text:
`قیزیل ویزا` نتیجهلر
خبرلر [221]
- قیزیل آلما اوچوشا حاضیرلانیر
- "قیزیل توپ" موکافاتینین صاحیبی معینلشیب
- آذربایجان، ۹۵ ارمنی عسگرین جسدینی اؤلکهلرینه وئردی
- تورکیه-دن چاد-دا اینسانی یاردیم
- آمریکادان ایرانین ال قویدوغو دنیز آراجلاری ایله باغلی آچیقلاما
- سلاحلی سالدیریدا ۶ نفر یاشامینی ایتیردی
- یاسمین جان قیزیل مدال آلدی
- بولغاریستان وطنداشلارینا ویزا معافیتی
- تورک قیزیلآییندان افغانیستانا یاردیم
- آباداندا چؤکن بینادا اؤلنلرین ساییسی آرتدی
- پوتین: اوکراینادا ائتمهمیز لازیم اولانی ائتدیک
- "قیزیل توپ"ا نامیزدلر آچیقلاندی - سوپراولدوزلار کناردا قالدی
- تورکیه جودوچولاریندان ۳ قیزیل، ۳ گوموش
- تورک قیزیل آی جمعیتی اوکراینایا اینسانی یاردیم گؤندریب
- تورک قیزیل آی جمعیتی اوکراینایا یاردیم گؤندریر
- تورکیه بورکینا فاسویا باش ساغلیغی وئردی
- قیزیل معدنینده پاتلاما؛ ان آز ۶۰ نفر اؤلدو
- آمریکایا ایشلهین افغانیستانلیلار هله ده ویزا گؤزلهییر
- قیزیلدیزا گؤندریلن آراج پوزولدو
- افغانیستان وطنداشلارینین باشووروسو رد ائدیلدی


c: text/html

text:
ترابزون ایسپور فوتبال کولوبو
ترابزون ایسپور فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Trabzonspor) بیر فوتبال کولوبودور. اوْیونلارینی دا ۴۳٬۲۲۳ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Trabzonspor Tuzugu" (PDF). Trabzonspor.org.tr. Trabzonspor Kulübü. Retrieved 27 February 2016.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trabzonspor»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ترابزون ایسپور فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
چیرتدیق
چیرتدیق (اینگیلیسجه: Chicory، فارسجا: چیتدیق، لاتین تورکجه: Adi kasnı، عربجه: هندباء برية، تورکیه تورکجهسی: Beyaz hindiba، فرانسهجه: Gemeine Wegwarte، آلمانجا: Gemeine Wegwarte) بیر نؤع بیتکی.
تورکجهده تلففوظو[دَییشدیر]
چیرتدیق، ایراندا چیتدیق یا چیتدیخ کیمی ده تلفظ ائدیلیر.[۱] موغان بؤلگهسینده یئرلهشن چیرتدیقلی قیشلاغی کندینین آدی دا، فارسی قایناقلاردا قشلاق چرتقلو کیمی قئید ائدیلیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chicory»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده چیرتدیق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ثقهالاسلام صاباح دارا چکیلهجک!
رقیه کبیری
آذر آیینین دؤردونجو گونو، عادی بیر یاشامین اوچورومو…
(یازدیغیم آنیلار توپلوسوندان بیر یازی)
گؤزلرینی آچیرسان. شافاق گؤزلرینی قاماشدیریر. یومورسان. یوخویلا اویاقلیق آراسی بیر آنی دا یاشاییرسان. فیکیر هله بئینینین سللولارینی، عصبلرینی چالیشدیرماییب. یالنیزلیغینی یورقانینا بورگهلهییب، باغرینا باسیرسان، ساغینا دؤنورسن. شافاقین ایشیغی کیپریکلرینین اوجوندا دایانیب. گؤز قاپاقلارینی بیر- بیریندن آییرماق ایستهییر. گؤز قاپاقلارین اوکیانلارین صدفلریدی، دونیانی بوروین ایشیغا آچیلیر. آرخان اوسته دؤنورسن. بورگهلنمیش یورقانی برک- برک باغرینا باسیرسان. هله ده گؤزلرین ایشیغا قاماشیر. پنجرهنه آسیلمیش تور پردهنین آرخاسیندا دومانلی شافاقا زیللهنیرسن. شافاقی دؤورهلهمیش، گؤیومسوو بولودلاردان خوشلانسان دا، اورهیینی داریخدیریر. شافاقین آچیلیشیندان بللیدی؛ بو گون ده گونش بولودلارین آرخاسیندا قالاجاق.
فیکیر بئینینین عصب سللولاریندا قیمیلداماغا باشلاییر. گؤز قاپاقلارین قاپانیر. ساعاتا باخماغین گلمیر. ندنسه قالخماق زامانی یئتیشدیینده، نه اولور، اولسون، ساعات دورمادان زیل چالاجاق. سن یئریندن قالخاجاقسان. ساعاتین زیل سسینی سؤندورهجکسن. ال- اوزونو یومامیش، آشپازخانایا گئدهجکسن. اوجاغین اوچ شعلهسینی ، یاندیراجاقسان. چایدانا سو دولدوراندا، هر گونکو کیمی، آبگرمکن دان غیرعادی فیسیلتی سسی قالخاجاق. هر گونکو کیمی فیکیرلهشهجکسن:« یادیمدا اولسون تعمیرکارا زنگ ووروم» چایدان اوجاق اوستونده چیسیلدایاندا، سن ایکی قاشیق تورک قهوهسی، ایکی قاشیق شکر، قهوه جوشا بوشالدیب، قاشیغین دالیسیلا قهوهایله شکری بیر- بیرینه قاتاجاقسان. شکرین خیرچیلتی سسی اورهیینی دیدهجک. ایکی فینجان سو، قهوه جوشا بوشالدیب، اوجاغین شعلهجیکینین اوستونه قویوب، شعلهنین خودونو آشاغی چکهجکسن. روف سود قابینا گؤز عیاری بیراز سود بوشالدیب، اوجاغین اوچونجو شعلهسینین اوستونه قویاجاقسان. توالته گئدهجکسن. دیشلرینی فیرچالادیغیندا، اوجاغین اوزهریندهکی سودایله، قهوهنی دوشونهرک، تلم- تلهسیک آغزینی لیلیخلاییب، آشپازخانایا دوغرو قاچاجاقسان. کؤپویو قالخمیش سودون شعلهسینی سؤندورب، قهوه جوشو یوخلایاجاقسان. قهوه، قایماق باغلایاجاق؛ قایماغین قیراقلاریندان یاواش- یاواش قایناماغا باشلادیغیندا، قاینامادان اوجاغی سؤندورمهلیسن. چایدانین لولویوندن بخار قالخاجاق چاینیکه بیر آتیملیق چای، بیر بارداق بویوندا قاینار سویو سوزوب، یئنیدن اوجاغین اوستونه قویاجاقسان. نئجه ده اولسا، یاشام یولداشین گیلاناری رنگینده چایی بینیر. قهوهنی فینجانلارا سوزمهدن آشپازخانادان بویلانیب، اوغلانلاری سسلهیهجکسن« اوشاقلار دورون اَیاغا…بئواخ دی» قهوهنی فینجانلارا سوزوب میز اوستونه قویاجاقسان. اوشاقلارین اوتاغینا دوغرو گئدهجکسن. یئددی یوخونون ایچیندهدیلر. بیر داها سسلهیهجکسن« آی بالا… دورون آخی بئواخدی… یوبانارسیز هااااا…» اوغلانلار اؤزلرین ائشیتمهمزلییه ووراجاقلار. سنسه «واللاه دا چاغیرمیاجام هاااا…. دورون اَیاغا….ساعاتا بیر باخین….» اوغلانلار یئرلرینده گئرنهشنده سن اؤز اوتاغینا گئدهجکسن. گوزگوسوز اوتاغیندا، گؤزلرینین آلمالیغینین آلتیندا، گونو- گوندن آرتان چیزگیلرینه کِرِم چکه- چکه کامپیوترینی یاندیراجاقسان. نارکوتیکه آلیشقانلیق کیمی، ایشه گئتمهدن ایمیل لرینی یوخلاماق، فیس بوکا گؤز دولاندیرماق دئییشیلمز عادت کیمی اولوب سنه. فیس بوکدان سورویله گلمیش ایمیللری پوزاجاقسان. “وی کیو” و “پارس بوک” دان گلمیش ایمیل لرده، نئت کیتابلارینین آدینا باخاجاقسان. گون اولمور کی بیر نئچه نئت کیتابی بو سایتلاردان نئت ایشلهییجیلرینه گؤندریلمهسین. ایشینه گلن کیتابلاری دانلود ائدهجکسن. سونرا گؤز اوجو فیس بوک پئیجینه باخاجاقسان. گؤزون یازیلمادیغی سؤزلری آختاراجاق. یازیلارا باخا- باخا، فیکیرین، سؤزو سؤزدن آییراجاق. کیم کیمه نه یازیب، کیم کیمین یازیسین اوخویوب دا، بیهنیب، کیم کیمین یازیسین اوخومامیش بیهنیب؛ کیم کیمین یازیسینی دئییل، شکیلینی بینیب….
کامپیوترین اؤنوندن قالخدیغیندا، فیس بوک آلیشقانلیغیندان زهلن گئدهجک. دونیانین ال چاتیلماز بیر نوقطهسینه گئدیب، یالنیزلیغینی اؤزون و اؤزلویونله یاشاماق ایستهیهجکسن.
اوشاقلار گئیینیب، ائودن چیخدیقلاریندا، سن یئنیدن ساعاتا باخاجاقسان. اوغلانلارین اوتاغینین گوزگوسونه گؤز اوجو باخیب، ساچلارینین آغینا، قاراسینا باخمادان، ساچلارینی دارایاجاقسان. ایللردی قاینآنان دونیادان کؤچوب. اونون گئدیشیایله سنین سورمه قایناغین دا قورویوب. گؤزلرینی سورمه یئرینه قارا میدادلا قارالاماسان، یاتالیغا دوشموش ناخوشلارا اوخشایارسان.
ادارهنین سرویسینین گلیشینه آزجا زامان قالاجاق. آرتروز آغریلارین شدتلنمهسین دئیه، سودایله، بال قاریشیمینی ایچهجکسن. گئیینیب، قاپیدان چیخمادان چایدانین آلتینداکی شعلهنی سؤندورهجکسن. سحرین شیرن یوخوسونا دالمیش، فیس- فیس فیسلدایان یاشام یولداشینی سسلهیهجکسن« من گئتدیم. یوبانارسان هااااا»
قاپیدان ائشییه چیخدیغینندا دؤرد قات آپارتمانین ائولرینیدن قالخان قوخولار بورنونا دولاجاق. دیوار بیر قونشونوز نئجه هر گون یئدییی املت دن چییریمیر دئیه، دوشونهجکسن. پیللهلری آشاغی ائندیینده، یئنی بیر ایش گونونون سحری اوزونه آچیلاجاق. عینالی گئنه گؤزونده قیزاراجاق. هر گونکو کیمی عینالی یا سلام دئیهجکسن. اویسا، سایماز- سایماز سنه باخاجاق. سنسه هر گونکو کیمی اورهیین داریناجاق. داریخماغین باشلاناجاق…
یاتاغینداسان. گؤزون گوندوزه آچیلیب. سولونا دؤنورسن. باغیرنا باسدیغین یورقان، یاتاغیندان یئره دوشور. گؤیولسوز ساعاتا باخیرسان. گؤزون عقربهلره توخوندوغوندا، هؤلهسک یئریندن قالخیرسان. گئج قالیبسان دئیه دوشوندویونده، یاددایشیندا آیین دؤردونجو گونو اولدوغو، یادینا دوشور. نه ده اولسا، سحرینه گؤز آچدیغین گونون تعطیلینی ۱۴۰۰ ایل اؤنجهکی تاریخه بورجلوسان. هله اؤنونده بیر باشقا تعطیل گونو وار دئیه، دینجلیکله یاتاغینین قیراغیندا اوتورورسان. ایستهمهدن تاریخین دوزاغینا دوشورسن. صاباح ثقهالاسلام یئددی کیشیایله بیرلیکده، تبریزده دارا چکیلهجک. روسیه ۱۹۱۷ینجی ایللرینه گئری دؤنمهیهجک. داها اکتبر انقلابی اؤز وئریب، هئچ بیر هئیت تقهالاسلامین مزارینا گول چلنگی دئییل، بیر یارپاق چیچک بئله گتیرمیهجک.
تاریخین دوزاغیدان قورتولماق ایستهییرسن. ۱۳۰۰ ایللریندن اوزاقلاشیب، ۱۳۲۴نجو ایله یئتیشدیینده، آنان سؤیلهدیی خاطیرهلر یادداشیندا دیریلیر. ۸۱ یاشی اولسادا، او ایللرده مدرسهده اوخودوغو شعرلر، درسلر، آیدین- آشکار یادداشیندا قالیب:
ای بیزی یوخدان یارادان تانریمیز
سن بیزه لطف ائیله، عنایت ائله
بیزلری دوزگون یولا، دوز ایشلره
قدرت ذاتینلا هدایت ائله
سن آتامیزلا، آنا، اوستادیمیز
راضیلیغین بیزلره قیسمت ائله
تاریخین دوزاغینا دوشَرسن، قورتولاجاغین اولماز. قوی ۱۳۲۵ینجی ایلین آذر آیینین آغری- آجیسینی تبریزین بئلی سینمیش ارگی چکسین، دئییرسن. یاتاغیندان قالخیرسان. آشپازخانایا دوغرو گئدیرسن. اوجاغین بیر شعلهسین یاندیریرسان…
۹۱.۹.۴


text:
سادهجه عادی بیر خبر: بالاش آذراوغلو ۹۰ یاشیندا حیاتینی دییشدی. ائله بئله. کیمسهنین توکوده ترپنمهدی. سسسیزجهسینه تورپاغا تاپشیریلدی. مزارلیقدا اوچ جوت بیر تک آدام وارایدی. عؤمرو بویو غربتده یاشامیش بو مغرور چینار غربتده ده حیاتینی دییشدی. فخری خیاوانیندا قویلانسا دا، پرزیدنت و نئچه اونلو آدام حئییفسیلهنرک بیاننامه یازسالار دا، سکوتا معروض قالمیش، مدینه قوخولو، دانیلمیش بو شاعرین ایکی ایل بوندان اول سوروله ـ سوروله قیرخ ایل یاشادیغی ائودن قووولماسی هله خاطرهلردن سیلینمهییب. نه یازیق کی یاریم قرینهلیک وطن حسرتینی اورهیینده داشییان یئنیلمز بالاش اؤز تورپاغیندا جان وئرمهیه رخصتسیز اولدو. بیر ایل بوندان اول خستهخانادا شاعر دوستوم هریسلییه کؤورکلیکله «منی گؤتورون وطنه» دئین شاعرین اورهک آغریسی دؤزولمزایدی. دوزونه گلسن آمما ائله بئله اولمالیدیر. آقالارا آلچالمایان، عهدهلیک داشییان صنعتکارلارین اورتاق طالعیدیر اعتناسیزلیقلا قلمدن دوشمک. آنجاق خلقینه وفادار قالان بو شاعر، الوان چیچکلی شعیرلری ایله خلقین اورهیینده یاشایاجاق، رسمی تریبونلاردا آدی چکیلمهسهده.
مختلف ژانرلاردا مهارتله ساده و صمیمی شعیرلر یازان بالاش آذر اوغلو، مؤوضوع جهتیندنده دورلو شعیرلر یازیبدیر. او هر شئیدهن اول، اؤزو دئمیشکن، انقلاب شاعریدیر. وطن ائولادینین سعادتی اونون ان باشدا دوران ایستهییدیر و بو یولدا لازم اولاندا حیاتین خیلی لذتلرینه ده گؤز یومور.
عؤمرو بویو غربتده یاشایان شاعر، بو حسرتی بوتون شعیر دفترلرینده هؤنکوره ـ هؤنکوره آغلایاراق، یئنی تعریفلر وئریر چوخلارینین اورتاق دویغوسو اولان وطن حسرتیندن. بالاش آذر اوغلو یاشادیغی بو کؤورهکلییی بعضاَ آرازین اوستونده ایکی وطنی بیرلهشدیرن بیر کؤرپو اولماق دیلهیی ایله نمایش ائتدیریر، بعضاَ یوخولاردا وطنه دؤنمک آرزوسونون گئرچکلشمهسیله ترنم ائدیر.شاعر داش طاباقدا اکیلمیش بنؤوشهلره خطاباَ
گلین سیز اینانین، اینانین منه،
اؤزومله وطنه آپاریم سیزی
دئیهرک، اونلارین وطنینه اشاره ائتسه ده اؤز وطنین دوشونور. آنجاق تبریزین حسرتی قاریشاندا مدینهنین حسرتینه
شاعرین کدری حقیقتاَ ده اوساندیریجیدیر:
ایندی خبرین اولسون عزیزیم
آرتیق آچیلدی یولو
دومانلی تبریزین
گل یاپیشیم الیندن
خیالن مین دفعه کئچدیییمیز
خدآفریندن کئچک ایکیمیز.
بیلیرسن گلیشیندن نئجه سئوینهجک
یولونو گؤزلهین
آنا تبریز …
شاعر خاطرهلرینه مراجعت ائدهرک، وطن قوینوندا یاشادیغی خوشبخت گونلرین دفترینی، کؤورکلیکله واراقلاییر. اونون نوستالژیسی ساریلیب وطن بویونا و هر شعرینده اؤزوندهن بیر نشان قویور:
بیر زامان او شهرده
عؤمور سوردوک، گون گؤردوک
دوستلار ایله بیر یئرده
بالاش آذر اوغلونون ۱۳۲۴ده گونئی آذربایجاندا قورولان ملی حکومتینه مناسبتی ده بوندان اول قید ائلهدیییم ایکی قونو ایله ایلگیلیدیر. ملی حکومتین انقلابچی و امکپرورلییی ایله برابر، وطن نامینه برپا ائدیلمهسی، دئمک اولار اونون شخصیتینین ایکی سجیهوی یؤنون نمایش ائتدیریر: وطنپرور انقلاب شاعری اولماسینی یعنی. کوتلهنین چتینلیکدن قورتارماسی اوغروندا چالیشماقدان یورولمایان شاعر، کوتلهنی، یاشادیغی، بویا ـ باشا چاتدیغی تورپاقدا دوشونور. اونون قارا طالعی، کؤک آتدیغی یئرین طالعیدیر آنجاق. ائله اونا گؤره ده یورولماز بیر عسگر کیمی ملی حکومتین قورولماسی یولوندا قلم و سلاح سنگرینده دؤیوش آپاریب، خلقین ظفرینده بایرام توتور. آنجاق خوشبخت گونلر تئز باشا چاتیر. بو تورپاق یالنیز بیر ایل آزادلیق و آبادلیق اوزو گؤره بیلیر. بیر ایل سونرا شاهلیق اردوسونون وحشیجه باسقینینا معروض قالیب، قارلی میدانلارین گنجلرین قانیلا چیچکلنمهسینه شاهد اولور. بیر ایل آزاد یاشاماغین قیمتینی مینلرله ایگیدین قانیلا اؤدهمهیه محکوم اولور باشی بلالی بیزیم تورپاق. بو دؤزولمز جنایتلره نئجه دؤزه بیلر شاعر، شعرینین گؤز یاشلاری آلتمیش بئش ایل سونرا دا اوخوجونون گؤز یاشلارینا قاتیلارکن؟
او سحر
گونشین آلتیندا قیزاران لکهلر
قار اوستونده قیرمیزی لالهلره بنزهییردی.
تبریزی آزادلیغین قانی بزهییردی …
قانلا ابدیته کؤچوردو
قانلا قازانیلمیش حریت
بالاش آذراوغلونون مؤوضوع باخیمیندان شعرینین رنگارنگلییی ایله برابر اونون بدیعی تصویرلر و یئنی ترکیبلری ده چوخدور. بو گؤزهللیکلره عاید اولان منظرهلرین بیر باشی شاعرین بوللورلاشمیش داخلی حسلر و طبیعتین بخش ائتدییی اؤزهل ذؤوقونه باغلی اولسا دا، بیر باشی دا اونون ساده، صمیمی و عین حالدا طبیعی آخارلیغی اولان دیلینه باغلیدیر. بعضاَ شاعرین شعری عادی بیر دانیشیق کیمی آلینیر، ائله بیل هئچ شعیر دئییل اوخودوغو شئی، دیلین گؤزهللیکلرینی داشییان عادی بیر صحبتدیر بلکه:
ننهم هر گون اوباشدان دورار،
اولجه نامازین قیلار،
سونرا دؤنر بیر طاباق خمیر یوغورار،
تندیری قالاردی.
بونونلا برابر، شاعر، یئنی ـ یئنی ایماژلار ایشلهدیر شعرینده. سانکی شاعرین خیال مرکبی طبیعتین سرحدلرین آشاراق، طبیعتده اولان شئیلره باشقا ـ باشقا اؤزهللیکلر وئریر. بو باشقالیق شعیرله یاشید اولسا دا، دقتی چکن یالنیز اونون یئنیلییی، اؤزهللییی، معاصرلییی و عین حالدا سؤزو گئدهن مؤوضوعلارلا اویغونلوغودور. بالاشین شعرینده ایسه بئله حاللار چوخدور. شاعر ال آتیب دالغانین باشیندان پاپاغین گؤتورور و همین دالغانی بیر آیری یئرده دنیزین سینهسینده قابار کیمی گؤرور. یئنه پارادوکس یاراداراق، لال دنیزی تلاطمده دوشونور. ایشیقسیز، اوجاقسیز اتاقلار سانکی یتیم اوشاقلاردیر اونون شعرینده و یارپاقدا یاغیشلار اوخویور، اؤزو ده سیسقا یاغیشلار. بعضاَ قیشین اوغلان چاغیندا قوینونا بیر قوجاق کولک گیرهرک، اوزوندن شاختا اؤپور و فیکیرلر قیزارمیش دمیر کیمی هر شئیی یاندیریر، بئینینی ده، الینی ده، نفسینی ده، دیلینی ده. پاییز گئجهسینین ایسه مغلوب اردونون عسکری کیمی چیخاریلاجاق و آتیلاجاق اولدوزلو پاگونلاری وار.
شاعر بعضاَ مدرنلشیر ده، مدرن شعره یاخینلاشیر دا:
سئوگیلیم الینی چکدی
آغارمیش ساچلاریما.
دئدی:
پاییزدیر، عزیزیم …
داها نه ائتمک اولار …
خزانلی طبیعت یاشا دولموش شاعردیر، یاشلی شاعر ایسه خزانلی طبیعت. شاعر دیلینه گتیرمهدن طبیعتدهکی پاییزی و دیبچکدهکی چیچهیین معروض قالدیغی سولغونلوغو اؤز آغارمیش ساچلاریندا گؤستریر. قوجالیغین چارهسیزلیییندن سؤز آچیر دانیشمادان بو حاقدا.


