونخوسپاستیک کومپونئنتله کئچهن دیگر آغجیر و تنففوس یولو خستهلیکلرینین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا ایستیفاده اوْلونان درمان مادّهلری ایچریسینده، سون ایللر، لئیکوتریئن سیستمینه تأثیر گؤسترهن پرئپاراتلارا قارشی ماراق، خصوصیله، آرتماقدادیر. ایلتیهابی و آللئرگیک پروسئسلرین عمله گلمهسی و اینکیشافیندا چوخ موهوم رول اوینایان لئیکوتریئنلر اورقانیزمده آراخیدون تورشوسوندان سینتئز اوْلونور. ۵- لیپوکسیگئنازا بۇ پروسئسده موهوم رول اوینایان فئرمئنتلردن بیریدیر. اودور کی، ۵-لیپوکسیگئنازا فئرمئنتینین اینهیبیتورلاری (زیلئوتون)، ائلجه ده لئیکوتریئن رئسئپتورلارینی بلوکادا ائدون مادّهلر (زافیرلوکاست، مونتئلوکاست) یوکسک ایلتیهابلئیهینه و برونخولیتیک پرئپاراتلار حساب اوْلونورلار.
زیلئییتونون تأثیر مئخانیزمی ۵-لیپوکسیگئنازا فئرمئنتینین بلوکاداسینین نتیجهسی کیمی توخومالاردا اوتاکوید (لوکال هورمون) فونکسییاسی یئرینه یئتیرهن لئیکوتریئنلرین (لت)- مووافیق اولاراق لتب۴، لتج۴، لتد۴ و لتئ۴-اون سینتئزینین آزالماسی ایله ایضاح اوْلونور. زافیرلوکاست و مونتئلوکاست لتد۴ و لتئ۴-اون برونخ سایا ازلهلری و کاپیلیار ائندوتئلینده لوکالیزاسییا اوْلونان رئسئپتورلارمی کونکورئنت آنتاقونیزم پرینسیپیله بلوکادا ائدیرلر. بۇ رئسئپتورلار سیسلتی (دیگر آدییلا لتد۴ / لتئ۴ رئسئپتورلار) رئسئپتورلار آدلاندیریلیرلار. اونلارین بلوکاداسی مووافیق لئیکوتریئنلرین بۇ رئسئپتورلارا تأثیرینی آرادان قالدیردیغی اوچون، برونخ دیوارینداکی ایلتیهابی پروسئس و برونخوکونستروکسییا علامتلری سوستلشیر، ایلتیهابلئیهینه و برونخودیلاتاتور تأثیر میدانا چیخیر. لئیکوتریئن سیسلئمینه تأثیر گؤسترهن پرئپاراتلارین آستمالئیهینه تأثیری اینهالیاسییا شکلینده تعیین اوْلونان کورتیکوستئرویدلر و ۲-آدرئنومیمئتیکلردن ضعیفدیر. کسکین آستما توتمالاری زامانی اونلاردان ایستیفاده اوْلونمور، اساساً، خستلیین یونگول فورمالاریندا تعیین اوْلونورلار. آستمانین آغیر فورمالاریندا کورتیکوستئرویدلر و ۲-آدرئنومیمئتیکلرله بیرلیکده ایستیفاده اوْلونورلار. بۇ ایکی قروپ پرئپاراتلارین (زیلئوتون + زافیرلوکاست و یا مونتئلوکاست) کومبینه اوْلونماسی آدیتیو تأثیر پرینسیپیله بیر-بیرینین آستمالئیهینه تأثیرینی قوووتلندیریر.
زیلئوتون گونده ۴ دفعه، ۶۰۰ مق دوزادا داخیله تعیین اوْلونور (۶-۱۴ یاشلار آراسینداکی اوشاقلارا بۇ دوزانین یاریسی وئریلمهلیدیر). ۱،۸-۲،۵ ساعت- دان سوْنرا قان پلازماسیندا ان یوکسک قاتیلیقدا توپلانیر. اورقانیزمدن مئتابولیتلر شکلینده، اساساً، بؤیرکلر واسطهسیله (۹۰-۹۵%-i) خاریج اولور. دیسپئپتیک پوزغونلوقلار، تئمپئراتورون یوکسلمهسی، میالگییا، باش آغریسی، باشگیجللهنمه، یوخولولوق و س. کیمی علاوه ائففئکتلر تؤرهده بیلیر.
مونتئلوکسات گونده ۱ دفعه یاتمازدان اول ۱۰ مق دوزادا داخیله تعیین اوْلونور. قبول اوْلونان پرئپاراتین ۷۵%-i باغیرساقلاردا آبسوربسییا پروسئسینه معروض قالیر. زافیرلوکاست پرئپاراتیندان فرقلی اولاراق قیدا کوتلهسی اونون سورولماسی پروسئسینه تأثیر گؤسترمیر.
بئرودوال کومبینه اوْلونموش پرئپارات اوْلوب،ترکیبینه ۲-آدرئنومیمئتیک-فئنوتئرول و خولینوبلوکاتور-آترووئنت داخیلدیر. آئروزول حالیندا بوراخیلیr.Bronxial آستما خستلیینین موالیجه و پروفیلاکتیکاسیندا گئنیش ایستیفاده اوْلونور.
تئوفئدرین، سولوتان و «ائفاتین» آئروزولو دا مورککب ترکیبلی کومبینه اوْلونموش درمان مادّهلری اوْلوب، بوغولما و تنففوسون چتینلشمهسیله کئچهن برونخوسپاستیک سیندروملو آغجیر و تنففوس یولو خستهلیکلرینده ایستیفاده olunurlar.Bu قروپون دیگر نمایندهسی سئرئتید مولتیدیسک-آدرئنومیمئتیک سالمئتئرول ایله سئچیجی یئرلی تأثیره مالیک اوْلان قلیکوکورتیکوید فلوتیکازون پروپیوناتین کومبینه اوْلونموش پرئپاراتیدیr.Bronxial آستمانین موالیجهسینده پوروشوک حالیندا ایستیفاده اوْلونور.


