text:
امریکا نینگ ستراتیژیک خطاسی
اوشبو مطلب اَدم مک کونل تامانیدن یازیلگن مقاله نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
ایککی هفته آلدین امریکالیک مسئول لر دن تشکیل تاپگن بیر هیئت, تورک سیاستچی لر بیلن اوچره شیش اوچون انقره گه کیلدی. تامان لرنینگ ییغیلیش لر گه کتته اهمیت بیرگن لیگی گه قره مسدن, اوشبو ییغیلیش لرنینگ بیرته گینه انیق نتیجه سی بولدی. شونده ی قیلیب کیله جک آی اوچون قرار قیلینگن, ایککی تامان اورته سیده گی ارتباط بوییچه قیین چیلیک لرنینگ کمیتیریلیشی مقصدی بیلن بیواسطه دیالوگ میکانیزمی نینگ تشکیل ایتیلیشی اینگ مهم ینگی لیک کبی کورینماقده.
خودی منه شوو بیرته گینه ینگی لیک دن تشقری, باشقه مسئله لر سونگگی تورت ییلده بولگن لیگی دیک دوام ایته دیگن دیک کورینماقده. تورک تامانی, امریکا قوشمه ایالت لری نینگ پی وای دی/ پی کا کا بیلن بولگن همکارلیگی نی هر کون تنقید ایتیب کیلماقده. امریکالیک مسئول لر ایسه, حتی اوز اولکه لری تامانیدن هم ترورچی اوله راق قبول قیلینگن بیر ترور تشکیلاتی بیلن بولگن ارتباطی نی فرقلی کورسه تیش گه حرکت ایتیب, بولمیدیگن جواب لر بیلن موضوع نی اوزگرتیش گه انتیلماقده.
باشقه امریکالیک مسئول لر, و حتی سی آی ای, پی وای دی نینگ ترور تشکیلاتی پی کا کا نینگ بیر قسمی دن عبارت ایکن لیگی نی اعتراف ایتگن وضعیتده. ایریم امریکالیک سوزلاوچی لر یاکه باشقه امریکا لیک مسئول لر, تورک مسئول لر امریکا قوشمه ایالتلری نینگ پی وای دی/پی کا کا بیلن بولگن همکارلیگی نی تنقید ایتگن پیتده اوز لری نی حیرت له نیب قالگن و حتی عصبانی بولگن دیک قیلیب کورسه تیش گه انتیله دی. تورک ملتی نینگ امریکا قوشمه ایالت لری گه قرشی غضبی نینگ آرتیب کیتگن لیگی دیک, تورکیه نینگ امریکا نینگ نیت لری گه تیگیشلی ایشانچ سیزلیگی چقورلَشیب کیترایکن, اولر نینگ ایسه قیلگن اینگ یخشی ایشی "عصبانی" و "هارغین" بیر شکلده جواب قیتیریشدن عبارت. شونده ی قیلیب ناتوغری سیاست لری نینگ نتیجه لری بوییچه تورک نشراتی اورگان لری نی عیب له ماقده.
پی وای دی/پی کا کا, تورکیه نینگ توپراق بوتونلیگی جهتی دن بیر تهدید دن عبارت
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ پی وای دی/پی کا کا بیلن همکارلیک قراری, میلادی 2014 نچی ییلی گه باریب تقیلماقده. داعش نینگ, تورکیه چیگره سیده اورین آلگن سوریه نینگ شمالیده گی بیر منطقه دن عبارت روجاوا گه حمله قیلیشی آرتیدن بونده ی بیر قرار آلیندی. تورک حکومتی, عراق نینگ شمالیده گی محللی رهبریت نینگ ملیشه لری نینگ روجاوا گه کیره آلیشی اوچون حتی تورکیه دن اوتیش لری گه اجازت بیرگن ایدی.
اوباما رهبریتی, پی وای دی/پی کا کا بیلن ارتباط قوریش نینگ, تورکیه بیلن امریکا اورته سیده گی متفق لیککه قتتیق ضرر بیره دیگن لیگی نی درک ایته آلمه دی. رمان چیلیک بیلن بند بولگن 30 یاشلی بیر کیشی نینگ (بن رودوس) دولت رهبری اوباما نینگ تشقی سیاست بوییچه مصلحتی چیسی بولیشی تقدیرده, وضعیت نینگ منه شونده ی بوله دیگن لیگی کورینیب تورگن گپ ایدی البته که.
خودی منه شوو متفق لیک نینگ تهدابی نی ایسه, ایریم سیاست بیلیمی بوییچه متخصص لر نینگ ایتگن لیگی دیک, تورکیه نینگ چیگره دن تشقری موازنه نی قوروچی بیر فکتور گه احتیاج حس ایتیاتگن لیگی دن عبارت ایدی. 19 نچی عصر نینگ سونگگی ییل لری دن باشلب, آلدین عثمانلی دولتی, کیین ایسه تورکیه جمهوریتی مقام لری نینگ اینگ اساسی ضرورتی, عثمانلی یاکه تورک دولتی گه قرشی تهدید لر نی برطرف ایته دیگن بیر کوچ نی تشکیل ایترایکن, اوزی تهدید بولمیدیگن متفق بیر کوچ نینگ تاپیلیشی دن عبارت ایدی.
شونده ی قیلیب تورکیه ایککینچی دنیا اوروشی آرتیدن اوشبو دایره ده امریکا قوشمه ایالتلری بیلن متفق بولدی. امریکا قوشمه ایالتلری مقام لری ایسه, سابق سویت اتفاقی گه قرشی اوزاق مدت لیک بیر کوره ش نینگ ضرورت ایکن لیگی گه قرار قیلگن میلادی 1946 نچی ییلی گه قدر, تورکیه بیلن اتفاق قوریش گه یانده ش مه دی. سابق سویت اتفاقی نینگ قوشنی سی بولگن تورکیه, امریکا قوشمه ایالتلری اوچون چیگره ده گی بیر متفق دن عبارت بولر ایدی؛ اوشبو دایره ده امریکا نینگ, تورکیه نینگ یمان وضعیتده بولگن اردوسی نی مدرن لشتیریشی کیره ک ایدی. ساووق اوروش دوریده تورکیه ده کوپلب امریکالیک نظامی و ملکی مسئول لر نینگ موجودیتی گه قره مسدن, سویت اتفاقی نینگ کتته تهدید لری و امریکا قوشمه ایالت لری بیلن بولگن ایککی تانلَمه منفعت لر نینگ انیق ایکن لیگی تورکیه نینگ قیغو لری نی بر طرف ایتگن ایدی.
اوشبو وضعیت ساووق اوروش نینگ اداققه ییتیشیشی آرتیدن هم اوزگرمه دی. قیسقه بیر مدت بیلن ضعیف له تیلگن بولیشی گه قره مسدن روسیه, آلدینگی اوچ عصرده انیق روشده کورینگن لیگی دیک, تورک حاکمیتی گه قرشی اوزاق مدت لیک تهدید بولیش گه دوام ایتماقده ایدی. و امریکا قوشمه ایالتلری منطقه مقیاسیده گی جنجال لر گه اره لشگن سری, تورکیه ده گی مرکز لری و حربی امکانیت لری حیاتی اهمیت گه ایگه بولیش گه دوام ایتدی.
میلادی 2014 نچی ییلی اینگ مهم ییلدن عبارت ایدی
بیراق, میلادی 2014 نچی ییلی نینگ سونگگی دن کیین وضعیت اوزگردی. اینیقسه مسکو نینگ (اوباما رهبریتی نینگ عکس العمل کورستمه گن لیگی سببلی) دوام ایتیاتگن ایچکی اوروش لر باعث ویران بولیب قالگن سوریه ده گی موجودیتی گه قره گنده, روسیه تهدیدی نینگ دوام ایتیاتگن لیگی بوییچه هیچ قنده ی بیر تردد موجود ایمس. بیراق, اوباما رهبریتی نینگ پی وای دی/پی کا کا بیلن همکارلیک قیلیش نی ترجیح ایتگن لیگی, امریکا نینگ, اساسی هدفی تورکیه نینگ ارضی تمامیتی نی تهدید ایتیش دن عبارت بولگن بیر ترور تشکیلاتی بیلن متفق بولگن لیگی نی کورستماقده ایدی. باشقه چه قیلیب ایتگنده اوباما رهبریتی, تورکیه جمهوریتی گه قرشی بیر تهدید نی حمایت قیلیش نی ترجیح ایتدی.
تورکیه جهتی دن آلیب قره گنده, امریکا قوشمه ایالت لری نینگ ترور تشکیلاتی پی وای دی/پی کا کا بیلن همکارلیک قیلیشی, انقره بیلن واشنگتن اورته سیده گی ستراتیژیک همکارلیک نی ضعیف له تیب قویماقده. زیرا امریکا قوشمه ایالتلری نینگ اوزی ستراتیژیک بیر تهدید بولیش نی ترجیح ایتگن وضعیتده. امریکا قوشمه ایالتلری نینگ قنده ی قیلیب بونده ی بیر خطا قیلگن لیگی نینگ تاریخچی لر تامانیدن بهالنتیریلیشی کیره ک؛ بیز حاضرچه شونده ی بیر تخمین قیلَیلیک: امریکا نینگ اوشبو خطاسی بوییچه اینگ اساسی سبب, سیاست لرنینگ بیلگی سیز, ناتوغری بیلگی لر گه تَیَنگن و بصیرت سیز بیر شکلده آلیب باریلگن لیگی و امریکا قوشمه ایالتلری نینگ منطقه ده گی متفق لری (اینگ مهمی تورکیه) گه ایشانیش گه حرکت ایتمه گن لیگی دن عبارت.
گولن, تورکیه جمهوریتی اوچون هم بیر تهدید دن عبارت
افسوس که امریکا قوشمه ایالتلری نینگ نا معقول اتفاق ترجیح لری, فقط گینه ترور تشکیلاتی پی کا کا بیلن چیگره لنگن ایمس. میلادی 2013 نچی ییلی نینگ دسامبر آیی دن باشلب تورکیه نینگ ایچکی سیاستی بوییچه حقیقت گه اهمیت بیریب طرفسیز بولیش گه حرکت ایتیاتگن لر, فتح الله گولن نینگ تورک دموکراسی سی گه قرشی بیر تهدید وضعیتیگه کیلگن لیگی نی درک ایتگن ایدی. میلادی 2016 نچی ییلی جولای آییده گی کودتا تشبثی جریانیده, گولن نینگ تورک اردوسی ایچی گه جایله شیب آلگن خائین لری قیلگن جنایت لری بیلن اوشبو تهدید نینگ قنچه لیک کتته ایکن لیگینی عملده کورسه تیب بیردی. باشقه چه قیلیب ایتگنده فتح الله چی ترور تشکیلاتی نینگ, تورک ملتی و تورکیه نینگ دموکراتیک یوللر بیلن سیلنگن سیاسی رهبرلیگی گه قرشی بیواسطه, خشونتلی بیر تهدید اوله راق قبول قیلینیشی کیره ک.
همه تامانیدن بیلینگن لیگی دیک, گولن میلادی 1999 نچی ییلیدن بیری امریکا قوشمه ایالتلریده یشه ماقده. اوشبو وضعیت نینگ اوزی ایسه, امریکا نینگ ترور تشکیلاتی پی وای دی/پی کا کا بیلن همکارلیک قیلگن لیگی دیک, تورکیه گه قرشی باشقه بیر تهدید دن عبارت گولن نی هم حمایت قیلیاتگن لیگی معنی سی گه کیلماقده. بونگه قره مسدن امریکا قوشمه ایالتلری گولن نینگ تورکیه گه تاپشیریلیشی بوییچه انیق بیر قدم تشله مه گن لیگی کورینماقده.
اوشبو موضوع نینگ منطق جهتی دن بهالنتیریلیشی ممکن بولگن بیر تامانی هم موجود. امریکا قوشمه ایالتلری نینگ, تورکیه تهدید دن عبارت بیر تشکیلات بیلن همکارلیک قیلیب, باشقه بیر تهدید گه ایسه میزبان لیق قیلیاتگن بولسه, تورکیه ده گی عسکری موجودیتی توغریسیده هم ایریم سئوال لرنینگ پیدا بولیشی ممکن ایمس می؟ شخصاً بونده ی بیر وضعیت نینگ بحث موضوعی ایمس لیگی نی بیلدیریش نی آرزو ایتگن بولر ایدیم. بیراق مین سیلاو ساحه سی و رای بیروچی لرنینگ حیاتی و رفاهی بوییچه مسئول تورک سیاستچی دن عبارت ایمس من. سونگگی بیش ییلده یوز بیرگن ینگی لیک لر, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ تورکیه ده گی نظامی موجودیتی بیلن علاقه لی تورک ملکی و نظامی مقام لر نینگ مییه سیده چلکش فکر لر نینگ پیدا بولیب قالیشی گه سبب بولگن وضعیتده.
سونگگی پیتلرده گی ینگی لیک لر و کیله جک ده گی احتمالی سناریو لر, تورکیه ده گی امریکالیک کوچ لرنینگ تورکیه اوچون بیر تهدید تشکیل ایته دیگن لیگی نی ایسله تیب اوتیش گه مجبور قیلیب قویه دی. اوشبو وضعیت نینگ اوزی ایسه 70 ییل لیک بیر مدت بیلن قبول قیلینگن, یعنی, امریکا نینگ تورکیه نینگ ارضی تمامیتی نی گرنتی ایتووچی ایکن لیگی بیلن علاقه لی مفکوره نینگ بوتونلی اوزگرگن لیگی نی کورستماقده. بونده ی بیر مفکور نی قبول قیلگچ تورک مقام لری (و تورک ملتی) نینگ نیمه اوچون امریکا گه ایشانمیتگن لیگی و واشنگتن نینگ یقین اوتمیشده گی عمل لری گه نیمه اوچون قتتیق عکس العمل کورستیاتگن لیگی نی درک ایتیش ممکن.
اوزگرگن ستراتیژیک کوز قره ش
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ پی وای دی/پی کا کا و فتح الله چی ترور تشکیلاتی بیلن همکارلیک قیلیشی تقدیرده, 75 ییل آلدین بحث موضوعی بولگن امریکا جهتی دن تورکیه نینگ چیگره دن تشقری موازنه قورووچی رولی یوق بولیب کیتگن دیمک. بونینگ اورنیگه امریکا قوشمه ایالتلری, میلادی 19 نچی عصر ده انگلستان و فرانسه نینگ عهده سیده بولگن و روسیه نینگ اوچ عصر دن بیری داخل بولگن "بیواسطه تهدید" کتگوری سی گه قدم تشله گن وضعیتده. اوشبو اکتور لر بیر پیتلر عثمانلی دولتی دن توپراق آلیش بیلن بند ایدی.
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ تورکیه جمهوریتی دن هم توپراق آلیش گه حرکت ایتیاتگن بیر ترور تشکیلاتی نی حمایت قیلیاتگن لیگی و حاضرگی کونده خشونت دن فایده له نیب تورکیه ده دولت اداره لری گه نفوذ قیلیش گه حرکت ایتگن دینی بیر ترور تشکیلاتیگه جای بیرگن لیگی گه قره گنده, امریکا مقام لری نینگ, ایندی تورک لرنینگ نظریده 19 نچی عصر ده گی انگلستان, فرانسه و روسیه دن فرقی بولمه گن لیگی نی درک ایتیش لری کیره ک. شوباعث, ملتی گه قرشی مسئول بولگن دموکراتیک یوللر بیلن سیلنگن تورک سیاستچی لر, یا چیگره دن تشقری موازنه نینگ قوریلیشی اوچون باشقه همکار اختره دی یاکه اوزی اوشبو معما نی ییچه دی.
تورکیه جمهوریتی دولتی نینگ مدرن قوراللر تولید ایتیش اوچون سونگگی اون ییلده قیلگن سعی و حرکتی نی اوشبو موضوع بیلن علاقه لی مثال قیلیب کورسه تیشی میز ممکن. اوتگن هفته تورکیه قوراللی کوچلری, قوراللی هیداوچی سیز واسطه لرنینگ پی وای دی/ پی کا کا گه قرشی عفرینده آلیب باریلیاتگن عملیات دایره سیده استفاده ایتیلیش گه تیار ایکن لیگی نی بیلدیردی.
19-عصر دن بیری عثمانلی دولتی و تورکیه فقط گینه قورال جهتی دن ایمس, بلکه اردوسی نینگ تعلیمی بوییچه هم بویوک مقیاسده چیت ایللیک کوچ لر نینگ همکارلیگی ضرورت حس ایتیب کیلدی. بیراق, سونگگی عملیات لر ده, یعنی فرات قالقانی و زیتون ناوده سی عملیاتلریده, تورکیه ده تولید ایتیلگن قوراللی پیلوت سیز اوچاق لر و مدرن قوراللر دن استفاده ایتیلدی.
اوشبو عملیات لرنینگ, جدی بیر شکلده پلان له نیب تطبیق ایتیلیاتگن عملیات لر دن عبارت ایکن لیگی سببلی ملکی تلفات نینگ اینگ آز بولیشی گه سبب بولماقده. باشقه چه قیلیب ایتگنده, اوشبو خصوصده تورکیه قوراللی کوچ لری, شهر و مسکونی منطقه لرده گی اوروش لرده حاضرگی کون گه قدر امریکا قوشمه ایالتلری تامانیدن استفاده ایتیلمه گن امکانیت لر دن فایده لنماقده. اوروش اداققه ییتیشگچ, تورک یاردم موسسه لری اوروش بولگن منطقه گه باریب قیته قوریش فعالیت لرینی باشله ماقده. عموماً آلیب قره گنده ایندی تورک لرنینگ چیت ایل لر دن کیلیاتگن سلاح گه احتیاجی نینگ جدل روشده کمییب باریاتگن لیگی کورینماقده.
ایسله تیب اوتیشیم کیره ک که, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ آلدینگی و حاضرگی رهبریتی بونده ی بیر یول نی تنلب, تورکیه نینگ ملکی و نظامی مقام لری نی اوشبو جهتده قدم تشلش گه تشویق ایتگن وضعیتده. امریکا مقام لری تورک وطنداش لری و سیاستچی لری نی, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ حاضرگی کونده هم ایشانرلی ایکن لیگی و تورکیه نینگ ارضی تمامیتی جهتی دن بیر تهدید دن عبارت ایمس لیگی گه کوندیریش گه حرکت ایتیشی تقدیرده, فرقلی قرار لر و فعالیت لرگه اهمیت بیرمس لیگی کیره ک.


