text:
فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری- پی کا کا/کا جی کا اورته سیده گی اوز ارا همکارلیک
فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری- پی کا کا/کا جی کا اورته سیده گی اوز ارا همکارلیک
مقدمه
پی کا کا/کا جی کا و فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری ترور تشکیلات لری نینگ, اساسی هدف لری نینگ مشترک بولمس لیگی گه قره مسدن, هدف لری نینگ بیر بیر لری گه اوخشش ایکن لیگی کورینماقده. اینیقسه, فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری نینگ میلادی 2013 نچی ییلی دسامبر آیی نینگ 17 نچی و 25 نچی کون لریده گی کودتا تشبث لری بیلن پی کا کا/کاجی کا نینگ تینچ لیک پروسه سی نینگ توخته تیلگن میلادی 2015 نچی ییلی جولای آیی نینگ 22 نچی کونیدن باشلب سیلاو بیلن اقتدار گه کیلگن تورکیه جمهوریتی حکومتی نی مشروع بولمه گن یول لر بیلن قوله تیش گه حرکت ایته باشله گن لیگی گه قره گنده, ایکله ترور تشکیلاتی نینگ هم بیر خیل هدف گه ایگه ایکن لیگی کوزگه تشلنماقده.
قوییده هم بیلدیریلگن لیگی دیک, میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی دن آلدین و بوندن کیین مطرح بولگن فرقلی بیلگی لر و بیاناتلر, خودی منه شوو ترور تشکیلات لری نینگ هدف لری نینگ بیر بیر لری گه اوخشش ایکن لیگی و اوشبو منفور هدف لری گه نایل بولیش اوچون اوز ارا همکارلیک لری نینگ موجود ایکن لیگی گه تیگیشلی دلیل لر کورینیب قالدی.
الف. جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی آلدی دن همکارلیک بوییچه دلیل لر
فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری بیلن پی کا کا/کا جی کا اورته سیده ایلک اوچره شوو میلادی 2009 نچی ییلیده اربیلده گی آبانت ییغیلیشی جریانیده بولیب اوتدی. اوشبو اوچره شووگه پی کا کا/کا جی کا نامیدن صبری اوق, مصطفی قاره سوو, تینچ لیک و دموکراسی حزبی (بی دی پی) تامانیدن احمد تورک, آیسل توغلوق, آلتان تان, بی دی پی نینگ عراق نینگ شمالیده گی نماینده سی جمال جوشقون, جماعت نامیدن ایسه طالب بویوک, جمال بولوت و عراقده وظیفه سی بولگن بیر ژورنالست اشتراک ایتدی. بیر یریم آی کیین ینه ارتباط قوردیلر. اوچینچی اوچره شوو ایسه اوروپا نینگ تروریزم پایتختی بروکسل ده بولیب اوتدی.
عبدالله اوجالان تامانیدن تیارلنگن "ایمره لی نوت لری" نامیده گی کتابده, خلق لر و دموکراسی حزبی (ایچ دی پی) نینگ تینگ باشلیغی صلاح الدین دیمیرتاش, ایچ دی پی انقره ملت وکیلیسری ثریا اوندر و عبدالله اوجالان اورته سیده بولیب اوتگن لیگی ادعا ایتیلگن صحبت ده؛ قوییده گی سوز لر نینگ بحث موضوعی بولگن لیگی کورینماقده:
"صلاح الدین دیمیرتاش: آلدینگی اوچره شووده گی گپ لرینگیز نا توغری درک ایتیلدی؛ جماعت گه قرشی دشمن لیک و مخالفت شکلیده بهالنتیریلدی. کیلمسدن آلدین سری ثریا ایریم نماینده لر بیلن صحبت ایتدی. اولر هم اوشبو سوز لرنی انیق روشده انگله مه گن لیک لری نی و خودی منه شوو خصوصده تشویشده ایکن لیک لری نی بیلدیرگن لر.
سری ثریا اوندر: هه, اکرم دومانلی بیلن اوچره شدیم. بونینگ سببی نی درک ایته آلمه گن لیک لری نی, باهوز اردال نینگ جماعت گه قره تیلگن بیانات لری هم قوشیمچه بولگچ قیغولنگن لیک لری نی, عدالت و توسعه حزبی بیلن بیرله شیب اوز لری گه قرشی بولیش کبی بیر نیت لری نینگ بولگنی نی اویله گن لیک لری نی بیلدیردی.
عبدالله اوجالان: باهوز اردال بیانات بیریبدی می؟ دقت قیلیش کیره ک. اصلی گه قره گنده اوشبو کون لرده همه نینگ قنده ی گپریشی کیره ک ایکن لیگی نی جوده یخشی بیلیشی ضروری. جماعت بیلن علاقه لی موضوع توغری سیده بحث ایتگنده, ایتگن لری دیک ایمس. بیز اولر گه اورته شرقده حتی دموکراتیک اورتاقلیق هم پیشنهاد قیلدیک. شونده ی ی ایمس می؟ دشمن لیگی میز بحث موضوعی ایمس. اَیتینگ لر, گولن نی اینگ یخشی درک ایته دیگن کیشی ینه مین من. حتی اوزی, "تینچلیک خیر دیر" دیگن ایدی. مین هم شونده ی بیر فکرده من. او هم تینچ لیککه طرفدار. اورته شرقده دموکراتیک بیر کیلیشوو نی تامین ایتیشی میز ممکن"
شانلی اورفا والی لیگی تامانیدن میلادی 2016 نچی ییلی اپریل آیی نینگ 6 نچی کونیده بیریلگن بیاناتده؛
استخباراتی فعالیت لر نتیجه سیده باهوز (کا) ام. ای آتیگه ایگه پی کا کا/کا جی کا ترور تشکیلاتی منسوبی نینگ یوقاری سویه لی تعلیم آلگن جنگری نینگ حران عالی بیلیم یورتی سوسیالوژی بولیمی ایککینچی صنف اوقوچیسی و هودر اعضاسی ایچ. ش اسملی کیشی واسطه سی بیلن تورکیه نینگ ماردین ولایتی قیزیل تپه اولسواللگیده ترور تشکیلاتی نینگ جنگری لری گه معلومات یوباره دیگن لیگی نینگ بیلدیریلیشی آرتیدن ایچ. ش نامیده گی کیشی نینگ میلادی 2016 نچی ییلی اپریل آیی نینگ ایککینچی کونیده ماردین یولیده توخته تیلگن بسده اوشلنگن لیگی,
کیشی نینگ یوتیاتگن پیتده مکتوب نینگ قولیدن آلینگن لیگی و کیین چه لیک باهوز (کا) ام. ای بیلن علاقه لی قیلینگن تحقیقات لرده شخص نینگ؛
پی کا کا/کا جی کا ترور تشکیلاتی ایچیده مسئول کیشی ایکن لیگی, ترور تشکیلاتی نامیدن قیلینه دیگن فعالیت لرینی, هجوم امر لری و عملگه آشیریلگن فعالیت راپور لری نی ییتشتیریاتگن لیگی, انتحاری هجوم اویوشتیریشی ممکن بولگن بیر کیشی دن عبارت اوله راق بهالنتیریلگن لیگی,
ترور تشکیلاتی پی کا کا/کا جی کا نینگ پُسته چیسی شکلیده فعالیت قیلیاتگن ایچ. ش اسمی گه ایگه کیشی نینگ فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری نینگ اوی لریده قالگن لیگی نینگ کورینگن لیگی, تلاشی قیلینیشی نتیجه سیده اوشبو اویده پی کا کا/کا جی گه تیگیشلی کوپ مقدارده سند نینگ تاپیلگن لیگی و پی کا کا/کا جی کا گه عاید 5 جلد کتاب بیلن بیرگه فتح الله گولن گه باغلیق 77 جلد کتاب نینگ هم تاپیلگن لیگی,
ایچ. ش بیلن بیرگه خودی منه شوو اویده ایچ. اس, ش. تی, اس. دی و ام. اس. ای نامیده گی کیشی لرنینگ هم قالگن لیک لری نینگ کورینگن لیگی, اوشبو کیشی لرنینگ اوشلنگن لیگی, ایچ. ش نینگ, قریب 5-6 آی آلدین ام. وای اسملیک افق لقبی گه ایگه فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری منسوبی بیر کیشی تامانیدن اوشبو اوی گه جایلشتیریلگن لیگی نی بیلدیرگن لیگی, اویده گی باشقه کیشیلرنینگ هم ایچ. ش نی کیم نینگ بو اویگه کیلتیرگن لیگی نی بیلمه گن لیگی بیلدیرگن لیک لری, ایریم پیتلرده "آبی" دیب بیلینگن کیشی لرنینگ کیم ایکن لیک لری معلوم بولمه گن کیشی لرنی اویگه کیلتیریاتگن لیک لری, کیلگن اوشبو کیشی لرنینگ معلوم بیر مدت کیین اویدن کیتیاتگن لیک لری, ایچ. ش نینگ هم خودی منه شونده ی اویگه کیلگن لیگی و اونی تانیمه گن لیک لری نی معلوم قیلگن لیک لری,
ترور تشکیلاتی پی کا کا/کاجی کا نینگ پسته چیسی بولگن ایچ. ش نینگ فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری نینگ بیردن آرتیق اوی مسئولی تامانیدن اویلر گه جایلشتیریلگن لیگی و اویده گی کیشی لرنینگ خودی منه شوو شخص نی آلدین هیچ تانیمه گن لیک لری و اوشبو شخص نی اویگه کیلتیرگن لیگی سببلی؛ اسمی ذکر ایتیلگن کیشی لرنینگ و؛ باهوز کود ام. ای, ایچ. ش, بکر کود ایچ. اس, ان. اس, اس. کا, ش. تی, اس. دی, ام. اس, ای, یو. سی و دی. ام اسم لری گه ایگه کیشی لرنینگ نظارت آستیگه آلینگن لیگی بیلدیریلگن ایدی.
ژورنالست صباح الدین اونکیبار, جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی دن بیر آی آلدین 08.06.2016 تاریخیده آیدین لیک روزنامه سی نینگ انترنت سایتیده ترقه تیلگن "فتح الله چی ترور تشکیلاتی یعنی فتو طرفداری پولیس لر بیلن ترور تشکیلاتی پی کا کا اورته سیده گی همکارلیک" عنوانی گه ایگه مقاله سیده؛
فتوچی پولیس لرنینگ پی کا کا ترورچی لری نی فقط گینه حمایه له گن لیگی, عینی دمده استخباراتی معلومات نی یاشیریب قیرغین لرگه مانع بولیشی گه توسیق بولگن لیگی, بیرین کیتین استانبول بیلن انقره ده یوز بیرگن قیرغین حادثه لری نینگ نیمه اوچون توسیق له نه آلمه گن لیگی باشقه شکلده یاریتیلیشی نینگ ممکن ایمس لیگی,
عدالت و توسعه حزبی نینگ فتو گه قرشی کوره ش بوییچه میتودی نینگ ناتوغری ایکن لیگی, ایندی فتح الله نینگ قوللری گه ایله نیب قالگن لیگی اوچون فتوچی پولیس و حاکم لرنی باشقه جای لر گه تعین ایتیلیب کوره ش آلیب باریلیشی نینگ ممکن ایمس لیگی سببلی اولر نینگ زود لیک بیلن وظیفه دن اوزاق لشتیریلیشی کیره ک ایکن لیگی,
امریکا قوشمه ایالتلری داخل بوتون غرب اولکه لری نینگ طیب اردوغان یوق ایتیش گه حرکت ایتیاتگن لیگی, دموکراتیک یوللر بیلن بولمس لیگی تقدیرده, کودتا نینگ بحث موضوعی بوله دیگن لیگی, اوشبو خصوصده کیره ک لیک امکان لرنینگ تامین ایتیلگچ مصرده یوز بیرگن حادثه لرنینگ تورکیه ده هم مطرح ایتیله دیگن لیگی و شونده ی قیلیب فتوچی حربی لر نینگ تعقیب ایتیلیشی نینگ ضروری ایکن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
میلادی 2016 نچی ییلی می آیی نینگ 27 نچی کونیده پی کا کا/کا جی کا اجرائیه کینگشی اعضاسی دوران قالقان تامانیدن خودی منه شوو ترور تشکیلاتی طرفداری مید نوچه تلویزیونی آرقه لی بیریلگن بیاناتده؛ میلادی 2016 نچی ییلی می آییده رجب طیب اردوغان نینگ قوله تیله دیگن لیگی نی ایشیتگن لیک لری, بیراق, اوشبو ایش نینگ کیم تامانیدن و قنده ی قیلیب عملگه آشیریله دیگن لیگی نینگ انیق ایمس لیگی بیلدیریلگن ایدی.
پی کا کا/کا جی کا اجرائیه کینگشی تینگ باشلیغی جمیل باییک, میلادی 2014 نچی ییلی فبروری آیی نینگ 3 نچی کونیده بیرگن بیاناتیده؛ امریکا نینگ جماعت بیلن بیر یقه دن باش چیقاریاتگن لیگی, جماعت نینگ اداری فساد و رشوت سوز لریدن فایده له نیب عدالت و توسعه حزبی گه قرشی کودتا قیلیش گه حرکت ایتیاتگن لیگی, اوز لری نینگ جماعت بیلن ارتباط قوریش گه انتیلیاتگن لیگی بیراق جماعت نینگ اولر بیلن ارتباط قورمه گن لیگی نی معلوم قیلگن ایدی.
پی کا کا/کا جی کا اجرائیه کینگشی تینگ باشلیغی جمیل باییک, میلادی 2014 نچی ییلی دسامبر آیی نینگ 23 نچی کونیده بیرگن بیاناتیده؛ جماعت بیلن ارتباط قوریش گه حرکت ایتگن لیک لری, بیراق, جماعت نینگ بونی خواهله مه گن لیگی, اوز لری نینگ جماعت بیلن ارتباط قوریب اولر نی اوشبو قراریدن واز کیچیریش گه حرکت ایتگن لیگی, لیکن جماعت نینگ کُرد دشمنی ملیتچی بیر مفکوره گه ایگه بولیش نی ترجیح ایتگن لیگی و شوباعث اولر بیلن جماعت اورته سیده بیر ارتباط نینگ قوریلمه گن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
پی کا کا/کا جی کا اجرائیه کینگشی تینگ باشلیغی جمیل باییک, میلادی 2015 نچی ییلی مارچ آیی نینگ 16 نچی کونیده بیرگن بیاناتیده؛ جماعت نینگ بیر نیچه آی آلدین پی کا کا بیلن ارتباط قوریش نی آرزو ایتگن لیگی و قندیل گه کیلیب صحبت قیلیش نی طلب قیلگن لیگی, جماعت مسئول لری نینگ "کیلیشی میز تقدیرده, ژورنالست لیکدن باشقه نرسه بوله دی" شکلیده بحث ایتگن لیک لری, بیراق, اوز لری نینگ بونی قبول قیلمه گن لیگی, جماعت نینگ, کرد معما سی و اوشبو قیین چیلیک نینگ ییچیلیشی, پی کا کا بیلن علاقه لی فکری نینگ اوزگرگن لیگی نی کوریشی آرتیدن اولر بیلن مذاکره و مصاحبه قیله دیگن لیک لری و بیرینچی دن اوشبو خصوصده فتح الله گولن نینگ اوزی نینگ بیانات بیریشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیرگن لیک لری نی معلوم قیلگن ایدی.
تورکیه نینگ شانلی اورفا ولایتی جیلان پنار اولسواللیگیده میلادی 2015 نچی ییلیده شهید بولگن ایککی پولیس نینگ جنازه مراسمیده معروضه قیلگن شانلی اورفا ولایتی امنیه قوماندانی ایوب پنارباشی فتو نینگ امنیت قسمی نی عیبلب: "اوشبو تشکیلات جایلشتیرگن آدم لری بیلن استخباراتی فعالیت لری میز نی ضعیف له تیش گه حرکت ایتدی" دییه قید ایتگن ایدی.
پی کا کا/کا جی کا باشلیق لری دن بیری بولگن زانا آزادی تامانیدن میلادی 2016 نچی ییلی اپریل آیی نینگ 26 نچی کونیده تویتر آرقه لی بیریلگن بیاناتده؛ "فتح الله گولن نی یخشی کورمه گن لیگیم نی همه بیله دی. بیراق, عدالت و توسعه حزبی- داعش فاشیزمی نینگ قوله تیلیشی اوچون انقلابی خلق لرنینگ گولن بیلن همکارلیک قیلیشی اینگ اویغون حرکت دن عبارت" دییه قید ایتگن ایدی.
تورکیه نینگ موش ولایتیده پی کا کا ترورچی لری تامانیدن حربی واسطه گه قره ته اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده 12 عسکر نینگ یره له نیشی حادثه سی بیلن ارتباطی بولگن لیگی ادعا ایتیلگن اوزجان نامیده گی کیشی باتمانده اوشلندی. موش گه کیلتیریلگن ترورچی نینگ موبایلی دن فتو نینگ آدم لری بیلن ارتباط قوریش اوچون استفاده ایتگن ByLock اپلیکیشنی چیققن لیگی بیلدیریلگن ایدی.
ب. جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی آرتیدن بولگن همکارلیککه تیگیشلی دلیل لر
پی کا کا/کا جی کا اجرائیه کینگشی تینگ باشلیغی جمیل باییک, میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 23 نچی کونیده بیرگن بیاناتیده؛ 50-60 مینگ, حتی بوندن هم کوپراق کیشی نینگ نظارت آستی گه آلینه دیگن لیگی, قمه له دیگن لیگی, عایله اعضا لری و قرینداش- اوروغ لری نینگ هم پروسه گه کیریتیله دیگن لیگی, عینی دمده (سوزده) دموکراسی کوچ لری و کرد لرنینگ هم (سوزده) اردوغان دیکتاتورلیگی گه قرشی کوره شه دیگن لیگی, بو کوچ لرنینگ آز ایمس لیگی و تشکیلات له نیشی تقدیرده جدی ینگی لیک لرنینگ یوز بیریشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
پی کا کا/کا جی کا اجرائیه کینگشی تینگ باشلیغی جمیل باییک, میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 23 نچی کونیده بیرگن بیاناتیده؛ کودتا تشبثی نینگ فتو تامانیدن قیلینگن لیگی ادعا سی نینگ بوتونلی یالغان ایکن لیگی, فتو نینگ بونده ی بیر تشکیلات گه ایگه بولمه گن لیگی, فتو اعضا لری نینگ تصفیه ایتیلیشی پروسه سی گه مشروعیت قازانتیریش اوچون بونده ی گپ لرنینگ گپریلیاتگن لیگی, کودتا تشبثی نینگ ناکام بولگن لیگی گه قره مسدن اوشبو تهدید نینگ دوام ایتیاتگن لیگی نینگ بیلدیریلیاتگن لیگی نینگ بونینگ بیلن علاقه لی ایکن لیگی, فوق العاده وضعیت نینگ بونگه اساساً اعلان ایتیلگن لیگی و حربی رهبریتدن یامانراق بیر وضعیت ایکن لیگی نی معلوم قیلگن ایدی.
میلادی 2016 نچی ییلی آگست آیی نینگ 1 نچی کونیده تقویم روزنامه سی نینگ انترنت سایتیده بیریلگن بیر خبرده؛ امریکا نینگ سی ان ان تلویزیونی بیلن مصاحبه قیلگن قاتل فتح الله گولن نینگ, خیانت اورتاغی پی کا کا گه هم پیام بیرگن لیگی, مصاحبه جریانیده فتح الله گولن نینگ یانیده دیاربکر آقلاوچی لر اتحادیه سی باشلیغی طاهر ایلچی نینگ اولیمی آرتیدن ترور تشکیلاتی پی کا کا اوچون بیر سمبول گه ایله نیب قالگن 4 ایاقلی مناره تابلوسی نینگ اورین آلگن لیگی بیلدیریلگن ایدی.
ینی شفق روزنامه سی نینگ انترنت سایتیده میلادی 2018 نچی ییلی فبروری آیی نینگ 12 نچی کونیده بیریلگن بیر خبرده؛ "انقره نینگ قیزیل آی منطقه سیده اویوشتیریلگن و 37 کیشی نینگ جان بیرگن تروریستیک هجوم نی تنظیم قیلگن پی کا کا ترورچیسی واحد آیچیل نینگ آپه سی وحیده کوتکوت نینگ فتح الله چی ترور تشکیلاتیده ییگیت لر بیلن یاش قیزلر نی اویلنتیریاتگن کیشی دن عبارت ایکن لیگی کوریندی. فتح الله چی ترور تشکیلاتی تامانیدن استفاده ایتیلگن
ByLock ده یازگن نرسه لری نینگ تعقیب ایتیلیشی نتیجه سیده اوشبو مظنون کیشی نینگ اِیری بیلن بیرگه قیز لر بیلن یاش ییگیت لر اورته سیده گی اوچره شوولر نی تنظیم قیلگن لیگی کوزگه تشلندی. عینی دمده اوشبو کیشی بیلن علاقه لی تیارلنگن دعوا صورتیده, کوتکوت نینگ, فتح الله چی ترور تشکیلاتی نینگ غازی عالی بیلیم یورتی ساختاریده اورین آلگن لیگی, اونینگ ایلک مراتبه میلادی 2014 نچی ییلی آگست آیی نینگ 11 نچی کونیده ByLock پروگرامی گه کیرگن لیگی و آنلاین بولگن سونگگی تاریخ نینگ ایسه میلادی 2016 نچی ییلی فبروری آیی نینگ 17 نچی کونیدن عبارت ایکن لیگی کوریندی" دییه قید ایتیلگن.
فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری باشلیغی فتح الله گولن نینگ میلادی 2018 نچی ییلی فبروری آیی نینگ 4 نچی کونیده گی "تیریلیش, یوکسلیش و آسایش اساس لری" عنوانی گه ایگه صحبتی نینگ انالیزیده؛ "تورکیه ده اقتدار گه مخالف تامان لر گه اتفاق پیامی یوباریلیب میلادی 2019 نچی ییلیده گی سیلاو لر آلدی دن اقتدار گه قرشی کتته بیر کوچ تشکیل ایتیلیش گه حرکت ایتیلیاتگن لیگی نی ایسله تیب اوتیشی میز ممکن. تورکیه گه قرشی خلق ارا بیر ستراتیژی دایره سیده ترور تشکیلات لری پی کاکا/کاجی کا- فتو/پی دی وای- داعش- دی ایچ کا پی/سی جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی تیارگرلیک لری پروسه سیده گی اوز ارا همکارلیک لر گه قره گنده, فتح الله گولن نینگ اوز سوز لری نی اوزگرتیاتگن لیگی تورکیه گه قرشی ینگی بیر پروژه نینگ کورستگیچی اوله راق بهالنتیرماقده" دییه قید ایتیلدی.
ج. تحلیل
فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری بیلن پی کا کا/کا جی کا ترور تشکیلات لری نینگ کیله جکده منفور مشترک غایه لری دایره سیده یاشیرینچ روشده اوز ارا همکارلیک قیلیش لری نینگ ممکن ایکن لیگی بیلدیریلماقده. اوشبو دایره ده دولت نینگ خودی منه شوو ترور تشکیلات لری نینگ یاشیرینچ اوز ارا همکارلیگی گه مانع بولیشی اوچون کیره ک لیک تدبیر لرنی آلیشی نینگ مهم ایکن لیگی کورینماقده.
پی کا کا/کا جی کا اجرائیه کینگشی نینگ تینگ باشلیغی جمیل باییک نینگ میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 23 نچی کونیده بیرگن بیاناتلری گه قره گنده؛ فتح الله چی ترور تشکیلاتی بیلن ارتباطی بولگن لیگی سببلی وظیفه سیدن اوزاق لشتیریلگن کیشی لر و اولرنینگ عایله لری نینگ هم ترورچیلیک فعالیت لری قیلیشگه انتیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی کوزگه تشلنماقده.
بولووچی ترور تشکیلاتی باشلیق لری تامانیدن بیریلگن بیاناتلر گه قره گنده؛ فتح الله چی ترور تشکیلاتی ایچیده فعال ترورچیلیک فعالیت لری آلیب باریتگن کیشی لردن تشقری؛ پی کا کا/کاجی کا نینگ, جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان گه مخالفت اساسی گه تینگن بیر شکلده فتو منسوب لری بیلن بیرله شیش نی هدف قیلیب آلگن لیگی, بونینگ باشقه چه قیلیب ایتگنده چپ گرا ترور تشکیلات لری نی اوز ایچی گه آلگن بیرحرکت اوله راق قبول قیلینه دیگن خلق لر نینگ بیرلشگن انقلاب حرکتی (ایچ بی دی ایچ) گه اوخشش بیر ساختار یاکه استخبارات و لوژستیک معنی ده بیر بیر لری نی حمایت قیلیاتگن بیر شکل گه ایگه بولیشی نینگ ممکن ایکن لیگی بهالنتیریلماقده.
عینی دمده باییک نینگ خودی منه شوو تاریخ نینگ اوزیده بیرگن بیانات لریگه قره گنده؛ تشکیلات نینگ جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی جریانیده خلققه قره ته اوق اوزمه گن لیگی نی بیلدیریب, کیله جکده متفق بولیش امکانیتی نی قولدن بیرمس لیککه حرکت ایتیاتگن لیگی نی ایسله تیب اوتیشی میز ممکن.
شانلی اورفاده میلادی 2015 نچی ییلی اپریل آییده خوفسیزلیک کوچ لری تامانیدن اویوشتیریلگن عملیات نتیجه سیده ترور تشکیلاتی پی کا کا/کا جی کا منسوبی کیشی نینگ فتح الله چی ترور تشکیلاتی اوی لریده قالگن لیگی نینگ کورینگن لیگی گه قره گنده؛ ترور تشکیلاتی پی کا کا/کا جی نینگ نینگ ترورچیلیک هجوم لری اوچون فتح الله چی ترور تشکیلاتیدن فایده لنگن لیگی نی ایسله تیب اوتیشی میز ممکن.
پی کا کا/کاجی کا اجرائیه کینگشی اعضاسی دُران قالقان نینگ, میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی آلدی دن میلادی 2016 نچی ییلی می آیی نینگ 27 نچی کونیده نوچه تلویزیونی بیلن قیلگن مصاحبه سیده, رجب طیب اردوغان نینگ میلادی 2016 نچی ییلی می آییده قوله تیله دیگن لیگی نی ایشیتگن لیک لری, بو ایش نینگ کیم لر تامانیدن و قنده ی قیلیب عملگه آشیریله دیگن لیگی نی بیلمه گن لیک لری نی بیلدیرگن لیگی نینگ اوزی هم دقت گه سزاوار بیر موضوع نی تشکیل ایتماقده.
شونده ی قیلیب بولووچی ترور تشکیلاتی نینگ, میلادی 2015 نچی ییلی آگست آییدن باشلب سوزده خودمختارلیک اعلان ایتیشی و خودی منه شوو ییل نینگ دسامبر آییده ولایت و اولسواللیک لرده ترورچیلیک فعالیت لری نی آرتیرگن لیگی, میلادی 2016 نچی ییلی می آییدن باشلب چیککه حدود لر و شهر لرده بیرلیکده فعالیت آلیب باریش ستراتیژی سی تعقیب ایته باشله گن لیگی نینگ اولکه ایچی و تشقریسیده گی ارتباط لری نتیجه سیده بیلگی لر قولگه کیریتیش مقصدی بیلن قیلینگن تشبث لر دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیریش ممکن.
بیراق, خوفسیزلیک کوچ لری نینگ تاثیرچن عملیاتی نتیجه سیده شوم هدف لری گه نایل بوله آلمه گن ترور تشکیلاتی نینگ خیال لری پوچگه چیقدی. اوشبو دایره ده, بولووچی ترور تشکیلاتی نینگ کیله جکده هر قنده ی بیر ضعیف لیگی نتیجه سیده "انقلابی خلق اوروشی" ستراتیژی سی چوکاتیده اوزی گه کوپلب آدم لرنی قوشیب آلیش, قورال ایگه سی بولیش, ستراتیژیک اهمیت گه ایگه منطقه لرده مرکز قوریش و هجوم تیارگرلیک لری سنگری فعالیت لری نی آرتیریشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی معلوم قیلیشی میز ممکن.
فتح الله چی ترور تشکیلاتی/موازی دولت ساختاری نینگ جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی آرتیدن تورکیه ده اینگ کوپ ترور تشکیلاتی باره سیده بحث ایتیله باشله شی نتیجه سیده پی کا کا/کا جی کا اینیقسه قاره دینگیز, شرقی و جنوبشرقی انادولو منطقه لریده ترورچیلیک فعالیت لری نی آرتیریش گه حرکت ایتدی. بولووچی ترور تشکیلاتی نینگ اوشبو فعالیت لری بیلن کون ترتیبیده اورین آلیش گه حرکت ایتگن لیگی و طلب لری نینگ ایسدن چیقیب کیتیشی گه مانع بولیش گه انتیلیاتگن لیگی کوزگه تشلنماقده.


