text:
محمّد پئیغمبرین زامانینا یاخین بایات بویوندا «قورقود
آتا» دئییلن بیر کیشی واردی.
او کیشی اوغوزلارین کامیل بیلیجیسی ایدی: نه دئییردیسه، اولوردو.
گلهجکدن غریبه خبرلر سؤیلهییردی. الله اونون کؤنلونه ایلهام وئریردی...
قورقود آتا دئدی: «آخیردا خانلیق گئرییه – قایییا دؤنر، هئچ کیم
اللریندن آلماز...»
قورقود آتانین بو دئدیگی عثمان نسلیدیر.
/قیامت گۆنو قوپونجا نئجه وار، ائله ده عؤمور سۆروب گئدهجک/... و
داها بونا بنزر نئچه سؤز سؤیلهدی.
قورقود آتا اوغوز خالقینین چتین ایشلرینی حلّ ائدردی.
نه اولسا، قورقود آتایا دانیشمایینجا ایش گؤرمزدیلر.
او نه بویورسا، قبول ائدیردیلر، سؤزون توتوب گئدیردیلر...
دده قورقود سویلامیش:
الله-الله دئمهیینجه ایشلر دۆزلمز.
قادر الله وئرمهیینجه کیشی وارلانماز.
ازلدن یازیلماسا، قول باشینا قضا گلمز.
اجل واختی چاتمایینجا کیمسه اؤلمز.
اؤلن آدام دیریلمز، چیٛخان جان گئری گلمز.
بیر ایگیدین قارا داغ یومروسونجا مالی اولسا،
ییٛغار-توپلایار، قیسمتیندن آرتیغینی
یئیه بیلمز.
قوووشاراق سولار داشسا، دنیز دولماز.
تکبّورلوک ائیلهینی تانری سئومز.
کؤنلونو اوجا توتان آدامدا عاقیل اولماز.
یاد اوغلونو ساخلاماقلا اوغول اولماز، –
بؤیوینده آتار-گئدر، گؤردوم دئمز...
کۆل تپهجیک اولماز (کۆرهکن اوغول اولماز).
قارا ائششک باشینا یۆین وورسان، قاتیر اولماز.
قاراواشا دون گئیدیرسن ده، قادین اولماز.
لوپا-لوپا قارلار یاغسا، یازا قالماز.
گۆل-چیچکلی گؤیجه چمن پاییزا قالماز.
کؤهنه پامبیق بئز اولماز.
قاری دۆشمن دوست اولماز.
قاراجیغا قیٛیمایینجا یول آلینماز.
بؤیوک، ایتی، پولاد قیٛلینجی چالمایینجا دؤیوش بیتمز.
کیشی مالینا قیٛیمایینجا آدی چیٛخماز.
قیٛز آنادان گؤرمهیینجه اؤیود آلماز.
اوغول آتادان گؤرمهیینجه سۆفره چکمز.
اوغول آتانین یئتیرمهسی، ایکی گؤزونون بیریدیر.
عاقیللی اوغول اولسا، اوجاغینین کؤزودور.
اوغول داها نئیلهسین، آتا اؤلوب مال قالماسا.
آتا مالیندان نه فایدا، باشدا عاقیل اولماسا...
عاقیلسیز آدامین شرّیندن الله ساخلاسین، خانیم، سیزی!
دده قورقود سویلامیش:
برک قاچارکن قازلیق آتا نامرد ایگید مینه بیلمز،
مینینجه، مینمهسه یاخشیدیر!
چالیب-کسن ایتی قیٛلینجی مۆخنّتلر چالینجا،
سیٛنسا یاخشیدیر!
وورا بیلن ایگیده اوخلا قیٛلینجدان بیر چوماق یاخشیدیر.
قوناغی گلمهین بؤیوک ائولر ییٛخیلسا یاخشیدیر!
آت یئمهین آجی اوتلار بیتینجه، بیتمهسه یاخشیدیر!
آدام ایچمهین آجی سولار سیٛزینجا، سیٛزماسا یاخشیدیر!
آتا آدینی اوجالتمایان فرسیز اوغول
آتا بئلیندن ائنینجه، ائنمهسه یاخشیدیر.
آنا بتنینه دۆشونجه، دوغولماسا یاخشیدیر.
آتا آدینی یاشاتماقچین عاقیللی اوغول یاخشیدیر.
یالان سؤز بو دۆنیادا اولونجا، اولماسا یاخشیدیر.
دوغروجول آداملار یۆز یاشاسا یاخشیدیر.
اۆچ یۆز اون یاشینا چاتاسان؛
الله سیزه یامانلیق گؤسترمهسین،
دؤولتینیز ابدی اولسون، خانیم، هئی!
دده قورقود سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
گئتدیگی یئرین اوتلاقلارینی کئییک تانییار.
اوزاق یئرلرین چمنلرینی قولان تانییار.
آیری-آیری یوللار ایزینی دوه تانییار.
یئددی دره قوخولارینی تۆلکو تانییار.
گئجه ایکن کاروان کؤچدوگونو توراغای بیلر.
اوغولون کیمدن اولدوغونو آنا بیلر.
ارین آغزینین کسرینی آت بیلر.
آغیر یۆکون زحمتینی قاتیر بیلر.
هانسی یئرده سیٛیریلان وارسا، چکن بیلر.
غافیل باشین آغریسینی بئینی بیلر.
قولچا قوپوز گؤتوروب ائلدن-ائله، بیدن-بیه
اوزان گزر؛
ار جومردینی، ار نامردینی اوزان بیلر.
ائلینیزده-ائوینیزده چالیب-دئین اوزان اولسون!
آزیب گلن قضانی تانری سوووشدورسون، خانیم، هئی!
دده قورقود یئنه سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
آغیز آچیب تعریفلهسم، اۆستوموزده تانرییا احسن!
تانری دوستو، دین باشچیسی محمّده احسن!
محمّدین ساغ یانیندا ناماز قیٛلان
صادق ابوبکره احسن!
قورانین سون فصلینده «عمّ» سورهسی گؤزلدیر!
هؤجّهلنیب دۆز اوخونسا، یاسین گؤزلدیر!
قیٛلینج چالدی، دین آچدی مردلر شاهی علی، – احسن!
علینین اوغوللاری – پئیغمبرین نوهلری –
کربلا چؤلونده یئزید الینده اؤلدورولن
ایکی قارداشا – حسنله حسینه احسن!
یازیلیب-دۆزولوب گؤیدن ائنن تانری علمی
قرآنا احسن!
او، قرآنی یازدی-دۆزدو، عالیملر اؤیرنینجه
اؤلچدو-بیچدی، –
عالیملر باشچیسی عؤفّان اوغلو عثمانا احسن!
آلچاق یئرده تیکیلیبدیر، تانری ائوی مکّه گؤزلدیر.
او مکّهیه ساغ-سالامات گئدیب-گلسه، صیدقی
بۆتؤو حاجییا احسن!
ساییلان گۆنلردن جۆمعه گؤزلدیر،
جۆمعه گۆنو اوخوناندا خۆطبه گؤزلدیر.
قولاق آسیب-دینلهینده اۆمّته احسن!
مینارهده اذان وئرن اذانچییا احسن!
دیزینی یئره باسیب اوتوراندا قادین گؤزلدیر.
سینهسیندن آغاریرسا، آتا گؤزلدیر.
آغ سۆدونو دویونجا امیزدیرسه، آنا گؤزلدیر.
یاناشیب یولا گیرنده قارا بوغور گؤزلدیر.
سئوگیلی قارداش گؤزلدیر.
اوجا ائو یانیندا قورولسا گلین چادیری، گؤزلدیر.
اوزونجا ایپی ده گؤزلدیر. اوغول گؤزلدیر.
هئچ کیمه بنزهمهین، بۆتون عالملری یارادان
اللها احسن!..
او تعریفلهدیگیم اوجا تانری دوست اولوب،
سنه کؤمک ائتسین، خانیم، هئی!
اوزان دئییر: «آروادلار دؤرد جۆردور: بیریسی سوی سولدوراندیر؛ بیریسی توی
دولدوراندیر؛ بیریسی ائوین دایاغیدیر؛ بیریسی نئجه دئسن، بایاغیدیر».
اوزان، ائوین دایاغی اودور کی، چؤلدن-باییردان ائوه بیر قوناق گلسه،
اری ائوده اولماسا، او گلن آدامی یئدیریر-ایچیریر، عزیزلهییب-اوخشاییر، یولا
سالیر. او جۆر آرواد عایشه، فاطمه جینسیدیر، خانیم. اونون اوشاقلاری ساغ
اولسون. اوجاغینا بو جۆر آرواد گلسین...گلدین، او کی سوی سولدوراندیر،
اوغرونجا یئریندن قالخار، ال-اۆزونو یومادان دوققوز بوزلاماجلا بیر
بارداق قاتیغی گوهلهیر، تیٛخیب-باسیب دویونجا یئیر، الینی بؤیرونه
وورار، دئیر: «بو ائوی گؤروم، خارابا قالسین! اره گئدندن بری قارنیم
دا دویمادی، اۆزوم ده گۆلمهدی. آیاغیم باشماق، اۆزوم یاشماق گؤرمهدی.
دئیر: «آه، نه اولایدی، بیرینه ده گئدهیدیم. اومدوغومدان دا
یاخشی-اویغون اولایدی». اونون کیمینین، خانیم، اوشاقلاری بؤیومهسین! اوجاغینا
بو جۆر آرواد گلمهسین.
گلدین، او کی توی دولدوراندیر، ترپنینجه یئریندن قالخدی، ال-اۆزونو
یومادان اوبانین او اوجونو بو اوجونا چارپیشدیردی. سؤز-شایعه یایدی،
قاپیلارا قولاق قویدو. اؤینهیهدک گزدی. اؤینهدن سونرا ائوینه گلدی.
گؤردو کی، اوغرو کؤپکله یئکه دانا ائوینی قاتیب-قاتیشدیرمیشدیر؛ ائوی تویوق
کوماسینا، اینک دامینا دؤنموشدور. قونشولارینی چاغیرار کی: «یئتر!
زلیهه! زیبئیده! اۆروده-جان، قیٛز-جان! پاشا! آینا ملک! قوتلو
ملک! اؤلمهیه ایتمهیه گئتمهمیشدیم. یاتاجاق یئریم یئنه بو خارابا
اولاسییدی. نه اولاردی، منیم ائویمه آزاجیق باخایدینیز؟ «قونشو حاقی –
تانری حاقیدیر» – دئییب-سؤیلر. بونون کیمینین، خانیم، اوشاقلاری
بؤیومهسین! اوجاغینا بونون کیمی آرواد گلمهسین.
گلدین، او کی نئجه دئسن، بایاغیدیر. اری ائوده اولاندا چؤلدن-باییردان
ائوینه بیر آبیرلی قوناق گلسه، اری دئسه کی، دور چؤرک گتیر، یئیک؛
قوناق دا یئسین. دئسه، بیشمیش چؤرک دایمی دئییل، یئمک لازیمدیر. آرواد
دئیر: «نئیلهییم، بو ییٛخیلاجاق ائوده اون یوخ، الک یوخ. دوه ده
دییرماندان گلمهدی... نه گلیرسه، منیم ساغریما گلسین»،-دئیه
الینی یانینا وورار، اۆزونو او طرفه، ساغریسینی ارینه دؤندرر. مین سؤیلرسن،
بیریسینی ائشیتمز، – ارین سؤزونو قولاغینا آلماز. او، نوح پئیغمبرین
ائششگی نسلیندندیر. خان، اوندان دا سیزی الله ساخلاسین!
اوجاغینیزا بئله آرواد گلمهسین!


c: text/html

text:
نظامی گنجوی
گنجهلی نیظامی یوخسا نیظامی گنجوی (تام آدی جمالالدّین ایلیاس ابن یوسیف نیظامی گنجوی) (نیظامی گنجوی)— آذربایجانلی تورک[قایناق گؤسترین] شاعیر و موتفکّیر ایمیش. نیظامی گنجوی آذربایجانین گنجه شهرینده دونیایا گلمیش و عؤمرونون چوخونو اوردا کئچیرمیش و همن شهرده وفات ائتمیشدیر. زامانینین ندنلرینه گؤره تورکجه یئرینه فارس دیلینده یازان شاعرین ادبی ایرثی مثنوی ژانریندا یازیلمیش بئش شعر و شئعرلرین توپلاندیغی ۲۰٫۰۰۰ بئیتلیک «دیوان» دان عیبارتدیر.
شیفاهی خالق ادبیاتی و یازیلی تاریخی سالنامهلرین قدیمی کۇنولاریندان ایستیفاده ائدن نیظامی، ایسلامدان اوّلکی و ایسلام دؤورو ایرانینی بیرلشدیرمیشدیر. نیظامینین قهرمانلیق-روْمانتیک شعرلرینی سوْنراکی عصرلر بوْیونجا، فارس دیلینین ایستیفاده اوْلوندوغو بۆتون اراضیلرده اؤزونو اوْنا اوْخشاتماغا چالیشان گنج صنعتکارلارین یارادیجیلیغینا تأثیر ائتمیش، نَینکی ایراندا، هم ده آذربایجان جومهوریتی، افغانیستان، گورجیستان، هیندیستان، ایران، پاکیستان، تاجیکیستان، تورکیه و اؤزبکیستان کیمی چاغداش اؤلکهلرین کولتورینین فوْرمالاشماسیندا رول اوْینامیشدیر. نیظامینین یارادیجیلیغی، حافظ شیرازی، مولانا جلالالدین رومی و سعدی کیمی بؤیوک صنعتکارلارین یارادیجیلیغینا تأثیر ائتمیشدیر. اوْنون، مۆختلیف اجتماعی، مدنی و علمی کۇنولاری ایشیقلاندیران بئش مثنویسی بۆتون شرق اؤلکهلرینده بؤیوک مشهورلوغا مالیک اوْلموشدور کی، بونو دا، شاعیرین اثرلرینین چوْخلو سایدا و مۆختلیف دؤورلره عایید اَلیازمالارینین دؤوروموزه چاتماسی ثبوت ائدیر. نیظامینین "خوسرو و شیرین"، "لئیلی و مجنون" و "ایسکندرنامه" کیمی اثرلرینین قهرمانلاری، ایندی ده، بۆتون ایسلام اؤلکهلرینده، ائلهجه ده دونیادا تانینماقدادیر.
