text:
نایجریا ده اونلب کیشی کولرا دن اولدی
اوشبو توغریده کاتسینا ایالتی ساغلیق نی سقلش مسئولی بیانات بیردی
نایجریا نینگ کاتسینا ایالتیده کولرا کسل لیگی سببلی اولگن کیشی لرنینگ سانی 75 نفر گه ییتدی.
کاتسینا ایالتی ساغلیق نی سقلش مسئولی یاکوبو دانژا, ایالت نینگ فرقلی منطقه لری گه کینگ قولاچ یاییب کیتگن کولرا کسللیگی سببلی اوچ کونده 25 کیشی نینگ اولگن لیگی نی بیلدیردی.
دانژا, ایالتده 5- می کونیدن بیری 1534 کیشی نینگ کولرا گه یولیققن لیگی نی بیلدیررایکن, اوشبو کسللیک باعث اولگن لر سانی نینگ ایسه 75 نفر گه ییتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
منطقه گه عاجل طبی مواد یوباریلگن لیگی نی معلوم قیلگن دانژا, منطقه یشاوچی لری نی تدبیرلی بولیش گه چقیردی.
نایجریا ده جنوری آییدن بیری کسللیک دوام ایتترایکن, داکتر لر معاش لری نی آله آلمه گن لیگی سببلی اعتصاب قیلگن ایدی.
نایجریاده تازه ایچیملیک سوو و طبی مواد کمچیلیک لری اولیم ریسکی نی آرتیرماقده.
علاقه لی ینگی لیکلر
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی کینگش باشلیغی افغانستانده گی تروریستیک هجوم نی قتّیق قاره له دی
توناون کونی قندهارده گی بیر مسجدگه ایککی ته خودکش هجومی اویوشتیریلگندی
افغانستان مسئله سی بوییچه روسیه ده اوتکزیله دیگن جلسه گه طالبان هیئاتی نینگ قتنشیشی کوتیله دی
اوشبو مطلب روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی تامانیدن بیلدیریلدی


c: text/html

text:
قوربان بایرامی
قوربان بایرامی — ایسلام عالمینده ان مقدس بایراملاردان بیریدیر. بۆتون موسلمان عالمینده هر ایل هیجری تقویمی ایله ذی الحجه آیینین ۱۰-جو گونوندن باشلاییر و عادتاً اۆچ گون داوام ادیر. مراسیملرده قویون، قوچ، اینک، دانا و یا دوه کسیلیر. قوربانین بیر حیصّه سیندن دین خادیملرینه پای گؤندریلیر، بیر حیصّه سی ایسه کاسیبلارا پایلانیر. هامییا برابر پای وریلیر، قوربان کسهن اؤزو ده برابر پای گؤتوره بیلر. عنعنهیه گؤره دیلهنچی و کاسیبلار بایرام گونو آج قالماسینلار دیه بۇ گون مراسیملره دعوت اوْلونورلار.
تاریخی[دَییشدیر]
قوربان بایرامی ان قدیم بایراملارداندیر. دینی قوربان کسمه مراسیمی ایسلامدان دا اوّل مؤوجود اوْلوب، لاکین اوْ واختلار گوناهدان تمیزلهنمک، قزبلنمیش الله ین کؤنلونو آلماق و س. نظرده توتولوردو.
هیجرینین (محمد پیغمبرین مکه دن مدینه یه کؤچمهسینین) ایکینجی ایلیندن سوْنرا دینی قوربان کسمهنین ایسلام عالمینده باشقا آماچلاری و سببلری یاراندی. بئله کی، دینی قوربان کسمه ایسلام عالمینده بؤیوک روح یۆکسکلیگی، دیندارلیق، خیرییهچیلیک، باشقالارینا کؤمک ائتمک کیمی علامتلره ییهلهندی.[۱]
دینی قوربان کسمه ایبراهیم پیغمبرین حیاتیندا باش ورهن اهوالاتدان سوْنرا یارانمیشدیر. بئله کی، یوخودا الله ایبراهیم پیغمبره اوْغلو ایسماییلی قوربان ورمیی (اوْنلارین اللها ایمانینی یوخلاماق اۆچون) امر ادیر. ایبراهیم اصل دیندار کیمی اللهین امرینی یرینه یتیرمهیه حاضیر ایدی، اسماعیل اؤزو ده قوربان اوْلماغا رازیلاشیر. بۇ حاقدا قوراندا یازیلمیشدیر.
اللها قلبهن یاخین و صادق اوْلدوغونو ثبوت ائتمک ایستهیهن ایبراهیم پیغمبر اوْغلو ایسماییلی قوربان کسمهیه حاضیر ایدی. لاکین اۇجا الله بونو اؤز الچیسینه روا بیلمهدی و قوربانلیق اۆچون اوْنا بیر قوچ گؤندردی. بونا گؤره ده قوربانلیق بایرامیندا کسیلهن قوربانا "اسماعیل قوربانی" دا دییرلر.
چوْخ سودیی بالاسینی الله یولوندا قوربان ورمهیه حاضیر اوْلماسی پیغمبرین الله قارشیسیندا ایمانینین، سمیمیلیینین و موتیلیینین باریز ثبوتودور. اوْدور کی، دین تاریخینده درین ایز سالمیش بۇ حادثه اللها اینامین، درین اعتیقادین نومونهسیدیر. بۇ حادثه اوْنو گؤستریر کی، اینسانلار اللهی سوْنسوز ایمانلا سومهلی و اؤز سوگیلرینده بۇ جور صمیمی اوْلمالیدیرلار. چتین آنلاردا اللهی دا یادا سالیب، یاخشی زامانلاردا اوْنو اۇنوتماق مؤمنه یاراشان حرکت دییل!
بۇ روایتین باشقا بیر فلسفی-اخلاقی معناسی اوْندان عبارتدیر کی، ایسلامدا اینسانین الله یولوندا قوربان کسیلمهسی قبول اوْلونمور. ایسلاما قدر بیر چوْخ دینلرده اینسانلاری قوربان ورمه آیینلرینه راست گلمک مۆمکوندور. مثلاً، آتشپرستلر اینسانی اوْددا یاندیریردیلار. اوْنلار بۇ یوللا اللها یاخین اوْلدوقلارینی گؤستریردیلر. قدیم چینده ده اینسانلاری تانریلارا قوربان ورمک عادتی وار ایدی. بۇ اؤلکهده طبیعی فلاکتلردن، داشقینلاردان هیفز اوْلونماق اۆچون اۇشاقلاری سویا آتیردیلار.
قوربان بایرامی آذربایجاندا[دَییشدیر]
ایسلام دونیاسینین ان مقدس بایراملاریندان ساییلان قوربان بایرامی بۆتون موسلمان اؤلکهلرینده تمتهراقلا قئید اوْلونور. آذربایجان موستقیللیک الده اتدیکدن سوْنرا میلّی مجلیسین قبول اتدیی ۱۹۹۲-جی ایل ۲۷ اۇکتوبر تاریخلی "آذربایجان جومهوریتی بایراملاری حاقیندا" قانونونا اساساً قوربان بایرامی آذربایجاندا دا دؤولت سوییهسینده بایرام ائدیلیر.
قوربان بایرامی ایسلامدا[دَییشدیر]
اۆچ سماوی دینین – یهودیلیک، مسیحیت و ایسلامین هر اۆچونده ده مۆختلیف فوْرمادا قوربانلیق مؤوجوددور. لاکین ایسلامدا بۇ آیین خوسوسی ماهیت و اهمیت کسب ادیر. اوْنون اساسیندا اللها سوْنسوز سوگی، اوْنون قودرتینه درین اینام و ایمان ایشیغی دورور.
اینسانلاری هالاللیغا، پاکلیغا سسلهیهن قوربان بایرامینین چوْخ ماراقلی تاریخی و شرطلری وار. بۆتون دینلرده ایجرا ائدیلن قوربان ایسلامدا هیجرتین ایکینجی ایلینده امر ادیلمیشدیر. ایسلاما گؤره، قوربان "اللها یاخینلاشدیران شی" معناسینا گلیر. بیر باشقا سؤزله ایفاده اتسک، قوربان اللها یاخینلاشاراق، اوْنون رضاسینی قازانماق اۆچون قوربان بایرامی گونونده عبادت نیتیله و اللهین آدییلا کسیلهن حئیوانا دئییلیر.
قوربان بایرامی ایسلام عالمینین ان مؤهتشم و مقدس بایرامیدیر، درین تاریخه مالیکدیر و هر ایل دونیا موسلمانلاری طرفیندن قئید ائدیلیر. بۇ بایرام اؤزو ایله هامییا صافلیق، تمیزلیک گتیریر.
قوربانی و یا قوربان عبادتینی ایفاده ائتمک اۆچون بیر سیرا ایسلامی ترمینلردن ایستیفاده ائدیلیر. اوْنلارین آراسینداکی بللی معنا فرقلری واردیر:
- زبه: ایبرانی دیلینده "زباه" کلمهسی ایله اوْخشار اوْلان "زبه"، "حئیوانلاری قوربان بایرامی گونونده قوربان نیتیله و یا عادی گونلرده یمک اۆچون کسمک" معناسیندادیر.
- نهر: بۇ سؤزون حرفی معناسی "بوینون شاهدامارینی کسمک" دمکدیر کی، بۇ دا دوه قوربان ادیلرکهن سینهسینه بیچاق و س. سانجماق معناسیندا ایشلدیلمیشدیر. چونکی بۇ جور کسمک شکلی دیگر کیچیک حئیوانلاری کسمکدن فرقلیدیر.
- قوربان: ایبرانی دیلینده "گوربان" کیمی، "الله اۆچون وئریلن هر هانسی بیر قوربان" معناسینا گلیر.
- اۇدهییه: "اۇدهییه" کلمهسی قوراندا کچمهسه ده، هدیس کیتابلاریندا کئچیرو "کیتاب باشلیغی" کیمی ده ایشلدیلیر.
- هدی: "اللها معنوی جهتدن یاخینلاشماق آماچله و یا هج واختی اهرام قاداغاسی پوزولدوغو اۆچون کبهیه آپاریلان و یا اؤزو یاخود پولو گؤندریلهن قوربان" دمکدیر.
- منسک: '"قوربان عبادتی"نی ایفاده ائتمک اۆچون ایشلدیلیر.
مقدس قوراندا قوربان بایرامی بارهده[دَییشدیر]
"رببین اۆچون ناماز قیل و قوربان کس!"، "ده کی: "منیم نامازیم دا، کسدییم قوربان دا، حیاتیم و اؤلوموم ده عالملرین رببی – الله اۆچوندور"، "بیز هر بیر اۆممت اۆچون بیر قوربانگاه بللی اتدیک کی، اللهین اوْنلارا روزی وردیی دؤردایاقلی حئیوانلارین اۆستونده (اوْنلاری کسدیکلری زامان) اللهین آدینی چکسینلر" کیمی موناسیبتلر گؤستریلیر. انس ابن مالیکدن روایت اوْلونان حدیثده ایسه پیغمبر دئمیشدیر: "بایرام نامازیندان سوْنرا قوربان کسهن عبادتینی تاماملامیش و موسلمانلارین سوننهسینه (یولونا) عمل اتمیشدیر".
قوربان بایرامیندا هر بیر ایمکانلی موسلمان قوربان کسیب، اوْنون اتینی ایمکانسیزلارا، کاسیبلارا پایلامالیدیر. بوردا اساس مقصد دیندارلیغا نایل اوْلماقدیر. قوراندا یازیلیب: "اللها نه ات، نه اوْنون قانی چاتمیر، آنجاق سیزین دیندارلیغینیز چاتیر".
اینسان اللهین یاراتدیغی ان شرفلی و ان اۆستون مخلوقدور. الله اؤزونون یاراتدیغینی اؤزو یولوندا قوربان کسیلمهسینی قبول اتمیر[۲].
شرطلری[دَییشدیر]
اسماعیل قوربانیندا کسیلهن حئیوانلاردا بیر سیرا شرطلر واجیب ساییلیر. قوربانلیق کیمی سچیلهن حئیوان قوچ، ایریبوینوزلو دانا، یاخود دا دوه اوْلمالیدیر. نسیل آرتیمیندا دیشی حئیوانلارین موستسنا رولو اوْلدوغونا گؤره قوربانلیق حئیوانین ارکک اوْلماسی داها اۆستون توتولور. قوربانلیق قوچون یاشینا گلینجه، بۇ، ان آزی آلتی آیلیق حئیوان اوْلمالیدیر. لاکین دانا، یاخود دوهنین بیر یاشی تمام اوْلسا، داها یاخشیدیر. قوربانلیق دوهنین بش یاشی تمام اوْلمالیدیر. قوربان بایرامیندا کسیلهن حئیوانین ساغلام اوْلماسی دا واجیب شرطدیر. ازالاریندا هر هانسی نقصانی اوْلان، بوینوزونون، یاخود قولاغینین بیری اوْلمایان، آختالانمیش حئیوانین قوربان کسیلمهسی ایسلامدا مصلحت گؤرولمور. کسیلهجک قوربانلیق گؤزگلیملی اوْلمالیدیر.
بۇ بایرامین اساس ماهیتی الله یولوندا کسیلمیش قوربانلیق حئیوانین اتینی اللهین ایمکانسیز بندهلری ایله بؤلوشمک، اوْنلاری سویندیرمک و آیینین ده اساسیندا، اوْروجلوقدا اوْلدوغو کیمی، خییرخاهلیق، پاکلیق و اللها اینام و سوگی دورور.
بعضاً بیر نئچه آدام بیر حئیوان آلیب اوْنو اؤز آرالاریندا بؤلوشمکله، یاخود گدیب بازاردان ات آلیب گتیرمکله اؤز قوربانینی کسمیش حساب ائدیرلر. لاکین ایسلام دینینه گؤره بونلار قوربانلیق حساب اوْلونمور. البته، بیر نئچه نفر ییغیشیب بیر دانانی قوربان کسه بیلرلر، بۇ شرطله کی، هر بیر شخصه دوشموش ات پایینی ان آزی اۆچ حیصّه یه بؤلمک مۆمکون اوْلسون. بۇ حیصّه لردن بیری اوْنلارین اؤز عائلهسینه صرف اوْلونمالی، قالان حیصّه لر ایسه فقیر-فوقرایا پایلانمالیدیر.
قوربانلیغین ان گؤزل خصوصیتلریندن بیری اوْدور کی، بورادا دین، مذهب آیری-سچکیلیینه یول وریلمیر. بۇ بایرامدا ایستهنیلهن دیندن اوْلان یتیمین، کیمسهسیزین و یوخسولون حاقی وار کی، وارلینین ایمکانلاریندان بهرهلهنسین، عادی گونلرده ییه بیلمدیی قوربانلیق اتیندن دادسین. قوربانلیق اوْ دمکدیر کی، اینسانلار اللهین خوشونا گلهجک بیر عملی ایجرا ائدیرلر.
قوربانلیغین شرطلریندن بیری ده بودور کی، قوربان کسمک یالنیز بونا ایمکانی اوْلان وارلی آداملارین بوینوندا حاقدیر. ایمکانی اوْلمایان آداما ایسه قوربان کسمک واجیب دییل. قوربان کسمک اۆچون بورج پولا حئیوان آلماق ایسلامدا تقدیر اوْلونمور، چونکی بۇ بایرامین اساس ماهیتی زنگینلرله ایمکانسیزلارین بیرلیگی، قارداشلیغیدیر. بۇ بایرامدا هامی سوینمهلیدیر: وارلیلار-اللها خوش گئدن عملی ایجرا اتدیکلری و کاسیبلاری سویندیردیکلرینه گؤره، کاسیبلار ایسه-دونیا نعمتیندن الده اتدیکلرینه و باشقالاریندان گؤردوکلری مرهمته و قایغییا گؤره.
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ قوربان بایرامی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-05. یوْخلانیلیب2021-02-06.
- ↑ قوربان بایرامینیز مبارک![دائمی اولو باغلانتیلی]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wq/azb/حسن روشدیه
حاجی میزا حسن روشدیه (دوغوم: 14 قویروق دوغان 1230 اؤلوم: 19 آذر 1323) تبریزلی یازیچی، ایراندا ایلک مودرن مدرسهنین قوروجوسو و ایلک اوشاق شعرینین مولیفی. حسن روشدیهنین یازدیغی وطن دیلی آدلی کیتاب ایللر بویو تورکیستان، قافقاز و ایراندا ایلک مودرن اؤیرتیم سیستمین درسلیک کیتابی کیمی درس وئریلدی.[1] روشدیه ایرانین کولتورل اویانیشینین باشچیلارینداندیر و ایرانین کولتورونون آتاسی کیمی تانینیر.[2] روشدیه ایراندا ایبتیدایی مدرسهلر یارادتدیغینا گؤره بو آدلا آدلانیبدیر، چونکو ایستانبولدا ایبتیدایی مدرسهلره رشدی (رشدیه) آدلانیرمیش.[3] روشدیهنین قوردوغو بو مدرسهلرده درسلر تورکجه گئدیردی و فارس دیلی متنلری احتوا ائدهن «فرائد الادب» کتابی و عربجه «مدارج القرائه»ده اوخونوردو.
سؤز[edit | edit source]
- معلیم کیلاس باشیندا اولسه، شهید ساییلیر و بوندان یوخاری شرافت یوخدور.[4]
قایناقلار[edit | edit source]
- ↑ Template:وب قایناقلاماسی
- ↑ رجال آذربایجان در عصر مشروطیت صفحه ۴۶۸
- ↑ آجودانی. مشروطه ایرانی صفحه ۲۶۱
- ↑ نقل از «گزارش: اعتماد گزارش میدهد: عبور از نظام مکتبخانهای و چالشهای نظام مدرن آموزشی»، روزنامه اعتماد، شمارهٔ ۳۵۵۸، ۲ تیر ۱۳۹۵، صفحهٔ ۸.


text:
هماهنگلیک و آگاه لنتیریش اولتیریشلری تیشگیلی بولگن اداره لر بیلن بو: لغمان، پکتیا، پکتیکا، هرات، سرپل، سمنگان و نورستان ولایتلرده گی سیلاولر ایشلر ریاستی تمانیدن اوتکزیلدی.
لوگر، لغمان، هلمند، سرپل و خوست ولایتلرده گی سیلاولر ایشلر ریاستی تمانیدن هماهنگلیک و آگاه لنتیریش اولتیریشلری اوتکزیلدی.
"باغله نیش و هماهنگلیک" بوییچه سیلاولر ایرکین کمیسیونی مرکزی دفتری نینگ مدیرلری و ایشلاوچلری اوچون یول گه قوییلگن اوچ کونلیک اورگه تیش برنامه سی؛ جاری ییل بوکون پنج شنبه سرتیفیکیت بیریش بیلن اداغ گه ییتدی.
سیلاولر گه تیگیشلی بولگن اداره لر و ولایت لر دفترلری هماهنگلیک و آگاه لنتیریش اولتیریشلری نینگ دوامی
ایریم ولایتلرنینگ سیلاولر ایشلر ریاستلری اوزلری نینگ هماهنگلیک و آگاه لنتیریش اولتیریشلری نی سیلاولر گه تیگیشلی بولگن اداره لر بیلن اوتکزگن دیلر.
سیلاولر مستقل کمیسیونی نینگ باشلیغی خانم حوا علم نورستانی، سیلاو لردن آرقه داشلیک بیلدیروچی پروژهسی (UNESP) نینگ مسوولی عبدالله الدرداری جنابلری بیلن ایش دفتریده اوچرهشدی.


