text:
آد
بیر اولانی حابئله بیر آچمانی آدلاندیران سؤزه آد دئییلیر. آراز، تیکینتی، دوشونجه، دویغو.
آراز ایله تیکینتی بیر اولابیله نی آدلاندیرلار، دوشونجه ایله دویغو بیر آچمانی.
قایناق: سؤزلوک، داشقین، تبریز، یاران یائیملاماسی، ۱۳۷۴
آد: جانلی و جانسیز وارلیکاری، دویغو و دوشونجه لری، موختلیف وضعیتلری بیلدیرن سؤزلره آد دئییلیر
آدلار جینس آد و خوصوصی آد اولماق اوزره ایکییه آیریلار.
خوصوصی آد: دونیادا تک بیر وارلیغی ایفاده ائدن آدلارا خوصوصی آد دئییلیر.
جینس آد: دونیادا بنزری چوخ اولان بیر چوخ وارلیغین، بیر چوخ وارلیغین اورتاق آدینا جینس آد دئییلیر.
جینس آدلار اوچه آیریلار:
آ. مادده آدلاری: ال ینن توتولوب گؤزله گؤرولن وارلیقلارا وئریلن آدلارا دئییلیر. ماسا، پالتار، داش، دوزنلیک، پروسپئکت، کوچه…
آ. معنا آدلاری: ال ینن توتوامایان گؤزله گؤروله بیلمه یه ن وارلیقلارا وئریلن آدلارا دئییلیر. سس، یوخو، سئوینج، آجی/اغریلی، یوخو، عاغیل، خاصیت، خوشبختلیک، حسرت، سئوگی…
آ. بیرلیک آدلاری: عئینی نؤودن اولان وارلیقلارین توخلو اولاراق اول/تاپیلدیقلاری وضعیتلره وئریلن آدلارا دئییلیر. مکتب، سینیف، لاغ/الای، باتالیون، سورو، مئشه، خالق، میلت، عاییله، خور…
آدلاردا تکلیک - چوخلوق
آدلاردا تکلیک - چوخلوق: بیر تک وارلیغی ایفاده ائدن تک آد، عئینی جینسدن جیرچوک وارلیغی ایفاده ائدن آدلارا ایسه چوخلوق آد دئییلیر.
تک
چوخو علاوه س (ن) ی چوخلوق
چیچک + لئر __ چیچکلر
داغ + لار __ داغلار
کؤینک + لئر __ کؤینکلر
قاپی + لار __ قلیب لر
عادین حاللاری
آدین بئش حالی واردیر:
یؤنلمه وضعیتی
یوکله مه وضعیتی
تاپیلما وضعیتی
آیریلما وضعیتی
بونا گؤره مکتب سؤزونو آدین بئش حالینا گؤره جومله ده ایستیفاده سی:
مکتب اینسان دوغرو دوشونمگی اؤیره دهر.
محمد بۇ ایل مکتبه باشلایاجاق
مکتبی بیتیرینجه موعلیم اولاجاقمیش
صاباح مکتبده اولماق مجبوریتینده سنمی؟
مکتبدن گلیرکن کیتابچییا اوغرامیش.
آد تاملامالاری
آ. آد تاملاماسی: آرالاریندا معنا ماراق/لاقه سی اولان، ایکی و یا داها چوخ آددان مئیدانا گلن سؤز قروپلارینا آد تاملاماسی دئییلیر.
آد تاملامالاریندا بیرینجی آد تاملایان، ایکینجی آد تاملاناندیر. تاملایان و یا تاملانان علاوه آل/گؤتورمه وضعیتینه گؤره آد تاملامالاری دؤرده آیریلار:
۱. تاکیسیز آد تاملاماسی: بیر تاملامادا تاملایان و تاملانان آد و یا آد سویلو سؤز علاوه آل/گؤتورمزسه تاکیسیز تاملاما مئیدانا گه لر.
گوموش چرچیوه دمیر قاپی
تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان
۲. علامتسیز آد تاملاماسی: بیر آد تاملاماسیندا تاملایان علاوه آل/گؤتورمز، تاملانان علاوه آل/گؤتورسه علامتسیز آد تاملاماسی مئیدانا گلیر.
سوبا بورو - س -او پنجره شوشه - ای
تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان
۳. علامتلی آد تاملاماسی: تاملایانلا تاملانانین علاوه آل/گؤتوردویو آد تاملامالارینا علامتلی آد تاملاماسی دئییلیر.
ائو - ائن پنجره -س - ای شکاف - این قاپاق - ای پئنجک - ائن دویمه - س - ای
تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان تاملایان تاملانان
۴. زنجیرله مه آد تاملاماسی: ایکیدن چوخ آدین معنا طرفیندن بیر-بیرینی تاماملایارکن مئیدانا گتیردیکلری تاملامالاردیر.
ائویمیزین دؤرد بیر طرفی پنجره چئرجئوئسی نین شوشس (ن) ی …
تاملاما نؤوو تاملایان تاملانان
تاکیسیز آد تاملاماسی - -
علامتسیز آد تاملاماسی - -ای
علامتلی آد تاملاماس -ائن -ای
زنجیرله مه آد تاملاماس ایکیدن چوخ آد


c: text/html

text:
آذربایجاندا تعجیلی یاردیم گوسترن پلی کلینیکالارین سایی آرتاجاق.
ترند خبر آگئنتلیینین معلوماتینا گوره بو باره ده ملی مجلیسه تقدیم اولونموش "آذربایجانین 2017 جی ایل و گلن اوچ ایل عرضینده ایقتیصادی- سوسیال اینکیشاف کانسئپسیاسی"نین لاییحه سینده قید اولونوب.
لاییحه یه گؤره اؤلکه ده خسته خانالارین سایی و اونلارین چارپایی فوندو اوپتیماللاشدیریلاجاق. بوتون اؤلکه اوزره صحییه ساحسینده جغرافی معلومات سیستمی یارادیلاجاق. لاییحه ده قید ائدیلیر کی، صحییه فورمالارینین ایدا ره اولونماسینین مرکزلشدیریلمیش و مرکزلشدیریلمه میش فورمالاری معین ایدیله جک. بوندان باشقا، ایلکین صحییه سویه سینده گوستریلن خدمتلرین حجمی گئنیشلندیریله جک.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بو ایل منیم حیاتیمدا چوخ شئیلر دییشهجکدی. مکتبه گئدجکدیم، ان اساسی ایسه تک دئییل، باجیم کیمی سئودییم داییم قیزییلا بیرلیکده عینی صینیفده اوخویاجاقدیم. بونو دا بیلیردیم کی، هله آپرئل آییدیر. سنتیابرا ایسه اوزون بیر واخت وار. بو مدت عرضینده داییم اوشاقلاری ایله بیرگه اولاجام. هر حالدا آلتی یاشیندا بیر اوشاق اوچون اؤز دوستلاری ایله بیرگه اولماقدان سئویندیریجی حال اولمازدی.
من داها بیر باشقا سببدن دولایی دا سئوینیردیم. بیزیم یئنی ائویمیز بابامگیلین ائوینین یانیندا ایدی. او، سؤز وئریب کی، بیزی اؤزو مکتبه آپاراجاق. دئملی، من همچینین، بابا قایغیسینی دا گؤرجکدیم. آخی اونو چوخ گئج-گئج گؤروردوم. بو فیکیرلریم منی خیاللار عالمینه ائله آپارمیشدی کی، گؤزومو آچاندا منزیل باشینا چاتدیغیمیزی گؤردوم. بابام کؤچ ماشینینین قاباغینا چیخمیشدی و حیط داروازالاری تایباتای آچیق ایدی. من ماشیندان ائله سرعتله توللانیب، بابامین قوجاغینا قاچدیم کی، آنام منه «یاواش اول» دئمهیه واخت تاپمادی.
من عائلهمیزین محمود باباسی ایله ائلین محمود علسگر اوغلوسونون آراسینداکی بؤیوک فرقلری گؤروردوم. عائلهنین دیرلیسیی اولان محمود بابا سرت و جدی کاراکتره مالیک ایدی. اونون اؤزونون تربییه اصولو واردی. ائلین محمود علسگر اوغلوسو ایسه صمیمی، مهریبان، صحبتجیل و ساده ایدی. بابام- شیروان آشیق مکتبینین آپاریجی سیمالاریندان بیری، بیر نئچه داستانین مؤلفی… فخر ائدیردیم اونونلا. اینجه جیزگیلرله جیزیلمیش سیماسی، ووقارلی داورانیشی منی هله لاپ اوشاقلیقدان والئه ائتمیشدی. اونون ائل صنعتکاری اولماسی ایسه بیر باشقا اووسونلامیشدی منی. بابامی داییم اوشاقلارینا همیشه قیسقانیردیم.
داییم اؤولادلاری سئوینج و علسگر ده باباملا عینی ائوی پایلاشیردیلار. بابا اوجاغیندا، بابا قوجاغیندا بؤیویوردولر. اونلاری باباما قیسقانسام دا، بیر-بیریمیزه مختلیف حسلر بسلسک ده (قیسقانجلیق، سئوگی، حسد، بعضا کین) داییم اوشاقلاری ایله چوخ گؤزل اوچلوک ایدیک. تئز-تئز عادی بیر شئیین اوستونده دالاشساق دا، زارافاتینانا بیر-بیریمیزه سؤز آتیب باریشاردیق. کؤچوموزون گلدیینین ایلک گوندن ائودکیلرین باش قاریشیقلیغیندان ایستیفاده ائدرک یئنی اویونلارین پلانینی جیزدیق. بیز اوچوموز نه ایله مشغول اولاق؟ هر یئری، هر کؤشهنی سوزدوکدن سونرا نه ائدجییمیزی تاپدیق. ائوین یوخاری حیصهسینده، حیطه گیریش اوچون ایستیفاده ائدیلن داروازا طرفدن قونشو حیطله آراکسمه رولونو اوینایان حاساردا تیکینتیدن قالما داش چیخینتیلار واردی. اونلار عادت اوزره سونرادان کسیلمهلی ایدیلر. آنجاق تالئ بیزیم اوزوموزه گولموشدو و او چیخینتیلار بیزیم لاییحهمیزین بونؤورهسینی تشکیل ائتدی. بیز بو چیخینتیلار واسطهسیله دیوارا دیرماشاجاق و حاساروستو اویونلار اوینایاجاقدیق. نه ائدک، آخی یئر بیزه کیفایت ائتمیر؟ بیزیم هر گون داوام ائدن مشقلریمیز اویونوموزو آدیلشدیریر، چتین مقاملارینی آرادان قالدیریردی. بعضا، حاسارین اوزرینده بارداش قوروب ائوجیک-ائوجیک اوینایاردیق. توت آغاجینین یارپاقلارینی ییغیب پالچیق دولماسی ائدیردیک. چپره یا بابامیز یاتاندا، یا دا ائوده اولمایاندا چیخیردیق.
اونون هر گون ائوه گلیشینی خاطیرلاییرام. داروازانی آچماق اوغروندا یاریشیردیق. بابانی کیم بیرینجی اؤپجک؟ نینکی اؤپمک، اوزوندهکی نورو گؤروب اؤپوشوموزون نورونا ضرر ووراجاغیندان قورخوردوق. او ماشیندان دوشوردو و اهماللیجا نؤوبه ایله اوچوموزون باشیمیزا سیغال چکیردی. دونیانین ان گؤزل سیغالی ایدی بو. الینین قابارمیش جیزگیلری ساچیمیزی اوخشایاندا قلبیمیز فرح حسی ایله دولوردو... «هانسیمیزی داها چوخ ایستییر» دئیه مباحصهلر ائدیردیک.
بابا ائودهدیرسه، ساکیت اولماق لازیمدیر. اویونلاریمیزدا دا بونو نظره آلمالییدیق. اونون یورغون، چؤکموش گؤزلرینی گؤرندن سونرا یوخودان اویاندیرماغا هئچ اورییمیز گلمزدی. هر گون تئزدن اویانیر، آخشاماجان حیطده اویناییر، گونورتالار یئمک سوفرهسینه گلیر، آخشام اوستو بابادان پول چیرپیشدیریر، اونونلا اؤزوموزه کیچیک ظیافت تشکیل ائدیردیک.
بابانین دجل بالالاری ایدیک. آخشام اوستولر کوچهنین اورتاسیندا ال دامیندان چیرپیشدیردیغیمیز شیشلر ایله پامیدور کابابی چکیردیک. ظیافت سوفرهسینده بابامیزین مالییه دستیی ایله دوندورما، سرین سو، خوروزشکیللی شیرین کانفت، قارغیدالی چوبوقلاری اولوردو. بو هر گون بئله داوام ائدیردی. هر گون عینی سناریدن یورولموردوق، چونکی بابامیز بیزه اوشاقلیغیمیزی یاشادیردی.
...گونلردن بیر گون بیز بورووستو مشقلریمیزی باشا ووروب ائوه قاییدیردیق. بو دؤنوش زامانی بیز ایشلریمیزله دوز گئتمهین بیر حال ایله اوز- اوزه قالدیق. بابامیز ماشینینی حیطه داخیل ائدرکن بیزیم اوچون پیللکهن فونکسییاسینی یئرینه یئتیرن داش چیخینتیلار ماشینینی جیزمیشدی. حتی جیزماق سؤزو یونگول قالیردی. کیشی ائله حرسلنمیشدی کی، ائله اوراداجا او چیخینتیلاری کسمهیه اوز قویدو. نیه ده حیرسلنمهسین کی؟ اذیتینین بهرهسی بیزیم داش چیخینتیلاریمیز طرفیندن ازیلمیشدی. بیز بو حادثهیه او قدر مایوس اولموشدوق کی، سانکی جانیمیزدان جان گئدیردی. «بلکه، بابایا یالواراق کی، اونلاری کسمهسین؟»- دئیه چوخ فیکیرلشدیکسه ده، بونا هئچ جور جورت ائده بیلمدیک. بونونلا اونو داها دا عصبلشدیرجییمیزی آنلاییردیق. اما اونون اوزونده گؤردویوموز او پریشان ایفاده بیزی ایستییمیزدن داشیندیردی. اونون اوزوندهکی مایوس ایفادنی بیر داها گؤرمدیم.
ایون آیی یئنی گیرمیشدی. بیز هامیلیقلا باباگیلدیدیک. بابام ایسه ننهم و خالاملا کنده گئتمیشدی. اورادا بیر نئچه ایشی وار ایمیش. ننهمین آناسی دا بیزیملیدی. سکوت چؤکموشدو. بیز اوچوموز سسسیز بیر کونجده اوتورموشدوق. ائودکیلر تلویزورا باخسا دا، بیز اوتوردوغوموز یئرده نه ایسه بارهده مذاکیره آپاریردیق.
گؤزلنیلمدن سکوت پوزولدو. قیشقیریق سسلری ائوی باشینا آلدی. هر کس اؤزونو ایتیرمیشدی. ائودکیلر نه ائدجیینی بیلمدیی اوچون ائوین گاه یوخاری، گاه دا آشاغی باشینا دؤوره ووروردولار. بیز هئچ بیر شئی باشا دوشموردوک. آخی بیردن-بیره نه اولدو؟! داییم قاپیدان ایچری یئنی گیرمیشدی. سس-کوی اونو دا چوخ قورخوتموشدو، بیزیم کیمی نه باش وئردییندن خبرسیز ایدی. او دا ائودکیلرین حالینی گؤروب «نولوب؟» دئیه قیشقیردی. آخی بیردن- بیره ائوده نیه بئله سس-کوی قالخدی؟! داییم بیر داها، یوکسک تونلا یئنیدن قیشقیردی: «نه اولوب؟!» ننهمین آناسی آغلایا- آغلایا داییمین یاخاسیندان یاپیشدی. و بیرقرارا، دایانمادان دئمهیه باشلادی:
- ییخیلدی، ییخیلدی! بالامین ائوی ییخیلدی! ییخیلدی...
داییم قورخدو:
- نولوب آخی، آی آرواد؟!
بؤیوک فلاکت باش وئریبمیش... بابامیزین قفیل اؤلوم خبرینی بیز ده داییملا بیر اؤیرندیک. دئییلهجک هئچ بیر سؤزوموز قالمامیشدی. بوتون جسلریمیز سوکوت ایچریسینده یاناغیمیزدان آخان یاشلا ایفاده اولونوردو. دردیمیز بؤیوک، یاشیمیز ایسه بو دردی داشیماق اوچون حدیندن آرتیق آز ایدی. نه ائدجییمیز، کیمه باخاجاغیمیزی، کیمدن سواللاریمیزا جاواب ایستیجییمیزی بیلمیردیک. کیمینسه ائشیتدییمیزی اینکار ائدجیینی گؤزلییردیک. کیمسه زنگ ووراجاق، یا ایچری داخیل اولاجاق کی، «یالاندیر»!
ائودکیلری گئجه ایله کنده گئتدیلر. کنده چوخ گوجلو یاغیش یاغیرمیش. بیزی آپارمادیلار بابامیزلا سون گؤروشه. آنجاق یئنه ده اینانمیردیق. گؤزلییردیک کی، ائوه گؤزل خبرله قاییداجاقلار. بو فیکیرله گئجهنی نئجه یوخویا گئتدییمی خاطیرلامیرام. گئجه بویو گؤردویوم یالنیز بیر یوخو یادیمدا ایدی: بابام چارپاییدا اوزانیب. باشیندا یون پاپاق، اینینده قالین کؤینک و آدیداس شالوار وار. شالوارین اتیینی جورابین ایچینه سالمیشدی (اونو هئچ واخت بئله گؤرممیشدیم). باشینا هامی ییغیشیب. و یالنیز من اوندان اوزاقدایام. هئچ نه دئمدن اونا باخیرام. سئوینجلییهم، چونکی اونون ساغ اولدوغونو گؤروردوم. یاواش-یاواش اونا یاخینلاشدیم:
- بابا، نه اولوب سنه؟ دئدیلر کی، اؤلموسن...
- یووخ (گولور)، بیر آز الیم یانیب، - ساغ الینی گؤسترهرک دئدی. او، بو علی ایله هر آخشام ائوه گلدیی زامان باشیما سیغال چکیردی.
او، هئچ واخت منیمله دیالوگدا اولمامیشدی. یاریم قالان ایشینی تماملاماق اوچون یوخوما گلمیشدی سانکی.
سحر آچیلاندا گؤردوکلریمین بیر یوخو اولدوغونو آنلادیم. آنلادیغیم داها بیر شئی واردی: هئچ نه اوولکی کیمی اولمایاجاق! ایشیق ساچان چیراغیمیزی، هر آنیمیزدا کورییمیزی سؤیکدییمیز دایاغیمیزی، باشیمیزا سیغال چکن بابامیزی ایتیرمیشدیک.
کنده یاغان یاغیش بابام اوچون یاغیردی. بولودلارین گؤز یاشی ایدی او یاغیش. بولودلار دا محمود بابانین ائلدهن گئدجیی اوچون آغلاییردی.
داها سونرا اونون یاس مراسیمینه بیز ده قاتیلدیق. حیاتیمیزدا قاتیلدیغیمیز بیرینجی و ان آغیر یاس مراسیمی… ۶ یاشلی اوشاقلاری اللها عاصی چیخارداجاق قدر پیس تأثیر ائتمیشدی بو حادثه بیزه. جانینی تاپشیردیغی یئره باخیردیم. «اونو بورادا جریان ووردو»، «الینین آرخاسی ایله الکتریکی یوخلاییرمیش، توکو اوووجونا آلاندا جریانی بوراخیبلار» بیز بو سؤزلری دفعهلرله ائشیتدیک.
اللهی سئومیردیک آرتیق. چونکی او بیزدن بابامیزی آلمیشدی. «بابا آخی بیزه بیر سؤز وئرمیشدی!» سؤزونون اوزرینده دورماغا ایسه حیات اونا ایزن وئرمهدی.
بابامین یاسیندا بوتون کند آغلاییردی. تانیمادیغیم یوزلرله اینسان وار ایدی بلکه. اونلارین گؤزوندن آخان یاشلا بیزیم گؤز یاشیمیزین عینی اولمادیغینی گؤره بیلیردیم. بیز بابامیزی ایتیردییمیز اوچون آغلایارکن، اونلار ائل صنعتکارینین ۵۶ یاشیندا گؤزلنیلمدن، قفیل اونلاری ترک ائتمهسینه گؤره آغلاییردیلار.
من بابامین کیم اولدوغونو دفنینده آنلادیم. بابامی سئون نئچه-نئچه اینسانین نئجه یارالی-یارالی اوندان بحث ائدرکن تانیدیم.
بو ایللر عرضینده هر زامان ائشیتدییم بو اولدو: «محمود بؤیوک صنعتکار، گؤزل اینسان، وفالی دوست، غیرتلی اوغول ایدی، یئری بهیشت اولسون!»
...منیم خاطیرمده قالان، اوشاقلیغیمین بیر پارچاسی اولان بو حادثهدن بو گون آرتیق ۱۵ ایل اؤتور. ۱۵ ایلدیر کی، او حادثه منیم گؤزومون اؤنونده تئز-تئز جانلانیر. شیروان اهلینین، اونون دوستلارینین، الینین قاباری، آلنینین تری ایله قوردوغو اوجاغینا توپلاشماسیندان، اونون سون منزیله یولا سالینماسیندان بیزلر اوچون قرینهلره برابر اوزون بیر واخت اؤتوب. آنجاق واختسیز دونیادان کؤچن آشیق محمود علسگروغلونون سسی، شیرین آوازی بو گون ده یادداشلاردادیر.


