text:
دوغروسو سعیدگیلین گلیشی بیزیم گئنیش، آغیرباش عایلهمیز اوچون ده بیر یئنیلیک اولدو. آیری-آیری ائولر اولساق دا، چوخداندیر باجی- قارداشلیقدا بئله باش- باشا اولمامیشدیق. بیزلرین تفرئحی بونلار دئییلمی! بو گل- گئت، قوناقلیقلاری دا یاشاماساق، اینانین دیقلاییب، آرادان گئدهریک.
بعضی اولایلار اؤز-اؤزونه آلینانتک، بو ایکی یانلی قوناقلیق دا بیزی تام افاده ائده بیلمهدیییم بیر سئوینجه بوروموشدو. آنامین جوشقوسونون حدّی یوخ ایدی. آخی ائیواز دا گئدیشیندن خئیلک سونرا، باکیدان یئنیجه گلمیشدی. سینیرلار تزهجه آچیلمیشدی. چوخونلوقلا آل- وئرچیلر گلیب گئده بیلیردیلر.
بیز داها چوخ ائیوازا گؤره گئتمیشدیک اورا. سعیدله خانیمی رعنا بیزیم عایلهیه، اؤزللیکله ده آنام اوچون لاپ بالالاریندان دا عزیز ساییلیردی. رعنا ننهمین خالاسی اوغلو کامیلین قیزییدی، جبههده یولداشی آناسینی سؤیدویو یامانین قارشیلیغینی آلینجا، تَتییی چکیب، حاقسیز یئره بئناوانی وورموشدو. رعنانی بؤیوک آناسی بؤیوتموشدو.
قوهوموموز دا اولسا، اون ایلی اؤتموشدو رعنانی گؤرمهیهلی. دهلیزده هامینین یانیندا بویویلا-بوخونویلا قارا چادرانین ایچینده، قارالارا بورونموش آغ- آپباق کرمسی نور شاخیییردی بیلهسن. داها ایی بیریسینی حاق ائدیر کیمی دوروردو بلکه، بیلمک اولمور! نه قدر اؤزونه گووهنن، دویغولارینا حاکیم، اؤتکم و ده ظریف گؤستریردی. گؤزلرینه صاحیب، باخیشلارینی جیلوولایان، اللرینه، حرکتلرینه مالیک کیمی گؤرونوردو. گؤزونه باخاندا، ایچی آنلاشیلمایان بیریسی؛ بیزه یوووشمازلیغی چوخ غریب ایدی. کیم دئیردی کی، اونون کیمی بیریسینی، ایندی ده چارداقدا قالان سعیده وئرهرلر.
هر کسین باشی بیر طرفده صؤحبته قیزیشمیشدی کی، بیردن سعید برکدن دئدی:
– ائیواز قارداش آنلاشیلان آل- وئرچیسن، دئییل می؟
ائیواز سیخیلا- سیخیلا دئدی:
– ائلهدی.
– نه آلیب، نه ساتدین؟ بلکه دئیهسن. بوردا دئییلهنه گؤره خئیلک پول آپاریبمیشسان. قازانج گؤتوره بیلدین می؟
آنامین دا، “اختیار”ین دا اورهییندن، ائلهبیل های وئردی! ایندی سوروشا بیلمهییب، دینلهیه بیلمه اولاناغی یارانان، ایللرین اوتانجدان چکینیب آوارا بیلمهدیکلری ماراقلی یانیتی عایلهنین اصیل پای و حاقّ صاحیبی اولان عوضولرینه مجبور وئرهجک اوزهره ایدی. ایکیسی ده قولاقلارینی شکلهدی.
ائیواز بارداشینی تزهلهییب، ایکی الینی بیر- بیرینه سورته- سورته؛
– نه دئییم واللاه، فایداسیز الدو، دئدی.
سعید سؤزلو آدام کیمی یئکه قارنی ایله یئرینده قورجالانیب، گؤزونو آدامی اله سالیرمیشجاسینا تئز- تئز قیرپیردی. سؤزلری ده کانکا دریز دزگاهی تک تلم- اطرافی دوشونمهدن تلهسیک دوغراییب آنیندا آتیردی چؤله. ایستهدی یئنه دانیشا، رعنا اونا اؤزل ایمالی مولاییم باخیشلا آنلاتدی کی، یئتر! یوخسا سعیدین سؤزلویونده سینیر دئیه بیر سؤزجوک یوخ کیمی گؤروکوردو.
بو کز ننهسی چیمخیردی:
– آی بالا چؤرهیین یانیغین آدامین باشینا قاخیللار. او قدَر پول ایلن بورادا شهَرین بیر طرفینه یییه دورماق اولاردی. یومورتلامادی یومورتلامادی، بس بونون فالاسینا نه گلدی!؟
ائیواز بو دفعه قیزارا- قیزارا دئدی:
– هامیسینی وئردیم دَرییه. دئمه دَریده ده چؤرک یوخ ایمیش.
سعید بو کز بینهنی زارافاتا قویوب، دئدی:
– اینیندهکی گؤدکجه ده کئچهدن دئییل. آنلاشیلان آل- وئر ائتدییین دَرینین ده کاری یوخ ایمیش.
آنام یئنه قاییدیب دئدی: واللاه اولاسی ایش دئییل! ایستهییرسن حیطدهکی چاققال- چوققالی قوواسان، ائوین ایتی دابانینا یاپیشیب قویمور دَبهرهسن. او قدَر پول تکجه دری آل- وئری ایله توکهنیب، بیتهمز.
ائیواز ایستهییردی یئنه باشدان-ائتدی نهسه دئیه؛ آناما یاپیشیقلی اوتورموش بؤیوک قارداشیم اختیار، سینیر چاشنیلی، یاری جیددی یاری شوخلوق بیردن الینی ایکی-اوچ کره قوجا آنامین قاسیغینا چیرپیب دئدی:
– آرواد، نییه باشا دوشمورسن؛ بو درییه وئریب باخ، بو درییه.
سعید اوشاقتک برکدن قاققیلداییب دئدی:
– دئدیم آخی، قارداشیم مایانی باتیرماز!
اوردان- بوردان خیمیر- خیمیر اؤتهرگی گولوش سسی، خفیف پیققیلتی دویولدو دا، بیتدی ده. آردیجان آجیناسی حوزونلو سوکوت ائوین بور- بوجاغین اووسونلادی.
آز سونرا قورونتیدان چیخمیش یئنه پیققیلتی سسی، هامینین باخیشین سعیده ساری یؤنلتدی. دوزو ائیوازین نیققیلتیسی سعیدین آزغینلیغینی بیره- مین چوخالدیب تمیز دؤشونو آچمیشدی. ذاتن اورتام یئترینجه گریلمیشدی بوندان اؤته نه اولا بیلر کی دوشونوردو.
سعید دئدی:
– آنا، سن آللاه منی باغیشلا.
آنا اؤز دردینه دالیب، آنی اونوتقانلیغا بوراخیب آخیمدان اوزولوب دئدی:
– آللاه باغیشلاسین بالا.
سعید دئدی:
– هامینی دا آلداتماق اولسا، سنی آلداتماق اولماز!
آنام قافاسی بیر گلیب بیر گئدن حالی ایله گویا اؤز قارنیندان چیخان بالالاری دئییل ده تکجهنه داها بو گون یولدان گلمیش قوناق بونو دوشونورموش کیمی ایچدن قایغیلی قایغیلی سوروشدو:
– گؤرهسن نییه؟ –
سعید چؤل ادبیاتینا اویغون، اؤنونو آردینی دوشونمهدن دئدی:
– نه اؤپمهلی اوزون واردیر، نهده کی سی…
اختیار سعیدین سؤزونو آغیزیندا پارا قویوب ایستهدی دورا …، هامی رعنانی گؤستهریب، هیم ائلهدی، دیشی بوغارسیغینی کسه کسه اوتوردو قالخدیغی یئرینه…
دوغروسو سعیدگیلین گلیشی بیزیم گئنیش، آغیرباش عایلهمیز اوچون ده بیر یئنیلیک اولدو. آیری-آیری ائولر اولساق دا، چوخداندیر باجی- قارداشلیقدا بئله باش- باشا اولمامیشدیق. بیزلرین تفرئحی بونلار دئییلمی! بو گل- گئت، قوناقلیقلاری دا یاشاماساق، اینانین دیقلاییب، آرادان گئدهریک.


c: text/html

text:
هارولد پینتر
هارولد پینتر (اینگیلیسجه: Harold Pinter) بریتانیالی شاعیر و یازیچی - .۱۰ اوْکتوبر ۱۹۳۰ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۸ ایل عومر ائلهییب و ۲۴ دسامبر ۲۰۰۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Harold Pinter»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده هارولد پینتر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تورک سولارینا دوغرو قووولان 13 کؤچمن قورتاریلدی
ایزمیرین دیکیلی قصبهسینده یونانیستان ساحل محافظه دستهلرینین تورکیه-نین اراضی سولارینا قایتاریلان 13 قاچقین قورتاریلیب.
ایزمیرین دیکیلی قصبهسینده یونانیستان ساحل محافظه دستهلرینین تورکیه-نین اراضی سولارینا قایتاریلان 13 قاچقین قورتاریلیب.
تورکیه ساحل محافظه خیدمتیندن یاییلان معلوماتا اساساً دیکیلی قصبهسینین اراضی سولاریندا قاییقدا بیر قروپ سیغینماجینین قاپالی قالدیغینی اؤیرنن محافظه دستهلر درحال حرکته کئچهرک 13 قاچقینی قورتاریب. قورتاریلان قاچقین لار ایزمیر شهری کوچ ایدارهسینه جلب اولونوبلار.
ایلگیلیلی خبرلر
سؤزده سوروملو تروریست ضررسیزلشدیریلدی
اؤزونه باغلی عنصورلارلا بیرلیکده تخریبات ائیلملرینه قاتیلان تروریست، میت طرفیندن هدف لیستینه آلینمیشدی
میللی گوونلیک شوراسی توپلانتیسیندان سونرا بیلدیری یاییملاندی
"میللی گوونلیک شوراسی بیلدیریسینده، عملیاتلارین تک هدفینین ترور هؤرگوتلری اولدوغو، بؤلگهده هئچ بیر ترور هؤرگوتونون وارلیغینا و فعالیتینه ایجازه وئریلمهیهجگی وورغولاندی"
میت: داعش عضوو ۵ تروریست یاخالاندی
سوریهنین قوزئیینده ترور هؤرگوتو داعش منسوبو ۵ تروریست سلاح و تجهیزاتی ایله بیرلیکده اله گئچیریلدی


text:
یایلیق قاچیرتدی(اویون)
یایلیق قاچیرتدی - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
یایلاق قاچیرتدی اویونو نوروز بایرامی گونلرینده و توی مراسیملری زامانی ائلجه ده دیگر گونلرده کئچیریلن میلّی آت اوستو اویونلاردان بیریدیر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
اویوندا آت چاپانلاردان بیری الیندهکی ایپک یایلیغی یوخاری قالدیراراق مئیدانچادا دؤوره وورور. دیگرلری یایلیغی اوندان آلماغا چالیشیر. غالیبلره گوموشله بزهدیلمیش یهر موکافات وئریلیر.
اویونون دیگر آدی "گردک قاچیرتدی"دیر. خوصوصاً کندلرده توی گونو گلین گتیریلرکن فایتون یولا دوشدوکدن سونرا اؤزونه گوونن ایگید آتلیلار فایتونون آرخاسیندا دایاناراق موعیّن اولونموش واختدا آت سورمکله یاریشا باشلاییرلار. هانسی آتلی بیگ ائوینین حَیطینه بیرینجی داخیل اولارسا قیرمیزی گردگی آلیب گلین گتیرن فایتونون قارشیسینا چیخار. بیگین آتاسی و یا قوهوم-اقرباسی غالیب آتلییا موختلیف هدیهلر وئریردیلر.
قایناق[دَییشدیر]
• نوروز بایرامی انسکلوپدیاسی. باکی-2008 (شرق-غرب). ص.197.


text:
ذکیه ذولفقاری ; مستوره افشار
باتی آذربایجانین جیلولوق فاجعهسینین خیلاصکاری و ایسلام بیرلیگینده آذربایجانین والیسی، اوروملوسردار، مجدالسلطنهنین قیزی مستوره افشار 1259- دا آنادان اولدو. آناسی، آذربایجانین گؤرکملی والیسی، ایمامقلی میرزا ملک قاسمی عائله سیندندیر. مستوره افشارخانم، قادینلارین طبیعی حاقلارین ألده ائتمک مبارزه سینده ایلک جیدیی چالیشانلارداندیر. مستوره خانیم چوخ هوشلو اولوب و همن اوشاق چاغلاریندان آنا دیلی آذربایجان تورکجه سیندن علاوه ، فرانسه، روس، انگلیس و فارس دیللرینده اؤرگشیبدیر. یئنی یئتمه و جوانلیق چاغلارین تفلیس و استانبولدا کئچیریب ، چوخلو تجربه لرله وطنه قایدیب، کولتور وسوسیال فعالیتلره باشلاییر. او “محترم اسکندری ” خانیمین یاردیمیلا 1301- جی ایلده “جمعیت نسوان وطنخواه” ( وطن سئور قادینلارجمعیتی) نی قورور، و 1303ش. جی ایلده – مستوره افشار خانیم اوجمعیته رئیس سئچیلیر. بو توپلومون هدفلری: قیزلارین تعلیمی، ملی صنعتین انکشافی، یاشلی قادینلارین تعلیمی، گلیری اولمایان قادینلاردان حمایه، کاسیب قادینلارا خسته خانا دوزلتمک و گئنلده قادینلارین حاقلارین أله گتیرمگیدیر.
مستوره خانم افشار، قادینلارین دورومونون دوزلمسینه، ایلک آتدیم قانونلارین اصلاح اولونماسینی بیلیردی. “جمعیت نسوان وطن خواه”ین درگیلریلرینین سایلارینینین بیرینده، جمعیت طرفیندن، مجلسین عالی مقامینا خطاب، عملی اؤنرلرین یازیر . مستوره خانیم اونلارجا مقاله، قادین حاقلاری قونوسوندا یازماق و جیددی دانیشماقلاریلا یاناشی، ایران تاریخینده ایلک اولاراق دوغو قادینلارین کنگرهسینی تهراندا، اؤز ائوینده تشکیل وئریب و چوخلواوغور قازانیبدیر. بینالخالق دوغو قادینلاری نین ایکینجی کنگره سی، 1311- آذرآیی تهراندا کئچیریلدی و نئچه اولکه، او جمله: تورکیه ،سوریه، لبنان، مصر، تونس، عراق ،هندوستان و باشقا اؤلکه لردن قادین نماینده لری تهرانا گلدیلر. بو آرادا مستوره خانم “جمعیت نسوان وطن خواهین” رئیسی اولاراق بو کنگره ده چوخ ماراقلا حضورو اولوب، اونلارا اؤنری وئریر: کنگره نین بیرینجی جلسه سهسی، هدفلر و حاشیه لری سورقولاماغا گؤره، اونون ائوینده تشکیل تاپسین. همن بو جلسه لرده اکثریتین اویویلا ریاست هئیتی سئچیلیر. قادین گنگرهسینین ریاست هئیتی بولاردان عبارتیدیر: مستوره افشار، صدیقه دولت آبادی، فخرعادل خلعتبری، نورالهدی منگنه، شازدا ملوک خانم اسکندری، عفتالملوک خواجه نوری ،فخرآفاق پارسا و اون بیر نفر باشقا قادینلار. تاسفله او زاماندا جمعیت نسوانین، مدنی چالیشمالاری رضا شاهین استبدادی روحیاتیلا اویغون دئیلدی. و 1312-جی ایلده ده، 195 رسمی اویهیله رضا خانین امریله داغیلیر. مستوره خانم افشار، جمعیتین رئیسی اولان زاماندا، قادینلارین گئجه لر تعلیم کیلاسلاریندا داواملی فعالیت ائدیردی. او عؤمرونون آخیرلرینده تهراندا یتیم اوشاقلارین نظارتچیسی اولموشدو. او بوتون عؤمرونو قادین حاقلاری یولوندا چالیشماقدان سونرا نهایت 1325-جی ایلده 65- یاشیندا آللاهین رحمتینه قاوشدو. روحوشاد، یولو داواملی اولسون.


text:
آنامدان یادگار: آنجاق گؤزهل شیرین دیلیم واردیر،
دئییب: فرهادسان اوغلوم! شیرین بو دیل _ دوداقلاردیر.
اودور یازماق میزین: سیندان، قلم: چککیش، دمیردن: سؤز،
یانار کؤنلون: کوره، بو وزن شعرین تاپداماقلاردیر.
سؤزون اعماق قلبیندن کؤز اودلار تک چیخیب پارلار،
اونو سانما کیچیک بیر اود، یانار داغدیر، اوجاقلاردیر.
دمیرلر: بو یانار سؤزلر، شکیل تاپدیقدا سوولانمیش،
دؤیوشلرده قیلینجلاردیر،بیچینلرده اوراقلاردیر.
اودور میصری قیلینج: شعرین، اونون تک حق سؤزون کسگین،
بو سؤزلر، هر ظالیم بیلسین، سیلاحلاردیر، یاراقلاردیر.
ولی بونلار بیزیم ائلده، عدالت، حق سئوهن یئرده،
اوراقلاردیر، چاپاقلاردیر، کولوکلردیر، ناجاقلاردیر.
ظولوم، ظالیم، عداوت اولمایان سیاره ده، سؤزسوز،
نووه، بومبا، فوزه، خمپاره، مصرفسیز چوماقلاردیر.
سیلاحلی قال قارانلیقدا پاریلدیر گؤزلری قوردون،
قودوز قوردلار: بو ظالیملر، آداملیقدان اوزاقلاردیر.
نهدیر «حاللاج!» سؤزو سازین؟ دئییر «چنلی بئل»ه بیر باخ،
قارانلیقلار قووولدوقجا، اوفوق آیدین شافاقلاردیر.
امین اول شن صاباح، ظالیم، یاوا، موفته یئین یوخدور،
قالان عشق و محبتدیر، قوچاقلیقدیر، قوچاقلاردیر.


