text:
عاشیق ماهنیلاری تئللی ساز 2 آشیق حسین جاوان، آشیق ادبیاتینین و صنعتینین پارلاق شخصیتلرینندیر. او میلادی 1916 نجی ایلده قاراداغدا دونیایا گؤز آچیبدیر. سونرا عاییله سیله بیرلیکده گنجه شهرینه گئدیب، بیر مدت اورادا یاشاییر، ایللر سونرا تبریز شهرینه قاییدیر و بیرازدا اورادا قالیر. نهایت گونش ایلی 1324 نجو ایلده یئنی دن گنجه شهرینه قاییدیر و نهایت گونش ایلی 1363 نجو …ادامه نوشته »
آشیق ماهنیلاری – یئنی بؤلوم 1
آشیق ماهنیلاری – یئنی بؤلوم 1 9 قاراداغلی آشیقدان ماهنیلار، دهه فجر موناسبتیله، سیز گؤزل یولداشلارا تقدیم اولسون… = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = آشیق علی سلیمی نین آتاسینین آدی سلیم. 1330 نجو گونش ایلده 18 ماحال قره داغین مرکزی اولان، اهر شهرین دغلیان کندینده دونیایه …ادامه نوشته »
عاشیق عبدالعلی نوری
آشیق عبدالعلی نوری (قاراداغین آدلیم آشیق لاریندان بیری) عاشيق عبدالعلی نين سسی هر کيمسه نی وجده گتيرردی، جنگی کوراوغلو چالاندا کوراوغلو گؤز اؤنونه گلردی و غملی چالاندا دونيانی غم گؤتورردی. سيف الله اوغلو عاشيق عبدالعلی نوری 1318نجی گونش ايلينده قاراداغ ماحالىنين خودافرين بخشینين جانانلی کندينده آنادان اولوبدور. قاراداغ هر زامان عاشيقلار اوجاغی اولوب و اونا گؤره ده اوشاقلار کيچيک ياشلاريندان …ادامه نوشته »
عاشیق چنگیز و عاشیق محبوب + دانلود
عاشیق چنگیز و عاشیق محبوب بو گؤزل چیلله گئجه سینده، بیر نئچه تورک عاشیق ماهنیلاری، عاشیق چنگیزینن عاشیق محبوب دان سیز گؤزل یولداشلاریما حاضیرلامیشام. اومودوم وار کی قولاق آسیب بیه نسیز. ساغولون و چیلله گئجه نیز موبارکدی… ماهنیلارین لیستی: 1.سماور ماهنیسی 2.منیده او دفتره یاز 3.کوراوغلو دوبیتیسی 4.گیله نار 5.قوشایاپراق 6.بیزی بیزدن آلدیلار – – – – – – – …ادامه نوشته »
قره داغ عاشیقلاری (حسین ساعی)
قره داغ عاشیقلاری حسین ساعی قاراداغین عاشیق محیطینده ن، سؤز آچیب دانیشاندا آدام مات قالیر کی، نه دانیشسین، نه یازسین، ایله زنگین، عاشیق ادبیاتی وار: عاشیق صنعتی، اوزون ایللرده ن بری، دیلده ن دیله، نسیلده ن نسیله قدر گلیب ایندیکی عصریمیزده بیزیم الیمیزه چاتیبدیر. عاشیقلرین آدی اولجه بو عونوانلارلا دئییلیبلر: اوزان، وارساق، یانشاق و سونرادا عاشیق دئییبلر. عاشیق آدی ایشیق …ادامه نوشته »
آذربایجان عاشیقلاری
آذربایجان عاشیقلاری عاشیق کیست؟ عاشیق هنرمندی است كه شعر می سراید، آهنگ میسازد، می نوازد و میخواند. عاشیق ها در میان اجداد آذربایجانی های امروزی یعنی اوغوزها ارج و منزلتی بسزا داشته اند واوغوزها به «قوپوز» (qopuz) سلف «ساز» (saz) امروزین آذربایجانی حرمت مینهادهاند. عاشیق هنرمندی است آگاه و عالم و عامل به مسائل دینی و احكام شرعی، انسانی پاكدامن …ادامه نوشته »
عاشیق ماهنیلاری
عاشیق ماهنیلاری بمناسبت این روزهای فرخنده این موسیقی های زیبا تقدیم به شما. 13 ماهنی از بهترین موسیقی عاشقی را میتوانید از پایین دانلود کنید. برای راحتی شما سه لینک مختلف برای هر عاشیق ماهنیسی گذاشته شده. از هر کدام که راحت بودید دانلود کنید. در ضمن کیفیت موزیک های آنلاین پایین میباشد و برای دریافت با کیفیت بالا از …ادامه نوشته »


c: text/html

text:
ایرانلی ایدمانچیلارا تلفن وئریلمهیهجک
"سامسونگ شیرکتی عذر ایستمهدیگی مدتجه بو مسئلهنین ایران و سامسونگ شیرکتی آراسینداکی تیجاری ایلیشکیلره بؤیوک تأثیری اولاجاقدیر"
گونئی کرهلی الکترویک و عاغیللی جیهاز ایورتیجیسی سامسونگون، قوزئی کره و ایران خاریج، ۲۰۱۸ قیش المپیک اویونلارینا قاتیلاجاق بوتون اؤلکهلرین ایسپورچولارینا تلفن هدیه ائدجیینی آچیقلاماسی، تهرانین تپکیسینه سبب اولدو.
گونئی کرهلی شیرکت، اولوسلارآراسی المپیک کمیتهسی ایله اویونلارا قوشولان بوتون اؤلکه ایدمانچیلاری و یئتکیلیلرینه عاغیللی تلفن هدیه ائدرک، اویونلاردا هر آنی بلگهلهمهلرینی و دونیا ایله پایلاشمالرینی ایستهدی.
شیرکت، آمریکانین تحریملری سببی ایله قوزئی کره و ایرانلی ایدمانچیلارا ایسه تلفن وئرمهیهجیینی آچیقلایینجا تهرانین تپکیسینی چکدی.
ایران خاریجی ایشلر باخانلیگغی سؤزچوسو بهرام قاسمی مسئله ایله باغلی وئردیگی آچیقلامادا،
"سامسونگ شیرکتی عذر ایستمهدیگی مدتجه بو مسئلهنین ایران و سامسونگ شیرکتی آراسینداکی تیجاری ایلیشکیلره بؤیوک تأثیری اولاجاقدیر" دئدی.
مجلسین اقتصاد کمیسیونو عضوو علی اکبر کریمی ایسه مؤوضوع حاقیندا خالقی بایکوتا چاغیردی.
گونئی کرهنین پیونگچانگ شهرینین ائو صاحبلیگی ائدجیی ۲۰۱۸ قیش المپیک اویونلاری ۹-۲۵ فوریه تاریخلرینده دوزنلهنهجک.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
عمادالدین نسیمی
0 گؤروش
یازار: سمیرا
دونیادا ایز بوراخان تورک بؤیوک لری(عمادالدین نسیمی)
نسیمی آذربایجان ساحهسینده اسکی اوغوز تورکجهسی شعر دیوانی یازان ایلک شاعر کیمی تانینیر
آذربایجان، آنادولو، ایران، عراق، سوریه ساحهلری باشدا اولماقلا تورک دونیاسینین بؤیوک بیر قیسیمینده درین تأثیر بوراخان، اثرلریله تورک تصووف ادبیاتیندا اؤزونه خاص بیر جیغیر آچان شخصیتلردن بیری ده عمادالدین نسیمیدیر.
نسیمی، 14. عصرده یاشامیشدیر. آذربایجان ساحهسینده اسکی اوغوز تورکجهسی شعر دیوانی یازان ایلک شاعر کیمی تانینیر. فارسجا و عربجه ده دیوانلار اولان نسیمینین عرب دیوانی الیمیزه چاتمامیشدیر. لاکین ایکی دیلده یازدیغی شعرلریندن عربجهیه ده واقف اولدوغو گؤرولمکدهدیر.
نسیمینین دوغوم یئری و تاریخی حاقیندا قطعی معلومات یوخدور. لاکین 1369-1370 ایللرینده، آذربایجانین شاماخی شهرینده دوغولدوغو اولاسیدیر. عراق تورک آراشدیرماچیلاری، نسیمینین بغداد یاخینلیغیندا دوغولدوغونو، عراق تورکمن شعرینین قوروجوسو اولدوغونو ایفاده ائدرلر. نسیمینین گئرچک آدی علیدیر. آتاسی سید محمد دؤورونون تانینمیش بیری ایدی. نسیمی، "سید"، حسینی "و" نسیمی "مخلصلرییلا شعرلر یازمیشدیر.
-----------
آراشدیرماچیلارا گؤره، نسیمی ایلک تحصیلینی شاماخیدا تاماملامیشدیر. کیچیک یاشلاریندان بری شعره و فلسفهیه ماراق گؤسترن نسیمی، اؤزوندن اوّلکی بؤیوک شاعرلرین اثرلرینی اوخوموش، اونلاری قاوراماغا چالیشمیشدیر. نسیمی ان چوخ 10-جو عصرده بغداددا اعدام ائدیلن حلاج منصورون طریقتینی بئینمیشدی.
نسیمینین یاشادیغی دؤور، امیر تیمورون بؤلگهنی اله کئچیرمهیه چالیشدیغی دؤوردور. بو دؤورده آذربایجاندا میرانشاه حاکمیتی سوروردو. "حروفیلیک" تریقتی ده تام بو دؤورده یاییلماغا باشلادی و نسیمی ده عایلهسیله بیرلیکده بو طریقتی منیمسهدی. حروفیلیک طریقتینین قوروجوسو تبریزلی فضل الله نیمی ایله شیرواندا یاخیندان گؤروشن نسیمی، اوّل اونون اؤغرنجیسی و داها سونرا دا اونون ان اهمیتلی داوامچیسی و خلیفهسی اولدو. لاکین فضل الله نیمی، امیر تیمورون اوغلو میرانشاه طرفیندن توتولاراق علینجه قالاسی یانیندا فجیع بیر شکیلده اؤلدورولدوقدن سونرا، آذربایجاندان آنادولویا گئتدی. آنادولودا اولدوغو مدتجه حروفیلیگی یایماغا چالیشان نسیمی، اورادان دا حلبه گئتمک مجبوریتینده قالدی. بوتون حروفیلر کیمی هر یئرده تعقیب ائدیلن نسیمی، نهایت 1417-جی ایلده حلبده دریسی سویولاراق اؤلدورولدو.
-------
نسیمی، ایدئالیست بیر شاعر ایدی. اسکی اوغوز تورکجهسی، خصوصیله آذربایجان ادبیاتیندا یازیلمیش اولان ایلک فلسفی شعرلر اونا عاییددیر. چاغینین مشهور اولان ایدئولوژیسینه قارشی چیخان نسیمی، قوران کریمدن ایلهام آلاراق، اینسانی حاقین یئر اوزوندکی محضری کیمی گؤرور و شعرلرینده بو فیکری مدافعه ائدیردی. نسیمی، پانتئیزم و یا "وحدت وجودا" اینانیردی. اونا گؤره، جیسیم و روح بیر بوتوندور. کامیل اینسانا حؤرمت ائدیلمهلی و اینسان، عقلی و معنوی دگرلرینه صاحب چیخمالیدیر.
نسیمی، بوتون باسقیلرا باخمایاراق یاخین و اورتا شرق اؤلکهلرینی تأثیر باشارمیشدیر. اونون بؤلگه اؤلکهلرینین شعرینده گتیردیگی یئنیلیک، عصرلر سونرا یازیلمیش اولان شعرلرده ده گؤرونمکدهدیر. حبیبی، فضولی، ختای و قوسی کیمی شاعرلر اوزریندکی تأثیری، آنادولو بکتاشیلرین آراسینداکی اهمیتلی یئری، هر کس طرفیندن بیلینمکدهدیر.
شاعر، شعرلرینده جاهیل اینسانلاری تنقید ائدیر، حیاتین گؤزللیکلریندن ایلهام آلماغا چاغیریر. اونون لیریک عاشیقانه شعرلری، طبیعتی تصویر ائدن غزللری، اوخوجونون گوزللیک ذوقونو اوخشایار. نسیمی عینی زاماندا حاکم طبقهنین ظلم و عدالتسیزلیگینی، ایستیلاجیلارین اوغرولوقلارینی، اونلارا خیدمت ائدن اینسانلارین خیانتینی گؤسترن اثرلر ده یازمیشدیر. بؤیوک سؤز اوستاسی اولان شاعرین اثرلری ادبی یؤندن بؤیوک بیر صنعتکارلیقلا ایشلنمیش، استئتیک دگری یوکسک بیر اوصلوبلا قلمه آلینمیشدیر.
نسیمینین صنعتی اینسان گؤزللیگینه، اینسان گوجونه حیرانلیقلا دولو بیر مارش کیمیدیر. لاکین بو گؤزللیک، بو گوج دونیاداکی بوتون اینسانلارا دئییل، یالنیز اؤزونو تانیمیش، آنلامیش کامیل اینسانلارا خاصدیر.
عمادالدین نسیمینین آنادان اولماسینین 600. ایلدؤنومو یونسکونون لیدرلیگینده بؤیوک مراسیملرله دونیانین بیر چوخ یئرینده قوتلانمیشدی. اونون تورکجه شعر دیوانی سووئتلر دؤورونده آذربایجاندا عرب حرفلریله نشر اولونموش، اونونلا علاقهدار اونلارلا علمی فعالیت ائدیلمیشدیر. آذربایجان جمهوریتینین ان اهمیتلی دیل تشکیلاتی اولان "دیلچیلیک انستیتوسو"، نسیمی آدینی داشیییر. آیریجا نسیمینین حیاتی، فیلمی فیلمی اولاراق دا ایللر اوّل ائدیلمیشدیر.
تورکیهده ده نسیم ایله باغلی یوکسک لیسانس و دوکتورا تزلریله بیرلیکده، علمی سمپوزیوملار و علمی کیتاب و مقالهلر نشر اولونموشدور.
نسیمی آذربایجان ساحهسینده اسکی اوغوز تورکجهسی شعر دیوانی یازان ایلک شاعر کیمی تانینیر
آذربایجان، آنادولو، ایران، عراق، سوریه ساحهلری باشدا اولماقلا تورک دونیاسینین بؤیوک بیر قیسیمینده درین تأثیر بوراخان، اثرلریله تورک تصووف ادبیاتیندا اؤزونه خاص بیر جیغیر آچان شخصیتلردن بیری ده عمادالدین نسیمیدیر.
نسیمی، 14. عصرده یاشامیشدیر. آذربایجان ساحهسینده اسکی اوغوز تورکجهسی شعر دیوانی یازان ایلک شاعر کیمی تانینیر. فارسجا و عربجه ده دیوانلار اولان نسیمینین عرب دیوانی الیمیزه چاتمامیشدیر. لاکین ایکی دیلده یازدیغی شعرلریندن عربجهیه ده واقف اولدوغو گؤرولمکدهدیر.
نسیمینین دوغوم یئری و تاریخی حاقیندا قطعی معلومات یوخدور. لاکین 1369-1370 ایللرینده، آذربایجانین شاماخی شهرینده دوغولدوغو اولاسیدیر. عراق تورک آراشدیرماچیلاری، نسیمینین بغداد یاخینلیغیندا دوغولدوغونو، عراق تورکمن شعرینین قوروجوسو اولدوغونو ایفاده ائدرلر. نسیمینین گئرچک آدی علیدیر. آتاسی سید محمد دؤورونون تانینمیش بیری ایدی. نسیمی، "سید"، حسینی "و" نسیمی "مخلصلرییلا شعرلر یازمیشدیر.
-----------
آراشدیرماچیلارا گؤره، نسیمی ایلک تحصیلینی شاماخیدا تاماملامیشدیر. کیچیک یاشلاریندان بری شعره و فلسفهیه ماراق گؤسترن نسیمی، اؤزوندن اوّلکی بؤیوک شاعرلرین اثرلرینی اوخوموش، اونلاری قاوراماغا چالیشمیشدیر. نسیمی ان چوخ 10-جو عصرده بغداددا اعدام ائدیلن حلاج منصورون طریقتینی بئینمیشدی.
نسیمینین یاشادیغی دؤور، امیر تیمورون بؤلگهنی اله کئچیرمهیه چالیشدیغی دؤوردور. بو دؤورده آذربایجاندا میرانشاه حاکمیتی سوروردو. "حروفیلیک" تریقتی ده تام بو دؤورده یاییلماغا باشلادی و نسیمی ده عایلهسیله بیرلیکده بو طریقتی منیمسهدی. حروفیلیک طریقتینین قوروجوسو تبریزلی فضل الله نیمی ایله شیرواندا یاخیندان گؤروشن نسیمی، اوّل اونون اؤغرنجیسی و داها سونرا دا اونون ان اهمیتلی داوامچیسی و خلیفهسی اولدو. لاکین فضل الله نیمی، امیر تیمورون اوغلو میرانشاه طرفیندن توتولاراق علینجه قالاسی یانیندا فجیع بیر شکیلده اؤلدورولدوقدن سونرا، آذربایجاندان آنادولویا گئتدی. آنادولودا اولدوغو مدتجه حروفیلیگی یایماغا چالیشان نسیمی، اورادان دا حلبه گئتمک مجبوریتینده قالدی. بوتون حروفیلر کیمی هر یئرده تعقیب ائدیلن نسیمی، نهایت 1417-جی ایلده حلبده دریسی سویولاراق اؤلدورولدو.
-------
نسیمی، ایدئالیست بیر شاعر ایدی. اسکی اوغوز تورکجهسی، خصوصیله آذربایجان ادبیاتیندا یازیلمیش اولان ایلک فلسفی شعرلر اونا عاییددیر. چاغینین مشهور اولان ایدئولوژیسینه قارشی چیخان نسیمی، قوران کریمدن ایلهام آلاراق، اینسانی حاقین یئر اوزوندکی محضری کیمی گؤرور و شعرلرینده بو فیکری مدافعه ائدیردی. نسیمی، پانتئیزم و یا "وحدت وجودا" اینانیردی. اونا گؤره، جیسیم و روح بیر بوتوندور. کامیل اینسانا حؤرمت ائدیلمهلی و اینسان، عقلی و معنوی دگرلرینه صاحب چیخمالیدیر.
نسیمی، بوتون باسقیلرا باخمایاراق یاخین و اورتا شرق اؤلکهلرینی تأثیر باشارمیشدیر. اونون بؤلگه اؤلکهلرینین شعرینده گتیردیگی یئنیلیک، عصرلر سونرا یازیلمیش اولان شعرلرده ده گؤرونمکدهدیر. حبیبی، فضولی، ختای و قوسی کیمی شاعرلر اوزریندکی تأثیری، آنادولو بکتاشیلرین آراسینداکی اهمیتلی یئری، هر کس طرفیندن بیلینمکدهدیر.
شاعر، شعرلرینده جاهیل اینسانلاری تنقید ائدیر، حیاتین گؤزللیکلریندن ایلهام آلماغا چاغیریر. اونون لیریک عاشیقانه شعرلری، طبیعتی تصویر ائدن غزللری، اوخوجونون گوزللیک ذوقونو اوخشایار. نسیمی عینی زاماندا حاکم طبقهنین ظلم و عدالتسیزلیگینی، ایستیلاجیلارین اوغرولوقلارینی، اونلارا خیدمت ائدن اینسانلارین خیانتینی گؤسترن اثرلر ده یازمیشدیر. بؤیوک سؤز اوستاسی اولان شاعرین اثرلری ادبی یؤندن بؤیوک بیر صنعتکارلیقلا ایشلنمیش، استئتیک دگری یوکسک بیر اوصلوبلا قلمه آلینمیشدیر.
نسیمینین صنعتی اینسان گؤزللیگینه، اینسان گوجونه حیرانلیقلا دولو بیر مارش کیمیدیر. لاکین بو گؤزللیک، بو گوج دونیاداکی بوتون اینسانلارا دئییل، یالنیز اؤزونو تانیمیش، آنلامیش کامیل اینسانلارا خاصدیر.
عمادالدین نسیمینین آنادان اولماسینین 600. ایلدؤنومو یونسکونون لیدرلیگینده بؤیوک مراسیملرله دونیانین بیر چوخ یئرینده قوتلانمیشدی. اونون تورکجه شعر دیوانی سووئتلر دؤورونده آذربایجاندا عرب حرفلریله نشر اولونموش، اونونلا علاقهدار اونلارلا علمی فعالیت ائدیلمیشدیر. آذربایجان جمهوریتینین ان اهمیتلی دیل تشکیلاتی اولان "دیلچیلیک انستیتوسو"، نسیمی آدینی داشیییر. آیریجا نسیمینین حیاتی، فیلمی فیلمی اولاراق دا ایللر اوّل ائدیلمیشدیر.
تورکیهده ده نسیم ایله باغلی یوکسک لیسانس و دوکتورا تزلریله بیرلیکده، علمی سمپوزیوملار و علمی کیتاب و مقالهلر نشر اولونموشدور.
پنجشنبه 16 بهمن 1393