شاعیرین ۸۵۰ ایللیک ایل دؤنومو شرفینه ۱۹۹۱ (میلادی)-جی ایل یونسکو طرفیندن "نیظامی ایلی" اعلان ائدیلمیشدیر.
تاریخی-مدنی مۆحیط
۱۱۳۵ (میلادی)/۱۱۳۶ (میلادی)-جی ایلدن ۱۲۲۵ (میلادی)-جی ایله کیمی آذربایجان (تاریخی اراضی) (اساساً ایندیکی آذربایجان اراضیسینی اَحاطه ائدیردی) و آران اَیالتلری سلجوق خاندانی عراق عجم دهکی بویوک آتابیلری کیمی ائلدنیزلر (آذربایجان آتابیگلری) سۆلالهسی طرفیندن ایداره اوْلونموشدور. ائلدنیزلر (بعضاً ائلدگزلر و یا ائلدگیزلر ده آدلاندیریلیر) سۆلالهسینین اساسی، عراقی-جمدهکی سلجوق سلطانینین آزاد ائدیلمیش غلامی (دویوشچو-قول) اوْلموش قیپچاق منشألی شمسالدین ائلدنیز طرفیندن قۇیولموشدور. بؤیوک سلجوقلو ایمپیراتورلوغونین داغیلماسی دؤورونده ائلدنیزلر (آذربایجان آتابیگلری) (یعنی، سلجوق تاختی واریثلرینین نائیبالسلطنهی) اوْلموش ائلدنیزلر، ۱۱۸۱-جی ایلدن اعتیبارن مۆستقیل یئرلی حاکیم کیمی اراضینی ایداره ائتمهیه باشلادیلار. ائلدنیزلر دؤولتینین وارلیغینا، ۱۲۲۵-جی ایلده داها اوّل گورجولر طرفیندن اَله کئچیریلمیش اراضیلر ده داخیل اوْلماقلا، دؤولت اراضیلرینین بیرینجی ملک شاه طرفیندن توتولماسی ایله سوْن قۇیولموشدور.
همین دؤورده آران و آذربایجانلا قونشولوقدا یئرلشن شیروان تاریخی ویلایتی اراضیسینده کسرانیلر سۆلالهسی طرفیندن ایداره ائدیلن شیروانشاهلار دؤولتی مؤوجود ایدی. کسرانیلر سۆلالهسی عرب منشأیینه مالیک اوْلسا دا، فارسلاشمیش و بۇ سۆلالدن اوْلان شاهلار اؤزلرینی قدیم ساسانی شاهلارینین واریثلری اعلان ائتمیشدیلر.
نیظامینین دوْغوم تاریخینه کیمی تۆرک-سلجوقلارین ایران و گونئی قافقازی اَله کئچیرمهسیندن یۆز ایل کئچمیشدی.
نیظامینین «خمسه» یه داخیل اوْلان شعرلر اۆزرینده ایشلمهیه باشلادیغی ۱۲-جی عصرین سوْنونجو روبعینده، سلجوقلارین عالی حاکیمیتی پارچالانما دؤورونو یاشاییر، سیاسی و سوسیال ناراضیلیقلار ایسه آرتیردی. لاکین، فارس کولتوری، مرکزلشدیریلمیش حاکیمیتین مؤوجود اوْلدوغو دؤورله مؤ قایسهده یئرلی حاکیمیتلره پارچالانما دؤورونده داها یاخشی اینکیشاف ائدیر، فارس دیلی ایسه اساس ادبیات دیلی اوْلاراق قالیردی. بۇ اؤزللیک، اوْ زامان فارس کولتوری پایگاهی اؤزللیکی داشیمیش، نیظامینین ده یاشادیغی و ایران دیللی خالقلار اۆستونلوک تشکیل ائتدیی قافقاز شهری اوْلان گنجه'یه عاید ایدی.
نیظامیدن یۆز ایل سوْنرا یاشاییشیش ایران تاریخچیسی حمدالله مستوفی "خزینهلرله دولو" آران شهری گنجهنی ایرانین اَن زنگین و چیچکلنن شهری کیمی تصویر ائدیر. اوْ دؤورده، آذربایجان، آران و شیروان خوراساندان سوْنرا فارس کولتورینین ایکینجی اَن بؤیوک یئنی مرکزی ایدی. متخصصلر فارس شعرلرینینین خوراسان ایستیلی داخیلینده غرب مکتبینی آییریرلار کی، بۇ دا آذربایجان (تاریخی اراضی) مکتبی، بعضاً ایسه شیروان تاریخی ویلایتی، آران و یا قافقاز مکتبی آدلاندیریلیر. بۇ مکتب مورکب متافوریک و فلسفی مضمونو، بیرده مسیحیت عنعنهسیندن آلینمیش تصاویرین ایستیفادهسی ایله سئچیلیر. نیظامی، غرب مکتبینین اَن مؤهوم نمایندهلریندن بیری حساب ائدیلیر.
حیاتی
نیظامینین حیاتی حاقیندا چوخ آز معلومات وار. شاعیرین حیاتی حاقیندا یئگانه معلومات منبعی اوْنون اثرلریدیر کی، بۇ اثرلرده ده کیفایت قدر آیدین بیلیشیم وئریلمهمیشدیر. بۇنا گؤره ده نیظامینین آدی و شخصیتی اطرافیندا چوْخلو افسانهلر یارانمیش و اوْنون بیوقرافیسینی بَزهمیشدیر.
آدی و لقبی
شاعیرین اَصل آدی ایلیاس، آتاسینین آدی یوسیف، باباسینین آدی زکی اوْلموشدور: اوْغلو محمدین دوغولماسیندان سوْنرا اوْنون دا آدی شاعیرین تام آدینا کئچمیش و اوْنون تام آدی جمالالدین ابومحمّد الیاس ابن یوسف ابن زکی بن مؤیَّد اوْلموشدور. اَدبی لقب کیمی شاعیر "نیظامی" سؤزونو سئچمیشدیر کی، بونو دا بعضی تزکیهچیلر، شاعیرین عائیلهسینین قدیمی اوْلاراق تیکمشیلیکله مشغول اوْلماسی ایله ایضاح ائدیرلر؛ نیظامی ادبیاتلا مشغول اوْلماق اۆچون عایله صنعتیندن ایمتیناع ائتمیش، توخویوجو صبری ایله اثرلری اۆزرینده چالیشمیشدیر.
دوْغوم تاریخی و یئری
نیظامینین دقیق دوْغوم تاریخی بیلینمیر. معلوم اوْلان اوْدور کی، شاعیر، ۱۱۴۰ (میلادی)-۱۱۴۶ (میلادی)-جی (هیجری ۵۳۵—۵۴۰) ایللر آراسیندا دوغولموشدور. نیظامینین بیوقرافلاری و چاغداش تدقیقاتچیلار، اوْنون دقیق دوْغوم تاریخینی آلتی ایل آراسیندا گؤستریرلر (۵۳۵–۴۰/۱۱۴۱–۶). فوْرمالاشمیش عنعنهیه اساساً و یونسکو-نون دا قبول ائتدیی تاریخه اساساً شاعیرین دوْغوم تاریخی کیمی ۱۱۴۱-جی ایل قبول اوْلونور. بۇ تاریخه شاعیر اؤزو ده، "خوسرو و شیرین" شعرلرینین "کتاب اۆچون عذر" بؤلمهسینده ایشاره ائدرک دئییر:
گؤرونتولر
قایناقلار
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
britannicaوارد نشدهاست
- Articles needing additional references
- All articles needing additional references
- ویکیپديا:قایناغا احتیاجی اولان مقالهلر
- آذربایجانلی شاعیرلر
- گنجهلی نیظامی
- ۱۱۴۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۲۰۹-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- People from Ganja, Azerbaijan
- Persian literature
- Iranian people of Kurdish descent
- Medieval Persian people
- Wisdom literature
- Medieval writers
- 12th-century Iranian people
- 13th-century Iranian people
- Seljuq-period poets

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
نازیسم
ناسیونال سوسالیسم یوخسا نازیسم (اینگیلیس دیلی: National Socialism) (آلمان دیلی: Nationalsozialismus) ناسیونال سوسیالیسم خولاصهسی. نازی دپارتمیانین تشکیلاتی نازیسم آدلانیریدی. بیر باخیشدا اونو فاشیزم بیلیبلر. ساغ پارتیلاردان ساییلیر. نازیلر اؤز ژرمن نژادلارینی هامیدان یوخاری بیلیب و اونون دوشمانینی یهودیلر بیلدیریبلر. نازیلر دموکراسییه قارشی چیخیردیلار؛ اونلارین باخیشیندا دموکراسی سیاستچیلرین حؤکومتی اله گئچیرمک اۆچون ایشلتدیگی بیر گؤزل سؤزدن آرتیق دئییلدیر. نازیسم سوسیالیسم و کومونیسم ایله قارشیدیر و خۆصۇصی مالکیتی دوز ساییر.


text:
غله آرتیلگن ینه اون اوچ کیمه اوکراین دن جونه دی
اوشبو حقده تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی
سونگّی ایکّی کونده اوکراین بندر لری دن غله آرتیلگن ینه 13 کیمه نینگ جونه گن لیگی بیلدیریلدی.
تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, "غله انتقالی فعالیت لری دایره سیده توناون و بوگون اوکراین بندر لری دن غله آرتیلگن ینه 13 کیمه جونه دی" دییه قید ایتیلدی.
قاره دینگیز آرقه لی غله نینگ امنیت بیر شکلده انتقال ایتتیریلیشی اوچون 22- جولای کونی استانبولده, تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی عمومی سکرتری آنتونیو گوترش حضوریده, اوکراین بیلن روسیه اورته سیده کیلیشوو امضالندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپارتا گل یاغی حقیده قیسقه معلومات
اسپارتا گل یاغی دن آرایش لوازمی و شیرین لیک لرده فایده له نیله دی
ایردوغان: تورک دولتلری سرمایه جمغرمه سینی تیزراق عملگه آشیریش کیره ک
ایردوغان تورک دولتلری سرمایه جمغرمه سینی عملگه آشیریش نینگ فایده لی بوله جگینی ایتدی


text:
فرانتس کافکا
فرانتس کافکا (آلمانجا. Franz Kafka؛ 3 جولای 1883، پراگ، اتریش-مجارستان – 3 ژون 1924، کیرلینق، اتریش) — آلمان دیللی، يهودی اصیللی يازیچی اوْلموشدور. اساس اثرلری روْمان، روْمان فراقمئنتلری (چئوریلمه، محکمه پروْسئسی، قصر و ایتکین دۆشموشلر) و حکايهلردیر.
کافکانین اثرلرینین چوْخو اوْنون وفاتیندان سوْنرا، يازیب قوْيدوغو وصییتینین عکسینه اوْلاراق دوْستو و يازیچی همکاری ماکس بروْد طرفیندن چاپ ائتدیریلمیشدیر. بۇ اثرلر ایگیرمی عصر دۆنيا ادبیاتینا بؤيوک تأثیر گؤسترمیشدیر.
حیاتی[دَییشدیر]
منشایی[دَییشدیر]
کافکا 1883-جۆ ایلده پراگین کئچمیش قئتتوْ محلهسی اوْلان يوْزئف رايوْنوندا يهودی عاییلهسینده آنادان اوْلموشدور. اوْنون آتاسی هئرمان کافکا (1852-1931) گونئی چئک چئک دیللی يهودی ایجماسیندان چێخمیشدیر. هئرمان کافکا هله اۇشاقلیقدان آتاسینین ماللارینی ياخینلیقدا يئرلشن کندلره آپاریردی. سوْنرالار اوْ، آتاسینین فیرماسینین نۇمايندهسی و داها سوْنرا قالانتئریيا محصوللاری اۆزره تیجارتله مشغول اوْلان ایش آدامی اوْلور.
يازیچینین آناسی يۇلیيا کافکا (1856-1934) پوْدیئبارددان اوْلان وارلی پیوه ایستئحصالچیسینین قێزی ایدی. اوْ، آلمان دیلینده دانیشماغا اۆستونلوک وئریردی. يۇلیا کافکا ارینه نیسبتن داها يۆکسک ساوادا مالیک ایدی.
فرانس کافکانین اۇشاق ایکن وفات ائتمیش قارداشلاری ژئوْرژ و هاينریشدن باشقا اۆچ باجیسی دا وار ایدی: قابریئلئ (ائللی) (1889–1942)، والئریئ (واللی) (1890–1942) و اوْتتیلیئ (اوْتتلا) کافکا (1892–1943). اوْنلارین هر اۆچو ایکینجی دۆنيا مۇحاریبهسینده آلمان فاشیستلری طرفیندن حبس دۆشرگهسینده اؤلودورولورلر. والدينلر بۆتون گۆنو ایشده اوْلدوقلاریندان قێزلار خادیمهلر طرفیندن تربیيه ائدیلمیشدیلر. کافکا اوْ دؤورده پراگدا ياشايان آنا دیلی آلمان اوْلان 10 فایز اهالی طبقهسینه عاید ایدی. اوْنون والدينلرینین هر ایکیسی چئک دیلینده گؤزل دانیشیردیلار.
اوشاقلیغی، گنجلیگی[دَییشدیر]
1889-جۇ ایلدن 1893-جۆ ایله قدر کافکا پراگدا فلايشمارکتداکی "آلمان اۇشاق مکتبی"نه گئتمیشدیر. سوْنرا اوْ آتاسینین آرزوسو ایله پراگین کؤهنه حیصهسیندهکی هۇمانیتار گیمنازیيايا گئدیر. بۇرادا دا تحصیل آلمانجا آپاریلیردی.
هله گنج ياشلاریندان کافکا ادبیات ایله مغشول اوْلور. اوْنون ایلک زامانلاردا يازدیغی اثرلری و گۆندهلیکلری ایتمیشدیر. گۆمان اوْلونور کی، اوْ اؤزو اوْنلاری محو ائتمیشدیر.
کافکانین ایلک دوْستلاری آراسیندا مکتب يوْلداشی رۇدوْلف ایللوْوی وار ایدی. سوْنرالار کافکا هۇقوْ بئرقمان، ائوالد فلیکس پریبرام، پاول کیش ایله دوْستلوق ائدیر.
