text:
بیر اشاره:
بو قیسا یازیدا قلم صاحیبی اؤزونو ادبیاتچی، معجز شوناس و بوتؤولوکده تدقیقاتچی حیس ائتمهدن، تکجه بو داهی شخصیت حاققیندا اؤز فیکیرلرینی و اورک سؤزلرینی – قیساجا اولموش اولسادا – اورتایا آتما مقامیندا الینه قلم آلمیشدیر. بو سببدن آسیلی اولاراق بو یازیدان هئچ ده آکادمیک و علمی قایناقلاران اساسلانان بیر یازی اومما یئری یوخدور.
آذربایجانین گؤرکملی ساتیریک شاعیری شبسترلی میرزه علی آغا معجز ۱۲۵۲-ینجی گونش ایلینده بو شهرده دونیایا گؤز آچمیش و ۱۵ یاشینا قدر بو شهرده یاشامیشدیر. اونون آتاسی شبسترین تاجیرلریندن اولموش و ۱۶ یاشیندا اونو ایتیردیکدن سونرا قارداشلاری ایله بیرگه ایستانبول شهرینه گئدیب و ۳۰ یاشینا قدر اورادا کیتاب و کاغاذ ساتماقلا و ها بئله موطالیعه ائتمه و ساوادلانماقلا مشغول اولموش و بو یاشدا شبستره قاییتمیشدیر. معجز؛ اؤلوموندن بیر ایل اؤنجهیه قدر شبسترده یاشامیش و نهایتده ۱۳۱۲-ینجی گونش ایلینده شاهرود شهرینه گئتمک مجبوریتینده قالمیشدیر. او بیر ایل سونرا بو شهرده حیاتا گؤز یومموشدور.
معجزون اثرلری باشا – باش سوسیال و اجتماعی مؤوضوعلارا حصر ائدیلمیشدیر. او بوتون عؤمرونو جهل، ساوادسیزلیق، خورافات، ارتجاع، ظولم، عدالتسیزلیگه قارشی موباریزه یه صرف ائتمیش و شعرلرینده انسانلاری آزادلیغین شیرین دادینی دادماغا چاغیرمیش، حاکیم طبقهنین ظولملرینی افشا ائتمگه جهد ائتمیش، خالقی مرتجعلرین معنوی اسارتیندن قورتارماغینا چالیشمیشدیر. او ها بئله اوز عصرینین بیر ضیالیسی کیمی قادینلارین حاققینی مودافیعه ائدیر. معجزون شعرلرینده وطن پرورلیک، آنا دیلینی قوروماق و مضمونلارینی داشییان اثرلر ده آز اولمامیشدیر.
معجز حاققیندا ان اؤنملی مساله اونون آذربایجان میللی شوعورونون تشکولو و ترقیسینده اوینادیغی بؤیوک رولو دور. او فیکری باخیمدان مشروطه انقلابی و ۲۱ آذر انقلابی آراسیندا بیر کؤرپو یاراتمیشدیر. بو ایشی سیاسی حرکتده خیابانی حیاتا کئچیرمیشدیر. داها دوغروسو بو ایکی شخصیتین فیکیرلرینده مشروطه دؤنمینده کی آذربایجان آیدینلارینین ایرانچیلیق مفکورهسی یئرینی آذربایجانچیلیغا وئریر. بو فیکیر دگیشیکلیگی جنوبی آذربایجاندا میللی شوعورون گلیشمهسینده بیر دؤنوش نؤقطهسی و ۲۱ آذر انقلابینا فکری زمین یارادن بیر باشلانیش کیمی حساب ائدیلمهلیدیر.
آنجاق تاسوفلر اولسون بو گونه قدر معجزون بو پروسه ده اوینادیغی رولا هئچ بیر کیمسه اؤنم وئرمه میش و بوتون تدقیقاتچیلار اونو یالنیز بیر شاعیر کیمی تانیتدیرماقلا کیفایتلنمیشلر. بو بیر حالدادیر کی چوخلاری بئله گومان ائدیرلر: ملی شوعور گونئی ده بو گونه قدر یا تشکول تاپمامیش یا دا یاریمچیق اولموش و شمالی آذربایجان یا تورکیه دن قایناقلانمیشدیر. گونئی آذربایجاندا میللی شوعورون تشکول تاپماسی و گلیشمه پروسسلری علمی متودلار و پرنسیبلره دایاناراق اطرافلی شکیلده آراشدیریلیب، اؤیرنیلمهیینجه بو سؤز- صؤحبتلر طبیعی اولاراق تکجه معجز یوخ، بلکه ده بیر چوخلاری نین او جومله دن خیابانی، پیشه وری و س نین حاققیندا داوام ائدهجکدیر.
سون سوز بو کی آخیر چرشنبه دوعاسی ؛ قدیم شبستر ماحالینین لهجهسی اساسیندا یازیلمیش، آنجاق بورادا قلم صاحیبی اونو معیار و ادبی آذربایجان تورکجهسینه یاخینلاشدیریما مقصد ایله بیر پارا جزئی دگیشیکلیک لر وئرمیشدیر. او جومله دن بوتون شبستر لهجهسی ایله ایفاده ائدیلن فعللری شخص عوضلیک لری (ضمیر) ادبی اوسلوبا چئوریلمیشدیر. اورنک اوچون: آند وئریروخ => آند وئریریک.
***
یا غفار! خدایا خداوندا! سنه آند وئریریک پوستهنین دهانِ تنگینه، خورمانین خوش رنگینه، بیز اهل شبیستری مبارک یئددی لَوینین شفاعتیندن محروم و بی نصیب ائلمه! الهی سنه آند وئریریک آبدوغ ایله قندابین پیلوو دورهسینین اطرافینده چکدیگی زحمته، او گئجه کی گئجه آروادا بیر هوش و باش کرامت ائیله، یاغ – دوگونو خراب ائدیب اوقاتیمی تلخ ائتمهسین! اوشاغی آغلییا- آغلییا قویوب قونشویا چوبوق چکمهگه گئتمه سین! ای آخیر چرشنبه گئجهسی یاتیب سحر تئزدن گئیینیب قوشلار زیارتینه گئدن خانیملار؛ آمین دئیین!
ای چهل یاسین سویو کیمی گندوو سویونو استعمال ائدیب مرامینه ناییل اولانلار اوجادان آمین دئیین! خدایا پروردیگارا سنه آند وئریریک کوچهلریمیزین زیغینا، حاماملاریمیزین کثافتلیگینه، جاوانلاریمیزین قویدوغو بیغینا، سن بو یالانچی موسلمانلارین ایمانینی کامیل ائله! ای اون تومنه یوز تومن موعامله آلانلار. ای ائوین باغین گیروو قویانلار؛ آمین دئیین!
الهی سنی آند وئریریک دولتلیلریمیزین توخلولوغینا و فقرامیزین چوخلوغونا، خیروو سویونون یوخلوغونا، یا بیزی اؤلدور طلبکارلارین یاخاسینی قورتار، یا طلبکاری اؤلدور بیزیم یاخامیز خلاص اولسون! ای آرپا چؤرگینی بیربیرینین الیندن قاپانلار، ای سویوق یارما آشینا حسرت قالانلار؛ آمین دئیین!
الهی سنه آند وئریریک تومنی اون شاهینا حوجت یازان موللالارین قلم دواتینه، استامبولچولارین براتینه، تیفلیسچیلرین مناتینه، بو نذر صاحیبینین امواتینه آخیرتده نئینییم گونو گؤسترمه! ای بیر کاغاذ لئره وئریب، بیر جوت جوراب آلیب آیاغینا سوخانلار، یاتمیسیز یا بنگ آتمیسیز؟! اوجادان آمین دئیین!
ای نذر صاحبی آللاه گؤروم سنین پوللاریوی فالچییا، ایلانچییا قیسمت ائلهمهسین! ای باجیلار آللاه فالچیلاری سیزه و سیزی فالچیلارا چوخ گؤرمهسین! اوجادان آمین دئیین! جناب حاجی آللاه نذیریوی قبول ائلهسین! سنین کی الیندن سو سووارماق و جنازهیه یاپیشماق و خیر و شرده ایشلهمک گلمز، پس آللاه سنین یانیندا یاتان کاسیبین عؤمرونه برکت عطا ائلهسین! سنه ده بیر اؤلوم وئرسین تا بئش اون کاسیب فووتوندان خئییر گؤرسون! ای دؤولتلیلرین خئیراتیندا آشاغا باشدا اگله شیب دویون قارین پیلوو یئینلر اوجادان آمین دئیین! ای موللا قورخوسوندان ساققال قویوب و باش قیخدیرانلر ؛ آمین دئیین! ای اوستاد استامبولچو قارداش نه یاپدین گلدین وطنه اولدون اَتَنه ؟! اگر ننهن جاری دی، سنین عؤمرون یاری دی. ای جمیع علی شیعهسین موردار و اؤزین پاک بیلن جاری، اؤلدورسون سنی تاری ؛ آمین دئیین!
خدایا خداوندا بار پروردیگارا بیر سؤز دئیهجگم آجیغین گلمهسین. اولو کی یادیندان چیخا، سن بو نذر صاحیبینین قدیم اؤلنلرینه و جدید اؤلنلرینه رحمت ائله! علیالخصوص ایکی یوز دوخسان دوققوز ایل بوندان قاباق آخشاما اوچ ساعات قالاندا قایناناسی توکذبان خالا کی باش تیره خاکه چکیب، اونا رحمت ائله و اوندان یاخچی متوجه اول! جان سنین، جان توکذبان خالانین. آمین دئین لال اؤلمیهسن. الهی سنه آند وئریریک بو نذر صاحیبی نین بوردوغو گؤله لره و چیخارتدیغی گؤله لره اولا بوتون باغ صاحبلرینی بونون شریندن محافظت ائله و ثانیاً حلال کسبینه برکت عطا ائله! ای باغینا هفته ده قاپی آلانلار، ای آلتی آی زحمت چکیب حاصیلده الی بند اولمویانلار ؛ آمین دئیین! آمین یئددی پیئغمبرین آدیدیر! اوجادان آمین دئیین.
الهی سنه آند وئریریک گیردهکانین گیردهلیگینه، فیندیغین خیردالیغینا، سیسبَگین قبیرستانلیغینا، زیبیل تؤکنلرین باشین قویوب آیاغینا یامان داش وورما. ای اییدهنی یئییب چوردهگین حصیر آلتینا سوخانلار، ای بورنونو اتگی ایله سیلنلر، ای پیرپیسلی کیمی دونبالانلار، مبادا آللاهین بئیتینده سیزدن بیر حادیثه بروزه گله، هر ایکی دونیاده روسیاه اولاسیز؛ قالخین اوجادان آمین دئیین. به به طاغدان دا بیر نذیر وئردیلر، ای باجی بیلمیرم موسلمانسان یوخسا کافیرسن، بوینووا قیزیل تاخیرسان، نامحرملره باخیرسان، الهی سنه آند وئریریک اوجو بینیغونون [خیتنهچی] قددینه و تضالینین مددینه، بو آروادین جددینه جنات عدنده یئر کرامت ائله! اوجادان آمین دئیین! آمین دئینلرایله برابر.
الهی سنه آند وئریریک ریبانین [نوزول] موباحلیغینا، قوماربازلارین ساغلیغینا، فیرعونون آللاهلیغینا، کربلایی حسینقولونون جراحلیغینا، بو نذیر صاحیبینی عصرین عزرائیل حکیملرینه و ادارهلرینه مؤحتاج ائلهمه! ای اوجادان آمین دئین سنی گؤروم وایقانلینین، زولفعلی نین سوتینه راست گلهسن. به به اوستا عباسعلیده بیر نذیر گؤندردی، اوشاق اوجادان آمین دئنن. خدایا بار پروردیگارا سنی آند وئریریک مشهدی لوطفعلینین ایشتهاسینین آزلیغینا، هئرو جعفرین کئفینین سازلیغینا و کربلای حسنعلینین گؤزللیگینه، آغ میرزا محمدعلی آغانین سخنورلیگینه، بیره یوزمین بو دونیا بیره یوز مین آخیرتده اجر و عوض کرامت ائله. ای باشین اوستا عباسعلییه قیخدیریب پول وئرمهینلر ؛ اوجادان آمین دئیین! الهی سنه آند وئریریک گولشنین دیوارلارینا و ایمامزادهنین داغیلان توفاغینا، سن بو نذیر صاحیبینی سولطان بابانین قبرینه زووار ائله. ای بو نذیر صاحیبی گئت بو دره کوچهسینده کی پیر مطلبیوی وئرسین، حسین بابا؛ کمریوی باغلاسین، قیشین توته توت وقتینده مسجیدین منارهسینده اذان دئیهسن! ای ایمامزاده قاپیسینه قندیل باغلییان باجیلار؛ اوجادان آمین دئیین! الهی سنه آند وئریریک موللامئدهلی آخوندون قبرینه، پادشاه اسلامین تیغ بی دریغینی اعدایه قاطع و بوررا ائله. اوجادان آمین دئیین. الهی بو عمی کی آدینی تانیمیرام منه پول ایلتیفات ائلهدی. ای عمو آللاه قادانی بالانی، عقرب ایلانی، مامیللی ماتانی، یانیندا یاتانی، رحمتلیک آتانی، یئرین گؤیون بلیاتیندان محفوظ ائلهسین!


c: text/html

text:
تایتانیک (فیلم ۱۹۹۷)
تایتانیک فیلمی (اینگیلیسجه: Titanic) جیمز کمرون دوزلدن رومانتیک - حیماسی فیلمدیر. پارامونت پیکچرز و فاکس ایگیرمینجی یوز ایللر استودیولاری ۱۹۹۷ده تصویره چکدیلر.
فیلیم ناغیلی ۱۹۱۲ده سوا باتان تایتانیک گمیسی و اونون باتماغینا گؤره قوشولوبدور. فیلم صحنهلری افسانه و حقیقت ایله قاریشیقدی هابئله ناغیلین اصلی واردی.
۱۱ اوسکار اؤدولون قازاندی و بن هور و حلقه لر اربابی فیلمی ایله بیرلیقدا ان چوخ اوسکار اؤدولون قازانیب. ۱۹۹۷ ده۱٫۸ میلیارد دولار ساتیشی اولوب و بو ایل بیرینجی فیلم اولدو. بو گون ۲ میلیارد دولار ساتیشی ایله دونیادا ایکنجی اولوب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ایران ائرمنیستانا اینوئستیسییا طرفداشی کیمی یوخ، تیجارت طرفداشی کیمی باخیر.
آخار. آز خبر وئریریک، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا ائرمنی اقتصادچی ویلئن خاچاتریان سؤیلهییب. اقتصادچی بونا ثبوت کیمی ایرانین ۲۸ ایلده ائرمنیستانا جمعی ۳ میلیارد درام (۶،۲ میلیون دوللار – رئد.) اینوئستیسییا یاتیردیغینی گؤستریب:
«ایران اینوئستیسییالاری ائرمنیستانا گلمیر. بو، بلکه ده روسییا فاکتورو ایله باغلیدیر. ایران بیزه داها چوخ آذربایجان-ایسرایل موناسیبتلرینه قارشی بالانس یاراتماق واسطهسی کیمی باخیر. بو، داها چوخ دیپلوماتیک بالاkسین برپاسی، باکینین قارشیسینین آلینماسی کیمی آنلاشیلمالیدیر. ایراندان ائرمنیستانا بؤیوک اینوئستیسییالارین گلمهسینی گؤزلهمک ناغیلدان باشقا بیر شئی دئییل».


text:
ناماز
ناماز بیر سیرا دینلرده یاسالانمیش عیبادت و تاپینما بیچیمیندندیر.
ایچیندهکیلر
سؤزجوگون کؤکو[دَییشدیر]
تورکجه[دَییشدیر]
کؤکونونو تورکجه بیلنلر، اونو نوْم سؤزجوگویندن آلینمیش بیلیرلر کی آنلامی دین، شریعت و یوْل اوْلور. بۇ سؤزجوک دیوان-لغاتالترکده ایشلنمیشدیر: "بۆتون دینلره وئریلن آد، ‹تنگری نوْمو›[=تانری دینی]".
فارسجا[دَییشدیر]
بو سؤزجوگون کؤکون فارسجا، نمیدن فعلیندن آلینمیش بیلیرلر کی آنلامی اگیلمک، بئلینی اَیمک و تعظیم ائتمک اولور.
سانسکریتجه[دَییشدیر]
سانسکریتجه کؤکونو سانانلار، اونو ناماستهدن (هیندجه: नमस्ते، آنلامی: سلام) آلینمیش سؤزجوک بیلیرلر.
ناماز دینلرده[دَییشدیر]
ایسلام[دَییشدیر]
ایسلامدا ناماز مۆستحب و یا واجیب اولور. گؤندهلیک واجیب نامازلار ۱۷ رکعتدیر. نامازی موسلمانلار قیبلهیه ساری کی مکهده یئرلهشیبدیر قیلارلار. ناماز تکجه یا بیرلیکده قیلینا بیلینر.
نامازدا اول رکعتده حمد سورهسی و ایکینجی رکعتده توحید سورهسی یوْخسا باشقا سوره اوخویارلار. هر رکعتده، ۲ سجده و بیر روکوع اولار. ۲-جی رکعتده بیر قونوتون اوْلماسی دا مۆستحبدیر. نامازین ایشلری ایسلامین فیرقهلرینده بیر آز فرقلیدیر. ناماز سؤزجوگو (عربجه: صلاة) و اوندان آلینمیش سؤزجوکلر قرآن کریمده ۹۹ سفر گلیبدیر. صلاةا اۆچ آنلام یازیرلار:
- صل کؤکوندن کی آنلامی شرابی سۆزمه و بیر دۇرۇ مادّه چیخارتماغا دئییلیر.
- صلی کؤکوندن کی آنلامی اوْتدا یاندیرماق اولور.
- وصل کؤکوندن کی آنلامی باغلاماق و ایلگیلهمک اولور.
شریعته گؤره مۆسلمانلار گۆنده بئش واخت واجیب ناماز قیلمالیدیرلار. بۇنلار سحر نامازی، ناهار نامازی، ایکیندی نامازی، آخشام نامازی و گئجه نامازیدیر.
زردۆشتلوک[دَییشدیر]
زردوشتلوکده گۆنده بئش واخت ناماز قیلینیر. زردوشتلولر نامازدا بۇ شرطلری رعایت ائتمهلیدیرلر: پالتارین پیسلیکلردن تمیز اوْلماسی، مخصوص پالتارلارین گئیمهسی، دستناماز آلماق (الی دیزکدن بارماقلارین اۇجوناجا، اۆزو قۇلاقلارین آرخاسیندان چنه و باشین اوْرتاسیناجا و آیاغی اۆچ مرتبه یۇماق)، ناماز یئرینین پیسلیکلردن تمیز اوْلماسی، ناماز یئرینین غصب اوْلماماسی. هابئله ناماز ایشیغا ساری (گۆنش، آی، چیراق، اوْد) قیلینیر. زردوشتلوک نامازیندا روکوع و سجده ده واردیر. گۆنوموزده بئش چاغ نامازی عۆمۇماً موبدلر قیلیرلار و زردوشتلولرین چوْخو سادهجه سحر-آخشام دۇعالارینی اوْخویورلار.[۱]
مسحیحیت[دَییشدیر]
یهودیت[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ سیمای نماز در آئین زردشتی و صابئی (فارسجا). پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
ائشیک باغلانتیلاری[دَییشدیر]


text:
آوروپانین مرکزی و جنوب-شرقی حیصهسینده آنورمال ایستیلر حکم سورور، بورکودور.
میللی. آذ بیلدیریر کی، صربییادا سون ۵ ایلده ان یوکسک تمپراتور قیده آلینیب. اؤلکه بویونجا هاوانین اورتا تمپراتورو ۳۸-۴۲ درجهیه چاتیب.
شیمالی آفریکادان گلن "لوسیفر" آدلی آنتیتسیکلون نتیجهسینده هاوانین اورتا تمپراتورو سرعتله آرتیب.
قونشو ماجاریستاندا اورتا تمئراتور +۴۱ اولدوغو اوچون "قیرمیزی تهلوکه سوییهسی" اعلان اولونوب.
آوسترییانین پایتاختی ویانادا هرارت +۳۸-دیر.
رومینییانین پایتاختی بوخارئتسده و اؤلکهنین اکثر ایالتلرینده هاوانین تئمپئراتورو +۴۲-یه برابردیر.
سینوپتیکلرین دئدیکلرینه گؤره، هاوالار یالنیز گلن هفتهنین اورتالاریندان نیسبتهن سرینلشمهیه باشلایاجاق.
بو گون ایستیلر ۳ نفرین اؤلومونه سبب اولوب. ایستیدن اؤلوم فاکتلاری ایتالییا، اوکراینا و رومینییادا قئیده آلینیب.
ایتالییا، فرانسا، ایسپانییا، پرتقالییادا و یونانیستاندا مئشه یانغینلاری باشلاییب.


