text:
دؤولت
دؤولَت و يا اَرکلَت سیاسی قورولوش اوْلوب، موعین سرحدلر داخیلینده یاشایان خالقین خوصوصی سیستمله ایداره اوْلونماسینی تصویر ائدیر. دؤولت چوْخ واخت جمعیتله سجیهلندیریلیرلر. یئر کورهسی جنوب قوطبونون ایستیثناسیندا ایکی یوزه یاخین دؤولت آراسیندا بؤلونموشدور.
دؤولتین فورماسی و فعالیتی ایله دؤولت نظریه سی علمی مشغول اولور. نه علمده، نه ده بینالخلق حقوقدا دؤولتین قبول ائدیلمیش عمومی تعیناتی یوخودور.
دؤولت (عربجه:دولة) تورپاق بوتونلویونه باغلی اولاراق سیاسی باخیمدان اؤگوتلنمیش میلّت و یا میلّتلر توپلولوغونون اولوشتوردوغو توزل وارلیقدیر. دؤولتین گؤلگه سی بوتون بشری فعالیتلرین اوستونه دوشر:سوسیال رفاه،ایچ دوزن،خلق ساغلیغی اۆچون اوغراشیر،بوندان مشروعیت قازانیر.قورال قویار،دوزنلر،یئتکیلندیریر،یاساقلار...
تمل سورو ایسه، نلر دؤولت کونترولونه بوراخیلمالی؟، نلر بیرئيه(فرد) بوراخیلمالیدیر؟ بو سورونون نسنل بیر جوابی يوخدور. اؤزنل(subjective) اولاراق، "يالنیزجا بیرئيی ایلگیلندیرن قونولار بیرئيه، بیردن فازلا کیشییی ائتکیله ین قونولار دؤولته بوراخیلمالیدیر." يورومو حاکیمدیر.
توماس هابس ،دؤولتی لئوییاثان جاناوارینا بنزتمیشدی. ماخ وئبئر ایسه دؤولتین مشروع شیددت قوللانما آراجی اولدوغونو سؤیله میشدیر
تانیمی(definition)[دَییشدیر]
تاریخ بويونجا بیرچوخ دؤولت تانیمی ياپیلمیشدیر. دؤولتین اورتايا چیخیشی، ایشلهوی(function) و گلجه یی حققینده فلسفی چؤزومله ملر ياپیلمیشدیر. دؤولت قوُرومونون اولوشماسینا يول آچان ائتکنلرین (factor) باشیندا أکین دئوریمی(revolution ) گلیر. اؤزللیکله آسياداکی أکین توپلولوقلارینین توپلولوق اوزهرینده بیر دؤولت اولگوسونو ایلک اولاراق اولوشتوردوغو سؤيلنه بیلیر. دؤولت فلسفه سی آلانیندا فیکیر بيان ائدن فیلوسوفلاردان افلاطون'دا دؤولت “بیرلیکده ياشاما زورونلولوغوندان دوغان”، ارسطو'دا “دوغال بیر اولوشوم”، آنجیلون'دا دیل، کیمی ایلهتیشیم و توپلومساللیقدان دوغان، هوبئس'دا هرکسین هرکسه قارشی ساواشینی سونا اردیرمک اۆچون اورتايا چیخان، روُسو، هوبئس و جان لوکدا توپلوم سؤزلشمه سینین سونوجو، فیشته'ده صاف اینسان آماجینین اوجا آراجی، شئلینگ'ده موطلق اولان، هئگئل'ده تؤزل ایراده اولاراق اخلاقسال تین، سیسرون'دا حقوقون سونوجو اولاراق بئتیمله نیر( delineate،تصویر ائتمک). گونوموزده ده بیرچوخ سیياستبیلیمجی و فیلوسوفون فرقلی تانیملاری واردیر. حقوقی آچیدان دؤولت، گنللیکله عنصرلاریندان حرکتله تانیملانیر. بونا گؤره دؤولت؛ "اولکئ آدی وئریلن بلیرلی بیر تورپاق اوزرینده ياشايان اینسان توپلولوقلارینین بیر ائگمنلیک آنلايیشی و حقوقو ایچینده بیر سیياسی ایقتیدار آلتیندا اؤرگوتلنمه سیدیر." بو تانیمداکی اونسورلار بونلاردیر:
- اینسان عنصرو: خلق يا دا میلّت عنصرو اولاراق دا آدلاندیریلابیلیر. بلیرلی بیر آلاندا بیرلیکته ياشايان و چئشیتلی باغلارلا اورتاق ياشاما ایراده سی گؤسترن اینسان توپلولوغودور. بیر دؤولتی اولوشتوراجاق اینسانلارین سايیسی حققینده بیر آلت سینیر اولماماقلا بیرلیکته دؤولتین نیته لیغینه گؤره معقول بیر آلت سینیر قبول ائدیله بیلیر. مودئرن ياناشمایا گؤره میلّت عنصرونون قورولابیلمه سی اوجون معنوی نیتَلیکده باغلار يئترلی اولوب بو معنادا بیرلیکته ياشاما ایراده سینین دوغماسی يئترلیدیر.
- ائگمنلیک عنصرو: سیياسال ایقتیدار عنصرو اولاراق دا آدلاندیریلان بو عنصر، دؤولتین اساس قوروجو عنصرودور. بلیرلی بیر يئر-اوزو پارچاسی اوزرینده ياشايان اینسان توپلولوغونون اوستون ایراده چرچوه سینده اؤرگوتلنمه سیدیر. ائگمنلیک قاورامی اوتوریته دن فرقلی اولاراق اؤلکه ایچینده بیریجیک مشروع گوج قايناغی اولماسینی ایفاده ائدرکن اؤلکه خاریجینده (اولوسلاراراسی آلاندا) باغیمسیز اولماق آنلامینا گلمکته دیر.
- اؤلکه عنصرو: اؤلکه، جوغرافی آنلامدا بیر بوتونلوک تشکیل ائدن و سینیرلاری بلیرلنه بیلیر بیر اراضی پارچاسینی ایفاده ائدر. آنجاق دؤولتین سینیرلاری قونوسوندا بیر دارتیشما بولونماسی مومکوندور. آنجاق دؤولت سینیرلاری اؤن-گؤروله بیلیر بیر تورپاغا صاحیب اولمالیدیر. دؤولتین اؤلکه سی تورپاق اؤلکه سی، دنیز اؤلکه سی و هاوا اؤلکه سی اولاراق اوچه آيریلیر.
دؤولت ایله حؤکومت آراسینداکی فرقلر[دَییشدیر]
- دؤولت، حؤکومتدن داها گئنیشدیر. حؤکومت ایسه دؤولتین بیر پارچاسیدیر.
- دؤولت، دواملی و سورکلیدیر. حؤکومت ایسه گئچیجیدیر، قیستا عومورلودور. حؤکومت، دؤولت اوتوریتهسینین ایشلتیلمه سینی ساغلايان بیر آراجدیر. حؤکومت سادجه دؤولتین بئينی اولما گؤرَویندهدیر.
- دؤولت، کیشیسل اولمايان بیر اوتوریته دیر. مامورلار بوروکراتیک اصوللارا گؤره ایشه آلینیر و گؤرولیلر، حؤکومتین ایدئولوژیک ایستکلرینه دويارسیز اولاجاق شکیلده سئچیلیر.
- دؤولت، اورتاق ایگیيی و گنل ایراده نی تمثیل ائتمیه چالیشیر. فقط حؤکومت ایسه بللی ایدئولوژیلری تمثیل ائدر
دؤولت شکیللری[دَییشدیر]
اونیتار (تکلی دؤولتلر) [دَییشدیر]
سیاسی اوتوریته نین تک مرکزده توپلاندیغی،مرکزی اوتوریته نین تک بیر آنا یاسا ایله ساغلاندیغی بیر دؤولتدیر یاسما اورقانینین یاپدیغی قانونلار بوتون اؤلکه ده اویقولانیر( اؤرنه یین:دانمارک، فرانسه اینگلیس، لیسرلئیل ،ایتالیا ایرلند نروژ یونان تورکیه)
کارما(بیلَشیک-compound) دؤولتلر[دَییشدیر]
بیردن چوخ دؤولتین اؤز آرالاریندا گرچکلشدیکلری بیر آنلاشما ایله بیرلشمله لری سونوجو اولوشان دؤولتلردیر. ایکی شکیلده اولابیلر:
- کونفئدراسیون :باغیمسیز دؤولتلر طرفیندن ائگمنلیکلرینی قوروما شرطی ایله اولوشتورولان و اویه دؤولتلره دیله دیکلری زامان آیریلما حقی تانییان کارما دؤولت بیچیمیدیر. (گونوموزده اؤنه یی یوخدور. اسکی سوئیس،آلمان و آمریکا)
- فدراسیون : اورتاق بیر آنایاسا آلتیندا بیرلشن دؤولتلرین اولوشتوردوغو دؤولت بیچیمیدیر. بو تیپ دؤولتلرده آیریجا هر فدره عنصورون اؤز آنایاساسی ،یئریتمه و یارقی اورقانلاری واردیر. (اؤرنه یی :آلمان،آمریکا،کانادا،اوتریش،سوئیس،اوسترالیا ،روسیا)
ائگمنلی یین قایناغینا گؤره دؤولتلر[دَییشدیر]
مونارشیک دؤولت[دَییشدیر]
ائگمنلی یین تک کیشییه و اونون عایله سینه عایید اولدوغو دؤولت بیچیمی.
اولیقارشیک دؤولت[دَییشدیر]
ائگمنلی یین بللی بیر صنف ویا گروپا عایید اولدوغو دؤولت بیچیمی.
تئوکراتیک دؤولت[دَییشدیر]
ائگمنلی یین قایناغینین دینه دایاندیغی دؤولت بیچیمی.دین آداملارینین سؤزو گئچر. هر شئیه دین آداملاری قرار وئرر.
دئموکراتیک دؤولت[دَییشدیر]
ائگمنلی یین خلقه عایید اولدوغو دؤولت بیچیمیدیر.
رقیب دؤولت تئوریلری[دَییشدیر]
پلورالیست (چوخولجو)دؤولت[دَییشدیر]
لیبئرال فلسفه دن دوغولموشدور. بونا گؤره بیرئی اؤن پلاندا،دؤولت ایکینجی پلاندادیر.
کاپیتالیست دؤولت[دَییشدیر]
مارکسیست باخیش آچیسیلا اورتایا چیخمیشدیر. بونا گؤره توپلومون،ائکونومیک یاپیسیلا بیرلیکده آنالیز ائدیلمسی گرهکیر. دؤولت ایسه سیستئمیندن دوغار و صینیف سیستئمینه دایانیر: سوسیال حیاتین گرچک دایاناغی اولان آلت یاپینین قوشوللاندبردبغی اوست یاپیینین وجودبولموس حالیدیر.
لئوییاثان دؤولت[دَییشدیر]
اؤزو اؤزونه خیدمت ائدن و اؤزونو گلیشتیرن بیر جاناوار کیمیدیر بو دؤولت. بو یاخلاشیم یئنی ساغجیلارا و نئولیبرال لارا عایدددیر.


c: text/html

text:
دومانلی تبریز (رومان)
دومانلی تبریز محمد سعید اوردوبادینین تورکجهده یازیلمیش سئوگی-تاریخی رومانی. ادیب دومانلی تبریز اثری ایله آذربایجاندا تاریخی رومان ژانرینین ایلک گؤزل نومونهسینی یاراتمیشدیر.
موضوع[دَییشدیر]
ایگیرمینجی دؤنمین ایلک اینقیلابلار دؤورونون منظرهسینی مؤلف محض بو اثرینده جانلاندیرمیشدیر. اوردوبادینین آذربایجانداکی اینقیلابی تصویر ائدن دومانلی تبریز رومانی ستارخان و باقیرخانین قهرمانلیغیندان، عئینی زاماندا آذربایجان اینقیلابچیلارینین اؤز اؤلکهلرینی ایران مورتجعلری و خاریجی ایمپئریالیستلرینین ظولموندن قورتارماق اۆچون آپاردیقلاری موباریزه گؤره دانیشیر.
اثرین اساس قونوسو مشروطه حرکاتیدیر. مشروطه حرکاتی 20-جی یوزایلده باش وئرمیش اؤزگورلوک و دموکراتیک اینقیلابلار اۆچون ایلک جیغیر آچمیشدی. بو معنادا مشروطه حرکاتینی یاخین و اورتاشرق اؤلکهلرینده کئچن یوزایللیکدکی میلّی و دموکراتیک حرکاتلارین "پیونئری" آدلاندیرماق اولار. 1905-1911-جی ایللرده باش وئرمیش مشروطه حرکاتینین مقصد و مرامی یولوندا جانلارینی قوربان وئرنلرین سایی چوخدور. اصلینده بو حرکاتا پاک ویجدانلا قوشولانلار، اونو اوغورلو غلبهیه چاتدیرماق ایستهیَنلرین هامیسی قهرماندیر، تاریخیمیزده و یادداشیمیزدا همیشه یاشار اینسانلاردیر.
رومانین اوبرازلار گالریاسی الوان و زنگیندیر: میلّی آزادلیق حرکاتینین رهبرلری ستارخان و باقیرخان، امیر حشمت نیساری، حاجیعلی داوافروش، موجاهیدلر توتونچووغلو، حسن آقا، جاواد آقا، ماراقلی جیزگیلری ایله سئچیلن آذربایجانلی قادینلار ماهرو خانیم، نابات، تهمینه خانیم، زینب، روسیه و آمریکا سفیرلیکلرینین امکداشلاری نینا و هاننا، ایناندیریجی و یادداقالان خوصوصیتلری ایله وئریلمیش حاجی صمدخان، سردار رشید، شومشاد خانیم، مشهدی کاظیم آقا، روس ظابطی سمیرنوو، شیخ ابدولزل و ب. اوبرازلار بیتکیندیر و مؤلف اونلاری یالنیز آیری-آیری ائپیزودلارین ایشتیراکچیسینا چئویرمکله کیفایتلنمهیهرک طالعلرینی آخیرا قدر ایزلهییر. قدیم آذربایجان شهری تبریز اثرده بوتون چالارلاری، کولوریتی ایله، داخیلی حیاتی و اولوسلارآراسی عالمده یئری ایله گؤرونور.
بیرده باخ[دَییشدیر]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
هیندیستان-دا سئل فلاکتی
هیندیستان-دا داشقینلار نتیجه سینده هلاک اولانلارین سایی 136 نفره چاتیب.
هیندیستانین دوغوسوندا و قوزیی دوغوسوندا یاغان لئیسان یاغیشلارین سبب اولدوغو داشقینلار نتیجه سینده هلاک اولانلارین سایی 136 نفره چاتیب.
هیندوستان تایمزین یایدیغی خبره اساسا، رسمیلر لئیسان یاغیشلاری نتیجه سینده باش وئرن داشقینلار زامانی بهار-دا 78، آسامدا 39، ماگالایا-دا 8، اوتار پرادش-ده 6، میروزام-دا ایسه 5 نفرین هلاک اولدوغونو بیلدیریب.
بؤلگه ده آختاریش-قورتارما عملیات لارینین داوام ائتدیریلدیگی وورغولانیب.
آسام بؤلگه سینده 4 مین ائوین، ماگالایا بؤلگه سینده ایسه 155 مین نفرین ضرر گؤردوگو قئید اولونور.
هیندیستان متورولوژی ایداره سیندن وئریلن آچیقلامادا ایسه کرالا ایالتینین اوچ بؤلگه سینده قیرمیزی آلارم سیقنالی ایله علاقه دار خبردارلیغین ائدیلدیگی بیلدیریلیب.
ماگالایا-دا یاغان لئیسان یاغیشلاری تورپاق سوروشملرینه ده سبب اولوب. 32 کندین سولار آلتیندا قالدیغی بیلدیریلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۲۱ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۱۱۴ میلیون ۸۰۷ مین ۷۷۴ اولدو
"ترت وورلد فوروم"دا ایقلیم بحرانی ایله مبارزه یوللاری دارتیشیلدی
"پرزیدنت رجب طیب اردوغانین پاریس ایقلیم آنلاشماسینین اونایلاماسی ایله باغلی آچیقلاماسی چوخ اؤنملی ایدی"
سیگارین بیر ضرری داها اورتایا چیخدی
سون ائدیلهن آراشدیرمالار، سیگارین ضررلرینین انفارکتوس و سرطان ایله محدود اولمادیغینی بیر دفعه داها گؤزلر اؤنونه سردی


text:
زوانیمیر ووکیچ
زوانیمیر ووکیچ (اینگیلیسجه: Zvonimir Vukić) (دوْغوم:۱۹ ژوئیهٔ ۱۹۷۹ (۴۲ یاش) Zrenjanin) بیر فوتبالیست. صربیستان و مونتهنقرو میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده زوانیمیر ووکیچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- اتلتیکو مادرید بی کولوبونون اویونچولاری
- مسکو کولوبونون اویونچولاری
- شاختار دونتسک کولوبونون اویونچولاری
- پارتیزان کولوبونون اویونچولاری
- پائوک کولوبونون اویونچولاری
- پورتسموث کولوبونون اویونچولاری
- ایسپانیاداکی صرب و مونتهنقرولو غوربتچیلر
- بریتانیاداکی صرب و مونتهنقرولو غوربتچیلر
- اوکراینداکی صرب و مونتهنقرولو غوربتچیلر
- یونانداکی صربیستانلی غوربتچیلر
- روسیهدهکی صربیستانلی غوربتچیلر
- اوکراینداکی صربیستانلی غوربتچیلر
- ویرا کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- قایناقلاما خطاسی اوْلان صفحهلر