text:
آلپ ارسلان
آلپ ارسلان عضد الدولة، بۆتون آد: أبو شجاع آلب ارسلان محمد بن چاغري بک داود بن ميكائيل بن سلجوق بن دقاق التركمانی، سلجۇقلولار دؤولتینین ایکینجی سولطانی ٤٢٠-نجی ه.ق ایلین محرّم آییندا آنادان اوْلوبدور.
ملازگیرت ساواشی[دَییشدیر]
آلپ ارسلان ٤٦٣-نجی ه.ق ایلده بیزانس حاکیمی رومانوس دیوجانوس یۆروشی ایله اۆزلندی کی بۇ ساواش موسلمانلارین قازانجی ایله سوْنا چاتدی. بۇ ساواش آنادولونون گلجگین تۆرک اۇلوسونون بۇ توپراقلارا حاکملیغی نفعینه دگیشدی.
آلپ ارسلاندان سوْنرا سالجۇقلولار[دَییشدیر]
آلپ ارسلان اؤلنده ١١ اۇشاغی واریدی کی اوْنلاردان معزّ الدّین ملک شاه، آلپ ارسلاندان سوْنرا حاکیملیغا یئتیشدی.
آلپ ارسلانین اۇشاقلارینین آدی:
- معزّ الدّین ملک شاه
- تاج الدّولة تۇتوش
- عزّ الدّین ارسلان ارغون
- بؤری بارس
- تۇغرول
- ایاز
- توْغان
- ارسلان
- تکیش
- عایشه
- زلیخا
قایناقلار[دَییشدیر]
- عظماء الإسلام کیتابی


text:
تبریز آذربایجان تئاتری
ایلهام رحیملی- کؤچورن: احمد عسگرپور- (۸)
باکیدا آکادمیک میللی درام تئاتریندا رئژیسور آسیستانتی، رئژیسور و قورولوشچو رئژیسور کیمی تجروبه توپلامیش، مشترک و موستقیل قورولوشلاردا تاماشالار حاضیرلامیش شمسی بدلبئیلی ۱۹۴۲-۱۹۴۱ (۱۳۱۹-۱۳۲۰) -ینجی ایللرده ایراندا اعزامیتّده اولوب. او، ۱۵-ینجی حربی کورپوسون “وطن یولوندا” قزئتینده مسئول کاتیب ایشله ییب و “قیزیل شرق “ین مخبری اولوب. شمسی بدلبئیلی تروپّا ایله سیخ یارادیجیلیق علاقهسی ساخلاییب. “آذربایجان اینجه صنعت خادیمی کیمی اونو جنوبی آذربایجان، خصوصن قدیم اورمو و تبریز شهرلرینده کی اینجه صنعتینین دورومو چوخ ماراقلاندیریردی. تبریزده اولاندا او، یئرلی درام درنهیینین عضولرینین ایشتراکیله اوزئیر بی حاجی بی اوون “آرشین مال الان “ذوالفقار بی حاجی بی اوون”اللی یاشیندا جاوان” “ائولیکن سوبای” کومئدیالارینی تاماشایا حاضیرلاییب (۱۶).
آذربایجان دولت اوپئرا و بالئت تئاتری ۱۹۴۱(۱۳۱۹) -ینجی ایل اوکتیابر آیینین اوللریندن دئکابرا قدر تبریزده گاسترول سفرینده اولوب. تئاترین اوزئیر بی حاجی بی اوون “لیلی و مجنون”، “اصلی و کرم و “کوراوغلو”، مسلم موقامایوفین “شاه ایسماعیل “اؤپرالاریندا، “آرشین مال آلان “اوپئرتتاسیندا عیبارت ماراقلی رئپئرتووارلا چیخیشی شهرین تئاتر حیاتیندا موحتشم جانلاما یارادیب.
کوراوغلونون ایلک تاماشاسی اوکتیابرین ۱۲سینده گؤستریلیب. “لیلی و مجنون” ایله “اصلی و کرم ” ده حقیقت رضایووانین و یاور کلانترینین (لیلی و اصلی)، الاوسط صادیق اوون (مجنون و کرم )، ممدتقی باقیروفون (نوفل و کشیش)، شیرزاد حسین اوون (ابن سالام و صوفی) “شاه اسماعیل” ایله “کوراوغلی “دا الاوسط صادیق اوون (شاه اسماعیل و ایواز )، بولبولون (کوراوغلو)، آغابابا بنیادزاده نین (اصلان شاه و حسن خان)، سونا موصطفایووا ایله سلطنت قلی اوانین (گول زار و نیگار) حقیقت رضایوانین (عرب زنگی و خواننده قیز)، آرشین مال آلاندا بولبولون (عسگر) ممدتقی باقیر اوون (سولیمان) مریم بابایووانین (جهان خالا) علی اکبر حسین زاده نین (سولطان بی) حقیقت رضایووانین(تئللی) غلام ایسکندراوون (ولی)سلطنت قلی اووانین (آسیه) شوقله ایفا ائتدیکلری پارتیالار، قمر الماس زاده نین مختلیف تماشالاردا اعجازکار رقصلری تبریز تاماشاچیلارینی حیران قویوب. اوپئرا آرتیستلری تبریزدهکی تئاتر دستهلری ایله معین یارادیجیلیق اونسیتلری یارادا بیلمیشدیلر. تجروبهلی صحنه اوستالاری یئرلی آکتیورلارا مصلحتلر وئریردیلر.
آز سونرا ضیالیلارین جمع اولدوقلاری “آذربایجان جمعیتی” نین تشبوثوایله تبریزده “آذربایجان آکتیورلاری هئیتی” یارادیلیب. تبریزده چیخان “آذربایجان” قزئتی تئاتر پروسسینی جانلاندیرماق و پراکنده قوهلری جمعلشدیرمک مقصدیله ۱۱ نفردن عیبارت مدیریت هئیتی تعیین ائدیب. تئاتر صنعتینه تزه گلن هوسکار آکتیورلاری سئچمک اوچون ایسه ۹ نفردن عیبارت کومیسیا فعلیته باشلاییب.
۱۹۴۲ آدربایجان دولت اوپئرا و بالئت تئاترینین محتشم گاسترولوندان روحلانان تبریزین تئاتر هوسکارلاری “آرشین مال آلان” اوپئرئتتاسینی اویناماغی قرارا آلیبلار. بیر نئچه گونلوک مشقدن سونرا تاماشا ضعیفده اولسا، حاضیرلانیب و فئورال آیینین ۱۷ده “شیر و خورشید” تئاتریندا تاماشاچیلارا گؤستریلیب.
“فردوسی” تئاتر دستهسی حسین عرباوغلونون رئژیسورلوغوندا اوزئیر بی حاجی بی اووون”آرشین مال آلان” ذوالفقار بی حاجی بی اووون “اللی یاشیندا جاوان” ، “ائولیکن سوبای” اوپئرئتتالارینی، محمد بیریانین “چتیربازلار” وودئویلینی، عباسعلی اسدینین “آی جان آی جان” مضحکهسینی تاماشاچیلارا تقدیم ائدیب. “آرشین مال آلان” تاماشاسی نسبتا داها اوغورلو اولوب. آدلاری چکیلن تاماشالاردا روللاری اساسن آرسالوس، گوللو، حبیبه، مهدیخان شفیعزاده، ایرج احمدزاده، محمدعلی رشدی، اسماعیل مزدوری، بؤیوک محمدی، عباسعلی اسدی اویناییبلار.
حسین عرب اوغلو “فردوسی” تروپپاسی یله غلام عرب اوغلونون “سیاه پوش” (قارا گئییم و (یاس لیباسی کیمی ده یازیلیب ) پیئسین ده تاماشایا حاضیرلاییب. تاماشادا چوخلو آکتیور ایشتراک ائدیب (۱۷)
همین دؤرده “فردوسی” “تبریز” “آذربایجان” “حقیقت” “ایران” تئاتر دستهلرینین دائمی تروپاّالاری یوخ ایدی. آکتیورلار دعوتله بوتون دستهلرین تاماشالاریندا اویناییردیلار. جماعت آراسیندا رقیب قازانان اساس صحنه هوسکارلاری آشاغیداکیلار ایدیلر.
آکتریسالار: سارا علیزاده، سارا حیدرزاده، رعنا مقتدر، پرنسا جوود پور(جودپوردا یازیلیب)، لیلا محسن پور، گل نسا، ارشالوس، عفیفه.
آکتیورلار: مهدی خان شفیع زاده، عباسعلی اسدی، حسین عرب اوغلو (هم ده رئژیسور) صمد صباحی (هم ده رئژیسور) محمدعلی رشدی، پرویز پرویزی (قارا پرویزی) اسماعیل مزدوری، علعسگر مزدوری، علعسگر رضوان، چنیک، ایرج احمدزاده، هدایت رحیمی. عبدالهّ پاشازاده، کیچیک خان نیهوسی. محمد رحیمی، بویوک محمدلی. یداله نباتی .
۱۹۴۳(۱۳۲۱) بو ایلین سونوندا صمد صباحی نین یئنی قورولوشوندا ذولفقار بی حاجی بیگوفون “ععاشیق قریب”اوپئراسی حاضیرلانیب. تاماشادا اساس رول لاری علعسگر رضوان (قریب ) لیلا محسن پور (شاه صنم)، محبوبه جمشیدی (قاراجا قیز)، اسماعیل دلبرپور (سوفیا)، اسماعیل مزدوری (اصفهان شاهی) اویناییبلار. تاماشانین سوفلوری صابر امیروف اولوب.
همین ایللرده تبریزده حاضیرلانان تاماشالاردا آکتیورلار سؤزلرینی یاخشی ازبرله میردیلر. بونا گورادا سوفلور تئاتردا واجیب وظیفه ساییلیردی. اورایا موطلق گور سسی، آیدین دانیشیقی و ساوادی اولان گنجلری قبول ائدیردیلر. سوفلورون کووشکو دئمک اولار، صحنه نین اورتاسیندا یئرله شیردی.
۱۹۴۶ (۱۳۲۴) -یینجی ایلین آپرئلینده باکی یا گلمیش، بورادا فیلولوق عالیم کیمی تانینمیش صابر امیروف ایکی ایلدن چوخ تبریز تئاتریندا سوفلور ایشلهییب. صابر موعللیم منه دانیشیب کی “عاشیق قریب” تاماشاسینین اوچونجو پرده سی اولاندا تئاترین بوتون آکتیورلاری صحنه نین ساغینا و سولونا ییغیشیب محبوبه جمشیدی نین اعجاز کار رقصینه حیرانلیقلا باخاردیلار.
محبوبه خانیم همین ایللر تبریزده یاشایان و آرا –سیرا تئاترین تاماشالاریندا چیخیش ائدهن غلامرضا جمشیدی نین ائکیز تایی ایدی .
۱۹۴۶(۱۳۲۴)-یینجی ایلده میللی آذربایجان حکومتی سقوط ائدهندن سونرا غلامرضا جمشیدی باکیا گلیب، بورادا لقمانلیقلا مشغول اولسا دا “اقا کریمین آیا سیاحتی ” (ابوالفضل حسینی ایله موشترک )”خیانت(حسن بیجاری ایله بیرلیکده)” بیزه بیرجه خال لازیمدیر” (بشیر سفراوغلو ایله هم مووّلیفدیر ) پیئسلرینی یازیب.
تبریز تئاتر هوسکارلاری حسین عرب اوغلونون رئژیسورلوغوندا ذوالفقار بی حاجی بیگ اوفون “ائولی کن سوبای” و محمد بی ریانین “چتیربازلار”درامی نی بیر نئچه دفه عینی گونده اویناییبلار. روللارین ایفاچیلاری هر دفه ده دییشیب. بونونلا بئله اساس اوبرازلارین ایفاسیندا مهدی خان شفیع زاده، محمد علی روشدی، عالیه جفردایی، عاباسعلی اسدی، صدیقه خانیم، حبیبه خانیم، لاجین زاده، ششگلانی، اسماعیل دلبر پور، حسین عرب اوغلو چیخیش ائدیب لر.
***
۱۹۴۱(۱۳۱۹)ایلدن ۱۹۴۴″۱۳۲۲″-ینجی ایلین اوگوستینا کیمی تبریزده تئاتر پروسئسینین معیّن چتینلیکلری اولوب.
شیخ محمد خیابانی نین (۱۸۷۹/۱۸۸۰-۱۹۲۰) واختیندا “خئیرّیه” بیناسیندا تاماشا گؤستریلن سالوندا اورتادان پرده چکیله ره ک بیر طرفده قادینلار دیگر طرفده کیشی لر عینی واختدا تاماشایا باخا بیلیبلر. خیابانی نین وفاتیندان سونرا بو جهدلره قاداغا قویولوب. ۱۹۴۱-۱۹۴۵-ینجی ایللرده مترقی فیکیرلی ضیالیلارین تاکیدیله قادینلار ایچون آیریجا تاماشا گوستریلمهسی قرارلاشدیریلیب. جمعه گونلری گوندوزلر قادینلار ایچون تاماشالار اوینانیلیب. اوّل کاسالاردان (پول صاندیقلاری) بلیط لرین یالنیز ۲۰-۳۰فائضی ساتیلیب. قالان بلیط لری خصوصی ایشچیلر و ائو – ائو گزهرک رئالیزه ائدهرک یایا بیلیب لر. اوچونجو تاماشادان سونرا ایسه بلیط لرین هامیسی آچیق کاسادان ساتیلیب.
تئاتر دسته لرینین هئج بیرینین زنگین آکسئسوری یوخ ایدی.
دسته لرده رئکویزیت و بوتافور سئخلری موجود دئییلدی. هانسیسا تاماشادا لازیم اولان رئکویزئتی تاماشانین ایشتیراکچیلاری ائودهن گتیریر و یا کیملردنسه کیرایه گوتوروردیلر.
مشق پروسئسینده تئاتر داخیلی ائتیکا گؤزلهنیلمیردی. باش مشقلر، دئمک اولار صحنه ده آپاریلمیردی. ان چتین اثر بئله بیر نئچه اوتهری مشقدن سونرا بیر گون صحنه ده سیناقدان چیخاریلیر و تاماشا حاضیر ساییلیردی.
تئاتر دسته لرینده دکورچی رسّاملار یوخ ایدی. تاماشا اوینایان تروپّانین اختیاریندا دؤرد ایلده جمعی اوچ اوتاق-دکوراسیا. اؤلوب :
دیوارلاری موختلیف آغ – قارا و رنگلی شکیلّلرله بَزَه دیلمیش طمطراقلی، کوبارلارا (بزرگان) مخصوص گؤرکملی اوتاق. بو، “شرق اوتاقی” آدلاندی :
عادی معیشت حادثهلرینی اویانماق ایچون ساده اوتاق. باشقا سؤزله کاسیب (فقیر) و کندلی أوتاقی :
مئشه منظره سی چکیلمیش آسما پرده. بو شکیل چوخدان چکیلمیشدی و بونا گورا دا رنگلرینین شوخلوغو دئمک اولارکی، سولموشدی. بعضی یئرلری ایسه داغیلیب سیرادان چیخمیشدی (۱۸).
تبریزده تاماشالار گؤستریلن بینالارین ایشیق سیستئمی پریمیتیو ایدی، واجیب پرئژئکتورلار یوخ ایدی .
صحنه نین تئکنیکی تجهیزاتیندا سون درجه جیّدی قصورلار واریدی .
دسته لردن هئچ بیرینین گئییم کاردروبو(نومایش گئییمی) یوخ ایدی. هئچ هانسی تاماشا ایچون مخصوصی گئییملر تیکیلمیردی. لازیمی لیباسلاری تاپماق زاوّاللی آکتیورلارین و تاماشایا قورولوش وئرمیش رئژیسورون عُهدهسینه دوشوردو.
عوض صادیق یازیر کی، تاماشالارین خرجی حددّیندن آرتیق اولدوقوندان دسته لرین هئچ بیری ایسته دیکلری زامان بئله یاخشی تاماشا حاضیرلایا بیلمیردیلر. هر تاماشادان چوخو خرجه گئدیردی. بیلیط لر آز ساتیلان زامان تاماشانین مداخیلی مخاریجینی اؤدهمیردی. هر تاماشا ایچون بینا کرایهسی (تخمینا مداخیلین دؤرددن بیری)مالیات وئرگیسی (مداخیلین بئشدن بیری) ایشیق پولو، پالتار پولو صحنه ایچون گتیریلن شیئلرین کیرایهسی، دعوت اولونان چالقیجیلارا، سوپورگه چیلره، دئکور قوران خرّاط لارا وئریلن امک حاقّی و سایره مداخیلین بؤیوک حیصهسینی اؤدوردو. قاپیدا دایانیب اینتیظام گؤزلهین پلیسلر بئله تئاتر وئرهن دسته دن امک حاقّی آلیردیلار. بوتون بونلارین نتیجه سینده تاماشادان هئچ بیر پول گلمیر و آرتیست لرین چوخو احتیاج ایچریسینده یاشادیقلاری حالدا تئاتردان هئچ بیر مادّی کومک گؤرموردولر .(۱۹)
عمومی لیکده تاماشاچی مدنیّتی آشاغیدی. بعضا باشلانان تاماشانین ایلک بئش اون دقیقه سی اوزوندن موشتبئه تاماشاچیلاری ساکیتلشدیرمهیه صرف اولوردی. “ارک اویون”تاماشاچیلار ایسته نیلن واخت صحنه یه رئپلیکا آتیر. اوجادان دانیشیر و آکتیورلارین اویونلارینا کئفلری ایسته دیکلری کیمی مانع اولوردولار. بوفئت (بوفه) ایشچیلری بوتون تاماشا بویو آلوئرلریندن قالمیر ،سالوندا و اساسا لوژلاردا چای پیوه (آبجو) یئمک ساتیردیلار .
دللّال و باقّقاللّار بایرام گونلرینده تاماشا بینالارینی ایجاره یه گوتورور و تئاتر دسته لرینه باها باها قیمته کرایه وئرمکله پول قازانیردیلار. بئله موناسیبتلره گورا تاماشا اویناماقدان قازانج گؤرمه ین هوسکار آکتیورون نووبتی چیخیشا گلمه یه ماراقی اولموردو. صحنهیه چیخان قیزلارا حقارتلی سؤزلر دئییلیردی. بونا گورادا محبوبه جمشیدی، پرنسا جودپور، عزیزه سارا علیزاده کیمی استعدادلی گنجلر صحنه ده آز موّدت چیخیش ائدندن سونرا تئاتردان اوزاقلاشماق مجبوریتّیندن قالیبلار.
تئاتر دسته لرینده ارکئستر یوخ ایدی. موسیقی دسته سی تارزن دن کامانجا و دف چالانلاردان عیبارتیدی. تبریزده پئشه کار موسیقی ساوادی اولان دریژوردان صحبت گئده بیلمزدی. اونا گورادا اوپئرا و اؤپئرتّالارین مورکّب، لیریک دراماتیک، حزین و موختلیف اوقاتلی موسیقی پارچالارینین طراوتینی، گوزهلّلینی، حوسنونو تاماشاچیلارا چاتّدیرماق موشکولّلشیردی .
۱۹۴۴(۱۳۲۲) تئاتر هوسکارلاری ئییون و آوگوست آیینین ایلک گونلرینده “آرشین مال آلان”(یئنی قورولوشدا)، مشهدی عیباد اؤپئرئتاّ لارینی “اصلی و کرم ” اؤپئراسینی اویناییبلار.
بو ایل اوگوست آیینین ۱۲سینده تبریزین بلدیّه ایدارهسینین سالونوندا ایراندا سووت دولتی ایله مدنی علاقه لر جمعیّتینین تبریز شعبه سی یارادیلیب. بونونلا باغلی تبریزده سووت مدنیّت ائوی آچیلیب.
سوویت ایتفاقّی ایله مدنی رابیطه ساخلایان ایران جمعیتینین تشکیلی تبریزده تئاتر ایشلرینه تمامیله یئنی ایستیقامت وئرمیشدیر. تبریزده اولان آیری آیری ضعیف هوسکار دستهلرینین عوضینه بو تشکیلاتلارین یانیندا قووّتلی بیر تئاتر یارادیلمیش. جنوبی آذربایجان ضیالیلارینین و تبریزده اولان سوویت آداملارینین یاخیندان یاردیمی ایله تئاتر هیئتی رسمی بیر شکیل آلمیشدیر(۲۰)
دئکاتر آییندا ایسه تبریزده کی معیّن پئشهکارلیق سجیّهلری قازانمیش، صحنه تجروبهسی توپلامیش “آذربایجان” “فردوسی” “هنر” “ایران ” “تبریز” “حقیقت” تئاتر دسته لری واحد تروپّادا بیرلشیبلر. مدنی رابیطه جمعیتیّنین تشبوثو ایله ۱۹۴۵(۱۳۲۳) -ینجی ایلین فئورالیندا تبریز شهرینده بیرلشمیش آکتورال (آکتیور) بیرلیگینین (جمعیّتینین) اجلاسی کئچیریلیب. بیرلشمیش آکتیور هیئتینه ۴۰ آکتیور داخیل اولوب. “درام هیئتینه درام، اوپئرا تئاترینین بدیعی شوراسی رهبرلیک ائدیردی” (۲۱)
تروپّادا تجروبهلی صحنه هوسکارلاری و استعدادلی گنجلر جاواد شفیع زاده، محمد علی رُشدی، بویوک محمّدی، علعسگر رضوان، محّمد علی ولیزاده، اسماعیل مزدوری، محّمد رسولی، صمد دبّاغ زاده، عباسعلی اسدی، چوهره پرداز، رسّاملار معزیزّاده و فیوضات واردی. آکتیور هیئتینه قبول اولانلارین اون ایکیسی قیز ایدی. اونلاردان ان استعدادلیلاری و اوزون مودّت صحنه ده چالیشانلاری لیلا محسن پور (سونرالار تهران دولت تئاترینداایشله ییب ) سارا حیدرزاده، صفوره سنبورانی، عالیه جعفردائی، نجیبه جعفری، فاطمه زرگری، آذربایجان میللّی تئاترینین اینکشافیندا فداکارلیقلا چالیشیبلار. بو آکتریسالار آراسیندا سونرالار مشهور شاعره کیمی تانینان، باکی دا یاشایان، آذربایجانین خالق شاعرهسی فخری آدینا لاییق گورولموش مدینه گولگون (علی اکبرزاده) ده واردی.
مدینه خانیم کولگونون حیات یولداشی، آذربایجانین خالق شاعری بالاش آذراوغلو منه دانیشیب کی، تبریزده قیزلارین صحنه یه چیخماسینین چوخ چتین واختلاری ایدی. مدینه خانیم بیر نئچه رولدا قازاندیغی اوغرولارلا تئاترین اونجولو (پیشرو) صنعتکارلاری سیراسیندا یئر توتوب .تئاتر اجتماعیّتینین سئویملیسینه چئوریلیب. اونلارین عائلهسی تبریزده بیر باققّالین ائوینده کرایه قالیرمیشلار. بیرگون همین باققّالیندا گوذاری تئاترا دوشور. “سئویل” تاماشاسینا باخاندا مدینه خانیمی تانییر. آخشام تاماشا قورتاراندان سونرا ائوه گلیب ایکی آیاقین بیر باشماغا دیرهییر کی کرایهنشینلز ائودن چیخسینلار. سؤزوده بو اولورکی صحنه یه چیخان آدامین منیم ائویمده قالماسی کفرودو. نه قدر یالواریب – یاخاریبلارسا خئیری اولماییب. گئجه ایکن مدینه خانیم گیلین عائله سی ، تئاترین آکتریساسی لیلا خانیم محسن پورگیله گئدیبلر. بیر گئجه گوندن سونرا ایسه یئنی ائو کرایهلهییبلر. بو حادثه دن سونرا مدینه خانیمین عائله سی اونون صحنه یه چیخماسینا ایجازه وئرمهییب …
تبریزده اولان سوویت قوشونلاری نزدینده ۱۹۴۴-۱۹۴۶(۱۳۲۳-۱۳۲۵) -ینجی ایللرده قوللوق ائدهن عوض صادیق (صادیق اوو) تئاترین بدیعی رهبرلیینه دعوت آلیب ،اونون باکیدا توپلادیغی تئاتر تجروبه سی، میللی دراماتورقیامیزی دریندن بیلمهسی، دونیا تئاتر پروسئسی باره ده معیّن معلومات صاحیبی اولماسی یئنی یارانان تئاتر دستهسینین فعالیتینی جدّی نیظام – اینتظام، پئشه کار تئاتر ائتیکاسی زمینینده قورماغا ایمکان یارادیردی.
گئت -گئده یارادیجیلیق سرریشتهسینی آرتیران، پئشه کارلیغین واجیب ائستئتیک سجیّهلرینی منیمسه ین تئاتر دستهسی اؤز رئپئرتوارینی الوانلاشدیرماقلا یاناشی، تروپّایا یئنی – یئنی باجاریقلی صحنه هوسکارلارینی دا جلب ائدیب. بونا گورادا یاراناندان آز سونرا تروپّادا آکتیورلارین سایی ۶۰آ چاتیب.
تبریز تئاترینین بدیعی رهبرلییی تجروبهلی صحنه هوسکاری عبدولله فریوره (عابدوللاه زاده) تاپشیریلمیشدی. تئاترین اساس قورولوشچو رئژیسورو اصلن شیمالی آذربایجانین گنجه باسار بولگه سیندن اولان صمد صباحی ایدی. او، بیر مدّت باکیدا یاشاییب، باکی تورک ایشچی تئاتریندا آکتیورلوق ائدیب. آز دا اولسا گنجه دولت درام تئاتریندا ایشله ییب. رئژیسورلوق ایچون اونون کیفایت قدر صحنه تجروبه سی واردی .
دسته نین ایلک تاماشاسی ۱۹۴۴(۱۳۲۳) -ینجی ایل نویابر آیینین ۷سینده گؤستریلیب. اوولجه آذربایجانلی آکتیورلار فارس دیلینده “دهقانین” معشوقهسی تاماشاسینی اویناییبلار. سونرا آذربایجان دیلینده عاشیق، رقص، موغام موسیقی سیندن، آیری – آیری تاماشالارین پارچالاریندان عبارت کنسرت – کومپوزیسیا گؤستریلیب. تاماشاچیلار جعفر جبّارلی نین ۱۹۰۵ (۱۲۸۴)-یینجی ایلده پیئسینین تاماشاسیندان و اوزئیر بی حاجی بیگ اوین “آرشین مال الان اوپئراتاسیندا ” پارچالاری داها ماراقلا قارشیلاییبلار.
ثمره لی مشق آپاریلدیغینا گورا تئاتر دسته سینین ایلک چیخیشی اوغورلو آلینیب. اونلارلا تاماشاچی یئر اولمادیغینا گورا باییردا قالیب. خالقین تاکیدیله ایکینجی کنسرت – تاماشا داها زنگین و داها الوان رئپئرتووارلا دئکابرین ۵ده گؤستریلیب.
گوندن گونه پئشهکارلیق یونومونده فورمالاشماق ایستیقامتینده دهیرلی ایشلر آپاران تئاتر تروپاسی جلیل محمد قلیزادهنین دوغوم گونو شرفینه داها سانباللی تدبیر حاضیرلاییب. ناصر دراماتورقون “اوستا زینال “حکایه سی “سیزی دئییب گلمیشم موسلمان قارداشلاریم” پوبلیسیستیازیسی و “منی نه اوچون دؤیورسونوز؟” “مرحمتینیز آرتیق” فئلیتونلاری اساسیندا تاماشا قورولوب. مستقل سوژئتلی ائپیزودلارین آراسیندا میرزه علیاکبر صابرین ” “ایکی هپند” ، “تزه و کؤهنه”، “بیر بئله” ساتیریک شعرلری اوخونوب.
تبریزلی آکتیورلارین صحنه اوستاسی کیمی یئتیشیب فورمالاشمالاریندا اوزئیر بی حاجی بی اوون اوپئرا و اوپئراتتالارینین بؤیوک رولو اولوب. تبریز تئاترینین تجروبهلی صنعتکاری جواد شفیعزاده بو بارهده اؤز فیکیرلرینی ایفاده ائدهرک یازیر کی، “من اییرمی ایلدن بری صحنهده اولدوغوم مدتده همیشه موسیقی اوستادی اوزئیر بی حاجی بیاوون اوپئرا و موسیقیلی کومئدیالاری ایله یاخیندان علاقهدار اولدوغوم اوچون اؤزومو خوشبخت حساب ائدیرم. من بو مدتده اونون “مشدی عیباد “، ” آرشین مال آلان” موسیقیلی کومئدیالاریندا “لیلی و مجنون”، “شاه عباس و خورشید بانو”اوپئرالاریندا دفعهلرله اوینامیشام. بو تاماشالاردا اوینادیغیم روللار همیشه منی روحلاندیرمیش و منه ایلهام وئرمیشدیر.۲۲


