text:
اسکندر داعوادان دوققوز ایل قاباق ائولنمیشدی، اوشاغی اولمامیشدی. گئتدی داعوایا، دوققوز آی سونرا مکتوب آلدی کی، اوغلو اولوب.
اوّل سئویندی. سونرا اورهیینه نه دامدیسا کئفی پوزولدو؛ دوردوغو یئرده آغلاماق توتوردو، گؤزوندن یاش آخیردی.
کوماندیر[۱] سوروشدو:
- نییه آغلاییرسان؟
اسکندر دئدی:
- اوغلوم اولوب. دوققوز ایل اولماییب، من داعوایا گئدن کیمی اولوب.
- اوغلون اولوب، لاپ یاخشی. دا نییه آغلاییرسان؟
اسکندر دئدی:
- قورخورام اؤلدورهلر، اوغلومو گؤرمهیَم.
کوماندیرین اونا یازیغی گلدی، دئدی:
- مکتوب یاز، اوغلونون شکلینی گؤندرسینلر.
و اسکندر کوماندیره دئمهدی کی، کند یئرینده شکیل چکدیرمک نه بویدا ایشدی. اوشاغی گرک آپارالار رایونا[۲]. رایوننان کندین آراسی دا بیر دونیا یولدو. رایوندا دا کی، ایندی شکیل چکن تاپیلا، یا تاپیلمایا.
اسکندر کوماندیره هئچ نه دئمهدی، آنجاق یادینا داعوادان اوچ- دؤرد ایل قاباق اؤزونون شکیل چکدیرمهیی دوشدو. اسکندر او شکیلی رایوندا یوخ، شهرده چکدیرمیشدی. گئتمیشدی شکیل چکیلن یئره. شکیل چکیلن یئرده هرهسی دیوارین یاریسی بویدا ایکی یئکه شکیل واردی. بیرینده بیر آدام چکمیشدیلر، آلتیندا آت، الینده قیلینج، چینینده توفنگ. آمما چینینین اوستونده باشی یوخ ایدی، باشینین یئرینده دئشیک واردی.
اسکندره دئدیلر:
- کئچ او شکلین دالینا، آیاغینین آلتینا ستول قوی، قالخ، باشینی او دئشیکدن چیخارت، شکلینی چکک. بو آت دا سنینکی اولسون، قیلینج دا، توفنگ ده…
اسکندری اوشاق واختی بیر دفه آت ییخمیشدی، ائله او قورخاندی کی آتدان قورخوردو.
و اسکندر باشینی او بیری شکیلدهکی آدامین چینینین اوستوندهکی دئشیکدن چیخارتدی. او آدام یئکهپرین بیرییدی. نهنگ بیر شتانقی[۳] دا قالدیریب ساخلامیشدی باشینین اوستونده. باشینین اوستونده دئینده کی، باشی یوخ ایدی و اسکندر اؤز باشینی همین آدامین چینینین اوستوندهکی دئشیکدن چیخارداندان سونرا او شتانق قالدی اسکندرین باشینین اوستونده.
اسکندر گؤزونو دولاندیریب شکیلدهکی او یئکهپر آدامین آیاقلارینا، قوللارینا باخدی، فیکیرلشدی کی، بیر آزدان بو آیاقلار، قوللار اؤزونونکی اولاجاق، بَه- بَه ائلهییب آغزینی مارچیلداتدی. سونرا گؤزونو دولاندیریب باشینین اوستوندهکی شتانقا باخدی و باشینین توکلری بیز- بیز اولدو. ظالیم اوغلونون شتانقی هئچ ائله بیل شکیل دئییلدی، دوغروچویدو. اسکندر فیکیرلشدی کی، آی آللاه، ایندی بو شتانق دوغروچو اولا، دوشه باشینا، خوردخشیل ائلهیر.
و شکیل چکنه دئدی کی:
- تئز اول، چک گؤروم، باغریم یاریلدی.
شکیل چکن آپاراتی چیققیلداتدی و هیریلدادی.
اسکندر باشینی او شتانقین آلتینداکی دئشیکدن چیخارتدی و راحات نفس آلدی.
اسکندر همین شکلی آپاردی کنده.
اسکندرگیلده نوحدان قالما بیر دیوار گوزگوسو واردی. گوزگونو دیواردان دوشورتدو، اوزوقویلو آتدی صاندیغین ایچینه، صاندیغین آغزینی دا قیفیللادی و همین شکیلی ووردو گوزگونون یئرینه.
اسکندر چؤل ایشیندن قاییداندا همین شکیلدهکی پهلوان اسکندره باخیردی، او دقیقه یورغونلوغو جانیندان چیخیردی. سوفرهیه چؤرک گلنده همین شکیله باخیردی، ایشتاهی ایکیقات آرتیردی. داعوایا گئدن گون آخیرینجی کَره همین شکیله باخدی و آروادینا دئدی کی:
- قورخما، منه گولـله باتماز!..
و گونلرین بیر گونو اسکندر سنگرده، ائله اوتوردوغو یئردهجه یوخولامیشدی، توفنگی ده قوجاغیندا، بیردن یوخودا همین شکیل چکیلن یئری گؤردو.
اوردا، اوتاغین اورتاسیندا یئکه بیر شکیل واردی، او شکیلده بیر بئشیک چکمیشدیلر، بئشیکده ده بیر اوشاق. اوشاغین چینینین اوستونده باشی یوخ ایدی، دئشیک واردی.
و قاپی آچیلیردی، اسکندرین آروادی قوجاغیندا اوشاق گیریردی ایچهری، کئچیردی شکیلین دالینا، قوجاغینداکی اوشاغین باشینی شکیلدهکی اوشاغین چینینین اوستوندهکی دئشیکدن چیخاریردی، اسکندر باخیردی، دئییردی:
- یوخ، بو دئییل!..
آروادی گئدیردی، قوجاغیندا آیری اوشاق، تَهزهدن گلیردی.
بئله- بئله، آروادی نئچه یول گئتدی- گلدی، آمما او اوشاقلارین هئچ بیریسینین صیفتی اسکندرین اورهیینه یاتمادی.
آخیردا اسکندرین ده، شکیل چکهنین ده اومیدی کسیلمیشدی کی، قاپینین دالیندان آغلاماق سسی گلدی. سونرا قاپی آچیلدی، اسکندرین آروادی، قوجاغیندا بیر اوشاق، گیردی ایچهری.
اوشاق آغلاییب اؤزونو اؤلدوروردو.
اسکندرین آروادی کئچدی شکلین دالینا، آغلایان اوشاغین باشینی گوج- بَلاینان بیر تَههر شکیلدهکی دئشیکدن چیخارتدی. او اوشاغین صیفتینی گؤرن کیمی اسکندرین قانی قاینادی. اوشاغین آغزی- بورنو، گؤزو- قاشی عینن اسکندرینکییدی. حتّا آغزینین اوستونده، بورنونون آلتیندا عینن اونونکو کیمی بیر قالین، جود بیغی دا واردی.
اسکندر لذّتنن بیغینی تومارلادی و شکیل چکنه دئدی:
- چک!
آنجاق شکیل چکن او بیغلی اوشاغین شکلینی چکه بیلمهدی. چونکی بیردن ائله بیل یئر ترپندی. اسکندر یوخودان دیک آتیلیب گؤردو کی، وور چاتلاسیندی. اسکندرگیلین اوستونه دوشمن تانکلاری گلیردی، دوشمن سالداتلاری یویوروردو.
اسکندر توفنگی قالدیردی اوزونه، ائله بیر دوشمن سالداتینی سئچیب نیشان آلماق ایستهییردی کی، مؤجوزه باش وئردی. اسکندر توفنگی توشلاییب سول گؤزونو قییان کیمی توفنگین لولهسیینن او سالداتین آراسیندا بیر بئشیک پیدا اولدو. بئشیکده بیر اوشاق دیمدیک دایانیب اللرینی اوزاتمیشدی اسکندره ساری، آغلاییب اؤزونو اؤلدوروردو.
اسکندر سَکسَهنیب سول گؤزونو آچدی، بئشیک ده یوخ اولدو، بئشیکدهکی اوشاق دا.
اسکندر اوچ دفه «لعنت شیطانا» دئدی، اوچ دفه بؤیرونو چیمدیکلهدی و اسکندر بونلاری ائلَهیهَنهجن همین دوشمن سالداتینی ووروب آشیرتدیلار.
اسکندر توفنگی قالدیردی اوزونه، بیر آیریسینی نیشان آلدی. آنجاق سول گؤزونو قییان کیمی یئنه همین بئشیک پیدا اولدو، همین اوشاق دا ایچینده.
اسکندر یئنه سول گؤزونو آچدی و باشا دوشدو کی، بئله گئتسه بو بئشیکدهکی اوشاقدان یاخاسینی قورتارا بیلمَیهجک.
بیردن آغلینا نه گلدیسه، توفنگی اوستلرینه گلن دوشمن تانکلاریندان بیرینه توشلادی و سول گؤزونو قییان کیمی یئنه همین بئشیک گلیب دوردو توفنگین لولهسیینن او تانکین آراسیندا، ایچینده ده همین اوشاق.
اسکندر باشلادی گؤزلهمَیه.
تانک گلدی، یاخینلاشدی، ائله ایندیجه او بئشییی باستالاییب کئچهجکدی کی، اسکندر دؤزمهدی، سنگردن باییرا آتیلدی، چیغیرا- چیغیرا تانکین اوستونه جومدو.
دای سونراسیندان اسکندرین خبری اولمادی. بیر ده گؤزونو آچیب گؤردو کی، قوسپیتالدادی، باشی ساریقلی اوزانیب.
او قوسپیتالدا یارالی چوخ ایدی. هر گون داوا- درماندان ساوایی هرهسینه بیر پارچا شاکالاد وئریردیلر؛ یئسینلر، قانا گلسینلر. چونکی بو یارالیلار چوخلو قان ایتیرمیشدیلر. ساغالاندان سونرا دا، یئنه جَبهَهیه قاییتمالییدیلار، یئنه ووروشوب چوخلو قان آخیتمالییدیلار؛ هم دوشمنین، هم ده، اؤزلرینین قانینی.
اسکندرین باشینین یاراسی تئز ساغالدی، هئچ بالاجا چاپیغی دا قالمادی. آمما حکیملر ها اَللشسهلر ده، باشینین آغریسی گئتمهدی کی، گئتمهدی. بو آغرینان تهزهدن دوشمن اوستونه گئتمک موشکول مسلهیدی. اودور کی، اسکندره آخیرینجی دفه بیر پارچا شاکالاد وئردیلر، اوستهلیک اونا مؤهورلی بیر کاغیذ دا وئریب دئدیلر کی:
- بو موحاربهینن سنینکی قورتاردی. گئت ائوه، آرواد- اوشاغین یانینا…
اسکندر او کاغیذی دا، شاکالادی دا قویوب جیبینه، قوسپیتالدان چیخیب یولا دوشدو، گاه قاطارنان، گاه ماشیننان، گاه پیادا نئچه کنددن، شهردن کئچه- کئچه آخیر کی گلیب دوغما کنده گئدن یولا یئتیشدی.
… گونون ائله واختییدی کی، نه گئجهیدی، نه سحر؛ اولدوزلار باتمیشدیلار، آی هله باتمامیشدی، گؤیون بیر طرفینده دایانیب دوروردو.
گؤیون او بیری طرفی بومبوش ایدی.
یول دا بومبوش ایدی.
اسکندر بو بومبوش یولون قیراغیینان، اوتلارین آراسیینان گئدیردی، گئده- گئده گؤیدهکی آیا باخیردی و آز قالمیشدی کی، آغاپپاق، یئپیئکه بیر گؤبهلهیی تاپدالاسین. اسکندر آیاغینی هاوادا ساخلادی، یوخاریدان آشاغی باشلادی گؤبهلهیی سوزمهیه.
بو گؤبهلک گؤبهلکدن چوخ دووشانا اوخشاییردی، تکجه قولاقلاری چاتمیردی.
بلکه ائله قولاقلاری دا چاتیردی، بلکه ائله دووشان ایدی، قولاقلارینی باشینا چکیب یاتمیشدی.
اسکندر آشاغی اَییلدی:
- سن دووشانسان، یا گؤبهلک؟- دئدی.
دووشان گؤبهلک کیمی سوسوردو.
اسکندر آیاغینی بیر آز دا یوخاری قالدیردی و او گؤبهلهیین دوز قولاغینین دیبینده تَپییینی یئره چیرپدی.
گؤبهلک دووشان کیمی گؤتورولدو.
او دووشان بو چمنلیکده یاتان بوتون مخلوقاتین یوخوسونا حارام قاتا- قاتا قاچیردی.
او کَپنهیی یوخودان ائلهین ده او دووشان اولدو.
کپنک دووشانین لاپ آیاغینین آلتیندان قاناد چالا- چالا قالخدی، او یانا اوچدو، بو یانا اوچدو و هاوادا چاشیب قالدی.
آی دا باتمیشدی، آلاتورانلیغایدی.
هر شئی- اوتلار، چیچکلر آلاتوران رنگیندهیدی، اصلینده رنگسیز ایدی. کپنهیی ده بو رنگسیزلیک چاشباش ائلهمیشدی.
آنجاق گؤیون او بیری طرفی گئت- گئده قیزاریردی، سونرا گونش گؤروندو. اسکندر باشینی قالدیریب گونشه باخدی و گؤزو قاماشمادی. چونکی او گونشین ایشیغی هله یئره گلیب چاتمامیشدی. آنجاق او ایشیق گونشدن آیریلمیشدی، گؤینن باشیآشاغی گلیردی.
کپنک ده گونشی گؤروب قانادلارینی چالا- چالا یوخاری قالخدی. یوخاریدا، یئردن بیر خئیلک هوندورده گونشین ایشیغی کپنهیی هاخلادی و کپنک مست اولدو، بیر آن هاوادا قورویوب قالدی، قانادلاری ترپنمهدی. سونرا ائله او جور، او ایشیغین اوجوندا آشاغی یئنمهیه باشلادی.
آنجاق او ایشیق کپنهیی اؤتوب کئچدی. اسکندرین گؤزلرینه دولدو و اسکندر گؤزلرینی یومدو.
اسکندر گؤزلرینی آچاندا گونشین ایشیغی یئره چاتمیشدی. هر شئی اؤز رنگیندهیدی، چیچکلر قیرمیزی …
بایاقکی آلابزک کپنک ده او رنگلرین اوستونده آتیلیب دوشوردو، اؤزویچون کئف ائلهییردی.
اسکندر ده دوشموشدو کپنهیین دالینجا، ساغینا- سولونا کئچیردی:
- بیر شئی گؤستر، آی آللاهین گؤزل مخلوقو!.. – دئییردی،- بیر اوت گؤستر، چیچک گؤستر. نهیه قونسان منیمدی، عهد ائلهییرم، بیر شئی گؤستر گؤتوروم آپاریم بالاما، دئییم کپنک خالان گؤندردی…
کپنک اوچوردو، دولانیردی، آمما هئچ نهیه قونموردو، هئچ نهیی گؤسترمیردی.
ائلهجه اوچا- اوچا او کپنک اسکندری چمنلیکدن چیخارتدی، یاماجلا اوزو آشاغی دوشورتدو، چایین قیراغینا گتیردی.
… او تیسباغا چایین ساحیله یاخین، دایاز یئرینده، یئکه بیر داشین اوستونه سریلمیشدی، ائنسیز، یومشاق باشینی ائنلی، برک چاناغینین آلتیندان چیخاریب اؤزونو گونه وئریردی.
کپنک اوچا- اوچا گئدیب دوز او تیسباغانین باشینین اوستونده هرلنمهیه باشلادی، دئیهسن بربزکلی چاناغیندان خوشو گلمیشدی، قونماق ایستهییردی.
اسکندر چایین قیراغیندا دایانمیشدی، کپنهیه یالواریردی:
- قونما، – دئییردی، – آی آللاهین گؤزل مخلوقو!.. موندارلاما عهدیمی… او تیسباغانی هانسی اوشاغین یانینا آپارماق اولار؟!..
اؤزو دئییردی، اؤزو ائشیدیردی. کپنک کمالِ سلیقهینن تیسباغانین اوستونه قونماغا حاضیرلاشیردی.
اسکندر کپنکدن اومیدینی کسدی، اوزونو توتدو تیسباغایا:
- اینصافین اولسون، – دئدی، – منی اوغول- اوشاق یانیندا بیآبیر ائلهمه!.. یئری گئت، نه تاپمیسان او داشین اوستونده آخی؟!.. گول کیمی چایی قویموسان اوردا.. – اَییلیب الینی سویا ووردو، – سویا باخدی.. – دئدی، – به- به- به!..
یوخ، بالام، دئیهسن او تیسباغانین دا ترپنمک فیکری یوخ ایدی.
اسکندر یئردن بیر خیرداجا داش گؤتوروب او تیسباغایا توللادی؛ اؤزو ده، توشلامادی، ائله- بئله توللادی کی، بلکه قورخوب گئده.
و تیسباغا سریلدییی او یئکه داشین اوستوندن سوروشدو، دوشدو سویون ایچینه. آنجاق کپنک یئنه او داشدان اوزاقلاشمادی، اوچوردو، هرلهنیردی، او داشین باشینا دولانیردی.
بیردن اسکندرین اورهیینه نهسه بیر پیس شئی دامدی، اؤزوندن ایختیارسیز سویا گیردی، گئتدی، گئتدی، سو دیزینهجن قالخدی، ساپوقلارینا[۶] دولدو، قورشاغینا چیخدی و اسکندر او داشا گلیب چاتدی.
داشین اوستونه قان تؤکولموشدو.
او تیسباغا دا داشین بؤیرونده، چایین دیبینده دالیقاتلی دوشوب قالمیشدی.
اسکندر او تیسباغانین پارچالانان باشینی، چاناقنان اؤرتولن یئکه، یؤندمسیز بدنینی گؤردو. اسکندر ائشیتمیشدی کی، تیسباغالار یوز ایل، ایکی یوز ایل یاشاییر. بلکه بو تیسباغانین دا یوز یاشی واردی و یوز ایلدی کی، بو تیسباغانین یئکه، یؤندمسیز بدنی او ایری، آغیر چاناغی اؤز اوستونده گزدیریردی، او چاناغین هاوایی حامباللیغینی ائلهییردی. آمما بو گونشلی گونده او چاناق بو تیسباغانین بالاجا، ائنسیز، یومشاق باشینی خیرداجا بیر داشدان قورویا بیلمهدی.
بیردن اسکندرین بو ایری، آغیر چاناغا آجیغی توتدو، آز قالدی کی بیر تپیک ایلیشدیرسین، آنجاق اوزونو چئویردی و چیخیب گئتدی.
اسکندر پرت اولموشدو، چیرتما وورسان قانی چیخاردی، هئچ بیلمیردی کی، نئجه یئریییر. و دئیهسن هئچ سویون ایچیینن یئریدییینی ده بیلمیردی …
دَییرمانین قاباغیندا بیر آرابا دایانمیشدی، آرابایا بیر جوت اؤکوز قوشولموشدو. آرابانین ایچینده چووال تایلاری واردی، بؤیرونده ده آداملار؛ بیری باشیپاپاقلییدی، اوچو باشییایلیقلی.
باشیپاپاقلی دَییرمانچییدی، اسکندره اوزاق قوهوملوغو چاتیردی.
باشییایلیقلیلاردان بیری گوللو آروادییدی.
بو همین گوللو آروادییدی کی، داعوادان اون- اون بئش ایل قاباق اؤز دوغماجا اَرینی قولچوماق چیخاردیب توتدورموشدو. او واختاجان بو کندده هئچ کسین گوللو آروادی گؤرمهیه گؤزو یوخ ایدی، چونکی او جور عزازیل آدامنان بیر یاستیغا باش قویوردو. آمما ارینی توتدوراندان سونرا گوللو آرواد لاپ جاماعاتین گؤزوندن دوشدو، چونکی او کیشی نه قدر عزازیل آدام اولسا دا، هر حالدا گوللو آروادین ارییدی، اوننان بیر یاستیغا باش قویموشدو …
باشییایلیقلیلارین او بیریسی نیسه باجییدی.
نیسه باجی بیر اوجابوی، اینجهبئل گلینایدی. آنجاق ایندی بئلینین اینجهلییی قالمامیشدی، چونکی حامیلهیدی. داعوانین بو وورهاوور واختی حامیله اولماق بیر آز قلیظ حاقّ- حساب ساییلسا دا، مسله بوندایدی کی، نیسه باجی تؤره ممّدین آروادییدی، تؤره ممّدی ده داعوایا آپارمامیشدیلار، چونکی بویو چاتمیردی.
اصلینه قالسا، داعوادان قاباق نیسه باجی تؤره ممّدی هئچ آدام سایمیردی. آنجاق تؤره ممّد او واخت دا اونون دردیندن دلی- دیوانهیدی. جاماعاتین دا تؤره ممّده یازیغی گلیردی، چونکی بیلیردیلر کی، بو سئودا باش توتان ایش دئییل. آمما بو کندین جاوانلاری هامیسی داعوایا گئدندن سونرا، گونلرین بیر گونو نیسه باجی چؤلده اونا نئجه باخدیسا، تؤره ممّد ائله همین آخشام نیسه باجیگیله ائلچی گؤندردی، بیر آی سونرا دا توی ائلهییب نیسه باجینی آپاردی ائوینه.
