text:
خورشیدبانو ناتوان
خورشیدبانو ناتوان — آذربایجانین گؤرکملی شاعیره-قادینی. قاراباغین سوْنونجو حاکیمی مئهدیقولو خان جاوانشیرین قیزی ، ایبراهیمخلیل خانین نوهسی. آنا طرفدن گنجه حاکیمی جاواد خانین نسلیندندیر. آناسی بهدیرجاهان بهییم ایسه زییا خانین نوهسی وغورلو بهیین قیزیدیر.
حیاتی[دَییشدیر]
ناتوان ۱۵ آوقوست ۱۸۳۲-جی ایلده شوشادا آنادان اوْلموشدور. مئهدیقولو خان قیزینا اؤز آناسی خورشیدبانونون آدینی وئرمیشدیر. خورشیدبانو عاییلهنین یئگانه اؤولادی، هم ده قاراباغ خانلیقلارینین سوْنونجو ورثهسی اوْلدوغو اۆچون، اونو سارایدا "دوررو یئکتا" (تک اینجی)، ائل آراسیندا ایسه "خان قیزی" چاغیرمیشلار.
بالاجا خورشیدبانونون ایلک تربییهچیلری سارایین تجروبهلی دایه و مورببییهلری اوْلموشدولار. مکتب یاشینا چاتدیقدا ایسه ائوده دؤورون عالیم و صنعتکارلاریندان درس آلماغا باشلامیشدیر. مشغله زامانی خورشیدبانو "قوران" آیهلرینی و دینی احکاملاری ازبرلمکله یاناشی، دونیوی علملرله ده تانیش اوْلموشدور. اون دوققوز عصرده کوبار عاییلهلرین اوشاقلارینا بیر قایدا اولاراق دوغما دیلی ایله برابر، عرب و فارس دیلی، اونون صرفی-نحوی تعلیم ائدیلدیگیندن، خان قیزی دا بۇ دیللری اؤیرنمیش، اونلارین واسیطهسیله کلاسسیک شعرین قایدا-قانونلارینی منیمسهمیشدیر. او، لازیمی درجهده بیلیک الده ائتدیکدن سوْنرا مونتظم صورتده موطالیعه ایله مشغول اوْلموشدور. داهی شرق شاعیرلرین اله دوشن نادیر کیتابلاری، قییمتلی الیازمالاری خورشیدبانونو کلاسسیک ادبیاتا باغلامیشدیر.
ناتوانین دونیاگؤروشونون، بدیعی ذؤوقونون فورمالاشماسیندا یاخین و اوزاق قوهوملارینین امهیی آز اولمامیشدیر. قاسیم بهی ذاکیر، میرزه جاوان، میرزه آدیگؤزل، احمد بی جاوانشیر کیمی حؤرمتلی و تانینمیش شخصیتلر اؤز یارادیجیلیقلاری، ادبی صؤحبت و موباحیثهلری، ائلجهده عاغیللی مصلحتلری ایله خورشیدبانودا شعره و صنعته اوْلان شؤوق و هوهسی قوووتلندیرمیشلر.
تاریخچیلرین ائحتیمالینا گؤر، بۇ دؤورده خاریجی و داخیلی وضعیتین جیدی صورتده گرگینلشمهسی ایله علاقهدار خان عاییلهلری اوزرینده نظارت گوجلندیریلمیش و خورشیدبانو خاسای بهی اوسموبهیله ایزدیواجا مجبور ائدیلمیشدی. بئله بیر ائحتیمال دا واردیر کی، وورونتسووون شخصی یاوری خاسای بهی تیفلیسده اونلارا مولک ایدیعالاریندا کؤمک گؤسترمیش و بونون موقابیلینده خورشیدبانویا ائولنمگی تکلیف ائتمیشدیر. ۱۸۵۰-جی ایلین پاییزیندا خاسای بهی شوشایا گلیب توی ائتمیش و خورشیدبانونو داغیستانا اؤز دوغما کندینه، اورادان دا تیفلیسه آپارمیشدیر.
حیاتینین چیچک آچدیغی بیر دؤورده خورشیدبانو تیفلیسده یاشامالی اوْلموشدور. شهرین صفالی یئرلری، طبیعی منظرهلری اونا خوش گلسهده، بورادا یاشاماغا مجبور اوْلدوغو و چوخ واختلاری تک قالدیغی اۆچون سیخیلمیش، قریبلیک چکمیشدیر.
۱۸۵۵-جی ایلده خورشیدبانونون اوْغلو، ۱۸۵۶-جی ایلده قیزی دونیایا گلمیشدیر. اومکانین آدینی مئهدیقولو، قیزین آدینی ایسه خانبیکه قویورلار.
خورشیدبانو ناتوان پارلاق ایستیعدادا و قاباقجیل ایدئاللارا مالیک اوْلان شخصیت اوْلموشدور. او، آذربایجان مدنیتینده و ایجتیماعی حیاتیندا درین ایزلر قویموشدور. بۇ فئنومئنین مئیدانا گلمهسینین بیر نئچه اساس سببی واردیر. بونلاردان بیریسی شاعیرهنین سوی کؤکودور. یعنی، ناتواندا ایکی بؤیوک نسلین – جاوانشیرلرین و زییادوغلو قاجارلارین قانی واردیر. آدلارینی چکدیگیمیز بۇ ایکی بؤیوک و شرفلی نسلین هر بیریسی دونیایا بیر سیرا شاعیر گتیرمیشدیر (مثلاً، جاوانشیر نسلیندن ابولفتحخان طوطینین، قاسیم بهی ذاکیرین، زییاداوغلو قاجار نسلیندن ایسه زییادی قاراباغی، موصاحیب گنجوی و بیر سیرا باشقا شاعیرلرین آدلارینی چکمک اولار). ماراقلیدیر، کی، زییادی قاراباغی و موصاحیب گنجوی واختیله قاراباغ بهیلربهییسی اوْلموشدورلار. ناتوان یارادیجیلیغینین بؤیوک تدقیقاتچیسی بیلر محمدوو "ناتوانین شاعیر قوهوملاری" کیتابیندا (ب. ،۱۹۸۹) بۇ مسالهنی گئنیش آچیقلاییر. عئینی زاماندا، زییادوغلو قاجار نسلیندن چیخان شاعیرلردن سؤز باشقا کیتابلاردا دا آچیلیر (مثلاً، محممدعلی تربیتین "دانیشمدانی – آذربایجان" ،ب. ،۱۹۸۷؛ چینگیز قاجارین "قدیم و اورتا عصرلر آذربایجانین گؤرکملی شخصیتلری" ،ب. ،۱۹۹۷ و س.). فوضولی آدینا جومهوریت الیازمالار اینستیتوتونون فوندوندا موصاحیب گنجوینین شعر دیوانی ساخلانیلیر و بۇ اثرین اوزرینده اینستیتوتون امکداشلاری علمی تدقیقاتلار آپاریرلار.
ناتوانین قیزی خانبیکه خانیم دا آناسینین یولونو داوام ائتدیرهرک، قزللر (غزللر) و روباعیلر یازمیشدیر. اونون بیر-نئچه قزهلی واسیف قولییئوین "دوننه اوزانان جیغیر" (ب. ،۲۰۰۰) کیتابیندا چاپ اوْلونموشدور. بۇ کیتابدا گؤستریلیر کی، خانبیکه خانیم "مجلیسی-اونس"ون عوضولریندن بیری اولوب.
ناتوانین فیطری ایستعدادینین اوزه چیخماسی و چیچکلنمهسینین باشقا بیر سببی، شوبههسیز، شوشانین تکرارئدیلمز یارادیجی آب-هاواسی و موحیطی ده اوْلموشدور.
بیلر محمدوو "خورشیدبانو ناتوان" کیتابیندا یازیر: "حتتا خاطیرهلرده ناتوانین "خانلیق شوکور" آدی ایله تانینان خیدمتچیسینه موسیقی تعلیمی وئرمکله اونو مشهور خواننده ائتمهسیندن ده دانیشیلیر" (ص. ۶۰). اؤزو ده مؤلیف قئید ائدیر کی، بۇ حاقدا ماتئریال نیظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موزهسینین فوندوندا ساخلانیلیر (اینو. ۴۸۱، ص. ۷). حال-حاضیردا بۇ ماتئریالین فوضولی آدینا جومهوریت الیازمالار اینستیتوتونا وئریلدیگی بارهده گومانلار وار، لاکین همین ماتئریاللار هلهلیک تاپیلیب تدقیقاتا جلب ائدیلمهمیشدیر.
ناتوانین پوئزییاسی آذربایجان خوانندهلرینیده روحلاندیریر. بؤیوک صنعتکاریمیز سئیید شوشینسکینین ناتوان حاقّیندا خاطیرهسینده قئید اوْلونور کی، او شاعیرهنین قزللرینی "سئگاه" اوستونده اوخویارمیش (نیظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موزهسینین فوندو، اینو. ۸۷۴). و اوندان بری، دئمک اولار کی، بۇ گونه کیمی تانینمیش آذربایجان خوانند هلری شاعیرهنین قزللرینی اوخویوب، ایلهام آلیرلار.
ناتوان پوئزییاسی پروفئسسیونال آذربایجان بستهکارلارین اثرلرینده ده اؤز عکسینی تاپیر. بونون پارلاق میثالی تانینمیش بستهکار خالق آرتیستی، پروفسور واسیف آدیگؤزلاوون ناتوانین سؤزلرینه یازیلمیش مشهور "قرنفیل" ماهنی-رومانسی اولا بیلر. اونو دا دئیهک کی، سون واختلاردا بستهکار "خان قیزی ناتوان" اوپئراسینی آرتیق یازیب بیتیرمیشدیر.
اییرمی عصر آذربایجان ادبی موحیطی بیر سیرا قودرتلی صنعتکارلار، او جوملهدن شاعیره قادینلار یئتیشدیرمیشدیر: خورشیدبانو ناتوان، فاطما خانیم کمین، آشیق پری و س.
خورشیدبانو ناتوان زمانهسینین گؤرکملی شخصیتلریندن اوْلموش، تکجه آذربایجاندا دئییل، بوتون زاقافقازییادا خئییرخاهلیغی و مئسئناتلیغی ایله تانینمیشدیر. او، کاسیبلارا ال توتموش، شوشایا سو کمری چکدیرمیشدیر.
فعالیتی[دَییشدیر]
ناتوانین یارادیجیلیق فعالیتی تکجه شعرله بیتمیر. او رسساملیقلا دا مشغول اولوردو، همچنین، اونون نفیس الایشلری، موختلیف ژانردا تیکمهلر باجاریغی دا اوْلموشدور.
یارادیجیلیقلا برابر خان قیزینین ایجتیماعی و ایدارهائتمه فعالیتینی قئید ائتمک اولار (تصادوفی دئییل کی، قوهوملار آراسیندا خورشیدبانویا "دوررو یئکتا" ،ینی، تک اینجی-خانلیقین یئگانه واریثی دئییرمیشلر).
ناتوانین خئییرخاهلیغی و خئیریییهچیلیگی ده گؤزه چارپیر. بیلر محمدوو "خورشیدبانو ناتوان" اثرینده گؤستریر کی، شوشانین بیر قوروپ شاعیرلری بدیعی مجلیسی تشکیل ائدیلمهسینین ضروریتینی درک ائدیردیلر. لاکین، مجلیس دوزلتمک اۆچون شراییط و ایمکان یوخ ایدی. ضیالیلار یالنیز خانقیزینین کؤمهیینه اومید ائدیردیلر. خانقیزی بۇ شاعیرلرین تکلیفینی ممنونیتله قبول ائتمیش و نتیجهده قیسا بیر موددتده شوشادا "مجلیسی-اونس" (یعنی، دوستلوق، اولفت مجلیسی) یاراندی. بۇ مجلیسه رهبرلیگی و اونون بوتون خرجلرینی خانقیزی اؤز اوزرینه گؤتورموشدور. تصادوفی دئییل کی، بیلر محمدوو اؤز اثرلرین بیرینده ناتوانی "مجلیسی-اونس"اون اورگی آدلاندیریردی. شوشادا میر موحسون نوواب قاراباغینین رهبرلیگی ایله "مجلیسی-فراموشان" آدلی داها بیر پوئتیک مجلیس ده فعالیت گؤستریردی.
محض بو زامان خورشیدبانو (شاعیره اؤز ننهسینین آدینی داشیییردی، او دا گنجهلی جاواد-خان زییاد اوغلو قاجارین دوغما باجیسی ایدی) "ناتوان" ،یعنی، "کیمسهسیز" ،"کؤمکسیز" تخللوصونو اؤزونه گوتورموشدور.
"مجلیسی-اونس"ده تانینمیش قاراباغ شاعیرلری ایله یاناشی مشهور خوانند ه و سازندهلر ده ایشتیراک ائتمیشلر بونلاردان حاجی حوسو، مشهدی ایسی، موللا ولی، موللا عابباسقولو، مشهدی داداش، عبدولقهنی و صادیقجانین (صادیق اسد اوغلونون) آدلارینی چکه بیلریک. مشهور تارزن قوربان پیریموو یازیردی: "خورشیدبانو نهاینکی شعر، ائلجه ده موسیقینی چوخ سئویردی. خوانند هلردن حاجی حوسو و مشهدی ایسی اونون مجلیسینده اوخویاردیلار. بو خوانند ه اوخویارکن ناتوانین قزللریندن تئز-تئز ایستیفاده ائدردیلر. سون واختلارا قدر جاببار اونون قزللرینی اؤز رئپئرتواریندا ساخلاردی" (ناتوان حاقیندا خاطیرهلر. نیظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موزهسینین فوندو، اینو. ۸۷۴). فوضولی آدینا جومهوریت الیازمالار اینستیوتوتون فوندوندا ساخلانیلان میر-حسن آغامیرووون "ناتوان حاقیندا خاطیرهلرده" (ینو. ۱۷۸۸) قئید اوْلونور کی، ناتوانین هر بیر مجلیسینده موسیقیچیلر ایشتیراک ائدیردیلر، ناتوانین بعضی مجلیسلری ایسه صیرف موسیقی مجلیسی حساب اوْلونوردو و بورادا ناتوانین قزللری ده اوخونوردو.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
گنج شاعیره شوشادا "مجلیسی اونس" ادبی مجلیسینی تشکیل ائتمیشدیر. ۱۹۷۳-جو ایلده شوشایا سو کمرینی چکدیرمیشدیر: بۇ سو کمری ایندی ده "خان قیزی بولاغی" آدی ایله مشهوردور. ناتوان آراز چاییندان میل دوزونه ده سو کمری چکمهیه تشببوس ائتمیشدیر.
او، یارادیجیلیغا ۵۰-جی ایللردن عنعنه وی شرق مؤوضوعسو و شعرلرله باشلامیشدیر. قزللرینده محبت، طبیعت گؤزللیکلری ("گولون" ،"قرنفیل" و س.) ترننوم اوْلونموشدور. ۱۶ یاشلی اوْغلونون اؤلوموندن سوْنرا ناتوان بدبین روحلو شعرلر یازمیشدیر.
("آغلارام" ،"اولایدی" ،"گئتدی" ،"سنسیز" ،"اؤلورم" و س.) اثرلری درین صمیمیتی، اینجه لیریزمی ایله سئچیلیر. یوکسک صنعتکارلیق نومونهسی اوْلان شعرلرینده تکریر، قوشما، ردیف، مجاز و س. بدیعی واسیطهلر مهارتله ایشلنمیشدیر. م.ن.نوواب، س.ه.شیروانی و باشقالاری اونا شعر حصر ائتمیشلر.
ناتوان هم ده ایستعدادلی رسسام اوْلموشدور. اونون بدیعی تیکمهلری "گول دفتری" (۱۸۸۶) آدلی آلبومونداکی رسملر بونا ثوبوتدور.
شخصی موناسیبتلرین، دؤورانین حاقسیزلیغی، ظالیملارین سیتمی شاعیری واختسیز قوجالتمیش، اونو حیات ایشیغینا حسرت قویموشدور. آغلاماقدان گؤزلرینین نورو گئتمیش، بدنی طاقتدن دوشموشدور.
محممد راحیمین "ناتوان پوئماسی"، ای.افندییئوین "ناتوان" پیئسی شاعیرهیه حصر اوْلونموشدور.
خورشیدبانو ناتوان ۱۸۹۷-جی ایل، ۱ اوکتیابردا وفات ائتمیشدیر و آغدامین "عیمارت" قبیریستانلیغیندا دفن اوْلونموشدور. آدینا کوچه، کلوب، کیتابخانا و مکتب واردیر. خانقیزینین الیازمالاری، شخصی گئییم و اشیالاری نادیر ائکسپونات کیمی آرخیو و موزهلریمیزده ساخلانیلیر. باکیدا هئیکلی، شوشادا بوستو، آغدامدا قبیراوستو آبیدهسی قویولموشدور.
عاییلهسی[دَییشدیر]
- ایبراهیمخلیل خانین نوهسیدیر.
- قاراباغین حاکیمی مئهدیقولو خان جاوانشیرین قیزیدیر.
- خاسای خانین حیات یولداشیدیر.
اؤولادلاری[دَییشدیر]
- مئهدیقولو خانین آناسیدیر.
- خانبیکه خانیمین آناسیدیر.


c: text/html

text:
سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ مینی
سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ مینی اینگیلیسجه: Sony Ericsson Xperia X10 Mini ژاپونلی سونی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. بۇ جیهاز سونی اریکسون اکسپریا مینی موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sony Ericsson Xperia X10 Mini»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سونی اریکسون اکسپریا اکس۱۰ مینی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
مروارید دلبازی
مروارید دلبازی یا دا میروارید دیلبازی (۱۹ آغوستوس ۱۹۱۲، کانلیکلار - ۱۲ تئمّوز ۲۰۰۱، باکو)، سوویئت آزریسی کومونیست شاعیر.
ایلک ایللری[دَییشدیر]
میروارید دیلبازی، آذربایجان'دا گازاه'این کانلیکلار کؤیونده دوغولدو. هر ایکی ددسی حاجی رحیم و عبدالرحمن دیلبازی ده شاعیردی. آئیله سی ۱۹۲۱'ده باکی 'یه تاشیندی و یئنی کورولان کادین یاتیلی اوخولو'نا گیردی. آلتی ایللیک درسی اوخویاندان سونرا بیلاژاری'ده یئر آلان بیر ایلک اوخولدا درس وئرمئیی باشلادی. آذربایجان دیلّر اونیوئرسیته سی'ندئن مئزون اولدو و کوبا'یا تاشیناراک بورادا درس وئرمگینه دئوام ائتّی. مئزون اولدوخدان سونرا آذربایجان پئداگوژی انستیتوسو'ندا تحصیلی فعالیته دوام ائتّی.
میروارید'این عمی قیزی سی آمنه دیلبازی آذربایجان'دا تانینان باله اوستاسی و خالق موسیقی دانسچی سیدیر .
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
اویان نیوز: ایکی آذربایجان وطنداشینین قاتیلدیقلاری بیر توپلانتیدا دؤوولمهسینه اعتراض اولاراق، آذربایجان، ائلچیلیک واسطهسیله فرانسا خاریجی ایشلر باخانلیغینا نوتا وئردی
آذربایجانین پاریس ائلچیلیگیندن وئریلن آچیقلامادا، ایکی آذربایجان وطنداشینین قاتیلدیقلاری بیر توپلانتیدا دؤوولمهسینه اعتراض اولاراق، آذربایجانین، ائلچیلیک واسطهسیله فرانسا خاریجی ایشلر باخانلیغینا نوتا وئردیگی ایفاده ائدیلدی. آچیقلامادا، بنزر بیر نوتانین دا فرانسا میللی مجلیسینه گؤندریلهجیی و پارلماندان حادثه ایله ایلگیلی گؤروش بیلدیریلمهسینین ایستهنیلهجگی قید ائدیلدی.
فرانسا میللی مجلیسی بیناسیندا ارمنیلر طرفیندن تشکیل ائدیلن بیر توپلانتییا قاتیلان ایکی آذربایجان وطنداشی، خوجالی قتلعامینا یؤنهلیک سوال سوروشماق ایستهمیش، لاکین سالوندا اولانلار طرفیندن دؤوولهرک دیشاری چیخاریلمیشدی. آذربایجان وطنداشلارینا سالدیران و دؤوونلردن بیرینین ده فرانسا میللت وکیلی فرانسیس روچبلوین اولدوغو ایفاده ائدیلمیشدی.
ت رت


text:
شیروان تاریخی ویلایتی
شیروان — ایندیکی آذربایجان جومهوریتینین شرقینده، خزر دنیزینین غرب ساحلی ایله کر (قفقاز) چایی آراسیندا یئرلشن تاریخی اراضی. قدیمده شیروان دربند (روسیه)دن کر (قفقاز) چایینا دۇغرو خزر دنیزی ساحللرینده یئرلشن کیچیک بیر ویلایتین آدی ایدی. قدیم شیروان شهری بۇ ویلایتین مرکزی روْلونو اوْیناییردی. شیروانشاهلار زامانی اوْنلارا تابع اوْلان داها گئنیش اراضیلر ده "شیروان" آدلانماغا باشلادی.
شیروان اراضیسینده ۸-جی – ۱۶-جی عصرلرده آذربایجان جومهوریتیین ان مؤهوم دؤولت قۇروملاریندان بیری- باشکندی شاماخی شهرینده یئرلشن شیروانشاهلار دؤولتی مؤوجود اوْلموشدور. اوْرتا عصرلرین شرق تاریخینده بۇ ان اۇزون مدت مؤوجود اوْلموش دؤولت ایدی. [۱]
اراضیسی[دَییشدیر]
اوْرتا عصرلرده شیروان ویلایتینین سرحدلری ایستیلالار نتیجهسینده اؤلکهنین اینضیباطی بؤلگوسونون دَییشمهسی ایله تئز-تئز دَییشیکلییه اۇغراییردی. بللی دؤورلرده شیروانین بیر حیصّه سی آتورپاتکاننین ترکییبنه داخیل اوْلموشدور. بیر چوْخ حاللاردا اوْنون سرحدلری گونئی داغیستانین شهر و کندلرینه قدر گئدیب چاتیردی.
آنتیک مؤلفلر شیروانین آدینی چکمیرلر. بۇ آد ساسانیلر دؤوروندن معلومدور.


