text:
*تورکجه
عاباس ، عاباس میرزا، تبریز،
ايرانین اولین چاپخاناسی
اولکهنین ايلک سیناماسی
رشدیه ،مودرن مدرسهلر
اولینلر و ايلکلرین بیر باشی تبریزه باغلیدی
باشقا بیر ايلک و اولین، گینه تبریزده باش وئریب
باریش سسی ، تورکو دوبله
هیچ بیلیردیز
ايراندا اولین بار تبریز شهرینده انیمشنلر تورک دیلینه دوبله اولونوب.
باریش سسی دونیانین گون انیمیشنلرینی اوز دیلیمزه دوبله ائلهییر.
قهرمانلار ۲ باریش سسینین بیرینجی تورکو دوبلهسیدی
اوشاقلاریم
دوبلینلیلر جیمز جویسون اونبئش اؤیونو ايچَرن و ايلک باسیمی 1914ده یايیملانان حیکايه کیتابیدیر. اؤیکولرده، 20جی یوز ايلین ايلک ايللرینده دوبلین و چئورهسینده یاشايان اورتاصینیف ايرلندلیلرین یاشانتیسی آنلاتیلیر.
1905ده جویس کیتابین ايلک کوپیاسینی بیر یايمچییا گؤندردی، آنجاق کیتاب 1914ده یايیملاندی. بو ايللرین آراسیندا یازار کیتابین 18 کوپیاسینی 15 فرقلی یايین ائوینه گؤندردی. 1905ده بیر یايیمچی کیتابی باسماغی قبول ائتمیشدی، آنجاق Two
دوبلینلیلر جیمز جویسون اونبئش اؤیونو ايچَرن و ايلک باسیمی 1914ده یايیملانان حیکايه کیتابیدیر. اؤیکولرده، 20جی یوز ايلین ايلک ايللرینده دوبلین و چئورهسینده یاشايان اورتاصینیف ايرلندلیلرین یاشانتیسی آنلاتیلیر.
1905ده جویس کیتابین ايلک کوپیاسینی بیر یايمچییا گؤندردی، آنجاق کیتاب 1914ده یايیملاندی. بو ايللرین آراسیندا یازار کیتابین 18 کوپیاسینی 15 فرقلی یايین ائوینه گؤندردی. 1905ده بیر یايیمچی کیتابی باسماغی قبول ائتمیشدی، آنجاق Two
*تورکجه
بومب بومب، تبریز، تیراختور و گینه تیراختور
من می” دئمهمیش سیز مصطفی دئییرسیز. تیراختورون لاپ یئنی بومبو تورکیه لی مصطفی
دنیزلیدیر. دنیزلی تیراختورون یئنی باش موربیسی؛ تبریز شهرینه تاي چوخلو
ايلکلره -اولینلره ايمضا آتیب.دنیزلی تورکیهنین ايلک و تک باش موربیسی دیکی تورکیه نین هر اوچ معروف تیمی نن لیگ قهرمانی اولوب.بشیکتاش ، گالاتاسراي و فنرباغچا
مصطفی دنیزلی ايلکلرده -اولینلرده اؤزونه بیر تبریزدی .ايلک دفعه کی باش مشقچی او
لاخلاتماق لازیمدیر. / شریف مردی
نئچه گون اؤنجه ايکی اؤیکو توپلوسو یايیملانمیش غفور امامی زاده خیاوی ايله شعرلری و دوزیازیلارییلا اينتئرئنت اوزره تانیدیغیمیز قادر جعفری آرالاریندا کامئنت اولاراق یازیشدیقلاری، غفورون ساده یازماق چتین می، چتین یازماق می ساده؟» باشلیقلی یازیسیندان باشلاناندی؛ سؤز البته آغیزلاردا دولانیب قلملردن سیزاراق ايللر بویو بلیرلی بیر یئره وارمادان گلیب چاتمیشدیر. بورادان یولا چیخاراق بیر نئچه نوکتهیه ا
*تورکجه
ايرانین ايلک رسمی چاپخاناسی 1233 هجری قمری ده عاباس میرزهنین دستورو ايله تبریزده قورولموش، عاباس میرزانین ولیعهدلیک دؤورانیندان چاپ صنعتینین داشی رسمی اولاراق ايراندا قویولور. عباس میرزا ،تبریزین عثمانی، غرب و روسیهیه یاخین اولدوغو اوچون یئنی بیلیملرینین و تکنولوژیلرینن تانیش اولوموش بوندان علاوه تبریزلی عاباس میرزه اؤلکه نین نیظامی ،ی ايره لیشینی ايسته ییردی. او روس قاباغیندا ال قولو سینمیش اوردوسونون تعلیمی اوچ
اوخولا گئتدیییمین ايکینجی ايلی، بیرینجی ايلین دیل یزیندن اؤزومو قورتاریب ايلگی قورماقدا اؤیرهتمن اولور کیلاسداش اولور یا باشقاسی او قدر چتینلیک چکمیردیم داها. دیلیم آچیلمیشدی! درسلر ده آخیمیندايدی. ايکینجی ايل بوتون درسه گئتدیییم ايللرین ايچینده (ايلک ايلدن تهران بیلیم یوردوندان یوکسک لیسان آلینجا) تکجه بیر کره درسه گؤره سئچیلدیییم ايل اولدو؛ او دا یالنیز اوچونجو ثُلثدا (او زامان ايلی اوچ بؤلومه بؤلوب، هر بؤلومو ثَلث آدلاندیر
1. اوزون آرادان سونرا بیر غزل*. ايلک، بو غزلین تک بیتین بولدوم: تو خوب مطلقی، من خوبها را با تو میسنجم .». سونرا شعرین بوتونون بولدوم. تک بیتین بولماغی دا اوزون ماجراسی وار! خلاصه بو کی، بیر یئنی محیط، بیر یئنی یاشايیش طرزی. الیم دونیادان و تکنولوژیدن کسیک! اولان تک شئی بیر کیتاپخانا و او کیتاپخانادا سئویلن تک بیر کیتاپ و نهايت تو خوب مطلقی، من خوبها را با تو میسنجم .».
2. .
تو خوب مطلقی، من خوبها را با تو میسنجم
بدین سان بعد از
تورکجه
آذربايجانلی موباریز و مشروطه قهرمانی ستارخانی هامیمیز قورخمازلیغا وشجاعتا تانییریق ، اما ستارخانین شجاعت و ايگیدلیگی دولویدو دوشونجه و فیکر ايله.
او بیلریدی اوردوسو و ائلی آذربايجان، جنگی مهارتدن علاوه آزادلیق و آزاده دوشونجهلره احتیاجی وار بواوزدن ۱۹۰۶نین دسامبرین آیینین آلتیسیندا آذربايجان آدلی بیر رومه قوروب یايیملادی.
ستارخان ،دستور وئردی آذربايجان رومهسینین دیلی تورکو و باش یازاری علیقلی صفرف اولسو
*تورکجه
غلام ریضا تختی، جهان پهلوان تختی، تهرانین خانی اباد محلله سینده بیر تورک عايیله ده دوینايا گؤز آچمیش بله ترک عائیله ده، تختی دده بابالی همدان تورکلریندن ايدی.
نرگس تختی ، غلامرضا تختی نین باجیسی ، حاج قلی بابام همدانلی ايدی دئمیشدی.
زندگی و مرگ جهان پهلوان تختی در آینه اسناد” کیتابیندا دا تختی نین اتا باباسی همدانلی قئید اولونوب
تختی 1956 ملبورن اولمپیکینده قیزل میدالینی قازاندیقدان سونرا کیهان ورزشی بیله سیندن سوروشمودوکی
ت
*تورکجه
اورمیه، آسیانین والیبال پايتختیدیر!
دوغرودور. ویلیام جی مورگان” والیبالی ۱۲۷۴شمسیده آمریکانین ماساچوست ايالتیندا ابداع ائلهمیش و ۱۲۹۷ده رسمی اولاراق والیبال ايدمانی آسیادا هینده گتیریلمیش. اما هینددن ايکی ايل قاباق یانی ۱۲۹۵ده آمریکالی مسیونرلر اورمیهنین ارک چوخورو” و صاحابلار کوچهسی” محللهلرینده والیبال اوینايیرمیشلار. دئمک اولار کی والیبال آسیا دا ايلک دفعه آمریکالیلارین الی ايله هیندده یوخ بلکه اورمی
ادبی دیلیمیز نجور اولمالیدیر؟ / بیرینجی بؤلوم / غفور امامیزاده خیاوی
بو مطلب، اصلینده سايین قادیر جعفرینین، منیم ادبی دیلیمیزله ايلگیلی بیر یازیما جوابیه اولاراق یازدیغی بیر یازیسینا، ايکینجی جوابیه کیمی قلمه آلینمیشدیر.
من بو یازیدا، بو قونودا اولان باخیشلاریم و شخصی تجروبهلریمی آچیق آیدین و سانسورسوز بیر شکیلده اورتايا قویموشام. باشقا شاعیر و یازارلاریمیزدان دا، بو اؤنملی مسالهیه قاتیلمالارینی، بو قونودا اولان باخیش
*تورکجه
استاد شهریارین اوزونه قايتماغینی و تورک دیلینده شعر سویلهمهسی پهلویچیلرین خوشونا گلمهمیش ، اونلار شهریاری قینايیب دئییردیلر تورکو، دیل دییل لهجه دیر ، تورکو مغوللارین آذربايجان گیتردیکی مریضلیکدیر. اوز دیلینی بوشلا، فارس شعر دئنه دئییردیلراما اویانمیش شهریار، آنا دیلینه عاشیق ايدی، بواوزدن او شوونیستلره جواب وئرمک اوچون تور دیلی” آدلی بیر شعر یازمیش و ايلک دفعه اولاراق دوقتور ضمیرین ائوینده دانشگاه اوستادلارینا
*تورکجه
بو کلیپ تبریزین بلدیه سارايینین ناغیلیدیر.
حاج ارفع الملک جلیلی” تبریز بلدیه باشقانی ۱۳۱۴ده بلدیه سارايینین گولونگونو آلمانلی مهندیسلرین گوزتیمی آلتیندا وورور.
بلدیه سارايی اوچ ايلده و ۱۵۰مین تومن بودجايلا نوبار قبریستانلیغینین یئرینده تیکیلیر و ۱۳۱۸ده رسمی اولاراق آچیلیش اولور.
ايرانین ايلک بلدیه سارايینین معمارلیغی، قانادی آچمیش قارتالدان ايلهام آلینیبدیر
سارايین باشینا بویوک بیر ساعات قورولدوغو اوچون بو بینايا،س
آنتونیو تابوککی (24 ائیلول [سپتامبر] 1943، پیسا - 25 مارت [مارچ] 2012 لیزبون)، ايتالیان اویون یازاری، چئویرمهنی و اؤیرهتیم اؤیهسی.
آنتونیو تابوککی، 24 ائیلول 1943ده پیسادا دونیايا گلدی، آمما وئککیانو قصبهسینده بؤیوک آناسی ايله بؤیوک باباسینین یانیندا بؤیودو. 1969دا "پورتوقالدا گرچک اوستوچولوک" اوزرینه بیر تئزله اونیورسیتهنی بیتیرندن سونرا، 1970لی ايللرده پیساداکی Scuola Normale Superiore’ده پورتوقال دیلی و ادبیاتی اوزرینه چالیشمالارینی سورد
*تورکجه
دونیا مقیاسیندا افلاطون اموزش پرورشین آتاسی اولسا ايراندا دا میرزه حسن رشدیه یئنی مدرسهلرین آتاسی و قورجوسو سايیلیر. افلاطون دئییر او بیلیم وعلمی که زورونان اویرنجینین-دانش آموزون بئینیه گیریر کئچیجیدیر و یاددان چیخار. تبریزین چرنداب محلهسینده دوغولان رشدیهده بو مسئلهنی دوشونوب هر اينسانی اوز دیلینده آموزش وئرمک ايستهمیش .رشدیه، مکتبلرین ضعفینی اونلارین اویرتدیگی دیلده و قوللاندیغی یول یوندمینده بیلرمیش بواوزد
بهار درویشجمالاوغلونون 2014ده یايیملانان چالیشماسی آنلاتیبیلیمه گیریش»، تورکیهده آنلاتیبیلیمین اؤنجوسو اولاراق آدلاندیریلابیلهجک چالیشمالاردان بیریدیر. بو چالیشما، آنلاتینین تانیمیندان، آنلاتیبیلیمین تاریخسل گلیشمهسینه، کلاسیک آنلاتیبیلیم مودللریندن مودرن آنلاتیبیلیم گؤروشلرینه اوزانان قاپساملی بیر بیلگی ییغینجاغیدیر. آشاغیداکی پاراگراف درویشجمالاوغلونون آنلاتی»یا گؤره وئردییی تانیتیم، دیقت چکیج
یوخلوغون وارلیغی:
رولان بارت قوراملاشدیردیغی آنلاتیبیلم چرچیوهسینده قیرمیزیم» و سوموکلری قالمیشدی» حیکايه توپلوسونون اينجهلهمهسی ايله، آنلاتی اوزره اؤزوتلهدیی آنلامسال بیرئیلرین تانیتیمی
اؤزت
غفور امامی زاده خیاوی ايکینجی کیتابینی سوموکلری قالمیشدی» باشلیغی ايله اوخوجو کوتلهسینه سونموش؛ ايکی ايل اؤنجه ايسه، 1396دا، قیرمیزیم» آدلی اؤیکو توپلوسونو یايیملامیشدی. بورادا آماجیم یازارین اؤیکولرینه تنقید گؤزو ايله
حاشیهنین حاشیهسی:
ییرمی ايل زامان سورهجی؛ و بوغاناق اؤزهتی.
شریف مردی
سون گونلر هاراي توشندن سونرا کی، بوغاناق» یازاری دونیاسینی دییشیب؛ بیر سیرا یازیلار، حاق ناحاق، اينترنت اوزره یايیلدی. اوزاق یاخین، سايین یازاری و یايیملادیغی کیتابی قوتلادی. اوخویوب اوخومايان بوغاناق»دان دئدی. کیمیلری غریبلیکدن، کیمیلری یییهسیزلیکدن، کیمیلری ده کیتابین یاخشیجا یايیملانماماغیندان دانیشدی. آلماق ايستهدیک تاپابیلمهدیک دئدیل
ساده یازماق چتینمی، چتین یازماقمی ساده؟
شعریمیز چوخالیب، یانیسیرا شعر کیتابلاریمیز دا او بیری ادبی ژانرلارا گؤره چوخ یايیملانیب؛ آنجاق شعر کیتابلارینین سايجا آرتماسی، موخاطبلرینین ده آرتماسی آنلامینا گلمیر. بونو آذربايجان ادبیاتی ايله یاخیندان اوزاقدان ايلگیلهنن هر کس بیلیر و گؤرور؛ سؤزومون اثباتیندا کیتاب ساتیش مرکزلرینده قفسهلرده توز یئیهن شعر کیتابلارینا ايشاره ائتمهیی ده لازیم گؤرمورم.
بوردا بو سارسیجی مس
حمید قرائی
یاي ايدی. ناهاردان سونرا ساعات ۴ سولاریندا منه مئساژ آتدی کی "حوجام! بیزه گلیب یازدیغیم بیر شئیه باخارسان؟" من ده اونو سیندیرمايیب ائولرینه یوللاندیم. ائولری بیزدن یورویهرک بئش دقیقهلیک بیر مسافهده قالیر. هاوا چوخ سیجاقدی. کوچهده ده آز بوز آدام تاپیلیردی.
ايلک تانیشمامیز سید حیدر بیات واسیطایلا اولدو. سیدی تانیمادان اؤنجه ده شعر یازیرمیش. سونرالاری کنددهکی خاطیرالارینی یازماغا باشلادی. یازماغا چوخ هوسلییدی. سید


c: text/html

text:
خيی خيی(اویون)
خیی خیی (لاتین: Xıy-xıy) یا دا آیاق جیزیق — آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر مؤوسوملرده اوشاق و گنجلر آراسیندا، خوصوصاً ده قیزلار آراسیندا گئنیش شکیلده اوینانیلان اَسکی(قدیم) اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
یئنی یئتمه مکتبلیلر، 18-27 یاشلی جاوانلار، خوصوصاً ده قیزلار اۆچون چوخ جلب ائدیجی اویوندور. بو اویون تورپاق اؤرتوکلو دوز مئیدانچادا، ایدمان زالیندا، تالادا، موعاصیر زاماندا آسفالت اؤرتوک و داش اوزلوکلر اوزرینده کئچیریلیر. وسایت کیمی دایرهوی داش، قالین ساخسی، یاخود کاشی پارچاسیندان، موعاصیر زاماندا ایسه هاکی شایباسیندان ایستیفاده ائدیلیر.
هر بیر دستهنین (تیمین) ترکیبی 5 نفر اولور. تیم یالنیز قیزلاردان، یالنیز اوغلانلاردان و قاریشیق اولا بیلر. اویون دستهلرین (تیملرین) ساییندان آسیلی اولاراق یاریشما شکیلینده کئچیریلیر. داها دوغروسو، اودوزان دسته (تیم) اویونو ترک ائدیر. اویون ایشتیراکچیلارینین سایی آز اولدوقدا اویون فردی اویونچولار آراسیندا دا آپاریلا بیلر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
بیر دسته اوشاق بیر یئره توپلاشیب اویونا باشلاییرلار. بونون اۆچون ساناما یولو ایله اوستا (باشچی، موللا و یا حاکیم) سئچیرلر. اویونا حاکیمین ایجازهسی ایله باشلاییرلار. اوّلجه دستهباشیلار سئچیلیر. سونرا هالای قورماقلا اویونچولار ایکی دستهیه (تیمه) بؤلونور. اوستانین (باشچی، موللا و یا حاکیمین) گؤستریشی ایله اویون داوام ائتدیریلیر.
بو زامان دستهنین (تیمین) بیرینجی اویونچوسو داشی مئیدانچانین بیرینجی خاناسینا آتیر و بیر آیاغی اوسته 1، 2، 3-جو خانالارا هوپپانیر. 4، 5-جی خانادا هر ایکی آیاغینی یئره قویور. بو زامان اونون ساغ آیاغی 5-جی خانادا، سول آیاغیسا 4-جو خانادا اولور: ائله ائتمهلیدیر کی، مرکز خط اونون آیاقلاری آراسیندا اولسون. آیاقلار چیگین برابرلیگینده آرالی قویولور.
اویونچو اللرینی بئلینه قویور و یوخاری هوپپاناراق گئرییه دؤنور. بوندان سونرا او، بیر آیاغینی یئردن اوزهرک یئنه خیی-خیی بیر (بیر آیاغی اوسته) گئرییه قاییدیر. او، بیرینجی خانایا چاتدیقدا قالدیردیغی آیاغینی یئره قویمادان اَییلیب داشی گؤتورور و هوپپاناراق مئیدانچادان چیخیر. اویونچو ایکینجی جهدده داشی ایکینجی خانایا و اۆچونجو جهدده ایسه 3-جو خانایا آتیر. هوپپانمانی بیرینجی جهدده اولدوغو کیمی داوام ائتدیریر. دؤردونجو جهدده اویونچو داشی 6-جی خانایا آتیر و 3-جو خانایا قدر خیی-خیی گئدیر و اوردان 4-5-جی خانانین 5-جی حیصهسینه هوپپاننیر، دایانمادان خانانین سولونا و یئنه ساغا هوپپانیر. سونرا اَییلهرک داشی گؤتورور، خیی-خیی مئیدانچانی ترک ائدیر. 5-جی جهدده داش 9-جو خانایا آتیلیر. بو دفعه اویونچو 4-5-جی و 7-8-جی خانالاردا سولا-ساغا هوپپانیر، اورادا 9-جو خانایا کئچهرک داشی گؤتوروب گئرییه قاییدیر و مئیدانچادان چیخیر. آلتینجی جهدده داش 10-جو خانایا آتیلیر. اویونچو اوّلکی قایدادا 9-جو خانایا قدر هوپپانیر، ایکینجی آیاغینی یئر قویمادان اَییلیب داشی 10-جو خانادان گؤتورور و گئرییه قاییداراق اویونو باشا چاتدیریر.
بوتون جهدلرده داش تعیین اولونان خانایا دوشمهدیکده، یاخود اویونچو مووازینتینی ساخلایا بیلمهییب قالدیردیغی آیاغینی یئه قویدوقدا جهد حسابا آلینمیر.
قئید: اویون زامانی آیاغی دییشمک اولماز.
خاللارین حسابلانماسی[دَییشدیر]
اویون زامانی خاللار آشاغیداکی قایدا اوزره حسابلانیر:
1-2-3-جو جهدلری دوزگون یئرینه یئتیردیکده هر جهده گؤره 5 خال، 4-جو جهده گؤره 9 خال و 6-جی جهده گؤره 10 خال. بوتون ایشتیراکچیلارین خاللاری توپلانیر و یئکون خال حسابلانیر. اویون عرضینده داها چوخ خال توپلایان دسته (تیم) غالیب حساب اولونور.[۱]
اتک یازی[دَییشدیر]
- ↑ آینا اوشاق انسیکلوپدیاسی، ایدمان گوج و گؤزللیک. باکی، "آینا مطبوع ائوی". 2004."خیی خیی" ،ص.92.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ساراب
سراب شهری شرقی آذربایجان اوستانین شهرلریندن بیری دیر بو شهر تبریز اوستانین مرکزی له ۱۳۴ کیلومتر آرالی دیر. سراب شهری شرقی آذربایجانین ۷ جی چوخ جمعیتلی شهری دیر.
دیل[دَییشدیر]
ساراب شهرینین خالقی آذربایجان تورکجهسینده دانیشیرلار.
تاریخ[دَییشدیر]
حمداله مستوفی نین نزهه القلوب کیتابیندا یازدیغینا گوره سرابین خالقی قوتلی هئیکل ، سیما لاری آغ و دیلری ده تورکجه دیر.[۲][۳][۴][۵][۶][۷]
گورملی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]
آدلیم لار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ مرکز آمار ایران
- ↑ گردشگری ایران
- ↑ راسخون
- ↑ طرقبه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2013-04-20. یوْخلانیلیب2012-12-30.
- ↑ ایران شناسی آذربایجان شرقی
- ↑ ویستا
- ↑ واضح
- ↑ فرمانداری سراب[دائمی اولو باغلانتیلی]