text:
الکساندر مقدونسکی
الکساندر مقدونسکی (اینگیلیسجه: Alexandru Macedonski) شاعیر، رومانچی، قیسا حکایه یازیچی - ، ادبیات تنقیدچی، ژورنالیست و یازیچی - ۱۴ مارس ۱۸۵۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۶ ایل عومر ائلهییب و ۲۴ نوامبر ۱۹۲۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی رومانی دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alexandru Macedonski»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده الکساندر مقدونسکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تهرانین «پرسپولیس» فوتبول کومانداسینین آذربایجانلی اویونچوسو احمد کامدار «پرسپولیس» و «تراکتور» کوماندالاری آراسیندا کئچیریلهن گؤروشده فارس ایرقچیلرینین تورک میللتینه قارشی تحقیرامیز حرکتلرینه جاواب وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، فوتبولچو کؤینه یینین اوستونه «آنا یوردوم آذربایجان» شوعاری یازدیریب.
ا.کامدار «آنا یوردوم آذربایجان» شوعاری یازیلمیش کؤینکله میدانا چیخاراق، اؤزونو آذربایجان و «تراکتور» طرفدارلاریندان آیری حساب ائتمه دیینی نوماییش ائتدیریب.
قئید ائدک کی، ۲۰۱۷-جی ایل دئکابرین ۲۹-دا تهرانین آزادی ایستادیونوندا بو شهرین «پرسپولیس» و تبریزین «تراکتور» کوماندالاری آراسیندا کئچیریلهن گؤروشده میدان صاحبینین طرفدارلاری آذربایجانین عنوانینا تحقیرامیز سؤیوش و شوعارلار سسلندیریبلر.


text:
اوکراینا پرزیدنتی پیوتر پوروشنکونون دونباسداکی دؤیوش زونالارینا صولحمراملی میسسییالاری یئریتمک بارهده تشببوسو مناقشه نین حلینه یاردیم ائتمهیهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «۱۱۲ اوکراینا» تلویزییاسینا آچیقلاماسیندا روسییالی حربی اکسپرت پاول فلگنهاور سؤیلهییب.
«صولحمراملیلارین مؤوجودلوغو ایله باغلی بیر سیرا پوستسووت اؤلکهلرینده یانلیش فیکیر مؤجوددور. صولحمراملیلار آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین مشاهدهچیلرینین گؤردویو ایشلری گؤرورلر. اگر طرفلر صولحو دستکلهمک ایستهمهسهلر، صولحمراملیلار هئچ بیر شئی ائده بیلمهیهجک. خاریجیلر اوکراینا اوچون ساواشمایاجاقلار» – دئیه او بیلدیریب.


text:
روسییا و آمئریکایا مخصوص حربی طییارهلر عراق و سورییا سماسیندا پروبلم یاشامیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده روسییا مدافعه ناظیرلیینین آچیقلاماسیندا دئییلیب.
بیاناتدا مسئله ایله باغلی روسییا و آمئریکا آراسیندا ویدئوکنفرانس تشکیل ائدیلدیی بیلدیریلیب:
«مناقیشه پوتنسیالینی اؤزونده داشییان بعضی پروبلملرین حلی ایله باغلی آنالیز آپاریلدی. روسییا حربی هاوا قوهلری ایله آمئریکانین باشچیلیق ائتدیی کوالیسییا طییارهلرینین سورییانین هاوا مکانیندا هئچ بیر پروبلم یاشامادیغی وورغولاندی. مؤوجود رابطه کاناللارینین اعتبارلی و تهلوکهسیز اولدوغو بیلدیریلدی».


text:
مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سرودهی بهمن پورباقری (حسرت) در 96 صفحه به قطع رقعی منتشر شد. دکتر ح. م. صدیق بر این مجموعه مقدمهای نگاشتهاند که در زیر میخوانیم:
یورد سئوگیسی
الینیزده اۏلان کیچیک حجملی و درین دویغوسال شعر مجموعهسی «حسرت» تخلص ائدن آقای بهمن پورباقرییه عایددیر. اۏ، تبریزین دوهچی محلهسینده دۏغولوب، ائینالی اتهڲینده بۏیا باشا چاتمېش، هر یئرده و هر بیر مقامدا یورد سئوگیسی و تبریز عشقی ایله یاشامېشدېر. بو اینجه صنعت خادمی مختلف ایشلری یانېندا شاعرلیڲه ده باشلامېشدېر.
حسرت، اؤز آدېنېن معناسېنې یاخشې بیلن بیر انساندېر و بو معنا یؤنۆ ایله ده شعر یازمېشدېر. انسان شعرده، عادی دیل ایله دئیه بیلمهدیکلری سؤزۆ دیله گتیرر. حسرت ده عادی دوروملاردا آچېقجا سؤیلهیه بیلمهدیکلری آمال و آرزولارېنې یېغجام شعرلر ایله سؤیلهییر.
حسرت بونو گؤستریرکی اۏ نیسگیلی بؤیۆک بیر شاعردیر. اۏندا اۏلان آجې دویغولار، همین بو نیسگیلدن قایناقلانمېشدېر. فردی و شخصی دویغولار ایله یئردن- گؤیه فرقی اۏلان بو نیسگیل، وطن نیسگیلی، ائل دردی و تۏپراق غمیدیر:
آجېلار آغنایېر اۆستۆمه منیم
تۏپراغام، بیلمیرم هارا اَلهنیم
یۏخ اۏلوب کیملیڲیم، ایتیب وطنیم
اۆرهڲیم دارېخېر سنی گؤرمهڲه![1]
بئله شعرلر گؤستریرکی شاعر بیر درین دنیا گؤرۆشۆنه ده مالکدیر. اۏ، انسانی یالنېز فیزیکی باخېمدان یۏخ بلکه معنوی جهتدن ده تانېماق ایستهییر. شاعر هر انسانی معنوی بۏیوتلو بیر وارلېق حساب ائدیر. انسان اۆچۆن اولوسال بیر منسوبیته اینانېر. بئله حساب ائدیر کی انسانېن یئرلی مدنیت و یئرلی کیملیڲی تاپدالانېرسا، اۏ محو اۏلوب گئدهجکدیر و یالنېز ائله همین مسأله سبب اۏلورکی بو آجې دوروما گؤز یومماسېن. دار گۆنه دؤزمهسین و سئوگینین برباد اۏلونماسېنا بۏیون اڲمهسین. و هر حالدا اؤز آرمانی و ایده آلی اۏلان معشوقهسینی آرایېب. آختارېر و اۏنسوز حیات سۆرمڲی ممکن سۆز حساب ائدیر و اۏنون اۆچۆن دارېخماسېنې دیله گتیریر:
دار گۆنده قالمېشام سَسیمه سَس وئر
حیات باخچاسېنا یاشېل نفس وئر
ایستر اؤزگۆرلۆک وئر، ایستر قفس وئر
اۆرهڲیم دارېخېر سنی گؤرمهڲه![2]
وطن اۏلادېنېن گاهدا اؤزۆندن چېخېب اۆزگه دۏنو گئیمهلری، اۏنو داهادا اینجیدیر. انسانلارېن اؤزلری ایستهمهدن بئله ضدیتلر ایچینده یاشاماسې حاققېندا دۆشۆنۆرکن، بئله حساب ائدیرکی انسان اؤزۆنۆ محکوم کیمی قبول ائتمهملیدیر. دۏغرودور، حیات ضدیلتر ایله دۏلودور، بو ضدیتلردن ایسه کمال و یئتگینلیک یارانار. لاکن اۏ، استبدادچېلار الیله ایجاد اۏلونونان غیرانسانی و غیر طبیعی ضدیّتلره، دؤزمۆر و کیمسهنیده یئرسیز بو یۆکۆملۆلۆڲه دؤزمڲه دعوت ائتمیرکی هئچ، بلکه اۏنلاردا اۏیانېش دویغولارې آشېلاماغا چالېشېر و اؤزلۆڲۆ ایله کۆسمهمڲه چاغېرېر و بیری بیرینی ایتیرممهدن سؤز آچېر:
آدېنی داشېیېر آرازېن سویو
اۏدور دڲیشیلیب بۆتۆن حال- خویو
هایېمی هویلاسېن دَرین بیر قویو
یئتر کی، منیمله مهربان اۏل سن![3]
حسرتین شعر مجموعهسینین کۆچهلرینده، همین دویغوسال حیاتېن گؤز یاشلارې واردېر، اۏ تکجه ایناندېغې و بئل باغلادېغې سئوگینی و حقیقتی ایستهییر. وارلېقدا انسانېن ارادهسینه اینان شاعر، دئییرکی وارلېغې یۏخ ائتمک اۏلماز، یۏخ ائتمک ایستهین شیطانلارېن ایسه عاقبتی دهشتلی و قورخونج اۏلاجاق. اۏنلارا یاردېم ائدنلرده، اۏنلار کیمی سوچلو سایېلېرلار. حیات گئرچکدیر، یاشایېش بیر حقیقتدیر و بو حقیقته مرثیه اۏخویوب عزا توتماق یئرینه، اۏنون درینلیکلرینه جوموب کمال و یئتگینلیک آردېنجا گزمک لازمدېر و هر حالدا دیله گلمک و دانېشماق گرکمکدهدیر:
قَهردن آرازېن گؤزلری دۏلوب،
سئوگی تارلاسېنېن چیچهڲی سۏلوب،
اؤزۆم ده بیلمیرم نه تَهر اۏلوب،
منی کیم گَتیریر دیله، بیلمیرم.[4]
حسرتی بیر طرفدن ده تصویرچی و چۏخ یاخشې توصیف ائتمڲی باجاران شاعر سایماق اۏلار. اۏنون توصیفلری جهتلی و یؤن وئرن بیر توصیفلردیر. یعنی اۏخوجونو بیر سمنه سارې یؤنلدیر و اۏندا حرکت ائتمڲه اینام ایجاد ائدیر. اۏ، توصیف اۆچۆن، گئرچک دورومدان سئچدیڲی حاللار اۆزرینده دایانېر و بیر دایره نقطهسی کیمی همین حاللار اطرافېنا دۏلانېر. مثال اۆچۆن تصویر ائتدیڲی بیر گۆللۆ چمنده، وطنین قارا گئیمهسیندن و عاشورا ماجرالارېنېن تکرار اۏلماسېندان سؤز ائدیر:
باشېنې چیڲنینه قۏیوب یاسَمن
بنؤوشه اۏخشایېر، آغلایېر چمن
یارالېدېر وطن، یاسلېدېر وطن
اڲنیندن قاراسېن چېخاتمېر باغېم.
قانلې یاش اۏتورموش زامان گؤزۆنده
مَلهشیر بالالار جېغېر دۆزۆنده
عاشورا قورولوب باغېن اؤزۆنده
اڲنیندن قاراسېن چېخاتمېر باغېم.[5]
بو کیچیک شعر مجموعهسینین شعر جوهرهسی شاعرین «ائینالې داغې» وصفینده یازدېغې نسبتاً اوزون شعرین بطنینده یئرلشمیشدیر. شاعر بورادا یاشادېغې و بۏیا باشا چاتدېغې یوردونو جاندان عزیز توتور، تبریزین محتشم کئچمیشینی یادا سالېر و اصلینده اؤزۆنه و اۆزۆ کیمیلره خطاب ائدیب دئییرکی:
باشېنې اوجا توت!
گئرچکدن ده بو یوردون اولادی باشلارېنې اوجا توتمالېدېرلار، چون کی غیرت بایراغې، شرف کانی، اصلانلار یوردو و ... :
سن غیرت بایراغې، شرف کانېسان
اصلانلار یوردوسان، محنت داغېسان
«ستّارخان» دامارې، بابک قانېسان
باشېنی اوجا توت ائینالې داغېم![6]
ایستهکلرینی آچېق- آیدېن دیله گتیرن شاعر، اصلینده دئمک اۏلار کی وطن عاشقیدیر. بو عشق اۏنو حتی اؤلۆمه سارې گئتمڲه ده چکه بیلر. لاکن شاعر گؤستریرکی هئچ زامان اومیدسیزلیک و یأسه یؤنلمهملیدیر. اگر اؤلۆم ایسترسهده، اصلینده سمبلیک حالدا وطن دردینین آغېرلېغېن دیله گتیریر:
دئیین آنا وطن سینه داغلاسېن
خۏجالې یاراسېن، آغدام باغلاسېن
آراز سېزېلداسېن، خزر آغلاسېن
آی اؤلۆم هارداسان؟! گل منی قورتار.[7]
من، حسرت تخلصلو آقای بهمن پورباقری، بو دویغولو شاعرین نشر اۏلان ایلک شعر مجموعهسینی مثبت قارشېلایېرام و اومید ائدیرم کی اۏنون دیگر اثرلری دالبادال یایېلېب، چاغداش شعر مجموعهلریمیز یانېندا پارلاق کؤزلر کیمی اوجاغېمېزې ایسیندیرسین.
دکتر ح. م. صدیق
تبریز – 16/3/96
[1] بو کتاب، ص 19.
[2] بو کتاب، ص 20.
[3] بو کتاب، ص 22.
[4] بو کتاب، ص 24.
[5] بو کتاب، ص 29.
[6] بو کتاب، ص 8.
[7] بو کتاب، ص 29.


text:
سورییا اوردوسو روس قیریجیلارینین دسته یی ایله ایشید-این پالمیراداکی ایرَلیلییشینی دایاندیریب.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا باش قرارگاهینین عملیاتلار کومیتهسینین صدر موعاوینی گئنئرال-لئیتئنانت ویکتور پوزنیخیر دئییب.
اونون سؤزلرینه گؤره، بیرلشمیش قوهلرین عملیاتی نتیجهسینده پالمیرادا ثابتلیک تامین اولونوب:
«آتیشمالار ت۴ حربی بازاسی و تیاس قصبهسی اطرافیندا داها اینتئنسیو شکیل آلیب. سورییا اوردوسونا تام دستک وئریریک».
قئید ائدک کی، بیر نئچه گون اؤنجه ایشید پالمیرانین نظارتی یئنیدن اله کئچیریب.


text:
واشینگتن روسییانین دستکلدیی عصیانچیلارا قارشی اوکرانیایا سلاح و تانک گؤندرجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری اوکرانییانین شرقینه سفر ائدن آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین خصوصی نمایندهسی کورت وولکر بی بی سی -یه آچیقلاماسیندا دئییب.
«من بورایا حادثهلرین دتاللارینی اؤز گؤزلریمله گؤرمک اوچون گلدیم. بونون چوخ قورخونج فاجعه اولدوغونو سؤیلهیه بیلرم، چونکی اوکراینانی اینکیشاف ائدن اؤلکه کیمی بیلیریک. مقصدیمیز اوکرانیانین اراضی بوتؤولویونو و سوورنلیینی گئری قایتارماقدیر»، – کورت بیلدیریب.
قید ائدک کی، آمریکانین خصوصی نمایندهسی بو آی ایکینجی دفعه اوکراینانی زیارت ائدیب.


text:
باشیازی ۲۹
توتالیم ارکی ییخیب، یئرله بیر ائتدیز؛ بس سهندی، ساوالانی نئیلهیهجکسیز؟؟؟
اؤلکهنین ان اوجا تاریخسل دیوارلاریندان بیری ساییلان ارک علیشاه، تبریز شهرینین سیمگهسیدیر، نیشانهسیدیر، معنوی وارلیغی و کیملیگیدیر. یانیندا یئنی مصلّی تیکیلمیش اولان ارک علیشاه، 724 ه.ق. ایلینده، تاجالدین علیشاه گیلانینین توسطو ایله تیکیلیب، 1310 ه.ش. ایلینده 170 نؤمره ایله اؤلکهنین ملی اثرلر لیستهسینده ثبت اولونوبدور. هوندورلوغو 36 متر اولان بو بنزرسیز بینا، ایلخانلیلار دؤورونه عایددیر.
سون گونلرده، ارکین یاخین چئورهسینده، تاریخی اثرلره عاید اولان اسلام جمهوروسونون قانونلارینی آیاق آلتینا قویاراق، پارکینگ آدینا، یا دا آماجی بللی اولمایان عمرانی ایشلر بهانهسینه، گئجهلر گئج واختا کیمی، تر- تلهسیک درین قازمالار و آغیر بولدوزرلرله سؤکوب تورپاق گؤتورمه ایشلری آپاریلدی.
تبریز و بوتون جماعتین، و اؤلکهیه اورک یاندیران آیدین دوشونجهلی اصیل وطنداشلارین گوجلو اعتراضینی ایستر- ایستهمز ائشیدن سوروملولار، تر- تمیز ارکین اطرافینی سؤکوب تؤکوب، ایستهدیکلری آلتیاپینی (زیربنانی) ایجاد ائدیب، خاطیرجمع اولاندان سونرا، "قازما و تورپاق گؤتورمه پروژهسی دایاندیریلدی"- دئدیلر!!!
اؤلکهمیزین، اوستانیمیزین، شهریمیزین سوروملولاری؛ ارکین آخیرینه چیخاندان سونرا نهیی دایاندیردیز دوغوردان؟!... به قول قدیمکیلر«قالانینی دا قوناغیمیز اولایدیز!». آخی بیز وطنداشلار سیزه گووهنیب، سیزلره رای وئرمیشدیک کی، بیزی، ارکیمیزی، شهریمیزی و ... قورویاسیز. بو ایدی بیزیم گووهنجیمیزه وئردیگینیز قیمت؟! 2018-ده تبریزی بو تهر اسلامی اؤلکهلردن گلن قوناقلارین قاباغینا چیخارداجاقسیز؟! توتالیم گؤی مسجیدین یان یؤورهسینده پاساژ سالینان کیمی، ملی کتابخانا، صاحبالامر، منصور مدرسهسی، باقیرخان ائوی، بازار آغزی........... یوخا چیخان کیمی البیر اولوب، ارکی ییخیب، یئرله بیر ائتدیز؛ سهندی، ساوالانی نئیلهیهجکسیز؟؟؟
بیر ملتین تاریخینی سیلیب، یوخ اتلمکله، باشقالارینا تاریخ قوندارماق اولماز. تبریزین ارکی، کرپیجلری بیر- بیرینین اوستونه دوزهرک ارک اولماییب کی، ایللر بویو ملت ایله بیرلیکده، چیین به چیین تاریخ یاشاییب، ارک اولوب!
@sancaq
نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


text:
تروریست گروهی طالبان غزنی گه هجوم اویوشتیردی
غزنی والی لیگی سوزچیسی عارف نوری حادثه بیلن تیگیشلی معلومات بیردی
افغانستان نینگ تاریخی شهرلردن بیرته سی بولمیش غزنی گه ترور تشکیلاتی طالبان گروهی تامانیدن هجوم اویوشتیریلدی.
غزنی والی لیگی سوزچیسی محمد عارف نوری، ترورچیلرنینگ ایرته لب تانگ وقتی غزنی نینگ شهر مرکزیگه هجوم اویوشتیرگن لیگینی بیلدیردی.
نوری شهر مرکزیگه یقین بیر جایده توقنه شوو یوز بیرگن لیگینی افاده ایتیب انچه ترورچی نینگ اولگن لیگینی قید ایتدی.
عارف نوری، حمایه وی کوچ نینگ غزنی گه ییتیب بارگن لیگینی اورغولب، ترورچیلرنی نینگ هجومنی برهم اورماقده ایکن لیکلرینی معلوم قیلدی.
توقنه شوولر باعث غزنی – کابل یولی نینگ یاپیلگن لیگی بیلدیریلدی.
ترور تشکیلاتی طالبان گروهی تامانیدن بیریلگن بیاناتده ایسه، هجوم نتیجه سیده اعضالری نینگ شهر مرکزیگه باریب کیرگن لیگینی و انچه عسکرنینگ اولگن لیگینی ادعا ایتماقده.