text:
«یاشماق» کیتاب یایین گروهونون «ایشیق قیغیلجیملاری» دیوارلیق تقویمی یاییلدی
یاشماق کیتاب یایین گروهونون دیوارلیق تقویمی، آذربایجانیمیزین چاغداش شعر زیروهسینین پادشاهلاری ساییلان شاعیرلرین تصویری و شعرلری ایله بیرگه، ۳۵ * ۵۰ سایزیندا، ایتالیانین فانتزی فابریانو کاغیذی ایله، ۵ واراقدا یایینلاندی.
بو دیوارلیق ایل سایاردا، شعریمیزین آدلیم شاعیرلری سیرا ایله، یاز: رضا براهنی / یای: بولود قاراچورلو. سهند / پاییز: حبیب ساهر / قیش: مرضیه اوسکویی، شعرلری و تصویرلری ایله نشره حاضیرلانمیشدیر.
تقویم بیر چوخ شهرلرین (زنگان-اردبیل- شرقی- غربی آذربایجان، تهران و قوم)ون تانینمیش کیتاب ساتیش مرکزلرینده ساتیشا قویولوب.
تقویمی حاضیرلایاندا، باشقا بیر آماجیمیز، ایل قوتاردیقدان سونرا، تقویمین گونلوک یئرلرینی کسیب گؤزل بیر پوستره چئوریلمهسی ایدی.
اصلینده، کاغیذین پرت اولوب ائشیگه تؤکولمهمهسی و و آنا طبیعته ضرریمیزین دیمهمهسی چالیشمامیزین بیرینجی هدفی ایدی…
بایرام گونلرینده آنا طبیعتی قورویوب ساخلاماق بیرینجی دغدغهمیز اولسون…
بوتون گونلرینیز بایرام اولسون…
قوی بیزیم سیزه بایراملیغیمیز آذربایجان چاغداش شعرینین ذیروهسینده دایانان ایشیق قیغیلجیملاری اولسون ….
یاشماق کیتاب یایین گروهو


text:
دوغرو خیال
مرتضی مجدفر
نئچه آی اولاردی کی آتامین قبیری اوستونه گئتمهمیشدیم. او گون جمعه آخشامی آنام، باجیم و باجیمین اَری ایله بهشت زهرایا گئدیب، آتاملا گؤروشموشدولر. او گون، اونلارین قبیر اوستونه گئتدیکلرینی ائشیتدیکدن سونرا، اؤزومدن، همده آتامدان اوتانیردیم. دئمک ائله ایشلر و روزگار منی یاخالامیشدی کی اؤزومو ده یاددان چیخارتمیشدیم.
جمعه گئجهسی، بو فیکیرلرله یوخویا گئتدیم. دئییرلر یوخو گون عرضینده کئچمیش حادثهلرین و دویغولارین قاییتماسیدیر. بلکه ده بئله اولسون.
او گئجه آتامی یوخودا گؤردوم. چوخ گنجلشمیشدی و قیافهسی، اونو منه، بیرینجی کیلاسا گئدن واختلارین یاشیندا گؤستریردی. بیر آغ شالوار- کؤینک گئیمیشدی و قارا قاییشی دا بوَ آغ پالتارین اورتاسیندا چوخ گؤزه چارپیردی. اوَزاقدان منله گؤروشدو و منی سلاملادی. الیمی الینه طرف اوزاداندا، دالی- دالی گئتدی و دئدی:«منله ال وئره بیلمهسن…» بئله دوشوندوم کی مندن گیلئیلیدیر. آنجاق سؤزونه داوام وئردی و گوله-گوله دئدی:«داها سیزکی بو گونلرین اوشاغیسیز و فیلیملرده گؤروموسونوز اؤلولرین روحلاری ال وئره بیلمزلر. اونلارین اللرینه یا بدنلرینین هر بیر حیصهسینه ال ووَرسانیز، الینیز بوشا گئدهجکدیر…»
داها بورادا آتامین اؤلمهسینی بیلیرم و اونون روحونون یوخوما گلمهسینی آنلاییرام. گئدیب بیر داش اوستونده اوتورور. دئییرم: «نییه بس داشا گیرمیرسینیز؟»
دئییر:«داها قرار اولمادی هرنهیه قیپ قویاسان. نه خبر؟» و یئنهده گولور.
دئییرم:«دولانیرام. کئچینیرم. ایشلهییرم. ساغاولون.»
دئییر:«کئچینمیسن، اؤزونو یورورسان. ایشلهمیرسن، ائشینیرسن! بیر بئله اؤزونو یورما، بیرآز دا اؤزونه قاییت!»
دئییرم: «سیزه ساری باشیم آشاغی دیر. باغیشلایین. گلنمهمیشم بو نئچه واختدا. دونن ده هامی گلدی. من گلنمهدیم.»
دئییر: «منه ربطی یوخدور. اورادا قویلادیغینیز منیم اؤلومدن ده فیکر ائدیرم هئچنه قالماییبدیر. منی یادا سالسانیز، هامیدان چوخ اؤنملیدیر.»
بیر داها عذر دیلهییرم. دئییر:«عیبی یوخدور. گؤردون کی، سن گلمهدین، من گلدیم.»
دئییرلر جوربهجور دانیشیقلار و نئچه- نئچه بؤلوم و صحنهلری اولان بیر یوخو، یوخو گؤرهنین باخیمیندان اوزون ساییلیرسادا، تکجه نئجه ثانیهدن عبارتدیر. دئمک اَن اوزون یوخولار، ۱۵-۲۰ ثانیهدن، آرتیق دگیلدیر. بو علمی سؤزلره قولاق وئرمهیهرک، منیم او گئجه کی یوَخوم، نئچه- نئچه ساعات اوزونا چکدی و آتامین روحو، حیاتدا اولان و هر بیر زاددان خبری اولان بیر کیمسه کیمی، منی سورغویا چکهرک، گؤستریشلر وئردی. بیر چوخ سؤزلری یادیمدان چیخسا دا، ساغ اوللاشما سؤزلری یادیمدان چیخان دگیل.
آتام اوتوران داشین هنده- وری گول- چیچکلی بیر یئر ایدی. ایکیمیزده جمعه گئجهسینده بیر- بیریمیزله دانیشدیغیمیزدان خبریمیز وار ایدی. هم ده اونون اؤلمهسینی و منیم حیاتدا اولدوغومو بیلیردیک. گئجهنی دویدوغوما باخمایاراق، هر بیر یئر ایشیقلیق ایدی. دئمک: گوندوز ایسه گئجه.
آتام گؤیه باخدی و بیردن بیره منه دئدی:« هم منیم گئتمک واختیم دیر، هم ده سنین صبح نامازینین واختی گئجیکمکدهدیر. بیر آز دا دایانسان، گون چیخار!» سونرا یئنه گؤیه باخدی و دئدی: «چاشما! بوراسی بیزیم عالمیمیزدیر، هر شئی عکسینه دیر. ایندی بیز ایشیقداییق، سیز ایسه قارانلیقدا. آنجاق بیر آز سونرا، قارانلیقلا ایشیغین یئری دگیشیلهجکدیر. بو دگیشیلمه،زمانهنین ایشی دیر.»
آتامدان منی صبح نامازینا دوغرو چاغیردیغینا گؤره، راضیلیغیمی بیلدیردیم و ناماز قیلماغا ساری آیاغا دوردوم.
آتام دئدی:« یاواش! هئچواخت یاتاغیندان بیر دفعهلیک آیاغا قالخما. اؤنجه دور، بیرآز اوتور، سونرا آیاغا دور. آنجاق بو گون بیر نئچه گؤز قیرپیمینجا دا آرتیقراق یاتاغیندا قالمالیسان!»
دئدیم: «نییه بس؟!»
دئدی:«سن یئریندن دوروب، یاتاغیندا اوتوروب، اؤزونو تاپینجا، من بورادان کئچیب، گئدیب، اؤزومو بو اوتاغین ائشیگینه چاتدیریب، آپارتمانین قاپیسیندان چیخیب گئدهرم. سن عجلهایله آیاغا قالخیب، اؤزونو اوتاغین ائشیگینه چاتدیرسان، بیردن منی ائودن چیخاندا، هالدا گؤروب، قورخارسان. من کی بالامی قورخوتماغا گلمهمیشم!»
ائله بو سؤزو ائشیدن کیمی، یوخودان اویاندیم. عادت اوزره بیردن یئریمدن دورماق فیکرینده ایدیم. آنجاق آتامین سؤزو یادیما دوشدو. یئریمین ایچینده اوتوردوم. دئمک بورادا یازدیغیم سؤزلر،بیر- ایکی ثانیهنین ایچینده و آتام دئمیشکن بیر گؤز قیرپیمیندا کئچدی. بئله دوشونوردوم کی ائله ایندی قاپینین ایشگیللنمه سسی گلهجکدیر. سونرا اؤز- اؤزومله اونون راحاتجاسینا قاپیدان کئچمهسی یادیما دوشوب، قاپی سسینی اونودوردوم. هم ده قورخا-قورخا، اورهگیمده «تئز اول! چیخ هالا، بیرداها آتانی یوخودا یوخ، اویاقلیقدا گؤر» باشلیقلی دانیشیق جینگیلدهییردی. بونلارین هامیسی، دئدیگیم کیمی آرتیق بیر- ایکی ثانیه چکمهدی.
ترلمیشدیم. گون چیخانا چوخ آز واخت قالیردی. ائله اوتوردوغوم یئرده یاپیشیب، تخت اؤستونده قالمیشدیم. آرتیق، آیاغا قالخدیم. یاتدیغیم اوتاقدان هالا طرف یؤنلدیم. باغلی قاپینی آچدیم و اؤرهگیم آتا گؤروشو سئوگیسیندن دولو اولاراق، قورخا- قورخا اوتاغین چرچیوهسیندن ائشیگه ساری بویلاندیم. آتامدان هئچ بیر ایز یوخایدی و قورخوملا سئوگیم، هر ایکیسیده سببسیز ایدی. گون چیخماقدا ایدی. ناماز قیلمالی ایدیم.


text:
بالاش آذراوغلونون عزیزلهمه مراسمی – کرج ، ۱۳۷۵
شکیلده بالاش آذراوغلو، هاشم ترلان، قافلانتی، یحیی شیدا، آلاو، فرهاد ابراهیمی، مجید یالقیز، حبیب فرشباف، ناصر داوران، هریزلی، حسن ایلدیریم، عاشیق حسن اسکندری، ممد قاضی، آغگونئیلی، علیایی، ائلدار موغانلی، چاپار و باشقا آذربایجان شاعرلر، یازیچیلار و ادبیات خادملری حاضردیرلر.
شکیل، ائلدار موغانلینین آرشیویندن دیر و ایشیق سایتی واسطهسی ایله یاییلیر.
آذربایجان ادبیاتی و اینجه صنعتی بارهسینده اولان تاریخی شکیل و سندلرینیزی بیزیملهده پایلاشین:
ishiq.net@Gmail.com


text:
عباس صحت
مهدیزاده عباس علیعباس اوغلو — شاعیر، دراماتورق، ترجومهچی، آذربایجان ادبیاتیندا رومانتیزم جریانینین نومایندهسی.
یاشاییشی
عباس صحت 1874-جو ایلده شاماخیدا روحانی عاییلهسینده دونیایا گلمیشدیر. 1894-جو ایلده ایرانا گئتمیش[۱] مشهد و تهران شهرلرینده طیب تحصیلی آلمیشدیر. 1901-جی ایلده شاماخییا قاییدان عباس صحت تدریجاً حکیملیک صنعتیندن اوزاقلاشاراق مکتبلرده، داها سونرا آذربایجان دیلیندن درس دئییر. محض بو دؤوردن اعتیباراً ادبی فعالیته باشلاییر. 1903-جو ایلدن مقالهلری شرق-روس قزئتینده چاپ اولونور. 1905-جی ایلده "یئنی پوئزییا نئجه اولمالیدیر؟" آدلی مقالهسی، داها سونرا "پوئتیک نیطق" ،"آزادلیغا مدحیّه" ،"اویانیشین سسی" شعرلری ایشیق اوزو گؤرور.
"یئنی اوسلوبلو مکتبلر" ایدئیاسینین یورولماز مودافیعهچیسی اولان عباس صحت، پروفسور علی بیگ حسینزادهنین بانیسی اولدوغو آذربایجان رومانتیک ادبیاتی جریانینا قوشولور (فیوضات ژورنالی، 1906-1907-جی ایللر). عباس صحت او دؤورده باکیدا نشر اولونان بوتون ژورنال و قزئتلرده موتمادی قایدادا چیخیش ائدیر. ترجومهچیلیک فعالیتی ایله ده مشغول اولان یازیچی او دؤور آذربایجان اوخوجوسونو روس (لرموْنتوْو، پوشکین، کریلوو، نادسوْن، ماکسیم قورکی و ب.)، فرانسیز (هوقو، موسسئ، سوللی-پرودوْم و ب.)، آلمان شاعیر و یازیچیلارینین اثرلری ایله تانیش ائدیر
1912-جی ایلده شاعیرین اؤز شعرلریندن عیبارت "سینیق ساز" و آوروپا شاعیرلریندن ائتدیگی ترجومهلردن عیبارت "غرب گونشی" آدلی شعرلر توپلوسو ایشیق اوزو گؤرور. بیر قدر سونرا "احمدین شوجاعتی" آدلی پوئماسی، 1916-جی ایلده ایسه "شاعیر، شعیر پریسی و شهرلی" آدیندا رومانتیک پوئماسی نشر اولونور.
عباس صحتین یارادیجیلیغینا شرقین نظامی، حافظ، سعدی کیمی شاعیرلرین بؤیوک تاثیری اولموشدور. او، تورک خالقلارینین ادبیاتلاری ایله ده یاخیندان ماراقلانمیش، خوصوصیله توفیق فیکرت یارادیجیلیغینا خوصوصی دیقّت گؤسترمیشدیر.
عباس صحت آذربایجاندا لیبرال بورژوازی ایدئیاسینی مودافیعه ائتمیش، ایسلام دَیرلریندن ایمتیناعیا قطعی اعتیراض ائدهرک، اثرلرینده "عوموم موسلمان غربچیلیگی" ایدئیاسینی دستکلهمیشدیر.
1908-جی ایلده باش وئرمیش ایران اینقیلابینا ان گؤزل اثرلرینی حصر ائتمیشدیر.شاعیر هم ده میرزه علی اکبر صابر ایله یاخین دوست اولموشدور. هر ایکیسینین شاماخیدا یاشاماغی بو دوستلوغون گوجلنمهسینده بؤیوک رول اوینامیشدیر. اونلار بعضاً ایکیسی بیرلیکده باکییا گلمیشدیر.
عاییلهسی[دَییشدیر]
آتاسی موللا علیعباس شاعیر و مکتبدار اولموشدور.[۲]
آناسی سئیید رقیه خانیم
کیتابلاری[دَییشدیر]
- جهالت ثمرهسی یاخود بیر یئتیمین خوشبختلیگی. باکی: 1914
- سینیق ساز. باکی: 1912،
- کاسیبلیق عیب دئییل (2 پردهلی کومدی). باکی: 1912،
- غرب گونشی (ترجومهلر توپلوسو). باکی: 1912،
- نفت فونتانی (1 پردهلی کومدی). باکی: 1912،
- آذربایجان دیلینین 3 ایللیک تدریسی اۆچون درسلیک (محمودبیگوولا شریکلی). باکی: 1912،
قایناق[دَییشدیر]
- عبداله شایق. تورک ادبیاتینین مونتخاباتی. باکی: 1925،
- قولوزاده. عباس صحت حاقیندا بیر نئچه سؤز. "معاریف ایشچیسی" ژورنالی 6-7 (14-15)-جی سایلار، باکی: 1927.
- عبداله شایق. ادبیاتیمیز حاقیندا. "معاریف ایشچیسی" ژورنالی 2-4 (14-15)-جی سایلار، باکی: 1927.
- "عباس صحت" (1949)
- "عباس صحت" (1986)
- محمدحسین تهماسیب. سئچیلمیش اثرلری. 2 جیلدده. بیر جیلد. باکی: موترجیم، 2010. - ص. 478-479.


text:
سیلوان لیک، میشیقان
سیلوان لیک، میشیقان (اینگیلیسجه: Sylvan Lake, Michigan) آمریکانین میشیقان ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲٫۱۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۷۲۰ نفر دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سیلوان لیک، میشیقان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sylvan Lake, Michigan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
بایدن نینگ قوراللی جرم لر گه قرشی کوره ش بوییچه سیاستی
بایدن اوشبو توغریده آق اویده بیانات بیردی
امریکا قوشمه ایالتلری دولت رهبری جو بایدن, اولکه سیده قوراللی جرم لرنینگ آلدی نینگ آلینیشی و اوشبو مسئله گه قرشی کوره ش بیلن خلق نینگ خوفسیزلیگی نینگ تامین ایتیلیشی بوییچه ینگی سیاست لری نی اعلان قیلدی.
بایدن, آق اویده ترتیب له گن مطبوعاتی کنفرانسیده, محلی پولیس لر, اجتماعی فعال لر و آقلاوچی لر گه قره تیلگن فوند لرنینگ آرتیریلیشی اوچون حاضرگی کونده کوپلب فعالیت لر عملگه آشیرگن لیک لری نی معلوم قیلرایکن, اوشبو سیاست لری نینگ دوام ایته دیگن لیگی نی بیلدیردی.
جو بایدن, کانگرس نی هم تصدیق لنگن فوند لر نی پولیس گه بیریش گه چقیردی.
کانگرس نی یریم اوتوماتیک قورال لرنینگ ممنوع قیلینیشی بوییچه قانون لایحه سی نی قبول قیلیش گه چقیرگن بایدن, "امیدیم نی هیچ قچان قولدن بیریب قویمه یمن" دییه قید ایتدی.
بایدن, ینگی سیاست لری دایره سیده آلدین محکوم بولگن کیشی لرنینگ هم جمعیت نینگ ایچیده اورین ایگللش بوییچه فعالیت لری نی دوام ایتتیره دیگن لیک لری معلوم قیلرایکن, اوز سوز لرینی, "انسان لرنینگ قول لری ده قورال اورنیگه مسلک لری نینگ بولیشی نی ایسته ماقده میز" شکلیده دوام ایتتیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی ایکّی نفر ترورچی یوق قیلیندی
اوشبو توغریده تورکیه مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی
نایجریاده قوراللی جنگریلر تامانیدن اسیر ایتیب آلینگن اونلب کیشی قوتقریب آلیندی
ناتو باش کاتبی ستولتنبرگ روسیه دولت باشلیغی پوتین نی عیبله دی
ستولتنبرگ آلمان باش وزیری شولز بیلن مشترک مطبوعاتی کنفرانس اویوشتیردی


text:
سنسیزلیکلریم سنین’له (6) / رضوان حاجیقاسملو (شعر)
آیهان میانالیAyhan Miyanalı
June 4, 2020
آزاد شعرلر, قادین شاعیرلر
5,632 باخېش/Baxış
سنسیزلیکلریم سنین’له (6) / رضوان حاجیقاسملو (شعر)
آغاجلارېن یارپاقلارې تؤکۆلۆر!
هر یاغېشدا، بیر آغاجېن یارپاقلارې قالسېن دئیه
دوعا إلیرم، سنین’له آلتېندا دوروب
کپهنک سایاغې اوچماقلارېوا باخاق!
بو اۏرماندا هئچ یارپاق قالمادې بوداقدان آسلانسېن!
بو پایېز دا بیتدی
و من (آرزېمې) گلن پایېزا باغلېرام
بو یازېنې دا اۏخویون /Bu Yazını da Oxuyun
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر) دوستاق ایسه؛ میلهلرین اۏ تایې……بو تایې دۆنیا دۆشۆندۆکجه بیر …
: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in