text:
کولت. آذ کولیس-ا ایستینادا ادبیات اوزره نوبئل مکافاتی آلان عرب یازیچی نجیب محفوظون «اوشاقلارین جننتی» حکایهسینی تقدیم ائدیر.
- آتا...
- نه اولوب؟
- رفیقم نادیا و من همیشه بیرلیکدییک.
- بو یاخشیدی، منیم بالام.
- درسده، تنفسده، یئمکخانادا...
- اعلا. او، چوخ یاخشی و تربییهلی قیزدی.
- اما «اللهین قانونلاری» درسینده بیز آیری-آیری صینیفلرده اوتوروروق...
آتا توخوماقلا مشغول اولان آنایا باخدی و اونون گولومسدیینی گؤردو. اؤزو ده گولومسهیهرک دئدی:
- بو کی، آنجاق «اللهین قانونلاری» درسیندهدی.
- نیه بئله اولور، آتا؟
- چونکی، سن آیری ایمانداسان، او آیری.
- نئجه؟
- سن مسلمانسان، او خریستیان.
- نیه، آتا؟
- سن هله بالاجاسان. بونو بؤیوینده آنلایاجاقسان.
- من آرتیق بؤیویم.
- یوخ، منیم بالام. سن هله بالاجاسان.
- من نیه مسلمانام؟
هه... معاصر تربییه اصوللاریندان کنارا چیخماماق اوچون صبیر ائتمهلی و احتیاطلا دانیشمالیسان.
- سنین آتان موسلماندی، آنان دا. سن ده بونا گؤره موسلمانسان.
- بس نادیا؟
- اونون آتاسی دا، آناسی دا خریستیاندی. اونا گؤره او دا خریستیاندی.
- اونا گؤره کی، اونون آتاسی عینک تاخیر؟
- یوخ، ائینیین بورا دخلی یوخدو. سادهجه اونون باباسی دا خریستیان اولوب.
او، اوزاق اجدادلاری سادالاماغی و بو یوللا قیزینی بئزدیرمیی، نهایت قیزین مؤضوعنو دییشجیینی دوشوندو. اما قیز سوروشدو:
- بس هانسی یاخشیدی- مسلمان اولماق، یوخسا خریستیان؟
بیر آز دوشونن آتا جاواب وئردی:
- هر ایکیسی یاخشیدی.
- آخی هانسیسا داها یاخشی اولمالیدی.
- هر ایکی دین یاخشیدی.
- بلکه، نادیا ایله آیریلماماق اوچون من ده خریستیان اولوم؟
- یوخ، قیزیم. بو ممکون دئییل. هر کس اؤز والیدینلرینین دینینی قورویوب ساخلامالیدی.
- آخی نیه؟
...حقیقتا ده معاصر تربییه آسان ایش دئییل!
- بلکه سن بو سواللاری بؤیویندن سونرا وئرهسن؟
- یوخ، آتا.
- یاخشی. سن دبین نه اولدوغونو بیلیرسن؟ باخ، بیریسی بیر دبله آیاقلاشیر، دیگری باشقا دبله. مسلمان اولماق معاصرلیکدی، ان سونونجو دبدی. بونا گؤره ده سن مسلمان اولاراق قالمالیسان.
- دئمک نادیا کهنه دبلیدی؟ دئیهسن، او، هارداسا سهو ائدیب. ایندی نئجه ائتملی؟
- بو زوق مسئلهسیدی. اما هر کس اؤز والیدینلرینین دینینه سیتاییش ائتملیدی.
- اولار من نادیایا دئییم کی، او کهنه دبلیدی؟
- هر بیر دین یاخشیدی-آتا تلسیک علاوه ائتدی-مسلمانلار دا، خریستیانلار دا عینی اللها عبادت ائدیر.
- بس نیه اونلار فرقلی اوتاقلاردا عبادت ائدیر؟
- چونکی هر کس اؤز بیلدیی کیمی عبادت ائدیر.
- نئجه یعنی اؤز بیلدیی کیمی؟
- بونو گلن و یا اوندان سونراکی ایل بیلهجکسن. هلهلیک بو قدرینی بیل کی، مسلمانلار دا، خریستیانلار دا اللها اعتیقاد ائدیر.
- بس الله کیمدی؟
بوردا آرتیق آتا اؤزونو ایتیردی. ساکیتلیینی قوروماغا چالیشاراق سوروشدو.
- بس مکتبده معلمه بو حاقدا نه دئییر؟
- او، قوراندان سوره اوخودو. بیزسه ازبرلدیک. اما من هئچ نه آنلامادیم. الله کیمدی، آتا؟
- او، دونیاداکی هر شئیین یارادیجیسیدی.
- هر شئیین؟
- هه، هر شئیین.
- بس یارادیجی ندیر؟
- یعنی هر شیی او یارادیب.
- نئجه یارادیب؟
- اؤزونون عظمتی ایله.
- بس او هاردا یاشاییر؟
- دونیانین هر یئرینده.
- بس دونیا وار اولمایاندا هاردا یاشاییب؟
- یوخاریدا، گؤیده.
- سمادا؟
- هه.
- من اونو گؤرمک ایستییرم.
- بو مومکون دئییل.
- حتی تلویزوردا دا؟
- حتی تلویزوردا دا.
- اونو هئچ کیم گؤرمهییب؟
- هئچ کیم.
- بس سن هاردان بیلیرسن کی، او گؤیدهدی؟
- چونکی بو بئلدیر.
- بس اونون گؤیلرده اولدوغونو ایلک دفعه کیم بیلیب؟
- پیغمبرلر.
- پیغمبرلر؟
- هه. مثلاً، محمد پیغمبر.
- بس او، بونو هاردان بیلیب؟
- اؤزونون خصوصی گوجو سایهسینده.
- اونون گؤزلری چوخ یاخشی گؤروردو، هه؟
- هه.
- نیه، آتا؟
- چونکی الله اونو بئله یارادیب.
- نیه آخی؟
کیشی قالان صبرینی ده ایتیرهرک جاواب وئردی:
- چونکی او، ائتمک ایستدیی هر شئیی ائده بیلیر.
- او نئجهدیر کی؟
- چوخ قودرتلی، چوخ گوجلو، هر شئیی باجاران.
- سنین کیمی. هه، آتا؟
گولمیینی گوجله ساخلادی.
- اونون تایی-برابری یوخدو.
- بس نیه گؤیده یاشاییر؟
- چونکی یئر اونون اوچون کیچیکدیر.
قیز بیر آز دوشونوب دئدی:
- اما نادیا دئییر کی، او یئرده یاشاییب.
- چونکی او، یئرده باش وئرهن هر شئیی بیلیر.
- نادیا هم ده دئییر کی، اونو اؤلدوروبلر...
- یوخ بالاجا. اونلار ائله دوشونوردو کی، اونو اؤلدوروبلر. اما او ساغدیر، یاشاییر.
- اوندا بابام دا ساغدی، هه؟
- یوخ، او حقیقتا اؤلوب.
- نیه؟
- خسته ایدی، اونا گؤره.
- باجیم دا خستدی. او دا اؤلجک؟
او، آروادینین غضبلی باخیشلارینی اؤز اوزرینده حس ائدرک آلنینی قیریشدیردی.
- یوخ، اللهین کمکی ایله او، ساغالاجاق.
- بس بابام نیه اؤلدو؟
- او، خسته و قوجا ایدی.
- سن ده خستلنمیشدین و قوجاسان. سن نیه اؤلمدین؟
آنا قیزا آجیقلاندی. هئچ نه درک ائتمهین قیز بوندان اؤزونو ایتیردی. ترددودله گاه آناسینا، گاه آتاسینا باخدی.
- بیزیم اؤلوموموز اللهین ایختیاریندادیر. او، نه زامان ایستهسه، اوندا دا، اؤلجییک. -نهایت آتا جاواب وئردی.
- بس او، نیه بیزیم اؤلوموموزو ایستییر؟
- هر شئی اونون حکمو ایله باش وئریر.
- بس اؤلوم یاخشییدی؟
- یوخ منیم بالام.
- بس نیه الله پیسلیک ائدیر؟
- پیسلیک دئییل. اگر الله لازیم بیلیرسه، دئمهلی اینسانلار اؤلمهلیدی.
- آخی اؤزون دئدین کی، اؤلوم پیسدی؟
- من سهو ائتدیم، بالاجا.
- بس نیه سنه "اؤلجکسهن" دئینده آنام آجیقلاندی؟
- چونکو الله هله بونو ایستمیر. ایستمیرسه، بیز ده بونو دیله گتیرمملیگیک.
- بس نه واخت ایستهیجک؟
- او بیزی بو دونیایا گؤندریر، لازیمی واختدا ایسه بوردان آپاریر.
- نیه؟
- بیزیم بو دونیادان گئدنه قدر یاخشیلیق ائده بیلمییمیز اوچون.
- بس نیه بوردا قالا بیلمریک؟
- اگر اینسانلار دونیانی ترک ائتمهسهلر، باشقا اینسانلارا یاشاماق اوچون یئر چاتماز.
- بوتون یاخشی شئیلر بو دونیادا قالاجاق؟
- بیز داها یاخشی شئیلرین اولدوغو داها یاخشی یئره گئدجییک.
- هارا؟
- یوخاری، گؤیلره.
- اللهین یانینا؟
- هه.
- اونو گؤرجییک؟
- هه.
- بو یاخشیدی؟
- البته.
- ائله بونا گؤره ده بیز گئتملیگیک، هه؟
- اما هله بیز ائده بیلجییمیز قدر یاخشیلیق ائتممیشیک.
- بس بابام ائتمیشدی؟
- هه.
- او، نه ائتمیشدی؟
- ائو تیکمیش، باغ سالمیشدی.
- بس عمیم اوغلو توتو نه ائتمیشدی؟
آتا اومیدسیز باخیشلارینی آنایا طرف چئویررک یاردیم ایستدی. سونرا ایسه دئدی:
- گئتمزدن اول او دا بالاجا بیر ائوجیک تیکمیشدی.
- بس قونشوموزون اوغلو لولو؟ منی دؤیور، هئچ بیر یاخشیلیق ائتمیر.
- او، دجلدی.
- او دا اؤلجک؟
- اللهین ایستیی اولدوغو زامان اؤلجک.
- اما او، هئچ بیر یاخشیلیق ائتمهییب.
- هامی اؤلور. کیم یاخشیلیق ائدیبسه، اللهین یانینا گئدیر، پیسلیک ائدنلر تونقالدا یانیر.
او، کؤکسونو اؤتوردو، بیر قدر سوسدو. آتا ایسه اؤزونو تمامیله اوزگون حس ائدیردی. گؤرسن او، قیزینین سواللارینی دوزگون جاوابلاندیریردی؟ بو زامان قیز یئنیدن دیللندی:
- من همیشه نادیا ایله بیر یئرده اولماق ایستییرم.
اونون تعجبله باخدیغینی گؤروب ایضاح ائتدی:
- حتی «اللهین قانونلاری» درسینده ده.
او، برکدن قهقهه چکدی. آنا دا گولدو.
- هئچ واخت آغلیما گلمزدی کی اوشاقلارلا بو جور مؤوضولاری مذاکیره ائتمک اولار.
آروادی جاوابیندا:
- قیزیمیز بؤیودوکده، سن اونا بوتون شوبههلرینی دئیه بیلرسن.
او، جلد آروادینا طرف چئوریلیب بونو جدی، یوخسا زارافاتلا دئدیینی آنلاماغا چالیشدی. لاکین، قادین یئنیدن توخوماقلا مشغول ایدی.
روس دیلیندن ترجمه: خاطره نورگول