text:
نید پرایس امریکا هیئاتی بیلن طالبان اورته سیده بولیب اوتگن اوچره شوو حقیده معلومات بیردی
آلیب باریلگن اوچره شوو نینگ صمیمی، پروفیشنل و اولیملی بولیب اوتگن لیگینی ایتدی
امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی نید پرایس امریکا قوشمه ایالتلری هیئاتی نینگ قطرنینگ پایتختی دوحه ده گی طالبان نماینده لری بیلن آلیب بارگن اوچره شووی نینگ صمیمی، پروفیشنل و اولیملی بولیب اوتگن لیگینی ایتدی.
امریکا قوشمه ایالتلری هیئاتی کوچلری نینگ افغانستاندن بوتونله ی چیقیشیدن کیین طالبان بیلن قطرده ایک مرته یوزمه یوز اوچره شدی.
اوچره شوو بیلن تیگیشلی بیانات بیرگن پرایس جلسه نی "ایش جلسه سی" اوله راق اتب امریکا قوشمه ایالتلری هیئاتی نینگ طالباننی گپلریگه قره ب ایمس، فقط عمللریگه کوره بهالندیره جگینی آچیق بیر شکلده افاده ایتگن لیگینی قید ایتدی.
پرایس، اوچره شووده عین دمده افغانستانده گی ترور تهدیدی، امریکا تبعه لری، امریکا قوشمه ایالتلریگه کمک قیلگن افغانستانلیکلر و چیت ایللیکلرنینگ اولکه دن چیقیشی گه رخصت بیریلیشی نینگ هم تیلگه آلینگن لیگینی بیلدیردی.
جلسه ده امریکا قوشمه ایالتلری استخباراتیدن هم ییتکچیلرنینگ قتنشگن لیگینی معلوم قیلگن پرایس طالبان نینگ امریکا قوشمه ایالتلری بیلن داعش خراسان توغریسیده همکارلیک قیلیب قیلمس لیگی بوییچه بیریلگن سوالگه جواب بیرمه دی.
سوزچی پرایس " بو جایده مشترک بیر منفعت بار. داعش خراسان امریکا قوشمه ایالتلری و اورتاقلریگه بولگنیدیک طالبان اوچون هم بیر تهدید" دیب بهالندیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اروپا بیرلیگی بعضی بیر ترور تشکیلاتلریگه قره ته آلیب باریله یاتگن چیکلاولرنی اوزه یتیردی
القاعده و داعش ترور تشکیلاتلریگه قره ته چیکلاو آلیب باریلماقده
ایردوغان افریقا سفری دایره سیده آنگولانینگ پایتختی لوانداگه ییتیب باردی
کویتده م نفت نی قیته ایشلش کارخانه سیده یانغین یوز بیردی
کویت ملی نفت کارخانه سی باشقرووی تامانیدن حادثه بوییچه معلومات بیریلدی


text:
بدن
گؤوده، و يا بدن، بیر حیاتی اولان موجودون فیزیکی ماده سینه دئیلیر کی قارشیلیقیندا یا ضددینده روح و رفتار دورور.
بدن تشکیل اولاندان تا داغیلماقیناجان بیر نئچه معلوم مرحله لردهن کچیر: بونلار عمومی اولاراق
۱- نطفه و جنین، یومورتا ویا گؤورنتی لرده توخوم اولماق
۲- دوغولماق یا گؤورماق و آشکارا اصلیندن مستقل فعالیت ائتمک .
۳- بؤیؤمک و رشد ایله مک و ئؤزونه مثلین یارادماق
۴- قوجالماق، چؤرؤمک
۵- ئولمک، قوروماق .
حئیوان و انسانین ئولو بدنینه لش و یا جسد دئیلهر.
آناتومی علمی بدنین قیسمتلرین (عضولرین) و اونلارین ایشلمک لرین تحقیق ئدیر.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۲۵
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/رویدادلار
- ۱۶۴۳ (میلادی) - عوْثمانلی سۇلطانی ایکینجی احمد آنادان اوْلدو.
- ۱۸۳۶ (میلادی) - ساموئل کوْلت٬ کوْلت سیلاحینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۹۵ (میلادی) - مشهور فیزیکچیلر پیئر و ماری کوری ائولندی.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - تۆرکیه٬ آراکلی٬ سۆرمنه و ایسپیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ (میلادی) - تۆرکیه٬ چیلدیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ (میلادی) - گۆرجوستان باشکندی تیفلیس٬ بولشویک روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
- ۱۹۲۵ (میلادی) - تۆرکیه خیانت-وطنیه قانونوندا دییشیکلیک ائدیلدی؛ دین سیاسته آلت ائدیلمهیهجک و بۇ جورم وطن خیانتی ساییلاجاق.
- ۱۹۹۵ (میلادی) - یوقوسلاوی اۆزره اۇلوسلارآراسی حربی تریبونال صرب باشچیلاری رادوام کاراجیچ و راتکو ملادیچی سوْیقیریم تؤرتمکده تقصیرلندیردی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ اسفند/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۵ فوریه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ رجب/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
سوْن دَییشیکلیکلر
بۇ صفحهده، بۇ ویکیده وئریلن ان سوْن دَییشیکلیکلری ایزلهیین.
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
- صفحه موقتاً پیگیریشده
۲۴ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- تشرین بیلیمیوردو ۰۷:۲۱ ۰ 92.184.117.114 دانیشیق اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- بعث بیلیمیوردو ۰۷:۲۱ ۰ 92.184.117.114 دانیشیق اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- بؤلمه:ریگان بؤلگهسی ۰۶:۳۶ +۷۱ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (صفحهنی ' بؤلمه:کیرمان اوستانینین بؤلگهلری' ایله ياراتدی)
- بؤلمه:زرند بؤلگهسی ۰۶:۳۶ +۷۱ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (صفحهنی ' بؤلمه:کیرمان اوستانینین بؤلگهلری' ایله ياراتدی)
- بؤلمه:ارزوئیه بؤلگهسی ۰۶:۳۵ +۷۱ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (صفحهنی ' بؤلمه:کیرمان اوستانینین بؤلگهلری' ایله ياراتدی)
- بؤلمه:راور بؤلگهسی ۰۶:۳۴ +۷۱ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (صفحهنی ' بؤلمه:کیرمان اوستانینین بؤلگهلری' ایله ياراتدی)
- بؤلمه:سیرجان بؤلگهسی ۰۶:۳۳ +۷۱ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (صفحهنی ' بؤلمه:کیرمان اوستانینین بؤلگهلری' ایله ياراتدی)
- بؤلمه:کیرمان اوستانینین شهرلری ۰۶:۳۱ +۱۹۵ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (صفحهنی ' بؤلمه:اوستانلارینا گؤره ایران شهرلری بؤلمه:کیرمان اوستانی بؤلمه:کیرمان اوستانینین یاشاییش یئرلری' ایله ياراتدی)
- آد دَيیشدیرمک ژورنالی ۰۶:۳۰ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، بؤلمه:ایران شهرلری اوستان اساسیندا صفحهسینی بؤلمه:اوستانلارینا گؤره ایران شهرلری-ه آپاردی
- سیلمه ژورنالی ۰۶:۳۰ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، بؤلمه:اوستانلارینا گؤره ایران شهرلری صفحهسینی سیلدی (سیلینمهدن اوولکی مزمون: ' Category:ایران شهرلری Category:ایران اوستانلارینا گؤرهلر)
- مندلیوف ۰۶:۲۷ −۱٬۰۷۹ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (دمیتری مندلیف صفحهسینه یوْللاندیریلیر) اِتیکِت: یئنی یوْللاندیرما
- سیلمه ژورنالی ۰۶:۲۷ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، پیچاق قیمه صفحهسینی سیلدی (صفحه ایچیندهکیلر بۇ ایدی: «پیچاخ قیمه دوویی یوخسا دوگی اوستونده بیر خوروش کی لپه ، یومورتدا ،بادام و قیرمیزی اتدن عیبارت دیر بو یمخ اردبیل شهرینین اوزل یمخ لرینن ساییلیر.» و تکجه چالیشان «Reza sumarin (دانیشیق)» ایدی.)
- سیلمه ژورنالی ۰۶:۲۷ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، لومباردلار صفحهسینی سیلدی (صفحه ایچیندهکیلر بۇ ایدی: «لومباردلار اصل ده ژرمن بیر ائل میش لر کی۵۶۸ دن ۷۷۴ جک ایتالیا یاریم آداسینین چوخونا حاکیم اولدولار پاول ده دیکونون یازدیغی لومباردلارا تاریخده لومبارلارین وینیلی ائلی...» و تکجه چالیشان «Reza sumarin (دانیشیق)» ایدی.)
- حلب بیلیمیوردو ۰۴:۴۷ +۲۸۲ 92.184.106.15 دانیشیق (صفحهنی ' {{Infobox university}} '''حلب بیلیمیوردو''' ({{lang-ar|جامعة حلب}}؛ {{lang-fa|دانشگاه حلب}}) سوریهنین حلب شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بؤلمه:بیلیمیوردلار' ایله ياراتدی)
- تشرین بیلیمیوردو ۰۴:۴۵ +۳۰۰ 92.184.106.15 دانیشیق (صفحهنی ' {{Infobox university}} '''تشرین بیلیمیوردو''' ({{lang-ar|جامعة تشرين}}؛ {{lang-fa|دانشگاه تشرین}}) سوریهنین لاذقیه شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بؤلمه:بیلیمیوردلار' ایله ياراتدی)
- بعث (دقیقلشدیرمه) ۰۴:۳۵ −۱ 92.184.106.15 دانیشیق
- بعث (دقیقلشدیرمه) ۰۴:۲۸ +۱۰۴ 92.184.106.15 دانیشیق (صفحهنی ' {{دقیقلشدیرمه}} *سوریهنین بعث حزبی * بعث بیلیمیوردو' ایله ياراتدی)
- بعث بیلیمیوردو ۰۴:۱۲ +۲۸۶ 92.184.106.15 دانیشیق (صفحهنی ' {{Infobox university}} '''بعث بیلیمیوردو''' ({{lang-ar|جامعة البعث}}؛ {{lang-fa|دانشگاه بعث}}) سوریهنین حمص شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بؤلمه:بیلیمیوردلار' ایله ياراتدی)
- سالی یه ۰۲:۲۶ +۱۳۷ Will629 دانیشیق چالیشمالار اِتیکِت: گورمهلی دَییشدیرمک
- ایشلدن آد دَییشدیرمه ژورنالی ۰۰:۳۱ Mykola7 دانیشیق چالیشمالار SelfBlood96 (0 دییشدیرمه) آدینی Micraims -ه دَییشدیردی (per request)
۲۳ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- دانقفنق موتور ۲۲:۳۵ +۹ CommonsDelinker دانیشیق چالیشمالار (Replacing Nissan_Teana_J32_China_2012-07-21.jpg with File:Nissan_Teana_J32_facelift_China_2012-07-21.jpg (by CommonsDelinker because: File renamed:).)
- تله ویسا ۲۰:۰۰ +۹ Nauthis دانیشیق چالیشمالار اِتیکِت: ویرایشگر دیداری: به ویرایشگر منبع تغییر داده شده
- جودت (قزئت) ۱۷:۰۴ −۴۷ CommonsDelinker دانیشیق چالیشمالار (Removing Hasan-codet.jpg, it has been deleted from Commons by JuTa because: No source specified since 13 September 2021.)
- ایشلدن آد دَییشدیرمه ژورنالی ۱۲:۴۳ Fitindia دانیشیق چالیشمالار Salah Almhamdi (0 دییشدیرمه) آدینی Salah Mhamdi -ه دَییشدیردی (per request)
- جرالد ویزنور ۰۸:۱۹ −۱۲ CommonsDelinker دانیشیق چالیشمالار (Removing Vizenor.jpg, it has been deleted from Commons by Wdwd because: per c:Commons:Deletion requests/File:Vizenor.jpg.)
- تی-موبایل یواس ۰۸:۰۷ +۱۳ 125.162.221.55 دانیشیق (←قایناقلار) اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ایشلدن آد دَییشدیرمه ژورنالی ۰۷:۵۹ Ulubatli Hasan دانیشیق چالیشمالار Atash G (0 دییشدیرمه) آدینی Hosseinifard -ه دَییشدیردی (per request)
- رادیوشیمی ۰۶:۵۳ +۲۲۴ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار
- آد دَيیشدیرمک ژورنالی ۰۶:۵۱ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، رادیوکیمیا صفحهسینی رادیوشیمی-ه آپاردی
- سیلمه ژورنالی ۰۶:۵۰ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، کرونا آشیلاری صفحهسینی سیلدی (کؤهنه مظمون: 'Pfizer-Biontech آلمان-آمریکا آر ان ای سیستمینن دوزلتیلمیش اوغور شاهین و اوزلم تورجی دوزلتمیش لر. Moderna آمریکا آر ان ای سیستمینن دوزلتیلمیش Sputnik روسیه گوجسوز ویروس سیستمی نن دوزلتیلمیش Oxford-Astrazeneka اینگیلیس-سوئد گوجسوز ویروس سیستمی نن دوزلتیلمیش Johnson&Johnson آمریکا-بلژیک...')
- سیلمه ژورنالی ۰۶:۵۰ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، سو سورونو صفحهسینی سیلدی (صفحه ایچیندهکیلر بۇ ایدی: «یئنی دونمده هاوالار قئزدئخجا دونیانین اکوسیستمی ده اتکیلنیر موسیم (فصل لر) دییشیلیر و بو دوروم سولارین تز قینمه سینه و اسکیلمغینه و یاغیش قارین آزالماغینا یوخسا شیدت...» و تکجه چالیشان «Reza sumarin (دانیشیق)» ایدی.)
- بؤیوک ایقتیصاد ۰۶:۴۹ +۷٬۰۴۸ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (←قایناقلار)
- بؤیوک ایقتیصاد ۰۶:۴۷ −۴۵۰ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار
- آد دَيیشدیرمک ژورنالی ۰۶:۴۶ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار، ماکروایکونومی صفحهسینی بؤیوک ایقتیصاد-ه آپاردی
- لئوناردو داوینچی ۰۶:۴۴ −۵۶ Alp Er Tunqa دانیشیق چالیشمالار (2.181.122.31 (دانیشیق) طرفیندن ائدیلمیش دییشیکلیکلر 4321bot طرفیندن ائدیلمیش دییشیکلیکلره قایتاریلدی.) اِتیکِت: واگردانی
۲۲ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- سامی پاشازاده سزائی ۲۰:۵۸ +۵۸۷ Abbas elçin دانیشیق چالیشمالار اِتیکِت: گورمهلی دَییشدیرمک
- سامی پاشازاده سزائی ۲۰:۴۹ +۱۳٬۴۲۶ Abbas elçin دانیشیق چالیشمالار (صفحهنی ' '''سامی پاشازاده سزائی''' (1859، ایستانبول- 26 آوریل 1936، ایستانبول) - تورکیه لی رئالیست حکایه و رومان یازاریدیر. تورکیه ادبیاتینین ایلک رئالیست/گئرچکچی رومانلاریندان بیری اولما اؤزللیگی ایله ادبیات تاریخینده بؤیوک اؤنم داش...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: گورمهلی دَییشدیرمک
- موستولس ۱۷:۱۹ +۱۰ Lojwe دانیشیق چالیشمالار
- دنیلا پیندا ۱۶:۳۹ +۲۹ 109.64.27.197 دانیشیق اِتیکِت: گورمهلی دَییشدیرمک
- اراشی ۱۴:۰۴ +۳۷ 2001:4430:c0a3:6074:f54b:44d7:a3a0:1475 دانیشیق (←قایناقلار) اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- مایکل اف. فلاهرتی ۱۳:۵۰ +۳۸۱ SecretName101 دانیشیق چالیشمالار (image) اِتیکِت: گورمهلی دَییشدیرمک
- لئوناردو داوینچی ۱۳:۳۸ +۵۶ 2.181.122.31 دانیشیق (افزودن مطلب) اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک برگرداندهشده
- شل اوسترالیا ۱۲:۴۶ −۱۲ 82.78.75.120 دانیشیق (Shell) اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- ۲۰۱۴-جو ایلده نوروژ ۱۲:۴۶ −۷۰ CommonsDelinker دانیشیق چالیشمالار (Removing Inga_Juuso.png, it has been deleted from Commons by Fitindia because: per c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by 80m6an.)
- ویکیپدیا:ایخلالچیلیق دییشدیرمه ۱۲:۱۵ +۳ Trkgs دانیشیق چالیشمالار (←قیساسی)
- ویکیپدیا:ایخلالچیلیق دییشدیرمه ۱۲:۱۱ −۴ Trkgs دانیشیق چالیشمالار
- جون ماتسوموتو ۱۱:۳۷ +۹۱ 2001:4430:c010:c682:602c:ea3e:150b:c7ed دانیشیق اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
۲۱ اوْکتوبر ۲۰۲۱
- بؤلمه:ایرانداکی مترولار ۲۱:۴۲ +۴۷ Trkgs دانیشیق چالیشمالار
- بؤلمه:ایرانداکی مترولار ۲۱:۴۰ ۰ Trkgs دانیشیق چالیشمالار (بوش صفحه یاراندی)
- بؤلمه:کرج متروسو ۲۱:۴۰ +۱۰ Trkgs دانیشیق چالیشمالار


text:
تورکیهنین صادراتی آوریلده یوزده ۱۰۹ آرتدی
تورکیه استاتیستیک قورومو و تجارت باخانلیغی امکداشلیغی ایله اولوشدورولان آوریل آیینا باغلی گئچیجی خاریجی تجارت بیلگیلری آچیقلاندی
تورکیهنین صادراتی آوریلده گئچهن ایلین عینی آیینا گؤره یوزده ۱۰۹،۲ آرتاراق ۱۸ میلیارد ۷۸۶ میلیون دولار اولدو.
تورکیه استاتیستیک قورومو (تویک) و تجارت باخانلیغی امکداشلیغی ایله اولوشدورولان آوریل آیینا باغلی گئچیجی خاریجی تجارت بیلگیلری آچیقلاندی.
بونا گؤره، صادرات آوریلده گئچهن ایلین عینی آیینا مقایسهده یوزده ۱۰۹،۲ آرتاراق ۱۸ میلیارد ۷۸۶ میلیون دولار اولدو.
صادرات ژانویه-آوریل دؤنمینده ایسه گئچهن ایلین عینی دؤنمینه گؤره یوزده ۳۳،۱ آرتاراق ۶۸ میلیارد ۷۳۹ میلیون دولارا چاتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه-دن 83 اؤلکهیه چیچک صادر ائدیلیب
تورکیه-دن 83 اؤلکهیه 125 میلیون دولارلیق چیچک صادراتی رئاللاشیب.
تورکیهنین دونیا صادراتینداکی پایی یوزده بیری آشدی
"آرتیق تورک محصوللاری دونیانین دؤرد بیر یانینا صادر ائدیلیر. بو اوغور تورکیهنین"
تورکیه ایله آذربایجان آراسیندا طبیعی گاز تیجارت آنلاشماسی
"تورکیه، باشاریلی بیر انرژی دیپلوماسیسی ایجرا ائدرک دونیانین جدی بیر عرضه بحرانییلا قارشیلاشدیغی دؤورو سیخینتیسیز شکیلده سوووشدوراجاق"


