text:
دیلیمیزین آدی تورک دیلی، تورکجه و یا تورکیدیر؛ «آذربایجانجا و آذربایجان دیلی» قوندارما/اویدورمادیر
سپتامبر 12, 2007 at 12:25 ب.ظ. 3 دیدگاه
بازار گونو دوشرگه وئبلاگیندا اورخون کیتابهسینین شیمالشرقی جهتی، کیتابهنی اوخویان: نجیب عاصیم، آذربایجانجا[تورکجهیه] چئویرن: همت شهبازی یازیسی یاییلدی.
آنیندا یازییا بیر شرح یازیب گؤندردیم آمما نه ایسه، شرحی یایمادیلار. تأسسوفلر اولسون کی بو گون آدی گئچن یازی اورمو کیتابخاناسیندا دا یاییلدی. یازی چوخ گؤزل آما بیر شئیه دیققت ائدیلمهمیش:
دیلیمیزین آدی تورک دیلی، تورکجه و یا تورکی اولا بیلر ده، آذربایجانجا و آذربایجان دیلی اولامماز. بونو اونوتماماق گرک. ایران دیلی، قیبریس دیلی، مراکئش دیلی، آمئریکا دیلی، افغانیستان دیلی نه قدر گولونج، ایگرنج و قوندارما/اویدورما ایسه، «آذربایجانجا و آذربایجان دیلی» ترکیبلری ده او قدر گولونج، ایگرنج و قوندارما/اویدورمادیر.
تورک میللتی آدینا دوشرگه و اورمو کیتابخاناسیندان بو یانلیشلیغین دوزلدیلمهسینی ریجا ائدیرم.
بو قونودا داها آرتیق بیلگی اوچون «شاعیرلریمیزده تورک، تورکی و تورکجه/شاعیرلریمیز بیزی و دیلیمیزی نئجه آدلاندیریرلار؟ – محمدرضا هیأت» یازیسینی اوخومانیزی توصیه ائدیرم.
Entry filed under: میللی شوعور, آنا دیلی, تورکجه.
3 دیدگاه Add your own
-
تاسوفله یازدیغینیز یازی یئتیشمه ییب لوطفا اونو وئبلاگین ایمئیلینه یوللایین . ممنونیتله اوخویارام. و وئبلاگدا یایارام. ساغ اولون- شهبازی
-
عزیز قارداشیم آذربایجانجا ایندیکی ائله بیر معنا وئره بیلر. آما بیزجه دوزو «آذربایجان تورکجه»سی یازیلمالیدیر. هر حالدا سیزین دیققه تینیز و ها بئله حساسییتینیز اوچون ساغ اولون.
سیزین ایسته کینیز یئرینه یئتیردی.
بو کلمه «آذربایجان تورکجه» سینه ایصلاح اولوندو
یاشییاسیز
-
مهر آیینین بیری، مدرسه لرین باشلایش موناسیبتینه
اورتاق دیل مسئله سی
(آشاغی داکی یازی، استکهلم دا، مهر آیینین بیرنه حصر اولان سئمیناردا دانیشیق دیر)
یونس شاملی
مئهر آیینین بیری، مدرسه لرین آچیلیش گونو، اؤنوموزده دیر. تاسفلر اولسون کی هله ده ایرانداکی اوخوما و درس سیستمی کهنه، غیررئال، زیانلی و اکسترم (ایفراطی) فارس میلتچیلیگی اساسیندا قورلموش و او اساسدا دا بو گونه قدر دوام ائتمیش دیر.
بونا باخمایاراق کی، ایرانداکی اوشاقلارین ان آزی (یوزده آلتمیش) 60% ی مدرسه و مکتبی آنا دیلینده باشلامایب و حتی سایقیسیزلیق اوشاقلارین آنا دیلینه، اونلارین حیاتی بویو دوام ائمک ده دیر.
حقیقت بودور کی چوخونلوق دا اولان غیرفارس اوشاقلار مدرسه نین باشلاییش گونوندن اوخونان دیلی باشا دوشمه مگینه گؤره، هر زامان اؤزلرین سیخینتی دا حیس ائدیرلر. اوشاقلار بیگانه بیر دیلده اؤرگنمه یه باشلایاندا، او دیلی بیلمه دیگینه گؤره، حتی اؤز بیلدیگی سؤزون، دئمگین ده، اوتانیر و بلکه اوتانجاقلیق بیر اؤزللیک کیمی او اوشاقلارین حیاتیندا ان سون یاشلارینا دک دوام ائدیر. بیر باشقا طرفدن، غیرفارس اوشاق مکتبی باشلایاندا، فارس دیلی ایله هئچ تانیش اولمادان، آئیله، محله، قوهوم-قونشو و یا اونون شهرینده دانیشمایان دیلی، اؤرگنمیه باشلاین اوشاق، اؤزون باشقا بیر فارس اوشاغی ایله برابر دَیرده، ارزیشده، گؤرمه دییی بیر حقیقت دیر. چون کو بو اوشاق مدرسه نین باشلانان گونلریندن و حتی باشلانان ایللرینده ده اؤزونده فارس بیر اوشاق لا رقابت حیسی اولا بیلمیز. چون فارس دیللی اوشاق درسلیگی اؤز آنا دیلینده باشلاییر، آمما تورک اوشاغی درسلیگی آنا دیلیندن یوخ، بلکه بیگانه بیردیلده، یعنی فارس دیلینده باشلاییر. بو نابرابر بیر باشلایشدیر. و نابرابر باشلایشدا او اوشاق نئجه اؤز فارس دیللی یاشیدلاری ایله رقابت ائده بیلر؟ بئله بیر وضعیت ده غیر فارس اوشاق حتی رقابته گیرمه دن بئله اؤزون اوتوزموش بیری کیمی حیس ائده بیلر. بونلار قیسساجا تورک اوشاغینین اؤز وطنینده و آرزو ائله مه دیگی حالدا، غیراینسانی و غیرمدنی تحصیل شرایطینه معروض قالماسینین رئاللاردیر.
آمما بوغیر اینسانی و غیرمدنی سیاستین، یعنی آنا دیلینده یوخ، بلکه بیگانه دیلده تحصیل آلما فیکیرین کؤکو هاردادی؟ بو سؤزلره دیققت ائدین، ماحمود افشار تانینمیش پان فارسیست دئیرکی، «اگر آذربایجان خالقی، تورک دیللی درگی لری (روزنامه لری) راحاتجا اوخویابیلریسه و یا تورک دیلینده یاز بیلیرسه، داها فارس دیلینه نه احتیاجی وار؟»
او بئله دوام ائدیر؛ «… من ایسته ییرم کی فارس دیلینین اؤرگنمه سین اجباری، مجانی (پولسوز) و عمومی ائلسینلر و بو ایشین ایمکانلارین یارادسینلار… من شک ائله مدن بیلیرم کی بو ایش زحمت سیز، پروبلم سیز و بیری اونونلا موخالیف اولمادان و حتی آذربایجانلی لار بو مسئله نی حیسس ائله مدن، اؤز ایستگیمیزه یئتیشه ریک و آذربایجانلی لار 50 ایلدن سونرا راحتجا فارس دیلینده دانیشاجاقلار. مسئله ایکی حالدان خاریج دگیل: آذربایجانلی یا ایرانلی دی و یا دگیل، ایرانی ایسه تورک اولابیلمز… آذربایجانلی لار اؤزلری قاباغا دوشوب و اؤز ملی دیللرین (یعنی فارس دیلین) یایسینلار و یواش یواش تورک دیلی که خارجی بیردیلدی گئتسین» آینده مجله سی، یگانگی ایرانیان و زبان پارسی، ماهمود افشار
بونون معناسی آیدیندیر، فارس دیلینین گئنیشمه سی و یایلماسی، تورک دیلینین اؤلومونه احتیاج وار. تورک دیلی بیگانه سایلمالیدیر، آذربایجانلی ایسه آذربایجانلی نین جانینا دوشملی دیر و تورک تورک ایله ال به یاخا اولمالی دیر… نه اوچون؟ بوندان اوتور کی فارس دیلی داها چوخ اینکشاف ائدسین، فارس دیلی غیرفارس میلتلرین آراسیندا یایلسین، و یواش یواش تورک دیلی میدان چیخیب گئتسین.
آمما بو سیاست، یعنی غیرفارس دیللری فارس دیلینده اریتمه نین بهانه سی نه دیر؟ بهانیه گلنده دئیرلر؛ ایرانین بیرلیگی! بونو فارس اولترا ناسیونالیستلری و باشقا میلتلردن اونلارا قاتیلان ساتقین لار دئیب و اونو هر ایکی پهلوی دورونده دولت سیاستینه چئوردیلر. سونرا دا اسلام جمهوریتی او سیاستین وفالی دوامچی سی اولدو.
ایران دا فارس سیاستچی لرینین فیکرینجه، بیر اؤلکه ده، بیر مملکت ده نئچه رسمی دیل اولورسا او مملکتده بیرلیک اولاماز. فارس اولتراناسیونالیستلریندن توت او میلیته عاید، سول دوشونجه سی اولانلاردا، ، بو فیکره اؤز دامغالارین، موهورلرین ورورلار و بو فیکرایله ایران دا یاشایان ملتلری و او جمله دن فارس میلتین ده، امکانلارینا قدر قاندرمیشدیلار کی، ایلا بئله اولمالیدی، یوخسا ایران داغیلار…!
هربیر آیدن اینسانا بللی دیر کی بو سؤز یئریندن-دیبندن یالاندی و بو یالانی فارس سیاستچیلری یاخشیجا بیلیرلر. چون کی تمام دنیانین اؤلکه لری بیر نئچه سیندن سونرا، نئچه دیللی اؤلکلردیرلر. بو نا باخمایاراق بوگون دنیانین 61% (یوزده آلتمیش بیر) اولکه لر فدراتیو سیاسی سیستمی ایله ایداره اولورلار.
سون زاماندا ایراندا فارس اولتراناسیونالیست سیاستچیلرینه بیر پریشان حالیق اوز وئرمیشدیر. او پریشانلیق گئچن 20 ایلده، ایران دا یاشایان ملت لرین آیلماسی و اللخصوص آذربایجان خالقی و تورک میلتینین ایستکلری گئچن ایللرده مدنی عصیانا چئویریلمه سیندن قایناقلانیر.
ماحمود افشار، نقل ائله دیگیم سؤزلرده، 50 ایللیک بیر زامانی، تورک دیلینین محو اولماسینا، یئترلی گؤرورموشدور. آمما ایندی ایسه 80 ایل او فیکیرین حاکیمتلریندن گئچیر و بوگون ایران داکی سیاست بیر بویوک و اونودولماز مسئله نین قارشی سیندا دورور. و او دا؛ ایران دا یاشایان میلت لرین برابر حقوقلا یاشاماسیدیر. بو مسئله آکتوئل بیر شرایطه گلدیکده، گؤستریرکی، اریتمه سیاستی، اگر سه بعضی، گئچن 80 ایلده، فارس آپارتاید سیستیمینه قازانجلاری (موفقیتلری) وئریب و چوخلو غیرفارس اینسان فارسلاشیبدیرلار. آمما عمومیتده بو پروژه بوگون ایفلاس ایله قارشی قارشیا دورور. بابک قالاسینین قورولتایی و اینیشیلکی خردادین محتشم قیامی تورک و آذربایجانلی نین فریادینی هم ایراندا و هم ده بین الخلق اجتماعیاتیندا قالدیردی. ایندی داها آیدیندیر کی ایرانین سیاسی مدنی پروبلملرینه، آذربایجان، مستقیل بیر سیاسی قوه کیمی حسابا قویولماسا، حل اولونا بیلمز.
اریتمه سیاستی یا پلورالیزم
آمما بو پروبلم هانکی یوللارلا حل اولونمالی دیر؟
نئچه میلتلی و نئچه دیللی ایرانین مدنی فرهنگی مسئله سین حل ائتمگه 2 یول وار:
– بیرنجی، بیر اؤلکه، بیر دیل و باشقا دیللری ارتمه سیاستی و او یولدان مملکتده بیرلیگ قازانما
– ایکینجی یول، پلورالیزمی عمویتله رسمیته تانیما و بیرلیگی نئچه لیگین ایچیندن برپا ائتمک دیر.
بیرینجی یول گئچن هشتاد ایلده تجربه اولوندو. بو تجربه نین نتیجه سی، غیرفارس مدنیت لرین، فرهنگ لرین اؤلدورمه، او مملکتده بیر آزینلیغا اوستون استاتوس وئرمه و او اساسدا چوخونلوغو تحقیر و اهانتلی توخونوشا معروض قویما ایدی.
بیرینجی یولون تجربه سی، ایراندا یاشایان میلتلر آراسیندا آییرلیق و سویوقلوق، ملی بؤلگه لرده گرگینلیک و ملی دمکراتیک مبارزه نین داها گئنیش مه سی و اساسا ایران توپلومون سیاسی گرگیلیه ساری آپارماسی دی.
بیرنجی و تجربه اولدوغو متددا، اینسانی و مدنی حاقلارین ازیلمه سی، دمکراتیک ایستکلرین دایاندیرلماسی، و اساسیندا توپلومون اینکشافینین قارشیسیندا دورماسینا سبب اولموشدور
آمما ایکینجی یول، یعنی پلورالیزم (کی بوگون دونیانین مدرن اولکه لرینده اؤزونه محتشم یئر آچیبدیر) عمومیتله رسمیته تانینیرسا، ایراندا مدنیتلری اولدورمه یوخ، بلکه اونلارین اینکشاف ائتدیرمه سینه چالیشیلاجاقدیر.
بو شیوه ده، هر بیر اینسان، هانکی دیله و هانکی دینه باغلی اولورسا، تحقیر و اهانت یوخ، بلکه توپلوموندان اونا سایقی و سئوگی بسلنه جکدیر. سایقی و سئوگی حیس اولان وطن داش دا، عصیانا گرک گؤرمز.
نئچه دیللی ایران دا، پلورالیزم رسمیته تانینیرسا، دمکراتیک اینسانی و مدنی حاقلارا مانع تؤردیلمیز. و دمکراتیک پروسس او اؤلکه نین داهادا ایلرله مه سینه و قاباغا گئتمه سینه سبب اولور.
ایندی ایسه نئچه دیللی و نئچه میلتلی ایران دا، بیر دیللی مدنی سیستمین سونوجو آیدیندیر. بلکه بو تجربه یه باخان دا، پلورالیزمین حقانیتی داها چوخ اوزه چیخیر.
اورتاق دیل مسئله سی
آمما پلورالیزمه گلدیکده، بیر جدی سوآلا جاواب تاپیلامالی دیر و او دا بو کی؛ اورتاق دیل مسئله سی ایراندا نئجه حل اولمالی دیر؟ منجه بو مسئله یه بیر رئال، عقلانی و زمانه ایله اویگون اولان بیر یول تاپمالییق.
اساسدا نئچه دیللی و نئچه میلیتلی اؤلکه لرده، دیل مسئله سی یالنیز دیل حاقی رسمیت تانیتما ایله حل اولمور. چون کی دیل حاقی رسمیته تانینیرسا، اونا معین دیلین صاحیب لری و معین ملییت اؤزونو سیاسی قوه کیمی حیاتا گئچیرمک ایستییر. و او سیاسی قوه اساسیندا، معین سویه لرده و تانینمیش قانونلار چرچواسیندا اقتصادیاتا، سوسیال مسئله لره و مدنیت و دیل مسئله سینه ایالتی بیر دولت سویه سینده پلان تؤکوب، توپلومون انکیشافا طرف اورگانیزه ائدیر.
دیل عرصه سینده هر بیر رئال دوشونن اینسانا آیدیندیر کی، آنا دیلینده تحصیل آلما، ان مهم و ان اوستون یئری آلان بیر مسئله دیر. هر اوشاغا آنا دیلی، دیللرین آناسی دیر. او دیلن بنؤوره سی اوسته، باشقا دیللری بینا ائتمک اولور. بو اساسدا تمام اوشاقلار، و او جمله دن تورک اوشاغی، هر شئیدن اول اؤز آنا دیلینده تحصیل آلمالی دیر. چون کی بوگونکی تانینمیش علم و بیلیم بو حقیقتی آیدینجا گؤستریر و آنا دیلنین آغیرلیغین گوسترمک اوچون «بین الخلق آنا گونو» یارانیر.
بو اساسدا تمام مکتب لر، مدرسه لر هر بیر میلتین آنا دیلی اساسیندا قورولمالی دیر. باشقا بیر حقیقت بودور کی، ایرانداکی دیللر(تورکجه، فارسجا، کردجه، بلوچجا و عربجه) هم بیریاشییان بؤلگه ده، منطقه ده و همده دنیا سویه سینده تانینمیش دیللردیرلر. و گینده باشقا حقیقتی دئملیم کی قید ائتدیگیمیز دیللرین اساسیندا بوگون دولتچیلیک، ایالتی سویه ده (پاکستانین بلوچستانی و عراقین کردستانی کیمی) و یا مستقل فورم دا (آذربایجان جمهوریتی، عرب اولکلری، تاجیکستان و ترکمنستان کیمی) قورولموشدور. هانسی کی، ایران حاکمیتی و حتی اونون اوپوزسیونودا اولان قوه لر غیرفارس دیللری آشاغی سویه ده تانیتدیرماغا جهد گؤستریرلر.
اورتاق دیل مسئله سی بوگون فرقلی مدللر ایله حل اولموشدور. فرقلی مدللر طبیعی دیر کی فرقلی شرایط دن قاناقلانیرلار. بو اساسدا، اورتاق دیل مسئله سین 3 تانینمیش فورمادا گؤسترمک اولو و او مدللردن ایلهام آلاراق ایراندا کی شرایط ایله اویقون بیر شیوه نی سئچمک اولار:
1- سویس مدلی
بو مملکت ده اورتاق دیل آدینا بیرشئی یوخدور. سویس ده 4 رسمی دیل وار. او اؤلکه ده، دیللر آراسیندا آیریم و فرق یوخدور و هر کس اؤز دیلی اساسیندا، بیر یا ایکی باشقا دیل اؤرگشمک مجبوریتینده دیر و هراوشاق ایستر-ایسته مز ایکی و یا 3 دیلی، اختیاری اولاراق، اؤرگنملی دیر. بللی دیر کی هر بیر فعال وطن داشین بوگون صلاحیت لری اساسیندا ایش تاپا بیلر. هر بیرسویسلی کی ایکی و یا 3 دیله احاطه سی اولسا، بیر دیله احاطه سی اولان وطن داش،ایش تاپمادا، اونلا رقابته گیره مز. بو رقابت، آییله لری و اوشاقلاری ایکی و یا 3 دیلی اورگنمییه تشویق ائدلر. سویس بیر کنفدراتیو سیستمی ایله قورلموشدور.
2- هندوستان و پاکستان مدلی
بو اؤلکه ده، گینه ده آنا دیلینده تحصیل آلما، تحصیل سیستمی نین اساسلاریندان دیر. آمما اینگلیس دیلی، او اؤلکه ده کؤکو اولدوغونا گؤره، اورتاق دیله چئویریلمیشدیر. البته هندوستاندا، دمکراتیک قورومون اینکشافینا گؤره، او اؤلکه بو عرصه ده داها چوخ گئنش میشدیر و پاکستان ایسه غیر دمکراتیک بیر سیاسی سیستم چرچواسیندا اولدوغونا گؤره، غیر موثر بیر تحصیل سیستمی اساسیندا دیل مسئله سی حل اولونور. گینه ده بو اولکه لر فدرالیزم اساسیندا قورولموشدورلار. هانسی کی هندوستان دمکراتیک و پاکستان هله ده غیردمکراتیک بیرگئدیشات دادیر.
3- افغانستان و عراق مدلی
افغانستان و عراق دا، نئچه دیللی لیک مسئله سی حلین ده، ان سون سئچیلمیش شیوه دیر. افغانستان دا، تمام دیللر رسمیته تانیندی. آمما دیللرین استاتوس موقعی فرقلی ایدی. پشتون و دری دیللرینین هر بیری او مملکتین یوزده 30 دان چوخون تشکیل ائتمک اوچون افغانستانین اؤلکه بویو دیللری کیمی رسمیته تانیندی. آمما اؤزبک تورکجه سی، مملکتین یوزده 10 تشکیل ائتمک اوچون محلی بیر استاتوسا صاحب اولدو.
عراق دا شرایط داها فرقلی ایدی. عرب دیلی یوزده 80 یاخین جمعیتی تشکیل ائدن و کورد دیلی، جمعیتین یوزده 16 نی تشکیل ائتمک اوچون، اؤلکه بویو استاتوسا صاحیب چیخدیلار. آمما تورکمن لرین سایی آذ اولدوقلارینا و اونلارین سیاسی موقع لری قدرتلی المادیغینا گؤره محلی رسمیت تاپدیلار.
ایرانین دیل مسئله سی نئچه حل اولمالی دیر؟
آمما ایران مدلی؛
یوخاریدا ایشاره ائتدگیمیز اساس، ایراندا دا اؤزونه محتشم بیر یئر آچمالی دیر. و او اولکه دن یاشییان اینسان لار، اوشاقلار، هر بیر شئ دن اول، آنا دیلینده تحصیل آلمالی دیرلار، بیرینجی درسلیک دن، ان سون سوییه دک. مدرسه دن، یونورسیتیه دک. بو اساسدا تمام دیللر ایران دا رسمی استاتوس قازانمالی دیرلار.
آمما رئاللار گؤستریر کی ایراندا اولان تحصیل سیستمی، یوخاریداکی قید اولونان، 2جی مدل له 3نجو مدلین ترکیبندن یارانمالی دیر. بو معنادا کی؛
– دنیانین علمی اینکشافاتیندان، اونون ایلرله مه سیندن و تجربه سیندن اوزاق قالماماق اوچون،
– دنیانین بوگون واسطه چی و اورتاق دیلی اولاراق و هر بیر گنج وطن داشین تحصیل آلما و یا هربیر ایش مسئله سینه باغلی اؤلکه دن خارجه چیخیرسا دنیا واسطه چی دیل ایله تانیش اولماسی اوچون،
ایرانین تحصیل سیتیمینده، آنا دیلیندن سونرا، اینگلیس دیلینه آغیرلیق وئریلملی دیر.
باشقا طرفدن دن، عراق و افغانستان متدولاری ایراندا گئچرلی اولسالار، گله جک ایراندا ایکی دیل، یعنی تورک و فارس دیللری و بلکه ده اوچ دیل، یعنی تورک، فارس و کرد دیللری، گنل سویه ده، عمومی سویه ده دولت دیللرینه چئویرله بیلرلر. بو حالدا بلکه بلوچ ، عرب و باشقا دیللر محلی استاتوس قازانسین لار.
سونوج بو کی، تحصیل سیستمی اوشاغین آنا دیلینه سایقی، اونون اینکشافینا یول و مملکتین گئنیشمه سینه اوفوق آچمالی دیر. بو گونکو سیستم بو فاکت لارین قارشی سیندا دورور… بو ناگوره ده ایران دا گئنیش دگیشیلمک هر بر دمکرات اینسانین آرزو و ایستگی دیر.
بیر دمکراتیک، اوغورلو گلجک اوچون چالیشما، اوشاقلارین یولونا ایشق ساچیب، اونلاری بیر دیرلی اینسان کیمی یاشاداجاقدیر
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


