text:
علی شریعتی و فارس شعوبیه چیلیگی 22
کئچمیش دانیشقدا علی شریعتی نین روح خسته لیگی "بیماری روحی" آد وئردیگی ایفاده نی "مدنیت راسیستلیگی" دئیه ایضاح ائتدیک[i]، و مدنیت راسیستلریندن فارسلیق خدمتینه آلینمیش بعضی قوربانلارین آدینی و بعضیلری نین ده گؤروشلرینی گؤتور قوی ائتدیک. او چیخیشین داوامی اولاراق علی شریعتیدن گئنه ده اوخویوروق:
"سؤمورگه و ایستعمار هر هانکی بیر ملت ایله رابیطه-ده اولارکن اونو "تسلیم" آلماق، اؤزلوگوندن "اؤزگه لشمک" و نتیجه اولاراق تقلیده تابع توتماق ایسترکن اؤزونو مقدس بیر قیافتده، بشریتین بوتون فضیلتلرینه، عقل، عئلم، اخلاق، مدنیت و اوستون نژادا (نژاد برتر) مالیک اولدوغونو ادعا ائدر. بئله لیکله اؤزونه اوو و شیکار دئیه منظور ائتدیگی بیر ملتی بوتون زمینه لرده، خصلت، تاریخی دگر و ملی باخیمدان کیچیمسه یه رک و تحقیر ائده رک اؤز هوجوما معروض قویار. اونون تاریخی، ملیتی، مدنیتی، مذهبینی، عادت و عنعنه سینی، اخلاق و رفتارینی، یاشاییش طرزینی، حتی عرق و نژادینی مسخره ائدر. (ایستعمار) ائله بیل (گویا)، بیلگین و دانشمنددیر دئیه بو هوجومو و آخینی بیر چوخ دلیل ایله ایستر منطیق، تاریخی تانیق (شاهد)، علمی اوصول و ایسترسه ده گؤرونن اؤرنک و نمونه لر ایله ایستعمارا معروض قالمیش توپلومو پیسلمک و اوندان بیر پیس، نفرت ائدیجی قیافت ترسیم ائتمکله حیاتا کئچیرر"[ii].
علی شریعتی نین اوسته ترسیم ائتدیگی مقاملار کئچمیش یوز ایلده فارسلیق طرفیندن سیستیماتیک ایستر فارس ادبیاتچیلاری و ایسترسه ده سینماچیلیغی طرفیندن تمام و کمال تورکلوک و عربلیک علیهینه حیاتا کئچمیش، یئرینه یئتیریلمیش. آذربایجان مشروطه حرکاتی یئنیلگه یه اوغروداغیندان سونرا آلمان امپراتورلوغو طرفیندن برلین شهرینده حیمایت اولونموش فارس مدنیت راسیستلری فارس مطبوعات اورقانی او جومله-دن ایرانشهر، فرهنگستان درگی و مجله لرینی یولا سالاراق فارسلیغی پارلاق و مدنی گؤسترمک و فارس نژادپرستلیک تئوریسینی "آریا" دئیه یایماغا و تورکلوگو "تورک غولاملار" دئیه پیسلمگه چالیشاراق[iii] تورک انسانیندان قورخونج و وحشی بیر کاراکتئر یونتاماغا چالیشمیشلار. بو ذاتلار تاریخ باخیمیندان فارسلیق ایله ایلگی و علاقه سی اولمایان ایسلاو دیل و مدنیتینه منسوب اولموش "خاخام انشان" طایفاسی نی آریالی و اصیل ایرانلی[iv] دئیه قونداریلمیش کوروشو، حقوق بشرچی[v] قلمه آلارکن مین ایله یاخین ایران ممالیکی محروسه سینه حاکیم اولموش تورک شاهلارینی غلام و غلامزاده قلمه آلمیشلار[vi]. یئری گلمیشکن دیل باخیمیندان نه اؤلچوده خاخام اَنشانلارین فارسلیق ایله ایلگی و ایلیشگیسی اولمادیغینی ایضاح ائتمک یئرینده ساییلار.
"خاخام انشان (خاخامنشیان)" و اونلارین دیلی
تاریخی افسانه لره گؤره بابل دؤلتیندن قالمیش "نبونید" داش یازیسیندا کوروش اؤزونو "انشان" شاهی آدلاندیرمیش، اورادا اوخویوروق: "آستیاک شاهی، اؤز حکومتی نین آلتی ایللیگینده قوشونو اَنشان شاهی ساییلان کوروشون اوستونه هوجوم ائتمگه سفربر ائتدی. قوشون ایسه آستیاک شاهی نین اؤزونو حاکیمتدن دئویره رک حاکیمیتی کوروشا تسلیم ائتدی". جغرافی باخیمدان "اَنشان" بوگونکو فارس ولایتی نین قوزئی گونباتان بؤلگه سی (شمالغربی) ساییلارمیش. تاریخی بللی اولمایان، بلکه ده یهود اجماعسی طرفیندن "مادر سلیمان" آد آلمیش بیر داش قالاغی اوزرینده، سونرادان فارسلیغا تاریخ یونتاماق اوچون اونا "پاسارگاد" آد وئردیکلری جعلی یازیلمیش یازیتدا (کتیبه) دا کوروش اؤزونو خاخامانشان (> خاخام + انشان) شاهی آدلاندیرمیش[i]. یهود اجماع سی نین یازدیغینا گؤره کوروشدان سونرا حاکیمیته گلمیشلر ده سیلسیله شاهلار اولاراق اؤزلرینی خاخامانشان ( خاخام انشان) شاهی آدلاندیرمیشلار. تاریخده کوروش او زامانکی یهودیلرین دین خادیملری نین (خاخاملارین) مالینا آرخالاناراق بابل دؤلتی نی ییخماسی و بابلده دوتساق و اسیر دوشموش یهودیلری آزاد ائتمه سی ایستر یالان، ایسترسه ده دوغرو "خاخام انشان" شاهلیغی اوزره یهود اجماعسی طرفیندن تاریخ دئیه ایضاحلار اؤز عکسینی تاپمیش گؤرونر. مسئله بئله اولدوقدا کوروش قوردوغو حاکیمیتی "انشان" آدلاندیرمیش. یهود اجماعسی دا کوروشون حاکیمیته گلمه سینده مالی کؤمک ائتمیش. دئمک، یهود خاخاملاری نین مالی کؤمگی و "اَنشان" طایفاسی نین فعالیتی نتیجه سینده بیر حؤکومت قورولموش. بو حؤکومت بیر ائتلاف و آنلاشما نتیجه سینده اورتایا چیخدیغی اوچون "خاخام انشان" آدینی آلمیش. آنجاق هر هانکی مصلحتلر اوزوندن "خاخام انشان" کلمه سی نی بوگونکو فارس دیلینه اویقونلاداراق "هخامنشان/ هخامنشیان" یازدیقلاری، یوخسا سونرادان فارسچایا کؤچوردوکلرینی باشا دوشمک او قدر ده چتین اولماز. بو باخیمدان "هخامنشان" کلمه سی بیر مرکب کلمه اولدوغونو و او زامانکی بابل دؤلتی علیهینه قورولموش اتفاقی دا نظره آلارساق، بو کلمه آدی چکیلن ایکی گوجو تمثیل ائتدیگی آدلاردان اورتایا گلمه سی ده طبیعی گؤرونر. بئله لیکله "خاخام انشنا" کلمه سی نین یهود اجماعسی طرفیندن اورتایا آتیلدیغی قبوللوق گؤرر. دین اجماعلاری نین ناغیل یاراتماقدا اوستاد اولدوقلارینی نظره آلارساق، خاخامنشان یوخسا هخامنشان دئییم و اصطلاحی دا یهود اجماعسی طرفیندن اورتایا آتیلمیش بیر ایفاده ساییلار. بئله لیکله بو کلمه نین فارسچایا کؤچورولمه سی ایله کلمه و سؤز قورولوشونو نظره آلارساق، بو کلمه نین آییرد ائدیلمه سی و آچیقلیغا قاویشدیرلماسی داها دا راحات اؤز عکسینی تاپار:
"خاخامَنشان" کلمه سی نین فارس بیچیمینه دوشدوگونو قبول ائدرسک، بئله اولموش:
خاخام + انشان برابر اولار خاخامَنشان. سونرا خاخامنشیان تاریخ سورجینده و پروسه سینده خخامَنشیان < هخامنشیان بیچیمی و شکلینه ده دؤندوگو قبوللوق گؤره بیلر. یئری گلمیشکن بونو دا آرتیرماق لازیم: - فتحعلی شاهین اوغلو جلال الدین میرزه هیندوستاندا ناغیللار اساسیندا یازیلمیش دساتیر ادبیاتیندان "پارسیان" یوخسا فارس شاهلیغی دئیه اوشاقلار اوچون یازدیغی "نامه خسروان" آدلی اثرینده بیله تاریخی اساسی اولمایان "آبادیان"، "پیشدادیان"، "شائیان"، "یاسائیان"، "گلشائیان" و "مه آبادیان" سیلسیله آدلارینی سیرالاماسینا باخمایاراق "خاخام انشان" آدلی بیر ایفاده ده قلمه آلمامیش. دئمک، بو یالان روایتلر فارسلیغین یالان روایتلرینده ده اؤز عکسینی تاپمامیش.
"خاخام انشان (خاخامنشیان)" دیلی
"خاخام انشان"ا (هخامنشلره) نسبت وئریلن دیلده تک (مفرد)، جمع و ایکیلیک (دوآل)، جنسیت تانیملایان حرف (ارککلیگ، دیشیلیگ و خاصیتسیزلیگی بللی ائدن حرف) و جمله-ده آلتی حالتلر (آدلیق، یییه لیک، یؤنلوک، تأثیرلیک، آیریلماق، یئرلیک) وار ایمیش. اوسته لیک جنسیت بلیرلمک اوچون ژئرمن دیللری کیمی آددان اؤنجه و قاباقجا هر هانکی بیر تعریف کلمه سی (حرف تعریف) نمونه اولاراق اینگلیسچه the و آلمانجا der، die و das دئییل، ایسلاو دیللرینده اولدوغو کیمی بیر اَک و پسوند آدا یاپیشارمیش. اوسته لیک دوآل و ایکیلیک آنلاییشی دا عربجه ده اولماسینا باخمایاراق فارسچایا اؤزگه ساییلار. اؤرنک: نهرین: ایکی چای.
علی شریعتی ده فارسلیغی یئنیدن تانیملایان (باز تعریف ائدن) "بازشناسی هویتی ایرانی و اسلامی" کتابیندا خاخام آنشان شاهلیغینا یئر وئرمدیگی بیر اؤلچوده بو ذاتین آییق اولماسینی سرگیله میش اولار. موضوعدان اوزاق دوشمک یاخشی اولماز دئیه بیر داها موضوعموزا دؤنمگی مقصده اویقون حئساب ائدیرم.
فارس مدنیت راسیستلری فارس ادبیاتیندا تورکلوگو مدنیتسیز قلمه آلارکن چکیلمیش سینما فیلیملرینده ده تورکلره آشاغی روللار وئررلر و تورکلری مسخره ائدرلر. بو تحقیرلر و کیچیمسه مکلرین گوناهی نین بؤیوک بیر بؤلوگو ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورکلوگون اؤز ملی منلیگی و کیملیگینی درک ائتمه دیگینه اساسلانار. بو دا تورکچه نین قوشون، عربجه نین دین و فارسچانین دیوان دیلی اولماسی ایله حاکیمیتچیلیک باخیمیدان تورک ائلیتینده دیل بیلینجی و شوعورونون باسدیریلماسینا یول آچمیش تورکلر اوچون بیر بدبختلیک اولموش. دئمک، ملی دؤلتچیلیک دؤنمی و مرحله سینده قاجار یوخسا ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورکلر اؤز ملی کیملیکلرینی درک ائتمکدن عاجیز قالمیشلار. میرزه فتحعلی آخوندزاده و فتحعلی شاهین اوغلو جلال الدین میرزا زامانیندان باشلایاراق تورکلر آراسیندا فارس حئیرانلیغی و فارسلیغا تاریخ یونتاماق دیرچلمگه و زامان آخاریندا تورکلوگو هدف آلماغا باشلامیش. فارس مدنیت راسیستلری، او جمله-دن حسین کاظمزاده تبریزلی، تقی ارانی تبریزلی، یحیی ذکاء تبریزلی، ناطق ناصح اورمیه لی، فیروز منصور خویلو، منوچهر مرتضوی تبریزلی، جواد شیخ الاسلامی زنگانلی، ایسترسه ده بوگون سید جواد طباطبایی تبریزلی، حجت کلاشی اردبیللی، افشین جعفرزاده اورمیه لیلر ده تورک اولدوقلارینا باخمایاراق تورکلوگو تحقیر ائتمیش و تحقیر ائدرلر. جواد طباطباییدن اوخویوروق:
"... دؤلت فارس دیلی نی اجبار ائتمیش دئیه رک فارس دیلینه قارشین ساوش آپارماق اوچون "آذری" دیلی اجبار اولونسون دئییلر. یعنی فارس دیلینده دانیشماغین و یازیشماغین حتی رادیو تلویزیون وئریلیشلری نین قاباغینی آلماق و خالقی پان تورک اولماغا زورلاماق ایسترلر. بیر ایرانلی نی آذربایجانلی ایله به اصطلاح شمالی آذربایجانلی دئدیکلری ایله توتوشدورونوز و مقایسه ائدینیز. شخص نئچه کلمه روسچا و انگلیسچه بیلمزسه، باکی اونیوئرسیته سینده کی بیر اوستادین بیر ایران کندلیسیندن آرتیق بیلینج و شعورو یوخدور. بونو تجربه اساسیندا دئییرم! بیر نئچه باکیدان دوکترا اؤیرنجسی منه مراجعت ائتمیش. اونلار واسیطه سی ایله اورانین اونیوئرسیته لری نین و اوستادلاری نین بیلگیلری نین دوشوک اولدوغونو گؤرموشم. تورکچه اوخوماغی اجبار ائتمک فارسچانین بؤیوک یاراتدیغی و فارسچایا کؤچورولموش بیلیم سرمایاسیندان محروم قالماق ساییلار[vii]".
اوسته گؤروندوگو کیمی جواد طباطباییلره گؤره اؤز دیلینده یازیب اوخوماق گئری قالمیشلیغین علامتی ساییلارکن بیر نئچه کلمه انگلیسچه و روسچا بیلمک گلیشمگین و مدنی بیر مئیمون اولمانین گؤسترگه سی ساییلارمیش. دئمک، علی شریعتی نین ده منظور ائتدیگی جاواد طباطبایی کیمی اؤزگه لشمیش و اؤزگه بالتالارینا ساپ اولموش موجودلار ساییلار. علی شریعتی نین ایستعمار مسئله سینه یاناشماسی ایسه، ایران ممالیکی محروسه سی نین ایچریسینده کی فارس حاکیمیت سیستیمی و فارس مدنیت راسیستلیگی اساسیندا یارانمیش ایستعمارچیلیق سیاستینه آیدینلیق و آچیقلیق گتیرمک دئییل، فارس ایستعمارچیلیغینی گیزلی توتاراق دقتلری سرحدلردن قیراغا و خاریجه یؤنتمک، اوسته لیک فارس ایستعمارچیلیق سیستیمینه داها دا آرتیق نظم و دوزن وئرمک سیاستینه خدمت ائتمک منظور اولموش. جاواد طباطبایی نین فارس مدنیتی زنگینلیگیندن سؤز آچماسی ایسه بوذاتین بیر فارسچی نئهیلیست و فارس مدنیت راسیستی اولدوغونو اورتایا قویار. فارس دیلی و قابیلیتی ایله تانیش اولانلار فارسچانین نئجه بیر ضعیف دیل اولدوغوندان و فلسفی گؤروشلری ایفاده ائتمکده اورتایا چیخمیش چتینلیکلرینه تانیقلیق و شاهیدلیک ائدر دئیه دوشونورم. دئمک، قویونون ایچینده سو اولماسی لازیم. هر هانکی بیر چوخورا سو تؤکمک ایله اوندان درین سو قویوسو یاراتماق اولماز. انسان اؤز ملی دیلی و مدنیتینی دانماق و انکار ائتمک و حاکیم ایستعمار دیلی و مدنیتی نی تعریفلمک ایله مدنی بیر انسان اولابیلمز، اولسا اولسا، یالنیز بیر مئیمون اولابیلر. مئیمون دا مدنیلشدیکده بیر چوخ شئیلری یانسیلاماغا چالیشماسینا باخمایاراق اؤز منلیگی و کیملیگیندن آرتیق بیر شئی اورتایا قویابیلمز. جواد طباطباییدن بو دوغرولتودا اوخویوروق:
"تورکیه اون ایللر بوندان اؤنجه خلافت دؤورونون کئچدیگینی باشا دوشموش. بوگون تورکیه هامان خلافتی یئنیلمک اوچون باشقا بیچیمده و شکیلده چالیشار. بیز بونو یئنی عثمانچیلیق دئیه تانیملاییر و تعریف ائدیریک.... تورکیه گئنیشلنمک اوچون بؤلگه-ده ایسلام آدینا بیر بؤیوک تورک بؤلگه سی یاراتماق ایستر. بو دئدیکلریمیزه باخمایاراق اونون هدفی باشقا بیر شئیدیر. اؤرنک اوچون تورکیه اونیوئرسیته لرینده قورولاجاق بؤیوک تورکیه اوچون دبیرخانا یاراتماغا چالیشارلار. بو تورکیه نین سرحدلری شرق آوروپادان باشلایاجاق اؤزبکیستان و چین سرحدلرینه دک داوام ائده جکدیر. چوخ احتمال بؤیوک تورکوستان اولاجاقدیر. تورکیه بو ایشی تورکچه نی استاندارد بیر دیل ائتمک ایله حیاتا کئچیرمگه چالیشار"[viii].
اوسته گؤروندوگو کیمی جاواد طباطبایی ایرانشهر تئوریسی یانچیسی اولماسینا باخمایاراق اؤز پان ایرانیستلیک و فارس مدنیت راسیستلیگی گؤروشلرینه اجتماعیتده یالان دا اولسا، اساس یاراتماق اوچون تورکیه حؤکومتی اوزره مانور وئرمگه چالیشار. دئمک، طباطبایی تورک اولدوغونا باخمایاراق اؤز تورک ملی کیملیگی و منلیگینه کورک چئویره رک فارس ایستعمارچیلیغی اوچون یالتاقلیق ائتمگه چالیشار. جواد طباطباییدن گئنه ده اوخویوروق:
" تورک دیلی نین استاندارد دئییشی یوخدور، اولا دا بیلمز. .... تورک دیلی، تورک مدنیت دیلی اولمادیغی اوچون تورکچه دانیشانلار بیربیرلرینی باشادوشمزلر. هرکس اؤزونه دانیشار. فقط تورکیه دؤلتی تورکچه نی استاندارد ائتمگه چالیشار"[ix]
یئری گلمیشکن جواد طباطباییدن سوروشماق لازیم: - باشا دوشولمدیگی بیر دیلی کیمه و نئجه ایستاندارد ائتمک اولار؟ دئمک، جاواد طباطبایی اؤزو ده دانیشیقلاری نین یالان اولدوغونون فرقیندا اولارکن نه دئدیگینی باشا دوشمز. کؤر توتدوغونو بوراخمادیغی کیمی جواد طباطبایی ده "گویش ترکی" دئیه اؤز سازینی چالماغا چالیشار. دئمک، بوگون اونیوئرسیته لرده و دیل بیلیمی اوجاقلاریندا "تورک دیللری" و ادبیاتلاری درس وئریلدیگی بیر دؤنمده و زاماندا اؤزونو "هئگئلیست" دئیه تانیتماغا چالیشان ذات دیل ایله آغیز و لهجه نی تشخیص وئره بیلمدیگی نی سرگیلمیش مقامدا یئر آلار. دئمک، تورک جمهوریتلرینده تورک دیللری بیلیم و تحصیل اوجاقلاریندا و اداره چیلیک سیستیملرینده حاکیمیتچیلیک ساییمی نی (استاتوسو) قازانماسینا باخمایاراق جواد طباطبایی آدی چکیلن جمهوریتلرده کی حاکیم دیللری ده فارس ایستعمارچیلیغینا معروض قالمیش گونئی آذربایجان تورکلوگونون دیلی ایله بیر آشاما و مرحله-ده سرگیلمگه چالیشاسینا باخمایاراق آذربایجان ملی مسئله سی بو فارس مدنیت راسیستی نین جانینا بیت بیره سالمیش مقامدا یئر آلار. بو دوغرولتودا جواد طباطباییدن اوخویوروق:
"... تورکیه ایستراتئژیک چیخارلاری باخیمیندان آذربایجان جمهوریتی اؤنملی اویون مهره سی و عامیللریندن بیری اولابیلر. بیز ده مملکتین ایچریسینده هر هانکی اساسلی بیر تدبیرلی ایش گؤرمه میشیک. بیز بو مسئله لری جدی توتمادیغیمیز اوچون بو خطری ایچریده یئدک چکنلر و نماینده لیک ائدنلر بیزیم دقتیمیزدن یاییناراق و قاچیناراق بیزیم تورپاق بوتونلوگوموز اوچون بیر خطر اولابیلرلر. درین بیر آنالیز و تجزیه تحلیله مالیک اولمادیغیمیزا باخمایاراق خطرین اولدوغونو غریزه اساسیندا باشا دوشوروک. عوموم توپلوم و جمعیت اوچون بو مسئله نی مطرح ائتمک دوزگون ساییلماز. آذربایجانلیلار بو تبلیغاتا قولاق آسمازلار. سئچیم اولارسا، بئله بیر مسئله لر سس قازانمادیغینا باخمایاراق بحرانلی زامانلاردا سئچیم اولمادیغینی نظره آلاراق بو دئدیکلریم سؤز قونوسو و موضوع اولار... "[x]
اوسته گؤروندوگو کیمی فارس مدنیت راسیستلری دیل و مدنیت مسئله لرینی "خطر" دئیه خاریجی و قونشو دؤلتلره نسبت وئرمگه چالیشارلار. مدنی مسئله لری خاریجی دؤلتلره نسبت وئرمک جواد طباطبایی نین یئتنک و باشاریغیندان ایلری گلن بیر گؤروش دئییل، بو یاناشمانی او محمود افشار یزدی نین گؤروشلریندن اوتلادیغی و اؤزونو مئیمون دورومونا دوشوردوگوندن حکایت ائدر. محمود افشار یزدی رضاخان زامانی فارس میللیتچیلیگی و ایستعمارچیلیغی قارشیسیندا تورک وارلیغینی "خطر زرد"، کمونیستلیک ایدئولوژیسینی "خطر سرخ"، ایسلامیتی "خطر سبز" قلمه آلمیش.[xi] دیل و مدنیت مسئله لری نین حللی اوچون چیخیش یولو تکلیف ائتمک یئرینه جواد طباطبایی آذربایجان میللی حرکتینی قلع و قمع ائتمگی فارس حاکیمیتینه تکلیف ائدر. گئنه ده اوخویوروق:
"ایران تورپاق بوتونلوگونو قوروماق بیر وظیفه اولدوغونا باخمایاراق بیز بؤیوک ایران فرهنگی تورپاقلاری نین بیر بؤلوگو اولدوغوموز اوچون بیزیم رسالتلریمیزدن بیری ده "ایران مدنیتی (ایران فرهنگی)" آنلاییشینی قوروماق ساییلار. بؤیوک ایران مدنیتی (فرهنگی) آنلاییشی بیزیم چیگینلریمیزه بؤیوک بیر یوک قویموش. او دا داعیش، القاعده، عربستان سعودی و تورکیه نین بؤیوک تورکیستانی نین قارشیسیندا "ایران فرهنگی" تورپاقلارینی – اوخو: فارسلیق آنلاییشی اساسیندا- قوروماق ساییلار"[xii].
اوسته گؤروندوگو کیمی جواد طباطبایی "ایران فرهنگی" دئییمی نین دالیسیندا گیزلنمک ایله تورکلوک و عربلیک قارشیسیندا فارسلیغی یوموشاق دیل ایله "پان ایرانیستلیک" گؤروشلرینه بوکه رک و فارس اولمایان ملی توپلوملارا یئدیرمگه چالیشار. جواد طباطبایی گونئی آذربایجان تورکلوگو ایچریسینده میللی بیلینجین گلیشمه سی نین فرقینده اولاراق یازار:
"... بیز تاریخده تانیش اولدوغوموز بیر اتقاغین یارانماسینا گرک ایمکان وئرمه یک. بو دئدیگیمیز تورک غلاملاری ایله خلافت دستگاهی نین ایش بیرلیگی و ایرانا حده قورخو گلمه سی اولموش. بو اتفاق گئنه باش وئره بیلر. یعنی بؤیوک تورکوستان، داعیش خلافتی. عربستان بیزیم اوچون، بیزیم یاشاییشیمیز اوچون بیر بؤیوک خطر ساییلار"[xiii].
اوسته گؤروندوگو کیمی سیدجواد طباطبایی نین "وحدت غلامان ترک و دستگاه خلافت" دئدیگی سامانیلر علیهینه سلطان محمود و غزنه لیلرین دؤلتچیلیگی و حاکیمیتچیلیگی منظور اولونار. دئمک، ایسلامیت مسئله سینده بیله اؤزونو "ایران فرهنگی" و شیعه لیک طرفداری قلمه آلمیش علی شریعتی، فارس ملی مذهبیلری ایله فارس مدنیت راسیستلری و فارس ذاتچیلاری و باستانگرایلاری نین تورکلوک و عربلیک مسئله لرینده اورتاق اولوشدوردوقلاری باریناق و سیغیناقلاری وار. بونلار هامیسی فارس ایستعمارچیلیغینی قوروماق، تورک و عرب دیل و مدنیتلرینی یوخ ائتمکده اؤز عزملرینی جزم ائتمیش هئگئمون فارس ایستعمارچیلیق محفللری و عامیللری ساییلارلار.
ایشیق سؤنمز، 21.11.2018
[i] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص. 300 -301.
[ii] علی شریعتی، بازشناسی هویت ایرانی- اسلامی، ص. 302 – 303.
[iii] حسین کاظمزاده، مجله ایرانشهر، برلین 1301 – 1306 (1922 – 1927)
[iv] ایشیق سؤنمز، "خاخام انشان (خاخامنشیان)" شاهلیغی و دیلی: http://www.isiqsonmaz.com/Seite%20366.htm
[v] Matthias Schulz, UN Treasure Honors Persian Despot, The Spiegel online, 15 July 2008: http://www.spiegel.de/international/world/falling-for-ancient-propaganda-un-treasure-honors-persian-despot-a-566027.html
[vi] ذبیح الله صفا، تاریخ ادبیات در ایران و قلمرو زبان فارسی، جلد 1، تهران، 1332.
[vii] سید جواد طباطبایی، جدال قدیم و جدید، دیدگاهها، زندگینامه و کارنامه علمی سید جواد طباطبایی در گفتگو با او، تاریخ نویسی جز با تکیه بر آگاهی ملی امکان پذیر نیست (آلینمیش: مهرنامه، تیر ماه 1392)، جمعه چهاردهم تیر 1392 ، - آن موقع به چه چیزهایی فکر می کردید؟ نمی توانم بگویم آن موقع چه فکرهایی داشتم. ... همیشه نوعی تصوری از بحران داشتم: http://gadim-va-jadid.blogfa.com/post-308.aspx
[viii] جوااد طباطبایی، قفقاز برای ایران بزرگ فرهنگی بسیار مهم است؛ دومین سمپوزیوم مناسبات فرهنگی، تاریخی و اجتماعی قفقاز، تاریخ مطلب: 1394/11/05ایرنا (خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران) مقاله: http://article.irna.ir/fa/c1_3970/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D9%85%D9%BE%D9%88%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%85_%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B
[ix] جواد طباطبایی، باخ اورادا.
[x] جواد طباطبایی، باخ اورادا.
[xi] محمود افشار، آینده، جلد دوم، تهران، چاپ دوم 1351، خطرهای سیاسی، صحیفه 921 – 929.
[xii] جواد طباطبایی، باخ اورادا.
[xiii] جواد طباطبایی، باخ اورادا.