text:
۲۰۱۶ ایستانبول پارتلاییشی
۲۰۱۶ ایلینین ژانویه سی نین ۱۲.جی گۆنونده ساعات ۱۰:۲۰ده تورکیه نین ان بؤیوک شهری ایستانبولون سولطان احمد تاریخی مئیدان محوطهسینده دیکیلیتاش موجسمهسی یانی، گؤی مسجید یاخینلیغیندا، توریستلره ماراقلی اولان بیر یئرده، تئرورچو بیر جانلی حملهده بیر گوجلو بومب پارتلاییب و چوخلو آداملاری یارالادی. سون خبرلره گؤره بو حادیثهده ۱۰ نفر جانین الدن وئریب و ۱۵نفر ده یارالانمیشدیر.
حمله ائدنلر و جانلارین اَلدن وئرنلردَییشدیر
یاییلمیش خبرلره گؤره، بومبو پارتلادان بیر داعیشه باغلی سوریهلی ایشچی ایمیش و بومبلاری پارتلاداندا اؤزو ده اؤلوب. بیر سایی ایسه بو جینایتین باعیثینی پ.ک.ک ترورچولاری بیلیردیلر.
حادیثه سونراسی، تورکیه باشوزیری احمد داووداوغلو، وئردیگی آچیقلامادا، حملهده اینتیحار ائدنین داعیش تئرؤریستی اولدوغونو، و حملهده اؤلنلرین بوتونونون ائشیک اؤلکه لردن گلن توریستلر اولدوغونو بیلدیردی. اؤلنلرین دوققوزو آلمانلی و بیریسی ده گونئی آمریکالی گزیجی پرولو ایمیش.
داغینیق بدنین ایکی بارماق ایزلریندن تانینان بومبو پارتلادان ۲۸یاشیندا، ۱۹۸۸ایلینده عربیستاندا دوغولموش سوریه بیر وطنداشی، و آدی دا نبیل فضلی ایمیش.
سیاسی عکسالعمللردَییشدیر
رجب طیب اردوغان تورکیه جمهوررئیسی بو حادیثهدن سونرا دئدی:"منطقهده تورکیه تئرورچولارا اصلی هدف اولوب"،او آرتیردی اؤلکهسی تورکیه " تامام تروریستلرین قاباغیندا برابر ساواشیر".هابئله تورکیهنین باشوزیری احمد داووداوغلو تیلفونلا آلمان صدراعظمی آنگلا مرکله دئدی اؤلنلرین چوخو آلمان تابعیتلری وار.
اوروپا بیرلیگی، آمریکا بیرلشمیش ایالتلری، پاکیستان، چک جومهوریتی، میصر، و عربیستان دا رسمی بیانیه لرده بو ترور حملهسینی شیددتله محکوم ائدیبلر.
قایناقلاردَییشدیر
- BBC: Several dead in suicide blast in central Istanbul Sultanahmet district
قالریدَییشدیر
- At least 10 killed, 15 wounded in-suicide bombing on the Hippodrome of Constantinople.webm


text:
قیرخ حدیث
«قیرخ حدیث» ـ محمد فضولینین منظوم اثرلریندن.
ان مهم منظوم قیرخ حدیثلردن بیری، فضولینین اثریدیر. فضولی، اثرینی بیر منثور مقدمه ایله باشلاییر. بورادا دئییر که قیرخ حدیثین عموم فیضی اۆچون اونو تورکجهیه چئویرمیشدیر. بودا گؤستریر که تورکجه او زمان عمومی خلق دیلی اوْلموشدور.
او، هر بیر حدیثی ایکی بیتلیک بیر قطعه اولاراق چئویریبدیر. فضولیدن قاباق بیر چوخ تورک و فارس شاعرلری او جملهدن نوایی و جامیده قیرخ حدیث ترجمه ائتمیشلر. فضولینین ترجمهسی اونلارین قارشیسیندا هم دیلین سادهلیگی و همده ترجمهنین دقیقلیگی باخیمیدان اؤنم داشیییر.
بو اثری، ایراندا دوکتور حسین محمدزاده صدیق بیر مقدمه ایله 1370- نجی ایلده «بنیاد بعثت» طرفیندن نشر ائتدیرمیشلر.
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- عثمانلي مؤلفلري: ج2، صص360-362؛
- ريحانة الأدب: ج4، صص343-345؛
- دانشمندان آذربايجان: ص300؛


text:
دونالد ترامپ، ولیعهد شهزاده محمد بن سلماننی قوریقلب مدافعه قیلدی
دونالد ترامپ، ولیعهد شهزاده محمد بن سلماننی ژورنالیست جمال قاشیقچی نینگ جنایتی بیلن تیگیشلی قوریقلب مدافعه قیلدی
امریکا قوشمه ایالتلری دولت باشلیغی دونالد ترامپ، ژورنالیست جمال قاشیقچی نینگ جنایتی بیلن تیگیشلی اوله راق "بلکه برچه دنیانی مسؤل توتیش کیره ک. چونکه دنیا کیرلی بیر دنیادیر" دیب ایتدی.
ترامپ واشنگتن پست یازووچیسی جمال قاشیقچی نینگ 2 اکتوبر کونی استانبولده گی سعودی عربستان باش قونسلخانه سیده اولدیریلیشی بیلن تیگیشلی سواالرگه جواب بیردی.
سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلماننی قاشیقچی جنایتیدن مسؤل توتیش اوچون ییترلی دلیل نینگ موجود ایمس ایکن لیگینی ایتدی.
ترامپ،
"بلکه برچه دنیانی مسؤل توتیش کیره ک. چونکه دنیا کیرلی بیر دنیادیر" دیدی.
بن سلمان نینگ قاشیقچی جنایتیدن آلدین معلوماتی بولگن لیگی بیلن علاقه لی ادعالرنی "اچیقلی بیر شکلده" رد ایتگن لیگینی تیلگه آلگن ترامپ، اوزی نینگ موضوع بیلن تیگیشلی فکری نینگ ایسه؛
"(محمد بن سلمان) بلکه خبری بار ایدی بلکه یوق ایدی" دیب بهالندیردی.
ترامپ؛
بو حادثه دن نفرت قیله من، حادثه نینگ یاپیب قوییش شکلیدن نفرت قیله من. ولیعهد شهزاده نینگ بو حادثه دن میندن کوپ نفرت ایتگنینی بیله من" دیب ایتدی.
ترامپ، امریکا قوشمه ایالتلری مرکزی خبر آلیش تشکیلاتی (CIA) نینگ قاشیقچی نینگ اولدیریلیش امرینی محمد بن سلمان نینگ بیرگنلیگی تنیجه سیگه بارگن لیگی ادعالری بیلن تیگیشلی ایسه "مذکور تشکیلات نینگ شبهه سی بولگن لیگینی بیراق انیق نتیجه گه بارمه گن لیگینی " ایتدی.
سعودی عربستان نینگ اورته شرقده "مدحش بیر شکلده یاردمچی بولیب تورگنینی" تیلگه آلگن ترامپ،
"اگر سعودی عربستان بولمسه ایدی، اورته شرقده کتته بیر حربی مرکزیمیز بولمس ایدی. اسرائیل گه قره نگ سعودی عربستان بولمسه اسرائیل کتته قیینچیلیکلر بیلن دوچ قالر ایدی" دیب گپیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
افغانستان مسئله سی بوییچه روسیه ده اوتکزیله دیگن جلسه گه طالبان هیئاتی نینگ قتنشیشی کوتیله دی
اوشبو مطلب روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی تامانیدن بیلدیریلدی


text:
تۆرکمنیستان ینگ یوُلباشچیسی اؤزبگیستان ینگ قاراشسیزلیغینی قوتلادی
بردی محمدوف قوتلاغیندا اؤزبگیستان ینگ میرضیایووینگ پاراساتلی یولباشچیلیغیندا دورموشینگ أهلی اوغورلاریندا اؤنگه باریاندیغینی بیلدیردی
تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی اؤزبگیستان جمهوریتی نینگ جمهورباشلیغینی یوردونگ قاراشسیزلیغی نینگ 30 ییللیغی میناسیبتلی قوتلادی.
قوربان قولی بردی محمدوف، تۆرکمنیستان ینگ حالقی نینگ و حؤکۆمتی نینگ آدیندان شیله هم اؤز آدیندان اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی شوکت میرضیایف و أهلی دوُغانلیق اؤزبک حالقینا اؤزبگیستان جمهوریتی نینگ قاراشسیزلیغی نینگ 30-نجی ییلینی تۆیس یۆرکدن قوتلادی.
بردی محمدوف قوتلاغیندا اؤزبگیستان ینگ، جمهورباشلیق شوکت میرضیایووینگ پاراساتلی یولباشچیلیغیندا دورموشینگ أهلی اوغورلاریندا اؤنگه گیدیأندیگینی بیلدیردی.
تۆرکمن یوُلباشچی تۆرکمن- اؤزبک آراسینداقی دوُغانلیق قاتناشیقلارینا دا اۆنس چکدی.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان زنگیلان دا عاقیللی اوُبا دؤرهدیأر
ارمنیستان ینگ اشغالیندان آزات ادیلن زنگیلان دا قورلوشیق ایشلرینه دوُوام ادیلیأر
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی
قاراباغ دا آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
آغشام بوُلان اوُد آچیلشیقدا افغان حمزه یف آدینداقی آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی


text:
جاوید اولدوز (پروفسور محمد تقی زهتابی حاققیندا)- یاسین حاجی زاده
- توضیحات
- منتشر شده در شنبه, 03 مرداد 1394 03:59
یاشامی چوخ ساده اولان اوستادین نه ائوینده نه گئیینیشینده سوورقانلیقدان آسیلی اولان بیر ایز بولا بیلمزیدین. او ساده و صمیمی یاشاییب، هرزامان ایسه بو سادهلییه فخر ائدردی، بیلمهدییی قونولار باره کندیندن ایرتیباط سیز جاواب یاراتماییب، بسیط آراشدیرمالاردان سونرا سورونون جاوابینی دقیقا وئرردی.
دورنانیوزون آلدیغی بیلگییه گوره، پاییزین سون گونلری قار بیاض لچهیینی شبسترین چای محللهسینین اوزینه چکدییی زامان یئنی بیر مولود کیریشچی عاییلهسینه آیاق قویدو. کیریشچیلیک (زهتابلیق) ایله عاییلهسین دولاندیران آتاسی قورآنین ایلک صفحهسینده بیر آد و تاریخ قئید ائتدی، محمدتقی ۱۳۰۲ اینجی ایلین، آذر آیینین ییرمی ایکینجی گونو.
گونلر گلیب کئچدییینده محمدتقی ده آلتی یاشینا کئچرک باجیسی ایله برابر قادینلارین قورآن مکتبینه آیاق قویدو، قورآنی اوخویوب چیخدیقدان سونرا تورکجه یازیب اوخوماغی اؤیرنیب، ۱۳۰۹ -جی ایلده شبسترین دولتی مدرسه سینه آیاق قویدو .
۱۳۱۵-جی ایلده ایلک مکتب تحصیلاتینی بیتیردیکدن سونرا آتاسی طرفیندن تحصیلدن منع اولونان محمدتقی ایکی ایل تامام اکینچیلیک ها بئله کیریشچیلیک پئشهلرینینه اوز توتدو. آنجاق ایکی ایلدن سونرا گیزلی شکیلده تبریزده قارداشینین ائوینده یئرلشیب، اوچ ایل تامام، ۱۳۲۰-جی ایله قدر تبریزین فیوضات مدرسه سینده ۹ -جو صینیفا قدر تحصیل ائتدی.
۹ -جو صینیفی بیتیردیکدن سونرا، تبریز مقدماتی کالئجینه یول تاپاراق ایکی ایل سورن تحصیل بؤلومون بیتیرن محمد تقی ۱۳۲۲ و ۲۳ ایللری آراسیندا رشدیه و تربیت اوخوللاریندا معلمچیلیک پئشه سینین آردینی توتدو.
۱۳۲۰-۲۴ایللر آراسی حاج یوسف مکتبینده عربجه شعرلری ها بئله کاتولیگلر کلیساسیندا فیرانسه دیلینه تسلط تاپیب، ۱۳۲۵ اینجی ایلده، آذربایجان میللی حکومتی طرفیندن قورولان تبریز بیلیم یوردونون ادبیات فاکولته سینده، اؤیرتمن اولاراق ایشه آلینیب همن اونیوئرسیتهنین، ده ایلکین اؤیرنجی لریندن اولدو.
شاه طاغوت رئژیمینین آذربایجانا باسیقنی اساسدا باش وئرن میللی حکومتین اینحیلالی، محمد تقینی ایسه چوخلو آزادلیق تشنهسی اولان آذربایجانلیلار تک شوروی سووئت بیرلییینین سورگونونه آتدی. آنجاق محمد تقی ۱۳۲۷ اینجی ایلینده تورکجه دیلینین ادبیات و تاریخ بارده تحصیل آپارماق اچون باکی یولونو قارشیا توتدو. تحصیلیندن نئچه آیدان آرتیق سورمهیهن محمد تقی توده حیزبینین ایشارت ایله توتوقلانیب ایکی ایل حبس حوکمو ایله یارقیلاناراق سیبرییایا سورگون ائدیلدی. اوچ ایل سیبرییادا سورگونوندن سونرا سووئت بیرلیینین حیزبی محکمهسی طرفیندن تاجیکستانین دوشنبه شهرینه سورگون ائدیلدی.
سونوندا عومرونو ۶ ایلینی تبعیدده خرجلهیهن محمد تقی زئهتابی نهایت ۱۳۳۳(۱۹۵۴) ایستالینین قانلی دؤنهمیندن سونرا، اؤزونو باکیا چاتدیریب بو شهرین دوولت اونیوئرسیته سینین دیل و ادبیات فاکولته سینده تحصیل آلماغا باشلادی.
آیریجا بو ایل دن عیبارت بو اونیوئرسیتهنین شرق شیناسلیق فاکولتهسینین بیلیم قورولونا سئچیلن محمد تقی، عربجه دیل و ادبیات اؤیرتیمنه باشلادی. ۱۹۶۹ -جو ایلده (ابو نواسین یاشام و دوشونجه لری) حاقدا اولان دوکتورلوق تئزیندن مودافیعه ائدرک پی اچ دی اوغورونو قازانمیش اولوب اوچ ایل سونرا دوچنت لقبین الده ائتدی.
بو ایللر آراسی دوهتور خاور آسلان ایله تانیشیب عاییله حایاتی قورماغا قارار وئردی، آذر و بابک قورولان بو عایله نین ثمرلرین دن دیر.
سونوچ دا دوهتور محمد تقی زهتابی آدی ایله تانینان بو دیل و ادبیات اوستاسی ۱۳۵۰ اینجی ایلده شوروی سووئتلر بیرلییینی عیراق مقصدی ایله ترک ائدرک بغداد علمی اونیوئرسیته سینده اسکی تورکجه ایله فارسجا دیللری نین اؤیرتمنلییینه باشلاییب ۱۳۵۷ اینجی ایلده علمی اثرلر خلق ائتمک واسیطه سی ایله، بغداد اونیوئرسیته سی طرفین دن پوروفوسورلوق علمی مقطعینی الده ائدیب دونه لرجه آلمان اؤلکه سینده علمی کنفرانس لارین یارایدیجی سی اولدو.
ایللرجه سورگون یاشایان پوروفوسور زئهتابی نین اؤریی وطن حسرتینده چیرپینیب دویونوردو آنجاق بو ایللر ایچره محمد تقی نین کونلونو سیخیب قان ائدن توپراقیندان، دوغما یوردوندان، دیاریندان کنارا آتیلماسی میش.
آذربایجان دیل و ادبیات حاققیندا معاریفلشمک( منحوس شاه رژیمینین دونمینده ایمکانسیز اولان) آماجی ایله سورگون یاشایان محمد تقی زئهتابی نین ،باشقا اؤلکه لرده یاشام سورمیه بیر ندنی قالمامیشدیر. او اؤلکه سینه دؤنمک، معلوماتی نی، الده ائتدییی علمی مداریجی اؤلکه سینه، میللتینه وقف ائتمک ایستییردی.
ایران ایسلام اینقیلابی نین ظفره چاتماسی ایله محمد تقی وطنه قاییدیب وطن داشلاری آراسیندا یاشاماق ایمکانینی بیرده الده ائتدی. بو بارده ایسه یازدیغی عریضه واسیطه سی ایله، اؤلکه یه دؤنمک ایذنی آلان محمد تقی ۱۳۵۸ اینجی ایلده تبریزه داخیل اولدو. بو ایلده ایسه تبریزین اونیوئرسیته آذربایجان دیل و ادبیات فاکولته سینین تشکیل تاپماسی ایله، بو فاکولته نین علمی قورومونا آلیناراق تورک و عربجه دیللر اؤیرتمنلییینه باشلادی.
آنجاق ایکی ایل سورمهیهن بو اوغور توده حیزبینین اوستادا دویدوغو، کین واسیطه سی ایله سونا چاتیب، پوروفوسور اینقیلاب محکمه سی طرفیندن دورد ایل حبس حؤکمو ایله یارقیلانیب بوتونلوکجه اونیوئرسیته دن ده اؤیرتیم دن ده محروم اولوندو.
آنجاق اوستاد دوروما باش اهیمییهرک شبستره کؤچوب، اؤز آتا ائوینده یئرلشرک موطالیعه، آراشدیرما و الده ائتدیی علمی سونوچلارین یازماسی ایله مشغول اولدو.
سونوچدا پروفوسور دوهتور محمد تقی زهتابی، آلمان سفرین دن دؤندوکدن سونرا، ۱۳۷۷ ایلین خزانین سونجو گونو، قیشین بیاض لچهیی دوغوم گونو تک آذربایجانی بوروین زامان، قلب کریزی کئچیرمه سبب ایله دونیاسینی دهییشهرک شبیستر ده آذربایجانین علمی-کولتوریک شخصیت لرینین حضور ایله توپراغا تاپشیریلدی.
بئلجه بوتونلوکجه عؤمرونو وطن اعتلاسینا وقف ائدن دوهتور محمد تقی زهتابی توپراغا یوخ بلکه آذربایجان میللتینین جاوید تاریخینه، ادبیاتین نین پارلاق دان اولدوزونا چئوریله رک آذربایجان میلتینین کونلونه تاپشیریلدی.
prof.zehtabi
داورانیش اؤزللیکلری
عوموروندن ۷۵ ایل کئچن گنج اورکلی اوستادین داورانیشلارینی گؤروب اونو ۲۰ یاشیندا ساناردین.
سیماسیندا یورغونلوق دان اثر اولان بیر نیشان بولا بیلمک ایمکان سیزایدی. گنجلر آراسیندا داورانیش لاری ایله بوراخدیغی ایز همصوحبت لرینی چکیجیلیک ایله کندینه باغلاییب، بو چکیجیلیک اونون آدینی آذربایجان گنجلر ها بئله اؤیرنجی لری آراسینا یایمیشدی.
یاشامی چوخ ساده اولان اوستادین نه ائوینده نه گئیینیشینده سوورقانلیقدان آسیلی اولان بیر ایز بولا بیلمزیدین. او ساده و صمیمی یاشاییب، هرزامان ایسه بو سادهلییه فخر ائدردی، بیلمهدییی قونولار باره کندیندن ایرتیباط سیز جاواب یاراتماییب، بسیط آراشدیرمالاردان سونرا سورونون جاوابینی دقیقا وئرردی.
میللی حاقلاری اؤنمسهمهمهیی شرق میللتلرینین گئریده قالماق عامیلی سایان دوهتور زئهتابی، بو فضانین آرادان گئتمهمک بارهده، طبیعی ایستعداد لارین کور اولماسینا اینانیردی.
آذربایجان ادبیاتینین، پارلایان اولدوزو
موعاصیر نیمونهده محمد تقی زهتابی نین شعرلری، معنالی باخیم دان درین ها بئله او بارهده ایسه، موعاصیر دؤنم ده اونو تورکجه شاعیرلر آراسیندا بدلسیز شاعیلر سیراسیندا آد چکمک اولار.
آذربایجان تورکجه ادبیاتیندا بوللو علمی ها بئله چوخونلوق بیلگیلری کیمسه نین گؤزوندن ایراق اولمایان اوستادین نه تکجه گونئی آذربایجان بلکه، آذربایجان جومهوریتی، تورکیه، آلمان، سوئد و… اؤلکه ده ایسه طلبه لر تربیت ائدرک علمی اثرلری ایسه بو اؤلکه لرده یایینلانمیشدیر.
دهتور محمد تقی زئهتابی شوبهه سیز سون یوزونجو ایلین ان شاخص تورکجه دیل شیناسی سایا گتیرمک اولار.عومورون سونونا قدر آذربایجان دیل و ادبیات صینیف لری قوران پوروفوسور بو ساحه ده، ۲۰ ایل بویونجا مینلرجه اؤیرنجی نی یئتیشدیرمیشدیر.
پوروفوسور زئهتابینین بو حاقدا مکتوب اثرلری، اؤزل شکیلده، ـ آذربایجان ادبی موعاصیر دیلی ـ فونوتیک، یازی قوراللاری» (تبریز)، «موعاصیر ادبی آذربایجان دیلی ـ سس، صرف» (تبریز)، «علم المعانی ـآذربایجان تورکجه سینین لکسیکولوژی سی» (تبریز)، «قوی اولسون اون» (حیکایه توپلوسو ـ تبریز )، اوستاد «قواعد الفارسیه» (به زبان عربی ـ بغداد) ،آیریجا سایدا چوخلو یاییملانان مقاله لری گونلوک، درگی لرده اؤزللیکجه وارلیق، امید زنجان، پیام اورمیه و … نشر اولونان آثاریندان ساییلیر.
آنجاق اوستادین علمی بیلیمینین یوکسک لییینه ایناراق، تاریخ باخیم دا ان اساسی تخصصوص صاحیب لریندن ساییلیر.
پوروفوسور زهتابی دن اؤنملی بیر اثر ان قدیم دؤنم دن ایسکندر هوجومونا قدر، ایران تورک لرینین اسکی تاریخی نین بیراینجی جیلدی پوروفوسور زئهتابی نین وفاتیندان نئچه آی اونجه یایین لاندی. بو کیتابین ایکنجی جیلدی ایسه پوروفوسورون وفاتیندان سونرا، اونون بیرچوخلو باشقا اثرلری تک اوستادین اؤیرنجی لری طرفدن نشریات مرکزینه تاپشیریلدی.
gal22
طاغوت دؤنمینده پهلوی عاییله سینین شوونیستی تفککورلار اساسیندا، بو خاندانا باغلی عالیم لر طرفیندن تورک سویلو توپلوملار ساختاکارجاسینا دانیلیردی، آنجاق بو اینکار غالیب تفککورا چئوریلمهییر و تورک سویلو توپلوم لار هر زامان دوشونجه لرده تاریخین ایلکین امپراطورلاری تک قالارگی لاندیلار.
بو ۸۷۰ صفحه لیک کیتابدا اولوسلار، دیل شیناسلیق پارامترلری ایله، ایلتیصاقی، تحلیلی (قالیبی) و آیریجا هیجایی بؤلوم لره بولونوب لر.
تورکجه، فنلانجا، مغولجا دیللر ایلتیصاقی ـ فارسجا، انگلیسجه، عربجه دیللر تحلیلی آیریجا چین دیللری تک دیللر هیجایی دیللر سیراسیندا بولونموشدولر.
بو کیتابین مولیفی مقامدا چیخیش ائدن پوروفوسور زئهتابی بو کیتابین تالیفی حاقدا باشقا دیللرده اولان منابع دن فایدالاناراق،تاریخ آیریجا دیل یارادیجی لاری اولان سؤمئرین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلارینا دایاناراق، سؤمئر دیلینی، آذربایجان تورکجه سینین کوکو اولدوغونو ایثبات ائتمیشدیر.
ائلجه ده بو کیتابدا، هیند اوروپایی لرین ایرانا کؤچلری باشلامیشدان اول دؤنم لره ایشاره ائدیلرک، چوخلو منابیعه دایاناراق، آزربایجان و ایران سرحده لرینین باتی بولومون ده یاشایان
ایلام، قوتی، لولوبی، اورارتور، کاسسی، اوتی، ماننا سونوچدایسا مادلار تمدن لارینین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلاری ایثبات ائدیلیب دیر.
اونملی تاریخ قونولاری اوزره دانیشان بو کیتاب، منطق، استناد، آیریجا سندلر اوزره قورولان بحث لردن مکمل اولاراق یارانمیش دیر.
پروفسور محمدتقی زئهتابی نین مکتوب اثرلری
موختلیف عئلمی-ادبی آلانلاردا اوزمان اولان پوروفوسور محمد تقی زئهتابی باشاراتلی مورخ آیریجا تشبوثلو شاعیر اولاراق تورکجه ادبیاتیندا دا هامیدان اوزمان شکیلده چیخیش ائدیردی.
تورکجه، عربجه، فارسجا، روسجا و فیرانساجا دان تشکیل اولان ۵ دیله تسللوطو اولان پوروفوسور، ایللرجه بو دیللرده تدریس ائدرک اویرنجی لر یئتیشدیرمیش دیر. آیریجا، شئیر، حیکایه، موختلیف باره لرده کیتاب ها بئله مقاله لر پوروفوسوردان یاییملانمشدیر.
ایتتیحاد یولو آیلیقئ (ماهنامه اتحاد یولو) – بغداد
آذربایجان تورکجهسینین نحوی – تبریز
پروانهنین سرگوذشتی (سرگذشت پروانه) ـ بغداد
باغبان ائل اوغلو (شعر شکلینده مشروطه حرکاتینا باخیش آیریجا ایران وطنداشلاری ها بئله آزربایجانین ایستعمارا قارشی قیامی و ۱۱ آیلیق جنگل سردارلارینین تبریزلی حوسئسین خان باغبان باره سینده شعر شکلینده یارانمیش بیر اثر.) ـ بغداد
چریک افسانهسی (افسانۀ چریک) ـ بغداد
بذ قالاسیندا (در قلعۀ بذ) ـ برلین
بختی یاتمیش (بخت خوابیده) ـ بغداد
ارک هفتهلییی (هفته نامه ارک) – برلین
هستی نسیم (فارسجا)- بغداد
شاهلارین ۲۵۰۰ ایللیک جنایت لری(فارسجا) – بغداد
آیا زبان فارسی به زبان ملل دیگر ایران برتریت دارد؟ – بغداد
قواعد الفارسیه – بغداد
معاصر آذری ادبی دیلی – تبریز
آزربایجانین تورکجه موعاصیر ادبی دیلی – تبریز
علم المعانی، آذربایجان تورکجه سینبن لکسیکولوژی سی(فارسجا)- تبریز
قوی اولسون اون (حیکایه توپلوسو) – تبریز
باغبان ائل اوغلو – تکمیل شده ـ تبریز
ایران تورکلرینین اسکی تاریخی (تاریخ دیرین ترکان ایران) ۱ و ۲ – تبریز
شاهین زنجیرده (شاهین در زنجیر) ـ تبریز
علی آغا واحیددن خاطیرهلریم – تبریز