text:
115768
20 November 2022
تورکمن نیوز: یرلی تانسچیلار و قطرلی- عاراپ صونغاتچیلار آچیلیش داباراسیندا اوز هونأرلرینی گورکِزدیلر.
فیفانینگ 2022 بوتین دونیأ فوتبال یاریشی قطرینگ پایتختی دوحه ده دابارالی یاغدایدا باشلادی.
ایلکینجی گِزه ک عاراپ دونیأسینده گچیریلیأن بو یاریشلارینگ آچیلیش داباراسینا البیت استادیومیندا 60 مونگ توماشاچی قاتناشدی.
تانیمال اویونچی مورگان فریمن ده آچیلیش داباراسینا قاتناشدی.
یرلی تانسچیلار و قطرلی- عاراپ صونغاتچیلار آچیلیش داباراسیندا اؤز هۆنأرلرینی گؤرکِزدیلر.
گون اورتا کره نینگ بی تی اس توپاری جونگ کوک بیلن قطرلی آیدیمچی فرهاد القبیسی بولسا بو یاریشلارینگ رسمی آیدیمینی آیتدی.
دابارانینگ سونگقی بؤلۆمینده قطرینگ امیری شیخ تمیم بن حمد آل ثانی چیقیش اتدی.
البیت استادیومیندا تورکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوغان دا بولدی.
أردوغان قطر بیلن اکوادورینگ آراسینداقی یاریشا دا سین اتدی.
بو تورنمنت 18-نجی دکابردا گچیریلجک فینال یاریشی بیلن تاماملانار.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۱۶ آذر ۱۴۰۱
۱۳ آذر ۱۴۰۱
۱۳ آذر ۱۴۰۱
۱۲ آذر ۱۴۰۱
۰۹ آذر ۱۴۰۱


text:
چاووش اوُغلی فنلاندلی ایشدشی بیلن دوشوشیق گچیردی
چاووش اوُغلی فنلاندلی ایشدشی بیلن ناتونینگ گینگِهلدیلمهگی، اوکرایناداقی سوُنگقی یاغدایلار و غاللا کریدوری حاقیندا گۆررۆنگ اتدی
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوُغلی فنلاندینگ داشاری ایشلر وزیری پکا هاویستو بیلن تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی.
چاووش اوُغلی فنلاندلی ایشدشی بیلن ناتونینگ گینگِهلدیلمهگی، اوکرایناداقی سوُنگقی یاغدایلار و غاللا کریدوری حاقیندا گۆررۆنگ اتدی.
تۆرک وزیر، تۆرکیأنینگ پنچه- قیلیچ حرکتی بیلن ترورچیلیق بیلن گؤرهشینی توتان یرلی یاغدایدا دوُوام اتدیرجکدیگینه اۆنس چکدی.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان ت. ر. ت ورلد فوُروم دا بیانات بردی
تۆرکیأنینگ یوُلباشچیسی گۆن ترتیبی نینگ ایلری توتولیان اوغورلاری حاقدا چیقیش اتدی
ت. ر. ت ورلد فوُروم ایستامبول دا باشلایار
34 اۆلکهدن 100 عالیم و آکادمیسین 6-نجی ت. ر. ت ورلد فوُروما قاتناشار
تۆرکیه 11 آیدا داشاری یورتلارا 20 میلیون دلار قورئ چای ساتدی
بلژیک، بریتانیا و آلمانیا تۆرکیه دن اینگ کؤپ چای ساتین آلیان یورتلارینگ ساناویندا


text:
تورکیه ده یوز بیرگن ییر قیمیرلش حادثه سیده اونلب کیشی یره لندی
ایرته لب تانگ وقتی ییر قیمیرلش یوز بیرگندی
تورکیه نینگ دوزجه ولایتی گول یاقه (کول یاقه) تومنیده یوزبیرگن 5،9 رشتر ییر قیمیرلش حادثه سیده یره لنگنلر سانی 80 کیشی گه ییتدی.
ایچکی ایشلر وزیرلیگی آفت و عاجل وضعیتلر باشقرووی تامانیدن بیریلگن بیاناتده، تورکیه وقتی بیلن تانگ وقتی ساعت 04:08 ده یوز بیرگن ییر قیمیرلشده یره لنگنلر سانی نینگ 80 گه ییتگن لیگی شونده ی بولیب بولردن 23 ته سی نینگ تداویسی نینگ دوام ایتیب تورگن لیگی بیلدیریلدی.
ییر قیمیرلش حادثه سی استانبول بیلن پایتخت انقره قاله ویرسه انچه ولایتده حس ایتیلدی.
دوزجه ولایت حاکمی جودد آتای، مکتبلرنینگ تدبیر مقصدی بیلن بیرکون اوچون تعطیل ایتیلگن لیگینی بیلدیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اوکراین دولت باشلیغی زلنسکی تورکیه جمهور باشلیغی ایردوغان گه منتدارچیلیک بیلدیردی
اوکراین – روسیه اورته سیده گی اسیر المه شوویده یاردمچی بولگن لیگی اوچون منتدارچیلیک بیلدیردی


text:
غزه ده یانغین عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
اوشبو حادثه جبالیه مهاجر لر کمپی ده یوز بیردی
غزه نینگ شمالیده گی جبالیه مهاجر لر کمپی ده بیر بنا ده یوز بیرگن بانغین حادثه سی عاقبتیده 21 کیشی حیاتی نی یوقاتدی.
فلسطین ایچکی ایش لر وزیرلیگی یازمه بیاناتیده جبالیه مهاجر لر کمپی ده بیر بنا ده یانغین حادثه سی نینگ یوز بیرگن لیگی نی بیلدیردی.
ملکی مدافعه اداره سی تامانیدن بیریلگن بیاناتده ایسه, اوشبو حادثه عاقبتیده آره سیده عیال لر و باله لرنینگ هم بولگن 21 کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی معلوم قیلیندی.
حادثه عاقبتیده یره لنگن کیشی لرنینگ سانی حقیده ایسه معلومات بیریلمه دی.
اوشبو یانغین گه بنا نینگ ایچیده توپلنگن پطرول نینگ سبب بولگن لیگی و حادثه بیلن علاقه لی تیرگاو باشله تیلگن لیگی معلوم قیلیندی.
تورکیه, غزه ده گی اوشبو حادثه عاقبتیده کوپلب کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی سببلی قیغوداشلیک پیامی ترقه تدی.
تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, "حیاتی نی یوقاتگن لر گه الله دن رحمت تیلرایکن, عایله لری بیلن قرداش فلسطین خلقی و فلسطین دولتی گه قیغوداشلیک بیلدیریب, یره لنگن لر گه عاجل شفا تیلب قاله میز" دییه قید ایتیلدی.


text:
سپورت ساحه سیده تورک خاتین – قیزلرنینگ حصه سی
بولرنی بیله سیز می؟
سپورت ساحه سیده تورک خاتین – قیزلرنینگ حصه سی
تورکیه ده خاتین – قیزلرنینگ جمهوریت باشله شی بیلن سپورت ساحه سیگه قدم تشله گن لیگینی بیلرمیدینگیز؟
آتاتورک تورک سپورت ساحه سیگه حصه قوشگن عنصرلردن بیرته سی خاتین – قیز سپورتچیلر دیر. تورک خاتین – قیزلری آتاتورک نینگ انقلابلری و بویروقلری بیلن تورک سپورت ساحه سیده اورنینی آلگن دیر. ایرکک سپورتچیلرنینگ قیزلری، آپه و سینگیللری بیلن باشله گن بو تشبثلر قیسقه مدت جریانیده کینگه ییب بارگن دیر.
ایلک مرته 1926- ییلی چاپیش (اتلتیزم) ساحه سیگه کوریلگن تورک خاتین – قیزلری کیین کوره ک، چومیش کبی سپورتلرنی قیلیش گه باشله گن. تورکیه آتیدن المپیاد بیلله شوولریده زقابت قیلگن خاتین – قیز سپورتچیلر 1936 – ییلی نیزه قیلیچ ساحه سیده ساعت فتگری و حالت چامبیل بیللشگن. 1992 – ییل بارسیلونا المپیاد بیلله شوولریگه قتنشگن جودوچی هلیا شن یورت 3 – لیک نی قولگه کیریتیب میدال قولگه کیریتگن ایلک سپورتچی عنوانینی آلدی. 2004 آتن المپیادلریده آغیرلیک کوتاریش ساحه سیده تورکیه نامیدن ایلک آلتین میدال نی نورجان تایلان قازانگن. توکیو 2020 المپیادلریده ایسه تورک خاتین – قیز سپورتچیلری 1 ته آلتین، 1 ته کوموش و 3 ته برونز میدال قازاندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه نینگ دینیزلی ولایتی بولدان تومنی گه خاص بیر محصول حقیده قیسقه معلومات
دینیزلی ولایتی نینگ بولدان تومنی, اینیقسه قول بیلن توقیلگن محصولاتی بیلن مشهور


text:
`ترابزون اسپور` نتیجهلر
حابارلار [74]
- فوتبال: اوروپا یاریشلاریندا تۆرک گیجهسی
- اوروپا لیگی: ترابزون اسپور 2- قیزیلییلدیز 1
- فوتبال: فنرباغچه اوروپا لیگینده دینامو کیف توُپارینی ینگدی
- فوتبال: بشیکتاش سوپرلیگینگ باشینی چکیأر
- فوتبال: ترابزون اسپور کپنهاگ توُپاری بیلن یاریشار
- فوتبال: تۆرکیه کاپی نینگ ایه سی سیواس اسپور
- فوتبال: تۆرکیأنینگ سوپرلیگی نینگ قاهریمانی ترابزون اسپور بوُلدی
- ایستامبولینگ دربیسی نینگ ینگیجیسی فنرباغچه بوُلدی
- فوتبال: ترابزون اسپور تاریحی رکوردا قوُلایلادی
- فوتبال: سوپرلیگده ترابزون اسپور بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر
- فوتبال: ترابزون اسپور بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر
- سوپرلیگ: ترابزون اسپور بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر
- فوتبال: گالاتاسرای ینه ینگیلدی
- فوتبال: ریزه اسپور 2- بشیکتاش 2
- فوتبال: بشیکتاش 4- کایسری اسپور 2
- فوتبال: ترابزون اسپور سوپرلیگینگ باشینی چکیأر
- سوپرلیگ: ترابزون اسپور بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر
- فوتبال: سۆپرلیگده ترابزون اسپور بیرینجی
- سوپرلیگ: کایسری اسپور 3- گالاتاسرای 0
- اوروپا کنفرانس لیگی: ترابزون اسپور 1- آ اس رُم 2


text: بیر اولکه ده دیکتاتورلوق حاکیم اولدوقدا ، مسالمت آمیز ( مدنی ـ باریشجیل ) یوللارلا موجود دورومون ده ییشمه سی مومکون اولمادیقدا ، دیکتاتور حاکمییت هئچ بیر آددیم گئر آتمادیقدا ، رئژیمه قارشی ساواشیم« موباریزه» ایسته ر ـ ایسته مز رادیکال بیر شکیل آلما مجبورییتینده قالیر. سیلاحلی قارشی دورما قاچینیلماز حاله گه لیر. بو مستمره ده یاشاماق مجبورییتینده اولان میللتلر اوچونده کئچه رلیدیر. بونا گوره کی ، مستعمره چیلر عمومییتله اوز مستعمره لرینده ،اولکه لری قولایجاسینا آزاد لیغا بوراخیب، اونلارا ایستیقلال باغیشلامازلار.بونا گوره ده بئله اسیر میللتلر اوچون تک چاره یولو سیلاحلی شکیلده مستملکه چی یه قارشی دورماقدیر.


text:
روسیه اوکراین ده گی خرسون و زاپوریژیا نینگ سوزده مستقللیگی نی تن آلدی
اوشبو حقده گی فرمان لر پوتین تامانیدن امضالندی
روسیه دولت رهبری ولادیمیر پوتین, روس اردوسی نینگ اوکراین ده قولگه کیریتگن خرسون و زاپوریژیا منطقه لری نینگ سوزده مستقللیگی نینگ تن آلینیشی بوییچه فرمان لرنی امضاله دی.
اوشبو فرمان لر بیلن روسیه, اوکراین ده گی خرسون و زاپوریژیا منطقه لری نینگ سوزده مستقللیگی نی تن آلگن بولدی.
اوکراین ده گی روسیه طرفداری ایریلیقچی لرنینگ قولیده گی سوزده دونیتسک و لوهانسک خلق جمهوریت لری بیلن روس اردوسی تامانیدن قولگه کیریتیلگن خرسون و زاپوریژیا منطقه لریده, روسیه گه الحاق ایتیلیش اوچون 23-27 سپتامبرده رفراندوم بولیب اوتگن ایدی.
کرملین سوزچیسی دیمیتری پسکوف, اوشبو منطقه لرنینگ روسیه گه الحاقی اوچون بوگون کرملین قصریده مراسم بولیب اوته دیگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
روسیه, دونیتسک و لوهانسک ده گی ایریلیقچی رهبریت لرنینگ سوزده مستقللیگی نی 21- فبروری ده تن آلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اوکراین دولت باشلیغی زلنسکی تورکیه جمهور باشلیغی ایردوغان گه منتدارچیلیک بیلدیردی
اوکراین – روسیه اورته سیده گی اسیر المه شوویده یاردمچی بولگن لیگی اوچون منتدارچیلیک بیلدیردی
آلمان باش وزیری اولکه سیده گی کودتا پلانی توغریسیده گپیردی
صربستان جمهوررئیسی: تورکیه غربی بالکان لرده تینچلیک نینگ تامین ایتیلیشی گه سبب بولماقده
صربستان جمهوررئیسی اوشبو توغریده اجتماعی ترماق آرقه لی بیانات بیردی


text:
کابل، 16-میزان، باختر
اسلام امیرلیگی نینگ مطبوعات مسئوللری و سوزلاوچیلری گه ایکینچی دور تعلیمی ورکشاپ، حکومت ییکیرمه لر مرکزیده اوتکزیلدی.
اسلام امیرلیگی سوزلاوچیسی، ذبیح الله مجاهد، مطبوعات اداره لری خذمتچیلری و سوزلاوچیلریدن اخبارات جریانینی تیزلشتیریش، خلق بیلن معلومات المشتیریش، موضوع نی ترتیب و نشر ایتیشده اسلام امیرلیگی نینگ کورستمه و قاعده لرینی رعایه قیلیش و بو باره ده جدی حرکت قیلیش لرینی سوره دی.
حکومت اخبارات – مدیا لر مرکزی رئیسی، انعام الله سمنگانی بونده ی سمینارلرنی تشکیل ایتیش مطبوعات مسئوللری نینگ صلاحیتی و کسبی ملکه سینی آشیریش ده مهم اهمیتگه ایگه ایکنلیگینی تاکیدله دی؛ تعلیم دستوری نینگ بیرینچی باسقیچی اوتگن ییلی اوزتکزیلیب، نتیجه ده سیزیلرلی نتیجه لرگه ایریشدیک دیب اورغوله دی.
اسلامی امارت سوزچی سی، ذبیح الله مجاهد، دیدی: سوادنی آشیریش و مطبوعات فعالیتی نی تکامللشتیریش مقصدیده بونده ی سمینارلرنی تشکیل ایتیش مهم و قیمت لی ایکنینی ایتیب، اشتراکچیلردن موجود امکانیتدن اونملی فایده لنیشنی سوره دی.
اوشبو سمینار آلتی کوندن بیری اوتکزیلماقده و بو دور مابینیده مطبوعات فعالیتینی ینه ده ترتیب و یخشی مدیریت قیلیش مسئله لری محاکمه قیلینیشی کیرهک.


text:
۲۰۰۸ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مین سگگیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
ژانویه[دَییشدیر]
فئوریه[دَییشدیر]
مارس[دَییشدیر]
آوریل[دَییشدیر]
مئی[دَییشدیر]
ژوئن[دَییشدیر]
ژولای[دَییشدیر]
آقوست[دَییشدیر]
سپتامبر[دَییشدیر]
اوْکتوبر[دَییشدیر]
نوْوامبر[دَییشدیر]
دسامبر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ نوْوامبر - یونسکودا میر جلال پاشایئفین ۱۰۰ ایللیگینه حصر ائدیلمیش تدبیر کئچیریلمیشدیر.
- ۶ آقوست - موریتانیده دولت چئوریلیشی باش وئرمیشدیر.
- ۴ نوْوامبر - باراک اوْباما آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۳ مارس - روسیهده دؤولت باشقانی سئچیمینی باشوزیر بیرینجی کؤمکچیسی دیمیتری مدودف یۆزده ۷۰/۲۸ رأیله قازاندی.
- ۲۹ آقوست - زنیت فوتبال کلوبو فینالدا منچستر یونایتدی مغلوب ائدهرک، یوفا فینجانینین صاحیبی اولدو.
- ۲۸ اوْکتوبر - موسکودا موسلوم ماقومایوله ویداع مراسیمی کئچیریلدی و همین آخشام جنازه خصوصی رئیسله باکیا گتیریلدی.
- ۲۷ اوْکتوبر - سوئدده ایلک مترو خطی ایستیفادهیه وئریلدی.
- ۲۶ نوْوامبر - بمبئیده تِرور هۆجوملار نتیجهسینده ۱۷۳ نفر هلاک اوْلوب، ۳۰۰-دن چوْخ اینسان يارالانمیشدیر.
- ۲۶ سپتامبر - آذربایجان خانیملارینین ۳-جو کونگرهسی کئچیر یلمیشدیر.
- ۲۴ اوْکتوبر - آذربایجان رئیسجومهورو ایلهام علییوین آند ایچمه مراسیمی کئچیریلمیشدیر.
- ۲۱ فوریه - تۆرکیه قۇزئی عیراقدا گۆنش عملیاتینی باشلادی.
- ۲۰ سپتامبر - پاکیستانین پایتختی ایسلامآبادداکی ماریوت مهمانخاناسیندا باش وئرن ترور عملی نتیجهسینده ۵۳ نفر حیاتینی ایتیرمیش، ۲۶۶ نفر یارالانمیشدیر.
- ۲۰ آقوست - مادریدین باراهاس فورودقاهینداکی طیاره قضاسی نتیجهسینده ۱۵۴ نفر هلاک اولدو.
- ۲۰ اوْکتوبر - تورکیهده «ائرگئنئکون» مسئلهسی چرچیوهسینده ایلک محکمه گئدیشی سیلیوریده کئچیریلدی.
- ۱۹ دسامبر - ایقدیردا «ائرمنیلر تۆرک میلّتیندن عۆذر ایستهسینلر» آدلی اینترنت کمپئینی باشلامیشدیر.
- ۱۸ آقوست - پاکیستان رئیسجومهورو پرویز موشرف ایستعفا وئردی.
- ۱۷ دسامبر - تایم قزئتی آمریکا جۆمهۇرباشقانی باراک اوبامانی «ایلین آدامی» اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۷ آقوست - مایکل فلپس اولمپیک اویونلاریندا ۸ قیزیل میدال قازانان ایلک ایدمانچی اولور.
- ۱۵ اوْکتوبر - ایلهام علییو ایکینجی دفعه آذربایجان جومهوریتینین رئیسجومهورو سئچیلدی.
- ۱ نوْوامبر - آذربایجان، ارمنیستان و رۇسیه رئیس جومهوری لری "موْسکو بَیاننامه"سینی ایمضالامیشلار.