text:
اوغوزتیوی:تورکلر دایما دونیا تاریخینه یؤن وئرهن خالقلار سیراسیندا یئر آلیب. بو خالقین ایچریسیندن چیخان و دونیانین بؤیوک حیسهسینی نظارتینده ساخلاماغی باجاران حؤکمدارلار اولوب.دوامی
ابولفضل ائلچی ملتچی دموکرات-ممد میانالی (داغلار اوغلو),
اوغوزتیوی :ﺍﺑﻮﺍﻟﻔﻀﻞ ﺍﺋﻠﭽﯽ ﺑﯽ ﺍﺋﻠﻪ ﺑﯿﺮ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽﺷﺨﺼﯿﺖ ﺍﻭﻟﻤﻮﺷﺪﻭﺭ ﮐﯽ، ﺍﻭﻧﻮﻥ ﺣﺎﻗﯿﻨﺪﺍ ﺩﺍﺭﭼﺮﭼﯿﻮﻩﺩﻩ ﻣﻮﻣﮑﻮﻥ ﺩﺋﯿﯿﻞ. ﺍﺋﻠﭽﯽ ﺑﯽ ﺷﺨﺼﯿﺘﯿﻨﯿﻦ ﻣﯿﻠﻠﯽ ﺁﺯﺍﺩﻟﯿﻖ ﺣﺮﮐﺎﺗﯿﻨﯿﻦ ﻟﯿﺪﺋﺮﯼ، ﻣﯿﻠﻠﯽ ﺍﯾﺪﺋﻮﻟﻮﻕ،ﺳﯿﺎﺳﺘﭽﯽ، ﺩﺅﻭﻟﺖ ﺧﺎﺩﯾﻤﯽ، ﺗﺎﺭﯾﺨﭽﯽ ﻋﺎﻟﯿﻢ،ﻓﯿﻠﻮﺳﻮﻑ، ﺩﺋﻤﻮﮐﺮﺍﺕ ﻭ ﺱ. ﮐﯿﻤﯽ ﺍﺅﯾﺮه ﻧﯿﻠﻤﻪﺳﯽ ﺑﯿﺮ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﮐﯿﻤﯽ ﻗﺎﺭﺷﯿﯿﺎ ﭼﯿﺨﯿﺮ.دوامی
گوونلیک(امنیت)،اؤزگورلوک – سیامک میرزایی
اغوز تیوی :اؤنجه وورغولامالییام بو یازینین نه دنی کوتله آراسیندا دؤنه لرجه سؤیله نیلن و آرتیق اونلاردا ایناما چئوریلن بؤیله بیر سؤز اولموشدور: «بوردا گوونلیک هر یئردن آرتیق دیر، اوزگورلوک ایسه اؤزباشینالیق ،قارقاشالیق(هرج و مرج) و گوونلیک سیزلرله بیر قاپییا چیخیر. بو یازیدا اینسانلارین اؤزگورلوک دن چکینمه لرینین،گوونلیک باغرینا برک-برک …دوامی
تۆرکلرین اَرگنهقوْن’دان چیْخیشی،اغوز بایرامی یا فارسجا یا ترجمه اولموش نوْوروز”- یاسير رنجبری(ساوالان)”
تۆرک میللتینین بیر- بیرینه باغلیلیغینی داها دا گۆجلندیرمک اۆچون اَرگنهقوْن بایرامی چوْخ بؤیوک اؤنم داشیماقدادیر. ایللردیر تۆرک میللتی و اوْنلارین قۇردوقلاری دؤولتلر طرفیندن قۇتلانان بۇ اسکی بایرام بۇگۆن ده تۆرکلرین یاشادیغی بؤلگهلرده باشقا آدلار آلتیندا قۇتلانماقدادیر. بۇ بایرام تۆرک میللتی و تۆرک توْپلولوقلارینین اوْرتاق، میللی و بیرلشدیریجی بایرامیدیر.دوامی


text:
سارایوو فلم کورگزمه سی باشلنه دی
تورک فلملری هم نمایش گه قوییله دی
بوزنیا هرزگوینده سارایوو 24 - فلم کورگزمه سیگه تورکیه و دنیا مقیاسیده ریکارد سویه ده اشتراکچی قتنشه دی. ایرته گه (10.08.2018) ده باشله یه دیگن کورگزمه گه تورکیه لیک دایرکتر نوری بیلگه جیلان نینگ قتنشیشی خرسندلیک بیلن کوتیب آلیندی. 10-17 اگست تاریخلریده اوتکزیله دیگن فستیوال چوکاتیده "سارایووا نینگ قلبی حیات بوییچه موفقیت" دیگن جایزه نی آله دیگن جیلان نه فقط سینما عین دمده فوتو صنعتکارلیگی بیلن هم مطرح دیر.
فیستوالده بو ییل 56 اولکه دن 266 فلم کورساتووگه قوییله دی.
دایرکترلیگینی آیده بیگیچ قیلگن بوزنی هرزگوین – تورکیه مشترک فلمی بولمیش و سوریه لیک یتیملرنینگ وضعیتینی اوز ایچی گه آلگن "ترک ایتمه مینی" آتیده گی فلم هم نمایش گه قوییله دی.


text:
ویکیپدیا، آچیق بیلیکلیکدن
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بو فایل ویکیانبار-دندیر و آیری پروژهده ایستیفاده اولماق امکانی وار.
اونون بارهسینده اولان شرح فایلین شرح صحیفهسی آشاغیدا گوستریلیب.
فايل گئچمیشی
فايل ایشلدمهسی
آشاغیداکی صحیفه بو فایلا باغلانیر
فایلین باشاباش ایشلنیلمهسی
بو فایل آشاغی داکی آیری ویکی لرده ایشلَنیر:
- en.wikipedia.org-ده ایشلنمهسی
بۇ فايلدا فوْتوْاپارات و يا سکانئرله علاوه اوْلونموش معلوماتلار وار. اگر فايل سوْنرادان دَییشدیریلیبسه، بعضی پارامئترلر بۇ شکیلده گؤستریلنلردن فرقلی اوْلا بیلر.


text:
یاپونییا آمئریکادان ترامپین قئید ائتدیی سلاحلاری آلسا، بو، نووه محاربهسینه سبب اولا بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا پارلامنتینین فئدراسییا شوراسینین خاریجی علاقهلر کومیتهسینین صدری کونستانتین کوساچئو دئییب.
کوساچئو بیلدیریب کی، ترامپین یاپونییا سفری زامانی سسلندیردیی فیکیرلر نووه موناقیشهسینی قیزیشدیریب و شیمالی کورئیا اوزریندهکی تضییق پروبلمین حلینه هر احتیماللا ضرر وئریب.
قئید ائدک کی، بو گون ترامپ یاپونییا سفرینده آچیقلاماسیندا آمئریکادان آلینان سلاحلارلا شیمالی کورئیایا مخصوص راکتلری آسانلیقلا وورماغین مومکون اولدوغونو بیلدیریب.


text:
ایتالییا میللیسینی ترک ائدیرم و اونو گنجلره حواله ائدیرهم.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ایتالییانین تجروبلی قاپیچیسی، جانلی افسانه جانلویجی بوفون گؤز یاشلاری ایچریسینده وئردیی موصاحیبهسینده دئییب.
«پرین و دوننارومما کیمی گنج قاپیچیلار منیم یئریمی لاییقینجه توتاجاق. سؤزسوز کی، ایتالییا فوبولونون گلجیی ایشیقلیدیر. بارتسالیی، بونوچچی، کیلینی و دی روسسینی باغریما باسیرام. اونلارلا ۱۰ ایل بیر یئرده اوینامیشیق. عمومیتله، بو مدت عرضینده بیزیمله اولان هر کسه تشککور ائدیرهم»، - دئیه بوففون بیلدیریب.
قید ائدک کی، دچ-۲۰۱۸-این فینال مرحلهسینه دوشه بیلمهیهن ایتالییا میللیسینین تجروبلی قولکیپری جانلویجی بوففون دونن ایشینی باشا ووردوغونو آچیقلاییب.


text:
یمن نینگ عدن شهریده هجوم اویوشتیریلدی
یمن نینگ عدن شهریده بمب اورنه تیلگن موتر آرقه لی هجوم اویوشتیریلدی
یمن نینگ عدن شهریده بمب اورنه تیلگن موتر آرقه لی اویوشتیریلگن هجوم نتیجه سیده 6 عسکر جان بیردی.
محلی منبع لردن آلینگن معلوماتگه کوره، اولکه نینگ موقتی پایتختی دیب اتلگن عدن نینگ شیخ عثمان منطقه سیده جایلشگن خوفسیزلیک مرکزیگه اویوشتیریلگن هجومده 14 کیشی ایسه یره لنگن.
اوشبو هجوم نینگ نتیجه سیده مذکور بنانینگ استفاده قیلیمه یاتگن درجه گه تخریب بولگن لیگی، شفاخانه گه انتقال بیریلگن بیر قطار کیشی لرنینگ وضعیتی نینگ وخیم ایکن لیگی بیلدیریلدی.


text:
نیاقارا شلاله سی
نیاقارا شلاله لری (اینگیلیس دیلی: Niagara Falls) اوچ بؤیوک شلاله آمریکا و کانادا سینیریندا(مرزینده).کانادانین آنتاریو اوستانی و آمریکانین نیویورک اوستانی سینیریندا.نیاقارا چایینین گونئی چایلاقیندا آخیر.
بو اوچ شلاله بؤیوکدن بالا آدلاری سایی: آت نالی شلاله سی و آمریکالی شلاله و گلین یاشماقی شلاله سی آدلانیر.آت نالی شلاله کانادا اؤلکه سینده و آمیرکالی شلاله بیرلشمیش اوستانلر اؤلکه سینده اولور.بو ایکی شلاله نی قوت ایلند آداسی یا گئچی آداسی آراشدیریب.گلین یاشماقی کیچیک شلاله آمریکا یئرینده اولور.بو شلاله نی لونا آداسی اوبیری شلاله لردن آراشدیریب.
بو شلاله نیاقارا چایلاقیندا ایری گؤلوندن آنتاریو گؤلونه آخیر.لاب چوخ سۆرعتلی آخان شلاله دۆنیادا اولور و سویون آخیمی چوخ گئدیملی دی.اوجالیقی 50 متیر(165 ایاق) اولور .آت نالی شلاله سی چوخ سوسلو چاغدا 168 مین کؤب متیر سو بیر دقیقه ده جالیر و گونده لیق چاغدا 110 مین کؤب متیر سو بیر دقیقه ده آخیمی اولور.


text:
Montag, August 12, 2013
گیزله نیر - خسته قاسم
بیر بولبول ، بیر یارپاق ، بیرده خار
بو اوچو بیر اولسا ، گولده گیزله نیر
بیر آتش ، بیر آلاو ، بیرده کؤز
بو اوچو بیر اولسا ، کولده گیزله نیر
*
او نئجه قوشدورکی ، یاز گلر باغا
سینه می چکیبلر دویونه داغا
بیر شانا ، بیر بافتا ، بیرده بیر جیغا
بو اوچو بیر اولسا ، تئلده گیزله نیر
*
او نئجه قوشدور کی قایادا سکر
جایناغی نئشتردیر ، قانیمی تؤکر
بیر نوغول ، بیر نابات بیرده بیر شکر
بو اوچو بیر اولسا ، دیلده گیزله نیر
*
او نئجه قوشدور کی ، آناسین امر
هاوادا دؤور ائدر شمس ایله قمر
بیر قیلینج ، بیر خنجز ، بیرده بیر کمر
بو اوچو بیر اولسا ، بئلده گیزله نیر
*
آلادیر گؤزلری شهلای نرگیز
سنین تک بیر گؤزل بولانماز هرگیز
بیر یولاق ، بیر حووض ، بیرده کی کهریز
بو اوچو بیر اولسا ، گرلده گیزله نیر
*
بافتا : ساچی و یا هرزادی باغلاماق اوچون ایپکدن توخونموش قایتان
جیغا : تئل
نئشتر : جراح پیچاغی
بولونماز : اله گلمز
کهریز : یئرآلتی سویو
سکر : آتیلیب دوشر ، اویناخلار
قیلینج : شمشیر
خنجر : دشنه
آلاو : زبانه آتش
کؤز :آتش سرخ شده ، اوتون شعله سینین سؤنوب قیپ قیرمیزی قیزاران چاغی
جایناق : پنجه ، چنگال
Labels: خسته قاسم - 2
Keine Kommentare:
Abonnieren Kommentare zum Post (Atom)


text:
13:25
سعودییه عربیستانی، مصر، بحرئین و بیرلشمیش عرب امیرلیکلری قطرله دیپلماتیک مناسیبتلرینی دایاندیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، رسمی دوحه ایله مناسیبتلری ایلک دایاندیران اؤلکه بحرین اولوب. منامه بو آددیمی قطرین بحرینده ثابیتلیه و تهلوکسیزلییه تهدید یاراتماسی، کراللیغین داخلی ایشلرینه مداخیله و قطرین ترور تشکیلاتلارینا دستییله علاقدار آتدیغینی بیلدیریب. بحرین همچینین قطرله هاوا و دنیز علاقهلرینی ده دایاندیریب، بو اؤلکهنین وطنداشلارینین کراللیغا گلمهسینه قاداغا قویوب.
بحریندن بیر نئچه دقیقه سونرا قطره قارشی آنالوژی آددیمی الریاض، قاهره و ابوظبی ده آتیب. سعودییه عربیستانی و مصر بو اؤلکه ایله قورو، هاوا و دنیز علاقهلرینی دایاندیریب. سعودییه عربیستانی همچینین قطرین ایشید و القایدهیه وئردیی دستک اوجباتیندان یمندهکی حربی عملیاتلاردان اوزاقلاشدیریلدیغی بیلدیریلیب.
عربیستان بوتون قطر وطنداشلارینین کراللیق اراضیسینی ترک ائتمهسی اوچون ۱۴ گون واخت وئریب. الریاض اؤلکه اراضیسینده یالنیز هجج زیارتینی ایجرا ائدن قطرلیلرین قالماسینا ایزن وئریب.
آنالوژی آدیمی بیرلشمیش عرب امیرلیکلری ده آتیب. به-نین «احتیاط ایرویس» شیرکتی قطره اوچوشلاری تام دایاندیریب.
***
۴ اؤلکهنین قطرله دیپلماتیک علاقهلری کسمهسیندن سونرا یمن ده آنالوژی آددیمی آتیب.
یمن قطرین بین الخالق کوالیسییادان چیخاریلماسی قرارینی دا دستکلدیینی آچیقلاییب.
قید ائدک کی، ۵ اؤلکهنین هر بیری قطرین ایرانلا یاخینلاشماسی سیاستینین کسکین علیهداریدیر.
***
لیوییا دا قطری تروریزمه دستکده اتهام ائدرک، بوتون علاقهلرین کسیلدیینی اعلان ائدیب.
***
مالدیو ده قترله دیپلوماتیک علاقهلرین دایاندیریلماسی بارهده بیانات وئریب.


text:
اۇزون بیر مۆدّتدن سوْنرا بۇ گئجه دۆزگون یۇخولار گؤردوم:
بیرینجی بؤلوم: «ایتلر»
باغلاردایدیق. آنام اوْ طرفین کندلیلرینین بئکارچیلیقلاریندان اؤترو خطرلری اوْلدوقلاریندان دانیشیردی. اوْ طرفده بیر باغ آلدیغیمیزی بیلدیک (آنجاق نم-نیه ائو کیمی بیر زاد ایدی)! حیطینده ایکن دیوارلارینین اۆستونه شۆشه یاپیشدیراجاغیمیزین گرکلیگینی آناما سؤیلهییردیم ... اولده بیر ایت تاپیلدی٬ دا- اوْنون دیلینی بیلیردی؛ من ده بیر آز چکیلیردیم ایتدن. سوْنرا بیر سئری حیطه گیریب بیر سۆرو ایته راست گلدیم....
حیط قاپیلی بیر دیوارلا ایکی یئره بؤلونوردو. آرخا بؤلومده بیر ایت٬ یئکه بؤلومده ایسه نئچه ایت وار ایدی. اوْرتالارینداکی قاپیدا دایاندیم. چالیشیردیم ایتلر منی گؤرمهیه. ایتلرین الیندن امنیتده قالماق اۆچون اوْرتاداکی دیوارا دیرماشدیم. ایتلر گؤروب دیوارا ساری آتیلیردیلار٬ من ده هردن اوْنلاری گئری چئویریردیم...
ایکینجی بؤلوم: «زامبیلیک»
قاباقجا گؤروب اۇنوتدوغوم بیر یۇخونون ایدامهسی کیمی نظریمه گلیردی بۇ یۇخونون اوّللری (بلکه ده یۇخودا ائله دۆشونوردوم). رنجر کیمی بیر آدام (اولده سانکی کامرا(دوربین) کیمی اوْنا باخیردیم٬ سوْنرا گیردیم نقشینه!) بیر بینادا ایکی زامبی اؤلوسویلهیدی. بۇنون دالیسیجا گلیردیلر. بۇ بشر زامبیلرین بیریسینین قارنینی اوْیوب٬ اوْ بیریسی زامبی بۇنو یئمیش کیمی بیر منظره یاراتماغا چالیشیردی [واکینق دِد٬ لوری اؤلن یئر]؛ اؤزونو ده یارالانیب اؤلموش کیمی گؤسترمک ایستهییردی (سانکی قاباقجا گؤردوگوم بیر یۇخودا بۇ ایش اوْلوب نتیجهیه وئرمیشدی؛ بۇ آدامین یوْلداشلاری گلیب بۇنو اؤلموش سانیب بینادان ائشیگه چیخمیشلار٬ بۇ آرالاردا اوْلان اوْلایلاردا دا بیریلری الدن گئتمیش). [بۇرالاردان من نقشه گیریرم] یوْلداشلار گلدیلر٬ بیریسی آتام٬ اوْ بیریسی آتامین آرخاداشی ایمیش. من اؤلو اداسینی چیخاتماقدایدیم. نقشه تۇتسایدی بۇنلار اوْ طرفه باخدیغیم بیر اوْتاقداکی زامبینی وۇروب گئدهجک ایدیلر؛ آنجاق آتامین یوْلداشی نفسیمه-زادا باخیب اؤلدوگومه شۆبههلندی ...
بینادا قاباغا گئدیردیک. زامبی زاددان علاوه غئیری دستهلرین آداملاری دا اوْلدوغونو حیسّ ائدیردیک. اوْنلارلا زامبیلری خبردار ائتمهمک اۆچون یاواشجاسینا یئریییردیک (نظریمه ایکی نفر گلیردیک بۇ پارچالاردا). اۇزون پیللهلر وار ایدی. غئیری بیر دستهنین آداملارینا راستلادیق [بۇرالار دا کال آو دیوتینین ایستالینقراد فاضلابلارینداکی مرحلهیه بیر آز بنزری وار ایدی]. بۇ دستهنین آداملاری آلچاق بوْی چوماقلی اۇشاقلار ایدی. منیم الیمده مدرک-کاغیذ وار ایدی؛ ائله بیل اهمیتلی ایدی٬ چۆنکو چوماقلیلارین ایکیسینی ازندن سوْنرا بۇ کاغیذلاری آشاغیدا بۇراخیب پیللهلر اۆستوندهکی آدامی اؤلدورمهیه گئتمک ایستهدیگیمده٬ یوْلداشیم کاغیذلاری گؤتورمگیمی ایستهدی. پیللهلردن اۆسته چیخدیم. آلچاق بیر دیوارین دالیندا ایکی نفر تانیدیغیمیز آداملاردان بۇ اۇشاقلارین بیریسینین الینده اسیر ایدیلر. ساغ الده ده ائله بیل ایکی نفر ضعیف آدام دۇروردو. اۇشاغی حلّه سالیب بۇ ایکی نفری آزاد ائتدیم...
/بۇ آرالاردا مدرک آپارماق جریانلارینی دا گؤرموش ایدیم٬ دانیشگاهدا سسیمیزی ییغیب بایگانی ائتدیرردیک گرک! ائدیب آشاغی یئندیکدن سوْنرا اۇشاقلارین بیریسینه راست گلدیم. اوْ دا همین ایشی گؤرمک ایستهییردی.../
بؤلوملر: زامبی یوخوسو،


text:
هندوستانده اونلب کیشی هلاک بولدی
اوشبو کیشی لر یولاوچی بسی نینگ جرلیککه قوله شی عاقبتیده هلاک بولگن
هندوستانده مکتب بسی نینگ جرلیککه قوله شی عاقبتیده 30 کیشی جان بیردی.
هندوستان نینگ شمالیده جایلشگن هیماچال پرادش ایالتیده مکتب بسی جرلیککه قوله دی.
خوددی منه شوو حادثه عاقبتیده کمیده 30 کیشی جان بیردی.
جان بیرگن کیشی لرنینگ 27 نفری اوقووچی لردن عبارت. جان بیرگن لرنینگ بیری نینگ 67 یاشلی هیداوچی و ایککی نفری نینگ ایسه اوقوتووچی ایکن لیگی معلوم قیلیندی.
درس لرنینگ یکونله نیشی آرتیدن خصوصی مکتب اوقووچی لری اوشبو بس گه مینیب اوی لری گه کیتماقده ایدی.


text:
۴ آقوست
۱۷۹۱ — عثمانلی ایمپئریاسی ایله اوتریش آراسیندا زیشتووی سوله موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا مۆحاریبهسی ارفهسینده آلمان بلژیک تورپاقلارینا سوخولموشدور.
۱۹۱۶ — بیرینجی دونیا مۆحاریبهسی ارفهسینده لیبئریا آلمانا مۆحاریبه اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۲۴ — مکزیک و سووئت اتفاقی آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلر یارادیلمیشدیر.
۱۹۴۰ — لاتویا سسری-یه بیرلشدیریلمیشدیر.
۱۹۹۲ — آذربایجان جومهوریتی پورتوقال ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۱۹۹۵ — کورواسی موستقیللیک اوغروندا مۆحاریبه ارفهسینده فیرتینا عملیاتی باشلامیشدیر.