text:
12 حئیوانلی تورك سایاری
یازار : ساواش+0 به یه ن
ائدوارد كاوانئس ین "12 حئیوانلی تورك چاغ سایاری1 " آدلی آراشدیرماسینا گؤره آسیادا فایدالانان 12 حئیوانلی سایار، تورك لره عایید بیر تقویم سیستئمییدی و چین لی لر بو تقویمی تورك لر دن آلمیش لاردی(آلمیشدیلار). بونا گؤره كاوانئس آراشدیرماسی نین آدینی "12 حئیوانلی تورك سایاری" قویموشدور.
1.“Le Cycle turc des Douze Animaux 12 Hayvanlı Türk Takvimi”
اؤزللیك لری
ساغ بیر اینسانین یاشامین 60 ایل توتاراق، 60 ایلین 5 قاتی اولان 12 ایللیق دؤنه م لریله گؤك تورك لر، اویغور تورك لر، تونا و ایدیل بولغارلاری همی ده هیونگ نو لار چینین قوزئیین ده بیلیندیق لاری اوچون احتماله ن فایدالانمیش لاردی. گؤك تورك یازیت لاری، اویغور كیتاب و حوقوق بلگه(سند) لری، تونا بولغارلاری نین یازیت لاری، بولغار خاقان لاری لیستی و ماناس داستانین داكی بعضی اولای لار بو سایار ایله تاریخ لندیریلمیش دیر.
بو تقویم ده هر حئیوان بیر ایلی گؤسته ریر. اؤرنه ك اوچون اژدرها(بالیق) ایلی، و هر ایلین او حئیوانین اؤزللیك لرینه گؤره شكیللندیغینا اینانیلیر. اؤرنه ك اوچون مایمون ایلینده ایلنجه و حیله نین آرتاجاغی اینانیشی وار. چاغ آدی وئریله ن بو تقویمین دؤنه ملری (چاغ= 60 ایل) اورتالاما بیر اینسانین عؤمورودور. 12 حئیوانلی تورك تقویمی مه ته خانین تخته چیخیش تاریخی اولان، میلاددان اؤنجه 209 دا باشلار.
ایللر
یاكوت لار(ساخالار) ایسه 12 حئویان یئرینه، 12 تانریلاری نین آدلارین دان فایدالانمیش لاردی:
1.جؤهؤگؤی 2. آییسیت 3. اییئهسیت 4.آییغ 5.بوغور 6.جاهین 7.سوغورون 8.خوتوی 9.بایانای 10.سه هه ن 11.تانخا 12.اوتون
موسیم لر
آیلار
بیر ایل 12 آی و هر آی 30 گون اولموشدور. آیلار بیرینچای(بیرینجی آی)، ایكینچای(ایكینجی آی)، اوچونچای(اوچونجو آی)، ... و اونیكینچای(او ایكینجی آی) آدلانمیشدیر.
اوشلاق آی: یادا آشلاق آی اؤزللیك له آوراسیا كؤچه ری خلق لرینده و تورك لرین شامان تقویمین ده بیرینجی آی دیر. اولوغ قون(اولو گون) یانی نوروز قوتلامالاری ایله بیرلیك ده باشلار. بو یاز شنلیغی و قوتلامالار و گله نك سل(سنتی) ایلنجه لر ایله بیرلیك ده حیاتا كئچیریلیر و گونوموز ده ده دوام ائتمك ده دیر.
سون آی: تورك لرین كولتوروندا ایلین ایلك یاریسی اولموش سونای، اؤزللیك له آذربایجان فولكورون دا یای موسیمی نین سون آیلی گئجه لرین ده اولور. آذربایجان دا آی و گونش سئوگی دیلر. اونلارین سئوگی سی سونسوز دور. آما اونلار هئچ بیر زامان بیربیرینه قوووشمازلار. آنجاق گئجه و گونوزون برابر اولماق بو گونده، بو سونسوز سئودالی لار بیربیرینین اوزون گؤره بیلیرلر. آما سونرا قوووشمادان گئنه غیب اولورلار. آذربایجان دا بو گئجه ده چئشیت لی اویون لار اوینانار.
گونلر
تورك تقویمینده بیر گون 12 بؤلومه آیریلیر. هر بؤلومه "چاغ" آدی وئریلیردی. بیر چاغ ایكی ساعات اولموشدور. هر چاغ دا 8 "كه ه" دن عبارت ایدی.
قایناق: ویكیپئدی


text:
شاه داغیندان آستن یئللر ساچلارینی داراسین،
سنی سئون قودیال چایین ساحیلینده آراسین،
دیلین آنا تورپاغی نین میوه سیندن شیرین دیر،
محبتین اور گیمدہ دریالاردان دریندیر.
سن عؤمرومون چیچگی سن قوبالی قیز، قوبالی،
گؤیچک لرین گؤیچگی سن، قوبالی قیز، قوبالی.
نفسیندن دویورام من چیچکلرین عطرینی،
بو دونیادا منیم قدر بیلن و ارمی قدرینی؟!
شهرتینی اولدوزلارا، آیا، گونه یاز میشام
صورتینی محبتله اورگیمدن آسمیشام.
سن عؤمرومون چیچگی سن، قوبالی قیز، قوبالی،
اور گیمین اور گیسن قوبالی قیز، قوبالی.
خزان بیلمز عؤمروموزون ہو معنالی چاغیندا
گول، همیشه باهار گولسون عشقی میزین باغیندا.
جانان دثسین گئجه – گوندوز منیم اورک تئللریم،
آغ گؤیرچین اللریندان آیریلماسین اللریم.
سن عؤمرومون چیچگی سن، قوبالی قیز، قوبالی،
وطنیمین بزگیسن، قوبالی قیز، قوبالی!
ائل اوبا
منبع : کتاب آذربایجان سئوگی شعرلری ، ترتیبچی : هاملت عیسی خانلی ، کؤچورن : محمد عبادی قارا خانلو ( آلیشیق ) – نشر اختر تبریز


text:
۱ (سایی)
۱ یوْخسا بیر، ۰دن سوْنرا و ۲دن قاباق یئرلشن بیر طبیعی عدددیر
خصوصیتلر[دَییشدیر]
- بیر، دوغال ساییلار ایچینده، صیفیر اولمایان ایلک ساییدیر، همده تک (فرد) ساییلارین ایلکیدیر.
- هر سایی اونا وورولسا، او سایینین اؤزو اولار.
- حقیقی ساییلار سیستمینده، بۇ سایینی ایکی تکرارلانان جوره یازماق اولار: ۱٫۰۰۰... و ۰٫۹۹۹...
- بیر، نه بیر ساده ساییدیر و نه مورکب سایی.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«1_(number)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۵ ژانویه ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
چاناق قالادا ۳۴ داشاری یورتلی توسساغ ادیلدی
آرالاریندا چاغالار و زنانالارینگ دا باردیغی آیدیلان ۳۴ ایرانلی و اۇوغان بۇسغون توسساغ ادیلدی
چاناق قالانینگ آیواجیق اترابیدا بی قانون یۇللاردان یونان ینگ میدیللی آداسینا قاچماق ایسله یأن ۳۴ داشاری یورتلی بۇسغون توسساغ ادیلدی.
ژاندارما تۇپاری بهرام قالا اۇباسی بیلن قادیرغا اۇباسیندا زیتینلیک یرده قاچاق بۇسغونلارا قارشی حرکت قورادی.
حرکتده آرالاریندا چاغالار و زنانالارینگ دا باردیغی آیدیلان ۳۴ ایرانلی و اۇوغان بۇسغون توسساغ ادیلدی.
داشاری یورتلی بۇسغونلار آیواجیق داقی داشاری یورتلیلار مرکزینه ایبریلدی.


text:
غربی آذربایجان ویلایتینده بوشانما حاللاری آرتیب، بوشانمالارین اکثریتی ائولیلیک حیاتینین بیرینجی ایللرینده باش وئریر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده غربی آذربایجان نیکاحلارین قیدیاتی ایدارهسینین ریسی محمد حیرت انگیز والیلیکده میللی جمعیت گونو مناسیبتی ایله کئچیریلن ایجلاسدا چیخیش ائدرکن دئییب.
«غربی آذربایجاندا بوشانمالارین سایی اؤتن ایل (هجری-شمسی تقویمی ایله ۱۳۹۵-جی ایل) اوولکی ایله نیسبتا ۲.۷ فایز آرتیب. بوشانان عائلهلرین یاریسیندان چوخو ۱ ایلدن ۴ ایلدک بیرلیکده یاشاییب، سونرا آیریلیبلار. بو ایستاتیستیک رقم اولدوقجا دوشوندوروجودور، گنج جوتلوکلره دستک وئریلملیدیر»، - دئیه او وورغولاییب.
نیکاحلارین قیدیاتی ایدارهسینین ریسی اؤتن ایل قیده آلینان نیکاحلارین سایینین آرتدیغینی دا دقته چاتدیریب:
«ایستاتیستیک رقملر گؤستریر کی، ۱۳۹۵-جی ایلده بیر ایل اول ایله مقایسهده قیده آلینان نیکاهلارین سایی ۱.۷ فایز آرتیب. نیکاها گیرهنلرین اکثریتی ۲۰-۲۵ یاش آراسی قیزلار و ۲۵-۲۹ یاش آراسی اوغلانلار اولوب»، - دئیه محمد حیرت انگیز بیلدیریب.
قید ائدک کی، بوشانمالارین سببی کیمی ایراندا اقتصادی تنزول گؤستریلیر.


text:
اؤتن گون باش وئرن قطار توققوشماسی نتیجه سینده حیاتینی ایتیرنلرله باغلی ایرانین یول و شهر سالما ناظیری عباس احمد آخوندی نین آچیقلاماسی جدی اعتراضا سبب اولوب.
آخار.آز فارس نیوزا ایستینادا خبر وئریرکی، ناظیرین "ناراحاتلیغا سبب یوخدور، اؤلنلرین هامیسی سیغورتالانیب" دئمه سی اهالی آراسیندا عکس صدا دوغوروب. بو سؤزو اؤلنلرین روحونا حرمتسیزلیک کیمی سایان خالق ناظیر باره ده حکومتین اولچو گؤتورمه سینی ایستییر.
خاطیرلاداق کی اؤتن گون سمنان- مشهد و تبریز- مشهد قطارلارینین توققوشماسی نتیجه سینده 4 واگن ریلدن چیخیب و آشیب، 7 واگن دا یانغین باش وئریب. سون معلوماتا گوره 44 نفر هلاک اولوب، 100-دن چوخ یارالی وار.


text:
میلییتچیلیک بیر پرنسیب مسئله سیدیر- آیدینلیق
- توضیحات
- منتشر شده در یکشنبه, 17 خرداد 1394 15:25
میلییتچیلیک بیر پرنسیب مسئله سیدیر. بیر چوخلاری میلیتچیلیی صیرف میلی حقوق سویه سینه یئندیریب و بو موعضونون کؤکلریندن امتناع ائدیب، صیرف بیر "اینسان حاقلاری" کونسئپتینده بونو گؤرورلر. آما مسئله بوندان داها درین دیر.
میلییتچیلیک عینی حالدا هم بیر یاشام فلسفه سی دیر و هم ده یاشام بیچیمی دیر. یعنی میلییتچیلیک بیر ترجیح و بو ترجیحه وفادار قالیب و بو ترجیحی اؤز فردی و اجتماعی یاشامیندا، یاشاتماق و اونو حاکیم قیلماقدیر. باشقا سؤزله هم اینسانین آماجی و هم همده او آماج اوغروندا چالیشیقلاری بو پرنسیبدن تبعیت ائتمه لیدیر. چونکی هم تورک میلیتچیسی یم همده فارس مدنیتی حیرانیام بیر یئرده بیر گه اولمور. بئله پرنسیب سیز حالتلر اینسانلارا، میلیتچی لییه گونو سیزلیک حالتی یاراتماقلا قالماییب اونو مسخره موضوسونا چئویریر.
بو ایسه میلیتچی لییین وجهه سینه ان بؤیوک ضربه وورا بیلر. میلییتچیلیک ایچسل لشمسه و علوی بیر آنلام داشیماسا، بیر سیاسی علاقه یه چئوریلیب و زامان_زامان رنگ ده ییشمه یه معروض قالاجاق دیر. بونون سونوجو ایسه اینسانین فرقلی شرایط لرده اونون_بونون الینده اویونچاغا چئوریلمه سی ایله قالماییب، همده یئری گلنده اساس میلی آماج و هدفلره ضربه وورماغا قدر گتیریب چاتدیرا بیلر.
میلییتچیلیک بیر میلتی شعورلو و قاپساملی شکیلده معرفت (آگاهی) اساسیندا سئومک و اونون باش اوجالیغی اوغروندا موباریزه (چالیشیق) آپارماق دیر. میلییتچیلیک بیر میلتین و وطنین خیر ایله زیانینا معرفت (شناخت) تاپیب و اونون خیر و ضررینه حساس اولاراق چالیشیق و تپگی گؤسترمک دیر.
هر گون بیر دونو گئییب و گونده رنگ ده ییشدیرنلر، طبیعی کی پرنسیب و معیار یوخسولو آداملار دیلار و بونلاردان میلیتچی اولماز.


text:
آشیق هاوالاری
آشیق هاوالاری
آشیق هاوالاری، دده لرین دئدیگینه گؤره 72 یادا 73 هاوادیر كی،بیر نئچه اوستاد آشیق اونو اؤز شئعرلرینده بیلدیرمیشدیر:
_ دده علسگر:
دوققوزو بیرله شیب تاپیب اینجه یول
اون بارماق اونلاری ائله ییر قبول
72 هاوا شاه پرده یه قول
علسگر بولدوغو ، قازدی ، قاباخدا.
_ آشیق اسد:
كامیل اوستادلارین گولون درمه سن
حقیقتی سینه ن اوسته سرمه سن
73 هاوادان خبر وئرمه سن
اؤلوم یئی دیر سنه ، ائل قاباغیندا.
_ آزافلی میكائیل:
سن ائلیمین همدمی سن
آی صدفلی تئللی سازیم، 72 دیللی سازیم،
هم سئوینجی هم غمی سن
آی صدفلی تئللی سازیم، 72 دیللی سازیم
زامان آشیمیندا بو هاوالارین سایی 100 _دن آرتیق اولوب بعضا بو هاوالارین سایی 130_قده ردئییلیب.
آرتیرمالیام كی بو هاوالارین هرماحالدااؤزونه بیرآدی واردیر.بعضا گؤرونوركی بیر پارا هاوالار واركی،آیری بؤلگه ده یوخدور، اونوندا علّتی قونشو اولدوغوموز اؤلكه نین موسیقی سینین اثرباغیشلاماسی دیر. غربی آذربایجان ساز هاوالاریندا،توركیه آشیقلارینین و شرقی آذربایجان دا،باكی آشیقلارینین ایزی گؤرونور، و اونلارین سبك لریندن تاثیر آلینیر. شاید بو هاوالارین چالماسیندا، مختلیف سلیقه لر یا گؤللر ایشله نیله، آنجاق اساس و تمل ده بیردیلر.
سازدا چالینان هاوالاری نئچه باخیمدان بؤلمه ك اولار.
1) هاوالارین سازین كؤكو اساسیندا 6 یئره بؤلمك اولار:
· شاه پرده كؤكو
· شاه پرده نین مصری كؤكو
· چوبان بایاتی سی كؤكو
· آیاق دیوانی كؤكو یا عثمانلی كؤكو
· دیلغم كؤكو(یانیق كرم كؤكو،سه گاه كؤكو)
· عرفانی كؤكو(ماهوركؤكو)
2) موزیك و اوخونوش اساسیندان، هاوالار اوچ یئره بؤلونور:
· قهرمانلیق،ایگیدلیك و موباریزه بؤلومو: آشیق بو هاوالاردا مجلس اهلینین اؤز وطنین دن، دینین دن و اونلارین قورونماغیندان سؤز آچیر.آشیقلار قهرمانلار دیلینجه دانیشیب اوخویورلار مثلا: بابك دن،نبی دن ،كوراوغلو دان و... .
بوهاوالاردان نئچه سی بونلاردیلار: مصری كوراوغلو،طبل جنگی،شاهسونی، دؤیمه كرم و... .بو هاوالار چوخلو او یئرلرده اوخوناركی مجلیس اهلینین چوخو جوانلار اولا یا حس اولونا كی یورد یا وطن خطرده دیر، یا دوشمن فورصات دالیجادیر. بو واخت لار مجلیده آشیق كئچمیش قهرمانلاری یادا سالیب ، واونلارین دوشمانا نئجه غلبه چالماقی، وشعیرلرین اوخویوب، جاوانلاری وطنین وناموسین قوروماغینا جوشدورور.
· سئوگی و شنلیك بؤلومو: بو هاوالاردا شادلیق وشنلیك یاراتماق اوچون داستانلارین آراسیندا ویا تؤی مجلیسینده،اوخونور. مثلا:گؤزللمه،جلیلی، قهرمانی، نخجوانی، گؤیجه گولو،مخمّس، قوربانی و ... .
· غملی، كدرلی،غصّه لی هاوالار: بو هاوالاردا انسانین غملی احوالاتینا، یادا بیر آجی اولایا راست گلمه سی آندا، یا داستانلارین غملی یئرلرینده اوخونار، مثلا: منصوری(مانسیری)، قوربتی كرم، یانیق كرمی و... .
3) شئعر فورما اساسیندان ، هاوالار 7 یئره بؤلونور:
· گارایلی هاوالاری: اَن چوخ هاوالار بو فورمادا، كی ساییسی 60 كیمین آرتیر. مثلا:اورتاساری تئل، گویجه گؤلو،آتلی كوراوغلو، پاشاكؤچدو (آذربایجانی)،مینا گارایلی ،منصوری و... .
· قوشما هاوالاری: بو فورمادا گارایلی دان سونرا چوخلو هاوالار اوخونور.بو هاوالاردان بیر نئچه سی بونلاردیلار: قهرمانی،دیلغمی، غربتی كرم،بهمنی (بؤزوغو)،یانیخ كرمی و ... . 24 هاوادا بو فورمادا یئر آلیر.
· دیوانی هاوالاری: دیوانی هاوالاری ائله بو فورمادا اوخونار.آیاق دیوانی،(عثمان دیوانی،میدان دیوانی)،باش دیوانی (شاه خطایی دیوانی،مجلیس دیوانی).
· تجنیس هاوالاری: تجنیس، جیغالی تجنیس.
· مخمّس هاوالاری: باش مخمّس، كوراوغلو مخمّسی(كوراوغلو گؤزللمه سی)، اورتا مخمّس، جیغالی مخمّس.
· بایاتی هاوالاری: ائل بایاتیسی،كوچ بایاتیسی(آت اوستو)، چوبان بایاتیسی (قایا باشی).
· خالق ماهنی هاوالاری: واقف گؤزللمه سی(واقفی)،قاراباغ شریلی سی، گؤده ك دونو(آیدینی).
4) هاوالاری سازین پرده سینه گؤره اوچ یئره بؤلونور:
v بیرینجی بؤلوم : یوخاری هاوالار
بو هاوالار دؤدونجو پرده دن یوخاریدا، چالینار و اوخونار. آشیق اوچون اوخوماسی راحاتدیر و سسین آماده لشدیرمه سینده چوخلو نقشی واردی. مثلا:باش دیوانی،آیاق دیوانی،تره كمه گؤزللمه سی،یانیق كرمی،تجنیس ،دیلغمی و... .
v ایكینجی بؤلوم: اورتا هاوالار
بو هاوالار دؤردونجو، و دوققوزونجو پرده لر آراسیندا چالینار و اوخونار.بیرنئچه سی بونلاردیلار:قره باغ شیكسته سی،محترمی (جنگی كوراوغلو)،مصری، گؤزللمه،دوبیتی،جمشیدی،ساری كؤینك و ... .
v اوچونجو بؤلوم: آشاغی هاوالار
شاه پرده دن آشاغادا چالینان هاوالار، بو هاوالار زیل اولماسینا گؤره آشیقی یورار.مثلا: بهمنی، ائرمنی كئشیش اوغلو،سولدوزی(ساللاما بهمنی)، پناهی(سگگیز یارپاق)،كوراوغلو جهله مه سی و... .
ایران آذربایجانیندا ساز هاوالاری
v شرقی آذربایجاندا
1. باش دیوانی،شاه خطایی،مجلیس دیوانی
2. آیاق دیوانی،عثمانلی دیوانی،میدان دیوانی
3. تجنیس
4. جیغالی تجنیس
5. آتلی كوراوغلو
6. آیاق جلیلی
7. آزافلی دوبیتی سی،تؤووز دوبیتی
8. باش ساری تئل،گه وری
9. باغداد دوبیتی
10. بؤرچالی دوبیتی
11. وان آغزی،فخری،تورابی،لاچینی
12. قازاخ دوبیتی،ذولفقاری
13. ایران دوبیتی
14. محمبد حسینی،كؤردو گرایلی،حیدری
15. ملّا جوما دوبیتی،شكی دوبیتی
16. نخجوان گؤلو
17. اورتا ساری تئل
18. پاشا كؤچدوفآذربایجانی
19. كوراوغلو بحری سی
20. گارایلی
21. مینا گارایلی
22. پیشرو
23. ساللاما گارایلی
24. صیادی
25. ترس گارایلی
26. حجاز گؤلو
27. شیرین قالا
28. شاهسئونی
29. شمكیر سارایی
30. یورد یئری،گؤی الی _ گؤیچه لی
31. یونگول شریلی
32. كرم كؤچدو،اوپرا كرمی سی،آرازباركرمی، اصلی كرم
33. كرم گؤزللمه سی،احمدی كرم،كرم شیكسته سی
34. كوراوغلو بؤزوغو، شاه اسماعیلی، بؤزوغو كوراوغلو
35. كوراوغلو قایتارماسی
36. كوراوغلو روباعیسی
37. كشیش اوغلو
38. كوهنه كؤزللمه سی، آران گؤزللمه سی، شمكیر گؤزللمه سی
39. گوللو قافیه
40. گؤیچه گولو
41. گویچه قایتارماسی
42. گیله نار، قازاخ سبزه سی
43. میصری
44. منصوری(مانسیری)
45. میخه یی، قازاخ یورد یئری
46. میرزه جانی، كسمه گؤزللمه
47. محمّد باقری،شقایی، بؤچالی هاواسی
48. نجفی
49. نخجوانی
50. عثمانلی بؤزوغو
51. اووشاری(افشاری)
52. اورتا جلیلی
53. ساللاما كرمی
54. سلطانی
55. سئیرانی
56. سمندری،سوسنبری
57. ساری توپراق
58. عرفانی،روحانی
59. هجران كرمی سی
60. جنگی كوراوغلو
61. شیروان كؤچری
62. شیروان شیكسته سی
63. شئشنگی
64. ائل بایاتی سی
65. كؤچ بایاتی سی، آت اوستو
66. چوبان بایاتی سی،قایا باشی
67. واقف گؤزللمه سی،واقفی
68. قاراباغ شریلی سی
69. گؤده ك دونو،آیدینی
70. آغیر شریلی،گؤیجه گؤزللمه سی
71. عابباس شیكسته سی
72. آشیق حسینی،داستانی
73. بهمنی،بؤزوغو
74. بایرامی،گولایی،گووهری،قاراكهری،پرده سیز
75. بادامی شیكسته
76. قوبا كرمی
77. غربتی كرمی
78. قهرمانی
79. قافیه
80. قاراگؤز
81. قاراباغ قایتاغی
82. قمرجانی
83. دؤیمه كرمی
84. دؤشه مه كوراوغلو
85. دول هیجران
86. دیلغمی
87. دوراخانی
88. ائل هاواسی،قاراچی،درویشی،عالی خان قایتارماسی
89. زارینجی،كوهنه زارینج
90. ایران كرمی سی
91. ایره وان چوخورو،چوخوراوبا گؤزللمه سی
92. یانیق كرمی،نوروزو كرمی
93. تاهاری،ابراهیمی،قارا تئللی
94. باش مخمّس
95. كوراوغلو مخمّسی،كوراوغلو گؤزللمه سی
96. اورتا مخمّس
97. جیغالی مخمّس.
v غربی آذربایجاندا
اورمو موحیطینده 72 هاوا واردی كی ،اورمیه نین بؤیوك شاعیری "شامی" جنابلاری بو 72 هاوانی شئعریده گؤزل گتیریب:
اوخو آشیق اوخو شرقی،تاجیری
گؤزللمه،تجنیس،دیوان هاواسین
میصری،سیاستاپول،دیلقم،حلبی
بهمنی،قوربتی،هیجران هاواسین.
اوخو آشیق ، قره عینی ، پناهی
جمشیدی،گارایلی،سه گاه،اكبری
قره چی،چیندوار،شرور،ائل كؤچدو
دوبیت، آرازباری، موقام، هشتری.
اوخو آشیق اوخو،جنگی كوراوغلو
سولدوزو ، جوادی ، خاچاخالداری
یانیق كرم،قارصی،دستان،دؤشه مه
پاشام كؤچدو،نصراللاهی،افشاری.
اوخو آشیق، خان چوبانی،زارینجی
قلندری ، دوراخانی ، دیك دابان
ایره وانی،شاه اسماعیل ،نمه دی
لیلی مجنون، گؤیجه گولو، قمرجان.
اوخو آشیق ،تره كمه،شیكسته
شكریازی،نخجوانی،سه ماهی
قهرمانی ، حربه زوربا ، محترم
شاهسئوه نی، قره باغی،امراهی.
اوخو آشیق اوخو ، دره دولدوران
روحانی،قوچانی،شاقی،شیروانی
ساری تئلی،كشیش اوغلو،قجری
هراتی ، جلیلی ، ایلیاز ، عرفانی.
اوخو آشیق اوخو آغزین وار اولسون
"شامی" یم شاعیرم سؤز عاشیغی یام
چال اوخو دینله ییم سازلا سؤزونو
من آذربایجانین اؤز عاشیغی یام.
قایناق: عاشیقلار دونیاسی _ عاشیقلار و نغمه لر، یازان جواد دربندی
شعیر فورمالارینین حاققیندا ائله بو وئبلاگدا،توركو شئعر فورماسی بؤلومو، یا كی آشیقلار سؤزو وئبلاگیندا كامیل شكیلده یازمیشام.
نگاهی به ادبیات عاشیقی و..،حمید سفیدگر شهانقی،واحد فرهنگ مردم.1377