text:
شانون چایی
شانون چایی (اینگیلیسجه: River Shannon، فارسجا: شانون ، آلمانجا: Shannon (Fluss) ، ایتالیاجا: Shannon (fleuve) ، عربجه: شانون ، روسجا: ШaHHoH (peka)) ایرلند اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۳۶۰٫۵ کیلومتر دیر. بۇ گۆن شانون چاییندان ثانییهده ۲۰۸٫۱ متر مکعب سۇ آخیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده شانون چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«River Shannon»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اویان نیوز: کوستا گاوراس: فیلملر سایهسینده بیر بیریمیزی آنلایابیلریک و باریشا بیر شانس وئرهبیلریک
۳۲.جی ایستانبول فیلم فستیوالی حیات بویو باشاری اؤدولو، اوستا یؤنهدمن کوستا گاوراسا وئریلدی.
ایتکین، زد، جنت باتیدا کیمی فیلملرینده ائشیدسیزلیک، اینسان حاقلاری پوزونتولاری، فاشیزم کیمی ائورنسل پروبلئملری اله آلان گاوراس، بو دفعه “کاپیتال” فیلمیله فینانس دونیاسینین چیرکلی ایلیشکیلرینی و پازارلیقلارینی آغ پردهیه داشیییر.
سیاسی سینما تعقیبچیلری گاوراسین یئنی فیلمینی اوزون زاماندیر ماراقلا گؤزلهییردی. سالون یؤنهدمهنین ده گلمهسی سببیله دولو ایدی.
کوستا گاوراسا اؤدولونو، ایستانبول فیلم فستیوالی دیرئکتورو عزیزه تان سوندو.
اوستا یؤنهدمن، خالقلارین بیر بیرینی تانیییب آنلاماسیندا سینمانین چوخ اؤنملی بیر ایشلهوی/فونکسیونو اولدوغونو سؤیلهدی.
گاوراس بونلاری قئید ائتدی:
“بو فستیواللاردا گؤردوگونوز فیلملری باشقا زامانلاردا، باشقا یئرلرده گؤرمه شانسیمیز نه یازیق کی یوخدور. مثلا، بیز فرانسادا تورکیه سینماسینی چوخ آز ایزلهیهبیلیریک. حالبوکی بیزلر بیر بیریمیزی بو فیلملر سایهسینده تانییابیلیریک. بو فیلملر سایهسینده بیر بیریمیزی آنلایابیلریک و باریشا بیر شانس وئرهبیلریک. بونون اوچون دؤولتین سینمایا قاتقیسی چوخ اؤنملی”.
ت رت


text:
خان-وزير(اویون)
خان-وزیر — آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر فصیللرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
بو اویوندا بئش (7، 9 و س.) نفر ایشتیراک ائدیر. هر هانسی بیر یئرده اوووج بویدا بیر چالا قازیلیر. بئش(7،9 و س.) خیردا داش گؤتورولور. اویونچولار نؤوبه ایله بئش آددیملیقدا دایانیب بو داشلاری اوووجون ایچینده ساخلاماقلا چالایا آتیرلار. اگر داشین اوچو (5، 7 و س.) اورایا دوشرسه، او اویونچو چالانین بیر طرفیندن دوروب خان اعلان ائدیلیر. داشین ایکیسی(4، 6 و س.) چالایا دوشرسه، همین اویونچو اؤزونو وزیر اعلان ائدیر، بیر (2، 3 و س.) داشی چالایا دوشن اویونچو ایسه یا خانا، یادا وزیره "آت" اولور. بئلهلیکله، اویونون گئدیشینده "خان" ،"وزیر" و اونلارین "آتلاری" معلوم اولور. اویون قیزیشدیقجا، یئنی داشلار چالایا آتیلدیقجا، اویونچولارین ایفا ائتدیگی روللار دَییشیلیر. بو زامان خانین حؤکمو یئرینه یئتیریلیر. خان: "آتلانین!" - امری وئردیکده، وزیر و خان آت روللارینی آپارانلارین چیگینلرینده اوتورورلار.
اویونون سونراکی گئدیشینده هئچ بیر رول الده ائتمهین اویونچو – یعنی بئشینجی(7، 9 و س.) آدام، روللارین یئنیدن دَییشیلمهسینه سبب اولور. بئله کی، اگر او، داشین بئشینی(7، 9 و س.) ده چالایا سالارسا، اوندا بئشینجی(7، 9 و س.) آدام "موحاریبه " اعلان ائدیر و خانلا وزیر آت اوستونده حاکیمیت اوغوروندا ووروشورلار. اگر وزیر غلبه چالارسا، خانلا یئرینی دَییشیر. یوخ، اگر خان غالیب گلرسه، اؤز یئرینده قالیر. اگر بئشینجی آدام داشلارین دؤردونو چالایا سالارسا، او، حاکیمیتین دَییشیلدیگینی اعلان ائدیر. یعنی خالقی تمثیل ائدن آتلار ، خان و وزیر اولور، خانلا وزیر ایسه آتلارین یئرینی توتورلار.
بئلهلیکله، اویون بو شکیلده داوام ائدیر.


text:
نتانیاهو، یوسف بن علوی ایله گؤروشدو
"هامیمیز اوچون باریش و ثابتلییه ایمکان وئرهبیلهجک مثبت سیاستینیزدن دولایی ایسراییل خالقی آدینا سیزه تشکر ائدیرهم"
ایسراییل باشباخانی بنیامین نتانیاهو لهستانین باشکندی ورشودا کؤرفز اؤلکهلریندن عمانینین خاریجی ایشلر باخانی یوسف بن علوی بن عبدالله ایله بیر آرایا گلدی.
ایسراییل باشباخانین افیسیندن وئریلهن یازیلی آچیقلامایا گؤره، "اورتا دوغودا باریش و گوونلیگین گلهجگینی دستکلهمک" آدلی کنفرانسدا ایشتیراک ائتمک اوچون ورشودا اولان باشباخان نتانیاهو و باخان عبدالله آراسیندا گؤروشمه گرچکلشدی.
نتانیاهونون قالدیغی هتلده گئچیریلهن گؤروشمهده ایسراییل باشباخانی، عمان سلطانی کابوس بن سعیدین دعوتی ایله اکتبر آییندا مسقطه ائتدیگی رسمی سفرین اؤنمینی قید ائتدی.
عمان سلطانینین اؤزونو اؤلکهسینه دعوت ائدرک "جسور" بیر قرار وئردیگینی دئیهن نتانیاهو،
"هامیمیز اوچون باریش و ثابتلییه ایمکان وئرهبیلهجک مثبت سیاستینیزدن دولایی ایسراییل خالقی آدینا سیزه تشکر ائدیرهم" دئدی.
اورتا دوغوداکی خالقلارین "گئچمیشه تاخیلیب قالدیقلاری اوچون چوخ اذیت چکدیگینی" بیلدیرهن باخان عبدالله ایسه،
"بو دؤورون هر توپلومون ریفاهی و گلهجگی اوچون یئنی بیر دؤور اولدوغونو دئییریک" ایفادهسینی ایشلتدی.
ایسراییل باشباخانی نتانیاهو ۲۶ اکتبردا اؤلکهلری ایله دیپلوماتیک ایلیشکیسی اولمایان عمانا رسمی سفرده ائتمیش و عمان سلطانی قابوس بن سعید ایله گؤروشموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
۲ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
باریش بولاغی بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ منسوبو ۲ تروریستلر کماندولار طرفیندن ائتکیسیز حالا گتیریلدی
ایراندا گئچهن ایل ۲۵۰ نفر اعدام ائدیلدی
جاوید رحمان، بو ایل دوققوزو قادین، بیری اوشاق ۲۳۰ نفرین گیزلیجه اعدام ائدیلدیگینی بیلدیردی
طالبان، تهرانداکی افغانیستان قونولو توپلانتییا چاغریلمادی
طالبانین سؤزچوسو و گئچیجی حکومتینین مدنیت باخانینین یاردیمچیسی وظیفهسینی ایجرا ائدن ذبیحالله مجاهد تهران توپلانتیسینا هله ده دعوت ائدیلمهدیکلرینی بیلدیردی


text:
بربری دیللری
بربری دیللری و یا آمازیغی دیللری (اینگیلیسجه: Berber languages، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Berberi dilleri، فارسجا: زبانهای بربری) آفروآسیا دیللرینین عائیلهسیندن ساییلیر. بۇ دیل قوزئی آفریقا، مراکش، الجزاییر، لیبی، مالی و نیجر - تونیس، بورکینافاسو، میصر و موریتانی دا دانیشیلان بیر دیلدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Berber languages»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بربری دیللری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سیلی غفار، اروپالیک اولکه لرنینگ ایلغار حزب لری بیلن اوچره شووی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- منتشر شده در پنج شنبه، 12 دلو 1396
سیلی غفارنینگ آلمان سول حزبی ایککی پارلمان اعضاسی بیلن اوچره شووی
سیلی غفار دسامبر۲۰۱۷-ده اروپا سفریده نیچه ایلغار حزبی وسازمان لری جمله دن اسپانیا، ایتالیا، هالند و آلمان اولکه لرنینگ نماینده لری بیلن اوچره شدی.
بو حزب لر بیلن خانم غفار نینگ اوچره شووی آماجی دنیا بوییچه ایلغار ودموکرات حزب لری بیلن خلق ارا بیردملیک اورنتماقی بولیشگن. بو ریجه لرده اوشبو حزب لر افغانستان ده گی ایلغار ومترقی تشکل لری وجمغرمه لریدن حمایت قیلیب ویاردم بیرماغی باره سیده سوزلش دیلر. اوشبو حزب لرنینگ برچه سی، ایلغار حزب لر وسازمان لردن حمایه قیلیشینی آماج لرینینگ جزیی دیب و « افغانستان همبستگی حزبی» و افغانستان ده گی برچه عدالتچی آقییم لریدن قوورب لری ییتگونچه حمایه قیلیش گه تاکید قیلدیلر.
سیلی غفارنینگ ایتالیا سول حزبی بیلن اوچره شووی
خانم غفار، اونلردن باسقینچ دولت لرنینگ اورغوله ماغینی ایسته دی، تا افغانستان ودنیاده اوروش توزاتوچیلیک سیاست لری ونظامی حضوریگه اداغ نقطه سی قوویسینلر، دیدی. اونلرنی، افغانستان باره سیده غربلیک اولکه لرنینگ شوم سیاست لریگه قرشی کینگ قمراوده اعتراضلرنی یولگه تشله ماغیگه چارله دی. اونلردن، غربلیک باسقینچ دولتلرنینگ قانلی قوللرینی کوپراغ افشا قیلماغی کیره کلیگی نی تاکیدله دی، افغانستان باره سیده کنفرانس لر وریجه لر یولگه تشلب ورسانه لر آرقلی افغانستان خلقی نینگ تاوشینی کوته رماغینی علاوه قیلدی. اوشبو حزب لرنینگ نماینده لری اولکه لرینینگ پارلمان لری آرقلی لازم سیقوو لرنی کیلترر ماغیگه وعده بیردیلر.
هالند آمستردام شهری نینگ شاروال اورین باسری آرین فلیخنتهارت وهالند سول حزبی نینگ منشی سی هانس فان بیلن اوچره شووی
خانم غفار افغانستان بیردملیک حزبی نینگ ایچکی جنایتچی لرگه قرشی فعال کوره شیش لریدن و بو مرتجع و بنیادگرچی حزب لرگه قرشی یوکسلیب باره تیگن خلق تنفرلریدن سوزلش دی. سونگگی تورت اون ییلیگیده غربلیک اولکه لر آرقلی بونداق جنایتچی حزب لر حمایه بوله دی دیب، ایسله دی. غرب-ده یشه یدیگن جنایتچی لر نینگ تابعیت لرینی سلب ایتماغیگه اینتیلیب و محکمه لرگه تانیتیلسین دیب تاکیدله دی، ویا اولکه لرنینگ قاره لیستی گه جایلشتیریلسین و ضمنا هرقنداق فعالیت که جنایتچی لرنینگ مالی وسیاسی کوچلنماغیگه یاردم بیرسه، اونی باغلاماق و دمینی آلماق اوچون اقداملر یولگه تشلنسین.
هالند سول حزب منشی سی فان هایننگین بیلن سیلی غفار نینگ اوچره شووی
بیردملیک حزب نماینده سی بیلن اروپا حزب لرنینگ اراسیده بولیب اوتگن بحث واوچره شوو لریده اینگ عمده مسله لردن بیری، افغان مهاجر لریدن حمایه قیلیش، غربلیک اولکه لرنینگ مهاجر لرگه قرشی تبعیض چه سیاست یوریتماغینی قاره له ماغ ایدی. ایسلش لازم که بو حزب لر هر دایم مهاجر لردن حمایه وی حرکت لرنی یولگه تشله گن لر و گینه بیر قتله وعده بیردیلر که هردایم حمایه لرینی دوام بیریب وافغانستان گه زوروانچیلیک بیلن قیته رماغیگه توسیق بوله دیلر.


text:
۶۳ کؤچمن قورتاریلدی
چشمه ساحلینده بیر قروپ دوزنسیز کؤچمن اولدوغو بیلدیریلهن ساحل گوونلیک قروپلاری بؤلگهیه گؤندریلدی
ایزمیرین چشمه ائلچهسینده یونان عنصورلاری طرفیندن تورکیه سولارینا دوغرو قوولان ۶۳ دۆزنسیز کؤچمن قورتاریلدی، یئلکهنلی قاییقلا یاسادیشی یوللارلا یورددیشینا گئتمهیه چالیشان ۳۸ کؤچمن یاخالاندی.
چشمه ساحلینده بیر قروپ دوزنسیز کؤچمن اولدوغو بیلدیریلهن ساحل گوونلیک قروپلاری بؤلگهیه گؤندریلدی.
یونان عنصورلاری طرفیندن تورکیهنین سولارینا دوغرو قووولدوغو اؤیرهنیلهن ۳ گمیدهکی ۶۳ کؤچمن قورتاریلدی.
دیگر طرفدن، ائلچه ساحللرینده یئلکهنلی قاییقلا باسادیشی اولاراق یورددیشینا گئتمک ایستهیهن ۳۸ کؤچمن یاخالاندی.
کؤچمنلر اداری ایشلریندن سونرا کؤچ ایدارهسینه تحویل وئریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
بیر تورک عسگری شهید اولدو
"تروریستلر طرفیندن دؤشهنیلهن ال یاپیمی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده ۱ قهرمان سلاحداشیمیز شهید اولدو"
تورکیه: درین قایغییلا قارشیلاییریق
"سودانداکی بوتون طرفلرین آنایاسال بیلدیری چرچیوهسیندهکی تعهدلارا باغلی قالینماسی و گئچیش پروسهسینین پوزولماماسی یولونداکی گؤزلنتیمیزی وورغولاییریق"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیرده قادینلارلا بیر آرایا گلیب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان اسکی شهیره سفری زامانی گیریشیمجیلر، اکینچی لر، اؤنجیلر، ایدمانچیلار، صعنتچی لرو ایشچی قادینلارلا بیر آرایا گلیب.


text:
الیزابت مونتقومری (اینگیلیسجه: Elizabeth Montgomery) آمریکالی موغنی و اوْیونچو ۱۵ آوریل ۱۹۳۳ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۲ ایل عومر ائلهییب و ۱۸ مئی ۱۹۹۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ۱۹۵۱–۱۹۹۵ ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Elizabeth Montgomery»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده الیزابت مونتقومری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
سعودی ولیعهد شهزاده: قاشیقچی نینگ مسئله سی بوییچه تورکیه بیلن بیرگه لیکده فعالیت آلیب بارماقده میز
سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلمان بیانات بیردی
ژورنالیست جمال قاشیقچی اولدیریلگنیدن بیری بیرینچی مرته سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلمان بیانات بیردی و حادثه گه ییچیم تاپیش اوچون تورکیه بیلن بیرگه لیکده فعالیت قیلیب تورگن لیکلرینی ایتدی.
جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان بیلن تیلفون آرقه لی کوریشگن ولیعد شهزاده آرتیدن بیانات بیردی.
محمد بن سلمان، "ایککی مملکت نینگ حکومتی جرم گه قول اورگنلرگه جزا بیریش اوچون همکارلیکلرینی اثبات قیله دیلر" دیب ایتدی.
"سعودی عربستان و تورکیه اورته سیده معما یراتماقچی بولگنلر بار. قزال سلمان، مین و ایردوغان بولگنده بونگه موفق بولالمه یدیلر" دیب افاده ایتدی.
قرال سلمان قاشیقچی جنایتی نینگ کوپ قیغو بیرووچی و نا حق ایکن لیگینی قید ایتیب، نتیجه آلیش اوچون تورکیه بیلن بیرگه لیکده فعالیت الیب بارگن لیکلرینی بیان ایتدی.
ولیعهد شهزاده عدالت نینگ تامین بوله جگینی ایتدی.
واشنگتن پوست روزنامه سی نینگ یازووچیسی سعودی لیک ژورنالیست جمال قاشیقچی 2 اکتوبر 2018 سه شنبه رسمی ایشلر اوچون سعودی عربستان نینگ استانبول باش قونسلخانه سیگه بارگندن کیین لادرک بولگن ایدی.
سعودی عربستان اداره چیلری، 2 اکتوبرده قاشیقچی نینگ "قونسلخانه بناسی نینگ ایچیده یوز بیرگن جنجال عاقبتیده اولگن لیگینی" بیان ایتگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ایردوغان افغانستان بوییچه مهم بیانات بیردی
تورکیه گه کیلگن طالبان هیئاتی اوچره شووی حقیده هم سوز یوروتدی


text:
نسکار
نسکار (انگلیزجه. NASCAR: National Association for Stock Car Auto Racing ) آمریکا دا استوک ماشینلار یاریشماسی میلّی دَرنَگی، شومالی آمریکادا بیر استوک ماشین موسابقهسی یولا سالان دونیا دا تانینمیش بیر تشکیلاتدیر. آمریکادا استوک ماشین(Stock Car)، موتورو گوجلندیریلمیش، و ایمنی سی تقویت اولونموش معمولی ماشینلارا دئییلیر. نسکاری 1948جی ایلده سئر بیل فرانس آدلی بیر تانینمیش موسابقه سوروجوسو و تاجیر قوردو، و 2003 ایلینده ده اونون نوه سی برایان فرانس نسکار باشچی سی اولدو.
نسکارین ان بؤیوک یاریشلاری یوخاری سورعت کاپ سریسی (Sprint Cup Series) ، زفینیتی سریسی (Xfinity Series) ، دونیالیق کامیونلار کمپی سریسی (Camping World Truck Series) دیرلار.
نسکار موسابقهلری، آمریکا فوتبال لیگیندن سونرا، آمریکا تیلویزیونلاریندا ایکینجی ان چوخ باخیلان ایدمان موسابقهسیدیر. بو موسابقه دونیانین 150 اؤلکه سینده ده یاییلیر.