text:
ایمگه؛ کیلاسیک و چاغداش ادبیاتیمیزدا تئوریک کئیفیّتی
اؤتری مولاحیظه لر
آچار سؤزلر: ایمگه، تصویر، ایمگه چئشیدلری، کیلاسیزم، مودئرنیزم، رسمی ادبیات، فولکلور.
هرندن اؤنجه دومان اردم –ین یاییملانمامیش سون شئعیر کیتابیندان ائله- بئله سئچدییمیز بو شئعری، رئاللیق باخیمیندان رئال دنیایا گؤره و تصویرلرینه دیقّت ائدرک اوخویاق:
یادیندامی او شاعیر دوستوموزو خَتنه ائتدیلر؟
کردیده اکدیلر
یادیندامی؟
گونه باخان چیچه یی بیتدی اورادا
باخ بارماغیمین توشویلا اورادا باااا
بیز کافهنین عینکینی چیخاردیق
تر کؤینهییمیزله
نفسیمیزله سیلدیک
کافه باخدی
ماسالار باخدی
یادیندامی گونش او یاغمورلو سحرده
اییلدی پنجره دن آدیمیزی دئدیک اونا
او دا آدینی دئدی بیزه
گونشین آدی نه ایدی آیدین؟
من او قیزا دئدیمکی
سنی ایت کیمی سئویرم
من ایتم بس قویروغوم هانی آیدین؟
باخ گؤر قزئتین آراسیندامی؟
پنجرهدن آتیلیب هوره جه یم!
هوو هوو هوو باخ کپنک وار کپنک...
کؤلگه مه سوروشکی
اونا نه قدر کلیشهیم
کؤلگه م منه قاندال وورور
منی حبسه آتیر آیدین...
کافه تئلویزیونوندا
قول وورور قولاقلاریمیزا
حضرت مولانا پروفسور دوکتور مئسسی...
اونا سورکی
آرژانتینده ده می پولونو وئرمیر شاعیرلرین کتابچیلار؟
بو حریف بوگون بیزه پول وئرمه یه جک آیدین
شهرین باتیسیندا ساتارخان
دوغوسوندا باغیران خان
سولاییر آتلاری آیدین
بیز دوش آلیریق کوچه ده بولودلار آلتدا...
بونلار دئدیکی:
بوجور آداملار بازارین ایچینه
بازاردا اوجور آداملارین ایچینه
بیز هانسی جوروک آیدین؟
بیز بونا سئوینیریک کی بوتون دلیلر تیرده دوغولدو
مایا کوفسکی تیرده دوغولدو
بختیار، سعید، زیبا، آیدین، دومان
بیز هانسی آیدا دوغولدوق آیدین؟
بیز دوغولمادیق یوخو گؤروروک یوخو
آنالاریمیزین بطنینده
باخ او محلله ده سوغان سویور آنالار
آغلاییر آنالار
بیزیم بختیمیزه آیدین....
ایمگه و ادبی گئدیشده ایفا ائتدییی رول:
ان عمومی معنادا دئمهلییک ایمگه متنی خیال گوجونه اساسلانمیش بیچیمده اورتایا قویور. اؤزل بیر حیصّهسی ده بنزهییش مئتودونا دایانان تصویر یا وصفلندیرمک دیر.
دیل، گئرچکلیی سؤیلهمهیه یارانمیشدیر. بوینونا آلدیغی بو گؤرهوین عؤهدهسیندن گلیب- گلمهدیی باشقا سؤزدور بورادا. آنجاق ادبیات بیلرکدن دیلسل گئرچکلیلکلری داغیلتماقلا باشقا بیر عالم قورماق ایستهییر. قوردوغو تَرس گئرچکلیک، ایماژ دونیاسیدیر.
رئال حَیاتداکی یالان- دوغرو سینیرلارینی پوزوب بو ایکی معیاردان اؤتهلرده یئرلهشیر اَدبی متن. سؤزجوکلرین، سؤزلوکلرده ساخلانیلمیش دیلسل گؤرونتولرینی( VERBAL IMAGE) ادبی متنده سربست بوراخاراق سیخیشدیریجیلیقلاریندان قورتولور. مجازیانا ایمگهلر(IMAGE FIGURATIVE/ تصاویر مجازی) سؤزجویون ادبی ایلشهیی و سؤزلوکلردهکی معناسیندان باشقا بیر معنالار آلدیغی دئمکدیر.
شئعیرده یئرییَن بیر آغاجدان دانیشیلابیلیرسه، یاخود حئیوانلارین اینسان کیمی مودئرن بیر جامیعه قوردوقلاریندان( جورج اوروئل- ین دونیا شؤهرتلی حئیوانلار باغچاسی) دیلسل ایمگه یوخ، مجازیانا بیر ایمگهنین منیمسهییشی ایله اَله کئچیریلمیشدیر؛ یوخسا بو تهر دانیشانا عادی دیل سؤیلمینده و اورتامیندا دَلی دئییرلر؛ شاعیرده ائله پئسیکولوژییه گؤره دیل خَستهسیدیر: دیلین نورمال گئرچکلییندن اوزاقلاشدیغی کیمی، یازارلیق سؤیلمینده یا ادبیات اورتامیندا نورمال حئسابلانان گئرچکلیکلره یاخینلاشیر! بئلهلیکله یازار دیلی و آرخاسینداکی گئرچکلیی چئورهلهییب آشیر!
ایمگهنی چوخ بیر یئرده سادهجه تصویر آنلامیندا اله آلیریق؛ ایکی و یا نئچه طرفلی بیر تَرکیب بیچیمینده گئدن تصویر. حالبوکی اسکی یونانجادان کؤک آلان بو سؤزجویون(imagination) تخیّل، فانتزی، خَیال ائتمک و بو کیمی قاوراملارا ایشارت ائدیر. اوندان علاوه، عمومیتله کیلاسیک ائستاتیین اساس قولو اولان یانسیتما(imitation) کیمی قاوراملارا دا کؤکنجه اونونلا اورتاقلیغی اولاراق عئینی قایناغا باغلیدیر. بوندان اؤترو، ایمگه تئرمینی داها گئنیش بیر آنلام چرچیوهسینه دایانیر. اونو سادهجه عمومی حالدا گؤزه آلینان تصویره ائندیرمک مومکون دئییلدیر. بلکه اساسدا ادبیاتین آنا عونصورو، یعنی گئرچکلیک سویّهسیندن آیریلدیغی مئکانیسمینی دا ایچرلمکدهدیر.
ایمگهلمهنین و آردینجا تصویرین عمومی چئشیدلری: وصف، آلقی/ یوزوم، یارادیلیش.
دیلده اولونان هر بیر خَیالیانا دَییشیمهلر، نئجهلیک و شیدّت معیاری ایله اعتیبارلا اوچ حیصّهیه بؤلونور:
1. وصَفلندیرمه:
شئعرده گئرچکلییین گئنل بیچیمینی دَییشمهدن، سادهجه شاعیرانه سؤیلهییش- بیان- ایله دونیانی بیر آرایا گتیرمک. گونشین دوغدوغو لحظهنی وصف ائدنده، اساسدا رئال بیر اولایی آنجاق آیرینتیلار سطحینده بدیعی سؤیلهییشله اورتایا قویوروق. بو، کیلاسیزم، نئو کیلاسیزم و ایماژیسمین اساس تئکنییدیر. چاغداش سربست شئعیرین بیر چوخ حیصّهسینده ده ذهنلرده همین گلنکسل ایدراکلارین آغیرلیغی ندنی ایله متنده یئنی بیر بدیعی گئرچکلیک اورتایا قویمادان، وار اولان گئرچکلیکلر شاعیریانا وصف ائدیلیر.
بدیعی یا شاعیریانا نثر ایله رومان و حئکایه بؤلومونده کیلاسیک آدلانان رومانلاردان علاوه، رئالیزم( عمومی بیچیمینده اؤته، سوروملو قولوندا سوسیالیزم یا باشقا هر بیر ایدئولوژی اوغروندا گئدن رئالیته ده) و ناتورالیزم آخیملارینا باغلی متنلرده بو دورومدادیر. انجاق شاعیریانا سؤیلهییش بیچیمی یئرینی رئال توصیفلر آلیر.
آیرنتیلار یا تصویرین اؤزل سطحینده ده - یعنی تصویرین وصفی فعل بیچیمی ایله یوخ، موصوف/ صیفت یا موضاف/ موضاف إلیه بیچیمینده- سؤزجوکلرین آراسیندا منطیقه دایانان بدیعی ایلگیلر قورماقدان عیبارتدیر. بیر دورومو توصیف ائدرکن، ایکی یا نئچه سؤزجوک آراسیندا گؤستردیکلرینه گؤره منطیقله گئدن آنالیزله باش تاپا بیلدییمیز بنزهییش ایلگیلری قورولور. سئوگیلی ایله سَرو( سلو- سلوی، چینار یا قارا آغاجی عائلهسیندن اولان) آغاجینا بنزَمهسی گئدیشینده هر ایکیسینین ده اوجا بویلوغو ایله شاخلیغی سؤز قونوسودور. منطیق گوجو ایله بونلارین آراسیندا قورولان رابیطهنی کشف ائدیریک: قاش= کامان: هر ایکیسینین شکلی اَیریدیر، کیرپیک= سونگو: شکیللری عئینیدیر، آغیز= میم نؤقطهسی: میم حرفیندهکی کیچیک دائره ایله آغزین کیچیلیی و دارلیغی اوچون یا..
گؤروروک بئله تصویرلرده نسنل( اوبژکتیو) مئتود واردیر. یعنی عئینی دونیادا نسنه اولانلاری گؤسترن سؤزجوکلرین ظاهیری یا عئینی بیچیملری آراسینداکی اورتاقلیقلار سؤز قونوسودور. طبیعیکی بونلارین ادبی دَیرلری داها آزدیر. ادبیاتیمیزین غزل قولو البته بئله تصویرلره دایاندیغینا رغمن، بیر چوخ یئرلرده ده تصویرین اورتایا قویاجاغیمیز ایکینجی سویّهسینده گئدن بیچیمده دیرلر. بو غزللریمیزین سیمبولیک اولدوغوندان دیر. اوزان – آشیق و فولکلوریک ادبیاتییمیزدا گئدن ایمگهلرین آنجاق بو جینسدن اولدوقلاری هئژئمونیک بیرغلبهدیر.
بونو دا گؤزه آلمالییق کی بو ادبی آخیم و بوتون آخیملار، بوتونلکله بو قاتا دا عایید حئسابلانیلابیلمزدیر. بلکه ایچینده ایمگهنین باشقا چئشیدلری ده گئده بیلر. چونکو بیز عئینی بیر اولگویه سیخ باغلی دئییلمیشیک هئچ واخت. نئجه کی گونوموزده ده کیلاسیک فورمالاردا یازان شاعیرلریمیزین متنلرده تمام تصویرلری عئینی دوزَنه عایید دئییل؛ بلکه کومپئلس و ترکیبی اولاراق قاتیشیقلیدیر. وصف، یوزم یا یارادیشیل قاتلارینا عایید چئشیدلرین هامیسینی بیرلیکده ایشلتدیکلری مومکوندور.
2. یوزوم، آلقی:
بعضی متنلرده گئرچکلیک، رئال دونیادا و عادی دیلده اولدوغونا یاخین بیر شکیلده یوخ، صیرف یازارین ذهنینده بیچیملَندیی کیمی اورتایا قویولور. بئله متنلرده رئال حَیاتین وارلیغی یانیندا، سؤزجوکلر رئال حَیاتدا اولونان کیمی یوزولماییرلار.
هر بیچیم متن، هر حالدا رئاللیقدان بیر پای آلیر. تَمامیله رئاللیق سانیلان متنده ده یازارین دا بیر دَخالتی اولور. رئاللیغی فلسفه ده سؤیلنیلن اوبژکتیویته یا نَسنللیک، یازارین دَخالتینی ده سوبژکتیویته یا اؤزنللیک آدلاییریق بورادا. اؤزنللیک، هر بیر نسنهنین یا قاورامین ذهن قاتیندا گئتدیی و ذهنه اساس آلقیلانان وارلیغی دئمکدیر. توصیف ده بو اوزدن عئینی واختدا اوبژکتیو/ سوبژکتیودیر آنجاق اوبژکتیو یؤنونون آغیرلیغی ایله تَماملانار. یازارین اؤزنَل آلقیلاییشلاری و ذهنین دَخالتی آز اولور اوندا چونکو.
یوزوم ساحهسینده گئدن ایمگه بیچیمینده ایسه سوبژکتیو/ اوبژکتیو یؤنتم وارکن، بیزجه اورتالاما دورومدادیر. یعنی بونلارین هر ایکیسینین ده وارلیغی باشقاسینا گؤره عئینی درجه ده آعیرلیق ائدیب، دَنگهلی اولور. چونکو بئله متنلرده هر بیر نسنل سؤزجویه موناسیب اؤزنل آلقی اَله کئچیریلیر. بیر نسنه، یازارین ذهنینده نئجه آنلاشیلدیغی بیچیمده روایت اولونور. نسنه اولمازلیقدان باش توتماز بو. بونا گؤره ده اورتالاما اولاراق عئینی نئچهلیکلی حوضورلاری واردیر.
جوشغوچولوق(رومانتیزم) وسیمگهچیلییه(سیمبولیزم) باغلی شئعر ایله نثر بو قاتا عاییددیر. بوندن علاوه بیزجه مودئرن ادبیاتدا پئسیکولوژیک آدلانان رومان و حئکایهلر ده بو سَطجه داخیل حئسابلانیلمالیدیر. عادی پئسیکلوژیک اوسلوبلارین یانیندا نورمال بیلینج آخیشی( جریان سیال ذهن) اوسلوبو دا بو سویّهده دیر. چونکو بئله متنلرده ده یازیچی گئرچکلیکدن اله کئچیردیی اؤز ذهنی آلقیلارینی صیرف وصف یا رئال دونیادان فرقلی یئنی بیر سویوت دونیا یاراتماقلا اورتایا قویور. سربست چاغداش سؤیلملی شئعریمیزین آغیرلیق ائدن بیچیمی بو قاتدادیر.
بو قاتدا بیر نسنه ایله باشقا بیر نسنه یا قاورام آراسیندا ایددیعا ائدیلن بنزهییش رابیطهسی، سوبژکتیو و فَردی دیر. یازار هر بیر سؤزجویو اؤز ایستهدیی بیچیمده یوزور. او بیر داشی، اینسانا بنزهدیب اؤز روحیاتینی اونا یوکلهییب یازابیلر: اؤلکه مین داشلاری آغلاییرلار! یا بوندان داها ایرهلی، بیر داشی بیر قاوراما مثلاً سئوگییه بنزهدیب سئوگی داشی عونوانیندا بیر تَرکیب یازا بیلر.
توصیف سویّهسینده گئدن ایمگهنین اؤزل معناسینداکی تصویرده چوخلوجا نسنه+ نسنه اولور. بو قاتدا آنجاق هم نسنه+ نسنه، هم ده نسنه+ قاورام اولا بیلر. آراداکی بنزه ییش دلیلی ده وَصفدهکی قدر منطیقه دایالی یوخ بیر بدیعی یوزومسال ائستاتیکا سیستئمینه و یازارین فردی- ذهنی آلقلاییش بیچیمینه دایانمیش وجهدیر.
وورغولامالییق یئنه ده، بیر شاعیر بوتونلوکله بو اوچ قاتین بللی بیرصینیفه عایید دئییلدیر تکجه، بلکه ایمگلمه مئتودو بیر متنده یوزوم، باشقاسیندا وصف او بیریسینده ده یارادیلیش اولابیلر؛ یا عئینی بیر متنده هر اوچ سطحه دایانان تصویر عئینی واختدا گؤرونه بیلر. آنجاق بوتون متنلرینه گؤره و چوخونلوق اساسیندا دئمه لییک بو قاتدا، چوخلو شاعیرلریمیز او سیرادان آیدین آراز، حئیدر بیات، کیان خیاو، هادی قاراچای، اولکر اوجقار، لیلی کحالی، سعید موغانلی، نادیر ازهری و...آد گتیرمک اولار.
یارادیلیش:
بو حیصّه ده یازار دونیانی و گئرچکلیکلرینی اولدوقجا اؤز خَیال گوجونه تابیع ائدیر. منطیق ایلیشکیسینی بیر کنارا آتیر. یئنی بیر گئرچکچیلیک یارادیر. شئعرده و روماندا سوررئالیزم بو سطحده دیر.
یوخاریدا سؤیلهدییمیز کیمی بیر متن هئچ واخت رئال حَیاتین بوتونلوکله یوخلوغویلا یاشایا بیلمز. همیشه رئال حَیات و گئرچکلیین وارلیغی هربیچیم متنده ایزلهنیله بیلر. بونا قاتغین حالدا اؤزنل/ نَسنل (سوبژکتیو/ اوبژکتیو) ایلیشکیسینین بو سطحده، سوبژکتیویتهنین آغیرلیغییلا تماملاندیغینی دئییه بیلریک. آشیری سویّهده گئدن بیلینج آخیشی اوسلوبو دا بو قاتا باغلی حئسابلانا بیلر. جویس، پروست، وولف و...بو ساحهیه داخیل دیرلر. پوست مودئرنیزم ادبیاتی ایسه بو قاتدا یئر آلیر.
چاغداش ادبیاتیمیزدا بعضن دومان اردم- ین یا بعضن صالیح عطائی، زیبا کرباسی، نیگار خیاو و...بو کیمیلرین ایمگهلمه مئتودو، هر ایکی سطحینده؛ بو قاتا عاییدیر. تورکیه شاعیرلری ایچینده ده عیصمت اؤزل- ی بورادا قئید ائتمک اولار. گؤرونور کی بو سطحه چاتان شاعیرلریمیز چوخ ازدیر و جیدّی بیر سورون وار بوردا!
بو قاتدا نسنه+ قاورام یا قاورام+ قاورام دورور، آراداکی بنزهییش نَدنی یا اورتاقلیق دا بوسبوتون ذهندن آسیلیدیر.
همین یوخاریداکی موباحثه و گئدن دَلیللره گؤره ایللر اؤنجه( اعتیبارن بئش یا آلتی ایل! یئل کیمی اؤتور عؤمور!!) باشی بَلالی بیر مقاله ده، سایین سئوگیلی شاعیر دوستوم سید حئیدر بَیات-ین آلما یولو آدلی شئعیر توپلوسوندا سایین سئوگیلی ائیواز طاها- ین یازدیغی اؤن سؤزده، شئعیرلرین ایمگه سویّهسینی یانلیش اولاراق سوررئالیزم و یارادیلیش قاتینداکی ایمگهلره باغلاندیغینی آچیقلامیشدیق. دئمک بو کیتابین اؤن سؤزو سوررئالیزمه عایید ایمگهلنمه و ایمگه صینیفیندن دانیشیر -و زوراکیلیقلا- اونو سایغیلی بَیات-ین ادبی سؤیلمینه باغلاماق ایستهییر. حالبوکی ادبیات تنقیدینده آدی گئدن سایین ائیوازدان بو سهو –یا بلکه ده تعاروف!- اومولمازدیر. آماجیمیز اورادا قاخینج دئییلدیر؛ بلکه آچیقلاییش ایدی: او کیتابین بیر معنادا بوطیقاسی یوزوم/ آلقی صینیفینده ایمگلنمهیه دایانیر؛ یارادییلیش صینیفینه یوخ. شاعیر اؤز روحیاتینی و آلقیلارینی سؤزجوکلره یوکلهییر. اساس سؤیلم او کیتابدا، اوبژهلرله ذهنین اورتالاما دَرجهسینده قوردوغو ایلگیدیر؛ سوبژکتیو قاتینین آغیرلیغینا بو سویّهده آشمیر.
کیلاسیزمله چاغداش ادبیاتدا ایمگه باخیمیندان اوبژکتیویزم و سوبژکتیویزم:
ایمگه، ادبیاتین آیریلماز بیر تئکنیکیی و اؤزلیی دیر. چوخلو دؤورلرده و ادبی آخیملاردا مرکزده دایانان بیر تئرمیندیر. بلکه ادبی آخیملارین( مکتبلرین) هرندن اؤنجه همین ایمگه نئجهلیینه گؤره بیر بیریندن فرقلندیینی سؤیلمک بوش بوغازلیق آنلاملانیلمازدیر. چونکو هر بیر ادبی آخیمدا اساس رولو اولان دونیا گؤروشو یا فَلسفی باخیشلارین دَییشدیی همین ایمگه چئشیدینده گؤرونمکدهدیر.
یازارلارین یاشادیقلاری دونیا ایچیندهکی بوتونلوکله اوبژکتیو باخیشلار ایله اؤزلرینه و ائستاتیک قاورامینا داییر منیمسهدیکلری سوبژکتیو ایدراکلارین فرقلندیی یاراتدیقلاری ایمگهلرله ایزلهیه بیلریک. اسکی شاعیرین عئینی حیاتلا ایلیشکیلری اولمازلیقدان گؤستردیی سوبژکتیو –ایمگهلرله(ذهنی- اینتیزاعی تصویر) چاغدش شئعیرده چوخلوق ایمتیازینا مالیک حالدا گؤرونن عئینی حیاتلا باغلی اوبژکتیو ایمگهلرین آراسینداکی فرق، صیرف ادبی سلیقه یوخ، آرخاسیندا اینسانلارین هر باخیمدان دَییشدیی دونیا گؤروشلرینی ثوبوت ائدیر. بو ادبیاتا عایید بیر متنده بیر آغاج تصویر اولونورسا، هئچ نهدئییلدیر سادهجه بیر آغاجدان علاوه! بئله متنلرده بیر سئوگیلی وارسا او دا هئچ نهدئییلدیر اینساندان علاوه.
گونوموزدهکی اوبژکتیویته، کیلاسیزمین سئومهدیی دونیاچیلیق، ظاهیرچیلیق یا آفاق و انفس( ائشیک دونیا و ایچ دونیاسی) تئرمینلرییله اورتایا قویدوغو ایکی فرقلی حیات طرزی ایچیندن آفاق یؤنونو سئچدیی دئمکدیر. اسکی ادبیات و اسکی اینسان انفس یؤنونو سئچیب، هر باخیمدان یوکسهلیش اوچون رئال دونیادان اوزاقلانماغا اینانیرمیش. بو اوزدن دهتصویرلری سیمبولیک اولاراق رئال دونیادان سویوتلانمیشدیر. مثلاً کیلاسیک شئعیردهکی آغاج بیر سیمبول اولاراق یازیلیر؛ بیر یؤنونده سئوگیلینین اوجا بویلوغو ایله شاخ دوروشوغونو گؤزللیک سیمگهسی کیمی گؤسترمهیه چالیشیر. سئوگیلیسی ده گونوموزدهکی ادبیاتدا چیخیش ائدن رئال، اَتدن و دریدن اولان عادی بیر اینسان یوخ، بیر آرکی تایپ حدّینده گئدن بیر سویوت قاورام دیر؛ تانری بویدا.
ایمگه باخیمیندان خالق ادبیاتی ایله رسمی ادبیات:
یازیلی اوزاق- آشیق ادبیاتیمیز ایله یازیلمامیش شیفاهی فولکلوریک ادبیاتیمیزین دا بو آرادا اوست- اوسته اوبژکتیو خصیصهسی واردیر. بو رسمی ادبیات ایله پوپلیلئر ادبیات آراسینداکی ایمگهلنمهلرین فرقلی اولدوغونو گؤسترمکدهدیر. خالق ادبیاتی بوتون وارلیغینی یاشادیغی چئورهدن قازانیر. دوشونجه باخیمیندان کومپلئکس اولمادیغینی( ترکیبی- چوخ قاتلی یا بوروشوق) رسمی ادبیات سؤیلمی بیر آلچقاقلیق و جیلیزلیق دئییهخاطیرلاییر.
خالق ادبیاتینداکی دوشونجه طرزی، رئال حیاتینداکی واردیغی عمومی تجروبهلره؛ ساغ دویویا( حس مشترک/ خرد جمعی!!) دایانیرکن کسینلیلییک ایله تک سَسلیلییه باغلیدیر. ایمگه باخیمیندان دا خالق ادبیاتی طبیعی کی عادی و چوخونلوغو اولان حیات فورماسینا دایانیر.
بیر یاندان عئینی حیاتدا اولان دوغانی گؤسترمهیه جان آتیر، او بیری یاندان دا گؤستردیکلرینی ظاهیرده قایناقسیز حئسابلانیلان دونیا گؤروشلرینه گؤره فورمالاشدیریب آنلاملاندیریر.
خالق ادبیاتی تاریخی اولایلارین تَن اورتاسیندا دورموش بیر ادبیاتدیر. رسمی ادبیات سویوت اولدغوندان تاریخی یؤنلری، ائستاتیکا مَنفعتی اوچون بوراخیر. متنده تاریخی ایزینی سیلمه یه چالیشیر. تاریخی اولایلاردان سؤز ائتمهدن اونلارین دا ائتکیسینی متنده گیزلتمه یه بویلانیر. همین ائستاتیکا مرکزلیی اوچون ده ایمگهلری کومپلئکس، ایچ- ایچه گیرمیش و چوخ یؤنلو اولور. یوزومو دا چوخ سسلیلییه ایذین وئریر.
خالق ادبیاتینداکی ایمگهلر رئال دونیاداکیلار جینسیندن اولاراق سادهدیرلر. یوزوم باخیمیندان دا ساده و سینیرلیدیرلار. رسمی ادبیاتین داها ایصرارلا بدیعی قایدالارا دیاندیغی اوچون، یاراتدیقلاری ایمگهلر ده خالق ادبیاتیندان فرقلنیرلر.
خالق ادبیاتی آراج اولاراق باخیر ادبیاتا. اؤزونو سؤیلمکله راحاتلاییب ساکینلشدیرمک، باشقاسینا ایلهتیلمهسینی لازیم گؤردویو بیر قونونو گؤندرمک، حتّی سادهجه واخت کئچیرمک کیمی هدفلری واردیر. ایمگهلری نسنل دیر. داها چوخ، اوبژکتیو بیر نسنهنی باشقا بیر نسنهیه بنزهدیر. اورتالاریندا منطیقه دایالی بیر بنزهییش رابیطهسی ده واردیر. تخیل سویّهسینه گلنده ایمگه باخیمیندان دا او قدر سادهدیر. خالق ادبیاتین اوبژکتیو اولدوغو، تصویر و اوبراز زمینیندهدیر. یوخسا سوبژکتیو عونصورلارین دا چیخیشی بول- بول گؤرونور. یؤنتم اوبژکتیو اولاراق بللی سینیرلار و قایدالارلا اولماسا دا سوبژکتیو عونصورلاری اؤز ایچینه آلیر؛ اؤزونه اویغون ائدیر.
ایمگهلندیرمه گئدیشینه داییر بیر اولگولو یا نظم ایله باش توتموش تاریخی سورج اینانماق اولارمی؟
سؤیلنیلدی ایمگه هم متنین اورتایا قویدوغو خَیال سیستئمی و دونیاسیدیر؛ هم ده آیرینتیلی حالدا واحید تصویر دئدییمیز بیریملردیر. متنلرین تخیّول یانا دونیالاری، بیر یاندان رئال دونیایا گؤره باشقا یاندان دا باشقا متنلر و ادبی دؤنملرده گؤستریلن دونیایا باغلی ایزلهنیلهبیلر.
بیلیریک هئچ بیر متن بوتونلوکله رئال اولا بیلمز. همیشه بللی و سئچیلن بیر گؤروش آچیسیندان باخیلیر هر بیر متنده. گؤروش آچیسینین دا آدینی ایدئولوژی قویوروق. هرکس ایناندیغی دونیا گؤروشونون کونترولو ایله بللی بیر گؤروش آچیدان متنده بیر بوتون( تخیلّ) یا بیریم حالیندا( جزئی تصویر)سؤزجوکلری سئچیب سیرالاییر.
اؤزونه قاپالی، اییچه دؤنوک( منزوی) دوغو یازارینین بو ایکی یؤنده گؤستردیی دونیانین عمومی حالدا سوبژکتیو اولدوغو بللی دیر. بو یازارا نسنل دونیا ایله اؤزنل دونیانین آراسیندا جیدّی یا بللی بیر فرق یوخدور. دیقّتیزی چکمک ایسته ییرم کی بورادا ذهن ایله رئال دونیانین گئرچکلیی سؤز قونوسودور. یؤنتم یوخ. خالق ادبیاتینین یؤنتمی اوبژکتیودیر؛ یعنی ذهنی عونصورلارین دونیا گؤروشو بیچیمینده یوخ، جزئیاتدا حوضورو واردیر. سوبژکتیو گئرچکلیی ایله اوبژکتیو گئرچکلیی آراسیندا فرق دویمازلیغی، ذهنی عونصورلاری ایچینده رئاللیق مولاحظه سییله سئچمه دیی سؤز قونوسودور. او هرنهیی عئینی واختدا و عئینی بیر یئرده گؤرهبیلر؛ بئلهلیکله ذهن ایله رئال گئرچکلیک اوبژکتیو بیر بیچیمده قاریشیر یعنی. میثاللارلا داها آچیقلایاجاییق بونو.
بیر متنده، مینیاتورلاردا اولدوغو کیمی عئینی واختدا دونیانین بوتون ایمکانلاری بیرلیکده یاشاییرلار. کوراوغلونون چَنلی بئلدن پاشالار سارایینا گئدیشی نئچه آیلیق و بیر رومانلیق سَفر یوخ، عئینی واختدا، بیر ساده فعل ایله باش توتان بیر سفر دیر: چنلی بئلدن چیخدی گیردی پاشانین سارایینا!. همده الیندهکی توفنگ ایله بئلیندهکی خَنجرین آراسیندا نه زامان آیریلیغی وار نه ده ایشلک فرقلیلیی. ذهن ایله رئال دونیانین عونصورلاری قاریشیقدیر یعنی.
دهده قورقورد- دا اینسانلارلا دئولرین بیر آرایا گلدیی کیمی، مئتافیزک ایشلرله فیزیک ایشلرین آراسیندا دا فرقسیزلییک واردیر. خالق ادبیاتیمیزین اوسطورهوی- افسانهوی بؤلومونده گئدن شئعیر/ناغیللار بو باخیمدان داها بوللوق یاشاییر! اوبژکتیویته یؤنتمینه مارقلی اولاراق سوبژکتیویسمه عایید عونصورلاردان عئینی واختدا آد گتیرمکدن و یاشاتماقدان ده چکینمهییر. بو متنلرین ائش- زامانلی بیچیمده اوبژکتیو/ سوبژکتیو اولدوغو دئمکدیر.
خالق ادبیاتی هر قدر گونوموزه یاخینلاشیبسا، سوبژکتیو یؤنلری ده بیر او قدر یوخا چیخیر؛ اوبژکیتیو روایت مودئلینه اویور. رسمی ادبیاتیمیز آنجاق غزللرده دین سؤیلمی ایچینده گئدن بیر باشقا سوبژکتیویتهنی یاشاییر. بو، مئتافیزیکه عایید حادیثهلرله رئال دونیایا باغلی حادیثهلرین، ملکلرله اینسانلارین بیر آرایا گلدیی یئردیر. باشقا طرفدن ده سئوگی موخاطبی اینسان/ تانری( اوبژه- سوبژه) دئییه بیر اورتاق یاراتیغین یارادیلیشیللا مشغولدور!
باتی دا بئله دئییل. اوبژکتیویته ایله سوبژکتیویته یا ذهن ایله رئالیته آراسیندا بللی سرحدلر هر واخت ساخلانیملاقدادیر. سوررئالیزم کیمی آخیمدا حتّی بونلارین بیر- بیرییله ترکیبی بیر بللی دوزن و اولگو- مودئل ایچینده باشا وورولور. گونوموزده چاغداش ادبیاتیمیز باتی روایت مودئللرینه قوشولدوغوموز سَببی ایله، اونلار کیمی نسنل/ اؤزنل یا اوبژکیتیویته سیستمی ایله سوبژیکتیویته آراسیندا بیر بللی سینیرلار چیزمکدهدیر. دئمک بو ایمگهلندیرمه یؤنتمیمیز ایله ایمگهلریمیز آراسیندا باتییلا اورتاقلیقلار قورماغا چالیشدیغیمیزدان عیبارتدیر.
"بولود مرادی"


text:
بحرین داخیلی ایشلر ناظری رشید بین عبدالله ال-خلیفه اؤلکهدهکی نفت بورو کمرینده باش وئرهن پارتلاییشی ترور آکتی کیمی قیمتلندیریب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بحرین دین-دن وئریلهن آچیقلامادا پارتلاییش باش وئرن نفت کمرینده آراشدیرما آپاریلدیغی بیلدیریلیب.
"بورادا اؤلکهنین منفعتلرینه ضرر وئریلمهسی و خالقین حیاتی تهلوکهسیزلیگی هدف گؤتورولوب"، - خلیفه سؤیلهییب.
خلیفه همچینین بحرینده سون واختلار باش وئرن تراکتلارین ایرانین دیقتهسی ایله گرچکلشدیریلدیینی دئییب.
قئید ائدک کی، نویابرین ۱۰-دا پایتاخت مانامادان ۱۵ کم مسافهده یئرلشهن بوری کندی اراضیسیندهکی نفت بورو کمرینده پارتلاییش باش وئریب.


text:
آپا خاقان
آپا خاقان - گؤی تورک وطنداش مۇحاریبهسینین ایشتیراکچیسی، تاسپار خاقانین ولیعهدی و بۇخارا (پايکند) يابقوسو.
یاشاییشی[دَییشدیر]
تاسپار خاقان اؤلوموندن اول قايدالارا ضد اوْلاراق آپا خاقانی ولیعهد تعیین ائتدیگی اۆچون مۇحاریبهنین اوْرتاسیندا قالان آپا خاقان تاردو خاقاندان مۆدافعه آلدی. ایشبارا خاقانا مغلوب اوْلاراق بۇخارايا چکیلدی و اوْردا خاقانلیق ائتمهيه باشلادی. 587-جی ایلده وفات ائدهرک اؤلدو. بۇخارا يابقولوغونا تاردو خاقانین اوْغلو يانق سوْوخ تئگین گلدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Apa xaqan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
گوندم آنالیز: 37
عراق-دا گوج موباریزهسی
عراق-دا سئچکیلرین دؤرد آی اول کئچیریلمهسینه باخمایاراق حکومت هله ده قورولا بیلمهدی. بو اؤلکهدکی سیاسی پارتیلرین کوالیسیون و حکومت فورمالاشدیرما سعیلری داوام ائدیر. ان چوخ سس گؤتورن مقتی صدرین باشچیلیق ائتدیگی سائرون حرکاتی حکومتی قورماق اوچون اؤنملی آددیملار آتدی. مقتی صدرین باشچیلیق ائتدیگی سائرون حرکاتی، عراق-ین باش ناظیری حیدر العبادی رهبرلیگینده کی النصر، عمار حکیم رهبرلیگیندکی حکمت و ایاد علاوی باشچیلیغینداکی وطنیه کوالیسیونو دؤردلو اتفاق قوردوقلارینی اعلان ائتدی. همچنین بعضی سنی پارتیلر و کورد یئنی نسیل حرکاتی دا کوالیسیونا قوشولدو. لاکین عراق-دا یئنی حکومت کابینهسینین قورولماسی اوچون ایکینجی ایجلاسینی کئچیرن مجلیس کیفایت میللت وکیلی سایینا چاتا بیلمهدیگی اوچون ایجلاسی 15 سپتامبرا تاخیره سالدی. سابیق عراق باش ناظیری و قانون دؤولتی کوالیسیون لیدری نوری المالکی و فتح کوالیسیون لیدری هادی العامری ده کوالیسیون قوردوقلارینی آچیقلادیلار. عراق-ین اساس-قانونونا گؤره ان بؤیوک کوالیسیون حکومتی قورماق وظیفهسی تاپشیریلیر و ان چوخ صدرین رهبرلیک ائتدیگی کوالیسیونون اوغورلو اولما احتیمالی یوکسکدیر.
عراق آنایاساسینا اساساً، یئنی حکومتین قورولماسی اوچون مجلیسده کئچیریلهجک ایلک ایجلاسدا مجلیس صدرینین سنی لردن سئچیلمهسی لازیم ایدی. مجلیس صدرلیگی اوچون انبار والیسی محمد الحلبوسي ، پرزیدنت معاوینی اسامه نوجیفی، محمد تامیم ، رشید العزاوی، احمد جوبوری و طالال الزوبایینین آدلاری اؤن پلاندادیر. ان بؤیوک ایکی کورد پارتیسی کوردوستان دموکرات پارتیسی و کوردوستان یورتسئورلر بیرلیگی ایسه بوتون بو پروسئسده موستقیل موضعده اولماغا اوستونلوک وئردی و مجلیسین ایجلاسینی بویکوت ائدهرک ترک ائتدی. عراق-داکی حکومت قورما پروسئسینه اؤلکه داخیلینده و خاریجینده موختلیف موضوع لار اؤز تأثیرینی گؤستریر. عراق-داکی موختلیف قروپلارین سیاسی، مذهب و ائتنیک فرقلنمهلر اورتایا قویدوغو معلومدور. همچنین امریکا و ایران آراسینداکی رقابت عراق-داکی سیاسته خیلی تأثیر ائدیر. ایرانین دستکلهدیگی سابیق عراق باش ناظیری نوری المالیکی و ایرانین دستکلهدیگی حشد شعبی قروپلاشماسینین قوردوغو فتح کوالیسیونو عراق سیاستینده اهمیتلی یئر توتور. همچنین حشدی شعبینین حربی قورولوشو، ایرانین دستکلهدیگی کوالیسیون سیاسی گوجدن علاوه حربی ساحهده ده گوج ده وئریر. لبنان-داکی حزب الله-ا اوخشار بیر قورولوش ایله ایران عراق-داکی تأثیر دایرهسینی ضمانت آلتینا آلماغا جهد گؤستریر.
دیگر طرفدن امریکادا ایرانین عراق-داکی گوجونو محدودلاشدیرماغا سعی گؤستریر. امریکانین داعش ایله موباریزه عذره خصوصی نمایندهسی برت مایک گورکون کورد پارتیسی کوردوستان دموکرات پارتیسی و کوردوستان یورد سئورلر بیرلیگیله کئچیردیگی گؤروشلر چرچیوهسینده ایکی کورد پارتینین ایرانین دستکلهدیگی کوالیسیون ایله بیرگه حرکت ائتمهسینین قارشیسینین آلیندیغی ادعا ائدیلیر. امریکا عراق-دا نه قدر ده صدر حرکاتینینین لیدری مقتی صدر باشچیلیغینداکی سائرون، عراق باش ناظیری حیدر العبادی باشچیلیغینداکی النصر عمار حکیم باشچیلیغینداکی حکمت و ایاد علاوی باشچیلیغینداکی وطنیه کوالیسیونو، دؤردلو اتفاقی دستکلهسه ده، خصوصیله مقتی صدرین امریکایا ایستیقامتلی منفی آچیقلامالاری موناسیبتلرین پروبلئمسیز اولمادیغینی گؤستریر.
عراق-داکی حکومت قورما جهدلرینی اهمیتلی حالا گتیرن دیگر فاکت ایسه تورکیهنین ترورلا موباریزهسیدیر. عراق-داکی پ.کا.کا قروپلاشماسی قارشیسیندا شیمالی عراق-دا "قطعیتلیلیک حرکاتی"نی داوام ائتدیرن تورکیه سلاحلی قوهلری پ.کا.کا-نین دوشرگهلرینی و مسیرلرینی نظارت آلتینا آلیر. همچنین سینجار بؤلگهسینده کی پ.کا.کا قروپلاشماسی قارشیسیندا خصوصی عملیاتلار ایله دقیق نتیجهلر الده ائدیر. ترور تشکیلاتینین دیرناقاراسی بؤلگه قوتانی میللی کشفیات ایدارهسی و تورکیه سلاحلی قوهلرینین بیرگه عملیاتی نتیجهسینده میللی سلاحسیز اوچوش آپاراتی ایله ضررسیزدیریلدی.
عراق-دا حکومت قورما جهدلری تورکیهنین ترورلا موباریزهسینه ده تأثیر ائتمه پتانسیلینه صاحبدیر. عراق حکومتی قورولاجاغی تقدیرده تورکیهنین عراق ایله دیپلوماتیک گؤروشلری چرچیوهسینده پ.کا.کا-یا قارشی عملیاتلارین احاته دایرهسی گئنیشلنه بیلر. خصوصیله عراق مرکزی حکومتین پ.کا.کا-نین مادی منبعلرینه و سینجارداکی تشکیلاتلانماسی قارشیسیندا آددیم آتماسی اوچون تورکیهنین تضییق ائدجگی نظرده توتولور.
تورکیهنین گوندمینه دایر تحلیل پروقرامینین نوبتی بؤلومونده سیاست، ایقتیصادیات و جمعیت آراشدیرمالاری فوندونون امکداشی جان آجونون " عراق-دا گوج موباریزهسی " باشلیق لی آنالیتیک یازیسینی تقدیم ائتدیک.


text:
اسد رژیمینین کیمیوی سلاحدان ایستیفاده ائتمهیه حاضیرلاشماسی حاقدا معلومات الده ائتمیشیک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آغ ائو سؤزچوسو شون ایسپایسئر دئییب.
«بو حاضرلیقلار آپرئلین ۴-ده حیاتا کئچیریلن کیمیوی هجومون تکرارینین اولا بیلجیینه ایشاره ائدیر. آبش سورییادا ایشید-ا قارشی مباریزه آپاریر. لاکین جناب اسد کیمیوی سلاحدان ایستیفاده ائدیب داها بیر کوتلوی قیرغینا سبب اولسا، چوخ آغیر شکیلده جزالاندیریلاجاق»، - ایسپایسئر بیلدیریب.
قید ائدک کی، اسد رژیمینین آپرلین ۴-ده ایدلیبین خان-شئیخون شهرینه کیمیوی بومبا آتماسی نتیجهسینده ۸۰ دینج ساکین اؤلوب، ۲۰۰ نفر یارالانیب. آمریکا بشار اسدین بو هجومونا جاواب اولاراق آپرئلین ۷-ده شعیرات بازاسینا راکئت هجومو حیاتا کئچیریب. پنتاگون بازانی ۵۹ راکت ضربهسی ایله دارماداغین ائتدیینی آچیقلاییب.


text:
خایفا اونیوئرسیتئتی (ایسرایل) عالیملری ۵ ایل عرضینده موختلیف پهریزلرین اینسان بئینینه اولان تأثیرینی آراشدیریردی.
ساغلام اولون. آذ-این معلوماتینا گؤره، آراشدیرمالار گؤستریب کی، پهریز ساخلایان اینسانلارین بیر چوخوندا معین مدتدن سونرا موختلیف نئورولوژی پوزولمالار، او جملهدن عصب و دپرسسییا اینکیشاف ائدیر.
عالیملر آشکار ائدیبلر کی، دادسیز قیدا اینسانین اموسیونال فونونا اولدوقجا منفی تأثیر ائدیر، اینسانی عصبی، صبیرسیز، گرگین ائدیر. بو ایسه عصبی پوزولمالار اوچون "ال وریشلی" شرایط یارادیر.
اگر اینساندا پهریزه "اوتورمازدان" اول پسیخولوژی و نئورولوژی پروبلئملر اولوبسا، پهریز زامانی بو پروبلملر داها دا آرتیر و درینلشیر. بوتون بونلار خصوصیله مونوپهریزلره (اوزون مدت عرضینده بیر و و یا بیر-ایکی محصوللا قیدالانماق - مثلاً، دویو، قاراباشاق پهریزی، قاتیق+قاراباشاق و س.) عاییددیر.
اوزونموددتلی مونوپهریزلر زامانی اینسان اورگانیزمینده متابولیک فعالیتلر پوزولور، توکنمه اینکیشاف ائدیر کی، بو دا بئیین و اورگه خصوصیله منفی تأثیر ائدیر، مدافعه سیستمینی ضعیفلهدیر.
عالیملر آریقلماق مقصدی ایله سادهجه راسیونون کالوری میقدارینی آزالتماغی، دادلی یئمکلردن (او جملهدن، شیرنیاتلاردان) تام ایمتینا ائتممیی توصیه ائدیرلر.


text:
گلچین اشعار و نوحه های منعم اردبیلی
نام نوحه : شهادت حضرت ابوالفضل (ع) اثر : منعم اردبیلی
آی چێخدێ سۇدان باتدێ، اطفاله خبر چاتدێ
سۇ گؤزلهمهسین قێزلار، عباس علهمی یاتدێ
باتمێش قانا سرلئشگـهر، طبّال وۇرۇر لئشگــهر
سعـد اوْغلـۇ گۆلـهر آممـا، آغـلار قـره معجهرلهر
بیر یاندا دۆشۆب سققا، بیر یاندا قوْپۇب محشهر
آیا گؤرهسن کیمدیـر، هر دم اۇجـادان سسلـهر
بس هـارداسـان عبّـاسیــم؟ ائی قانــه باتـان پئیکـهر
سس وئــر سسیمـه آخـهر، انصاریـم اوْلـۇب قارداش
دوْغـرانـدێ جـوان اوْغلـۇم، قـددیم بـۆکـۆلۆب قارداش
گل اۆستیمه هر یئردهن، دۆشمهن تؤکۆلۆب قارداش
قوْلسۇز یێخێلێب سققا، قانیله دوْلـۇب گؤزلـهر
ایستـهر وئره عبّاسه، سۇ خاتم-ی-پئیغهمبـهر
سققا سۇوا باخدێقجا، آغلار بئله عرض ائیلـهر
گهـوارهده یـا جــدّا، عطشانـدی علـی اصغــر
چێخدێ توْز آراسێندان شه گؤزلهره گؤرسهندی
غئیـرهتلـی وزیـر اوْنـدا، بیـر تیتـرهدی ترپـهنــدی
عفو ائیله یارام چوْخدۇر، ائی فاطیمه دیلبهندی
شه گؤردێ خوداوندا حئیرهتلی تماشادێر
دؤرد نورون آراسێندا، بیر قامهت-ی-رعنادیر
حیدر دئییر اوْغلۇم وای، بیر ماتهم-ی-عوظمادیر
آغلار باشێ اۆستۆنده، صدّیقهی-ی-کبرادیر
دۆشدۆ آلێب آغۇشه، بیر حسرهتیلهن باخدێ
عبّاس گؤزۆن یۇمدۇ، باش دال طرهفه آخدێ
شاه آغلادێ یا الله، شام اهلی دۇرۇب باخدێ
هئی سسلهدی جان قارداش، هئی گلدی نوا اۆسته
سس وئرمهدی یۆز وئردی، غم آل-ی-عبا اۆسته
قوْیدۇ یارالێ باشێن، توْپراغه مینا اۆسته
دؤرد مین اوْخ آتان بیردهن، اوْخ آتدێ هوا اۆسته
سئل تک تؤکۆلۆب لئشگهر، شاه-ی-شهدا اۆسته
باشلاندێ گینه دعوا، دونیای-ی-فنا اۆسته
گۆن باتدێ قاراتوْزدان، مئیدان-ی-بلا اۆسته
گۆن باتجاغێن آی چێخدێ، فیالفور هوا اۆسته
آی یوْخ یارالێ بیر باش، گؤرسهندی جیدا اۆسته
کس عؤمریمی یا الله، یاندێ اۆرهگیم یاندێ
نئیزه گؤگه قوْزاندێ، مئیدان ایشێقلاندێ
قارداش باشێن گؤردۆ، بیر پارچا قێزێل قاندێ
شمشیر وۇرۇب سولطان، محو اوْلدۇ قوْشۇن قاشدێ
گلدی آتێن اۆستۆنده، تللی ائلهکی آشدێ
سس قوْپدۇ عطشلردهن، دریای-ی-بلا داشدێ
جام الده قاباغێنه، عطشان بالالار قاشدێ
بیر سؤز دئدی اطفالی، آغلاتدێ موصیبهتدهن
من گلدیم عموز قالدێ، مئیداندا خیجالهتدهن
سۇ اوْلمادێ گؤندهرسین، قان آغلادێ غئیرهتدهن
یالواردێ سۇسۇز قێزلار، بیز دیده تریک بابا
یاپراق کیمی وحشهتدهن، باخ گؤر اسهریک بابا
سۇ آدێنێ اؤلسهکده، بیرده دئمهریک بابا
سسلهن عمومیز گلسین، سۇ ایستهمیریک بابا
---------------------------------
نام نوحه : احوالات فرزندان مسلم اثر : منعم اردبیلی
مسلم یارالێ تئشنه، ترک ائیلهدی دۆنیانێ
قوْیـدۇ الـی قوْینۇندا، بیر جۆت قۇزۇ قۇربانێ
چون سئیف-ی-بنی هاشیم، چالدێ ال-آیاق قاندا
قــالــدێ ایـکــی شـهــزاده، آواره بییـابــانــدا
گـه قالـدێـلا چـؤللـهرده، گـه گۆشـهی-ی-زیندانـدا
تـا چێخـدێـلا زینـدانـدان، بیــر مـوقـع-ی-بحـرانـدا
آیا هارا گئتسینله؟ غۆربت یئری گۆن باتدێ
آللاه ایکی شهزاده، بس هاردا گئدیب یاتدێ
ظۆلمهت بۆرۆیۆب شهری، گئتسینله مکان یوْخدۇ
یا اوْردا اوْتۇرسۇنلا، دۆشمهنده امان یوْخدۇ
یا چؤللــهره قاچسێنلا، قاشماقلێقا1 جان یوْخدۇ
یاپراق کیمی تیتریللهر، روخساریده قان یوْخدۇ
قالساق دئدیلهر بۇردا، دۆشمهن گؤرهجئک قارداش
صبّاح زیاد اوْغلۇ، وای اؤلدۆرهجئک قارداش
یۆز قوْیدۇلا صحرایه، قان یاش الئییر گؤزلهر
قوْرخۇللا قارانلێقدا قاشدۇقجا3 بدهن تیترهر
هر دم اوْ کیچیک قارداش، آغلار اۇجادان سسلهر
گل غئیرهتیوه قۇربان، عبّاس-وْ-علیاکبر
باغرێم قارالێب بابا، رنگیم سارالێب بابا
گل دربئدهر اطفالون، چؤللـهرده قالێب بابا
دۇردۇ یارالێ قۇش تک، دۆشدۆ یوْلا یوْلاندێ
آغلاردێلا گئتدیکجه، صوبح اوْلدۇ ایشێقلاندێ
بیر عورهت اوْ اثناده، گؤردۆ اۆرهگی یاندێ
گتدی ائوه گؤز یاشلێ، باشلارێنا توْلاندێ
سۇ وئردی غذا وئردی، تا گۆن دوْلانێب باتدێ
بیر یئرده قۇجاقلاشدێ، یوْرقۇن بالالار یاتدێ
یاتدێ اوْ بؤیۆک قارداش، روح اۆچدۆ قانادلاندێ
رؤیاده گؤرۆب ناگه فانوس-ی-خودا یاندێ
پئیغهمبهر-ی-خاتهمدیر، شاههنشههی مرداندی
آمما اۇجا قامهتلی بیر شخص نومایاندێ
دیققهتله نظهر سالدێ، یاندێ اۆرهگ اوْدلاندێ
گؤردۆ آتاسێ مسلم، اؤز قانینه غلطاندێ
فوْرهن یۇخۇدان دۇردۇ، آز قالدێ چێخا جانێ
اوْل خێرداجا قۇربانه، کشف ائیلهدی رؤیانێ
الان بابامێ گؤردۆم، جیسمیندهن آخێر قانێ
بیز ترک ائدهریک بیلدیم، صبّاح بۇ دۆنیانێ
حاریث یۇخۇدان دۇردۇ، نیصف-ی-شب-ی-ظۆلمانێ
گؤردۆ اوْ قارانلێقدا، آغلار ایکی قۇربانێ
قانۇن-ی-محمّد ده واجیبدی مسلمانه
کافیرده اگهر اوْلسا رحم ائیلییه مئهمانه
بیر ظۆلم ائلهدی بیدین، اوْل خێرداجا قۇربانه
بیردهن دئدی وای بابا، لبلهر بوْیانێب قانه
اسدی یارالێ لبلهر، تر آخدێ جبینیندهن
یالواردێ امان ظالیم، اؤلدۆرمه یئتیمهم من
اوْل قانلێ دوْداقلاردان، یاندێم سسی قوْزاندێ
صوبح اوْلدۇ ایشێقلاندێ، حاریث قوْلۇ چێمراندێ
بیر جۆت بالاجا قارداش، وای قوْلا باغلاندێ
گلدی اوْ خانێم عورهت، باشلارێنا توْلاندێ
ایبراهیم اۆزۆن دۇتدۇ، اوْل عورهته یالواردێ
گل آخێر-ی-عؤمرۆمده، بیر کلمه سؤزۆم واردێ
الان باتارێق قانه، بۇ آخهر-ی-ساعهتدیر
وئردیک سنه چوْخ زحمهت، بۇ آخهر-ی-زحمهتدیر
بیر کلمه سؤزۆم واردێر، چوْخ غملی وصیّتدیر
بیر خێردا باجێم واردێر، گؤزلهر بیزی مدّتدیر
گؤندهر اوْ قارا بخته، القانه باتان جامه
بیر جۆت بالاجا کؤینهک، بیر جۆت یاشێل عمّامه
------------------------------
نام نوحه : جوشی محرم اثر : منعم اردبیلی
اخیامیــدهن آیــرێلـدێ، زهـرانـون اوْ دیلبــهنـدی
بیر خێرداجا قێز قاشدێ دالدان بابا سسلهندی
ائـی قلبیمـون آرامـێ، گـؤر دیـده تــرهم بـابا
بیکهس بالوْوام گؤزدهن قان یاش الـهرهم بابا
گئتمـه سـۇ آدێـن واللاه، بیرده دیمهرهم بابا
هئی سسلهدی جان بابا، قوْللارێن آچێب قاشدێ
گلـدی اوْ کفـهن گئیمیـش سولطانـه یاخۇنلاشدێ
راکیـب بـوْیانـۇب قـانـه، مرکــهبـده آچـۇب شههپـهر
سۆرعهتله گیـدور باشـدا، وار شـوْق-ی-علـی اکبـر
بیر سس ایشیدوب سالدێ، کشتی-ی-خودا لنگهر
دؤنـدی دالا بیـر بـاخـدێ، یاشیـلـه دوْلـۇب گـؤزلـهر
گل آغلامـا جـان بـالا، منـدهن سـوْرا آغـلارسـان
باشسێز بدهنیم گؤرسوْن15 مئیداندا قۇجاقلارسان
گلـدۇن نییـه بس گلـدون اوْلمـا بـالا عطشـانسان
سۇ یوْخ بابا دردیم وار، چێخمێش عطـهشیم یاددان
آیاندێ؟ بس دردوندئ باغرێمـێ ائتـدون قان
عــرض ائیلــهمـهرهم بابـا تــا دۆشمییـهسـن آتــدان
شاهێـن اتـهگیـن دۇتـدێعـرض ائتدی یانایانـه
گؤر یاشلێ قوْیۇب گئتمه، رحم ائت من-ی-نالانه
دۆشـدی آلـۇب آغـۇشـه اؤپـدی قــۇری لبـلـهردهن
بــۇ اؤپــدی اوْ القـانــی، پـــاک ائیـلــــهدی پـئیـکــهردهن
بیر سؤز دئدی یاش تؤکدی کیپریک سانێ گؤزلـهردهن
یـاندێــم باباجـان یــانـدێـــم، ائـــی وای بـــۇ بــلالـــهردهن
گئتسوْن منـی دۆشمهنلهر یالقۇز گؤرهجئک بابا
وای قـمچـــیلر آلتێنــدا شئمــر اؤلـدۆرهجئـک بابا
دردین دیـوب آغـلاردێ اوْل قـانـلـۇ کفـهن پـوشـه
شاهۇن غمی دریا تک موج ائتدی گلـوب جوشـه
توْپراق ایده اگلهشـدی مـؤحکـهم باسـۇب آغـوشـه
ناگه یۇمولۇب گؤزلهر، دینجـهلدی گیـدوب هوشـه
بیردهن دۇرۇب عرض ائتدی، دردون آلارام بابا
مانیع دگـولهموالـلاه، گئـت آغـلامـارام بابا
الـدهن منـی قـوْیمـۇردۇن ائـی دردی اوْلان دریـا
ایندی دئیـوسن دۇر گئت نه اوْلـدێ سبب بابا
عرض ائیلـهدی اینجیتدیـم عفـو ائیلـه منـی بابا
الان یــۇخــۇدا گـــؤردۆم گلمیشـدی آنـام زهــرا
امر ائیلهدی اینجیتمه مئهمانیمی قوْی گلسون
آغلاتمـا یـوْل اۆستـۆنده جانانێمـێ قوْی گلسـون
-------------------------------
چوخ گوزلیدی . آتاسینا آناسینا رحمت


text:
آمریکا مالییه ناظرلیگی روسییایا انرژی ساحهسینده سانکسییالارین نئجه تطبیق اولوناجاغینی آچیقلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ناظرلیک بو بارهده بیاناتینی اؤز رسمی سایتیندا یئرلشدیریب. یئنی سانکسییالارا اساساً، بوتون آمریکالیلارا روسییایا درین سولاردا، آرکتیکا شلف زوناسیندا بیرباشا و یا دولاییسی یوللا خیدمت و تکنولوگییالار ایخراج ائتمک قاداغان ائدیلیب. واشینگتن خصوصیله آمریکالیلارین بو ایستیقامتده روسییایا فایدا وئرهجک بوتون لاییحهلردن اوزاق دورماغینی طلب ائدیب.
مالییه ناظرلیگی سانکسییالارا روسییانین پوتنسیال نفت حاصیل ائتدیی لاییحهلر، ائلجه ده دنیز سولاریندا موسکوانین گئرچکلشدیردیی بوتون نفت لاییحهلرینین معروض قالاجاغینی بیلدیریب.
آمریکالیلارا همچینین روسییادا سانکسییالار آلتینا دوشن شخصلرله ده علاقه قورماق قاداغان اولونوب.


text:
روسیه تشقی ایشلر وزیری سرگی لاوروف تورکیه گه تشریف بیوره دی
روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی معلومات بیردی
روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی ماریه زخارووه، هفته لیک مطبوعاتی کنفرانسیده، تشقی ایشلر وزیری سرگی لاوروف نینگ 13-14 اگست تاریخلریده تورکیه گه سفر اویوشتیره جگینی معلوم قیلیب، پایتخت انقره ده بویوک ایلچیلر و دایمی نماینده لرنینگ اشتراکی بیلن بیر جلسه گه قتنشه جگینی بیلدیردی.
زخارووه لاوروف نینگ کسبداشی مولود چاووش اوغلی بیلن هم اوچره شه جگینی معلوم قیلدی.
اونینگ ایتیشیچه ایککی وزیر سوریه ده موقتی جریان قاله ویرسه خلق ارا کون ترتیبیده گی موضوعلرنی قولگه آله دیلر.
عیندمده تورکیه – روسیه اقتصادی و تجاری مناسبت نینگ توسعه بیریلیشی توغریسیده گی موضوعلرنی قولگه آله دیلر، اینیقسه تورک آقیمی طبیعی گاز پایپ نلی و تورکیه نینگ ایلک نوکلر سنترالی بولمیش آق قویو ساختمانی اوستیده توخته له دیلر.


text:
سورییا مخالیفتی اؤلکهنین ۴ تهلوکهسیزلیک زوناسینا بؤلونمهسینه قارشی چیخماسینین سببینی آچیقلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ژورنالیستلره آچیقلاما وئرن سورییا مخالیفتی نماینده هیتینین عضوو اوسما ابو زئید آستانا سامیتیندهکی اعتراضلاری بارده دانیشیب.
«بو قرار سورییانین اراضی بوتؤلویونو تهدید آلتیندا قویور. بیز سورییانین پارچالانماسینین علیهداریییق. ایران ضمانتچی اؤلکه اولدوغو مدت عرضینده مخالیفت بو راضیلاشمادا ایشتیراک ائتمهیهجک. اوستهلیک، اسدین طرفیندن دؤیوشن روسییا وئردیی وعدلری یئرینه یئتیرمک گوجونده دئییل»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، دونن روسییا، تورکییه و ایران سورییانین ۴ تهلوکهسیزلیک زوناسینا بؤلونمهسی بارهده راضیلیق الده ائدیب. مموراندوم ایمضالانارکن سورییالی مخالیفلر جدی اعتراضلارینی بیلدیریبلر و ایجلاسی ترک ائدیبلر.


text:
دنیا کیمیا نوبل مکافاتینی بو ییل اوچ کیشی قازاندی
امریکا و انگلستانلیک بیلیمدانلر قازاندی
دنیا کیمیا نوبل مکافاتینی بو ییل امریکا قوشمه ایالتلریدن داکتر Frances Arnold و George Smith بیلن انگلستاندن Gregory Winter قازاندی.
نوبل مکافاتی، سویدن بیلیملر اکادیمیسی تامانیدن هر ییلی استکهلم ده الفرید نوبل نینگ اولگن کونی بولمیش 10 – دسامبرده بیریلماقده دیر.
2018 نوبل فزیک مکافاتی، لایزر فزیک ساحه سیده کتته موفقیتلر اورته گه قویگن آرتور اشکین، جرارد مورو و دوننه ستریکلاند قولگه کیریتگن ایدی.
نوبل طب مکافاتینی ایسه سرطان تداویسی تیکشیروولری آلیب بارووچیسی James P. Aliison و Tasuku Honjo قولگه کیریتگن ایدی.