text:
آذربايجان توركجهسينده وئريليش يايان یئرلی راديو و تلويزيون كاناللاري گئنللیکله يانليش دانيشيرلار. ديليميزين کورلانماسیندا بونلارين بوراخدیغی بؤيوک ائتکی دانيلمازدير. بو بيلگي آراجلاري، اوخوجو، دينلهييجي و گؤروجولرین بؤيوك كوتلهسي ايله دیالوگدا اولدوقلارینی گؤز اؤنونه آلدیقدا، مسئلهنين اؤنمي داها دا آرتير. گؤرونور، بئله بير آپاريجي مانعهدن يان كئچمك، ديلين آلینیازیسینا گؤز يومماقدان باشقا بیر آنلام داشيماياجاقدير. بیلیریک يئرلي راديولار کوتلهنين دانيشديغي ديلدن داها آرتيق «جالاق» ديلده دانيشيرلار. بعضن تكجه فعللري آذربايجان ديلينده گئدن بو دانيشيق طرزيني، اؤزلليكله، آيري ـ آيري مسئوللارين چيخيشلاريندا آچيقجا گؤروروك. بو قارماقاريشيق اوسلوب تکجه باشیسویوقلوق و يا دجلليکدن سو ايچمير، اوچ باشليجا ائتکنه قاييدير: «سياسي تاپشيريق، جوغرافي سپهلنمهلر، و تورکجهميز خوصوصوندا ساوادسيرليق». باخمایاراق کی، سون ایکی عامیل ده سیاستدن سو ایچیر.
بیرینجی ائتکنه چوخ توخونموش، ایکینجیسینه بو ساحهده اوزمانلاریمیزین توخونماسینی ایستردیم، بوردا ایسه من اوچونجو ائتکنه توخونورام.
بو تئلهرادیولاری عینی سوییهده دَیرلندیرمک اولماز. هابئله بونلاردا گئدن وئرلیشلری و آپاریجیلارین دانیشیق قابلییتینه بیر ساققا وورماق دوزگون دئییل. بو کاناللاردا ساوادلی، دیلچی و باجاریقلی یازیچیلار وار. آمما بونلارین سایی اولدوقجا آزدیر. بونلارین نئچهسی تقاعوده چیخمیش، بعضیلرینین ده اؤز تجروبه و بیلیکلریندن یارارلانما ایمکانلاری یوخدور. بارماقلا ساییلاجاق آداملار ایستئثنا اولماقلا بو تئلهرادیولاردا ایشلهین یازیچیلار، چئویرمنلر، آپاریجیلار، مخبرلرین چوخو آذربایجان تورکجهسینده ساوادسیزدیرلار. اونلارین تابع اولدوقلاری ایش باشیندا اوتوران آداملار ایسه، هئچ دئییرسن دیلیمیزده دیل آچیب دانیشماییبلار. دیل باخیمیندان داها دا ساواسیزدیرلار. بونلار حتتا دیل ساحهسینده ایلکین و عادی کورسلاری [کلاسلاری] دا کئچیرمهییبلر. ایش اورا گتیریب چیخارمیشدیر کی، بونلار دینلهییجیلرله موقاییسهده داها کوبود، داها یانلیش دانیشیرلار.
دیلله تانیش اولمادان، سسلری میکروفونا اوفورمک جسارتی هاردان گلیر؟ بو یانلیش گوماندان گلیر کی، آنادیلی آذربایجان تورکجهسی اولان کیمسه، بو دیلده آپاریجیلیق قابلییتینه مالیک اولمالیدیر. گومان ائتمیرم اوخویوب یازمامیش بیر فارس کیمسهنی حتتا جامجم کوچهسیندن ایچهری بوراخسینلار. همین جامجمدهکی عادی ایشچیلرین بؤیوک چوخلوغو هئچ اولماسا اون ایکی ایل اؤز آنا دیلینده تحصیل آلمیشلار. آمما بیزده اوخومادان، یازمادان یاستی یاستی دانیشاراق آپاریجی اولماق دئییرسن آللاه وئرگیسیدیر[1].
سؤزومون جانی نه بوندادیر، نه ده سیاستدن گلمه قاداغالاردا. بیلیرم سیاستی آنی دییشدیرمک چتیندیر؛ جوغرافی سپهلنمهلردن گلمه دیل پوزغونلوغونا تئزلیکله چاره قیلماق دا مومکونسوز. لاکین اینسانلارین شخصی باجاریغی بو یارانین میندن بیر مرحمی اولا بیلر. بیرـ ایکی اؤرنک سؤزومه آیدینلیق گتیره بیلر. خبرلرده بعضن گؤرورسن چیلخا تورکجه سؤزلر قونداریلیر، و فارسجادان چئوریلیمش متنلرده ایسه دوزگون گراماتیکایا یاخینلاشما مئیلی گؤرونور. نه یازیق کی، بو یاخنیلاشمانی “بیلگیسیزلیک” پوچا چیخاریر. غریبه غریبه دانیشیق طرزی اؤزونو گؤستهریر. بوردا هر نهیین گوناهینی سیاسی تاپشیریقلارین بوینونا آتماق، فردی وظیفهدن بویون قاچیرماقدیر. عکسینه، سیاسی تاتپشیریق اولان یئرده فردی وظیفهنی داها آرتیق اؤنمسهمک گرهکیر. منجه مسئلهنین بیر طرفی ایشچیلرین باشی سویوقلوغونا، وارلیغیمزین رمزی ساییلان دیلیمیزه سایغیسیز یاناشمالارینا قاییدیر. بیر آز ماراق اولسایدی بئله اولمازدی. منجه مئیوه بازاریندا مئیوهلرینین گؤزهللیینی گور سسله اوخشایان ساتیجیلارین جوملهلری بو آپاریجیلارین دانیشیقلاریندان داها گؤزهلدیر. چونکی اونلاردا اؤز ایشلرینه هوس واردیر، سئوگی وار، عؤهدهلیک وار.
توپلومدا چات [شکاف] وارسا، توپلومون قانونلاری دا بوٍتؤو اولا بیلمز. بوتون قانونلاردا قاچاق یولو وارسا، غئیرمشروع قوراللار ضدیتلرله دولودور. بونلارین آیاغی تیترهکدیر، چونکی عدالتسیزلیک اؤزهرینده یازیلیر. بئله قانونلار دمیردن اولسا نهایت پاس پاسیر. حتتا سووئتلر بيرلييينين ادّعا اولونان دمير بوٍتوًلويونده چات واريدي. يوخسا اورادا نه سئيرك موباريزهلر آپاريلا بيلردي، نه ده يئرآلتي ادبيات جوجهره. بوًيوك آد قازانميش آندرئ ساخاروْووُ دئميرم، اوًزوٍموزون آلچاق كوًنوللو گوٍل حوسئين حوسئيناوْو كيمي ديرهنيش اوجاقلاري يارانا بيلمزدي.[2] مقصدیمی بیر اؤرنکله آچیقلاییرام: آنتروپی صفره ياخينلاشا بيلر، صفر اولا بيلمز. صفر میقداردا آنتروپي ايله بير جاهاز قاييرماق مومكون دئييل. نئجه كي، هئچ بير ماشين آلدیغی انرژينين يوزده يوٍزونو حركته چئويره بيلمز، بللي ميقداردا انرژي ايتكيسي قاچيلمازدير. توْپلومون دا انرژي ايتكيسي وار. نه تام ساغلام توْپلوم، نه ده تام بوٍتوًو توْپلوم ياراتماق اولاناقسیزدیر. تام قارماقاريشيق توْپلوم دا أساسن توْپلوم دئييل. ايندي اگر تام توْپلوم گئرچكلشه بيلميرسه اونون قاينار چاتلاريندا گوج قورولوشلارينين بَينمهدييي طرزده نفس آلماق، نهسه يازماق، نهسه دانيشماق اولار. آياقيولولارين [توالئتلرین] قاپيلاري آرخاسيندا يازيلميش شوعارلار بونون كيچيك اوًرنهييدير. دئمك سوًيلهنيلن آپاريجيلاردا ماراق اولسايدي، هئچ بير زيان گوًرمهدن قوراللارين چاتيندا حركت ائدهرك ديليميزی بوندان آرتيق پوْزونتولار بورولغانينا سوٍروكلهمزديلر. بونلار آياقيولولارين قاپيلاري آرخاسينا شوعار يازانلاردان اسكيك دئييللر كي؟ ساغالماز دیلده یازماغین سوچو قانونون بوینونادیرسا، اونو فردی باجاریقسیزلیقلا، اوپورتونیستلیکله کورلاماغین مسئولیتینی ایشچیلر داشیییر. نئجه کی، بوتون باسقیلارا باخمایاراق، بعضی فردلرین سوروملولوق حیسی اوجباتیندان دیل ایندیییهدک قورونوب ساخلانیب.
بو رادیولارین بیریندن “گؤرونتو” سؤزو یانلیش آنلامدا سسلهنیر. البتته بو یانلیشلارین سایی عاغلا سیغمازدیر. هانسیسا آپاریجییا «گؤرونتو» سؤزونو ایشلتمهیه اذن وئریلیبسه دئمک سیاستین چاتلاغیندا بوش بیر اورتام یارانیب. سیاست بو بوش فضالاری دولدورماقدان عاجیزدیر، چونکی اؤز نفس یولونو دا کسیر. بئلهلیکه ایشاره ائتدیییمیز آپاریجی، مخبر، چئویرمن[3] و یازیچی بئله بیر دورومدا هانسیسا سؤزو یانلیش ایشلهدیرسه خیانتین سوچو اونون اؤز بوینونا دوشور. بو یانلیشلیقلارین سایی توکنن دئییل. نئجه کی، بو تئلهرادیولاردا «مملکتین باشدان باشاسیندا» کیمی یانلیش عیبارتلر آردی آراسی کسیلمهدن ایشلهنیر. واختآشيري سسلهنن بو سهولر گؤسترير كي، بو تئلهراديولاردا چاليشانلارين بعضيسي آزاجيق توركجه يازماق ايمكانلاريندان يئتيرينجه فايدالانمير، يا دا فايدالانماغي باجارميرلار. دئمیرم پول آلیب دیل ساتیرلار، چونکی اللرینده ساتاجاق بیر دیل یوخدور.
تئلهرادیو باشچیلاری بو سورونو گؤز باغلاییجیلار کیمی آرادان قالدیریرلار: اؤرنهیین، تلویزیون اکرانلاریندا یازیلان تکتوک تورکجه سؤزلر و جوملهلرده ده گئنیش یانلیشلیق گؤروروک. بو تئلهکاناللار مسئلهنی چؤزمک یئرینه اونو بیر دفعهلیک سیلیرلر: وئرلیشلرین آدی ایستئثنا اولماقلا تورکجه یازماقدان وازکئچیر، اونا قاداغا قویورلار. لاکین بو قوروملارین [نهادلارین] ایشچیلری، آدی چکیلن ساده چؤزوم یولونا اویمامالیدیرلار. بو آپاریجیلار هئچ اولماسا وئریلمیش ایجازهلرین چرچیوهسینده ساغلام یازماغی اؤیرنمهلیدیرلر. سؤز تکجه تورکجه سؤزلر و ایصطیلاحلارین قوللانماسیندان گئتمیر، بونلار اونلارین پئشکشی. دئمیریک بونلار چیلخا آذربایجان تورکجهسی یازسینلار، دئییریک سادهجه قایدالار اساسیندا دوزگون یازسینلار، گراماتیکانی پوزماسینلار. بونا دا آزاجیق موطالیعه گرهکدیر. تورکجهمیزده وئریلیش یایان بیلگی آراجلاریندا ایشیلهین اینسانلار تعلیم گؤرمهلیدیرلر. بو تعلیم کؤنوللو اولمالیدیر، چونکی سیاست بو تعلیمه نه بودجه آییرجاق، نه ده گولر اوز گؤستهرهجک.
تئلهرادیولار بارهده هله ده بیر سورغو جاوابسیز قالیر: سیاسی تاپشیریقلاری یئرینه گتیرن بئله بیر وئریلیشلر بیزه گرهکدیرمی؟
بو وئرلیشلر فارماکونا بنزهییر. هم درددیر، هم ده درمان. بونلارین دردلییی درمانیلیغیندان داها چوخ اولسا دا کیمسه بونلارین دایاندیریلماسینی ایستهمیر. همدان رادیوسوندان آذربایجان تورکجهسی ایله وئرلیشلر دایاناندان سونرا هامیمیزین اورهیی آغریدی. لاکین بونلار دیلی پوزماقدا گئنیش رول اویناییرلار. تبریز، اورمو، زنجان و اردبیلدن بوراخیلماقدا اولان راديو تلويزيون وئرليشلري بعضن اویونچونون اؤز فوتبال تاقيمينا [تيمينه] ووردوغو قوْللارا بنزهيير. غضنفري دوردورون. دوردورماغا گوجوموز يوخدورسا، بونلارين ديليمیزه آشيلاديغي يانليشليقلار بارهده گئنيش يازماغا گوجوموز يئتر.
منجه بو بیلگی آراجلاری دیلی دیری ساخلاییرلارسا، معیار دیلین گئرچکلشمهسینه قارشی چیخیرلار. اینتئرنئتده ده گؤرهجهییمیز بو ایکیلی اؤزهللییه بیر معنالی یاناشماق اولماز: باشدا خیانت وار، آیاقدا چلیمسیزلیک.
2001، سون رئداکته 2010
_____________________________
[1] 1388ـجي ايل مهر آيينين دوققوزو ساعات 14 خبر بوراخيليشيندا تهران راديوسوندان بئله بير ايفاده سسلندي: «اورمييهده اولان واحد مرکزي خبر». بو گولونج ايفادهني آدي چکيلن راديونون اورموداکي مخبري، رئپورتاژينين آخيريندا سؤيلهيير، بونونلا دا عؤمرونده آذربايجان تورکجهسي ايله کؤکوندن تانيش اولماديغيني گؤسترير.
[2] يارپاقدا بیلگی وار
[3] ترجومهچي.