text:
زنجانی فارسلاشدیریرلار: امام حسین عذاسی یوخسا…
ژانویه 11, 2009 at 12:40 ب.ظ. بیان دیدگاه
قیزیل اوزهنده بیر یازی گؤردوم. یازییا گؤره بعضی اللر زنجانداکی بؤیوک محرم مراسیملرینی اؤز پیس مقصدلری اوغروندا فارسلاشدیرماغا چالیشیرلار. بو دهیهرلی یازینی سیزه ده تؤوصییه ائدیرهم. موطلهق اوخویون:
امام حسین عذاسی یوخسا شوونیستی تبلیغلر
(یا بورادان)
ایلگیلی یازی: دوولتی بویروق نوحه اوخویانلارا
بونلار او قدهر حیاسیزدیرلار کی ایمام حوسئینین بئله حؤرمهتینی ساخلایا بیلمیرلر. بونلاری تاپشیرمیشام قولسوز ابالفضله…
Entry filed under: فارس عیرقچیلیغی, تورکجه.
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


text:
قوم – ساوه عاشیق موحیطی (2)
قوم – ساوه عاشیق موحیطی (2)
1 آذر, 1385, 15:16
دوکتور علی قافقازیالی
قوم-ساوه عاشیق موحیطينده قوللانيلان چالغي آلتلري و اؤزه لليکلري:
قوم-ساوه عاشیق موحیطينده سازا “چؤگور” ، دفه ده “دايره” دئمکده ديرلر. عاشیقلار، بعضن اوچلو، بعضن ايکيلي بعضن ده تک باشلارينا صحنه آلماقدادیرلار. بعضن عاشیقلارين چؤگورونه بالابان ائشليک ائتمکده، بعضن ده هم بالابان هم ده دايره (دف) قوشولماقدادیر. ساوه-قوم عاشیق موحیطينده، شهه ر و کؤيلرده ياپيلان تويلارين/دویونلرین چوخونا عاشیقلار قاتیلماقدادیرلار. عاشیقلار دویونلرده حيكايه و یا حيكايه لي تورکولر آنلاديرلار. بعضن ده تورکولو اويون هاوالاري چالاراق آيري مکانلاردا بولونان کیشیلرین و قادينلارين اوينامالاريني ساغلارلار. توي/دویون آچيق هاوادا ياپيلديغيندا بالابانين يئرينی ساز دئديکلري زورنا، دايره نين يئريني ده داوول آلير. بؤيله جه ” ساز ” (زورنا) و ” داوول ” ايکيليسي ایله يوروتولور.
بو موحیطده يايغين اولاراق قوللانيلان بير موسيقي آلتي ده آنادولو تورکلرينين و فارسلارين نئي دئديکلري، اونلارين ايسه “چاوير” دئديکلري نئي’دير.
عايیله توپلانتيلاريندا، ادبی صؤحبتلرده، يايلالاردا يايغين اولاراق ” چاوير ” چالينير و چاوير ائشليیينده تورکو اوخونور.
بو عاشیق موحیطينده قوللانيلان موسيقي آلتلري و اؤزه لليکلري بئله دير:
چؤگور (ساز) : بيچيم اولاراق تبريز، سولدوز، زنجان و اورمو سازلارينا بنزه مکدهدير. آنجاق بعضی اؤزه للیکلري فرقليدير. چؤگورلر گئنللیکله 9 قولاقلي، 7 و یا 8 تئللي (سيملي) اولورلار. بعضن دوققوز تئل ده تاخیلابيلير.
چؤگورلرده يئددي آنا پرده، دؤرت ده آرا پرده اولماق اوزره 11 پرده واردير (7 + 4 = 11). آنجاق، دؤرت آنا ايکي آرا پرده داها علاوه ائديله بيلير (4 + 2 = 6). بؤيله جه 11 + 6 = 17 پرده يه چيخاريلابيلير.
پروف. در. بهاءالدین اؤگه ل، ” تورک کولتور تاريخينه گيريش “آدلي اثرينده” ايران تورکلرينده “چؤگور” باشليغي آلتيندا بونلاري يازماقدادیر: چؤگور، ايران تورکلرينده ده گؤرولمکده دير. يوخاريدا، چاغاتاي تورک کولتور چئوره سينه عایید سؤزلوکلرده ده چوگور آدلي بير سازين بولوندویونو بیلدیرمیشدیک. “فارمه ر”ه گؤره، ایندیکي تورک چؤگورو، آلتي تئللي و آلتي پرده لیدير. ايران چوگور’و ايسه ، ايري قارينلي و اولدوقچا قیسا ساپليدير.”
چؤگورون پرده لري نين آدلاري بئله دير:
1. باش پرده
2. کؤراوغلو و یا کرم،
3. شاه پرده،
4. زرگری،
5. کئچمه،
6. کلله،
7. آياق.
چؤگورلر گيلاس (کيراز) آغاجينين قابیغیندان ياپيلان ” تازيانا ” ایله چالينماقدادیر.
بالابان: نفسله چالينان تورک موسيقي آلتي. فينديق، توت، جئويز و یا اريک آغاجيندان ياپيلير. سيليندير شکلينده کي گؤوده سينين (اوزونلوغو 310-330 مم) اوزه رينده يئدديسي اؤنده بيريسي آرخادا 8 دلیک واردير. عاشیغين سسينين قالینليق و اينجه ليیينه گؤره بالابانلارين دا اوزونو و یا قیساسي ترجیح ائديلير. چؤگورون پرده ساييسينا گؤره بالابانين اوزونو قیساسي قوللانيلير. چؤگورون پرده ساييسي آز اولونجا قیساسي، آرتیق اولونجا اوزونو قوللانيلير. بالابانين ايچ گئنيشليیي ده فرقليدير. ايچي گئنيش اولونجا قالین، دار اولونجا اينجه سس چيخارير. گؤوده سينين باش طرفينه قامیشدان ايکي قات ديلجيکلي ياسسي آغيزليک تاخیلير. آغيزليغين اورتاسينداکي پارچاجيق واسيطه سيله چالغينين آکورتو دئییشدیریلیر. بالابانين يوموشاق و حزين سسي واردير. خالق چالغي آلتلري توپلولوغوندا قوللانيلديغي كيمي سولو آلت اولاراق دا قوللانيلير. قافقاز و اورتا آسيا خالقلاري آراسيندا چوخ يايغيندير.
دايره / دف: اوزه رینه دري چکيله ن دايره وی قاسناقدان (چاپي: 340-450 مم، ائني: 40-60 مم) عيبارتدير. اؤزه ل سس ائفئکتي اولوشدورماق ايچين قاسناغين ايچ طرفينه مئدال حالقالار آسيلير. گئنه للیکله قاسناغين اوزو صدفله بزه نير. دايره /دف ، بارماقلار درييه وورولاراق چالينير. سولو و ائشليک چالغي آلتي اولاراق قوللانيلير. آنادولو، قافقازلار و اورتا آسيا خالقلاري آراسيندا يايغيندير. ساوه-قوم عاشیق موحیطينده “دف” يئرينه ” دايرا” کلمهسيني قوللانيرلار.
چاوير (نئي)
چاوير (نئي): قدیم نفسلي چالغيلارداندير. تورک سويلو خالقلار آراسيندا چوخ يايغيندير. شاهسئون، تورکمن، آوشار (افشار)، خلج، قاراپاپاق كيمي اورتا ايرانداکي تورک بويلاري چاوير دئییرلر. آنادولو و باشقا تورک بويلاري نئي آديني قوللانيرلار. فارس و عربلر آراسيندا دا چوخ يايغيندير.
چاوير، گئنه للیکله 60-70 سم اوزونلوغوندا دوققوز بوغوملو قامیشدان ياپيلير. اؤن يوزونده 5-7 اولماق اوزه ره 6-8 دلییي بولونور. هر ايکي اوجونا چاويرين چاتلاماماسي ايچين معدنی اوزوک تاخیلير. سس آلاني اوچ اوکتاوا یاخیندير. ديياتونيک سس سيراسي واردير. هروموتيک سسلر ده چيخاريلا بيلير. چئشيدلي بويدا چاويرلار واردير. قوم- ساوه موحیطينده گئنه للیکله بيري اوزون دیگري قیسا ايکي چئشيت چاوير (نئي) قوللانيلماقدادیر. بيريسي اوزون او بیریسی ایسه قیسا. اوزون چاويرلاري مسکون ماحاللاردا. قیسا چاويرلاري ايسه داشینماسی قولای (راحات) اولدوغوندان، گئنه للیکله کؤچ يوللاريندا يايلالاردا قوللانيرلار. تورک حنجره سينه اويقون سسلر چيخارماق ايچين دلیکلر ياريم آي و یا هيلال شکلينده ده آچيلابيلير.
زورنا بالابانلار
ساز (زورنا): قوم-ساوه موحیطينده زورنايا ساز دئیيلمکدهدير. اوفله مهلي تورک موسيقي آلتلریندن بيريسيدير. گئنه للیکله جئويز و یا اريک آغاجيندان ياپيلير. سيلينديريک گؤوده سينين اوزونلوغو 370-380 مم؛ اوست طرفينده يئددي، آلت طرفينده بير دلییي واردير. ميل دئديکلري قیسمين اوزهرینه قامیش تاخیلاراق ياپيلير. بو قامیشلي آغيزدان اوفله نه ره ک چالينير. سسين اينجه ليیي و قالینليغي ميلين اوزون و یا قیساليغي ایله آيارلانير. بوغازي و آغزي گئنيش اولانا ” آچيق ساز ” ، بوغازي و آغزي دار اولانا ايسه ” کئشيده ساز ” دئییلير. ديياپازونو کیچیک اوکتاوينين سي بئمول سسيندئن اوچونجو اوکتاوينين دو سسينه قده ردير. گوچلو و تيز بير سسه صاحیبدير.
ياسسي داوول
داوول: چام و یا کؤکنار آغاجيندان ياپيلميش چاپي 60-90، ائني 50-60 سم اولان سيليندير بيچيملي بير قاسناغين هر ايکي يانينا، دانا و یا کئچي دريسي گئريله ره ک ياپيلان بير چالغي آلتيدير.
آرديچ و یا قیزيلجيق آغاجيندان ياپيلميش 30-40 سم اوزونلوغوندا اينجه بير چوبوق و يئنه 30-40 سم اوزونلوغوندا اوجو توپوزلو قالین ساپلي بير دوکماق (دؤیمک) چالینیر. دونيانين هر يئرينده بنزه رينه راستلانير. آنجاق داوول ان اسکي تورک چالغيلارينداندير. آيريجا تورک ميتولوژيسينده داوولون قودسييئتي واردير.
5.5. قوم/ساوه عاشیق موحیطينده موسيقي آلتلري نين چالينما شکلي:
عاشیقلار، بالابان و دايره ائشليیينده و یا ساده حه بالابان ائشليیينده چالينجا، اؤزلری سول باشدا، بالابانچي اورتادا و دايره چالان ساغ باشدا بولونور. گئنه لليکله آياقدا چالارلار، اوتوراراق چالدیقلاري دا اولويور. سالونلاردا و یا بؤيوک ائولرده و اودالاردا پروگرام یاپدیقلاريندا، سالونون اورتا يئرينده و یا آرا بوشلوقلاردا دولاشاراق چاليپ سؤيله رلر. عاشیق هم چؤگور چالار هم اوخور هم ده يوروم ياپار. دايره چالان ايسه زامان زامان عاشیق تورکو اوخورکن، اونا ائشليک ائده ر، ياني اونونلا بيرلیکده اوخور.
عاشیقلار، گئنه للیکله پروگراملارينا آشاغيداکي شئعری اوخویاراق باشلار:23
خوش گونلرده توي بايرامدا،
اوخور سازين، چالار عاشیق.
سازينان مجليسه گيره ر،
بير خوشلوغي سالار عاشیق.
عاشیق سؤيله ر شریعتدن،
طریقت و معرفتدن،
آيري دوشمه ز حقیقتدن،
دوغرو يولدا قالار عاشیق.
عاشیق مرد اوغلاندان سؤيله ر،
نامردين باغريني تئيله ر،
حاققين سؤزون بيان ائيله ر،
حاقدان ايلهام آلار عاشیق
عاشیق مردلرینه ن گزه ر
اورکده غملري ازه ر
خونچا-يي شادلیغي بزه ر،
خوش گونو آرزولار عاشیق.
عاشیقدا اولور محببت،
ائل ايچينه سالار وحدت،
سؤزلرینه توتار ديققت،
ائل ايچينده قالار عاشیق


text:
اویان نیوز: آذربایجان فعاللاری آراسیندا سیاسی محبوسلارا قارشی آغیر حؤکملر و اونلارین اوزون مدت ایشگهنجهلرله نظارت آلتیندا ساخلانمالاریندا ایران تهلوکهسیزلیک ناظیرلیینین البیری کیمی تانینان تبریز اینقیلاب محکمهسینین حاکمی رحیم حملبر آوروپا بیرلیینین ایرانا قارشی تطبیق ائتدیی یئنی سانکسییا سیاهیسیندا یئر آلان ۹ ایرانلی آراسیندادیر. آذربایجان سایتلاری ایراندا یاشایان آذربایجان تورکلرینه قارشی باسقیلار و تضییقلر اوزوندن معین بیر ایرانلینین آوروپا بیرلیگی سوییهسینده بیر اورقان طرفیندن جزالاندیریلماسینی اؤنملی بیر حادثه کیمی قیمتلندیریر. آوروپا بیرلیینین ایرانداکی وضعیتی نظره آلاراق، معین شخص، موسسیسه و اورقانلارا قارشی محدودلاشدیریجی تدبیرلر ایله باغلی قانونونون حیاتا کئچیریلمهسی ایستیقامتینده مارتین ۱۲-ده یایدیغی بیاناتیندا حاکم رحیم حملبر آشاغیداکی کیمی تقدیم ائدیلیب:
تبریز اینقیلاب محکمسی ۱-جی شعبهسینین حاکمی، ژورنالیستلر، آذربایجان فعاللاری و ایشچی فعاللارینی «جاسوسلوق»، «میللی تهلوکهسیزلییه قارشی فعالیت»، «ایران رژیمینه قارشی تبلیغات» و «ایران رهبرینی آلچالتماق» کیمی اتهاملارلا گوناهلاندیراراق اونلارا وئریلهن آغیر حکوملرین مسولو، بیر چوخ حاللاردا قرارلاریندا محکمه پروسئسینین ایزلنیلمهمهسی و محبوسلارین ساختا اعترافلارا مجبور ائدیلمهسی بیلدیریلیب. او، زلزهله بؤلگهسینه گئدن ۲۰ کؤنوللو فعاللا زلزهله قوربانلارینا کؤمک ائتدیکلری اوچون حبس حؤکمو وئریب. محکمه بو فعاللاری «میللی تهوکهسیزلییه قارشی فعالیت اوچون توپلاشماق و امکداشلیق»دا گوناهلاندیریب.» سیاهیدا اهوازلی عرب فعاللارا اعدام حؤکمو وئرهن ایکی حاکم-سییید محمد باغیر موسوی و مرتضی کیاستینین ده آدی قئید ائدیلیب. «تبریزده توتولان میللی فعاللارین اکثریتی، او جملهدن اورمییه گؤلونون قورودولماسی ایله باغلی اعتراضلاردا حبس ائدیلهنلر، هابئله ایندی موهاکیمه پروسئسینده اولان محبوسلارین بیر چوخو حاکم حملبر طرفیندن موحاکیمه ائدیلیر. او، محبوسلارین عائلهلری ایله گؤروشمهییب، وکیلله تامین ائدیلمهدن اوزون مدت اطلاعات حبسخانالاریندا ایشگهنجه وئریلهرک سورگو-سوالا چکیلمهلرینه شرایط یاراداراق تهلوکهسیزلیک ناظرلیگی ایله امکداشلیق ائدیر،»- دئیه آذربایجان وئب صحیفهلری یازیر. ۲۰۱۱-جی ایلین اوکتیابریندا «بیر قروپ آذربایجان میللی حرکاتی فعاللاری» طرفیندن یاییلان بیاناتدا بئینلخالق ایجتیمایتدن حاکم حملبره قارشی محدودلاشدیریجی تدبیرلرین حیاتا کئچیریلمهسی ایستنیلمیشدی. بیاناتلا بیرلیکده حاکمین ۲۰-ا یاخین میللی فعالا قارشی چیخاردیغی حؤکملر ده یاییلمیشدی.
آمریکا سسی


text:
تبریز؛ بیر زامانلار هئچ کیم گؤرمهدن یانیندان کئچه بیلمزدیلر. شرقده مدنیتین(شهرلیلیک دئمک دیر) سیمگهلرینه چئوریلن شهرلرین بیری ایدی. آذربایجاندا شهرلی یاشامین ایزلری بیر چوخ یئرلرده اؤزونو گؤرسهده گؤرسهده، سون یوز ایله آغالیغینی گتیریب چاتدیران تبریز اولموشدو. بوگون تبریزه هانسی یاندان گیرمهییمیزه باخمایاراق، شهرین گیریشی، چیخیشی بللی دئییل.
هانسی یاندان شهره گیریرسن، بیر چوخلو داشدان-سیماندان تیکیلن ائولر، قارایوللار گؤزه گیریرلر. شهرده یاشیللیقدان خبر یوخ دیر. شهرین تکجه یاشیل یئری "شاهگؤلو"-نون خیرخیراسینا بیر-بیرینه بنزر ائولر( کوتله ایچینده شیک ساییلان، تبریزدن هئچ بیر ایز داشیمایان ائولر) دایانیبلار.
شهرده بینالار گؤیه باشقالدیریب، یوللار بینالارا گؤره وورولوب، شهرین چئورهسینده اولان بوتون یئرلری(کندلری، اکین یئرلری، چیمنلری، داغلاری) شهره قاتدیریلیر. یئنی تیکیلمیش ائولر، یوللار، کؤرپولرین هئچ بیری شهرین سیمگهسینه چئوریلمیر. تبریزده وورولان بینالارین یاخشیسینی باشقا یئرلرده وورولار. یئنی سالدیریلمیش هئچ بیر بینا اؤزل اولاراق تبریزی گؤرسهتمیر. بو گؤرونمهمزلییین ایکی آنلامی قاباریقدیر. بیرینجیسی بوتون شهرلره عایید دیر، او دا مئعمارلاریمیزین بیرینجی دهرهجهلی مئعمار اولمادیقلاری، تکجه بیر نئچهنجی درهجهلی یانسیدیجی اولمالاری دیر. ایکینجی ندن، تبریزین دورومونون دهییشمهسی دیر. داها دوغروسو تبریزی دوشوننلرین تبریزده اولماییب، اوزاقدان دوشونمهلری دیر. تبریزین بؤیوکلویونو گئرچک کیمی یوخ، تکجه بیر نوستالژی کیمی یاشایانلار، تبریزه بؤیوک دئیهرک تبریزین کؤپونو آلانلار، اؤزلری کیچیک اولوب تبریزی کیچیدنلردیرلر.
تبریزین گؤرمهلی، بؤیوکلویونو گؤرسهده بیلن بینالار، شهرین اورتاسیندا یئرلهشیرلر. شهرین اورتاسیندا اولان یئرلرین اوجون-بوجاغینی ایستهدیکلری کیمی دهییشدیریب، شهرین اوزولمهیینه باخمایاراق گئنه ووقارلی کئچمیشینی اوزه چَکیر. بازار، گولوستانباغی، ارک، گؤی مچید، قدیم مَحلهلرین هامیسی، قاری کؤرپوسو، مَچیدلر چیـیین-چیـیینه دایاناراق کیچیک دوشورلمهیین قاباغیندا دایانیرلار. دایانمالار، شهرین گؤوهنجینه آرتیریلمادان نه قدر سوروله بیلهجهیینی کیمسه بیله بیلمز.
رضا براهینی بیر یازیسیندا بئله یازیر؛ هر یئری دولاندان سونرا یئنه تبریز. بو یازی بیر تبریزلینین اؤز شهرینه یازدیغی بیر یازی دیر. یازیچی، شهردن چیخاندان سونرا بیر داها شهره قاییتمیر. دونیانی گزندن سونرا یئنه تبریز اولمور. بیر شهری یاشادان، او شهردن اولان دوشونورلرین، یازارلارین، وارلیلارین، ایش یئیهلرینین شهرده قالمالاری اولار. بیر شهر سایدیقلاریمدان بوشالیرسا، گوندن گونه شهر دالیلایار. شهر اؤز ایچیندن قورونماسا، دیشاریدان قورونماغی چتینلهشر. گؤرونتوسو دهییشیلر. سون یوز ایلده آدلانان، باشقا یئرلرین سویون ایچن تبریزلیلردن تبریزه قاییدان تکجه اوستاد شهریار اولدو. قالانلاری تبریز دئیه-دئیه تبریزه سورگونو سوردوروب سوردورورلر.
تبریز آذربایجانین گؤزو اولاراق اوسته سایدیغیم دورومدا دیر، باشقا شهرلرین حالیندان یازماساق یاخشی دیر.