text:
`آنتونیو گوترش` نتیجهلر
خبرلر [43]
- گوترش:"لیبی-ده میللی دیالوق کنفرانسی کئچیریلمهیهجک"
- آنتونیو گوترش عرب دونیاسینی بیرلیک اولماغا چاغیردی
- اردوغان، گوترش ایله دانیشدی
- آنتونیو گوترز، یمن اوچون اولوسلار آراسی توپلومو 4 میلیارد دولار اینسانی یاردیما چاغیریب
- آنتونیو گوترش ونزوئلا ایله باغلی چاغیریش ائدیب
- آنتونیو گوترز: دونیامیز ایسترس تستیندن کئچیر دئدی
- گوترش:"اعتبارلی بیر سوروشدورمانین آپاریلماسی چوخ واجیبدیر"
- گوترش شدت و ترورو قینادی
- گوترش یمن ایله باغلی کئچیریلن مشورت توپلانتیلارینی ممنونیتله قارشیلاییب
- رجب طیب اردوغان، آنتونیو گوترزی قبول ائدیب
- رجب طیب اردوغان و آنتونیو گوترش آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- آنتونیو گورتز، سوریهده شیمیایی سیلاحین ایستیفاده ائدیلمهسینی قینادی
- آنتونیو گوترز: دونیادا آجلیق یوکسلیشده و بو یوکسلیش ان چوخ آفریقادا
- سوریه-لی موخالیفلر آنتونیو گوترش ایله گوروشدو
- آنتونیو گوترز: دونیانی 2018-جی ایلده یئنی تهلوکهلر گؤزله ییر
- آنتونیو گوترز، زیمبابوهدکی نیظامی موداخیلهنین آردیندان تمکینه چاغیریب
- آنتونیو گوترش، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین بوروکراتیک قورولوشونو تنقید ائتدی
- گوترش فیلیسطین و ایسرایله گئدیر
- آنتونیو گوترش، ایسرائیله فیلیسطین ایشغالینا سون وئرمهسی چاغیریسی
- قیبریس باریش مذاکیرهلرینین آچیلیشینی بیرلشمیش میلتلرباش کاتیبی آنتونیو گوترس ائتدی


text:
دی. اچ. لارنس
دی. اچ. لارنس (اینگیلیسجه: D. H. Lawrence) بریتانیالی شاعیر، رومانچی و یازیچی - .۱۱ سپتامبر ۱۸۸۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۴ ایل عومر ائلهایب و ۲ مارس ۱۹۳۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «D. H. Lawrence»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده دی. اچ. لارنس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سوماق
سوماق یوخسا سوموراق (آدیلیم بیتگی Rhus coriria بؤلومونده)داغ بیتگیسی قیسا یورقون آغاج اونون میوه سی زینگیله کیمی چیخار.سوماق تورش چئشیدده دوگو و کاباب ائیله چوخلو ایشلئنر.گیر تورش چشیدی اولار.
(Sapindales) بؤلومونده، پوسته کیمی (Anacardiaceae) کؤکده اولاراق.
سوماق سومورماق کؤکوندن گلیر(تورش دادینا گوره).تبریز و هوراند و کلیبر و ساوه یئرلرینده بیتیر.دیش آغریسینا یاخشیدی.لثه لر اۆچون یاخشی دی و آغیز قانینا درماندی.معده اۆچون یاخشی دی و اشتها گتیرندی.چوخلو تانن ماده سی اوندا اولور ,تانن معده نی سیلیر.هابئله تازا سوماق مسموم ائدندی.
قایناقلار[دَییشدیر]
[Oils, essential, organic, massage, absolutes, blends, extracts, dilution, fragrants, bases]


text:
جونقو فوجیموتو
جونقو فوجیموتو (اینگیلیسجه: Jungo Fujimoto) (دوْغوم:۲۴ مارس ۱۹۸۴ (۳۷ یاش) یاماتو، کاناقاوا) بیر فوتبالیست. قامبا اوساکا فوتبال کولوبو و ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جونقو فوجیموتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- شیمیزو اس-پالس کولوبونون اویونچولاری
- ناقویا قرامپوس کولوبونون اویونچولاری
- یوکوهاما مارینوس کولوبونون اویونچولاری
- قامبا اوساکا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۱ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری


text:
پرسپولیس
پرسپولیس (اسکی فارس دیلی: پارسه / 𐎱𐎠𐎼𐎿 ، فارس دیلی: تخت جمشید) _ ایرانین فارس اوستانینداکی شیراز شهرینین شیمال-شرقینده تاریخی بیر سارایدیر.
قورولوشو[دَییشدیر]
هخامنشلرنین مرکزی اولان پرسپولیس، ۳۳۰–۵۵۰ میلاددان اؤنجه، عصرین سونلارینا دوغرو ایران شاهی بیرینجی داریوش طرفیندن قورولموشدور. داریوش دان سونرا تاختا چیخان خشایارشا شهری بؤیودهرک مؤهتشم تیکیلیلرله دولدورموشلاردیر.
حاقیندا[دَییشدیر]
سارای[دَییشدیر]
پرسپولیسده شاه سارایلاری داشینما تورپاقلا دوزلدیلهن، تپهسی ۴۷۳ متر اوزونلوغوندا، ۸۶ متر گئنیشلیینده و ۱۳ متر هوندورلویو اولان دوزلمه بیر تپه اۆزرینده اینشا ائدیلمیشدیلر. سارایلارین اولدوغو بو تئرراسا ایکی گئنیش پیللکهنله چیخیلیردی. پیللکهنلرین یان دیوارلاری قابارتما هیکللرله دولودور.
خشایارشاین تاخت سالونوندا، هر بیری ۲۰ متر هوندورلوکده اولان و اۆزرینده ۲ متر هوندورلویونده باشلیقلاری اولان ۱۰۰ سوتون وار ایدی. باشلیقلار بوغا و اینسان شکلینده ایدیلر. سارایین ایکی بؤیوک سوتونلا مؤحکملهندیریلهن قاپیسینین هوندورلویو ۱۱ متردیر. قاپیداکی سوتونلارین قارشیسیندا، اوزلری اینسان شکلینده اولان ایکی بوغا هیکلی واردیر.
قارشیلاما سالونو[دَییشدیر]
داریوشمیصردهکی داش کارخانالاریندان گتیریلهن بلوک داشلارلا دوزلدیلمیش "آپاداما" آدلی قاشیلاما سالونو ۱۰.۰۰۰ نفر اینسان یئرلشیردی. بو قدر بؤیوک بیر قاپالی سالون باشقا هئچ بیر سارایدا گؤرولممیشدیر. خزینه سارایینین گئنیش دهلیزینه آچیلان ۴ بؤیوک آهشاپ کاپیسی واردی و بونلار رئنکلی و سوسلو آلچیلارلا کاپلییدی.
پرسپولیسده بؤیوک سوتونلار اۆزرینده، فارسلارین اینانچلارینی عکس ائتدیرهن هیکل لر واردیر. بونلار خئییر سمبوولو اولان یاری اینسان بیر دؤیوشچو ایله شر سمبوولو اولان بیر جاناوارین موباریزهسینی و خئییر سمبوولونون ظفرینی گؤستریر.
شاه مزارلاری[دَییشدیر]
پرسپولیسین یاخینلیغینداکی داشلیق داغین یاماجلاریندا بیر-بیریندن ۸-۱۰ km اوزاقلیقدا، داشلار اویولاراق دوزلدیلهن و سارای گؤرکهملی ایکی سردابه مزار واردیر. فریقییا کرال مزارلارینا بنزهیهن بو مزارلار "تخت جمشید" و "نقش روستم" آدلاندیریلیرلار. بونلاردان بیری بیرنجی داریوش نین مزاریدیر.
۳۳۰ میلاددان اؤنجه جی ایلده ماکدونیالی ایسگندر فارسلاری مغلوب ائدرک شهری یاندیردی. بوندان سونرا شهر تورپاق قالیقلاری آلتیندا قالدی و تاریخ صحنهسیندن چکیلدی.
قالری[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
http://bucatarih.sitemynet.com/harikalar/parsa.html Archived 2007-10-10 at the Wayback Machine.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- Webarchive template wayback links
- ایران تاریخی
- ایرانداکی عوموم دونیا ارثی
- Lost ancient cities and towns
- پرسپولیس
- Buildings and structures completed in the 6th century BC
- Achaemenid cities
- Archaeological sites in Iran
- Former populated places in Fars Province
- Ancient Iranian cities
- Achaemenid architecture
- ایران مدنیتی
- Ruins in Iran
- World Heritage Sites in Iran
- Buildings and structures in Fars Province
- Tourist attractions in Fars Province
- Persian art
- Establishments in the Achaemenid Empire


text:
۸ دسامبر
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۹۱۸ - بوْلشِویکلر استوْنيده حاکمیتی اله آلیرلار.
- ۱۹۲۳ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آلمان ایله دوْستلوق مۆقاویلهسی ایمضالايیر.
- ۱۹۲۵ - آدوْلف هیتلر حبسخانادا يازدیغی (۱۹۲۳-۱۹۲۴) آوتوْبیوْقرافیک "منیم مۆباریزم" اثرینی کیتاب شکلینده چاپ ائتدیریر.
- ۱۹۴۱ - ژاپون ۷ دسامبردا پؤرل-هاربوْرا هۆجوماۇندان سوْنرا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و بیرلشمیش کراللیق ژاپونا مۇحاریبه اعلان ائدیر.
- ۱۹۴۸ - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی جنوبی کوْرهنی تانیيیر.
- ۱۹۶۶ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و شوروی آتوْم سیلاحلارینین فضايا بۇراخیلماسینین قاداغان ائدیلمهسی حاقیندا راضیلاشمايا ایمضا آتیرلار.
- ۱۹۷۰ - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شۇراسی پوْرتوقالی گینهده حربی عملیاتلارا گؤره اتهام ائدیر.
- ۱۹۸۷ - فیلیسطینده "اینتیفاضه" حرکاتی باشلايیر.
- ۱۹۹۱ - آذربایجان ایسلام کوْنفرانسی تشکیلاتینا عضو اوْلور.
- ۱۹۹۱ - آذربایجان سیلاحلی قۆووهلرینین ایلک حربی آندی قبول ائدیلیر.


text:
Jun 17, 2017
اوجادان دوشونورکن - (3) فارس شوونیزمی و آذربایجان ملتی نین دیلی و تاریخی اثرلری
س. سیداوالی
اؤزوم- اؤزومه یاخالاندیم
...
دواملی اولاراق نشره وئرمه یه چالیشدیغیم بو یازیلار, کئچن اوچ- دورت ایلین عرضینده مجازی دونیادا گؤردوکلریم, ائشیتدیکلریم و اوخودوقلاریمین معین تاثراتی کیمی قلمه آلینمیشدیلار.
یازیلارین چوخونلوغو, آنا دیلیمیز آذربایجان تورکجه سینده یازیلمیشدیلار. لاکن استثنا اولاراق و وضعیتده ن آسیلی, بعضا فارس دیلینده ده یازماق مجبوریتینده قالمیشام.
یازیلارین بیر چوخو, اوجادان دوشونر کیمی, اؤزوم- اؤزومه و یا یاخین بیر دوستا یازیلدیقلاری اوچون, اوخوجولارا تقدیم ائتدیکده, اونلاردا کیچیک دئییشیکلر آپارمیشام.
(3)
فارس شوونیزمی و آذربایجان ملتی نین دیلی و تاریخی اثرلری
دسامبر 2015
عزیز دوستوم م.... نین گؤنده ردییی ویدئو و بیزیم ارک- اپرا محتشم بناسینین ییخماسینا گلدیکده، اونون اوچورتماسی، هنر و معمارلیغا قارشی بویوک بیر جنایت ایدی. اسلامی رژیمین بو گونه کیمی خرابکارلیق و رذالت لرینین بیر چوخو یادلاردان چیخسادا, بالاباغ تئاتر سالونونو ویران ائتمک کیمی بیر وحشیت ینی, آذربایجانلیلار, خصوصیله تبریزلیلر اونودمایاجاقلار.
خصوصیله کی، فیلارمونی بیناسینی ییخیب و یئرینه مسحد دوزلتدیلر.
البته او زامان شهرین روشنفکرلری اولان بیزلرده, او جنایتین قاباغیندا جدی بیر شکیلده دایانمادیق.
بودا بیزه و گلن نسل لره بیر درس اولسون.
بیر گون هئچ اولماسا ایران تورپاقلاریندا ملتیمیزین بئرلی ملی دولتی یارانسا, بو بینانین یئنی ده ن برپا اولونماسی, بوینوموزدا بیر ملی بورج دی.
بوندان سونرا بیز آذربایجانلیلار ملی تاریخی اثرلریمیزی قوروماق اوچون, گؤزلریمیزی دورت آچمالییق.
اونوتماماق کی, بیر ملتی آرادان آپارماق اوچون بیرینجی سی اونون دیلینی و ایکینجی سی او ملتین کئچمیشینه دلالت ائده ن هر بیر نشانه و اثری آرادان آپارماق لازیمدی.
او گون دوستلارا تعریف ائدیردیم کی، انقلابدان قاباق تبریزین گلستان باغیندا بیر کتابخانا واریدی. اسلام جمهوری سینده بو کتابخانانی " کمیته" ائله دیلر. مشهور "حاجی محمد کمیته سی". بو کمیته ده باش وئره ن فاجعه لر سایسیز- حساب سیز ایدی.
سونرالار حاجی محمدین فجایعی حددینده ن آشیب و عمللری نین"شوری" چیخدیغیندا، جنایتلری اورت- باسدیرماق اوچون، بو آدامی مشهد یولوندا "تصادف" ائله تدیردیلر. ائشیتمیشدیم کی، تبریزین شهر اوتوبانی اونون آدینی داشئییر. بو خبری ائشیتدیکده ن سونرا چوخ کدرلنمیشدیم. لاکن دوستلارین بیری دئدی کی, شهر اوتوبانینا وئریلن آد, باشقا بیر "حاج محمد"- ه عاید دی.
هر حالدا تصور ائدین: "کتابخانا"نی باغلاییب و یئرینه "کمیته" آچماق؟؟!!...
مطلبده ن اوزاق دوشدوم.
تبریز ده یاشادیغیم ایللرده, بیر آشیق دوستوم واریدی. آشیق علی. آشیق علی قدیم فرقه چیلرده ن ایدی و نئچه ایل بوندان اول وفات ائتدی. آشیق علی نین, اول بیر گونده ن اسلام رژیمینده ن زهله سی گئده ردی و بو نفرتی هر یئرده ده بیان ائده ردی. انقلابین اوللرینده, او گونلرده کی هله امیدیمیز واریدی و فکر ائدیردیک کی "شورا کند"ین تورپاقلاریندا اوت بیته جکدی, اونا دئدیم:
- آغا! ( من اونو آغا سسلردیم) هر حالدا بو رژیم, شاه رژیمینده ن کی یاخشی دیر.
آشیق علی بیر آز فکر لشدیکده ن سونرا، منه باخیب دئدی:
- اوغول! او رژیم آذربایجانجا یازیلمیش کتابلاری کتابخانالاردان ییغیشدیریب, یاندیردی و اونلارین یئرینه فارسجا یازیلمیش کتابلاری قویدو. او کتابلارین گناهی فقط بیزیم آنا دیلیمیزده یازیلدیقلاری ایدی. بونلار ایسه حتی اونلار دوزلده ن کتابخانانی باغلاییب، یئرینه کمیته آچیبلار. بیر رژیم کی کتاب یاندیریر و یا کتابخانا باغلاییر، او رژیمده ن ملته خئیر گلمز. کتاب دوشمانی، فقط جهالتین پاسبانی اولا بیلر.
آشیق علی نین ساوادی آز ایدی، آمما بویوک حیات تجربه سینه مالیک ایدی. آدی و خاطره سی هر زامان منله یاشار.
اونون اشاره ائتدییی "کتاب یاندیرماق", ملی حکومتین مغلوبیتینده ن سونرا باش وئرمیشدی.
تبریز شهری تهراندان گؤنده ریلن اوردونون واسیطه سیله اشغال اولدوقدان سونرا, ملی حکومته سمپاتلیق گؤسته ره ن هر کسه دیوان توتولوب, اون مینلر ضیالی, یازیچی, شاعیر, ژورنالیست, ایشچی, سندیکالیست, فرقه آپاراتی نین چالیشانلاری و ملی حکومت ده ن تورپاق رفورمو چارچیوه سینده تورپاق آلان کندلی لر, حبسه آلینیب, اشکنجه اولونوب و اعدام ائدیلمیشدیلر.
لاکن تهراندان گؤنده ریلن دولت مامورلاری, اوردو منسوبلاری و ملی حکومته قارشی اولان یئرلی دوشمانلار, بوتون بو غدارلیق و هده- قورخو آتمسفرینی یاراتدیقدان سونرا, ازیلمیش ملتین گینه ده ملی حکومته علاقه سینی گؤردوکده, او حکومت ده ن قالان هر بیر اثر و نشانه نی محو ائتمه یه چالیشمیشدیلار. یوزلر چیرکین عمللرینین نزدینده, اونلارین ملی معارف, کولتور و مدنیت یمیزه قارشی ائتدیکلری اوچ جنایت ده ن, نمونه اولاراق آد آپارماق ایسته ییره م:
- آذربایجان ملتی نین پولی ایله ساتین آلینمیش تبریز رادیوسونو باغلاییب و آپاراتی تهرانا آپارمیشدیلار.
- چوخ بویوک زحمت و چتینلیکله یارادیلان تبریز یونیوئرسیته سینی باغلاییب و دانشجولارین اوخوماغینا مانع اولموشدولار.*
- ملی حکومتین آز امکانلار و چوخ بویوک چتینلیکلرله چاپا وئردییی آنا دیلینده یازیلمیش کتابلاری – او جمله ده ن درس کتابلارینی- قالاق- قالاق تبریزین میدانلاریندا توپلاییب و اوتا چکمیشدیلر.
حؤرمتلی رضا همرازین بو حادثه ایله علاقه ده, ایشیق سایت یندا ماراخلی بیر یازیسی وار. او یازیر:
"یولداش درگی سینین دؤردونجو ساییسیندا «دان اولدوزو» باشلیقلی بیریسیندن بیر کیچیک خاطیره ده نقل اولونموشدور کی, اؤزلویونده ماراقلی ایدی. نیسگیل ائدیرم اونون بورادا گتیرمهسینی سیزلره:
کتاب یاندیرما مراسمی:
یانغینلاردان، قیرغینلاردان سونرا ایدی کی, بیر گون معارفین نامرد فراشلاری آذربایجان دیلینده نه قدر کتاب و یازی وارایدی, چوواللارا دولدوروب، بودور، ها! آپاردیلار ساعات قاباغیندا خرمن قالادیلار… یولدان کئچن پاسبانلار، لات لوتلر، ژاندارمالار، باققاللار، صرافلار، دلال لاردا ییغیشدیلار… بیر چوخ آرواد، اوشاق دا "گؤره سن آیی اوینادیرلار؟"... دئیه, میدانا ساری یوگوردولر… بیردن، بیره صفلر پوزولدو… هامیساکت اولدو! دانشسرانین "بدرلنمیش آیی" او اؤلومجول جاوان ایرهله ییردی… بیر گؤیه باخدی، بیر یئره باخدی، گؤزلوگونو گؤزونه تاخدی، فارسجا "چیینه توپور" بیر سؤزلر سؤیلهدی: او ذاتین فرمایشلرینی ائشیدنلر گولدولر! ائشیدمهینلرده "هوررا" چکدیلر… سونرا، او جاوان آغا کبریتی چیخارتدی: کیتابلاری یاندیردی! یئدی. .. ایچدی، مورادینا یئتیشدی"...
بیرده کی, او تای آذربایجانین آدلیم شاعری صمد وورغون, جنوبی آذربایجاندا باش وئره ن جنایتلرده ن خبردار اولدوقدان سونرا, شوونیستلرین یاراتدیقلاری قورخو- وحشت فضاسینی بیر شعر واسیطه سیله جانلاندیرمیش و دهشت حال- هاواسینی چوخ گؤزل تصویره چکمیشدی:
یاندیریلان کتابلار
جلاد سنین قالاق قالاق یاندیردیغین کتابلار
مین کمالین شهرتى دیر، مین اؤره یین آرزوسى…
بیز کؤچوروک بو دونیادان، اونلار قالیر یادگار.
هر ورقه نقش اولونموش نئچه انسان دویغوسی
مین کمالین شهرتى دیر، مین اؤره یین آرزوسى…
یاندیردیغین او کتابلار آلوولانیر… یاخشى باخ!
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظلمته…
شاعرلرین نجیب روحو مزاریندان قالخاراق
آلقیش دئییر عشقى بؤیوک، بیر قهرمان میلته.
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظلمته…
جللاد! منیم دیلیمده دیر بایاتیلار، قوشمالار،
اونلارى هئچ دویدومو سنین او داش اوره یین؟
هر گرایلى پرده سینده مین آنانین قلبى وار…
هر شکسته م اولادى دیر بیر مقدس دیله یین
اونلارى هئچ دویدومو سنین او داش اوره یین؟
سؤیله سن مى خور باخیرسان منیم شعر دیلیمه؟
قوجا شرقین شهرتى دیر فضولى نین غزلى!
سن مى «ترکه خر» دئییرسن اولوسوما، ائلیمه؟
داهیلره سوت وئرمیشدیر آذربایجان گؤزه لى…
قوجا شرقین شهرتى دیر فضولى نین غزلى!
جللاد! یانیب اود اولسا دا، کوله دؤنمه ز آرزولار،
طبیعتین آنا قلبى قول دوغمامیش انسانى!
هر اؤره یین اؤز دونیاسى بیر سعادت آرزولار
قانلار ایله یازیلمیشدیر هر آزادلیق دستانى…
طبیعتین آنا قلبى قول دوغمامیش انسانى!
ازل باشدان دوشمنیمدیر اوزو مردار قارانلیق…
هر تورپاغین اؤز عشقى وار، هر ملتین اؤز آدى
کاییناتا ده ییشمه رم شهرتیمى بیر آنلیق
منم اودلار اؤلکه سینین گونش دونلو اولادى!
هر تورپاغین اؤز عشقى وار، هر ملتین اؤز آدى!
نه دیر او دار آغاجلارى، دئ، کیملردیر آسیلان؟
اویونجاقمى گلیر سنه وطنیمین حق سسى؟
دایان!… دایان!… اویاق گزیر هر اوره کده بیر اصلان
بوغازیندان یاپیشاجاق اونون قادر پنجه سی!
اویونجاقمى گلیر سنه وطنیمین حق سسى؟
جلاد! سنمى، دئ، قیریرسان فداییلر نسلینى؟
ملتیمین صاف قانى دیر قورد کیمى ایچدییین قان!
زامان گلیر… من دویورام اونون آیاق سسینى
شهیدلرین قیام روحو یاپیشاجاق یاخاندان
ملتیمین صاف قانى دیر قورد کیمى ایچدییین قان!…
بیر ورقله تاریخلرى، اوتان منیم قارشیمدا
آنام تومریس کسمه دى مى کیخسروین باشینى؟
کوراوغلونون، ستارخانین چلنگى وار باشیمدا
نسیللریم قویمایاجاق داش اوستونده داشینى
آنام تومریس کسمه دى مى کیخسروین باشینى؟
سور آتینى، دؤرد نالا چاپ! میدان سنیندیر … آنجاق
من گؤروره م آل گئیینیب گلن باهار فصلینى…
قوجا شرقین گونشى دیر یاراندیغیم بو تورپاق
من یئتیردیم آل بایراقلى انقلابلار نسلینى
من گؤروره م آل گئیینیب گلن باهار فصلینى!
گؤردویوموز کیمی, شاعیر صمد وورغون حقلی چیخدی. نئجه کی شاهلیق رژیمی دارما- داغین اولدو, بو گون ایراندا ملتیمی اسیر توتان اسلامو - شوونیست رژیم ده, تاریخین زیبیللیک لرینه آتیلاجاقدی.
هئچ شبهه م یوخدور کی, ملتیمین گونشی مطلق بیر گون دوغاجاقدی. ...
________________________________________
* ملی حکومتین مغلوبیت ینده ن سونرا هم تبریز رادیوسی, همده تبریز یونیوئرسیته سی, آذربایجانی قان دریاسیندا بوغان ارتجاع قووه لری واسیطه سیله باغلانمیشدیلار. لاکن آذربایجانلیلارین اعتراض لاری نتیجه سینده بیر مدت ده ن سونرا, یئنی ده ن آچیلسادا, رادیو دا آنا دیلینده وئریلیش لرین یئرینی فارس دیلینده گئده ن پروگراملار آلیب و بئله لیکله تبریز رادیوسو ملتیمیزی آسیمیله ائده ن اونلار اوجاغین بیرینه چئوریلمیشدی.
تبریز دانشگاهی ایسه, ملی حکومتین مغلوبیتینده ن سونرا, اوزون ایللر بویو دیلیمیزی و زنگین تاریخیمیزی تحقیر ائدیب و کیچیلتمه یه چالیشانلارین یوواسینا چئوریلیب و ملتیمیزه یالانچی تاریخلر یازانلارین اوولاغی اولموشدور.
یازینین دیگر بؤلوملرینی بورادان اوخویا بیلرسیز :