text:
روندا
روندا (ایسپانجا: Ronda) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر ۷۳۹ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۴۸۱٫۳۱ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۳۶۸۲۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ronda»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده روندا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- تیکراری دیتا قالیبلریندن ایشلنمیش صفحهلر
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- یاشاییش یئری معلومات قوتوسو نامعلوم پارامترلریله صفحهلر
- شهرلر قارالامالاری
- NKC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- MusicBrainz area شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- WORLDCATID شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- ایسپانیا شهرلری


text:
آذربایجان قوجا شرقین ان قدیم اؤلکه لریندن بیری دیر.سون 20- جی یوز ایللیکده دونیانین ، او جمله دن آذربایجانین بیر چوخ عالیم لرینین تاریخ اتنوگرافیا ، اَرخیولوژییا ، تصویری و معمارلیق صنعت عابیده لرینین ، موسیقی مدنییت – نیین اؤیرنیلمه سی ساحه سیندکی تدقیقاتلاری ثوبوت ائدیرکی ، آذربایجانین تاریخی ، مادی و معنوی دیرلری اؤز کؤکونو سومردن قات – قات اوَولکی دؤورلردن گؤتورور.
بو ایسه آذربایجانین اراضیسیندا یاشامیش قدیم اجدادلاریمیزین تاریخینین مدنی یوکسلیشینین باشقا خالقلارا گؤره داها قدیم اولماسینی ثوبوت ائدیر.
یئر اوزونده قدیم اینسانلارین مسکن لشدیگی اراضی لری اؤیرنن عالیم لرین فیکرینه گؤره اَن قدیم اینسانلار شرقی آفریکادا (ایندکی کنیا و تانزانیا) اراضی لرینده یاشامیشلار.آرخیولوژی قازینتی لارا اسنتاد ائدن تدقیقاتچیلار بو اراضیلرده ایلک قدیم اینسانلارین یاشاماسین 2-3 میلیون ایل بوندان اوول لرده تصادوف ائتدیینی ثوبوت ائتمیشلر.
آذربایجان اراضی سیندا آپاریلان چوخ ساییلی آرخیولوژی قازینتی لار زامانی قدیم اینسانلارین بو اراضی لرده قدیم داش دؤورونده یاشاماسینی اورتایا چیخارمیشدیر.
قدیم اینسانلارین یاشادیغی دوشرگه لر.قاراباغ ، قاززاخ ، ناخجیوان ، کلبه جر اراضیلاریندا قازینتی لار زامانی داها چوخ تصادف ائدیلمیش دیر . آذربایجاندا آزیخ ، تاغلار(قاراباغ ) ، زار (کَلبه جر) ، قازما ( ناخجیوان) داش سالاحلی آوی داغ (قاززاخ) کیمی ماغارا دوشرگه لری آپاریلان آرخیولوژی تدقیقاتلاردا قدیم داش دوورو اینسانلارینین تشککولوو اینکشافی ، ایبتدائی اینسان سورو ایجماع سینین یارانماسی ، ایلکین اَمَک آلت لرینین فورمالاشماسی ، ابتدایی مشغولییت ساحه لری حاقیندا معلوماتلار اَلده اولموشدور.
تدقیقاتلار نتیجه سینده آذربایجاندا دونیادا هله لیک معلومات اولان ان قدیم اینسان مدنییتی ایزلریندن بیری اؤیرنیلمیشدیر. بو عابیده نین ایلکین تاپیلدیغی یئرین آدیله قوروچای آرخیولوژی مدنییتی آدلانیر.
قورو چای مدنییتی اوچ مرحله یه بولونور .بیرینجی مرحله پالئولتین ایللک تشککول (آشیله قدرکی) دؤورونو احاطه ائدیر ، ایکینجی مرحله ارکن و اورتا اشیل دوورونو ، اوچونجو مرحله ایسه سون آشیل و موستیه (mustye) دؤورونو احاطه ائدیر .بومدنییتین 1/5 میلیون ایلدن آرتیق یاشی وار.
قورو چای مدنییتینین پالئولیت دؤرونده قدیم اجدادلاریمیز قوری چای حوزسینده آچیق دوشر گه ده یاشامیش ، سونرالار اقلیم شرایطینین دییشمه سیله باغلی یاخینلیقداکی آچیق ماغاراسینا کؤچموشلر.
گؤرکملی آذربایجان عالیمی ، آرخیولوژ م.ع حسین افون آچیق ماغاراسیندا آپاردیغی تدقیقات ایشلری نتیجه سینده آزیخان تروپون کشفی و اونون چینی سینانتروپونا اویغون گلمه سی علم عالمینه بیر داها ثوبوت ائتدی کی، آذربایجان تورپاغی هله بیر میلیون بئش یوز مین ایل اوول قدیم اینسانلارین مسکنی اولموشدور.طبیعی شرایطینه گوره ان قدیم اینسانلارین یاشاییشی اوچون آذربایجان اراضی سین الوریشلی اولماسی ایدعاسینی اَ. فرضعلی (ده ده قورقود یوردو) اَثرینده چوخ گوزه ل ثوبوت ائتدیریر.
یئر اوزونده11 اقلیمدن دوققوزونون آذربایجاندا و دیگر طرفدن خزر دنیزینین وبیر چوخ گوللرین ، مئشه لرین ، داغ اراضی لرینین دوزنلیک لرین بو توپراقلاردا اولماسی اینسان فعالیتی اوچون گئنیش ایمکانلار آچمیشدیر.
آذربایجان اراضی سینده یاشایان قدیم اجدادلاریمیزین گونده لیک حیاتیندا موسیقینین اوینادیغی رولو اویرنمک اوچون دونیا موسیقی شوناسلیغیندا قبول اولونموش و عموم دونیا موسیقی شوناسلیغیندا بیر متودولوژیا کیمی استفاده ائدیلن متودلاردان یارارلاناراق آذربایجانین قدیم دوور موسیقی مدنییتین اورتایا چیخارماقلا آذربایجان تورکلرینین یئر اوزونده ان قدیم موسیقی انعنه سینه مالیک اولدوغون شاهیدی اولاجاقیمیزا هئچ بیر شوبهه گلمیر.
خریطه ده قدیم اینسانلارین مسکونلاشدیغی اراضیلر گوستریلمیشدیر.آذربایجان اراضیسینده قدیم اینسانین مسکونلاشدیغی اراضی لردندیر.بوفاکتین اؤزو ثوبوت ائدیر کی آذربایجان اراضی لرینده کؤچری طایفه لر یوخ ،یئرلی آبروقن(Abrogen) طایفالار مسکونلاشمیشدیر.
شکیلده ایبتدائی اینسانلارین اوو صحنه سی گوستریلمیشدیر ر.گروبن – ین (R.Qrober) گالپینین (Qalpin) و باشقا عالیملرین فیکرینه گوره محض ایبتدائی اینسانلارین معیشیتینده موسیقی مدنییتینین ایللک روشیم لری (Roseyn) میدانا چیخمیشدیر و ایبتدائی اینسانلار موسیقی سسلریندن موعیین سیگناللارین وئریلمه سینده ، اوز آرالاریندا اونسییت باغلاماق اوچون موختلیف کومبینا سیالی سسلردن گئنیش ایستیفاده ائتمیشلر.قدیم داش دوورونون مدنییتینین اویرنیلمه سی ساحه سینده چالیشان بیر چوخ عالیملرین فیکرینه گوره موسیقی صنعتینین بعضی ساحه لرینین باشلانغیجینی بو دوورله باغلاماق اولار.
بونلاردان اساس اوو زامانی استفاده ائدیلن موختلیف کومبینا سیالی سسلرین اجرا ائدیلمه سینده ، شیکارین بولونمه سیندن سونرا اوینالینان ابتدائی رقصلرده ، اونسییت فورماسی کیمی چیخاریلان سسلردن ، یاسدا بئشیک نغمله لرینده گؤرمک اولار.
اونا گوره ده بیر چوخ عالیملرین فولکولور موسیقی سینین ان قدیم موسیقی انعنه سی اولماسی احتمالی اؤزونو دوغرولدور.
بو باخیمدان آذربایجان اراضی سیندا یاشایان اجدادلاریمیزین فولکولوروندا قدیم داش دوورونه گئدیب چیخماسی منطیقی باخیمدان اؤزونی دوغرولدور.
قدیم دوور موسیقی مدنییت نین اؤیرنیلمه سی ثوبوت ائدیر کی، اینسانلار آشاقیداکی سس کومبینا سیالاریندان استیفاده ائدیردیلر.
آذربایجانین موسیقی تاریخی – پروفسور رافیق ایمرانی


text:
,
review شبسترلی میرزه علی معجز جلد 3Mirza Ali Shabestari Moajez
27. ?لی میرزه علی آغا معجز
"– حاضیرلایان فجعفری "
حاضیرلایان فجعفری اسفند میرزا علی معجز اسفند میرزا علی معجز سونرالار كلیات میرزا علی معجز شبستری
آدیلا عینی كتابا صحیفه تازا شعرلر آرتیریلیب و تانینماز بیر ناشیرین واسطه سیله ساتیشا بوراخیلمیش و
عینی كتابا صحیفه تازا شعرلر آرتیریلیب و تانینماز بیر ناشیرین واسطه سیله ساتیشا بوراخیلمیش و جلد عنوانیله شبسترلی میرزه علی معجزین تازا و چاپ اولمامیش اثرلری ملا نصرالدین Molla Nəsrəddin | میرزا علی معجز شبستری میرزه علی معجز شبسترلی مجلس عشرتده دائم ساز و یار اولسون گرک عارضی گلناره بنزه ر بیر نگار اولسون گرک دلبرین زلفی شب یلدا، جمالی چلچراغ لبلری خوشرنگ وضع آبدار اولسون گرک یازدیلار بومصراعی بیر نامرادین داشینا “نفسینه یالقیز شاعیر میرزه علی موجوز شبسترلی میرزه علی معجز یالقیز شاعیر یازار یئنی لیک ، اوزگورلوک ، غرب دونیا نین توپلومسال ، پولئتیک?. ?
دوشونجه لرین یاییلماغی ، مشروطه دئورانینین اونملی میرزا علی معجز شبستری کیمیدی؟ شبسترلی میرزا علی معجز ۱۲۵۲ هجری شمسی ده "شبستر قصبه سینده آنادان اولموش ۱۳۱۳ هجری شمسی ده، تخمینا ۶۱ یاشیندا شاهرود شهرینده حیاتا "
قصبه سینده آنادان اولموش ۱۳۱۳ هجری شمسی ده، تخمینا ۶۱ یاشیندا شاهرود شهرینده حیاتا یومموشدور شبسترلی میرزاعلی معجز اون یتدی ایل استانبولدا یاشامیش و ۳۰ یاشینا ده ک میرزا علی معجز شبستری کاشmirzaali mojouz YouTube میرزا علی تحصیلاتین بیر کهنه اصول مکتبده مشغول اولموش و اوز یازد یغینا گوره آغاسی ۱۶ یاشیندا اولاندا وفات معجز شبستری یاشامی سونرالار كلیات میرزا علی معجز كلیات میرزا علی معجز آدیلا عینی كتابا صحیفه تازا شعرلر آرتیریلیب و تانینماز بیر ناشیرین واسطه سیله ساتیشا بوراخیلمیش و اوچونجو جلد عنوانیله شبسترلی میرزه علی معجزین تازا و چاپ اولمامیش اثرلر. شبسترلی میرزه علی معجز
جلد میرزا علی معجز شبستری شبسترلی میرزه علی معجز جلد Book Read
میرزا علی معجز شبستری شبسترلی میرزه علی معجز جلد Book Read book Read world’s largest community for readers اشعار ترکی میرزا علی معجز شبستری اوچونجی جلد شبسترلی میرزه علی معجز جلد Mirza شبسترلی میرزه علی معجز جلد Mirza Ali Shabestari Kindle میرزه علی معجز MOBI میرزه علی معجز جلد PDFEPUB or علی معجز Kindle علی معجز جلد PUB شبسترلی میرزه PDF YouTube Robert Skylers Sresearch Works With Reads Including Moajez شبسترلی میرزه علی معجز ین حقینده شبسترلی میرزه علی معجز، آذربایجانین طنز شعرینین زیروهسینده دایانمیش ساتیریك شعیر مُعجزایله باغلی اولوب اونونلا تانینمیشدیر ظولمه، جنایتهو حقسیزلیگه نفرت گوسترن و عدالت بایراقچیسی آخیر چرشنبه دوعاسی شبسترلی میرزه علی آغا معجز آخیر چرشنبه دوعاسی شبست?. ,


text:
معرفی رقص واغزالی
- مجموعه: هنر و هنرمند
یکی از رقص های مورد علاقه مردم آذربایجان است.ملودی بسیار ظریف و دلچسب، حرکات ظریف و نرم، این رقص را در بین توده مردم بطور گسترده ای متداول نموده است. عروسی را نمیتوان یافت که در آن “واغزالی” شنیده نشود. در حال حاضر ملودی این رقص فامیل عروس را مشایعت میکند.
این رقص قدمت زیادی دارد که باید تاریخ آن را بررسی کرد. در عصر ۱۶ یکی از قبیله های بزرگ “قاراقویونلولار” در آذربایجان مسکن می گزیند. آنها ماهنی ها و رقص های فراوانی را به وجود آورده اند البته امروزه اثری از آنها وجدو ندارد.
رقص “واغزالی” ابتدا به صورت تک مئلودیای “قاراباغین آغیری” بوده که بعدها به دو مئلودیای “آستا قاراباغی” و “واغزالی” در آمده است.
به اعتقاد اهالی شکی این مئلودی از مئلودی ماهنی”دنیزه گیرمه” به وجود آمده است که البته نمی توان این اعتقاد را به سادگی باور کرد. بعضی ها هم اعتقاد دارند که این رقص مخصوص بدرقه عروس برای رفتن به خانه بخت در دورست است و در این موقع اجرا می شود.البته هر کدام از اینها نظریه بوده و نه می توان قطعا پذیرفت و نه قطعا رد کرد.
توضیحاتی به زبان ترکی:
“آذربایجان خالقینین ان سئویملی رقصلریندهن بیریدیر. سون درجه ظریف، اورهیه یاتان مئلودییا، اینجه یومشاق حرکتلر بو رقصی خالق آراسیندا داها گئنیش یایمیشدیر. آذربایجاندا ائله بیر توی اولمورکی، اورادا «واغزالی»نین جاذبهدار صداسی ائشیدیلمهسین.
چوخ قدیم، اؤز آدیندان خیلی قدیم رقصدیر. اونون منبعینی تاریخده آختارماق لازیمدیر.
معلوم اولدوغو کیمی، ۱۶ـ نجی عصرده آذربایجاندا جنوبدان گلمیش قارا قویونلولارین بؤیوک قبیلهسی مسکن سالمیشدیر. اونلار چوخلو ماهنی و رقصلر یاراتمیش، لاکین بونلاردان تاریخده ایز قالمامیشدیر. تکجه بیر مئلودییا عصریمیزه قدر گلیب چاتمیشدیرکی، اونودا قارا قویونلولار نسلیندهن اولوب، حاضیردا شکی رایونونون تپه جنت، چای قاراقویونلو، دره جنت، حتم اوباسی، شیرین بولاق، کهریز و باشقا کندلرده یاشایانلار قورویوب ساخلامیشلار. «واغزالی» رقصینین اساسینی تشکیل ائدهن، اوللر «قاراباغین آغیری» آدلانان قدیم مئلودییا سونرالار ایکی حصهیه شاخهلهنرک «آستا قاراباغی» و «واغزالی» مئلودییاسینا چئوریلیب.
شکی ساکینلرینین سؤیلهدیکلری بیر فرضیهده وار. اونلارین دئدیگینه گؤره ایسه «واغزالی» مئلودییاسی «دنیزه گیرمه» ماهنیسینین مئلودییاسی اساسیندا عمله گلیب. بیزجه، بئله بیر فرضیه حقیقتدهن اوزاقدیر. گؤرونور، قوجامان موسیقیچیلری همین ماهنینین مئلودییاسینداکی باشلانغیج حصهسی یانیلدیب. بلی، اگر ماهنینین اولینجی ایکی سطری «واغزالی»نین اوّللینی خاطیرلادیرسادا سونراکی ایکی سطیر، داها دوغروسو، ایکی سطرین مئلودییاسی بو فیکری تصدیق ائتمیر.
بس بو رقصین آدی، آچیق ـ آیدینجا دمیر یولونا حصر ائدیلمیش آدی هارادان مئیدانا گلیب؟ معلومدورکی، آذربایجاندا دمیر یولو خطی ایلک دفعه باکیایله بالاخانی ـ صابونچو و سوراخانی نفت معدنلری آراسیندا سالیندی. اول بو دمیر یول خطیایله آنجاق نفت داشییاردیلار. سونرا سرنشین داشیمالارینادا باشلاندی. اونداندا اول ۱۸۸۳ جو ایلین ماییندا تفلیسله باکی آراسینداکی دمیر یولو ایشه سالینمیشدیر.
تصور ائتمک هئچده چتین دئییلدیرکی، دمیر یولو خطینین اولماسی اهالینین بیر یئردهن دیگرینه گئدیب ـ گلیشینی نه قدر آسانلاشدیرمیشدیر. گلینی اؤز یئرلریندهن باشقا بیر شهره آپاراندا بو خوش سفر دمیر یولونا دوشسهیدی، بوتون قوهوم ـ اقربا، قونشولار و قوناقلار اونو واغزالادهک ماهنی ایله، چالیب اویناماقلا یولا سالاردیلار. واغزالدا بیر داها، قوناقلار اوچون وداعلاشما شنلیگی دوزهلدهردیلر، گلین بیگ ائوینه یولا دوشردی. بورادا، داها دوغروسو، بو عنعنهیه بو طنطنهیه حصر اولونان، یئنی مئلودییا «قاراباغین آغیری» آدلی رقص مئلودییاسی مئیدانا چیخیر. بو آد ایندی بوتون زاقافقازیادا «واغزالی» آدیایله مشهوردور.
حاضیردا بو رقصین مئلودییاسی گلینین آداملارینی مشایعت ائدیر. قوناقلار موسیقینین اوجا صدالاری آلتیندا اوینایا ـ اوینایا، اوللرایسه مشعللرله، تفنگ آتا ـ آتا کوچهلر بویو شنلیکله، (حکماً دئییلکی، واغزالا؛) گئدیر. «واغزالی»نین مئلودییاسیدا تویون بو مقامینداکی شادلیق طنطنهسینین بیر نوع رمزی کیمی سسلنیر، خوش مراسمی داهادا روحلاندیریر. بیگین ائوینده همین موسیقینین مئلودییاسی آلتیندا اونون قوهوم ـ اقرباسی چوخ واخت اؤزوده اویناییر.
سؤز یوخکی، «واغزالی» آدینین عمله گلمهسی بارهده یوخاریدا دئییلنلر یالنیز فرضیهدیر. آخی، هامییا معلومدورکی، گلینلرین اکثریتی آتا ائویندهن چوخدا اوزاغا کؤچمهینده، عادتاً فایتونلارلا (شهر یئرلرینده) و آتلا (کند یئرلرینده) گئدهردیلر. هر حالدا فرضیه اولسادا بونا رئال زمین وار. چونکو گلینین اوزاغا کؤچمهسی، اونون او زامانلاردا هله عادت ائدیلمهمیش بیر نوعده، یعنی واغزاللاردا یولاسالینماسی او قدهر مهم، حیاتی حادثهایدیکی، اونا لاپ خصوصی بیر رقص مئلودییاسی («واغزالی») حصر ائده بیلردیلر.
«واغزالی» رقصی اولدوقجا جاذبهلی، قشنگ، سون درجه لیریک رقصدیر. اونو اینجهلیکله، بیر نوع، سوزگون، آخیجی حرکتلرله اویناماق لازیمدیر. “
منبع:azeridance.com