text:
جانېمېز دینجَلسین / صالح سجادی (شعر)
گئجه دیر، نه یوخو وار کی جانېمېز دینجَلسین
نه بو ظۆلمت سؤکۆلۆر کی دانېمېز دینجَلسین
بوردا حئیوان بۏغوشور جین چېغېرېر شئیطان اۏلور
بیر سۆکوت آختارېرېق اینسانېمېز دینجَلسین
تانرې! بیز کؤکسۆمۆزۆ ظۆلمَته قالخان توتدوق
بیر ایشېق سۆنگۆسۆ چاخ! قالخانېمېز دینجَلسین
اولو تانرېم! سنه بیزدن تؤرهلی قول چېخماز
قۏی بارې کافیر اۏلاق شئیطانېمېز دینجَلسین
بو دلی روحو داها ساخلایا بیلمیر بو بدن
آزاد إت دوستاغېوې زیندانېمېز دینجَلسین
گل دایاندېر بو دلی قلبی دؤڲۆشدن بلکه-
بو دامار هروَلهسیندن قانېمېز دینجَلسین
تپهدن دېرناغا هر بیر یانېمېز گۆللـهلَنیب
وور اۏ سۏن قورشونو! هر بیر یانېمېز دینجَلسین
اۏتوز ایل دیر اؤزۆنۆ دالغایا چېرپېر سېنمېر
سن باتېر بو گمینی! طوفانېمېز دینجَلسین
بیز ساواشدان نه یۏرولدوق، نه ده بئزدیک، آنجاق
دئییرم بیر بارېشاق! مئیدانېمېز دینجَلسین
ووردوق اؤز آرخامېزا شعری پېچاق تک، سۏنرا
عاشیق اۏلدوق، بلکه ویجدانېمېز دینجَلسین
آما بیزلرده آغېر ایشلره هېر یۏخ، قفهچی!
بیزه بیر چای وئر ایچَک! کی جانېمېز دینجَلسین


text:
شعریمیز، ساتیرامیز و “میرزه شهرک”
هاشیم ترلان
مین بئش یوزایللیک تاریخه مالک آذربایجان تورک شعری، ائنیشلی- یوخوشلو یوللاردان کئچیب، بو گونکو دؤورانا چاتمیشدیر. اونایکی بویدان عبارت “دده قورقود” داستانیندا، بوگونکو شعریمیزین کؤکونو گؤرمک اولار.
وطنیمیز آذربایجان، اوزون ایللر بویو عربلرین و باشقا دولتلرین استیلاسیندا اولدوغو اوچون، حاکیملرین ساراییندا عرب و فارس دیللری رسمی دیللر تانیندیغینا گؤره، دیلیمیزین بوی آتماغینا یول وئریلمیردی. آمما خلقیمیز اؤز ادبیاتینا، شعرینه بیگانه قالا بیلمزدی. اونا گؤرهده فولکلوروموز گونو- گوندن خلق آراسیندا گئنیش صورتده بوی آتماغا باشلادی. او زاماندان “دده قورقود” اوزانلاریندان باشلایاراق، بو گونکو عاشیقلار طرفیندن ادبیات و فولکلوروموز سینهدن سینهیه، دیلدن- دیله خلقیمیزین اؤز مالی اولموشدور. بایاتیلار، گرایلیلار، قوشمالار، آتالار سوزو و باشقا شفاهی ادبیات اینجیلری دونیا میقیاسیندا تانینمیش و اؤزونه مهم یئر قازانمیشدیر.
هله قرینهلر بوندان اول شعریمیزین ان گؤرکملی نمایندهسی، آذربایجانین بؤیوک، رئالیست شاعری “ملاپناه واقف” اؤز “بایرام اولدو” شعرینده بئله یازمیشدیر:
بایرام اولدو هئج بیلمیرم نئیلهییم
بیزیم ائوده دولو چووالدا یوخدور.
دوگویله یاغ هامی چوخدان توکنمیش
بال هئچ اله دوشمز، موتالدا یوخدور.
آللاها بیزمیشیک ناشکور بنده
بیر سوز دئسم داها قویمازلار کنده
خلق باتیب نوغولا، شکره، قنده
بیزیم ائوده آختا زوغالدا یوخدور.
یاخود:
خومار- خومار باخماق گؤز قایداسیدیر
لاله تک قیزارماق اوز قایداسیدیر
پریشانلیق زولفون اؤز قایداسیدیر
نه باد صبادن، نه شانهدندیر.
چوخ شاخهلی ادبیاتیمیزدا شعر نوعلریندن بیریده ساتیریک(طنز) ژانریندان عبارت شعر نوعیدیر. دونیانین بوتون خلقلری طرفیندن چوخ سئویلن طنز شعرلر نوعی، اونون ایفاده شکیلی، جمعیتده اولان جهالت و عیبهجرلیکی افشا ائتدیگینه گؤره، اوخوجولار طرفیندن حسن رغبتله قارشیلانیر، دیللر ازبری اولوب و خلق آراسیندا یاییلیر.
طنز اثر، جمعیته اگری گؤزله باخانلارین و اونو تحقیر ائدنلرین باشلاری اوستونده سسلهنن تنقید قامچیسیدیر. بو قامچی صنعتکارین سوسماق بیلمهین قلمیدیر. بو قلم دارگؤزلرین باشی اوستونده اسه- اسه، اونلارین کدر قونموش اورهکلرینین دیبینده گیزلهنن قارا نیتلرینی اوزه چیخاریب، جمعیته تانیتدیریر.
ادبیاتیمیزدا بؤیوک رول اوینایان بئله طنز صنعتکارلاردان، قوزئی آذربایجانیمیزدا “میرزه علیاکبر صابر”، “جلیل محمدقلیزاده”، گونئی آذربایجانیمیزداایسه “میرزهعلی معجز شبستری” و “محمد بیریا”دان آد آپارماق اولار. بو نهنگ صنعتکارلار نهاینکی آذربایجاندا، حتی یاخین و اورتا شرقدهده تانینمیش قلم صاحبلریایدیلر.
میرزهعلیاکبر صابرین صنعتینده افشا اولونان جاهل شخصیتلر سانکی اؤز دیللریایله اؤزلرینی افشا ائدیردیلر. صابرین”اوخومورام ال چکین” شعرینده:
اوغول منیمدیر اگر، اوخوتمورام، ال چکین!
ائیلهمهیین دنگهسر، اوخوتمورام، ال چکین!
ائیلهمهرم رحم اونون گؤزدن آخان یاشینا
باخسین اؤزوندن بؤیوک اؤز قوچو قارداشینا
اؤلسهده وئرمم رضا شابقا قویا باشینا
کافر اولا بیر نفر اوخوتمورام، ال چکین!
ائیلهمهیین دنگهسر، اوخوتمورام، ال چکین!
رضاخان و اوغلونون ۵۰ایللیک قانلی- قادالی دؤورانیندا آذربایجان شاعرلرینین، یازیچیلارینین قلملری سینمیش، دفترلری باغلانمیشدیر. آنا دیلیمیز شووینستلرین طرفیندن یاساق ائدیلمیشدیر. بونا باخمایاراق شاعرلریمیز یازدیقلاری شعرلرینی اورهک صاندیغیندا گیزلهدیب، بو غدار حاکیملرین علیهینه عصیانا حاضیرلاشیردیلار. آیلار، ایللر اؤتدوکجه، خلقلرین استبداد علیهینه عصیانلاری ظفر چالدی. امپریا نوکرلرینین تخت- تاجی سینیب، یئرینه ملتین جمهور حاکمیتی یاراندی. ملتین گؤرهن گؤزلری، چیرپینان اورهکلری اولان شاعر و یازیچیلار، پولادلا سوواریلمیش قلملرینی قینیندان چیخاریب، مئیدانا آتیلدیلار. “میرزه” تخلصوایله مشهور اولان محمدحسین طهماسبپوردا بو مئیدانا آتیلان شاعرلردنایدی.
میرزه اؤز رئال شعرلریایله چیخیش ائدهرک، جمعیتده گئریده قالان و زامانلا آددیملایا بیلمهین، فقط اؤز منافعینی گودن انگللرین ایچ اوزلرینی آچیب، افشا ائتمکله، جمعیتیمیزه بؤیوک خدمتلر ائدیر. میرزهنین طنزی جمعیتده اولان ایرنج آداملاری تنقید آتشینه توتور، اونلارا قارشی ترحم ائتمیر و بیر قامچییا دؤنوب، انگللرین پیکرینه ائنیر.
میرزهنین تنقید آتشینه توتولانلارین ان بیرینجیسی، شاهلیق حاکمیتینین قالیقلاری و اوتانمازجاسینا سئچگی گونلرینده اربابلارین، کارخانا صاحیبلرینین طرفیندن سئچیلمک ایستهین نماینده شخصلرایدی. اونلار سئچگیلرده خلقی آلدادیب، یالان وعدهلر وئریب و سئچیلندن سونرا، هر بیر سؤزو اونودوردولار. “آلداتماق اوچون” شعرینده میرزه یازیر:
ائوینیز آباد، عجب عدل ائدهرم، داد ائدهرم
طاغوتون ائتدیگی ویرانهنی آباد ائدهرم
فسادی، رشوهنی گیزلینجهده آزاد ائدهرم
حوققانی ساز ائلهییب، قلیانی چاغلاتماق اوچون
منی آللاه یارادیب ملتی آلداتماق اوچون
میرزه اؤز شعرلرینده یالنیز جمعیتین داخلینده کئچن موضوعلارا یاناشمیر. او خارجی اؤلکهلرین ایرانا اولان مناسبتی بارهدهده دوشونور و یئنیجه یارانمیش انقلابین علیهینه گئدن ئوطئهلری، دئییلن سؤزلری و دوشمانلارین ترفندلرینی آچیق گؤزله ایزلهییر. خصوصیله امپریالیستلرین و باشدا اولماقلا غدار امریکانین ایرانا دایر تؤرتدیگی تضییقلری و تولکولوگو افشا ائدیر:
مین فنایله “مکفارلین”ی تهرانا گتیردیک
چکدیک یئنه آمریکانی ایرانا گتیردیک
شخم ائیلهدیک، اکدیک توخومو دانه بیتیردیک
چکدیک آرادان پردهنی آهسته گؤتوردوک
پیغامیمیزی حضرت ریگانه یئتیردیک
شکر آللاها ریگانیده ایمانه گتیردیک
مین فنایله “مکفارلین”ی تهرانا گتیردیک
ساتیرامیزین گؤرکملی نمایندهسی “میرزه”نین یاخین و اورتا شرقده شهرت قازانمیش میرزه علیاکبر صابردن آلهام آلماغینی، اونون “دالدان آتیلان داش” کتابینداکی شعرلرینده آیدین گؤروروک. بو گؤزل بیر حالدیر. بو اونو گؤستریر کی میرزه کلاسیک ادبی ارثیمیزین طنز ژانرینی اورهکدن سئویر و اونو دریندن اؤیرهنیر. بو میرزهنین کلاسیک ادبی ارثیمیزه باغلیلیغیندان ایرهلی گلیر. میرزه اؤز “استقبال” آدلی شعرینده صابرین:
ویران ائدیریک ایرانی، ایران نهیه لازم
بو امره بویون قویمایان انسان نهیه لازم
شعریندن ایکی سطر نمونه گتیرهرک، یازیر:
قارنی یئکهلر اولدو ناهار، شامه ملازم
صیادلر اولموش تلهیه، دامه ملازم
حاکملر اولوب بیر قورو احکامه ملازم
قانون نهیه لازم دئیه، وجدان نهیه لازم
و یاخود صابرین “آ شیروانلیلار” شعریندن استقبال ائدیب، بیر کارخانا صاحیبینین دیلیندن کارگرلردن ناراضیلیق ائدیر:
فکر ائلهمزدیم آییلار کارگر
بیر گون اولار حقین آلار کارگر
اعتصاب ائیلر، الین ایشدن چکر
جرعت ائدیب اربابین ائیلر پکر
من بونا حیرانام آ ایرانلیلار
فتنهی دؤورانم آ ایرانلیلار
شاعر حیاتین بوتون آغیرلیغینا، گذرانین دؤزولمز شرایطینه باخمایاراق، چتینلیکلره قارشی داغ کیمی سینه گریب، دایانمیش، آمما قلمینی قینینا قویمامیشدیر. اصیل شاعر قلمسیز یاشایا بیلمز. بئله اولسایدی نظامی، نسیمی، صمد وورغون، شهریار کیمی ادبیات و شعر نهنگلری وجودا گله بیلمزدی.
گؤزهل طنز شعرلر موللیفی “میرزه”نین جمعیتیمیزده هر طرفلی اولاراق خرافات، عیبهجرلیک، ریاکارلیق، زوراکارلیغا قارشی کسگین شعرلری واردیر. شاعر، اوزو خوش، داخلی بوش آداملاری یاخشی تانیدیغی اوچون، اونلاری قلمدن کئچیریب افشا ائدهرک، روسوا ائتمیشدیر. “تاجر و دلال اولاسان” شعرینده یازیر:
صنعت و فن و هنر قئیدینی دیبدن ووراسان
تسبیح الده اوتوروب سفته آلیب، چک قیراسان
آرشینی بئش تومنی یوز بئشه بئزتک جیراسان
اوزادیب ساققالی گاهداندا باشی قیرخدیراسان
لاپ بیزیم مشدیعباد یا اونا حانبال اولاسان
بو گون ایراندا فقط تاجر و دلال اولاسان
“میرزه” ساتیریک شاعر اولماقلا برابر و بو آددا شهرت قازانسادا، اونون جیدی شعرلریده چوخدور. وطنه، تورپاغا، خلقینه اولان محبتی شعرارینده فریاد قوپاراراق، وطنه باغلی اولماغینی و خلقه صداقتینی گؤستریر. وطنی اولمایان شاعرین شعرلرینده، تورپاق و اونون چؤللرینده بیتن الوان گوللرین عطریده اولا بیلمز. شاعر اؤز خلقینین گؤرن گؤزو، چیرپینان قلبیدیر. شعر، ادبیاتایسه خلقلرین ذوقونو اوخشایان کلام یارپاقلاریدیر. شاعر، شعرین جانلی اوبرازی اولدوغو کیمی، شعرده شاعرین خمیرمایاسیدیر. وطنیندن، ائلیندن مایالانمایان شاعر، اونلارین معیشتی، آزادلیغی بارهسیندهده فکر ائده بیلمز. “میرزه” “آدیمدیر آذربایجان” شعرینده دئییر:
اولموشام اوستان- اوستان
بیر طرفیم کوردوستان
تاریخیم دولو داستان
آنا وطنیم ایران
آدیمدیر آذربایجان.
انقلابلار دایاغی
مشروطهنین اوجاغی
ایگیدلرین اویلاغی
مندن آد آلمیش ایران
آدیمدیر آذربایجان.
گونش ایشیق و آزادلیق سیمبولودور. گونش ادعاسیز اولاراق، اؤز نورونو دونیایا یاییب، یئر کورهسینده انسانلارین اومیدگاهینا چئوریلرک، اونلارا حیات بخش ائتمکله دونیامیزی ایشیقلاندیریر. اگر اونون بیر دوشمنی وارسا اودا ضولمتدن عبارتدیر.
شاعرلر گونشی آزادلیق، قارانلیغیایسه ظولم آدلاندیریرلار. بؤیوک روس یازیچیسی “ماکسیم گورکی” “زندان” آدلی شعرینده بو موضوعنو بئله تصویر ائدیر:
گون کی سحرلر چیخار، آخشام باتار
اسکیلمز ظولمتی زندانیمین…
ایندی شاعر “میرزه”ده آل گونشی اؤزونه آزادلیق سیمبولو حساب ائدهرک، گؤزلرینی اونا زیللهییب، اونون نورلو ساچاقلاریندان الهام آلماق ایستهییر. ظولمتین قانادلارینی سیندیریب، دادینی داددیغی زندانلارین دمیردن هؤرولموش بارماقجیللارینی کؤکوندن قازماق آرزوسوندادیر.
منیم شاعر دوستوم “میرزه” هله عؤمرونون بهرهلی چاغیندادیر. یازیب- یاراتماق، طنزین اینجهلیکلرینه وارماق و گلهجگه دوغرو اوغورلو آددیملاماق فرصتی چوخدور. من اونا اوزون عؤمور، خوش گونلر و قلمینهایسه داهادا کسکینلیک آرزو ائدیرم و بو آرزومو میرزهنین “اگر گونش اولماسا” شعرینی عزیز اوخوجولارا تقدیم ائتمکله، اونون آرزوسونا قاتیرام:
سولار نبات، سولار حیات
اگر گونش اولماسا.
من گونشی گؤرورم گؤزومو یوماندادا
قیش قاپینی آلاندا، چای- چشمه دوناندادا
اونونلا ایسینیرم کولکده، توفاندادا
اونو دویور وجودوم قارانلیق گئجهلرده
اونلا آددیملاییرام داشلی، دار کوچهلرده
اونا گؤز زیللهییرم دمیر پنجرهلرده
دیزیمه قووت وئریر دوشمان غالب گلنده
او منه دؤزوم وئریر آغیر ایشکنجهلرده
او منه اومید وئریر اومیدسیزلر اؤنونده
یئتیشیر ایمدادیما عؤمرومون دار گونونده
کئچه بیلمز آ دوستلار بیرجه آنیم گونشسیز
بو گونش آرمانیم، بو گونش ائله سیزسیز.
تهران- آبان ۱۳۸۸