text:
گوُنئی آذربایجانین قوُرتوُلوُشوُاوُچوُن ایستیقلال ؤ یا کئچیجی فئدرال سیستم ؟
کئچمیش تجروُبۀ لری نظردۀ آلارساق “مشروُطۀ اینقلابی ؤ اوُنون داوامی اوُلان خیابانی، 21 آذر قیاملاری” فارس شوینیسمی نین یادراددیقی قتل عاملاری تاریخی سندلر اوُلاراق یاد ائدسئک ، صراحت لۀ دئمئک اوُلارکی بوُ گوُنکوُ چاغیمیزدا گوُنئی آذربایجانین بیرتک قوُرتوُلوُشوُ یوُلوُ میللی ایستیقلالدان باشقا بیر یوُلوُ یوُخدوُر، آمما هانسی یوُلدان ؟
بوُنا گوُرۀ دۀ اییرمی ایلدن بئری بوُگوُنۀ قئدرداوام ائدن میللتیمیزین میللی حئرکاتلاریندا سئس لئندیردیکلری حاقلی اوُلاراق هئریوُروُشدۀ آردیجیل دیلۀ گئتیردیکلری شعارلارینا دیققت اتدیکدۀ گوُروُنوُرکی میللتیمیزین میللی شعوُروُندا ایستیقلال دان باشقا آیری بیردوُشوُندوُکلری یوُخدوُر.
فئدرالیسمۀ ایسۀ کئسینلیکلۀ دئمئگ اوُلارکی گوُنئی دۀ هئچ بیررغبت ؤ ایستک گوُروُنموُر، لاکین گوُنوُموزدۀ واراوُلان رئاللیقلاری نظردۀ آلیب دوُشوُنرئک، هـدفیمیزاوُلان ایستیقلالییتۀ چاتماق اوُچوُن خاریجدۀ ؤ داخیلدۀ یاشییان میللتیمیزایلک باشدا چوُخ جیددیتلۀ تشکیلات لانمالی دیرلار ، آردینجا هانسی کئچیجی یوُلؤ ؤاوُیغوُن اوُلان تاکتیکلردن ایستیفادۀ اتمئکلۀ تاریخی مقصدیمیزۀ چاتماق اوُلارسئوالینا ؟ جاوابیمیزی تاپا بیلریک.
بیرباشا میللی ایستیقلال یا کئچیجی فدرال دوُلت ؟
بوُنا گوُرۀ دۀ بیرنئچۀ مسئلۀ نی نظردن کئچیرمئللیک اوُجوملۀ دن: باشدا تئهران فاشیست رژیمی ؤ اوُنون چئورۀ سین احاطۀ اتمیش رنگارنگ پان ایرانیستلرین فارس حاکیمییتی نین آرخاسیندا اوُلدوُقلارین ، باشقا طرفدن اوُرتا دوُغوُدا جریان ائدن ؤ گوُن بۀ گوُن قیزیشماقدا اوُلان حادیثۀ لری نظردن کئچیریب دوُشوُنمئللیک ، بوُنوُدا بیلیریک کی تئهران رژیمی هئرطرفلی آچماز بیرموُقعدۀ قرار توُتوُب ؤ بحرانلار ایچیندۀ ایلیشیب قالدیقی بیر موُقع دۀ دیر، رژیم بوُآچمازدا ایلیشیب قالدیقی حالدا آذربایجان توُرک میللتین هـدف آلیب میللتیمیزۀ قارشی دوُشمانلیقی ، ؤحشیلیگی ؤ فعاللاریمیزی بوُش بهانۀ لرلۀ توُتوُب اوُزوُن موُددتلی حبس لرۀ محکوُم اتمۀسی ایللردن بئری دیر کی داوام اتمئکدۀ دیر.
رژیم آذربایجانین میللی حئرکاتی قارشیسیندا عاجیز قالاراق فعاللاریمیزا قارشی آردیجیل باسغیلاری ؤ توُتوُقلامالاری آرتیرماقلا یئنی بیرقتل عاما زمین یاراتماق اوُچوُن اوُنا بهانۀ لرآختارماقدا دیر، سرسم لئشمیش وحشی رژیمین جینایت لرین بیزؤ بوُتوُن دوُنیا عمومی آبان قیامی قتل عامیندا آچیقجاسینا گوُردوُک ، مینلرلۀ شهید ؤ 10 مین نفردن آرتیق گوُناهسیر اینسانلارین توُتوُقلانماسی ، ایشکنجۀ لرلۀ اوُلدوُروُلوُب آدسیز نیشان سیز زیندانلاردا خبرسیزجئسینۀ أسارتدۀ اوُلدوُقلارینا شاهیدیک کی هئلۀ دۀ توُتوُقلامالار ؤ جینایت لرداوام اتمئکدۀ دیر.
بوُنوُدا بیلیریک کی رژیملۀ موجادیلۀ ائدن تک آذربایجان میللتی دئییر، بئلکۀ آذربایجان میللتی ایلۀ یاناشی عربلر ، بلوُچ لار، قشقای توُرکلری ، توُرکمن لر ؤ بعضی صاف نییتلی صداقتلی ( کوُردلر؟ ) ؤ باشقالاریدا واردیرلار. بوُناگوُرۀ دۀ تأکید لۀ دئمئک لازیم دیرکی بوُ حساس پروسئسدۀ آذربایجان میللی حئرکتچیلری داخیلدۀ ؤ خاریجدۀ یوُزدۀ یوُز تشکیلات لانمالاری ؤ آدی گئدن میللت لرین نیمایندۀ لری ایلۀ ایرتیباط قوُروُب دانیشیقلارا گئتمئیین واختی چوُخدان گئلیب چاتمیشدیر ؤ بئلۀ همریلیگین بوُیوُک اوُنئمی واردیرکی بوُنادا اینسیجاملی تشکیلات لازیم دیر.
سیلاحلی موُبارزۀ یۀ گئلدیکدۀ ، گوُنئی آذربایجان میللتی نین ایستیقلال اوُغروُندا سیلاحلی موُبارزۀ یۀ أل آتماسی نئچۀ اوُنئملی شرط لردن آسیلی دیر، قیساجاسینا بوُشرط لردن باشدا گئلئنی میللتیمیزین گئنیش کوُتلۀ لری کوُنللو اوُلاراق سیلاحلی موبارزییۀ حاضیرلی ؤ آکتیو اوُلمالاری شرط دیر* ایران اوُردوُسوندا خیدمت ائدن آذربایجانلی توُرک عسگر ؤ یوُکسئک روُتبۀ لی افسر ؤ ضابیت لر، کوُنللوُ اوُلاراق صداقتلۀ میللتیمیزین آرخاسیندا دوُروُب ؤ قیامچی فدائیلری سیلاح باخیمیندان تأمین اتمۀ لری لازیم دیر، آذربایجانلی سیلاحالی قوُوۀ لرین بوُتوُن تلاشلاری آذربایجان میللتی نین آزادلیقی ؤ قوُرتوُلوُشو هـدفی ایلۀ اوُلمالی دیر، بوُنادا تشکیلات لازیم دیر.
کئچیجی فئدرالیسم
گوُنئی آذربایجانین اوُزاق ، یاخین چئشیدلی شئهر ؤ کئندلری ؤطنیمیزین تاریخی بوُلگۀ لری دیرلر، قزوین ، زنجان ، همدان ، ساراب ، اردۀ بیل ، آستارا ، موغان ، ماراغا ، مرند ، تبریز ، اوُرمو، سالماس ؤ سایرۀ لر اوُدلار یوُردوُآذربایجان آدلی آنا وطنین آیریلماز شئهر و کئندلری دیرلر.
1ـ گوُنئی آذربایجان اوُچوُن کئچیجی فئدرالیسمۀ گئلدیکدۀ، کئچمیشین آجی تجروُبۀ لری ؤ فارس راسیسمینین حیلۀ کارلیقلارین جیددیتلۀ نظردۀ آلماقلا، ایران دئیلن یئردۀ کئچیجی فئدرال دوُلت یاراندیقی حالدا، فئدرال دوُلتین مرکزی تئهراندا یوُخ، تاریخی سابقۀ سین نظردۀ آلماقلا تبریزاوُلمالی آمما نییۀ تبریز اوُلمالیدیرسئوالینا گئلدیکدۀ ؟
چوُنکی مشروطۀ چاغیندان گوُنوُموُزۀ قئدربوُتوُن کئچمیش حادیثۀ لرین ؤ توُطئۀ لرین آنا مرکزی تئهراندا حاکیم اوُلان فارس فاشیسمی ؤحیلۀ کارلیقلارین مرکزی تئهران اوُلموُشدوُر، بوُاینکار اوُلوُنماز حقیقت لری نظردۀ آلماقلا آذربایجان فئدرال دوُولتی نین باش کئندی تبریزاوُلمالی دیر .
2 ـ بوُنوُدا بیلیریک کی تئهران هئر زاماندا فارس شوینیسمی نین یوُواسی اوُلماقلا ، توُرکلوُکلۀ یاناشی باشقا میللت لرین دۀ بد خواه دوُشمانی ؤ فیتنۀ کارلیقلارین ، توُطئۀ لرین مرکزی تئهران اوُلموُشدوُر، خصوُصی ایلۀ زامان زامان آذربایجانا قارشی دوُشمانچیلیق ؤ آذربایجانلی لارین قتل عام فرمانی تئهراندان صادیراوُلوُنموُشدوُر ؤ بوُگوُندۀ بئلۀ دیر.
3 ـ تبریزتاریخ پروُسئسیندۀ شاهید دفعۀ لرلۀ آذربایجانین پایتختی اوُلماقلا یاناشی، علم ، صنعت ، تیجارت ، اینجۀ صنعت قایناغی ؤ مرکزی اوُلوُب ، ألبتۀ کی گئلۀ جئکدۀ کئچیجی فئدرال دوُولت یاراندیقی حالدا ، یئنۀ دۀ اوُ دوُولتین مرکزی تبریز اوُلمالی دیر، تبریزین پایتخت اوُلماسی نین گوُنئی آذربایجان اوُچوُن بیرچوُخ باشقا اوُنئملی ایمتیازلاریدا وار، بیرینجی جمعییت ؤ نفوذ سایی باخیمیندان ایراندا یاشییان باشقا غیرتوُرک میللتلرلۀ موقایسۀ دۀ آذربایجان نفوُذ سایی باخیمیندان اوُستوُنلوُک تشکیل ائدن توُرک میللتی نین تاریخی شئهری دیر، بوُنا گوُرۀ دۀ بوُتوُن رئاللق لاری نظردۀ آلاراق منطیق حوُکم ائدیرکی کئچیجی فئدرال دوُلتین مرکزی تبریزاوُلسوُن .
4 ـ علاوۀ اولاراق تبریزین یوُزایللربوُیوُنجا شانلی تاریخی وار، حتی قاجاردوُوُروُندۀ ایکینجی پایتخت عنوانی ایلۀ ولیعهد نشین اوُلموُشدوُر، تبریزجغـرافی موُقعینۀ گوُرۀ ، کوُلتوُر ،صنعت ، دیل ، معاریف ؤآوروپایا آچیلان یاخین ایرتیباط لار، گیریش ، چیخیش قاپیسی اوُلموُشدوُر ؤ بوُ گوُندۀ بئلۀ دیر، بوُدا تبریزین اوُنئملی بیر مرکز اوُلدوُقوُنوُن ایثباتی دیر.
5 ـ چارۀ یوُلوُموزتشکیلات لانماقدیر. چوُنکی یاشادیقیمیزبوُگوُنکوُ چوُخ حساس چاغدا کئچمیشین بوُتوُن آجی ؤ اوُزوُجوُ آیریلیقلارتجروُبۀ لرین نظردۀ آلماقلا خودخواهلیقلارا سوُن قوُیوُب داخیلدۀ ؤ خاریجدۀ فعالییت گوُسترن جمعییت لر، اوُجاقلار، میللی مفکوُرۀ لی شخصییت لریمیز بیرآن أوول ایستۀ دیکلری هئرهانسی میللی آذربایجانچی تشکیلات لاردا جیددییت ؤ صمیمییت لۀ جهد گوُستریب کئچمیشدن فرقلی اوُلاراق فعالییت لرۀ باشلامالی دیرلار، خصوُصی ایلۀ آذربایجانین گئنج ؤ باجاریقلی نئسلی بوُتوُن فعالییت لردۀ قاباجیل اوُلمالی دیرلار.
اینسیجاملی تشکیلات لارین یارانماسی هم اوُنئملی همدۀ لازیم ؤ واز کئچیلمز مسئلۀ لریمیزدن بیری دیر، ائلۀ بونا گوُرۀ دۀ بوُیوُک کیچیک گروُپلارین بیر پلاتفرم چئرچیوُۀ سیندۀ تشکیلات لانمالاری اوُنئملی ؤ همدۀ میللی موُجادیلۀ نین گئلۀ جئگی اوُچوُن اعتیبارلی مرکز ؤ تعیین ائدیجی روُلوُ اوُلا بیلر. بوُ بوُیوُک ؤظیفۀ نی اوُلوُملوُ شئکیلدۀ حئییاتا کئچیرمئگ اوُچوُن ایندیدن تشکیلات لانماقین نۀ قئدر جیددی ، أهمییتلی ؤ ضروری اوُلدوُقوُ آچیق آیدین بیر حقیقت دیر، گوُنئی آذربایجان توُرک میللتینین قوُرتوُلوُشوُ ؤ اوُز سرنویشتینۀ حاکیم اوُلماق آرزوُسوُ تشکیلات لانماق یوُلوُندا چالیشان ؤ جاندان ، مالدان کئچن اینسانلار ایستر داخیلدۀ ، ایسترخاریجدۀ فعالییت ائدنلرۀ درین حوُرمت ؤ سایغی لازیم دیر.
6 ـ بوُگوُن بیز ائلۀ بیر چاغدا یاشییریق کی گوُنئی آذربایجان آدی آلتیندا اینسیجام بیرلیگمیزاوُلدوُقوُ حالدا نمایندۀ لریمیز میللتیمیزین حاق سئس لرین دوُنیادا موُجوُد اوُلان بوُتوُن بین الخالق تشکیلات لارا چاتدیرا بیلرلر ؤ همان تشکیلات لارلاعلاقۀ یارادیب دوُنیا دوُولت لرینین قبوُل اتدیکلری ؤ ایمضالادیقلاری قانوُنلارا أساسن، گوُنئی آذربایجان میللتی نین حاق سئسین ائشیدیب ، گئلۀ جئک کئچیجی فدرال سیستمدن موُستقیللیگۀ کئچمئگۀ دۀ زمین یارانا بیلرلر، بوُ اینتقال منطیق ، مسالیمت ؤ دانیشقلار یوُلوُایلۀ قان سیز بلاسیز آوُلا بیلر. یاشاسین آذربایجان ، یاشاسین ایستیقلال
25 / 12 / 2019 ــ غ . ش . آذرخش