text:
قادینلارین حیسلری گۆجلۆ اۏلار / پینار شاکر
اصلینده قادینلارین حیس لری گوجلو اولار ، دئیه بیلمه دیک لرینیزی داورانیشلارینیزدان حیس ائدرلر ..
اؤرنهیین سئوگینیزی،باخیشلارینیزدان، اونلاری گؤز اوجو گیزلیجه سوزمه نیزدن، بیری لریندن قیسقانمانیزدان ،بیردن بیره تَرلَدیگینیزدن، یا رنگینیزین آتدیغیندان یا اونلارین گؤزونه باخیب دانیشدیغینیز زامان سؤزون اوجونو ایتیردیینیزدن آنلایا بیلرلر.
آنجاق قادینلار سئوگینی آنلاماغی یوخ ،ائشیتمهیی سئورلر. بونون اوچون ده اؤزلرینی او یولا ووروب آنلادیقلارینی آنلامازلیقدان گلرلر ..
بونلاری اؤزومدن بیلیرم مثلا یاخشی بیلیردیم ندن قاری سئودیینی، ندن شعرله ایلگیلندیگینی، ندن قیرمیزی گئیدیگینی، ندن هابیل دینلهدیگینی یا ندن اطرافیمدا دولاشان بیریلرینی سئومه دیگینی. من بوتون بو ندنلری یانیتلاماغی یاخشی بیلیردیم.منی سئودییینی یاخشی بیلیردیم.
آنجاق بیلمکدن چوخ، ائشیتمک ایستیییردیم، و ائلهجه اونلاری حیس ائدیب بیلدیگیم کیمی بو گون گؤروشدویوموزده، الیمی توتوب سیخدیغیندا ندن بارماقلارینین بوشالدیغینی، ندن گؤزلرینین دولوب بیر یئرلره دالدیغینی، ندن تلهسیک بیر فینجان چای ایچدیگینی، ندن آرد_آردا سیقارئت آلیشدیریب دانیشمادیغینی، و آرا بیر اؤتَری، اوزومه باخیب بیر زامانلار قاه قاهالارلا گولدویون سؤزلریمه تبسّوم ائتدیگینی، و ندن سورَکلی قولونو چیرماییب گؤز اوجو عقربهلری گوددویونو یاخشی بیلیردیم.
آما ندن دئیه سوروشماقدان دیسکینیردیم. چونکی من قادینام، چونکی قادینلارین حیس لری گوجلو اولار.
چونکی قادینلار…
چونکی قادینلار بعضا بیر شئیلری آنلادیقلاری زامان ائشیتمک ایستهمزلر، یا ائشیددیکلری زامان آنلاماق ایستهمزلر. منیم آنلامادیغیم کیمی منیم حیس ائتدیکلریمی اؤزومه آنلادا بیلمهدیگیم کیمی، منیم ائلهبئلهسی ساچمالادیغیم کیمی. چونکی قادینلار سادجه سئوگینی آنلاماقدان چوخ ائشيتمک ایسترلر.
سئوگینین بیتدیگینی یوخ ،اونو نه آنلارلار، نه ائشیتمک ایسترلر، سادجه حیس ائدیب اؤلمک ایسترلر.
بونو اؤزومدن بیلیرم …
اؤرنهیین منیم بوگون بیر فینجان چای دا بوغولدوغوم کیمی، آرد آردا سیقارئت لرله کول اولدوغوم کیمی،عقربهلرین آراسیندا اَزیلدیگیم کیمی و تبسّومونون ایچینده اؤلدویوم کیمی.
یازار: پینار شاکر
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
۱۹۳۱ (میلادی)
میلادی ۱۹۳۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْتوز بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ دسامبر - ایسپانیادا ایکینجی جۆمهوریت یارادیلیب.
- ۲۴ آقوست - فرانسه و شوروی ایتیفاقی آراسیندا بیطرفلیک موقاویلهسی ایمضالانیر.
- ۲۲ اوْکتوبر - آمریکالی مافیا رهبری آل کاپون مالیات وئرمهمهسینه گؤره ۱۱ ایل حبس جزاسی آلمیشدیر.
- ۱۸ نوْوامبر - ژاپون قوْشونلاری مانچورینی ایشغال ائتمیشدیر.
- ۱۲ اوْکتوبر - ریودوژانیرونون رمزی ساییلان «ناجی عیسی» موجسمهسینین آچیلیشی اولدو.
- ۱۱ اوْکتوبر - شورویده فردی تیجارت کامیل لغو ائدیلدی.
- ۱ مئی - نیویورکدا ایمپاییر ایستئیت بیناسی خیدمته گیردی.


text:
همه ی نوشته ها در: تورکجه پیسخولوژی
توخوملارین چوخو هئچزامان بیتیب روشد ائلهمیهجک، هانسیسا بیر هدف و ایستهییزین گئرچکلشمهسینی ایستهدیییمیزده، بیر سئری یوخ بلکه، نئچه سئریلر چالیشمالیییق. ایرمی سئری درخواست وئریب ایرمی مصاحبهده شیرکت ائتمک قیرخ نفرله مصاحبه ائدیب بهیهندیییمیز و …
حیاتیم بویونجا تانیدیغیم بوتون اینسانلارا تشککور ائدیرهم. کیمیسی گلیشی ایله، کیمیسی ایسه گئدیشی ایله حیاتیمی گؤزللشدیردییی اوچون اونلارا میننتدارام. هر زامان اطرافیندا سنین ائتدیین حرکتی بَیهنمهیهن و دَستکلهمهیهن اینسانلار اولاجاق. بو عادی حالدیر. اونوتما …
اؤزسایغی(حرمت نفس) و اؤزگۆون(اعتماد به نفس) نهدیر؟ حاضیرلایان: میلاد بالسینی اؤزسایغی یا همان حرمت نفسین چوخ مختلف تعریفلری واردیر. بو تعریفلرین اورتاق نقطهسی اؤزونه سایغی دویماق و دهیر وئرمکدیر. یانی اؤزونو سئومک، اؤزونه …


text:
اویان نیوز:
بلال حاتمی
گیریش
بیلیمسل اولاراق گونئی آذربایجان تورک کیملیگینین اولوشوم سوره جینی اینجه لرکن، بعضی اونملی شخصیتلر، ضیالیلار و فعاللارین گئنیش چالیشمالاری اینسانی حئیرته گوتورور. یوخ اولان و یا اوزون سوره قیریما اوغرایان کیملیک بیلینجینی یئنیدن اولوشدورماق، جانلاندیرماق و سویلم اولاراق سیاسی ساحه یه داشیماق بو ضیالیلارین ان اونملی ایشلولری (فونکسیونلاری) اولوبدور. بو ساحه ده هر بیر ضیالی و سیاسی فعالین اوزونه گوره دَیری و اونمی واردیر. سوسیولوژیک اولاراق بللی بیر بیلینجی بیر توپلومدا، کولتورده و میللت ایچینده یایماق نه قدر چتین بیر ایش اولدوغونو هر کس بیلیر. آما بو چتینلیکلره و ایشکنجه لره باخمایاراق یولو باشلادان و دوام ائتدیرن داهی اینسانلارین مبارزه و گلیشمه متودلارینی آراشدیرماق، اویرنمک و اورنک توتماق هر بیر مدنی و سیاسی حرکتین آکتورلرینه وظیفه و گرکسینیمدیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکتی، سیاسی، کولتورل و حقوقی دوروش اولاراق یئنیدن جانلانما و حرکته کئچمه سینده بیر چوخ اینسانین قاتقیسی اولموشدور. حقیقتن بو اینسانلار ایچینده پرفسور دکتر محمد تقی زهتابی بام باشقا بیر اونم و دَیره صاحیبدبر. بیر نئچه فاکتور پرفسور زهتابینی اونملی ائدیر. بو مقاله ده اونون صاحیب اولدوغو بو فاکتورلری اله آلاراق، اونون نه قدر استراتئژیک و زکیجه داوراندیغینی اینجه لیه جییک. بو اؤزللیکلری سایاراق اونون اوبیری مسلک داش و کولتورل و سیاسی آکتورلردن هانسی یونلرده آیریشدیغینی اورتایا چیخاردماغا چالیشاجاغیق.
ایچینده یاشاماقدا اولدوغوموز کولتور، بیزه اوزونو نئجه حیسس ائتدیریر؟ حتی بو کولتوره باغلی اولان کیملیک، فردلرده نئجه منیمسنیر؟ موجود کولتورون بعضی عونصورلاری کیملیگین اولوشومو و یاشانماسیندا بویوک روللار اوینایارلار. بو عونصورلارین داها خام و کیتله سل بیر سویه دن چیخاردیب و داها بیلیمسل سویه یه داشیماق و یئنیدن توپلوما و فرده سونماق گرکلیدیر. یوخسا هر کولتور میللت اولوشدورماز. بیر کولتور بعضی عونصورلاردا آخسارسا تک باشینا بوتون توپلومون گرکسینیملرینی یئرینه گتیرنمز. آنجاق، بوتون یؤنلو گلیشن کولتورلر، میللتین گرکسینیملرینی بوتونلوکله قارشیلار و حل ائدر. کولتورلرین مودرن اونجه سی توپلوملاردا ایشلوی (فونکسیونو) نه قدر بسیطمیش سه، مودرن و مودرن سونراسی دئگیلن دونملرده او قدر ده قارماشیق و عئینی زاماندا دوزنلی و سیستماتیکدیر. کولتورلرین مودرنلشمه لریله بیرلیکده، سیاسی قوروملاردا مودرنلشمیشدیر. مثلن، دولت قاورامی، اسکی یونان آنلامیندا دئییل، بوگونکو مودرن آنلامیندا گلیشیرکن مللت قاورامی دا گلیشمیدیر. بو ایکی قاورام گلیشیرکن کولتور قاورامی دا گلیشیر. اصلینده آنتروپولوژیک و سوسیولوژیک آنلامدا، کولتور گلیشه رک توپلومدا هر شئیی گلیشیر. مودرن دونمده گئرچکلشن اولایلار و اولوشاراق گلیشن قاوراملار، توپلوملارین یئنی گرکسینیملری دوغرولتوسوندا اورتایا چیخمیشلاردیر.
سوسیولوژیک اولاراق، هر کولتور، سیاسی کیملیک اولوشتورما پتانسیئل یا قابیلیتینه صاحیبدیر. آما بو تکجه بیر قابلیت و یا قوه دیر. بونون فعله دونوشه بیلمه سی اوچون اوزون و چتین یوللار و انگللردن گئچمه سی گرکیر. هر کولتور سیاسی کیملیک اولوشدورماز. میللت سویه سینه یوکسلن کولتورلر، یعنی میللت اولوشتورا بیلن کولتورلر آیریجالیقلی اوزللیکلره صاحیبدیرلر. میللت اولماق اوچون قوروملار (نهاد)، قورولوشلار( ساختار -یاپی) و کولتورل، توپلومسال بیلینچ (فرقینده لیک) و .. گرکیر. یعنی تکجه بیر قوروم یا قورام وارلیغی ایله بیر میللت اولوشدورلماز. میللت اولمانین اؤن حاضیرلیقلاری نلردیر؟ یعنی بیر ییغین اینسان میللت اولمادان اونجه، هانسی سورجلردن کئچیر؟ و نئجه بیر قوروملار و قورولوشلار اولوشدورور. بونا گوره، سوسیولوژیک قوراملار پئرسپئکتیفی ایله گونئی آذربایجان تورک کولتورو و کیملیگینین اولوشوم و گلیشیمی قیساجا اله آلینمیشدیر. بو باغلامدا پروفسو زهتابینین حایاتی بویونجا چالیشما و چابالاری اونملی و ائتکین اولموشدور. پرفسور زهتابی نین بوتون فعالیتلری و یازدیغی اثرلر بعضی یازار و فعاللارین چالیشمالاری کیمی راستگله بیر ایش دئییل. بونلار بوتونلوکله بیر ایستراتئژی ایزینده و بیلینچلی بیر شکیلده گورولموشدور. بونا گوره، گونئی آذربایجان ایستکلرینه قارشی چیخانلار طرفیندن ان چوخ تنقید و حتی تخریبه معروض قالان داهیلردن بیری اولموشدور. حتی سون دونم ان چوخ تنقید و تخریباتا معروض قالان ضیالیمیزدیر دئیه بیلریک. پرفسور زهتابینین حیاتی، فعالیتلری و اثرلرینی بیلینجله سئچیلمیش بیر هدفین چیزگیسینده گوره مک و بو هدفی آچیقلاماق گرکیر. فارس شووینیستلر طرفیندن آچیق-گیزلی سیاستلرله سیلینمه سی و آسیمیله ائدیلمه سی هدفلنن آذربایجان تورک کولتورونو قوروماق، اولومدن قورتارماق هر بیر آذربایجانلینین و تورکون وظیفه سیدیر. پرفسور زهتابی بو هدفی ان یاخشی شکیلده بیلنلردن بیریدیر. و عئینی زاماندا بو هدفه یئتیشمک اوچون اؤیرنجیلر یئتیشدیرمک، کیتاب یازماق و سیاسی فعالیت گوسترمکله مشغول اولموشدور. اونون آراشدیرمالاری، یازیلاری و فعالیتلری بیر نئچه کاتئقوریه آیریلیر:
- سیاسی فعالیت
- دیلچیلیک
- تاریخ
- ادبیات
بو دؤرد ساحه ده پارالل فعالیت گوسترمیش اولان پرفسور زهتابی، حیاتی بویونجا چالیشاراق، هر بیرینین اولوشوموندا و گلیشمه سینده چوخ بویوک رول اوینامیشدیر. اونودولموش و یا قیریما اوغرامیش کیملیگیمیزی یئنیدن کشف ائتمک اوچون بو دؤرت ساحه نی تمل ساحه لر اولاراق تانیملایا بیلریک. بو ساحه لر بوتون کولتورلرین میللی کولتوره دونوشومونده و میللی کیملیک اولوشوموندا اساسی و جیددیدیرلر. بو یازیدا دا بو کاتئقوریلرین بیر نئچه سینین اوزه رینده دوراجاغیق.
۱
بیرینجی اولاراق، اونون گئنچلیک دونمیندن باشلایان و شرفلی اولوموندن سونرا دا دوام ائتدیریلن بیر سیاسی حیاتی واردیر. بیر سیاسی فعال فیقوروندا گئنجکن دئموکرات فیرقه سنین گئنج قولوندا یئر آلماسی و داها سونرا آذربایجان/باکییا و اوردان دا سیبریا و باغدادا سورونمه سی، پرفسور زهتابی آغیر بیر سیاسی یوکون داشیدیغینی گوستریر. حتی ایران انقلابیندان سونرا یوردونا دونَرَک، داها دا اونملی بیر سیاسی حیات باشلایاراق بیر سیاسی مبارز دوروشونو سئچیر و نفس آلیجی چالیشمالارینا دوام ائتدیریر. بو فعالیتلر اثرلری و اویرنجیلری آراجیلیغی ایله هله ده سورور و ائتکیلیدیر.
پرفسور زهتابینین اؤزللیکله انقلاب سونراسی سیاسی فعالیتلری هر بیر گونئی آذربایجان سیاسی فعالینا اؤرنک اولمالیدیر. سیاسی فعالیتده بیلینچلی و بیلیمسل چالیشمایا اونم وئرمک اونون بیر اؤزللیگیدیر. یعنی هر بیر یازدیغی بیلیمسل اثر و شعر، اؤزلوگونده سیاسی بیر فعالیت دیر.
پرفسور زهتابی و بیر نئچه باشقا ضیالی نی، پیشه وری دونمینی گونوموزه باغلایان فیقورلار اولاراق دا گوره بیلریک. میللی حکومتین ییخیلیشیندان سونرا، گونئی آذربایجاندا بیر انتلکتوئل قیتلیغی یاشانمیشدیر. بیرده میللی حکومتدن سونرا بیر کیملیک و کولتورل قوپوش سؤز قونوسودور. تاریخده هر بیر بئله نچی اولای، بیر میللتین نفسینی ائله کسر کی یئنیدن آیاخدا دورماسی و ایده آللارینی جانلاندیرماسی بویوک گوجلر و ایراده لر ایستر. چوخلو دوروملاردا دا یئنیدن آیاقدا دورماق بیر کولتور و میللت اوچون اولومسوز حاله گلر. اساس مسئله، بئله نچی تاریخی مقطعلری (میللی حکومت، مشروطه و خیابانی حرکاتی) سونراکی نسیللره داشیماقدیر. ایده آلاری اولومدن قورتارماق، اونلاری یئنیدن توپلوما تزریق ائتمک اوزون سوره لی بیر ایشدیر. بونو اؤز تاریخیمیزده راحاتلیقلا گوره بیلریک. میللی حکومت، مشروطه و خیابانی حرکاتیندان ایللر سونرا، عئینی ایستکلر بیراز فرقلی دوروشلاردا یئنیدن جانلانمایا باشلامیش دورومدادیر. بو ایده لاری، او دؤنملردن یاخین زامانلارا گتیریب چاتدیران بیر نئچه شخصدن دانیشا بیلریک. بارماق ساییسیجا اولان بو شخصلر ایچینده اَن چوخ ائتکیلی و اونملی اولان بیزجه پرفسور زهتابی دیر. پرفسور زهتابی او دونمین دَیرلری و ایده آلارینین عئنیسینی دوام ائتدیریبدیر دئیه بیلمریک. زهتابی او زامان وطن آنلاییشیندان داها فرقلی بیر وطن آنلاییشینی اورتایا قویدو. میللی حکومتده کی آنا دیلی، آذربایجان و دولت آنلاییشیندان ائتکیلنرک بو آنلاییشلارا تکامل وئرمیشدیر. یعنی زهتابی میللی حکومتین دوامیدیر و دوامی دئگیلدیر! دیقتلی باخارساق، او میللی حکومتین تکاملودور. اونو میللی حکومتین ایده آلاریندان آییران و یا باغلایان عونصورلار نلردیر؟ سوروسو تاریخیمیزین چوخ اونملی سورولارینداندیر. زهتابینین فعالیت و اثرلریندن گورونور کی او ایلک دفعه تورکلویو ده او دونمین ایده آلارینا قاتاراق بو اوچ آنلاییشی یئنی دن اینشا ائدمیشدیر. سونوج اولاراق زهتابینی “گونئی آذربایجان تورکلویو“نون اینشاجیسی و دوشونجه باباسی اولاراق تانیملاماق یانلیش اولماز.
زهتابی ایله بیرلیکده ایکی چیزگی یا سویلم داها، میللی حکومت و مشروطه سونراسی اوزونو گوسترمیشدیر. بیریسی “ایران تورکلویو” دئیه تانیملانا بیلر، ایکینجی سی ایسه ده ” تورکلویو وورقولامادان آذربایجان” اولموشدور. بو ایکی دوروش هله ده گونوموزده بیر سیرا فعال و ضیالی طرفیندن دوام ائتدیریلیر. آما گئنل اولاراق بو اوچ آنا چیزگینین هانکیسی داها یایقین اولاراق قبول اولونور؟ سوروسو اوزه رینده دورماق و بحث ائتمک لازیمدیر. آما بو مقاله نین قونوسو بو اوچ چیزگی نی بحث ائتمک بو مقاله نین قونوسو دئییلدیر. و بیر تک زهتابینین ایناندیغی و چالیشدیغی چیزگینی بحث قونوسودور.
ایراندا و گونئی آذربایجاندا سون زامانلار گلیشمه لره باخدیغیمیز زامان، زهتابینین وورقولادیغی آنلاییشین نه قدر یایقین اولدوغو بللنیر. اساس مسله بو کی زهتابی بو آنلاییشی نئجه یارادمیشدیر؟ اونون چیزدیگی چیزگی هانسی تمللره دایانیر؟ بو دا تک باشینا بیر آراشدیرما قونوسو اولاراق چالیشیلمالیدیر.
۲
پرفسور زهتابینین دیل چالیشمارلاری، دیلچیلیک ساحه سینده اؤنملی اثرلر وئرمه سی و ایللر بویو شهردن شهره و کندن کنده دولارناراق دیل کیلاسلاری قورماسی، دیلین نه قدر اونا اونملی اولدوغونو گوستریر. ائله کی او حیاتینین بویوک بولومونو دیلله اوغراشدی. اویرنجی لرینین دئدیگینه گوره، او تورکجه یازماغا چوخ اونم وئریردی. اونا گوره هر کسیه آذربایجان تورکجه سینی اویرنمه نی واجیب گوروردو.
آما اونا گوه تورک دیلی نیه بوقدر اونملی دیر؟ تورکجه نین آذربایجانا و آذربایجانلیلارا وئردیگی نه اولا بیلر؟ بیرینجی اولاراق، هر کولتورون ان اونملی عونصورو دیل اولدوغونو هر کس بیلیر. دیل، بوتون توپلومسال سیتئملرین مرکزی قونوموندا اولدوغونو چوخو توپلوم بیلیمجی و فیلوسوف وورقولامیشدیر. دیلسیز ، کولتور، دوشونجه، اولابیلمز.
عئینی زاماندا بیر سیاسال یونتمین ان دوغال و ان اویقون توپلومسال بیریمی میللتدیر و هر میللت اوز گله جگینی تعیین ائتمه حاققینا صاحیبدبر. یعنی سیاسال اؤرگوتلنمه نین (توپلومسال آنلامدا تشکیلاتلانما) ایده آل بیچیمی میللت-دوولت دیر و مودرن آنلامدا هر حاکیم دوولتین ده تک بیر میللتی اولمالیدیر. میللتلشمه و میللی بیرلیک اولوشتورماق اوچون هر شئیدن اونجه بیر میللتین تخیل ائدیلمه سی گرکیر. بو دا اورتاق بیر کولتور ایچینده اولا بیلر. اورتاق بیر کولتورو ده اورتاق بیر دیل اولماسا تخیل بیله ائدنمریک. بونلارلا بیرلیکده تاریخ عونصورو دا میللت اولمانین بیر شرطی ساییلیر. میللتچیلیک ده ائله بو دئمک دیر. بو عونصورلارین (میللت، اورتاق کولتور، اورتاق دیل و تاریخ) سایه سینده توپلومدا فردلره بیر عاییدیت دویغوسو یارانیر. بوتون بونلاری یاراتماق اوچون مرکزی ساییلان عونصور و حتی سورون دیلدیر.
دیل، هر شئیدن اونجه بیر سمبولدور. دیل، میللتین قورقوسونداکی اورتاق کیملیگین سمبولیدیر. “بیز” اولما بیلینجی آنجاق دیلدن کئچر و دیل بو بیلینجین سمبولودور.
پرفسور زهتابی دا بونو چوخ یاخشی بیلیردی. اونا گوره دیر کی چالیشمالاریندا چوخ آغیرلیق وئردیگی و مرکز قونومدا توتدوغو فئنومن دیلدیر. آذربایجان تورکجه سینین گرامئرینی، صرف و نحوینی یازماسی، آذربایجان تورکجه سینی داها دا سیستئماتیکلشتیرمیش و بیر یازی یا دا بیلیم دیلی اولماسینا یاردیمجی اولموشدور. بیر چوخ فعاللار و حتی خالق اونون کیتابلاری ایله بو دیلی اویرنیب و بو دیلده یازیبلار. پرفسور، اؤزو ده بو دیلین اویره تیمینده آکتیف شکیلده قاتیلمیشدیر. اونون دیل کیلاسلاری بویوک و کوچوک شهیرلرده، دیل اویرنمه قونوسوندا بویوک دالغالار یاراتمیشدیر. عئینی زاماندا بو دیلین داها سونرالار دا اویردیلمه سینین بویوک پایی اونون اویرنجیلرینین بوینونا دوشموشدور.
پرفسور زهتابی، تکجه گرامئر و صرف و نحو یازماقلا قالماییب عئینی زاماندا تورکجه نین تاریخینی ده “ایران تورکلرینین اسکی تاریخی” کیتابیندا تا سومئرلره قدر اوزانان بیر زامانا باغلامیش و ایثبات ائتمیشدیر. یعنی دیلی، توپلوم ایچینده گرامئر کیتابلاری ایله بیلیمسللشتیرمیش، توپلوم طرفیندن یازی دیلی اولماسینی ساغلامیش و کیلاسلاریندا دا اویرتمیش و اؤبور طرفدن، اونون تاریخینی و کوکونو اورتایا چیخارتمیشدیر. عئینی زاماندا یازدیغی شعیرلرده بئله دیله فرقلی بیر آیریجالیق و اونم تانییر. اونون (“سو” دئییبدیر منه اولده،آنام آب کی، یوخ/ “یوخو” اویرتدی اوشاقلیقدا منه، خواب کی، یوخ) شعرینده ده بو وورقویو و اونمی گوروروک. بوتون بونلار بونو گوستریر کی پرفسور زهتابی دیلی بوتون طرفلی آنلاییب و اونون اونملرینی هم سیاسی و همده کولتورل اولاراق یاخشی بیلیر و عمله گئچیردیر.
سونوندا، پرفسور زهتابینین، دیلین فرقلی ساحه لرینده چالیشمالاردان اویرنیلیر کی: دیل، فرد و توپلومون گلیشیم ایرماغینین تمل قایناغی دیر. دیل هم فردین هم ده توپلومون کیملیگینی بیچیملندیریر، یا دا کیملیک بیچیملنیشینده ان اونملی رولی اویناییر. توپلومون بوتونلشمه سینده ده دیل ان اونملی عونصوردور. و سیاسی دیل تکجه شعارلا دئییل، دیلی ایشلتمک، اونو بیلیمسللشتیرمک، دیل اوزه ریندن سیاست یئریتمکله اولور. دیل اوزریندن آسیمیلاسیونا معروض قالمیشیق و بوندان قورتولوشوموز دا هم سیاسی، همده بیلیمسل اولاراق دیله اونم وئرمکله گئرچکلشه جک.
۳
اوچونجو اولاراق، پرفسور زهتابینین تاریخ آراشدیرمالاریدیر. او، هم آذربایجان، همده ایرانین گئنل تاریخینده اونملی و دیققته آلیناجاق تئزلر اؤنه سورموشدور. حتی پان آریا و پان فارس کیتله طرفیندن ان چوخ تنقید گوردویو چالیشمالار دا اونون تاریخ چالیشمالاری اولموشدور. پرفسور زهتابینین تاریخ چالیشمالاری ایراندا آلترناتیو تاریخ یازارلیغی کاتئقوریسینده یئر آلیر. مرسوم اولان تاریخین عکسینده و او تاریخین یالانلارینی اورتایا چیخارداراق یئنیدن تاریخ یازماق پرفسور زهتابینین تاریخ یازارلیغینین اوزللیگیدیر.
مصطفی کمال آتاتورک، تاریخ یازما قونوسوندا “تاریخ یازماق تاریخ یاراتماق قدر اونملیدیر” دئییر. بو باخیشلا پرفسور زهتابی دوغرودان دا اؤزلویونده بیر تاریخ دیر. تاریخ یازماق کئچمیشی آیدینلیغا چیخارداراق گلجه یه ایشیق توتار. تاریخ نه قدر اونملی ایسه یئرل تاریخ قات قات اونملی دیر. یئرل تاریخ بیلینمدن گئنل تاریخ یازیلانماز. آنتونی اسمیت ده ده اولدوغو کیمی، بیر توپلوم یا ائتنیکی باشقا توپلوملاردان فرقلی قیلان تمل اوزللیک لر ایچینده، اورتاق تاریخ ده یئر آلماقدادیر. کولکتیف آد، اورتاق سوی میتی، اورتاق تاریخ، اورتاق کولتور، اورتاق تئریتوریا (قلمرو، یئرلشیم، توپراق)، دایانیشما دویقوسو کیمی اوزللیکلر، توپلوملاری بیر بیریندن آییریر. میللت تعریفینده ده تاریخ، تورپاق، دیل، اولکو، گلنک و گورنک (عادتف عنعنه) عونصورلاری یانیندا میللتی اولوشدوران عونصور اولاراق گوروروک. سوی کوکن بیرلیگینی ایثبات ائدن بیر تاریخ، توپلومدا، اینسانلارین بیرلیک دویقوسونو آرتیریر و اونسوز دا بو دویغونون یاراتماسی ممومکون دئییلدیر. آردآردا گلن نسیللرین کولکتیف (جمعی) تجروبه لری تاریخ کیتابلاریندا توپلانیر و اوخودولور. ائییتیم آچیسیندان بونون چوخ اونملی اولدوغو آچیقدیر. اوشاقلار، توپلوم دیرلری، نورم (هنجار) و گئنلده کولتورو اویرنیرکن اوز تاریخلرینی ده اویره نیرلر و سوزو کئچن دویقو بئله لیکله اونلاردا اویانیر. بو دویغو اولمادان کیملیگی منیمسمک مومکون دئییلدیر. ائتنیسیته نین عوضولاری اوچون، سوی میتلر کیمی تاریخی کوک ده ائتنیک ایلیشکیلرین دویقوداشلیق تملینی اولوشدورور. اورتاق آتالار و کؤکلر و بونلارین تجروبه لری بو دویقوداشلیغی دستکلر. سونوج اولاراق تاریخ، میللته کوک دویقوسو اویاندیرار. بو دویغو، فرد و توپلومدا بیر منصوبیت بیلینجینی جانلی توتار و اونو درینلشدیرر.
پرفسور زهتابینین تاریخ چالیشمالاری دا بو دوغرولتودا اولموشدور. بوگون یاشادیغیمیز تورپاقلارین اوزه رینده مین ایللر اونجه آتالاریمیزین یاشادیغینی ایثباتلایان زهتابی، بو دویغونون یاراتماسیندا اونملی اویون اوینامیشدیر.
زهتابینین تاریخ چالیشمالاری عئینی زاماندا ایران، اورتادوغو و اورتا آسیا تاریخینده بیلیمسل اولاراق فرقلی بیر سویلم (گفتمان) اونه سوردو. بو سویلم، گونوموزده گونئی آذربایجان سیاسی سویلمینین تاریخ یؤنونو اولوشدورور. میللیتچی سویلمین اساس دایاناغی اولان تاریخ گوروشو اولماسا، حقوقی ایستک لر و ایدئولوژی ساغلام تمله اوتورمامیش دئمکدیر. گونئی آذربایجان و گئنلده ایران تورکلویونون تاریخ باباسی ساییلاجاق قدر اونملی اولان پرفسور زهتابی، تاریخ آراشدیرمالاری ایله تاریخین ده نه قدر اونملی اولدوغونو وورقولامیشدیر. میللتلرین اونملی قوت قایناقلاریندان بیریدیر تاریخ. تاریخ میللتین کاراکتئر و دیرلرینی گوستریر. میللت اولاراق حیاتی دوام ائددیرمک اوچون تاریخه دایانماق واجیبدیر.
سونوج اولاراق پرفسور زهتابی تاریخ آراشدیرمالاری ایله آذربایجان میللتینه اورتاق بیر روح توخودو و اونو بسله یه رک زنگینلشتیردی. او تاریخده کی اولای لارا و کئچمیشدن قالان هر شئیه، دؤنمین ایحتیاجلارینا گوره یوروملار اولوشدوردو و سوندو. او دریندن بیلیردی کی تاریخ بیلینجی کئچمیشدن بسلنمکله برابر ایره لیه دوغرو گئدن دوشونجه یه دایانیر و گله جه یه یون وئرمده بللی ائدیجی دیر. سونوج اولاراق، ایراندا و اؤزللیکله گونئی آذربایجاندا تورکلوگو و آذربایجانلیلیغی کولتورل و مدنی اولاراق توپلومدا یایان و بیلیمسل اولاراق گئنیش بیر لیتئراتور اورتایا قویان زهتابی، آذربایجان میللی حرکتینین دوشونجه و ایلهام قایناغیدیر. او، بیر انتئللکتوئل، شاعیر، دیلچی، مورخ، سیاسیتچی و بیر معلم کیمی صفت لری داششیییردی.
بو یازی، آنکارادا کئچیریلن “پروفسور دوکتور زهتابی ایلی” آدلی کونفرانسدا سونولموشدور.