text:
اوزبیک تنیقلی تصوفشناس عالمی، حیاتدن کوز یومدی
پروفیسور کا ملوف
ش. جوزجانی
نـجـم الـدیـن کـامـلـوف
اوزبیک تنیقلی تصوفشناس عالمی، حیاتدن کوز یومدی
اوزبیکستان تصوف شناسلیک علمی نینگ درغه لریدن بیری، ادبیاتشناس عالم پروفیسور نجم الین کاملوف شو ییل 26 اپریل کونی دنیادن اوتتی. اونینگ وفاتی تصوف شناسلیک علمی ساحه سیده کتته یوقاتیش بولدی.
ن. کاملوف 1937 ییل تاجکستان نینگ پنجی کینت تومنیده توغیلیب، وایه گه ییتدی. 1965 ییلی سمرقند فیلالوژی فاکولته سینی توگتدی. 1975 ییل فیلالوژی فنلری دوکتوری، 1991 ییل پروفیسورلیک عنوانینی آلدی. او، اونیویرستیتده کتته اوقیتوچی، تاشکینت دولت شرقشناسلیک انستیتوتیده کافدره مدیری، پریزیدنت دیوانیده مصلحتچی، اوزبیکستانده سیلاو (انتخابات) کمیسیونی رئیسی، "دولت و جمعیت قوریلیشی اکادمیسی" معاونی لوازملریده ایشلب کیلدی.
ن.کاملوف علمی فعالیتینی ترجمه و قیاسی ادبیاتشاسلکیدن باشلب، متن شناسلیک وادبی ژنرلر ترقیاتی بیلن باغلیق بولگن مسئله لرنی اورگندی. کیینگی ییللرده تصوف شناسلیک ساحه سیده تدقیقات ایشلری بیلن شغل لنیب، احمد یسوی،نجم الدین کبرا، ابن عربی، نسفی و بهاؤالدین نقشبند تعلیماتی بوییچه اثرلر یازدی.
مستقللیک دوریده او بیرینچیلردن بولیب علمی تصوف بوییچه کینگ کولملی تحقیقات ایشلرینی یولگه قویدی و سویت دولتی حاکملیگی دوریده یاریتیلیشی ممکن بولمگن مسئله لرنی تحلیل و انا لیز قیلیشگه کیردی. اوشه دورده تصوف تعلیماتی فیودال کلیریکل یعنی فیودال مذهب چیلیگی غایه لری صفتیده تنیلیب، انسانلرنی اینیقسه محنتکشلرنی یولدن آزدیریش مقصدیده خدمت قیله دی دیگن فکر اساسیده اونگه قرشی ایاوسیز کورش آلیب باریلردی. فقط پانته ایزم یعنی وحدة الوجود نظریه سی، اونینگ حقیقی مضمونیدن اجره تیلگن حالده، بیر "ماتریالستیک!" غایه صفتیده، تلقین قیلینردی و بیر سلبی وسیله صفتیده دین و مذهب گه قرشی ایشله تیلردی.
نجم الدین کاملوف بیرینچیلردن بولیب، تصوف تعلیماتینی اته ایستیک (الحادی) تلقینلردن اجره تیب، اورگه نیشگه حرکت قیلدی و تصوفده اساسی اورین توته دیگن وحدت نظریه سینی علمی اسلوبده یاریتیشگه اوریندی و بو ساحه ده علمی و عملی اهمیتگه ایگه بولگن بیرقطار اثرلر یازدی.
استاد کاملوف مینینگ یقین دوستیم ایدی، هر دایم علمی و عملی انجمنلرده اوچره شیب و تیلفون آرقه لی فکر المشیب تورردیک. 1995 ییل "تصوف تعلیماتی ایلدیزلری" ناملی یازگن رسالمنی اوقیب تنقید قیلگنی استادگه بیردیم. اثر حقیده فکری نهایت ایجابی و مثبت ایدی. اونی اوزبیکستانده تصوف شناسلیک بوییچه قوییلگن بیرینچی قدملردن حسابلب، تیزلیک بیلن نشر قیلیشیمنی ایسته دی و ممکن بولسه اونی بیر کتاب شکلیگه تولدیریشیمنی توصیه قیلدی. اثر اوشه ییلی "ملاقات" مجله سی نینگ 1-2، 3- 4، 5- 6 سانلریده باسیلیب چیقدی و کیینراق "تصوف و انسان" ناملی کتابیم نینگ اساسیگه ایلندی. اوشبو کتاب 2001 ییل "عدالت" نشریاتی تامانیدن 1000 تیراژده نشردن چیقریلدی. کتاب نینگ تکمیل بولیشیده مرحوم نجم الین کاملوف نینگ هم اورنی بار.
بیز هردایم علمی، ادبی ساحه لرده همکارلیک قیلیب تورردیک. استادنینگ "تصوف" ناملی کتابی بوییچه کتته بیر تقریظ یازدیم. بوتقریظ 1998ییل ملاقات نینگ 6 سانیده، شونینگدیک "سرلی عالم" ژورنالیده (2 سان، 1998 ییل)، "اشراق چراغی" عنوانی بیلن نشر بولدی. مین اوشبو تقریظنی "حاضرگی زمان اوزبیک تصوف شناسلیک علمیگه بیر نظر" عنوانی آستیده، مذکور کتابیم نینگ آخرگی قسمیگه کیریتدیم. اونی، استاد نینگ عرفانی و تصوفی قرشلری بیلن حرمتلی اوقوچیلر یمیزنی تنیشتیریش اوچون بو سایتده نشر قیله میز.
پروفیسور کاملوف نینگ نشر بولگن اثرلریدن ایریملری:
ـــ ابن سینا و دانته، تاشکینت، 1979،
ــ بو قدیمی صنعت، تاشکینت، 1987،
ــ نجم الدین کبرا، تاشکینت،1995،
ــ تصوف، بیرنچی کتاب، تاشکینت، 1996،
ــ تصوف، ایککینچی کتاب، تاشکینت، 1999،
ــ کامل انسان ــ ملت کیله جگی،تاشکینت، 2001،
ــ علیشیر نوایی غزللریگه شرحلر، علمی- تحقیقی مقاله لر.


text:
الکتیریک
الکتیریک یوخسا برق الکتیریک ائتکیسیندن اله گلن جریان، اساسیندا بیر سیرا فیزیکی ایتفاقلارا وئریلن آد دیر.
الکتیریک چوخلو فیزیکی شکیللرده اولا بیلر. میثال اۆچون، ایلدیریم، دورقون الکتیریک(الکتریسیته ساکن)، الکترو ماقانئت ایندوکسیاسی(القاء مغناطیسی) و الکتیریک آخیمی(جریان الکتریکی).بونلاردان آرتیق، الکتیریک الکتیروماقنئت دالغالاری، رادیو دالغالاری کیمی شئی لرین مئیدانا گلمهسینه ایمکان وئریر.
الکتیریکده، الکتیریک ائتگیسی باشقالاری ایله قاریشیقلی الکتیرو ماقنیت ساحه لری یارادیر. الکتیریک چوخونلوغوندا فیزیکسل وضعیتلره گؤره اله گلیر.


text:
بلو سافیر گأمیسی بُدروم شهرینه توریست گتیردی
توریستلار بدروم بازارینی، بدروم قالاسینی و تاریحی و توریستی یرلری گؤردی
باهامانینگ بایداغینا ایه بوُلان بلو سافیر گأمیسی 218 یوُلاغچی بیلن موغلا ولایاتی نینگ بدروم شهرینه گلدی.
اسکندریه شهریندن گلن گأمی بدروم داقی کروزپُورت اسکله سینه گلدی.
گأمیدأکی کؤپۆسی روس بوُلان 218 توریست و 325 حیذماتچی بُدروم شهرینده گزدی.
توریستلار بدروم بازارینی، بدروم قالاسینی و تاریحی و توریستی یرلری گؤردی.
گأمی آغشام شهردن چیقدی.
دِگیشلی حابارلار
بنکسی نینگ بیر اثری 18.5 میلیون پوندا ساتیلدی
مارماریس دا فونیکس تاریحی شهرینده قازوو آغتاریش ایشلری باشلادیلار
بو قازوو آغتاریش ایشی پنسیلوانیا بیلیم یوردونینگ عالیملاریندان دکتر آصیل یامان ینگ یوُلباشچیلیغیندا باشلادیلار
قاراحان دپه ده نئولیتیک دؤورۆنه دگیشلی تاریحی اثرلر تاپیلدی
قاراحان دپه ده 3 ییلدان بأری قازوو آغتاریش ایشی دوُوام ادیأر