text:
زنگآوا قوجالاری
حبیب فرشباف
سیفی بیر نئچه قویون قاباغینا قاتیب کندین اوتای دوزویله، قارلارین اوستوندن هاراسا گئدیردی. او هله چوخ اوزاقلاشیب گؤزدن ایتمهمیش، حاجی حسین دیک آیاغا قالخیب، سرعتلی آددیملارلا کندین سلوونو اوتایا آتدادی. بیردن دایانیب ساغ الینی قولاغینا قویوب:
– سیفی! سیفی! سیفی! – دئیه،اوچ دفعه اوجادان سسلندی.
سیفی ده اونون جوابینا اوچ دفعه- بیلدیم! بیلدیم! بیلدیم! دئییب، گئدیب گؤزدن ایتدی.
کندین میندانیندا گونهورهغینا دوزولوب اوتورموش کندین قوجالاری، بو سؤزلری ائشیتسهلرده آنجاق کیم ایسه بو دانیشیقدان بیر شئی باشا دوشمهدی.
تکجه حاجی ماحمود آستادان – دیلان آشیق آتمامیش آلچی دورا- دئینده. قربانعلی اوچ دونه باشینی ترپتدی.
جاواد اوغلو سدی یئنه بیر گئجه گئدیب علیبک کندیندن تایا داغیدیب گتیردیکلریندن صؤحبت آچمیشدی. مشد سیفی اؤسگوره – اؤسگوره:
– اَشی سن ده بوناغیلوی نئچه یوز یول بیزه دانیشاجاقسان؟- دئینده مشد فرمان اوزونو مشد سیفییه توتوب:
– آ باشینا دؤنوم! نئجه دئییرلر «جاوانلیق دا گونلر گوده اولور ایل اوزون، قوجالیقداسا ایللر گوده اولور گونلر اوزون» قیش گونلری دیر قوی گونوموز بیر تههر سوواقلایتا! دئدی.
بو آن کندین یوخاری باشیندا بیر های- کوی سسی اوجالدی. مشد احمدآغا سسی ائشیتمک هامان جلد یئریندن قالخیب، ال آغاجینی اله آلیب، سسه طرف گوتورولدو- آغا قلی مشد احمد آغانین دالینجا باخا- باخا:
– گؤرن بو کیشینین یئنه نه اویونو وار؟- دئدی.
بو سؤزهنین دوداغی قاچسادا آنجاق سولدوز بیر نئچه یول باشینی بولادی.
***
احمدآغا خرمن یئرینه چاتاندا قادینلارین های- کوی سسیندن قولاق توتولوردو. غلام اووجا بارلی فتاحی یئره ییخیب،قولاغینی آغزینا آلیب، دیشلهییردی. فتاح دا عئیبهجر بیر سسله چیغیریردی.
احمدآغا اونلارا ساری گئدنده، حاجی ممی تئز اونون قولوندان توتوب:
– اَیه گل بری ایشین اولماسین- دئیه، اونو بیر آز قیراغا چکیب قولاغینا نه ایسه پیچیلدادی. احمدآغا چکیلیب کناردا دایاندی. فتاحین کئچی کیمی باغیرتی سسیندن گولمهیی توتاندا احمدآغا تئز الیایله آغزینی گیزلتدی.
هاندان- هانا قادینلار فتاحی غلامین الیندن آلیب، اونلاری آرالاشدیردیلار. بو آن احمدآغا تئز فتاحا یاخالاشیب، اؤز ال آغاجینی اهمال فتاحین الینه قیسدیردی. فتاح بو ایشدن اورکلهنیب، بیردن الینی آروادینین الیندن قورتاریب، نه کی وار گوجو ایله غلامین کورهیینه بیر آغاج ائندیردی. غلام اوزو اوسته یئره سریلدیکده یئنه چیغیر- باغیر اوجالدی.
احمدآغا فتاحین الیندن تئز آغاجی آلیب، اونو قوجاقلاییب ائوینه آپاردی. بو آن حاجی ممی غلامی یئردن قالخیزاراق:
– آخ! آخ! الین قوروسون فتاح! اولسون قالخ گئدیب شکایت ائدیب اونون دهدهسینی یاندیراریق- دئدی.
یئردن زبیده خالا غلامین باشیندان بیر بامباچا چالیب:
– آلا باخ آللاهین فتاحینادا گوجون چاتماییر دئینده غلام اوستو باشینی سیلکه- سیلکه:
– کوپک اوغلو گئدیب عرضه وئلیب دهدا ناندیلاجاغام- دئدی.
همان گئجه ائل یاتارکن حاجی ممی غلامین ائوینه گلیب:
– هئچ نایران اولما! سیده دئمیشم سحر تئزدن سنی آتیلا ورزغانا آپارسین، بیر عاغیللی عرضهده یازیب سنه گتیرمیشم- دئییب. دیراب پالتوونون قولتوق جیبیندن بیر پاکات چیخاریب غلاما وئردی.
***
فتاح هر گون سحردن آخشاما قدهر دؤنه- دؤنه احمدآغانین ائوینه گئدیب! – قوربانین اولوم آی کدخدا! دئییرلر شکایته گئدیب، امنییه گلیب ائلهسه من باشیما نه داش سالیم آخی؟! دئینده. احمدآغا:
– آی بویووو یئره سوخوم! اَیه امنییه آدما نئیلر؟ اؤتن ایل گؤرمهدین رئیس پاسگاهی کندین راسیندا تاپدالادیم؟ منه نئیلهدیلر؟ بیر قوزو وئریب رضایت آلدیم، قورتولوب گئتدی. بدبخت بئله قورخاقسان کی هامی سنه دولاشیر داینا! بونلارین گؤزونون اوتون آلماسان بورادا باش ساخلاماق اولماز- دئینده فتاح – وآللاه سن نه تههر دئسن من ائلهرم، تکجه قویما امنییه منی ورزغانا آپارسین- دئدی. مشد احمدآغا اونا توخداقلیق وئریب:
– سن تکجه من دئییهنه باخ! سنین ایشین اولماسین من ایشی دوزلدهرم دئییب اونو آرخایینلاتدی.
***
سوت گونو سحر ائرکن احمدآغایلا حاجی ممی کندین گیرهجهیینده دایانیب، امنییهنین یولونو گؤزلهییردیلر. امنییه کنده چاتان کیمی احمدآغا ایکی قات سالام وئریب، چوخ ادب ارکانلا امنییهنین آتینین چلوونو توتوب اونو احتراملا اوز ائوینه آپاردی. بیر آز کئچمهمیش حاجی ممیده گلیب امنییهیه خوش گلدین- دئییب، آشاغی باشدان دیزلری اوستونده اوتوردو.
احمدآغا اودون بوخاریسینی قالاییب امنییهنین قلیانآلتیسینی حاضیرلاییب گلیب آشاغی باشدان اوتوردو. امنییه صبحانهسینی یئییب بیر آز قیزیشاندان سونرا احمدآغا اوزونو اونا توتوب:
– سرکار نه عجب بئله تشریف بویورموسوز؟ سوروشدو.
امنییه- فتاحدان شکایتچی وار دئینده احمدآغا بیر نئچه یول باشینی بولاییب حاجی ممینین اوزونه باخدی. بونو گورهن امنییه:
– کدخدا نه اولوب باشینی بولاییرسان؟- دئسهده، احمدآغا هئچنه دئمهییب امنییهنین دیققتینی داها دا مسئلهیه آرتیردی. امنییه چوخ اصرار ائتدیکده- احمدآغا- وآللاه سرکار نه دئییم؟ سنین شانسیندان بو آدام یامان ناتاراز آدامدی- دئدی. امنییه بیر آز فیکره گئدیب:
– نئجه یانی ناتاراز آدامدی کدخدا؟ سوروشدو.
احمدآغا- دهلیدی داینا، دهلی. نه ادب ارکان بیلر، نه بویوک- کیچیک قانار دهلی نظرم، بئله گزهرم- دئدی.
کدخدانین سؤزلریندن امنییهنین اورهیینه قورخو دوشسهده، او اوزونو سیندیرماییب.
– آنلاماییر، اونو من آدام ائلهرهم- دئیه، الیندهکی قامچیسینی سول الینین کفهسینه چالیب شاققیلداتدی. سونرا اوزونو حاجی ممییه توتوب:
– مشدی سن قالخ تئز اونو چاغیر گلسین بورا بیر- دئدی.
حاجی ممی دیک آیاغا قالخیب، بیر آز توموخوب سونرا دیلی توتار توتماز!
– حناب سرکار چشم من گئدهرم آنجاق اینانمیرام بو آدام منیم سؤزومله دوروب بورا گلسین- دئییب اوتاقدان چیخدی. احمدآغا تئز اونون دالیجا قاپییا چیخیب:
– حاجی! فتاحا دی کی امنییه آنلاماییر، گلیب ائلمهسین. چوخ اوزدن گئتسهده اصلا” قورخماسین قاباغیندا دایانسین، هئچ غلط ائلیه بیلمز- دئییب حاجینی یولا سالدی.
چوخ کئمهدن حاجی ممی تووشویه- تووشویه اوتاغا گیریب:
– جناب سرکار من دئدیم کی بو آدام عاغیللی باشلی آدام دئییل، سیزهده کدخدایادا دیشینین دیبیندن چیخانی دئدی، منی ده آز قالیردی کی دولاشدیرسین قویوب قاچدیم- دئدی.
امنییه بو سؤزلری ائشیتمک هامان، او پهلوان قامتیله دیک ایاغا قالخدی. او تفنگی چیگنینه سالیب-
– نئجه یانی گلمهدی؟ من اونون دهدهسینین گؤرونا هولا قوشارام. کدخدا سن بیر گل اونون ائوینی منه نشان وئر- دئییب، اوتاقدان باییرا چیخدی. احمدآغا اونا یاخینلاشیب:
– سرکار بویورون گئدهک! آنجاق خواهش ائدیرهم بیر آز احتیاطلی اولون! دئمگ اولماز بیردن سیزه ال زاد آچار کند ده بیآبر اوللوق- دئییه، امنییهنین جانینا داها دا ولوله سالدی.
***
زنگ آوالیلار لحظه- لحظه بو احوالاتی ایزلهییردیلر.. ایندی اونلار بوتون ائولردن ائشیگه تؤکولوب کندین مئیدانینا توپلاشمیشدیلار.
امنییه قاپ قارا بوغلارینی بارماغیله ائشه – ائشه، شاخ- شاخ قاباقدا گئدیر، احمدآغایلا حاجی ممیده اونون دالیجا کندین کوچهلرینده یورویوردولر.
امنییهنین هئیتینی گؤرنده آرواد اوشاق قاچیب گیزلهنیردی. فتاحین ائوینین هندهورینه ییغیشمیش قوجالار، ایکی قات اییلیب امنییهیه سالام وئرسهلرده، امنییه اونلارین قاباغیندان خان کیمی کئچیب، هئچ بیریسینین سالامینیدا آلمادی.
قیز- گلین امنییهنین تفگینی داملاردان سئیر ائتدیکده، اوزلرینی گویلره توتوب.
– آللاه اؤزون رحم ائله- دئییردیلر.
فتاحین ائوی بیر اوزون کوچهنین سون قاپیسینی بارماغیلا امنییهیه نشان وئریب قورخا- قورخا کنارا چکیلیب کئچیب امنییهنین دالیسیندا دایاندی. بو آن امنییهنین تفنگینین لولهسینین تیترهمهسی احمدآغانین گؤزوندن یایینمادی. احمدآغا اونو بارماغیله حاجی ممییه نشان وئره- وئره بیر گؤزده ویردی.
امنییه ساغ الیندهکی قامچینین دستهسیله فتاحین قاپیسینی ایکی دؤنه تاققیلادادیب ایکی قدم دالی چکیلدی. هله بیر آن کئچمهمیش، امنییه آرخاسینا دؤنوب:
– کدخدا دئیهسن ائوده دئییللر، کئچین گئدهک- دئینده، احمدآغا احوالاتی آنلاییب:
– یوخ رئیس فتاح ائودهدیر بیر آز دؤزسز گلر ایندی- دئدی. بو آن فتاح قاپینی آچیب، او مطلق امنییهیه توجه ائتمهییب، گؤزلرینی احمدآغانین اوزونه زیللهدی. احمدآغا امنییهنین آرخاسیندان باشیله فتاحا – یوخ! دئدی. فتاح اوزونو امنییهیه توتوب:
– اَیه نه دئییرسن؟! خبر آلاندا، امنییه بیر آز چاشیب:
– فتاح سنسن؟ سوروشدو. فتاح جواب وئرمهمیش، یئنه احمدآغانی گؤزدن کئچیردی. احمدآغا بو دؤنه فتاحا الیله (ویر) اشارهسی وئردی. فتاح الینی دووارا دایامیش ال آغاجینا اوزالداراق، بیردن احمدآغا:
– سرکار قوی قاچ! دئیه اؤزو دونوب گؤتورولدی. بونو گؤرهن امنییه اوخ کیمی توللانیب بیر نئچه آددیملا احمدآغایلا حاجیممینی آرخادا قویوب قاچماغا باشلادی.
احمدآغا گاهدان دالی دؤنوب الیله گل- گل دئیه، فتاحی اونلاری قووالاماغا تشویق ائدیردی.
فتاح ال آغاجینی توولایا- توولایا اونلاری قاباغینا قاتیب کوچه آشاغی قووماغا باشلادی. امنییه:
– آی جماعات قویمایین بو کؤپک اوغلونو- چیغیرا- چیغیرا، احمدآغایلا حاجی ممیده های کوی سالا- سالا کندین مئیدانینا چاتدیلار.
سیلاحلی امنییهنی الی آغاجلی فتاحین قوودوغونو گؤرنده کندین ایچینه بیر ولوله دوشدو. قادینلارین، اوشاقلارین جیغان- ویغانی گویلره اوجالمیشدی.
کندین قوجالاری سیرایلا دوزولوب فتاحا ال چالیردیلار. امنییهنین بورکو باشیندان دوشوب کوچه آشاغی دیغیرلانسادا، او، بیر آن بئله دایانماییب، جماعاتا سؤیوش وئره- وئره قاچیردی. نهایت کندی بیر دوره قاچاندان سونرا احمدآغا ژاندارمین قولوندان توتوب بیر آچیق قاپیدان اونو ایچری سالیب، تئز قاپینی باغلادی. امنییه نفسدن دوشموش حیط دووارینا سؤیکهنیب، دانیشماغا قادیر اولمادیغیندان، هئی الیله کوچه قاپیسینا طرف اشاره ائدیردی. احمدآغا یاخشی- یاخشی- دئیه،قالخیب قاپینین دالینا بیر آغاج سؤیکهییب قاپینی داهادا برکیتدی. امنییه بیر آز تؤوشونو آلدیقدان:
– آی کدخدا! بو گده دوغروداندا دهلی ایمیش وآللاه- دئینده- احمدآغا- هله آللاه اوزوموزه باخدی سرکار یاخشی قورتاردیق، تفنگی آلسایدی اوچوموزوده اولدورهردی دئینده- امنییه:
– پس قایداش آل آپار بو تفنگی تئز گیزلت- دئییب تفنگی چیگنیندن آشیراندا- احمدآغا – هله دورون بیر کئچک ایچری- دئییب ائویییهسینی سسلهدی.
امنییه بیر ایکی چای ایچیب، بیر سیگار آلیشدیریب اؤزونه گلدیکده- اوزونو حاجی ممییه توتوب- آی حاجی بیر زحمت چک منیم بؤرکومو تاپ گتیر، من لاپ بیآبیر اولدوم دئدی بو آن احمدآغا بیردن آیاغا قالخیب:
– آی حاجی بو نه اویوندور بیزیم باشیمیزا گلدی؟! من ایندن بئله بو کند ده باش ساخلایا بیلمهرم. گرگ گئدم بو گدهنی گتیریب حسابینا یئتیشم- دئینده امنییه اونون قولوندان توتوب:
کدخدا سن آللاه تک گئتمه بو گده چوخ خطرلیدیر، بیر نئچه نفر ده اوزونله آپار- دئدی. احمدآغا بیردن شهشهلهنیب: اَیه منه ده کدخدا دئییرلر- دئییب ائودن چیخاندا امنییه آغزی آچیلا قالمیشدی.
***
کندین کوچهلریندن هلهده ازدحام داغیلمامیشدی. دستگیرعلی احمدآغانی گؤرنده- آی اوزون گولسون کدخدا! اَشی سنین دای اویونون وار- دئییب بوتون جماعات گولوشدولر. فتاح احمدآغانی گؤرهن کیمی:
– باشینا دؤنوم آی کدخدا! اَشی منی ایشه قویدون؟ دئییرلر امنییه مندن شکایت ائدهجک، منی دولاندیر بالالارینین باشینا قویما منی ورزغانا آپارسین- دئینده احمدآغا- لاپ یاخشی ایش گؤردون اَیه! ایندن بئله بو کند ده سنه بیر نفر ده کژ باخا بیلمز. آنجاق امنییه یامان آجیقلانیب، دور گل گئدهک، اؤزوده هادیر اول ها نه دئسه دای دینیب ائلهمه، قوی بیر آز آجیغی سؤیوسون – دئیه فتاحی گؤتوروب امنییهنین یانینا گتیردی.
فتاح آستانادا، تیر- تیر اسیر، امنییهنین اوتاغینا گیرمهیه قورخوردو. بیردن احمدآغا اونون یاخاسیندان توتوب های کوی سالا- سالا اونو ایچری چکیب: اَیه کؤپک اوغلی آشکارلیقدی؟ نهدی؟ نئییه قودورموسان؟ دولتینده مأمورونا ال آچارلار؟!- دئییب، ژاندارما بیر گؤز ویردی. بئله اولاندا امنییهده فرصتی فوتا وئرمهییب، تئز قالخیب فتاحی ایلیشدیردی. بیر ایکی شاپالاق چکینجه احمدآغا فورا” فتاحی امنییهنین الیندن آلیب- سرکار باغیشلا آنلاماییب- دئیه اونلاری آرالاشدیردی.
بیر نئچه چای قلیانلا غضبلر سویودوقدا، احمدآغا اوزونو فتاحا توتوب:
– اَیه دیلقیرین بیری دیلقیر! سنین قوناغین وار آخی قالخ! دئییب فتاحی ائوینه یولا سالدی.
فتاحین قولتوغوندا هئشترخان گؤرنده زنگ آوانین بوتون قوجالاری اونون آردینجا امنییهنین باشینا توپلاشدیلار.
سفره آچیلیب ناهار دؤشننده، حاجی ممی:
– سرکار دئیهسن داوا هئشترخان داواسیمیش- دئییب- هئشترخانی پارچالادی. غلام هئشترخانین قانادینی گمیره- گمیره:
– سل کال بس منیم لاپبالالیم نئجه اولسون؟- دئینده، امنییه هئشترخانین بودونو گمیریب قورتامیشدی، او اللرینین یاغینی ائشمه بوغلارینا چکه- چکه کدخدا امنییه اجازه وئرسن مرخص اولوم- دئییب، آیاغا قالخدی…


text:
هایدلبرقر دروکماشینن
هایدلبرقر دروکماشینن (اینگیلیسجه: Heidelberger Druckmaschinen) آکتسینقزلشافت شیرکتدیر و آلماندا یئرلشیب و سهامی بورسدا آلیش وئریش اوْلونور. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۱۱٬۵۱۱ نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ "Annual Report 2016/2017" (PDF). Heidelberger Druckmaschinen. Retrieved 20 November 2017.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Heidelberger Druckmaschinen»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده هایدلبرقر دروکماشینن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۱۷
۱۷ دسامبر: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۱۷/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ دسامبر/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ آذر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ آذر/رویدادلار
- ۱۷۹۳ - ناپلئون بوناپارت ایلک حربی اۇغورونو اینگیلیس طرفیندن آلینمیش تالونو تۇتماقلا قازانمیشدیر و بۇ ظفرینه گؤره بریگارد جنرالی اوْلموشدور.
- ۱۹۰۳ - تاریخده ایلک طیاره هاوایا قالخمیشدیر.
- ۱۹۲۵ - شوروی و تۆرکیه آراسیندا طرفسیزلیک آنلاشماسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۹۴۶ - پهلوی حؤکومتی گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتینی ییخاراق تۆرکجه کیتابلاری یاندیرمیشدیر.
- ۱۹۸۹ - برزیلده ۲۵ ایللیک آرادان سوْنرا ایلک سئچکیلر کئچیریلمیشدیر.
- ۲۰۰۴ - اوروپا بیرلیگی تۆرکیه ایله مۆذاکیرهلره باشلاماغا قرار آلمیشدیر.
- ۲۰۰۸ - تایم قزئتی آمریکا جۆمهۇرباشقانی باراک اوبامانی «ایلین آدامی» اعلان ائتمیشدیر.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ آذر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ آذر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ آذر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ آذر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ آذر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۷ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
گنابادلی بیر قیزین کورلوغو سببییله فرهنگیان بیلیمیوردوندا قبول ائدیلمهسیندن ایمتینا ائدیلدی
رضوی خوراسان ایالتیندهکی گنابادلی بیر قیز اؤیرنجی، بیلیمیوردونا گیریش ایمتاهانیندا ۵۰۰-جو سیرانی قازانماسینا باخمایاراق، کورلوغو سببییله فرهنگیان بیلیمیوردوندا قبول ائدیلمهسیندن ایمتینا ائدیلدی.
رضوی خوراسان ایالتینین گناباد بؤلگهسیندهکی حاجیآباد کندی ساکینی نرگس خدادادی، کور اولدوغو اوچون سئودیگی ایشی اولان موعیملییه چاتا بیلمهدی.
گنج قادینین فرهنگیان بیلیمیوردوندا قئیدیاتدان کئچمهسی و ائیتیم ساحهسینده ایشلهمهسی اوچون ایستهنیلن طبّی موعاینهلره قاتیلماسینا ایزین وئریلمهدی.
گناباد فرمانداری و ائیتیم شوراسینین رئیسی فرهنگیان بیلیمیوردونون رییسینه گؤندردیگی بیر مکتوبدا، “علیللیک محدودیت دئییل” تطبیق ائتمک و علیللر جمعيتینده معنوی گوجو یاراتماق اوچون خانیم خدادادییه پراکتیک و حوقوقی دستک وئرمهسینی ایستهدی.
خدادادی داها اؤنجه کندیندهکی قادینلارا قرآن اؤیرهدیردی و مئدیانین یازدیغی کیمی “ائیتیم و اؤیرتیم و فرهنگیان بیلیمیوردونون قانونلاری سببی ایله موعلیملیک ایستکلرینی ایتیرمیش اولدو.”
فرهنگیان بیلیمیوردو، ایران وطنداشلیغی، ایسلام یا دا قانوندا تانینان دینلردن بیرینه اینانج، جینایت کئچمیشی اولمایان، ماکسیموم ۲۲ یاش و تام ساغلاملیق دا داخیل اولماقلا اؤیرنجیلرین قبولو اوچون جدی شرطلره مالیکدیر. بو بیلیمیوردو روحی و فیزیکی باخیمدان طبّی موعاینهلر و ایختیصاصلاشمیش موصاحیبهلر آپارماقلا قئید ائدیر.
۱۳۹۶-جی ایلده حاضرلانان و تطبیق اولونان ایسلام جمهوریییتینین یئنی ائیتیم قانونلاریندا اوزلری “آرتیق توکلو” و یا سونسوز اولان قادینلارین ائیتیم قوروموندا ایستیخدام اولامازلار.
عینی زاماندا “چرکین” سؤزونو ایستیفاده ائدیر و موعلیملردن “آکسانی پوزوق” و یا “بیر گؤزو کور اولان” اینسانلارین سئچیلمهمهلری ایستهنیلیر.


text:
زونوز
زونوز ، دوغو آذربایجان اوستانی نین شهرلریندن بیری دیر کی مرند بؤلگه سینده یئرلشیب دیر. بو شهرین یوکسلیگی (اوجالیغی) دنیزدن ۱٬۷۰۰ متیر دیر. بو شهرین آدی حضرت یونسین آدیندان توتولوب دیر ، نئجه کی یونوس دان یونوزا و یونوزدان زونوزا دؤنوبدور.
اهالی[دَییشدیر]
زونوزون ۱۳۸۵-اینجی گونشلی ایلینده ۲٬۶۱۸ نفر جمعیتی واریمیش کی اونلاردان ۱٬۲۴۲ نفری کیشی اولاراق ۱٬۳۷۶ نفری ایسه قادینایمیش لار.
دیل[دَییشدیر]
زونوزون اهالی سی آذربایجان تورکجه سی ایله دانیشیرلار و مذهب لری شیعه دیر.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
بو شهرین اهالی سینین چؤخونلوغو اکینچیلیگ ، داوار ساخلاماق و پتک چیلیگه مشغول دیرلار.زونوزون سرامیکی کئچمیش لردن ایران دا آدلیمیش ، آمما ایندیلکده اؤنون چوخ آلانی یوخ دور و رونق دن دوشوب دیر.
سوقتلر[دَییشدیر]
قیزیلآلما ، قورو مئیوهلر ، سرامیک ، ساخسی قابلار ، بال ، کائولن داشی و باشقا اورونلر زونوزون سوقتلری ساییلیرلار.
مسجیدلر[دَییشدیر]
- سیدلر مسجیدی
- زونوزون جوما مسجیدی
- مولاعزیز مسجیدی
- کارخانا مسجیدی
- حاجی مسجیدی
- شیخ مسجیدی
- حاج علی اکبر مسجیدی
- حاج آقابَی مسجیدی
محله لر[دَییشدیر]
زونوز دؤرد دانا محله واری کی اؤنلارون آدی :
- خان خواجا(Xan xaca)
- سیدلار(Seyedlar)
- میرجان(Mircan)
- دیبین(Dibin)


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
آی ایشغی (اینگیلیسجه. Moonlight ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده 2016 جی ایلده دوزلمیش بیر فیلم دیر. باری جنکینس یؤینتمنی دیر و فیلمی تارل آلوین مک کارنی آدلی یازارین قارا اوغلانلار آی ایشغیندا گؤی گؤونورلر رومانی اساسندا دوزلتمیشدیر. بو فیلم قولدن قلوبون 74جو جایزه سی و 2017 جی اوسکارین ان یاخشی گؤرونتولو فیلم جایزهسی قازاندی. بو جایزهدن علاوه، آی ایشیغی اوسکار 2017 ده باشقا 7 اؤدولون ده کاندیدی ایدی، و ان یاخشی یاردیمچی کیش آکتورو (ماهیرشالا علی) و ان یاخشی اویارلاما سناریوسو اولان (اقتباس اولونموش) فیلم جایزهلرینی آلدی.[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکی پدیا صفحه سی


text:
سعیدلی (اورمو)
سعیدلی کندی اورمو بولگهسینین، مرکزی بؤلومو و گونئی نازلی قصبهسینده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی موقئعیت[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 245 نفر اهالی سی و 72 عائیله سی وار.[۲]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
بۇ کندین ایقتیصادینان دئمیش اوْلساق ، یئری وار بۇ کندین چالیشقان اکینچیلریندن دئییَک، بۇ کندده چوْخلو گۆنهباخان و بوْغدا ، هابئله کهلم ، بۇ کندین ایقیتصادین گؤزه وۇرور ، و چوْخلو داملاردا اینک ساخلیرلار.
گزملی و گورمهلی یئرلر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
باتی آذربایجان اوستانینین پورتالی Archived 2011-02-26 at the Wayback Machine.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "باتی آذربایجان اوستانینین پورتالی". Archived from the original on 2011-02-26. Retrieved 2012-09-23.
- ^ اانین آمار مركزی؛ ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی


text:
قرَق(اویون)
قَرَق - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر واختلاردا، اساساً گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
قَرَق اویونو نوروز بایرامی گونلرینده، ائلجه ده ائل شنلیکلرینده، موختلیف ییغینجاقلاردا گنجلرین و جاوانلارین، خوصوصاً اورتا عصرلرده، صفویلر دؤورونده گئنیش یاییلمیش آت اوستو اویونلاردان بیری اولموشدور. بو اویونون رسم تصویرلرینه صفویلرین قزوین شهریندهکی"قیرخ سوتون" سارایینین داخیلی دیواریندا راست گلمیشدیر. 16. عصر ایران شاعیری عبدی بیگ شیرازی "چیچکلر باغی" اثرینده همین رسمدن بحث ائتمیشدیر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
معلوماتا گؤره، قَرَق اویونوندا 6-8 نفر ایشتیراک ائدیرمیش. مئیدانین اورتاسیندا باسدیریلمیش هوندور دیرگین-"قَرَق" آغاجینین اوجونا ایچی گوموش پوللا دولو کیچیک بارداق و قیزیل بیر جام-پیاله قویولور. ائل-اوبا شنلیکلرینده، طنطنهلی گونلرده کئچیریلن اویونلاردا بارداق قیزیل سیکّهلرله دولدورولموش. اویونچولار آتلارینی چاپاراق موعیّن مسافهدن تک-تک هدفه اوخ آتیرلار. هدفی ووران غالیب ساییلیر و بارداقدان تؤکولن سیکّهلر اونا چاتاردی.
قایناق[دَییشدیر]
- نوروز بایرامی انسکلوپدیاسی. باکی-2008 (شرق-غرب). ص.123.