c: text/html

text:
ترامپ نیمه اوچون بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اعلان ایتدی؟
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر جنگیز تومار نینگ ترک تیلیده یازگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
میلادی 1917 نچی ییلی دسامبر آیی نینگ 11 نچی کونیده, بیت المقدس نی اشغال ایتگن انگلیس جنرال آلانبای نینگ صلبیون اوروش لری نینگ ایندی اداققه ییتگن لیگی نی بیلدیرگن لیگی روایت قیلینماقده. اورته شرقده وضعیت نینگ جوده هم بحرانی بولگن بیر پیتده, امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ نینگ بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اوله راق اعلان ایتیشی, بیر اتم بمبی سنگری منطقه ده پارتلب کیتیشی ممکن. اورته شرقده شونده ی کتته بیر فاجعه گه سبب بوله دیگن بونده ی بیر نرسه نینگ اعلان ایتیلیشی نینگ, میلادی 1917 نچی ییلی دن 100 ییل کیین بحث موضوعی بولیشی نینگ سمبولیک بیر معنی گه ایگه بولیشی ممکن می؟ اوشبو سمبول لر گه میلادی 1917 نچی ییلی نوامبر آیی نینگ 2 نچی کونیده گی بالفور اعلامیه سی نینگ یوزینچی ییل لیگی و میلادی 1967 نچی ییلیده گی عرب- اسرائیل اوروش لری نینگ 50 نچی ییل لیگی نی هم قوشیمچه قیلیشی میز ممکن. لیکن, ترامپ نینگ اوشبو سمبول لر نی درک ایتیش ظرفیتی گه ایگه ایمس لیگی نی همه میز بیله میز. خوب, اونده ی بولسه امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ نیمه اوچون سونگگی کون لرده بونده ی بیر ایش نی قیلیش گه قرار قیلدی؟
سمبولیزم نی بیر تامان گه قویب, ترامپ نینگ سیلاو کمپاین لری جریانیده بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اوله راق اعلان ایته دیگن لیگی نی اساس قیلیب آلیب اوشبو سئوال گه جواب بیریشی میز ممکن. بیراق, اوشبو جواب هم, "نیمه اوچون حاضرگی کونده بونده ی بیر ایش بولدی؟" سئوالی گه اویغون بیر جواب دن عبارت بولمَیدیگن دیک کورینماقده.
نه یوزینچی ییل سمبولیزمی و نه هم ترامپ نینگ قیلگن وعده لری نینگ, حاضرگی کونده بیت المقدس نینگ اسرائیل پایتختی ایتیب اعلان ایتیلیشی اوچون ییترلیک دلیل بولمَیدیگن لیگی نی اویلَشینگیز تقدیرده, اوشبو سئوال نینگ جوابی نی, سونگگی پیت لرده اورته شرقده یوز بیریتگن اوزگریش لر ده اختریشینگیز کیره ک بوله دی.
اورته شرق اوچون هیچ قنده ی بیر فایده سی بولمه گن "عرب بهاری" نینگ, منطقه ده ایتنیکی و مذهبی معما لرنی ینه ده چُقورلَشتیریب یوبارگن لیگی انیق بیر حقیقت. منطقه نینگ ایندی هیچ قچان سابق ده گی دیک بولمیدیگن لیگی معلوم بیر حقیقت دن عبارت. بیراق, اوشبو بحران دن کیین ایسه, بیر شکلده بیر نظام قوریله دی. امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ نینگ اوشبو سونگگی حرکتی نی, موجود وضعیت دن فایده له نیب منطقه ده ینگی بیر نظام قوریش تشبثی اوله راق بهالنتیریش ممکن. لیکن, مسعود بارزانی نینگ رفراندوم تجربه سیده بولگن لیگی دیک, ترامپ نینگ عینی دمده, اسلام و عرب دنیا سی نینگ حمایه سی نی بوتونلی قولدن بیریب قویش خطری گه هم دوچ کیلیب قالگن لیگی کورینماقده.
امریکا قوشمه ایالتلری کانگرسی نینگ میلادی 1995 نچی ییلیده امریکا نینگ تل ابیب ده گی ایلچی لیگی نینگ بیت المقدس گه انتقال ایتتریلیشی گه قرار قیلگن لیگی گه قره مسدن, امریکا نینگ سابق دولت رهبر لری وضعیت نینگ حساسیتی گه اهمیت بیریب اوشبو قرار نی آلتی آیلیک مدت لر بیلن معطل قیلیب کیلماقده ایدی. خوب بوگون قنده ی قیلیب امریکا 22 ییل کیین بونده ی بیر ایش نی قیلیش گه حرکت ایتدی؟
بیت المقدس نینگ اسرائیل پایتختی اوله راق اعلان ایتیلیشی هم امریکا قوشمه ایالت لری نینگ سوریه, عراق و عموماً آلیب قره گنده اورته شرقده قیلگن ستراتیژیک اشتباه لری دن بیری گه ایله نیب قالدی. تروریزم و افراطی لیککه قرشی کوره ش بهانه سی بیلن عراق, سوریه و یمن کبی اولکه لرده دولت لرنینگ یوق ایتیلیب خودی منه شوو اولکه لرنینگ عملده بولینگن لیگی اینگ کوپ امریکا قوشمه ایالتلری نینگ رقیب لری دن عبارت روسیه و ایران نینگ منفعتی گه اویغون بولدی. روسیه, سوریه ده اوز کوچینی آرتیریب, حتی سوریه نینگ غربی نی تقریباً اوز قولیگه آلدی. ایران ایسه, عراق و سوریه ده اوز نفوذی نی آرتیریب, لبنان و حزب الله واسطه سی بیلن اسرائیل گه ییتیب باریش امکانیتی گه ایگه بولگن لیگی دیک, یمن و بحرین کبی اولکه لر یولی بیلن امریکا قوشمه ایالتلری نینگ کورفزده گی متفق لری نی محاصره ایتیب بیر تهدید گه ایله نیب قالگن وضعیتده. امریکا, متفقی و ستراتیژیک اورتاغی بولگن ترکیه نی سوریه مسئله سی بوییچه ترک ایتگن لیگی دیک, ترکیه اوچون تهدید تشکیل ایتیتگن ترور تشکیلاتی پی کا کا, پی وای دی/وای پی جی و فَتو نی حمایه لب, منطقه ده گی اینگ مهم متفقی بولگن انقره رهبریتی نی روسیه و ایران بیلن همکارلیک قیلیش گه مجبور قیلماقده. کورفزده قطر گه قره ته سعودی عربستان و بیرلشگن عرب امیرلیک لری نینگ باسیم قیلیتگن لیگی نی هم اوشبو مسئله گه قوشیمچه قیلیش کیره ک.
امریکا قوشمه ایالتلری, اورته شرقده گی اشتباه سیاست لری نتیجه سیده تشکیل تاپگن ترکیه, روسیه, ایران و قطر دن عبارت بلاک گه قرشی, اوز رهبر لیگی آستیده سعودی عربستان و کورفز اولکه لری بیلن مصر و اسرائیل بلاکی نی تشکیل ایتگن وضعیتده. ایران نینگ سونگگی پیتلرده منطقه ده قولگه کریتیتگن موفقیت لری نینگ اینگ کوپ اسرائیل, سعودی عربستان و شونده ی قیلیب امریکا گه قره ته بیر تهدید خصوصیتی گه ایگه ایکن لیگی سببلی, ترور تشکیلاتی داعش نینگ منطقه ده گی ساحه لری نینگ همه سی نی قولدن بیریتگن شونده ی بیر پیتده تشلنگن اوشبو قدم, ترامپ باشقچیلیگیده امریکا قوشمه ایالتلری, محمد بن سلمان رهبر لیگیده, سعودی عربستان (و کورفز) بیلن اسرائیل آره سیده سونگگی پیت لرده پیدا بولیتگن کیلیشوو نینگ بیر محصولی کبی کورینماقده.
حریری نینگ پایتخت ریاضده استعفا گه مجبور ایتیلیشی و همده محمود عباس نینگ فلسطین رهبریتی نامیدن قبول قیلینیشی, امکان سیز شرایط نی قمره گن بیر تینچ لیک کیلیشووی گه مجبور قیلینیشی نی اوشبو دایره گه کیریتیش ممکن. سونگگی پیت لرده عباس شرقی بیت المقدس نینگ همه سی اورنیگه شهر نینگ جنوبشرقیده اورین آلگن ابو دیس قصبه سی نی فلسطین پایتختی اوله راق قبول ایتیش گه مجبور قیلیندی. سینا دن بیر مقدار توپراق نینگ فلسطین رهبریتی گه (احتمالاً تضمینات صفتیده) بیریلیشی بیلن مصر نینگ هم اوشبو بلاک نینگ تشکیل ایتیلیشی گه حصه قوشیشی طلب ایتیلدی. جوده یقین بیر پیتده مصر نینگ قیزیل دینگیزده گی ایککی ستراتیژیک ارال نی سعودی عربستان گه بیریشی نی هم اوشبو دایره ده بهالنتیریش کیره ک. مصرده گی جنرال السیسی نینگ هم, اوشبو یول بیلن مالی یاردم و سیاسی حمایه کسب ایتیش نی هدف قیلیب آلگن بولیشی ممکن.
بیراق, اورته شرقده گی اوشبو پلان لرنینگ تطبیق ایتیله آلمس لیک احتمالی هم موجود البته که. ترامپ, بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اوله راق اعلان ایتیب اوز اوینی نی اوینه گن وضعیتده. ترکیه, اردُن و اسلام دنیا سی نینگ کوپلب اولکه لری اوشبو قرار گه قرشی قتتیق عکس العمل کورسه ته دی. بیراق, اوشبو دایره ده مصر و سعودی عربستان (کورفز) خلقی و رهبریتی نینگ عکس العملی حیاتی اهمیت گه ایگه. مصر و سعودی عربستان خلقی نینگ جدی بیر شکلده عکس العمل کورسه تیشی تقدیرده, رهبریت لرنینگ اوشبو وضعیت گه قرشی عکس العملی نینگ اورته شرقده گی نظام نی بوتونلی اوزگرتیشی ممکن.
نتیجه ده بیت المقدس تینچ بولمسدن, اورته شرقده تینچ لیک نی اورنه تیش ممکن ایمس.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«دئییرم احسان پولونو، وئرک بیر مستحقّه».
«خالقا نه دئیهک؟»
بیر نفر توتغون سس ایله اوزاقدا قرآن اوخویوردو. یئنه ده سسلر بیر- بیرینه قاریشدی. کیشی الین فرشین اوستونه چکدی. هله، شامی قاباغیندا دئییلدی. او، بئله بیلدی کی، آروادین باشی سوفرهیه قاریشیبدیر. آروادی، سوفرهده، لیوانین، قاشیق- چنگلین، چؤرهیین چوخلوغونو سئوردی. سوفره باشیندا هئی اونون- بونون بویونو اوخشاردی. گونده یوز یول چؤرکچییه یول دؤیردی. اوشاق یاخینلیقدا ایدی. آرواد اولسایدی، اوشاغی اونون دیزلرینین اوستونده اوتورداردی.
او ایسه اوشاغین بارماقلارینی الینه آلیب، باشینین یومشاق توکلریندن اؤپردی. کیشی الینی سسه ساری اوزاتدی:
«گل گؤروم… اوخای».
«خلیل، قویما اوشاق آتانی اینجیدهر».
خلیل گئج- گئج اونلاری یوخلاردی. آرواد دئییر:
«نانجیبین بیری نانجیب، اوشاغیمی الیمدن آلدی».
- «اونون بوینونا ییخما، آغاجی اؤز ایچیندن قورد یئیهر».
آرواد قبول ائتمیر، هئچ واخت قبول ائتمزدی. دای بو گونلر آروادا دا گوجو چاتمیر؛ ایت- پیشیک کیمی یولا گئدیرلر. کیشینین الی بوش قاییدیر. اوشاق اوزاقلاشیبدیر. خیردا گلنینین خیمیر- خیمیر گولوشلری اوجالیب.
«آتاجان، شامیندان میغایات اول».
کیشی دویو دنهلرینی بارماقلارینین آراسیندا ازیر. اونون الینه بیر قاشیق وئریرلر. خورهیی چؤرک ایله تیکهلهییب یئمهیه اؤیرهنیبدیر.
«بیر تیکه چؤرهک وئرین».
آرواد یاخینلیقدا اولسایدی او آغزینی آشمامیشدان بیلردی. الینی اوزاتدی. الی، یومشاق بیر شئیه دیدی، تئز الینی دالییا چکدی. هندهوری شولوق ایدی. یانیندان چوخ آدام کئچیردی. بورنونا بیر سرت ایی دولدو. بؤیوک نوهسی ایدی.
«آی بالا بیر تیکه منه چؤرهک وئر».
«قاراسینی تاپمادیم بونو گئیدیم، آییبدیرمی؟».
کیشی اؤز- اؤزونه فیکیرلشیردی کی، بو گئجهنی ده چؤرهکسیز کئچینسین. بوشقابی لپه ایله دولو ایدی.
«خدی… تکی بیر قیله ات».
ارواد یاخینلیقدا اولسایدی دئییردی:
«آخیردا سنین بو قارنین باشینین بلاسی اولار».
سونرا دا بیر نئچه قیله یومشاق اتی اونون بوشقابینا قویاردی. کیشی سسلهدی:
«خدی!»
یوخ ایدی، او، یقین سوفره باشینداکیلارین قئیدیندهدیر کی، آز یئیهن اولماسین، یا دا تورشو جلیلین یاخینلیقدا اولسون و…
«نئچه آیدی، جلیل آیاغینی بو ائوه باسماییبدیر؟».
«نه ائلهسین باشی قاریشیقدیر».
کیشی طعنهلی- طعنهلی دانیشیر:
«منصوره کفگیرله، مالاغالاری آپاردی؟».
«یقین لازیمی ایمیش».
«هئچ گؤر بیر قورو الین آغریماسین دئدی؟!».
«سنین آجی دیلین هامینی بو ائودن قاچاق سالیبدیر».
بیر قوجانین سسی ائشیدیلدی:
«هامیمیز گئتمهلیییک».
بیر گون گئتمیشدی. گوندوزو گئجهیه قاتاراق اویاق قالیب کوچهدهکی سسلره قولاق آسمیشدی. یادیندان چیخمیشدی گئجه ایدی یوخسا گوندوز، آیاغینین سسینی ائشیتمیشدی. سونرا دا قایناناسینین سسینی.
«مشدی، آخی اینصاف دئییل».
سفئه قارداشی دئمیشدی:
«یوخ، یوخ اینصاف دئییل».
و او خدیجهنین اییینی آلمیشدیر:
«بوتون بدنیم شوشه خیرداسییلا دولودور، دور بو ائوی سوپور».
اورهیینده آند ایچمیشدی دای بوندان سونرا نه شوشه سیندیرسین نه ده خدیجهنین اورهیین. او خدیجهنین اورهیینی اله آلمالی ایدی. اللرینی فرشین اوستونه چکه- چکه خدیجهنین نفسلرینین سسی گلن یئره ساری ایمکلهییب اللرینی خدیجهنین دیزلرینین اوستونه قویدو. خدیجه دیزلرینی قوجاقلاییب انگینین آلتینا دیرکلمیشدی. اونون گؤز یاشلاری یاناقلارینی یاشالتمیشدی.
«حیطدهکی قیزیل گوللری سنین اوچون اکمیشم. اونلارین عطیرلرینی ائشیتسن هئچ واخت اورهییندن گلمز گئدهسن».
الینین ایچین یوخاری قالدیردی. «الیمه تیکان باتیب، کؤینهییمین ده قولو جیریلیب… باخ، اؤزوم تیکمیشم. یاخشی تیکمیشم، هه؟ گؤرورسن کی، سنه ده محتاج دئییلم…»
خدیجهنین سسی اونو اورهکدن سئویندیردی:
«هاچان آغ کؤینهییوی آغ ساپینان تیکه بیلسن اوندا ایتیلیب گئدهرم».
دویو قالدی بوغازیندا. ائو بئله شولوق اولماسایدی خدیجه دئیهردی کی، دویونو گرک ائله یومشاق بیشیرهسن کی، بوغازدان راحات کئچه. سونرا دا کوسگونجهسینه دئییردی ائله بیر تیکه چؤرهک اونون قارنینی دویورار. آغیر بدنینی دبردیب، قاپینین ینوووندان یاپیشیب آیاغا دوردو. وورنوخدو کی، یانا چکیلیب، اونا یول وئرسینلر.
هالدا اوتوران اوشاقلار هیرنا چکیب گولوردولر.
بؤیوک قیزی دئدی:
«هارا گئدیرسن آتاجان!»
دوداق آلتی دئدی:
«مطبخه گئدیرم».
دئمهدی خدیجهنی آختاریر، اؤز- اؤزونه دئدی:
«یقین کی، بو یاخینلیقدادیر».
مطبخ دولو ایدی.
«بیر زاد ایستهییرسن آتاجان؟».
گلنی ایدی.
«هئچ بیر زاد».
گئری قاییتدی. دیواردان یاپیشا- یاپیشا صاندیقخانایا ساری گئتدی. خدیجهنی آختاراندا آخیردا گئدیب اونو صاندیقخانادان تاپاردی.
«خدی! دور گل ائشییه».
قاپینین آستاناسیندا اوتوردو.
«قولاق آس گؤر نه دئییرم. اؤزومو گوزگوده گؤرورم، یامان چیرکینم. مندن قاچماغا حاقلیسان. چوخ چیرکینم، دوزدور؟».
صاندیقخانادان گلن سس دئییر: «هه، چوخ، چوخ».
«هر نه دئییرسن دیء، قوی اورهیین بوشالسین».
«او کوفتهیه اوخشار بورنووو گوزگوده گؤره بیلدینمی؟».
قوجا کیشی بارماقلارینی بورنونا سورته- سورته گولدو: «هه، هه».
«داز باشیوی دا گؤردونمو؟».
«هه».
قوجا کیشی الینی باشیندا گزدیرهرک ائهمالجا ائندیریب، یاپیشمیش کیرپیکلرینین اوستونده ساخلادی.
«او، آجی دیلینی نئجه؟»
کیشی اوجادان شاققا چکیب گولدو:
«هه، گؤردوم. آغزیمی یوموب لال اولارام، سن گل ائشییه من لال اولارام».
جلیل دئدی:
«آتاجان، بیر زاد ایستهییرسن؟».
کیشینین دوداقلاری گولوشه اییلدی. قاپینین توتاجاغین بوردو. قاپی باغلی ایدی. یورولموشدو. اوتاغین آغیر هاواسیندان بوغولوردو. اوشاقلار قاباغیندان قاچدیلار. آیاغی قند قابینا دیدی. دایاندی.
«آتاجان، هله گئت. آی بالا قاچین گئدین گؤروم».
کیشی فیکیرلشدی:
«گؤرهسن، بو آرواد هاردادیر؟».
پیللهکانین سوراهیلریندن توتوب آشاغییا ائندی. سویوق بیر گئجه ایدی. ائهمالجا سسلهدی:
«خدی!».
ائودن، های- کوی سسی گلیردی. کیشی سویوقدان اسیردی. پیللهکانین اوستونده اوتوردو.
«خدی جان… آی خدیجه هارداسان؟».
بوینونو اییب قولاق وئردی. یارپاقلارین سسی گلیردی. هاوایا بیر یانیق ایی یاییلمیشدی. اوجا سسله چاغیردی:
«خدی جان!»
اومیدسیزلییین سویوق دامجیسی اورهیینه دامدی. گؤز یاشلاری یاپیشیق کیرپیکلرینین آراسیندان، سوزوب آخدی. دیزلرینه تاپدالایاراق هؤنکور- هؤنکور آغلادی.
الفباسیندا متن وارسا بورادا یازین، یوخسا بو سطرلری سیلین


text:
آستانا-دا فوق العاده وضعیت
قازاخیستانین پایتاختی آستانادا قار فیرتیناسی سببیندن فوق العاده وضعیت اعلان ائدیلدی.
قازاخیستانین پایتاختی آستانادا قار فیرتیناسی سببیندن فوق العاده وضعیت اعلان ائدیلدی.
قازاخیستانین مئتولوژی خیدمت لریندن وئریلن معلوماتدا، قار فیرتیناسینین دوشمه سرعتینین ثانیه ده 30 متره یاخین چاتدیغینی و هاوا ایستی لیگینین 25 درجه شاختا اولدوغو ایفاده ائدیلدی.
آستانا والیلیگی ده هاوا شرایطینین سرت شکیلده دییشمهسی سببیندن فوق العاده وضعیت اعلان ائدیلدیگینی آچیقلادی.
دؤولت ایداره لری ایله ایش یئرلرینه ایش رژیملرینی دایاندیرماغی توصیه ائدن والیلیک آستانانی دیگر شهرلره ارتباط لاندیران یوللارین حرکته باغلاندیغینی بیلدیردی.
آیریجا آستانا والیلیگی تحصیل ایدارهسی ده هاوا شرایطینه گؤره مکتبلرین باغلانیلدیغینی آچیقلادی.
نورسلطان نظربایف آدینا اولوسلار آراسی هاوا لیمانینین اینترنت سایتیندا یئر توتان آچیقلامادا دا اوچوشلارین تهلوکهسیزلیگینه گؤره اوچاق سفرلرینین دایاندیریلدیغی قئید اولونوب.
قیش مؤوسومونون 5-6 آی داوام ائتدیگی آستانا اولان باتوردان (مغولستان) سونرا دونیانین ایکینجی ان سویوق پایتاختی کیمی تانینیر.


