text:
پارچه لنگن افغانستان ویا اوزبیک اوچون بو یورت نینگ قه ییری بیخطر؟
افغانستان شمالی پایتختی مزار شریف ده بیر نیچه ییل آلدین اورنه تیلگن علی شیر نوایی هیکلینی شیشه بیلن توسیشگه توغری کیلگن. سببی- هیکل آچیلیشی بیلن کیملردیر شاعر هیکلیگه هجوم قیلیب، بورنینی اوپیریب کیتگن ایدی. "بونی کیم قیلگنی هم حاضرگه چه انیق ایمس، لیکن عین عمل اصل اوزبیک لرگه قرشی قیلگن بیر عمل بوله دی" - دییشردی بلخده مین گپله شگن کوپلپ اوزبیک یاشلر- " بولر بیزنی اوزینیکی دیب بیلمسه، قنده ی قیلیب، بیز بو مملکتنی اوزیمیزنیکی دیه آله میز؟!" مزار شریف- اوروش گردابیدن چیقالمه ی یاتگن افغانستانده تینچلیک و تاتوولیک تمثالی ایدی. ذاتن، خارجی لر غیچ- غیچ کابلدن تشقری مین کیگن و کورگن افغانستان بو- شمال. اوزبیک لر زیچ یشاوچی شمال نینگ 8 ولایتیده هر وقت اوزیمنی بی خواطر و ایشانچلی آدم لر قورشاویده حس قیلگن من. سببی- اوزبیکلیگیم. اوزبیک لر یشمه یدیگن منطقه لر- مشهور قوماندان احمد شاه مسعود وطنی پنجشیرهم، تیموریلر اوز دوریده آباد قیلگن. هرات هم ویا اولکن بودا هیکل لری قایه لرگه اوییلگن بامیان هم مین اوچون نسبتن بیگانه. او ییرلرگه هلیگچه بارالگنیم یوق. طالبان ته ینچی بولگن و اکثر پشتون لر یشاوچی جنوب گه- قندهار و هلمند گه باریش ایسه بیر خارجی لیک اوزبیک اوچون اولیمنی بویینگه آلیشگه تینگ عمل.
اوزبیک تونلی فارسی زبان پشتون رهبر بو مملکت ده سینینگ ملتینگ و مسلگینگ کوپ نرسه نی انگله ته دی. حامد کرزی پریزیدنت بولگنی همان اوز قیافه سیده مملکتی نی بیرلشتیریشگه اینتیلدی: ملتی پشتون، تیلی فارسچه، ایگنیده اوزبیک چاپنی.... اما عموم مملکت مقیاسیده آلگنده، حامد کرزی رهبرلیگی هلی اولکن سوال آستیده. ییتکچیلر هر ییرده اکثرن ملتیگه، بعضیده مسلک یا منطقهسیگه قره ب تانیله دی. افغانستان اوچون ملی مسئله حساس، لیکن بو ییرده گی تورته کوپ سانلی ملت - پشتون، تاجک، هزاره و اوزبیک لر آره سیده گی بولینیش نقدر اولکنلیگی هم حقیقت. تاجک لر یشاوچی منطقه لرده جمهور رییس کرزی صورت لرینی یانیده سیزنی احمد شاه مسعود کبی مجاهد ییتکچیلر عکس لری کوزه تیب توره دی. هزاره لر محله لریده ایسه قوماندان لر مزاری یا محقق صورت لری. اوزبیک منطقه لرید ایسه جنرال دوستم رسملری. جمهور رییس اوزگرسه، حامد کرزی نینگ صورت لری المه شیشی انیق، لیکن یانیده گی محلی قوماندانلر - احمد شاه مسعود، دوستم ویا مزاری عکس لری بو بولگه لرده هلی اوزاق ییللر قالسه کیره ک. اوزبیک لر کوپ یشاوچی تالقانده کیتر ایکن من، عصیان کارلیک کوچلی شمال شرقده قنده ی ایشله یمن دیگن خواطر خیالیمگه مطلقا کیلگنی یوق. چونکی اوزبیک لر ایچیده بیر اوزبیکنی کیم فرقله یدی دیسیز؟ عکسینچه، اوچاق اوچمه یدیگن بو منطقه گه ایلته دیگن یالغیز موتر یولی مینی وهیمگه سالریدی. سببی - دوستلریم ایتماقچی، مین دیک بیر چیت ایللیک اوزبیک اوچون پشتون لر یشاوچی بولگن ویا قندوز یوللریدن اوتیب باریش تهلیکه لی ایدی. بو ییرده گی اکثریت نزدیده پشتون لر هر وقت طالباننی قوللگن و قوللشده دوام ایته ویره دی. یولده اوزبیک هیداوچی رولنی قندوزگه ایمس، بلکه آولاق خان آباد یولیگه بوره ریکن، شهرگه کیریب، ایسکی تنیشیم - پشتون برادریمیز نی کوریب اوتمه یمیزمی، دیب سوریمن اوزبیک همراه لریمدن" یوق شرط ایمس" دییشه دی قطعی آهنگده - " ایسان امان تالقانگه ییتیب آلینگ. عمومن، بو ییرگه کیلگنیمیزنی ایتیشینگیز هم شرط ایمس اوشه تنیشینگیز گه. پشتون ایکن، کیم بوله دی، طالبان بیلن علاقه سی قنده ی؟" بو فکر مینی اوچون قوروق خواطر دیک توییلدی. لیکن بیر نرسه نی انگله دیم: افغانستانده گی تورلی ملت لر آره سیده همان اوزه را ایشانچ یوق. احوال شو درجه ده کی، فاریاب لیک اوزبیک هیداوچیم، تاجک یا اوزبیک قیشلاغیدن اوتگنده، اوزینی بی ملال حس قیله دی، موترینی توخته تیب، سوو یا نان ساتیب آله دی. اما پشتون یا کی بلوچ مسکن لریگه ییتگنده تیزلیکنی آشیریب، هیچ ییرده توخته مس ایدی. سببی - ایشانچسیزلیک و اولر طالبان پرست، دیگن قورقوو. سانی آشمه یاتگن اوزبیک لر اینگ کوپ سانلی ملت بولمیش افغان لر، یعنی پشتون لر آره سیده مملکت بویلب اوز ییتکچیلری اورنه تیلیشینی قانونی ضرورت دیب بیله دیگن لر هم بار. سونگی باره کابلده آدم لر بیلن گپلشگنده مین بیر آز توشینه دیگن فارسچه ده سوال سوره سم، کوپلب صحبت داش لریم نیگه ایندی پشتونچه ایمس، فارسچه گپیریشیمیز کیره ک، دیب قالیشریدی. اما کوپلب باشقه ملت وکیل لری افغانستانده بیر ملت - اینگ کوپ سانلی پشتون ییتکچیلیگی اورنه تیلیشیگه اصلا طاقت قیلمسلیکلرینی یاشیرمه یدی. حکومت طالبان بیلن مذاکره گه باریش نیتینی اعلان قیلریکن، کوپلب تاجک، هزاره و اوزبیک لر بو قدم نی پشتون لر اوستوار لیگی نی اورنه تیش حرکتی، دیب تلقین قیله باشله شدی. اولر نزدیده پشتون جمهور رییس حامد کرزی حکومتی باشقه بیر پشتون حرکتی - طالبان بیلن بیرلشیب، یگانه ملت حکمرانلیگینی کوچه یتیرماقچی، خلاص. ایریم لر ایسه قطار یتکچیلری اولدیریلیشی آرتیده فتنه عملی تورگن، دیگن فکرلرگه هم ایشانه دی. فتنه گه ایشانچ حاضر کونده لیک حالت لرده هم کورینه دی. " اوزبیکلر اینگ کوپ یشاوچی ولایت فاریابده بیرانته تورک مکتبی یوق" - دیب نالیدی مزار شریف گه کیلیب، تورک لیسه سیده تحصیل آلگن اوقیمیشلی میمنه لی ییگیت- " چونکی اوزبیک باله لری قرداش تورک تیلینی اورگنیب، زمانه وی تعلیم آلیش افغان حکومتی ایسته مه یدی، شیکللی. " بونده ی ناراض لیک باشقه لرده هم کوچلی. افغانستانده چارک عصرکی کینگ کولمده اهالی روی خطگه آلینمه گن، اما بیران نیچه آی آلدین بیر اداره مسوولی مملکتده گی هزاره لر سانی 9 فایز اطرافیده، دیب چیقریکن، بوتون شیعه هزاره جماعه سی گه تولدی. هزاره لر اوزلرینی کمیده 15 - 20 فایز دیب بیلیشه دی. اوزبیک لر هم اوز سانلرینی باره سیده گی رسمی حسابلرنی شبهه آستیگه آله دیلر. " هلی 1070 ییللرده گی ساویت انتسیکلوپیدیا سیده افغانستان ده گی اوزبیک لر بیر یریم ملیون، دیب کورسه تیلگن" - سوال قویه دی ساویت اتفاقیده تحصل آلگن شمالی اوزبیک ضیالی سی- " اوشه ندن بیری افغانستان اهالی سی سانی ایککی برابر دن آشدی، اما شمالده گی 8 ولایتده زیچ یشاوچی اوزبیک لر سانی تورلی منبع لرده همان بیر- بیریریم ملیون، دیه قید ایتیله دی". "نیمه 40 ییل دن بیری بو ییرده گی اوزبیک عیاللری بالقه توغمه دی می یا "؟
کوپلب شماللیک لر افغانستاننی فدرال مملکتگه ایلنتیریش آرزوسینی یاشیریشمه یدی. حتی اتاقلی افغان شناس غربلیک لر هم مملکتده تینچلیک اورنه تیش اوچون شونگه اوخشش بیر ییچیمگه کیلیش ضرورلیگینی ایته باشلشگن.
بیراق رسمی کابل و کوپ سانلی پشتونلر نزدیده بو ایندی افغانستاننی زیمدن پارچه لشگه تین بیر عمل بوله دی.
" بیز به ریمیز بیر افغان میز. اوزبیک هم، تاجیک هم، پشتون هم - برادر میز" - دیدی پشتون تانیشیم- " بیزنی فدرال قیلیب، بولیش ناتوغری بوله دی".
باشقه صحبت داش لریم فکر ایسه تمامیله اوزگه چه.
" بیز همه میز بیرمیز - افغانستانلیک میز" - دیدی اوزبیک طلبه ییگیت - اما مین افغان ایمس، اوزبیک من. هر منطقه و ملت تینگ حق - حقوققه ایگه بولیشی اوچون، جنوبده گی اوروشلر شمالنی هم آرقه گه تارتمسلیگی اوچون فدرال بولیشیمیز کیره ک".
سونگی ییللر معلوم بولگن مخفی حجت لرگه کوره، هلی 60 - 70 ییللری بریتانیا و روز امپراطوری لری آره سیده بوفیر حدود بولگن افغانتساننی بویوک قدرت لر کیلیشیب، سابق شوروی ایران، و پاکستان اورته سیده بولیب تشله شگه کیلیشگن لر. اما پاکستان طرفی پشتون لر یشاوچی جنوبی افغانستاننی آلیشنی ایسته مه گن.
" شو اثنا عین ریجه هم برباد بوله دی و افغانستان بیر بوتون سقله نیب قاله دی. لیکن اونینگ ایچیده گی پارچه لنیش هر قدمده، هر فکر ده هنوز سیزیله دی.
مزار شریفده مرکزیده ایسه علی شیر نوایی هیکلی همان شیشه توسیق ایچیده. اوزبیک تنیشلریم گه کوره، " یخیش کونلر کیلسه، بو هیکل اطراف ده گی حمایه توسیغی آلیب تشله نه دی، عکسینچه، نوایی هیکلی نینگ شو ییرده تورگنی هم غنیمت".


c: text/html

text:
غزنیده ماین پارتلشی عاقبتیده 12 کیشی هلاک بولگن
غزنی ولایت مقاملریگه کوره ،اوشبو ولایت نینگ گیرو اولسواللیگیده توی مراسمیدن قیتگن شخصلر موترلری یول چیککه سیگه اورنه تیلگن ماین بیلن دوچ کیلگن، نتیجه ده 12 کیشی هلاک بولیب و ایککی کیشی هم یره لنگن.
غزنی ولایت حاکمی سوزچیسی شفیق ننگ ساپی حادثه محلی وقت بیلن ساعت توقیز یریم اطرافیده روی بیرگنینی ایتگن.
ساپی جنابلری هلاک بولگن لراکثریسی عیاللربولگنینی معلوم قیلگن. اونینگ ایتیشیچه توی مراسیمیدن قیتگن شخصلر مینگن ایککی تونس رسوملی موتر یول چیککه سیگه ییرلشتیریلگن ماین بیلن دوچ کیلگن.
گیرو تومن حاکمی تلفات لر رقمی بوندن کوره هم کوپ بولیشی ممکن لیگینی تیلگه آلگن.
عینی حالده غزنی ولایتی نینگ پلیس باشلیغی زرور زاهد حادثه نی طالبان گه نسبت بیریب، سیلاو امنیتی نی بوزیش اوچون اولر نینگ شوندی عمللرگه قول اوره یاتگنینی ایتگن.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سئوگیلی جانانه،کونول
اویما هرزولفی قارا،سئوگیلی جانانه،کونول
بووفاسیزلارائدرلر سنی دیوانه ، کونول
مومکون اؤلدوقجا چالیش یانمایاسان عشق اؤدونا
شمع دَن گورنه چکیر هر گئجه پروانه ، کونول
سَن هله عشق کمندینده اسیر اؤلمامیسان
اؤیما مجنون کیمی هرزولفِ پریشانه کونول
گولده اؤلسایدی وفا،خاریله یار اؤلمازیدی
بولبولون آهی یاییلمازدی گولوستانه،کونول
آشنا اؤلماق عبث دیر بو پری چهره لره
یئنه بیرگون اؤلاجاقلار سنه بیگانه ،کونول
سئودیین اؤلسا زولیخای زامان،سن یوسیف
فکرائدیب سالدیرا جاقدیرسنی زندانه،کونول
واحیدین عومروبوتون نازلی گوزه للرله گئچیب
بو حقیقت سوزو ظن ائیلمه افسانه، کونول
شاعیر : علی آقا واحد
Filed under: تورکی شعرلر Türkcə şeirlər,علی آقا واحد | Tagged: کونول,آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,جانانه,سئوگیلی,علی آقا واحید,علی آقا واحد,علی آقا واحدین شعرلری |


text:
باشقا بیر باشلانیش
سویوغون ان گوجلو زامانی، 2013-جوایلین ژانویه آییندا، «هفته» آلانی قایناماق نوقطه سینه یئتیشدی. بو آنی ایستیلیک آرتیمین سببی، خانیم لیلی خاقانی-نین همتی ایله تورکجه ده تدارک و تنظیم اولان و درگی ده یئرلشن ایکی صایفالی«آیدین شافاق» دان باشقا بیر شئی دئییلدی. ایران توپلومونا خیدمت ایدعاسی اولان درگی نین ایچینده کی تورکجه یازیلارا تئپگی گؤسترمک اؤنجه دن تخمین ائدیلیردی؛ آمما تئپگی لر تارتیشما سینیرلارین آشیب اوندان چوخ ایره لی گئتمیشدی. اوراجان کی بعضی عزیزلریمیز سس سیز صداسیز درگی یه اولان ایشتیراک لارین لغو ائدیب و حمایت لرین کسمیشدیرلر. بیر پاراسی تحریم ائتمه یه چالیشمیشدیرلار. بو آرادا چوخلو سالدیری و سوونما (حمله و دفاع) مکتوب لاری-دا «هفته»نین الینه چاتمیشدی.
بو گون «آیدین شافاق»ین 222 هفته لیگینه یئتیشدییییمیزده، هله ده دونیانین حرکتده اولدوغو و یئرین دایانمادان دولاشیمی گؤرونور. «هفته»همیشه تاکید ائتدییی کیمی، قوم، دیل، جینس، مذهب، سیاسال و ایده لوژیک باغلانتی لاردان باغیمسیز اولارکن، اینسانلارین باریشیق و یولداشلیق یولوندا آددیم آتیر. گرگینلیک سالان سینیرلارین قالدیرماق رویاسی باشیندا اولاراق، بو رویانی گرچکلشدیرمه یه چالیشیر.
بو سایی دان بئله، هفته نین تورکجه صایفالاری آرتاراق، باغیمسیز و موستقیل بیر کیملیکه صاحیب اولوب، «تورک هفته سی» آدیلا دونیایا گؤز آچاجاقدیر.
بو کیچیک تزه ناهالی بسله مک ایچین، سیز تورکجه سئونلرین یاردیمینا احتیاجیمیز وار و بیرلیک آماجیلا سیزین یارادیجی یازیلاریزی سئوینجله قارشیلاییریق.
بو یازینی چئویرمک ایچین عزیز لیلی خاقانی-دن تشککور ائدیریک.


text:
حمید آرغیشین
یازار: جعفر بزرگ امین
بیرینجی بؤلوم
گونئی آزربایجان اؤیکو ساحه سینده، ان چالیشقان و سوروملو یازارلار سیراسیندا دوران بیریسی ده حمید بی آرغیش اولموشدور. حمید به یین اؤزللیکله سون زامانلاردا ایشیق اوزو گؤردویو 80- ایل حیکایه میز دیرلی اثری منیم بو ادعاما تانیق اولاراق، اونون چابالارینی وورلاماق دئمکدیر. حمید بی ارغیش کمیت جه ده اؤیکو یازارلیقدا اؤن سیرادا گئدنلردین بیریسی دیر داها دوغروسو. 80- ایل حیکایه میزده یئرله شن و توپلانان اؤیکولری چئشیتلی قایناقلاردان بولوب بیر یئره توپلاماغین نه بیچیم زور الدوغونو هامیمیز اییجه بیلیریک. 80- ایل حیکایه میز کیتابیندا توپلانان اؤیکولر بیچَم( سبک) باخیمیندان اؤیکو قوراملاری( نظریات) اساسیندا بیره ر- بیره ر آراشدیریلیب اینجه لنمه سده بو اثر اوزرینده گئنیش آراشدیرما و تنقید آپارماق ایسته ینلره قنیمت و چوخ اؤنملی بیر ماتریال قایناغیدیر یانیلماسام.( آینی صبحدل به یین قورئی حیکایه توپلوسو کیمی). حمید بی آرغیش رئالیستی سبکده اؤیکو یازار بیریسیدیر داها دوغروسو. حمید به یین اؤیکو نثر دیلی اولدوقجا گونئی آزربایجان اوخوجوسو اورتاق اولان و قولایلیقلا دویولان، و منیمسه نن بیر دیلده یازیلمیشدیرلار. آرغیشین اؤیکولرینین نثر دیلی اولدوقجا دوغال، دوغما و ایچدنلیکله( صمیمیت) گونئی اوخوجوسو آلیشمیش و منیمسه میش بیر دیلدیر( البته کی بعضی چاتیشمازلیقلاریلا یاناشی).
رئالیست بیر اؤیکو یازاری، بیر فوتوگرافچی کیمی گئرچه یی هئچ بیر ال گزدیرمه دن، اولدوغو کیمی آینی دورومدا اوخوجویا عکس ائتدیریر.رئالیست اؤیکو یازاری اوخوجونو ادبیات باجاسی و کئچیدیله حیاتین اؤزو ایله قارشیلاشدیرماغی آماجلاییر. بیر رئالیست اؤیکو یازاری بیر فوتوگرافچی و راپورتچوکیمی گئرچکدن اولدوغو دورومدا طرفسیز اولاراق راپورت وئریر داها دوغروسو. بیر رئالیست اؤیکو یازاری گئرچه یی دقت مرکزینه آلیب، دردسیز، کئفی ساز وارلی لارین دئییل، کوتله لرین حیاتی نین آجی- آغریلارینی، دیلک و ایستکلرینی هونری فورمادا گؤز اؤنونه چکیر. بو گئرچکلری جانلاندیرماق، رئالیست اؤیکو یازارینی، اؤیکوسونون رئالیستی و گئرچک اولماسینی وورغولاماق زوروندا قویور. حمید آرغیش دا اؤز اؤیکولرینده، اؤزللیکله " قاوالچی" اؤیکوسونده باشاردیغیجا یوخاریدا قید ائتدییم اؤزللیکلره ییه له نیرو کوتله لر سیراسیندا اولان بیر یوخسول، زاواللی بیر قاوالچینین رئال حیاتینی جانلاندیرماقدا اوغور قازانا بیلمیشدیر
یاشاسین حمید قارداشیمیز/ آللاه حمید جنابلارینی همیشه باشی اوجا یاشاتسین


text:
«گوندهلیک تلگراف» مدیا هولدینگین مرحوم یازیچی مؤولود مؤولودون خاطرهسینه تشکیل ائتدیی «مؤلود مؤلود موکافاتی» آدلی حکایه مسابیقهسینه اثر قبولونون مدتی اوزادیلیب.
تشکیلات کمیتهسیندن کولت. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، مسابیقه اعلان اولوناندان بو گونه قدر ۲۰۰-دن چوخ اثر گؤندریلیب و تشکیلات کومیتهسی گؤندریلن اثرلرین آراسیندان مسابیقهنین طلبلرینه جاواب وئرن ۵۰ حکایهنی قبول ائدیب.
لاکین کمیته بیر چوخ یازارین ایستیینی نظره آلاراق، اثر قبولونون مدتینی اوزادیب. بئلهلیکله، مسابیقهیه اثر قبولونون سون تاریخی کیمی آوقوستون ۱۵-ی معین ائدیلیب.
اثر قبولو، مکافات فوندو و دیگر قایدالارلا باغلی معلوماتی بو لینک-دن اؤیرنه بیلرسینیز.