c: text/html

text:
اووسونچو ” حئكايه سينه باخيش هونر دونياسي نين ياشار ليق سيرري باش وئره ن حاديثه لرين آرادان گئتمه سي نن سيخ ايلگي سي وار دير. نييه كي اجتماع و تاريخ ده اتفاق دوشه ن هر بير ماجرا دوز اوز وئره ن لحظه ده وارليقيني ايتي ره رك ، هونر له دويونله نينجه يوزلرجه ايل ياشامينا دوام وئرير. بو آرادا خيال واسيطه سيله حئكايه عالمينه دالان صنعتكار بير يازيچي ، حيات تجربه لريني اؤز دوشونجه و…بیشتر بخوانید
حیکایه
چیلله گئجه سی / رضوان حاجی قاسملو (جانای)
چیلله گئجهسی آنامین یانیندا اوتورموشدوم کولک قاپ من باجانی بئله دؤیوردو سانکی الی قیلینجلیدان قاچیر. آتام قارپیز کسیردی منیم پاییمی قویدو بوشقابا وئردی، آما گؤزوم قالمیشدی نارلاردا، گؤزلهییردیم نار یئیک، ایچیمده دوشوندوم نار دان سؤز سالسام بیلرلرنار ایستهییرم او اوزدن آناما دئدیم آی آنا ندن بو مئیوهنین باشیندا تاج وار؟ آنام بیر نارا باخدی بیر منه، قیرمیزی نار گؤتوروب بوشقابدا وئردی سن بونو یئمکده اول منده نارین ناغیلین دانیشیم. ایللر اؤنجه بیر شاه اوغلو واریمیش…بیشتر بخوانید
اونون خیالې / حیکایه / ائلمیرا رضازاده
آی، گؤی اۆزۆنده پارلاییردی. اولدوزلار گیزلینجه بیر-بیرلری ایله گؤزلهشیردیلر. یئل، آستاجا دنیزین قولاغینا میزیلدانیردی؛ دنیز ایسه اونا قوناق گلن سئوگیلیلره باخمایاراق دالغالانیب اویناییردی. دنیزین قیراغیندا اوتوران گنج، سئوگیلیسینین ألیندن بم-برک یاپیشمیشدی. سانکی بو تابلو اونلار’لا بۆتۆنلهنهجکدی. اوغلان، قیزین گؤزلرینه باخیردی، دنیزین دالغاسی ایدی قیزین گؤزلرینده، یوخسا سئوگی ایدی دالغالانیردی گؤزلرینین دنیزینده، بیلمهییردی. اؤنملی ده دگیلدی. یئل، آرا-سیرا قیزین ساچلارینا توخانېردې، ساچلار هاوادا اوچوشوردو، اوغلان یئلی قیسقاناراق، ساچلارې الینه آلیب، اونلارا اوخشایېردې. اودون آلوولارې بئله اوغلانېن…بیشتر بخوانید
قورد اَلی / علیرضا ذیحق
حیکایه سیروس، قوشو گؤیده ووراردی . اورتا بوی، آریق و آز دانیشان بیری ایدی. عشقی فقط او ایدی کی معلیم چی لیک ائتدی یی کندین درس ساعات لاری بیته، و او، دینجین آلاندان سونرا، شیکارا چیخا. بیر توفنگی وار ایدی کی اونو بیر ائولاد کیمی گؤزَتلردی. واخت تاپدیقجا توفنگینی سیلیب تمیزله ییب یاغلاردی. گونلرین بیری شیکارا چیخیب بیر نئچه اؤردک وورونجا ائوینه قاییدیردی. تک یاشاییردی. هله ائولن مه میشدی. کندده ائولرین بیرینده بیر اوتاق توتوب…بیشتر بخوانید
دؤنگه / الهام عزیز / کؤچورن: ائلیار پولاد
بلکه ده، او گون، او دؤنگهده، او ایشیق دیرهیینین يانیندا ایشیقچی احمدله راستلاشماسايدیم، هر شئي بیر باشقا جور اولاجاقدی، بلکه ده، ایشیقچی احمد اؤلمهيهجکدی… بیلمیرم، بلکه ده، ایشیقچی احمد قیزمار ياي گونونده، آرانین ایلغیمینداجا اؤزو منیم قاباغیما چیخمیشدی کی، اؤلسون. اؤلدو ده. او دا بیر غریبه آدام ایدی. الینده پورتفئلی(چرمی کیف)، باشیندا «آئرادروم»کئپکاسی، داماغیندا «تو-۱۳۴»، بیر ده گئتدیی يئرده قفیل دايانماغی واردی -دئيردین، بو آدام بیر ایشیق دیرهییدیر و من او گون…بیشتر بخوانید
دونموش قان / علیرضا ذیحق
قارلار اَری میری. شاختا بوران آداملارا کار سالمیری . ککلیک لرین قاققیلتی سی آغا بورونن تپه لردن قولاغا گلمیری . آدام لاری گؤروب قاققیلتی لارینی کسیب لر . توفنگ لر آما قاققیلدیرلار. ککلیک لرسس لرینی کسسه لرده ، آلا قورا رنگ لری و جیل لیک لری نن قارلارین آغ مخمر لری اوسته گؤزه چارپیرلار . چوخ ائولرده بو گئجه ککلیک لر قابلامالار دا ، قایناماق دا اولاجاق لار . اینسان ، قارنی اوچون هر رذالته…بیشتر بخوانید
قاپ قارانلیق / گوهر مراد
چؤل. سقاخانا، پنجه، علم و کتل اوزهرینه چکیلمیش سو قیرناسی و زنجیرله باغلانمیش بیر کاسا. سو قیرناسینین اوستو و پنجهلرین بیریسی نین آلتی – ال اوندان راحاتلیقلا کئچر قدهری دهلیکدیر. پرده آچیلیر. صحنه بوشدور. ایلک اؤنجه بیر شئیین دوشمه سی ائشیدیلیر، آرخاسیجا بیر کیشینین اوجادان گولمهسی. نئچه آن سونرا بیر کیشی آرخاسیندان موغایات اولاراق صحنهیه گیریر، ساغ الینه بؤیوک بیر قیچی آلمیش، قالین و قیسسا بیر ایپ ده سول الینده. دایانیب گولور و قیچینی…بیشتر بخوانید
پريسا / عليرضا عطاران ( علي آرام )/ تورکجه یه چئویره ن : علیرضا ذیحق
حیکایه ” نه جور دئييم واللاه ، بئش گون دي ائوه گلمي ييب . بولموره م نئيني يه م .اوره ييم آز قالير آغزيما گله . نه يوخوم وار نه خوره ييم . ايشيم اولوب صوب دن آخشاما پئنجَره داليندا اوتوروب گؤزياشي اودماخ .” “موفته يئره قوصصه لن مه . حتمن او سفركي كيمي گينه يولداشلاري نين يانندا دي. ياديندادي دا بير هفته يوخا چيخميشدي و سورا بولوندو كي دوسلارينان گئديب قوزه يه !”…بیشتر بخوانید
وسواس / جلال آل احمد / تورکجه یه ترجومه ائده ن : علیرضا ذیحق
غلامعلي خان ساللانا- ساللانا حامامين پيللهلريندن يوخاري قالخدي. آزجا دوروخدي. نفسين تزهلهدي و يئنه تكرار يولادوشدو. آمما ايكي آدديم آتماميش ندنسه يئني دن دايانماق ايستهدي. بارماغين آلنينا قويدي، گيجگاه لارين اهمالجا سيخدي و قاش- قاباغين تؤكهركن نئچه يول شيطاني لعن ائیلهدي. دوز فيكر ائلهميشدي. يادينا گليردي كي غسل ائتمك ايستهينده استبراءني اونوتموشدو. ايندي اؤزوكي پاك دئييل هئچ غسليدا باطلدير. لاپ چتينيده پالتارلارينين مرداليقي و اونلاري كيرلنمه ميش دگيشمك ايدي. بير نئچه آن شبهه لندي….بیشتر بخوانید
چاغیریش / گوهر مراد
پانتومیم چؤل و بیر تورپاقلی جادا ساغدان سولا چکیلمیش. صحنهنین اورتاسیندا – جادا قیراغیندا – اوجا دیرهک واردیر، اوچ مفتیل اوندان کئچیر. پرده آچیلیر. *** بیر کولونگون یئره چیرپما سسی یاخیندان قولاغا ده ییر. سس قیریلیر و نئچه آن سکوتلا کئچیر. سونرا بوغونتولو سس قولاغا ده ییر، سانکی چکیش ایله یئری دؤیورلر. سس قیریلیر. *** آیاق سسی قولاغا دهییر. کور بیر کیشی صحنهیه گیریر؛ ساغ الینده عصا، سول الینده بالاجا بیر چکیش. بؤیوک بیر…بیشتر بخوانید

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اؤز قینیما گیرمیشدیم. اؤز عالمیمه وار- گل ائدیردیم. اینسانلاردان اوزاق گزمهییم گلیردی. بیر اؤزوم و بیرده اؤزوم اولماق ایستهییردیم بو عالمیمده. تئلفونا جواب وئرمهیه بئله دیل- داماغیم یوخایدی. آباجینین آدینی گؤرونجه جواب وئرمهیه مجبور قالدیم. آباجی اینسان دئییلدی، سو کیمیایدی. دوم- دورو. اونو هئچ بولانیقلی گؤرمهمیشدیم.
– بالا بَ هارداسان؟
– هاردا اولاجام آباجی! ائله بوردایام دا.
– قیزیم او تیلیفونوو اؤزون گؤتو داااا. بیر آز بوننان قاباخ تیلیفون ائلهدیم. تیلیفونوون جعبهسی جواب وئردی.
– جعبه نهدی آباجی؟
– من نه بیلیم بالا! اونو دا سن بیلمهلیسن. سنین جعبهندی. من هاردان بیلیم آخی؟ دالبادال نم نئچهدنه شماره سایدی، دئدی سیز بو شمارهنین پیغام جعبهسینه باغلانیبسیز.
– هَه… بیلدیم نهدی آباجی. منیم موبایلم مین اوش یوز نم نئچهدی. قَجَرلردن قالیب. منیم تئلفونومون پیغام جعبهسی یوخدی. حتما کی کیریخیبسان، نومرهنی ترسه توتوبسان.
– ایندی ترسهدن، دوزدن گئچیب. صاباح سحر گئت منه دَرت کیلینییینن بیر واخت آل.
بو دفعهده اورهییمده دئدیم: «آلـلاه شئیطانا لعنت ائلهسین. گئنه دئیهسن شئیطان «درت کیلینییی»نه دؤنوشوب، آباجینین قیلیغینا گیریب. منی نئچه گون خیابانلاردا اسیر- سرگردان قویاجاق.
– آباجی! درد کلینیکی نهدیر؟ بو دا هاردان چیخدی؟
– بالا دئییللر آبرساندادی.
– منیم بیر آیاغیم آبرساندادی آباجی. اوردا بئله بیر یئر یوخدی.
– هلبت سن گؤرمییبسن. کلبه فاطمانین قیزی طایفا- تیریغینین هامیسنا اوردان واخت آلیب. دئییللر دؤهتورو ده اروسدی.
– آخی ماشالاه سنین نهیین دی کی؟ سن کی مین جاوانا دَیرسن.
– ائله من ده اونو دئییرم دا بالا. بیلمیرم بو باشآغریینان، قیزیشما هاردان تاپیلیدی منده. منیم نه یاشیم وارکی! منیم یاشیدلاریم دیح- دیح دینگیلدییللر.
هشتاد آلتی یاشینداکی آباجی قدیم گونلردهکی اوروس دؤکتورلارینین اؤزللیکلرینی ناغیل کیمی تئلفوندا منه سؤیلهییر. آباجی دانیشا- دانیشا، بیر- ایکی گون اؤنجه اوخودوغوم «یاشماق» آدلی رومانین کاراکترلری گوروم- گوپپاز، گلیب عاغلیما تاخیلیر. شیمیایی سیلاح سالدیریسیندان گؤزلری کور اولماق اوزهره اولان او کاراکتر، دردلشمهیه احتیاج دویدوغوندا، ایران- عراق ساواشیندا قطع نخاع اولونموش بیر دوستونون گؤروشونه گئدیب، صُمُ-بُکم اونا گؤز تیکن یارالی انسانلا دردلهشیردی. آیریلارینا دئیه بیلمهدییی سؤزلرینی اونا آچیب- آغاردیردی. آباجی بیر باشا درد کلینیکیندن دانیشیر. کیملرین بئل آغریسی، باش آغریسی، کیملرینسه روماتیسم سانجیسی، اورهیینین توتولموش داماری، آرتروز سانجیلاری بئله درمان اولوب او کلینیکده. منسه رومانین قطع نخاغ اولموش کاراکتری عاغلیمدان چیخیب، گلیب تیکیلیر گؤزومون اؤنونه. اونونلا دانیشماغیم گلیر. من دانیشیم، اویسا صمُ- بکم گؤزونو منه تیکسین، ایستهییرم. بیلیرم، اونلا دانیشا بیلسم، بلکه بوندان بئله، قورخوم تؤکولدی انسان آدلی یارادیقلا دانیشماقدان. آباجینی چوخ سئوسم ده، اونون بوش بوغازلیغینا دؤزه بیلمیرم. اؤز قینیما گیرمهییم گلیر.بونونلا بئله باشقالارینین تئلفونونا جواب وئرمهسم ده، آباجینین تئلفونلارینی هئچ زامان جوابسیز قویمارام.
– ائشیدیسن بالا؟
– قولاغیم سنده-،
دئییرم. آمما سؤزلرینین دؤردن بیرینی بئله ائیشتمهمیشم.
– دئییرلر کی اوروس دؤهتوری اوولده بیر- ایکی قطره قان آلیر. قانا باخاننان سورا آداما دئییر کی دردین نهدی.
– ائله اولسا سنن قاباخ من اؤزومو گؤرسهدهرم.- دئییرم.
– توبه- توبه! دیلیوی دیشله! سنین نه دردین اولاجاق؟
– منیم انسان آدلی وارلیقلا دانیشماغا فوبیام وار- دئییرم.
– لوبیا نهدی قیزیم؟
بیر آندا اؤز عالمیمه وارمیشدیم. دئدیم بس رومانداکی قطع نخاع اولونموش کاراکترله دانیشیرام. آباجیایلا دانیشدیغیمی اونوتموشدوم…
۱۳۹۳.۳.۱


text:
رساملیق
رسّاملیق — تصویری اینجه صنعتین ان قدیم نؤعلریندن بیری. چَتین و یۇمشاق کتانا رنگلرین چکیلمهسی، رقم تکنولوژیسی و اؤزل تکنولوژیلارلا گئرچک کوْنو (موضوع ) و جانلییا اوْخشار بصری تصویرین یارادیلماسی.
رسّاملیقدا گئرچک عالمین حجمی، رنگی، مکان، اشیالارین مادی فوْرماسی، ایشیق و هاوا مۆحیطی و ... کیمی گؤزله قاورانیلان، حقیقی صورتده مؤوجود اوْلان علامتلر جانلاندیریلیر. رسّاملیق صنعتینین اساس علامتلری تصویرلیق، دۇیگوسالدیر. بۇ اثرلرین تصاویری ادّعا و مؤوزونون، طرح و کاراکترلرین وحدتینه اساسلانیر. بدیعی تصویرین بۇ اجزاءلری رسم، ترکیبی، رنگلندیرمه، ایشیق-کؤلگه، گؤرونوم، ریتم کیمی تصویر و ایفاده واسطهلری ایله کونکرئتلشدیریلیر.
رسّاملیق صنعتی بدیعی-گوزل خۆصوصیت لرین چوْخ جهتلیلییی ایله باغلی مۆختلیف نؤعلره بؤلونور:
- مونومنتال رسّاملیق؛
- تزیینی رسّاملیق؛
- تئاتر-دکوراتیو رسّاملیغی؛
- مینیاتور رسّاملیق؛
- دزگاه رسّاملیغی.
هر نؤعون اؤزونمخصوص تکنیکی ایفاده اۆصوللاری و ماده لری وار.
رساملیغین ان گئنیش یاییلمیش فوْرماسی دزگاه رسّاملیغیدیر. کتان و آغاج اۆزرینده یاغلی بوْیالارلا چکیلن بئله اثرلر "مولبرت" آدلانان اؤزل دزگاهدا یارائدیلیر. اۆزرینده، اساساً، یاغلی بوْیا ایله چکیلیر. یاغلی بوْیا ایله یاناشی رسّاملیقدا تمپرا، پاستل، آکوارل، قواش تکنیکلاری دا اۇیقولاما ائدیلیر. مونومنتال رسّاملیق اثرلریندن فرقلی اوْلاراق، دزگاه رسّاملیغی اثرلری سربستدیر و ایسته نیلَن یئرده آسیلا بیلر.
مضمون اعتباریله رسّاملیق صنعتی بۇ ژانرلارا بؤلونور*
- تاریخی رسّاملیق؛
- میفولوژی رسّاملیق؛
- معیشت رسّاملیغی؛
- پورتره رسّاملیغی؛
- منظره رسّاملیغی؛
- ناتورمورت رسّاملیغی و ...