text:
آذربایجان مطبخی دونیانین قدیم، زنگین و دادلی مطبخلریندن بیریدیر. بو مطبخین اؤزونمخصوص، عوض اولونماز دادی اولان چوخلو سایدا قورو و سولو یئمکلری، شیرنیاتلاری واردیر. بونلاردان بیری ده لونگیدیر. لونگی ایران و آذربایجان مطبخینین میللی یئمیی حساب ائدیلیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، ایچی دولدورولموش بالیق و تویوقدان حاضرلانان لونگینین ایکی نؤوعو وار. بونلار سولو لونگی و قورو لونگیدیر. بالیق لونگیسی اساساً کوتوم بالیغیندان حاضرلانیر.
عمومیتله، لونگی تویوق و بالیق اوچون ایچدیر. بو ایچی عادتا آذربایجانین جنوب بؤلگهلرینده، خوصوصیله لنکراندا حازیرلاییرلار.
تویوق لونگیسینین نئجه حاضرلانماسی حاقدا معلوماتی تقدیم ائدیریک:
لازیم اولان ارزاق لار
تویوق
۱۵۰-۲۰۰ قرام اویودولموش قوز (گیردکان)
۱ باش سوغان
آلچا تورشو
دوز
ایستیوت
حاضرلانماسی
سورتگجدن کئچیریلمیش سوغانی، ایکی خؤرک قاشیغی تورشونو اویودولموش قوزا قاتین. ایستیه گؤره دوز، ایستیوت علاوه ائدیب یاخشی قاریشدیرین. ایچلیک برک اولمالیدیر. تمیزلنمیش تویوغو دوزلاییب، ایستیوتلایین. داها سونرا تورشونو هم تویوغون ایچینه، هم ده اوستونه چکین. سونرا ایچینی دولدورون. سینه حیسهسیندن آزجا کسیب بوش حیصهیه ایچلیکدن قویون. بیشمه مرحله سینده ایچلیک داغیلماسین دئیه آچیق قالان یئرلری یا کوردانلا (چوپله) باغلایا، یا دا ساپلا تیکه بیلرسینیز. ۴۵-۶۰ دقیقه، ۲۰۰-۲۲۰ درجه آلت-اوست یاندیریلمیش سوبادا بیشیرین.


text:
yar
یار گونومی گؤی اسگییه توتدو كی دور منی بوشا
جوتچو گؤروبسه ن اؤكوزه اؤكوز قویوب بیزوو قوشا ؟
سن اللینی كئچیب یاشین ، من بیر اوتوز یاشیندا قیز
سؤیله گؤروم اوتوز یاشین نه نیسبتی اللی یاشا ؟
سن یئره قویدون باشیوی من باشیما نه داش سالیم ؟
بلكه من آرتیق یاشادیم نئیله مه لی ؟ دئدیم یاشا
بیرده بلالی باش نچون یانینا سوپورگه باغلاسین؟
بؤركو باشا قویان گرك بؤركونه ده بیر یاراشا
بیرده كبین كسیلمه میش سن منه بیر سؤز دئمه دین
یوخسا جهازیمدا گرك گلئیدی بیر حوققا ماشا
دئدیم : قضا گلیب تاپیب ، بیر ایشیدی اولوب كئچیب
قوربانام اول آلا گؤزه ، حئیرانان اول قلم قاشا
منكی اؤزومده بیر گوناه گؤرمه ییرم ، چاره ندیر ؟
پیس بشرین قایداسی دیر ، یاخشی نی گؤرسه دولاشا
دوستا مروت ائتمه لی دوشمه نیله كئچینمه لی
قایدا بودیر ، حئیف دئگیل بشر یولون آشیب چاشا ؟
من ده سنین دای اوغلونام سن ده منیم بی بیم قیزی
گؤنول باخیرسا گونه شه ، گؤزده گرك بیر قاماشا
ایندی بیزیم مارال كیمی ، اوچ بالامیز واردی ، گرك
آتا – آنا ساواشسادا ، بونلارا خاطیر باریشا
هر كیشی یه عیالی دا ، اؤز جانی تك هؤروكلنیب
هدیه ده اولماز ائله سین عیالی قارداش قارداشا
بو دونیا بیر یول كیمی دیر ، بیز آخرت مسافیری
كجاوه ده هاماش گرك اؤز هاماشینان یاناشا
آخیرتی اولانلارین ، دونیاسی غم سیز اولمویوب
سئل دی گله ر آخار كئچر ، آمما گرك آشیب – داشا
مثل دی : « یئر كی برك اولور ، اؤكوز اؤكوزدن اینجییور »
هی دارتیلیر ایپین قیرا ، یولداشیلا بیر ساواشا
بیزیم ده روزیگاریمیز یامان دی ، بیزده عیب یوخ
بلكه وظیفه دیر بشر قونشولاریلان قونوشا
حق حیات یوخ داها بیزلره ، چوخ بؤیوك باشی
زندانیمیزدا حققیمیز ، بیر باجا تاپساق ، تاماشا
آمما اونون شماتتی آللاها خوش گلمیوبن
گئتدی منیم حیاتیمی ووردی داشا چیخدی باشا
(شهریار)


text:
بین الخالق عالمده بؤیوک گرگینلیین اولماسینا باخمایاراق، بیز دوشونوروک آذربایجان-آمریکا مناسیبتلرینده یئنی صحیفهنین آچیلماسی اوچون بؤیوک ایمکان وار.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، بونو آذربایجان پرزیدنتینین خاریجی سیاست مسئلهلری اوزره کمکچیسی-شعبه مدیری نوروز ممدوو دئییب.
ن. ممدوو بیلدیریب کی، بونون ان مهم ثبوتلاریندان بیری کیمی دونالد ترامپین آذربایجان پرزیدنتینه سون ایکی هفتهده ایکی مکتوبونو گؤسترمک اولار.
"بو مکتوبلاردا مناسیبتلرده یئنی صحیفهنین آچیلماسی اوچون نه قدر ایمکانلارین اولدوغو گؤرونور"، - او قید ائدیب.


text:
به میمنت حلول ماه مبارک رمضان، کتاب «چهل حدیث» ملا محمد فضولی که دکتر حسین محمدزاده صدیق، تصحیح و با ترجمههای ترکی جغتایی امیرعلیشیر نوایی و ترجمهی فارسی عبدالرحمن جامی مقایسه کردهاند، در ادامه تقدیم میکنیم:
اوروجلوق آیی و قیرخ حدیث
1- حضرت پیغمبر(ص)ین حدیثلری
«حدیث» اسلام عالمینده ان بؤیۆک حکمتلر قایناغی کیمی تانینماقدادیر. حضرت محمد(ص)، ابدیته قاووشدوقدان سونرا، مسلمانلار داها چوخ او مبارک ذاتین حدیثلرین ضبط ائتمهگه احتیاج حس ائتمیشلر. قئید ائتمک لازیمدیر کی اون دؤرد معصومدان هر بیریسی دۆنیایا گؤز یوماندا، اونلارین شیعهلری، حضرت رسولون آچیق تأکیدی ایله، حدیثلرینین ضبط و ساخلاماسینا باشلامیشلار. جامعصغیر اثرینین مؤلفی سیوطی، حضرت پیغمبر (ص)دن نقل ائدیر کی بویورموشدور:
مَنْ حَفِظَ عَلیَ اُمَّتی اَربَعینَ حَدیثاً مِمّا یَحتَاجُونَ فِی اَمرِ دِینِهِم بَعَثَهُ اللهُ عَالِماً فَقیهاً
چئویری: هر کس منیم امّتیم اۆچۆن اونلارین دینی ایشلرده احتیاجلاری اولان قیرخ حدیث حفظ ائتسه، الله اونو قیامتده عالم و فقیه ائدهر.
وسایل الشّیعه مؤلفی شیخ حرّ عاملی ایسه حضرت امام جعفر صادق(ع)دن نقل ائدیر کی بویورموشدور:
مَنْ حَفِظَ مِنْ شِیعَتِنَا اَربَعیِنَ حَدِیثاً، بَعَثَهُ اللهَ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ القِیَامَةِ فَقیهاً عَالِماً وَ لَمْیُعَذِّبْهُ.
چئویری: هر کس بیزیم شیعهمیزدن قیرخ حدیث حفظ ائتسه، الله عزّوجلّ اونو قیامت گۆنۆ فقیه و عالم قرار وئرهر و عذابی اولماز.
بو حدیث مسلمانلار طرفیندن ایمان و اعتقاد ایله قارشیلانمیشدیر. اسلام عالمینده، عرب دیلینده و ائلجهده تۆرکیده «اربعین»، «اربعینات»، «الاربعون حدیثاً»، «قیرخ حدیث»، «قیرخلار»، فارسجادا «چهل حدیث» آدلی بیر چوخ کتابلار و منظومهلر یازیلمیشدیر.[i]
بیرینجی حدیث کیتابی هجری 242ـ نجی ایلده وفات ائدهن محمدبن اسلم بن سالم کندی طرفیندن و ایکینجیسی یئنه اۆچۆنجۆ عصرده مؤید بن محمدبن علی قرشی حافظ الی ایله یازیلمیشدیر.[ii]
اربعین یازماق سونرالار اسلام عالمینده داها دقتله آردی آراسی کسیلمهدن ادامه تاپمیشدیر. مخصوصاً شیعه عالیملری طرفیندن اربعینلر، مختلف موضوعلارا آیریلمیشدیر. مثلاً هجری 585 ـ نجی ایلده وفات ائدهن شیخ منتخبالدین ابن بابویه «اَلاَرْبَعُونَ حَدِیثاً مِنْ الاَرْبَعِینْ عَنِ الاَرْبَعیِنِ فِی فَضَائلِ اَمیرِالمُؤمِنیِنْ» کیتابینی حضرت علی (ع)نین فضیلتلرینده یازمیشدیر.[iii]
2- تۆرک ادبیاتی تاریخینده حدیث ترجمهسی
قیرخ حدیث موضوعو تۆرک ادبیات تاریخینه هجری 5 ـ نجی عصردن وارد اولموشدور. لاکین مع الاسف 8 ـ نجی عصرده یاشایان ضریر ارزنة الرومی زمانینا قدهر یازیلان تۆرکجه منظوم و منثور حدیثلرین هئچ بیری، بیزیم الیمیزه گلیب چاتمامیشدیر.
ضریر ارزنة الرومی نین تۆرکجه یازدیغی منثور نبوی حدیثلریندن بیر نمونه اوخویالیم:
«جۆمرد کیشی یاخیندیر آللاها، یاخیندیر اوچماغا، ایراقدیر تامودان. ناکس کیشی تانریدان ایراقدیر، اوچماقدان ایراقدیر، تامویا یاخیندیر.»
تۆرکجهمیزده ان مهم منظوم قیرخ حدیثلردن بیری اربعینفضولی دیر کی جامینین چهل حدیث رسالهسینین تۆرکجه چئویریسی ساییلیر. او، ملاعبدالرحمان جامی886 ـ نجی ایلده فارسجا منثور بیر مقدمه ایله، ازبرلهمهسی آسان اولان حدیثلردن قیرخینی سئچهرک، هر بیرینی فارسجا بیر قطعه ایله ترجمه ائتمیشدیر و بیر مقدمهده یازمیشدیر. جامی اؤز ترجمهسینه فارسجا بئله دئییر:
« صحیحترین حدیثی که راویان مجالس دین و محدثان مدارس یقین املا کنند، حمد دانایی است که کلمات تامهی جامعه بر زبان معجز بیان حبیب خود گذارانیده و آن را تالیِ کلام کامل و خطاب شامل خود گردانیده و به نقل رواة ثقة به گوش محرومان از سعادت صحبت وی رسانیده و به نور علم به آن و عمل به موجب از ظلمات ضلالتشان رهانیده صَلَی اللهُ عَلَیْهِ وَ آلهِ وَ اَصْحَابِهِ نقلت علومه و حفظة آدابه.
اما بعد این چهل کلمه است از آن کلمات که سهولت فهم و حفظ را به نظم فارسی ترجمه کرده میآید. امیدواری آن است که ناظم مترجم امروز در شرط مَنْ حَفِظَ عَلیَ اُمَّتی اَرْبَعِینَ حَدیِثاً یَنْتَفِعُونَ بِهِ داخل شود و فردا به سعادت جَزاءِ بَعْثَهُ اللهُ یَوْمَ القِیامَةِ فَقیهاً عَالِماً واصل گردد وَ مِنَ اللهِ مُکَوِّنِ الْکَوْنْ اَلعِصْمَةُ وَ الْعَوْن.
قطعه
هر که این چهل حدیث حفظ کند ـ
از احادیث سید مرسل،
نام او را به محشر از علما ـ
بنویسد خدای عزّوجلّ. »
جامینین بو کیتابینی، فضولیدن قاباق امیرعلیشیرنوایی، بگنمیشدیر. ایلک تۆرکجه ترجمهده اونا عائددیر.
جامینین چاغداشی و دوستو اولان نوایی، بو رسالهنی 23 بئیتلیک منظوم بیر مقدمه ایله تۆرکجهمیزه قازاندیرمیشدیر.
اونون مقدمهسی بئلهدیر:
1 حمد آنا کیم کلام خئیر مآل،
قیلدی ایلگه رسولدان ارسال.
اول رسولی کی هم کلامِ فصیح،
ایلگه یئتگۆردۆ هم حدیث صحیح.
تا اولوس جهلدن خلاص بولوب،
علم خلوتگهیده خاص بولوب.
چۆن تاموغدان نجات تاپغایلار،
اوچماق ایچره حیات تاپغایلار.
5 جلّ ذکره زهی ایلاهِ رفیع،
عزّ قدره زهی رسول شفیع.
چۆن صفا اهلی پاک فرجامی،
پاک فرجام و پاکفر جامی.
اول یقین ساری دستگیر منا،
قیبله و اوستاد و پیر منا.
کی توتوبدور جهانی تصنیفی،
نظم دیوانی، نثر تألیفی.
چۆنکۆ هجریدن ایل آراسیدا سؤز،
سکسن آلتی ایدی و سکگیز یۆر.
10 کیم یانا تحفهیی عیان قیلدی،
تحفه یوخ، طۆرفهیی بیان قیلدی.
اوقوغاندا بخاری و مسلم،
قیرخ سؤز بارچا شۆبههدن سالم.
نثر ایله نظمینی مرکّب ائدیب،
فارسی نظم ایله مرتب ائدیب.
اربعینی چیخاردیم جانلار،
بلکه یۆز اربعین چیقارغانلار.
تاپدیلار آندا نشئهی مقصود،
اربعیندن نئچۆک کیم اهل شهود.
15 فارسیدانلار ائیلهبن ادراک،
عاری ایردی بو نفعدن اتراک.
ایستهدیم کیم بو خئیل هم، باری،
بولماغایلار بو نفعدن عاری.
من دوعاکن چۆ مدّعا ائلیپ،
اول اجازت بئریپ دوعا ائلیپ.
مدّعا چۆن باری صواب ایردی،
بیر دوعا قیلدی مستجاب ایردی.
بیر ایکی گۆن کی اهتمام ائتدیم،
کؤز توتاردین بورون تامام ائتدیم.
20 بار اومیدیم کی شاه شرع آئین،
کی نبی شرعیغه بئریر تزیین.
چۆن بو اوراق ساری سالغای کؤز،
ائیلهگئی کؤنلۆگه اثر باری سؤز.
نثردن داغی بحره وئر بولغای،
نظمدن داغی بر خبر بولغای.
بو گۆن اولسا حدیثلرلرغه مطیع،
تانغلا بولغای محدث آنا شفیع.
امیرعلیشیر نواییدن سونرا گلن و آذری تۆرکجهسینده اونون شیوهسینین داوامچیسی اولان فضولیده، جامی کیمی اثرینه قیسسا منثور بیر مقدمه یازمیشدیر و سونرا سئچیلمیش قیرخ حدیثی گؤزهلجهسینه تۆرکجهمیزه چئویرمیشدیر.
3- فضولی و جامی
ملامحمد فضولی، ملانورالدّین جامینی سئون و اونا سایغی بسلهین بیر شاعیر اولموشدور. تۆرکجه و همده فارسجا دیوانلاریندا جامیدن ایلهام آلدیغی، اونا نظیرهلر یازدیغی آیدیندیر.
فارسجا دیوانیندا، قصیدهلر بؤلۆمۆنده، جامینین:
چو پیوند با دوست کردی تو، ای دل!
ز چیزی که جز او است، پیوند بگسل!
مطلعلی قصیدهسینه آشاغیداکی مطلع ایله جواب یازیر:
بر آنم که از دلبران برکنم دل،
نه سهل است کاری چنین، ربّ سَهِّلْ![iv]
و قصیدهنین سونوندا جامییا حؤرمت علامتی اولاراق دئییر:
فضولی! در این نظم گفتی سخنها،
خلاف مسمّی ز حسن خصایل.
همانا که بهر تو گفته است جامی،
ایا خیر قل قولی فیا شرّ قایل.[v]
خاقانینین انیس القلب عنوانلی قصیدهسینه یازدیغی نظیرهده ایسه، هم خاقانی و امیرخسرو، و همده جامیدن سایغی ایله آد آپاریر:
ز کان طبع، پولادی برون آورد خاقانی،
سوی دریای هند ارسال کرد از سوی شروانش.
به استادی، از آن پولاد خسرو ساخت مرآتی،
روان سوی خراسان کرد از دهلی و ملتانش.
جلائی داد آن را جامی، آن گه جانب بغداد،
فرستاد از برای خادمان شاه مردانش.[vi]
هابئله باشقا یئرده امیرخسرو دهلوینین بحر الابرار قصیدهسینه بیر نظیره یازارکن، بو قصیدهیه جامینین یازدیغی نظیرهدن تأثیر آلمیشدیر. جامینین نظیرهسی بو میصراع ایله باشلاییر:
کنگره ایوان شه کز کاخ کیوان برتر است،
رخنهها دان کش به دیوار حصار دین در است!
فضولی ایسه بئله باشلاییر:
مدار هفتهی دوران که نفع او ضرر است،
نه گنج هفت در است، اژدهای هفت سر است.[vii]
فضولی دیوانینین غزللر بؤلۆمۆنده ایسه، اونون جامیدن ایلهام آلدیغی و اونا نظیره یازدیغی بیر چوخ غزللره راست گلمک اولار. میثال اۆچۆن:
جامی:
عید شد، یک دل نمیبینم که این دم شاد نیست،
جز دل خود، کین زمان هم از غمت آزاد نیست.
فضولی:
باغبان! لطف قد آن سرو در شمشاد نیست،
کی نماید تربیت جایی که استعداد نیست؟[viii]
جامی:
گه به دعوی تاب آن روی چو مه دارد چراغ،
باید امشب پایهی خود را نگه دارد چراغ.
فضولی:
گر نه در دل مهر آن روی چو مه دارد چراغ،
چیست این سوزی که شبهای سیه دارد چراغ؟[ix]
جامی:
ز هجران مردهام جانا، نپنداری که جان دارم،
به مضراب غمت چون چنگ بیجان، صد فغان دارم.
فضولی:
نه از تیری که بر دل میزنی، چندین فغان دارم،
سوی خود میکشی، این ناله از رشک کمان دارم.[x]
حکیم ملامحمد فضولی، جامینین شعرلرینه نظیره یازارکن، اونون دینی و فلسفی گؤرۆشلریندن ده تأثیر آلمیشدیر و اونا بسلهدیگی احترام و سایغینین مهم علامتی اولاراق، حدیث اربعین کیتابینین تۆرکجهمیزه ترجۆمه قرارینا گلمیشدیر. بلکه بیز ادعا ائده بیلهریک کی فضولی، جامی نی اؤزۆندن سونرا گلن تۆرکجه یازان شاعیرلر اۆچۆن احتراما شایان و سایغیلی بیر شعر و کلام صاحیبی ائتمیشدیر. بئله کی فضولیدن سونرا، جامینین سئچدیگی قیرخ حدیثی بیر چوخ شاعیرلر دیلیمیزده ترجۆمه ائتمیشلر.
فضولی لیلی و مجنون مثنویسینی 915 هـ. ایلینده قورتارمیشدیر.
فضولینین قیرخ حدیث اثرینی ایلک دفعه عبدالقادر قاراخان،[xi] سونرا کمال ادیب کۆرکچۆ اوغلو نشر ائتمیشلر.[xii] ایراندا ایسه بو سطیرلری یازان، 1370 ـ نجی ایلده، تهراندا بو اثرین نشرینه موفق اولموشدور.[xiii]
بیز، بورادا فضولینین قیرخ حدیث اثرینی 1370 ـ نجی ایل نشریندن نقل ائتدیکدن سونرا، حدیثلرین قایناغی و ملاجامی ایله امیرعلیشیرنوایینینده ترجۆمهلرینیده گتیریریک.
امیرعلیشیرنوایینین ترجۆمهلرینی احمدسئوگینین نشریندن آلمیشیق.[xiv] احمدسئوگی 148 صحیفهلیک تحقیقی کتابچاسینا، جامینین قیرخ حدیث کیتابینین امیرعلیشیرنوایی، فضولی، و عثمانلی شاعیرلری رحلتی، نابی، مفید، منیف، سید ابراهیم، زهدی و لا ادری طرفیندن اولان ترجۆمهلرینی ده مقایسهلی متنلر اولاراق نشر ائتمیشدیر. کیتاب لاتین آلفاسی ایله نشر ائدیلمیشدیر. بیز، علیشیر نوایینین چئویریلرینی عرب الفباسینا کؤچۆرهنده، چاغاتای تۆرکجهسینین اؤزهللیکلرینی حیفظ ائدهرک، متنی املا قایدالاریمیزا اویدوردوق.
بئلهلیکه مولانا حکیم ملامحمد فضولینین تۆرکجه منظوم اثرلرینین علمی نشرینین ایکینجی جیلدینی قورتاریریق. اومید ائدیرم کی یاخین گلهجکده، اونون باشقا اثرلرینین ده علمی نشرینه موفق اولاجاغام.
اتک یازیلار
158. مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی قیمتلی الذریعه الی تصانیف الشیعه کتابیندا 76 اربعین حدیث کیتابیندان آد آپارماقدادیر.
159. بو کیتابلارین ایضاحی اۆچۆن باخین فهرست المحظوظات دارالکتب الظاهریه کیتابیندا «حدیث» قسمینه. همین کیتابیندا 46 «اربعین»دن آد چکیلیر. بو فهرست دمشق شهرینین مکتبه الظاهریه کتابخاناسیندا ساخلانیلان ال یازمالاری تانینماسی اۆچۆن یازیلمیشدیر.
160. همین اثردن مرحوم آقا بزرگ قیمتلی الذریعه الی تصانیف الشیعه کیتابیندا خبر وئریر.
161. فضولی بیاتلی، مولانا حکیم ملامحمد. دیوان اشعار فارسی. مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، یاران، تبریز، 1386، ص120.
162. همان، ص121.
163. همان، ص144.
164. همان، ص91.
165. همان، ص171.
166. همان، ص226.
167. همان، ص237.
168. Karahan, Abdülkadir. Fuzuli nin tedkik edilmemiş bir eseri: Kırk Hadis Tercemesi, İst. 1948.
169. Fuzuli. Kırk Hadis Tercemesi, Hazırlayan: Kemal Edib, İst. 1951.
170. فضولی، ملامحمد. حضرت پیغمبردن قیرخ حدیث، تصحیح و مقدمه: دکتر ح. م. صدیق، بعثت قورولوشو، تهران، 1370.
171. Doç. Dr. Ahmet Sevəi. Molla Caminin Erba'ini ve Manzum Türkçe Tercümeleri, Konya, 2000.
1. قیرخ حدیث رسالهسینین متنی
اصحّ اقوال معقوله و اتمّ احادیث مقبوله کی اصحاب فصاحت نقش، صحیفهی اعتبار ائدیب، ارباب بلاغت طرز جدید اختیار ائدهرلر؛ اول منشیِ ارکان حکمت و مملّیِ احکام قدرت حمدیدیر کی کلمات نصایح مضمون و لغات مواعظ مکنون لسان معجز بیان رسولونا جاری ائدیب، دستور العمل سکّان سرادق الیقین و نصب العین عمّال مصالح الدین ائتمیش. صَلَی الله عَلَیْه و صَحَابه و سَلَّم، نُقِلَت اَعْلام عُلوُمه و حُمِلَت اَعْلام آدابِهِ.
اما بعد، بو قیرخ حدیث معتبردیر، بلکه قیرخ دانه گؤهردیر کی اوستاد گرامی مولانا عبدالرحمن جامی ـ عَلَیْه الرَّحْمَه ـ انتخاب ائدیب. فارسی مترجَم ائتمیش و شرط مَن حَفظ مِن امَّتی اربَعینا حَدیثاً یَنْتَفَعُونَ بِهِ قَبْلَ الْجَزا بَعْثَ الله یَوْمَ الْقِیامَةِ فَقیهاً عالِماً، مقامینا یئتمیش عموم فئیض اۆچۆن، ترکی ترجۆمه اولونور.
ـ 1 ـ
لاَ یُؤمنُ اَحَدُکُم حتّی یُحِبَّ لأخیهِ مَا یُحِبَّ لِنَفْسِهِ.416
مؤمن اولماز کیشی حقیقت ایله،
توتمایینجا طریق تَرک هوا.
هر نه اؤز نفسینه روا گؤرسه،
یار و قارداشا گؤرمهیینجه روا.
فضولی
مؤمن ایرمس دورور کی ایماندین،
روزگاریده یۆز صفا کؤرگئی.
تا کی قارداشیگا روا گؤرمز،
هر نه کیم اؤزگغه روا کؤرگئی.
نوایی
هر کسی را لقب مکن مؤمن،
گرچه از سعی جان و تن کاهد.
تا نخواهد برادر خود را،
آنچه از بهر خویشتن خواهد.
جامی
ـ 2 ـ
الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسانِهِ وَ یَدِهِ.417
مسلم اولدور کی اهل عالم ایله،
صیدق اولا قولو، خئیر اولا عملی.
ضررین گؤرمیه مسلمانلار،
اولا پاکیزه هم دیلی هم اَلی.
فضولی
کیم مسلمانلیگ ائیلهسه دعوا،
چین ایمس گر قیلیر فدا جانلار.
اول مسلمان دورور کی سالیمدیر،
تیلیدین ایلگیدین مسلمانلار.
نوایی
مسلم آنکس بود به قول رسول،
گرچه عامی بود و گر عالم،
که به هر جا بود مسلمانی،
باشد از قول و فعل او سالم.
جامی
ـ 3 ـ
الصُبْحَةُ تَمْنَعُ الرِّزْقَ.418
صۆبحدۆر، فاتح خزانهی رزق،
طالب خواب صۆبحدۆر مذموم.
صۆبح وقتینده خوابه راغیب اولان،
وسعت رزقدن اولور محروم.
فضولی
صۆبح اویخوسون اول کی ائیلهدی ترک،
رزق اۆزۆن اؤزیگه تؤش گؤردۆ.
اول کی غفلتدن ایتدی خواب صبوح،
بو شرفی مگر کی تؤش گؤردۆ.
نوایی
ای کمر بسته کسب روزی را!
صبحخیزی دلیل فیروزی است.
بهر خواب صباح چشم مبند،
زانکه این خواب مانع روزی است.
جامی
ـ 4 ـ
اَلدّنیا مَلْعُونَة و مَلْعُون ما فیها اِلاّ ذِکْرُ الله تَعالی.419
مصطفی قولو ایله ملعوندور،
دۆنیادا هر نه وار اوندا تمام.
تانری ذیکریندن اؤزگه کیم اولدور،
سبب عزّ خاص و نعمت عام.
فضولی
دُنیی و هر نی اوندادیر موجود،
بولدو حق لعنتی گرفتاری.
غیر حق ذکری کیم ایرۆر ذاکر،
تینگرینین رحمتی سزاواری.
نوایی
هدف لعنت خدای آمد،
دنیی و هرچه هست در دنیی.
غیر ذکر خدا که صاحب ذکر،
در دو عالم به رحمت است اولی.
جامی
ـ 5 ـ
دُم۫ عَلَی الطّهارَﺓِ یُوَسَّع۫ عَلَیْکَ الرّز۫قُ.420
ای قیلان آرزوی وسعت رزق،
خبثدن چک همیشه دامانین،
متصل دامن طهارت توت،
کی قویا فقر الی گریبانین.
فضولی
گر همیشه طهارتین بولسا،
آریغای فاقه چیرکی اول سودان.
طاهیر اول ایستهسن فزون روزی،
حاضر اول کیم یئتیردی اول سودان.
نوایی
ای کز آلودگیِ تو شب و روز،
فاقه و فقر تو زیاده شود.
بیطهارت مباش تا بر تو،
روزی تنگ تو گشاده شود.
جامی
[i] مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی قیمتلی «الذریعه الی تصانیف الشیعه» کتابیندا 76 «اربعین حدیث» کیتابیندان آد آپارماقدادیر.
[ii] بو کیتابلارین ایضاحی اۆچۆن باخین «فهرست المحظوظات دارالکتب الظاهریه» کیتابیندا «حدیث» قسمینه. همین کیتابیندا 46 «اربعین»دن آد چکیلیر. بو فهرست دمشق شهرینین «مکتبه الظاهریه کتابخاناسیندا» ساخلانیلان ال یازمالاری تانینماسی اۆچۆن یازیلمیشدیر.
[iii] همین اثردن مرحوم آقا بزرگ قیمتلی «الذریعه الی تصانیف الشیعه»کیتابیندا خبر وئریر.
[iv] فضولی بیاتلی، مولانا حکیم ملامحمد. دیوان اشعار فارسی. مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، یاران، تبریز، 1386، ص120.
[v] همان، ص121.
[vi] همان، ص144.
[vii] همان، ص91.
[viii] همان، ص171.
[ix] همان، ص226.
[x] همان، ص237.
[xi]
[xii]
[xiii]
[xiv] Doç. Dr. Ahmet Sevəi. Molla Caminin Erba'ini ve Manzum Türkçe Tercümeleri, Konya, 2000.