text:
۱۹۳۳ (میلادی)
میلادی ۱۹۳۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْتوز اۆچونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ نوْوامبر - افغانیستاندا نادرشاه قتله یئتیریلدیکده سوْنرا حاکیمیّته اوْنون اوْغلو ظاهرشاه گلمیشدیر. «میلّت آتاسی» حساب ائدیلن ظاهرشاهین حؤکومت دؤنمی افغانیستاندا ثبات و اینکیشافلا تانیلیر.
- ۸ آوریل - آلماندا آریایی عیرقدان اوْلمادیغی دۆشونولن مأمورلار امکلی ائدیلدی.
- ۵ مارس - بؤیوک بوحران٬ آمریکا جومهور باشقانی فرانکلین روزولت بۆتون بانکلاری باغلاییب مالی عملیاتلاری دۇردوردو.
- ۲۶ دسامبر - افام رادیو ثبت اوْلوندو.
- ۲۳ مارس - آلمان میلّی مجلیسی رایشتاق٬ آدولف هیتلره قرارنامهلرله اؤلکهنی ایداره ائتمه یئتکیسی وئردی.
- ۲۱ سپتامبر - لیپسیقده ریخستاقی یاندیرماقدا ایتهام اولونان کومونیستلر اوزرینده محکمه روندی باشلامیشدیر.
- ۲۰ مارس - نازیلرین ایلک توْپلاما کمپی مونیخ یاخینلاریندا آچیلدی.
- ۲ مارس - کینگ کوْنق فیلمی نیویورکدا گؤستریمه گیردی.
- ۱۸ نوْوامبر - ایستانبول دارالفنونو یئنی آدلا (ایستانبول اونیوِرسیتهسی) ایشه باشلامیشدیر.
- ۱۶ نوْوامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایله شوروی دیپلوْماتیک ایلگیلر قۇرموشدور
- ۱۵ مارس - آلماندا هیتلر٬ ۳-جۆ رایشی اعلان ائتدی.
- ۱۳ آوریل - یۇخاری مۆهندیسلیک مکتبینی (ایستانبول تکنیک بیلیمیوردو) بیتیرن صبیحه و ملک خانیملار تۆرکیهنین ایلک قادین مۆهندیسلری اوْلدو.
- ۱۲ نوْوامبر - فاشیست حزبی آلمانداکی پارلمان سئچکیلرینده یئرلرین ۹۶٪-نی الده ائتمیشدیر.
- ۱۲ آقوست - اوکراينا میلّی فوتبول کومانداسی تورکیيهيه قارشی ایلک رسمی ماچا چیخدی.
- ۱۰ اوْکتوبر - آمریکادا ایلک دفعه یویوجو توز ساتیشا چیخاریلمیشدیر.


text:
اوههه ühhə
ارشد نظری
داها بو گونکو ائمپئریال تابوت
وال ایستریت فهلهسیله
ساوالانین اَتهیینده
لاله ورلی اَتهیینی
دالغالایان
سوبای قیزین
فرقینده دئییل.
۱۹ نومرهلی باش داشی
هر کیمسهیه یئتر!!
تویوقلارین یاس تویودو
حکیم ده خستهدیر
نئچه ۱۹ کئچیر
باغلی قاپیلارین
تورشا شیرین قاش قاباغیندان
هله بیزیم ۱۹ یاشلیلار
غئیرت دوُنوم دونگهسینده
قورخوسوز، آرخایین
دینج بیر دوداق دَیمه شعیری
یاپماییبلار…
***
شعرین آچیقلاماسی / سحر خیاوی
هر بیر شعرین آدی بیرآز شعرین نه بارهده اولدوغونو بیزه آیدینلاشدیریر. شاعرین اوز دئدیگینه گوره بو شعرین آدی (اوههه) اوسکورکین سسی(صوتو)دیر. همن بو کلمه نیشان وئریر کی شعر بو گونکو دونیا یولوخدوغو کووید۱۹ خستهلیگی قونوسوندادیر.
شاعیر دئییر:
(داها بو گونکو ائمپئریال تابوت
وال ایستریت فهله سیله
ساوالانین اَته یینده
لاله ورلی اَته یینی
دالغالایان
سوبای قیزین
فرقینده دئییل.)
یعنی بو امپریالیست توحفهسی ویروس، هامینی بیر مقیاسدا هدهلهییر؛ سانکی بو خستهلیک سرمایهدارینین ایشیدیر کی بیر سیاست اوزهره دونیا اینسانلارینین آراسینا اپیدمی سالیب (بو سیاست اولا بیلر کی جمعیتی آزالتماق، داوا دوزلدیب ساتماق، ماسک، الکل، ضدعفونیلر، واکسن و دیگر بو خستهلیگین ملزوماتینی ساتماق یوخسا باشقا سیاستلر اولسون). هر حالدا کاسیب، وارلی، جاوان، قوجا فرقینده دئییل هامینی یولوخدورور.
(۱۹ نومرهلی باش داشی
هر کیمسهیه یئتر !!)
(اشاره دیر کووید ۱۹)ه. یعنی بو خستهلیک هامینی یولوخدورا بیلر.
(تویوقلارین یاس تویودو)
تویوقلارین یاس تویودو(داها تویوقلار توی اوچون کسیلمیرلر یاس اوچون کسیلیرلر). البته هئچ بو خسته لیک قویمور یاس مجلیسی ده توتولسون!!
(حکیم ده خستهدیر)
حکیملر اؤزلری ده خستهلشیبلر. هم یورولوبلار و هم ویروسا یولوخوبلار.
(نئچه ۱۹ کئچیر
باغلی قاپیلارین
تورشا شیرین قاش قاباغیندان)
قاش- قاباقلی باغلی قاپیلاردان نئچه اون دوققوز کئچیر. یعنی اینسانلار ائوده دوستاق اولارکن کرونا ائشیکده جولان وئریر و هردن بیر جنازه ایله قاپیلاردان سووشور.
(هله بیزیم ۱۹ یاشلیلار
غئیرت دوُنوم دونگهسینده
قورخوسوز، آرخایین
دینج بیر دوداق دَیمه شعیری
یاپماییبلار…)
آمما هله ده بیزیم اون دوققوز یاشلیلار قورخوسوز و آرخایینجا بیر دوداق دَیمه(اوپوش و سئوگی شعری) یاپماییبلار. چونکو بیزیم یئرده اؤلوم و اؤلومه باخماق عادی بیر ایشدیر. آمما ایکی سئوگیلینین اوپوشونو گورمک غئیرت دامارلاری ترپَدیر و اونو عادیجه گوره بیلمیرلر.
سایین اوستاد نظری کووید ۱۹ خستهلیگیندن فایدالاناراق دونیادا و توپلومدا نوقصانلاری، سوء استفادهلری، امپریالیسمین سیاستلرینی کی تکی اوز جیبینه و منفعتینه چالیشیر آیدینلاتیر. یعنی اوزون اوزادی دا یوخ، بیر نئچه سطیرلیک شعرده بونلارین هامیسینی دئییر. البته منجه بو شعر بوندان داها و داها گوجلو ادبیاتلا یازیلا بیلردی. بو آچیقلامانی اوستادین اوز ایستهگینه یازدیم.