text:
«یعقوبی سرای» و «بصیر» عائلهلرینه باش ساغلیغی
چوخ تاسفله، ادبیات سئور و مدنیتیمیزین حامیسی، دوستوموز «عبدالرضا یعقوبی سرای»ین عزیز قارداشی «غلامرضا یعقوبی سرای(قلی)نین غربت اؤلکهسینده حیاتدان آیریلما خبرینی ائشیتدیک. اوزون ایللر سیغیندیغی هلند اؤلکهسینده وطن حسرتی ایله یاشایان «قلی یعقوبی» ۶۵ یاشیندایکن کانسر خستهلیگی سببیندن اسفند آیینین ۱۶نجی گونو حیاتینی ایتیرمیش و گؤزلری وطن و دوغما تورپاغا تیکیلی قالان حسرتلیلر کاروانینا قووشموشدور.
ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری آدیندان بو آجی ایتگینی حؤرمتلی «یعقوبی سرای» و «بصیر» عائلهلرینه، خصوصیله ده عزیز دوستوموز«عبدالرضا یعقوبی سرای» و باجاریقلی یازیچی، قلمداشیمیز «ملیحه خانیم بصیر»ه باش ساغلیغی وئریر، بوتون چتینلیکلره رغمن شرفله عؤمرونو باشا ووران «قلی یعقوبی»نین عزیز خاطیرهسینه عشق اولسون! دئییریک.
ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۱۷/۱۲/۱۳۹۹


text:
قیریم تاتارلارینا روس باسقیسی داوام ائدیر
روس یؤنهدیمی ایندی ده باغچاسارایداکی قیریم تاتار بؤلگه مجلیسینی هدف آلدی
بوندان اؤنجه قیریم تاتار مجلیسی بیناسینی بوشالدان یؤنهدیم ایندی ده باغچاسارایداکی قیریم تاتار بؤلگه مجلیسینی هدف آلدی.
قیریم تیجارت محکمهسی، باغچاسارای قیریم تاتار بؤلگه مجلیسینین اولدوغو بینانین ایجاره سؤزلشمهسینین لغو ائدیلمهسینه و مجلیسین بینادان تخلیهسی قرارینی وئردی.
باغچاسارای قیریم تاتار بؤلگه مجلیسینه ۱۲ ایلدیر ائو صاحبلیگی ائدن بینانین کیرایه سؤزلشمهسی قیریم تیجارت محکمهسی طرفیندن لغو ائدیلدی.
قیریم تاتار مجلیسی باشقانی آهتم چیگؤز محکمهنین عدالتلی داورانمادیغینی و قرارا اعتراض ائدهجکلرینی سؤیلهدی.
۱٦ سپتامبر دا دا آغمسجیدده اولان قیریم تاتار میلی مجلیسی بیناسینا روسیا فدرال گوونلیک سرویشی امکداشلاری و سلاحلی شخصلر باسقین تشکیل ائتمیش و ائدیلن آختاریش سونراسیندا دا بینا موهورلنهرک باغلانیلمیشدی.
قیریم تاتار وقفی باشقانی رضا شئوکیئو قونویلا ایلگیلی اولاراق، حکومت طرفداری بیر قیریم تاتار مجلیسی قورولماق ایستندیگینی، اؤزلرینه قارشی تطبیق اولونان ییپراتما سیاستینین سببینین ده بو اولدوغونو ایفاده ائتمیشدی.
اوکراینایا باغلی قیریم اؤزارک جمهوریتینده مارس آییندا ائدیلن رفراندوملا باغیمسیزلیق قراری آلینمیش، قیریم داها سونرا روسیا طرفیندن ایلحاق ائدیلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
فواد اوکتای آذربایجان انرژی ناظیری ایله گوروشوب
جمهور باشقانی یاردیمجیسی فواد اوکتای آذربایجانین انرژی ناظیری پرویز شاهبازوو و آذربایجان جمهوریتی دؤولت نفت شیرکتینین باشقانی روشن نجفینی قبول ائدیب.
ائرمنیستان سلاحلیلاری آذربایجانین کلبجر و توووز رایونلارینی آتشه توتوب
قازاقیستان: گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو ساواشا قاتیلمایاجاق
"روسیا-اوکراینا اختیلاف بؤلگهسینده کوللکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتونون ایشتیراکی مسئلهسی گوندمده دئییل"


text:
رودریقو
رودریقو (اینگیلیسجه: Rodrigo (footballer, born 1991)) (دوْغوم:۶ مارس ۱۹۹۱ (۳۱ یاش) ریو دو ژانیرو) بیر فوتبالیست. والنسیا فوتبال کولوبو و ایسپانیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ 2018 FIFA World Cup Russia – List of Players (PDF). FIFA (4 June 2018). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2018-08-12. یوْخلانیلیب2019-02-17.
قارداش پروژهلرده رودریقو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- رئال مادرید سی کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کاستیا کولوبونون اویونچولاری
- والنسیا کولوبونون اویونچولاری
- بنفیکا کولوبونون اویونچولاری
- بولتون واندررز کولوبونون اویونچولاری
- فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار


text:
پوزولدو رونق گول، قدر گولوستان گئتدی،
سارالدی گوللری، ال چکدی باغیبان گئتدی.
دوروبدو سرو، اگر، باغین ایچره موستهکم،
دریغ، سرو روان گئتدی، الامان، گئتدی.
نه قویدو دهرده بیر کام آلوب مرادا یئتم،
نه آلدی جانیمی قورتاردی، جان ستان گئتدی.
چمنده لال گلیب گئتدی دهزبان سوسن،
کی، چشم نرگس مست اولدو خونفشان، گئتدی.
نه قویدو خار کی، گول عندلیبه میل ائتسین،
نه عندلیب اؤز عهدینده کامیران گئتدی.
دؤنوب او الیف قدی داله بیر گول هجرینده،
دریغ، بولبول اولوب پیر، او نوجاوان گئتدی.
نهان اولان غمینی فاش قیلدی مردم اوچون،
کمینه، درد دلین اولدو داستان گئتدی.


text:
پیئر کوری
پیئر کوری (۱۵ مئی ۱۸۵۹، پاریس - ۱۹ آپریل ۱۹۰۶، پاریس)، فرانسهلی فیزیکچی؛ کریستال بیلیم، مغناطیسم، پیئزوالکتریک و رادیو اکتیویته بیلیملرینین قاباقجیللاریندان. کیمیاگر یولداشی ماریا کوری ایله بیرلیکده ۱۸۹۸-جی ایلده رادیوم المنتینی تاپدی. ۱۹۰۳-جی ایلده هنری بکرل طرفیندن تاپیلان رادیاسیون (شۆعالانما) فاکتی اوزرینده اورتاق چالیشمالاردا ائتدیکلری اۆستون خیدمتلری اۆچون حیات یولداشی ماریا کوری ایله بیرلیکده نوبل فیزیک اؤدولو آلدی.[۱]
پیئر ۱۴ یاشیندا ایکن، ریاضیات اۆچون هوَس و قابیلیتینی ایثبات ائتمیشدی. ۱۶ یاشیندا بیلیمیوردو ایشلرینه باشلادی و ۱۸ یاشیندا اولاندا آمریکالی ماستر درجهسینین ائشدیری ایله اؤدوللندیریلدی. آنجاق پولسوزلوق اونون دوکتورا اوخوماغینین گئجیکمهسینه ندن اولدو. بو اۆزدن بیر لابراتواردا ایشلهمگه باشلادی.[۲]
اونون ایلک اؤنملی علم ایش بیرلیگی، بؤیوک قارداشی ژاکوِس ایله ایدی. پیئر ۲۱ و ژاک ۲۴ یاشلاریندا ایکن، قارداشلار پیئزوالکتریک تأثیرینی کشف ائتمیشدیلر. کوری قارداشلاری قاتی کریستاللار باسقی آلتیندا اولدوغو زامان، کریستاللاردان الکتریک انرژیسی یاراندیغینی تاپمیشدی.[۳] اوخشار کریستاللار سیخیشدیریلمیش اولدوغوندا اورادا بیر الکتریک پوتانسیئلی یارانمیشدیر. ایکی دانا خارقالعاده حادیثهنین آراسینداکی باغلانتینین گئرچگینی آنلاماق، پیئر'ی فیزیکین قانونلاریندان تقارونون اصل روْلو حاقیندا قاباقجیل بیلگی اینکیشاف ائتمک اۆچون کؤمک ائتدی.
۲۹ جولای ۱۸۹۵-جی ایلده ماری کوری ایله ائولنن پیئر، بو ائولیلیکدن ایکی قیز اوشاغینا صاحیب اولدو. پیئر کوری ۱۹ آپریل ۱۹۰۶-جی ایلده تصادوفدا دۆنیادان گئتمیشدیر.[۴]
قایناق[دَییشدیر]
- ^ The Nobel Prize in Physics 1903. یوْخلانیلیب8 July 2016.
- ^ Quinn, Susan (1996). Marie Curie : a life. Reading, Mass.: Addison-Wesley. ISBN 978-0201887945.[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ (2014) «This Month in Physics History: March 1880: The Curie Brothers Discover Piezoelectricity». ACS News March. یوْخلانیلیب8 July 2016.
- ^ "Prof. Curie killed in a Paris street" (PDF), The New York Times, 20 April 1906


text:
آتیب گئدیریک
رحیم کاویان شبستری
باهارلا باشلانیریق، قیش گلیر بیتیب گئدیریک،
سامان کیمی دوشوروک سئللره ایتیب گئدیریک.
فلک بیزی قووالیر، بیزده دورمادان قاچیریق،
بیر آزجا دینجهلیریک، یوکلری چاتیب گئدیریک.
نسیم کیمی اسیریک، چای- بولاق کیمی آخیریق،
گونش کیمی چیخیریق، آی کیمی باتیب گئدیریک.
قوجالداراق بیزی دونیا اؤزو جاوان قالیری،
مین آرزی- حسرتیله وارلیغی آتیب گئدیریک.
بو قارقیمیش فلک ایله آلیش- وئریش ائدیریک،
دهیرلی عؤمرو دهیر- دهیمزه ساتیب گئدیریک.
گولن آز اولدو بو گولشنده، آغلایانلار چوخ،
گولوشله آغلاماغی بیر یئره قاتیب گئدیریک.
اورهکده بسلهییریک شوخ گؤزللره سئوگی،
سئویملی سئوگیلی بیردن- بیره آتیب گئدیریک.
بیری هارا آپاریر بو باهار، پاییز، یای، قیش،
اجل گلنده یوموب گؤزلری یاتیب گئدیریک.


text:
تورکیه مطبوعات اؤزتی 07.02.2019
"طبیعی ساغلیق جؤوهری: مغناطیس قارا قوم"
تورکیه مطبوعات اؤزتی 07.02.2019
صاباح: "اس-400لرین تورکیهیه گلهجگی تاریخ آچیقلاندی"
روسیا فدرال نیظامی و تکنیکی امکداشلیق ایدارهسینین (FSVTS) رهبری دمیتری شوگایئو، اس-400 موشک علیهینه مدافعه سیستئملرینین، موقاویلهیه اویغون اولاراق 2019 پاییزینده تورکیهیه تسلیم ائدیلهجگینی دئییب. شوگایئو، "تورکیهنین سیفاریش پورتفؤیلی حاضیردا 1 میلیارد دولارین اوستوننده. تحویل مدتینی ایکی دفعه اؤنه چکدیک و 2019-جی ایلین پاییزیندا مسئولیتلریمیزی یئرینه یئتیرجگیک." دئدی.
وطن: "طبیعی ساغلیق جؤوهری: مغناطیس قارا قوم"
دونیادا تطبیق ائتدیگی معالیجه اصوللاری ایله آدینی ائشیتدیرن و قارا دنیز بؤلگهسینده ده یئنی کشف ائدیلن " مغناطیس قارا قوم، تیموس غدّهسینی ایشلهدهرک ایسترس و یوخو پروبلملریندن روماتیزم، صدف کیمی بیر چوخ خستهلیگه چاره اولور. دونیانین یالنیز معین بؤلگهلرینده نومونهلری اولان و تورکیه ایچینده قارا دنیز بؤلگهسیندکی اوردونون بللی منطقهلرینده راست گلینن مغناطیس قارا قوم، ایچریسینده ساخلادیغی مینراللار و ترکیبلرین زنگینلیگی ایله دقتی چکیر.
خبر تورک: "تورک هاوا یوللاری، سوپرکلاسیکودا میدانچایا چیخاجاق"
دونیا میقیاسیندا اؤنملی ایسپونسورلارا ایمضا آتان تورک هاوا یوللاری، لاتین آمریکادا دونیانین ان بؤیوک دربی قارشیلاشماسی آرژانتین "سوپرکلاسیکودا بوی گؤسترمهیه حاضیرلاشیر. ریور کولوبو، فورم، ایستادیو ایستیفاده و سوسیال مئدیادا امکداشلیق اوچون تورک هاوا یوللارییه تکلیف آپاردی. تورک هاوا یوللارینین رکلامی River Plate فورملاریندا و Estadio Monumental ایستادیندا یئر آلاجاق. سوپرکلاسیکو دربیسینده ریورین رقیبی بوکا جونیورس. اویناناجاغی تاریخ ایسه 8 فوریه.
یئنی شفق: "هوآوی، تورکیهده چکیلن ایلک رکلام فیلمینی یایینلادی"
چینلی عقللی تلفون اورهتیچیسی هوآوینین، پ اسمارت 2019 تلویزیونا رکلام کامپانیاسی یاییما گیردی. فیلم تورکیهده چکیلن ایلک رکلام فیلمی اولما اؤزللیگی داشیییر. شیرکتین تورکیهده چکیلن رکلام فیلمی" Huawei Mobile Türkiye " یوتوب کانالیندا یاییملاندی. رکلام فیلمینده الازیغدا خزر گؤلووندن، شانلیورفا گیزلی جننت حالفتی-یه، بیتلیس گورویماق-دان آنتالیا تازی یارغانا قدر تورکیهنین طبیعی گؤزللیکلری تاماشاچییلا گؤروشور.
ایستار: "خاریجی یاتیریمچی بورسدا 2019ا ایشتاهایلا باشلادی"
بورسا ایستانبولدا ژانویه آییندا دقیق 798 میلیون دولارلیق سهم سند قبولو آپاران خاریجی یاتیریمچی، بئلهلیکله 2017دن بو یانا ان یوکسک مبلغلی آلیشینی حیاتا کئچیریب. 2017نین ژانویه آییندا دقیق 816 میلیون دولارلیق قبول ائدن خاریجی سرمایهدارلار، بو گونه قدر دقیق عالیم باخیمیندان بو سویهلره یاخینلاشمادی. خاریجی سرمایهدارلار، 2019ون ایلک آییندا آرتان قلوبال ریسک ایشتاهانین تأثیریله بورسا ایستانبولدا گوجلو بیر شکیلده عالیم طرفینه کئچدی. خاریجی یاتیریمچیلارین ژانویه آییندا ان چوخ اوستونلوک وئردیگی سهملر آراسیندا بانکلار اؤنه چیخدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه مطبوعاتی 13 دسامبر 2019
تورکیه مطبوعاتیندا بو گون درج اولونان بعضی خبرلرین خلاصه سینی تقدیم ائدیریک.
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 11.12.2019
بورسا ایستانبول دونن 109 مین 378 پوئنه قدر یوکسهلهرک 20 آیین رکوردونو قیردی


text:
بیرینجی ملک شاه
ایلک ملک شاه (بۆتون آد: معزالدین ابوالفتح ملکشاه حسن بن آلپ ارسلان)، آلپ ارسلاندان سونرا ۴۶۵-جی ایله ۴۸۵-جی ه.ق ایللر آراسیندا بؤیوک سلجوق دؤولتینین سولطانی ایدی. ملک شاهین سولطانلیغی چاغیندا سلجوقلولارین سینیرلاری ان گئنیش دورومونا یئتیشمیشدی.[۱]
یاشاییشیدَییشدیر
معزالدین ملک شاه ۱۰۵۵-جی میلادی ایلین آگوست آیینین اوْن آلتیسیندا ایصفهان شهرینده آنادان اوْلدو. سلجوقلولار دؤنمینین تاریخچیسی، محمد بن علی راوندییه دایاناراق معزالدین آغ اۆزلو، اۇجا بوْیلو و ایری ایدی.[۲] ۱۰۶۴-جو میلادی ایلده، دوققوز یاشلی معزالدین، آلپ ارسلانین قافقازلارداکی ساواشلاریندا حاضیر اوْلموشدو.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Tettveti, Abdurresid (1875). Fehrengi Residi.
- ^ Durand-Guédy, David (2012). "MALEKŠĀH". Encyclopaedia Iranica.