text:
95660
۰۸ خرداد ۱۴۰۰
تورکمنستان اورتاآسیاداقی بیلهکی یورتلار بیلن قاتناشیقلارینی و حیذماتداشلیغینی اوسدوریأر.
تورکمنستان بیلن ازبکستان سوو حوجالیق مسئله لری بویونچا بیله لیکدأکی توپاری دورهتدیلر.
بو توُپارینگ دؤرهدیلمه گی ازبکستان ینگ داشاری ایشلر وزیری کامیلووینگ آشغابادا قوران ایش ساپاریندا ایغلان ادیلدی.
تورکمنستان سونگقی ییللاردا قونگشی یورتلاری بیلن قاتناشیقلاری نینگ اوسدوریلمه گینه اولی أهمیت بریأر.
ازبکستان بیلن تورکمنستان ینگ قاتناشیقلاری نینگ دپگینی ده یوقارلاماغا دووام ادیأر.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
دگیشلی یازغیلار
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰


text:
اریک آیدل
اریک آیدل (اینگیلیسجه: Eric Idle) بریتانیالی موغنی, فیلمین سناریو یازاری, کومدین, دوبلور, موسیقیچی و اوْیونچو. ۲۹ مارس ۱۹۴۳ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1967–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Monty Python Live (Mostly) (20 July 2014).
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eric Idle»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اریک آیدل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
گنجه
گنجه (لاتین تورکجه: Gəncə ) — آذربایجان جومهوریتینین ایکینجی بؤيوک شهریدیر. ۱۸۰۴-نجۆ میلادی ایلدن ۱۹۱۸-نجی میلادی ایلهدک الیزابت پول آدلاندیریلمیش، ۱۹۱۸-نجی ایلده گنجه آدی يئنیدن برپا ائدیلسه ده ۲۲ فوریه ۱۹۳۵-نجۆ ایلده ديَیشدیریلهرک شهر کیروْف آباد آدلاندیریلمیشدیر. ۱۹۸۹-نجۆ ایلده گنجه آدی برپا ائدیلمیشدیر. ۲۴ ژانویه ۱۹۳۹-نجۇ ایلدن رئسپوبلیکا تابعلی شهردیر.
اراضیسی ۱۱۰ ک.م²، اهالیسینین سايی ۱٬۰۵۴٬۹۶۲ نفردیر. شهر اهالیسینین اوْرتا سێخلیغی ایسه ۲٬۷۵۵ نفر/ک.م² تشکیل ائدیر.
شهر، گنجه چايی، کۆر چايینین جنوبوندا کند تصروفاتی جهتدن زنگین بیر اراضیده يئرلشیر. گنجه اۇزون مودت آذربایجانین اساس صنایع مرکزلریندن بیری اوْلموشدور.
گنجه دؤولت بیلیم یوردو، آذربایجان دؤولت اکینچیلیک بیلیم یوردو، آذربایجان تکنولوژی بیلیم یوردو کیمی عالی تحصیل مکتبلری، آذواپا پروْقراملاشدیرما و تحصیل مرکزی، گنجه اؤزل تۆرک لیسهسی بۇ شهرده يئرلشیر.
گؤرونتولردَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
- گنجه مرکزی کتابخاناسی بیلگی (ایطلاعات) رئسۇرس شُعبهسی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- گنجه
- چاغداش (معاصیر) دؤورده گنجه شهرینده صنایع بخشلرینین گلیشمه سی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- http://www.mcdmerkez.org/ts_general/azl/belediye/b-20.htm[دائمی اولو باغلانتیلی]
- [۱][دائمی اولو باغلانتیلی]
- [۲][دائمی اولو باغلانتیلی]
- آذربایجان دؤولت آمار ایداره سی:گنجه شهرینین ائتنیک تَرکیبی (1999) Archived 2012-05-11 at the Wayback Machine.
- گنجه آسان خدمت[دائمی اولو باغلانتیلی]
- گانژا—ئنجیجلوْپدیا ایرانیجا
قایناقلاردَییشدیر
آذربایجان تۆرکجهسی (لاتین) ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gəncə»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۴ اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
۱۸ نوْوامبر :
- ۱۸۳۰ - بلژیک باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۸۶۸ - دیمیتری مندلیئف روس شیمی جمعیتینی قۇرموشدور.
- ۱۹۱۸ - لیتوانی باغیمیسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۲۷ - آنکارا رادیوسو یاییما باشلامیشدیر.
- ۱۹۲۸ - «والت دیسنی» و «میکی ماوس»ین تقدیمانی کئچیریلمیشدیر.
- ۱۹۳۱ - ژاپون قوْشونلاری مانچورینی ایشغال ائتمیشدیر.
- ۱۹۳۳ - ایستانبول دارالفنونو یئنی آدلا (ایستانبول اونیوِرسیتهسی) ایشه باشلامیشدیر.
- ۱۹۶۳ - عبدالسلیم عارف عیراقدا حؤکومتی اله کئچیرمیش٬ صدام حسین حبس ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۷۶ - ۳۶ ایللیک دیکتاتورلوق رژیمیندن سوْنرا ایسپانیادا دموکراتیک رژیم قۇرولموشدور.
- ۱۹۹۵ - واتیکان قادینلارا دینی مقاملار وئریلمهسینی قاداغان ائدن قۇرالی یئنیدن قۆوّتده ساخلامیشدیر.
- ۱۹۹۹ - آذربایجان نفتینین باکی-تیفلیس-جئیهان خطّی ایله چکمهسینه داییر آذربایجان-گۆرجوستان-تۆرکیه اۆچطرفلی آنلاییش ایمضالانمیشدیر.


text:
اورتا عصرلر
اورتا یوز ایللر یوخسا Middle Ages باتی روم ایمپراطوریسی آرادان گئتمکله باشلامیشدیر. بۇ یوز ایللر ۵ -نجی میلادی یوز ایللردن ۱۵-نجی یوز ایللره قدر اوزانان زامانا دئییلیر. بۇ ایللر رونسانس و ایکتیشاف دؤوره سی ایله قورتارمیشدیر. اورتا یوز ایللر اوچ یئره بؤلونور: باشلانیش، اوج و سون ایللر. بۇ ایللرین باشلانیشیندا جمعیت آزالیب و کؤچلر چوْخالمیشدیر. باتی روم ایمپراطوریسی داغیلیب و بیر چوْخ اؤلکه دوغو روم ایستیلاسیندان قورتارمیشدیر. بنی امیه خلافتی قوزئی آفریقانی توتوب، آلمان شاهلیقی بۇ ایللرده قورولموشدور.
باتی روم ایمپراطوری بیر نئچه هوجومون نتیجهسینده داغیلمیشدیر: وایکینگلر قوزئیدن، هونلار دوغودان و عربلر گونئیدن اونو آرادان آپاردیلار.


text:
قناری آدالاریندا وولکان پوسکورمهسی
وولکاندان پوسکورن لاولارین اطرافا یاییلدیغی و ائولره طرف ایرلیلدیگی بیلدیریلیب.
ایسپانیانین قناری آدالارینداکی (اطلس اوقیانوسو) پالما آداسیندا وولکان پوسکورمهسی باشلاییب.
وولکاندان پوسکورن لاولارین اطرافا یاییلدیغی و ائولره طرف ایرلیلدیگی بیلدیریلیب.
آدانین کامبره ویا وولکان سیلسیلهسیندهکی نقطهلردن بیرینده قارا و آغ توستو موشاهیده ائدیلیر. 85 مینهدهک اینسانین یاشادیغی آدادا سون گونلر سیسمولوژی آکتیولیک گوجلنیب، تخمینن بیر هفته بویو یوزلرله آشاغی شدتلی زلزلهلر قئیده آلینیب.
حاکمیت اورقانلاری احتیاط تدبیرلری قیسمینده مرکزه یاخین اراضیدهکی کندلردن 5 مین نفرین تخلیه سینه باشلاییب. عاجیل خیدمتلر لازیم گلدیگی تقدیرده مینهدک اینسانی تخلیه ائتمهیه حاضیر اولماق تاپشیریغی آلیب.
آدادا تهلوکه سویهسی قیرمیزییا قالدیریلیب، بولگه سل یوللار باغلانیب.
ایلگیلیلی خبرلر
طالبان، اوشاق فلجی آشیلاما ایشینین داوام ائتمهسینی قبول ائتدی
بیرلشمیش میللتلر اوشاقلارا یاردیم صاندیغی و دونیا ساغلیق هؤرگوتو طالبانین قرارینی سئوینجله قارشیلادی
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۱۸ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز آشی ساییسی ۱۱۴ میلیون ۲۲۲ مین ۹۹ اولدو
تورکیهده کوروناویروس ایله باغلی سون دوروم - ۱۷ اکتبر ۲۰۲۱
تورکیهده بو گونه قدر وورولان بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو دوز واکسن ساییسی ۱۱۳ میلیون ۹۷۵ مین ۴۲۸ اولدو


text:
دنور
دنور (اینگیلیسجه: Denver) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده بیر شهر و کولورادو ایالتینین سیاسی مرکزی. ۱۹۹۷-جی ایل ایولون ۲۰-ده دئنوئر شهرینده روسیه، آمریکا و فرانسه رئیسجومهورلاری گؤروشموش و ائرمنیستان-آذربایجان موناقیشهسینی صولح یولو ایله حل ائدیلمهسینه کؤمک ائتمک بارهده بیر پارا بیانات ایمضالامیشلار.
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- دنور موسلمانلارینین سایتی Archived 2008-04-01 at the Wayback Machine.
- دنورین بازرگانی اتاقینین سایتی
- دنورین توریست سایتی
منبعلر[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیا.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Denver»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دنور گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بطنیمین گودوکچولری
رقیه کبیری
بو حئکایه اؤلکهمین بوتون اوشاق- گلینلرینه تقدیم اولونور
دوزاغا دوشموش بیر حئیوان کیمیام. قایینآنام چیینلریمدن یاپیشیب چکیر، آنام ایسه گاه آیاقلاریمدان ایتهلهییر، گاهدان دا أللرینین گوجونو یانچاقلاریما سالیر، بلکه وجودومون ائشیکده قالمیش بؤلومونو دلییه سوخسون. بدنیم دؤشدن یوخاری داغا ساری، یانجاقلاریمدان آشاغی ایسه داغین کؤلگهسینده قالمیش درهیه ساری آسیلی قالیب. دهلیکده گرفتار اولموش قوللاریمیبئله ترپدهنمیرم. من سیلاحلی بیر اووچونون دوزاغینا دئییل، بطنیمین گودوکچولرینین، آنام ایله قایینآنام ین دوزاغینا دوشموشدوم. آنامنان قایینآنام اووچو اولماسالار دا، داشدان نوطفه اوولاماق قصدی ایله منی بو دوزاغا سالدیلار. ایت سو گیلیفینده گرفتار اولان کیمیمن ده بو دهلیکده گرفتار اولموشام. سو گیلیفینده گیرفتار اولوب قالسایدیم، اومودوم اولاردی سو زورلاشسا منی ده اؤزویله سورویوب آپارار. آمما سوهارا، داشین دهلیییهارا! اون بئش ایل یاشاییشیمدا بئلنچی بیر سیخما- بوغمایا دوشمهمیشدیم. قایینآنام ایله آنام دئیینه- دئیینه منی دهلیکدن چیخارتماغا چالیشیرلار. بیلمیرم اونلارین دئیینمکلرینه قولاق آسیم، یوخسا بو دهلییین ایچینده قیفیللانیب قالمیش جانیمینهایینا قالیم!
دئدیم: «بو دهلیک داردی. منیم وجودوم بو دهلیک دن مئچمز»
قایینآنام دئدی: «آااانئجه کی داردی! هئچ خبرین وار بو دهلیک کیملری درمان ائلهییب؟»
دئدیم: «من نه دئیرم کی! آمما سیز منیم ائنیمیقاریشلایین، گؤرون هئچ او دهلیکدن کئچر؟»
«ماشااله، ماشااله بیزه گلن گوندن آغ گونه چیخیبسان دا بالا!…» دئدی قایینآنام .
آنام اونون سؤزونو چکنمهدی، اوز- گؤزونو تورشادیب دئدی: «ائله قیزیم دوغولان گوندن گؤزو آغ گونه آچیلیب دا کی ماششاالـله ماششاالـله بئله أتلی جانلیدی. سن هله اوشاخلیغین بیر گؤرهیدین! توپ کیمی، آغ- آپباغ بیر قیز ایدی. هله بالام أر ائوینه گئدندن أریییب!»
من ایسه مظلوم یانا دئدیم: «ائله من ده اونا گؤره دئیرم داااا، واللاه بو دهلیک داردی، منیم اندازهام دئییل.»
آنام أییلیب قولاغیما پیچیلدادی: «قئینآنان ائشیتمهسین، ایستهمیرم سورا سنین باشیوا قاخینج اولسون. من هله سندن ده ایکی یاش کیچیک ایدیم، بیر ایل تویومدان سووشموشدو من هله اوشاغا قالمامیشدیم، ائله بو دهلیکدن کئچن گونون صاباحیسی اوشاغا قالدیم.»
دئدیم: «آخی سیزین گؤزوز گؤرمور بو دهلیک داردی؟ واللاه، بیللاه اوشاق دا باخسا بونو باشا دوشر. بَه سیز نییه باشا دوشموسوز!، نییه عیناد ائلهییرسیز؟»
آنام دئدی: «سن عینادجیلسان یا بیز؟ هله دهلیکدن کئچدین کی گؤراخ کئچه بیلیسن یا یوخ؟»
«آخیهانسی کیتابدا یازیب کی آدام دهلیکدن کئچنده اوشاغا قالار؟»
آنام حیرص ایله دئدی: «هله یاخچی قویمادیم بئش کیلاسدان آرتیق اوخویاسانهااا، قیزیم، بو ایشلر بیزیم آتا- بابا دهبیمیزدی. یوز ایل ده درس اوخوسان بو دهبلری کتابلاردا تاپا بیلمزسن.»
قایینآنام ألینی آناما ساری اوزالدیب، آرتیردی: «او جان اؤلسون، سن اؤلهسن، اؤز جانیم، خانیماخانیم آند ایچیردی، دئیردی عئینی آرواد بطنی کیمیبو داشین دا گئنهلیب، دارالماق خاصیتی وار. باخماز بوی- بوخونا؛ اوشاغا قالمییان گلینلر بو دهلیکدن کئچندن سوراهامیسی فرج خئیر آپاریب. دی گل کی بیزیم قولاغیمیزین دیبینده اولدوغونا گؤره اونا قیمت وئرمیریخ.»
گئری دؤندوم کنده قاییدیم. بیردن بیره هر ایکیسی ده منه ساری قاچیب، بیر جوت قاراوول کیمیهرهسی بیر قولومدان توتوب، وار گوجلری ایله منی دهلییین ایچینه سوخوب، ایتهلهدیلر.
بیلیرم، ألقاش (آرغاج)خانیما، خانیمدان کئچیب، یوخسا بیربیرلرینی گؤرهجک گؤزلری اولمایان آنام ایله قایینآنام ألبیر اولوب، داغین دؤشونده منی بو دلیکلی داشین ایچینده دوزاغا سالمازدیلار. آنام آغ دئینده، قایینآنام قره دئیردی، قایینآنام ایسه یئر دئینده، آنام گؤی دئیردی. اونلارین اورتاق یئرلری یالنیز منیم بطنیم ایدی. هر ایکیسی ده بطنیمه بیر أتنه (جنین) دؤشمهیه تلهسیردیلر. گئردک(زفاف) گئجهسینین سحریسیندن ایکیسی ده بطنیمین گودوکچوسو اولموشدولار. ایشین باشیندان گونلری ساییردیلار؛ آی باشی اولان گونلریم ایسه منیم مصیبتلیگونلریمدیر. من آیباشی سانجیسی چکیب، قایدا قانیندان آرینان گونلریم آنام ایله قایینآنام ، بیربیرلرینین آجیغینا أللرینه گلن ایستیلیک یئمکلری، بالدان توتدو باداماجان، هئلدن توتدو زنجفیله جن، مرهچویود (مارچوبه)- دن توتدو تا بؤیرتکن (تمشک) یارپاغینا جان منه یئدیردیب، ایچیردیرلر. بطنیمین گودوکچولری اوشاغا قالمامیشدان، اوشاغین اوغلان اولدوغونا بئله فیکیر وئریرلر. کور گؤزون بیرینه دئییل، هر ایکیسینه ده ایشیق ایستهییرلر بو گودوکچولر.
خانیماخانیم کندین بوتون قادینلارینین امام- پیغمبری کیمیدیر؛ ایمام پیغمبرین سؤزوندن چیخسالار بئله، اونون سؤزوندن چیخاسی دئییللر. خانیماخانیمین سایهسینده کندیمیزین درمانگاهینا میلچک ده قونماز. اونون بیتگیلری، داغ- داشدان ییغدیغی اوت- علفلردن دوزلتدیغی قئینتمهلر، داوالار، مرهملر بوتون ناخوشلوقلارین درمانی دیر.
آغلایا آغلایا دئدیم:«سیزی او ایناندیغیز، گئدین کندین داشیونانین گتیرین بو داشی سیندیرسین، مین ایل ده کئچسه من بو دهلیکدن چیخانمارام. آخشاماجان بو دلیکده قالسام اؤلرم.»
قایینآنام دئدی: «توبه، توبه…مهیر بو داشی سیندیرماق اولار؟داشین نه گوناهی وار، گوناه اؤزونده دی کی او قدر عیناد ائلهدین، یوباندین داشین گونش ساعاتی سوووشدو دا. خانیما خانیم دیل به دیل تاپشیرمیشدی کی گونش داشین اوستونه شیغییاندا قیزی دهلیکلی داشدان کئچیردین. ایندی دئه گؤروم داش نئینهسین!»
آنامین باشینا قیشقیرسام دا قایینآنام ا دیل قئیترمک جسارتیم یوخدور. اؤز یانیمدا اؤزومو قیناییرام. قایینآنام دوز دئییر دا، داش نئینهسین، عاغلی داشلاشمیش داش، گؤرهجک ایشینی گؤروب، منیم کیمیلره دهلیک دوزهلدیب، آما منیم عاغلیمهارا گئتمیشدی عاغلیمیوئردیم بو بطن گودوکچولرینین عاغلینا!
آنام دئدی: «قیز باخ منه گؤروم، اولمویا گئجه خانیماخانیمین تاپشیردیغی ایشلری گؤرمهمیسن؟»
دینمهدیم. قیزاردیم، بوزاردیم. أریمین خوشو گلمز من یاسدیغیمیز بارهسینده بیری ایله دانیشیم. گئجه اؤزومو اودا- سویا ویریب نه باشاریردیم ائلهدیم، آمما أریم یورقون ایدی، باشینی منیمله بیر یاسدیغا قویمادی. آنام حیرص ایله باشیما قیشقیردی: «دئنه دا کی ألقاش اؤزونن کئچیب! مهیه سنه دیل به دیل دئمهدیم خانیماخانیمین تاپشیریقلاری یادیننان چیخماسین. گؤر سنین بو سایمامازلیغین اؤزووو ده، بیزی ده نه گونه قویدو!»
قایینآنام بیردن بیره قاشلارینی ییغیب آناما دئدی: «آی قیز، بلکه ائله داشین خاصیتی بئلهدی، بیراز ساخلییب، بطنینه نوطفه سالاننان سورا گئنهلیب، قیزی بوراخاجاخ!»
آنامین گؤزلری پاریلدادی. آمما منی قورخو گؤتوردو. أریمین خبری اولسایدی دهلیکلی داش منیم بطنیمه نوطفه سالیب، منی بوغاردی.
قیشقیردیم: «من داشین نوطفهسینی ایستهمیرم، مهیه آدام داشدان دا اوشاغا قالار؟ سیزی ایناندیغیز گئدین کندین داش یونانینی گتیرین بو داشی سیندیرسن!»
بطنیمین گودوکچولری خئیلک بیربیرلرینه باخیب، سونوندا قایینآنام دئدی: «اولماسا سن گئت خانیما خانیمیگتیر، من ده بوردا قیزی گودوم.»
قایینآنام چکیلیب، کؤلگه بیر یئرده اوتوروب، دیل- دوداغی آتدا دئیینیر. من ایسه دوزاغا دوشموش بیر حئیوان کیمیدهلییین ایچینده گرفتار قالمیشام. گونش ائله باشیما شاخییر، دییهسن ایستیسینی جهنمدن پای آلیب. آنامیگؤره بیلیمرم. اوجادان قیشقیریرام: «آناااااا، خانیماخانیمیگتیرمهها، داش یونانی گتیر!…»


text:
پاکستانده ییرقیمیرلش حادثه سی یوز بیردی؛ اونلب کیشی اولدی و یره لندی
اوشبو حادثه بلوچستان ایالتیده یوز بیردی
پاکستان نینگ بلوچستان ایالتیده یوز بیرگن 5,9 ریشترلیک ییرقیمیرلش حادثه سی عاقبتیده آلینگن دستلبکی معلومات لر گه کوره 20 کیشی حیاتی نی یوقاترایکن, 300 دن آرتیق کیشی ایسه یره لندی.
اولگن لر آره سیده آلتی باله نینگ هم موجود ایکن لیگی بیلدیریلدی.
پاکستان زلزله بوییچه تدقیقات لر مرکزی, ییرنینگ 15 کیلومتر تگیده یوز بیرگن اوشبو ییرقیمیرلش حادثه سی مرکزی نینگ هرنائی منطقه سیدن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیردی.
اوشبو تدقیقات مرکزی, زلزله نینگ محلی وقت بیلن بوگون ساعت 03:20 ده یوز بیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.
حادثه محلی ده قیدیرو- قوتقرو فعالیت لری دوام ایتماقده.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه تامانیدن اوزبیکستان گه یوز مینگلب واکسین یاردم ایتیب بیریلدی
ایردوغان بیر قطار چیت ایللیک مهمان بیلن اوچره شدی
تاجکستان مجلس باشلیغی و اندونزیا تشقی ایشلر وزیری نی قبول قیلیب اوچره شدی


text:
۱۹۶۰ (میلادی)
میلادی ۱۹۶۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز آلتمیشینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۸ نوْوامبر - جان کندی آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین جۆمهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۷ آقوست - کوت-د ایواردا مستقللیک الده ائدیلدی.
- ۵ سپتامبر - محمدعلی کلی اولمپیک قهرمانی اولدو.
- ۴ جولای - هاوایینین ۵۰-جی ایالت اوْلاراق آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینه قاتیلماسیندان سوْنرا آمریکانین بۇگۆنکو ۵۰ اۇلدوزلو بایراغی تانیدیلدی.
- ۳ آقوست - نیجریه فرانسه دان موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۲۸ دسامبر - تۆرک يازیچی رشاد نۇری گۆنتهکینین اؤلوموندن ۴ ایل سوْنرا اوْنون "سوْن سێغیناجاق" روْمانی تاپیلیب.
- ۲۷ سپتامبر - اوستانکینو بورجونون اساسی قویولدو
- ۲۶ سپتامبر - کوبا رهبری فیدل کاسترو بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی جلسهلری تاریخینده ان اوزون نوطقی سؤیلهییر. کومونیست رهبرین چیخیشی ۴ ساعت ۲۹ دقیقه داوام ائدیر.
- ۲۴ اوْکتوبر - بایکونور ایستگاهیندا پارتلاییش نتیجهسینده ۷ نفر، او جملهدن بیر مارشال هلاک اولدو. بو سببدن ایلک اینسانین فضایا اوچماسی تقریباً ۱ ایل گئجیکمیشدیر.
- ۲۲ اوْکتوبر - بوکسچو محمدعلی حرفهای رینقده ایلک غلبهسینی قازانمیشدیر.
- ۱۹ ژانویه - تۆرکیهده سوسیالیست حیزب پروفسور عارف آغگوج باشقانلیغیندا چالیشماغا باشلادی.
- ۱۹ آقوست - دونیادا ایلک دفعه جانلی مخلوق فضایا گؤندریلمیش و ساغ-سلامت گئری قاییتمیشدیر. بلکا آدلی ایت شورویده "ایسپوتنیک-۵" راکتی ایله فضایا گؤندریلمیش و آقوستون ۲۰ سینده ساغ-سلامت گئری دؤنموشدور.
- ۱۷ آقوست - قابون فرانسهدن موستقیللیک قازانمیشدیر.
- ۱۶ آقوست - قیبریس جومهوریتی اینگیلیستاندان موستقیللیک قازاندی.
- ۱۵ آقوست - کنگو جومهوریتی فرانسه دن موستقیللیک قازانمیشدیر.
- ۱۴ سپتامبر - وینده اوپک فعالیته باشلامیشدیر.
- ۱۳ آقوست - مرکزی آفریقا جومهوریتی فرانسه دن موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱ آقوست - بئنین فرانسادان موستقیللیینی اعلان ائتمیشدیر.


text:
ائلخانیلر
ائلخانیلر دؤولتی و یا هولاکولر دؤولتی – ۱۲۵۶-جی ایلده چنگیزخانین نوهسی هولاکوخان (۱۲۵۶-۱۲۶۵) طرفیندن یارائدیلمیش دؤولت.[۳]
اوْنون حاکملری ائلخان آدلاندیریلدیغینا گؤره بۇ دؤولته، بیرده ائلخانیلر دؤولتی ده دئییلیر. "ائلخان" آدی "تابع اوْلان خانلیق" معناسینی وئریر.
تاریخی[دَییشدیر]
جانیشینلر دؤورو[دَییشدیر]
۱۲۳۱-جی ایلده موغوللار چورموقون نویون یۆروش تشکیل ائتدیلر. اوْنون اوْردوسو جلال الددین منگبورنینی مغلوب ائدهرک توْرپاقلارینی اله کئچیردی. آذربایجان و ایران ۱۲۵۶-جی ایلدک موغول ایمپیراتورلوغونون جانیشینی طرفیندن ایداره ائدیلدی.
جانیشینلر[دَییشدیر]
- چورموقون نویون (۱۲۳۱-۱۲۴۱)
- بایجو نویون (۱۲۴۱-۱۲۵۵)
۱۲۵۵-جی ایلده مؤنگه خاقان طرفیندن غربه گؤندریلن هولاکوخان بایجونو عوض ائتدی. ۱۲۵۸-جی ایلده بغدادی آلاراق عباسی خلافتینه سوْن قوْیدو. آنادولو سلجوقیلر دؤولتینی اؤزونه تابع ائتدی. موغوللار آنادولونون علم، مدنیت و تیجارت مرکزلری اوْلان شهرلری داغیتدیلار و یاغمالادیلار. بۇ دؤورده آنادولودا تیجارت ضعیفلهدی. تورکلر شرقی و مرکزی آنادولودان غرب بؤلگهلرینه دۇغرو کؤچمک مجبوریتینده قالدیلار. موغوللار آنادولو سلجوقیلر دؤولتینین ییخیلماسیندا اؤنملی روْل اوْینادیلار.
ائلخانیلر دؤولتینین اراضیلری فارس خلیجیندن دربنده و آمودریا چایی چاییندان میصره قدر اۇزانیردی. اؤلکهنین ان باشلیجا و مؤهوم مملکتی آذربایجان ایدی. محض بۇرادا دؤولتین باشکندلاری، اوّلجه مراغه، داها سوْنرا ایسه تبریز یئرلهشیردی. هولاکو خانین وفاتیندان سوْنرا اؤلکهده مرکزی حاکمیّت بیر قدر ضعیفلهدی. شیمالدا یئرلَشن آلتین اوردو (۱۲۲۶-۱۵۰۲) حؤکمدارلار ی بۇندان ایستیفاده ائتمهیه جهد گؤستردیلر. ۱۲۶۵، ۱۲۸۸، ۱۲۹۰-جی ایللر اوْنلار دؤولتین شیمال ایالتلرینه یوروشلر ائتمیش دیلر. بۇ یوروشلرده ایلک نؤوبهده، آذربایجان اهالیسی، شهر و کندلری ضرر چکدی.
ائلخانیلر سوریه و فیلیسطینی ایشغال ائتدیکدن سوْنرا میصره دۇغرو ایرلیلمهیه باشلادیلار. آنجاق مملوکلر این جلوت دؤیوشونده ائلخانیلری مغلوبیته اۇغراداراق فیلیسطین و سوریه دان چیخاردیلار (۱۲۶۰). مملوک سلطانی بیرینجی بایبارس ائلخانیلری ایکینجی دفعه البیستاندا مغلوب ائتدی (۱۲۷۷). مملوکلر طرفیندن معروض قالدیقلاری مغلوبیتلردن باشقا ائلخانیلر هئچ بیر ساواشنی اۇدوزماییبلار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
پالرمو
پالرمو (سیجیلیاجا: پالرمو، یونانجا: پانورموس) ایتالیانین جنوبوندا تاریخی بیر شهر اوْلوب، آوتونوم بؤلگه اوْلان سیسیل موختار ویلایتینین و پالرمو اوستانینین باشکندیدیر. شهر ۲۷۰۰ ایللیک مدتینده زنگین تاریخده مدنیت و آرخیتئکتوراسی ایله تانینیر. پالرمو سیسیل آداسینین قوزئی-باتی حیصّه سینده یئرلشهن و تیرئ دنیزیدهکی پالرمو کؤرفزینین ساغیندادیر.
تاریخیدَییشدیر
شهر فینیکیالیلار طرفیندن سالینمیش، لاکین قدیم یونانلار طرفیندن پانورموس آدلاندیریلمیشدیر (معناسی "بوتون لیمان"). پالرمو اولجه روما جومهوریتینین، سوْنرا ایسه مین ایللرله بیزانس ایمپیراتورلوغونین ترکیبینده اوْلموشدور. بۇ شهر قیسا بیر دؤورده عرب هؤکمدارینین رهبرلیک ائتدیی باشکند اولسا دا، ۱۱۳۰–۱۸۱۶-جی ایللرده یئنی بیر کراللیق اوْلان سیسیل کراللیغینین باشکندی اوْلدو. ان سوْنوندا ۱۸۶۰ ایتالیا بیرلشمهسینه قدر، ناپولی کراللیغی ایله بیرلشمیشدی.
اهالی اینکیشافیدَییشدیر
پالرمو بؤلگهسینین بلدییه سرحدلری ایچینده اهالیسینین ۱۹. و ۲۰. عصرلرده اینکیشافی رسمی سیاهییاالما نتیجهلرینه گؤره بۇ نوماییشده وئریلمیشدیر:[۱]
قونشو بؤلگهلردَییشدیر
قارداش شهردَییشدیر
- پیستویا، ایتالیا
- میامی، فلوریدا، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
- خان یونوس، فیلیسطین
- هانوی، ویئتنام
- مونتئرئی، کالیفورنییا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری
a]]
خاریجی اؤلکه کونسوللوقلاری و رسمی نمایندهلیکلریدَییشدیر
پالرمودا بیر چوْخ خاریجی اؤلکهنین کونسوللوقلاری و رسمی نمایندهلیکلری وار:
قالریدَییشدیر
İstinadlarدَییشدیر
- ↑ کایناک: فرانسه و ایتالیانجا ویکیپئدییا
== ایستینادلار ==