text:
۲١ آذر نهضتی نتیجه سینده یارانان ملی حکومتین آپاردیغی اصلاحات
ايران خالقلارینين تاريخينه قيزيل خطلرله حک اولونموش ۲١ آذر نهضتينين ٧۴-جی ايلدونومو ياخينلاشير. اونون آکتوآلليغی و سون مقصدی اوغروندا گئدن مبارزه بوگون ده داوام ائدير. بو محتشم نهضتين اصيل تشکيلاتچيیسی اولان بؤيوک انسان سيد جعفر پيشهوری او زامان "نهضتيميز و دونيا سياستی" آدلی مقالهسينده ۲١ آذر نهضتينين ملی خصوصيتلريندن دانيشارکن يازيردی: "بو مسألهيه کيچيک باخماق اولماز. فارس متعصبلری هميشه چاليشميشلار دونيايا بيلديرسينلر کی، آذربايجانليلارين اؤزلرينه مخصوص ديل، ادبيات و خصوصيتلری يوخدور. بؤيوک نهضتيميز بو آخماقجاسينا اويان تبليغاتا سون قويدو. حتی بيزه سياسی سببلره گؤره مثبت نظرلرله باخماق ايستهمهين آمريکا و انگليس مطبوعاتينين مهم قيسمی حس ائديب آنلادی کی، فارس متعصبلرینين ادعاسی دوغرو دئيلدير. آذربايجان خالقینين اؤزونه مخصوص ديلی ايسه فارس ديلینين بير شعبهسی اولماييب، تماميله آيری ديلدير. بئله آذربايجانليلارين طرز- تفکر و آداب معاشرتی هيچ وجه ايله فارسلارلا جور گلمز. بو خالق ترقی ائديب دونياسين معاصر خالقلارينا يئتيشمک اوچون اؤز ديلی، اؤز آداب و رسومو اوزهرينده ايرلی گئتمهليدير. ملی حقوقلار اوغروندا اوزون ايللر مبارزه آپاران آذربايجان خالقی بوتون دؤورلرده آياغا قالخميش و بو دفعه قطعيتله سلاحلی عصيانا ال آتدی. بو عصيان ١٣۲۴-جو ايلين آذر آيينين ۲١-ده غلبه ايله باشا چاتدی. آذربايجان ملی حکومتی ياراندی."
آذربايجان ملی حکومتينين دموکراتيک ماهيتيندن استفاده ائدن آذربايجان خالقی دونيانين باشقا مترقی اؤلکهلرينده ملی مختاريت قازانان خالقلار کيمی اؤزونو اداره ائتمهيه نائيل اولدو. ملی دموکراتيک دؤولت ترکيبينده اؤز ملی حقوقلاريندان- سياسی، اقتصادی و مدنی حاقلاريندان ملی شرائطه ايغون اولاراق اؤلکهده ياشايان بوتون خالقلارين تام برابر شکيلده استفاده ائتمهسی تأمين اولدو.
آذربايجان اقتصادياتینين اساسينی تشکيل ائدن تورپاق و کندلی مسألهسی يارانان ملی حکومتين اقتصادی برنامهسينده مهم يئرلردن بيرينی توتدوغو اوچون تورپاغين هشتاد فائيضيندان چوخو بؤيوک ملکدارلارين و اون ايکی فائيصيندن آرتيق خالصه و وقف ادارهلرينين الينده اولان تورپاقلار آلينيب، کندلريميزده حکم سورن، اورتا عصر قايدا-قانونلاری شرائطينده ياشاماغا مجبور ائديلن کندليلره عوضسيز پايلاندی.
بو عدالتلی قرار آغير و چوخسايلی وئرگيلر و روسوملاردان تنگه گلميش کندلی کوتلهلرين ظلم و اؤزباشيناليقدان قورتاردی. کندليلرين پايمال اولموش حقوقلارينين قانونی شکلده کندليه قايتاريلماسینين برپاسی جمعيتده راضيليقلا قارشيلاندی. زحمتکش خالقلارين تفکرلرينده ملی حکومته قارشی اساسلی رغبت اوياندی
اقتصاديات و مدنی انکشافی آرتيرماق اوچون حکومت طرفيندن ايلک دفعه اولاراق ياراديلان "فلاحت بانکی" مهم رول اوينادی. يوخسول کندلیلره اکين-بيچين و کند تصرفاتی وسائيطی آلمان اوچون بانکين اوزون مدتلی بورج پول وئرمهسی يوخسول کندليلرين آغير گونده مهم داياغی اولدو. بو عظمتلی حادثهنين تأثيری اؤلکهنين حدودلاريندان اوزاقلاردا سسلندی و مترقی انسانلار طرفيندن رغبتله قارشيلاندی.
ايرانين بير سيرا خالقلاری کيمی آذربايجان خالقینين داواملی اولاراق مدنيتی حاکيم طبقه طرفيندن تاپدالانيردی. خالقين دوغما ديلی تحقير اولونوردو. ادبيات و اينجهصنعتی کسکين مقاومته راست گلردی. يئرلی نانکورلارين و فارس شوونيستلرينين انکارچيليغا معروض قاليردی.
۲١ آذر نهضتی استبداد رژيمينه سون قويدوقدان سونرا حکم سورن ملی ظلمين بو آلچالديجی فورماسینين کؤکونو کسدی. آذربايجان دموکرات فرقهسینين رهبرلیيی آلتيندا گؤستريلن ملی مجليس و ملی حکومت مدنيتينيزين، او جملهدن معارف، ادبيات، موسيقی، رسامليق و خالق ياراديجيليقلارینين يوکسلمهسينه قايغی گؤستريرديلر. ملی حکومتين عظمتلی و مهم آدديملاريندان بيری آناديلینين دؤولت ديلی سويهسينه قالديريلماسی ايدی.
آذربايجان ملی حکومتی ١٣۲۴-جو ايل دی آيينين ١۶-دا تاريخی قرار چخارتدی. ١۰ مادهدن عبارت اولان همين قراردادا دئييليردی کی،" خالقيميزين دؤولت دستگاهينا ياخينلاشديرماق و عمومی احتياجاتينی ساده بير صورتده آنلاماق و همچنين ملی ديل و ملی مدنيتينيزين ترقی و تکامل يوللارينی تميزلهمک اوچون بوگوندن اعتباراَ آذربايجاندا آذربايجان ديلی رسمی دؤولت ديلی حساب اولونور."
جدی چتينليکلره باخماياراق تکجه بير فاکتی نظره چاتديرماقلا کفايتلنديرير کی، او زامان ملی حکومت خالقين معارفلنمهسينی نظره آلاراق ١٣۲۵-جی تدريس ايلینين سون ربعی اوچون آييرديغی ايلليک بودجهدن ايکی دفعه چوخ ايدی. ملی حکومتين معارف ساحهسيندهکی جدی ايشلريدن بيری ده اجباری و پولسوز تحصيل آلماق، ساوادسيزليغی لغو ائتمک ايدی.
ايللر بويو تحصيل آجليغی چکن خالق کوتلهلری ايچريسيندن چيخان ناموسلوو شرفلی اوغول-قيزلاريميزين مادی و فيزيکی کؤمکليکلری سايهسينده آز بيز زامان کسيينده ۴۰۰-ه ياخين يئنی مکتبلر تيکيلدی. اونلارلا مکتب تعمير اولونونوب يارارلی حالا گتيريلدی. گلن تدريس ايلی اوچون مينلرله مکتبين تيکيلمهسی نظرده توتولدو. خالق ملی حکومتی اؤز حکومتی حساب ائديردی. اونا گؤره وطنپرور انسانلار ۲۰۰۰-دن آرتيق شخصی حسابلاريله مکتب تيکديريب ملی حکومتين معارف ناظرینين اختياريندا قويدولار. ملی حکومت بيرينجی دفعه تبريز، اورميه، اردبيل، ماراغا، زنجان، خوی و اهرده تربيه ائولرب آچيب صاحبسيز و يئتيم اوشاقلاری توپلادی. تبريزدهکی قوشون ائوی اوشاق ائوينه چئوريلدی. بو ايشله علاقهدار تبريز شهرينده ايکی اينترنات مکتب آچيلدی. بونلاردان بيرينه ١۴ ياشينا کيمی اينترنات – باغچايا ٣ ياشينا کيمی اولان ١۰۰ نفر کؤرپهلر حمايهيه آليندی. بو اوشاق تربيه ائولرينين نزدينده ١۵ چارپاياليق معالجه اوجاغی آچيلدی. اوشاق ائولرینين و تربيه اوجاقلارينين آچيلماسی و فعاليت گؤسترمهسی اوچون ملی حکومت ١۵ ميليون ريال مبلغينده پول آييردی.
١٣۲۵-جی ايل خرداد آييندا ملتيميز و وطنيميزين تاريخينده ايلک دفعه اولاراق آذربايجان دؤولت دارالفنونو آچيلدی. آذربايجانين اوغول و قيزلاری بو علم-مدنيت اوجاغينا داخيل اولوب اکثريتی تقاعد و راحات ياتاقخانه ايله تأمين اولوندولار. تأسيس اولونان بو علم اوجاغی ايللر کئچسه ده بئله خالقين ۲١ آذر نهضتينین يادگاريدير و شبههسيز او زامان و بوگون خالقيميزين مدنی حياتيندا گؤرکملی يئرلردن بيرينی توتور. چونکی هر بير ملتين ديريلیيينی اونون کئچميشی، بوگونو و گلهجهيی دائيما عکس ائتديرير.
ملی حکومت بشر جمعيتينده عالی يئرلردن بيرينی توتان قادين- آنا- قادين ارتجاعچی دؤولت و خرافاتچی دين خاديملری طرفيندن وئريلن " جسم ضعيف" و ناقصالعقل لقبی رد ائديب و او سون قويدو. قادينا وئريلن بو تحقيرائديجی آد لعنتلندی. قادينلارلا کيشيلر آراسينداکی فرق آرادان قالديريلدی. و برابرليک حقوقو حکمفرما اولدو. بير سيرا عملی تدبيرلره ال آتيلدی. ايشلهين قادينلار اوچون ايش يئرلرینين نزدينده اوشاقلی قادينلار اوچون اوشاق باغچالاری، اوشاق ائوی و استراحت، مشغله اوتاقلاری، يويونما و ساير بونلار کيمی خيرلی اوتاقلارين آچيلماسینا ايمکان ياراندی. حاميله قادينلار اوچون خصوصی قايغیکئشليک نظره آليندی. زحمتکش قادينا حاميلهليک زامانی و دوغوشدان سونرا وئريلن معزونيت دونيايه گلميش کؤرپهنی ساغلام بؤيوتمک اوچون بوتون امکانلار يارانماسی نظرده توتولدو. سودامر اوشاغی اولان آنايا ايش زامانی اوشاقی اميزديرمک اوچون وقت و پول يارديمی وئريلدی. حاميله و سودامر اوشاغی اولان قادينين آغير ايشده، ائلهجهده ضررلی فابریکلار محيطينده ايشلهديلمهسی قطعی قاداغان اولوندو.
قادينلارين تام آزادليغا چيخماسی اوچون آذربايجان دموکرات فرقهسینين و ملی حکومتين گؤردويو تدبيرلر بوتون ايراندا سسلندی. ايران قادينلارينين حقوقلارينی مدافعه ائدن جمعيت، تهراندان ملی حکومتين باشچيسی سيد جعفر پيشهورینين آدينا گؤندریيی تلگرامدا ايران قادينلارينين سئوينجينی بيلديردیرهرک يازيردی: "جمعيت سيزه و دموکرات فرقهسينين باشقا رهبرلرينه اؤز صميمی تشکولرينی بيلديرير. چونکی سيزين سعیینيز و فداکارليغينينز نتيجهسينده قادينلارين عصرلر بويو دوچار اولدوقلاری محروميت زنجيريندن آزاد اولمالارينا، اونلارين سئچکيده اشتراکينا و باشقا اجتماعی حقوقلار الده ائتمهلرينه شرائيط ياراندی."
ملی مطبوعات و کوتلهوی معلومات واسيطهلرينين گوندن-گونه چيچکلنيب چوخالماسينا شرائيط يارادان و قايغی گؤسترن ملی حکومت دؤورونده تبريز، اردبيل، اورميه و زنجان شهرلرينده ۵۰-دن آرتيق ملی ديلده قزئت، ژورنال چاپ اولونماغا باشلادی. تاريخده ايلک دفعه آنا ديلينده دؤولت دارالفنونو، دؤولت درام تئاتری، کمالدين بهزاد آدينا صنعت موزئیی، دؤولت راديو استانسياسی، دؤلت فلارمونياسی، خالق ياراديجيليق بيرلیيی ياراندی. آذربايجان يازيچيلارينين، موسيقیچيلرينين، رساملارينين ياراديجی تشکيلاتلاری ياراندی. آنا ديلينده يوزلرله مکتب آچان، آبادليغا، صحيهيه بؤيوک ديققت يئتيرن ملی حکومتين گؤردويو ايشلر حقيقتا ديققتهشايان و حيرتائديجی ايدی.
او دؤورده قصداَ پهلوی رژيمینين فکر وئرمهدیيی زاماندا ملی مدنيتين انکشافينا تکان وئرمک اوچون ياراديجی تشکيلاتلارين فعاليتینه بؤيوک و ضروری احتياج وار ايدی. بو تشکيلاتلارين يارانماسی، بونلارا ملی حکومتين قايغیسی نتيجهسينده قيسا بير زامان کسيينده اؤز بهرهسينی وئردی. بوگونکو چيچکلهنن جوشقون و مضمونجا دولغون اثرلرين ميدانا چيخماسی محض ۲١ آذر نهضتينين قاباقجيل ايدئيالاريله باغليدير.
ملی حکومت قورلدوغو دؤورده آذربايجاندا آز-چوخ سايدا اولان صحيه اوجاقلاری دئمک اولار کی، تماميله باغلانميشدی. اونون طبی آوادانليغی غارت ائديلميش، کادرلارینين بير چوخو هايا-کويه دوشهرک آذربايجانی ترک ائتميش و کيچيک بير سايی ايسه ايشدن ال چکميشدی. طبی خدمت خصوصی آداملارين الينه کئچميشدی. ملی حکومت کادرلارین توپلانماسينی، اونلارين ايران حکومتی طرفيندن وئريلمهين امک حاقینين وئريمهسينی، ايشه داخل اولمالارينی تشکيل ائتدی. کادرلارين حاضرلانماسی اوچون علمی-تجروبی محکم بير اوجاغين اولماسينی نظره آلاراق ايلک دفعه اولاراق تبريزده يئنی فعاليته باشلايان دارالفنونون طب شعبهسينه ۶۰ نفر اوغلان و قيزلارين قبول اولونماسينا موفق اولدو.
ياخين زاماندا تبريز شهرينده معاصر دارالفنونون بناسينين تيکينتيسی اوچون ايکی ميليون بش يوز مين تومن پول آيريلدی. بونونلا بئله ملی حکومت دئمک اولار کی، تبريزين بوتون محلهلرينده قيسامدتلی طب باجيلاری حاضرلاماق مقصديله کورسلار تشکيل ائتدی.
١٣۲۵-جی ايلين آبان آييندا کورس دينلهييجيلرينين سايی ۲٨۰ نفره چاتدی. و اونلاردان ١۲۰ نفری يئنی ايشه باشلادی. يئنه همين ايلده تبريزده ٣ ايلليک اورتا طبی مکتب آچيلدی و بو مکتبه ۷۰ نفر قبول اولدو. ١٣۲۵-جی ايلين مهر آييندا تبريزده ٣ ايلليک ماماليق مکتبی آچيلدی و بيرينجی کورسا ٣۰ نفر قيز قبول اولوندو. واختيلا آذربايجانی ترک ائديب مرکزه گئدن حکيملرين چوخو قاييداراق ايشلمهيه باشلادی. بونا گؤره ده ١٣۲۴-جو ايلده دؤولت صحيه سيستمينده بوتون آذربايجاندا ۴٩ نفر حکيم چاليشيرديسا، آذربايجان دموکرات فرقهسينين ايلدونومونه قدر مدتده بو رقم ١٩۶ نفره چاتدی. ملی حکومت قورولانا قدر بوتون آذربايجاندا اولان خستهخانالاردا سايی ۷۰ عدد خسته چارپاییسی مؤوجود اولدوغو حالدا، قيسا مدت عرصينده بو چارپاييلارين سايی ٨ يوزه چاتدی.
اؤلکهنين بير سيرا شهرلرينده ملی حکومت بير ايل عرضينده ٣۵ خستهخانا، پوليکلينيکا و آمبولاتوريا و ٣٨ فبلدشيرليک منطقهسی آچدی. بئلهليکله هرگاه کئچميشده هر ۷۰ مين نفره بير خستهخانا چارپايیسی دوشدويو حالدا، بير ايل عرضينده گؤرولن جدی تدبيرلر سايهسينده وضعيت دهييشيب هر ۶۲۵۰ نفره بير چارپايی دوشدو.
واختيلا ١۲ عدد چارپايیسی اولان تبريز دوغوم ائوینين چارپاياسينين سايی ١۵۰ عدد چاتديريلدی. کئچميشدن ميراث قالميش يولخوجو خستهليکلره قارشی او جمله دن، تراخوما، کئچلليک، قوتورلوق و باشقا يولخوجو خستهليکلره قارشی مبارزه گوجلندی. دری- زهروی خستهلر اوچون ١۰۰، روحی- نئورولوژی خستهلر اوچون ٣۰ چارپاياليق يئرلر تشکيل ائديلدی. تبريزين بوتون محلهلرينده ٨ پوليکلينيکا فعاليته باشلادی. تبريز، اورميه اردبيل، خوی، زنجانداکی پليکلينيکالارين نزدينده رنتگئن اوتاغی، تبريز "شير و خورشيد" و " ابوعلی" اردبيل، اورميه، شبستر و خوی خستهخانالاريندا فيزوتروپوتيک اوتاقلار، کلينيک-دیآقنوستيک لاباراتوريالار و ايلک دفعه اولاراق آذربايجاندا تبريز "شير و خورشيد" خستهخاناسی نزدينده پاتولوژی آناتوميا شعبهلری آچيلدی. آذربايجان خستهخانالاری يانيندا، او جملهدن تبريز ۲۵، خوی ۲۰، اورميه ١۰ و اردبيل ١۰ جراحلیق خستهلر اوچون چارپاييلار دوزلدی. تبريزين بوتون پليکلينيکالاريندا اور- گؤز خستهليکلری شعبهسينين و گؤز خستهلیيی اوتاقلاریندا ١٣۲۵-جی ايلين خرداد آيينا کيمی ۵۲۲٨ نفر خسته معالجه اولدولار. اورميه، خوی، اردبيل، شبستر و ميانا شهرلرينده تراخوما ايله مبارزه شبکهلری ياراندی.
قيزديرما ايله مبارزه ده بوتون باتاقليقلارين قورودولماسی و اونلارين يئرينده آغاجلار اکيلمهسی پلانی حاضرلاندی.
دری-زهروی و کئچلليکله مبارزه ده بير سيرا تأثيرلی تدبيرلر حياتا کئچيريلدی. تبريزده ١۰ چارپاياليق دری-زهروی شعبهسی، تبريز، اورميه، اردبيلده دری-زهروی ديسپانسيانری آچيلدی. آذربايجانين هر يئرينده کئچللیيه قارشی مبارزه تشکيل ائديلدی. خستهلیيه مبتلا اولموش اوشاقلارين معالجه اولونماسی اوچون تبريز، خوی و اورميه شهرينده رنتگئن اوتاغی ايشه باشلادی. چيچهيه قارشی مبارزه گوجلندی. ١٣۲۵-جی ايلين آلتی آی عرضينده ٣۶۰ مين نفره چيچهيه قارشی پيوند ائديلدی. گلهجکده آچيلاجاق ميکروبيولوژی اينستيتونون اساسينی قويماق مقصديله تبريز شهرينده ميکروبيولوژی لاباراتورياسی آچيلدی. بورادا پيوند مقصديله زرداب و واکسينلر حاضرلاماق اوچون لازيمی آوادانليق گتيريلدی.
ملی حکومت فهله صينفينين امک و ساغلامليغینی قوروماق اوچون تأثرلی تدبيرلر گؤردو. بير ايل عرصينده ملی حکومتين انسان نامينه گؤردويو و نظرده توتدوغو عظمتلی ايشلردن قیصاجا قيد اولوندو. بو دنیزدن داملانی گؤرن آمريکالی ج.فور يازيردی: " ملی حکومتين بير ايلده گؤردويو ايشلری رضا شاه رژيمی ۲۰ ايلده ده گؤره بيلمزدی. اونا گؤره کی، دامارداکی قان تورک قانی، ملته و وطنه باغلی قان اولمالی ايدی. هم ده سيد جعفر پيشهورينين اطرافينداکی انسانلارين چوخو آغير مبارزه يولو کئچميش متانتلی انسانلار ايدی."
ملی حکومت قيسا مدت عرضينده گؤردويو ايشلر ساکت شرائيطده حياتا کئچيرلميردی. بير طرفدن داخلی ارتجاع، ديگر طرفدن شاه و اونون طرفدارلاری اولان و بوگون دمکراتيا پردهسی آرخاسيندا انسان حقوقلاريندا دم ووران، افغانستان و عراقدا معصوم اوشاقلاری، قوجالاری قانينا غلطان ائدن آمريکا- انگليس يانکی و لردلاری آذربايجان ملی حکومتینی دئويرديلر.
ملی حکومتین سقوطوندا حقیقتا آذربایجان خالقینا دیوان توتولدو. دئمک اولار کی، شاه طرفدارلاری، مرتجع بئیلر-خانلار و اونلارا حمایه چیخان آمریکا-انگلتره دؤلتلری طرفیندن میلتیمیزه سویقیریم توره دیلدی. خالقیمیزین مبارز اؤولادریندان ٣۰ مین نفر حدودوندا قتله ییتیریب و ٣۰۰۰۰۰ مین نفرینی ایسه ایرانین ان پیس آب-هواسی اولان منطقه لرینه سورگون ائتدیلر. اون مینلرله اؤلکه نی ترک ائتمه یه مجبور اولدولار. بو وحشیلیکلرده آنا دیلینده اولان بوتون کتاب و نشرلری یاندیریب یاخدیلار. بشر تاریخینده بئله وحشیلیکلره آز راست گلینیر.
آما خاطرلاتماق لازیمدیر کی، خالقمیزین یئنی نسلی بو توره دیلن دهشتلری اونوتمامیشدیر. چونکی، بوگون یئنی نسل خالقین خلاصی یولوندا بوتون اراده ایله اوز مبارزه سینی دوام ائتدیریر. قطعیتله دئمک اولار کی، بو نسیل کئچمیش نسیلدن داها دا گوجلو خالقین آزادلیغی یولوندا عزم و اراده ایله مبارزه ائدیر. بو مجادله ده خالقمیزین قهرمان اؤلادلارینا اوغورلار دیله ییریک


text:
`توز و قومو` نتیجهلر
خبرلر [1269]
- ایکی آتاک هلیکوپتری داها فیلیپینه تحویل وئریلدی
- اردوغان: بؤیوک و گوجلو تورکیهنی انشا ائدنه قدر موباریزه داوام ائدهجک
- فائو: قلوبال گوبره چاتیشمازلیغی 2023-جو ایله قدر داوام ائدهجک
- ارسوی:" 50 میلیون توریستین اؤلکهیه گلمهسینی هدفلدیک"
- اردوغان: اؤلکهمیزده تک بیر قادینین بئله شدت گؤرمهسینی قبول ائدهبیلمریک
- آوروپا بیرلیگینین بوسنیا و هرزگوینا-داکی میسیونونون مدتی اوزادیلدی
- تورکیه ایله اندونزیا آراسیندا اوزای و هاواجیلیک ساحهسینده موقاویلهلر ایمضالانیب
- ان بؤیوک تهدید مالی و سایبری سوچلار
- جمهور باشقانی اردوغان علی عزت بیگوویچین خاطرهسینی آنیب
- عادل کارا اسماعیل اوغلو: "اوکراینا لیمانلاریندان 354 گمی یولا دوشوب"
- اردوغان قازاقیستانا گئتدی
- تیکا لوبنانا گونش انرژیسی سیستمی دستکی وئریب
- ایبراهیم کالین ایستانبول-دا جیک سالیوان ایله گؤروشوب
- دونیا بانکی تورکیه-یه 512،2 میلیون دولار وام آییردی
- تبریزده "دیوان لغات تورک اثرینده ادبی متنلر و تئرمینلر" کیتابی یاییملاندی
- اردوغان یوردا قاییتدی
- جمهور باشقانی اردوغان بوسنیا و هرزگوینا-دا سفردهدیر
- نورالدین نباتی: "معین شرایط یاراندیقدا قطرله گاز تیجارتی برپا اولونا بیلر"
- مولود چاووش اوغلو فرانسالی همکاری ایله گؤروشوب
- جمهور باشقانی اردوغان صاباح بالکان اؤلکهلرینه سفر ائدهجک
- عراقین نجف شهری توز آلتیندا قالدی
- ساواش اوچاغی دوشدو
- 2016 خبرلر و اولایلارین اؤزتی
- جنوبی و شیمالی کره لیدرلری آراسیندا تاریخی گؤروش
- 15 ژوئیه دموکراسی و میللی بیرلیک گونو
- تورک دنیز و هاوا گوجلری گئنیش مقیاسلی بیر مانور گئرچکلشدیردی
- سینابونگ یانارداغی کول پوسکورمهیه باشلادی
- عدالت و اینکیشاف پارتیسینین اوچونجو قورولتایی آنکارادا کئچیریلدی
- اردوغان، عدالت و قالخینما پارتیسینه یئنیدن عضو اولدو
- بینالی ییلدیریم دا کؤمکچی سوروجو اولوب
- سوریه ده اسد رژیمی و روسیانین، ایدلیب هاوا سالدیریلاریندا 17 نفر یارالانیب
- تروریزم، قاچاقچیلیق و نیظامسیز گؤچ تورکیه مرزلرینده یئنی تدبیرلر گؤرمهیه مجبور ائتدی
- طیب اردوغان: بؤلگهمیزده باریش و ثابیتلیک اوچون فیلیسطین مسئلهسی عاجیلن حل ائدیلمهلی
- بؤیوک ایستانبول-یئنی کاپی دموکراسی و شهیدلر میتینگی باشلادی-07.08.2016
- تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان، شهیدلری آنما و دموکراسی میتینگینده قونوشماسی
- 1396 باهار بایرامی مناسیبتی ایله تبریزدن اسینتیلر پروقرامی- آنکارا ناظیم حکمت کونگره و صنعت گولتور مرکزی
- تراختور و طرفدارلاری تاریخ یازدی
- تراختور و طرفدارلاری تاریخ یازدی
- قیش میوه و سبزه لری
- تراختور و طرفدارلاری تاریخ یازدی
- تورکیه گؤیتورک 1 اویوسونو گؤیه فیرلاددی
- ایسکی و ترمال توریزم مرکزی ارضوروم
- تراختور تیمی و طرفدارلاری تاریخ یازدی
- باش قرارگاه آرشیولرینده مصطفی کمال آتاتورک و بؤیوک سالدیری
- 15 ژوئیه دموکراسی ظفری و شهیدلری آنما گونو


text:
ویکیپدیا:روْباتچیلار دانیشیق صفحهسی
روْباتلار باره ده هانسیسا سوالینیز وارسا آشاغیدا کی صفحه ده آختارا بیلرسینیز.
صفحه ده سوالینیزین جاوابین تاپا بیلمه سینیز اونا آشاغیدا یازا بیلرسینیز.
نظرلرینیزی یازیندَییشدیر
دوستلار منیم بوتوم نهایتکی بایراق آلدی. یاواش-یاواش بؤلمه لری کؤچورتمک، شابلونلاری آرتیرماق و ایران کندلرینه مقاله یاراتماغا باشلایاجاغام. هانسیسا نظرینیز وارسا یازا بیلرسینیز. هامینیزا حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۶ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۱۳ (UTC)
روباتلار اوْچون چالیشمادَییشدیر
حؤرمتلی روبْاتچیلار بیلگی مه گؤره چوخلو بؤلمهلر اوْستونده روباتلارا ایشوار. فیکرینیزه چاتانلاری بوْرا آرتیرین تا حل ائدک. حؤرمتلهE THP (دانیشیق) ۱۹ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۲۱:۲۰ (UTC)


text:
آنتالیا’داکی «گونش انرژیلی» ایستادیوم ۶۰۰ ائوه الکتریک ساغلاییر
آنتالیا’دا ۲۰۱۵ ایلینده یاپیمی تاماملانان ۳۳ مین نفرلیک ایستادیوم، انرژیسینی گونشدن ساغلاییر. پانئللردن اورهتیلهن الکتریکله ۶۰۰ ائوین انرژی احتیاجی قارشیلانیر.
قیش آیلاریندا میندن فاضلا فوتبول تاخیمینین کامپ یاپماسی سایهسینده اسپور توریزمی ایله اؤنه چیخان آنتالیا’دا، ۹۶ هکتار اراضیده انشا ائدیلن آنتالیا ایستادیومون انرژیسی گونشدن ساغلانیر.
ایستادیومون دامیندا قورولان الکتریک اورهتیم سانتراللریله، شهر شبکهسینه دستک وئریلیر.
آنتالیا گنجلیک و ایسپور ایل (استان) مودورو یاووز گورهان، ایستادیومون اؤزو اؤزونه یئتهن چئورهجی بیر پروژه ایله اینشا ائدیلدیگینی وورغولادی: «اؤز الکتریکینی اورهتمهسی و شهر شبکهسینه دستک وئرمهسی دولاییسییلا میللی اکونومیمیزه دستک ساغلاییر. ایستادیوم گؤرسهل گوزللیگیله آنتالیا’نی دونیایا تانیدیرکن چئورهجی اؤزللیگی ایله ده اؤرنک گؤستریلیر. ایستادیوم، باخانلیغیمیزین ویزیون پروژهلریندن بیریدیر. بو سیستئمله ایلده ۱ میلیون ۷۶۶ مین کیلوواتساعات انرژی اورهتیلیر. بو انرژی ده اورتالاما ۶۰۰ ائوین ایللیک الکتریک اورهتیمینه دنک گلیر. سیستئمله ایللیک ۱ میلیون ۸۰۹ مین لیرا گلیر ائلده ائدیلیر.»