text:
- سۇنرا آللاە، ألچیسینە وە مۆمینلرە بیر ایچ حوضورو وردی. گؤرمەدیگینیز اۇردولار ایندیردی. کافیرلرە (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلرە) دە عاذاب أتتی. کافیرلرین آلاجاغئ قارشئلئق ایشتە بودور.
- بۆتۆن بونلاردان سۇنرا؛ آللاە، گرکنی یاپانلارئن تەوبەسینی /دؤنۆشۆنۆ قابول أدر. آللاە، چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.
- أی اینانئپ گۆوننلر! (آندلاشمایئ بۇزان) مۆشریکلر بیرر پیسلیکتیر؛ ایچیندە بولوندوقلارئ بو یئلدان سۇنرا مسجیدی حاراما یاقلاشماسئنلار. بوندان دۇلایئ موحتاج دوروما دۆشمکتن قۇرقارسانئز، گرکلی گؤرۆرسە آللاە، ایکرامئیلا ایحتیاجئنئزئ گیدرەجکتیر. آللاە دائیما بیلن وە قارارلارئ دۇغرو اۇلاندئر.
- کندیلرینە کیتاب وریلمیش اۇلانلاردان، آللاها وە آحیرت گۆنۆنە اینانئپ گۆونمەین، آللاها وە رسولۆنۆن /ألچیسینین گتیردیگی کیتابئن حارام سایدئغئنئ حارام سایمایان وە بو دۇغرو دینی دین أدینمەین کیمسەلرلە؛ کندیلری کۆچۆک دۆشۆپ اۇ جزایئ أللرییلە اؤدەیەجک حالە گلینجەیە قادار ساواشئن.
- یاهودیلر: “عۆزەیر آللاهئن اۇغلودور” دەدیلر. حئریستیانلار دا: “مسیح /عیسا آللاهئن اۇغلودور” دەدیلر. بونلار، اۇنلارئن دیللرینە دۇلادئقلارئ (گچرسیز) سؤزلردیر. کندیلریندن اؤنجەکی کافیرلرین آغزئ ایلە قۇنوشویۇرلار. آللاە جانلارئنئ آلسئن! بو یالانا ناسئل دا سۆرۆکلنییۇرلار!
- آللاە ایلە آرالارئنا قۇیدوقلارئ عیلیم آداملارئنئ وە دین آداملارئنئ رابلری سایدئلار. مریم اۇغلو مسیحی دە راب سایدئلار. اۇیسا اۇنلارا أمرەدیلن، تک اۇلان ایلاها قول اۇلمالارئدئر. اۇندان باشقا ایلاە یۇقتور. آللاە، اۇنلارئن شیرک قۇشتوقلارئ شەیلردن اوزاقتئر.
- بونلار، آللاهئن نورونو /قورئانئ آغئزلارئیلا سؤندۆرمک ایستییۇرلار. اۇیسا آللاهئن ائصرارلا اۆزریندە دوردوغو شەی، سادەجە نورونون تاماملانماسئدئر. وارسئن کافیرلر (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر) بوندان حۇشلانماسئن.
- دینینی، بۆتۆن دینلرە حاکیم قئلماق ایچین ألچیسینی بو رهبر (قورئان) وە گرچک دین ایلە گؤندرن آللاەتئر. وارسئن مۆشریکلر (آللاهئ گری سئرایا قۇیانلار) بوندان حۇشلانماسئنلار.
- أی اینانئپ گۆوننلر! عیلیم آداملارئنئن وە دین آداملارئنئن چۇغو اینسانلارئن ماللارئنئ حاقسئز یۇللا یەر وە اۇنلارئ آللاهئن یۇلوندان چەویریرلر. آلتئنئ وە گۆمۆشۆ بیریکتیریپ دە آللاە یۇلوندا حارجامایانلارا آجئقلئ بیر عاذابئ مۆژدەلە!
- بیر گۆن اۇ آلتئن وە گۆمۆشلر جهننم آتشیندە قئزدئرئلاجاق؛ اۇنلارلا آلئنلارئ، یانلارئ وە سئرتلارئ داغلاناجاق وە اۇنلارا شؤیلە دەنیلەجکتیر: “ایشتە کندینیز ایچین بیریکتیردیکلرینیز! تادئن باقالئم بیریکتیردیکلرینیزی!
- گؤکلری وە یری یاراتتئغئ گۆن، آللاهئن کیتابئندا اۇلان شودور؛ آللاە قاتئندا آیلارئن سایئسئ اۇن ایکیدیر؛ بونلاردان دؤردۆ حارام آیلارئدئر. ایشتە دۇغرو حساب بودور. بو آیلاردا (ساواشئپ دا) کندینیزی کؤتۆ دوروما دۆشۆرمەیین! آما مۆشریکلر (بو یاساغئ دیققاتە آلمایئپ) سیزینلە ناسئل بۆتۆن آیلاردا ساواشئیۇرلارسا سیز دە اۇنلارلا اۇ آیلاردا ساواشئن! بیلین کی آللاە، یانلئشلاردان ساقئنانلارلا برابردیر.
- نسی (حارام آیلارئ یریندن اۇیناتماق ایچین یاپئلان أکلەمە)، یالنئزجا کافیرلیگە کافیرلیک قاتماقتئر. کافیرلیک أدنلر، أکلنن قئسمئ بیر یئل حلال، بیر یئل حارام سایاراق بو یۇللا ساپتئرئلئرلار. بونو، آللاهئن حارام قئلدئغئ آیلارئن سایئسئنا اویوم ساغلاماق ایچین یاپارلار. بؤیلەجە آللاهئن حارام قئلدئغئنئ حلال سایمئش اۇلورلار. کؤتۆ ایشلری، اۇنلار ایچین سۆسلۆ گؤستریلیر. آللاە، اۇ کافیرلر تۇپلولوغونو یۇلا گتیرمز.
- أی اینانئپ گۆوننلر! سیزە نە اۇلدو کی؛ “آللاە یۇلوندا ساواشا چئقئن!” دەنینجە، اۇلدوغونوز یردە چاقئلئپ قالدئنئ؟ یۇقسا آحیرت یرینە دۆنیا حایاتئنا مئ راضئ اۇلدونوز؟ دۆنیا حایاتئنئن منفاعاتی آحیرت حایاتئنئن یانئندا پک آزدئر.
- أگر ساواشا چئقمازسانئز، آللاە سیزی آجئقلئ بیر عاذابلا جزالاندئرئر، یرینیزە باشقا بیر تۇپلولوغو گتیریر وە سیز دە آللاها هیچبیر شکیلدە ضارار ورەمزسینیز. آللاە هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیار.
- سیز موحاممدە یاردئم أتمزسنیز بیلین کی آللاە اۇنا یارئمئنئ یاپمئشتئر. حانی بیر گۆن کافیرلر اۇنو، ایکی کیشیدن بیری اۇلاراق (مککەدن) چئقماق زۇروندا بئراقتئقلارئندا ماغارادا آرقاداشئنا اۇ شؤیلە دییۇردو: “اۆزۆلمە، شۆبهەسیز آللاە بیزیملە برابردیر.” آللاە دا اۇنا ایچ راحاتلئغئ ورمیش، گؤرمەدیگینیز اۇردولارلا اۇنو دستکلەمیش وە کافیرلرین سؤزۆنۆ بۇشا چئقارمئشتئ. أن یۆجە سؤز آللاهئن سؤزۆدۆر. دائیما اۆستۆن اۇلان وە بۆتۆن قارارلارئ دۇغرا اۇلان آللاەتئر.
- سیزە آغئر گلسە دە گلمەسە دە ساواشا چئقئن! آللاە یۇلوندا مالئنئزلا، جانئنئزلا جیهاد أدین (ألینیزدن گلنی یاپئن). سیزین حایرئنئزا اۇلان بودور؛ بیلسنیز بونو یاپارسئنئز!
- قۇلای بیر قازانچ یا دا سئرادان بیر یۇلجولوق اۇلسا کسینلیکلە پشیندن گلیرلردی. آما بو اوزون وە زۇرلو یۇلجولوق گؤزلریندە بۆیۆدۆکچە بۆیۆدۆ. یاقئندا شؤیلە یمین أدەجکلردیر: “گۆجۆمۆز یتسەیدی واللاهی سیزینلە بیرلیکتە چئقاردئق.” بۇشونا نفس تۆکتییۇرلار. آللاە بیلییۇر کی اۇنلار کسینلیکلە یالانجئدئرلار.
- آللاە سنی عاففەتسین! دۇغرو سؤیلەینلر سانا گؤرە تام اۇلاراق چئقمادان، یالانجئلارئن کیملر اۇلدوغونو دا اؤگرنمەدن اۇنلارا (ساواشا قاتئلماما قۇنوسوندا) نیچین ایذین وردین؟
- جیهاد (آللاە یۇلوندا ألیندن گلنی یاپماق)، مۆسلۆمانلارئن تمل گؤرەوی اۇلدوغو ایچین آللاها وە آحیرت گۆنۆنە اینانئپ گۆوننلر، جیهاد ایچین سندن ایذین ایستەمزلر. آللار، یانلئشلاردان ساقئنانلارئ بیلیر.
- (ماعذرتی اۇلمادئغئ حالدە) سندن ایذین ایستەینلر سادەجە، آللاها وە آحیرت گۆنۆنە اینانئپ گۆونمەین، قالبلری شۆبهە ایچیندە اۇلانلاردئر. اۇنلار کندی شۆبهەلری ایچیندە گیت-گللر یاشارلار.
- أگر ساواشا چئقماق ایستەسەلردی، کسینلیکلە بیز حاضئرلئق یاپارلاردئ. آما آللاە، توتوم وە داورانئشلارئندان حۇشلانمادئ دا اۆزرلرینە بیر آغئرلئق چؤکرتتی. اۇنلارا: “(ساواشا گلمەییپ) اۇتورانلارلا بیرلیکتە سیز دە اۇتورون” دەنیلدی.
- ذاتن سیزینلە بیرلیکتە چئقسالاردئ، قافانئزئ قارئشتئرما دئشئندا بیر قاتقئلارئ اۇلمازدئ. بیر دە آرانئزا گیرر، کسینلیکلە فیتنە فساد چئقارمایا چالئشئرلاردئ. ایچینیزدە اۇنلارا قولاق ورنلر واردئر. آللاە اۇ ظالیملری بیلیر.
- بونلار داحا اؤنجە دە فیتنە پشیندە قۇشتولار وە سنین ایشلرینی آلت اۆست أتتیلر. اۇنلار حۇشلانماسالار دا، سۇنوندا حاق یرینی بولدو وە آللاهئن أمری حاکیم اۇلدو.
- اۇنلاردان کیمی دە: “بانا ایذین ور دە باشئمئ سئقئنتئیا سۇقما!” دەر. بیل کی اۇنلار، ذاتن سئقئنتئ ایچیندەدیرلر. جهننم، کافیرلری (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلری) ألبتتە قوشاتاجاقتئر.
- باشئنا ایی بیر شەی گلسە، بو اۇنلارئ اۆزر. کؤتۆ بیر شەی گلسە: “ایی کی (ساواشا چئقمایاراق) اؤنجەدن تدبیریمیزی آلمئشئز.” دەر، سەوینچ ایچیندە آرقالارئنئ دؤنۆپ گیدرلر.


text:
- بیر صاباح أویندن چئقمئش، (اوحوددا) مۆمینلری ساواشاجاقلارئ یرلرە یرلشتیرییۇردون. آللاە دائیما دینلەین وە بیلندیر.
- سیزدن ایکی بؤلۆک داغئلمایا یۆز توتموشتو. حالبوکی آللاە اۇنلارئن أن یاقئنئدئر. بو سببلە مۆمینلر یالنئز آللاها دایانمالئدئرلار.
- بدیردە چۇق ضایئف دورومدایدئنئز، آللاە سیزە یاردئم أتتی. اؤیلەیسە آللاها قارشئ یانلئش یاپماقتان ساقئنئن کی، گؤرەوینیزی یرینە گتیرەبیلەسینیز.
- اۇ گۆن مۆمینلرە شؤیلە دییۇردون: “ایندیردیگی اۆچ بین ملکلە راببینیزین ایمدادئنئزا یتیشمەسی سیزە یتمز می؟”
- یتر ألبتتە. أگر صابرەدر (دوروشونوزو بۇزماز)، قۇرونما تدبیرلرینیزی آلئرسانئز؛ اۇنلار دا بؤیلە آنی بیر باسقئنلا اۆزرینیزە گلیرلرسە راببینیز، یانئنئزدان آیرئلمایان بش بین ملکلە ایمدادئنئزا یتیشیر.
- آللاە بو دستگی، سادەجە بیر مۆژدە اۇلسون وە قالبلرینیز یاتئشسئن دییە وریر. ظافر یالنئزجا، اۆستۆن اۇلان وە بۆتۆن قارارلارئ دۇغرو اۇلان آللاە قاتئنداندئر.
- (آللاهئن وردیگی بو دستک) آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلرین (کافیرلرین) بیر بؤلۆگۆنۆ آیئرئپ آتماق وەیا اۇنلارا بۇیون أگدیرمک ایچیندیر کی قایبەدیپ آلت-اۆست اۇلسونلار.
- اۇ ایکی بؤلۆکلە ایلگیلی اۇلاراق سنین یاپاجاغئن بیر شەی یۇقتور. آللاە اۇنلارئن دؤنۆشلرینی (تەوبەلرینی) قابول أدەبیلیر، یانلئشلار ایچیندە اۇلمالارئندان دۇلایئ عاذاب أدەبیلیر.
- گؤکلردە نە وار، یردە نە وارسا حپسی آللاهئندئر. اۇ، باغئشلانمایئ حاق أدنی باغئشلار، عاذابئ حاق أدنە دە عاذاب أدر. آللاە، چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.
- أی آللاها اینانئپ گۆوننلر! دگیشمز اؤزللیگی قات قات قاتلانئپ آرتما اۇلان فائیضی یەمەیین! آللاها قارشئ یانلئش یاپماقتان ساقئنئن کی، اومدوغونوزا قاووشاسئنئز.
- کافیرلر (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر) ایچین حاضئرلانمئش اۇلان اۇ آتشتن کندینیزی قۇرویون!
- آللاها وە رسولۆنە /ألچیسینین گتیردیگینە گؤنۆللۆ اۇلاراق بۇیون أگین کی، اییلیک گؤرەسینیز!
- راببینیز طارافئندان باغئشلانماق وە گنیشلیگی گؤکلرلە یر قادار اۇلان جننتی قازانماق ایچین یارئشئن! اۇراسئ مۆتتاقیلر (یانلئشلاردان ساقئنانلار) ایچین حاضئرلانمئشتئر.
- مۆتتاقیلر، بۇللوقتا وە دارلئقتا حایرا حارجایان، اؤفکەسینە حاکیم اۇلان وە اینسانلارئ عاففەدنلردیر. آللاە، گۆزل داورانانلارئ سەور.
- اۇنلار یۆز قئزارتئجئ بیر سوچ ایشلەر وەیا کندیلرینی کؤتۆ دوروما دۆشۆرۆرلرسە آللاهئ حاطئرلار وە گۆناەلارئنئن باغئشلانماسئنئ ایستەرلر. گۆناەلارئ آللاەتان باشقا کیم باغئشلایابیلیر؟ بیر دە یاپتئقلارئ یانلئشتا، بیلە بیلە دیرنمزلر.
- اۇنلارئن اؤدۆلۆ، راببینین (صاحیبینین) باغئشلاماسئ وە اؤلۆمسۆز اۇلاراق قالاجاقلارئ، ایچیندن ائرماقلار آقان باحچەلردیر. بؤیلە یاپانلارئن آلاجاغئ قارشئلئق نە گۆزلدیر!
- سیزدن اؤنجە دە نیجە تۇپلولوقلارا آللاهئن سۆننتی اویغولاندئ. یەریۆزۆنۆ دۇلاشئن دا یالانا سارئلانلارئن سۇنو ناسئل اۇلموش بیر گؤرۆن!
- بو، تۆم اینسانلار ایچین گرچکلرین اۇرتایا قۇنماسئدئر. مۆتتاقیلر ایچین دە بیر رهبر وە بیر اؤگۆتتۆر.
- گەوشەمەیین وە اۆزۆلمەیین! أگر اینانئپ گۆونییۇرسانئز أن اۆستۆن اۇلانلار سیزلرسینیز.
- سیز (اوحوددا) بیر یارا آلدئیسانئز، قارشئنئزداکی تۇپلولوق دا (بدیردە) اؤیلە بیر یارا آلمئشتئ. بؤیلە گۆنلری، اینسانلار آراسئندا دؤندۆرۆپ دوروروز. بو آللاها اینانئپ گۆوننلری بیلمەسی وە ایچینیزدن کیمیلرینی شاهید توتماسئ ایچیندیر. آللاە یانلئش یاپانلارئ سەومز.
- بونون بیر سببی دە آللاهئن اینانئپ گۆوننلری راحاتلاتئپ کافیرلری دارلئغا دۆشۆرمک ایستەمەسیدیر.
- یۇقسا سیز، آللاە ایچینیزدن جیهاد أدنلری (ألیندن گلنی یاپانلارئ) بیلمەدن، صابرەدنلری دە بیلمەدن جننتە گیرەجگینیزی می حساب أتمیشتینیز؟
- اؤلۆملە بورون بورونا گلینجەیە قادار، اؤلمک ایستییۇردونوز. آما اؤلۆمۆ گؤرۆنجە دۇنوپ قالدئنئز!
- موحاممد سادەجە بیر ألچیدیر. اۇندان اؤنجە دە ألچیلر گلدی گچتی. اۇ، اؤلسە وەیا اؤلدۆرۆلسە گریسین گری می دؤنەجکسینیز؟ گریسین گری دؤنن، آللاها بیر ضارار ورەمز. آللاە گؤرەوینی یرینە گتیرنلری اؤدۆللندیرەجکتیر.
- هیچ کیمسە آللاهئن اۇنایئ اۇلمادان، یازئلئ أجلی گلمەدن اؤلمز. کیم دۆنیالئق ایستەرسە، اۇنا اۇندان وریریز. کیم آحیرتلیک ایستەرسە، اۇنا دا اۇندان وریریز. بیز، گؤرەوینی یرینە گتیرنلری اؤدۆللندیرەجگیز.
- نیجە نبی وار کی، کندیلرینی راببینە آدامئش چۇق سایئدا کیشی، اۇنونلا بیرلیکتە ساواشمئشتئر. اۇنلار، آللاە یۇلوندا باشلارئنا گلندن اؤتۆرۆ گەوشەمیشلر، ضایئفلئق گؤسترمەمیشلر وە یئلمامئشلاردئر. آللاە صابرەدنلری (دوروشلارئنئ بۇزمایانلارئ) سەور.
- اۇنلارئن سؤیلەدیکلری سادەجە شو اۇلموشتو: ” راببیمیز! گۆناەلارئمئزئ وە داورانئشلارئمئزداکی آشئرئلئقلارئ باغئشلا! آیاقلارئمئزئ ثابیت قئل! کافیرلر تۇپلولوغونا قارشئ بیزە یاردئم أت!
- آللاە اۇنلارا دۆنیاداکی اؤدۆللرینی وە آحیرتتەکی اؤدۆلۆن داحا گۆزلینی وردی. آللاە، گۆزل داورانانلارئ سەور.
- أی اینانئپ گۆوننلر! کافیرلرە (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلرە) گؤنۆللۆ اۇلاراق بۇیون أگرسنیز، سیزی گریسین گری چەویریرلر دە قایبەدن کیشیلرە دؤنۆشۆرسۆنۆز.
- یاپمایئن! سیزین أن یاقئنئنئز آللاەتئر. اۇ، یاردئم أدنلرین أن اییسیدیر.
- حاقئئندا هیچبیر دلیل ایندیرمەدیگیمیز بیر شەیی بیزە شیرک قۇشمالارئ سببییلە کافیر اۇلان هرکسین قالبینە قۇرقو سالاجاغئز. وارئپ قالاجاقلارئ یر اۇ آتشتیر. بو یانلئشئ یاپانلارئن یرلشەجکلری یر نە کؤتۆدۆر.
- باقئن! آللاە سیزە وردیگی سؤزۆ توتتو؛ اۇنون ایذنییلە کافیرلری قئرئپ گچییۇردونوز. ألدە أتمک ایستەدیگینیزی (غانیمتی) گؤسترمەسیندن سۇنرا گەوشەدینیز. نە یاپاجاغئنئز قۇنوسوندا آنلاشمازلئغا دۆشتۆنۆز وە أمریمە قارشئ گلدینیز (دۆشمانئ تاعقیب أتمەدینیز). کیمینیز همن ألینە گچەجک اۇلانئ (غانیمتی) ایستییۇر، کیمینیز دە سۇنراسئنئ (دۆشمانئ تام أتکیسیز حالە گتیرمەیی) ایستییۇردو. سۇنرا (آللاە) سیزی، یئپراتئجئ بیر ایمتیحاندان گچیرمک ایچین اۇنلار قارشئسئندا غالیبکن ماغلوب حالە گتیردی. آما یینە دە سیزی عاففەتتی. آللاە اینانئپ گۆوننلرە لۆطوفکاردئر.
- ألچیمیز آرقانئزدان سیزی چاغئردئغئ حالدە کیمسەیە باقمادان داغا تئرمانئیۇردونوز. آللاە، غام اۆستۆنە غام ورمکلە سیزە اییلیک یاپتئ کی، ألینیزدن قاچانا دا، باشئنئزا گلنە دە اۆزۆلمەیەسینیز. آللاە یاپتئغئنئز هر شەیین ایچ یۆزۆنۆ بیلیر.
- اۇ غامدان سۇنرا سیزە بیر گۆون دویغوسو وە بیر کسیمی راحاتلاتان تاتلئ بیر اویقو وردی. بیر کسیم دە کندی دردینە دۆشمۆشتۆ. آللاە حاققئندا گرچک دئشئ قورونتولارا، جاهیلیە قورونتولارئنا قاپئلاراق: “بو ایشتن ألیمیزە نە گچتی کی؟” دییۇرلاردئ. دەکی: “بو ایش، بۆتۆنۆیلە آللاە ایچیندیر.” سانا آچامادئقلارئنئ ایچلریندە گیزلییۇر؛ “بو ایش لهیمیزە اۇلسایدئ بورادا اؤلدۆرۆلمزدیک!” دییۇرلاردئ. دە کی: “أولرینیزدە بیلە اۇلسایدئنئز، اؤلدۆرۆلەجکلری یازئلمئش اۇلانلار، دۆشەجکلری یرە قادار گلیرلردی.” بونلار، آللاهئن ایچینیزدە اۇلانئ دنەمەسی وە قالبلرینیزدەکی کیرلری اییجە گیدرمەسی ایچیندیر. آللاە ایچینیزدە نە اۇلدوغونو بیلیر.
- ایکی اۇردونون قارشئلاشتئغئ گۆن گری دؤننلر وار یا، اۇنلارئن آیاقلارئنئن قایماسئ، یاپتئقلارئ باعضئ شەیلردن دۇلایئ شەیطانئن یؤنلندیرمەسییلە اۇلموشتو. آللاە اۇنلارئ عاففەتتی. آللاە چۇقچا باغئشلار (سوچو یۇق سایار) وە یوموشاق داورانئر.
- أی اینانئپ گۆوننلر! کافیرلر (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر) گیبی اۇلمایئن! اۇنلار، یۇلجولوغا چئقان وەیا ساواشا گیدن قاردشلری ایچین: “یانئمئزدا اۇلسالاردئ، نە اؤلۆر نە دە اؤلدۆرۆلۆرلردی.” دەرلر. بو، آللاهئن یۆرکلریندە آجئ اۇلوشتورماسئ ایچیندیر. جان ورن دە، آلان دا آللاەتئر. آللاە یاپتئغئنئز هر شەیی گؤرۆر.
- آللاە یۇلوندا اؤلدۆرۆلۆر وەیا اؤلۆرسنیز، آللاهئن باغئشلاماسئ وە اییلیگی، ساواشا گیتمەینلرین بیریکتیرەبیلەجگی هر شەیدن حایئرلئدئر.
- اؤلسنیز دە اؤلدۆرۆلسنیز دە، سۇنوندا آللاهئن حوضورونا تۇپلاناجاقسئنئز.
- آللاهئن ایکرامئ سایەسیندە اۇنلارا نازیک داوراندئن. قابا وە قاتئ یۆرکلی اۇلسایدئن یانئندان داغئلئپ گیدرلردی. قوصورلارئنا باقما؛ اۇنلارئن باغئشلانمالارئنئ (گۆناەلارئنئن یۇق سایئلماسئنئ) دیلە! هر قۇنودا گؤرۆشلرینی آل! بیر دە قارار وردین می، یالنئز آللاها دایان! آللاە کندیسینە دایانانلارئ سەور.
- آللاە یاردئم أدرسە، سیزی کیمسە ینەمز. أگر یۆز اۆستۆ بئراقئرسا اۇندان سۇنرا سیزە کیم یاردئم أدەبیلیر؟ مۆمینلر، یالنئز آللاها گۆونیپ دایانسئنلار.