text:
قیزلار
گولسیتان جهاندا دلبرا بنزه ر گوله قیزلار
وئرنده سس سسه اوخشار به عین بولبله قیزلار
محبت عالمین چون خلق ائتدی خالق عالم
او دم بولبول کیمی سالدی جهانه غلغله قیزلار
دولار عطرایله مجلس اهل عشقی بیقرار ائیلر
ووراندا شانه هر دمده او زولف کاکله قیزلار
جمالین هر زمان آئینه ده تزئین ائدر آرواد
نه اوچون اخلاقینی ائتمز مزین علمیله قیزلار
جهالت بحر بی پایاندی غرق ائیلر سیزی آخر
او دریادن گرک علمیله چیخسین ساحله قیزلار
اوخویوب یازمییان قیزلار اولار نامحرمه محتاج
گئدیب اگلشمز اغیاریله گر یازماق بیله قیزلار
سوادیز اولسا اولماز هیچ کس اسراریزا واقف
سوادیز اولماسا سیرریز دوشه ر دیلدن دیله قیزلار
پیامبر امر ائدیب تحصیل ائتمک کل ذیعقله
گرک اهل سواد اولسون تمام عاقله قیزلار
جهالت اهلی ، اهل علمه دوشمندیر ازل گوندن
عوامین سؤزلریندن اولمیون تنگ حوصله قیزلار
سالار تسبیحه یوز یول خرج ائدنده بیر قیران باجی
اله چون آلمیوب علم حسابی جاهله قیزلار
دماغین پاک ائدر یئنگیله مادرلر مجالیس ده
سیلر هم شالیله بورنون دوشه نده موشکوله قیزلار
آنا جاهیل ، بالا جاهیل ، معاذالله جهالتدن
گؤروم یارب جهاندا قالماسین اؤلسون بئله قیزلار
چوپوق آلسا اله قیزلار ، مزمت ائیله مز لر هئچ
وورارلار طعنه یوز یئردن قلم آلسا اله قیزلار
گئجه گوندوز ایشی غیبت ، او جاهیل قیزلارین معجیز
اگر واعظ قویا ، مشغول اولارلار علمیله قیزلار
شعر از : معجز شبستری
Filed under: معجز شبستری,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: قیز,قیزلار,موعجوز شبسترلی,موعجز شبستری,معجز شبستری,اشعار معجز شبستری,تورکی شعر,تورکی شعرلر,شبسترلی معجز,شعر قیزلار,شعرهای ترکی معجز شبستری |


text:
اینگیلیس پروفسور متیو گودین جانلی یاییمدا کیتابینی یئییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، پروفسور اینگیلترهده کئچیریلن سئچکیلر زامانی لیبوریست پارتییاسینین ۳۸ فایزدن چوخ سس توپلایاجاغی تقدیرده کیتابینی یئیجیی سؤزونو وئرمیشدی.
سئچکیلرین نتیجهلرینه اساساً، لیبوریستلر ۴۰ فایز سس توپلامیشدی.
«سکای نیوذ» کانالینا جانلی قوشولان گودین، «سچکینین نتیجهلری گؤزلدییندن ۲ فایز چوخ چیخدی، اما من سؤزومون آغاسییام»، دئییب کیتابینی یئمهیه باشلاییب.
پروفسورون کیتابی یئمهسی آنی سوسیال شبکهلر طرفیندن ان چوخ پایلاشیلان ویدئو اولوب.


text:
آذربایجانین تاریخی شهرلریندن بیری ده اردبیلدیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، ۲۰۱۱-جی ایل اهالینین سیاهییا آلینماسینین نتیجهلرینه گؤره اردبیل شهرینین ۵۶۴،۳۶۵ نفر اهالیسی وار. اهالینین اکثریتی آذربایجانلیلار اولماقلا، قالان قیسمی چوخ آز سایدا (۱%-دن آز) فارسلاردان عبارتدیر.
اردبیل اؤزونون خالی، خالچا، ایپک و س. محصوللاری ایله شهرت قازانیب. همچینین، ایرانین کارتوف بئجریلهن ان بؤیوک بؤلگهلریندن بیریدیر. مشهور شئیخ صفی الدین و شاه ایسماییل مقبرهلری بو شهرده یئرلشیر. اردبیلین دیگر تاریخی عابدهلرینه گلدیکده، جمعه مسجیدینی و شهرین کهرالان آدلانان حیصهسیندهکی شئیخ جبراییل مزارلیغینی قید ائتمک اولار.
شهرین جنوب-قرب حیصهسینده یئرلشهن شورابیل گؤلو و گؤلون اطرافینداکی ایلهنجه مکانی اردبیلین یوکسک توریزم پوتنسیالینین گؤستریجیسیدیر. بوندان علاوه شهر کناریندا یئرلشهن سرئین یاشاییش منطقهسی معالیجه اهمیتینه مالیک ایستی سویو ایله شهرت قازانیب. ایستی سو اؤزونه هم اؤلکه داخیلیندن، هم ده اؤلکه خاریجیندن هر ایل مینلرله توریست جلب ائدیر. ساوالان داغی ایسه یای فصلینده یئرلی و خاریجی آلپینیستلرین ماراق اوبیئکتینه چئوریلیر.
اردبیل شهرینین صفالی یئرلریندن بیری ده «فیندیقلیق» آدلانان اورمانلاریدیر کی، آذربایجانلا سرحدده، تالیش داغلارینین اتکلرینده یئرلشیر.
صفویلر دؤولتینین قورولدوغو تاریخ ایرانین مدنیت شوراسی طرفیندن اردبیل میللی گونو آدلاندیریلیب.
دهخدا «حدودالعالم»ه ایستیناد ائدرک شهرین آدینی اوردویل، «آناندراج»این مؤلفینه گؤره اردبیل (بو منبعده سؤزون معناسی آجیقلی فیل کیمی ایضاح اولونور) آدلاندیریلیر.
اردبیل آدی، شوبههسیز، ساسانی اصولی-ایدارهسی طرفیندن وئریلن بازان - فئیروز آدیندان داها ائرکهن حساب اولونمالیدیر. بیر سیرا تدقیقاتچیلارین فیکرینجه، بو سؤزون بیرینجی «ارده» - حیصهسی قدیم ایرانین دوزلوک و کوسمیک نیظام ایلاههسی آرتا ایله علاقداردیر.
بهاذینه گؤره اردبیل، یاخود آرتابیل آوئستا دیلیندهدیر. اردبیل ایکی «آرتا» و «ویل» سؤزلریندن عبارت اولماقلا «مقدس» آنلامینی داشیییر. اونا گؤره «ار» شخص آدلارینین اولینده – اردوان، اردشیر، اردویراف، یاشاییش یئرلرینده ایسه اردستان، اردکان سؤزلرینده مقدسلیک معناسیندا ایشلدیلیب.
بیر چوخ عالیملر بوراداکی شهرین اساسینین ساسانی شاهی فیروز طرفیندن قویولماسی فیکرینی قبول ائتمیرلر. چونکی شهرین آدی هله آتروپاتئنادا آتروپاتیدلر سلالهسینین دؤوروندن یازیلی منبعلرده چکیلیر. بو ایسه شهرین اساسینین دا آتروپاتئنالیلار طرفیندن قویولدوغونو ثبوت ائدیر.
بعضی مؤلفلر شهرین آدینی تورک دیلی اساسیندا ایضاح ائتمهیه چالیشیرلار. بئله کی، تورک دیلینده «آرتا» – مقدس، «ویل» – شهر دئمکدیر. بو فیکرین طرفدارلاری ادعا ائدیرلر کی، اردبیلین مقدس شهر آدلاندیریلماسی بیلاواسیته آتشپرستلیکله علاقداردیر.
اردبیلین عمله گلمهسی حاقیندا آذربایجان خالق یارادیجیلیغینین نمونهسی اولان «ساوالان افسانهسی» ده ماراقلی معلومات وئریر. همین افسانهده گؤستریلیر کی، بو اراضیده ارده و بیل آدلی ایکی قوچاق تورک طایفه سی یاشاییر. بو طایفالار یاد ائللی دوشمنله ووروشا-ووروشا زیروهسی قارلا اؤرتولموش عظمتلی بیر داغا گلیب چاتیرلار. اونلار خان چوبانین داغا دؤندویونو گؤروب داغی ساوالان آدلاندیریرلار. افسانهده دئییلدیینه گؤره، هر ایکی طایفه بیرلشیب اورادا شهر سالیر و آدینی دا اردبیل قویورلار.
قاجارلارین حاکمیتی دؤورونده ایسه آذربایجانین باشقا شهرلری کیمی اردبیل ده یاواش-یاواش اؤز اهمیتینی ایتیرمهیه باشلاییر.
شهر دایم تجاووزلره معروض قالدیغیندان شهرده ان قدیم و قدیم دؤورون عابدهلری او قدر ده چوخ دئییل. «روینقالا» شهر اطرافیندا اولان ان قدیم عابدهلردن بیریدیر. «اردبیل جومعه مسجیدی ده قدیم عابدهلردن اولماقلا، آذربایجانین ان قدیم مسجیدلریندن بیری، آذربایجان معمارلیغینین قیمتلی اینجیسیدیر. مسجید سلجوقلولار دؤورونده تیکیلیب. بورادا آذربایجان اینجه صنعتینین ان قیمتلی نمونهلریندن اولان شئیخ صفی توربه کومپلئکسی خصوصیله دقته لاییق اثردیر. توربهده شئیخ صفینین مزاری اوستوندهکی صندوقه سید صدرالدین موسی دؤورونده حاضیرلانیب.
اردبیل خالچاچیلاری طرفیندن توخونان شیخ صفی خالچاسی آذربایجان خالچاچیلیق تاریخینین ان موکمل نومونهلریندن اولماقلا، اینگیلترهنین ویکتورییا و آلبرت موزئیینده ساخلانیلیر.
اردبیلدهکی صالح عابدهلری، اردبیل کیلساسی، اردبیل امامزادهسی، یعقوبییه، ابراهیم اباد، داش کسهن، تپه، آلماس و آصف کؤرپولری ده آذربایجانین ماراقلی و قیمتلی عابدهلریدیر. بونلار هامسی معمارعجمی نین هنرلریدیر.


text:
تورکییهنین ایستانبول شهرینده «رئینا» گئجه کلوبوندا تؤرهدیلن ترور آکتی زامانی هلاک اولان آذربایجانلی قادین نورانه حسنووانین جنازهسی باکییا گؤندریلهجک.
آخار. آز «ریا نوووستی»یه ایستینادا خبر وئریر کی، بو بارهده روسییانین تورکییهدهکی سفیرلیگی معلومات یاییب.
حسنووا روسییا وطنداشی اولسا دا، اونون جنازهسینین آذربایجانا گؤندریلجیی قید ائدیلیب:
«ایستانبولدا باش وئرهن تراکت زامانی حقیقتا ده روسییا وطنداشینین هلاک اولماسی تصدیقلنیب. مرحوم سون ایللر آذربایجاندا یاشادیغینا گؤره جنازهسی اورا یا گؤندریلهجک».
قید ائدک کی، یئنی ایل گئجهسی نامعلوم شخص گئجه کلوبونا داخیل اولاراق آتش آچیب. نتیجهده ۳۹ نفر اؤلوب، ۶۹ نفر یارالانیب. اؤلنلر آراسیندا ۱۶ اجنبی اولوب.


text:
پولیسلر جینایت تؤردیرلر، پرئزیدئنت ایسه اونلاری موکافاتلاندیریر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «۱ین .آم» سایتینا آچیقلاماسیندا ائرمنی حقوق مدافعهچیسی ژاننا آلئکسانیان سؤیلهییب.
«هومان رایت ووچ» تشکیلاتینین ایول حادثهلرینه عایید حئساباتیندا گؤستریلیر کی، ائرمنیستان حکومتی حقوق محافظه اورگانلارینا جاوابدئه اولان وظیفهلی شخصلرین اعتبارلی و شففاف شکیلده عؤهدهلیکلرینی یئرینه یئتیرمهسینی تامین ائتمهییب. سئرژ سرکیسیان کئچهن ایلین سونوندا پولیس رئیسینین موعاوینی لئو یئرانوسیانی قیزیل مئداللا تلطیف ائتدی. بونونلا دا سرکیسیان ایجتیماعیته دئمک ایسته ییر کی، پولیس منیم ساغ الیمدیر، او، سیزی یوخ، منی مدافعه ائدیر. پولیس جینایت تؤرهدیر، پرئزیدئنت ایسه اونلاری موکافاتلاندیریر. اؤلکهدهکی سیتواسییا بئلهدیر»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ میقرانتلارلا باغلی فرمان ایمضالادیقدان سونرا بو اؤلکهده یاشایان بیر سیرا ارمنی هاوا لیمانیندا ساخلانیلیب.
پوبلیکا. آذ خبر وئریر کی، آمئریکا ارمنی میللی کومیتهسینین مراجعتده آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینداکی ارمنی لرین وضعیتینین یاخشی اولمادیغی معلوم اولور.
«آمئریک بیرلشمیش شتاتلاری هاوا لیمانلاریندا ساخلانیلان، یاخود اؤلکهیه تکرار گیریش زامانی پروبلملرله قارشیلاشان ارمنی لر بیزه مراجعت ائتسین»، - دئیه کومیته بیانات یاییب
قید ائدک کی، ترامپین فرمانی ایله سورییا، عراق، ایران، سومالی، سودان، لیوییا و یمندن گلنلرین آمئریکایه گیریشی قاداغان ائدیلیب. فرمانا گؤره، میللیتیندن آسیلی اولمایاراق، بو اؤلکهلردن گلن شخصلر گئری قایتاریلیر.
ارمنی کومیتهسی ایسه بو اؤلکهلردن گلن ارمنیلره دستک گؤسترجه یینی بیان ائدیب.


text:
پروین اعتصامی
پروین اعتصامی ـ چاغداش شاعیر.
یاشاییشی[دَییشدیر]
"پروین اعتصامی" 1285- نجی ایلین اسفند آیینین 25- ینده تبریزده دونیایا گؤز آچدی. اوشاقایکن آتاسی ایله بیرلیکده تهرانا کؤچوب، فارس و عرب دیللرینی آتاسینین یانیندا اوخویوب، اینگلیسجهنی آمریکالیلارین تهراندا کی قیز مدرسهسینده اؤیرندی. اونون آتاسی "یوسف اعتصامی" بؤیوک ادیب و بیلگین بیر یازیچیایدی. بونونلا دا پروین ائله اوشاقلیق چاغلاریندان شعر و ادبیاتلا تانیش اولدو.
پروینین دولغون شعرلری اوخوجویا بؤیوک تاثیر قویاراق، حیاتین شیرینلیک و آجیلیقلارینی تانیتدیریب، اونو آرتیق دوشونمهیه چاغیریر. اعتصامینین شعرلرینی اوخویارکن سانکی اؤلکهنی کوچه – کوچه، قاپی – قاپی دولانیر، توزلو تورپاقلی کوچهلردن سوووشور، سوواقلی داخمالاردا قوناق اولور، چیلپاق اوشاقلارلا گؤروشور، یوخسول آتالارلا دردلشیر، میسکین یئتیملرین گؤز یاشلارینین، ییرتیجی شاهلار تاجینین پاریلداماسینی آیدین گؤرورسن. پروینین شعرلری گئرچکلری عکس ائتدیرن جانلی تابلولار کیمی تصویر اولونموشدور.
کیچیک یاشلاریندان ادبیات وورغونو اولوب شعر سؤیلهمهیه باشلایان پروینین آرتیق چیخارلی اولدوغو بللیایدی و آتاسینین گؤروشونه گلن عالیملر اونون چیخیشلاریندان حیرته دالیردیلار. پروین 1313 ده آتاسینین عمواوغلوسیلا ائولندی، آما بو ائولنمه اینجه خیال شاعیرین لطیف دویغوسویلا توتمادیغینا گؤره ایکی آی یاریمدان آرتیق داوام گتیرمهدی.
چوخ آز زاماندا ایرانین باشاباشیندا تانینیب شهرت قازانان بؤیوک شاعیر 1320- نجی ایلین فروردین آیینین 15- نجی گونو، 12 گون خستهلیکدن سونرا دونیادان کوچدو. اونو قم شهرینده آتاسینین مزارینین یانیندا تورپاغا تاپشیردیلار.