گیمنازیيانی "قناعتبخش" قیيمتلرله بیتیرن کافکانین بۇ نایلیتی اوْنون والدينلری طرفیندن قیيمتلندیریلیر و اوْنو 1901-جی ایلده سياحته گؤندریرلر. کافکا آتاسینین آرزوسونا اۇيغون اوْلاراق 1901-1906-جێ ایللرده کارل-فئردینادس-اۇنیوئرسیتئتینده (پراگ) تحصیل آلیر. اوْ، بۇرادا اؤنجه شیمی، قێسا مدتدن سوْنرا ایسه ایستیقامتی ديَیشهرک حۆقوق اوْخوماغا باشلايیر. آرادا کافکا اؤز آرزوسو ایله 1 ترم قئرمانیستیک (Qermanistik) و اینجهصنعت تاریخی اوْخوماغا جهد ائدیر. آنجاق سوْندا اوْ اؤز تحصیلینی حۆقوق عۆذره باشا وۇرور. تحصیل پروْقرامینا اۇيغون اوْلاراق کافکا آلفرد وبرین رهبرلیگی آلتیندا علمی درجه آلیر. بۇندان سوْنرا اوْ 1 ایل پۇلسوز اوْلاراق محکمه يانیندا حۆقوق پراکتیکاسی کئچیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آلمان دیللی یازیچی
- پراقلی یازیچیلار
- فرانتس کافکا
- ۱۸۸۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۲۴-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- 19th-century Austrian people
- ۲۰. یوز ایلده اوتریشلی رومانچیلار
- 20th-century Austrian writers
- 20th-century deaths from tuberculosis
- Ashkenazi Jews
- Austro-Hungarian Jews
- Austro-Hungarian writers
- Austrian civil servants
- Austrian male writers
- Austrian socialists
- Austrian surrealist writers
- Bohemian people
- Charles University in Prague alumni
- Czech Jews
- Czech surrealist writers
- Czech writers in German
- Czechoslovak Jews
- Czechoslovak writers
- Diarists
- Fabulists
- Jewish atheists
- Jewish existentialists
- Je


text:
ساموئل باتلر
ساموئل باتلر (اینگیلیسجه: Samuel Butler (novelist)) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .۴ دسامبر ۱۸۳۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۶ ایل عومر ائلهییب و ۱۸ ژوئن ۱۹۰۲ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Samuel Butler (novelist)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ساموئل باتلر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`ایچ ایشلر ناظیرلیگی` نتیجهلر
خبرلر [908]
- سوئد-دن عراق-ا 10،2 میلیون دولار یاردیم
- امیرعبداللهیان: دۆشمنلر ایرانین بوتؤولوگونو هدف آلدی
- تورکیه ادلیب-ده حیاتا کئچیریلن هوجوملاری سرت شکیلده قیناییب
- تورکیه هیندوستانا باش ساغلیغی وئریب
- ایگور کوناشنکوو روسیانین اوکرایناداکی عملیاتلارینا دایر آچیقلاما وئریب
- تۆرک دؤولتلری تشکیلاتی، خاریجی ایشلر باخانلاری توپلاندی
- نیجریه-ده سئل
- پ.کا.کا/ی.پ.گ منسوبو 18 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- تورکیه-دن یوکسک سویهلی نماینده هئیتی لیبیا-یا سفر ائدهجک
- پ.کا.کا-نین 4 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
- آفاد پاکیستانا 26 مین چادیر گؤندریب
- داها 3 گمی اوکراینا لیمانلاریندان یولا دوشوب
- داها 6 گمی اوکراینا لیمانلاریندان یولا دوشوب
- تورکیه قیریم تاتار تورکلرینه اوزون مودتلی یاشاماق ایجازهسی وئرهجک
- روسیا بولقاریستان-لی دیپلومات لاری آرزو اولونماز شخص اعلان ائدیب
- مولود چاووش اوغلو و آنتونیو گوترش آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- تورکیه-دن عراقا چاغیریش
- سوریهده حیاتینی ایتیرهن وطنداشلارین ساییسی آچیقلاندی
- دونیانین ایچ چکیردگینین فیرلانما سرعتی هر ایل آرتیر
- داها 10 پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچوسو ضررسیزلشدیریلیب.


text:
اویان نیوز : کئچمیش یازیلاردا مدنیت راسیستلیگی نین نه اولدوغو اوزره بیلگی وئرمیشیک. یئری گلمیشکن بیر داها او بیلگینی یئنیلمه لی ییک. هر هانکی بیر دیل و مدنیتین اتکی و تأثیر داییره سینه کئچه رک اؤز خالقی نین دیل و مدنیتینه کورک چئویرمک، آشاغیلاماق و اؤگئیلیک بسلمک مدنیت راسیستلیگی ساییلار. بو باخیمدان ازیلمیش توپلوملاردا اؤز دیل و مدنیتینی کیچیمسه مک، منسوب اولدوغو خالقین انسانلارینی حاکیم دیل و مدنیته تابع توتدورماغا چالیشماق مدنیت راسیستی ساییلار.
اوسته کی گؤروشه اساساً آذربایجان خالقی نین دیل و مدنیتینی کیچیمسه مگه چالیشان شخصلر فارس مدنیت راسیستلری ساییلار. بعضیلر بو موجودلاری فارسلیغین قوربانی دئیه اونلارا رحیمسمک ایستدیکلرینه باخمایاراق بونلار فارس مدنیت راسیستلیغی نین ماشاسی بیچیمینده داوراندیقلاری اوچون فارس مدنیت راسیستلری و اؤز خالقلاری نین دا دوشمنلری ساییلارلار. یئری گلمیشکن فارس مدنیت راسیستلیگی محفیللریندن بیری ساییلان و اؤزلرینی اوزدن ایراق “جنبش آذربایجان برای دمکراسی و تمامیت ارضی ایران” آدی آلتیندا ایفاده ائتمگه چالیشان بو محفلین آذربایجان میللی حرکتی قارشیسیندا سرگیلمگه چالیشدیغی گؤروشلری ایله تانیش اولاق، اوخویوروق:
“بیانیه جنبش آذربایجان در باره مهاجرین ترکتبار ایران و آذربایجان
به تازگی اعلامیه هایی بی مایه و محتوا از سوی گروهک هایی پرمدعا صادر می شوند که نشانه ی نا آگاهی از خود و محیط خویش است. نشانه ی بی هویتی، نشانه ی عدم همدلی و همیاری و همزبانی با کسانی که جان برکف به مبارزه با حکومتی ستمکار و ددسرشت برخاسته اند”[i][1].
بیلدیریشین باشلیغینا اساساً مین ایلدن آرتیق ایران ممالیکی محروسه سینده حاکیم تورکلر بوگون اؤز دیل و مدنیتلری نین دیرچه لیشینه و فارس ایستعمار گوجلریندن خلاص اولماقلارینا دوغرو آدیم آتارکن اونلارین میللی گؤروشلری ایچریکسیز (بی مایه و بی محتوا) قلمه آلینار. یازی نین باشلیغیندان دا بللی اولدوغو کیمی بو محفل ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورک ائتنوسونو “مهاجرین ترک تبار” آدلاندیرماقلا هر هانکی بیر انسان توپلوملاریندا تانینمیش میللی و مدنی حاقلاری بیله آذربایجان تورکلری اوچون اسیرگه یه رک یئری گلرسه، تورکلر قوناقلیق حدلرینی آشمیش دئیه اونلارا دیوان توتماق مسئله سی ده اورتایا قویموش گؤرونرلر. بو مسئله بوگون ایمکانسیز اولدوغو اوچون بو مدنیت راسیستلری آذربایجان میللی فعاللارینی اؤز چئوره و محیطلرینی تانیماماقدا (نا آگاهی از خود و محیط خود) و فارس مدنیت راسیستلیگینه اؤزنمدیکلری اوچون اونلاری فارسلیق کیملیگی مقوله سیندن خبرسیز قالماقدا (نشانه بی هویتی) اتهام ائدرلر. باشقا بیر مسئله ایسه، اوسته ده گؤروندوگو کیمی “جنبش سبز” مقوله سی ساییلار. “جبهه مشارکت ایران اسللامی – فارس” محفلی ده پهلوی شاهلیغی علیهینه ۱۳۵۶ اینجی ایل، بهمن آیی نین ییرمی دوقوزونداکی تبریز باش قالدیریغیندان یانلیش فایدالانماغا چالیشاراق ۱۳۸۸ اینجی ایلین بهمن آیی نین ییرمی دوقوزوندا تبریزلری خیابانا چکمگه چالیشمیش، جبهه مشارکت آدینا یاییلمیش بیلدیریشدن اوخویوروق:
“این روز یادآور خاطره شهدایی است که در سال ۱۳۵۶ بدنبال شرکت در مراسم چهلم شهدای قم، حماسه آفریدند و نقطه عطفی در تاریخ انقلاب اسلامی آفریدند. سبزهای تبریز با انتشار پوستری بیاد شهیدان ان روز که در آن شعارهای بر مرگ دیکتاتور و مرگ بر کودتا نوشته شده است به استقبال این روز رفته و خود را برای شرکت در این گردهمایی آماده می کنند. این مراسم روز پنجشنبه همزبان با ۲۹ بهمن ماه ساعت ۱۷ در بازار تبریز بر گزار می شود”[ii][2].
بوتون بو هاداران و پادارانچیلارین آذربایجان توپلوم و اجتماعیتنیه وئره جک سؤز و سوغاتلاری اولمادیغی اوچون آذربایجان توپلومو اونلاری اؤز سوسماسی ایله قارشیلامیش. بو گلیشمه ایسه فارسلیق اوچون دؤشلرینی تندیره یاپیشدیرماقدا بیر بیرلرینی سولاماغا چالیشان فارس مدنیت راسیستلری نین داها دا چیرکین نیتلری نین ائشیگه تؤکولمه سینه یول آچمیش. اوزدن ایراق اؤزلرینی “جنبش آذربایجان برای تمامیت ارضی ایران” آدلاندیران محفلین بیلدیریشینده (اعلامیه) تاریخ تحریف ائتمک و آذربایجان توپلومونو ایستحمارا چکمک و تحمیق ماهیتلی یازیدان اوخویوروق:
” نخست- بدون شک آذربایجان سرزمین ترک و تاتار و عرب و مغول نیست. آذربایجان سرزمین خردمندان بزرگ مانند “زرتشت” است؛ نخستین کسی که منطق دیالکتیک را در علم فلسفه بکار برد «نبرد روشنایی با تاریکی»؛ کسی که یکتا پرستی را درجهان بنیان گذارد؛ همان آئینی که انسان را نه بنده بلکه دستیار پروردگار گیتی می شمارد و نگرشش به او نه بر مبنای دین، قوم و تبار، رنگ پوست و دانش و طبقه اجتماعی او بوده، بلکه او را جانشین خداوند با حقوق برابر می داند”.[iii][3]
زرتشت و زرتشلیک مقوله سی نین آذربایجانا عایید اولمادیغینی، و زرتشت (قیزیللی دوه صاحیبی) آدلی بیر ذاتین او زامانکی باکتئر (باختر)، بعضی گؤروشلره اساساً بلخده دوغولدوغونو و پیغمبر اولدوقدان سونرا ویشتاسب شاه زامانی توپلومو ایستحمار ائتدیگینی کئچمیش یازیلاردا آچیقلیغا قاویشدیرمیشیق[iv][4]. زرتشتین آذربایجانا یاپیشدیریلما حئکایه سی آذربایجانداکی هرهانکی بیر زرتشتلیک اینانجی نین وار اولدوغونا اساسلی دئییل (اؤرنک اولاراق یزده کی زرتشت آزلیغی)، بیر چوخلاری عرب دیلینه نسبت وئردیکلری “آذربایجان” کلمه سینه اساسلانار. یونان جغرافیاچیسی [v][5]Strabon – ونون گؤروشونه اساساً آذربایجان کلمه سی ایسکندر مقدونی نین قوشون باشچیلاریندان اولان Atropat آدیندان آلینمیش بیر آد ساییلار[vi][6]. طبری نین وئردیگی تاریخی ایفاده سینه اساساً آذربایجان همدان شهریندن باشلار و دربند (بوگونکو داغیستاندا) شهرینده سونا چاتار[vii][7]. محفلین وئریدیگی تحریفنامه دن گئنه ده اوخویوروق:
” افزون براین آذربایجان تا به امروز همیشه مرکز معنویت ایران بوده است.
گزیده هرچه در ایران بزرگان زآذربایگان و ری و گرگان
شعرا و عرفائی چون: نظامی گنجوی، شمس تبریزی، فضل الدین خاقانی، …، قطران تبریزی، شیخ محمود شبستری، رکن الدین ابوالحسن مراغه ای«اوحدی»، شهاب سهروردی، شاه حسین ولی، ..، …، پروین اعتصامی و محمد حسین شهریار” نمونه هائی از این ادعا می باشند. بزرگانی که همه به زبان ایرانی و یا پارسی آثار خویش را تنظیم نموده اند. لازم به یادآوری است که تا چند قرن پیش زبان فارسی در خیلی از کشورهای آسیای میانه به ویژه درترکیه زبان دیوانسالاری و درباری بوده است. در دوران باستان و پیش از حکومت مادها ناحیه ی قفقاز تا کردستان را ” آتورپاتکان” می گفتند که در عهد ساسانیان سومین بخش امپراطوری ایران محسوب می شد. زبان مردم این دیار به همان اندازه زبان ایرانی است که آذری، تالشی، تاتی و پهلوی”[viii][8].