text:
اولوسلار آراسی یاتیرمچیلار تورکیهنین بؤیومه تخمینینی آرتیردیلار
اولوسلار آراسی یاتیریم بانکی گولدمن سکس، بو ایلین اوچونجو روبعونده تورکیهنین بؤیومهسی یوزده 7 جیواریندا اولاجاغینی آچیقلادی
اولوسلار آراسی یاتیرمچیلار تورکیهنین بؤیومه تخمینینی آرتیردیلار.
اولوسلار آراسی یاتیریم بانکی گولدمن سکس، بو ایلین اوچونجو روبعونده تورکیهنین بؤیومهسی یوزده 7 جیواریندا اولاجاغینی آچیقلادی.
بانکین راپورونا گؤره، ایلین سونونادک تورکیه ایقتیصادینین یوزده 5 بؤیومهسی گؤزلنیلیر، ایلین اوچونجو روبعونده ایسه بؤیومه یوزده 7 جیواریندا اولا بیلر.
آمریکالی اولوسلار آراسی مالی خیدمتلری و یاتیرم بانک فیرماسی مورگان ایستانلی ده تورکیهنین بو ایل اقتصادی بؤیومه تخمینینی آرتیردیغینی آچیقلادی.
مورگان ایستانلیین ائتدیگی آچیقلامادا، بو ایل تورک ایقتیصادی اوچون نظرده توتولان بؤیومه نیسبتینین یوزده 3.3دن 4.3ه یوکسلدیگینی قید ائتدی.
آمریکا یاتیریم بانکی ژ.پ. مورگان آیریجا راپورونو نشر ائتدی، تورکیهنین بؤیومه تخمینی آرتدی.
راپوردا، تورکیهنین 2017 اوچون بؤیومه تخمینینی یوزده 4.6 'دان 5.3 ه یوکسلدیرکن، گلن ایل بؤیومه گؤزلمهسینین ایسه یوزده 3.1 'ده قالدیغینی و دییشمدیگینی سؤیلهدی.
ژاپونیانین مالی آژانسی نومورا دا، تورکیه ایقتیصادینا دایر قیمتلندیرمه راپوروندا، 2017-جی ایله باغلی بؤیومه تخمینینی یوزده 4.2-دن یوزده 5.5-ه یوکسلتدی.


text:
یالقوزاق خیالین ، دیدیب ، داغدیر
یئییب قورتاراجاق، قوزو کؤنلومو
اوتوزدوم آغلیمی،ایلک گوروشوندن
آپاریب اؤزوینن ، اؤزو کؤنلومو
سئحیرلی گؤزلرین ،وورغونو اولدوم
گؤزلردن بوشالدیم ،اوره کدن دولدوم
پاییزلار یاشادیم ،سارالدیم سولدوم
اؤلدوروب دیریلدیر، گؤزوکؤنلومو
وورغونو اولدوغوم ،آی گؤزل پری
آیریلیق خنجرین ، چکندن بری
سَپیب سن یاراما ، دوزو بی بری
گوینه دیر اؤزلَمین ،دوزو کؤنلومو
چیلله گئجه سی دیر سنسیزلیک آنی
سیر سیرا آخیدیر ، داماردا قانی
چئویریب دیر، قاسیرغایا، وولقانی
قیزدیرماز دونیانین ، کؤزو کؤنلومو
چئوریلدی خاطیری شعره غزله
سئوگی دن نه یازسام آزدی گؤزله
الیمده قلمیم ، یازیرام هله
هله لیک یاشادیر، سؤزو کؤنلومو
سن گئدن یوللارا گؤزلر دیرهنیر آخشاملار
باشیما دام- دوواریم سیلکهلنیر آخشاملار
بیر سؤنولمز سوبا یاندیقجا یانیر کؤکسومده
چکدیگیم شعله نفسدن پیلهنیر آخشاملار
یئنی دوغموش بَبهیه بنزهییر هرآن دویغوم
قونداغیندان آچیلیب گاه بلهنیر آخشاملار
تورشادیر قاش- قاباغین منه سنسیزلیک آنی
گؤزلریمدن یوخو کال- کال الهنیر آخشاملار
اورهییم زاغ- زاغ اسیر بیر گؤروشون شوقیایله
چیراغیم صوبحه قدر پیلتهلنیر آخشاملار
«احمد»ین سئوگی خیالیندا ووصال یولچو کیمی
قاپینیزدا بیر عؤموردور دیلهنیر آخشاملار


text:
دیابت
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
دیابت ملیتوس و یا شکر خستهلیگی، شکرلی دیابت – شکرین قاندا کرونیکی آرتیمیدیر. دیابتله علاقهلی آغیرلاشمالارین هامیسینین سببی گلوکوزانین قاندا یوکسک اولماسیدیر. پاسینت قاندا شکرین میقدارینی ایداره ائده بیلرسه، شکرلی دیابت خستهلیک یوخ، حیات طرزینه چئوریلهجکدیر کی، بونونلا دا آغیرلاشمالارین قارشیسینی آلماق اولار. بو حیات طرزی ایسه دیابتین طیپیندن وابسته اولور. حاضیردا دۆنیادا ۲۴۰ میلیوندان چوخ اینسان بو خستهلیکدن اذیت چکیر. هر ایل یئر اوزونده وفات ائدن اینسانلارین ۵ فایزی محض دیابت نتیجهسینده دۆنیاسینی دییشیر. فوری تدبیرلر گؤرولمهسه، بو رقه مین نؤوبتی ۱۰ ایلده ۵۰ فایزه قدر آرتاجاغی احتیمال اولونور. شکرلی دیابتین یوکسک آرتیمی عینی زاماندا اونون یاراتدیغی طیبی، سوسیال، ایقتیصادی، سایکولوژی و دیگر پروبلملری ده چوخ قاباردیر. محض بو باخیمدان بئینلخالق دیابت فئدئراسییاسی (بدف) و اومومدونیا سهییه تشکیلاتینین (اوست) توصیهسی ایله عومومدونیا دیابت گونو قئید اولونور. ۲۰۰۶-جی ایلده اومومدونیا صحیّه تشکیلاتی خصوصی بیاننامه قبول ائدیب و بو سندده شکرلی دیابتی "آغیر کرونیکی خستهلیک" کیمی سجیلندیریب.
پرهیز[دَییشدیر]
بو خستهلیگی اولانلار اوچون ان یاخشی ییئجئک مادهلریندن بیری یئرالماسیدیر. اونلار یئرآلما ، کباب کیمی و یا بوخاردا بیشیریب یئیه بیلرلر. وزری (سو تره سی)، خیار ایشلتمک ده فایدالی واسطهلردیر. جویز، فیندیق و پوسته شکر خستهلری اوچون خئییرلی حساب ائدیلیر.
خستهلرین شکره اولان احتیاجینی ته"مین ائتمک اوچون، شکر عوضینه طبیعی بال ایشلتمک داها موناسیبدیر. بئله خستهلر سحرلر آجقارینا ۴۰ گون عرضینده گونده ۳۰ق آبقورا ایچسهلر، اونلارین شکری آشاغی دوشر. اونلارا چایی توت قوروسو ایله ایچمک، قاتیق، قوروت کیمی ییئجئک مادهلری ایشلتمک مصلحت گؤرولور. شکر خستهلری شابالید، چوغوندور، کؤک، شلغم، بانان، یئمیش، خورما ایشلتمکدن چکینملیدیرلر. سوسوزلوق. خستهلر تئز-تئز سوسوزلوقدان شیکایت ائدیرلر. خصوصیله سویوقدیمه حاللاریندا، بدن عضولرینین ایلتیهابلاشماسیندا داها چوخ سوسوزلوق یارانیر. بو زامان ان ساده و چوخ ایشلهنهن واسطهلردن بیری لیمون شربتیدیر. قوشوزومو شربتی ده بو باخیمدان فایدالیدیر. اونون شیرهسینه شکر قاتماقلا بیر قدر شیرینلشدیریب ایشلدیرلر. قیزدیرما اولدوقدا بو شربته داها چوخ احتیاج دویولور. خیار و کاهی، سودا بیشیریلمیش قاباق تومونون شیرهسینی سوسوزلوق حاللاریندا ایستیفاده ائدیرلر.
یئمیش و قارپیزدا چوخ سو اولدوغوندان، اونلار دا سوسوزلوق حاللاریندا اولدوقجا فایدالیدیر. قارا توت، آرمود، خوشمزه سولو هئیوا، سوسوزلوقو یاتیرماقدا سینانمیش مئیوهلردن حساب ائدیلیر. هئیوا شیرهسی داها یاخشیدیر. بو زامان ته"سیرلی واسطهلردن بیری ده پورتاغال و یا نارینگیدن حاضیرلانمیش چوخ شیرین اولمایان شربتدیر.
سوسوزلوغو آرادان قالدیرماقدا آیران سینانمیش بیر ایچکیدیر.[۱]


text:
امیرکبیر
میرزا محمدتقی خان فراهانی مشهورامیرکبیر یادا آتابیگ. ناصرالدین شاه اونی صدراعظم ائتدی و اونا آتابیگ آد وئردی.
ایچیندهکیلر
اوشاقلیقی[دَییشدیر]
۱۱۸۶ اینجی قمری ایلده تهرانین هزاوه کندینده آنادان اولدی. آتاسی، قائم مقام فراهانینن آشپزیدی. او قائم مقام فراهانینین ایشچیسی اولدی و اونون اوینده درس اوخودی. او قائم مقام فراهانی امرینه گوره تبریزده امیرنظام اولدی.
گریبایدیوف اؤلمهسی[دَییشدیر]
امیرکبیر ۲۲ یاشیندا اولاندا گریبایدیوف تهراندا روس سفارتخاناسیندا اؤلدی و امیرکبیر خسرو نمیرزاینان روس تزارینین گوروشونه گئتدیلر کی اونان بغیشلنماق ایسته سینلر. او منشی مقامیندا خسرومیرزانی روس اؤلکهسینه آپاردی و تزارینان گوروشدی. ۱۲۴۴اونجی ایلده روسیهدن قایتدی و تبریزده وزیرنظام مقامینا یتیشدی.
تبریزده[دَییشدیر]
امیرکبیر تبریزده وزیرنظام اولدی و اوزمان ناصرالدین شاه ایرانین ولیعهدی اولدی. او ناصرالدین شاهی ایرواندا بیرینجی نیکلاین گوروشونه آپاردی و تزارینان گوروشدی. امیرکبیر ارزروم بارشیقیندا کی عثمانی و قاجار آراسیندا باغلاندیه گوره ارزروما گئتدی و مرزلرین بولوشون یازدیلار و ایکی اؤلکهنین مرزلری بیلیندی.
امیرکبیر تبریزده نظام وزیری اولاندا تبریز و آذربایجان امنیتلی یریدی امما اوبیری اؤلکهلر قاریشمیشدیلار. محمد شاه تهراندا اؤلنده اینگیلیس سفیرینین ایشچیسی تبریزه خبرگتدی و میرزافضل الله نصیرالملک ولیعهدین ایشچیسی ائیله بولمهدی تهرانا گئتماقا تدارک گوروسن. امما امیرکبیر ۳۰ مین تومن تبریز بازاریندان بورج ائیلهدی و توفنگچی وقوشون یغیب تهرانا گئتدی. ناصرالدین شاه آلتی هفته سورا تهراندا شنبه ۲۲ ذیقعده ۱۲۶۴ تخت اوسته اوتدی و امیرکبیری صدراعظم ائتدی واونا آتابیگ آدی وئردی. شاهین یازیسی بئله دی:
قاریشیقلار[دَییشدیر]
اول قاریشیق دؤرد آی صدراعظم لیقدان سورا اولدی کی تهران ارگینین قوشونچولاری امیرکبیرین اوین دورهلهدیلر و اونون عزل اولماسین ایستهدیلر. امما امیرکبیرین آداملاری اولارینان ساواشدی و ۲ نفر اؤلدی. امیرکبیر میرزاآقاخان نورینین اوینه گئتدی و نچه نفر قاجارلارین باشچیلاری و میرزا ابوالقاسم امام جمعه و عباس قولی خان جوانشیر امیرین گوروشونه گلدیلر و بو قاریشیق یاتدی.
خوراسان والیسی سالارخان شورش سالدی و خوراسانی قاجارلاردان آیردی. امیرکبیر حسام الدوله نی اونون وروشماسنا یوللادی و اوچ ایل سورا سالاری اؤلدوردولر و خوراسان آرام اولدی.
اونون زمانیندا رشوه وئرماق چوخودی و بوایشه گوره قاجارلارین بویک باشلارین نچه دفعه توتدی و زندانا سالدی. بو ایشلره گوره نچه دفعه امیرکبیری اؤلدورماقا چالیشدیلار. مهدعلیا، شاهین آناسی، کی ایستیردی اوز اوغلانلارین ناصرالدین شاه درباریندا باشچی ائتسین، امیرکبیری تختدن سالماقا چالیشدی.
شاهین گوزوندن دوشمهسی[دَییشدیر]
شاه آتابیگین مقامیندان قورخوب و مهدعلیا و قاجارلارین سوزلرینه گوره آتابیگه بدنظرائتدی واونی صدراعظم لیقدان سالدی و کاشانا یوللادی کی اوردا فرماندار اولوسن. امما سوندا مهدعلیا اونون اؤلماقینا چالیشدی و شاهدان اونون قتلینین امریهسین آلدی و کاشانین فین باغیندا اونی اؤلدوردولر.
اؤلمهسی[دَییشدیر]
میرزا اقاخان نوری و مهدعلیا و اعتمادالدوله اونونی شاهین گوزوندن سالدیلار و او کاشاندا فین باغیندا بیر حمامدا بیلک دامارلارین کسدیلر و دنیادن گوزیومدی. اؤلکه میزده هئچ کیمسه تاریخده اوناتای ایش بولن گلمییب. او دارالفنون مدرسهسین آچدی و اوروپادان معلم گتدی. او قوشونلاری چوخاتدی و ایراندا نشریه چاپ ائتدی و جماعته سواداورگشماقی واجب بیلدی. او تبریزده امیرنظام اولاندا محمدعلی بابی توتدی و ناصرالدین شاهین اوینده محاکمه ائتدی و چای کناردا اؤلدوردی و ایراندا قاریشیقلاری آرادان اپاردی. قاجارلارین لقبلرین و خانلیقلارین الیندن آلدی و رشوه الانلاری توتدی. پوست ادارهسی و قراولخانا دوزتدی .
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ امیر کبیر و ایران - فریدون آدمیت شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۸۷-۰۳۰-۹ صفحهٔ ۱۹۷