text:
`یمن حکومتی` نتیجهلر
خبرلر [305]
- میشل عون یئنی حکومتی قورماق وظیفهسینی میقاتییه تاپشیریب
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده حکومتی قورماق فعالیتلری داوام ائدیر
- پاکیستان-دا کوالیسیون حکومتی آند ایچهرک وظیفهسینین ایجراسینا باشلاییب
- تورکیه قیرمیزی آی جمعیتی یمنه ارزاق یاردیمی ائدیب
- یمن-لیلره دستک اوچون 765 میلیون دولارا احتیاج وار
- یمن-ده بیر ژورنالیست اؤلدورولوب
- عراق و ایران خاریجی ایشلر باخانلاری تلفندا دانیشدی
- حوثی لرین راکت هوجومو نتیجهسینده 4 نفر اؤلوب
- یمنلی عائلهلر، آغاج یارپاقلاری یئیهرک حیاتدا قالماغا چالیشیر
- ابوظبیده تشکیل ائدیلهن سالدیریلاردا ان آز اوچ نفر اؤلدو
- ایسراییل اجنبیلرین اؤلکهیه گیریشینه قاداغانین مدتینی اوزادیب
- یمن حکومتی مالیه بحرانی ایله موباریزه اوچون دستک ایستهییب
- یمن-ده 6200 نفر ائو-ائشیگینی ترک ائدیب
- یمن-ده استراتژی بؤلگهلره نظارتی حوثی لر اله کئچیریب
- یمندهکی چاتیشمالاردا ۸۱۴ نفر حیاتینی ایتیردی
- افغان قوهلری سون 4 گونده 6 ویلایتین نظارتینی ایتیریب
- یمن-ده 26 حوثی اؤلدورولوب
- ایسراییل-ده 12 ایللیک نتانیاهو دؤنمی رسمن باشا چاتدی
- یمن-ده 11 ژورنالیست حوثی لرهوسیلر ایله ال-قایدهنین الینده
- یمن تورکیه-نین موضعینی تقدیر ائدیر


text:
امریکا دوغو آوروپایا 10 عدد اف-18 قیریجیسی گؤندرهجک
بونو بریفینگ زامانی پنتاگونون مطبوعات کاتیبی جان کربی دئییب.
امریکا دوغو آوروپایا 10 عدد اف-18 قیریجیسی گؤندرهجک
امریکا دنیز پیادالاری کورپوسونون 10 عدد اف-18 قیریجیسی و بیر نئچه C-130 حربی نقلیات اوچاغینی دوغو آوروپایا گؤندرهجک.
بونو بریفینگ زامانی پنتاگونون مطبوعات کاتیبی جان کربی دئییب.
جان کربی خاطیرلادیب کی، امریکا دنیز پیادالاری نروژ-ده "Cold Response" تعلیم لرینده ایشتیراک ائدیر، اونلاردان تخمینن 200-و داها سونرا لیتوانی-یا گؤندریلیب.
"دنیز پیادالاری کورپوسونون 10 عدد اف-18 قیریجیسی و بیر جوت C-130 حربی نقلیات اوچاغی دوغو آوروپایا گؤندریلهجک. دقیق یئرینی هله دئیه بیلمرم"، - دئیه جان کربی بیلدیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
سوئد باشباخانی آندرسون: تورکیه ایله ائدیلن آنلاشمانین آرخاسینداییق
"طبیعی کی، آنلاشمادا اولان ائدیلهجک. تورکیهنین داها اؤنجه قایتارما طلبلری اولدو، بیز ده بونلارلا ایلگیلهندیک"
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی


text:
خبرلر-یازیلار / چیلله
نفیس سینافر
December 21, 2017
ائل بیلیمی, خبرلر-یازیلار
2,576 باخېش/Baxış
خبرلر-یازیلار / چیلله
چیلله (بیر زادین دارتیلمیش نهایتی)
کئچمیش زامانلاردا قیشین ایکی چیللهسی “اؤلۆ زامان” سانیلدیقدا ایلدن ساییلمیردی. اۏنا گؤره دیر، باتی ایل سایاریندا دئسامبر آییندا 10-جو آیدا) ایل بیتر. ژانویه و فئوریه آیلارینی سۏنرا ایله آرتیردیلار و ایل اۏنایکی آی ساییلدی؛ یۏخ’سا ایل مارس (مارچ، مارت) آییندان باشلانیب دئسامبردا بیتردی.
قیشین بؤیۆک چیللهسی و کیچیک چیللهسینین تانریچاسی ایکی باجی اۏلان قاری دیرلار. بونلارین سیلاحی ایسه قار دیر. قاری أصلینده قارری (قارین مظهری و اۏلوشدورانی) دیر، نئجه کی تانری تان/دانین مظهری و اۏلوشدورانی دیر.)
آیین دۆشۆنجهده (أساطیری دۆشۆنجهده) گئجهنین گۆندۆزه گؤره اؤندهلیگی وار دیر. اۏنا گؤره چیلله گئجهسینده، قاری قاراناتدان سالماق اۆچۆن چیللهلیک کیمی قارپیز یئییلیر. (ساری ساماندا ساخلانمیش قیرمیری قارپیز!)
چیللهنی “موبارک اۏلسون” دئمک یانلیش ایش دیر.
چیللهلیگینیز قاراناتلارا قارشی کَسَر اۏلسون!
ناصر منظوری
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ
بو یازېنې دا اۏخویون /Bu Yazını da Oxuyun
آتالار سؤزو _ دئییملر دئییملر : 1-گؤدن قولو/ قارین قولو/ قارین پا / قارنا پا …
: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in


text:
عزی (تانریچا)
العُزّی (تورکجه ده اوخونور:عوززا) عربلرین ایسلامدان قاباق دؤنوشونده تانریچالاردان ایدی.بو اینانیشدا تانری نین اوچ قیزی اولوردو عربجه ده بنات الله ثالثه یانی تانری نین اوچ قیزی آدلانمیشدیر ولات (تانریچا)، منات و عُزّی تانریچا تانری قیزلاری ایدی. بو دؤنوشده الله اؤز تانریلیغندان ال گؤتوروب و تانریلیغی هبل تانریچایا وئرمیشدیر و هبل الله ین اوچ قیزین (لات و منات و عزی)آلمیشدیر.عزی هئیکلی قوللوق اولوردو و عربجه عبدالعزی اونون قولاری نین آدی ایدی.تاریخده ظالم بن اسعدی بیرینجی عبدالعزی یا بیرینجی کیمسه کی عزی هئیکلینه قوللوق ائدیب یازیبلار.بو اینانیشدا عزی و منات و لات تانری یانیندا شفیع یا آراچی آدلانمیشدیر و بو اوچ تانری قیزین الله و اؤزلری نین آراسیندا آراچی و باریشدیران(شفیع) بیلیردیلر.حراض شضهرینده کعبه کیمی بیر معبد عزی قوللوغونا گؤره دوزلینمیشدیر و اونا سقام آد وئریلمیشدیر.خالد بن ولید محمد بن عبدالله(پئیغمبر) امرینه عزی هئیکلین سیندیردی.


text:
کورت قودل
ًًًًًًًًًًًًً کورت قودل (آلمانجا: Kurt Friedrich Gödel) — اوتریش اصیللی بیر آمریکان منطیقچیسی و ریاضیاتچیسی.
کورت قودل اوتریش اصیللی بیر آمریکان منطیقچیسی و و ریاضیاتچیسیدیر. بۇ غون برنو دئییلن شهرده ۱۹۰۶-جی ایلده آنادان اوْلموشدور.۱۹۳۸-جی ایلده آمریکایا گلمیشدیر.۱۹۴۸-جی ایلدن آمریکان وطنداشی اوْلموشدور.۱۹۵۳-جو ایلده پرینستون بیلیم یوردوینده پروْفسور اوْلموشدور." Principia Mathematica"-نین "بنزری سیستملرین فورمال حؤکمه باغلانا بیلمه یَن مۆلاحیضهلری بارهده" مقالهلر یازمیشدیر. بۇرادا،اوْ،ایکی تئورمین مؤلفیدیر. بۇ مۆلاحیضهلره گؤره،آریفمئتیکا خطاسیز اوْلا بیلمز.چونکی،خطاسیزلیق بۇ سیستمده قرارسیزلیغا یوْل آچان بیر مۆلاحیضهدیر.چاغداش منطیق نظریهسینین قوروجوسودور.
قایناق[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
بؤلمه:ریاضیاتچیلار


text:
تورکییه جومهورباشقانى رجب طیب اردوغان ایله آزربایجان جومهورباشقانى ایلهام علییئو تلفون گوروشمهسى یاپدی. آزربایجان جومهورباشقانلیغیندان یاپیلان آچیقلامایا گوره، گوروشمهده، اردوغان ایله علییئو بیربیرلرینین رمضان بایرامینى قوتلادى و تورکییه و آزربایجان...
اوکراینا’نین واشینگتن بویوکائلچیسی اوکسانا مارکارووا، روسیا’نین اوکراینا’یا سالدیریلاریندا، جئنئوره (ژنو) سؤزلشمهسی اویارینجا قوللانیمی یاساقلانان واکوم بومباسی قوللاندیغینی بلیرتدی. آمئریکان باسینیندا، مارکارووا’نین کونگره اویهلری ایله یاپدیغی گؤروشمهنین آردیندان یاپدیغی آچیقلامالارا ایلیشکین...
تورکییه جومهورباشقانی اردوغان، تورک دیل بایرامی’نی قوتلادیغی مئساژیندا، “یاشایان بیر وارلیق اولان دیلیمیزی بسلهمک، قوروماق و گلیشدیرمک اوچون تورکجهمیزین قوللانیمینا اؤزهن گؤستئرمهیی سوردورمهلیگیک” دئدی. رجب طیب اردوغان، ۲۶ سپتامبر تورک...
تورکییه و آزربایجان سلاحلی قووتلری، ناخچیوان اؤزارک جومهوریتی’نده اورتاق عسگری تطبیقات باشلاتدی. آزربایجان ساوونما باخانلیغیندان یاپیلان آچیقلامادا، “سارسیلماز قارداشلیق ۲۰۲۱” آدی وئریلهن تطبیقاتا قاتیلاجاق تورکیهلی عسگرلردن بیر قیسمینین ناخچیوان’آ گلدیگی...
تورکییه ایچایشلری باخانی سولیمان سویلو، تورکییه’دهکی تئروریست ساییسینین ۱۹۷’یه دوشدوگونو خاطیرلاداراق، “تک تک هامیسینی تعقیب ائدیریک. نفس آلدیرمایاجاغیق” دئدی. ایچایشلری باخانی سولیمان سویلو، ۱۹ ائیلول غازیلر گونو دولاییسییلا سیواس’دا بیر...
آمئریکا بیرلشمیش دؤولتلر خزر پولیتیکالاری مرکزی هئیئتینین ائرمنی ایشغالیندان قورتاریلان آغدام شهرینه زیارتی داوام ائدیر. هئیئتین، آغدام شهرینه ۱۰ کیلومئتر اوزاقلیقدا، شاهبولاق کندی یاخینلاریندا بولونان شاهبولاق قالاسینی زیارت ائتدیگی بیلدیریلدی....
گونئی آزربایجانین ملی مدنی فعاللاری، تورکجه یازارلاری، یایینچیلاری و شاعیرلری تورک دیلیندن حمایت اوچون مدرسه لرین آچیلیشی مناسبتی ایله «تورکجه کیتاب آلماق» کمپینینی باشلاتدیلار. بو کمپین تراختور تیمی نین میلیونلوق...


text:
ابراهیم کالین سوئد و فینلاندیانین ناتو-یا عضولوک موذاکیرهلری ایله باغلی آچیقلاما وئریب
سوئد و فینلاندیانین نوماینده هئیتی ناتو-یا عضولوک مسئلهسینی تورکیه ایله موذاکیره ائتمک اوچون آنکارایا گلیبلر.
سوئد و فینلاندیانین نوماینده هئیتی ناتو-یا عضولوک مسئلهسینی تورکیه ایله موذاکیره ائتمک اوچون آنکارایا گلیبلر.
جمهور باشقانلیغی سوزچوسو ابراهیم کالین سوئد و فینلاندیا نوماینده هئیتلری ایله گؤروشدن سونرا پرزیدنت ایقامتگاهیندا مطبوعات کنفرانسی کئچیریب.
ابراهیم کالین رسمی آنکارانین ترورا قارشی موباریزهده موضعینین دییشمز اولدوغونو دقته چاتدیریب. او، تأسفله بیلدیریب کی، تورکیه-یه قارشی دؤیوشن پ.کا.کا، پ.ی.د/ی.پ.گ، DHKP-C و فتو کیمی ترور تشکیلاتلاری بعضی آوروپا، ائلهجه ده ناتو-یا عضو اؤلکهلرده، همچنین فینلاندیا و سوئد-ده مؤوجوددور.
"بیز قارشی طرفلره پ.کا.کا/پ.ی.د و ی.پ.گ ترور تشکیلاتلارینین بیزیم اوچون عینی ماهیت داشیدیغینی آچیق و قطعی شکیلده ایفاده ائتدیک. پ.کا.کا دیگر اؤلکهلرده باشقا آدلار آلتیندا فعالیت گؤستریر. بونا گؤز یومماق، حتی معین معنادا اونلاری دستکلمک یول وئریلمزدیر"، - دئیه ابراهیم کالین قئید ائدیب.
ابراهیم کالین کونکرت ترورچو فعالیتلرینه گؤره ایندییهدک سوئد-دن 28 و فینلاندیادان ایسه 12 شخصین گئری وئریلمهسی طلبی ایله همین اؤلکهلر مراجعت ائدیلدیگینی ده خاطیرلادیب.
"بیز مئساژیمیزی چوخ آچیق شکیلده ایفاده ائتمیشیک. تورکیه-نین تهلوکهسیزلیگی ایله باغلی ناراحاتلیق دوغوران مقاملار کونکرت حلینی تاپمایانا قدر پروسه ایرهلیلمهیهجک. تورکیه-نین ترورلا موباریزهده موضعی و طلبلری دییشمزدیر. ان آزی اونا گؤره کی، اؤلکه داخیلینده و دؤولت سرحدلری بویونجا ترور یووالاری و ترورچولار هله ده مؤوجوددور" ، - دئیه کالین بیلدیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان: یانلیشلاری اولسا، لازیم اولانی ائدریک
"بو تروریستلر گلدی گلدی، گلمهسه، لازیم اولان نه ایسه اونو قوروملاریمیز و بیریملریمیز واسطهسی ایله ائتمهیه داوام ائدجییک"
اردوغان: سوئد ۷۳ تروریستی بیزه گؤندرهجک
جمهورباشقانی، سوئدین، ۷۳ تروریستی تورکیهیه قایتاراجاغینی بیلدیردی
اردوغان، ناتو ذیروهسینده لیدئرلره ترورلا باغلی ویدئو ایزلتدی
"بیر چوخ آوروپالی متفیق تۆرکیهنین میللی گۆونلیگی و تۆرک وطنداشلارینین حیاتینی تهدید ائدن ترور هؤرگوتو پکاکا و اونون تؤرهمهلرینه بیرباشا و یا دولایی یول ایله سیاسی، مادی و سلاح دستگی وئرمهیه داوام ائدیر"


text:
اوْرتا آفریقا ایمپراتورلوغو
اوْرتا آفریقا ایمپراتورلوغو (اینگیلیسجه: Central African Empire, فارسجا: امپراتوری آفریقای مرکزی، عربجه: إمبراطورية أفريقيا الوسطى، فرانسهجه: Empire centrafricain, آلمانجا: Zentralafrikanisches Kaiserreich, ایتالیاجا: Impero Centrafricano, روسجا: ЦeHTpaлbHoaфpиkaHckaя иMпepия) آفریقادا بیر اسکی دؤولت. اوْرتا آفریقا ایمپراتورلوغو ۱۹۷۶ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۹۷۹ میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Bradshaw, Richard and Juan Fandos-Rius, Historical Dictionary of the Central African Republic (2016), p. 168
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
سونی پیکچرز کلاسیکس
سونی پیکچرز کلاسیکس (اینگیلیسجه: Sony Pictures Classics) بیر شیرکت دیر. بۇ شیرکت ایلهنجه ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی 25 نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Sony Pictures Classics Bosses Shop Cannes Quality. ABC News. یوْخلانیلیبJuly 28, 2010.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sony Pictures Classics»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سونی پیکچرز کلاسیکس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`استیون هاوکینگ` نتیجهلر
خبرلر [21]
- 27 میلیون آورولوق فوتبولچو رسمن "قالاتاسارای"دا
- آمریکادان ونزوئلایا یئنی تحریم
- آمریکا-چین تیجارت ساواشلاری
- تورکیه ایران تحریم لریندن معاف
- امریکانین تحریم لری باشلادی
- آمریکا خزینه ناظیری استیون منوچین ریاض'دا
- هاوکینگین کوللری باسدیریلدی
- نفت باهالاشیر
- آمریکا-چین، تیجارت ساواشی
- استفان هاوکینگ اوچون اینگیلترهنین کمبریج شهرینده دفن مراسیمی کئچیریلیب
- هاوکینگین کوللری، نیوتون و داروینه قونشو اولاجاق
- استیون هاوکینگ اؤلدو
- هاوکینگ:" تکنولوژی اینسانلیغی محو ائدهجک"
- "نتیجهلری چوخ دا یاخشی اولمامیشدی"
- استیون هاوکینگ: دونیایا ضرر وئرهبیلر
- "یئر یاخیندا یوخ اولاجاق"
- اینشتین و هاوکینگدن داها ذکی
- استیون هاوکینگ اوزایا چیخاجاق
- دئموکراتلار سس وئرمهنی بویکوت ائتدیلر
- اوزایلیلارین وارلیغی اثباتلانیر می؟


text:
ایکینجی ویلهلم
ایکینجی ویلهئلم (آلمانجا: Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Preußen) آلمان ایمپراتورو اوچونجو فریدریخین (III Fridrixin) اوغلو، 1888 – 1918 – جی ایللرده آلمان ایمپرییاسینین ایمپراتورو اولموشدور.
او پروسسیا ایمپراتورو فریدریخین (1831-1888) و اونون خانیمی ویکتوریانین (1819 – 1901) اوغلو کیمی دونیایا گلیر. او بئله کی ، ایمپراتور بیرینجی ویلهلمین و بؤیوک بریتانیا کرالیچاسینین (سلطان) نوه سی ایدی. او آنادان اولاندا آلدیغی خسارتدن الینین بیری شیکست ایدی. شکیل لرده او همیشه بو الینی باشقاسی ایله گیزلتمه یه ، و یا فوتوآپاراتا یان طرفدن باخاردی.
ایکینجی ویلهلم (İİ Vilhelm) اونون باباسی بیرینجی ویلهلم (I Vilhelm) و آتاسی اوچونجو فریدریخ (III Fridrix) وفات ائتدیکدن سونرا 29 یاشیندا ایمپراتور اولور.
خارجی سیاستی[دَییشدیر]
ایکینجی ویلهلم آلمان تاریخینده داها چوخ گوجلو خاریجی سیاستی ایله یاددا قالمیشدیر.
اونون ایمپراتورلوغو دؤورونده آلمان ایمپریاسینین موستملکچیلیک (مستعمره) سیاستی گئنیشلنیر کی ، بو دا آفریقادا و چین ده حربی توققوشمالارا سبب اولور.
ایمپراتورون بریتانیا دونانماسی ایله رقابت گیره بیلجک حربی دنیز دونانماسینی یاراتماق جهدی لندن ده منفی قارشیلانیر و XX عصرین اولینده اینگیلیس-آلمان دنیز سیلاح لانماسیندا یاریشمایا سبب اولور.
اونون اساس متفیقی اتریشیا – مجاریستان مونارخ یاسینین (monarxiyasının) بالکانداکی ائکسپانسیا (ekspansiya) سیاستینی و اونون عثمان ایمپریاسینی دستکلنمه سی روسیه ایله اولان مناسیبتلرینی حددن آرتیق کسکینلشدیریر.
آوروپانین نهنگ (nəhəng) دؤولت لری آراسیندا اولان کونفلیکتلر (konfliktlər) ، ویلهلمین بؤیوک بریتانیا و روسیه ایله شخصی قوهوملوق و دوستلوق مناسیبتلرینین اولماسینا باخمایاراق دونیا محاریبسینین باشلانماسینی دایاندیرماق ممکون اولمامیشدیر.
آلمان اؤز موستملکه لریندن (مستمعره لریندن) محروم اولدوقدان سونرا ایکی جبهه ده مۆحاریبه آپارمالی اولور. نتیجه ده آرخا جبهه ده ایقتصادی دوروم (وضعیت) پیس لشیر. مۆحاریبه ده مغلوبیت آلمانداکی اینقیلاب لا پارالئل (paralel) باش وئرمیشدیر. بوندان سونرا ویلهلم آلمانی ترک ائدره ک طرفسیز هولند ده کؤچور.