اوسته کی تابلوداکی تورک شخصیتلری نین آدلارینی نظره آلدیقدا میللی مسئله آچیسیندان بو محفلین آذربایجان دوشمنی اولدوغونا شک ائتمک اؤزو ده آنلامازلیق (علم به تجاهل) ساییلار. دئمک، بو ذاتلار زامان و مکانی درک ائتمک ایستمه یه رک فارس مدنیت راسیستلیگینه توتولدوقلاریندان یانا تاریخین باتلاغیندا ایلیشیب قالمیش قالیقلار (فسیللر) ساییلدیقلارینا باخمایاراق یئری گلدیکده فارس ایستعمار قووه لری نین آذربایجان توپلومو ایچریسینده بئشینجی دیرگی ساییلارلار. بو ذاتلارین بیر چوخو آوروپا و آمریکا بیرلشمیش دؤلتلرینده یاشادیقلارینا باخمایاراق دونیاداکی دیل و مدنیت آخینلارینی بیله درک ائتمکدن عاجیزلیک چکرلر. بئله اولدوقدا بو شخصلر ایلک اولاراق کئچمیشده هانکی دیل و مدنیتین آوروپادا و اؤزل اولاراق آلمانیادا حاکیم اولدوغونو و نئجه آلمان دیلی خالق کیتله سی ایچریسینده اؤزونه یئر آچاراق رسمیلشمه سی ایله لاتین دیلینی سیرادان چیخاراق بیر اؤلو دیله دؤنوشمه تاریخینی اؤیرنمکلری لازیم گؤرونر (بوگون فارس دیلی لاتین دیلی کیمی اؤلجک بیر دیل دئییل، فارس دیل و مدنیتینه منسوب اولان انسانلار اونون بیرینجی آزارکشی ساییلارلار). آدی کئچن شخصلر بو مقاملاری درک ائتدیکدن سونرا بیر مدنی انسان اولموشلار دئیه ایلک اؤز دیل و مدنیتلری اوزره دوشونجه و فیکیر یئریتمه لی و سونرا دا دونیاداکی دیل و مدنیتلر اوزره دوشونجه و فیکیر یئریتمگه جسارت ائتمه لیدیر. اجتماعی مسئله لرده آنلامازلارین داورانیشلاری جنایته یول آچاراق جنایت تؤرتدیگی اوچون تاریخده کی دیل و مدنیت آخینلارینی اؤیرنیب باشا دوشمدن فارس مدنیت راسیستلیگینه قاپیلماق و هر هانکی بیر دیل و مدنیت علیهینه دوشمنلیک ائتمک ده جنایتکارلیق ساییلار[ix][9] . فارس دیلی سلجوقلار طرفیندن تورکیه یه گتیریلمه سینه باخمایاراق سلجوق ایمپراتورلوغو داغیلدیقدان سونرا محمد قارامان تورک دیلینی میلادین ۱۲۷۷ اینجی ایلدینده رسمی دیل دئیه تانیتمیش و عثمانلی ایمپراتورلوغو دا تورک دیلی “عثمانلی تورکچه سی” اوزرینه قورولموش. گئنه ده اوخویوروق:
“.. با توجه به پژوهش های اخیر مغزشناسان مبنی بر اینکه ۵۰ درصد از هویت هرکسی ارثی است، چنانچه کسانی در سرزمین ایران خود را ترک و نه ایرانی بدانند، باید پذیرفت که آنها از طایفه ی مهاجمین و اشغالگران ترکتبار می باشند و ما وجود آنها را در ایران به ویژه خراسان ، مازندران و گیلان و آذربایجان انکار نمی کنیم. ولی حساب این مهاجرین اندک با اکثریت مطلق آذربایجانی ها که پیشترنیز اشاره شد که از پایه گذاران کشور و ملت ایران می باشند؛ کاملأ جداست. اینان نوادگان همان هائی هستند که ایران و آذربایجان را ویران و چپاول کرده اند. نمونه ی این ویرانگری، تخت سلیمان یا “گنجک” محل آتشکده ی آذر گشنسب است که تا سال ۱۹۵۹ میلادی زیر خروارها خاک مدفون بود و با مدد باستان شناسان آلمانی از دل خاک بدرآورده شد”[x][10].
اوسته گؤروندوگو کیمی بو شخصلر آذربایجان تورکلری نین جانلی، دیل و مدنیت وارلیغینی گؤز آردی ائده رک اؤزلریندن سؤز چیخاراراق راسیستلیک و ژئنیستلیک (ارثی) مقوله سینه قاپیلمیش گؤرونرلر. دیل و مدنیت مقوله لری ارثی دئییل، انسانلارین اؤزلرینی درک ائتمکلری، یوخسا هر هانکی بیر دیل و مدنیته اؤزلرینی تقدیم ائتمک ایستدیکلری بیر مسئله ساییلار. ائله اوندان یانا دا کئچمیش آذربایجان دوشونورلری تورک و آذربایجانلی اولدوقلارینا باخمایاراق یاراتدیقلاری فارسچا اثرلر ایله فارس و عربجه اثرلر ایله عرب مدنیتینه اؤزلرینی تقدیم ائتمیش شخصلر ساییلارلار. دئمک، تاریخده کی آخینلار، ایستر اونلارین خطاسی، ایسترسه ده زمانه نین جفاسی اولسون، کئچمیشه عایید اولان بیر مسئله ساییلار. بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان ائتنیکلر، باشدا آذربایجان تورکلری اولاراق فارس حئیرانلیغینی بیر یانا بوراخاراق اونلارین فارس ایستعمار گوجلرینه دور دئمکلری اونلارین انسانلیق و مدنی اولماق بورجلاری ساییلار. فارس مدنیت راسیستلری، فارس تمامیتچیلری نین پیغمبری ساییلان ابولقاسم فردوسیدن وطنداشلیق مقوله سی اوزره اؤرنک سرگیلمگه چالیشاراق یازیرلار:
“دوم – گرچه مردم سالاری در سرزمین ایران و در روزگار باستان آنطور که فردوسی بزرگ می گوید آئینی ایرانی بوده است: همه مردمی باید آئین تو همه رادی و راستی دین تو
ولی این آئین باید دگرگون شود و با نیازهای مردم امروز هماهنگ گردد که تحقق آنها را منوط به حاکمیت خود می دانند. از این رو باید پذیرفت که مردم سالاری به معنی ” سرچشمه ی هر قدرت مردم و برای مردم” می باشد. بگونه ای دیگر چنین حاکمیتی، حاکمیت قانون است. حاکمیتی که همه ی مردم را در برابر قانون برابرمی شمارد. این برابران را شهروند گویند. لذا در سرزمینی که مردم سالاری حاکم است دیگر قوم و قبیله معنی ندارد و کلمه اقلیت مفهومی تهی است. ملاحظه می شود که این گروهک ها معنی مردم سالاری را نیز به درستی نگرفته اند وگرنه توجه داشتند که مسئله فرهنگ ها و گویش های مختلف ایرانی یک دشواری فرهنگی و نه سیاسی است. بعلاوه بکار بردن کلام ملت ها بجای قوم ها و مردمان ایرانی نشانه ی جهل سیاسی – اجتماعی است”[xi][11].
بیر اوسته کی گؤروشلر ایله بو اوسته کی گؤروشلری توتوشدوردوقدا بو ذاتلارین فارس مدنیت راسیستی و فارس راسیستلیگی نین قوربانی اولدوقلارینا باخمایاراق یئری گلدیکده بیر فارسچی عوامفریب و شیاد اولدوقلارینی دا اجتماعیته سرگیلمکدن چکینمک ایستمدیکلرینه تانیق اولاریق. بئله بیر دوروم و وضعیتی نظره آلاراق خالق آراسیندا دئییلر: “چاغریسی گولوم اولانین باشینا کولوم اولار”. دئمک، اؤز دیل و مدنیتینه اؤزگلشمیشلرین آذربایجان آدینی یئدک چکمکلری ده آذربایجان توپلومو اوچون فاجعه ایله سونوجلانمیش و سونوجلانا بیلن بیر مقوله ساییلار.
دئمک، ایران ممالیکی محروسه سی، یوخسا فارس ایمپئریاسی تک ائتنیکلی بیر مملکت اولورسایدی، اوسته اورتایا قویولموش مسئله لری هر هانکی بیر مملکتده کی بیر چوخلاری نیسبت وئردیکلری استبداد مقوله سی ایله ایضاح ائتمک اولابیلرمیش. یوزده یئتمیش ایران ممالیکی محروسه سی نین نفوسونو اولوشدوران انسانلارین دیل و مدنیتلرینه قاداغا قویاراق اونلاری فارسلیق توپلومونون آیریلماز بیر بؤلومو دئیه قلمه آلماق ایسه فارس ایستعمارچیلیق مقوله سی ساییلار. ایستعمارا یاناشماق ایسه فارسلیغین ترکیب حیصصه سی اولاراق سوسماق دئییل، مدنی بیر شخص و توپلوم اولاراق هر شئیی آچیق و آیدین اورتایا قویماق لازیمدیر دئیه دوشونمه لی و فیکیر یئریتمه لی ییک. فارس مدنیت راسیستلری ایران ممالیکی محروسه سینده کی ائتنیکلرین میللی وارلیقلارینی داندیقدان سونرا اورتاآسیاداکی تورک جمهوریتلرینی و قافقازلارداکی جمهوریتلری فارس ایستعمار زینجیرینه تابع توتماق ایدعاسینا قاپیلاراق یازیرلار:
“استقلال ، تمامیت ارضی و یکپارچگی ملی در طول پیدایش سرزمینی بنام ایران همواره مورد نظر ساکنین این سرزمین بوده و تنها در پیکارهایی که با مهاجمین صورت گرفته، سرزمین هائی از پیکره اصلی ایران جدا شده است که می باید در آینده نسبت به بازپس گیری آنهائی که راه حل های محکمه پسندی موجود است، اقدام شود”.[xii][12]
بئله بیر آرزو نظره آلیناراق، ایستعمار گوجلری اوچون هئچ نه عئیب ساییلماز، مخصوصاً ده ایستعمار قوللوقچولاری و مدنیت راسیستلری نین خوش خیدمتلیک آرزولاری! بوایفاده نین یوروملانماسینی دا اوخوجولارا بوراخیریق. گئنه ده اوخویوروق:
” پراکندگی میلیونی آذری ها در سرتاسر ایران و همپیوندی آنها با اقوام دیگر و مشارکت فعال آنها در همه ی زمینه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی نشانه بارزی از تعلق خاطر آنها به میهن خود ایران دارد و بهمین دلیل امروز آزادی تنها معنی فرد محوری و جمع اندیشی دارد. یعنی ما درچارچوب شرایط مقتضی روزگار می توانیم زندگی خویش را به رأی خود بسازیم. هر غفلتی در باره ی این آزادی به بهای یک عمر تمام خواهد شد. عمری که در قمار انقلاب اسلامی باخته ایم”[xiii][13].
اوسته کی یاناشما و ایفاده لر محمود افشار یزدی نین فارس ایستعمارچیلیغی اوزره تئوریزه ائتدیگی گؤروشلره اساسلانار. گئرچکلیک مقوله سی ایسه ایران ممالیکی محروسه سینده کی میللی و مدنی مسئله لری گؤز اؤنونه آلاراق درک ائتمکدن و یئری گلرکن اؤز خالقلاری نین یانیندا یئر آلماقدان کئچر دئیه دوشونمه لی و بیر انسان اولاراق فارس ایستعمارچیلیغینا یوخ دئمه لی ییک.
قایناقلار
http://www.iranazar.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2469:2010-03-13-18-20-53&catid=34:2009-05-18-01-29-51&Itemid=55
[ii][2] جبهه مشارکت ایران اسلامی، تجمع سبزهای تبریز همزمان با قیام ۲۹ بهمن , پنجشنبه ساعت ۱۷ بازار تبریز: http://www.iranianuk.com/article.php?id=46758
[iii][3] باخ اوسته، بیانیه جنبش.
[iv][4] ایشیق سؤنمز، پان ایرانیستلرین دیل و مدنیت تحریف ائتمه مسئله لری!: http://www.azadtribun.net/x140.htm
[v][5] Strabon 63 il milladdan öncə bugünkü Türkiyənin Amasiya şəhərində dünyaya göz açmış və milladdan 23 il sonra ölmüş.
[vi][6] Encyclopædia Britannica, London, 1911; “the people of the Mada (Mata),
[vii][7] ابو علیمحمد ابن محمد بلعمی: تاریخنامه طبری، جلد ۱، تهران ۱۳۶۶، خبر گشادن آذربایگان و دربند خزران، صحیفه (۵۲۹ – ۵۳۴).
[viii][8] اوسته آدی کئچن بیانیه.
[ix][9] داها آرتیق بیلگی و معلومات اوچون، ایشیق سؤنمز، فارس تمامیتچیلری نین ایرانیت مقوله لری:
[x][10] اوسته کی بیانیه.
[xi][11] اوسته کی بیانیه.
[xii][12] اوسته کی بیانیه
[xiii][13] اوسته کی بیانیه.
ایشیق سؤنمز


text:
ایستی هاوا سون 200 ایلین رکوردونو قیریر
مئتورولوژی تخمین لرین قئیده آلینماغا باشلاندیغی 19-جو عصرین سونلاریندان بو واختا قدر ان ایستی هاوالار سون 4 ایلده یاشانیب.
امریکا آتمسفر ایدارهسی سون ایللرده هاوالارین ایستی کئچمهسی ایله باغلی آپاریلان آراشدیرمایا اویغون راپور آچیقلاییب.
راپوردا قلوبال ایستیلشمهنین سبب اولدوغو آغیر نتیجه لری و ایقلیم دییشیکلیگی ایله باغلی تحلیللر یئر آلیب.
معلوماتا گؤره، مئتورولوژی تخمین لرین قئیده آلینماغا باشلاندیغی 19-جو عصرین سونلاریندان بو واختا قدر ان ایستی هاوالار سون 4 ایلده یاشانیب.
65 اؤلکهدن 500 متخصصین ایشتیراکی ایله حاضرلانان 300 صحیفهلیک راپوردا قئید اولونوب کی، 2017-جی ایل سون 200 ایلدکی ان ایستی ایللردن بیری اولوب. بونون نتیجهسینده پلانتیمیزده کربن دی اکسید و متان گازینین میقداری آرتیب. دنیز سویونون عمومی سویهسی ایسه 1993-جو ایلله موقاییسهده اورتا حسابلا 7،7 سانتی متر یوکسلیب.
بوندان باشقا، قطب لرده بوز طبقهلرینین اریمه پروسئسینین ده سورتلندیگی قئید اولونوب.