text:
ولادیمیر زلنسکی قیریم ایله اوکراینا آراسینداکی جبهه بؤلگهسینی زیارت ائدیب
اوکراینا پرزیدنتی ولادیمیر زلنسکی روسیانین قانونسوز اولاراق ایلحاق ائتدیگی قیریم ایله اوکراینا آراسینداکی جبهه بؤلگهسینی زیارت ائدیب.
اوکراینا پرزیدنتی ولادیمیر زلنسکی روسیانین قانونسوز اولاراق ایلحاق ائتدیگی قیریم ایله اوکراینا آراسینداکی جبهه بؤلگهسینی زیارت ائدیب.
اوکراینا پرزیدنتلیگی طرفیندن ائدیلن آچیقلامایا گؤره، زلنسکی حرسون بؤلگهسینه سفری چرچیوهسینده حربی حیسهلرده تدقیقاتلار آپاریب.
عسگرلرله گؤروشن زلنسکی حربی بیرلیک لرین سون وضعیت حاقیندا دا معلومات آلیب.
زلنسکی اوردونون تکنیکی و پسکولوژی وضعیتینی گؤرمیین واجیب اولدوغونو بیلدیرهرک، روسیا قوشونلارینی گئری چکمهیه باشلاماسینین اوردونون روسیانین تکرار گئری دؤنمه احتیمالی اوچون حاضیر اولمایاجاغی آنلامینا گلمهدیگینی ایفاده ائدیب.
آوروپالی اؤلکهلرین و امریکانین اورتاق سعیلرینین گرگینلیگین آزالماسی اوچون بیر فورصت یاراتدیغینی قئید ائدن زلنسکی دئییب:
"روسیا قوشونلارینین یوز فایز گئری دؤنه جگینه ضمانت وئره بیلمریک. اوکراینا سرحدلریندن قوشونلارین چیخاریلماسی قرارینی آلقیشلاییریق. بو، گرگینلیگی داوام ائتدیرمهمک نیتینین گؤستریجیسیدیر".
دونباس-داکی محاربهیه سون قویماق اوچون دیگر اؤلکهلرین ده باریش دانیشیقلارینا جلب اولونماسینین پروسهنی سرعتلندیره بیلهجگینی وورغولایان زلنسکی "نورماندیا فورماتینا بیر علاوه اولا بیلر، دیگر اؤلکهلرله آیری و پارالل بیر فورمات جدی و گوجلو اویونچولارا صاحیب اولا بیلر" دئییب.
زلنسکی مینسک دانیشیقلارینین دا یئنیلمهسینه چاغیراراق، "هئچ کیم مینسکین بیتمهسینی ایستمیر، اما بعضی مقاملار یئنیلنمهلیدیر" ایفادهسینی ایشلهدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
روسیادا اوخولا سلاحلی سالدیری
سالدیریدا آرالاریندا اوشاقلارین دا اولدوغو ۱۳ نفر حیاتینی ایتیردی، ۲۱ نفر یارالاندی
پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"قهرمان تورک سلاحلی گوجلریمیز سوریهنین قوزئیینده تروریستلره قارشی موباریزهنی ائتکیلی و قرارلی شکیلده داوام ائتدیریر"
ایرانداکی گؤستریلرده۲۰ یاشلی حدیث نجفی اؤلدورولدو
گۆونلیک گوجلرینین ائتدیگی آتیش نتیجهسینه بدنینین موختلیف یئرلریندن یارالانان ۲۰ یاشلی حدیث نجفی خستهخانایا آپاریلدیقدان سونرا یاشامینی ایتیردی


text:
۲۳ آقوست
۲۳ آقوست: فارس خلیجینده طياره حادیثهسی، ایستالینقراد موحاریبهسی
۱۵۱۴ — چالدیران دؤيوشونده ياووز سولطان سلیم شاه ایسماعیل خطایی اوردوسونا غالیب گلمیشدیر.
۱۸۶۶ — پراق موقاویلهسی نتیجهسینده اوتریش-آلمان موحاریبهسی بیتدی.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونيا موحاریبهسی: ژاپون آلمانا موحاریبه اعلان ائدیر.
۱۹۳۹ — موسکودا آلمان و شوری آراسیندا هوجوم ائتمهمه حاقیندا سازیش ایمضالانمیشدیر. محض بو سازیش آلمانین لهیستانین ایشغالینی آسانلاشدیران آددیم اولموشدور.
۱۹۴۲ — ایکینجی دونيا موحاریبهسی: ایستالینقراد موحاریبهسی باشلامیشدیر.
۱۹۴۳ — ایکینجی دونيا موحاریبهسی: خارکوو شهری آزاد ائدیلمیشدیر.
۱۹۴۴ — ایکینجی دونيا موحاریبهسی: مارسل شهری آزاد ائدیلمیشدیر.
۲۰۰۰ — بحرين ياخینلیغیندا، فارس خلیجینده طياره حادیثهسی نتیجهسینده ۱۴۳ نفر حیاتینی ایتیرمیشدیر.


text:
MISMIRİQ DÜNYA , BİZƏ NƏ VERMİSƏN ALA BİLMİRSƏN ?
SORUMLU MÜDİR:Dr.Hüseyn Şərqidərəcək SOYTÜRK
مدیر مسئول و سردبیر : دکتر حسین شرقی دره جک (سوی تورک)
بیر اوزو گولن او بی اوزو آغلایان دونیا گورسن بو گونلر نیه بو قدر میسمیریقدی ؟ او بیزدن اوز دوندریبدیر. ایچیمیزده کی سئوگی و شفقتی سوندوروبدور. مکر؛ ریا ؛ حیله ؛ سیاست و زوربالیق خسته لیی دونیامیزین گرچک اوزونو اورتموشدور. قایغی و سئوگی چوخ اوجوز و سیرا دیشی اولموشدور. منملیک ؛ کبر و قدارلیق دونیامیزین روحونا هوپموشدور.
آرتیق اوشاقلارین گوله بیلمیر. اوینایب ؛ سئوینه بیلمیر. لاپ او بیر اوجوندان یعنی لاتین آمریکادان ؛ کانادادان ؛ آمریکادان (قیزیل دریلر ؛ قارا دریلر غ یوخسول یئرلیلر) روندادان ؛ فیلیپینلردن ؛ سوریه دن ؛ افقانستان و یمن دن ؛آوروپادان و اوکراینادان گولوش سسی یئرینه آجی باریت دومانی کوکوسو گلیر. چین ده اویغورلار ؛ روسیه ده مسلمانلار بورالاردا تورکلر او بیر یاندا ایچی و روحو ایله برابر آلیشیب یانان اینسانلارین داها اوزو گولمور. آجلیق ؛ ساواش و سالقین خسته لیکلر آرتیق اینسانلارینین جانینی آجیتماقدادیر.
یوخسوللوق روحوموزو و رفتاریمیزی کیرلندیرمکده دیر. نه واخت بو ساللانمیش صورتین گولجک. یورولدوق آرتیق و اینامیمیزی ایتیرمه یه باشلادیق. لطفا گولومسه ای دونیا ! لوطفا ...!
میسمیریغین یئری سوپورور ؛ آنالارین سنه فریاد ائدیر. چوجوقلارین کوسوبدور سندن. بیر سورو اوره یی قیریق اینسان یاشاییر سن ده . نه اولار اوزونه گل و بیزلری او گوزل ومهریبان قوجاغینا آل .
نه اولار قوروتما اورمو گولوموزو. چوله دوندرمه گوزل یوردوموزو...
سنه یالوارریق ای قوجا دونیا ؛ آجیلاری سئوینجه دوندرن دونیا . اللریمیزی دعادان اکسیک ائتمه ریک اینان . دوردور بو قاوقالاری .
سوز وئرریک بیر داها اوزووه قایتمارییق. مئشه و اورمانلارینی یوخ ائتمریک. سولارینی کیرلتمریک.هاوانی و اتمسفری محو ائتمریک . سوز وئریریک ای آنا دونیا ؛ ای آتا دونیا . ای سئوگیلی و اسیرگه ین دونیا.
نه اولار قویما دیلیمیز یوخ اولا . اوشاقلاریمیز لال اولا . گئچمیشیمیز اونودولا. نه اولار بیزی ده سئو هم ده چوخ سئو اونا گوره کی ایللردیر اوز دیلیمیز و کولتورموزدن اوزاقلاشدیریلیریق. هیچ اولماسا اوزون وئردیینی اوزون قورو...
بیز سنی سئویریک آچ عینینی و بیز وئریین اوزگورلوک امانتینه صاحیب چیخ. چاغری یاخیندادی هه چوخ یاخین دا. اوزون دئدین ائله او گون . من بونا اینانیرام سنین میسمیریغین یئری سوپورمیه جک.


text:
هندوئیسم
هندوئیسم — هیند یاریمآداسیندا یاشایان یئرلی اهالینین منسوب اوْلدوغو دیندیر. غربلیلر بۇ خالقین دینینی ایفاده ائتمک اۆچون اوْنلارین داها چوْخ هیند چایینین اطرافیندا یاشامالارینی نظره آلاراق اوْنلارا بۇ جور مۆراجیعت ائتمیشلر. اصلینده اوْنلار اؤز دینلرینی "ساناتانا دهارما" (ازلی – ابدی – دین) دئیه آدلاندیریرلار. احتیمال اوْلونور کی، بۇ دینین تاریخی میلادان اونجه ۲۰۰۰-جی ایله قدر گئدیب چاتیر. هندوئیسم میلّی دیندیر. دۆنیا اهالیسینین تخمیناً ۱۲ %-ی بۇ دینه منسوبدور. دینین قوروجوسو کیمی سری کریشنا گؤستریلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
دبلیو. سی. فیلدز
دبلیو. سی. فیلدز (اینگیلیسجه: W. C. Fields) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, کومدین و اوْیونچو. ۲۹ ژانویه ۱۸۸۰ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۶ ایل عؤمر ائلهییب و ۲۵ دسامبر ۱۹۴۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1898–1946 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«W. C. Fields»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دبلیو. سی. فیلدز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دگیرمان
دگیرمان ( فارسجا : آسیاب ) هر هانسی معمولو ازیب اویوتمک اۆچون دور. اول لر یالنیز کولک (یئل) و سو ایله ایشله دیلن اولسالاردا ، سونرالار الکتریک محریکی ایله ایشلدیلمیه باشلایئر.
دئیرمان سچیلمسی ایلکین معمولا اؤلچوسوندن اصیلی اولاراق آپاریرلار. ان کیچیک دئیرمان کیمی کوفه دنجیکلرینی اویوندن ماشینی گؤسترمک اولار.
دئیرمان لار اولورلار.
- کولک(یئل) ایله ایشله ین
- سو ایله ایشله ین
- ال ایله ایشله ین
بوغدانین اویودولمسینده دئیرمانلارین عمومی پرینسیپینی گؤرمک اولور. آنجاق بورادا دا بعضی فرق لار مووجود دور . معاصیر صنایع دئیرمانی اولجه تاخیلی خارجی حیصّهلردن ، آییریر. سونرا اونو اویودورک اونا چویریر.
قدیمده اوزن قولاق ، اؤکوز ، آت ، جامیش کیمی ائو حئیوانلاریندان دا دئیرمانلارین ایشلتمه سینده ایستیفاده ائدیلمیشدیر.