c: text/html

text:
ایوانا برلیچ ماژورانیچ
ایوانا برلیچ ماژورانیچ (اینگیلیسجه: Ivana Brlić-Mažuranić) رومانچی، قیسا حکایه یازیچی - و یازیچی - ۱۸ آوریل ۱۸۷۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۴ ایل عومر ائلهییب و ۲۱ سپتامبر ۱۹۳۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ivana Brlić-Mažuranić»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایوانا برلیچ ماژورانیچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ریو رنچو، نیومکزیکو
ریو رنچو، نیومکزیکو (اینگیلیسجه: Rio Rancho, New Mexico) آمریکانین نیومکزیکو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۶۸٫۵ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۸۷۵۲۱ نفر دیر. بۇ شهر ۱۶۱۰ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ریو رنچو، نیومکزیکو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rio Rancho, New Mexico»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
عراق پارلامنتی کورد بؤلگهسل حکومتینین کئچیرجگی " رفراندومونو" رد ائتدی
328 صندللیک پارلامنت سئچیملرینه 168 میلت وکیلی قاتیلدی
عراق پارلامنتی سپتامبرین 25-نده عراق کورد بؤلگهسل حکومتینین کئچیرجگی " موستقیللیگ رفراندومونو" رد ائتدی
شیعه میلی کوالیسیونو میلت وکیلی علی صافی،
"پارلامنت 25 سپتامبرداکی رفراندومونو سس چوخلوغو ایله رد ائدیلدی." دئدی.
صافی، حؤکمون علیهینه چیخان کورد میلت وکیللرینین اوتورومدان آیریلدیغینی ایفاده ائتدی.
328 صندللیک پارلامنت سئچیملرینه 168 میلت وکیلی قاتیلدی.
عراق کورد بؤلگهسل حکومتی صدری مسعود بارزانی، 7 ژوئنده، سیاسی پارتیلرله گؤروشمهدن چوخ کئچمهدن 25 سپتامبر 2017-جی ایل تاریخینده موستقیللیک رفراندومونو کئچیرجگینی آچیقلادی.
عراق باش ناظیری حیدر العبادی، بارزانینین بو آچیقلاماسیندان سونرا، "اونلار رفراندومون آنایاسایا ضد اولدوغونو ایفاده ائدهرک سون نتیجهنی تانیمایاجاقلار" دئدی.


text:
اوغوز خان دستانی
2.200 ايل اؤنجه قوزئی دوغو آسيا داکی تورک دئوله تيني، آسيا نين بوتون قوزئي يانسيني قاپلايان بير ايمپراطورلوق دورومونا گتيرن مته، تورک ميلله تي نين ويجدانيندا « اوغوز خان » آديلا اؤلومسوزلشديريلميشدير. « اوغوز خاقان » و يا « اوغوز خان » دستاني ندا مته، تورکلرين ان بؤيوک قهرماني اولاراق سونول- موش،
بير ماسال و دستان هاواسي ايچينده، چين ه، هينده، آوروپا قاپيلارينا، قوزئي آسيا نين بوزلو اولکه لرينه قدر اوزانان فتح لري آنلاديلميشدير. ارگه نه کون دستاني کیمي، اوغوز خان دستاني دا، تورک ميلله تي نين تاریخي گليشمه سي و کاراکتريني آچيخلايان چوخ قووتلي بير ادبی وصيغه دير. مته نين « اوغوز خان » آدیلا عادتا قوتسال لاشديريلديغي، تورک ميلله تي نين اورتاقلاشا مالي اولان بو گؤزل دستان قيساجا بئله دیر:
” گون لردن بير گون آي خان، بير ارکک چوجوق دوغور. اوشاق، قارا ساچلي، قارا قاشلي، آلا گؤزلو. قيزيل آغيزلي ايدي. پري لردن ده گؤزل ایدي. چوجوق، آناسيندان يالنيز بير یول سوت امدي. بير داها اممه دي، قونوشمايا باشلادي. چيی ات و ايچکي ايسته دي. قيرخ گون دن سونرا بؤيودو. يئریدی. اوينادي. آتا ميندي. گئييک آوونا چيخدي. گون لردن، گئجه لردن سونرا، بير ایگید اولدو. باهادير اولدو.
« اوغوز خان » دئییلن بو باهادير، بير گون تانري يا ياخاريردی( مناجات ائدیردی). بيردن بيره چئوره سي قاپ قارانليق کسيلدي. گؤکدن بير ايشيق دوشدو. بو ايشيق، آيدان و گونشدن بيله پارلاقدي. اوغوز خان، ايشيغين ايچينده بير قيز گؤردو. بو قيز، چوخ گؤزل ایدي. اوزونده، ايشيق ساچان بير بني(خالی) واردي. چوبان اولدوزونا بنزيردی. گولونجه، ماوي گؤک ده گولور، آغلايينجا، ماوي گؤک ده آغلاييردی.
اوغوز خان، بو قيزي گؤرونجه عقلي باشيندان گئتدي. قيزي سئودي، آلدي. قيز، اوغوز خان ا اوچ ارکک چوجوق دوغوردو. بيرينجيسينه « گون » ، ايکينجيسينه « آي » ، اوچونجوسونه « اولدوز » آديني قويدولار.
اوغوز خان، گون لردن بير گون، آووا گئتدي. گؤلون يانيندا بير آغاج گؤردو. آغاجين قوووغوندا بير قيز اوتوروردو. چوخ گؤزل ایدي. ساچلاري بير ايرماغين آخيشينا، ديش لري اينجييه، گؤزلري، گؤک اوزونون ماويسينه بنزیردی.
اوغوز خان ين عقلي باشيندان گئتدي. اوره گينه اود دوشدو. قيزي سئودي، آلدي. بو قيز دا اوغوز خان ا اوچ ارکک چوجوق دوغوردو. بيرينجيسينه « گؤک » ، ايکينجيسينه « داغ » ، اوچونجوسونه « دنيز » آديني وئرديلر.
بو چاغدا، ساغ يؤنده « آلتين خان » دئییلن بير خاغان واردي. آلتين خان، اوغوز خان ا ائلچي گؤندردي. چوخ آلتين و گوموش يوللادي. پک چوخ قيز، ياقوت و گوموش سوندو. اوغوز خان ا سايغي گؤستردي. اوغوز خان، آلتين خان ين باش اگمه سيني قبول ائتدي. سونرا، قيرخ گون قوزئيه يورودو. « بوز داغي » دئییلن داغا گلدي. چوخ سویوق ایدی. اوتاغيني قوردوردو
دان يئري آغاردي. اوغوز خان ين اوتاغينا گونش کیمي بير ايشيق گيردي. او ايشيقدان؛ گؤک توکلو، گؤک يئله لي( یال)، بؤيوک بير ارکک قورد چيخدي. قورد، اوغوز خان ا دئدي: « ائي اوغوز، آرتيق من اؤنونده يئرییه جه یم!»
بوندان سونرا اوغوز خان، چاديرلاري توپلاتدي. يولا قويولدو. تورک اوردوسونون اؤنونده گؤک تويلو، گؤک يئلهلي، بؤيوک ارکک قورد يئریردی. نئچه گون لردن سونرا گؤک تويلو، گؤک يئله لي، بؤيوک ارکک قورد دوردو. اوغوز خان دا تورک اوردوسونو دوردوردو. اؤنله ريندن « ايتيل » دئییلن ايرماق آخيردی. اوغوز خان، بورادا ياغي ايله ووروشدو. ساواش چوخ چتين اولدو. ايتيل سويو، ياغي قانييلا قيپ قيزيل آخدي. ووروشما-دا اوغوز خان، اوستون گلدي. باسان، تورک اوخلاريندا و قيليچلاريندا قالدي.
گؤک تويلو، گؤک يئله لي قورد، يئنه اؤنه دوشدو. اوغوز خان ي گونئيين سيجاق اؤلکه لرينه گؤتوردو. اوغوز خان، بورادا دا چوخ يئرلر آلدي. چوخ ياغي يئندي. تورک خاقانليغيني بو يؤنده ده چوخ بويوتدو. گئري دؤندو.
اوغوز خان ين يانيندا، آغ ساققاللي، بوز ساچلي، چوخ بيلگه بير کيشي واردي. آنلاييشلي و دوغرو بير آدامدي. اوغوز خان ين دانيشمانييدي. آدي « اولوغ تورک » ايدي.
اولوغ تورک، گون لردن بير گون، دوشونده بير آلتين ياي و اوچ گوموش اوخ گؤردو. آلتين ياي، گون دوغوسوندان گون باتيسينا دک اوزانيردی. اوچ گوموش اوخ دا قوزئيه دوغرو گئدیردی. اولوغ تورک، اويخودان اوياندي. یوخودا گؤردوکلريني اوغوز خان ا آنلاتدي: « ائي خاقانيم، دئدي؛ گؤک تانري نين سنه وئرديکلري، خئیيرلي اولسون! گؤک تانري، دوشومده گؤردوک لريمي يئرينه گئتيرسين! ديله دیگي يئري سنه وئرسين! »
اوغوز خان، اولوغ تورک ون سؤزلريني چوخ بگندي. بيلگه ليغيني اؤیدو. اؤیودونو دينله دي. اوغول لاريني توپلادي. دئدي کي: « ائي اوغوللاريم! گؤنلوم آو ديله ییر. قوجاديم. گوجومو ايتيرديم. گون، آي و اولدوز، سيز دوغويا وارين. گؤک، داغ و دنيز، سيز باتييا گئدين! » بونون اوزه رينه اوغوز خان ين اوچ اوغلو دوغويا، اوچ اوغلو باتييا گئتدي. گون خان، آي خان و اولدوز خان، بول بول آولانديقدان سونرا، يولدا بير آلتين ياي بولدولار. يايي آلديلار. بابالاري اوغوز خان ا وئرديلر. اوغوز خان سئويندي. يايي اوچ پارچا ائتدي و: « ائي بؤيوک قارداشلار، دئدي؛ ياي سيزين اولسون! » — گؤک خان، داغ خان و دنيز خان، بول بول آولانديقدان سونرا، يولدا، اوچ گوموش اوخ بولدولار. اوخلاري آلديلار. بابالاری اوغوز خان ا وئرديلر. اوغوز خان سئويندي. اوخلاري اونلارا پاي ائديب « ائي کیچیک قارداشلار، دئدي؛ بو اوخلار سيزين اولسون! » — اوغوز خان، بوندان سونرا اولو قورولتاي ي توپلادي. خالقي دا چاغيردي. بؤيوک دانيشما ياپيلدي. اوغوز خان، يوردونو، اوغول لارينا پاي ائتدي. دئدي کي: « ائي اوغول لار، چوخ ياشاديم. چوخ ساواشلار گؤردوم. چوخ اوخ آتديم. قيليچ ساللاديم. آتا مينديم. ياغيلاريمي آغلاتديم. دوستلاريمي گولدوردوم. گؤک تانري يا بورجومو ادا ائتديم. سيزلره ده يوردومو وئريرم. يوردوموزون اوزه رينده بوگه ليک و بختييارليقلا ياشايين. گؤک تانري نين بويروغوندان چيخمايين. اسن قالين! « سونرا گؤک رنگلي گؤزلريني یومدو.