ایلگیلیلی خبرلر
اینگیلیس و آمریکالی دکترلار تعلیم اوچون تورکیهیه گلدی
"تکجه اینگیلتره و آمریکادان دئییل، دونیانین هر یئریندن تعلیم آلماق اوچون باشاکشهیر جام و ساکورا خستهخاناسی اورولوژی کلینیکینه گلیر"
خزر ساحیلینده مینلرجه سو ایتی اؤلوسو تاپیلدی
اؤزللیکله یوزباش بؤلگهسینده و سولاق و شورنیکا چایلارینین آغیزلاری آراسیندا چوخ ساییدا اؤلو سو ایتی اولدوغو بیلدیریلدی
نیجریهده ۱،۸ میلیون نفر ایدز خستهسیدیر
"ایدزه قارشی یئریدیلن موختلیف کمپینلرین آرزو ائدیلن نتیجهسی یاواش یاواش الده ائدیلمهیه باشلاندی"


text:
تورک اف 16-لارینا یونان اوچاق لاری ساتاشدی
تورکیه-نین ساواش اوچاق لاری یونانیستانا مخصوص "اف-16" قیریجیلاری طرفیندن ناراحات ائدیلدی.
دوغو آغ دنیزینده ناتو میسیونونو یئرینه یئتیرن تورکیه-نین ساواش اوچاق لاری ناتو عضوو یونانیستانا مخصوص اف-16 اوچاق لاری طرفیندن تعقیب ائدیلهرک (رادار کیلیدی) تجاووزه معروض قالیب.
تورکیه میللی ساوونما ناظیرلیگیندکی منبعلردن الده ائدیلن معلوماتا گؤره، یونانیستانا مخصوص ساواش اوچاقلاری تورکیه ساواش اوچاق لارینین ناتو-نون مهم میسیونونو یئرینه یئتیرمهسینین قارشیسینی آلماق اوچون بیلهرکدن تعقیب ائدیلیب.
یونانیستانین بو تعقیبینین ناتو-نون فعالیتلرینی هدفه آلماق جهدی اولدوغونو قئید ائدن قایناقلار یونانیستانین تورکیه-نی سیخیشدیرماق اوچون ناتو میسیونونو بئله ریسکه آتماقدان چکینمهدیگینی وورغولاییب.
یونانیستانین تورکیه-یه مخصوص ساواش اوچاق لارینی تعقیب ائتمهسیندن درحال سونرا لازیمی جاواب وئریلدیگی و یونانیستان اوچاق لارینین بؤلگهدن چیخاریلدیغی اؤیرنیلیب.
تورکیه میللی ساوونما ناظیرلیگی طرفیندن مسئلهنین ناتو یئتکیلیلرینه چاتدیریلدیغی و یونانیستان حربی نومایندهسینین ناظیرلیگه چاغیریلاراق ناتو میسیونونو تهلوکه آلتینا آلان یونانیستان اوچاق لارینا رئاکسیا وئریلدیگی قئید ائدیلیب.
تورکیه خاریجی ایشلر ناظیرلیگینین مووافیق طرفلرله دیپلوماتیک تشببوسلر آپاردیغی دا بیلدیریلیب.
بو جور تعقیبین متفیقلیق آنلاییشی ایله اوست-اوسته دوشمهدیگینی وورغولایان قایناقلار یونانیستانین گرگینلیگی آرتیرماغا چالیشدیغینا دقت چکیبلر.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهور باشقانی اردوغان تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون ایجلاسیندا چیخیش ائدیب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان پایتاخت آنکارادا تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون (TİSK) ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیب
تونجلی شهرینده پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیبç
چاووش اوغلو:"یونانیستان ترک-سلاح ائدیلمیش آدالارین ایستاتوسونو پوزماغا سون قویمالیدیر"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو رومینیانین خاریجی ایشلر ناظیری بوگدان اورسکو ایله ناظیرلیکدهکی گؤروشوندن سونرا پایتاخت آنکارادا تشکیل ائدیلن بیرگه مطبوعات کنفرانسیندا چیخیش ائدیب.


text:
آغ اؤکس اوْتو
آغ اؤکس اوْتو (اینگیلیسجه: Viscum album، فارسجا: داروش اروپایی، لاتین تورکجه: Ağ öksəotu، عربجه: دبق أبيض، تورکیه تورکجهسی: Ökse otu، فرانسهجه: Weißbeerige Mistel، آلمانجا: Weißbeerige Mistel) بیر نؤع بیتکی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
in April in de:Wahlsdorf, Germany
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Viscum album»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آغ اؤکس اوْتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوغوزلارین زامانیندا اوشون قوجا دئییلن بیر کیشی واردی. اؤولاددان
ایکی اوغلو واردی. بؤیوک اوغلونون آدی ایرک ایدی. پهلوان، جسور یاخشی بیر
ایگید ایدی. هاچان ایستهسه، باییندیر خانین دیوانینا گئدیب-گلیردی. بیلربیی
اولان قازانین دیوانیندا اونون اۆچون قاپی-باجا یوخ ایدی.
بیلری آشاغی باشدا قویوب، قازانین لاپ اؤنونده اوتوروردو.
هئچ کیمه قایناییبقاریشمیردی.
خانیم، یئنه بیر گۆن ایرک بیلری قویوب یوخاری باشا کئچنده
ترسوزامیش دئییلن بیر اوغوز ایگیدی دئدی: «آی اوشون قوجانین اوغلو، بو
اوتوران بیلر هر بیری اوتوردوغو یئری قؽلینجی ایله، چؤریی ایله آلیبدیر.
ایه، سن باشمی کسدین، قانمی تؤکدون، آجمی دویوزدوردون، یالین آداممی
گئییندیردین؟».
ایرک دئییر: «آی ترسوزامیش، باش کسیب-قان تؤکمک هۆنردیرمی؟».
دئدی: «بلی، البته، هۆنردیر!». ترسوزامیشین سؤزو ایرهیه تأثیر ائلدی.
دوردو قازان بیدن یۆروش اۆچون ایجازه ایستهدی. اذن وئریلدی. چاغیردیلار،
دؤیوشچولر یؽغیلدی. اۆچ یۆز نیزهلی سئچمه ایگید ایریین یانیندا جملشدی.
مئیخانادا بئش گۆن یئمک-ایچمک اولدو. اوندان سونرا شیروکوز کناریندان
گؤیجه دنیزدک ساحهنی چالیب-تالادیلار. بؤیوک غنیمت الده ائتدیلر.
ایریین یولو الینجه قالاسینا دۆشدو. قارا تکور اورادا بیر قوروق دۆزلتدیرمیشدی.
قوشلاردان بو دایرهیه قاز، تویوق؛ حیوانلاردان کئییک،
دووشان دولدوروب، بورانی اوغوز ایگیدلری اۆچون تله ائتمیشدی.
اوشون قوجا اوغلونون دا یولو بو قوروغا دۆشدو. قوروغون قاپیسینی
سؽندیردیلار. سؽغین-کئییک، قاز-تویوق قؽردیلار؛ یئدیلر-ایچدیلر. آتلارینین
یهرلرینی گؤتوردولر، اؤز گئییملرینی چؽخاردیلار.
قارا تکورون جاسوسو واردی، بونلاری گؤردو. گلیب دئییر: «آیا، اوغوزلاردان
بیر بؤلوک آتلی گلدی. قوروغون قاپیسینی سؽندیردیلار، آتلارینین یهرینی
گؤتوروب، گئییملرینی چؽخارتدیلار. اده، نه دورورسوز؟»
آلتی یۆز قارا دونلو کافیر بونلارین اۆزرینه هۆجوم ائتدی. ایگیدلری
قؽردیلار، ایریی توتدولار. الینجه قالاسیندا زیندانا سالدیلار.
اوجا-اوجا داغلاردان، آشقین-داشقین سولاردان خبر کئچدی. قالین اوغوز
ائللرینه خبر چاتدی. اوشون قوجانین هۆندور ائوی اؤنونده شیون قوپدو.
قازا بنزر قؽزی-گلینی آغ چؽخاریب قارا گئیدی. اوشون قوجا ایریین آغجا
اۆزلو آناسی ایله «اوغول، اوغول!» – دئیه هؤنکورتو ایله آغلاشدیلار.
ییهسی اولان بؤیویور، قابیرغالی بوی آتیر. دئییلنه گؤره، خانیم،
اوشون قوجانین کیچیک اوغلو سَیرَک یاخشی، پهلوان جثّهلی جسور بیر ایگید
اولدو. بیر گۆن یولو بیر یؽغینجاغا دۆشدو، اوتوردولار. یئییب-ایچدیلر.
سَیرَک سرخوش اولدو. باییرا – آیاق یولونا چؽخدی. گؤردو کی، یئتیم بیر
اوغلان بیر قؽزلا دالاشیر. «ایه، سیزه نه اولوب؟» – دئیه بیر شیلله بیرینه، بیر
شیلله ده او بیرینه ووردو. کؤهنه دونون بیتی، یئتیم اوغلانین دیلی آجی اولار.
یئتیم دئدی: «ا، بیزیم یئتیملییمیز بس دئییل؟ بیزی نیه وورورسان؟ هۆنرین
وارسا، قارداشین الینجه قالاسیندا اسیردیر، گئت اونو خلاص ائله!».
سَیرَک دئدی: «اده، قارداشیمین آدی ندیر؟». دئدی: «ایرکدیر».
سَیرَک اؤز-اؤزونه دئدی: «ایرهیه سَیرَک یاراشیر؛ قارداشیم ساغمیش،
داها فیکیر ائلمرم. قارداشسیز اوغوز ائلینده دورمارام. قارانلیق چؤکموش
گؤزلریمین ایشیغی قارداش!» – دئییب آغلادی. ایچرییه – مجلسه گلدی.
اوتورانلاردان ایجازه ایستهدی. «بیلر، سالامات قالین!» – دئدی. آتینی گتیردیلر،
میندی؛ چاپیب آتاسینین ائوینه گلدی. آتیندان دۆشدو. آناسینین دیلینی
آراییب، بیر سؤز ائشیتمک ایستهدی. سَیرَک بورادا گؤرک نه سویلامیش، نه
سویلاییب دئمیشدیر:
قالخاراق، آی آنا، یئریمدن دوروب
قارایاللی گؤزل قازلیق آتیمی میندیم.
چارپاز یاتان آلا داغین
اتیینه گئتدیم.
قالین اوغوز ائلینده بیر مجلس وارمیش،
اورا دۆشدوم.
یئمک-ایچمک واختی آغ-بوز آتلی
بیر چاپار گلدی.
دئدی، «ایرک» آدلی بیر ایگید چوخدان اسیر ایدی،
اللهین کمکیله دوستاقلیقدان چؽخیب گلیب.
بؤیوک-کیچیک قالماییب؛
هامی گئتدی او ایگیدین قارشیسینا.
آنا، من ده گئدیممی، نه دئییرسن؟
آناسی بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
آغزین اۆچون اؤلوم، اوغول!
دیلین اۆچون اؤلوم، اوغول!
قارشیداکی اوجا داغین یؽخیلمیشدی،
اوجالدی آخیر!
جوشغون آخان گؤزل سویون قوروموشدو،
چاغلادی آخیر!
ایری آغاجدا قول-بوداغین قوروموشدو،
جۆجریب گؤیردی آخیر!
قالین اوغوز بیلری ایله سن ده گئت، اوغول!
او ایگیده چاتان کیمی آغ آتیندان ائن، اوغول!
الله گؤروش، او ایگیده سلام وئر،
الینی اؤپوب، بوینونو دا قوجاقلا!
اوجا داغیمین باشیسان، سؤیله!
نه دورموسان، اوغول، آتینی چاپ، گئت!
اوغلان آناسینا سویلامیش، گؤرک، نه سویلاییب دئمیشدیر:
آنا، آغزین قوروسون!
آنا، دیلین چۆروسون!
منیم اؤز قارداشیم وارمیش،
یولومدان قاییتمارام!
اوغوز ائلینده قارداشسیز دورمارام!
آنا حاقی تانری حاقی اولماسایدی،
بؤیوک ایتی پولاد قؽلینجیمی گؤتورردیم،
بیرجه آندا گؤزل باشینی کسردیم،
آغ قانینی یئر اۆزونه تؤکردیم،
آنا، ظالم آنا!
آتاسی دئییر: «یانلیش خبردیر، اوغول. قاچیب گلن سنین بؤیوک قارداشین
دئییل، آیریسیدیر. منیم کیمی آغ ساققاللی آتانی آغلاتما! قوجالمیش
آنانی اینلتمه!» اوغلان بورادا سویلاییب دئمیشدیر:
اۆچ یۆز آلتمیش آلتی ایگید اووا چؽخسا،
کئییک سۆروسو اۆستونده های-کۆی قالخسا،
قارداشلی ایگیدلر ایناملا قالخیب وورور.
قارداشسیزین انسهسینه یومروق وورسالار،
آغلادیقجا دؤرد یانینا باخیب دورور،
گؤزلریندن دایانمادان آجی یاشلار آخیدیر.
آلا گؤزلو اوغلونوزلا گؤروشندک
بی بابا، خانیم آنا، سالامات قالین!
آتا-آنا «یانلیش خبردیر، گئتمه، اوغول!» – دئدیلر. اوغلان: «منی
یولومدان ائلمیین. قارداشیم توتولان قالایا گئتمیینجه، اونون اؤلو یا
دیری اولدوغونو بیلمیینجه، اؤلوبسه، قانینی آلمایینجا قالین اوغوز ائلینه
قاییتمارام!» – دئدی.
آتا-آنا آغلاشیب قازان اۆچون آدام سالدیلار. «اوغلان قارداشینی یادا
سالیب گئدیر. بیزه نه مصلحت وئریرسن؟» – دئدیلر. قازان دئییر: «آیاغینا
ات توشاغی وورون!».