text:
تورکیه جومهورباشقانی کرئملین’ـه سفر ائدهجک
کرئملین سؤزچوسو دیمیتری پئسکوو، تورکیه جومهورباشقانی رجب طیب اردوغان’ین روسیا’یا زیارت حاظیرلیغینین یاپیلدیغینی آچیقلادی.
پئسکوو، قازئتهچیلره، اردوغان’ین روسیا’یا گئرچکلهشدیرمهیی پلانلادیغی زیارئته ایلیشکین آچیقلامالاردا بولوندو.
اردوغان’ین روسیا’یا یاپاجاغی چالیشما زیارتی ایله ایلگیلی حاظیرلیق یاپیلدیغینی بلیرتهن پئسکوو، “ایکیلی ایلیشکیلرین باشلاماسیندان بو یانا ان قاپساملی گوندم اولاجاق. بو ایلیشکیلر چوخ یؤنلو و دئولت باشقانلارینین بو باغلامدا هر زامان دانیشاجاق شئیلری وار.” دئدی.
پئسکوو، ایکی لیدئرین گؤروشمهده سورییه و دیگر بؤلگهسل سورونلاری دا اله آلاجاغینی ایفاده ائتدی./ ت.ر.ت


text:
گؤیرچین قیزلار/ رقیه کبیری
آجان گئنه اؤز- اؤزویله دانیشا- دانیشا کوچه قاپیسیندان ایچری گیریب، قاپینی یاواشجا ایشگیللهدی.
«گونون جیزلاماسیندا بیر شوشه آلکولا گؤره بو چولاخ قیشلاریمنان اوچ ایسقاه یول گئدیب، قئییتمیشم.»
ألینده قره نایلون کیسه وار ایدی. من حوض قیراغیندا اوتوروب، اوچ قردشلرینن اوینوردوم. حوضون سویونو ألیمنن لپهلندیریردیم. اوچ قردشلر گیجهلیردیلر. گاه ساغا ساری اوزوردولر، گاه سولا. آجانی گؤرجک گئنه آز قالدی قاچیم نایلونون آغزینی آچیب، منه آلدیغی یئمهلیلری ایچیندن گؤتوروم. آمما قاچمادیم. بولورم مامان بالاخانانین ائیوانیندان باخیب گؤرسه، منه ساواشار. مامان دئییر: «آجان، بیر ده راهیب عمیجاننان سورا هر کیم سنه یئمهلی وئرسه آلما، دئنه ساغ اول، ائویمیزده وار، تَزه یئمیشم. سورا گل منه دئه، هر نه ایستهسن اؤزوم آلارام». دئییر: «بئله عادت ائلهسن همیشه نفسی بوتون قالارسان».
آباینان مامان حیرصلهنیب بیر- بیرلرینن دئییشنده قاپیلاری برکدن چیرپارلار. من آجان کیمی همیشه قاپینی یاواشجا ایشگیللهرم. راهیب عمیجان دئییر: «گؤیرچین قیزلارین یووالارینین قاپیسینی دا یاواشجا ایشگیلله. برکدن چیرپسان گؤیرچینلرین چورتو پوزولار.»
مامان دا موبل اوسته اوزانیب یاتاندا قاپینی یاواشجا ایشگیللهرم کی، چورتو پوزولماسین. بابانی تورپاقدا قویلایاندان بویانا مامان گونون چوخ واختینی موبل اوسته چورت وورور.
آجان قره نایلون ایچیندن آلکول شوشهسینی چیخاردیب، آشپازخانانین آچیق پنجرهسینین هئرهسینه قویوب دئدی: «سنی او ایناندیغین، أل چک بو آلکول اویونوندان آرواد! بسدی. دای اوزوم کسمیر محللهنین داواخاناسیندان آلکول آلیم. آخیرده، سنین بو میکروب اویونووا گؤره منیم آدیم پیسه چیخاجاق. آخی، بو ائوده میکروب هاردئیدی؟»
آبا آشپازخانادان چیخیب گلیب حوض قیراغیندا دوروب بالاخانانین ائیوانینا باخدی. مامان ائیواندا دئییلدی. آبا دئدی: «هاردئیدی؟! اصل میکروب ائله بالاخانادا یووالییب. سن بیول دئنن هاردئیدی!»
آجان دئدی: «أستافرواللاه هااا… دهلی شئیطان دئییر بیر کیربیت چک، ائوی ده، بالا خانانی داااا…واللاه، بیللاه داراشماز. سویوخ دهیمه دئییل کی بیر آسقیرماغینان داراشسین.»
«سنه دئمهمیشم سسیوی قیس؟ ائله بئله دییسن کی بو قیزین دا آیاغی یئر آلیر دااا»
«هر نهدی، آنجاخ چارهسی آلکول دئییل. بابام ییغیشدیر بو واسواسیلیغیوی. دای بوننان بئله بیر قطره ده آلکول آلمییاجاغام.»
«سَننیخ اولسا دییرسن گلسین اوتوسون منیم بو تپهمده!»
آجان دئدی: «دهدهسی ائوینن گتیرمییب کی، هر نه پوخدی سنین اوغلووون شاهکاریدی.»
«کیم بولور؟ بلکه ده او داراشدیریب منیم اوغلوما؟»
آجان دئدی: أستافرواللاه هااا، بو آرواد ائله سؤزلر دئییر کی، آز قالیر جین ویرسین آدامین کلهسینه»
راهیب عمیجان دامدان بویلانیب دئییر: «آبا بسدی. یادیننان چیخدی سنه نه تاپشیرمیشدیم؟»
آبانین دئیینماغینا جین منیم ده کلهمه ویردی. دوروب قاچدیم بالاخانادا مامانین یانینا. اونا دئمهدیم آبا دئییر میکروب بالاخانادا یووالاییب. یوخسا مامان دوروب آباینان دئییشیب سورا دا قاپیلاری چیرپاجاقدی بیر- بیرینه. سورا دا دیزلرینی قوجاقلاییب آغلایاجاقدی.
مامان موبل اوسته اوزانیب، چورت وورور. گؤیلوم ایستیر مامانی قوجاقلاییب دییم، گؤیرچین قیزلارین ناغیلینی دئه! آمما قوجاقلامیرام، بیردن چورتو پوزولار. بابانی تورپاقدا قویلایاندان بویانا مامانین قوجاقلاماقدان خوشو گلمیر. قاباقجا خوشو گلردی. قاباقجا ناهار چاغلاری ایکیمیز باشیمیزی بیر یاسدیغا قویوب، منی قوجاقلاییب ناغیل دییردی. چوخ واختلار دا من ناغیلا قولاق آسا- آسا یوخلاردیم. آییلاندا یادیمدان چیخاردی هانسی قردش گئدر- گلمز یولنان گئتدی. هئش بولمورم قئییتدی یا یوخ!
آبا مریضخانایا گئدیب، قان وئرندن بویانا اونون دا قوجاقلاماقدان پیسی گلیر. هئش من ده خوشوم گلمیر آبا منی قوجاقلاسین. قاباقلار منی ائله سیخیشدیراردی، ائله بتر یاناغیمدان اؤپردی کی، نم نه واختاجان آغزینین اییسی یاناغیمدان چکیلمزدی. آمما ایندی نه زامان مامانین گؤزونو اوزاقدا گؤرور، أل- اوزومو آلکوللو پامبیغینان سیلیب، دئییر قورخورام سنه ده بولاشا.
بابانی تورپاق آلتدا قویلایاندان بویانا هامیمیزی مریضخانایا چاغیردیلار. هامیمیزدان قان آلدیلار. من ایینهدن قورخوردوم، آمما راهیب عمیجان دئدی: «کیشی، دؤشووو وئر قاباغا، شَستینن گئت قولوو توت، قان آلسینلار. کیشی نه قورخار، نه ده آغلار.»
دئدیم: «آخی بابانی تورپاغا قویلایاندا آجان دا آغلادی، سن ده. فقط من آغلامادیم. یانی من کیشی اولموشدوم سیز یوخ؟»
راهیب عمیجان دئدی: «هه واللاه، سن کیشی تامامسان، بیز یوخ!»
مامان دئدی: «آغلاماغین گلسه آغلا، آمما قولووو ترپتمه، قوی قان آلسینلار.»
ایینه قولومو اینجیتدی. آغلاماغیم دا گلدی، آمما گئنه آغلامادیم. دیشلریمی بیر- بیرینه سیخدیم. بابانین اوستونه تورپاق تؤکنده ده دیشلریمی بیر- بیرینه سیخدیم. من ده هردن بابانین اوستونه تورپاق تؤکن کیمی قاریشقالارین اوستونه تورپاق تؤکردیم. بابانی تورپاغا قویلایاندان بویانا، دای قاریشقالارینان ایشم یوخدی.
دونن راهیب عمیجان دئدی: «سن چیخ داما، گؤیرچین قیزلاریمیزا بیر باش چک، من ده بیر آزدان گلیم.»
اؤزو حیطه گئدیب، دهلیز قاپیسینی ایشگیللهدی. مامان، آبا، آجان، اوچو ده حوض قیراغیندا اوتورموشدولار. حوضداکی اوچ قردشلرین هئش بیرینین عئینینه دئییلدی.
اوچ قردشلری راهیب عمیجان منه آلیب. اوچو ده بیر بویدا، بیر رنگده. راهیب عمیجان اؤزو آدلارینی قویوب اوچ قردشلر. دئییر: «بو قیرمیزی بالیقلارین اوچو ده قردشدیلر. بؤیوک قردش، اورتانجیل قردش، کیچیک قردش. عئینی گؤیرچین جیلدینه گیرن اوچ باجیلار کیمی بولار دا بالیق جیلدینه گیریبلر.»
دئیرم: «راهیب عمیجان، آخی بولارین اوچو ده بیر بوی- بوخوندادیلار، هاردان بللی هانسی بؤیوکدی، هانسی اورتانجیل، هانسی کیچیک؟»
دئییر: «بالیق آدام دئییل کی، بالیقلار دا گؤیرچین باجیلار کیمی بیر بویدا اولارلار.»
من کی اینانمیرام. تویوقلار دا حئیواندیلار. یاخچی؟ بس نییَه جوجهلری بؤیودوکجه بوی آتیرلار.
دئییر: «گئجهلر یاتاندا یورقانین آلتیندا سن ده فیکرلش، من ده فیکیرلشیم، بو اوچ قردشلره بیر ناغیل قوشاخ، ناغیلین آخیرینده بالیق جیلدیندن چیخیب، گؤیرچین قیزلارینان توی ائلهسینلر.»
یاتاندا اؤز یانیمدا اوچ قردشلره ناغیل قوشورام، آمما سحر یوخودان دوراندا گئجه قوشدوغوم ناغیل یادیما گلمیر.
راهیب عمیجانین دامداکی گؤیرچین قیزلارینین یانینا گئتمهدیم. آباگیلین اوتاغینین پردهسیندن گؤروردوم مامان آغلاییر. سسینی ده ائشیدیردیم. باخما کی قولومنان قان چکنده آغلامادیم، مامان آغلایاندا منیم ده آغلاماغیم گلیر. دئییرم بس راهیب عمیجان یئکهلیکده کیشی اولسام دا، مامان آغلاسا گئنه منیم آغلاماغیم توتاجاق.
مامان دئدی: «آجان، آبایا دئنه اوشاغی راحات بوراخسین. اؤزوز بولوسوز کی فقط قان- قانا دهیسه بولاشار. من ده کی گؤزوم کیمی موواظیبم. ایینه، پیچاق، قئیچی، حتی چای، سو ایچدیییم ایستیکانی بئله قیفیللی ایشکافا قویورام. ایش گؤرنده ده ألجکلی گؤرورم. بولورم ایستیکاننان، قاب- قاشیقدان بولاشماز، گئنه ده احتیاط ائلیرم. آمما آبا او قدر بو اوشاغین أل- اوزونو آلکولونان سیلهجک کی، آخیر اونو دا اؤزونه تای واسواسی ائلهسین.»
آبا آغلایا- آغلایا دئدی: «جان- جییَر اوغلوم، گئدر- گلمز یولا گئدن اوغلوم! نیسگیللی اوغلوم!»
راهیب عمیجان همیشه دئییر: «ائله گؤیرچینلر ده همیشه ایکی یولدا اوچورلار، بیری گئدر- گلمز، او بیریسی گئدر- قاییدار یولودور». دئییر: «گئدر- قاییدار یول سو ایچیم کیمیدیر. هوشلو- باشلی گؤیرچینلر همیشه گئدر- قاییدار یولنان اوچوب، گئنه یووالارینا دؤنرلر. تکجه بوشا دوشن گؤیرچینلر گئدر- گلمز یولنان اوچوب، قاییتمازلار. دئییر: «بوشا دوشن گؤیرچینلرین هئش بیری بیر عابباسییا دهیمز».
بیلیرم بیرعابباسی قدیم پولدی. بابامین قدیم عابباسیلارینی مامان اؤز اوتاغینین ایشکافیندا، آناناس کومپوتونون قوطوسوندا ساخلاییر.
آبا آغلایاندا منیم آغلاماغیم گلمیر. چرقدینین اوجوینان بورنونون شیرتیغینی سیلیب، سورا گؤزلرینی ده اوننان سیلنده شیرتیقلار گؤزلرینه یاخیلیر. اوندا من ایرهنیرم. بیر گون آبایا دییهجام اوّلجه گؤزونو سیلسین سورا بورنونو.
مامان گؤز یاشینی دسمال کاغذینن سیلیب دئدی: «دئییرم نااینصاف، سن کی بولوردون گئدر- گلمزه گئدهجاخسان، آخی نییَه منی ده بولاشدیریردین؟! آدام دا بئله نامرد اولار؟»
آجان دئدی: «قیزیم اؤلونون دالیجا دانیشمازلار. ایشدی. قیسمته هئش چاره یوخدی».
راهیب عمیجان دئدی: «مهیه اؤزونون خبری واریدی؟ تصادوف ائلهمهسهیدی کیمین خبری اولاجاق ایدی!؟»
آجان دئدی: «اولماسا قوی بو اوشاق قالسین بوردا، سن گئت آتان گیلده قال. من گیلهم کیمی بو اوشاغا باخارام.»
مامان دئدی: «آجان، باغیشلا ها، من آتام ائویننن گتیرمهمیشم کی بو زهرماری، سنین اوغلون منه بولاشدیریب، ایندی ده مجبورسوز منیم داوا- درمانیمین، اؤزومون، اوشاغیمین خرج- مخاریجینی وئرهسیز.»
مامان موبل اوسته چورت وورور. ائیوانین قاپیسینی آچیب، بویلانیب حیطه باخیرام. آجان قره نایلونو حوضون قیراغینا قویوب، اوتوروب سیقار چکیر. بولورم نایلوندا همیشه کی کیمی ایکی بسته پاستیل وار، بیری نوشابه پاستیلی، بیری ده آیی پاستیلی. هله جین کلهمدن چیخمیییب. گؤیلوم ایستهمیر پاستیل یییَم.
ائیوانین قاپیسینی یاواشجا ایشگیللیرم. آمما مامانین چورتو پوزولور، دوروب اوتورور. گؤیلوم ایستیر مامانی قوجاقلاییم. قوجاقلامیرام. یانیندا اوتورب، دئییرم: «منه گؤیرچین قیزلارین ناغیلینی دئه دا!»
مامان گؤزلرینی اوووشدورو. گئنه یوخوسو گلیر. دئییر: «گئت راهیب عمیجانین دئسین!»
راهیب عمیجان هر گون ایکی دهفه سحر چاغی ایشه گئتمهمیش، بیر ده ایشدن گلندن سورا گؤیرچین قیزلارین قفسینین قاپیسینی آچیر. گؤیرچینلر گؤیون گئدر- قاییدار یولوندا گزیب دولاناندان سورا قفسلرینه قاییدیرلار.
بیر جوت چیل گؤیرچین راهیبعمیجانین چیینینده اوتوروب، اونون اووجوندان دیمدیک- دیمدیک کوروشنه یئییرلر. حوض قیراغیندا قره نایلون ایچینده قالمیش پاستیللر یادیما دوشور. راهیب عمیجان دئییر: «اووجوو دولدور کورشنهینن، گل بورا.»
اووجوم دولو کورشنهیله گئدیرم راهیب عمیجانا ساری. چیل گؤیرچینلر اونون چیینیندن اوچورلار. دئییرم: «بو چیللر ایکی باجیدیلار؟»
راهیب عمیجان دئییر: «بیری ائرککدی»
دئییرم: «راهیب عمیجان، گؤرهسن گؤیرچینلرین ده قانی وار؟»
«مهیه قانسیز دا حئیوان اولار؟ یئر اوزوندهکی بوتون حئیوانلار، بیتدن توتدو سیرکهیهجن، هامیسینین آدام کیمی داماری وار، قانی وار. قان اولماسا حئیوانین جانی اولماز کی»، دئییر.
«راهیب عمیجان، گؤیرچینلر ده ناخوشلارلار؟»
«آدام کیمی یوخ، آمما گؤیرچینلرین ده اؤزلرینه مخصوص ناخوشلوخلاری وار دا.»
«گؤیرچینلرین ده قان- قانا دهین ناخوشلوخلاری اولار؟»
راهیب عمیجان دئییر: «نمنه؟»
دئییرم: «یانی ماماننان بابا کیمی قان- قانا دهیسهلر ناخوشلوخلاری بیر- بیرینه بولاشار؟»
راهیب عمیجانین اووجونداکی کوروشنهلر یئره تؤکور. منی قوجاغینا آلیب دئییر: «کیشی، اووجووو آچ، بو چیل قیزلار گلسین اووجوندان کوروشنه یئسینلر.»
۶/۱۰/۹۶


text:
سلتاویقو فوتبال کولوبو
سلتاویقو فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: RC Celta de Vigo) بیر فوتبال کولوبودور. لا لیگا دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۲۹٬۰۰۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ CLUB. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2018-01-03. یوْخلانیلیب2018-12-27.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«RC Celta de Vigo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سلتاویقو فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ژرژ ساند
ژرژ ساند (۱ ژوئیه ۱۸۰۴، پاریس–۸ ژوئن ۱۸۷۶، نوان-ویک) فرانسه یازیچیسی، بعضیلری طرفیندن فمینیست اولاراق گؤرولسه ده، اؤزو بو حرکاتا داخیل اولدوغونو قبول ائتمهمیشدیر. مشهور بستهکار فریدریک شوپنله سئوگی علاقهلری اولموشدور. فرانسهنین ایلک قادین یازیچیسی اولاراق تانینیر.
یاشاییشی[دَییشدیر]
اصل آدی آمانتین آورورا لوسیل دوپن (فرانسیزجا: Amantine Aurore Lucile Dupin)اولان ژرژ ساند ۱۸۰۴-جو ایلده پاریسده آنادان اولموشدور. اوشاقلیغینی نهنهسی ماری دوپنله کئچیرمیشدیر. بئش یاشیندا ایکن او، فرانسه دیلینین قراماتیکاسینی، لاتین دیلینی، جوغرافیانی، تاریخی و بوتانیکانی (بیتگی تانیما بیلیمی) اؤیرنمیشدیر. او، اوشاقلارلا ماراقلی اویونلار اویناماغی و مئشهده گزمگی چوخ سئویردی. آورورا بیر نئچه ایلینی قادین صومعهسینده کئچیرمیشدیر.
۱۸۳۲-جی ایلده او، "ایندیانا" اثرینی ژرژ ساند لقبی ایله یازمیشدیر. بو اثر بؤیوک موفقیت قازانمیشدیر. سونرا او، "ولنتاین" (۱۸۳۲) و "کونسولو" (۱۸۴۲) اثرلرینی یازمیشدیر. پاریسدهکی ائوینده ژورژ ساند داهی یازیچیلارلا گؤروشوردو. اونون یاخین دوستلاری آلفرد دو موسه، هنریخ هینه،اونوره دو بالزاک، ایوان تورگینیف و موغنی پولینا ویاردو اولموشلار.
ژورژ ساند رومانلارلا یاناشی بیر نئچه ناغیل، پووست ده یازمیشدیر. ۱۹-جو عصرده یازیب-یارادان یئرلی یازیچیلاردا اولدوغو کیمی، اونون یارادیجیلیغیندا دا فرانسهنین عادت-عنعنهلری، میلّی ادبیاتی حاقیندا اثرلر واردیر.
اوشاقلار اۆچون ژ. ساند "نهنهمین ناغیللاری" (۱۸۷۳)، "ملگین توزو"، "گوللر ندن دانیشیر؟" و س. ناغیللار یازمیشدیر. بو ناغیللاری اساساً اؤز نوهلری اۆچون یازمیشدیر. ناغیللارین سوژهسینی او، خالقین ایچریسیندن گؤتوروردو. ناغیللاردا پداقوژی تربیهیه ده اوستونلوک وئریردی. بو ناغیللاردا او، اینسانین اینسانا حؤرمتینی، کیچیکلرین بؤیوکلره حؤرمتینی، خئیری شردن آییرماغی جانلاندیرماغا چالیشمیشدیر. ژورژ ساند ۱۸۷۶-جی ایلده وفات ائتمیشدیر.
کوراوغلو رومانی[دَییشدیر]
ژرژ ساندین اثرلری ایچریسینده 1833 ده یازدیغی "کوراوغلو، پارس دستانی" آدلی بیر رومان دا واردیر.


text:
بوزلاق
بۇزلاق — داغ یاماجی و یا دره اۆزره آغیرلیق قوهسینین ائتکیسی آلتیندا یاواش-یاواش حرکت ائدن بۇز کۆتلهسی. بوزلاق برک یاغینتیدان (قاردان) اوْ ساحهلرده عمله گلیر کی، ایل مدتینده اوْنون قالینلیغی ارین و بوخارلانان سۇدان چوْخ چوْخ اوْلور، داها دۇغروسو بوزلاق ایقلیم قار سرحدیندن یۇخاریدا، قارین توپلانماسی اۆچون یئر فوْرمالارینین الوریشلی اوْلدوغو یئرده عمله گلیر.
عادتاً هر بوزلاق قار سرحدی ایله ایکی حیصّه یه بؤلونور: بۇ سرحددن یۇخاریدا بوزلاغین قیدالانما ساحهسی یئرلشیر، بۇرادا قار ییغیلیر و اوْ، بۇزا چئوریلیر. قار سرحدیندن آشاغیدا ایسه آبلیاسی ساحهسی، یعنی بوزلاقلارین اریدیی و بوخارلاندیغی ساحه یئرلشیر.


text:
دؤنوکلر (فیلم، ۲۰۰۶)
دؤنوکلر (اینگیلیسجه: The Departed, آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Köstebek (film, 2006) , فارسجا: رفتگان ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش جینایی دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی الک بالدوین، آنتونی اندرسون، ویرا فارمیقا، ری وینستون، مارتین شین، مارک والبرق، جک نیکلسون، مت دیمون، لئوناردو دیکاپریو جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین هاوارد شور یارادیب. ۲۰۰۶ میلادی ایلینده ۵ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۴ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ The Departed (2006). یوْخلانیلیبJune 22, 2011.
قارداش پروژهلرده دؤنوکلر (فیلم، ۲۰۰۶) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلمان گه قرشی تحریم طلب قیلیندی
اوشبو توغریده یازمه بیانات بیریلدی
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ ناقانونی و اوز باشیمچه اعدام لر بوییچه خاص راپورتری اگنس کالامار, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ ژورنالیست جمال قاشقچی نینگ اولیمی بیلن علاقه لی جنایت بوییچه راپوری نینگ اعلان ایتیلیشی آرتیدن, سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلمان نینگ شخصی بای لیک لری گه قره ته تحریم تطبیق ایتیلیشی کیره ک ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
کالامار, بیرگن یازمه بیاناتیده, قاشقچی جنایتی بوییچه مسئول باشقه کیشی لرنینگ هم بای لیک لری گه قرشی تحریم تطبیق ایتیلیشی نینگ ضروری ایکن لیگی نی بیلدیردی.
قاشقچی نینگ اولدیریلیشی امری نی بیرگن کیشی لرنینگ جزالنتیریلیشی نینگ عدالت نینگ تامین ایتیلیشی بوییچه مهم بیر قدم بوله دیگن لیگی نی بیلدیرگن کالامار, دولت رهبری بولمه گن ولیعهد شهزاده گه قرشی ملکی دعوی لر آچیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
امریکا قوشمه ایالتلری استخباراتی نینگ راپوریده, سعودی عربستان نینگ استانبول باش قونسلگرلیگی ده اولدیریلگن ژورنالیست جمال قاشقچی نینگ اولدیریلیشی بوییچه امرنی تصدیق له گن کیشی نینگ ولیعهد شهزاده محمد بن سلمان ایکن لیگی بیلدیریلگن ایدی.
امریکا تشقی ایش لر وزیری انتونی بلینکن ایسه, راپور نینگ اعلان ایتیلیشی آرتیدن قاشقچی نینگ عایله سی و باشقه مخالف کیشی لر نی تهدید ایتگن لیک لری انیقلنگن 76 نفر سعودی عربستان وطنداشی گه قرشی تحریم تطبیق ایتگن لیک لری نی معلوم قیلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
افغانستان مسئله سی بوییچه روسیه ده اوتکزیله دیگن جلسه گه طالبان هیئاتی نینگ قتنشیشی کوتیله دی
اوشبو مطلب روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی تامانیدن بیلدیریلدی


text:
واکسیناسیون: تۆرکیه ده ایکی دُز واکسن اوردورانلارینگ موقداری 75.36 گؤتِریمدن گچدی
تۆرکیه ده شو واغتا چنلی کروناویروس یوُقانچ کسلینه قارشی 113 میلیون 220 مۆنگدن کؤپ واکسن اورولدی
تۆرکیه ده شو واغتا چنلی کروناویروس یوُقانچ کسلینه قارشی 113 میلیون 220 مۆنگدن کؤپ واکسن اورولدی.
بیر دُز واکسن اوردوران 18 یاش اۆستی یاشاییجیلارینگ موقداری 88.09 گؤتِریمه یتدی، ایکی دُز واکسن اوردورانلارینگ موقداری دا 75.36 گؤتریمدن گچدی.
شو واغتا چنلی 54 میلیون 690 مۆنگ دن کؤپ آدام اینگ آز 1 دُز واکسن اوردوردی.
46 میلیون 800 مۆنگدن کؤپ آدام دا 2 دُز واکسن اوردوردی.
10 میلیون 815 مۆنگ دن کؤپ آدام دا 3 دُز واکسن اوردوردی.
دۆین تۆرکیه ده کروناویروس سبأپلی 236 آدام آرادان چیقدی.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان شو گۆن آذربایجان دا ساپاردا بوُلار
أردوُغان علی یف بیلن، واطان اۆچین ادیلن ساواشدا آزات ادیلن فضولی شهریندأکی حالقارا قوُنالغانینگ آچیلیش داباراسینا قاتناشار
تۆرکیه ده کروناویروس بیلن گؤرهش بارادا حابار
آمریکا و بیله کی یورتلارینگ ایلچیحانالاری سؤزلریندن ایزا چکیلدی
آمریکا و بیله کی یورتلارینگ ایلچیحانالاری تۆرکیأنینگ ایچرکی ایشلرینه قاریشمالی دألدیگینی قابول اتدی


text:
ایشلدن دانیشیغی:Salman.oglu
سالام٬ Salman.oglu. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
افشار خاندانینین مقالهسیدَییشدیر
سلام بی ندن افشار دؤولتینین مقالهسینین ایچینده اولانلاری افشار خاندانینین مقالهسینده کپی ائلیسیز؟ افشار خاندانی ایله افشار ایمپیراتورلوغو فرقیلیدیر فرقلری اولماسایدی بیرلشردیلر، دیقتلی اولون. Mahammad tt (دانیشیق) ۱ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۳۹ (UTC)
- سلام علیکم. اوجورکی افشار ایمپیراتورلوغو گوروسوز بو مقاله آیری دیللرده یوخ و او سوزی کی بوردا افشار خاندانی مقاله سینده یازیلیب و اوبیرسی مقاله لره ده باغلانیب بیر سوزدی یانی همان افشار امپریاسیدیر. منیم نظریمه بولار بیر سوز دولر و افشار امپراتورلوق مقالهسی ایشتباهی آچیلیب و گرک سیلینه. لوطفا افشار خاندانین مقاله سینی بوشالتمایین.Səlmanöğlu (دانیشیق) ۱ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۵۶ (UTC)
- بلی حاقلیسیز، @Alp Er Tunqa: بی لوطفا بو موریده داخیل اولون هر ایکی مقاله بیردیلر افشار ایمپیراتورلوغونون ویکی آراسیدا ایشتیباه وئریلیب.
آلپ ار تونقا✉ ۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۳۵ (UTC)
سرباز مقالهسیدَییشدیر
سلام. بَی ندن سرباز صفحهسینی گزمه صفحهسینه یوللویورسوز؟!Trkgs (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۴ (UTC)
- سالام. قارداش سرباز و عسگر تورکجه کلمه دئییل آما گزمه کلمهسی گزماق دان دیر و تورکجه دیر و قاباقجا اونی ایشلدردیلر. بیزده یاخچی دیر کی ائله او اسکی تورکجه کلمهنی ایشلداخ آما مقالهده اوبیری کلمه لری ده گتیره بیلریخ. --Salman.oglu (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۸ (UTC)
- اولسون حاقسیز گزمه دانیسیق صفحهسیننده[۱] بیر سوروسوخ یاراداریخ هامی نظر وئره.--Salman.oglu (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۷ (UTC)
- بله قارداش ،ائله فرقی یوخ آما گینه چشم.
@Bitim: سالام. بیتیم ایشلدن گزمه آدیندا یاراتدیغینیز مقالهنین ایجماع اولماغینا احتیاجی وار بوردا [۲] مقاله نی یوکلکمهنین نیهسینی یازا بولرسیز یوخسا یاراتدیغینیز مقاله سیلینجاق.حؤرمتله.--Salman.oglu (دانیشیق) ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۰۲ (UTC)
سس وئرمهدَییشدیر
سلام حؤرمتلی ایشلدن @Salman.oglu: زحمت اولماسا بو سس وئرمهیه قاتیلین.Ziraksima (دانیشیق) ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۳۸ (UTC)


text:
اوستاد «سؤیلر»ین شعرلرینده اینسانسئورلیک
رضوان حاجی قاسملو
سئوگی دونیانین ان گؤزهل و درین آنلاملارینداندیر و او قدهر راحات کی اینسانلارین دیلینده دولاشیر، و ائله زور کی دوشونمهسی اوچون بیر عؤمور یئتمیر، و نه گؤزهل یاشاییرلار سئوگینی دوشونن اینسانلار و سئوگینی یاشایان دوشونجهلر.
سئوگینی یاشایان و دوشونن اورهک سانکی گؤی قورشاغیدیر؛ سئوگیدن باشلانیر و ائله سئوگیده ده باشا گلیر. بلکه ده ائله یئر بو اوزدن یووارلاق اولوب کی باشلانغیجی اولماسین!
اطرافیمیزا باخاندا هرنه گؤزهللیک وار ائله یووارلاق یارانیبلار. گوللر، چیچکلر، گونش، آی و اولدوزلاردا یووارلاقدیلار و هئچ فرقی یوخ کی بونلار بو یووارلاق دونیانین هاراسیندا اولسونلار. چیچکلر اوچون نه فرقی اونون عطیرین قوخلایان سیبریادان بیری اولسون یا آفریقادان؛ هئچ اؤنمی یوخ کی بیر دنی توپراغا تاپشیران نه دیلده دانیشیر، گونش اونون جانین قیزیشدیریب و اونو گؤیردهجک. سئوگی ده بئله یووارلاقدیر و ائله بونا خاطیر دیر کی نیشان اوزوکلری ده یووارلاق اولوبلار.
باشلانغیج دئمک سینیر دئمکدیر و سئوگی بیر یونگول قانادلی کپنکدیر کی هر یئره اؤزگورجهسینه اوچور؛ هر اورهیه قونماق ایمکانی وار و دونیا وطنچیلیک ائله بوردان باشلانیر. هر داغی، هر دوزو، هر درهنی و هر دنیزی ائله اؤز دوغما دیاری کیمین سئویر ذاتن. بو دوشونجهده اولان اینسان اوچون دوغما یورد آنلامسیز اولور. بئله دوشونن شاعیرلر چالیشیرلار کی اینسانی زور دورومدان قورتاریب و قورخونج آنلاری مومکون اولدوغو قدهر آزالدیب و آرادان قالدیرسینلار و دوشونورلر کی اینسانی بوتون باغلیلیقلاردان قورتاریب و اونو داها دینج و صولحله دوغرو بیر یاشاییشا چاتدیرسینلار و اؤنونده ائله بیر یول آچسینلار کی گونشه دوغرو گئتسین. دونیانین هر یئرین وطن دئییب و سئونلره اینسانین اؤزل بیر یئری وار، اینسانین و اونون ساغلام اولماسی و صولحله دولو یاشامی و شاد لحظهلری اوچون چالیشیرلار.
موعاصیر شاعیرلر ایچینده جناب عباس بابایی«سؤیلر»ین ده اؤزل بیر یئری وار و منجه زیروهده اولانلارین دستهسیندهدیر. اوستاد بابایی اومانیسم مکتبی و کورهسللیک بایراغین آغیر اولسادا قالدیریب و یووارلاق دونیایا گؤز یومان آنا قدهر سؤزلرینده داشییبدیر و البته کی اؤز خصوصی یاشامیندا دا. سؤیلر یازیر:
کاش اوجالسین قامت سروین فراغت مولکونه
ساغ سلامت شنلیکی اولسون کفایتلر منه
قامتین اوجالماغی اؤزللیکله فراغت مولکونده شاعیرین آرزیسیدیر و ایکینجی میصراعدا یازیر: ایلک اولاراق ساغلیق خبرین و سونرا شادلیق سؤزون منه یئتیرسینلر، داها منه بسدیر و بوندان آرتیغیندا گؤزوم یوخ کی بو آنلام اینسانچیلیق یا اومانیزمده اؤزل بیر اصلدیر.
اوستاد «سؤیلر» دونیانی ائله سئوگی قوینوندا سئویر و سئومگی و سئوگیلی اولماغی بوتون اینسانلارا حق بیلیر و بیر عشقی نئچه اورهک طرفیندن چوخ گؤزهل یازیر:
هر کسه عشقین یئنی سئودا وئریب
مجنونا بیر گزمهلی صحرا وئریب
«سؤیلر»ه بیر سئومهلی دونیا وئریب
یئرده چمن، گؤیده گولور آی منه
سؤز هر کسله باشلانیر و بیر سئوگیدن سؤز آپاریر کی اینسانلارا چوخ فرقلی یاشانیر. بو سئوگی ده مجنون چؤللرده اسیر دئییل، بلکه بیر گؤزهل صحرادا سئوگی اوزوندن دولانماقدادیر. مجنون سئوگیدن حظ آپارارکن چؤللری یاشاماق اوچون سئویر و هامان سئوگی «سؤیلر»ی ده بیر سئویملی دونیایا تو گتیریر؛ ائله گؤزهل دونیا کی کایناتدا «سؤیلر»ین شنلیگینه قاتلاشیب و اونلا بیرلیکده شنلیک ائدیرلر.
اوستاد، ائللر آراسیندا اولان گرگین دوروملاردان و آتیشمالارینین آنلامسیز اولدوغونو گؤز اؤنونه چکیر:
ایکی بیری بیرین بوغماغا
بیرجه داراق اوستدهدی
اومانیسم مکتبینده آغلین اؤزل یئری وار و بوردا کئچل دئییلن هامان اینسانلار اولورلار کی آغلین کیتابین کنارا بوراخیب و اوندان فایدالانماق ایستهمیرلر و بیرده داراق کلمهسینده دایانماق ایستهییرم. داراق بوردا دونیا اولور کی سئوگی ایله دوشونن اینسانا اؤنملی دئییل؛ دونیا و هرنه کی وار اولماقلاری یانلیز بونا خاطیردیر کی اینسانین الیندن توتوب و اونو داها راحات یاشاماغا کؤمک اولسونلار، ایکی اینسانی گرگین دوروما سالماسینلار.
شاعیر چالیشیر دونیایا دوشوندورسون- چالیشین هرنهدن فایدالانیب سلامت و شاد یاشاماغا ! البته شاعیر اؤزوده دونیا مالینا باغلی دئییلدی؛ اوستادین ساده یاشایشی بو سؤزه تائیددیر.
اؤنجه دئدیک کی دونیا وطنچیلیک باخیمیندان بوتون اینسانلار راحات یاشامالیدیرلار. شاعیر بوتون شهرلر ایچره صولح آرزیسیندادیر؛ بو آرزی ایله بیرلیکده شهرلرده اولان زور آنلاری قیامت کیمین توصیف ائلهییر.
دئمهم عؤمروم عجب ویراندا کئچدی
پریشان اویخو تک هزیاندا کئچدی
گؤزومده گؤرسنیب هر گون قیامت
اگر زنگاندا یا تهراندا کئچدی.
شاعیرین سینیرلاردان آجیغی گلرکن اؤزونو بیر دیله باغلی بیلمیردی؛ نئجه کی فارسجا شعر یازماغا باش اوجالیقلا اعتیراف ائلهییر و یازیر کی دیللر بیزی پارچالاییب و آییرا بیلمز و البته ندنی اینسانی دوشونجهلردیر:
اگر من فارس دیلیندن فایدالاندیم
نسیمی سئیر ائدهن دونیانی قاندیم
حذر ایکی آغیر شمشیر سؤزومدن
گومان ائتمه دیلیمدن پارچالاندیم
اینسانچیلیق و دونیا وطنچیلیک، اَن اساس سؤزلردن بیری بو اولور کی بوتون فرقلره رغمن اینسانلارین راحاتجاسینا بیر بیرینه یاناشسینلار و دوستلوق ائتسینلر. اوستاد «سؤیلر» بو آنلامی آزادلیق قویدوغو شعرده چوخ راحات دوشونولن بیر میثاللا بئله بویورور:
خیلقتین دامنی پام پاک دولودور
جور به جور گوللریله یام یاشیل اودلاریله
یاخشی چمنلیکلریله لالهنین اوچ پری وار
یاز گولونون یئددی پری سوسنین یوز پری وار
سارماشیق بیرجه پری
یاسمن سالخیمینین
سایغیما گلمزدی پری
بئله گوللر بو تفاوتلریله
نه گؤزهل قونشودولار
بیر بولاقدان سو ایچرکن بیر
گونشدن پای آلارکن
بیر چمنده بوی آتیرلار
یاناشیق بیر بیرینه خوش یاشاییرلار
آچیق آیدیندیر کی اوستاد «سؤیلر» بو شعرده پر سایارلارین دئمکله اونلارین آراسیندا اولان فرقلرین دئمک ایستهییر و سونوندا بیر گؤزهل سونوج وئریر کی گؤزهل قونشودولار. بیر بولاغین سویون ایچرکن بیر گونشدن پای آلیب و بیر چمندن بوی آتیرلار. گونلر بو گؤزهللیکده قونشو اولارکن ندن اینسانلار بیر بیرینه یاناشا بیلمهسینلر؟! اوستاد «سؤیلر» بیر چمن یازیر و بو موطلق دئمکدیر
اومانیسم باخیمیندان دونیایا یاناشاندا دونیا عشق و سئوگی دئمکدیر. اوستاد «سؤیلر» بوتون ایجازه و ایختیارین عشقه تاپشیریر و اؤزونو اختیاریندان خبرسیز یازیر:
چوخداندی یوخدو خبریم یوخدو اختیاریمدا
عشق آتدی کمند اختیاریم دوشدو کمنده
بویورور من سئوگی ایله یاشایاندان بری هرنه کی یازیب و دئییرم عشق ایجازهسی ایله اولوب و منی سئوگی اؤزیله آپاریر و سون سؤز بو کی بوتون وارلیغیلان سئوگییه تاپشیران اینسان دونیاسین دهیشیر؛ لاکین سئوگیسی بوتون اینسان و صولح دوشونجهلی اولانلارین اورهکلرینده ابدی اولاراق یئر سالیر و ایز قویور.
بوتون دونیا و اینسانلارا ساغلیق، صولح و شنلیک آرزیلاییرام.
۲۵/۷/۹۴