text:
نماینده لر کینگاشی نینگ ریاستی اوچون کمپاین لر
نماینده لر کینگاشی نینگ وقتینچه لیک رییسی محمد سرور عثمانی ، اوشبو کینگاش نینگ دایمی رییسی کیله سی شنبه کونیده سیچیلیشی نی معلوم قیلدی.
عثمانی جنابلری گه کوره ، حاضر گه قدر نماینده لر کینگاشی ریاستی نینگ قولگه کیریتیش اوچون ، محمد یونس قانونی ، عبدالرب رسول سیاف ، حاجی ظاهر ، رمضان بشر دوست ، حفیظ منصور و میرویس یاسینی اوز لری نینگ نامزد قیلگن لر.
اما ، رمضان بشر دوست ایسه ، اگر افغانستان اوریش لریده قولی بولگن انسان لر اوز لرینی کاندید قیلگن بولسه لر اوزی نینگ نامزد لیگدن اوتیشی نی معلوم قیلگن.
افغانستان ینگی نماینده لر کینگاشی ریاستی نینگ قولگه کیلتیریش اوچون ، پارلمان سیلاولری نینگ نهایی نتیجه سی اعلام بولگنی دن حاضر گه قدر ایریم نامزد وکیل لر کمپاین قیلیب یورگنلر.
افغانستان نماینده لر کینگاشی نینگ موقت رییسی گه کوره ، شنبه کونیده دایمی رییسی نینگ سیله نیشی ، اوشبو کینگاش نینگ ایچکی وظیفه لر اصولی اساسیده یولگه قوییله دی.
محمد سرور عثمانی گه کوره ، نماینده لر کینگاشی نینگ ریاستی اوچون محمد یونس قانونی ، عبدالرب رسول سیاف ، حاجی ظاهر ، رمضان بشر دوست ، حفیظ الله منصور ، و میرویس یاسینی اوز لرینی نامزد قیلگن لر.
اوشبو نامزد لر رسمی سیز شکلده اوز لرینی کاندید قیلگن لر. عثمانی جنابلری گه کوره اوشبو نامزد لر کمپاین لری نی باشله گن لر.
باشقه تماندن ، ملت وکیل لردن آصفه شاداب بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده ، ممکلت ترک تبار نماینده لری ، اوشبو نامزد قیلگن لر نینگ مشهور راق لری بیلن سوزلشگن لیگی نی ایتدی.
خانم شاداب گه کوره ، اوشبو ترک تبار ملت وکیل لر حاضر گه قدر انیق بیر نامزد نی سیچمه گن لر .
خانم شاداب نینگ ایتیشیچه ، نماینده لر کینگاشی نینگ اداری هیئتیگه قومی ترکیبی نینگ تولدیریش اوچون ، بیرینچی منشی چوکی سیده ، ترک تبار ملت وکیل لردن ، حاجی عبدالروف ابراهیمی نینگ سیله گن لر.
اونگه کوره ، نماینده لر کینگاشی ریاستی نینگ نامزد لری دن هر قه یسی که اوشبو شرط نینگ تایید قیلیب عملی ایتسه اوندن حمایت بیلدیریش لری ممکن.
شونده ی بیر حالده ، رمضان بشر دوست ایسه ، نماینده لر کینگاشی نینگ ریاستی گه اگرده یخشی انسان لر اوز لرینی نامزد قیلگن بولمسه لر اوزی نی نامزد لیگیدن واز کیچیشی نی اورغولگه گن.
نماینده لر کینگاشی توناون جمهور رییس کرزی تمانیدن شونده ی بیرحالده رسمی شکلده آچیلدی که ، اونلب ناراض نامزد وکیل لر ، مخصوص محکمه نینگ نهایی قراری اعلام بولمس دن آلدین ینگی پارلمان نینگ اچیلیشی خصوصیده قرشی لیک بیلدیردیلر.
هرچند موفق بولگن نامزد لر ایچکی ایشلری نینگ شنبه کونی ده رسمی شکلده باشله نیشی دن خبر بیرماقده لر اما شونده ی بولسه هم ، سیلاولر شکایت لریگه ایشیتوچی مخصوص محکمه نینگ ایشی حاضر هم دوام تارتماقده و اوشبو محکمه ، نینگ تیکشیریش نتیجه لری معلوم بولگنی دن کیین ، نماینده لر کینگاشی نینگ ترکیبی خصوصیده گی جنجل لر ینه بیر مرته یوزه گه چیقیشی کوتیلماقده.


text:
"جوزجان عامه ساغلیق اداره سی رئیس اویده یشیرینگن طالب قولگه کیرتیلدی"
شبرغانده خوف سیزلیک کوچلری یقینلری نینگ اویده یشیرینیب یورگن طالبان اعضالریدن بیرینی قولگه آلگن. حاضر او امنیت کوچلری طرفیدن سوراققه توتیله یاتگنی ایتله دی. شبرغان خوف سیزلیک کوچلری بو کیشینی جوزجان ولایتی عامه ساغلیق اداره سی رئیس اویدن تاپیب الگنرینی معلوم قیلگن.عامه ساغلیق اداره سی باشلیغی مذکور شخص تینچلیک جریانیگه قوشیلیش اوچون اونگه مراجعت قیلگنینی ایتدی.
سونگی پیتلر شبرغانده هم طالبلر فعالیتی کوچیگنی حقیقده خبرلر کیلماقده. آلدین راق خوف سیزلیک عملیاتلری بویچه مسئول عبدالمنان روفی بی بی سی بیلن صحبت لشیب ، قولگه آلینگن شخص حقیده معلومات بیرگن. صحبتنی تینگلش اوچون پلیرنی باسینگ.


text:
۱۱ عصرده یشه گن تورک عالمی یوسف خاص حاجب
یوسف خاص حاجب ۱۱ عصرده یېتیشگن عالم و ادیبلردن بیری بۉلیب، بالاساغون (حاضرگی قیرغیزستان حدودیدهگی تۉقماق) شهریده یشب، ایجاد اېتگن.
یوسف خاص حاجب اۉز دوری نینگ یېتوک عالملریدن اېدی. او تاریخ، ریاضیات، نجوم، ادبیات و باشقه علملردن یېترلی درجهده خبردار اېدی.
اونینگ بیزگچه یېتیب کېلگن بیردن-بیر اثری «قوتدغو بیلیک» («بخت کېلتیرووچی بیلیم») کتابی دیر. مؤلف ۱۱-عصرنینگ اېنگ مهم یازمه ادبي یادگارلیکلریدن بۉلگن بو ییریک اثرینی ۱۰۶۹ ییلده یازگن.
اثرده دولت آبروسینی کۉتریش ساحهسیدهگی تدبیرلر، دولت آبروسیگه خلل بېرووچی حاللردن تییش، اقتصاد و زراعتنی تیکلش حقیده کۉرستمهلر و تورموشگه دایر باشقه قطار مسألهلرنی مؤلف علیحده بابلرده کېنگ ایضاحلب بېردی. نتیجهده ۷۳ بابدن عبارت سیاسي، علمي، ادبي اثر میدانگه کېلدی.
«قوتدغو بیلیک» اثری نینگ بیزگچه اوچ قۉلیازمه نسخهسی یېتیب کېلگن. بیرینچیسی ۱۵-عصرده هرات شهریده اویغور یازووی بیلن یازیلگن، ویانا شهریده سقلنهدی. ایکّینچیسی قاهرده و اوچینچیسی تاشکېنتده بۉلیب، بو قۉلیازمهلر عرب یازووی بیلن یازیلگن دیر.
نمونهلر:
بیلیب سۉزلهگن سۉز بیلیککه سانور،
بیلیکسیز سۉزی اۉز باشینی یېیور.
اوگوش سۉزده آرتوق آسیغ کۉرمهدیم،
ینه سۉزلهمیشده آسیغ بولمهدیم.
اۉگوش سۉزلهمه سۉز بیرار سۉزله آز،
تومن سۉز توگونین بیرار سۉزده یاز.
کیشی سۉز بیله قۉبتی، بۉلدی ملک،
اۉگوش سۉز باشیغ یېرگه قیلدی کولیک.


text:
شبرغان مزارشریف شاه یولیده یوزبیرگن ترافیکی واقعه ده 4کیشی جان بیرگن
بوترافیکی حادثه کونی کیچه ساعت اونده قومسای قیشلاقی قرشیده جایلشگن شاه یولده یوزبیرگن.
جوزجان ولایتی رسمی لری بوحادثه ده اوچ عیال وبیرایرکک حیاتدن کوزیومگنی نی معلوم قیلگن لر.
جوزجان ولایتی نینگ پلیس قوماندانی فقیرمحمد جوزجانی کرولا رسومیده مینیلگن بومسافرلرمزارشریفدن شبرغان شهریگه کیله یاتگن چاغی یول اوستیده توخته تیلگن یوک آرتیلگن نقلیه واسطه بیلن توقنشگنی سبب بواقعه یوزبیرگنی نی ایته دی.
جوزجانی جنابلری گه کوره بو واقعه گه کرولا نقلیه واسطه سی ترافیکی قاعده وقانوننی رعایت ایتمی تیزهیده گنی سبب بولگن.
عالمدن اوتگن بوتورت نفرهم شبرغان شهری یشاوچیسی بولگن.
بوشاه یولده بوکبی ترافیکی واقعه لر آنده- سانده یوزبیریب توره دی.
افغانستانده یول لرنینگ بوزیقلیگی، تیزهیده ش، یوللرتارلیگی، عمومن ترافیکی بیلگی لریول آقیمیده اورنه تیلمگنی، بیلمسدن توریب هیداوچیلیک قیلیش کبی حاللرترافیکی واقعه لرگه سبب بولیب کوپلب انسانلردن جان آلیب کیلماقده.


text:
ایران ایسلام رئسپوبلیکاسی گلن ایل باکیدا کئچیریله جک 5 - جی ایسلام هم رای لیک اویونلارینا 120-دن چوخ ایدمانچی ایله ایشتیراک ائده جک.
آخار.آذ خبر وئریر کی, بو بارَده ایرانین اولیمپییا کوُمیته سینین باش کاتیبی شاهروخ شاهنازی معلومات وئریب.
او بیلدیریب کی, ایسلام هم رای لیک اویونلاری فوتبول اوزره دونییا چئمپییوناتینا حاضیرلیق مرحله سی ایله اوست اوسته دوشدویونه گؤره ایرانین فوتبول کومانداسی یاریشلاردا ایششتیراک ائده بیلمییه جک. لاکین باشقا بیر کوماندا حاضیرلانیب یاریشلارا چیخاریلاجاق.
ش.شاهنازی دئییب کی, ایرانین قادین و کیشی آتلئتلری 20-دن چوخ ایدمان نوعونده ایشتیراک ائده جکلر.


text:
یۆزییرمیدوققوزونجو درس
ظرف (4)
1- میقدار ظرفلرى
ایش، حال و حرکتین میقدارینى، کمیتینى بیلدیرن ظرفلره میقدار و یا کمیت ظرفلرى دئییلیر. بو ظرفلر نئچه؟ نه قدر؟ سواللاریندان بیرینه جاواب وئرر. قورولوشلارینا گؤره بو ظرفلر اۆچ جۆر اولار.
الف. ساده میقدار ظرفلرى:
بیر سؤزدن عیبارت اولان و میقدار مفهومو داشییان ظرفلره ساده میقدار ظرفى دئییلیر و لاپ چوخ ایشلهننلرى بونلاردیر: آز، چوخ، تام، تامام، ...
ب. دۆزهلتمه میقدار ظرفلرى:
دۆزهلتمه میقدار ظرفلرى دیلیمیزده آزدی. اونلارین اؤنملیلرى بونلاردیر:
1. "ایله-له" سؤزلرینین میقدار مضمونلو سؤزلره آرتیریلماسیله دۆزهلنلر: تمامیله، بۆتۆنلوکله، دفعهلرله، ...
2. "جا-جه" شکیلچیلریله دۆزهلنلر: ذرهجه، دونیاجا، آزجا، دونیالارجا، آرشینجا، بیر قاریشجا، ...
3. "دان-دن" شکیلچیلریله دۆزهلنلر: آزدان، چوخدان، ...
ج. مۆرکب میقدار ظرفلرى:
ایکى سؤزدن دۆزهلن و میقدار آنلامى داشییان ظرفلره دئییلیر. بو ظرفلرى دۆزهلدن اؤنملى یوللار بونلاردیر:
1. ایکى ساده میقدار ظرفیندن دۆزهلنلر: آز-آز، چوخ-چوخ، آز-چوخ، ...
2. میقدار سایلارینین تکراریله دۆزهلنلر: بیر-بیر، ایکى-ایکى، ...
3. "بیر" سؤزۆنۆن واسیطهسیله مۆختلیف کلمهلردن دۆزهلن مۆرکب میقدار ظرفلرى: بیر قدر، بیر آز، بیر آغیز، بیر نئچه، ...
4. "دفعه-یول" سؤزۆنۆن واسیطهسیله سایلاردان دۆزهلنلر: بیر دفعه، اون دفعه، مین یول، ...
5. ایکى سایدان دۆزهلنلر: بیر-ایکى، بئش-اون، اون-اون بئش، ...
6. ایکى سؤزۆن تکراریله دۆزهلنلر. بونلارین دا آراسیندا خط یازیلمالیدیر:
دؤنه-دؤنه، تکرار-تکرار، لاى-لاى، برک-برک، قات-قات، ...


text:
سیلاولر شکایت لری ایککی مینگ و 500 بولگن
افغانستان مستقل سیلاولر شکایت لر یگه ایشیتوچی کمیسیون ، حاضرگی کونگه قدر 2500 یازمه شکایت مستقل سیلاو لر ده اشتراک ایتگن نامزادلر تمانیده قید ایتیلگن لیگینی ایتدی .
اوشبو کمیسیون ملازیم لریگه کوره سیلاو لرده یولگه قوییلگن قلاب کار لیک لر یوزه سیده توشگن شکایت لر تیکشیریلماقده.
عین حالده جمهور ریس کرزی جناب لری مستقل سیلاو لر کمیسیونی و شکایت لرنی ایشیتوچی کمیسیون دن نتیجه لر نی معلوم قیلیشده ایچکی و تشقی باسیم آستیده کیتمی اوز ایشلرینی یخشی بیر شکلده آلیب باریش لرینی سوره گن.
هر چند سیلاولر شکایت لریگه ایشیتوچی کمیسیونی ، سیلاولرنینگ نهایی نتیجه سی اعلان قیلگونگه قدر کیلگن شکایت لرنی تیکشیریش لری نی ایته دی اما جمهور ریس کرزی نینگ سیاسی رقیب لریدن بیری داکتر عبد الله سیلاو لر جریانیده قلاب لیک لر بولگنی و سیلاو شفاف بیر شکلده اوتمه گن لیگینی ادعا قیله دی.
اوشبو ادعا لرگه قرگنده ، سیلاولر شکایت لر یگه ایشیتوچی کمیسیونی ایسه ، کیلگن ایککی مینگ و 500 گه یقین شکایت لرنینگ اوچ مرحله گه تیکشیریشی نی ایته دی.
شو نینگ دیک افغانستان جمهور ریسی حامد کرزی هم ، سیلاو لر حریانی یخشی شکلده بولیب اوتیشی نی تقدیر لب ، سیلاولر ایشی ،مستقل سیلاو لر کمیسیونی و شکایت لر کمیسیونی گه تیگیشلی بولگن لیگینی ایتیب نهایی نتیجه هم اوشبو کمیسیون لر آرقه لی اهالیگه ایتکزیلیشینی تاکید له دی.
مستقل سیلاو لر کمیسیونی بیرگن رقم گه کوره بو ییل گی سیلاو ده 4 میلیون 3 یوز 32 مینگ 873 کیشی اشتراک ایتگن.


text:
"برنت" نفتی سپتامبردا 10 فایز باهالاشدی
حاضیردا "برنت" مارکالی نفت 56،58 دولارا، غربی تگزاس نفتی ایسه 51،52 دولارا ساتیلیر.
بورسالاردا هفتهنین ایلک تیجارتینده نفتین قیمتی هفتهلیک گؤستری جیه نیسبتن آشاغی حدلرده معین اولونوب.
حاضیردا "برنت" مارکالی نفت 56،58 دولارا، غربی تگزاس نفتی ایسه 51،52 دولارا ساتیلیر. ایکی مارکا آراسیندا فرقین 5 دولارا ائنمهسی آمریکانین قیمتلرین معینلشمهسینده رولونو تدریجن برپا ائتدیگینی گؤستریر.
سپتامبر آییندا "برنت" مارکالی نفت 10 فایز، غربی تگزاس نفتی ایسه 9،5 فایز باهالاشیب. بو مارکالار اوولکی ربع ده نیسبتن اوچونجو ربع ده مووافیق اولاراق 19 و 12 فایز دیر قازانیبلار. آچیقلانان رقملر بازاردا بالانسین یارانماغا باشلادیغینا دایر اوپک و اولوسلار آراسی انرژی آژانسینین ادعالارینین دوغرولوق پایینی آرتیریر.


text:
جمهورباشلیغ غنی کندوزولایتی نینگ بیرنیچه یاش اولوغ لری بیلن اوچره شیشدی
افغانستان اسلامی جمهوریت جمهورباشلیغی محمداشرف غنی شنبه کونی توش دن سونگ کندوزولایتی نینگ بیرنیچه یاش اولوغ لری بیلن اوچره شیب سوزلشدی.
باخترآژانسی گه کوره : اوشبواوچره شوده بیرینچی ده احمدیماشیرزاد ، حاجی اتمانزی ، حاجی خان محمد ، غلام ربانی وصفرمحمد کاکرسوزلب کندوزولایتی نینگ اجتماعی وامنیتی وضعیتی توغری سیده جمهورباشلیق قه گوررینگ قیلدی لر.
وجمهورباشلیغ نینگ کندوزولایتی گه کورستگن قره شیغی دن خوش لیک بیلدیردی لر.
اولر جمهورباشلیق قه ایتدی لر: کندوزاولوسی هرقچان دولت بیلن ایشداش دیرلر همده قانون استوارلیگی دن آرقه داشلیگ قیله دی لر. همده بیرقنچه پیشنهاد لری نی جمهورباشلیق قه توشینتیردی لر.
جمهورباشلیق غنی کندوز لیک لرنینگ پیشنهاد لری نی تینگله گندن کیین اولر نینگ دولت بیلن ایشداش لیک لری دن تشکر بیلدیر یب ایتدی: سیزلرثبات منبعی دورسیزلر. بیز اصلاحات کیلتیره میز بیراق سیزلر سیزاصلاحات کیلتیر یش ممکن ایمس دیر.
جمهورباشلیغ غنی کوپه یتیردی .بیرلیک کتته بای لیک دیروسقله نیشی کیره ک دیر.
اخیرده جمهورباشلیغ غنی یاووغ کیله جک ده کندوزولایتی گه سفرقیلیشی دن خبربیردی.


text:
آنکارا
آنکارا آذربایجان تورکجهسنده آنقره – تورکیه جومهوریتینین باشکندی، ایستانبولدان سوْنرا اؤلکهنین ان بؤیوک ایکینجی شهری. آنادولونون مرکزینده، بؤیوک آنادولو یایلاسینین شرق حیصّهسیند، دنیز سویّهسیندن ۹۰۰–۱۳۰۰ متر یوکسکلیکده یئرلشیر. آنکارا ویلایتینین مرکزیدیر. شیمالدان چانکیری و بولو اوستانلری، غربدن اسکیشهیر، جنوبدان قونیه و آکسارای، شرقدن ایسه کیریککالئ و کیرشهیر ایله همسرحددیر.
تاریخی[دَییشدیر]
بؤلگهنین تاریخی تونج دؤورونه گئدیب چیخیر. ائ.ه. ایکی مینیللیکده بورادا خئتتلر اؤز سیویلیزاسییالارینی قورماغا مووففق اولموشلار. سونرالار بورادا فینیکییالیلار (ئ.ه. اون عصر)، لیدییالیلار و فارسلار اولموشلار. قالاتلار و کئلت طایفالاری بورا گلدیکدن سوْنرا آنکارانی ایلک دفعهپایتاخت ائتدیلر (ئ.ه. اوچ عصر). او زامانلار آنکیرا آدی ایله تانینیردی کی، بۇ دا «لؤوبر» معناسینی وئریر. شهر موتمادی اولاراق رومالیلارین، بیزانسلیلارین و سلجوقیلرین (۱۰۷۳)، سونرالار ایسه عوثمانلیلارین (۱۴۰۲) حاکیمیتی آلتیندا اولموشدور. شهرین اون دوققوز عصره کیمی شرقه گئدن کاروان یوللارینین اوزرینده تیجارت اهمیتی اولموشدور.
موستافا کامال آتاتورکون قورتولوش ساواشینی بورادان ایداره ائتمهسی ایله آنکارا یئنیدن مرکز اوْلدو. ۱۹۲۰-جی ایلین آپرئلینده آنکارادا تورکیه بؤیوک میلت مجلیسی تسیس ائدیلدی و عوثمانلی حاکیمیتینه آلترناتیو حؤکومت قورولدو. شهرین موحاریبهزامانی اهمیتلی رولو و ستراتئژی مؤوقئعیی نظره آلیناراق ۱۹۲۳-جو ایل اوکتیابر آیینین ۱۳-او یئنی تورکیه جومهوریتینین باشکندی ائلان ائدیلدی.
آنکارانین ان اهمیتلی نؤقتهسینده یئرلهشن تیکیلی آتاتورکون دفن ائدیلمهسی اوچون اینشا ائدیلن و ۱۹۵۳-جو ایلده تاماملانان ائهتیشاملی آنیتقبیر ماوزولئییدیر. شهرین ان اسکی بؤلوملری تاریخی قالانی احاطه ائتمکدهدیر. قالانین داخیلینده یئرلهشن اون ایکی عصره عایید آلااددین مسجیدی عوثمانلیلار طرفیندن دییشدیریلمهیه جهد ائدیلسه ده سلجوقیلرین تاختا صنعتکارلیغینین گؤزل نومونهلرینی سرگیلهایر.
هیسار قاپیسینین یاخینلیغیندا گؤزل شکیلده برپا ائدیلمیش بدستندهکیآنادولو مدنیتلری موزهینده پالئولیت، نئولیت دؤورلرینه و خئتت، فریگییا، اورارتو و روما مدنیتلرینه عایید اثرلر یئر آلماقدادیر.
روما دؤورونه عایید اوچ عصردن قالما حاماملار، دؤرد عصره عایید یولی سوتونو و ایکی عصردن قالما کورینف ستیلینده اینشا ائدیلمیش ایمپئراتور آوقوست معبدی اولوس مئیدانینین یاخینلیغیندا قالانین اطرافیندا یئرلشیرلر. قالا یاخینلیغیندا روما تئاتری و همین اراضیده اون بئش عصردن قالما حاجی بایرام مسجیدی و توربهسی یئر آلماقدادیر.
سلجوقی تاختا قاپی اویماچیلیغینین شاه اثرلرینین و دیگر معیشت اشیالارینین سرگیلندیگی ائتنوقرافییا موزهینین یانیندا یئرلهشن رسم و هئیکل موزهینده تورک اینجهسنتیندن سئچمهلر نوماییش ائتدیریلیر.
آنکاراداکی ان بؤیوک مسجید اوْلان کوجاتپه مسجیدی ۱۹۷۶–۱۹۸۷-جی ایللر آراسیندا عوثمانلی معمارلیق ستیلینه اویغون اولاراق تیکیلمیشدیر.