نیشانلیسی واردی، تئز یؽر-یؽغیش ائدیب، سیریی ائولندیردیلر. آتدان
آیغیر، دوهدن بوغرا، قویوندان قوچ کسدیردیلر. اوغلانی گلین اوتاغینا
سالدیلار. قؽزلا یورغان-دؤشهیه گیرنده اوغلان قؽلینجینی چؽخاردی، قؽزلا اؤزو
آراسیندا قویدو. قؽز دئدی: «قؽلینجینی قؽنینا قوی، ایگید، موراد وئر، موراد
آل، بیر-بیریمیزه ساریلاق!». اوغلان دئدی: «آی یاراماز قؽزی، قارداشیمین
اۆزونو گؤرمیینجه، اؤلموشسه، قانینی آلمایینجا مورادیما چاتسام، قوی
قؽلینجیملا دوغرانیم، اوخوما سانجیلیم، اوغلوم دوغولماسین، دوغولارسا اون
یاشینا چاتماسین!». دئدی و آیاغا دوردو، تؤولهدن بیر شاهانه آت چؽخاردی،
یهرلهدی، دؤیوش پالتارینی گئییندی. دیزلرینه، قوللارینا زیرئه قاپاقلار
باغلادی. دئدی: «قؽز، سن منیم اۆچون بیر ایل یولا باخ! بیر ایلده
گلمسم، ایکی ایل باخ! ایکی ایلده گلمسم، اۆچ ایل باخ! گلمسم، او واخت
بیل کی، اؤلموشم. آیغیر آتیمی کسدیریب، ائهسانیمی وئر! گؤزون کیمی توتارسا،
کؤنلون کیمی سئورسه، اونا گئت!». قؽز بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم،
نه سویلامیشدیر:
ایگیدیم، من سنی بیر ایل گؤزلرم،
بیر ایله گلمسن، ایکی ایل گؤزلرم.
ایکی ایله گلمسن، اۆچ-دؤرد ایل گؤزلرم.
دؤرد ایل یوخ، بئش-آلتی ایل گؤزلرم.
آلتی یولون آیریجیندا چادیر قورارام،
گئدندن-گلندن خبر سوروشارام.
خئییر خبر گتیرنه آت، دون وئررم،
قافتانلار گئیدیررم.
شر خبر گتیرنین باشینی کسرم.
ائرکک بیر میلچک ده سینمه قوندورمارام.
موراد وئریب، موراد آل، سونرا گئت، ایگیدیم!
اوغلان دئییر: «آی یاراماز قؽزی، قارداشیمین باشینا آند ایچمیشم،
دئدییمدن دؤنمرم!».
قؽز اؤز-اؤزونه دئییر: «منه قدمی اوغورسوز گلین دئیینجه،
اوتانماز-آرسیز گلین دئسینلر. قاییناتاما، قاییناناما خبر وئریم
گرک». سویلامیش، گؤرک نه دئمیشدیر:
آتامدان یاخشی قاییناتا!
آنامدان یاخشی قایینانا!
قایتابانین بوغراسی اۆرکوب گئدیر،
ساروان اؤنونو آلدی، دؤندره بیلمیر،
قاراجیق آیغیرین اۆرکوب گئدیر،
ایلخیچی اؤنونو آلدی، دؤندره بیلمیر.
یایلاغین قوچلاری اۆرکوب گئدیر،
چوبان اؤنونو آلدی، دؤندره بیلمیر.
آلا گؤزلو اوغلون قارداشینی آنیب گئدیر،
آغجا اۆزلو گلینین دؤندره بیلمیر،
سیزه معلوم اولسون!
آتا-آنا آه ائتدیلر، یئرلریندن قالخدیلار. «اوغول، گئتمه!» – دئدیلر.
گؤردولر، چاره اولمادی. اوغلان «قارداشیم توتولان او قالایا گئتمهیه
بیلمرم!» – دئدی. آتا-آناسی: «گئت، اوغول. یولون اوغورلو اولسون! گئدیبقاییتماق
قیسمتینده وارسا، ساغ سالامات گئدیب گلسن!» -دئدیلر.
ایرک آتا-آناسینین الینی اؤپدو. سؽچراییب قاراجیق آتینا میندی.
گئجنی گۆندوزه قاتیب آتینی چاپدی. اۆچ گۆن گئجهلی-گۆندوزلو آت چاپدی.
درشام سرحدیندن کئچیب، او قارداشینین توتولدوغو قوروغا گلدی.
گؤردو کی، ایلخیچی کافیرلر دای گۆدورلر. قؽلینج چکیب آلتی کافیری یئره سردی.
آتلا فؽرلانیب دایلاری اۆرکوتدو؛ قوووب همین قوروغا سالدی. اۆچ گۆن گئجگوندوز
آت چاپمیش یورغون ایگیدین گؤزلرینی یوخو باسدی. سَیرَک آتینین
یۆینینی بیلیینه باغلادی، یاتیب یوخویا گئتدی.
کافیرین جاسوسو واردی. گلیب تکورا دئدی: «اوغوزدان بیر دلی ایگید
گلدی. ایلخیچیلاری اؤلدوردو، دایلاری اۆرکوتدو-قوودو، گتیریب قوروغا سالدی».
تکور دئییر: «آلتمیش یاراقلی آدام سئچین؛ گئتسینلر، توتوب
گتیرسینلر».
آلتمیش یاراقلی آدام سئچیب گئتدیلر. گؤزلنیلمهدن آلتمیش دمیر
دونلو کافیر اوغلانین اۆزرینه گلدی. سیریین میندیی آیغیر یاخشی آتلارداندی؛
آت قولاغی تئز ائشیدر. آتلارین کیشنرتیسینی، گئییم-کئجیملرین قؽجیلتیسینی
ائشیدن آیغیر چکیب اوغلانی اویاتدی. اوغلان گؤردو کی، بیر آلای آتلی
گلیر، یئریندن سؽچرادی. آدی گؤزل محمده سالاوات چکدی. آتینا
میندی. قارادونلو کافیرلری قؽلینجلاییب، قالایا سالدی. یئنه یوخوسوندان
ال چکه بیلمهییب یئرینه گئتدی، یاتدی. یئنه آتینین یۆینینی بیلیینه
کئچیرتدی.
کافیرلرین ساغ قالانلاری قاچاراق تکورون یانینا گلدیلر. تکور
دئییر: «تفو، اۆزونوزه! آلتمیش آدام بیر اوغلانی توتا بیلمدینیز!». بو
دفعه اوغلانین اۆزرینه یۆز کافیر گلدی. آیغیر یئنه اوغلانی اویاتدی. سَیرَک
گؤردو کی، بیر آلای آتلی گلیر. دوردو، آتینا میندی. آدی گؤزل محمده
سالاوات چکدی. کافیرلری قؽلینجدان کئچیریب قالایا باسدی؛ آتینی دؤندریب،
یئنه اؤز یئرینه گلدی. یوخوسو گلدی، یئنه یاتدی. آتینین یۆینینی یئنه
بیلیینه کئچیردی. بو دفعه آت اوغلانین قولوندان آچیلیب قاچدی...
کافیرلر یئنه تکورون یانینا گلدیلر. تکور دئییر: «بو دفعه اۆچ
یۆز آداملا گئدین!».
کافیرلر دئدی: «گئتمیریک، کؤکوموزو کسیب، هامیمیزی قؽرار!».
تکور دئییر: «بس نئجه ائلیک؟ گئدین او دوستاق ایگیدی چؽخاریب گتیرین.
«تپینین کؤپونو سۆسین یاتیرار». آت وئرین، گئییندیرین!».
گلدیلر، ایرهیه دئدیلر: «ایگید، تکور سنین گۆجونه-غیرتینه سؽغیندی.
بورادا بیر دلی ایگید یولچونون-دیلنچینین، چوبان-چولوغون چؤریینی
الیندن آلیر. توت او ایگیدی اؤلدور، سنی آزاد ائلیک، چؽخ گئت!». ایرک
«یاخشی، اولسون!» – دئدی.
ایریی زینداندان چؽخاردیلار. ساچ-ساققالینی اۆلگوجلهدیلر. بیر آت، بیر
قؽلینج وئردیلر. اۆچ یۆز کافیری ده اونا یولداش کیمی قوشدولار. سیریین
اۆزرینه گلدیلر. اۆچ یۆز کافیر کناردا دوردو.
ایرک دئییر: «هانی او دلی ایگید؟». اوزاقدان گؤستردیلر. ایرک
دئییر: «گلین گئدک، توتاق!». کافیرلر دئییر: «تکور سنه امر ائلهییب،
سن گئت!». ایرک دئییر: «اودور، یاتیر، گلین گئدک!». کافیرلر دئییر:
«های-های، نه یاتماق، قولتوغونون آلتیندان باخیر. قالخار، گئن دۆنیانی
باشیمیزا دارالدار». ایرک دئدی: «ایندی من گئدیم، ال-آیاغینی باغلاییم،
اوندان سونرا سیز گلرسیز». سؽچراییب کافیرلرین آراسیندان چؽخدی.
آتینی سۆروب، سیریین اۆزرینه گلدی. آتیندان دۆشوب، یۆینی بیر بوداغا
ایلیشدیردی. باخدی گؤردو کی، بو جاوان اون دؤرد گئجهلیک آیا بنزییر. بو
گؤزل، آلا گؤزلو گنج ایگید پوچور-پوچور ترلهییب یاتیر. گلندن-گئدندن
خبری یوخدور. ایرک دولانیب، جاوانین باشی اوجونا گلدی. گؤردو
کی، بئلینده قوپوزو وار. چؽخاریب الینه آلدی. سویلامیش، گؤرک، خانیم،
نه سویلامیش-دئمیشدیر:
قالخاراق یئریندن دوران ایگید،
قارایاللی گؤزل قازلیق آتی مینن،
آرقوبئلی، آلا داغی گئجه آشان،
جوشقون آخان گؤزل سویو اۆزوب کئچن،
غریبلییه گلن بئله یاتارمی؟
منیم کیمی قوللارینی، اللرینی
باغلاداراق دونوز دامیندا یاتارمی؟
آغ ساققاللی آتاسینی، آغ بیرچکلی آناسینی
اینلدرمی، آغلادارمی؟
نیه یاتیرسان، ایگید؟
قافیل اولما، گؤزل باشینی قالدیر، ایگید!
آلا گؤزلرینی آچ، ایگید!
الله وئرن شیرین جانینی یوخو آلمیش،
ایگید، اللرینی قوللاریندان باغلاتما!
آغ ساققاللی آتانی، قاری آنانی آغلاتما!
قالین اوغوزدان گلن ایگید، نئجه ایگیدسن؟
سنی یارادان حاقی اۆچون دوروب گل!
دؤرد یانینی کافیر توتوبدور بیل!
اوغلان گرنشیب آیاغا دوردو. قؽلینجینین دستییندن یاپیشدی کی، اونو
وورا، گؤردو کی، اونون الینده قوپوز واردیر. دئدی: «آی کافیر، ددهم
قورقودون قوپوزونا حؤرمت ائدیب وورمادیم. اگر الینده قوپوز اولماسایدی،
قارداشیمین باشینا آند اولسون، سنی ایکی پارا ائدردیم. سَیرَک بورادا
چکیب قوپوزو اونون الیندن آلدی، سویلادی، گؤرک، خانیم، نه سویلادی:
صبح تئزدن یئریمدن دورماغیم قارداش اۆچوندور،
آغ-بوز آتلاری یورماغیم قارداش اۆچوندور.
قالانیزدا دوستاق وارمی، کافیر، دئ منه؟!
دردلی باشیم قوربان اولسون، کافیر سنه!
بؤیوک قارداشی ایرک بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
آغزین اۆچون اؤلوم، قارداش!
دیلین اۆچون اؤلوم، قارداش!
یئرینی-یوردونو سوروشسام، نه یئردیر؟
قارانلیقدا آزیب، یول آراسان،
اۆمیدین نیهدیر؟
بؤیوک بایراق گؤتورن خانینیز کیمدیر؟
دؤیوش گۆنو اؤنده دوران ایگیدینیز کیمدیر؟
ایگید، سنین آتان کیمدیر؟
ایگید آدامین ایگیددن آد گیزلتمهسی عیبدیر،
ایگید، سؤیله، آدین ندیر؟
بیر داها سویلاییب دئمیشدیر:
قایتابانیمی گۆدن ساروانیمسانمی؟
قاراجیق آتیمی گۆدن ایلخیچیمسانمی؟
یایلاغیمی گۆدن چوبانیمسانمی؟
قوللوغومدا دایانان نایبیمسنمی؟
بئشیکده قویوب گئتدییم قارداشیمسانمی؟
ایگید، سؤیله منه!
دردلی باشیم قوربان اولسون بو گۆن سنه!
سَیرَک بورادا بؤیوک قارداشینا سویلاییب دئدی:
قارا دؤوراندا یول آزسام، اۆمیدیم اللهدیر،
بؤیوک بایراق گؤتورن خانیمیز باییندیر خاندیر!
دؤیوش گۆنو اؤنده دوران ایگیدیمیز سالور قازاندیر!
آتامین آدینی سوروشورسان، اوشون قوجادیر!
منیم آدیمی بیلمک ایستسن، سَیرَکدیر!
قارداشیم وارمیش، دئییرلر، آدی ایرکدیر!
بیر داها سویلاییب دئمیشدیر:
قایتابانینی گۆدن ساروانینام،
قاراجیق آتینی گۆدن ایلخیچینام.
بئشیکده قویوب گلدیین قارداشینام.
بؤیوک قارداش ایرک بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نئجه سویلاییب
دئمیشدیر:
آغزین اۆچون اؤلوم، قارداش!
دیلین اۆچون اؤلوم، قارداش!
ارمی، ایگیدمی اولدون، قارداش!
غریبلییه قارداشین اۆچون سنمی گلدین، قارداش؟
ایکی قارداش قالخیب قوجاقلاشیب گؤروشدولر. ایرک کیچیک قارداشینین
بوینونو اؤپدو. سَیرَک ایسه بؤیوک قارداشینین الینی اؤپدو.
قاباق طرفدن کافیرلر باخیشیب دئییرلر: «دئیسن، گۆلشدیلر؟
کاش کی، بیزیمکی باسسین!». گؤردولر کی، قوجاقلاشیب گؤروشدولر، قازلیق
آتلارینی میندیلر.
ایکی قارداش قارا دونلو کافیرلرین اۆستونه آت سۆروب قؽلینج چالدی؛ اونلاری
قؽریب چاتدیلار، قوووب قالایا سالدیلار. سونرا گلیب همین قوروغا گیردیلر.
آتلاری باییرا چؽخاردیلار. هرلدیب-فؽرلادیب آتلاری قاباقلارینا قاتدیلار.
درشام سویونو اۆزوب کئچدیلر. گئجنی گۆندوزه قاتیب، اوغوز یوردونون
سرحدینه یئتیشدیلر.
سَیرَک قانلی کافیرلرین الیندن قارداشینی خلاص ائتدی. آغ ساققاللی
آتاسینا موشتولوقچو گؤندردی. «آتام قاباغیما گلسین!» – دئدی.