text:
ریاضیات
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
ریاضیات دوغرو حیاتین میقدار و فضا موناسیبتلرینه داییر مسئلهلرین حلّینین (ضرورت اوزوندن) ایدئاللاشدیرما یولو ایله تاپیلماسینا اساسلانان علم دیر. ریاضیات طبیعی علملرین اساسی حساب اولونور.
عادتا تدقیق اولونان مفهوم و پروسسلرین ایدئاللاشدیریلمیش خوصوصیّتلری اصللر شکلینده فورمالاشدیریلیر. بوندان سونرا ایسه بو اصللر اساسیندا دقیق یوللارلا باشقا منطیقی جهتجه دوغرو قضیهلر الده ائدیلیر. بو نظریّه عومومیلیکده تدقیق اولونان مفهوملارین ریاضی مودلینی عمله گتیریر.
ریاضیاتدا ایلکین فضا و میقدار موناسیبتلریندن چیخیش ائدهرک داها اینتیزاعی موناسیبتلر آلینیر کی، بو دا موعاصیر ریاضیاتین مبحثیدیر.
عنعنهوی اولاراق ریاضیات 2 حیصّهیه – نظری و تطبیقی ریاضیاتا بؤلونور. نظری ریاضیات ریاضیاتین قورولوشو داخیلینده جیدّی آنالیز آپاریلماسینی حیاتا کئچیریر. تطبیقی ریاضیات ایسه ریاضیاتلا علاقهلی دیگر علم و مهندیس ساحه لری اوچون اؤز مودللرینی تقدیم ائدیر.
بیر ده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
تورکجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Riyaziyyat»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (09 جولای 2016 تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
وارلیغیمیز
خولاصه:
وارلیق، بوگونکو وارلیغیمیزین تمل داشین قویدو !
بیلیم یوردو چاغلاریندان بیر دوستوم ایله بیرگه جیددی اولاراق ایراندا تورک میللتینین مسئله لریایله تانیش اولدوم، باشقا هئچ کیمسهایله ایلگیمیز اولمادیغینا و دوغروسو عاییلهمیزده بیرآز دوشونجه یوخسوللوغو اولدوغونا گؤره تام اولاراق اؤزوموز اؤز قیچیمیزین اوستونده دایانماق زوروندایدیق. بو اوزدن اینتئرنت بیزیم أن گوجلو اؤیرتمنیمیز اولموشدور. آزدان چوخدان بیزی اوخوماغا و آرتیق بیلگی قازانماقا چالیشدیریردیر. چالیشیب اوخویوب بیلدیکجه نهقدر گوجسوز، بیلگیسیز، دَیاز اولدوغوموزو دریندن دویوردوق. بیلیم یوردونون ایکینجی ایلی انجمنایسلامی سئچگیلرینده بیر ائتیلاف اولاراق یوخاری ساییلان " انجمن ایسلامی "-نی تحویل آلدیق. بیز او درنهیه گیردیغیمیزدن بری بوتون درنهیین آدینا چالیشمالار، یازیلار، درگیلری، بولتن و... ده آذربایجان و کیملیک دیلهییجیلیگی گؤزه چارپیردیر. یادیمدا "نیکوزیا،(قوزئی قیبریس)"-دان توت اوکراینین کیریم تورکلرینه قدر یازی یازیب پایلاشاردیق، بوتون ایمکانلاریمیزین یئتدیغینه قدر. بئله دئیه بیلهرم ماراغا بیلیم یوردونوندا ایلک اؤیرنجی لر بیزیدیک میللی مسئلهلر و تورک روحونو بیلیم یوردوندا دیریلتمهیه چالیشدیق. دئیه بیلهرم بو یولدا بیر چوخ زحمت و مشققتلره، مشروط اولماقلارا قاتلاشاراق، درسدن، یاشامدان ، و بیر چوخ دیلخوشلوغوموزدان قالسایدیق دا بیله ائلیه بیلدیک ماراغا بیلیم یوردوندا "ماراغا بیلیم یوردونون آذربایجان تانیتیم اوجاغی "-نین تمل داشینی قویاق و بیر موستقیل، موجویزلی و یئری گؤرونن دَرنهیین آچیلماسینا ندهن اولاق.
یادیمدا او ایللرده دوستوملا بیرگه هر هفتهنین سونوندا شَهَرایچینده اینجه یولدا (پیاده رودا) بیر کؤهنه کیتاب ساتانینین یانینا گئدیب اوجوزونا، گؤیلوموزدن کئچن کیتابلاری سرگیلهدیگی کیتابلارین ایچهریسیندن سئچیب، اوخوماغیمیز اوچون آلاردیق.
أن ائتکیلهییجی و گوجلو، همده تورکجه کیتاب، کی او ایللرده یادیمدا او کؤهنه کیتابچیدان آلیب اوخوموشدوم رحمتلیک تبریزلی علینین "دیل و ادبیات" کیتابیایدی. هلهده چوخ گوجلو و دولو دوشونجهلی بیرکیتابدیر منه. باشقا تعریفده دئسهم مانیفست اولاراق کیمی بیر کیتاب ایدی منیم اوچون.
واریق درگیسین ده اوردان تانیدیم. یادیمدا بیر دفعه دوستوملا بیرگه وارلیق درگیسینین 12دنه سایین کؤهنه کیتابلارین ایچیندن تاپیب آلدیق. وارلیغین قات قاریشیق شومارهلری ایدی.68-78 ایللرینه عایید دریگیلر. اوندا ایلک اولاراق وارلیغینان تانیش اولدوم. آللاه عؤمور وئرسین سایین پروفسور دوکتور جاواد هئیت، رحمتلیک دوکتورحمید نوطقی،اوستاد فرزانه و ...کیمی اوستادلاریلان وارلیغین گوجو ایله تانیش اولدوم و بو تانیش اولدوغوما نهقدر غرور دویوردوم. دوغورسو بئلنچی گوجلو چالیشمالاری هئچ سانمازدیم آنجاق بو آلچاق کؤنوللو، دولو دوشونجهلی اینسانلار یورولمادان،کیمسهدن شیکایت ائتمهدن ،اؤز مالی ایمکانلاریندان اسیرگهمهدن یازیب یارالدیردیرلار بو منه داها غرور وئریجی ایدی.
ایکی اووچ آی اؤنجه اوستاد هئیت-ین حاضیرلادیغی وارلیغین ضمیمهسی " یئنی دیلچیلیک " گلیب الیمه چاتدی؛ دوغروداندا بو کیشی عؤمرو بؤیو نه خیدمتلر کی ائتمهییب بیزیم دیلیمیزه، قوجا و خسته ایکن گئنه چالیشمالاری دیهر باخیمیندان هلهده بیرینجی سیرادا یئر آلیر منجه.
بوتون بو چالیشمالاری، عؤمرونو بو یولدا وقف ائتمهلری، پروفسور هئیتی او یئره چاتدیردی کی بوتون آذربایجان عئشقینه اورهکلری چیرپینانلار جاواد هئیتی اؤزلرینه بیر معنوی آتا و ال چاتماز زیروهلرده اولان بیر اؤیرتمن بیلدیرلرو فخریلن ده بونو دئمهییندن چکینمهدیلر منده اونلارین ایچینده. آنجاق بوگونلر آذربایجان تورکلرینین معنوی آتاسینین ساغلیق دورومو ائلهده سن دئیهن یاخشی دئییل دئمک اوستاد یاشام موجادیلهسی ائدیر.سون وئریلن بیلگیلره گؤره اوستادین دوروما یاخشیلاشیب آنجاق داها یاخشی اولوب ساغالمالارینی دیلهییب ائلیمیزین باشی اوسته کؤلگهلرینین اولماسینی تام کؤنولدن دیلهییریک.
اوستادین داها ساغالماسینا دوعا ائدیب سیزی ده دوعا ائتمهیه چاغیریرام.
(حامید مورسلی 25 تیر 93)
-
- ۹۳/۰۴/۲۵


text:
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون خدی فریبا وفی- چئویرن: ع. آغگونئیلی سؤز قورتاران دئییلدی. تاخچادا کی گوزگونون دوشوب سینماسی داهای- کویو آزالتمادی. گوزگونون خیردالارینی ییغیشدیردیلار. آرواد اولسایدی دئیهردی: «جانین ساغ اولسون، قادا- بالا جانیندان گئتدی». کیشی یومروغو یاستیق کیمیشیشمیش قیچینا تاپدادی. اییلیب، سسلره قولاق وئردی. بیر اوشاق آغلاییردی. کیشی سئچه بیلمهدی، نوهسی افسانهدیر، یوخسا پروانه. «دئییرم احسان پولونو، وئرک بیر ...Read More »
آتشبازلیق / تام گیلسپی – چئویرن: روح انگیز پورناصح
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون آتشبازلیق تام گیلسپی – چئویرن: روح انگیز پورناصح چیممک اوتاغیندان باشلادی. فیرچانی، بیر کره ایشلدیلمه اولگوجو، دیش شوتکاسینی و دیش ساپینی یئکه قره زیبیل نئیلونونا تؤکدو. سونرا یاتاق اوتاغینا گئدیب، چیرک پالتارلارین سبدینی قاوزادی و ایچیندهکیلرینهامیسینی نئیلونا آغناتدی. سیییرتمهنی آچیب، آلت گئییملری بوتونلوکله تؤکدو ائشییه. بو حالدا اونون ترپنیشلری داهادا هؤووللو اولموشدو. کومودا ساری گئدیب، ...Read More »
سَرگوذَشت / منصوره اشرافی- چئویرن:علیرضا ذیحق
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون سَرگوذَشت منصوره اشرافی- چئویرن:علیرضا ذیحق باهاردا آچاراق یايدا بيچديلر، پاييزدا ايسه بنده چكيلديك و قيشدا قويلانديق. من آمما هله ديرييم او قدهر اؤلوم، اوراق و كلفجهدن سونرا. بوردايام كوف گئديرهم، يئل ايله اويناشاراق بوغداليقلاردا ، اَكينلرده و هله ده عاشيق اولوب، سئويرم.Read More »
سمندر / پل الوار- چئویرن: رضا سیدحسینی
سمندر پل الوار- چئویرن: رضا سیدحسینی سمندر ايلک اولان و ايلک اولمايان جوٍت آدم ايله حوادير. من يول اوٍستوٍنده ان سونونجويام؛ ان سون ياز، ان سون قار، اؤلمک اوٍچوٍن سون دؤيوٍش. و بيز هرزاماندان آشاغي و هر زاماندان يوخارييـيق. بيزي يانديران اود دا هر بير شئي! آلما، چؤرک، اوٍزوٍم آغاجينين بوداغي. آمما سودان گوٍجلوٍ کوٍللر ده وار پالچيق و سحر ...Read More »
شعرلر/ منصوره اشرافي- چئویرن:عليرضا ذيحق
شعرلر منصوره اشرافي- چئویرن:عليرضا ذيحق منصوره اشرافي، چاغداش ايران شعرينين ساييلان آدلاريندان و قادين شاعيرلر ايچره، چئشيدلي بير پوئزيا ميراثينا صاحيبدير. اونون ياراديجيليغينين اساس مضمونلاري، دؤيوشجول بير قادين روحونو و دويغوسونو تمثيل ائدهرك، اجتماعي حسرتلر و انسانلارين انسانليق آدينا آپارديغي مبارزه و آجيلاردان سؤز آچماقدير. منصوره اشرافينين “تيكان تاجي”(2005م) و “گونشيمهاردا دير” (2007م) آدلي شعر كيتابلاري تهراندادا چاپ اولوب ياييلاراق ...Read More »
عرب گئجه لري/ او. هنري – چئويرن: مجید امين مؤيد
عرب گئجه لري او. هنري – چئويرن: مجید امين مؤيد کارسنچالمئرزين آپارتمانيندا، فيليپ آخشام چاغي پوچت مکتوبلارين اونا گتيردي. عادي مکتوبلاردان علاوه ايکي پاکتده وار ايدي کي، تمبرلري عینی ايدي. پاکتلرين بيريسينده بير قادين شکلي وار ايدي و او بيريسي بير اوزون- اوزادي مکتوب ايدي کي، چالمئرزي اوزون مدت اؤزوٍنه جذب ائتميشدي. مکتوب بير باشقا قادين طرفيندن ايدي کي، زهرلي ...Read More »
اوچ آلمان شاعریندن اوچ شعر / س. حاتملوی
اوچ آلمان شاعریندن اوچ شعر س. حاتملوی بوگونکو دونیامیزدا آلمان ملتی هر شئیدن اول یوکسک تکنیک و بوتون اؤلکهلرده سئویله- سئویله استفاده اولونان کیفیتلی ماللاری ایله تانینمیشدیر. آلمانلیلاری یالنیز تکنیکلریله تانیماق، منجه بو ملته حاقسیزلیقدیر. آلمان ملتی بشریته داهی فیلسوفلار، یازیچیلار و شاعرلر بخش ائتمیشدیر. من آلمان دیلینده یازیلمیش شعرلرین وورغونلاریندان بیری اولدوغوما گؤره، نئچه ایللردن بری یاواش- یاواش، سئودیییم ...Read More »
اؤیکو، یالنیز دانیشیق دئییل / گلوریا کمپتون*- فارسجادان چئویرن: حسین واحدی
اؤیکو، یالنیز دانیشیق دئییل گلوریا کمپتون* فارسجادان چئویرن: حسین واحدی نه زامان شخصیتلرین حیکایهده دانیشمالاری گرکلیدیر؟ نه دئسینلر؟ نه دئمهسینلر؟ نئجه دئسینلر؟ دانیشیقلا نئجه ائتمک اولار شخصیتلرین هوسین اوزه چیخاردیب همده تانیملاما[شخصیت پردازی] ایله، اوخوجو اونلا جانداشلیق[همدلی] حسی تاپسین؟ نئجه کاراکتئرلرین دانیشیقلاری بحرانلا آسلانیشی حیکایهده چوخالدا بیلهریک؟ نئجه دانیشیقلاری حیکایه، روایت و حادثهلری ایله بیرلشدیره بیلهریک؟ نئجه حیکایهده یئرله زامان ...Read More »
شعرلر(3)/ سوسن امینی – چئویرن: گولناز
شعرلر(3) سوسن امینی – چئویرن: گولناز (1) حیات سوفرهسینی سریرم: چورهك، سو، و نفس. چؤرهك باهالاشدي سو ایسه قورودو و یئنهده دوستاقلاندی قفسده نفس. آرزی دولو چارپینتیلی بیر اورهک: كاش اولمايايدي قفس. (2) آچيرام پنجرهني عطرینی آلماق اوچون؛ آنجاق پاييز كولكي چیرپیر پنجرهني، سانكي ایستی بیر قوجاق آختارير شاختالی قیش قورخوسوندان. پاييز من يارپاق یاغیشی و انتظار … ...Read More »
نظریههای ادبیات و نقد (۱: نظریهی محاکات ۱)/ برنا موران- ترجمه: ناصر داوران
نظریههای ادبیات و نقد(۱: نظریهی محاکات ۱) برنا موران- ترجمه: ناصر داوران توضیح: نوشته زیر فصل یکم از کتاب “نظریههای ادبیات و نقد” نوشته برنا موران با ترجمه ناصر داوران است که با اجازه مترجم به نشر الکترونیکی آن اقدام میشود. مولف در دیباچه کتاب ضمن اشاره به ضرورت تدوین چنین کتابی، اضافه میکند: “ارایهی دروس نقد ادبی از سلسله دروس ...Read More »


text:
روسییا پالمیرانی آزاد ائدیب اسده اونا گؤره پئشکش ائتمهدی کی، سورییا اوردوسو یئنیدن شهری تئررورچولارا تسلیم ائتسین.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری پولیتولوق ائلخان شاهین اوغلو بیلدیریب. سیاسی شرحچی روسییانین حلبین ایشید(داعش)-دن تمیزلهنمهسی اوچون بؤیوک اینسانی و حربی رئسورسلار خرجلدیینی خاتیرلادیب:
«شهری آزاد ائتدیکدن سونرا ایسه روسییانین تئلئویزییا کاناللاری اصیل قلبه سئوینجی یاشادیلار، قربه گؤز داغی وئردیلر. روسییا پالمیرانی آزاد ائدیب اسده اونا گؤره پئشکش ائتمهدی کی، سورییا اوردوسو یئنیدن شهری تئررورچولارا تسلیم ائتسین. بونون قارشیسینی آلماق اوچون روسییا اوردوسو پالمیرانی بومبالاییر. بو گون ایلک دفعهدی کی، روسییانین «روسسییا» کانالینین آنا خبر پروقرامیندا سورییادا ساواشان روس خصوصی تاییناتلیلارینی گؤستردیلر. آنجاق نه فایداسی؟ سورییا اوردوسو شهری قورویا بیلمیر. بو گون سورییانین ایکینجی بؤیوک شهری حلب ده روسییا اوردوسونون سایهسینده آزاد اولونماق اوزرهدیر. آنجاق تأمینات وارمی کی، سورییا اوردوسو پالمیرا کیمی حلبی ده یئنیدن تئررورچولارا تحویل وئرمهیهجک؟»
قئید ائدک کی، اؤتن گون سورییا حاکمیتی پالمیرا اوزرینده نظارتین ایشید-این علینه کئچدیینی تصدیق ائدیب.