text:
بیرلشیک عراق شاهلیغی
بیرلشیک عیراق کراللیغی (اینگیلیسجه: Mandatory Iraq، فارسجا: عراق تحت قیمومت بریتانیا ، عربجه: الانتداب البريطاني على العراق ، فرانسهجه: Mandat britannique de Mésopotamie ، آلمانجا: Britisches Mandat Mesopotamien ، ایتالیاجا: Mandato britannico della Mesopotamia ، روسجا: MecoпoTaMия (MaHдaTHaя TeppиTopия)) آسیادا بیر اسکی دؤولت. ایسلام بۇ اؤلکهنین رسمی دینیدی. و عرب دیلی و کورد دیلی رسمی دیلیدی. بیرلشیک عیراق کراللیغی 1920 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1932 میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
- توضیحات
- نویسنده: فرزاد
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
شهرلیک مشینه (تکسی شهری) ده منیب، کابل شهرینینگ بیرتمانیدن ینه بیرتمانیگه سفر قیلماقده اېدیم شوجریانده کرزی جنابلری هفته لیک نطقیده رادیو آرقله لی بونده ی بیان اېتر اېدی: اۉن اوچ ییلیک حاکمیتیده گی کتّه قیلمیشلری (دستآورد)دن بیری بیان اېرکین لیگی و رسانه لرنی رشدی دېب ایتدی. کرزی جنابلری. عینی زمانده یانیمده اۉلتیرگن آقسقال کیشی کرزی نطقینی اېشیتیب، آز مدت دن سۉنگ: «اۉتمیشده پادشاهلر کشیلر آغزیگه قفل سالیب بیراق اۉزلرنینگ قولاغی اېشیتراېدی اما کرزی جنابلری ساده راق شکلینی سیله گن دېمک اۉزی و کابینه سی نینگ قولاغینی کر قیلیب بیراق کیشیلر آغزینی آزاد قۉیگن هر نرسه ایتسه لر ایته آله دی. دېدی آقسقال کیشی.»
- توضیحات
- نویسنده: فرزاد
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
«اۉزنی سیاستدن اوزاق توتگن کیشیلر، احمق لر آرقه لی اداره بۉلینه دی.»
افلاطون
ظلمکار حاکم، برچه استبدادلیک و کېینگه قالگن جامعه ده الدمچیلیک و یلغان تبلیغاتی بیلن کیشی لرنی سیاستگه کیریشیدن قۉرقیزیب، اونینگ خطرلی و قۉرقینچ نرسه و اېلنی مخصوص گروپی گه تېگیشلی دېب کۉرکزیشگه اینتیله دی افغانستان اۉتگن حکومت لری، افغان لرنی کر و کۉر سقلب، اولرنینگ سوادسیز بۉلیش لریگه اینتیله دی اېکن. بیراق، حاضر ایسه کیشیلر سواد فایده سینی بیلیب، هرقنده ی قیینچیلیک بۉلسه هم سوادلی بۉلیش لرنی ایسته دی. عکسینچه، ملی قرشی دولت اینتیلیشیگه کۉره یاش لرنینگ بوتونله ی سوادسیزلیک سیاستیگه غرق قیلیش اوچون ایتیله دی، اولرنینگ مینگلرچه الدمچیلیک بیلن آچیق-آیدین و آگالنتیریش سیاستیگه آدیم قۉییشیدن قۉرقیزه دی. حتی، کرزی نیچه ییل آلدین، اۉز بیاناتیده (اۉلکه بیلیم یورتی لری نینگ یاش لریگه اېشیتّیریب، سیاسی بولمس لیگینی) ایتدی.
- توضیحات
- نویسنده: مجید
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
۱۳۹۳نچی ییلی عقرب آیی نینگ ۱۹ نچسیده تخار ولایتی، رستاق تومنی، آب بالا قیشلاغیده نیلوفر آتلی اوچ یاشلیک قیزگه، ییگیرمه یاشده گی عزیزالله آتلی یاش آرقه لی جنسی تجاوز بۉلگن. عزیزالله اوچ یاشلی قیزگینه نینگ دیریزه لرینی آلدیدن توتیب ، اوی یقینیده گی باغگه آلیب باریب، اونگه جنسی تجاوز قیلگن. نیلوفر قورقینچ حالده کوچلی سېس بیلن یغله یدی عزیز اوشبو معصوم قیز باله نی بوغزی دن قتیق توته دی اونینگ تماغی قۉل تاثیری بیلن سیریلگنی و کۉکرگنی حاضرهم تصویرده کۉرینیب تورگن. اوشبو عزیز ناملی یاش، یرتگیچ حیوان کبی نیلوفر نینگ دردلی یغیسینی بس قیلدیره آلمه ی اۉشه محلده گی یقین کیشی لر قیزگینه نینگ کوچلی یغلشینی اېشیته دی. عزیز الله اوچ یاشلیک باله نی تشلب قاچه دی. محل کیشیلر نیلوفر نی قان آقگن حالده اوی لریگه کېلتیره دی. نیلوفر هوشسیز بۉله دی. اونینگ قرنداش لری اویالیب، بیر کیچه و کوندوز گچه کسلخانه گه آلیب بارمه یدی. بیراق نیلوفر صیحی وضعیتی توزه لمه ی بلکیم اونینگ حیاتی خطرگه بولیشیدن قۉرقیب، تخار کسلخانه سیگه آلیب بارگن لر. نیلوفر نینگ خویش لرینی ایتیشلریگه کۉره: اونینگ تناسیلی جنسی زوروانلیک اثریده یرتیلگن ایکن و کسلخانه داکترلری تمانیدن قیته دن تیکیلگن دیر.
- توضیحات
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
هفتهلرچه بۉله کوبانی ایرکک - خاتین لری، یاش-قرّی لری و قیز-اۉغیل لری جهل و یاغیلر کوچلری بیلن فداکارانه توریب، کۉره شماقده لر. اولر بیلن برچه دنیانینگ شرافتلی انسانلری و ایرکین لیک ایسته یدیگن لر ارقه داشلیک و همدردلیک حسینی بیلدیریب اولرنینگ کوره شووچیلری دن دفاع قیلیش اوچون دنیا نینگ بویوک شهرلریده کېینگ شکلده نارازلیک حرکت لر یۉلگه قۉییلدی . بیراق غرب رسانه لری و دنیا آزاد اصطلاح گه کۉره کوبانیلر تۉغریسیده کۉز یومگن دیر.
واقعیتگه کۉره، قوراللی قهرمان خاتین- قیز لرنی اوروشده بیرینچی خط حضور تاپگنی، کوبانی حرکتینی جوده هم صلابتلی قیلگن. آگاهلی و تصمملی خاتین-قیزلرنینگ یوره ک لری اوروش عشقیده تۉلیب ایرکک لر یانیده توریب، اوروشیب جان بېره دی. بیراق اېسکی عصر قاتل لریگه اۉلکه لرینی بېرمه یدی. اۉلکه سېورلیککه و ایل سېورلیککه کوبانیده گی کورد خاتین-قیزلرنی شۉقینلی قۉزغلانی برچه پوشالیک رژیم لر قماغیگه بۉلگن میلت لر اینیقسه ایرکین لیک ایسته یدیگن خاتین لر سازمانیگه بویوک عبرت درسی بۉلگن «بیرلشگن ملت لر هیچ قچان اېنگلمه یدی».
- توضیحات
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
افغانستان نینگ ایریم شرقلیک ولایت لرینی پاکستان منفور کوچی آرقه لی باشقه مصیبت لری بیلن بیرگه راکتی هجوم لری کوپ یللردن بویان تهدید آستیگه آلگن. پاکستان تروریست اسراووچی دولتی اۉزحیاتی نینگ منطقه تینچ سیزلیگیده کۉره دی. غربلیک آقسقال لرینی(ارباب لری) ایماسیگه کۉره اۉز چېگره سیدن تشقری گه آدیم قۉییب، هوای بۉزغونچ لر و هجوم لری آرقه لی کنرولایتی نینگ ایریم تومنلیکلریده یشاووچیلرنی تینچسیزقیلیب اویلریدن آوره قیلگنلر. اوشبو منطقه دن طالب توزه تیش و جاهیل لرنی اسره ش اوچون ینگی اۉرین تیارله ماقچی دیر.
کابل فاسد دولتی اۉزگه لرنینگ نوکری بۉلگن ایریملری پاکستان شرب سیز جنایت لریگه پاکستان ابلیس کوچی بیلن قرشی تورمی غیرتسیزلیک بیلن تماشا قیلماقده لر و جیم توریش لیک نی اۉزلریگه اختیار قیلگن. همده ارگ اۉلتیرووچی لر پاکستان لیک جرنیل لر تۉغریسیده آغیزلری سوگه تۉلیب و تیللری تارتیلگن لر. بیرنیچه الدمچی جمله یعنی شرق چیگره لریگه کوچ لرنی تیارلش دېب، یاغلی لقمه نی توزه تیب مطبوعات یوره گیگه باسیب، اۉز مسوولیت لرینی ینگیل قیلماقده لر.
- توضیحات
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
ثور آیی نینگ سکّیزینچی و یتینچیسی، تقویمی میزنی حیالی لکه سیدن سنه لیب، اوچ دهه دن آرتیق بربادلیک، دهشت، تباه چلیلیک و اۉلکه میزنی فرهنگ و اجتماع لریگه زیربنالر اقتصادی نی یوقاتیشیگه سبب بۉلدی. بیراق خلق-پرچم اۉلکه ساتوچی و گروه لیک خون خوارلر اوشبو تاریخده قیلگن یمان عمللریگه کۉره هنوزگچه ملت تقدیریگه حاکم بۉلیب نیچه مرته دن آنه اۉلکه میزنی ساتیب، حیثیت و ملی غروریمزنی داغلی قیلگن و اۉز عیش-عشرتیگه باتیب توریبدی.
افغانلر کۉپ قربانلیک لر بېریب، طاقتسیز قیېنچیلیک لرنی کۉریب روس باسقینچلری و نوکرلرنی ینگدیلر. بیراق تاسف بیله آسایشته لیک و تینچلیک حاکم بۉله آلمه دی. ۱۳۷۱ نچی ییلی ثور آی نینگ سکّیزینچی سیده تۉکیلگن قان بهاسی پاکستان و ایران قورگن تنظیم رهبرلری آرقه لی اۉغیرلندی. اېلیمز اېرکینلیک بیره می اۉرنیگه، قربانلیک بېرگن باله لرینی غمی اوچون قان یوتدیلر. تباه چی تنظیملیک اوروشلری، تجاوزلیک کیشیلر مالی و ناموس لریگه و افغانستان سیاست و اقتصادینی تیتیب و برباد قیلدی. ۷۰۰۰۰ دن آرتیق کابلیک لر اۉلدیریلیب، کابل شهری قان حمامیگه ایلندی. وحشیگرلیک لر قیلدی حاضرگچه اۉشه یمان و دردلی کونلر داغلری مردم خیاللریدن تازه بۉلگن اېمس. کرزی دولتی و جنگره اۉرتاقلری اویالمسدن و پشیمان بۉلمسدن ثور آیی نینگ سکّیزینی ملی بیره م دېب بیله دی. حقیقت گه کۉره اۉن مینگلرچه اۉلکه داشیمیزنی قانیگه توهین قیلیش و کتّه جنایت اوستینی یاپیش دیر. بو ایزیلگن ملتنی اېسدن هم چیقمس و خیاللریدن هم کېتمه یدی. ثور آیی نینگ سکّیزینی قرانغو کونی یلغوز روس قرشیسیگه توریش دستاورد لرنی شمالگه بېرگن اېمس بلکیم اۉرته عصر لشکری طالب لر و پاکستان دولتی، ایران، امریکا باشقه اۉنلرچه اۉلکه کېلیب اۉلکه میزنی نی تسخیر قیلیشی و برباد قیلیشیگه یۉل توزه تدی.
- توضیحات
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
بیرینچی بۉلیم
عضویت شرطلری، اعضا حقوقی و بورچ لری
بیرینچی ماده: افغانستان حزبی نینگ شرطی شولدیرکیم هربیر اۉلکه داش جنس، ملیت، تیل، منطقه، مذهب و آلدینگی سیاستینی کۉزگه توتمه ی ۱۸ یاشنی تۉلدیرگن بۉلیب باشقه حزبگه بۉلمسه افغانستان همبستگی حزبی نینگ برنامه اساسنامه و تصمیم لرینی قبول قیلگن کیشی، جنایت و ملی خیانت قیلمه گن کیشی عضویتی نی قۉلگه کېلتیرآله دیلر.
ایکّینچی ماده: حزبگه عضو بۉله دیگن کیشیلرنی درخواست آرقه لی ایکّی کیشی شورا اعضاسی باشلیغی تمانیدن عضو شکلده قبول بۉلینه دی.
اوچینچی ماده: هربیر عضو تبغیضدن تشقری انتقاد، پیشنهاد، انتخاب بۉلیش و افغانستان همبستگی حزبی نینگ هربیر مقامینی انتخاب قیلیشگه حقی بار دیر.
- توضیحات
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
هنوزگچه جوزجان، سرپل و غور ولایتدلری و باشقه نیچه ییرلرده سوو تاشقینیده قربان لیک بیرگن لر نینگ عزادارلیکلری اونوتولمه ی، بدخشان ولایتی ارگو اولوسوال لیگی ده یوز بیرگن تاغ سیلجیشی، یوزلرچه اولکه داشیمیز نینگ مال و جانی نی نیچه ساعت ایچیده آلیب، درد کورگن ملتلیمیزنی ینه بیر مرته چوقور ماتم گه دوچ قیلدی. «افغانستان همبستگی حزبی» اوشبو قیغولی حادثه دن برچه کېینگه قالگن لرگه تسلیت عرض اېتیب، اولرنینگ غملریگه اۉزلری نی شریک بیله دی.
بیرکیچه و کوندوزگچه اوشبو دردلی حادثه ده قالگن لرنی قوت قریش اوچون، دولت جمغرمه لری و باشقه خیریه موسسه لری تمانیدن هیچ قنده ی یاردم بۉلمه گن. ایتیلیشیچه، باشقه تماندن افغانستان طبیعی ضررکوره دیگن منطقه لرنی اینیقسه بدخشان ولایتی ییللر آلدین جیلوجیست لرتمانیدن بېلّی بۉلیب او منطقه لرده گی یشاوچیلر جانینی خطردن اسره شی اوچون کیشلر ضدی کابل دولتی نی آگاه قیلیب، یۉلگه قۉییلگن اېدی. بیراق دولت باشلیغ لری اۉز یېب-ایچیشی و اوغیرلیگ لری بیلن چوقور آواره(سرگردان) بۉلیب، بو دردلی وضعیتگه هیچ قنده ی بیر اعتبار بېرمه گن اېدی. همده افغانستان دولتی تمانیدن بېریلگن کومک ینه ده دردلی بیر داستان دیر. فاریاب ولایتیده گی آقین(سیلاب) دن ضررکۉرگن لراوچون اېکینچیلیک وزیرلیگی تمانیدن ۸۶ آلتی تن تاریخی اۉتگن و استفاده بۉلینمه یدیگن اون کومک بۉلگن دېب، فاریاب ولایتی نینگ ملّی کېنگاش وکیلی خورشید تیلویزیونیده ایتگن دیر.
- توضیحات
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
-
سۉزباشی:
افغانستان دموکراسی دوره سیده هم کېینگه قالگن اۉلکه لر جمله سیدن سنلگن. ایکّی دهه سۉنگی سی روس باسقینچ لری سلاسیده زوره وانلیک و توروریست لیک عمللری آرقه لی اوشبو اۉلکه نی کېینگه قالیشیگه و برچه بارلیک لرنی یوقاتیشیگه سبب بولدی.
جهان بیرلشمه کوچی و نظامی قطعهلری (آیساف) بارلیگیده حاضر هم افغانستان وضعیتی یمانراق بۉلیب، اۉلکه میز تینچ سیزلیک، اوروش و زورلشو و قورالیلر تمانیدن رنج کورماقده لر. ملیت قرشیلیک لری، اېل، منطقه، مذهب، تیل و اۉلکه ملی بیرلیگیگه نقص اېتکیزماقده. حاضرگچه کۉپینچه کیشیلر اوزلرینی تینچسیزلیکده کوره دی. اینیقسه عیاللر بشرحقوقی نینگ تورلی شکلده گی دردلی خطالریگه یوزمه یوز بۉلگن. کوپ حجملی اېلیمیز، میللریگه قرشی اۉزلریدن جان فدالیک کۉرستیب، میلیونلرچه قربانلیک بېرگنلر. بیر پرچه نان، باش پناه، ساغلیک و باشقه ساده سهللیک لرگه اېگه بۉلمه گن. ملکی و دولتی برچه ایش و اورگانلرده اۉغیرچیلیک، پاره آلیش و واسطه لیک داد اوره دی. حاضرگچه بیان ایرکینلیگی، مطبوعات و حزب لر شکلله نیشی قویی سطحگه جایلشگن. دنیانینگ کۉپینچه قاچقینچیلرنی (مهاجر) بیزنی اۉلکه میزدن شکللنگن.اوزگه لرگه علاقه قورگن گروه لرنی بارلیگی و کېینگه قالیش توغدیره دیگن مناسب حکومت سبب بۉلیب، حاضرگچه اوشبو اۉلکه ایچکی و خلقرا تروریست لرنینگ مناسب اۉرین لردن سنله دی. آخرده جامعه میز، تاریخ نینگ سۉنگی عصری یرمیده باسقینچ، تروریستلیک، ظلم و دحشت سایه سیده بۉلیب، هیچ قچان حقیقی دموکراسی نینگ طعمینی تاتمگن.
اۉزبېکچه بۉلیمی
تعداد مهمانان حاضر: 182 مهمان


text:
خلج تورکجهسی
خلج تۆرکجهسی یا دا خلج دیلی یوخسا خلججه — تورک دیللری آراسیندا ان سون بلیرلنن دیل اوْلموشدور. اسکی تورکجهنین خوصوصییتلرینی[۳] ان یاخشی شکیلده قورودوغو ایدیعا ائدیلن خلججه اسکی تورک دیلی آرقوجا نین داوامی ساییلیر و حئیرت وئریجی اؤلچوده گؤگ تورکجهیه یاخیندیر. تورکولوگییادا خلج دیلی دئینده بۇ دیل قصد ائدیلیر. خلج دیلینین کؤکو ساییلان آرقوجانین آدی، ایلک ۷۵۹–۷۸۰ لاردا اورتا آسیا مانی دینی متنلرینده کئچیر. بیر سیرا آراشدیرماچیلارا گؤره ۸–۱۱-نجی یوزایللر آراسیندا آرقولار اوغوزلارا باغلی خلج قوروپونون قونشولوغوندا یاشاییردیلار و زامانلا اونلاردان بوگونکو آدلاری اولان خلجی آلیبلار.
لهجه عاییلهسی بونا رغما یاشایان ان اسکی تورکی (تورکیک) دیل اولان خلج دیلی، اوغوز دیللریندن دئییلدیر و چوواش دیلی کیمی تک باشینا تورک دیللرینین موستقیل بیر قولونو تشکیل ائدیر. نتیجه ده، آذربایجان تورکجهسی نین هر هانسی بیر لهجهسی ده ساییلابیلمز.
خلج دیلینین نئچه لهجه و آغزی واردیر. بۇ لهجهلر آراسینداکی مؤوجود فرق، تلخاب لهجهسینده اولدوغو کیمی، بعضاً او قدر بؤیوکدور کی خلجی تک بیر دیل دئییل، تورک دیللری عاییلهسینین " خلج دیللری آلتقوروپو " اولاراق صینیفلندیرمهنین داها اویغون اولا بیلهجهای دوشونجهسینی اورتایا آتان دیلچیلر اوْلموشدور.
جوغرافی دورومودَییشدیر
خلجیستان، ائتنیک آذربایجان و ائتنیک فارسیستانین بیرلشدیگی منطقهده یئرلشن خلجیستاندا ۴۵–۸۰ آراسیندا خلج کندی واردیر. بونلار ایکی قوروپدان تشکیل تاپیر. بیرینجیسی ساوه و خرقان آراسی (مرکزی نووخراندیر)، ایکینجیسی قوم شهری و غربیندهکی سولطانآباد آراسینداکی منطقهدیر. بیرینجی قوروا «خلج-ای ساوا» ویا «قاهیر»، ایکینجی قوروپا ایسه «خلج-ای امیر حوسئینلی» دئییلیر. خلجلر بورادا بیر نئچه یاشاییش بؤلگهسینده جیندیرلی، قاراخانلی، یئتیملر، صفرهلی، ایسماییللی، کیردیللی، شیکارلی، قاراگهده، هسخالی، بایراملی و.س. کندلرینده یاشیییرلار.
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قایناقدَییشدیر
- ↑ Khalaj at Ethnologue - 18th ed., 2015
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Turkic Khalaj". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ خلجلر و خلججه، محمد اؤلمز