text:
ایبراهیم قالین: عقلسیزلیق چاغی
ابدی شوبههلی و گئرچک بیر ایسکاندال یارادان اولان نیچه، 1885ده معاصیر اینسانی کاراکتریزه ائدن هر شئیده چورومهیه سبب اولان بیر عامل وار - دئیه یازمیشدی
تورکیه جمهور باشقانی سؤزچوسو ایبراهیم قالین دیلی صاباح قزئتینده 24.02.2018-جی ایلده درج اولونموش مقالهسیدیر.
عقلسیزلیق چاغی
ابدی شوبههلی و گئرچک بیر ایسکاندال یارادان اولان نیچه، 1885ده معاصیر اینسانی کاراکتریزه ائدن هر شئیده چورومهیه سبب اولان بیر عامل وار - دئیه یازمیشدی. یازدیقلاری، مدنی نگاتیوچیلیغین ساده بیر تظاهروندن چوخ داها بؤیوکدور. معاریفچیلیک دؤورونون و معاصیرلیگین یوکسکدن اوچان وعدلرینه نیچهنین هئچ واخت اعتباری اولمادی. و بو گون، آرادان بیر عصردن بیر آز آرتیق بیر زامان کئچدیکده، ایچینده یاشادیغیمیز دونیانین وضعیتی چوخ داها چاشدیریجی بیر تابلو یارادیر.
غرب معاصیرلیگینین رادیکال تنقیدچیلری، معاصیرلیگین اؤزونو حیاتا کئچیرن کهانتلرینه دایر مسئلهلری جیدی شکیلده موذاکیره ائتمیشلر. بو تنقیدچیلر، معاصیرلیگینین اساس موتیوی اولاراق، عاقلین، منطیقین، علمین و تکنولوژینین تقدیم ائتدیگی پارلاق دونیا ایله دموکراسی و حقوقون اوستونلوگو ادعالاری یئرینه، آوروپا ایمپریالیزمی و سؤمورگهچیلیغی، اوشاق امگینین سؤمورولمهسینی، کاپیتالیست سؤمورو، صینیف موباریزهسینی و ظلمو گؤرموشلر . اسوالد اسپنگلر و مارتین هایدگردن، ت. س. الیوت و میشل فووکو-یا قدر، چوخ سایلی غرب اینتللکتوال، چورومه و سوقوطو، "جسارتلی یئنی دونیا یا ایستیقامت وئرن پرینسیپلر کیمی گؤردو. آرالاریندان بعضیلرینین بو نیهیلیزم دپرسیونونون عهدهسیندن گلمک اوچون اومیدلری واردی. بعضیلری بئله بیر اومیده هئچ واخت مالیک اولماییب. بو، غرب معاصیرلیگینین داوام ائدن پارادوکسلاریندان بیریدیر. بیر یاندا، آوروپا-مرکزلی بیر دونیا گؤروشونه اساسلانان یئنی بیر دونیا یاراتماق اوچون احتیاج دویدوغونوز سونسوز بیر اؤزونه اینام و کیبیره صاحیبسینیز.
دیگر طرفده ایسه، اینتللکتواللارین، عالیملرین و صنعتکارلارین، معاصیر دونیانین تکببورلو ادعالارینا قارشی بسلدیگی گئنیش یاییلمیش بیر اینامسیزلیق و درین بیر اینامسیزلیغا. بو هر ایکی گئرچکلیک، معاصیر تاریخین گئدیشینی 19-جی عصردن بری فورمالاشدیریر. نهایت، غرب معاصیرلیگی، بو موباریزهدن قالیب چیخماسینا باخمایاراق، بؤیوک ضدیتلر و پارالل تاریخلردن عبارت اولان بیر دونیایا سبب اولموشدور. بو ضدیتلرین بعضیلری وحشی و هامیسی دا اوتانج وئریجیدیر. تاریخده، دونیا اوزرینده هئچ بو قدر بؤیوک بیر ثروت تجروبه اولمامیشدی. آنجاق، دیگر طرفدن، زنگین و کاسیب آراسیندا بو قدر بؤیوک بیر اوچورومون اولدوغو بیر واخت دا هئچ گؤرولممیشدیر. علم و تکنولوژیک بؤیوک مرحلهلر قید ائتدی، آنجاق دینی اعتیقاد و عنعنوی اخلاقین یئرینی دولدورمادی. ان سکولار غرب اؤلکهلرینده، گیزلی ادبیات، سیررلر و فانتاستیک حادثهلره اولان ماراق آرتیر. دینلر، معاصیر دونیانین دونیوی و علمی گوجلری طرفیندن گؤزدن سالمیشدی؛ آنجاق، آرتیق یئنی بیر انرژی ایله گئری چئوریل ائدیرلر. فرد، واختی واختیندا، آیدینلانماق دؤورونون محصولو حقیقی دگریندن، ان دگرلی هدیه کیمی تقدیم اولونموشدو. اما بو آن، بو عینی فرد، معاصیر حیاتین سون درجه مورکب و ایسترس سیستمی آلتیندا ازیلیر. دیگر طرفدن ده جماعتچیلگین، یئنی نوعلاری یاشاماغین یئنی فورمالاری یوکسلیشه کئچمیش وضعیتده.
قیساسی، عقل و عقلسیزلیق، هر ایکیسی ده معاصیر دونیادا موجود. اما سیاسی اوپورتونیزم-لرین و نوکون قولدورلارین ادعا ائتدیکلرینین عکسینه، بو وضعیتین، ایسلامین و یا دیگر دینی اینانجلارین ترس بیر شکیلده وار اولماسی ایله هئچ بیر علاقهسی یوخدور. دیگرلرینین اولدوغو قدر موسلمانلارین دا عذاب چکن اولدوغو موجود دونیا سیستمینین ایچ ضدیتلرینی و حاقسیزلیقلارینی گؤرمهده اوغورسوز اولماق تام یانلیش دئییل، عینی زاماندا تهلوکهلیدیر ده، چونکی بو کورلوق غربدکی آجیمازسیز و آلچاقجاسینا نوماییش ائتدیریلن ایسلام علیهینه و ایسلاموفوبیک میللری بسلمکده؛ عیرقچیلیگی و اجنبی دوشمنچیلیگینی قانونیلشدیرهرک نورماللاشدیریر. بو موقعیت، غرب اؤلکهلریندکی اساس آخین سیاستی قصب ائدرکن، موسلمان دونیاداکی رادیکال-اوچ حرکتلری ده بئسلر حالا گلمیشدیر. بوتون بونلار ایسه بیزی، قارشیلیقلی اؤزونو یوخ ائتمه یولونا آپاریر.
ایسلامی و موسلمانلاری معاصیرلیک لاییحهسینین اوغورسوزلوغوندان مسئول توتماق، معاصیرلیگینین چاتیشمازلیقلارینی آرادان قالدیرماق اوچون بیر ایستراتژی اولاماز. معاصیرلیگی عاقلین تمثیلی اولاراق گؤستریب، عقلسیزلیق کیمی قونوملادیقلاری ایسلاملا دالاشدیراراق یاریشدیر-مالاری، ایسلام و غرب عنعنهلرین مورککبلیگینی آنلاماق اوچون منطیقلی بیر داورانیش اولا بیلمز. اینسانین اؤز ایدهآللارینی دیگرلرینین رئاللیقلاری ایله موقاییسه ائدیب موقاییسه ائتمهسی اؤزونو آلداتما ایچهرن بیر یاناشمادیر. ایسلامی و موسلمانلاری بیر امنیت پروبلمی کیمی اعلاقلندیریب اعلان ائتمک، ایچینده یاشادیغیمیز عصره خاص چتینلیکلری گؤرممزلیکدن گلمکدیر. دیگر طرفدن، آچیق فیکیرله و گئنیش بیر اوفوقله اؤز پروبلملری ایله اوزلشمک یئرینه راحتلیق ساحهلرینده قالماغی سئچن موسلمانلار اوچون ده عینی وضعیت کئچرلیدیر. غربی و معاصیرلیگی، ایسلام دونیاسیندا پیس گئدن هر بیر شئی اوچون گوناهلاندیرماق، تاپدیغی هر فورصتده ایسلاما دیهنک گؤسترن آوروپا-مرکزیتچی موناسیبتدن هئچ ده فرقلی دئییل. اؤزوموزه مخصوص دگرلره چوخ باغلانماق، بوتون اینانج عنعنهلرینین اولماسا اولمازیدیر. آنجاق بو وضعیت بیزی، تنقیدی دوشونمکدن و دونیایا قارشی آچیق اولماقدان گئری قویاجاق بیر بهانه اولاماز. عکسینه، قوران بیزی خبردارلیق ائدیر! و بیزی، دونیامیزی اعلاقلندیرملیگیک و دونیانی حقیقت و عدالتی مدافعه ائتدیگیمیز، عقل و فضیلت دولو بیر دایرهیه چئوریلمگیمیز اوچون عاقلیمیزی ایستیفاده ائتمهیه چاغیریر، قوران!
عقل و عقلسیزلیق دونیادا بیر آرادا وار اولماغا داوام ائدهجک و بیر-بیرینی ساغا و سولا دوغرو ایتهلهیهرک، بیزی حیاتی اهمیته مالیک سئچیملر اوچون زورلایاجاق. اساس سوال، بیزی، اردم، سئوگی و مرحمت یولونا آپارماسی اوچون عاقلا بیر شانس وئریب وئرمیهجگیمیزدیر.


text:
سیدجعفر پیشهورینین شبههلی اؤلومو، عالی پارتی مکتبینده اوخودوغو مدتده
کومونیستلرین دئدیکلری ایله عمللری آراسیندا اویقونسوزلوق
اونو برک سارسیتدی.
محمد غلام اوغلو باقرزاده ۱۹۱٤-جو ایلده تبریز
شهرینده آنادان اولدو. ۱۹۲۰-جی ایلده عایلهسی گئچیم
اوچون باکییا کؤچسه ده بولشویکلرین آذربایجان اشغالینین
دوغوردوغو قاریشیقلیقدان بورادا قالا بیلمهییب خوراسانا
گئتدی. لاکین ۱۹۲۳-جو ایلده یئنیدن باکییا قاییتدی.
محمد ۱۹۲۹-جو ایلده باکیداکی ۳۷ ساییلی یئددی
ایللیک مکتبی بیتیریب نفت ماشین قاییرما تکنیک لیسهسینه
داخیل اولدو. ۱۹۳۱-جی ایلده آناسی اؤلدویوندن عایله یئنیدن
تبریزه دؤندو. او، تحصیلینی داوام ائتدیریرمکله یاناشی،
ایشلهیهرک آتاسینا کؤمک ائتدی. ۱۹۳۳-جو ایلده تحصیلینی
باشا ووران محمد "شاهین" قزئتینده ایشه باشلادی. یازدیغی
شعرلرینی ریاسیز آنلامینا گلن "بیریا" تخلوصو ایله چاپ
ائتدیردی.
۱۹۳٤-۱۹۳۹-جو ایللرده تبریز بلدیه ایدارهسینده
قیدیاتچی اولاراق ایشلهدی. تبریزدهکی ۲۷-جی آلایدا (هنگ)
عسگری خیدمته باشلایان گنج شاعیر ظابیطلرین قابا رفتارینی
شعرلرینده بئله تصویر ائدیر:
شاللاغا بیر باخ، من اؤلوم، شاللاغا،
حاضیر اولوبلار بیزی اؤلدورماغا
شعرین سرعتله یاییلدیغینی گؤرن ظابیطلر محمد
بیریانی عسگرلردن آییراراق حربی حیصهدهکی گئچید
منطقهسینه گؤندردیلر.
اوردودان ترخیص اولوندوقدان سونرا تبریز سو
ایدارهسینده کاتیب، دمیر یول ایدارهسینده حسابلاییجی
ایشلهین گنج شاعیر ادبی یارادیجیلیغینی دا داوام
ائتدیردی.
خالق آراسیندا ساتیریک شعرلریله تانینماغا
باشلایان محمد بیریانین حیاتیندا ایکینجی دونیا ساواشی
دؤنوش یاراتدی. ایراندان "فاشیزم تهلوکهسی" گؤزلندیگینی
باهانه گتیرهرک سوویتلر بیرلیگی اؤلکهنین قوزئیینه،
اینگیلیزلر ایسه گونئیینه قوشون چیخارتدیلار. خالقا مین
بیر ظلم وئرن، هر جور اصلاحاتلارا و یئنیلیگه انگل اولان
شاه اؤلکهنی ترک ائتمهلی اولدو. بیریا دا شعرلر یازماقلا
یاناشی اجتماعی فعالیته ده باشلادی. آذربایجاندان سوویتلر
اوردوسونون عسگر و ظابیطی کیمی ایرانا گئدهرک تبریزه "وطن
یولوندا" قزئتینی نشر ائدن ضیالیلارلا تئز-تئز گؤروشوب،
قزئتله امکداشلیق ائتدی.
سوویت آذربایجانیندا عرب الیفباسینی قاداغان
ائدنلر، لاتین الیفباسینین دا کیریلله عوضلنمهسینه
گؤستریش وئرنلر ایراندا آذربایجان تورکجهسینده قزئت و
درگی، کیتاب چاپ ائتدیریب، پوسترلر حاضیرلادیلار.
سوویتلرین میللی دیللره اؤنم وئرمهسی، آذربایجان
تورکجهسیندهکی نشرلری، تشکیل ائتدیکلری کونسرت و
تاماشالار بیریا و اونون کیمی آنا دیلینی سئونلری،
وطنسئورلری شؤوقه گتیردی.
شاه رژیمینین تورکجهده مکتبلری، تئاترلاری،
قزئت و درگیلری قاپاتدیغی، رسمی دایرهلرده دانیشیقلاری
یاساقلادیغی بیر واختدا سوویتلرین یئریتدیگی بو سیاست
خالقا خوش گلیردی.
بیریا دا چیلقین ساتیریک شعرلرینی یالنیز
تبریزده چاپ اولونان"وطن یولوندا"، "آذربایجان" و "خاور
نو" قزئتلرینده دئییل، عینی زاماندا تهراندا چیخان "مردم"،
"ظفر"، "دماوند"، رشتده چاپ اولونان "سپیدرود" قزئتلرینده
ده نشر ائتدیریردی.
۱۹٤۱-جی ایلین سونوندا سوویت حکومتینین دعوتی
ایله ایرانین بیر قروپ ضیالیسی آراسیندا بیریا دا باکییا
گلدی. اون بئش گون باکیدا قالدیقدان سونرا گئری دؤنن بیریا
تضییقلرله اوزلشدی. او، حبس ائدیلهجگینی آنلایاراق
باکییا قاچدی. بورادا بو مدت آذربایجان یازیچیلار
اتفاقیندا و آذربایجان رادیو کومیتهسینده ایشلهدی.
بیریانین سوویت آذربایجانینین هانسی سیاسی خادیملری، دؤلت
آداملاری و خصوصی خیدمت اورقانلاری ایله گؤروشدویو و
اونلاردان هانسی تعلیماتلاری آلدیغی حاقیندا دقیق بیلگی
یوخدور. بیلینن اودور کی، او، سوویتلرین صداقتلی کادری
کیمی ۱۹٤۳-جو ایلین ژانویهسینده یئنیدن تبریزه گؤندریلدی.
آز بیر زاماندا آنتیفاشیست و آنتیایمپریالیست
حرکاتینین رهبرلریندن بیرینه چئوریلن محمد بیریا ایران
آذربایجانی همکارلار اتفاقینین صدری وظیفهسینه سئچیلدی،
حتی ۱۹٤٥-جی ایلده پاریسده گئچیریلمیش عموم دونیا همکارلار
اتفاقی کونقرهسینده نماینده کیمی اشتراک ائتدی.
محمد بیریا قیزقین اجتماعی-سیاسی فعالیتله
مشغول اولماقلا یاناشی، تبریزه یئنیدن دؤندوکدن سونرا
"ادبیات صحیفهسی" آدلی قزئت چیخاریب، "چتیربازلار"،
"روزنامه ایدارهسینده"، "ایستالینقراد"، "ارباب و اکینچی"
کیمی کیچیک پیئسلر یازدی. شاعیرین شعرلری باکیدا ۱۹٤٤-جو
ایلده "اورک سؤزو" آدییلا ٥ مین تیراژلا چاپ ائدیلدی.
بیریا ۱۹٤٥-جی ایلین اوکتوبروندا گئچیریلن
آذربایجان دموکرات فیرقهسینین بیرینجی قورولتاییندا
مرکزی کومیتهنین بوروسونا عضو سئچیلدی. ایکی آی سونرا
آذربایجان میللی مجلیسینین وکیلی، یئنی قورولان حکومتین
معارف ناظیری اولدو.
میللی حکومتین نغمهکاری، عینی زاماندا
ایدئولوقلاریندان بیری اولان شاعیر مکتبلرده درسلرین
تورکجه وئریلمهسینه، یئنی تدریس پروقرامینین
یارادیلماسینا، درسلیکلرین یازیلماسینا نایل اولدو.
لاکین او، پلانلارینی حیاتا گئچیرهبیلمهدی.
دونیانی بؤلن گوجلو دؤلتلر ایران آذربایجانینین مختاریت
قازانماسی ایله راضیلاشمادیلار. سوویتلر بیرلیگی ده چین
کیمی بؤیوک دؤلته صاحیب اولماق و باشقا اقتصادی چیخارلار
آدینا آذربایجانی قوربان وئردی.
۱۹٤٦-جی ایلین دسامبریندا محمدرضا شاه
خاریجدهکی یانداشلارینین کؤمگی ایله میللی حکومتی قان
ایچینده بوغدو. سید جعفر پیشهوری و دموکرات فرقهسینین
بیر چوخ رهبرلری سوویت آذربایجانینا گتیریلدی. محمد
بیریایا ایسه گیزلی فعالیت گؤسترهجک آذربایجان دموکرات
فیرقهسینه رهبرلیک ائتمک تاپشیریلدی.
بیریا بو وظیفهنی چوخ دا باجاریقلا یئرینه
یئتیره بیلمهدی. چونکی، گیزلی فعالیت گؤسترمگه شرایط
اولمادیغی کیمی، شاه مأمورلاری دا آغینا-بوزونا باخمادان
دموکرات فیرقهسینین عضولرینه، حتی اونلارین عایله
عضولرینه، قوهوملارینا، دوستلوق ائتدیگی انسانلارا دا
دیوان توتدوقلاریندان بیر چوخلاری کیمی بیریا دا ۱۹٤۷-جی
ایلین مارسیندا سوویتلر بیرلیگی کونسوللوغونون یاردیمییلا
باکییا قاچیریلدی. او، باکیدا قورولموش آذربایجان دموکرات
فرقهسینین مرکزی کومیتهسینه عضو و تبلیغات شعبهسینه
مودور تعیین اولوندو. حتی اونو باکی عالی پارتی مکتبینده
اوخوماغا گؤندردیلر.
سوویت رهبرلیگینین اونلاری مهارتله آلدادیب
اؤز چیخارلاری خاطیرینه استفاده ائتدیگینی، دار گونده ایسه
گودازا وئردیگینی گؤردو. خصوصاً، سید جعفر پیشهورینین
شبههلی اؤلومو، عالی پارتی مکتبینده اوخودوغو مدتده
کومونیستلرین دئدیکلری ایله عمللری آراسیندا اویقونسوزلوق
اونو برک سارسیتدی. سهوینی آنلایان شاعیر پئشمانلیق حیسی
گئچیردی. ایرانا قاییدارسا اونو بلکه ده اؤلومون
گؤزلهدیگینی بیلسه ده، ۱۹٤۷-جی ایلین آخیرلاریندا ایران
پاسپورتو آلماق، تبریزه، عایلهسینین یانینا قاییتماق
آرزوسویلا کونسوللوغا مراجعت ائتدی.
سوویت رهبرلیگی ایسه بئله چیلقین بیر انسانین
گئری دؤنهرک باشینا گتیریلنلری میللتینه دانیشاجاغیندان،
آنتیسوویت تبلیغاتی آپاراجاغیندان راحتسیز اولدوغوندان
اونون حبس ائدیلمهسینه گؤستریش وئردی.
۱۹٤۷-جی ایل دسامبرین ۲۸-ده بیریا گیزلی حبس
ائدیلدی. ۷ آیدان چوخ داوام ائدن سوروشدورمادان سونرا ۱۰
ایل حبس جزاسی کسیلهرک ایندیکی قازاقیستان جمهوریتینین
کاراقاندا شهریندهکی ٤۱٥ ساییلی اصلاح امک دوشرگهسینه
گؤندریلدی. شاعیر حبسخانادا دا "دینج دورمادیغینا" گؤره،
اونو تئز-تئز محبوسلاردان آییرماغا، آیری-آیری حبس
دوشرگهلرینه گؤندرمگه مجبور اولدولار. حتی ۲۰ نوامبر
۱۹٥۰-جی ایلده حبسخانا محکمهسی یئنیدن ۱۰ ایل، لوقووسک
حبس دوشرگهسینده اولدوغو زامان ایسه، یعنی ۲۳ آوقوست
۱۹٥۱-جی ایلده جیدی نظارتده ساخلاماقلا بیر ایل حبس
جزاسینا محکوم ائتدی.
۳۰ آوقوست ۱۹٥٦-جی ایلده محمد باقرزاده
بیریانین قوندارما جنایت ایشینه یئنیدن باخیلیب و "عملینده
جنایت ترکیبی اولمادیغینا گؤره ایشه خطام وئریلدی". بو، ۹
ایل آغیر ایشکنجهلر آلتیندا حبس جزاسی چکمیش شاعیره
وئریلن حقیقی برات اولمادی.
ایستالینین اؤلوموندن سونرا چؤکمکده اولان
سوویت قورلوشونون عؤمرونو اوزاتماق اوچون بوتون نقصانلار
"داهی رهبر"ین آدینا یازیلدی، یوز مینلرله انسانا برات
وئریلدیگی اعلان ائدیلدی. لاکین برات وئریلن سیاسی
خادملرین، یازیچی و شاعیرلرین اثرلری یئنه ده ایشیق اوزو
گؤرمهدی، آرشیولر آچیلمادی.
بیریا سوویت حکومتیندن او قدر ناراضی قالمیشدی
کی، نه اونون براتینی، نه ده امتیازلارینی قبول ائتمک
ایستهدی. حتی اونون شخصیتینی تصدیق ائدهجک هر هانسی بیر
سوویت سندینه بئله الینی وورماق ایستمهدی.
وطنه-عایلهسینین یانینا قاییتماق ایستهدی. اونو ایراندا
دا عذاب-اذیت، ایشکنجه، حبسخانا حیاتی گؤزلهدیگینی بیلسه
بئله، یئنه گئری دؤنمگه جان آتیردی.
حبسخانادان باکییا قاییدان بیریا حبسخانادا
اولدوغو کیمی یئنه ده اسلام دینینی تبلیغ ائدیب، قوران
اوخویوب، سوویت قانونلارینداکی نقصانلاری و سوویت حیات
طرزینی کسکین تنقید ائدیردی. باکیداکی ایران کونسوللوغونا
گئدیب اورادان ویزا آلماغین مومکون اولمادیغینی گؤرن
شاعیر موسکوایا یوللاندی.
موسکوادا بیریانین ایران سفیرلیگینه گئتمک
ایستهدیگینی گؤرن سوویت پولیسی شاعیری توتوب پولیس
ایدارهسینه گتیردی. اونو سورغو-سوالا توتدوقدان سونرا
فیکریندن دؤنمهیهجگینی گؤروب سوویت پولیسینی تحقیر ائتمک
سوچویلا ۲ ایل حبس جزاسی وئرهرک تامبوف ویلایتینه
گؤندردیلر.
شاعیر بو جزانی دا چکدیکدن سونرا یئنیدن
باکییا گلدی. لاکین اونا بورادا دا یاشاماغا اجازه
وئرمهییب، شاماخیداکی بیر کنده سورگون ائتدیلر.
بیریا سوویت آذربایجانیندا یاشایان
سویداشلارینین طالعینه ده بیگانه قالا بیلمهدی. ۱۸
ژانویه ۱۹٥۷-جی ایلده آذربایجان حکومتینین رهبرلرینه ۱٦
مادهلیک بیر مکتوب گؤندردی. انسان و میلتلرین حاقلارینین
تاپداندیغیندان بحث ائدن بو مکتوب شاعیرین یئنیدن تعقیب و
حبسینه سبب اولدو.
اوزون سورن مباریزهدن سونرا شاعیر ۲۹ سبتامبر
۱۹۸۰-جی ایلده تبریزه قاییدا بیلدی. بیر مدت اورادا
یاشایان شاعیرین اومیدلری بورادا دا بوشا چیخدی.
جمعیتدهکی نقصانلاری کسکین تنقید ائدن شعرلر یازدی. اونو
بورادا دا حبس ائتدیلر.
محمد بیریانین حبسخانادا ساغالماز خستهلیگه
توتولدوغونو گؤرن حاکمیت اورقانلاری اونو رسمی صورتده
حبسدن آزاد ائدیلدیگینی اعلان ائدیب تبریزدهکی
کیمسهسیزلر ائوینه گؤندردیلر. ۱۹۸٥-جی ایل فوریهنین
۱۹-دا مجادله شاعیری ضدیتلی عؤمرونو کیمسهسیزلر ائوینده
باشا چاتدیردی.
شاعیرین ۱۹٥۱-ده قازاقیستاندا یازدیغی وطن شعری:
"بی ریا"، کؤنلوم اولوب عاشیق ِ روخسارِ وطن
باشیما دوشدو یئنه نشئهی گولزار وطن
هر اورک دونیادا بیر غمه گرفتار اولدو
وارمی بیر قلبی مبارک اولا غمخوار وطن
هر مرض اولدو اگر قابل درمان و علاج
نه روا گؤردو شفا تاپمادی بیمار وطن
وطنین اوغلونو غربتده اؤلوم درک ائلهسه
جان وئرر تازهدن اؤلادینا دیدار وطن
د گیشیر مذهب و تاریخ، نسیل حؤکم ِ زامان
د گیشیلمز یارادان حاق کیمی آثار وطن
شاعیرم، خسته دیلیم یوردومو ایستر اورگیم
باغلیدیر طالعینه طالع ِ افکار وطن
منبع: ت. ر. ت تورک- علی شاميل