text:
شیمیده ایکی آتُم هیدرُژن (یونگول
یا آغئر) و بیر آتُم اُکسیژن دن دوزهلمیش آخار مُلِکوللره سو دِییلهر کی، عادی
ایستی لیک و باسقئ دا، رنگسیز، اییسیز و دادئ اُلمایان دئر.
یِر کورهسینین اوچ دؤرددن بیری سو ایله اؤرتولوبدور. و اُنون اوستونده وار اُلان بوتون بیتگیلر و حیوانلار، اُ جوملهدن اینسان بدهنی قورولوشو و ترکیبی یوزده آلتمئش سودان دوزهلیب کی هِچ، گوندهلیک یاشایئشئندا دا، سو اُلماسا، وارلئغئ و دیریلیگی تهلوکهیه دوشوب و بو سویون اُلماماسئ اوزانسا، اُلارئن اؤلومونه و آرادان گِتمهسینه سبب اُلار.
اینسان اؤزلویونده هاوادان
باشقا، هامئدان و هر زاددان آرتئق سویا باغلئ دئر. ایستهر هر گونکو یاشایئشئندا،
ایستهر گؤردویو ایشلرینده، یانئ قوردوغو مدنیتده : اکین، دامداش، صنعت؛ بوغدا
بِجهرتمه، پالچئق توتما، یویونما دا سودان واز گِچه بیلمهز.
بو یازئِ، آخار سولاردان
آرتئق دانئشدئغئ اوچون، قُیون قاباقجا بیر بالاجا بونلارا گؤره لغت کیتابئ
تعریفینی وِرهک؛ آخئ آخار سولار بولانماز دئر !
بو سو آنجاق گؤیدهن گله بیلهر.
یانئ دنیز سولارئندا، گونون و یِلین اثرینده تؤرهنن بوغ، بولوت کیمی اُلاراق،
یاغئش، قار، دُلو یاغدئرئب، چایلار آخدئرار. داغلارئن قارئ اریییب
چایلارا دؤنر یا اُلارا آخار. چایلارئن سویو اؤز آخئنئندا تُرپاغئن جانئنا هُپوب،
ات تُرپاغئ قاتئ اوستونده یِرین آلتئندا
یئغئشئب قالار، یانئ سو یوخارئدان آشاغئ انهر.
بو داغدان انن، اریمیش قارئن،
یاغان یا چیلهنن یاغئشئن ایلک شئرئغئ، آخارئ
دره آدلانار. و بیر آز گوجلندیکده سو آدئ گؤتورهر. سودان گور آخئن اُلار چای، و
ایری چای، یا ایکی چایئن بیربیرینه قارئشماسئ ایرماق آدلانار.
مخلص، سو، یانئ دیریلیک، یانئ
یاشایئش. بیتگییه، حیوانا، آداما.
بِلهنچی گرهکلی بیر زادئن،
یِر اوزونون هر یانئندا گؤیدهن یاغئب یِردهن آخماسئ دُغرولماز. اُنا گؤره ده
اینسان یئغئناغئ چایلارئن قئراغئندا اؤزونه یورد سالمالئ اُلار. یِر اوزونون بؤیوک
شهرلری ده بونو یاخچئ گؤرسدیر.
چایئن سویونون زینه یا گور
اُلدوغو یاشایئش یِرینین بؤیوک کیچیکلیگینی بللندیرهر. اُنا گؤره ده بؤیوک
شهرلر ایری چایلارئن یانئندا قورولوبدور، یا آیرئ بیر تهر دِسهک بو شهرلر ایری
چایلارئن یانئندا اُلدوغو اوچون بؤیویه بیلیبلر.
آمما هر زادئن دیبی سودا اُلا
بیلسهده، یِردهن چئخاردئلان سویون اؤزونون دیبی سودا دگیل ! و اُنا گؤره ده هر نه قدهر ده سو گور، زُر
اُلسا اُنو اداره اِتمک گرهکدیر.. بؤیوک شهرلر ایری چایلارئن یانئندا اُلماسئنا
باخماراق، جماعتین بیر اوجدان آرتماسئنا و اُ شهرلره
آغناماسئنا گؤره یاخئندان گودمهلی و
اداره اِتمهلی دیر.
قوراق، آز یاغئنتئلئ یِرلرده
بو اداره اِتمک هامئدان گرهکلی دیر، اُنون اوچون کی، بو یِرلرده سویو چایئن یا بولاغئن چئخارئندان
آرتئق ایشلتمه، گِجـ تِز سو قئتلئغئ تؤرهدهر. و اُندان اؤترو کی، سو آنجاق
ایچمک، یِمک دوزهلتمک، یویونماقدان اؤترو دگیل، آیرئ یِرلرده ده : اکینده، تیکینتیلرده،
صنعتده، اتومبیلده ده لازیم دیر. ایرئ بؤیوک صنعت اُلان یِرده چُخلو سو ایشلهنر.
بیر سؤزله، بشریّت، سوسوز،
خیالا گتیریلمهز بیر زاد دئ.
شهرده یاشایانلارئن، یاشایئش
مدلینین دهییشمهسی ده آرتئقراق سو ایشلتمهیه آپارئب چئخاردار. بونون اوچون
مثل چکمهیه هامئدان یاخئن یِر ده، اؤز شهریمیز تبریزی گؤز قاباغئنا گتیرمک اُلار.
۱۳۵۷نجی ایلین انقلابئندان قاباق ۷۵۰ مین آدامئن یاشادئغئ شهرین سویو، آجئ
چایئندان باشقا، ایشگه بیر میدانچایئ، بیر ده سهند داغلارئندان گتیریلن بولاقلاردان
اؤدهنردی. شهرین ۲۰-۳۰ حامامئ دا بو سویونان دُلاندئرئلاردئ. آروادلئ کیشیلی هامئ بو
حاماملاردا یویوناردئ. مرتب حاماما گِدهنلر هفتهده بیر یُل عمومی حامامدا یا
اُنون نومرهلرینده یویوناردئ. ال الده، باش باشدا. سو بؤهرانئ دا یُخ ایدی؛ بالا-بالا
یاشایئش مدلی دهییشیلدی. هر کیم تازا اِو تیکدیریردی اُردا بیر حامام دا
قُندارئردئ. بو دا البته سولار لولهیه دوشوندهن سُرا اُلا بیلهردی. شهرین
قئراقلارئندا، داغ اتهیینده، آقاجان آبادلاردا، حامبال آبادلاردا بللی دیر کی
ایکی اُتاق بیر دهلیزده، یا قورولان کُمالاردا حامام سؤزو اُلا بیلمهزدی. حامام
الی آغزئنا یِتیشنلرین تیکیلیسینده قُیولوردو.
بیر جاردان سُرا توتاق کی، اُن
مین بو سایاق اِو دوزهلهیدی. هفته ده بیر یُل حاماما گِدهن گونده بیر یُل، یِری
دوشنده ایکی یُل، ایللاه دا یای گونلرینده یویونایدئ. بو اُن مین اِو اؤزو، یِتمیش
هشتاد مین، هفتهده بیر یُل حاماما گِدهنین سویونو بیر هفتهده ایشلهدردی. بورادا گونده یویونماغئ بهینمک یا پیسلمک سؤزو یُخدو، سویون نه تهر ایشلتمهسینی دِمک
دیر.
شهرده محله سولارئ لولهیه
گِچیردیلندن سُرا، اِوینده لوله سویو
اُلمایانلار اوچون، سو گؤتورمهیه بیر پارا کوچهلرده و میدانلاردا قئرانتئ
قُیدولار. بیر جاردان سُرا، بو قئرانتئلارئن
یئغئشدئرماسئ سویون آزلئغئ، آدامئن سایئنئن
آرتماسئنئن (ایللاه دا داغ اتهیی محلهلرده) بیرینجی سیقنالئ اُلدو
بو، قئرانتئلارئ یئغئشدئرما
اؤزلویونده دوزگون ایش ایدی. بیر پارا اِولر پالتار یویان تشتی قئرانتئنئن
یانئنا گتیردیلر، و ایکی تومان بیرترکؤینهیینی
یوماغا، آخارلاماسئ و سووا چکمهسیله برابر یوز لیتردهن آرتئق موفته سو ایشلهتدیلر
. بو اِودارلار قئرانتئنئن گؤتورولمهسینه البت کی دُداق بوزهردیلر. آخئ اُلارئن
گؤزونده دیبی سودا ایدی !
بو اُندا ایدی کی، هله، طرهف «واسواسئ» یا «تاغوالئ» اُلمایایدئ !.
یاخئن گِچمیشده اُلمایان، آمما
ایندی اِولرین قاباغئندا دایانان پیکانلار و آیرئ اُتورلار دا یویوناردئ.
شازدا چشمهسی، شاه چلبی،
ایمام جومه و آیرئ بو کیمی بولاقلار،
سویون لولهیه دوشمهسیندهن، خیاوانلارئن سالئنماسئندان سو کورهلری
داغئلدئلار وچشمهلر ایتیب باتئب آرادان گُتدیلر.
هله بو، جماعتین ثابیت
قالدئغئ، آمما یاشایئش تهری دهییشدیگی حالدا باش وِریردی. تبریزی پاریس، لندن،
نیویورکلا دهییشیک سالان مُدِل، قاباقکئ مصرفیندهن قات قات آرتئق سو ایشلهدیردی.
هر انلی خیاوانئن آراسئندا، یا یوخارئ بولوارئن بوتون قوم، و سو ساخلامایان
سدینده، دیزی قِییم سحردهن آخشاما، زُراکئ چمنلره سو وِریلیردی. بو سولارئن
هامئسئ دا لولهدن گلیردی، داها هر محله نین اؤزونون آیرئ بولاغئ یُخ ایدی.
ایش بِله گِتسهیدی، یاغئنتئلئ
ایللرده بیر تهر یُلا وِرمک اُلاردئ.
آمما سؤز بوردادئر کی، شهر یوز
ایللرله وارئنا گؤره دایانمئشدئ،
یُرقانئنا گؤره آیاغئنئ اوزاتمئشدئ. یانئ تبریز شهرینین نه قدهر سو
سازلایا بیلمهیی ایله، و هله ده چُخ آدامئن گؤردویو و یاشادئغئ زماندا شهرین دؤرد
دؤرهسی بوتونلوکله باغ باغات ایدی. شهر دِمک اُلار کی، اؤز یاشایئشئ اوچون
زومارلئغئنئ اؤزونده و یاخئن یِرلرینده تاپماغا چتینلیک چکمهزدی. آرا سئرا، قار،
یاغئش آزلئغئندان، یا بایرامدان سُرانئن شختهسیندهن، دُنوندان و دُلوسوندان گلن قئتلئغئ حسابا سالماساق.
ایندی شهرین اُ باغلارئندا، اریک، بادام آغاجئ، و اوزوم قانالارئ
یِرینه، آز مرتبهلی و چُخ مرتبهلی دامداشلار گؤیهریب. اُ بولاقلارئن هامئسئ
باتئب. شهر اؤزونون یِمهلی گؤیونو ده بِجهرتمیر.
نِجه، و نییه، شهرین بو گونه
قالماسئنئن سببینی، اُنون اؤزونده آختارئب تاپمالئیئق.
یوخارئدا ددیگیمیز کیمی، سویون
اِوباشئ و آدامباشئ مصرفی قاباقکئ نسللره گؤره چُخ آرتمئشدئ، و بو، شهرین اؤز
جماعتی ایچینده باش وِرمیشدی.
۱۳۵۷نجی ایلین انقلابئندان سُرا،
بیر نِچه ایلین ایچینده شهرین ثابیت سویو ایله، سو ایشلهدنلرین سایئ غفلتاً بیردهن
بِشه قالخدئ. بو گؤرونمهمیش آرتئم هاردان و نه اوچون باش وِردی یا دُغروسو، نِجه باش
وِره بیلدی؟بو آرتئم هاردان تاپئلدئ؟
اُتوز قئرخ ایلدهن آز زماندا ۷۵۰ مین، اوچ میلیون یارئم اُلاندا، میدان چایئ
یا آجئ چایئ دا شیشیب جیحونا دؤنمهمیشدی.
آمما جماعتین سایئ نه تههر،
بِله بیر گؤزلهنیلمهز سایدا، و بِله بیر قئسسا زماندا تحول تاپدئ؟
انقلابدان قاباق بؤیوک شهرلرده،
شهردارئلارئن، «محدوده» آدلانمئش یِرلردهن اِشیکده دامداش سالماغئن، یانئ
دُغروسونا دوراندا،کُما قورماغئن قاباغئنئ
آلماغا اختیارئ وار ایدی و بونون اوستونده چُخلو چکیش برکیش، الون چک یخهم
یئرتئلدئ دا اُلموشدو. مسئله آمما یِرینده قالئردئ.
شهرین جماعتینین سایئنن آرتماسئنئن
سببینی، انقلابدان سُنراکی، ایلکین کیمکیمهلیک و ایشلرین قارئشماسئندان کی، محدوده زاد ایشینین
دالئنجا گِتمیشدی؛ و اُندان باشقا سیاسی
ایش بیلمهزلیک، یالان، و دُغرولا بیلمهین وعدهلردهن یارانان گؤزهتلهمله لرده
آختارماق مومکون دور. بیر پارا حاللاردا کند اهلی بیربیرینین دالئنجا گلیب، بوتونلویو ایله شهره هایاندان گلمهسینه گؤره، دوشدویو
یِرده کُما قورماقلا،کندی شهرین قئراغئندا دیکهلتدیلر و اُلدولار شهرین بیر
قئراق محلهسی.
بیر زاد دا وار ایدی کی، بو قاباقکئ
محدودهدن اِشیگی، ترکیبینه گؤره، یِری گلمیشکن، شهرلیلره قارشئ، و آیرئ-آیرئ
مقصدلره سفربر اِتمک الوِریشلی اُلدوغو، دوشونولمهلئ بیر مطلب دیر.
یُخسا یِددی یوزمینلیک بیر
شهرین عادی حالدا و شرایطده طبیعی آرتئمئ یوزده بیر یا ایکی آراسئندا توتولسایدئ
اُن مین نفره چاتاردئ، و اُن ایلین ایچنده بو سای ساخلانئلا بیلسهیدی یِتمیش مین
له یوز مین آراسئندا بیر زاد اُلا بیلهردی.
یِتمیش مین، یوزمین هارا، اوچ
میلیون هارا. بس بونون جماعتین طبیعی آرتماسئنا دخلی اُلا بیلمهزدی. بو اِله
هامان آرا قارئشماقدان تؤرهنمیش، و دالئسئ سورهکلی شکیلده هاوادار یئغماق
گؤیلوندهن قاباغا گلن دیر. شهرده گزهن سؤز کی، دِییردی مثلاً : اهرلیلر تبریزی بیر گولـله ده آتمامئش اله
گِچیردیبلر، بو مطلب اوچون دوزهلمیشدی. بو جماعت آرتئمئ، سیاسی باخئمدان اورهیه
یاتان گؤرونسه ایدی ده، عملی و تکنیکی باخئمدان حکومت اوچون بؤیوک، هریانلئ مسئلهیه
دؤنهجک ایدی. و بیرینجیسی ده، سو یِتیرمک سؤزو ایدی. بللی ایدی کی، الده اُلان
سو ایله شهرین قئراقلارئندا دوزهلمیش
کُمالارا لوله سویو وِرمک اُلا بیلن دگیلدی. آمما اُرادا یاشایان خلقه ده، سوسوز
یاشاما اُلا بیلن بیر ایش دگیلدی. بیر یِرده کی، عمومی حاماملارئن یوزده دُخساندان
چُخو آرادان گِدیردی، یویونوب آرئنماق اؤزو چتین مطلبه دؤندو. و دیبده ایش اُرا
چکدی کی، هر بیر آخان سویو، ارخی هدهفه دؤندهردی.
تبریزین اؤزونده، شهرین گون باتانئندا
اُلان و اُنون اساس گؤی گؤیرنتی احتیاجلارئنئ اؤدهین محلهلره : آخئنئ، امزینهدین،
جامئشاوان، حؤکماوار، قرهملیک انقلابدان قاباقکئ مهاب، ایندیکی «مهاب قدس» و
اُنا تای شرکتلرین اُلمادئغئ ایله، قدیمکیلر، آجئ چایئندان آلتئ ارخله اکینلری
سووارماغا سو گتیرمیشدیلر. نه پُمپو وار ایدی نه لولهسی. اُنون اوچون کی، بو سو
اؤز آغئرلئغئ ایله آخئب گِلهردی. اکینچیلر اکینه سو وِرهدی، و ارخینی آرئتلاردئ.
آجئ دا یاتاغئندا آخاردئ و اورمو گؤلونده ده گمی اوزهردی. بو سایاق، طبیعتی
کُرلامامئش اُندان (آخار سودان) اؤز پایئنئ گؤتورمک اُلوردو، گؤلون اؤزونه پای
چئخماق یُخ !..
سو گؤله چاتاندان سُنرا،
هامپالارئن و حکومتین الیندهن چئخمئش اُلاردئ. اُنا گؤره تک آجئ چایئنئن یُخ، اورمو
گؤلونه تؤکولن بوتون چایلارئن و سو آخئنئنئن قاباغئنئ هر تهر سدلرله کسمکله، سویو
سدین دالئندا، یانئ اؤز الینده و فرمانئندا ساخلاماق مومکون اُلدو. یانئ طبیعته ده
بوینوز گؤرستمکله، یِر کورهسی ایندیکی فُرمونا دوشندهن بری، اورمو گؤلونه آخان
چایلارئن، بیربه بیر،سویونو قاپسایئب، و- تاماشالئ بوراسئ کی، گؤلون بِلهنچی حالتده
قوروماسئنئ بیلمکله،- اُنا دا بیر پای چکیب، و «حقابه» آدئ ایله سدین
سویوندان کاغاز اوسته وِرمهلی اُلوبلار کی، اُنو دا وِرمهسینلر. وِرسه ایدیلر ده، اُ پای ایله اورمو گؤلوندهن «قورو
گؤل»دن بؤیوک بیر زاد قالمازدئ، داها نه اورمو گؤلو؛ دونیانئن شُر گؤللرینین لاپ
یِکهسی. بس دییهنده کی، گؤلو برغرض قورودوبلار، بو تهر ایشلر گؤزده توتولور.
انقلابدان بیر نِچه ایل سُنرا
ایشه سالئنان گؤتورگه، کندلره اهمیت وِرمهسینی گؤرستمک، و اُلارا بیر گون آغلاماق و اکینه سو یِتیرمک، اؤز دِدیکلری
اؤزونو اؤدهمه «خودکفایی»آدئ ایله، بو گؤله آخان هربیر چایئن قاباغئنا سد باغلادئ، (۲۹ سد).
من بونویازاندان سُرا بیر آیرئ یِرده اُخودوم و گؤردم کی غریبه غافیل
ایمیشم. اُنا گؤره کی، اُ مقاله ده یازئلمئشدئ اورمو گؤلو حوضهسینده ۵۳ سد «ایشه دوشوب !»، ۹ سد دوزهلمکده دیر و ۲۳ سدین اوستونده ده «مطالعه !» اُلونور.
بو سایلارئن یِکونو ۸۵ اُلور؛ اُندا اؤز اؤزمدهن سُروشدوم کی، بو گؤله بو سایدا
چای تؤکولور؟؛ یا هر آخار سویون اوستونه
بیر نِچه سد باغلانئر؟.
بو دا، یا سد دوزهلتمک آدئندا
تازا بیر آزاردئ، یا انقلابدان سُرا مقدس اُلموش مهاب، و ایران- عراق ساواشئندان
قالان بولدوزرلر و قرِیدرلر ایشسیز قالماماق اوچون، و یا ایش بیلمهزلیگین یوکسک
مرحلهسینه چاتماق و یا هامئسئ بیر یِرده اُلدوغونو یِتیریر؟. نِجه یانئ بیر گؤله
آخان چایلارئن هامئسئنئن قاباغئنئ آلاسان و بونا دوشونمهیهسن گؤل نه گونه
قالار؟ بو البت کی مومکون دگیل. بس اُندا بو ایشی گؤرمک بیله-بیله و نتیجهنی
قاباقدان گؤره-گؤره گِنه بو ایشی دوام
اِتدیرمک آیدئنجاسئنا بونو یِتیریر کی، نیت سویو ساخلایئب و اؤز خیالئندا گؤلو
سدلرین دالئسئندا بؤلوشدورمک دیر، یانئ گؤلو، گؤل کیمی آرادان آپارماق دئ.(یا کچل
حسن یا حسن کچل؟) آمما طبیعتده کچل حسن هامان حسن کچل دگیل. بو
سولاردان هر نه استفاده اُلونسا دا، بونو بیلمهلیییک کی، بشرین الیندهن گلن هِچ
بیر زاد، اورمو گؤلونون قوروماسئ فاجعهسینی جبران اِده بیلمهز. بشر ویران اِدهبیلهر،آمما
ویران اِتدیگینین یِرینی هِچ زمان دُلدورا بیلمهز. هانسئ ساغلام فیکر دؤرد سله
آلما، بش دویوشو قئرمئزئ بادئمجانلا اورمو گؤلونو توتوشدورا بیلهر !؟
بونو دا گرهک دِمک کی، بوتون
سد وئرمالار، هر نه قدهر ده بونا گؤره
یالان سؤیلهنسه، آنجاق خلقه ایچمهلی سو سازلاماق اوچون دگیلمیش. هر چای یاتاغئ هندهورین نفوذلوسو، ایشی الینه
گِچیرتمیش آدامئ، ایندییه کیمی دِم یِرده گؤره بیلمهدیگی ایشی، یا بایئرئ اکمک
اوچون سدین سویو ایله گؤرمک ایستیردی؛ و هر تههر اُلموشسا هدهفه چاتمالئ ایدی. آخئ
هر زمانئن اؤزونه گؤره قُلچماغئ اُلمازمئ؟
اورمو گؤلونه گؤره یازئلان بوتون
مقالهلرده، متخصصلرین هامئسئ بونو قبول اِدیر کی، سویون یوزده دُخسانئ اکینچی لیکده
ایشلهنیر. و هامئسئ دا بو اکینچیلیگین سو ایشلتمه راندمانئنئن فاجعهلی
آزلئغئنا قُل چکیر. سد سویو چاتمایان یِرده ده، درین قویو وئرماقلا یِرین تکینده
میلیون ایللر یئغئلمئش سویو بیر نِچه ایلین ایچینده بُشالتماق ایشینه همت
گؤستردیلر. هر ایل قویونو درینلتمک ده، بیلهلرینه بونو قاندئرا بیلمهدی کی،
یوخارئدان امن سودان آرتئق گؤتورهنده، مایادان خرجلنیر، قازانجدان یُخ !
اِشیدهن ده کی درین قویولارئن
چُخونو اجازهسیز قازئبلار، پیشمیش تُیوغون دا گولمهیی گلهر.
درین قویو قازماق اوچون گرهک
اُلان بوسات هر کندده، هر کوچه باشئندا تاپئلماز کی. اجازهنی ده، یا رسمی ادارهلر،
یا دا هر یاندا تاپئلان یِرلی رسمیلر وِریبلر. بیر کندده کنکان اُلانداکی، بیر
کولونگو، بیر دُلچاسئ اُلار، بوتون هندهور
کندلرین خبری اُلار، نِجه بییُل بیر کؤوشنده درین قویو قازئلا، و اُرانئن رسمیلری،
ژاندارما و اُنا تای تشکیلاتئن قویو قازاندان اجازه کاغازئنئ ایستهمهیه؟. بِله اُلدوغونا
گؤره ده یوخارئدا، یِرین اوستونده سدلر سویو دایاندئرئب ساخلایاندا، یِرین آلتئنئن
سویونو دا درین قویولار رسمی قُلچماقلارئن اجازهسی ایله چئخاردئبلار. داها بونا
خلقه ایچمهلی سو وِرمک آدئ قُیماق اُلمازدئ. سویو سِلینه ایشلهدیب، قئرمئزئ بیبر بِجهردیب و روسیهیه ساتماغئ
اکینچیلر باشا دوشموشلر یا، نفتدن باشقا «صادرات» حسابئنا یازمالئدئر؟؛ یا آزوقهسینی
اؤزو تؤرهتمهیه (خودکفایی آدئ ایله)دوشونن یِکهباشلار؟ اورمودا باغلاردا آغاج دیبینده، تئرتلایان آلمالار
هانسئ سویونان بِجهریلیب؟ بلکه ده بونو بِله دوشونورلر و قبول اِدیرلر کی، سویون
اورمو گؤلونده بوغ اُلوب گؤیه قالخماسئندان، ساتئلمایان (قیمتینه گؤره ده اُلموشسا)
و تئرتلانان یِمیشلر بِجهرتمک یاخچئدئ. آمما
بونو سیندیره بیلمیرلر کی، بیر یُللوق قبول اِتمک لازیم دی کی، بو اؤلکهنین
ایقلیمی شرایطینه، و اکینچینین تکنیکی چاتئشمازلئغئنا گؤره هِچ واخت بو آرتمئش و آرتان جمعیتین آزوقهسینی
اؤزو تؤرهده بیلمهز.
اورمو گؤلونون بو کؤکه دوشمهسی،
یا زاینده رودون سویونون یزد شهرینین چؤلونه چؤندهریلمهسی یا قاباقلار خوزستاندا
آخان سولارئن داغدا دؤندهریلیب آیرئ بیر یِره آپارئلماسئ طبیعتین یاراتدئغئ
مُدِلی بیربیرینه وئرماق نه اوچون واجیب اُلموشدو؟ بهیم اؤزلری ایستهدیگی و یاراتدئغئ شرایط و
توتدوغو یُل دان باشقا بیر زاددئر؟
بِلهلیکله هم بیر زمان سنگر
دوزهلتمک اوچون ایشلهنن ماشئن آلات بورادا ایشه سالئنئب، و تُرپاغئن دالئندا
چایلارئن سویونو ساخلاماقدان و گؤلو
آیاقدان سالماقدان سووای، بیر پارا جیبیشدانلارا چُخلو پول آغنادئبدئر.
اورمو گؤلونون نه قُلچماغئ، نه
مجلیسده وکیلی وار ایدی، و نه ده قره جماعتدن باشقا اورهیی یانانئ.
هر حالدا، ایندی بو شهرین - و
آیرئ شهرلرین ده- بؤیوک، و دِمک اُلار، حل اُلونمایان مسئلهسی، یانئ چُخـچُخ
آدامئن، کیفایت اِتمهین آز بیر سویون باشئنا یئغئشماسئ دئر. یِر کورهسینین
قئزئشما بؤهرانئ بونو درینلتسه ده، اُنون اصل سببی دگیل. اصل سبب جماعتین سایئ (اُنون
سو ایستهین هر باخئمدان احتیاجلارئنئن) و سویون میقدارئ آراسئندا رابطهنی
دوزگون باشا دوشوب اداره اِده بیلمهمه، و اُلو کی، اداره اُلونا بیلمهمهسی، و
سویون زیانئنا بیرـ بیرینه وئرئلماسئ دئر.
بو سو آرتا بیلمهیهجک، آمما
جماعتین آرتماسئ اوزاناجاق و اوزون سورهجک؛ و بو آرتماغئن نه کی تکنیکی، اجتماعی،
سیاسی مسئلهسی وار، بیرـ بیرینین اوستونه دویونلنمیش دویونلر کیمی هر بیر
مسئولیت داشئیانئن قارشئسئندا دیکهلهجک.
قوراق، و ایندیلر گؤروندویو
کیمی قارسئز، یاغئشسئز بیر اؤلکهده اصل مسئله سو ایشلهدن جماعتین اؤزو، و
اُندان تؤرهنن مسئلهلردیر و اُلماقدا دا دایاناجاق و دیرهنهجک.
یوخارئدا دِدیگیمیز سیاسی ایش
بیلمهزلیک بونون قارشئسئندا حیرهتلندیریجی بیر حالدا جماعتین آرتماسئنا اِله
هؤلهسک جان آتئر کی، اُنا حتا جایزه وِرمک ده ایستهییر. یانئ، دُغرودان دا بوسیاست، بونو بیلمیر کی،
ایندیکی جماعته و اُنون هر طرهفلی، سویا اُلان احتیاجئنئ ( و تک ده سویا یُخ) اؤدهیه
بیلمهین بیر تشکیلات، آرتئقلاشاسئنئ هاردان یِتیره بیلهر؟ یا هِچ سو زاد اُنون
مسئلهسی دگیل؟ یانئ آغئرلئغئنئ یِر چکهر، روزوسونو دا آللاه وِرهر؟
بوردا دئر کی، بیر سیاسی
یانلئش ایستهک، گلهجک سیاسی و اجتماعی
مسئلهلرین دُغولماسئنا میدان آچئر و سُرا هامان مسئلهنین قارشئسئندا جرجهنک
دوشوب، آچماز اُلور.
بیر زادلار وارکی، اینسان
الینده دیر. و اُنون ال قاتماسئ اُلارئ اُلا بیلن قدهر دوز یُلونا قُیا بیلهر. اُُ
جوملهدن جماعتین سایئنئن آرتماسئ دئ. مسئولیت
داشئیان سیاسی قدرت، وِره بیلهجهیی سو (وآیرئ
فقرهلر ده) اؤلچوسونه گؤره، جماعتین آرتماسئنئ کنترل اِتمهسی ایله، ایشی
جئزئغئندان چئخماغا قُیماز. داها اؤزو ایندیکی جماعته سو چاتدئرا بیلمهدیگی
حالدا، اُنو آرتئرئب ، سیاسی دلیللره گؤره سایئنئ ایکی یوز میلیونا چاتدئرماق ایستهیی
اووج ایچینده توک بیتیرمکدیر؟ بو ایقلیمین اِلهنچی سایلارا قابئ یُخدور.
بو یاخئن زمانلاردا ایراندا سو
مسئلهسینه گؤره یازئلان مقالهلرده سویون اداره اِتمهسینه هامئدان آرتئق ایشاره اُلونور. آمما هِچ بیرینده جمعیت آرتماسئنا
تُخونان سؤزه راست گلمک اُلمور.
گویا اگر اُرادا اداره اِتمه
دوزگون و یازئلاردا دِییلن(یا دِییلمهمیش) فُرمدا السایمئش، ایندی دوشدویوموز
وضعیته توتولمازدئق. دوزدور کی، اداره اِتمک اؤزو اساسی زادلاردان بیری دیر، آمما
اداره اِتمک اوچون بیر زاد اُلماسا یا ان آزئ گرهکلی اؤلچوده اُلماسا، لاپ دوزگون اداره اتمه، نه ایش گؤره بیلهر؟ ان یوخارئسئ سوسوزلوغو بؤلوشدوره بیلهر. جواهیر
لعل نهرو دِدیگی کیمی یُخسوللوغو بؤلوشدورهر.
قالدئ یِتیشدی تکنیکی ایشلر؛
آرازدان و قئزئلاوزهن دن
باشقا،آذربایجانئن ایچینده آخان چایلارئن هامئسئ اورمو گؤلونه تؤکولور یا داها
دُغروسو تؤکولردی. بونو گؤرستمک اوچون بو چایلارئن- هر هانسئ اُلور اُلسون-، اورمو
گؤلونه یاخئن یاتاغئنا باخماق کیفایت اِدهر. هامئ چُخدان دئ بیلیر کی، بو
گؤل (شُرلوقدا) دونیانئن اُنونجو شُر گؤلو، آمما اُلارئن هامئسئندان یکهسی دیر.
اؤلو دنیز یا بحر المیت بو گؤللرين
لاپ چوخورو (۴۲۹متر
دنیزدن آشاغئ و دونیانئن لاپ چوققور یِری)
و اورمو گؤلو احتماللا یِر
اوزونون، لاپ یوکسک (۱۲۶۷-۱۲۸۰متر)
دنیزدهن یوخارئ شُر گؤلو سایئلئر.
سیاست اؤزو یاراتدئغئ مسئلهنی
چئخارتماق اوچون، آیرئ مسئلهلر یارادئب. قاباقکئ مسئلهلر، یانئ جماعتین سایئنئن
نِجه گلدی آرتماسئ، سیاسی قدرتین الی ایله کنترل اُلمالئ اُلدوغونا باخمایاراق، بو
کنترل اُلا بیلن مسئلهیه گؤره کی، زمانئندا اُلمادئ؛ کنترولو هامئنئن الیندهن
چئخان اورمو گؤلو مسئلهسینی تؤرهتدئ. و سُرا اُنو یاسالاماق اوچون، بیر پارا الی
چؤتگهلی متخصصلر، اوتانمازجاسئنا اُرادان چئخاردئلان دوزون اؤلچوسونو تخمین اِدهرهک،
یوز میلیارددان یوخارئ دوز آلئش وِریشی خیال اِتدی. و ایندی ده اُرادان لیتیوم
چئخاردئب ساتما خام خیالئ اُرتالئقدا گزیر.
آدامئ تکلیکده، -یا اِللیکده-
شور گؤتورهنده عقیل گؤزو یومولار و دوزا گِدهر؛ و اُ دا اورمو گؤلو قضیهسینده
اِله دُغرولدو، و دوزا گِدهن ، دوزا
دا یِتیشدی !.
آرازدان سُرا دا، خزهر
دنیزیندهن، خیالئندا اُرا لوله چکدی. هِچ
دِمهدی کی، خزهر دنیزی اوقیانوس دان
۲۶ متر
آشاغئدا و اورمو گؤلو هامان اوقیانوسدان ۱۲۰۰متر یوکسکده دیر. یِری گلسهیدی اوقیانوس کبیردهن ده
لوله چکه بیلهردی اورمو گؤلونه. نِجه کی
بیر پارا متخصصلر خلیج فارسدان یزدین گؤبهیینه جان انلی بیر کانال چکیردیلر و سویو
اوزو یوخارئ یِریدیب، «دوز چؤلو»، و «لوت چؤلو»نو بهشته دؤندهریردیلر.
بو ایشلر دُغرودان دا ایش
بیلمهزلیکدهندیر، یا بر غرهض اُلور، و اُلا بیلیر؛ اؤزو ده اؤلکهنین هر بیر
بوجاغئندا؟. هر هانسئ اُلموشسا دا، آنجاق بیر حکومتین عمومی سیاستینه باغلئ اُلماقدان آیرئ بیر زاد اُلابیلمهز. و اُ دا هر
نه قدهر مرکزلشدیریلمیش اُلسا، توتدوغو تصمیملر و گؤردویو ایشلر اؤز
باشئنالئغا آرتئق میل اِدهر. بیر یِرده،
ملی حاکمیت اُلمایاندا، مرکزین هر بیر شئلتاغئنا دؤزمک مرکزدهن قئراقلارئن بُرجو
سایئلار. خوزستانئ قورودار کی، قوم چؤل لرینده دمیر اریده، یا دویو اکینی یُلا
سالا. بِلهنچی بیر حکومت اؤلکهنین هر بیر بوجاغئنئ اؤز مالئ توتوب، طبیعته و تاریخه اعتناسئزلئق گؤرسدهر، و اُنون گؤزونده آرازدا آخان سو «مشاع» مال کیمی
ایکی مین کیلومتر اوزاغا آپارئلا بیلهر و موغان چؤلو سوسوز قالار. آمما آراز چایئ
آخان تُرپاق یییهلرینین، اؤز ملی حاکمیتلری اُلاندا مرکزین بیر ادارهسینده
اُنون وارلئق- یُخلوغونا تصمیم توتولا بیلمهز. اورمو گؤلو ده، بو حاکمیتسیزلیکدهن
بو گونه قالدئ. اُنون تایئ کارون چایئ داکی،
اهوازدا آخمالئ ایدی، اُراداکئ یاتاغئ
قورویوب، اُنون سویو ایله اؤلکهنین قوم چؤلو
اُرتاسئندا دویو اکیلمهزدی.
بیزلر، حقلی اُلاراق،
کلنیالیزمی قئنایردئق کی، بیزلرین نفتینی یِرین تکیندهن چئخارئب آپارئب اؤز
قازانجئنا ایشلهدیر. آمما نفتین یِرینه
مثلاً کارون چایئنئن سویونو داشئیئب آپارسایدی، دِمهزدیک کی، اُلسون، نفت دگیل
کی !. نفت اُلایدئ یا سو، هر ایکیسی تالان اُلوب الدهن گِدهردی، و
هامئدان قاباق خوزستانلئلارئن الیندهن. آمما،
ایندی بیر آیرئ تهرده، هامان سویو، هامان خلقین الیندهن چئخارتماق، یا داها دُغروسو
هامان ایشی گؤرمهیین، کلنیالیزمه غریبه اُخشایئشئ وار دئر.
ممدعلی


text:
تائوس، نیومکزیکو
تائوس، نیومکزیکو (اینگیلیسجه: Taos, New Mexico) آمریکانین نیومکزیکو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۳٫۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۵۷۱۶ نفر دیر. بۇ شهر ۲۱۲۴ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تائوس، نیومکزیکو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Taos, New Mexico»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ایمام رضا
علی بن موسی (امام رضا، ابوالحسن، ابوعلی، صابیر، زکی، ولی، وفی، صدیق، رضی، شمسالشموس، معینالضعفا و الفقرا، غریبالغربا، سیراجالله، نورالهدا، قرهعینالمومنین، مکیدهالمولححیدین، کفوالملیک، ربالسریر، ریابالتدبیر، شمسالطوس، مارال ضامینی، عالم آلمحممد، ثامینالحوجج) شیعهلرین سککیزینجی ایمامیدیر کی ۱۴۸اینجی هیجری ایلینین رمضان آیینین ۱۹اونجو گونونده مدینه شهرینده آنادان اوْلوبدور. اونون آتاسی کاظم -شیعهلرین یئددینجی امامی- و آناسیدا امالبنیندیر. ایرانین رضوی خوراسان اوستانینین مرکزی -مشهد شهری- ایمام رضانین مقبرهسینی اؤزونده یئرلشدیریب و ایلده چوخلو زاییرلری اؤزونه جذب ائدیر.
ایمامت[دَییشدیر]
ریضا آتاسی -کاظیم- اولهندن سوْنرا، ۲۰ ایل موددتینده ایمامت ائتدی کی اونون ۱۷ ایلی مدینهده و اوچ ایلیده خوراساندایدی. او مدینهده صادیقین عئلمییه حوزهسینین تکمیلینده چالیشدی و چوخلو اویرنجیلری تربییه ائتدی. او هارونالررشید و مأمونون خیلافتلری دوورهسینده یاشاییردی. مأمون کی ایرانلیلارین شیعه اماملارینا اوْلان علاقهلرینی گوردی، رضانی جبریله مدینهدن خوراسانا گتیریب، اوز ویلایتعهدی عونوانیندا ائعلان ائتدی.
ویلایتعهدلیق[دَییشدیر]
مأمونون دستوریله اونون حوضوروندا بیر پارا موناظیرهلر برپا اولدی. بۇ موناظیرهلرین بیرینده، ریضا آیری مذهبلرین عالیملریله دانیشیغا مشغول اولدی. هربذه اکبر (زرتوشتی)، رأسالجالوت (یهودی)، جاثلیق (مسیحی) و عمران (صاییبی) رضایله اوْلان موناظیرهده، رضانین عقیدهلر و سوزلرینه مغلوب اوْلوب، مسلمان اوْلدولار.
حدیثلر[دَییشدیر]
رضادان چوخلو حدیثلر نقل اوْلوبدور کی اونلارین ان اونملیسی «سلسلهالذهب» حدیثیدیر کی او نئیشابوردان گئدهنده اونو دئدی: «منه آتام کاظم آتاسیندان صادق آتاسیندان باقر آتاسیندان سجاد آتاسیندان حسئین آتاسیندان علی دئدی: عزیزیم و گوزلریمین ایشیغی، محمد دئدی: جبرییل منه دئدی ائشیدیب که آلله بویورور: لاالهالاالله کلمهسی منیم داواملی قالامدیر، پس هرکس اونا داخل اولسا، منیم عذابیمدان آماندادیر». رضا بیر نئچه قدم حرکت ائدیب، سوْنرا قاییدیب دئدی: شرطلریله و منده او شرطلردن بیریام».


text:
`بولقاریستان علملر آکادمی سینین موزه سی` نتیجهلر
خبرلر [314]
- تورک هاوا یول لاری:"کووید-19 تستی طلب اولونمایاجاق"
- آوروپادا ایللیک تورم رکورد قیریب
- ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلار 18-جی گونده ده داوام ائدیب
- توریستلر اوچون "ایستانبول سیتی کارت"
- مهریبان علی یئوا لیلا علی یئوا ایله مولانا موزه سینده اولوب
- روسیا بولقاریستان-لی دیپلومات لاری آرزو اولونماز شخص اعلان ائدیب
- جمهور باشقانی اردوغان مصطفی کارادایینی قبول ائدیب
- تۆرکیهنین قونشولارینا اولان صادراتی آرتدی
- حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
- تورکیهیه ۵ آیدا ۱۲،۷ میلیون قوناق گلدی
- مولود چاووش اوغلو ایسراییل-ده
- اردوغان: تورکیه، اولوسلارآراسی یایینچیلار بیرلیگینده ایلک ۱۰دا یئر آلیر
- امارات تورکیه-نی قرنطینه مجبوریتی اولان اولکه لر سیاهی سیندان چیخاریب
- ادلیبه 20 کامیون اینسانی یاردیم
- آلمانیادا ایکی پولیس امکداشی سلاحلی هوجوم نتیجهسینده اؤلوب
- اودونبازاری مدرن موزه، ان یاخشی ۲۵ موزه آراسیندا
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی ساحل لرینده زلزله
- "قاراچی قیزی" موزائیکی ۲ میلیوندان چوخ توریست چکدی
- پان امریکا ساغلیق تشکیلاتی یولوخمالارین آرتماسی ایله باغلی خبردارلیق ائدیب
- ینس استولتنبرگ: "روسیانین اوکراینا سرحدیندهکی حربی فعالیتینی ناراحاتلیقلا ایزلییریک"
- موزه لرین اولدوزلاری (1)
- بولقاریستان-دا مئشه یانغینی
- سربرنیتسا سویقیریم موزهسی
- نازی اشیاسی موزهده
- امریکا کنگره سی قارشیسیندا اعتراضلار زامانی دؤرد نفر اؤلوب
- قارا دنیزین محتشم منظره سی


text:
مارانو دی والپولیچلا
مارانو دی والپولیچلا (ایتالیاجا: Marano di Valpolicella) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۹۷۵ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۳۱۸ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و ونتو اوستانیندا یئرلشیب.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011". Retrieved 16 مارس 2019.
- ^ "Popolazione Residente al 1° Gennaio 2018". Retrieved 16 مارس 2019.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marano di Valpolicella»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده مارانو دی والپولیچلا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
گؤیرچین (لاتینجه: Columba)گؤیرچینلر دستهسینه عایید حئیوان نؤعو.
اوْرتا بؤیوکلوکده ، کیچیک باشلی، قیسا بوْیونلو و قیسا قیچلی قوشدیر. دیمدیکلری قیسا، ضعیف قۇرولوشلو، اۇجو یۆنگولجه آشاغی اَییلمیشدیر. قانادلاری اوْرتا اۇزونلوقدادیر. اوْلدوقجا سۆرعتلی اۇچارلار. آیاقلاری یاخشی اینکیشاف ائتمیشدیر و آرخا بارماق یئره دییر. آغاجلاردا و داشلیق یئرلرده اوْلور. مئیوهلر، دنهلی و یا توملو توخوم لارلا بسلهنَرلر. عمومیتله ایکی دنه یومورتا قویورلار. ائرکک و دیشی بیرلیکده کۆرت یاتارلار، بالالاری بیرلیکده بؤیودرلر. هر ایکی جینسین کۆرت یاتما زامانی کورسالاریندان سۆده بنزر بیر مایع ایفراز اوْلور کی، ایلک دؤورده ده بۇ مایع ایله بالالارینی بسلهیَرلر. بالالار یومورتادان گؤزلری باغلی و چیلپاق وضعیتده چیخار.