text:
اولوسلارآراسی ایشچی بایرامی موناسیبتیایله آزربایجان سیاسی قورولوشلارینین امکداشلیق پلاتفورمو بیلدیریسی
آزربایجان ایشچیلری و امکچیلری
آزربایجان میللی حرکتی فعاللاری
بوگون، ایران ایسلام جومهوریتینین غاغیلدیشی (غیرعقلانی) سیاستلرینین بیر سونوجو اولاراق، ایشچیلرین و ایشچی صینفینین گئچیم قایناقلارینین او قدر چتین حاله گلدیگی بیر دورومدا اولوسلارآراسی ایشچی بایرامینی قوتلاییریق کی، ان اساس اینسان قیداسی اولان «چؤرک»ین تامین ائدیلمهسی بئله ، بعضی صینیفلر اوچون چتینلهشیب.
هئچ شوبهه ائتمهدن سؤیلمک اولار کی، اولکهنین ائکونومیک دورومونون بئله پیسلشمهسینین آنجاق ییرمینجی یوزایلین باشلارینداکی قحطلیکلر و آجلیقلارلا قارشیلاشدیریلابیلمک مومکوندور. بو سفیل دوروما باخمایاراق، ایسلام جومهوریتینین فاسید رئژیمی هله ایدئولوژیک ماجرالارییلا مشغولدور و دوشوندوگو سون شئی خالقین معیشتیدیر.
آزربایجانلی و تورک ایشچیلر
کومونیست و سوسیالیست دوشونورلر و لیدئرلر، ایشچی حرکتینی ایللرجه ایدئولوژیک چرچئوهلره حبسائتمیش اولسالار دا، دونیاداکی ایشچی حاقلارینی و ایشچی حرکتلرینی سوسیالیستلره و کومونیستلره اؤزهل قیلماغا و ایشچیلرین دئموکراتیک ایستکلرینین گئنیشلنمهسینی انگللهمهیه چالیشدیلار. آنجاق باغیمسیز ایشچی حرکتلری بو ذهنیتی قیرماغی باشاردی و مودئرن دونیا ائکونومیسینده ایشچیلرین مادی و فیکری حاقلارینا یئنی بیر تانیم گتیردی.
بوگون ایشچی حرکتلری دئموکراتیک موجادیلهنین اؤنملی بیر پارچاسیدیر و دئموکراسینین تمللرینه تانیش اولان ایشچی صینیفی، مودئرن طلبلرینی موذاکیره ماساسیندا و خیابانلاردا دیله گتیریر.
عئینی زاماندا بوگون، آزربایجان و ایرانداکی دیگر ازیلهن خالقلارین ایشچی حرکتی ایراندا آشیری درجهده مرکزیتچی گلیشمهنین آغریلی حقیقتلرینی درک ائدرک، ایراندا ایشچیلرین چتینلیکلری و اذیتلرینین بئله برابر بؤلوشمهدیگینی، تورک، کورد، عرب، بلوچ و لور ایشچیلری و امکچیلرینین داها چوخ یوخسون و مظلوم اولدوغونو بیلیر.
اونا گؤره ده بو بیلینج، ایشچیلرین «میللی عدالت و ریفاه» سایهسینده برابر حاقلارا صاحیب اولماسی اوچون ایشچی موجادیلهلرینی میللی-دئموکراتیک موجادیلهلره باغلاماقدادیر. بوگون، آزربایجان ایشچی حرکتینین سئچکینلری و لیدئرلری زنگین تاریخی تجروبهلره صاحیب اولاراق، ایرانین مرکزی بؤلگهلریندهکی ایشچی حرکتی و سول حرکتین نه یازیق کی، “ایرانشهری” توتالیتر و اینحیصارچی ایدئولوژیسینین اسیری اولدوقلارینی بیلیرلر و اونلارین بیلینجلی یا دا بیلینجسیز اولاراق گوج و سرمایهنین عدالتلی شکیلده بؤلونمهسینین قارشیسینا چیخدیقلارینی و بونا قارشی دیرهنج گوستردیکلرینی گؤرورلر.
اؤلکه چاپیندا ایشچی حرکتینین چاغداش تاریخی، ازیلهن اولوسلارین ایشچی حرکتینین حساس زامانلاردا مرکزیتچیلرین و اونلارین چیخارلارینین قوربانی اولدوغونو گؤسترمیشدیر.
سون ایللرده آزربایجان ایشچی حرکتینین شوعارلارینین سیخلیقلا «آنا دیلینده» اولماسی اونو گؤستریر کی، آزربایجاندا دیگر حرکتلر، او جوملهدن قادین حرکتی و اؤیرنجی حرکتی کیمی، ایشچی حرکتی ده بو بیلینجه چاتمیشدیر کی، میللی باسقی و ظولم اورتادان قالدیریلمادان و سرمایه قایناقلارینین عدالتلی شکیلده داغیدیلمادان هئچ بیر سوسیال صینیف آزربایجاندا و ایرانین دیگر بؤلگهلرینده ریفاه و سعادته چاتابیلمز؛ دولاییسی ایله بو یولدا هرکس بیرلیک اولمالیدیر.
آزربایجانلی ایشچیلرینین سون آیلارداکی قرئولری (اعتصاب)، آزربایجانداکی ایشچی حرکتینین جانلی و ساغلام اولدوغونو و آزربایجان خالقینین دئموکراتیک و قورتولوش موجادیلهسینین آغیرلیقلاریندان بیری اولابیلهجگینی گؤسترمیشدیر. آنجاق عئنی زاماندا، ایران مئدیاسینین قرئولره یؤنهلیک خبرلری بایکوت ائتمهسی بیر دفعه داها مرکزیتچیلرین آزربایجان ایشچی حرکتینه اؤز اینحیصارچی دار مرجکیندن باخدیقلارینی گؤستردی.
آزربایجان سیاسی قورولوشلارینین امکداشلیق پلاتفورمو اولاراق، “۱ مای” اولوسلارآراسی ایشچی بایرامینی قوتلارکن، آزربایجانین “بوتون سوسیال صینیفلار اوچون ریفاه و اولوسال سعادتی” هر زامان وورغولادیغیمیزی و ایصرار ائتدیگیمیزی و بونا دوام ائدهجهگیمیزی اعلان ائدیر و بوتون گوجوموزله آزربایجان ایشچی حرکتینین موباریزلرینین یانیندا اولدوغوموزو و هر زامان اولاجاغیمیزی بیلدیریریک.
بیزجه، آزربایجان ایشچیلرینین ریفاهی و حاقلاری اوچون موجادیله ائدهن آزربایجان ایشچی حرکتی، آزربایجان میللی حرکتینین آیریلماز بیر پارچاسیدیر و آزربایجان میللی حرکتینین میللی سعادت و اولوسال ریفاه هدفی اوچون تاریخسل سورهجینی تاماملار.
آزربایجان ایشچیلری و ایشچی حرکتینین و ائلیتلرینین اؤزگور و دئموکراتیک بیر آزربایجانین اینشاسیندا دانیلماز بیر رول اوینایاجاقلارینا اینانیریق.
سونوج اولاراق آزربایجان ایشچی حرکتینین توم شهیدلرینی، اعدام ائدیلنلری و سیاسی محبوسلارینی و توم ازیلهن میللتلری سایغی و حؤرمتله آنیریق و توم دهیرلی زحمتکئشلرین بایرامینی تبریک ائدیریک.
آزربایجان سیاسی قورولوشلارینین امکداشلیق پلاتفورمو
آزوح – دیرنیش – گادپ
۱ مای ۲۰۲۲


text:
اسرائیلده ازدحام: ۴۴ اؤلو
حادثهده آغیر یارالانانلار اولدوغو معلوماتی اوزرینه بؤلگهیه ۶ آمبولانس هلیکوپتر و چوخ ساییدا ساغلیق اکیبی گؤندریلدی
اسرائیلده، لاگ بعومر بایرامینین قوتلاندیغی میدانداکی ازدحام سببیله ۴۴ نفر حیاتینی ایتیردی، ۱۰۳ نفر یارالاندی.
مرون داغینداکی قوتلامالار سیراسیندا، گئجه یاریسیندان سونرا سببی بیلینمهیهن ازدحام میدانا گلدی.
حادثهده آغیر یارالانانلار اولدوغو معلوماتی اوزرینه بؤلگهیه ۶ آمبولانس هلیکوپتر و چوخ ساییدا ساغلیق اکیبی گؤندریلدی.
باشباخان بنیامین نتانیاهو، توئیتردن یاییملادیغی مئساژدا، حادثهنین "آغیر فاجعه" اولدوغونو و یارالیلارین یاخشیلاشماسی اوچون دعا ائتدیکلرینی دیله گتیردی.
جروزالم پست قزئتینده یئر آلان خبرده ایسه ازدحامدا ۴۴ نفرین حیاتینی ایتیردیگی، ۱۰۳ نفرین یارالاندیغی، یارالیلاردان ۴۴ونون وضعیتینین آغیر اولدوغو ایفاده ائدیلدی.
آیریجا، بؤلگهده بیر صحرا خستهخاناسی قورولدوغو، تلفن شبکهلرینده پروبلئم یاشاندیغی دیله گتیریلدی.
اسرائیل پلیسینین مرون داغینداکی ازدحاما باغلی سوروشدورما باشلاتدیغی دا قید ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایراندا بعضی اونیوئرسیتهلرده بایکوت قراری وئریلدی
اونیوئرسیته اؤیرنجیلری، باشلایان گؤستریلردن سونرا اونیوئرسیته یؤنهتیملرینین اؤیرنجیلره قارشی اویقولامالارینا اعتراض اولاراق ۳ گون بویو درسلری بایکوت ائدجکلرینی آچیقلادیلار
میت "میزگین کوبانی" لقبلی ترورچونو ضررسیزلشدیریب
ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین قوندارما عین عیسی ویلایتی اوزره مسئول شخصلریندن "میزگین کوبانی" لقبلی سیهام میسلیح ضررسیزلشدیریلیب.
ایسراییل عسگرلری بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب
ایسراییل عسگرلری ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلینده یئرلشن بیت لحم شهریندهکی الدهیشه قاچقین دوشرگهسینه باسقین زامانی بیر فیلیسطین-لینی اؤلدوروب.


text:
سوریهده روس اوچاقلاری سیغینماچی دوشرگهسینی ووردو
روس ساواش اوچاقلارین ادلب اطرافیندا کفر لوسین بؤلگهسینهکی سیغینماچی دوشرگهسینی هدفه آلدی
سوریهده بشار اسد رژیمینه دستک وئرهن روسی ساواش اوچاقلارینین کفر لوسین بؤلگهسیندهکی سیغینماچی دوشرگهسینی وورماسی نتیجهسینده ۸ وطنداش یارالاندی.
روس ساواش اوچاقلارین ادلب اطرافیندا کفر لوسین بؤلگهسینهکی سیغینماچی دوشرگهسینی هدفه آلدی.
یئرلی قایناقلاردان وئریلهن آچیقلامادا، سالدیریدا بیرینین وضعیتی آغیر اولاماقلا ۸ مولکی وطنداشین یارالاندیغی بیلدیریلدی.
بیر اوخولون یاخینلاریندا تشکیل ائدیلن هاوا سالدیریسی بؤیوک قورخویا سبب اولدو.
سالدیری بؤلگهسیندن توستو قالخارکن اوشاقلارین و عائلهلرینین قورخو ایچینده قاچدیغی گؤرولدو.
یارالیلار حادثه یئرینه گلن مولکی ساوونما قروپلاری طرفیندن خستهخانایا آپاریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
پکاکالی ایکی تروریست ضررسیزلشدیریلدی
تورک سلاحلی گوجلرینین سوریهنین قوزئییندهکی زئیتون بوداغی بؤلگهسینده یئرینی معین ائتدیگی ۲ پکاکا/یپگلی تروریستی ضررسیزلشدیردیگی بیلدیریلدی
مارکتده چیخان یانغیندا بیر نفر حیاتینی ایتیردی
یانغینسؤندورهنلرین فعالیتی نتیجهسینده کنترل آلتینا آلینان یانغیندا ۱ نفرین اؤلدوگو بیلدیریلدی
ایسراییل عسگرلرینین آچدیغی آتش نتیجهسینده 3 فیلیسطینلی هلاک اولوب
فیلیسطین-ین ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلیندهکی جنین شهرینده ایسراییل عسگرلرینین آچدیغی آتش نتیجهسینده 3 فیلیسطینلی هلاک اولوب.


text:
افغانستاندا ایلین ایلک یاریسیندا ۶۵۹ وطنداش اؤلدو
ان چوخ جان ایتکیسی، خاریجی گوجلرین اؤلکهدن چکیلمهیه باشلادیغی می و ژوئن آیلاریندا اولدو
افغانستاندا ۲۰۲۱.جی ایلین ایلک یاریسیندا مین ۶۵۹ وطنداشین اؤلدوگو بیلدیریلدی.
بیرلشمیش ملتلر افغانستان کؤمک هیئتیندن (یوناما) وئریلهن آچیقلامادا، بو ایلین ایلک ۶ آییندا ۳ مین ۲۵۴ وطنداشین ایسه یارالاندیغی ایفاده ائدیلدی.
وطنداش ایتکینلرینده گئچهن ایل عینی دؤوره گؤره یوزده ۴۷ آرتیش اولدوغو ایفاده ائدیلهن آچیقلامادا، بئلهجه ۲۰۰۹.جو ایلدهن بو یانا وطنداش ایتکینلرینده ان یوکسک سویهیه چیخیلدیغی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، ان چوخ جان ایتکیسینین خاریجی گوجلرین اؤلکهدن چکیلمهیه باشلادیغی می و ژوئن آیلاریندا اولدوغو، بو آیلاردا ۷۸۳ وطنداشین حیاتینی ایتیردیگی، مین ۶۰۹ وطنداشین یارالاندیغی وورغولاندی.
سالدیریلارین یوزده ۳۹وندان طالبان، یوزده ۹وندان داعش، یوزده ۲۵یندن حکومت یانلیسی قروپلار، یوزده ۱۶یندان دیگر بیلینمهیهن عنصورلار و گئری قالان قیسیمیندن ایسه امنیت گوجلرینین مسئول توتولدوغو آچیقلامادا، وطنداش ایتکینلرینین آرتماسینین قایغی وئریجی اولدوغو وورغولاندی.
افغانستاندا باریش سورهجی نامعین دورومونو قورویارکهن گوونلیک گوجلری ایله طالبان آراسینداکی شدتلی چاتیشمالار داوام ائدیر.
آنادولو آژانسینین یئرلی مسئوللاردان الده ائتدیگی معلوماتا گؤره، طالبان ۴۰۷ ائلچهنین ۱۵۰دن چوخونو اله گئچرمیش. طالبان ایسه کنترلونداکی ائلچه مرکزی ساییسینین ۲۵۶ اولدوغونو ادعا ائدیر.
اؤلکهده ۳۴ ولایت، مرکزی حکومت گوجلرینین کنترلوندادیر.
ایلگیلیلی خبرلر
حاجیزاده: ۳۰۰دن چوخ وطنداش حیاتینی ایتیردی
"دوشمنی تانیتمادیغیمیز اوچون بو ایکی آیدا ۳۰۰دن چوخ اینسان اؤلدورولدو و یا شهید اولدو"
ایران؛ آلمانیانین تهران ائلچیسی خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
ایران خاریجی ایشلر باخانلیغی ۱۴ نوامبردا دا آلمانیا باشباخانی اولاف شولتسون ایرانلا باغلی آچیقلامالارینا تپکی اولاراق موتسلی خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغیرمیشدی


text:
هوققا(اؤلچو بیریمی)
هوققا — ان قدیم چکی اؤلچو بیریم.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
خالقیمیزین معیشتینده ایشلهدیلمیش، آدینا فولکلوروموزدا و یازیلی ادبیاتلاردا راست گلینن چکی اؤلچو بیریملریندن بیری ده هوققادیر. کوراوغلو قیراتی اؤیدوگو بیر شعرده دئییر:
اوزاق-اوزاق یوللارینان،
بئلی ایپک چوللارینان،
هوققا یاریم ناللارینان،
آت ایگیدین قارداشیدی.
یئنه همین داستاندا گیزیر اوغلو مصطفی بیگ اؤز یولداشلارینا دئییر:
سفریمدی شهری-باغداد،
کیمدی، مننن کؤچن گلسین!
یئددی هوققا هازار پئشه،
مندن آرتیق ایچن گلسین.
گؤروندوگو کیمی، بیرینجی شعرده هوققانین نالین چکیسینی، آغیرلیغینی، ایکینجی شعرده ایسه ایچکینین حجمینی گؤستردیگینین ایضاحینا احتیاج یوخدور. لاکین نالی و ایچکینی عئینی اؤلچو بیریمی ایله اؤلچمک مومکون اولمادیغیندان هوققا سؤزونون آچیقلانماسینا احتیاج دویولور.
حوقّه (حقّه) - عرب دیلینده کیچیک موجرو دئمکدیر. بو سؤز اویون، کلک، حیله معناسیندا داها چوخ ایشلهنیر.
هوققا سؤزونون عرب دیلیندهکی معنالارینین هئچ بیری اؤلچو بیلدیرمیر. بو دا اونو گؤستریر کی، هوققا عربلرده هئچ واخت اؤلچو بیریمی کیمی ایشلنمهمیشدیر. آذربایجان و کرکوک تورکلرینده ایسه هوققا ان قدیم اؤلچو بیریملریندن بیری اولموشدور. بورادان بئله قناعته گلمک اولار کی، بیر چوخ تورک خالقلاریندا ان قدیم اؤلچو بیریمی کیمی ایشلنمیش هوققا عرب دیلیندن آلینمامیشدیر. قدیم سومر دیلینده هوققا سؤزونه راست گلینمهسی ده اونون تورک سؤزو اولدوغونو تصدیقلهییر.
قایناق[دَییشدیر]
آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 461. ایسبن 978-9952-34-152-2


text:
بالئیبئلن (baleybelən) دیلینین مؤلفی شیخمحیی گلشنی
همتشهبازی
شیخ محیی گلشنی، هیجری ۹۳۵ ده تورکیهنین ادرنه شهرینده دونیایا گؤز آچیر. آتاسی فتحالله اصلن قزوین شهرینده اولدوغو زامان آتاسینی اؤلدوردوکدن سونرا ادرنه شهرینه کؤچور و شیخ محیی ده ایلک تحصلاتینی بورادا آلدیقدان سونرا مصیره گئدیر و اورادا مختلیف دفتردارلیق ایشلرینده مشغول اولور. او، مصیرده اولارکن «شیخابراهیمگلشنی»نین اوغلو، احمد خیالی ایله تانیش اولدوقدا، دئییلنلره گؤره هم اونون قیزی ایله ائولنیر، همی ده اونون واسیطهسی ایله شیخ ابراهیم گلشنی حیاتی و « گلشنیه» طریقتی حاقدا ماراقلانارکن مناقب ابراهیم گلشنی آدلی کیتابینی دا تورک دیلینده یازماق نیتینه دوشور.
ابراهیم گلشنی «مولویه» مکتبینه تابع اولان «گلشنیه» طریقتینین بینؤورهسینی قویور. شیخ ابراهیم گلشنی، تبریزده یاشارکن بو تصوف طریقتینی یاییر. اونون بو یولدا آدینا دئییلن کرامتلر آذربایجاندان توتموش تورکیهیه قدر دیللر ازبری اولور.
منیم دیققتیمی بو کیتابا یؤنلدن مسئله ده ائله، کیتابدا خیردالیقلاری ایله بحث ائدیلن موضوعلاری ایدی. او جوملهدن ایکی مقام دیققتیمی چکدی:
« مغانائلی» (ص ۱۱۵) ایفادهسی، بیر ده «عبدالغنیالمغانی» (صص ۸۹ و ۱۸۱) آدلی بیر شخصین آدی. بو شخص، مغان و قاراباغ بؤلگهسینده مشهور بیر متعصب شیخلردن ایمیش کی عمومیتله گلشنیه طریقتینین ضیددینه تبلیغلر ائدیرمیش. مؤلف اونونلا شیخ ابراهیم گلشنینین مباحثهلرینه اشاره ائدیر.
بونو دئمکدن مقصدیم اودور کی شیخ محیی «مناقب ابراهیم گلشنی» اثرینی «آذربایجاندان باشلایاراق شرقی آنادولویا قدر داواملادیقدا مصیرده قورتاریر». مؤلف شیخ ابراهیم گلشنینین منقبتلریندن یازارکن، آققویونلو سلالهسی آلتیندا حیات سورن آذربایجان محیطیندن گؤزل بیلگیلر وئریر.
آنجاق شیخ محیینین دیققتی چکن مقامی باشقا بیر شئیدیر. دئییلنلره گؤره او، دؤورونون ان مشهور دیلچی و لغتشناس عالیملریندن بیری ایمیش. بونو، اونون یازدیغی کیتابلاری دا ثبوت ائدیر.
قیرخدان چوخ اثرین مولفی اولان شیخ محیی، باشقا اؤنملی بیر شئیله ده دؤورونون عالیملریندن سئچیلیر. او «بالئیبئلن» (baleybelən) دیلینین ده ابداع و اختراعچیسیدیر. اوندان سونرالار و یاخین زامانلاردا یاشامیش لهستانلی دیلچی زامینهوف طرفیندن عرصهیه گلن «اسپرانتو» دیلی کیمی بیر دیلین ایلک اختراعچیسی شیخ محیی گلشنیدیر. شیخ محیی حتتا « لغات و قواعد بالئیبئلن» آدلی اثرینده، بو دیلین قراماتیکاسینی دا یازیر. پراکتیک اولاراق «مصادرالسنه اربعه» بیر سؤزلوک کیتابینی دا یازیر. بو سؤزلوک «مصدرلر» سؤزلویودور. سؤزلوک دؤرد دیلی احتیوا ائدیر: تورک، فارس، عرب و بالئیبئلن دیللری.
خوشبختلیکدن بو اثر، تورکیهده ایشیق اوزو گؤرموش. مؤلف، دؤرد اوغلونو بو دیلله تانیش ائتمک و اونلاری تعلیم وئرمک اوچون هم آدی گئدن سؤزلویو، همی ده بالئیبئلن دیلینین قراماتیکاسینی دا یازیر.
بئلهلیکله تورک دونیاسیندا، زامینهوفدان اؤنجه «اسپرانتو» دیلینین اوخشاری تورک دیلینده یارادیلیر، قراماتیکاسی دا یازیلیر.