c: text/html

text:
اؤگئی آتا و اؤگئی قیز ائولنمهسی قدغان اولدو
دوننهجن اؤلکه قانونلاریندا یئری اولمایا قانون ولیسیز و ولیلری پیس اولان اوشاقلاردان حیمایت ائتمه لاییحهسینین تصویبی ایله بو گوندن ایجرا اولور.
مهرین وئردیگی خبره گؤره، مجلیس نومایندهلری یکشنبه گونو بو لاییحهدن بیر تبصیره تصویب ائلهدیلر کی اونون اساسیندا ولی و اؤگئی اوشاق آراسیندا حضانت زمانی و اوندان سونرا دا ازدواج قدغان اولدو. مگر دادگاه موعیّن ائدن خاص شراییطده.
آما بو قانونون تصویبیندن اوّل نئجهایدی؟
اؤگئی اوشاغین محرملیک شراییطینده ایسلامین قایدالارینا گؤره، ددهلیکله قیزلیق آراسیندا ائولنمگه منع یوخدور.
بوتون تقلید مرجعلرینین نظرینه گؤره بئلنچی شراییطده محرمیّت یارانمالیدیر و بو محرملیک معمولاً ازدواج و نسبی رابیطهلرله باش وئرر.
آیت اللهالعظمی خامنه ای، اؤگئی اوشاغین محرمیّت حؤکمونه گؤره بویورور: «اؤگئی اوشاغین حؤکمو اوشاق حؤکمو دئییل و اونو بؤیودن کیشی و آرواد اونا محرم اولمازلار مگر رضاع وسیلهسی و یا بلوغدان سونرا و اوشاغین مصلحتین رعایت ائلهمک شرطی ایله بلوغدان قاباق شرع حاکیمینین ایجازهسیله موقّت ازدواجلا کی ایشکالی یوخدور.»
آیتالله محمد سعید حکیم بیر قیزی اوشاقلیغا گؤتورموش کیشینین -کی بو قیز اونون عیالیندان سوت یئمهییب -ایستیفتاسی جوابیندا دئییر:
سنه محرم اولماز، سنین فامیلین اولماز، او سندن ایرث آپارماز، سن اوندان ایرث آپارمازسان، بؤیوسه اونا باخا بیلمزسن.»
آیت الله فاضل لنکرانینین نظرینه، محرم اولماق یوللاری:
آیت الله فاضل لنکرانی بیر ایستیفتا جوابیندا دئییبلر: «قیز سوت امر اولسا بو یوللارلا اؤگئی ددهیه محرم اولار:
- کیشینین عیالیندان سوت یئیه بئلهلیکله کیشینین رضاعی قیزی اولار.
- کیشینین آناسیندان سوت یئیه بئلهلیکله کیشینین رضاعی باجیسی اولار.
- کیشینین باجیسیندان سوت یئیه بئلهلیکله کیشینین رضاعی باجیقیزی اولار.
- کیشینین قارداش آروادینین سوتون یئیه بئلهلیکله کیشینین رضاعی قارداشی قیزی اولار. و یا قارداشی قیزینین سوتونو یئیه.
- اوشاق سوت امر اولمازسا و یا سوت امر اولا آما سوت وئرمگه دئییلن شخصلر اولمایا، آتا ایله قیز و یا بؤیوک آتا ایله قیز آراسیندا موقّت صیغهایله محرمیّت یاراتماق اولار. بئلهلیکله قیز کیشینین آنالیغی اولار. آما دیقّت یئتیرمک لازیمدیر کی قیز بالیغ اولمایان دورومدا ذیکر اولان صیغه، قیزین شرعی ولیسی و اونون یوخلوغو دورومدا جامع الشرایط موجتهیدین ایجازهسیله اولمالیدیر.
هر حالدا محرملیک صیغهسی قیز اوشاغینا مفسدهسی اولمامالیدیر. بلکه اونون مصلحتینی رعایت ائلهمک لازیمدیر. نئجه کی قیز بالیغ اولورسا آتانین و یا آتا جدینین ایجازهسی واجیب احتیاطا گؤره اعتیبارلیدیر.
اؤگئی اوشاق سوت امر اوغلان اولورسا آشاغیداکی یوللارلا اونونلا آنالیق آراسیندا محرملیک یاراتماق اولار.
- همن آروادین سوتونو یئیه بئلهلیکله اونون رضاعی اوشاغی اولار.
- آروادین آناسینین سوتونو یئیه بئلهلیکله آروادین رضاعی قارداشی اولار.
- آروادین باجیسینین سوتونو یئیه بئلهلیکله آروادین رضاعی باجی اوغلوسو اولار و یا آروادین باجیسی قیزینین سوتونو یئیه.
- آروادین قارداش آروادینین سوتونو یئیه بئلهلیکله آروادین رضاعی قارداش اوغلو اولار و یا آروادین قارداشی قیزینین سوتونو یئیه.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اولدوز سایاراق گوزلمیشم هر گئجه یاری...
اولدوز سایاراق گوزلمیشم هر گئجه یاری
گئج گلمه ده دیر یار یئنه اولموش گئجه یاری
گوزلر آسیلی یوخ نه قارالتی نه ده بیر سس
باتمیش قولاغیم گور نه دوشورمکده دی داری
یاتمیش هامی بیر آلله اویاقدیر داها بی من
مندن اشاغی کیمسه یوخ اونداندا یوخاری
قورخوم بودو یار گلمیه بیردن یاریلا صبح
باغریم یاریلار صبحوم آچیلما سنی تاری
دان اولدوزو ایستیر چیخا گوز یالواری چیخما
او چخماسادا اولدوزومون یوخدی چیخاری
عشقین کی قرارینده وفا اولمیاجاغمیش
بیلمم کی طبیعت نیه قویموش بو قراری
شهریار


text:
- قارغا قارغا قاق دئدى
- چیق بو دالا باق دئدی
- قارغا پینیر گتیردی
- سیچان یئدی بیتیردی
- قارغا اوچدو از گئتدی
- ده ره تپه دوز گئتدی
قیرق بئش ایل ئونجه عراقدا تورکمنلره کولتوره ل حقی تانیناندا ,
مکتبده بیرینجی صنفی تورکمن دیلی کتابندا بو یازی قارغا حقده واردی .
بوردا قارغا حقنده بیر حیکایه...
-- بیر گون قارغا گلیر گاوورلرن (خریستییانلار ) کلسه سینین خاچی ئوزه رینه قونوب( قاق قاق) سه سلر خاچین ئوزه رینه پیسله یب اوچار گیده ر,
ایکینجی گون تکرار ایده ر , سونرا ایش گونده تکرار اولور ,بونو گوره ن خریستییاتلار گیده رلر پاپازلارینه شکایت ایده لر ,
پاپاز دئیه ر : بو ایش یه مسلمانلارن ایشیدی یه یهودیلرن !!
سورشورلار بس نجه بیلک بو قارغا مسلماندی یه یهودی ؟
پاپاز دئیه ر : بیر پارچا دوه ائتی گتیرن , ازدا شراب بیراقین بیر قابا,
گوره ک دوه ائتی یرسه یهودی دگیل مسلماندی ,
شراب ایچه رسه مسلمان دگیل یهودیدر ؟
دوه ائتینی ایله ,بیر قابدا شراب ,کلسه نین خاچی کینارینا بیراقیرلار !!
قارغا گلیر (قاق قاق) سه سلر خاچ اوزه رینه پیسلر,سونرا انیب دوه ائتینن یه ر , بیر از شرابدا ایچه ر, مست اولوب دوشر , قارغانی توتارلار پاپاز یانینه گتیریرلر ,
پاپاز سوروشور : نه یاپدی قارغا ؟
دئیه رلر : گونده کی گیبی خاچا بیسله دی ,اما هم دوه ائتی یئدی هم شرابده ایچدی مست اولوب دوشدی .
پاپاز دئیه ر :والله حیرتدی ایندی خاچا بیسلیسن خریستییان دگیلسن
دوه ائتی ییسه ن یهودی دگیلسن,
شرا ب ایچیرسن مسلمان دگیلسن , بس سن نه دینده سن قارغا؟؟؟.
بو جور کیمسه لرده وار بیلینمز نه دینده دی.


text:
اعلان ائدیرم عصر فضا پوللو لارین دیر
آجلیق کاسیبین ، عالی غذا پوللو لارین دیر
دونیاده اولان درد و مصیبت کاسیبین دیر
دم پوللو لارین هر غم و محنت کاسیبین دیر
اعلان خطر منزل ویران کاسیبین دیر
تحویل بالیغی چومچهٔ ارزان کاسیبین دیر
صوبحانیه قئیماق ایله بال ، پوللو لارین دیر
یای جوجه سی ، ائو کهلیکی حال پوللو لارین دیر
وای حالیمیزا ، از همه بدتر کاسیبین دیر
میمون و آل ایوانی و عنتر کاسیبین دیر
آلماس و بریلیان و تحف پوللو لارین دیر
اجدادینی آختارما ، شرف پوللو لارین دیر
هر دوره ده پستی و شکستی کاسیبین دیر
داشقا ایله ، عرابه ی دستی کاسیبین دیر
هر مملکتین تازه مودی پوللو لارین دیر
آهو دؤشو ، هندوشقا بودی پولو لارین دیر
هر گونه تصادف و سینیق قول کاسیبین دیر
تاپسا ، مال اتی هرآیی بیر یول کاسیبین دیر
مشدی عبادین گؤرمه لی کورکو کاسیبین دیر
ييرتيق چوخاسی له کئچه بورکو کاسيبين دير
کاباره ده گیتاریله ساز پولو لارین دیر
گردش اوروپاده یئنه آز پوللو لارین دیر
سفته کاسیبین خالی چخان چک کاسیبین دیر
چؤلده قاپاز و ائوده توپورجک کاسیبین دیر
اوستاد و مهندس و طبیب پوللو لارین دیر
ئولادی هنرمند و ادیب پولو لارین دیر
حراجه گئدن یاستیق و یورغان کاسیبین دیر
دوققوز قیز ایله بیر سفیه اوغلان کاسیبین دیر
ائولادی عزیز، پاک و تمیز پولو لارین دیر
مطبخ پیشیکی ، عالی کنیز پولو لارین دیر


text:
قیرقیزستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی
قیرقیزستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی (اینگیلیسجه: Kirghiz Soviet Socialist Republic، (فارسجا:جمهوری سوسیالیستی قرقیزستان شوروی)، (عربجه:الجمهورية القيرغيزية السوفيتية الاشتراكية)، (فرانسهجه:République socialiste soviétique kirghize)، (آلمانجا:Kirgisische Sozialistische Sowjetrepublik)، (ایتالیاجا:Repubblica Socialista Sovietica Kirghisa)، (روسجا:Kиprизckaя CoBeTckaя CoциaлиcTичeckaя Pecпyблиka)) آسیادا بیر اسکی دؤولت. قیرقیزستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی 1936 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1991 میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
ناسا، بو آنا قدرکویپر کمریندن ان اوزاقدان چکیلن فوتوشکیلی پایلاشیب
ناسا-یا عایید اولان نیوهوریزونز اوزای واسطهسی، 6 میلیارد کیلومتر اوزاقلیقداکی کویپر کمرینین فوتوشکیلینی چکدی
آمریکا میلّی هاواجیلیق و اوزای دایرهسی (ناسا)، بو آنا قدر ان اوزاقدان چکیلن فوتوشکیلی پایلاشیب.
ناسا-یا عایید اولان نیوهوریزونز اوزای واسطهسی، 6 میلیارد کیلومتر اوزاقلیقداکی کویپر کمرینین فوتوشکیلینی چکدی.
فوتوشکیل، بو آنا قدر ان اوزاقدان چکیلن فوتوشکیل اولاراق تاریخه کئچدی.
نیو هوریزونز گونش سیستمیمیزده خاریجی گزه گنلره چاتان بئشینجی اوزای واسطهسی.
ناسا طرفیندن پایلاشیلان فوتوشکیل عینی زاماندا کویپر کمریندکی شئیلرین ان شفاف گؤرونتوسو اولاراق آدلاندیریلدی.
نیو هوریزونز اوزی واسطهسینین، کویپر قورشاغینداکی ایشلرینه داوام ائدجگی قید ائدیلیب.


text:
عاشیق ماهنیلاری تئللی ساز 2
آشیق حسین جاوان، آشیق ادبیاتینین و صنعتینین پارلاق شخصیتلرینندیر. او میلادی 1916 نجی ایلده قاراداغدا دونیایا گؤز آچیبدیر. سونرا عاییله سیله بیرلیکده گنجه شهرینه گئدیب، بیر مدت اورادا یاشاییر، ایللر سونرا تبریز شهرینه قاییدیر و بیرازدا اورادا قالیر. نهایت گونش ایلی 1324 نجو ایلده یئنی دن گنجه شهرینه قاییدیر و نهایت گونش ایلی 1363 نجو ایلده اورادا حیاتا گؤز یومور. او آذربایجانین گؤزل سسلی آشیقلاریندان بیری اولوبدور.
آشیق حسین جاوانین بیر چوخ شعر کیتابلاری ایشیق اوزو گؤرموشدور. ایندیسه آشیق حسین جاوانین سسیله ایروان چوخورو هاواسینی بیرلیکده دینله یک.
آشیق حسین جاوان / ایروان چوخورو هاواسی
آشیق ادبیاتینین آدلیم آشیقلارینین بیریده آشیق قشم جعفری اولموشدور. آشیق قشم میلادی 1901 نجی ایلده گونئی ماحالیندا دوغولموشدور. اونون هم آتاسی همده آناسی باشاریقلی آشیقلاردانیمیشلر. آشیق قشم بیر چوخ شعرلرده قوشوبدور. اونون اثرلری تهران و تبریز شهرلرینده چاپ اولونوبدور. آشیق قشمین یازدیغی شعرلرینین بیرینی بایرامی هاواسیندا اؤز ایفاسیله سیز عزیزلره تقدیم ائدیریک.
آشیق قشم / بایرامی هاواسی
آزربایجان آشیق ادبیاتیندا حماسی داستانلارین سایی آز دییر. کوراوغلو و شاه ایسماعیل داستانی تکین، حماسی داستانلاردا، داستانین قهرمانینین بیر الینده ساز اولورسا بیر الینده ده قیلینج واردیر. ساواش میدانینا گیرن ایکی دؤیوشجو، اؤنجه سازلا و سؤزله آنلاشماغا چالیشیرلار سونرا سازلا و شؤزله بیربیرلرینی باشا سالا بیلمدیکده، الرینه قیلینج آلیب قارشی قارشیا دورورلار. بو جور دؤیوشمه لره آشیق ادبیاتیندا هربه-زوربا دئییلیر کی دؤیوش ریتمینی داشیان هاوالارلا ایفا اولونور.
ایندیسه کوراوغلو ایله کورداوغلونون بیر هربه-زورباسینی میصیری هاواسیله آشیق عبدالعلی نوری و آشیق رسول قربانی ایفاسیندا دینلیه جه ییک.
آشیق عبدالعلی نوری 1317 نجی گونش ایلینده قاراداغدا دونیایا گؤز آچمیش و 1381 نجی گونش ایلینده تبریز شهرینده دونیایا گؤز یومموشدور.
آشیق رسول قوربانی ده قاراداغلیدیر. او 1313 نجو گونش ایلینده دوغولموشدور. آرتیرمالیام هم آشیق عبدالعلی نوری همده آشیق رسول قوربانی، آشیق خیراله و آشیق عزیز شهنازی کیمی بؤیوک اوستادلاردان سازلا سؤز صنعتینی اؤیرنمیشلر.
آشیق عبدالعلی نوری و آشیق رسول قربانی / کوراوغلو ایله کورداوغلونون بیر هربه-زورباسی
آشیق حاج علی عبادیان 1321 نجی گونش ایلینده قاراداغ ماحالیندا آنادان اولموشدور. اشیقلاریمیزین بیر چوخو اوندان درس آلمیشلار. بو بؤیوک اوستاد ایللردیر کی دونیاسینی دییشمیشدیر.
ایندیسه گؤرکملی شاعیر صمد وورغونون داغلار ردیفلی گرایلیسینی، آشیق حاج علی عیبادی نین ایفاسیله دینله یک. بو گرایلی دوبیتی هاواسیندا اوخونوبدور.
آشیق حاج علی عبادیان / داغلار ردیفلی گرایلی دوبیتی هاواسیندا
آشیق حسن اسکندری 1326 نجی گونش ایلینده قاراداغ ماحالیندا دوغولموشدور. او آشیق حاج علی عبادیان، آشیق عزیز شهنازی، آشیق حاج محمد باقر هابئله آشیق حسین ناموری کیمی بؤیوک اوستادلارین حضوروندان درس آلیب آشیق لیق صنعتینی اؤیرنمیشدیر. آشیق حسن اسکندرینین دونیانین چوخلو اؤلکه لرینده ایجراسی اولموشدور. آشیق حسن اسکندرینین گؤزل شعرلریده واردیر. اونون شعرلریندن بیرینی یونگول شئشنگی هاواسیله اؤز ایفاسیندا سیز عزیزلریمیزه تقدیم ائدیریک.
آشیق حسن اسکندری / یونگول شئشنگی هاواسی
آشیق یداله عیوض پور 1316 نجی گونش ایلینده ایلخیچی شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. او اوستاد اسفندجاملی، آشیق علی، آشیق حسین قلی، آشیق حسین ناموری، اشیق محمد باقر هابئله آشیق قولو تورکه دارلی دان آشیق لیق صنعتینی اؤیرنمیشدیر. 55 کاست دن عیبارت اولان شیکاری داستانی، آشیق یداله عیوض پورون دیرلی تؤحفه سیدیر کی اؤز خالقینا ایتحاف ائدیبدیر. آشیق یداله عیوض پورون ایفاسیله سالیان گؤزل لمه سی هاواسینی دینله یک.
آشیق یداله عیوض پور / سالیان گؤزل لمه سی هاواسی
آشیق صنعتینین تانینمیش سیمالارینین بیریده آشیق علسگر گؤیچه لی اولموشدور. میلادی 1821 نجی ایلده گؤیچه ده آنادان اولموشدور. او آدلیم اوستاد آشیق آلی نین شاگیردلرینننیمیش. آشیق علسگردن چوخلو شعرلر و داستانلار یادگار قالیبدیر. اونون یایلاق ردیفلی گؤزل بیر گرایلی سینین، آشیق چنگیز بی ریا اؤدک دونو هاواسیله ایفا ائدیبدیر. آشیق چنگیز بی ریا قاراداغدا دوغولموشدور.
آشیق چنگیز بی ریا / یایلاق ردیفلی گؤزل بیر گرایلی، اؤدک دونو هاواسیله
آشیق عزیز شهنازی گؤرکملی صنعتکارلاریمیزداندیر. او آشیق صنعتینین منیمسیرک یوکسک زیرولره ال تاپمیشدیر. آشیق عزیز شهنازی 1307 نجی گونش ایلینده گنجه شهرینده دوغولموشدور. اونون عاییله سی قاراداغدان گنجه یه گئدیب اورادا ساکین اولموشدور. آشیق عزیز بیر نئچه ایل گنجه شهرینده یاشادیقدان سونرا، گنج یاشلاریندای کن، دوغما آتابابا یوردونا قاییدیر و مشگینده آشیق اسدین محضرینده، آشیق لیق صنعتینی اؤیرنیر. او عؤمرونون بیر حیصه سینده تبریز شهرینده کئچیرمیشدیر.
آشیق عزیز شهنازی نین زنگین قلمی اولوبدور اونون بیر نئچه کیتابی چاپا یئتیشیبدیر. اشیق عزیز 1373 نجو گونش ایلینده دونیاسینی دییشیب ابدیته قووشموشدور. ایندیسه آشیق عزیز شهنازینی خاطیرلایاراق اونون شعرینین بیرینی دینله یک. بو شعری آشیق ابراهیم قاراداغلی، آشیق اینجه لینین یاراتدیغی اینجه گولو هاواسیله ایفا ائدیبدیر.
آشیق ابراهیم قاراداغلی، قاراداغدا دونیایا گؤز آچمیشدیر. ایندیسه اهر شهرینده یاشاییر.
آشیق ابراهیم قاراداغلی / اینجه گولو هاواسی
آزربایجان ادبیاتینین ان گؤرکملی سیماسی خسته قاسیم اولموشدور. خسته قاسیم نادرشاه دؤرونده یاشاییرمیش. خسته قاسیم میلادی 1702 نجی ایلده تیکمه داش کندینده آنادان اولموشدور. او 14 ایل نجف شهرینده قالیب دینی علملری اؤیرندیکدن سونرا اردبیل شهرینه گئدیب شیخ صفی خانگاهیندا عوزلت ایختیار ائتمیشدیر. بو بؤیوک عاریف و عالیم هم قوران مفسری هم قران قاری سی هم ده قورانین حافیظیمیش. او ادب ساحه سینده ده پارلاق اثرلر اؤزوندن یادگار قویموشدور. اونون زنگین شعرلری و ائشیتملی داستانلاری واردیر. چوخلارین اینامینا گؤره خسته قاسیم آشیق ادبیاتینین لاپ بؤیوک اوستادی ساییلیر. او میلادی 1778 نجی ایلده فانی دونیایه گؤز یومموشدور.
خسته قاسیمین بیر اوستاد نامه سینی اوغوز اوغلو هاواسیندا آشیق بؤیوک آغا وجودینین سازی و آوازیله سیز عزیزلره تقدیم ائدیریک. آشیق بؤیوک آغا وجودی تبریز شهرینین هنده ورینده واقع اولان کیوی آدلی کندینده دوغولموشدور. او شعرلرینده پیراوغلو تخلص ائدیر. آشیق بؤیوک آغا وجودی باشاریقلی سازبندلی لردندیر.
آشیق بؤیوک آغا وجودی / خسته قاسیمین بیر اوستاد نامه سینی اوغوز اوغلو هاواسیندا
ایندیسه آشیق عیبادی قاراخانلینین ایفاسیندا بیر چین دیواری هاواسینی سیزلره تقدیم ائدیریک و آلبوموموزو سونا چاتدیریریق.
آشیق عیبادی قاراخانلی / چین دیواری هاواسیندا
منبع: www.aharri.ir