او گوندن تؤره ممّدین چیچهیی چیرتدادی، آمما بیر شئیی باشا دوشه بیلمهدی کی، داعوادان قاباق نیسه باجینین دردیندن دلی- دیوانه اولاندا بو جاماعاتین اونا نییه یازیغی گلیردی؟ و ایندی نیسه باجینی ائوینه آپاریب اؤزونه آرواد ائلهیندن سونرا بو جاماعاتین اوندان نییه زهلهسی گئتمهیه باشلادی؟!..
باشییایلیقلیلارین اوچونجوسونو اسکندر اوّل تانیمادی. چونکی اسکندر داعوایا گئدنده او قیز بیر بورنوفیرتیقلی اوشاق ایدی؛ آیاقیالین، باشیآچیق، کندین ایچینده او یان- بو یانا قاچیردی. ایندی بؤیویوب یئتیشمیشدی. دوغرودان، آیاقلاری یئنه یالینیدی، آمما باشیندا بیر تَپتَهزه، گوللو یایلیق واردی. بورنو دا کی، ماشاللا، تپتمیز ایدی.
اسکندری گؤرن کیمی هامیسینین گؤزو برلدی، آغیزلارینی آییریب اونا باخا- باخا قالدیلار.
اسکندر ده اؤزونو ایتیردی، بیر یوخاریدان آشاغی اؤزونه باخدی، گؤردو کی، قورشاغاجان سویون ایچینده دایانیب و لاپ چاشدی.
یاواش- یاواش سودان چیخدی، ائله آیاغی قورویا دَین کیمی اوّلجه دَییرمانچی اؤزونه گلدی، جوموب اسکندرین بوینونو قوجاقلادی:
- خوش گلمیسن! – دئدی.
دَییرمانچی بوراخان کیمی اسکندر کئچدی گوللو آروادین چنگینه. گوللو آرواد اسکندری باغرینا باسیب مارچامارچ اؤپدو.
اسکندر گوللو آروادین چنگیندن قورتاراندان سونرا همین باشییایلیقلی، آیاغییالین قیز باشینداکی یایلیغی دوزلده- دوزلده، یالین آیاقلارینی بیر- بیرینین دالیندا گیزلده- گیزلده اسکندره یاخینلاشدی، نازلانا- نازلانا اَل وئریب گؤروشدو.
نیسه باجی بیر آز لنگیدی، بارماقلارینی اوووشدوردو، سونرا باشینی ترپهدیب اسکندره سالام وئردی.
اسکندر ده باشییلا اونون سالامینی آلدی و نیسه باجینین بؤیویوب یومرولانان قارنینی گؤرنده کئفی کؤکلدی، یادینا دوشدو کی، بیر آزدان اوغلونو گؤرهجک، اوزونو توتدو نیسه باجییا:
- بیزیم اوشاق نئجهدی؟ – دئدی.
او یایلیقلی قیز پیققیلدادی.
نیسه باجی اوتانیب باشینی آشاغی سالدی، جاواب وئرمهدی.
اسکندر بو دفه اوزونو گوللو آروادا چئویردی:
- بیزیم اوشاق نئجهدی؟..
گوللو آرواد:
- آی اسکندر، بیر حؤوصلن اولسون!.. – دئدی، گلمیسن، گئدرسن، اوشاغی دا گؤررسن. هله بیر دئه گؤرک فرونتدا[۷] ایشلر نئجهدی، نه عجب سنی بئله بوراخیبلار، یوخسا داعوا قورتاریب؟!
گوللو آرواد بونلارین هامیسینی بیرنفسه دئدی.
گوللو آرواد بونلاری دئینده اسکندر هئچ کسه باخمیردی، اَییلمیشدی، ساپوقلارینی چیخاریردی. چونکی ساپوقلارینین ایچی سوینان دولویدو و او سو اسکندرین بارماقلارینی اوشودوردو.
ائله ساپوقلارینی چیخارا- چیخارا:
- بیلمیرم، – دئدی، – داعوادی دا … بلکه قورتاریب، بلکه یوخ …
اسکندر بونو دئینده گوللو آرواد سَکسَندی، سونرا گؤزلرینی زیللهدی دَییرمانچینین گؤزلرینه، سیرلی- سیرلی باشینی ترپتدی.
گوللو آروادین بئله سیرلی- سیرلی باشینی ترپتمهیینده نهسه چوخ پیس بیر شئی واردی، همین پیس شئیی نیسه باجی دَییرمانچیدان اوّل حیسّ ائلهدی و رنگی آغاردی.
سونرا همین پیس شئیی دَییرمانچی دا حیسّ ائلهدی، اوز- گؤزونو بوزوشدوروب باشینی بولادی، یعنی کی، یوخ، اولا بیلمز!
آمما او یایلیقلی قیز حله هئچ نه حیسّ ائلهمیردی، ائله یایلیغینی قوردالایا- قوردالایا باخیردی.
اسکندر ساپوقلارینی چیخارتدی، سویونو بوشالتدی، گونون آلتیندا قویدو کی، قوروسون.
سونرا جوراب یئرینه آیاقلارینا دولادیغی پاتاوالاری آچدی، سویونو سیخدی، هرهسینی بیر اؤکوزون بئلینه سردی. سونرا آیاقیالین گلیب دوردو ساپوقلارین یانیندا، اوزونو گوللو آروادا توتوب یئنه سوروشدو:
- بیزیم اوشاق نئجهدی؟..
گوللو آرواد یئنه باشلادی کی:
- آی اسکندر، بیر حؤوصلن اولسون، اوشاقدی دا …
آنجاق بو دفه سؤزونون دالینی گتیره بیلمهدی، چونکی بیردن اسکندری گولمک توتدو:
- آی آرواد، – دئدی، – نه حؤوصله- حؤوصله دئییب دورموسان، حؤوصلم نه گزیر؟! بو بویدا یولو کیمدن اؤترو ووروب گلمیشم؟ اوشاقدان اؤترو! یوخسا منیم بو وَدَه بوردا نه اؤلوموم واردی؟!..
گوللو آرواد یئنه سکسندی، یئنه دَییرمانچییا باخدی، آنجاق دَییرمانچی گؤزونو قاچیرتدی، باشلادی اؤکوزلره باخماغا.
و گوللو آرواد گویا ظارافاتنان، گوله- گوله:
- آی اسکندر، – دئدی، – نه چوخ اوشاق- اوشاق دئییرسن، بیردن اوشاغین عشقی گوج ائلهیَر، فرونتو قویوب قاچارسان ها؟
نیسه باجی بایاقدان گؤزونو آیاغینین آلتینا زیللهمیشدی، باشینی قالدیرماغا قورخوردو، آنجاق بونو ائشیدنده باشینی قالدیریب گوللو آروادا باخدی، گؤردو کی، گوللو آرواد هئچ ظارافات ائلَیَنه اوخشامیر و یازیغین لاپ ماتی- قوتو قورودو.
گوللو آرواد بو دفه گوله- گوله سوروشدو:
- بورا باخ، آی اسکندر!.. – دئدی، – داکومئنت[۸]دن- زاددان بیر شئیین وار؟!..
اسکندر گوله- گوله:
- وار، – دئدی، – آی آرواد!.. او دا وار!..
الینی سالدی جیبینه، بیر آز قوردالادی، آنجاق ندنسه هئچ نه چیخارتمادی، ائله او جور، الی جیبینده قورویوب قالدی …
نیسه باجی دا اورکلنمیشدی، باشینی قالدیریب باخیردی، هامینین گؤزو اسکندرین جیبیندهیدی.
… و اسکندر یاواش- یاواش الینی جیبیندن چیخارتدی، اووجوندا ال بویدا بیر کاغیذ واردی، آنجاق کاغیذ اولدوغو دا بیلینمیردی، ایسلانیب یامیاش اولموشدو، خشیله دؤنموشدو، اوستونه ده نه بولاشمیشدیسا قاپقارایدی و بو دقیقه اسکندرین اووجوندان دا، شالوارینین جیبیندن ده قاپقارا دامجیلار سوزولوردو.
اسکندر ده، اووجونداکینا باخا- باخا مات- موعطّل دایانمیشدی، اؤزو ده دای گولموردو.
گوللو آرواد گؤردو اسکندردن بیر حرکت یوخدو، بوینونو اوزادیب دیقّتنن اونون اووجونداکینا باخدی، آمما دئیهسن گؤردویوندن آغلی بیر شئی کسمهدی. اوزونو توتدو دَییرمانچییا:
- گل گؤر بونون اووجونداکی نهدیر؟ – دئدی.
دَییرمانچی گلدی، اِهمالجا بارماغیینان اسکندرین اووجونداکیندان بیر آز سیویریب یالادی و یئره بیر تیکه کاغیذ قیرینتیسی توپوردو … ائلهجه، کاغیذ قیرینتیلارینی یئره توپوره- توپوره دَییرمانچی اسکندرین اووجونداکینی تامام سیویریب یالادی، سونرا گوللو آروادا ساری دؤنوب آغزینی مارچیلدادا- مارچیلدادا:
- شاقالاتدی … – دئدی.
ائله دئدی کی، گویا بوتون مسله اسکندرین اووجونداکینین شاکالاد اولوب- اولماماغیندایدی و بونون شاکالاد اولماغیینان دا هر شئی دوزهلیردی.
گوللو آرواد ترس- ترس دَییرمانچییا باخدی، سونرا اوزونو توتدو اسکندره:
- شاکالاتی گؤردوک، – دئدی، – آغزین شیرین اولسون … داکومئنتی گؤستر!..
اسکندر قوپقورو قورویوب قالمیشدی، گاه دَییرمانچینین مارچیلدایان آغزینا باخیردی، گاه یئردهکی کاغیذ قیرینتیلارینا باخیردی:
- داکومئنتیم یوخدو … – دئدی.
نیسه باجی دیکسینیب باشینی قالدیردی، اسکندره باخیب یئرینده بوزوشدو.
گوللو آرواد دا دیکسیندی:
- نئجه یانی یوخدو؟! – دئدی.
اسکندر:
- وارییدی … – دئدی، – آمما ایندی یوخدو …
و دَییرمانچینین آغزینا باخیب کئی- کئی گولومسوندو.
دَییرمانچی دا چاشمیشدی، آغزینی مارچیلداتمیردی، گؤزلرینی دؤیوردو.
او یایلیقلی قیز دا دئیهسن نهسه باشا دوشموشدو، داها باشینداکی یایلیغی قوردالامیردی، یالین آیاقلارینی گیزلتمک ده یادیندان چیخمیشدی.
گوللو آرواد بیردن الینی آتیب اسکندرین یاخاسیندان یاپیشدی، ائله دارتدی کی، یاخاسی جیریلدی. قیشقیرا- قیشقیرا:
- باشیمیزی شاقالاتنان آلدادیرسان؟! – دئدی، – قاچمیسان، کؤپَیاوغلو؟!..
نیسه باجی هؤنکوروب آغلادی و نیسه باجی آغلایان کیمی اولوب- قالان شکّ- شوبهه ده داغیلدی، هامی ایناندی کی، اسکندر قاچیب. دَییرمانچی یویوروب اسکندرین قوللاریندان مؤحکم- مؤحکم یاپیشدی، ائله بیل قورخوردو کی، گوللو آروادین الیندن چیخار.
گوللو آرواد او یایلیقلی قیزین اوستونه قیشقیردی:
- کندیر گتیر!..
قیز یویوروب دَییرمانا گیردی، او دقیقه ده، الینده اوزون بیر کندیر، قاییدیب گلدی.
کندیری گؤرنده اسکندر قولونو دارتدی، آنجاق دَییرمانچی بوراخمادی، لاپ مؤحکم یاپیشدی.
گوللو آرواد کندیرله اسکندرین قوللارینی ساریدی و قوللاری ساریناندان سونرا اسکندر بیر قوللارینا باخدی، بیر ساپوقلارینا:
- یاخشی، بس ساپوقلاری نئجه گئیهجم؟ – دئدی.
اؤزو ده ائله دئدی کی، ائله بیل ظارافات ائلهییردی.
گوللو آروادین حیرصی تَپهسینه ووردو، اسکندرین تپهسینه بیر قاپاز ایلیشدیردی:
- ساپوقسوز دا کئچینرسن، – دئدی، – جاماعات فرونتدا قانین تؤکور، بو قویوب قاچیب، نهدی- نهدی، بیر بورنوفیرتیخلی اوغلو اولوب!
گوللو آروادین حیرصی قاپازنان سویومادی، جوموب اسکندرین سردییی پاتاوالاری اؤکوزلرین بئلیندن گؤتوروب یومرولاییب چایا توللادی.
سونرا قاییتدی کی، ساپوقلاری دا گؤتوروب چایا توللاسین، آنجاق دَییرمانچی اوندان قاباق ساپوقلارین اوستونو کسدیردی، ساغ الینین یئکه پنجهسیینن ساپوقلارین ایکیسینین ده بوغازیندان یاپیشدی، قولایلانیب گوجو گلدیکجه اوزاغا توللادی. آنجاق چایا توللامادی.
سونرا گوللو آروادا باخیب یالتاق- یالتاق گؤزلرینی دؤیدو:
- بس ایندی نئینییَک؟
گوللو آرواد:
- اؤکوزلری ترپت، – دئدی، – بو کؤپیاوغلونو آپاراق کنده!
دَییرمانچی ساپوقلاری توللادیغی طرفه بویلانیب سوروشدو کی:
- بس دَییرمان نئجه اولسون؟
گوللو آرواد دا او طرفه باخیب، حیرصلی- حیرصلی:
- دَییرمانی یئمزلر! – دئدی.
و دَییرمانچی او دقیقه گؤزلرینی او طرفدن چکدی، ال- آیاغا دوشدو:
- بو ساعات … بو ساعات …
دَییرمانین قاپیسینی قیفیللادی، دهنهنین سویونو سوودو، دَییرمانا گلن آرخین آغزینی آیری سمته چئویردی و سو آزالدیقجا آرخداکی بالیقلارین نئجه چاخناشماغینا تاماشا ائلهدی:
… او بالیقلار سویون آزالدیغینی گؤروب تلهسه- تلهسه اوزویوخاری، آخان سویون ترسینه اوزوردولر، اوزه- اوزه گئدیب یئنه چایا یئتیشمک ایستهییردیلر، یئنه سویون بوللوغونا دوشمک ایستهییردیلر. آنجاق چایین یولو کسیلمیشدی، یوخاریدا سو دا قورتارمیشدی، آرخین دیبی گؤرونوردو. بالیقلار تهزهدن گئری دؤندولر، آخیب گئدن سویون دالینجا جوموردولار، هئچ اولماسا او سویو هاخلاماق ایستهییردیلر، هاخلایا بیلمهدیلر. سو آخیب گئدیردی، بالیقلار چابالایا- چابالایا اؤزلرینی آرخین دیبیندهکی چالا- چوخورا سالیردیلار، چونکی او چالا- چوخوردا هئچ اولماسا بیر آزجا سو واردی.
دَییرمانچی آرخین قیراغیندا دایانمیشدی، آرخین دیبینده سوسوزلوقدان بوغولا- بوغولا آغزینی آچیب- یومان بالیقلارا باخیردی، بورنونون آلتیندا نهسه میزیلدانیردی، بلکه ده ائله او بالیقلاری ساییردی.
گوللو آرواد دَییرمانچییا قیشقیردی کی:
- نهیه باخیرسان اوردا؟ نییه گلمیرسن؟!..
و دَییرمانچی تئز اوزونو دؤندردی، بو دفه آرخین قیراغینداکی آغاجلارا باخا- باخا بیر آز او طرف- بو طرفه هَرلندی، گویا اؤکوزلری وورماقچین چوبوق قیرماق ایستهییردی.
بایاق توللادیغی ساپوقلار او آغاجلاردان بیرینین بؤیرونه دوشموشدو.
دَییرمانچی چوبوق آختارا- آختارا، گویا اؤزوندن خبرسیز گئدیب دوز او آغاجین آلتینا چیخدی، او آغاجدان بیر بوداق قیردی و همین بوداغی قیراندا گویا اؤزوندن خبرسیز ساپوقلاری آیاغییلا ووروب آغاجین دالینا ایتَهلهدی …
- مین آرابایا!
اسکندر آرابایا میندی، لاپ دالدا، چووال تایلارینین بؤیرونده اوتوردو، آیاقلارینی ساللادی آشاغی.
دَییرمانچی دا میندی، لاپ قاباقدا، چووال تایلارینین اوستونده اَیلشدی، الیندهکی چوبوغو اؤکوزلرین باشینین اوستونده یئللهییب هایلادی:
- هو – هو! هو- هو!..
اؤکوزلر ترپندیلر.
گوللو آرواد آرابایا مینمهدی. اونا باخیب نیسه باجیینان یایلیقلی قیز دا مینمهدیلر، پای پیادا دوشدولر آرابانین دالینجا.
یول یاماجین یوخاریسیندان کئچیردی، اؤکوزلر یاماجنان یوخوشا قالخیردیلار کی، یولا چیخسینلار.
نیسه باجی تؤشویوردو، اوز- گؤزوندن تر آخیردی، بیر یاندان یوخوش نفسینی کسیردی، بیر یاندان گون یاندیریردی.
اؤکوزلر آخیر کی قالخیب یولا چیخاندا نیسه باجی لاپ الدن دوشموشدو، آز قالیردی ییخیلسین.
اسکندرین نیسه باجییا اورهیی یاندی:
- پیادا نییه گئدیرسن، – دئدی، – مین آرابایا.
نیسه باجی اسکندرین سسینی ائله بیل یوخودا ائشیتدی، یوخولو- یوخولو آرابایا ساری یئریدی، آنجاق مینمک ایستهینده اؤزونه گلدی، چئوریلیب گوللو آروادین اوزونه باخدی.
گوللو آروادین حیرصی یئنه تپهسینه ووردو، اسکندرین اوستونه چیغیردی:
- دوش آرابادان، کؤپیاوغلو!..
اسکندر دوشدو.
گوللو آرواد نیسه باجییا:
- مین، – دئدی.
نیسه باجی اؤزو مینه بیلمهدی، گوللو آروادلا او یایلیقلی قیز کؤمکلهشیب میندیردیلر.
گوللو آرواد قیزا:
- سن ده مین، – دئدی.
قیز دا میندی.
گوللو آرواد اسکندرین قوللارینا سارینان کندرین او بیری اوجونو آرابانین دالینا باغلادی، برک- برک دویون ووروب:
- باخ بئله! – دئدی، – یئری آرابانین دالینجان، اؤلمزسن!
سونرا اؤزو ده آرابایا میندی، دَییرمانچینی سسلهدی:
- سور!…
دَییرمانچی دؤنوب آشاغی بویلاندی، بایاق ساپوقلاری گیزلتدییی یئره باخدی و اورهیی قیریلدی. بوردان باخاندا ساپوقلار گؤرونوردو. بو یولدان لاپ کور دا کئچسَیدی گؤرردی.
بیر ایستهدی کی، آرابادان آتیلیب آشاغی قاچسین، بیر یئر تاپیب ساپوقلاری یاخشی- یاخشی گیزلتسین، آنجاق گؤزو گوللو آروادین گؤزونه ساتاشاندا اَل- آیاغی قورودو.
گوللو آروادین صیر- صیفتیندن زهرمار یاغیردی، او دا ساپوقلاری گؤرموشدو، دَییرمانچینین اورهییندن کئچنلری ده بیلیردی.
و گوللو آرواد یاواشجادان دَییرمانچییا دئدی:
- سور!..
ائله دئدی کی، دَییرمانچینین توکو قاباردی، باشا دوشدو کی، ساپوقلار الدن چیخدی. و دَییرمانچی بوتون حیرصینی، آجیغینی تؤکدو اؤکوزلرین اوستونه: بیر چوبوق، ایکی چوبوق.
اؤکوزلر گؤتورولدولر.
و اسکندر اؤزونو ساخلایا بیلمهدی، ییخیلدی. آرابا اسکندری سوروردو.
اسکندر چابالاییردی، بیر تههر آیاغینی یئره دیرهییب قالخماق ایستهییردی، باجارمیردی. یاخشی کی، یول تورپاق ایدی، یوخسا اسکندرین یالین آیاقلاریندا ساغ- ایستاهات[۹] قالمازدی.
دَییرمانچی قیزیشمیشدی، چوبوغو چوبوق دالینجا ووروردو، اؤکوزلره آمان وئرمیردی.
و بوتون بونلار هامیسی ائله قفلَتن اولموشدو کی، گوللو آرواد دا، نیسه باجی دا، یایلیقلی قیز دا آرابانین ایچینده دونوب قالمیشدیلار، کئی- کئی اسکندره باخیردیلار.
آرابا اسکندری سورویوردو، اسکندرین گؤزلری نیسه باجینین گؤزلرینه باخیردی، دوداقلاری ترپهنیردی، اَییلیردی، بوزوشوردو، ائله بیل اسکندر نهسه دئمک ایستهییردی، دئیه بیلمیردی.
بیردن نیسه باجینین دوداقلاری دا عینن اسکندرین دوداقلاری کیمی باشلادی ترپنمهیه، اَییلمهیه، بوزوشمهیه و نیسه باجی لاپ یاواشجادان پیچیلدادی:
- آخی گوناهدی …
و بیردن ائله بیل کی گوللو آرواد دا آییلدی، وار سسیله دَییرمانچینین اوستونه قیشقیردی:
- ساخلا آرابانی! ساخلا!
دَییرمانچی چوبوغو هاوادا ساخلادی.
اؤکوزلر یاواشیدیلار.
اسکندر یئرده اوزوقویلو دوشوب قالمیشدی.
گوللو آرواد یاواشجادان:
- قالخ … – دئدی.
اسکندر قالخمادی.
گوللو آرواد چیغیردی:
- قالخ آیاغا، کؤپیاوغلو!