text:
قالین: دابقینگ آلینماغی داعشینگ یۇیولان ایدئولوژیسینا آغیر ضاربادیر
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیق دیوانینینگ ایش دۇلاندیریجیسینینگ اۇرونباسارینینگ دیلی صباح قازِتیندأکی ماقالاسی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیق دیوانینینگ ایش دۇلاندیریجیسینینگ اۇرونباساری و مطبوغات گنگهشچیسی ابراهیم قالین "دیلی صباح" قازتینه گۆن ترتیبینینگ ایلری توتولیان اوغری بارادا ماقالا یازدی.
قالین ماقالاسیندا "دابقینگ آلینماغی داعشینگ یۇیولان ایدئولوژیسینا اورلان آغیر ضاربادیر. چۆنکی داعش دابق ینگ قیامات گۆنی اورشونینگ بۇلجاق یریدیگینه اینانیار" دییپ نیغتایار.
ابراهیم قالین: "داعش، دابق و قیامات ایدئولوژیسینینگ سامسیقلیقلاری" سؤزباشیلی ماقالاسیندا، تۆرک قۇشونی تارپایندان قۇلدانیان آزات سوریه قشونینینگ ۱۶-نجی اکتیابردا دابق اتراپچاسینی داعشدن آلیپ ۲۴-نجی آگوستدا باشلان فیرات قالقانی اۇپراسیاسینینگ (عملیاتینینگ) چأگینده داعشه ینه ده بیر ضاربا اوراندیغینی یاتلادیار.
داعشینگ ایکی آیدان آز واغتدا تۆرکیه- سوریه سرحت یاقاسینداقی اساسی یرلری الدن گیدیرِندیگینی بیان ادیأن قالین، شۇل بیر واغتدا دا داعشینگ دابق بیلن باغلی قیامات حکایاسینا اساسالانیان یۇیولان ایدئولوژیسینینگ اساسی فاکتورلاریندان بیری بۇلان قانونیلیق باراسیندا گۆنسایین قینچیلیغا سزهواردیغینا اۆنسی چکدی.
ابراهیم قالین بیر تاراپدان عیراغینگ ۲۰۰۳-نجی ییلدا نأحیللی باسیلیپ آلیناندیغینی، بیلهکی تاراپدان مالکینینگ یۇلباشچیلیغینداقی حؤکۆتینگ ۲۰۱۰-۲۰۱۳-نجی ییللارینگ آرالیغینداقی مذهپچی سیاساتلارینینگ نتیجهسینده دؤرهدیلن و نتیجهده عیراغینگ اساسی شأهِرلریندن بیری بۇلان موصل –ی آلان داعشینگ نأحیللی یۆزه چیقاندیغینینگ یاتلانماغینینگ یترلیک بۇلجاقدیغینی بیان اتدی.
قالین، تۆرکیأنینگ سرحتلرینی ترورچیلاردان صاپلاماق اۆچین فیرات قالقانی حرکتینینگ لاشلاندیغینی یاتلادیپ، ماقالاسیندا شیله یازدی:
فیرات قالقانی اۇپراسیاسینینگ باشلان گۆنۆندن بأری، جرابلس بیلن بیلهلیکده اؤرأن اهمیته ایه بۇلان شأهِرلر و دجله بیلن فیرات دریالارینینگ آراسیندا، تۆرکیه- سوریه سرحدینده داعشینگ باسیپ آلان کؤپ سانلی اۇبا و شأهِرچه داعشدن آلیندی. آزات سوریه قشونی، چکن ییتگیلرینه قارامازدان، داعشینگ کنترل آستینداقی کؤپ سانلی اۇبا و شأهِرچأنی آزات اتدی.
آزات سوریه قشونی، ترورچی تۇپارینگ سوریهدأکی ایکی قالاسی حؤکمۆنده بۇلان الباب و رقه شأهِرلرینه دۇغری دورمانی یۇلونا دۇوام ادیأر. اِمما فیرات اۇپراسیاسی، سوریهده داعشه قارشی تأثیرلی بیر حرکت بۇلاندیغینی گؤرکِزدی. اۇپراسیا واغتیندا بؤلگهلر تروردان صاپلاندی. آزات سوریه قشونینینگ اؤزۆنه اینامی یۇقارلادی. عیلیملی تۇپارلارینگ آزات سوریه قشونینا قۇشولماغی اۆچین ایشلر ادیلدی و مۆنگلرچه سوریهلینینگ اؤیلرینه قایدیپ گلمهگی اۆچین مۆۇمکینچیلیک دؤرهدیلدی.
موندان دا اولوسی، پ. ک. ک نینگ سوریهدأکی ترورچی قۇلی بۇلان دموکراتیک بیرلیک پارتیاسی (PYD) و حالق قۇراغ بیرلیگینینگ (YPG) بؤلگهده داعشه قارشی اورشیان یکهتأک گۆیچ بۇلاندیغی باراداقی یالانلار دا پاش بۇلدی."
قالین بیر تاراپدان عیراغینگ ۲۰۰۳-نجی ییلدا قینانچ یاغدایدا باسیپ آلینماغی و بیلهکی تاراپدان دا مالکی حؤکۆمتینینگ ۲۰۱۰-۲۰۱۳-نجی ییلاردا مذهپچی سیاساتلارینینگ نتیجهسینده قورالان و آحیریندا دا عیراغینگ ایکینجی اینگ اولی شأهِری بۇلان موصل –ی آلان داعشینگ نأحیللی اۇرتا چیقاندیغینینگ یاتلادیلماغینینگ یترلیک بۇلاندیغینی آیتدی.
ابراهیم قالین یازان ماقالاسینا شیله دۇوام ادیأر:
"دوشمان بیر حؤکۆمت و اۇنگا تابین تعصیپلی یاراغلی گۆیچلر تاراپیندان داشالدیلان، حۇرلانان و باسیش ادیلن سنی طایپالارو موصلینگ یؤنهکی رایاتلاری ۲۰۱۴-نجی ییلدا ۶۵ مۆنگ آداملیق گۆیچلی عیراق قشونی بیر گۆللـه بِللهمأنی شأهِردن آیریلان ماحالی دینگه تۇماشا اتدی. بو داعش اۆچین حۇوپسوز (امن) بیر یر دؤرهتدی. سنی- شیغا قاتناشیقلارینی بتررأک زأهِرلهدی. قیسغا مؤهلت موندان اۇزال باشلایان موصل اۇپراسیاسی باراسیندا دا شۇل آیدیلانا منگزش قۇرقی بار.
تۆرکیأنینگ سرحتلری بۆتین ترورچیلاردان تمیزلهنیأنچأ، رایاتلارینگ و سوریه سرحدیندأکی سوریهلیلرینگ حۇوپسوزلیغی برکیلیدیلیأنچآ فیرات قالقانی اۇپراسیاسینا دۇوام اتدیرمهک براسیندا توتانیرلدیریس. یاشاییشینگ عاداتی یاغدایا اؤورۆلِن جرابلس- اعزاز حاطینداقی حۇوپسوز کریدوردا بۇلان واقالار دا شۇل دوغرودادیر.سوریه حالقینینگ اینگ آزیندان بو بؤلگهدأکی حالقینگ اؤزلرینیگ قۇرانیانیلیاندیغینی بیلمهگی أهمیتلیدیر. بۆتین دۆنیأ پول اۆچین بۇلیان اورشلار و ژئوپولیتیک گۆیچ سینانشیغی اۆچین سوریه حالقینی یکه قۇیان شول واغتلاردا اۇلارینگ اؤزلرینی حۇوپسوز گؤرمهگی أهمیتلیدیر.
دابقینگ داعش دن آلینماغی داعش اۆچین اورش تایدان ینگیلمهگیدیر. اۇندان دا أهمیتلی بۇلانی، بو مسئله اۇنونگ یۇیولان ایدئولوژیسینا اولی ضاربادیر. چۆنکی داعش، دابق ینگ قیامات گۆنی اورشینینگ، مسیحیلرینگ آیدیشینا گؤرأ ده قۇوی و تلکهلرینگ (اِربِتلرینگ) اتجک سۇنگقی ساواش یری بۇلاندیغینا اینانیار.
دابق دِرگیسی (ژورنالی) اسلامی سؤزلری قۇرقوزان یاغدایدا اۆیتگهدیأر و عسگر ییغناماق و اؤزۆنی اؤومهک اۆچین پروپاگاندا یؤرهدیأر. درگی، ترور قوراماسینی مشروغ گؤرکِزمهک اۆچین، تاماکین و سامسیق یۇللاری بارلایاندیغینی گؤرکِزیأر.
اۇلارینگ درگیسینه قارالاندا، بینجالیق دؤرهدِن زاتلاری گؤرمهک مۆمکین.
ایلکینجی گِزِک ۲۰۱۴-نجی ییلینگ ایول (ژوئن) آییندا نشیر ادیلن و ۱۵-نجی سانی چاپ بۇلان درگی، توحید، متد، هجرت، جهاد و جماغاتینگ تاراپیندان بۇلاندیغینی اؤنگه سۆریأر. اوسسالیق بیلن درگی چیقاریپ، خلیفهچیلیق باراداقی اؤز قاراییشلارینی دۇغری گؤرکِزمأگه سینانشیارلار و مسلمانلارینگ شۇل یره گؤچ اتمهگینی ایسلهیأرلر. شیله گِرِکسیز پروپاگاندا تاکتیکلری و هۆجۆملری اولانیارلار و یۇیولان ایدئولوژیلارینا أهمیت برمهیأن یهودیلارا، مسیحیلره، شیغا مسلمانلارا و مسلمان دۇغانلارا و بۆتین مسلمانلارا هۆجۆم ادیأر.
دینی فتوا حؤکمۆنده چیقاریلان مکتوب آدینداقی داعشینگ ایدئولوژیسینینگ دینی تایدان یالنگیش بۇلاندیغی بیر بیر ثبوت ادیلدی. داعش مدرن دؤوۆرده شیطانی تۇلقونلارا منگزِش ییقیجی بیر ایدئولوژی قورادی. اؤتن ییل تۆرکیأنینگ دیانت ایشلری قوراماسی دینی تحریف و ترور حرکتی حؤکمۆنده داعش آدیندا ۴۰ صاحیپالیق بیر ردّیه چاپ اتدی. داعشینگ ایدئولوژیسینی حاقلی گؤرکِزمه اۆچین ادیأن تاغاللالارینا قارشی هم اسلام دۆنیأسی هم ده گۆنباتاردا یاشایان مسلمان یۇلباشچیلار شۇل ایدئولوژینی یۇق اتمأگه سینانشماغی دۇوام اتدیرمهلیدیر. مسلمانلار تحریف و ییقماق ماقصاتلی دنیوی نیتلری بۇلان بو بربر ایزاقالاق تۇپارینگ دینلرینی و بای مدنیتینی باسیپ آلماغینا روغصات برمهلی دألدیر. گۆن باتارلی یورتلار داعشینگ نأمهدیکگینی گؤرمهلیدیر و اۇلارینگ مهماتی بۇلان اسلاموفوبیا و اسلاما دوشمانلیغی اۇداندیرماغی دوروزمالیدیر.
سوریه ساواشی نینگ ایکی جاناواری بۇلان داعش و اسد رژیمی بیری بیرینه کؤمِک ادیأر بیری بیرینی یاشادیار و یاغدای بیله دۇوام ادن حالاتیندا سوریه و شونونگ داشیندا یاشایانلار انسانلیق اۆچین اینگ اولی درام و دارتغینلیغینگ دۇوام اتجکدیگینی یاتلاریندا ساقلار. داعش ی سوریه، عیراق و بیلهکی یرلردن صاپلاماق أهمیتلیدیر. اِمما بو ساماش، باشغا آیرالیق تۇحمونی اِکمهلیدألدیر. بۆتین دۆنیأ گۆیچلر، بؤلگهدأکی تاراپلار و بیلهکی قاراشسیز اۇیونچولاردان عیبارات بۇلان تاراپلار، داعش ی کیچی استراتژیک ماقصاتلارینا اۇیونجاق اتمهگی بس اتمهلیدیر. چۆنکی بو ینگیجیسی بۇلمادیق بیر ساواشا اؤورۆلیأر و ایکی یالنگیش بیر دۇغری چنلی دألدیر."