text:
Oct 12, 2014
آذربایجان موغاملاری دؤردونجو بؤلوم : «راست موغامی (2)» فرهاد جعفری
فرهاد جعفری
دیلکش(Dilkeş) : دیلکش شور موغامینا منسوبدور. بو شؤعبه یه راست موغامیندا 19 –ینجی عصیرین موغام جدوللرینده و هم ده م 1925 – ینجی ایلده عوزئییر حاجی بیگلی نین رهبرلیگی آلتیندا کئچیریلن موسیقی چی لر توپلانتی سیندا قرارا آلینان موغام لار پروقرامیندا راست گلمیریک. سونرالار احمد باکیخانووون تدریس پروقرامیندا دا بو شؤعبه راست ترکیبینده گتیریلمه میشدیر. 20 –ینجی عصیرده دیلکش راست موغامیندا او جومله دن تارزن بهرام منصوروون ایفاسیندا مؤوجود اولموش اولسا دا ، یالنیز م 1984 ده پئداقوق ، سالیم آغایئو اونو تدریس پروقرامینا داخیل ائتدی.
بیزه نه! – ساتیریک شعر
ﺧﻴﺮاﻟﻠﻪ ﺣﻖ ﺑﻴﮕﻲ (ﺳﺎﭘﻼﻕ)
یاشاییش میللته زیندان اولور اولسون بیزه نه،
یوخسولون حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه.
بیز کی اوز قصدیمیزی میللته اعلان ائلهدیک
اونلارا وعده وئریب جنته مهمان ائلهدیک
یوخسولون قیسمتینی حوری و غیلمان ائلهدیک
ایندی بیر عده پشیمان اولور اولسون بیزه نه
میللتین حالی پریشان اولور اولسون بیزه نه
انقلاب ائتمهمیشیک کار-کاسیبین قارنی دویا
شئنلهنیب آج- یالواج بورکونو قیقاجی قویا
بیزه نه دخلی جانیم کیم سویولا، کیمسه سویا
به بهانهی انتشار - آذربایجان جزء لاینفک ایران
رحیم رئیسنیا
پدیدآورندگان روزنامهی «آذربایجان، جزء لاینفک ایران»، نمایندگان مهاجران ایرانی در قفقاز بودند. پس از بستهشدن قرارداد ترکمانچای به دنبال جنگهای کمرشکن ایران و روس در اواسط ۱۲۴۳ق، زمستان ۱۲۰۶ش، ۱۸۲۸م، یعنی بیش از ۱۸۵ سال پیش از این و از دست رفتن سرزمینهای قفقاز جنوبی و تبدیل شدن ارس، به جای رشته کوه گذرناپذیر قفقاز به مرز بین ایران و روسیه، رفت و آمدهای مردمان دو سوی ارس که تا پیش از آن هموطن و خویشاوند بودند، به صورت مسافرت از کشوری به کشوری دیگر و گاهی هم مهاجرت موقتی یا دائمی از این سو به آن سو انجام شد.
کؤنلومه تبریز دوشدو
ساعدی؛ نمایشگر صحنههای تئاتری جامعه - قسمت یکم
احمد عسگرپور
مقدمه
نوشتن در بارهی دکترساعدی، تاثیرگذارترین نمایشنامهنویس معاصر ایران بسیار دشوار است، اما نیاز و ضرورتی ایجاب میکند که بعد از ۲۸ سال سکوت و خاموشی فیزیکیاش، باز هم به سراغ گوهرمراد(۱) برویم و حوادث و رویدادهای پیرامونی، نبوغ و خلاقیت هنری او را کنکاش کنیم و احیانا نایافتههایی از بعد دیگری آینهوار به وجدانها بتابانیم.
Oct 3, 2014
ساواش لاردان سونراکی عبادت
ک. توخولسکی چئویره ن: س. حاتملوی
بیرینجی دونیا ساواشیندا اؤلنلرین سایی 17 میلیون، ایکینجی سینده ایسه 56 میلیون اولموشدور. بو ایکی ساواشدان سونرا یئر کوره سینده اونلار ساواش باش وئرمیش و بو ساواشلاردا دا یئنه میلیونلار انسان حیاتینی ایتیرمیشدیلر. ائله ایران- عراق ساواشیندا، ایکی اؤلکه ده ن بیر میلیونا یاخین انسان اؤلموشدور. بو ساواش بیتمه ده ن آمریکالیلارین هجومی نتیجه سینده افغانستاندا و یئنی ده ن عراقدا ساواش باشلامیش و یئله لیکله یوز مینلر انسان اؤلدورولموش و یارالانمیشدیلار. سونرا سوریه ایچ ساواشیندا یوز مین ده ن آرتیق انسان حیاتینی ایتیریب و بو ساواش بیتمه ده ن یئنه ده عراق دا و بو دفعه اسلام آدینا یئنی بیر ساواش باشلامیشدی.


text:
شرلوود، کولورادو
شرلوود، کولورادو (اینگیلیسجه:Sherrelwood, Colorado ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۲۸۷ نفر ایمیش و ۶٫۳۵ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۱۶۱۳ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و کولورادو ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ US Board on Geographic Names. United States Geological Survey (2007-10-25). یوْخلانیلیب2008-01-31.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sherrelwood, Colorado»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده شرلوود، کولورادو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مالاریا
مالاریا — اؤلومجول کۆرهسل نوخوشلوقلاردان بیری. خوصوصیله آفریقادا گئنیش یاییلیب.
نوخوشلوق یارانماسی[دَییشدیر]
مالاریا انگللری اینسانین قانینا دۆشدوکده دؤور ائدرک باغیره دۆشورلر، اوْنون هوجئیرهلرینه نفوذ ائدیرلر، اوْرادا بؤیویهرک چوْخالیرلار. سوْنرادان انگللر باغیری ترک ائدرک اریتروسیتلره داخیل اوْلورلار. بۇ پروسس بیر هفتهدن بیر نئچه آیا کیمی چکه بیلر. انگللر باغیرده اوْلدوقدا اینسان هئچ بیر ناراحاتلیق حیس ائتمیر. اریتروسیتلره داخیل اوْلان انگللر اؤز اینکیشافینی دوام ائتدیریر و چوْخالیرلار. اریتروسیتلرین قیلافی پارتلادیقدان سوْنرا اوْنلار دیگر اریتروسیتلره داخیل اوْلماغا ایمکان اَلده ائدیرلر. بۇ جۆر حالدا انگللر توکسین لر ایفراز ائدیرلر (زهرلر). قان دؤورانینا دۆشنده انگللر دیگر اوْرقانلارا، اوْ جوملهدن بئیینه ده خطر یئتیره بیلر، بۇنون سببی آغیر عفونته معروض قالمیش اِریتروسیت لاختالارینین قانین کاپیللیارلاردا حرکتینه مانعشیلیک تؤرتهمسیدیر (بئله اوْلدوقدا بدن توخوم آلاری ضعیفلهییر). بۇ مرحلهیه چاتدیقدا اینسان آرتیق حالسیزلیق و ضعیفلیک حیس ائتمهیه باشلاییر.
نوخوشلوق علامتلری[دَییشدیر]
مالاریانین علامتلرینین سیراسینا، یۆکسک قیزدیرما، اۆشوتمه ، باش آغریلارینی، عضله آغریلارینی و یورغونلوغو عاید ائتمک اوْلار. بۇندان سوْنرا عینی زاماندا اۆرک بولانماسی، قۇسما و ایسهال دا مۆشاهیده اوْلونا بیلیر. اریتروسیتلرین پارچالانماسی سببیندن مالاریا قان سیزلیقنین یارانماسینا و ائلجه ده اریتروسیتلرین داغیلماسینا (دری و گؤزلرین سارالماسی) گتیریب چیخارا بیلر.


text:
کت
کت : یابانجی سوزلره قارشی
sırtov(izah: (sırt: əğin. üst. kürək). jaket.)
کُت : تورکجه تورکجه
[آد] بیر نوع اوست گئییمی، کُت شالوار
کَت : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]
ضربه
ییْلماز، عزیملی، قارارلی
کت : تورکجه تورکجه
[آد] عمومیتله اهالیسی اکینچیلیک،باغچی¬لیق، مئشه چیلیک، حئیواندارلیق ایشلرینده باخان بالاجا یئرلشیم یئرلری{دیوان لغات تورک ده ایشله نیبدیر، سنگلاخ سؤزلویونده ایشله نیبدیر‹کن، کند، کنت›؛ باخ: کند}
کت : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد] مراغا؛ زنجان و هشتَری(إدالی،دره¬سی)، زنجاندا (إقاباغی)داغ¬¬واهر،رزن،ماهنشان-وکلئیبرده(إچای)چای¬آدی