text:
ماوی گؤزلو دئو:]ناظیم حکمت
جمال ثریا – چئویرن: همت شهبازی
ناظیم حکمتین چیخیشینی اؤزوندن اؤنجهکی بیر تورک شاعیرینه باغلاماق اولدوقجا چتیندیر. حال بوکی چاغداشی «نجیب فاضیل»-ه بیر یئرده «یونوس امره»نی، بیر یئرده ده «سلیمان نظیف»یکؤک اولاراق قبول ائتمک مومکوندور. حتا نجیب فاضیلی «نفعی»یه بئله گؤتوره بیلهریک. بیر آز زورلایاراق ناظیم حکمت اوچون سؤیلهسک «پیر سلطان آبدال»ی سؤیلهیهجهییک بودا چوخ ضعیف، حتا بلکه ده یانیلدیجی اولاجاق. اونون شعری تورک صنعتی ایچینده یئنی بیر گیریشیم گتیریرکن یئنی بیر بیچیمی ده گؤستریر.
ناظیم حکمت داها چوخ ۱۹۱۷ انقلابینین همان اؤنجهسینده مشهور اولموشروس شاعیرلرینین، اؤزهللیکله مایاکوفسکینین ائتکیلری وار. بو آنجاق بو ائتکی خارجی بیر ائتکیدیر. بعضی شعرلرینین بیچیمی ایله، عومومی پلانلاریلا ایلگیلیدیر. شعر دوروملارینین ایچهریسینده ایکی شاعیر قطعی اولاراق آیریلیرلار. مایاکوفسکینین شاللاقلایان بیر دیلی،کلمهلری تاختارفلردن تئز-تئز چکن گئومئتریک[هندسی] بیر چالیشماسی واردیر. ناظیم حکمت ده ایسه یوموشاقلیق حاکیمدیر. بوتون گؤزهل شعرلرینده بؤیلهدیر. مایاکوفسکی ده دویارلیق چوخ آزدیر. ذکادا عقلین بویوروغو آلتیندادیر. ناظیم حکمت ایسه آشاغی پلاندا بیر دویغو شاعیریدیر یئنه ده. منجه مایاکوفسکینین اونداکی ائتکیسینی بو باخیمدان آرتیق بؤیوتمهمهلی. شعرینده مایاکوفسکییه بیر حئیرانلیغی واردیر او قدهر. هلهروسیایا دؤنوشو یازدیغی بیر نوع شعردن سونرا دورومونون یاخشیجا دهییشیدییی گؤرولمور. ناظیم حکمت،روس شاعیرلریندن ائتکیلنمیشدیر، آمما ائتکیلندییی حیصهلردهروس شاعیرلریندن چوخ دوغو (شرقی) آوروپا اؤلکهلری شاعیرلرینین، سؤز گلیمی «نئزوال»-ین هاواسینی داشییر. یالنیز نئزوال، اسلاو شاعیرلریله فرانسیز شاعیرلری آراسیندادیر. ناظیم حکمت دئییل.
ناظیم حکمتین أن بؤیوک اؤزهللییی دیلده گؤرولور. بؤیوک بیر تورکجه یوروشو واردیر. استانبوللهجهسینین دادینی چیخاریر، داها چوخ یئرلی شرقیلردهکی دویارلیقدان حرکت ائدهر. شعره خالق شاعیرلرینین تکامولو دئیه بیلهجهییمیز بیر شکیلده یاخینلاشدیغی حالدا، یئرلی ماهنیلاردان چوخ شرقیلره یاخیندیر. ناظیم حکمتی اؤز نسلینین دوروملاری ایچینده دوشونوروکسه ایشلتدییی دیل یوروشونو چوخ اؤنمسهمهمیز گرهکدیر. هرچند فاروق نافیذله، یوسوف ضیا اورتاچ لا، ائنیس بئهیچ قورو اورهکله، فاضیل احمدآیقاچ لا، دانیشیلان تورکجه ده بعضی امکانلار تجروبه ائدیلمیشدیر، آمما بو شاعیرلرین هامیسی دا آز دانیشان آداملاردیلار. هئجانین قلیبلرینی قزئت بولماجاسیکیمی دولدورما قایغیسی شعرین تمل و اصیل قایغیسیندان اوستوندور اونلاردا. کند شیوهسیله یا دا بوغازیچی( تنگه) ساحیللرینده اوتورانلارین آغزیلاراحات بیر شئیلر سؤیلهمکدن باشقا تاماهی یوخدور. ناظیم حکمت ایسه تورکجهنین أن حرارتلی امکانلاری ایچینده بؤیوک بیر چتین تجروبهسینه گیرمیشدیر. طبیعیکی بونو، اونون بوتون شعرلری اوچون سؤیلهمک چتیندیر. سربست یازییا ایلککئچدیییسیرالاردا چوخ پلتک و توتوق حتا ذوقسیزدیر. قیسا و اوزون مصراعلار آراسیندا قافیهلرله، زوراکی سسلرله بیرریتم قورما أییلمهسیندهدیر. مایاکوفسکی قافیهنین شعرده تمللی بیر بیچیم عنصرو اولدوغونا اینانیردی. قافیهسیز شعرین توپال حالا گلهجهیینی سویتهییردی. سانکی بو گؤروش ناظیم حکمتین ایلک شعرلری اوچون ده دوغرودور. ایلک دؤنملرینده توتارلی، ایچدن بیر دیل باغلانتیسیندان محروم اولدوغونو گؤروروک. هئجادان سربست نظمه یئنیکئچن بیر منظومهچینین گرهکسیزریتم چیرپینیشلاری ایچیندهدیر. آمما بیرده داها سونراکی شعرلرینه باخایین، نئجه دورولدوغونو، شرقیلری نئجه ایسیتدیینی، دانیشیق دیلینی نئجه انکشاف ائتدیردیینی گؤرهجهییک. ناظیم حکمتین سونرادان اولاشدیغی دیل بیهنیلمهسی بوگون ده بیزی ائتکیلهیهجک، جوشدوراجاق قدهر بیر زنگینلیکدیر. من اونون بؤیوکلویونو شعرده ائتدییی باشقا یوروشلره دئییل، داها چوخ دیل جاذیبهسینه باغلاییرام. تعصبلی، چوخ حرارتلی بیر شعر دیلی یاراتمیشدیر. یونتامسیز، قالین قالین آمما دولو دولو بیر شعر دیلی یاراتمیشدیر. بوسبوتون ایفادهیه باغلی بیر شعردیر ناظیم حکمتین شعری. بونونلا بیرلیکده ایفادهنین گتیردیکلری دیشاریندا دا شعرین آلانینی یاخشیجا گئنیشلتدییی گؤرونور. عینی نسیل و داها اؤنجهکی نسیل شاعیرلرینین شعرینکیچیک و آلتون بیر دوزهنی واردیر؛کلمه چاغیریشیملاری (تداعی معانی) بللی بیر موازنهنی گؤزهتلهیردی؛ یا مطلق دهیرلرین چئورهسینده، فیرلانار یا داکیچیک شئیلری آنلاداردی. طبیعی بو آرادا قافیهنین و وزنین چوخ چتین و سرت یاساسینا دا اویولوردو. ناظیم حکمت تفرعاتلارداکی موازنهنیییخمیشدیر. بو یالنیز سربست وزنهکئچیشیندن اؤترو دئییلدیر. شعره باشلانیشی او شکیلدهدیر. هئجا ایله ده یازسایدی ائله حرکت ائدهجکدی. بوردان بو گئرچهیی چیخارا بیلهریک: ناظیم حکمتین سربست ایفادهیهکئچیشی بوسبوتون اؤز شعر باشلانیشینین بیر سونوجودور. اؤز شعر دیالئکتیلیینین یاراتدیغی بیر قاتیدیر. تورک شعری دیرچلمکله ایلک اولاراق ناظیم حکمتین مصراعلاریندا سربست بیر ایفادهنین گرهکلیینی یا دا زورلوغونو دویموشدور. بونونلا شعریمیزدهکی یئنیلییی ناظیم حکمته باغلادیغیم، کؤکده اونو تاپدیغیم آنلاشیلماسین. اصیل یئنیلیک، و ماهیتجه اصیل دهییشیکلیک غریبه حرکتی ایله باشلاییر. ناظیم حکمت بیر جارچیدیر. گتیردییی یئنی پاریلتییا قارشی یئنه ده اسکی شعرین چئورهسینده فیرلانار. اؤز شعریندهکی یئنی عنصرلرین اؤنمینی سانکی قاورامامیشدیر. کفایت قدهر بیر یؤنو واردیر. دیلده یاراتدیغی و ائروتیک دئیه بیلهجهییمیز ایفادهنین دادینا اؤیله دالمیشدیرکی داها یئنی بیر شعرین یؤرهلرینده دولاشماغی عاغلینا گتیرمهمکدهدیر. اؤز دولغونلوغو اؤزونه یئتمکدهدیر. شعرلرینین چوخوندا ایفادهنین بوتون عینی شئییه دؤنوشدویونو ده بللندیرهردیم. دسته دسته دونموش بیر ایفاده دئیه بیلهریک بونا. ایلک چاغلارین شاعیرلری کیمی هر شئیی عینیریتم و بیچیم ایچینده سؤیلهمیشدیر. سانکی آیری شعرلر قارشیسیندا دئییل، عینی شعرین بیر چوخ پارچالاری قارشیسیندا کیمیایک. گرچی «یئنی شعرلر» آدیلا یاییملانانکیتابینداکی « سامان ساریسی» آدلی اوزون شعرده اولدوغو کیمی، باشقا ایفاده امکانلاری آرادیغینا شاهید اولوروق، بعضن، آمما ذاتا اوندا اصیل اولان تک، حتا بیر دوزومه بیر ایفادهدیر. بونلار ناظیم حکمت ده بعضن بیر قصور اولاراق گؤروندویو کیمی بعضن ده اؤزونه مخصوصلوغونو مئیدانا گتیرمیشدیر اونون.
بوتون بونلارا قارشی ناظیم حکمت شعریمیزه یئنی بیر چیخیش نوقطهسی، یئنی بیر زنگینلیک قاتمیشدیر. «انسان منظرهلری»-ندهکی چیخیش یوللار و گؤرونتو پاریلتیلاری تنظیمات آیدینینین فیکرینی قاریشدیراراق، وصف ده یئنی دهییشیک شعر قایناغی ایله دولودور. یالنیز یوخاریدا سؤیلهدییم کیمی ناظیم حکمتین شعر سورولاری اوزهرینه آرتیق دوشونمهدیی آنلاشیلیر.
تورکیهدن آیریلانا قدهر دونیا شعرینی یاخشی ایزلهدییندن شوبههلییم. بو باخیمدان اونون سون یوز ایل دونیا شعرینین اؤنجه مئیللرینی اؤنجه اؤزونده بیرلشدیرهرک سونرا کئچدیی فیکرینه قاتیلماییرام. سئوگینین سؤیلتدییی آشیری و گئرچکله ایلگیسیز سؤزلر اولاراق قارشیلاییرام بونلاری. ناظیم حکمت داها چوخ روس فوتوریستلرینین بیچیم چالیشمالاریندان یارارلانمیشدیر. تورکیه دن چیخدیقدان سونرا یازدیقلاریندا ایسه غرب شعرینین، اؤزه للیکله فرانسیز شعرینین دادلارینا یئریئر قاپیلدیغی آنلاشیلیر. یئنه ده فرانسیز شعرینده ۱۹۱۸- ۱۹۰۰ ایللری آراسیندا چیخان و دونیا شعرینین دیرچهلیشینده أن بؤیوک دهییشیملردن، قاتلاردان بیری اولان یئنی روحون ایشیلتیلارینی تاپا بیلمهریک اونون یازیلاریندا.
«تریستان تزار»ا اون « لورکا »یا بنزهدیر. خالق صنعتلریندن یارارلانمالاری گرهکلییی ایله ده اولسا بو بنزهتمهنی دوغرو بیلمهییرم. ناظیم حکمت شعرینین قورولوشو ایله اولسون، انسانا و طبیعته دادانمالاری ایله اولسون، فردی قاوراییش و سئچیمی ایله اولسون لورکا دان یاخشیجا آیریلماقدادیر. لورکا، فردی بیر تراژیک ایچینده قاوراییر؛ گؤرونتولری اوزاق چاغریشیملاردان یا دا گئرچهیین درینلریندن کئچیرهرک گتیریر. بیر درجه آشاغی دئییمله، ظن ائدیلمه بیر یوخودا گزمهسی (ساییقلاماق) صاندیغی واردیر اوندا. ناظیم حکمت ایسه فردی، اجتماعی چرچیوهسینده یاخالاماق ایستهییر؛ » وئریته »یه سورغولار یاغدیران لورکایا قارشیلیق اورئالیتهنین دولایلاریندا دولاشماقدادیر. دیگر شرطلر عینی قالدیغیندا، ناظیم حکمت « پابلو نرودا » یا داها یاخیندیر. پابلو نرودانین جغرافیا اوزهرینده قوردوغوجهانشموللوغو او پلانسیز بیر موازنه ده قوتارماغا چالیشیر. بو پلانسیزلیق ناظیم حکمته بعضی یئرلرده داها راحات بیر حرکت ائتمه امکانی دا وئرمیشدیر. نرودانین شعری اجتماعی چئوره ده اقتصادی تمل آلیر، انسانین آلین یازیسی ساواشی اجتماعی بیر ساواشدیر اوندا. شعری تام آنلاماقلا مارکسیست بیر پلان ایچینده دیرچهلیر. تاپدیغی گؤرونتولر موضوعلارینا اویغون اوصوللار مئیدانا گتیریر. حال بوکی مارکسیست پلاندا گؤرونن بیر چوخ شاعیر بونون عؤهدهسیندن گله بیلمهمیشدیر.
ناظیم حکمتین شعرینین تاریخی ماددهچیلیک (ماتریلیسم تاریخی) قارشیسینداکی دورومو نهدیر عجبا؟ مارکسیست عنصرو، شعرینده نئجه بیچیملهنیر؟ منجه اونون شعری اوچون « ماتریالیستدیر» دئیه قاوراییب آتماق، ایشی ساده توتماقدیر. تمل ده بیر دویغو آدامیدیر ناظیم حکمت. اؤزو ایله حئسابلاشماغا جسارت ائتمهسینه، عثمانلی دویارلیغینی پارچالاماغا چالیشماسینا قارشی یونهده او دویارلیغین چرچیوهسیندهدیر. شعرینده ماتریالیست اولماق اوچون انسان – طبیعت ایلیشکیلرینین حیماسهسینی یازماق یئتمز. انسانین انسانلا ایلیشکیلرینده، مارکسیست بیر یؤن یاخالاماق لازیمدیر. مارکسیزم، انسانین تکامولونو اجتماعی ایلیشکیلرین بوتونونه برابردیر. ناظیم حکمتین شعرینده مارکسیسزم و تاریخ ماتریالیزم سویهسینده، پولئتیکلر اویونجاق حالیندادیر. ماتریالیزمه یاخشیجا دایانماق ایسته دییی حالدا مصراعلارینین قورولوشوندا دا، ماهیتینده ده آییریجی اؤزهللیک ماتریالیزم دئییلدیر. اوندا ماتریالیزم دن و مارکسیزم ده چوخ ماتریالیست و مارکسیست قایناقلاردان سؤز ائتمک داها اویغون اولور. بونونلا بیرلیکده شعریمیز ده ایلک تاریخی ماتریالیست ده ایلک مارکسیست ده اودور.
ناظیم حکمتین اؤزونه مخصوص جاذیبهسینده داشیدیغی بعضی اؤزهللیکلر اونون سادهجه ماتریالیست تانینماسیلا سونوجلانمیش، ماتریالیزمه قارشی اولان اؤزهللیکلری اونودولموشدور. بیرکره مطلق دهیرلر (اؤلوم، تانری، یالنیزلیق و . . . ) یوخدور اوندا. حال بو کی اؤزوندن اؤنجهکی شاعیرلرده ده چاغداشی اولان شاعیرلرده ده اساس موضوعلار هامیسی بو دهیرلرله اؤلچولوردو. باشقا یؤندن ناظیم حکمتجهانشموللوغا سایریشیان ایلک شاعیردی. بو ایکی اؤزهللیک اونون ماتریالیست ساییلماسی اوچون یئتمیشدیر. بونلار بیرده سوسیالیست اولدوغونودا علاوه ائدیرم.
حال بوکی سؤز گلیمی «روباعیلر» ده کی ایلکین تناسخ حئکایهسینین یؤرهلرینده دولانان توتوم تاریخی ماتریالیزم اوچون یئتمهدییی کیمی، «ماوی گؤزلو دئو »کیمی شعرلری ماتریالیست یا داکی مارکسیست بیر دونیا گؤروشو ایله باغداشدیرمانین دا امکانی یوخدور. «روباعیلر» ده ماتریالیزم بیر دوکتورین ( تئز، فیکیر) اولاراق تمله سیزدیریلماق ایستهنیر. آمما باجارا بیلمیر. «گویللئویچ» -ین « قایالار» شعرینده ده بئله بیر ایستک واردیر. آمما عؤهدهسیندن گلمیشدیر او. منجه ناظیم حکمتین مارکسیزمی شعرینده داها چوخسیاسی بیر سوییه اولاراق قالمیشدیر. بئینینده مارکسیزمی بسلهبیلهجک ایشیلتیلی بیر جؤوهر( ماهیت) میستیک دئیه بیلهجهییمیز ایکینجی بیر ماهیتله بیرلشهرک شعرسل بیر آغینتی مئیدانا گتیرمیشدیر. ناظیم حکمتین بو اؤزه للییی اؤزوندن سونراکی شاعیرلری و سوسیالیست آیدیلاری یانلیش یولدا ائتکیلهمیشدیر. اوزون مدت علوی علوی ( شیعه ) شاعیرلرین شعرلرینی میتلشدیرمیشلر( اوسطوره) ، اونلارا پارودیلر( تقلیدچی) اتهامی وورموشدولار؛ بیر آز تعجبلودور، آمما چوخ دفه میستیسیزمدن ماتریالیست و مارکسیست دادلار، حتا اوصوللار چیخارماغا چالیشمیشدیلار. حال بوکی بو ایکیلی یؤنو ناظیم حکمتین ترقی دوروملارینا باغلاماق لازیمدیر. اوشاقلیغینی چئورهلهین اؤزونه ایلک شعر دادینی وئرن دوروملار، اؤزونه قدهر ترسینی ایسترسه ایستهسین، ناظیم حکمتین پیسخولوژیسینده یئر ائتمیشدیر. سونرا بودا وار: ناظیم حکمت نه اولسا یئنه ده اسکی دویارلیغین ایچینده حرکت ائدیردی. اسکی شعرین بعضی دهیرلرینه باغلی ایدی. بونا گؤره شعری ایله حیات گؤروشو آراسیندا بیر آرا (فاصیله) قالمیشدیر.
محمد قاپلان «شعر تحلیللری » آدلی کیتابینین ایکینجی جیلدینده ناظیم حکمتی اینجهلرکن « ماکینالاشماق» آدلی شعرینی اله آلمیش، او شعرله آچیقلاماغا گیرمیش اونو. یوخاریدا سؤیلهدییم کیمی، ناظیم حکمت ایلک ماتریالیست شاعیریمیزدیر، آنجاق اونون تام آنلامی ایله ماتریالیست اولمایان ، ایستهسه ده اولمایان بیر طرفی واردیر. اونون اوچون ناظیم حکمتی سادهجه ماتریالیست آچی دان اله آلماق آچیقلاماسی دوغرو بیر سونوجا گتیریب چیخارمایاجاقدیر. ناظیم حکمتین شعرینده آیریجی اؤزهللیک ماتریالیزم دئییلدیر. سؤز گلیمی اورهان ولی و ملیح جئودت اوندان چوخ داها ماتریالیستدیرلر. سونرا «ماکینالاشماق» شعری ناظیم حکمتین أن پیس شعرلریندن بیریدیر. اؤزوندن چوخ مایاکوفسکینی آندیریر. ناظیم حکمتی بو شعری قایناق اولاراق آلیب آچیقلامایاجاغیمیز فیکریندهیم. اوندا اولان أن اؤنملی شئی «ماکینالاشماق» شعرینده اولمایاندیر؛ ایفاده گؤزهللییدیر، دیلدیر، اسکی دویارلیغیسیلکهمهسیدیر؛ ایفادهنین سؤیله نن حئکایهنی اؤز حرکتینه چکیب گتیره ن دیالئکتیدیر. ناظیم حکمت ده مکانیک یانلار واردیر، حتا لاپ چوخدور، آمما شعرینی اصیل قورتاران عنصر چوخ چاغریشیملی بیر دیله، اورقانیک بیر ایفادهیه دایانیر.
اؤزوندن سونرا گلن شاعیرلر اوزهریندهکی ائتکیلری موضوعسوندا بیر ایکی یازی یازیلدی. محمد قاپلانا گؤره: «بعضیلرینین ایرهلی سوردوکلریکیمی ناظیم، تورک شعرینه آرتیق مؤثر اولموش دئییلدیر». اوختای رفعت ده اؤز نسلی اوزهرینده بیر ائتکیسی اولمادیغینی بللندیردی. اوختایرفعت داها ایرهلی گئدهرک اصیل ناظیم حکمتی، اؤزلرینین تأثیری آلتیندا اولدوغونو سؤیلهدی. گئرچکدن ده ناظیم حکمتین اؤز چاغینداکی شاعیرلر اوزهرینده ده داها سونرا گلنلر اوزهرینده ده آرتیق ائتکیسی اولمامیشدیر. نه وارکی بورادا بیر آز دورماق لازیمدیر. تورک شعری ۱۹۴۰ ایللرینده اؤزونو چوخ بؤیوک بیر پلاندا یئنیلهدی، بیچیمی، منطقی، دوغرولاری بؤیوک دهییشمه اوغرادی؛ یئنی شاعیرلر او یئنیلیین، او دهییشیمین اورتاسیندا دیرچلدیلر داها چوخ. یئنه ده ناظیم حکمتین ایفادهسیندن چوخ یارارلاندیقلاری بللی اولور. اوختایرفعته، ملیح جئودته بعضی دئییملری ایشلتمه سئوگیسینین ناظیم حکمتدن کئچدیینی سؤیلهیه بیلهریک. هله بو شاعیرلرین شعر چئویرمهلرینده ایشلتدییی دیل اوچون بو سؤزومه آشیری بیر جسارت قازانا بیلر. اوختایرفعتین ایکینجی سؤیلهدیینه تام اولاراق قاتیلماغا امکان یوخ. ناظیم حکمت ده اونلارین ائتکیسینی گؤره بیلمهییرم.
ایندیلرده ناظیم حکمتی دهیرلندیرن ایکی آشیری سرحد بللندیرمک اولار:کیمی یازیچی اونو دونیانین أن بؤیوک شاعیرلری سیراسینا قویارکن کیمی یازیچی دا سادهجه سیاسی بیر بیلدیرینین (اعلانیه، بیانیه) داشییجی اولاراق گؤرمک ایستهییر. یا پرستش ائدیلیر یا داکیچیلیر. شوبههسیز بو ایکی طرفین ایکیسی ده دوغرو دئییل. ایکیسی ده سیاسی بیر حالدان چیخیر. هله سوسیالیزمه قارشی اولانلار ناظیم حکمتین اوستونو جیزارکن ایرهلی سوردویو دلیللر بوتونو ایله غیر شعر و چوخ ایلندیریجی شئیلردیر. بونونلا بیرلیکده ناظیم حکمتی پرستش ائدیلهجک بیر شاعیر گؤرمهیی ایسته مک ده، سانیرام اؤنجه گئرچکلیک آچیسیندان، اونون خاطیرهسینه خائنلیک ائتمک اولاجاقدیر. ناظیم حکمتین شعرینی سئویریکسه، ایلکین اونو تانیماغا، تورک شعری و دونیا شعری ایچیندهکی گئرچک یئرینه اوتورتماغا چالیشمالییق.
اصیل بیر شاعیر ناظیم حکمت. بو گونه قدهر اریمه دن گلمیش بیر شاعیر. ساغلیغین گونشه شرقیسی دئییرم اونا. « دادال» -ین آسلان شرقیسی. اورهیین و جسارتین آسلان شرقیسی. هر گنج شاعیرین اوندان اؤیره نهجهیی وار.
«ر. گارودو» نون پیکاسو اوچون ایشلتدییی سؤزو من ده اونون اوچون سؤیلهیهجه یم : تورک شعرینین N ویتامینی. اوخودوقجا اوزوموزه رنگ گلیر.