text:
بو گون بؤیوک بستکار، جاز-موغام اوسلوبونون بانیسی واقیف موصطفی زادنین آنیم گونودور.
آخار. آز خاطیرلادیر کی، او، ۱۹۴۰-جی ایل مارتین ۱۶-دا باکیدا آنادان اولوب. ۱۹۶۳-جو ایلده آسف زئیناللی آدینا باکی موسیقی کاللئجینی بیتیریب، باکی موسیقی آکادئمییاسینا قبول اولوب. ائله همین واختدان مشهورلاشماغا باشلایان واقیف کیچیک کونسئرتلر وئریر، کلوبلاردا چیخیش ائدیردی.
۱۹۶۴-جو ایلدهن «اورئرو» آنسامبلینا، «قافقاز» جاز اوچلویونه، «لئیلی» و «سئویل» قادین ووکال اینسترومئنتال و «موغام» اینسترومئنتال آنسامبللارینا رهبرلیک ائدیب. واقیف مصطفی زاده بئین الخالق جاز موسابیقهلری و فئستیواللارینین (تاللین-۶۶، تیفلیس-۷۸، مونتئ-کارلو) قالیبی اولوب.
۱۹۷۸-جی ایلده موناکودا قئیری-عادی شرطلرله یئنی فئستیوال کئچیریلیر. بو فئستیوالین شرطلرینه گؤره، اثرین مؤلفی، ایفاچیسی و اؤلکهسی گیزلی ساخلانیلمالی ایدی. فئستیوال باشا چاتدیقدان سونرا یوزلرله نامعلوم آد ایچریسیندن بیزه دوغما آد چکیلیر: «آذربایجان، واقیف مصطفی زاده». بئلهلیکله، واقیف موناکو جاز فئستیوالیندان وطنه «آغ رویال» موکافاتی ایله قاییدیر.
۳۹ ایللیک عؤمرونده بؤیوک اوغورلارا ایمضا آتان، بؤیوک ایشلر گؤرهن واقیف مصطفی زاده ۱۹۷۹-جو ایلده آذربایجانین امکدار اینجه صنعت خادیمی آدینا، ۱۹۸۲-جی ایلده ایسه اؤلوموندن سونرا آذربایجان دؤولت موکافاتینا لاییق گؤرولوب.
واقیف مصطفی زاده آذربایجان یئنی جاز فیکرینین تاسیسچیسیدیر. او، آذربایجان موسیقیسینین، موغامین کلاسسیک آمئریکان جاز موسیقیسی ایله سینتئزینی یارادیب. حیات یولداشی ائلیزا مصطفی زاده آذربایجاندا پئشکار جاز-موغام طرزینده اوخویان ایلک قادیندیر. حاضردا صنعتکارین قیزی عزیزه مصطفی زاده آتاسینین صنعتینی داوام ائتدیریر.
قئید ائدک کی، واقیف مصطفی زاده ۱۹۷۹-جو ایل دئکابرین ۱۶-دا داشکندده کونسئرت زامانی اورک توتماسیندان وفات ائدیب.


text:
محمدحسین مبین
سیّد محمدحسین مُبَیِّن تخلص آدی ایله شیمشک و یا دوْکتور محمدحسین مبین (دوْغوم: ۱۳۰۶-جی ایل آذر آیی نین ۱۳-و، تبریز - اؤلوم: ۱۳۹۴-جو ایل مهر آیی نین ۶-سی تبریز) شاعیر، یازیچی و طبیب، ایران جوْذامیلرین آتاسی.[۲][۳]
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
۱۹۲۷- جی ایلده تبریزین چرنداب محله سینده آنادان اوْلان محمدحسین مبین ایلک تحصیلی تبریزین معرفت اوْخولو، اوْرتا مکتبی کرمان شهرینین اوْ زامانی پهلوی مدرسه سینده اوْخویوب سوْنرا تبریز شهرینه قاییداراق دیپلم مدرکین فردوسی مدرسه سیندن آلدی. ۱۳۲۸-جی ایلده تبریزین طیب تبریز طیب بیلیم یوردوندا تحصیله باشلاییب ۱۳۳۴-جی ایل ۲۸ یاشیندا اوْلاراق تبریز طیب بیلیم یوردونو بیتیریب ۱۳۴۱-جی ایلدن (۱۹۶۲-جی میلادی ایل) اۇلوسلار آراسی ساغلیق تشکیلاتینین مالیهسی ایله ایسپانیا، پورتغال، نیجریه و مالی ؤلتلرینده طیب تحصیلینی تکمیللشدیردی. وطنه دؤندوکدن سوْنرا تبریز یاخینلیغینداکی باباباغی منطقهسینین چؤللو-بیابانیندا ۱۹۳۳-جو ایلده یارادیلمیش جوْذام خستهخاناسیندا دوْکتور اوْلان خانیمی ایله بیرلیکده باشچیلیق ائتدی. محمدحسین مبین ۸۸ یاشیندا مهر آیینین آلتیسی دوشنبه گونو تبریز شهرینده حیاتا گؤز یومموش بیر گۆن سوْنرا دوغدوغو شهرده تورپاغا تاپشیریلیب.[۴][۵][۶][۷]
اثرلری[دَییشدیر]
- عاشیقلار (مقدمهای بر کتاب آذربایجان عاشیقلاری) (۱۳۶۳)
- به یاد شهریار (سوگواره و سوگنامهها) (۱۳۶۸)
- قانلی چیچکلر (۱۳۶۹)
- قاپیمیز آچیلیرگونشه ساری (مقدمهای بر کتاب شعر ذوالفقار کمالی) (۱۳۶۹)
- سخنان عارفانه و نصایح حکیمانه نظامی گنجوی (۱۳۷۰)
- شیطان در شعر شهریار (گامی در راستای شهریار شناسی) (۱۳۷۰)
- آچیل چتریم آچیل (اوشاقلار ادبیاتی "۱") (۱۳۷۴)
- گل باهاریم گل (اوشاقلارادبیاتی "۲") (۱۳۷۸)
- قوش یوواسی (اوشاقلار ادبیاتی "۳") (۱۳۷۸)
- تبریز گنجه نهفته در بسته تاریخ (۱۳۷۸)
- جذاملی سارای (۱۳۸۰)
شعرلر و قطعه لر[دَییشدیر]
- «حماسه خونین انقلاب اسلامی»
- «آی بالام باغدا ناوار»
- «رسامین قلمینده طبیعت جانلانیر».[۸]
تخلصی[دَییشدیر]
محمدحسین مبین شعرلرینده شیمشک آدین تخلصو اۆچون سئچمیشدی.[۲]
آغیرلاما[دَییشدیر]
۱۳۹۱-جی ایلین بهمن آیی نین ۸-ده، اۇلوسلار آراسی جوْذامی گۆنونده، تبریز شهرینده محمدحسین مبین اۆچون آغیرلاما مراسیمی کئچیریلدی.[۹]
قازاندیغی عونوانلار[دَییشدیر]
محمدحسین مبین ایراندا جوْذامی مریضلرین آتاسی آدین قازانان شخصدیر.[۳]
فیلم[دَییشدیر]
ایرانین جوْذامی نین آتاسی اولان محمدحسین مبین نین ۴۰ دقیقه لیک مستند فیلمی فرهاد عیوضی نین یؤنتیمی ایله ۱۳۸۹-جی ایلده حاضیرلانمیشدی.[۱۰]
ایللر اساسیندا اؤنملی اوْلایلار[دَییشدیر]
۱۳۰۶- آذر آیینین ۱۳-نده تبریزین چرنداب شهرینده دۆنیایا گؤز آچدی
۱۳۲۰-عاییله ایله بیرلیکده کیرمان شهرینه کؤچمک دبیریستانی بو شهریده ایدامه وئردی
۱۳۲۶- آلتی ایل کیرماندا یاشایاندان سوْنرا تبریز شهرینه قاییتدی
۱۳۲۸- تبریز بیلیم یوردونون طیب فاکولته سینده تحصیل آلماغا باشلادی
۱۳۳۴- طیب دوْکتوراسین تبریز بیلیم یوردوندان آلدی
۱۳۳۷- عسگرلیک وظیفه سینه گئتدی
۱۳۳۹- بهداری وزارتخاناسینه ایستیخدام اوْلدو - نشاط وثوقی ایله ائولندی و بو یاشاییشین نتیجه سینده ایکی اوْغلان و بیر قیز عمله گلدی
۱۳۴۱- تحصیلی بورسیه آلاراق اوروپا و آفریقا اؤلکه لرینده جوْذام باره سینده تحصیل آلدی
۱۳۴۲- باباباغی جوْذامیلر خسته خاناسی نین باشچیلیغین قبول ائتدی
۱۳۵۳- دری و سئویشمه (آمیزشی) ریشته لرینده تبریز بیلیم یوردوندا تخصص آلاراق اوْ بیلیم یورددا هیئت عملی اوْلدو، ایرانین جوْذامیلرینه یاردیم اۇچون انجومنین ایفتیخاری عضوو
۱۳۵-تبریز بیلیم یوردونون طیب فاکولته سینین طیب درگیسی نین یازارلار هیئتینین عضوو
۱۳۶۳- «عاشیقلار» (مقدمهای بر کتاب آذربایجان عاشیقلاری) کیتابی نین یاییلماسی
۱۳۶۷- آبان آییندا، بازنشسته اوْلدو
۱۳۶۸- «به یاد شهریار» (سوگوارهها و سوگنامهها) کیتابی نین یاییلماسی
۱۳۶۹- «قاپیمیز آچیلیر گونشه ساری» (مقدمهای برکتاب شعر ذوالفقار کمالی) و «غنچههای خونین» (قانلی چیچکلر) کیتابلارینین یاییلماسی
۱۳۷۰- «سخنان عارفانه و نصایح حکیمانه» نظامی گنجوی و «شیطان در شعر شهریار» کیتابلارینین یاییلماسی
۱۳۷۴- «آچیل چتریم، آچیل» (اوشاقلار ادبیاتی۱) کیتابینین یاییلماسی
۱۳۷۸- «گل باهاریم گل» و «قوش یوواسی» (اوشاقلار ادبیاتی ۲ و ۳) و «تبریز گنجینه نهفته در بستر تاریخ» کیتابلارینین یاییلماسی
۱۳۷۸-ایرانین ۱۰ باش طیبچی سئچیلرک تجلیل اوْلوندو
۱۳۸۰- شهریور آییندا، کانون نویسندگان و هنرمندان سردرود طرفیندن «جذاملی سارا» شعر توْپلوسو کیتابی یاییلماسی ایله عئینی واختدا آغیرلاما مراسیمی کئچیریلدی
۱۳۸۲- تیر آییندا، تبریز شهرداری سینین اوچونجو منطقه سی توسط ایله آغیرلاما مراسیمی کئچیریلیدی. همین واختدا دکتر مبین آدینا مجتمع فرهنگی-هنری آچیلیش مراسیمی کئچیریلدی
۱۳۹۴- مهر آیینین ۶-سی دۆنیاسین دَییشدی[۱۱]
شعرلریندن[دَییشدیر]
قایالار دؤشونده بوزلایان قارام
بولاغام ٬داغلاردان جوشوب آشارام
قوشولوب چایلارا دنیز اولارام
دالغالار یارادیب داغدان آشارام
داشلارین بزه یی اینجه بیر گولم
یارپاغیم قایادیر چیچه ییم بولود
حسرتده قورولان خسته بولبولم
اوره ییم یارادیر درمانیم اومود
"شیمشک"یم شاخارام قارا گئجه ده
دله رم باغرینی قارا گئجه نین
یولچویام گزه رم ایتگین یوللاری
توتارام الینی یولدان کئچه نین
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) (۰۷/۰۷/۱۳۹۴). پیکر پدر جذامیان ایران به خاک سپرده شد (فارسجا). یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی (۰۶/ ۰۷/ ۱۳۹۴). جذامیلرین آتاسی- دوْکتور محمدحسین مبین(شیمشک)- وفات ائتدی (تۆرکجه). ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تبریز (دوشنبه 6 مهر 1394 ساعت). خبر درگذشت دكتر محمد حسين مبين، پدر جذام ايران (فارسجا). دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تبریز. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱.
- ↑ دوْکتور علي اكبر ترابي (حاللاج اوغلو) (۲۷ فروردين ۱۳۹۴). دوْکتور سيد محمدحسين مبيّن (شيمشك)اوچون (تۆرکجه). وب سایت رسمی رضا همراز. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱.
- ↑ ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی (۰۶/ ۰۷/ ۱۳۹۴). جذامیلرین آتاسی- دوْکتور محمدحسین مبین(شیمشک)- وفات ائتدی (تۆرکجه). ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ ت.رت تورکی (29.09.2015). دوکتور محمدحسین مبین توپراغا وئریلدی (تۆرکجه). ت.ر.ت تورکی. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ مقصود سامع. نگاهی به زندگی و آثار استاد دکتر محمد حسين مبين (فارسجا). تبریز اینفو سایتی. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ (۱۳۸۰) « (فارسجا). شمس تبریز (۱۰۲).
- ↑ دکتر محمد حسین فرهنگی (دوشنبه ۹ بهمن ۱۳۹۱). بزرگداشت دکتر مبین (فارسجا). دکتر محمد حسین فرهنگی نین شخصی سایتی. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ خبرگزاری فارس (۱۳۸۹/۱۰/۱۹). مستند زندگي «محمدحسين مبين» پدر جذام ايران ساخته شد (فارسجا). خبرگزاری فارس. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ خبرگزاری فارس (۹۴/۰۷/۰۶). پدر جذامیان ایران درگذشت (فارسجا). خبرگزاری فارس. یوخلانیلیب ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵.