گوللو آروادین چیغیرتیسینا هامی سکسَندی، دَییرمانچی دا چئوریلیب دالا باخدی.
و اسکندر یاواش- یاواش قالخدی، بئلینی دوزلتدی، آنجاق گوللو آروادا باخمادی.
گوللو آرواد یئنه چیغیرا- چیغیرا:
- نئجهدی؟!.. – دئدی، – اورهیینه یاتمیر؟! ائله بیلیردین فرونتو قویوب گلمک هاوایدی؟!
گوللو آرواد چیغیریب اورهیینی بوشالداندان سونرا دَییرمانچییا:
- ایندی سور! – دئدی.
سونرا اوزونو اسکندره ساری چئویردی، اسکندرین دَریسی سییریلان یالین آیاقلارینا باخدی، شالوارینین جیریلان دیزلرینی گؤردو و یئنه دَییرمانچییا ساری دؤندو:
- آنجاق آدام کیمی سور! – دئدی.
آرابا ترپندی.
کنده گیرنده آرابانی بیرینجی اوشاقلار گؤردولر، آرابایا باغلانان اسکندری ده گؤردولر، آنجاق اوّلجه تانیمادیلار، سس- سسه وئریب قیشقیردیلار:
- ایشپیون[۱۰] توتوبلار! ایشپیون!.. ایشپیون!..
جاماعات تؤکولوشوب گلدی و هامی گؤردو کی، توتولان «ایشپیون» دئییل، اسکندردی.
و اوشاقلار چاشیب قالدیلار؛ اگر بو توتولان اسکندریدیسه، بس اوندا ایشپیون کیم ایدی؟
آمما جاماعات اوشاق دئییلدی، او دقیقه مسلهنی باشا دوشدولر، اسکندرین اوستونه ائله جومدولار کی، صدر شریف اولماسایدی یازیغین ایشی بیتمیشدی. صدر شریف قیشقیریب جاماعاتی ساخلادی، سونرا اوزونو گوللو آروادا توتوب دئدی کی:
- بیر دانیش گؤروم نه اولوب؟
گوللو آرواد هر شئیی دانیشدی. اسکندری هاردا گؤرموشدولر، نئجه توتوب گتیرمیشدیلر، هامیسینی دئدی، تکجه اسکندرین ساپوقلاریندان دانیشمادی، بیر ده، بو آرابانین او یازیغی نئجه سورومهیینی دئمهدی.
گوللو آرواد دانیشیب قورتاراندان سونرا صدر شریف گؤزونو زیللهدی اسکندرین گؤزونون ایچینه، زهملی- زهملی باخدی. آمما اسکندر گؤزونو قاچیرتمادی، اوستهلیک حله بیر گولومسوندو ده.
و صدر شریف بیردن وار سسیله قیشقیردی:
- تفو سندهکی قئیرته!.. – دئدی، – بیآبیر ائلهدین کندیمیزی!… او بویدا سووئت حؤکومتینی بو بویدا اوشاغا ساتمیسان، اجلاف؟!..
صدر شریف «او بویدا سووئت حؤکومتی» دئینده الینی قالدیریب باشینین اوستونده سیلکلهدی، «بو بویدا اوشاق» دئینده الینی یئندیریب یئردن اوچ قاریش یوخارینی گؤستردی.
و اسکندر یئرنن صدر شریفین الینین آراسینداکی او اوچ بوشلوغا ائله دیقّتنن باخدی کی، ائله بیل او اوشاق دوغرودان دا اوردایدی و صدر شریف الینی یانینا سالاندا اسکندر دیکسیندی، باشینی قالدیریب جاماعاتا باخدی، آروادینی گؤردو.
اسکندرین آروادی، قوجاغیندا اوشاق، دایانمیشدی، گؤزلری یومولویدو. آللاه بیلیر، بلکه ده هوشا گئتمیشدی.
اسکندر قیشقیریب آروادینی چاغیردی.
آروادی سکسندی، آنجاق گؤزلرینی آچمادی، تکجه قوجاغینداکی اوشاغی مؤحکم- مؤحکم باغرینا باسدی. اوشاغین جانی آغریدی، باشلادی آغلاماغا.
اسکندرین آروادی اوشاغی ییرغالادی کی، کیریسین. کیریمهدی.
بیر آز دا برک ییرغالادی، یئنه کیریمهدی.
و بو دفه ائله برک ییرغالادی کی، دای بونا ییرغالاماق دا دئمک اولمازدی، ائله بیل قوجاغینداکی دوشمن بالاسییدی.
اوشاق سسینی خیرپ کسدی.
و اوشاق سسینی کسنده اسکندرین آروادی گؤزلرینی آچیب اوشاغا باخدی. اوشاق گؤزلرینی ائله قورخا- قورخا دؤیوردو کی، اسکندرین آروادی دؤزه بیلمهدی، اوشاغین باشینی سینهسینه سیخیب آغلادی.
بایاقدان بری جاماعاتین سس- کویوندن قولاق توتولوردو، آمما اسکندرین آروادی آغلایان کیمی بو سس- کوی یاواش- یاواش آزالدی، آخیردا تامام کسیلدی. هامی او آروادین آغلاماغینا قولاق آسیردی، ائله بیل عؤمرولرینده آغلایان- زاد گؤرمهمیشدیلر.
او ساکیتلییین ایچینده اسکندرین آروادی بیردن اؤزو اؤز سسیندن هورکوب کیریدی، باشینی قالدیریب اسکندره باخدی و بایاقکیندان دا برک هونکوردو. بو دفه اوشاق دا قوشولدو آناسینا، هیچقیرا- هیچقیرا آغلادی.
و اسکندر دؤزمهدی، یئریندن دیک آتیلیب آروادینا ساری جومدو؛ کندیرله آرابایا باغلانماغی دئیهسن یادیندان چیخمیشدی. کندیر دارتیلیب تاریم چکیلدی.
اسکندر بیر دارتیندی، ایکی دارتیندی، کندرین هئچ حالینا دا تفاووت ائلمهدی.
اسکندرین او جوره دارتینماغی دئیهسن اؤکوزلرین خوشونا گلمهدی، دوردوقلاری یئردن اوچ- دؤرد آددیم دا قاباغا یئریدیلر، آرابانی دا چکدیلر داللارینجا.
آرابا دا اسکندری دالینجا چکدی.
اسکندر بیر او آرابایا باخدی، بیر اؤکوزلره؛ قفلَتن آرابایا بیر یومروق ایلیشدیردی، آرابانین تکرینه بیر تپیک ووردو، دلی کیمی باشلادی آرابانی تپیکلمهیه، یومروقلاماغا، آخیردا تامام هئیدن دوشدو، آرخاسی جاماعاتا ساری اوتوردو یئره، ائله او جور ده قالدی …
میکاییل کیشی جاماعاتین لاپ آرخاسیندا دایانمیشدی، سسسیزجه جاماعاتدان آرالاندی، اسکندرین یانینا گلدی، اَییلیب باشلادی کندیری آچماغا.
میکاییل کیشی او کندیری آچیب قورتاراناجان اسکندر باشینی قالدیرمادی. قوللاری آچیلاندان سونرا دا ترپنمهدی.
میکاییل کیشی اوّل ائله بیلدی کی، اسکندر قورخور، باشینی قالدیریب جاماعاتا باخماغا اورک ائلهمیر.
یاواشجادان دئدی:
- آ بالا، اسکندر …
اسکندر یئنه ترپنمهدی.
میکاییل کیشی اسکندرین چینینی دومسوکلهدی:
- آ بالا، سنننم آخی …
اسکندر یئنه باشینی قالدیرمادی.
میکاییل کیشی اَییلدی، اسکندرین چنهسیندن توتوب قالدیردی، اوزونه باخدی و بیردن اؤزونو ایتیردی. دیکهلیب اوزونو چئویردی جاماعاتا ساری، ائله کئی- کئی باخیردی کی، جاماعات دا چاشدی.
صدر شریف قیشقیردی کی:
- نه اولوب؟
میکاییل کیشی یاواشجادان دئدی:
- یاتیب …
ائله یاواشجادان دئدی کی، ائله بیل اسکندری اویاتماقدان قورخوردو.
و بیردن صدر شریف ده سسینی آلچالدیب یاواشجادان سوروشدو:
- نئجه یعنی، یاتیب؟
جاماعاتین آراسیندا سس دوشدو کی، اسکندر یاتیب … هره بیر سؤز دئییردی؛ حیرصلنهنی، گولهنی واردی، اسکندره یازیغی گلنی واردی. و قریبه بوراسیدی کی، گولنلر خیسین- خیسین گولوردولر، دانیشانلار خیسین- خیسین دانیشیردیلار، ائله بیل اسکندری اویاتماقدان قورخوردولار. اسکندرین آروادی دا کیریمیشدی، آغلامیردی، ائله بیل او دا اسکندری اویاتماقدان قورخوردو.
و گوللو آرواد قفلَتن چیغیراندا هامی دیکسیندی، بیرجه اسکندردن ساوایی. گوللو آرواد میکاییل کیشینین اوستونه قیشقیرا- قیشقیرا:
- آ کیشی، – دئدی، – نه قورویوب قالمیسان؟ اَل- آیاغینی پیشیک یئییب؟ بیر تپیک ووروب او دئزئرتیر[۱۱] کؤپیاوغلونو اویادا بیلمیرسن؟!..
گوللو آروادین میکاییل کیشییه او سؤزلری دئمهیی چوخ پیس چیخدی. اوّلا، سؤزلر اؤزو پیس سؤزلر ایدی. ایکینجیسی، او سؤزلری گوللو آرواد دئییردی. اوچونجوسو ده، او سؤزلری گوللو آرواد میکاییل کیشییه دئییردی، همین میکاییل کیشییه کی، اوغلونون قارا کاغیذی سراغاگون گلمیشدی و آروادی ایندی بو جاماعاتین ایچینده یوخ ایدی، ائوده اوتوروب آغلاییردی.
میکاییل کیشی دؤنوب ترس- ترس گوللو آروادین اوزونه باخدی و یئریندن قوپوب دوز اونون اوستونه یئریدی:
- نه سسینین جیر یئرینه سالمیسان، آی آرواد؟ – دئدی، – اونسوز دا آدام اوستونه آد قویوب توتدورماق سنین کؤهنه پئشهندی. نه بیلیرسن دئزئرتیردی، نییه یازیغین اوسته آد قویورسان؟!
گوللو آرواد حئیرت ایچینده اوّلجه دؤنوب صدر شریفه باخدی، سونرا جاماعاتا:
- بو نه دئییر، آ جاماعات؟ درد بونون باشینی خاراب ائلهییب!.. – دئدی.
میکاییل کیشی:
- دردیمنن ایشین اولماسین، – دئدی، – ائوده آغلایانیم وار …
گوللو آرواد باشینی بولادی:
- یوخ، واللاه بو کیشینین آغلی چاشیب! – دئدی، – آ کیشی، بیر من دئییلم ها، بس دَییرمانداکی او قدر آداما نه دئییرسن؟!
دؤنوب نیسه باجییا باخدی کی، بلکه نیسه باجی بیر سؤز دئیه. آمما نیسه باجینین سؤز دئین حالی یوخ ایدی، آیاق اوسته دایانسا دا، قوروجا شکیلییدی، تکجه نفسی گئدیب- گلیردی.
گوللو آرواد نیسه باجیدان الینی اوزدو، گؤزونو دولاندیریب بایاق دَییرمانداکی او یایلیقلی قیزی آختاردی، تاپمادی. صدر شریف او قیزی ایدارهیه گؤندرمیشدی کی، رایونا زنگ ائلهسین؛ اسکندرین دالینجا میلیس[۱۲] گلسین.
گوللو آروادین اومیدی تکجه دَییرمانچییا قالیردی. دؤنوب ساغا- سولا باخدی، آمما دَییرمانچی دا جاماعاتین آراسیندا گؤزه دَیمیردی. بیردن اورهیینه نه دامدیسا، باشینی قالدیریب یوخاریدان، کندین اوستوندن کئچن یولا ساری بویلاندی.
دَییرمانچی یولنان دالا باخا- باخا گئدیردی.
گوللو آرواد بیلیردی کی، او دَییرمانچی دَییرمانا گئدیر و نهدن اؤترو گئدیر، اوراسینی دا بیلیردی.
دیکسینیب گؤزونو دَییرمانچیدان چکدی، پرت- پرت جاماعاتا باخدی، ائله بیل گوللو آروادی بیر گوناه ایش اوستونده یاخالامیشدیلار.
آمما هئچ کس اونا باخمیردی، هامینین گؤزو اسکندردهیدی. اسکندر حله ده یاتیردی.
گوللو آرواد اسکندرین یالین آیاقلارینا باخدی، سونرا چئوریلیب یئنه دَییرمانچینین دالینجا بویلاندی و بیردن اؤز- اؤزونه پیچیلدادی:
- بو ساعات گلیرم!.. – دئدی، – بو ساعات … بو ساعات …
و یئریندن گؤتورولدو …
گوللو آروادی گؤرنده دیکسینیب ساپوقلاری الیندن سالدی، جَلد یئریندن قالخیب کئچدی ساپوقلارین قاباغینا، بالیقلاری گؤستریب:
- یاخشی بالیقلاردی، – دئدی، – هی- هی- هی …
گوللو آرواد اونا یاخینلاشا- یاخینلاشا:
- گؤرورم. – دئدی، – بالیقچیلیغین دا وار؟!
دَییرمانچی دئدی:
- یوخ اَشی … دَنَه گلن بالیقلاردی دا … سویو سواندا گؤرورسن بیر- ایکیسی دوشوب قالیر …
گوللو آرواد بیردن دَییرمانچینی سوپورله دی، دارتیب ساپوقلارین قاباغیندان قیراغا چکدی:
- بس بو نهدی، آ نِمِس[۱۴] اوغلو نِمِس؟!..
دئدی، سالدی یومروغون، تپییین آلتینا، وور کی ووراسان …
دَییرمانچینین باجاردیغی بو اولدو کی، ائله بیر تههر سیویشیب آرادان چیخدی.
سونرا گوللو آرواد او ساپوقلارین بؤیرونده، داشین اوستونده اوتوردو، ساپوقلاری قاباغیندا جوتلهدی، باخیب- باخیب بیردن هؤنکور- هؤنکور آغلادی.
گوللو آرواد آغلایا- آغلایا:
- آی آللاه، – دئییردی، – من نه گوناهین یییَهسییم؟ نییه بو جاماعاتین مندن زهلهسی گئدیر؟!..
سونرا دئییردی کی:
- ایلاهی، دای دؤزه بیلمیرم، بیر یوللوق بو کنددن باش گؤتوروب گئدهجم …
و بونو دئیندن سونرا لاپ برکدن آغلاییردی، چونکی بیلیردی کی، یالان دئییر، بو کنددن هئچ هارا باش گؤتوروب گئدن دئییل.
ائلهجه، آغلایا- آغلایا قیزیشیردی، اوتلاری یولوشدوروردو، تورپاغی جیرماقلاییردی. قفلَتن الی بیر داشا توخوندو، دیرناقلاریینان ائشیب او داشی تورپاقدان چیخارتدی، اووجوندا سیخدی. داش ایتییدی، اتینه باتیردی، اووجوندان قان سوزولوردو، آنجاق داشی سیخدیقجا سیخیردی.
گوللو آرواد او داشی اووجوندا او واختاجان سیخدی کی، هر شئی یادیندان چیخدی؛ داعوا دا، اسکندر ده، بو کند ده، جاماعات دا … تکجه اووجونداکی آغری قالدی. ایندی گوللو آرواد او آغریدان آغلاییردی و او آغریدان آغلاماق اونا لذّت وئریردی …
***
گوللو آرواد اوردا آغلایاندا اسکندر بوردا یوخودان اویانمیشدی، گؤزلرینی آچیب گولومسونه- گولومسونه جاماعاتا باخیردی. گولومسونمکدن ساوایی علاجی دا یوخ ایدی، چونکی جاماعات دا اونا باخیب گولومسونوردو.
جاماعات اونا گؤره گولومسونوردو کی، اسکندر قورخماسین، باشا دوشسون کی، بوردا هئچ کس اونون پیسلییینی ایستهمیر، قالخیب آدام کیمی اؤز آرواد- اوشاغیینان گؤروشسون.
اسکندر بونو باشا دوشدو، قالخیب آروادینا ساری بیر- ایکی آددیم آتدی.
هامی فیکیرلشیردی کی، اسکندر ایندی آروادینی باغرینا باساجاق، اوشاغینی اؤپوب دوز کیمی یالایاجاق. و بونو فیکیرلشنده چوخلارینین گؤزو ایندیدن یاشالیردی.
آمما اسکندر هئچ آروادینا یاخینلاشماغا ماجال تاپمادی.
قفلَتن بؤیرونده آت آیاغینین تاپپیلتیسی گلدی. اسکندر سسه چئوریلدی و آت بئلینده یولنان اوزوبری، جاماعاتا ساری گلن میلسَهنئری گؤردو. او میلسَهنئری رایوندان گؤندرمیشدیلر؛ چینینده پاقون، بئلینده تاپانچاسی. پاقون جوتویدو، آمما بیر قولو یوخ ایدی. آتدان دوشن کیمی جوموب اسکندردن یاپیشدی، صدر شریفدن سوروشدو کی:
- فرونتدان قاچان بودو؟!
صدر شریف ایستهدی دئسین کی، بو یازیغین فرونتدان قاچیب- قاچماماغی حله معلوم دئییل …
آمما او میلسَهنئر تک الیینن اسکندردن ائله برک یاپیشمیشدی کی، صدر شریف دیللنمهیه اورک ائلمهدی.
میکاییل کیشی صدر شریفدن اورکلی چیخدی، گولومسونه- گولومسونه گئدیب اسکندری او میلسَهنئرین الیندن آلدی:
- آ بالا، نه اولوب، نه قاچاقاچدی؟ دئدی، – بیر اوّل سوروش، اؤیرن، بلکه بو یازیق هئچ فرونتدان قاچماییب…
میکاییل کیشینین بئله دئمهیی میلسَهنئری چاشدیردی، دؤنوب جاماعاتا باخدی، گؤردو هامی گولومسونور، لاپ چاشدی.
سونرا میکاییل کیشی دوز اسکندرین گؤزونون ایچینه باخیب سوروشدو کی:
- آ بالا، دوزونو دئه، قاچمیسان، یا قاچمامیسان؟!
میکاییل کیشی ائله باخیردی کی، ائله بیل اسکندر «قاچمیشام» دئسَیدی، میکاییل کیشی بورداجا ییخیلیب اؤلهجکدی.
اسکندر دئدی:
- قاچمامیشام … بوراخیبلار …
- ائله بیرجه سنی بوراخدیلار؟
اسکندر باشینی ترپتدی:
- هه …
- نییه بوراخدیلار؟
اسکندر:
- یارام واردی، – دئدی، – باشیمدان دَیمیشدی …
میکاییل کیشی بیر دیقّتنن اونا باخدی، سونرا الینی اسکندرین آلنینا سورتدو، ساچلارینین آراسیندا گزدیردی:
- یاران هانی؟.. – دئدی.
اسکندر گوناهکار- گوناهکار:
- ساغالتدیلار … – دئدی، – آمما آغریسی قالیب …
- ائله آغرییا گؤره بوراخدیلار؟
اسکندر باشینی ترپتدی:
- هه …
میکاییل کیشی چئوریلیب جاماعاتی گؤستردی:
- کیمین آغریسی یوخدو کی، آ بالا؟! – دئدی.
جاماعات ائله بیل سِحیرلنمیشدی. هامی میکاییل کیشییه باخیردی؛ اسکندرین آروادی دا، صدر شریف ده، میلسَهنئر ده …
میکاییل کیشی اوزونو اسکندرین آروادینا توتدو:
- نییه دایانمیسان، آ قیزیم؟ – دئدی، – او اوشاغی بری گتیر!..
اسکندرین آروادی کیریمیشجه، قوجاغیندا اوشاق، گلدی.
میکاییل کیشی اوشاغی اسکندره گؤستردی:
- اؤپ!.. – دئدی.
اسکندر اؤپدو.
سونرا میکاییل کیشی اوزونو اسکندره توتوب:
- گئت!.. – دئدی، – سن آللاه، چیخ گئت!.. هامیینان بیر یئرده قاییدیب گلرسن …
و اسکندر سسسیزجه چئوریلدی، آغیر- آغیر آددیملاییب یالین آیاقلارینی یئره باسا- باسا گئتدی، اوزاقلاشیب گؤزدن ایتدی …
[۱]- komandir : حربی سرکرده، فرمانده.
[۲]- rayon: بیر اراضینین هر هانسی بیر جوغرافی، ایقتصادی و باشقا جهتدن تام بیر وحدت تشکیل ائدن حیصّهسی، بخش.
[۳]- ştanq : آغیرلیق قالدیرماقدا ایشلهنن، هر ایکی باشینا تاخیلیب چیخاریلا بیلن دیسکلر برکیدیلمیش مئتال آلت، هالتر.
[۴]-: cod کوبود، قالین.
[۵]- gospital [آلمانجا]: حربی خستهخانا.
[۶]- sapoq : پوتون.
[۷]- front : جبهه.
[۸]- dakument : سند، یازی.
[۹]- ساغلام یئر.
[۱۰]- işpiyon : جاسوس.
[۱۱]- dezertir : قاچاق آدام.
[۱۲]- milis : ایجتماعی آساییشی و امنیّتی قورویان اینضباطی اورقان.
[۱۳]- تیغ وورماق: قالاقلاماق، اوست- اوسته ییغماق.
[۱۴]- Nemes [روسجا] : آلمانیانین اساس اهالیسینی تشکیل ائدن خالق و بو خالقا منسوب اولان آدام.