اوشون قوجانین قاپیسینا چاپار گلدی: «موشتولوق! گؤزون آیدین!
اوغوللارینین ایکیسی ده بیرلیکده ساغ-سالامات گلدی»، – دئدیلر.
قوجا ائشیدیب شاد اولدو. گومبور-گومبور تبیللر چالیندی. قؽزیل-تونج
بورولار گؤیه اوجالدیلدی. او گۆن بؤیوک، گئنیش اوتاقلار تیکیلدی. آتدان آیغیر،
دوهدن بوغرا، قویوندان قوچ کسدیریلدی.
قوجا بی اوغوللارینین قارشیسینا گلدی. آتیندان ائندی، اوغلانلاری ایله
قوجاقلاشیب گؤروشدو: «ساغ-سالاماتسیزمی، یاخشیسیزمی، اوغوللار؟» – دئدی.
گۆنلویو قؽزیل تاغلی ائولرینه گلدیلر. شادلیق، یئمک-ایچمک اولدو.
اوشون قوجا بؤیوک اوغلو اۆچون ده گؤزل گلین گتیردی. ایکی قارداش بیربیرینه
ساغدیش اولدو؛ آتلارینی چاپیب گلین اوتاقلارینا گئتدیلر. اؤز مورادلارینا
یئتیشدیلر.
ددهم قورقود گلیب بوی بویلادی، سوی سویلادی:
اول-آخیر اوزون عؤمرون سونو اؤلومدور!
اؤلوم گلدیکده الله سیزی تمیز ایماندان آییرماسین!
گۆناهینیزی محمدین اۆزو سویونا باغیشلاسین!
«آمین» دئینلرین اۆزونو گؤرسن،
خانیم، هئی!


text:
اویان نیوز دان آچیقلاما: ۲۹ آبان (چایان) فریدون ابراهیمی آذربایجان ملی حکومتینین دادستانینین دوغوم گونودور.
اؤنه گلن یازی «آزادلیق یولوندا مبارزه» آدلی کیتابین “فریدون ابراهیمی” بولومونون عینی متنی آدی گلمیش کیتایدان حاضیرلانمیشدیر.
فریدون ابراهیمی
فریدون ابراهیمی ۱۲۹۷- نجی شمسی ایلده آستارا شهرینده روشنفکر بیر عائله ده آنادان اولموشدور. او، ابتدائی تحصیلینی آستارادا آلمیشدیر.فریدونون آتاسی میرزا غنی ۱۳۰۸- نجی ایلده سیاسی اتهاملا حبسه آلینمیش و بیر نئچه ایل زنداندا قالدیقدان سونرا نهاونده تبعید اولونموشدور. فریدون آتاسینین حمایه سی آلتیندا آستارادا ۹- نجی کلاسی قورتاردیقدان سونرا انزلییه گئدیر و ۱۰ – نجی کلاسی اوردا قورتاریر. بوندان سونرا او ،تبریزه گلیر،۱۲-نجی کلاسی دا فردوسی مکتبینده بیتیریر. عالی تحصیل آلماق مقصدیله فریدون تهرانا گیدیر.
او، تهراندا حقوق فاکولته سینده تحصیل آلدیغی زمان خصوصی تدریس، روزنامه لرده مقاله یازماق واسیطه سیله ئوزونون گونده لیک یاشایشینی تامین ایدیردی. ایکینجی جهان محاربه سی ایللرینده ایراندا آزادلیق حرکاتی جانلانماغا باشلادیغی دورده فریدون حزب توده ایرانین فعال عضولریندن بیری اولور. او ، تهراندا حزب طرفیندن نشر اولونان روزنامه لرین و همچنین دموکراتیک مطبوعاتین بیر نچه سینده اشتراک ایتمیش ، « رهبر» ، « آژیر»، «مردم» و باشقا مهم روزنامه لرده بیر چوخ کسرلی سیاسی مقاله لر یازمیشدیر.
۱۳۲۴-نجی ایلده فریدون ایراهیمی آذربایجانا گلیر. بو زمان آذربایجاندا خلق ارتجاعا قارشی قیزغین مبارزه آپاریردی. فریدون ابراهیمی ده آزادلیق اوغروندا آپاریلان بو مبارزه یه قوشولدی و ئوز آتشین قلمیله اونا گور کملی خدمتلر ایتدی. حزب تتوده ایرانین ایالتی کمیته سینین نظارتی آلتیندا نشر اولونان«خاور نو» («ینی شرق») روزنامه سینده فریدون ابراهیمی نین همین دورده یازدیغی مقاله لر ارتجاعین افشا ایدیلمه سینده مهم رول اوینامیشدیر.
آذربایجان دموکرات فرقه سی تشکیل اولدوقدان و حزب توده ایرانین آذربایجان ایالتی تشکیلاتی فرقه ایله بیرلشدیکدن سونرا فریدون ایراهیمی ده اونون سیرالارینا قوشولدی.
وقتیله فریدون «آذربایجان» و «خاور نو» روزنامه لرینده یازدیغی مقاله لر اللرده گزیردی . اونون «آذربایجان دانیشیر» آدلی سلسله مقاله لری تاریخی کچمیشیمیزی بیر داها خاطرلاداراق، خلقی آزادلیق اوغروندا دویوشلرده روحلاندیریردی. مولف ئوز اثرینده نه کیمی بیر مقصد قارشیسینا قویدوغونی قید ایده رک یازیردی: «منیم مقصدیم بودور… ئوز حقیقی مقامی و موقعیتینی الده ایتمک ایچون بو گون قیام ایدن آذربایجان ملتینی آزاد دنیایا تانیتدیرماق استه ییرم. بشریتین مدنیت تاریخینده آذربایجانین نه کیمی بیر مقاما مالک اولدوغونی گوسترمک ایسته ییرم…» ف. ابراهیمی بو مقاله لرده ئوز خلقینین پارلاق تاریخینی خاطرلاداراق سونسوز بیر افتخار حسیله قید ایدیردی:
« آذربایجان مقدس ابدی اودلار ئولکه سیدیر. بو عزیز تورپاغین هر بیر قاریشیندا افتخارلی بابا لاریمیزین اونودولماز یادگاری قالیر . اونون کچمیشده کی عظمتلی قلعه لرینین قالیقلاری و مقدس آتشلرین اثرلری بیزیم بویوک آتالاریمیزین پاک روحی و سارسیلماز ایمانینی گوستریر…»
بو زمان مرتجع و ساتقین جیزما – قاراچیلار آذربایجان خلقی نین تاریخی کچمیشینی تحریف ایدن بیر سیرا اویدورما و بهتانچی مقالرله نشر ایدیردیلر. فریدونون یوخاریدا قید اولونان مقاله لری همین مرتجعلره قارشی دیش سیندیریجی و منطقی جواب اولماقلا برابر خلقیمیزین ملی آزادلیق حرکاتینین حقلی و عدالتی اولدوغوندا گوستریردی. فریدون ابراهیمی مارکسیست بیر پوبلیست کیمی حادثه لری علمی نقطه نظردن تجزیه و تحلیل ایدیردی. او ، آذربایجان دموکرات فرقه سینین مرکزی کمیته سینین اورقانی اولان «آذربایجان» روزنامه سینین تحریریه هیئتیله یاخیندان امکداشلیق ایدیر، روزنامه نین صحیفه لرینده سیاسی جهتدن کسگین، مضمون جهتدن دولغون مقاله لرله آردیجیل صورتده ایله ییردی.
۱۳۲۵- نجی ایلده فریدون ابراهیمی پاریسده تشکیل اولونموش صلح کنفرانسینا آذربایجان مطبوعاتینین نماینده سی صفتیله گوندریلدی. اوردان قاییتدیقدان سونرا ابراهیمی همین کنفرانس باره سینده «آذربایجان» روزنامه سینده بیر سیرا مقاله لر نشر ایتدی. همین سلسله مقاله لر «ایران ما » روزنامه سی طرفیندن ترجمه اولونوب تهراندادا اوخوجی کتله لرینه چاتدیریلدی . فریدون ابراهیمی دموکراتیک مطبوعاتیمیزین گور کملی خادمی کیمی ئوز قلمی ، بیلیک و باجاریغی ایله خلق حرکاتین-۲۱ آذر نهضتینین غلبه سی اوغروندا چالیشمیشدیر.
۲۱ آذر نهضتینین غلبه سیندن سونرا، آذربایجان دموکرات فرقه سینین و ملی حکومتین درین اعتمادینی قازانمیش اولان فریدون ابراهیمی آذربایجانین باش مدعی العمومی تعیین ایدیلدی.
او ، بو وظیفه نی یرینه یتیره رکن ملی نهضتین نایلیتلرینین، ملی حکومتین قانون و قایدالارینین ، آذربایجان خلقینین آسایشینین کشیگده دایانمیشدی. آذربایجان دموکرات فرقه سینین بیرینجی قورولتاییندان مرکزی کمیته عضولیگینه سچیلمیش ف. ابراهیمینین نهضتده اشتراکی ، خلق ایشینه صداقتی ، یوکسک دولت خدمتی آذربایجان گنجلیگی ایچون ئورگره نیلمه سی لازم اولان بویوک سرمشقدیر.
نهایت، ۱۳۲۵-نجی ایلین آذر آییندا شاهنشاه قوشونلاری خائنجه سینه آذربایجانا سوخولدوقدان سونرا ابراهیمی ده حبسه آلینیر. او ، زنداندا اولدوغی زمان دا ئوز خلقینین منافعی و گله جگینی مردلیکله قورویور، دربار نوکرلرینین بوتون توطئه لرینه و تضییقلرینه باخمایاراق دشمن قارشی سیندا دیزه چوکمور.
فریدون محاکمه ایدیلدیگی زمان آذربایجان خلقینین حقوقونی شهامتله مدافعه ایدیر، نهایت ، بیر نچه آی حبسده ساخلانیلدیقدان سونرا جلادلار فریدون ابراهیمینی جمعه گونی ، ۱۳۲۶ – نجی ایل خرداد آیینن ۱- ده ، تبریز شهرینده دارا چکیرلر.
خلقین قهرمان اوغلی فریدون ابراهیمی فرقه عضولرینین، زحمتکشلرین ، ایران روشنفکرلری و زحمتکشلرینین سون درجه محبت بسله دیکلری و صمیم قلبدن سئودیکلری بیر مبارز ایدی.
اونون اعدام ایدیلدیگی گون تبریز اهالیسینین ماتم گونونه چویریلمیشدی.
شاعر و یازیچیلارین بیر چوخونون فریدون ابراهیمییه بویوک اثرلر ، شعرلر ، پوئه مالار و حکایه لر حصر ایتمه لری هئچ ده تصادفی دگیلدیر. ملی نهضتیمیزین ، دموکراتیک ادبیاتیمیزین گورکملی خادمی اولان فریدون ابراهیمی آزادلیقلا اسارت آراسیندا گیدن دویوشون گورکملی قهرمانلاریندان و ینی نسلین مبارز صورتلریندن بیری اولموشدور.
ائله بونا گوره ده اونون خاطره سی ابدیلشدیریلیر و ابدی لشدیریله جکدیر.


text:
دوشونجه دونیاسینین کؤلگه ده قالانلاری : قادین فیسوف لار / بیرینجی بؤلوم
قادینلار! دوشونجه دونیاسیندا بوغولمامیش بوشو بوشونا اوراشمایین
چوخلو شئی لر اؤیرنملی و چوخلو ایشلر گؤرملی سینیز
تاریخی بیرلیکده آددیملایاق و بو بیرلیکله چوخلو یارادیجی دوشونجه لره ال اوزالدیب اولدوغوموزو تانیییب موتلو بیر اینسان گؤرونتوسونده گؤرونک!
قادین یالنیز موتفاقدا سیغیشیب بیشیریب ،یویوب ، تمیزلیک ائتمکله حایاتین سونا چاتدیرمامالی دیر
یادا ماقازینلرده شهوت سل حایوان باخیشلارین گؤزونده ائکران اولونان بیر اویونجاق دئییل کی
یادا هفته نین سون گونونون یاتاق یولداشی اولمامالی دیر
قادین دونیانین یارادانی تمثیل اولونا بیلر
بؤیوک اینسانلارین آناسی
یئر اوزه رینده ملک لر میثالی
و فلسفه دونیاسیندا بؤیوک بیر آخین….
بیزیمله اولون تاریخین یاپراقلارین اینجه اینجه اوخویاق و دونیانین اَن بؤیوک دوشونجه لی قادینلارین فلسفه بیلیمینده تانییاق
آیهان میانالی
اويان، ائی قادين! ايدراکين چاغيريشلاری بوتون کائيناتدا دالغالانير، حاقلارینی بيل! طبيعتين نهنگ کرالليغينی فاناتيزم و يالانلار بورومهييب. حقيقتين مشعلی آرتيق بوتون آخماقليق و لووغاليق بولودلارينی داغيديب.
يوخاريداکی دوشونجه لر اوليمپييا دِ قوژایا(Olimpiya de Quja) عاييددير. دٍ قوژ معاريفچيليک دؤورونون بؤيوک فيلسوفلاريندان بيری حساب اولونور. گلين بیرلیکده اون يئددی-اون دوققوز-نجو عصرین قادین فيلسوف لارینین حایاتینا اؤزل باخاق!
اينتيباه دؤورو آزاد دوشونجهنين يئنيدن ياشاماق شانسی قازانديغی، بیلیک عالمينده بؤيوک آدديملارين آتيلديغی، يئنيليکلرين و کشفلرين اينسانليغا يئنی ايستيقامت وئرديگی دؤوردور.
بو دؤورون فلسفهسینده اولان قایدالارین ان بؤيوک گؤرونتوسو رئنئ دئکارتدير(René Descartes). هر شئی دن شوبهه لنه بيلهجگينی سؤيلهين و “درين دوشونجهلر” آدلی اوصولو اينکيشاف ائتديرن دئکارت هئچ شوبههسيز کی، بو دؤورون قادين فيلسوفلاريندا دا تاثير ائديب.