text:
صلیب یۆروشلری
صلیب یۆروشلری و یا خاچ یۆروشلری (شابلون:Lang-lat، عربجه: الحملات الصليبي،فرانسهجه: Croisades،اینگیلیسجه: Crusades، ایسپانجا: Cruzadas) — غربی اوروپا اؤلکهلرینین فیلیسطینی و باشقا اراضیلری ایستیلا ائتمک آماچله ۱۱-جی-۱۲-جی یوز ایل لرده اورتا شرقه ساواش سفرلرینین عۆمومیلشدیریلمیش آدی.
سَبَبلَری[دَییشدیر]
داها اوّلکی یوز ایللرده روم ایمپیراتورلوغونی یوْخ ائدَرَک، غربی آوروپانی ایستیلا ائتمیش و بۇرادا بیر نئچه کراللیق قوراراق، مرکزی حاکمیّتی تام شکیلده اللرینده جمع لشدیرمیش باربار کراللیقلارینین چؤکمه دؤورو باشلامیشدی. حاکمیّت آرتیق مرکزدن قاچما سیاستی نتیجهسینده گئت-گئده پارچالانمیش، داها اوّل کراللارین الینده اوْلان اقتدار ایندی داها چوْخ یئرلی فئوداللارین الینده جمع لشمیش، اوْنلار دا مرکزی حکومتی تانیماق ایستمهیهرک، اؤزلرینین آرزولاری ایله ایستدیکلرینی ائتمهیه باشلامیش، داها اوّل "حاکمی-موطلق" اوْلان کراللار ایندی یالنیز "برابرلر آراسیندا بیرینجی" سِمتینه قدر ائنمهسی پروسسی باش وئرمیشدی. بۇ حادیثهلرین نتیجهسینده ده فئوداللارین بیر-بیری آراسیندا باش وئرن ساواشلرین سایی چوخالمیش، اینسان ایتکیلری آرتمیشدی.
هم ده اوروپانین همین یوز ایللرده تکنیکی جهتدن چوخ گئریده اوْلدوغونو نظره آلساق، چوخالان اهالینی یئدیزدیرمک اۆچون توْرپاقلارین گئت-گئده آزلیق ائتدیینی، داخیلی سارسینتیلاردان اذیّت چکن خالقین تئز-تئز آجلیق و نوخوشلوق نتیجهسینده دهشتلی صورتده، کُلّی میقداردا قیریلدیغینی طبیعی قبول ائتمک لازیم گلیر. بۆتون بۇنلاردان عذاب چکن ساده خالقین، چارهنی مقدس توْرپاغا "سۆد دولو چایلار و بالدان آخان دنیزلر" اوْلان یئری اله کئچیرمکده گؤرمهسینی آنلاماق مۆمکوندور.
بۇرادا دیگر آسپکت ده آدی چکیلن دؤورده، یۆکسک زومره آراسیندا قهرمانلیق اوْبرازینین، دؤیوش واختی گؤستریلن رشادتین، یۆکسک هونرین بیر نؤع "نفرلیک سمبولو" کیمی قبول ائدیلدیینه گؤره، اصیلزاده صینفینه مخصوص هر بیر شخصین بۇ تیپ آرزولارلا یاشاماسی، ساواش فیکری ایله آلیشیب-یانماسی گئرچک قارشیلانمالیدیر. هم ده دۆشمن بۇرادا بتون دئییل، عۆمومی اوْلاراق گؤتورولوردو. بۆتون بۇنلارین نتیجهسینده هر بیر خیردا حرکت، کیچیجیک بیر سهو تئز-تئز قان تؤکولمهسینه، حتی ساواشلره ده گتیریب چیخاریردی. محض بۇنلارا گؤرهدیر کی، زادگانلار دا خالقلا برابر تانیمادیقلاری، هئچ واخت گؤرمدیکلری فیلیسطین گئدهرک "عیسانین قبرینی خلاص ائتمهیه" بؤیوک شؤوق و هوسله حاضیرلاشماغا باشلادیلار.
بۇرادا بیر مقامی دا خاطیرلاتماغینا دَیَر. اوروپانین تیجارتله مشغول اوْلان دایرهلری اورتا شرقدهکی مؤهوم ایستراتژی منطقهلری الده ائتمکده ماراقلی ایدیلر. چونکی، موسلمان حاکملری یوْللارین ایدارهسینی الینده ساخلاییر و اوْنلاردان چوخ گؤمروک روسومو آلیردیلار. بئلهلیکله اوْنلار دا صلیب یۆروشو ادّعاسینی دستکلمهیه باشلامیشدیلار.
پاپنین صلیب یۆروشلرینه چاغیرماق قراری ایسه باشقا عامیللرله ایضاح اوْلونمالیدیر. اوّلده دئییلدیی کیمی فئودال داغینیقلیغی دؤورونده چوْخلو بؤیوک و کیچیک ساواشلر باش وئریر، جزعی بیر سببدن کۆتلوی(توده) صورتده قان تؤکولمهلری و فلاکتلر باش وئریردی. بۇ سببدندیر کی، اینسانلارین داشان انرژیسینی بوشالتماق اۆچون یئنی بیر هدف، یئنی بیر دۆشمن گؤستریلمهسی سوْن درجه طبیعیدیر. محض بۇنا گؤره ده، پاپ اوروپایا کیفایت قدر یاخین و اۇزاق اوْلان بیر اراضی گؤسترمیشدی.
بۇرادا باشقا بیر سببی ده قابارتماق مۆمکوندور. ایری اوروپا اؤلکهلرینده یوروشه اساساً فئوداللار چیخیر، اوْنلارین سوزرنی اوْلان کراللار ایسه سفره سوْن درجه هوسسیز گئدیر و ایلک ایمکان اله دوشن کیمی گئری قاییدیردیلار. بئله بیر فرضیه ایرلی سورمک مۆمکوندور کی، کراللار بۇ ساواشلرده اساساً ایری فئوداللارین ضعیفلمهسینی و گۆجلرینی تماماً صرف ائدهرک اوْنونلا موباریزه آپارا بیلمهیهجک حالا گلمهسینی قارشییا مقصد قوْیموشدولار.
بۇ دا ماراقلی بیر حقایق اوْلاراق اوْرتایا چیخیر کی، صلیب یۆروشلرینده اساس روْللاردان بیرینی اوْینامیش فرانسه، بۇ دؤوردن اوّل داغیلمیش و پارچالانمیش بیر دؤولت اوْلدوغو حالدا، شرقه دۇغرو اکسپانسییا بیتدیکدن آز سوْنرا دئمک اوْلار کی، تماماً بیرلشمیش و بوتونلشمیش، نَینکی اؤز مُستعمره لری، هم ده دیگر اوروپا دؤولتلری قارشیسیندا قودرتلی و گۆجلو بیر کراللیق اوْلاراق چیخمیشدی.
نتیجه لری[دَییشدیر]
نچه بیر صلیبی ساواشلار اولاندان سونرا اوروپایی اولان عسگرلر و اونلارین صاحیبلری اِلیه بیلدیلر کی ایکی اولکه مقدس یئرلرینده قَییرسینلر:
- انطاکی پرَنس اولکلری
- اورشلیم شاهلیقی
بو اولکله لیرین تشکیلیندن سونرا سلجوق اولان تورکلر و میصرلی حاکیملر اَل اَلَ وئریب و بو اولکهلرین علیهینه جیهاد سالدیلار کی اونلارین اَن تانینانی صلاح الدین ایوبی نین دویوش لری دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
فمینیسم، فمینیست ناسیونالیسم و گونئی آذربایجان
- توضیحات
- منتشر شده در شنبه, 24 اسفند 1392 01:32
آذوح: مخاطبین سایت می توانند فیلم سخنرانی افسانه سولدوزلو فعال سیاسی آذربایجان و فعال حقوق زنان در دومین کنفرانس «قادین گولرسه» را از لینک زیر مشاهده نمایند.
گفتنی است شنبه ۱۷اسفند۹۲ همزمان با ۸ مارس روز جهانی زن دومین کنفرانس «قادین گولرسه» با سخنرانی فعالان زن آذربایجانی در سالن اجتماعات یونس امره شهر اسکی شهیر ترکیه برگزار شد.
فمینیسم، فمینیست ناسیونالیسم و گونئی آذربایجان
هر بیر توپلومون نقدر گلیشمیش اولدوغونو فرقلی پارامترلریله آراشدیرماق مومکوندور. بونلاردان ان اونملیسی، قادینلارین توپلومدا اولان رول و یئرلریدیر.
هر بیر توپلوم زامان زامان بوحرانلارلا اوزلشیر و بو بوحرانلاری نئجه مدیریت ائتمک او توپلومون اوزلویونو و عئینی حالدا سیاسی-ایجتیماعی قووه لرین گوجونو اورتایا قویور. چوخونلوقدا ایجتیماعی نیازلارا دایالی یارانان بوحرانلاری چوزمکده، شوبهه سیز توپلومون یاری سایی سی اولان قادینلارین رولو دانیلماز و چوخ اونملیدیر. قادینلارین ایجتیماعییتی یاراتماقدا اولان ائتگیلری(عائیله، گلجک نسل و...) بو ائتگینلیگی داها دا بللی ائدیر.
گونئی آذربایجان میللی حرکتی تاریخینه بیر بالاجا باخیشیلا قادینلارین ائتگین رولونو گوره بیلیریک. شیخ محمد خیابانی و آزادیستان حرکتی، ستارخان و مشروطه قیامی، پیشه وری و میللی حکومت دونمی ان گوزل اورنکلردیر. چاغداش حرکاتیمیزا باخیرساقدا اونلارجا ایگید قادینلاریمیزین آدینی سیرالاماق اولور، شاعیرلر، سیاسی فعاللار و محبوسلاریمیز. هر میللی فعالین آناسی، باجی سی یاخود حیات یولداشی نین او میللی فعالا ان بویوک دایاق اولدوغونو نظره آلیرساق و بونا قادین میللی فعاللاریدا آرتساق، قادینلارین نقدر میللی حرکت اوچون اونملی اولمالاری داهادا گوزه چارپیر.
آنجاق گونئی آذربایجان قادین حرکتی نین فئمینیزم ایله ایلگیسی یاخود ایلیشگیسی چاغیمیزین ان اونملی سوروسو و اونا وئریلن جاوابدا ان تهلوکه لی یوللارا قاپی آچان اولابیلیر. آوروپا ایدئولوژیلرینی گونئیین ایجتیماعی دوروم و اوزللیکلرینی نظره آلمایاراق گونئی اوچون چیخیش یولو کیمی گوسترمک بویوک خطادیر. اوزلویونده ایدئولوژی اولمایان "فمینیزم"ی، میللی حرکتین قامتینه گئییندیریب "گونئی آذربایجان قادین حرکتی" آدینا گوسترمک ان آزیندان بو فیکیرده اولان یولداشلارین تمامیله سهو آنلامالارینین گوسترجه سیدیر.
بو سهو آنلاییشی ایران قادین حرکاتیندا دا گورمک اولور. فئمینیزمه ایدئولوژیک یاناشمالارینین سونوجوندا ایلک باشدا صونی شکیلده بویوک طفرلره چاتیب اورنک اولاراق "بیر میلیون ایمضا کامپانیاسی"نی یارادسالاردا نهایتده دورقونلوغا چاتمیشلار و ایندی هئچ بیر اونملی ایش آرادا یوخدور. ایدئولوژی بوشلوغونا چاتمیش ایران قادین حرکاتی نی آذربایجان اوچون "دوغرو" اورنک نظره آلیب حرکت ائتمک سهو و یانلیشدیر.
آما "فمینیزم ایدئولوژی دئییلدیر" دئدییمیز زامان فئمینیزم ایدئولوژییایا چئویریله بیلمز دوشونجه سینده دئییلیک. سوسیالیسم، لیبرالیسم، ناسیونالیسم و... ایدئولوژی اولاراق فمینیزم دوشونجه سیله بیرلشنده یئنی موکممل ایدئولوژی نی یارادابیلیرلر. بو لیسته یه دیگرلرینی ده علاوه ائده بیلریک مولتی کولتور فمینیسم، رادیکال فمینیسم، اکوفمینیسم، نئو فمینیسم، دینی فمینسیم و...
نظره گلیر گونئی آذربایجان میللی حرکتینه قادین حاقلارینی قوروماق باخیشلا(فمینیسم) بیزیم اوچون ان اویغون و یارارلی ایدئولوژی فمینیست-ناسیونال دیر. بو ایدئولوژی(ناسیونالیسمه دایالی فمینیسم)، قادین حاقلاری فعاللاری و میللی فعاللارین اورتاق چالیشما یولو و خریطه سیده آدلانیلابیلیر. قادین حاقلاری چرچیوه سینده چالیشان فعاللار ایجتیماعی-سیاسی فعالیتلرینه داوام وئره رک، ان وئریملی چیخیش یول و حاقلارا چاتماق تاکتیکی "میللی آزادلیق" نظره آلیب اینانمالاریلا فمینیست-ناسیونالیسمی یارادیرلار. اوخوماغا اورنک اوچون "قارا ناسیونال فمینیست" حرکاتی نین تاریخی، "فمینیست ناسیونالیسم" کیتابی(Lois A. West) و "ناسیونالیست فمینیسم احتیمالی" کیتابی(Ranjoo Seodu) توصیه اولونور.
بو "میللی فمینیستی حرکتی" ایندیه دک چوخلو یازیلاردا ایشاره اولوندوغو کیمی "گونئی آذربایجان قادین حرکتی" آدلاندیرمالییق. آنجاق بو آرادا بعضن بیر بالاجا یانلیشلیغا یول وئریلیر و "گ.قادین حرکتی" نی اساس اولاراق "فمینیستی" حرکت گوستریرلر. دئملی "ناسیونالیسمه دایالی فمینیسم" یئرینه بیزه "فمینیسمه دایالی ناسیونالیسمی" تجویز ائدیرلر. بونادا کیفایت ائتمه ییب حتی قادین حرکتی میللی حرکتده ن موستقیل اولمالیدیر دا دئییلیر!. بو تئوری نین ایندیه دک دونیانین میللی آزادلیق(ضد استعماری) موباریزه لری نین "هئچ" بیرینده گورسنمه دیغی بو تئوری نین نقدر بوش اولدوغونو توم سوبوتا چاتدیریر.
آنجاق بو تئوری یه باشقا طرفده نده باخماق اولور. توپلومدا یارانان حرکتلر عمومییتله آیری سئچگیلیکلر اوچون یارانیرلار و سیاسی-ایجتیماعی-فرهنگی... فعاللار هر بیر ساحه ده آیری سئچگیلیک بیلدیکلری قونولار حاقدا چالیشیرلار. گونئی آذربایجاندا دا کولتورل، جینسی، دینی، ایقتیصادی و... آیری سئچگیلیکلیکری هامی بیلیر و آرتیق ایضاحاتا گرک یوخدور. 100 ایلدن آرتیق آغیر و غئیری اینسانی تضییقلره معروض قالان آذربایجان میللتی آزدالیق یولوندا مینلرجه شهید، اسیر و محبوس وئرمیشدیر و ساواش حالا داوام ائدیر. بو آرادا آما بیر اونملی مساله یی نظره آلمالی ییق. گونئی آذربایجانین دورومونو نظره آلاراق، بو سورویا جاواب وئرمه لی ییک "گونئی آذربایجاندا هر بیر آیری سئچگیلیکین چوزولمه سی هانسی آنا آیری سئچگیلیکین چوزولمه سینه باغلیدیر؟". باشقا طرزیله دئسک، "هانسی آیری سئچگیلی یین چوزولمه مه سی دیگر آیری سئچگیلیکلرینده چوزولمه سینه مانعه اولور؟".
گونئی آذربایجانین استعمار-استبداد آلتیندا یاشاماسینا دایاناراق بو سورویون جاوابی اورتایا چیخیر. ایقتیصادی، جینسی، دینی، کولتورل و... ساحه لرده چالیشمالاری عمومییتله ایکی یئره بولمک اولار. بیر بولوم توپلومون ایچینده کی یانلیش سوننتلری دئییشدیرمک، اوبیری ایسه حاکیم یاسالاری دئییشدیرمک. بیرینجی بولوم حاکیم دولتین ائتگیسینه رغمن آراسیرا داوام ائده بیلیر، اما دوروما باخاراق سونوج آلماسی اوزون زامان آلیر و سونوجا وارماسیدا بئله بللی دئییلدیر. ندنیسه، بیرینجی بولومون ایکینجی بولومه باغلی اولماسیدیر. دئملی اونملی ساواش، حاکیم یاسالاری دئییشمکده دیر. یئنیدن یادا سالمالی ییق آذربایجان میللتی فارس میللتینده ن آیری اولاراق هم استعمار و هم استبداد آلتیندا یاشاییر. بو او دئمکدیر آذربایجاندا یاشانان آیری سئچگیلیکلر ایران حاکیمییتین استعمار-استبداد یندان دولاییدیر.
ایقتیصادی، جینسی، دینی و... ساحه لره دایاناراق حاکیم یاسالاری دئییشدیرمکه چالیشماق، "استبداد"ی آزالتسادا "استعمار"ی اوقدرده ائتگیلمیر. دئمه لی حتی استبداد ایران حاکمییتینده ن آزالسادا، یئنه ده گونئی آذربایجاندا تورک کیملیگینده ن آسیلی اولاراق ایقتیصادی، جینسی، دینی و... آیری سئچگیلیکلری گوره جه ییک. آما استعمار آزالیرسا یاخود آرادان گئدیرسه، ایستر ایسته مز استبداد دا آرادان گئده جکدیر. بونلاری نظره آلاراق بللی اولونور گونئی آذربایجاندا فرقلی ساحه لرده اولان آیری سئچگیلیکلرین چوزولمه سی "هئچ" زامان بیریبیریلرینده ن آیری دئییلدیر و مستقیل اولامازلار. عئینی حالدا گونئی آذربایجاندا آیری سئچگیلیکلرین باش ندنی ایران حاکمیییتین استعماری ماهیتی اولماسی اوچونده هر بیر حرکت اوز کوکونو میللی حرکتدن(ناسیونالیسم) آلمالیدیر. بو متدو ان گوزل شکیلده اویرنجی حرکتی، ایشچی حرکتی و... گورمک مومکوندور.
بونلاری دئمک او آنلامدا دئییلدیر گونئی آذربایجان دا صیرف فمینیستی پارتی یارانماسین یاخود یارانماسینا مانعه قویولسون. هر اینسان سئچدیغی یول و توتومدا سربستدیر و بونا اینانماماق گئریچیلیکدیر. اما بونو نظره آلمالی ییق هر بیر پارتیانین یارانما ندنی اولمالیدیر. عومومییتله پارتیالار بیر حرکته دایالی یارانیرلار. سیاسی، ایجتیماعی و... حرکتلرینده ن او ساحه لرده چالیشان پارتییالار یارانیر و هر بیر حرکتین اوزوده بیر احتیاجدان دولاییدیر. دئمه لی گونئی آذربایجاندا فمینیستی پارتی یارانماسی اوچون ایلک اونجه توپلومسال احتیاج اولمالیدیر. بو احتیاج(یانلیز فمینیسم) گونئی آذربایجاندا یاشایان تورک میللتینده دویولورمو؟ "یانلیز فمینیسم"ه اولان احتیاجی "میللی" احتیاجلا ساده جه گونئی آذربایجان قادینلاری آراسیندا توتوشدوراق. تیراختور اویونلارینا ماراقلانانلار و اویونلارینا گئدن قادینلار، میللی محبوس قادینلار، اورموگولو اوچون چالیشان قادینلار، آذربایجان رقصی و موسیقی سی حاقدا چالیشان قادینلار، فئیس بوکدا مینلرجه بوزقورد ایشاره تی توتان و تورکجه میللی شوعارلار یایان قادینلارین سایی سی نی فمینیسمه عایید اولان کاراکتئرلری یایان قادینلارلا توتوشدورون. آرادا قات قات فرق واردیر. گونئی آذربایجان قادینلاری آراسیندا میللی احتیاج فمینیسمه باخاراق چوخ چوخ دویولور و او اوچون ده زورلا "یانلیز فمینیستی" پارتی یاراتماق بوقدر یاراشماز نظره گلیر.
گونئی آذربایجان قادین حرکتی ماهییت اعتیباریله گونئی آذربایجان قادینلارینا آزادلیق، رفاه و سعادت ایسته ییر و بو ایستکی دوغرولتماق اوچون موجادیله آپاریر و ساواشیر. میللی حرکته دایالی تعریف اولان گ.قادین حرکتی گ.آذربایجاندا آیری حرکتلریله ده ایشبیرلیک و علاقه ده دیر. ایشچی حرکتی، اویرنجی حرکتی، چئوره و... هامی سی بیر بوداغین یاپراقلاریدیر و بوتوولوکده میللی حرکتی یارادیرلار. هر بیریسی نین اوزل توتوملاری اولسادا نهایتده بشر حاقلارینا دایالی واراولان میللی حرکتده بیر واحید بدن اولورلار.
اونوتمایالیم قادین حاقلاری نی الده ائتمگ اوچون، دموکراتیزاسیون کیمی، توپلومودا حاضیرلاماق گرک و بو پروسسده زامان آلیجیدیر. او اوچون ایندیده ن باشلاماق لازیمدیر و یوبانمیشیقدا. گلجکده دموکراسی نی دولتین آدینی دئییشمکله دئییل، دموکرات اینسانلارلا یاراتماق مومکوندور. آینی سی، قادینلارین حاقلاری نی قوروماق اوچون یارانمیش دولتی ده ساده جه کاغیذ اوستونده یازیلان یاسالار دئییل، بو حاقلارا اینانان توپلوم و سیاسی فعاللار یاراداجاقدیر. هامیمیز بو یولدا ایلک اوزوموزده ن باشلامالی ییق.
افسانه سولدوزلو