text:
چنق قلعه دن اوتیش و بشریت نینگ یوق بولیشی ممکن ایمس
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ ترک تیلیده یازگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
اولکه لرنینگ تاریخ لریده کیله جک لری گه تاثیر قالدیره دیگن کوپلب حادثه لر موجود. اوشبو حادثه لر نینگ ایریم پیتلرده دنیا تاریخی نی هم اوزگرتیشی ممکن. 103 نچی ییل لیگی کوتیب آلینیاتگن چنق قلعه اوروشی هم دنیا نینگ کیله جگی نی اوزگرتیب قویگن بیر اوروش دن عبارت.
خودی منه شوو اوروش جریانیده گی ایریم هدف لر, استانبول نینگ اشغال ایتیلیشی, عثمانلی دولتی نینگ یوق ایتیلیشی, دینگیزدن روسیه گه یاردم یوباریش دن عبارت ایدی. اوشبو دایره ده انگلستان, فرانسه, آسترالیا, کانادا و ینگی زیلند کبی اولکه لر دن تشکیل تاپگن ائتلاف دولت لری نینگ یوز مینگلب عسکری چنق قلعه گه کیلدی. شونده ی قیلیب چنق قلعه دینگیزی دن اوتیش اوچون برچه کوچیدن فایده له نیب اوروشدی. چنق قلعه دینگیزیدن اوته آلمیدیگن لیک لری نی درک ایتیش لری آرتیدن ایسه خشکه یولدن حمله قیلیب مقاومت نی یوق ایتیش گه حرکت ایتدیلر. بیراق, اولر نینگ قرشی سیده قوللریده ییترلیک تخنیکی امکانیت لری بولمه گن لیگی گه قره مسدن, اوز یورتی نی ایمان کوچی بیلن مدافعه قیلیاتگن عثمانلی اردوسی بار ایدی.
میلادی 1915 نچی ییلی فبروری آییده باشله گن اوروش خودی منه شوو ییل نینگ دسامبر آییده اداققه ییتدی. اوشبو اوروش جریانیده یوزمینگلب کیشی اولدی, یوقالدی, اسیر بولدی یاکه یره لندی. آلدینگی اوروش لرده کوپلب عسکر لرنینگ شهید بولگن لیگی اوچون اوشبو اوروش جریانیده یاش باله لر عسکرلیککه آلینگن ایدی. شوباعث, اوشبو اوروش "اون بیش یاشلی لر اوروشی" اوله راق هم بیلینماقده. "ای اون بیش یاشلی اون بیش یاشلی, توقات نینگ یوللری تاشلی, اون بیش یاشلی لر کیله دی, قیزلرنینگ کوزلری یاشلی" شکلیده گی قوشیق اوشه پیتلرده اَیتیلگن.
اولکه نینگ کوپلب لیسه لریدن یاشلر اوشبو اوروش گه اشتراک ایتدی. غلطه سرای, ازمیر و مینینگ هم فارغ بولگن سلطان عبدالحمید دوریده آچیلگن قونیه لیسه سی 12 نچی صنف لری اوروشگه کیتگن لیگی اوچون اوشه ییلده هیچ فارغ بیرمه دی.
تورکیه جمهوریتی استقلال مدحیه سی نی یازگن شاعر محمد عاکف ارسوی, "چنق قلعه شهید لریگه" شعریده اوروش و قهرمان لری میز حقیده قوییده گی لر نی ایتیب اوتگن:
ایسکی دنیا, ینگی دنیا, برچه اقوام بشر
بیرله شیب قالگن قُوم دیک, طوفان دیک, محشر محشر.
ییتتی اقلیم جهانینگ توخته گن قرشینگگه ده
آسترالیا بیلن بیرگه قره یسن: کانادا!
چهره لر باشقه, تیل لر, تیریلر رنگارنگ؛
ساده بیر حادثه بار انیق: وحشت لر تینگ
ای, بو یورت اوچون شهید بولگن عسکر!
کوکدن اجداد توشیب پاک پیشانه نگ اوپسه بولر.
قنچه لیک اولوغسن قانینگ قوتقرگَی توحید نی...
فقط گینه بدر نینگ ارسلان لری مونچه لیک شانلی ایدی
رسمی معلومات لرنینگ موجود ایمس لیگی گه قره مسدن اوشبو اوروش جریانیده عثمانلی اردوسی نینگ 250 مینگ شهید بیرگن لیگی بیلدیریلماقده. اوشبو شهید لر عموماً آلیب قره گنده لیسه, مدرسه یاکه عالی بیلیم یورتی اوقوچی لری بولگن یاشلر دن عبارت ایدی. مونچه اوقیگن کیشی نینگ شهید بولگن لیگی کیین چه لیک کتته قیین چیلیک لر نینگ پیدا بولیشی گه سبب بولدی.
عثمانلی اردوسی نینگ شهید لری, اوشه پیتده عثمانلی دولتی چیگره لری ایچیده بولگن یاکه کونگللی بیر شکلده اوروش گه اشتراک ایتگن لیک لری اوچون فرقلی اولکه لردن کیلگن کیشی لردن عبارت ایدی. شوباعث, حاضرگی کونده گی تورکیه جمهوریتی چیگره لری ایچیده اورین آلگن ولایت لردن تشقری, بالکان, اورته شرق و قفقاز ملت لریدن هم شهید لر موجود ایدی. ایندی کوسووالیک الیاس عَمَکی نینگ اوشبو خصوصده گی سوز لری نی سیز گه ایتیب بیره من. اونینگ قشلاغیدن هم اوشبو اوروش گه کوپلب عسکر اشتراک ایتگن. بیراق اوچ حربی دن تشقری اوشبو عسکر لرنینگ همه سی شهید بولگن. خودی منه شوو اوچ عسکر ایسه, قشلاق لریگه قیتیب باریاتگن پیتده قشلاق یشاوچی لری گه نیمه دییش لری کیره ک ایکن لیگی نی بیلمی قالگن لر. شهید بولگن عسکر لرنینگ آنه- آته سی, باله لری و یار لری کوتماقده ایدی. قشلاققه کیریب باریش لری تقدیرده, خودی منه شوو کوتیب تورگن کیشی لرنینگ امید لری نینگ یوق بوله دیگن لیگی نی اویله دی. شوباعث, قشلاققه بیرین- کیتین کیریش گه قرار قیلدیلر. بیرینچی عسکر قشلاققه کیرگچ, کوتیلگن لیگی دیک قشلاق یشاوچی لری باشقه عسکر لرنینگ قییرده ایکن لیگی نی سوره باشله دیلر. عسکر ایسه, "کیله دیلر, کیله دیلر" دیدی. بیر هفته کیین ایسه ایککینچی عسکر قشلاققه کیلدی. او هم, ساغینچ بیلن کوتیب تورگن کیشی لر گه "کیله دیلر, کیله دیلر" دیدی. کیین چه لیک سونگگی عسکر هم قشلاققه کیلدی. شونده ی قیلیب قشلاق یشاوچی لری اولاد لری نینگ یوق لیگی گه تیار وضعیت گه کیلدی.
چنق قلعه اوروشی اساساً مظلوم ملت لر نینگ عثمانلی اردوسی صفیده امپریالیزم گه قرشی کوره شیدن عبارت ایدی. دشمن نینگ اینگ کتته تکنالوژیک امکانیت لریگه قره مسدن, منطقه میز نینگ مظلوم ملت لری بیر یقه دن باش چیقاریب امپریالیزم نی مغلوبیت گه اوچره تدی. چنق قلعه و نجات اوروشی جریانیده هندوستان و افغانستان کبی اولکه لرنینگ مسلمان لری هم ملتی میز بیلن همکارلیک قیلگن. اوشبو جهت دن آلیب قره گنده چنق قلعه قهرمان لیگی بشریت اوچون بیر امید نینگ سمبولیدن عبارت. حاضرگی کونده خلق ارا مقیاسده امپریالیست لر خودی منه شونده ی پلان لر نی تطبیق ایتیش گه اینتیلماقده. چنق قلعه اوروشی, مظلوم ملت لرنینگ بیر یقه دن باش چیقاریش لری تقدیرده, امپریالیزم نینگ هیچ قچان هدف لرینی قولگه کیریته آلمیدیگن لیگی نی کورسه تیب بیردی. شونده ی قیلیب, امپریالیزم نینگ "بُول و باشقر" سیاستی گه قرشی فقط گینه بیر یقه دن باش چیقاریب غلبه قازانیش ممکن.
برچه امپریالیست حمله لر گه قرشی کوره ش آلیب باریش البته که ضروری. عینی دمده اوشبو کوره ش نینگ قنده ی بولیشی کیره ک ایکن لیگی هم مهم بیر موضوع نی تشکیل ایتماقده. افسوس که حاضرگی کونده امپریالیست پلان لر گه قرشی کوره ش آلیب باررایکن, بیر نفرت محیطی نینگ هم مطرح بولیب قالگن لیگی بحث موضوعی بولگن وضعیتده. انسان لرنینگ اشغالچی لر دن نفرت ایتمس لیک لری جوده قیین بیر ایش. اوشبو جهت دن آلیب قره گنده چنق قلعه اوروشی و اوندن کیین یوز بیرگن ینگی لیک لردن درس آلیشی میز کیره ک.
آسترالیا و ینگی زیلند کبی اولکه لر تاریخی ده اونچه لیک اوروش بولمه گن لیگی اوچون چنق قلعه اوروشی گه بیر ملت یره تیش معنی سی بیریش گه حرکت ایتیلدی. بیز ایسه, باشقه لر دن نفرت ایتمه گن بیر ملت دن عبارت میز. بیز دنیا ده ملت بولیش اوچون نفرت گه احتیاج حس ایتمه گن, اوشبو دایره ده نفرت سیز بیر شکلده ملت بولیش کوچی گه ایگه نادر ملت لر دن بیری میز. چنق قلعه اوروشی نی هم اوشبو جهت دن بهالنتیریش ممکن. 250 مینگ کیشی شهید بیرگن لیگی میز گه قره مسدن, چنق قلعه اوروشی هم ملتی میز گه نفرت نی اورگتمه دی. اوشبو وضعیت بیلن علاقه لی مفکوره لری میز, تاریخی میز و مدنیتی میزنی, اتاتورک نینگ خارجی دشمن لر گه تیگیشلی, "اوزاق دیارلردن اولاد لرینگیز نی اوروشگه یوبارگن آنه لر ییغله مَنگ. اولاد لرینگیز نی بغری میز گه باسدیک. بو توپراقلرده دفن ایتیلدیلر و راحت یاتماقده لر. اولر بو توپراق لرده جان بیرگن لیک لری اوچون بیز نینگ اولاد لری میز دن عبارت" شکلیده گی سوز لری یاریتیب بیرماقده.
امپریالیست حمله لر گه قرشی نفرت نی مطرح قیلیش بیز نی کیچیک قیلیب قویه دی. بونده ی امپریالیست حمله لر گه قرشی کوره ش آلیب باررایکن, قنچه لیک تاریخی میز و مدنیتی میز گه اهمیت بیرسک شونچه لیک یخشی بوله دی. امپریالیست حمله لرنینگ قیسقه بیر مدت بیلن موفق بولیشی گه قره مسدن, نفرت نی مطرح قیلمس لیگی میز تقدیرده, ظلم نینگ دوام ایتیشی ممکن ایمس. منفعت گه تَیَنگن برچه استعمار و اشغال نی مشروع لشتیریش فعالیت لری مطلق بیر شکلده موفقیتسیزلیککه اوچره یدی.


text:
آخشام چاغی گؤروشه گل غفیلدن سحربارانی آخشام چاغی گؤروشه گل غفیلدن، باخیشینلا روحوما بیر شعر اوخو! ایکی بارداق آجی چایا قوناق اول، دویغولارا آل قیرمیزی دون توخو! بیر پیالا ماهنی گتیر گلنده سپ سسیمه دامجی- دامجی النسین! نسیم کیمیساچلاریمیتومارلا، قوینوما گیر روحوم سنه بلنسین! کال آغاجین تئز یئتیرمیش ناری اول یاناقیمدان دریم سنی گولرکن! موغایات اول کیمسه سنی گؤرمهسین، گیزلین- ...Read More »
اؤلومونو یاشا! / سحر بارانی
اؤلومونو یاشا! سحر بارانی کیمسهسیزلیکدن گئچیب آرتیق! آنلامیر ماساداکی کاکتوس اؤلوم ساچدیغینی اوتاغیمین قوجاغینا آنلاشیلمایان نهدیر آنلامیرام! دئییلمیقوش قووانلار قوشلارین گونوسودور؟ دئییل میشعر ده سارا بیلمهین یارالار وار عقربهلرین یادداشیندا یالان یالقیزلیق قورخوسودور مثلا اؤلمهیه جسارت ائتمهدییمیز آنلار قورخوروقسا قانادلانماسیندان کپنکلرین هر شئ اولا بیلر دئییر بئینیمدهکی سورگون او سسلر اوچماق گلیرسه ایچیندن آتلا دیزلرینین ان اوجا قامتیندن ییخیلماق اوچماغین ...Read More »
قادینلار گؤزللییین عؤمورلوک آنلامی / سحر بارانی
قادینلار گؤزللییین عؤمورلوک آنلامی سحر بارانی قادینلار دونیانین رنگی، حیاتین معناسی و گؤزللییین عؤمورلوک آنلامیدیرلار. دونیانین اؤنملی ایکییاریسیندان بیریدیرلر، بوتون اینجهلیکلرده قادین ایزی وار. آنایلا باشلانیر یاشامین ایلکین نبض آتیشی، معنویتین تمثیلیدیر. انسانی دوشونجهده، قادین-آنا دوغمالیق، دوغارلیق، معنوی سئوگی و آن باشدا وطن تورپاغینین تجلیسیدیر. افسانهلرده قادین، کیشینین قابیرقاسیندان یارادیلمیش کیمیقئید اولونسا دا، بلکه آناایمیش یوغرولوب انسان اولان تورپاق، جانینی ...Read More »
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ (۴) / تانیتدیران: سحر بارانی
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ (۴) تانیتدیران: سحر بارانی • آغ مقبرهلرین شاعرلری • چاغداش آذربایجان شعر آنتولوژیسی «آلتی جیلد» (مجموعه شعر معاصر آذربایجان) • حاضیرلایان: سعید موغانلی- صالح سجادی • اؤن سؤز: همت شهبازی • گرافیست: آتابای تیکان تپهلی • انتشارات شهریاران/ تهران/ ۱۳۹۵ شعر آنتولوژیلری ادبیات دونیاسینین ائنسیکلئوپدیاسیدیر. زامانین بیر بؤلومونو آراشدیرمانین ان اولاسی هم ده ان آسان یوللاریندان ...Read More »
انتقام / سحر بارانی
انتقام سحر بارانی اونونلا گؤروشهجهیینی بیلیردی. گؤرموشدو گیزلینجه موبایلینی چئک ائدنده. اماهاردا گؤروشهجکلرینی بیلمیردی. ارینین نارین گولوشلریندن ده هئچ نه آنلاماق اولموردو. شامیحاضیرلایا- حاضیرلایا بوتون اولاسی یئرلری بئیینیندن گئچیردیردی. الینین یاندیغینی حیس ائتدی بیر آن؛ او قدر نیفرتله فیکره دالمیشدی کی، قاینار سویون فلاکسدان داشیب گئتمهسینی بیلمهمیشدی. هر نهیی حاضیرلاییب ماسانین اوستونه دوزدو و ایشیغی سؤندوردو. یاتاق اوتاغینا گئچیب، حالسیزجا ...Read More »
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ (۲) / تانیتدیران: سحر بارانی
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ (۲) تانیتدیران: سحر بارانی حئکایهنین ایمکانلاری (حئکایه و حئکایه تنقیدی) حاضیرلایان: همت شهبازی پردیس دانش یایین ائوی تهران / قیش ۱۳۹۱ گرافیست: آتابای همت شهبازینین چئویریسی ایله حاضیرلانان «حئکایهنین ایمکانلاری» آدلی کیتابین آماجی، اوخوجولاریمیزی، حئکایه چؤزومو و تنقیدی آراشدیرما ایله عملی تانیش ائتمکدیر. بو کیتابدا ۱۰ (اون) حئکایه و بو حئکایهلره ...Read More »
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ (۱) / تانیتدیران: سحر بارانی
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ (۱) تانیتدیران: سحر بارانی سویون آیاق سسی (شعر توپلوسو) سهراب سپهری فارسجادان ترجمه ائدن: مسیآغا محمدی [باکی- ۵۲۵-جی قزئت یایینلاری] حاضیرلایان: سعید موغانلی گرافیست: سعید شیخبیگلو انتشارات تکدرخت-تهران-۱۳۹۴-قیش قطع: رقعی/ تیراژ: ۱۰۰۰ قیمت: ۸۰۰۰ تومان سهراب سپهرینی اؤزل فلسفه و دوشونجه سایاغی ایلا تانیمایان یوخدور. شعرلرینده اذانی یئل دالغالارین قولاغینا اوخویور، پنجرهلرین اورک دؤیونتوسویله دستناماز آلیر، ...Read More »
ماوی گؤزلو سئرچهلرین گؤزونه… / سحر بارانی
ماوی گؤزلو سئرچهلرین گؤزونه… سحر بارانی قانچیل یارادیر یالانلارینین یئری اورک دامارلاریمدا لاختا باغلاییر باخیشلارین کئچمهییب کئچهسی دئییل… سؤکوب آتماق وار بیر ده سنی بوتون گونلرین گؤودهسیندن دالدالانماق وار بیر ده قارا گؤزلوکلرین کؤلگهسینده… قیرمیزی ساچلاریمین باشینا قارا لئچکدیر آدین گلهجکدیر! گلهجک میگونلرین بیرینده دئمیشدی فالچی قادین؟ خاطیرلاماق اولمور گؤزلرینین رنگینی دنیزه دالمایینجا بیر ده اورمانلار وار همن دنیزلرین سینیریندا… ...Read More »
بیر شعر آسیلیب دیلیمین اوجوندان / سحربارانی
بیر شعر آسیلیب دیلیمین اوجوندان سحربارانی بیر شعر آسیلیب دیلیمین اوجوندان گلدی گلهجک گؤزلری یاشیلدان ماوییه سؤیکهنیر قوللاری قوشا سامان یوللاری. بیر شعر تلهسیر قیزاران یاناقلاریمدا ، سنه ده قیرمیزی چووووخ یاراشیر… شعریم یاراشیغینلا یاناشی یاخینلاشیر دوداقلاریما دیلین دولانیر شعریمین آغزیندا دیلیمیز دولاشیر شعر داشیر بارماقلاریندان کؤکسومه… آ ی ی ی ی … پالتارلارینی پئنجره مده کی “دوغان آی” ا ...Read More »
ایچیمده فیرتینا قوپاجاق / سحر بارانی
ایچیمده فیرتینا قوپاجاق سحر بارانی شهرین بوتون آغاجلاری آنا دییه باغیریرلار ازبرلرینی و قان قوسور آغیزلارا چارمیخلانان تاختا دیللر ایچیمده قاسیرغالارا دؤللنمیش بیر عصیان اویانیر کول آلتی دویغولارینی و آنامین قیزیم چاغیران قایغیلاری ایسلانیر گؤزلرینده… کؤرپه تانریچالار سوت پایلارینی باغیشلایاراق قوتسال دوزلاقلارا اووج اووج توپراق آرتاجاق شهرین سینیرلاریندا و باسدیراجاق کور اولاسی قیسقانج باخیشلاری و سن سادهجه سن یاشایاجاقسان مین ...Read More »