c: text/html

text:
اصغر كیمی یولداش؛ دوستلوق، اینساندا
تمل ایستكلر و اخلاق دویوشو - گرمی
نیوز:
آزربایجان
توركجهسینده گوجلو یازی یازانلارین سایی آرتماقدادیر. یازارلارین سایی
چوخالدیقجا، یازیلاریندا سایی چوخالیر. سایدا گئنیشلنمك ایله برابر یازیلارین
كیفیتیده آرتماقدادیر.
بیر یازینی نقد
ائتمك، هم اثری تانیتماقدا، همده اونون قوت و ضعف یئرلرین بیللندیریب، یازینی داها
گوجلندیرمكده بویوك اثری واردیر. بو ایكی- اوچ سطیرلیك گیریش ایله، "اصغر
كیمی یولداش" قیسا حیكایهسینه بیر باخیش سالیریق. یازیا گیرمهدن
اؤنجه بیر نوكتهیه آیدینلیق گتیرمك لازیمدیر: یازیدا یازارین نیتی ایله هئچ بیر
ماراق یوخدور. بوردا دانیشیق یازاردان یوخ، یازیدان گئدیر.
حیكایهیه قیسا
بیر باخیش
یالنیز بیر
گنج، 40 مترلیك بیر اوتاقدا یاشاییر. او روحیه ساریدان بیر آز موشكوللو نظره گلیر
و اونو تك قالماغیلا ایلگیلندیریر. بیر دوستو اونا باش وورور، دوروموندا ناراحات
اولور و گئجه بیر قادینلا دوستونون ائوینه گلیر. یالنیز گنج، قادینی دوستونون
خانیمی فرض ائدیر، آنجاق خانیم اؤزون او بیر اینسانلارین ایختیاریندا قویان
بیریسیدیر. یالنیز گنج روحو ساریدان بئله بیر دوروما حاضیر دئییل و شخصی خاجالات و
اخلاقی ارزیشلرینه هوجوم اولدوغو اوچون چوخ هیرسلانیر و نهایت خانیمی بیر دربست
تاكسی ایله یولا سالیر و اسكی یولداشی ایله دوستلوغون كسیر.
یازینین نقدی
یازی اوچ اصلی
بؤلومده نقد اولونوبدور. قونو، ساختار و دیل.
الف- قونو (موضوع): بو كیچیك
حیكایهنین آدیندان بللی اولور كی اصلی مساله یولداشلیقدیر، بونا باخمایاراق
حیكایهنین ایچینده بئش-آلتی موضوعا راست گلمك اولور. بیرینجی موضوع، قیز-اوغلان
آراسیندا قانونسوز اولاراق جینسی ایلگیدیر. تابو اولموش
بیر قونو بارهده یازماق، اوزو بیر یئنیلیك و بیر ایرهلیلیش ساییلا بیلر. مودئرن
آزربایجان توركجهسینده یازیلان حیكایهلرده و حتی شعرلرده، جینسی ایلگی بارهسینده
یازی تاپماق چوخ چتیندیر. دئمك اولار كی باغلی و باشدان آیاغا اؤرتولو بیر
توپلومدا تابو اولان قونولارین سایی هر گون آرتیر و بو تابولاری سیندیرماق،
اونلارا یئنیدن باخماق، اونلاری گوندمده اولان بیر بحثه چئویرمك اؤزو بویوك بیر
ایشدیر.
اؤلكهده چوخلو
گنجلر شهرلرده، یالنیز و یا بیر- ایكی نفرلیك اولاراق، سوبایلیق یاشاییشلارینی
عاییلهدن اوزاقدا اولاراق یاشاییرلار. طلاق آماریدا هر گون چوخالماقدادیر. آیری طرفدن
جینسیی ایلیشگی اینسانین تمل ایستكلریندندیر و اونو جاوابسیز قویماق ایمكانسیزدیر.
دیگر طرفدن بیزیم توپلومدا مذهبی اعتیقادلار و حوكومت سیستمی و نهایت عرف و قانون
اساسیندا بو ایستك تكجه ائولنمك و عقد ائتمك ایله جاوابلانا بیلر. بئله بیر موركب
و پیچیده دورومدا بو حدده چوخ اولان سوبایلار اؤز یاشاییشلارین نئجه كئچیندیریرلر.
بیزیم توپلومدا
قیز- اوغلان آراسیندا ایلگی همیشه ناشیلیق، اوتانماق، پیس باشا دوشمك، اوبیریلری
گؤزلمك، قورخو و ... حیسلرایله بیرگهدیر. محمود بو بارهده هر هانسی بیر عورفی
سیندیرماغا حساسدیر و حتی ار-آرواد اولمالارین دوشوندوگو اینسانلارین ایلگیسی اونا
شوك ائدیجی تاثیری اولا بیلیر:
---- بیر آز اوتوروب و تئلویزیونا
باخدیق. آنجاق اونلار چوخ راحاتجاسینا بیریبیریایله دانیشیب گولوردولر. بیردن
قادین مندن سوروشدو: پس تو چرا حرف نمیزنی!؟
دئدیم: "باغیشلایین من آخی هله
شوكدایام. اصغر منه دئمهمیشدی سیز گلهجهكسینیز و من اوتاندیم. اصغردن چوخ
ناراحاتام. گرهك منه دئسهایدی من یاخشی اؤزومده حاضیرلیق ائدهردیم. "----
ایندی بو عورفی
دریندن سیندیرمك داها درین حساسیتلر و واكنشلرله اوزبهاوز اولا بیلر:
--- بیردن قادین الینی سالدی منیم
بوینوما و اوزومدن اؤپدو: "نه عزیزم خیلی هم خوب بود. شامتون واقعا چسبید.
مگه نه اصغر؟ "
منی دئییرسن! ال آیاغیم اسمهیه دوشدو.
اؤلدوم اوتاندیم. گؤزلریم شیشدی و بیلمیرم گؤزلویومون دالیندا نئجه گؤۀرسهندی كی اصغر و خانیمی گولمكدن پارتدادیلار. ---
اونون اوچون ان
اؤنملی مساله نه قانون و نهده مذهب دیر. اونون اصلی مساله قونشو باجانین
باخیشیدیر. باخمایاراق كی بو باخیش اوزو قانون و مذهب ایله ایلگیلیدیر، آنجاق اؤزو
بیر عورف و یا سونت اولاراق اؤنملی اهمیته مالیكدیر:
--- قوهوم قونشولارین ایچینده آبیریم
گئدهجك دوشونوردوم.---
حیكایهده
اولدوغو كیمین بیزیم توپلومدا، قانون و عورف و شرع بارهسینده هامیدا بئله
دوشونمورلر. بوردا حیكایهنین ایكینجی موضوعسونا كئچمك اولار. حیكایهده
ایكی دوست بیربیرینن فرقلی دوشونجه ایله یاشاییرلار. بیریسی اؤز تمل
ایستكلرین آیدین صورتده جاوابلاییبدیر و دوستونادا بو ایمكانی یاراتماق فیكریندهدیر
و ایكینجیسی اوچون بو قونو هلهده تابو دور و اونون یانیندا بوبارهده دانیشماقدا
چتیندیر و او بئله سؤزلر ائشیدنده اوزو قیزاریر و ال-آیاغی تیترهییر. بیر كیچیك
چالیشماقلا، یاشادیغیمیز توپلومدا بو ایكی شخصیته دفعهلرله راست گله بیلریك.
اونلار بیزیم ایله برابر بو توپلومدا یاشاییرلار. بو ایكی قروپون نومایندهلرینین
دانیشیغی چوخلاریمیزا تانیشدیر. یا قروپون بوتاییندا اولموشوق یا اوبیری تاییندا:
---"باشیوی سالیبسان او بیت باسمیش
كیتابلارا نه آختاریرسان!؟"--- بو چوخ گوجلو و گئرچكدن قالخمیش بیر
سورغودور. دوزدنده یالنیزلیغی و توپلومدان كانار و سئوینجدن كاناردا یاشایانلاردان
سوروشاندا "باشیوی سالیبسان او بیت باسمیش كیتابلارا نه آختاریرسان!؟"
دئمك اوچون هانسی جاوابلاری وار؟ بوردا اصغرین اؤز توتدوغو یولدا هئچ بیر شكی
اولماماسی آیدین صورتده بللیدیر. او هئچ واخت بیت باسمیش كیتابلاردا نسه
آختارماییبدیر. او تكجه خوش كئچیرتمك دالینجادیر و بونو یولداشیلادا پایلاشماق
ایستهییر:
---"محمود جان من گئدیرم. سنین
كیمی سارساق گؤرمهمیشدیم. دوغرودان سن هله بیلمیرسن كی بو منیم خانیمیم دگیل. سنه
یولداش گتیرمیشم اَیلهنهسن (خوش كئچیردهسن). "
و قاپینی آچیب گوله گوله قاچاراق سویلهدی:
"خوش كئچسین. "---
آنجاق محمود
بیت باسمیش كیتابلار آدامیدیر. او هانسیسا خوشلوقلا غریبهدیر و یالنیزلیغیندا
تكجه بعضی بللی اولمایان مسالهلری آختارماقلا ماراقلیدیر:
--- منیم ائویمه قوناق آز گلیر.
بیلمیردیم نه ائتمهلییم. بیرده كی بو یولداشیم ایلك اولاراق منه قوناق گلیر.
ایستیردیم زنگ آچیب بیلهسینه دئییم كی گلمهسینلر! اوچرا (چونكو) ایستهمیردیم
یالقیزلیغیمی ایتیرم. بونو بئلین (تهلوكه) گؤروردوم. آنجاق دئدیم بلكهده بو
یولداشیم دوز دئییر و منی بو تكلیك سفئهلهده بیلر.---
و خوشلوقلار
قاباغیندا اولان جاوابیدا بللیدیر:
--- ائویمه قاییتماغا آیاقلاریم
گلمیردی. بیلمیردیم نئینهییم. قوهوم قونشولارین ایچینده آبیریم گئدهجك
دوشونوردوم. اصغری یامانلاییردیم. لعنته گلسن اوغلان بو نه ایشیدی!؟ نئچه یول
خیاوانی آشاغی یوخاری گئدیپ گلدیم. تئلفونوم زنگ چالدی. اصغرایدی.
گؤتوردوم و آغزیما گلنی اونا دئدیم. فقط
گولوردو. دئدیم: "دور گل بو قهب... نی آپار! "---
اوچونجو موضوع دوستلوق
مسالهسیدیر. دوستلوق، قارداشلیغا یاپیشمیش و بضی یئرلرده بیرلشمیش و اوندان اوسته
كئچمیش بیر ایلگیدیر. دوستلوق یازیلمامیش بیر آندلامادیر. اونو سیندیرماق عورفا
بویوك بیر سوچ سانیلیر. اونو آرادان قالدیرماق اوچون عورف بَیهنن بیر ندن
لازیمدیر، یوخسا اینسان بو ایشیندن اوتانمالیدیر.
حیكایهنین
آدیندا اولان "یولداش" قاورامی بو مسالهنین یازار اوچون نه حدده اؤنملی
اولماسین گؤستریر. محمود دردلرین دوستونا آچیقلاییر؛ دوستو اونو بیرآز دانلاییر و
نهایت مسالهده یاردیم ائتمك قرارینا گلیر:
---ایرهلی گون یولداشیما بونلاری
دانیشیردیم
...
بیر آز منه اؤیوت وئرندن سونرا سویوموش
چایینی بوغازینا آشیردی و هلهلیكلهشدیك. اوچ ساحاتدان سونرا منه زنگ آچدی:
"سلام. بو گون آخشام سنه قوناق گلیرم. اوچ شام دئ گتیرسینلر. "---
محموددا بئكار
قالماییر و دوستونا خیدمت ائتمهگه ماراقلیدیر:
--- بیلیردیم یولداشیم قالیانی سئوهر
اونا گؤره بیر قالیاندا (قونشودان) امانت آلدیم.---
یازینین ان
ماراقلی قیسمتی ایكی یازیلمامیش قانون و اخلاقی ارزیشین بیربیرینین اؤنونده
دورماسیدیر. بیر طرفدن دوستلوق كیمی یازیلمامیش بیر آندلاما و آیری طرفدن شرعی،
عورفی و قانونی بیر اخلاقی دَیَر. و نهایت دوستلار آراسیندا اولان آندلاما سینیر و
دوستلار بیربیرینن آیریلیرلار:
--- اصغری یامانلاییردیم. لعنته گلسن
اوغلان بو نه ایشیدی!؟ نئچه یول خیاوانی آشاغی یوخاری گئدیپ گلدیم. تئلفونوم زنگ
چالدی. اصغرایدی.
گؤتوردوم و آغزیما گلنی اونا دئدیم. فقط
گولوردو. دئدیم: "دور گل بو قهب... نی آپار! "
یامان حیرصلهنمیشدیم. اصغر دئدی:
"اوغلان سن چوخ سفئهسن. كیشی
دگیلسن!؟ قاییت ائوه. قیز منه زنگ آچمیشدی و دئدی بو اوغلان هارا گئدیبدیر!؟ منده
اونا یالاندان دئدیم منله گلدی كوچه باشیندا خیریم خیردا آلسین. ایندی گلر. گئت
ائوه گلینین تك قالماسین" و تئلفونو كسدی. یئنیدن تئلفونونو توتدوم آنجاق
سؤندورموشدو.
....
. داها اصغری او گوندن گؤرمهمیشم.---
دؤردونجو موضوع قوناقلیقدیر.
بیزلر عادتا اؤزوموزو قوناقپرور بیر میللت كیمی گؤسترمیشیك. بو هم شخصی
یاشاییشیمیزدا همده میللی یاشاییشیمیزدا بیزلره بویوك منفی- موثبت تاثیرلر
گؤستریبدیر و تاسوفله منفی ائتكیلری داهادا چوخ اولوبدور و اولور. قوناغین گلن
زامانلار ائوی گول كیمی تمیزلهییبلهییب بزهییرلر و یئمكلرین انیاخشیسینی اونون
اونونه قویورلار و هر شئیی اعلا گؤسترمهگه چالیشیرلار. بوردا محمود دوستو ایله
صمیمی اولدوغو اوچون اونون اوچون بیر آز ساده تداروك گؤرمهگی ائلهده مان بیلمیر:
--- هر حال گئجه اولدو و ائشیكدن شام دئمهدن؛
اؤزوم بیر آز دوگو باسدیردیم و تویوقدان زاتدان بیشیریب شام حاضیرلادیم. اؤزومده
گئیینیپ یولداشیمی گؤزلهدیم. بیلیردیم یولداشیم قالیانی سئوهر اونا گؤره بیر
قالیاندا (قونشودان) امانت آلدیم.
...اؤزومو سفئهلر كیمی آپاریردیم. هر
دن منه ساتاشیب دولاشیردیلار و گولوردولر. منده كی اونلارین اورهیی سینماسین
دییه یالاندان گؤلومسهییردیم. ---
حیكایهده نظری
جلب ائدن بئشینجی قونو، توپلومدا قادینلارین موقعی و اونلارا نئجه
باخماقدیر. توپلومدا هامی قادینلارا حؤرمتله یاناشیر و اونلارین دَیَری چوخ
اوستون گؤرسهدیلیر. محمود قادین قوناغین گورجهگین اؤزون ایتیریر و ائوینین
دورومون اونا لاییق اولمادیغین گؤستریر:
---. قاپینی آچدیم یولداشیم خانیمی ایسه
ائوه گیردیلر. سلاملاشدیلار و اونلارا چوخ خوش گلیپسیز دئییب و موبوللاردا
اوتوماقلارینی ایستهدیم. اوتوردورلار.
اؤزومو ایتیرمیشدیم. آخی منه دئمهمیشدی
خانیمیایله گلهجهكدی و من اصلن ائویمی بونا گؤره اویقون گؤرمهدیم. هر حال
بیزیم آرامیزدا چوخلو سوكوت واریدی. یولداشیما گیلهیلهندیم (شاكی اولدوم) كی ندن
منه دئمهدی خانیمیایله گلیرلر!؟ آخی من دئدیم بلكی باشقا یولداشینایله گلیرسن و
اونا گؤره چوخ ساده شام حاضیرلامیشام و شرمنده اولاجاغام خانیمیندان. اونلاردان
ایستهدیم كی ایذین وئرسینلر رئستوراندان شام دئییم گلسین.---
بو قیسا حیكایهده
قادینلارین آشپزخانا ایله ایلگیلریده آیدین صورتده اؤزون گؤستریر. بیر قادین هر نه
اولورسا اولسون، بیشیرمك اونون اصلی ایشلریندندیر:
--- خانیم آیاغا قالخیب قابلامالارین
آغزینی آچیب باخدی.
برك اوتاندیم. اؤزومه دئدیم آبیریم
گئتدی باری!
خانیم پیشیردیكلریمی قوخلاییب (اینسیلهدی)---
بوردا خانیملار
بارهسینده آیری ماراقلی فاكتلاردا گؤرمك مومكوندور:
--- قادینین سسی چوخ اوجاایدی و
قاققیلدایانادا منه باخیردی---
و ان اؤنملیسی
بوردا قادین تاریخن اولدوغو رولدا یاشاماقدادیر. جینسی ایلگیسی اوچون بیر آراج.
ائولهننلرین سایی آزالماقدا و بوشالانلارین سایی چوخالان بیر دورومدا قادینلار ان
چتین دورومدا یاشاماقدادیرلار. او اوخارتا آلچالیب كی اوزون پولسوزدا اونون بونون
قاباغیندا عرضه ائتمهگهده حاضیردیر.
--- بیردن قادین الینی سالدی منیم بوینوما
و اوزومدن اؤپدو: "نه عزیزم خیلی هم خوب بود. شامتون واقعا چسبید. مگه نه
اصغر؟ "
....
. اصغر آیاغا قالخیب دئدی:
"محمود جان من گئدیرم. سنین كیمی
سارساق گؤرمهمیشدیم. دوغرودان سن هله بیلمیرسن كی بو منیم خانیمیم دگیل. سنه
یولداش گتیرمیشم اَیلهنهسن (خوش كئچیردهسن). "
و قاپینی آچیب گوله گوله قاچاراق سویلهدی:
"خوش كئچسین. "
....
"اوغلان سن چوخ سفئهسن. كیشی
دگیلسن!؟ قاییت ائوه. قیز منه زنگ آچمیشدی و دئدی بو اوغلان هارا گئدیبدیر!؟ منده
اونا یالاندان دئدیم منله گلدی كوچه باشیندا خیریم خیردا آلسین. ایندی گلر. گئت
ائوه گلینین تك قالماسین"
....
داها چارهسیز قالدیم. گئتدیم بیر تاكسی
توتوب و ائوه گئری دؤندوم. قاپینی چالدیم و باشی آچیق بیر گؤزل قیز قاپینی آچدی:
"كجا رفتی عزیزم!؟ "
تئز ایچری گیردیم. جولو بارماغیمی
بورنوما دایادیم و سوس دئدیم. سونرا دئدیم: "لطفا لباسهات رو بپوش. یه تاكسی
دربستی برات گرفتم. برو. "
منه تعجوبله باخیب سؤیلهدی: "چی
شده!؟ من پول نمیگیرم. "
داها دؤزهنمهدیم و قاپینین یانینی
آچدیم و ایشاره ائتدیم كی گئتسین.---
بوردا حیكایهده اولان آلتینجی
قونویا گیریریك. حیكایهده تورك- فارس آراسیندا اولان تاریخی موثبت و منفی
ایلگیلر اؤزونو گؤسترمكدهدیر. خانیم فارس دیللی افغاندیر. بللی دئییل بوردا
بو شخصیتین اولماغی فارس دیللیلری آلچالتماقدیر یوخسا او تصادوفا و یا یازارین
گئرچكدن تجروبه ائتدیگی بیر قادین سیماسیندان یارانیبدیر. هر حالدا ایللر بویو
توركلر فارسلارین رسمی تاریخی كیتابلار، نثر و شعر یازیلاریندا، رادیو- تلویزیونلاریندا،
فوتبول ایستادیوملاریندا و.... تحقیر اولونورلار. بو قادینین آلچاق شخصیتی
فارسلارا جاواب اولدوغو یا اولمادیغی آیدین دئییل. هر حالدا بوجور حاقلاری
یئییلمیش قادینلار بوتون توپلوملاردا واردیرلار. قانونی صورتده جینسی ایلگی
قاداغاندیر و بو هانسیسا اخلاقسیزلیقلارادا باعیث اولا بیلیر.
حیكایهنین یئددینجی قونوسو یاشاییش
طرزی دیر. یازیدا بللی اولان كیمین محمود شهرده یاشاییر. سوبای صورتده عومور
سورور، بیر 40 مترلیك ائوده یاشاییر. بو شهرده آبیرلی قوناق گلنده رستوراندان یئمك
سیفاریش وئریرلر، موبول اوستونده اَیلهشیرلر، گل گئت اوچون دربست ماشین توتورلار،
راحاتجاسینا اَیلنمك اوچون قادین تاپیلیر، شهرده آیری دیلده اولان اینسانلاردا
یاشاییرلار و...
ایگیرمی- اوتوز ایل بوندان اؤنجه مملتین
اینسانلارین چوخو كندلرده یاشاییردی، بو زامانی 100 ایل بوندان اؤنجهیه قایتارساق
بو رقم داها بویوك اولاجاقدیر. صنعتی دئوریمدن باشلایان دَییشیكلیكلر سورعتله
بوتون دونیایا یاییلیبدیر و یاییلیر. بو دَییشیكلر اینسانلار بوتون حایاتیندا اؤز
تاثیرینی گؤسترمكده دیر. بو حیكایهدهده بو دَییشیكلیكلر آیدین صورتده گؤزه
چارپیر. 40 مترلیك بیر ائوده یالنیز و سوبای یاشاماق عصریمیز یاراتدیغی بویوك بیر
گئرچكدیر. ایقتیصادی و ایجتیماعی دوروم دَییشیلیبدیر و بو دَییشیكلیكلر هر گون
آرتیر.
سگگیزینجی قونو محمودون یالنیزلیق ایله ایلگیلی
شخصیتیدیر. اونون یالنیزلیغا ماراقی هم شخصی – ایرثی اؤزللیكلردن ایرهلی گله بیلر
همده عاییله و توپلوم دا اولان تربیت شیوهسنیدن و همده مملكت اولان كولتورل
چالیشماقلار اوچون محدودیتدن. یادا محمودون ایقتیصادی- ایجتیماعی دوروموندان.
حیكایه اساسیندا بو قونویا آیدینلیق گتیرمك اولمور. بوبارهده كیفایت قدر بیلگی
وئریلمهییبدیر. تكجه بللیدیر كی محمود گئرچك دونیا ایله خیاللاری آراسیندا فرق
قویماقدا چتینلیك چكیر:
--- بعضن عاغلیمی ایتیرمیش كیمی
اولورام؛ بلكهده اولمورام بئله دویورام. بیر یئدیجه (هفته) بوندان قاباقدان یئنی
دویغولارلا اوزلهشیرم. گئجهلر یاتماق ایستیینده ایستیرم اوتاغیم قاپ قارانلیق
اولسون. بوتون قاپی پنجرهنین اؤنونه آشیرقا (پرده) آسمیشام. قارانلیقدا ساكین
اولورام. سسسیز. آنجاق بو ساكینلیك چوخ چكمیر! بیر آزدان بیر قورخویا بنزر دویغو
"منیم سون گئجهم دیر بو گئجه"؛ سؤیلهییر. دوغروسو بودور هئچ بیلمیرم
قورخورام یوخسا یوخ. آوارا قالمیشام. بعضن اؤزومه دئییرم اولمویا كیزیلمیشهم.
---
بوردا قونو ایله ایلگیلی بحث سونا
چاتیر. ایكینجی بولومده یازینین ساختاری بارهده بحثلر گئدیبدیر.
ب- حیكایهنین ساختاری: بوردا بو سورغو جاواب وئریلیر كی حیكایه نه دئمك ایستهییر؟ و بونو نئجه دئییر؟ حیكایهنین موضعسو اوستونده كیفایت قدر یازدیق. حیكایه بونلاری دئمك اوچون بیر اوستو اؤرتولو ائوه احتیاجی وار. بو موضوع و اونون تابو اولماسیلا ایلگیلیدیر. ائودن كانارا بو ایشلر داهادا خطرلی اولا بیلر. و داستانین گئدیشاتیدا ساده صورتده بو مسالهنی ایضاح ائتمكله ایرهلیلهییر.
حیكایه ساده صورتده محمودون روحو
دورمونو توصیف ائتمك ایله باشلانیر. یولداشی اونون یانینا گلیر، مسالهنی بیربیریایله
دانیشیرلار، دوستو اونون اوچون بیر چیخیش یولو آختاریر و نهایت گئجه بیر قادینلا
محمودون ائوینه گلیر. ائوده داستانلار ایرهلی گئدیرلر و نهایت اصغرین ائودن گئتمهسی
و قادینین ائودن ائشیگه آتماسیلا حیكایه توكنیر. بونلار اساسیندا زامان ساده
صورتده ایرهلی گئدیر و هانسیسا زامان قاتیشدیرماسی یوخدور.
حیكایهنین اصلی مسالهسی یولداشلیقدیر.
ایكی یولداش آراسیندا گئدن بیر حادیثه. یازینین گیریشینده دوستلوق مسالهسی آیدین
صورتده اؤنه چكیلیر. محمود اؤز روحیهسین اصغر اوچون آچیق صورتده ایضاحلاییر. اصلی
متنه گیرمك ایله بو دوستلار آراسیندا هانسیسا دَیَرلر فرقلیلیك اوزه چیخیر و
نهایتده بو یولداشلار بیربیرنده آیریلیرلار و داستاندا بو مسالهایله سونا چاتیر.
حیكایهنین ساختاریندادا سادهلیك و
آیدینلیق واردیر و هر شئی اؤز یئرینده یئرلشیبدیر. یازینین گئدیشاتینی آنلاماقدا
هانسیسا موركبلیق گوزه چارپمیر.
ج- حیكایهنین دیلی: حیكایهده توركجه قاوراملاردان
ایستیفاده ائتمكده دیققت اولونوبدور. آزربایجان توركجهسینده تانیش اولمایان
توركجه قاوراملار ایشلهنیبسه پارانتز آراسیندا اونون آزربایجان توركجهسینده
قارشیلیغی توضیح كاراكترلی اولاراق یازیلیبدیر. بو مساله یازینین اوخوناقلیغینا
خیدمت ائدیبدیر، آنجاق یازی یازماقدا غئیری متعاریف بیر شیوه حیساب اولونور.
یازیدیا آنادولو توركجهسینده آزربایجان
توركجهسینه گلن و آرتیق دوغما حیساب اولونان كلیمهلر ایشلهنیبدیر. دویورام،
دویغولاریم، اؤیوت، اویغون، بئلین (تهلوكه)، اَیلهنهسن و... بو كلیمهلردن
اؤرنكدیرلر. بونلارا باخمایاراق یازی اوز آزربایجان توركجهسینده اولان چئورهسین
قودرتلی قورویا بیلیبدیر:
--- آوارا قالمیشام.......
باشیوی سالیبسان او بیت باسمیش
كیتابلارا نه آختاریرسان!؟...
دئدیم: "باغیشلایین من آخی هله
شوكدایام. اصغر منه دئمهمیشدی سیز گلهجهكسینیز و من اوتاندیم. اصغردن چوخ
ناراحاتام. گرهك منه دئسهایدی من یاخشی اؤزومده حاضیرلیق ائدهردیم. "---
و...
یازیلاردا بعضا یئترسیزلیك گؤرسنیر و
یازیلان جوملهلر ایستهنیلن آنلامی یئترمهییرلر و بعضی یئرلردهده هامی اوچون
آیدین اولمایان عیبارتلرده ایشلهنیبیدر:
--- هر حال گئجه اولدو
اؤزوم بیر آز دوگو باسدیردیم...
ائویمین قاپیسی ایكی یول دویولدو. // .
قاپینی چالدیم
هر حال بیزیم آرامیزدا چوخلو سوكوت
واریدی.---
حیكایهده محمود ایله قادین آراسیندا
دانیشیقلار گئدیر. بو دانیشیقلارین هامیسیندا قادینین دئدیكلری فارسجا یازیلیبدیر.
محمود اونا وئردیگی جاوابلار اوللرده توركجهدیر و حیكایهنین سونوندا فارسجا
یازیلیبیدیر. فارسجا یازیلان جوملهلر توركجهیه چئوریلمهییبدیر. نظره گلیر كی
اونلاری اتك یازیدا توركجه كیمی یازماق لازیمدیر. حیكایه توركجهده یازیلیبدیر و
لازیمدیر اوندا یازیلانلارین هامیسی بو دیلدهده اولار، نئجه كی دونیانین بوتون
دیللرینده یازیلارین حیكایهلرده بئلهدیر. بو همده حیكایهنی هانسیسا آیری دیله
چئوریمكده و یا لاتین الیفاسی و یا آنادولو توركجهسینه كوچورمكده یارارلی اولا
بیلر.
د- سونوج: حیكایه
رئالیست و گئرچك ایله تجروبه اولونا بیلن بیر اولای بارهسینده گئدیر. بوتون
شخصیتلر و مكانلار و بوتونلوكله اولایلار هامیسی ساده صورتده هامی اوچون باش وئره
بیلر. حیكایهده هئچ بیر شئی تحریف اولمادان و شیشیرتمهدن یازیلیبدر. بودا حیكایهنی
بیر ساده حیكایه یوخ، توپلومدا گئدن اینانجلار، دوشونجهلر، حیات طرزی و...
آنلاماق اوچون بویوك بیر آلان یارادیر.
حیكایهده بویوك سورغولار مطرح
اولونور و اینانجلارین بیربیری ایله تضادلاری و قاباغ- قاباغا دورماقلاری یئنی
دوشونجهلر یاراتماغا ایمكان یارادیر. محمود ایله اصغرین دوستلوقلاری سونا چاتیر
آنجاق نه بللی صاباح یئنیدن دوستلوق قورمایاجاقلار!؟ هر ایكی طرف اؤز اینانجلاری
اوستونده موحكم دوروبلار شاید بو اورتادا هانسیسا باشقا بیر یولدا تاپماق اولا. و
نهایت بیزیم هر بیریمیز بئله بیر دورومدا اولاندا هانسی تصمیم توتاردیق؟ محمود
یئرینده اولسایدیق بو تضادلی اینانجلار و دَیَرلر آراسیندا هانسی قرار وئرردیك؟
خوش كئچیرتمهگی قبول ائدردیك، یوخسا یالنیزلیغی؟ یولداشیمیزی اؤزوموزه ساخلاردیق
یا اونو رد ائدردیك؟ و یا اصغر یئرینه اولسایدیق نه ائدردیك؟ یولداشیمیزین
یالنیزلیق فیكرینده اولاردیق یا دیهردیك منه نه قوی یالنیزلیغیندا چوروسون؟ و
یولداشیمیز بیزیم ائتدیگیمیز لوطفون اؤنونده بئله ناشوكورلوك ائتسهایدی نه
ائدردیك؟ گئدیب دالیمیزادا باخمازدیق؟ یوخسا گئنهده اونا یاردیم ائتمهگه
دوشونردیك؟ و قادین اولسایدیقسا، یئنهده بو دورومدا یاشاماغا داوام ائدردیك؟ و یا
هانسیسا باشقا یوللار آختاریب تاپاردیق؟.....
گؤنده ر بؤلوم لر: دئییم دوزهت (نقد)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کئشکه شرقی آذربایجانا دا دیگر ویلایتلر کیمی باخاردیلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو گونئی آذربایجانین شبیستر شهریندن اولان میللت وکیلی معصومه آغاپور سؤیلهییب.
«اؤتن ایل ده شبیستر بؤلگهسینده اوخشار طبیعی فلاکت باش وئردی. حادثه نتیجهسینده چوخلاری ائوسیز قالدی، بیر چوخ اکینچی ایسه مفلیس اولدو. لاکین حادثهدن ۱۰ آی کئچمهسینه باخمایاراق، هله ده طبیعی فلاکتدن ضررچکهنلره هئچ بیر یاردیم ائدیلمهییب. کئشکه شرقی آذربایجان ویلایتی ده مسئول شخصلرین گؤزونده خوزیستان، خوراسان و یا رشت کیمی اولاردی. اونلارا ان کیچیک طبیعی فلاکت زامانی یئتری قدر یاردیم ائدیلیر و لازیمی تدبیرلر آلینیر، لاکین شرقی آذربایجان سانکی بیر استثنادیر»، - دئیه شبیسترین میلت وکییلی قید ائدیب.
باش وئرن حادثهیه گؤره حاکمیت نمایندهلرینی تنقید ائدن میلت وکیللریندن بیری ده قوشاچایین ملت وکیلی جهانبخش محبی نیادیر. او، ایران تله رادیو شیرکتینی سرت تنقید ائدیب:
«اؤتن گون حادثه ایله باغلی ایکی متخصص دانیشیردی. اونلار ائله صحبت ائدیردی کی، سانکی گناهکار حادثه نتیجهسینده حیاتینی ایتیرنلردیر. خیر، بو بئله دئییل. اساس مسئله یانلیش ایدارچیلیک مسئلهسیدیر. اؤتن یایدا چیتچییانین یانیندا دئدیم کی، بؤلگهدهکی چایلارین وضعیتی هئچ یاخشی دئییل. اگر معین تدبیرلر آلینماسا، یازدا داشقینلارلا اوزلشجییک. ائله دئدییم کیمی ده اولدو».
اورمییهنین میللت وکیلی هادی بهادری ده باش وئرن طبیعی فلاکتله باغلی رسمیلرین فعالیتینی تنقید ائدیب:
«تأسفلر اولسون کی، بو دفعه ده سیل آذربایجانین اوریینی داغلادی. اونلارلا اینسان حیاتینی ایتیردی، بیر نئچه نفر هله ده ایتکینندیر. سیل-داشقین سولاری اورمییه، سولدوز، آذرشهر، اوشنوییه، عجبشیر و تبریز شهرلرینی بورودو، بؤلگه اهالیسینه چوخلو زیان دیدی. من طبیعی فلاکت نتیجهسینده فاجعه ایله اوزلشهن بوتون عائلهلره باش ساغلیغی وئریر و بحران مودیریتی تشکیلاتیندان وار گوجو ایله بؤلگه اهالیسینه یاردیم ائتمیی گؤزلییرم. میللی هیدرومتورولوگییا ایسه هاوا شرایطینه دایر واختیندا معلومات وئریب و هر کسی معلوماتلاندیرمالی ایدی. بو شکیلده ایتکیلرین و دین زیانین حجمینی آزالتماق ممکون اولاردی. باش وئرن حادثهنین تله رادیو شیرکتی و کوتلوی اینفورماسییا واسطهلرینده داها گئنیش شکیلده ایشیقلاندیریلماسینی گؤزلییرم».