text:
ایکینجی درجهده موعادیلهلر
ایکینجی درجهده موعادیلهلر[دَییشدیر]
ایکینجی درجهده موعادیلهلر، درجهسی 2 اولان نچهجملهلیکلرین یارادان موعادیلهلردیر. بو موعادیلهلرین عمومی فورمو آشاغیداکی کیمیدیر:
x دییشکندیر (متغییر) و a ، b قاتسایلار (ضریبلر)، c ایسه ثابیت ساییدیر.
حل[دَییشدیر]
چارپانلاری آییرما حلی
استاندارد وضعیته گتیرمک اۆچون، اولجه موعادیلهنین ایکی طرفی 3 اَ بؤلۆنملیدیر.
- موعادیلهنین چارپیملاری 12، توپلاملاری 8- اولان ساییلار موجوددور. آشاغیداکی کیمی ینیدن یازیلیر:
بوردان x=6 و x=2 حاصیل اولور.
عمومی حل
آشاغیداکی کیمی:
میثال اۆچون


text:
یام نیوز فارس خبرلیگ یندن آلدیغی خبره گؤره دی آی نین 14 ده تبریزین
شهر شوراسی نین جلسه سینده دانیشان شیاری شرقی آذربایجان بودجه سی نین آز آلماسینا
اعتراض ائدرک دئدی اییر نفت ین اوجوزلاشمگی استانی بودجه لرین آزالماسی دیر نییه
بو ایش فقط شرقی آذربایجاندا اتفاق دوشور.
94 نجی ایل ین بودجه سینده استانین میللی پروژه لرینه اوجمله دن تبریز میانه دمیر یولو-تبریز بازرگان جاده سی و مرند جلفا یولونا بودجه آیریلمیب دیر.
رسمی شکیلده بو استانین بودجه سی نین نه قدر آزآلماسی استان مسول لاری وریندن اعلام اولماییب دیر. امما مرند و جلفا جاماعاتی نین مجلیس ده کی وکیل کئچن گون دئییب کی کرمان ین بیر شهری نین بودجه سی کل شرقی آذربایجانین بودجه سیندن چوخ دور.


text:
اللی ایلدن چوخ، بیر زاماندا یورولمادان و نفس درمهدن آذربایجان مبارز و خلقی شعرینین بایراغینی چیگنینده داشایان و ان آغیر و دؤزولمز شرایطده بئله سوسوب سارسیلمایان شاعیر، بیرگؤز یوموب آچیم ساعاتدا ابدیته قووشدو.
ائشیتمک قدهرتینی گوندن گونه الدن وئرمک، ایپک روحلو و اینجه احساسلی شاعیری سارسیتدیغی کیمی، بوتون اونا حؤرمت و علاقه بسلهینلری ده سارسیدیر و پریشان ائدیردی…..
شاعیر بو خستهلیکدن تاپدیغی پریشانلیقدان ساری یا هر بیر دلیله اولور اولسون، بو سون گؤروشده گؤزلهنیلمزدرجه ده دالغین و کوسگون گؤرونوردو. اونون هر زمان دانیشاندا یا شعر اوخویاندا باخیشلاریندا جانلانان اینجه گولوش پوزولموشدو. هر بیر گؤروشده چوخ اشتیاق ایله تازا یازدیغی شعرلردن اوخودوغو و گئچمیش خاطیرهلردن سؤز آچدیغی و حتی آرابیر آتماجا دئدیگی حالدا، بو دفعه نه قدهر ایستهنیلدیسه ده شاعیر هئچ نه اوخوماق ایستهمهدی و «منیم داها اوخویاجاق شعریم قالمادی»دئیه سوسدو. چوخلو تاکید و تمنادان سونرا او بیر قطعه شعر اوخوسادا، اونو هئچوقت، هر دفعه اولدوغو کیمی، اورهگینین درینلریندن یوخ، بلکه ده زوراکی حالدا دوداقلاری آراسیندان سؤیلهدی…
گؤروشه گلنلر هر بیریسی اؤز دیلی و باشاریشی ایله شاعیره جانساغلیغی، گؤیول خوشلوغو و یاخشی گونلر آرزولادیقلاری و ییغجام سؤزلرایله اونون یارادیجیلیغی و بو یارادیجیلیقدا اولان سؤز باجاریغی و بؤیوک بشری دویغولاری بارهده دانیشدیلارسادا، شاعیرین روحونا کؤلگه سالان بو کوسگونلوکدن داریلا داریلا اوندان آیریلدیلار…
او گون سحر تازاجا ایش یئرینه چاتمیشدیم. هله گوندهلیک ایشه باشلامامیشدیم، تلفون سسلندی. هیچقیریقلارلا قاریشیق بیر قادین سسی دانیشدی:
– آقای فرزانه اؤزوزسونوز ؟
– بویورون ، اؤزومم.
– آقای فرزانه، من ساهرین قیزییام…..بو گئجه بابامین حالی بیردن بیره پوزولوب (ساهرین اولادلاری شاعیری «بابا» دئیه چاغیریردیلار)، بابام دانیشماز اولوب….
– بیر آز آیدین دانیشین گؤروم نه اوز وئریب، یوخسا،!
– بابا بیزی همیشهلیک ترک ائدیب…بیز هر یئره زنگ ووردوق آقای دوکتور هیئتی تاپا بیلمهدیک. اگر مومکونسه اونادا خبر وئرین.
– سن هاردان دانیشیرسان؟
– من بابام گیلدن دانیشیرام.
– ایندی اورا دا کیملر وار؟
– اؤزوموزدن ساوای کیمسه یوخدور… بیز گؤزلهییریک آمبولانس گلسین….هیچقیریقلا باشلایان سس گؤز یاشلاری ایچینده بوغولدو… آسلاغی یئرینه قویوب، بیر لحظه ایکی الیمله گؤزلریمی قاپادیم. شاعیرین سون گؤروشده کی کوسگون و یئزیک حالتی گؤزومون اؤنونده جانلاندی. واقفین معروف مصراعی ارادهسیز دوداقلاریما سانجیلیب قالدی:
«اصلی بودور من بو بنادان کوسموشم!…»
چوخ چکمهدن دوستلاردان بیر نئچهسی ایله بیرلیکده شاعیرین ائوینه یوللاندیق. بیز اورایا چاتینجا آمبولانس گلیب، عؤمور بویو کؤچری حالدا یاشایان شاعیری سون ائوینه ساری کؤچورموشدو. همیشه اورهک آچان بیر سکوت ایچینده اولان ائو، ایندی جانیخیجی بیرسسسیزلیک ایچینده ایدی؛ شاعیرین یئری گؤرونوردو…
او گون ناهاردان سونرا ساعت اوچ ردهلرینده شاعیر بهشت زهرادا باسدیریلدی. عؤمور بویو صفا و سادهلیک ایله یاشایان شاعیرین باسدیریلماسی دا اولدوقجا ساده و تشریفاتسیز ایدی. حادیثهنین بیردن و گؤزلهنیلمهدن باش وئردیگیندن شاعیری سون منزیله چاتدیرماقدا اشتراک ائتمک آرزوسوندا اولانلارین چوخو خبرسیز قالمیشدیلار. شاعیرین توپراغینا اونون چوخ سئودیگی قیریزانتیم (داودی) گوللریندن بیر چلنگ قویماق بئله اونودولموشدو.
بینهایت بو گؤیون آلتیندا
بیزه بیر قبهی فیروزه ده یوخ !
یانار افلاکده مینلرجه چیراق
بیزه بیر شمع، بیر آویزده یوخ!
یئددی گؤیلرده، بیراولدوز یوخوموش!
بؤلدولر قوشلاری عالمده مگر،
بیزه ده چاتدی او آغلار بایقوش؟!
هامی آزاده ائلین شاعیری وار
من اسیر ائللرین آه ! شاعیرییم. (سحرایشیقلانیر ص۱۱۵)
بیر فانوس تک، یادا قطب اولدوزی تک رهبراولام.
ایستهرم یای گونی چؤللرده آخار بیر سو اولوب،
دوم- دوری گؤز یاشی تک یولدا چوخور ایچره دولام.
ایسته مم نقش ونگاریم قالا، شعریم اوخونا
ایسته رم بیر سیزی حسرت تک اوره کلرده قالام.
اونودورسا منی ائل، چکمهسه تاریخ آدیمی
ایستهرم آی تکی یورد اوسته گئجه شوق سالام.(سحر ایشیقلانیر تهران۱۳/ ۱/۱۳۵۰)
شعرلری دینلهییر و شاعیر حقینده اولان یازی پوزولاری اویان بویان ائدیردیم. بونلارین آراسیندا هله بوگونه قدهر چاپا وئریلمهمیش بیر یازی گؤردوم. اونون قیسا مضمونونو بورادا گتیرمگی چوخ یئرلی ساندیم. عؤمورونون ثمرهلی ایللرینی ملی حقسیزلیک و امپریالیزم نؤکرلرینین میدان گزدیردیگی دومانلی – دهشتلی ایللرده یاشامیش و ساچلارینی – شن گونلر و آزاد ائللر – اوغروندا آغارتمیش ساهر معلمین ادبی حیاتیندا گؤزه چارپان جهتلردن بیری و اولا بیلسین هامیدان اهمیتلیسی اونون بو داشلی چانقیللی یولدا یورولوب یاری یولدا قالماماسیندادیر. قوجامان شاعیرین حیاتیندا اللی ایله یاخین بیر دؤرهیه کؤلگه سالان بو تلاطملی و قورخونج ایللرده، نفسلرین بوغولدوغو، آرزولارین سؤندوگو، دیللرین باغلاندیغی و کیتابلارین یاندیریلدیغی بیر دؤرهده،ساهرین سسی هئچ زمان سوسمامیش و اونون خلقین آغیر و دؤزولمز حیاتینی اؤزونده عکس ائتدیرن کین و حسرتله دولو نغمهلری گاه تبریزدن، گاه زنجاندان، گاه اردبیلدن، گاه قزویندن و گاه تهراندان ائشیدیلمیشدی.
استبدادین دیش قیجیرتدیغی ایللرده هر کسین اؤز کولگهسیندن دیسکیندیگی و اؤزلوگونو حاشا ائتدیگی گونلرده، ساهر گونون سیاسی اجتماعی مسئلهلرینه، خلق حیاتیندا حاکم اولان اؤز باشینالیغا، حقسیزلیگه، ظلمه و سفالته اختصاص وئردیگی شعرلری جیبینده گزدیرمیش و اونلاری یاخین دوستلارینا و سیرداشلارینا اوخوموشدور.
بئلهلیکلهده آرزولارین سؤندوگو و آغیزلارین قاپاندیغی آغیر شرایطده بئله، ساهر آرزو و اومید جارچیسی اولموشدور.
ساهرین آذربایجان معاصر شعرینده اؤزونه خاص اوسلوبو، داورانیشی اولموشدور. شاعیر ایللر تورکیه ده اولدوغو و تورکیهنین کلاسیک و معاصر شعرینی یاخیندان منیمسهدیگی اوچون، اونون شعرلری اوسلوب، قالب، بیر سیرا تعبیرلر،تشبیهلر و سؤز اینجهلیکلری باخیمیندان تورک شعرینین رایحهسینی داشیماقدادیر. لاکین، شاعیرین شعرینده اولان بو حال هوا یاخینلیغی بیر سلیقه حدودوندا قالمیش و اونون شعرینی محتوا و مضمون باخیمیندان یاشادیغی شعرلر ربابی رایحه داشیدیغی حالدا، زمان گئچدیکجه و ایللر اؤتدوکجه و خصوصیله ۲۵-۱۳۲۴ایللرینده آذربایجاندا باش وئرن سیاسی – اجتماعی حادیثهلردن سونرا، آرتیقدان آرتیغا خلقی خصلت قازانمیش، ائلین آرزولاریله گول آچمیش، حسرتلریله اینلهمیش، کدرلریله آغلامیش، سئوینجیله گولموش و عصیانیایله آلوو ساچمیشدیر.
ساهرین اوشاقلیق و جوانلیق چاغلاری ملیونلاردان بیری کیمی زحمت، تلاش، یوخسوللوق، حقارت، برابرسیزلیک شرایطینده گئچیمیشدیر. بونا گؤره ده او اجتماعی – خلقی مضموندا یازدیغی بوتون شعرلرینده زحمتکش اینسانلارا، الی قابارلی و آیاغیچاریقلیلارا حؤرمت بسلهمیش و اونلارین حقینی و منلیگینی تاپدالایان خانلارا، قولدورلارا و مفتخورلارا نیفرت یاغدیرمیشدیر.
ساهر عؤمور بویو اؤز خلقینی،آنا یوردونو، دوغما دیلینی آلوولو عشقله سئومیشدیر. بو مقدس و اینسانی عشقین اوجوندان باشی بلالر چکن شاعیر، هئچ زمان اؤزونو خلقیندن و وطنیندن قیراخدا حیس ائتمه میشدیر او هر بیر یازیغین آیاغینا باتان تیکانین آجیسینی اؤز اورهگینده حیس ائتمیش، هر بیر پناهسیزین کؤکسونه دهین یوموروغون آغیرلیغینی اؤز جانیندا دویموشدو.
ساهر، آزادهلیک و حریت شاعیری اولدوغو حالدا، گؤزهللیکلر شاعیریدیر. اونون شعر و نثر قلمی بیر فسونکار نقاش فیرچاسی قدهر طبیعتین و حیاتین اینجهلیکلرینی و یاراشیقلارینی دوغرولتماقدا ساحردیر.
یازینی کؤچوردوگوم حالدا شاعیرین اؤز سسیله نوارا سالینمیش شعرلری یئنه دینلهییرم. بو آرا خیالیم اوزاقلارا قانادلانیر. ساهر ایله ایلگیلی خاطیرهلرین فیلمی۲۰-۱۳۱۹ ایللردن باشلاییب؛ بیرجه – بیرجه گؤز اؤنومدن گئچیر و بیریئر ده دوراخلاییب قالیر:
اوز به اوز اوتورموشوق. او تازا یازدیغی شعرلری اوخویور و من دقتله دینلهییرم. شعرلری اوخویوب قورتاراندان سونرا آرایا سکوت کؤچور. من سکوتو سیندیریب دئییرم : ایندی بیر دانادا من شعر اوخویاجاغام. شاعیر تعجبله اوزومه باخیر سوروشور:
-اولمایا اؤزون یازمیسان، آخی یادیمدادی اوللر سن ده شعر یازاردین.
– یوخ اؤزوم یازمامیشام، اونو رادیو وئریلیشیندن آلمیشام. شعر فیکرت صادقیندیر. بؤیوک صابرین یوزایللیگی شرفینه دئییب من شعری دینلهییرکن گاه صابری گاه دا سنی آنمیشام. حئیف شعرینه هامیسینی کؤچوره بیلمهمیشم.
اوخویورام :
عؤمورون بیر گونو
شاعیر گینه کدرلی…
شاعیر یئنه پریشان….
چهرهسیندن سئوینجیندن
نه علامت، نه نشان.
نفسیمی درمک اوچون آرا وئردیم. باخیشیم بیر لحظه شاعیره ساتاشدی. او، یامان دولوخسونموش و گؤزلری دومانلانمیشدی. او، اؤزونو توتوملو گؤسترمگه چالیشسادا ایکی داملا یاش سولغون صوراتیندان آشاغا آخدی و آغ بوغلارینی ایسلاتدی. شعرین قالانینی اوخوماق سونرا کی گؤروشه قالدی…