text:
جنوبی آفریقا یازیچیسی و ۱۹۹۱ینجی ایل ادبیاتدا نوبل موکافاتینی قازانان، عرقچیلیگه و آیری- سئچگیلیگه قارشی اوزون ایللر مبارزه ائدهن خانیم “نادین گوردیمئر” ژوهانسبورگ شهرینده ۹۰ یاشیندا ابدیلیک سوسدو.
دونیا شؤهرتلی یازیچی و جنوبی آفریقا حیاتیندا ضد آپارتاید رومان یازیچیسی کیمی تانینان و نلسون ماندلانین اوتوبیوگرافیاسینین یازیلماسیندا اونونلا یاخیندان امکداشلیق ائدهن خانیم گوردیمئر، ۱۹۷۴ینجی ایل “بوکر” ادبی موکافاتینیدا قازانمیشدی.
خانیم گوردیمئرین اثرلرینین اساس غایهسی، اون لار ایل جنوبی آفریقادا آپارتاید سلطهسینده یاشایان آفریقا خالقینین آرزولاری، امللری و عرقچیلیکدن اوزاق بیر حیات ترننومودور. او آفریقانین ملی کونگرهسینین تانینمیش عضوی ایدی کی یارادیجیلیق حیاتیندا قلم سیلاحیایله آغ دریلیلرین آپارتاید حاکمیتینه قارشی مبارزهیه قالخدی؛ بئله کی جنوبی آفریقا رومان تاریخینی و دونیا ادبیاتیندا ایگیرمینجی عصر سیاسی رومان تاریخینی “گوردیمئر”سیز تصوور ائتمک مومکون دئییل.
خانیم گؤردیمئردن ۱۳ رومان، ۱۰ جیلد قیسا حئکایهلر مجموعهسی، ۱۵۰ مقاله و اونلار مصاحبه و دانیشیق نشر ائدیلیبدیر. اونون اثرلریندن ایکی کیتابی «خانواده جولای» و «تاراج» آدلاریایله ایراندا فارس دیلینده یاییلیبدیر.
منبع: ایشیق نت


text:
بایرام گلیر
بایرام ایدی گئجه قوشو اوخوردو
آداخلی قیز بهی جورابین توخوردو
هر کس شالین بیر باجادان سوخوردو
آی نه گؤزهل قایدادی شال ساللاماق
بَهی شالینا بایراملیغین باغلاماق
قیش چیخدی، اوزو قارالیق کؤموره قالدی. بیرده بیز قالدیق، بیر قالاق آرزی دیلک. بیر دونیا حسرت. بیر بؤلوک اورهک، و...
یاز گلیر، بایرام گیر آتا بابالاریمیزین یادگاری «نوروز بایرامی» قیشین ایستی اوجاقلاریندان چیخیب، اهریمنین الیندهن قورتولوب «قیز قالاسی»، «قیزکؤرپوسو»ندهن کئچیب،
«آتیل باتیل چرشنبه باختیم آچیل چرشنبه»
دئیه آینا کیمی آیدین گونلر آرزیلاییب، سایاچیلارین سایالاری و عاشیقلارین سازلاری ایله ال بیر اولوب، کند – کؤوشنه ساری یولا دوشور.
نوروز گلیر، دونیا تزهلنیر، طبیعت یئنیلشیر، امّا بیز نئجه؟! تزهلیکدهن، یئنی لشمکدهن، دوزلوک دهن دوغرولوقدان بیزیمده خبریمیز وارمی؟ بیزده آغ بیرچک آنالارین صداقتلی اورهیی کیمی صاف بیر اورهیه صاحاب اولموشوق؟ یوخسا...! نه یه؟!
نوروز گلیر، دونیا میزا نئجه باخمیشیق. بوراجاخ نه ائتمیشیک؟!گلهجک نسلهنه تؤحفه میز واردیر؟ نئچه سرمایا...! نه جورهطبیعت! نه دوشونجه؟...نوروز گلیر... هارداییق، کیمیک، ...!؟
بو ایلی ده سونا یئتیردیک، بایراملیق اولسون دئیه نئچه سطیر اورهک سؤزو ایله نئچه بیت شعر یازیب تقدیم ائدهک، اومود کی یئنی ایلینیز آیدین، بوللوق، برکتلی، موبارک، گوللو- چیچکلی اولسون.
بو ایلیمیزی جور به جور سیاسی، اقتصادی هنری اولایلارلا سونا وئردیک. آجی – شیرین خاطیرهلرله آز – چوخ یاناشدیق، امّا هئچ بیریسی دونیاسوییه سینده اوز وئره ن قانلی فاجعهلردهن آجی اولمادی. بیز باهالیغا، تحریمه، ابرقدرتلرین ظولمونه دؤزدوک،قیشی کؤمورون اؤزو قارالیق قیمتینه قورتاردیق، امّا قانلی فاجعه لرده آیاق آلتیندا قالان خیرداجا اوشاقلارین آغلار گؤزلرینین دردلی باخیشلارینا دؤزه بیلمهدیک. اونلارلا بیرگه آغلادیق، اونلارا دهین یارا ائله بیلدیک بیزه دهیدی. بیزده اینسانیق، بیزیمده قلبیمیز وار.
رحمتلیک سعدی دئییر:
بنی آدم اعضای یکدیگرند
که در آفرینش ز یک گوهرند
چو عضوی به درد آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
تو کز محنت دیگران بی غمی
نشاید که نامت نهند آدمی
بیز جنگ یوخ، صولح، باریشیق، عشق، محبت عاشیقی ییک. بیزیم علم، هنر و صنعتیمیز صولحله باریشیق نامینه دیر. بیزیمچیراغیمیز تانریدان یاینر. هئچ کیمسه اونو سؤندوره بیلمز.
میللت یولودور حاق یولو دور گئتدیییمیز یول
ای حاق یاشا ای سئوگیلی میللت یاشا وار اول
رحمتلیک واحید بویورور:
ای گول منی سن ایستهسن عؤمروم هدر اولماز
صولح اولماسا ائولاد وطن بختهور اولماز
آزادهلیگی صولحو سئوهرلر بیزیم ائللر
بیر یئرده کی صولح اولسا او یئرده ضرر اولماز
ساغ اولون ساغلیقلا قالین.یئنی ایل بایرامینیز موبارک اولسون


text:
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون
بنزریش
فرانک فرید(ایپک)
گون گلیب چاتدی او گونه کی منه ائلچی گلسین. هردن گلینَردی; اوّلیم دئییلدی. درس اوخویور دئیه, باشدان ائلردیک, گئدردیلر. آنجاق بو ائلچی راحات باشدان اولاسییا بنزهمیردی. اولسایدی دا, پیس دوشهجکایدی, بیلیردیم. فیکر گؤتوردو بیلهمی. چای آپاراندا, قوناق اوتاغینا گیرمهدن مجمعینی بیر الیمه آلیب, او بیری الیمله اوزومه بیر جاناسینر بوغما یاپیشدیردیم. چایلار دا بیر آز لبهلندی. مجمعی ایسلاتدی. اؤزومه ده, داواخاناچیلارا دا لعنت اوخودوم. آنجاق اورهییمدن گلمهدی آناما لعنت اوخویام. بیر سؤز ایدی دئمیشدی. من اوجون آلیب اوجوزلوغا گئتمیشدیم…
«آدامدی ایشدی, اولور داااا! آروادلارین بعضیسینین اوشاقلاری اَرلرینه بنزهمیر!» بونو گولومسونرک, بیریلریین لاغا قویاراق دئمیشدی آنام. «نم کیمجیغازین قیزی, کیمه بنزهمیر….هامیدیَیر, طاهره خانیمین اوغلو داواخاناچییا بنزییر» دئینده, قولاقلاریمیشوش توتدوم. آنجاق دالیسی گلمهدی. اوتاندیم سؤزو ایچ ائلهیم, سوروشام: »هانسی داواخاناچییا؟!» آخی بیزیم خیاواندا اوچ داواخانا وارایدی!
داها باشلادیم طاهره خانیمگیلی ایزلهمهیه. طاهره خانیمین ایکی قیزی وارایدی, بیر اوغلو. اونلارین ائولری دربندین دیبینده ایدی, بیزیمکی دربندین ایکینجی دؤنومونده. اونون اوچون هر وقت طاهره خانیمین اوغلو کوچهدن کئچنده, پنجرهدن اونا گؤز گزدیرردیم. نئچه یول گؤزو منه ساتاشمیشدی. باشین یوخاری توتاندا. چکیلردیم, گؤزونه گؤرونمهیم. باخیب دا, اونو داواخاناچیلارلا توتوشدوراردیم. چوخ فیکیرلشردیم«گؤرنهانسینا بنزیر؟» آغزی- بورنو بیرینه, بویو- بوخونو بیرینه, شستلی جوان اولوب, اوزونه کیشی شیققی قوندوقجا دا آیریسینا اوخشاردی…
بو سؤزو ائشیدندن بری, ایینه ووردوردوغوموز داواخانادان, اوشونمهیه باشلادیم, چکیندیم اوردان. آراکسدینین دالیندا, دووار دیبینده کی تختین اوستونده اوزاندیقدا, اورایا آسیلان گیرده تابلودا, جاما دولاشان ایلان جانلاناردی, گؤزومون قاباغیندا. سوزولوب منه ساری گلردی. آنامین چادراسیندان برک یاپیشاردیم. دئیردی به ایینهدن قورخورام. «بو دا تازا چیخدی! اَره وئرمهلی اولور بالا- بالا, ایندی- ایندی, اوشاق اَداسی گتیریر.» دئیردی ائوده.
او داواخاناچی بوغو بورما بیر کیشیایدی. دؤکتوردن چوخ بیزیم قصابا بنزردی- طاهره خانیمین اوغلونا دا هئچ بنزهمزدی- کوچه باشینا قالمیش قصابا. بلکه ده قارداشیمیشلار. اَتی ائله شاققالاردی, چاپاجاغی ووراردی سوموکلو اته, سوموک ایکییه بؤلونردی, گاهدان دا اوغولاردی…« آخی بونلاردان اونا نه؟» طاهره خانیمین اوغلونون بیغلاری نازیک ایدی. اینجه بیر اوغلان ایدی. «یانی بیری سونرا بئله کوبودلاشا بیلر, گؤره سن؟»
بیر یول دربندین ایکینجی تینین چؤننده, لاپ اوز به گؤز چیخدیق. بیر آن دونوب, قالدیق. پاییزین توتوقهاوالی گونلرینین بیرایدی. او گون گؤزلرینه باخدیم. آلاگؤزودو! نه طاهره خانیم آلا گؤزودو, نه اَری, نه داواخاناچیلار…! بلکه گئیدیی بال بویا یاغمورلوق گؤزلرینده عکس اولموشدو. آما یتی- یاز ایدی بیرداها گؤزلرینه فیکیر وئرنده, توخلاشمیشدی. قونورا چالیردی! طاهره خانیمین گؤزلری کیمی. اَرینین گؤزلری کیمی.
هله بیرگون جلیل آغانین داواخاناسیندان پامبیق آلاندا, گؤردوم او دا گلدی, چکیلیب قیراغا, نوبهمیوئردیم باشقاسینا. دایانیب, دانیشارکن گؤز تیکدیم اونلارا. «یوخ, جلیل آغایا بنزهمیردی.» آما گولنده ایکیسینین ده زنخدانی چوخورا دوشوب, اورهیه یاتیم ائلیردی اونلاری. بیلمیرم او گون نه ایشلری وارایدی, بئله خوش- بئشلشیردیلر. آما بیردن دؤنوب گؤزو منه ساتاشاندا, دوروخسولاندی. اوزلرینین گؤرونوشو بیر- بیرینه چالیردی…من داها گؤزومو بیلهلریندن آییرمادیم. او دا گاهدان دؤنوب منه باخیردی. آخیردا جلیل آغا دیله گلدی «خانیم سیز نه ایستهدیز؟» اونوتموشدوم نه یه گلمیشم. جلیل آغا شککه دوشوب ده, دؤنوب طاهره خانیمین اوغلونا باخدی. او دا باشین آشاغی سالدی.
گونلرین بیر گونونده, طاهره خانیم, باجیسی دوغاندان سونرا قوناقلیق وئرمیشدی. بیزی ده چاغیردی. دازالاق کؤرپه, کیشیلرین چوخونا بنزیردی, ددهسیندن سووای! ددهسینین باشی توم ایدی- قارا”, فر,توم. اوشاغین باشی سئیرک, قوش توکو کیمیاوچاناق, اؤزوده ساریمتیل ایدی.اوشاغی هره بیرینه بنزهدندن سونرا, دئدیلر اوشاق مینهاوایا چالار, سونرا اؤزو اولار. بیر سویو بونا بنزر, بیر سویو او بیرینه…آخیردا اؤزونه بنزر!
ایش لاپ چتین اولموشدو. ائپودو فیکیریم اؤز خیاوانیمیزین داواخاناچیلاریندان سووای, او بیری خیاوانینکیلارا دا گئدیردی. بیرزاد آلماق باهاناسینا گئتدیم بیرینه…گؤردوم دانیشاندا دوداقلاری گیردهلهنیر. ایندی گل بیر یول طاهره خانیمین اوغلون دانیشدیر, یا دانیشاندا دوداقلارینا گؤز تیک! بیر آخشام اوستو, ساعاتی سوروشدوم اوندان. دئدی: دؤرد. اؤزومو دانلادیم. بللیدی دا دؤرد دئینده دوداق گیرده لنر…نئچه هفته سونرا آخشام سککیز- زادایدی. دئدیم: باغیشلایین ساعاتیم دالییا قالیر…«خواهیش ائلیرم» دئییب سککیزه بیر ربع قالیری-نی ائله دئدی, دوداقلاری قاباغا گلیب, گیردهلهنرک. دوداقلاری دولغون ایدی, اونون دوداقلارینا تای. «آی, اؤزودی, تاپدیم» دئدیم…«آنجاق او کوله کیشیدن بئله اوجا بوی بیر اوغلان؟!» فکری آتیلدی ذهنیمه, قویمادی تاپدیغیمدان اؤونم!
بیلدیم آنام مجمعینی ایسلاق گؤردوکده حیرص باغیرساغینی کسهجک. چایلار دا سویوموش اولاردی. هرنه ایسه کئچدیم اوتاغا.
طاهره خانیم منی اوغلونا ایستیردی!«اصلینده اوغلان اؤزو سیزین قیزی بَیهنیب» دئدیلر. منده باشیما خئییر دئدیم, اورهییمده. ال- آیاق ایتیردییمدن بیرزاد اوخودو, یازیق اوغلان. ایندی دئییب به سئوینجک دوشموشم…کیریخلیغیم اوندان چوخ ایمیش آنجاق کی, ائله تومدو.
جوابیم اونا باها باشا گلدی. سینیخدی. اوندان بری, داها باشیمیآشاغی سالاردیم, راستلاشاندا. باشیمییئره تیکردیم. اصلینده آز قالا اؤزوم ده یئره گیرم. اودا باخیب, سووشاردی…
***
ایللر اؤتموشدو بیر داها اونو گؤردوکده. توک- باشی آغارمیشدی. بو یول یئریمده میخلانیب, قالدیم. توک- باشینین آغلیغیندان یوخ, بنزریشیندن!
«آی آی آی, بئله ده ایش اولار؟» دئدیم. «آدام دا, آداما بو قدر بنزر؟»
طاهره خانیمین اوغلو او الدن گلیردی, من بو الدن او اله کئچیردیم خط کشلیک اوستونده. منی گؤروب, دایانیب, سونرا کئچدی.
«عکسلرین گؤرموشدوم. نئچه ایل قاباق, بیر یول دا اؤزو گلمیشدی. سینیخمیش, توک- باشی آغارمیش بیر کیشی ایدی. دوز طاهره خانیمین اوغلونونو ایندیسینه بنزیردی, دوز!» بو سؤزو دوشونرکن, چیراغ آچدی من قالدیم آرادا, دالیدان اونا باخا- باخا.
آز قالدی قالام ماشین آلتیندا. ماشینلارین سیگنال سسینه دؤندو. منی گؤرجک قاییتدی گلدی منه ساری, قولومدان یاپیشدی آپاردی او اله منی. یوخ جوابیم, اونا آغیر گلمیش ایمیش, منی بو حالدا گؤردوکده بئله, اؤزونو ساخلاشدیریب, هئچ زاد سوروشماسین.
عقله گلمز بیرزاد دوغرولموشدو خیاوانین آراسیندا. ایستهدییمیتاپمیشدیم. آنجاق…
چوخدان ایدی داواخاناچیلاردان یاخام قورتولموشدو…
آنجاق بونو چؤزمک اونلاردان دا چتین اولدو. طاهره خانیمین اوغلو عئینی بیزیم اَبی دایی اولموشدو.
آنامدان ائشیتمیشدیم «اَبی دایین بیر قیزی سئوردی, وئرمه دیلر, کؤکوندن مملکتی بوراخدی,چیخدی گئتدی.» دئیه. داها بو سفر آنامدان سوروشدوم ابی دایینین سئودیی قیزین آدین. اوّل میننا-میننا دوشدو, سونرا دئدی: -طاهره! هویوخ قالدیم…
بئینیمیچوخ یوروب, حئساب گئتدیکدن سونرا, گؤردوم آخی اوندا کی اَبی دایی بوردا دئییلمیش…
«یانی سئومکدن بنزرلیک یارانا بیلر؟!»
یا «بلکه ده سئویب, چاتماماق, آداملاری بیر- بیرلرینه بئله بنزه در!»
یئنه من قالدیم, همیسوچلو, همیجوابسیز!
ایضاح: بو حیکایه یازیچینین “خانیم الی” حیکایهلر توپلوسوندان گنج شاعرهمیز “اولکر داغ قیزی”نین واسطهسیله یئنیدن تایپ ائدیلیبدیر.


text:
بیناب-سولدوز یولو
ژانویه 29, 2009 at 1:17 ب.ظ. ۱ دیدگاه
بیناب ایله سولدوز’و بیر-بیرینه باغلایان یول تیکیلهجهک(+).
بو یول ایندیکی بیناب-سولدوز مسیریندهکی ملیککندی(ملکان)، قوشاچای(میاندوآب) و سویوقبولاق(ماهاباد) شهههرلریندهن گئچمهیهرهک یولو چوخ قیسسالداجاق.
آمما من بو پیروژهیه اصلن موثبت باخمیرام. قورخورام کو.ردلر گهله یولون ایکی طرهفینی ده توتا!
بو یولون بوتون بؤلگهیه و اؤزهللیکله فوسوندوز بؤلگهسینه بؤیوک ائتکیسی اولاجاقدیر.
Entry filed under: کورد یاییلماچیلیغی-تئرورو, تورکجه. Tags: بیناب, سولدوز.
۱ دیدگاه Add your own
-
[…] بیناب-سولدوز یولو بیناب ایله سولدوز’و بیر-بیرینه باغلایان یول تیکیلهجهک […]
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


text:
سَکسَنیئدینجی درس
فعل (16)
فعللرده زامان:
*کئچمیش زامان
* اوزاق کئچمیش (ماضى بعید):
بو فعل ایشین اوزاق کئچمیشده باش وئردیگینى بیلدیریر. اونون علامتى دؤرد چئشیدلى "میشدى (mişdi)، مێشدێ (mışdı)، موشدو (muşdu)، مۆشدۆ (müşdü)"دن عیبارتدیر، بو شکیلچیلر "میش ایدى" شکلینده ده ایشلهنه بیلر. بو فعلین اینکار علامتى "ما- مه" دیر کى، فعلین کؤکونه قوشولار.
اوزاق کئچمیشین صرفى:
*تصدیق:
وورموش ایدیم (وورموشدوم)
وورموش ایدین (وورموشدون)
وورمش ایدى (وورموشدو)
وورموش ایدیک (وورموشدوق)
وورموش ایدیز (وورموشدوز)
وورموش ایدیلر (وورموشدولار)
*اینکار:
وورمامیش ایدیم (وورمامیشدیم)
وورمامیش ایدین (وورمامیشدین)
وورمامیش ایدى (وورمامیشدى)
وورمامیش ایدیک (وورمامیشدیق)
وورمامیش ایدیز (وورمامیشدیز)
وورمامیش ایدیلر (وورمامیشدیلار)
دئییلمهلیدیر کى، جدولده گؤروندویو کیمى بو زامانبن ایکى چئشیدى معنا و مضمون جهتیندن فرقلهنیر. یعنى یالنیز "دى 4" ایله دۆزهلن نوعو اوزاق کئچمیشى بیلدیریرسه، "ایدى" ایله دۆزهلن ایکینجى نوعو، اولدوقجا اوزاق کئچمیشى بیلدیریر.