text:
احمدینژاد استعفایا چاغیردی
"خالقین دؤولته اینامی هارداسا، صیفیرا ائدی"
ایرانین اسکی پرزیدنتی محمود احمدینژاد، خالقین مؤوجود حکومته گوونینین قالمادیغینی ادعا ائدرک، پرزیدنت حسن روحانینین استعفا ائتمهسینی ایستهدی.
احمدینژاد، سوسیال مئدیا حسابی اوزریندن یایینلادیغی گؤرونتولو مئساژیندا، خالقین، اؤلکهنین مؤوجود دوروموندان راحاتسیز اولدوغونو دئدی.
اؤلکه اقتصادنین پارچالانمانین آستاناسیندا اولدوغونو ایفاده ائدن احمدینژاد،
"خالقین دؤولته اینامی هارداسا، صیفیرا ائدی" دئدی.
احمدینژاد، روحانی و قروپونون، ایش باشیندا اولماسینین ایران خالقینین ضررینه اولدوغونو ساووناراق،
"میلتین راضیلیغینی قازانماغین تک یولو داوام ائتمهمهنیزدیر" شکلینده دانیشدی.


text:
بو گون آذربایجان کوبوکوندا ۱/۸ فینال مرحلهسینه یئکون وورولوب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، کوبوکون ایکینجی اویون گونونده ۶ قارشیلاشما باش توتوب.
ایلک اویون گونونده آشاغی دسته تمثیلچیلری ایله گؤروشلرده راحت قلبه قازانان «نفتچی» و «قاراباغ» کیمی دیگر پرمیئر لیگا کلوبلارینین دا چتینلیک چکجه یی گؤزلنیلمیردی.
بو باخیمدان یالنیز «سبایل» رقیبین مقاومتی ایله اوزلشیب. «شووهلان»لا ماتچدا حسابدا گئری دوشهن پرمیئر لیقانین دئبوتانتی اؤزونده گوج تاپاراق، عزمکار قلبه قازانیب.
ائلیتانین دیگر تمثیلچیلری ده سورپریزه ایمکان وئرمهییبلر. «کئشله» و «کپز» ۳ جاوابسیز قوللا قالیب گلیبلر کی، بونونلا رامیز مممدوو و یونیس حوسئینوو یئنی کوماندالاریندا ایلک قلبه سئوینجی یاشاییبلار.
همچینین «سومقاییت» و «زیره» ده آشاغی دسته تمثیلچیلرینی ۳:۰ حسابی ایله مغلوب ائدیبلر.
«قبهله» ایسه «میل-موغان»ı «توپا توتوب». «قیرمیزی-قارالار» ضعیف رقیبینین قاپیسیندان ۸ جاوابسیز توپ کئچیریب.
بونونلا «نئفتچی» و «قاراباغ»دان سونرا پرئمیئر لیقانین دیگر کوماندالاری «کئشله»، «کپز»، «سومقاییت»، «زیره»، «قبهله» و «سبایل» آذربایجان کوبوکوندا ۱/۴ فینال مرحلهسینه آدلاییبلار.


text:
هالتر
قایدالاری[دَییشدیر]
هالتر ایدمانچیلار ایکی پروقرام اوزره چیخیش ائدیرلر. بو، تدریجهن و تکانلا قالدیرماقدیر. بیرینجی پروقرامدا ایدمانچی ایشتانقی اوّلجه یئردن سینهسینه، سونرا قوللارینی آچاراق باشی اوزرینه قالدیریر. بوتون بونلاری او، یالنیز عضلهلرینین گۆجو ایله ائتمهلیدیر. بو زامان ایدمانچی آزجا چؤملیب، بدنی ایله یورولموش قوللارینا کؤمک ائدرسه، حاکملر ایشیق یاندیریب، بو حرکتی حسابا آلمایاجاقلار.
تکانلا قالدیرما دا ایکی حرکتدن عبارتدیر: ایدمانچی چؤملیب، ایشتانقی بیردن-بیره بیرنفهسه باشی اوزرینه قالدیریر، یالنیز بوندان سونرا قالخیب دوزلیر. قوت و سرتلیین بئله بیرلشمهسی ایدمانچییا ایکینؤولو موباریزهنین عمومی حرکتلرینده چوخ بؤیوک بیر چکینی قالدیرماق ایمکانی وئریر. یاریشدا بیرینجی یئره چیخماق اۆچون ایشتانقچی آغیر آتلتیکانین ایکی نؤعونون عمومی حسابیندا داها چوخ چکی قالدیرمالیدیر.
تاریخ[دَییشدیر]
هالتر اولمپیک اویونلارینا ایلک دفعه ۱۸۹۶-جی ایلده داخیل ائدیلمیشدیر. آنجاق او واختلار یاریشلار باشقا قایدالار اوزره کئچیریلمیشدیر. غالیب گلمک اۆچون ایدمانچی ایشتانقی بیر، سونرا ایسه ایکی علی ایله قالدیرمالی ایدی. ماراقلیسی بودور کی، چیخیش ائدنلرین هامیسی عینی چکیده یاریشمیشدی. ایللر کئچهندن سونرا قانونلار ایندیکی حالا سالینیب و ایندی ایدمانچیلار بیر یوخ، اون چکی درجهسی اوزره یاریشیرلار.
آذربایجان هالتر تاریخینده ان بؤیوک اوغور ۲۰۱۲-جی ایلده لندندا کئچیریلهن یای اولمپیک اویونلاریندا قازانیلمیشدیر. ۵۶ کق چکیده چیخیش ائدن والنتین کریستوف اوچونجو یئری توتاراق بورونج مدالا لایق گؤرولموشدور.


text:
آلمانییانین فیورت شهرینده عنعنوی اولاراق تشکیل ائدیلهن هاسات بایرامی ایله باغلی قرار وئریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، شهر بلدییهسی بایرام زامانی بئرلین مهتر قروپونون گزدیردیی اوچ آیپارالی عثمانلی بایراغینی قاداغان ائدیب.
بلدییه سؤزوگئدن بایراغین دؤیوش بایراغی اولماسینا گؤره قاداغان ائدیلدیینی آچیقلاییب.
قاداغانین قوهیه مینمهسینده «قربین ایسلاملاشماسینا قارشی چیخان وطنپرور آوروپالیلار»این تمثیل اولوندوغو "پقلدا" تشکیلاتینین رول اوینادیغی دئییلیر. تشکیلات محض بو قاداغایا گؤره ایمضا کامپانییاسی باشلادیب و سؤزوگئدن کامپانییا تز بیر زاماندا وطنداشلار طرفیندن دستکلنیب.


text:
ایرانین خاریجی ایشلر ناظری محمد جاواد ظریف تویتر صحیفهسینده ماراقلی ایستاتوس یازیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ناظر دئکابرین ۵-ده موسکوادا خزریانی دؤولتلرین خاریجی ایشلر ناظیرلرینین گؤروشوندن چکیلهن فوتونو پایلاشاراق، «اگر اللر چیینه قویولوبسا، دئمهلی، هر شی یاخشیدیر. خزریانی دؤولتلرله موناسیبتلرین یاخشی اولماسی ایرانین خاریجی سیاستینین پریوریتتیدیر» سؤزلرینی یازیب.
ناظر قئید ائدیب کی، خزریانی دؤولتلرین خاریجی ایشلر ناظرلری ایرنا آگنتلیینین فوتوموخبیرینین چکدیی فوتونو یوکسک قیمتلندیریبلر.
خاطیرلاداق کی، دئکابرین ۵-ده موسکوادا آذربایجان، ایران، روسییا، قازاخیستان و تورکمنیستان خاریجی ایشلر ناظیرلرینین خزر دنیزینین حقوقی ایستاتوسونون معیینلشدیریلمهسی ایله باغلی کونوئنسییانین موذاکیره اولونماسی اوچون ۷-جی ایجلاسی کئچیریلیب.