text:
آبسئس
آبسئس — ایلتیهاب نتیجهسینده محدود بوشلوقدا ایرین توپلانماسی. آبسئس دریالتی توخومادا، ازلهلرده، سوموکده، همچینین، قاراجیر، آغجیر، دالاق، بئیین و س.-ده اینکیشاف ائده بیلر. آبسئس ایرینتؤرهدن میکروبلارین زدلنمیش دری و سئلیکلی قیشالاردان اورقانیزمه کئچمهسی، یاخود قان و لیمفا دامارلاری ایله دیگر ایلتیهاب اوجاغیندان گتیریلمهسی نتیجهسینده عمله گلیر. کسکین و خرونیکی آبسئسه آیریلیر. کسکین آبسئسده آغری، قیزارتی، محللی شیشکینلیک، یوکسک تئمپئراتور، یوخوسوزلوق، باشاغریسی و س. علامتلر اولور. پلئورا و قارین بوشلوغوندا آبسئسین ییرتیلماسی آغیرلاشمایا سبب اولا بیلر. خرونیک آبسئس تدریجهن اینکیشاف ائدیر. موالیجهسی: آنتیبیوتیکلر، اورقانیزمین مقاومتینی قالدیران اصوللار، نهایت، جراحی عملیات[۱].


text:
وئنئسوئلا پارلامئنتی پرئزیدئنت نیکولاس مادورونون صلاحیتلرینی ایجرا ائده بیلمدیینه گؤره ایستئفایا گئتمهسی حاقدا قرار قبول ائدیب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، قرارین لئهینه ۱۰۶ دئپوتات سس وئریب.
حؤکومتیؤنلو دئپوتاتلار ایسه سس وئرمهدن اول زالی ترک ائدیبلر.
پارلامئنتاریلر اؤلکه کونستیتوسییاسینین ۲۳۳-جو ماددهسینه اویغون اولاراق حرکت ائدیبلر. ماددهیه اساساً، پرئزیدئنت صلاحیتلرینی ایجرا ائتمه دیی تقدیرده یئنی سئچکیلرین کئچیریلمهسی نظرده توتولور.
قئید ائدک کی، قبول ائدیلهن قرار فاکتیکی اولاراق حقوقی گوجه مالیک دئییل. وئنئسوئلا قانون وئریجیلیینده پرئزیدئنتین پارلامئنت طرفیندن ایمپیچمئنت ائدیلمهسی نظرده توتولماییب.
بو آرادا وئنئسوئلا آلی محکمهسی پارلامئنتین پرئزیدئنت نیکولاس مادورو بارهسینده ایستئفا قرارینی غئیری-کونستیتوسیون ساییب.
عالی محکمه پارلامئنتده نیکولاس مادورونون ایستئفاسینا دایر کئچیریلهن سس وئرمهنین قانونسوز اولدوغونا دایر قرار چیخاریب.
«عآلی محکمه بیر داها خاطیرلادیر کی، قانون وئریجی اورگانین اؤلکه کونستیتوسییاسینین چرچیوهسیندن کنارا چیخان قرارلار قبول ائتمهیه صلاحیتی یوخدور»، - معلوماتدا وورغولانیب.
اؤتن ایلین اوکتیابریندا بئین الخالق واسطهچیلرین ایشتیراکی ایله وئنئسوئلا حکومتی و موخالیفتین چوخلوق تشکیل ائتدیی پارلامئنت آراسیندا دانیشیقلار باشلاییب. نویابرین ۱۱-۱۲-ده کئچیریلهن دانیشیقلاردا بیر سیرا راضیلیق الده اولونسا دا، موخالیفت دئکابرین ۶-آ نظرده توتولان گؤروشدن ایمتینا ائدیب.
قئید ائدک کی، پرئزیدئنت نیکولاس مادورونون صلاحیت مدتی ۲۰۱۹-جو ایلده باشا چاتیر.


text:
کولت. آذ آذربایجانین سئویلن گنج شاعری آقشین یئنیسئیین «کند» شعیرینی تقدیم ائدیر:
چایلار آخار آغاجلارین ایچیندن، ایچیندن،
قورویارلار بوداقلار اؤز اوجوندان، اوجوندان،
قوشلار قورخار بولودلارین کؤچوندن، کؤچوندن،
شیمشک چاخار گؤیدن قاچار یاغیشلار، یاغیشلار.
دولوشار اوت تایاسینا سرچهلر، سرچهلر،
سرچهلر اوت تایاسیندا گئجهلر، گئجهلر،
یورغون سورو آخشام کنده گئج گلر، گئج گلر،
گون باتینجا کنده ائنر یوخوشلار، یوخوشلار.
گؤوشهیهرک کؤکس اؤتورر اینکلر، اینکلر.
بویلو گلین یویوب سرر کؤینکلر، کؤینکلر،
سفره اوسته پیچیلداشار ببکلر، ببکلر.
سوکوت چؤکر، فیکره گئدر باخیشلار، باخیشلار.
سحر گونش قونشو کنددن اوجالار، اوجالار،
اویانمامیش هله حیط باجالار، باجالار،
صوبحدن قالخیب ناماز قیلار قوجالار، قوجالار،
دیز چؤکرلر، الله بیزی باغیشلا، باغیشلا.


text:
اجتماع
تخارمرکزی تالقان شهریده عیاللر اوچون مخصوص بازار آچیله دی
تخار عیاللر ریاستی نینگ باشلیغی رزم آرا حواشنینگ سلام وطندارگه ایتیشچه، بو بازارنی قوریش خرجتی عیاللر وزیرلیگی بودجه سیدن تولنهدی.
حواش نینگ ایتیشچه، بو بازار قوریش ایشلری آی خانیم پارکیده تیزده باشلنهدی.
تخار بیرقطار عیاللری مذکور بازار توزیلیشینی خوش قرشیلب، بو بازار یوکسهلیب عیاللر اوچون کینگ کولم ده ایش زمینه لری یره تیلیشی طلب قیلهدیلر.
عیاللردن زرغونه، بو بازار توزیلیشی بیلن ساتووچی بیلن آلووچی ارهسیده ایرکین رابطه تاپیلیشینی ایتیب، باشقه عیاللرآرقلی یره تیلگن نرسهلرنی ایرکک دوکاندارلردن آلیشگه ضرورت قالمسلیگینی معلوم قیلهدی.
عیاللردن ینه بیری حمیده، او صنعت کار عیاللردن بیر دیر، حمیده بو بازار قوریلیشی بیلن عیاللر تینچ حالت ده سودا قیلیش لر ممکن دیدی.
حاضر آی خانیم پارکیده عیاللرنان پیشیره یاتگن بیر دوکان هم موجود، بو دوکانده 2کیشی ایش قیله دی. بو نانوایلیک ده کیک، نان و کلچه پیشیریله دی.


text:
آلمانییانین هامبورق شهرینده کئچیریلهن "بؤیوک ۲۰-لیک" اؤلکهلرینین ساممیتی بو گون باشا چاتیر.
قاینارینفو ایستینادن خبر وئریر کی، اساس موذاکیره مؤوضولاری میقرانت پروبلئمی، تئررورلا موباریزه، اقتصادی اینکیشاف، شیمالی کورئیانین راکئت سیناقلاری، ایقلیم دییشیکلیگی اولان زیروه گؤروشونده بیر چوخ مسئلهلرده رازیلیغین الده ائدیلدیی بیلدیریلیر. لاکین ایقلیم دییشیکلیگی مسئلهسینده هله ده فیکیر آیریلیقلاری مؤوجوددور. آوروپا اتفاقیندان وئریلهن آچیقلامایا گؤره آبش پرئزیدئنتی دونالد ترامپین ایمتینا ائتدیی ایقلیم دییشیکلیگی ایله باغلی پاریس رازیلاشماسی هله ده موذاکیره مؤوضوسودور.
آلمانییا کانسلئری آنگئلا مئرکئل ۱۹ اؤلکه و آوروپا اتفاقینین ایشتیراک ائتدیی گؤروشلرین چوخ چتین کئچدیینی دئییب.
قئید ائدک کی، ساممیتده دونالد ترامپ و روسییا پرئزیدئنتی ولادیمیر پوتین ایلک دفعه گؤروشوب و سورییانین جنوب-قربینده آتشکس بارهده رازیلیغا گلیبلر.


text:
واقعیت لیگ لربیلن که اولکه ده کی باغدارلیگ ، مالدارلیگ وایکین ایکیش لیگ بولم لری ساحه سیده کوپراغ توجه بولیش لیگ لرایته آله دی که کوپ اولکه داشلریمیزگه ایش قیلیش لیگ زمینه لری تینگ بولیب وبیکارلیگ لرآزه لیش لیگ لریگه سبب بولسه کیره ک دیرواولکه داشلریمیزنی ایمک نرسه لرنی آماده قیلیب واومیوه لریکه اولکه نینگ ایچیدن قولگه کیله دی باشقه اولکه لرگه بیرمناسب وختیده یوباریلسه،
شونی اوچون کوپ بیرکیره ک لیک دورکه اولکه نینگ ملی بیرلیگ ینگی سیلنگن حکومتی وافغانستان اسلامی جمهوری دولتی نی تیکیشلیک مسوول لری وارگان لری امکانی باریچه بوباره ده خاص توجه قیلیب ایکین ایکیش لیگ بولم لریده کیره ک لیک پروگرام لرنینگ طرح قیلیب واونی عملی بولیش لیگ یول لریگه آدیم قویسه لر، ایتیش کیره ک دورکه بوسونگگی وخت لرده افغانستان اسلامی جمهوریتی نینگ جمهوررئیسی محمداشرف غنی ایکین ایکیش لیگ مالدارلیگ ، قیشلاق لرنینگ اوستریش وزارت نینگ ایشلاوچی لری بیلن اوچره شیب وخاص شکل ده بوغدای حاصلاتی کوپلیش لیگی اوچون گپریب وایکین ایکیش ایریم ایریم بولم لریده کی بارقین چیلیک لرنی حل قیلیش اوچون تصمیم آلگن دورلروبواوچره شیشده جمهوررئیس محمداشرف غنی ایتگن دورکه اولکه ده کی ایکین ایکیش لرباره ده وخاص شکل ده بوغدای حاصلات لری کوپلیش لیگی اوچون شوپلله گچه قیسی هرتمانلمه پروگرام یوق لیگی سبب لری اوچون که بوغدای حاصلات لری تمانیدن افغانستان اوزایاغنی اوستیده توخته سه بوییرده کیره ک دیرکه افغانستان نینگ بومهم اقتصادی ایشی بجریش لیگی اوچون بیرمنظم پروگرامی بولسه وجمهوررئیس ایکین ایکیش لیگ متخصص لریگه بویروغ قیلگن دورکه ایککی هفته نینگ ایچیده شوندی هرتمانلمه پروگرام اوستیگه ایش بجرسه لرکه اونی یوزیدن شوییل نینگ کوکلم آیده شوندی ایشلربجریلسه که افغانستان بوغدای حاصلات لری تمانیدن اوزایاغنی اوستیده توخته سه ، وشوندی جمهوررئیس ایتگن دیرکه بوغدای قین چیلیک لری حل بولیش لیگی بیلن اقتصادی ساحه سیده کی افغانستان خلق لرنی اوچ قین چیلیک لری حل بوله دی ، وبوقین چیلیک لرحل بولیش لیگی بیلن باشقه ایکین بولم لریده کی اوستریش اوچون کیره ک لیک اقدامات لرگه قول اوریلیب بجریلسه کیره ک دور، ایستکیمیز بودورکه جمهور رئیس نینگ بویروغ لری یوزیدن اولکه ده کی ایکین ایکیش بولم لریده بیرهرتمانلمه ومنظم پروگرام اورته گه کیلسه .وهم ایکین وباغدارلیگ بولم لریده افغانستان اسلامی جمهوری دولت نینگ تیکیشلیک مسوول اورگان لری خاص توجه قیلیش لیگ لری یوزیدن ایکین ایکیش لیگ لراوستریش تاپسه واونی سبب لری اوچون اوله نینگ ایچیده کی غله دانه لرهرتمانلمه شکل ده کوپلیب اولکه میزنینگ خلق لرنینگ قین چیلیک لرنی حل قیلیب بیریخشی تیریک چیلیک نینگ ایگه سی بولیب وباشقه لرنینگ احتیاج لیگ لریدن قوتیلسه لرکیره ک دورایتیش کیره ک دورکه اولکه ده کی بوسونگگی اوتیزییل کی اوریش لردوام قیلیش لیگ سبب لری اوچون عزیزاولکه میزافغانستان نینگ همه بای لیگ لری اورته دن کیتب اولکه داشلریمیزنی یوزلرچه قین چیلیک لربیلن دوچ قیلیب قویگن دیرلر.
وخاص شکل ده اولکه میزنینگ دهقان لری ، باغدارلری ومالدارلری گه هم کتته زیان لریتوشیب واقتصادی تمان لرنی کوچی هم کوپ زیان لرکورگن دیر، وبوییرده شوپلله کیره ک دورکه افغانستان اسلامی جمهوری دولت نینگ خاص وهرتمانلمه شکل ده خاص توجه قیلیش لیگ لرنی ویاردم بیریش لیگ لرنی ایستیدیلرکه اولکه میزنینگ ایریم ایریم منطقه لریده کی دهقان لری کوکنارایکیش لیگ لریدن قول تارتسه لربیرینچی آدیم ده بوییرده کیره ک دیرکه اولربیلن کیره ک لیک یاردم لربولسه وشوندی اوزوختیده اصلاح بولگن اوروغ لرو ایکین ایکیش لیگ وسایل لرومیوه بیریکان نهال لراولکه میزنینگ دهقان لرنی اختیاریگه قویسه .
حسنی