text:
باتورست، یئنی گونئی ولز
باتورست (اینگیلیسجه: Bathurst)اوستورالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین اورتا تیبللندز بؤلگهسینده یئرلهشن بیر شهردیر.بو شهرین۳۳.۱۱۰ نفر جمعیتی واردیر. باتورست اوستورالیانین ان اسکی غیر ساحلی یئرلهشیم یئریدیر[۲]
ایچیندهکیلر
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ باتورستین بؤلگهسل آمارلاری (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics (31 October 2012). یوخلانیلیب 21 October 2012.
- ↑ باتورستین قیسا تاریخی (اینگیلیسجه). Bathurst NSW (2010).
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bathurst,_New_South_Wales»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۵ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده باتورست، یئنی گونئی ولز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جم ییلماز
جَم ییلماز ((آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Cem Yılmaz))— تورکیهلی ایستندآپ شومنی، کوْمِدی اۇستاسی، اوْینامان (آرتیست)، کاریکاتورچو، نقاش، یؤنتمن و سِناریست.
جم ییلماز ۱۹۷۳-جۆ ایلین آوریل آیینین ۲۳-جۆ گۆنونده ایستانبولدا آنادان اوْلموشدور. اصلیتی سیواسلیدیر. صنعت یاشامینا ۱۹۹۲-جی ایلده "لئمان کۆلتور مرکزی"نده باشلامیش، لئمان کاریکاتورا ژورنالیندا (لئمان درگیسی) کاریکاتورچو رسّام اوْلاراق چالیشمیشدیر. "لئمان کولتور مرکزی"نده یوموریستیک چیخیشلاری ایله آدلیملاشدیقدان سوْنرا باشاری یوْلونون "بئشیکتاش کولتور مرکزی"نده داوام ائتدیرمیشدیر. ایندی ده تورکیهنین ان مشهور کومِدی اوستالاریندان بیریدیر.
فیلملری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- آنادوْلو و آذربایجان تۆرکجهلری ویکیپدیا صفحهلری


text:
نورماندی
نورماندی (فرانسه دیلینده. Normandie) فرانسه نین قوزئیینده بیر منطقه آدی دیر.یوخاری نورماندی (Haute-Normandie) سن ماریتی و اور، آشاغی نورماندی (Basse-Normandie) اورن، کالوادوس و مانش بؤلگه لریندن عیبارتدیر.
ایچیندهکیلر
جوغرافی[دَییشدیر]
بؤلگه قوزئی ساحیلینده مانش دنیزی، باتی دا قرانیت، دوغو دا کیرچداشی تپه لری ایله چئوریلی بیر بؤلگه دیر. بؤلگه نین اورتاسیندا اوزون ساحیلی وار. یوکسک کوللوقلار آراسنیدا کیچیک تارلالار نورماندی دؤیوشونده کی ایشغالچی گوجلره اؤنملی سورونلار یاراتمیشدی.
تاریخ[دَییشدیر]
نورماندی اورتا چاغلارین باشلانیشیندا اینگیلیسین بیر شکیلده ایشغال ائدن سون خالق اولاننورمانلارین آنا یوردو ایدی. نورمانلار یئرلی قال خالقی ایله روللو اؤندرلیگینده کی ایشغالچی وایکینگلرین قاریشماسیندان عمله گلمیشدی. روللو پاریسی ایشغال ائتمیش و اونا نورماندی بؤلگه سی وئریلمیشدی.
روللونون سویوندان گَلَن نورماندی دوکو ویلیام 1066جی ایلده انگلیسی ایشغال ائتمیش و انگلیس کرالی بیرینجی ویلیام اوْلموشدو. نورماندی 1087جی ایله قدر و 1106-1144 ایله 1154-1204 ایللر آراسیندا اینگیلیس ایله بیرلیگینی قورموشدو. 1346-1360 و 1415-1450 ایللر آراسینداکی یوز ایللیک ساواشی سیراسیندا اینگیلیس گوجلری نورماندی نی ایشغال ائتمیشدی.
اینگیلیسلر نورماندی نی توتدولار. 1346جی ایلده فرانسه نین قوزئی دوغوسوندا کرئسی آدلی یئرده باش وئرمیش ساواشی فرانسه لیلر اودوزدو. 1356جی ایلده لوارا چای نین گونئیینده کی پاوتیه شهری یاخینلیغیندا فرانسه قوْشونون اساس گوجو یئنیلدی و کرال باشدا اولماقلا فئوداللاری اسیر دوشدولر.
بؤلگه ده یوز ایللیک ساواشدانفرانسه دین ساواشلارینا قدر کئچن دؤنمده باریش حاکیم اوْلموش، آنجاق فرانسه دین ساواشلاری سیراسیندا بؤلگه نین پروتستان رفورمونا قاتیلماسی ایله بیر چوخ نورماندی شهرینده ساواشلار باش وئرمیشدی. فرانسه دئوریمی سیراسیندا دا ، نورماندی بؤلگه سی، پاریسده کی اوْرتا ژاکوبین گوجلرینه قارشی فدرال جومهوریتی نین آرخاسیندا دورموشدو.
ایکینجی دونیا ساواشیندا، موتتفیقلر اوروپایا عسگر چیخارماق اوچون بۇ بؤلگه نی سئچمیشدیر. تاریخده، نورماندی عملیاتی اولاراق کئچن چیخارماق اثناسیندا آلمان بیرلیکلری ایله موتتفیق بیرلیکلری آراسیندا چوخ شیددتلی ووروشمالار اوْلموشدور. ساواشین قدرینی تعیین ائدن چاتیشمالاردان بیری دیر.
اهالی[دَییشدیر]
نورماندی بؤلگه سینده 3.2 میلیون نفر یاشاییر. هر کیلومتر مربع ده 107 آدام وار. یوخاری نورماندی نین باشکندی روئنین ، توپلومو 385000 نفر دیر.
بؤلگه نین باشقا اؤنملی شهرلری: آلنچون، آرومانچئس، آورانچس، بایئوو، کائن (370851 نفر توپلوم)، شربورگ (117855 نفر توپلوم)، لو هاور (296773 نفر) ، روئن (518316 نفر)
کیمیلیک و دیل[دَییشدیر]
بؤلگه ده دانیشیلان دیل نورماندجا دیر. نورمانجا هیند-آوروپا دیل قروپوندا لاتین کؤکنلی رومان دیللریندن بیری دیر، آنجاق رسمی بیر استاتوسو یوخدور. نورمانجا اؤلکه یه گلن نوردیک (قوزئیلیلر) ائللردن بیری اوْلان وایکینگلرین دیلینین ائتکی سی آلتیندا یئرلی خالقین دانیشدیغی روما-قال دیلیندن قایناقلانمیشدیر.
نورس دیلی کؤکنلی نورمانجا سؤزلردن نئچه اؤرنک:
بیرده باخ[دَییشدیر]
- نورمانلار
- نورمان دیلی (نورمانجا یا نورماندجا)
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Normandy»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۷ دسامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
موستقیل قزا تستلرینین کئچیریلمهسی اوزره آوروپا تشکیلاتی (ائورو نجاپ) ۲۰۱۷-جی ایلین ان تهلوکهسیز آوتومبیلینی معینلشدیریب.
رئپورت-اون خبرینه گؤره، قیمتلندیرمه نتیجهسینده ۶ کاتگورییا اوزره ان یاخشی آوتوموبیللر سئچیلیب.
تشکیلات نمایندهسینین سؤزلرینه گؤره، تستلرده یئنی و یئنیلنمیش ۷۰-ه یاخین آوتوموبیل مودلی ایشتیراک ائدیب و قیمتلندیرمه سرنیشینلر (او جملهدن، آزیاشلی سرنیشینلر) و پیادالارین تهلوکهسیزلیگی باخیمیندان آپاریلیب.
"پرمیوم" کاتگورییاسیندا «وولسک واگن آرتیون» ان تهلوکهسیز آوتومبیل حساب ائدیلیب.
"کومپاکت کروسوور" کاتگورییاسیندا وولوو-ایکس ج۶۰ مودلی، "مینی کروسسوور"لردن - وولکس واگن ت-روج تستین غالیبی اولوب.
"ب" سینفینده (کیچیک آوتوموبیل) «وولکس واگن پولو»، «کومپاکت» صینفینده «اوپل کروسلاند-X» بیرینجی یئری توتوب.
ان تهلوکهسیز "عائله آوتوموبیلی" ایسه «سوبارو ایمپرزا» و سوبارو-۱۵-جی مودللری معین اولونوب.


text:
ایچکی ایشلر وزیرلیگیگه کوره بغلان ولایتی نینگ مرکزی بغلان تومنیده یوزبیرگن توقنه شووگه مسوول دیه تانیلگن اوشبو تومن سابق پلیس قوماندانی و باشقه بیر قورللی شخص نینگ توتیش اوچون قیدرو عملیاتلری یولگه قوییلگن.افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی پلیس باشلیغی اورنیده باشقه بیر شخص تعین ایتلگنینی اورغولب حاضر وضعیت عادی حالت گه قیتگنیدن خبربیرگن.
عینی حالده افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی یوزبیرگن توقنه شوده تورت غیر مسوول قوراللی هلاک بولگنینی تصدیق له گن .بغلان ولایتی نینگ مرکزی بغلان تومنیده ملی اردو عسکرلریدن اوچته سینی هلاک ایتلیشیگه اوشبو تومن پلیس باشلیغی کمین، امیرگل نام باشقه بیرشخص قولی باریلگیگه عیبدا تانیلیب پلیس قوماندانی کمین اوز وظیفه سیدن چیتلنتریلگن.
افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی گه کوره ینگی پلیس باشلیغی تانشتریلیشگه بو ایککی شخص قرشی چیققن شوباعث هم مرکزی بغلان تومنیده اوروش یوزبیریب تورت کیشی قربان بولگن. افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی نینگ سوزچیسی صدیق صدیقی بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده بوحقده شوندی دیدی:"مرکزی بغلان تومنی نینگ ینگی پلیس باشلیغی اوتگن کون تانشتیریلدی سابق قوماندان و امیر گل نام پلیس قراریگه قرشی چیقدی. اولر ایسه منطقه دن قاچیب کیتگن، بیز قیدرو عملیات لرنی باشله گن میز بو ایککی شخص ادملری و پلیس اره سیده یوزبیرگن توقنه شوولرده تورت غیر مسوول قوراللی هلاک بولیب بیر پلیس یره لنگن. حاضر وضعیت عاد حالت گه قیتگن."
عینی حالده صدیق جنابلری یوبیرگن توقنه شوولرده عادی اهالیگه قندی ضرر ایتمه گنینی اورغولب، منطقه ده قوشیمچه پلیس کوچلری هم جایلشتریلگنینی اوراغوله دی.
اوچ اردو عسکری نینگ اولدیریش و اوتگن کون یوزبیرگن ناقرارلریگه قولی بارلیگیگه عبلنگن سابق تومن قوماندانی وامیرگل نام حاضر قییرده بولگنی بیللی ایمس، لیکن پلیس کوچلری اولرنی توتیلشگه امید بیلدیرگن.
اتیلیشچه کمین و امیرگل نام سابق جهادی قوماندانلردن بولیب کمین دیگن شخص مرکزی بغلان تومنیده پلیس باشلیغی صفتیده وظیفه آلیب باررایکن. پلیس قانوننی تطبیق ایتوچی اساسی ارگان بولگن لیکن بولر تمانیدن قانون ایاغ استی بولیب حتی کی ایریم حالت لرده ولرنی ایچکی ایشلرو زیرلیگی بویوروغی گه هم اعتبار قره تمه گنی مردم اره سیده قطار خواطرلرگه سبب بولگن.


text:
تُرک سپورتچیلر اونلب آلتین مدال کسب ایتدی
میلادی 2017 نچی ییلیده تُرک سپورتچی لر 73 آلتین کسب ایتیش گه موفق بولدی
ترکیه اتلیتیزم فدراسیونی تامانیدن بیریلگن تحریری بیاناتده, ترک سپورتچی لرنینگ میلادی 2017 نچی ییلیده بولیب اوتگن 26 مسابقه ده 73 آلتین, 72 کومیش و 60 برونز مدال کسب ایتگن لیک لری بیلدیریلدی.
ترکیه ملی سپورتچی لری رومانیا نینگ پیتیشتی شهریده بولیب اوتگن 20 یاشدن کیچیک بالکان قهرمانلیک مسابقه لریده 11 آلتین, 7 کومیش و 9 برونز مدال کسب ایتدی.
شونده ی قیلیب اوشبو مسابقه ترکیه نینگ اینگ کوپ آلتین مدال کسب ایتگن مسابقه دن عبارت بولدی.


text:
حلوصی آقار: میللت پیتنه چیلره یوُل برمه دی
تۆرکیأنینگ قشون باشلیغی آغدارلیشیغا سینانشیق گۆنۆنی یاتلادی
تۆرکیأنینگ قشون باشلیغی حلوصی آقار 15-نجی ایول دموکراسی و میللی جبیسلیک گونی میناسیبتلی یۆزلِنمه چاپ اتدی.
قشون باشلیغی ژنرال خلوصی آقار یۆزلِنمه سینده "بو حیاناتچیلیقلی آغدارلیشیغا سینانشیقدا عسگر و پلیس قوللوقچیلاری تۆرک حالقی بیلن اِگین اِگینه گؤرشیپ پیته چیلره یوُل برمه دی" دیدی.
آقار یۆزلِنمه سینده "پیغامبر اوُجاغی شانلی یاراغلی گۆیچلریمیزینگ ساناوینداقی دؤنۆکلره قارشی 15-نجی ایول ینگ ایزی یانیندان اولی حرکت باشلادیلدی. فتؤ آغضا سوُنگقی دؤنۆک تۆرک یاراغلی گۆیچلریندن صاپلانیانچا توتان یرلی گؤرهشیمیزی دوُوام اتدیرریس" دیدی.


text:
ایسکی تورک تیلی - تاریخی
ایسکی تورک تیلی تاریخی ناملی کتاب مولفی، کابل عالی اوقوو یورتی تورک تیلی دیپارتمنی نینگ استادلریدن عبدالرحیم معصومی ناملی شخص دیر.
ینگیدن باسلیب چابدن چیققن بوکتاب ایسه بیش فصل دن عبارت بولیب، میلاد دن آلدین دن یعنی کوک تورکلر،اویغورلر قره خانیلرتولیقچه تا قبچاقلرحکومت سورگن پیتی گه قدر یعنی 14تورتینچی عصرگه چه عکس ایتتیریلگن.
عین حالده بوکتاب ده دنیا بویلب یشه گن تورکی خلقلرنینگ تیلی ،مدنیتی حیاتی و دینلری وشوجریانده یوزه گه کیلگن اوزگه ریش لر وآلیب باریلگن اروشلری حقیده هم معلومات بیریلگن
اوشبو کتاب ده تورکی خلق لرنینگ قدیمگی زمانلرده قوللنه یاتکن الفبا وشونگه اساسلنگن متن لرسیغدیریلیب وحاضرگی اوزبیک تیلیده ترجمه قیلینگن شونینگ دیک اوشه پیت لردن قالگن آته لر سوزی هم اوشبو کتاب ده اورین بیریلگن.
باشقه تماندن بو کتاب ده قدیمگی تورکی تیل لرنینگ هربیرقوللنه یاتگن سوزلری سوزلیک شکلیده حاضرگی تیل ده کتاب نینگ هربیربیتیده افاده لنتیریلگن.
اوزون عصرلرده تورکی خلق لر اوز مدنیتی تاریخی وقدریت لرینی افغانستانده عصرلردوامیده تانیتیشگه امکان تاپمی کیلگن لر، تورکی تیللرخاندانیدن بولمیش اوزبیک تیلی ایسه اوشبو مملکتده رسمی بولگندن کیین شونگه اوخشش بیرقطارکتاب لر چاپ ایتلیب ینگی نسل گه ییتکزیلماقده بوحرکت لرایسه ینه ده کوچلی بولیشی کوتیلماقده
هرچند سونگی ییللرده مملکت ده تورکی خلقلر نینگ تیلی تاریخی ومدنیتی نی تانیتیش اوچون ایریم مدنی اویوشمه ونادولت تشکیلات لر تشبث لری بیلن بیر قطار سعی حرکت لر یولگه قوییلیب کیلماقده بوایسه ایجابی قدم دیب بهالنه دی.
لیکن بوحرکت لرایسه بوساحه رواجله نیب یوکسه لیشی اوچون ییترلی بولمی بیراق دولت تماندن بوخصوصده جدی راق اعتبارقره تیلیشی کوپراق ثمره بیریب سلماقلی بولیشی تاکیدلنه دی
اما حاضرگه تورکی خلق لرنینگ تیلی ومدنیتی نی یوکسه لیب رواجله نیشی اوچون دولت تمانیدن کوزگه کورینرلی اعتبارقره تیلمی کیلماقده.


text:
بیر خود کش هجومچی تورت فرانسه لیک عسکرنی هلاک ایتگن
فرانسه لیک کوچلری قرشی سیده کاپیسا ولایتی نجراب اولوسوالیگی نینگ بازاریده بیر خود کش لیک هجوم یوزبیرگنی نتیجه سیده تورت فرانسه لیک عسکر هلاک ایتیلگن.
ناتو نینگ ترقه تگن بیاناتیگه کوره، بو حادثه ده ینه بیش عسکر و اوچ عادی اهالی هم یره لنگن. یره لنگن عسکرلرنینگ اوچ کیشی سی یمان حالتده ایکن لیگی ایتیلگن.
بو هجوم مسوولیتی نی طالبان گروهی اوز ایلکه سیگه آلگن.
شو نینگ دیک افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی تمانیدن بیریلگن معلومات لرگه کوره، بو فرانسه لیک عسکر لر نجراب تومنی نینگ بازاریده کیلیش لری بیلن، انتحارچی شخص، عیال بورقه سینی کیینیب، اوزینی مذکور عسکر لرگه یقینلشتیریب، پارتله تگن.
فرانسه، ناتو تشکیلاتی نینگ بیشینچی بویوک عضو صفتیده افغانستان ده اوچ مینگ 300 عسکری بار.
اوتگن اون ییل جریانیده افغانستانده 87 فرانسه لیک عسکر ایریم حادثه لر نتیجه سیده هلاک ایتیلگن.
شو نینگ دیک فرانسه لیک عسکر لری نینگ کوپراقی کاپیسا ولایتی ده فعالیت قیله دیلر. عین حالده بو مملکت عسکر لری نینگ بیر قسمی پایتخت کابل و قندهار ده هم موجود لیگی انیق لنگن.
بوندن، بیر نیچه آی مقدم هم فرانسه لیک نیچه عسکر هلاک ایتیلیشی بیلن، فرانسه سابق جمهور رییسی زود لیک بیلن حربی لرینی افغانستاندن چیقریشی نی ایتگن ایدی.
اما فرانسه نینگ ینگی جمهور رییسی ایسه، افغانستانده بولگن بیرینچی سفریده، حربی لرینی جاری میلادی ییل نینگ آخریگه چه چیقریشی نی ایتگن ایدی.
یعنی ناتو افغانستان دن چیقیشی 2014 نچی ییلده ریجه لنگن اما فرانسه لیک حربی لری، مذکور قراردن ایککی ییل آلدین افغانستان دن چیقیشی ایتیلگن.
اوتگن هفته لرده، ناتو تشکیلاتیده گی عضو بولگن مملکتلر حربی لری افغانستان نینگ هر منطقه سیده عصیانچی گروه لر اینیقسه طالبان تهدید لری بیلن یوزمه یوز بولیب قالگنلر.