text:
گلچین اشعار و نوحه های کهنموئی
شاعر : کهنموئی
نام نوحه : پسران جناب زینب اثر: کهنموئی
زینبین روح-وْ-روانی، ائی عزیز-ی-جانـی قارداش
آل قبول ائیله باجۇندان، بۇ ایکی قۇربانێ قارداش
قالمێسان یالقۇز بۇ چؤلده، ائی پنـاهسیزلار پناهـی
یوْخدۇ اۇممود-ی-نجاتۇن، عالهمین اۇمۇد-ی-گاهـی
اؤلدۆرۆب هانسێ رعیت، بیر گۆناهسیز پادیشاهـی
بۇ ایشین دونیاده هرگیز، اوْلمایێب ایمکانی قارداش
هر آنا ائتدی اؤز اوْغلـۇن، دینینـه قـۇربان بـۇ چـؤلـده
اوْلدۇ عوْرهتلهرده ظاهیر، پایهیئ ایمـان بـۇ چــؤلده
قطعه-قطعه دوْغرانێبدێر، وئردی اکبر جان بۇ چؤلـده
ائیلهدی مجنون آناسێ، بینـهوا لئیـلانـی قــارداش
تؤحفـه هـر چند اوْلسا جوزئی، کم بها اوْلسا عیاری
اوْلمـاســا لایێـق حـوضـورئ آستـان-ی-شهـرییــاری
کسب ائدهر شأن-وْ-شرافهت، آرتار عئزز-وْ-ائعتئباری
شــه رعیـتدهن آلانــدا، تـؤحفـهیـئ ارزانی قارداش
سعی ائدهر دونیاده اینسان، مقصهد-وْ-مقصوده چاتسێن
وای اوْ بدبخته کی ایستیـر، دینینـی دونیـایـه سـاتسێـن
ایستهر اوْغلانلار آناسێ، باشێـن عالـهمـده اۇجـالتسێن
نئیلیرهم سندهن سوْرا مـن، عیززهتـئ دونیانـی قـارداش
صفحهیئ روْخساره یازدێ، گؤزیاشێ سیررئ نهانی
سن کیمی قۇربانئ دینـه، زینبین قـۇربـانـدێ جـانـێ
بـۇ ایکـی طئفلـئ صغیـره، گلـدی آخــهرده گـۆمـانـی
عفو ائله یوْخدۇر، بیر آیری تؤحفهیئ شایانی قارداش
غۆنچهدهن تازه گۆل آچدێ، بیر خزان اوْلمۇش چمهنده
بۇ ایکی طئفل ائتدی ناله، سن کؤمهکلیک ایستییهنده
اؤزلـهری راضیـدی بـیشک، راضییــهم بــۇ امـره منــده
وار بـۇ ایصـرارین عـلاوه، اؤزگـه بی-ر عـونوانـی قارداش
شهر-ی-یثریبــدهن کنــاره، قافیلــه چێخمێشـدێ تـازه
گلـدی عبـدالـه بـۇیــۇردۇ، زینبـــا وئــــردیـــم ایـجــــازه
بـۇ ایکـی اوْغـلانـلارێمـــێ، وئــر فــدا میــرئ حئجــازه
اوْندا کی گؤردۆن کؤمهکسیز، تئشنه لب سولطانی قارداش
منده بیر قـۇربـان-ی-دینـهم، کـربـلا کـوه-ی-مینـادی
نئیلهییم دین وئرمهییبدیر، عوْرهته ایـذن-ی-جهـادی
چارهسیزلیکدهن دۇتۇب، اوْد زینبیـن یانــدێ نهـادی
شاهد-ی-عادیلدی بۇردا، دیدهیئ گیریانی قارداش
کربلانێن مکتهبینـده درس-ی-عئشقـی سنـدهن آلـلام
فصل-ی-صبری پس وئرهنده، حئیرهته دونیانی ساللام
صبره حئیرانـهم اؤزۆمــده، اؤلمــهرهم دونیــاده قالــلام
حنجهروندا من گـؤرن-ده، خنجـهر-ی-بوْررانـی قـارداش
بۇ حیات-ی-عارییهتـده، ائیلــهرم چــوْخ ایستیفـاده
شورئش-وْ-غوْغانێ ساللام، مجلیس-ی-ابنزیـاده
کوه-وْ-صحرانی دوْلاننام، دسـت بستـه، پـا پییـاده
ائیلهرهم روسوا جاهاندا، آل-ی-بوسئفیانی قارداش
کهنمـوئـی آختــارێـرسـان، گـر بـۇ دونیــاده سعــادهت
کسب-ی-تقوا ائیله سنده، اوْلـدۇ تقـوا اهلـی راحهت
بیر موسهلمان روز-وْ-شبده، ائیلهسه هر نه عیبادهت
اوْلماسا تقواسی قالماز، مذههب-وْ-ایمانـی قارداش
رقیه کارواندان قالاندا عممهسی زینب بئله دیله گلدی-شاعر:؟
(افسوس ایکی بندیدهن آرتیق اله گتیرهبیلمهدیم)
رقیـه قـالــدێ سـاریبـــان، دایــــان قێیــامـــهت ائیلـــهرهم
آنـــــام بتولـــی سسلــــهرهم، اوْنــا شێکــایـهت ائیلـهرهم
مـقــابـــلۇنــــدا کیمــدی گـــؤر، بـۇ نـؤعـی یالـوارێر سنـه
یئتیـمــه خاطێـر ایئلیـــرهم، بــۇ ایلتێمــاســی دۆشمــهنه
اوْ نازنیـنی قارداشێـــم، گئــــدهنــــده تاپشێـــریــب منــه
حۆسئین چوْخ ایستییهن قێزا، اؤلهم حێمایهت ائیلهرهم
اۆزینـــدهن اؤپــدۆ قارداشێــم، گئــدهن زامان رقیهمین
بـــۇیۇردو جان سنین باجــێ، بۇ یوْلــدا جـان رقیهمین
اسـهفلــی ماجــراسـێ وار، بـــۇ مئهرهبان رقیهمیـن
وئریب تسهللی دمبئدهم، غمینده شیرکهت ائیلهرهم
----------------------------
نام نوحه : در باره حضرت علی اکبر(ع)
جان وئرهن بۇ چؤلده عطشان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
وای قتیل-ی-قوْم-ی-عدوان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
مرگ علامهتین اوْ وقته، حیس ائدهردیم اؤز اؤزۆمده
تا سسین گلیب خییامه، تار اوْلۇب جاهان گؤزۆمده
قامهتیم بۆکۆلدۆ غمدهن، قۆوه قالمادێ دیزیمده
وئرد اوْلۇب دیلیمده هر آن، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
آچ گؤزۆن بابام شبیهی، تؤکمه چوْخ سیرئشک-ی-آلۇن
قان آخێر سالێر خۆسۆفه، ابر-ی-خۆنه مه جمالۇن
سسلهدین هرایه گلدیم، آرتماسێن غم-وْ-ملالۇن
ائئی منه عزیز عزیز جاندان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
گرچه غملهریم شوماره، گلمهز ائی گؤزۆم ضییاسی
چوْخ منه مؤثر اوْلدۇ، باشێوین قێلیج یاراسێ
هئچ قوْجا آتا گؤرهنمهز، جان وئره جاوان بالاسێ
نئلهسین بۇ قدد-ی-چوْقان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
خسته جیسمیله بۇ چؤلده، نار-ی-پوْرشراره دۆشدۆم
سن کیمی جاوان بالام دان، ظۆلم ایله کناره دۆشدۆم
تا گؤرۆب بۇ حالێ سنده، حال-ی-ایحتیضاره دۆشدۆم
دوْیمۇشام اوْدۇر جاهاندان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
باشێوین قێلیج یاراسێ، گویا کی اوْلمایێب بس
کاری بیر یارا وۇرۇبدۇر، تا سنه یئتیبدی هر کس
سسلهرهم نقهدر علی دۇر، بس ندهندی وئرمیسهن سس
من اوْلۇم بۇ حاله قۇربان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
تا یئتیب یانۇندا دۇردۇم، نعشیوه نیظاره سالدێم
درک ائدیب بۇ حالێ سنده، گۆل کیمی سوْلۇب سارالدێم
مین جفا ایله اوْغۇلسۇز، بۇ بلالی چؤلده قالدێم
سسلهرهم غمین-وْ-نالان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
شام-ی-تیره تک غموندا، لئیل-ی-تار اوْلۇب گۆنۆزلهر
عیترهت-ی-پئیهمبهر آغلار، اشکیله دوْلۇبدۇ گؤزلهر
گؤز تیکیب یوْلا سکینه، خئیمهده یوْلۇوۇ گؤزلهر
مۆنتهظیردی دیده گیریان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
هر نفهسده یارهلهردهن، قان آخێب گئدیب توانین
گۆن ائوینده [اؤنۆنده] قۇملار اۆسته، تئشنه لب چێخێبدێ جانین
نوْجاوان اوْغۇل اؤلۆمۆ، ائوینی یێخار آتانێن
حالهتی ائدهر پریشان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
آچ گؤزۆن آتان دۇرۇبدۇر، باشێن اۆسته دیلشیکهسته
الی قوْلتۇغۇندا حئیران، دیل غمین-وْ-زار-وْ-خسته
گؤرۆرۆ سینهنده اوْخلار، دۆزۆلۆبدۆ دسته-دسته
قالێرێ بۇ حاله حئیران، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
آغلا کهنموئی سن ده، شئبه-ی-ختم-وْ-الانبیایه
آغلاماز گؤزۆن گلهنده، حشره موقئف-ی-جزایه
بیرده یاز آتا دیلیجه، خسته جان وئرهن بالایه
جان وئرهن بۇ چؤلده عطشان، وای جاوان اؤلهن اوْغۇی وای
-------------------------------------


text:
سؤزجوک
کلمه و یا سؤزجوک ؛ تک باشینا معنالی،بیربیرینه مربوط بیر و یا داها چوْخ فوْرم واحیددن عیبارت اوْلان،سَس دَیری داشییان دیل واحیدی.یازی دیلینده هر ایکی طرفینده بیر فاصیله وئیلررک گؤستریلیرلر[۱].کلمهلر ،بیر کؤک و اوْنا باغلی بیر یا دا داها چوْخ علاوهدن اوْلوشابیلیر. یازیدا کلمهلر هیجالاردان ،هیجالار دا حرفلردن تشکیل اوْلور.بیر کلمه آزی بیر حرفدن و بیر هیجادان مئیدانا گلیر:جان ،آت،مال ا و بنزری.کلمهلر بیر آرایا گلرک سؤزجوک ایفادهلری،بند و جؤملهلری مئیدانا گتیریرلر. گۆنموزده هر میلّتین بیر گئچمیشی اوْلدوغو و اوْ میلّتین نئچه عصر ایچینده شکیللنهرک گۆنوموزه چاتماسی کیمی،دیللر و دیلین واحیدلری اوْلان کلمهلر ده بیر گئچمیشه صاحیبدیر و مۆختلیف شکیللنمهلر نتیجهسینده ایندیکی شکللری اوْرتایا چیخمیشدی[۲].کلمه سؤزو عرب دیلیندن كَلَامٌ (سؤز) گلیر.تۆرک دیلینده سؤزجوک کلمهسی ده عئینی معنادا ایشلنیر.
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ Nadir Engin Uzun (1998), Dilbilgisinin Temel Kavramları (Türkçe Üzerine Tartışmalar), Ankara, s.28-29
- ↑ Erdem KONUR,"GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE 'İYİ' KELİMESİ",Edebiyat ve Sanat Akademisi


text:
روسییا ارمنیستانین کوللکتیو تهلوکهسیزلیک مقاویلهسی تشکیلاتیندان (کتمت) و آوراسییا اقتصادی اتفاقیندان تامامیله چیخارتماغا چالیشیر. چونکی موسکوا آنلادی کی، قاراباغلا باغلی اویونلار اویناماغی دایاندیرماغین واختی چاتیب و آشکار هدفلری وورماق لازیمدیر. بو ایسه قاراباغدا اوچونجو محاربهنین باشلاماسی دئمکدیر. ارمنیستانین روسییا اتفاقلاریندان چیخاریلماسی، یاخود سیخیشدیریلماسی دا موسکوانین مسولیتدن تام آزاد اولونماسی ایستییندن ایرلی گلیر.
روبلیکا.آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ارمنی پولیتولوگ ایگور مورادیان دئییب.
اونون سؤزلرینه گؤره، ارمنیستانین اتفاقلاردان چیخاریلماسی و موسکوانین ارمنیلره گؤره مسولیت داشیماماسی ایلک نؤوبهده تورکییه ایله موناسیبتلرین اینکیشافینا ایمکانلار یارادیر:
«روسییا تورکییه ایله یاخینلاشاراق، بین الخالق آرئنادا بیرگه حرکت ائتمک ایستییر. قاراباغدا هانسیسا محاربهنین باش وئرمهسی دیگر طرفدن آمئریکا و ناتو-نون جنوبی قافقازا داخیل اولماسینین قارشیسینی آلماغا دا ایمکان وئریر و روسلار بو ایمکاندان ایستیفاده ائتمهیه بیلمیرلر».


text:
ایشغال آلتیندا اولان داغلیق قاراباغدا یئرلشمیش ارمنیستان اوردوسونون بؤلمهلریندن بیرینده حربچیلر آراسیندا آتیشما باش وئریب و بونون نتیجهسینده، بیر ظابط و مدتلی خیدمت ائدن عسگر یارالانیبلار.
ویرتوالاز. اورگ خبر وئریر کی، بو بارهده سوسیال شبکهلرین ائرمهنی سقمنتینده ایستیفادهچیلر یازیب.
حادثهیه سبب کیمی مدافعه پوستلاریندان بیرینده عسگرین حربی کشیک مؤقعلرینین محکملندیریلمهسی اوزره مهندیس ایشلرینین یئرینه یئتیریلمهسیندن ایمتینا ائتمهسی اولوب.
ایلکین معلوماتا گؤره، ماداگیز یاشاییش منطقهسینده یئرلشمیش داغ-آتیجی بؤلوکلردن بیرینین کماندیری، باش لیتنانت واهی گریگوریان سرخوش حالدا، سلاحلا هدهلهیهرک، عسگری مجبور ائدیب کی، اؤزونه قبیر قازسین.
تحقیرلره دؤزمهیهرک، عسگر آوتوماتی گؤتورهرک ظابطه آتش آچیب. آتیشما نتیجهسینده واهی گریگوریان بوینوندان آغیر یارا آلیب. بوندان سونرا عسگر اؤزونه آتش آچاراق، انتحارا جهد ائدیب.
حادثه یئرینه اؤزلرینی یتیرمیش دیگر حربچیلر یارالیلارا ایلک طببی یاردیم گؤستریبلر. هر ایکی حربچی آغدره (مارداکرت) هوسپیتالینا چاتدیریلیب.


text:
۱۲ دسامبر
۱۲ دسامبر:
- ۶۲۷ - نئینوا دؤیوشونده بیزانس ایمپیراتورو ایکینجی ایراکلیوس ساسانی شاهی خسرو پرویزه غالیب گلمیشدیر.
- ۱۰۹۶ - مرمره دنیزی ساحیلینده بیرینجی صلیب یۆروشونون اساس دؤیوشو باش وئرمیشدیر.
- ۱۵۷۴ - عثمانلی سولطانی ایکینجی سلیمان تخته چیخمیشدیر.
- ۱۶۴۲ - ایسپانیا و بؤیوک بریتانیا آراسیندا ساواش باشلامیشدیر.
- ۱۸۳۰ - عثمانلی ایمپیراتورلوغو صربیستان باغیمسیزلیغینی تانیمیشدیر.
- ۱۹۱۱ - هیندوستان باششهری کلکۆتهدن دهلییه کؤچورولموشدور.
- ۱۹۲۵ - رضا پهلوی ایران تختینه چیخمیشدیر.
- ۱۹۳۹ - شوروی-فنلاند ساواشی دؤورونده باش وئرمیش تولوایاروی دؤیوشونده فنلاند غالیب گلمیشدیر.
- ۱۹۴۵ - گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتی قۇرولموشدور.
- ۱۹۴۹ - تۆرکیه پارلمانی اوروپا شوراسینا عۆضو اوْلماغا سس وئرمیشدیر.
- ۱۹۷۹ - رودزیا آدینی دییشدیرهرک زیمباوه آدلاندیریلمیشدیر.


text:
تاناپ آذربایجان دا بایراغا لاییق گؤرۆلدی
ایلکینجی اِتاپدا ۱۶ میلیارد مکعب متر طبیغی گاز داشان بو توربادان تۆرکیه ۶ میلیارد مکعب متر طبیغی گاز آلار
ترانس آناتولی طبیغی گاز گچیریجی توربا – تاناپ- آذاربایجان دا بایراغا لاییق گؤرۆلدی.
آذربایجان ینگ شاه دنگیز طبیغی گاز یاتاغیندا اؤندۆریلن طبیغی گازی تۆرکیه اۆستی بیلن اوروپا آلیپ بارماق اۆچین چکیلن و گۆن اۇرتا طبیغی گاز کریدوری نینگ اینگ مؤهۆم بؤلهگی بۇلان تاناپ، چالت و اینگ تیغشیتلی یاغدایدا طایارلانانی اۆچین بایراق آلدی.
تاناپ ینگ باشلیغی سالتوق دۆزیۇل آذربایجان ینگ جمهورباشلیغی الهام علی یف تاراپیندان هر ییل قوتلانیان دۆنیأ نفتچیلر گۆنۆنده دۇستلوق مدالینا لاییق گؤرۆلدی.
۱۸۵۰ کیلومتر اوزینلیغی بۇلان تاناپ تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان و آذربایجان ینگ جمهورباشلیغی الهام علی یف و بیله کی قۇنگشی یورتلارینگ باش توتانلاری نینگ قاتناشماغیندا گچن هپده لرده آچیلیپدی.
ایلکینجی اِتاپدا ۱۶ میلیارد مکعب متر طبیغی گاز داشان بو توربادان تۆرکیه ۶ میلیارد مکعب متر طبیغی گاز آلار.


text:
مزارشریفده بیرکیشی فرخنده نینگ قتلیده گمان سیریلیب قولگه آلیندی
مزارشریف ده بیر کیشی فرخنده نینگ قتلیده قولی بولگنلیکده عیبلنیب، حبسگه آلینگن. ایتیلیشیچه، کابل اهالیسیدن بولیب، حادثه صادر ایتیلگنی دن سونگ مزارشریفگه باریب مخفی بولگن.
بو شخص اوتگن کونی کیچقرون مزارشریف شهری نینگ آلتینچی حوزه سیده حبسگه آلیندی. بلخ پولیس اداره سی خوفسیزلیک آمری عبدالرزاق قادری نینگ مطبوعات گه ایتیشیچه، مذکور شخص اوز گناهیگه اعتراف قیلگن:"کابل ولایتی بگرام تومنی اهالی سیدن بولگن 30 یشر حسیب الله اوتگن کیچه مزارشریف شهری نینگ آلتینچی حوزه سی منطقه سیده بیر عملیات نتیجه سیده قولگه آلیندی".
قادری جنابلریگه کوره، فرخنده نینگ قتلیده گمان سیریلیب، قولگه آلینگن بو شخص اوستیدن تحقیقات اوتکزیلیشی اوچون او کابلگه جونه تیله دی.
اما حبسگه آلینگن حسیب الله اسملی بو شخص، فرخنده نی ملانینگ دستوری بیلن کلتکله گنینی ایته دی:"ملا، قرانکریم نی یاندیردی، دییدی، کیین مین فرخنده نی فقط بیرمرته کلتکله دیم. خطا گه یول قویدیم، بوندن جوده هم پشیمان من".
بوندن آلدین ایچکی ایشلروزیرلیگی فرخنده نینگ قتلیده قولی بولگن کمیده 7 پولیس تمانیدن قیدیروو گه آلینگنینی ایتگندی.
پولیس نینگ ایتیشیچه، حاضر کابل اهالیسیدن 30 و 20 ته پولیس بو حادثه ده عیبلنیب، حبسگه آلینگن.
بوندن قریب ایکی آی آلدین کابلده آله مانلر فرخنده اسملی یاش قیزنی قران کریم نی یاندیرگنلیکده عیبلب، وحشی لیک روشده اولدیریب، اونینگ جسدی نی اوتگه یاندیریشدی.
فرخنده نینگ قتلی افغانستان ایچکریسی و تشقریسیده کته عکس العمللرگه روپه ره بولدی و دنیانینگ تورلی خیل منطقه لریده مردم عامللری قولگه آلینیب، جزالنیشی نی سوره شدی.


text:
سرپل ولایتیده قوراللی توقنه شوو عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیردی
اوشبو حادثه عاقبتیده کمیده اون تورت کیشی نینگ جان بیرگن لیگی بیلدیریلدی
افغانستان شمالیده جایلشگن سرپل ولایتیده خوفسیزلیک کوچلری نینگ بیر قوماندان نی اوشلش گه حرکت قیلیشی آرتیدن توقنه شوو یوز بیردی.
اوشبو مطلب نی بوگون (چهارشنبه) سرپل ولایتیدن محللی بیرمسئول بیلدیردی.
خوددی شوو توقنه شوو توناوکون (سه شنبه) اوشبو ولایت نینگ بلخاب تومنیده باشله گن.
مذکور توقنه شوو نتیجه سیده خوفسیزلیک کوچلریدن آلتی کیشی بیلن بیرگه مهدی مجاهد اسمی گه ایگه قوماندان نینگ هم 8 نفری جان بیرگن.
اوشبو توقنه شوو نینگ حاضر هم دوام ایتیاتگن لیگی بیلدیریلدی.
عینی دمده مجاهد نینگ ینه 12 نفری نینگ یره لنگن لیگی معلوم قیلیندی.
سرپل ولایتی سوزلاوچیسی ذبیح الله امانی, خوفسیزلیک کوچلری نینگ قانون بوزرلیک و زوره وانلیک بیلن عیب له نیاتگن مهدی مجاهد نی اوشلش گه حرکت قیلیشی آرتیدن اوشبو توقنه شوو نینگ باشلب کیتگن لیگی نی بیلدیردی.


text:
سای/عدد/
معاصیر ادبی آذربایجان دیلینده سای اساس نطق حصه لریندن بیریدیر. سای او سؤزلره دئییلیر کی، اونلار اشیانین مقدارینی، سایینی بیلدیریر. معاصیر ادبی دیلیمیزده دؤرد جور سای واردیر. مقدار سایی، سیرا سایی، کسر سایی، غیر معین سای.بونلاردان کسر و سیرا سایلاری مقدار ساییندان، اونلارا معین شکیلچیلری آرتیرماقلا دوزه لیر. یوخاریدا گؤستردیییمیز دؤرد جور سایین هرسینین اؤزونه خاص خصوصیتلری واردیر. بو خصوصیتلر بونلاردان عبارتدیر.
مقدار سایلاری
مقدار سایلاری اشیانین مقدارینی بیلدیریر. قید ائتدیییمیز کیمی بو سایلار بوتون باشقا سایلارین اساسینی تشکیل ائدیر. مقدار سایلاری قورولوشلارینا گؤره ایکی نوع اولور:١. ساده سایلار ٢. مرکب سایلار.
١. ساده سایلار: بیردن اونا قدر، اونلوقلار، یوز، مین، میلیون و میلیارد سایلاری ساده حساب اولونور، اونا گؤره کی، بیرجه سؤزدن قورولموشلار.
٢. مرکب سایلار: ایکی و داها آرتیق سؤزله ایفاده اولان سایلارا مرکب سایلار دئییلیر. مثلا: او بئش، ایکی یوز اوتوز سککیز.. بو سایلار " نئچه؟" سوالینا جواب وئریر.
مقدار سایلارینین آشاغیدا کی خصوصیتلری واردیر:
١. مقدار سایلاری بیرینجی نوع تعیینی سؤز بیرلشمه سینین بیرینجی طرفی اولور و اؤزوندن سونرا گلن اسمی تعیین ائدیر. مثلا: آلتی ماشین، اوتوز بیر طلبه...
بئله حالدا سای هئچ بیر سؤز دییشدیریجی شکیلچی قبول ائتمیر. یعنی نه حاللانیر و نه جمع شکیلچیسی قبول ائدیر. باشقا سؤزله دئسک بو حالدا سای اؤزوندن سونرا گلن سؤزون گراماتیک خصوصیتلریله اوزلاشمیر. لاکن بو ترکیبده کی اسم، سایین طلبینه گؤره، جمع لنمیرسه ده، حاللانا بیلر. مثلا: آلتی ماشیندان..
٢. مقدار سایلاری ایکینجی نوع تعیینی سؤز بیرلشمه سینین هچ بیر طرفینده اشتراک ائده بیلمیر.
٣. مقدار سایلاری اوچونجو نوع تعیینی سؤز بیرلشمه سینین ایکینجی طرفی اولا بیلیر و اوچونجو شخصین تکینین شکیلچیسینی قبول ائدیر. مثلا: اوشاقلارین دوقوزو..
بئله ترکیبده اسم جمع اولا بیلیر، سای ایسه غیر معین بیر مقدارین مشخص بیر حصه سینی بیلدیریر. بئله ترکیبلرین طرفلرینین یئرینی دییشمک اولماز.
بئله ترکیبلرده اگر سای عمومی مقدارین معین بیر حصه سینی ایفاده ائتمه سه ، اسم سای کیمی جمع علامتی قبول ائتمیر. "قلمین اوچو بیر تومندیر" جمله سینده "قلم" سؤزو عمومی بیر مقدارین معین حصه سینی ایفاده ائتمیر و بونا گؤره ده جمع اولا بیلمیر. بئله ترکیبلرده سؤزلرین یئرینی دییشمک اولار و مفهوم یئرینده قالار.
۴. سایلا اونون تعیین ائتدییی اسم آراسیندا معین سؤزلر ایشلنه بیلر. بئله موقع لرده سایلارلا اسملرین آراسیندا اوچ جور علاقه اولا بیلر:
الف) دیلیمیزده اسملرین طلبینه گؤره سایدان سونرا و اسمدن اول معین سؤزلر گله بیلر. بونلارین اساسلاری بونلاردیر:
١- نفر: یالنیز انسان آدی بیلدیرن اسملرله ایشلنیر. مثلا: آلتی نفر فحله..
٢- باش: اساسا دؤرد آیاقلی حیوان آدلاریلهایشلنیر. مثلا: بئش باش اؤکوز..
اسم قوشالیق بیلدیرنده "باش" سؤزونون یئرینه "جوت" سؤزونو ده ایشلتمک اولار.مثلا: بیر جوت آت..
٣- عدد، ده نه: تک ساییلان جانسیز اشیانین آدینی بیلدیرن اسملرده ایشلنیر. بو ایکی سؤزون هر بیرینی بیر بیرینین یئرینه ایشلتمک اولار. آلتی ده نه آلما. اون بیر عدد قارپیز..
۴. جوت: اوچ جوت آیاق قابی..
۵. دسته: بیر دسته گؤیرتی
۶- توپ: بیر توپ پارچا..
۷- قلیب: اوچ قلیب صابون..
٨- جیلد: بئش جیلد کتاب..
ب) مقدار سایلاریله اسملر آراسیندا ائله سؤزلر ایشلنیر کی، اونلار اسملرین مختلیف جهتدن اؤلچوسونو بیلدیریر.بئله حاللاردا سای اسمله یوخ، همین سؤزله علاقه دار اولور.مثلا: بئش سطیر یازی، اون ماشین مال..
دئمک بو ترکیبلرده سایلار باغلی اولدوقلاری اسملرین یوخ، اونلارین اؤلچولرینین میقدارینی بیلدیریر، یعنی گراماتیک علاقه دییشیر.
ج) مقدار سایلاریله اسملر آراسیندا کئیفیت، علامت، خاصیت، رنگ و سایره بیلدیرن صفتلر گلیر و سایلارلا اسملرین مستقیم رابطه سینه مانع اولور. مثلا: ایکی قیرمیزی گول.. بو صفتلر بیر طرفدن سایلاری، او بیری طرفدن ایسه اسملری تعیین ائدیر. سایلار اسملشنده، اونلاردان بیر شئی تصور ائدیلنده هم حاللانیر، هم ده جمعلنیر.
بیر سایی- دیلیمیزده بیر ساییندان یئنی سؤزلر یارادیلماسی گئنیش یاییلمیشدیر. بیر سؤزو بیر نئچه مختلف معنایا مالیک اولماقلا برابر، مختلیف شکیلچیلرله مختلیف معنالی سؤزلر یاراتماقدا اشتراک ائدیر. بیر سؤزونون ایشلندیی یئرلر چوخدور. اونلارین ان مهملری بونلاردیر.
١. غیر معینلیک، عمومیلیک بیلدیریر. مثلا: سیز بیر ایش گؤرمه لیسینیز.
٢. ادات اولور و جمله نین اساس فکرینی قوتلندیریر. مثلا: سن دانیشما بیر..
٣.زامان آنلاملی اسملرین اولینده/ آن، دقیقه، ساعات، گون، وقت..
۴. عالم، ییغین، اتک، سورو، اوووج کیمی سؤزلردن اول ایشلندیکده غیر معین کمیت بیلدیریر. مثلا: بیر عالم ایش گؤردوک..
۵. "یم٤" شکیلچیلی فعلی صفتلردن اول گلیر و مقدار بیلدیریر. مثلا: بیر ایچیم سو..
۶. "جه" شکیلچیسی واسطه سیله تام واحدلیک ایفاده ائدیر. مثلا: بیرجه ساعات، بیرجه دقیقه..
۷. "دن" شکیلچیسی بیر سایینا قوشولدوقدا بو سای طرز حرکت ظرفی یارادیر. مثلا: او بیردن قیشقیردی..
٨. "لیک" شکیلچیسیله اسم یارادیر. بیرلیک. بو سؤزه "ده" شکیلچیسی علاوه ائتدیکده، یئنه ده معیت بیلدیریر. مثلا: بیرلیکده گئتدیک.
٩. هردن، تک، آرا، گونده، ایلده کیمی زامان مضمونلو سؤزلردن سونرا ایشلندیکده تصادف و تکرار مضمونو ایفاده ائدیر.مثلا: آرا بیر، هردن بیر، آیدا بیر..
١٠. اوچونجو نوع تعیینی سؤز بیرلشمه سینین ایکینجی طرفینده حال و وضعیت، کئیفیت،باجاریق مقیاسی اولار. مثلا: اوشاغین بیری..
١٢.مختلیف سؤزلرله ترکیب یارادیب جوربه جور مضمونلار ایفاده ائدیر. مثلا: بیر باشا گئتدیک، بیر سؤزله، بیره بئش، بیر- بیریله


text:
کافکا دان بیر گؤزل حئکایه اوخودوغومدا چوخ ائتگی لندیم و کافکانین بو قیمتلی دوشونجه سینی یئنی ایلین ایلک سایی سیندا سیزینله پایلاشماق ایسته دیم. کافکا سؤیله ییر: «سئودییین هر شئیی گئج یا تئز الدن وئره جکسن؛ آمما سونوندا سئوگی باشقا بیر صورتده گئری دؤنه جک!»
کیچیک قیز و قولچاغین گؤزل حئکایه سی
(فرانتس کافکا)
حئکایه یه گؤره، بیر گون فرانتس کافکا (Franz Kafka) روتین یوروشلرینی ائتدییینده پارک دا کیچیک بیر قیزا راست گلمیش. قیز آغلییرمیش. اوینجاق قولچاغینی ایتیرمیش و بو اونو اولدوقجا قملی ائتمیش.
کافکا اونون یئرینه قولچاغی آختارمیش و صاباحی سی گون همن نوقطه ده گؤروشمه یه قرار وئرمیشلر. قولچاغین تاپیلماماسینا گؤره، کافکا کیچیک قیزا قولچاغین دیلیندن بیر مکتوب یازمیش و گؤروشلرینده قیزا اوخوموش.
«لوطفا منیم ایچین ناراحات اولما، دونیایی گؤرمک ایچین اوزون بیر مسافرته چیخدیم. سنه باشیمدان گئچنلری آنلاتاجام.»
بو بیر چوخ مکتوبون ایلکی ایمیش. کافکا کیچیک قیزلا هر گؤروشونده سئوگیلی قولچاغین خیالی ماجرالارینی اؤزو یازدیغی مکتوبلاردان اونا اوخورموش. کیچیک قیز دا بو شکیلده اوُوونورموش. سونرالار بیر گون گؤروشمه لرین آرتیق سونو گلمیش. کافکا سون گؤروشمه ده کیچیک قیزا بیر قولچاق گتیرمیش. کیچیک قیز اصلیندن اولونجا فرقلی اولان قولچاغا تعجب له باخار قالمیش. قولچاغا ایلیشتیریلمیش بیر نوت: «مسافرتیم منی چوخ دئییشتیردی.» کیچیک قیزین تعجبونو قالدیرمیش.
اوزون ایللر سونرا، آرتیق بیر یئتیشگین اولموش اولان کیچیک قیزیمیز، گؤزو کیمی باخدیغی قولچاغینین، گؤزوندن قاچیردیغی بیر چاتداغینین ایچینه سیخیشدیریلمیش بیر مکتوب تاپیر. قیسّاجا بئله یازیلمیش:
«سئودییین هر شئیی تئز یا دا گئج غاییب ائده جکسن؛ آمما سونوندا سئوگی باشقا بیر صورتده گئری دونه جک.»
فرانتس کافکا باشقا بیر یئرده سؤیله ییر:
«حیات یوخاریداکی اولدوزلارین سینیرسیزلیغی قدر سون درجه بؤیوک و درین بیر شئیدیر. هر کیم یالنیز اؤز شخصی تجربه سینین دارآچار دلیکیندن باخا بیلیر. آنجاق بیر نفر دن چوخ اینسان گؤره بیلمک ایچین هامیدان چوخ آچار دلیکینی تمیز ساخلامالیدیر.»
فرانتس کافکا (Franz Kafka)
آلمانجا دانیشان یهودی بیرعائله دن پراگ شهرینده دونیایا گلمیشدیر. فرانتس کافکا (1924-1884) دونیا ادبیاتینین نمادین و اصلی بیر یازارلاریندان بیریدیر. حقوق اوخوموش، بوُش زامانلارین دا یازمایا باشلامیشدیر. یازیلاری ایلک اولاراق 1912 ایلیندن یاییملانمایا باشلامیشدیر. کافکانین دویغوسال تجروبه لری و عائیله سیله اولان رابطه لری خصوصا گونلوکلرینده و مکتوبلاریندا بیان اولموشدور. حیات دا اولدوغو سوره جه یئدی کیتاب یازمیشدیر. بونلارین یانیندا اوچ تاماملانمامیش رومان و بیرچوخ مکتوب و گونلوک گئریسینده بیراخمیشدیر. کافکا یاخین دوستو Max Brod دان اؤلدویونده بو اثرلرینی یاندیرماسینی ایسته میشدیر. ماکس برود-ون کافکا نین بو ایسته یینی یئرینه گتیرمه مه سی سایه سینده بو گون بو اثرلر گونوموزه چاتمیشدیر. کافکا تامام اثرلرینی آلمانجا یازمیشدیر. کافکا مدرنیست یازار اولاراق گؤرولمکده دیر.
اثرلرینده گوناه، آزادلیق، یابانجیلاشما، و سوروملولوق، آیریجا حاکمیته فردی مقاومت کیمی تم لر ایشلتمیشدیر. کافکا-نین ان تانینمیش اثرلری: قصر، چین دوواری، محکوملار قروپو، مسخ، دهکده طبیبی، آمئریکا، آشکار، فلیسه یه مکتوب و محاکمه
کافکا-نین 1924 ایلینده اؤلومونون سببی قلب یئتمزلیگی اولاراق گؤرولسه ده وجودونو آرادان آپاران اصلینده سرطانیدیر.
نسیل مناقشه سی، بابا اوغول رابطه سی
کافکا چتین و پیس بیر اوشاقلیق گئچیرتدی. خصوصا باباسیلا هئچ آنلاشمادیلار. باباسینین کافکانین اوستونده سورَکلی (دائمی) بیر فشاری وارایدی، بو دوروم اوشاقلیق ایللریندن تحصیل زامانینا قدر دوام ائتدی.
کافکانین آناسئ دا باباسینین قضاوت ده یرلرینی و دوشونجه لرینی قبوللانمیشدیر. اصلینده ده بو ده یرلری دئییشتیره بیله جک گوجه صاحیب دئییلدی. کافکا گنجکن، باباسیندان ابدا قورخموردی فقط هر زامان باباسیندان فاصیله توتوردو و اونا قارشی ایچینده نفرت دن باشقا بیر دویغو بسله میردی.
کافکا-نین بیرچوخ اثرلرینده «بابا» عائله نین رئیسی، هر شئیه گوجو یئتن و باسقیجی بیری اولاراق تصویر ائدیلمیشدیر. طیبق «دؤنوشوم» اثرینده اولدوغو کیمی. بو اثرده Gregor (حئکایه نین قهرمانی عین زاماندا حئکایه ده کی اوغول) بیر بؤجکدیر(حشره دیر) و ایشه یارامایان بیریدیر. حئکایه ده Gregor گرِگورون اؤلومویله عائله نین راحات بیر نفس آلماسی موضوع ائدیلمیشدیر. باباسینین، قارشیسیندا دورولماز گوجونون کافکا-نین اوستونده یاراتدیغی باسقی، کافکا-نین ان مهم حئکایه لریندن بیری اولان محاکمه یازماسینا سبب اولموشدور.
کافکا «بابایا مکتوب» اثرینده کی مکتوبلاری نه باباسینا گؤندرمک نه ده یاییملاتماک ایسته میشدیر. بو مکتوبلاری ساده جه باباسینین اوزرینده هر زامان باسقیسی اولدوغونو گؤسترمک ایچین یازمیشدیر. احتمالا باباسینین کافکا-نین اوزرینده یاراتدیغی باسقی اونون اؤزو اؤزونو انتقاد ائتمه سینه سبب اولموشدور و کافکا اؤزوندن نفرت ائدن بیری حالینه گلمیشدیر. شوبهه سیز بو درین اؤزونه تنقید، کافکا-نین یاشامیندا و اثرلرینده منعکس اولموشدور.
بیر حئکایه سینده بیر تاجیرین اوغلو اولان (Georg Bendeman)ین یاشامینی تصویر ائدیر. گیورک عاشیقدیر و پطرسبورگ-داکی اونون ایچین سون درجه مهم اولان یولداشیلا یازیشماکتادیر. بو یولداشلیغی دوام ائتدیرمک ایچین اؤز یاشامینداکی بیرچوخ باشاریدان مکتوبوندا بحث ائتمیشدیر. اوزون مودت دوشونمک دن سونرا گیورگ سئوگیلیسینه اونونلا ائولمک ایسته دییینی بللی ائدیر. گیورگ مکتوبلاری باباسینا یوللایار. باباسی بو دورومو اوُلوملو(عملی) اولماماغینی دئییب و اونون بو دؤنمده ائولیلیگی دوشونمک یئرینه تیجارته داها چوخ توجه ائتمه سینی سؤیله ر. بوسببدن گیورگ هر شئیی گئری ده بوراخیب، ائوی ترک ائدیب اؤز یولونو گئتمه یه قرار وئرر. بو حئکایه ده اولان گیورگ همن کافکانین اؤزونو تصویره چکیب و باباسی طرفیندن گؤرونمز اولدوغونو گؤستریر.
دوُستلوقلارئ
کافکا-نین پراگ دا اولدوقجا گئنیش بیر دوسلوق چئوره سی واریدی. یونیوئرسیته نین ایلک ایللرینده همن عین یاشلاردا اولدوغو بوللو بیر دوسلوقلار تاپدی. اونون حیاتینداکی ان مهم اینسان شوبهه سیز دوستو Max Brod دور. ماکس برود طیبق کافکا کیمی حقوق اوخودو. داها سونرا فیلوزوف اولان Felix Weltsch و یازار اولان Oskar Baum ایله آرخاداش اولدو. «برود»، کافکا-نین ادبیات ایچین نه آنلاما گلدییینی چوخ یاخشی بیلیردی. برودون واسیطه سیله کافکا هنوز یئنی قورولموش اولان Rowohlt چاپخانایلا رابطه یه گئچدی و بئله جه کافکا-نین ایلک کیتابی باسئلمئش اولدو. (1912)
کافکا-نین گلیب گئچیجی دوسلاری ایچینده Jizchak Löwy نین شوبهه سیز آیری بیر یئری واردیر. بو دوستو ورشووالی اورتودوکس بیر عائله دن گلن مهم تئاترچیدیر. هم بو سببدن هم ده اؤز شخصیتی سببیندن کافکایا بیر نمونه اولموشدور.
کافکانین بیوگرافیسینی آراشدیرساق، اونون سوسیال باخیمدان هئچ ده جامعه دن قوپمادیغینی گؤروروک. فقط روحسال باخیمدان تماما فرقلی بیر شخصیت دیر. کافکا-نین اثرلرینی بیلن بیرینین الیندن، اونون استفاده ائتدیگی کلمه لرین آلتیندا یاتان اصیل آنلاتماق ایسته دیگی مفهومو تقدیر ائتمکدن باشقا بیر شئی گلمز. عائیله ایچینده ده کافکا-یا ان یاخین اولان نفر، ان کیچیک باجی سی Ottla دیر.
رابطه لری
کافکا-نین قادینلارلا اولان رابطه لرینه باخدیغیمیزدا، ان اؤنملی سی Felice Bauer کافکا-نین عشقی و اونا یازدیغی مکتوبلاردیرلار. «فلیس بوئر»، کافکا-نین 1912 ایلینده «برود»ون ائوینده تانیشدیغی برلین لی بیر مأموردور. 1920 ایلینده ایسه کافکا، Milena Jesenka ایله مکتوبلاشمایا باشلار. میلنا کافکا-نین آلمانجا یازدیغی اثرلری چک دیلینه چئویرمک ایسته میشدیر. میلنا کافکا-دان 12 یاش کیچیکدیر. و ائولیدیر. بیرلیکده اولمالارینین ایمکانسیز اولدوغونو بیلیردیلر، بونا راغمن اوزون ایللر بؤیونجا آرالاریندا مکتوبلاشمایا دوام ائتدیلر. کافکا-نین میلنایا یازدیغی مکتوبلار دا طیبق فلیسه یازدیغی مکتوبلار کیمی تورکجه به چئوریلمیشدیر. کافکا-نین سون رابطه سی ایسه اؤلمه دن بیر نئچه آی اؤنجه Dora Diamant آدیندا کی بیر اوشاق ساخلییان ایدی.
کافکا مکتوبلاردا عشقین دوغرو اولدوغونا اولان شوبهه لرینی و قورخولارئنئ دیله گتیرمیش، دویغولارئنئ بوتون چیلپاقلئغئ ایلا قلمه آلمیشدیر. بو باخیمدان مکتوبلار ادبی نظردن سون درجه مهمدیر.
محاکمه
کافکا «محاکمه» آدلی اثرینی 1925 ایلینده یازماغی باشارمیشدی. بو اثرله بیرلیکده کافکا ادبیات دونیاسیندا موضوع و سبک باخیمیندان اؤزونو تاپمیشدیر.
«محاکمه» اثریله کافکا، ایلک مهم و جانلی یارادیجیلیغینی اورتایا قویموشدور.
کافکا محاکمه اثرینی تاماملادیقدان سونرا، یاشامیندا بیر سئری دئییشیکلیکلر مئیدانا گلدی. کافکانین بو کیتابدا تماما اؤزونو یازماسی عین زاماندا یاشامیندان بیرچوخ شئی فدا ائتمه سی معنی سینا گلیردی.


text:
13 ییل حاکمیتدن سونگ حامد کرزی ینگی حکومتگه قندی میراث قالدیرماقده؟
حامد کرزی حاکمیتنی تینچ یول و سیلاو لر بیلن ینگی جمهور رئیسگه تاپشیرماغچین. جنجلی سیلاولر آرتیدن ینگی جمهور رئیس نینگ کیله سی هفته ،دوشنبه کونی، قسم یاد گه کیلتریش مراسمی بولیب اوتیشی کوتله دی .
کرزی جنابلری 13 ییل آلدین بن کنفرانسیده افغانستان نینگ موقت جمهور رئیسی صفتیده تعین ایتلیشی آرتیدن حاضرگچه بیر دور موقت، بیر دور اوتیش حکومتی و ایککی مرته هم سیلاو لر آرقه لی افغانستان نینگ جمهور رئیسی اولراق وظیفه بجردی.
حامد کرزی حکومت نمه سی بیلن سیز نینگ یادینگیزگه قاله دی ؟ اونینگ حاکمیت دوره سیدن قنچه لیک قانیققن سیز؟ حامد کرزی اوزی نینگ 13 ییلیک حاکمیتی دوریده افغانستان گه قندی اوزگریش لرنی کیرتیشگه قادر بولدی و قندی فرصت لرنی قولدن بیردی؟
حاکمیتی دوریده تشقی و ایچکی سیاست لری پست بلند لیکلرگه ایگه بولگن حامد کرزی ینگی حکومت گه قندی میراث قالدریب کیتماقده؟
بو هفته گی سوز سیزگه رکنی عینی شو موضوع گه بغیشلنگن . سوز سیزگه برنامه سیگه اشتراک ایتیش اوچون تیلفون رقم لرینگیزنی بیزگه قالدرینگ. بیز دستور جریانیده سیزگه تیلفون قیله میز.
سوز سیزگه برنامه سی تینگلاوچی لر اشتراکی بیلن هر پنج شنبه کونی جانلی روشده نشر ایتله دی .


text:
کیوت
کیوت، بیردن چوخ پلاتفوْرمو ساپورتلایان بیر گرافیکسئلقوللانیجیآرایوزو دور. عومومی اولاراق قرافیکی پروقراملاری گلیشدیرمک اۆچون ایشلنسه ده گلیشمیش کیتابخاناسی GUI-دان باشقا آلتلرده حاضیر ائتمیشدیر. کیوت، ان چوخ KDE دئسکتاپی اورتامیندا، اوپرا و اسکایپ دا کیوت ایشلهنیر.
کیوت سیپلاسپلاس ایشلنسه ده، فرقلی دیللره اولان باغلانتیلارینا گؤره پایتون، روبی، پیاچپی، پئرل، پاسکال، سیشارپ، جاوا و ایدا ایله ده ایشلنه بیلر.
یازیلیمگلیشتیرمهکیتی (SDK) اولاراق داغیدیلان کیوت، قورولدوغوندا بیرچوخ میثال اویقولاما ایله بیرلیکده گلمکتهدیر. یئنی توملشیکگلیشتیرمهاورتامی اولان Qt Creator کولگهسینده گلیشتیرمه مودتی بویوک اؤلچوده سرعتلنمیشدیر.


