text:
آزادگان لیگی ۹۷-۱۳۹۶ ایرانین فوتبال لیگلرینین آراسیندا بیرینجی لیگ آدلانیر و بو دؤور ۲۷-نجی دؤورو اولور. بو دؤورده ۱۸ تیم واردیر. ۱۳ تیم گئچن دؤوردن و ۲ تیم ایرانین سوپر لیگی ۹۶-۱۳۹۵ موسومونن بو لیگه دوشوبلر (صبای قوم و ماشینچی) و ۳ تیم ایکینجی لیگدن قالخانلار اولوللار (شهرداری تبریز، شهرداری ماهشهر و برق جدید شیراز)
کولوبلارین یئری نقشه اوستونده
تاخیملار هر اوستاندا[دَییشدیر]
یوخلاما تاریخی ۲۹ آوریل ۲۰۱۸
قایناق: lig1.ir
جدولده یئرلشمهسی: 1st حساب; 2nd گوْل اۆستونلویو; 3rd وورولموش گوْللار.
# = جدولده روتبهسی; اوْیوْن = اوْیوْن ساییسی; قازانماق = قازانمیش اویونلار; برابر = برابرلیک; اودوزماق = اودوزموش ایونلار; وور = وورولموش گوْللار; یئ = یئمیش گوْللار; اۆست = گوْل اۆستونلویو; حساب = حسابلار;
(ش) = شامپیون; (آ) = آشاغییه ینمیش; (ی) = یوخارییه چیخمیش; (پ) = پلی آف; (۱/۴) = ۱/۴
یوخلاما تاریخی ۲۹ آوریل ۲۰۱۸
قایناق: lig1.ir
۱قوناق اولان تاخیملار جدولین باشلیقیندا.
رنگلر: آبی = ائوده قازانماق; ساری = برابرلیک; قیرمز = ائوده اودوزماق.
کولوبلارین پیشرفتی مووسومده[دَییشدیر]
یوخلاما تاریخی: ۲۹ آوریل ۲۰۱۸
قایناق: lig1.ir
اوستون گوْل وورانلار[دَییشدیر]
دیقت:
یوخلاما تاریخی ۲۹ مارس ۲۰۱۸. قایناق: dsport.ir Archived 2018-03-31 at the Wayback Machine.
تاماشاچی اورتاسی[دَییشدیر]
یوخلاما تاریخی: ۲۳ مرداد ۱۳۹۶
قایناق: lig1.ir
دیقت:
تاماشاچیسیز اوْیوْونلار اورتالامادا حساب اومایب
ماشینچی و صبای قوم گئچن مووسومده خلیج فارس جامیندا اونیبلر
برق جدید، شهرداری ماهشهر و شهرداری تبریز گئچن مووسومده ایرانین ایکینجی لیگیندا اونیبلر


c: text/html

text:
گادتب: نئچه گون اونجه تبریزده تاکسی دا اورمولو بیر آییله ایله یولبیر اولوب دانیشدیق ، آییله نین کیچیک بیر اوغلان اوشاغلاری 7 یا 8 یاشلاریندا آغ جییار هابئله نفس بوروسو خسته لیگینه یولوخموشدو .
آنا دئییردی گلمیشیک دوهتورلره آنجاق باش تاپماییرلار بو خسته لیک نه دیر ، ندنی نه دیر .
اوشاق آتاسینین دئدیگینه گوره یئمک یئمیر ، گونو گوندن آریخلاییب ، گوجدن دوشورموش .
آنجاق اوشاق آرد ، آردا دئییردی من خسته دئییلم ، من خسته دئییلم …
چوووخ اوزولدوم ، کووره لدیم .
ایستر ، ایستمزاورمو گولونون دورومو ، اورانین دوز فیرتینالاری اویلجه او توزدا اولان تورلو خسته لیک ندنلری یادیما دوشدو .
آتا ، آنایا اوز دوتوپ دئدیم ، دوهتورلره دئیین بو اوشاق هابئله یوزلرجه باشقا اوشاغین خسته لیگی نین نده نینی باشقا یئرده یوخ اورمو گولونون قوروماسین دا آرایین ، بوندان بئله بو تور خسته لیک لرله چوخ قارشیلاشاجاقسیز…
آنانین گوزلری دولوب دئدی بو اوشاغین امی سی بیلدیر همین خسته لیک کیمی خسته لنیب دونیاسینی ده ییشدی …
درین بیر کدره بوروندوم ، اوره ییم سیخیلدی
اینسان جانی نقدر اوجوز اولموش
14 میلیون اینسانین جانی هئچه ساییلیر .
فارس ایرقچیلیغی ، حکومت چیخارلاری ، سیاسی آماجلاری ایچین نه موندار ایشلره ال قویورلار…
بختیار وهابزاده دئمیشکن :
قورخورام گون گله
اینسانلار یاشایا اینسانلیق اوله
اوزون زماندیر یئر گوی آزربایجانین باشا ، باشیندا اورمو گولونون اولومونو ، میلیونلار اینسانین خطرلی گلجه یینی باغیریر .
نوحه اوخویانلار بئله اورمو گولونو کربلا ایله ائشیت توتوب باغیریرلار.
آنجاق حکومت یانچی لاری ، سوروملولار بو هایلاری ائشیتمیرلر.
آنجاق آزربایجانین قازانی گئج قیزیشیر ، گئج ده سویو یور .
اورمو گولو بیزیم گوزلریمیزدن قان آغلاییر .
بو قانلار سیزی یاخیندا بوغاجاق .
تبریزلی ائلچین

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دونیانین قویروغو چوخ اوزوندور
دونیانین قویروغو چوخ اوزوندور
(بغدادی شاهسئون آتالار سؤزو)
حمید قرائی
آمریکان سوسیولوگ رابئرت پارکین دئییشییله «اینسانین اَن مدنی ایجادی» شهر، ایلک اؤنجه بیر یاپی و نتیجهده اویغارلیق (سیویلیزاسون) میراثلارینین اَن گؤزهچارپان محصوللاریندان بیری اولاراق اینسانلارین ائتکی و ائتکیلنمه ساحه سینه چئوریلمیشدیر.
شهرلریمیزده یئریدیکچه بیرچوخ سیرادان سایدیغیمیز شکیللر، تبلیغات تیزئرلری، چئشیدلی موناسیبتلره گؤره بنرلر، پلاکاردلار، علامتلر، تابلولارا یازیلی خییاوانلارلا مئیدانلار آدی، میللی و یا مذهبی تؤرهنلر دوزهنلهین گروپلار، معمارلیقلارینا گؤره بینالار، تیجارت مرکزلری، بانکالار، حتتا اوردا بورادا چکیلی عیففته قارشی رسیملرله یازیلی سؤیوشلر کیمی شئیلره راستلاماقداییق. آنجاق یانیدان کئچیب سایمایدیغیمیز بو شئیلر بوتونلوکله شهریمیزین فضاسینی گؤزوموز اؤنونه سرگیلهمکله اونون تحلیلینده بیزه یاردیمچی اولور. بوتون بونلار شهرده کیملرین مسلط اولماسینی کیملرین ایسه اونون قارشیسیندا صف توتماسینی بیر شکیل ده آچیقلاماقدادیر. سؤز گلیمی قادینلارین شکیللری شهرده اولماماسی اونلارین مدنی و ایجتیماعی – سیاسی دوروملارینی گؤسترمکدهدیر.
فرانسیز دوشونور هانری لوفور، کارل مارکسین دیالکتیک سورهجیندهکی «زامان- مکان»ینا فضا عامیلینی ده قاتاراق فرانسانین آیدینلاریجا «تریدیالکتیک»له آدلیم اولان تئوریسیله گونوموزه قدر شهر، شهرلشمه، شهر فضالاری، معمارلیق، قامو آلانی، قامو صنعت کیمی، کیمی بؤلوملرین اَن گوجلو قوراملارینین بیرینی بیزه سونموشدور.
لوفور اوچون دولت باشدا اولماق اوزهره، کاپیتالیزم فضا و زامانی اؤز قوشاتماسی آلتینا گتیرمهیی آماجلاییر. پول و مالیه گوجونه دایانان نئولیبرالیزم، ایشچیلرین زامانینین سککیز ساعتینی فابریکالاردا چالیشماق و شهرین فضاسینی ایسه اونلارین هئچ بیر زامان ایچلرینه گیرهبیلمهیهجکلری پئنتهاوسلی گؤیدلهنلر، وئردیکلری سئرویسلری دَیریندن اؤترو اولدوزلاری آزالیب چوخالان هوتئللر، باهالی اشیالاری ساتیشا قویموش ماغازالار ایشناء اَللریندن آلمیشدیر. بیر یاندان اوزون و گئنیش بولوارلارلا اونا بیرلیک توهمی یارادارکن، دیگر یاندان فرانسادا مشهور اولان metro, boulot, dodo (مئترویا مین، ایشله، شیش یات) داها سونرا گئنیشلهدیلن metro, boulot, la mort (مئترویا مین، ایشله، اؤل) یاشام طرزینی لوفورجه «هرگونلوک یاشام» (evryday life) طرزینی اونا تاسارلامیشدیر.
سرمایهیه دایانان سیستئم، آللاه وئرگیسی یئرآلتی قایناقلار اوزهرینده یاشادیغیمیزا گؤره هر اولاغاناوستو و یا قالاغاناوستو دوروملاردان دولایی دؤرد بئش گونه قدر تعطیل گونلریمیز اولان بیزلرین ترسی باتیلی اینسانین یاشامیندا زامان مسألهسینی او قدر اهمیتلی قیلمیشدیر کی ائوه و عاییلهیه واخت آییرماغی اونلاردان آلیب مودا کیمی تمایل لرله مونوتون حیاتینی اونا رنگارنگ گؤسترمکله باشینی آزدیرمیشدیر.
دولاییسیلا هانری لوفور «شهر حاققی» کیمی اؤنرینی ایلری سورموش. لوفور شهر حاققیندا ایکی مسألهنی بیزه خاطیرلاتماق ایستهییر؛ بیرینجی، شهری قدرت و سرمایه قوشاتماسی آلتیندان چیخارماق، ایکینجی ایسه شهرده حاکیم اولان آلیش وئریش دَیرینین یئرینی توکهدیم (مصرف) دَیری ایله دَییشدیرمک. بئلهلیکله یارادیجیلیق شهره قاییدیب شهر گرچک معناسیلا اینسانین اثرینه چئوریلر؛ اینسانی ائلیناسیون و هرگونلوکچولوکد ن قورتاریب چئورهسیندهکی مسألهلریندن داها سوروملو توتار. اینسانلار صنعتسل فعالیتلرله نئولیبئرالیزمین یاراتدیغی زامانلا سوروتوشمه یئرینی زامانین ریتمی ایله یاشاماغا وئریب فردی اوبژه اولماقدان چیخارتار. اونا گؤره بورژووا توپلوم، آشمامیز گرهکن اوچ آیاقلی بیر آیریما ندن اولموشدور؛ اونلار «صنعت ایله یاشام»، «سیاست ایله توپلوم» و «صنعت ایله توپلوم»ون بیربیریند ن آیریلماسیدیر. او اوزد ن لوفور دولتی (سیاسی امری) شهر ایدارهسیندن آتماغی اؤنرمیشدیر. اونون فیکریجه نئولیبئرال دولتین شهر ایدارهسینه گیرمکله شهرین دورومونو یاخشیلاشدیرماقدان قولایلاشمایا سوخموشدور. خوصوصیلشدیرمه پولیتیکالارییلا شهرین فضاسینی آنامالچی دوشونجه طرزینه بوراخمیشدیر.
بو فیکری تنقید ائدنلر اونو خیالپرست آدلاندیرمیشلار. آنجاق بو فیکرین تمل نؤقطهسی گلهجهیه اومودلو باخیشینداندیر. لوفور، هایدگرین «ایمک» مصدرینه دایانماقلا رومانتیزمه یول آچان کئچمیشچی فیکری نین عکسینه ایلهام آلدیغی آدورنوجه گلهجهیه قارامسار اولمایان بیر یاخلاشیملا آوانگارد دوشونورلر کاتئگوریسینده سیرالانیر. هرحالدا بیریلری قالخیب دا «باتینین سئچگیلر و بوتون کسیملره وئریلن «اوی حاققی» ایچریسینده موجود سیستئمی منیمسهین و سیسیتئمین بیر پارچاسینا دؤنن سؤز قونوسو اینسانلار، نئجه شهرین حاققینی وئرهجکلر؟» کیمی آز چوخ قارامسار آنجاق یئرلی سورغوسونو سورابیلهرلر. آنجاق منیم اوچون اصل اولان سورو بو گیریشدن لوفورون صیرف فیکرینی اؤومک و یا تنقید ائتمک دئییل، یالنیز هدف، «گونئی» آدییلا تانینان و دونیانی آلت اوست ائدهر شوعارلارلا دونیا چاپیندا زامان- فضا مسألهسینی دییشمهیه چالیشان توپلوملارین نه قدر گئرچک اولمایان گیریشیملرده اولدوقلارینا دیینمکدی.
بولوارلار، هوتئللر، (هتل لر) لوکس آپارتمانلار، هاوا آلانلاری، گؤیدلنلرله دولوب داشان سؤز قونوسو اؤلکهلرده مدرن دولت، مرکز دولتلرین احتیاجلاری اساسیندا و اؤته یاندان اؤز خالقلارینا مودئرنیزم و گلیشمه پروپاگانداسی یاپماق اوچون مرکز دولتلری کیمی شهرلشمهیه تشبوث گؤسترمیشلر. دئمک بؤیوک شهرلرین حاشیهسینده اولوشان یؤره شهرلر کیمی بو دفعه دونیا ابعادیندا یؤره شهرلر ایجاد ائتمیشلر. اؤرنک اولاراق ایراندا رضاخانین یوللار چکمهسی، مدرسهلر تیکمهسی، محترم نفت شیرکتینین چالیشانلارینا ائو اینشاء ائتمه سی، پروپواگاندالارا باخمایاراق یئنی و مدرن بیر اؤلکهیه دوغرو گئتمکد ن اؤترو دئییل ده، دؤنمین مرکز دولتلرینین احتیاجلارینی قارشیلاماق و نتیجهده دونیا سیستئمینین حاشیهسینی اولوشدورماقدی. نئجه کی گونوموزده اینترنت کیمی ایرتیباط شبکهلرینین گلیشمهسی هئچ بیر دولتین ایفتخارلارینا یازیلمامالیدیر. رومانتیک دوشونجهلرله اورتاق اولان کودتاچی، گئریچی اینقیلابچی لیدئرلر، رانتلا گلیشن حاق سایماز کسیملری و دونیا گوجلری طرفیندهن تئروریزمله موجادیله کیمی سؤیلملرله اؤرتوشمهیه چالیشان بو اؤلکهلرین حاکیملری، شهرلری یالین بیر شیددتله بیرلهشدیرمهگه اَل آتاراق هئچ بیر اعتراض و یا موخالیفتی تحمل ائتمهدن باشقا ذوقلاری باسقی آلتینا آلماقلا میللی بیرلیک مارشلاری چالماغا باشلاییرلار. بونون اَن پارلاق اؤرنکلریندن بیری تونوسدا زینالعابدین بن علینین دوشمهسینین آردیندان اؤلکهنین بعضی صنعتچیلریجه گرچکلهشن «رویالار شهری» حرکاتی ایدی. آدی گئچن صنعتچیلر سوسیال شبکهلرده کلیپ چکمهدن باشکندده نورمال(!) یاشام گؤرونتولری بیلینن بولوارلار، پارکلار، بازارلار و قهوهخانالاردا حرکته کئچیب قامو ساحه سینی بیرنئچه ساعت اوچون اولسا بیله رقص، موسیقی، گؤستری ائشلیگینده -تام اولماسا دا- صنعت و صنعتچیلرین اَلینه کئچیرمیشدی. نئجهکی سوسیال حرکتلر و باشقا گروپلار دا عئینی حرکتلری گرچکلهشدیرمکله شهرین توتالیتر اوزونو چئویرهبیلهردیلر.


text:
چاووشاوغلو، ترورلا موباریزه کۆرهسل فوروموندا دانیشدی
"ترورو بسلهین عامللری حل ائتمهدیکجه، تروریزمله موباریزهده غالیب گلمک مومکون دئییل"
خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووشاوغلو، ترورو بسلهین عامللر آرادان قالدیریلمادان ترورلا موباریزهنین قازانیلمایاجاغینی بیلدیردی.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین ۷۷.جی باش قورولو توپلانتیلاری اوچون نیویورکدا اولان مؤولود چاووشاوغلو، ترورلا موباریزه کۆرهسل فورومونون ۱۲.جی باخانلار اوتورومونا قاتیلدی.
چاووشاوغلو دانیشماسیندا، تروریزمین گلیشن کۆرهسل بیر میدان اوخوما اولدوغونو ایفاده ائدرک تکنولوژییه داها چوخ چاتابیلمهنین بو ساحهده تهلوکهنی آرتیردیغینا دقت چکدی.
اسلاموفوبی و عیرقچیلیقدان قایناقلانان شدتلی آشیری ساغچی سالدیریلارین دا آرتماقدا اولدکلرین، خوشگؤروسوزلوک و ضعیف دؤولتلرین، تروریزمه شرایط یاراتدیغینی دیله گتیردی.
باخان چاووشاوغلو سؤزلرینی بئله داوام ائتدیردی:
"ترورو بسلهین عامللری حل ائتمهدیکجه، تروریزمله موباریزهده غالیب گلمک مومکون دئییل./…/. ترورلا موباریزهمیزده اوغور، تروریستلره گوونلی بیر سیغیناق وئرمهمک اوچون اورتاق چابالاریمیزا باغلیدیر. تجروبه بیزه ترورون دینی و یا ائتنیک کیملیگی اولمادیغینی اؤیرتدی و ترورون بوتون بیچیم و تظاهرلری ایله موباریزه آپارمالیییق. ایکیلی استانداردلارا یئری اولمامالیدیر".
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان: اسیر دییشیمینده ۲۰۰ نفر قوناغیمیزدیر
اردوغان، ایستانبولدا روسیا ایله اوکراینا آراسیندا اسیر دییشیمی ایله باغلی دانیشدی
بیرلشمیش میللتلردن تۆرکیهیه تشکر
آنتونیو گوترش، روسیا ایله اوکراینا آراسیندا ۲۰۰دن چوخ ساواش اسیرینین دییشیمیندهکی رولو ندنی ایله تۆرکیهیه تشکر ائتدی
پکاکا عضوو ۱۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ عضوو ۱۴ تروریستین ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی


text:
شعریمیزین دؤیونتوسو:
۱-بولود قاراچورلو «سهند»؛ (کیملیینی آراییب، شعرلشدیرن شاعیر)/ جعفر بزرگامین
بولود قاراچورلو(سهند)- نون بوتونلوکله شعرلرینی( روایی چارپارا،.. سربست شعرلری ) احاطه ائدن «قارداش آندی» یاشماقچیلار وریندن قوجامان سهندیمیزه اردمینه یاراشان گؤزو- روحو اوخشایان، هرآذربایجانلینی اؤیوندورن بیر دورومدا صحافی، چاپ اولونوب چاغداش ادبیاتیمیزین ساحهسینی ایشیقلاندیرمیشدیر داها دوغروسو. بو قالین، حجیملی اثری اله آلدیقدا هر آذربایجانلینین وجودونو سونسوز غرور، گوونج هم ده سئوینج دالغالاری بورویور. نه ایسه ادبی تنقیدچی بو گئرچهیی تام دویدوقدا، ان دوغما جانی کیمی اولان ملی اثرینی جوشغویلا- ملی تعصوبدن قیراق، او اثره ادبی تنقید آچیسیندان یاناشدیقدا اونون تاریخی ائتگیسینی، رولونو گؤز اؤنونه آلاراق، اساسدا اونون ادبیتی- ساختاری- زیبایی شناختی دورومویلا باغلی اولان بدیعی گؤزللیکلرینی آچیقلامالیدیر. «قارداش آندی» آذربایجانیمیزین ادبی- معنوی وارلیغینین اساس ساحهلریندن اولماسی دانیلمازدیر. «قارداش آندی» اؤز دؤورونده(راسیست پهلوی رژیمینده) ادبی وارلیغیمیزلا، کیملییمیزی قاباردیب گؤز اؤنونه چکدیگی، اونلاری قورودوغو دانیلمازدیر. «قارداش آندی» ادبی اثرین ساغلام تورکجه دیله یییهلنمسی دانیلمازدیر.
«سهند» یئنیچی بیر ملتچی(ناسیونالیست)، سولچو شاعیر اولماسی ایله یاناشی، گلوبال دوشونجهلی، دموکراتیک بیر آذربایجانلی چاغداش شاعیر اولماسی دانیلمازدیر. «سهند» اؤز ملتینین دیلینه، کیملیینه دایاق دوران، اونو قورویان بیر ملی شاعیر اولماسی دانیلمازدیر. «سهند» اؤز ملتی ایله باشقا ملتلرین فرهنگی- معنوی حاقلارینی مدافعه ائدن بیر شاعیر اولماسی دانیلمازدیر. «سهند» بعضی شعرلرینده یئنی دوشونجه، باخیشلا – اوخونوشو اوزهره آوانگارد- مدرن دوشونجه لی بیر شاعیر اولماسی دانیلمازدی»
آما «قارداش آندی»نین ادبی تنقیدی آراشدیرماسیندا یوخاریداکی دانیلمازدیرلرینین تام قورونماسیلا یاناشی، یالنیز اونون ساختاری- زیباییشناختی دورومویلا باغلیدیرلندیرمهلییک. بودیرلی اثرین ادبی تنقیدینه گیرمهدن بیر اؤنملی قونونو آچیقلاماق زوروندایام . ایراندا یوزوملاناسی شاه اثرلره گؤروندویو کیمی چوخلو شرحلر، آچیقلامالار یازیلمیشدیر. اؤرنک اولاراق مولوینین مثنویسینه ۱۸ شرح یازیلمیشدیر. من بیلهنی( سونونجوسو اوستاد کریم زمانینینکیدیر). یا حافظین دیوانینا اونا تای. یا همین بو «قارداش آندی» ادبی اثریمیزین اولینده آذربایجان یازارلاری، عالیملری وریندن سهندین شعرینده اولان دوشونجه- مضمونویلا باغلی نئچه آچیقلاما یازیلمیشدیر. منجه بیر شاه اثره یازیلان شرحلر یا آچیقلاما کیمی اؤن سؤزلر اوخوجو – مخاطب ایله اثرین آراسیندا آراچسیز دوشونجه قازانماغا، یوزوما بیر دووار، بیرمانع یاراندیقدا اوخوجونون متنیدن باغیمسیز آلا بیلهجهیی یوزوم-آنلام انگللهنیب، اونا اؤنجهدن شرح ائدهنین اؤز ذهنیتی ایله یوزومو یوکلهنیر. «قارداش آندی» اثرده ده بو اوغورسوزلوق اولایی باش وئرمیشدیر منجه. بیر نئچهدیرلی عالیمیمیز سهندین شعرینین تاریخی رولویلا، شعرینده اولان دوشونجهلریله باغلی آچیقلامالار اؤنجهدن اوخوجویا بیر ذهنیت، بیر یوزوم یوکلهدیکده اونون متنیله اؤز مستقیم باغلانا بیلهجهیینی انگللمیشدیر. نه ایسه بو اؤن سؤزلر قارداش آندیندا
یئرلشن شعرلرینین ادبیّتی- زیباییشناختی دورومویلا آزاراق باغلیدیلار. بو اؤن سؤز کیمی یازیلارین بوکیتابدا یئرلشمهلری منجه تام یئرسیز اولموشدور. کئشگه بو یازیلار یازیلماسایدی، کئشگه اوخوجولارا اؤزلری شعرلرین کاراکتئری ایله، دوشونجهسیله ایلگیلنمهلرینه فورصت وئریلسهیدی.
هر حالدا آذربایجانیمیزین دوشونور-تنقیدچیسی حؤرمتلی سولئیمان اوغلو سهندی، شهریارلا بیرسیرادا اوزان شاعیری کیمیدیرلندیر میشدیر. بودیرلندیرمه منجه تام دوغرودور. بو تنقیدی اوخونوشوم یاشماقچیلار یایینلادیقلاری سهندین «قارداش آندی» اثری اساسیندا ساغلانمیشدیر. بو اثرده یئرلشن سهندین آزاجیق اوغورلو فارسجا، هم ده تورکجه سربست شعرلریندن واز کئچدیکده، یالنیز روایی چارپارا، قوشما قالیبلاریندا یازدیغی اوغورلو شعرلرینین ائستئتیک- ساختاری جهتلرینی آراشدیریب اینجهلنمیشدیر. سهندین اساس شعر یارادیجیلیغی، اوزان(آشیق) سؤی قالیبلاریندا (قوشما، گرایلی، بایاتی)، چاغداش کلاسیک قالیب اولان چارپارا قالیبیندا اولموشدور. سهند آزما- چوخ فارسجا، تورکجه سربست فورمادا شعر یازماق ایستهسهده نه ایسه شعرینین تمل کاراکتئری، ساختاری، دیلی، تخیلی، ائستئتیک دورومو، شعرینین فضالاری، قالیبی اوزان سؤی دوروموندا اولاراق، سونوندا چارپارا قالیبینی آشا بیلمهمیشدیر.
سهند چاغداش بیر اوزان شاعیریدیر آرتیق. سهندین شعرلری دوشونجه ایله ایچریک باخیمیندان یئنی، حتا مدرندیرسه آما بو گونجل ایچریکلری چارپارا، بعضا ده قوشما قالیبینا دؤکرک یاراتمیشدیر. سهند دده قُورقوت بویلارینی یئنی، گونجل دیل- ائستئتیک ده دوزنلهدیکده شعری دده قورقوت داکی شعرلرین دیلی، فضالاری، ترکیبلرله، تخیولونون ائتگیسیندن اؤزگورلشه بیلمهمیشدیر. بو ائتگی سهندین اؤز روایی چارپارا قالیبیندا یازدیغی شعرلرده بئله دده قورقوت یئرینه قویوب روایتی ایرهلی سورمهسینه کیمی گلیب چیخارمیشدیر.
سهندین شعری اوزره یازیلان اوخونوشلار ادبی تنقیدله ایلگیسیز اولاراق سهندین یالنیز فلسفی باخیشینی، دوشونجهسینی، شعرلرینده یئرلشن ایچریکلرینی، نه دئدیگینی، نه دئمک ایسته دیگینی آچیقلاییب، اونون شعرلرینین زیبایی شناختی دورومو دیلی اوزره آراشدیرما، اینجلمه گؤرونمهییر آرتیق. هله ماراقلیسی ۲۱- ینجی عصریده سهندی عارف، نه بیلیم ماراغا عرفان حالقاسینین باشچیسی کیمی دهدیرلندیرن ده واردیر. سهند اؤز شعرلرینده عرفانی ایچریکلردن، آنلاملارلاسیمگهلردن یارارلانسادا سونوندا تام بیر سولچو – رئالیست، بومی بیر شاعیر اولدوغو، فیزیکی انسانا ایناندیغی، هر شئی انسانین یئرهل باخیش- دوشونجهسیندن آسیلی اولدوغونو آچیقلامیشدیر .سهندین اساس شعر کاراکتئرینی، شعرلرینده اولان فلسفی- دوشونجه باخیشینی، دوزهنله میش دده قورقوت بویلارینین چارپارا، قوشما قالیبلاریندا یازدیغی باشلانیش؛ سون سؤزلرده یازدیغی شعرلرده آراماق گرهکیر منجه. بو باشلانیشلاردا سهند دده قورقوت بویلاریندان ائتدیگی یئنی اوخونوشو تام شاعرانه، شعریتله اوخوجونون گؤز اؤنونده جانلاندیرا بیلمیشدیر. بو باشلانیشلارین، شعرلرینین دیلی تام ریتمیک، بیرچوخ بندلرده دیل تصویری- مجازیدیر. آخیجیدیر. نه ایسه بعضی چاتیشمازلیقلاردا گؤرونمکدهدیرلر.( کیمسه بو چاتیشمازلیقلارا دقت یئتیرمهمیش بو گونهدک، بلکه ده آغیر پهلوی دؤرونونسیاسی، اجتماعی، تاریخی دوروموندان آسیلی اولاراق اونلارا توخونماغی یئرلیدیرلندیرمهمیشلر).
سهندین اؤز فلسفی باخیشی، گونجل دوشونجهسیله، درین دویغولارینی، سئچدیگی، ایستهدیگی ایچریکلری اوخوجوسونا کؤچوروب چاتدیرماق اوچون چارپارا قالیبینی سئچمیشدیر. بیلدییمیز کیمی چارپارا قالیبی کلاسیک شعریله چاغداش سربست شعرین آراسیندا بیر کؤرپو-کاتالیزور کیمی ایشلهنن قالیبدیر. منجه بویلارین آرخائیک دیلی- فضالاریلا تام اویغون اولاراق اونلارین یئنی اوخونوشونا ائله بو روایی- خطابی چارپارا قالیبی تام یئرلی- هونری بیچیمده سئچیلمیشدیر. اوخوجودا بوراخا بیلهجک ائتگیسی باخیمیندان چارپارا قالیبی اویغون گؤرونور داها دوغروسو. نه ایسه شعرین یازیلدیغیسیاسی، تاریخی، اجتماعی دورومون( فارس پهلوی راسیسمینین قان قان دئین حاکمیتی دؤرو، دیل-کولتوروموزون شیدتلی یاساق دؤرو) نظرده آلاراق بو شعرین چاتیشمازلیغی واز کئچیلهسی بلکه ده تام دوغالیمیش. گونونده سهند بو شعرلریله اؤز ملی-فرهنگی گؤرهوینی اؤز ملتی قارشیسیندا ایگیدلیکله یاپمیشدیر آرتیق. آما بو گون بو شعرلر بیر چاغداش کلاسیک شعر کیمی یئرینی آلاراق، اونلارین تنقیدینین زامانی منجه گلیب چاتمیشدیر.
سهند منجه بیر ناسیونالیست- انترناسیونالیست پارادوکس شاعیردیر. انترناسیونالیست کئچمیش سووئتلر دؤرو آنلامیندا دئییل، گلوبالیسم آماجلانیر. سهند ایلک اؤنجه اؤز ملتینین کولتور، دیل، ادبیاتلا، کیملیینی مدافعه ائتدیکده اونونلا یاناشی باشقا ملتلرین ده همن یوخاریداکی وارلیقلارینی دا مدافعه ائدیر. اونون بؤیوکلوگو گئنیش ملیت- اؤتهسی( فراملیتی) باخیشینین عظمتی بورادا اورتایا چیخیر. سهند انسانین روحی- معنوی یوکسلیشینی شعرلرینده آماجلادیقدا، بعضیلری آدلاندیردیغی کیمی بیر عارف دئییل، تام رئالیست- زمینی بیر شاعیردیر. سهند انسانا هر ایستهییله، آماجینی یئر اوزونده آراییب، بولماسینی شعرلرینده گئرچکلشدیریر. یاپما اولاراق سهندی ۲۱- ینجی عصریده عرفانا یاماقلاماق کیمی باغلامالار تام یئرسیزدیر منجه. ایندیسه ادبی تنقید باخیمیندان سهندین اساس یارادیجیلیغی اولان بویلارا یازدیغی اؤن- سون سؤزلری آراشدیریب اینجهلهیک:
۱-“بیرینجی بوی-ا (دوخا قوجا اوغلو دلی دومرول) یازدیغی باشلانیشینی دینلهیک:
گئجهنین قوینوندا ووقارلی داغلار
سانکی ابدی بیر یوخویا باتمیش
درهلر، تپهلر مئشهلر باغلار
دونیانین خیرینی- شرینی آتمیش
قارانلیق گئجهنین مرموزسیماسی
همی کدر دوغور هم اورهکسیخیر
قارا ابهاملارین اوچروم دونیاسی
کیمسه نی بودرهدیر کیمسهنی ییخیر
گئجهنین باغریندا گؤزللیکلرده
بیر شبح گؤرونور انسان گؤزونه
قارانلیق چکمیشدیر چاشدیران پرده
قاری شیطانلارین قارا گؤزونه
گؤروندویو کیمی شعرین قالیبی چارپارادیر. اودا روایی چارپارا. بعضی شاعرانه تخیل ،تصویری، مجازی دیله باخمایاراق اوست- اوسته بیر منظومهدیر(نظم). شاعیر بیر داستان آچیب اونون قالیبینده اؤز دویغو-دوشونجهلرینی اوخوجویلا پایلاشیر .ایلک بندده روایت گئجه پدیدهسینین توصیفی فضاسیلا باشلاییر. گئجه ده هئچده عادی بیرگئجهیه اوخشایان دئییل، اوسطورهوی- وهمیلی بیر گئجهدیر. بوگئجه ده وارلیق تام بیر اوغورسوز سسسیزلیک، ابدی بیر اویخویا باتمیشدیر. وارلیق دا پاسیف بیر وارلیق اولاراق هئچ نهیین فرقینده دئییل سانکی. بو گئجه گونجل اوخونوشدا، ایرانین انقلاب اؤنجهسی پهلوی دؤورونون بوغونتولو، دیکتارلوقلا موباریزهدن بیر ایز اولمایان ایران توپلومونو درینلیکله ائتگیلندیریجی بیر فضادا جانلاندیرا بیلمیشدیر. روایت ده تام شاعرانهدیر.(البته روایت ایرهلی سوردوکجه چیلپاق بیر مضمونچو گزارهلر، بعضی یئرلرده ده شعارا بئله چئوریلمیشدیر). گئجه استعارهسی، فضاسی شعرین ذهنی فورماسینی ساغلامیشدیر. متنین فروید دئمیشکن آلتون کلیدی گئجه- گوندوز، یوخسا ایشیقلا- قارانلیق آراسیندا اولان قارشیلیقلی پاردوکسیکال دورومو اولموشدور. شعرلرین دیلی تام آخیجی، هابئله آذربایجان اوخوجوسو اوچون منیمسنمیش اولاراق، ساغلام- ریتمیک دیلدیر. قافیهلر اوست- اوسته دوغما تورکجهدیرلر. نه ایسه دوغما سؤزجوک باخیمیندان بوندان آرینمیش دا یازیلا بیلردی. اؤرنکلر :
خلاص ائدیم خوب ایگیدین
(قورتاراییم او ایی ارین)
جانینی من کی بیرده او
(جانینی من بیر داها او)
همی کدر دوغور، هم اورکسیخیر
(کدر دوغوردوقدا اورک ده سیخیر)
مرموزسیماسی قارا ابهاملارین
اوفوقه باخدیقجا من مبهوت- مبهوت
ائله بیل کی سکوت منی سسله ییر
بو ایکی سطیری آشاغیداکی تورکجه دورومدا یازماق اولاردی:
(اوفوقه باخدیقجا من بئله مات- مات
سانکی سسسیزلیک منی سسلهییر)
اوردا کی دیل آغیز سؤزدن اوسانار
(دیل- آغیز سؤزدن اوسانان یئرده)
گلینلرین و قیزلارین
(گلینلریله قیزلارین)
هله کولونگونون سسی گلیری
هله ده بو داغلارین باغرین دلیری
“ی”- لار حشویدیرلر.
اگر گؤیدن یئره قطران یاغسادا :
گؤیدن یئره قطران یاغیرسا بئله
او عصرین هنرین اؤیرهنمک گرک (اؤیرنمهلییک)
بیر بو کی سنینله فخر ائدیرم من
ائلیمین لایقلی بیر اوغلوسان سن
بیرده کی توتدوغوم یولون مجسم
-“مندرجهسینی سنده گؤرورم”
اودورکی آدینلا گووهنسم اگر
آیریلیقدونیاجا غم- غصه حسرت
توپلانیب اولموشدو بو مشئوم لغت
دونیادا هنره گووهنمک گرهک
یوخاریداکی سطیرلرین قورولوشو تام فارسجادیر گؤروندویو کیمی. سهند شکلیله- فورما باخیمیندان کلاسیک اوزان شاعیری اولاراق، نه ایسه دوشونجه- مضمون باخیمیندان تام یئنی بیر شاعیردیر. او فردی منی- اونون کیملیینی آرادیقدا مدرن بیر شاعیردیر حتا.
آزیب اؤزلوگوندن ایتگین دوشندن
قورد کیمی اؤزونون قانینی ایچیر
اؤزونو آختاریر بیلمم نرهدن
چالیلار تیکانلار آیاغین بیچیر
سهند انسانین شناخت دان اؤنجه دوشونجه چاتیشمازلیغیندان دولایی ضعیف چاغلاریندا ذهنینده یارادیب یونتلادیغی تانریلار، بوتلار، تابولارلا ایلگیلی یازیر:
انسان قدرتسیز ضعیف چاغیندا
قدرتلی تانریلار یونوب یاراتمیش
بو قاوراملار، آنلاملار، دوشونجهلر گاهدان بکر-گؤزل یئنی تصویرلر،استعارهلرله جانلانمیشدیر: تالا بولودلوقدا سوروندوکجه آی
ایشیق دهرهلری گئجهنی بیچیر
گئجهدن قیریلمیش صحنهلر لای لای
سینیق قوشون کیمی قارشیمدان کئچیر
قارا قیشدونیانی برباد ائدردی
دالیجا یاز اولوب یای اولماسایدی
قارانلیقدا انسان الدن گئردی
گونش اولماسایدی آی اولماسایدی.
نغمهلر ترلان تک قانادلاندیقجا
کؤنول ده آردینجا قول- قاناد آچیر
هاوالار گؤیلره هاوالاندیقجا
خسته کؤنوللردن درد و غم قاچیر
خیالیمسیچراییر آتین بئلینه
باخیشلاریم جیلوو گؤزلریم یوین
یورتورام کئچمیشین چتینلیینه
چاپاراق چیخیرام زمان قیدیندن
یا
یئنه قارانلیقدیر یئنه قارانلیق
یئر اوزو بوراندیر قاردیر دومانلیق
قانلاری داماردا دوندوروب سویوق
بیر دالداناجاق یوخ بیر سیغیناق یوخ
سهند یازدیغی چارپارا ایله قوشمالاردا اورتا چاغ اوزانی کیمی ائل، اوبا، قوپوز، داغ، دره، ایگید، قیلینج، آت، اوخ، کروان کیمی فضالاردان، دبلردن، سنتلردن قیریلیب مدرن-گونجل فضالارا گیره بیلمهمیشدیر. اؤرنکلر:
قورقود دده گلیر الینده قوپوز
اودوملو الینی آرخاما چالیر
-” اوغول ائللریوه خوش گلدین – دئییر
هر طرفدن آلقیش سسی اوجالیر
یا:
باخیرام ائلیمه بابالاریما
باخدیقجا فخریمدن باشیم اوجالیر
اؤز گونوم طالعیم گلیر اؤنومه
گؤزوم آیاغیما تیکیلی قالیر
یا:
ائلینده یاشاییر ائل اوچون اؤلن
اودورکی ائل عزیز وطن عزیزدیر
اؤلمزدیر ائلینین امهیین بیلن
نانکور ائل نه بیلیر وطن نه بیلیر
سهند بو کاراکتئرینین ترسینه گاهدان بیر مدرن دوشونجهلی آوانگارد شاعیرکیمی چیخیش ائدیر. او کئچمیشه، تاریخی- اوسطورهوی سیمالاریمیزا تنقیدی- ساختار شکنانه باخیر،کئچمیشدن یئنی بیر اوخونوش اوخوجویا آچیقلاییر:
چالیش طالعیوی اؤزون آل اله
قودوز غضبکارین جانینا سوسا
بو کور قورلوشا گؤزوو تیکمه
مشکللری حل ائت همتین وارسا
یا:
سنده الهی بیر قوت وار اینان
اؤز-اؤزوو چوخ دا قدرتسیز سانما
هر بیر چتینلییه چاره تاپارسان
چکینمه سارسیلما قورخما اوسانما
یا:
-“اوغول مندن نییه همت ایستیرسن
تورپاق اسیرینین الینده نه وار؟
هر عاشیغین بئش گون دورانی واردیر
هر عصرین اؤزونون بیر قورقودو وار”
یا :
سن ده اؤز عصریوی دریندن تانی
گز- دولان زمانین قورقودون آختار
راکئت دوورانیندا آتوم عصرینده
اپریمیش قورقوددان سیزه نه چیخار؟
یا:
هر زمان باش اوجا یاشاماق اوچون
او عصرین هنری اؤیرنمک گرهک
آتایا گوونمک هنر دئیییلدیر
دونیادا هنره گوونمک گرهک.
یا:
ددهمین اپریمیش توزلو کیتابین
بیر آبیده کیمی قوجاقلامیشدیم
گئجهمی سحره چاتدیرمیشدیمسا
بیر واراقدان آرتیق اوخومامیشدیم
سهند شعرلرینین بیر چوخ یئرلرینده شعرینی بیر شعارچی کیمی تریبونا چئویرمیشدیر:
قارقیش زمانهنین قانونلارینا
قارقیش اورکلری آییرانلارا
قارقیش انسانلاری قفسه سالیب
بشر حقوقوندان دم وورانلارا
یا:
سنده الهی بیر قوت وار اینان
اؤز- اؤزووو چوخ دا قدرتسیز سانما
هر بیرچتینلییه چاره تاپارسان
چکینمه، سارسیلما، قورخما اوسانما
یا:
ائلینده یاشاییر ائل اوچون اؤلن
اودورکی ائل عزیز وطن عزیزدیر
اؤلمزدیر ائلینین امهیین بیلن
نانکور ائل نه بیلیر وطن نه بیلیر
یا:
چوخلوق نه کی ووروب- ووروشماق اوچون
انسان بیر- بیرینه قووشماق اوچون
حیات میدانینا بیرلیکده وارماق
دومانلی داغلارین باغرینی یارماق
قهار قوهلرله چنگهلشهرک
انسان دوشمهنینین باغرینی دئشک یا :
قارداش دوشمانلیغی دهشتدیر دهشت
امک قارداشلاری ایچره خصوصا
بوتون امکداشلار قارداشدیر البت
بو اسیلی دئییل سویدان وطندن
یا:
امپریالیستلرین بئلی بوکولدو
اؤلوم تیترتمهسی توتدو یاخاسین
آزادلیقدونیاسی گول آچدی گولدو
سارسیلماز بیر داغا وئردی ارخاسین
یا:
مکتب بیر، مسلک بیر، یول بیر، اینام بیر
قورخو بیر، دهشت بیر، قودوز دوشمان بیر
هرکس اؤز امهیین چؤرهیین یئیر
بو ضدیتلرین بس سببی نه؟
یا:
دفعهلر بو سؤزو سؤیله میشم من
حقی غصبیکاردان اولماز دیلهمک
آزاد یاشاماغی سئویب- ایستهین
حقلی ووروشلارا گیریشسین گرگ
یا:
بومبا عوضینه درمان قاییرا
هر کسین حقیجه پایین آییرا
نه توپ نه تانک اولا نه ده کی یاراق
تک جراح الینه وئریله پیچاق
کسه اورکلردن کین کدورتی
یئرینه یامایا عشقی اولفتی
دونیانی بورویه دوستلوق محبت
قارداشلیق، یولداشلیق، صداقت،حؤرمت


text:
تورکیه جمهوریتی آذربایجان بیلن تورکمنستان اورته سیده بولیب اوتگن کیلیشووگه خرسندچیلیک بیلدیردی
آذربایجان بیلن تورکمنستان خزر دینگیزی بوییچه کیلیشووگه قول قویدی
تورکیه جمهوریتی تشقی ایشلر وزیرلیگی تامانیدن موضوع بیلن تیگیشلی بیانات بیریلدی.
بیاناتده آذربایجان بیلن تورکمنستان نینگ خزر دینگیزیده "دوستلیک" دیب اته گن هایدرو کاربون ساحه سینی مشترک ایش آلیب فعالیت قیلیشنیشی بوییچه کیلیشیب آلینگن لیگینی خرسندچیلیک بیلن کوتیب الگن لیکلری بیلدیریلدی.
وزیرلیکدن بیریلگن بیاناتده بو کیلیشوو بیلن ایککی اولکه نینگ دوستلیگی نینگ چوقورلشیشی تمنی قیلیندی.
کیلیشوونینگ دوست و قرداش تورکمنستان بیلن آذربایجان خلقی گه خیرلی بولیشینی، منطقه نینگ بردملیک و برقرارلیگی گه حصه قوشمه سی نینگ آرزو قیلینگن. عین دمده بو کیلیشوونینگ تورکیه بیبلن اروپانینگ قاله ویرسه انرژی خوفسیزلیگینی تامین ایتووچی پروزه لرنینگ یولینی آچیب بیریشی تمنی قیلیندی.
تورکمنستانده "سردار" آذربایجانده "کپز" دیب اتلگن ذخیره نینگ کیم گه عاید ایکن لیگی و قنداغ ایش آلینیشی موضوعی اوزاق ییللردن بیری ایککی اولکه اورته سیده دیپلوماتیک مسئله بولیب معما توغدیرگندی.
خزر دینگیزیده آذربایجان و تورکمنستان گه باغلیق ساحه لرنینگ اورته سیده جایلشگن ذخیره نینگ 60 میلیون تن نفت ظرفیتی بولگن لیگی تخمین ایتیلماقده.