text:
۲۱ آذر حرکاتينين ايل دونومو مناسبتيله تشکيل اولان ييغينجاغين بياناتی
آذربايجان خالقی مشروطه انقلابيندان سونرا ٢-جی دفعه آياغا قالخدی. آذربايجاندا مختار بیر ملی حکومت ياراندی. بو حکومت بیر ايل عرضينده بؤيوک سياسی، اجتماعی و اقتصادی اصلاحاتلار حیاتا کئچیردی. ايران تاريخينده بو اصلاحاتلار ايلک دفعه حياتا کئچيريلن اصلاحاتلار ايدی. بو دؤور آذربايجانين ملی ديلی رسمی ديله چئوريلدی. ابتداعی مکتبدن باشلاياراق عالی مکتبه قدر تحصيل آذربايجان ديلينده آپاريلدی. دولت اداره لرينده آذربايجان ديلی ايشلهمهيه باشلادی. آذربايجاندا ايلک دفعه اولاراق دولت اونيورسيتئتی ياراندی. دولت تئاطری و دولت فلارمونياسی ايشه باشلادی. ايلک دفعه اولاراق آذربايجان کندليسی پولسوز تورپاق پايی آلدی. يئنی طب مرکزلری آچيلدی. کيمسه سيز اوشاقلاری حمايه دارليغا گؤتورن خيريه مرکزلری ياراندی. شهرلرين آبادلاشديريلماسی و کوچه لرين دوشه مه سينين ده ييشديريلمه سی ساحه سينده گئنيش مقياسلی ايش آپاريلدی. آذربايجاندا امين-آمانليق حکم سوردو.
بو اصلاحاتلار ائله بير شرايطده آپاريلدی کی، تهران حکومتی آذربايجانی محاصره يه آلميشدی. سرحد بويونجا يئرلشن اراضيلرده شاه قوشونلاری و فئودال خانلارين سلاحلی دسته لری فدائی دسته لرينه قارشی آراسی کسيلمز سلاحلی عمليات حیاتا کئچيريرديلر. بوتون بو پروواکاسيايا باخماياراق آذربايجان الده ائتديی نائليتلری باجاريقلا قورويوردو. آذربايجان يئنه ده ايراندا آزادليق، دمکراتيا، ملی مستقللیک اوغروندا گئدن مبارزه نين اؤن سنگرينه چئوريلميشدی. ظلم و اسارت آلتيندا ياشايان خالقلار آذربايجانا اميد بسله ييرديلر. ايرانين مترقی ضياليلاری آذربايجانا مراجعت ائديرديلر کی، تهرانين آزاد ائديلمه سی اوچون تدبير گؤرسون. همين ضياليلار س.ج.پيشه ورينی، پاديگانی، شبسترينی مترقی وطن پرور شخصيت کيمی قيمتلنديريرديلر. س.ج.پيشه ورينين باشچيليق ائتديی نماينده هئيتينين تهرانا گلمه سی بؤيوک بير بايراما چئريلدی. مينلرله شهر اهاليسی طياره ميدانينا آخيشديلار و آذربايجان نماينده هئيتينی "گلين بيزه ده نجات وئرين" شعاری ايله قارشيلاديلار. تهران دوغرودان دا هر شئيه حاضر ايدی. لاکن ٢-جی دنيا محاربه سيندن سونرا باش وئرن حادثه لر ايرانين، عموميتله شرق اؤلکه لرينين آزادليغا چيخماسی امکانينی آرادان آپاردی. ستارخانين رهبرليک ائتديی آذربايجان مشروطه انقلابينی اميرخيز کوچه سيندن باشلاياراق تبريزه يايدی. تبريز ايسه مشروطه انقلابينی بوتون ايرانا قايتاردی. ٤٠ ايلدن سونرا همين حادثه تکرار اولوندو. لاکن آذربايجاندان باشلانان آزادليغين ايرانا يايلماسينين قارشيسی آليندی. آذربايجان يئنه ده مرتجع قوه لرين جوولانگاهينا چئوريلدی. همين تاريخدن ٧۴ ايل کئچير. بو دؤورده ايراندا انقلابی مبارزه ائنيشلی – يوخوشلو يول کئچدی. ۱٣۵٧-جی ایلده باش وئرن ۲۲ بهمن انقلابینین نتیجه سی اولاراق شاهليق اصول اداره سی لغو ايديلدی. يئنی انقلابی حکومت ايش باشينا گلدی. خالقين الی ايله حاکميته گلن سياسی قوه لر يئنی دن آزادليق و دمکراتيانی بوغان قوه يه چئويرديلر. خالق يئنه ده قانلی ديکتاتورا ايله اوزلشدی. لاکن اونا تسليم اولمادی. دنيا مقياسيندا تجريد اولان حاکميت عينی زماندا ايران خالقلاری طرفيندن دن ده تجريده معروض قالدی. بو گون آزادليق و دمکراتيا گونون شعارينا چئوريلميشدير. خالقلار اؤز ملی حقوقلارينی الده ائتمک اوچون گئنيش مقياسلی مبارزه يه قوشولموشلار. بو مبارزه ده اهالينين بوتون صنف و طبقه لرينی اؤزونده بيرلشديرير. حاکم دايره لر زور ايشلتمک يولو ايله اؤز وارليغينی قوروماغا چاليشير. بو یاخینلاردا بنزینین قیمتینین ایکی قات آرتماسی ایله ایران اهالیسینین اکثریتی اؤز اعتراضینی بیلدیرمک اوچون کوچه لره آخیشدیلار. رژیم بو دفعه ده قدارجاسینا اهالینین اعتراضینی یاتیریب بو فاجعه وی حادثه اه بیر چوخ انسان حیاتینی ایتریب وهمچنین قولدور مأمورلار واسیطه سی ایله بیر چوخ بانک و مغازه لره زیان ده یدی. مینلرله انسان حبس ائدیلدی. دونیا اجتماعیتی بو دهشتلی حادثه نی قیناییب پيسله دی و بئله لیکله ده رژیمین تجريد دايره سی داها دا گئنيشلندی.
آذربایجان دمکرات فرقه سی رژیمین بو وحشی داورانیشینی محکوم ائدرک، ييغينجاق اشتراکچيلارینا و ها بئله ایران و خصوصی ایله آذربایجانین خالقینا مراجعت ائدير و اينانير کی، ٢١ آذر حرکاتينين غلبه سی ايله باشلانان مبارزه داها دا درينله شجک، آزادليق و دمکراتيا بوتون ايراندا برقرار ائديله جک.
آذربایجان دمکرات فرقه سی مرکزی کمیته سی
۰۲۱آذر۱٣٩۸۰


text:
اویان نیوز: کامبوجدا ایل باشیندان بو یانا قوش آنفلوانزاسی اوزوندن اؤلنلرین
کامبوجدا ایل باشیندان بو یانا قوش آنفلوانزاسی اوزوندن اؤلنلرین ساییسینین ۴-ه یوکسلدیگی بیلدیریلدی.
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین کامبوج نمایندهلیگی، کامپونگ ایسپئو بؤلگهسینده ۱۷ آیلیق بیر قیز اوشاغی ایله کامپوت بؤلگهسینده ۹ یاشینداکی بیر قیزین قوش گریپیندن اؤلدوگونو آچیقلادی.
اؤلکهده گئچن هفته عینی خستهلیکدن ۲ نفرین اؤلدوگو بیلدیریلمیشدی. کامبوجدا ۲۰۰۵.جی ایلدن بو یانا قوش گریپینه توتولان ۲۶ نفردن ۲۳-و حیاتینی ایتیردی.
قایناق ت ر ت


text:
قویروقلو اولدوز
کویروکلو اوْلدوز' — کوسمیک فضادا تصادف ائدیلهن موختلیف اؤلچولو جیسیملر اوْلوب، توز و قازدان عبارت "قویروغا" مالیکدیرلر. چوْخ زامان گونش اطرافیندا فیرلانیرلار.
قورولوشو و حرکت سیستمی[دَییشدیر]
بوتون کویروکلو اوْلدوزلار عادتاً ایکی حیصّهدن عبارت اولور. بۇ چَتین ماددهلردن عبارت(گونشدن اوزاقلاشارکهن بوزلاشان ماددهلر) بوتؤو "باش" حیصّه و گونشه یاخینلاشدیقجا آرتان قاز-توز بولودوندان عبارت "قویروق" هیسسلدیر. گونش کولیی تأثیری آلتیندا کویروکلو اوْلدوزلارین "قویروق" حیصّه سی عادتاً گونشدن عکس ایستیقامته یؤنلیر. ائلیپتیک اوربیتله حرکت ائدن کویروکلو اوْلدوزلار، کۆتله چکیمی تأثیری آلتیندا یوکسک سۆرعتله گونش ایستیقامتینه دوغرو یؤنلیر و "باش" حیصّهنین ارییهرک "قویروق" بولودونا جئوئریلمهسی مۆشاهیده اوْلونور. عکس کۆتله چکیمی و انرسی قووسیله، گونش اطرافیندا دئور ائدن کویروکلو اوْلدوز، یئنیدن گونش سیستمینین سرحدلرینه دوگرو یونلدیلیر و بۇ زامان "قویروق" بولودونون دونوب کیچیلهرک "باش" حیسهده کونسنتراسییا اولماسی مۆشاهیده اوْلونور.[۱]
کویروکلو اولدوز خوفو[دَییشدیر]
قدیم زامانلاردان "قویروقلو اولدوزون" قؤی اوزونده گؤرسهنمهسی اینسانلاردا میفولوژی قورخویا، خوفا سبب اوْلموشدور.
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- کویروکلو اولدوزلار حاقیندا صحبت Archived 2009-02-04 at the Wayback Machine.
- کویروکلو اولدوزلار حاقیندا پوپولیار مقالهلر (روس دیلینده) Archived 2008-01-20 at the Wayback Machine.
- کویروکلو اولدوزلار
- کومئتوقرافییا
- yکویروکلو اولدوز و آستئرویدلرین تهلوکهسی


text:
تورا سنه نه؟ تیراختور -پیروزی اویونوندان دولایی
آزربایجانین تیراختور فوتبال ییغماسی (تیم فوتبال تراکتورسازی آذربایجان ) لا تهرانین پرسپولیسی آرا تبریزین قورتلار درهسینده قورولان سون اویونونداکی یاشانان اولایلاردان سونرا، فارس مئدیالاری ایله اؤلکه نین مقدراتینی الینه آلمیش پان فارس مسئوللاردان گؤزلهنیلمز دئمک اولماز؛ داها دوغروسو گؤزلهنیلن دئدی قودولار رسمی و غیر رسمی مئدیالاردا تیراژلانماغا باشلامالی ایدی. بوتون بونلار گونئی آزربایجان میللی حرکاتی دنیزینین بیر داملاسی اولاراق، زامان سورهجینده قازاندیغیم تجربهلردن دولایی، میلچک ویزیلتیسی کیمی قولاقلاریمدان ویز کئچیردی. چونکو آتالار دئمیشکن:« دگیرمان ایشین گؤرر، چاخ-چاخ باشین آغریدار». اونسوزدا بیز دوزگون یولدا اولدوغوموزا توزجا بئله شوبههمیز یوخدور. ائله بونا گؤره ده، قارشی طرفین (ایران رژیمی ایله پان ایرانچی اپوزسیونو) بیزی دونیانین نهبیلیم هانسی اؤلکهسینین قویروغونا باغلایاجاقلاری ایله یاناشی، بؤلوجو (تجزیهطلب ) آدلاندیراجاقلاری هئچده اؤنم داشیمیر. بونو داها ایت اوغلو پاراغ دا بیلیر کی، ایرانی بؤلونمهگه یؤنلندیرن بیرینجی نهدنلردن أن باشدا گئدهنی ، اؤتن یوز ایل بویوندا پهلوی ایله ایران اسلام جمهوریتی رئژیملرینین مرکز یؤنلو ، ائلهجه ده ایندیکی ایران آدلانان اؤلکه ایچهریسینده فارسلاردان باشقا اولوسلارین مدنی- مالی، سیاسی و… حاقلارینین اؤدهنیلمهدیگی دیر. نئجه دئیهلر: سؤز واختینا چکر؛ 1385 –جی ایل ایران گوندهلیگینین سوسهری کاریکاتوراسینا اعتراضینین ایلدؤنومو گونلرینده، اؤتن هفته قوردلار درهسینده یاشانان اولایلارینین بیر باشا سوچلوسو(امید عالیشاه) ین بیر داها گولونج دوروما دوشن ایرانین حاکمیتی ایله مئدیالارینین شانتاژلارینا سسسیز قالماق اولمور. اومود قاغا اوتانمازجاسینا تیراختور عاشیقلرینه داش آتماسینی داناراق، اوستهلیک اونلاری سئپاراتچی(تجزیهطلب) آدلاندیردی!!!
او، ایرانین 3-جو تله کانالینین «فوتبال» آدلی وئرلیشینین آپاریجیسینا تیراختور سئونلرین باشقا اؤلکهلر بایراغینی دالغالاندیراراق، اؤزو دئمیشکن تجزیهطلبانه شعارلاریندان اوزگون اولوب و دئمه لی بونا گؤره ده، بیرینجی اونلاری داشلاییب، و سوندا اوتانج وئریجی شکیللرینین یاییلدیغیندا گؤردویوموز کیمی، بو تجزیهطلبلره، اؤز آغزینا و عاییلهسینه یاراشان … گؤستهریب!
1- بو انسانا اوخشار دانیشان حیوانا دئمهلییم کی؛ آی آنلاماز، نه دن عئرمنستان بایراغینی تهرانین آزادی استادیوموندا استقلال ایله پرسپولیس طرفدارلاری آچارکن، آغیزلاریندان یئکه پ… یئینده، اونلارا دا…نی گؤسترمیردینیز؟!
2- توتاق کی لاپ سن دئیهن دیر؛ اؤلکهنین تهلوکهسیزلیک گوجلری اولارکن، دئمزلرمی:«تورا سنه نه؟».
حبیب ساسانیان (یاکاموز)


text:
کلمبیا پرزیدنتی تورکیه-یه گلهجک
کلمبیا پرزیدنتی ایوان دوکه مارکز جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین دعوتی ایله تورکیه-یه سفر ائدجک.
کلمبیا پرزیدنتی ایوان دوکه مارکز جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین دعوتی ایله تورکیه-یه سفر ائدجک.
بو بارده جمهور باشقانلیغی ایله تیشیم باشقانلیغیندان وئریلن معلوماتدا بیلدیریلیب. معلوماتدا وورغولانیب کی، کلمبیا پرزیدنتی 20-22 می ده تورکیه-یه ایشگوزار سفر ائدجک.
سفر چرچیوسینده کئچیریلهجک گؤروشلرده تورکیه-کلمبیا آراسینداکی موناسیبتلرین بوتون جهت لری نظردن کئچیریلهجک، امکداشلیغین اینکیشاف ائتدیریلمهسی اوچون آتیلاجاق آددیملار موذاکیره ائدیلجک. سفر چرچیوسینده همچنین ایکی طرفلی موناسیبتلره تحفه سینی وئره جک موقاویله لرین ایمضالانماسی دا گوندمده اولاجاق. گؤروشلرده گونجل بولگه سل و اولوسلار آراسی مسئله لر اطرافیندا فیکیر موبادیلهسینین آپاریلماسی دا نظرده توتولور.
ایلگیلیلی خبرلر
ائتکیسیز حالا گتیریلن ایکی تروریستدن بیری آختاریلانلار لیستینده
تروریستین ضررسیزلشدیریلمهسی ایله سییرتین پرواری ائلچهسی دوغان کندی اطرافیندا تروریستلر طرفیندن یئرلشدیریلن ال یاپیمی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده شهید اولان اوزمان چاووش ارجان اؤزجانین قانی یئرده قالمادی
حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار پایتاخت آنکارادا رسمی سفرده اولان اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس ایله گؤروشوب.
بمت تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب
بمت افغانیستانا یاردیملارینا گؤره تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب.