text:
اومید نجاری ۱۹۸۹-جو آپرئلین ۱۵-ده تبریز شهرینده دوغولوب. شعیرلری ایران و آذربایجانین بیر سیرا ادبی درگیلرینده موتعمادی درج اولونور.
آذربایجان یازارلار بیرلیینین گونئی آذربایجان شعبهسینین گنجلر اوزره موشاویری، دونیا تورک گنج یازیچیلار بیرلیینین عضوودور. "قوشلار وادیسی" شعیرلر توپلوسو ۲۰۱۵-جو ایلده ایشیق اوزو گؤروب و باکی شهرینده «گونئی آذربایجان آنتولوگییاسی» آدلی کیتابی یاخینلاردا نشر ائدیلهجک.
آخار . آذ اومیدین شئیرلرینی تقدیم ائدیر:
***
قلمی الیمدن آلسالار بئله...
گئجهلرین قاراسییلا یازارام آدینی بو شهره!
گئجهلری الیمدن آلسالار بئله،
کول اولوب کؤزومله یازارام آدینی بو شهره!
***
اؤزونو کنارینا سالیب یاتماق
آتماق اؤزونو یوخولارین قوجاغینا
بو شهرین یورغانینی باشینا چکمک
یعنی...
کؤچمک، کئچمکدن یاخشی گلیر بو گئجه
نه یاراشیر قارانلیغا بو کؤلگه
کؤلگهیه بَی پالتاری گئیدیریر بو گئجه
یاخانی توت و یاخینلاش
یاخینلاش و ال اوزات گوزگودهکی دونیایا
گوزگودهکی سنین ساچلارینی دارا، بارماقلارینلا
گوزگودهکی سنین اللرینی، توت بیر آز
گوزگو، یعنی سسسیزلیکده بیر آز اؤزونه دانیش
گوزگوده، نه وارسا دئ اؤزونه
اوزونه وور بوتون اشیالاری سینسین سنلیین
یوخونو یامسیلا
و گؤزلرینی یوم
یوم منیم کیمی
دونیانی یوم اوووجونا یعنی
یعنی نئجه سئویرسن اؤلوم
یعنی نئجه سئویرسن یاشا
گونش، اوتاغین لامپاسییلا یانیب-سؤنر
گئجهلر، اولدوزلاریما آدینی وئرمه یینجه پارلاماز
منیمکیسی بیر کؤلگهدیر گؤودهسیندن خبرسیز
منیمکیسی بیر پیغمبردیر!
کیتابیندا تانریسی، یالقیزلیغی داریخار
گوپه-گوندوز، دئپرئسسییا آدلی بیریسی
گوزگودن منه باخار
بیر اوغلان آسار، خیال پالتاریمی، پالتار میخیندان
و کلمه-کلمه یاتاغیما اوزانار
آچیب-باغلار تئلئفونونو
اونو سئودییمی نئجه سؤیلییمسه دئیه، سیخیلار
هر گونومدور قیامت
آغزیمدا، مانقالدیر دیلیم
گؤتور قلمی
باشی بلالیغیمی یاز کاغیذا، سطیرلر آغلاسین
ائله یاز کی، اوزوموز آغ اولسون
کلمهلریمی گؤتور باشینا
شعیر دامغاسی وور آلنیما
یا ساغ الینی چک باشیما
آغلیمی، سرچهلر اوچسون
ویزاسیز، گؤزلریندن کؤچوب
اوریینه کئچدییم گوندن
بیر گون اولمور کی، کوچهنیزدن کئچمهیهم
***
اؤنومدن کئچیرسن
هر شئیدن واز کئچدییم کیمی...
گؤزلریمدن کئچیرسن،
هر شئیه آجیقلی باخدیغیم کیمی...
نئجه توتسام دا دیلیمین اوجوندان سن دوشورسهن یئره،
دوشورسهن...
و مینیرسن باکی شهرینین مئتروسونا...
هر واگونداکی اوتوران قادین سنسهن
اوز-اوزه دوران منیمله،
هر دفعه سن باخیب، اوز چئویریرسن،
هر دفعه سن بوشونا، اومیدلریمه شانس وئریرسن...
گل، نه اولار بو شهرین قایدالارینی پوزما، خانیم!
اورییمین اوستوندن کئچمک اولماز،
او تایا کئچمک اوچون کئچیددن کئچین ایچیمدهکی سئوگییه.
ییخما اورییمدهکی آرزو بینالارینی، خانیم، نه اولار...
گل بیر دفعه ده، منیم گؤزلریمدن باخ ساچلارینا،
گل بیر دفعه ده اللریمین یئرینه تنهالیغی یاشا...
هئچ اولماسا، بیر دفعهلیک کؤلگهم اولوب دوش یئرلره،
بو الیمدهکی کاغیذدان سیل گؤزلرینی.
سیل مندن باشقا، نه وارسا خیالیندان،
بو ایستانسییا، دئپرئسییادیر، خانیم.
آیاق اوسته میلدن آسلانان تکجه آدیمدیر...
جیبیمدهکی آچارلار دا هئچ بیر قاپینین دئییل،
جیبیمدهکی پوللار دا هئچ بیر اؤلکهده خرجلنهسی دئییل،
قایدالاری پوزما، خانیم...
قاییت و بیر ده باخ، نه اولار!
هاوا ایدارهسی گونده احوالیمی بولودلودور - دئییر...
گونده سنی گؤرورهم گونش یئرینه،
سونونجو ایستانسییا آیریلیقدیر، خانیم.
آیریل! قایدالاری پوزمادان،
آیریل! هامی آتیب گئدن کیمی...


text:
کاترین کوکسون
کاترین کوکسون (اینگیلیسجه: Catherine Cookson) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .۲۷ ژوئن ۱۹۰۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۱ ایل عومر ائلهییب و ۱۱ ژوئن ۱۹۹۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Catherine Cookson»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کاترین کوکسون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی ایلهام الیئو یانوارین ۲۰-ده - عمومخالق حوزن گونونده شهیدلر خیابانیندا ۲۰ یانوار شهیدلرینین خاطرهسینی یاد ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، دؤولتیمیزین باشچیسی «ابدی مشعل» عابدهسینین اؤنونه اکلیل قویدو.
مدافعه ناظیرلیینین الاهیدده نمونوی حربی اورکئسترینین ایفاسیندا آذربایجانین دؤولت هیمنی سسلنیب.
دؤولت و حکومت رسمیلری، رئسپوبلیکامیزداکی دینی ایجمالارین باشچیلاری، خاریجی اؤلکهلرین آذربایجانداکی سفیرلری، بین الخالق تشکیلاتلارین نمایندهلری ده شهیدلرین عزیز خاطرهسینی یاد ائتمهیه گدیبلر.
شهیدلر خیابانینین زیارت اولونماسی مراسیمینده باش ناظر آرتور راسیزاده، میللی مجلیسین صدری اوقتای اسدوو، پرئزیدئنت آدمینیستراسییاسینین رهبری رامیز مئهدیئو ایشتیراک ائدیبلر.


text:
سیزین یازیلار
منه چوخلو پیشنهاد گلیب کی وبلاگدا بیر بخش قویوم تا اونلارین کی وبلاگلاری یوخدو و ائلیه بیلمیرلر اورک سؤزلرین یازسین لار من بوردا وبلاگدا قویوم منده تصمیم تودوم بو ایشی گؤروم و بیر قیسمت یارادام اونلارا کی سئودیکلرینه نامه لری ، شعرلری و یا … واردی منه یوللاسینلار و من بوردا اؤز ایسته دیکلری آدلا ایسته دیک آداما تقدیم ائدیم بلکه همن اینسان بورا باش ووروب اونون مطلبین اوخودو و بیر یاخشی نتیجه وئردی . اومودوم وار هر زامان اولدوقو گیبی منه بو ایشده یاردیم ائده سیز
بو قیسمتین آدی مکتوبونوز وار اولاجاق بوجور دئییم کی بوردا بیر قاپیسی آچیق بیر نامه صاندیقی اولاجاق ایستین نامه سین بورا یوللایا بیلر و اگر متنی اویغون اولسا بوردا یازیلاجاق و انشاللاه یازینین اصلی مخاطبی گلیب و بوردا اوخویار و هر شی یاخشی اولار
اینسان سئور آمما هر زامان سئودینه اورکده کی سوزونو دئیه بیلمز سئودییز اینسان هر کیم اولا بیلیر آنا ، آتا ، باجی ، قارداش ، یولداش ، سئوگیلی و … پس اگر بونلارین بیرینه اورکدن سؤزونوز وار و باشقا یئرده یازا بیلمیرسیز بوردا بو ایمکان سیزین اوچون یارادیلیب اورک سؤزنوزو اورکدن سئون اینسانا یازین
منیم اؤزومونده مکتوبوم وار یوللایاجاغام چون اونلاری هیچ بیلمه دییم و ایسته مه دییم زاماندا الدن وئردیم و ایندی اونلارا سؤزوم وار اورییمده و ایسته ییرم دئیم بلکه اوره ییم بوشالسین . سیزده اؤز سئودییز اینسانا اورکدن اولان سؤزو کی اونا دئیه بیلمه میسیز و ایندی او سیزین یانیزدا دئیل کی دئیه سیز و یا اوتانیرسیز و دئیه بیلمیرسیز منه یوللاین من بوردا قویوم بلکه بو سؤزلر قولاغینا چاتدی بلکه اؤزو اوخودو بلکه بیریله ری اوخودو و اونا دئدی
یازدیغیز مکتوب دا بونلارا دیققت ائدین و آشاغی ترتیب اوزونده یازین
1- اؤز آدیز چیچیک آدیزی دا یازساز یئتر آمما اگر ایسته سز یازدیغیز سیزی تانیسین کامیل آدیزی یازین
2- نامه نی اونا یوللادیغینیزین آدی ، بوردادا آنا ، آتا و یا اونون چیچیک آدی و یا کامیل آدین یازا بیلرسیز
3- نامه نین متنی بو قیسمت ده یازیلسین
نامه له ری منیم آشاغی ایمیلیمه گؤنده رین
duzli.oghlan@yahoo.com
لوطفا موضودا یازین مکتوبوم وار
نئچه نمونه مکتوب
بوتون مکتوبلاری آشاغی لینک ده گؤره بیلرسیز


text:
آنا دیل
آلفونس دوده فرانسه لی یازیچی - توركجه یه چئویرن : ر.صفری
قایناق: اینفو تورك ( تبریزین ارك قالاسی) سایتی
او گون اوخولا گئجیكمیشدیم و اؤیرتمنیمین منه قارشی نئجه داورانیشیندان یامان قوْرخوردوم. اؤزللیكله ده كی او گون ” دیل گرامری “ درسینی سوروشاجاقمیش و من او درسدن بیر كلمه بیله اؤیرنمه میشدیم.بیر آن خاطیریمدن كئچدی كی درس هابئله اوْخولو بوراخیب چؤل –باییرا ساری گئدم. هاوا ایستی و اوره یه یاتیم ایدی و قوشلار اورماندا اوخویوردولار . بونلار , دیل درسیندن فازلا منی اؤزونه ساری چكیردی اما اؤزومو ساخلاشدیریب و حیزلیجا اوْخولا ساری گئتدیم.
كد خدانین ائوینین اؤنوندن كئچركن , ملتین اورادا دایانیب و دوواردا اولان اعلانی اوخومالارینی گؤردوم. ایكی ایل اولاردی كی كنده یئتیشن كدرلی و پیس خبرلر اوردان یاییلاردی . او اوزدن ایدی كی دایانمادان كئچیب و اؤزو- اؤزومه بئله دئییردیم كی ” گؤره سن بیزه یئنه نه یوخو گؤروبلر؟“ و اوخول یولونو اؤنومده دوتوب تلم – تله سیك اؤزومو اوْرایا چاتدیردیم. عادی زامانلاردا, درسین باشلانغیجیندا ,اؤیرنجی لرین های – كوی سالمالاری و اوُجادان درسی تكرارلامالارینین سسی كندین كوچه - باجالارینی بورویردی و اویرتمن ده الینده كی آغاجینی ماسالا چیْرپیب ( ساكت اولون ) دئیه ردی. او گونده من بئله دوشونوردوم كی دوروم قاباقكیلار كیمی اولاجاق و هامینین های – كویونون ایچینده یاواشجاسینا صینیفه گیریب بیری بیلمه دن یئریمده اوتوراجاغام.اما او گون منیم دوشوندوكلریمین تام ترسینه اوْلدو اوخولدا ائله ساكیت لیك و سس سیز لیك حاكیم ایدی كی سانكی بیریسی بیله اورادا یوخ ایدی.پنجره دن صینیفین ایچریسینه باخدیم. اؤیرنجی لر اؤز یئرلرینده اوْتورموشدولارو اؤیرتمن ایسه قورخونج آغاجی الینده ایكن درس اوْتاغیندا آددیم آتیردی. قاپینی آچیب و او سس سیزلیك و سكوتدا اوتاغا گیرمم گره كیردی. گؤرونوردو كی نه قده ر بو ایشدن چكینیرم. اما اؤزومه گوج وئریب اوتاغا گیردیم.اؤیرتمنیم هئچ آجیقلی و توتغون اولمادان مهربانجاسینا منه باخیب سایغیلیقلا دئدی: یئرینده اوتور ؛ آز قالیردی درسی سنسیز باشلایاق. صندللرین قیراغیندان كئچیب دایانمادان یئریمده اوتوردوم. قوروخوم توكولوب و دینج اولدوقدان سونرا تزه جه باشا دوشوردوم كی اؤیرتمنیمیزین گونده كی كهنه گئییمی اَینینده دئییل و رسمی گئییمینی گئییبدیر. اوندان علاوه صینیفی رسمی آنلارا عایید اولان اؤزل بیر گؤزللیك و شكوه بوروموشدو.اما هامیسیندان شاشیرتیجی اولان اتاغین سون سیراسیندا كی عادی زامانلار دا بوش قالان صندللرینده اوتوران, كندین بؤیوكلری ایدی. اونلارین آراسیندا كدخداو پستچی مامورونو و نئچه نفر آغ ساققاللاردان گؤرونوردو.هامیسی توتقون و كدرلی گؤرونوردولر.بیر یاشلی كیشی اسكی الفبا كیتابینی دیزلری اوسته آچیب , ایری گؤزلویونون آرخاسیندان اونون حرف و خطلرینه باخیردی. او زامان كی من بو احوالاتدان شاشیریب قالمیشدیم اؤیرتمنی اؤز یئرینده اوتورموش و من اوتاغا گیرن آندا منیمله دانیشدیغی كیمی ایستی اما سرت سسله دئدی: ” اوُشاقلار ! بو سونونجو دونه دیر كی من سیزه درس دییه جه یم . دشمنلر امر ائدیبلر كی بو بؤلگه نین اوْخوللاریندا , اؤز دیللریندن باشقا بیر دیلده درس وئریلمه سین. یئنی اؤیرتمن یارین گله جك و بوُ میللی دیلینیزده اوْلان سوْن درسدیر كی بو گون اوخویورسوز. سیزدن ایسته ییرم كی بو درسه دقت ائدین.“ بو دانیشیقلار منی چال – چئویر ائتدی. بللی اولدو كی كد خدانین دوواریندا وورولان اعلان بو ایمیش: ” بوُندان سوْنرا كندین اوُشاقلارینا مللی دیللرینی اؤیرتمك یاساقدیر“. بلی بوُ منیم دیلیمده اوْلان سوْن درس ایدی. اوْنو داها اؤیرنمه یه جه ییمه مجبور ایدیم و ائله او قده ر بیلدیییمه قناعت ائتمه لی ایدیم.بوندان اؤنجه اؤمرومون اوُزون ساعاتلارینی نئجه هدر ائتدیییمدن و اوْخولا گئتمك یئرینه باغا – چؤله گئدیب و باشی سویوقلوق ائتدیییمه گؤره تاسف له نیردیم. او كیتابلار كی بو زامانا كیمی منه آغیر و غم گتیرن ایدی دیل و تاریخ درسی كی چوخ چتینلیكله اونا باخا بیلیردیم ایندی منه اَن اسكی دوستلار یئرینده ایدی كی اونلاردان آیریلماق منی اینجیدیردی.اؤیرتمنیمه گؤره ده بئله دوشونوردوم.اوندان آیریلماق و داها اونو گؤرمه مك فیكری , منه ائتدییی تنبیه لرین و آغاج چارپمالارینین آجیسینی خاطیریمدن چیْخاردیردی. ایندی بللی اولدو كی اؤیرتمنیمیز نییه اَن یاخشی گئییمینی گئییب و نییه كندین آغ ساققاللاری صینیفین آرخاسیندا اوتوروبدولار. اونلار بوندان اؤنجه اوْخولا گلمه دیكلرینه گؤره تاسف له نیردیلر و بئله سانیردیلار كی بو سون درسده حاضیر اوْلماقلا اؤیرتمنین گئجه – گوندوز چكدییی 40 ایل بویوندا اولان زحمتلریندن و اوخولدا خدمت گؤستردیییندن تشكر ائتمك اولوردو.
بو فیكیرلره دالمیشدیم كی منی آدیملا سسله دیلر. آیاق اوسته دوُروب و درسه جواب وئرمه لی ایدیم.او آندا بوتون وارلیغیمدان كئچه بیلردیم كی تكجه دیل گرامری درسینه یاخشی جواب وئرم اما ائله بیرینجی آندا دایانیب قالدیم . باش قالدیْریب اؤیرتمنین گؤزونه باخماغا هئچ گوجوم یوخ ایدی. بو آرادا اونون دانیشیغینی ائشیتدیم كی مهربانجاسینا دئییردی: ”اوْغول ؛ سنی قینامیرام , چون اؤزون آرتیق دانلانیبسان . گؤرورسن كی نه اوز وئریبدیر.انسان هر آن اؤزونه دئییر كی واخت واردیر. اؤیرنه جه یم .اما گؤرورسن كی نه اوْلایلار اوز وئره بیلر. یازیقلار اولسون كی بیز اؤیرنمه یی باشقا گونه بوراخیریق. ایندی بو ملیت كی زور ایله بیزه باشلیق ائدیرلرحاق لاری واردیر كی بیزی دانلاییب و دئسینلر: ” سیز نئجه دئییرسیز كی اؤزگور و مستقل سیزآنجاق هله اؤز دیلینیزده یازیب اوْخویا بیلمیرسیز ؟ “ بونونلا بئله اوغول تكجه سن سوچلو دئییلسن . بیز هامیمیز دانلانیلمالیییق. آتالار و آنالار دا سیزین تربیت و یئتیشمه نیزده اسیرگه نیبلرو سیزی بیر ایشه گؤندرمكدن و پول – پارا قازانمانیزدان داها چوخ خوشلانیبلار. مگر من اؤزوم دانلانیلمالییام ؟ ! سیزی درس اوْخوماغا تشویق و وادار ائتمك یئرینه ,دؤنه لر باغیمین سووارماغینی ایسته مه دیم می؟ و اوْووا چیخماق گؤیلومه دوشنده سیزی اؤز باشینا بوُراخمادیم می؟ . اؤیرتمن هر قوْنودان سؤز آچدی و سوْنوندا سؤزو ملی دیله چاتدیردی و دئدی: ” بیزیم دیلیمیز دونیانین اَن شیرین و یئتگین دیللرینین سیْراسیندادیر و بیز اؤز آرامیزدا اوْنو قوْرویوب ساخلامالیییق ؛ چون بیر ملت دوشمن الینده اسیر اولوب و یابانجیلارا مغلوب اولدوغو زامان اؤز دیلینی قورویوب ساخلاماقلا بونا بنزر كی دوستاقدا ایكن اورانین آچارینی الینده ساخلاییبدیر.
سونرا بیر كیتاب گؤتوروب دیل گرامری درسینی وئرمه یه باشلادی. او گون او درسی نئجه راحاتجاسینا اؤیرند یییمه شاشیردیم. هر نه دئییردی منه چوخ راحات گلیردی و بئله دوشونوردوم كی هئچ بیر زامان ایندییه كیمی بو درسه بو قده ر ماراقلی اولمامیشدیم. و اؤیرتمن ده ایندییه دك بئله دقتله درس اؤیرتمه میشدی. دئیه سن بو ایستكلی كیشی آیریلمادان اؤنجه بوتون بیلیك و علمینی بیزیم قافامیزا قویماغی ایسته ییردی. درس سونا چاتدیقدان سونرا سیْرا تاپیشیریقلارا یئتیشدی.اؤیرتمن بیزه یئنی باشلیقلار سئچمیشدی كی اونلارین باشیندا ” وطن , دوغما یورد, میللی دیل “ كیمی سؤزلر گؤزه چارپیردی. میزلریمیزین قیراغینا آسیلان بو باشلیقلار صینیفین دؤرد بوُجاغیندا سانكی گؤیلرده اَسیلن میللی بایراغا بنزه ییردی. بوتون اؤیرنجی لری نئجه درس و تاپیشیریقلاریندا دقتلی و هوسلی اولدوقلارینی و نه قده ر سكوتا دالماقلارینی بیله بئینینه سیغیشدیرماق اولمازدی. او سكوتدا كاغیذ اوسته چكیلن قلملرین سس یندن باشقا بیر سس قوُلاغا دَیمیردی.
قوشلار اوخولون دامیندا یاواشجاسینا اوخویوردولار و من اونلارین سسینه قولاق آسا- آسا اؤزومده بئله فیكیرلشیردیم كی گؤره سن بونلاریدا یابانجی دیلده اوْخوماغا مجبور ائده جكلر؟
هردن باخیشیمی دفترین صحیفه سیندن گؤتورنده اؤیرتمنی ترپنمه دن اؤز یئرینده دوُرموش گؤروردوم كی برلمیش باخیشلاری ایله اؤز چئوره سینه باخیردی. دئیه سن ایسته ییردی بوتون اوخولون شكیلینی كی دئمك اولاردی اونون ائوی ساییلیردی اوره یینده ساخلاسین. فیكیرائدین!
تامام 40 ایل اوْلاردی كی او بورادا یاشاییب و بوُ اوْخولدا درس اؤیرتمیشدی. تكجه بورادا دَییشن لر میزلر و صندللریدی كی زامان بویوندا چورویوب بوْیاسیز اولموشدولار و نئچه كیچیك آغاجی كی تزه گلدییینده اوخولون باغینا اكمیشدی ایندی آرتیق بؤیوك و اوجا آغاجا دؤنموشدولر . اونلاری قویوب ترك ائتمك نه قدر بو كیشییه اوزگون و آجی اولاردی . تكجه اوخولون حیطی یوخ بلكه وطن توپراغینی ابدی اولاراق ترك ائدیب اونونلا وداع لاشماق چوخ چتین اولابیلردی. بونونلا بئله اونون اوركلی اولماغی و قانی سویوقلوغونون چوخلوغوندان درسین سون ساعاتلارینی باشا چاتدیردی. تاپیشیریقلاری یازاندان سونرا تاریخ درسینی اوخودوق. او زامان اوشاقلار اوجا سسله درسی تكرارلادیلار. اوتاغین سوْن سیْراسیندا اوْتوران كندین یاشلی كیشیلریندن بیریسی كی كیتابی دیزلری اوسته آچیب و ایری گؤزلویونون آرخاسیندان اونا باخیردی اؤیرنجی لر ایله سس سسه وئریب اونلارایله بیرگه درسی تكرارلاییردی. اونون سسی ائله سئوینج و هیجانلا چیخیردی كی بیز اونو ائشیتدیكده قریب بیر حالا دوشوب و گولمكده آغلاماغا بیله هوس ائدیردیك.
یازیقلار! اوخولون بو سون گونونون خاطیره سی هر آن بیزیم اوره ییمیزده قالاجاق.
بو آرادا واخت سونا چاتدی و گون اوْرتا اولدو بو آندا مشق و تمریندن قاییدان یابانجی عسگرلرین شیپور سس لری كوچه نی بورودو. اؤیرتمن رنگی سولموش حالدا آیاغا قالخدی , او گونه كیمی اونو بئله عظمتلی گؤرمه میشدیم دئدی: ” ... دوْستلار,اوُشاقلار, من ... من “
اما قهر وكدر بوْغازیندا سسی سیندیردی. سؤزونو سونا چاتدیرا بیلمه دی.سونرا اوزونو دؤندریب بیر تیكه گچ گؤتوردو و هیجان و آغری دان اَسن اَلی ایله قارا تاختادا بو یازیلاری گؤزل یازی ایله یازدی: ” یاشاسین وطن“ او آن یئرینده دوُروب باشینی دوُوارا سؤیكه دی و بیر سؤز دئمه دن اَل اشاره سی ایله بیزی بئله باشا سالدی كی : گئدین , آللاه سیزی قوْروسون.
سون.
یازان: آلفونس دوده