text:
آمئریکا سورییاداکی مقصدلرینه چاتمادان محاربهنی سونلاندیرماق فیکرینده دئییل.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری دمشق اونیورسیتتینین دوسنتی محمد هئیر آککام دئییب.
او بیلدیریب کی، واشینگتون مقصدینه چاتماق اوچون گئتدیکجه ایشید اوزینه، دسق-دان ایستیفاده ائتمه یی پلانلاشدیریر:
«آمئریکانین سورییاداکی باشلیجا واسطهسی اولان ایشید سون گونلرینی یاشاییر. بو سببدن آمئریکا دموکراتیک سورییا قوهلرینین (دسق) اوزرینده چوخ چالیشیر. دسق ایشیدین ائده بیلمدیکلرینی ائتمک دوروموندادیر. بو سببدن آمئریکا ساواشی ماکسیموم اوزاتماغا چالیشیر. روسییا ایسه عکسینه، سورییا بحرانینین بیتمهسینی آرزولاییر».


text:
روسییا ایستینتاق کمیتهسی اصلهن ارمنی اولان بیزنسمئن لئوون آیراپتیانین اؤلومونو یئنیدن تدقیق ائدجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو ادعا ایله «کومرسانت» قزئتینه آچیقلامسیندا آیراپتیانین وکیلی کارن نرسئسیان دئییب.
«۱۶ اوکتیابر ۲۰۱۷-جی ایلده موسکوادان گلن ایکی نفر آیراپتیانا کولونییا ایشچیلری واسطهسیله درمان وئریبلر. بونون صاباحیسی گون بیزنسمن بونلاری قبول ائدیب و کولونییانین تیبب منطقهسینده تئزلیکله دونیاسینی دییشیب. اؤلوموندن اؤنجه آیراپئتیان ارمنیستانداکی قارداشینا و دوستو «داغلیق قاراباغ یئپارخییاسی»نین رهبری آرخیپیسکوپ پارقئوه (پارقئو مارتیروسیان اصلهن آذربایجانداندیر. او، سومقاییتدا آنادان اولوب – رئد.) زنگ ائدرک، اونو زهرلدیکلرینی دئییب. آیراپتیان اوزون مدت یاشامایاجاغینی و اونون تیببی اکسپرتیزا کئچیرمهدن دفن ائتمهمهلرینی ایستهییب. حکیملر ایسه اونون اؤلومونون اورک چاتیشمازلیغیندان باش وئردیینی دئییرلر»، – دئیه او بیلدیریب.
وکیل آیراپتیانین اؤلومونده اونون یاخینلارینین الینین اولماسینی دا استثنا ائتمهییب:
«آیراپتیانین سروتی ۱۰۰ میلیون دلاردان چوخ ایدی. بونون ترکیبینه داشینماز املاکلار دا عاییددیر. اگر لئوون آزادلیغا چیخسا ایدی، او زامان عائلهسینه کونفلیکت یاشادیغی بعضی شخصلری ثروتدن محروم ائدجکدی. بو ایسه اونلاری قطیعا راضی سالا بیلمزدی».
قید ائدک کی، آیراپتیان ارمنیستان و داغلیق قاراباغا خاریجی اینوستیسییالاری گتیرن اساس شخص حساب ائدیلیردی. او، ۲۰۱۷-جی ایل ایول آیینین ۱۵-ده موسکوانین دومودئدووو آیروپورتوندا موناکودان گلن تییارهنین تراپی قارشیسیندا فدرال تهلوکهسیزلیک خیدمتی امکداشلاری طرفیندن حبس ائدیلمیشدی. او، "باشنفت" شیرکتینین سهملرینین "سیستئما" مالییه کورپوراسییاسینا ساتیلماسینا دایر جینایتکار سؤودلشمهیه گیرمکده، جینایتکار یوللارلا قازانیلمیش وسایتلرین لقاللاشدیریلماسیندا اتهام اولونوب.
بئله کی، باشقیردیستانین رهبری مورتضی رحیمووون اوغلو اورال رحیمووون رهبرلیک ائتدیی دؤولت نفت شیرکتی "باشنفت"این سهملرینین ۷۱،۸ فایزی "سیستما" کورپوراسییاسینا ایقور ایزمستیوین واسطهچیلیگی ایله ۲ میلیارد دوللارا ساتیلیب. بو سؤودلشمهدن آیراپتیان ۵۰ میلیون دلار قازانیب.
آیراپتیان قاراباغین ونگ کندینده آنادان اولوب. او، ۲۰۱۷-جی ایلین اوکتیابریندا حبسده اؤلوب.


text:
بریتانییالی بنجامین ایستیمسون دونباس قیامچیلارینا دستک وئردیی اوچون حبس اولونا بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، «تایمز» ۲۰۱۵-جی ایلده ایستیمسونون دونباسدا ۴ آی مدتینده یاشاییب. ائله همین ایلین اوکتیابریندا او، بی بی سی-یه مصاحیبهسینده دونباسدا یاشاماسی و عمللری ایله فخر ائتدیینی سؤیلهییب. بونونلا دا ایستیمسون روسییا وطنداشلیغی آلاراق، دونباسدا حیاتا باشلاماغا اومید ائدیب.
«من ترورچو دئییلهم. من سورییایا گئدن جیهادچیلار کیمی دئییلم»، – دئیه او بیلدیریب.
بو مصاحیبهدن سونرا ایستیمسون مانچستره قاییدیب و پلیس طرفیندن ساخلانیلیب. اونا قارشی تراکت تؤرتمک شوبههسی ایله جینایت ایشی آچیلسا دا، سونرادان بو ماده لغو اولونوب.
حاضردا ایسه اونون سئپاراتچیلارا دستیی مذاکیرهدهدیر. اونون ایشینه ۱۴ ایولدا محکمهده باخیلاجاق.


text:
جمعه 18 شهریورماه سال 1390 ساعت 08:18 ق.ظ
بیرباخش کند حال وهواسنا...
پنجره دن باخان زمان ،گوزوم ساتاشدی داغلارا
قول بوداغلی آغاجلارا، سبزه لی بارلی باغلارا
اَسنَه مه دوشدو کونلومه،قول قانادم اوزاندی بیر
سوموکلر اوینادی دوشوب ،شاراخ شوروخ جناغلارا
سحریئلی قوجاق آچوب منی نوازش اِیلِیور
گونون محبتیله جان،گَلور سولان یاهاغلارا
سحر یئلی ،صفالی گون،منی یئریمدن اوینادوب
سو وِِرمه گه حیتده من خرچا خیارلی تاغلارا
سریبدی سفره نی یئره،حیتده مهربان خانم
سوتو قووورماج ائیلیوب یدیرده تا اوشاغلارا
جسمیمه جان باغشلیور نغمه لی قوشلارین سسی
باشیم اوسته قونوبدولار،شاخه لره بوداغلارا
قویون کئچی یولون توتوب ،گئدی بایردا اوتلاسین
قاشماسن اوغلاقلا قوزو،چَپَرقویوم یولاغلارا
گون باتارآخشامن چاغی دامدایاتاراوشاق بویوک
یاستقا باش آتوب باخار گویده یانان چراغلارا
غصّه نی شیرین ائیلیر کَت گئجه سینده قصّه لر
قربا ن اولوم قصّه لره ،قصّه دیین دوداغلارا
من نجه یاددان چخادیم کندیمی ،کند اصالتین
کندی قویوم بوردا گئدیم، شهرلره اوزاغلارا
تقدیم اولسون بویوک وگورکملی انسانلاراکی هئچ وقت اوزاصالتین یاددان چخاتمیوب وچخاتمیاجاق مخصوصابویوک قارداشم آقامرتضی غلامی .