text:
علاقه (فانتاستیک پووئست) 4
علاقه (فانتاستیک پووئست) 4
یازار: آنار رسول اوغلو
***
او درحال:
—البتّه، — دئدی و فیکراً اعلانداکی معلوماتلاری بوردا گؤردوکلری ایله موقاییسه ائتدی. هر شئی اعلاندا تصویر اولوندوغوندان دا اوستون ایدی — اوتاغا سؤز اولا بیلمز، راحتلیقلاری دا — اعلا. لیفت، تیلیفون... تیلیفون دئمیشکن هانی تیلیفون؟
اؤیرنجی:
—بس تیلیفون؟ — دئیه خبر آلدی.
قاری ایستولون(میز) آلتیندان ایستوُلو(صندل) چکدی، ایستولون اوستونده تیلیفون جیهازی واردی، آما مفتیلی کسیلمیشدی.
قاری:
-او، تیلیفونو تحویل وئرمیشدی، — دئدی. — آخی ایندی اونون تیلیفون نهیینه لازیمدیر؟ آما جیهاز بیزیمدیر، اگر سیزه تیلیفون واجیبدیرسه، دالینجا دوشون، نؤمرنی سیزه قایتارسینلار.
اؤیرنجی: «تیلیفون نهییمه گرکدیر، — دئیه دوشوندو. —اونسوز، دا بو شهرده بیر تانیشیم-دوستوم یوخدور.
—یوخ، دئدی. — تیلیفونسوز دا کئچینرم. اعلاندا گؤستریلمیشدی، من ده اونون اوچون سوروشدوم. هه، بس ائیوان؟
قاری قورو بیر طرزده:
—ائیوان یوخدور، — دئدی و ساغ دیوارا طرف چئوریلدی. اؤیرنجی اونون باخیشینی ایزلهدی و یالنیز ایندی ساغ دیوارداکی قاپییا دیقّت ائلهدی. قاپی ایکی کوبود تاختا پارچاسییلا میسمارلانمیشدی. اؤیرنجی قاپییا طرف بیر آددیم آتدی، داها دوغروسو، یاریم آددیم آتماق ایستهدی، آما قاری چئویک بیر حرکتله اونون قاباغینی کسدی. قتیتله:
—یوخ، — دئدی، — اگر سیز بو منزیلی کیرایه گؤتورورسونوزسه ایکیجه شرطیم وار. حؤکماً بو شرطلره عمل ائتمهلیسینیز. بیرینجیسی هئچ واخت بو قاپییا یاخینلاشمایین. اونا دَیمهیین، آچماغا جهد ائتمهیین. ایکینجیسی ده حامامدا ایشیغی گئجهلر یانیلی قویون. او ایشیق دنیزدن گؤرونور.
اؤیرنجی هئچ بیر شئی باشا دوشمهسه ده باشینی راضیلیق علامتی اولاراق یئللهدی:
—بس پول؟ — دئیه سوروشدو. — هاچان وئرسم یاخشیدیر؟
قاری:
—ائله ایندی، — دئدی. — دئمهلی، منزیلی کیرایه گؤتورورسونوز؟
اؤیرنجی:
—بلی، — دئدی و دهلیزه کئچدی، اورادا بالاجا چامادانینی قویموشدو، آچدی، پول گؤتوردو، اوتاغا قاییتدی. بوتون بو ایشلر، ایکی دقیقه چکدی.
قاری پوللاری آلدی، تلسیک سایدی:
—بیر آیدان سونرا گلن مودّتین پولونو گتیررسینیز، — دئدی. — ساغ اولون. —او، منزیلین آچارلارینی اؤیرنجییه اوزاتدی. —مطبخده قاب-قاجاق وار، ایستیفاده ائده بیلرسینیز. همچینین یورغان-دؤشکدن، آغدان، بالیش اوزوندن. اونلار دا تاختین ایچیندهدیرلر.
اؤیرنجی قارینی لیفتهجن اؤتوردو و منزیله قاییتدی. ایچری گیررکن اونا ائله گلدی کی، اوتاقدا نه ایسه دَییشیلمیشدیر، آما نه؟ اؤیرنجی دیقّتله اوتاغا گؤز گزدیردی: اونا ائله گلدی کی، فوتولار آزالیب. بعضیلرینین یئرینده میسمارلار گؤرونور. قاری بونلاری هاچان چیخارتدی؟ — دئیه اؤیرنجی دوشوندو. — من دهلیزه چیخاندا؟ ماشاللاه، یامان الدن قیوراقدی قاری.
اؤیرنجینی تعجوبلندیرن او ایدی کی، فوتولار هم آزالمیشدی، همده ائله بیل دَییشمیشدی. او اؤز-اؤزونه: «ایشه باخ، آ! — دئدی. — گؤر نه تئز فوتولاری دَییشیب. اؤزو ده نییه؟ من اونسوز دا اونلاردان هئچ بیرینی تانیمیرام. عمومیتله، دئیهسن بو آرواد باشدان بیر آز ماییفدی. گؤرمورسن نه جور شرطلر قویدو: «حامامدا ایشیغی سؤندورمه، دنیزدن گؤرونور». دنیزین بورا نه دخلی وار، سن الله؟» اؤیرنجی گولدو. شن و قایغیسیز بیر گولوشله گولدو. یالنیز بو گون عرضینده دئییل، بلکه ده بوتون بو گرگین و بورکولو سون آی عرضینده ایلک دفعه بئله شن و قایغیسیز گولوردو. آخیر کی، هر شئی اونون ایستگینجه اولموشدو. اساس دا بودور. اینستیتوتا دوشدو. مؤعجیزه دئییل، ندیر؟ ایکینجی مؤعجیزه ده — باخ، بو منزیل. اؤزو ده بئله اوجوز بیر قیمته. هر راحتلیغی، آخار-باخاری، ساکیتلیگی. اؤزو ده قولاغی چکیلمیش کیمیسن، تامامیله تک قالا بیلرسن، هئچ کس سنه مانع اولماز، نه بیر سس، نه بیر سمیر. اوخو، ایشله، دینجل، یات... اوتور بئله، باخ دنیزه، سیقارئتی یاواش-یاواش سومور ایچینه، دینجل. لعنت شئیطانا، سیقارئتی قورتاریب کی... بو قاری فیکرینی ائله دولاشدیردی کی، سیقارئت آلماغی اونوتدو. عئیبی یوخدور، ایندی دوشوب آلار. ایندی داها اؤز ائوی، اؤز اوجاغی وار، هاچان ایستهسه گئده، هاچان ایستهسه گله بیلر، هئچ کس ده اونو سورقو-سوآلا توتماز. هاردان گلیب، هارا گئدیرسن؟ پیس اولماز چیخیب بیر شهری گزیب دولانسا.
—بو ساعت چیخاریق هاوایا — دئیه اؤیرنجی قرار وئردی. — سیقارئت ده آلاریق. آما اوّلجه بیر اوزوموزو قیرخاق، دوش قبول ائلهیک، مادام کی، بئله انتیقه حامامیمیز وار، گرک اوندان بولا-بول ایستیفاده ائدک ده. سونرا تزه کؤینک گئیینیب گزمگه چیخاریق.
او، کولونکانی(سو قیزدیرانی) یاندیردی، سویوندو و حیسّ ائلهدی کی، دوش اینهلرینین خوش ماساژی بدنینین بوتون گرگینلیگینی، یورغونلوغونو-آرغینلیغینی یویوب آپاریر و بو گونون تلاشلاری دا، «بیردن باش توتمادی» قورخوسو دا، یاواش-یاواش بویاتلاشیب خاطیرهلره چئوریلیر... هر شئی نه انتیقه دوزلدی. اؤیرنجی اوزونو ترتمیز قیرخدی، قورولاندی، دهلیزه کئچدی، چامادانی آچیب تزه کؤینک چیخارتدی، گئییندی، گوزگونون اؤرتوگونو سیییریب آتدی، ساچینی دارادی و اوتاغا گیردی. پنجرهنین رنگی دَییشمیشدی. آخشاملاشیردی و سمانین، دنیزین بویالاری دا توندلشیر، قاتیلاشیردی. گؤرونور، بو رنگ دَییشیکلیکلریندندیر کی، دنیزین سطحی اونا بایاقکیندان داها آشاغی گؤروندو. «منظرهدن اولماز» — دئیه اؤیرنجی دوشوندو و مئکانیکی بیر حرکتله الینی ایستولون اوستوندهکی کولقابییا طرف اوزاتدی. کولقابینین قیراغینا قویولموش سیقارئتدن خفیف توستو قالخیردی. اؤیرنجی سیقارئتی دوداقلاری آراسینا آلیب، ایچینه سوموردو، دنیزین اوزاقلارینا باخدی و بیردن دیکسیندی. آخی اونون سیقارئتی قورتارمیشدی. بو هاردان چیخدی، اؤیرنجی بو سیقارئتی هاچان یاندیردی؟ هم ده کی، یاریسی کول اولوب تؤکولوب، دئمهلی، چوخدان اودلانیب. هاچاندان؟ قاری قویوب گئده بیلمزدی. چوخ واخت کئچیب. دئمهلی، او اؤزو، اؤیرنجی بو سیقارئتی هارادانسا تاپیب یاندیریب، یانا-یانا قویوب حاماما گئدیب... آما نئجه اولوب کی، بوتون بونلار بوسبوتون یادیندان چیخیب، هئچ چور یادینا سالا بیلمیر. هاچان، نئچه؟ اؤیرنجی اؤز-اؤزونه: «بلی، — دئدی، — دئیهسن منیم ایسکلئروز خستلیگیم چوخ ائرکن باشلاییب آخی... من یاندیرمامیشامسا کیم یاندیریب بو سیقارئتی؟ — غریبهدیر». ائله بیل او اؤز-اؤزونو ساکیت ائتمک ایستییردی. بو هئچ ده اونون خوشونا گلمهدی. عمومیتله بوگونکو منزیل سئوداسینین بوتون مزیّتلرینه باخمایاراق، نه ایسه آنلاشیلماز بیر شئی اونو ناراحات ائدیردی؛ آما بونون نه اولدوغونو هئچ جور موعیّنلشدیره بیلمیردی. نهدنسه بیر ده فوتوقرافیالاری گؤزدن کئچیردی. «غریبه صیفتلردیر، — دئیه دوشوندو — نئچه دفعه، نه قدر باخیرسان باخ، هئچ جور یاددا قالمیرلار. حتّا باخ بو — گویا کی، قارینین اوغلو آدلاندیردیغی شخص — بایاق منه ائله گلدی کی، او شکیلده گولومسونور، آما ایندی باخیرام، صیفتینده تبسّومدن اثر-علامت یوخدور. داها دقیق دئسک صیفتی کدرلیدیر، ناراضی بیر ایفاده وار اوزونده، گؤزلری ده عئینیله آناسینین، البته، اگر قاری بونون دوغرودان دا آناسیدیرسا — گؤزلری کیمیدیر — غملی، مشوم.
اؤیرنجی دیوار ساعتینین اؤرتوگونو دارتیب سالدی. — آلتییا ایگیرمی بئش دقیقه ایشلهمیشدی. «ساعتلری ده خریفلهییب، — دئیه دوشوندو. — گؤر، نه یامان گئریدیر. ایندی یقین سککیزین یاریسی اولار». گئدیب حامامدان قول ساعتینی گتیردی — چیمنده (یویاناندا) اوردا چیخاریب قویموشدو. — دوغرودان دا سککیزه ایگیرمی بئش دقیقه ایشلمیشدی.
اؤیرنجی فیت چالا-چالا قاپینی آچدی، چیخدی، لیفتی چاغیردی، گلنده کابینهیه گیردی و بیرینجی مرتبهنین دویمهسینی باسدی.
اؤیرنجی بینادان چؤللوگه چیخدی و بیر نئچه آددیم گئدندن سونرا چئوریلیب ائوینه باخدی. غریبهدیر، سانکی بو ائوده هئچ کس یاشامیردی، ائله بیل ائوی تیکیب تحویل وئرمیشدیلر، آما ساکینلری هله کؤچمهمیشدی. بوتون پنجرهلر، ائیوانلارا آچیلان قاپیلار کیپ باغلی ایدی، هئچ بیر یئرده پالتار ایپی، تیلویزیون آنتئناسی، گول دیبچکلری، پردهلر، ایشیق، بیر سؤزله، هئچ بیر یاشاییش علامتی گؤزه دیمیردی. آخشام دوشوردو. داها دوغروسو، هله آخشام دوشمهمیشدی، آنجاق شر قاریشیردی، آلا-تورانلیغین ائله بیر چاغی ایدی کی، کوچه فنرلرینی(چیراقلارینی) یاندیرماق هله تئزدی، آما بو چیراقلارسیز دا اطرافی سئچمک چتینلشیردی؛ قاش قارالیردی. اؤیرنجی بیر قدر ده چؤللوکده آددیملادی، آیاق ساخلادی، گئری — بینالارینا باخدی، منزیلینین پنجرهسینی تاپیب تعیین ائتمک ایستهدی. بو موشکول مسأله دئییلدی. سولدان سون بلوک، سونونجو مرتبه — کونجدهکی منزیل اونونکو ایدی. بودور، باخ، — دنیزه آچیلان ساری پردهلی پنجره — اونون پنجرهسی. بس بو بیری طرفدن نهدیر او — ائله بیر دیواردان ایکی اوزون دیرک اوزانیب چیخیر. اؤیرنجی دیقّتله باخدی و باشا دوشدو —گؤرونور، بو ایکی دیرک مؤوجود اولمایان ائیوانین دایاقلاری ایمیش و اونلارین آراسیندا گؤرونن قاپی دا محض او چالین-چارپاز تاختالارلا میخلانمیش قاپیدیر. گؤرهسن نه اولوب، ائیوانی تیکمگی اونودوبلار، یا ائیوان اوچوب تؤکولوب، ائله بیرجه بو ایکی دایاغی قالیب؟ بلکه بو اوچولوب داغیلمیش ائیوانین (اگر او، حقیقتاً ده اوچولوب تؤکولوبسه) — مودهیش و فاجیعوی بیر سیرّی وار؟ اؤیرنجی خیاللارا قاپیلدی بلکه محض ائله قارینین اوغلو بو ائیواندان ییخیلیب هلاک اولوب، آخی او، اؤیرنجی، همین قاپییا طرف یؤنلرکن قاری غئیری-عادی بیر چئویکلیکله اونون یولونو کسدی. البته، بوتون بونلار فرضیهلردن باشقا بیر شئی دئییل. بیر ده آخی اونون نه بورجونا؟ اساس اودور کی، دالدالانماغا بیر بوجاغی وار — هم ده بئله گؤزل، راحت منزیل — داها نه لازیمدیر اونا؟ تمیز حامامی، ایشیقلی اوتاغی، ایری پنجرهسی... بودور باخ، بو پنجره. آما الله، بو ندیر بئله؟ پنجره — اونون پنجرهسی بیردن-بیره ایشیقلاندی. محض بو پنجرهده، — اونون پنجرهسینده، تک بیرجه اونون پنجرهسینده ایشیق یاندی. کیمسه ایشیق یاندیردی. دئمهلی، ایندی اورادا، اونون اوتاغیندا کیمسه واردی. اؤیرنجینین اتی اورپَشدی. آنلاشیلماز بیر حیسّ — شعورا تابع اولمایان ایبتیدای واهیمه حیسّی — اؤیرنجینی بیر ایش ائتمگه — قیشقیرماقا، قاچماغا، گیزلنمگه — هر هانسی بیر فعّال حرکته سؤوق ائدیردی، هاوا قارالدیقجا بو حیسّ داها دا گوجلنیر و عئینی زاماندا اونون ال-قولونو باغلاییردی. یوخودا، آدامی قارا باساندا بئله بیر حال کئچیریرسن — قیشقیرماق ایستییرسن، قیشقیرا بیلمیرسن، قاچماق ایستهییرسن، آیاقلارین قیج اولوب قالیر... ائله بو آن — ائوین قاباغینداکی سکی گور ایشیغا قرق اولدو: گئجه چیراقلاری یاندی و اؤیرنجینین باشینا اَن آدی و ساده بیر ایضاح گلدی: اولا بیلسین کی، او، ائوده ایکن بوتون رایونون ائلئکتریک خطّی شبکهیه قوشولماییبمیش، اوتاق ایشیغینین دویمهسی آچیق ایمیش و ایندی بوتون رایونون ایشیقلاری یانارکن، طبیعی کی، اونون اوتاغینین ایشیقلاری دا یانیر. هر شئی نئجه ده آسان و آیدین ایضاح اولونوردو... اؤیرنجی آرخایین گولومسوندو و اوتوبوس دایاناجاغی اولان سمته طرف آددیملادی. آما بیر نئچه آددیم آتاندان سونرا ائله بیل کیمسه اونا دئدی کی، دؤن بیر ده بینایا باخ، داها دوغروسو، اؤز منزیلینه، منزیلین مؤوجود اولمایان ائیوانینا و ائیوانین یئرینده گؤرونن ایکی دایاغا. او چئوریلیب باخدی و بیر آندا — بو آندا دئییلدی، آنین یاریسی، چَرگی، نه بیلیم نئچهده بیری ایدی — بلی، بو قیساجا مدتده اؤیرنجییه ائله گلدی کی، اونون منزیلینین ائیوان بوشلوغونا چیخان قاپیسی آچیلدی و اورادان نه ایسه آشاغی آتیلدی. آما بو آن او قدر قیسایدی، سانکی اونون هئچ بیر گئرچکلیگی یوخ ایدی. آلنینی سویوق تر باسمیش اؤیرنجی بوندان سونرا نه قدر گؤزلرینی همین نوقطهیه زیللهدیسه ده هر شئیی بایاقکی کیمی گؤردو — چالین-چارپاز میخلانمیش قاپی اوّلکی کیمی باغلی ایدی، ائیوان بوشلوغونون دایاقلاری اوّلکی تکین هاوایا اوزانمیشدی.
اؤیرنجی قاچماغا باشلادی، داها دوغروسو، ائله یئیین-یئیین آددیملادی کی، آز قالا قاچیردی. بیر آزدان سونرا او آزدی. قارانلیق بیر کوچهیه گئدیب چیخدی، بوراداکی ائولر او قدر بیر-بیرینه بنزهییردی کی، اؤیرنجی دولاشیب قالدی. «بو ائولر اوچمرتبهلیدیر، — دئیه اؤیرنجی دوشوندو، — اونلارین آراسیندا من موطلق اؤز 20 مرتبهلی، هئچ اولماسا اونون سیلوئتینی(شبحینی) گؤرمهلییم»، حقیقتاً ده بیر نئچه واخت سونرا ساعت دوققوز رادهلرینده او، خئیلی گزیب-دولاشاندان سونرا کؤسؤو(یاری یانمیش) کیمی قارالمیش گؤیون فونوندا نهنگ بینانین کونتورلارینی سئزدی، آما نهدنسه ائو ایندی خئیلی آلچاق گؤرونوردو؛ اطرافداکی اوچمرتبهلیلردن هوندور اولسا دا، هر حالدا ایگیرمی مرتبهیه اوخشامیردی.
دؤردونجو بؤلومون سونو


text:
قیرغیزیستان پرزیدنتی آلمازبئک آتامبایئو روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینی رسپوبلیکانین آعالی دؤولت موکافاتینا - بیرینجی درجهلی «ماناس» اوردنینه لاییق گؤروب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده قیرغیزیستان پرزیدنتینین مطبوعات خیدمتی اینفورماسییا یاییب.
«آلمازبئک آتامبایئو روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینی قیرغیزیستان رسپوبلیکاسی ایله روسییا فدراسییاسی آراسینداکی ایستراتژی طرفداشلیغین محکملندیریلمهسینه و آوراسییا اتفاقینین اینکیشافینا اوزسیز تؤهفهلرینه گؤره بیرینجی درجهلی «ماناس» اوردنی ایله تلطیف ائدیب»، - معلوماتدا بیلدیریلیب.
قید ائدک کی، «ماناس» اوردنی ۱۹۹۶-جی ایلدهن قیرغیزیستانین ان یوکسک دؤولت موکافاتی اولاراق قبول اولونوب. چینگیز آیتماتوو، کوفی عنان کیمی گؤرکملی شخصلر همین موکافاتلا تلطیف ائدیلیب.


text:
مزار شهریده، عیاللر سپورت مشق لریگه قیزیقماقده لر
افغانستانده خاتین- قیزلرنی جسمانی تربیه و سپورتگه کینگ جلب ایتیش بوییچه دییرلی مناسب ایشلر عملگه آشیریلگنلیگی کوزگه کورینماقده.
حاضر پایتخت کابل دن تشقری مملکت بیر قنچه ولایت لریده هم عیاللر اوچون سپورت سالونی فعالیت گه باشله گن.
بو ولایت لرنینگ بیری بلخ مرکزی مزار شریف شهری دیر. بو شهر ده حاضر گه قدر خاتین- قیزلر گه خاص نیچه سپورت مکانی موجود بولیب، تورلی خیل سپورت ایش لرینی کینگه یترماقده لر.
مهارت، مشغولات بیلن آشه دی دیگنلر.
مزار شریف شهریده گی سپورت سالونلری نینگ بیریده، سپورت کامپلیکسی فوتبال میدانی، یاپیق مشغولات ساحه سی شونینگ دیک کیره کلی اسباب- اسکونه لر بیلن جهازلنگن کتته سپورت میدانی جایلشگن شخصی بنا ده سپورتچی خاتین- قیزلر فعالیت آلیب باریشماقده.
اوشبو سپورت سالونی نینگ باش مربی سی شفیقه نیکزاد نینگ ایتیشچه مزار شریف ده گی خاتین – قیزلر قیزیقیش لری تورلی خیل سپورت ایش لریگه کوپه ییب کیتگن.
"مین اوچ آییدن بیری بو سپورت زلیده مربی اوله راق ایشله یپمن. اساسی مقصدیمیز یاشلرنی اینیقسه قیزلرنی سپورت و جسمانی تربیه بیلن شغللنیشگه ینه ده کوپراق جلب ایتیشدن عبارت. افغانستانده عیال قتلمی کوپراق سیمیزلیک دن شکایته ایکنلیکلرینی بیله سیز. معلوم که آرتیقچه وزن آلیش نینگ اوزی ایسه ساغلیککه ضرر ییتکزه دی. شومسله باعث هم کوپینچه شفاکارلر سپورت مشقلری قیلیب توریشنی مصلحت بیریشه دی."
مذکورمکانده سپورت قیلیش اوچون کیله یاتگن عیاللردن بیری، اینگ یخشی سپورت خصوصیتلرینی شکللنتیریشگه حرکت قیله یاتگنلیگینی ایته دی. شو نینگ دیک او، سپورت مشقلریگه باشله گنیدن ممنون ایکنی نی هم معلوم قیله دی، بیراق عادی خلق نینگ مناسبتیدن ایسه، کوپ هم خورسند ایمس.
"بیز اوچ آییدن بویان منه شو ییرگه کیله میز. چونکی سپورت، سلامتلیگیمیز اوچون مهم. اما مردم بونگه پروا قیلیشمه یدی. موتر هیده ب کیته یاتگن عیال، یاکی منه بیز کبی سپورت بیلن بند بولگن عیاللرگه اونچه لیک هم مثبت باقیشمه یدی. نیمه ایکن؟ عیال اوی- روزغار ایشیده بولیشی لازم. یوق، بونگه باش ایگیش ناتوغری، اصلیده یوکلیش اوچون اورینیشیمیز درکار."
طالبان حکومتی آغدریلگنیدن کیین، خاتین – قیز لر اوچون تورلی ساحه لرده زمینه یره تیلگن.
مذکور زمینه لرنینگ بیرته سی هم سپورت بولیمی دیر. اوتگن نیچه ییل جریانیده افغان قیزلری، تورلی خیل سپورت فعالیت لری بیلن مشغول بولیب، دنیا بویلب یولگه قوییله دیگن بیلله شو لرده قتنه شگن لر.
هرچند افغان قیز لری سپورت بولیمی ده اونچه لیک یوتوق لر قولگه کیریتمه گن لر، لیکن خلق ارا سپورت تشکیلات لری تمانیدن آلقیشلنیب کیلینماقده.


text:
Gökdepe tragediyasy
گؤک دپه تراژدیسی (کولونیالیزم ینگ دؤورینده تورکمن قوربانلارینی، یادلاما گونی)
-------
تورکمنلر، کولونیالیزم ینگ قارشیسیندا واطانی قوراماقدا، و اللریندن آلینان حق – حقوقلاری قایدیپ آلماق یولوندا قوربان بولان لارینی اونوتمادی و اونوتماز.
تۆرکمنلر، 12 - نجی ژانویه گونی، اؤز واطانینی، دوغدوق توپراغینی قوراپ قربان بولونلاری یادلایارلار.
اورسیت پادشاسی نینگ قوشونی 19- نجی عاصیرینگ 2 - نجی یاریمیندا، تورکمنلری اؤز توپروغیندا اوچ گزک قیردی. ایلکینجی گزک 1873 نجی ییلدا "داش اوغوز" ولایاتیندا یاشایان تورکمنلری، و موندان 130 ییل اؤنگ، 1881- نجی یئلئنگ باشیندا گؤگ دپه قالاسیندا ، اوچونجی گزک تورکمنصحرالی تورکمنلری 1916 نجی ییلینگ دسامبر آییندا وحشیانا چوزوشلار بیلن غیریپ تالادیلار.
... تورکمنستان جمهورییتی، قاراشسیز بولوندان سونگ، "واطان، و ایل- گون اۆچین شهید بولان قاهریمانلار"، 12 – نجی ژانویه "حاطیرا گۆنی" آدی بیله گچیریلیأن دابارالاردا یادلانیار، و صاداقا بریلیپ دوغا اوقالیار.
تورکمنلر شهیدلری نینگ حاطیراسینی اونوتماز و یادلاما دابارالار گچیرمک بیلن یورکلریندأکی "اوچمئز اودی" ابدی یاشادیار.
تورکمن حالقی نینگ مدنی وسیاسی اُجاغی 2012-01-12 / 22 دی 1390