text:
بوئینگ ۷۷۷
بوئینگ 777 ـ مسافر داشیان اوچاق , آدی :Boeing 777 کی 280 یا 550 نفر مسافر داشیار .
دوزلمه سی[دَییشدیر]
بیلگی سایار چوتکه سی 3d cad .کتیا آدیندا بو اوچاغین پایالارین وبدنه سین اندازه توتوب و بو اوچاق باشدا بیلگی سایار اولچولرینده 1994 اینجی ایلده دوزلیندی و بازارا گلدی .گئدیشی ۵۲۱۰ دن ۹۴۲۰ دنیز مایل (۱۰۳۷۰ تا ۱۷۴۴۵ کیلومتیر)کی یئر اوستونده اوچوب و مسافرلری داشیار بو اوچمانین اوتوروش آراباسی 6 تکری وار کی اونی اوبیری اوچمانلاردان سئچیر و بدنه سی دووار کیمی دی و قویروقی بیزدی .
تاریخده[دَییشدیر]
1970اینجی ایلده بوئینگ 757 اوچمانی 727 یئرینه قورولدی کی ائیرباس کمپانی سی اونون رقیبی دی و 757 او زمان چوخ دئیرلی اولدی امما ائیرباس کمپانی سینن رقابتده 767 بوئینگ دوزلیندی .
نئچه ایل سورا بوئینگ فابریکاسی بیر اوچ موتورلی اوچاق دوزتماقا چالیشدی .بوئینگ کمپانی سی ایستیردی لاکهید مارتین و مکدانل داگلاس اوچاقلاریندان قاباغا دوشسون اونا گوره بو اوچاقی قوردی امما 1980 ایلدن سورا بویوک کمپانی لر ایکی موتور اوچاقلاری ایشه سالماقا چالیشدیلار و بوئینگ 767 داهی دوزلمه دی .
اوچمان آژانسلاری بوئینگ 767 ایکس اوچاقلارین ایقتصادی بیلمه دیلر و اکونومیک اوچاق اولموردی و اونا گوره بوئینگ 757 اولارین ایشلرینه چوخ گلیردی و بئله اولدی کی بوئینگ کمپانی سی نچه آژانس دان ایسته دی اقتصادی ایشلرین بیر یئنی ایشده بو کمپانیه وئرسینلر و بو اقتصادی بیر اوچمان اولسون .
یونایتد ائیرلاینز، آل نیپون ائیرویز,بریتیش ائیرویز،ژاپون ائیرلاینز, کثای پاسیفیک و کوانتاس کمپانی لری بو پروژه ده چوخلو دئیرلی نظرلری واریدی کی بوئینگ 777 ده ایشه گلدی .
سنگاپور ائیرلاینز ایندی 58 دانا بوئینگ777 آلیبدی کی دونیادا بیرینجی بو اوچاقی آلاندی و اولارین 46 داناسی 777-200ای آر و 12 داناسی 777-300 اولور. بوکمپانی ایندی 19 دانا777-300 آلماق ایستیر و13 دانا یئنی 777 قورماقین ایستیریب.
یئنی تکنولوژی[دَییشدیر]
کابینی شوشه دن و مونیتورلاری شفاف و سوکیمی اولور .اوتوماتیک نوخداسی و سیستمی کی اونی ال ائیله ده سورماق اولار .بدنه سی کامپوزیت ماده لردن اولور.و ایکی توربوفن موتوری GE-۹۰-۱۱۵B کی موتورلاری 3.3 متر قوطری وار .ایشیق فیبر کانالی اولور
1994 اینجی ایلده بو اوچاق بیرینجی اوچماقین آمریکا بیرلشمیش ایلاتلرینده اوچدو.


text:
خسته خانا نییه چؤکدو؟
دوکتور جئری
ایران، ژاپون، روس شیرکتلرینین ایشبیرلیگی ایله تیکلن یئنی خستهخانا، اؤلکهده باش وئرن زلزلهده چؤکونجه، دؤولت طرفیندن بو قونودا سوروملو اولانلار اولای یئرینه چاغیریلدی. تیکینتینین نقشهسینی چکن ژاپون مهندیسی ییخیلمیش خستهخانایا یئتیشینجه الینی اورگینین اوستونه قویوب، " ائی وای آبیریم گئتدی"دئیه یئره ییخیلیب اؤلدو. خستهخانانین تیکیلیش خرجینی عؤهدهسینه گؤتورن روس مهندیسی ایسه، گؤزو اوچونتویا ساتاشینجا الینی اورگینین اوستونه قویوب،"ائی وای سرمایهم الدن گئتدی" دئیه یئره ییخیلیب اؤلدو. سیرا خستهخانین تیکیش ایجراچیسی ایران مهندیسینه گلینجه، اللرینی گؤیه قووزاییب دئدی:
- آللاه چوخ شوکور!.. نه یاخشی من خستهخانین تیکیشینده سیمان ایشلتمهمیشدیم، یوخسا ایندی بو مهندیسلر کیمی الیمی اورگیمین اوستونه قویوب، "ائی وای سیمانلاریم الدن گئتدی" دئیه یئره ییخیلیب اؤلهجکدیم.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
اوستان-ین یئنی موُدیرلرینین تجروبهلری نه قدردیر؟
دوکتور جئری
بو ایل حاجی ایسکندرین باغی یاخشی بار وئرمیشدی. آغاجلار پتیراق کیمی آلما گتیریب بوداقلاری سینماقدایدی. درمه واختی یئتیشینده، او سئوینه-سئوینه قلئیچی مورتوضون یانینا گئدیب آلمالارین درمهسی اوچون یئش-اون نفر یاخشی آلمادَرَن ایستهدی. قلئیچی مورتوض، ایشچی دللالی دیر؛ اوزاقدان-یاخیندان گلن ایشچیلره ایش تاپیب یوزدهسینی(درصدینی) آلار. قئلیچی مورتوض، حاجی ایسکندرین قولوندان یاپیشاراق اونو اوزون بوْی، ائنلی کورک، قوللو-بیلکلی، چاتماقاش بیر کیشینین یانینا آپاریب دئدی:
- آختاردیغین آدام ائله مشه نوروزعلیدیر، عاییلهسی ایله بیزیم شهره ایشلهمک اوچون قوناق گلیبلر. چوخ ایشلهین آدامدیرلار، یئددی-سککیز گونه سنین باغین دریب قورتارارلار.
حاجی ایسکندر، نوروزعلینی آشاغیدان یوخارییا سوزهرک سوروشدو:
- مشدی!..اینشاالله سیزین تجروبهنیز وار، باجاریرسیز دا نئجه آلما درهسیز؟!
مشه نوروز علی گولومسهدی:
- حاجی! بونلار نه سؤزدور؟!.. بیز اؤزوموز ائله باغچیییق. گتیرمزلیکدن بو ایل باغ-باغاتیمیزی شاختا ووردو. بیزده الیمیزی اونون-بونون قاباغینا آچمایاق دئیه گلمیشیک بورادان بئش-اوچ تومن پول آپاراق.
قلئیچی مورتوض، نوروز علینین سؤزونو کسدی:
- دوز دئییر حاجی... نوروز علینین قوْزلی کندینده اوچ-دؤرد هیکتار باغ-باغاتی وار.
حاجی ایسکندر قوْزلی کندینین آدینی ایندییهدک ائشیتمهمیشدی. اوزاق دوشموش، اوجقار بیر کند اولمالی ایدی. وئریلهجک موزد اوستونده آنلاشدیقدان سونرا حاجی ایسکندر، مشه نوروز ایله عاییلهسینی وانئته میندیریب باغا آپاردی. ماشینی کوْلانین قاباغیندا ساخلایینجا نوروزعلینین آروادی، اوچ اوغلو ایله دؤرد قیزی یئره آتلانیب یوک-یاپیتلارینی کوْلایا چکمهیه باشلایاندا حاجی ایسکندر نوروزعلییه دئدی:
- کولانین دولابیندا پیشیرمگه هرنه ایستهسهنیز وار، اوجاقدا قاپی آغزیندادیر. من گئدیرم کارخانادان سلهلری گتیرم. ایکی-اوچ گون چکر..سیز صاباحدان ایشه باشلایا بیلرسیز.
نوروز علی الینی گؤزونون اوستونه باساراق حاجی ایسکندر آرخایین ائلهییب یولا سالدی.
***
ایکی گون سونرا، حاجی ایسکندر باغا قاییداندا گؤزلرینه اینانا بیلمهدی. درمه ایشی بیتمک اوزره ایدی! آلمالار دریلیب باغین بیر نئچه یئرینده قوببالانمیشدی! بیلدیر، باغی اوْن گونده درمیشدیلر!! حاجی ایسکندر اوجا آددیملار آلما قوببالارینین بیرینه یاخینلاشدی؛ آلمالارین بیر نئچهسینی گؤتورب باخیب یئره آتدی. سونرا توْواراق ایکینجی قوببانین باشینا قاچدی، یئنه بیر- ایکی آلمانی یوْخلادی. اوچونجو قوبباییا چاتاندا رنگ-روفو ساپساری اولدو. دیزه کؤچوب یئره ییخیلدی. آلمالارین هامیسی ازیلمیش، بوزولموش، یارالانمیشدی!!
اوزاقدان بو گؤرونتو گؤرن نوروز علی آروادینا دئدی:
- حاجی ایسکندر ایشیمیزه باییلدی!
تئز اؤزلرینی حاجی ایسکندرین باشی اوستونه یئتیردیلر. آغزیندان کؤپوک گلمکده ایدی. نوروزعلینی گؤرونجه سیزیلدادی:
- آلمالارین باشینا نه اوْیون گتیریبسیز؟!..
نوروز علی شاشیردی:
- نه اوْیونو حاجی؟.. درمیشیشک دا!!
حاجی ایسکندر اینگیلدهدی:
- نئجه دردیز؟!
نوروز علی دوْشونو قاباغا وئردی:
- قاباقجا آغاجلاری سیلکهلهدیک سونرا آغاج باشیندا قالان آلمالاری چیرپیب یئره تؤکدوک!.. بیز کندیمیزده جویزلری ده ائله بئله درهریک!..
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
یۆزاونیئدینجی درس
فعللر (46)
فعلی باغلاما نئجه یارانیب و نه اۆچون "فعلى باغلاما" آدلانیر؟
"اوشاق مکتبدن گلیب، چانتاسینى یئره قویجاق آناسیندان سو ایستهدى" جۆملهسینین اصلى بئله اولموشدور: اوشاق مکتبدن گلدى، چانتاسینى یئره قویدو، آناسیندان سو ایسته دى.
بو مۆرکب بیر جۆمله دیر. دیلیمیزده اوسلوب جهتدن، بیر جۆملهده اۆچ و یا نئچه خبرین عئینى شکیلده ایفادهسینه یول وئریلمز. بونا گؤره ده خالقیمیز بیرینجى جۆملهنین خبرینین "دى" شهودى کئچمیش زامانین اۆچۆنجۆ شخص تکى علامتینى آتیب اونون یئرینه "یب" قویاراق اونو زامان و شکیل جهتدن اساس فعله (ایستهدى) باغلى ائدیر، یعنى "گلیب" سؤزۆ جۆملهنین اساس فعلینه باغلانیر، داها دوغروسو "فعلى باغلاما" اولور.
ایکینجى جۆملهدهکى، "قویدو" فعلینده ده شهودى کئچمیشین اۆچۆنجۆ شخص تکین علامتى "دو" تکرار اولماماغا گؤره، دیلین اوسلوبونا موافیق اولماق اۆچۆن آتیلیر و یئرینه "جاق" شکیلیسى قویولاراق شخص و زامان جهتدن اساس فعله (ایستهدى) باغلانیر و بئلهلیکله ده، جۆملهنین اساس فعلینه باغلاناراق "فعلى باغلاما" اولور.
ایندى سوال بودور کى، عئینى وظیفهنى داشییان بو ایکى فعلى باغلامانین علامتلرى ندن بیر دئییلدیر؟
دئییلمهلیدیر کى، فعلى باغلاما علامتلرى، دئدیییمیز وظیفهلردن باشقا، ایشین ایجرا، زامانى، حالى، وضعیتى، شکلى و ... ده بیلدیریر. بو مفهوملارین چئشیدلى اولدوقلارى اۆچۆن فعلى باغلامالارین دا شکیلچیلرى مۆختلیف اولور.
مثلا یوخاریداکى میثالدا، "گلیب" فعلیندن سونرا گلن "قویجاق" فعلى سادهجه آردیجیللیغى گؤستریر.
بو میثاللاردان گؤرونور کى، "فعلى باغلامالارین" شکیلچیلرینین هر بیرى ظاهیرى صرفى خصوصیت داشیماقلا بیرلیکده، هم ده سینتاکتیک گؤرهو داشیییر.
بۆتۆن بونلار گؤستریر کى، دیلیمیزده اولان فعلى باغلامالار اساس فعللردن، یعنى شخص و زامان شکیلچیسی قبول ائدن فعللردن، مۆستقیل نیطق حیصهسی اولان فعللردن یارانیب و جۆملهدهکى وظیفهلرینه گؤره، اساس فعلدن آسیلى اولورلار.


text:
یازیچینین “نوروئژ مئشهسی” اثرینده، موراکامینین حیات یولو، خصوصیله ده اؤیرنچیلیک دؤنمی غیابی اولاراق تصویر اولونور. بو دؤنمده یازیچینین کئچیردیگی حسلر، یاشادیغی حاقسیزلیقلار، جمعیتین أیری-أکسیکلیکلری آچیق-آیدین گؤستریلیر. تصادفی دئییل، موراکامییه أن بؤیوک شؤهرتی ده ائله محض بو اثر گتیرمیشدیر. بوندان باشقا موراکامینین گؤزل موسیقی و آشچی [آشپاز] بیلیجیسی اولماسینی دا خصوصی قئید ائتمک مقصده اویغون اولاردی. بئله اثرلرینده اونون خصوصی یئمک رئسئپتلری [دستورالعمل-لری] قهرمانلارین دیلیندن بیر چوخ حاللاردا تقدیم اولونور. بو دا اؤز نؤوبهسینده موراکامینین اوزون مدت جاز-بار [Jazz-Bar] صاحبی اولاراق خانیمی یوکو ایله بیرلیکده کئچیردیگی دؤنمین نتیجهسی کیمی اؤزونو بروزه وئریر.
موراکامینین اثرلرینی اوخویارکن اوخوجو، معاصر و کلاسیک موسیقی، تاریخ، فلسفه، جوغرافیا، معاصر اینجهصنعت نؤولری و دیگر ساحهلرده بیلیکلرینی، دونیاگؤروشونو گئنیشلندیرمیش اولور. “کافکا ساحلده” اثرینده موراکامینین بؤیوک موسیقی وورغونو اولماسی آیدین گؤرونور. عمومیتله قئید ائتمک اولار، یازیچینین اکثریت تشکیل ائدن اثرلرینده، خصوصیله ده “کَسهین” تریلوژیسینه [اوچ بؤلوملو رومان] داخیل اولان اثرلرینین قهرمانلاری موسیقی و کیتاب آشیقیدیرلر. بو دا اؤز نؤوبهسینده یازیچنین قهرمانلارینا وئردیگی بعضی شخصی خصوصیتلریندن خبر وئریر. “اثرلریمده هر کس ایستهدیگینی تاپا بیلر” دئیه یازیچی چوخ واخت اوخوجولارینا مراجعت ائدیر. اونون اثرلرینین معنا درینلیگینه قرق اولدوقجا بونون حقیقتن ده بئله اولدوغو آیدین بللی اولور. یازیچی بیر چوخ حاللاردا ایکینجی دونیا محاربهسینین ماهر بیلیجیسی کیمی ده تانینیر و بونو دا اؤز اثرلرینده مهارتله قئید ائتمهیی باجاریر.
حاضیردا هاروکی موراکامی آمریکاین بیر چوخ اعتبارلی بیلیمیوردلاریندا نطقلرله چیخیش ائدیر و دونیا اوخوجولارینا اؤز تؤهفهلرینی وئرمکده داوام ائدیر. موراکامینین اثرلری دونیانین ۳۰-دان چوخ دیلینه ترجومه اولونوب. دونیا مقیاسیندا میلیونلارلا اوخوجونون قلبینه یول سالمیش، داخیلی عالمی ایله داییم باریشیقدا اولان یازیچی هئچ واخت شؤهرت آرزوسوندا اولمادیغینی هر زامان بیلدیرمیشدیر. حتی مصاحبهلرینین بیرینده، موخبیرین “ان بؤیوک باشارینیز نهدیر؟” سوالینا قیسا اولاراق “منیم سئویملی پیشیگیم، وفالی قادینیم و گؤزل اثرلر یاراتماق یئتهنهییم وار” دئیه جاواب وئرمیشدیر.
آچیقلاما:* هاروکی موراکامی [Haruki Murakami] چاغداش ژاپون یازیچیسی و ترجومهچیسی
حاضیرلایان: حسین واحدی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
قزوین ایالتینده یئرلشن آوج شهرینین اردالان کندیندهکی مکتبلره فارسدیللی معلملر گؤندریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، شاگیردلرین یئنی درس ایلینده دیلینی بیلمهیهن معلملرله اوزلشمهسی اونلارلا یاناشی والدیینلرینی ده ناراحات ائدیب. شاگیردلرین والدیینلری بیلدیریلیر کی، مکتبلرده شاگیردله معلمین فرقلی دیللرده دانیشدیغی بیر تحصیل سیستمی وار، بو سیستم شاگیردلر اوچون جدی پروبلم یارادیر و تحصیل سوییهسینی آشاغی سالیر. والیدینلر معلملرین دییشدیریلمهسی اوچون مراجعت ائتسهلر ده، اونلارین مراجعتلرینه باخیلماییب.
قید ائدک کی، تورک اوشاقلارینین بیرینجی صینیفده فارس دیلینده درس اوخوماسی شاگیردلر اوچون هر زامان چتینلیک یارادیب، لاکین معلمین ده فارسدیللی اولماسی علاوه پروبلمه سبب اولور