text:
حسین سلامی: قصاص موطلق آلیناجاق
تهراندا سلاحلی سالدیریدا حیاتینی ایتیرهن سپاه اوردوسو منسوبو، آلبای حسن صیاد خدایی اوچون جنازه مراسیمی تشکیل ائدیلدی
ایرانین باشکندی تهراندا سلاحلی سالدیریدا حیاتینی ایتیرهن سپاه اوردوسو منسوبو، آلبای حسن صیاد خدایی اوچون جنازه مراسیمی تشکیل ائدیلدی.
تهرانین امام حسین میدانیندا گئچیریلهن مراسیمده مینلرجه اینسان ایشتیراک ائتدی. مراسیمه سپاه اوردوسونون یوکسک روتبهلی باشچیلاری دا قاتیلدی.
جنازه تؤرهنینده «آمریکایا اؤلوم»، «اسرائیله اؤلوم»، «انتیقام، قصاص» کیمی شعارلار سسلهندیریلهرک مرثیهلر اوخوندو.
خدایینین جنازه مراسیمینه قاتیلان سپاه باش قوموتانی حسین سلامی شعارلارا قارشیلیق وئرهک «قصاص موطلق آلیناجاق» دئدی.
مراسیمدن سونرا خدایینین جنازهسی دفن اولونماق اوچون بهشت زهرا قبیریستانلیغینا آپاریلدی.
ایران اینقیلاب کئشیکچیلری/سپاه اوردوسو «قدس گوجلری»نین آلبایی صیاد خدایی، بازار گونو تهرانداکی ائوینین یاخینلیغیندا سالدیرییا اوغرادی.
سپاه، موتورسیکلتلی ایکی سالدیرقانین ائتدیگی آتیش نتیجهسینده باشیندان مرمی یاراسی آلان خدایینین حیاتینی ایتیردیگینی، سالدیرقانلارین یاخالانماسی اوچون چالیشمالارا باشلانیلدیغینی آچیقلادی.
ایرانلی آلبایین سوریهده وظیفه آلدیغی بیلدیریلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
افغانیستان زلزلهسینده اؤلنلرین ساییسی آرتدی
زلزله نتیجهسینده ۳ مینه یاخین ائو داغیلدی و یا جدی زیان گؤردو
۱۸ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
سوریهده سالدیرییا حاضیرلاشان ۱۸ پکاکا/یپگ تروریستینین باشاریلی عملیاتلارلا ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی
میت، سلیمانیهده بیر تروریستی داها ضررسیزلشدیردی
تروریست دئلال عزیزاوغلو، میللی استخبارات تشکیلاتینین عراقین قوزئییندهکی سلیمانیه شهرینده تشکیل ائتدیگی عملیاتلا ائتکیسیز حالا گتیریلدی


text:
شنتوپ: بوللوق و برکتین بایرامیدیر
شنتوپ و کاسینوو، یومورتا دؤیوشدوررک، سمبولیک اولاراق بایرامی قوتلادی
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسی باشقانی مصطفی شنتوپ، اولوسلارآراسی تورک مدنیت تشکیلاتی (تورکسوی) باش یازمانی دوسن کاسینوو و یانینداکی هئیتی قبول ائتدی.
گؤروشمهده، تورکسوی باش کاتیبی کاسینوو، بایرام خاطرهسی اولاراق، شنتوپا، ایچینده یومورتا، بوغدا و قورو یئمیشلرین اولدوغو بیر خونچا و گلهنکسل قازاقیستان پالتاری "چاپان" هدیه ائتدی.
شنتوپ و کاسینوو، یومورتا دؤیوشدوررک، سمبولیک اولاراق بایرامی قوتلادی.
شنتوپ، دانیشماسیندا، تورک دونیاسینین بایرامینی قوتلادی.
تورکسوی هئیتی ایله، بایرام دولاییسیلا بیر آرایا گلمکدن سئوینج دویدوغونو سؤیلهین شنتوپ،
"اینسانلیغین ملموس اولمایان میراثی نووروز، خالقلاریمیزی بیربیرینه باغلایان، اجدادیمیزدان بیزه میراث قالان اورتاق دگرلریمزی گلهجک نسیللره داشییان بوللوق و برکتین بایرامیدیر" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
علییئو: بیرلشمیش میللتلرده اصلاحات آپاریلماسینی دستکلهییریک
"بعضی دوروملاردا قطعنامهلر قیسا مدتده ایجرا اولوندوغو حالدا، ایش آذربایجانا گلنده بو قرارلار کاغیذ اوزرینده قالدی"
علییئو: آذربایجان، آوراسیانین اؤنملی نقلیات مرکزلریندن بیریدیر
"آذربایجان، قاراباغ و دوغو زنگهزورون یئنیدن قورولماسی و احیاسی ایله اولوسلارآراسی نقلیات باغلانتیلارینین گلیشدیریلمهسی اوچون گئنیش چالیشمالارا باشلادی"
"آذربایجان-تۆرکیه-قازاقیستان آراسیندا تاریخی گؤروشمه اولدو"
آذربایجان، تۆرکیه و قازاقیستان خاریجی ایشلر باخانلاری و نقلیات باخانلارینین بیرینجی اوچلو گؤروشمهسی گئرچکلشدی


text:
میدوی دؤیوشو
میدوی دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Midway) ژاپون ایمپیراتورلوغو و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش. بۇ وۇروشون سوْنو آمریکا غلبهسیله بیتمیشدیرمیدوی دویوشو آمریکا بیرلشمیش ایالت لری و ژاپون آراسیندا اولدو.
بو دویوشو پاسیفیک اوقیانوسوندا اولدو و ایکینجی دونیا ساواشین ان اونملی لرینن بیری دیر .
بو ساواش دا ۳۰۵۷ ژاپونیالی و۳۰۷ آمریکا لی اولدورولدو. بو ساواشین قازانانی آمریکا اولدو بو ساواش سو و گویده اولدو و چوخ چتین بیر ساواش دی ژاپنون آماجی بو ساواش دان هاوایی آدالارینا تسلوط تاپماخ دی آما آمریکالی لار ژاپونیالی لارین بو ایستدیخ لرینن خبرلری وار دی بو یوز دن آمریکالی لار ژاپونیالی لارین قارشی لارینا چئخئپ و بو پئلان لارین خونثی اتدیلر .
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Midway»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده میدوی دؤیوشو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
گونش توتولماسی
گونش توتولماسی(عربجه:کسوف، فارسجا:خورشید گرفتگی) گون یئردهکی موشاهیدهچی طرفیندن تماما یا قیسما گؤرونممهسی.
دلیل لر[دَییشدیر]
گونش توتولاندا آی اونون اؤستون اۆرتور.زهره و عطارد دا گونش صفحهسینین قاباغینا کئچنده تولوما اولا بیلر.گونش توتولماسی اوزامان اولورکی آی یئر و گون آراسینا گیریر و آین کؤلگهسی یئر اؤستونه دؤشور.کؤلگه اولان منطقهلرده گونش تمام توتولور و آیری یئرلرده گونش یاری یا بیر قسمی توتولور.آیین کولگهسی یئر اؤزونده ۲۷۰ کیلومتر انی وار.
مودت[دَییشدیر]
عوموما توتولما مودتی ۱-۲دقیقه آراسیندا و چوخو ۷ دقیقه اولابیلر.
قایناقلار[دَییشدیر]
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«خورشید گرفتگی»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۰دئسامیر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
الاتحاد فوتبال کولوبو
الاتحاد فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Al-Ittihad Club (Jeddah)) بیر فوتبال کولوبودور. Saudi Professional League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۶۲٬۰۰۰ نفرلیک ملک عبدالله ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ King Abdullah Sports City. Saudi Pro League Statistics. یوْخلانیلیب14 May 2016.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Al-Ittihad Club (Jeddah)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده الاتحاد فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
قالیباف یانگاداندان ایران ینگ پارلمانی نینگ باشلیغی بوُلدی
مرتضی آقاتهرانی، فریدون عباسی و الیاس نادری ده سایلاودا دالاشگأر بوُلوپدی
ایران ینگ مجلیسی نینگ 11-نجی درورۆنینگ 3-نجی ییلی نینگ باشلیغی سایلاندی.
گچیریلن سِس بریلشیکده محمدباقر قالیباف یانگاداندان ایران ینگ اسلام شورا مجلیسی نینگ باشلیغی بوُلدی.
مرتضی آقاتهرانی، فریدون عباسی و الیاس نادری ده سایلاودا دالاشگأر بوُلوپدی.
281 مجلیس وکیلی بو سایلانشیقدا سس بردی.
قالیباف 194 سِس، آقاتهرانی 53 سس، نادری 21 و عباسی دا 3 سس آلدی.
شیله لیک بیلن محمدباقر قالیباف یانگاداندان ایران ینگ مجلیسی نینگ باشلیغی سایلاندی.


text:
نیجرده تروریستیک هجوم اویوشتیریلدی
عاقبتده کوپلب کیشی اولیب یره لندی
نیجرنینگ جنوب – غربیده اردو منسوبلریگه قره ته اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده 8 کیشی حیاتینی یوقاتدی، 33 کیشی یره لندی.
ملی مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن یازمه بیاناتده بورکینا فاسو چیگره سی نینگ یقینیده جایلشگن گودیه تومنیده گی حربی مرکزگه تروریست جنگریلر تامانیدن هجوم اویوشتیریلگن لیگی بیلدیریلدی.
اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده یوز بیرگن توقنه شووده 50 ته تروریست جنگری نینگ تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلگن لیگی شونده ی بولیب 33 حربی نینگ یره لنگن لیگی و 8 حربی نینگ ایسه حیاتینی یوقاتگن لیگی قید ایتیلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اوکراین نینگ اودسا منطقه سیده روسیه نینگ راکت هجومی عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
مکرون تورکیه نینگ سویدن و فینلندنینگ ناتو اعضالیگی نی قوللب – قوتله گنیدن خرسند ایکن لیگینی ایتدی
امریکا قوشمه ایالت لریده بیرینچی قاره تنلی عالی محکمه قاضی سی اوز وظیفه سینی باشله دی
اوشبو قاره تنلی قاضی دولت رهبری جو بایدن تامانیدن کاندید قیلیب کورسه تیلگن ایدی


text:
السد قطر ایدمان کولوبو
السد قطر ایدمان کولوبو (عربجه: نادی السد الریاضی) دوحه شهرینده قطر اؤلکه سینده بیر کلوبدو.اونون فوتبول کلوبو قطرین اوْلدوزلار لیگینده اویناییر.1988 و 2011 اینجی ایللرده آسیا شامپیونلار لیگینده شامپیون اوْلوب.
21 اوکتوبر 1969 اونجو ایلده قورولوب.
ایدمان ائویدَییشدیر
بو کلوبون ایدمان یئری جاسم بن حمد آیدمان ائویدی.15000 نفر یئرلشیر .آسیادا موْدرن بیر آیدمان ائوی بیلینیر و تهویه سیستمی چوْخ اونملیدی.
آدلیم اویونچولاریدَییشدیر
فوتبولدا آدلیم اویونچولار آلیب هابئله روماریو .رائول قونزالس .ژاوی .توحید شبروی .امیر قلعه نوعی .علی دایی.کریم باقری.حسین کعبی .حمید درخشان. ماورو زاراتی


text:
گئچن ایل 3 میندن چوخ دینج وطنداش اؤلدو
حیاتینی ایتیرهنلرین یوزده ۴۳ونون اوشاق و قادین اولدوغو وورغولاندی
افغانیستاندا گئچهن ایل ۳۰۰۰دن چوخ دینج وطنداش اؤلدورولدو.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین افغانیستانداکی یاردیم نمایندهلیگی (اوناما) طرفیندن وئریلن آچیقلامایا گؤره، افغانیستانداکی سالدیریلاردا گئچهن ایل ۳ مین ۳۵ مولکی وطنداش حیاتینی ایتیردی و ۵ مین ۷۸۵ مولکی وطنداش یارالاندی.
بو سالدیریلارین یوزده ۴۵ینین بیرباشا هدف آلیناراق ائدیلدیگینه دفت چکیلن آچیقلامادا، حیاتینی ایتیرهنلرین یوزده ۴۳ونون اوشاق و قادین اولدوغو وورغولاندی.
افغانیستانلیلار آراسی دانیشیقلارین ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۰ده قطرین باشکندی دوحهده باشلاماسی ایله سالدیریلارین آرتدیغینا ایشاره ائدیلن آچیقلامادا، سالدیریلارین یوزده ۴۶سیندان طالبان، یوزده ۸یندن ترور هؤرگوتو داعش، یوزده ۲۴وندن ده دؤولت گوجلری سوروملو گؤرولدو.
اوناما-نین سون ۷ ایلدیر افغانیستاندا ایتکیلرله باغلی بیر راپور حاضیرلادیغی بیلدیریلن آچیقلاماسیندا، بو مدت عرضینده هر ایل اورتالاما ۳ میندن چوخ مولکی وطنداشین اؤلدویو قید ائدیلدی.
آچیقلامادا، ایتکیلرین قارشیسینی آلماق اوچون افغانیستاندا آتیشکس ایستهنیلدی.
اوناما-نین آچیقلاماسینی رد ائدن طالبان ایسه، جان ایتکیلرینین اساس سوچلولارینین اوستونو اؤرتمهیه چالیشیلدیغینی ادعا ائتدی.
طالبان، مولکی وطنداش ایتکیلرینین اکثریتینین خاریجی گوجلرین سالدیریلارینا گؤره اولدوغونو ادعا ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
پکاکالی ۴ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
تورک سلاحلی گوجلرینین "چئلیکدن پنجهلری" ایله ترور یووالارینی پارچالاماغا داوام ائتدیگی ایفاده ائدیلدی
سوریهده حیاتینی ایتیرهن وطنداشلارین ساییسی آچیقلاندی
بیرلشمیش میللتلر اینسان حاقلاری یوکسک کمیسری میشل باچله، آچیقلانان ایتکیلرین تکجه رقم دئییل، ایتیب گئدن حیاتلاری تمثیل ائتدیگینی سؤیلهدی
روسیا، خارکوو بؤلگهسینی هاوادان ووردو
خارکوو ساکینلرینه گؤره، روس هاوا سالدیریلاری سون گونلرده چوخ آرتدی، شهرین موختلیف سمتلرینده گئجه یاریسی گوجلو پاتلاما سسلری ائشیدیلدی


text:
ضررسیزلشدیریلن ترورچولارین سایی 42-یه یوکسلیب
"پنجه-کیلید" عملیاتیندا ضررسیزلشدیریلن ترورچولارین سایی آرتماقدا داوام ائدیر.
عراق-ین قوزیی ینده "پنجه-کیلید" عملیاتیندا ضررسیزلشدیریلن ترورچولارین سایی 42-یه یوکسلیب.
عراق-ین قوزیی یندهکی متینا، زاپ و آواشین-باسیان بؤلگهلرینده بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا-یا قارشی (18 آوریل) باشلادیلان "پنجه-کیلید" عملیاتی پلانلاشدیریلدیغی کیمی اوغورلا داوام ائدیر.
میللی ساوونما ناظیرلیگینین عملیاتلا باغلی آچیقلاماسیندا "عراق-ین قوزیی ینده اوغورلا داوام ائدن "پنجه-کیلید" عملیاتی چرچیوهسینده ضررسیزلشدیریلن ترورچولارین سایی 42-یه یوکسلیب. ترورچولارین یووالارینی محو ائتمهیه داوام ائدجییک"، - دئیه بیلدیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
ائتکیسیز حالا گتیریلن ایکی تروریستدن بیری آختاریلانلار لیستینده
تروریستین ضررسیزلشدیریلمهسی ایله سییرتین پرواری ائلچهسی دوغان کندی اطرافیندا تروریستلر طرفیندن یئرلشدیریلن ال یاپیمی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده شهید اولان اوزمان چاووش ارجان اؤزجانین قانی یئرده قالمادی
حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار پایتاخت آنکارادا رسمی سفرده اولان اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس ایله گؤروشوب.
بمت تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب
بمت افغانیستانا یاردیملارینا گؤره تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب.


text:
"پنجه-کیلید" عملیاتیندا ضررسیزلشدیریلن ترورچولارین سایی 30-ا یوکسلیب
حولوصی آکار ترورلا موباریزه ایله علاقهدار معلومات وئریب.
عراق-ین قوزیی ینده بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا-یا قارشی کئچیریلن "پنجه-کیلید" عملیاتیندا ضررسیزلشدیریلن ترورچولارین سایی 30-ا یوکسلیب.
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار پایتاخت آنکارادا کئچیریلن "پنجه-کیلید" عملیاتی ایله باغلی آچیقلامالار وئریب.
عملیاتدا ایندییهدک 30 ترورچونون ضررسیزلشدیریلدیگینی قئید ائدن ناظیر آکار دئییب:
"پروسهسی شفاف شکیلده پایلاشیریق. (عملیات) بازار گونو آخشامدان اوغورلا داوام ائدیر. هدفلر بؤیوک عزمله کئچیریلدی. ماغارالار، سیغیناجاقلار اله کئچیریلهجک".
عملیاتین بیرینجی مرحلهسینین تاماملاندیغینی وورغولایان آکار "ایکی شهیدیمیز وار. محمتچیک اؤن جبههده ایرلیلییر، اونلارا میننتداریق. ترورچولار هانسی داشین آلتیندا اولارسا اولسونلار قورتولمالاری مومکون دئییل. مقصدیمیز میللتیمیزی ترور بلاسیندان خلاص ائتمکدیر" ایفادهلریندن ایستیفاده ائدیب.
میللی ساوونما ناظیرلیگی ده سوسیال مئدیا حسابیندان عملیات زامانی آشکار ائدیلن 200 و 300 متر اوزونلوغوندا ایکی آیری ماغارادا (ترورچولارا عایید) چوخلو سایدا سلاح و تجهیزاتین اله کئچیریلدیگینی آچیقلاییب.
ناظیرلیکدن وئریلن دیگر آچیقلامادا ایسه، تورکیه کماندولارینین سوریه-نین "باریش چشمهسی"، "زیتون بوداغی" و "فرات قالخانی" بؤلگهلرینده هوجوما حاضیرلاشان 9 پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچوسونو ضررسیزلشدیردیگی بیلدیریلیب.
آچیقلامادا "شهیدلریمیزین قانی یئرده قالمادی، قالمیر و قالمایاجاق. ترورچولاری قازدیقلاری چوخورلاردا قویلاماغا داوام ائدجییک" دئییلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
ائتکیسیز حالا گتیریلن ایکی تروریستدن بیری آختاریلانلار لیستینده
تروریستین ضررسیزلشدیریلمهسی ایله سییرتین پرواری ائلچهسی دوغان کندی اطرافیندا تروریستلر طرفیندن یئرلشدیریلن ال یاپیمی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده شهید اولان اوزمان چاووش ارجان اؤزجانین قانی یئرده قالمادی
حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار پایتاخت آنکارادا رسمی سفرده اولان اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس ایله گؤروشوب.
بمت تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب
بمت افغانیستانا یاردیملارینا گؤره تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب.


text:
اردوغان: دنگه سیاستی یورودوروک
جمهورباشقانی اردوغان، یئنی بیر دۆنیا ساواشینین چیخماسینین نه بؤلگهیه، نه ده دۆنیایا فایداسینین اولاجاغینی دیله گتیردی.
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان
"هم روسیا، هم ده اوکراینا ایله باغلی دنگه سیاستی یۆرودوروک" دئدی.
اردوغان ۱۹ می آتاتورکو آنما، گنجلیک و ایدمان بایرامی موناسیبتی ایله جمهورباشقانلیغی میللی کیتابخاناسیندا گئچیریلهن "کیتابخانا سؤیلهشیلری" چرچیوهسینده فرقلی شهرلردن گنجلرله بیر آرایا گلدی.
اردوغان،
"روسیا-اوکراینا ساواشی سیراسیندا سۆردوردوگونوز ایلکهلی و طرفسیز بیر توتوم واردیر. بو توتوم نتیجهسینده اؤزللیکله روسیا و باتیدان هر هانسی بیر باسقی اولدو مو؟ اولدو ایسه، تورکیه بونونلا نئجه باشا چیخدی؟" سوالینا، بئله جاواب وئردی:
"بیز هم روسیا، هم ده اوکراینا ایله باغلی دنگه سیاستی یۆرودوروک. بو سیاستده من نه پوتینله، نه ده زلنسکی ایله ایلیشکیلری کسمک نیتینده دئییلهم. سایین پوتین ایله ده زلنسکی ایله ده تلفن دیپلوماسیمی سۆردورورم. اؤزل نمایندهمی اونلارا گؤندردیم، گؤندریرم. بوندان سونرا دا بونو داوام ائتدیرجییک".
جمهورباشقانی اردوغان، یئنی بیر دۆنیا ساواشینین چیخماسینین نه بؤلگهیه، نه ده دۆنیایا فایداسینین اولاجاغینی دیله گتیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، بایدن ایله گؤروشدو
"ناتونون گوجلهنمهسی اوچون آتیلاجاق آددیملار اؤزللیکله روسیا-اوکراینا پروسهسینه آیری بیر قاتقی وئرهجک"
تورکیه ایله ارمنیستانین اؤزل نمایندهلری ۴.جو دفعه گؤروشهجک
وینده گئچیریلهجک ۴.جو گؤروشمهیه، تورکیه و ارمنیستانین نورماللاشما پروسهسی اؤزل نمایندهلری ائلچی سردار قیلیچ و ارمنیستان پارلمانی باشقان یاردیمچیسی روبن روبینیان قاتیلاجاق
اردوغان: تورکیهنین گوونلیک قایغیلارینی نظره آلمالیدیرلار
جمهورباشقانی اردوغان بو گون باشلایاجاق و ایکی گون داوام ائدجک "ناتو دؤولت و حکومت باشقانلاری ذیروهسی"نه قاتیلماق اوچون ایسپانیانین باشکندی مادریده گئتدی


text:
ساموئل تیلور کولریج
ساموئل تیلور کولریج (اینگیلیسجه: Samuel Taylor Coleridge) شاعیر ادبیات تنقیدچی و یازیچی - ۲۱ اوْکتوبر ۱۷۷۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۱ ایل عومر ائلهییب و ۲۵ ژوئیه ۱۸۳۴ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Samuel Taylor Coleridge»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ساموئل تیلور کولریج گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.