text:
دگرلی سؤزلر!!
دوکتور جئری
جومعه آخشاملاری، شهریمیزده سعدی ادبی درنگینین ییغینجاقلاری اولور. بو هفته اوستاد دفتری دیل و ادبیات حاققیندا دانیشاجاقدی. بیرآز گئجیکمیشدیک. قوشوقچو کل اوغلان ماشینی اوستادین قاپیسیندا ساخلاییب بئش-آلتی یول سیقینال چالدی. هاندان-گئجدن اوستاد دفتری ایله اوغلو، میرزه دفتری ائشیگه چیخدیلار. اوستاد دفتری باشینی باغلامیشدی، بتر ده اوسکوروردو. باشی ایله بیزیله سالاملاشاندان سونرا دئدی:
- قلمداشلار!..تأسفله من بوگون خستهلنمیشم، درنگه گلهبیلمهیهجگم. منیم یئریمه اوغلوم میرزه دانیشاجاق..
میرزه دفتری ماشیندا اوتوراندا، اوستاد دفتری برک-برک تاپشیردی:
- اوغلوم میرزه!.. دیقتلی اول، دگرلی دانیشاسان، گؤرنلر- ائشیدنلر دانیشغیندان فیضیاب اولسونلار!
ماشین یولا دوشنده گؤزومون قیراغی ایله آرخا قولتوقدا اگلمیش میرزه دفترییه باخدیم. جوشقولو گؤرونوردو. بیرآز دا رنگی قاچمیشدی. گولومسهیهرک سوروشدوم:
- آغا میرزه! دانیشیغا بیر شئیلر حاضیرلامیسان؟!
جلد الینی جیبینه سوخوب بیر تیکه کاغیذ چیخارتدی:
- دانیشغیمین موهوم نوکتهلرینی یازمیشام. آنجاق بیر آز استرسیم وار، ایلک دفعهدیر جمع قاباغیندا دانیشیرام، قورخورام اؤزومو ایتیرَم دوکتور!..
میرزه دفترینین یانیندا اوتورموش کئفلی ایسکندر :
- قورخما اوغلوم! استرسین داواسی منده دیر!- دئیه جیبیندن بالاجا بیر شوشه چیخاردیب میرزهیه وئرهرک آرتیردی:
- استرس گلنده بو داوادان بیر-ایکی خورتو ایچرسن!!
*
درنک قیو-قیو قیویلداییردی. یئریمیزده اوتورونجا درنگین باشقانی اوستاد فرهیخته، کل اوغلانی چاغیردی. کل اوغلان، قوشوغونو گورولتولو آلقیشلار ایچینده اوخویاندان سونرا، سیرا اوستاد دفترینین اوغلونا یئتیشدی. میرزه دفتری میکروفونون آرخاسینا گئچینجه، شوشه ایله کاغیذی جیبیندن چیخاردیب ماسانین اوستونه قویدو. بیر-ایکی یول میکروفونون باشینا تاپداییب پوفلهدی:
- کم گوی و گزیده گوی چون دُررر...
میرزه دفتری ایکینجی دیزهنی اوخویا بیلمدی. سسی تیترهییب دوداقلاری اسمگه باشلادی. بوغازی توتولدو. ماسانین اوستوندن شوشهنی گؤتورب ایکی-اوچ خورتو ایچدی. داوا همن ائتکیسینی گؤستردی:
- کم گوی و گزیده گوی چون دُر
از اندکِ تو جهان شود پُر
میرزه دفتری داوانین مؤعجوزهسینی سئزینجه شوشهنی گؤتوروب اوچ-دؤرد خورتو داها ایچدی:
- استخوانگان ترکیزه دارینه، همایه کنارهای سپردیس بندازه. نورخان همسانه آکنده. رازمان زیمابه پوشن...
دانیشیقدان هامی چاش-باش اولدور. کیمی دوداغین بوزدو؛ کیمی ایسه باشینی توولادی. میرزه دفتری شوشهنی یئنه باشینا چکدی:
- دفترک درصدانه دمابان گلشنه. استوانک پروندان آب زن. رشتهمان دولا پاگن. چینیجا فنورز آموزانه...
ساغیمدا اوتوران کل اوغلانین قولاغینا پیچیلدادیم:
- بونا نه اولدو؛ نییه تارتان-پارتان دانیشیر ؟!!
سولومدا اوتوران کئفلی ایسکندر بیج-بیج گولدو.
میرزه دفتری آنلاشیلماز سؤزلری سایا-سایا بیردن درین بیر سولوق آلیب سوسدو. دیک-دیک دینلهییجیلرین اوزنه باخدی. گؤزلری قیپ-قیرمیزی اولموشدو. کیمسهدن سس چیخمیردی. میرزه دفتری سوسغونلوغو گؤرونجه بیردن سسینی آتدی باشینا:
- آنلامازلار نییه به آلقیشلامیرسیز؟! یاریم ساعاتدیر سیزه قیزیل خیردالاییرام، اوچ-دؤرد یوز میلیون تومنلیق سؤز دانیشمیشام نییه به هوروت-هوروت باخیرسیز؟ آلقیشلایین دااا..
اوستاد فرهیخته او باشدان قیشقیردی:
- بو ساچما-ساپانلار ندیر دانیشیرسان، اوتان.. کَس سسینی!!
بو هایدان میرزه دفتری بیرآز یوشودو؛ یوموشاق-یوموشاق آچیقلادی:
- فرهنگستان زبان فارسی ایلده 15 میلیارد تومن بودجه آلیب اوچ-دؤرد یوز دنه سؤزجوک دوزلدیر، هئچ بیلیرسیز بو سؤزلرین بیری دؤولته نئچهیه باخیر؟! 12 میلیون تومنه!! من بورادا یاریم ساعاتدیر بو دگرلی - باهالی سؤزلری ساییرام، سیز ایسه هوروت-هوروت باخیب هئچ آلقیشلامیرسیز دااا...
سؤزجوکلر:
آلقیش: تشویق
ائتکی : تأثیر
جوشقو: هیجان
خورتو :جرعه
درنک: انجمن
دیزه: مصراع
سئزمک: حس ائلهمک
سولوق: نفس
قوشوق: شعر
قوشوقچو: شاعیر
قولتوق: مُبل، صندلی
ماسا: میز
های: ندا
یوشوماق: آرام اولماق
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
یانلیش سیاست
دوکتور جئری
ایکی ائششک چمنلیکده گزیشیریدیلر. بیر دینج یئره یئتیشنده، ائرکک ائششک دئدی:
- گل بیرآز دیلخوشلوق ائلهیک!
قانجیق ائششگین یاناقلاری قیزاردی:
- یوخ اولماز!!
ائرکک ائششک دیل تؤکدو:
- نییه اولماز جانیم؟!
قانجیق ائششک باشینی آشاغی سالدی:
- صاباح قودوغوموز اولسا، اونو کیم بؤیودهجک؟!
ائرکک ائششک دؤشونو قاباغا وئردی:
- ایکیمیز بؤیودهجهییک!
یاریم ساعاتدان، ائرکک ائششک یولونو توتوب گئدنده، قانجیق ائششک یالواردی:
- هارا گئدیرسن؛ بس قودوغوموز نه اولاجاق؟!!
ائرکک ائششک آرخاسینا باخمادان میزیلدادی:
- باشلی باشینی ساخلاسین!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
دومبا گؤز
دوکتور جئری
اوستاد دفتری، کئفلی ایسکندر، قلئیچی مورتوض، کل اوغلان قبیریستانلیق طرفیندن گلیردیلر. اوست باشلاری توز-تورپاق ایچینده ایدی. ماراقلاندیق. یاخینلاشینجا سوروشدوم:
- خئیر اولا یولداشلار، هارادان بئله؟!
اوستاد دفتری الینین دالی ایله آلنینین ترینی سیله-سیله دئدی:
- دومبا گؤزو قویلاماقدان گلیریک!
یانیمدا دوران اوستاد فرهیخته ایکی الینی باشینا تاپدادی:
- ائی وای ائویمیز ییخیلدی! فرهنگستان زبان فارسینین رئیسی اؤلدومو؟!!
قوشوقچو کل اوغلان باشی ایله "هه!" دئدی.
شاشقین-شاشقین سوروشدوم:
- هله بو صیر-صوفت ندیر؟! باشدان آیاغا توزا، تورپاغا بورونموشسوز!!
یانیت وئرن اولمادی؛ اوستاد دفتری گؤیه باخدی. کئفلی ایسکندر گولدو. کل اوغلان باشینی قاشادی.
قلئیچی مورتوضا دؤندوم. اوزو جیرماقلانمیشدی! آرغین-یورغون فیسیلدادی:
- آدام کیمی باسدیرماغا قویموردو کی!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
اوروجلوق ایلی!
دوکتور جئری
قونشوموز مشدی خوجا وئردی ال آراباسی اوستونده یئرآلما-سوغان ساتار. آخشام ائوه قاییداندا گؤردوم آراباسی آرخا دوشوب. یاردیم اوچون ال آتدیم. باشینی قووزاییب، "آللاه ددهنه رحمت ائلهسین، گلمهسهایدین چیخاردا بیلمهیهجکدیم!"دئیه تشکور ائلهدی. گؤزلری چوخورا باتیب رنگی قاچمیشدی. شوخلوقجا دئدیم:
- مشدی، ائلهبیل اوروجلوق آیی زور گلیر ها؟!!
گولومسوندو:
- یووخ.. بیز ایلین اون بیر آیی آجیق، اورجلوق آیی دا اوستهلیک !
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ایسلام اؤلکهسینده هر شئیین بیر یولو وار!
دوکتور جئری
سووئتلر بیرلیگی چؤکمگه باشلایاندا، اوتایلی بو تایلی آذربایجانلیلار آرازین ایکی ساحیلینه توپلاشیب ووصال ماهنیلارینی سس-سسه وئریب اوخویاندا، بیزیم قلئیچی مورتوض اؤزونو چایا ووروب اوتایا گئچدی. چوخلو آختاریشلاردان سونرا، ایللر اوزونو، آیری دوشموش خاللی-تئللی خالاسینی تاپدی. گؤز یاشلاری آخیشیب داشاندا، خالا-بالا ساریشیب قوْووشاندا، قاپی-قونشو "ایسلام اؤلکهسیندن بیری گلیب" دئیه خبردار اولوب خالانین ائوینه دولوشدولار. سالام-صالاوات ایله قلئیچی مورتوضو یئنی آچیلمیش مچیدلرینه گؤتوروب، قاداغا قویولموش دینلری حاققیندا سورغو-سوالا باشلادیلار. آلنی مؤهور گؤرمهمیش قلئیچی مورتوض چتین دورومدا قالمیشدی. ددهلیگی شیخ آغانین آبیری گئتمهسین دئیه ناچارلیقدان یالاندان-دوغرودان بیر شئیلر قوشوشدوروب سورغولاری بیر تورلو جاوابلاندیرماغا چالیشدی. سیرا خالاسی ارینه یئتیشدی. شانسدان اوتایلی خالاسی ارینین آدی، بو تایداکی خالاسی ارینین آدی کیمی کئفلی ایسکندر ایدی! کئفلی ایسکندر بتر ایچن ایدی. اؤزونه بیر چیخیش یولو آختاریردی. ادب-ارکانلا گلیب قلئیچی مورتوض قاباغیندا اوتوروب سوروشدو:
- بورادا دئییرلر؛ چاخیر ایچنین نامازی آللاه درگاهیندا قبول اولماز. منده ایچمگی ترگیده بیلمیرم. بونون بیر چیخیش یولو وارمی؟!
قلئیچی مورتوض باش بارماغینی گیژگاهینا قویوب بیرآز فیکیرلشندن سونرا جاواب وئردی:
- ایسلام اؤلکهسینده هر شئیین بیر یولو وار. سن ائلهیه بیلرسن سرخوشلوق باشیندان چیخاندا تؤوبه ائلهییب نامازینی قیلاسان، نامازدان سونرا گئنه ایچه بیلرسن!!
کئفلی ایسکندر سایغی ایله الینی دوشونه باسیب،" منه دئییردیلر ایچمه، دوزونو سیز دئییرسیز، شوکورلر اولسون کی یولو وار ایمیش!"دئینده، قلئیچی مورتوض آرتیردی:
- هله بو بیر شئی دئییل کی! من اوتایداکی خالام ارینی ایکی کره ده مکّهیه گؤندرمیشم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
برجامین نتیجهسی نه اولدو؟
دوکتور جئری
دونن ائل باغیندا گزرکن اوستاد دفترییه توش گلدیم. بیرآز نیگران اولدوم. اوستاد اؤز- اؤزونه گولوردو! ال سیخیشیب یانیندا اوتوردوقدان سونرا سوروشدوم:
- اوستاد! کئفین دورودور ها بتر گولورسن؟!
مندیل ایله گؤزلرینین یاشینی سیله-سیله دئدی:
- "برجامین نتیجهسی نه اولدو؟"دئیه دوشونوردوم بیردن گئچمیشده اوخودوغوم بیر حئکایه یادیما دوشدو ده گولمهگیم گلدی..
- نه حئکایهسی سؤیله بیزده گولک!
اوستاد گولوشونو ییغیشدیریب سؤزه باشلادی:
- حاجی توراب بتر میرتجیل بیر آدام ایدی؛ بتر ده وارلی ایدی. کندده تکجه اونون تراختورو وار ایدی. بیر گون قونشو زمیلیسی مش حسن اؤکوز ایله یئرلرینی سورنده، حاجی توراب یانینا گئدیب بیرآز میرت ائلهمک ایستهدی:
- آللاه قووت وئرسین مشدی!!
- ساغ اول حاجی! سیزده یورولمایین!
حاجی توراب بارماغی ایله زمیسیندهکی تراختورو گؤستهرهرک دئدی:
- مشدی! ایستهییرسن او تراختور سنیکی اولا؟
- نییه ایستهمیرم حاجی!.. آمما منیمکی پولوم یوخدور!
حاجی توراب گولومسهدی:
- پول لازیم دئییل مشدی!.. منیم بیر شرطیم وار، اگر اونو یئرینه یئتیرسن، تراختور سنیکی اولاجاق.
مشحسن جوت ائلهمکدن ال چکدی:
- نه شرطی ؟!
حاجی توراب، مش حسنین الیندن یاپیشیب یاخینداکی آرخین قیراغینا چکدی. کیسمه آرخین ایچینه پیسلیک ائلهمیشدی. حاجی توراب پوخو مش حسنه گؤستردی:
- باخ مشدی! بو پوخو یئسن تراختور سنینکی اولاجاق!
مش حسن قیپ-قیرمیزی اولدو:
- حاجی ظارافات ائلهییرسیز؟!!
حاجی توراب سرتجه دئدی:
- ددهمین گؤرو حاققی دوز دئیرم، شوخلوق ائلهمیرم!
مش حسن بیر تراختورا، بیر پوخا باخدی:
- آخی چوخ یئکهدیر!!
- عیبی یوخدور سن یاریسینی یئسن ده گؤرر!!
- من یئیندن سونرا، بلکه سیز سؤزوزون آلتینا ووروب تراختورو منه وئرمهدیز؟!
- یوخ.. یوخ.. من بئله ایش گؤرمهرم، من سؤزومون اوستونده دوران آدامام!
- بئله ایسه گرهک بیر کاغیذ یازیب ایکیمیزده آلتینا بارماق باساق.
پوخ یئدی کاغیذی یازیلیب آلتینا بارماقلار باسیلدی. مش حسن گؤزون یوموب پوخی یئینده حاجی توراب بؤیرو اوسته ییخیلیب گولوردو...
مش حسن تراختورون اوستونه مینیب زمیسینی سورمگه باشلایاندا حاجی توراب گولمکدن یورولوب گؤردوگو ایشدن پئشمانلیق دویماغا باشلامیشدی. یاواش-یاواش مش حسنه یاخینلاشیب یوموشاقجا دئدی:
- مشدی اولماز بارماق باسدیغیمیز کاغیذی هئچ ائلهیک، من تراختورومو ایستهییرم؟!!
مش حسن ده پئشمان اولموشجاسینا فیسیلدادی:
- نییه اولماز حاجی!..آمما بیر شرطی وار!
- نه شرطی؟!
- پوخون یاریسینی دا سیز یئیهسیز!!
...
آخشام اوستو حاجی توراب تراختورونو کنده ساری سوروردو.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
رضاشاه-ین اؤلوسو نییه گولدو؟!
دوکتور جئری
شاه عبدالعظیم حرمینین یاخینلیغینداکی خارابالیقدان مومیالانمیش بیر اؤلونون تاپیلماسینین آردینجا، بیر قروپ اوزمان اولای یئرینه یئتیشَرک مومیایینین رضاشاه-ا عایید اولوب-اولمادیغینی آراشدیرماغا باشلادیلار. ژئنئتیک بیلیملرینین پروفئسورو دئدی:
- بیز مومیایینی اینگلیستانا گؤندرملیییک، هر نه اولسا اونلار رضاشاهین گؤزه-گؤزهسینه آرتیقراق تانیش اولدوقلاریندان بیزدن یاخشی جمدگین کیملیگینی آیدینلادا بیلرلر.
اسکی بیلیملرینین دوکتورو دیللندی:
- بو اولان ایش دئییل! بیزیم اؤز بیلگینلریمیز بو قونونو آراشدیرمالیدیرلار!
بو سؤزلرین آردینجا، اوزمانلار ایکییه بؤلونوب کیمی دوکتورون، کیمی ایسه پروفئسورون فیکرینی ساووناراق دارتیشماغا باشلایاندا اوستاد دفتری آرالیغا گئچدی:
- آغالار.. بیر دقیقه... بیر دقیقه...
هامی سوسدو.
- آغالار ایجازه وئرسهنیز من بیر دفیقهنین ایچینده مومیایینین رضاشاها عایید اولوب-اولمادیغینی آیدینلادیم.
اوزمانلار شاشقین-شاشقیق اوستاد دفترییه پول آچدیلار. اوستاد مومیایینین باشینا گئچدیکدن سونرا اگیلیب قولاغینا نسه پیچیلدادی. بیردن مومیایی قاققاناق چکیب گولمهیه باشلادی.
هره قورخودان بیر یانا قاچاندا، اوستاد دفتری دیکلَنیب گولومسوندو:
- قورخمایین.. گلین.. گلین!..جمدک رضاشاهینکی دیر!!
اوستاد دفترینین گولومسهمهسیندن اورکلهنن اوزمانلار توپلاشدیلار:
- سیز رضاشاهین مومیاییسینین قولاغینا نمنه دئدینیز گولدو؟!!
- من دئدیم: قوردوغون شئونیستی حوکومتین دئویلمهسیندن قیرخ ایل سونرا، دؤولت باشچیلاری، بیز تورکلره سؤز وئریبلر یاخین گلهجکده مدرسهلرده آنادیلیمیزده درس اوخویاجاغیق.
آچیقلاما:
اوُزمان: متخصیص
اولای: حادیثه
گؤزه: سلول، حوجره
بیلیم: علم
بیلگین: عالیم
قونو: مؤوضوع
ساوونماق: مدافیعه ائتمک
دارتیشماق: موباحیثه ائتمک
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سیزه امنیت لازیم دئییل می؟!
دوکتور جئری
دونن کئفلی ایسکندردن ائشیتدیم،
قلئیچی مورتوضو آروادی ائودن ائشیگه اؤتوروب. سالیغینی توتدوقدا آنلادیم گئدیب
حاجی نیظامین کؤهنه حامامینین تولانبارخاناسیندا قالیر. تلم-تلَسیک اؤزمو اورایا
یئتیردیم. جیریلتی ایله قاپینی آچیب ایچری گیردیم. مورتوض ال-قولتوق
دیوارین دیبینده اوتورموشدو. اوست-باشی قاپقارا ایدی. منی گؤرجک آیاغا قالخدی.
- مورتوض بگ بورادا نه قاییریرسان؟- دئیه سوروشدوم. دولوخساندی؛ دینمهدی.
قوجاغیمی آچیب اؤپوشمک ایستهدیگیمده باشینی چیگنیمه قویوب هؤنکور- هؤنکور آغلادی:
- خویلو خانیم منی ائودن ائشیگه اؤتوروب!
- نه اولوب اولمایا گئنه بیلهسی ایله دالاشمیشسان؟!
باشینی توولادی:
- یوو.. گئچن هفته آخشام ائوه دؤننده، خویلو خانیم دئدی: "پول وئر گئدیم چؤرک
آلیم." دئدیم:" پولوم یوخدور، هله ایش تاپمامیشام." خویلو خانیم دا حیرصلهنیب سسینی آتدی باشینا:- "دئینده
پول وئر چای-چؤرک آلیم، دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام. دئیینده گازی،
برقی، کسیبلر پول وئر قبضیلری وئریم، دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام، دئیینده
پول وئر اوشاقلارا پار-پالتار آلیم دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام، دئینده
اوشاق مریضدیر پول وئر دوکتورا آپاریم دئییرسن پولوم یوخدور هله ایش تاپمامیشام. دئیینده،
بؤیوک اوغلان نئچه واختدیر آخشاملاری گئج ائوه دؤنور، بورنونون سویونو ساخلایا
بیلمیر، سایمیرسان. دئیینده، قیزیمیز مشقه دوشوب یولداشلاری ایله گئتسین خلیج همیشگی فارسین
قیراغینداکی اؤلکهلرده ادامهیی تحصیل وئرسین، چگینلرینی سیلکهلهییرسن..."
سونرا اللرینی بئلینه ووراراق قیشقیردی: "دئیه بیلرسن سن بو
ائوده نهیه گرهکسن؟!".
خویلو خانیمی بیرآز یوشوتماق ایستهدیم: "بیلیرسن آرواد! من اولماسام
قونشوموز دونباگؤز عوض گئجه دیواردان آشیب ناموسونا توخانار! یا اونون مؤهتاد
اوغلو گلیب باشیزی کسیب مال-دؤولتیمیزی آپارار!."
مورتوضون سؤزلرینی کسدیم:
- خانیمین نه دئدی؟
- هئچ نه دئمهدی. سوپورگهنی گؤتورب منی ائوده ائشیگه اؤتوردو.
اوزونتو ایله دئدیم:
- ایندی نئجه اولاجاق؟!
- دئییرم، ایجازه وئرسن گلیب بیر نئچه گون سیزده قالیم گؤرک سونرا نه اولور!
- یوخ!.. یوخ!.. اولماز قارداش. بیلرسن آرواد منی ده ائوه بوراخمیر. قاپینی
تپکلهمهینجه اوزومه آچمیر!
شاشیردی:
- یانی قاپینی تپیکلهینده قورخوب اوزونه آچیر؟!!
آجی - آجی گولومسهدیم:
- یوخ بابا!.. آرواد قولتوغوم دولودور دئیه قاپینی اوزومه آچاندا تئز ایچرییه
سوخولورام!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
آفتافا
دوکتور جئری
دئییرلر: قدیم أیامدا، اؤرت باسدیر ماحالینین باشکندی، ترس آوادا قلئیچی مورتوضون آفتافا ساتان دوکانی وار ایمیش. قلئیچی مورتوضون چیلخا میسدن تؤکولموش آفتافالاری، اوروسدان گتیریلدیگی اوچون نیقالای آفتافاسی آدی ایله خالق آراسیندا اون (شؤهرت) قازانمیشدی. نیقالای آفتافالارینین باهالی اولدوغوندان تکجه اؤرت باسدیر ماحالینین باشچیلاری بو آفتافادان فایدالانیب قارا خالق لولئهین ایشلهدردی. داناباش کندینین گؤرکملی تاریخچیسی اوستاد دفترینین آراشدیردیقلارینا گؤره، ائله او دؤنمدن آفتافا اؤلکهدارلیق سیمگهسینه چئوریلیبدیر. پلاستیک صنعتی اورتایا چیخدیقدا نیقالای آفتافالاری سیردان چیخیب یئرینی پلاستیک آفتافالارا وئردی. ایندی نیقالای آفتافالارینی یالنیز عتیقچیلرده گؤرمک اولار.
دئییرلر: بیر گون قلئیچی مورتوض سحر تئزدن دوکانینی آچیب موشتری یولو گؤزلهییرکن، ددهلیگی شیخ آغا الینده آفتافا [ایندی بو آفتافا پاریسین لوور موزهسینده ساخلانیلیر] ایچری گیریر:
- اوغلوم مورتوض ! منه وئردیگین بو آفتافا دلیکدیر ده سو ساخلامیر!.. آیاق یولونا گئدیب ایشیمی گؤرندن سونرا گؤرورم سویو گئدیب طهارت آلا بیلمیرم. مومکون اولسا بونو دگیشدیرهسن.
قئلیچی مورتوض سوفتهسی کور اولماسین دئیه آفتافانی دگیشدیرمک ایستهمیر. بیرآز دوشونوب دئییر:
- دده! اولماسا سیز اوّل آفتافا گؤتورون سونرا ایشیزی گؤرون!
دئییرلر: بو سؤز شیخ آغانین عاغلینا باتیر. آفتافانی قولتوغونا ووروب دوکاندان چیخیر.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
یارانهنین مؤعجوزهسی
دوکتور جئری
کئچن آی اگری-بوروق ایدارهسینین باشچیسی یوز میلیارد تومن گؤتوروب کانادایا قاچاندا پولیس بیلدیردی:
- آی چیخمامیش سانیقی توتوقلاییب عدالت الینه تاپشیراجاغیق!
بو قیزیقلی خبرین آردینجا، آی باشی موخبیرلر پولیس ایدارهسینه توپلاشیب سانیق حاققیندا سوروشدولار.
پولیس باشقانی آچیقلادی:
- سؤز وئردیگیمیز کیمی، سانیقی توتوقلاییب تورمهیه باسدیق!
موخبیرلر شاشقین-شاشقین:
- بو بیر مؤعجوزهدیر؟! سیز نئجه بو ایشی باجاردینیز؟!..- دئیه سوروشدولار.
پولیس باشقانی باشی ایله موخبیرلرین سؤزونو اونایلادی:
- دوغرودور بو بیر مؤعجوزه دیر! یارانهنین مؤعجوزهسی!!
- یارانهنین مؤعجوزهسی؟!!!
باشقان گولومسهدی:
- ائلهدیر!.. بیز قاباقدان بیلیردیک، ایرانلیلار هر شئیدن واز گئچسهلر ده قیرخ بئش مین بئش یوز تومن یارانهلریندن واز گئچمهیهجکلر. بو اوزدن پوسقودا یاتدیق؛ سانیق اوغرونجا اؤلکهیه قاییدیب یارانهسینی آلاندا، خودپردازین قاباغیندا بیلهسینی یاخالادیق.
موخبیرلرین بیری دیللندی:
- بئله ایسه، نییه ایکی آی بوندان قاباق اوچ مین میلیارد تومن گؤتوروب قاچانی توتوقلامادینیز؟!
باشقان اوزونتو ایله یانیتدا دئدی:
- تاسفله؛ بللی اولمایان ندنلره گؤره، دؤولت اونون یارانهسینی کسمیشدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
منیم کئیکیمی کیم یئییب؟!
دوکتور جئری
دونن قزئتساتان، میرزه قلمچینین بوتکاسیندا اوتورموشدوق. اورتایاشلی بیر کیشی گلیب ایکی کیلو قزئت ایستهدی. میرزه قزئتلری ترهزیده دارتیب کیشییه وئردی. کیشی قزئتلری بیر-بیر ورقلهیهرک بعضی ورقلری آییریب میرزهیه قایتاردی:
- باغیشلایین مومکون اولسا بونلارین دگیشدیرین!
میرزه بیر شئی دئمهییب قزئتلری ترهزینین بیر گؤزونه قویوب آغیرلیغیجا آیری قزئت چکیب کیشییه وئردی. کیشی یئنه قزئتلری ورقلهییب تکرار بئش- آلتی ورق آییریب میرزهیه گئری وئردی:
- عؤذور دیله ییرم مومکون اولسا بونلاری دا دگیشدیرین!
میرزه بیر آز داریلدی:
- سیز قزئتلری نمنه اوچون ایستهییرسیز؟!
کیشی دئدی:
- کئیک آلتینا سالیرام.
میرزه دوداقلارینی بوزدو:
- بونلاری نییه دگیشدیریرسیز، بونلارکی هم تزه، هم تمیزدیرلر!!
کیشی باشینی آشاغی سالدی:
- آخی اونلارین اوزهرینده مسئوللارین عکسلری وار!!
میرزه قاشلارینی چاتدی:
- نه دخلی وار؟!!
کیشی بیر آز میس-میس ائلهیندن سونرا دئدی:
- نئچه واختدیر کئیکلری فیریندان چیخارداندا، گؤرورم قیراقلاری، یان-یؤوورهسی یئیبلیب، دئییرم اولمایا بو دا مسئوللارین ایشیدیر؟!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
جنته گئتمک ایستهمیرم!
دوکتور جئری
قیامت گونو ایدی. میزان-ترهزی قورولوب اینسانلارین عمللری دارتیلماقدا ایدی. سیرا قلئیچی مورتوضا گلدی. حساب-کیتاب ملگی قالین بیر دفتری قاباغینا آچیب اوخوماغا باشلادی. هردن آلتدان-آلتدان قلئیچییه باخیب باشینی اوزونتو ایله توولاییردی. ملگین داورانیشیندان قلئیچینین آیاقلاری تیترهمگه دوشدو. ملک آغزینی آچیب سورغو-سوالا باشلاماق ایستهینده اوزون بوی، یاراشیقلی بیر فریشته گلیب قولاغینا نسه پیچیلدادی. ملک قاباغینداکی دفتری قاپاتاراق،"سیز جنته گئدهجکسینیز"دئیه حوکم کسدی. قلئیچی اؤنجه بو خبردن سئویندیسه سونرا قورخماغا باشلادی. اولمایا بو ایشین ایچینده بیر ایش وار؟! ندن دونیادا ایشلهدیگی گوناهلاردان یانا هئچ سورغولانمادی؟! آنسیزین گوناهلاری سینما پردهسی کیمی گؤزونون اؤنوندن گئچمهیه باشلادی. دیوارین چاتیندان قونشونون آروادینا باخماسی، جومعه آخشاملاری خالاسی اری کئفلی ایسکندرله کالاوادا چاخیر ایچمهسی، محرملیکده، خالقدان ییغدیغی پوللاری سیم-سانجاق باشیندا کول ائتمهسی، دستمازسیز جاماعاتلا ناماز قیلماسی، گؤزدن ایراق، آیاق اوسته ایشهمهسی، تیریکلری ایمازادادا گیزلتمهسی، مچیدین خالچاسینی بیر پیکنیک گاز ایله دگیشمهسی، ائرمنی سرکیسله بیر کره دونقوز اتی یئمهسی، گئجهلری بیبیسی رادیوسونا قولاق آسماسی، ددهلیگی شیخ آغانین جیبیندن پول اوغورلاماسی...
ددهلیگی یادینا دوشنده بیردن بیر شئی بئینینده قیغیلجیم ووردو. ددهلیگی شیخ آغا سوباشینا گئدنده او تئز آفتافانی ایلیق سو ایله دولدوراراق آپاریب آیاق یولونا قویاردی. اولمایا بو خئیر ایش اوچون او جنتلیک اولموشدو. آمما یوخ!.. اون مینلرجه آفتافا سویو ایله اونون دونیادا چیخارتدیغی پوخلاری یوماق اولمازدی!
قلئیچی مورتوض بو فیکرلرده ایکن، حئساب-کیتاب ملگی سسلندی:
- سیز گئده بیلرسینیز، جنت سیزی گؤزلهییر!
قوشقو قورد کیمی قلئیچینین جانینا دوشدو:
- ائی آللاهین بؤیوک ملگی! ائله بیل بیر یانلیشلیق اولوب، سیز بیر کره ده دفتره باخین!
ملک گولومسوندو:
- یانلیشلیق اولماییب. سیزین بوتون گوناهلارینیز باغیشلانیب. سیزی شفاعت ائلهییبلر!
قلئیچی قیس-قیس گولدو:
- رحمتلیگین اوغلو ائله بیل باشینا هاوا گلیب، منی کیم شفاعت ائلهیهجک؟!..
قلئیچینین بو سؤزوندن ملک بتر اؤفکهلندی، قاپی آغزیندا دوران ایکی قولوچوماق فریشتهیه قیشقیردی:
- تئز بو دیلی اوزونو گؤتورون جنته آتین!
فریشتهلر قلئیچی مورتوضون قولتوقلارینا گیریب سورویه-سورویه ائشیگه چیخارتدیلار.
*
قلئیچی مورتوض گؤزونو آچدیقدا، اؤزونو اوجسوز-بوجاقسیز بیر باغدا گؤردو. گون دیک تپهسینه ووروردو. باغدا کیمسه یوخ ایدی. قو دئییردین قولاق توتولوردو."بورا جنتدیرسه هانی به حوری-غیلمانی؟!"دئدی اؤز-اؤزونه. جانینا قورخو دوشدو. باغدا خئیلک ایرهلیلهدیکدن سونرا بیردن قولاغینا تار-قاوال سسی دگدی. سئویندی. بیرآز دا قاباغا گئتدیکده باغین دیبینده گؤزو بیر ائوه ساتاشدی. تار-قاوال سسی ائودن گلیردی. سئوینجک آددیملارینی یئهینلشدیردی. بینانین قاباغینا یئتیشینده، ائوین قاپیسی آچیلیب ددهلیگی شیخ آغا ائشیگه چیخدی:
- اوغلوم قلئیچی مورتوض گلدین می؟.. تئز آفتافامی دولدور، آیاق یولونا گئتمهلییم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
یومورتالامایان تویوقلار
دوکتور جئری
شیخ آغانین بؤیوک بیر تویوقلوغو (مرغداریسی) وار. تویوقلوغو، کیچیک قارداشی میرزه نیظام ایشلهدیر. بایراما بئش-آلتی گون قالان شیخ آغا، میرزه نیظاما زنگ ووراراق اوندان ایستهدی ییرمی-اوتوز سبد یومورتا بیلهسینه گؤندرسین. آخی شیخ آغا بایرام گونو، گؤروشونه، ال اؤپمهسینه گلنلرین هرهسینه، مقامینا گؤره اوچ-دؤرد بویانمیش یومورتا بایراملیق وئرر. میرزه نیظام تیترهک سسله دئدی:
- آغا باغیشلایین تویوقلار نئچه آیدیر یومورتالامیرلار!...
شیخ آغا آجیقلاندی:
- نئجه یانی یومورتالامیرلار؟!..بهیم اونلارا دن-سو وئرمیرسن؟!
- نییه وئرمیرم آغا؟! لاپدا یاخشیسیندان وئریرم، یئیرلر-ایچیرلر یومورتالامیرلار.تک-توک یومورتالایانلار وارسا دا اوبیری تویوقلار اونلارین یومورتالارینی سیندیریب ایچیرلر.
شیخ آغا جین آتینا میندی:
- بیر یانا گئتمه، گلیرم اورایا...
یاریم ساعات سونرا شیخ آغا وطن مالی - پراید ماشینی ایله اؤزونو تویوقلوغا یئتیردی. تویوقلار شیخ آغانی هئچ سایمادیلار. کیمی ییئیر، کیمی ایچیر،کیمی یاتیر، کیمی یانینداکی ایله قیدلاشیردی. بو داها بتر شیخ آغانی دلی ائلهدی، میرزه نیظامین اوستونه قیشقیردی:
- گئت پیچاغی گتیر!
میرزه پیچاغی شیخ آغانین الینه وئرنده او دئیینیردی:
- وزیر ایشلهمیر، وکیل ایشلهمیر، مدیر ایشلهمیر، ایشچی ایشلهمیر... بیر قالمیشدی تویوقلار، اونلاردا تنبللیگه اؤیرشدیلر، دئییرم نییه یومورتانین بیری اولوب مین تومن!!
تویوقلار پیچاغین آدینی ائشیتجک قولاقلارینی قاباردیب گؤزلرینی برهلتدیلر. بیردن شیخ آغا تویوقلارین اوستونه یومولدو. تویوقلار قورخودان پیریلداشیب قاچدیلار. شیخ آغا یئنه یومولدو، تویوقلار یئنه قاچدیلار. اوچونجو کز یومولاندا میرزه نیظام اتگلیندن یاپیشدی:
- آغا نئیلهییرسن؟!..
شیخ آغا کؤپورموشدو:
- یومورتالامایان تویوغون گرهک باشینی کسهسن!
میرزه نیظام ال-آیاغینا دوشدو:
- آغا!..سیز باغیشلایین اینشاالله بوندان بئله تنبللیگی یئره قویوب یومورتالارلار..سیز بونلاری منه باغیشلایین.
شیخ آغا بیرآز یوشودو:
- میرزه خاطیرین عزیزدیر! بو کز بونلارین گوناهیندان گئچدیم، صاباح یئنه گلهجگم. هانسیسی ایکی ساریلی یومورتا یومورتالاماسا باشینی کسیب چؤلمگه قویاجاغام!
*
ائرتهسی گونو شیخ آغا تویوقلوقدا ایدی. یومورتالیقلار یومورتا ایله دولو ایدی. اؤزو ده ایکی ساریلی یومورتالارلا!.. شیخ آغا گولومسهیهرک یومورتالاری گؤزدن گئچیرنده بیردن یومورتالارین آراسیندا گؤزو بیر بالاجا یومورتایا ایلیشدی. یومورتا، سانکی سئرچه یومورتاسی ایدی! شیخ آغا یومورتانی ایکی بارماغی ایله گؤتوروب تویوقلارا گؤستهرهرک باغیردی:
- بونو کیم یومورتالاییب؟!
تویوقلاردان سس چیخمادی. شیخ آغا داها بتر باغیردی:
- دئدیم بونو کیم یومورتالاییب؟!
کیمسهدن سس چیخمادی. دوروم چوخ گرگین ایدی. شیخ آغانین گؤزلری قیزارمیشدی. هاندی-هاندی ایدی قان تؤکولسون. هاندان-گئجدن تویوقلارین آراسیندان بیری سسلندی:
- آغا!..اونو من یومورتلامیشام!
باشلار سسه ساری چؤندو. خوروز ایدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
گؤرهسن شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک؟
دوکتور جئری
بایرام گونو، شهرین تئرمینالیندا قلئیچی مورتوضا توش گلدیم. قاباغینا یئکه بیر زنبیل قویوب تاکسی یولو گؤزلهییردی. زنبیلین ایچینده، بیر چالخام کره، بیر دببه بال، بیر قاپلاما قاتیق، بیر توربا بادام-جویز، بیر قوطو کؤینگی، بیر جوت ده جوراب وار ایدی. اؤپوش-گؤروشدن سونرا ال آتیب زنبیلی یئردن اوزهرک دئدیم:
- ماشینی تئرمینالین ائشیگینده ساخلامیشام، دور گئدک!
زنبیلی الیمدن دارتاراق دئدی:
- دوکتور! بوگون ددهلیگیمین بایرام گؤروشونه گئدیرم، اینشاالله صاباح- بیری گون سیزه ده گلهجگم!
گؤزومو زنبیلدن آییرمایاراق دئدیم:
- بابا نه فرق ائدر بو گون گل گئدک بیزه، صاباح شیخ آغاگیله گئدرسن دااا!!
"یوخ" دئیه باشینی گؤیه آتدی:
- بیلیرسن دوکتور! من یئنی ایلین سوفتهسینی ددهلیگیم الیندن آلماسام اولماز، بونا گؤره ایلک اؤنجه اونون گؤروشنه گئمهلییم!
- حتمن شیخ آغانین بایراملیغی چوخ یاغلیدیر بو قدر گئتمهیه تلهسیرسن؟
گولومسوندو:
- گئچن ایللرده ددهلیگم بایراملیق پول وئرردی آنجاق بیلدیر قولتوق جیبیندن کیچیک بیر قوطو چیخاردیب اوزرینه اوفلهیهرک منه اوزاتدی. الینی اؤپوب قیزیل سیککه قوطوسو ساندیغیم قوطونو آلاندا ددهلیگیم آچیقلادی: اوغلوم مورتوض! الیمین دالی اولدوغونا گؤره، بو ایل پول یئرینه آللاهین دگرلی برکتینی سنه تؤحفه وئریرم. آپار ائوین دؤرد بوجاغینا سپ. آللاه باشیندان تؤکهجک.
قلئیچینین سؤزونو کسدیم:
- نئجه اولدو آللاه باشیندان تؤکدو؟!
باشی ایله اونایلادی:
- هه!.. اورمو گؤلونون قورودوغوندان بیر ایلدیر یئردن-گؤیدن باشیمیزا برکت یاغیر!
تاکسی قارشیمیزدا دایاندی. قلئیچی مورتوض ساغ اوللاشیب ماشینا میننده اؤز-اؤزومه دئدیم:
- گؤرهسن قلئیچی مورتوضا شیخ آغا بو ایل نمنه بایراملیق وئرهجک ؟
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
فولکلوریک ناغیل:
سیاسی خوروز
دوکتور جئری
بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی. بیر قاری ننه وار ایدی. قارینین گؤزل-گؤیجک، اوجا بویلو، گور سسلی، قیرمیزی بیر خوروزو وار ایدی. خوروز دانلی-دانیندا بانلایاندا قاری نامازینی قیلیب قورو چؤرهگینی سویا باتیریب یئیهرک تانرییا شوکور ائدردی.
گونلرین بیر گونو، خوروز کولکوکده ائشهلهننده قیزیل بیر پول تاپدی. جلد پولو گؤتورب ائوه قاچدی. قاری قیزیل پولو گؤرجک سئوینجیندن اویناماغا باشلادی. خوروز دا دامین اوستونه چیخیب بانلادی:
- آلتین پارا تاپمیشام قوققولوقو... آلتین پارا تاپمیشام قوققولوقو...
شهرین گؤز-قولاقلاری خوروزو جاسولادیلار. چوخ چکمهدی، حاکیمین وریندن ایکی گزمه گلیب قیزیلی قاریدان آلدیلار. خوروز بونو گؤرونجه آغاجین بوداغینا چیخیب بانلادی:
- وار-یوخوموز تالاندی قوققولوقو.. وار-یوخوموز تالاندی قوققولوقو...
حاکیم دورومو بئله گؤرونجه، تئز قیزیل پولو قایتاردی. بو کز خوروز دیوارین اوستونه قوندو:
- حاکیمی قورخوتموشوق قوققولوقو... حاکیمی قورخوتموشوق قوققولوقو...
حاکیم ال-آیاغا دوشوب خوروزون آغزینی باغلاماق اوچون بیر توربا قیزیل قارییا گؤندردی آنجاق خوروز بانلاماقدان ال چکمهدی:
- حاکیم بیزه روشوت وئریر قوققولوقو... حاکیم بیزه روشوت وئریر قوققولوقو...
حاکیمین بویروغو ایله گزمهلر توکولوشوب خوروزو دوستاغا آپاردیلار. خوروز دوستاقخانین دامینا چیخیب بانلادی:
- حاق دئیهنی توتورلار قوققولوقو... حاق دئیهنی توتورلار قوققولوقو...
آردی کسلمهین بانلاییشلاردان اؤفکهلهنن حاکیم، علاجسیز قالاراق خوروزون اعدام بویوروغونو وئردی. خوروزو اؤلومه گؤتورنده یئنه بانلاییردی:
- دوغرو دانیشانی آسیرلار قوققولوقو... دریسینه سامان باسیرلار قوققولوقو...
ایکی گون سونرا حاکیم بؤیوک بیر قوناقلیق وئردی. سوفرهلر آچیلدی. قیزاردیلمیش خوروزو گتیریب حاکیم قاباغینا قویدولار. خوروز گؤزونون قیراغی ایله دؤرد یانا گؤز گزدیردی. شهرین تانینمیش قیرخ اوغروسونو سفرهنین باشیندا اگلمیش گؤرورنجه بیردن پیلاو تپسیسینین باشینا چیخیب بانلاماغا باشلادی:
- اوغروباشی حاکیمه باخ قوققولوقو... اوغروباشی حاکیمه باخ قوققولوقو...
حاکیم قیزغین-قیزغین ایکی الی ایله خوروزو قارمالاییب آغزینا باسدی. خوروز دیرنمک ایستهسه ده حاکیمین بوغازی چوخ گئن ایدی. خوروز گورولتو ایله حاکیمین قارنینا یووارلاندی. خوروز اؤزونه گلینجه گؤردو: دوهچینین اوغورلانمیش دوهسی، ناخیرچینین ایتمیش اینگی، چوبانین قاچمیش قوچو هرهسی بیر بوجاغا قیسیلیب. خوروز بانلایا-بانلایا دوه، اینک، قوچ ایله قول-قولا وئرهرک یاللی گئتمهیه باشلادی:
- حاکیم یئین حارامدیر قوققولوقو... حاکیم یئین حارامدیر قوققولوقو...
حئیوانلار اوچ گون اوچ گئجه حاکیمین قارنیندا یاللی گئتدیلر. حاکیم نه قدر زور وئریردی خوروز قارنیندان چیخمیردی کی چیخمیردی!
سونودا حاکیمی حکیمخانایا آپاردیلار. اوچ ساعات عملیاتدان سونرا خوروز حکیمخانانین دامینا چیخیب بانلاماغا باشلادی:
- حاکیمین یانی جیریلدی قوققولوقو... منیم جانیم قورتولدو قوققولوقو...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
وفیه - مع ما عرفت من أن التلف من الصبرة قبل القبض إنما یوجب تسلیم تمام المبیع من الباقی
«صاحب جواهرین» سؤزونده اولان بو مطلب: «قبضدن اوّل تاخیل ییغیمینین تلف اولماسی، غیری-ایشاعهلیگی ثبوت ائدندن سونرا، گئریده قالاندان، مبیعین بوتونونو موشترییه وئرمگی واجیب ائدیر»، «صاحب كرامه»نینده سؤزونده وار.
غیری-ایشاعهلیك، تسلیمین واجیبلیگی ایله نئجه ثبوت اولونار؟
ایستیثنا مسألهسینده تَلَفین قبضدن سونرا باش وئرمهسینی دئیَنده، نظرده توتدوغون «موشترینین قبضیندن سونرا» اولورسا و نتیجهده ساتیجی موشترینین مالینین تلف اولماسینین ضمانتیندن خاریج اولماسی اولورسا، بونا سؤز و اعتیراض یوخدو. یارانان اعتیراض _«تاخیل ییغیمیندان صاع» مسألهسینین، موشتریسی ایله ایستیثنا مسألهسینین ساتیجیسی آراسینداكی_ فرقدهدیر. (بیر حالدا كی اونلارین مسألهسی عئینیدیر. هر ایكیسی تحویل آلمادیقلاری كولّینین مالیكیدیرلر.) اونلارین هر بیری، بوتوندن بیر میقدارا موستحقّدیلر كی هله ایستحقاقلارینی تحویل آلماییبلار.
نئجه اولور كی [تاخیل ییغیمیندان صاع مسألهسینده] تَلَف اولونان اونلارین یالنیز بیرینین (ساتیجینین) حسابینا یازیلیر آما او بیرینده (ایستیثنا مسألهسینده) او جور ائدیلمیر؟ بیر حالداكی هر ایكیسیده اؤز كولّی حاقّینی تحویل آلماماقدا موشتركدیلر.
آما [ایستیثنا مسألهسینده تَلَفین قبضدن سونرا باش وئرمهسینی دئیَنده، نظرده توتدوغون بو اولورسا كی:] «ساتیجینین موستحق اولدوغو كولّی، عقددن سونرا دا اؤز الیندهدیر. نتیجهده شریكلیك حاصیل اولار. و هامیسینی موشترییه وئرنده شریكلی مالی وئرمیش اولور. بو، تاخیل ییغیمینی بوتونلوكده موشترییه وئرمك كیمیدیر. بو وضعیّتده شریكلیك قبضدن اوّل باش توتور».
وفیه - مع ما عرفت من أن التلف من الصبرة قبل القبض إنما یوجب تسلیم تمام المبیع من الباقی بعد ثبوت عدم الإشاعة، فكیفیثبت به؟ - أنه: إن ارید من كون التلف - فی مسألة الاستثناء - بعد القبض: أنه بعد قبض المشتری؟ ففیه: أنه موجب لخروج البائع عن ضمان ما یتلف من مال المشتری ولا كلام فیه ولا إشكال، وإنما الإشكال فی الفرق بین المشتری فی مسألة الصاع والبائع فی مسألة الاستثناء، حیث إن كلا منهما یستحق مقدارا من المجموع لم یقبضه مستحقه، فكیف یحسب نقص التالف على أحدهما دون الآخر مع اشتراكهما فی عدم قبض حقه الكلی.
وإن ارید من كون التلف بعد القبض: أن الكلی الذی یستحقه البائع قد كان فی یده بعد العقد فحصل الاشتراك، فإذا دفع الكل إلى المشتری فقد دفع مالا مشتركا، فهو نظیر ما إذا دفع البائع مجموع الصبرة إلى المشتری، فالاشتراك كان قبل القبض.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
سوسیالیسم
جامعه ایستکی یوخسا سوسیالیسم (اینگیلیسجه: Socialism)، (فرانسهجه: Socialisme)، سیاست، ایقتصاد و ایجتماع اوچون بیر باخیش. بئله باخیش بیر هاممی اوچون نظم و بیرلیق یارادیر و ایجتماع ایستکین بوتون ایشلرده قوللاندیریر. بو جامیعهده بوتون اینسانلار و پارتیلار بیر سهم و بؤلوم صاحبی اوْلوب و اوز ایشلرینده برابر سهم آپاریر.
خوصوصی مالکیتی آرادان آپاریب و ایجتماعی مالکیت یارادیلیر و بوتون مالکیت ایجتماع الینده اولور و هئچ کیمسه هئچ زادا صاحیب و مالک اولمور. بو ایجتماعی مالکیت ایشچیلر الینده و پارتیلار و دپارتمانلار الینده اولور.
بولشویک[دَییشدیر]
روسیه نین اوکتوبر اینقلابیندا سوسیالیست بولشویک پارتیسی ایشلری الینه گئچیتدی. سوسیالیست پارتیلار بولشوویکلری قبول ائتمیردی و سوسیالیستلر ایکی بؤلوندو. بولشویکلر دونیادا سوسیالیسمی ایکی بؤلدولر و آمریکا و اوروپادا سوسیالسیتلر اوز ایشلرین اولاردان آیری بیلدیردیلر. بو سوسیالیست تشکیلاتی اوزلرین ایشچیلره دایاق پارتی تانیدیرب و بولشویکلردن اوزاق گئزدیلر. مه آینین بیرینده بوتون سوسیالیست تشکیلاتلار پارتی قوروب و ایشچیلردن حمایت ائدر.
ایگیرمینجی یوز ایلده سوسیال دموکرات و سوسیالیست پارتیلار هرهسی بیر اؤلکهده حاکیم اوْلدولار و هر پارتی و تشکیلات بیر نظر صاحبی اوْلوب.
سوسالیسم کؤکده[دَییشدیر]
افلاطون یازان جمهوری کیتابین اوْنا کؤک بلیبلر هابئله بۇ کیتابدا حاکیملر و ایشچیلر هئچ قدرت صاحیبی اولمور.