text:
آمئریکانین ۴۵-جی پرزیدنتی دونالد ترامپین حاکمیته باشلادیغی گوندن بری آمئریکا اقتصادیاتیندا ۲۲۷ مین دوللاردان چوخ قازانج الده اولونوب.
اؤلکه. آز خبر وئریر کی، بو بارهده آمئریکانین مالییه و توریزیم ناظیرلییندن بیلدیریلیب.
قید اولونور کی، ترامپین یئنی قرارلاریندان سونرا آمئریکادا چوخسایلی ایش یئرلری ده آچیلیب. ترامپین یئنی سرانجاملاریندان سونرا آمئریکادا ۱۷۵ میندن چوخ ایش یئری آچیلیب. یئنی رهبر ایسه بیلدیرمیشدی کی، قیسا زامان عرضینده آمئریکادا ۲۵ میلیوندان چوخ یئنی ایش یئرلری آچاجاق.
قید ائدک کی، حاکمیتینین ایلک گونونده دونالد ترامپ آمئریکانین ترانس-ساکیت اوکئان طرفداشلیغیندان چیخماسینا دایر فرمان ایمضالاییب. دونالد ترامپ تی پی پی سازیشینی تهلوکهلی آدلاندیراراق، لاییحهنین حیاتا کئچیریلمهسینه قارشی چیخیش ائدیب. او، چینین قید اولونان سازیشدن ایستیفاده ائدجیینی و لاییحهدن داها چوخ قازاناجاغینی بیلدیریب.
ترامپین ایلک طلبلریندن بیری ده، آمئریکانین آوتوموبیل ایستئحصال ائدن زاوودلارینین خاریجی اؤلکهلردن ییغیشدیریلماسی اولدو. ترامپ اؤز تویتتر حسابیندا ائتدیی پایلاشیمدا آمئریکانین ان بؤیوک آوتوموبیل کونسرنی گئنئنرال موتورسز-اون مکزیکاداکی فعالیتینه گؤره تنقید ائتمیششدی.
«یا آمئریکادا ایستحصال ائت، یا دا، داها چوخ گمروک روسومو وئر!» دئیه طلبینی بو شکیلده ایفاده ائتمیشدی.
بو چاغیریشدان سونرا ایلک رئاکسییا "گنرال موتورزس" شیرکتیندن گلدی. آمئریکانین ایکینجی ان بؤیوک آوتوموبیل ایستحصالچیسی فورد-اون مکزیکایا یاتیریلماسی پلانلاشدیریلان ۱.۶ میلیارد دوللارلیق اینوئستیسییادان ایمتینا ائدیلجیینی آچیقلاندی.
ترامپ ایسه مؤوقعیینی بئله آچیقلاییب:
«بیز آمئریکادا موختلیف ایستحصالات ساحهلرینده زاوودلار تیکجییک. بو هم ده، ایشسیز آمئریکالیلارین ایشله تعمین ائدیلمهسی اوچون یئنی شانسدیر. آمئریکادا دیگر اؤلکهلره نیسبتا وئرگی داها اوجوزدور. بیزیم بیر مقصدیمیز وار. آمئریکا اقتصادیاتینی اینکیشاف ائتدیرمک و ایشسیزلیگی آرادان قالدیرماق».


text:
هله ایندییه قدر موسکوانین ارمنیستانداکی سئچکییه بو قدر یوکسک سوییهده قوشولماسی مشاهیده ائدیلمهییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «ت رت. آم» سایتینا آچیقلاماسیندا ارمنی پولیتولوگ داوید شاه نظریان سؤیلهییب.
«بو سئچکینین داها بیر اؤزللیگی سیاسی فیکیر آیریلیقلارینین اولماماسیدیر. اولر ارمنیستانی آوروپا مدلینه بنزر دؤولت شکلینده گؤرمک ایستهیهن قوهلر آرتیق بو مسئلهده جدی کومپرومیسه گئدیبلر. بونا گؤره ده ارمنیستانی آوروپا دؤولتی کیمی گؤرمک ایستهیهن دولتلر یومشاق شکیلده دئسک، سئچکیده فعال ایشتیراک ائتمهیهجک. اوستهلیک، سئچکیده ایشتیراک ائدن بلوکلارین چوخو اؤزلرینین حاکمیتدن یاخشی اولدوغونو گؤسترمهیه بئله جهد ائتمیرلر. بو معنادا اونلار یالنیز دئییرلر کی، بیز گلجییک و هر شئی یاخشی اولاجاق. موسکوا اوچون ارمنیستاندا ان بؤیوک پروبلم اؤلکهده آنتیروسییا احوال-روحییهسینین آرتماسیدیر. بو سئچکی واسطهسیله موسکوا بو مسئله نی حل ائتمهیه چالیشیر. بیر سؤزله، یئنی پارلامنت داها چوخ دومایا بنزهیهجک.
یعنی بورادا سیاسی مخالیفت اولمایاجاق. ان یاخشی حالدا پارلامنته بیر نئچه مستقیل میلت وکیلی بوراخاجاقلار. ارمنیستانین سیاسی سیستمی جدی پروبلمدیر و سئچکیده ایشتیراک ائدن سیاسی سوبیکتلر ده بو پروبلمین حلی یوخ، بیر حیصهلریدیر. بو سئچکی واسطهسیله موسکوانین ارمنیستانین داخیلی سیاسی پروسسلرینه تأثیری آرتاجاق. یئنی پارلامنت ارمنیستانین داخیلی سیاسی ثابیت لیینی ساغلایان اورگان اولمایاجاق. منجه، موسکوانین تأثیری ایله یئنی اجتماعی و حؤکومت داخیلی جدی سیلکهلهنمهلر یاشاناجاق»، – پولیتولوگ بیلدیریب.
قید ائدک کی، آپرلین ۲-ده ارمنیستاندا پارلامنت سئچکیسی کئچیریلهجک.


text:
بیزه فاصیله لازیمدیر کی، پروبلملرین حلی ایله مشغول اولاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا ارمنیستان باش ناظری نیکول پاشینیان دئییب. اونون سؤزلرینه گؤره، آکسییالار هلهلیک تام دایاندیریلمالیدیر:
«اینسانلار اؤزونو ایفاده آزادلیقلاریندان ایستیفاده ائدیرلر. بو نورمالدیر، اما دیگر طرفدن آنلامالیییق کی، بوتون پروبلملری درحال حل ائتمک اولمور».
قید ائدک کی، اؤتن گون موختلیف طلبلرله ایرواندا ۴ آکسییا کئچیریلیب. آکسییاچیلاردان بیر قروپو ایروان مئرییاسینا داخیل اولوب و مرین ایستعفا وئرمهسینی طلب ائدیب.
دیگر قروپلار ایسه ماعاشلارینین اؤدنیلمهسی، یئنی ایش یئرلری و س. طلبلر ایرلی سوروبلر.


text:
من یوللادیم سنده توت
یازار : قالایچی مورتوض | بؤلوم :+0 به یه ن
موغان بیله سووار کددلرینین بیرینده یاشاماغیمیزا باخمایاراق ائوین ایلک اوشاغی اولدوقوما گوره عسکرلیکدن قوتاران کیمین آتامین ایسده یی اولان بی بیم قیزینان ائوله نیب ؛ننه لیگیم اوز آدامیندان منی اوچون قیز سئچیدیگینه گلین گلندن سونرا تمام اوتوروشون دوروشون سوز ائله ییب آشیمیزا سو قاتیردی؛امما بیزده بی ادبچیلیک ائو آدامی عومورلوک یولداشی اولاراق سئویشیب دئییه گوله یاشاییردیق؛ اوچ دورد ایل اوول آغزیمیزین دادی سئویشمه یه قال اولاندا هیچ اوشاق زاد یادیمیزا دوشموردی؛گاهدان نوه ایسده ییرم دئیین آتامین سوزآتمالاری گاهدان حیات یولداشیما آغیر گلیب منیم نییا اوشاغیم اولمور ؛ مچیده منبر ییخینتی دوشوب محرم گونلرینده دسته قاباغینا یاییلیقین آتیردی اوشاغیمیز اولسون؛؛ منده ائله کد یئرینده گون آشیری باغ باغاتی بئجریب مالدارلیقینان باشیمی قاتیردیم؛چوخلو ایمامزادانی زادی دولانیب نذیر نییازدان ایش چیخمایاند ا یاواش یاواش قوهوم طایفانیندا سر صاداسی قوزانیردی؛علاجیمین یوخلوقوندان بیر ایکی قویونوندان کئچی ساتیب آروادیلا بیرگه باش کنده یوللاندیق کی اوشاغیمیزین اولماماغی نین سببین آراشدیریب بلکه عایله نین الیندن یاخامیز قورتولوب اوزموزده اوشاق صاحابی اولاق ؛بئش آلتی خسته خانالارینی ویاخود کیلینیکالاری گزندن سونرا نتیجه آلمادان کنده قاییداندا بیر آهیل ایرانندیه داریش گلیب بیزی قاپی باغلاماگوتوروب یول اوزون دردلشنده الیمیزین بوش اولماغینا گوره داوا درمان پولوسونو تاپا بیلمیرم دئییه یولوموزا داوام ائله ییردیک؛امما کنده یوخوشاندا ایراننده اوزون توتوب منه کی اشی سن یولون باجارمیرساندااااااا گل من سیزه یاردیم ائله رم؛ائوه ییئتیشیب کیشی نین بالاخانادا قاباغینا چای چورک گتیرنده ایکیلی بیرلیکده اوزون منه توتدی کی اگر ایسده ییرسن پول قازانیب داوا درمان یولوینان اوشاق صاحابی اولاسان؛ گل من سنه قارا قیزیل(تیرگک) وئریم سرحددن گئچیر اوتایا هر کیلوونا میلیون قازانج بیر ساهاتدا پیادا یولودی؛آتالار دئمیشکن تاماح عاغلی ضای ائلر چارامین یوخلوقوندان بو ایشه قول قویدوم ایرانندنن قارالاشیب گئدنده تئز قاییدجاغام دئییه حالالاشیب یولا سالدیم
بئش اون گون اوسدونن گئچندن سونرا بیر گون کیشی باشی باغی بیربالا چانتا قارا قیزیلی گتیریب تَس تویورنده منه اورگه دیکی اگر اوتایدا ماموز زاددا سنی توتوب ائله سه قورخمادان بیله لرینه یوروش ائله ؛منده اولان ایشی یئرینه یئتیریب یال یاماجینان اوزومو دمیر مفتیللره ویریب مرزین اوتایین یئتیرنده کیمین قارشی طرفردن آلتی یئدی الی آفداماتلی مامور بیلمه دوره له ییب هده قورخو ایلا نارکوتیک ماده نی هاردان گتیریب سن دئییه ویریب قول قابیرغامی ازندن سونرا قوللاریمی قاندالاییب باشیمدا بیر قارا توربا گئچیردیب یولا دوشدولر؛اوچ دورد آی عایله منن خبرسیز بازداشت خانادا قالان سونرا ؛بیر آندا آییلیب گوردوم کی محکمه قراریلا اون بئش ایل آزادلیقیندان محروم اولموشام؛عایله مه زنگ آچاندااااااکی منی توتوبلار آتاملا دانیشیب بو ایشین آخیری نه اولاجاقسا دئییه؛ سونرادان حیات یولداشیمین اوشاغا قالماسین آغلایا آغلایا سویله یین باجیم بئله ایضاح ائله دی کی سن توتولاندان بیز طیییی مال قارانی ساتیب وئرمیشیک او ایراننده یه کی ائله بیل اوتایدا تانیش زادی وار سنی تئزلیگینن چیخارداجاق؛پولو آلاندان سونرا آرادان چیخیب؛ آمما کدده مچید پایگاه وریندن جوءسالیبلار کی اوتایین دولتی سیزین دوشمانیزدیر؛ گئدیب ائله سز سیزی توتاجاقلا؛آی قارداش ایندی من بو تایدا دمیر قاپیلار آرخاسیندا ؛آرواددا اوتایدا ؛مال قارانینداکی پولون آهیل ایراننده آپاریب هئله پیچ ؛ بیردادا طییییی دویشدیریب سوروشورلار کی قارا قیزیلی کیم سنه وئریب؛قورخومنان دئییه بیلمیرم اییییییییییی
دئییرم لاپدان ایراننده خفییه ماموری زاد اولارهاااااااااااااااااااااااااا ......................


text:
ترکیه فاریاب ولایتیده مکتب قوردی
اوشبو مکتب ترکیه نینگ خیریه موسسه سی دن عبارت تیکا تامانیدن قوریلدی
ترک همکارلیک و کوردیناسیون آژانسی (تیکا) افغانستان نینگ شمالیده گی فاریاب ولایتی قرغان اولسواللیگی نینگ سرخ بازار قشلاغیده بیر باب مکتب قوردی.
اون آلتی صنفی بولگن اوشبو مکتب نینگ برچه مصرف لری تیکا تامانیدن تامین ایتیلدی.
اوشبو مکتب نینگ افتتاح ایتیلیشی اوچون بولیب اوتگن مراسم جریانیده معروضه قیلگن فاریاب ولایتی والی سی نینگ اورینباسری عبدالمقیم راسخ, ترکیه بیلن افغانستان نینگ ایککی دوست و قرداش اولکه دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیررایکن, ترک خلقی نینگ جوده یامان شرایطده افغانستان خلقی نینگ یانیده بولگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی.
افغانستانده ترکیه نینگ تیکا واسطه سی بیلن قریب 100 باب مکتب قورگن لیگی نی بیلدیرگن ترکیه نینگ مزار شریف باش قونسلی مصطفی اَردِوِیرَن ایسه, ترکیه نینگ افغانستان گه قره تیلگن یاردم لری نینگ دوام ایته دیگن لیگی نی معلوم قیلدی.


text:
با سلام ...
پیشاپیش نوروز باستانی را بر همه بازدید کنندگان عزیز تبریک عرض می نمایم وسال
خوشی را برای شما وخانواده محترمتان ارزو دارم...
بایرامیدى ، گئجه قوشى اوخوردى
آداخلى قیز ، بیگ جوْرابى توْخوردى
هرکس شالین بیر باجادان سوْخوردى
آى نه گؤزل قایدادى شال ساللاماق !
بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق !
(٢٨)شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم
بیر شال آلیب ، تئز بئلیمه باغلادیم
غلام گیله قاشدیم ، شالى ساللادیم
فاطمه خالا منه جوراب باغلادى
خان ننه مى یادا سالیب ، آغلادى
(٢٩)حیدربابا ، میرزَممدین باخچاسى
باخچالارین تورشا-شیرین آلچاسى
گلینلرین دوْزمه لرى ، طاخچاسى
هى دوْزوْلر گؤزلریمین رفینده
خیمه وورار خاطره لر صفینده
(٣٠)بایرام اوْلوب ، قیزیل پالچیق اَزَللر
ناققیش ووروب ، اوتاقلارى بَزَللر
طاخچالارا دوْزمه لرى دوْزللر
قیز-گلینین فندقچاسى ، حناسى
هَوَسله نر آناسى ، قایناناسى
(٣١)باکى چى نین سؤزى ، سوْوى ، کاغیذى
اینکلرین بولاماسى ، آغوزى
چرشنبه نین گیردکانى ، مویزى
قیزلار دییه ر : « آتیل ماتیل چرشنبه
آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه »
(٣٢)یومورتانى گؤیچک ، گوللى بوْیاردیق
چاققیشدیریب ، سینانلارین سوْیاردیق
اوْیناماقدان بیرجه مگر دوْیاردیق ؟
على منه یاشیل آشیق وئرردى
ارضا منه نوروزگوْلى درردى
ادامه مطلب ...


text:
کؤمورچولر ناصر داوران آغزینین چووالین آچیب کؤمورچولری بیر ـ بیر اودوردو سایسیز، حسابسیز آجیندان اؤلورموش سانکی نئچه یوز یاشلی بو اژدها سونوجدا داغ بدنام اولدو و یولداشلارین امکداشلارین هم دؤیولدولر، هم سؤیولدولر سنی دوشونمک یاساقدیر آخی ایستر سوما ایستر نیویورک اولسون.Read More »
اتوبیوگرافی / ناصر داوران
اتوبیوگرافی ناصر داوران بیز بیر باجی، آلتی قارداشدیق آتامیز قاپیدان گیرنده آیاغینا دوراردیهامی. قیشدا نفت آلماق بعضاده چؤرهک نؤبهسینه دورماق منیم پاییما دوشموشدو. هر کس اؤز ایاققابیلارین مازلایاردی آخشاملار آتامین دا آیاققابیلارین بعضا پار- پار پاریلدایاردی آتامین آیاققابیلاری. فوتبولو چوخ سئوردیم من پاییز گونلری مکتب حیطینده یئدیییمیز ایکیسی بیر قیرانلیق هئیوداندا. اوندا پوستمودئرنین نه کیمیلیینده بیلمزدیم دئیهردیم بس شعیر آنامین ...Read More »
بیر آز . . . / ناصر داوران
بیر آز . . . ناصر داوران بانکین قاباغیندان کئچیردی یادینا دوشدو بیر آز چؤرهیین آزالتمالیدیر بیر آز کیتابین بیر آز باش آغری درمانین. کینودان گلیردی کینوداهالیودون آدی چکیلمیشدی والاستریت دههالیود کیمیدیر وال استریتین ائشییی هم سویوقدور هم ده اکسیژنسیز آداملار اوشومهمک اوچون میلیونلاشیرلار\ داش آتیرلار ایتلره پئیکلر ائوین سؤزوندن و بئزیندن دانیشیرلار مهربان آپاریجی دئییر: عنقریب آوروپا ساکینلشهجک یونانین ...Read More »
جيرتدانين ماهنيسي/ ناصر داوران
جيرتدانين ماهنيسي ناصر داوران (عزيز سلامينين، «سوسماز ماهني» آدلي کيتابينا، اؤتهري بير باخيش) کيتابين تملي، قاباران سئوگي و نوستالژيدن عبارتدير.«سوسماز ماهني»دا، سئوگينين دورلو ژانرلاريلا توش اولوروق. اؤزهل سئوگيدن توتدو، جمعيت سئوگيسي، تورپاق سئوگيسي و امک سئوگيسينهدک. بونونلا ياناشي، کئچميشلرين حسرتي، وطن نوستالژيسي و ايتيريلميش دوستلار و دوستلوقلارين خاطيرهلريندن قوپان قوخو، شاعرين روحونا چؤکوٍر. ائله خالق افسانهلرينه يؤنلمک و شيفاهي خالق ...Read More »
نظریههای ادبیات و نقد (۱: نظریهی محاکات ۱)/ برنا موران- ترجمه: ناصر داوران
نظریههای ادبیات و نقد(۱: نظریهی محاکات ۱) برنا موران- ترجمه: ناصر داوران توضیح: نوشته زیر فصل یکم از کتاب “نظریههای ادبیات و نقد” نوشته برنا موران با ترجمه ناصر داوران است که با اجازه مترجم به نشر الکترونیکی آن اقدام میشود. مولف در دیباچه کتاب ضمن اشاره به ضرورت تدوین چنین کتابی، اضافه میکند: “ارایهی دروس نقد ادبی از سلسله دروس ...Read More »
گوناهکار / ناصر داوران
گوناهکار ناصر داوران دوداغینین جیریغیندا یومروق بویدا کوسو گؤزونون اوجقارلاریندا یوز یاشیندا سوآل داشییان پرده ـ پرده گؤزلنیلمزلر. سن اؤز تورپاغیندا اؤگئی بیتن بیتگیلرین طالعینه گوزگو توتان عنوانسیز وطنداش، سن شهید گؤللرین باش داشینا هؤرولموش قاراباغ شکستهسی. گؤزلرینی یوز کره خزرده یوسان بئله یالان کی دئییل عالیجنابلارین سنه باغیشلادیغی پریشان یوخولار! سن نمیشلی گونلرین تورپاق عطرینی یاوانلیق ائلهییب چؤرهیینه تامارزی ...Read More »
قوی قاتیغیمی یئییم / ناصر داوران
قوی قاتیغیمییئییم ناصر داوران توخونما گؤزلویومه قوی باخسین: بونجا بؤجهک! بونجا کافتار! ساریما بوینوما ماتاهی ایدز اولان قوللارینی گؤزلویوم گؤرور سئوگیسیز اؤپوشلرین داشیدیغی قودوز دویغولاری، فلسفه ماسکاسی ووران ماکیاولین ایرینلی گؤروشلهرین. یامان گؤیلومه دوشوب یاغیشدان سونرانینهاواسی، ال چک یاخامدان جالانما سیرتیق ـ سیرتیق بشقابیما، چاییما، قوی قاتیغیمییئییم، آلیزلاییم بیر آز قونشوم اوچون. چکیل یولومدان! گرهییم دئییل بوروووز ایستکاندا ناققا یوخوسو ...Read More »
یاساق میوه/ ناصر داوران
یاساق میوه ناصر داوران قادین گؤزلرینی منیمله پایلاشا بیلمهسنده آییرا بیلمز سنی مندن طبیعتین ایکیلی چیخیشی. جنتدن قووولدوغوموز گوندن یاساق میوهنی هؤرومجکلرین توروندا چارمیخا چکسهلر ده جنت دئیه، تورپاغی گردک ائتمیشیک. قیدالانیب جانیمیز آلمانین بوغدانین حرارتیندن. الیمیز هر یئردن اوزولسهده چیچکلهنیب اللریمیزده اورهکلریمیز یارانیب بؤیوک سئوگی باخیشلاریمیزین قوووشدوغو یئرده یابانچیلاردان قورخوسوز. سرحدلنمز دویغولاریمیزین سوچلاندیریلماسینا باخمایاراق کهکشانلار یاخاسینا دئمیرم یار دؤشونه ...Read More »
ساخلامادی/ ناصر داوران
ساخلامادی ناصر داوران پلهلری ایکی ـ بیر چیخیردی. بئشینجی قاتدا دایاندی. باشماقلارینی چیخاردا ـ چیخاردا، قاپینی دا آچدی. ایچری گیردیکده چانتاسینی بیر یانا بوراخیب، اجاق باشینا گئتدی. خانیمیائوده دئییلدی. اونون ایش یئریندن دؤنهجک واختینا ایکی ساعات قالیردی هله. ایکی یومورتا پیشیریب، ایچیمیگمیرن جاناواری ساکنلشدیردیکده، چیخاجاغام دئیهرک، ال آتدی سویودوجونون قاپیسینا. دونن خانیمینین تاپشیردیغی چؤرک و یومورتا یادینا دوشدو. بوش سویودوجونون ...Read More »
پای ـ بؤلوش/ ناصر داوران
پای ـ بؤلوش ناصر داوران اولدوزلاری دولدوروب جیبینه پایلایا ـ پایلایا گئدیردی. بیر پای کپنکلره بیر پای یول اوستونده موسیقی ساتان اوغلانا بیر پای دا هر گون کتاب یوخوسو گؤرن گؤزلوکلو قیزا. قالان اولدوزلاری تمامیله آتاسینی جنته یول وئرن بؤیوک تانرییا باغیشلادی.Read More »


text:
قیرغیزیستانین کئچمیش باش ناظری و آذربایجانداکی سفیری آپاس جاماقولوو حاقین. آز-آ موصاحیبهسینده ایکی اؤلکه آراسیندا یارانمیش گرگینلیکدن دانیشیب.
اونون سؤزلرینه گؤره، آذربایجانین اراضی بوتؤولویو دونیانین بوتون اؤلکهلری طرفیندن تانینیب. «بو باخیمدان، ایسلاماباددا قیرغیزیستان نمایندهسینین ایت-این یئکون سندینی ایمضالاماقدان بویون قاچیرماسینی آنلامیرام. سون نهایتده، بیشکئکین بو سنهده قوشولماماسینین سببلرینی کونکرئت اولاراق آیدینلاشدیرماق و ایضاح ائتمک لازیم ایدی»، - جاماقولوو دئییب.
او، سؤزلرینه علاوه ائدیب: «قیرغیزیستانین همین فورومدا هانسی سوییهده تمثیل اولونماسیندان معلوماتسیزام. اولا بیلسین کی، نماینده سادهجه اولاراق، مسئلهدن باش چیخارا بیلمهییب، یاخود دا ائله بیر سلاهیتی اولماییب».