text:
سیلاولر مستقل کمیسیونی : ایریم نامزدلر ترغیبات اصولی نی رعایه ایتمه گن
افغانستان سیلاو مستقل کمیسیونی نامزد لردن مالی خرجت لری نی شفاف صرفلشلری نی سوره ب همده صورت لری نی شهر قیافه سی نی بوزر اوچون کوزلنگن محللرگه یاپیشتیریشلرینی سوره گن لر.
بو کمیسون نامزدلرخطالرگه یولگه قویگنی بیر قنچه حالت بولگنی نی بیلدیریب اولرگه حجت لرییتیب کیلگنی نی تیل گه آلگن. بوکمیسیون شونگه اساسله نیب قانونی معامله قیلیش لرینی بیلدیرگن.
افغانستانده سیلاوترغیبات ایشلری قیزیقیب باریشی بیلن سیاسی توزیلمه لر موقعی استه- سیکین انیقلنماقده.
سیاسی گروه لر وحزب لر بیرین - کیتین ایسته گن نامزدلریدن اوز حمایت لرینی اعلان قیلماقده لر.
نامزدلرنینگ تبلیغی ریکلام لر وکینگ ییغین لریولگه قوییلیشی کته خرجت لر بیلن بیرگه بولیشی تنقیدلرگه سبب بولماقده.
رسانه لرکوپراق تماشاچی لربار وقتده بیرنامزد نینگ بیردقیقه لیک ریکلاملریدن بیرمینگ دالرآله یاتگنی لری ایتیله دی.
سیلاولر مستقل کمیسیونی سیلاو ترغیبات ایشلریگه کوزلنگن مبلغ دن آشه صرفلنگن تقدیرده قانونی معامله کورسه تیلیشی ممکن لیگی نی معلوم قیلگن.
هربیرنامزد ایسه هر 15کونده اوز مالی گزارش لرینی کمیسیونگه بیریشگه مجبور.
بوکمیسیون سوزچیسی نورمحمد نور بی بی سیگه ایریم نامزدلرتمانیدن سیلاو ترغیات اصولی ایریم حاللری رعایه ایتیلمه گنی اوچون بونی تینگلش لری نی معلوم قیلدی.
"بیرقنچه حجت لرسیلاولر مستقل کمیسیونی گه ییتیب کیلگن ایریم کیشی لرهم بیزلرگه شکایت قیلگن. بیز بو مساله نی شکایت لرنی تینگلش کمیسیونی بیلن اورته گه قویه میز، اولر بوخصوصده نیمه معمامله کورسه تیش لری باره سیده قرارآله دیلر مین قنچه حالت لیگی باره سیده گپیرمه یمن چون بودواملی بیربرنامه هرلحظه یوزبیریشی ممکن" دییدی سیلاولرمستقل کمیسیونی نورمحمد نور
شونینگ دیک کابلده تورلی ولایت لردن کیلگن یوزلب عیال بوگون بیرقطار نامزدلربیلن اوچره شگن لرواولرنی برنامه لرینی تینگله گن لر.
عیاللرگه کوره سیلاوده عیاللرآواز بیریش لریدن باره سیده هلی هم تشویشده لر"ارزگانده قیزلر مکتبی ینگی 12صنفگچه ییتیب بارگن، بو اولرنینگ کته قیین چیلیگی، بوندن باشقه عیاللرنینگ سوادسیزلیگی هم کته معما،هرنرسه تورموش اورتاق لری ایتسه، اوشه نی قبول قیله دیلر. هرکیم اوز قوملری بولسه اوشنگه آواز بیره دیلر، یا اوز تورموش اورتاغیگه کیم گه آواز بیره ی دیب سوره یدیلر."
نامزدلر اوز برنامه لری نی خلققه ییتکزیش اوچون ایکی آیدن آزراق مدت وقتگه ایگه لر. اما اوتگن تورت کونده اکثر نامزد لر اوز برنامه لری اعلان ایتگن لر. حاضرگچه ییغین لر کوپراق کابل شهریده چیکلنگن. وایریم نامزدلرهم ولایت لرگه سفر قیلگن لر.
نامزدلر سیلاو ترغیبات لرینی مینگلب کیشی اشتراکی بیلن اوتکزماقده لر. بوندن مقصد اوزکوچلرینی کورسه تیب بوبیلن کوپراق کیشی نینگ حمایت لرینی جلب ایتیش بولگن.
اوتگن ایکی کونده بیر قطارسیاسی حزب لر واجتماعی ترماق لر اوز دستک لرینی انیق بیر نامزددن اعلان ایتگن لر.
بوگون سابق ایچکی ایشلر وزیری وفکروعمل ناملی جرگه باشلیغی علی احمد جلالی اوز طرفدارلری بیلن حمایتی نی اشرف غنی احمد زی دن اعلان ایتدی.
"اوشنده ی که داکتر اشرف غنی احمد زی برنامه سی گه کوره میز، قیسقه مدتلی اساسی برنامه لری خارجی لرمملکتدن چیقیشی بیلن برقرارلیک وافغانستان خلقی نینگ یوتوق لری نی سقلب اویلش امنیت نی تامین لش و اقتصاد ساحه رواجله نیشی اوچون کینگ قمراولی ریجه لر نظرده توتیلگن.
منه شو برنامه لرگه ته یه نیب امکانی باریچه اوز همکارلیگی میزنی دوام ایتدیره میز"
عبدالله عبدالله و زلمی رسول لرنینگ مطبوعات مسووللری هم رسانه لربیلن صحبت اوتکزیب ایریم حزب لر اوز حمایت لرینی اولردن بیلدیریش لریدن خبر بیرگن لر.
عبدالرب عبدالرسول سیاف نینگ مطبوعات مسووللری هم ایرته لویه جرگه خیمه سیده اوز برنامه لری نی اورته گه قوییش اوچون ییغین اوتکزیش لری نی بیلدیرگن لر.


text:
اگر روسییا ارمنیستانی آورپا اتفاقی ایله سازیش ایمضالاماقدان ایمتینا ائتمهیه مجبور ائده بیلمهسه، نویابرین ۲۲-۲۳-ده موسکوا قاراباغ حاقیندا یئنی «پوتین پلانی»نی آذربایجانا تقدیم ائدجک.
پوبلیکا. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ارمنی سیاسی یازار تئووس آرشاکیان ادعا ائدیب.
اونون سؤزلرینه گؤره، نویابرین ۲۴-ده بروکسلده کئچیریلهجک شرق طرفداشلیغی» ساممیتی چرچیوهسینده ارمنیستان و آوروپا اتفاقی آراسیندا گئنیشلندیریلمیش امکداشلیق حاقیندا سازیشین ایمضالانماسی گؤزلنیلیر: «بو، ایروانین آوروپا اتفاقی ایله یاخینلاشماسینین نؤوبتی جهدیدیر. ائکسپئرتلر ادعا ائدیرلر کی، ایروان کئچمیش تجروبهنی نظره آلاراق، بو دفعه داها ایسرارلا حرکت ائدیر. ۲۰۱۳-جو ایلده آوروپا اتفاقی ایله سازیشین ایمضالانماسی ارفهسینده سرکیسیان موسکوایا گئتدی و پوتینین تضییقلریندن سوندا سازیشدن ایمتینا ائتدی، آردینجا آوراسییا اقتصادی اتفاقینا قوشولدو. سرکیسیانین بو گونلرده موسکوایا سفری بو تاریخی تجروبه فونوندا ناراحاتلیق دوغورور. روسییا چتین کی، ائرمنیستانین قربله سربست موناسیبتلر قورماسینا ایمکان وئرهجک. اینفورماسییالار وار کی، پوتینله سرکیسیان موسکوا گؤروشونده بعضی دئتاللار اوزره رازیلیغا گله بیلمهییبلر. لاوروو محض همین دئتاللارین موذاکیرهسی اوچون ایروانا گلیر. اگر او، ائرمنیستانی آوروپا اتفاقی ایله سازیش ایمضالاماقدان دؤندره بیلمهسه، موسکوا نویابرین ۲۲-۲۳-ده آذربایجانین ماراقلارینین تعمین اولوندوغو قاراباغ اوزره «پوتینین یئنی پلانی»نی تقدیم ائدجک».
لاکین آرشاکیان حساب ائدیر کی، سرکیسیان هاکیمیتی موسکوانین طلبلری قارشیسیندا گئری چکیلهجک و آوروپا اتفاقی ایله سازیش ایمضالاماقدان سون آندا ایمتینا ائدجک.
«چونکی کرئملین دستییندن مهروم اولماق و قاراباغی ایتیرمک سرکیسیان حاکمیتینین سونو دئمکدیر. احتیمال کی، سرکیسیان شخصی ماراقلاری اوچون آوروپا اتفاقی ایله امکداشلیقدان ایمتینا ائدجک. اگر بو باش وئرهجکسه، ائرمنیستان تامامیله قربین اعتبارینی ایتیرهجک و موسکوادان آسیلیلیغی گوجلنهجک»، - او بیلدیریب.


text:
آذوح: سئنتیابر آیین 22 و 23، کلن شهرینده کئچیریله ن سئمیناردا بیر چوخ قونو اله آلینیر، دارتیشیلاجاقدیر.
کئچه ن ایل کلن شهرینده بیر چوخ میللی تشکیلاتلار و میللی فعاللارین ایکی ایللیک دیالوقوندان سونرا، میللی جبهه نین یارانماسی اوچون قوروجو هیات تشکیل اولونموشدور. قوروجو هیاتین تعیین ائتدیغی "ایشچی قروپ"، آزربایجان میللی فعاللاری آلمانیادا کئچیریله ن سئمینارا دعوت ائدیر.
بو سمئنیاردا کلن شهرینده اورتادوغونون گرگین دورومونو دیققته آلیر، آزربایجان تورک میللتین گله جکینی دوشونه رک آشاغیدا اولان باشلیقلارلا باغلی چیخیشلار اولور، فیکیرلر پایلاشیلاجاقدیر:
- گونئی آذربایجان میللی حرکاتین ایندیکی دورومو،
- اورتادوغونون گرگین دورومو و ایرانین ائکونومیک، سیاسی و ... بحرانلاری،
- بولگه نین وضعیتی نی دیققته آلاراق، میللی فعاللارین وظیفه سی و بیزیم چیخیش یولوموز،
- ایرانا اولان آلتئرناتیولر و گونئی آزربایجان آلتئرناتیوی،
سئمینارا بوتون میللی فعاللار، قوروملار و تشکیلاتلار دعوتلی، ائو صاحیبیدیرلر. چیخیش ائتمک ایسته یه ن ایشتیراکچیلاردان ریجا اولونور چیخیشلارین یازیلی فورماتینی ان گئج، سئنتیابرین 10-دک قوروجو هیاته چاتتیرسینلار. چیخیشلار بروشور اولور، پایلاشیلاجاقدیر.
علاقه باغلانتیلاری:
فریدون پرویزنیا
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
0049 177 415 95 96
علی قنبری قوشچو
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت داریدom
0049 163 919 01 55
امیر مردانی
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
0046 707 275 531
" میللی جبهه - قوروجو هیات: ایشچی قروپ – کلن "


text:
هارا قاچسین اینسان؟
جانا گلمیشیک بیز بو جانان الیندن
که نه انس امان تاپدی نه جان الیندن
مسلمانه باخ، دین و ایمان قان آغلیر
بو دین سیز، ایمان سیز مسلمان الیندن
بو شیطاندی، بیز آدمی گویده تولار
قاچا بیلمز آدم بو شیطان الیندن
آلار اول ایمانی، سونداندا جانی
نه ایمان قالار دیبده نه جان الیندن
قاریشقا کیمی دئو نژادی قیمیلدیر
که خاتم چیخیب دیر سلیمان الیندن
بادمجان چوخی بازیلاردا کوچوکلر
دا ترپشمک اولماز بادیمجان الیندن
خوروز تک بیزی دنله ییب قورتایبدیر
چینه قالماییب نو چیکدان الیندن
پناه اولسا بیز خلقه کافر، قوی اولسون
سیخینتی دوشه ک کفره، ایمان الیندن
گئدیب چٶلده کی حیوانا یالواردیق
که گلسین، بیزی آلسین اینسان الیندن
ائله تورشادیب ایرانین عیرانین که
گٶزللر گٶزی یاشدی ایران الیندن
سالیب دیر اله، سانکی موسا عصاسین
قاچیر اژدها لر، بو ثعبان الیندن
نه سلطانلار اولوش الینده اویونجاق
نه گلسین اویونجاقلی سلطان الیندن
بئش- اوچ باش بیله ن ده قالیرسا، اوشاق تک
قاچیب گیزله نیب لر، بوخورتان الیندن
ائویم زندانیم، مٲموریم ٲوز ایچیمده
هاراقاچسین اینسان بو زندانالیندن
بیزاینسان اولاق، یا که حیوان، امان یوق
نه اینسان قوتارمیش، نه حیوان الیندن
نه دئولر که قیطانلا زنجیر له نیب لر
قنف لر قیریلمیش بو قیطان الیندن
سالیب خلقی درمان آدیلن نه درده
که درد آغلاییر بیله درمان الیندن
او بیگ خان یازیقلار نه اینسانیمیشلار
عبث آغلیاردیقاو بیگ خان الیندن
وئرردیک قدیم دیوانا عرضه، ایندی
کیمه عرضه وئرمک بو دیوان الیندن؟
نه طوفانه راست گلمیشیک بیز، مگر نوح
گله قورتارا خلقی طوفان الیندن


text:
ایونون ۱۱-دن آجلیق آکسییاسینا باشلایان اردبیللی میللی-مدنی فعال حبیب ساسانیانین صحتی پیسلشیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آجلیق آکسییاسینین ۱۰-جو گونونده صحتی آغیرلاشان ساسانیان یوکسک قان تضییقی و بؤیرک خسته لییندن اذیت چکیر. اونون شهر خسته خاناسیندا معالیجه اولونماسینا اجازه وئریلمیر.
وکیلی پروسسه قاتیلمادیغی اوچون حبیب ساسانیان اوچونجو دفعه تبریز اینقیلاب محکمهسینده کئچیریلن محکمه ایجلاسینا قاتیلماقدان ایمتینا ائدیب، نتیجهده پروسس ایولون ۱۲-نه تاخیره سالینیب.
ایران کشفیات و اطلاعات ناظرلیگی فعالی تهدید ائدرک، آجلیق آکسییاسی ایله باغلی خبرین مطبوعاتا چیخاجاغی حالدا اونون عائله عضولری اوچون تهلوکهلی اولاجاغینی بیلدیریب.
حبیب ساسانیان ۲۰۱۶-جی ایل مایین ۱۵-ده مهدی جوادزاده، حمید سقفی، بابک آوند، ایسمایل افخمی و یونس رحیمی آدلی ۵ آذربایجانلی فعاللا بیرلیکده اردبیلده یاخالانیب. فعالین موقتی ساخلانما مدتی ۱۴-جو آییدیر کی، تبریزین اینقیلاب محکمهسی طرفیندن اوزادیلیر.
فعاللار «اؤلکه تهلوکسیزلیینی پوزماق مقصدی ایله قانونسوز قروپ یاراتماق» اتهامی ایله محاکیمه اولونور، لاکین محبوسلار ایرلی سورولن اتهامی رد ائدیر.
اؤتن هفتهلرده تبریزین اینقیلاب محکمهسی ساسانیانین موقتی اولاراق آزادلیغا بوراخیلماسینین قارشیسینی آلماق مقصدی ایله اونون بارهسینده بیر میلیارد تومنلیک ملکی گیروو قراری چیخاریب. فعالین عائلهسی ایسه آغیر مبلغده گیرووو تعمین ائتمک ایمکانینا مالیک اولمادیغینی دئییب.
۴۴ یاشلی فعال بوندان اؤنجه ده آذربایجان تورک میللتینین میللی حقوقلاری اوغروندا آپاردیغی دینج مباریزهیه گؤره دفعهلرله تهلوکسیزلیک قوهلری طرفیندن ساخلانیلیب و مختلیف تضییقلره معروض قالیب.
ساسانیان ائولیدیر، اونون ۱۱ و ۱۵ یاشلی ایکی اؤولادی وار.


text:
ایرانده توقنه شوو حادثه سی یوز بیردی
ایککی کیشی خوفسیزلیک کوچلری اعضاسی جان بیرگن.
ایران نینگ جنوب – شرق تامانیدن جایلشگن سیستان و بلوچستان ایالتیده قوراللی بیر گروپ بیلن یوز بیرگن توقنه شووده 2 کیشی امنیتی پرسونل جان بیرگن.
ایالت مرکزی زاهدان گه باغلیغ کورین تومنیده خوفسیزلیک کوچلری بیلن نامعلوم قوراللی بیر گروپ اورته سیده توقنه شوو یوز بیرگن.
خوددی شو توقنه شوو عاقبتیده 2 کیشی امنیتی پرسونل نینگ اولگن لیگی بیلدیریلدی.
سونگی پیتلرده منطقه ده گی قوراللی گروپلر بیلن خوفسیزلیک کوچلری اورته سیده گی توقنه شوولرنینگ کوپه ییب بارگن لیگی کوریلماقده.
مذکور ایالتده گی میرجاوه شهریده 25 جونده یوز بیرگن توقنه شووده 3 کیشی حدود محافظی بیلن 3 کیشی هجومچی نینگ حیاتینی یوقه تگن لیگی قید ایتیلگن ایدی.


text:
تبریز شهرینده «عاشیق حسن اسکندری»نین کیتاب مراسیمیکئچیریلدی
مرداد آیینین ۱۹نجی گونو ائل عاشیقی «عاشیق حسن اسکندری»نین یئنی نشر ائدیلمیش «خاطیرهلر، داستانلار، شعرلر» باشلیقلی کیتابینین تانیتدیرما تدبیری کئچیریلدی.
تبریز شهرینده کئچیریلن بو شعرلی- موسیقیلی تدبیرده عاشیق حسن اسکندرینین عائله عضولری، یاخین دوست- تانیشلاری اشتراک ائتمیشلر. دؤرد ساعاتلیق بو تدبیرده عاشیق موسیقیسی ایفالاری ایله برابر عاشیق حسنین کیتابی حاقیندا رایلر سؤیلنمیش و مجلیسده حاضیر اولان شاعرلر طرفیندن شعرلر اوخونموشدور.
مراسیمین آپاریجیسی «حسن کافی» تدبیری عاشیق حسن اسکندرینین نوهسی آپاریجی «صنم خانیم»ین دانیشیغی ایله آچمیشدیر. صنم خانیم عاشیق حسنین منظوم بیوگرافیاسینی مجلیس اشتراکچیلارینا چاتدیرمیشدیر. سونرا عاشیق حسنین یاخین یولداشلاریندان اولان تانینمیش آذربایجان صنعتکاری «عاشیق اشرف حسینپور» عاشیق حسین جوانین ایکی ماهنیسینی اوخوماقلا مجلیس اشتراکچیلارینین بؤیوک آلقیشلاری و رغبتینی قازانمیشدیر. عاشیق اشرفدن علاوه «عاشیق منسوم» و «نبی اسکندری» چیخیش ائتمیشلر و آذربایجانین تانینمیش عاشیق صنعتی تدقیقاتچیسی «دوقتور محمد عبادی(آلیشیق)» آذربایجان عاشی…


text:
دیسلئکسییا آدلی اؤیرهنمه خستلییندن اذیت چکن ویللارد ویقان اینه دئشیینده اثرلر یارادیر.
قاینارینفو خبر وئریر کی، ویقان خستهلیگی سببیله کیچیک یاشلاریندا درسلرینده ایرلیلییش الده ائده بیلمیر و ۵ یاشیندا قاریشقالارین دا یاشاماق اوچون یووایا احتیاجلاری اولدوغونو فیکیرلشیب اونلار اوچون یووا دوزلدهرک بو ایشه باشلاییر. داها سونرا گییملر و پاپاقلار دیزاین ائدن ویللارد بو ساحهنین خستلیینین یاراتدیغی پروبلملردن اوزاق اولدوغو تک مشغولیت اولدوغونو دئییر. اینه دشیینده حاضیرلادیغی کیچیک هیکللرین اؤلچوسو ۰،۰۰۵ م م-دیر.
دونیانین ان کیچیک هیکللری اولان بو صنعت نمونهلرینی حاضرلاماق اوچون میکروسکوپدان ایستیفاده ائدیر و هیکللری یئرلشدیرمک اوچون اونلاری ۴۰۰ دفعه بؤیودور. پارچا، شوشه، قیزیل کیمی ماتریاللاردان حاضرلانان بو اثرلری ساچ تلیندن ایستیفاده ائدرک بویانیر، الینین تیترهمهمهسی اوچون اورک دؤیونتولرینین لاپ یاواشلاماسینی گؤزلییر.
بیر ایشی ۳ آیا یئکونلاشدیران ویقانین ایلهام آلدیغی صنتکارلار لئوناردو دا وینچی و میکالانجئلودور.