text:
هانکی مهرین بیری؟-!- مجتبی نجفی
- توضیحات
- منتشر شده در چهارشنبه, 01 مهر 1394 22:48
هر ایل مهر آیینین بیرینده مدرسه لر آچیلیب، آتا-آنالار اوشاقلارین ساواد قازانماق اوچون هر گون درسه گؤندریرلر. والدین یوخسا اوشاقلار، هانسی چوخ استرسلی دیر دئمک اولماز. آنجاق آنا دیلینده اولمویان کیتابلاری اوخوماق مجبوریتینده قالان اوشاقلاردا داها آرتیق استرس دالغالانیر. کیلاسلاردا، اؤز عاییله ایله توپلوملاریندا دانیشان دیلدن اؤزگه یاشیان اوشاقلاردا درین ایکیلیک یارانیب دوغما استعدادلاری ساواد قازانارکن، ایچرلرینده اؤلوشوب آرادان گئدیر. یازیلمیش کیتابلاردا ائشیدیلمیش ناغیللار، بایاتیلار، آتالار سؤزو ایله آنالار نازلاماسیندان هئچ نه یازیلماییب. بئله جه مدرسه لرده اؤرگشیلن دیل، ائشیکده کی ایلگیلرین یاردیمجیسی اولابیلمییب اوشاقلاری داها آرتیق یالقیز یاشادیر.
بوتون اؤیرتیم بیلگینلری، اوشاقلارین گلیشمه سینده، دوغما استعدادلارینین چیچکلشمه سینده، دوزگون ایلگی قورماسیندا ها بئله توپلومون قوراللاریلا اخلاقیاتینین یئریمه سینده، آنا دیلین اؤستون دیرینه تاکید ائلییبلر. بوگونه قدر نسیللرین آراسیندا گئچیلن یاشام، بیر تسبیحین دنه لری ساییلسا آنا دیلی اونون ساپیدیر.
بوگون اؤلکه میز ایران دا یاشایان تورکلرین ان اؤستون ایستکلریندن بیری آنا دیلی دیر. دولتین بوینونادیر بو ایستکی یئرینه یئتیرمکله میلیونلارجا تورک آتا، آنا لارین گؤزون ایشیقلاندیریب اوشقلارینا چیچکلنمک ایمکانی یاراتسین. هامی گؤزلییریک هانسی مهرین بیرینده آنا دیلیمیزده اوخوللاردا درس دئیله جک؟!
فارسجا بیلمیین ساوادسیز دیر!!
بیر گون زنگانلی حورمتلی بیر دوستوم اؤز آتاسیندان بیر خاطره دئدی. آتاسینین آتاسی حاجا گئدنده، عاییله سینی خبرسیز قویماییب حاجین احوالاتین اولارا آچیخلاییم دئیه مکه دن زنگانا تئلقرام وورور. زنگانین تئلقرامچیسی گلن نقطه-خط لری یازی دیلینه چئویریب منیم الیمه وئررک، آتانا بیر سؤزون وار دئ یازیم گؤندریم دئیه او ایستی هاوادا سنی گؤزلور، دئدی. منده تلم تلسیک دئدیم هرنه دن فیکرین راحات اولسون هامی ساغ سلامت گلمینی گؤزلییر. دئملی سؤزوم چوخ اولسادا آنجاق بیلیردیم تئلقرام دا قیسساجاسینا دیمه لییم، الینده کی دسته نی تاقیلدادماغا باشلاییبب منیم ساوینی مکه یه گؤندردی. تئلقراملارین پولون وئریب آتامین گؤندردیگی سؤزلری آنام گیله اوخویوم دئیه ائوه قاییتدیم. عمی، دایی، خالا ایله بیبی اوغلان- قیز لاریم، باجی قارداشلاریملا بیرلیکده کوچه باشیندان گؤزلییردیلر، منی گؤرجک های کوی دوشدو. بیر آناآنا ..دییه رک ائوه ساری قاچدی. ائوه یئتیشدیکده، بوتون قوهوم اقرابانین بیزه ییغیشدیق لارینی گؤردوم. اونلاردا منی گؤردوکده، نه خبر دئیه سروشدولار.
آتام مکه دن ایکی خط تلقرام گؤندریب دئدیم ائلجه اوخوسون دئیه تئلقئرانی عمیمه وئردیم. عمی جان تئلقئرامی آلیب اؤپوب کاغاذین آراسین چوخ سلقه لی آچدی. یازی لارا بیرآزجا باخیب باشین قالدیریب منه باخدی بو نه دیلده یازیلیب؟ فارسجادیر دئیه سوروشدو. والله ائله تلقرامچی بونو منه وئردی دئییب اوتوردوم. عمیم قارداشینا باخدیقدا، اونون دا فارسجا بیلممه سینی بیلن عمی، هاردان ساوادلی تاپاق ایندی، دئدی؟ اوگون آخشاما قدر زنگانین کوچه باجاسین گزیب ده بیر ساوادلی تاپا بیلمدیک. من گزه رک عمیم ده ائوده اوشاق لاری دانلاییردی، گؤروسوز نه گونه قالمیشیق بو شهرده بیر نفر ساوادلی ایکی خط مکهدن گلن تبرریکی بیزه اوخویا، تاپا بیلمیریک. درس اوخویوب ساواد قازانمالی سیز، وای حالینیزا بیر گون اوخولا گئدمیه سیز….
مین لرجه بئله خاطره ائشیدیمی سینیز، بئلجه مینلرجه اوشاق فارسجا اوخویوب یازماغی ساواد ایناندی. آنجاق بیرنفر ده نیع تئلقئرام تورکجه دئییلدی دئیه سوروشمادی!؟
اوخول دا تورکجه درس دئییلسین یاخشیی دیر یوخسا اوشاق لاریمیزلا کؤرپه لیک دن فارسجا دانیشساق؟
اوشاغیم تورکجه نی هر نئجه اولسا اؤرگشه جک قوی مدرسه ده فارسجانی راحات دانیشسین دئیه، اؤز اوشاق لارین دیل آچاندان اؤنجه فارسجا دانیشدیران آتا، آنا لار دا واردیلار.
دئیه سن بس هئچ زامان، مدرسه لرده تورکجه درس دئییلسین، بو آداملارین فیکرینه چاتمییب! دونیالیق آراشدیرمالار گؤستریر بئله دوشونن آتا، آنالار یولو تام ترسینه گئدیرلر. سؤزسوزدور بئله اینامدا اولان لار اؤزلری معلول ساییلیب، عیللت دئیل لر. یعنی بونلار تورکجه درس دئیلسین دئسه لر تزه او بیری دیلداشلارینا قاتیلیب بو ایشین اولماغین ایش باشیندا اولانلاردان گؤزلیه جکلر. آنجاق قوندارما تبلیغات لارین اؤنونده دورماساق گئتدیکجه اؤزوموزده اونو ایناناجاییق.
بوتون آراشدیرمالار، اینسانلارین اؤز آنا دیللری ایله فیکر ائلییب دوشوندوک لرینی گؤستریب. یعنی ائله اؤزونوزو نظر ده آلین سیز دونیانین هر یئرینده اولورسانیز، هر نئچه دیل بیلیرسینیز، یئنه ده اؤز دوشونجه خلوتینیزده تورکجه فیکیرلشیب پروگرام تؤکه جکسینیز. بو سیزین دوشونجه نیزین تورک اولدوغونو ثبوت ائدیر.
تورکجه دیلی ایلتصاقی، فارسجا تحلیلی بیر دیل دیر، بو ایکی دیل چوخ فرقلی دورومدا دایانیرلار. میثال چون تورکجه ده هئچ زامان اؤنکیمیز یوخدور، فعللرین کؤکو هر زامان لا هر شخص ده ثابیت اولوب دئیشیلمز. آنجاق فارسجادا ائله دئیل، ” پیشیریر ” سؤزجویونون فارسجاسی ” میپزم ” اولور، ” پیشیردیم ” پختم، یعنی «پخت» کؤکو بعضی یئرلرده دئییشیلب «پزه» دؤنور و چوخلو بئله میثال لار. تورکجه ده بیزیم ربط سؤزوموز «که» کلمه سینه تای یوخدو.ر یانی بو جمله «آتا، آنا لار کی اوشاق لارین فارسجا دانیشدیریر اولارین دوشونجه قورولوشون بیر بیرینه قاتیرلار.» بئله یازیلمالی دیر « اوشاق لارین فارسجا دانیشدیران آتا، آنا لار، اولارین دوشونجه قورولوشون بیر بیرینه قاتیرلار». تورکجه قیراماتیکا قوراللارینی بیلمیین ائلجه فارسجانی مدرسه ده اؤریرنن اوشاق یوزلرجه بئله یالنیشلار بئینینده قورولوب دوشونجه سیستیمی بیر بیرینه قاتیر. بیزیم ایلکین آتا، آنالاریمیز تورکجه دیلده دانیشان دان بری بوتوولشمک (پروسه تکامل) اؤزه بوگون بیزیم سویوموزون فیکر، دوشونجه ایله دویغو سیستیمی بو دیلین قوراللاری لا تؤکولوب. بوتون چابالیان لاردا بوتوولشمک پروسه سی اونلاری چاغداش دوروم لارینا چاتدیریب.
آوروپا بیرلیگینده ایتالیان دان اینگلیسجه یه چئویرمک ۱۵ نفر ایتالیانلی مفسرین اوستونده بیر آراشدیریلیب. بوتون مفسرلر انگلیسجه نی تام دورو دانیشیردیلار. بو آراشدیرمادا، اولارا آنا دیل لرینده گؤستریلن سؤزلر باشقا دیلده گؤستریلنده بیین چالیشمالاریندا اینانیلماز فرقلرین یارانماسی گؤرونوردو. آراشدیرماچی لار، ۱۷۰ میلی ثانیه سؤزلرین گؤسترمگیندن سونرا بیر پیک، الکتریکال چالیشمالاردان بئیینین سول بولومونده، حرف لری سؤزجوک لرین بیر بؤلومو اولاراق معنالاری چئویریلممیشدن تانییان قسمتینده، ثبت ائدیرلر. بو بیین دالغالاری سؤزلر ایتالیان اولان زامان، مفسرلر بو دیلی ۵ یاشدان اؤنجه اؤرگشمیشدیلر، چوخ اوجا بیر پیک یارادیرلار. میلان شهرینین میلانو-بایکوکا (Milani-Bicocca) بیلیم یوردونون ایدارکی الکتروفیزیولوژی پروفسوری، آلئس مادو (Alice Mado Proverbio) دئییب: «بو تاپدیقلار، بئین کؤرپه لیک ده اؤیرنن دیلی نئجه فرقلی اونودوب آنماغین (خاطیرلاماغین) گؤستردی». یعنی میللی دیل الکتریکال چالیشمالاری آرتیران بیر سیرا بیرلیکلر بئیینده یارادیر. آلئس، بیزیم آنا دیلیمیز، دوشونمگه، خیال و دیوغولانماقا ایشلتدیگیمیزه دیل، دئییب دیر.
بئلجه کؤرپه اوشاقلاری فارس دانیشدیرماق، اونلارین بئیین گلیشمه سین ائتگیلندیریب اونلاردا ایکیلیک یارادیر. بئیین اؤز بوتوولشمیشقوراللاری لا قاباقا گئتمک ایزنی اونون گئری قالماسینا بیر مانع اولور. مین لرجه ایل نسل لر دولانیب بیزیم بینیمیز بو قوراللارلا بسلنیب و بئیینین دئییشیلمه سی مینلرجه ایل چکر. یانی بیر سویو تورک اولان اوشاغین آناسی تورکجه ده دانیشدیرماسا، اونو بئیینی التصاقی دیر و تورکجه دوشونور. بو سؤزلر سوی سئومک دئییل تام فیزیولوژیکی، بوتون سوی لارا حاکیم اولان بحث دیر.
مدرسه لرده تورکجه اوخونسا اوشاق لار اؤز آنا دیللرین قایدالی اؤیرنسه لر ایکینجی، اؤچونجو دیلی آز زاماندا، راحاتجاسینا اؤیرنیب قوللانا بیلرلر. یونیسفین ۲۰۱۲ کنگره سینین اؤچونجو بندینده ده ، آنا دیلینده گوجلو تمل تیکمک، ایکینجی دیلین داها راحات اؤیرنمه سینه سینه یاردیمجیل اولماسی قئید اولونوب.
ائشیتدیک لری یازییا چئویرمک، یازینی اوخویوب آنلامین دویماق بئجریشلری، آنا دیلینده اوخویان اوشاق لار، سس سیمگه لری ایله یازی سیمگه لرین تئز توتوشدورا بیلمک اؤچون آز زمان دا یارانیب گوجلنیر. کیلاس آنادیلینده اولاندا اؤیرتمن له اؤیرنن لرین آراسیندا دئییلمک دانیشیقا دونوب اورتاق اؤیرتیم فضاسی یارانیر.
باشقا دیلده درس دئین اؤیرتمن لرین کیلاسی، اؤیرنجی لرین بحثه قاتیلمامازلیغینا گؤره کنفرانسا دؤنر. اوشاغلارین کیلاس دا سوسقون قالماغلاری ایله بحث لره قاتیلمامازلیقلاری اولارین ارکینلیگین توکندیریب باشقا توپلوم لاردا دا سوسدورار.آیری اؤزدن ده اؤیرتمن اؤز دیئدیگی درسینی باشا دوشمگین بیلمز.
دیل کیملیگین قوروقجوسودور
بوگون اوخونولمایان دیلین کئچن یازیلاری اوخونماز صاباحینادا بیرزاد یازیلماز بئلجه بودیلده دانیشانلارین ایلگیسی قیریلار. میللتلرین مدنی، تاریخی، اسطوروی ایله کولتوول کئچمیشلری چئشیدلی عصیرلرده، زنجیرین حلقه لری تک یارانان ناغیللار، شعرلر ایله آتالار سؤزلرینده سیخیشیب، چاغداش یاشایانلارا چاتیب اونلارین کیملیگین تانیدیریر. هر توپلوم اؤز گله جک نسلینین کیملیگین قوروماسا کولتورل یوروشلرین اؤنوندن اودوزوب اؤزونه عایید اولان اخلاقیاتی اومابیلمز. بوگون بیزیم اوشاقلار اسپایدرمنی، باربینی، سیندریلانی، شرک ایله باشقا باتی دا یارانان قوندارما اویونجاقلاری اؤز کئچمیشلرینده اولان ایگیدلردن داها آرتیق تانیرلار. بیزیم اوشاقلار مدرسه ده، اؤز ائولری ایله توپلوم لاریندا دانیشیلمایان بیر دیلی اؤیرنیرلر. بو دیل اونلاری اؤز کیملیکلریندن اوزاق سالیب نسیل لر آراسیندا قیریقلیق دوزنلییر.
ائولرده یاشیان آتا، آنا، بویوک آتالار لا آنالارین اوشاقلارا اوخویان اوخشامالار، ناغیللار، بایاتیلارلا… اونلارین کیملیگن قورویوب دیل اؤیرتیم لرینده، ایلگی قورماق بئجریشلرین، اؤز ایچرلرینده کئچیلن دویغولارین دیله گتیرمسین گلیشدیرلر. بیر آیری باخیشدان دا اؤزگه دیلده اؤیرتیم گؤرمک، اوشاقلارین الین اؤز ائولرینده اولان اؤیرتیم ایمکانلاریندان اوزوب تحصیل گوجونون هامیسی معلیم ایله اوشاغین اؤز اوستونه دوشور. هر بیر ائشیدیلمیش ناغیلین یازماسی اوشاقین دیل اؤیرتیملیگین گوجلندیریب اونون ایلگیسین عاییله سیله سیخلاشدیریر.


text:
آذربایجان دانیشیر
ایندی بیر باشقا زاماندیر بوتون اینسان دانیشیر
وارلیغین جار ائلهییر عالم ایمکان دانیشیر
من نییه سوسمالییام حاققیمی بیگانه یئیه
من واریمنان دئمهسم چوخلاری یوخدان دانیشیر
من او خالقام کی، منیم یوردوم آلولار یئریدیر
آراسان تورپاغیمی اوددان آلودان دانیشیر
من کوراوغلو یئتیریب ظالیمی محو ائیلهمیشم
یئری گلسه قیلیجیم دوشمانا قان-قان دانیشیر
قهرامان بابکیمین شهرتی آفاقی توتوب
اوخوسان تاریخیمین هر واراغی شان دانیشیر
نبیمین آدی گلنده گئنه بیلر اوشهنیر
او قوچاغدان هله ده خان ایله سلطان دانیشیر
من او خالقام کی فوضولی منیم اولادئم اولوب
بونو تک من دئمیرم گور نئچه دیوان دانیشیر
من نیظامی کیمی اعجاز ائلهین میللتیام
خور باخانلار هله بو حق سوزه بهتان دانیشیر
سیغمایان هر ایکی دونیایه نسیمی ده منم
گؤر نه گؤزدن باخیر او خیلقته هاردان دانیشیر
من او یوردام کی منیم واحیدیمین یوخدو تایی
چوخ درین سؤزلری او ساده وو آسان دانیشیر
من او خالقام کی جهان اهلی سئویر موسیقیمی
منده شوکتله سارا جاببار ایله خان دانیشیر
دف ایله تار و کامان ساز ایله سؤزله بالابان
ناغارا، زورنا، توتک سئومهلی قارمان دانیشیر
بو نیشانلار کی دئدین وصفینه "زاهید" بیلدیک
بو شیرین دیلله بیزه آذربایجان دانیشیر
تعداد بازديد: [4767] | نسخه قابل چاپ


text:
فئتؤ ترور قروپلاشماسینین «هاوا قوهلری کوماندانی»، چئوریلیش جهدینین ان فعال سیمالاریندان بیری ساییلان عادیل اؤکسوزون آلمانییانین پایتاختی بئرلین شهرینده گیزلندیی معلوم اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «آنادولو» آگنتلیینه گیزلی مکتوب داخیل اولوب.
مکتوبدا گؤستریلن اونوانا یوللانان آگنتلیین موخبیرلری ائوین یاشار آدلی شخصه مخصوص اولدوغونو اؤیرنیب. بوندان سونرا اطرافدا آراشدیرما آپاران ژورنالیستلر قونشولاردان هئچ کیمین یاشار سویادلی شخصی تانیماماسینی شوبههلی حال کیمی قیمتلندیریب.
بئرلینده گیزلندیی احتیمال اولونان عادیل اؤکسوزه آلمانییادا یاشایان ایش آدامی علی.آ-نین حیمایه دارلیق ائتدیی بیلدیریلیب.


text:
"ترور هؤرگوتلرینین باشلاری نینلرینده ازیلیر"
اردوغان، جودیده، گاباردا، تندورکده، بستلر درهلرده تروریستلرین اوستونه گئتدیکلرینه دقت چکدی
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان، ترور هؤرگوتلرینین باشلارینین نینلرینده ازیلدیگینی سؤیلهدی.
اردوغان، جمهورباشقانلیغی سارایی سرگی سالونوندا آنکارا محله سوروملولارییلا اوباشدان پروگرامیندا بیر آرایا گلدی.
اردوغان،
ترور هؤرگوتلرینین باشلارینی نینلرینده ازدیکلرینی وورغولایان اردوغان، جودیده، گاباردا، تندورکده، بستلر درهلرده تروریستلرین اوستونه گئتدیکلرینه دقت چکدی.
عفرین و جرابلوسدا تروریستلره قارشی آپاریلان عملیاتلاری خاطیرلادان اردوغان، "هر ایکی طرفده ۴ مین مربع کیلومترلیک ساحهده ایندی بیزه گلن سیغینماچیلار گئری دؤنمهیه باشلادی. ۲۰۰ مینه قدر سیغینماچی حاضردا یئنیدن اؤز یئرلرینه قاییتدیلار. انشاالله داها چوخ تورپاقلارینا قاییداجاقلار" دئدی.


text:
حاضیرلایان: زهرا نعیمی
İng. Liberalizm
Fr. libéralisme
Alm. Liberalismus
ایستر اقتصاد فلسفهسينده، ایسترسه ده سياست فلسفهسينده دؤولت، توپلوم و فرد آراسينداکي بوتون ايليشکيلرده فردين حق و اؤزگورلوکلريني مطرح ائدن و هر فردين وجدان، اينانج و دوشونجه اؤزگورلویونون تانينماسينین واجب اولدوغونو ساوونان اقتصادی و سياسال مکتبه ليبئراليزم دئییلير.
لیبئرالیزم، دؤولتين اقتصادا مداخلهسينين ان آشاغی دوزئیده(سطح) اولماسینی اورتایا قویان و دؤولتين فردلر، طبقهلر و اولوسلار آراسينداکي ائکونوميک ايليشکيلره هئچ بير شکيلده قاريشمامالي اولدوغونون ان دوغرو یول اولدوغونو مطرح ائدن دوشونجه سیستئمیدیر. سوموت {2} تعریفینی «بوراخين ائتسينلر، بوراخين کئچسينلر»{۳} سؤزونده خلاصه ائدن دکترین{4}، اقتصادي ليبئراليزم دئيه آدلانديريلیر. سیاسی لیبئرالیزم ایسه دؤولت يئتکیسينين(صلاحیت) هر آنلامدا و هر ساحهده قيسيتلانماسي(محدودلانماسی) و بو يئتکينی الينده توتانلارين توپلومون اساس فردلرینین ياشاملاريني نه شکیلده يؤنلنديرهجکلرينه هانسيسا دلیله گؤره هئچ بير شکيلده قاريشماماسي گرکديیيني ساوونور. دؤولتين توپلومسال و کولتورل ياشامين نظم آلماسیندا هئچ بير بليرلهييجي(تعین کننده) رول آلماماسی گرکديیينين آلتينا خط چکهرک وورغولایان و سوموت تعریفینی «ان دوغرو حکومت ان آز حکم ائدندير» سؤزونده الده ائدن دکترین سياسال ليبئراليزمدیر.
سياست فلسفهسي، ليبئرال سياست تئوریسییله ياخيندان ايليشکيلي(رابطه دار) اولان اؤزگورلوک، تولئرانس، کيشيسل حاقلار، قورومسال دئموکراسي و حقوق ياسالاري کيمي ایلکهلرینین{5} فلسفه باخیمیندان داياناقلارينی{6} اينجهلهیر. ليبئراللارا گؤره، سياسال قورولوشلار{7} سياسال و توپلومسال منفعتلردن باغيمسيز اولاراق، کيشيسل منفعتلرين قورونماسينا و ساغلانماسينا گؤردوکلری فعالیتلر باغلاميندا مشروعیت قازانارلار.
ليبئرال دوشونرلر، ایستر هر توپلوم و کولتورون اؤز سونونو اؤز ايچينده داشيديغي دوشونجهسينه، ایسترسه ده سياسال و توپلومسال قورولوشلارين انساني داها یاخشی بیر دوروما دوغرو دؤنوشدورمه کيمي بير آماج داشيمالاري گرکديیي فکرینه قارشي چيخارلار. ليبئرال فلسفهچيلره گؤره، ایستر مادي اولسون، ایستر معنوی اولسون؛ هر کيشينين اؤز هدفلری واردير و دوغال اولاراق بو هدفلر باشقالارينينکي ایله اويوم(هماهنگی) ايچينده دئییل. بونا گؤره ده، فردلرين هدفلری اوغرونا نهلري ائدهبيلهجکلري ايله باشقالارينين هدفلرینی هانسي باخيملاردان نظره آلمالاري گرکديیيني تعین ائدن قوراللار بليرلنمهليدير. بو ساحهده سياست فلسفهسينين ائتمهسی گرکن، بير طرفدن فردلرين آيري آيري ايستکلرينه جاواب وئرن، بير طرفدن ده توپلومو گوونجه(اطمینان) آلتينا آلان بير ياشام طرزی یاراتماقدیر.
ليبئراليزم و لیبئرالیزم فلسفهسي، «سول» دوشونرلری طرفيندن تنقید ائدیلمیشدیر. سولچولار لیبئرالیزمی، رفاه و اقتدارين بير نئچه کيشينين الينده توپلانماسينا قارشي هئچ بير ساوونماسي اولمايان و اينسانين توپلومسال و سياسال طبیعتینه ايليشکين(مرتبط) هرهانسي بير چؤزوملهمهدن(تحلیل) محروم اولان «اؤزگور بازار ايدئولوژيسي» اولماقلا تنقید ائتمیشلر.
ليبئراليزمین اؤنوندهکی بير باشقا تمل تنقید ده ليبئراليزمين توپلومسال ائتکئنی(عامل) آرخا پلاندا توتاراق توپلوملاردان آيري فردلرين يا دا سويوت{8} قوراللارين وار اولدوغونو قبول ائتمهسيدير.
«ساغ»ين ليبئراليزمه قارشی ان تمل تنقیدی ايسه يئرلهشيک(مستقر) تشکیلاتلارا و گلنکلره{9}حساس اولماماسي و فردی اؤزگورلویون آرتيريلماسيندا توپلومسال ياپيلارا{10} و محدودلامالارین گرکلی اولدوغونو گؤرمزدن گلمهسیدیر.
1- Felsefe Sözlüğü; Bilimve Sanat Yayınları; 2002
2- تورکجه: سوموت- somut، اینگیلیزجه: concrete، عربجه: مشخص
3- Laiseez faire laisezpasser
4- تورکجه: اؤیرهتی- oyrəti، اینگیلیزجه: doctrine
5- تورکجه: ایلکه- ilkə، اینگیلیزجه: principle
6- تورکجه: داياناق- dayanaq، اینگیلیزجه: support
7- تورکجه: قورولوش- quruluş، اینگیلیزجه: establishment
8- تورکجه: سويوت- soyut، اینگیلیزجه: abstract، عربجه: مجرد
9- تورکجه: گَلَنَک- gələnək، اینگیلیزجه: tradition، عربجه: سنت
10- تورکجه: ياپيسال- yapısal، اینگیلیزجه: structure، فارسجا: ساختارگرایی


text:
"حبیب فرشباف ایلا قیساجا تانیشلیق"
حاضیرلایان:سید رضا حسینی
حبیب فرشباف 1323- جی ایلده تبریزده دونیایا گؤز آچمیشدیر.ایلك و اورتا مكتبینی
تبریزده بیتیردیك دن سونرا 1343 –جی ایلده «سپاه دانش» پالتاریندا
قاراداغ كندلرینه گئتمیش و 11 ایل بو بولگه ده موعللیملیك ائدمیشدیر.او قارداغدا
،مكتب سیز كندلره مكتب تیكیب، كیلاس قوروب ،عئلم توخومونو اكمیشدی.
حبیب فرشباف موعاصیر آذربایجان ادبیاتینین اَن گؤركم لی
تمثیل چی لریندن بیری دیر.خالق روحونون گؤزل بیلیجی سی ،میللی خوصوصییت لریمیزین
ماهیر صرّافی،اینسانی سجییه لر له زنگینلش میش یارادیجی شخصیت دیر.آنا دیللی
شئعریمیزین،نثریمیزین،اوشاق ادبیاتیمیزین دیرلی سیمالاریندان دیر.
حبیب موعللیمین آذربایجان حئكایه ساحه سینده اؤزل بیر یئری
واردی.یازیچی،حیاتدان آلینان تجروبه لرینی،یاشانتی لارینی،فلسفی –اخلاقی فیكرلرینی،حئكایه
لرینین اؤزه رینه،مایاسینا چئویریر.او،كند حیاتی نی گؤزل دویور.گؤزل حیس ائدیر.كند
مسئله لرینه،كند عالمینه یاخشی بلددیر.
حیبیب – ین گوجلو و دیرلی حئكایه
لریندن:سولئیمان،بیر سئوگی بیر عومو،صنتكارلیق دان بویوك،قاراقیش،قوی آتلی
بالاخان،هومای و ...آد آپارماق اولار.بو حئكایه لرده ،خالقیمیزین كئچمیش حیات طرزی
،او دونم ده كندلرین ایجتماعی – ایقتصادی وضییتی ایله
برابر،دؤورون روحو،نفسی، ائله جه ده موعیّن بیر نسلین حیات تاریخی،صنتكاریقلا
جانلانیب دیر.
حبیبین حئكایه لری جانلی خالق دیلیندن قایناقلانیر و سؤز
اویونلاریندان،ایفاده بازلیقلاردان،اوزاقدیر.حبیب موعللیم حئكایه لرینی ،«ریوایت»
اسلوب لارینی موختلیف چالارلاری و اوصول لاری اوزره قورور.او حئكایه لرینده
موكالمیه تئز-تئز موراجعت ائدیر.چونكی بویوللا حئكایه برینین ریوایت خطّی نین ایره
لی لمه سی ،ها بئله حادثه لرین آچیق لانماسینی یاخشی تامین ائده بیلیر.
حبیبین حئكایه لرینده سونلوقلار داها ماراقلی گؤرونور.بو
سونلوقلار دئمك حئكایه لری تامام لاییر.حتا
حئكایه لرین عونوانینا دا بو سونلوقلار،ایشیق توتور،اونلارین معناسی نین
آچیقلانماسیندا اوخوجویا كؤمك ائدیر...
*1350- جی ایل «سپاه دانش» سیرالاریندا موعللیم لیك ائدن
لرین ایچینده بیرینجی لیك قازانیر.2500 ایل لیك شاه لیق بایرام لاریندا دعوت
اولونور.او بایرام دا ایشتراك ائمه شرطی ایله،دانشگاهدا عالی تحصیل آلاجاغینی بیله
–بیله،او تؤرن لرده
ایشتراك ائتمك دن ایمتینا ائدیر.
*50- جی ایللردن ائتیبارن «موسیقی» یه هوسی داها آرتیر و
آكاردیون اؤیره نیر و 5 دفترده خلق ماهنی لارینی توپلاییر. پهلوی رئژیمینین قانلی – قادالی دؤورونده
،مامورلارین قورخوسوندان بو دفترلریله،شعر،حئكایه،توپلادیقی فولكور نمونه لری و
«توركه داوا» آدلانان دیردیغی موعالجه و درمان اوصولارینی، حبیب- ین یاخینلاری
الیله باغدا تورپاغا قویلانیر و بیر داها تاپیلماییر!!