text:
شینواری: آخرگی بېش کون ایچیده طالبان هجوملری عاقبتیده ۱۶۲ عادی اهالی هلاک بۉلگن
خوفسیزلیک ارگانلر قۉشمه سوزچیسی اجمل عمر شینواری نینگ ایتیشیچه، آخرگی بېش کون ایچیده مملکتده طالبان هجوملری عاقبتیده کمیده ۱۶۲ تینچ اهالی هلاک بۉلگن.
جناب شینواری بوگون (پنجشنبه ۱۴ -اسد) کابولده اۉتکزیلگن مطبوعات انجمنیده بو تینچ اهالی طالبان نینگ هجوملری و موتربمب پارتلشلری عاقبتیده هلاک بۉلگنینی ایتدی. او ینه ۲۲ تینچ اهالی نینگ هجوملرده جراحتلنگنینی قۉشیمچه قیلدی.
خوفسیزلیک ادارهلری قۉشمه سوزچیسی نینگ ایتیشیچه، طالبان بېش کون ایچیده ۱۷۲ مکتبنی هم ویران قیلگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو مکتبلر نینگ بنالری ویران بۉلگنیدن سۉنگ، مینگلب اۉقووچیلر تعلیمدن محروم بۉلیشگن.
طالبان حاضرچه بو حقده بیران مناسبت بیلدیرمگن.
طالبان اېسه آخرگی کونلرده مملکت نینگ ییریک شهرلریگه هجوملرنی کوچهیتیرگن. بو هجوملر آرتیدن جمهوررییس غنی خلقنی بو گروهگه قرشی سفربر قیلیشگه چقیردی. کۉرینیشیدن، بو چقیریق مملکت فقرالری تامانیدن آلقیشلنگن. کابول، هرات، پروان و باشقه بیر قنچه ولایتلر اهالیسی تونده مملکت خوفسیزلیک کوچلرینی قۉللب -قوّتلش اوچون تورلی شعارلر ایتیشدی.


text:
پکن ۲۰۲۲ قیش المپیک اوینلری نینگ میزبانی بولدی
پکن نینگ رقیبی ایسه قزاقستان نینگ آلماتا شهریدن عبارت ایدی
چین پایتختی پکن ۲۰۲۲ قیش المپیک اوینلری نینگ میزبانی دن عبارت بولدی.
خلق ارا المپیک کمیته سی, پکن نی ۲۰۲۲ قیش المپیک اوینلری نینگ میزبانی اوله راق قبول ایتدی.
قزاقستان نینگ اینگ کتته شهر لری دن بیری بولگن آلماتا هم المپیک اوین لری نینگ میزبان لیغی اوچون کاندید شهر دن عبارت ایدی. براق میزبان لیق نی کسب ایتیش اوچون کیره ک لیک رای نی آله آلمه دی.
اوشبو کمیته نینگ ۸۵ اعضاسی بوگون مالیزیا نینگ کوالالامپور شهریده اوشبو میزبان لیق بیلن علاقه لی رای گیرلیک قیلدی.
پکن ۲۰۰۸ یاز المپیک اوینلری نینگ هم میزبانی دن عبارت ایدی.


text:
لوییس انریکه
لوییس انریکه (اینگیلیسجه: Luis Enrique (footballer)) (دوْغوم:۸ مهٔ ۱۹۷۰ (۵۲ یاش) خیخن) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایسپانیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لوییس انریکه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «nb» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایسپورتینق خیخون کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- بارسلونا کولوبو اویونچولاری
- ۱۹۹۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۹۶ اویونچولاری
- ۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
قیلبرت و مارشال آدالار کمپینی
قیلبرت و مارشال آدالار کمپینی (اینگیلیسجه: Gilbert and Marshall Islands campaign) ژاپون ایمپیراتورلوغو و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.مارشال آدالاری و بؤیوک اوقیانوس یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو آمریکا غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gilbert and Marshall Islands campaign»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قیلبرت و مارشال آدالار کمپینی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپديا:يئنی ایشلدنلره کؤمک
بو مقالهنین اساس مقصدی يئنی ایستیفادهچیلره قیسا زامان عرضینده مقالهنین نئجه يارادیلماسینی باشا سالماقدیر. بۇ يولدا بوتون يئنی ایستیفادهچیلره اوغورلار آرزولايیریق.
بیرینجی آددیم. مقالهنین مؤوضوسونو موعيينلشدیریندَییشدیر
سیزه ماراقلی اوْلان مؤوضودا مقاله يارادین. جمعیت اۆچون واجیب و آکتوال اولان، آمّا سیزه ماراقلی گؤرونمهين مؤوضولارا اوستونلوک وئرمک واجیب دئيیل. اولجهدن مؤوضو حاقیندا اطرافلی معلوماتینیزین اولماسی دا بؤيوک اهمیت کسب ائتمیر. اساس مسئله، بۇ مؤوضونو دریندن اؤيرنمک هوسینیزین اولماسیدیر. بونونلا بئله، ياراتدیغینیز مقالهنین مؤوضوسونا دایر اساسلی معلوماتی هارادان گؤتورهجهيینیز حاقدا تسووورونوزون اولماسی واجیبدیر.
ایکینجی آددیم. مقاله اۆچون باشلیق سئچیندَییشدیر
ویکیپئدیيادا مقالهلر آدلیق حالدا اولور و تک ایسیم کیمی آدلاندیریلیر. مثلا، آذربایجان جومهوریتی. اگر باشلیق بیرمنالی دئيیلسه، مؤتریزهده آچیقلاما وئریلیر. مثلا، لولیتا (فیلم)، لولیتا (رومان). شخصلر حاقیندا مقالهلر آدلا باشلاياراق آدلاندیریلیر. مثلا، ماقسود ایبراهیمبيوو، خلیل رضا. اگر آدلار بیردن چوخدورسا، بوتون آدلار سادالانیر. مثلا، میرزه الکبر صابیر. مونارخلارین آدلاری نؤمره ایله و اگر وارسا لقب ایله آدلاندیریلیر. مثلا، بیر ریچارد (آسلان اورکلی ریچارد). بیر مقالهده ایکی شخص حاقیندا يازماق اولماز. حتی اونلار چوْخ ياخین قوهوم اولسالار بئله.
3 اۆچونجو آددیم. بئله بیر مقالهنین مؤوجود اولوب-اولمادیغینی يوخلايیندَییشدیر
سیزین طرفینیزدن سئچیلمیش باشلیغی آختاریش سترینه داخیل ائدین و آختار دويمهسینه باسین. آختاریشین نتیجهلرینی کئچیدلر شکلینده گؤرهجکسینیز. اگر سیزی ماراقلاندیران مؤوضودا مقاله آرتیق وارسا، همین کئچید واسطهسیله مقالهيه کئچین و "رئداکته ائت" دويمهسینه باسین. قارشینیزدا رئداکته اۆچون تام حاضر مقاله گؤرهجکسینیز.
4 دؤردونجو آددیم. مقاله ياراتدَییشدیر
يوخ اگر سیزی ماراقلاندیران مؤوضودا مقاله يوخدورسا - دئمک اونو ياراتماق لازیمدیر. بونون اۆچون مقالهنین آدینی يئنه ده سولداکی آختار قوتوسونا يازماق لازیمدیر. داها سوْنرا ایسه گتیر (آختار يوخ) دويمهسینی باسین. آچیلمیش صحیفهده سیزه بۇ باشلیق آلتیندا مقاله ياراتماق تکلیف اوْلوناجاق، همین يازینی باسین و مقالهنین يازیلماسی صحیفهسینه کئچین. بئلهلیکله سیز اؤز بیرینجی صحیفهنیزی يازماق اۆچون حاضرسیز.
5 بئشینجی آددیم. مقالهنی دوزگون باشلايیندَییشدیر
ویکیپئدیيادا مقالهلر مقاله باشلیغینین تکرارلانماسیيلا و مقلهنین پرئدمئتینین آچیقلانماسیيلا باشلايیر. مثلا، "بلئک مئتال – موسیقی ستیلی"، "خاچ آتاسی – مشهور آبش فیلمی". مؤتریزهده تئرمینین کؤکو حاقیندا معلومات وئریله بیلر. شخصیتلر حاقیندا مقالهلرده مؤتریزه ایچریسینده آددان سوْنرا دوغوم و اؤلوم ایللری يازیلمالیدیر. مثلا، لوی ژان لوميئر (فر. لوویس ژئان لومیèرئ؛ 5 اوکتيابر 1864، بئزانسون — 6 ایيون 1948، باندول) — کینئماتوقرافین ایجادچیسی.
6 آلتینجی آددیم. مقالهنین مضمونونون يازیلماسیدَییشدیر
مصلحتدیر کی، مقالهنین ایلکین هجمی 500 ایشارهدن آز اولماسین. مقالهلرین يازی ستیلی علمی-بدیی اولمالیدیر. همچینین مقالهلری يازارکن ایکی عومومویکیپئدیيا (اصلینده بئشدیر، لاکین سیز يئنی اوْلدوغونوز اۆچون هلهلیک ایکیسی دئيیلیر) پرینسیپینه جدی شکیلده عمل ائتمک لازیمدیر:
1. يازیلمیش مقالهنین نئيتراللیغی پرینسیپی - بۇ پرینسیپه اساساً، يازیلمیش مقالهنین مظمونو تامامیله طرفسیز اولمالی، هئچ بیر سوبيئکتیو فیکیر عکس ائتدیرمهمهلیدیر. اگر بیر فیکیر اطرافیندا بیر نئچه وئرسیيا وارسا اوندا بوتون وئرسیيالار برابر شکیلده عکس اوْلونمالیدیر. 2. مؤلف حقوقلارینین قورونماسی. ویکی-جمعیتین اساس مقصدی پولسوز و عومومی ایستیفاده اوْلونا بیلهجک بیر بیلیک بازاسینین يارادیلماسیدیر. بونا گؤره ده ویکیپئدیيايا مؤلفلیک حقوقلاری ایله قورونموش متن، شکیل و يا مئدیيا فایللارین علاوه اوْلونماسی قطعی قاداغاندیر. يوخ اگر سیز منبعنین مؤلفلیک حقوقلاری ایله قورونوب-قورونمادیغینی بیلمیرسینیزسه اوندا بۇ جور منبعدن ایستیفاده ائتمکدن چکینین.
7 يئددینجی آددیم. ایستیفاده ائتدیگینیز منبعنی قئيد ائدیندَییشدیر
اساس مقاله: ویکیپئدیا:اعتبارلی منبعلر
مقالهنین مظمونونو قئيد ائتدیکدن سوْنرا منبع آدیندا بؤلوم يارادین و اورا ایستیفاده ائتدیگینیز بوتون چاپ ماتئریاللارینین (کیتاب، قزئت و س.)، مؤلفلرین، نشریاتلارین آدلارینی، چاپ ایلینی و س. بۇ کیمی پارامترلری قئيد ائدین. داها سوْنرا همچینین باخ آدلی بؤلوم يارادین و اورادا ویکیپئدیيا داخیلینده مقالهيه ياخین مظمونلو دیگر مقالهلرین آدلارینی گؤسترین. ان سوندا خاریجی کئچیدلر آدلی بؤلوم يارادین. بورا ایسه اینتئرنئتده مؤوضو ایله علاقه دار ایستهنیلن صحیفهلری گؤستره بیلرسیز. بیر شرطله کی، گؤستریلن لینکلر سپام اولماسین. سپام صحیفهدن درحال سیلینهجک، ایستیفادهچیيه ایسه موعيين محدودیتلر قويولا بیلر.
8 سککیزینجی آددیم. مقالهیه بؤلمه آرتیریندَییشدیر
آختاریشدا آسانلیق تشکیل ائلهسین دئيه، خاریجی کئچیدلردن سوْنرا بیر ستر بوش قوياراق مقالهنیزین داخیل اوْلدوغو بؤلمهلرین سیياهیسینی گؤسترین: و س.
9 دوققوزونجو آددیم. مقالهيه اینتئرویکی لینکلرین آرتیریلماسیدَییشدیر
ویکیپئدیيا يالنیز آذربایجان دیلینده مؤوجود دئيیلدیر. ویکیپئدیيا دونيانین اونلارجا موختلیف دیللرینده مؤوجود اوْلان بئين الخالق ائنسیکلوپئدیيادیر. اینتئرویکی لینکلرین آرتیریلماسیندا اساس مقصد اونلار آراسیندا علاقه ياراتماقدیر. اؤز مقالهنیزین آدینی باجارسانیز اینگیلیس دیلینه ترجومه ائدین و همین مقالهنی اینگیلیس ویکیپئدیياسیندا تاپین. مقالهنین رئداکته (ائدیت تهیس پاگئ) بؤلومونه کئچین. مقالهنین سونوندا (کاتئقوریيالاردان سوْنرا) يئرلشن يازیلاری کوپيالايین و اؤز مقالهنیزه کاتئقوریيالاردان سوْنرا بوش سطر بوراخماقلا علاوه ائدین. سوندا "صحیفهنی قئيد ائت" دويمهسینی باسماغی اونوتمايین. بئلهلیکله سیزین ایلک مقالهنیز حاضردیر.
اینتئرویکی لینکلرینین آرتیریلماسی زامانی لینکلرین آراسیندا همین دیلدهکی ویکیپئدیيايا کئچید اولمور. بونو علاوه ائتمهنیز واجیبدیر. توتالیم کی، آذربایجان مقالهسی اۆچون اینتئرویکی لینکلری سیز اینگیلیس دیللی ویکیپئدیيادان گؤتورورسوز. اوندا مقالهده [[دیل کودو:مقاله آدی (اوریژینال دیلده)]] سخئمینی قورمالیسیز. مثلا آذربایجان اینگیلیس دیلینه آزئربایژان کیمی ترجومه اوْلونور و اینگیلیس دیلینین کودو ائن -دیر. اوندا آذربایجان مقالهسی اۆچون بۇ سخئم بۇ جور يازیلمالیدیر [[en:Azerbaijan]]. بۇ سخئمی ياراتدیقدان سوْنرا اونون يئرینی الیفبا سیراسی ایله دیگر اینتئرویکی لینکلری آراسیندا تاپیرسیز و اورا يئرلشدیریرسیز.
اینتئرویکی لینکلرینی علاوه ائتمهده و س. مرحلهلرده هر هانسیسا پروبلئملرله راستلاشسانیز جسور اوْلون و چکینمهدن دیگر تجروبهلی ایستیفادهچیلردن کؤمک ایستهيین.
بیز امینیک کی، سیزده هر شئي آلیناجاق! اوغورلار.
اونوتمايیندَییشدیر
- ویکیپئدیيادا رئکلام کاراکتئرلی مقالهلر ياراتماق و يا مؤوجود مقالهلره رئکلام کاراکتئرلی متنلر علاوه ائتمک اولماز. رئکلام کاراکتئرلی مقاله و متنلر تئز بیر زاماندا سیلینهجکدیر.
- اگر مقالهده مظمون سهوی تاپمیسینیزسا، اولجه بونو همین مقالهنین موزاکیره صحیفهسینده موزاکیرهيه چیخارین، داها سوْنرا رئداکتهيه باشلايین.
- مقالهلر آذربایجان دیلینده و علمی-بدیی اوسلوبدا يازیلمالیدیر. ویکیپئدیيا ائنسیکلوپئدیيا اوْلدوغونا گؤره بورادا مطبوعات اوسلوبوندا مقاله يازیلماسینا يول وئریلیمیر.
- مقالهنی رئداکته ائدرکن آذربایجان دیلینین اورفوقرافیيا قايدالارینا جدی شکیلده عمل ائدین، هئچ بیر لهجهدن و يا شیوهدن ایستیفاده ائتمهيین.