text:
اوخقای(ناغیل) / قنبر سیفی سؤیلهین: یوسف سیفی (۸۶ یاشیندا- خدآفرین- حیدرکانلی¬کندی) گونلرین بیر گونونده، بیر ولایتده بیر قوجا و یوخسول کیشی یاشاییردی. گلیری یاشاییشینی اؤدهمهین او قوجا و یوخسول کیشینین بیر اوغلو واریدی. قوجا و یوخسول کیشی بیر گون اوغلونا دئدی: – اوغول، دای گلیریم یوخدو، قوجالمیشام، الیمدن بیر ایش گلمیر. ایسته¬ییرم سنی اؤزومله آپارام آیری ماحالدا بیر ایمکانلی کیمسهیه ...Read More »
آتالار سؤزو(قاراداغ روایتلری)/ قنبر سیفی
آتالار سؤزو(قاراداغ روایتلری) قنبر سیفی ایپ نه قدهر اوزون اولسا، گلیب دوغاناقدان گئچر دهوه نه قدهر آریخ اولسا، گؤنی بیر یوکدی آراز آخیر گؤزون باخیر ناخیردان آیریلان دانانی قورد یئیر ائل اوچون آغلایان گؤز کور اولار فراستدی جوجه یومورتادا جیویلدار فراستدی اوغول نئینیر آتامالین/بئفر اوغول نئینیر آتامالین یاپاخ یونگول اولماسا، یئل آپارا بیلمز آغاج بار گتیرنده باشین آشاغی تیکر قیز ...Read More »
ایکی باجیلار/ سؤیلهین: کبری سیفی – یازییا آلان: قنبر سیفی
ایکی باجیلار سؤیلهین: کبری سیفی – یازییا آلان: قنبر سیفی گونلرین بیر گونونده بیر ویلایتده ایکی باجی یاشاییرمیشلار کی بو باجیلارین بیریسی دوزگون، بیریسی ایری یاشاییرمیش. بیر دفعه بو دوزگون یاشایان باجی دئییر: – ای ایری یاشایان باجی، من ده ایستیرم کی سن گئدن یولو گئدم. بو ایری گئدن باجی دئییر: – بیری بو کی من راضی دئییلم کی سن ...Read More »
ضربالمثللر(قاراداغ روایتی-۱) / توپلایان: قنبر سیفی
ضربالمثللر(قاراداغ روایتی-۱) توپلایان: قنبر سیفی اونون بیر قابیرغاسی قالیندی چاغیریلمیش یئردن عار ائیلمه، چاغیریلمامیش یئری دار ائیلمه قولتوغونا یئل وئر، الینه بئل وئر هرکس دئدی دوزم، باخدیم گؤردوم بنزر خیشا + هر کسه من دئدیم دوزدو، باخدیم گؤردوم اوراغجان ایریسی وار سئودیمالی چوخ گؤزلیدی، بیر دنهده چیبان چیخاردی قوش قانادینان اوچار آت میخی یئردن چیخارسا بیر یئره دهینده، بئشده اؤزونه ...Read More »
آرمودان بی(ناغیل) / یازییا آلان: قنبر سیفی
آرمودان بی(ناغیل) یازییا آلان: قنبر سیفی (سؤیلهین:کبری سیفی / خدافرین بؤلگهسی – حیدرکانلی کندی) بیری وارایدی، بیری یوخایدی. تانریدان سووای هئچ کیم یوخایدی. “آرمودان بی” آدلی بیر کیمسه وارایدی. آرمودان بی چوخ یوخسول بیر آدام ایدی؛ اونون وار دونیادا اولوب- اولانی بیر آرمود آغاجی ایدی. آرمود آغاجینین مئیوهسی یئتیشنده، آرمودان بی اونلاری دریب، آپاریب بازاردا ساتار و اونون گلیری ایله ...Read More »
آتا بابا مثللری(قاراداغ ماحالیندا)/ قنبر سیفی
آتا بابا مثللری(قاراداغ ماحالیندا) قنبر سیفی ایپ نه قدهر اوزون اولسا، گلیب دوغاناقدان گئچر دهوه نه قدهر آریخ اولسا، گؤنی بیر یوکدی آراز آخیر گؤزون باخیر ناخیردان آیریلان دانانی قورد یئیر ائل اوچون آغلایان گؤز کور اولار فراستدی جوجه یومورتادا جیویلدار فراستدی اوغول نئینیر آتامالین/بئفر اوغول نئینیر آتامالین یاپاخ یونگول اولماسا، یئل آپارا بیلمز آغاج بار گتیرنده باشین آشاغی تیکر ...Read More »
حاخ چپيشيم، حوخ چپشيم / یازییا آلان: قنبر سیفی
حاخ چپيشيم، حوخ چپشيم/ سؤيلهين: مشدي زينال(70 یاشیندا- حیدرکانلی کندیندن) یازییا آلان: قنبر سیفی بيري وار ايدي، بيري يوخ ايدي. آللاهدان سوواي هئچ کيم يوخ ايدي. کي بير ار و آرواد بير ویلايتده ياشایيرديلار . بو کيشي چوخ زحمتکش, تلاشلي و اورهيي تونوک بير آدام ايدي. آروادينی دا چوخ – چوخ ايستيردي. آرواد کيشيسينی چوخ ايستهميردي و آديدا سرينهایدي. بو ...Read More »
ساری اینک/ یازییا آلان: قنبر سیفی
ساری اینک(شفاهی خلق ادبیاتی نمونهسی)/ یازییا آلان: قنبر سیفی سؤیله ین: مشهدی زینال کیشی(86 یاشیندا) خدافرین بؤلگه سی/ حئیدرکانلی کندی بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. تاریدان سووای هئچ کیم یوخ ایدی. بیر ناخیرچی وار ایدی. او ناخیرچی نین بیر آروادی وار ایدی، بیر ده بیر قیزی. قیزی نین آدی فاطمه ایدی. ناخیرچی نین آروادی نئچه ایلدن سونرا اؤلدو. اونون بیر ...Read More »
پالاز قولاق-ناغیل/یازییا آلان: قنبر سیفی
پالاز قولاق- ناغیل یازییا آلان: قنبر سیفی ناغیلی سؤیلهین: مشدی زینال کیشی / 80 یاشیندا- خدآفرین/ حیدرکانلی کندی) بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. تانریدان سووای هئچ کیم یوخ ایدی. بیر زامان، بیر پادشاه وار ایدی. اونون بیر قیزی وار ایدی. او ماحالین قیزلاری بئله قرارا گلدیلر کی، بیرلیکده سئیرانگاها چیخسینلار. پادشاهین قیزی دا او قیزلارا قوشولدو. قیزلار بیر مئشهیه ...Read More »
سوسن- سونبول، شئیدا بولبول(ناغیل)/ قنبر سیفی
سوسن- سونبول، شئیدا بولبول(ناغیل) سؤیلهین: مشدی زینال کیشی (80 یاشیندا- خدآفرین- حیدرکانلی کندی) یازییا آلان: قنبر سیفی بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. تانریدان سووای هئچ کیم یوخ ایدی.اوزاق یوز ایللیکلرین بیرینده ، بؤیوک بیر بؤلگهده بیر پادشاه یاشاییردی. اؤز شهرلرینین بیرینده یاشایان پادشاهین آروادی چاره سیز بیر درده دوچار اولوب ، دونیاسینی دگیشدی. او زامانین دبی بئله ایدی ...Read More »


text:
آذربایجانین قوجامان ائولادی محمد علی فرزانه
دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی
tohidmelikzade@yahoo.com
ایللر اونجه دکتر نطقی نین وفاتی موناسبه تیله بیر مقاله ده بئله یازدیم:
آدام وار کی اونون اولومونه ساده جه عائله سی کدرله نیر و اؤزولور/ آدام وار کی اونون اؤلومونه بیر کند و یا شهر کدر له نیر. آدام وار کی اونون اؤلومو بیر خالقی بیر میللتی سارسیدیر، غم ایله بؤرؤیور/ نئچه گون اول وفات ائده ن دکتر محمد علی فرزانه ده بو کیمی تادیر و آز تایی اولان مودریک اینسان لاردان بیریسی دیر. اونون انادان اولما گونلری آذربایجان تاریخینین ان حادیثه لی و چالخانتیلی گونلری ایله مصادیف ایدی: پهلوی سولاله سی الیله آذربایجان دا فارس لاشتیرما سیاستی باشلانماسی. گنج لیگی ده گینه آذربایجانین چالخانتیلی ایللرینه یعنی آذربایجان دموکرات فرقه سینین قورولوپ حوکومت قور ماسینا توش گلدی. فرزانه ائله بو قارانلیق ایللرده پهلوی لر الی ایله یوخ اولمایا محکوم اولان آذربایجان ادبیاتی ایله مشغول اولور.نه خوش کی خالقیمیزین ادبیات آدرسی نی ان دوزگون وساغلام اولاراق تثبیت ائدیر و ایلک دعفه اولاراق شاهنامه و گولوستان د ئییل تورکلرین شاه اثری و بابالاریمیزین ایتگین میراثی ده ده قوقودو آذربایجان جوان لارینا تانیدیر. فرقه داغیلاندان سونرا شاه محکمه سینده اونون سوچلاریندان بیریسی بو نهنگ کیتابین تانیتیمی اولموشدور. محمد علی فرزانه آذربایجان تورکجه سینین دوشمانلارینا جواب اولارق دیلیمیزین گرامری نی یازیپ اونلارا ثبوت ائتدی کی بیزیم دیلیمیز نه اینکی یاد دیللرده ن هئچ ده اسگیک ده ییل بلکه یاپی باخیمدان دونیا دیللرینین ان گراماتیک دیللرینده ن بیریسیدیر. اونون فولکلور دا ایسه الی وارایدی. خالقیمیزین میراثی ساییلان فولکلور خزینه میزین بایاتی بولومونو ان سانباللی بیچیمده آراشتیریپ وچاپ ائتدی. نه یازیق کی یاد اولکه لرده اونون خاطیری داها عزیز ایدی. اونون علمی چابالاری نتیجه سینده اسکاندیناویا اؤلکه لری فرزانه نی مملکت لرینین فخری یازارلار بیرلیگی نه قبول ائتسه لر ده اوز دوغما مملکتینده اونا مکمل شکیلده فعالیت ساحه سی یارادیلمادی و نهایت مملکتی ترک ائتمه گه مجبور اولدو. بورادا اونون حیات یولداشی اولان اختر خانیم دان سوز ائتمک هئچ ده یئر سیز ده ییل. فرزانه عائیله سی ایله اوتوروپ دورانلار محمد علی فرزانه نین یانیندا همیشه اونون حیات یولداشی اختر خانیمی گوروردولر. دوکتور فرزانه نین قایغی لارینین بویوک قیسمینی اوستونه الان بو زحمتکش آنامیز دوکتورون ال یازمالارینی سهمانلایان و اونلاری دوزگون رئداکته ائده ن اولموشدور .بو خانیمدان تشکور ائتمک هر بیر آذرباجانلی نین وظیفه سی دیر.
من بو کدرلی حادیثه نی آذربایجان خالقی نا و فرزانه عائله سینه باش ساغلیغی وئریب آذربایجانیمیزده داها چوخ فرزانه لرین بویا باشا چاتمالارین ایسته ییره م. یئری بهشت اولسون.


text:
تبریز آذربایجان تئاتری
ایلهام رحیملی- کؤچورن: احمد عسگرپور- (9)
1945- آفیشا و پروگراملاردا تبریز تئاتری کیمیتقدیم اولونان و خالق آراسیندا دا بئله تانینان کوللئکتیوین ایلک تاماشاسی میرزهفتحعلی آخوندزادهنین “حاجی قارا” کومئدیاسی اولوب. شن یومورو میللی کارناوال ائستهتیکاسی اساسیندا حاضیرلانمیش تاماشا1مارس 1945ینجی ایلده گؤستریلیب.
“حاجی قارا”نین قورولوشچو رئژیسورو صمد صباحی، رساّمیمعّزیزاده، مسئول مودیری ا .فریور ایدیلر. محمدعلی رشدی تاماشادا آکتیورلوقدان اوول تاماشالارینا دیققت و حسّاسلیقلا یاناشیب. “حاجی قارانین” پرئمیئراسیندا اوچ گون سونرا چیخان “وطن یولوندا” قزئتی یازیردی کی “تزه تشکیل ائدیلمیش تبریز درام اوپئرا تئاترینین جاوان هیئتی بو اثری تاماشایا قویماقلا اؤز ایمتحانینی یاخشی وئردی”.
تاماشانین قورولوشچو رئژیسورو جاوان اکتیور صمد صباحی، تاماشایا بدیعی ترتیبات وئرهن رسّام آقای معّزیزاده ایله بیرلیکده وضعّیتین چتینلیگینه باخمایاراق، اثر اوزهرینده باجاردیقلاری قدهر ایشلهمیش و قناعتبخش بیر تاماشا حاضیرلایا بیلمیشلر.
تاماشانین اساس قلبینی تشکیل ائدهن آکتیورلارین اویونونا گلدیکده، تئاتر سالونوندا یاخشی تاثیرله چیخدیقیمیزی قئید ائتمهلییک. حاجی قارا رولونو اوینایان آقای جواد شفیعزاده حقیقتن بو صورتی یاخشی درک ائتدیگیندندیر کی خسیس بیر سوداگری آنجاق خاریجی سیماسیایله گؤسترمهییب، بلکه بوتون داخیلی علائمیله تاماشاچیلار قارشیسیندا حاجی قارا رولوندا تجروبهلی بیر آکتیور کیمیاویناییردی (23)
“حاجی قارا” تاماشاسیندا صمد صباحینین (حیدر بی)، محمدعلی ولیزادهنین (ناچالنیک)، صالح احمدزادهنین (م کرتیچ)، محمدعلی رشدینین (آراکل) بیوک محمدینین (کرمعلی) اویونلاریدا تاماشاچیلار طرفیندن ماراقلا قارشیلانیب. گنج آکتریسالار صفورا سنبورانینی و عالیه جفردایینین ایفا ائتدیکلری توکذ و طیبّه روللاری هر دفه آلقیشلارلا قارشیلانیب. تجروبهسیز اولمالارینا باخمایاراق اونلار صحنهده سربست داورانا، حادیثهلرین یوموروستیک– دراماتیک ماهیّتینی، وضعیّتین پئسیخولوژی اساسلارینی حسّاسلیقلا دویا بیلمیشدیلر.
سووئت آذربایجانیندان گلمیش یازیچی– ژورنالیست عوض صادق، اکتیور و رئژیسور اسماعیل افندیف تئاتر کوللکّتیوینین یارادیچیلیق آختاریشلارینا بو ایل داها ثمرهلی کؤمکلیک گؤستریبلر. تئاتر آلتی آی مدتینده میرزهفتحعلی آخوندزادهنین “حاجی قارا” کومئدیاسینی سلیمان ثانی آخوندوفون “عشق و انتقام” فاجیعهسینی عبدالرحیم بی حقوئردیوفون “آغاج کؤلگهسینده” درامینی، اوزئیر بی حاجی بی اوفون “اصلی و کرم”، “لیلی و مجنون”، “مشهدی عباد”،”آرشین مال آلان” موسیقیلی اثرلرینی ذولفقار بی حاجی بیاوفون عاشیق قریب اوپئراسینی جعفرجبارلینین “آیدین”، “سئویل”، “اوکتای ائل اوغلو”، “1905ینجی ایلده” درامالارینی، جلیل ممد قلیزادهنین حکایهسی اساسیندا صحنهلشدیریلمیش “اوستا زینال “(ایکینجی قورولوشدا) اثرینی، ثابت رحمانین “هوجومدا داوام ائدیر” کومئدیاسینی تاماشایا حاضیرلاییب.
“حاجی قارا” کومئدیاسینین یارادیجی هیئتی میرزه فتحعلی آخوندزادهنین “لنکران خانین وزیری” اثرینین موتیولری اساسیندا یازیلمیش “عملیات وزیری” مسخرهسینی ده تاماشایا حاضیرلاییب. دیگر اثرلرله موقایسهده بو تاماشا اوغورسوز آلینیب.
“اصلی و کرم” اوپئراسی تبریز تاماشاچیلارینین بؤیوک ماراق گؤستردیکلری و داها تئز-تئز رئپئرتواردا اوینانیلان تاماشالاردان بیری ایدی. اوپئرانی تاماشایا صمد صباحی حاضیرلامیشدی. تاماشایا مسئول مودیر ا.فریور ایدی. اساس روللاری لیلا محسنپور (اصلی )، علعسگر رضوانی (کرم )، بیوک محمدی (کشیش)، محمدلی ولیزاده (اصفهان شاهی )، محمدعلی رشدی (صوفی)، اسماعیل مزدوری (حلب پاشاسی) ایفا ائدیردیلر. تاماشانین ان پارلاق آکتیور ایفالاری لیلا خانیملا علعسگر رضوانا مخصوصایدی. هر ایکی اکتیور مغنی اوزئیر حاجیبیاوفون موسیقی پارتیتوراسینی یوکسک سویهده و دقیقلیکله سسلنمهسینه سعیله چالیشمیشدیلار. اونلارین سسلرینین شیرینلیگی و ملاحتی، دراماتیک اکتیورلارا خاص اولان ایفاده واسیطهلرینین رئالّلیغی اوبرازلارلا طراوت وئرمیش، اونلارین رئاللیغینی آرتیرمیشدیر.
اوزئیر حاجی بی اوفون(آرشین مال الان ) اوپئراتیسی تبریز تاماشاچیلارینین داها چوخ سئودیکلری و همیشه سئوینجله رغبت و محبّتله قارشیلادیقلاری اثرلردن اولوب. اوپئرتانی تزه قورولوشدا تبریز تئاترینین رئپرتوارینا رئژیسور صمد صباحی، رئژیسور آسیستانتی جوادخان شفیعزاده، رئژیسور معاونی محمدعلی رشدی، بوتافورچو صمد تمیز و مودیر مسئول ا.فریور تقدیم ائتمیشدیلر. شن اویون اساسیندا قورولموش و موسیقینین اورکستر چالقیسی یوکسک سویهده ایشلنمیش تاماشادا روللاری لیلا محسنپور (گلچهره )، علعسگر رضوان (عسگر )، مدینه علیاکبراووا (آسیه)، محمدعلی رشدی (سلیمان)، بیوک محمدی (ولی)، سارا خانیم (تئللی) چ.ش (سلطان بی)، صفوره سنبورانی (جهان خالا) ایفا ائدیردیلر.
آذربایجان اکتورال هیئتی “عبرت آینهسی” آدیله عبدالرحیم بی حاقوئردیف “بختسیز جاوان” درامینین تاماشاسینادا رپئرتواریندا یئر وئرمیشدی.
بو ایل مای آیینین 27سینده تبریز تئاترنین تروپاسی محمد بیریانین یومورلو ساتیریک و عبرتآمیز “روزنامه ادارهسی” پیئسینی تاماشایا حاضیرلاییب. تاماشایا قورولوشو صمد صباحی وئریب “روزنامه ادارهسی” تاماشاسی ایچون بوراخیلمیش آفیشادا همین دؤرده تبریزده تاماشالارین تشکیلی و بلیطلرین ساتیشی ایله باغلی ماراقلی فاکتلار وار. آفیشادا (24) گؤستریلیر کی، تاماشانین بلیطلری توپخانا خیابانینداکی هلال ناصری کیتابخاناسیندا شیشهگرخانا بازارینداکی صبا مغازاسیندا، باشماقچی بازارینداکی موزهده، پاساژین یانینداکی لطفعلی خرازینین توکانیندا ساتیلیر. آفیشادا پارتئر و لژلارین قیمتلری ده آیری آیریلیقدا گؤستریلیب.
یوخاریدا آدلاری چکیلن صحنه اثرلری ایچریسینده مای آییندا اوینانیلان “سئویل” تاماشاسی داها بؤیوک اوغور قازانیب. فردوسی و “تبریز” تروپالاریندا حاضیرلانمیش “سئویل” تاماشالاری یئددی اون گونه حاصیله گتیریلدیگی ایچون بدیعی سویهسی آشاغی اولوردو . تاماشانین قورولوشچو رئژیسورو صمد صباحینین سعی و گرگین امهیی ایله تبریز تئاتریندا ایلک دفعه محض “سئویل” ایچون مخصوصی دکوراسیا حاضیرلانیب. دکوراسیالار ایسه اوولجهدن چکیلمیش و کوللکتیوین یارادیجی هیئتی طرفیندن مذاکره ائدیلهرک بیهنیلمیش اسکیزلر اساسیندا حاضیرلانیب. تاماشاداکی بوتون پرسوناژلار ایچون کاراکتئریک و کولوریتلی، هر اوبرازین اؤزونون پئسیخولوژی توتومونا اویغون گلن لباسلار تیکیلیب. تاماشانین حاضیرلانمیش پروسسی پئشهکار سویهده کئچیب، مشقلر اوولجهدن ترتیب اولونموش ثابیت جدول – گرافیک اوزره مونتظم آپاریلیب.
همین دؤرده تبریزده اعزامیت ده اولان تئاترشوناس عالیم جعفر جعفراوف مشقلرده ایشتراک ائدیب. او ایفاچی آکتیورلار قارشیسیندا جعفر جبارلینین “”دراماتور یارادیجیلیغی و “سئویل” پیئسی، بو درام اثرینین صحنه تجسومو حاقیندا معروضهلرله چیخیشلار ائدیب. اوچ گون ایسه “سئویل “درامینین ،اونون آیری- آیری صورتلرینین بدیعی – ائستهتیک تحلیلینه حصر اولونوب. بوتون بونلار اؤزونون ثمرهسینی وئریب. “سئویل” تاماشاسی بدیعی توتومونا، ائستهتیک تاملیغینا، فلسفی درینلیگینه، اجتماعی – سوسیال مضمونونون احاطهلیگینه و ان اساسی، پئشهکارلیق سجیهلرینه گورا تبریزده گؤستریلمیش اوول کی صحنه اثرلریندن مثبت استقامتده تمامیله فرقلهنیب. قید ائدیم کی “سئویل” دن سونرا سلیمان ثانی آخونداوفون “عشق و انتقام ” فاجیعهسی ده همین ایش اوسلوبوندا تاماشایا حاضیرلانیب (25).
سئویل تاماشاسیندا باش روللاردا لیلا محسن پور (سئویل)، مدینه علی اکبرزاده (گولوش)، سارا حیدرزاده (دیلبر)، اوغورلا و یوکسک پئشهکارلیقلا (26) چیخیش ائدیبلر. بو آکتریسالارین “هر اوچونون صحنهیه ” یاخین زامانلاردا گلمهلرینه باخمایاراق، آز مدتدّه ده تاماشاچیلار آراسیندا بؤیوک حؤرمت قازانمیشلار” (27). محمدعلی ولیزادهنین ایفاسیندا بابا کیشی و محمدعلی رشدینین اوینادیغی آتاکیشی روللاری بدیعی کولوریتلری، کاراکتئریک اویون اوسلوب پرنسیپلری، بدیعی ایفاده واسیطهلرینین اورژیناللیغی ایله سئچیلیب.
جعفر جاببارلینین قادین آزادلیغینا حصر اولونموش “سئویل” درامینین تاماشاسی باکیدا نئجه جوشغون معنوی تکامول، شعورلاردا اویانیش یاراتمیشدیسا، تبریزده ده عینی معنوی اخلاقی بدیعی ائستهتیک تاثیر قدرتیله صحنهده جانلاندیریرلیب. ایون آیینین 23ده (شیر خورشید) تئاتریندا “سئویل”ین ایکینجی تاماشاسی گؤستریلیب. سالون باشدان باشا دولی ایدی. بیرینجی تاماشانین شؤهرتی تبریز شهرینه یاییلدیغیندان تبریز اهالیسی آرتیق هوسله بو قیمتلی تاماشانی گؤرمهیه جان آتمیشدیلار ….
تاماشا عمومیتله گؤزهل حاضیرلاندیعی کیمی، آرتئستلرده اؤز روللارینی چوخ گؤزهل ایفا ائدیردیلر. بیز تبریز تاماشاچیلاری آکتریسالاردان و آرتئستلردن خیلی متشککوروک (28).
سئویل تاماشاسی گوندوزلر مخصوصی قادینلار ایچونده اوینانیلیب. تبریزین ان اوزاق محلهلریندن قادینلار دسته- دسته تئاترا گلیبلر. اووللر تئاتر بلیطلری سیفارشله ائولره گؤندریلیب. بیر نئچه تاماشادان سونرا ایسه قادین تاماشاچیلار آچیق کاسسالاردان اؤزلری بلیط آلیبلار. تاماشاچیلار اکتیورلاری خصوصن سئویل رولونو اوینایان مدینهنی آلقیشلامیش، اونلارا چیچک باغیشلامیشلار. او بیری روللاری اوینایان آکتیورلاردا حقیقتا تقدیره لاییقدیلر. اونلار اؤز رئژیسورلاری آقای صمد صباحی ایله بیرلیکده نوماییشین یاخشی حاضیرلانماسیندا سعی گؤسترمیش و چالیشمیشلار کی، بو عالی اثر لایقیله جاماعاتا چاتدیریلسین و بیر فایدا حاصیله گلسین”(29)
تئاتر تاماشالارا گلن تاماشاچیلاردان صنعت اوجاغینین ایشی، باخدیقلاری اثر بارهده اؤز رایلرینی یازماغی خواهش ائدیب. یوزلرله تاماشاچی خوش تاثّرلرینی یازاراق تئاترین رهبرلیینه تقدیم ائدیب. یازیچی – ژورنالیست عوض صادق همین رایلرین بیر نئچهسینی اؤزونون “تبریز تئاتری ” مقاله سینده چاپ ائتدیریب (30) ماراقلی و مضمونلو اولدوغونا، صحنه صنعتینه محبّت ترّنم ائتدیینه گورا اونلاری اوخوجولارا چاتدیرماق ایستهییرهم.
خانیم فخری: سئویل کیمیجلب ائدیجی تاماشالارین وئریلمهسی چوخ یاخشیدیر. خصوصیله قادینلار باخیب اؤزلرینین کیشیلرین اسارتینده نئجه یاشادیقلارینی گؤرورلر. بیز ایران قادینلاری امید ائدیریک کی بو جور پیئسلری گؤرمکله بلکه بیزیمده گؤزوموز آچیلار و ایشیقلی گونه چیخاریق و اوشاقلاریمیزا دا دوزگون تربیه وئریب ایشیقلی گونه چیخاراریق. بیزه بئله یاخشی تاماشا وئرهن آرتیستلرین گلهجکده داها بؤیوک موفقیّتلر الده ائدهجکلرینه امینیک.
احمد مهدیزاده، خالچاچی – رسّام: “ناموس” تاماشاسیندا گؤزهل دکورلار و آرتیستلرین اؤز روللارینی گؤزهل ایفا ائتمهلری بیزی حیران قویموشدور. بو جور بیر آکتیور دستهسی یئتیرمک، شبههسیز بؤیوک زحمتین نتیجهسیدیر. سووئت – ایران جمعیّتی تبریز شعبهسینین تئاتر دستهسی تبریز اهالیسینین معارفینه بؤیوک خدمت گؤستریب. بو تقدیره شایاندیر.
حسین جوانمرد معلیم: اصلی و کرم تاماشاسینی تاماشاچیلار چوخ بیندیلر. بو تاماشا دکور صحنهدن چوخ یاخشیدیر. من مؤحترم آکتیورلارا اؤز تشککورومو یئتیریرم و گلهجکده موفقیتلر آرزو ائدیرم.
1945-ینجی ایل آوگوستین 17سینده تبریز تئاتریندا سلیمان ثانی آخونداوفون “عشق و انتقام”فاجعهسینین یئنی قورولوشدا پرئمیاسیی اوینانیلیب. ایران – شوروی دوستلوق جمعیتینین نومایندهلری نیکدجی و رسولی تاماشادان اوول تئاترین سککیز آیدا قازاندیغی صنعت نائلیتلریندن دانیشیبلار. سووئت مدنیّت ائوینین (تبریز مدنیّت ائویده آدلانیب) تئاترین اینکشافینا گؤستردیگی قایغی و لطفکارلیق خصوصی وورغولانیب (31).
ثابت رحمانین مخصوص تبریز تئاتری ایچون یازدیغی “هجوم داوام ائدیر” مسخرهسی کوللئکتیوین مختلف صحنه قورولوشلاریندا داها چوخ اوینانیلان اثرلردندی. تاماشایا بدیعی صحنه تفسیرینی صمد صباحی وئریب. اساس ساتیریک روللاری تئاترین آپاریجی کومیک صنعتکارلاری مهدیخان شفیعزاده “رودولف ” و بیوک محمدی “مودولف” ایفا ائدیبلر. لیلا محسن پور “لیلا” رولونو مهارتله ایفا ائدیب.
1945ینجی ایلده “ایبلیس” فاجیعهسی علی کنعانینین رئژیسورلوغوندا، رسّام ولی خاکدانینین بدیعی ترتیباتیندا تاماشاچیلارا تقدیم اولونوب. اساس روللاری نعمت و نریمان ابراهیمزاده (ایبلیس)، لیلا محسنپور (خاور)، سلمان سلمانپور (ابن یمین)، حبیب قلیزاده (اختیار) ایفا ائدیبلر.
قیسا زامان کسیینده تاماشاچیلارین سئویملیسینه چئوریلن تبریز تئاتر دستهسینین تروپّاسی یالنیز تاماشالار اویناماقلا کیفیّتلنمهییب. کوللئکتیو رسمیگونلرده نوروز و اوروجلوق بایراملاریندا، خصوصی موسامیرهلرله، بدیعی کومپوزیالارلا چیخیشلار ائدیب. جلیل محمد قلیزادهنین وفاتینین ایل دؤنومو موناسبتبله ادیبین مشهور (اوستا زینال) حکایهسی صحنهلشدیرهلرک تاماشایا قویولوب. بدیعی کومپوزیسیا قورولماقدا سررشتهلی اولان کوللئکتیو بوندان سونرا میرزهعلیاکبر صابرین ساتیریک شعرلری اساسیندا مرکّب دراماتیک کونفلیکتلی پوئتیک تاماشا حاضیرلاییب.
الکساندر شیوانزادهنین (ناموس) درامینی تاماشایا صمد صباحی حاضیرلاییب. اساس روللاری محمدعلی ولیزاده (رستم )، لیلا محسنپور(سوسن)، جواد شفیعزاده(برخوردار)، صمد صباحی(سیران)، محمدعلی رشدی (آیراپت)، اسماعیل مزدوری(جواد)، بیوک محمدی(مارتیروس) اویناییبلار.
“سئویل و ناموس”دان سونرا سلیمان ثانی آخونداوفون (عشق و انتقام) فاجیعهسیده تزه صحنه تفسیرینده تبریزلیلره گؤستریلیب. بو، تئاترین فعالیت گؤستردیگی آلتی آیدا صنعت اوغورو کیمیدهیرلیایدی. تاماشایا رئالیست –دراماتیک صحنه قورولوشونو صمد صباحی وئریب. معنوی – اخلاقی پرابلئملر اؤنه چکیلمیش، فاجیعهلر تؤرهدن حادثهلر اجتماعی – سوسیال زمینله باغلانمیشدی.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
Qızlar istəyir məni
Nə olub nələr çönüb . qızlar istəyir məni
Biri qöz vurur mənə . biri səsləyir məni
Biri naz eyləyiri . biri istədir özün
Biri qəmzəylə baxır . biri yandırır məni
Biri telfonun verir . deyir zəng et mənə sən
Biri gül verir mənə . biri dindirir məni
Biri şeir deyir mənə . biri namə göndərir
Biri sms vurur . yazır gözləyir məni
Belə bir gül oğlanı . niyə sən istəmisən
Bilmirəm hansı yetim . sənə pisləyir məni
bax Mənə hammi bugün . gözlərində yer verir
Qalmışam bu qız niyə . yenə istəmir məni
Şair : Vəhid şükürzadə
قیزلار ایسته ییر منی
نه اُولوب نه لر چُونوب ، قیزلار ایسته ییر منی
بیری گؤز وورور منه ، بـیری سسله ییر منی
بیری ناز ائیله ییری ، بیری ایسته دیر اُوزون
بیری غمزیله باخیر ، بیری یاندیریر منی
بیری تیلفونون وئریر ، دییر زنگ اِئت منه سن
بیری گول وئریر منه ، بیری دیندیریر منی
بیری شعر دییر منه ، بــیری نامه گُونده ریر
بـــیری اس ام اس وورور ، یازیر گؤزله ییر منی
بئله بیر گول اوغلانی ، نیه سن ایسته میسن
بیلمیرم هانسی یئتیم ، سنه پیسله ییر منی
باخ منه هامّی بوگون ، گوزلرینده یئر وئریر
قالمیشام بو قیز نییه ، یئنه ایسته میر منی
شاعیر : وحید شکرزاده
Filed under: وحید شکرزاده نین شعرلری Vəhid Şükürzadə'nin şeirləri,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: قیز,قیزلار,قیزلار ایسته ییر منی,قیزلار ایستییر منی,قیزلار ایستییر منی وحید شکرزاده,وحید شوکورزاده,وحید شکرزاده,وحید شکرزاده نین شعرلری,وحید شکرزاده شعری,اشعار وحید شکرزاده,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,سئوگی شعرلری,شعری از وحید شکرزاده |


text:
آمئریکانین فارس کؤرفزیندهکی بوتون قوهلری تام دؤیوش حاضرلیغی وضعیتینه گتیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارده اینفورماسییانی «ریا نوووستی» آگئنتلیگی آمئریکا مدافعه ناظیرلییندکی اعتبارلی منبعسینه ایستینادا یاییب. اوردونون تام دؤیوش حاضرلیغی وضعیتینه گتیریلمهسینه سبب تهرانلا واشینگتون مناسیبتلرینده یارانان گرگینلیکدیر.
قید ائدک کی، ترامپ آدمینیستراسییاسی ایرانا قارشی سرت مناسیبتی ایله سئچیلیر. آغ ائو ایرانلا ایمضالانان نووه مقاویلسینی قبول ائتمیر.
آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ ایسه ایرانی بیر نمرهلی ترورچو آدلاندیریب.


text:
بیر قیشقیرتی … بهروز اسماعیل زاده بیر قیشقیرتی چالدی ایچیمده بیر قیشقیز یئریکلهدی منی قولاغلاریمدا آمبولانس قیرمیزییا چالدی اللریم بیر جینازهیه تخت اولدو قوینومدا بیر سئرچه سئییرجی قالدی سیملرین سسلوتدویونده جئبلریمده گزدیردیییم سؤزجوکلرین سیانور قوخوسو شهرین خیابانلارینی سسسیزجه گیجهلهنیردی گؤزلریم بیر آپارتمانا سویا گئتمیش قاپیسینی قاپاتمامیشدی یا اوندان سونرا؟ اوندان سونرا شهر شپهسی گؤزلرینده دونموش بیر شاعیرین گؤودهسینده شئهلهنیردیRead More »
کیچیک بیر آچیقلاما / بهروز اسماعیلزاده
کیچیک بیر آچیقلاما بهروز اسماعیلزاده (سایین تنقیدچی همت شهبازی جینابلارینین “قارالاما”مانیفئستینه یازدیقلاری مقالهیه کیچیک بیر آچیقلاما) اؤن سؤز بو آچیقلامانی هر بؤلومون اوستونده، مانیفئستین متنینه دایاناراق یازماغا چالیشاجایام. ○آچار سؤزجوکلر □دوشونجه □ایمگه □تکنیک □قارالاما سایین تنقیدچی شهبازی جینابلارینین بو بؤلومه آچیقلاما یازمادیقلارینین ندنی مجهولدو. مقالهنی اوخودوغومدا گؤزه ووران ایک شئی هر بیر بؤلومون سادهجه آدینین اوزهرینده دایانماقلاریدی. حال بو کی ...Read More »
بئش گنجین مانیفئستی(قارالاما مانیفئستی)
بئش گنجین مانیفئستی (قارالاما مانیفئستی) دوشونجه منم. بو تعریف گؤتورمهین بیر جوملهدیر. سادهجه آچیقلانا بیلر. آچیقلاماغین نئچه یؤنو اولدوغو اوچون، سفسطهیه مئیلی اولان بیری اولاجاقجاسینا، تهلوکهلی و دوزلودور. اصلینده شئیطنت باشلانقیجدا، قورخونون تملینی سارسیتماق اوچون یارانان بیر دوشونجهنین، اویوندان لذت آلابیلمه گوجونون ،سادهجه قورللارینین نئچهسیندن بیریدیر. قورخو دوشونجه منم دئین بیرینه سوروملولوق گتیرمهییر آنجاق، بو دوشونجهنین درینلییینی دوشونوب ده، اؤز ...Read More »
گلهجک ایچین کیچیک بیر “قارالاما” / بهروز اسماعیلزاده
گلهجک ایچین کیچیک بیر “قارالاما” بهروز اسماعیلزاده ۱٫ دوشونجه منم. بو تعریف گؤتورمهین بیر جوملهدیر. سادهجه آچیقلانا بیلر. آچیقلاماغین نئچه یؤنو اولدوغو ایچین سفسطهیه مئیلی اولان بیر اولاجاقجاسینا تهلوکهلی و دوزلودور. اصلینده شئیطنت باشلانقیجدا قورخونون تملینی سارسیتماق ایچین یارانان بیر دوشونجهنین اویوندان لذت آلابیلمه گوجونون سادهجه نئچه قوللاریندان بیریدیر. قورخو دوشونجه منم دئین بیرینه سوروملولوق گتیرمهییر، آنجاق بو دوشونجهنین درینلییینی ...Read More »
باشلانقیج بیر نوقطهدیر / بهروز اسماعیلزاده
باشلانقیج بیر نوقطهدیر بهروز اسماعیلزاده باشلانقیج بیر نوقطهدیر قورتولوش ایسه نوقطهنی قویماق ایچین بیر قورشون قارالاماغا دیمز بو کاغاذ هانکی اوزونو چئویرسن عئینی قاراباسان عئینی آدین دالیندا کؤلگهلهنن بیر یاشام سیس ده بئله سوووووس دئیهجک سن ایچینله باش باشا قالان اؤز قییم سانجیسینا گل اؤلوم گول گول اؤلوم گل هانکی آغزیدا گولله آچاجاقدیر بو ماهنی؟ هانکی دوداغدا دوراقلاناجاقدیر بو قورشون؟ ...Read More »
سن اؤپوشدور…/ بهروز اسماعیلزاده
سن اؤپوشدور… بهروز اسماعیلزاده نس دامارینا دوشدو یئنه شئعیریمین چاغیرماغیم بئله آغیر گلیر ساغیر قولاغینا سن اؤپوشدور من اؤرتوم قاپیدا دوران سؤزجوکلرین سؤزجولرینین اوستونه بو شئعیری سن اؤپوشدور من پردهلرین آیین شایین آیی یوخلامالارینا آی دوشدوروم سن اؤپوشدور من دوشوندهکی جئیران مهلر ماهنیسینین سوسوز قالان داغلارینا دنیز آختاریم سن سوی من قیریم سؤز ده سویقیریم اولماز دئیهن شاعیرلرین قولونجونو بو ...Read More »
قیسا شعیرلر/ بهروز اسماعیلزاده
قیسا شعیرلر بهروز اسماعیلزاده (1) گون آیدین تانریم راحات یاتا بیلدینمی؟ چووخ شوکور ایچیمیزدن بیریسی کابوسسوز اویانمیش! (2) شهرده کی ایشیقلاری سؤندوروب بیر شام یاندیرین گلهجک کپنکلرین ساغلیغینا ! (3) بو شعیرده کی سؤزجوکلر آنام باجیم اولسونلار یاشماق وورسالاردا وورماسالاردا حیالارینی پوزمادان سئوگینین سرینلییینی منیمله پایلاشیرلار.Read More »


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری ایران پرئزیدئنتی حسن روحانینین اوزن آتوم ایستانسییاسینین اینشاسینا دایر تاپشیریغینین نووه راضیلاشماسینا ضد اولمادیغینی آچیقلاییب.
آخار.آذ خبر وئریر کی، مسئلهیه موناسیبت بیلدیرن آغ ائو سؤزچوسو جوش ائرنئست آراشدیرمالارین بئین الخالق حقوق چرچیوهسینده آپاریلاجاغینا اومید ائتدیکلرینی دئییب:
«ایرانلیلارین بو گون وئردیکلری آچیقلامالار بو اؤلکهنین نووه سلاحی الده ائتمهسینی اؤنلهیهن بئین الخالق آنلاشمایا ضد دئییل. بیز تئهراندان بو جور آراشدیرما و اینکیشاف ایستراتئگییاسینین بئین الخالق حقوق نورمالارینا اویغون آپاریلماسینی ایستییریک».
خاطیرلاداق کی، ایران آتوم ائنئرژیسی تشکیلاتینین باشچیسی علی اکبر صالحی یه مکتوب یازان پرئزیدئنت روحانی آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین نووه راضیلیغینی پوزما تهلوکهسینه جاواب اولاراق، نووه ائنئرژیسی ایله چالیشان گمیلر مؤوضوسوندا آراشدیرمالار آپاریلماسینی ایستهییب.


text:
امین محمّدی: افغانستان ترکمن لاری نینگ تاریخی بویونجا ایلکنجی ترکمن سؤزلیگی «ترکمنی بفارسی» آدینده اولکأمیزینگ گؤرنیکلی دیل شناس عالمی و بلخ پوهنتونینگ استادی حرمتلی پوهندوی محمد صالح راسخ ییلدیریم طرفیندان شول سونگقی وقت لرده اقوام و قبایل وزارتینینگ امور فرهنگی و نشریّات ریاستی نینگ مالی یاردمی بیلن غووی صحافت ده چاپدان چیقیپ، اؤز مخلص لارینه هؤدرلاندی.
راسخ سؤزلیگینده سؤزجیک و لغت… لر و اونده گیلان اصطلاح و بیگانه لغت لرینگ کؤک و دامری آییراتین علامت لربیلن گؤرکزیلیپ دیر. سؤزلیگینگ بیرنجی صحیفه سینده بسم الله الرحمن الرحیم دن سونگ معرفی کتاب، » فهرست مطالب»، یادداشت امور فرهنگی و نشریّات اقوام و قبایل» سر محقق عبدالواجد علملار آکادمی سینینگ دیل لر و علمی مرکز رئیسی نینگ تقریظی، و مؤلف نگ مقدمه سی یرلشدیرلیپ اوندان سونگره سؤزلیک باشلانیار.
لغت لارهم قیاسی الفبا ترتیب نده گلیپ ترکی ترکمنی دیلینینگ کؤکی و لهجه لری حقنده مقدمه ده بولغین معلومات بیرلیار. بیز استاد محمد صالح راسخ آقا، بول سؤزلیک و سؤزلیگینگ ایکی نجی جلدینی تکمیل اتمک لیکده، الله تعالی دن اوستونلیک ایستاپ بول قیمت بها اثرینی ایل اولسه گؤندرنی اوچین بیر جهان منّت دارلیق بیلدیریأریس.
منبع: سایت اطلاع رسانی جیحون


text:
آلتمیشلار ، یئتمیشلر :
یازار : علیرضارضائی+0
بسم الله الرحمن الرحیم
گوزل كیتابلاری تانییاق
كیتابین آدی
آلتمیشلار ، یئتمیشلر...
60و70- نجی گونش ایللرینده سؤیله نیلن شعرلردن سئچیلمیش مجموعه
اوستاد غلامرضا مجدفر
نشره حاضیرلایان:دوكتور مرتضی مجدفر
علمی ناظیر :دوكتور حوسین محمدزاده صدیق
تایپ – كرافیك ایشلری :آرزو صفرخانلو
نشرین موشخصاتی:طهران –انتشارات پیشگامان پژوهش مدار – 1393-220 (ص)
ساتیشی :12000 تومن
كیتاب ایلك مقدمه یئرینه یورولماز شاعرعنوانلی بیر یازیلا دوكتور مرتضی مجدفرین قلم یله باشلانیر. اوردا رحمتلی اوستاد غلامرضا مجدفرین دوغومونا-حیاتینا-عسگرلیقینا- دوسلارینا – اولان انجمنلرده – عائله سی – سبك لرینه اؤتری بیر باخیش گئدیر .
ایلك شعری( قوجامان شاعریمیز هشتاد یاشیندا) شعریله باشلانیر .گوزل – گوزل ،درین مضمونلو – یوخاری معنالی صورتده ایدامه تاپیر .....آخیردادا( سون شعرله) سونا یئتیر --آذربایجانیمیزین فخری سایلان دوكتور مرتضی مجدفرین اللری آغریماسین ، گوزل آتاسینا رحمت ایله سین . حتمی هامیمیز بو سوزه اینانیمیز وار كی دوكتور مرتضی مجدفر نه اینكی بو آتاسیدی یوخ بوجور فیكر صاحبی اولان اینسانلارین همیشه فیكرینده اوزه لیكله آذربایجانیمیزین ادبییاتینا گئجه– گوندوز زحمتی وار بوندان بویانادا اولاجاق.
بیر نمونه شعر بو كیتاببدان
حیات یولداشیما
غملی زندانیم
جهاندا هر كسه نین بیر شیئه علاقه سی وار
منیم ده طره-ی مویینله بسته دیر جانیم
نه گلدی،قول-قانادین سیندی،شهپرین یولونوب
نییه اوچانمیسان ای پر شكسته طرلانیم
زمانه صیادی تئز اوخلادی ،نه گلدی سنه
سورودن آیری دوشوبسن ،گول اوزلو جئیرانیم
بو عهدوپیمانیمیز قبره دك گئده ر بیزیله
اینانمیشام بونا من ،یوزده یوز وار ایمانیم
خزان یئلی گوزه لیم اسمه میش نه تئز سولدون
نه تئز گلیر باهاریم ،اوتمه میش زمستانیم
سوساندا سن گوروسن روحومون قوشو سوسالیر
حیاتدا دویورام ،ترسه ایشله ییر قانیم
بهشت و روضه-ی رضوانی،سن سیز ایسته مه رم
سنیله جیلوه له نیر ،گلشنیم،گلستانیم
اوتوز بئش ایل ده ،اوزون عومردور ،چوخ آزدا دئیل
هله یئنه تازادیر خلق ایچینده دستانیم
یوز ایللریله قالار دادلی دوزلو خاطیره لر
اینانما تئز چیخا یاددان سوزوم ،آدیم ،سانیم
طبیب لر چكه صف ،دردیمه علاج اولماز
خومار باخیشلی قاراگوزلرین دی درمانیم
بو ائویمین نورو سنده دیر،دو دولان
یاتاندا سن ،دا ائو اولمور بو توزلو سامانیم
اینان عزیز-ی دیلیم ،بیر گون اولماسان ائوده
بو مسكنیم ،اولاجاق ،دردلی –غملی زندانیم
به نقل از وبلاگ كئفلی ایسكندر. استاد محمدعلی برزگر
kefli.blogfa.com
آزالدی :
گئتدیكجه یوخاری سن و سالم
یورغون بدنیمده قان آزالدی
قول – قیچ كوته لیب ،دولانماغیندان
قدرت آزالیب ،تاوان آزالدی
آخشا ملادی كاروانیم ،یورولدو
یار- یولداشیمیزیامان آزالدی
توی مجلیسی دوندو،یاسه چوندو
نقّاره –قاوال چالان آزالدی
خلوتدی بازارآلیش – وئریشدن
مئیداندا قاطیر آلان آزالدی
دوشمن قاباغیندا،جبهه لرده
گؤل دسته سی تك جاوان آزالدی
ایللر بویوتلله نن سیلاحلار
محواولدو،اؤلوب- قالان آزالدی
دوست دوشمنیمیز كناره گئتدی
پیس گونده یاداسالان آزالدی
نیروی نظام-ی شرق و غربین
هانسی چوخالیب ،هایان آزا لدی
آنجاق بوكلامی دانماق اولماز
مال-دولتیمیز یامان آزالدی
اینسانلاراولوب،آدام توكندی
ائششك چوخالیب ،یالان آزالدی
قورغو قورولان تازا روشده
كیم گؤردی بیر آز یالان آزالدی
قانون-ی قصاص و حدّوشاللاق
كلاش و آدام سؤیان آزالدی
ویرانه وطن ،بهشته دؤندو
یاخشی اؤلدو،تزیب –قاچان آزالدی
تورپاق باهالاشدی گئتدی اوجه
یوزشكر،وطن ساتان آزالدی
من باور ائدیب ،گؤلوب رفیقیم
گؤزووردو ،دئدی :هاچان آزالدی
تهران،25/1/1371


text:
واقا واقا
واقا واقا (اینگیلیسجه: Wagga Wagga)اوستورالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین ریورینا بؤلگهسینده یئرلهشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۴۶,۹۱۳ نفر جمعیتی واردیر. واقا واقا بۇ اوستانین ان بؤیوک غیر ساحلی ایله قورولوقدا اولان شهریدیر.[۳]
ایچیندهکیلر
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ واقا واقا بؤلگهسل ساییملاری (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics (31 October 2012). یوخلانیلیب 1 November 2012.
- ↑ {{{باشلیق}}}.
- ↑ واقا واقا (اینگیلیسجه). Fairfax Media. یوخلانیلیب 18 January 2010.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wagga_Wagga»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۷ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- واقا واقانین رسمی سایتی
- واقا واقا توریسم قیلاووزو
- واقا واقا هاوا دورومو
- واقا واقا نقشهلری قوقلمپده
قارداش پروژهلرده واقا واقا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مونت نگرو روسییانین ایکی، صئربییانین ایسه اوچ وطنداشینی بئین الخالق آختاریشا وئریب.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو شخصلرین هر بیری دؤولت چئوریلیشینه جهدده اتهام ائدیلیر. آختاریشا وئریلن روسلارین ولادیمیر پوپوو، ائدوارد شیروکوو، صئرب لرین ایسه پرئدراق بوقیچئویچ، میلوش یووانوویچ و نئمانیا ریستیچ اولدوغو بیلدیریلیب.
قئید ائدک کی، اوکتیابرین ۱۶-ده مونت نگرو پلیسی اؤلکهده چئوریلیش جهدینین قارشیسینی آلیب. نتیجهده روسییا و صئربییا وطنداشلاریندان عبارت دسته توتولوب. سونرادان بللی اولوب کی، بو دسته باش ناظر میلو جوکانوویچه سوی-قصد حاضرلاییب. چئوریلیشین اساس تشکیلاتچیلاری شیروکوو، پوپوو و صئربییا حربی پلیسینین کئچمیش کوماندیری براتیسلاو دیکیچ اولوب. بئله کی، پوپوولا شیروکوو دیکیچه ۲۰۰ مین آورو وئرهرک، اوندان حاکمیتین زورلا اله کئچیریلمهسی اوچون دسته فورمالاشدیرماسینی ایستهییب.


text:
ایککی یوزلمه چیلیک
ابراهیم قالین مقاله سی
9- جون کونی ترکيه نینگ باتمان ولایتی نینگ کوزلوک تومنیده بیر گروه پی کاکالی تروریست تامانیدن اوغیرلنگن بیر موترگه پارتلاوچی آرتیب، شهر بلدیه باشلیغی ویسی ایشیق نینگ موتریگه فیر قیلدی و کیینچه لیک بیر ژاندارم تیکشیروو نقطه سیده انفجار ماده سی آرتیلگن بیر واسطه پارتله تیلدی. بلدیه باشلیغی ایشیق هجومدن قوتولدی لیکن، باشقه واسطه ده بولگن 22 یاشده گی موزیک اوقوتووچیسی شینای آیبوکه یالچین ایسه قیلینگن فیر نتیجه سیده حیاتدن کوز یومدی، بیر نفر عسکر سونر فضلی اوغلی هم شهید بولدی.
پی کاکا نینگ آخرگی هجومیگه خارج مطبوعاتی اورین بیرمه دی. دایلي صباح و ترکيه ده انگلیس تیلیده چاپ ایتیله یاتگن بیر نیچه خبر منبعسی نینگ تشقریسیده خارج مطبوعاتی نینگ هیچ بیری بو قیزنینگ فاجعه لی اولیمی بیلن قیزیقمه دی. چونکه صادر بولگن واقعه، پی کاکا و تشکیلات نینگ سوريه ترماغی بولگن YPG توغریسیده غربده موجود بولگن عمومي اعتقادگه ماس ایمس ایدی. پی کاکانی آقلش و ترکيهگه ترور بیلن کوره شده ملاقات و مذاکره لرنینگ اهمیتی باره سیده وعظ بیریش اوچون هیچ بیر فرصتنی قولدن بیرمه گنلر ایسه واقعه نی قاره لش یاکه تعزیه و همدردلیک بیلدیریشگه حتا احتیاج حس ایتمه دیلر.
ملاقات و مذاکره سعی- حرکتی خلق ارا مطبوعاتده، داعش یاکه القاعده تروریگه قرشی کورهشلریده غرب اولکه لریگه هیچ قچان بیره آلمه یدیگن بیر توصیه دیر بو. بو حقیقت بیزگه ، تاریخ نینگ هیچ بیر دوریده کوریلمه گن ایکّی یوزمه چیلیک بیلن توله بیر ترور اثناسیده یشه گنیمیزنی ایسله تماقده دیر.
پی کاکا اوقوتووچیلر، سیاستچیلر و حربي بولمه گن باشقه کیشیلرنی نشان آلگن جنایتی نینگ اوزاق بیر تاریخي باردیر. تشکیلات، 1984 دن بیری 150 دن آرتیق اوقوتووچی نینگ اولیمیدن جوابگرلیکنی اوز ذمّه سیگه آلدی. اوقوتووچیلرگه قرشی اویوشتیریلگن هجوملر بیلن دولت ترتیبینی بوزیش، کورد باله لرینی تعلیم فرصتلریدن محروم قیلیش و باشقه اوقوتووچیلرنینگ شرق و جَنوب شرق تومنلریده ایش تاپیش کبی مقّدس مقصدلریگه ضرر بیریش. حتا، اینگ یامانی پی کاکا هجوملریده بعضیلری اوقوتووچیلرنی و تعلیم بیرووچیلرنی نشان آلیب کیلماقده. 1994- ییلی نینگ سپتمبر آییده مکتبلر باشله گن پیت و بیرینچی کونی آلتی دولت مکتبینی تونچ ایلی شهر مرکزیده یوق قیلیش اوچون اویلریدن آلیب قاچیریلگن اوقوتووچیلر و محلي خلقنی اولدیریش جنایتینی تماشا قیلیشگه مجبور قیلدی.
بیر آی سونگره ینه تورت نفر ایرزوروم نینگ تیکمن تومنیده پی کاکا تروریستلری تامانیدن اولدیریلدی. شبهه سیز کی بو خبرلر بیر شکلده میدیا ده اورین آلدی.
فقط هیچ بیر وقت انسانلر نینگ ذهنیده اورین آله دیگن بیر سویه گه ایریشه آلمه دی، چونکه بولر داعش گه قرشی اوروشگنلر یخشی، انسانپرور ، ایرکین لیکچی پی کاکا تروریستلرینی انگله تگن ایکّی یوزلمه چی بیاناتلر بیلن ماس ایمسدی.
پی کاکا، خلقارا حقوقده قورالسیز خوفسیزلیک کوچلریگه قرشی جوده کوپ سانده هجوم اویوشتیردی. بو هجوملر تشقریسیده، پی کاکا 1993 ییلی می آییده ترکيه نینگ شرقيدهگی بینگول - ایلازیغ یولی اوستیده 33 نفر قورالسیز عسکرنی شفقت سیز روشده اولدیردی. 2016- ییلی نوامبر آییده قیصاریده گی حربي قیشله گه اویوشتیریلگن بمب اورنه تیلگن واسطه هجومی عاقبتیده 13 نفر عسکر هلاک بولدی. 36 نفر عسکر ایسه یره لندی. تشکیلات نینگ اتریش و جرمني کبی اولکه لرده تبلیغ نشر اورگانلری ایسه اوشبو هجومنی جوده مقته دی. بیز بو موضوعلرنی اروپالیک رسميلر بیلن محاکمه قیلگنیمیزده رسميلر بونی افاده ایرکینلیگینی بهانه قیلدیلر. قچاندن بیری مطبوعات ایرکین لیگینی سوء استعمال قیلیب ترور تشکیلاتی نینگ تبلیغینی قیلماقچی؟ غربلیک دولتلر هر قندهی بیر بهانه بیلن تروریزم نینگ مقتش گه عجبا رخصت بیره دیلر می؟
البته یوق. بوندن تشقری، اروپا و اامریکا قوشمه ایالتلریده صادر بولگن ترور هجوملریدن سونگره بولگنیدیک، حقلی روشده یورتداشلرینی حمایه قیلیش اوچون خوفسیزلیک چاره - تدبیرلری آلماقده لر. اوشبو چاره - تدبیرلرنی آلیش اولر نینگ حقی و هیچ کیم اولرنی عیبله مه یدی. فقط، نیمه اوچون ترکيه نینگ ترور بیلن کوره شی بحث موضوعسی بولگنده، بیز ایکّی یوزلمه چیلیک بیلن دچار بوله میز.
کوپلب جهتدن بو، خودّی «شرق اوچون یخشی» (bon pour l'orient) نظریه سی دیر. اروپاده موجود مرکزی چیلیک، موجود دنیا نظامیگه ایسه چوقور تأثیر قالدیرگن وضعیتده. اوشبو نظریه ده، ترور فقط گینه غرب منفعتلریگه ضرر بیرگنده یامان و شاشیلینچ ییچیلیشی کیره ک بولگن بیر معما صفتیده کوریله دی. ترور اوز یامان یوزینی باشقه جایلرده کورسه تگنده ایسه غرب جهتیدن موضوع اوز اهمیتینی بای بیره دی. فقط بو اوزینی اوزی یامان احوالگه تشله گن بیر أسلوب دیر. چونکه اوز ارا قره ملی لیک آرتگن چاغیمیزده ایسه برچه اوزینی خوفسیزلیکده بولمه یدی. ترور نینگ یقین تاریخي بیزگه بونی کورستدی.
اوتگن ییللرده غرب میدیا تشکیلاتلری پی کاکا/ YPG تروریستلرینی رول مودل صفتیده نمایان قیلدی. 2014- ییلیده، داعش و YPG اورته سیده گی توقنه شوولر کوبا نیده دوام ایتر ایکن، فرانسیز مجله Marie Claire ، YPG صفیده فوتو صورتگه توشگن 12 و 14 یاشلرده گی ایکّی باله عسکرنی مقتهگ نینی تنقید قیلدی.
باله لرنینگ یاشلرینی انیقله گن مجله ایدیتورلری، بو باله عسکرلر تأثیرلی فیگورلر صفتیده کورسه تیلگن ایدی. فقط، پی کاکا نینگ جنایتلرینی آقلش و تروریستلرگه ینگی بیراعتبار بیریش اوچون آلیب باریلگن فعالیتلر بوگونکی کونده هم دوام ایتماقده. 2017- ییلی نینگ مارچ آییده ترقه تگن بیر مقاله ده، نیویارک تایمز گزیته سی، پی کاکا نینگ نامینی ذکر ایتمسدن توریب ترکيه ده «دنیاوي کورتدلر و داعش پارتیزانلری» بولیب ایکّی تروریست گروه فعالیت آلیب بارگنیدن بحث ایتدی. باشقه بیر خبرده، پی کاکا نینگ تروریست رهبرلری ، معصوم انسانلرنی اولدیریش اوچون عیال و ایرکک پارتیزانلریگه وظیفه تاپشیریشیدن طرفدار ایکنینی و شونده ی قیلیب جنسیت تینگ لیگی گه خدمت قیلگنینی ایلگری سوردی.
شینای آیبوکه یالچین نینگ اولیمی مطبوعاتده اورین آلیش شکلی، یاکه اورین تاپه آلمه سلیگی، اینگ یینگیل افاده بیلن جوده قورقیتووچی بیر احوال. دنیا پی کاکا تروریستلری اوز یوللری قرشیسی گه چیققن انسانلرنی اولدیرر ایکن، حقارت قیلیب باسیم قیلر ایکن کورمسدن کیلیشی، قربانلریگه قرشی ایشلهگن جنایتلرنی یینگیل لشتیرمه یدی. ینه یامانی، عینِ تشکیلات بوگونکی کونده سوريه نینگ شِمالیده بیر حدودنی نظارت قیلماقده. عفوتشکیلاتی کبی تشکیلاتلرگه کوره عینِ تشکیلات، هم کورد بولمه گنلر همده اوزلریگه مخالف کوردلرگه قرشی اوروش جنایتی ایشله ماقده. بو انسانلر یورتلرینی ترک ایتیشگه مجبور قیلینماقده. غرب میدیا تشکیلاتلری البته بو واقعه لرنی بیر شکلده اوز کتابخوانلریگه ییتکزیب بیرماقده. فقط، بو خبرلر هیچ بیر وقت حاکم بیر افاده حالیگه کیلمه یدی، یاکه انسانلر نینگ ذهنیده اورین آلگن و کوپلب مطبوعات تشکیلاتلری و سیاسي دایره لرده میلیونلب بار تکرارلنگن بیر حکایه گه ایلنمه دی.
برچه اوشبو واقعه لر صادر بولر ایکن، اکتوبر آییده باتمانگه اوقوتووچی ایتیب تعیین لنیشینی نشانلش اوچون اجتماعي ترماغده تبسم قیلیب کولیب توریب اورین آلگن شینای آیبوکه یالچین کبی یاش اوقوتووچیلر، کوپلب نرسه دن محروم باله لر ینه پارلاق بیر کیلهجک بیره آلیش اوچون حیاتینی خوفگه سالیشگه دوام ایتماقده. اولر نینگ خاطرهسینی و فعالیتلرینی دوام ایتتیریش ترور بیلن کوره شده افاده ایکّی یوزلمه چیلیک که قرشی کوره ش برچه میز نینگ اخلاقي مسوولیتیدیر.