text:
تۆرکمنلر، 12 - نجی یانوارگونی ، اؤز واطانینی، دوغدوق توپروغینی قوراپ قربان بولونلاری یادلایارلار.
بو گون مونگلرچه واطانینی وخالقینی سویین تورکمنلر، دونیأنگ دورلی کونجه گینده "تورکمنلر اوتماز شیهت لری نینگ یادینی" دییپ قیغیردیلار. اُلار، " شهیتلرمیزی هیچ زامان اونوتماریس و المدام یۆرِکلریمیزده دیری ساقلاریس دییپ، ینه بیر گئزئگ آنت ایچدی لـــر.
بئییک سئلجوق دؤولتی نینگ تورکمن دیلینی، دولت دیلی اتمأن لیگی اوچین، بو أگیرت اولی دؤولت سیناناندان (۱۱۵۷- نجی ییلدا) سونگ، بیزینگ حالقیمیز دؤلتلی لیک مسله سینده شو گونکی یاغدایا دوشدی، دورومی قینلاشدی. موغوللار گلیپ حأکیمیتینی اورنوشدیریپ 200 ییل چمه سی حوکومت ادئن دورینده کاوکاز دا ، وآنا دولی یالی دا سئبیت لرده یئرله شئن تورکمن طایپالاری نینگ ایچینده شیعه چیلیک و علوی چیلیک یالی دینی آکیم لار گویچ له نیپ اؤزآرا اوروشلار، اوزاق وقت لاپ دووام اتیار. و اُورتا آسیادا قالان تورکمن لر بولسا، یانگی دؤرأن اؤزبک اتنیک توپاری بیله دورلی حانلیقلاردا یاشامالی بولدیلار.
روسیه پادشاسی نینگ قوشون بیرلیکلری 19- نجی عاصیرینگ 2 - نجی یاریمیندا، تورکمنلری اؤز توپروغیندا ایکی گزئگ قیریارلار. ایلکی 1873 نجی ییلدا "داش اُغوز" ولایتینده یاشایان تورکمنلری، وموندان 130 ییل اؤنگ، 1881ینگ باشیندا گؤگ دئپه قالاسیندا ، و 3 – نجی گزئگ تورکمنصحرا تورکمنلرینی 1916 نجی ییلینگ دسامبر آییندا وحشیانا چوزیشلار بیله قتل و عام ادیپ تالایارلار.
تورکمنستان جمهوری یتی، قاراشسیز بولوندان سونگ، واطان، و ایل- گون اۆچین شهیت بولان قاهرامانلار، 12 – نجی یانوار گونی "حاطیرا گۆنی" آدی بیله گچیریلیأن دابارالاردا یادلانیلیار، و صاداقا بریلیپ دوغا اوکالیار.
تورکمنلر شهیتلری نینگ حاطیراسینی اونوتماز ویادلاما دابارالار گه چیرمک بیله یوره گیندأکی "اوچمئز اودی" ابدی یاشادار.
تورکمن حالقی نینگ مدنی وسیاسی اُجاغی 2012-01-12 / 22 دی 1390