text:
دیل نه دیر، نئجه وجوده گلمیش و آذربایجان تورکجهسینین منشأیی
عزیز محسنی
دیل نه دیر؟ انسانلار فیکیرلرینی، مقصدلرینی، ایستکلرینی بیر- بیرینه دیلین کؤمگی ایله چاتدیریرلار. بیری دانیشیر، او بیریسی اونون دانیشدیغینا قولاق آسیر، ائشیدیر و باشا دوشور. دئمک، دیل انسانلار آراسیندا، آن اهمیّتلی یاخینلیق، دوستلوق، علاقه و انسیّت واسطهسیدیر.
ایکی بؤیوک عالیم و جامعهشناس، بشر دیلینین انسان جامعهسینده، انسیّت ضرورتیندن دوغولماسی بارهسینده بئله دئمیشلر: دیل ده شعور کیمیقدیمدیر، دیل باشقا انسانلار اوچون موجود اولان و یالنیز بونونلا دا منیم اؤزوم اوچون ده موجود اولان پراتیک حقیقی شعور دور. دیل ده شعور کیمی، احتیاجدان، انسانلارین بیری- بیریله ضروری اولاراق علاقهیه گیرمک احتیاجیندان دوغموشدور.
بو ایکی بؤیوک عالیمین دئدیگینه گؤره، دیل و تفکّرین انکشافی جریانی، انسان جامعهسینین انکشافیله علاقهداردیر. دیلده انسانین اؤزو کیمی اَمک جریانیندا میدانا گلمیشدیر. اوّلجه اَمک، سونرا ایسه اونونلا بیرلیکده آیدین نطق(یاخود تکلّم واضح)ایکی اَن باشلیجا عاملدیرلر …
عمومیتله دیلین یاخود مشخّص و معیّن بیر دیلین تاریخینی و اونون هانسی بیر واحدینی، هانسی بیر جهتینی درست و دقیق اؤگرنمک اوچون دیلدن انسیّت واسطهسی کیمی استفاده ائدهنلرین تاریخینی اؤگرنمک و تدقیق ائتمک گرهکدیر. چونکو دیلین اَن کیچیک واحدی اولان (فونم- سس) ده اَن بؤیوک واحدی اولان جملهده و بئله واحدلر سیستمی حالیندا عصرلر بویو هر بیر مستقل دیل ده همین، دیلده دانیشانلار ایله عضوی صورتده باغلی اولور. شبهه سیز دیرکی، دانیشانلار اولمایان یئرده دیل ده اولا بیلمز. انسانلار وارسا، دوستلوق وار، علاقه وار، انسیّت وار، انسیّتین اَن کامل واسطهسی ایسه دیلدیر.
دیل اؤز خصوصیّتینه گؤره اجتماعی بیر حادثهدیر. بعضیلری دئییرلر، دیل الله طرفیندن حضرت آدمه عطا ائدیلن بیر بؤیوک نعمتدیر. طبیعیلر دئییرلر: دیل طبیعی بیر قابلیّتدیر. بورادان بئله بَللی اولورکی، دیلین انسیّت واسطهسی کیمیخدمتینه گؤره، اجتماعی بیر حادثه اولدوغونو هئچ کیمسه انکار ائتمهمیشدیر. لاکن سونرالار علم عالیمینده آیدینلاشدیریلمیشدیر کی، دیل تکجه خدمتینه گؤره دئییل، تؤرهنیشی اوچون ده اجتماعی بیر حادثهدیر. معلوم اولدوغو اوزره، هله ابتدائی دؤرلرده، انسانلار البیر اَمک جریانیندا بیر- بیرینه بیر شیء دئمک احتیاجینی دویموشلار و بو احتیاجی اؤیرهدیجی بیر واسطه، یعنی آنلاشما و فکر مبادلهسی واسطهسی اولاراق دیلی یاراتمیشلار.
تدقیقاتچیلار و جامعهشناسلار بئله گمان ائدیرلر، دیل تخمیناً یوز اللی تا ایکی یوز مین ایل بیزیم عصریمیزدن قاباق، تاریخدن اوّلکی انسانلار طرفیندن اؤز مقصدلرینی بیر- بیرینه یئترمک اوچون و انسیّت، علاقه واسطهسی کیمیاختراع ائدیلمیشدیر. (سؤز یوخدور کی، ائله بیر دیل بو گونکو زنگین و حتّا قدیم دیللر ایله مقایسه ائدیلهَ بیلمز بو دیل یالنیز نئچه ساده قرامئری قایدا و چوخ آز مقداردا لغت، او گونکو ابتدائی انسانلارین احتیاجینی اؤدهمک اوچون وجوده گلمیشدی) بو اختراع انسانین شخصیّتینی یاراتماقدا و اونون عقلینین انکشافیندا چوخ اهمیّتلی رولو اولموشدور. انسان دیلی اختراع ائتمکله، انسانیّت عالیمینه قدم قویموش و تخمینا ۱۹ مین ایل بیر آز چوخ یا بیر آز، اؤزونون معنالی سسلری اوچون هئچ بیر علامت یاراتمادان، دانیشیردی.
انسانلارین ایلک دیلی، اساساً، عضولرین قسماً ده هله کوبود اولان سسلرین مختلف طرزده ترکیبیندن دوزهلدیلمیش سؤزلردن و بو سؤزلرین بیرلشمهسیندن عبارت اولموشدور. دیل، جمعیّت انکشاف ائتدیکجه و انسانلارین دوشونجهسی آرتدیقجا اونون دیلی انکشاف ائدیر. انسان یاراتدیغی هر شیء و یا استحصال آلتی اوچون بیر آد دوزهلدیر. بئلهلیگله اَمک جریانیندا عمله گلن هر بیر یئنیلیگی ایفاده ائتمک احتیاجی نتیجهسینده، دیلینده ایفادهچیلیک امکانلاری آرتیر، دیل واحدلری زنگینلشیر و دیل سیستمی دائماً تکمیللشیر.
بئلهلیکله دیل تدریجاً و آردیجیل صورتده انکشاف ائدهرک، طبیعت و جمعیّت تأثیرلریندن انسان بئینینده دوغان فکرلرین ایفاده و مبادلهسینین اَن یئتگین واسطهسی اولور. دیل واسطهسیله نه اینکه ایشده، معیشتین مختلف ساحهلرین ده علاقهدار اولان انسانلار فکر مبادلهسی ائدیرلر. عینی زماندا اونلار کئچمیشده یاشامیش بابالارینین نئجه دوشوندوکلرینی ده اؤگرهنیرلر و اؤزلرینین حاضردا، نه دوشوندوکلرینی گلهجک نسله سؤیلهیه بیلرلر.
دونیادا موجود اولان دیللر باره سینده
بؤیوک دیلچیلیک عالیملری بو گونکو دونیادا اولان دیللری اوچ یئره بولورلر:
۱- بیر هجالی یا بیر سیلابلی دیللر. بو جور دیللری کؤکلی دیللرده آدلاندیریرلار اونا گؤره کی، بو دیللرده لغتلرین یالنیز بیر کؤکی واردیر کی، اونون اؤنونه یا سونونا هئچ بیر هجا آرتیرمیرلار. چینلرین و سیامیلرین دیللری بو بؤلگودن حساب اولونور، کؤکلی دیللرده لغتلرین سایی چوخ آز دیر. دئییلنلره گؤره، چینلیلر اؤز فکرلرینی ایفاده ائتمک اوچون گرهک سؤزلری دال- قاباق ائتسینلر و یا اؤز مقصدلرینی سؤزون آهنگ و تونونو دَگیشمکله آنلاتسینلار.
۲- التصاقی دیللر. بو دیللر بیر هجالی دئییللر. بو دیللرده مرکب سؤز عمله گلنده اونون کؤکونه هجالر آرتیریلیر آنجاق اونون اصلینده اولان کؤکو هئچ زمان دَگیشیلمیر و اونا اَل دگمیر و اونا یاپیشیلان شکیلچیلر اونون سونونا آرتیلیر، بو خلقلرین دیللری التصاقی اولان خلقلر بؤلگوسونه داخلدیرلر. اورال و آلتای خلقلری، مغوللار، تاتارلار و تورکلر، ژاپونلولار، کره خلقی و آمریکانین یئرلی جماعتی و …
۳- پیوندی (FLECTIVES) دیللر. بو دیللرده سؤزون کؤکونه شکیلچیلیر آرتیریلیر، البته یالنیز سؤزون یا لغتین سونونا یوخ، عینی حالدا سؤزون هم اؤنونه و هم سونونا، بوندان باشقا لغتین کؤکو آرتیلماِ نتیجهسینده دَگیشیلیر. بئله نظره گلیر کی، کؤک اونا آرتیریلانانلا قایناشیب و پیوند تاپمیشدیر. التصاقی دیللرده، کؤک هئچ زمان دَگیشیلمیر و اونا آرتیلیران شکیل هجالار اونا یاپیشیر. آلتدا آدلارینی آپاردیغیمیز دیللر، پیوندی دیللردن ساییلیرلار.
سامیدیللری، عبری و عربی کیمی، اوردو و یا هندوستان خلقیلرینین دیللری کی، بونلاردان عبارت دیرلر، ایرانلیلارین، هندیلرین، یونانلیلارین و ایتالیلارین دیللری، آلمانلیلارین، انگلوساکسونلارین، اسکاندوینا و خلقلرینین وهابئله روسلارین و اسلاولارین دیللری بو بؤلگویه داخلدیر.
آذربایجان تورکجهسینین منشأیی
آذربایجان تورکجهسینین منشأیی و اونون عمله گلمهسی سون زمانلارا قَدَر ایستهر تاریخچیلر و ایستهرسه ده دیلچیلر آراسیندا مباحثهلی مسأله حساب اولونموشدور. لاکن ایگیرمینجی عصرین ایکینجی یاریسیندا بو مسأله آیدینلاشدی. حال حاضرده آذربایجان تورکجهسی تورک دیللرینه منسوب اولدوغو تمامیله آشکار و آیدیندیر و بونون اثباتی اوچون هئچ دلیله احتیاج یوخدور.
حقیقتده، آذربایجان دیلی آذربایجان تورکجهسی فورمالاشماسینین ایلک دؤرلرینده بیر سیرا قبیله، گروهلاری و اونلارین دیلی ایله باغلی اولموشدور. بو قومی(ائتنیک) گروهلار ۷-جی عصردن باشلایاراق حاضرکی، ایران و قافقاز اراضیسینده یئرلشمیشدیر.
تاریخی منبعلره اساساً دئمک اولار کی، هله میلاددان اوّل آذربایجاندا تورک دیلینده دانیشان طایفا و قبیلهلر وارایمیش، حتّا تاریخچیلر ۷-جی عصرده ساسانیلر دولتینین قوشونلاری ایچهریسینده تورکلردن عبارت سوواری و سترلرینین اولدوغونو قید ائدیرلر. تورک دیللی قبیلهلرین آذربایجان اراضیسینده یئرلشمهسینه قَدَر اؤلکه ده انسیّت واسطهسی کیمیمختلف محلّی قبیله دیللری ایشلهدیلمیشدیر. تورک دیللی قبیللرین بو اراضییه آخینی سلجوقلاردان باشلاییر …
آذربایجان تاریخی ساحهسینده سون زمانلاردا آپاریلمیش تدقیقات نتیجهسینده آیدین اولموشدور کی، میلاددان قاباق، آذربایجان اراضیسینده ماد قبیلهلری: بوس، پرتاک، ستروخات، آریزانت، بودی، ماغ و آذربایجانین شمال حصهسینده آلبان یاخود آغ وان اراضیسینده ۲۶ مختلف دیللی قبیللر ایله بیرلیکده گاس، گاس سیت، خزر، ساک، سکیف آدلی قبیلهلر یاشامیشدیر. میلادین اوّللریندن ایسه بو اراضی ده، هون- سابیر- سووار- اوغوز- قبچاق آدلی قبیلهلر مسکن سالمیش و بونلارهامیسی تورک دیللی قبیلهلر اولموشلار …
آذربایجان خلقی محض بو قومیترکیب اساسیندا فورمالاشمیشدیر. بئله بیر جهتی قید ائتمک لازیمدیر کی، بو قبیله و طایفهلارین قایناییب- قاریشماسی، واحد خلق حالیندا شکل تاپماسی مختلف تاریخی شرایط و حادثهلرله علاقه دار اولان اوچ مرحله ایله عضوی صورتده باغلیدیر:
۱- کیچیک ماد اساسیندا آتروپاتن- آذربایجان دولتینین یارانماسی و بورداکی، قبیلهلرین قایناییب- قاریشماسینین گوجلنمهسی، ائلهجه ده مستقل آلبان دولتینین یارانماسی و اراضی ده کی، قبیلهلرین قایناییب، قاریشماسینین گوجلنمهسی و چوخ مختلف دیللی طایفالار مرحلهسی.
۲-آتروپاتن و آلبانی اراضیسینین یعنی آذربایجانین جنوب و شمال حصهسینین بیر دولت داخلینده اولماسی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی- مدنی جهتدن بو اراضی ده کی، قبیلهلرین طایفالارین آراسیندا علاقهلرین آرتماسی و یاخین، قوهوم دیللیلیک مرحلهسی.
۳- خارجیلره قارشی مبارزه ده متفیقلیگین گوجلنمهسی، تورک دیللی قبیله و طایفالارین قایناییب- قاریشمادا اوستونلشمهسی و واحد آذربایجان خلقینین، عموم خلق آذربایجان تورکجهسینین شکل تاپماسی.
قید ائتمک لازیمدیر کی، بو مرحلهلرین هامیسیندا باشقا دیللرده دانیشان قبیله و طایفالار تورک دیلیلی قبیله و طایفالارلا قایناییب- قاریشمیشدیر. بئلهلیکله تورک دیللرینه منسوب بیر سیرا دیل واحدلری، خصوصاً سؤزلر همین دیللرین لغت ترکیبینده گئتدیگجه چوخالمیشدیر. سونونجو، اوچونجو مرحلهده قافقازا و ایرانا اوغوز، قیپچاق طایفالارینین کوتلهوی صورتده گلمهلری و بو اراضیدَه عصرلر بویو یاشایان تورک دیللی طایفالارلا قایناییب- قاریشمالاری تورک دیللرینه منسوب واحد عموم خلق دیلی حالیندا آذربایجان تورکجهسینین هله ۴ و ۶- جی عصرلرده شکل تاپماسی جریانی دئمک اولار کی، داهادا سرعتلهنیب و تماملامیش اولموشدو.
بئله ایلکین شرایطین اولماسینا باخمایاراق، عموم خلق آذربایجان تورکجهسی عصرلر بویو مختلف اجتماعی- سیاسی، جغرافی، قومیحادثهلرله علاقهدار اولاراق باش وئرن قایناییب- قاریشما، قوووشما، آیریلما، محدودلاشما، خصوصیلشمه، اسکیلشمه (آرخائیکلشمه) محو اولما، عمومیلشمه، یئنیلشمه، عَوضلنمه و بو کیمیجریانلار (پروسئسلر) نتیجهسینده آنجاق اوچونجو مرحلهلرین سونوندا، تقریباً ۵ و ۹-جی عصرلر آراسیندا تام حالدا فورمالاشمیش و ثابت لشمیشدیر. محض بونا گؤره ده داها اول کی، دؤرلرده بیریکمیش اولان لسانی کمیّتین یئنی بیر لسانی کیفیّته کئچمهسینین بیر سیرا داخلی، خارجی، تاریخی و عینی زماندا، صرف لسانی سببلری اولموشدو. محض ۵-۹- جی عصرلرده یئنی کیفیّتلی بیر دیلین یارانا بیلهجیگینی و واحد عموم خلق آذربایجان دیلینین ده (آذربایجان تورکجه سی) محض بو زمان تام فورمالاشمیش اولدوغونو بو دؤرون تاریخی حادثهلرینی نظردن کئچیرملکه داها درست و آیدین آنلاماق ممکندور.
آذربایجان تاریخیندن بیزه معلومدور کی، عرب استیلاسی باشلانان گوندن استیلایه معروض قالمیش بیر سیرا اؤلکه و بو اؤلکهلرده کی، طایفالار، خلقلر سیراسیندا آذربایجانلیلاردا اؤز آزادلیقلارینی محافظه ائتمک اوغروندا عرب اشغالچیلارینا قارشی اوزون سورن عنادلی مبارزهلر آپارمیشلار. عربلرین حاکمیّتی بو اؤلکهلرده موقّتی غلبه چالمیش و اوزون مدت دوام ائده بیلمهمیشدیر. عرب خلافتی ۹-جی عصرین اورتالاریندان اعتباراً اقتصادی و سیاسی بحرانلار ایچریسینده گئت- گئده ضعیفلهمیش و بونون نتیجهسینده ده واحد خلیفه حاکمیّتی نفوذ دان دوشموش. اوّللر خلافته تابع اولان آیری- آیری مسلمان اؤلکهلرینده کی، (مثلاً اورتا آسیا، ایران، قفقاز و بو کیمیاؤلکهلرده کی) امیرلر خلافتی تانیماق ایستهمهمیش، عسکر ییغیب اونا گؤندرمک عوضینده، اؤز اختیارلاریندا ساخلامیشلار. خلافت خزینهسینه وئرگی، باج، خراج وئرمهمیشلر. بیر سؤزله، هر بیر امیر اؤزونو مستقل حاکم حساب ائتمیشدیر. آیری- آیری امیرلرین مستقل اعلان ائدیلمهلری بیر سیرا خیردا فئودال مسلمان دولتلرینین یارانماسینا سبب اولموشدور. بو زمان نه اینکی آیری- آیری امیرلر، حتّا امیرلر داخلینده آیری- آیری فئودال دولتلری یارادیلمیش. دیگر مسلمان اؤلکهلرین ده اولدوغو کیمی، قفقازدا و خصوصاً آران و آذربایجاندا دا، بعضی فئودال دولتلر یارانمیش کی، بونلاردان خصوصاً داها اول کی، زمانلاردا آران دا بؤیوک دولت یاراتمیش و اوزون زمان حاکمیّت سورموشلر و بونلارین دیللری ده قبیله و طایفا دیللری اولموشدور.
و احد عموم آذربایجان دیلی ایسه بو طایفا دیل طایفا دیللریندن، خصوصاً اوغوز و قیپچاق طایفا دیللرینین اساسنیدا تقریباً ۷-جی و ۱۰-جی عصرلر آراسیندا شکل تاپمیش بیردیل دیرکی، اؤز واحدلر سیستمینه گؤره تورک دیللری عائلهسینه منسوبدور. محض بونا گؤره ده ایلک دؤرلردن باشلایاراق، بو دیل خصوصاً خزر دنیزینین غرب، جنوب دائرهسینده قارا دنیزین شرق، جنوب دائرهسینده ایشلهنیلن باشقا دیللر آراسیندا گئنیش یایلمیش تورک دیللریندن اولدوغو کیمی، ” تورک دیلی” و یا تورکو آدییلا تانینمیشدیر. بونا گؤره ده آذربایجان تورکجهسی ایفادهسی تکجه بیر قبیله دیلی معناسیندا دئییل، آذربایجاندا یاشامیش مختلیف قبیله و طایفالارین، یعنی قدیم آذربایجانلیلارین مختلف دیللری معناسیندا دئییل، محض ۷-جی و ۱۰-جی عصرلر آراسیندا تام و کامل حالدا شکل تاپمیش بیر خلقین، یعنی آذربایجان خلقینین واحد، عمومیانسیّت و یاخینلیق واسطهسی دیر و خصوصیلشمیش آدیدیر.
بورادا بیر مسألهیه اشاره ائتمهلیک کی، آذربایجان تورکجهسی هر بیر عموم خلق دیلی کیمیانکشافینین ایلک دؤرلریندن باشلایاراق ایکی قولا آیریلمیشدیر:
الف- دانیشیق دیلی ب- ادبی دیل
شبههسیزکی، ادبی دیلین اوّلجهده شفاهی نوعی فورمالاشیر و یازیلی نوعی سونرالار اؤزونه شکل آلیر بورادان بئله بیر نتیجه الده ائدیریک کی، آذربایجان تورکجهسی آنلایشی بو دیلین هم دانیشیق دیلی قولونو، هم ده ادبی دیل قولونا شامیل اولان بیر آنلاییشدیر.
بیزیم تدقیق ائتدیگیمیز دیل، تورک دیللری عائلهسینده واحد عموم خلق دیلی حالیندا شکل تاپدیغی زماندان بو گونه قَدَر، فونتیک سیستمینین (سس و صوتیّات)، لغت ترکیبینین و قرامئر (قایدا) قورولوشونون اساسینی ساخلامیش اولان عموم خلق آذربایجان تورکجهسینین یوکسک فورماسی ساییلان آذربایجان ادبی دیلینین تاریخیدیر.
بورادا بو مسالهنی قاباقجادان یادا سالمالیییق کی، دیلده انکشاف جریانی اونون واحدلرینین کؤکلو دَگیشمهسیله یوخ، اساسا قانونا اوُیغون زنگینلشمه، دقیقلشمه، سلیسلشمه و بو کیمیحاللارین سیستمیدیر. بئله حاللار ایسه دیلین اجتماعی ماهیّتی ایله عضوی صورتده باغلی اولور.
اَلده اولان سندلره گؤره آذربایجان تورکجهسی دُورومیزه قدر مین ایلدن آرتیق انکشاف یولو کئچن بیر دیلدیر. بو کئچن عصرلر مدّتینده آذربایجان تورکجهسینین فونتیک (صوتیّات-سس) سیستمینده، لغت ترکیبینده و قرامئر قورولوشوندا، آز- چوخ دّگیشیکلیک اولسادا، اساسلی دگیشیکلیک باش وئرمهمیشدیر. حتّا بو دیل، روشیملری (نطفه- جنین) سایدیغیمیز اوغوز و قیپچاق طایفا دیللریندن ده اساس واحدلره گؤره بیر او قدر فرقلَنمیر. لاکن آذربایجان تورکجهسی بو مدت عرضینده اؤز اجتماعی ماهیتّینه گؤره، هر شیئ دن اوّل، خدمت ائتدیگی جمعیّت واحدینه گؤره استفاده دائرهسینه، ایشلنمه ساحهلرینه گؤره چوخ دَگیشمیشدیر.
آذربایجان تورکجه سینین تاریخی و مدنی اهمیّتی
آذربایجان تورکجهسی دنیا دیللری ایچریسینده آهنگدار دیللردن بیری دیر و بو دیلده دانیشیق، بیر چوخ خلقلرین گؤرکملی نمایندهلرینین دؤنه- دؤنه قید ائتدیکلری کیمی عادتاً جاذبهلی نغمهلر کیمیسسلنیر.
آذربایجان تورکجهسی واحد خلق دیلی حالیندا فورمالاشاندان، هم شفاهی و هم یازیلی ادبی دیل قوللاری اوزرینده تشکّل تاپاندانَ بری، قافقازدا، اورتا آسیادا، ایران دا، عراق دا، شرقی آنادولو دا، ایشلَنیلمیش و ایندی بو اؤلکهلرده یاشاماقدا اولان ۳۰ میلیون دان چوخ آذربایجانلینین انسیّت، مدنی انکشاف واسطهسی و دوغما آنا دیلیدیر.
بعضی منبعلردن بئله معلوم اولور کی، آذربایجان تورکجهسی ۱۸-جی و ۱۹-جو عصرلرده گئنیش یاییلمیش و حتّا نه اینکه قافقازدا، ائله جه ده اورتا آسیادا مختلف دیللی خلقلرین استفاده ائتدیگی بینالخلق بیر دیل اولموشدور. مثلاً بؤیوک روس شاعری لرمانتوف قفقازا سورگون اولونان زمان اؤز اثرلرینده قید ائتمیشدیر کی، بورادا “تورک دیلی” اوروپادا فرانسه دیلی کیمیگئنیش صورتده یاییلمیشدیر. حتّا ۱۹- جو عصرده داغستان خانلیقلارینین روسیهیه گؤندردیگی مکتوبلاردا بیر چوخ حالدا آذربایجان تورکجهسینده اولموشدور.
معاصر دؤریمیزده آذربایجان تورکجهسی، معلوم اولدوغو اورزه داها گئنیش نفوذ دایرهسینه مالکدیر. ایندی بو دیل، آذربایجان جمهوریّتینده دولت دیلی اولوب، بو دیلده بؤیوک علمی و اجتماعی اثرلر ایستهرسه ترجمه صورتینده نشر اولونور، ایندی بو دیلده اون جلدلیک دائره المعارف (آنسیکلوپئدی) و اونلار ایله لغت کتابی، روسجا-تورکجه، تورکجه- فارسجا، فارسجا- تورکجه، تورکجه- انگلیس و عربجه چاپدان چیخیب و اوندان علاوه بو دیلده چوخلو مقداردا سینما فیلملری، سینما پردهلرینده گؤستریلیر. آذربایجان جمهوریّتینده تعلیم- تحصیل ابتدائی مکتبدن توتموش عالی مکتبهَ دهک آذربایجان تورکجهسینه کئچیریلیر، رادیو و تلویزیون گونده اونلار ایله چیخیش- مقاله، ادبی وئرلیش- ماهنی، نغمه بو دیلده یاییر. بیزیم آذربایجانیمیزدا دا کئچمیش بوغونتو و سیخینتیلارا باخمایاراق، یئنی- یئنی مجله- روزنامه و کتاب نشر اولونور.
آذربایجان دیلی یالنیز ۱۵-جی و ۱۶-جی عصرلرده صفویّهلر دؤرونون اوّللرینده رسمیدولت دیلی حالیندا ایشلهنیلمیشدیر، لاکن بو دیلین، دولت دیلی حالیندا ایشلهنیلمهسی چوخ کئچیجی اولموش و داها چوخ حقوقا مالک اولان عرب، فارس دیللری ایله یاناشی اوچونجو بیر دیل کیمیاستفاده ائدیلمیشدیر. معلوم اولدوغو اوزره بو دؤرده ده آذربایجان تورکجهسی، سؤزون حقیقی معناسیندا، رسمیدولت دیلی حقوقونا مالک اولمامیش یالنیز حربی دایرهلرده اوندان استفاده ائدیلمیش و تعلیم و تحصیل ایشلری اساساً عرب و فارس دیللرینده آپاریلمیشدیر. عینی زماندا فرمانلار، دولت سندلری یئنه ده اکثراً عرب و فارس دیللرینده یازیلمیشدیر.
معاصر آذربایجان تورکجهسی اَن اینجهلری، اَن درین فکرلری، علمین، تکنیکین سون نایلیّتلرینی ایفاده ائتمک امکانلارینا قادر دیر و بو ادبی دیلین نه قَدَر قابل، قادر، تأثیرلی و آهنگدار بیر دیل اولدوغونو تثبیت ائدهن داها باشقا واقعیّتلری ده سادالاماق اولار.
بو گونکو گونده آذربایجان تورکجهسینده دانیشان تورکلر بؤیوک بیر اراضیده یاشاییرلار. اَلده اولان احصائیهلر گؤستریر بو یئرلرده ۳۰ میلیون دان آرتیق انسان بو دیلده دانیشیرلار. آذربایجان تورکجهسی آهنگدار و موسیقیلی دیللردن بیری ساییلیر. نئجه کی، گؤستردیک دیلیمیزین تاریخی چوخ قدیمدیر و بو دیل قادر و زنگین بیر دیلدیر. بو دیلده اینجه و اورهک- اوخشایان شعرلردن باشقا معاصر علمی، فلسفی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فنی و مختلف بیلیکلرین طلبلرینه دریندن جاواب وئریلیر.
دیلیمیزده اولان شفاهی ادبیّاتی نظرده توتماساق، ۷-جی عصردن بَری حسن اوغلو، نسیمی و قاضی برهانالدّین کیمیقدرتلی شاعرلر بو دیلده یازیب یارادیبلار. بورادا دده قورقود آنا کتابیمیزی اونودمامالیییق. همین کتابین اولینده یازیلیر:” رسول علیه السلام زمانینا یاخین بایات بویلاریندان قورقود آتا دئییرلر بیر اَر قوپدو، اوغوزون، اوّل کیشیسی، تام بیلیجیسیدی، – نه دئییرسه اولوردو، غیبدن دوُرلو خبر سؤیلهردی، حق تعالی اونا الهام ائدیردی”.
بوردان آیدینجا بَللنیر هله اسلامدان قاباق، بو دیلده دانیشیلیردی کتابدا گئدهن ۱۲ بوی (فصل) بیر نئچهسینده عیانی گؤستریر اورداَ گئدن داستانلار، دَلی دومرول داستانی، تپه گؤز و … اسلامیبیر داستان اولا بیلمز و بو حماسی خلق دیلینده اولان داستان بو خلقین دوغما دیلیدیر …
دیلیمیزده ۷-جی عصردن بو یانا یوزلر ایله دونیا مقیاسیندا بؤیوک اثرلر یارانیب، فضولی، کشوری، خطائی، واقف، ودادی، میرزا فتحعلی آخوندزاده، صابر، محمد باقر خلخالی، معجز و اونلار ایله بو کیمیداهیلردن آد آپارماق اولار. سؤز یوخدور انسان جامعهسی انکشاف ائتدیکجه جمعیّتده صنفلر عمله گلمیش، قولدارلیق، فئودالیزم، سرمایهدارلیق. آنجاق بونا باخمایاراق دیل دائماً بیر جور اولموشدور. یعنی دیل هامی صنفه عینی درجه ده خدمت ائتمیش، انسانلار دیلدن اؤز منفعتلری اوچون استفاده ائدیرلر، دیلده خصوصی سؤزلرین، خصوصی اصطلاحلارینی داخل ائتمگه چالیشیرلار. صنفلر حتّا آیری- آیری صنفلرین نومایندهلری اولان معین شخصلر دیلده اختصاصی سؤزلرین و ایفادهلرین ایشلهمهسینه، سؤزلرین مختلف معنادا باشا دوشونولمهسینه، مختلف اوسلوبلارین، ژارگونلارین (اصطلاحلارین) یارانماسینا آز- چوخ تأثیر گؤستریرلر. حتّا دیلین انکشافیندا معیّن رول اویناییرلار، لاکن بوتون بونلارا باخمایاراق دیل اؤز اساسینی ساخلاییر. آذربایجان تورکجهسی ایللر بویو عرب استیلاسیندان سونرا و هابئله فارس دیلینین نفوذو آلتیندا بیر پارا سؤزلر، کلمهلر، لغتلر داخل اولوب، بو سؤزلرین بعضیلری وطنداشلیق اذنی آلیب، دیله قاتیلیبدیر. آنجاق آذربایجان تورکجهسی اؤز کیفیّتینی، صرف و نحو و گئنیش مختلف فعللره مالک اولان دیل، اؤزلویونو ایتیرمهییب، خصوصاً بو ۵۰-۶۰ ایلده پهلوی رژیمینین سیخینتی و بوغونتوسو قارشیسیندا دایانیب و انکشاف ائدیب. حال حاضرده، وطنیمیز ایراندا ۵۰۰ نفردن علاوه اؤز آنا دیللری آذربایجان تورکجهسینده دونیا مقیاسیندا بدیعی اثرلر یاراتماقدادیرلار.
میرزا علی معجز، اوستاد شهریار، سهند، ساهر بو گؤرکملی و اقتدارلی شاعرلر قاباقدا دوران چتینلیکلر و بوغونتو و سیخینتیلارا باخمایاراق، بوتون وارلیقلاری ایله، علم و ادبیّات عالیمینه دگرلی و قیمتلی اینجیلر تقدیم ائدیبلر، مثال اوچون اوستاد شهریارین حیدربابایه سلام منظومهسی ۷۰ دن آرتیق خارجی دیللره ترجمه اولونوبدور.
طنطنهلی اسلام انقلابیندان سونرا، بعضی چتینلیکلر و مانعهلر اولا- اولا، اساسی قانون تانیدیغی حالدا، هله مکتبلرده آنا دیلیمیزدن بیر اثر اولمادیغی زمان، دوغما آنا دیلیمیز دورمادان انکشاف ائدیر. ایندی۳۰ ایل دیر کی، وارلیق مجلّهسی یارارلی و معنالی مقالهلری ایله باشقا شَهرلرده چیخان روزنامه و مجلّهلر ایله بیرلیکده، ادبیّات، عرفان، فولکلور، دیلچیلیک و باشقا اجتماعی و مدنی موضوعلاردان صحبت آچیر.
سؤز یوخدور کی، ۱۵۰۰ ایل عمر سورن و دائماً انکشاف ائدهن قادر بیر دیل یاشییاجاق و اؤز انکشاف یولونو دورمادان دوام ائتدیرجکدیر و بودا بؤیوک و مبارز بیر خلقین طبیعی حقّیدیر.


text:
جامپائولو پاتزینی
جامپائولو پاتزینی (اینگیلیسجه: Giampaolo Pazzini) (دوْغوم:۲ اوت ۱۹۸۴ (۳۸ یاش) Pescia) بیر فوتبالیست. هلاس ورونا فوتبال کولوبو و ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "FIFA World Cup South Africa 2010 – List of Players" (PDF). Fédération Internationale de Football Association (FIFA). Archived from the original (PDF) on 2020-05-17. Retrieved 5 June 2013.
قارداش پروژهلرده جامپائولو پاتزینی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- اتالانتا کولوبونون اویونچولاری
- فیورنتینا کولوبونون اویونچولاری
- سمپدوریا کولوبونون اویونچولاری
- اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
- آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
- هلاس ورونا کولوبونون اویونچولاری
- لوانته کولوبونون اویونچولاری
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- یاشایان اینسانلار
- پشا دوغوملولار
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
قیچیمین آراسیندان قیزغین بیر ایلان چیخدی. بوتونلوکجه بدنیم سوست اولدو. یئنه سوروجولویه داوام ائدیرم. یولون، یاریسینی دا هله سورمهمیشم. اورهییم آغزیمدان گلیر. یولا باخیرام. ایلاندان چوخ، ساغیمدا اوتوران بویلو قادینین بو اولایدان آگه اولماسیندان قورخورام.
بوتون گوجومله سوکانی آپاریرام. اؤزومو ایناندیریرام کی قورخمورام! اما اولمور! سانیرام تورموز توتماغا دا عاجیزم.
یولون، ائنسیز اولماسی دا، ایشیمی لاپ چتینلشدیریر. ساغیم داغدیر، سولوم دره!
– جره- جهنمه اَشی. ایلانین باشینی بیر نوع ایله اکه بیلسم، مقصده یئتجک، موسافیرلرین هئچ بیریندن کیرایه آلمارام.
ماشینی ساخلاماغا ایمکانسیزام. گؤزومون اوجو ایله باخیرام؛ قادینی یوخو آپاریب. دیدرگین حالدا، باشیمی دولاندیریب آرخا اوتوراجاقدا اوتوران اوچ کیشییه باخیرام. کؤک، بوغو بورما، قیوریم ساچ کیشی مورگولهییر. ایکی قوجا دا چوخدان اویویوبلار!
چیغیرماق ایستهییرم. اورهییم چیرپینیر. قاپینی آچیب، آتیلماغا دوشونورم؛ بلکه بیر آغاجا، کولا، داشا… بیلمیرم، بلکه بیر شئیه ایلیشیب، درهنین سونونا گئتمهدیم!
سول الیمی، قاپینی آچماغا اوزادیرام. سولومدا، بیلنگیم یوغونلوقدا باشقا بیر قیزغین ایلان گؤزلریمین ایچینه باخیر! اؤزومو گرگین حیس ائدیرم.
– هه! حاققیمدیر! موسافیرلری اؤلومه گؤندریردیم!
یاواش- یاواش اؤزومو ایتیریرم. الیم قورویور…!
اؤزومه قاییدیرام. سوروجولویه داوام ائدیرم. قادینلا آرامدان باشقا بیر قیزغین ایلان، دلیجهسینه قالخیر! بوتون اونورغالاریما سانجی هوپور.
باشیم گیجهلیر… ساواش اوچاغی باشیمی نیشانه گئدیر؛ قیزغین ایلانلار، ماشین، دره، بویلو قادین، بوغلو کیشی، گنجلیک، کئچمیشیم، گلهجک، مزار، باشداشیم، بورجلاریم…
– اده پهلیوان؛ اویان گؤرهک! ائلهبیل ایلانلارین قوطودان چیخیب، سوروجوموزو قورخوزوب!
قیچیمین آراسیندان قیزغین بیر ایلان چیخدی. بوتونلوکجه بدنیم سوست اولدو. یئنه سوروجولویه داوام ائدیرم. یولون، یاریسینی دا هله سورمهمیشم. اورهییم آغزیمدان گلیر. یولا باخیرام. ایلاندان چوخ، ساغیمدا اوتوران بویلو قادینین بو اولایدان آگه اولماسیندان قورخورام.


text:
قطر ۲۰۲۲: فرانسیا 4- استرالیا 1
د گروهیندا فرانسیا 3 بال بیلن بیرینجی
بۆتین دۆنیأ فوتبال یاریشی نینگ د گروهیندا فرانسیا ایلکینجی یاریشیندا استرالیا فوتبال توُپارینی 4-1 حاسابی بیلن ینگدی.
الجنوب استادیومیندا اوُینالان یاریشدا گۆن اوُرتا آفریقالی ویکتور گومز تۆیدۆک چالدی.
گودوین استرالیا اۆچین 9-نجی داقیقادا گل اورسا دا دروزه سینی قوُراپ بیلمه دی.
آدرین رابیو (27-نجی داقیقا)، اولیویه ژیرو (32 و 71-نجی داقیقا) و کیلیان امباپه 68-نجی داقیقادا فرانسیانینگ گللارینی اوردی.
د گروهیندا فرانسیا 3 بال بیلن بیرینجی.
تونس و دانمارک 1 بال بیلن ایکینجی و اۆچۆنجی.
استرالیا بوُلسا 0 بال بیلن سوُنگقی اوُرنی ایه له یأر.
دِگیشلی حابارلار
اسماعیل نظیر "ییلینگ پارلایان ییلدیزی" بوُلدی
اسماعیل نظیر بۆتین دۆنیأده ایلغاما یاریشیندا بیرینجی بوُلوپدی
قطر ۲۰۲۲: مراکش اسپانیانینگ فوتبال توُپارینی دا یوُلا سالدی
مراکش ینگ میللی فوتبال توُپاری اسپانیا توُپارینی ینگیپ آدینی 8 توُپارینگ آراسینا یازدیردی


text:
لاوخار د آنداراکس
لاوخار د آنداراکس (ایسپانجا: Laujar de Andarax) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و آلمریا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۹۲ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۸۳۶ نفر دیر. ۹۱۸ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Laujar de Andarax»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لاوخار د آنداراکس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`تورکیه جمهوریتی` نتیجهلر
خبرلر [5223]
- اوکراینالی ۳۴ کیمسهسیز اوشاق تورکیهیه گتیریلدی
- امریکا تورکیه-نین حیاتا کئچیردیگی عملیاتا موناسیبت بیلدیریب
- کوبا پرزیدنتی تورکیه-یه سفره گلیر
- تورکیهنین کۆلکدن الکتریک اۆرهتیمینده رکورد
- سرحدده ۶ تروریست یاخالاندی
- توبیاس بیلستروم: "تورکیه ترورا قارشی اؤزونو ساوونما حقوقونا مالیکدیر"
- تورکیه اندونزیا-یا باش ساغلیغی وئریب
- سوئدین آنکارا ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
- جمهور باشقانی اردوغان ایله پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- عرب اولکه لریندن تورکیه-یه تشککور
- چاووش اوغلو:"تورک دونیاسی بیرلیگی هئچ کیمه قارشی دئییل"
- تۆرکیه، بیرلشمیش میللتلرده اصلاحات ائدیلمهسینی ایستهییر
- گوترش: ایستانبول دیپلوماتیک باشارینین مرکزیدیر
- تورکیه ۲-۱ اسکاتلند
- بالکانلارا صادرات آرتیب
- جمهور باشقانی اردوغان ترورچولارا خبردارلیق ائدیب
- آمریکا و روسیا استخبارات تشکیلاتی باشقانلاری تورکیهده گؤروشدو
- تورکیه سوپر لیگی: "حاتای سپور" دا سفرده گولدو، "کونیاسپور" دا
- جمهور باشقانی اردوغان ایلهام علی یئو ایله گؤروشوب
- فوات اوکتای: "قیبریس-دا سیلاحلانما هئچ کیمه فایدا گتیرمهیهجک"
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینین قورولوشونون 36-جی ایلدؤنومو
- تورکیه خاریجی لرین گؤزو ایله
- تورکیه-ده 10 محتشم یئر
- اوزایدان تورکیه
- تورکیه و دونیادا نئلر باش وئریب
- صاحبی ایله بیرلیکده اوچان ایت
- "هر زامان قارداشلاریمیزین یانینداییق"
- تورکیهنین عراق سرحدیندکی مانورو
- تورکیه قوناقلارینی گؤزلهییر
- تورکیه اوزای یاریشینا می قاتیلیر؟
- UEFA-تورکیه
- تورکیهنین یئرلی اتومبیلینین یئنی گؤرونتولری
- تورکیه ایله آذربایجان آراسیندا هانسی فرقلر وار؟
- تورکیه-نین کروناویروس ایله اوغورلو موباریزهسی
- تورکیه آرتیق قاچقین لارین آوروپایا گئتمه سینه مانع اولمایاجاق
- گئرچکدن بیر ارمنی سویقیریمی اولدو مو؟
- تورکیه صاندیق باشینا گئتدی
- تورکیهیه نیه کؤچدوم؟
- تورک بیرلیکلری ادلب یولوندا
- تورکیه ۴ - ۰ مولداوی
- تورکیه تحصیلین مرکزیدیر
- تورکیهنین گؤزللیکلری
- تورکیه-ده قیش
- تورکیه-آذربایجان قارداشلیق آنیدی
- تورکیه اوچون بریکس ایمکانی
- تورکیهنین اتومبیلی
- تورکیه گئچیلمز!
- تورکیهنین اتومبیلی
- تورکیهنین اتومبیلی
- تورکیهنین اتومبیلی "توگ"
- تورکیه-نین یئنی نوع کرونا ویروس اپیدمیاسینا قارشی گوجلو تدبیرلری
- تورکیه اؤغرنیمین مرکزی
- تورکیه، آوروپانین ان گنج اؤلکهسی
- تورکیه آهلاتدا مالازگیرت ظفری جوشغوسو
- تورکیه 562-جی اویونونا چیخیر
- عفرین: تورکیه نین یانی باشینداکی ترور یوواسی
- تورکیه گؤیتورک 1 اویوسونو گؤیه فیرلاددی
- تورکیه جمهور باشقانی اردوعاندان دیپلوماسی ترافیگی


text:
فسندوز
فسندوز باتی آذربایجان اوستانین کندلرین دن بیری دیر کیقوشاچای بؤلگهسینده یئرلشیب دیر.بو کندی ۱۴۰۰ ایل بوندان قاباغ دوزلدیب لر.
اهالی[دَییشدیر]
بو کندین نوفوسو ۱۳۸۵جی _ایلینده ۲،۶۸۱ نفریمیش کی قوشاچایون نوفوسلو کندلریندن ساییلیر.
کندین چایلاری[دَییشدیر]
جیغاتی چای و مردق چای فسندوزون یئرلریندن کئچیرلار. اؤنا گؤره بو کند ده اکینچیلیگ چوخ یایغینلاشیبدیر.
دیل و دین[دَییشدیر]
بو کندین بوتون اهالی سی تورکلر و شیعه دیرلر.
کندین محصول لاری[دَییشدیر]
بادام ، آلما ، جویز ، گیلاس ، بوغدا ، آرپا و داوار محصول لاری فسندوزون اصلی محصول لاری دیر.
قایناق لار[دَییشدیر]
فسندوز کندینین وئبسایتی