text:
ثانیه
ثانیه (اینگیلیسجه: Second)، زامان کمیّتینین اسآی سیستمیندهکی بیریمی دیر. قدیمدن ثانیه، گۆنون 1⁄86400 کسری اوْلاراق تانیملانیردی. ثانیه زاماندان سوْنرا، باشقا بعضی فیزیکسل کمیّتلرین بیریملرینده نقشی وار، اؤرنک اوْلاراق سۆرعت بیریمی متر بؤلۆ ثانیه (m/s)'ده ایشلنمیشدیر. میلتلر آراسی بیریملر سیستمینین تعریفینه گؤره، ۱ ثانیه، اَن دۆشوک انرژی سویّهسیندهکی سزيوم-۱۳۳ آتوْمونون صیفر کلوین دماسیندا ایکی هايپرفین سویّه آراسینداکی گئچیش شوعالانماسینین ۹،۱۹۲،۶۳۱،۷۷۰ پریوْدونون زامان سۆرهسی دیر.[۱][۲][۳]
اِسآی اؤناَکلری[دَییشدیر]
اسآی اؤناَکلری معمولا بیر ثانیهدن آز اوْلان زامان اۆچون ایشلنرلر و بیر ثانیهدن چوْخ اولان زامانلارا اسآی سیستمینده اوْلمایان دقیقه، ساعات، گۆن و ژولین ایلی ایشلنمکدهدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Unit of time (second). SI Brochure. BIPM. یوْخلانیلیبDecember 22, 2013.
- ↑ Second. Merriam Webster Learner's Dictionary.
- ↑ Base unit definitions: Second.


text:
دینیتروژن تترااوکسید
دینیتروژن تترااوکسید (اینگیلیسجه: Dinitrogen tetroxide، روسجا: TeTpaokcид диaзoTa، عربجه: رباعي أكسيد ثنائي النتروجين ) بیر شیمیایی ماده. مایع و قاز حالتینده تاپیلار.دینیتروژن تترااوکسید نیتروژن بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.اریمه نوْقطهسی −11.2 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dinitrogen tetroxide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دینیتروژن تترااوکسید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اساسی قانونده بیلگیلنگن برچه سیلاولر نی اوتکزیش مسوولی سیلاولر ایرکین کمیسیونی بوینیده دیر. سیلاولر ایسه ملی پروسه دیک کتته برنامه دیر که اونینگ اوتکزیلیشی البته که هر تمانلمه یاردمچیلیک و حکومت تمانیدن زمینه یره تیش و تیگیشلی بولگن اداره لر نینگ همکارلیگی بیلن موفقیت لیک بیلن توگه له دی.
۱۳۹۸ ییلی نینگ جمهورلیک ریاستی سیلاوی نی یوتوقلیک بیلن اوتکزگن کمیسیون، سیلاولر دن اورگه نیلگن درسلر نی تدوین قیلیب، تجربه لرگه ته یه نیب، کیله جک سیلاولر نی اوتکزیشده جدی حرکت بیلن باشقروچیلیک قیلماقده.
ینه بیر تماندن غزنی ولایتی ولسی جرگه سیلاوی، ولایتی شورالر، اولوسواللیک شورالر، شاروالی لیک و شاروالی لیک لر اولتیریشلری نینگ سیلاولری اوتکزیلیشی حقیده تخنیکی، عملیاتی مسله لر بابیده بحث بولگندن سونگ، غزنی ولایتی ولسی جرگه سیلاوی، ولایتی شورالر سیلاوی، اولوسواللیک و شاروالی لیک لر سیلاولرینی اوتکزیش اوچون ۱۴۰۰ ییلده تیارگرلیک آلینگندی.
سیلاولر ایرکین کمیسیونی ۱۳۹۹ ییلی ۱۶ نچی اسد آیی ده، غزنی ولایتی ولسی جرگه سیلاوی نینگ اوتکزیلیشی طرحینی رسمی صورتده جمهورلیک ریاستی بیلن اورته گه قویدی که، اونده ۱۴۰۰ ییلی نینگ ۳۱ نچیسی ثور آییده سیلاولر نی اوتکزیش تاریخی دیب ایتیلگن.
۱۳۹۹ ییلی ۲۱ نچی سی سنبله آییده ینه هم کمیسیون مکتوبی تعقیبی دیب جمهورلیک ریاستی عالی مقامی گه مکتوب یوبارگن دیر. ایلگری مکتوبلر تعقیبی بنا، ۱۳۹۹ قوس ۳ نچی سی ده، غزنی ولایتی ولسی جرگه سیلاوی، ولایتی شورالر و ایریم شاروالی لیک لر سیلاولرینی اوتکزیش طرحینی و عملیاتی پلانلرینی جمهورلیک ریاستی عالی مقامی گه یوبارگن دیر که بو طرح و عملیاتی پلان ده، یوقاریده گی سیلاولر اوتکزیلیشی ۱۴۰۰ خزانیده، ترتیبلنگن دیر.
سیلاولر ایرکین کمیسیونی ۱۴۰۰ ییلی خزان آییده بوله دیگن غزنی ولایتی ولسی جرگه سیلاوی، ولایتی شورالر سیلاوی، ایریم شاروالی لیک لر سیلاولر نی اوتکزیشده جدی حرکت بیلن تیارگرلیکلری بار. همده سیلاولر دن آرقه داشلیک بیلدیروچی دفتری بولمیش بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی و یو ان دی پی بیلن پروژه سندینی امضاله گن دیر.
آواز بیریش مرکزلر نی ینگیدن تیکشیریش، آواز بیروچی فهرستلری نینگ اصلاحی، آواز بیروچی تقویتی ثبت نامی، اینگ مهم موضوع لردن عبارت که سیلاولر عملیاتی برنامه لریدن آلدین کمیسیون آرقه لی عمل گه آشه دی.
عین حالده سیلاولر ایرکین کمیسیونی غزنی ولایتی ولسی جرگه سیلاوی، ولایتی شورالر سیلاوی و اولوسواللیک و شاروالی لیک لر سیلاولر نی اوتکزیش اوچون تیارگرلیک لر یانیده، اولکه نینگ ۳۴ ولایتی اهالیسی و سیلاولر ایشلاوچیلری بیلن مردم نی آگاه لنتیریش بوییچه و ایشانچ کوپپه یتیریش اولتیریشلری نی اوتکزگن حالده سیلاولر قانونی نینگ اصلاحی طرحی نی هم نهایی قیلگن دیر که تیزلیکده عدلیه وزراتی، ملی شورا و باشقه جانبلر بیلن اورته گه قوییله دی.
سیلاولر ایرکین کمیسیونی، همده سیلاولر نینگ برچه مسله لرینی تیگیشلی بولگن اداره لر بیلن اورته گه قوییب، ذیدخل بولگن ایچکریلیک و تشقریلیک نهادلرنینگ نظرلری نی الگندن سونگ هر تمانلمه تیکشیریش بیلن کیله جک سیلاولر نی اوتکزیشی اوچون حرکت قیلماقده لر.


text:
صمد وورغون سئچیلمیش اثرلری صمد وورغون، پرچمدار شعر معاصر آذربایجان، در 21 ماه مارس سال 1906 در قریه صلاحلی از توابع شهر قازاخ دیده به جهان گشود. زادگاه شاعر که در دامنه کوههای سبز و خرم مشرف بر کرانه مصفای رود کر واقع شده روزگاری شاهد قهرمانی ها و از جان گذشتگیهای نیاکان صمد وورغون بخاطر حراست مرز و بوم …مطالعه بیشتر »
آذربایجان بایاتیلاری و اوشاقلار باخچاسیندا غنچه لر
آذربایجان بایاتیلاری و اوشاقلار باخچاسیندا غنچه لر محمد علی نقابی بایاتی آذربایجان خلقینین یاپ چوخ یاییلمیش فولکور قسمتیندن بیریدیر. بایاتی کلمه سی انسانین عقلینه گه لینجه، همن یاردا اونونلا برابر گلیر. آذربایجان بایاتیلارینین چوخ قیسمتی یارا مخصوصدور. بایاتیلار، ائللر، اوبالار، کندلر، شهرلر ایچینده یوزمینلرنن واردیر و بونلاری بیر یئره ییغماق علاقه مندلرین بوینوندا اولان بیر وظیفه دیر. بایاتیلار ایللر بویو …مطالعه بیشتر »
دیوان ترکی حکیم هیدجی
دیوان ترکی حکیم هیدجی حکیم هیدجی آذربایجان ادبیاتینین گؤرکملی شاعیری، عالیمی و دیرلی فیلسوفی کیمی کئچن یوز ایلده ادبی، اجتماعی و فلسفی اثرلرین یازماغیلا اؤلکه میزین اجتماعی-سیاسی اولای لاریندا اشتراک ائدرک اوچ دیلده- فارسجا تورکجه و عربجه- مختلف ساحه لرده اؤز قابا قجیل گؤروشلرینی و دوشونجه لرینی آچیقایاراق جامعه نین فعال قوه لرینی ده دوزگون صورتده آچیقلمیشدیر. بو دیرلی عالیمی، …مطالعه بیشتر »
آناما هدیه
آناما هدیه حسین دوزگون استاد دكتر حسین محمدزاده صدیق، با تخلص «حسین دوزگون» – كه طراوت جوانی شاعری خود را در مبارزه با رژیم طاغوت گذرانیده و شعر را به عنوان سلاح برندهای در دفاع از حقوق حقّهی مردم خود به كار گرفته است – در ستایش مادر نیز اشعاری دارد كه افتخار میكنیم توانستیم این اشعار را از مجموعههای …مطالعه بیشتر »
بیر دسته گول حسین دوستی
بیر دسته گول حسین دوستی قاراداغ شاعرلرینین تذکره سی گؤزه للیکلر یوردو، قوچاقلیقلار بئشیگی اولان، مقدس تورپاغیمیز آذربایجان، ائله جه ده هنر و ادبیات اوجاغی اولموشدور. اینجه خیاللی، ده رین دوشونجه لی و عمومِ بشریت اوچون سعادت آرزیلی شاعرلر بئجرمیشدیر. قره داغ ماحالی، آذربایجانین بیر محتشم بؤلگه سی دیرکی اونودولماز شخصیتلر بئجردیب و آذربایجانین شعر و موسیقی اوجاقلاریندان ساییلیر. قره …مطالعه بیشتر »
یارالی دورنا “عاصم اردبیلی”
یارالی دورنا عاصم اردبیلی حق درگاهینه بیر کیچیک بنده کیمی بو ایکینجی شعر مجموعه سینین یاییلماغینا الده ائتدیگیم نائلیته خاطر منتدارلیغیمی قید ائدرک جوشان دردلی سؤزلریمی حؤرمتلی اوخوجولارین محضرینه تقدیم ائدیرم. قانلی سحر کیتابیمدا قید ائتدیگیم کیمین ینه ده محضرینیزه دئملییم: منده او مادی امکتن اولاییب و اولمایاجاق کی اورک سؤزلریمی کیتاب فورماسیندا اؤز وطن داشلاریما اتحاف ائدم. نیه کی …مطالعه بیشتر »
شعر ترکی 29 بهمن/بهمنین ایرمی دوققوزو
شعر ترکی 29 بهمن = بهمنین اییرمی دوققوزی شاعر: ذولفقار كمالی سال سوم دبیرستان بودم که استادمان آقای حسین دوستی شعری رو به کلاس اوردند و خوندند من هم بصورت خیلی ناقص و شاید درهم برهم اونو یادداشت کردم. متاسفانه از اینترنت نتونستم اصل این شعر رو پیدا کنم اما به هر حال این شعر رو اینجا گذاشتم اگر کسی …مطالعه بیشتر »
هوپ هوپ نامه
هوپ هوپ نامه اشعار ترکی میرزا علی اکبر صابر طاهرزاده هوپ هوپ نامه اثر مشهور و گرانقدر میرزا علی اکبر صابر، در زمره غنی ترین و شناخته ترین شاهکارهایی است که مندرجات آن در پی ریزی بنیادهای نظری مشروطیت تاثیر داشته و در فضای فکری و انتقادی آن دوره و دورانهای بعدی مدتها دل و جان ستمدیدگان و آزادی خواهان …مطالعه بیشتر »
سارای حسین اقبالیان (دنیز)
سارای شعر توپلوسو حسین اقبالیان (دنیز) گنج نسلیمیز اورک سیزلارینی، یئنی بیر شیوه ده دیله گتیره یئتگی سینی الده ائمکده دیر. بو یئنی شیوه ایله یارانان سؤز بیرلشمه لرینه، اسکی و عادی تعریفلره سیغیشان شعر آدی وئرمک اولماسادا، اونلاردا اولان سس و سؤزلرین موسیقی سی، بو یارادیجی دویغولو اثری، چاغداش ادبی مجموعه لریمیزه «یئنی شعر» آدی ایله داخیل ائدیر. بو …مطالعه بیشتر »
آچیل چتیریم آچیل
آچیل چتیریم آچیل زهرا ولی زاده اوشاقلار اوچون تورکو شعرلر ذهن پاک و صاف و روشن کودکان آئینه، تر و تمیزی را میماند که هر چه در مقابل ببیند در دل خویش جای میدهد. کودکان میل و رغبت فراوانی به داستانهای منظوم و اشعار کودکانه دارند. علیهذا بهترین راه برای پرورش فکری آنان، برای تعلیم و تربیت معنوی آنان استفاده …مطالعه بیشتر »