text:
ایرانین کئچمیش پرزیدنتی هاشمی رفسنجانی وفات ائتدیکدن سونرا اؤلکهده سیاسی وضعیت گرگینلشیب. رفسنجانی طرفداری مینلرله وطنداش نوماییش کئچیرهرک ۸۳ یاشلی سیاستچینین اؤلدورولدویونو ادعا ائدیبلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، کوتله آراسیندا دولاشان معلوماتا گؤره، کئچمیش پرزیدنت درمان قبول ائدیب و ۲ ساعت عرضینده اینفارکتدان وفات ائدیب.
اعتراض آکسییالاری اولجه پایتاخت تهراندا باشلاییب. یوزلرله وطنداش رفسنجانینین یئرلشدیریلدیی خستخانانین اؤنونده توپلانیب، شعارلار سسلندیریلیب. داها سونرا اؤلکهنین بیر نئچه ایری شهرینده آکسییالار داوام ائتدیریلیب.
قید ائدک کی، کئچمیش پرزیدنتین اؤلومونو معمالی ائدن دیگر بیر سبب ایران صحییه ناظری امیر موحسن ضیایی نین آچیقلاماسی اولوب. ناظر رفسنجانینین اؤلومونده حکیملرین گوناهکار اولدوغونو آچیق-آشکار اعتراف ائدیب.
«رفسنجانینین یانیندا شخصی حکیمی اولماییب. منه وئریلن معلوماتا گؤره، حکیملر لازیمی موداخیله ائده بیلمهییبلر»، - ناظر قید ائدیب.
خاطیرلاداق کی، تخمیناً ۴ آیدان سونرا ایراندا پرزیدنت سئچکیلری کئچیریلهجک. بئله بیر واختدا رفسنجانینین قفیل اؤلومو، ناظرین شوبهلی آچیقلاماسی اؤلکهنین سیاسی ائلیتاسیندا آمانسیز موباریزهنین گئدیشیندن خبر وئره بیلر.
ایرانین مصلحت شوراسینین صدری، سابیق پرزیدنت علی اکبر هاشمی رفسنجانی یانوارین ۸-ده وفات ائدیب. رفسنجانینین اورک چاتیشمازلیغیندان دونیاسینی دییشدیی بیلدیریلیر.
هاشمی رفسنجانی ۱۹۸۰- ۱۹۸۹-جو ایللرده پارلامنتین صدری، ۱۹۸۹-۱۹۹۷-جی ایللرده ایران پرزیدنتی اولوب. او، ایرانین عالی دینی لیدری علی خامنه ای نین یئرینه ان رئال نامیزدلردن بیری ساییلیردی.


text:
اؤزبکیستاندا اتوبوسدا پاتلاما
اتوبوسون، حرکت ائتدیکدن سونرا مخزنده پاتلاما میدانا گلدیگی بیلدیریلدی
اؤزبکیستاندا بیر اتوبوسونون طبیعی گاز مخزنینین پارتلاماسی نتیجهسینده ۵ نفر حیاتینی ایتیردی، ۲۱ نفر یارالاندی.
عاجل دوروملار باخانلیغیندان وئریلن آچیقلامادا، بخارا شهریندهکی بیر گاز دولدورما مرکزینده مخزنینی دولدوران اتوبوسون، حرکت ائتدیکدن سونرا مخزنده پاتلاما میدانا گلدیگی بیلدیریلدی.
حادثهده، ۵ یولچونون حیاتینی ایتیردیگی، ۲۱ یولچونون دا یارالاندیغی قید ائدیلن آچیقلامادا، خستهخانایا آپاریلان یارالیلاردان بعضیلرینین وضعیتینین آغیر اولدوغو ایفاده ائدیلدی.


text:
اورته شرقدن افریقاگچه: سعودی عربستان – ایران رقابتی
تحلیل و تیکشیروو
اورته شرقدن افریقاگچه: سعودی عربستان – ایران رقابتی
سعودی عربستان بیلن ایران اورته سیده گی رقابت اورته شرق دن افریقاگچه بارماقده. بیز هم پروگرامده بو رقابتنی و منطقه ده گی انعکاس لرینی تیکیشیریب چیقه میز.
منه ایندی شو توغریده آتاترک عالی بیلیم یورتی خلق ارا علاقه لر بولیمی اسیستانت لریدن دوکتور جمیل دوغاچ ایپک نینگ یازووینی تقدیم ایته میز.
یقین ویا اوزاق محیطده نیمه یوز بیریب تورگن بولسه، اورته شرق بیلن بیر مناسبتی باردیر. اولاً فلسطین مسئله سی، لبنان ایچکی اوروشی، آرتیدن أفغانستان، عراق – ایران حربی، اوندن کیین عراق نینگ اشغال ایتیلیشی و عرب بهاری بیلن یمن و سوریه مسئله لری پی در پی تصویرلنماقده. خودی شو بیلن دنیانینگ اورته شرق بیلن مناسبتلری بولگن ایریم جغرافیه لریده هم معمالرگه یوزه گه چیقماقده. هندستان بیلن پاکستان نینگ جدا بولیشی آرقه سیدن کشمیر بحرانی، غربی صحرا، فلپین، اریتره، قفقازیاده گی جمهوریتلرنینگ ایرکین لیک حرکتلری، سودان نینگ ایککی گه ایریلیشی و افریقاده گی عسکری و سیاسی ساختارلر و بونگه اوخشش حادثه لرنی بو شکلده تیکشیریب چیقیش ممکن.
صحرائی افریقا و اینیقسه نجریا سونگی پیتلرده سعودی عربستان – ایران رقابتی نینگ میدانلریدن بیرته سی دیر. بو رقابت نینگ اساسی سببلریدن بیرته سی دیب، نجریا قاله ویرسه صحرائی افریقانینگ مهم اولکه لریده شیعی نفوسی نینگ گیومتریک بیر شکلده آرتیب کیتیشینی کورستیش ممکن. نجریا، صحرائی افریقا کبی دنیا اوچون هم جوده مهم دیر. نجریا امریکا قوشمه ایالتلری نینگ مهم نفت تداریکاتچیلریدن بیرته سی بولیب، افریقانینگ مهم درجه ده مسلمان نفوسی ایگه اولکه لردن بیرذته سی دیر.
نجریاده شعی نفوس نینگ کوپه ییب کیتیشی بیر حقیقت دیر. باشقه تاماندن عنعنوی اوله راق غربی صحرا افریقاده سگالدن کینیاگچه بارگن بیر گذرگاهده صوفی اسلام مفکوره سی نینگ موجودیتی هم دقت ترتماقده.
1980 – ییلیدن کیین تقریباً افریقانینگ هر اولکه سیده ایران تامانیدن حمایه بولگن فکری ترقه توو سیاستلری نینگ بیر نتیجه سی اوله راق شیعه اقلیت لر پیدا بولیش گه باشله ندی. نجریا قاله ویرسه صحرائی اولکه لر 1980 – ییلیدن کیین ایران نینگ فکری پروگراملر الیش نقطه سیگه ایلندی.
نجریانینگ هم سعودی عربستان همده ایران نینگ سیاستیده جای آلیشی ایسه تخنیکی بیر آدیم دیر. ایران؛ سعودی عربستان بیلن مصرنینگ افریقا مسلمانلری اوستیده گی تاثیرلی موجودیتینی اوز اجنداسی چوکاتیده ضعیف قیلماقچی. اوزینی کوچلی قیلیش اوچون کمیده محلی شیعه اقلیتلرنی یراتیش و موجود بولگنلرنی کوچلی قیلیش یولینی تنله گن.
ایران؛ امریکا قوشمه ایالتلری بیلن سعودی عربستان قرشی سیده کورینیشده هم بولسه یخشی مناسبت قوریه دیگن اولکه سانینی کوپه یتیرماقچی. 2010 – ییلی تهرانده اویوشتیریلگن ایران – افریقا جلسه سینی هم بو چوکاتده بهالندیریش ممکن. لیکن برچه سعی – حرکتلریگه قره مه ی افریقا اولکه لری اوستیگه اولاً امریکا قوشمه ایالتلری نینگ آرتیدن سعودی عربستان نینگ تاثیری بولگنی ایران نینگ آسان بیر شکلده حرکت قیلیشی گه مانع بوله دی. ایران بو نقطه ده شیعه نفوسینی منطقه اداره لری آلدیده بیر باسیم عنصری اوله راق استفاده ایتماقچی بولیشی قیزیقرلی ایمس دیر. بیراق سعودی عربستان نینگ ایراننی منطقه ده یکه قوییشینی توشینیش هم ممکن ایمس. یقین دورده ریاض نینگ تشقی ایشلر وزیری عادل الجُبیر نینگ منطقه نی اینلیب دیپلوماتیک فعالیت آلیب باریشی هم بوگونکی کورفز کیلیشمس لیک کبی معمالرنینگ انعکاس قیلیشی گه مانع بولیش توغریسیده بهالندیریش ممکن.
در نهایت افریقانینگ سعودی عربستان اوچون اهمیتی قیزیل دینگیزنینگ امنیتی بیلن هم ارتباطی بار. سعودی عربستان نینگ ایران بیلن کیرگن رقابتی نینگ نتیجه و انعکاس لری فقط منطقه گه ایمس منطقه بیلن مناسبتی بولگن ایریم منطقه لرگه هم تاثیر قالدیرماقده. رقابت ساحه سی کورفزدن چیقیب افریقانینگ صحراسیگچه باره دی. نجریانینگ باشقه تاماندن اسرائیل بیلن یقین مناسبتلر ایچیده بولیب همجهت لیگینی آرتتیرماقچی بولیشی و مهم بیر اقتصادی همکار اوله راق قبول قیلیشی هم مهم گپ دیر.
قره گنده، سعودی عربستان بیلن ایران نینگ وکالت اوروشلری فقط منطقه گه ایمس وکالت بیریلگن برچه منطقه لرگه تاثیر قالدیره دی. بنا سعودی عربستان بیلن ایران رقابتی نینگ بوندن گیینگی آدرسی صحرائی افریقا بولیشی قوی بیر احتمال دیر.
صحزائی افریقاده یوز بیرگنلرنینگ اورته شرقده یوز بیرگنلر بیلن فکری، آیدولوژیک، اقتصادی و حتی سوسیولوژیک مناسبتی بار. بو دایره ده صحرائی افریقاده هم منطقه نی همده اورته شرقنی اوزاق مدتلی اوله راق تاثیر آستیگه آله دی ینگی ساختارلرنینگ ایجاد ایتیلیشی گه شاهد بوله میز. عموماً بو ساختارلرنی دقتلی کوزلر آرقه لی کوریب راپورلنگنینینی هم ایتیش کیره ک. بو معناده اینیقسه تورکیه نینگ هم اورته شرقده همده صحرائی افریقا بیلن تیگیلشی قیسقه و اوزاق مدتلی سیاست پلانلرینی ریجه له گینچه بو مسئله لرگه توجه قیلیش کیره ک.


text:
ایتالیا دونیا شامپیوناتی-2018-دن کناردا قالدی!
دونیا شامپیوناتی-2018-ین پلی-اوف مرحلهسینین جاواب اویونلاری داوام ائدیر.
دونیا شامپیوناتی-2018-ین پلی-اوف مرحلهسینین جاواب اویونلاری داوام ائدیر.
دونن آخشام داها بیر گؤروش کئچیریلدی.
ایتالیا اؤز مئیدانیندا سوئدی قبول ائتدی. گؤروش قولسوز هئچ-هئچه ایله باشا چاتدی. ایلک اویوندا 1:0 حسابلی غلبه قازانان سوئد میللیسی دونیا کوپاسینا وثیقه قازانیب. دؤردقات دونیا شامپیونو اولان ایتالیا ییغماسی ایسه 60 ایلدن سونرا ایلک دفعه دونیا کوپاسیندان کناردا قالیب.
13 نوامبر
دونیا-2018 پلی-اوف مرحلهسی، جاواب اویونلاری
ایتالیا – سوئد - 0:0
ایلک اویون: 1:0


text:
حظّچیلیک مکتبی
حظّچیلیک مکتبی
حظّچیلیک مکتبی «شخصی حظّی» اخلاق لازیملیغی و دَیَرینین منشأی بیلیر و قبول ائلهدیگی اخلاقی حؤکملری اونون اساسیندا ثابیت ائدیر. اخلاقلی بیر ایش گؤرَنین، آپاردیغی حظّین، ذاتی دَیَری وار و آیری سؤزله، سعادت هر شخصین داها چوخ حظّ آپارماسیندان عیبارتدیر.
بو اخلاق مکتبینین تابعلری، حظّین ذاتی دَیَره مالیک اولماسینی اینسانین طبیعی اولاراق حظّ آختارماسی و آغریدان قاچماسی ایله ثبوت ائتگه چالیشیبلار. هر فرد اوچون حظّ و سئوینج طلب اولوناندیر و هئچ کس اؤزو اوچون آغری و ناراحتلیق ایستهمز. بونا گؤره حظّین مطلوبیّت و ذاتی دَیَرینین منشأی، فرد اؤزودور.
نتیجهده اخلاقلی فاعیله حظّلی اولان ایشین، دَیَری وار و اونا آغریسی اولانین، دَیَری یوخدور. هابئله بیر یئره ییغیشامایان و بیر-بیریله ضیدّیتلی اولان ایشلرین هر هانسینین، اونون اوچون داها چوخ حظّی و یا داها آز آغریسی اولسا، او ایشین سئچیلمگه دَیَری وار.
چوخ ساده لؤح باخیشدا، شخصی حظّ، حاضیر حظّده خولاصه اولور. بو باخیشا گؤره، شخص بیر ایشین دَیَرینی بیلمک اوچون، او ایشین ایندی اونون اوچون حظّلی و یا آغریلی اولماغینا باخمالیدیر و بو ایشین گلهجکده اولان حظّ و یا آغریسینین، اونا دَیَر قویماقدا تأثیری یوخدور. آما اینسانین طبیعی اولاراق حظّ دالیسیجان اولماسینی قبول ائتسکده حظّی فقط حاضیر حظّه مخصوص ائتمگیمیز دوغرو دئییل.
حظّ مطلوب اولورسا، اَن چوخ حظّ داها مطلوب اولار، ایستر حاضیر حظّ اولسون و یا گلهجکده اله گلن حظّ اولسون. بلکه داها اوزون و داها شیدّتلی حظّ، بیر آز آغرییا دؤزماقلا اله گله بیلر و بلکه آز و حاضیر حظّلر اوزون آغریلارا سبب اولا بیلر.
اینسان عقل صاحیبی اولدوغو اوچون قارشیدا اولان حظّلر و آغریلارا دوشونه بیلر و داها چوخ حظّلی اولان ایشی سئچه بیلر. میثال اوچون ناخوشلوغو شیدّتلندیرن دادلی یئمکلرین سایی چوخدور. بعضاً ده موختلیف حظّلری الده ائتمک اوچون ضیدّیّت یارانار و اونلاری بیر یئرده الده ائتمک اولماز. میثال اوچون تنبللیکله علم اؤیرنمک حظّلری بیر یئره ییغیشمازلار.
بونا گؤره حظّچیلرین چوخو هر ایشین دَیَرینی موعیّنلشدیرمک اوچون، اوندان حاصیل اولان حظّ و آغرینی، و دَیَرلرین آراسینداکی موقاییسهده، اوندان علاوه، حظّلرین موقاییسهسی و اوستون حظّی موعیّنلشدیرمگی لازیم بیلیبلر. هابلئه اونلار ایشلردن حاصیل اولان حظّ و آغرینی موحاسیبه ائتمک اوچون بیر پارا معیارلار وئریبلر و بو یوللارلا موختلیف ایشلرین دَیَرینی موعیّنلشدیرمهنین مومکون اولماسینی ایدّعا ائدیبلر.
بو معیارلارا اساساً هر فرد، عمللرین ایندی و گلهجکدهکی بوتون حظّ و آغریلارینی نظرده آلماقلا، اوست-اوسته داها چوخ حظّلی اولان ایشی و یا هئچ اولماسا داها آز آغریسی اولان ایشی سئچمهلیدیر و بو ایشین دَیَری داها چوخدور.
حظّچیلرین بعضیسی، حظّین ذاتی دَیَرینه تأکید ائلهسهلر ده، حظّلرین هامیسینی برابر بیلمیرلر، بلکه نفس ساکینلیگی کیمی روحی حظّلری شهوت و جیسمی حظّدن یوخاری بیلیرلر.
حظّچیلر، حظّین طبیعی اولاراق اینسان اوچون دَیَرلی اولدوغونا تأکید ائلهمکله، اونون دَیَرینی طبیعی اولماسینا گؤره ذاتی بیلیرلر.
اونلار، طبیعی دَیَر دئیَنده، اینسان طبیعیتینین طلب ائتدیگی دَیَری نظرده توتورلار. آیری سؤزله، حظّچیلر اینسانین طبیعتینی حظّ آختاران و حظّین هئچ وضعیّتده اینسان اوچون نا مطلوب اولماسینا اینانیرلار. بونا گؤره حظّین طبیعی دَیَره مالیک اولماسینی دئییرلر.
البته عوام اینسانلار دونیا و مادّی مسألهلرله مشغول اولدوقلاری اوچون، حظّدن، جیسمی و مادّی حظّی تلقّی ائدرلر.


text:
فاریاب ولایتی نینگ مرکزی میمنه ده گی عیدگاه مسجدی قرشیسیده عملگه آشیریلگن هجوم نتیجه سیده 40 کیشی دن کوپراق انسان هلاک بولگن و ینه 50 گه یقین کیشی یره دار بولگنی ایتیلماقده.
قربان هییت مناسبتی بیلن اوتکزیلگن نمازده ولایت حاکمی و پولیس قوماندانی قتنه شگنی ایتیله دی، بیراق مذکور مقام لر بو حادثه دن آمان قالگن لر.
رسمیلر معلوماتی گه کوره، تلفات لر آره سیده عادی فقرالر و پولیس ضابطلری بولگن. عین دمده کیچیک باله لر هم یره دار بولگن لر قطاریده کورینگن.
گواه لر و رسمیلر، خود کش هجومچی نماز توگه شی بیلن مسجد گه یقینله شیب، اوزینی پارتله تیب یوبارگنینی ایتگن لر.
ولایت حاکمی اورین باسری بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده، هجومچی پولیس اوستباشینی کییب آلگنینی معلوم قیلگن.
هجوم اوچون هیچ کیم مسوولیتنی اوز بویینیگه آلمه گن. طالبان سوزچیسی اوز حرکتی بو کبی هجومنی تیارلمه یاتگنینی بیلدیرگن.
باشقه تماندن حامدکرزی بویروغی اساسیده، تیناون ایچکی ایشلر وزیری، ملی خوف سیزلیک اداره سی نینگ رییسی، عامه ساغلیق نی سقله ش وزیری و ینه بیر قطار اداره لر باشلیغی نینگ میمنه گه یوبارگن.
مذکور گروه هیئت تیناون فاریاب محلی رسمیلر بیلن جلسه اوتکزیب بوگون هم فاریابلیک اهالی بیلن اوچره شیش لری بیلگی لنگن.
مذکور هیئت نینگ قیلگن سفری دن اساسی مقصد، فاریاب وضعیتی نینگ تیکشیریش، و مردم طلب و ایسته ک لری نینگ مرکزی حکومت گه ییتکزیش دیب ایتیلگن.


text:
+0 بگندیم
شهریار ؛ میلّی بیرلیک و همرأیلیک شاعیری کیمی
رامیز قاسیموو
فیلولوگییا اوزره فلسفه دوکتورو
آنا دیللی شئعیریمیزین زنگینلشمهسینده آذربایجان ادبیاتینین گؤرکملی سؤز اوستادلاریندان بیری، اؤز یارادیجیلیغی ایله حئیدربابا داغی کیمی ووقارلا دایانان شهریار یارادیجیلیغینین موستثنا خیدمتلری وار.
حیاتی کئشمکئشلرله دولو اولان بؤیوک صنعتکارین زنگین ایرثی آذربایجان شئعیرینین اینکیشافینا خیدمتلرله برابر، میلّی دَیرلریمیز، خوصوصیله آنا دیلیمیز، عومومن آذربایجانچیلیغا قویولان ان سانباللی معنوی آبیدهدیر.
شاعیرین اؤزونون دئدیگی کیمی:
دئدیم: آذر ائلیمین بیر یارالی نیسگیلییم من.
نیسگیل اولسام دا، گولوم، بیر ابدی سئوگیلییم من.
ائل منی آتسا دا، اؤز گولشهنیمین بولبولویم من.
ائلیمین فارسجا دا دردینی سؤیلر دیلییم من.
حاقّا دوغرو نه قارانلیق ایسه، ائل مشعلییم من.
ابدییت گولویم من!
آردینی اوخو/ Ardını oxu
آچار سؤزلر :
محمدحسین شهریار,
آذربایجان,
میللی,


text:
ژان بودریار
ژان بودریار ( ۲۷ تموز ۱۹۲۹، رئیمز ، ۶ مارت ۲۰۰۷ پاریس) آدلیم فرانسهلی دوشونور،سوسیولوقدور. مدیا تئوریسی، پست یاپیسالچی و پست مدرنیزم اوزرینده اولان چالیشمالاریلا آدلیمدیر.
یاشاییشی[دَییشدیر]
فرانسهده بیر دولت مامورونون اوشاغی اولاراق دوغولدو. سوربون یونیورسیتهسینده آلمانجا اوخودو. عاییلهسینده یونیورسیتهیه گئدن ایلک کیشییدی.
۱۹۶۶ ایلینین ائیلول آیینداسوربن یونیورسیتهسینده مونشی اولدو. ۱۹۶۸ ده اٶیرنجی ائیلهملرینین ائتکیسینده قالدی، ۱۹۷۲ده عینی یونیورسیتهده، پروفسور اولاراق سوسیولوژی اٶیرتمهیه باشلادی. ۱۹۸۷دن ۱۹۹۰آ قدر، پاریس x یونیورسیتهسینده وظیفه آلدی.
فارغ التحصیلاولاندان سونرا بیر مودت اؤیرتمه تشکیلاتلاریندا آلمانجا اٶیرتمیشدیر.
آلمانجا اٶیرتدییی بو چاغدا دکترا تـئزینه ده(سوسیولوق اوزرینده) داوام ائتدی. ۱۹۶۶دا دکترا تئزینی قورتاردی، تئزین عنوانی "Thèse de troisième cycle: Le Système des objets"