text:
آی عاشیق! صحبت آچ، گولدن، چیچکدن
چمنلر زینتی بیزیم یئرده دیر
بولبولر ذؤق آلیر گوللریمیزدن
باهارین لذّتی بیزیم یئرده دیر
چال، اوخو شورایله چوبان بایاتی
سازیندا تعریفله بو شن حیاتی
عطرلی گوللری، باغی، باغاتی
گؤزه للیک خلقتی بیزیم یئرده دیر
ائلیمدن، آرخامدان، غم اوزاقلاشیر
ذؤقیموز، نشئه میز قایناییر، داشیر(١)
خالقیمیز فرحله گولوب دانیشیر
انسان سعادتی بیزیم یئرده دیر
سازین، کمانچانین، قارمانین، تارین
اوخویوب چالانین، گولون، باهارین
ادیبین، شاعرین، هر صنعت کارین
ان بؤیوک قیمتی بیزیم یئرده دیر
نه تاریخ لرده وار، نه باشقا یئرده
چوخ اوشاقی قادین وارمی بیر ائلده
ائلدن آلا تحسین، حؤرمت هر ایلده؟
آنالیق حؤرمتی بیزیم یئرده دیر
فاشیستین ظلمونه دونیالار باخیر
آنالار باغرینا سونگولر تاخیر
کؤرپه اوُشاقلاری یاندیریب یاخیر
بالا محبّتی بیزیم یئرده دیر
نوروز بایرامیندان آلدیق الهامی
شادلیقلا کئچیردیک بو شن بایرامی
وطن اوُشاقلاری سئونییر هامی
ائللرین قدرتی بیزیم یئرده دیر
بیر چوخ بایراملاری گؤردوکسه ا گر
باهار بایرامیمیز هامسینا ده یر
بو خوش گونو گؤره ن سئوینمز مگر
کؤنوللر بهجتی بیزیم یئرده دیر
سیلینسین دونیادان بوش هنگامه لر
سسلنسین دیللرده، جوشسون نغمه لر
یازسین بو ائللر تبریک نامه لر
دونیالار جنتی بیزیم یئرده دیر
١مصرع بو شکلیده ده قئید اولموشدور:
ذؤقیمز، نشئه مز حدیندن آشیر


text:
ائرمنیستان سیاسی رهبرلیگی حاضیردا سیخیلمیش وضعیتدهدیر، داخیلدن ده تضعییق لر آرتیر.
بو سؤزلری آخار .آذ-آ آچیقلاماسیندا سابیق دؤولت موشاویری قابیل حسینلی دئییب. غربین پروسئسه چوخدان قوشولدوغونو بیلدیرهن پولیتولوگون قناعتینه گؤره، روسییانین غئیری-دیپلوماتیک فورمادا تضعییق لری ده بورا علاوه اولونور:
«بئش رایونون آذربایجانا قایتاریلماسی بارهده روسییانین سیلریندن سونرا ائرمنیستان بو تکلیفدن یاییندی. پوتین و یا لاوروو پلانینی رد ائدن ایروان بیر نؤو دانیشیقلار پروسئسینین دالانا دیرهنمهسینده اساس سببکار رولونو اوینادی. بونون آردینجا حربی تعلیملره باشلایان ائرمنی لرین بو حرکتی ایسه روسییانی تام اولماسا دا، قیسمهن غضبله ندیردی. موسکوا ایروانین غئیری-ایتاتکار داورانیشینا سسسیز قالمادی. چونکی سوله پروسئسینین پوزولماسی و آ.ت.ت-ا گؤندریلهن تهدیدلر بئینرالخالق ایجتیماعیتده روسییانین گوناهی کیمی قیمتلندیریلدی. ائرمنیستانین محض روسییانین قییوملوغو سایهسینده داها دا قودوردوغو بیلدیریلدی. بونون آردینجا روسییا ائرمنیستانا قارشی تضییق سیاستینه کئچدی. اولجه، بئله بیر فیکیر یاییلدی کی، روسییا هر ایکی طرفی بللی شرطلر آلتیندا سوله سازیشینه وادار ائده جک. سونرا ایسه تامام باشقا بیر وئرسییا دا اوزه چیخدی. مؤلفی ائرمنی لرین اولدوغو بو وئرسییایا گؤره، گویا ۲۰۱۷-جی ایلده روسییانین قصداً سوسقون اولماسی نتیجهسینده آذربایجان یئنیدن هوجوما کئچهجک. حتی بیر آز دا قاباغا گئدهرک محض روسییانین دیکتهسی ایله آذربایجانین ائرمنیستانا قارشی سوی-قصد پلانی حاضیرلادیغینی ادعا ائدیردیلر. بوتون بونلاردان او قناعته گلمک اولار کی، یئنیدن روسییا ایله ائرمنیستان آراسیندا سویوق کولکلر اسمهیه باشلاییب».
پولیتولوگون سؤزلرینه گؤره، پئتروسیانین قاراباغلا باغلی مؤوقعی بو پروسئسی سورتلندیریب و حاضردا داخیلی اجتماعی ریده چوخ جدی رئزونانس یاشانیر:
«سرکیسیانی نفوذدان سالان عامللردن بیری ده ائرمنیستانلا آذربایجان آراسیندا سوله پلاتفورماسی اولدو. ایرواندان باکییا ائرمنی آخینی باش وئرمهسه ده، ائرمنی لرین گلیشی پروسئسی سرعتله نیر. ائرمنی ستانین ایشغالچی و گئنوسید سیاستی فاش اولور. ائرمنیستان سیاسی رهبرلیگی حاضیردا سیخیلمیش وضعیتدهدیر، داخیلدن ده تضییقلر آرتیر. غرب پروسئسه اونسوز دا چوخدان موداخیله ائدیر. ایندی روسییانین غئیری-دیپلوماتیک تضییقلری ده بورا علاوه اولونور. بیر سؤزله، سرکیسیان رئژیمی چوخ جدی بحران یاشاییر و بو، اونون سوقوطو دئمکدیر».