text:
`امریکا` نتیجهلر
خبرلر [633]
- امریکا و روسیا خاریجی ایشلر ناظیرلری آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- ماکرون امریکا خاریجی ایشلر ناظیری بلینکن ایله گؤروشوب
- ماکرون و بایدن یاخین گونلرده سوآلتی قاییقلار مسئلهسینی موذاکیره ائدهجکلر
- امریکا و بریتانیا ترورلا موباریزهده امکداشلیغی گوجلندیریر
- امریکا افغانیستاندان اون گون عرضینده 58 میندن چوخ شخصی تخلیه ائدیب
- امریکا تیگرای عصیانچی لاری دستکلهدیگینه دایر ادعالاری تکذیب ائدیب
- بایدن و جانسون افغانیستاندان وطنداشلارین تخلیهسینی و گ7 ایجلاسینی موذاکیره ائدیبلر
- نیویورک-دا مکتب ایشچی لرین آشی ووردورماسی مجبوری اولدو
- امریکا-دا داشقین قوربانلارینین سایی 22 نفره یوکسلدی
- امریکا سفیرلیگیندن کوچمن آچیقلاماسی
- امریکا وطنداشلیغیندان چیخانلار 237 فایز آرتیب
- آمریکا 11 سپتامبر حادثهلریله باغلی یئنی آچیقلاما وئردی
- عمر چلیک: "تورکیه-نین سرحد حاکیمیتی یوکسک دیر"
- ابراهیم رئیسی ایله امانوئل ماکرون آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- کالیفرنیا هفتهلردیر یانغینلا بوغوشور
- امریکا-دا سوپرمارکت و کافه لرده اورتا ساعاتلیق امک حاقی ایلک دفعه 15 دولاری اؤتوب
- امریکا وطنداشلارینین 50 فایزی کوروناویروسا قارشی آشی اولونوب
- روسیا و امریکا نوماینده هئیتلری استراتژی ثابتلیگی موذاکیره ائدهجکلر
- امریکا-دا ائوین چؤکمهسی نتیجهسینده اؤلنلرین سایی 98 نفر تشکیل ائدیب
- امریکا-دا باش وئرمیش آتیشما زامانی 2 نفر اؤلوب
- امریکا کنگره سی قارشیسیندا اعتراضلار زامانی دؤرد نفر اؤلوب
- امریکانین افغانیستان موداخیلهسینی اوغورسوزلوق اولاراق خاراکتریزه ائتدی
- امریکا و لیبیا رسمی لرینین اهمیتلی گؤروشو
- ایران امریکانین عراق-داکی بازالارینا ضربه لر ائندیریب
- تورکیه و امریکا پرزیدنتلری مطبوعات کنفرانسی کئچیریبلر
- فیلیسطین ایسرایل و امریکا ایله بوتون علاقهلرینی کسدی
- منبیج-ده تورکیه و امریکا عسگرلرینین اورتاق نظارت فعالیتی باشلادی


text:
ایسراییل الخلیل-ده یهودی محلهسی اینشا ائدجک
ایسراییل-ین مودافعه ناظیری نفتالی بنیت ایشغال آلتینداکی اردن چایینین غرب ساحلیندکی الخلیل شهرینده یئنی یهودی محلهسینین قورولماسینا دایر لاییحهنین باشلادیلماسینا دایر پلانی تصدیقلهییب.
ایسراییل-ین مودافعه ناظیری نفتالی بنیت ایشغال آلتینداکی اردن چایینین غرب ساحلیندکی الخلیل شهرینده یئنی یهودی محلهسینین قورولماسینا دایر لاییحهنین باشلادیلماسینا دایر پلانی تصدیقلهییب.
ایسراییل-ین "کانال-13" تلویزیونونون معلوماتینا گؤره، ایسرایل-ین مودافعه ناظیری بنیت ین پلانینی تصدیقلدیگی محله الخلیل شهرینین مرکزینده، 1994-جو ایلدکی الخلیل قتل عامیندان سونرا ایسرایل طرفیندن باغلانان الجمله بازار یئرینده قورولاجاق.
خبرده لاییحهنین حیاتا کئچیریلمهسی اوچون الحسیبه-ده کی فیلیسطینلیلره مخصوص 50-یه یاخین بینانین ییخیلاجاغی و فیلیسطینلی ملک صاحبلرینین حقوقلارینین "قوروناراق" یئرلرینده یئنی بینالارین اینشا ائدیله جگینه دقت چکیلیب. بو محلهنین قورولماسی ایله الخلیل-ده کی حرم ابراهیم-ین اطرافینداکی یهودی یاشاییش منطقهلرینین جوغرافی واحیدلیگینین تامین ائدیلهجگی قئید ائدیلیب.
حرم ابراهیم-ین ده داخیل اولدوغو الخلیل شهرینین تاریخی شهر بؤلگهسینده یاشایان فیلیسطینلیلر ایسراییل عسگرلرینین محدودیتلری و رادیکال یهودی ساکینلرینین هوجوملاری سببیندن آغیر شرطلر آلتیندا یاشاماغا چالیشیرلار.
تخمینا 100 -ا یاخین نظارت منطقهسینین اولدوغو شهرده حرم ابراهیم-ین اطرافینداکی یاشاییش یئرینده 400-ا یاخین یهودی مسکونلاشیر. ایسرایل عسگرلری فیلیسطینلیلره قارشی تضییق و حده-قورخو تطبیق ائتسهلر ده، مسکونلاشانلار تز-تز بؤلگه خالقینی ناراحات ائدیر.
ایشغال ائدیلمیش قودس شهریندکی مسجید القصی-نین اطرافی کیمی قبول ائدیلن الخلیل شهرینده کی حرم ابراهیم مکه-ده کی مسجیدالحرام ایله مدینه-ده کی مسجید النبوی و مسجید القصی-دان سونرا دؤردونجو مسجیددیر.
ایلگیلیلی خبرلر
سوریهده سالدیری: ۱۰ وطنداش جان وئردی
اوردو و ایران دستکلی خاریجی تروریست قروپلاردان اولوشان رژیم گوجلری، اریحا ائلچه مرکزیندهکی بازار یئرینی توپچو سالدیریلارییلا هدف آلدی
روس جتلری، آمریکا اوچاقلارینی اوزاقلاشدیردی
قارادنیز اوزرینده اوچان آمریکایا عاید ۲ ب-۱ب استراتژیک بومباردمان اوچاغی و ۲ کیسی-۱۳۵ تانکر اوچاغی روس رادارلاری طرفیندن تعقیبه آلیندی
۲ پکاکالی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
"عراقین قورئییندهکی پنجه-قافلان عملیات بؤلگهسینده یئری معین ۲ پکاکالی تروریست قهرمان کماندولاریمیزین مداخیلهسی ایله ائتکیسیز حالا گتیریلدی"


text:
لیدی گاگا تۆرکیأ گلیأر
تانیمال آیدیمچی ۱۶-نجی سپتامبردا تۆرکیأ گلِر
دۆنیأده تانالیان مشهور آیدیمچی لیدی گاگا ۱۶-نجی سِنتیابردا (سپتامبردا) ۲۱ کانتینر و ۱۴۴ آداملیق تۇپاری بیلن تۆرکیأ گلیأر.
۶۸ شأهِرده کنسرت برجک آیدیمچی ۱۶-نجی سنتیابردا ایستامبولینگ تکنیک بیلیمیوردونینگ استادیومیندا تۆرکیهده ایلکینجی کنسرتینی برر.
جِمی ۲۱ کانتینر بیلن ایستامبولا گلجک گاگا صاحنادا ۱۴ تانسچی و ۵ آداملیق تۇپار بیلن چیقیش ادر.
صاحنادا گییأن اِگین اشیکلری بیلن اۆنسلری اؤزۆنه چکیأن لیدی گاگا کنسردینده ۳۰ ثانیهه اِشیگینی چالیشیار.
دِگیشلی حابارلار
بنکسی نینگ بیر اثری 18.5 میلیون پوندا ساتیلدی
مارماریس دا فونیکس تاریحی شهرینده قازوو آغتاریش ایشلری باشلادیلار
بو قازوو آغتاریش ایشی پنسیلوانیا بیلیم یوردونینگ عالیملاریندان دکتر آصیل یامان ینگ یوُلباشچیلیغیندا باشلادیلار
قاراحان دپه ده نئولیتیک دؤورۆنه دگیشلی تاریحی اثرلر تاپیلدی
قاراحان دپه ده 3 ییلدان بأری قازوو آغتاریش ایشی دوُوام ادیأر


text:
لیتیوم آلومینیوم هیدرید
لیتیوم آلومینیوم هیدرید (اینگیلیسجه: Lithium aluminium hydride، روسجا: AлюMorидpид лиTия، عربجه: هيدريد ألومنيوم الليثيوم ) بیر شیمیایی ماده. آغ، کریستال حالتینده تاپیلار.لیتیوم آلومینیوم هیدرید آلومینیوم بیلشیکلری و لیتیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lithium aluminium hydride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لیتیوم آلومینیوم هیدرید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جورج مکدونالد
جورج مکدونالد (اینگیلیسجه: George MacDonald) بریتانیالی شاعیر، رومانچی و یازیچی - .۱۰ دسامبر ۱۸۲۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۰ ایل عومر ائلهییب و ۱۸ سپتامبر ۱۹۰۵ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«George MacDonald»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده جورج مکدونالد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خلیل ریضا شعر توپلوسو: آزادلیق- چئویره ن آیدین یئنیلمز
- توضیحات
- منتشر شده در پنج شنبه, 18 تیر 1394 16:02
خلیل رضا، اصلینده شاعیر ده ییل! خلیل رضا، تاریخ دیر، ادبیات دیر، کولتوردور، خلیل رضا درد قایناغی دیر، غئیرت، ساواش قایناغی دیر.
بو کیتابی اوخودوقجا، خلیل رضانین تاریخی نئجه آچیق- آیدین تصویره چکدیغی گؤرونور. خلیل رضانین شئعرلرینده، تاریخ وار. او، شئعرلري ایله، تاریخی یازمیش و تورك میللتینه اولان ظولم لري شئعرلریله یازمیش و بیزلره چاتدیرمیش دیر. بو شئعرلر و بو تاریخ اونوتولمایاجاق دیر.
خلیل رضا، ادبیات دیر. خلیل رضانین شئعرلرینی اوخودوقجا، تورك ادبیاتی نین نه قدر زنگین اولدوغونو گؤروروك. خلیل رضا بیر سؤز صرافی اولان شاعیر، سؤز ده نیزي نین اوستاسی دیر و سؤزلري نئجه ایشله ده جیینی چوخ یاخچی بیلیر.
خلیل رضا، بیزیم کولتورموزدور. او، بیر درد قایناغی دیر. هامی نین دردینه یانان بیري دیر. غئیرت دن بوغاز داماري شیشن بیري دیر و بونلاري شئعرلري له بیزه گؤستریر. خلیل رضانین گؤزونده،
ساتقینا و قورخاغا یئر یوخ و هر زامان، اونلاردان کنار اولماغی و اونلارین اوزونده کی ماسکه لري چکیب سالماغا و اونلارین چیرکین اوزلرینی گؤسترمه یه چالیشیر. خلیل رضا، دئوریم چی شاعیر اولاراق، وطن اوغروندا نئجه ساواشماغی دا اؤیره دیر. او زیندان دان هئچ قورخماییب و ایللرینی بو یولدا قویموش بیر اینسان دیر. خلیل رضا، غئیرت، شرف قایناغی دیر.
او، هر زامان دوشمن قارشی سیندا سینه سینی اؤنه وئریب، مظلوم دیر. او اودلار « آذربایجان » ، لاردان دفاع ائتمیش دیر. خلیل رضا یوردونون اونودولماز غئیرت، شرف و دئوریم شاعیري اولاراق آنیلاجاق دیر.
خلیل رضانین شئعرلرینی اوخودوقجا، بونلارین هامیسی آچیق گؤزله گؤره بیلیریک. اودا بونلاري بیزه گؤسترمک و یاشاییشیمیزدا اونلار باغلی قالماغیمیزي ایسته ییر. بیز، موباریزه یولوندا، خلیل رضانی اؤزوموزه اؤرنک توتاراق، آددیملامالییق. یاشاسین آزادلیق،
یاشاسین خلیل رضا.
کیتابی بو لینکده ن آلابیلیرسیز:


text:
اویان نیوز: تهراندا “شمس و مؤولانا” اثر ایشیق اوزو گؤرموشدور. بو کیتابین یازاری مسی آغا محمدیدیر. آذربایجان شرقشوناسی، فیلولوژی اوزره فلسفه دوکتورو مسی آغا محمدی نین آذربایجان تورکجهسینده اولان “شمس و مؤولانا” آدلی کیتابی عرب الیفباسیندا یایینلانمیشدیر. کیتاب تهرانداکی “تکدرخت” یایین ائوینده ۵۰۰ تیراژلا نشر اولونوب. بو حاقدا Modern.az سایتی آشاغیداکی بیلگیلری ده وئرمیشدیر.
کیتابا صوفیزمین و بوتؤولوکده شرق بدیعی-فلسفی دوشونجهسینین ان پارلاق سیمالاریندان اولان شمس تبریزی و مؤولانا جلال الدین رومی حاقیندا مؤلیفین مقالهلری، ائله جه ده اونلارین یارادیجیلیغیندان ائتدیگی ترجومهلر داخیل ائدیلیب.
مؤللیف اورتا عصر قایناقلارینا اساسلاناراق، شمس تبریزینین گئرچک شخصیتی و دوشونجهلری اوزرینه ایشیق سالمیش، اونون بیوقرافیاسینین بعضی قارانلیق و موباحیثه لی مقاملارینا آیدینلیق گتیرمهیه نایل اولوب.
کیتابدا همچنین مؤولانانین ایرهلی سوردویو فلسفی-ایجتیماعی تعلیمین ییغجام و آنلاشیقلی شرحی وئریلمیش، اونون ادبی ایرثینین بو گون ده آکتوال و موعاصیر اولماسینی شرطلندیرن باشلیجا عامیللردن بحث ائدیلیب.
قئید ائدک کی، کیتاب مسی آغا محمدی نین ۲۰۱۰-جو ایلده باکیدا چاپ اولونموش عئینی آدلی اثری اساسیندا دوکتور حسین شرقی طرفیندن نشره حاضیرلانیب.
مسی آغا محمدی، گونئی آذربایجان ادبیاتینین تانیدیلماسیندا دا رولو بؤیوک اولموشدور. گونئیلی شاعیرلر و نثرچیلرینین اثرلرینین قوزئی آذربایجاندا تانینماسیندا مسی آغا بَیین داییمی فعالیتلری اولموشدور.


text:
لیتوانی-بلاروس شوروی سوسیالیست جومهوریتی
لیتوانی-بلاروس شوروی سوسیالیست جومهوریتی (اینگیلیسجه: Lithuanian–Byelorussian Soviet Socialist Republic، فارسجا: جمهوری سوسیالیستی لیتوانی-بلاروس ، فرانسهجه: République socialiste soviétique lituano-biélorusse ، آلمانجا: Litauisch-Weißrussische Sozialistische Sowjetrepublik ، ایتالیاجا: Repubblica Socialista Sovietica Lituano-Bielorussa ، روسجا: ЛиToBcko-Бeлopycckaя coBeTckaя coциaлиcTичeckaя pecпyблиka) اوروپادا بیر اسکی دؤولت. لیتوانی-بلاروس شوروی سوسیالیست جومهوریتی 1919 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1919 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- اینگلیسیجه ویکی پدیا
لیتوانی-بلاروس شوروی سوسیالیست جومهوریتی