text:
۱۵ آقوست
۱۵ آقوست آذربایجان معلملرینین بیر قورولتايی کئچیریلیب، پرودا دهشتلی زلزله اوْلوب.
۱۵۱۹ — پانامانین باش کندی پاناما شهرینین اساسی قويولموشدور.
۱۹۰۶ — آذربایجان معلملرینین بیر قورولتايی کئچیریلمیشدیر.
۱۹۶۰ — کنگو جومهوریتی فرانسه دن موستقیللیک قازانمیشدیر.
۱۹۷۱ — بحرين بریتانیادان موستقیللیک قازانیر.
۱۹۹۲ — آذربایجانین میلّی پول واحیدی - مانات دؤوریهيه بوراخیلمیشدیر.
۱۹۹۴ — آذربایجان جومهوریتی سنگاپور ایله دیپلوماتیک ایلگی قورموشدور.
۲۰۰۷ — پرودا زلزله ۵۱۴ نفرین حیاتینا سون قويدو، ۱۰۹۰ نفر ایسه يارالاندی.


text:
`رفراندوم` نتیجهلر
خبرلر [58]
- قازاقیستاندا ائدیلن رفراندومون ایلک نتیجهلری آچیقلاندی
- "باغیمسیزلیق رفراندومو"نو شرط قویدو
- فیلیپین موسلمانلاری، صاندیق باشینا گئتدی
- اؤزارکلیک رفراندومو داوام ائدیر
- آیریلیقچیلاری کوچهیه چاغیردی
- مقدونیه ده رفراندومون تاریخی بللی اولدو
- اؤزارکلیک قانونو اونایلاندی
- کولومبیا پرزیدنتی خوان مانوئل سانتوس، رفراندوما اونای وئریب
- تورکیه پنجرهسیندن اورتادوغو(45)
- "رفراندومو لغو ائتمکدن باشقا سئچهنک یوخ"
- عراق بؤلگهسل رهبرلیگیندن گئری آددیم
- سئچیم کمیسرلیگی عضولری حاقیندا توتوقلاما قراری
- اسکاتلند باغیمسیزلیق ایستهییر
- اردوغان: بئله بیر شئی اولسا کسینلیکله مداخیله ائدریک
- بؤلگهسل یؤنهتیم ایله مالی ایشلملر دوردورولدو
- عبادی: تهلوکهلی بیر دورومدور
- اردوغان: غیری-قانونی رفراندوم "بؤلگهنین باغرینا باتمیش خنجر"
- ایران سرحده تانک و توپ گؤندردی
- اردوغان، رفراندوم موضوعسوندا، تورکیهنین هر شئیه حاضیر اولدوغونو سؤیلهدی
- اردوغان: بؤلگهمیزی اودا آتماغا کیمسهنین حاقی یوخدور


text:
ادیبلرین شاعیرلیک چاباسی
افراسیاب نوراللهی
(اصلینده بو مقالهنی سندلی و ثبوتلو اولاراقدا سوردوره بیلردیم, یعنی معین شخص لرین آدلارینی و اثرلرینی گتیررک، دئتایلی آچیقلامالاردا یاپا بیلردیم, آما ادبی محیطیمیزین حلهلیک بو تور آچیقلامالارا حاضیر اولمادیغی اوچون اوست اؤرتولو و کلی بیر یازییا قناعت ائدیرم.)
“ادیب” سؤزو، سؤزلوکلردهده یازدیغی کیمی، بیلیرسینیزکی، ادبیاتچی؛ یعنی ادبیات و شعرله مشغول اولان، ادبیات نوعلرینی بیلن، “بیان” و “معانی” علملرینه واقیف اولان، عینی حالدا ادبی یارادیجیلیقلارلادا مشغول اولا بیلن عالیملره دئییلیر. “بیان”، “معانی” و “تنقید” علملری، اصلینده شاعیر و یازارلارین اثرلری اوزوندن یارانمیش، مسقل اولموش و گلیشمیشدیر. بو او دئمکدیرکی، ادبی ذؤوقو و هوسی اولان هر کس بو علملری اؤیرهنیب بیله بیلر و طبیعی کی، خصوصا شاعیر و یازارلاریمیزین بو علملری اؤیرهنیب بیلمهسی، اونلارین یارادیجیلیق حیاتیندا بؤیوک ائتگیسی و تاثیری اولا بیلر. بعضا، البت بعضاده دئییل، دئمک اولار، بو گون شاعیر و یازارلاریمیزین بؤیوک اکثریتی بو علملردن یوخسوندور؛ صیرف شاعیر و یازیچیدیرلار و بو گون شعریمیزین و ادبیاتیمیزین آخساماغینین سببلریندن بیریسینیده کسینلیکه بورادا آراماق گرکیر دئییم کی.
گؤرورسن، مئتافورا، تشبیه و یا دیگر بیر بدیعی صنعتی چوخ باجاریقلا و حتی اولاغان اوستو بیر باشاریلا اؤیلهسینه ایشلهییب کی، حئیران قالیرسان؛ قاییدیب اؤزوندن سوروشونجا و یا بو یازدیغینا، بیر آچیقلاما گتیرینجه، دویدوغون جواب سنی داحادا تعجبلندیریر؛ دئییر؛ من، هئچ اؤزوم بیلمیردیم کی بونو، سیز دئمهسهیدینیز! نئجه اولا بیلر، بیر شاعیر مثلا مئتافورا نه اولدوغونو بیلمهدن، اؤیلهسینه مئتافورالار ائلهیه بیلیرکی، حئیرت ائدیجی؟! بو، البته کی، فطری استعدادین معجیزهسیدیر.
عینی بونا تای، بیر حئیرانلیق و تعجب دوغوران حالدا، بونون عکسینی گؤرونجه، یاشاییرسان؛ گؤرورسن، ادیبدیر، ادبیاتچی عالیمدیر آما، حله باشقا ادبی یازیلاری دئمیرم، گلیب، شعره قول آتینجا، اورتایا قویدوغو اثر، گولونج دوغوران و عیبجر بیر شئی اولور! عجبا دئییرسن، بوتون بو علملره صاحیب اولان بو ادبیاتچی عالیم، اؤزو نه یازدیغینین فرقینده دئییلمی گؤرهسن؟!..
منجه، یا فرقینده دئییللر، کی؛ او زامان، بیر عالیم کیمی، بو ایش، بیلیکلرینه شبهه دوغورار و بو سببدن یازدیقلاری علمی اثرلرینینده اعتبارینا خلل گتیره بیلر. یا فرقیندهدیرلر، کی؛ او زامان ایکی احتیمال سؤز قونوسو اولا بیلیر؛ بیریسی بو کی، ایچینده یاشادیقلاری و نفس چکدیکلری ادبی محیطین ساواد و بیلک دایرهسیندن خبرلری وار و سوییهسینی آشاغی دیرلندیردیکلرینه گؤره، بیر تور سو استفاده کیمی فایدالانیرلار. ایکینجیسی، بیر ادبیاتچی عالیم کیمی، بیله بیله بو ایشی ائدیر و شعر زیروهسینین قارشیسیندا بونجا علمدن وبیلیکدن سونرا سئوه سئوه یئنیک دوشدوکلرینه، بو تور اعتراف ائدیر و صنعتین و استعدادین بیر داحا نه درجهده اهمیتلی اولدوغونو وورغولاییر و اؤنم وئریرلر. کی، اوماریم بیزده بو آخیردا یازدیغیم کیمی اولور!..
۲۲/۱۱/۹۵


text:
اعتراضچیلارا آتیش ائدیلدی، ۴ نفر یارالاندی
اوچو آغیر اولماق اوزره ۴ گؤستریچینین یارالاندیغی و یارالیلارین خستهخانایا قالدیریلدیغی ایفاده ائدیلدی
عراق گوونلیک گوجلرینین اؤلکهنین گونئییندهکی واسط ویلایتینده الکتریک کسیلمهلرینه اعتراض ائدن گؤستریچیلره مداخلهسینده ۴ نفر یارالاندی.
واسطده اوزون سورهن الکتریک کسیلمهلرینه اعتراض ائتمک اوچون یوزلرجه انسان "العزیزیه" الکتریک مرکزی قارشیسیندا توپلاندی. گوونلیک گوجلری، سلاحسیز گؤستریچیلره آتیش ائتدی.
شاهیدلر، اوچو آغیر اولماق اوزره ۴ گؤستریچینین یارالاندیغینی و یارالیلارین خستهخانایا قالدیریلدیغینی ایفاده ائتدی.
عراق الکتریک باخانی ماجد مهدی حنتوش، گئچهن چرشنبه الکتریک کسیلمهلری سببیله آرتان اعتراضلارین آردیندان استعفا ائتمیشدی.
هاوا ایستیلیگینین تخمیناً ۵۰ درجهیه چاتدیغی اؤلکهده خالق، ایستی ایله بیرلیکده داواملی حالا گلن الکتریک کسیلمهسی پروبلئمی ایله ده بوغوشور.
ایلگیلیلی خبرلر
ایران دؤولت تلویزیونو: اؤلو ساییسی آچیقلاناجاق
"تأسف کی، بو حادثهلر زامانی پلیس ده داخیل اولماقلا ۲۶ نفر حیاتینی ایتیردی"
سوریه سولاریندان اؤلن کؤچمن ساییسی آرتدی
آختارما قورتارما ایشلری نتیجهسینده ایندیه دک ۷۱ نفرین جسدینین تاپیلدیغی بیلدیریلدی
سوریه سولاریندا فاجعه
آرالاریندا فیلیسطین، لینان و سوریه وطنداشلارینین اولدوغو ۳۴ نفرین جسدینین تاپیلدیغی بیلدیریلدی


text:
کۇمۆنیزم
کۇمۆنیستلر، ایقتیدارا گتیرەجکلری وە هر شەیە اۇرتاق أدەجکلری واعادییلە ایشچی صئنئفئنئ حارەکتە گچیریر، باشارئلئ اۇلونجا اؤزل مۆلکیەت وە میراث حاققئنئ قالدئرئر، هر شەیی تکللرینە آلئرلار. پارتینین أن اۆست قارار اۇرگانئ پۇلیتبۆرۇدور. روسیادا لنین وە ستالین، 7 کیشیلیک پۇلیتبۆرۇنون ایلک اۆیەلری آراسئندایدئلار. پۇلیتبۆرۇ باشقانئ سۇویەتلر بیرلیگینین دە باشقانئ، ساوونما باقانئ ایسە گیزلی پۇلیس اؤرگۆتۆ کگب.نین شفییدی.
قانون وە قورال تانئمادئقلارئ ایچین لنین وە ستالین گیبی دیکتاتؤرلر؛ أکۇنۇمیک، سۇسیال، بیلیمسل، دینی وب. آلانلاردا أتکین وەیا أنگل گؤردۆکلری یۆزبینلرجە کیشییی اؤلدۆردۆ، حالقئ اینیم اینیم اینلتتیلر.
سۇویەتلر بیرلیگینی أکۇنۇمیک آچئدان ألە آلئرساق، اۇرادا کۇلحۇز دەنن وە اۆرتیم آراچلارئندا اۇرتاقلئغا دایانان تارئم ایشلتمەلری قورولدو وە مرکزی پلانلامایا باغلاندئ. کۇلحۇزجو دەنن اۆیەلرە ایعتیبارن آصغاری اۆجرت وە دؤنم سۇنوندا، أمکلرینە گؤرە اۆرتیمدن پای وریلدی. کۇلحۇزدا هر عائیلەنین کندیسینە عائید باحچەسی، تارلاسئ وە بیرقاچ حایوانئ اۇلابیلیردی.
کۇلحۇزلاردان باشقا سۇوحۇزلار واردئ. بونلار، اۆرتیم آراچلارئ اۆزریندە دەولت مۆلکیەتینە دایالئ تارئم ایشلتمەلرییدی. باشلایاراق ایستیملاک أدیلن بۆیۆک تۇپراقلار اۆزریندە سۇوحۇزلار قورولدو. سۇنرا بونلار گرک سایئ گرک آلان باقئمئندان سۆرکلی بۆیۆدۆ وە کۇلحۇزلاردان داحا یۆکسک بیر تارئم اۆرتیمی گرچکلشتیردی. چالئشانلار، سۇوحۇز یؤنتیجیسینین قارارئیلا ایشە آلئنئر وە ایشتن چئقارئلئردئ. آلدئقلارئ اۆجرت یاپتئقلارئ اۆرتیمە گؤرە ایدی آما دیگر دەولت چالئشانلارئنا گؤرە داحا آزدئ.
گؤرۆلدۆگۆ گیبی ایشچیلری هر شەیە اۇرتاق أتمە واعادییلە ایقتیدارا گلن کۇمۆنیستلر دە حالقئ بیر باشقا شکیلدە کؤلەلشتیردیلر.
فئطراتا اویغون أکۇنۇمیک سیستم
اینسانئن وە تۆم وارلئقلارئن یاپئسئنئ اۇلوشتوران، گلیشتیرن وە دگیشتیرن قانون وە قوراللار بۆتۆنۆنە فئطرات دەنیر. فئطرات، دۇغرو بیلگینین قایناغئدئر. دۇغرو دین دە فئطراتتئر. آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
یۆزۆنۆ دۇسدۇغرو بو دینە، آللاهئن قۇیدوغو فئطراتا چەویر. اۇ، اینسانلارئ اۇنا گؤرە یاراتمئشتئر. آللاهئن یاراتتئغئنئن یرینی توتاجاق بیر شەی یۇقتور. اینسانلارئن چۇغو بیلمەسە دە دۇغرو دین بودور. (روم سورەسی؛ )
یاراتئلان هر شەی آللاهئن آیتیدیر. یاراتئلمئش آیتلردن اۇلان اینسان، ایندیریلمیش آیتلری گؤرۆر وە قاورارسا اۇنلارلا بۆتۆنلشیر وە اۇنلارئن دا آللاهئن آیتی اۇلدوغونو آنلار. آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
آیتلریمیزی اۇنلارا، هم چەورەلریندە هم دە کندی ایچلریندە گؤسترەجگیز، سۇنوندا اۇنون (قورئانئن) گرچک اۇلدوغو اۇنلار آچئسئندان اییجە آنلاشئلاجاقتئر. (فوصصیلت سورەسی؛ )
بو سببلە قاتئقسئز اۇلاراق قورئاندان اؤگرنیلن هر شەی، اینسانئ راحاتلاتئر وە موتلو أدر. فئطراتا اویغون أکۇنۇمیک سیستم دە اؤیلەدیر. مۆسلۆمانلار، اوزون عاصئرلاردان بری قورئانئ حایاتلارئندان چئقاردئقلارئ ایچین سیستم بۇزولموش وە چؤزۆم اۆرتەمز اۇلموشلار؛ بۇشلوغو، کاپیتالیستلر وە کۇمۆنیستلر دۇلدورموشتور.
کؤلەلیک فئطراتا ترستیر
فئطرات، حۆر اۇلمایئ گرکتیریر. چۆنکۆ هر شەیین صاحیبی آللاەتئر. یاراتان، بسلەین، بۆیۆتن، کیشییە شاە دامارئندان یاقئن اۇلان وە هر شەیی دنتیمی آلتئندا توتان اۇدور. اۇ، کندیندن باشقاسئنا قول وە کؤلە اۇلمایئ کسین اۇلاراق یاساقلار. آللاەتان باشقاسئنا قوللوق أتمەین کیشی، حۆرریەتین دۇروق نۇقطاسئنا اولاشئر. بو سببلە هر مۆسلۆمان، قئلدئغئ نامازئن هر رکعاتئندا آللاها شو سؤزۆ وریر:
(آللاهئم!) یالنئز سانا قول اۇلور وە یالنئز سندن یاردئم دیلەریز. (فاتیحا سورەسی؛ )
دینین اؤزۆ ایماندئر. ایمانئن تملی دە قالب ایلە تاصدیقتیر. قالب اینسانئن ایچ دۆنیاسئندادئر. اینسان بورادا آلابیلدیگینە حۆردۆر. هیچبیر اینانچ، اینسانا زۇرلا قابول أتتیریلەمز. أن باسقئجئ رژیملر داحی اینسانئن قالبینە حۆکمەتمەیی باشارامازلار. آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
دیندە زۇرلاما اۇلماز. دۇغرو ایلە أگری بیربیریندن اییجە آیرئلمئشتئر. کیم آزغئنلارئ تانئماز دا آللاها اینانئرسا، قۇپماسئ ایمکانسئز أن ساغلام قولپا یاپئشمئش اۇلور. دینلەین وە بیلن آللاەتئر. (باقارا سورەسی؛ )
کؤلەلیک وە جاریەلیک اینسان فئطراتئنا اویماز. أسیرلری کؤلە وەیا جاریە یاپماق وە جاریەلرین جینسللیگیندن نیکاحسئز اۇلاراق یارارلانماق قورئانا وە نبیمیزین اویغولامالارئنا ترستیر. فاقاط قورئانئن آرد سئرایا قۇنماسئیلا بیرلیکتە آیتلر اۆزریندە دیل قوراللارئنا آیقئرئ آنلام قایماسئ یاپئلاراق ینی بیر آلغئ اۇلوشتورولموش وە ساواش أسیرلرینی اؤلدۆرمک، کؤلەلشتیرمک وە جاریەلرین جینسللیگیندن یارارلانماق، سۆننی وە شیعی بۆتۆن مذهبلرین اۇرتاق گؤرۆشۆ حالینە گتیریلمیشتیر.
کرەدی سیستمی فئطراتا ترستیر
کرەدی کلیمەسی، عارابچا “القرض =قارض =قارد” کلیمەسیندن آلئنمئشتئر؛ گری آلماق اۆزرە وریلن مال وەیا پارا آنلامئنا گلیر. تۆرکچەدە “قارض” شکلیندە قوللانئلئر. فائیضسیز بۇرجا “قارضئ حاسن” دەنیر. کرەدی سیستمی فائیضلی بۇرجا دایانئر. بو سیستمدە ایشلملر، بانکالار آراجئلئغئ ایلە یۆرۆتۆلۆر.
فائیضلی بۇرچ، اؤتەدن بری بیلینن بیر اویغولامادئر. اؤنجەلری، بللی بۆیۆکلۆکتە تاصارروفو اۇلانلار فائیضلی بۇرچ ورەبیلیرکن بانکالارئن قورولماسئ ایلە کۆچۆک تاصارروف صاحیبلری دە بۇرچ ورەبیلیر حالە گلمیشلردیر. اۇنلار بۇرجو بانکایا وریرلر، بانکادا بۆیۆک فۇنلار اۇلوشور وە اویغون گؤرۆلن کیشیلرە کرەدی اۇلاراق وریلیر.
کرەدی آلانلار، وردیکلری فائیضی مالیەتلرینە أکلەرلر. اۆرتیمدن پازارلامایا قادار هر صافحادا فیاتلارا أکلنن بو مالیەت، فیاتلارئ سۆرکلی یۆکسلتیر. تاصارروف صاحیبینین آلاجاغئ فائیض بوندان دۆشۆک اۇلور. بانکا، کرەدی وردیگی کیشیدن فائیض آلئرسا تاصارروف صاحیبینە وریر. اۆرتیم سۆرجینین تۆم آشامالارئ گؤز اؤنۆنە آلئنئرسا بؤیلە بیر اۇرتامدا فیات آرتئشئ أن آز جیوارئندا اۇلور. تاصارروف صاحیبینین آلاجاغئ فائیض، فیات آرتئشلارئ قارشئسئندا یۇق اۇلدوغو گیبی آناپارادان دا قایبئ اۇلور. پاراسئنئ بیر کناردا ساقلایانلارئن قایبئ داحا بۆیۆکتۆر. فائیضین سبب اۇلدوغو فیات آرتئشلارئ، حالقئن ثروتینی حئزلا أریتتیگی ایچین اینسانلار ورەسیەیە اؤزندیریلیرلر. بیر سۆرە سۇنرا بیرچۇق کیمسە بۇرجونو اؤدەیەمز حالە گلیر. دۆککانلار مال، بانکالار پارا دۇلو اۇلدوغو حالدە پیاسا دورور وە دارلئق باش گؤستریر.
تۇپلومدا گیریشیمجی آزدئر. گری اؤدەیەمەمە تهلیکەسی وە تەمینات گؤسترمە زۇرونلولوغو سببییلە کرەدی آلان گیریشیمجی سایئسئ داحا دا آز اۇلور. بؤیلەجە بیرقاچ کیشی بیر یاندان کرەدی یۇلویلا بۆیۆک بیر سرمایەیە حۆکمەتمەیە باشلارکن دیگر یاندان دا فائیض یۆکۆ آلتئنا گیررلر. یۆکۆ حالقا تاشئتماق ایچین بۆیۆک ایش یرلری آچئپ رکلام یاپاراق پیاسایئ ألە گچیرمەیە چالئشئرلار. زامانلا کۆچۆک ایش یرلری قاپانئر. تۇپلوم، کرەدی ورنلرلە آلانلار آراسئندا قالئر. آلدئغئ کرەدییی اؤدەیەمەینلر دە بالۇن گیبی سؤنرلر.
حالقئن آلئم گۆجۆ دۆشتۆکچە فیاتلارئ آشاغئیا چکمک ایچین کالیتە دۆشۆرۆلۆر. بو سببلە فائیضلی سیستمدە ماللارئن وە غئدالارئن کالیتەسی گیتتیکچە دۆشر. بو دا باشقا سئقئنتئلارئن قایناغئ اۇلور.
فئطرات، پارانئن سربستچە
دۇلاشماسئنئ گرکتیریر
پارانئن کندیسی، هیچبیر ایحتیاجئ قارشئلاماز. نە یەنیر نە ایچیلیر نە دە گییلیر. آما اۇنونلا هر تۆرلۆ ایحتیاج قارشئلانابیلیر. بو سببلە پارا، دامارداکی قان گیبی سۆرکلی دۇلاشمالئدئر. دۇلاشئمدا اۇلمایان پارا، دۇلاشئمدا اۇلمایان قان گیبی ضارار ورمەیە باشلار.
قورئان، بیریکتیرمەیی دگیل؛ اینفاقئ أمرەدر. عارابچادا تۆنلە؛ “النفق = نافاق” دەنیر. “اینفاق”؛ بیر شەیی تۆنلدن گچیرمک گیبیدیر. قورئاندا بیریکتیرمە ایلە ایلگیلی بویروق یۇقتور، بۆتۆن بویروقلار “اینفاقا” یاعنی حارجامایا یؤنەلیکتیر. قان، ناسئل دامارلاردان گچیپ وۆجودا یایئلئرسا، گلیر وە ثروت دە اینفاق یۇلویلا، یاعنی حارجاما کاناللارئیلا تۇپلوما یایئلئر.