text:
ادبی تنقید و آذربایجاندا ادبی تنقیدین ایندیکی دورومو
حسن ایلدیریم – همت شهبازی
ج- منهارداسا بئلینیسکیدن بئله بیر عبارت اوخوموشام: ادبیات جامعهنین ویجدانیدیرسا، تنقید ایسه ادبیاتین ویجدانیدیر. منجه، بو سؤز درین معنالی و مختلف یؤنلو و یوزوملو سؤزدور. ویجدان منلیگین جوهریدیر. او، هرکسین ایچینده اونونلا اوز به اوزو اولوب، اونون نه اولدوغونو اونا گؤستریر. ویجدان انسانین ایچ آیناسیدیر. پیسی- پیس، یاخشینی- یاخشی، اهیرینی یا دوزو اولدوغو کیمیاؤز صاحیبینه گؤستریر. بو منلیک جوهری، بو آینا دئمک اولارکی جامعه ده اولان اخلاق پئرینسیپلریندن، اخلاق نورمالاریندان، انسانین اساس خاصیتلریندن، بشریتین آمال و آرزولاریندان، بیر سؤزله بشریتین جوهریندن یوغرولوب و هر بیر انسانین چیخاریجا، باجاریغیجا اونون منلیگینده اؤزونو تاپا بیلر. دئمک ویجدان دا هئچ دن هئچه یارانمیر. فردی ویجدانلا اجتماعی ویجدان آراسیندا یاخینلیق، دوغمالیق و عینیلیک واردیر. یعنی بیر اؤلچو کیمیاوندان یارارلانیب، یاخشینی پیسدن، دوزو اهیریدن، گئرچگی یالاندان، گؤزهلی چیرکیندن آییرماق اولار. بو اؤلچو ده جامعهنین اؤزوندن چیخیر. پس بئلینیسکینین سؤزونه قاییتساق، اونو بیر آز خیردالاساق بئله چیخار کی جامعهسیز ادبیات یوخدور. ادبیات ایسه جامعهنین ایچ آیناسی اولمالیدیر. باشقا بیر ایفاده ایله دئسک، ادبی تنقید سؤز صرافلیغی، سؤز اؤلچوسو، سؤز گوزگوسودور. بو ایچ آینانین کاس و دورو اولماغینی باشقا بیر آیناایلا کی ادبیاتین اؤز جینسیندندیر، یعنی ادبی تنقید آیناسیلا اؤلچمک اولار. بو سؤزلردن مقصدیم تنقیدین نه اولدوغونا آیدینلیق گتیرمک ایدی.
ادبی تنقید بیر نظرییه اوزهرینده قورولور. نظرییهسیز تنقید یوخ کیمیدیر. بو نظرییه ایلک اول ادبیاتین نه اولدوغونو آچیقلاییر؛ اونون قورولوشوندا ایشتراک ائدهن عونصورلردن سؤز آچیر؛ اثرده بدیعیلیک، یئنیلیک، گوزهللیک و بو کیمیکیفیتلردن دانیشیر. تنقید، بو کیفیتلرین اؤلچوسو کیمی، ادبی- بدیعی اثرلری اؤلچور، اونلارین یارارلی یارارسیز، دهیرلی دهیرسیز جهتلرین آیدینلادیر. اثرین مضمونو، ییچیمیبارده فیکیر یوردور. اونون قارانلیق جهتلرینی اوخوجویا آچیر. بئلهلیکله، تنقید هم یارادیجییا، همده اوخوجویا، ائلهجهده ادبیاتا و جامعهیه خیدمت ائدیر. اودورکی تنقیدچیدن درین بیلیک، عدالتلی مؤوقع، جسارت، عالی شخصیت طلب اولونور کی اثرلری آچیقلاماقلا، اونلاری یوزماقلا هم اوخوجویا، هم یازیچییا، هم ادبی محیطه دئمگه سؤز و سؤیلهمگه جسارتی اولسون. مطبوعات یازیلاری، ذوقی فیکیرلر، اؤتری باخیشلار هله ادبی تنقید دئییلدیر.
تنقید ادبیاتشوناسلیغین ان مهم قوللارینین بیریدیر. او یازیچی- اوخوجو آراسیندا کؤرپو قورور؛ ادبیاتین قارشیسیندا مهم و لازیم مسالهلر قالدیریر؛ اجتماعنین گؤزیله اثره توخونور؛ اونو تنقید سیناغیندان کئچیریر؛ اثرین دهییشیک یؤنلرینی اینجهلهییب آچیقلاییر؛ آنلاشیلمازلیغینا ایشیق توتور.
ادبی تنقید اجتماعی بیلیکدن، ادبی- بدیعی ائستئتیک ذوقدان آسیلی اولموشدور. چونکیهانسی بیر علم، اجتماعی و انسانی علملر ساحهسینده باش قالدیریر و اؤز تاثیر داییرهسین گئنیشلندیریر، ادبی اثرلرین قورولوشونا، مضمونونا، بدیعی فورماسینا تاثیر ائدیر. بئلهلیکله ادبی تنقیدین ده مختلف مئتدودلاری اورتایا چیخیر. یازیچییا، متنه، اوخوجویا دایانان اجتماعی سیاسی مکتبلره اساسلانان تنقید مئتدودلاری یارانیب و بوگون تنقیدچیلر بو یوللارلا ادبی متنه یاناشیرلار.
انسانین معنوی حیاتینین، اجتماعی وارلیغینین ائله بیر ساحهسی یوخدورکی اورادا تنقیدین رولو اولماسین. ان عادی گوندهلیک ایشلردن توتموش بوتون علمیفلسفی فعالیتلرده ده تنقیدین رولو مهمدور. منه ائله گلیرکی بشر و اونون قوردوغو اجتماعی حیات، یاراتدیغی صنعت اثرلری، قوردوغو اجتماعی- مدنی قوروملار، یاراتدیغی فلسفی سیستئملر هئچ بیری تنقیدسیز اینکیشاف ائدیب یوکسک مرحلهیه چاتا بیلمز. انسان ایستر علم، ایستر فیکیر، ایسترسه ده صنعت ساحهسی اولسون اؤز دوشونجه و بیلیگینی یوخلامادان، صاف- چوروک ائتمهدن، اونلارین موثبت و منفی جهتلرینی آییرد ائتمهدن، منفیلری آرادان قالدیریب، موثبتلری گوجلنهدیرمهدن اینکیشاف ائده ییلمز
ادبی تنقید دؤورون ان مهم اجتماعی، سیاسی، مدنی و… مسالهلری ایله سیخ باغلیدیر. ادبی تنقید، کوتلهلرین آیدینلیماسیندا، اونلارین شعورونون، بدیعی ذوقونون تکمیلشمهسینده ان فعال مدنی واسیطه کیمیآپاریجی رول اویناییر. خالقین ائستئتیک تربیهسینده، قاوراما قابلیتینده و معنوی زنگینلیگینده میثیلسیز تاثیر بوراخیر. تنقیدچی اجتماعی فیکیر و رای سوییهسینده چیخیش ائدهرک ادبیاتا یاناشیر، اونلارین فلسفی اجتماعی مضمونونو، اخلاقی گؤروشلرینی و عمومیلشمه قابیلیتینین نه اولدوغونو بیلدیریر.
درین ذوق و ذکایا اساسلانان تنقید، یوکسک استعداد و تالانتا مالیک اولان تنقید، اورژنال یارادیجیلیقلا عینی مزیتلره مالیکدیر.
تنقید اؤزونده علم، صنعت عونصورلرینی جمعلشدیریر، لاکین او نه علم، نه ده صنعتدیر. تنقیدین موضوعسو و ماتریالی بدیعی ادبیاتی درک ائتمکدیر؛ اونو نیظاما سالماقدیر. اگر بونلارا چاتا بیلمیرسه دئمک اؤز تاثیر گوجونو ایتیریر. بدیعی ادبیات حیاتی بدیعی اوبرازلارلا درک ائدیر. تنقید بونو اؤیرهنیب، درک ائدیب و آچیقلاییر و بو یوللا ادبیاتی نیظاما سالیر؛ فورمالاشدیریر؛ اوخوجونو و یازیچینی دویوق سالیر؛ اونلاری دوشوندورور؛ یازیچی اؤز گوجونو، چاتیشماز جهتلرینی و اوغورلارینی گؤرور. اوخوجو ایسه اثرین آچیقلانماسی و یوزولماسی ایله یازیچی دونیاسی ایله یاخیندان تانیش اولور و معنوی ذوق آلیر؛ دوشونجهلرینی، دویغولارینی جیلالاندیریر و معنوی زنگینلیک کسب ائدیر. بئلهلیکله بو یوللا ادبیات و ادبی پروسه اوز مؤوقعیتینی، هانسی یولا ساری یؤنلمهسینی درک ائدیر. جمعیت ادبی بدیعی اثرلرین آچیقلانماسی و یوزولاسی ایله آیدینلانما، زنگینلنمه پروسهسینی کئچیریر.
تنقید، ادبی معیار و اؤلچولر، اصوللار و قانونلارلا ادبی اثری توتوشدورور، اؤلچور، چؤزهلهییر، صاف- چوروک ائدیر و ادبی بدیعی سؤزو قوندارما سؤزدن آییرد ائدیر. تنقید بدیعی متنی، ادبی اثری تام شکیلده گؤرمک و اونو اؤیرنمهلیدیر. بدیعی متنه، ادبی اثره گؤز اوجو، اؤتری، اوزدن کئچمه یاناشماقلا اونو قاوراییب منیسهمک اولماز. هر بیر ادبی متنین مختلف قاتلاری، چئشیدلی یؤنلری اولور. اثرلرین هؤرولوشو، قورولوشو، یارادیجینین فردی اوسلوبو، دونیا گؤروشو، دونیا دویومو و صنعت آنلاییشیندان آسیلیدیر. بونلاری آچیقلامادان، اثرین ایفاده واسیطهلرینی دویوب درک ائتمهدن بدیعی متنین حقیقی دهیرینی گؤسترمک چتین ایشدیر. اثرین قورولوشوندا کی عونصورلری و اونلارین آراسینداکی باغلیلیقلاری قارشیلیقلی تاثیر و گوجلنهدیرمه قووهسینی سئزیب، سئچمکله بوتون بو کیفیتلری گؤروب و آیدینلاتماقلا، بدیعی اثرین نئجهلیگینی، نه جورلوگونو تجزیه و تحلیل ائدیب اونون نه اوچونلوگونون دوغرو و حقیقی معناسینی آیدینلاندیرماق اولور. بو باخیمدان اثرین اوغورلو و اوغورسوز جهتلرینی باخشی گؤروب و سئچمک اولار. اثرده کی بدیعی تاثیر قووهسی اولان، فورم و محتوا تاملیغی، معنا درینلیگیی، بدیعی و ائستئتیک تاثیر گوجو کیمییاخشی کیفیتلری، یاخود اثرین بدیعی تاثیر گوجونو آزالدان، اونون دهیرینی آشاغی سالان عیبهجرلیکلری، معنا دایازلیغی، ساختالیق و قوندارما یئنیلیک، اؤزونو تکرارلیق، سؤز اویونو، فیکیر کاسیبلیغی کیمیمنفی کیفیتلری ده یاخشی معین ائتمک اولور.
ادبی تنقید ادبیاتین اؤزوندن دوغموش و بؤیوک ادبی اثرلرین هامیطرفیندن قبول اولونموش قایدا و قانونلارینا، اصول و اؤلچولرینه چئویریلمیش، ادبیات نظرییهسینی تشکیل ائدهرک نیظاملانمیش و تنقیدین اساسینی تشکیل ائتمیشدیر. ادبی تنقید بو علمیو منطقی اصوللار، اؤلچولرله تنقیدی آنلاییش و مئتودلاری ادبیات اوزهرینده سیناییر، ادبیاتی اونلارلا یوخلاییر. بو بارهده بو قدهر دانیشماغیمین اساس سببی تنقیدین نه اولوب اولماماسی ایدی.
دئییم کی، بیزده ادبی تنقید حقیقی معناسیندا هله ایلک آددیملارینی آتماقدادیر. ادبیاتیمیز هله تام اؤزونو گوستره بیلمهدییی اوچون تنقید ده اؤزونو گوستره بیلمیر. گرک اونلارجا رومان، حئکایه توپلولاری، شعر مجموعهلری، مختلف بیچیملی، مختلف مضمونلو اثرلر یارانسین کی ادبی تنقید دهدیرچهلیب و سؤزونو دئمگه باشلاسین. تنقیدیمیزین ایندیکی دورومو، ادبی اثرلریمیزین دوشونجه کاسیبلیغی، معنا دایازلیغی، مضمون جیلیزلیغی، بیچیم چاتیشمامازلیغی و عینی حالدا تنقیدیمیزده نظرییه بوشلوغوندان آسیلیدیر. آنجاق، من یئنهده اینانیرام کی ادبیاتیمیزین گئتدیکجه بوشلوقلاری دولاجاق، نوقصانلاری آرادان قالدیریلاجاق. مضمونلو، دوشوندورجو، بیتگین و یئتگین اثرلر یاراناجاق و اونون یول یولداشی ادبی تنقید ایسه بو ادبیاتلا چیگین- چیگینه گئدهجکدیر. اوندا، دونیا اوزونه چیخمالی، بوشقابا قویمالی اثرلریمیزینده سایی آرتاجاقدیر. من ایندکی ادبیاتشوناسلیق ساحهسینده چالیشان یئنی نظرییهلری منیمسهییب، اونلاری ادبیاتیمیزا اویغون بیر حالاگتیریب و ادبیاتیمیزی تنقید ایشیغیندا آدینلادان ادبی گنجلیگه اینانیرام و اونلارلا فخر ائدیرم. سئویندیریجی حالدیر کی، ادبی تنقید ساحهسینده چالیشان گنج، استعدادلی، بیلیکلی و آلچاق کؤنلو تنقیدچیلریمیز آز دئییلدیر. اونلار چوخ ایستی قانلیقلا ادبیاتیمیزا یاناشیرلار. اونو اؤیرنمگه، قاوراماغا جان آتیرلار. من، نثریمیز، شعرمیز و باشقا ادبی مسالهلر بارهده بونلارین یازیلارینی سئوه- سئوه اوخویورام. اونلاردان اؤیرنیرم؛ اونلارلا اؤیونورم. ادبیاتیمیزین گلهجگی بو استعدادلی و گنج تنقیدچیلریمیزین دوشونجه و بیلیک ایشیغیندا ایرهلی آددیملایاجاق و تنقیدیمیز یوخاریدا سایدیغیم کیفیتلری یئیهلنهجکدیر.
همت شهبازی(ادبیات تدقیقچیسی)
ج. ادبیاتیمیزین ان آغریدیجی یئرینه توخوندونوز. بونا باخمایاراق کی بیزیم یئنی تنقیدیمیزین ان آزیندان ایکی یوز ایل کئچمیشی وار. آنجاق بو ساحهده ان تنبل اولانی دا بیزیک. ایکی یوز ایل دئدیکده ائله بئلهسینه دئمیرم. آخوندزادهنین «نظم و نثر حاققیندا» یازدیغی تورکجه مقالهسی و فارسجا یازدیغی «کریتیکا» آدلی مقالهسی یئنی تنقیدچیلیگیمیزده بؤیوک اؤرنکدیر. آنجاق زامان کئچدیکده بو ساحهده گؤردوگوموز ایشلر هئچ حددیندهدیر.
بو سؤزله آراسیرا یازانلاریمیزین- و ائله من اؤزوم ده اونلارین ایچینده- امگینی ایتیرمک ایستهمیرم. آنجاق سون یوز ایلی نظره آلساق بارماق ساییسی قدهر تنقیدی اثریمیز چیخماییبدیر. طبیعیکی بو گون دوروموموز هئچده قناعتبخش دئییل. دوزونو ایستهسهنیز، بو ایشیهامی، تنقیدچیدن گؤزلهییر. آنجاق اوزاق یئره گئتمهدن ائله تورکییه ادبیاتینا باخساق گؤرهریک کی اورادا تنقید ایشی تکجه تنقیدچی آدییلا تانینانلارین اوزهرینه قویولماییبدیر. تورکییهنین آدلیم یازار و شاعرلری، همیده ان بؤیوک تنقیدچیلریدیرلر. احمدهاشیم، ملیح جئودت، اورحان ولیدن توتموش جمال ثریا، آتیلا ایلهان، ایلهان برک، حیلمییاووز، انیس باتور، اورهان پاموکا قدهر. یعنی بونلار، یارادیجیلیقلا یاناشی تئوری ایله ده تانیشدیرلار. اونو، یارادیجیلیقلاریندا ایجرا ائتمکلری ایله یاناشی اؤزهلری ده تئوری ایرایه ائدیرلر.
یازیقلار اولسونکی بیزده یازان شاعرلر بئله دئییل. اونلار هر شئیی تنقیدچیدن اومورلار. بس اؤزهلری نئجه؟ چیخان کیتابلار حاقدا فیکیر سؤیلهیه بیلمزلرمی؟ طبیعیکی اولار. من بیر کیمسهنی قیناماق ایستهمیرم. آنجاق منیم بوردا وورغولادیغیم کیمیهر بیر کیمسهنی دیندیریریکسه تنقیدین یوخلوغوندان دانیشیر. حاقلیدیر. آنجاقهاچاناجاق بئله اولمالیدیر؟
سؤزومون کسهسی بودورکی بونلارهامیسی اوخومامازلیغا قاییدیر. هئچ کیمسه اینجیمهسین مندن، بو گون بیزهامیمیز، باشدا همت شهبازی اولماقلا یاناشی، اوخوموروق. بیر کیتابی اوخودوقدا، بیر پاراگرافلیق اونون حاقدا دانیشماغا سؤزوموز یوخدور. اوخوماقدان سوال یارانار. سوال تنقیدچیلیگین بینؤورهسیدیر. چونکو اثر حاقدا سوال یاراندیقدا درحال جاواب تاپماغا چالیشیرسان. و سنین بو جاوابین تنقیدچیلیگین باشلانغیجی، اؤزو ده اؤنملی باشلانغیجیدیر.
گلین تنقیدچیلیگیمیزی ساده و کیچیک و بیر جوملهلیک باخیشا ساتمایاغین. اوخوماقلا سورغولاریمیزی و سونرا دا جاوابلاریمیزی گئنیشلهدهیین. بو گون امینلیکله دئمک اولارکی ادبیاتیمیزدا اوخوجولوق غیر پروفئسیونالدیر. ۷۰-جی اون ایللیکده اوخوجولوق داها پروفئسیونال ایدی. یازیقلار اولسون کی او دؤنم یازیب یارادانلاریمیز دا بو گونون خستهلیگینه یعنی اوخومامازلیغینا دوچار اولموشلار. منهامینی قیناماق ایستهمیرم. آنجاق بو گئرچکلییی آچیق کؤنوللولوکله قبول ائتمهلیییک.
بو گون دونیا تنقیدچیلیگینده، ادبی تنقید آدیندا بیر آنلاییش، داها اؤز یئرینی ایتیرمیش. هر نه وار «نظریه»دیر. اونون یئرینه «نظریه=قورام» سؤزوندن ایستیفاده اولور. بونون دا سببی وار. بیر اثردن یازان و یا دانیشان یازار: یالنیز او اثرین چرچیوهسینده قالمیر. اونون ادبی جهتینی گؤرمور. اونونلا یاناشی، فلسفهدن، پئسیکولوژیدن، سوسیولوژیدن وسایرهدن ده دانیشیر. یعنی سیز مثلن رولان بارتی اوخویاندا،هانسی ساحهدن دانیشدیغینی بیلمیرسیز. هر شئیدن دانیشیر هئچ نهدن ده دانیشیمیر. ادبیاتین ایچینده فلسفهدن، فلسفهنین ایچینده ادبیاتدان، سوسیولوژیدن دانیشدیغینی گؤرورسن. طبیعیکی بیزیم تنقیدچیلیگیمیز بئله بیر «نظریه» ساحهسینده اوخوماقلا یئتیشه بیلر. آنجاق بیز هلهلیک بونو ایستهمیریک. اوندان یئنی تنقیدچیلیگین ایلک چاغلاریندا ایشه توتولان ایشلهیینی گؤزلهییریک. بو دا اوخوماقلا اولا بیلر.
منبع: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱ ، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷


text:
اویان نیوز: کونفرانسا آنکارا و ایزمیر ائو صاحبلیگی ائدهجک. کونفرانسا آنکارادا سینگاپور، ایزمیرده ایسه برزیل و سوئد دیش ایشلر باخانلاری قاتیلاجاق
تورک دیش سیاستی یئنی ایله سرعتله گیریر.
صاباح باشلایاجاق سفیرلر کونفرانسینین، بو ایلکی تماسی “اینسانی دیپلوماسی” …
تورکیهنین دونیانین هر یئریندهکی بوگوک ائلچیلرینی گؤروشدورهجک کونفرانسا آنکارا و ایزمیر ائو صاحبلیگی ائدهجک. کونفرانسا آنکارادا سینگاپور، ایزمیرده ایسه برزیل و سوئد دیش ایشلر باخانلاری قاتیلاجاق.
بوندان باشقا، کابینهده علاقهدار باش باخان معاوینلری و باخانلاری، بوگوک ائلچیلرله فرقلی ایجلاسلاردا بیر یئره گلهجک.
ایزمیرین ایکسپو ۲۰۲۰-جی ایله ائو صاحبلیگی اوچون نامیزد اولماسی چرچیوهسینده، سفیرلر احاتهلی شکیلده بیلگیلندیریلهجک.
دیش ایشلر باخانی احمد داوود اوغلو، ایزمیر اونیورسیتهلر پلاتفورماسینین قوناغی اولاراق تورک دیش سیاستی موضوعسوندا چیخیش دا ائدهجک.
گلنکسللشن سفیرلر کونفرانسلاری؛ تورک دیش سیاستینه دایر عمومی وضعیت تثبیتی ائدیلمهسی، گلهجهیه ایستیقامتلی ایستراتژیلرین معین ائدیلمهسی و دیگر تشکیلاتلارلا ایش بیرلیغین تامین ائدیلمهسی باخیمیندان اهمیت داشیییر
ت.ر.ت. تورکی


text:
قیرغیز ماناسچی آدینی گینس رکوردلار کیتابینا یازدیردی
124 ساغات ماناس قوُشغولارینی اوُقایان قیرغیز ماناسچی آدینی گینس ده یازدیردی
قیرغیزلارینگ مشهور ماناسچیسی رئسبای عیساکوف بورسادا گۆنده یاتدان 20 ساغات ماناس اوُقادی.
قیرغیز ادبیاتچی، دۆنیأنینگ اینگ اولی دستانلاریندان بیری بوُلان ماناس دستانینی آراکِسمِه برمأنی 124 ساغات اوُقاپ رکورد قوُیدی.
بو رکورد گینس رکوردلار کیتابینا یازیلدی.
بورسانینگ شهر حأکیمی علی نور آقتاش گچیریلن دابارادا ماناس دستانی نینگ دینگه قیرغیزلارینگ دأل، ایسهم بۆتین تۆرک دۆنیأسی نینگ مدنی میراثی بوُلاندیغینی آیتدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکمنیستان بیلن آذربایجان ایقدیصادی قاتناشیقلارینی اؤسدۆرمِهکچی
تۆرکمنیستان بیلن آذربایجان سوُنگقی دؤوۆرده کؤپ اوغورلی قاتناشیقلارینی اؤرأن یوُقارلاتماغا باشلادی
تۆرکیه بیلن آذربایجان ینگ قشونلاری تۆرگِنلِهشیگه دوُوام ادیأر
تۆرکیه بیلن آذربایجان بیلهلیکدأکی تۆرگِنلهشیگینه دوُوام ادیأر
تۆرکمنیستان اوُرتاآسیادا ایلکینجی عاقیللی شهری قوریار
آخال سیتی تۆرکمنیستان ینگ و اوُرتاآسیانینگ بیرینجی عاقیللی شهری بوُلار