text:
ایشلدن دانیشیغی:Susan turk
سیزی تانریا تاپشیردیم
قراردی فاس تاریخین بوردا کپی پیست ائلیاق من اونا یوخام سیزی تانریا تاپشردیم
- سوسان بی سیز اؤز نظریهلریزی یازمیسوز یا بیر مقالهده بو آدلاری اوخوموسوز؟ بیر مقالهده اوخوسوز مقالهنی قایناق شکلینده آرتیرین امّا اؤزوز یازمیش اولساز هر کیم ایستسه بیر بالاجا قایناق ایله راحات سیز یازانلاری دگیشهبیلر. مقالهزین گوجلو اولماغین ایستهسز آیری معتبر سایتلاری یا مقالهلری قایناق وئرملیسیز. من سیز یارادان مقالهلرده تخصصوم یوخدور و اولاردا ال آپارمایاجاغام امّا جیسارت دیر منجه بو مقالهلر ویکیمیزی اعتباردان سالیر! سیزه قایناق وئرمک ائله آغیر گلیر کی کوسوب گئدیرسیز (گئدیرسهییرسیز!)؟ حق سیزله اولسا دایانیب حقدن دیفاع ائدین. ساسانیلرین تورک اولماغینا!!!!!!!!!! ادعا ائتمک بیزی اعتباردان سالماقدان سونرا آیری نتیجهسی یوخدور. من سیزدن خواهیش ائدیرم نئچجه دقیقه منطقله بحث ائدیب سوء تفاهوملاری آرادان گؤتورون.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۲۶ (UTC)
گوناه بوردادی کی بعضی لر فارسلارین یازیلارین اوزلرینه قایناق بیلیر امما فارس یازیلاری هئچ زمان تورکلره قایناق اولا بیلمز بلکه اولار تورکلرین ضدی دی و سوسان بولاری بیلیر تورکلر تاریخی فارسلاردان آلیب و بو چوخ چتینلیق یارادیب و سیز ائلیه بیلمسیز تورک تاریخین فارس قایناقینان یازاسیز چون اصیل دوشمان فارس دی سیز یونان تاریخیندن قایناق آلین سوسان بای قبول ائدر - قوجامان تبریز2.186.146.44 ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۰۷ (UTC)
- سوسان بی یونان تاریخچیلریندن قایناق آلیبسا اولاری رفرنس وئرسین. بیز دئمیریک نهدن بولاری یازیر، بیز دئییریک نهدن قایناقسیز یازیر. مثلا یازسین هئرودوت فیلان کیتابیندا فیلان بؤلومونده بو سؤزی دئییب.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۱۱ (UTC)
سیز وروشماقا دوشماندان قوشون آلیسیز من ده قایناق گورماقی سیزین تک باشارا بلمیرم گئتماقیم یاخچی دی اما بیلین فاسلارین بوتون یازدیقلاری قوشمادی و تورکلر دوشمانچیلیقی دی بونی هله بیلمیرسیز کی وروشمادا دوشماندان قوشون سئچمزلر قوشونچی گرح قونشون اولا
یاشا قوجامان بای من سنی تانیرام ؟--Susan turk (دانیشیق) ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۱۸ (UTC)
- قایناق وئرمک چتین دگیل. سیز تورک دیلینه و تورک تاریخینه خیدمت ائتمک ایستیرسیز گئتمک یئرینه دگیشمک صفحهسینده اۆست ابزارلاردا بیر آچیق کیتاب شکلی وار، اونا کلیک ائلهمکله قایناقلاریزی آرتیرین. ماوسیزی او آچیق کیتاب اۆستونده ساخلاسوز بیر بالاجا یازی گتیرر "قایناق".--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۲۵ (UTC)
ایران تورکلرینین اسکی تاریخیدَییشدیر
حؤرمتلی سوسان بَی. زحمت اولماسا ایرحمتلیک زهتابینین کیتابین قایناق گؤتوروب مقاله لری یارداین. او قایناق اساسیندا یازسانیز اوندا دئمک اولارکی گئچرلی بیر قایناغدان فایدالانا بیلیبسیز. هر هانسی صفحه سیندن یارارلانیرسیزسا اونو مقاله ده قویون. حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲۴ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۲۲ (UTC)
بوجور بیللنیر هرکیمسه اوز یولون گئدیرمی اوز ایشلرینیزین دالیسن توتمالیسینیز بوردا کورد یا فارس آدلاری چوخلی گتیریلیر.من سیزین صحیفله لریزی مطالعه اِدرکن سیزین ایشلرینیزی بیلدیم بو یولدا سیزه خوش آرزی ائدیرم ساغولارسینیز سوسان بای دوز یول سیزینکی اولارکن.پری خاتون5.223.45.4 ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۳۰ (UTC)
== بورانی آیری بیر شئی له ایشتباه توتوب سوز ==
سوسان بی نئچه دفعه لرجه سیزه دئمیشک نظره گلن سیز بورانی بیر وبلاگلا ایشتباه توتوب سوز بوردا اوز اعقایدیزی یایب و اوخوجویا باخیش وئریرسیز بوردا هئچ کس اوزوندن ویکی ده جومله یازا بیلمز بوردا هر نه یازمالی اولسا گرک قایناق اساسیندا اولا قایناقین سوزو اولا ،سیزین بو فارس اوشاقلاری ایراندا اونون تورکلره قارشی نظریه سیندن فایدالانیب و تورکلر اوچون گولمه لی سوزلر و مسخره اویونلار چیخادیبلار.امینورسکی و اونا تای تورکلره ضید اولان روس و اینگلیس دیپلوماتلار چوخدو سوزونوزون آنلامی ولادیمیر مینورسکی مقاله سینده نه دیر؟ بو دفعه آخیر دفعه دیر تذکور وئریرلر مودیرلر و اوزمده شخصا بئله ایشلرین قاباغیندا دایناجایام ایر ایستیر مینورسکی بیر فاشیست تانتدیراسیز تاندیرین آمما قایناق اساسیندا دا بوردا نقل داستان تعریف ائتمه ین!!!--Amir a57 (دانیشیق) ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۹:۴۹ (UTC)
من مجبور دئیرم مینورسکی کیمی آدامی تعریف ائدم منیم اوندان زهلم گئدیر و اوز بیلدیقلاریمی یازمیشام سیزین اوندان خوشوز گلیر یوخسا ایری سوزلر بیلیرسیز عوض ائدین چوخ راحتدی سیزین الیزی باغلامیبلار حورمتلهSusan turk (دانیشیق) ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۰۲ (UTC)
- سن بیزیم الیمیزی باغلییب سان بئله ایشلرله بیر نفر ایستیر ایلشه سنین مقاله لرین اوستونده سنین مقاله لرین دوزلده ویکی قانون قایدا لاری اوستونده چالیش اوز بیلدیغین له قرار دئییل چالیشاسان گرک منبع نین بیلدیغی ایله چالیشان هئچ کس بوردا داستان یازمیر سن بوردا بئله یازیرسان قایاناق نمنه دئییر اونو یاز یوخدور یازما سنه بیر کس دئمیر مینورسکی تعریف ائت.--Amir a57 (دانیشیق) ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۱۶ (UTC)
مینورسکی یازیلاری اوزی قایناقدی هانسی قایناق 84.47.205.213 ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۳۶ (UTC)
خیر بیر منبع تاپین آرتیرین کی اوردا مینورسکی نین آذربایجان خالقینا قارشی چالیشدیغین یازسین یادا کی فاشیست اولماغین اثبات ائلسین اوزونوزدن مقاله ده یازیب سیز تورکلر اوچون مسخره اویونو گولمه لی سوز لر دئییرلر بو سوز ویکی نی چالیشه چکیب هامیدان چون بیزه گولرلر تا مینورسکی یه !--Amir a57 (دانیشیق) ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۱۵ (UTC)
بو گئده تبریز ایشغال اولاندا روس اوردوسونا باشچی اولوردو وآدی تبریزده مینورسی.. اولور .هله گوزلریزی یومون باش اوسته منده سیزه تای یوخولارام اما منه چتیندی Susan turk (دانیشیق) ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۵:۱۹ (UTC)
- من گوزلریمی یوممامیشام لاب دا آیدین آچیق یولوما داوام وئریرم سندن ده یاخشی باشا دوشورم نه وار سن منه مینورسکی دن دئیرسن منده سنه اونون دوستو بازل نکتین روس کنسول اورمیه دئییرم جیلولوق فاجعه سینین عامیل لریدن دی امما مسئله بودور کی من سن تای گلیب یازمامیشام "تورکلر اوچون مسخره اویونو گولمه لی سوز لر دئییرلر" ایر قرار اولسایدی بئله بیر جومله لردن یازیلا بورا لازیم دئییلمیش هر ویکی ایشلدنی بیر وبلاگ آچیب اوردا مین دنه بو سوزلردن یازسین اونا گوره دی دئییرم سیز بورانی وبلاگلا ایشتباه توتوب سوز بورا دانیشنامه دی و گرگ دانیشنامه شانینده اولان جومله و یازی لار یازیلا دانیشنامه شانی نه دیر قایناق دی ویکی قایدالاریندا چالیشماق دیر . --Amir a57 (دانیشیق) ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)
بوُلوکدَییشدیر
سلاملار عزیز و حؤمتلی سوُسان بَی. سیزی اوُزون مدتلی بولوکلامایا مجبورام.بوُلوک سببلر؛ قایدالاری پوْزماق، قایناقسیز مقاله و سؤزلز ویکیه آرتماق، جعلی کلمه یا سؤزجوکلری ویکیه گتیرمک(خاخامنشیلر...)،چوْخلو تذکورلارا باخماماق...E THP (دانیشیق) ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۷:۱۱ (UTC)
خاخام منشیلرین هاراسی جعلی اولور (آرامی دیلده هاخام همان خاخام اولور ) سوادیز بونا چاتمیر منی متهم ائتماقدان فایدا یوخدو خاخام منشی همان هخامنشی آرامیجا اولور بو کلمه نین اصل آدی تورکجه چونوب و خاخام منشی اولور .-هابئله 70 صفحه فارسی و اینگیلیسی دیلدن چوندرمیشم اونلارین کوکو و قایناقی همان صفحه لرده اولور .چوخ سوینیرم بولوک اولمادان من اوچون فرقی یوخدو سیز یاتمیسیز شیرین یوخوداسیز Susan turk (دانیشیق) ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۹:۰۲ (UTC)
گئت دا به! نیه مختلیف آی پی لرنن گلیب بورانی قاتیرسان؟ زورنان اؤز فیکرینی بیزه سوخوشدورابیلمزسن. یامان یووزون دا اؤزووه و خانواده وه قاییتسین. بیر آز چوخ اوخوسان بوجور های کویلو اولمازسان ها! چوخ بیلن ساکیت اولار، بیلمهین ده قولاق آسار. آمان او یاریمچیلیق الیندن.
دَییشدیر
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.[survey ۱] The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.[survey ۲] The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.
You can find more information about this project. This survey is hosted by a third-party service and governed by this privacy statement. Please visit our frequently asked questions page to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org.
Thank you! --EGalvez (WMF) (talk) ۱۳ ژانویه ۲۰۱۷، ساعت ۲۰:۴۷ (UTC)
- ↑ This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.
- ↑ Legal stuff: No purchase necessary. Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. Click here for contest rules.
Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia surveyدَییشدیر
Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on 28 February, 2017 (23:59 UTC). The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. Take the survey now.
If you already took the survey - thank you! We won't bother you again.
About this survey: You can find more information about this project here or you can read the frequently asked questions. This survey is hosted by a third-party service and governed by this privacy statement. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through EmailUser function to User:EGalvez (WMF). About the Wikimedia Foundation: The Wikimedia Foundation supports you by working on the software and technology to keep the sites fast, secure, and accessible, as well as supports Wikimedia programs and initiatives to expand access and support free knowledge globally. Thank you! --EGalvez (WMF) (talk) ۲۱ فوریه ۲۰۱۷، ساعت ۱۹:۲۵ (UTC)
چالیشماقدَییشدیر
سوسان بی دا آیپینین فایداسی یوخدور چونکو بو 3 گون ایچینده هرنه آیپی ایله یاراتسان سیلهجم ،یا خیر چالیشماق ایستهسن بیر حساب آچ(اؤزون اۆچون ده یاخچیدیر دلیللرین بوردا دئیهبیلمم) یوخسا وختیین بوردا کورلاما، جاواب دا کی آداما وئرمیسن اقلا ایمیل گؤندر m.xiii@mail.ru. حؤرمتله M.XIII (دانیشیق) ۵ اوْکتوبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۲:۴۶ (UTC)


text:
#خبر: شرقی آذربایجان استانداریسینین سیاسی امنیتی یاردێمجێسێ، علیار راستگۇ، اۆزۆن سۆرن بیر سایرۇلۇق (بیماری)دان سوْنرا بۇ گۆن دنیاسێنێ دگیشدی. رحمتلیک علیار راستگۇنۇن جنازهسی اؤز وصیّتینه گؤره ارومیهده دفن اوْلۇناجاقدێر. ...
#خبر: ژاپون-ون تئهران بؤیوک ائلچیسی آیکاو کازوتوشی( Aikava Kazutoşi)، اورمیه گؤلونون جانلانماسی اوچون یاخشی اؤنلملر آلندیغینی و بو گؤلون جانلانماسیندا راضی اولدوغونو سؤیلهدی. غربی آذربایجان اوستانداریسینین عمرانی ایشلر معاونی ایله گؤروشن کازوتوشی، تبریز-ی ایکینجی دفعه زیارت ائتدییینی...
#خبر: اورمو گؤلونون سویونون قیزارماسی ایلده بیر کز تکرار اولور و یاغیش فصلینین باشلانیشینا قدر داوام ائدیر. ایستیلیکده آرتیش و اورمو گؤلونون سویونون بوخار اولماسی دوزون غلیظلییینین چوخالماسی و یاشیل یوسونلارین اؤلمه سینه سبب اولور؛ دیگر یاندان شورلوغو سئون یوسونلار بو شرایطده بؤیومهی...
#خبر: نقده-نین چئوره قوروما ادارهسینین رییسی، اکبر محمدیان، غربی آذربایجانین گونئییینده یئرلشن سولدوز باتاقلیغینین 6 هئکتارینین یاندیغینا اشاره ائدیب دئدی: سولدوز باتاقلیغینن یانقینی، جماعاتین ایشبیرلییی و اجرایی تشکیلاتین تلاشلاری ایله سؤندورولدو....
🔸تورک¬لر طبیعتین سویو تزه¬لنندن سونرا ایکینجی چرشنبه ده، اود چرشنبه¬سی توتوب و بو گونو قوتلایارمیش¬لار، آما آچیقلامالی¬یام کی، هر دؤرد چرشنبه ده، ده بیر اود تونقالی یانارمیش؛ چونکو اود ملّت¬لرین حایاتیندان آیریلماز بیر پارچا ایدی، آما بو مراسیم¬لر یاواش- یاواش اونودولاندان سونرا، ایندی آذربایجاندا س...
✍یازان: #مونس_برقی/ تکه (Təkə) ارکک کئچیدیر. تکم (Təkəm) منه عایید اولان تکهدیر. تکمچی (Təkəmçı) تکهنین کوکلاسینی اوینادان کیمسهدیر. تکم آغاجدان یونتالمیش آذربایجانین افسانوی کوکلالاریندان (عروسک) بیریدیر کی بایراما بیر نئچه گون قالان تکه اویناتما دبی، آدیلا اوینادیرلار. بو مراسیمده ت...
#خبر: غربی آذربایجان-ین ماهاباد (ساووج بولاق) شهرینین بعضی بؤلگهلرینده قارین اوجالیغی 1 مئتیره قدر چیخدی.
#خبر: ۲۲ دی ۱۳۹۹، ۱۷:۴۳// نئچه دقیقه اؤنجه محمد حضرت پور، آدسیز عسکرلر (سربازان گمنام) طرفیندن توتوقلاندی. مهر خبریازارینین راپورونا گؤره، غربی آذربایجانین بعضی سوسیال شبکهلر و کاناللاری، اورمیهنین شهرداری، محمد حضرت پور-ون توتولما خبرینی یایدیلار. حال حاضیردا هئچ بیر قطعی ق...
?#فریبا_اکبری