text:
هنر قارانلیقدان داها گوجلودور!
نیگار خیاوی
دوشونورم هنر و هنرین بللی بوداغی اولان ادبیات، آزادلیق اوزاییدیر. اوزای دا اوج-بوجاقسیز، سینیرسیز فضا دئمکدیر، من ده اوزای سؤزونو بو اوزدن قوللانیرام. هنر انسان یاراتیغیدیر. حیاتین داریسقال اؤلچو-بیچیسینی دوشونجهسینین، خیالینین سینیرسیز اوزایینا دار گؤرن انسانین یاراتیغیدیر هنر؛ آلیشیق قالیبلارا سیغمایان انسان، سفرهسینی اؤیرهنیلمیش سفرهلردن آییرماق ایستهین انسان، متعارف دونیانی بَینمهییب اؤزونه هنر و صنعت آدلی دونیا یارادان انسان، نهیسه… صنعت دونیاسی سینیر دئیه، سرحد دئیه بیر شئی تانیمادیغیندان دولایی هر بیر سینیرلا قارشیلاشدیغیندا چرچیوهلری چئویره-چئویره نفس یولوسونو آختاریب تاپار. آنجاق نه یازیق کی، صنعت دونیاسی قارشیسیندا چرچیوه قورماق ایستهین ذهنیت نه صنعتین چرچیوه چئویرن اؤزللییینی تانییار، نه ده صنعتین قیسناییشلارا قارشی- هر رنگدن اولورسا- میدان اوخوماسینی بیلر. ۲۱-نجی یوز ایللیکده انسانین/فردین داورانیشینی فورمایا، قالیبا سوخماق ایستهین ذهنیت هله بونونلا یئتینمهییب اونون دوشونجهسینه ده نورم و فورم معینلشدیرمهیه قیدیقلانار. نئیلهمک، بئلنچی گؤروش البته کی، همین او دئدیییمیز صنعت اوزایینا قارشی اولان گؤروشدیر.
بو یازینی منه یازدیران سببی سؤیلهییم، ۱۲ -۱۳ ایل بوندان اؤنجه «الیمده اَللی بارماق» آدلی بیر شعر توپلوسو اولان کیتابیم یاییلدی. هر زامان سایقیم اولان ادبیاتچی بَگلریمیزدن بیری اونو اوخورکن گویا شعرلریمدن هم اوتانج دویموش هم ده اییرنمیشدیر. کرونا گونلرینده نئتده دولاشیرکن او یازییا راستلادیم. من بونا چاشمادیم، ندن چاشمادیم؟ چونکو سینیرلاری آشماق چوخلارینی اینجیک سالابیلر، لاکن بو منیم سوچوم دئییل، صنعتین ماهیتی بو، آلیشیلمیش سرحدلری آشماق صنعتین دوغما گؤرهوی! صنعت اهلی ذهنین چئشیتلی کاناللارینی آچیق بوراخمالی و هر چئشید دوشونجهیله بیلگیلی، آکتیو و تنقیدچی شکیلده قارشیلاشمالیدیر، یوخسا ذهنین گیریش یوللاری قاپانارسا و یالنیز اؤنجهدن تانیملانمیش بیرجه بللی دوشونجهیه تاخیلارسا، ایستر-ایستمز گئت-گئده همین دوشونجهیه پروقراملاشمیش و کؤکلنمیش بیر روبوتا چئوریلر.
آنجاق آغلیمدا بئله بیر سووال باش قالدیریر: انسان وجودونون ان دوغال فیزیولوژیک ایشینین آدینی شعره گتیرمگ نئجه اولور دا اوتانج دوغورور؟ دوشونورم حیاتین پیرتلاشیق قایغیلاری و سیخینتیلارینین قالاق-قالاق آرتماقدا اولدوغونو گؤروب گؤینهین قلم سؤیوش، هزل و هجو کؤمهییله توپلومون گئرچکلرینی ادبیاتا داشیماقدا الی قولو آچیقدیر. ادبیات توپلومو اویون اویناماغا، ساختاکارلیغا تشویق ائدرمی؟ ائدنمز. ادبیات پیسلیکلری توپلومون قارانلیقخاناسیندا باسدیرارمی؟ باسدیرانماز. قالدی کی، شعر دَییشمز قالان دویغو دونیاسی دئییل، شعار دونیاسی دئییل. شعر، سادهجه آنلیق هیجان وئریجی، جوشدوروجو، آهنگلی سؤزلر دئییل. لازم گلنده شعر سوسیال ایلیشکیلری، توپلومون اخلاقی و خرافهچی گؤروشلرینی تنقید ائدرک میدانا چیخار و عادت حالینا گلمیش ادبی دَیرلره بئله، میدان اوخویار. آرتیق، دیلی و ادبیاتی سنتی قورولوش و فئودال دوشونجه سیستئمی چرچیوهسینده توتوب ساخلاماق امکانسیز ایش.
جمعیتین آجی گئرچکلریله قارشیلاشماق دوشونن انسان اوچون بیر زورونلولوق/مجبوریت و سورونلولوق/ مسئولیتدیر. نه ائتمک کی، بیزیم نسلیمیز آجیناجاقسیز بیر زمانهده وارلیغا توللانیلمیش اولدو. بو نسلین باشینا نهلر گلمهمیش کی؟ بو نسیل بؤیرهیینی ساتان، اؤزونو ساتان، اوشاغینی ساتان، کیملییینی ساتان، گؤزونو ساتان و ساتمالی هر نهیی وارسا اونو ساتان نسیل اولموش. بئلنچی آجیلار ایچینده گول-بلبلدن سؤز ائتمک مسلهنی آزدیرماق و بونونلا ذهنلری آزدیرماق دئییلمیدیر؟ شعرین نئجه بیر یاشام چنبرهسینده یازیلمیش اولدوغونو آراشدیرماق یئرینه بیر ایکی سؤزو توتوب مسلهنی آزدیرماق نه دئمکدیر؟ یوخسا، مسلهنی تنقید آدیلا بو شکیلده آرایا آتیرسینیز کی، دوزگون اولان شکلی آزدیریلیب اونودولسون؟ گئنه بئله بیر سووال گؤزونو گؤزومه دیکیب سوروشور، بیز تاریخین هاراسینداییق؟ ایللردن ۲۱-نجی یوزایلین ۲۰-نجی ایلی، کروناویروس دؤنمی! گؤزه گؤرونمز بیر ویروس الیله بشریت تاریخینده اؤنملی بیر دؤنم اولوشماقدا، بیزلرسه هله کلمهلرین تربیهلی- تربیهسیزی دارتیشماسیندا ایلشیب قالمیشیق و سایین تنقیدچیمیزین فخری منیم شعریمده گویا تربیهسیز کلمهلری اوتانا –اوتانا، اییرنه-اییرنه (اؤز دئییشلرینه گؤره) اوخوماسی اولموش. دوغروسو ادبیاتیمیزین سورونو نه؟
تام یازیقلیقلا بو گون بیر چوخ آجیلاری اؤز بیلگیمیزه چاتدیرمالییق: منصوب اولدوغوموز توپلومدا بیر چوخ میلیون ایشسیز، بیر چوخ میلیون معتاد، بیر چوخ میلیون اوروسپو قادین، بیر چوخ میلیون کوچه جوجوغو و بیر چوخ چوخ میلیون روانی مریض یاشاماقدادیر، بیز ایستهسک ده ایستمهسک ده بو میلیونلارین ایچینده یئر آلماقداییق. اوتانج دوغورمالی بونلارمی یوخسا منیم شعرلریم؟ بس بئله بیر بدبخت، بئله بیر کیرلی توپلومدا ادبیاتین مؤوضوعسو نه اولمالی؟ کوراوغلونون قیر آتی، قوچاق نبینین ائشمه بیغیمی؟ بو توپلومون دَریسینین آلتینا نهلرین توپلاندیغینی گؤرمزمیییک؟ خسته توپلومون خسته اقتصادی، خسته پولیتیکاسی، خسته ادبیاتی، خسته شهرلری، خسته عایلهلری، خسته سئوگیلیلری، خسته شاعرلری، خسته آیدینلاری اولور، بئله بیر توپلومون شعری یالانچی ناناینیناش دویغوسو داشییاماز.
کلمهنی تربیهلی-تربیهسیز شکلینده کاتئقوریلشدیرن گؤروش، دئمک دیلی و ادبیاتی هله ده سنتی قورولوش و فئودال دوشونجه سیستئمی چرچیوهسینده توتوب ساخلاماق ایستیر. دیلی ادبی و غیری ادبی بؤلوملره بؤلتهلمک دیلی قتل ائتمک دئمکدیر، دیلده قوللانیلان هئچ بیر کلمه تربیهسیز و غیری ادبی دئییل، بوتون کلمهلر یازی دیلیمیزه کؤچمهلی، بو دا ادبیاتین داها بیر گؤرهوی. دانیشیق دیلیمیزده وار اولان بوتون کلمهلر گرکن شکیللرده یازیلی ادبیاتا کئچمهلی. آچیق مضمونلو سؤزلر و سؤیوشلر ده دیلین بیر پارچاسی اولاراق ادبیاتا داشینماسی اوتانج دوغوراجاق حرکت دئییل. هله قالسین کی، سؤیوش وئرمک اؤزو انسانین آجیقلی غضبلی اولدوغو چاغیندا دوغال پسیکولوژیک بیر تپکیدیر. هئچ ده قورخوب-اورکومک لازم دئییل. ادبی اولمایان دئیه، کلمه و دیلیمیز یوخ! دیلیمیز بوتون کلمهلرینین مبارک ائشلیگینده یازیلی ادبیاتا داشینمالی، سؤزسوز. آچیق سؤزلر و سؤیوشلر ادبیاتین گیزلی قالمیش طرفی اولسا دا هر انسانین جوجوق یاشلاریندان ائشیتدییی سؤزلر اولاراق کاراکترینین آیریلماز حصهسیدیر. سؤیوشلر حتا دیلین، کولتورون دَیرلی بیلگی قایناقلاری کیمی گونلوک دانیشیقلاریمیزدا دا ایشلکدیر و توپلومون بوتون عضولری دیلین بو خزینهسیندن یارارلانیر. کلمه سادهجه آغیز بوشلوغوندا گلیب گئدن بیر سؤز دئییل، هر کلمه اؤزلویونده گوج صاحبیدیر، تسلی گوجو، یارالاما گوجو، اینجتمه گوجو، سئودیرمه گوجو، نفرت گوجو، دَییشیم گوجو و بو باخیشلا اَن چیرکین تابولار بئله ادبیات و شعر عالمینه داشینابیلر. ادبلی ادبیاتدان سؤز ائدن ذهنیتین البته کی، شخصی ترجیحلری اولابیلر، هانسیسا شعر و یا شاعیرین اثری اونون بَینهسینی قازانیب و یا قازانمایا بیلر، آنجاق شخصی بَینهسینی، تثبیت اولونموش ادبی دَیرلر کیمی گؤسترمک ادبیات اوزایینا سیغماز. انسانین دورومو کلمه ایله آچیقلانیر، هر تور کلمه. بس ایرنج دوروما ایلیشمیش انسانین وضعیتی نئجه آچیقلانمالی؟ بس شاعر، یازیچی اؤفکهسینی نئجه بوشالتمالی؟ یوخسا «شاعر زمانهسینین پئیغمبری دیر» کیمی دوشونجهنی ساوونورسونوز؟ ادبیات ساحهسینی اؤزونه مطلق مال ائدن ذهنیت، اؤز دورغون ذهنیتیله قارشیلاشمازسا، سویو هنر و صنعتله بیر آرخا آخانماز.
بو دا وار کی، بعضیلری توپلومون چیرکین اوزونو عوریان شکیلده قادین دیلیندن ائشیدنده دیکسینیب هویوخورلار، سانکی بونو قادین قلمیندن ائشیتمه تولئرانسیندا دئییلمیشلر، نهدن؟ چونکو اونلار چیرکین بیر عادت اورزه یالنیز اوزئیسل و دایاز مسلهلری قادین دیلیندن ائشیدمهیی آرزولار و اونا اؤیرنمیشلر. آنجاق، بونو هوش ائتمزلر کی، اونلار اؤز ایشلریله مشغول اولدوغو سورهجه قادینلار دا دوشونجهلرینی، بیلیکلرینی گلیشدیرمکله اوغراشیرمیش و اؤز فردیتلرینه اینانمیش دوروما وارمیشلار. کئییمیش ذهنیت هله بونو قاوراماقدان عاجزدیر کی، فردی بیلینجه، فردی فرقیندهلییه وارمیش قادین آرتیق اوتوروب کیمسهنین تصدیقینی گؤزلهمز و قازاندیغی فردیتی قورویاراق حاکیم اوتوریتهنین هر طرفدن اولورسا، باسقیسی قارشیسیندا دایانار. چونکو هر زامان هنر قارانلیقدان داها گوجلو!
بیر آز درینه گئدنده بو باخیش ادبیات تاریخینده ده اؤزونو گؤسترمکدهدیر، بو باخیش رابعهنین قلمینی بوغان باخیش، طاهره قرهالعینین دوشونجهلریندن اورکن باخیش، پروین اعتصامینی کیشیسل شعرلر یازماغا زورلایان باخیش، فروغ فرخزادی قادینسل شعرلرینه گؤره چیرپان باخیشدی. بو باخیش همین دار باخیشدی، بو باخیش گنجهلی مهستینین قادینسل شعرلرینی گؤرمزدن گلن باخیشدی. هه، بو باخیشین ایستهیی دیلی، کلمهنی و بوتونلوکله ادبیاتی ائرکک- دیشی نئجهلییینده سیرالاماقدیر. آنجاق سؤز بوراسیندا کی، ادبیاتی ائرککسل-دیشیسل بؤلوملره بؤلتهلهین ذهنیت ائرککلر اوچون هئچ بیر حدی سدی تانیماز و حدی سدی یالنیز قادینا روا قیلار. بونونلا دا قالیبلاری آشان قادینین اوزرینه هر جور یورومهیی اؤزونه حاق ائتمیش کیمی گؤرَر. اونلارین قالیبلاری ایسه یالنیز و یالنیز اؤز اؤلچو-بیچیلریله کسیملهنمیش و تانیملانمیش اولان قالیبلاردیر. و یئنه بوندان غافیلدیرلر کی، آرتیق قادین یئنی اؤلچوتلریله اونلارین چوروک اؤلچولرینه میدان اوخوماقدادیر. طبیعی کی، بعضن بونو گؤرمک چتین. نهیسه کی، خوشبختلیکدن هنر قارانلیقدان داها گوجلو.
البته کی، بو دارتیشمالار دوزگون یؤنده ادبیاتی ایرهلیلهییشه دوغرو ایتهلرسه، مبارکدیر، یوخسا نهلریسه اؤرت-باس ائتمک اوچون قاداغالار و یاسالار قویماقلا ادبیات دوغما حرکتیندن، دوغما اعتراضیندان قالار و اوتوز-قیرخ ایل بوندان اول شعر یازماغا باشلایان شاعر اوتوز ایلدن سونرا گئنه همین سایاقدا وورنوخار. بو یازی هانسیسا شخصه خطاب ائتمهمکده، بو یازینین مخاطبی یئنیلیکدن و آلیشیلمادیقدان اورکونن هر هانسی گئریچی ذهنیت، باخیش و گؤروشدور.
دوغرو دئییرسینیز
دوغرو دئییرسینیز، آغا
قادینلار پنجرهدیرلر!
هله اوستهلیک،
قیرخ باغلی قاپینین دیک دابان پنجهلریدیلر ده
آتا، آنا، قارداشدیلار
و سانجی داخمالارینین دولمایان درهسی
هله دربهدر بیر زندانین رنگارنگ فصیللریدیلر ده
اؤز الیمده دئییلم باغیشلایین منی
باغیشلایین
اذنسیز اجازهسیز دوستاقینیزین الیندن توتورام
و سیزی تاتان- تاتان گتیریب پنجرهمدن هاوا آلدیریرام
نوش اولسون، جانیزا یاییلسین تر-تمیز هاوام
آنجاق باخین نئجه ده توکنمیرم
نئجه ده سوسوز سوسوز جوجریرم
نئجه ده نه بویدا چوخ اولورام اؤزومدن،
گلین ایندی درینیمدن بیر نفس آلین
و اوزاقلاشین هندوریمدن!
(«بو شهر شیشیب» کیتابیندان)
*: بو یازی بوندان اؤنجه «آذری» درگیسینین ۴۴- ۴۳نجی نومرهسینده ده نشر ائدیلیبدیر.(ن . خ)


text:
ایمارات
ایمارات یا بیرلشمیش عرب امیرلیکلری عربجه: دولة الإمارات العربیة المتحدة آسیادا بیر دؤولت. عربیستان یاریماداسینین شرق حیصّه سینده فارس و عوْمان کؤرفزلری ساحلینده یئلشیر. اۆچ دؤولتله، جنوبدا و غربده سعودی عربیستان (۴۵۷ km)، شیمالدا قطر، جنوب-غربده عومانلا (۴۱۰ km) همسرحددیر. امیرلیکلرین ساحل خطینین اۇزونلوغو ۸۰۰ km- یاخیندیر. ایمارات ترکیبینده یئددی امیرلیک وار: ابوظبی، دوبی، شارجه، عجمان، فجیره، راسالخیمه و امالقوین داخیلدیر. اؤلکه اراضیسینین ۹۳ فایزی ابوظبی و دوبی امیرلیکلرینین پایینا دۆشور.
ایقتصادیاتدَییشدیر
۵۰-جی ایللره قدر به-ده نفت یاتاقلاری کشف اوْلونانادک ایقتصادیاتدا اساس ساحهلر هله اوْ واخت تنززوله اۇغرایان بالیقچیلیق و میرواری تولیدی ایدی. اما ۱۹۶۲-جی ایلدن امیرلیکلردن ایلک اوْلاراق ابو-دابی نفت ایخراج ائتمهیه باشلایاندا اؤلکه و اوْنون ایقتصادیاتی تانینمایاجاق درجهده دییشیلدی. بیرلشمیش عرب امیرلییی یارادیلدیغی گۆندن اوْنون باشکانی، ابوظبی نین مرحوم حاکمی شئیخ زاهید نفت صنایعسی آچیغا چیکمامیشینی تئز درک ائتدی و نفت ایخراجیندان گلن گلیری صحیّهیه، تحصیله و میلّی آلت یاپی (زیر ساخت) ون اینکیشافینا یاتیراراق، بۆتون امیرلیکلرین اینکیشافینی تأمین ائتدی. نفت صنایعسینین اینکیشافی خاریجی ایشچی قوهسینین آخینینا سبب اوْلدو، ایندی اوْنلار اؤلکه اهالیسینین، تقریباً، ۱/۴ حیصّهسینی تشکیل ائدیرلر. بیزنس و توریسمین اینکیشافی امیرلیکده تیکینتی بومونون اینکیشافینا سبب اوْلدو. میلیاردلارلا دوللار بۇ جور لاییحهلره یاتیریلیر، بئله شهرلرین سمبولو ابوظبی و کوسموپولیت دوبیداکی کیمی مؤهتشم مئهمانخانالار و گؤیدلنلردیر. به – فارس کؤرفزی اؤلکهلری ایچریسینده دیگر مدنیت و اینانجلارا قارشی دؤزوم نۆماییش ائتدیرن ان لیبئرال اؤلکهدیر. بۇنونلا یاناشی، به بۇ بؤلگه دا عومومیتله سئچکیلی حاکمیّت اوْرقانی اوْلمایان یگانه دؤولتدیر.
طبیعی قایناقلاریدَییشدیر
بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده قیمتلی فایدالی قازینتیلار نفت، طبیعی قاز، دمیر فیلیزی، داشدوز، اورانوس، کرومیت، نیکل، میس، پلاتین، بوکسیت، ماقنئزیت، آسبئست و س. آشکار ائدیلمیشدیر. نفت و طبیعی قاز یاتاقلاری داها تئز منیمسنیلمیش، دیگرلری ایسه هله ده تدقیق ائدیلمکدهدیر. مثلاً، داغلیق بؤلگهده یئرلشمیش رس-ال-هئیمه امیرلییینین فایدالی قازینتیلارلا زنگین اوْلماسی معلومدور.
اهالیدَییشدیر
ایمارات اهالینین ایلک نۆفوس ساییمی ۱۹۶۸-جی ایلین مارس- آوریل آیلاریندا آپاریلمیش (اوْ واخت اؤلکه مۆقاویلهلی عوْمان آدلانیردی) و ۱۸۰ مین نفر ساکین قئیده آلینمیشدی. «نفت های-کویو» ایله علاقه دار اهالینین سایی تبی آرتیم، اؤزلله خاریجی موحاجیرلرین قوْنشو عرب اؤلکهلری، هیندوستان و ایراندان گلن فهلهلرین کۆتلوی (توده) آخینی حسابینا هیزله آرتمیش و ۲۰۰۵-جی ایللرین اوّللرینده تخمیناً ۴٬۰ میلیون. نفره چاتمیشدیر. اهالینین ایلک نۆفوس ساییمی سیندان ۲۱-جی عصرین اوّللرینه قدر اؤلکهده یاشایانلارین سایی ۲۰ دفعهدن چوْخ آرتمیشدیر. دموقرافلارین حسابلامالارینا گؤره ۲۰۱۵-جی ایلده اؤلکهده اهالینین سایی ۶٬۰ میلیون. نفره قدر آرتا بیلر. ۵–۶ دسامبر ۲۰۰۵-جی ایل نۆفوس ساییمی نا اساساً ایمارات اهالیسی ۴٫۱۰۶٫۴۲۷ نفر اوْلموشدور.[۴] ایمارات اهالیسی اساساً عربلردن، قیسمن بلوچلاردان، فارسلاردان، پوشتونلاردان، پنجابلیلاردان، بنگاللاردان و آز سایدا دیگر اتنیک قروپلاردان عبارتدیر.
دیلدَییشدیر
دیگر آفریقا-عرب اؤلکهلرینده اوْلدوغو کیمی عرب دیلی بۇرادا رسمی دیلدیر. عرب دیلی اؤلکهده تحصیل دیلیدیر و حاکم دیل اوْلما اؤزللیکی داشیییر. بللی بیر دؤورده اینگیلیس حاکمیّتینده قالدیغی اۆچون اؤلکهده اینگیلیس دیلینده ده دانیشیرلار. اؤزلله ایش حیاتیندا گئنیش شکیلده اینگیلیس دیلیندن ایستیفاده ائدیلیر. کوچه، ماغازا و دیگر یئرلرین آدلاری اینگیلیس دیلینده یازیلیر. تیجارت دیلی فرانسه، عرب و فارس دیللریدیر. اؤلکهده پاکیستان و هیندوستانلی گلمهلرین سایینین یۆکسکلییی سببیندن بۇرادا هیند-اۇردوجا دا دانیشیلیر.
دیندَییشدیر
بیرلشمیش عرب امیرلیکلری اهالیسینین اکثریتی (۸۹٪) موسلمانلاردیر. موسلمانلارین ۲/۳ حیصّه سی وهابیلییه یاخین اوْلان سوننولویون حنبهلی مذهبینه اعتیقاد ائدیر. عئینی زاماندا سوننو-مالیکیلر و چوْخ آز سایدا سوننو-شافییلر یاشاییرلار. به-ده شیعهلره (اهالینین ۱/۵-ای؛ اوْنلار ایراندان، پاکیستاندان و هیندوستاندان گلنلردیر) ده راست گلینیر. شرقده و جنوبدا عبارتدیر (۴۰ مین نفره یاخین) یاشاییر. بۇنونلا یاناشی کریستیانلار (اهالینین ۶٪- اساساً اینگیلیس لر و آمریکانلار) و ایندوسلار دا موسلمانلارلا یاناشی یاشاییرلار.
مدنیتدَییشدیر
رسمی تعطیل گۆنلریدَییشدیر
۱ ژانویه — یئنی ایل
۱۱ ژانویه — قوربان بایرامی
۳۱ ژانویه — هیجری ایلینین اوّلی
۱۱ آوریل — محمد پیغمبرین آد گۆنو
۶ آگوست — شئیخ زایئدین ابوظبینین امیری اوْلماسی
۲۲ آگوست — میراج
۲۲–۲۴ اۇکتوبر — رمضان بایرامی
۲ دسامبر— میلّی گۆن
مطبخدَییشدیر
بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده دۆنیا مطبخلریندن یئمکلره راست گلینیر. سیخ توریست آچیغا چیکمامیشی اوْلان بۇ اؤلکهده، هر زؤوقه خیطاب ائدهجک بیر چوْخ رستورانلا قارشیلاشماق اوْلار.. عۆمومی اوْلاراق تورک مطبخینه بنزین بیر یئمک مدنیتی وار. لاکین ادویاتلاری، یاغلاری و فرقلی یئمک بیشیرمه طرزلری، یئمکلرینین دادلاری تورک یئمکلریندن فرقلنیر. بۇرادا خورما دولماسی آدلی یئمکی شیرین و پئندیرلی بیر قاریشیقدان عبارت اوْلان دییشیک بیر لذتدیر.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia
منابعدَییشدیر
- ↑ Jure Snoj. UAE's population – by nationality. bq Magazine. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-03-21. یوْخلانیلیب2016-12-03.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ United Arab Emirates. CIA World Factbook.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ United Arab Emirates. International Monetary Fund. یوْخلانیلیب12 February 2016.
- ↑ Population (Total). World Bank.
- ↑ 2015 Human Development Report. United Nations Development Programme (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
- ↑ List of left- & right-driving countries.
- ↑ Guide to Driving in UAE – Drive Safe in UAE.