text:
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 19.06.2017
خبرتورک: " آمریکا و تورکیه آراسیندا اف-35 راضیلاشماسی"
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 19.06.2017
وطن: "پاریس ایر شووا تورک دامغاسی"
دونیانین ان بؤیوک هاواجیلیق و کوسموس سرگیسی پاریس ایر شوو، صاباح قاپیلارینی لو بوورگت هاوا لیمانیندا چیخاریر. هاواجیلیق صنایعندکی سون اینکیشافلارین سرگیلنهجگی سرگییه بو ایل تورک هاواجیلیق صنایع (TAI) محصوللارینی دامغاسینی ووراجاق. تورکیه، اؤز حاضیرلادیغی هاوا واسطهلرینی پاریس ایر شوودا سرگیلهیهجک. سرگیده، تای طرفیندن حاضیرلانیب اورهتیلن حورکوش اگیتیم اوچاغی نوماییش اوچوشو رئاللاشدیراجاق. گلن ایل سما ایله تانیش اولاجاق، 12 صندل ظرفیتلی، 6 تون آغیرلیغینا، هم سیویل، هم ده نیظامی مقصدلی ایستیفاده ائدیلهجک 625T هلیکوپتری ده سرگیلنهجک. تاینین 129T آتاک، سیلاحلی اینسانسیز هاوا واسطهسی حالینا گتیریلن آنکا-اس ده ایستاتیک ساحهده سرگیلنهجک.
خبرتورک: " آمریکا و تورکیه آراسیندا اف-35 راضیلاشماسی"
تورکیهنین ده آرالاریندا اولدوغو 11 اؤلکه ان آز 440 عدد اف-35 جتی آلیشی اوچون راضیلاشدی. 37 میلیارد دولار دگرینده اولماسی گؤزلنیلن راضیلاشمانین بیر رکورد اولدوغو ایفاده ائدیلیر. 2006-جی ایلدن بری چیخاریلماغا باشلانان خیالات اوچاقلار، سون تکنولوژی آوادانلیق و یئنیلنمیش حالییلا صاباح آچیلاجاق پاریس هاواجیلیق سرگیسینده گؤروجویه چیخاجاق. کئچن هفته اف-35 آلماق ایستهین 11 اؤلکهنین رسمیلری آمریکانین مریلند ایالتیندکی بالتیموره شهرینده بیر آرایا گلمیش و اف-35 جتلرینه اکیپمان اورهتن نورثروپ گرومن تاسیسلرینده آراشدیرمالار ائدهرک شرطلری گؤروشموشدو. آرالاریندا تورکیهنین ده نمایندهسینین اولدوغو اؤلکهلر اوسترالیا، دانمارک، ایسرائیل، ایتالیا، ژاپون، هولند، جنوبی کوره، بیرلشمیش کراللیق و آمریکا.
ایستار: "تورک عسگری، قطر اوردوسویلا اورتاق مانور ائدهجک"
تورکیه ایله قطر آراسیندا واریلان راضیلاشما اویغون اولاراق قطره حرکت ائدن تورک عسگری، بؤلگهیه یئتیشدی. محمتجیک قطر اوردوسویلا بیرلیکده بیر سیرا اورتاق مانور رئاللاشدیراجاق. قطرلی مشهور یایین قورولوشو الجزیره، تورک بیرلیگینین بؤلگهیه چاتدیغینی و قطر اوردوسویلا بیرلیکده بیر سیرا اورتاق مانور رئاللاشدیراجاغینی دونیایا ائشیتدیردی. سعودی عربیستان، میصر، بیرلشیک عرب امیرلیکلری، بحرین، یمن کیمی اؤلکهلرین آراسیندا اولدوغو چوخ سایدا کؤرفز اؤلکهسی هفته باشیندا قطر دیپلوماتیک علاقهلرینی کسمیش و قطره یؤنلیک بعضی تحریملر آچیقلامیشدی. بو آچیقلامالارین آردیندان تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینده ائدیلن سس وئرمه قطره عسگر گؤندریلمهسی تصدیقلنمیشدی.
صاباح: "شفقت گمیسی غزه یولوندا"
ایسرائیل طرفیندن محاصیره آلتیندا توتولان غزهیه 10 مین 600 تون یاردیم وسایلی چاتدیراجاق Acqua Stella گمیسی دونن یولا چیخدی. کؤمک وسایللرینین ایچینده اولان قیدا مادهلرینین یانیندا، اویونجاقلار، بیسیکلتلر و بایراملیق پالتارلارلا فیلیسطینلی اوشاقلار گؤزل بیر بایرام یاشایاجاق. گمیده 18 مین 100 اویونجاق، 32 مین قلم و دفتر سئتی، 50 مین قیدا قوتوسو، 5 مین تون اون، 100 تون بیسکویت و کک، 50 مین گئییم، مین بایراملیق گئییم و مین 10 بیسکلت وار.
یئنی شففق "دانمارکدا ایسلامی گوللرله ایضاح ائتدیلر"
دانمارک ایسلام جمعیتی گنجلیک قوللاری، بلدیه میدانیندا اطرافینا ماکت مینارهلر قویولان چادیردا "من مسلمانام" فعالیتی تشکیل ائتدی. مئدیادا یئر آلان ایسلام و مسلمانلارا قارشی منفی ایماژلار و اؤن یارغیلری قیرماغا چالیشان گنجلر، گول پایلایاراق دانمارکلیلارا ایسلامی و مسلمانلاری ایضاح ائتدی. کؤنوللو گنجلره، وطنداشلار و توریستلر مثبت باخدی. دانمارک ایسلام جمعیتی طرفیندن سون 6 ایلدیر ایسلامی و مسلمانلاری دانمارکلیلره ایضاح ائتمک اوچون مختلیف تدبیرلر تشکیل ائدیلیر. دانمارک ایسلام جمعیتی، قیش آیلاریندا دا وطنداشلارا ایستی شوکولاد و چؤرک پایلاناراق ایسلام و مسلمانلار حاقیندا مثبت ایماژ وئرمهیه چالیشمیشدی.


text:
کوردیستان اوستانی
کوردیستان اوستانی یا دا سنندج (سیناندئژ) اوستانی (فارسجا: استان کردستان) ایران اوستانلاریندان بیریدیر. بو اوستانین مرکزی سنندج شهریدیر.
ایچیندهکیلر
دیل و ائتنیک ترکیبی[دَییشدیر]
کوردوستان اوستانی تورکلر و کوردلرین یاشاییش یئریدیر. بو اوستانین دوغو قیسمینده عومومن تورکلر یاشاییرلار. بو اراضی لر قدیم زامان لاردان آذربایجان سینیرلاری ندا یئرلشیب لر.[۱][۲][۳][۴]
تورکلر یاشایان بولگهلر[دَییشدیر]
تورکلر عومومییتده آذربایجان سینیرلاریندا اولان بیجار گروس شهریستانی و قوروه شهریستانینده یاشاییرلار.[۱][۲][۳] بانه، دهگلان، دیوان دره، سروآباد، ساققیز، سنندج، کامیارانو مریوان بولگه لری بو اوستانین آیری بولگه لری دیرلر.[۵]
آذربایجان و کوردوستان سینیرلاری[دَییشدیر]
حال حاضیردا کوردوستان اوستانینین سینیرلاریندا یئرلشن بیجار و قوروه بولگهلری تاریخن آذربایجان سینیرلاریندا یئرلشیبلر. بو اراضی میلاددان اونجه ماننا-ماد دولتی، ساسانیلر زامانی و... زامانلاردا آذربایجان سینیرلاریندا یئرلشیبدیر.
قاجار سولاسهسینین ایکینجی پادیشاهی فتحعلیشاه زامانی (1213-1176 ش، 1834-1797م و 1250-1212 ق ایللرینده) هله همدان، زنجان و ایندیکی کوردوستان اوستانینه تابیع اولان بیجار گروس و قوروه آذربایجان سینیرلاریندا یئرلشیردیلر. افضلالتواریخ ده یازیلان کیمی فتحعلی شاه زامانی رسم بئلهایدی کی شاهزادهلرین هر بیریسی بیر ویلایتین باشچیلیغینا تعیین اولوردولار، آنجاق او زامان شاهزاده دارا حوکومتسیز قالیر، صدراعظم شفیع صدر بئله قرارا گلیر کی قزوین، گروس، همدان و فلان بلوکی نی آذربایجاندان آییریب زنجانلا بیرلیکده خمسه ویلایتینی یارادسین تا شاهزاده اورایا حوکومت ائده بیلسین. بو زامان خمسه ویلایتی آذربایجانا تابع قالیر و شاهزاده نایبالسلطنه نین نظری آلتیندا ایشه باشلاییر. فتحعلی شاهین اؤلوموندن سوْنرا موحممدشاه حوکومته و میرزا آقاسی صدراعظملییه چاتیر. وزیر موحممد صادیق خان گروسینین اؤلوموندن سوْنرا 1260ه.ق ایلینده گروس ویلایتین نایبالسلطنهنین ایختیاری آلتیندان چیخاردیر و حوکومتین موستقیل ائدیر تا شاه و صدراعظم اورانین حاکیمین راحاتجاسینا عزل و نصب ائده بیلسینلر.[۶]
1325 اینجی ه.ق ایلینده ایرانین ایالات و ولایات قانونو (قانون ایالات و ولایات ایران) میلّی مجلیسین تصویبینده کئچدی و بو قانون اساسیندا ایران 27 اوستان و ویلایته بؤلوندو. بو بؤلونمهلر اساسیندا گروس هلهده موستقیل بیر ویلایت کیمی ساخلانیلدی. میلّی حوکومت پیشهوری زامانیندا گروسو اله کئچیرتمهیه چالیشسادا دولتی نیرولار اؤنونده ایش قاباغا آپارا بیلمهدی و بو چالیشما اوغورسوز اولدو.
1316-اینجی ه.ش ایلینده پهلویلر ایلک اینظیباتی بؤلمهلری (تقسیمات سیاسی) باشلاندی. بو اساسدا ایران 10 اوستان و 49 شهریستانا بؤلوندو. بؤ بولمهلر اساسیندا گروس بئشینجی اوستانا وئریلدی. بئشینجی اوستاندا ایلام، کیرمانشاه، بیجار، سنندج و شاهآباد یئرلشیردی.
1318-اینجی ه.ش ایلینده آذربایجان اوستانی ایکی یئره بؤلونن زامان (اوچونجو و دوردونجو اوستان) بیجار گروس شهریستانی بئشینجی اوستاندان آیریلدی و باتی آذربایجان اوستانینا ایضافه اولوندو. 1325-اینجی ه.ش ایلینده همدان اوستانینه وئریلدی و 1337-اینجی ه.ش ایلینده همدان اوستانیندن آیریلدی و کوردوستان اوستانینا وئریلدی. بو بؤلگه ایندی ایکی برلگهیه برلونمکله کوردوستان اوستانی سینیرلاریندا قالماقدادیر.[۷][۸]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ چنلی بئل درگی سی، ۳ - اونجو سای، باتی آذربایجان ین اوزل سایی
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ دکتر م پناهایان، مجموعه ای در چهار جلد به نام " فرهنگ جغرافیای ملی ترکان ایران زمین " سال ۱۳۵۱
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ http://farsi.qurtulush.info/?p=1016
- ↑ http://sozumuz.blogspot.com/مئهران باهارلی، جغرافیای انسانی خلق تورک در ایران
- ↑ http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
- ↑ از بام ایران تا سرزمین طوفان / محمد کامیار . _ تهران : شرکت توسعه کتابخانه های ایران , 1380 . 366 ص . : مصور , نقشه , جدول , عکس .
- ↑ از بام ایران تا سرزمین طوفان / محمد کامیار . _ تهران : شرکت توسعه کتابخانه های ایران , 1380 . 366 ص . : مصور , نقشه , جدول , عکس .
- ↑ چنلی بئل درگی سی، 3 - اونجو سای، باتی آذربایجان ین اوزل سایی


text:
پوزولدو رونق گول، قدر گولوستان گئتدی،
سارالدی گوللری، ال چکدی باغیبان گئتدی.
دوروبدو سرو، اگر، باغین ایچره موستهکم،
دریغ، سرو روان گئتدی، الامان، گئتدی.
نه قویدو دهرده بیر کام آلوب مرادا یئتم،
نه آلدی جانیمی قورتاردی، جان ستان گئتدی.
چمنده لال گلیب گئتدی دهزبان سوسن،
کی، چشم نرگس مست اولدو خونفشان، گئتدی.
نه قویدو خار کی، گول عندلیبه میل ائتسین،
نه عندلیب اؤز عهدینده کامیران گئتدی.
دؤنوب او الیف قدی داله بیر گول هجرینده،
دریغ، بولبول اولوب پیر، او نوجاوان گئتدی.
نهان اولان غمینی فاش قیلدی مردم اوچون،
کمینه، درد دلین اولدو داستان گئتدی.


text:
دیرناق آراسی یازیلارشعرلر و نوتلار
هر شئیدن اؤنجه اؤزومو شاعیر بیلیرم. سونرا ادبیات، دین، فلسفه و آردینجا بیر آز دا سیاست.
اما هر شئیین آرخاسیندا گیزلنمکدن قاچماغی دوشونورم. منجه شعر، دیل، وطن و ... اخلاقین قوللوغوندا اولمایینجا اؤز قونومونو ایتیریر . بیز یاشایان جوغرافییادا هر شئیدن آرتیق اخلاقین یئری بوش گؤرونور.
----
منیمله ایلگی قورماق اوچون بو سیتهدن باشقا:
heydarbayat{@}gmail.com
و
قم - صندوق پستی
1161 - 37135
۵۲ مطلب با موضوع «شعرلر» ثبت شده است
آزربایجانیمیزین اوغورلو شعرلریندن چئویریلر - اوخونوشلار
آزربایجانین دیرلی چاغداش شاعیری حیدر بیات جنابلاری نین " یالانچیلار" شعرینین قیسا اوخونوشو و فارسجایا چئویریسی
اوشاقلیقدا
آی اللریمی آلداتدی گؤلمهجهده
جاوانلیقدا
سن اورهییمی آلداتدین


text:
كپنك حبیب فرشباف چيچكلرين رنگين يالار كپنك، هر چيچكدن بير رنگ آلار كپنك. گؤزهل اولار، گويچك اولار كپنك، اؤزوده بير چيچك اولار كپنك. قاناديندا گيرده، گيرده خاليوار ، قاراسي وار، ساريسيوار، آليوار. او هر يئردن باغچا- باغي چوخ سئوهر ، اوشاقلارلا اويناماغي چوخ سئوهر. اوچار، اوچار دوز چاتاندا يول اوسته گليب قونار چيچكلي بير كول اوسته. قانادلارين گاه اوجالدار، گاه ...Read More »
سورغو / حبیب فرشباف
سورغو حبیب فرشباف هر بارماغين اوجوندا، مينلر سوآل يئرلشير. كلاس، بارماق- بارماق اوجالير، بارماق – بارماق اؤيرهنير. هر بير كلاسين نبضي، بارماقلاردا دؤيونور. هر سورغونون جوابي وار بوفيكيردهيم آنجاق: منيمهانسي جوابيم يئنهده بارماقلاري، هاوايا قالديراجاق.Read More »
هومای / حبيب فرشباف
هومای حبيب فرشباف اصلانخان قوشا بولاق کندينين آديني چکنده، آتليلارين آراسينا ولوله دوشدو. اصلانخانين بوتون آتليلاري آليشاني ياخيندان گؤرمهسهلرده، اونون ايگيتلييينين تعريفيني دؤنه- دؤنه ائشيتميشديلر. ائله بونون اوچون ده خان اوتا غينا گيرجک، آتليلارين آراسيندا پيچاپيچ باشلادي: – ايه آليشان اولان يئرده نه تهر قوشا بولاغا گيرمک اولار؟ – منيم کي بوسفردن هنچ گؤزوم سوايچمير. – ايه دئيير آرتاليني چاپاراق ...Read More »
هله / حبیب فرشباف
گؤیدهن اؤچ آلما دو شمهمیش هله، قیریلدی صحبتی، قوش قانادی تك …… – آتا! بس سونرا نه اولدو؟ – سوروشدو قیزی- «سینه سینین توسدوسونو بیر نفسه بوشالدیب» – هئچ نه بالا – دئدی آتامدا بو یئرده بیر كؤكس اؤتورموش آتامین آتاسیدا دئمك ، بیر آهلا نقطهلنمیش، اوچ نسلین افسانهسیRead More »
عاشیق حسین جاوان، صنعتکارليقدان بويوك / حبیب فرشباف
عاشیق حسین جاوان، صنعتکارليقدان بويوك حبیب فرشباف سبدين اورتويونون قيراغيندان, اليني سبده اوزالتدي, يئنه بير تويوغون قيچلاريندان برک- برک توتوب, چيغيردا- چيغيردا, سبددن بايـيرا چيخارتدي. خئيروللا تويوق- خوروزلاري ساتديقجا پوللاري بوينوندان آسديغي كيسهيه دولدوروب, يئنه كوينهيينين دويمهلريني باغلايـيردي. بو دونه اليني سبده سالاندا, آناجدان باشقا, تويوق- خوروزودان قالاني يوخ ايدي. آناجي ساتماغا خئيروللانين اورهيي يول وئرمهييب, اونو ايکي دونه سبده ...Read More »
سفر / حبیب فرشباف
سفر حبیب فرشباف سفردهیم: گوندن – گونه، آیدان – آیا، ایلدن – ایله؛ سفردهیم: كورهییمده، دیلهییمین آغیرلیغی؛ اورهییمده، دول- بوشالدا غمله، سئونیج؛ گؤزلریمده، هیجران بویدا كدهر؛ تؤوشهمهدیم هئچ سفرده فیكیرلردن، فیكیرلره سفریم قدهر.Read More »