text:
آبش-دان اولان بیلال عبدولکریم آدلی موسلمان ژورنالیست حلب شهرینده دونن باش وئرهن حادثهلرله باغلی آچیقلاما وئریب.
آخار. آز خبر وئریر کی، حلبدهکی ژورنالیستین آچیقلامالاری ماراقلا قارشیلانیب. ژورنالیست آچیقلاماسیندا بونلاری قئید ائدیب:
«روسلار شرقی حلبده خالقین چوخونون، یاخود هامیسینین تخلییه ائدیلدیی حاقدا دوغرو اولمایان خبر یاییرلار. اگر بو خبرلره اینانیلارسا، کوتلوی قتل عاملارین باش وئرمه احتیمالی داها دا آرتار.
۴ قاچقین حلبی ترک ائدن زامان رئژیم قوهلری طرفیندن وورولوب، آزی ۸۰ نفر اسیر گؤتورولوب. گیروولار سورییا قیزیل آیپارا و بئین الخالق قیزیل خاچ کومیتهسی عضولرینین گؤزونون اؤنونده قارت ائدیلهرک تجاووزه اوغراییبلار.
بؤلگهده آکتیو واسطهچیلرین وارلیغی تهلوکهسیز تخلییه اوچون اؤنملیدیر. رئژیم وطرفدارلارینین راضیلیغا عمل ائتمهمهسی ایله باغلی یئتری قدر ثبوتلار وار».


text:
اویان نیوز:
یازار: آغالار قوت
کؤچورن: وحید نریمان
۱.
بو یازیم سون ایللر آذربایجان دیلینین تورکییهجهنین تأثیری آلتینا دوشمهسی حاقیندا یازدیغیم اوچونجو یازیمدیر. پروبلئم بودور کی، بو یازیلاریما اعتراض بیلدیرهنلرین چوخوسو عؤمورلرینده بیرجه دفعه ده اولسون نه فیلولوژی، نه لینقویستیک کیتاب دئمیرم، هئچ مقاله ده اوخومادیقلاری اوچون، اَسکی تورکجهنین تاریخیندن، یازیلی عابدهلریندن، تورک دیللری عائلهسی آتلاسیندان، آیری-آیری سؤزلریمیزین ائتیمولوگییاسیندان، دیلین فلسفهسیندن، بیر سؤزون آذربایجانجا (تورکجه) اولماسی اوچون گرکن ضروری فیلولوژی شرطلردن، تورک دیللرینه، بو سیرادا آذربایجان دیلینه خاص مئتاتئزئ، هاپلولوگییا، روتاسیزم کیمی قانونلاردان، آذربایجان دیلی حاقیندا م.کاظایم بَی، ب.چوبانزاده، ا.دمیرچیزاده، م.شیرعلیائو و ب. کیمی گؤرکملی دیلچیلریمیزین جیلدلرله اثرلریندن، آذربایجان دیلینین ۱۳-جو-۱۴-جو یوز ایللیکلرده یازیلمیش لوغتلریندن (مثلاً، ف.هیندوشاه ناخچیوانی-نین «اَس-صیحح اَل-اجمییه» لوغتیندن)، آذربایجان دیلینین دؤرد جیلدلیک تاریخیندن، ۲۷ مینلیک دیالئکت سؤزلریمیزین لوغتیندن، گونئی آذربایجان دیالئکتینین یوز ایللردیر آراشدیریلمادان قالمیش، توتومو اونمینلرله اؤلچولن آنادیللی لوغت فوندوندان و س. خبرسیز اولدوقلاری اوچون و اوستهلیک بو خبرسیزلیکلریندن ده خبرسیز اولدوقلاری اوچون، دوروم-موروم سؤزلریله دانیشماغا باشلامیش بو بیساواد آداملارا دیلین فلسفی معنادا نه اولدوغونو، آنا دیلیمیزی نه اوچون قورومالی اولدوغوموزو، تورکییهجهنین نئجه بیر «دیل» اولدوغونو آیدینلاشدیرماق منه اولدوقجا چتیندیر.
۲.
اصلینده من اونلاری یاخشی باشا دوشورهم، یازیلاریندا تورکییهجه بیلدیکلری بئش-آلتی سؤز ایشلتمکله دوشونجهلرینین دایازلیغینی و آدیلیینی اؤرت-باسدیر ائتمهیه چالیشیرلار. اؤزلری ده دویورلار کی، جیزما-قارالاری قوجا ننهلرینین سؤزلریندن مزمونجا چوخدا فرقلی دئییل. بونا گؤره ده تورکییهجه سؤزلر اونلار اوچون باشقالاریندان سئچیلمک، معاصر و یئنی گؤرونمک آرزوسو و چارهسیدیر. تحصیلسیزلیین سون اوجو بئله ده اولمالییدیر. بیر سؤزله، آذربایجان کولتوراسیندا عننوی تئرمینبازلیق خستهلیگی، تاریخی «عربجه دئ، شئیخ، عربجه» (م.جلیل) فئنومئنیدیر ایندی تکرارلانان. آنجاق تورکییهجه حئیرانلیغینین سببی تکجه بو دا دئییل؛ اؤزوندن ایرهنمه، اؤزگهیه یالمانما، ووقارسیزلیق، سینمیشلیق، نؤکرچیلیک، قول شعورو، قولتوق آلتیلیق دا باشلیجا رول اویناییر.
ایجازه وئرین، اوشاقلیغیمدان بیر خاطرهمی بورادا سیزینله بؤلوشوم. آنام حَیَطیمیزده تویوق-جوجه ساخلایاردی. تویوقلارین ایچینده بیر دنهسینین خوروزا موناسیبتی او بیری تویوقلاردان باشقا جوره ایدی: خوروز بیردن باشینی قالدیریب آجیقلی سسله قییه چکن کیمی، بو تویوق ۱۵-۲۰ مئتر مسافهدن اؤز ائشلنمهسینی دایاندیریب، یئره یاتاراق، «حاضر» وضعیت آلاردی… او بیری تویوقلار خوروز اونلارین اوستونه حتی جومسا بئله، بیر آز او یان-بو یانا قاچار، آسانلیقلا اَل وئرمزدیلر… آنجاق بو تویوق خوروزون اوزاقدان عادی بیر چیغیرتیسی قارشیسیندا آرتیق دومبالمیش اولاردی. ائویمیزده بؤیوکلرین بو تویوغا آیاما دا وئردیکلرینی بیلیردیم، ائشیتمیشدیم، بوردا یازماق اولماز. بیر چوخ آزربایجانلینین تورکییهجه قارشیسیندا داورانیشی منه همین او تویوغوموزو خاطیرلادیر ایندی.
مثلاً، بیر قزئتین «بوش رئاکتور»او سوسیال شبکهده کلاویاتوراسینی تخمیناً بئله دؤیهجلهییبمیش: «بیز «قرب» اوزینه «باتی» دئییریک، «شرق» اوزینه ده «دوغو»، بئله ده دئیجییک، عجب ائلییریک، «نئرویلنمیین»
اَدبیات تاریخیمیزده و اَدبی دیلیمیزده اؤزوموزون «باتاری» (ا.مممدخانلی، «بابک» رومانی)، «گونباتان» سؤزلریمیز وارکن، نه اوچون «باتی» دئییرسینیز؟ «دوغاری» (یئنه اورادا)، «گوندوغان»، «گونچیخان» سؤزلریمیز وارکن، نیه «دوغو» دئییرسینیز؟ دیلیمیزده سومئرلیلرین دیلی ایله اورتاق اولان -آری، -اَری سونلوقلاری یؤن بیلدیریرلر (دیشاری، ایچهری و س.)؛ بیزیم باتاری و دوغاری سؤزلریمیز بؤیوک فیلولوژی اوستالیقلا قورولموشدور. بس، سیز نیه باتی-ماتی دئییرسینیز؟ من دئییم نیه.
اؤز دیلینیزی آنجاق نیطق سوییهسینده بیلدیینیز اوچون اؤز ادبیاتینیزی اوخومادیغینیز اوچون همیشه گوجلونو، کوتلویلیگی، دَبی دوغرو یول سایدیغینیز اوچون قول شعوروندا سوروندویونوز اوچون اؤزونوزو آنجاق قیللی قولتوق آلتیندا راحت حیسس ائتدیینیز اوچون اینتئللئکتوال اَمهیی سئومهدیینیز، کسه یولدان سوخولوب، باشقالارینین اَمهیینه اورتاق اولماق ایستدیینیز اوچون دوشونمک تک قالماق و اوریژینال اولماقدیر؛ دوشونه، تک قالا، اوریژینال اولا بیلمهدیینیز اوچون ازبرچی اولدوغونوز اوچون.
«بیز تورکچویوک» دئییب، اؤز ساوادسیزلیغینیزا و نؤکرچیلیینیزه تورکچولوک دونو گئییندیرمیین. من بوندان قاباقکی مقالهلریمده ده چوخلو سؤزلریمیزی مثاللار گؤسترهرک ثبوت ائتدیم کی، سیز اؤزوموزون یوز ایللرله یاشی اولان تورکجه سؤزلریمیزی توپوروب، «کابینئتده قایریلما» تورکییهجه سؤزلری آغزینیزا تپیشدیریرسینیز. گؤرممیشلیینیزین آدینی حئیرانقولو قویمایین، سیزینکی نه تورکچولوکدور، نه ده دیلی تورکجهلشدیرمک.
۳.
باشقا بیر نفر ایسه سوسیال شبکهده کلاویاتورا دویمچهلرینی بئله تیققیلدادیب: «بیز بالاجا اؤلکه اولاراق نه بؤیوک دیل یارادا بیلریک، نه ده فارسجا، روسجا، اینگیلیسجه قارشیسیندا اؤزوموزو قورویا بیلهریک. تورکییه تورکجهسینی دینمزجه، قوزو بالاسی کیمی قبول ائتمهلیییک، بو، بیزیم خلاص یولوموزدور.» (یازیقلاشمایا دقت – آ.ق.)
اؤزونو یازیچی ساناسان، یاشین ۵۰-نی اؤتسون، اؤز دیلینین ایمکانلارینی بیلمهدن، یوخلامادان، هئچ بیر آراشدیرما آپارمادان، اوتانمازجاسینا، بئله مسولیتسیز، بئله روسوایچی سؤزلر بیان ائدهسن. دیلیمیزی اورتا عصرلرده فارسجا و عربجه ایله کیرلندیرهنلر ده عینیله بو جور دوشونور، عینی آرقومئنته سؤیکهنیردیلر: «…قوزو بالاسی کیمی قبول ائتمهلیییک، بو، خلاص یولوموزدور.» همین بابالارین سینمیش معنوی نوهلری بو دفعه دیلی گویا عربجه و فارسجادان آریندیرماق و قوروماق اؤرتوسو آلتیندا عینی دوشونجه سپکیسینی داوام ائتدیریرلر. بیر دیلین ییهسی – او دیلین شاعرلری، یازیچیلاری، دراماتورقلاریدیر، علم آداملاری، دیلچیلری، فیلوسوفلاریدیر، اَن بیرینجی ده او خالقین اؤزودور، کندلیسیدیر. بیزده ایسه دیله ییه چیخمالی اولان آداملارین چوخونون بونا نه بیلیکلری چاتیر، نه ده تپرلری.
آذربایجان دیلی تورکییهجه قارشیسیندا آرتیق «کندچی دیلی» ایستاتوسونا دوشمک اوزرهدیر، آنجاق دیللهنن یوخدور، بیابیرچیلیقدیر.
۴.
آذربایجانلیلارین آلدانیشلاریندان بیری «تورک دیزی»لریندن ائشیتدیکلری سؤزلری «آنادولو تورکجهسی» سایماقلاریدیر. باشا دوشون، آنادولو کندلیسینین دانیشدیغی دیل – ۱۱-جی یوز ایللیکدن اعتباراً اوغوزجا ایله قیپچاقجانین قوووشماسیندان فورمالاشماغا باشلایان آنادولو تورکجهسی – بیزیم ده آنا دیلیمیز ساییلیر، باشقا سؤزلرله دئسک، آنادولو تورکجهسی بیزیم دوغما دیلیمیزدیر.
من ایسه سیزه ۱۹۳۰-جو ایللرده، تورکییه دیل ایدارهسی کابینئتلرینده، بیر نئچه دیلئتتانت ایشچی طرفیندن، تلهم-تلسیک یارادیلمیش اونمینلرله کؤکسوز، یانلیش، لابوراتوریال-ائکسپئریمئنتال ایشارهلر توپلوسوندان – تورکییهجهدن دانیشیرام. (مثلاً، «اوچاک» سؤزو ۱۹۳۵-جی ایلده دوزلدیلهرک اصلینده «آئروپورت» اوچون تکلیف ائدیلیب، اما جاماعات بو سؤزو «تییاره» معناسیندا باشا دوشوب، نتیجهده دیل ایدارهسی ۱۹۴۴-جو ایلده اوچاک سؤزونو تییاره معناسی اوچون رسمیلشدیرمهیه مجبور قالیب، بئلهجه، اوچاک اولوب تییاره. بیر سؤزله، تام تصادف؛ اؤز آرامیزدیر، اوچاک تورک خالقی طرفیندن، تصادفن، توالئت معناسیندا دا باشا دوشوله بیلردی، اوندا آذربایجانلیلار ایندی توالئته اوچاق دئیهجکدیلر. ائله بونا گؤره ده تورکییه دیلچیلری آنادولو تورکجهسینه «آنادولو آغزی»، سیزین تورک تئلئسئریاللارینا باخا-باخا اؤیرندیینیز قوراما دیله ایسه «یئنی تورکجه» آدی وئریرلر. باخ، بو «یئنی تورکجه»یه من تورکییهجه دئییرم.
تورکییهجه نئیینکی آنادولو تورکجهسی دئییلدیر، منه قالسا، هئچ دیل دئییلدیر، سادهجه دؤولتین اینضیباطی گوجویله خالقا یئریدیلمیش سسلی ایشارهلر توپلوسودور.
گلین، بئله بیر خیال قوراق: صاباحدان آذربایجان دؤولت باشچیسی فرمان ایمضالاییر، سیاسی رهبرلیین بوتون اینضیباطی رئسورسلاری ایشه دوشور، دیلی تورکجهلشدیرمک آدی ایله، آیری-آیری سؤز و تئرمینلری دییشدیرمهیه باشلاییرلار، مثلاً، سیاسته «سامانسو»، حقیقته «دوزگئدر»، صحییهیه «ساغلاملاما» دئمهیه قرار وئریرلر؛ «قاپالیلاماق»، «دوزگونج»، «گئنقول»، «اؤزقیچ»، «دیشارماق» کیمی سؤزلر قوراشدیریلیر، هابئله، فیش، ژو، بوم، زوی دئیه چوخلو سونلوقلار دا اویدورولور، ایسیم کؤکو، فعل کؤکو فرقی قویولمادان، کؤک و سونلوقلارین ائتیمولوژی معناسی نظره آلینمادان، ایختیاری و تصادفی فورمادا مینبیر سؤز یارادیلیر، هرهسی اوچون ده عوضلمهیه عربجه، فارسجا قارشیلیقلار تاپیلیر، بو یئنی لوغت فوندو رسمی دؤولت دیلی اعلان ائدیلیر، یئنی سؤزلر لوغتی خالقا هاوایی پایلانیر، درسلیکلر بو سؤزلرله یازیلیر، رسمی خبرلر بو سؤزلرله اوخونور، دؤولتین وطنداشلا یازیشمالاری بو سؤزلرله آپاریلیر، عمل ائتمهیهنلره جزالار نظرده توتولور، ترجومهلری بو سؤزلرله ائدنلره دؤولت موکافاتلاری وئریلیر و س. حئیران اولدوغونوز تورکییهجه بئله یارانمیشدیر.
دوغولان یئنی نسیللرین بیر دیلی تورکجه سایماقلارییلا او دیل دؤنوب تورکجه اولماز. هر بیر دیلین کونوئنسیونال-تئکنیکی یول-نقلیات نیشانلاری کیمی ایشارهلر توپلوسوندان پرینسیپیال فرقی واردیر. آیری-آیری نسنهلرین آدینی اؤز ایتینه ایختیاری آد سئچرجهسینه تصادفی قوراشدیرماق، سونرا دا خالقی بو قوراما دیلده دانیشدیرماق اولار؛ او دیل آسان و راحت اولا بیلر، آنجاق هئچ واخت دوغروچو معنادا دیل اولا بیلمز.
تورکییهلیلر بیزیمله عینی سویدان اولا، آذربایجان دؤولتینین سیاسی مؤوقئیینی اوردا-بوردا سسلندیره بیلرلر، آز-چوخ سیاسی-حربی موتتفیقلیک ده ائده بیلریک، تورکییهده منیم کیمی ایللرله تحصیل آلمیش، دیسسئرتاسییا یازمیش، بو دیلی حتی تئرمینولوژی سوییهده اؤیرنمیش ده اولا بیلریک، تورکییهلی چوخلو دوستلاریمیز، اورتاقلاریمیز دا اولا بیلر، بیلدییمیز یئگانه خاریجی دیل تورکییهجه اولا بیلر، حتی تورکییهجهنی چوخ سئوه ده بیلریک و س. آنجاق بوتون بونلار آذربایجان تورکجهسینی تورکییهجهنین آیاقلاری آلتینا آتماق دئمک اولمامالیدیر.
۵.
اوخوماغیم اوچون منه کیتاب آدلاری سادالاماغیندان، بیلیک سوییهسیندن و یازی سپکیسیندن یئنییئتمه یاشلاریندا اولدوغونو دویدوغوم بیر نفر گونئیلی دوستوموز منه جاواب وئرمک اوچون بیر مقاله یازمیشدیر. گلین، اونون دئدیکلریندن ایندیلیک آنجاق بیرینه باخاق:
«دوغا سؤزو هر شئیدن اَوَل، تورک دیلی کورومو آدلانان تشکیلاتین اویدوردوغو سؤز دئییل» دئییر. بو جملهدن سونرا مؤلفدن گؤزلهنیلن «دوغا» سؤزونون ایشلنیلدیی همین اَسکی قایناق(لار)این آدینی چکمهسی ایدی. آنجاق او، بو سؤزو هانسی اَسکی تورک دیللی قایناقدا گؤردویونو یازمیر، یازا دا بیلمز، چونکی «دوغا» سؤزو اَسکی تورک دیلینین هئچ بیر یازیلی قایناغیندا یوخدور سادهجه اولاراق، او، معلوماتسیز اوخوجونو سؤز دومانی یاراتماق تاکتیکاسی ایله آلداتماغا چالیشیر. تورکییهجهنین آپولوگئتلریندن دیلچی پروفئسسور ت.گولئنسوی یازیب: «دوغا» سؤزو تورکییه دیل ایدارهسی طرفیندن ۱۹۳۵-جی ایلده «مزاج» (کاراکتئر) معناسیندا، ۱۹۴۲-جی ایلده ده «طبیعت» معناسیندا تکلیف ائدیلمیشدیر (Bax.: Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi, səh. 292. Ankara, 2007).
دوغ- (اَسکی قایناقلاردا توغ-، توغ- کیمی فورمالاردا) فعل کؤکو دیلیمیزده البته واردیر؛ فعل کؤکوندن آدلار دوزلدن -آ، -ا سونلوقلاری دیلیمیزده البته واردیر، یارا، اؤته کیمی سؤزلر بو سونلوقلارلا یارانیبلار. من بونلاری بیلمیرممی؟!
من دوغا سؤزونون سئمانتیک باخیمدان یانلیشلیغینی ادعا ائتمیشهم؛ دوغا سؤزو نسنهسینه (طبیعته) آدئکوات دئییلدیر، طبیعتده هر شئی دوغماز دئمیشهم؛ اوستهلیک، دوغا سؤزونو یارادانلار طبیعت سؤزو قارشیلیغیندا اَسکی تورک دیللی قایناقلاردا تئز-تئز قارشیمیزا چیخان سؤزه بامباشقا معنا وئرمکله اورتالیغا باتیریبلار، دئمیشهم. عمومیتله، «طبیعت» قارشیلیغیندا یئنی بیر سؤزون یارادیلماسی یانلیش اولموشدور، دئمیشهم. چونکی نئجه اولا بیلردی کی، آز قالا بوتونلوکله «طبیعتسیز» شرایطده یاشایان عرب خالقی طبیعت سؤزونو یارادا بیلدی، آنجاق یوز ایللرله آوراسییانین اَن دولغون طبیعتینده یاشامیش اَسکی تورکلر طبیعته آد قویا بیلمهدیلر؟
یئری گلمیشکهن، دوغا سؤزو یانلیش اولدوغو اوچون، دوغال سؤزو ده یانلیشدیر.
یازیداکی فیکیرلر مؤلفه مخصوصدور.
قایناق : مئیدان تی وی
ایلگیلی یازیلار:
آذربایجانلیلارین «تورکییهجه» دانیشماق و یازماق سئوگیسی — ایکینجی بؤلوم
آذربایجانلیلارین «تورکییهجه» دانیشماق و یازماق سئوگیسی — بیرینجی بؤلوم