مارقارئت کَویندیش ( Marqaret Kəvindiş – Margaret Cavendish )
بیرینجی قادین فیلسوفلاردان کی تام ائتکیسینی دئکارتدان آلیب مارقارئت کَویندیش دیر (1623-1673). کَوینديش اصيل زاده بير عاييله ده دوغولسا دا نورمال تحصيل آلا بيلمهييب. بو چاغداکی سياسی اولای لار، کرالين(پادشاه) اعدام ائديلمهسی مارقارئتين پاريسه سورگون ائديلمهسينه سبب اولور.
1660-جي ايلده اینگیلیسه گئری قاييدان کَوینديش 1667-جي ايلده دونيانين اَن قديم آکادئميياسی ساييلان “رويال سوسیئتی آو لاندین” (Royal Society of London)(لندنین کراللیق انجومنی) نین توپلانتيلارينا قاتيلان ايلک قادين اولور. کَوینديشه گؤره مادده دئديگيميز قاورام ثابيت دئييل، عکسينه جانلي دير. مادده، ذکا و عاغیل طبيعته عاييددير. مادده اؤز ايچينده ده ييشير. اينسان ايسه طبيعته عاييددير و مادده اوزرينده هئچ بير تاثير گوجو يوخدور.
“اينسانلار بوتون وارليقلارين ان عاغيلليسی اولدوقلارينی دوشونورلر، باشقا ياراديليشين طبيعتی حاقيندا هئچ نه بيلميرلر، يئتکين بير اينسان بئله ذهنين، يا دا بدنينه عاييد اولان سانال گؤرونتولرین هاميسيني تانيمير”.
(گرندس آو نچورال فیلوسوفی – grounds of natural philosophy) طبیعی فلسفه نین اساسی
کَوینديشین دوشونجه لرینده اينسان فيزیکسل و روح آدلی بیر اینام لا یارانیب یاشاماقا ايکی حيصه دن عيبارتدير. بو ايکی حيصه آراسيندا بير-بيرينه ائتکی بوراخماق و اوزلشمه وار. او عاينی چاغدا دوشونوردو کی، يئگانه موستقيل اولان تانريدير. او، تانرينين اينسانلار طرفيندن درک ائديلمهسينين مومکون اولماديغينی، بیلیمین بو ساحه ده عاجيز اولماسی دوشونجه سینی دستکله ییب .
“فلسفی نامه – Philosophical Letters” ،”گرندس آو نچورال فیلوسوفی – grounds of natural philosophy“اساس اثرلريدير. “گرندس آو نچورال” اثرينده اينسانين اوستون وارليق اولماديغينی، طبيعت اوزرينده قلبه چالماغا چاليشماسينين دوزگون اولماديغينی قئيد ائدير. يازيلاری اؤلوموندن سونرا حايات يولداشی طرفيندن چاپ ائتديريلميشدير.
“پيس خبرين قانادلاری وارسا ، ياخشی خبرين آياقلاری بیله يوخدور“.
بو فيکيرلر ده خانيم فيلسوفا مخصوصدور.
مئري ائستئل – Meri Estel
بو چاغین اونلو قادين فيلسوفلاريندان بيری ده مئری ائستئل دير. مئری دینه باغلی اولان عمي سينين یاردیمی ايله ماتاماتیک و فلسفه یه درین باخیش سالماقدان سونرا بو تانیشلیقدان چوخلو دوشونجه لره چاتمیشدیر ، سونرالار لندن شهرینه کؤچوب،لندن ده یولداشی ايله کيرايه ائتدیگی ائو قيسا مودتده مدنی مرکزه چئوريلير. مئری ائستئل او چاغین باشقا قادين فيلسوفلاری کيمی دئکارتی آچیقلاماق لا ياناشی، لوکون “آمپيريزم – Ampirizm” آدلی اثريندن ده ائتکی آلمیشدیر.
بو فلسفهيه گؤره بيلگی تجروبهلر کؤلگهسينده الده ائديله بيلر. بو دوشونجه دن ائتکی آلان مئری ائستئل کيشی و قادينين قازانا بيلهجگی ايدراکين تجروبهلر کؤلگهسينده مومکون اولا بيلهجگينی ايرهلی سورور. اؤزللیکله قادينلار اوچون اؤرنک لر کئچيريلمهليدير. آلاجاغی اؤرنک لر قادينلارین ايناميني يوکسلدهجکدير، آما اونون دوشونجهسينه گؤره قادين ايجتيماعی ايشلرده آرخا پلاندا قالماليدير.
“ساوادسيزليق پيس خاصيتلره يؤنلنديرير، عاينی چاغدا پيس خاصيتلر بيزی ساوادسيزلاشديرير. بونلارين بيريندن قورتولماق اؤنملی و لازيمدير”
مئری ائستئل ايثباتی مومکون اولان اينانجی مودافيعه ائديب و بو مقامدا دئکارتين دوشونجه لرینی دستکلهييب. سادجه تانری اينانجينين درک ائديلمهسينين مومکون اولماديغينی دوشونور و اينانجی بیلیم دن آيری حساب ائديردی.
اَن اؤنملي اثری: قادینلار اوچون جیددی تکلیف ” اِ سئريووس پروپوسال تو دِ لئیدیز – A Serious Proposal to the ladies” اثريدير.
بو اثر اونون دؤورونون ان پوپوليار(سئویملی)اثرلريندن بيری حساب اولونور.
آننئ فینچ کُن وئی Anne Finch Convay – Anne Finç Konvey
او دؤورون ائتدیکلرینه لاییق قادين فيلسوفلاريندان بيری ده آننئ فینچ کُن وئی حساب اولونور.
1631-جی ايلده لندن ده دوغولان آننئ کيچيک کن یابانجی ديل لری اؤيرنمهيه باشلاميش و فلسفی تدقيقاتلارلا ماراقلانميشدير. 1645-جی ايلده فيلسوف هئنری مور – Henri More ايله تانيش اولموش و اونون اؤیرنجی سی اولموشدور.
او چاغدا اینسانلار اونون کؤلگهسينده دئکارت فلسفهسینی دادیب اونون دوشونجه لرینی ماراقلاناراق فلسفه دونیاسیندا ائتکیلی آددیملار آتیب لار.
1670-جی ايلده تانيش اولدوغو فيلسوف فرانسیسکوس مئرکوريوس وَن هئلمونت – Franciscus Mercurius van Helemont لا ائتديگی فلسفی دانیشیقلار اونون دوشونجه سین داها دا آيدينلانماغينا سبب اولموشدور.
آننئ فيکيرلرينی يازييا آلسا دا،
يالنيز “دِ پرینسیپیز آو دِ ماست اَنچئینت اَند مودئرن فیلوسوفی – The Principes of The Most Ancient and Modern Philosophy” (اَن قدیم و موعاصیر فلسه نین قایداسی) آدلی ال يازماسی گونوموزه قدر گليب چاتميشدير.
کُن وئی حساب ائديردی کی، طبيعت ياشايان بير جانلي دير، تاثير ائديله بيلهجک ثابيت بير قورولوش دئييل. عئينی چاغدا او دوشونوردو کی، هر جيسم بير جانلي دير. جيسم ایله روح عاينی قاینافدان قيدالانير(تغذیه اولونور) و سادجه اؤلچولری فرقلی دير.
هر بير جانليدا “موناد” “Monad” آدلی ايلک منبعين تاثيری واردير. “موناد” “Monad” بيرليک آنلامیندا ايشلهنیلیر و کائيناتين بوتونلوگونو عکس ائتديرير. آنجاق بو دوشونجه فلسفه دونياسينا کُن وئی طرفيندن دئییل، ليبنيز- Leibniz طرفيندن کئچیریلیب. اون يئددی-نجی عصرين قادين فيلسوفلارينی تحليل ائتديکده او چاغین اونلو فيلسوفو دئکارتين دوشونجهلريندن فایدالاناراق ،اولاسیلیق لار(احتیمال لار) اؤنه آددیم آتماغینی دئمک اولار.
اينسان–طبيعت و مادده اوچ بوجاغيندا اينکيشاف ائتديريلن فلسفی دوشونجهلر او چاغدا چوخ پوپوليار(سئویملی) اولموشدور. خوصوصیله طبيعتين اينسانا تاثير ائده بيلهجگی، جانلی اورقانيزم اولماسی دوشونجهسی اولدوقجا اؤنملي دير. بو چاغدا ديقت چکن باشقا بير مقام دا قادينلارين فلسفه ايله قولایلیغین اورتاق دوروموندا یاشاییب چاتیشماسی دیر، اینتلئکچوال – intellectual – İntlekçual (دوشونجه لی -فیکیرلی )دونيادا اؤزلرين داها راحات ايفاده ائتمهسيدير.
آردی وار….
سینم دوغان – آچیق بیلیم درگیسی – دوشونجه دونیاسینین کؤلگه ده قالانلاری : قادین فیسوف لار – نوامبر2003
آنادولو تورکجه دن کؤچوروب آذربایجان تورکجه سینه اویغونلاشدیران :


text:
تریفلوئورید بیسموت
تریفلوئورید بیسموت (اینگیلیسجه: Bismuth trifluoride، روسجا: ФTopид BиcMyTa(III)، عربجه: فلوريد البزموت الثلاثي) بیر شیمیایی ماده. آغ، تۇز حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.تریفلوئورید بیسموت فلوئور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bismuth trifluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تریفلوئورید بیسموت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مشهدده ۵ بهایی وطنداشین ۵ ایل حبس جزاسی تصدیق ائدیلدی
رضوی خوراسان ایالتینین تئمییز محکمهسینین ۳۵ سایلی شؤبهسی مشهدده یاشایان بئش بهایی وطنداش اوچون چیخاریلان بئش ایل حبس جزاسینی تصدیقلهدی.
بیلگیلی بیر منبع ایرانوایره بیلدیریب کی، بو وطنداشلار، “بهایی تبلیغاتی ایله رئژیمه قارشی تبلیغات”دان اتهام ائدیلیرلر.
بو قرارلار بو وطنداشلارا ۲۷ آذر ۱۳۹۹ جوما آخشامی گونو بیلدیریلدی.
بیلگیلی منبع آیریجا تئمییز محکمهسینین بو وطنداشلارین و یا وکیللرینین خبری و قاتیلیمی اولمادان کئچیریلدیگینی سؤیلهدی.
” «نکیسا حاجیپور»، «ساناز اسحاقی»، «نیکا پاکزادان»، «نغمه ذبیحیان» و «فرانه دانشگری» ۱۳۹۴-جو ایلین آبان آییندا مشهدده حبس اولوندولار.
حاکم باغدهینین باشقانلیق ائتدیگی مشهد اینقیلاب محکمهسینین اوچونجو شؤبهسی بو وطنداشلارین هر بیرینی بیر ایل حبس جزاسینا محکوم ائتدی.
بهایی وطنداشلارینا قارشی تضییقلر سون آیلاردا آرتمیشدیر.
کئچن آی قائمشهر تئمییز محکمهسی بیر بهایی وطنداش اوچون بیر ایللیک حبس جزاسینی تصدیقلهدی.
کئچن هفته بهایی وطنداشلاردان وحدا سیلانی ده بیر ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی و کیرمان حبسخاناسینا کؤچورولدو.


text:
پوتین اوکراینانین 4 ویلایتینین روسیایا بیرلشدیریلمهسی ایله باغلی سازیشلری تصدیقلهییب
بو بارهده کرملین معلومات یاییب.
روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین اوکراینانین ایشغال آلتینداکی دونتسک، لوگانسک، زاپوروژیا، خرسون ویلایتلرینین روسیایا بیرلشدیریلمهسی ایله باغلی سازیشلری تصدیقلهییب.
بو بارهده کرملین معلومات یاییب.
پوتین همچنین همین ویلایتلره والی لر تعیین ائدیب.
سؤزوگئدن فرمانلارا اساساً، بو اراضیلرده یاشایانلار روسیا وطنداشی ساییلاجاق.
ایمضالانان فرمانلار 10 گوندن سونرا قوهیه مینهجک.
قئید ائدک کی، سپتامبرین 23-27-ده اوکراینانین روسیا ایشغالی آلتیندا اولان دونتسک، لوگانسک، خرسون و زاپوروژیا ویلایتلرینده "رفرندوم" کئچیریلیب. وطنداشلار روسیانین ترکیبینه داخیل اولماغا راضی اولوب-اولمادیقلاری بارهده سوالا جاواب وئریبلر. اعلان اولونان نتیجهلره گؤره "رفرندوم"دا ایشتیراک ائدنلرین بؤیوک اکثریتی همین ویلایتلرین روسیایا بیرلشدیریلمهسینی دستکلهییب.
رسمی کیئو، اولوسلار آراسی تشکیلاتلار و دونیانین هئچ بیر اؤلکهسی "رفرندوم"لارین نتیجهسینی تانیماییب.
سپتامبرین 30-دا روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین زاپوروژیا و خرسون ویلایتلرینین "اگمنلیگی"نین و "موستقیللیگی"نین تانینماسی حاقیندا فرمان ایمضالاییب.
همین گون اوکراینانین دؤرد بولوجو بؤلگهسینین روسیایا بیرلشدیریلمهسی بارهده سازیشلر ایمضالانیب. مراسیم موسکوادا بؤیوک کرملین سارایینین گئورگیئوسک زالیندا کئچیریلیب.
سازیشلری روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین، بولوجو "دونتسک خالق جمهوریتی" "لوگانسک خالق جمهوریتی"، خرسون و زاپوروژیا ویلایتلرینن رهبرلری ایمضالاییبلار.
ایلگیلیلی خبرلر
ایسراییل عسگرلرینین آچدیغی آتش نتیجهسینده 3 فیلیسطینلی هلاک اولوب
فیلیسطین-ین ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلیندهکی جنین شهرینده ایسراییل عسگرلرینین آچدیغی آتش نتیجهسینده 3 فیلیسطینلی هلاک اولوب.
ایرانداکی اعتراضلاردا اؤلنلرین ساییسی گونجللندی
حیاتینی ایتیرهن گؤستریچیلردن ۲۹نون قادین، ۶۳نون ایسه ۱۸ یاشدان کیچیک اولدوغو بیلدیریلدی
ایراندا اعتراضچیلارا وئریلن اعدام جزالارینین ایلکی اجرا ائدیلدی
محسن شکاری ایراندا باشلایان اعتراضلاری ایله باغلی اعدام ائدیلهن ایلک گؤستریچی اولدو