text:
بوگون “پنجشنبه” جوزجان مرکزی شبرغان شهریده بیر قطار سپورتچی عیاللر، یششمحیط نی سقلش ریاستی یاردمی بیلن بایسکل هیدهش بیلهشوونی یولگه قوییگنلر.
جوزجان ولایتی بوییچه یششمحیط نی سقلش ریاستی باشلیغی خجسته قیام نینگ ایتیشیچه، اوشبو بیلهشوودن مقصد سپورتنی آلغه آلیب باریش، یششمحیط نی سقلش و بایسکل هیدهش فرهنگینی روجلنتیریش دیر.
خانم قیامگه کوره، شبرغان شهری نینگ یشاوچیلرینی هوا دغلیگیگه قرشی کورهشیش اوچون اوشبو ریاست گه یاردم بیریشلری کیرهک.
اونینگ کوپهیتیریشیچه، بوندهی بیلهشوولر یولگه قویلیشی سبب، اهالی ایجابی انگیزهگه قول تاپیب و یششمحیط نی سقلش اوچون سعی و حرکت قیلهدیلر.
عینحالده، جوزجان یشاوچیلریدن بیرقطاری نینگ ایتیشلریچه، بایسکل هیدهش فرهنگی رواجلنگن صورتده، هوا دغلیگی نینگ کمهیشی ممکن.


text:
آدولف هیتلر
آدولف هیتلر (آلمانجا: Adolf Hitler )، (دوغوم:۲۰ آوریل ۱۸۸۹ – اؤلوم: ۳۰ آوریل ۱۹۴۵) آلمان نازی حزبی باشچیسی ایدی. هیتلر اوتریش ده دوغولموش بیر آلمان سیاست چی سی میش ۱۹۳۳ دن ۱۹۴۵ جک آلمانون دیکتاتوری میش . هیتلر نازی پارتیسینون لیدری اولاراخ گوجو اله آلدی ۱۹۳۳ ده آلمان کونسولو اولدو و بیر سوره سنرا اولکه سینون لیدری اولاراخ آلمانین سیاستین ده افسانه لی اولاراخ رایش آدینی اوزونه سچدی (اوچونجو رایش) هیتلر ایکینجی دونیا ساواشین لهیستانا حوجوم اتمخنن باشلادی بو ساواشین بیر سببی اوروپا نون بعضی اولکه لرینن اینتیقام آلماخ موتیواسیونی میش . هیتلر آلتی میلیون یهودینی سویقوروم پلانی نان اولدور دو و سببین یهودلارین آلمانین بیرینجی دونیا ساواشیندا سوچلی اولدوخلارینی و دوشوک بیر اینسان جینسینن اولدوخلاری ایچون اولدورمسینی ددی نازی دولتی ایلک یهودلاری ماداقاسکارا گوندرمخ ایستدی آما بو ایشی ساواش ایچینده گوره بیلمدیلر و سونوندا یهودلاری سیستماتیک قیرماغا باشلاتدی لار. هیتلر اونجه لیک له آلمانون بیرینجی دونیا ساواشیندا و ورسای آنلاشماسینون سببینن یخیلمیش ایقتیصادین قالخیزدیردی .
نازی پارتیسینون ایدئولوژیک اولاراخ بیر دیکتاتورچی یوخسا ایقتیدارچی ، آتوکراتیک و توتالیتر میش.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ویکیپدیانین اینگیلیس دیلینده اولان Adolf Hitler صفحه سیندن چوریلمیش.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- ایکینجی دونیا ساوشی
- تایم مجلهسینین ایل آدامی
- آلمانلی سیاسی یازیچیلار
- آدولف هیتلر
- ۱۸۸۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۴۵-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- 20th-century Chancellors of Germany
- 20th-century German male writers
- 20th-century German non-fiction writers
- 20th-century Presidents of Germany
- Anti-Christian sentiment in Europe
- Anti-Judaism
- Anti-Polish sentiment
- Anti-Protestantism
- Anti-Romanyism
- Anti-Russian sentiment
- Anti-Serbian sentiment
- Anti-black racism
- German anti-communists
- German white nationalists
- White supremacists
- German anti-Zionists
- Antisemitism in Germany
- ویدئو کلیپلری اولان مقالهلر
- Austrian emigrants to Germany
- Austrian people of World War I
- Chancello