text:
اؤیرنجى: امروز سوم آبان ماه سال ۱۳۹۷ دهمین سالگرد شهادت مهندس “غلامرضا امانی ” قهرمان و مبارز ملی راه آزادی ملت تورک آزربایجان جنوبی به همراه دو برادرش توسط عوامل امنیتی شوونیسم فارس می باشد. مهندس “غلامرضا امانى ” فعال سیاسی و قهرمان و مبارز ملی راه آزادی ملت تورک …ادامه مطلب
اینسان و ائولیلیک / علیرضا فرشی
اینسان نه دئمک دیر و بیر اینسانی هانسی اؤزللیکلری ایله تانیمالیییق؟ ایکی اینسان بیر-بیری ایله ائولندیکده نئجه بیر ائولیلیک قورمالیدیرلار؟ بو سواللاری قانیقلاماق اوچون بو قیسا یازینی یازماق ایستهدیم. اومورام اؤز نظرلرینیزی مندن أسیرگمهیهسیز. *** اینسان نه دئمک دیر؟ بیر اینسان دئدیکده، ایلک اؤنجه هانسی اؤزللیکلرینی دوشونوروک؟ البته کی بو …ادامه مطلب
آذری پندارهای آذربایجان برخود توهین می کنند! / حسن راشدی
عده ای معدود از جوانان ناپخته آذربایجان که در دام تئوری «زبان آذری» گرفتار شده اند زیر بمباران تبلیغات پانایرانیسم و راسیسم تمامیّتخواه ، چون قدرت دفاع از زبان، فرهنگ ، تاریخ و هویت تُرکی را در خود نمی بینند، راحتترین راه را هضم شدن در زبان، فرهنگ، هویت و …ادامه مطلب
امروز ۱۸ اکتبر ؛ بیست و هفتمین سالگرد استقلال جمهوری آزربایجان است
اؤیرنجى : روز ۱۸ اکتبر ، سالروز تاسیس دولت و استقلال آزربایجان شمالی میباشد و امروز بیست و هفتمین سالروز استقلال در این کشور است. پس از فروپاشی شوروی سابق در اواخر قرن بیستم و به میمنت حوادث تاریخی، آزربایجان شمالی در طول قرن اخیر برای دومین بار در ۱۸ اکتبر …ادامه مطلب
کیملیگیمیزی تصدیق ائدن میلّی ثروتیمیز /سردار زئینال،فیلولوگییا اوزره عئلملر دوکتورو
منیم اوچون هر بیر سؤز بیر تاریخ، هر سؤز بیر تاریخی حادیثه،بیر یئنیلیک، بیر وارلیق، بیر اونودولماز زاماندیر. دیلیمیزده اؤز ایشلکلیگینی ایتیریب تاریخین آرخیوینه قوشولان سؤزلر اؤزلری ایله برابر ایفاده ائتدیکلری آنلاییشی، مفهومو، تاریخی ده دفن ائدیب بیزدن اوزالاشیرلار. دیلین ایلبهایل اینکیشاف ائتمهسی، یئنی سؤزلر قبول ائدیب موعیّن سؤزلری …ادامه مطلب
نمایشگاه کتاب تبریز ؛ بهانهای برای قدرتنمایی فرهنگ و زبان مردم آزربایجان
تبریز همان شهر و نمایشگاه کتاب تبریز همان مکان ایده آلیست که باید فرصت را غنیمت بشماریم و همه با هم بیاییم سر قرار فرهنگیمان. اگر روزگارانی به هر بهانهای قرارمان به تفسیر کجاندیشان بوی دیگری میداد و خوشآیند تفکراتی خاص نبود… باید بدانند این بار قرارمان بوی دوستی با …ادامه مطلب
صفوی دؤورونده آزربایجان تورکجه سی و ادبیاتیمیز
صفویلر دؤولتینه و اونون بانیسی شاه ایسماعیل ختایییه موناسیبت، تاریخ بویونجا بیرمعنالی اولمامیشدیر. اصلینده، هر هانسی دؤولته و دؤولت باشچیسینا بیرمعنالی موناسیبت گؤستریلمهسینی گؤزلهمک سادهلؤوحلوکدور. لاکین شاه ایسماعیلا و اونون خلفلرینه قارشی ایرهلی سورولن ایدیعالارین بؤیوک اکثریتی بعضاً کور تعصّوبه و دوشمنچیلیگه اساسلانیر، حقیقتدن اوزاقدیر. هر شئیدن اوّل، …ادامه مطلب
میللی دؤولتین و میللی بایراغین؛ اولمامازلیق پروبلم لری /ا.دیلمانلی
اینسانلاری سعادته چاتدیران عامیل لردن اؤنملی سی سئوگی سل عایله ،ساغلام توپلوم، گرچک بیلگی اولورسا، اونلارین باشیندا اولان و گارانتی ائدن میللی دؤولت له میللی بایراق دیر. بیر توپلومون موتلو یاشاماسی اوچون ،گله جه یه اومود بسله مک اوچون ،گنج نسلی اؤزگور و میللی عادت عنعنه لرله یئتیشیرمه نین گره …ادامه مطلب
تحصن سراسری معلمان آزربایجان جنوبی + تصاویر
اؤیرنجى : امروز یکشنبه ۲۲ مهرماه، در پی فراخوانی که پیشتر از سوی شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان در جغرافیای ایران نام، منتشر شدهبود، تحصن سراسری معلمان در شهرهای مختلف آزربایجان جنوبی نیز در دفتر مدارس آغاز شد. به گزارش اؤیرنجى ؛ در پی فراخوانی که از سوی شورای هماهنگی …ادامه مطلب
سولطان مجید غنیزاده ؛ آذربایجان میلّی ایدئیاسى نین فورمالاشماسیندا موهوم رول اوینایان موتفکّیرلریمیزدن بیریدیر
آذربایجان میلّی ایدئیاسى نین فورمالاشماسیندا موهوم رول اوینایان موتفکّیرلریمیزدن اولان سولطان مجید غنیزاده (۱۸۶۶-۱۹۳۷) تورکلوگه و ایسلاما موناسیبتده ده اؤزونهمخصوص یئر توتموشدور. هله، ۱۸۸۰-جی ایللرین سونلاریندان باشلایاراق آذربایجان تورکلرینین معاریفلنمهسی اوغروندا موباریزهیه باشلایان سولطان بَی بو دؤورده دیگر آذربایجان تورک موتفکّیری حبیب بَی ماحمودبیَوولا بیرلیکده، ۱۸۸۷-جی ایلده باکیدا «روس-تاتار مکتبى» آدلى …ادامه مطلب


text:
استولتنبرگ: آمریکا، کانادا، نوروئژ و تورکیه کیمی موتتفیقلر ناتویا کیلید قاتقیلار تامین ائدیر
استولتنبرگ ایله آوروپا بیرلیگی خاریجی علاقهلر و امنیت سیاستی یوکسک نمایندهسی جوزپ بورل، ایکیلی گؤروشمهلرینین آردیندان مطبوعات کونفرانسی تشکیل ائتدی
ناتو باش کاتیبی ینس استولتنبرگ، آمریکا، کانادا، نوروئژ و تورکیه کیمی موتتفیقلرین اتفاقا کیلید قاتقیلار تامین ائتدیگینی ایفاده ائدهرک، بریکسیت سونراسیندا ناتو ساوونما خرجلرینین یوزده 80ینین آوروپا بیرلیگی عضوو اولمایان اؤلکهلردن گلهجگینی سؤیلهدی.
استولتنبرگ ایله آوروپا بیرلیگی خاریجی علاقهلر و امنیت سیاستی یوکسک نمایندهسی جوزپ بورل، ایکیطرفلی گؤروشمهلرینین آردیندان مطبوعات کونفرانسی تشکیل ائتدی.
ناتو و آوروپا بیرلیگینین بیرلیکده حرکت ائدهرک چوخ داها چوخ باشاریلی اولاجاغینا دقتی چکن ایستولتنبرگ، اتفاقین آوروپا بیرلیگینین ساوونما ساحهسیندکی تلاشیلاری دستکلدیگینی ایفاده ائتدی.
استولتنبرگ، آوروپا بیرلیگی و ناتو هر زامان بیر-بیرینی تاماملامالی، هئچ بیر زامان رقیب اولمامالیدیر. دئیه دانیشدی. آوروپا بیرلیگی عضوو اولمایان ناتو عضولرینین آوروپا امنیتینه جیدی قاتقی تامین ائتدیگینی وورغولایان استولتنبرگ، آمریکا، کانادا، نوروئژ و تورکیه کیمی موتتفیقلر اتفاقا کیلید قاتقیلار تامین ائدیر.
بریکسیت سونراسیندا ناتو ساوونما خرجلرینین یوزده 80ی آوروپا بیرلیگی عضوو اولمایان اؤلکهلردن گلهجک. سؤز موضوعسو آوروپا ساوونماسی اولدوغوندا آوروپا بیرلیگی، ناتونون یئرینی آلاماز. ایفادهسینی ایستیفاده ائتدی.
بورل ایسه، ناتونون دونیاداکی ان گوجلو نیظامی اتفاق اولدوغونون وورغولایاراق، ناتونون، آوروپا ساوونما تمل داشی اولماغا داوام ائدجگینی قئید ائتدی.
آوروپا بیرلیگینین ساوونما ساحهسینده آتدیغی آددیملارین ناتویا آلترناتیو اولا بیلمیهجگینی دیله گتیرن بولل، امنیتی تامین ائتمک اوچون ایش بیرلیگی و طرفداشلار اولاراق بیرلیکده حرکت ائتمک بؤیوک اهمیت داشیییر. دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
جو بایدن اوکراینالی همکاری ولودیمیر زلنسکی ایله تلفون دانیشیغی آپاریب
امریکا پرزیدنتی جو بایدن اوکراینایا لازیم اولان مدتده کؤمک ائتمهیه داوام ائدجگی وعدینی وئریب.


text:
تام ویلکینسون
تام ویلکینسون (اینگیلیسجه: Tom Wilkinson) بریتانیالی اوْیونچو. اؤز تحصیلینی کنت بیلیمیوردودا بیتیرمیش. 1976–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The Gruffalo's Child. BBC One. یوْخلانیلیب10 December 2011.
- ^ Behind the Scenes: Voice-Over Talent (UK). 17 July 2012 – via YouTube.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tom Wilkinson»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تام ویلکینسون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
{«کؤچورمه»یه نه احتیاج وار؟ }
بیر زامانلار موغانشهر کیتاب ائوینین یئتکیلی سوروملولوغونو داشییان{شخض} چئویرمهیه گؤره آشاغیلاییجی یانلیش سؤزلر ائتمیشدی. ائله کی، آراشدیریب ائتمهدن، اوزمانلیق ساحهسی اولمادان، عؤمرونده ایکی سطیر چئویرمهییب، ائدنله ده ایکی کلام دانیشمادان هیککهیه قاپیلیب بیر الین بارماق ساییسیندا بئله اولمایان حیاتینی گؤز گؤره-گؤره اودا آتانلارا آلت ائدیجی سؤزلر یازمیشدی. بو یانلیش ائیلمین ائتگیسی او قدر اولدو کی، گلهجک گونلرده کؤنول آلماق اوچون بو آدامین ایی ایستمینه باخمایاراق نه یاپسا دا، او کؤتو چوخورون بوش ایچی بیر تورلو دولمادی کی دولمادی.
١- بئله بیر سؤز وار: «آییدان بیر توک ده چوخدور.» فارسجادا بونا قارشیلیق؛ «در بیابان لنگه کفش هم غنیمت است.» دئیه آنیلماقدادیر. تورکجه ادبیاتین او چوراقلیق دؤورونو یاشادیغی گونلر تورکجه بیر کیتابی الده ائدیب اوخویا بیلمهنین آنلامی بلکه ایندی او آنلاری تامتامینا یاشایان بیزه بئله یادسینمیشدیر. حالبو کی، ایندی ده باسیلان گرکلی کیتابلار هر ادبیاتچییا یولونو آزماییب هیزلی یورومهسی اوچون دیکیلن مایاک حؤکموندهدیر.
٢- یاشادیغیمیز دوروم اورتادادیر. حیاتینی بللی ماددی دوزنه سوخمایان آدام اوچون تورکجهچیلییین هر ساحهسینده چابا گؤسترمک، آچیق آشکار اؤلومه دعوت چیخارماق کیمی بیر شئیدیر. ائله کی، اوگون بوگوندور منیم اوزاوسته قالدیغیم اورتادا. دورومو چوخ بولاندیرماق ایستهمیرم آنجاق ایللرین آیلیغینی یئییب قارنینی یئکهلدنلرله حالیمیز بیر دارتیلاماز. اگر کؤچورمه بیر شئی دئییلدیسه نهدن بیز بو حالداییق؟ اگر سن حالا اونلار قدر بئله بیلمیرسنسه، نییه باشآغری وئریرسن. کیتاب کیتاب دئمکله آغیز… [باغیشلایین] بئیین کیتابلا دولمور کی! یا رفلره کیتابلار سیرالانمیر کی!
٣- هر ادبی یاخود سیاسی یا دا اؤنملی باشقا-باشقا اولایلاری دؤورونون بولوندوغو قوشوللارینا گؤره چکیب دارتارلار. تهرانین تورک کیتاب ساتیش دوکانلاریندا تکجه علیآغا واحیدله، فضولینین(او دا تاپیلسایدی هله) زور بولوندوغو چاغدا، «کؤچورمهلر» حتتا اورهتیله بیلهجک دوز یازییا دا شعرلردن چوخ-چوخ اوستون ساییلا بیلیردی؛ چونکو ادبی چوراقلیق یاشایان بیر ییغین جاماعاتین البت کی اورتدییی حئکایهنین، رومانین… باشقا تور یازیلارینین ایچیندن ایی بیر شئی چیخمایاجاغی بس بللیدی. بیر ده بعضی گوجلو رومانلارلا، فلسفی اثرلرله اوز-گؤز اولما جسارتی بیریکدیریر واختییله کؤچورمهلردن فالاندان اؤیرندیییمیز تئرمینلر فالان…
۴- منه ائله گلیر کی، دؤوروموزده کؤچورمهیه پیس باخیب، اونو ادبیاتین باشقا گوجلو بیر قولو ایله چیرپماغا چالیشان، بؤیومهیه کسه یول آختاران اینسانلاردیرلار. او قدر کؤچورمهلر، چئویرمهلر داهاسی موختلیف هوروت اورهتیلریندن سونرا گئنه تورکجه یازیب دانیشا بیلمهین اینسانلار… ایکی کلمه سوروسونو بئله فارسجا دیل دیزیمینین تئرمینی ایله یازیب آنلاتماغا چالیشان اینسانلار…
۵- واختیله چئویرمهیه ده همن تانیش قارد آشاغیلاییجیلار گؤودهسی ایله توتولوردو. بو قدر ائتگیسینی گؤره- گؤره ایندینین اؤزونده ده چئویرمهنی چیرپیب، اونو ادبیات ساحهسیندن دیشلامیش کیمی گؤسترنلر وار نه یازیق. آنجاق دونیانین گلیشمهسینده نئجه بؤیوک پایی اولدوغونو، بیلیمه یاراشیر ائیلمی ایله گؤستردی. چوخلو بولوش صاحیبی دوشونرلرین گلیب چاتدیغی یئره یئتیب، اینکیشافلارا یئلتهنه بیلمه سببینین ان باشلیجاسی چالیشمالارینین کناریندا البته کی چئویرمهلر اولموشدور.
۶- ایندی همن قایغیکئش کؤچوروب چئویرن اینسانلارین سایهسینده تورکجه کیتاب بوللوغو یارانیب. ائله اونلارین امهیی سونوجوندا مدرن مئدییادا موختلیف بؤلومده تورکجه بوللو pdf هؤروتلر واردیر. بونلار اولا- اولا سیز آشاغیلاییجی آرخاداش حالا اورهیینین ایستهیینی تورکجهده یازیب دانیشا بیلمیرسن. ایندی آرتیق قالانینی سن دوشون… من ایلک کیتابیمی کؤچورنده «سؤزلویوم» بئله یوخ ایدی. اوندان ایکی ایل سونرا من «بهزاد بهزادی»نین ایضاحلی لوغت سؤزلویونون کؤچورمهسینی الده ائده بیلدیم. نه قدر دینجلدیییمی آلقیلایا بیلهجهیینی سانمیرام. باخین، بو کؤچورمه منی ائله بیر سیخینتیدان قورتاردی، گومان ائدیرم، کؤچورمهنین اؤنمی آنلامیندا تک بو سؤزوم کیفایت ائده. هم آنلاملار الیمده ایدی، هم ده اورتوگرافیسی هرچند جانا یاتان دئییلدی، آمما اینساندا بللی بیر فیکیر اولوشدورا بیلیردی. او زامانا قدر من اؤز دوشونجهمین، بیر ده «وارلیق» درگیسینین حئسابینا اورتوگرافینی باش-گؤز ائلهمهیه چالیشیردیم.
٧- یئتمیشینجی ایللرین سونوندا یارانان آزاجیق نیسبی اؤزگورلوکدن یارارلانیب مملکت مقیاسیندا تورکجه چاپ اولونان ایلکینلردن اولماغا چالیشدیم. اصلینده تورکیه سفیرلیییندن کیملیییمی قویوب گؤتوردویوم «بختیار وهابزاده»نین «اورکدهدیر سؤزون کؤکو» کیتابینی اؤزوم هیزلی اوخویوم دئیه کؤچوردوم. اؤزوم ایچین کؤچوردوم. سونرا اوداداکی یولداشلارین ایلک دفعه قولاغلارینا دیدییی اؤزبهاؤز دیلیمیزده اولان یازینین ایچرلییی، اورتوگرافیسی چوخ بیهنیلدی، حؤکمن چاپا وئرمهییمی ایستهدیلر. ساغ اولسونلار بورج پوللا یاردیم ائدنلری ده اولدو. قویدوغوم پوللا برابر اوچ مین تیراژدا باسیلان کیتابلاریمین اوچده بیریندن سونرا هامیسی باتدی. ناشیر باتیردی. او کیتابلار سون واختا قدر هله ده بیرینجی چاپ آدینا سرگیلرده ساتیلیردی.آرتیق نه حیکمت ایدیسه قورتارما بیلمیردی. نهسه… کؤچورولن او کیتابین آیاغی یونگول اولدو. آرخادان گلن چوخ آرخاداشلارا یولگؤستریجی اولدو. ایندی اونلار سئچیلیب ساییلان یازار شاعیرلردیرلر. بونون نهیی پیسدیر. بلکه بو اولایلاری من مین ایله سؤیلهمزدیم، آنجاق سنین ده سایهنده «بو» سؤیلنتیلر اورتایا چیخدی. او کؤچورمهدن، بو دا سندن…
٨- هله ایکینجی اوچونجو کؤچوردویوم کیتابلار چیخدیقدان سونرا چوخلاری گلیب دئییردی کی، «تورک دیلینده شعر وار یعنی؟»
تورکجه ادبیاتین دیرچهلیشینده کؤچورمهلرین واز کئچیلمز رولو واردیر. کیتابلارین دیرینی دارتیشمیرام، آنجاق ایچینده آزاجیق ادبی یئتهنهیی اولانی، بو کؤچورمهلر ایستهدیییندن ده یوکسک زیروهلره ائریشتیره بیلمیش باجاریغی اولموشدوقلاری اولموشدور. آنلایاجاغین، کؤچورمهلر، یئنی یورد پئشینده اولانلاری چوخدان ایستهدییی یئره کؤچوردوب. سیز اونلاری آد اولاراق تانیمیرسینیز، آنجاق اونلار کسکین قلملری ایله دوشونجه اورتمهیه چالیشیب، آرتیق بیلییین داها یوخاری قاتلاریندا یولگؤستریجیلریمیزه چئوریلیبلر. بو دا، بیلییین آیاقلار آلتینا آلدیغی گلهنکسل بؤیوک-کیچیک دوزهنی پوزونتوسونا گون کیمی اؤرنک.
٩- ایلک کؤچورمهمی بلکه بئش-آلتی سئری دفتردن دفتره کئچدیم، دوز آلینسین دئیه. ایملاجا یانلیشی اولماسین دئیه دیشاریدا تورکجهسی اولمایان فارسلارا ائتدیردیییم تایپا بلکه اون سئری دوزهلیش گتیردیم. راحاتینا باخان، یئرینده اوتوروب هئچ ایشین قولپوندان توتاماز. من هله ادبیاتدا تانینمایان آدامین چاپ گئدیشاتیندا قارشیلاشدیغی موصیبتلری بیر کنارا بوراخیرام. تورک کیتابیدیر دئیه، ارشاد میللی کیتابائوینه ٣٠، ۴٠ جیلد گؤتوردویونو ده سنین حئسابینا یازیردی، ناشیر ده یایماغینی بوینونا گؤتورموردو.
١٠- ایندی کی اورتام یوخ ایدی. آدامین اؤز ائوینده کیتاب چیخارتدیغینا دایر کیمسهنین بیلگیسی اولموردو. ایندی گئنه شوکورلر اولسون اوچبئش شهرده کندده بیر ایکی ادبیاتچی دوست تانیش واردیر. کیتابینی تانیدا بیلهجک هئچ بیر اورقان، مئدییا فالان یوخ. کیتابینی اوخویا بیلمهیهجک یوزه دوخساندوققوز تورک ائلین وار. او بیر کیشی ده آجلیغینین پئشینده.
١١-باخما بوگون ادبیاتچینی، یازاری، شاعیری سئویب ساییرلار. اوستوندن چوخ زامان اؤتمهسه ده، یازارا شاعیره یاخشی باخمیردیلار. شاعیر اولدوغونو ایللرله گیزلتمک زوروندا قالیردین. بوگونکو تک اینیستادا باشینین چیخمادیغی استورینی قویوب گؤیسونو قابارتما شانسین یوخ ایدی البت. بوگونکو کیمی ادبیاتدان گؤودهنین سرخوشلوغونا یاتیریملار یاپما اولاناغین اولامازدی. اونوندهکی مینالار نئجه تمیزلندی ده بؤیله اوجالاردان سسین گلر اولدو؛ هئچ می دوشونمزمیسن؟
١٢- صوبحه یوخون ایدی آزجیق هوشدانیم ایستهدیم، باخدیم کی آبیرلی باشلی یاتمیشیمدیر؛ یوخودا گؤرورم کؤچورمهنی آشاغیلایان اینسان گلیب یازیب کی؛ -داها چوخ «یئنیدن اوخونوشدور» کؤچورمه. -من ده یازیرام کی، حالبو کی کیمسهنین نهسه دئییب یازدیغی یوخ ایکن البت، -اوخونوشون یورومو بامباشقادیر. بو اولسا «یئنیدن دینلهییش» اولابیلیر، «اوخونوش» ایسه داها چوخ الشتیری ایله یئنیدن یازیلی هؤروتو کیمسهیه یا دا بللی بیر ادبی توپلوسونا همن هؤروتو داها آچیق آیدینجا آنلاتماقدیر. -سونرا بونون(بو فیکیرین) هاردان گلیدییینی دوشونوب گولومسونورم. دئیهسن عمللی-باشلی سینیریمه توخانیبمیش بو آخماق اولای.
١٣- آیریجا، باخمایاراق کی بوگونکو کؤچورمهلردن اؤزوم زامان- زامان چوخلو یارارلانمیشام، یارارلانماغا دا داوام ائدیرم. دوشونورم دوشونورم بیر یئره وارا بیلمیرم؛ بونون نهیی پیسدیر. پیس او نسنهدیر کی اولمایا. پیس او ایشدیر کی گؤرولمهیه. منیمسه ایشلهدیییم کؤچورمهلرین ایلکی خاریج هامیسی کریل الیفبادان کؤچورولموشدور. بو الیفبانی آذربایجان مئدییاسی لوطفونه اؤیرنمیشدیم. نه باشینیزی آغریدیم اؤزومو بیر جور روس مدنیتینه بورجلو بیلیرم. ایلک کؤچورمهم ده آکادئمیک «احمد شمیده» طرفیندن آذربایجان تورکجهسیندن تورکیه تورکجهسینه اویغونلاشدیریلمیشدی، بو دا یازی-پوزو ایشینه تزه قوشولان بیری اولان منیم ایچین ایشین هئچ ده آسان اولماماغی دئمک ایدی. ائله کی، کریل الیفباسی اونون یانیندا مین تویا گئت حالی آلدی. هانسی ساحهنی الشتیرمک ایستهییرسنسه بارماغینی اونون اوستونه قویمالی، باشین چیخمادیغی باشقا دیرلی ساحهلری اؤز حالینا بوراخمالیسان. مادام دیر وئرمهیی باجارمیرسان، او زامان کیچیتمک ده عاغلیندان کئچمهیهجک.
١۴- یازی، پوزو، چئویرمه، کؤچورمه ذؤوق، یئتهنک مسألهسیدیر. کیمسهیه نییه یازمیرسان یا نییه چئویرمیرسن دئمک اولماز. تکجه ادبیات دئییل، بیلدیییمیز پئشهکار ساحهلرده دانیشیقلار، الشتیریلر باش وئرمیش اولایلار اوزهرینه یاپیلار. اولوب بیتمهیهنی دانیشیرلار. اؤزللیکله الینی آغلا قارایا وورمایان کیمسهده بئله بیر یئتکی یوخدور کی تپهده اوتوروب کیمیلرین نهلری یاپماسینا فرمان کسسین. بو ایشلر آدلیم رومانلاردان ایکی پاراگراف استوریده اوخوماغا بنزهمز. آرخادا بیلگی جبههخانان اولمالیدی. اوخوماقدان انگین یورولمالی اولمالی کی هر اولانا چنه یورماغا جانین قالماسین.
١۵- کؤچورمهلر، واختیله، ائله ایندی ده، یازانلارین، شاعیرلرین یاپیتلارینی اوستلهییب گرکلیلیک می کالیته می باخیمیندان اؤنپلانا کئچهبیلمیش اولموشدیرلار. دیلده گرامئرده قوصورسوزلوقلاری اونلارین بعضن چاغجیل اورتاملارا آیاق اویدورمامالارینی گؤرمزدن گله بیلمیش، یانلیش یا دا کالیتهسیز یاپیت اورهتیلرینی سرگیلهمکدن داها اوستون توتولموشدور.
١۶- کؤچورگه ایله اوغراشان اینسانلار سؤزسوز کی ادبیاتلا یاخیندان اوزاقدان ایلگیسی اولانلار اولموشلار. ادبیاتدا دا، باشقا اؤنملی ساحهلر کیمی ایشلر «گیر ایچینه وور ایچینه» ایله ایرهلیلهیه بیلمز. تانینمیش یا تانینمامیش بللی بیر دوزنه اویور. دوزده یورومهیی اؤیرهنیب دیکلری داها گئرییه بوراخماق، دوزلرین اؤنمسیز دیکلرین ده لازیمسیز یا دا داها لازیملی اولدوغو آنلامینا گلهمز. بو کریتیک ایشلرده سیرالامانین نه قدر اؤنملی اولدوغونو بیلدیریر. بو، دوشونجه ایشلرینین اینتئللئکتوال گلیشمه پروسئسی اویقولاماسی ایله ایلگیلیدیر. واختیله بو اینتئللئکتوال ادبی سیرالامانی دوغروجا یاشاماییب، دورمادان آرد-آردا یازان آرخاداشلارین یاپیت سوییهلری(داها دوغروسو «سوییهسیزلیکلری») آپآچیق اورتادا دورور. زامانیندا «کؤچورمه» یا چئویرمهلرله اوغراشمادیقلاری اوچون دئییل، آما اونلاری اوخومادیقلاری اوچون اولا بیلیر.
١٧- «کؤچورمهلر» هئچ قوشقوسوز کی، باشقا ادبی بیچملرین یانیندا باش وئریبدیر. بیردن ایکییه شعر داستان رومان اوخوماییب یازمایان اینسان، بونلارا کؤنول وئرمهین اینسان میللتین ادبی قایغی یوکونو داشیما فیکرینه دوشهبیلر می؟ داهاسی بو «کؤچورمه» فیکیری بئینینده اورهتیله بیلر می؟ الشتیریده بؤیله بیر ایلکه وار کی؛ هر هانسی بیر هؤروتو، کونتئکستدن آیری ایردهلهییب الشتیرمک اولابیلسین او هؤروتون ایستمینین یا دا آنلامینین قارشیتیندا دورسون. دوشونمهدن یازیچینی امک وئردییی هانسیسا تانینیب اؤزومسنمیش نورموندان سورقولاماق دا نه اولا؟ سورقونو بئله تورکجه وئرهبیلمهییبسن! گئدیب اؤیرهنهبیلهجهیین قایناقلاری دا داشا توتورسان.
١٨- ساغلام هؤروت ساغلام هؤروت یارادیر.
بیز دیلیمیزی هانسیسا ادبی ژانردا اؤیرنمک اوچون بللی اثرلری اؤز دیلیمیزده اوخومالییق.


text:
1- آت يئمدهن، يئر كوٍبرَدهن اوًغوٍنهر.
2- آت، اَر آلتيٌندا، اَر، غئيرهت آلتيٌندا.
3- آتا ائوينده اوٍگئي آنا، اَر ائوينده قاينانا.
4- آتا آنا آجيٌ آلما يئسه، اوْغول قيٌزيٌن ديشي قامار (قاماشيٌر).
5- آتا اوْغلو، آتاچ دوْغار.
6- آتا باباسيٌن تانيٌميٌيان خانليٌق ايدّيعاسيٌ ائدهر.
7- آتا دوْست كيمي باخ، دوٍشمان كيمي مين.
8- آتا ساپليٌ آتاش، آنا ساپليٌ آناش. (آتا سهپير آتاش اوْلور، آنا سهپيرسه آناش اوْلور ـ سهپمَك: اَكمهك. بوًيوٍتمَك).
9- آتا قاباغدان، ايته دالدان ياناش.
10- آتا گوٍج، آداما عاغيٌل (گَرهك).
11- آتا گوًيلوٍ بالادا، بالا گوًيلوٍ هاوادا.
12- آتا مين، حَق دانيٌش. حَقّي، آت اوٍسته دانيٌش.
13- آتا ميندين، اوًزوٍووٍ اوُنوتما، آتدان دوٍشدوٍن، آتيٌويٌ. (آتداسان اوًزوٍنوٍ، آتدان ائندين آتيٌن اوُنوتما).
14- آتا مينهر، آتاسيٌن دانار، آتدان ائنهر، آتيٌن دانار. (آتا ميندي، آتاسيٌنيٌ، آتدان ائندي، آتيٌنيٌ تانيٌماديٌ).
(آتا ميندي، آتاسيٌن تانيٌماديٌ. آتدان دوٍشدوٍ، آتيٌن تانيٌماديٌ).
15- آتا يَههري، ديلهنچييه توْربا، آغيٌرليٌق ائدمهز.
toplayan HƏSƏN BƏY HADi


text:
اوغوزلاردا «گون اورتا» – عباسعلی احمداوغلو
اوغوزلاردا «گون اورتا»
عباسعلی احمداوغلو
مسالهنین قویولوشو
دونیادا اَن اَسکی مدنیتلری قورموش خالقلارین یاشادیغی تجروبهلر، دونیا گؤروشلری، فلسفی دوشونجهلری و وارلیغا اولان بوتون موناسیبتلری هر خالقین یاراتدیغی مدنیت و اونون گؤستریجیسی اولان دیلین کؤکو، میفولوگیادا فورمالاشیب بوگونه گلیب چاتمیشدیر. او اوزدن میفیک (اسطورهشناختى) یارادایجیلیقدا اولان هر بیر سؤز یاشادیغی ایللر باخیمیندان اؤزونه مخصوص بیر مدنیتدیر. میفیک ادبیاتدا اولان سؤزلر زامان اؤتدوکجه مورفولوژی (ریختشناختى) و اورفوئپیک (ریختى اسطورهاى) دَییشیکلره معروض قالماسینا باخمایاراق، تمل آنلامینی چ+ئشیدلی دئییملر و قاوراملار فورماسیندا قورویوب ساخلامیشدیر. بو سؤزلری آراشیدیرماغا چالیشان هر بیر بیلیم آدامی یالنیز دئییلن دیلین یاراتدیغی مدنی چئوره ایچینده یاشاییب، او دیلین درینلیکلرینه وارابیلنبیر کیمسه اولابیلر.
ایشین مقصدی
مقالهده اساس مقصد «کیتاب دده قورقود»دا ایشلنمیش «گون اورتاج» آنلاییشینین ائپیک-میفولوژی سئمانتیکاسینی تدقیق ائتمکدیر.
تورک- اوغوز مدنیتینین اَن دَیرلی عابیدهسی ساییلان «دده قورقود کیتابی»نداکی ایشلهنن سؤزلرله دئییملر بو کیتابین میفیک چاغلاردان بَری ایشلهنیب، هَرهسی اؤزونه گؤره بیر عابیده ساییلان ایفادهلر اؤنجه گتیردیگیمیز سببلردن دئییلن اوصوللاردان قیراغا قویولابیلمز. او اوزدن هر بیر آراشیدیریجی بو عابیدهلره یاناشماق اوچون سوروملولوغونو باشا دوشمهلی و اونلارا احتیاطلا یاناشمالیدیر. اؤرنک اولاراق آرخئولوقلار اسکی بیر عابیدهنی آراشدیراندا اونون داشلارینی،کرپیچلرینی بیر بیر آیریب آراشیدیرمیرلار، هر عابیدهنی بوتوولوکده تدقیق ائدیب، ماهیتینی وارلیغینی اوزه چیخاردیرلار. دیلچیلیکده بئله بیر دئییم وار: «هر بیر سؤز یالنیز اولدوغو متنه گؤره آنلام داشییر». بونا گؤره ده «دده قورقود کیتابی»نداکی سؤزلرین اَن اعتیبارلی آنلامی اونلارین موجود اولدوغو متنین آنلامینا گؤره یوروملانمالیدیر. بئله سؤزلردن بیری مباحیثه قونوسو اولان «گون اورتاج» ایفادهسیدیر.
باساتین تپه گؤزو اؤلدوردوگو بویدا تپه گؤز باساتدان سوروشور:
قالاردا-قوپاردا ییگید
یئرین نه یئردیر؟
قاراننو دون ایچینده یول آزسان
اومون نهدیر؟
قابا علم گؤتورن خانینیز کیم؟
قیریش گونو اؤندین؟
آغ ساققاللی بابان آدی نهدیر؟
آلپ اَرن اَردن آدین
یاشورماق ائییب اولور
آدین نه دیر، یگید دئییل مانا! (د ۲۳۱)
باسات ایسه اونا بئله جاواب وئریر:
قالاردا-قوپاردا یئریم گون اورتاج
قاراننو دون ایچینده یول آزسام
اوموم آلله
قابا علم گؤتورن خانیمیز
بایندیرخان
قیریش گونو اؤندن دَپن آلپیمیز
سالور اوغلی قازان
آتام آدین سورار اولسون-قابا آغاج
آنام آدین دئرسن، قاغان آسلان
منیم آدیم سورارسان
آروز اوغلو باساتدیر (د ۲۳۱) (۹۲،۷).
باساتین بورادا ایشلتدیگی «گون اورتاج» سؤزونو بیرچوخ تدقیقاتچی جغرافی تئرمین کیمی باشا دوشوب، اونو اوغوزلارین یاشادیغی آذربایجان تورپاغیندا بیر یئر آدی، بیر توپونیم کیمی آچیقلاماغا چالیشیبلار. اونلاردا یارانان بو فیکیر روس آکادمیک و.و. بارتولددان گلهبیلر. او بو سؤزو مورّکب آد کیمی گؤتورهرک روس دیلینین اورفوگرافیاسینا اویغون دئفیسله (فوند) و بؤیوک حرفلرله وئرمیشدیر. بو اوزدن باتولدا گؤره، «گون اورتاج» یالنیز باساتین یوخ، بوتون اوغوزلارین یاشادیغی بیر توپونیمدیر. اونون یازدیقلاریندان تاثیرلهنن آذربایجانلی عالیملر ده بو سؤزو بیر توپونیم کیمی آچیقلامیشدیرلار. او جوملهدن تانینمیش دیلچی عالیم م.جهانگیروف همین سؤزو بئله آچیقلاییر: «آیدیندیرکی بورادا گون اورتاج سؤزو عمومی (بوتون داش اوغوز طایفاسی، یاخود عموم اوغوز ائلی اراضیسینی)، یا دا محلّی (قبیلوی) مکان آنلاییشینی بیلدیریر، بلکه ده معین بیر مکان- یاشاییش منطقهسینین آدی (توپونیمی) اولاراق ایشلهنیر. لاکین هئچ ده بللی اولمورکی همین سؤز بو آنلاییشلارین هانسینا ایشارهدیر؛ عاید اولدوغو یئر (بلکه ده توپونیم) هارادیر و هارادادیر» (۲۷،۲).
حمید آراسلی بو جغرافی دئییمله باغلی یازیر: «قازان (باسات دئمک ایستهمیش) اؤز نسلینین گون اورتاجدان اولدوغونو قئید ائدیر. آذربایجاندا ایسه گونه باخان و گونئی آدلی یئرلر واردیر» (۱۸۱، ۶).
آصیف حاجییف بو فیکیرلرله باغلی بئله قناعته گلیر: «باساتی بوز اوقلاردان اولماسی و اؤز نؤبهسینده بوز اوقلارین اولو اوغوز یوردو اورتاغین ساغ یؤنومونده، یعنی گونئی، گون چیخان طرفینده یاشامالاری ایله باغلی تاریخی حقیقته اویغون گلیر» (۷۲، ۱).
میرعلی سیدوف ایسه بئلهجه آچیقلاماغا چالیشمیش: «تورک دیللی خالقلارین یئرآدلاریندا ترکیبی کیمی ایشلهنن تای / تاج اولابیلسینکی بیزه بللی اولمایان سؤز، ائلهجهده قایغیدیر. هر حالدا هلهلیک راضیلاشاق کی گون اورتاج، اورتاج یئر آدلارینا تای/ تاج ترکیبی یا آرامیجه یا دا آسورجادیر» (۴۰۴، ۹). سونرا ایسه او بو سؤزو اوجا داغ کیمی نظرده توتوب سونرا اولو داغ فورماسینا دؤنمهسینی آچیقلاییر.
بارتولدون روس و باشقا آوروپا دیللرینین اورفوگرافیاسینا اویغون دئفیسله و بؤیوک حرفلر ایله باشلانان گون اورتاج سؤزو تورک بیلگینلری او. شایق و محرم ارگین نشرلرینده آیری یازیلسا دا، کیچیک حرفلر ایله گؤستریلمیشدیر (۱۱۳، ۳؛ ۴، آی. سی. ۲۱۴). بو او دئمکدیرکی اونلار بو سؤزو آچیقلاماسالار دا، اَن آزی دیله ژئنتیک باخیمدان باغلی اولدوقلاری اوچون اونو دوز باشادوشه بیلمیشلر.
ایندی ایسه «گون اورتاج» سؤزونون هانسی آنلامی داشیماسینی متنین اؤز ماهیتینه دایاناراق آچیقلاماق ایستردیک. «دده قورقود کیتابی» عابیدهسی نثرله پوئتیک فورمادا یازیلیب. ائپوسداکی (حماسهدکی) قهرمانلارلا آنتی قهرمانلار دانیشارکن متن شعر فورماسینا دوشور (بو، اؤزو باشقا بیر مقالهنین موضوعسودور). بیزه گؤره شعر مکالیمه سوبیئکتلرینین (موضوعلارینین) خاراختئرلرینی عادی اوبرازلاردان آییرماق اوچون اوغوز ائپیک (حماسی) تحکیه عنعنهسینین (سنت داستانسرایى حماسى) مخصوص اوصولودور. بو باخیمدان باساتین تپهگؤزه وئردیگی جاواب و اورادا ایشلهنمیش «گون اورتا» سؤزونو داها دوزگون باشادوشمک اوچون، بلکه ده تاریخچی، دیلچی، سیاستچی، آسترولوق و باشقا باخیش بوجاغیندان دئییل، محض داستانین اؤز پوئتیکاسینین (نظم؛ شعر) «گؤزو» ایله باخماق گرکیر. بو باخیشلا عابیدهیه یاناشماق، بلکه ده اَن یاخین یول اولابیلر. بو جهتدن، استراکتورالیزمین تحلیل اوصوللارینا گوره، متن هر شئیی اؤزو اؤز ایچینده آچیقلاییر (۱۰). بیز ده متنی بو یاناشما پرنسیبلری ایله بیر داها گؤزدن کئچیرمهلیییک.
اوغوز قهرمانلاری ائیلنجهدن قاییدارکن قونور قوجا ساری چوبانین ائتدیگی جینایتین تؤرهمهسی اولان تپهگؤزو یول اوستونده بیر ییغاناق فورماسیندا گؤروب تپیکلهمهیه باشلاییرلار. آلپ آروزون تَپیگی بو ییغاناقی ییرتیر و تپهگؤز اوغوزلارین دونیاسینا داخیل اولور. آروز باییندیرخاندان ایجازه آلاراق، تپهسینده بیر گؤزو اولان بو عیبهجری گتیریب اؤز اوغلو باساتلا بیرلیکده بؤیوتمک فیکرینه دوشور. باساتلا تپهگؤز بیر اوبادا بؤیویوب سود قارداشی اولورلار. تپهگؤز اوغوز ائلینه وارار-وارماز اوغوزو جزالاندیرماق ایستهییر و جینایت تؤرتمهگه باشلاییر. بؤیودوکجه جینایتلری ده بؤیویور. سونوندا بو جینایت باساتلا تپهگؤزون قارداشی اولان قیانین اؤلومو ایله زیروهیه چاتیر. بو دا اوز نؤبهسینده بویداکی ائپیک چاتیشماسی زیروهیه یوکسهلیر.
باسات تپهگؤزو سالاخانا ماغاراسیندا یوخودا اولارکن گؤزوندن ورور. تپهگؤز ایسه چوخلو نالهدن سونرا اونو کور ائدهنین کیم اولدوغونو اؤیرنمک ایستهییر. اونون جاواب آلماق ایستهدیگی سئواللار ائپوس پوئتیکاسینین (ساختار منظوم حماسى) گرچکلیگی، تقدیماتین ماراقلی اصوللارینداندیر. اوغوز قهرمانلارینی زبون ائدیب، کاردان سالان تپهگؤزو زبون ائدن بو قهرمان کیمدیر گؤرهسن؟
بویدا تقدیم اولونان منظره ائپیک- مئتافوریک (استعارى-حماسى) دورومدور. باسات اونو تانیمادیغی اوچون غضبلهنیب تپهگؤزه ائله قیزغین جاواب وئریر. چونکو اونلار سود قارداشیدیرلار. بو حالدا تپهگؤزون باساتین کیملیگینی سوروشماسی حماسی جهتدن ضیدیتلی گؤرونور. اونلار بیر ائوده بویوموشلر و تپهگؤز باساتین آروزون اوغلو اولدوغونو یاخشی بیلیر. آنجاق دیالوقون اؤیرهنیلمهسی گؤستریر کی، تپهگؤزه، اصلینده باساتین اینسانی کیملیگینی دئییل، توتئم کیملیگینی سوروشور. لاکین بیز بو مساله اوزرینده گئنیش دایانمیریق. چونکو مقصد «گون اورتا» سؤزودور.
خالق آراسیندا اولان دئییملر بوراداکی «گون اورتاج» سؤزونون اوزهرینه ایشیق سالیر. بو گون بیزیم خالقلاردا قارشی طرف اَن آچیق حقیقتی باشا دوشهبیلمهیهنده بئله بیر دئییم ایشلهنیر: «بورادا نه وار کی؟ هر نه گون کیمی اورتادا!».
بو، او دئمکدیرکی «آخی نییه بو آیدینلیقدا سؤزو، سورغونو، یا گرچگی باشا دوشهبیلمهییرسن!». جنوبی آذربایجاندا دا اوشاقلارین «گیزلن قاچ» آدلی بیر اویونو وار. بو اویوندا گیزلنمهگی باجارمایان اوشاقلاری «گون کیمی قالیب اورتادا!» دئییرلر. عرب خالقلاریندا ایسه «اظهر من الشمس» شکلینده بیر دئییم وار و عئینی معنانی داشییر: «گوندن داها آیدین!». دوغرودان دا، باساتین سؤزو ده گون کیمی آیدیندیر. او، تپهگؤزه، «سن نئجه کوتبئیینسن کی، منیم هانسی یئردن گلمهگیمی بیلمیرسن!» دئمک ایستهییر. تپهگؤز سانکی اونودور کی اونون اوغوزا قارشی ائتدیگی جینایتلرین هامیسی اوغوز جغرافیاسیندا باش وئریب. باسات بوتون معنانی ایکی کلمه ایله (گون اورتا سؤزو ایله) ایفاده ائدیر. بو زامان اونوتمامالیییق کی، بو داستان سیخلاشمیش و قاتیلاشمیش معنالاردان تشکیل اولونوب. ائله «دده قورقود کیتابی»نی بدیعی سؤزون معجیزهسینه چئویرن ده بو اینجهلیکدیر.
باساتین اؤز حاقّیندا وئردیگی تانیتیمدان سونرا تپهگؤزون چوخ چاشقینلیقلا دیله گتیردیگی سؤزلر فیکیریمیزی تصدیق ائدیر:
«اَمدی قارداشوز، قییما مانا!» (د ۲۳۲)؛ (۹۳، ۷).
او، اتدن اولان گؤزونو اَلدن وئرندن سونرا «گون اورتا» کیمی گرچگی باشا دوشهبیلیر. آنجاق بو زامان آرتیق ایش ایشدن کئچیر. تپهگؤزون «قییما مانا!»سؤزو باساتی داها آرتیق غضبلندیریر و او، «گون اورتا» کیمی گرچگی «اَمدی قارداش» بولودو آلتیندا گیزلتمهیه چالیشان تپهگؤزه بئله جاواب وئریر:
مره قاوات! آغ ساققالی بابامی آغلاتمیشسان!
قاراجیق آغ بیرچکلی آنامی بوزلاتمیشسان
قارینداشیم قییانی اولدورمیشسن.
آغجا یوزلو یئنگهمی دول ائله میشسن.
آلا ببکلرین اؤکسوز قومیشسن.
قورمییام سنی
قارا پولاد اؤز قلینجیم دارتمایینجا،
قافالو- بؤرکلو باشین کسمهیینجه
آلچا قانین یئر یوزینه تؤکمهیینجه
قارداشیم قییانین قانین آلمایینجا
قومازام! (د ۲۳۲)؛ (۹۳، ۷).
دده قورقود حماسهسیندهکی آدلارین هر بیری آیری بیر مقالهنین موضوعسودور. آنجاق بوراداکی قییان آدی «گون اورتا» کیمی داها بیر گرچگی آچیقلاییر. باساتین قارداشی قییان تپهگؤزو «اَمدی قارداش» سانیب، اونا قییمیر، آمما باسات اوغوز خالقینا چوخ اؤنملی بیر اخلاقی درس وئریر: «قییان قییمادی، سن تپهگؤز قییدین، اولدوردون. او اوزدن گون اورتا کیمی بللیدیر. سن قییمامالی بیریسی دئیلسن. قییانا قییارلار!». بو جهتدن قییان آدینی عابیدهلشدیرن «دده قورقود» عابیدهسی بئله اینجه و اویارلی کنایهلرله زنگیندیر.
«گون اورتا» سؤزونون بدیعی دیری وئریلن متنده بو سؤزون باشقا آنلاملارین دا آچیقلاماغا یاردیمچی اولاجاق. بو دَیری آچیقلاماق اوچون باشقا بیر تورک بیلگینی محمود کاشقارلینین آچیقلاماسی دا گرکیر. محمود کاشقارلینین «دیوان لغات التورک» اثرینده «گون اورتاج» سؤزونون آچیقلاماسینا گؤره «گون اورتاج» استرونومیک باخیمدان گونشین گؤیون اورتاسیندا دوردوغو وضعیتی، زامان باخیمیندان ایسه بو وضعیته موافیق اولاراق گون اورتانی بیلدیریر (۸۲، ۴).
بیز بو آچیقلاما ایله بیرلیکده کئچمیش مدنیتلرده گونشه اولان موناسیبتلری ده نظره آلمالیییق. گونشین کئچمیش مدنیتلرده نه درجهده اؤنملی اولماسی و اینسانلاری میتراییزمه یؤنلدن دوشونجه فاکتورو اولماسی تاریخی بیر گرچکلیکدیر. دیگر طرفدن «اوغوزنامه»ده گون خانین طایفا باشچیسی اولماسی گونشین اوغوز خالقینین ائپیک-میفیک گؤروشلرینده نه قدر اهمیتلی یئر توتدوغونو گؤستریر (۶۲، ۸).
نتیجه
باساتین اؤز یئرینی «گون اورتاج» عنوانی ایله بیلدیرمهسی بدیعی استیعارهدیر. «دده قورقود کیتابی»نین زنگین پوئما و قاتیلاشدیریلمیش قورولوشونا گؤره، اوغوز ائپیک دونیا مودلینده باساتین یئری گؤی اوزوندکی گونون یئری کیمیدیر. او اوغوز خالقینین گؤیونده گونش کیمی ابدی پارلایان قهرماندیر.
منابع
– Azərbaycan Şifahi XalqƏdəbiyatına Dair Tədqiqatlar, XIV Kitab. Bakı, Seda Nəşriyyatı, ۲۰۰۶.
– Cahangirov M., “Kitab-i Dədə Qorqud Boylarındaki Cəmiyyətin Zamanı və Mekanı Haqqında”, ADU-nun ElmiƏsərləri, Dil vəƏdəbiyatSeriyası, ۱۹۷۹, N. 4, ss. 72-77.
– Dedem Korkudun Kitabı, Hzl. O.Ş. Gökyay, İstanbul, 2000.
– Ergin M. Dedem Korkut Kitabı, I.C. İstanbul, 1958; II. İstanbul, 1963.
– Kaşqarlı M. Divani-Lüğet-it-türk, Çev. B. Atalay, I. C. Ankara, 1985, II. c. , III. c. Ankara, 1986.
– Kitabi-Dədə Qorqud. Tərtib Edəni H. Araslı, Bakı: Gənclik, 1978.
– Kitabi Dədə Qorqud Ansiklopediyası, I. C. Bakı, Yeni Nəşrlər Evi, 2000.
– Rəşid-eddin F. Oğuznamə, Təbriz, Eldar Nəşriyyatı, ۲۰۰۵.
– Seyidov M. Azərbaycan Xalqının Soykökünü Düşünərkən, Bakı, Yazıçı, ۱۹۸۹.
– Straucturalism.Encyclopedia Britannica Ultimate Reference Suite, Chcago, 2011.


text:
موتوهیرو یاماقوچی
موتوهیرو یاماقوچی (اینگیلیسجه: Motohiro Yamaguchi) (دوْغوم:۲۹ ژانویهٔ ۱۹۶۹ (۵۳ یاش) تاکاساکی، قونما) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده موتوهیرو یاماقوچی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- یوکوهاما فلوقلس کولوبونون اویونچولاری
- ناقویا قرامپوس کولوبونون اویونچولاری
- البیرکس نیقاتا کولوبونون اویونچولاری
- یوکوهاما کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۹۶ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
هپاتیت سی
هپاتیت سی عئینی آدلا خاطیرلانان (هپاتیت سی ویروسو) ویروسلا باغلی توسعه ائدن خستهلیکدیر. خستهلیک اوزون مدته قاراجیری زدلییر و قاراجیر سیرروزونون اینکیشافینا سبب اولور. ویروس ۱۹۸۹-جو ایلده کشف ائدیلمیشدیر. بیلینمدیی دؤورلرده، حادثهلر هپاتیت آ و هپاتیت ب خستهلیکلرینه بنزدییندن بۇ خستهلیک نون آ- نون ب هپاتیتی (آ و ب یئ باغلی اولمایان) آدی ایله خاتیرلانماقدا ایدی.
عمومی معلومات[دَییشدیر]
هپاتیت سی اینفئکسیون خستهلیکدیر. قاراجیری یولوخدورور و قاراجیر آلوولانماسینین – هپاتیتینی عمله گتیریر. اکثر حاللاردا سیمپتوملاری موشاهیده اوْلونمور، آنجاق خرونیکی هپاتیتی ایزلهمک مۆمکوندور. خستلیین سوْنراکی گئدیشی قاراجیرین لیفلرینین داغیلماسی – قاراجیر سیرروزو ایله نتیجهلنیر. هپاتیت سی ویروسو (هجو) قان واسطهسیله یاییلیر. ج هپاتیتینه قارشی هئچ بیر واکسین یوخدور. اینفئکسییانین سیمپتوملاری تیببی باخیمدان ایداره ائدیله بیلر و پاسیئنتلرین پروپورسییاسی آنتی–ویروس درمانلارینین اوزون کورسو ایله ویروسدان تمیزلهنیله بیلر. ائرکهن تیببی موداخیله فایدالیدیر، هجو اینفئکسییاسی ایله آداملار تئز-تئز مولاییم سیمپتوملاری یاشاییر و بونا گؤره ده موالیجه حاقیندا فیکیرلشمیر. احتیمال اوْلونور کی، دونیادا ۱۵۰–۲۰۰ میلیون آدام ج هپاتیتی ایله یولوخموشدور.
هپاتیت سی ویروسو آلتی تانینمیش هپاتیت ویروسلارینداندان بیریدیر: آ، ب، ج، د، ائ، گ.
۱۹۷۰-جی ایللرین اورتالاریندا سهییه اینستیتوتونون اینفئکسیون خستهلیکلر بؤلمهسینین رهبری هاروی ژ. آلتئر و اونون تدقیقات کومانداسی نوماییش ائتدی کی، اکثر هپاتیت خستهلرینده خستهلیک تؤردیجیلری هپاتیت آ و ب دئییل. بۇ کشفه، بئینلخالق علمی-تدقیقات ایشی ویروسو تانیماق اۆچون، غئیری آ، ب هپاتیتی آدلاندیردی (نانبه).
۲۰۰۰-جی ایلده، هکیملر آلتئر و هووگهتون ویروسون کشفینه گؤره «قاباقجیل ایش اۆچون» کلینیک تیببی تدقیقات لاسکئر موکافاتی ایله تلتیف اوْلوندو – هانسی کی او ج هپاتیتینی نؤولره آییرماغین مئتودلارینی و ویروسو آشکارا چیخارتمیشدیر. عئینی زاماندا آبش-دا قان کؤچورمهده ویروسون یاییلماسینین ۳۰٪ قارشیسینین آلمیشدیر.
قاراجیر سیرروزو و قاراجیر خرچنگی هپاتیت ج ویروسونون تأثیریندن یارانا بیلیر. بیرینجی فازا ۶ آی مدتینه چکیر. ۶۰ – ۷۰٪ خستهلرده هئچ بیر سیمپتوم موشاهیده اوْلونمور. بعضی حاللاردا پاسیئنتلرده کسکین هپاتیته دا راست گلینیر. کسکین هپاتیت ج اینفئکسییاسینین سیمپتوملارینا ایشتاهانین آزالماسی، یورغونلوق، قارین بوشلوغوندا آغریلار، ساریلیق و قریپه بنزر سیمپتوملار عاییددیر. هپاتیت سی ویروسو عادتاً ایلک ۱–۳ هفته عرضینده قاندا تاپیلیr.Anticisimlار قاندا ۳–۱۲ هفته عرضینده تاپیلیر. ۱۵–۴۰٪ شخصلرده کسکین فازادا قاراجیرین یوکسک فعاللیغی نتی-جسینده بۇ ویروسون ایسپونتان تمیزلهنمهسی باش وئریر. ۶۰–۸۵٪ هپاتیت ایله یولوخموش پاسیئنتلر ج خرونیکی هپاتیتینی توسعه ائتدیریر و اینفئکسییا ۶ آیدان چوخ داوام ائدیر. اوولکی پراکتیکادا اگر خسته اؤز-اؤزونه تمیزلنردیسه موالیجه ائتمک مصلحت گؤرولموردو. سون تدقیقاتلار گؤستریرکی، گئنوتیپین کسکین فازاسیندا موالیجهیه صرف اوْلونان واخت ۹۰٪ حاللاردا خرونیکی خستهلیک فازاسیندا صرف اوْلونان واختدان ۲ دفعه آزدیر و بۇ زامان ویروسون بؤیوک اکثریتینین تمیزلهمک مۆمکوندور. ج خرونیکی هپاتیتی آلتی آیدان چوخ داوام ائدن هپاتیت ج ویروسو اینفئکسییاسی کیمی معین ائدیلیر. بۇ اکثر حالدا سیمپتومسوزدور و بۇ اساساً تصادفهن آشکار ائدیلیر.
خستلیین کلینیکاسی هر اینساندا موختلیف جور اولور. عمومی سیمپتوملارا ایسه یورغونلوغو، چکینین آزالماسینی، قریپه بنزر سیمپتوملاری، ازله آغریسینی، اویناق آغری- سینی، دایانیقسیز آشاغی هرارتی، قاشینمانی، هیهجانلانمانی، قارین آغریسینی خصوصیله یوخاری سئکتوردا، ایشتاها دییشیکلیکلرینی، اورک بولانماسینی، دیارئیا، مده پوزغونلوغو، ایدراک دییشیکلیکلری، دئپرئسسییا، باشاغریلاری و اهوال-روهییهنین پوزولماسینی مثال گؤسترمک اولار.
هپاتیت ویروسلاری خیردا (۵۰ نم اؤلچوده)، رنت ترکیبلی ویروسلارا عاییددیر. بۇ فلاویویریدائ عائلهسیندن هئپاجیویروس نؤوونون تک عضوودور. هپاتیت ج ویروسونون آلتی اساس گئنوتیپی وار – هانسی کی رقهمله (مثلاً، گئنوتیپ ۱، گئنوتیپ ۲ و س) گؤستریلیر.
هپاتیت سی ایله یولوخما[دَییشدیر]
ویروس قاراجیرده و قاندا تاپیلار. اساس یولوخما یولو قانلادیر. مثلاً، ایکی آدام عئینی اینهنی ایستیفاده ائتسهلر یولوخما اولا بیلر. بونون ان مشهور شکلی نارکوتیک ایستیفادهسیدیر. دیگر بیر یولوخما یولو قان نقلیدیر. بیر آداما، هپاتیت ج ویروسو داشییان بیر آدامین قانینین کؤچورولمهسی کیمی. ایندیکی واختدا ائدیلهن تئستلر ایله بۇ آرتیق تامامیله غئیری-مۆمکون کیمیدیر. آنجاق، ۱۹۹۰-جی ایلن اولی خستهلیک بیلینمدییندن و دیاقنوز تئستلری اولمادیغیندان، بۇ دؤورده ائدیلهن قان کؤچورمهلری ریسک داشییا بیلردی. ویروس توپورجک، سیدیک، ایسپئرما کیمی بدن مایئلرینده تاپیلماز. بۇ سببله جینسی علاقه اسناسیندا بولاشما نادیردیر. بدن مایئلرینده ویروس اولماسی اۆچون بۇ مایئلره بیر شکیلده قان قاریشماسی لازیمدیر (مثلاً: دیش اتینده قاناما). ویروس مئنستوراسییا قانیندا اولور. بۇ دؤورده اوْلان جینسی علاقه یولوخما باخیمیندان ریسکلیدیر (قانین آچیق بیر یارایا بولاشماسی ایله). عئینی اینه ایستیفاده ائدیلهرک ائدیلهن پئیوندلر، دؤیمه و س. کیمی عملیاتلار یولوخوجو اولا بیلر. عئینی تراش بیچاغی و دیش فیرچاسینی ایستیفاده ائتمک، بونلارین قان ایله تماس ائتمهسی احتیمالی سببی ایله یولوخوجو اولا بیلر. هپاتیت ج علامتلری اورک بولانماسی، آشاغی سوییهده تئمپراتور، قارین بؤلگهسی و قاراجیرین ویروس اوْلان قیسمینین ضعیفلیگی و هسساسلیغی، تدریجهن گؤرونهن ساریلیق، قوسما و حالسیزلیق شکلیندهدیر. بۇ علامتلر آتیپیک اوْلدوغو قدر، اول ده دئییلدیی کیمی خستهلیک فاکتورونون آلینماسیندان چوخ اوزون زامان سوْنرا دا اورتایا چیخا بیلیر. جینسی یوللا هپاتیتین اؤتورولمه ریسکی جمعی ۵٪-دیر. هپاتیت ج -ده هازیرلاییجی فاکتورلار یعنی هپاتیت سی اینفئکسییاسینا اویغون حالا گلمهسینه سبب اوْلان فاکتورلار آشاغیداکیلاردیر.
- چوخ و داواملی حیوانی منشألی زولال و یاغ قبولو،
- ایسپیرت ایستیفادهسی،
- سیقارئت ایستیفادهسی،
- غئیری-کافی تروز و مئیوه ایستئهلاکی،
- قئیدا و فردی گیگیئنایا دقت ائدیلمهمهسی.
هپاتیت ج اگر موالیجه ائدیلمزسه سیرروز، قاراجیر خرچنگی و اؤلومه سبب اولار.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ هپاتیت خستهلیگی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-05-27. یوْخلانیلیب2016-08-14.


text:
انجمن فرهنگی هنری عاشێقلار، ائلبیلیمی مؤسسهسی، ائوده آل و انجمن قرآن و مثنوی واعظ دَرنکلرینین ایشبیرلیگی ایله بهمن آیێنێن دؤردۆنده، تبریزین نیستان سالوْنۇندا ایکینجی عاشێق داستان گئجهسی گئچیریلدی. بۇ محتشم و شانلێ مراسم آذربایجانێن گلهنکلیک عاشێق مۇسیقیسینه و عاشێق داستانلارێنا مراقلانان هنر سئور وطنداشلارێن استقبالی ایله قارشێلاندێ.
بۇ گئجهده «عاشێق رحیم نظری» عاشێق حسینین هجران روایتلریندن دانێشێپ اوْخۇدۇ .
عاشێق رحیم نظری ۱۳۴۱. ایلده قاراداغ‘ێن کلیبر ماحالێنێن نۇغَدی کندینده دنیایا گلیپ. اُستادلارێ عاشێق ادبیّاتێندا عاشێق عزیز شهنازی، سازدا ایسه عاشێق حسین اسدی اوْلؤپدۇر. عاشێق رحیم نظرینین بۇ صنعتده ۳۰ ایلدیر فعالیتی وار. اوْندان اؤنجه ده یئددی ایل عاشێقلێق صنعتینین اؤگرنمهسینه وقت صرف ائیلهییپدیر. آلمان، هلند، بلژیک، اُتریش، تۆرکمنستان، آذربایجان جمهوریسی، تۆرکیه اؤلکهلرینده اجرالارێ اوْلۇپ.
عاشێق رحیم نظرینین ۵۵. یاشی مناسبتینه تبریزین «انجمن فرهنگی هنری عاشێقلار» و «حوزه هنری انقلاب اسلامی» ادارهسی طرفیندن آغێرلاما مجلسی گئچیپدیر. اوْنۇن۱۰۲ ساعت گؤرۆنتۆلۆ و سسلی ایفالاری خلق آراسێندا یایێلێپ؛ عباس گۆلگز قربانی کیمی داستانلارێ صحبت ائیلهییپ. ۲۰۱۰ ایلینده گنجه بیلیمیۇردۇندان فخری دیپلوْم آلێپ. ۲۰۱۱ده تورکیه عاشێقلار بیرلیگیندن فخری دیپلوْم آلێپ، ۲۰۱۷ده آذربایجان عاشێقلار بیرلیگینین عضوۆ اوْلۇپ. تۆرکیهدن اۆچ کز فستیوال یوْنتۇسۇ (تندیسی) آلێپدێر.
همین مراسمین دوامێندا روایتلر بیتدیکدن سوْنرا، عاشێق عوض عبادپور-دان تجلیل اوْلۇندۇ. عاشێق عوض عبادپور ۱۳۴۲ده قاراداغێن کلیبر شهرینین حَسنُو ماحالێنا تابع اوْلان آرپالێق کندینده آنادان اوْلۇپ. آتاسێ، قادر عبادپور بالابان اُستادی ایدی. عوض عبادپورۇن ساز اُستادێ عاشێق عیسیٰ دَشَن اوْلۇپ، سوْنرا عاشێقلێق و سؤز اُستادی عاشێق رسۇل قربانی اوْلۇپ، ساز چالماقدا دا عاشێق عدالت نصیب اوْو-دان غیابی صورتده تاثیر آلێپدێر. أن تانێنمێشی «قاراداغ چیچگی» آدلانان ۴-۵ هاوا یارادیپ. ژاپن، چین، آذربایجان جمهوریسی اؤلکهلرینده ایفالاری اوْلۇپ. عاشێق عوض عبادپور‘ن ۵۵ یاشێندالێق آغێرلاماسێ دا شرقی آذربایجانێنێن فرهنگی هنری عاشێقلار انجمنی و حوزه هنری انقلاب اسلامی طرفیندن تبریزده گئچیریلمیشدیر.
@SancaqDergisi


text:
زامانین کشف ائتمه لذتی، یوخسا متنلر چارپیشماسی | ساعاتلار روْمانینا اؤتری بیر باخیش
زامانین کشف ائتمه لذتی، یوخسا متنلر چارپیشماسی
امضا شوماره ۲
رقیه کبیری
ساعاتلارین ثانیهسایاری اؤزآخیمیندا، ایستهمهدن دونیایا آتیلمیش اینسانی هر آن اؤلومه ساری یؤنلدیر. ثانیهسایارین آخیمی آرخادان آتیلمیش خیردا بیرداش کیمی او قدر اینجهدیر کی، زامان آخیمیندا گؤزه گلمیر،حیسّ اولونمور.
آمئریکالی یازیچی مایکل کانینگهام ساعاتلاررومانینین باشلانغیجیندا گتیرمیش بیر گیریشده۱۹۴۱-جی ایله ایشاره ائدهرک ویرجینیا وولف-ون یاشامینین سوْن آنیلاریندان دانیشیب، وولفو تانیمایان اوخوجویالازیمی قدربیلگی وئریر. ویرجینیا اؤزأرینه و ها بئله باجیسینا مکتوب یازاندان سونراتلتلهسیک ائودن چیخیب، اوْوُز چایینا ساری گئدیرکن یوْل اوزو أطرافینی سئیر ائتمهیی بئله اونوتمور. بونونلا بئله ایچیندهکی استرسلر و باشآغری کیمی بیر هیولا، آنجاق اؤلوم عرفهسینده ده اونو راحات بوراخمیر. ویرجینیا ۱۹۴۱- جی ایل ۲۸ مارت تاریخینده جیبلرینه چوخلو داش ییغاراق اؤلومونو قطعیلشدیریب، بوتون قاچیش یوللارینی اوزونه باغلاماق قصدیله شهر کنارینداکی ائولرینین یاخینلیغیندا آخان اوْوُز چایینا ساری گئدیب اؤزونو چایا آتیب، حیاتینا سون قویور.
یازیچی مایکل کانینگهام اؤزو یازدیغی گیریشده،متندن قیراق، تاریخی بیر باخیمدان ویرجینیا وولفون اؤلومونو روایت ائتمکله ایستر- ایستهمز زامان و اؤلوم آدلی عنصرلری، اؤنجه قبول اولونموش(پیشفرض)کیمی اونلاری اوخوجونون ذهنینده جانلاندیریب و ائله بیر زمین یارادیر کی یاشامینبو ایکی أساس تملی(زامان و اؤلوم) رومانین سونوناجان اوخوجونو راحات بوراخمیر.
ویرجینیا وولفون یاشامینی و اونون اؤلوم تاریخینی نظرده آلماییب، یالنیز ساعاتلار رومانینادایاناراق بو روماندا اوچ قادین کاراکتری اوچ مختلیف نسیلدن، اوچ زامان و اوچ آیری- آیری مکاندا نقش ایفا ائدیرلر. بیرینجیسی، وولفون اؤزودور کی ۱۹۲۳- جو ایلده دالووی خانیم رومانینیی یازاراق اؤزونون پسیکولوژیک خستهلییی ایله ألبهیاخادیر. ایکینجیسی، براون خانیم آدلی بیر خانیمدیر، ۱۹۴۹- جو ایلده دالووی خانیم رومانینی اوخوماقلا برابر أرینین آد گونو موناسیبتینه اونا شأنلیک تداروکو گؤرمکدهدیر. اوچونجوسو کلاریس وون آدلی بیرLesbianقادیندیر کی ۲۰۰۱- جی ایلده اؤز شاعیر دوستو و قدیم سئوگیلیسی ریچاردین حال- حاضیردا إیدز خستهلییی ایله ألبهیاخا اولدوغونا باخمایاراق، اونون اوچون شأنلیک مجلسی قورماقدادیر.رومان، بو اوچ قادینین بیر گون یاشاییشینین مختلیف زامانلاردا، آنجاق عینی بیر گونده روایتچیسیدیر. یازیچی هر کاراکترین یاشاییشینیژوئن آیینین بیر گونونده سحردن آخشامادک حال- حاضیر زامانیندا، دالووی خانیم، وولف خانیم و براون خانیم آدلی فرقلی فصیللرده روایت ائدیر.
بو روماندا یازیچی کانینگهام دا ویرجینیا وولف کیمی بیلینج آخیشی یازی تکنیکیندن فایدالانیب. وولف خانیمین روایتی ۱۹۲۳-جو ایلده، براون خانیما عایید اولان روایت ۱۹۴۹-جو ایلده و دالووی خانیمین روایتی ایسه اییرمینجی یوز ایلین سونونو إحتفا ائدیر. حالبوکی ساعاتلار رومانینین یایین تاریخی ۱۹۹۸- جی ایله قاییدیر. رومانین روایت قالیبی زامان باخیمینداندؤرد یئره بؤلونور: تقویمی زامان،اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش و گلهجک. بو دؤرد زامان آراسیندا قیریلماز بیر باغلانتی وار.بو قیریلماز باغیمویرجینیا وولفون یاراتدیغی دالووی خانیم رومانینا دایاناراق، زامان ایله یاشام و اؤلوم عنصرلرینه عایید ذهنی چارپیشمالار دا یارادیر.
کانینگهام بو روماندا اوخوجونو تقویمی ، روایی ، و حیسّی زامان ایله قارشی قارشییا قویور. یازیچی هر اوچ کاراکتره عایید اولان روایتلرده تقویمی زامانی قئید ائتسه ده، حال- حاضیر زامانیندا روایت ائدیرکن، قادینلارین یاشادیغی زامانلاری بیر- بیرینه باغلاییب، اوستهلیک، تقویمی زامان واسیطهسی کئچیدیلهاؤز رومانینی فورملاشدیریب،کیتابین فصیللری آراسیندا زامانا عایید اؤزل بیر هارمونی یارادیب. او،فوْرم واسیطهسیلهبو هارمونونو ایندیکی حال- حاضیر زامانیندا اوخوجویا چاتدیریر و اوخوجو هر اوچ کاراکتره باغلی اولان حادیثهلری حال- حاضیرده اوز وئردییی کیمی حیس ائدیر.
رومانین چاپ اولدوغو ایلی (۱۹۹۸) نظرده آلاراق فصیللرین ترتیبی بئلهدیر. (دالووی خانیم، وولف خانیم، براوون خانیم)، (دالووی، وولف، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی)، (وولف، دالووی)، (براون، دالووی)، (براون، وولف)، (براون، دالووی)
و تقویمی زامان هارمونوسو: (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش،گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، اوزاق کئچمیش)، (گلهجک، یاخین کئچمیش).
رومان، کلاریسا وون آدلی ائشجینسل (Homosexual) بیر قادینین روایتی ایله باشلانیر و اونا عایید بیر بؤلوملهده سونا چاتیر. کلاریسا جوان بیر قیز اولاراق، وولفون دالووی خانیم رومانینین کاراکتریله آداش اولدوغو اوچون أسکی سئوگیلیسی ریچارد، اونا دالووی خانیم لقب وئریب. ایندیسه کلاریسا و ریچارد ایکی أسکی یولداش کیمی ایلگیلهنیرلر. حادیثهلرین هامیسی اییرمینجی یوز ایلین سونوندا ژوئن آیینین عینی بیرگونونده، نیویورک شهرینده اوز وئریر. کلاریسانین قیزی جولیا، اسپرم بانکینی نتؤرهمهسیدیر. جولیا دا آناسی کیمی ائشجینسلدیر. اوستهلیک، کلاریسانین پارتنری ده اونلارلا برابر بیر ائوده یاشاییر. کلاریسا او گونونآخشامی ریچاردین ادبی اؤدول آلدیغینا گؤره بیر قوناقلیق وئرمهلیدیر. ریچارد ایسه بایسئکسوال Bisexual بیر کیشی اولاراق إیدز ناخوشلوغونا معروض قالدیغی اوچون ساغلاملیق دورومو هئچ یاخچی دئییل. کلاریسادالووی خانیم رومانینین کاراکترینه تای سحر چاغی قوناقلیق تؤرهنینه گول آلماق اوچون ائودن چیخیب و نیویورک شهرینده مقصدینه گئدرکن أطرافینداکی حادیثهلرین تاثیری آلتدا ذهنی کئچمیش گونلره دوغرو یؤنهلیر.دالووی خانیم رومانی ایله پارالل کلاریسا داآدلیم بیر آدامی خیاواندا گؤرور. آنجاقساعاتلار رومانینداکی او آدلیم آدام ملکه یوخ، بلکه اییرمینجی یوز ایلین سونوندا تانینمیش بیر سینما آکتورودور.نیشانهلره گؤره معلوم اولوراییرمینجی یوز ایلین سونوندا آکتورلارا ملکهلر کیمیقیمت وئریلیر. یازیچی بو حادیثهنی روایت ائدن پاراقرافدا زامان تأثیری آلتدا کولتورل دهییشیکلییی ۱۹۲۳-جو ایلدن ۲۰۰۰-جی ایلهدک گؤسترمکدهدیر. کانینگهام «دالووی خانیم» بؤلومونده چالیشیر حادیثهلری ویرجینیا وولفون یازدیغی دالووی خانیم رومانینن حادیثهلرینه بنزتسین.
ساعاتلار رومانینین هر اوچ بؤلومونده اؤپوشمک کیمی عاطیفی بیرداورانیش گؤرونور. ریچارد کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده، کلاریسا یاناغینی اونا ساری چئویرر. اؤپوشمک کیمی بیر موتیف وولف خانیم و براوون خانیم بؤلوملرینده ده دیققت چکیر. نظره گلیر بو موتیف هر اوچ بؤلومده اؤزل بیر نیشانه کیمیقیمتلهنیر. یازیچی ایسه بو نیشانه واسیطهسیله نهییسه گؤسترمهیه چالیشیر.
دالووی خانیما عایید بوتون بؤلوملر حال- حاضیرزامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسی ایله روایت اولونور. یازیچی بو بؤلومون باشاباشیندا اییرمینجی یوز ایلین سونوندا، آمئریکا اؤلکهسینه حاکیم اولان اؤزل مدنی کوْدلاری گؤسترمک واسیطهسیله ائشجینسللیک مسئلهسینه عادی بیر مسئله کیمی توخونور. او، اینسانلارین جینسی مئییللری ایله اونلارین اؤزل سئچیملری آراسیندا بیر نؤوع ایلیشیک گؤسترمهیه چالیشیر.
وولف خانیما عایید اولان فصیللرده حادیثهلرژوئن آیینین بیر گونونده،۱۹۲۳-جو ایلده، لندندن یاریم ساعات فاصیلهسی اولان ریچموند آدیندا بیر یایلاقدا اوز وئریر. بو فصیلین بوتون بؤلوملرینده ویرجینیا، دالووی خانیم رومانینی یازماقدادیر. ویرجینیااوچون اؤنملی اولان بودور کی رومان أن گوجلو بیر اثر اولسون. گوندهلیک یاشاییشدا اوزبهاوز اولان خیردا مسئلهلر دالووی خانیم کیمی کاراکتر یاراتماقدا اؤز تاثیرینی یازیچییا بوراخیر. دئمک، یازیچی ایله یاراتدیغی کاراکتر آراسیندا دیالکتیکی بیر ایلگی وار. یازیچینین شخصی أحوالاتی اونونیاراتدیغی کاراکتردهتأثیر بوراخیب و روماندا یارانمیش حادیثهلر پراسسی ویرجینیانین شخصی یاشاییشیندانعلاقهسیز دئییل.
لندنه گئری دؤنمک فیکریندن علاوه زامانین دهیری و اؤلوم مسئلهسی ویرجینیانین أصلی دغدغهلریندندیر. ویرجینیانین باجیسی ونسا اوشاقلاری ایله برابر اونون ائوینه قوناق گلیرلر. اوشاقلار یول اوزو یارالی بیر قوش تاپیب،ویرجینیانین حیطینده اونلار اوچون قوشا تابوت کیمی بیر یئر حاضیرلاییب، اوستونه گول قویورلار. ویرجینیانین ذهنی اؤلوم مسئلهسی ایله چارپیشماقدا اولارکنیارالی و اؤلو قوشون یئرینده اولماغی آرزولاییر.همین گون ویرجینیاباجیسی ونسانین دوداغینی معصومیانا اؤپندن سونرا دادلی و ممنوعه بیر لذت آلیر.او، ایکی هاوالیدیر. اؤلوم ایله اضطرابلی یاشام آراسیندا هانسینی سئچمک اوچون اؤز ایچینده تارتیشما کئچیر. اونون بو جورایکی هاوالی اولدوغو دالووی خانیم رومانیندابئله اؤزونو گؤستریر. رومانین سونوندا دالووی خانیم یا همن کلاریساانتحارلا یاشاماق آراسیندا قطعی قراراچاتا بیلمیر. بونونلا بئله نهایتکلاریسانین یاشاماغینا قرار وئریر.ویرجینیا بؤلومونون باخیش آچیسی اوچونجو شخصین دیلیندن و حال- حاضیر زامانیندا روایت اولونور.
اوچونجو بؤلومده لورا براون، بیر ائو قادینی اولاراقایکینجی اوشاغینا بوْیلودور. او،۱۹۴۹- جو ایلینژوئنآیینینبیرگونوندهلوسآنجلسشهرینده، یاتاغیندا یاتارکن دالووی خانیم رومانینی اوخوماقدادیر. رومانی اوخویورکن، یئریندن قالخیب، أرینهو اوچ یاشلیریچی آدلی اوغلونا سحر یئمهیی حاضیرلاسین،یوخسا رومانین آردینی اوخوماق آراسیندا ایکی هاوالی قالیب.اوغلونون و أرینین سسی مطبخدن گلیر. یئریندن قالخماق ایستهدیکده گئنه ده بیر ایکی صحیفه روماندان اوخویور. او گون أرینین دوغومگونودور. لورا چالیشیر گوندهلیک یاشامینین معناسیزلیغیندان دوغولان استرسلره غالیب گلسین.أرینین دوغومگونونو قوتلاماق اوچون کئیک پیشیرمک قرارینا گلیر، بلکه بئلنچی ایشلرله یاشامینا بیر نؤوع معنا وئرسین. بو آرادا قونشو قادین، کیتی، اونون ائوینه گلیب و اوشاقلیغیندا بیر وزتاپیلدیغینیو جراحی عملیاتینین گرکلی اولدوغونو اونا خبر وئریر. لورا همدردلیک اوزرهاونو باغرینا باسیر. بو آن هر ایکیسینیندوداقلاری بیر- بیرلرینه یاخینلاشسادا، بیربیرلرینی اؤپمورلر. هر ایکیسی ده گؤردوکلری ایشین نهلییینی یاخچی باشا دوشورلر.هر ایکیسی ده اوزاقلارا دالیرلار. ۱۹۴۹-جو ایلده یقین کی ائشجینسللیک مئسلهسی آمئریکادا تابو کیمی دهیرلندیریلیرمیش.
لورانین استرسی، قونشو قادینی یولا سالاندان سونرا داها داآرتیر. او، اؤزوندن و گؤردویو ایشدن راضی دئییل. پیشیردییی کئیکی زیبیلقابینا آتیب، باشدان یئنی بیر کئیک پیشیریر. دالووی خانیم کیتابینی گؤتوروب، سونرا اوچ یاشلی اوغلونو قونشولارین بیرینه تاپشیریب، ائودن چیخیر. یاشاییشی اونو تالواسایا سالیب. هر ندن یورولموش، هر ندن بئزمیش بیر حالی وار. دهلی اولماق قورخوسو هئچ ده بعید دئییل. آمما یقینی وار تالواساسینا، استرسینه غلبه ائتمک اوچون تکجه بیر یول وار. اگر ائودن اوزاق بیر یئرلرده تک- تنها قالیرسا بو یولو تاپا بیلر. ضدّیتلی فیکیرلر ذهنینه گلیر. عین زاماندا، استرسلیاولدوغو حالدا، اؤز گئیینیشیندن، ماشینینین تمیزلیییندن، قولاغینا سالدیغی سیرغالاریندان راضیلیق حیسی وار. یاخچی بیلیر کیرستوران و یا کیتابخانا کیمی عومومی یئرلره گئتسه، اورالاردا اؤزو اولماییب،اؤزو ایستهمهدنروْل اویناماق مجبوریتینه معروض قالاجاق. اونا گؤره ده عومومی یئرلره گئتمکدن چکینیر. خیانت ائدن قادینلار کیمی سونوندا بیر هوْتئلده اوتاق توتوب، ایکی ساعاتلیق واختینی اورادا کئچیریر. اؤزونو یاساق ایش گؤرن قادینلار کیمی حیس ائدیر. قورخور هوتئلین مودیری اونو جینسلایشچی کیمی تانیسین. اوتاغا گیریب، یاتاقدا اوزانیرکن یاشاییشینی ترک ائتمیش قادین حیسلری اونا غالیب گلیر.نظرینه گلیر ویرجینیا وولف دا اؤز انتحاریندان اوّل بئله بیر اوتاقدا قالمیشدی. اؤز فیکرینه گولمهیی توتور. او دا بو اوتاقدا هر ایش گؤره بیلر. گاهدان گردهک یاتاغیندا یایلانمیش بیر گلین کیمی حیس ائدیر اؤزونو. آمما نه أرینی گؤزلهییر، نه ده بیر آیری کیشینی. هوتئلین اوتاغیندا یالنیز اؤزویله دالووی خانیم رومانی آراسیندا ممنوعه بیر وارلیق باخیمیندان برابرلیک دویور. نظرینه گلیر هوتئل اوتاقلاریندا اؤلمکچوخ آسان بیر ایش اولا بیلر. بللی دئییل ایندییهجن او یاتدیغی یاتاقدا نئچه نفر اؤزونو اؤلدوروب. بطنیندهکی کؤرپهنی دوشونورکن، یقینی وار اؤزونو اؤلدورمهیهجک. بونونلا بئله بو نتیجهیه چاتیر کی، اؤزونو اؤلدورمک بیر هوتئل اوتاغینا گلمک کیمی ساده بیر ایشدیر. هوتئلدن چیخیب، ائوینه ساری دؤنور. أرینین دوغومگونونو یالنیز اوچ یاشلی اوغلو ریچی ایله جشن توتورلار. أرینین کوْبوت و آبتال اولدوغونو دوشونورکن، عؤمور بویو بو ائوده تلهیه دوشموش کیمی حیس ائدیر اؤزونو. دالووی خانیم رومانینین بیر پارچاسی ذهنینده گزیر. آنباشی اؤزونه وورغولاییر: «عیبی یوخدور… عیبی یوخدور»… قونشو قادین، کیتی، مریضخانادا اؤلوم ایله اوزبهاوز دالاشاراق، او ایسه أرینین و اوغلونون کناریندا اؤزونو أمنیت ایچینده حیس ائدیب و بو أمنیت حیسی اونو ساکینلشدیریر. ویرجینیا بؤلومونه تای لورا براون بؤلوملری ده حال- حاضیر زامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسیندانروایت اولونور.
بو اوچ بؤلومده اوز وئرن حادیثهلردن علاوه، یازیچی نسه عاطیفی بیر داورانیشی گؤسترمکدن دانیشماغا چالیشیر. هر اوچ بؤلومده ده نیشانهلر ایله گؤستریلن بو عاطیفی داورانیشا ایکی آچیدان باخماق مومکوندور. بیرینجیسی، بو عاطیفی عمل قادینلارین ائشجینسللییه مئیللرینی گؤسترمک نیشانهسی اوْلا بیلر. منجه لورا براون ایله قونشوسو کیتی آراسیندا،و ویرجینیانین باجیسی ایله اؤپوشمهیی و ممنوعه بیر حیس یاشاماقلاری ۱۹۲۳ و ۱۹۴۹-جو ایللرده عرف و قانون باخیمیندان ائشجینسللییین نئجه دهیرلندیرمهیین گؤستریجیسیدیر. لاکینرومانین دالووی خانیم بؤلومونه گلدیکده، ریچارد انتحار ائتدییی گونون سحریسی کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده کلاریسا ایکی هاوالی قالمیش بیر حالدا یاناغینی ریچاردا ساری چئویریر. بو داورانیش اییرمینجی یوز ایلین سونوندابیر قادینین ائشجینسل اولدوغونا گؤره آیری بیر جینسیته مئییل گؤسترمکده ایکی هاوالی قالماغینین گؤستریجیسیدیر. هله ده گنج بیر قیز ایکن گؤل قیراغیندا ریچاردایله اؤپوشمهسی یادداشیندادیر. ریچارد ایسه او گونو یئنیدن تکرار ائتمک ایستهسه ده، کلاریسابیرباشا بو عاطیفی داورانیشا قاتیلمیر، یاناغینی ریچاردا ساری توتوب، یالنیز اونون اؤپوشونو تحویل آلیر. بو بؤلومو روماندا اوخویارکن گوستاو کلیمتین اؤلوم اؤپوشو تابلوسو ذهنیمده جانلانیر.
آیری بیر آچیدان بو عاطیفی داورانیشیاؤلومله اؤپوشمک کیمی ده تأویل ائتمک اولار. هر اوچ بؤلومده فرقلی سببلردن آسیلی اولاراق اؤلوم مسئلهسی ویرجینیا، براون خانیم و ریچاردین ذهنینی مشغول ائدیر. ویرجینیانین ألینده یازدیغی کیتابیندغدغهسی و براون خانیمین بطنیندهکی کؤرپهسی ایله اوچ یاشینداکی اوغلو سبب اولور اونلار اؤلوم یئرینه یاشاییشا باغلی قالسینلار. آنجاق إیدز ناخوشلوغوندان یورولوب، یاشاییشدان أل اوزموش ریچاردین هر بیر شخصه، حتی هر گون اونو گؤرمهیه گلن کلاریسایا بئله باغلیلیغی اوزولوب، نهایت، بو مسئله عملی شکیلده اؤلوم سئچکیسیله یئکونلاشیر.
اؤلوم مسئلهسی ده زامان مسئلهسینه تای دالووی خانیم رومانی ایله ساعاتلار رومانینین اوْرتاق نؤقطهلریندن ساییلیر. یازیچیلارا گؤره هانسیسا بیر رومان اؤزوندن اؤنجه یازیلمیش رومانلارین مئیوهسی کیمیدهیرلهنیر. بونونلا بئله چوخ زامانلار بو مئیوهنین هانسی رومانلاردان بارلانماسی هله معلوم اولمور. آمما ساعاتلار رومانیندا یازیچی بوتون گوجونو صرف ائدیر تا نیشانهلر واسیطهسیله بو نکتهنی اوخوجویا چاتدیرسینکی اونون یازدیغی رومان دالووی خانیم رومانینین مئیوهسیدیر. دالووی خانیم رومانینین قطعهلری بو رومانی بزهین و گؤزه گتیرن کاشی دوزمهلرینه بنزهییر.
ژرار ژنتین ترامتنیت(transtextuality) نظریهسی ایله بو متنه یاناشسامدالووی خانیم و ساعاتلار رومانینین آراسینداکی موناسیبتی (Intertextuality) یا متنلر آراسینداکی موناسیبت تکنیکیآدلاندیرمالییام. ژنتین نظریهسینه گؤره بو تکنیکی اوچ حالتده متنلر آراسیندا گؤرمک مومکوندور. بیرینجی حالدا یازیچی مبدأ متن یا متنلرین نه اولدوغونو گیزلتمهیه چالیشیر و بو گیزلی ساخلاماق ادبی اوغورلوق آنلامینا گلیر. ایکینجی حالدا یازیچی آیدین نیشانهلر ایلهدیرناق آراسیندا و یا مستقیم قایناق وئرمکله مبدأ متنین ایزینی گؤستریر. اوچونجو حالتده یازیچینین قصدی یوخدور متنلر آراسینداکی موناسیبتی گیزیلی ساخلاسین. بونونلا بئله صراحتله قایناق وئرمکدن ده چکینیب و اؤزل نیشانهلر واسیطهسیله بو موناسیبتی گؤستریر. بئلنچی بیر حالدا یالنیز مبدأ متنی اؤنجهدن اوخویان اوخوجولار متنلر آراسینداکی موناسیبتی سئچه بیلرلر. منه گؤره کانینگهام ساعاتلار رومانیندامتنلر آراسینین اوچونجو نؤوع تکنیکیندن فایدالاناراق بو رومانا اؤزل بیر قورولوش فورمونو باغیشلاماقدان علاوه، هر اوچ بؤلومده چالیشیر اوخوجونو دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئرسین.
ساعاتلار رومانیندا دالووی خانیم رومانی اوچضلعی برابر اولان بیر مثلثینثقل مرکزی، و لورا براون، ویرجینیا و کلاریسانین یاشاییشی ایسه اوچ زاویهده قرار تاپیر. بو اوچ قادینین یاشاییشلاریندا فرقلی تاریخلرده، ژوئن آیینین بیر گونونده اوز وئرن حادیثهلرین هامیسی بو ثقل مرکزیندن (دالووی خانیم رومانیندان) مستقیم تأثیر آلیر.
اؤنجه وورغولادیغیم کیمی هرچند بو قادینلارین روایتی اوچ فرقلی تقویمی تاریخلره عاییددیر، آمما هر اوچ بؤلوم حال- حاضیر زامانیندا روایت اولدوغونا گؤره اوخوجو رومانین اوخونوش پراسسینده زامان فرقینی اونودور. دئمک، رومانین حیسی زامانی،تقویمی زامانین اوستونو اؤرتور. نئجه کی دالووی خانیم رومانیندا حال- حاضیر زامانیندا هر هانسی بیر عادی گوندهلیک عمل کلاریسانی کئچمیشینه آپاردیغی کیمی بو رومانین هر اوچ بؤلومونده ده هر اوچ کاراکتر هر هانسی بیر نیشانه یا نیشانهلر واسیطهسیله دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئریلیر. یالنیز رومانین سونوندا، ریچارد اؤزونو پنجرهدن یئره آتدیقدان سونرا لورا براون کلاریسانین ائوینه گلدیییی آن تقویمی زمان، حیسی زامانی آرخادا بوراخیب و اوخوجونو اییرمینجی یوز ایلین سون ایلینه قایتارماغی باشاریر. و بو آندا معلوم اولور براون خانیم یا همن اوچ یاشلی ریچینین آناسی، همن اؤدول قازانمیش و إیدز ناخوشلوغونا مبتلا اولان ریچاردین آناسیدیر. کانینگهام متنلر آراسینداکی تکنیکدن یارارلاناراق بئله بیر قورولوش فورمونو یاراتماق ایله اوخوجونون ذهنینده تارتیشمایاراتماقدان علاوه متنلر آراسیندا چارپیشما دا یارادا بیلیر. آنجاق بئله بیر قورولوش فورمو سبب اولور اؤنجهدن دالووی خانیم رومانینی اوخوموش اوخوجو آنباشی او رومانا مراجعت ائدیب، یئنیدن ساعاتلار رومانینا دؤنسون. بئلهلیکله ایکی متن آراسیندا جدی بیر چارپیشما یارانیر.
ایللردن سونرا ایکینجی دفعه ساعاتلار رومانینی بیرباشا اوخودوغومدان سونرا کیتابی یئره قویوب، آیری بیر ایشه مشغول اولاندا بئله، رومانین اوچ کاراکتریندن ایکیسی، لورا براون ایله کلاریسا وون، یاپیشقان کیمی ذهنیمدن قوپموردولار. ندنسه رومانین اوچونجو کاراکتری، ویرجینیا وولف، همیشه قیراقدا قالیردی. آمما ندن وولف کیمی بیر کاراکتر منیم ذهنیمدن قیراقدا قالیردی؟!
بونا باخمایاراق کی کانینگهام متنلر آراسینداکی موناسیبتدن فایدالاناراق چالیشیب بو روماندا کلاریسا و لورا کیمی کاراکترلری ویرجینیا وولفون کؤلگهسینده ساخلاسین، ندنسه متندن کنارداکی ویرجینیا وولفا عایید ذهنیمده وار ساییلان بیلگیلر، اوستهلیک، رومانین باشلانغیجیندا ویرجینیا وولفون واقعی اؤلوم لحظهلرینین روایت ائتمهیی سبب اولدو اوخوماق پراسسینده رومانداکی ویرجینیاایکی آیری کاراکتر کیمی (لورا براون و کلاریسا وون)منیم ذهنیمی چارپیشمایا چکمهسین. دئمک اولار ایکینجی دهفه بو رومانی اوخویاندا ویرجینیایا عایید منیم کشف ائتمه لذتیم یاریمچیلیق قالدی.
آرتیرمالییام ویرجینیا وولف، دالووی خانیم رومانینی یازماغا باشلایاندا اؤنجه اونا ساعاتلار آدی وئرمیشدی. ندنسه بو رومان دالووی خانیم آدی ایله چاپ اولوب!
۱۷/۶/۹۶


text:
موراوای جنوبی چایی
موراوای جنوبی چایی (اینگیلیسجه: South Morava، فارسجا: موراوای جنوبی، آلمانجا: Südliche Morava، ایتالیاجا: Morava méridionale، تورکیه تورکجهسی: Güney Morava، روسجا: ЮжHaя MopaBa) اۇزونلوغو ۲۹۵ km (۱۸۳ mi) دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده موراوای جنوبی چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«South Morava»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
`خاریجی ایشلر ناظیری` نتیجهلر
خبرلر [1613]
- حولوصی آکار: "تورک سلاحلی قوهلری لیبیا-دا یاد قوه دئییل"
- تورکیه-دن یوکسک سویهلی نماینده هئیتی لیبیا-یا سفر ائدهجک
- آفاد پاکیستانا 26 مین چادیر گؤندریب
- اولاف شولتز و ولودیمیر زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- نورالدین نباتی: "معین شرایط یاراندیقدا قطرله گاز تیجارتی برپا اولونا بیلر"
- اوکراینا آوروپا بیرلیگینه گاز وئرهجک
- حولوصی آکار اگه دنیزینین قوزیی ینده "اف-16" ایله اوچوش ائدیب
- آلمانیانین ساوونما ناظیری: "اوکراینایا سلاح یاردیمی داها مومکون دئییل"
- حولوصی آکار قارداش اؤلکهلرین ساوونما ناظیرلر ایله گؤروشوب
- شولز:" آوروپا بیرلیگی داها اگمن و باشقالاریندان داها آز آسیلی اولمالیدیر"
- فاتح دؤنمز: "معدن محصوللارینین صادراتیندا یئنی رکورد قیریلاجاق"
- ایستانبول یول آییندا 1 میلیون 759 مین 506 خاریجی توریستی قوناق ائدیب
- ادی راما: "تورکیه پرزیدنتی اولماسایدی، آشی لاریمیز اولمازدی"
- ایتالیا:"روسیا گازیندان آسیلیلیغی تامامیله آرادان قالدیراجاغیق"
- ماگدالنا اندرسون: "تورکیه ایله ایمضالانان اوچلو سندین شرطلرینه عمل ائدجییک"
- حولوصی آکار اوکراینالی همکاری ایله تلفونلا دانیشیب
- خاریجی یاتیریمجیلار موسکوا بورسوندا تکرار تیجارته باشلاییبلار
- تورکیه قیریم تاتار تورکلرینه اوزون مودتلی یاشاماق ایجازهسی وئرهجک
- حولوصی آکار اؤزبکیستان-لی همکاری ایله تلفونلا دانیشیب
- حولوصی آکار: "بیز ایشغال حرکتی حیاتا کئچیرمیریک، ترورلا موباریزه آپاریریق"
- تورکیه-ده یاشایان یاشلی خاریجی لر گؤرولن تدبیرلردن ممنونیتلرینی دیله گتیریرلر
- لبنان باش ناظیری سعد حریری تورکیه-ده
- میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار آذربایجان اوردوسونو تبریک ائتدی


text:
- سیزە وردیگیمیز رئزئقلارئن تمیز اۇلانلارئندان یەیین! ساقئن تاشقئنلئق أتمەیین! یۇقسا اؤفکەم اۆزرینیزە چؤکر. اؤفکەم کیمین اۆزرینە چؤکرسە، اۇ ماحوۇلور گیدر.
- شوراسئ کسیندیر کی تەوبە أدن (دؤنۆش یاپان)، اینانئپ گۆونن، ایی ایش یاپان وە بونلارئن یانئ سئرا دۇغرو یۇلا گیرمیش اۇلانئ بن دائیما باغئشلارئم.
- (آللاە طور داغئندا موسایا شؤیلە دەدی:) “أی موسا! سنی حالقئندان آیئرئپ واقتیندن اؤنجە بورایا گتیرن نەیدی؟”
- (اۇ:) “اۇنلار بنیم یۇلومدالار. راببیم! سن حۇشنود اۇلاسئن دییە حوضورونا أرکن گلدیم.” دەدی.
- آللاە دەدی کی: “آما سندن سۇنرا حالقئنئ آغئر بیر ایمتیحانا سۇقتوق. سامیری اۇنلارئ یۇلدان چئقاردئ.
- موسا اؤفکەلی وە اۆزۆنتۆلۆ بیر شکیلدە حالقئنا دؤندۆ. دەدی کی: “أی حالقئم! راببینیز سیزە گۆزل بیر سؤز ورمەدی می؟ اۇ سؤزۆن اۆزریندن چۇق مو زامان گچتی؟ یۇقسا راببینیزین اؤفکەسینین اۆزرینیزە چؤکمەسینی ایستەدینیز دە اۇنون ایچین می بانا وردیگینیز سؤزدن دؤندۆنۆز؟”
- دەدیلر کی: “سانا وردیگیمیز سؤزدن کندیلیگیمیزدن جایمادئق. اۆزریمیزە فیرعاوون حالقئندان قالان زینت أشیالارئ یۆکلندی. اۇنلارئ (أریتمک ایچین آتشە) آتتئق. سامیری دە عاینئ شکیلدە آتتئ.”
- بؤیلەجە سامیری اۇنلارا بؤگۆرەبیلن بیر بۇغا هەیکلی چئقاردئ. (سامیری وە طارافتارلارئ:) “بو سیزین ایلاهئنئزدئر، موسانئن دا ایلاهئدئر آما اۇ، اۇنو اونوتتو.” دەدیلر.
- تک بیر سؤزلە اۇلسون، کندیلرینە قارشئلئق ورەمەدیگینی گؤرمۆیۇرلار مئیدئ؟ اۇنلارا نە بیر ضارار ورەبیلیردی، نە دە بیر فایدا!
- هارون اۇنلارا شؤیلە دەمیشتی: “أی حالقئم! بونونلا سادەجە آغئر بیر ایمتیحاندان گچیریلییۇرسونوز. سیزین راببینیز، راحماندئر (اییلیگی سۇنسوز اۇلاندئر). سیز بانا اویون وە أمریمە ایطاعات أدین.”
- اۇنلار ایسە: “موسا دؤنۆپ گلنە قادار بۇغا هەیکلینین قارشئسئندا سایغئیلا دورماقتان وازگچمەیەجگیز.” دەمیشلردی.
- موسا (دۇنۆنجە) دەدی کی: “هارون! اۇنلارئن ساپئتتئغئنئ گؤردۆگۆندە، سانا نە أنگل اۇلدو کی!..
- بانا اویمادئن؟ أمریمە قارشئ مئ گلدین؟”
- هارون دەدی کی: “أی آنامئن اۇغلو! ساچئما ساقالئما یاپئشما! بن سنین؛ ‘ایسرائیل اۇغوللارئنئ بؤلدۆن، سؤزۆمۆ دە دینلەمەدین’ دەمەندن قۇرقتوم.”
- موسا سامیرییە: “أی سامیری! سنین هدفین نە ایدی؟” دەدی.
- سامیری دەدی کی: “بن اۇنلارئن گؤرەمەدیکلرینی گؤردۆم دە رسولۆن یۇلوندان (شریعاتئندان) بیر قئسمئنئ چئقارئپ آتتئم. جانئم بؤیلە ایستەدی.”
- موسا: “دفۇل!” دەدی. “آرتئق بو حایاتتا سانا دۆشن؛ ‘کیمسە کیمسەیە دۇقونماسئن!’ دەمەندیر. آیرئجا سنین ایچین قاچئلامایاجاق بیر گۆن دە وار. شیمدی، قارشئسئندا سایغئیلا دورمایا دوام أتتیگین ایلاهئنا باق! اۇنو، کسینلیکلە یاقئپ أریتەجک، سۇنرا دنیزە ساووراجاغئز.
- سیزین ایلاهئنئز سادەجە، کندیندن باشقاایلاە اۇلمایان آللاەتئر. اۇ، بیلگیسییلە هر شەیی قوشاتمئشتئر.”
- سانا قاتئمئزدان بیر ذیکیر /کیتاب ورەرک، أسکیلرین حابرلریندن بؤیلە بؤلۆملر آقتارئیۇروز.
- بو ذیکیردن یۆز چەویرنلر، قئیامت (مزاردان قالقئش) گۆنۆ آغئر بیر گۆناە یۆکلنەجک…
- اۇ یۆکۆن آلتئندا اؤلۆمسۆزلشەجکلردیر. قئیامت گۆنۆندەکی یۆکلری نە کؤتۆدۆر!
- (بونلار) صورا اۆفلندیگی گۆن اۇلاجاقتئر. اۇ گۆن گۆناهکارلارئ گؤزلری دۇنوقلاشمئش بیر حالدە تۇپلایاجاغئز.
- آرالارئندا: “دۆنیادا سادەجە اۇن گۆن قالدئنئز،” دییە سسسیز سسسیز قۇنوشورلار.
- کندیلرینجە گؤرۆشۆ أن ایصابتلی اۇلانئ: “سادەجە بیر گۆن قالدئنئز،” دەرکن، اۇنلارئن نە قۇنوشاجاقلارئنئ أن ایی بیز بیلیریز.
- سانا داغلارئ سۇرویۇرلار. دە کی: “راببیم اۇنلارئ اون اوفاق أدیپ ساووراجاق.
- یرلرینی دە بۇمبۇش وە دۆمدۆز بئراقاجاق.
- اۇرادا هرحانگی بیر چوقور دا، بیر تۆمسک دە گؤرەمەیەجکسین!”
- اۇ گۆن، کندیلرینی چاغئرانا هیچبیر طارافا ساپمادان اویاجاقلار. سسلر راحمان ایچین قئسئلمئش اۇلاجاق، فئسئلتئدان باشقا بیر شەی دویامایاجاقسئن.
- اۇ گۆن شفاعات، راحمانئن اۇنای وردیگی وە لهینە سؤز سؤیلنمەسینە راضئ اۇلدوغو کیشیلردن باشقاسئنا فایدا ساغلاماز.
- آللاە، اؤنلریندە اۇلان وە آرقالارئندا قالان نە وارسا حپسینی بیلیر. آما اۇنلار بیلگیلرییلە آللاهئ قاورایامازلار.


text:
هارپ
یۇخاری فراکانسلی فعال آورورال آراشدیرما پروقرامی (اینگیلیسجه قیساجاسی: HAARP)، آمریکا هاوا گۆجلری ، آمریکا دنیز گۆجلری، آلاسکا فیربنکس بیلیمیوردو و دیفاعی گلیشمیش آراشدیرما پروژهلر آژانسی (DARPA) طرفیندن مۆشتراکاً فاینانس ائدیلن یوْنیسفر تحقیاقات برنامهسی ایدی. "بیائیایسیستمز" شیرکتی طرفیندن طراحلیق و دۆزلمیشدیر. هدفی یوْنیسفری آنالیز ائتمک و رادیو ایرتیباطی و گۆزتیمی اۆچون یوْنیسفریک گلیشدیرمه تکنولوژیسینین پوْتانسیلینی آراشدیرماقدی. هارپ پروقرامی آلاسکاداکی قاکونا یاخینلاریندا بیر هاوا گۆجلری ساحهسینده یئرلشن هارپ آراشدیرما سایتی آدیندا بؤیوک بیر آلت-قۇطبی تاسیساتدا یئرآلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«High_Frequency_Active_Auroral_Research_Program»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۰آقوْست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).