text:
لرد بایرون
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
لرد بایرون (اینگیلیسجه: Lord Byron) بریتانیالی شاعیر و یازیچی - .۲۲ ژانویه ۱۷۸۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۶ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ آوریل ۱۸۲۴ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lord Byron»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لرد بایرون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوستاد شهریار و “روز ملی شعر و ادب ایران”!
محمدرضا کریمی
اوستاد شهریار، چاغداش آذربایجان ادبیاتینین ان دهیرلی و اثر قویان شاعیریدیر، ۵۰ ایل تامام آذربایجان ادبیاتینی رهبرلیک ائدیب و دیلیمیزی دونیایا یاییبدیر. «حیدر بابایا سلام» اثری ائله شؤهرت قازاندی کی تورک میلتلری آراسیندا اؤزونه تایسیز یئر آچیب، بیر یئنی مکتب کیمی تورک ادبیاتیندا اورتایا قویولدو. اونون آردیجا شهریارین «سهندیه» شعری بیر شاه اثر کیمی آذربایجان ادبیاتینی داها جلوهلندیریب و مودرن شعریمیز یئرینه دوشدو.
بوگون اوستاد شهریار هامی اوچون: کیچیک ـ بؤیوک، کیشی ـ قادین، شهرلی ـ کندلی، ساوادلی- ساوادسیزلارا تانینمیش بیر شاعیردیر و هامی حیدربابا ایله اونو تانیییر. یاخشیسی بوراسیدیر کی حتا فارسلار دا حیدربابانین دیلینی بیلمهییرسهلر ده، شهریاری حیدربابا شاعیری آدلاندیریرلار. شاعیر بو اثری یازماقلا، ادبیات تاریخیمیزده دؤنوش نوقطهسی یاراتدی و بیر مکتب اولوب، یوزلرجه شاعیر اونون یولون ایزلهییب و «حیدربابا» سایاغیندا شعرلر قوشوبلار. دوغرودان هانسی دهیرلی تانینمیش شاعیریمیز حیدربابایا بنزهتمه یازماییب؟ هانسی یئنی یئتمه شاعیر واردیر کی شاعیرلیک گوجونو حیدربابا سایاغیندا سیناماسین؟ یوزلرجه شعردیوانی حیدربابایا بنزهتمه یازیلیب، یوزلر بنزهتمه چاپ اولوب، یوزلر بنزهتمهلر دفترلرده هله چاپ اولمامیش قالماقدادیر. بؤیوک شاعیرلریمیز جوشقون، محمد راحیم، سلیمان رستم، عباس بارز، دکتر کوشان، حتا علامه حبیب ساهر کیمی نهنگ شاعیر و ادبیاتچی اونا بنزهتمه یازیبدیر.
«حیدربابایا سلام» شهریارین اوشاقلیق خاطیرهلری اولاراق، عینی حالدا بیر میللتین فولکلورو، دبلری، عنعنهلری و اورهک دؤیونتولریدیر.[۱]
شهریار بو اثری ائله گوزهل یارادیبدیر کی عوام اونون دوشونمهسینده قالماییر و ادیبلر، عالیملر ده اوندا شعر صنعتینده بیر آخساقلیق گؤرمورلر و ایکی صینفین اورهیینه یاپیشیر. بوگون ایران و آذربایجانین باشا ـ باشیندا، ان اوزاق کندلردن، بؤیوک شهرلره قدهر، شهریارین آدی سئوگی و محبتله چکیلیر و حیدربابایا سلام شعری شهرلر و کندلریمیزده خالقیمیزین شبچرهسینده دادلی ـ دادلی اوخونور. حیدربابایا سلام، کندی بوتون گوزهللیکلریله تصویره چکیب. بو تابلودا کندین سحر ـ آخشامی، گون چیخاندان گون باتانا قدهر، ایلک چیچکلر، نوروز گولو، قارچیچهیی تورپاقدان باش قالدیراندا، دوغال منظرهلر: شلالهلر، میوه باغلاری، بوستانلار، آخشاملار اوستو اینک ـ داوار سورولری، کندلیلرین دیللرینده ازبر اولان ماهنیلار، کندین اهلی همان گئدیشلر ـ گلیشلریله، هابئله دانیشیقلاریلا، تویلاری ـ یاسلاری، هامیسی گؤزهللیکله چکیلمیشدیر. شهریار بو اثری یاراداندا ـ آنا یوردوندان اوزاق اولاراق ـ کئچمیشلری یادا سالماق اوچون تکجه اؤز بئینینه دایانمیش، آنجاق اونون شاعیرانه فیکیری و دویغوسو هئچ بیر شئیی اونوتمامیشدیر، حتّا کندین قارپیزی و خیارینین دادی داماغیندادیر. کندین باغلارینا قدم قویدوقدا ییلیرکی میرزا محمدین باغیندا الچهلر تورشا- شیریندیر؛ حتا بیر کهلیکین اوچوشو و یا دووشانین کول آلتیندا قاچیشی شاعیرین گؤزونده قاچا بیلمهمیشدیر.[۲]
حیدربابا بیر خالق تانیما اثریدیر. بو کیچیک اثرده کندین ۵۰دن آرتیق آداملاریلا تانیش اولوروق. شهریارین گوجو و باجاریغی اینسانلاری تانیتمادا او قدهر دیر کی هر کیمسهنی بیر مصرعده تانیتیرسا، ائله بیلیریک بیر عؤمردور اونو تانیییریق و یاخیندان گؤروموشوق، حتّا اونون دانیشیغی، گئدیشی، حتا سسی بیزیم اوچون تانیشدیر. اؤز آتاسی حاققیندا بئله دانیشیر:
منیم آتام سفرهلی بیر کیشی ایدی
ائل الیندن دوتماق اونون ایشی ایدی
گؤزهللرین آخیره قالمیشی ایدی
اوندان سورا دؤنرگهلر دؤنوبلر
محبتین چیراغلاری سؤنوبلر.
شاعیر داییسی ـ آمیرغفّار حاققیندا بئله یازیر:
آمیرغفار سئیدلرین تاجیدی
شاهلار شیکار ائتمهسی قیقاجیدی
مرده شیرین، نامرده چوخ آجیدی
مظلوملارین حقّی اوسته اسردی
ظالیملری قیلیچ کیمی کسردی.
شاعیر، بو اثری یازاندان نئچه ایللر سونرا، بیر داها آنا وطنینه دؤنور و بو دفعه یاخیندان حیدربابا داغی ایله دانیشیر و ایکینجی حیدربابا یارانیر:
حیدربابا گلدیم سنی یوخلییام،
بیرده یاتام قوجاغیندا یوخلییام،
عؤمرو قووام بلکه بوردا حاخلییام
اوشاقلیغا دییهم بیزه گلسین بیر
آیدین گونلر آغلار یوزه گلسین بیر.[۳]
شاعیر ائله بیر زامان یوردونا قاییدیبدیر کی بیرینجی اثرده اونلاردان آد آپاردیغی کیمسهلر داها قالماییبلار، یئرلری بوشدور. بیرسیراسی یئددی کفن چورودوب و گنج قیزلار جانلاری اریییب. شاعیر وطن دئییب گلمیشدیر بلکه اونون گؤزهللیکلرینی بیر داها گؤرسون، آمما ائلینین غملرینی گؤردوکده، وطنی بیر دوستاق گؤرور، قول ـ قانادی سینیر، اوشاقلیق دؤورانینا گؤزهل اوچوشلاری، نیسگیللی گؤز یاشلارینا چئوریلیر.
شاعیرین خیال قوشو قول ـ قاناد آچیر، مئیدانی گئن گؤرهرک حیدربابا ایله اورهک سؤزونو دانیشماق ایستهییر. قاباقجا اوزاقدان دانیشیر آنجاق اوشاقلیق دؤورانینی خاطیرلاییردی. بو زامان سؤزلری نیسگیل، دیلک و آجی گؤز یاشلاریلا قاریشمیشدیر. آمما ایندی گؤز یاشلاری داها یاندیریجی و یوخ ائدهندیر چونکی کندلیلرین فلاکت و آجی گونلری ـ شاهین ادعالی اولان مدنیتی اونلاری سیخیر و شیرین خاطیرهلری یادا سالماق اوچون داها یئر قالمیر. خالقین پیس دورومو اونو اینجیدیر و قارقیشا دیل آچیر:
کتلی یازیق چیراغ تاپمیر یاندیرا،
گؤروم سیزون برقوز قالسین آندیرا،
کیم بو سؤزی اربابلارا قاندیرا؟،
نه دور آخر بو میللتین گوناهی،
دوتسون سیزی گؤروم مظلوملار آهی!
کندین جوانلاریندان ائشیتدیگی خبرلر چوخ آجیدیر چونکی بیرینین بورنوندان قان گلهرک جانین الدن وئریر و کندده کیمسه یوخدور بورنون قانینی کسسین، او بیری آجلیقدان اؤلوب، اوچونجو اوتوراق اولوب و اوبیری قاچاق دوشوق و نهایت بو کی:
چؤرهک غمی چیخوب خالقین آیینا
هر کس قالیب اؤز جانینین هایینا.
شهریار، چاغداش ادبیاتیمیزدا بیر داغ کیمیدیر. شاه اثرلر یازیب، بوننان بئله کی حیدربابا آلقیشلاندی و خالق ایچینده اؤزونه دهیرلی بیر یئر تاپدی، آنجاق جسارتله «سهندیه» پوئماسینی شهریارین شاه اثری سایا بیلهریک. اوستاد اؤزو بئله دئییر: «حقیقتده هئچ دیلده سهندیه کیمی بیر اثر یارانماییب و هئچ بیر معیارلا اؤلچمک مومکون دئییلدیر[۴]». دوغرودان دا سهندیه، شهریارین شاعیرانه یارادیجیلیغینین زیروهسیدیر و اؤزو دئمیشکن: «بیر ایلهامدان تؤرهنن اثردیر کی ایلاهی شعشعهلر اونو ایشیقلاندیریر»[۵]. اوستاد سونونجو دانیشیغیندا نئچه سورغویا جاواب وئرمیشدیر. او دئییر شعر قوشماق شاعیرین ارادهسیندن آسیلی دئییل و «اگر شعر یاراتماق شاعیرین گوجونه باغلی اولسایدی، او هرگون بیر سهندیه یاراتماق ایستردی.بیرحالداکی تکجه بیر دفعه باجارا بیلمیشدیر بئله بیر شعر یاراتسین». آمما هانسی عامیل بئله قالارقی بیر اثرین یارانماسینا سبب اولموشدور؟ شهریار بئله بیر سورغونون جوابیندا کی سهندیهنی خاص کیمسه اوچون قوشموشسونوز؟- دئییر: «هه! آذربایجان شاعیری مرحوم بولود قرهچورلو-«سهند» تخلوص ائدهن شاعیردیرکی هامیدان آرتیق، حتا نیمادان چوخ منده تأثیر قویموشدور»[۶]. بو سوروغونون جوابیندا کی سهند شاعیرده نه گؤرموشسن کی نیمادا یوخودو؟- بئله دئییر: «هرکس هر شئیی اؤز باخیشیلا باخار. من سهندده گؤردویوم دئمهلی دئییلدیر. البتده کی سهند آزاده بیر شاعیر ایدی و سهندده اولان اخلاق و خصلت هئچ کیمسه ده یوخودو. اوخوموش اولسانیز حیدربابا شعرینده دئییرم:
حیدر بابا مرد اوغوللار دوغ یئنه!
هه، سهند بیر مرد اوغول ایدی».[۷]
سهند بیر مکتوبوندا شهریارا ملی وارلیغیندان سؤز آچیب، شهریاری دوشونمهیه، یادلاردان اوزاقلاشماغا، اؤز ائلیندن موغایات اولماغا چاغیریر و بو چاغیریشی، شهریار شاعیر اورهییله قبول ائدیر و نهایت “سهندیم” اثری یارانیر. دوغرودور آذربایجان شعری بوگون داها ایرهلیلهمیش، یئنی شعرلر یارانمیشسادا، هله سهندیهنین دیرناغینا چاتان شعریمیزین یئری بوشدور. هله ده آذربایجان مدرن شعرینین زیروهسینده سهندیه دایانیر.
آنجاق شهریاردان بوگون دانیشاندا، بیر چوخلو یانلیشلار میدانا گلیر. حتا بنیاد شهریارشناسی کیمی بیر اورگان، شهریار حاققیندا بیر ایلده ۴ کتاب حاضیرلاییر، بو ۴ کتابین وئردیگی معلوماتلار بیری – بیریله اوخومور! ایندی بئله یانلیشلار اورتایا گلدیکده، ۱۰۰ ایلدن سونرا نهلر اولاجاق؟!
نه یازیق کی بوگونوموزون مدنی فعاللاری دا شهریاری کیچیلتمکله بؤیومک ایستهییرلر؟! بیر حالدا حسین منزوی،”این ترک پارسی گوی” کتابیندا شهریارلا عاشقانه قوووشور، اؤزونو اونون دیرناغینا چاتا بیلمهدیگینی سؤیلور، بیر حالدا کی هوشنگ ابتهاج – “سایه”، ایکی جیلدلیک اثرینی شهریار حاققیندا یازاراق، شهریاری حقلی اولاراق، “روز ملی شعر و ادب ایران” اوچون ان دوزگون سئچیلمیش سیما کیمی دهیرلندیریر و یوزلرجه خاطیره شهریاردان تعریف ائدهرک، اونون چای قابیندان کئفلهننلرین ساییسینی یازماغا چالیشیر، بیزیم یازارلاریمیز شهریاری عادی (!) بیر آدام سایماغا چالیشیرلار!؟ حتا شهریارین رضاشاه درباری ایله گل – گئت ائتدیگینی و اونا قوللوقچو اولدوغونو – هانسی سندلره آرخالاناراق(؟) – یازیرلار! شهریارین یانلیشلارینی(!) سایماقدا یاریشا قاتیلیرلار. بیر باشقاسی دا اول قدَر اغراق ائدیر کی”حیدربابایا سلام” اثری نین ۴۰۰ دیله ترجمهسینی اورتایا آتیر!؟ هانسی بیر سندلرله بو سؤزلر اورتایا گلدیگین سوراندا، هامیسی لال قالیرلار. بئله بؤیوتمه و کیچیتمهلر، بیزه عار اولور. بیزه قارشی دورانلارا میدان وئریر. بو گونون – “روز ملی شهر و ادب ایران” – شهریارا آدلانماسینی دا راحاتلیقلا الیمیزده آلیرلار. دوغرودان بیز شهریارا و اؤز دیلیمیزه ظولم ائتمیریک؟
شهریاری عادی بیر آدام کیمی سایا بیلنلر اؤزلرینه دؤنوب دئسینلر گؤرهک: حیدربابانین بیر بندینی دئیه بیلمهدیکلری بیر حالدا، نئجه اونو عادی بیر آدام ساییرلار؟ اونون تورکجه شعرلری دونیانی حیرتده قویان بیر چاغدا، فارسیجا شعرلری ده دونیانی حیرته بوراخمیشدیر. “علی ای همای رحمت” شعری ائله تاثیر بوراخیر کی آیتاله مرعشی اوغلونو تبریزه گؤندهریر بلکه حضرت علینین سفاریشینین سیررینی تاپسین. بئله شعری سؤیلهمک، بیر عادی آدام دان گلرمی؟ رضاشاهدان خبریم یوخ، آنجاق ایکینجی پهلوی شاهی و فرح پهلوی و اونلارین امریله تهران شهرداری نئچه دفعهلر شهریارا تهراندا و تبریزده بینا آلماغا چالیشمیشلار؟ شهریار هامیسینی رد ائتمیشدیر. شاه تبریزی گلدیکده اوچ دفعه شهریاری شاه یانینا گتیرمهیه گئدیرلر و الی بوش قاییدیرلار، نهایت آذربایجان شعریله شاها قارشی دورور. ایکی دفعه آیتاله خامنهای رئیس جمهور اولاراق شهریارین گؤروشونه تبریزه گلیر و شهریارین ائوینه گئدیر. شهریارا آغ چک وئرمکلر بیر نئچه سندلرده واردیر و شهریار بونلاری آلماقدان چکینمیش و حتا چکی ده جانباز عائیلهلرینه خرج ائتمهیی جایز بیلمیشدیر. یئنه، بو ایشلر و گئدیشلر بیر عادی آدامین ایشینه بنزهیر؟ شهریاری کیچیلدَنلر اؤزلری کیچیک آداملاردیرلار. بونا داها شوبهه یوخ.
شهریار بؤیوک همتلی شاعیردیر، عادی انسانلاردان داها یوخاری بیر شخصیته مالیکدیر. اونون دونیا گؤروشونده بشریته حؤرمت و بوتون انسانلاری سئومک ایلک پلاندا دایانیر، عینی حالدا اؤز خالقینا و ملتینه دریندن باغلیدیر و حسرت شعرلری ده یوکسک معنادا و یوخاری سویهدهدیر:
بیر اوچئیدیم بو چیرپینان یئل ایلن،
باغلاشئیدیم داغدان آشان سئل ایلن،
آغلاشئیدیم اوزاق دوشن اول ایلن،
بیر گؤرئیدیم آیریلیغی کیم سالدی
اؤلکه میزده کیم قیریلدی، کیم قالدی.
آنجاق اونون دونیا گؤروشونده انسانلارین بیر اولدوقلاری ایستهیی وار. او، ملتینین آیریلیق دردینی بیلهرک، دونیا میلتلرینه ده آیریلیق ایستهمیر و گلهجکدن خبر وئریر:
بیر گون اولی فاتحه بیز ساغ – سولا وئرریک،
دونیا هامی بیر ملت اولوب قول – قولا وئرریک،
قارداش اوزونه حسرت اولوب چکمم اوگون آه
خلقی اودا یاندیرماغا بیر تک قالی الله.
بو دونیا گؤروشو ده عادی خالقلاردان داها یوکسک بیر سویهدهدیر. هله لیک!
________________________________________
۱) اوستاد شهریار، حیدربابایا سلام، تبریز، ۱۳۴۷٫
۱) م . کریمی، سهندیه شهریار، زنجان، ۱۳۶۸٫
[۳] ) اوستاد شهریار، حیدربابایا سلام، ایکینجی جیلد، تبریز، ۱۳۴۴٫
۱) کیهان فرهنگی، شماره ۱، ۱۳۶۷٫
۲) م . کریمی، سهندیه شهریار، همان.
۱) شهریارین سون مصاحبهسی، کیهان فرهنگی، همان.
۲) م. کریمی، همان.
دقت: ایشیق سایتی بو یازی دا گئدن فیکیرلره دایر هر هانکی بیر باخیش و نظرلری یایماغا حاضیردیر.


text:
۳۰ سپتامبر
۳۰ سپتامبر: بینالمللی ترجومهچیلر گونو؛ سولطان سولیمان قانونی عثمانلی تختینده (۱۵۲۰).
۱۴۷۲ — قوتنبرق "موقدس کیتابی" چاپ ائتمیش و بو حادیثه تاریخده ایلک کیتاب چاپی کیمی دوشموشدور.
۱۶۱۸ — ۱-جی عاباس صفوی و عثمانلی حؤکمداری خلیل پاشا مرندده صولح موقاویلهسی ایمضالامیشلار. بو موقاویله تاریخده سراب صولحو کیمی تانینیر.
۱۸۸۲ — دونیادا ایلک هیدروالکتریک ایستگاهی آمریکانین ویسکانسین اوستانینده قورولموشدور.
۱۹۱۳ — مشهور آلمان موهندیسی رودولف دیزل موعمالی شکیلده هلاک اولموشدور.
۱۹۴۹ — ماو تسدون چینین دؤولت باشچیسی سئچیلمیشدیر.
۱۹۹۱ — بینالمللی ترجومهچیلر ایتیفاقی یارانمیش و بو تاریخ ترجومهچیلر گونو کیمی قئید اولونماغا باشلانمیشدیر.
۱۹۹۲ — آذربایجان دؤولت نفت آکادمیاسینین فاریغالتحصیلی ژوزه ادوآردو دوس سانتوس آنقولا رئیسجومهورو سئچیلیر.