text:
ائششکلیک گونلریمدن (3) - درویش اوغلو
- توضیحات
- منتشر شده در پنج شنبه, 26 شهریور 1394 20:36
آنیتا ایله بیر سونراکی گؤروشمه میزده اؤنجه کیلردن داها راحات ایدیم. اونو یاتاغا آپارماق فیکری یئرینه، اونون مندن نه لر گؤزله دیگینی، منی نه جور سیناماق ایسته دیگینی، گلجگیمیز اوچون نه لر فیکیرلشدیگینی، و من ایله ارتباطدا نه کیمی دویغولاری اولدوغونو آنلاماغا چالیشیردیم. دوغرودان اری اولوب اولمادیغینی سیناماق اوچون:
- اریوین کئفی نئجه دیر؟
دئیه سوروشدوم.
- یاخچی دیر. دونن آخشام سنین باره نده دانیشیردیق.
بو منی سیناماق ایسته ییرسه، دور منده اونو آیری جور سیناییم فیکری ایله، گولومسه یه رک:
- ارین وارسا منی نئیه آوارا ائله ییبسن؟
جیددی و ایناندیریجی بیر سس تونوندا:
- سنی آوارا ائله مه میشم، سن ایله یولداشلیق ائدیریک. بیر آرواد ایله بیر کیشینین یولداشلیغی بیرینین اری، اوبیرینین آروادی اولوب اولمادیغی ایله نه ارتباطی وار؟
- من سنی آنلایابیلمیرم. من ایله تانیشماقدان، سون هدفین من ایله ائولنمک دگیل می؟
- یوخ!
- بس من ایله نئیه یولداشلیق ائتمک ایسته ییرسن؟
- سنین آیری بیر یولداشین یوخدورمو؟
- یوخ.
- بو دونیادا یالنیز یاشاییرسان می؟
- یوخ، یولداشلاریم وار.....
- نئچه یولداشین وار؟
- نه بیلیم، اون – اون بئش
- یولداشلارینین هامیسی ایله ائولنمک می ایسته ییرسن؟
دئمه گه بیر شئی تاپابیلمه دیم.
- بو دا سیزین کولتورونوزون بیر پارچاسی دیر. سیزده کیشی ایله آرواد آراسیندا سو کئچیرتمز بیر دووار چکیلیب. آرالاریندا قارانلیق بیر بوشلوق یارادیلیب. آروادلار کیشینی بیر خورتلان کیمی قورخونج بیر شئی بیلرلر، کیشی لر ده آروادلاری سکس قولو کیمی گؤررلر. آرالاریندا یولداشلیق دئیله بیلجک بیر ارتباط قورولماز. آنجاق آروادلار و کیشیلر انساندیرلار. بیربیرلرینه بو قارانلیق بوشلوغون دالیندان باخمازسالار، بیربیرلرینی داها یاخچی آنلایابیلرلر. بیر انسان باشقا بیر انسان ایله مصاحبتدن لذت آلیرسا، پایلاشاجاق فیکیرلری، ذوقلاری، مشغولیت و یا هوبی لری وارسا، یولداش اولارلار. ایستر ایکی کیشی، ایکی آرواد، یوخسا بیر آرواد – بیر کیشی.
- سن بونلاری هاردان بیلیرسن؟
- ایلک تانیشدیغیمزدا دئدیم سنه، من سوسیال پیسیکولوقام. منیم ایشیم بودور. بیلیرسن، آلمان توپلومو مولتی کولترل (چوخ کولتورلو) بیر توپلومدور. بوردا یئتمیش میللتدن نفوس یاشاییر. بیز بو انسانلاری بیر قیراغا آتابیلمریک. اونلاری آنلاماغیمیز گرکیر و اونلارین کولتورلرینی، دینلرینی، دویغولارینی، سونتلرینی، آدابلارینی اؤگرنمه گیمیز گرکیر. آنجاق بو یول ایله اونلارین اؤزلرینی بیزیم توپلوموموزدا راحات حس ائتمکلرینی ساغلایابیلریک.آلماندا "اینتگراتسیون سیاستی" آدیندا بیر سیاست گئدیر. هاردان گلدیکلرینه باخمایاراق، بیزیم توپلوموزدا یاشایان انسانلارا اؤزلرینی بو توپلومدا یئرلی و راحات حس ائده بیلمکلری اوچون امکان ساغلامالییق. بیر انسان اؤزونو اجتماعی محیطینده راحات حس ائتدیگی زامان او محیط ایله دوستولوق و سئوگی باغی قورار، او محیطده یارادیجی ویاردیمجی اولار. ترسه سینه، بیر انسان اؤزونو اجتماعی محیطده قبول ائدیلمه میش، بیر قیراغا ایته لنمیش و وارلیغینین انکار اولونموش و اؤزونو تهدید آلتیندا کیمی حس ائدرسه، او توپلوما قارشی دوشمانلیق دویغوسو بسلر، یارادیجی یوخ، ییخیجی و ییرتیجی اولار. من ایشیم اوچون سیزین دیلینیزدن ده بیرآز اؤیگرنمک زوروندا ایدیم.
- یوخ!؟ شوخلوق ائله ییرسین!
- هئچ ده شوخلوق ائله میرم. منیم ایکینجی اونیورسیته تحصیلاتیم تورکولوژی دیر. سیزین دیلینیزین بئش قولو اولدوغونودا بیلیرم.
اؤزومو لووا گئتمیش کیمی حس ائتمه گه باشلادیم. دئملی منیم آنجاق یاتاغا آپارماق ایسته دیگیم آرواد، من ایله تانیشمادان اؤنجه بئله، منیم نه کیمی فیکیرلشه بیله جگیمی بیلیرمیش. دریمی شوشه کیمی ایچی گؤرونور حس ائدیردیم. او گونه قدر آلمان توپلومونون دونیادا باشدا گلن سؤز صاحیبلریندن بیریسی اولدوغونون ندنینی آنجاق گلیشمیش تکنیک و صنعت ده بیلیردیم. صنعت و تکنیکین هانسی توپلومدا نه اؤلچوده گلیشمیش اولدوغوندا ایسه، انسانلارین یارادیجی و یاردیمجی، یوخسا ییخیجی و ییرتیجی اولاراق یئتیشدیریلمیش اولدوقلارینین رولونا فیکیر وئرمه دیگیم کیمی، اونلارین بو، یوخسا اوبیری اؤزللیگه صاحب اولدوقلارینین، ایچینده یاشادیقلاری اجتماعی شرطلرین بیر سونوجو اولدوغونو دا ذهنیمه گتیره بیلمه میشدیم. او زامانا دک یاشام تجربه لریمدن اؤیگرندیگیم بونلارین تام ترسه سی ایدی. وطنداشلاریمین اؤز دیلداشلاری اولاراق، قونشو اؤلکه دن اولان انسانلاری، انسان یوخ، حیوان یئرینه بئله قویمادیقلارینی، اونلارین اوشاقلارینی بئله مکتبه یول یئرمدیکلریندن اؤته، بو اؤلکه ده دونیایا گلدیکرینه قارشین، کیملیک کارتی چیخارتماقدان دا امتناع ائدیلدیگینی گؤرموشدوم. منه، "بو اؤلکه نین وطنداشلیغیندان چیخابیلمزسن" دئیه اسارت زنجیری وورولان توپلومدا، آنامیم اؤیگرتدی دیلیمین بئله یاساقلاندیغینی، "سنینن دیلین یوخدور" دئیه وارلیغیمین هئچه ساییلدیغینی گؤرموشدوم. آنیتانین آنلاتدیقلارینی ائشیدینجه اختیاریمدا اولمادان آغزیمدان بیر "آها" چیخدی. " دئمک کی بیر توپلومو یارادان او توپلومدا یاشایان انسانلاردیرلار. بو انسانلارین ایسه یارادیجی و یاردیمجی، یوخسا ییخیجی و ییرتیجی اولدوقلاریندا، او توپلومون بونلارا وئردیگی امکانلارا باغلی ایمیش." دیرسکلریمی میزین اوستونه سؤکه ییب، آلینیمی ایکی الیمین ایچینده اوغوشودورماغا باشلادیم. " پاهوو....بو توپلوما ائشیکدن گلن انسانلارین بئله بو توپلوما آیاق اویدورابیلمکلری اوچون امکان یاراتماق، دئملی "اینتگراتسیون سیاستی" یندن سؤز گئدیر. دئمک کی "بو توپلوم امپریالیستی دیر، بوردا قانونسوزلوق ائمک، ایگریلیک، اوغروروق، چاپقینچیلیق، منیم اوچون مشروعدور" فیکری منیم کیمی توپلوما اینتگره اولمامیشلارین، بو توپلومدا اولان امکانلارین اؤزلرینه یارارلی اولمادیغینا اینانان، بو توپلومدا اؤزلرینی یاد و بیگانه حس ائدنلرین باخیشی دیر. وئردیگی وئرگینین اجتماعی امکانلار اولاراق اؤزونه قاییتدیغینا اینانان، خسته لیک بیمه سینه وئردیگی آیلغینین گونون بیرینده اوشاغینین خسته اولدوغوندا، خانیمینین دوغدووندا، اؤزونون یارالاندیغیندا اجتماعی امکان، مجانی دوقتو، داوا –درمان اولاراق اؤزونه قاییتدیغنا اینانان بیر انسان وئرگی وئرمکدن، خسته لیک بیمه سینه آیلیق وئرمکدن قاچماق اوچون سیچان دلیگی آخدارماز کی. "من بیر نفر قاطارا بیلطسیز مینیرم، یاخجی هامی بیلیطسیز مینسه، قاطار ایشلدن شرکت، یوخسا دؤلتین بئله قاطار ایشلدن بؤلومو افلاس ائدر، قاطارلاری ییغیشدیرارلار، من ده قالارام آوارا" دئیه فیکیرلشه بیلن بیر انسان، قاطارا بیلیطسیز مینمز کی.."
آنیتانین دئدیگلرینه اینانماق ایسته میردیم.
- آخی من آییری شئیلر تجربه ائتمیشم بوردا! بیزه "شایسه آوسلندر" ( کثافت خاریجی) دییرلر.
- اولابیلر، بوردا خاریجی دوشمانی دا وار، فاشیست ده وار، منیم اؤز درس کیلاسیمدا دا بئله انسانلار وار. من بیر سوسیال پسیگولوق اولاراق اونلارین دا توپلومون عمومی دونیا باخیشینی منیمسه مه لری اوچون چالیشمالییام و چالیشیرام.
- اونلار کی ائشیکدن گلمه ییبلر، اونلار نیئه اؤزلرینی توپلومدا بیگانه حس ائدیرلر؟
- هر انسانین دونیا گؤروشو اونون بیرئیسل، اؤزونه اؤزگو تجربه لرینه دایانیر. دئمک کی اونلاری دا توپلومون عمومی دونیاباخیشینی منیمسه مه لرینی اؤنله ین فاکتورلار وار.
ایچدن گولومسه یه رک بال رنگلی گؤزلرینی گؤزومون ایچینه تیکدی. "باخیشیمدان ایچیمده کی لری، اونون باره سینده نه کیمی فیکیرلشدیکریمی آنلار" قورخوسوندان گؤزومو گؤزوندن قاچیردیب، ایکی الیم ایله سیخی توتدوغوم بیره بارداغیما تیکدیم. چیگینلریمه بیر آغیرلیق اوتوردو. جانیما بیر یورقونلوق چؤکدو. بئینیم دایاندی. داریخدیریجی بیر وضعیت ایدی. سانکی زامانین آخیشی دورموشدو. باشیمی قاوزاییب آنیتانین اوزونه باخماقدان چکینیردیم. او دا منیم دویغولاریمی آنلامیش کیمی، اوتوراغیندا گری سؤکنیب، بیر سیگار یاندیردی. من یوخموشام کیمی میخانانین بارینین دالینداکی دوواردا یئرلشدیریلمیش بؤیوک مونیتوردا کئچن فیلمه باخماغا باشلادی.
گونلر، هفته لر آیلار آخیردی. آنیتا ایله ارتباطیم گئت گئده داها یاخینلاشیردی. اونو بیریولداش کیمی، قوهوملاریمدان بیریسی کیمی، بعضاٌ بئله باجیم کیمی حس ائدیردیم. ایلک یول ائولرینه قوناق گئتدیگیم گون، اری ایله تانیشدیغیم آرتیق منیم اوچون گؤزله نیلمز بیر شئی دگیل ایدی. آنجاق بویو منیم ایکی قاتیم اولان جوان اوغلانی "اوغلوم، کریستوف" دئیه تانیشدیردیغی، دوغرودان دا گؤزله مه دیگیم بیر اولای ایدی. سوموکلو، یئکه آداملاری گؤرونجه "آی آلله بو منی بیر یئرده تک توتسا نه ایلرم؟" دئیه قورخاردیم. قوجلو قووتلی بیر جوانین ییرتیجی اولدوغونو بیلردیم. کریستف دان ایسه آنجاق بیر راحاتلیق، بیر ساکینلیک و یاشام هوسی یاییلیردی.
فوریه آیینین باشلاریندا بیر تلفن دانیشمامیزدا:
- کارناوال یاخینلاشیر.
- من کارناوالی سئومرم.
- ایندیه قدر کارناوالا قاتیلمادیغین اوچون.
- یوخ، بیلمیرم. ..... منه گؤره دگیل.
- بیلیرسن، بیزده جوانلی - قوجالی، آروادلی - کیشی لی، ایسته ین هر کس کارناوالا قاتیلابیلر.
- آخی اؤزلرینی حیوان شکلینه سالیرلار!؟
- او آنجاق ظاهر ده دیر. سن بو ایل گل، من ایله کارناوالا قاتیل.
- سن هانسی حیوان اولماق ایسته ییرسن؟
- طاووس
- سن اونسوزدا طاووس قدر گؤزلسن.
- گؤزل گؤزلرین ایله باخیرسان. باخ سنین اوچون ده بیر پلنگ گئیمیم وار. تازا پالتار آلماغا دا گرک یوخدور.
- یوخ، اولماز من پلنگ اولابیلمرم.
- او زامان اوزون سئچ، بیزیم تانیشلاردا هر جور پالتار وار. هانسینی ایسته سن، سنه هدیه وئررلر.
- آخی من بیلمیرم .....
- دؤو اولماق ایسته ییرسن؟
- یوخ
- بوینوزلو اؤکوز اولماق ایسته ییرسن؟
- آها، تاپدیم، ائششک اولماق ایسته ییرم.
- بیلدیگیم قدر ائششکلیک پالتاریمیز یوخدور. او زامان خرجین چیخار، گرک آلاق.
- اولسون، نه اولار، آلارام.
- من دئیردیم سنه بوشونا خرج چیخماسین، بیزده اولانلاردان بیریسینی سئچ.
- خرجی اؤنملی دگیل، ائششک اولماق ایسته ییرم، دوغرو دوزگون ائششک اولماق ایسته ییرم.
- چوخ گؤزل.
کارناوال پنجشنبه سی، کارناوالین ایلک گونو، رسمی اولاراق ایش گونودور. آنجاق ساعات اون بیر- اون ایکی اولونجا بوتون ایش یئرلرینده، کارخانالاردا، اداره لرده، ایش تعطیل اولونور، ایشله ینلر بیر آرایا گلیب، شامپاین ایچمه گه باشلارلار و اوندان سونرا بیر داهاکی سه شنبه یه قدر یالنیز شنلیک، چال - های، ایچمک و خیاوانلاردا قید و بندسیز بیر آزادلیق سورر. آنیتا ایله قارارلاشدیغیمیز کیمی ساعات اون ایکی ده کؤلن اونیورسیته سی نین سوسیال پسیکولوژی بؤلومونون کانتینینده گؤزله ییردیم. آنیتا کانتینه گیردیگینده، اونو ایلک تانیشدیغیمیز گون گؤردوگوم کیمی تر- تمیز، باهالی خز پالتوونون ایچینده، شاپوسو باشیندا ایدی. بیر آن گئنه "اولمایا یوخو گؤرورم" دئیه اؤزومه شبهه لنمه گه باشلادیم. آنیتا او شکل و شماییلینده دوغرودان دا بیر اونیورسیته معلمه سینه بنزه ییردی. چاره سیز، اؤزومو بونا ایناندیرمالی ایدیم. قاپی دان گیرن کیمی ده منی اوزاقدان ال اشاره سی ایله سلاملاییب، دزگاهین (پیشخوان) دالیندا دوران جوان قیزدان ایکی بؤیوک استکان چای آلیب گتیریب میزین اوستونه قویدوقدان سونرا، قولتوغونون آلتینداکی دوسیه نی میزین اوستونده آچیب ایچینده کی کاغاذلاری یئر- به یئر ائلدرکن.
- باغیشلا، بونلاری بیرآز سلقه سهمانلامالیام. بوگون امتاحان وار ایدی. امتاحان ورقه لرینی سهمانلاییب، دفتریمده کی کومودا قویمالییام. سن تلسمه، اوتور چایینی ایچ من سونرا گلرم.
آنیتا ایشلرینی قورتاردیقدان سونرا، اونون ماشینی ایله اونلارین ائولرینه گئتدیک. اری و اوغلو ایله بیرلیکده گون اورتا یئمگی یئدیکدن سونرا آنیتا ارینه اوز توتاراق:
- تقصیر اؤزونده دیر دا، گلمیرسن، بو ایل کئچن ایلدن ده گؤزل اولاجاق، باخ، هاوا دا سویوق دگیل.
- سیز گئدین، بیلیرسن منیم ایشلریم وار.
اوندان سونرا دا اوغلوندان اجازه آلیب، اوغلونون اوتاغینین قاپیسینی منه گؤستررک:
- گیر او اوتاقدا پالتارلارینی دگیشدیر.
اوتاغیل قاپیسینی باغلاییب، ائششکلیک پالتارلاریمی پلاستیک توربادان چیخارتدیم. سویونوب، ائششکلیک پالتارینا گیرمک ایسترکن بیر ده آینادا گؤزوم لوت بدنیمه دوشونجه، قاباقکیلار کیمی فورم دا اولمادیغیمی گؤردوم. قارنیم قاباغا گلمیشدی. قامتیمی دوز ساخلاماق اوچون اؤزومه زور گتیرمه لی ایدیم. اوزومده کی قیریشلار داها دا درینلشمیشدی. گئنه آیناداکی اؤزومو دانلاماغا باشلادی:
- گئده آلتمیشینا یاخینلاشیرسان! اوتانیب حیا ائله میرسن؟ آلمانلی بیر آروادا اویوب، اؤزوو ائششک ائله ییرسن؟
- بوندان اؤنجه نه ایدیم کی؟ دانیشیلان دیلینی بئله اؤیگرنه بیلمه دیگیم بیر توپلوما دستوالعمل صادر ائدیگیم گونلرده دئملی ائششک دگیل می ایدیم؟
- گئده دوغرودان دا غرب زده اولوبسان ها!
- نه فرق ائله ییر، اؤنجه لری نمنه زده ایدیم؟
- اؤزون بیلرسن، نه پوخ یئییرسن، یئه
- جهنم اول....
دئیه آینایا دالیمی چؤووروب، ائششکلیک پالتارلاریمی گئیدیم. ائششک اولدوغومو گؤزومه سوخماسین دئیه بیر داها دا آینایا ساری دؤنمه دیم. قاپینی آچیب ائشیگه چیخینجا آنیتا نی طاووس اولاراق گؤردوگومدن کیچیک بیر اوشاق کیمی هوررا چکیب، آتیلیب دوشمه گه باشلادیم. آنیتا ساچلارینی باشینین اوستونده ییغیب کاکول شکلینه سالمیشدی. گؤزلرینین آلتیندا دا ایکی بوینوزا بنزر قارا بویا چکمیشدی. بورنونو قیرمیزی بویامیشدی. چنه سینه ده قیسسا کئچی ساققالی کیمی قیرمیزی بیر شئی باغلامیشدی. یئددی یاخا پولیوردن مه مه لرینین بیرآزی گؤرنوردو. اونون آلتیندا دا قیرمیزی، دار، مئشین بیر جیللیققا دا بئلینین اینجه لیگی گؤزه ووروردو. بئلینه باغلادیغی ائنلی گؤن قورشاقد دوزولموش اولان طاووس قویروغو لئلک لری بیر قویروق شکلینده اطرافینا آچیلمیشدی. اوندان آشاغی دا دا قیسسا بیر اتگی وار ایدی. دیزدن بیر قاریش یوخاریا قدر آچیق ایدی.
بیردن بیره "ای داد و بیداد...." دئیه بیر هارای چیخدی ایچیمدن. بئش - آلتی یاشلاریمدا ایکن سکینه خالا ایله سوره عمه قیزینین اؤزلرینی عمر بایرامی گونونه حاظیرلیق اوچون بزدیکلرینده سئوینجیمدن آتیلیب دوشردیم. آنیتانین بو حالی ایله چوخ دا فرقلی اولمازدیلار. سئوینج ایله بزنردیلر، اوز – گؤزلرینی بویاردیلار، عجاییب عجاییب پالتارلار گئییردیلر. سونرالاری، بیر آز دیرچلیب، اون ایکی - اون اوچ یاشلاریما چاتدیقدان سونرا، آروادلاری او شکیلده گؤرمگی چوخ ایستردیم. آنجاق بیز یاشداکی اوغلان اوشاقلارینی یاخینا قویمازدیلار. گیزلینجه دامدان - باجادان گئدیب باخاردیق. بیر یولدا مندن اوچ – دؤرد یاش بؤیوک اولان عمی اوغلوم اکبر ایله دام یولوندان کوسا جعفرقولو گیلین حیطلرینده عمر بایرامینا باخدیغیمیزدا، آروادلارین بیر پاراسی نین دؤشو، قیچی آچیق ایدی. بیر ایکی سی قاوال چالیردی. اوبیریلرده اویانییردیلار. آمما او اویناماق تویلاردا فیلاندا اولان اویناماقدان چوخ فرقلی ایدی. گنج بیر آرواد قاوالین ریتمی ایله بئلینی بورجوداراق، شاپالاق ایله قیچلارینین آراسینا وورا وورا اوخویوردو:
" عمره گتیردیلر هولو،
اونو یئدی سولو سولو.
یئمه سه ده یئسین بونو،
یئمه سه ده یئسین بونو"
توربادان - تلیس دن میتقالدان، جیندادان گوبوت، یئکه بیر قولچاق دوزلتدیب، قوللارینین آلتیندان بیر ایپ ایله توت آغاجیندان آسمیشدیلار. آیاق اوسته دوران بیر اؤلویه بنزه ییردی. اورتادا گؤتونو بورجودان آرواد آرادا بیر گلیب او قولچاغا دالیسینی چوئیریریردی. یاندا دوران بیر آرواد دا قهقهه ایله گولرک قولچاغین باشینی اگیب اوبیرینین گؤتونه یاپیشدیریردی. ایکیسی بیر آرادا آغیزلاری ایله اوستوراق سسی چیخاردیردیلای. آروادلار هامیسی قاققا باسیب گولوردولر.
دام یولوندان گیزلینجه باخیردیق. دریمین اوستونده آیاقلاریندا پامبیق اولان قاریشقالار یئرییر کیمی بیر دویغوم وار ایدی. عؤمرومده ائله خوش بیر دویغو حس ائتمه میشدیم. بیر یول سویوق دیمه می توخداتماق اوچون آنام ایلیق سودا تیریئک اریدیب منه ایچیرتمیشدی. اوندا بئله بیر خوش دویغویا یاخین بیر شئی حس ائتمیشدیم.
اکبر دیشلرینی قیسیب، آغزینی یاییب، دوداقلارینین آراسیندان نفس چکه چکه قیچلارینین آراسینی اوغوشدروردو. آرادا بیر ده "جان، گئتیر منیم آغزیما قوی" دئیه پیچیلداییردی. نئیه ائله ائله دیگینی آنلامیردیم.
قاپیدان چیخارکن آنیتا ارینه بیر داها اوز توتدو:
- باخ، هله گئج اولماییب، ایسته ییرسن گل بیرلیکده گئدک.
- یوخ، بیلیرسن، من بو ایل گئتمه یه جگم، ائوده اوتوروب دالی قالمیش ایشلریمی گؤروم. سمیناریما دا ایکی هفته دن چوخ قالماییب. آرتیق جددی بیر شکیلده حاضیرلانمالیام.
تسولپیشر پلاتس دا ایگنه سالماغا یئر یوخ ایدی. جوانلی - قوجالی، آروادلی - کیشی لی، هامی بیربیرینه قاریشمیشدی. ایت یئیه سینی تانیمیردی. هر یئر بوش بیره شوشه سی، عراق شوشه سی، بیره قوطوسو، ایچجک پلاستیگی ایله دولو ایدی. هرکس اؤزونو بیر حیوانا، هیولایا، پادشاها، عربه، کانگستره، دؤوه بنزتمیشدی. گروه گروه قیزلی - اوغانلی اللرینده ایچگی شوشه لری ایله اوجا سس ایله اوخویاراق اویناییردیلار. کلیسانین قاباغینداکی بوشلوقدا نئچه نفر ایش پالتاریندا بیر جرسقیل ایله آلمانین صدر اعظمی اولان آنجلا مرکل این مجسمه سینی نصب ائله ییردیلر. آنجلا مرکل این گؤبکدن یوخاریسینی ایکی متیر بویدا بیر مجسمه ائله میشدیلر. اوشاق پالتاریندا ایدی، چهره سی ده اوشاق کیمی ایدی. بوینوندان بیر امزیک آسیلی ایدی. آغلایان بیر اوشاق کیمی آغزینی بوزوب، گؤزلرینی قیسمیشدی. گوز یاشلاری دا قارا آخینتی کیمی آشاغی سوزولوردو. مجسمه نین آشاغیسیندا ایسه بوتون مجسمه نی بیر حلقه کیمی ساران ائنلی بیر پلاکارتدا مجسمه نی دوزلتدیرن کارناوال انجومنینین آدی، "ائرنفلد کارناوال انجومنی" و تلفن نمره سی، اینترنت آدرسی تکرار تکرار یازیلمیشدی. جماعاتین چوخو مجسمه نین اطرافیندا ییغیشیب، اوخویوب اوینارکن آرادا بیر ده فیشقیراق چالانلار اولوردو. ساغ اول، چوخ ساغ اول، یامان طرح دیر. دئیه باغیرانلار. آنیتا الینده کی بیره شوشه سینی منه وئردی. جیبیندن موبایل تلفونونو چیخاردیب، مجسمه دن بیرنئچه شکیل چکدیکدن سونرا، چپیک چالاراق هورراا دئیه باغیرماغا باشلادی. اونون آردیندان بوتون جماعات هوررا دئیه باغیراراق چپیک چالدیلار. آنیتا بیره شوشه سینی مندن آلماق ایسترکن بیر ده گؤزومون ایچینه باخاراق:
- گؤرورسن نئجه یاراشیب؟ بو طرحی وئرن کارناوال انجومنینه بئش یوز اویرو باغیش وئرمه لییم"
دئدی. باشیمین ترپتمه سی ایله سؤزونو دوغرولارکن، "بیزده دیریسینین یوخ، اؤلوسونون بئله آنجاق چاتیق قاشلاری ایله غضب پوسگورن باخیشلاری و تهدید بارماغینی یوخاریدا گؤسترن شکیللرینی زور ایله اداره لرده، مدرسه لرده نصب ائدیرلر" دئیه فیکریمدن کئچدی.
"دراخن هاوس" میخاناسینین قاباغینا یئتیشدیگیمزده آنیتا، "یاخچی ائله دین گلدین، بوگون سنی بوتون اوستادلاریمیز ایله، پروفسورلاریمیز ایله تانیشدیراجاغام. اونیورسیته نین کارناوال انجومنی بو میخانانی بو آخشام هیئت اساتید اوچون سفارش وئریب" دئدی.
میخانانین قاپیسیندا دوران جوان، پولیس یونیفورمونا بنزر پالتاریندا، اوجا قامتی، شستلی دورشو ایله قورخو پوسگوروردو. آنیتا یاخینلاشینجا باشینی بیر آز اگرک، "خوش گلیبسیز، بویرون دئدی. آنیتا کیفیندن کارتینی چیخاردارکن منه اشاره ائدرک "بو دا منیم قوناغیمدیر" دئدی.
میخانادا اوتوز- قیرخ نفره یاخین آدام وار ایدی. آروادلی - کیشیلی، بیر چوخونون یاشی اللی دن یوخارینی گؤستریردی. هر بیری اؤزونو بیر شکله سالمیشدی. بیریسی میمون اولموشدو، بیریسی دووشان، بیری سی قدیمی پادشاه، کانگستر، عرب، معدن ایشچی سی، اورکستر رهبری، سوپورگه چی، .......ائششک اولان ایسه بیر تک من ایدیم. باشیندا ساریغی، چیگینینده عباسی اولان دا یوخ ایدی.
آنیتا یاخیندان یولداشلیغی اولانلارین هامیسی ایله منی تانیشدیردی. سونوندا ایسه سالونون دیبینده معلول چرخی اوستونده اوتوران یئتمیش یاشینی گؤرسه دن بیر خانیما یئتیشدیک. اوز- گؤزونو بویامامیشدی. آنجاق هر یاناغیندا کیچیک، قیرمیزی بیر اورک شکلی چکمیشدی. بیر میطباق اؤنلوگو گئیمیشدی. ساغ چیگینیندن پلاستیک بیر مالاغا، سول چیگینیندن ده بیر کفگیر آسیلی ایدی. دئمک کی بو دا اؤزونو ائو آروادی شکلینده بزه میشدی. آنجاق معلول چرخی اوستونده اوتوردوغو ایله، ائو آروادلارینین اجتماعی فعالیتدن اوزاق توتولاراق معلول شکلینه گتیریلدیکلرینی دیله گتیرمک استه دیگینی، یوخسا دوغرودان معلول اولدوغونو آنلایابیلمه دیم. آنیتا چوخ سایغی ایله اونا یاناشاراق ال وئردی و اوبیریلرین هامیسینین کیچیک آدلارینی دئدیگینه قارشین، بو خانیم ایله منی تانیشدیرماق ایسته دیگینده چوخ سایغیلی بیر شکیلده "فاکولته میزین رئیسی، خانیم پروفسور نوی بورگ" دئیه تانیشدیردقدان سونرا، "ایندی آرتیق سن آزادسان، یئمه گه - ایچمه گه، هر شئیه قوناقسان. جانین ایسته دیگینی یئه، جانین ایسته دیگینی ایچ، جانین ایسته دیگی ایله دانیش - صحبت ائله" دئدی.
گئجه یاریسیندان سونرا، ساعات ایکی یه یاخین میخانادان چیخدیغیمزدا آنیتا قهقه چکرک "خیاوانا چیخینجا ائششک اولمالیسان" دئییب، ائششکلیک پالتاریمین بؤرکونو باشیما چکمک ایسته دیگینده الینی توتدوم:
- پروفسور نوی بورگ چوخ ساده بیر خانیمدیر. اؤزونو ائو آروادی بزه میشدی.
- چوخ یاخچی خانیمدیر.
- اؤزونو ائو آروادی بزه دیگینی آنلادیم دا، معلول چرخینده اوتوردوغونون آنلامی نه ایدی؟
- او دوغرودان معلول دور. آیاقلارینی گؤرمه دین؟ بئلدن آشاغی سی ایگیرمی سانتیم دیر. مین دوققوزیوز اللی لی ایللرده بویلو قادینلارین اورک بولانماسینا و یوخو راحاتسیلیقلارینا قارشی کونترگن آدلی بیر داوا ایشلنیلیردی. او داوادان ایشلدن بویلو خانیملارین بیر پاراسینین اوشاقلاری بئله ناقیص چیخیب.
" دؤرد – بئش ساعات اوردایدیق. او خانیمین چرخدن قالخدیغینی گؤرمه دیم. بو قدر زامان ایچینده آیاقلارینی دا گؤرمه دیم. دوغرودان دا بیر ائشک ایمیشم من" دئیه فیکیرلشه رک ائششکلیک پالتاریمین بؤرکونو باشیما چکدیم.
خیاواندان ال - آیاق بیرآز چکیلمیشدی. هر طرف توپوغا قدر زیبیل ایدی. بیره شوشه لری، پلاستیکلر، پیتسا کارتونلاری، پلاستیک یئمک قابلاری هر طرفی توتموشدو. بیرچوخ یئرده یاریم متیره یاخین قطرینده دایره شکلینده آچیق یاشیل، سولاق، قوسوقلار گؤرونوردو. بیریسی دوارلاردان توتا - توتا یئرییردی. بیریسی بیر پیلله کانین اوستونده اوتوروب یوخلامیشدی. جوان اوغلانلار ایله قیزلار بیر- بیرینه توتوناراق خیاوانین همی ائنینی، همی بویونو یئرییردیلر. بیریسی دالیندا آسما چانتا، هر ایکی الینده بؤیوک پلاستیک توربالار ایله زیبیللره قاریشمیش سو پلاستیلکرینی، بیره شوشه لرینی ییغیردی. نئچه نفر ایش پالتاریندا، اللرینده ائنلی پلاستیک سوپورگه لر ایله زیبیللری سوپورورب، جوما - جوما ییغیردیلار. بیر نئچه سی ده دالیدان گلیب زیبیل جومالارینی ماشینا یوکله ییردیلر.
یورقونجا، یاواش یاواش یئریرک تسولپیشر پلاتسا یئتیشدیک. تسولپیشر پلاتس داکی کلیسا نین قاباغینداکی بوشلوقدا آنجلا مرکلین ایکی - اوچ متیر بویدا اوشاقلیق مجسمه سی یالنیز قالمیشدی. یئره - گؤیه آغیز اگیردی. کلیسانین اوبیری گوشه سینده، هوهن اشتاوفن رینگ ده، قوجامان چینار آغاچلارینین آلتینداکی تاکسی دوراغیندا دوروب گؤزله دیک. بیرینجی تاکسی دوراقدا دوردو. شوفر فرمانین دالیسیندان بیر آز اگیله رک الی ایله بیزه "بویورون" اشاره سی وئردی. آنیتا قاباق قاپینی آچدی. اوتورماق ایسته دیگینده طاووس قویروغو ماشینا گیرمه سینه مانع اولدو.
- باغیشلایین، من قویروغومو آچسام، دالی جعبه یه قویابیلرم؟
شوفر آشاغیدان یوخاری آنیتانین قیچلارینا باخاراق، منیم ده یاخچی آنلایابیلدیگیم بیر دیلده، دام یولوندان عمی اوغلوم اکبر ایله بیرلیکده عمر بایرامینداکی آروادلارا باخیدیغیمیز گون اکبرین آغزینی یاییب، دوداقلاری آراسیندان نفس آلدیغی کیمی بیر سس تونوندا، "جان، التداکی لاری دا چیخارتسان لاپ یاخجی اولار" دئیرک آشاغی ائنیب دالی صاندیغین قاپیسینی آچدی. آنیتا بئلینده کی قورشاغا باغلی قویروغونو آچیب، سلقه سهمان ایله دقتتلی بیر شکیلده دالی صاندیغا قویدو. من ایسه ائشکلیک ماسکیمی چیخارتمادان دالی صندلده اوتوروب، ائششکلیک ماسکیمین بوتون اوزومو توتوب توتمادیغینی شوفر آیناسیندا کنترل ائتدیم. دوغرودان دا بوتون بیر ائششک ایدیم. اوزومده آداملیقدان هئچ بیر شئی گؤرنموردو. آنیتا قاباق صندلده اوتوروب آدرس وئردی. یولا دوشدوک. شوفر آیناسیندان شوفرین اوزونو گؤره بیلیردیم. تانیمادیغیم بیریسی ایدی. اوتوز ایل ایچینده کؤلن شهرینده راست گلمه دیگیم بیری ایدی. اوزونون دریسی رحمتلیک سلطان خالانین قیش گونو حیطده یوغوب سردیکیندن سونرا دونان اوشاق اسکیسی کیمی قیریش قیریش ایدی. بیلمیرم، بلکه بو روحونون دا بئله قیریش قیریش اولدوغونون بیر گؤرونتوسو ایدی؟ گؤزلرینده موذی بیر درینلیک وار ایدی. انسانین گؤزونه باخدیغیندا سانکلی بیلمک ایسته دیگی بیر شئیلر وار ایدی. باخیشی ایله سانکی انسانین ایچینی آختاریردی. آنجاق بو آختاریشدا سویوق فضوللوق کیمی بیر شئی وار ایدی.
آنیتا ایله دانیشماغا باشلادی.
- قویروق یاراشماق سیزه گوزل.
- تشکر ائدیرم. ساغ اولون.
شوفر قاپینین تاخجاسیندان قارا بیر ماسک چیخارتدی. اوزون سو، آنجاق کیچیک بیر ماسک ایدی. دیمدیگه بنزه ین اوزون سو ماسکی بورنونون اوستونه قویوب، کئشینی باشینین دالینا سالیب، قیقیلدایا – قیقیلدایا گولرک باشینی آنیتایا ساری چئویردی:
- سیز اولماق طاووس، من ده قارقا، قارا قارقا
بیر آز سوسقونلوقدان سونرا:
- سیز یاشاماق کؤلن؟ اطرافدان گلمک کؤلن؟
- خیر من کؤلن ده یاشاییرام.
- چوخ واقت سیز یاشاماق کؤلن؟
- خانواده اولاراق کؤلن دن ایک.
- ایش گؤرمک هانسی؟
- درزی اولاراق ایشله ییرم.
- توکان اؤزز؟
- خیر، کاوف هوف دا درزی اولاراق ایشله ییرم. سیز نئجه؟ چوخداندیر آلمانیاداسینیز؟
- من گلمک مین دوققوزیوز سکسن آلتی.
- سیزلردن چوخو تحصیلاتلی دیر. بیر نئچه سینی تانییرام.
- من ده قورتارماق اونیورسیته. آمما بوردا سورمک تاکسی. مدرکیم رسمیت تانیماق یوخ.
- بس نئیه گلدیز آلمانیایا؟
- من حق، عدالت ایستتمک. بیزیم مملکت یوخ عدالت. من ساواشماق اوچون عدالت.
- آنلاییرام
- من همیشه عدالت ساواشماق. بوردا دا ساواشماق. من سوسیالیست. سوسیالیست، عدالت، من سوسیالیست.
- آنلاییرام
- من سوسیالیست، عدالت، لنین، بیزیم مملکتده ده سوسیالیست، عدالت، لنین اولماق.
آنیتا آرتیق جواب وئرمدی.
شوفر داریخماغا باشلادی. بورنونا تاخدیغی قارقا دیمدیگینی چیخاردیب، فرمانین اوستونده کی کیچیک کلاویه ده بیر نئچه نمره توتدو. نئچه ثانیه سونرا تلفن سسلنمه گه باشلادی. آلمانجا یوخ، آنجاق منیم و آنیتانین دا یاخچی آنلایابیلدیگی بیردیلده،
- سلام، نه وار نه یوخ، هایانداسان؟
- هؤنینگر پلاتس دا.
تلفونون اوبیر طرفیندن گلن سس تونو بیردن بیره ذهنیمده یاراتدیغیم فیروزو خاطرلاتدی
- یاخچی ایشله یه بیلیبسن؟
- یئددی یوزو دولدورموشام؟
- او گئده لر ایله دانیشدین؟
- هن
- نه دئدیلر؟
- اونون دیکته سینده، گرامرینده قلط اولسا باخاریق، دوزلدریک دئدیلر.
- بابا او یازی باشیندان دیبینه معنی سیز بی شئی دی ائی.
- دئیرلر بیزیم معنا سی ایله ایشیمیز یوخدور.
- اوبیری گئده نین شعرینه نه دئدیلر؟
- دییوس اوغلونون؟
- هه!
- آقا، سنین دئدییوی قبول ائله میرلر.
- نیه؟
- دئییرلر او سندن قدیمی دیر.
- یانی نه مه نه؟
- بیلمیرم، قبول ائله تدیره بیلمه دیم.
- گئده نه قدیمی، نه جدیدی. سؤزنو یئریتمه لی سن. اولماز کی، او شعرده جفننگیاتدان آیری بیر شئی وار؟
- دئییرلر بیزیم پرینسیبیمیز سؤز آزادلیغی دیر.
شوفر بیردن بیره پؤرتوشدو:
- سیچارام اولارین پرینسیپلرینه ده، سؤز آزادلیقلارینا دا، بیز بیر یول بئله قارارا گلدیک، بئله اولمالی دیر. قورتولدو! به بو قورومساق دئیلدی "بیرانی لمپن خانا قئیریبسوز" دئیه بیزیم توفاغیمیزی داغیتدی. نه وار، بیری گلیب اوردا قاوال چالیر. ایندی بیز بو قورومساغین هر یازدیغی جفنگیاتی اوردا یایمالییق؟ قیرخ ایلدیر من آزادلیق اوچون ساواشیرام. بیزیم صفحه میزده او شعری گؤرن آداما نه دئیر؟
- آقا گل اؤزون دانیش.
- گئده قانمیرسان، منه نه دئیرلر آخی؟ من ساده بیر عضوم. منه دئیرلر سنین بو ایشلرده فیکیر وئرمه گه حاققین یوخدور. بس سنی نئیه سوخدوق او هیئت مدیره یه ....
- اده، سن باخما اوبیرینه، پیرت ائله دیک چکیلدی قیراغا، او آبیریلی حیالی بیری ایدی. بو گئده س..ک اوزلونون تکی دیر، قهبه شوونی سالار، بیزی بئی آبیر ائدر.
- اونون شعرینی یایساخ، دئملی بیزده آبیری قالاجاق؟ بیزیم صفحه میزده او شعری اوخویان بیزه نه دئیر؟ اوتوز ایللیک آبریمیز توکولر واللهی. بو گئده نین او ناغیلینی دا قویمایین دئدیم. سؤزومه قولاق آسمادیز. خوب او ناغیل ائله آچیق ساچیق دئیل، هر کس بیلمز بو گئده نه دئمک ایسته ییر.
- من ایندی شهره ساری گلیرم. ابرت پلاتس دا گؤروشک، یاخیندان دانیشاق.
شوفرین حیرسی سویوموش کیمی بیر نفس آلاراق:
- یاخچی، قوی من ساباح بیرده برلین ایله دانیشیم، گؤرک اوردان نه دئییرلر.
شوفرین اوزونون قیریشلاری بیرآز آچیلدی. نارین نارین گؤلمه گه باشلادی.
- مسافیرلرین نه جور ایدی بوگون؟
- آ کیشی، بوگون کارناوال پنجشنبه سی دیر، کئفلی دن مئفلی دن مینیر دا.
- خبیرین یوخدور، من بیر طاووس میندیرمیشم. ائله بیر بهشدن تازا چیخیب
- نئجه یانی طاووس.
- واللهی، دوز طاووسون اؤزو.
- گؤزل دیر؟
- بابا دوز طاووسون اؤزودو با. گؤتونه تاووس قویروروغو باغلامیشدی. ماشینا مینه بیلمه دی. قویروغونو آچیب، دالی صاندیغا قویدو. قویروغونو آچینجا لومبولو لوت اولدو، اوچ بارماقلیق بیر اتک گئییب.......... بئله ده نازلانیر.
- تک دی؟
- یوخ یانیندا بیر ائششک ده وار.
- ائششک قانجیخ دی؟ یه ارکک؟
- بیلمیرم او پالتارین چیخاتمادی. آمما ارکه یه بنزه ییر.
تلفنون او بیری یانینداکی تویوق کیمی قیققیلدیایاراق:
- گئتیر، آپاراق بیر یئره، طاووس منیم ائشک سنین....
- سیزینکیلر قوناق گئدیب؟
- بابا، تعطیله گئدیبلر...
شوفر ایچدن قیققیلدایا قیققیلدایا گولدو:
- طاووس منیم، آمما ائشه گه پوشک آتاجاغوق.
اؤزومو ائششکلیک ماسکی دالیندا گیزلتمیشدیم، سسیم چیخمیردی. آنجاق آنیتانین دا بو دانیشیقلارین هامیسینی یاخچی آنلادیغینا آرخایین ایدیم. اونون هئچ بیر شئی آنلامامیش کیمی راحات، سویوق قانلیجا اوتوردوغونا حیران ایدیم.
بو آرادا آنیتانین ائوینین قاباغینا یئتیشمیشدیک. ناویگاتسیون "مقصدینیزه چاتدینیز" دئینجه شوفر تورموز ائله ییب، دوردو.
آنیتا وئردیگی اللی اویرولوغون قالانینی آلماق ایله مشغول ایکن، من ائنیب "کشگه عؤمرومون سونوناجان ائششک قالسام" دئیه آنقیرا آنقیرا تاکسی دان اوزاقلاشدیم.
سون