text:
بیری بارمئش، بیری یوُقمئش. اؤنگده بیر دایحان آدام بارمئش. اوُنئنگ آیالئ گؤورِلیمیش. گۆنلرده بیر گۆن اوُل دایحان دگیرمنه اوون اۆوتدیرمأگه گیدنده، ائزئندان اوُغلئ بوُلوپدئر. یانگقئ بوُلان اوُغلانئنگ اولولئغئ ادیل یارتئ غـولاق یالئ دیییأر. شوُنگا گؤرأ اوُنگا یارتئ غـولاق دیییپ آد بریپدیرلر.
یارتئ غـولاق، بوُلان بادئنا دیل آچئپ:
-اجه، اجه، ای اجه، دأدِم نیرأ گیتدی؟ دیییپ سوُراپدئر.
اجـِسی اوُغلونئنگ بوُلان بادئنا گپلأپ باشلاماغئنئ گنگ گؤرۆپ، اؤر-گؤکدن گلیپدیر-ده:
-دأدنگ دگیرمنه اوون اۆوتدیرمأگ گیتدی- دیییپ آیدئپدئر.
-من-ده دگیرمنه گیتجک!- دیییپ، یارتئ غـولاق جدیر-جدیر ادیپدیر.
اجـِسی:
-ویی، اۆودن اوونئنئ گتیرمأگه دأدنگه اولاغام گرکدیر. حانحا یاتاقدا دۆیأمیز گأوۆش غایتارئپ چؤکۆپ اوُتئر. شوُنئ مۆن-ده اؤتأگیت-دیییپدیر.
یارتئ غـولاق دۆیأنی غازئغئندان بوُشادئپ، اۆستۆنه بؤکۆپ مۆنۆپدیر-ده اوُنونگ یۆنگلک بوُینونا دئرماشئپ، غولاغئنا بارئپ گیریپدیر.
دۆیه اولئ یوُلونگ اوُرتاسئ بیلن دگیرمنه طاراپ گیدیپ باریارقا، یوُلونگ غئراسئندا اوُئناپ یؤرن بیر توُپار اوُغلان:
-ائنحا بیر بوُش دۆیه گلیأر!- دیییشیپ، اوُنئ ساقلاپدئرلار.
یارتئ غـولاق:
-حأی، بززاتلار، گوُیبرینگ دۆیأنی!- دیییپ غاحارلانئپدئر.
اوُغلانلار تؤورکلرینه باقسالار-دا، حیچ کیمه گؤزلری دۆشمأندیر.
- بو سس نیردن گلیأرکأ؟- دیییشیپ، غـوُرقـولارئنا دۆیأنی اؤز اوغرونا گوُیبریپ، غاچئپ گیدیپدیرلر.
یارتئ غـولاق دۆیأنی سۆرۆپ، دگیرمنینگ آغزئنا بارئپدئر-دا:
- دأده!- دیییپ غئغئرئپدئر.
یارتئ غولاغئنگ دأده سی بوُلسا اوُغلونئنگ باردئغئنئ بیلمأنسوُنگ، سس برمأندیر.
-آی، دأده، حاو!- دیییپ، یارتئ غـولاق یـِنه-ده غئغئرئپدئر.
ائزئندان اوُغلئ بوُلوپ، اوُنونگ اییام گپلأپ بیلیأندیگیندن حابارسئز. یارتئ غولاغئنگ دأده سی:
-بأ، منینگ اوُغلوم یوُقدئ-دا. بو منی چاغئریار- دیییپ، دگیرمندن چئقاندا، یارتئ غـولاق:
-دأده حانئ بأررأک گلسنه!- دیییپ، یـِنه-ده غئغئریار.
-"دأدم گلسه غـوُرقوزایئن"-دیییپ یارتئ غـولاق دۆیأنینگ غولاغئندان تاوسوپ دۆشۆپ، بیر غئسئم اوُتونگ آشاغئندا گیزلنیأر. ادیل شوُل واغتام دۆیه یارتئ غولاغئنگ گیزلنیپ یاتان اوُتونئ آغزئنا آلئپ، چـِینأپ-چـِینـِمأن یوودوپ غـوُیبریأر.
یارتئ غولاغئنگ دأده سی گؤرسه، دۆیه دِن باشغا حیچ کیم یوُق دیییأر.
اوُل:
-اوُغلوم، اوُغلوم!- دیییپ غئغئریار، یارتئ غـولاق دۆیأنینگ ایچیندن:
-دأده، من دۆیأنینگ ایچینده، منی دۆیه ایدی- دیییپ جوُغاپ بریأر.
یارتئ غولاغئنگ دأده سی اوودن اوونئنئ دۆیه سینه یۆکلأپ، اؤینه دوُلانئپ گلیأر.
آیالئ اؤنگۆندن چئقئپ:
-اوُغلومئ حم گتیردینگمی؟- دیییپ سوُرایار.
یارتئ غولاغئنگ دأده سی:
-اوُغلومئز-آ دۆیه ایدی- دیییپ حابار بریأر. یارتئ غولاغئنگ اجـِسی نأتجگینی بیلمأن بوُیور-بوُیور یاش دؤکۆپ آغلایار. سوُنگرا أر-آیال یارتئ غولاغئ تاپماق اۆچین دۆیه لرینی اؤلدۆرۆپ، ایچگه لرینی بیر-بیر بارلایارلار. شوُل بارلاپ اوُتورشلارئنا: "آی، زات یوُقدور-دا" دیییپ، بیر بؤلک ایچـِگأنی زئنگئپ غـؤیبریأرلر. یارتئ غـولاق شوُنونگ ایچینده میش. اوُلار اوُغوللارئنئ تاپمان، غئنانئپ اوُتوریارلار.
شوُل آغشام بیر آچ مؤجک دۆیأنینگ سوُیلان یرینه گلیپ، یانگقئ بؤلِجیک ایچـِگأنی ایییپدیر. مؤجک سوُنگرا بیر چوُپانئنگ غـوُینونئ داراجاق بوُلوپ بارئپدئر.
یارتئ غـولاق مؤجگینگ نییتینی آنگلاپ:
-حای، چوُپان، حوُو! غـوُینونگ گیتدی، حوُو!- دیییپ غئغئرماغا باشلایار.
چوُپان حم:
-آی، بیر اؤِوجینگ بار قاُواوری!- دیییپ ایتلرینی کۆشگۆریپ، مؤجگی قاوالاپدئر.
-حای-حای!- دیییپ، یارتئ غـولاق حم غاچئپ باریان مؤجگینگ ایچیندن غوُپغون تورزوپدئر. غـویون ایمکدن بیزار، مؤجک زوُردان اؤزۆنی غـوتارئپدئر.
آچ حالتئلداپ یؤرن مؤجک یـِنه بیر چوُپانئنگ سۆرۆسی نینگ اۆستۆندن بارئپدئر. مؤجک سۆرأ یاقئنلاشاندا، یـِنه:
-آی، چوُپان، حوُو! اشیتمدیم دیمه، حوُو، غـویونگئ مؤجک آلدئ، حوُو!- دیییپ غئغئرئپدئر. چوُپان حم:
-آی، بیر اؤوِجینگ بار، قاواوری!- دیییپ تایاغئنا یاپئشئپ غئغئرئپدئر. یارتئ غـولاق حم:
-حای-حای!- دیییپ، مؤجگینگ ایچیندن غوُپغون تورزوپدئر. مؤجک اوُل چوُپانئنگ دایاو ایتیندن زوُردان غاچئپ غـوتولئپدئر. مؤجک باشغا سۆری غـویونلارا باراندا ینه-ده غـویون آولاپ بیلمأن آچ غالئپدئر. آحئرئ اوُل بلانئنگ اؤز ایچیندِندیگینی بیلیپ: "من ایندی بو بلادان نأدیپ سئپئپ بیلرینکأم؟..." -دیییپ، پیکیر ادیپ، اسلی واغت یاتئپدئر، بیر طبیپ تیلکی نینگ یانئنا بارئپ:
-ائ، تیلکی دوُست، منینگ ایچیمده بیر بلا بار. آجئمدان سورنوغئپ، حایسئ سۆرۆنینگ غـوُلایئندان بارسام: "حای چوُپان، حاو، غـوُینونگ مؤجِک آلدئ، حوُو..." دیییپ غئغئریار. ایندی بأش گۆنۆنگ ایچیدیر، بیر عالاچ ات-ده، ام-یوُم سالغئ بر- دیییپ یالبارئپدئر.
اوُندا تیلکی:
-ایچینگدأکی بلانئنگ امینی تاپسام بیر غـویون بررمیسینگ؟- دیییپدیر.
مؤجک:
-واح، تیلکی دوُست، ایکی غـویون دیسِنگم بررین! یؤنه شو بلانئ دپ اتسنگ بوُلیار!- دیییپ، سؤز بریپدیر.
اوُندا تیلکی:
-غـورئ سؤزدن غـویون بوُلماز، مؤجک دوُست، دیلینگدن حاط بر- دیییپدیر. مؤجک حاط بریپدیر. تیلکی اوُنگا:
-ای، مؤجک دوُست، سن بیر سووجاق بولاماق ایچ-ده، بیرنأچه گزک یاپئ یوُقارئق یؤرت، شوُندا ایچینگدأکی بلا غاچسا گرک- دیییپدیر.
تیلکی نینگ ماصلاحاتئنئ اشیدن یارتئ غـولاق:
-ای، تیلکی، تیلکی! باشئنا تورشوسئ چئقان تیلکی! بو ایچمأگه بولاماق تاپیان بوُلسا، شو گۆنه دۆشرمیدیمی؟- دیییپ مؤجگینگ ایچیندن سِسلنیپدیر.
شوُندا مؤجک:
-ائ، تیلکی دوُست، گؤریأنگمی منینگ گۆنۆمی، دات گۆنۆمه! دیییپ گؤزلرینی یاشاردئپ گپلأپدیر.
تیلکی مؤجگینگ گؤزیاشئنئ گؤرۆپ:
-ای، مؤجک دوُست، ساتاشان بلانگ-آ غاتئ یامان، یؤنه سن گۆنوُرتا بوُلاندا اۆزۆملی باغلئغا بار-دا بیشمدیک، حوُراراق اۆزۆملردن کؤپ اییی. ایچینگدأکی بلانگ بوُلسا جانئ چئقیانچا غئغئرسا-دا غئغئرئبرسین. گۆنوُرتان ساقچئ-دا، ایتی-ده بوُلماز: بیردن اشیدیپ گلسلرِم تأ غـوُلایلایانچا غاچما، اۆزۆمدن کؤپرأک ایجک بوُل- دیییپدیر.
مؤجک اۆزۆم باغا بارئپ ایمأگه باشلاندا، یارتئ غـولاق بار سِسی بیلن:
-آی، اۆزۆم ایـِسی! اۆزۆمینگی اوُغرئ ایییپ غوتاردئ- دیییپ غئغئرئپدئر. اۆزۆم ایـِسی گلیأنچأ، مؤجک بیر-ایکی دۆیپ اۆزۆم ایییپدیر. شوُل واغت باغ ایـِسی گلیپ، یوواشجا مؤجگه یاقئنلاشئپ، تایاق بیلن کبزسِینه یاپئپدئر. مؤجک بیردن ایکأ بؤکۆپدیر، شوُل بؤکۆشده یارتئ غـولاق اوُنونگ ایچیندن چئقئپدئر.
یارتئ غـولاق مؤجگینگ ایچیندن چئقاندان سوُنگ بیر ا ۆزۆمینگ دۆیبینده یاتئپدئر. سوُنگرا ۆزۆم ایـِسی نینگ اۆزۆملی سبدی نینگ ایچینه گیریپدیر. اوُل آدام اؤیۆنه اوغرایار. باغ ایـِسی یوُل بوُیئ آیدئم آیدئپ باریار. اوُل حر آیدئم آیداندا، یارتئ غـولاق:
-جان، جان ساغ بوُل!- دیییپ غئغئریار.
اۆزۆم ایـِسی: "ائزئمدان بیری گلیأندیر"-دیییپ، ائزئنا باقسا، حیچ کیمی گؤرمأندیر. سوُنگرا: "آی، گؤونۆمـِدیر-ده..."-دیییپ یـِنه آیدئما باشلایار. یارتئ غـولاق یـِنه-ده:
-جان، جان ساغ بوُل!- دیییپ غئغئریار.
اۆزۆم ایـِسی یوواش-یوواش غـوُرقوپ باشلالایار. آیدئم آیئتماغئ حم غوُئوپ، چالاسئم یؤرأپ، اؤینه گلیأر. یارتئ غـولاق سبددن چئقئپ، اؤیۆنگ ایچیندأکی چووالئنگ آشاغئنا گیریپ یاتیار.
اۆزوم ایـِسی حـِلـِینه باقئپ:
-من یوُلدا جئنا ساتاشدئم- دیییأر. حـِلئی اوُنونگ اۆستۆنی ایکی غات یوُرغان بیلن باسئریار. غوُنگشولارئ حم، پئلان آقا جئن گؤرۆپدیر دیییشیپ، گلیپ اوُنونگ حالئنئ سوُرایارلار.
اۆزۆم ایـِسی نینگ اؤیۆنه شوُل آغشام اۆچ-دؤرت سانئ مئحمان حم گلیپدیر. اوُلار غارئپلارئ تالاپ یؤرن غاراقچئمئشلار. اوُلارئنگ تالاپ آلان زاتلارئندا اۆزۆمچی نینگ حم پایئ بارمئش.
اوغرولار گیجأنینگ یارئنا چنلی نیرده، نأحیلی اوُغورلئق ادنلری حاقئندا ساقئرداشئپ، یارتئ غولاغئ حم یاتئرماندئرلار. اوُلار اووقلانلارئندا یارتئ غـولاق چووالئنگ آشاغئندان چئقئپ، اوُلارئنگ ساقغاللارئنئ ایکیبیر-ایکیبیر، بیر-بیرینه دانگئپ چئقئپدئر، اوُغرئ شأریگی بوُلان اۆزۆم ایـِسی نینگ ساقغالئ بیلن حـِلی نینگ ساچئنئ حم بیر دانگئپدئر. بیرآز واغتدان سوُنگ اوُغرئلارئنگ بیری داشارئق چئقجاق بوُلوپدئر اوُل بیر یوُلداشئ:
-ساقغالئمئ غـؤیبر، حوُو! حیی ساقغالدانام بیر اوُیون بوُلارمئ- دیییپ، یریندن غالئپدئر. بولارئنگ غالماغالئنا، اوُل بیرسی حم توروپ:
"غؤیبر ساقغالئمئ"- دیییپدیر. اوغرولار بیر-بیرینی یومروقلاپ باشلاپدئرلار. اؤیۆنگ ایچی آلا-غالماغال بوُلوپدئر. بولارئنگ غالماغالئنا أر-حـِلی حم اوُیانئپدئر. أری آیالئنا:
-ای، حـِلی، ساقغالئمئ غؤیبر- دیییپدیر. بولارئنگ غالماغاللارئنا غوُنگشولارئ گلیپ اوُلارئ آیرئشدئرئپدئر.
غالماغال کؤشسندن سوُنگ، یارتئ غـولاق ینه چووالئنگ آشاغئنا گیریپ یاتئپدئر. امما اوغرولار یاتماندئرلار. اوُلار:
-بو اؤیۆنگ ایندی مازاسئ غاچدئ، بیز چالتراق بو یردن گیدِیلی دیییشیپ، دانگ آتارئنا غاراشمان، غاچئپ گیدیپدیرلر.
مئحمانلار گیدندن سوُنگ، اؤیۆنگ آیالئ:
-اؤیمۆزدأکی جئنئ قاوماساق، ایندی بیزه راحات بوُلماز. موُللا آقانئ گتیریپ اوُقادایساک نأحیللی؟- دیییپدیر.
أری: "بوُلجاق"- دیییأر.
اؤیۆنگ آیالئ موُللانگ یانئنا اوغراندا، یارتئ غـولاق اوُنونگ آرقاسئنا مۆنۆپ، یالئغئنئنگ (غئنگاجئ نئنگ) آراسئنا گیزلنیپدیر.
آیال موُللانئنگ یانئنا بارئپ:
-موُللا آقا بیزینگ اؤیمۆزه جئن گیریپدیر، بیزه گۆن برنوُک، کؤمک ات- دیییپدیر.
موُللا اوُل آیالئنگ آقلئق اۆچین گتیرن دۆوۆنچگینه گؤزۆنینگ غئتاغئنئ آیلاپ:
-بأ-حأ، جئن غاتئ اربت زاتدئر، اوُنئ اوُقئپ قاوماساق، یؤنه-مؤنه دوُغا پیدا برمز- دیییپ، آیالئ بیر چوُلا جایا التیپ، اوُقئپ باشلاندا، یارتئ غـولاق اوُلارئنگ ایکیسینه-ده بیلدیرمأن، موُللانئنگ سللسی نینگ اوُرتاراسئنا مۆنیأر. موُللا: "آغوز بیللاحئ..." دیییپ باشلاندا، یارتئ غـولاق حم اوُنونگ دپـِسیندن اوُتوران یرینده آغزئنا اؤیکـِنیپ، بوُغازئنا سئغدئغئندان غئغئریار.
موُللا اوُقاماقدان اللی بیزار بوُلوپ:
-بو نه بلا؟ بو ایندی سنی اوُقئتدئرماز. من سانگا دررو بیر دوُغاجئق یازئپ بریین-ده دئنایئن- دیییپ، حاسئر-حوسور بیر بؤلجیک کاغئزئنگ یۆزۆنی غارالاپ:
-اینه، شو ایکی دوُغانئ آل-دا گیت، بیرینی أرینگ داقئنسئن، بیرینی حم اؤزۆنگ داقئن- دیییپ، گتیرلن آقلئغئ آلئپ، آیالئ اوغرادئپ گؤبریپدیر.
یارتئ غـولاق اوُنونگ سللسی نینگ اۆستۆندن دۆشمأندیر. موُللا اؤز یانئندان جئن آیال بیلن گیدیپدیر دیییپ، آغشام نامازئنئ اوُقئماق اۆچین متجیده بارئپ، جماغاتا اماملئق اتمکچی بوُلوپدئر.
موُللا، آداملارئنگ اؤنگۆنه گچیپ:
- ”آللاحئ اکبر!"- دیییپ، یانگئ بیر مانگلاینئ یره غوُیماقچئ بوُلاندا، یارتئ غـولاق حم اوُنونگ بیلن بیرلکده:
-"آللاحئ اکبر"- دیییأر. بیرنأچه گزک شـِیله بوُلاندان سوُنگ، موُللا اؤز ایچیندن: "منینگ اماملئغما گؤونۆیتمزچیلیک ادیپ، آرقامدا دورانلارئنگ بیری بیلگشلـِین غئغئریار"- دیییپ، پیکیر ادیپدیر-ده، غاحارلانئپ چئقئپ گیدیپدیر. ائزئنداقئ جماغات حم: ”موُللا حنیز مانگلاینئ یردن غالدئران دألدیر"- دیییپ، مانگلایـلارنئ یردن گؤترمأن، اسلی واغت یاتئپدئرلار. آحئردا اوُلارئنگ بیری باشئنئ گؤتریپ گؤرسه، اؤولرینده موُللا یوُق دیییأر. اوُل مونئ باشغالارا-دا حابار بریأر. اوُلار: "بیزینگ موُللامئز دألریدیمئکا؟..." دیییشیپ، متجیتدن چئقئپ، دارغاشئپ گیدیأرلر.
شوُل آغشام موُللانئنگ آیالئ اؤزلری حم صوُپئلارئ اۆچین جۆیجلی پالاو، غـوللوقچئلار اۆچین بوُلسا اولئ بیر غازان کأدیلی بولاماق بیشیریأر. یارتئ غـولاق:"ایشی ادیأن-أ اوُلار، پالاو اییأنم بولار، من سیزینگ عارئنگئزئ آلئپ بررین، غوللوقچئ دوُغانلار!..." دیییپ، ایچینی گپلدیأر. گۆن یاشئپ، موُللا بیلن آیالئ اووقا گیدنده، یارتئ غـولاق موُللانئنگ سللسِینی آیالئنا، آیالئنگ آلئندانگئسئنئ حم موُللا گـِیدیریأر. أر-آیال ایردن توروپ، بیر-بیرلری نینگ یۆزۆنه گنگ غالئپ باقیارلار. موُللا آیالئنا:
-نأمه بـِیله سر ادیأنگ، منگ یۆزۆمدن آی گؤرجک بوُلیارمئنگ؟- دیییأر.
-من-أ سنینگ باشئنگداقئ آلئندانگا باقیارئن!- دیییپ، آیالئ جوُغاپ بریأر.
-من-ده سنینگ سِللأنگه سر ادیأرین!
آیالئ:- سر ادسنگ سر ادیپ گچ! دیییأر.
أر-آیال داوالاشئپ، یانگئ اۆتملِشجک بوُلوبرنده، غـوُنگشئ اوُبادان بیر آتلئ گلیپ، نیکأ غئدئرماق اۆچین، موُللانئ توُیا چاغئرئپ گیدیأر.
توُی، نیکا، بوُل ناحار، آقلئق... موُللا شو زاتلارئ گؤز اؤنگۆنه گتیریپ، سللسِینی آلیار-دا، یوُل شایئنئ توتوپ، اوغرایار. یارتئ غـولاق حم سللسی نینگ دِپسینه غوُنیار.
یارتئ غـولاق موُللانئنگ سللسی نینگ سۆیری دِپسینده داش-تؤورگینه سئن ادیپ باریار. موُللا اشِگینی دیکگیردِدیپ، توُی یرینه یاقئنلاشئبرنده، یارتئ غـولاق، موُللانگ سلسِیندن دۆشۆپ، اشِگینگ غوئروغئندان آسئلئپ، اشِگی دۆرتۆپ غؤیبریأر. اشِک مونگا چئدامان، بؤکیأر-ده موُللانئ دوُلئ چووال یالئ ادیپ، غاتئ یره اوروپ غاچئپ گیدیأر.
یارتئ غـولاق توُی یرینه اوغرایار. بارئپ گؤرسه، توُی ایـِسی اولئ بیر بای دیییأر. بو بای اؤزۆنینگ یکـِجه اوُغلونئ اؤیـِریپ دورانمئش.
یارتئ غـولاق اؤیۆنگ آرتباغئش غامشئ نئنگ غاتلارئندان سۆمۆپ، دورلوق آراسئندا جایلاشئپ، ایچریک سر ادیأر. اوُل اؤیده تأزه آلنئپ گتیرلن گلین اوُتئرانمئش. باشغا اؤیده بوُلسا یاشوللار بیلن یانگقئ موُللا گۆررۆنگ ادیپ اوُتئر دیییأر.
یارتئ غـولاق اوُتوران غئزلارئ کیچیرأجیک تایاق بیلن دۆرتۆپ باشلایار. غئزلار بو ایشی بیری-بیریندن گؤرۆپ، غاحارلانئشئپ، چئقئپ گیدیپدیرلر. گلنینگ یکه اؤزی غالئپدئر.
گۆن اؤیلدن آغاندان سوُنگ، موُللا ییگیت بیلن گلینه نیکا غئماق اۆچین ایکی سانئ آدامئنئ پئیادا قاضئ بللأپ، ایشه باشلایار. موُللانئنگ بللأن پئیادا قاضئلای چۆمره بۆرنیپ ترسینه باقئپ اوُتوران گلینینگ یانئنا گلیپ:
-گلین، نیکا وکیلچیلینگی بیزینگ حایسئمئزا بریأنگیز؟- دیییپ سوُرایارلار.
گلین بۆرنیپ، گپلمأن آغلاپ اوُتئر دیییأر. بیرنأچه ساپار غایتالانان سوُراغا جوُغاپ بوُلمانسوُنگ، یارتئ غـولاق:
-شوُل کل حم مانگقالئ اوُغلونگئز اۆچین بیرینگیزه-ده وکیلچیلیگیمی برجک دأل!- دیییأر. پئیادا قاضئلارئنگ یۆرکلری یارئلارا گلیپ، آنگق-تانگق بوُلوپ غالیارلار.
شوُل واغت بیر آیال گلیپ، گلنی ائرجاق بوُلوپ، حؤره-کؤشه ادیأر. گلین بوُلسا آغلاجاغئنئ-دا، گۆلجِگینی-ده بیلمأن، اؤنگکۆسی یالئ بۆرِنیپ اوُتئریار. حنیز گلیندن جوُغاپ بوُلمانقا، ینه یارتئ غـولاق:
- بوُلماز، بوُلماز! سؤزۆم بیردی! دیدیم، دیدیم، ایندی غایتالاپ آلمان! دیییپ غئغئریار.
گلینینگ داشئنا یئغنان گلینلر حم غایرا چکیشیپ دوریارلار-دا:
-بو گلین سامسئقمئقا، نأمِقا؟- دیییشیأرلر.
موُللا حم اوُتوران یریندن:
-گلین بو ایشینگ اربتدیر، عایئپ بوُلار!- دیییأر.
اوُندا یارتئ غـولاق:
-آصیل سن یالئ آدامئنگ غئیان نیکاسئ مانگا گرک دأل!- دیییأر.
موُللا: توُبا تاغسئر، بو نه بلا!- دیییپ، سِسینی چئقارمایار.
آداملار:
-ایندی گۆن یاشدئ، بو سأحتلی گۆن گچدی، نیکا ارتیره غالمالئ بوُلدئ- دیییشیپ دارغاشیارلار. "مونونگ سوُنگئ نأم بوُلارقا؟" دیییپ، گلینلر بوُلسا توُماشا اتمأگه غالیارلار.
یارتئ غـولاق شوُل واغت تۆینۆگه چئقیار.
-ایندی ماصلاحات نأمه؟- دیییپ توُی ایـِسی بای آقا، موُللادان سوُرایار.
موُللا:
-بو گۆن نیکا غئیپ بیلمِدیک، اؤیلنجک ییگیت گلنینگ یانئنا بارئپ، کله سینی گؤرکزسین، یوُغسام "کل، کل" دیییپ اوُل پاحئرئ بیزار اتدیلر.
مونئ اشیدن یارتئ غـولاق:
-آی، گلین، بایئنگ کل اوُغلونئ گیزلأپ، یرینه باشغا بیر کله سی ساچلئ ییگیدی گؤرکزجک بوُلیارلار- دیییپ غئغئریار.
آداملار حایران غالئپ، یوُقارلارئنا سر ادسِلر، حیچ کیمه گؤزلری دۆشمِیأر. اوُلار بو نأمأنینگ سسی کأ دیییشیپ، غـوُرقوپ باشلایارلار. موُللا حم:
-بو جئن غاپدالمئزدان آیرئلجاق دأل، بو بیزدن نأمه ایسلـِیأرکا؟-دیییأر.
توُی ایـِسی:
-بوُلماسا اوُقاپ قاوسانا!- دیییپ، اوُنگا ماصلاحات بریأر.
اوُندا موُللا:
-واح، من اوُنئ اوُزالام اوُقئدئم، غایتا منینگ اؤزۆمی ایـِرلأپ مۆندی. بیر گیجه غارنئمئزا مۆنۆپ، تاس بوُغوپ اؤلدۆریأردی- دیییأر.
بای:
-اوُندا ایندی نأمه اتملی؟- دیییأر.
موُللا:
-گۆئچلی موُللالارئ یئغناپ، بیرلشیپ اوُقئمالئ- دیییأر.
بای موُللالارئنگ اینگ گۆیچلی لریندن دؤرت سانئسئنئ دررو چاغئریار. اوُلار بیلن بیله بیر پوُرحان-دا گلیأر. اؤیۆنگ بیر یان دوولوندا بأش سانئ موُللا بیرلشیپ دوُغا اوُقئماغا باشلایارلار. اؤیۆنگ بـیِلکی دوولوندا بوُلسا پوُرحان:
-آی، پئلان جۆلگـِدن، غوُچوم گل! آی، پئلان دره دن پری لریم، گل!، آی، پئلان دپه دأکی جئنلارئم، گل!- دیییپ، دۆو-دۆو ادیپ، غئغئرئپ بؤقۆپ-اوُیناپ آغزئنئ کؤپۆرجدیپ باشلایار.
یارتئ غـولاق بوُلسا:
-حانئ گؤرِیلی، سنینگ جئنلارئنگ نأحیللی زات قا؟- دیییأر.
یارتئ غـولاق غاتئ یاداو بوُلانسوُنگ، دررو اووقا گیدیأر. بیردن-ایکأ اوُیانئپ، اؤز یانئندان: "اؤیۆنگ ایچی جئندان دوُلاندئر، پوُرحانئنگ جئنئ، پریسی، غوُچئ نأحیللی زات قا بیر گؤریین"- دیییپ، آشاق باقسا، پوُرحانئنگ کله سی غئزئپ، غئقئلئغئ اؤنگکۆدن یۆز اسسه آرتئپدئر. دۆولأپ ایکی طاراپا اورنوپ، اؤیی گؤچۆرجک بوُلیار. موُللالار بوُلسا غارا درلرینی ساچئپ، حنیزم بوُغازلارئنا سئغدئقلارئندان دوُغا اوُقئپ، داشئنداقئلار بوُلسا، ایرکیلشیپ اوُتئرلار دیییأر. شوُلاردان باشغا اؤیۆنگ ایچینده جئنام یوُق، پری حم یوُق، غوُچام یوُق.
گیجه یارئمئندان گچندن سوُنگ، حالئس سۆتۆگی سۆئنن پوُرحان سسینه بیر دئنچ بریأر-ده:
-بای آقا، گؤردۆنگمی، نأتدیم! منینگ جئنلارئم یرلریندن غوُزغانئپ باشلاندا، اوُل جئن گیدیبرندیر. منینگ جئنلارئم، پریلریم گلیپ، اوُل جئنئ اییأم آلا داغدان آشئرئپ گلیپدیر-دیییأر.
موُللا حم بادا-باد سؤزه غوُشلوپ:
-بیزینگم دوُغالارمئزئنگ حم گۆئچلی کؤمگی دگندیر- دیییأر. شوُل واغت یارتئ غـولاق اوُلارئنگ گپلرینه گۆلکۆسی توتیار. آداملار گنگ غالئپ، تیترشیأرلر.
پوُرحان:
-غـوُرقمانگ، بو منینگ اینگ اولئ جئنئمدئر، اوُل، بو یانگقئ جئنئ قاوانئ اۆچین بگنیپ گۆلیأندیر- دیییأر.
شوُندان سوُنگ آداملار بیر آز آرقایئن بوُلیارلار.
پوُرحان:
-بای آقا، ماصلاحات بوُلسا من-أ جئنلارئمئ غایتارجاق- دیییأر.
-"غایتار، غایتار"- دیییپ، بای اوُنگا روغصات بریأر.
جئن بلاسئندان دئنئپ، اؤیه چای-ناهار گتیریأرلر. ناهارئ ایییپ بوُلانلارئندان سوُنگ، اؤیۆنگ بیر یان دوولوندا دۆشِک سالئپ یاتیارلار. گلنینگ یانئندا ایکی سانئ غئز یاتیار. یاداشان آداملار دررو اووقلایارلار.
یارتئ غـولاق آشاق دۆشیأرده، توُرباداقئ پأکینی آلئپ، یاتان موُللالارئنگ داشئنا گچیأر. "بیسسیمیللا" دیییپ، ایلکی باشدا موُللادان باشلاپ، اوُنونگ اوزئن چال ساقغالئنئ سئریار، اوُنونگ انِگگینی تایپئ یالئ ادندن سوُنگ، بـِیلکی موُللالارئنگ ساقغاللارئنئ بیر-بیر سئرئپ چئقیار، یؤنه اینگ کیچی موُللانگ مورتونئ سئرئپ، ساقغالئنئ آزاراق غئرقیار. سوُنگ بوُلسا پوُرحانئنگ یانئنا بارئپ: "حانئ جئنلئ بوُلیان بوُلسانگ، جئنلارئنگ یتیشسین باقالئ"- دیییپ، اوُنونگ ساقغالئ نئنگ ساغ غاپدالئنئ دۆیبۆندن آیرئپ، سوُل طاراپئنئ غـوُییار.
یارتئ غـولاق، توُیدا اؤلدۆرلن ماللارئنگ پؤکگرشیپ یاتان غارئنلارئندان ایکی سانئسئنئ آلئپ، گلینینگ یانئندا سۆیجی اووقودا یاتان غئزلارئنگ کله لرینه گیدیریأر-ده، بؤرۆکلرینی آیرئپ، باشغا یرده گیزلیأر. سوُنگ موُللالارئنگ ساقغاللارئنئ آلئپ، گلینینگ انگگینه یـِلمـِیأر، اینگ کیچی موُللانئنگ مورتونئ حم گلینه مورت ادیأر، غالان تۆیدن بوُلسا بایئنگ ساقغالئنا یلمیأر، بایئنگ اوزئن ساقغالئ بوُلیار. شوُندان سوُنگ یارتئ غـولاق:
- حوُپ، ایندی ایشیمی بیر لای بیتیردیم- دیییپ، ینه تۆینۆگه چئقئپ اوُتوریار.
دانگ آتئپ، جاحان یایئلیار. اؤی ایـِلری، مئحمانلار اؤرۆپ باشلایارلار. حـِممِدن اؤنگ گلین اوُیانیار. یاتان غئزلارئنگ کله لریندأکی غارنئ گؤرۆپ، حیچ کیمه دویدورمان مئس-مئس گۆلیأر.
شوُل واغت بایئنگ آیالئ توروپ:
-آیوو، بو ساقغالئنگ نه بـِیله اوزالئپدئر؟- دیییپ حوُر چکیپ یاتان أرینی ائرالایار. بای گؤزۆنی آچاراق-یوماراق دیپ:
-اوُ، سنینگ گؤونۆنگه دیر- دیییپ، یـِنه بـِیلِسینی باقئپ یاتیار. سوُنگ بای توروپ، اؤز بوُیئ بیلن دنگ ساقغالئنئ گؤرۆپ، نأمه دییجگینی بـِیلمیأر. شوُل واغت پوُرحان حم توروپ، انگگی ئلدئراپ دوران موُللالارئ گؤرۆپ، حا..حا..حایلاپ گۆلمأگه باشلایار. اوُل اؤز ایچیندن: "بو حایسئ ادپسیزینگ ایشیکأ؟..." دیییپ، اوُیلانئپ دوورقا، موُللالار حم پوُرحانئنگ یۆزۆنه سینگه-سینگه سر ادیشیپ، بیردن گۆلۆپ باشلایارلار. پوُرحان بیر آینا تاپئپ، ایلکی اؤز یۆزۆنی گؤرۆپ، سوُنگرا موُللالارا بریأر. موُللالار یکه-یکه آینا سر ادیشیپ، اؤز یۆزلرینی گؤرۆپ، باشلایارلار. غئزلار بوُلسا اؤزلریندن حابارسئز، گلینینگ ساقغال، مورتونئ گؤرۆپ، بیردن غـوُرقوپ، غایرا چکیلیأرلر.
اوُنیانچا بایئنگ آیالئ:
-یارئلئپ اؤلنلر سیزینگکی نأمه؟-دیییپ غئغئریار.
اوُندا غئزلار:
-گلینه ساقغال-مورت چئقئپدئر- دیییأرلر.
بایئنگ آیالئ:
-غـویونگ ساچئ کسیلنلر، من سیزدن کللأنگیزه گـِیـِنینگیز نأمه دیییپ سوُرایان! دیییپ، آینانئ اللرینه بریأر.
غئزلار کله لریندأکی غارنئ گؤرۆپ، اؤیلرینه طاراپ غاچیارلار. گلین حم ساقغال-مورتونئ آینادان گؤرۆپ، اؤز-اؤزۆندن غـوُرقیار. دررو ساقغال-مورتئ غـوُپارئپ آیئریار. ادیل شوُل ماحال دۆینکی جئنلئ گۆررۆنگ نأحیل بوُلدوقا دیییپ، آیال-ارکک دوملئ-دووشدان گلمأگه باشلایار. نیرأ گیتجکلرینی بیلمأن دوران پوُرحاندئر موُللالار، بایئنگ برجک سوُوغات-سرپایئندان اللی بیزار بوُلوپ، اؤیدن چئقیارلار-دا غاچئپ گیدیأرلر. اؤیده دینگه بای، اوُنونگ آیالئ حم گلین غالیار.
بای اولودان دم آلئپ:
-بیزی بو بلادان غـوتاران آدام بوُلسا، نأمه دیسه برردیم- دیییأر.
یارتئ غـولاق تۆینۆکدن:
-اوُن اؤوچ دیسه-ده بررمینگ؟- دیییأر.
-واح، اوُن بأش دیسه حم بررین- دیییأر.
یارتئ غـولاق: سؤزۆنگ، سؤز بوُلسون! سؤزۆنگ-ده تاپئلغئن!- دیییپ، اؤیلرینه غایدیار.
یارتئ غـولاق اولئ یوُلونگ یاقاسئ بیلن باریارقا، ائزئندان بیر آتلئ یتیأر، اوُل آتلئ حم یارتئ غـولاقلارئنگ اؤز اوُبالارئندان بوُلوپ، یانگقئ توُیدان غایدئپ گلیأنمیش. اوُل آتلئ یارتئ غولاغئنگ دووشونا گلیپ، آتئ نئنگ غـوُوشان چـِکیسینی چکمأگه دوریار. یارتئ غـولاق شوُل واغت گؤرۆنمأن آتئنگ غـویروغئندان آسئلیار. اوُل آدام آتئنا مۆنۆپ، اوغراندا، آتئنگ اۆستۆنه بؤکۆپ چئقیار. شـِیله لیک بیلن یارتئ غـولاق آتلئ اؤیلرین یتیأر.
یارتئ غـولاق انه-آتاسئ بیلن غـوجاقلاشئپ، سالاملاشیار. اوُلار یارتئ غولاغئنگ گلنینه بگنیأرلر. سوُنگرا یارتئ غـولاق باشئندان گچیرنلرینی بیرین-بیرین گۆررۆنگ بریپ:
-دأده، پئلان چوُپاندا بیر اؤوچ، ینه بیر چوُپاندا بیر اؤوچ، اۆچۆنجی چوُپاندا حم بیر اؤوچ آلغئمئز بار- دیییپ، بیر توُپار چوُپانئ ساناپ چئقیار.
-سن بارئپ، مؤجک قـوُوانمئز اۆچین برملی اؤوجینگیزی برینگ دیی-ده، شوُل چوُپانلاردان غـویونلارئ آل، سوُنگ بوُلسا پئلان بایئنگ اؤیۆنه بار-دا جئن قوُوانمئز اۆچین برملی اؤوچلرینگی بر دیییپ ایت، اوُلارئ حم آلئپ غایت- دیییپ دأده سینی ایبریأر.
دأده سی گلیپ، چوُپانلاردان حم بایدان آلمالئ اؤوچلری آلئپ، اوُلارئ بیر سۆری ادیپ، اؤیۆنه دوُلانیار.
یارتئ غـولاق حیچ حاچان اربت ایش اتمـِیأر، دوُغـرا-دوُغـرئ، اگرأ-اگری دیییأر، حر کیمینگ عایبئنئ اؤز یۆزۆن آیدیار، یۆرِگینده اؤیکه-کینه ساقلامایار، حیله-مکیرلیگ یوُل برمـِیأر، آحئر سوُنگوندا حم اولئ یلینگ میننتدارلئغئنئ حم حوُرماتئنئ غازانئپ، ماقصات-مئرادئنا یتیأر.


text:
سئویرم من
سیغیرچینلار سسی ایله ایلک باهار یئتیشنده
آغ بولودلار اویناشیب، داغلاردان اؤتوشنده
ایلدیریملار چاخاندا، سولو یاغیش دوشنده
بولقوندان باخا- باخا خیالی سئویرم من.
بئشیییمی گزیرم اوشاقلیغین آدیلا
کؤکومو آختاریرام توپراقیمین آدیلا
اوچورام زیروه لره شئعریمین قانادیلا
قایالارین اوستونده قارتالی سئویرم من.
منیم ائلیم بابکدن دوشن ایزی یاشادیر
یانیر اودلار یورداندا، اودو - کؤزو یاشادیر
دده قورقوددان قالان، سازی- سؤزو یاشادیر
بودور قاراداغ آدلی ماحالی سئویرم من.
چیچکلر سیغاللاسین، باغلار منی ساخلاسین
گه لن عصیرلر بویو، چاغلار منی ساخلاسین
داغ اوغلویام، گره ک ده داغلار منی ساخلاسین
سهندی، ساوالانی، کامتالی سئویرم من.
هر اوولاقدا گزه نه اوو- مارال دئمیرم کی
ساختا مالی بزه ییب سنه آل دئمیرم کی
هر آری دوزنله یه ن شانا بال دئمیرم کی
سیلدیریمدا بسله نن شاه بالی سئویرم من.
قوجا قارتال
رضا دهقان(چنگی)
چوخ گؤزلدیر قارداشیم ساغ اول چوخداندیر سنینله علاقه میز کسیلیب
چوخ گؤزلدیر قارداشیم ساغ اول چوخداندیر سنینله علاقه میز کسیلیب
چوخ گؤزلدیر قارداشیم ساغ اول چوخداندیر سنینله علاقه میز کسیلیب


text:
آذربایجان شاعرلری؛ترکی (آذری)شعرلر؛تبریک نوروز... چاپ
بولودوز یاغار اولسون،
سولاریز آخار اولسون،
اوجاقیـز یانار اولسون،
نوروز بایرامینیز موبارک اولسون
جمالیندیر نگاریستان
منیم ای نازلی دلداریم، منیم ای دردیمه درمان
منیم ای دولتیم، واریم، باغیشلا، گئچ گناهیمدان
سالاندا سن منی بنده، یاخینلیق اولماسا سنده
اگر قانیمی توکسنده، یولومدان دونمرم بیر آن
شیریندیر لبلرین دلبر، او گول رخسارینی گوستر
یازیق کونلوم سنی ایستر، منی الدن سالیر هجران
جمالین پرده یه سالما، بو عاشیقدن اوزاق قالم
اگوزومدن انتقام آلما، منی قویما بئله حیران
بدخشان لعلی سنسن یار، اوزون یاقوت کیمی پارلار
سنون حسنونده دیر گلزار، جمالیندیر نگارستان
منیم چین لیلی، عمر انسان، و یا بلقیس و صنعانسان
یادا بیر ماه کنعانسان، سنه اولسون جانیم قوربان
منی سن مجنون ائتمیش سن، حیاتدا محزون ائتمیش سن
اوزونه مفتون ائتمیش سن، ائدیبسن قلبیمی بریان
دئییردیم من سنین یارین؟ کی اولدوم ایندی بیمارین
سنین نورانی رخسارین، منی یاندیردی، ای جانان
نظامی اولدو بیچاره، ائدیب هجرانین آواره
تاپیلمیر دردینه چاره، اولوب جاری گوزوندن قان
نظامی


text:
قبریم اوسته اوخو
آلا گؤزلوم، بو درد منی اؤلدورر،
سانما بو آزاردان آییلان منی
او زامان کی، اجل گولوم سولدورار،
قبریم اوسته اوخو، آی اؤلن، منی
موژگان اوخون چک بیر- بیر آت سینهیه،
معشوق گرک عاشیقینی سینایه
دئمه گینن دخی گلمه سینایه،
ائده بیلمز سندن آیری "لن" منی
هئچ گؤروکمور شفا اوزو بو درده،
یوخ، عزیزیم، چاره یقین بو درده،
قویون، باری، جان تاپشیریم بو درده،
ایندی کی، بیلمیسیز آی اؤلن منی
عشق بو خرابی توتدو تابینا،
منی سالدین زولفون پیچ و تابینا،
قوربان اولوم اورهیینین تابینا،
بیر یادا سالماسان آی ایلن منی
زولفون بورج عقرب بنزر یوز آیه،
بئله گون وار برابردیر یوز آیه،
نباتی، چاره یوخ دئسن یوز آیه،
سانج اجاق بیلمیرم آی ایلن منی
نباتی
سلام یاشایاسیز سیزه اوغورلار . . . زولال ایله قوللوغوزدایام http://torkizolal.blogfa.com


text:
فاجعه، دونیانین دیبیندن گئچهجک
گؤیداشی فرقلی بیر مسیره صاحب اولسایدی و بیر شهره چارپماسی حالیندا قاجعه قاچیلماز اولاجاقدی
2012 تیسی4 آدلی گؤیداشی یارین گزگنیمیزین 27 مین میل (43.45مین کیلومتر) اوزاقلیغیندان گئچهجک.
آسترونوملاردان وئریلن آچیقلامایا گؤره بیر ائو بؤیوکلوگونده اولان گؤیداشی یارین سیارهمیزین یانیندان گئچهرک یولونا داوام ائدهجک.
اوزایین بؤیوکلوگو گؤز اؤنونده توتولدوغوندا 2012 تیسی4ون دونیایا یاخینلیغی اولدوقجا تهلوکهلی آدلاندیریرلار.
گؤیداشی فرقلی بیر مسیره صاحب اولسایدی و بیر شهره چارپماسی حالیندا قاجعه قاچیلماز اولاجاقدی.


text:
بیلیم
135میلیون درسلیک کتابلر چاپ بولهدی
امریکا جهانی یوکسلتیریش ادارهسی درسی کتابلرنینگ ایکینچی باسیمی 135میلیون کتاب ایکنینی ایتیب، 75میلیون دالر خرجت کوتاریشینی ایتگن.
بو اداره اوقووچیلرنی کتابگه ایگه بولیشی کته هدفلریدن ایکنینی ایتگن.
امریکا ایلچیلیگینینگ باشقروچیسی بوگون (سهشنبه) درسی کتابلر اوچ باسقیچده چاپ بولیشینی ایتگن.
امریکا ایلچیسیگه کوره، بو کتابلردن بیلیب فایدهلنگن حالده اوقووچیلر قینچیلیکلری حل بولیشی ممکن.
معارف وزیرلیگینینگ باشلیغی اسدالله حنیف بلخی، مکتبلرده درسی کتابلر یوقلیگی کته قینچیلیکلردن بولگنینی ایتهدی. او بو وزیرلیک درسلیکلرنی ییتکزیشده مجبور ایکنینی معلوم قیلهدی.


text:
آمریکانین شمال-شرق بؤلگهسی اوچون اوچونجو قار فیرتیناسی
سؤز قونوسو قار فیرتیناسی آمریکانین شمال-شرق بؤلگهسینده سون 11 گوندکی اوچونجو هاوا موخالیفتی اولاجاق
2 هفتهدیر قار فیرتیناسی و شیدتلی کولکله موباریزه آپاران آمریکانین شمال-شرق بؤلگهسی اوچون اوچونجو قار فیرتیناسی خبردارلیغی ائدیلیب.
آمریکانین میلّی هاوا وضعیتی خیدمتلری بوروسوندان (NWC) ائدیلن آچیقلامادا، عمومیتله چوخ اولماسی گؤزلنن قار یاغیشینین شمال-شرق و آتلانتیک ساحیلینین اورتاسیندا ایالتلره یاییلماسی احتیمال ائدیلیر. اگر شمال-شرق کولکلری ساحله یاخینلاشارسا، شیدتلی کولک و ساحیللرده سئل باسقینی پروبلم اولا بیلر" ایفادهلری ایستیفاده ائدیلدی.
اؤلکهنین شمال-شرق بؤلگهسینی بازار ائرتهسی آخشامی تأثیری آلتینا آلماسی گؤزلنیلن فیرتینانین بوستونون یئرلشدیگی ماساچوست باشدا اولماق عذره و یا کانتیتکت، مین، نیویورک و نیوجرسی ایالتلرینی تأثیر گؤسترجگی بیلدیریلن آچیقلامادا، 10 ایله 25 سانتیمتر آراسی قار یاغیشی گؤرمک قید ائدیلیب.
سؤز قونوسو قار فیرتیناسی آمریکانین شمال-شرق بؤلگهسینده سون 11 گوندکی اوچونجو هاوا موخالیفتی اولاجاق.
آمریکانین شمال-شرقینده 8 مارسداکی فیرتینادا 2 میلیون نفر الکتریکسیز قالمیش، 2 مین 600دن چوخ اوچوش لغو ائدیلمیشدی.
3 مارسداکی فیرتینادا ایسه 5 مین 500 اوچوش لغو ائدیلرکن، بؤلگهده 1 میلیوندان چوخ آداما الکتریک خیدمتی چاتدیریلمامیشدی.


text:
روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین دونالد ترامپا تشککور ائدیب
روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین، سن پترزبورگدا ترور ائیلمیی پلانلاشدیران آداملارین یاخالانماسینا یؤنلیک کشفیات پایلاشیمی موناسیبتیله آمریکانین پرزیدنتی دونالد ترامپا تشککور ائدیب
روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین، سن پترزبورگدا ترور ائیلمیی پلانلاشدیران آداملارین یاخالانماسینا یؤنلیک کشفیات پایلاشیمی موناسیبتیله آمریکانین پرزیدنتی دونالد ترامپا تشککور ائدیب.
کرملین مطبوعات مرکزیندن بیلدیریبلر کی، پوتین ایلترامپین تلفون گؤروشمهسی حیاتا کئچیردیکلری بیلدیریلیب.
آچیقلامادا، سن پترزبورگ شهرینده ترور ائیلمی پلانلاشدیران شوبههلیلرین یاخالانماسینا یؤنلیک کشفیات پایلاشیمی گؤره پوتینین ترامپا تشککور ائتدیگی قید ائدیلیب.
روس حقوق-محافظه اورقانلارینین، آمریکا مرکزی کشفیات تشکیلاتی طرفیندن بؤلوشولن کشفیات سایهسینده سن پترزبورگدا ترور ائیلمی پلانلاشدیران شخصلری توتدوقلاری وورغولانیب.
آچیقلامادا، پوتینین، آمریکادا حیاتا کئچیریلمهسی پلانلاشدیریلان مومکون ترور سالدیریلارینا قارشی معلوماتلاری اولماسی حالیندا روس اؤزل سرویس اورقانلارینین ده آمریکا رسمیلرینه معلومات وئریلهجگینی ترامپا دئدیگی بیلدیریلدی.
روس کشفیات خیدمتی طرفیندن (FSB) بیر مدت اوّل ائدیلن آچیقلامادا، سن پتربورگ شهرینده ترور ائیلمی پلانلاشدیران بعضی داعش منسوب ترورچولارین حبس اولوندوقلاری ایفاده ائدیلمیشدی.


text:
تورکیه بیلن امریکا قوشمه ایالتلری نینگ اورته سیده گی منبج کیلیشووی حقیده
تحلیل و تیکشیروو 23
تورکیه بیلن امریکا قوشمه ایالتلری نینگ اورته سیده گی منبج کیلیشووی حقیده
آخرگی ییللرده تورکيه و امریکا قوشمه ایالتلری اورتهسیده بیر نیچه مسأله اوستیدن بحران پیدا بولماقده. اینیقسه امریکا قوشمه ایالتلری نینگ تورکيهدهگی 15-جولای فتو تونتروو تشبثی واقعهسیدن کیین پینسیلوانيهدهگی فتو ترور تشکیلاتی رهبری فتح لله گولننی تسلیم قیلمسلیگی و پکک ترور تشکیلاتی نینگ سوريهدهگی قناتی YPG ترور تشکیلاتینی توغریدن-توغری قوللب-قوّتلب، و حتا اونی اتفاقچی دیب اعلان قیلیشی، ایکّله مملکت اورتهسیدهگی مناسبتلرگه زیان ییتکزه باشلهدی. تورکيه نینگ ینگی تروریزمگه قرشی کورهش ریجه سی دایرهسیده عملگه آشیرگن «فرات قلقانی» و «زیتون یالهسی» عملیاتیگه قوشیمچه آستانه جریانی دایرهسیده تورک قوراللی کوچلری تامانیدن ادلبده قوریلگن 12 ته نظارت نقطهسی، تورکيه نینگ منطقهدهگی کوچیگه-کوچ قوشگن وضعیتده. تورکيه نینگ «زیتون یالهسی» عملیاتی آرقهلی YPG ترور تشکیلاتی نینگ اینگ مهم مرکزلریدن بیرینی تروریستلردن تازهلهگنلیگی، تورکيه نینگ کوچینی منبج مسألهسیده ینه-ده آرتتیردی.
(سیاست، اقتصاد و جمعیت تدقیقات بنیادی) یازووچی جان اجون نینگ موضوعگه دایر ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه تقدیم ایتهمیز.
منبج، سوريه انقلابی نینگ بیرینچی ییللریده ایرکین سوريه اوردوسی تامانیدن قولگه کیریتلگن ایدی لیکن 2014-ییلی داعش تامانیدن باسیب آلیندی. کوپ اوتمهی 2016-ییلی ایسه امریکا قوشمه ایالتلری رهبرلیگیدهگی خلقارا ائتلاف YPG ترور تشکیلاتی نینگ اساسینی تشکیل ایتگن سوريه دیموکراتیک کوچلری بیلن بیرگهلیکده منبجگه قرشی عملیات باشلهتدی. بونگه قرشی تورکيه نینگ اعتراضلری و آگاهلنتیریشلری نتیجهسیده امریکا قوشمه ایالتلری تورک تامانیگه داعش ترور تشکیلاتینی منطقهدن چیقریلیشی آرتیدن YPG ترور تشکیلاتی اعضالرینی تکرار فرات نینگ شرقیگه اوتکزیش و منطقه نینگ عربلر تامانیدن کنترول آستیگه آلینیشی حقیده وعده بیرگن ایدی. امریکا قوشمه ایالتلری ییتکچیلری نینگ YPG ترور تشکیلاتی نینیگ منبجنی ترک ایتگنلیگی حقیدهگی بیاناتلریگه قرهمهی YPG منطقهنی ترک ایتمهدی. شونینگدیک، امریکا قوشمه ایالتلری تامانیدن منبج اوچون تشکیل ایتیلگن منبج حربي کینگشی YPG تامانیدن فایدهلنیلماقده. منبج حربي کینگشی رسمي اولهراق مستقل تشکیلات صفتیده کورینیشیگه قرهمهی پی کاکا ترور تشکیلاتی تامانیدن توغریدن-توغری منبجگه اتهلگن جمیل مظلوم و اسماعیل دیریک تامانیدن باشقهریلماقده. بونگه قوشیمچه صفتیده منطقهدن معلومات ترقهتگن کوپچیلیک ژورنالیستلر YPG/ PKK ترور تشکیلاتی نینگ منطقهدهگی مکتبلرده اوز مفکورهسینی ترغیب قیلهیاتگنلیگینی قید ایتماقده.
منبج اوچون تورکيه نینگ کوچیگه-کوچ قوشگن اینگ مهم عنصرلردن بیری محلي خلق نینگ YPG ترور تشکیلاتی باشقروویدن بیزار بولیشیدیر. چونکه منبجدهگی YPG ظلمیدن قاچگن مینگلب انسان فرات قلقانی عملیاتی نتیجهسیده خوفسیز منطقهلرده جان سقلهماقده. اوندن تشقری منبجدهگی قبیلهلر و محلي خلق YPG ترور تشکیلاتی نینگ، یاشلرنی مجبورن قوراللنتیریب، قییناققه سالیشیگه قرشی بیر نیچه مراتبه نمایش اویوشتیردی. ییرآستیده فعالیت آلیب بارگن و سوءِقصدلر آرقهلی YPG ترور تشکیلاتی اعضالرینی اولدیرگن القیام حرکتی منبجده تشکیل تاپیب، بیرینچی فعالیتلرینی هم انه شو ییرده باشلهدی.
«زیتون یالهسی» عملیاتی آرتیدن تورکيه نینگ منبج حقیدهگی بیاناتلری و تیارگرلیکلری امریکالیک و تورک ییتکچیلر اورتهسیده دیپلوماتیک اوچرهشوولرنینگ باشلشیگه یول آچدی. سابق امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیری رکس تیلرسون نینگ تورکيهگه بولگن تشریفی دایرهسیده منبج مسألهسیده امریکا قوشمه ایالتلری و تورکيه نینگ کیلیشیب آلیشلیگی اوچون تورکيه و امریکا اورتهسیده قوشمه گروه تشکیل ایتیلدی. رکس تیلرسون وظیفهسیدن چیتلندیریلیشی بیلن جریان بیر مدت توختهب قالیشیگه قرهمهی مایک پمپیئو نینگ تشقی ایشلر وزیری بولیشی آرتیدن جریان قالگن جاییدن دوام ایتدی. بونینگ نتیجهسیده تورکيه و امریکا قوشمه ایالتلری تامانیدن بیرگهلیکده انیقلب آلینگن 3 باسقیچلی یول خریطهسی بوییچه کیلیشیب آلیندی. مذکور یول خریطهسیگه کوره YPG منبجنی ترک ایتهدی. منبجنی ایسه تورکيه و امریکا قوشمه ایالتلری بیرگهلیکده نظارت قیلهدی. اوندن تشقری منبج نینگ محلي عنصرلری تامانیدن ینگی باشقروو گروهی تشکیل ایتیلهدی.
تورکيه و امریکا قوشمه ایالتلری نینگ منبج مسألهسیده کیلیشیب آلیشی ناتو ترکیبیدهگی بو ایکّی مملکت اورتهسیدهگی بحراننی یینگیللشتیریب، همکارلیگینی آرتتیریشی ممکن. لیکن بیر نیچه نقطه بیلگیلب آلینگن یول خریطهسی و اوزارا مناسبتلر اوچون کتّه معما حسابلنهدی. چونکه مذکور یول خریطهسی یولگه قوییلمهگودیک بولسه، توغریراغی، YPG ترور تشکیلاتی اعضالری منبجدن چیقیب کیتمهگودیک بولسه اونده اوزارا مناسبتلرده ینگی معمالر توغیلهدی. اوندن تشقری ایکّله مملکت اورتهسیده قَیسی تشکیلات و شخصلر نینگ YPG/ PKK ترور تشکیلاتی بیلن علاقهسی نینگ بارلیگی مسألهسیگه انیقلیک کیریتیلیشی هم مهم معمالردن بیری حسابلنهدی. مثلاً، منبج حربي کینگشی امریکا قوشمه ایالتلری نینگ بیاناتلریگه کوره بوتونلهی مستقل بولگن حالده فعالیتده توغریدن-توغری قندیل تامانیدن باشقهریلماقده.
ایکّینچی معما ایسه YPG ترور تشکیلاتی نینگ فرات شرقیدهگی بارلیگی. تورکيه جهتیدن منبجدهگی یول خریطهسی برچه YPG تامانیدن نظارت آستیگه آلینگن منطقهلرده یولگه قوییلیشی کیرهک. چونکه YPG ترور تشکیلاتی نینگ فرات نینگ شرقیدهگی بارلیگی هم تورکيه نینگ ملي خوفسیزلیگینی تهدید آستیگه قویماقده. امریکا قوشمه ایالتلری ایسه منبجده یولگه قوییلگن یول خریطهسی نینگ فرات نینگ شرقیده هم یولگه قوییلیشیگه قرشی چیقیشی ممکن. اینیقسه سوريه نینگ شرقیده YPG تامانیدن نظارت قیلینگن نفت کانلری جهتیدن امریکا قوشمه ایالتلری بوندهی بیر حادثه نی یولگه قوییشنی خواهلهمسلیگی ممکن.
تورکيه جمهوریتی تشقی ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلی بیلن امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیری مایک پمپیئو نینگ منبج مسألهسیده کیلیشیب آلگنلیگی، اوزارا مناسبتلر اوچون کتّه امکان یرهتیشیگه قرهمهی، یول خریطهسی نینگ یولگه قوییلیشی و منبجدن کیینگی اوزارا مناسبتلر اوچون کتّه سیناو بولیب قالهدی.
سیاست، اقتصاد و جمعیت تدقیقات بنیادی یازووچی جان اجون نینگ موضوعگه دایر ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه تقدیم ایتدیک.


text:
حکیم تیلیم خان ؛ اونودولموش بؤیوک شاعیر
قایناق: http://www.insanoglu.blogfa.com/post-2.aspx
خمار مستی : بیزیم اؤلکه میز ایران گئنیش و زنگین بیر تاریخ و ادبیاتا مالیکدیر . آما نه یازیق کی بو بؤیوک تاریخ و ادبیات پهلوی رژیمی حوکومت باشینا گلندن سونرا بو گونه قدر یالنیز بیر قومون ادبیاتینا چئوریلیبدیر و بو چیرکین سیاست اورایا قدر سورونوبدور کی ایندی ایرانین باشقا میلت لرینین دیل و ادبیاتیندان سؤز آچیب دانیشماق بیر بؤیوک و باغیشلانمایان گوناه و سوچ سانیلیر . و چوخ طبیعی کی بو سیاستین نتیجه سینده یالنیز بیر سیرا شاعیر , یازار , صنعتکار و … تانینیب آدلیملانسین و باشقا لاری ایسه بو دوغال حاقلاریندان اوزاق ساخلانیلسین .
دیکتاتور رضا خانین فارس و آریا سوی اولدوغونا گؤره تکجه فارسلارین دیل و ادبیاتی بو اولکه ده یاییملانیب و باشقا دیل لرین گوکونو قازدیرماق هدف توتولوب و جیدّیت ایله ایزلنیب . و تاسوفله اسلامی اینقیلاب غلبه چالاندان سونرا دا بو سیاستین آردی کسیلمدن ایرلی آپاریلیب . ایندی ایسه بو سیاستین سونو بو اولوب کی ایران خالقینین بیر بؤیوک حیصه سی اؤز آنا دیللرینده ساوادسیز ساخلانیلیب ؛ ادبیات و آنا دیللرینی یا اونودوب یا دا اونودماقدادیر و اؤز یوردونون بؤیوک ادیب و شاعیرلرینین حتا بیر تکجه آدی ایله ده تانیش دئییل !
بو اؤرتو باسدیری ساخلانیلمیش بؤیوک ادیب و ائل شاعیرلردن بیری ده ایرانین اورتا حیصه سینده یئرلشن ساوه شهرینین » مرغئی » منطقه سینین بؤیوک شاعیری حکیم تیلیم خان دیر. تیلیم خان اؤز آنا دیلینه و یوردونون عادت – عنعنه لرینه سیخ باغلی قالیب و شعرلرینی ده آنا دیلینده و خالق دیلینده یازماغا ماراق گؤستریب و ائله اؤندان اؤترو ده یازدیغی شعرلر گئنیش میقیاسدا کوتله ایچینده سسلنیب آما تاسوفله دیوانی چاپ اولماماغدان ایندییه کیمی گرگن قدر و آکادمیک سویّه ده اؤز اولکه سینده و باشقا قونشو اولکه لرده تانینیلماییبدیر ! یالنیز بو ایل بیرینجی دفعه اولاراق بو بویؤک شاعیرین اثرلرینین بیرینجی جیلدی » اسداله امیری » جینابلارینین همتی ایله ایشیق اوزو گؤردو . و بوندان اؤنجه ده » تیلیم خان حیاتی و یارادیجیلیغی » کیتابی دوکتور زهتابی و دوکتور کمالی جینابلارینین امگی ایله یاییملانمیشدی. بو کیتابدا تیلیم خان حاقّیندا یازیلیب : » بو گونه قدر تانینیب اؤیرنیلمیش ایران فلاتینین مرکزی اراضیلری تورکلری داخیلینده دوغولوب ؛ یاشامیش و آنا دیلینده یازیب یاراتمیش ان قودرتلی و بؤیوک سؤز اوستادی > قاراخان > ین نوه سی و  ین اوغلو   اولموشدور. »
تیلیم خان گونش ایلینه گؤره 1136 ایلینده مرغئی کندینده دوغولوب و 1209 جو ایلده وفات ائتمیش و هامان کند ده باسدیریلمیش دیر . کئچن ایلین مورداد آییندا تیلیم خانین قوهوملاری و بیر چوخ اونو سئونلرین یاردیم ایله بیر مزار داشدی دوزلیب و اونون غریب مزاریبا قویولدو. مزار داشینین اوستونه بو شعر یؤنولوبدور :
اولکه میز عیراقدیر ؛ شهریمیز ساوا مزلقان چاییندان گؤتوردوم هاوا
عاشیقلار دردینه ائیلرم داوا من طبیبم ؛ هیندوستاندان گلیرم
تاسوفله بو گونه قدر بو بؤیوک صنعتکار شاعیرین حاقّیندا نه لازیمی آختاریشلار آپاریلمیش ؛ نه ده اطرافلی معلومات یازیلمیشدیر . اؤنجه ایشاره ائتدیگیمز کیمی یالنیز دوکتور زهتابی و دوکتور کمالی نین آختاریش و ایضاحلاری اولموش دور . شاعیرین حیاتینی ، هارالارا سفر ائتدیگینی، نه کیمی حادیثه لرین شاهیدی اولدوغو، یارادیجیلیغین عامیل وسبب لری و ائله جه ده ایشی ، پئشه سی و بو کیمی مسئله لری آچیب گؤسترمک و ادیبین حیاتینی و شعر دیوانی نی بیلیمسل طریق ایله توپلاییب، آیدینلاشدیرماق بیزیم ایجتیماعیاتین ان بؤیوک وظیفه سی ساییلیر.
تیلیم خانین شعرلریندن و شیکوه – شیکایتیندن گؤروندوگو کیمی ؛ بللی اولونور کی شاعیر بیر آجیناجاقلی و چتین حیات اؤزللیک له قوجالیق چاغیندا سورموش دور:
عؤمروم تامام اولدو ؛ اوزوم گولمه دی طبیب نبضیم توتدو ؛ دردیم بیلمدی
سالدی گئتدی ؛ سوراغیما گلمه دی دولدوردو پیاله ؛ ساقی سوووشدو.
غریب لیک ؛ هیجران؛ سورگونلوک و بو کیمی ایفاده لر شاعیرین شعرلرینده اؤزل یئر توتور . » درد و غمی مین ائیله دین » شعرینده اونون   گزمگی چوخ آچیق – آیدین بیان اولوب :
نئیله میشدیم ساقی سنه ؟ باده می پرخون ائیله دین
هیجرانی ییخدین باشیما درد و غمی مین ائیله دین
همدانا دوشدوم خسته بیلدیرن اولمادی دوستا
ملک بنگزر؛ بویو بسته سینه مه دوگون ائیله دین
کیرمانشاها دوشدو یولوم چوخ پریشان اولدو حالیم
اوردا تاپیلدی بیر ائلیم غملی گؤیلوم شین ائیله دین
من گزرم زار و گیریان قالماییبدیر گؤردوگون جان
تیلیم خانا آغلاتدین قان یوللارا دوشگون ائیله دین
شیراز سفرینی بئله ایفاده ائدیر :
قیزیل گوللر خندان اولور آچیلاندا دان – دان اولور
شیراز منه زیندان اولور گئدن گلین ؛ گئدن گلین …
آشاغیداکی بیت دن گؤروندوگو کیمی ؛ تیلیم خان مشهد شهرینه ؛ ایمام رضا نین قبرینی زیارت ائتمگه گئتمیشدیر. بو واقعیتی گؤسترن بیت بئله دیر :
آلمیشام مورادیم ؛ کمر بسته یم ایمام رضا غریباندان گلیرم
تیلیم خان مذهبی ایناملارا سیخ باغلی قالیب، دیوانیندا قورانین نئچه سوره سینی گؤزل صورتده شعره چئویریب , ایسلام دینینین اصول و احکاملارینا دریندن تانیش اولوب و شعرلرینده بؤیوک صنعتکارلیق ایله ایفاده ائدیب دیر . قورآنی تمل کیتاب توتوب و حضرت علی علیه السلامین شیعه سی ایفتخارینی قازانماغی فخر ایله بیانا گتیریب :
بنده ی خدایم – اومّت رسول ذاکیرم ؛ ذیکریم دیر منیم بسم الله
علی شیعه سی یم ؛ پاک و موتقی دوست – خاندانم الحمد الله
یکتالیغین ایظهار ائدیب زبانیم قادیر – ذوالجلال ؛ حی سوبحانیم
شهادتدیر رکن – من الایمانیم لا دئیینجه آچار اونو الی الله
نامازدا قیبله مدیر کعبه ی جلیل کیتابیم قورآندیر , میلتیم خلیل
دین – ایسلامیمه بس اودور دلیل علی ؛ نبی – محمد رسول الله
تیلیم خانین اکثر شعرلری تورک خالقلارین دوغما وزنی یعنی هیجا وزنینده اولموش و اوندان اؤترو ده اؤنجه ایشاره ائتدیگیمیز کیمی تورک بولگه لرینده دیلدن دیله – سینه دن سینه یه گزیب و بیر چوخلاریدا آشیق ماهنی سینا چئوریلیب و آشقیلار اونلارا آهنگ بسته لیب و گوزل سسی ایله ایللر بویو توی و آشیق مجلیسلرینده اوخویوبلار. شعر سئون خالقیمیزین چوخلاری اونون شعرلر ایله دوروب – اوتوروب و یاشاییبلارسا دا ؛ شاعیر حاقیندا بیر بیلگی الده ائده بیلمییب لر. بو دا بو بؤیوک اوستاد صنعتکارین طالیعی !
ایندی ایسه شاعیرین آشیق مجلیسلرینده اوخونان بیر شعری:
آی آغالار بد زمانه اولوبدور دؤولتلی یانیندا قوُل دولاندیریر
یاد اولوب محبّت؛ گئدیب صداقت ایندی زمانه نی پول دولاندیریر
وارلی اولسان قوهوم ؛ قارداش یاپیشار یوخسول اولسان اطرافیندان قاچیشار
دوشمن اولوب دالدالاردا دانیشار دوروب اورتالیقدا میل دولاندیریر
یاخشی نه دیر ؛ یامان نه دیر سئچمه ین آداملیغین شربتینی ایچمه ین
آروادی یانیندا سؤزو گئچمه ین ایندی بگ اولوبدور ائل دولاندیریر
تیلیم خانام حالیم اولوب پریشان یارین اوخو سینه مده دیر زر نیشان
بی تعصیب قوهومدان ؛ تعصیب لی دوشمان گلر قبریم اوسته گول دولاندیریر
حکیم تلیم خانین شعرلریندن گؤروندوگو کیمی او تورک کلاسیک و چاغداش شاعیرلرین شعرلرین اوخویوب و اونلاردان تاثیر آلیب و بو ائتگی شعرلرینده آیدینجاسینا گؤرونور. او فوضولی , ختایی ,واقیف ,و… باشقا بؤیوک شاعیرلرین شعر دیوانلارین اوخویوب و آرا – سیرا اونلارا بنزتمه یازیب . اؤرنک اوچون آشاغیداکی بیت لر در حال فضولینین شعرینی گؤز اؤنونه گتیریر :
تیلیم خان : مورادیم شمعی یانمادی ساغر تئلیمه دؤنمه دی
قارا بختیم اویمانمادی غم منی دوشگون ائیله دی
فوضولی : منی جاندان اوساندیردی ، جفادان یار اوسانماز می ؟
فلک لر یاندی آهیمدن ، مورادیم شمعی یانماز می ؟
شب – هیجران یانار جانیم ، تؤکر قان چشم گیریانیم
اویالدار خالقی افغانیم ، قارا بختیم اویانماز می ؟
بو داهی شاعیرین دیوانیندا بیر سیرا بدیعی شعرلر » سورغو – جاواب » طریقینده اؤزو اوچون چوخ اؤزل و گؤزل یئر آچیر . بو سورغولارا هامان تاپماجا دئمک دیر کی سونراکی بیت لرده ( شعرلرده ) جاوابی وئریلیر . اؤرنک اوچون آشاغیداکی بیتلره دیقت یئتیرین :
سورغو : گل ای عاشیق سندن خبر آلاییم هانسی شاهدیر ، نه مکاندا تالاندی
هئچ کیمسه اولمادی دادینا چاتا اونون دیوانی نه گونه قالاندی ؟
نه کیمسه یدی هاردا چاتدی علاجه او نه دیر کی واجیب اولدو افواجه
نه شخص ایدی سفر ائتدی معراجه بویور او شخص نه مکاندا دایاندی ؟ …
جاواب : گل ای عاشیق سنه خبر سؤیله ییم حسین ایدی کربلاده تالاندی
هئچ کیمسه اولمادی چاتا دادینا اونون دیوانی محشره قالاندی
خلیل الله غاردا چاتدی علاجه مکه واجیب اولدو جمیع افواجه
حضرت محمد گئتدی معراجه او دؤردونجو آسماندا دایاندی !
بیزم قصدیمیز بورادا شاعیر حاقیندا اطرافلی سؤز آچیب دانیشماق دئییل . یالنیز بو بؤیوک شاعیریمیزی قیسا صورتده اولموش اولسادا تانیتدیرماقدیر . اومید ائدیرک کی حکیم تیلیم خانین باشقا شعر دفتر لری بیر به بیر بو یاخینلاردا گؤزل شکیلده و او شاعیرین لاییقجه سینه ایشیق اوزو گورسون و شعر سئون خالقیمیز بو داهی شاعیر و حکیم له چوخراق تانیش اولوب و بویله بؤیوک و سئویملی شاعیری اؤز قوینوندا بسله دیگی اوچون گوونسین . و بو طریق ایله اتگیندن یادلارین داشینی آتیب؛ اؤز کیملیک لرینه قاییدیب دیل و ادبیایات لارینین قوللوغوندا دوروب اونو بسله سینلر. بیزیم ادبیاتین تیلیم خانلاری آز دئییل ؛ تکجه اونلاری تانییب؛ تانیتدیرماق و دیوانلارین آراییب توپلاماق لازیمدیر . اینشا الله بو ایشلر تدقیقات چیلاریمیزین هیمت ایله و ائللریمیزین یاردیم ایله گؤرونجک دیر .نئجه کی 1371 جی ایلین شهریور آیی خالقیمیز , ادیبلریمیز و تیلیم خانی سئونلرین یاردیم – حیمایه سی ایله   یئل آباد کندینده کئچیریلدی . سؤزلریمیزه تیلیم خانین بیر شعری ایله سون قویوروق و بوتون اوخوجولارا باشی اوجالیق دیله ییب دوغرو یولو آراماقی آرزو ائدیریک .
منی منع ائیله مه ظالیم – گومراه قارقا بولبول اولوب ؛ بولبول باز اولماز
اوت کؤک اوسته بیتر ؛ اصلینی ایستر قارا پالاس یوماغینان بوز اولماز
درویش منعم اولماز ، شالینان گرک آل وئرچی بازاری مالینان گرک
هر مصلحت اولسا ائلینن گرک مثلدیر بو : بیر گولونن یاز اولماز
عیلّتلی گوموشو نه آل ، نه سیلدیر اوّل سووداسینی اوستادا بیلدیر
قیزیل گول عاشیقی شیدا بولبول دور قارقا دولانماسین گولده قوز اولماز
بوزونان دوز لاییق دئییل بیر کانه صرّافلار ساخلاماز بی قیمت دانه
تیلیم خان نئیله سین آغیر سیندانه داش اوستونه آیاق قویما ایز اولماز
—————–
قایناقلار:
1- تیلیم خان حیاتی و یارادیجیلیغی / دوکتور زهتابی ، دوکتور کمالی / اختر یایین ائوی / 1382
۲ – حکیم تیلیم خان دیوانی / بیرینجی جیلد/ توپلایان : اسد اله امیری / قم /1386


text:
وولونقونق
وولونقونق (اینگیلیسجه: Wollongong)اوستورالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین ایلاوارا بؤلگهسینده یئرلهشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۲۹۲,۱۹۰ نفر جمعیتی واردیر.
ایچیندهکیلر
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ اوستورالیا بؤلگهسل جمعیت بؤیومهسی: ۲۰۰۹ - ۲۰۱۰ (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wollongong»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۸ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده وولونقونق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ییخیلیب عباسیم نهر-ی- فرات اوسده ، بئلیم سیندی زینب ، علمدار ئولدی
بویانیب دور قانه ، وفالی سرداریم ، لوایِ قرآنه وفادار ئولدی
یارالی اصلانیم ، شهید قرآنیم ، امیدِ طفلانیم ، جوانیم لای لای
اوجا بوی سرداریم ، وزیر درباریم ، وفالی غمخواریم ، ابوالفضلیم وای
امان ای دل ای دل ای دل زینب . سینیب وآلله ، بئلیم ، بئلیم ، زینب
ئوزون ائیله آگه ، حیالی قیزلارون ، دئنن دَه یدی پیکان ، سو مشکین دَلدی
سیزه خاطیر گئچدی ، ایکی قول ، بیر گوزدن ، منی قویدی تنها، فلک دینجلدی
سینه سی اوسدونده نئیستانلار گویا ، یارالی اعضاسی تماماً اوخدی
ولی اوخلار دان چوخ کنارینده زینب، ندور عیلّت بولمم، آغیر داش چوخدی
چوخالیبدیر داشلار سینیبدی آئینه ، یانور غمدن سینه م، آخور گوز یاشیم
اوجابوی قارداشیم اولوبدی ال لرده یاتیپدی چوللرده قراریم یوخدی
کسیلیبدیرچاره م ، اولوبدی قارداشیم ، کومکسیز بیر شاهم، امیدیم ای وای
یاخامی اللرده قویان عباسیم وای ، شرفلی سردار رشیدیم ای وای
چوخالیب دور پیکان، حوروبدی گوز یاشین، گلن گورمور کیمدی، قالوب آواره
دیزیم اوسده باشین،آلیب توکدوم گوز یاش،دئدیم لای لای قارداش،شهیدیم ای وای
دئدیم آیا قارداش ، گئدورسن اخیامه ، دئدی سن گئت حوسئن، رقیه ن آغلار
دئدیم اوندا گئتسم ، سنی قویسام تنها ، چیخاندا جان لبدن ، گوزون کیم باغلار
باشیم اوسته بیر کس دئدی سن گئت اوغلوم،گوزون زهرا باغلار،عزاسین ساخلار
یئری وار بو غمدن ، سودان چیخسا ناله ، کول اولسا پروانه ، سو اولسا آغلار
دییون اصغر یاتسون ، یاتیپ پرچم داریم ، یارالی اعضاسی ، قالیب صحراده
عطشیندن یانسا ، دوداخلارین امسین دییر لر دشمنلر ، سو یوخ دریاده
سوسوز ئولسه اوغلوم ، اگر چی نیسگیلدی ، منه باش ایماخدان ، ولی آسان دیر
سویا خاطیر هرگز ، علی نین اولادی ، وئرر جان یالوارماز ، ولی صیاده


text:
قازیلان 12 مترلیک تونلدن بانکا گیردیلر
بانکین، 12 متر اوزونلوغوندا و بیر متر ائنینده قازیلمیش تونلله سویولدوغو قید ائدیلدی
هیندیستاندا سویغونچولار، تخمینا 12 متره تونل قازاراق گیردیکلری بانک شعبهسیندن 250 مین دولارا یاخین پول و قیزیل اوغورلادی.
تایمز آف ایندیا قزئتینده یئر آلان خبره گؤره، بمبئی شهرینده اولان بانک آف بارودانین شعبهسیندکی شخصی صاندیقلارین یئرلشدیگی اوتاغا تونل قازاراق گیرن سویغونچولار، تخمینا 250 مین دلار پول و زینت اشیالارینی اوغورلادی.
پلیسدن وئریلن آچیقلامایا گؤره، بانکین، 12 متر اوزونلوغوندا و بیر متر ائنینده قازیلمیش تونلله سویولدوغو قید ائدیلدی.
آچیقلامادا سویغونون، دونن بانکا گئدن چالیشانلار طرفیندن فرق ائدیلدیگی و حادثهنین هفته سونو باش وئردیگینین تخمین ائدیلدیگی بیلدیریلدی.
پلیس، اوغرولار، سویغونو حیاتا گئچیرمک اوچون 6 آی اول بانک یاخینلیغیندا بیر دوکان ایجاره ائتدیکلرینی بیلدیردی.
رسمی مقاملار، دوکانی ایجاره ائدن شخصین بیر نئچه آی بویونجا ایشلتدیگی ایش یئرینی، باسقیندان ایکی آی اول ساغلیق سببلرینی سبب گؤسترهرک، دوستلارینا وئربب اورتادان یوخ اولدوغونو سؤیلهدی.
سویغونچولارین ایکی آی بویونجا گئجهلر تونل قازدیقلاری و چیخان تورپاغین دوکانین قارشیسینداکی بوش یئره تؤکدوکلری بیلدیریلدی.
دوکانی ایجارهیه آلان شخصین ایزینه دوشن پلیسین اولایا باغلی آراشدیرماسی داوام ائدیر.


text:
تلقرام
تلقرام یازیلیمی بولود بیلگیلر برنامهسی دیر. اينترنت ایله یازیلایشماق و پیام گؤندرمک برنامه سیدیر. پلتفورم دستهسینده پیاملار هابئله سس، عکس، فیلم یوخسا ویدیولار و تصویر ایله دانیشماق تلقرام یازیلیمندا گؤندریلیر.
پاول دوروف طرفیندن یارادیلیب و دونیادا چوخلو موبایللاردا و بیلگی سایار سیستمینده پایلاشیب. ایراندا ان چوخ پایلاشان یازیلیمدیر. تلقرامین اندروید و آیاوای و ویندوز اوچون برنامهلری واردیر.
قایناقلار
- ↑ Live Locations, Media Player and Languages. Telegram Messenger LLP. یوْخلانیلیب12 April 2018.
- ↑ Translating Telegram. Telegram Messenger LLP. یوْخلانیلیب12 April 2018.