text:
`نوکلئر آنلاشما` نتیجهلر
خبرلر [155]
- امیرعبداللهیان، ایرانین گوجلو بیر آنلاشمایا حاضر اولدوغونو سؤیلهدی
- روسیادان نوکلئر سلاح تهدیدی
- بلینکن، ایرانلا مذاکیرهلرده سونا یاخینلاشدیقلارینی بیلدیردی
- اوکراینا: روسیا نوکلئر مرکزی هدف آلدی
- لاوروو: اوچونجو دونیا ساواشی نوکلئر کاراکترلی اولاجاق
- ایران: گئچیجی بیر آنلاشما گوندمیمیزده یوخ
- رئیسی: ایکی لایحه سوندوق
- ایران، نوکلئر دانیشیقلارا داوام ائتمک ایستهییر
- بوشهر نوکلئر الکتریک مرکزینده "عاجل دوروم"
- اردوغان و پوتین نوکلئر گوج مرکزینین تملینی آتاجاق
- آوروپا بیرلیگی ایران قونوسوندا قایغیلی
- ایران نوکلئر آنلاشمادا دؤردونجو آددیمینی آچیقلادی
- قوزئی کورهدن آمریکایا صبریمیز داشیرمساژی
- بلاروس پرزیدنتی لوکاشنکو: روسیا و ناتو نوکلئر سیلاحلا ساواشابیلیریک
- ایرانین نوکلئر مسئولیتلرینی آزالدماسی ایله باغلی یئنی آددیملاری یولدا
- قوزئی کوره قیسا منزیللی موشک سینادی
- ایران: 15 میلیارد دولار کرئدیت وئرین، نوکلئر آنلاشمانی تام ایجرا ائدهک
- روسیادا نیظامی بیرلیکدکی نوکلئر پارتلاما
- پوتین: آمریکا، نوکلئر گوجلری آنلاشماسیندان چکیلهرک دونیا امنیتینی تهلوکهیه سالدی
- آمریکا ساکیت اوقیانوسدا اورتا منزیللی موشکی یئرلشدیرمگی پلانلاشدیریر
- اوکراینا: روسیا نوکلئر مرکزی هدف آلدی
- "تورکیهنی نوکلئر انرژی صاحبی اؤلکهلر لیگینه قاتاجاغیق"
- ایراندا آمریکایا اعتراض بؤیوک


text:
پوستمودئرنیزم تام دورو، تام مئخانیکی بیر دیلین مؤوجودلوغونو داندی کی، قووولموش میستیکایا بیر داها لاییقلی یئر آیریلسین. همین آخیما باغلی دوشونرلره گؤره، دیلی هئچواخت جادولاردان، دویغوسال اؤزللیکلردن، دوروخمالاردان، بیلینجآلتی یانیلمالاردان آریندیرماق اولاسی دئییل. چونکو ژاک لاکان دئمیشکن دیلین قورولوشونون بیزیم قارانلیق آلتبیلینجیمیزین قورولوشونا بنزهییشی واردیر.
پوستمودئرنیزم مودئرنلییین تنقیدینی “دیل”دن باشلادی. دیلی او قدهر قابارتدی کی، ویتگئنیشاینین کؤهنه ادعاسی اؤزونو تام دوغرولتدو: فلسفه دیلین چاتلاریندا یارانیر. ویتگئنیشتاین بونو پوزیتیو دوشونجهنین اثباتیندا سؤیلمیشسه ده دئریدانین متن دونیاسینین آچارینا چئوریلدی. دئرریدادا دیشائورن آرتیق اؤز اولاناقلارینی توکتدی، اینسانین دیشائورنله ایلگیلری یالنیز دیل دالانیندان مومکون اولدو. دئریدا، أن سیستئملی أثری کیمی تانینان “گراماتولوژی”ده، ایکی مین بئش یوز ایللیک باتی فلسفه گلهنهیینه تنقید قیلینجی ائندیرهرک یئنی سونوجا واریر. او، “حقیقتین حاضیر اولماسی”نی آبسورد سانیر، “آنلامین قایناغینی آختارماق” گیریشیمینی گرهکسیز گؤرور. بئله بیر قایناق، بئله بیر سیرر اوجاغی یوخدور. عینی حالدا وورغولاییر کی، باتی مدنیتی سورهکلی اولاراق دانیشان وارلیغین فونلاریندا آنلامین واسطهسیزلیک و آیدینلیغینی گومان ائدیب. دئریدا بو فونوسئنتئریزمی رد ائدیر. بونون بیرباشا سونوجو دیلین سئحیرلی دونیاسیندا خیال، میف، سیرر، یانیلساما و میستیسیزم کیمی آنلاییشلارا یئنیدن یئر آچیلماق ایدی. گؤرونور باتی لوگوسئنتئریزمینین بیرجه دایاغی وار، او دا فونوسئنتئریزمدیر.
___________________


text:
میت-دن عملیات: قولدورباشی ضررسیزلشدیریلدی
میللی کشفیات تشکیلاتی (میت) کوبانی-ده عملیات حیاتا کئچیریب.
سوریه-نین قوزیییندهکی عین العرب بؤلگهسینده بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین دیرناقاراسی کوبانی ایالت باشچیسی حسن دمیرتاش ضررسیزلشدیریلیب.
میللی کشفیات تشکیلاتی (میت) طرفیندن پ.کا.کا/ی.پ.گ سوریه (عین العرب) کوبانی ویلایتینین دیرناقاراسی قولدورباشچیسی کوچر آمئد لقبلی حسن دمیرتاش حیاتا کئچیریلن عملیات نتیجهسینده ضررسیزلشدیریلیب.
قئید ائدک کی، حسن دمیرتاش ترور تشکیلاتینا 2001-جی ایلده قوشولوب. او، اوزون ایللر حکاری، تونجلی و زاگروس کندلرینده تهلوکهسیزلیک قوهلرینه قارشی عملیات کئچیریب
2011-جی ایلده تونجلی/وواجیک جمهوریت ساووجیسی مرات اوزون و سیویل تاکسی سوروجوسونون شهید ائدیلمه سینده ایشتیراک ائتدیگی اوچون حبس قراری چیخاریلان حسن دمیرتاش میت طرفیندن هدف سیاهیسینا سالینمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایراندا ۱۲ نفر گؤزآلتینا آلیندی
"شبکه عضولری، آلمانیا و هلندده یاشایان دئوریم قارشیدی عنصورلارین یول گؤسترمهسی ایله میللی امنیته قارشی فعالیتلر یئریتمک اوچون اودلو سلاحلار تداروک ائدرک اؤلکهده تخریبات فعالیتلری حیاتا گئچیرمهیی هدفلهمیشدیر"
روسیانین کورسک شهرینده یاناجاق آنبارینا پوا طرفیندن هوجوم اولوب
بو بارهده کورسک ویلایتینین والیسی رومن استاروویت اؤزونون "تلگرام" کانالیندا بیلدیریب.
ولودیمیر زلنسکی: "روسیا اوردوسونون آتدیغی راکتلرین اکثریتی محو ائدیلیب"
اوکراینا پرزیدنتی ولودیمیر زلنسکی دسامبرین 5-ده روسیا اوردوسونون اوکراینانین موختلیف بؤلگهلرینه آتدیغی 70 راکتین اکثریتینین اوکراینا قوهلری طرفیندن محو ائدیلدیگینی آچیقلاییب.


text:
أردوُغان تۆرکیأنینگ ساغلیغی قوُراییش پوداغینداقی اؤسۆشینه اۆنس چکدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تۆرکیهده قورالان مدرن کِسلحانالارینگ دۆنیأده گؤرهلده آلینیاندیغینی آیتدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان ایلکینجی گِزهک تۆرکیه ده سالینان شهر کسِلحانالاری مدلی نینگ شو گۆنکی گۆنده کؤپ یوردا گؤرهلده بوُلاندیغینی آیتدی.
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، آنکارادا اِتلیک شهر کسلحاناسی نینگ آچیلیش داباراسیندا بیانات بردی.
تۆرک یوُلباشچی "شو گۆن دۆنیأ بیلن یاریشجاق یاغدایداقی دؤولت و خصوصی کسلحانلاریمیزداقی اۆستۆنلیکلری و ایشجنگلیکلری هممه لر تاراپیندان اؤوۆلیأن دکترلاریمیز بیلن حیذمات حیلینی یوُقارلادان اساسی قورلوشیقلار و تجریبه لی پرسنلیمیز بیلن ساغلیغی قوُراییشینگ گلوبال ییلدیزی یاغدایینا گلدیک" دیدی.
أردوُغان ایلکینجی گِزهک تۆرکیه ده سالینان شهر کسِلحانالاری مدلی نینگ شو گۆنکی گۆنده کؤپ یوردا گؤرهلده بوُلاندیغینی آیتدی و "بشری سرمایامیز بیلن تکنولوژیک مۆمکینچیلیکلری اینگ یوُقاری درجه ده بیرلهشدیریپ هر شهر کسلحانامیزی میللی و حالقارا درجه ده بیر سمبل یاغدایینا گتیرریس" دیدی.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان: تۆرکیه بیلن آذربایجان اِت بیلن سۆنک یالی بیرهک بیرهگهدیر
أردوُغان بیلن علی یف تۆرکیه بیلن آذربایجان ینگ اوُرتاق تۆرگِنلهشیگینه قاتناشان عسگرلره بیانات بردی
چاووش اوُغلی فرانسوز ایشدشی بیلن دوشوشدی
تلفن آرقالی دوشوشیقدا بؤلگه آرا مسئلهلر حاقیندا گِنگِهشیلدی


text:
"اؤیرتمنیمیزه ال قالدیرانین هر شئیینی دارماداغین ائدریک"
جمهورباشقانی اردوغان، اؤیرتمنلر گونو موناسیبتی ایله جمهورباشقانلیغی سرگی سالونوندا ۸۱ ویلایتدن باشکند آنکارایا گلن اؤیرتمنلرله گؤروشدو
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان،
"اؤیرتمنیمیزه ال قالدیرانین، بیز هر شئیینی دارماداغین ائدریک. اؤلکهمیزه قارشی ترور تهلوکهسی تامامیله آرادان قالخانا قدر بو موباریزهنی داوام ائتدیرجییک" دئدی.
اردوغان، اؤیرتمنلر گونو موناسیبتی ایله جمهورباشقانلیغی سرگی سالونوندا ۸۱ ویلایتدن باشکند آنکارایا گلن اؤیرتمنلرله گؤروشدو.
سلاحلی گوجلریمیز عراق و سوریهنین قوزئیینده حیاتا گئچیردیکلری هاوا عملیاتلاری ایله سالدیریلارین پلانلاشدیریلدیغی و گئرچکلشدیریلدیگی ترور یووالارینی دارماداغین ائدیر" دئین جمهورباشقانی ،
"هارادا بیر تروریست وارسا، بو میللتین گوونلیک تشکیلاتی پلیسی ایله، اوردوسو ایله، گوونلیک گوجلری ایله اورادا اولاجاق. بونو بو گون دئمیریک، گاباردا دا اولاجاغیق، جودیده ده اولاجاغیق، تنورکده ده اولاجاغیق، بیر سؤزله، هارادا وارسا اورادا اولاجاغیق" ایفادهلرینی ایشلتدی.
جمهورباشقانی اردوغان بئله داوام ائتدی:
"بیزیم اؤیرتمنیمیزه ال قالدیرانین، بیز هر شئیینی دارماداغین ائدریک. بوندان سونرا دا بئله اولاجاق. اؤلکهمیزه قارشی ترور تهلوکهسی بیتهنه قدر بو موباریزهمیزی سرحدلریمیزین ایچینده و دیشیندا آرالیقسیز داوام ائتدیرهجییک. اوشاقلاریمیزی ۷۸۰ مین کیلومتر مربعنین هئچ بیر قاریشیندا ترورون اولمادیغی، ترور تهلوکهسینین اولمادیغی بیر تورکیهده یاشاتماقدا قرارلیییق".
ایلگیلیلی خبرلر
جمهور باشقانی اردوغان تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون ایجلاسیندا چیخیش ائدیب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان پایتاخت آنکارادا تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون (TİSK) ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیب
تونجلی شهرینده پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیبç
چاووش اوغلو:"یونانیستان ترک-سلاح ائدیلمیش آدالارین ایستاتوسونو پوزماغا سون قویمالیدیر"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو رومینیانین خاریجی ایشلر ناظیری بوگدان اورسکو ایله ناظیرلیکدهکی گؤروشوندن سونرا پایتاخت آنکارادا تشکیل ائدیلن بیرگه مطبوعات کنفرانسیندا چیخیش ائدیب.


text:
– آتا، من اوچون یئللنجک آسیرسان؟
کیشی سکسهنیب، لاپبادان ایکینجی قات اجاره ائولرینین ایوانینا باخدی. اؤزونو ایتیردی. اللری اسیب، بیر یوماق ایپ الیندن دوشدو. باخیشینی بیر آن آلتی یاشلی قیزیندان قاچیریب، قابارلی الینین دالی ایله گؤزلرینده گیلهلنمیش یاشی سیلدی. قَهَر بوغازینی کَسیردی. بیر شکیل اؤزونو توپارلاییب یئنیدن یوخاری باخدی:
– ه….هه، سنه یئللنجک آسیردیم بانو چیچهییم! نه تئز یوخودان اویانمیسان بیر دهنم؟!
قیزین ساریشین، یومشاجیق ساچلاری سحر یئلینده، آغ اوزونده اویناقلاییردی. ماوی گؤزلری گؤیو، گؤزلرینده کی قیغیلجیملار ایسه اولدوزلاری یاریشا چاغیریردی. اوشاق بیر پارچا یاشام ایدی.
کیشی سانکی بیرینجی دفعه گؤرهن کیمی قیزین اوزونه دونوخموشدو. او نهدن ایندییه کیمی تانریدان بخش اولان بو گؤزل- گؤیچک، ساغلام وارلیغی گؤرمهمیشدی؟! یوخسا اوندان اعتناسیز کئچمیشدی؟!
دوغرو کی، او یاشامین سَرت اوزوندن بئزمیشدی؛ چیر- چینقیللاردا یئریمک آیاقلارینی یارالاییب، اونو طاقتدن سالمیشدی. ایشسیزلیک، پولسوزلوق، ائو صاحیبینین شماتتلی سؤزلری، آرواد- اوشاق شرمندهلیگی …..! بیر جیلیز گؤودهده داها نه قدهر طاقت اولار کی؟!
نه واخت ایدی سینیرلاری پوزولموشدو. گئجهلر فیکیردن، غصهدن یاتا بیلمیردی. پولسوزلوقدان عصب دوختورونا دا گئده بیلمیردی. چوخ فیکیرلشیب اؤزونو خلاص ائتمک ایستهییردی. بونا گؤره ده ایپ حاضیرلیغی گؤرموشدو. بو گون عائیلهسی آییلمامیشدان قاباق اؤزونو گیلانار آغاجیندان آساجاقدی؛ بیر کرهلیک یاشامین همی- غمیندن قورتاراجاقدی؛ آمما قیزینین گؤرونوشو اَل- قولونو سوستالتمیشدی.
– من آخماق هئچ مندن سونرا عائلهمین باشینا نه گلهجهیینه فیکیرلشمهمیشم؟! بو کؤرپه مندن سونرا نئجه اولاجاقمی؟! او یازیق قادینی مگر سئوگی دولو اورهکله کنددن قاچیرمادیم می؟! اونو خوشبخت ائتمهیه سؤز وئرمهدیم می؟! کیشی ده بو قدر آلاخ- بولاخ، ایرادهسیز اولار؟! من هله گنجم، قوللاریمین شیر کیمی گوجو وار. شوکورلر اولسون، عائلهمین چورهیینی داشدان بئله چیخارا بیلهرم.
اؤزونده یئنی بیر گوج حیس ائدیب، قیزینا یئللنجک آسدی. سونرا ایسه اونلا باش- باشا قویسون دئیه، بئلینده کی قالین کئش قاییشی آچدی. او قاییشی، آغیر داشلار، کرپیجلر، یوکلر بئلینی سَرپمهسین دئیه، ایش واختی بئلینه باغلاییردی.
کئش قاییشی دا او بیری آغاجا دویونلهییب، ایکی اللی یاپیشیب، قیزینا ساری هوووو…. هووووو دئیه یئللندی.
قیز دؤرد گؤز آتاسینین اویونبازلیغینا حئیرتله باخیردی. بالاجا اللرینی آغزینا توتوب، نارین- نارین گولوردو. دهلیزین قاپیسینی آچیب: -«آنا…. آنا…. گَل باخ، آتام «هورومچک کیشی» اولوب…. آتام «هورومچک کیشی» اولوب…» چیغیریردی. کیشی یئللهنرکن اورهکلهنیب: – «آتان کیچیجیک گولوشلرینه قوربان چیچهییم!»دئییردی. بلکه یاریم ساعات دلیبازلیغی داوام ائتدی. اؤزونو ده گولمک توتموشدو. سونرا آشاغی ائندی:
– من تزه چؤرهک آلماغا گئدیرم. آنانا دئه سماوری یاندیرسین. قالانینا دا آللاه کریمدیر.
الینی آغزینا آپاریب قیزینا ساری شیپ- شیرین بیر اؤپوجوک گؤندردی.
قیز آتاسینین «آللاه نئجه کریمدیر» دئدیگینی دوشونمهدی، آمما کیچیک آددیملارلا، سئوینجک، آناسینی اویاتماق اوچون ائوه ساری قاچدی…
یول اوزونو گؤزونده دونیا سانکی تزهلنمیشدی. قارانلیق اورهییندن کؤچوب اومود گونشی کؤکسونده پارلاییردی. داغی داغ اوستونه قویماغا قادیر اولدوغونو سانیردی.
ایندی ده هردن او سحرده کی آخماقیانا تصمیمی یادینا دوشنده، اؤزونو دانلاییر، هم ده دلیجه اویونبازلیغینی خاطیرلایارکن گولومسهییر. او دوشونوب: «حیات بیر صاف یول دئییل، چالا- چوخورو، ائنیش- یوخوشو دانیلمازدیر، آمما یاشام او قدهر گوزلدیر کی، یاشاماغا و یاشاتماغا دهیر. بیزلر یارانمیشیقسا، هر نمنهنین رغمینه، تانری، آناطبیعت بیزیم وارلیغیمیزی ایستهییب، بو وارلیغی زدهلمک بؤیوک سوچدور. هر موشکوله اؤلومدن باشقا چاره وار. یالنیز اؤلوم چارهسیزدیر.


text:
آدری هپبورن
|اؤلوم تاریخ = ۲۰ ژانویه ۱۹۹۳ میلادی (عیبارت خطاسی: ایتمیش عمل ائدن - اوچون یاش) |اؤلوم یئر =Tolochenaz, [[وو |مزارلیقی= |اؤلوم سببی= |حیات یوْلداشی= Robert Wolders |اۇشاقلاری= |ایمضا= | وبسایت = }} آدری هپبورن (اینگیلیسجه: Audrey Hepburn) بریتانیالی اوْیونچو و ۲۰ ژانویه ۱۹۹۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Audrey Hepburn»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آدری هپبورن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایندی ترک سریال لری هند ده هم کتته قیزیقیش بیلن تماشا قیلینیب باشلندی
ایندی ترک سریال لری هند ده هم کتته قیزیقیش بیلن تماشا قیلینیب باشلندی
ایندی ترک سریال لری هند ده هم کتته قیزیقیش بیلن تماشا قیلینیب باشلندی.
ترکیه جمهوریتی فرهنگ و توریزم وزیری نینگ اورینباسری حسین یایمن, ترکیه نینگ مهمان اولکه بولگن ۱۸ نچی بمبیی فلم فستیوالی حقیده معلومات بیردی.
یایمن, وزیرلیگی نینگ ترک سینما سی و سریال سکتوری وضعیتی نینگ یخشی له شیشی اوچون قولیدن کیله دیگن برچه سعی و حرکت نی قیله دیگن لیگی نی بیلدیردی.
یایمن, هند ده ترک سینما سی و سریال لری گه کتته قیزیقیش نینگ موجود ایکن لیگی سببلی انچه خرسند ایکن لیک لری نی معلوم قیلدی.
جاپانده هم اینگ کوپ تماشا قیلینیتگن سریال لرنینگ ترک سریال لریدن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیرگن یایمن, اوشبو وضعیت نینگ ترکیه نینگ یومشاق کوچی نینگ آرتیب کیتگن لیگی نی کورسه تیتگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی.
ترکیه نینگ ینگی دهلی ایلچی سی بُراق آقچاپر ایسه هند نینگ, ترکیه نی, ترکیه نینگ هم هند نی یقین دن تعقیب ایتیتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
هند نینگ ترکیه بیلن علاقه لی ایریم نرسه لر نی درک ایتگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی آقچاپر.
بمبیی باش قونسلی صبری ارگن اوشبو فستیوال دایره سیده ترکیه نینگ تانتیلیشی اوچون یخشی بیر امکانیت نینگ یره تیلگن لیگی نی بیلدیررایکن, "هند ده ۵۶ میلیون کیشی ترک سریالی تماشا قیله دی. اوشبو رقم فقط گینه بیر ییلده توپلنگن معلومات دن عبارت" دییه قید ایتدی.
اوشبو فلم فستیوالی اکتوبر آیی نینگ ۲۷ نچی کونیده اداغگه ییته دی.
علاقه لی ینگی لیکلر
بیرقطار اروپا اولکه سی ایران نینگ اتوم پروگرامینی کینگه یتیریش قرارینی قاره له دی
موضوع بوییچه انگلستان، فرانسه و آلمان تامانیدن مشترک بیانات بیریلدی
ایران تشقی ایشلر وزیرلیگی انگلستان نینگ بویوک ایلچیسینی چقیریب آگاهلنتیردی
ایران نینگ لندن بویوک ایلچیلیگی بناسیگه قره ته قول اوریلگن هجوم اوچون چقیریلگن


text:
ایراندا زلزله
۵،۱ بؤیوکلوگوندهکی زلزلهنین ۱۸ کیلومتر درینلیکده باش وئردیگی بیلدیریلدی
ایراندا هرمزگان ایالتینده ۵،۱ بؤیوکلوگونده زلزله باش وئردی.
ایران اؤیرنجیلر خبر آژانسی ایسنانین خبرینه گؤره، مرکز هرمزگان ویلایتینین تخت شهری اولان زلزله یئرلی واختلا ساعات ۱۸:۵۵ده ثبت ائدیلدی.
۵،۱ بؤیوکلوگوندهکی زلزلهنین ۱۸ کیلومتر درینلیکده باش وئردیگی بیلدیریلدی.
زلزلهده جان و یا مال ایتکیسینین اولوب اولمادیغی هلهلیک بیلگی یوخدور.
ایلگیلیلی خبرلر
لیبیده تۆرک خستهخاناسی آچیلدی
۱۳ پلیکلینیک و ۴ عملیات اوتاغی اولان ۱۲۰ یاتاقلی خستهخانادا تام دونانیملی آمبولانس سرویسی ده فعالیت گؤستریر.
اندونزیده باش وئرن زلزلهده اؤلو ساییسی آرتیر
باتی جاوه ایالتینده باش وئرهن زلزلهدن ایکی گون سونرا ۶ یاشلی بیر اوشاق ییخینتیلار آلتیندان چیخاریلدی
دۆزجهده ۵،۹ بؤیوکلوگونده زلزله باش وئردی
زلزله اطراف شهرلرده، اؤزللیکله ایستانبول و باشکند آنکارادا حس ائدیلدی