text:
صنایع موهندیسلیگی
صنایع موهندیسلیگی یا دا ائندوستوری موهندیسلیگی (English: Industrial Engineering, Türkçe:Endüstri mühendisliği) اینسان، اشیا و ماشیندان دوزلن سیستملرین قورولوش و داواملیلیغینین یونه تیمی(مدیریتی) ایله ایلگیلنن موهندیسلیک دالی(شاخه سی) دیر.
چالیشماقلاریندا ریاضی، فن بیلیملر(English:Science, فارسجا: علوم پایه) و ایجتیماعی بیلیملرده کی اوزل بیلگی و مهارت لری (بجه ری لری) موهندیسلیک، آنالیز، طراحی و یونه تیم(مدیریت) له بیرلشدیره رک، بو سیستم لردن الده ائدیلن سونوجلاری بللی ائدیب و اونلاری دییرلندیریرلر. بوتون موهندیسلرین اورتاق قرارلارینی تاپماق دا چالیشان صنایع موهندیسلری، زامان، پول، اشیا و اولیه ماده و انرژی کیمی قایناقلارین وئریملی قوللانماغی(استفاده سینه) و موهندیسلیک خیدمت لرینین کیفیتینین(Türkçe: Kalite) آرتیرماغی جهت لرینده ده چالیشیرلار.
صنایع موهندیسلیغی دیگر موهندیسلیک دال لاردان(شاخه لردن) فرقلی بیر قورولوشو (فارسجا: ساختار Türkçe:Yapı) صاحیبدیر. ان اونم لی(فارسجا:مهم، English:important) فرق، صنایع موهندیسلیغینین پارچایی دئییل بلکه سیستمین بوتونونو گوز اونونه آلاراق چالیشماسی و سیستمین بوتون ایله ایلگی لنمه سی دیر. ایکینجی اونم لی(فارسجا:مهم، English:important) فرق ایسه، هر جور اویقولامادا(فارسجا: کاربرد، English:application) اینسان فاکتورونا دیققت ائتمه سی دیر.
درس لر[دَییشدیر]
ته مه ل(فارسجا: پایه، English:basic) موهندیسلیک تحصیل (فارسجا:آموزش، Türkçe:Eğitim) و ائییتیم لری یانیندا یونه یله م آراشدیرماسی(Türkçe:Yöneylem Araştırması, English: Operation Research, فارسجا: تحقیق در عملیات) اورتیم(فارسجا: تولید، Türkçe: Üretim, English:production) سیستم لری، اورتیم پلانلاماسی، تصادوفی مدل لر(English: Stochastic Models)، تامین زنجیره سی یونه تیمی(English:supply chain management, Türkçe:Tedarik zinciri yönetimi ، فارسجا: مدیریت زنجیره تامین) مدل لمک و اوپتیمال لاشدیرما، یونه تیم و سازمان، کیفیت یونه تیمی(English: Quality Management, فارسجا: مدیریت کیفیت) پروژه یونه تیمی(English: project management, فارسجا: مدیریت پروژه) اینسان قایناقلاری(فارسجا: منایع انسانی) استاتیستیک و آمار و بیر چوخ باشقا چئشیتلی درسلر بیلیم یوردولاریندا(فارسجا:دانشگاه) صنایع موهندیسلیغی بولوملرینین درسلریندن دیر.
- تامین زتجیره سی
- لوجئستیک
- ائنوانتئر یونه تیمی
- قیمت لندیرمک
- طلب تخمینی
- ائرگونومی
- کیفیت یونه تیمی
- موهندیسلیک ایقتیصادی
- انرژی و وئریملیلیک
- سیستم موهندیسلیگی
- ته رس موهندیسلیک(English: Reverse Engineering, Türkçe: Ters Mühendislik)
- اینسان قایناقلاری یونه تیمی
- وئری معدنچیلیغی
- سرویس و تعمیر سیستم لری
- به لیرسیزلیک(نامعین) اوپتیمال لاشدیرماق(Türkçe:Belirsizlik Optimizasyon, English: Uncertainty Optimization)
- مدل لمه و سیمولئیشن(English:Simulation)
- دوز زامانیندا(English: Just In Time-JIT) اورتمک


text:
روز پنجشنبه 90/9/3 استاد صدیق در جمع انجمن ادبی صابر در تهران شرکت کردند. این جلسه که با محوریت درگذشت عباس بارز و یحیی شیدا برگزار شده بود با دعوت آقایان صالحی و قربانزاده از استاد برای سخنرانی، افتتاح شد. در زیر متن کامل سخنان استاد را آوردهایم:
شیدا و بارز
کئچن آی ایچینده ادبیات دنیامیز ایکی دفعه یاس توتدو. بیرینجی یحیی شیدا، ایکینجی عباس بارز اوچون. چاغداش شعریمیزین دیرچهلیش دؤرونون بو ایکی آدلیم شخصیتینین بیر نئچه اورتاق و مشترک طالعلری اولموشدو:
1). بیرینجی بوکی هر ایکی شاعر دنیالارینی دگیشرکن، اؤز ملتلری اوچون قیمتلی میراثلار قویوب گئتمیشلر. اونلارین اؤلومونه عادی بیر اؤلوم کیمی باخماق اولماز. اؤلوملری یئنی یاشاملاینین باشلاغینجی ساییلیر. خلق اونلاری یاشادیر، چون کی خلقین حیاتی و منلیگی اونلارین یاشامالاری ایله شرطلنیر. هر ایکیسی شاعر اولاراق ملتلرینی ترک ائتدیلر. ساده و آنلاشیقلی بیر دیلده شعرلر مجموعهلری یادگار قویوب گئتدیلر.
2). ایکینجی اورتاق جهتلری بودور کی هر ایکیسی اوشاق و یئنی یئتمه ایکن ساوادلی و بیلگین آتا نعمتیندن بهرهیاب اولموشلار. یحیی شیدا بیلگین آتاسی «حسن یوز باشی» یانیندا گلستان، کلیله و دمنه، قابوسنامه، نصاب وجامع المثدمات کتابلارینی اوخوموش، سونرالار تبریزین «طالبیه» علمیه حوزهسینده عربیات و الاهیات مقدماتینی تحصیل آلمیشدیر. عباس بارز ایسه، روحانی آتاسی شیخ الاسلام آخوند میرزا جعفر اسلامی آیفرزانی یانیندا تحصیل کمالاتا باشلامیشدیر. عرب دیلی صرف و نحوی، فقه، اصول، کلام و باشقا فنلره ئییهلنمیشدیر، مکمل دینی تحصیل آلمیشدیر.
3). اوچونجو اورتاق جهتلری بودورکی هر ایکیسی، ایراندا رضاخان حکومتی داغیلاندان و قلم آزادلیغی تأمین ائدیلدیکن سونرا، گنج ایکن ائل ایچینده پارلادیلار. یعنی شمسی 1321-1326ایللری آراسیندا گئجلیگن ان ،قیزغین چاغلاریندا ایکن، اودلو شعرلر یازماغا و استعدادلارینی سیناماغا باشلادیلار. شیدا و بارز اصلینده همین ایلرده ادبی اجتماعیتیمیزه تانیندبلار. همین ایللرده دوشونجهلری فورمالاشدی، شعر اسلوبلارینی سئچیب تعیین ائتدیلر، وطن پرورلیک و خلقیلیک روحو ایله دولغونلاشدیلار و شاعرلیگی بیر کسگین مبارزه وسیلهسی و داخلی هیجانلار و اضطرابلارینی بیان ائتمه تریبوناسی کیمی، مقدس بیر پئشه اولاراق قبول ائتدیلر.
4). دؤزدونجو اوزتاق جهتلری بودورکی هر ایکیسی، آنادیل عاشقیدیرلر. آنادیل عشقی، اونلارین ان اساس شعر دغدغهلری ساییلیر. یحیی شیدا بو عشق یولوندا، قدرتلر اؤنونده باش اگمهین و داغ کیمی دایانان بیر ادبیات قهرمانی دیر.
مونغول ییغینتیسی، عثمان تیلیفی،
بو اؤتگم دیلیمه دئدی عضبکار.
قانمادی بو زنگین دیلین ریشهسی،
روحومدا، قلبیمده، پاک قانیمدا وار،
* ***
قالدیردیم دیلیمی بیر بایراق کیمی،
اوغروندا قانداللار، زندانلار گؤردوم.
قدرتلر اؤنونده باش ائتدیرمهدیم،
دئدیم شانلی ائله باغلییام آنجاق.
عباس بارز ایسه دؤنه – دؤنه بو عشقی دیله گتیریر. اونون شعرلری آراسیندان آنادیل موضوعو ایله شعرلری ییغساق، اؤزو بیر کتاب اولار. شاه رژیمی زمانیندا یازدیغی بیر شعرده دیلیمیزین «قاچاق» اولماسینا اشاره ائدرهک دئییر:
توتا ملت آدی کیمسه،اؤزونو داردا گورهره
من « قاچاق» بو آدی آی مشدی هاچان آختاریرام.
مدنیت توکهنیب، گئت – گئده دیلده توکهنیر،
من حله ایندی آنا دیلده بیان آختاریرام.
و یا:
بارز! من وورغونام اؤز سئوگیلیمه،
اصیل فرهنگیمه،آنا دیلیمه.
آلاندا بیر دوستون الین الیمه،
سانکی بیر ملّتین الین سیخیرام.
و یا:
اؤز دیلینده دیل آچا هر بیر اوشاق،
باغلی دوداق گول کیمی خندان اولا.
هم اوخویا، همده یازا اؤز دیلین،
اؤز دیلی اؤز دردینه درمان اولا.
5). بئشینجی اورتاق جهتلری بودور کی هر ایکی شاعر، شاه رژیمینده سیاسی تعقیبلره معروض قالمیشلار و اسلامی انقلابدان سونرا قول – قاناد آچمیش، اللریندن گلدیگی قدهر چاغداش شعریمیزین چیچکلنمهسینه یاردیم ائتمیشلر. اسلامی انقلابی مدافغه ائتمیشلر، تحمیلی ساواش دؤرونده متجاوز دشمن علیهینه شعرلر ایله چیخیش ائتمیشلر. اونلار بوتون تورکجه کتابلارینیدا انقلابدان سونرا چاپ ائتدیره بیلمیشلر. وطن پرورلیک روحو هر ایکی شاعرین یارادیجیلیغینی قاپسایان اساسی مضموندور.
یحیی شیدا دئیر:
من نه چمنی، نه یار سیمینه تنی،
آنجاق توتارام دوست مقدس وطنی.
و یا:
نه قدهر گؤیلره قالخار نالهلر،
نه قدهر کی بیتر قاندان لالهلر،
نه قدهر گول اوسته دورار ژالهلر،
اوقدهر ظلم کار صدّاما لعنت!
عباس بارز ایسه دئیر:
جسمیمده منیم تاب و توانیم وطنیمدیر.
قانیم، ایلیگیم، روح و روانیم وطنیمدیر.
جانان یئرینه منده وطن مُلکونو سئودیم
گیزلین هدفیم، عشق نهانیم وطنیمدیر.
عمرومده،حیاتیمدا، دیاریمدا، ائلیمده،
بیر زادا اگر گلسه گمانیم، وطنیمدیر.
عباس بارزین وطن اوچون یازدیغی شعرلریده بیر یئره ییغساق، یئنهبیر کیچیک کتابجا ترتیب ائده بیلهریک. بو شعرلرین بیر چوخ شاه بیتلریده واردیر. مثال اوچون:
نفسیمین عزّتینی ساخلامیشام صبریم ایله،
ائلیمی، اؤلکهمی دنیا مالینا ساتمامیشام.
و یا:
عهد ائتمیشم خدا ایله، بایرام توتام اؤزوم
آذر ائلیم بو اؤلکهده داماد اولان گونو.
6). ابدی دنیایا قاووشان بو ایکی قوجامان شاعرین بیر باشقا اورتاق جهتلری، طنز شعرینه میل گوسترمهلریدیر. بیلیریک کی طنز گولوش مقولهسینده یئرلشن بیر شعر نوعودور. اما طنز، عادی گولوش دگیلدیر. هجو، هزل، فکاهی، گولمهجه، جوک و بو کیمی نوعلاردادا گولوش واردیر. اما طنزده اولان گولوش بامباشقادیر. بو، آجی گولوشدور. طنز شعرینده اجتماعی و سیاسی غایه واردیر، طنز بیر شاللاق و قیرباج کیمیدیر. طنزده انتباه و انسانلاری اویالتماق واردیر. طنز یازان شاعر، میرزا علی اکبر صابر و میرزا علی معجز کیمی، اجتماعی و سیاسی عیبهجرلیکلری آتشه توتماق قابلیتینه مالکدیرلر.
عباس بارز بئش جدی شعر کتابیندان علاوه، اوچ طنزی جزوهلرده نشر ائتمیشدیر. یحیی شیدا ایسه اؤز شعر مجموعهلرینه بئله شعرلرده سالمیشدیر:
عاری از مهر، آریا مهر اولدو، بو جلاد شوم،
اؤلدوروب چوخ قهرمانلار تاج و تختین عشقینه.
تاریخی جعل ائیلهدی، بیهوده توتدو جشنلر،
وئردی خلقه امتحانلار تاج وتختین عشقینه.
اونون طنز دیلی چوخ اویناق و اورهگه یاتاندیر. بو شعرلرده اولان منفی تیپی، شاعر اونون اؤز دیلی ایله افشا ائدیر و ایناندیریجی شکیلده اوخوجویا چاتدیریر:
ای اولان هر درد بیدرمانه درمان اسکناس،
اهل دنیانی قویان شأنینده حیران اسکناس.
بی شرافتلر اولوب سنله شرافتلی کیشی،
ای شرافت معدنی، ای کان وجدان اسکناس!
بارزده طنز داها کسگین و یاخیجیدیر. او، جمعیت آراسیندا اولان هر بیر عیبهجرلیکلری گؤرور و اونو قوشدوغو تازیانهلر ایله تنقید آتشینه توتور.
7). شیدا و بارزین بیر باشقا اورتاق جهتلری اونلاردا اولان مناعت طبع، وقار، هرجوره مدحیه یازماقدان چکینمه و شجاعتدیر. بارز دئییر:
منده یوخ حس تملق بیرینین مدحین ائدم،
یازماغا حق سؤزومو ذره قدهر عاریم یوخ.
من علی شیعهسیام ظلمی قبول ائیلمهرم،
زور دئینلرله اودور بیر داها رفتاریم یوخ.
و یا باشقابیر یئرده دئییر:
زور قبول ائیلمهرم، زور دئیهنین دشمنیام،
دوغولان گونده دوغوبدور آنام آزاده منی،
خلقیمین حق دانیشان شاعری، کسگین دیلیام،
خلقه دشمندی او جاهل کی سانار ساده منی.
شیدادا بارز کیمی ائلینه فخر ائدیر، اونو اؤزونه دایاق بیلیر، ائل قایغیسینی چکیر و ائلدن گوج آلیر:
هر بیر اثریم، هر دیلهگیم، فکر و خیالیم،
ائلدن دئیهجک تا کی دیلیم وار، دوداغیم وار.
ائل قایغیسینی من چکهرم جانیما منت،
چون دویغولو هر سینهده سؤنمز اوجاغیم وار.
شیدا منی مین رنگه بویاندیرمادی دوران،
هر دؤرهده اولسامدا، همان بیر بویاغیم وار.
شیدا و بارز بیری – بیرلرینی یاخشی تانییان شاعرلر ایدیلر. اونلار بیری – بیرلرین سئوردیلر. 1320- نجی ایللردن بری تانیش ایدیلر. بارز هر زمان تبریزه گلنده شیدا ایله گؤروشردی. شیدا، « ادبیات اوجاغی» کتابیندا اونون حاققیندا یازیر:
«بارزین یازدیغی شعرلر، سادهده اولورسا اولسون، محتوالی، مضمونلو و احساسلیدیر. اونون کندلی لهجهسی، هر گؤرهنی ایلک نوبهده اؤزونه مفتون ائدیر.»
شیدا، سونرا اونون دؤرد چاپ اولمامیش کتابلاریندان آد چکیر. ایندیه قدهر چاپ اولمایان بو کتابلار بونلاردان عبارتدیر:
- چوبان قارداش منظومهسی.
- شیپور پوئهماسی.
- ساری و سوسن داستانی.
- ساری داش منظومهسی.
شیدا اؤلوموندن اوچ آی قاباق چاپا تاپشیردیغی ان سون کتابی اولان «طنز و فولکور یازان شاعرلردن سئچیلمیش شعر نمونهلری» اثرینده بارزین «آی داداش» عنوانلی طنزی شعرینی نقل ائدیر. بو شعر بئله باشلاییر:
سن ده قوشول یاواش-یاواش اهل صفایا آی داداش،
سالما بلالی باشینی چوخدا بلایا آی داداش!
بو گوجلو طنزی شعرده او، حتی شعردن گؤزلهنیلن غایه و هدفیده دیله گتیریر. ائلینین یوردونون دردیندن اؤزونو اوزاق توتان شاعر کیمیلری تنقید ائدیر:
میرزا فلانه چوخ دئدیم گئتمه هدر سیاحته،
گئتدی قوشولدو وئللره، سالدی جانین فلاکته.
ایندی تاپییدیر اؤز ایشین، لاپ تاپیب ال سعادته،
شاعر اولوب، غزل یازیر گؤیدهکی آیا آی داداش!
شیدا و بارز هر ایکیسی معنالی حیات سورموشلر. اونلار ائل اوچون و ملت اوچون یاشامیشلار. ائللی، اوبالی، وطنلی شاعرلر اولموشلار. اونلار دنیامیزدان کؤچسهلرده، بیزه بوراخدیقلاری معنوی میراثلاری ایله یئنهده دنیامیزدا یاشاییرلار.
اونلارین بیزه وئردیکلری درس بودورکی شاعرین« عاقبت به خیر» اولماغی، یالنیز اونون ملتینین و وطنینین منافعینی قوروماقدا، حقی مدافعه و ظلمی تقبیح ائتمهگیندهدیر. حقیقی مسلمان اعتقادی ایله آخر دنیاسینا آددیم آتان ائللریمیزین بو نهنگ و قوجامان معنوی آتالارینا، آلاهدان غنی غنی رحمت دیلهییرم.


text:
ایقدیصادیهت
ایستامبولدا هر دلار ۴,۸۶ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۸۷ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
بو کردیت زنانالار و قۇراغسیزلارینگ ایش آلیپ بارماغی اۆچین بریلر
ایستامبولدا هر دلار ۴,۵۸ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۵۹ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
ایران ینگ نجف آباد وکیلی ابوالفضل ابوترابی شرق قازتینه برن بیاتانیدا ایران ینگ اماراتا ۱۸ میلیارد دلار برمأگه مجبور بۇلاندیغینی آیتدی
ایشسیز بۇلانی اۆچین دؤولتدن کؤمک سۇرایانلارینگ سانی یۇقارلادی
ایستامبولدا هر دلار ۴,۴۳ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۴۴ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
بو ایندکس ییللیق گؤرنۆشده فورال آییندا ۹.۹ گؤتریم، یانواردا ۱۲ گؤتریم یۇقارلاپدی
ایستامبولدا هر دلار ۴,۴۸ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۴۹ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
ایستامبولدا هر دلار ۴,۳۷ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۳۸ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
ایستامبولدا هر دلار ۴,۳۲ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۳۳ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
ایستامبولدا هر دلار ۴,۲۶ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۲۷ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
ایستامبولدا هر دلار ۴,۲۳ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۲۴ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
رجب طیب أردۇغان جمهورباشلیق جاییندا باش وزیر بینالی ییلدیریم بیلن هپده لیک دوشوشیغیندان سۇنگ ایقدیصادیه ت بارادا ماصلاحات گچیردی
ایستامبولدا هر دلار ۴,۲۷ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۲۸ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
ایستامبولدا هر دلار ۴,۲۶۲۸ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۲۶۳۶ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار
ایستامبولدا هر دلار ۴,۲۳ تۆرک لیرهسیندن ساتیلیار و ۴,۲۴ تۆرک لیرهسیندن ساتین آلینیار


text:
غمیندن قونچه تك دل قانا دؤندو،
ایشیم بولبول كیمی افغانا دؤندو.
یامان گؤز یاخشی دگیل وصل یارا،
وصالیم مؤحنت هیجرانا دؤندو.
پریشان، تیره بخت، آشوفته حالام،
كؤنول اول زولف موشك افشانا دؤندو.
كناریمدان چون اول دُرّ اولدو غائب،
گؤزوم یاشی آخیب عمّانا دؤندو.
حذر قیل ماجرای چشم تردن،
سیرشكیم بحر بی پایانا دؤندو.
او دُرّ گنج حوسنون فیرقتیندن،
كؤنول بیر منزل ویرانا دؤندو.
داخی سانكی جفادان خالی اولماز،
دو چشمیم كفّه ی میزانا دؤندو.
رقیب بولهوه س مقصودا یئتدی،
دل سیّد جفادان قانا دؤندو.
حاجی سید عظیم شیروانی


text:
دهوه دادا رقیه کبیری قاپی آرخامجا ائله باغلاندی، سسینی ده دویمادیم. آیاغیمیقاپیدان ائشییه آتیب- آتمامیش، گونشلیهاوادا گؤزلهنیلمز دولو- دولماچا یاغیشی کیمی«دهوه دادا» ذهنیمه دوشدو! ایکی آددیم آتمامیش اونو خاطیرلارکن آزادلیغیمین بیرینجی گولوشو دوداغیمدا اوتوردو. دییهسن توتوقلانماغیم ایله آزادلیغیمین بیر اوجو اونا دویونلهنیب. آخی ائوه تؤکولوب، منی توتوقلایاندا شکوفهنین دهوهسی اولموشدوم. آنام اوتوز ایل قاباق جئهیز گتیردییی هئریز خالچاسینین ترسه خابیندا، ...Read More »
اودوزموش ماتادور / رقیه کبیری
اودوزموش ماتادور رقیه کبیری وارلیغیم جانیمین أن_ بویوجادیر زدهلنمیش روحوم روزگارین اؤنونده بایراق أندیریب روزگار، اسپانیا بوغاسیدیر، منسه اودوزموش بیر ماتادور قیرمیزی دسمالیم بئله بوغانین بوینوزوندا قالیب. آن گلیر دونیانین بوتون ایستی سولاری جانیما جالانیر، پؤرتوشورم سونرا اوشویورم شبنم آلینیمدا اوتورور. قادینلیغیم یائسهلییین کؤلگهسینده گزیر. روزگارا اودوزسام بئله یئریمدن قالخمالییام. یائسهلییی بوراخیب، ذهنیمین باکیرهلیینی قورومالییام… مرداد ۱۳۹۵Read More »
اوزسوزلوخدی… / رقیه کبیری
اوزسوزلوخدی… رقیه کبیری – «اوزسوزلوخدی آدؤهتور. دوز بیر آیدی بیزیم ائودن ائله قان گئدیر، آدام دئییر بس بطنینده باش کسیبلر.» ائلات خانیمین أری سؤیلهدی. اؤز- اؤزومه دئدیم: «بوُیور..! ائودن قان گئدیر! آخی نییه بَه سنی آیری ناخوشنان بیرگه ایچری گؤندرنده لال اولدون؟ نییه بَه همیشهکی کیمیاعتراض ائلهمهدین؟!» بعضی مطبلرده ناخوشلاری جوت- جوت، یا اوچ- اوچ ایچری گؤندرمک دَب اولوب. من ...Read More »
من چه قدخوشبختم! / رقیه کبیری
من چه قدخوشبختم! رقیه کبیری روانشناس دؤهتوروم دئدی: «هر شئی تلقیندی. اؤزون اؤزووه تلقیین ائلییهجاخسان» دئدیم: «تلقیح یا تلقین؟» قاشلارینی یوخاری چکیب دئدی: «مگر روح- روان واکسندی تلقیح ائلییهسن؟ ت َ ل ق ی ن… تلقین!» – «اولمایان بیر شئیی نئجه تلقین ائلهییم آخی؟!» – «تلقین، تیکرارینان اولار. نه قدر چوخ تیکرار ائلهسن بیر او قدر ذهنین تئز قبول ائلر.» ...Read More »
اعتدال / رقیه کبیری
اعتدال رقیه کبیری ارگنهگوندور مارس آیینین اییرمینجی گونو گون، بو گون اعتداله چاتیر دریسی بوغازیندا بیر بالیقچی نه اعتدال وئجینهدیر نه ارگنهگون بوغازاجان دنیزه باتیب گئجه سردیغی پَرهنی خزردن ییغیر بالیقلار بایرام ائدیب، پره، کاسیبین بختینه بنزهییر. تانیدیغیم بیر یازیچی زامانین یئتمیش بئش ایل اؤنجهسینده «اؤزونه عایید اتاق»یندان بئزیب «اوز» چایینین قیراغیندا جیبلرینه داش دولدورور گونلری ساییر، مارسین ۲۸-ینه چاتسین… ...Read More »
زامان / رقیه کبیری
زامان رقیه کبیری زامان، اوجوزلو بیر میداد سیلهنه بنزهییر سیلدیکجه ایز بوراخیر، لکه سالیر ذهنین آجی جیزماقارالارینا، رنگلی تصویرلرینه… زامان، اوجوزلو بیر سیلیجی گوجو چاتماز جوهر ایله یازیلمیش یازیلارا هاندا قالسین گؤرونمهین آلین یازیسینا… ۱۳۹۴٫۱۰٫۱۱Read More »
باشیوا دولانیم ناسا / رقیه کبیری
باشیوا دولانیم ناسا رقیه کبیری «اولوب بیزه پنیر- چؤرح. سحر اؤونهسی، آخشام اوستو، شبچره واختی… باخیسان تیریاکیسی اولورسان، باخمیسان، بئینین قرهلیر. آدام بولمور باشینا نه داش سالسین!» اؤز- اؤزویله دانیشا- دانیشا، ساعاتا باخیب، کنتروللاری مبل دستهسیندن ساللانمیش، قابدان گؤتوروب، موبلون اوزهرینه یایلاندی. یانجاقلاری موبلون چوخورلاشمیش دؤشکینه باتدی. «شانسا باخ! جماعت آنتالیا دا، کوش آداسیندا اؤزونو گونشه وئریب، بدنینی برنزه ائلیر، ...Read More »
ناساز دویغولار، دوشونجهلر / رقیه کبیری
ناساز دویغولار، دوشونجهلر رقیه کبیری یاغیلیق، دینجلیک، اینسانین ناساز دویغولاری. گون دَییشیب، قارداشلیغین رنگی سولوب قانا دئییل سُویا دئییل بیر آنانین بطنیدن دوغولدوغونا دئییل دویونلری آچماق اوچون بیر سوفرانین باشیندا باغداش قورمالیدیر اینسانین ناساز دویغولاری ناساز دوشونجهلری. ۱۳۹۴٫۰۹٫۲۱Read More »
آنتیگون، تراژدی و کاتارسیس / رقیه کبیری
آنتیگون، تراژدی و کاتارسیس / رقیه کبیری (به بهانهی نمایش ترکی تئاتر آنتیگون در تبریز) تراژدی بخشی از زندگی انسان است. اما تراژدی کلاسیک که قرنهاست روی صحنههای تئاتر به نمایش درمیآید، بخشی از کنش طبقهی اشراف و طبقهی حاکم است و انسان عادی با روزمرگیهایش در آن جایی ندارد. آنتیگونی که سوفوکلس ۴۰۰ سال قبل از میلاد، همزمان با اوج ...Read More »
بوفالو خاللی صنم / رقیه کبیری
بوفالو خاللی صنم رقیه کبیری «گئنه ده گلدی!» دئدیم. چکیلیب، طؤولهنین قارانلیق یئرینده دالیمیآخیرا چئوردیم. آخیر دئدییین ده، قدیم آخیرلار. بیر قاپیسی وار ایدی، بیرده طاغدان آچیلمیش بیر باجا. کور اوغلونو توولایان باجا، قیرآتین قانادینین جوجرمهسینه مانع اولان باجا. طؤولهنین قارانلیغیندا، یوخونون شیرین چاغیندا، دان، باجادان سؤکولوب، طؤولهیه تؤکولردی. باجا بویدا اویناغان ایشیق طؤولهنین اورتاسینا اوزاناردی. آیاق اوستونده یاتان، ...Read More »


text:
ارمنیستان اوچون اساس تهدید آنارخییا و خاوسون یاشانماسیدیر. بئله تهدیدین اولدوغونو داوام ائدن اعتراض آکسییالاری ثبوت ائدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «ایسپوتنیک» آگئنتلیینه آچیقلاماسیندا سئرژ سرکیسیانین لیدری اولدوغو ارمنیستان رسپوبلیکا پارتییاسینین صدر موعاوینی آرمئن آشوتیان دئییب.
«بیز اؤلکهده آوتوریتار ایداره ائتمه رژیمینین تدبیقیندن ناراحاتیق. بئله بیر فیکره اجتماعی موذاکیرهلر، یاد فیکره حکومتین موناسیبتینی موشاهیده ائتدیکدن سونرا گلمیشم. پوپولیزم دؤولت ایستروکتورلارینی ائروزییایا معروض قویا بیلهجک نقطهیه چاتا بیلر»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
جبل الطارق
جبل الطارق (اینگیلیسجه: Gibraltar) — ۱۷۰۴-جو ایلدن بؤیوک بریتانیایا مخصوص اوْلان و جبل الطارق بوغازی ایله پیرنی یاریم آداسی ساحلینده یئرلَشن اراضی.
ایچیندهکیلر
تاریخ[دَییشدیر]
اوّللر کالپئ آدلاندیریلان اراضی مشهور فاتیح طارق ابن زیادین ۷۷۱-جی ایلده اراضینی اله کئچیریب حربی ایستینادگاه کیمی ایستیفاده ائتمهیه باشلاماسیندان سوْنرا عرب قایناقلاریندا ایندیکی آدی ایله آدلاندیریلماغا باشلاندی.الموهادلارین اندلوس اراضیسینه کئچیدیندن چوخ اوّل بؤلگه حربی گمی دونانماسی اۆچون دایره رولونو اوْیناییردی.عربلرین ایستیلاسیندان سوْنرا بورایا تعیین اوْلونموش امیر ابدولمی یئرلی کریستیانلاردان بؤیوک بیر شهر اینشا ائتمیی امر ائتدی. بونونلا دا چوخسایلی مسجید، مدرهسه، سارای و ایستیفادهیه یارارلی ایرریقاسییا سیستمی ایله تجهیز اوْلونموش بیر شهر عرصهیه گلدی. سوْنرالار یاریمادانین جنوبوندا یارانمیش قرانادا امیرلیگی اراضیده حاکمیّتی اله آلدی . ۱۳۰۹-جو ایلده ایسه کاستیلییا کرالینین گؤستریشینه اساساً آلونسو پéرئز ده گوزمáن ائل-بوئنو بؤلگهنی ضبط ائتدی. یاخین تاریخده گئرچکلشدیریلهن رئفئرئندوملارین نتیجهسی ایله اراضی رسمی اوْلاراق بؤیوک بریتانیا تابئلییندهدیر.
اهالینین سایی[دَییشدیر]
اینگیلیس لرین "آغ قیطعه"ده یگانه موستملکهسی اوْلان بؤلگهنین اهالیسی چوخمیللتلیدیر.مۆختلیف تاریخلرده کولونییالار شکلینده یاییلان اینگیلیس اهالیسی ایله یاناشی پورتوقال، ایسپانیا، ایتالیا و مالتلیلار دا اۆستونلوک تشکیل ائدیر.
ایقتصادیات[دَییشدیر]
آوروپانین چوخ حیصّه سینه نیسبتاً یۆکسک ایقتیصادی ترققی و ایشسیزلیین آشاغی اوْلماسی دقتی جلب ائدیر.اساس گلیر منبعی توریزم، تیجارت، بانک، اوْنلینئ قومار، رابطه و دنیزچیلیکدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ National Symbols. Gibraltar.gov.gi. یوْخلانیلیب21 June 2013.
- ↑ Gibraltar: National anthem. CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. یوْخلانیلیب25 September 2011. “National anthem: name: "Gibraltar Anthem" ... note: adopted 1994; serves as a local anthem; because Gibraltar is a territory of the United Kingdom, "God Save the Queen" remains official (see United Kingdom)”
- ↑ Gibraltar was captured on 24 July 1704 Old Style or 4 August 1704 New Style.
- ↑ The treaty was signed on 31 March 1713 Old Style or 11 April 1713 New Style (Peace and Friendship Treaty of Utrecht between France and Great Britain).
- ↑ Census of Gibraltar (PDF) (2012). یوْخلانیلیب2017-08-03.
- ↑ Quality of Life, Balance of Powers, and Nuclear Weapons (2015) Avakov, Aleksandr Vladimirovich. Algora Publishing, 1 Apr 2015.
- ↑ Universal Postal Union document on Gibraltar. یوْخلانیلیب3 August 2017.


text:
آذربایجانلیلار استراحت اوچون ان چوخ هارا گئدیرلر
آذربایجانلیلار استراحت اوچون سفر ائتدیگی اؤلکه ایسه همیشکی کیمی تورکیه اولوب.
بو ایل خاریجه استراحته گئدن آذربایجانلیلارین سایی رئکوردو یئنی لهییب. آذربایجان توریزم انجمن ینین رهبری ناهید باغیروف وئردیگی آچیقلامایا گؤره، بو ایل خاریجده استراحت ائدن آذربایجانلیلارین ساییندا 30 % آرتیم اولوب.
وطنداشلارین ان چوخ سفر ائتدیگی اؤلکه ایسه همیشکی کیمی تورکیه اولوب. آذربایجانلی توریستلر تورکیهده داها چوخ بودروم، آنتالیا، آلانیادا استراحت ائتمهیه اوستونلوک وئریبلر. تورکیهدن سونرا آذربایجانلیلارین ان چوخ گئتدیگی یئر ایسه گورجوستان، آلمانیا، چک جمهوریتی، ایسپانیا و روسیانین استراحت مکانلاریدیر.
ناهید باغیروف سون زامانلار آذربایجانلی توریستلر آراسیندا یئنی ایستیقامتلرین فورمالاشدیغی قئید ائدیب. بئله کی، آفریقادا سافاری تورلاری و نپال-دا تیبت داغلارینا سفر ائتمک ایستهینلرین ده ساییندا آرتیم وار.


text:
کربلاده دولاناردوخ اودا بیر گونلریدی
کربلاده دولاناردوخ اودا بیر گونلریدی
هره بیر شمعه یاناردوخ اودا بیر گونلریدی
مشکین اطرافین آلاردوخ هامی پروانه کیمین
سو ایچنده اوتاناردوخ اودا بیر گونلریدی
قبر عباسه باخیب آغلامیان کور اولسون
آغلارام ایندیده گوز یاشیم اونا شاهیددی
در عباس دؤین طلعت آلار فاطمه دن
اونون ایثارنه چون خیر نسا شاهیددی
نحر علقم یانار الان دا سوسوز سقایه
سو کنارینده دوشن مشک و لوا شاهیددی
مرکب اوستون ده او ساعت کی دئدی یا زهرا
گوردی سس گلدی بالا قورخما آنا شاهیددی
...
ننه، قولوا قمچی ووراننار دی کسیب قوللاریمی
..
ننه، فدکین گتدی سنین، مشکیمه اؤخ دیدی منیم
او حدیثه بو حدیث ایندی رسا شاهیددی
ننه، تنگ نخلیستانا باخ کوچه تنگی یادا سال
جان قوشوم اوردا گزیر باد صبا شاهیددی
ننه، سنه بیر سیلی دییب دی منه بیر آهن عمود
قانلی میداندا غریبم غربا شاهیددی
سنن او کوچه دی توتدی قولووی اؤغلون حسن
گویلوم عبداللهی ایستیر بو بکا شاهیددی
یوخ ننه ایسته میرم دادمی اوغلوم گله چون
آقامین اوغلو اؤلیب... .
(روضه خوانی محمدباقر منصوری، سال 89).


text:
وأما مؤونة نقله من موضع الكسر لو وجب تفریغه منه
آما مبیعین سیندیریلان یئردن _آشاغیداكی دلیللره گؤره بوشالتماغینین واجیب اولدوغو تقدیرده_ داشیماسینین هزینهسی:
1. مبیعین مالكی اونو ایستهسه.
2. مبیعین اولدوغو یئر مسجد اولا و بوشالتماسی واجب اولا.
3. مبیعین ایندی اولدوغو یئر ایماملارین مزاری اولا. (مشاهد)
اگر بوغدا داناسی كیمی، سیندیریلمیشینین مالیّتی اولمادیغینا رغماً، ملك اولورسا: ظاهراً هر ایكی تقدیرده ده (بیع باشدان باطل اولا و یا كشفدن سونرا باطل اولا) ساتیجینین بوینونادیر. چونكی مبیع، فسخدن سونرا ساتیجینین ملكودور. (و داشیماسیدا اونون بوینونا اولمالیدیر.)
آما اگر مالیّتی اولمادیغی كیمی ملكیّتیده اولماسا: مشترینین عهدهسینه اولماسی بعید دئییل. (مشترینی مبیعی داشیماغا مجبور ائدهلر.)
مشترینین بو هزینه اوچون ساتیجییا مراجعه ائتمهسیده، بایاق «ساتیلان یئردن سیندیریلان یئره داشیما»دا قید ائتدیگیمیز نظرلر جاریدیر. (اوردا هر كیم هر نه دئییب بوردا دا ائله دئییر.)
سونرا، شیخ طوسی و اونون تابعلریندن «الدروس» كتابیندا نقل اولونانا اساساً: سینمیشینین قیمتی اولمایان شئیده، ساتیجی عیبدن برائت ائدهرك ساتیرسا، بو بیع صحیحدیر. (ساتیجی دئییر: عیبلرین منه ربطی یوخدور. من ظاهر-باطن بونو ساتیرام) [شهید اوّل] دئییر: « اونو صحیح بیلمك چتیندیر. چونكی [بو رسماً] مالی، باطللیكله یئمكدیر- أكل مال بالباطل». شهید ثانی و محقق ثانیده اونا تابع اولوبلار.
عالملرین بعضیسی عیبدن برائتین شرط ائتمگینین صحیحلیگینی توجیه ائتمگی بویونلارینا آلیبلار. (سینمیشینین قیمتی اولمایان شئیی، برائت شرطی ایله ساتماق صحیحدیر. ساتیجی بئله دییه: «ظاهر-باطن بونو ساتیرام غیبیده اولسا منه ربطی یوخدور.)
ائله بیر شئیله توجیه ائدیبلر كی حاصلی: بیعین باطللیگینی منع ائدیر هرچند مشتری ثمنین هامیسینی ارش جهتیندن آلیر. ائله ارش كی بوتون ثمنی احاطه ائدیر.
ارش شارع طرفیندن عیب جهتیندن واجب اولموش غرامتدیر. ارش ثمنین بیر جزءی دئییل كی مشتری، تلف اولان مثمن مقداری قارشیلیغیندا اونا مستحق اولسون. ائله بونا گؤره ارش ساقط اولا بیلر. (ارش، ثمن و یا اونون جزءی اولسایدی ساقط اولامازدی.) و ساتیجی [ارش عنوانیندا] ثمنین اؤزوندن قایتارماسی لازم دئییل كی سیز دئیهسیز ایستیریك برائتله ساقط ائدك آما ثمندن اولدوغو اوچون اولمور. (ارش، غرامتدیر و برائتله ساقط اولار.)
بورا، عقدده مبیعین یوخلوغونو شرط ائتمك كیمی دئییل، چونكی مثمن، عقلانین معامله حسابی ایله محقق اولوب. (عاقللر بونا مثمن دئیَرلر) بیر بیعین صحیحلیگینه بوندان آرتیق اعتبار و سند اولا بیلمز. [مشترینین] اؤزونون بونا راضی اولدوغو فرضده، اؤزو بو طرزله اؤز مالینی باغیشلاماغا اقدام ائدیب.
وأما مؤونة نقله من موضع الكسر لو وجب تفریغه منه - لمطالبة مالكه أو لكونه مسجدا أو مشهدا - فإن كان المكسور مع عدم تموله ملكا نظیر حبة الحنطة، فالظاهر أنه على البائع على التقدیرین، لأنه بعد الفسخ ملكه، وأما لو لم یكن قابلا للتملك، فلا یبعد مؤاخذة المشتریبه.
وفی رجوعه على البائع ما تقدم فی مؤونة نقله إلى موضع الكسر.
ثم إن المحكی فی الدروس عن الشیخ وأتباعه: أنه
لو تبرأ البائع من العیب فیما لا قیمة لمكسوره
صح ، قال: ویشكل: أنه أكل مال بالباطل.
وتبعه الشهید والمحقق الثانیان.
وقد تصدى بعض لتوجیه صحة اشتراط البراءة بما حاصله: منع بطلان البیع وإن استحق المشتری مجموع الثمن من باب الأرش المستوعب، فإن الأرش غرامة أوجبها الشارع بسبب العیب، لا أنه جزء من الثمن استحق بسبب فوات ما قابله من المثمن، ولذا یسقط بالإسقاط، ولا یتعین على البائع الإعطاء من نفس الثمن، ویسقط بالتبری.
ولیس هذا كاشتراط عدم المبیع فی عقد البیع، إذ المثمن متحقق على حسب معاملة العقلاء، ولم یعلم اعتبار أزید من ذلك فی
صحة البیع، فمع فرض رضاه بذلك یكون قادما على بذل ماله على هذا النحو.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
شعر نئجه یاراندی؟ الله تعالی بوتون موجوداتی خلق ائدنده جانلیلار آراسیندا »انسان« آدلانان بیر وجود دا یاراتدی. بو انسانلارا کیم طرفیندن خلق اولوندوقلارینی، خالق قارشیسیندا نه ائدهجکلرینی، هانسی وظیفهنی یئرینه یئتیرمهلی اولدوقلارینی بیلدیرمک اوچون آدم (علیه السلامی) یارادیب، خلیفه اولاراق یئر اوزونه گؤندردی. آدم (ع) یاراداندا اؤزونه »اَحسن« دئین الله اونو بدنله روحون بیرلشمهسیندن وجوده گتیردی. بو وجود جسماً و روحاً هم گؤزللیکدن ذؤوق آلماغا، هم ده اضطرابدان عذاب چکمهیه قادر یارادیلدی. بو باخیمدان الله آدم اؤولادینا جسماً و روحاً بوتون گؤزللیکلری دویماق و اونلاردان ایستر روحانی، ایستر جسمانی ذؤوق و لذت آلماق قابلیتی وئردی.
حاج علمدار ماهر
بؤیوک یارادان بدن اوچون جوربهجور غیدا ماددهلری یاراتدیغی کیمی، روح اوچون ده مختلف غیدالار-ذؤوقلر یاراتدی. بو روحانی ذؤوقلردن بیر ده »شعر«دیر. شعرله بشر اؤولادینین روحونو اوخشاماق اوچون ائله اؤز آراسیندان بعضیلرینی سئچیب، الهام وئردی و شاعر ائتدی
شبههسیز، بو اللهین عدالت و رحمتیندن ایرهلی گلن بیر مسأله ایدی کی، انسانین روحانی ذؤوقونو تأمین ائتمک اوچون ائله اونون اؤزونه ده الهام وئرمیشدی. قرینهلر، عصرلر اؤتدوکجه دیگر علملرله یاناشی ادبیات آدلی بیر علم ده یاراندی. بو علم انکشاف ائتدیکجه شعر ده انکشاف تاپدی و داها گؤزل شکیلده فورمالاشماغا باشلادی. بئله لیکله، شعر فورما اعتباریایله داها رنگارنگ شکله دوشدو و موضوع اعتباریایله داها دا زنگینلشدی. ادبیات عالمینده فردوسی، رودکی، خاقانی، نظامی، سعدی، حافظ، نوایی کیمی بشر روحونا داها گؤزل ذؤوق وئرمهیی باجاران داهی شاعرلر یئتیشدی. بو بؤیوک اوستادلاردان بیری ده آذربایجان شعرینین پولاد تملی، تورک شاعرلرینین باباسی ساییلان محمد فضولیدیر.
(کتاب: منیم تانیدیغیم فضولی، حاج علمدار ماهر، باکی، 2009، نورلان نشریاتی، ص 7-8)
چاپ: منبع:هفته نامه « دنیز» - نؤمره 33، نشر تاریخی 19/3/92 - سایت دنیزنیوز www.Daniznews.ir
تانینمیش شاعر حاجی زکی اسلام
اکبر حمیدی علیار
زکی اسلام اوغلو یوسفاوف، 1939-نجو ایل آذربایجانین قدیم بؤلگهلریندن اولان گؤیچه ماحالیندا جیل کندینده، ضیالی عائیلهسینده آنادان اولموشدور. آتاسی اسلام معلم، اونون دوغولدوغوندان آز سونرا قاییتمایاجاغی ایکینجی دونیا محاربهسینه گئتدی. آتا حسرتی ایله یازیلان طالع اونون دوشونجه و حیاتیندا، سونرالارسا یارادیجیلیغیندا سیلینمز ایز بوراخدی. زکی اسلام 1957-نجی ایلده باسارکئچر رایونونون شیشقایا کندینده اورتا مکتبینی بیتیردی. 1973-نجو ایلده گنجه دولت پئداقوژی انستیتونو، 1979-نجو گنجه کند تصرفاتی انستیتونو بیتیردی. او اوزون مدت مختلف وظیفهلرده و رهبر ایشلرده چالیشمیشدیر. اونون گؤردویو ماراقلی و آلقیشا لایق ایشلردن بیری شورالار حکومتی زامانیندا، گیزلیجه اسلام تقویمینی چاپ ائدیب یاییملاماسی ایدی. او ایندیلیکده ده هر ایل 2000 نوسخه اسلام تقویمی، اؤز شخصی حسابینا چاپ ائدیر، پایلاییر. زکی اسلام 1988-نجی ایلدن باکی شهرینه کؤچموشدور. اونون نه تکجه مغنیلر و عاشیقلار طرفیندن بلکه دینخادملری طرفیندن ده عینی درجهده قارشیلانان شعرلری ، هله کتابلاری چاپ ائدیلمهمیشدن دیللر ازبری اولموشدور. زکی اسلامی سئودیرن عمده کیفیتلردن بیری اونون پوئزیاسینین معنویته بلهنمهسیدیر. اونو اسلام شاعر آدلاندیرساق بئله یانیلمامیشیق. دین اوزهرینده هله ساوئت قاداغاسی موجود اولدوغو ایللرده بئله یازمیشدیر:
من عاغلیم کسندن، گؤزوم گؤرندن
الله و محمد، علی دئمیشم
اونایکی اماما، حضرت عباسا
اوز توتوب خدایا "بلی" دئمیشم.
اونون "اسلام" تخلصونو ائشیدن هر بیر کیمسه طبیعی کی بو تخلصون اسلام دینی ایله باغلی اولدوغونو دوشونور، حتی اونون آتاسی اسلام کیشینی تانییانلار بیله بیرآنلیق آتاسینین اسلام اولدوغونو اونودورلار. او اسلام دونیاسینین بوتون مقدس شهرلرینه سفر ائدیب زیارتگاهلاری زیارت ائتمیش اصیل معنادا بیر مؤمن کیمی یاشاییر. اونون شعرلرینی اوخودوقدا بو شعاری اوزه چیخیر: آللها عبادت، وطنه محبت، آتا-آنایا حؤرمت!
او بیر انسانسئور، وطنپرور شاعردیر، تانری سئوگیسی باشدا اولماقلا بوتون سئوگیلر اونون شعرینده دالغالانیر. صمیمیلیک، سادهلیک و درین اینانج تفکرو زکی اسلامین بوتون اثرلرینی احاطه ائدیر.
حاجی زکی اسلامین بوگونه قدهر چوخلو کتابلاری ایشیق اوزو گؤروب او جملهدن:
"گؤیچه نین تونقالی سینه مده"، 1995
"الیم تانری اتهیینده" ،1995
"زیارتگاهلاریم منیم"،1996، باکو و 1997،ایران
"دونیا نورا بلهندی"،1998
"مکتوبلار-جاوابلار، یئنی شعرلر" ،2001
"سئچیلمیش اثرلر"، 2005
"قتل مرهب، فتح خیبر علیدی" و ...
کتابلاری حاقدا اؤنملی بو کی زکی اسلام – کتابلاریمدان، بیرینی ده اولسون، ساتمامیشام، هامیسینی الله یولوندا امام احسانی کیمی پایلامیشام- یازیر!
محمد (ص)
یئددی قات گؤیلرده حاق ملاکهلر
حیران قالدی کمالینا ، محمد.
آی خجالت چکدی، گونش باش اهیدی
بارک الله جمالینا، محمد.
سن نوردان یاراندین، دونیا گردشی
دوز وئریب قیمتین یارادان کیشی
آدمین گوناهی، نوحون سهو ایشی
باغیشلاندی هر حالینا، محمد.
نبیلر نبیسی، عالمین سرّی
گونو گون اورتادان قایتاران گئری
اللهین ساغ الی، معراجین شیری
جواب وئردی سؤالینا، محمد.
اؤزون یوخسان، ساییلیرسان مقدس
قوربان اوچون من حاضیرام، آپار کس
جان شیریندی، ائیلهمرم بیرجه سس
قبول اولسا آمالینا، محمد.
قدرتیندن قدرتینه یاراندیم
آلله- و محمد، علینی آندیم
بختیم دئدی، زکی اسلام، اویاندیم
شوکور اولسون جلالینا، محمد.
بیزیمکیدی
آ قاچقین، دیدرگین قارداشیم، باجیم
او چمن، او چیچک، گول بیزیمکیدی.
او داغلار، درهلر، یاشیل مئشهلر
او لوقمان بولاقلار، چؤل بیزیمکیدی.
دیواری نم، انسانی غم چورودر
بئله گئتسک بیزی بو درد اریدر
قیزیلقوش اووونو اوباشدان گودر
گودمهلیییک، گودک گل، بیزیمکیدی.
اورکدن بیر اولاق، کینسیز بیرلهشک
غیرته ال آتاق، دیدک-دیدیشک
آتا-بابا یوردوموزدا اهیلهشک
وئدی، اولوخانلی، ائل بیزیمکیدی.
بسدی دؤزوموموز، بسدی صبریمیز
یوخدو قبرستانلار، یوخدو قبریمیز
قاراباغ، زنگهزور، درهلزیمیز
گؤیچه بیزیمکیدی، گؤل بیزیمکیدی.
غربی آذربایجان، بورچالی هریان
منیم بابامیندی همده داغیستان
زکی اسلام، کیم ال چکر تورپاقدان
کولونگ بیزیمکیدی، بئل بیزیمکیدی.
قایناقلار:
زکی اسلام سئچیلمیش اثرلری، 2005، باکی
مکتوبلار-جاوابلار، یئنی شعرلر، 2001، باکی
شاعرله دانیشیق،2009، باکی (دانیشیق آپاران: ا.ح.علیار)
نصیحت
واقف محمداف – نخجوان
عمانا یول آلان گمی کیمییم،
بیر غریب نیسگیلی، غمی کیمییم.
گؤردون سویا حسرت زمی کیمییم،
یاغیش اول اوستومه یاغ، یاغا بیلسن.
تورپاغیم تالانیب، دردی قالیبدی،
از میدان تحریر تا میدان تقسیم
سرگذشت دیکتاتورها یکی است!
مصطفی قلیزاده علیار
ناآرامیهای شهرهای ترکیه، نهمین روز خود را پشت سر گذاشت و امروز چهارشنبه 15 خرداد 92 / 5 ژوئن 2013 سندیکاهای کارگری ترکیه هم به امواج معترضان بر ضد دولت رجب طیب اردوغان پیوستند. اردوغان در 7، 8 سال گذشته به هر شیوهای که شده بود و البته با اغوای دول غربی توانست ابتدا خود را به شکل یکی از رهبران جهان اسلام جا بیندازد، حتی فلسطینیها را فریفت و رودست زد به کشورهای اسلامی و حتی ایران و ... تا اینکه دستش رو شد که او را آمریکا و اسرائیل با سناریویی از پیش نوشته شده جلو انداختهاند تا به جای حسنی مبارک بدبخت و قذافی بخت برگشته و ... در کنار دولتهای قطر و سعودی مأموریتهای محوله را به انجام برساند و ژاندارم منطقه شود... اما او در دو سال گذشته با جسارت تمام و کمی ناشیانه خود را افشا و رسوا کرد مخصوصاً در اوج جریان بیداری اسلامی، که امت محمدی (ص) در میدان تحریر قاهره و در یمن و مراکش و لیبی با شعار الله اکبر پرچم رژیم جعلی صهیونیستی را آتش میزدند، جناب اردوغان به این ملل مسلمان پیشنهاد کرد که به جای حکومت اسلامی، خواستار حکومت لاییک باشند! ... و این اولین رسوایی او در جهان اسلام بود، ولی او از رو نرفت و رهبری گروههای تروریستی بر ضد ملت و نظام و دولت سوریه از سوی آمریکا و اسرائیل و انگلیس بر عهده او گذاشته شد و او هم با گستاخی این مأموریت را پیگیری کرد و دستش را به خون دهها هزار سوری بی گناه آلود... و امروز به برکت بیداری ملت غیرتمند ترکیه، میدان تقسیم استانبول به میدان تحریر دیگری در جهان اسلام تبدیل میشود و این دفعه نوبت این باباست... راستی سرنوشت خدمتگزاران آمریکا یکی است. اما تعجب اینجاست که این هیچ یک از خادمان آمریکا در نیم قرن اخیر از سرگذشت یکدیگر عبرت نگرفتند و نمی گیرند از شاه ایران ما بگیر تا حسنی مبارک و زین العابدین بن علی و عبدالله صالح و قذافی و اینک نوبت رجب طیب اردوغان است و بعدش جناب محمد مُرسی و ... فقط باید کمی صبر کرد. البته معترضان را صد در صد نمی توان نمی توان گفت که اهدافی مقدس و یا ملی دارند. این هم مسأله ای مهم است که نمی توان از نظر دور داشت. اما هر جه باشد، موضوعی است که دولت اردوغان زمینه ساز آن شده است.
منبع: دنیزنیوز www.daniznews.ir
منبع: دنیزنیوز www.daniznews.ir


text:
او، یازیردی: «کونفرانسدا منیم علیهیمه چیخیش ائدن یولداشلارین بعضیلری یالنیز منی دگیل، منیم هلاک اولموش قارداشیمی و عمومیتله کرد خلقینین شرفینی تحقیر ائتدیلر. بو چیخیشلار ملّتچیلیک کاراکتری داشیییر و هئچ وجهله بیزیم واحد پارتیا یاراتماق، ایرانین بوتون دموکراتیک قوهلرینین فعالیّت بیرلیگینی محکملندیرمک کیمی گوندهلیک شعارلاریمیزا اویغون گلمیر. مثلاً، یولداش اصلانی دئدی: «آذربایجانلیلارا حمایه گرهک دگیل، بیز اؤزوموز اؤزوموزو اداره ائده بیلهریک...قاضی کیمدیر؟ عمومیتله کردستاندا هئچ کیم اونون فامیلیاسینی تانیمیر...» یولداش چشمآذر دئدی: «قاضی فئودال عائلهسیندن چیخیب، اوندان نئجه خادم اولا بیلر...؟ بو سؤزلری ائشیدن یولداش دانشیان سوسدو، ایرانین مترقّی قوّهلرینین بیرلیگینی تأمین ائتمگه «جهد» ائدن یولداش سوسدو.» رحیم قاضی هله آذربایجان دموکرات فرقهسینین ایکینجی کونفرانسینداکی چیخیشیندا کرد کادرلاریندان ثمرهلی استفاده ائدیلمهمهسیندن ناراضیلیق ائتمیشدی و اقتصاد علملری نامزدی، «آذربایجان» قزئتینین رداکتورونون معاونی علی گلاویژی نظرده توتاراق بیلدیرمیشدی کی، آذربایجان سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسی علملر آکادمیاسینین اقتصادیات بؤلمهسینده بیر اقتصاد علملری نامزدینی صابرین «هوپهوپنامه» کتابی حقّینده ایش یازماغا مجبور ائدیرلر.
Apr 20, 2018
کرد سیاسی مهاجرلرینین باکی و مسکو مرکزلری آراسیندا اختلافلار
مؤلف: جمیل حسنلی - چئویرن: علی قبادیانی
آذربایجان دموکرات فرقهسینین مرکزی کمیتهسینین اوچونجو کونفرانسیندا آذربایجان دموکراتلاری ایله کردستان دموکرات پارتیاسی (کردستان دموکرات پارتیسی) آراسیندا بیر سیرا اختلافلار میدانا چیخدی. کرد دموکرا تلارینین باشچیسی رحیم قاضی ۱۹۶۰ نجی ایلین مارس آیینین ۶ دا کونفرانسین ایشیندن و غلام یحیی دانشیانین حرکتلریندن، کونفرانسدا اؤزونون و کردلرین تحقیر ائدیلمهسیندن آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینه ۹ صفحهلیک شکایت گؤندردی.
او، یازیردی: «کونفرانسدا منیم علیهیمه چیخیش ائدن یولداشلارین بعضیلری یالنیز منی دگیل، منیم هلاک اولموش قارداشیمی و عمومیتله کرد خلقینین شرفینی تحقیر ائتدیلر. بو چیخیشلار ملّتچیلیک کاراکتری داشیییر و هئچ وجهله بیزیم واحد پارتیا یاراتماق، ایرانین بوتون دموکراتیک قوهلرینین فعالیّت بیرلیگینی محکملندیرمک کیمی گوندهلیک شعارلاریمیزا اویغون گلمیر. مثلاً، یولداش اصلانی دئدی: «آذربایجانلیلارا حمایه گرهک دگیل، بیز اؤزوموز اؤزوموزو اداره ائده بیلهریک...قاضی کیمدیر؟ عمومیتله کردستاندا هئچ کیم اونون فامیلیاسینی تانیمیر...» یولداش چشمآذر دئدی: «قاضی فئودال عائلهسیندن چیخیب، اوندان نئجه خادم اولا بیلر...؟ بو سؤزلری ائشیدن یولداش دانشیان سوسدو، ایرانین مترقّی قوّهلرینین بیرلیگینی تأمین ائتمگه «جهد» ائدن یولداش سوسدو.» رحیم قاضی هله آذربایجان دموکرات فرقهسینین ایکینجی کونفرانسینداکی چیخیشیندا کرد کادرلاریندان ثمرهلی استفاده ائدیلمهمهسیندن ناراضیلیق ائتمیشدی و اقتصاد علملری نامزدی، «آذربایجان» قزئتینین رداکتورونون معاونی علی گلاویژی نظرده توتاراق بیلدیرمیشدی کی، آذربایجان سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسی علملر آکادمیاسینین اقتصادیات بؤلمهسینده بیر اقتصاد علملری نامزدینی صابرین «هوپهوپنامه» کتابی حقّینده ایش یازماغا مجبور ائدیرلر.
او، یازیردی: «کونفرانسدا منیم علیهیمه چیخیش ائدن یولداشلارین بعضیلری یالنیز منی دگیل، منیم هلاک اولموش قارداشیمی و عمومیتله کرد خلقینین شرفینی تحقیر ائتدیلر. بو چیخیشلار ملّتچیلیک کاراکتری داشیییر و هئچ وجهله بیزیم واحد پارتیا یاراتماق، ایرانین بوتون دموکراتیک قوهلرینین فعالیّت بیرلیگینی محکملندیرمک کیمی گوندهلیک شعارلاریمیزا اویغون گلمیر. مثلاً، یولداش اصلانی دئدی: «آذربایجانلیلارا حمایه گرهک دگیل، بیز اؤزوموز اؤزوموزو اداره ائده بیلهریک...قاضی کیمدیر؟ عمومیتله کردستاندا هئچ کیم اونون فامیلیاسینی تانیمیر...» یولداش چشمآذر دئدی: «قاضی فئودال عائلهسیندن چیخیب، اوندان نئجه خادم اولا بیلر...؟ بو سؤزلری ائشیدن یولداش دانشیان سوسدو، ایرانین مترقّی قوّهلرینین بیرلیگینی تأمین ائتمگه «جهد» ائدن یولداش سوسدو.» رحیم قاضی هله آذربایجان دموکرات فرقهسینین ایکینجی کونفرانسینداکی چیخیشیندا کرد کادرلاریندان ثمرهلی استفاده ائدیلمهمهسیندن ناراضیلیق ائتمیشدی و اقتصاد علملری نامزدی، «آذربایجان» قزئتینین رداکتورونون معاونی علی گلاویژی نظرده توتاراق بیلدیرمیشدی کی، آذربایجان سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسی علملر آکادمیاسینین اقتصادیات بؤلمهسینده بیر اقتصاد علملری نامزدینی صابرین «هوپهوپنامه» کتابی حقّینده ایش یازماغا مجبور ائدیرلر.
آذربایجان دموکرات فرقهسینین مرکزی کمیتهسی رهبرلیگی ایله یاناشی آذربایجانداکی کرد دموکراتیک پارتیاسینین مسکو شهریندهکی کرد لیدری ملا مصطفی بارزانی ایله مناسبتی ده یاخشی دگیلدی و بارزانی دفعهلرله باکیداکی کرد دموکراتلارینین باشچیسی کیمی رحیم سیف قاضینین آذربایجان حاکمیّتینین الینده بیر واسطه اولدوغو بارهده سووئت رهبرلیگینه شکایتلر یازمیشدی. ملا مصطفینین مسکو شهرینده اوخویان قوهومو مصطفی سلماسی هله ۱۹۵۵ نجی ایلده باکیدا اولان کرد مهاجرلری حسامی حسن گرمیانی رحمانا یازدیغی مکتوبدااونلاری رحیم قاضی علیهینه امضا توپلاییب مسکو شهرینه گؤندرمگه تشویق ائدیردی. او، یازیردی: «بیز اونوتمامالیییق کی، قارشیمیزدا بؤیوک وظیفه دایانیر، باکیدا بؤیوک تأثیرلری اولان رحیمی (رحیم قاضی - ج. ح.) و گلاویژی (علی گلاویژ - ج.ح.) محو ائتمک وظیفهسی… بورادا رحیمین و علینین اوّلکی نفوذو قالماییب. دایی (ملا مصطفی بارزانی - ج.ح.) دئدیگی کیمی اونلاری بوردا آدام یئرینه قویمورلار. لاکن بیز ساکتلشمهمهلیییک، دشمنی ضعیف بیلیب اؤزوموزو اؤیمهمهلیییک. نئجه دئییللر «باشی ازیلمهدن ایلان اؤلو ساییلمیر». ایندی اوغور قازانماق اوچون بیز بیر جرگهده مبارزه آپارماغا جهد گؤسترمهلیییک و امکان وئرمهمهلیییک دشمن بیزه قارشی بیر جبههده بیرلشسین. مثلاً، تصور ائدین اگر بیزیم مراجعتیمیزده اوچ امضانین یئرینه بئش امضا اولسا، اونون اهمیتی و قیمتی ۵۰۰ فایز آرتیق اولار… بو مسألهده من ده سیزه کؤمک ائدهجهگم، بو ایش اوچون فایدالی اولا بیلهجک ساخته مکتوبلار حاضرلایاجاغام.» اصلینده، ملا مصطفی اؤزو ده بو ایشده ماراقلی ایدی و سووئت اتفاقیندا اولان کرد مهاجرلرینین یگانه تمثیلچیسی اولماق، آذربایجانداکی کرد دموکرات پارتیاسینی اؤزونه تابع ائتمک اوچون بوتون واسطهلردن استفاده ائدیردی. هله، ۱۹۵۴ نجو ایلده سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسی یانیندا عالی پارتیا مکتبینده دینلهییجی اولارکن او، سووئت پارتیا رهبرلیگی ایله گؤروش ایستهمیشدی و دسامبرین ۱۳ ده مرکزی کمیتهنین خارجی علاقهلر شعبهسینین امکداشی ف. وولوشین اونونلا گؤروشموشدو. صحبت زمانی بارزانی تأکیدله خواهش ائتمیشدی کی، یاخین گونلرده ایران آذربایجانی دموکرات پارتیاسینین صدر معاونی تعیین ائدیلمیش رحیم قاضی حقّینده اونا معلوم اولان معلوماتلاری سووئت یولداشلارین نظرینه چاتدیرسین.ملا مصطفی بیلدیردی کی، رحیم قاضی بو وظیفهیه تعیین ائدیلدیکدن سونرا باکیداکی کرد مهاجرلری سلماسی، رحمان گرمیانی، عزیز شامزانی و حسن حسامیدن مکتوب آلیب. اونلار تصدیق ائدیرلر کی، ایران آذربایجانی و کردستاندا دموکراتیک رژیملرین دارماداغین ائدیلمهسی حقّینده ۱۹۴۷ نجی ایلده باکیدا معلومات آلاندا، همین وقت بو کرد یولداشلارلا بیرلیکده باکیدا حربی مکتبده اوخویان رحیم قاضی اؤز یولداشلارین توپلاییب و دئییب کی، «ردّ اولسون سووئت اتفاقی. یاشاسین قوام السلطنه.»اونلارین معلوماتینا گؤره ائله همین گون او، باکیدا ایران کونسوللوغونا گئدیب و اونا ایرانا قاییتماغا ویزا وئریلمهسینی خواهش ائدیب، اؤز یولداشلارینی دا بونا تحریک ائدیب. بارزانی ایله صحبتی بارهده مرکزی کمیتهنین خارجی علاقهلر شعبهسینه معلومات حاضرلایان وولوشین یازیردی: «بارزانییه مکتوب یازان کردلر و عینی زماندا بارزانی اؤزو حساب ائدیر کی، رحیم قاضینین تعیناتی آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینین بو آدامین اصل سیماسینی بیلمهمهسیندن ایرهلی گلیر. بارزانی گمان ائدیر کی، رحیم قاضی بو وظیفهیه آذربایجان سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسی عالی سووئتی ریاست هیآتینین صدری میرزا ابراهیموف طرفیندن ایرهلی سورولوب. اونون معلوماتینا گؤره رحیم قاضینین عمیسی محمد قاضی ۱۹۴۶ - ۱۹۴۷ نجی ایللرده میرزا ابراهیموفا قیمتلی هدیهلر وئریب.» ف. وولوشینین مصطفی بارزانی ایله صحبتینین مضمونونو سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینین خارجی کمونیست پارتیالارلا علاقهلر شعبهسینین مدیرینین معاونی ای. وینوقرادفو بیر گون سونرا آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینین بیرینجی کاتبی امام مصطفییئفه گؤندرمیشدی و قاضی محمدین گویا میرزا ابراهیموفا «قیمتلی هدیه» وئرمهسینی آراشدیرماق اوچون مسکو شهریندن باکییا کمسیون گلمیشدی. لاکن یوخلامالار بارزانینین «گمانلارینی» تصدیق ائتمهمیشدی.
ملا مصطفی بارزانی آذربایجان رهبرلیگینه و سووئت آذربایجانیندا مهاجرت حیاتی کئچیرهن آزسایلی کرد مهاجرلرینه قارشی بئله مناسبتی داها چوخ مسکو شهریندن قایناقلانیردی. هله ۱۹۴۶ نجی ایلین دسامبریندا آذربایجان دموکرا تلاری ایله یاناشی بارزانی باشچیلیق ائتدیگی۲ مین نفر کرد آتلیسی جلفا منطقهسیندن سووئت آذربایجانینا کئچهنده سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسیی دولت تهلکهسیزلیک ناظری ویکتور آباکوموفون گؤستریشی ایله اونلار نخجوانین یئرلی اهالیسیندن تجرید ائدیلدیلر. همین وقت سووئت اتفاقی تلقراف آژانسینین مخبری آدی آلتیندا سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسینه گلن آذربایجان دموکرا تلاری و کرد حربی دستهلرینی مشایعت ائدن دولت تهلکهسیزلیگی ناظرلیگینین خارجی کشفیات و دیوئرسیا ادارهسینین رئیسی ژنرال پاوئل سوداپلاتوفا آباکوموفدان تاپشیریق گلدی کی، بارزانی ایله دانیشیقلارا گیرسین و اونا سیاسی سیغیناجاق وعد ائتسین، اونون دستهلرینین اؤزبکستاندا مسکونلاشدیریلاجاغین بیلدیرسین. عینی زماندا سووئت رهبرلیگینین آدیندان بارزانییه بیلدیریلدی کی، او، و اونون ضابطلرینین بیر حصّهسی سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسیینین حربی مکتبلرینده و آکادمیلرینده خصوصی تعلیملر کئچه بیلر. پاوئل سوداپلاتوف اؤز خاطرهلرینده یازیر: «آباکوموف منه بارزانی ایله اولان صحبتی، خصوصی ایله استالینین کرد ضابطلرینه بیزیم نظامی تحصیل مؤسسهلرینده حاضرلیق کئچمهلرینه راضیلیق وئرمهسینی آذربایجان کمونیست پارتیاسینین رهبری باقروفا دئمهیی قدغن ائتدی. مسأله بوندا ایدی کی، باقروف بارزانیدن و اونون آداملاریندان ایران آذربایجانیندا ثابتلیگی پوزماق اوچون استفاده ائتمهگه جهد گؤستریردی. لاکن مسکو حساب ائدیردی کی، بارزانی عراقدا انگلیسپرست رئژیمین دئوریلمهسینده داها مهم رول اوینایا بیلر. و بوندان علاوه، خصوصی ایله مهم اولانی، کردلرین کمکی ایله یاخین شرق و آرالیق دنیزینده (مدیترانهده) بوتون انگلیس - آمریکا نظامی قروپلاشمالارینین نفت محصوللاری ایله تأمین ائدیلمهسینده مستثنا اهمیته مالک اولان عراقداکی (موصل) نفت معدنلرینی اوزون مدّته سیرادان چیخارا بیلردیک.» بارزانی باکیدا آذربایجان دموکرات فرقهسینه سیغینمیش کرد آزلیغینی و اونلاری حمایه ائدن یئرلی رهبرلیگی تهدید ائتمهسی، پرسپکتیوده یاخین شرقده ثابتلیگین پوزولما پروسهسینده موسکووین ملا مصطفییا یوکسک «اعتمادی» ایله باغلی ایدی. ۱۹۵۷ نجی ایلدن باشلایاراق دولت تهلکهسیزلیک کرد ملّی تشکیلاتلاری و کرد طایفهلاری ایچریسینده ایرانا مقاومت گؤسترمک مقصدی ایله آرتیق حاضرلیق ایشلرینه باشلامیشدی.
آذربایجان دموکرات فرقهسی صدرینین معاونی اولان رحیم ابوالحسن اوغلو سیف قاضی ۱۹۲۶ نجی ایلده مهاباددا روحانی تورپاق صاحبکاری عائلهسینده دوغولموشدو. اونون دئبوکری کرد قبیلهسیندن اولان آتاسی ابوالحسن مهابادین قاضیسی و اهالی ایچریسینده گنیش نفوذو اولان تورپاق صاحبکاری ایدی. رحیم قاضینین آناسی وجیهه سیف قاضی آذربایجانلی ایدی. او، اوّلجه مهاباددا ۳ ایللیک مکتبده اوخوموش، ۱۹۳۵ - ۱۹۴۱ نجی ایللرده اورتا مکتبده اوخوموشدو. ۱۹۴۱ نجی ایلده سووئت اوردوسو ایرانا گیردیدن سونرا رحیم قاضی عمیسی اوغلو قاضی محمدین ۱۹۴۳ نجو ایلده یاراتدیغی «کومله ژیینه کردستان» پارتیاسینا عضو اولموشدو. ۱۹۴۵ نجی ایلده محمد قاضی، صدر قاضی و رحیم قاضینین بؤیوک قارداشی محمدحسین قاضی طرفیندن کردستان دموکرات پارتیاسی یارادیلاندا رحیم قاضی ده همین پارتیانین عضوو اولموشدو. ۱۹۴۶ نجی ایلین اوّللرینده کردستان ملّی حکومتی یارادیلاندا رحیم قاضی کردستان خلق اوردوسوندا خدمت ائتمیش و ۱۹۴۶ نجی ایلین آوریلینده تحصیل آلماق اوچون باکی نظامی مکتبینه گؤندریلمیشدی. مهاباد رسپوبلیکاسی قورولدوقدان سونرا کرد باشچیلاری مختلف واسطهلرله رضائیه (اورمیه)، خوی، شاپور، میاندوابین آذربایجانلی اهالیسی آراسیندا تبلیغات آپاریب اونلاری کرد رسپوبلیکاسینا بیرلشمگه تشویق ائدیردیلر و بئله تبلیغات آپاریردیلار کی، اگر بو شهرلرین آذربایجانلی اهالیسی کردلر طرفینه کئچسهلر اونلار وئرگیدن (مالیات) و نظامی مکلفیتدن آزاد اولوناجاقلار. بیر سیرا کرد باشچیلاری - عمر خان، نوری بگ، قوتاز بگ و باشقالاری ایران آذربایجانی ملّی حکومتینی تانیمادیقلارین و سووئت اوردوسو چیخدیقدان سونرا سلاح گوجونه رضائیه (اورمیه)، خوی، شاپور و ماکونو کرد مختاریتین ترکیبینه قاتاجاقلارین آچیق افاده ائدیردیلر. بو مقصدله اونلار ۱۹۴۶ نجی ایلین آوریل آییندا بو شهرلری محاصرهیه آلمیشدیلار و یالنیز آذربایجان ملّی حکومتینین قطعیتی، سووئت حربی حصّهلرینین مداخلهسیندن سونرا کرد سلاحلی دستهلری مهاباد حدودلارینا چکیلیب گئتمیشدی. کرد مهاباد رسپوبلیکاسینین سقوطوندان سونرا رحیم قاضی باکیدا قالمیش اوّلجه آذربایجان دولت اونیوئرسیتهسینین تاریخ فاکولتهسینه داخل اولموش، سونرا ایسه پارتیا مکتبینه گؤندریلمیشدی. ۱۹۵۱ نجی ایلده اونیورسیتهنین آسپیرانتوراسینا داخل اولاراق «کردستان دموکرات پارتیاسی ایران کردستانی ملّی آزادلیق حرکاتینین رهبری و تشکیلاتچیسیدیر (۱۹۴۵ - ۱۹۴۶)» موضوسوندا نامزدلیک تئزینی مدافعه ائتمیشدی. او، ۱۹۴۷ - ۱۹۵۳ نجو ایللرده آذربایجان دموکرات پارتیاسینین کرد بؤلمهسینین رداکتورو و مدیری، عینی زماندا «کردستان» قزئتینین رداکتورو ایشلهمیشدی. مهاباد رسپوبلیکاسینین مغلوبیتیندن سونرا ۱۹۴۷ نجی ایلده رسپوبلیکانین باشچیسی قاضی محمد، رحیم قاضینین قارداشلاری مهاباددان ایران مجلسینین عضوو صدر قاضی و کردستان ملّی حکومتینین حربی ناظری محمدحسین سیف قاضی اعدام ائدیلمیشدیلر. هله بو حادثهدن اؤنجه ایران حکومتی باکیداکی کونسوللوغو واسطهسی ایله رحیم قاضینی ایرانا آپارماغا جهد گؤسترمیشدی، شخصاً باش ناظر قوام السلطنهدن اونا ایرانا قاییتماق اوچون دعوت گلمیشدی. لاکن آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسی اونون ایرانا قاییتماسین مصلحت بیلمهمیشدی. اونون مهاباددا کیچیک قارداشی عبدالله، حیات یولداشی گوهرتاژ، اوغلو حسن و باجیسی قالمیشدی. ۱۹۴۸ نجی ایلدن عائله عضولری ایله علاقهسی کسیلمیشدی. رحیم سیف قاضی اوزون مدتآذربایجان دموکرات فرقهسینین ترکیبینده کرد بؤلمهسینه، سونرا ایسه کردستان دموکرات پارتیاسینا رهبرلیک ائتمیشدی. میر جعفر باقروفون رسپوبلیکا رهبرلیگیندن اوزاقلاشدیریلماسیندان سونرا آذربایجان دموکرات فرقهسینین مرکزی کمیتهسینین کهنه گاردا قارشی مبارزهده غلام یحیی رحیم قاضینین «خدمتلریندن» استفاده ائدیردی. مثلاً، آذربایجان دموکرات فرقهسینین ۱۹۵۴ نجو ایلین ژوئیه آیینین ۱۸ ده طبّ حوزهسینده کئچیریلن توپلانتیسیندا مرکزی کمیتهسینین اجرائیه کمیتهسینین عضوو رحیم قاضی ملّی حکومتین عالی محکمهسینین صدری اولموش زینالعابدین قیامینی «سفیه» آدلاندیردیغینا گؤره او، ژوئیه آیینین ۲۲ ده پارتیا عضولوگوندن استعفا وئرمیش و آذربایجان دموکرات فرقهسینین مرکزی کمیتهسینه ۱۹ صفحهلیک اعتراض عریضهسی یازمیشدی. او، یازیردی کی، من ایراندا سیاسی مبارزهنین اؤنونده اولاندا «منی ایندی سفیه آدلاندیران رحیم قاضینین آتاسی منیم شجاعتیم، مردلیگیم، متانتیم، عقلیم و دیانتیم حقّینده معروف شعر یازمازدی. من نه ائدیم کی، او کیشینین صفتلریندن بوندا هئچ بیر اثر یوخدور.»
آذربایجان دموکرات فرقهسینین مرکزی کمیتهسینین توپلانتیسیندا رحیم قاضی ملّی حکومتین خلق قوشونو ناظری اولموش جعفر کاویانین عنوانینا دا خوشاگلمز افادهلر ایشلتمیش و اجلاسین گیزلی قرارینی ۲ نمرهلی طبّ حوزهسینین اجلاسیندا آچیقلامیشدی. بونونلا باغلی کاویان ایمان مصطفییئفه یازیردی: « احتراملا معلوم ائدیرم کی، کئچن گون، یعنی ژوئیهنین ۱۸ ده آذربایجان دموکرات فرقهسینین ۲ نمرهلی حوزهنین او گونکو گیزلی قرارین بعضیلرینی رحیم قاضی ۳۰ - ۴۰ آدامین حضوروندا صحبت ائتمیشدیر. و شخصاً منی بیر خائن کیمی قلمه وئرمیش و دفعهلرله تکرار ائتمیشدیر. منیم قیزیم ایسه همین حوزهنین عضوو اولاراق قولاق آسمیش و جواب وئرمهمیشدیر. سیزه معلوم اولدوغو کیمی ایران حکومتی منی خائن آدلاندیریب، غیابی اؤلوم جزاسینا محکوم ائتمیشدیر. اونا گؤره ده سیزدن خواهش ائدیرم، منی یوخلاییب اگر منی سووئت اؤلکهسینین ده خائنی تانیرلار، اؤز جزاما چاتیم.»
آذربایجاندا یئرلشمیش کرد دموکرات پارتیاسینین رهبرلری بارزانینین تضییقلرینه مقاومت گؤسترمک اوچون اؤز فعالیّتینی گنیشلندیرمگه و مسکو ایله بیرباشا علاقهلر قورماغا چالیشیردی. آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینه یازدیقلاری بیرگه مراجعتده رحیم قاضی، علی گلاویژ، قادر محمودزاده، عبدالله رزمآور، سلطان اوتامیشی و کریم ایّوبی یازیردیلار کی، «۱۹۴۶ نجی ایلده سووئت اتفاقینا گلمیش بیز کردلر اؤز قارشیمیزا اساس اعتباری ایله بیر وظیفه قویموشدوق. بو وظیفه ده سووئت تربیهسی آلیب، مارکسیزم - لنینیزم نظریهسی ایله سلاحلانماق و سون یاریم عصرده اؤز ملّی آزادلیغی و استقلالیتی اوغروندا مبارزهنی سرعتله انکشاف ائدن کرد خلقینه خدمت ائتمکدن عبارت اولموشدور.» اونلار قید ائدیردیلر کی، ۱۹۴۷ نجی ایلین نوامبر آییندان ۱۹۵۳ نجو ایلین اوت آیینا قدر گیزلی رادیو استانسیاسیندان کردستان دموکرات پارتیاسینین آدی ایله کرد خلقی اوچون تبلیغات آپاریلیب و هم ایران، هم ده عراق ارتجاعینین تدبیرلری بو تبلیغاتین اهمیتینی تصدیق ائدیر. لاکن اونلارین فکرینجه رادیو وئریلیشلرینین دایاندیریلماسی باکیدا اولان مهاجر کردلری اؤز خلقینه خدمت ائتمکدن محروم ائتمیشدیر.ا ونلار مختلف وقتلرده سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینه تکلیفلر وئرمیشدیلر کی، ۹ میلیونلوق کرد خلقینی حرکته گتیرمک اوچون کرد دیلینده نشرلر حاضرلاییب کردستاندا یاییلماسینا کؤمکلیک ائدیلسین؛ مسکو و باکی رادیولارینین سارس، تورک و عرب وئریلیشلرینده کرد خلقی، اونون تاریخی و مبارزهسی حقّینده داها چوخ ماتریاللار وئریلسین؛ مسکو و یاخود باکی رادیوسوندان باشقا خارجی دیللر کیمی کرد دیلینده ده وئریلیشلر وئرمک تشکیل ائدیلسین؛ گیزلی ایش آپارماق اوچون مهاجرلر کردستانا گؤندریلسین؛ مارکسیزم - لنینیزم کلاسسیکلرینین اثرلریندن کرد دیلینه ترجمه ائدیلیب کردستانا گؤندریلمهسینه شرایط یارادیلسین؛ سون آیلاردا کردستان تورپاقلاریندان کئچن سوریه و تورکیّه سرحدلرینده باش وئرمیش حادثهلرله علاقهدار کردلر آراسیندا ایش آپارماق اوچون مهاجرلرین سوریهیه گؤندریلمهسینه اجازه وئریلسین. اونلار شکایتلهنیردیلر کی، «سووئت اتفاقیندا تربیهلنمیش و مارکسیزم - لنینیزم نظریهسی ایله سلاحلانمیش بیزلر حال - حاضردا تامامیله مبارزهدن آیریلیب و عملی صورتده خلقیمیزه هئچ بیر خدمت گؤستره بیلمیریک. ۱۹۴۷ نجی ایلدن اداره ائدیب بوراخدیغیمیز «کردستان» قزئتی کردستاندا کرد اوخوجولارینا گئدیب چاتمیر. ائشیتدیگیمیزه گؤره سون زمانلاردا سووئت اتفاقیندا اولان ایران خلق پارتیاسی نمایندهلرینه و هابئله آذربایجان دموکرات فرقهسینه سوسیالیست اؤلکهلرینده ایران خلقلرینین مبارزهسینه استقامت وئرمک اوچون رادیو واسطهسی ایله تبلیغات آپاریلماغا امکان یارادیلمیشدیر. ایراندا ۳ میلیونا یاخین کرد یاشاییر، کرد خلقینین مبارزهسینه کردستان دموکرات پارتیاسی رهبرلیک ائدیر. ایران خلقلرینین آنتیامپریالیست مبارزهسینی جانلاندیرماق و اونو دوزگون استقامته سوق ائتمک مقصدی ایله آپاریلان تبلیغاتدا کرد خلقینی و کردستان دموکرات پارتیاسینی اونوتماق اولماز. خصوصاً اونا گؤره کی، ایراندا کرد خلقینین مبارزهسی مهم رول اویناییر. و بوندان علاوه آذربایجان دموکرات فرقهسی و کردستان دموکرات پارتیاسینین آدی ایله ۶ ایلدن آرتیق رادیو واسطهسی ایله بیرگه تبلیغات آپاریلمیشدیر.» اونلار مکتوبلارینین سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینه چاتدیریلماسین و اونلاردان ایکی نفرین دانیشیق آپارماق اوچون مسکو شهرینه گؤندریلمهسینه اجازه وئریلمهسین خواهش ائدیردیلر.
باکیدان کرد دیلینده وئریلن رادیو وئریلیشلری ۱۹۵۳ نجو ایلده دایاندیریلدیقدان سونرا رحیم قاضی کردلر آراسیندا تبلیغاتی جانلاندیرماق اوچون اونون برپاسی استقامتینده بیر سیرا تکلیفلرینی آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینه تقدیم ائتمیشدی. ۱۹۵۴ نجو ایلین ژانویه آییندا مرکزی کمیتهنین کاتبی میرتیمور یعقوبوف سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسی کاتبی میخایل سوسلوفا یازیردی: «ایران کردستانیندان اولان آذربایجان دموکرات پارتیاسینین رهبر کمیتهسینین عضوو رحیم سیف قاضینین کردستاندا تبلیغات تدبیرلرینین یاخشیلاشدیریلماسی ایله باغلی تکلیفلرینی سیزه گؤندریرم. اؤز طرفیندن آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسی رحیم سیف قاضینین اساساً ایران، تورکیّه و عراق قوغشاغیندا یاشایان کرد اهالیسی اوچون سووئت رادیو استانسیالارینین بیرینده کرد دیلینده منتظم رادیو وئریلیشلرینین تشکیلی حقّینده تکلیفلرینین قبول اولونماسین مقصده اویغون حساب ائدیر.» لاکن مسکو بو تکلیفی مثبت قارشیلامادی. سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینین خارجی علاقهلر شعبهسینین مدیر معاونی وینوقرادوف سوسلوفون تاپشیریغی ایله آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینین یئنی بیرینجی کاتبی امام مصطفییئفه ۱۹۵۴ نجو ایلین مه آیینین ۱۸ ده تلفونلا زنگ ائدیب بیلدیردی کی، سیزین سووئت سوسیالیست رسپوبلیکاسیی رادیو استانسیالارینین بیرینده کرد دیلینده رادیو وئریلیشلری وئریلمهسی حقّینده مکتوبونوزا باخیلمیشدیر و «حساب ائدیریک بو مسأله وقتیندن اوّل قالدیریلمیشدیر. بونونلا بئله، توصیه ائدیریک کی، مسکو و باکیدان هر گون تورک، فارس و عرب دیللرینده یاییلان رادیو وئریلیشلرینده زاقافقازیادا یاشایان کردلرین حیاتی ایشیقلاندیریلسین.» بو تلفون دانیشیغیندان سونرا امام مصطفییئف ایدئولوژی مسألهلر اوزره مرکزی کمیتهنین کاتبی ویتالی صمدوفا تعلیمات وئردی کی، بو مسأله ایله باغلی خارجی وئریلیشلر اوزره رادیو کمیتهسینه موافق گؤستریشلر وئرسین.
کرد دموکرات پارتیاسینین باشچیسی رحیم قاضی عراق و ایراندا یاشایان کردلرین اونونلا علاقه ساخلادیغینی، مبارزهنین گئدیشینده داها چوخ اونا اعتبار ائتدیگینی نمایش ائتدیرمک اوچون آذربایجان کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینین ایدئولوژی مسألهلر اوزره کاتبی ناظم حاجییئف واسطهسی ایله سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینه مکتوب گؤندرمیشدی. او، یازیردی کی، ۱۹۶۰ نجی ایلین مارس آیینین ۲۰ ده حاضردا کردستاندا یاشایان، کردستان دموکرات پارتیاسینین لیدرلریندن بیری اولان احمد توفیقدن (او، عینی زماندا سید عبدالله اسحاقیدیر) مکتوب آلمیشدیر. قاضی معلومات وئریردی کی، احمد توفیق ایران حاکمیّتینین کرد دموکراتلارینا قارشی حیاتا کئچیردیگی تضییقلر نتیجهسینده اؤتن ایل ایراندان عراقا گلمیشدیر و منیم واسطهمله، کردستان دموکرات پارتیسی آدیندان سیزه چاتدیرماغی خواهش ائتمیشدیر کی، «اونلار سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی نمایندهلری ایله گؤروشمگی چوخ ایستهییرلر. او، یازیر: بیزیم «آتامیز» و «قارداشیمیز» (مرکزی کمیته و پارتیا عضولرینی نظرده توتور) چوخ و حدّیندن چوخ ایستهییر کی، «داهی آتا» ایله (سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی) گؤروشسون. هامی آرزولاییر و خواهش ائدیر کی، گؤروش تئز باش توتسون، چونکی چوخ مسألهلر واردیر کی، «داهی آتانین» مصلحتی اولمادان اونلاری حلّ ائتمک اولماز. سیزدن خواهش ائدیریک بیزیم ریجامیزی «داهی آتا»یا چاتدیراسان. من و داها دیگر بیر یولداش بو گؤروشه حاضرلاشیریق و صبرسیزلیکله سیزین جهدلرینیزین نتیجهلرینی گؤزلهییریک.» رحیم قاضی علاوه ائدیردی کی، اگر ایران خلق پارتیاسی و آذربایجان دموکرات پارتیاسی آراسیندا واحد مارکسیست پارتیاسی یارادیلماسی مسألهسی حلّ ائدیلیرسه، اوندا کردستان دموکرات پارتیاسینی دا بو پروسهیه قوشماق لازمدیر. لاکن او، کردلر آراسیندا بو مسألهیه ایکیلی مناسبتین اولدوغون، بیر سیرا کرد لیدرلرینین ایران، عراق و تورکیّه داخل اولماقلا بوتون کردستان اوچون واحد کرد پارتیاسی یارادیلماسی ایدهسینین اولدوغونو، هابئله اونون رهبرلیک ائتدیگی کرد دموکرات پارتیاسینین واحد ایران مارکسیست ایدهسینه طرفدار اولدوغون وورغولاییردی. رحیم قاضی مکتوبون سونوندا یازیردی: «بیزه بئله گلیر کی، اگر کردستان دموکرات پارتیاسینین رهبرلری سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی نمایندهسی ایله گؤروشرسه اؤزلری بو مصلحتلری سیزدن ائشیدر و سؤزسوز کی، واحد ایران پارتیاسینین یارادیلماسین تئزلیکله حیاتا کئچیرمکده دوغرو یول توتار. اگر سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسی کردستان دموکرات پارتیاسینین نمایندهلرینی دعوت ائتمگی گرهکلی حساب ائتسه، بونو بغدادداکی سووئت سفیرلیگی واسطهسی ایله ائتمک اولار.» لاکن سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسینین خارجی علاقهلر شعبهسیندن شئولیاقین ناظم حاجییئف واسطهسی ایله رحیم قاضییه خبر گؤندردی کی، «سووئت اتفاقی کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیتهسی کردستان دموکرات پارتیاسینین داخلی ایشلرینه مداخله ائتمیر و بئله بیر گؤروشو تشکیل ائده بیلمز.» بونون باشلیجا سببی سووئتلرین ملا مصطفی بارزانی ایله علاقهلره اوستونلوک وئرمهسی ایله باغلی ایدی.
مؤلف: جمیل حسنلی - چئویرن: علی قبادیانی


text:
تبریز آذربایجان تئاتری
ایلهام رحیملی
کؤچورن: احمد عسگرپور- (7)
1930(1309) ماراق دوغوران و تقدیر ائدیلن حال اودورکی، بو ایل تبریزده تئاتر پروسئسی گؤزلهنیلمهدن جانلاماغا باشلاییب. هوسکارلار داها تئز- تئز بیر یئره توپلاشماغا ماجال تاپییلار. هم ده بو توپلانما اکثر حاللاردا ثمرهلی نتیجهایله تاماملانیب. ایل عرضینده اوندان چوخ یئنی تاماشا حاضیرلانیب. اوّللر اوینانیلمیش پیئسلر، اوّللر اوینانیلمیش درام اولسادا، ایفا باخیمیندان اوغورلو ایرهلیلییشلر دویولوردو. بیر نئچه کیچیک مسخره ایسه ایلک دفه حاضیرلانیب و اونلارین هئچ بیری کلّئکتیوین یارادیجیلیق حیاتیندا اوغور قازانا بیلمهییب.
تبریز تئاتری حسین جاویدین «شیخ صنعان» فاجیعهسینین تاماشاسیندان سونرا دراماتورقون حربین وحشتلرینه حصر اولونموش «ایبلیس» اثرینه موراجیعت ائدیب. بو دفه جاوید دراماتورقیاسینی اویناماغا ماراق گؤسترن “آئینه عبرت ” تروپّاسی اولوب. تئاتر دستهسی «ایبلیس» فاجیعهسینی رضا قلیزاده شرقلینین رئژیسورلوغوایله تاماشاچیلارا گؤستریب. اثر معارف و نظمیه ادارهلرینین “جیدّی” و کسکین اختصارلاریله رئپئرتوارلارا داخل ائدیلیب.
آرامیانی بیناسیندا اوینانیلان تاماشانین یاریسیندا سالونداکی نادان تاماشاچیلار قالماقال قالدیریبلار. زاواللّی آکتیورلارهای ـ کویه، گئت گئتده قیزیشان قالماقالا مداخله ائتمهلی اولوبلار. تاماشادا اشتراک ائدهن نظمیّه ادارهسینین ماَمورلاری تاماشانی یاریمچیلیق ساخلاماغی امر ائدیبلر. سحریسی قارا گروهچیلارین فیتواسیله رضا قلیزاده شرقلی حبس ائدیلیب، تبریزین نفوذلو و حؤرمتلی معارفچیلری حاجیخان چلبی، شیخ علیخان، جعفر عسگری، جهانگیر عسگری نظمیّه ادارهسینه خواهش ـ مینّته گئدیبلر. چتینلیکلهده اولسا اونلار شرقلی نی ضامینه گؤتوره بیلیبلر.
تهرانین گراند هتل زالیندا باکیدان یئنیجه گلمیش میرسیفالدیّن کرمانشاهلی یئرلی هوسکارلارلا “لیلی و مجنون” اوپئراسینا صحنه قورولوشو وئریب. تاماشا نویابرین ایگیرمیاوچونده “آرشین مال آلان” اوپئراسینی پاییزدا “آئینه عبرت” درام دستهسی ده اویناییب. اثری تاماشایا مهدی ظاهری و محمدعلی ولیزاده حاضیرلاییبلار. “شیرخورشید ” بیناسیندا گؤستریلن تاماشایا مسئول مودیر ج. رسولی اولوب.
ایل عرضینده “آرشین مال آلان” دان سونرا داها چوخ گؤستریلن تاماشالار اوزئیرحاجی بیوفون “شاه عباس و خورشیدبانو” اوپئراسی و “خسرو پرویز”درامیاولوب. بو اثرلر اساساُ “شیر خورشید” ده “آرامیانی”ده و مختلف بینالاردا نوماییش ائتدیریلیب .
اوزئیر به یین اوپئراسی پروگراملاردا اکثر واختلار “شاه عباس” آدی ایله تقدیم ائدیلیب. تاماشانین قورولوشچو رئژیسورلوغونو باقر حاجیزاده ائدیب. آپاریجی روللارین ایفاسی چهره پرداز(شاه عباس) باقر حاجی زاده یه (مست آور)، ایرج احمدزاده یه (وزیر) لیزا خانیم شرقیّه (خورشید بانو)، محمدعلی رشدییه (هزم کئش)، ا.س ـیه (عیان) ح. تقیزادهیه(دیوانه)، س.رضازادهیه (نوکر)، نیکنژادا، م.سورانییه، خاورزمییه (محبوسلار) تاپشیریلیب.
خسرو پرویز تاماشاسینا قورولوشو حسین فهمی وئریب. مخصوص بو تاماشا ایچون خصوصی تاریخی لباسلار تیکیلیب، خیلی بوتافور و رئکویزیت) حاضیرلانیب. تاماشادا استفاده ائدیلن سیلاحلارین اکثریّتی حقیقی تاریخی دؤیوش سوراتلاریایدی.
حسین جاویدین “شیخ صنعان” فاجیعهسینه باقر حاجی زاده و مهدی ظاهری قورولوش وئریبلر. تاماشا تبریزین ییغما آکتیورلاریله حاضیرلانیب.
یئری گلمیشکن قئید ائدیم کی 1930(1309)ینجی ایلده اوینانیلان ضعیف و ماراقلی تاماشالارین اکثریتی “آذربایجان آکتورال دستهسی” آدیله گؤستریلیب.
ایلین تاماشالاری سیراسینا نریمان نریمان اوفون “نادرشاه افشار” آدیله تقدیم اولونان “نادرشاه” تراقئدیاسینین دا آدینی خصوصی چکمک لازیمدیر. رومانتیک ـ دراماتیک ژانرا بنزهدیلمهیه جهد ائدیلن تاماشانین قورولوشونو حبیب قلیزاده(فانی) و بؤیوک خان نخجوانی وئریبلر. رئژیسورلارین صحنه یوزومونا گؤره نادر شاهی وصف و ایدهئالیزه ائدن تاماشادا روللاری حبیب قلیزاده (نادرشاه )، رهبری (شاه طهماسب). ا. عصمتی(جاواد)، ح. رضاپور (میرزه مهدیخان) س. منجم زاده (رضا قلی)، لیزا خانیم شرقی (گول جهان) ع. علیپور (جعفرخان) ع سهرابی (رضاخان)، م کاظمی(ائلچی سید بی) ایرج احمدزاده (محمدخان) عباسعلی اسدی (صالح بی) حریتی(فراش)م. د (موسا بی) ایفا ائدیبلر.
“نادرشاه” تراژدیاسینین آفیشالاریندا گؤستریلیر کی، تاماشانین دکور ترتیباتینی و گریم ایشلرینی ده رئژیسورحبیب قلیزاده اؤز اوزهرینه گؤتوروب.
1931(1310) میرسیفالدین کرمانشاهلی تهران شهرینده معیّن فعالیّت گؤسترندن سونرا تبریزه گلیب. بورادا اولّجّه “آرین” تئاتر دستهسینده میرزهفتحعلی آخوندزادهنین (موسیو ژوردان و درویش مستعلی شاه)کومئدیاسینی، عبدالرحیم بی حاقوئردیوفین (باختسیز جاوان) و نریمان نریمان اوفین (شامدان بی)”دیلین بلاسی “درام لارینی تاماشایا قویوب.
“درام تبریز” تئاتر دستهسیله اوزئیر بی حاجی بی افون (آرشین مال الان) اوپئراتاسینی حاضیرلاییب. تاماشانین صحنه قورولوشونو محمدعلی ولیزاده وئریب. اؤزو سولطان بی رولونو اویناییب.
تروپّا محمدعلی ولیزادهنین قورولوشوندا اوزئیر بی حاجی بی اوفون (لیلی و مجنون) اوپئراسینی اویناییب. مجنون رولونو چهرهپرداز، نوفلی جبیب قلیزاده، زیدی نجات عشقی ایفا ائدیبلر.
محبوب ظاهرینین قورولوشوندا “آرین “تروپّاسی اوزئیر بی حاجی بیوفون “آرشین مال آلان ” اوپئراتاسینی (مسئول مودیرحاجیخان تقیزاده) مای آییندا “شیرخورشید”ده گؤستریب. بیر هفته سونرا همین قورولوشو آرامیانی بیناسیندا تکرار نوماییش ائتدیریلیب.
“آرین ” تروپّاسی عثمانلی دراماتورقلاری حسین بدرالّدین و محمد رئوفالدین ” ابوالعلا ” امیر ابوالعلا) درامینی اؤز رئپرتوارینا داخیل ائدیب. پیئسی تورکجهدن جواد مزجمزاده چئویریب. ن. صفینین مسئول اولدوغو “ابوالعلا” تاماشاسینین قورولوشچو رژیسورلوغو بؤیوک خان نخجوانی یه تاپشیریلیب .
همین تاماشانین آردینجا تروپّا بؤیوک خان نخجوانینین قورولوشوندا “امیرکبیرخان” اثری (مارس) آییندا ایکی دفه گؤستریلیب و تاماشاچیلارین ماراغینا سبب اولوب. بونا گؤرا دا سنتیابردا آییندا نخجوانی پیئسه یئنی قورولوش وئریب و تاماشا “میرزه تقی خان امیرکبیر”آدیله اوینانیلیب .تاماشادا اساس روللاری مینا (بانوی حرم) جواد مزجمزاده (ناصرالدین شاه )، هلال ناصری (وزیر عالی )، ای. رهبر (ایکینجی وزیر)، ا. سهرابی (اوچونجو وزیر)، حیرتی (دوردونجو وزیر)، ایرج احمدزاده(بئشینجی وزیر)، علی پور(میرزه آغا خان)، رسول پور (چیراق علی خان)، رضاپور(میرزههاشیم خان)، عباسعلی اسدی (میرزه صمد خان و مسخرهچی) ایفا ائدیبلر. تاماشایا مسئول مودیر ج. رسولی اولوب.
بؤیوک خان نخجوانی “آرین ” تئاتر دستهسیله ” عباس میرزه نایب السلطنه”درامینی دا تاماشایا حاضیرلاییب. دراماتورژی جهتدن ضعیف اولان پیئسین تاماشاسی دا سؤنوک، سست آلینمیشدی.
آپاریجی پئرسوناژلارین روللارینی م. ب “نایب السلطنه” باغارایی (شاه) ا. م (اردشیر)، محمدعلی رشدی (حکیم باشی)، رضایی تبریزی (سرباز)، میزانی (دؤولی) اویناییبلار.
1932(1311) “درام تبریز” و “آرین ” تروپالاری ایل بویو پراکنده حالدا اوزئیرحاجی بیوفون “اصلی و کرم ” “لیلی و مجنون ” اوپئرالارینی “آرشین مال الان” اوپئراتاسینی، عبدالرجیم بی حاقوئردی اوفون (باختسیز جاوان) درامینی یئرلی مولّیّفلرین “مرد با غیرت” (قیرتلی کیشی) “داماد فراری”(قاچاق کورهکن) “طول سعادت ایران”(ایرانین سعادتلی واختلاری)، عبدالصمد خدیوی پیئسلرینی تاماشایا حاضیرلاییبلار. اکثر قورولوشلار بؤیوک خان نخجوانییه مخصوصدیر.
حسین فهمینین رئژیسورلوغوایله “درام تبریز” دستهسی ایکی پردهدن عبارت اولان “خیانت و وفا”(رضا قلیزاده شرقلی)و “نوکر” مسخره لرینی تاماشاچیلارا گؤستریب. “نوکر”ده روللاری لیزا شرقی (سونا) فرهادی (بهرام اغا) خلیل برادری (حاجی اشرف) اویناییبلار.
“خیانت و وفا” مسخرهسینده گولوش داها مزهلی و دراماتورژی وضعیّتلر داها ایناندیریجیایدی. اساسن روللاردا ایسه “حسین فهمی” (جمشید)، لیزا شرقی (لاله)، فرهادی (یوسف خان)، خلیل برادری (اکبرخان )، محمدعلی رشدی (نعمت)، جلیل زاده (محمد و فراش) چیخیش ائدیردیلر.
هوسکار آکتیورلار کیچیک یوموریستیک صحنهجیکلریندن و کونسرت نومرهلریندن (خالق چالقی آلتلری آنسامبیلینین چیخیشی اوخوماق و رقص ) عبارت پروگراملاردا ترتیب ائدیبلر. تاماشاچیلار بئله مراسیملره هوسله باخیبلار.
1933(1312) “آرین” تئاتر تروپاسی اوزئیر بی حاجی بیوفون “ار و آرواد” اوپئراتاسینی (کربلایی قباد) آدیله بو ایل داها چوخ اویناییب. تاماشانین قورولوشچو رئژیسورو بؤیوک خان نخجوانی اولوب. تاماشالار”شیرخورشید”ده گؤستریلیب .
“آرین ” و “درام تبریز” تروپّالاری ایل عرضینده ” ازدواج عبرت انگیز” پیئسینی تاماشاچیلارا گؤستریب. ” آرین” ده تاماشایا قورولوشو بؤیوک خان نخجوانی وئریب. تاماشایا مسئول مودیرلیی ای. رهبر ائدیب.
تبریزین هوسکار آکتیورلاری “آذربایجان آکتورال دستهسی” آدیله اوزئیر بی حاجی بیوفون ” آرشین مال آلان ” اوپئراتّاسینی دفهلرله اویناییب. آکتیور هیئتینه اساسا “آرین”نین و “درام تبریز”ین صحنه فدائیلری داخیل ایدی. اوپئراتّانی یئنی قورولوشدا و اولّکیلردن فرقلی فورمادا بؤیوک خان نخجوانی حاضیرلاییب. محمد رشدی نین رئژیسورلوغوندا “عروس مغان”(موغان گلینی) پیئسینین تاماشاسی گؤستریلیب.
1934 (1313) تبریزده یاشایان ج. اخگری ابوالقاسم فردوسینین “شاهنامه” پوئتیک اپوپئیاسینین موتیفلری اساسیندا “رستم وسهراب جنگی” پیئسینی یازیب. اثر هم بو، هم ده “نمایش عالی” آدیله گؤستریلیب. “آرین”ین آکتیور هیئتینین ایشتراک ائتدیی تاماشانین قورولوشچو رئژیسورو و مسئول مودیری بؤیوک خان نخجوانی اولوب. پیئس ده فردوسینین پوئتیک نمونهلریندن چوخ استفاده ائدیلمیشدی. بونا گؤرادا شعر سؤیلهمهسی تاماشادا حرکتلری دراماتیک وضعیتلری اوستهلهمیشدی. مسئله نین بو طرفی وارایدی کی، آکتیورلار صحنهده شعرله دیالوقلار سؤیلهمکده معین وردیشلره یئیهلنیردیلر.
تئاتر هوسکارلاری بو ایل نجف بی وزیراوفون “آغا کریم خان اردبیلی”، عبدوالرحیم بی حاقوردیوفون “یئیرسن قاز اتینی گؤررسن لذّتینی” کومئدیالارینی، سلطان مجید غنیزادهنین (خورخور) فودئفلینی “سرباز سیفالله” آدیله تاماشایا حاضیرلاییب، بیر نئچه دفه اوینادیلار.
1935(1314) بو ایلین ایکینجی یاریسیندا “آئینه عبرت” درام دستهسی داغیلدی. دستهنین رئژیسورو و تروپّانین آپاریجی آکتیورلاری پارالل اولاراق “آرین”ده ده فعالیّت گؤستریردیلر. بونا گؤرادا اونلار تجروبهسی و صنعتکارلیغی داها موکمّل اولان، پئشهکار تئاتر اوغروندا یورولمادان ثمرهلی آختاریشلار آپاران بؤیوک خان نخجوانینی رهبرلیک ائتدیی “آرین “ده داها سیخ شکیلده بیرلشدیلر.
پارچالانمیش قوهلر بیرلشدیی ایچون بؤیوک خان نخجوانی تروپّانین یارادیجیلیق امکانلارینا اویغون رئپئرتووار قورماغا چالیشیردی. دوزدور ،رئژیسور یئرلی موللّیفّلرین ضعیف فودافئللرینی ده اویناماق مجبوریّتینده قالیردی.
بونونلا بئله اوزئیربی حاجی بی اوفین و ذولفقار بی حاجی بی اوفین اوپئرا و اوپئرئتلری یئنه رئپئرتواردا اوستونلوک تشکیل ائدیردی.
بؤیوک خان نخجوانی چالیشیردی کی هئچ اولماسا آیدا ایکی و یا اوچ تاماشا اوینانیلسین. بعضا بو ایستک ده، عمومیلیکده تروپّاتین منتظم فعالیتینی تنظیملهمک مومکون دئییلدی. هوسکار آکتیورلار چؤرهک پوللارینی باشقا پئشهلردن چیخاردیردیلار. بونا گؤرا دا اونلاری بیر یئره توپلاییب، مشق آپارماق همیشه باش توتموردی.
1936(1315) حسین جاویدین “ایبلیس” فاجیعهسی بؤیوک خان نخجوانینین رئژیسورلوغو ایله یئنی قورولوشدا اوینانیلیب. ایبلیس رولونو حسین عرب اوغلو ایفا ائدیب، تاماشا اوچ دفه گؤستریلیب.
بؤیوک خان نخجوانی “آرین” تئاتر دستهسینین ضعیفلهمیش کولئکتیوینی یئنیدن بیر یئره توپلایا بیلیب. اونون فداکارلیغی ایله بیر ایل عرضینده یئّددی کیچیک مسخره، ایکی تبدیل و اوپئرا ایله اوپئرتّا تاماشالاری اوینانیلیب.
تئاتر تاماشالارینین اکثر آفیشا و پروگراملاری فارس دیلینده ایله یازیلیردی. بعضا آفیشاـ پروگراملار آز تیراژلا مطبعهده ده چاپ ائدیلیردی. مضحکهلرینهامیسی یئرلی موّللیفلرین اثرلریدی.
کئچن ایل “درام تبریز” درنهیی داغیلمیشدی. همین کلئکتیوین ده صحنه هوسکارلاری بؤیوک خان نخجوانینین اطرافیندا بیرلشمیشدی.
نوروز بایرامیندا هوسکار آکتیورلار خالق اویون ـ تاماشالاریندان سئچمهلر و آیری- آیری مسخرهلردن صحنهلر اساسیندا ماراقلی کومپوزیسیا قورموشدولار. کومپوزیسیا بیر نئچه دفه گوندوزلر مختلف میدانلاردا بازار باشیندا هوسله اوینانیلیب. بیر دفه ایسه آخشام “شیرخورشید” ده گؤستریلیب. تئاتر سئورلر تاماشایا گوندوزلر ایکی دفه باخا بیلیبلر.
1937(1316) بو ایل “آرین” آز تاماشا گؤستریب، هوسکار اکتیورلار اساسن بو دستهنین اطرافیندا بیرلشمیشدیلر. هردن “آذربایجان تئاتر دستهسی” آدیله ده اثرلر اوینانیلیردی. بدیعی جهتدن ضعیف اولان “دو مرد کمک خدا”، “آی جان آیجان “(عباسعلی اسدی)، “نتیجه عیاشی”، “حکیم عمر خیام”، “مهر و محن”، “قاچاق کورهکن” پیئسلرینین تاماشالاریدا ضعیف و قصورلو آلینیردی .
تاماشالارین بدیعی متنلری کیچیک اولدوغونا گؤرا بعضن بیر گونده ایکی دفعه دال با دال گؤستریلیب. همچنین “لیلی و مجنون “، “اصلی و کرم ” اوپئرالاریندان “آرشین مال آلان ” اوپئراتّاسیندان صحنهلر آیری ـ آیری تاماشالارا آیریجا بؤلمه کیمیداخیل ائدیلیب. بودا اوندان ایرهلی گلیردی کی تاماشاچیلار موسیقی اثرلرینه داها چوخ ماراق گؤستریردیلر. آفیشالاردا همین آثرلردن پارچالار اوینانیلاجاغی یازیلاندا تاماشا سالونو دولو اولوردو.
هوسکارلار جهد گؤسترسهلرده، بو ایل مشهور دراماتوقلارین درام و تراژدیالاری تاماشایا حاضیرلانماییب.
1938-1940(1317-1319) اجتماعی سوسیال دوروم تئاتر پروسسینهده تاثیر گؤستریب، بیرسیرا صحنه هوسکاری آکتیورلوق صنعتیندن سویویوب، بوتونلوکده تئاتر پروسسی ضعیفلهییب. اونلاریندا، دئمک اولار،هامیسی تاماشاچیلارا چوخدان یاخشی معلوم اولدوغونا گؤرا کوتلوی ماراق گؤستریلمهییب.
تبریز شهرینده میداندا تکجه “آرین” تئاتر تروپّاسی گلمیشدی. دسته ده آکتیورلارین سایی آزالمیشدی. تئاتر تاماشالاری گؤستریلن بینالارین کرایه حاقلاری قالخدیغینا گؤرا صحنه آثری اوینایان آکتیورلار نه اینکی قازانج الده ائدیر، حتی هر دفعه خرجه دوشوردولر.
1941(1320) تبریزده 1941ینجی ایلده آذربایجان ضیالیلارین تشبثو ایله “آذربایجان جمعیّتی” یارانیب. اونون آلتی آیلیق فعالیتی دؤرونده تئاتر تروپاسی دا تاسیس ائدیلیب. بو تروپّا “آذربایجان آکتیورلار هیئتی” آدلانیب. مطبوعات ضیالیلارین بو معارفچی ایدیالارینا و جمعیتین تشبوثونه مثبت مناسبت بیلدیریب. ” آذربایجان جمعیتی” نئجه کی اؤز روزنامهسینده دفعهلرله دئییبدیر، اؤزونون بوتون قوّهلرینی جمعیتین اصلاحینا و چیرکین اخلاقلارلا موباریزه ائتمهیه حصر ائدیبدیر. جمعیتین آکتورال شعبهسی بو نظره گؤرا ایمانلی و پاک آداملاردان تشکیل تاپیبلار. (13)
تئاتر هوسکارلاری “آذربایجان جمعیتی”نین تشبوثونو دستکلهمکله اؤزلری ده مختلف کیچیک دستهلرین بیر قوّه اطرافیندا بیرلشمهسینه سعی ایله چالیشیبلار. سون زامانلاردا اورتالیغا چیخمیش و یارادیجیلیق پتانسیلاری آیری آیریلیقدا ضعیف اولان بیرنئجه “آکتورال دستهسی” نی بیرلشدیرمک ایچون هم قاباقجیل صحنه خادیملری، هم ده “آذربایجان” قزئتی قووهلرینی سفربر ائدیبلر. همین کیچیک دستهلری”بیرلشدیرمک مقصدیله تشکیل تاپمیش 17 یانوار تاریخلی بیرلشمیش جلسهسینین ایشتراکچیلاری11نفرلیک مدیریـت هیئتینی سئچدی. یئنی گلنلری امتحان ائتمک ایچون 9نفرلیک بیر کمیسیون معینلشدیریلدی” (14) یئنی یارانان دستهیه اکتیورلوق باجاریغی و رقص قابلیتی اولان گنجلر قبول اولوندولار. بوتون تدبیرلرین نتیجهسینده “آذربایجاان آکتورال هیئتی” داها دا گوجلندی. هئیت جنوبی آذربایجان صحنهسینین نجیب عنعنهلرینی داوام و اینکشاف ائتدیردی. بو هیئتین یارادیلماسی ایله واختیله جنوبی و شمالی آذربایجانلی صحنه خادیملری طرفیندن تشکیل اولونموش تبریز صحنهسی یئنیدن جانلانماغا باشلادی (15)


text:
هئچ بیر چچن ایدمانچی نیترال بایراق آلتیندا اولیمپییا اویونلاریندا ایشتیراک ائتمهیهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده چچنیستان رهبری رامضان کادیروو روسییا ایدمانچیلارینین اولیمپیادادان کنارلاشدیریلماسی قرارینا موناسیبت بیلدیرررکن دئییب.
«غرب نؤوبتی دفعه ایکیوزلولویو، قورخاقلیغی و فیتنهسی ایله اصل اوزونو گؤستردی. روسییانین اولیمپییا اویونلاریندان کنارلاشدیریلماسی ایدمانچیلارین دئییل، آلچاق مأمورلارین قراریدیر. روسییالیلارا اؤز بایراغی آلتیندا چیخیش ائتمک واجیبدیر. بیزیم اؤز وطنیمیز وار! هئچ بیر چچن ایدمانچی نیترال بایراق آلتیندا ایشتیراک ائتمهیهجک. ایستهنیلن خصوصیتلرینه گؤره میللییه سئچیلمهلی و اولیمپییا اویونلاریندا ایشتیراک ائتمهلی اولان ایدمانچیلاریمیزی ایسه قالیب کیمی قبول ائدجییک»، - کادیروو بیلدیریب.
قید ائدک کی، اؤتن گون بین الخالق اولیمپییا کمیتهسینین قراری ایله روسییا میللی کومانداسی ۲۰۱۸-جی ایلده جنوبی کورئیادا کئچیریلجک اولیمپیادادان کنارلاشدیریلیب.


text:
وئره لی دیل او قاره تئللره ناشاد اولوبام، قانلی یاش جاری ائدیب، غملره معتاد اولوبام.
حاجی آغا فقیر اوردوبادی ٠١- غزللر
ای فقیر، یوخدو نگارین کیمی بی مهر و وفا
ای گؤزوم، وئرمه کؤنول بو گؤزو خماری لره، اولما ماییل بو قارا غره لی دلدارلره.
گؤستر فقیره نور تجّلی جمالین
سالما بو قرا زلفونو رخساره، آماندیر، تاپشیرماگیلن کعبه نی کفاره، آماندیر.
دوتا گر نظم کلامیندا فقیرین بیر عیب
دوشموشم صید کیمی دامده صیاد الینه، بیوفا، قان ایچیجی کافیر و جلاد الینه.
رحم قیل، مسکین فقیره، ائیله آهیندن حذر
حیف، مندن اول ملک سیما پری جان ایستمز، جسم بی مقداریمی راهینده قربان ایستمز.
حاجی آغا فقیر اوردوبادی
١٣-جو عصرده یاشامیش شاعرلردن بیری «فقیر» تخلصو ایله یازان حاجی آغا اوردوبادیدیر.


text:
۲۲ فوریه
۲۲ فوریه:
- ۱۶۳۲ - قالیلهنین «ایکی کائینات سیستمی اۆزرینه دانیشمالار» اثری یاییملاندی.
- ۱۷۳۲ - جورج واشینقتون - آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین ۱-جی جومهورباشقانی آنادان اوْلدو (اؤلوم ۱۷۹۹).
- ۱۸۱۹ - ایسپانیا فلوریدا اوستانینی آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینه ۵ میلیون دوْلارا ساتدی.
- ۱۸۵۵ - پنسیلوانیا دؤولت بیلیمیوردو قۇرولدو.
- ۱۹۷۴ - پاکیستان اؤزونون کئچمیش اوستانی اوْلان بنقلادشین باغیمسیزلیغینی تانیدی.
- ۱۹۹۸ - آذربایجان جومهوریتی جومهورباشقانی «اینسان و وطنداش حۆقۇقلاری و آزادلیقلارینین تأمین ائدیلمهسی ساحهسینده تدبیرلر حاقّیندا» فرمان ایمضالادی.