text:
نلسون ماندلا
نلسون رولیهلاهلا ماندلا ☃☃، یا دا طایفا آدی ایله مادیبا (دوغوم. ۱۸ ژوئیه ۱۹۱۸ - اؤلوم گونو. ۵ دسامبر ۲۰۱۳)، گونئی آفریقالی آنتی آپارتایی) چالیشقان، و گونئی آفریقا جۆمهۇریتینین بیرینجی قارا دریلی جومهور رئیسی. ۱۹۹۴-ده بیرینجی دفعه بوتون خالقین قاتیلدیغی سئچیملرده دؤولت باشچیسی سئچیلمیشدیر. یؤنتیمی، آپارتایدین میراثینین داغیلماسینا، عیرقچیلیغی مانع اولماغا، یوخسوللوق و عدالتسیزلیگه اوداخلانمیشدیر. سیاسی گؤروش اوْلاراق دموکراتیک سوسیالیست اوْلان ماندلا، آفریقا میلّی شوراسینی سیاسی حزبینده ۱۹۹۰-دان ۱۹۹۹-ـا قدر پارتی باشچیلیق ائتمیشدیر.


text:
بئیین قانسیزماسی
بئیین قانسیزماسی و یا هئمورراگیک اینسولت — غئیری-تراوماتیک بئیین قانسیزماسی داها چوخ (۶۰٪ حاللاردا) آرتئریال هیپئرتئنزییانین فسادی کیمی باش وئریر. هیپئرتئنزیو بئیینداخیلی قانسیزما باشلیجا اولاراق، بئینین پئرفوراسیائدیجی آرتئرییالاری هؤوزهسینده - بازال نووهلر – (۵۰٪)، تالاموس (۱۵٪)، بئینین آغ ماددهسی (۱۵٪)، کؤرپو (۱۰٪) و بئیینجیک (۱۰٪) هؤوزهسینده لوکاللاشیر. بئیین قانسیزماسینین باشقا بیر سببی آرئتریووئنوز مالفورماسییانین (آوم) ییرتیلماسی و یا کیسهلی آنئوریزمادیر. آوم زامانی هئماتومالار اساس باش بئیینین آغ ماددهسینده و یا بازال نووهلرده لوکاللاشیر. آهیل یاشلاردا اساس سبب ایسه آمیلوید آنگیوپاتییاسی حساب اولونور.[۱]


text:
اوکراینا عالی راداسینین ایجلاسیندا بیزیم دیار پارتییاسیندان اولان میللت وکیلی آنتون کیسی اوکراینا دیلینده چیخیش ائتمهیه مجبور ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «اوکراینسکایا پراودا» اینفورماسییا یاییب.
معلوماتا گؤره، میللت وکیلی کورسویه یاخینلاشاراق روس دیلینده چیخیشا باشلاییب. عالی رادانین ویتسه-ایسپیکری اوکسانا سیروید میللت وکیلینه عالی رادادا یالنیز اوکراینا دیلینده دانیشماق لازیم اولدوغونو بیلدیریب. کیسه ایسه جاوابیندا حتی بولغارجا دا دانیشا بیلجیینی دئییب.
قید ائدک کی، آنتون کیسی آلی رادادا چیخیشینی ناتامام شکیلده اوکراینا دیلینده ائدیب. میلت وکیلی اوکراینانین دؤولت دیلینی اؤیرنمک اوچون کورسلارا باشلادیغینی آچیقلاییب.


text:
بعضی آداملار یاشاییش دا موشگولده قالاندا ، اللری قوینوندا ائله یئره دوشه رلر کی ائله بیلیرسن گمی لری غرق اولوبدور هئچ بونا فیکیرلشمزلر کی باشا گلن موشگوله چاره یولو تاپسینلار. دئییرلر بیر نفر چوخ پوزلو دولانارمیش و اللرین شالوار جیبیندن ائشیگه چیخارتمازمیش، او بیر گون قویویا دوشور چاتی ساللاییرلار قویودان نجات وئرسینلر ، سسله نیب دئییرلر کی: فیلانی چاتی نین اوجون بئلیوه باغلا ، چکه ک ائشیگه چیخارداق، قویودان سسله نیر کی : آخی اللریم جیبیمده دیر!
بیر پارا تنبل آداملارین گؤیلونده وار قویویا دوشنده بیر باشقا کیمسه ده اونون دالیجا ، اونون چاتی سین باغلاماق اوچون قویویا دوشسونلر !
بؤیوک تانری قرآن دا ، نجم سوره سی نین اوتوز دوققوزنجی آیه سینده بویورور:
« لیس للانسان الا ما سعی » یعنی اینسانا چالیشدیغیندان باشقا نتیجه یوخدور.
دوزو بودور کی اینسان یاشاییشدا بئینین ایشه سالسین ، موشگول ده ، چاره یولو تاپماق اوچون چالیشسن و بو حئین ده تانری دان دا یاردیم دیله سین ، یوخسا موشگوله دوشن چاغی دیزلرین قوجاقلاییب هئچ بیر ایش گؤرمه یه نین تانری یانیندا دا ده یه ری یوخدور. آنجاق بؤیوک و ایسته کلی تانری، چالیشان اینسانلارا یاردیم ائتمه ک ایسته ییر و چالیشمایان آداملارا هئچ نه یی یوخدور.
پس یاخشی دیر کی موشگول ده دولاشیغا دوشنده ، یالنیز دوعا ائتمه ک و یاردیم دیله مه ک دویغوسو ایله باش قاتمایاق . بونلار یئرینده کن ، یاشاییشدا باشا گلن موشگوللره چاره یولو آختاراق ، فیکریمیزی ایشه سالاق و چالیشماقدان هئچ یورولمایاق. بوردادیر کی تانری اؤز یاراتدیغیندان خوشو گله ر و آتا کیمی اوزو یوخاری قالخاندا الیندن یاپیشار…
یازان: الف. عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
بو گئجه آذربایجاندا ایلین ان اوزون گئجهسی - چیلله گئجهسیدیر.
آذربایجان میللی علملر آکادئمییاسینین فولکلور اینستیتوتونون مراسیم فولکلورو شعبهسینین بؤیوک علمی ایشچیسی، فلسفه دوکتورو آتش احمدلی رئپورت-آ بیلدیریب کی، «یلدا» سؤزو فارس دیلیندهدیر: «شبی یلدا» سؤزو «قارا گون، اوزون گون» معناسیندا ایشلدیلیر.
«شبی یلدا» دئینده ایرانداکی سویداشلاریمیز اعتراض ائدیرلر کی، گونئی آذربایجاندا بو بایرامین آدی «چیلله گئجهسیدیر»، بو اسکی قدیم تورک مدنیتیندن گلن بیر مراسیمدیر. اما ایران یونسکو سوییهسینده «شبی یلدا» بایرامینی اؤزلرینین میللی مراسیمی کیمی قبول ائتدیریب».
موتخصصیسین سؤزلرینه گؤره، چیلله گئجهسی حاضردا آذربایجانین بیر چوخ بؤلگهلرینده اونودولسا دا، ناخچیوان اراضیسینده قالیب: "بو گئجه ناخچیوان جاماعاتی چیلله گئجهسینی قئید ائتمک اوچون بیر یئره توپلاشیرلار. بو مراسیم اوچون پاییزین سون آیلاریندا دریلیب ساخلانیلان مئیوهلری کسیرلر. بو مراسیمین ایجراسی جاماعاتین سئچدیی آغ ساققالا حواله اولونور. همین آغ ساققال، ائل بیلیجیسی خصوصاً قارپیز کسیلهنده اونون ایچینده اولان زوغلارا، علامتلره اساساً قیشین نئجه کئچه جیی معیینلشدیریر».
آتش احمدلی چیلله گئجهسینده اساساً خمیر خؤرکلرینین بیشیریلمهسینه اوستونلوک وئریلدیینی بیلدیریب. او دئییب کی، همین گون خصوصی اولاراق خشیل بیشیررلر: "چیلله بایرامیندا باکی اراضیسینده دوشبره، قوتاب، گورزه بیشیریرلر. ناخچیواندا همین گون شیرنیات کیمی ۷ لزین دئییلهن مئیوه قورولاریندان ایستیفاده اولونور. عادتا نووروز بایرامیندا ۷ نؤو دنلی بیتکیلردن ایستیفاده اولونور، بوغدانین یئتیشمهسینه اوچ آی قالدیغی اوچون چیلله مراسیمینده مئیوه قوروسوندان ایستیفاده اولونور. اما یئنه ده اساس رولدا قارپیز اولور».
چیلله سؤزونون ماهیتینه گلینجه، عالیم قئید ائدیب کی، حاضردا بعضی تدقیقاتچیلار آراسیندا بو سؤزون ندن یارانماسی مسئلهسی موذاکیره مؤوضوسودور: «بعضی منبعلر "چیل" سؤزونو "چئهل" سؤزو ایله، ۴۰ رقمی ایله، بعضی منبعلرده ایسه تورک سؤزو اولان "چیل" سؤزو ایله علاقهلندیریرلر. من ایکینجی ایضاحی قبول ائدیرهم. بو سؤز نئقاتیو علامتی ایفاده ائدیر، یعنی طبیعته چیل دوشور، طبیعت آغیر، چتین دؤورونو کئچیرمهیه باشلاییر. بو سؤزون نئجه یارانماسینی اؤیرهنمک اوچون سیستئملی آراشدیرمالار آپارماق لازیمدیر، نئجه گلدی موناسیبت بیلدیرمک اولماز. خالق بو بایرامی مین ایللیکلرله یاشاداراق بیزه اؤتوروب. بیز خالقیمیزین دیرلرینه صاحب چیخمالیییق».
متخصص همچینین قئید ائدیب کی، بو بایرام تورک منشایی، میفولوگییاسی، دونیاگؤروشو ایله داها چوخ باغلیدیر: "تأسف کی، سونرالار آیری-آیری پسیخولوگییانین خالقلارا تأثیری بو کیمی عنعنهلری اونوتدوروب. بو بایرام فارسلارین و کوردلرین بایرامی کیمی دوشونجهلره هکک اولونوب. اما بو بایرام قدیم تورک دوشونجهسینین، میفولوگییاسینین محصولودور".
آتش احمدلی قئید ائدیب کی، دئکابرین ۲۱-دن ۲۲-نه کئچن گئجه یئر کورهسینین شیمال یاریم کورهسینده ایلین ۳۶۵ گونونون ان اوزون گئجهسیدیر: "بو گون ۱۴ ساعت ۵۱ دقیقه گئجه، ۹ ساعت ۹ دقیقه گوندوز اولور. دئکابرین ۲۱-دن اعتباراً گونش آذربایجانا ۲۶.۵ درجه بوجاق آلتیندا دوشور".
او خاطیرلادیب کی، قدیم تورکلر قیش فصلینی ۳ یئره بؤلوردولر: "بؤیوک چیلله ۴۰ گون، کیچیک چیلله ۲۰ گون و بوندان سونرا ۳۰ گونلوک بوز آی گلیر. دئکابر آیینین ۲۱-دن ۲۲-نه کئچن گئجه موختلیف بؤلگهلرده "بؤیوک چیلله" مراسیمی کئچیریلیر. بونونلا دا نووروز مراسیملری باشلاییر. بؤیوک چیلله تخمیناً فئورال آیینین ۲۱-ی بیتیر".


text:
گورجوستان روسییادان قاضی ۱۸۵ دوللارا آلاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا گورجوستانین ائنئرگئتیکا ناظری کاخا کالادزئ سؤیلهییب. او، «قازپروم»لا تیفلیسین ائرمنیستانا ترانزیت اولونان روس قازینین مونئتیزاسییاسی حاقیندا رازیلیغا گلدیینی بیلدیریب:
«بیز همچینین تلبات یاراناجاغی تقدیرده علاوه هجمده قاز آلینماسی ایله باغلی رازیلاشمیشیق. «قازپروم» بئله اولان حالدا بیزه ائندیریم ائدجک. بو قاضی روسییادان ۲۱۵ دوللار اوزینه آرتیق ۱۸۵ دوللارا آلاجاغیق. موقاویلهیه اساساً، گورجوستانین روسییا ائنئرژی داشیییجیلاریندان آسیلیلیغی آرتمیر، سادهجه، اؤدنیش فورماسی دییشیر. بونونلا دا بیز ائرمنیستانا ترانزیت اولونان قاضی پول کومپئنساسییاسی شکلینده آلاجاغیق. ترانزیتین دیرینه گلینجه، بو، آوروپا اؤلکهلری آراسیندا ان یوکسک مبلغلردن بیری اولاجاق».
قئید ائدک کی، تیفلیس ۲۰۱۶-جی ایل ۳۱ دئکابرا قدر ائرمنیستانا روسییادان گئدن قازین عمومی هجمینین ۱۰%-نی ترانزیت قارشیلیغیندا الده ائدیردی. تیفلیس ۲۰۱۷-جی ایلده ده عینی شرطلری ساخلاماق ایستییردی، آنجاق روسییا ترانزیتین قارشیلیغی اولاراق پول تکلیفینده ایسرار ائدیردی.


text:
ستارخانین حیات یولداشینین شاهنامه اوخوماسی ایزلییجینین شعورونا آچیقجا حؤرمتسیزلیکدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تبریزلی رژیسور قوربانهلی طاهیرفر ایرانین ۱-جی تله کانالیندا یاییلماقدا اولان ستارخان تلسریالی حاقیندا دانیشارکن دئییب.
«ستارخانین ائوینده حیات یولداشینین شاهنامه اوخویاماسینین تصویر ائدیلمهسی ایزلییجینین شعورونا یؤنلدیلمیش درین تحقیردیر. منطیقه اویغون اولاراق، ستارخانین حیات یولداشی اوشاقلارینا ائوینده بایاتی ، نباتی و فضولینین شعیرلرینی اوخومالیدیر» دئیه رژیسور بیلدیریب.
ئید ائدک کی، ایرانین ۱-جی تلکانالیندا یاییملانماقدا اولان «ستارخان» تلسریالی آذربایجانین تاریخی شخصیتی ستارخان حاقیندا اولسادا سریالین سوژت خطی گونیلی سویداشلاریمیز طرفیندن هئچ ده بیر معنالی قارشیلانماییب.


text:
اوروپا بسکتبالی: گالاتاسرای یاریم فینالدا
تۆرکیأنینگ بسکتبالچی قیزلاری اوروپانینگ یاریم فینالیندا اۇینار
گالاتاسرای زنانالار بسکتبال تۇپاری ایتالیان سیتی لیفت گیرونا بسکتبال تۇپارینا ایلکینجی یاریشدا ۶۵-۶۲ ینگیلیپ، ایکینجی یاریشیندا ۷۲-۶۷ حاسابی بیلن شۇل تۇپاری ینگیپ اوروپا کاپی نینگ یاریم فینالینا آدینی یازدیردی.
گیروناداقی پاولو فونتاجائو سالنیندا گچیریلن بأسله شیگینگ ایلکینجی کوارتر ۱۸-۱۸ حاسابی بیلن تاماملاندی.
سیتی لیفت گیرونا ایلکینجی یاریمدا ۳۵-۳۲ حاسابی بیلن ینگیش قازانسا دا گالاتاسرای ۳-نجی کوراتردا ۵۲-۵۱ حاسابی بیلن اؤنگه گچدی.
تۆرک قیزلاری بأسله شیگی ۷۲- ۶۷ حاسابی بیلن تاماملادی.
شیله لیک بیلن تۆرک تۇپاری ۵ پوئن تاپاووت بیلن یاریم فینالا گیتمأگه حقوق قازاندی.
گالاتاسرای یاریم فینالدا روسیادان نادژنا و اسپانیادان پرفومریاس تۇپارلاری نینگ آراسیندا گچیریلجک بأسله شیگینگ ینگیجیسی بیلن یاریشار.


text:
تورکییهلی مشهور آکتیور اوکتای کاینارجا پلیس شعبهسینه گئدیب.
آخار.آذ خبر وئریر کی، شنبه گونو باش وئرهن تئررور آکتیندان سونرا مشهورلار دا پلیس لره اؤز دستیینی وئرمهیه داوام ائدیب. آکتیور اوکتای کاینارجا دا پلیس شعبهسینده قوناق اولوب.
رسمی اینستاگرام صحیفهسینده فوتو پایلاشان آکتیور یازیب:
«بورا مصطفی کمال محلهسیندهکی پلیس مرکزیدیر. دردلشمهیه گلمیشیک قارداشلارلا. باخین، اوزلرینده قورخو، اومیدسیزلیک گؤرورسونوزمو؟ باشا دوشه بیلمیرلر کی، بو میللتین اوشاقلارینی خاین پوسقولاردا، تلهلرده اؤلدورهرک قورخودا بیلمهیهجکلر. الله یاردیمچیمیز اولسون».
قئید ائدک کی، اوکتای کاینارجا آذربایجاندا «قوردلار وادیسی» سئریالینداکی چاکیر اوبرازی ایله مشهورلاشیب.


text:
بوتون تورکلرین عئینی دیلده بیرلشه بیلهجگینی ثوبوت ائدن آرقومئنت – “ترجومان”
تورک دونیاسینین بؤیوک دوهاسی ایسماییل بَی قاسپیرالی (۱۸۵۱-۱۹۱۴) مدنییت تاریخینده میثیلسیز خیدمت گؤسترمیشدیر. اونون ناشیریی اولدوغو، اون دوققوزنجو عصرین سونو–ییرمینجی عصرین اوّللرینده چاپدان چیخان “ترجومان” قزئتی تورک خالقلارینین دوشونجهسینده عظمتلی یئر توتور. بو ایل آپرئل آییندا “ترجومان”قزئتینین ۱۳۵ ایللیگیدیر.
“ترجومان” قزئتینی ایسماییل بَی قاسپیرالینین ان بؤیوک اثری آدلاندیران بؤیوک موتفکّیر یوسیف بَی آکچورا یازمیشدیر کی، “ترجومان” قزئتی اوتوز ایلدیر مسلگینی، فیکرینی اصلا دییشدیرمهدن، فاصیلهسیز داوام ائدیر. “ترجومان” هر نوسخهسینده اؤز مسلگینی بئله ایفاده ائدیر: “تورک، تاتار، آذربایجان، کوُموُک، نوْقای، باشقیرد، اؤزبک، سارت، تارانچا، کاشغاری، تورکمن و سایر آدلارلا بیلینن تورک قؤوملرینین جوملهسی آراسیندا یاییلمیش و معلوم اولان “ترجومان” ،موسلمانلار آراسیندا معاریفین اینتیشارینا و ایسلام مکتبلرینین ایصلاحینا چالیشیر. ساده و آچیق هر کس آنلایاجاق صورتده قلم ایشلهدیر”.
تورکییهنین گؤرکملی ایجتیماعی خادیمی ضیا گؤکآلپ میرزه فتعلی آخوندزادهنی و ایسماییل بَی قاسپیرالینی روسییادا یئتیشن ایکی بؤیوک تورکچو آدلاندیرمیشدیر. میرزه فتعلی آخوندزادهنین “آذربایجان تورکجهسینده یازدیغی اؤزونهمخصوص کومئدییالار، بوتون آوروپا دیللرینه چئوریلمیشدیر. قیریمدا “ترجومان” قزئتینی چیخاران ایسماییل بَی قاسپیرالینین تورکچولوکدهکی پرینسیپی “دیلده، دوشونجهده و ایشده بیرلیک” ایدی “ترجومان” قزئتینی شیمال تورکلری آنلادیغی قدر شرق تورکلرییله غرب تورکلری ده آنلاردی. بوتون تورکلرین عئینی دیلده بیرلشه بیلهجگینه، بو قزئتین وارلیغی جانلی بیر آرقومئنتدیر”.
“ترجومان” قزئتی بوتون تورک خالقلارینین معاریفلنمهسینه چالیشمیش، اونلارین دیلینین، مدنییتینین تبلیغینه خیدمت ائتمیشدیر. یوسیف بَی آکچورا “بؤیوک تورکلوک” نظرییّهسیندن بحث ائدرکن ایسماییل بَی قاسپیرالینین و “ترجومان” قزئتینین رولونو یوکسک دیرلندیرمیشدیر. بو نظرییّهنی گیزلی بیر صورتده ایلک اوّل مئیدانا چیخاران، اسکی قیریم خانلارینین بو گونکو ترک اولونموش و اونودولموش، عادتن دونیادان آیری و اوزاق کیمی یاشایان کیچیک پایتاختلاریندا، هفتهده بیر دفعه اینتیشار ائدن بالاجا بیر قزئت اولموشدور. اوتوز ایل اوّل باغچاسارایدا چیخماغا باشلایان بو کیچیک قزئت، “ترجومان”دیر. “ترجومان”این باش رئداکتورو و ناشیری ایسه قیریم میرزهلریندن ایسماییل بَی قاسپیرالیدیر. ایسماییل بَی، بوتون تورک عالمینی گؤز اؤنونده توتاراق، اونا گؤره چالیشدی. “ترجومان”آ گؤر، کازان تاتارلاری، اورتا آسییا سارتلاری، تارانچیلار فیلان یوخدور. بیر دینه اینانمیش، بیر دیل ایله دانیشان تورکلر واردیر. “ترجومان” محلّی تورک لهجهلرینین اوستونده عومومی بیر تورک دیلینین اؤیرهنیلمهسینی تؤوصییّه ائدیر. ایسماییل بَیین، تورکلوگه ائتدیگی بؤیوک خیدمتلردن بیرینجیسی، هئچ شوبهه یوخدور کی، میلّی ایبتیدایی مکتبلرین روسییا تورکلری آراسیندا یاییلماسی اولموشدور.
آمئا-نین موخبیر عوضوو عزیز میراحمدوو “ترجومان” قزئتینین نشرینین ایلک دؤورلرینده روسییانین تورکدیللی خالقلارینین ترقّیسی، معاریفچیلیک ایدئیالاری و س. بو کیمی مسلهلری تبلیغ ائتدیگی اوچون رغبت قازاندیغینی قئید ائتمیشدیر. عالیم قزئتین موسلمانلار آراسیندا گئنیش یاییلدیغینی، قزئتده آذربایجان حاقیندا یازیلارین مؤلیفلرینین اساسن م.صیدقی، عئینعلی سولطان، ا.گنگرلی، فیرودین بَی کؤچرلی، عؤمر فایق اولدوغونو یازمیشدیر.
ایسماییل بَی قاسپیرالینین مشهور آراشدیریجیسی صابری آریکان “ایسماییل بَی قاسپیرالییا گؤره “دیلده-فیکیرده-ایشده بیرلیک” نه اوچون شرطدیر” آدلی یازیسیندا اونو گلهجگی چوخ یاخشی گؤرمه قابیلیتی ایله، صبیرلی، چوخ احتیاطلی مزییتی ایله “ترجومان”این بو دؤورهده سئنزورایا توخونمادان چاپینی تأمین ائتدیردیگینی گؤسترمیشدیر. ایسماییل بَی قاسپیرالی ۱۹۰۵-جی ایلده، بعضیلری بونا ایصلاحات، بعضیلری اینقیلاب دئییر، مشروطی ایدارهیه کئچیشدن، بعضی حورّییّتلرین تانینماسیندان سونرا، زمینین آشلیغی ساچماغا اویغون اولدوغونو گؤرهرک، یازیلاریندا دوشونجهلرینی، فیکیرلرینی و حاضیرلانماسینی ایستهدیگی شئیلری داها آچیق بیر شکیلده یایماغا باشلامیشدیر. او تاریخه قدر روسجا چیخاردیغی بیر صحیفه نی ده ایختیصار ائدهرک، بوتون “ترجومان”ای تورکجه چاپ ائتدیرمیشدیر. ایسماییل بَی قاسپیرالی ائتمک ایستهدیگینی، ایدئاللارینین نه اولدوغونو، هانسی هدفه وارماق ایستهدیگینی یازیلاریندا آچیقجا، دفعهلرله بیلدیرمیش، ایصرارلا آنلاتمیشدیر.
گؤروندوگو کیمی، ایسماییل بَی قاسپیرالینین درج ائتدیگی “ترجومان”قزئتی موعاصیرلری طرفیندن یاخشی قارشیلانمیش و تبلیغ ائدیلمیشدیر. بو ایلک اؤنجه اونلارین دا عئینی آمال، مقصد اوغروندا چالیشمالاری، تورک خالقلارینین دوشونجه تاریخینده بؤیوک خیدمت گؤسترمهلری ایله علاقه داردیر.
آذربایجانین ایجتیماعی خادیمی، یازیچی، ژورنالیست جلیل محمدقولوزاده (۱۸۶۶-۱۹۳۲) ده بئله شخصیتلردندیر. اونون ایرثینین گؤرکملی آراشدیریجیسی، آکادئمیک عیسا حبیببَیلی جلیل محمدقولوزادهنین رئداکتورلوغو ایله نشر اولونموش “موللا نصرالدین” ژورنالیندا آذربایجان خالقی ایله یاناشی، قافقاز خالقلارینین، آوروپا و شرق اؤلکهلرینین حیاتی، میلّی آزادلیق موباریزهسینین عکسینی تاپدیغینی قئید ائتمیشدیر.
جلیل محمّدقولوزاده ۱۱۰ ایل اؤنجه – ۱۹۰۸-جی ایلده “موللا نصرالدین”ژورنالیندا درج ائدیلمیش “ترجومان” قزئتینین چاپینین ۲۵ ایللیگی موناسیبتیله “میلّی بایرام” آدلی مقالهسینده بو موناسیبتله “بیر موسلمان قزئتینین فایدالی و ثمرهلی بیر یولدا ۲۵ ایل داوام ائتمگی نَینکی روسییادا، بلکه بوتون دونیادا اوّلینجی دفعه گؤرولن بختییارلیقلاردان” اولدوغونو بیلدیرمیشدیر. گؤرکملی یازیچی گؤسترمیشدیر کی، مطبوعات عالمینده ۲۵ ایل قلم چالان بؤیوک یولداشیمیز ایسماییل بَی قاسپیرالی حقیقتن بختییاردیر. ایسماییل بَی ۲۵ ایل چالیشیب مین زحمتله اکدیگی توخومون مئیوهسینی فرح و شادلیقلا گؤرور. ایسماییل بَیین میلّتیمیز، اینسانییته ائتدیگی بؤیوک-بؤیوک خیدمتلری بورادا سایماق بیزیم اوچون چوخ چتیندیر. ایسماییل بَی ماهیر حکیم کیمی میلّتیمیزین دیریلمگینی مکتبده، معاریفین نشرینده گؤردو: قووّتینین ان چوخونو بو یولدا صرف ائتدی. اوصولی-جدیدهسینی، اوصولی-جدیده کیتابلارینی باغچاسارایدان چینه، کازاندان ایرانا قدر نشر ائتدی.
ییرمینجی عصرین اوّللرینده تورک خالقلاری آراسیندا سؤزلر کیمی تئرمینلرین ده اورتاق اولماسینا، یعنی بوتون تورکلرین اورتاق بیر ادبییّات و عئلم دیلی اولماسی مسلهسی دیقّت چکیر. بئله کی، ۱۹۲۶-جی ایلده باکیدا کئچیریلن بیرینجی تورکولوژی قورولتاییندا اؤز دیللرینده – تورکجه، تاتارجا، اؤزبکجه، چوواشجا، باشقیردجا، قازاخجا و ب. تورک دیللرینده چیخیش ائدن عالیملر بیر-بیرلرینین دانیشیقلارینی باشا دوشوردولر. بو دؤورده بوتون تورک خالقلاری بیر-بیرلرینین دیللرینی آنلاییردیلار.
“بیر قؤومو اودماق اوچون پارچالاماق لازیمدیر” مولاحیظهسینی گؤسترن ضیا گؤکآلپ میلّتی پارچالاماق اوچون ده اؤنجه اونون دیلینی بؤلوب پارچالاماغین ضروری اولدوغونو، بونو ائدنلرین بعضیلرینین بیلهرک، بعضیلرینین ایسه بیلمهدن ائتدیکلرینی بیلدیرمیشدیر: تورک دیلی، محض بو یولدان پارچالانماغا، بیردن آرتیق ادبیاتلار یارانماغا باشلاندی. بو دورومون تهلوکهسینی دویان قاضی ریضاالدین و موسا بیگییئو افندیلر کیمی تورکچولر یازیلارینی همیشه عومومی تورکجهده یازماغا داوام ائتدیلر. قیریمدا چاپ ائدیلن “ترجومان” قزئتی ده عنعنهوی “فیکیرده بیرلیک، دیلده بیرلیک، ایشده بیرلیک” پرینسیپینی سوردورور.
صابری آریکان ایسماییل بَی قاسپیرالینین هر بیرلیگین تملی و بؤیوک سرمایه کیمی دیل بیرلیگی مسلهسی اوزرینده گئنیش دایاندیغینی گؤسترمیشدیر. عالیم فیکرینی اساسلاندیرماق اوچون “ترجومان”قزئتینین “روسییا موسلمانلارینین ترقّیسی” آدلی مقالهسینی تقدیم ائتمیشدیر: “عومومی ادبی دیلی اولمایان میلّت، میلّت ساییلمیر. تورک اؤولادلاریندان اولان تارانچئ، سارت، اؤزبک، قیرغیز، قازاخ، کوموک، نوقای، آذربایجان و سایر طایفالار تورکجه دانیشدیقلاری حالدا، شیوهلری باشقادیر. بیر-بیرلرینی چتینلیکله آنلارلار. بو حال بیرلشمگه، بیرلیگه، بیلگیلرین، عئلملرین هر کسه دویورولماسینا، ترقّییه، ادبیاتا، دوستلوغا و قایناشماغا انگلدیر.
بونا گؤره ان اوّل و أن زییاده هامیمیز اوچون احتییاج و لوزوملو اولان، عومومی دیل، ادبی تورکجه دیلدیر. بویورون، مرحمت ائدین قارداشلار، بونا آیریجا عزمله چالیشاق. بو ایش لاپ او قدر غالیبییت دئییلسه ده، چارهسی تاپیلماز و موشکیل ده دئییلدیر. “ترجومان” قزئتی باغچاسارایدان تا کاشغارا قدر اوخوندوغو، یعنی آنلاشیلدیغی، دیلله بیرلشمهنین مومکون اولدوغونا بؤیوک دلیلدیر.
ییرمی بئش ایلدن بری عزیز میلّتیمه الدن گلدیگی قدر عاجیزانه خیدمت ائتدیم. بو سایهده ان بؤیوک نیشان، آلدیغیم “تشبّوث و ثبات” مئدالیدیر. عؤمرومون قالان ایللرینی، دیل بیرلیگینه فیکیر بیرلیگینه و ایش بیرلیگینه فدا ائدهجگم”.
ایسماییل بَی قاسپیرالینین مدنییت تاریخیندهکی فعالییتینی یوکسک قییمتلندیرن جلیل محمدقولوزاده قئید ائتمیشدیر: ایندییه قدر میلّتین احتییاجینی، گلهجگینی حاقّی ایله نظره آلیب جیدّی و ثمرهلی یولدا چالیشان، تورک میلّتینین ایچینده بیرینجی دفعه ایسماییل بَی چیخدی. ایسماییل بَیین بؤیوکلوگونو، خیدمتینی تاریخ و گلهجک بیزدن داها یاخشی تدبیر ائدهجک و آدینی قیزیل خطله یازاجاق، بیزسیز ده او اوجا مرتبهسینه چاتاجاق.
بئلهلیکله، ایسماییل بَی قاسپیرالی ۱۳۵ ایل اؤنجه درج ائتدیرمگه باشلادیغی “ترجومان” قزئتی تورک خالقلارینین معاریفلنمهسینده، دوشونجهسینین یوکسهلیشینده عوضسیز خیدمت گؤسترمیش، تاریخده اؤزونهمخصوص ایز قویموشدور.
قایناق:
“کاسپی” قزئتی، ۳ آپرئل ۲۰۱۸-جی ایل، ۰۵۷ (۳۴۳۲)، ص. ۱۵ / کؤچورن: عباس ائلچین


text:
جبههده آکتیولیک آرتیر و یای آیلاریندا وضعیت گرگینلشه بیلر.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ آچیقلاماسیندا پولیتولوق آرزو ناغییئو دئییب. اکسپرت حساب ائدیر کی، بو، آتت-این مینسک قروپو همصدرلرینین رئگیونا سفرینین منطیقی نتیجهسیدیر:
«ارمنیلر بو پروسسدن ایستیفاده ائدرک تخریباتلارلا های-کوی یاراتماغا چالیشدیلار. مینسک قروپو ایسه یئنه دکلوراتیو بیاناتلا کیفایتلندی. حتی اونلار سپاراتچیلاری اوچونجو طرف کیمی گؤسترمهیه چالیشدیلار. لاکین بو باش توتمادی. بوتون بو پروسئسلرده جوجوق مرجانلییا قاییدیشین بؤیوک رولو اولدو. اساس مقام اودور کی، آذربایجان تورپاقلارینی آزاد ائدیب بؤیوک قاییدیشا باشلادیغی بیر واختدا ارمنیستاندا کؤچ باشلاییر. بو دا ارمنیستاندا وطنداش جمعیتلری آراسیندا بؤیوک نارازیلیقلارا گتیریب چیخارتدی. ایروان دا محض بونون قارشیسینی آلماق اوچون قاراباغ کارتینی یئنیدن اورتایا قویدو. بونا گؤره باش ناظر کارئن کاراپئتیان تعجیلی اولاراق داغلیق قاراباغا گلدی و معین گؤروشلر کئچیردی. حتی خانکندیندن توریست اوچوشلاری دا محض ارمنی جمعیتینی ساکیتلشدیرمهیه هئسابلانمیشدی. بیر سؤزله، باش وئرهنلرین فونوندا یئنی سیاسی پروسئسلرین باشلادیغینی سؤیلهمک اولار. ان ماراقلیسی ایسه روسییانین بو وضعیتدن چوخ اوستالیقلا ایستیفاده ائتمهسیدیر. چونکی رئگیوندا ترور اولاجاغینا دایر روسییادان وئریلن آنونسلار کرملین نؤوبتی سیاسی گئدیشی حساب ائدیله بیلر».
پولیتولوق قید ائدیب کی، بوتون بو پروسئسلرده بؤیوک گوجلرین اؤز ماراغی وار:
«بو باخیمدان دا یاخین واختلاردا بؤیوک محاربه باشلاماسا دا، حربی عملیاتلار و تورپاقلاریمیزین آددیم-آددیم قایتاریلماسی پروسسینه ایستارت وئریله بیلر».


text:
جدای
جدای Jedi اولدوز ساواشلاری فیلملرده بیر قوشما و قورغو کیمسه دیر.اسکی چاغدان مذهبه باغلی بیر تشکیلات بیلیم اینسانلارا یاریدم ائتمک اوچون قورولموشدور و جدای بو تشکیلاتین راهیبی و باشچیسی اولوردو. بو تشکیلات ۲۵.۰۰۰ ایللر اؤنجهدن بیلیم اینسانلارین یاردیمینا چالیشیردی.
جدای تشکیلاتی چوخلو بیلیم اینسانلاری هابئله فیلسوفلار، یازیچیلار، مهندیسلر، حکیملر, آرشیتکتلر, دیپلوماتلار و قوشونچولار اولوردو و بو تشکیلات خئیر ایشلرده و یاردیم اولماقدا و ظۆلم ایله قارشی دورماقدا چالیشیردی.
اونلارین اسلحه سی ایشین قیلینجی دیر و چوخلو ساوشلاردا بو قیلینج ایله قارشیلاری مغلوب ائدیبلر. فورس (عرفانی بیر گۆج) گۆجو ایله یاخچیلاری پیسلیکلر قاباغیندا یاردیم ائدیر. جدای شووالیهلری بۆتون یاشاملاریندا حق اۆچون چالیشیردیلار و سیثلر کیمی ایشین قیلینج ایله ساواشیردیلار.


text:
آذربایجان پرزیدنتی، عالی باش کوماندان ایلهام علیئوین تصدیقلدیی پلانا اساساً، آپرلین ۱۶-دا سلاحلی قوهلرین گئنیش میقیاسلی تعلیملری باشلایاجاق.
مدافعه ناظیرلیینین مطبوعات خیدمتیندن آخار. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، تعلیملره ۳۰ مین نفردک شخصی هئیت، ۲۵۰-دن چوخ تانک و زیرهلی تکنیکا، ۲۰۰-دک مختلیف چاپلی راکت و آرتیلرییا قورغوسو، رئاکتیو یایلیم آتش سیستمی و مینااتان، مختلیف تعیناتلی ۲۵ دؤیوش آویاسییاسی، ائلجه ده یئنی نؤع رادیولکترون کشفیات واسطهلری و پیلوتسوز اوچوش آپاراتلاری جلب اولوناجاق.
آپرلین ۲۱-دک داوام ائدجک تعلیملر زامانی چتین رلیف شرایطینده معاصر عموم قوشون دؤیوشو و عملیاتلارین کئچیریلمهسینین مختلیف اصوللاری مشق ائتدیریلهجک.
تعلیم چرچیوهسینده قوشونلارین و ایدار ائتمه منطقهلرینین عملیات تعیناتی رایونلارینا یئردییشمهسی، سفربرلیک احتیاطلارینین توپلانیلاراق تعیناتی اوزره گؤندریلمهسی، ضربه قروپلاشمالارینین یارادیلماسی و معین اولونموش ایستیقامتلرده تطبیقی، دؤیوش آویاسییاسینین احتیاط آئرودروملارا کؤچورولمهسی، ده راکت و آرتیلرییا قوشونلارینین احتیاط آتش و ایستارت مؤقعلرینه چیخاریلماسی کیمی تاپشیریقلار ایجرا اولوناجاق.


text:
ایکیلی گؤروشلریمیزده ایکی دولت آراسینداکی مناسیبتلری، اوچلو گؤروشده ایسه سؤزوگئدن اوچ دؤولت آراسینداکی مناسیبتلری نئجه محکهملندیرمک بارهده مذاکیرهلر آپاردیق. بونون اوچون کیفایت قدر پوتنسیالیمیز وار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو تورکییه خاریجی ایشلر ناظری مؤولود چاووش اوغلو باکیدا آذربایجان، تورکییه و تورکمنیستان خاریجی ایشلر ناظیرلرینین دؤردونجو اوچطرفلی گؤروشوندن سونرا کئچیریلن مطبوعات کنفرانسیندا دئییب.
«آذربایجان، تورکییه، تورکمنیستان و گورجستان آراسیندا امکداشلیغی نظرده توتان یول خریطهسینی مذاکیره ائتدیک. البته، انرژی مسئلهلرینی ده مذاکیره ائتدیک. ۲۰۱۸-۲۰۲۰-جی ایللری احاطه ائدن یول خریطهلریمیز وار»، - تورکییهلی ناظر بیلدیریب.
چاووش وغلو ارمنیلرین آچدیغی آتش نتیجهسینده شهید اولان ۲ یاشلی زهرا ایله باغلی باش ساغلیغی وئریب:
«ارمنیستانی بو کیمی هجوملاری دایاندیرماغا، ایشغال اولونموش آذربایجان تورپاقلاریندان چیخماغا چاغیریریق. تورکییه هر زامان آذربایجانین یانیندادیر».
ناظر ۲۰۱۶-جی ایلین ۱۵ ایولوندا خاین چئوریلیشه جهد زامانی تورکییهنین یانیندا اولدوغو اوچون آذربایجانا میننتدارلیغینی بیلدیریب.