text:
یاد مدرسه
دوکتور جئری
باشیم آغاریب یاشیم گئچسهده، هر ایل پاییز یاخینلاشدیقدا، بلیرسیز بیر سیخینتی ایچیمه، اورگیمه دولور. گئجهلری قارا باسیب کابوس گؤرورم. مدرسهیه گئتمه کابوسو! گئنه آنام الیمدن یاپیشیر یاد دیللی، یاد مدرسهده منی یالقیز بوراخیر. هویوخورام، قورخورام... موعللیم فارسی کیتابینین قیراغی ایله باشیما تاققیلداداراق،" سن هاچان آب-ی اؤیرهنهجکسن اوغلان؟!" دئییر. آغلاییرام؛ آغلاماغیمین سسیندن اویانیرام...
فارس دیلی قورومون باشقانی بیر کره دئمیشدی: ایراندا یاشایان بوتون ائللر فارس دیلینی ایستک، سئوگیلری اوزوندن اوخویوب اؤیرنیرلر!! بو اؤلکهده هامی فارس دیللینی سئوگی- ایستک اؤزوندن اؤیرنسهلرده، بو دیلده اؤلمز اثرلر یارادسالاردا، اعتراف ائتمهلییم؛ من بو دیلی سئوگی- ایستک اوزوندن یوخ سیلله- تپیک زورونا اؤیرنمیشم!
یاشیم یئددییه چاتاندا، آتام چالیشماق اوچون غوربت ائله گئتمهلی اولدو. یولا سالدیغیمیزدا آتام باشیمی تومارالایاق:
- اوغلوم! آرتیق یئددی یاشا دولوبسان، بو ایل مدرسهیه گئدهجکسن! گئت اوخودا آدام اول!- دئدی.
آتام بو سؤزلری دئینده من بیلمیردیم؛ آدام اولماق اوچون گرهک "سو"-یا "آب"دئیهسن، "چؤرهگ"-ه "نان"!
آتامین قیواناراق سؤیلهدیگینه گؤره، اونون آلتی کیلاس ساوادی وار ایدی؛ اودا قدیم ساواد! بو ساواد ایله او همیشه چولونو سودان چیخاردا بیلمیشدی!
پاییزین ایلک گونو آنام الیمدن یاپیشیب منی یاد دیللی، یاد مدرسهده یالقیز بوراخدی. هویوخموشدوم، قورخموشدوم.. دینیب دانیشمیردیم...
بئش- اون گون جیزما- قارا ائتدیکدن سونرا، بیر گون موعللیم فارسی کیتابیندا شورولدایان سویو بیزه گؤستریب دئدی:
- اوشاقلار بو " آب" دیر!
هامیمیز بیربیریمیزین اوزونه باخدیق؛ بو کی "سو" ایدی!
ایکی هفته سونرا، موعللیم منی سیاه تخته باشینا چاغیردی. تختهده " آب" یازمیشدی. منه دئدی: "هوججوله". هوججولهیه بیلمهدیم. اؤزو هوججولهدی:
- آاااا...........ب ب ب... آااا... ب ب ب...
سونرا سوروشدو:
- ایندی ایکیسی بیرلیکده نه اولار؟!
دئدیم:
- سووو...
موعللیم آجیقلی- آجیقلی فارسی کیتابینین قیراغی ایله باشیما تاققیلداداراق،" سن هاچان آب-ی اؤیرهنهجکسن اوغلان؟!"-دئدی. آغلادیم؛ آغلادیم... اؤزومه گلدیکده گؤردوم شالواریما ایشهمیشم. آیاغیمین آلتی گؤللنمیشدی. اوشاقلار گولوردولر...
اوزگون- ازگین ائوه یئتیشنده، آنامی قوجاقلاییب هؤنکور- هؤنکور آغلایاراق دئدیم:
- آنا.. من داها مدرسهیه گئدمهیهجگم!..
آنام اولانلاری آنلایالی بوینومو قوجاقلاییب اوزومدن اؤپه- اؤپه دئدی:
- نه تئز آتان سؤزلرینی اونوتدون!.. آتان سنه دئمهدی؛ گئت اوخو آدام اول؟!.. مدرسهده آدامی دؤیرلر، سؤیرلر... سن ائله بیلیرسن آتان آلتی کیلاسی نئجه اوخویوب؟! سن بیلمیرسن مدرسه گئتمهسن، آتان غوربتدن قاییداندا منی ده چاپار سنی ده؟!!.. دئمز؛ آلتی کیلاسلی ددهنین اوغلو نییه ساوادسیز قالیب؟!...
آتامین آلتی کیلاس ساوادی آغزیمی اگدی، قراریمدان واز گئچدیم. او زامان بیلسهیدیم آتام آلتی ایل، تکجه "اوّل" کیلاسی اوخویوب آیاغیمی یاد مدرسهیه قویمازدیم!
آنام یوشدوغومو گؤرونجه سوروشدو:
- گول بالام صاباح مدرسهیه گئدهجکسن؟
گؤزلریمین یاشینی سیله- سیله گولومسهدیم:
- هه..آنا گئدهجگم آنجاق سندن بیر ایستگیم وار!
- نه ایستگی گول بالام؟!
- صاباح مدرسهیه گئدنده منی موشامبا تومان ائلهیهسن!!
آنامین شاشیردیغین گؤرونجه آرتیردیم:
- "آب" درسینی اوخویاندا آلتیما ایشهدیم، صاباح "نان" درسینی اوخویاجاغیق قورخورام اوندا اؤزومو باتیریم!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بالاخانیمدان سوروش!!
دوکتور جئری
اوستاد دفتری دئیینمه توتموشدو. کیمسهیه ماجال وئرمهدن ویر-ویر تؤکوردو:
- نییه اؤلکه بودجهسینین چوخونو مرکز اؤزونه گؤتورور؟... نییه ایش یئرلرمیزین چوخو فارسستاندادیر؟...نییه تلویزیون کاناللاریمیزین، یوزه دوخسان دوققوزو رسمی دیلین خدمتیندهدیر؟... نییه مدرسهلریمیزده تکجه فارس میللتینینین دیلی اوخونور؟.. نییه معدنلریمیز آذربایجاندان داشینیر؟...نییه بئیین- بیلکلریمیز تئهرانا کؤچورلر؟...نییه یوکسک ماعاشلار رئیسلر اوچوندور؟..نییه ...
نییهلری کسمهسه ایدیم اوستاد دفترینین سورغولاری بیتمهیهجکدی:
- دایان...دایان اوستاد!.. نییهلرینین جاوابینی بیلمک ایستهییرسن؟!
باشی ایله "هه" دئدی.
- گئت بالاخانیمدان سوروش!!
اوستاد دفتری آغیز- دوداغینی اگیشدیردی:
- بالا خانیم داها کیمدیر؟!!
- بالا خانیم قونشوموزدور؛ شیخ آغانین آروادی دیر..!!
هامی شاشقین-شاشقین منه باخینجا سوردوردوم:
- بیزیم بیر نردیوانمیز وار ایدی، یئری قاپینین دالی ایدی! قونشولاردان کیمسهیه نردیوان گرهک اولاندا گلیب آپارار، ایشینی گؤرندن سونرا گتیریب گئنه قاپینین دالینا قویاردی. سیراغا گون پاییز هیسی تؤکمکده ایدیک. نردیوان گرهک اولدو. قاپینین دالیندا دئییلدی!.. آرواد آغادان سوروشدوم:
- نردیوان هانی؟
چگینلرینی سیلکهلهییب:
- خبریم یوخدو!.. بیرآیدان چوخدور قاپینین دالیندا دئییل!- دئدی.
- گئت گؤر قونشولارین هانکیسی آپاریب گتیرمهییب؟!
یاریم ساعات سونرا الی بوش قاییتدی:
- قونشولارین هئچ بیرینده دئییلدی!
آجیقلاندیم:
- اولمایا بو میراتا قالمیش قاناد چیخاردیب اوچوب گئدیب گؤیلره؟!!..
بو آرادا اوغلوم جیرتدان قاپیدان گیردی ایچری.
- اده نردویواندان خبری یوخدور؟!
- بالاخانیم آپاریب!!
بالاخانیمگیلین ائولری دال کوچهدیر. آرواد آغایا باخدیم. اوزونو چئویردی اویانا. دال کوچهیه گئتمهمیشدی.
- جیرتدان بالام! تئز گئت نردویوانی آل گتیر، پول وئرهجگم دوندورما آلاسان هاااا...
بویون قاچیردی:
- گئدنمهرم... شیخ آغادان قورخورام!!
توز- تورپاق ایچینده اؤوزوم بالاخانیم گیله یولللاندیم. قاپیلاری یاریم آچیق ایدی. نردیوان قاپینین دالیندا ایدی!..زنگی چالدیم. ایچریدن بالاخانیم سسلندی:
- کیمسن؟!
قاپینی آرالادیم:
- حاجی خانیم منم!..گلمیشم نردیوانی آپارام.
بالاخانیم یاشماغینی آغیزینا چکیب دئدی:
- عیبی یوخدور آپار آنجاق ایشینی گؤرندن سونرا تئز گتیر قوی یئرینه!
گولمهگیم توتدو:
- حاجی خانیم! ائله بیل نردیوان بیزیمکی دیر هاااا...
بالاخانیم قاشلارینی چاتدی:
- سیزینکی اولسون دا... بیزه سیزدن چوخ لازیم اولور!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
قوناق
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوضون ددهلیگی شیخ آغا ناشتاولیق یئمکده ایدی آروادی بالاخانیم گولومسوندو:
- قوناق گلیر!
شیخ آغا یئریندن دیکلندی:
- نمنه؟..نمنه؟!... قوناق گلیر؟!!
شیخ آغا نه قدر قوناقدان زهلهسی گئتسهده، او قدر قوناقلیغا وورغوندور، طایفا-تیریقدا توی، یاس، زییارت، سوننت تؤرهنی اولاندا او همیشه سوفرهنین باشیندا اوتورار آنجاق ایندییهدک کیمسه اونون سوفرهسینین رنگینی بئله گؤرمهییب. قور-قوهوملار هر کزینده شیخ آغایا قوناق گئدنده باغلی قاپی ایله اوز-اوزه گلیب قاپی-قونشولاردان ،"شیخ آغا عراقا گئدیب.. شیخ آغا سوریهیه گئدیب...شیخ آغا..." خبرینی ائشیتمیشلر.
شیخ آغا، بالاخانیما هیرسلندی:
- سیز کیمین ایجازهسی ایله قوناق چاغیریبسیز؟!
بالا خانیم دیزینه تاپدادی:
- یاواش کیشی!!.. قوناق چاغیرمامیشیق...
شیخ آغا قوشقو (شوبهه) ایله بالا خانیمین اوزونه باخدی:
- هن به؟!...
- فینجانین اوزونده قورو چایی گؤرمورسن؟! بئلهاولاندا دئیرلر،" قوناق گلیر".
شیخ آغا بیر آز یوْشوُدو. ایکی بارماغینی ایله قورو چایی گؤتوروب دیلینینین اوستونه قویوب قورتولداداراق:
- ایندی گلمز!- دئدی.
سوفره ییغیشدیریلماقدا ایدی تئلفون زنگ چالدی. بالاخانیم دستهیی گؤتوردو. قلئیچی مورتوض ایدی، ترس آوادان آراییردی، نه دئییب نه ائشیتدیلر، بالاخانیم باشینا تاپدایا-تاپدایا باشلادی آغلاماغا. شیخ آغا نیگران اولدو:
- نه اولوب.. اوغلوم اسده بیر شئی اولوب؟!
بالاخانیم زاریلدادی:
- یوو... باجیم بیزه قوناق گلیردی یولدا یئر شوملاییب دوشوب پوخ قویوسونا!
شیخ آغا الینی ساققالینا چکیب دولوخسونموشجاسینا دئدی:
- انا لله و انا الیه راجعون
سونرا دوشوندو:
- آللاه درگاهان چوخ شوکور! بو گونون ده ناهار یئری چیخدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
دینمه وئر!
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض، قارداشلیغی شیخجا آغانین کنکورسوز آزاد دانیشگاهین "ایسلامی بیلملر" رشتهسینده قبول اولدوغو موناسیبتینه قوناقلیق وئرمیشدی. باشدا پروفئسور نصرالدین اولماق اوزره، سیرا ایله اوستاد دفتری، قودرت موعللیم ابولحسنی، قلئیچینین یئکه باجاناغی سرهنگ امیرتومان، کل اوغلان رضایی، عابباس ائلچین، اوستاد فرهیخته، اگلشمیشدیلر. قوناقلارین هامیسی گلمیشدی بیرجه حاج محمدعلی آغا برزگر یوبانمیشدی. قلئیچی مورتوض سورهکلی پئنجرهدن ائشیگه باخیردی. سونوندا حاج محمدعلی آغا دا تاپلیب گلدی. هامی آیاغا قالخدی. اؤپوش-گؤروشدن سونرا اوتاغین باشیندا پروفئسور نصرالدینین یانیندا بیلهسینه یئر گؤستریلدی. حاج محمدعلی آغا قاش- قاباقلی گؤرونوردور. قودرت موعللیم اؤزونو ساخلایا بیلمهییب ندنینی سوروشونجا دردی دئشیلدی:
- بئش آلتی گون بوندان قاباق اوزاق یئردن قوناقلاریم گلمیشدی. ائوین قاپیسینین کئیچک اولدوغونا گؤره ماشینی قاپیدا ساخلادیلار. سحر چاغی ائشیگه چیخاندا گؤردوم ماشین دؤرد تکرین آچیب آپاریبلار. دوغروسو قوناقلارین یانیندا لاپ باشی آشاغی اولدوم. بو گون گئدیب یئکه بیر قاپی آلیب گتیردیم. دیواری ییخیب قاپینی آسماقدا ایدیک، هارادانسا بیر مأمور تاپیلیب گلدی. " نه ایش گؤرورسوز؟"دئدی. "قاپینی یئکهلدیریک" دئدیم. مأمور دیللندی:"سیز کیمین ایجازهسی ایله قاپینی یئکهلدیرسیز، مگر مملکتین صاحابی یوخدور!" سونرا بیرآز یوموشالیب آتیردی: "ائلهدی اللی مین تومن!".
قلئیچی مورتوض دانیشیغین اورتاسینا آتلاندی:
- اللی مینی وئردین؟!
حاجی محمدعلی دوداغینی بوزوشدوردو:
- یوخ!!.. نییه وئرردیم!..
قلئیچی الینی دیزینه چالیب، "نییه وئرمهدین؟"- دئیه دانلایینجا، قوناقلار باشلارینی توولاییب، " جوج..جوج..جوج.." کیمی بیر سس آغیزلاریندان چیخارتدیلار.
اوستاد دفتری سوروشدو:
- سونرا نه اولدی؟
حاجی محمدعلی آرتیردی:
- هئچ..مأمور جیبیندن بیر کاغیذ چیخاردیب بیلمه وئریب دئدی؛ صاباح گلرسن ایدارهیه هر شئی اورادا بللی اولار.
قلئیچی مورتوض اوزونو باجاناغینا توتوب دئدی:
- سرهنگ!.. سیزین باشیزا گلن اویون حاجینین باشینا گلمهسه من هئچ زات بیلمیرم..باااااخ!
قوناقلار سرهنگه ساری دؤندولر:
- سرهنگ!...نه اویونو؟!!
سرهنگ أیری- أیری قئلیچی مورتوضا باخاراق فیسیلدادی:
- هئچ!.. دئمهلی دئییل!!
ماراقلانمیش قوناقلار ال چکمهدیکده سرهنگ سؤزه باشلادی:
اینقلابدان قاباق افسرلیک دانیشکدهسینی بیتیریب درجه آلدیغیمیز گون، یولداشیم ایسکندرله پادگانین یاخینلیغیندا اولان ایچکیدوکانینا گئدیب بو موناسیبتی قوتلاماق ایستهدیک. هله بارداقلاریمیزی چاخناشدیرمامیشدیق ایکی ژاندارما ایچری گیردیلر. ژاندارمالارین بیری استوار2 ایدی بیریسی ایسه گروهبان3. قوجا استوار بیزی گؤرونجه قاشی ایله گروهبانا ایشاره ائلهیهرک بیزیم میزین باشینا گلدیلر. استوار سوروشدو:
- جناب سروان بورادا نه قاییریرسیز؟!
دونقولداندیم:
- گؤرمورسن بوغازیمیزی ایستلاتماق ایستهییریک!
استوار یوموشاقجا دئدی:
- آمما اولماز قوربان!!...
من سینیرلندیم:
- نییه اولماز هلهکی اینقلاب اولماییب؟!!
استوار بیر آز دالییا چکیلهرک:
- من سیزین اؤزوزه گؤره دئییرم صاباح سیزه مسئله اولار! دئییب گروهبانا گؤز ائلهدی. گروهبان قاباغا گلدی:
- جناب سروان ایستهییرسیز صاباح سیزه مسئله اولمایا ییرمی تومن وئرین.
بو سؤزو ائشیتجک یوموروغومو میزین اوستونه تاپداییب قیشقیردیم:
- زور پولو ایستهییرسیز؟! مگر بو مملکتین صاحابی- قانونو یوخدور؟!
قوجا استوار قیشقیربغیما باغیرتی ایله قارشیلیق وئردی:
- نه سسینی آتیبسان باشینا، دور گؤروم پاسگاهااا...
یولداشیم ایسکندر پیچیلدادی:
- ییرمی تومنی وئر قورتولاق یوخسا ایش اوزونا چکهجک!
قیزیشدیم:
- یوخ اولماز.. بیزی پاسگاهدان قورخودورلار...بونلار گرهک بیزیم قاباغیمیزدا آیاق جوتلهییب چاس قووزایالار..
نه باشیزی آغریدیم؛ یاریم ساعات سونرا ژاندارمرینین پاسگاهیندا ایدیک. پاسگاهین رئیسی قوجا بیر ستوان3 ایدی. بیزی گؤرونجه سرتجه استوارین اوستونه قیشقیردی:
- مملکتین افسرلرینی نییه بورایا گتیریبسیز؟!
استوار دیل- دوداغینی دولاشدیرینجا گئنه قیشقیردی:
- تئز گئت گوزاریشینی یاز گتیر!
سونرا گولومسهیه-گولومسهیه بیزه اوتوراجاق بویور ائدیب سربازینا تاپشیردی ایکی چای گتیرسین. شیشهلهنه- شیشهلهنه یولداشیم ایسکندره گؤز باسدیم. هله چایلار گلمهمیشدی استوار گوزاریشی یازیب گتیردی قویدو میزین اوستونه. گؤزومون قیراغی ایله گوزاریشه باخدیم تکجه یاریم خط ایدی. گولمهگیم توتدو! رئیس گوزاریشی گؤتوردو. اوخویونجا بیر بیزه بیر کاغیذا باخدی، سانکی گؤزلرینه اینانا بیلمیردی سونرا یئنه بیر کاغیذا بیر بیزه باخدی. آلینی قیریشلانیب رنگی قیپ-قیرمیزی اولدو. کوف- کوف کوفولداماغا باشلادی. قورخویا دوشدوک گؤرهسن بو آللاهسیز او یاریم خطده نه یازیب رئیس بو حالا دوشدو؟! بیردن رئیس پاتلادی:
- اولان سیز اوتانمیرسیز؟... اؤلوب، اریمیرسیز؟ بو ایشلر نهدیر گؤرورسوز؟... او درجهلریزدن خجالت چکین؟...
نیگرانلچیلقیدان اؤلمکده ایدیک. یالوارجاسینا میزیلدادیم:
- آخی قوربان نه اولوب؟!
گوزاریشی اوزومه تولازلادی. کاغیذا باخدیم: "متهمین حین عمل شنیع لواط دستگیر شدند".
تر شیر-شیر آلنیمدان تؤکولمهگه باشلادی؛ جیم جیلاق سو اولدوم. ایسکندرین حالی مندن ده یامان ایدی. رئیس میزین دالیندا اوتوروب تئز- تئز بیر شئیلر یازماغا باشلادی:
اینجارسیز- اینجارسیز سیزیلدادیم:
- قوربان نه ائدیرسیز؟ سرکار استوار نه یازیبدیر یالاندیر، بؤهتاندیر؟! بیز...
سؤزومو کسدی:
- من بیلمیرم ... دادگاها یازیرام اورادا تکلیفیز بللی اولار...
ایسکندره دؤندوم:
- دادگاها گئتسک، تبرئه اولساقدا، اولماساقدا آبیریمیز گئدهجک!..
ایسکندر آغلامسینا-آغلامسینا رئیسه یالواردی:
- قوربان!... اولماز ییرمی تومنی وئرهک گوناهیمیزدان گئچهسیز.
رئیس ال ساخلاییب دئدی:
- ییرمی تومن ائشیگین قیمتی دیر.. پاسگاهین قیمتی اللی تومندیر اوغلوم!..
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
گئجه لر
نولی کیم سئوگیلی جانانیم اولایدین گئجه لر
اینانیب عشقیمه ،مهمانیم اولایدین گئجه لر
دولاناردیم باشیوا، هر گئجه ،پروانه کیمی
گر منیم شمع شبستانیم اولایدین گئجه لر
دنیانین بخته ور انسانی سایاردیم اوزومو
سن اگر راحت دورانیم اولایدین گئجه لر
شوق دیداریله هر گون، اویاناردیم یوخودان
گوزلیم ، گر مه تابانیم اولایدین ،گئجه لر
عومرومون قیمتی آرتاردی قوجالمازدیم ،اگر
جسم زاریمده منیم، جانیم اولایدین گئجه لر
بیرعوموردور دوزورم حسرت هجرانیوه من
چاره سیز دردیمه درمانیم اولایدین گئجه لر
(ائلدارام)، درد فراق اوسته ،یازارکن غزلی
ائشیدیب ناله می ، لقمانیم اولایدین گئجه لر
نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


text:
هالیود سینماسی نینگ مشهور صنعتکاری ترکیه گه تشریف بیوردی
50 یاشده گی صنعتکار بیلن روسیه، انگلستان و امریکا قوشمه ایالتلریدن موسیقی هنرمندلری هم قتنشدی
هالیوود صنعتکاری نیکولا کیدمان، موغلانینگ بودروم تومنیده (the bodrum by paramount hotels & resorts otel) آتیده گی بیر هوتل نینگ افتتاح مراسمیگه اشتراک ایتدی. کیدمان "بودروم کوپ خوشیم گه کیتدی. تکرار عائله م بیلن کیلماقچی من، دیدی.
کیدمان افتتاح مراسمی گه قتنشگن لیگی اوچون 525 مینگ دالر آلگن لیگی بیلدیریدی. شخصی جیت بیلن کیلگن کیدمان بودروم ده 5 ساعت 15 دقیقه قالگندن کیین اولاً انگلستان آرتیدن امریکا قوشمه ایالتلریگه کیترلیگی معلوم قیلیندی.


text:
تورک دونیاسی، اوزاقلاردا یاخینلیق - ابراهیم ساوالان
بو بیرگه اولان ذات، همن تورک کیملیگیدیر
بو قدر گئنیش جغرافیادا یاییلمیش تورک دونیاسیندا، کولتور و دوشونجه بنزرلیگی عجاییب بیراولایدیر. تاریخین نم هانسی ایتمیش چاغیندان باشلایاراق بو گونوموزه قدر، شامانیست تورکلردن موسلومان تورکلرهدک، آلتای داغلیقلاریندا هله ده میفیک گؤروشلریمیزی قورویوب ساخلایان دبلردن بیزیم آذربایجانا قدرعینی کولتورو، عینی اینانیشلاری گؤرومک چتین دئییل. بو بیرگه اولان ذات، همن تورک کیملیگیدیر.
بو قیسا یازیدا قدیم آلتایلاردان باشلایاراق بوگونکو آذربایجانا قدر، اودا و ایشیغا بسلهنن حؤرمت و اینانجی گؤزدن کئچیرهجهییک. آلتایلارین یارادیلیش افسانهلرینده بئله اوخویوروق: باش تانری اولگئن، گؤیدن بیری قارا، باشقاسی آغ ایکی داش گتیردی. اونلاری بیر-بیرینه ووروب اود یاندیردی. بو افسانهیه دایاناراق، آلتای و یاقوت تورکلری چاخماق داشی ایله یانان اودو ایلکین اود سانیب اونو مقدس سایمیشلار. بو دوشونجه آذربایجان شفاهی ادبیاتیندا هله ده یاشاماقدادیر. قوراق ایللرده، بعضی آداملار تپه باشینا چیخیب اوردا بو بایاتینی اوخویورلار: چاخ داشی، چاخماق داشی. آللاه وئرسین یاغیشی. بیزیم اسکی اینانجلاریمیز بو بایاتیدا اؤز عکسینی گؤستریر.
اسکی اینانجلارا گؤره، گؤیده بیری چاخ داشی، باشقاسی چاخماق داشی آدلانان ایکی داش وارمیش. او داشلار چاخناشاندا ایلدیریم چاخار سونرا یاغیش یاغارمیش. یانی بیزده ده، آلتای، یاقوت، اورتا آسیا و سیبیر تورکلری کیمی اودون گؤیدن گلمهسینه و ایکی داشین چاخناشماسیندان یارانان قوتسال اودا اینانج واردیر.
شامانیستلره گؤره، اود هرنهیی تمیزلهین و پیس روحلاری قووان بیر وارلیقدیر. بو دوشونجه موسلومان تورکلرین آراسیندا دا یایغیندیر. قازاقلار کؤهنه پارچانی یاغلاییب یاندیراندان سونرا، آلاس-آلاس دئیه اونو مریض آدامین باشینا دولاندیرارلار. بو ایش اونلارین دونیا گؤروشونده مریض آدامین پیسلیکلرینی تمیزلهییب اونون ساغالماسینا سبب اولار. یاقوت قاملاری همن تؤرنی یاری یانیق پارچا ایله ایجرا ائدیب اونا آلیاستا دئییرلر. قازاقلاردا آلاسلاما، یاقوتلاردا آلیاستا دئییلن بو مراسیمه بیزده آلازلاما دئییلیر. دیلیمیزده هله ده هرنهیین یاریمچیق یانماسینا آلازلاندی فئعلینی ایشلهدیریک.


text:
اویان نیوز : آمریکا، بو ایلین ژانویه – نوامبر وئریلرینه گؤره آوروپا بیرلیگینی گئچهرک چینین ان چوخ صادرات ائتدیگی اؤلکه حالینا گلدی
آمریکا، بو ایلین ژانویه – نوامبر وئریلرینه گؤره آوروپا بیرلیگینی گئچهرک چینین ان چوخ صادرات ائتدیگی اؤلکه حالینا گلدی.
چین تیجارت باخانلیغینین وئریلرینه گؤره، چین و آمریکا آراسینداکی تیجارت دگری یوزده ۸،۲ اورانیندا آرتاراق ۴۳۸،۶۲ میلیارد دولارا یوکسلدی. چینین آمریکایا صادراتی یوزده ۸،۲ نیسبتینده یوکسهلهرک ۳۱۹،۴ میلیارد دولارا، آمریکادان وارداتی ایسه یوزده ۸،۱ آرتاراق ۱۱۹،۲ میلیارد دولارا یوکسلدی.
عینی رقملره آوروپا بیرلیگی طرفیندن باخیلدیغیندا ایسه، ایلین ایلک ۱۱ آییندا آوروپا بیرلیگینین چین ایله اولان تیجارتینده یوزده ۴،۱ نیسبتینده آزالما اولدو و تیجارت حجمی ۳۰۲،۳ میلیارد دولارا دوشدو. ایلین ۱۱ آییندا ژاپونیانین چینله اولان تیجارتینده ده گئچن ایلین عینی دؤنمینه گؤره یوزده ۲،۹ نیسبتینده دوشوش گؤرولدو. آمریکانین چیندکی گئرچک یالیریمی ایسه ۲۰۱۲.جی ایلین ۱۱ آییندا یوزده ۱۱،۶ آرتاراق ۲،۴ میلیارد دولارا یوکسلدی.
عینی دؤنمده چین ۱۱۸۰ آمریکا فینانسلی شیرکتین قورولوشونو اونایلدی، بو نیسبتده گئچن ایله گؤره یوزده ۸،۹لوق بیر دوشوش گؤرولدو. نوامبر آیینین سونو اعتباریله آمریکانین چیندکی کومولاتیف بیرباشا یاتیریمی ۷۰ میلیارد دولارا چاتدی. چین ایسه آمریکادا کیچیک یاتیریمچی قونوموندا و اؤلکهده ۸،۶ میلیارد دولار دگرینده یاتیریمی وار.
ت.ر.ت. تورکی


text:
جنوبی سودان
گونئی سودان — آفریقادا دؤولت، باشکندی جوبا شهری. شرقده اتیوپی، گونئیدان کنیا، اوقاندا و کونقو دموکراتیک جومهوریتی، غربده مرکزی آفریقا جومهوریتی و قوزئیدان سودانلا همسرحددیر. سودانین تاریخی اراضیسی. اراضیسی ۶۰۰ مین کوادرات کیلومتر، اهالیسی تقریباً ۶–۱۳ میلیون نفردیر. ۹–۱۵ ژانویه ۲۰۱۱-جی ایلده اراضینین گلهجک طالع یی ایله باغلی رفراندوم کئچیریلیب. عموم خالق سسوئرمهسینین گئدیشینده گونئیلولار موستقیل دؤولت یاراتماق مسئلهسینه اکثریتله موثبت موناسیبت بیلدیریبلر. ۹ ایول ۲۰۱۱-جی ایلده سودان جومهوریتی طرفیندن موستقیللیگی رسمی تانیناندان سوْنرا موستقیللیک اعلان ائدیب.[۲]
ایچیندهکیلر
تاریخی[دَییشدیر]
سوداندا قوزئی-گونئی قارشیدورماسینین تاریخی ۱۹-جو عصردن باشلاییر. ۱۸۹۹-جو ایلده باغلانمیش میصر-بریتانیا موقاویلهسینه اویغون اولاراق اوزون مدت سودانی بۇ ایکی دؤولت بیرگه ایداره ائتمیشدیر. اصلینده ایسه سودانا بریتانیالیلار نظارت ائدیردیلر. بریتانیا موستملکهچیلری بورادا اؤز مؤقعلرینی مؤحکملتمک اوچون گونئیدا یاشایان خریستیان و آنیمیست آفریقا قبیلهلری ایله قوزئیدا یاشایان موسلمان عربلر آراسیندا موناسیبتلری دایم گرگینلشدیریردیلر. ۱۹۵۲-جی ایل میصر اینقیلابیندان سوْنرا رسمی قاهیره سودان خالقینین اؤز موقددراتینی تعیین ائتمک حقوقونو تانیدی. سوْنراکی ایللرده سوداندا مجلیس سئچکیلری کئچیریلدی، دؤولت تأسیسات لاری یارادیلدی، میصر و بریتانیا قوْشونلاری اؤلکه اراضیسیندن چیخاریلدی. ۱۹۵۶-جی ایل یانوارین ۱-ده سودانین دؤولت موستقیللیگی اعلان ائدیلهن واخت اؤلکهده قوزئی-گونئی قارشیدورماسی آرتیق باشلامیشدی. اوزون ایللر داوام ائتمیش سلاحلی موناقیشه ۱۹۷۲-جی ایلده اتیوپینین باشکندی آدیس آباباده سوله موقاویلهسینین باغلانماسی ایله باشا چاتدی. موقاویلهیه اویغون اولاراق، جنوبا داخیلی ایدارئتمه مسئلهلرینده موختاریت وئریلدی. لاکین ۱۹۸۳-جو ایلده یارادیلمیش جنوبی سودان خالق آزادلیق حرکاتی و اوْنون حربی قانادی اوْلان سودان خالق آزادلیق اوردوسو مرکزی خارتوم حکومتینین قوهلرینه قارشی حربی عملیاتلاری برپا ائتدی. بونا فورمال سبب کیمی سودان حکومتینین جنوبون اینضیباطی-اراضی بؤلگوسونو دییشدیرمهسی و بورادا شریعت نورمالارینی تطبیق ائتمهسی گؤستریلیردی. قونشو اؤلکهلرین، خصوصیله، اتیوپی و اوقاندانین گونئیلولارا گئنیش دستک وئرمهسی وطنداش محاربهسینی داها دا قیزیشدیریردی. ۲۰ ایلدهن چوْخ داوام ائتمیش سلاحلی قارشیدورمانین گئدیشینده طرفلردن هئچ بیری دیگرینه اوستون گله بیلمهدی. ۲۰۰۲–۲۰۰۴-جو ایللرده شیماللا گونئی آراسیندا آپاریلمیش دانیشیقلار ۲۰۰۵-جی ایلین یانواریندا کنیانین باشکندی نایروبیده هرطرفلی سوله سازیشینین ایمضالانماسی ایله نتیجه لندی. بۇ سند اؤلکهده وطنداش محاربهسینه فورمال اولاراق سون قویدو. حربی عملیاتلارین گئدیشینده ایکی میلیون سودانلی هلاک اوْلموش، تخمیناً دؤرد میلیون نفر قاچقین دوشموشدور. سازیشین شرطلرینه گؤره، جنوبا آلتی ایل مدتینه گئنیش موختاریت وئریلیر، سوْنرا ایسه بۇ اراضینین ایستاتوسو رفراندوما چیخاریلیر. اؤلکهنین پارچالانماسی احتیمالی سیاسی قوهلر آراسیندا قارشیدورمایا سبب اوْلدو. آنجاق رسمی خارتوم حساب ائدیردی کی، داواملی محاربه شرایطینده جنوبلا بیر یئرده یاشاماقدانسا سوله باغلاییب آیریلماق یاخشیدیر. اونسوز دا شیماللا جنوبو بیرلشدیرهن جهتلر اونلاری آییران جهتلردن چوْخ دئییل.
رفراندوم[دَییشدیر]
رفراندومون نتیجهلری ایسه هئچ کیمده شوبهه دوغورمور: گونئیلولار موستقیللییه سس وئرهجکلر و بئلهلیکله، شرقی آفریقادا ایکی موستقیل دؤولت یاراناجاق. لاکین جنوبون آیریلماسی سودانین بوتون پروبلئملرینی آوتوماتیک حل ائتمیر. ایلک نؤوبهده ایکی یئنی موستقیل دؤولتین سرحدلرینین مویینلشدیریلمهسیندن گئدیر. عمومی سرحدین اوزونلوغو تخمیناً ایکی مین کیلومتردیر. بئش سرحد ویلایتینین حدودلاری موباهیسهلیدیر. داها چوْخ ناراحاتلیق دوغوران آبیئی بؤلگهسیدیر. سوله سازیشینین شرطلرینه گؤره، بۇ ویلایتین ایستاتوس و آیریجا کئچیریلهجک رفراندومدا حل ائدیلمهلیدیر. اما قوزئی و گونئی الکتوراتین ترکیبی بارهده هله راضیلیغا گله بیلممیشلر. آبیئیده یاشایان دینک قبیلهسی جنوبا قاتیلماغین طرفداریدیر، کؤچری میسسئرییا ایجماسی ایسه شیمالا لویال موناسیبت بسلییر. گونئی سودان حکومتی میسرییالیلارین اوتوراق اهالی اولمادیغینا گؤره رفراندومدا ایشتیراکینین علیهینه چیخیر، رسمی خارتوم ایسه ویلایتین طالع یینین حل ائدیلمهسینده اونلارین کناردا قالماسینی اینسان حقوقلارینین پوزولماسی کیمی قیمتلندیریر و یولوئریلمز حساب ائدیر. هلهلیک بۇ مسئله ایله باغلی راضیلاشما الده ائدیلمدییندن رفراندوم تخیره سالینمیشدیر. حاضردا سودانین دؤولت بودجهسینین گلیرلرینین ۶۰ فایزی، گونئی سودانین گلیرلرینین ایسه ۹۸ فایزی نفتدن قایناقلانیر. ایکی موستقیل دؤولتین سرحدینین هارادان کئچجییندن آسیلی اولاراق، نفت یاتاقلارینین ۸۲–۹۵ فایزی گونئی ویلایتلرینده یئرلشیر. یئگانه ایخراج بورو کمری قوزئی ویلایتلریندن کئچهرک قیرمیزی دنیزین ساحلیندهکی پورت سودان لیمانینا چیخیر. سوله سازیشینین شرطلرینه گؤره، رفراندومادک طرفلر نفت گلیرلرینی ۵۰:۵۰ نیسبتینده بؤلوردولر. بوندان سوْنرا گلیرلرین هامیسی جنوبا چاتاجاق. بۇنونلا بئله، نفتین بوندان سوْنرا ترانزیتی، قوهده اوْلان نفت موقاویلهلرینین طالع یی، هابئله نفت ائمالی زاوودلارینین گلهجک فعالیتی ایله باغلی مسئلهلر نیزاما سالینمالیدیر. سوداندا وضعیتین بۇ حده گلیب چاتماسیندا «قارا قیزیل» آز رول اوینامامیشدیر. محض نفت یاتاقلاری کشف ائدیلدیکدن سوْنرا آپاریجی دونیا دؤولتلرینین، ایلک نؤوبهده، آمریکا بیرلشمیش اوستانلری، چین و فرانسهنین اؤلکهیه ماراغی آرتمیشدیر. ۲۰۰۳-جو ایلده سودانین قربینده - دارفور ویلایتینده یئنی موناقیشه اوجاغینین یارانماسی بورادا زنگین نفت احتیاطلارینین آشکارلانماسی ایله بیر واختا دوشموشدور. حاضردا سودانین نفتچیخارما صنایعسینه ان چوْخ اینوئستیسییا قویان اؤلکه چیندیر. اؤز نؤوبهسینده دیگر ایری بئینلخالق اویونچولار سودان نفتینه نظارت ائتمک اوچون جد-جهدله موباریزه آپاریرلار.
اهالیسی[دَییشدیر]
گونئی سودان اهالیسی، موختلیف معلوماتلارا گؤره، ۷٬۵-دن[۳] ۱۳ ملن. نفره قدر تشکیل ائدیر. ۲۰۰۸-جی ایلین یئکونلاریندا کئچیریلهن سودان سیاهییاالمایا اساساً گونئی اهالیسی ۸ ۲۶۰ ۴۹۰ نفر تشکیل ائتمیشدی،[۴] لاکین گونئی سودان حاکمیتی بۇ نتیجهلری تانیمیر، چونکی خارتومدا یئرلشهن مرکزی ایستاتیستیکا بوروسو رئگیون اوزره اساس معلوماتلاری گونئی سودانلیلارین اؤز ائمالی و قیمتلندیریلمهسی اوچون اونلارا وئرمکدن ایمتینا ائدیب[۵] گونئی سودانین اهالیسینین اکثریتی نئقروید ایرقینه عایید ائدیلیر و اننوی آفریقا آنیمیستیک دینلری قبول ائدیبلر یادا خریستیاندیلار. اهالینین اساسینی نیلوتلار (دینکالار، نوئرلر، آزاندئلر، باریلر، شیللوکلار) تشکیل ائدیر[۶]
جنوبی سودانین داخیلی پروبلئملری[دَییشدیر]
گونئی سودانین آیریلاجاغی تقدیرده نیل چایینین سویونون بؤلوشدورولمهسی مسئلهسی سون درجه موهوم پروبلئم کیمی میدانا چیخاجاق. ۱۹۵۹-جو ایلده ایمزالانمیش میصر-سودان سازیشینه اویغون اولاراق، نیل چایینین ۹۰ فایزیندن بۇ ایکی دؤولت ایستیفاده ائدیر. گونئی سودانین بۇ سازیشی تانیاجاغی شوبهه دوغورور. دیگر طرفدن، نیل چایی هؤوزهسینین اؤلکهلری - اتیوپی، کنیا، بوروندی، کونقو دموکراتیک جومهوریتی، رواندا، تانزانیا و اوقاندا چایین سو احتیاطلارینین بؤلوشدورولمهسی حاقیندا مؤوجود راضیلاشمالارا یئنیدن باخیلماسیندا ماراقلیدیر. آرتیق اتیوپی سو کووتالارینین یئنیدن مویینلشدیرمیی تکلیف ائتمیشدیر و اونا آبش دستک وئریر. کووتالارا یئنیدن باخیلماسی میصری پیس وضعیتده قویا بیلر. حاضردا نیل سویونون ایلده ۵۵٬۵ میلیارد کوبمتریندن ایستیفاده ائدن میصرین کووتانین آزالدیلاجاغی موباهیسهلی مسئلهدیر. سودانین خاریجی بورجو ۳۸ میلیارد دوللارا چاتیر. قوزئی جنوبون بورج یوکونون بیر حیسهسینی اؤز اوزرینه گؤتورمهسینی تکلیف ائدیر. گونئیلولار ایسه بیلدیریرلر کی، قوزئیلیلار واختیله خاریجدن بۇ قدر بورج آلاراق جنوبا قارشی آپاردیقلاری محاربهنی مالیلشدیرمیشلر. عینی زاماندا، میلّی آکتیولرین و گونئیداکی دؤولت شیرکتلرینه مخصوص املاکین طالع یی مسئلهسی ده جدی پروبلئمدیر. شیماللا گونئی میلّی والیوتا، وطنداشلیق، تهلوکهسیزلیک، ایندیدک باغلانمیش بئینلخالق موقاویلهلر و دیگر مسئلهلری حل ائتملیدیرلر. سودانین رفراندومدان سوْنراکی وضعیتی ائله ایندیدن ناراحاتلیق دوغورور. گلهجک پروسئسلرین روان گئدجیینه زمانت وئرمک چوْخ چتیندیر. زوراکیلیغین یئنیدن باش قالدیراجاغینی استثنا ائدیلمیر. سودانین پروبلئملری تکجه جنوبلا بیتمیر. اؤلکهنین مرکزینده و شرقینده سئپاراتچیلیق مئییللری اؤزونو گؤستریر. ان بؤیوک پروبلئم ایسه دارفوردور. بۇ ویلایتده موسلمان عربلرله موسلمان قئیری-عربلر آراسیندا موناقیشه ان گرگین حده چاتمیشدیر. بیر طرفدن ده آمریکا بیرلشمیش اوستانلری و آوروپا سودان رهبرلیینی دایم تضییق آلتیندا ساخلاییر. بئینلخالق جینایت محکمهسی سودان پرئزیدئنتی عمر حسن بشیری دارفوردا حربی جینایتلر تؤرتمکده اتهام ائدرک اوْنون هبسینه اوردئر وئرمیشدیر. آمریکا بیرلشمیش اوستانلری گونئیدا رفراندوم کئچیریلدیکدن سوْنرا سودانا قارشی تطبیق ائتدیی سانکسییالاری لغو ائتمیی و اؤلکهنین دونیا ایقتصادی سیستئمینه قاییدیشینا یاردیمچی اولاجاغینی بیان ائدیر. گلهجک موستقیل گونئی سودانین داخیلینده ده خئیلی پروبلئملر ییغیلیب قالمیشدیر. یاراناجاق یئنی دؤولتین ده پارچالانماق احتیمالی واردیر. بورانین اهالیسی موختلیف دیللرده دانیشان قبیلهلردن عبارتدیر. اینگیلیس دیلی رسمی دیل اعلان ائدیلسه ده، اهالی بۇ دیلی بیلمیر. زنگین نفت احتیاطلاری اهالینین معین طبقهلرینین یاخشی یاشاماسینی تعمین ائتسه ده، بوتؤولوکده گونئیدا یوخسوللوق پروبلئمینی حل ائتمیر.
گلهجکده سودان—جنوبی سودان موناسیبتلری[دَییشدیر]
شیماللا گونئی آراسیندا دا وضعیتین یئنیدن گرگینلشمهسی احتیمالی هله آرادان قالخماییب. سودان حکومتی رفراندومون نتیجهلرینی تانیاجاغینی دفعهلرله ان یوکسک سوییهده بیان ائتمیشدیر. سودان پرئزیدئنتی عمر حسن بشیر بیلدیرمیشدیر کی، آبیئی ویلایتینین ایستاتوسوْنون بیرطرفلی قایدادا مویینلشدیریلمهسی حربی عملیاتلارین برپاسی ایله نتیجلنر. بۇ ایسه موناقیشهنی تنزیملهمک اوچون ایندیدک گؤستریلمیش سیلرین اوستوندن ختت چکه بیلر.[۷]
== ایستینادلار ==
- ↑ http://news.rambler.ru/10981125/
- ↑ PocБизHecKoHcaлTиHr: ЮжHый CyдaH oфициaлbHo cTaл HeзaBиcиMыM rocyдapcTBoM، ۹ июля ۲۰۱۱ roдa
- ↑ UNFPA Southern SUDAN.
- ↑ Sudan census committee say population is at 39.
- ↑ Discontent over Sudan census.
- ↑ Sudan: One country or two?.
- ↑ http://www.azerbaijan-news.az/index.php?Lng=aze&year=2011&Pid=12050