text:
کولت. آذ خالق آرتیستی موبیل احمد اوون گؤرکملی آکتیور، رئژیسسور شمسی بدلبیلی حاقدا یازیسینی تقدیم ائدیر.
...شمسی بدل بیلی قدر آذربایجاندا بدیعی نوانسلاری دویان، ایش پروسسینین یؤنومونو بیلن رئژیسسور یوخ ایدی و بو گونده ده یوخدور.
موسیقیلی کومدییا ژانرینین مورککبلیگی اوندان عبارتدیر کی، بورادا دیالوگون داوامی موسیقی، موسیقین ایسه داوامی دیالوگدور. شمسی بدلبیلی موسیقینی حساسلیقلا حس ائدن رئژیسسور کیمی بو آردیجیللیغی یوکسک پروفسیوناللیقلا ایزلهیهرک یادا قالان تاماشالار حاضیرلامیشدی.
منیم خاطریمده شمسی بدل بیلی گؤزل زؤوقلو، معاصر گئییملی، اینتلکتوال، ساده داورانیشلی اینسان کیمی قالیب. اونون هر حرکتی، ساچلارینی تومارلاماسی، حتی سیگارت چکمهسی بئله، بیزلره نمونه ایدی.
...من موسیقیلی کومدییا تئاترینا ۱۹۶۱-جی ایلده گلدیم و اؤز آکتیورلوق کاریئراما باش روللاردان باشلادیم. بیر نئچه تاماشادان سونرا شمسی بدل بیلی منی اؤز اوتاغینا چاغیردی و تکلیف ائتدی: «موبیل، اوغلوم، ایندی سن گنجسن، انرژی و قتیتله دولوسان، لاکین باش قهرهمانلارین سهنه اؤمرو ۱۰-۱۵ ایلدهن چوخ اولمور، چونکی اینسان ظاهرهن دییشیر. سنین ایسه سسین گؤزلدیر و من سنین سهنه حیاتینین اوزون سورمهسینی آرزولاییرام. من سنه اؤز آمپلوانی دییشهرک «سادلؤوه-قهرهمان» اولماغی مصلحت گؤرورهم».
لاکین منی، حقیقتا، آکتیو قوه و اؤز شخصی ایستعدادیمی گئنیش میقیاسلارا چاتدیرماق آرزوسو بوروموشدو، صحنهده یالنیز باش روللاری یاراتماق و ایفا ائتمک ایستییردیم. من اوزاق گؤرهن رئژیسسورون تکلیفیندن مدنی صورتده ایمتینا ائتدیم.
ایللر کئچدی، واسیف آدیگؤزلوو تئاترا «ننهمین شاهلیق قوشو» گؤزل موسیقیلی کومدییاسینی تقدیم ائتدی. شمسی بدل بیلی نؤوبتی دفعه منی اؤز یانینا چاغیردی و دئدی: «جسارت - منیم سنه بیر نئچه ایل اول دئدییم، ائله همین «سادلؤوح قهرهماندیر». بو، خاراکتئریک اوبرازدیر. ایفا ائت و راضی قالاجاقسان.
بو دفعه من راضیلاشاراق اوغورلا ایفا ائتدیم. و بو گون من تالعییمه میننتدارام کی، او، منی شمسی بدل بیلی ایله گؤروشدوروب. اونون مصلحتینه قولاق آساراق، من اؤز سسیمی قورویوب صحنهده یاشاماغا داوام ائدیرهم.
...آسوده واختلاریمدا من تئاتردا لؤوههلرده ائسکیزلر چکهرک واختیمی کئچیریردیم. آنجاق بویا و قلهملرله دئییل، عادیجه سهنه قریمی ایله.
بیر گون آکتیورلار و بیزیم قریمچی شمسی بدل بیلییه شیکایت ائتدیلر کی، «قریمیمیز گونبگون آزالیر، رنگلر قاریشیر و بونلار هامیسی موبیلین هوققالاریدیر».
البته کی، شمسی بدل بیلی منی اؤز اوتاغینا چاغیردی و بو دلیلیگی ایضاح ائتمییمی خواهیش ائتدی. من دئدیم کی، شکیل چکیرم و بو دا منیم خوشوما گلیر. شمسی بدل بیلی، البته کی، اینانمادی و درحال اونا تمیز کاغیذ و قریم گتیرمیی طلب ائتدی. سونرا او امر تونو ایله دئدی: «سنه ۱۵ دقیقه واخت وئریرم. منیم پورترئتیمی چک. اگر چامسان - سنین دوشونجهسیز ایلهنجهلرینی باغیشلایاجاغام، چاتماسان ایسه - تحمتله سنی تئاتردا ایشدهن اوزاقلاشدیراجاغام».
من درهال چکمهیه باشلادیم و دئییلن واخمدا ایشیمی بیتیردیم. اؤز تصویری اولان ورقی الینه آلاراق او، دقتله و سانکی اونو تقدیم ائدرک گؤزدن کئچیرتدی. بوندان سونرا او، شکلین آشاغی کونجونده «اصلی» سؤزلرینی یازدی.
من چوخ ممنون قالدیم و اؤز مؤلف منلییمده موتاثر اولموشدوم، عینی زاماندا، خوشبخت ایدیم، لاکین یالنیز ایشدن آزاد اولونمادیغیما گؤره دئییل، هرچند مثلاًین بو طرفی ده منی دوشوندوروردو. بو سئوینج منه عزیز اولان اینسانین پورترئتینی خاطرهلردن دئییل، ایانی اولاراق، اونون مودریک سیماسینین جیزگیلرینی، آغ ساچینی گؤرهرک چکدییمدن ایرلی گلیردی.
باخ، بئلهجه، حؤرمتلی شمسی بدل بیلینی تصویر ائتمک منه نسیب اولموشدو. او، پورترئتی چرچیوهده، حاضر وضعیتده تقدیم ائتمییمی خواهیش ائتدی و اونو اؤز ائوینین ان گؤرونن یئرینده آساجاغینا سؤز وئردی. لاکین شکلی من آرتیق اونا دئییل، اوغلو فرهاد بدل بیلییه چاتدیردیم و او، بو گوندک اونو اؤز رکتور اوتاغیندا قورویوب ساخلاییر.
منبع: رحیمبیلی. «اینجصنعتده کئچن عؤمور» کیتابیندان. باکی، ۲۰۰۴


text:
تاجدردی کایاریم تاویق وجویجاویومورتغادا آلیب ساتیان بولمالی.بیرگون بیرآلارمانینگ
بیری گلیب تاجدردیا بو تاویقلارینگ گوندا قوزلایارمی دییب سوراندا؛ تاجدردی هاووا
گونده دا قوزلایار کولگه دا هم قوزلایار دییب جوغاب بریار.
بیر گون تاج دوردینگ چورگ خانه سیندا ایشله یان شاگردلرنینینگ بیری تاجدوردینگ یانینا گلیپ اول بیر شاگرددن شکایت ادیپ آدیار: گوزله تاجدوردی داده بو منینینگ اوستی باشیمی اوون اتدی دیار
اوندا تاجدوردی اونگا "ناراحت بولما سنینگ اوستی باشینگی اون ادیان آدامینگ لاپ آغزینی بورنینی اوون اده رین" دییار
بیربنده خوداینگ گواتر کسلی بارمیشدیگ . تاکسینگ ایچیندا تاجدردی اونگا کان آنقالیب دیر. آخیردا اول آدام تاجدردیا ایندی گوزلاسانگ چیناپ چیناپ یوویدارین ها دییب دیر. تاجدردی "سن حاضیر اونکی چینان زادلارینگی یووید "دییب جوغاب بریب دیر.
گواتر کسلا دوچار بولان آدام شوحیلی


text:
بیر ماهنینین سیرّی
بیر ماهنینین سیرّی
مؤلیف: حیکمت بابا اوغلو
"یئنی آذربایجان" قزئتینین باش رئداکتورو
"ساری گلین" ماهنیسینی دینلهین هر بیر آذربایجانلی اوچون بو ماهنی اولدوقجا دوغمادیر. اوّلا، اونا گؤره کی، ماهنینین سؤزلری اوغوز تورکلرینین بایات بوْیونون یاراتدیغی ادبی اوسلوبدا، بایاتی ژانریندا یازیلیب. جمعیسی یئددی هئجادان عیبارت، اولدوقجا ساده وزنده یازیلمیش بو سؤزلر بایاتی ژانرینین بوتون موثبت کئیفییتلری، آخیجیلیغی، سادهلیگی، آیدین ایفاده طرزی و محض خالق دیلی ایله یازیلدیغی اوچون چوخ سئویلیر. بایاتی یالنیز تورکلره عایید بیر یارادیجیلیق نومونهسیدیر. بو اوسلوب عیراق تورکمنلری و آذربایجانلیلارین ان چوخ ایستیفاده ائتدیگی خالق یارادیجیلیغی نومونهسی اولماقلا باشقا هئچ بیر خالقین شیفاهی یارادیجیلیغیندا راست گلینمهین بیر نومونهدیر.
ماهنینین اولدوقجا پوپولیارلیق قازانماسینین و سئویلمهسینین ایکینجی سببی ایسه اونون مضمونو ایله باغلیدیر. ماهنیدا بیر ناکام عئشق حئکایهسیندن بحث ائدیلیر و بو حئکایت اولدوقجا تاثیرلی سؤزلرله تصویر اولونور. ماهنینی چوخ سئودیرن اوچونجو جهت ایسه اونون مئلودییاسینین یئنه خالق یارادیجیلیغینین باشقا بیر نومونهسی اولان آشیق صنعتیندن قایناقلانماسیدیر.
ایلک باخیشدان هر نه قدر بو ماهنینین آشیق هاوالاری ایله اویغونلوق تشکیل ائتمهدیگی تصوّورو یارانسا دا، ماهنییا دیقّتله قولاق آسدیقدا اونون مئلودییاسینین آلت قاتلاریندان ان قدیم آشیق هاوالاریندان اولان "ایروان چوخورو"-نون ریتملری آیدین سئزیلیر. سانکی "ایروان چوخورو" هاواسی "ساری گلین"ده داها لنگ، داها آراملا، داها حزین و غملی شکیلده سسلنمکله بو عئشق حئکایتینین بیتمهسینی ایستهمیر، بو چارهسیز عئشقه یاس توتارجاسینا حزین-حزین اینیلدهییر.
بس، تپهدن-دیرناغا ایستر سؤزلری، ایستر موسیقیسی و ایسترسه ده غملی مضمونو ایله تورک روحونون داشیییجیسی اولان بو ماهنییا نییه باشقالاری صاحیب چیخماغا چالیشیر؟! بو ماهنینین گئرچک تاریخچهسی وارمی؟ وارسا نئجهدیر؟ آراشدیرمامیزدا بو سواللارا جاواب تاپماغا چالیشاجاغیق.
آردینی اوخو/ Ardını oxu