text:
هرکولس فوتبال کولوبو
هرکولس فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Hércules CF) بیر فوتبال کولوبودور. 2ª B – Group 3 دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۲۹٬۵۰۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Hércules de Alicante CF – Datos del club (Spanish). Hércules CF. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 29 May 2013.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hércules CF»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هرکولس فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ناغیلدا یاشادیغیم بیر گون؛ آغاخانیم ننهایله دانیشیق
سودابه تقیزاده زنوز
هانسیسا کیتابی اوخویورسان، هانسیسا مقالهنی ترجمه ائدیرسن، تئوریلر وئریب میلت و یاشادیغین اؤلکه حاقدا یازیلار یازیب اؤزونو ساوادلی و آیدین فیکیر بیریسی کیمی تقدیم ائدیرسن. اما سؤز ۹۴ یاشلی ننهیه گلینجه بئینینده اولان بوتون فیکیرلر، قوردوغون خیاللار، یاشاتماق ایستدیغین ایدهآللار پوزولوب، هر شئیی بیر کنارا بوراخیب الینی الینه آلدیغین زامان اوخودوغون کیتابلاری، یازدیغین مقالهلری، ایناندیغین ایدئولوژیلری بیر کنارا بوراخیب، ایکی قولاق دا باشقاسیندان بورج آلیب اؤزونو ده، بوتون ووجودونو دا ننهیه حصر ائدیرسن.
بو زامانا قدر بوتون اؤیرندیکلریم، بوتون بیلدیکلریم هئچ ایمیش، بوندان سونرا اصیل حقیقتی، اصیل فلسفهنی ننهدن اؤیرنجیم دییه میدانی ننهیه بوراخیرسان. ایچینده یووا سالان هر شئیی بوراخیب، بئیینده کی صحیفهنی بوشالدیب، اؤزونو آغ بیر صحیفه کیمی ننهنین قارشیسنا قویوب، ننه منی ایستدیغین کیمی یاز، ایستدیغین کیمی پوز دئییرسن…
کوچه قاپیسی آچیلدیغیندا گولر اوزلو بیر کیشی ایله قارشیلاشیرام، اؤز یانیمدا «یقین بو ننهنین اوغلودور» دئییرم. نردیونلری اوسته چیخیرام، ال آتیب ائوین قاپیسینی آچیرام، بیر باشقا خانیم و کیشی ده ائوین ایچیندهدیلر، گؤزوم ننهنی آختاریر. اونلارلا تلسیک سالاملاشیرام.
ننه پینجین یانیندا ایلشیب، آیاقلارینی یورغان ایله اؤرتوب. یایلیغینی قاشلارینا قدر قاباغا چکیب، یایلیغین اوستوندن کئش ایله گؤزلویونو گؤزلرینده برکیدیب. اَینیندهکی رنگلی دون، باشینداکی رنگلی یایلیق ننهنی تام ناغیللارداکی مهریبان ننهلره بنزدیب. بیر سؤز دئمهدن اییلیب اللریندن اوپورم، «باشاردیغین قدر سئو، باشاردیغین قدر اؤیرن، بو گون سنین یاشاییشیندا بلکه تکرار اولونماز بیر گوندور» دئییرم اؤزومه.
آخشام ساعات ۷ دیر. کیم دئییر زامانی دالیا قایتارماق اولماز؟! کیم بونون آنجاق بیر خیال اولوغونو دوشونور؟! بونون بیر خیال اولدوغونو دوشونورسونوزسه مطلق یانیلیرسینیز. من بو گون بیلدیم کی زمان حقیقتن ده دالیا قاییدا بیلر.
بو گون زامان بوتون دیتالاری ایله منیم اوچون دالیا قاییدیب. ۱ ایل ، ۲ ایل ، ۱۰ ایل ، ۲۰ ایل دئییل، بو گون ۱۳۰۲-جی ایللرینده یاشاییرام من. صاباح گؤزلریمی آچینجا ۱۳۹۶-جی ایله قاییداجاغام دییه قریبه بیر قورخو ایچیمه دولور. اصلینده قورخو دئییل گؤروشوموز باشلانمادان بیله ایچیمده کوک سالان بو قریبه حیسه، حسرت دئسم داها اویغوندور. اونون اوچون ده بو زامانی الدن وئرمییم دییه سؤزو ننهیه بوراخیرام. باشاردیقجا قیسا سوال سوروشوب اوزون جاوابلار آلماق ایستهییرم.
ائوه چاتماق همن کامرانی ننهنین قارشیسیندا یئرلشدیریب گئدیب یانیندا ایلشیرم. چئورمده نه قدر اینسان اولور اولسون بو گون بوتون دونیانین مرکزیتی ۹۴ یاشلی «آقاخانیم موسوی» آدلی ننهدیر. اونون سسیندن سونرا هئچ کیمسهنین سسینی ائشیتمیرم، اوندان سونرا هئچ کیمسنی گؤزوم گؤرمور، بو گون اونون اللریندن سونرا باشقا بیر شئیه توخونماغا هوسیم یوخدور.
«ننه منیم آدیم یاشین دیر» دئییرم.
اوزومه باخیب «نه ننه؟! آدین ندیر؟!» سوروشور.
ایلک دانیشیقدا ننهنین قولاقلارینین آغیر اولدوغونو باشا دوشورم. چئورهدن سس قالخیر، هر کس بیر طرفدن «قیزین آدی یاشین دیر» دییه ننهنی باشا سالماق ایستهییر. بیراز داها یاخینلاشیب الینی الیمه آلیب دوداقلاریمی قولاغینا یاخینلادیرام، «آدیم سودابه دیر ننه» دئییرم.
ننهنین ائوی ده اؤزو کیمی سادهدیر. ائوین سادهلیغی و صمیمیتی ائوین اهالیسینه ده سیرایت ائدیب. اما داها دوغرو دئمک ایستسم، ائوده یاشایانلار ائوه دئییل، ائو سادهلیغینی ائوده یاشایانلارا بورجلودور. بئلنچی ائولری آنجاق ناغیللاردا گؤرمک اولار و من بو گون بیر ناغیل دا یاشاییرام. دئمهلی بو گون بیز بیر اینسانا، بیر ائوه قوناق دئییل بیر ناغیلا قوناق گلمیشیک.
ننه حاقدا ائشیتدیغیم بعضی معلوماتلار وار. قادین ساحهسینده آپاردیغیم تدقیقاتا گؤره ننه منیم اوچون تکجه بیر «قوجا ننه» دئییل بیر قهرماندیر. ائله اونا گؤره ده بو گون ناغیلینا قوناق گلمیشم. اما ننهنی منیم گؤزومده قهرمان ائدن خصوصیتلر ندیر دییه، اونلاری ننه نین اؤز دیلیندن ائشیتمک لازیمدیر.
ایلک سوال اولاراق «ننه، سنین آدینی ندن آقاخانیم قویوبلار؟» دییه سوروشورام.
«منیم ددمین آدی دا میرآقا ایدی، اؤزومدن سونرا بیر باجی و بیر قارداشیم دا وار ایدی. من ایرضایه-اورمیه-شهرینده سید بیر عاییله ده گؤز آچمیشام. اونا گؤره ده منیم آدیمی، آقاخانیم یعنی بؤیوک خانیم معنیسینده قویوبلار. آقاخانیم دا خانیمبَییم کیمی بیر آددیر. من اؤزوم ده کیشی کیمی یاشامیشام. بلکه ده منیم لیاقتیم خانیملیغا یوخدور» دئییر.
الینی منیم اَن سئودییم موضوعویا قویموش کیمی، ندن بئله دوشوندوغونون سببینی سوروشورام،
«منی بوراخاسان کیشی کیمی ایشلییم» دئییر.
«جوانلیقدا چوخ ایشلییبسن ننه؟» سوروشورام، «باشیوین توکوجه!» دئییب سؤزونون آردینی بئله توتور:
«اینسان اوغلو ایشلمهلیدیر، ایشلمسه اونون یاشاماغی فایداسیزدیر اونسوزدا من ایشلمهسئیدیم بئش اوشاغیمی مکتبه کیم گؤندرجاق ایدی؟! من او زامان ایکی قات ایشلمهلی ایدیم»
بیلیرم کی ننه ۶۰ ایل اول یولداشیندان آیریلیب. ننه اوشاقلاری ایرضایه-اورمیه- شهریندن گؤتوروب تبریز شهرینه گلیب. اَریندن آلدیغی پول ایله تبریزین طالقانی محلهسینده قدیمی بیر ائوده یئرلشیب. بئش اوشاغین خرجی و مسئولیتی بوینونا دوشونجه تبریزه گلیر-گلمز ایشه باشلاییر. ننهنی یاشیتلاریندان فرقیلی ائدن ایلک خصوصیت ده ائله ننهنین سئچدیغی ایشدن باشلانیر. ننه باشقا خانیملارین عکسینه، قادین یانا بیر ایش ایله دئییل، اوشاقلاری کرپیج کسیب ائو دوزتمک ایله ایداره ائتمهیی سئچیر. اونون دئدیغینا گؤره تبریز شهرینده تک جانینا بئش ائو دوزلدیب ساتیر. ائو دوزتمکدن علاوه گونده مین دنه کرپیچ کسیب او مین کرپیچی ۴۰ تومنه ساتیرمیش. آلدیغی پولدان ائو و اوشاقلارین خرجین چیخیب قالان پول ایله داش، قوم، آغاج و سایر. آلیب یئنه ائو تیکمهیه باشلاردی. بو ایش ۶۰ ایل اول بیر قادین اوچون نه قدر یایغین بیر ایش ساییلا بیلردی؟! اونو ننهدن سوروشورام. ننه جوابینی ظرافتله ایلک سوالیما دویونلهییب دئییر: «ائله اونا گؤره آدیمی «آقاخانیم» قویوبلار دا، قادیندان چوخ کیشی یه بنزرلیغیم وار ایدی»
اما ننه «آقاخانیم» اولماغینین هزینهسینی ده اؤدهییر. آغاخانیم یئری گلدی دیرنیر، یئری گلدی پاسبانی دؤیور، یئری گلدی ساواشیب اونا خاطیر حبسخانایا دا گئدیر، یئری گلدی سارای کیمی اؤزونو چایا آتیر.
«ننه نییه اؤزونو چایا ووردون؟!» سوروشورام
«او زامان ایرضا شاه خانیملارین باشیندان چادیرالارینی، یایلیقلارینی گؤتوروردو، دئییردی کشف حجاب ائلیرم، قیش گونو ایدی، من چشمه باشیندا پالتار سویا چکیردیم، پاسبانلار گلدیلر. بیری آتلی بیری پیادا. آتلی پیادایا دئدی او آروادین باشینی آچ، باشیمی آچا بیلمهسینلر دییه اؤزومو بوز باغلامیش چایا آتدیم. چایین او بیری باشیندان جاماعات منی چایدان چکیب چیخارتدی!»
ننهنین تبریزه کوچدوغو زامان اوشاقلارینین یاش یاریمدان ۴-۵ یاشا قدر یاشلاری وار ایدی. اونا گؤره ده گؤردوغو ایشده اونلارین هئچ بیر کؤمکلری کئچه بیلمیردی. همین عرفهده اسکی اَری تیمورون خانیمی، کی اونا خاطیر ننهنی اون بئش ایل بیرگه یاشایاندان سونرا بئش کورپه اوشاق ایله بوشامیشدی وفات ائدیر. اسکی اَر تاپیلیب ۴ یاشلی آناسیز اوشاغی ننهدن سونرا هئچ کیمسهیه اومود اولا بیلمیر. ننهده اوشاغی آناسیز گؤرونجه اورهیی دؤزمور. گونوسونون اوولادینی دا اؤز اوولادی کیمی باغرینا باسیب اونون دا مسئولیتینی عهدهلنیب مکتبه گئدن زامانا قدر اؤز یانیندا ساخلاییر. مکتب واختی آتاسی گلیب یئنیدن اوشاغی ننهدن گئری آلیب اؤزو ایله آپاریر. اما بو ننهنین بویوتدوغو سون اوگی اوشاق المور. ننه بویوتدوغو دیگر اوشاق حاقدا بئله دئییر:
«آخشام ایشدن گلدیغیمدا هاوا بتردن یاغیردی. کوچه ده دووار دیبینده بیر بوغچا اولدوغونو گؤردوم. الیمی وورونجا ایچینده بیر اوشاق اولدوغونو حیس ائتدیم. کیمسه قیز اوشاغینی کوچهده بوراخیب گئتمیشدی. اونو دا گؤتوروب ائوه گتیردیم. پالتارلارینی دییشیب پینج یانیندا قیزیشدیریب اونو دا ساخلادیم. بیر ایل سونرا اوشاغین صاحابی تاپیلدی، گلیب اوشاغی خوشبخت گؤرونجه ننه ساخلاییرسان اوشاغی یا آپاریم سوروشدو مندن. من ده آپار اوشاغینا صاحاب چیخ دئییب اوشاغی صاحابینا قایتاردیم»
ننهنین تبریز شهرینه کوچدوغو زامان، تبریزده ساکین اولان چاپخانا صاحیبی اولان داییلاری وار ایدی. ننهنین و اونون اوولادلارینین حیاتینی تاثیر آلتینا آلیب ننهنی ایکینجی دفعه اولاراق قهرمان بیر اینسان کیمی اورتایا قویان حادیثه ده بو چاپخانا، کیتاب و یازی-پوزو آراسیندا اوز وئریر.
همین چاپخانا بیر طرفدن، باشقا طرفدن ایسه چرنداب محلهسینده «صمد بهرنگی» و «علیرضا نابدل» ایله قونشولوق اونون و خصوصی ایله اوشاقلارینین حیاتینی بیر یوللوق دییشیر. شاه زامانیندا بیر اوغلونا ۷ ایل دیگر اوغلونا بیر ایل حبسخانا ایدی. بیر اوغلونون ساواک حبسخانالاریندا سینهسینه مؤهورلنمیش سیگار کوزونون ایزلری، آیاقلاریندا ایسه دمیر کابللارین یارالاری او گونلرین یادیگارلاریدیر.
ننهدن او گونلر حاقدا سوروشورام، «ننه او گونلر نئجه کئچدی؟!»
«صمد گیلین جلسهلری بیزیم ائوده اولاردی، صمد یاخشی ناغیللار یازاردی، علیرضا دا شعر اوخویاردی»
علیرضا نابدلین (اوختای) شعرلرین دیینجه ننهنین گؤزلری دولوب بایاتی اوخوماقلا اؤزونو ساکینلشدیرمهیه باشلاییر:
تبریزیم اوی تبریزیم
ننهمه تای تبریزیم
دالدا خوش گونلریم وار
مرد اول دایان تبریزیم
تبریز اوستو داشلیدی
تورپاغی زر داشلیدی
دیندیرمهیین تبریزی
گؤزلری قان یاشلیدی
ننهدن صمد حاقدا سوروشورام، «ننه صمدین سونو نئجه اولدو؟!»
«صمد منیم اوشاقلاریملا داغا گئتمیشدی، اوردا صاباح آراز چایینا گئدجاغام دئمیشدی. صمدین بیر امنیه دوستو وار ایدی. صمد دیدیغی کیمی صاباحیسی امنیه دوستو ایله آراز قیراغینا گئدیر. دئدیلر آیاغی بودرویوب دوشوب آرازا. اؤزونو آرازدان چکه بیلمهییب ائشیه. اما من اینانمیرام، صمد بیر امنیهنن آراز قیراغینا گئتمیشدی!!!» دئییب یئنه بایاتییا سیغینیر…
«آرازین قیراغی ایله
اورت دردیم اوراقینان
دئسهلر صمد گلیر
آختاررام سوراغینان
آراز آشدی دئییرلر
کور قووشدو دئییرلر
صمد اؤز یولداشیندان
آیری دوشدو دئییرلر»
ننه سؤزونو بئله قورتاریر
«بونلاری یاز، وئر خانیملار اوخوسونلار. اونلارا عیبرت اولسون. بیلسینلر کی خانیم باشینی بئله ساخلار. چتینلیغا دوشدوغوندا اؤزونو اودوزماز. باشقاسینا طرف ال اوزاتماز. من سید ایدیم، اما هئچ زامان سید اولدوغومو هئچ یئرده دئمهدیم. قورخدوم سید اولدوغوم اوچون منه محبت ائدیب بیر زاد وئرسینلر. من اؤز آیاغیم اوسته دوروب، اؤزوم ایشلییب، اوشاقلاریمی اؤز قارانجیم ایله بؤیوتمهیی ترجیح ائتدیم! باشقا خانیملارا دا ده یاشاییشدا من گئتدیغیم یولو گئتسینلر»
گئجهنی ۹۴ یاشلی آغاخانیم ننهنین یانیندا سحر ائلیرم. گئجه یاتدیغیمدا ۱۳۹۶-جی ایلده یاشایان خانیملار نه قدر ننه گئدن یولو گئتمهیی باشارا بیلجکلر دییه دوشونورم. حیات ایذین وئریرسه، هله ۶۵ ایل سونرا ننه یاشینا چاتاجاغام. او زامان ننه کیمی «باشقا خانیملار دا منیم کیمی یاشاسینلار» سؤزونو دییه بیلجک قدر ثمرلی بیر یاشاییشیم اولاجاقمی دییه اؤزومدن سوروشورام!
سحر یوخودان آییلدیغیمدا اؤزومو یئنه کیتابلارین و ایدئولوژیلرین اورتاسیندا سرگردان گؤرورم. آقاخانیم ننهنین سوادی یوخ ایدی، عؤمور بویو هئچ بیر کیتاب اوخومادی، هئچ بیر شئی یازمادی، بونا باخمایاراق او یولونو الی قلمده باشی کیتابدا اولان بیر چوخ اینسانلاردان داها دوغرو گئتدی. آقاخانیم ننه قادینلار نئجه اؤز آیاقلاری اوستونده دورا بیلرلر حاقدا هئچ بیر کیتاب اوخومامشدی، قادینلار نئجه اؤزلرینه اینانا بیلرلر حاقدا دا هئچ بیر تئزی یوخ ایدی، آقاخانیم ننهنین تک گؤردویو ایش آیاغا دوروب اؤز آیاقلارینا اینانیب، اونلارین اوستونده یئریمهسی ایدی.
اینانیرام کی زامان ماشینی، زامانی دالیا قایتارماق دا نه قدر قابلیتلی اولسا دا، زامانی گلجهیی آپارماقدا او قدر قابلیتسیزدیر. تاریخدن درس آلمایانلار بوتون تاریخی تجروبه ائتمهیه محکومدولار دئییبلر. بلکه ۵۰ ایل سونرا آقاخانیم ننهنین یاشادیغی گونلر قیراغا، بیر قادینین اوستونه قویولموش «آقاخانیم» آدی بیله گلجک نسیللر اوچون قریبه گلجک!
قایناق: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷
www.ishiq.ir


text:
ساقیا، جام توت اول عاشقه کیم، قایغولودور،
قایغو چکمک نه ایچون، جام ایله عالم دولودور.
تلخ گفتارسیز اولماز لب یار، ای عاشق،
چوخ هوس ائیلهمه اول شربته کیم، آغولودور.
دل پرخونیمه یاغیدیرما بلا پیکانین،
حذر ائت، شیشه یه، ناگه ضرر ائیلر، دولودور
کؤنلومین زخمینه پیکانینی ائتدیم مرهم،
گنج غم دیر، نولا گر بؤیله دمیر قاپولودور.
مونجه کیم، کوه صفت باشیمه داشلار اورولور،
دیدۀ بختیم اویانماز، نه آغر اویغولودور.
قویالیم باشی خم باده ایاغینه گلین،
توتولوم حرمت اونون چون کی، بیر آدلو اولودور
نرگسین فکری، فضولی، گؤز و کؤنلومده گزر،
توتار آهو وطن اول یئرده کی، اوتلو، سولودور.


text:
آتالار سؤزو _ دئییملر
دئییملر :
1-گؤدن قولو/ قارین قولو/ قارین پا / قارنا پا / بوغاز قولو/ قارین دلیسی / خوررون :
-چوخ یئمک یئین
2-ایینهدن چؤپه/ بوزدان دوزا / بیتدن سیرکهیه / بیت بیت / یئرلی دیبلی / یئرلی یاتاقلی :
-بیر زادی یا اولایی بوتون دئتایلاری ایلا آنلاتماق
3-انگینین پئچینی بوشالتماق / دیلینین (آغزینین) دادینی بیلمک :
-بیرینین دیلی آلتیندان سؤز چکمک
4-توپورجگی گولله یئرینه ایشلهدیر/ ائششگی گئدیر :
-سؤزو گئچرلی اولان بیری
5-خنجر پیچاق اولماق / قانـلی پیچاق اولماق / بیرینین قانینی ایچمک / ایت پیشیک اولماق / اتینن(اتـله) قیلیچ / بیرینـدن یان آپارماق :
-بیری ایله یامان اولماق
6-شور قاتماق / فیرتینا سالماق / فیرتیسانا چیخارتماق / جانقالا قوپارتماق:
-بیر ایشی بیربیرینه قاتماق
7-کؤهنه سامانلاری سووورماق / کؤهنه چیققین آچماق / کؤهنه خرمن سووورماق / کؤهنه کوللوکلری ائشهلمک :
-اسکی آنیلار و اولایلاری اورتایا قویوب یئنیدن دیدیشتیرمک
8-ایت قورساغی ساری یاغ؟ / باب اولماق / بابـلی بابی ایلا / بابلی بابینی بولار مورچالیق قابینی / چؤلمک دیغیرلانیب دوواغینی تاپیب / قابلاما دیغیرلانیب قاپاغینی تاپیب / کؤپگین کؤنلو کؤپگه شاددیر / گؤگدوش دیغیرلانیب دوواغینی تاپیب :
-اؤزونه بنزر بیری ایله بیرلیکده اولماق
9-کپک آلتینـدا اونو اولان / چؤرگینـده چییی اولان :
-نیتی صاف اولماماق ، بیر زادلاری گیزلدن ، دوغرولوق یوخو اولان بیری
نفیس سینافر
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
رومان
رومان (اینگیلیسجه: Novel)، یازیلی ادبیاتین و اپیک نؤعون ان ایریحجملی ژانری. ۱۲-جی-۱۳. یوز ایلده ایسپانیا، ایتالیا، فرانسه دیللرینده یازیلمیش هر بیر نثر اثرینه رومان دئییلیردی.
ایضاحیدَییشدیر
"رومان" سؤزجوک فرانسه، ایسپانیا، ایتالیا و آیری دیللرینین داخیل اوْلدوغو رومان دیل قروپونون آدی ایله باغلیدیر. بۇ دیللرده تکیه اۆصولو ایله قلمه آلینان هر هانسی بدیعی اثر ۱۲-جی-۱۳. یوز ایلده رومان آدلاندیریلسا دا، سوْنرالار رومان اؤزل ژانر کیمی فوْرمالاشمیشدیر. رومان اپیک نؤعون حجم اعتباریله ان بؤیوک ژانردیر. روماندا تصویر ائدیلن حادیثهلر و صورتلر داستانله مؤ قایسهده چوخ چوْخدور. حکایه و داستانده یازیچی، عادتاً، قهرمانین حیاتینین بللی بیر مرحلهسینی تصویر ائتدیی حالدا، روماندا یازیچی قهرمانی دینامیک اینکیشافدا گؤسترمک، بعضاً اوْنون بۆتون عؤمور یوْلونا نظر سالماق ایمکانی قازانیر. سیلسیله تشکیل ائدن ایکی حیصّه لی رومان دیلوژی، سیلسیله تشکیل ائدن اۆچ حیصّه لی رومان تریلوژی آدلانیر.
دیلوژی و تریلوگیالارم هر حیصّه سی موستقیل رومان ساییلیر و هر بیرینین ده، بیر قایدا اوْلاراق، اؤز موستقیل آدی اوْلور. سادهجه، بۇ موستقیل رومانلاری آز-چوْخ عئینی کۇنو و عئینی تصاویر بیرلهشدیریر.
تاریخی رومانلاردَییشدیر
تاریخی شخصیتلرله، اوْنلارین حیات و فعالیّتینین تصویری ایله باغلی اوْلان رومانلارا تاریخی رومان دئییلیر. "دومانلی تبریز"، یوسف وزیر چمنزمینلینین ملاپناه واقفدن بحث ائدن "ایکی اوْد آراسیندا " (و یاخود "قان ایچینده")، عیسی حوسینووون عمادالدین نسیمیدن بحث ائدن "محشر" اثرلری تاریخی رومان نومونهلریدیر.
قهرمانلانن دۇیغو و دۆشونجهلرینین، داخیلی حیس-هیجانلارینین ایفادهسینه گئنیش یئر وئرن، حادیثهلری قهرمانلارین داورانیشیندا عکس ائتدیرن رومانلار سایکولوژی رومانلار آدلانیر. یوسیف صمداوغلونون "قتل گۆنو" اثری سایکولوژی روماندیر.[۱]
ایندی بۆتون دۆنیادا، اساساً، نثرله یازیلمیش ایریحجملی، واحید چوخ شاخهلی، مؤلف طرفیندن مّعیّنلشدیریلمیش ایدّعا اۆزره اینکیشاف ائتدیریلیب اؤز حلینه گتیریلن بدیعی نثر اثرینه رومان دئییلیر.