text:
ایدئولوژی
ایدولوژی، سیاسی یادا جمعی بیر اویرهتی تشکیل وئرن بیر حکومتین، بیر سیاسی حیزبین، بیر جمعی قوروپون داورانیشلارینا جهت وئرن سیاسی، حقوقی، علمی، فلسفی، دینی، اخلاقی دوشونجهلر بوتونو دور. ان ساده تعبیرله، ایدئولوژی تئوریسی ایچینده مارکسیست دوشوننلر اهمیتلی بیر آغیرلیغی یارادیر.
ائتیمولوژی[دَییشدیر]
ایدئولوژی کلمهسی، فرانسه دیلینده اولان idéologie کلمه سیندن قایناقلانیبدیر. (idée فیکیر و دوشنجه معناسیندا، و ologie بیلیم و علم معناسینا گلیر).
ایدئولوژی کلمهسی فرانسه دئوریمینده آنتونی دئستو دو توغاسی (فرانسه جه: Antoine Destutt de Tracy ) طرفیندن ایلک دفعه ایشلندی.


text:
تولپار اولدوزلار شکیلی
تولپار یا بؤیۆک آت (عربجه: فَرَس اعظم و فرس ثانی) تاخیم اولدوزلاردان بیریدیر.
بو تاخیم اولدوزونو گنللیقله دؤرت کؤشه سیندن تانیرلار. بو دؤرت کؤشه دن اۆچو تولپارا ایلگیلیدیر و بیر قالان اولدوز دئملی کوزئی دوْغوسوندا اولان آلفا زینجیرلی قادینا(سُرَّةالفَرَس) ایلگیلیدیر.
منکب الفرس بیر قیرمیزی دئو اولدوزو اولاراق 3.2 ایلا 7.2 قدرینده دیر. جنب الفرس ده 8.2 قدریله، آلفا اولدوزونون گونئی بؤلۆمۆنده قوْنولوبدور. فم الفرس ده 30000 ایشیقایل اوزاقلیقیلا، اپسیلون تولپار بیلیم آدیلا، بیر باشاق کۆره دیر و سیلاحلی گؤزۆیله اینجه له نه بیلیر.
بو توپلامدان ایکس ایشینیم یوللاماق ندنینله، بیر قارادلیکین اوردا اولاسیلیقی دا وار.
اولدوزلار[دَییشدیر]
گلنکلی اولدوزلار:
- مرکبالفرس (آت قالتاقی): (آلفا-تولپار) a Peg
- ساعدالفرس (آت بیلهگی): (بتا-تولپار) B Peg
- جنب (آت بویرهگی): (گاما-تولپار) Y Peg
- سرةالفرس (آت گوبهگی): (دلتا-تولپار) δ Peg ایندیکی زامان دا آلفا_آندرومدا تاخیماولدوزونا تاشینیب.
- انف (بورون): (اپسیلون-تولپار) (e Peg
- سعدالهمام (اییی دۆشۆنجهلی کیشی): (زتا-تولپار) Z Peg
- سعدالمطر (یاغیش اویورلوقو): (اتا-تولپار) n Peg
- سعدالبهایم (ائوجیل حئیوانلار اویورلوقو): (تتا-تولپار) θ Peg
- سعدالبری (سوچسوزلوق اویوروقو): (مو-تولپار) u Peg
- سلم (تاو-تولپار) t Peg
گۆز کارهسی[دَییشدیر]
گۆز کارهسی(سوْن باهار موربّعسی): دؤرت اولدوز مرکبالفرس، ساعدالفرس جنبو سُرَّةالفَرَس بو کارهنی دۆزلدیبلر.


text:
شوشه قانادلی کپنکلر
حسین خوجالی
شوشه قانادلی کپنکلر پالچیقلی چیینیمده یوخلارکن، اورهییمین باشیندان بیر سانجی قوپوب دوز ویردی کورهییمین اورتاسینا. چیینیمده کی کپنکلر دیک آتیلیب اوچوشدولار. های قوپدو، هندهوریم دولدو. توزاناق قالخدی، خانا خبر وئردیلر. اسگیدن ده بو سانجیلار اورهییمده، کورهییمده اولموشدو؛ هندهوریم لاپ ایندییه تای دولوب بوشالمیشدی؛ قالماقال قورتولاندان سونرا هامی داغیلیشیب، یئنه شوشه قانادلی کپنکلر دؤنموشدولر.
سانجیم زامان-زامان آرتسادا کئچیجی اولاجاغینا لاپ بو باشیما شیغییان گونش کیمی امینایدیم.
های توشدو خان گلیر. آز سونرا خانین آتینین آیاقلارینین سسی ائشیدیلدی. خان آتی لاپ سوردو قنشریمه؛ گؤزلرینه الی ایله کؤلگه سالیب، باشین قووزاییب بیر منه باخدی. توفنگین یئرینی چیینینده ساهمانلاییب، اوز توتدی الی توفنگلی کیشیلرینه، اوجا سس ایله دئدی: توپچولاااار!! توپو سورون بورا، باغرینا دهین گوللهلره باخمایین، ییخیلماز سنگریمیز ارکدیر.
های قوپدو؛ کپنکلر دوه چی یه دوغرو اوچوردولار….