text:
جیلولوق
جیلولوق یا دا جیلولوق فاجیعهسی — ۱۹۱۸-جی میلادی ایلین مارس آییندا، مینلرجه آذربایجان تورکلری، اوزللیکله اورمیه، خوی و سالماس شهرلرینده یاشایانلارین ائرمنیلر و جیلولار (آسوریلار) طرفیندن سویقیریما معروض قالدیقلاری حادیثه.
بو سویقیریم دا 200 مین الی 500 مینه یاخین آذربایجانلی شیعه موسلمان اوْلدورولموشدور.[۱] قتله یئتیشنلر او زامانلار گونئی آذربایجاندا یاشایانلارین یوزده 15 ین شامیل اولوردو[۲].
تاریخی زمینهلر
ایرانین او زامان شورایمیلّی مجلیسینین نومایندهلریندن اوْلان یحیی دولت آبادی بئله یازیر: ایللر بویو عوثمانی دولتینین ائرمنیلری، یانی (داشناکسیون فرقهسی)عثمانلی دؤولتیینن علئیهینه فعالیت و ایش آپاریلار. عثمانلی دولتی اونلارین تؤرتدیگی فسادلارا قارشی چیخیب اونلارین حرکتلرینین قارشیسین آلدی. نئچه ایل بوندان اؤنجه وان جنگینده عثمانلی قوْشونو ائرمنیلرین حملهسی ایله اوزبهاوز اوْلدو. بۇ هوجوملار روسلارین حیمایتیایله ائرمنیلرین اوغور ايله باشا چاتیر. بۇ جنگ ده روسلار قازاناندان سوْنرا موسلمانلاری اؤلدوروب و اونلارین یوردلارین تالاییب اونلارین ناموسلارینا تجاوز ائتدیلر عثمانلی قشونودا اونلارین اینتیقامی اۆچون روسلارلا ایش بیر اوْلان ائرمنیلری توتوب و اونلاری طرد ائدی[۳]
آذربایجان تورکجهسینده و عوثمانی تورکجهسینده جیلو آدلانان ائرمنیلر و تورکیه آسوریلاری، بیرینجی دونیا موحاریبهسینده عثمانلی حوکومتینه ضربه وورماق قصدی ایله روسلارلا ال بیر اوْلوب عثمانلی حوکومتینه قارشی چیخدیلار. عثمانلی حوکومتی بۇ توطئهدن خبری اوْلوب فیتنهنی سوندروب و قالان آسوریلر و ائرمنیلر باتی آذربایجان اوستانینده اوْلان اورمیه و سالماس شهرلرینده یئرلشیبلر. اونلار مسیحی بیر حوکومت یاراتماق نیتایله بۇ منطقهده ساکین اوْلان زامان نیظامی قووهلر تشکیل ائدیب سیلاحلانیب، ایلک اونجه روسیه و سوْنرالار (روسیه آذربایجان توْرپاقلارین ترک ائدندن سوْنرا) بریتانیا کؤمکلیکلری ایله 10 مین نفری ارتش تشکیل ائدیب و ایران حوکومتین ضعیفلیگیندن ایستفاده ائدیب، 1396 جی شمسی ایلینده اورمیه شهرینی ایشغال ائدیرلر.[۴][۵]
اورمیه شهرینین مسیحیلری روسلارین بۇ شهره گیریشیندن اوزلرینی اونلارا ساری یاخینلادیب و کوردلرین ائتدیگی اذیته گؤره موسلمانلاری شهرده و کندلرده اذیت وئریب و بۇ مساله موسلمانلار آراسیندا بیر بویوک راحاتسیزلیقا باعیث اوْلدو. موسلمانلار روسلارین قورخوسونان بۇ مسالهنی دیله گتیره بیلمهمیشلر[۶]
بازیل نیکتین روسون کونسول اورمیه شهرینده ائرمنی لر و جیلولارین عوثمانیدن گلمهلرین من تانیدیغیم ایران کیتابیندا بئله یازیب: آسوریلرین روحانی باشچیلاری مارشیمون آدیلا بیر آدام ایدی. بۇ زامان روس ژنرالینی گؤرمک، اونونلا البیراوْلوب و تورکلره قارشی اوْلان ساواشلاردا شیرکت ائتمک اۆچون گلمیشدی. نستوری قبیلهلرینین روحانی باشچی سی مارشیمون دور. بونلار سانجاق و گیاور و وان ویلایتینده ساکینیدیرلر. نستوریلرین ایجتماعی باخیمیندان اوز قونشولاری اوْلان کوردلرله ائله بیر فرقلری یوخدور. فرقلی لیک فقط بوندا گورونور کی هر طایفانین باشیندا بیر کشیش وار و اونلارین حوکومتی تشکیلاتلاری تقریبا روحانیدی و عشیره صورتینده یاشییرلار. هر قبیلهنین اؤزونه عایید بیر رئیسی وار ملیک آدلانیر بۇ قبیلهلر هئچ بیر زامان ساییلماییب و همیشه تورکیهنین اقتیدارلی مامورلارینان اوزاق گزیب و داغلارین ال چاتمایان یئرلرینده ساکیندیلر. بونلارین سایی شاید 30 الی 50 مین نفر اولا.
مارشیمون نئچه مین نفری بۇ قبایل دن ییغیب و تورکلر ایله ووروشماق ایستهییردی. تورکلرین دئدیگی سؤز بئله اوْلوبدور: مسیحیلری ایستعمارچیلارین علئیهینه دعوت ائتمیشدیلر. کوردلر آزادلیقلا مسیحیلری اولودورمکلرینه و غارت ائتمکلرینه سونوئرسینلر. بونلارا باخمایاراق تورکلر مارشیمونی ایستانبولا دعوت ائدیب اونا ایطمینان وئردیلر. مارشیمون بۇ سؤزلره توجه ائتمهییب و عثمانلی دولتینین علئیهینه ایستیقلال اعلام ائتدی و فقط بیر یول تاپیب اودا روسلاریلا باریشماقایدی.[۷]
عثمانلی امپراطورلوقوندا ائرمنیلرین درجهلری و حوکومت ایشلرینده گیریشلری
آذربایجاندا و آنادولودا ائرمنیلر مالی و جانی امنیتی تامین ائتدیکدن سوْنرا سربازلیغا گئتمکدن معافایدیلار و اَنیاخشی ایشلر ائرمنیلر و آسوریلر اۆچون وئریلمیشدی. حتی ائرمنیلرین بیری بیر دوره عثمانلی امپراطورلوقیندا صدراعظملیگه منصوب اوْلوندو آما روس واینگیلیسین سیاستی ائرمنیلر و آسوریلر عثمانلی دولتینین قارشیسینا چیخارتدی[۸] .
محمد امین رسولزاده ایرانین اینقلاب مشروطه گوزاریشلری کیتابیندا یازدیغینا اساسا 1909-جو ایلده پتروس افندی اورمونون شهبندری عثمانلی رئیسی دیر. پتروس افندی مارشیمونون اولندن سوْنرا مسیحیلرین موسلح قوهلرینین باشچی سی اوْلدو[۹].
عثمانلیلار و کوردلر
سیدضیاءالدین طباطبایی، ایرانین رئیس الوزراسی، خاریجی ایش لر ناظیرلیگینه دستور وئریر ایرانین ایستانبولدا اوْلان سفیری، عوثمانی دولتی اسماعیل آقا سیمیتقو دان حمایت ائتمهسی بارهده، ایرانین اعتراضین عوثمانی دولتینه بیلدیرسین.
1339-جو آیسلده، رجب آییندا انتظام الملک تلگرافدا 14-جو رمزده علی قولو (مشاورالممالک) ایرانین سفیری عثمانلیلارين كوردلره و اسمعیل آقا اۆچون فیشنگ و نئچه یوز توپ یوللاماغینا جیدی صورتده اعتیراض ائدیب و هرجور گيزلي و يا آيدين حیمایت ائتمه مکلرین ایستهییبدیر. عثمانلی نین دولت آداملاری جاوابدا اسماعیل آقا سیمتقودان حيمایت ائتمهدیكلرین سؤیلهییبلر و اونون ایستَگی اوْلان کوردوستان نین ایستقلالینه قارشی اولمالارین بیلدیریبلر.[۳]
مارشیمونون اؤلومو
ایکی و یا اوچ گون اورمو سویقیریمیندان سوْنرا آشوریلر آسانلیقلا بیر بؤیوک شهری اله آلدیلار. مارشیمون اوزوده بۇ سویقیریمایله مووافیق اولمامادیغین دئییردی وایستهییردی بۇ حادیثه دن اوزاق دورا، آما دریندن فیکری سالماسی توتماق و سیمیتقو ایله گوروشمک و بیرلشمکایدی.کسروی یازدیغینا گؤره مارشیمون سیمیتقویا دئییب: "بو زامان کوردوستان آدلانان یئر، بیزیم هامیمیزین یوردو اولوبدور، آنجاق دین آیریلیغی بیزلری بیربیرمیزدن آییریبدیر. ایندی گرک بیرلهشک و بو یئرلری الیمیزه کئچیردیب و بیرلیکده یاشایاق" [۱۰]. سوْنرا دئییب: "بیز سیلاحلی قووه لر یاراتمیشییق، آنجاق آتلیمیز یوخدور، سیز بیزه قوشولسانیز، آتلیلارینیز چوخ اولدوغو اۆچون تبریزه توکولوب اورانیدا آلاریق." [۱۱] بۇ جلسه نین سونوندا هر ایکی نفر بیر بیری ایله ال وئریب و بیربیرینه بیرلشمک مقصدی ایله سؤز وئریبلر. مارشیمون اوتاقدان چیخیب فایتونا اوتوران زامان سیمیتقو اونو نیشان آلیب اوْلدوروب. سیمیتقونون طاپانچاسی سسلهنن زامان کوردلر آسوریلرین هامیسینی اوْلدورلر. بۇ حادیثهدن تکجه بیر-ایکی نفر جانین قورتارا بیلیر[۱۲]
مارشیمونون اؤلوموندن سونرا اورمو شهرینده باش وئرمیش سویقیریم
دوشنبه گونو اسفند آیینین 27-سی، - جی 1296 گونش ایلینده، مارشیمونون سیمیتقو طرفیندن تئرور خبری اورمیه شهرینده یاییلدی. جیلولار بۇ تئرورون کوردلر طرفیندن اولماغینا باخمایاراق، 24 ساعات مودتینده اورمیه موسلمانلارینین علئیهینه عومومی قتلعام تورتدیلر. بیر خالقی کی بۇ چاغیریلمامیش قوناقلاری آچیق اورَگی ایله قبول ائدیب و قوناق سئورلیکده هئچ بیر زاددان چکیلمهمیشلر. بۇ سویقیریم صاباحی گونون گون اورتاسینا قدر داوام ائتدی.[۴] بو تاریخی فاجیعه نتیجهسینده 70 مینه یاخین اینسان اورمیه شهرینده هلاک اوْلوبلار.
"رحمت اله توفیق" اوز کیتابیندا یازیر: میرزا محمود اصولی مجتهد جینابلاری آللاه خاطیرینه و آللاه ریضاسینا گؤره اؤلولرین دفن ائتمهگین ایستهدی. منده اورکدن قبول ائدرک، دوکتور شد موحافیظلری ایله برابر و 100 نفر یاردیمایله صاحیبسیز اؤلولری ائولردن، کوچهلردن ییغیشدیریب، حاج خان مسجیدینین قاباغیندا بویوک یئر قازیب اؤلولرین هامیسین بیر-بیرینین اوستونه ییغیب، توپراغا تاپشیردیق.[۱۳]
سید محمد پیشنمازین اؤلدورولمهسی
نئچه نفر سید محمد پیشنمازین ائوینه گیریب و اسلحه ایستهییبلر. او جیلولارین جاوابیندا دئییب: آغالار سیزین اؤزونوزده بیلیرسینیز من روحانییَم. منده اسلحه تاپیلماز منیم اۆچون اسلحه هئچ بیر احتیاج دئییل و اونونلا تانیشیلغیم یوخدور. داوا، ساواش اهلی دئییلم.
جیلولار بۇ سوزلره توجه ائتمهییب، اونو تپیک و تفنگین قونداغیلا ووروب و ایصرار ائدیرلر اسلحهسین وئرسین، اما گئنه بۇ سید الله و اونون پیامبرینه آند ایچیب دئییر ایندیه دک نه منیم اوزوم و نه الیم اسلحه اوزو گورمهییبدیر. گئنهده جیلولار بۇ سوزلره توجه ائتمهییب و اونو اسلحهسین وئرمهگه مجبور ائتمک اۆچون قیلینجایله اونون ساغ الینی قطع ائدیرلر. بۇ سیدین اسلحهسی اولمایاراق، التماس ایله دئییب منیم اسلحهم اولسایدی وئرردیم. من اسلحه اهلی دئییرم و ایندیه دک منی سیلاحلی گؤرمهییبلر. جیلولار بۇ جاوابدان سوْنرا اونون سول الی، ساغ قیچی و سول قیچینی قطع ائدیب، اونون جسدینی دوغراییب، اوتاقین تامام دووارلاری قانا بَلَنمیش، چوْخ عجیب بیر صحنه اولاراق هر کسی صحنه باخاندا ایضطراب باسیردی.
ائرمنی لر طرفیندن اوْلان شهر نظمیهسینین رئیسی الکساندر مناسریانس میلی آشور مجلیسینین طرفیندن مامور اوْلوب، محلهیه گئدیب و پیشنمازین قتلی بارهسینده تحقیق ائدیر. بۇ شخص او مرحومون ائوینه گیرندن سوْنرا اونون داغیلان و پارچالانمیش اللرینی و قیچلارینی، بدنینین اعضاسینی گوروب سیتادا قاییدیب اوز همقطارلارینا و دوستلارینا بئلنچی بیر خطاب ائیلهدی:
گئدین دوعا ائدین گویلرده و یئرلرده هئچ بیر آلله اولماسین یوخسا بۇ اؤلدورمگی و یاراددیغینیز صحنهنی گوردوم یقین ائتدیم، آلله وارسا، بئله جینایتلر اۆچون اونون غضبی و قهری نه سیزلر تامام دونیا مسیحیلرینه عایید اولاجاقدیر.[۱۴][۱۵] اورمو شهرینین اهالیسی بۇ فاجیعهنی ائشیدندن سوْنرا اوز اؤلولرینی اونودوب و اونون حالینا عزا ساخلاییب لار[۱۶]
مسیحیلر طرفیندن اورمیه حاکیمینین تئرور
عظیمالسلطنه سردار آقاخانین اوْغلو اورمیه نین سایقین اینسانلاریندان ساییلیردی. بۇ کیشینین جددی اورمودا قولامخان راستاسینین اوولینده عبدالصمدخان مسجیدین تیکمیشدیر. بۇ مسجید، اورمو شهرینده، ایکنجی بویوک مسجید ساییلیردی .سوْنرالار عظیمالسلطنه سردار اونو مرمت و ساهمانلادیب سردار مسجیدی آدیلا شوهرت تاپمیشدی. سردار جیلولوق واختی اورمیه شهرینین حاکیمی اوْلوب و بۇ انتیصاب و اینتخابدا مسیحیلرین اؤز طرفیندن اوْلونموشدور. رحمت اله توفیقین یازدیغی کیتابدا سردارین ترور اوْلدوغونا بئله ایشاره ائدیر: "شعبان آیینین (1336 آیسل) آخیرلاریندا بیر نفر فرهاد آدلیمسیحی وزیرآباد کندینین روعایالاریایله بیرلیکده گوندوز ایشیغیلا دارالحکومهیه گئدیب سردار و میرزاعلیآغا مویدالاسلام اوتاقدان چیخیب و ایچری عمارته گئتدیگی زاماندا هر ایکیسینی اورتاداکی دهلیزده گوللهلهییب و ایکیسیده او دقیقه جان وئریرلر. قاتیلین ده بیر نفر غئیری معروف مسیحیدیر. اسلحه الینده سردارین ائویندن خارج اولور گئدیب..." [۱۳]
اورمیه کندلرینده باش وئرمیش حادیثهلر
اورمیه بؤلگهسینین بوتون کندلری اورمونون اوزو کیمی بۇ حادیثهده آغیر ضربهلر گوردولر. آسوریلر چوخلو کندلری تالاییب ساکینلرین اؤلدورندن سوْنرا داغ عسگرآباد و قهرمانلی کندلرینه هوجوم ائتدیلر. بۇ کندلرین موحکم قالالاری اوْلدوغو اۆچون چتین بیر شراییطده جیلولارین الینه کئچدی و داها آغیر تلفات وئردی.
داغ عسگرآباد کندی
عسگرآباد کندی اورمو بؤلگهسینده یئرلشن کندلردندیرکی اونون خالقی کندین بویوک حیصار و اوجا دیوارلاری اوْلدوغونا گؤره جیلولار و ائرمنیلرین قارشیسیندا دایانیمیشدیلار، بونا باخمایاراق جیلولار و ائرمنیلر 21 شعبان 1336 آیسلده (دوغوم1918)کندین بویوک دروازهسینی توپا باغلایب و کنده گیریب و بیر بویوک سویقیریم تورهدیبلر. نقل اولانلارا اساسا 200-ه یاخین بالاجا اوشاق، قادین و کیشی کندین مسجیدینه پناه گتیریبلر آنجاق اونلارین هامیسی رحم ائدیلمهدن اوْلدورلوبلر [۱۷] بو حادیثهدن جانلارینی قورتورانلارین دئدیکلری اساسیندا مسجیدین ایچینده اؤلولرین سایینین چوخلوغوندان، اؤلولرین قانی مسجیدین ایچرهسیندن ائشیگه سوزولورموش.[۱]
قهرمانلوکندی
کندین خالقی جان و ناموسلارین قوروماق اۆچون، جیلولار قاباغیندا شوجاعتلی دیفاع ائدیرلر. جیلولار گوجلو قووهلر و توپخانا گتیرمهگه مجبور اولورلار. جیلولار کندی توپا باغلاییب، قالانین دووارلارین نئچه یئردن پاتلاداندان سوْنرا کندین ایچینه گیریبلر. قالانین قوروجولارینین سیلاحلاری و گولله لری قورتاریب و مسیحیلر قالایا گیریب قادینلارا، کورپهلره رحم ائتمهدن بوتون کند ساکینلرین اوْلدوروب، کندی تالاییر لار.[۱۳]
اورمیه شهرینین بازارینین اودتوتماسی
15 جی گونون تیر آیینین 1335-جی آیسل ایلده اورمیه شهرینین خلقی بازارین اودتوتماغینا شاهید اولورلار. میلّت اشیالارین بازاردان چیخارتماسینا و اودو سؤندورمهیه چالیشیرلار. بۇ ایشین هئچ فایداسی اولمادان بازارین اؤنملی یئرلری اود ایچینده یانیر. بویوک تاجیرلرین، صررافلارین ،زرگرلرین حوجرهلری هامیسی اود ایچینده یانمیشدیر، قالان موختصر بازارین آشاغی قیسمیندن و بازارلارین اوْرتا سوییه لی کسبهلرین حوجرهلری اود توتمادان اوزاق قالمیشدیر. بازارین یانماسی خبری اوزامان "تجدد" روزنامهسینده درج اوْلونوبدور.[۱]
کوردلر الیایله سویقیریما معروض اولان ائرمنیلر و جیلولار و عثمانلی تورکلریایله اساس سیز ایددیعالار
اورمیه در مۆحاریبه عالم سوز کیتابین (ایرانین خاریجیایشلر ناضیرلیگی سندلری) رحمتالهخان معتمدالوزاره (اورمیه دا اوْلان ناظيرلیگین امک داشینین یازدیغینا گوره: 1336-جی ایل، شعبان آیینین 11-ده، بیر هئیت دولت علییهدن (ایران دوولتی) و آذربایجاندا خلیفهگری کل ائرمنیلر باش وئرن بۇ اولایلاری حل ائتمک اۆچون اورمیه گلیرلر. موسلمان و مسیحی خالقینین حوضوروندا مجلیس تشکیل تاپیر بۇ مجلیسده حوضوری اوْلان میلّت بیر قطعنامه صادیر ائدیرلر. اونلارین بیریسی موسلمانلارین و اوبیرسی مسیحیلرین الینده قالیر و اونون 3-اونجو بندی بوندان عبارتایمیش : شمشهیوسف جینابلاری مارشیمون پاتیریاک جینابلاری وکیلی طرفینن ایظهار ائدیر بیز کوردوستان موهاجیرلری کوردلرین طرفیندن اوْلان تعددی و ظولمون الیندن اوْلان داوادان اؤنجه و اوندان سوْنرا ایرانا گلمیشیک و سیزه معلوم اوْلدو بونلار بیزیم پناه گترین یئردهده بیزدن ال چکمهدیلر و مارشیمون خلیفهسینی اوْلدوربلر و اوزلرینین هدفلرینه و آرزولارینا یئتیریبلر و ایندیده ایران دولتینن چوْخ تشکور ائدیریک، اؤز مملکتینده بیزیم اۆچون امان وئریب و اونلارین ائولرینده یاشاییریک و بوندان سوْنرا الله بیر یولو نیشان وئرسه و بیزی سلامت یئره هیدایت ائدسه بۇ فرقدن کی بیز ایران رعیتی دئییریک آمّا حاضیریق ایران رعیتی کیمین ایرانا موطیع و امرینی قبول ائدک و دونیادا صولح برقرار اولاناندان سوْنرا وطنیمیزه قاییداجاییق یادا ایراندا رعیتلیگی قبول ائدیب قالاجاییق. ایران دولتی بیزی قبول ائتمزسه، بیزلری بیر سلامت یئره کوچوردوب ساکین ائدسین [۱۷].
اورمیه نامهلری، دانشیق و سندلر اورمیه حکومتیندن، یازان اورمو حاکیمی محمد صادق میرزا معزالدوله:
ائرمنی لرینینن خلیفهسیندن آذربایجانا عایید یئتیشن مکتوب تاریخ : 1333 آیسل ايل، شوال آیینین 3-اونجو گونو نومره 203 اوجامان مقام اوستانین جلیله کبری دامت شوکته العالی حوضورونوزا عرض ائدیرم. معلوم اوْلان قرار دان اورمیه و سلماس شهرینده موسلمانلار و مسحییلر آراسیندا بویوک ایختیلاف و ساواش یارانیب و هرگون بیر بویوک فیساد و تالان باش وئریر. کئچمیشده بۇ ایکی میلّتین آراسیندا دوستلوق حاکیمایدی، عکسینه بوگون کئچمیشده کی دوستلوق بوتونلوکله ساواشا دونوب و اونون عیللتی بونان عبارتدیر :اورمو شهرینه کوردلر گیرن زامان بۇ اشرار اورمو شهرینده مسیحیلر مال مولکونه ال اوزادیب و هئچ بیر تالان ائتمکدن موضاییقهلری یوخدور و شهرین اطرافیندا بعضی مسیحی قیزلاری و قادینلاری زورلا توتوب آپاریپ موسلمان ائتمیشدیلر .و اوندان سوْنرا کوردلر دؤندوکلری زامان اورمیهنین داغلاریندا یاشییان نصرانی جیلولار اونلاردان اینتیقان آلماق اۆچون ساواشیبلار. بۇ ایش باعیث اوْلوب موسلمانلار و مسیحیلر آراسیندا ایندی بویوک بیر دوشمانلیق تؤره نه. هر حالدا اونلار ائرمنیلر و جیلولار آراسیندا هئچ بیر فرق قویماییبلار. ائرمنیلر و موسلمانلار آرسیندادا بیر فرق قویماییب هر واخت حضرت اشرف دامت شوکته العالی بندهلری بۇ تضییقده قاباقلارینی آلمایاراق سوْنرالار جلیله اوستانی دردیسره (دردسر) دوشوب و مملکتده خارابالیق دوشهجک . سون عرضیم بودور: هر واخت حضرت اشرف بندهلری تعیین ائدسهلر موقرر اولسون بیر کومیسیون موسلمانلار و ائرمنیلر و مسیحیلر طرفینن تشکیل تاپیب و اورمو شهرینه گئدیب ایشلرین ایصلاح اوْلدوغونا عایید تلاش ائدیب و هر واخت بیر موسلمان و مسیحی اوز حددیندن چیخسا اونو تنبیه ائدیب تا اوبیریلر اۆچون عیبرت مشقی اولا، هر حالدا حضرت اشرف بندهلری اوزلری اوز ایشلرینه موختاردیرلار. الا مر لامجد مطاع، آذربایجان ارامنهسینین ناییب خلیفهسی [۱۸]
محمدامین رسولزاده بیرینجی دئموکراتیک آذربایجانین پرزیدنتی– ایرانین انقلاب مشروطیت گوزاریشلری کیتابیندا بئله یازیر: بیزی ساخلایالار روسلارین گلمک خبرینی ائشیدیبلر بونا عایید بیزدن سوروشورلار. جواب وئریریک صاباح گلجکلر .سئویملیک نشانهلری آسوریلارین اوزلرینده گؤرونور. بیللهنیر چوخداندان گوزلری یولداایمیش. اونلارین بیری او لحضهده آروادینا طرف، کی باشدان آیاغا آغ پالتار گئییب، گئدیر و اوز دیللرینه بیر سوز دئییر. سئوینج آروادین اوزونده بیللهنیر . روس سالداتلاری گلیر مسیحییت انرژی و قووت تاپیر کوردلر داها غارت ائدهبیلمزلر[۱۹]
مراجعین فیتواسی
میرزا فضل الله مجتهد بیرینجی دونیا موحاریبهسی زامانیندا اورمودا عثمانلیامپیریاسینا دستک ائتدی و روسلار و ائرمنیلر باشچیسی اوْلان آندرانیک و آسوریلر علئیهینه جهاد اعلان ائتدی.[۲۰]
ائرمنی آندرانیکین ایرواندان خوی شهرینه هوجوم ائتمهسی
داشناک ائرمنیلر ایروان شهرینین موسلمانلارینی سویقیریم ائدندن سوْنرا 1918-جی ایلین ژانویهسینده و ائرمنیستان آدیلا جومهوری تشکیل ائدندن سوْنرا 1297 گونش ایلینین قیزاران آیینین 7-جی گونونده بویوکائرمنیستانی یاراتماق اۆچون وان – ایروان - ناخجیوان یولونو بیربیرنه وصل ائتمهگی لازیم گوروب و هر يولایله اولسون، خویو آلماغی قصد ائتدی[۲۱] بونا گوره 1297 ایلینده صوبح شافاقدان ائرمنیلرین ایزلری خویون اطرافیندا گورونور و گون اورتاسینا قدر شهرین یاریسین موحاصیره ائدیرلر. خوی میلّتینین موقاویمت ائتمهسیندن اوگونلرده چالیشانلار یادلاریندا بئله آدلار قالیب: شیخ فصلاله حجت الاسلام، آغا ابراهیم، حاج ابراهیم، حسن علی میر پنجه، حاج محمد رضا خان پارسا و ...[۲۲]
خوی شهرینین مراجع تقلیدین فتواسی ائرمنی آندرانیکین چکدیگی هوجومون قارشیسیندا
بو زاماندا ایکی نفر خوی شهرینین روحانیلریندن ، حجت الاسلام و آغا ابراهیم مجتهد بیر ایشه بئله ال ووروب و غیرتی و دیرهنیشی خویون جاوانلاریندا جوشا گتیریب و اونلاری ساواشا حاضیر ائدیب لر. حجت الاسلام اوروجلوق آییندا خوی میلّتینه دئییب ایها الناس بۇ گون هرکس اوروج اولسا گوناه ائلهییب بوگون کی گونده اوروج توتماق حارامدیر ایفطار ائدیب و دوشمنلرینیزله ووروشماغا باشلایین .[۲۲]
بویوک ائرمنیستان یارانماسیندا اوغورسوزلوق
کاوه بیات – توفان بر فراز قفقاز کیتابیندا یازیر بۇ شکست ائرمنیلرین اومودونو بویوک ائرمنیستانین تشکیل تاپماسینا آرادان آپاردی. اونلارین قالان موسلح سربازلاری دا پیس بیر موصیبتایله اؤزلرینی ایروانا چاتیردیلار و بیر بویوک غائیله خوی اهالیسینین چالیشمالاری اساسیندا اوغورسوز قالدی. بیر بویوک اؤنملی نوکته بودور کی آندرانیک قاییدان باش نخجوانین یاخینلیقیندا ایکی بویوک کندین اهالیسین، قادینلار و اوشاقلارلا بیرلیکده، هامیسین قتلعام ائتدی.[۲۳]
خویون میلّتینین موقاویمت ائتدیگی و عثمانلی قوهلری یئتیشمکله ائرمنیلرین هوجومو سینیب و دالا قاییدیب و گئری چکیلیرلر.[۲۴]
خوی شهرینین نیجاتیندا عثمانلی قوهلرینین رولو
خویون میلّتینین موقاویمتی و عثمانلی قوهلری یئتیشمکله ائرمنیلرین هوجومو سینیب و آندرانیک قواسی ایله ایروانا گئری اَیلشدی.[۲۴]
موضوع ایله باغلی قایناقلار
اورمیه یاندیریجی موحاریبهسینین کیتابی – یازاری رحمت اله خان معتمدالوزاره – اورمودان اوْلان خاریجیایشلر ناظیرلیگی کارگوزاری اورمیه شهرینین بۇ قضایاسیندا جانلی شاهید اوْلوب و تامام اؤز گوردوکلرینی ایکی دفترچه شکلینده توپلاییب و بونلاردا خاریجیایشلر ناظیرلیگی آرشیوینده ساخلانیلیر. اونجه کیتاب معتمدی خاندانین الیندهایدی سوْنرا کیتاب کاوه بیات الیله چاپ اوْلوبدرو.
"آذربایجانین باتی سینین تحوولاتی؛ شورای میلّی مجلیسینین سندلری اساسیندا" کیتابینین اصلی موحتواسی جیلولوق و سیمیتقو فیتنهسینه عاییددیر.
قایناقلار
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ آذربایجان در جنگ جهانی اول یا فجایع جیلولوق، دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی، انتشارات هاشمی سودمند و اختر،۱۳۸۵، صص 82، 182
- ↑ مجله بلژیکی و ستوک (خاور نزدیک) منتشره ۱۹۳۰
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ http://ensani.ir/fa/content/231977/default.aspx
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ قتل عام مسلمانان در دو سوی ارس - صمد سرداری نیا – نشر اختر – ۱۳۸۵ – صفحه ۶۲
- ↑ مجموعه مجلدات میراث اسلامی، به کوشش رسول جعفریان، جلد دهم،(بخش تاریخ تهاجمات و جنایات ائرامنی، اسماعیل سیمیتقو و سردار ماکی در آذربایجان، تالیف میرزا ابوالقاسم امین الشرع خویی، به کوشش علی صدرایی خویی)، قم، کتابخانه حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ق)، از صفحه ۱۳ تا صفحه ۸۰
- ↑ مویههای شهر غریب – غلامخان حشمت – انتشارات یاز – ۱۳۸۷ – صفحه ۹
- ↑ KTo зHaл, чTo Moи пyTeшecTBия и BocпoMиHaHия Bacилия Nyktyn быBший pycckий koHcyл B ypMии, ИpaH и Пapижe B ceHTябpe 1941 roдa CTpaHицa 199
- ↑ آذربایجان در جنگ جهانی اول ،فجایع جیلولوق ،– دکتر ملک زاده دیلمقانی، انتشارات اختر ، 1386 صفحه 27 و 28
- ↑ سفرنامهای از ارومیه گزارشهای از انقلاب مشروطیت ایران - محمد امین رسول زاده - با همکاری شرکت نشر و پژوهش شیرازه کتاب - ۱۳۸۷ صفحه ۲۰۱
- ↑ این سرزمین که اکنون کردستان نامیده میشود میهن همه ماها بوده ولی جدایی در کیش مارا از هم پراکنده و باین حال انداخته. اکنون میباید همدست شویم و این سرزمین را خود بدست گیریم و باهم زندگی کنیم
- ↑ ما سپاه بسیج کردهایم ولی سوار نمیداریم اگر شما با ما باشید چون سوار بسیار میدارید رویم بر سر تبریز و آنجا هم گیریم
- ↑ تاریخ هیجده ساله آذربایجان – انتشارات امیرکبیر - سید احمد کسروی – صفحه 727
- ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ تاریخچه ارومیه- یادداشتهایی از سالهای جنگ اول جهانی و اشوبهای بعد از آن، رحمت اله توفیق، انتشارات شیرازه کتاب، ۱۳۸۹، (اورمیه تاریخچه سی - رحمت اله توفیق - شیرازه اینتیشاراتی - 1389 جی ایل) صص۲٤ ،۳۳، ۴۲
- ↑ مصاحبه از بانو محبوبه شهیدی ، متولد 1300 ش عروس شهید سید محمد پیشنماز از کتاب: آن روی پنهان عرب باغی از لابه لای کتاب هایش باید شناخت- محمد رضا آبرون – 1390- قم
- ↑ اورمیه در گذر زمان – صفحه372 – حسن انزلی - انتشارات دستان - 1384
- ↑ تاریخچه اورمیه - یادداشت هایی از سال های جنگ اول جهانی و اشوب های بعد از آن – رحمت اله توفیق –- انتشارات شیرازه کتاب- 1389 – صفحه 43
- ↑ ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ اورمیه در مۆحاریبه عالم سوز، رحمت اله خان معتمد الوزاره، انتشارات شیرازه، صفحه 138
- ↑ نامههای اورمیه - اسناد و مکاتبات محمد صادق میرزا معزالدوله از حکومت اورمیه شوال ۱۳۳۳ تا ربیع الاول ۱۳۳۴ قمری – کاوه بیات – انتشارات فرزان – ۱۳۸۰ – صفحه ۱ - ۲
- ↑ گزارشهای از انقلاب مشروطیت ایران، محمد امین رسول زاده، با همکاری شرکت نشر و پژوهش شیرازه کتاب، ۱۳۸۷ صفحه۲۱۹
- ↑ نام آوران اورمیه – انتشارات تکدرخت – علی بابایی – 1389 – صفحه 290
- ↑ قتل عام مسلمانان در دو سوی ارس - صمد سرداری نیا – نشر اختر – ۱۳۸۵ – صفحه ۹۰
- ↑ ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ محمد امین ریاحی – تاریخ خوی – صفحه ۵۰۸ و ۵۰۱
- ↑ توفان در قفقاز - کاوه بیات – از انتشارات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران صفحه 93
- ↑ ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ محمد امین ریاحی. تاریخ خوی. ۲۰۱۲. صفحه۵۱۱.
- تهران: جمشید محبوبی، ۱۳۷۰. کیتاب نگاهی به تاریخ و جغرافیای میاندوآب و تکاب و شاهین دژ/ نگارش و تحقیق محبوبی
- کیتاب تاریخ سلماس،نشر تبریز، یازان توحید ملك زاده دیلمقانی


text:
کئچه باش (اورمو)
کئچه باش کندی اورمیه بؤلگهسینین، مرکزی بؤلومو و باش قالا قصبهسینده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی موقئعیت[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵–جی هیجری گۆنشلی ایلین نوفوس ساییسی اساسیندا بو کندین ۴۰۱ نفر اهالیسی و ۱۱۹ عائیلهسی واریمیش.[۲]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
بۇ کندین اکینچیلری گۆنهباخان و گؤزل باغچالاری کندین ایقتیصادین گؤزه وۇرور. هابئله داوار ساخلاماق ایسه بۇ کندین باشقا ایشلریندن دیر.
گزمهلی و گورمهلی یئرلر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی