text:
راسینق کلوب اویاندا فوتبال کولوبو
راسینق کلوب اویاندا فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Racing Club de Avellaneda) بیر فوتبال کولوبودور. Primera División دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۶۱٬۰۰۰ نفرلیک الرئیس خوان دومینقو بیرون ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Racing Club de Avellaneda»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده راسینق کلوب اویاندا فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


c: text/html

text:
آنتونیو گوترش بمت-نین 5 دایمی عضوونو ییغینجاغا چاغیریب
آنتونیو گوترش بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین وتو حقوقونا مالیک بئش دایمی عضوونون نومایندهلرینی گؤروشه چاغیریب.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) باش کاتیبی آنتونیو گوترش، 30 آوقوستدا بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین 5 دایمی عضوو، امریکا، اینگیلتره، فرانسا، چین و روسیانین نومایندهلری ایله بیر آرایا گلهجک.
آنتونیو گوترش بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین وتو حقوقونا مالیک بئش دایمی عضوونون نومایندهلرینی گؤروشه چاغیریب.
گوترشین چاغیریشینین تخلیه ایشلرینین داوام ائتدیگی افغانیستانین پایتاختی کابلدهکی حمید کرزای اولوسلار آراسی هاوا لیمانینا یاخین اراضیده دونن تؤرهدیلن پارتلاییشلاردان سونرایا تصادف ائتدیگینه دقت چکیلیر. بو سببدن ییغینداقدا افغانیستانداکی وضعیتین موذاکیره ائدیلهجگی احتیمال اولونونر.
بی بی سی، یوکسک سویهلی بیر ساغلیق ایشچیسینه ایستیناد ائتدیگی خبرینده دونن آخشام رادهلرینده تؤرهدیلن پارتلاییشدا ان آز 60 آدامین اؤلدوگونو و 140 نفرین ایسه یارالاندیغینی بیلدیررکن، امریکا مرکزی قوهلرینین (CENTCOM) سؤزچوسو آلبای بیل اوربان، کابل هاوا لیمانیندا تؤرهدیلن ترور حادثه سینده اؤلن امریکا عسگرلرینین سایینین 13 -ا یوکسلدیگینی آچیقلاییب. ترور حادثه لرینه گؤره مسئولیتی داعش اوزرینه گؤتوروب.
ایلگیلیلی خبرلر
کوروناویروسلا باغلی سون ایستاتیستیک
ویروسدان 4 میلیون 889 مین 433 خسته اؤلوب، 217 مین 297 مین 764 نفر ساغالیب.
فیلیپین-ده قاسیرغا نتیجهسینده 13 نفر هلاک اولوب
فیلیپین-ین قوزیی ینده طغیان ائتمیش "کومپاسو" تروپیک قاسیرغاسی نتیجهسینده 13 نفر هلاک اولوب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ماهر زین ایستانبول-دا کنسرت پروقرامیندا چیخیش ائدیب
لوبنان اصیللی سوئد-لی موغننی ماهر زین ایستانبول-دا حیرانلاری ایله بیر آرایا گلیب.
لوبنان اصیللی سوئد-لی موغننی ماهر زین ایستانبول-دا حیرانلاری ایله بیر آرایا گلیب.
" "Thank You Allah", "Forgive Me", "Ya Nabi Salam Alayka" ve "Maşaallah" آدلی اثرلری ایله تانینان ماهر زین اسن لر دؤرت یول میدانیندا کئچیریلن کنسرت پروقرامیندا اینگیلیس، عرب و تورک دیللرینده ماهنیلار سسلندیریب.
تخمینن 90 دقیقه ماهنیلارینی سسلندیرن صعنتچی "Ramazan", "Assubhu Badaa", "Raditu" və ""For The Rest Of My Life" " کیمی ماهنیلاری دا ایفا ائدیب.
کنسرتدن اوول "آنادولو" آژانسینا آچیقلاما وئرن زین تورکیه-نی چوخ سئودیگینی ایفاده ائدیب، "تورک مدنیتی، یئمگی، موسیقیسی، هر شئیی ایله حقیقتن سئودیگیم بیر اؤلکهدیر. بورادا چوخلو دوستلاریم وار، دفعهلرله بورادا اولموشام. تورکیه اوچون چوخ دعا ائدیرم" دئییب.
تورک موسیقیسینی سئودیگینی و چوخ سئوهرک دینلهدیگینی ایفاده ائدن زین ابراهیم تاتلیسی چوخ سئودیگینی و بو یاخینلاردا ایدمان ادرکن ذوق ایله "Kara tren" خالق ماهنیسینی دینلهدیگینی سؤیلهییب.
اؤتن رامضاندا ایستانبولدا کلیپ چکدیگینی خاطیرلادان ماهر زین یئنی ماهنیسینا کونیادا کلیپ چکه جگینی قئید ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده، ۱۲ مین ایللیک معبد اورتایا چیخاریلدی
بؤلگه، تاریخ بویونجا سومر، آکاد، بابل، هیتیت، آسور، اورارتو، روما، عباسی، سلجوقلو و عثمانلینین دا آرالاریندا اولدوغو ۲۵ مدنیته ائو صاحبلیگی ائتدی
بیژن مرتضوی تورکیهده کنسرت وئرهجک
مرتضوی، بستهلهدیگی دؤرد یئنی اثری ده ایلک دفعه بو کونسرتده جانلی اولاراق اجرا ائدهجک


text:
اویان نیوز: آوجیلارداکی ۳۰ مرتبهلی بینا ۲ ایللیک تیکینتی پروسهسینین آردیندان دسامبر آییندا اوتل اولاراق خیدمته گیردی
تیکینتی مهندیسی ندرت اوغان؛ تورکیهنین ایلک، آوروپانین ایسه ان یوکسک “تامامیله پولاددان” گؤکدهلنینی ایستانبولدا تیکدی.
اوتل صاحبی، ندرت اوغانین بینانی ائدرکن تک مقصدی، “زلزهلهیه دایانیقلی نومونه یوکسک بیر قورولوش” تیکمک اولموش. بو سببله هر جور خرجه دؤزموش.
اونا ایلهام وئرن شئی ایسه؛ ۱۹۹۲. ایلده ژاپونیادا بیر اوتل اوتاغیندا زلزهلهیه توتولماسی و ایچینده اولدوغو چوخ قاتلی بینانین هئچ زیان گؤرمهدیگینی شاهید اولماسی.
او آن؛ بنزر بیر بینانی تورکیهده ائتمهیه قرار وئردی و بو خیالینی تام ۲۰ ایل سونرا رئاللاشدیردی.
چلیک بینالار، دمیر-بتون یاپیلارا نیسبتن چوخ داها یونگول اولور. بو دا زلزهلهیه قارشی داواملیلیغی آرتیریر.
ندرت بئیین مسئوللاردان ایستیی، پولاد بینالارین تشویق ائدیلمهسی.
اوغان: “طبیعی کی بیز چتینلیک چکدیم کیفیتلی پولادی تاپماق اوچون. دولتین بونا اؤن آیاق اولماسی لازیم، دولتین چوخ بؤیوک پولاد فابریکلری وار. چوخ راحتلیقلا بو پولادی بورادا اورهته بیلرلر” دئیه دانیشدی.
دیگر طرفدن بینادا یانغین احتیمالینا قارشی دا تدبیر آلینمیش.
چلیک کونستروکسیاسی یانغینا قارشی قوروماق اوچون ۹۰۰ درجهیه دایانیقلی خصوصی بویا ایستیفاده ائدیلمیش. وارداتی وسایل ایستیفاده ائدیلن بینا، دمیر-بئتون بنزرلرینه گؤره یوزده ۸۰ باها اولموش.
اوتل، آوروپا چلیک درنیینین بو ایلکی نومونه پروژه یاریشماسیندا تورکیهنی تمثیل ائدهجک.
چلیک وسایتین گؤرونوشو چوخ اؤیرشیلمیش اولماسا دا موشتریلرده اینام حیسی دوغورور.
قایناق ت ر ت


text:
اویان نیوز: کیتابین تقدیمات مراسیمینده؛ آذربایجانین موسکواداکی سفیری پولاد بولبول اوغلو، حیدر علی اوف فوندونون روسیا نمایندهلیگی مسئوللاری، آذربایجانلی دیپلوماتلار، روس علم آداملاری و موسکوادا یاشایان آذربایجان دیاسپورونون نمایندهلری ایشتیراک ائدیب
مشهور قافقاز تاریخی عذره متخصص ایوانوف، “آذربایجان حقیقتینی” قلمه آلدی.
روسیانین مشهور قافقاز تاریخی عالیمی پروفسور دوکتور رودولف ایوانوفون “آذربایجان حقیقتی، روس سفری و فارس نقشلری” آدلی تاریخی کیتابینین تقدیماتی موسکوادا روسیا خاریجی ادبیات کیتابخاناسیندا رئاللاشدیریلدی.
کیتابین تقدیمات مراسیمینده؛ آذربایجانین موسکواداکی سفیری پولاد بولبول اوغلو، حیدر علی اوف فوندونون روسیا نمایندهلیگی مسئوللاری، آذربایجانلی دیپلوماتلار، روس علم آداملاری و موسکوادا یاشایان آذربایجان دیاسپورونون نمایندهلری ایشتیراک ائدیب.
سفیر بولبول اوغلو، ایوانوفون آذربایجانین تاریخی حقیقتلری تانیتیلماسیندا اهمیتلی رول اوینادیغینی قید ائتدی.
روسیادا فعالیت گؤسترن ژانویه مدنیت جمعیتی باشقانی پروفسور دوکتور توفیق ملیک اوف دا ایوانوفون کیتابیندا چوخ تاریخی حقیقتلرین اولدوغونا دقت چکهرک، “بو اثر آذربایجان، جنوبی قافقاز و روسیا تاریخینی آراشدیرانلار اوچون چوخ اهمیتلی” دئیه دانیشدی.
ایوانوف دا، آذربایجان اوچون هر زامان تاریخی گئرچکلرین اورتایا چیخاریلماسیندا بؤیوک ایشلر گؤرجگی وعدینی وئردی.
کورسویه چیخان دیگر دانیشانلار دا تاریخچی عالیمین سایهسینده روس جمعیتینین آذربایجان خالقینین تاریخی ایله باغلی بعضی حقیقتلری اؤیرندیگینی ایفاده ائدهرک تشککورلرینی چاتدیردی.
ت ر ت


text:
ائوجیک-ائوجیک (اویون)
ائوجيک-ائوجيک و یا قوناق باجی- آذربايجاندا اساساً يازقاباغي (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده ديگر فصيللرده اوشاقلار آراسيندا، اساساً ده کيچيک و اورتا ياشلي قيز اوشاقلاري آراسيندا گئنيش شکيلده اوينانيلان قديم اويونلاريندان بيريدير.
عومومي معلومات[دَییشدیر]
اونودولوب آرادان چيخماقدا اولان بو اويونون يارانما تاريخي بيزه معلوم اولماسادا، عاييله معيشتي ضمنينده يارانديغي معلومدور. بو بارهده دقيق فيکير دئمک چتيندير.هر حالدا، اويونو خوصوصيتلري اونون اوزاق کئشميشلره عاييد اولدوغونو گؤسترير. هله آذربايجاندا اون سککيز و اون دوققوزنجو عصرلرده اوشاق اويونجاقلاري ايستحصال اولونماديغي، ياخود دا ضعيف ايستحصال اولوندوغو بير دؤورده بو اويونو کئچيرمک اۆچون قيزلار "يورغان-دؤشک دستي" ائلجه ده باشقا معيشت اشيالاري تيکيب دوزلديرديلر. چوبوقلاردان، دويمهدن (پيلکدن) و کيچيک پارچا قاليقلاريندان (قيرينتيلاريندان)، موختليف ساپلاردان اولدوجا گؤزل، گلينجيک حاضيرلاييرديلار.
ائوجيک-ائوجيک اويونو ماراقلي اويونلاردان بيري اولماقلا ياناشي، موقدس عاييله معيشتي مراسيملرينين قاليغي اولوب، سونرادان اويونا چئوريلميشدير.
هر دؤورون طلبلرينه اويغون اولاراق دَييشن بو اويونون موعاصير عاييلهنين معيشت و مدنيتينده تربيهوي اهميتي بؤيوکدور.
اويونون قورولوشو[دَییشدیر]
بير نئچه اوشاق (اساس حاللاردا قيز اوشاقلاري) بير يئره جمع اولوب ساناما يولو ايله ائو يييهسي (باشچي، موللا و يا آپاريجي) سئچيرلر. يئرده قالان اويونچولارا ائو يييهسي (باشچي، موللا و يا آپاريجي) طرفيندن موختليف وظيفهلر تاپشيريلير. اويون زاماني آذربايجان خالقينين عاييله معيشتينه (قوناقپرورليک، عاييلهجانليليق و س.) اويغون شکيلده عاييلهده باش وئرن حاديثه و اولايلار اوشاقلار طرفيندن اويون شکيلينده اوينانيلير (يامسيلانير، ايجرا ائديلير).
اويون زاماني اويونجاقلارلا ياناشي موختليف مطبخ اشيالاريندان دا ايستيفاده اولونوردو.
قئيد ائتمک لازيمدير کي، بو اويونو اساساً کيچيک و اورتا ياشلي اوشاقلار (خوصوصاً ده قيز اوشاقلاري) اويناييرلار.


text:
خارزم
خارزم یادا خیوه (یعنی :خیون یئری-هون ائلی)(عرب دیلی: خوارزم / Khwārizm, اؤزبک تورکجهسی: Xorazm, فارس دیلی: خوارزم / Khwārazm) —یا (خوراسمیه، خوراسمیا) اورتا آسیا (اؤزبکیستان, قازاخیستان, تورکمنیستان)) تاریخی-جوغرافی اراضی و عئینی آدلی خارزمشاهلار سولالهسینین یئرلهشدیی اراضی.
آنلامی[دَییشدیر]
خارزم سؤزونون معناسی "گۆنش اؤلکهسی" دئمکدیر. چینلیلر خارزمه هوشومی (呼似密) دئییردیلر. بۇ توْرپاقلارین هو (呼) قبیلهسینه عایید اوْلدوغونو گؤستریر. هو (呼) قبیلهسی هون قبیلهسی اوْلوب هون عادتینه گؤره شانیولرین خانیملاری بوردان چیخیردی.
تاریخی[دَییشدیر]
ایراندیلی خالقلار ۲-جی مینایللیین اوْرتالاریندا ایسرائیل اراضی سی ندن شرقده حرکت ائتمیش و اوْرتا آسیادا قدیم تورکلرین اراضیسینین بیر حیصّه سینی ضبط ائتمیش لر. بؤیوک مۆتفکّیر بیرونی یازیر کی، ۱۲۰۰-جو ایلده فارسلار(آرامی ائللر) ایندیکی خارزم(خیون) اراضیسینه گلیب مسکونلاشمیش و تورک چارلیغینی اؤزونه تابع ائتمیش لر (۱۷۰،۱۰). بۇندان سوْنرا اوْرتا آسیانین بۇ حیصّه سی آرامییلرین اراضیسی آدلانمیش.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- خارزمشاهلار سولالهسی
- آلتین اوردو
- تیموریلر
- خیوه خانلیغی
- خارزم خالق جومهوریتی
- اؤزبکیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی
- تورکمنیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی
- اؤزبکیستان
- تورکمنیستان
- خوارزم ویلایت


text:
گزهگن
گزهگن یا دا سیاره (اینگیلیسجه:Planet) بیر گؤی جیسمیدیر کی اؤز گونشینین و یا گۆنش قالیغینین اطرافینا دؤنور.
بیر گزگین اولماقی اوچ شئیه باغلیدیر:
- ۱-آغیرلیقی یا سیخلیقی اوقدر چوْخ اولا کی اؤز چکیمی نتیجهسینده گیرده اولا
- ۲-آغیرلیقی یا سیخلیقی اوقدر چوْخ اولماسین کی اوندا چکیردک فیوژنی باش وئرسین.
- ۳-اؤز دؤورهسین اوزایین کیچیک گزگنلریندن بوْشالدا.
اسکیده
بطلمیوس بئله حساب ائدیردی کی گزگنلر اؤز فلکلری دؤوره سینده یئرین باشینا دوْلانیرلار. بۇ نظرده یئر دونیا اۆچون مرکز حساب ائدیلیر و اونا گؤره گزگنلرین مداری قاریشیق اولوردی. ۱۷-نجی عصرده قالیلئو قالیله گونشی گزگنلر مرکزی حساب ائتدی. یوهانس کپلر آشکار ائتدی کی گزگنلرین مداری دایره دئییل بیضی شکیلده اولور.
قایناقلار
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«planet»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اورمو گؤلونون دیلیندن بیر غزل
- توضیحات
- بازدید: 4286
ایللر بویو حیاتیما قوردون کمین، گونش!
آزقین گونش بلالی گونش ذاتی جین گونش!
سن هرنه سوزلادین او قدر من دایازلادیم
آی ییرتیجی باخیش لاری مندن درین گونش
ایللر اولار کی آخمادی بیر چای بو دوزلاغا
مندن آلان بولود لاری بس نیله دین گونش؟
اولما بوراخدین اونلاری یئللر قاچیرتد یلار
یا آزدیریب، آلاخلارا وئردین کبین،گونش!
قارشیندا بوغلایان سولاریمدان اوتانمادین
بیرده آخان دامارلاریمی پی له دین، گونش!
بیرقیسا بوی لی دالغانی دا قالدیرانمیرام
یئللر اسنده قیوریلیرام چین به چین، گونش!
آخ قارقیمیش!گؤروم سنی سؤنسون آلوو لارین
گؤیده دؤنوب داشا اولاسان بیر سرین گونش
آی ییرتیجی باخیشلاری مندن نفس آلان
سؤیله منیم بولودلاریمی نئله دین گونش؟
نوشته: صالح س


text:
دیمیتار رانقلوف
دیمیتار رانقلوف (اینگیلیسجه: Dimitar Rangelov) (دوْغوم:۹ فوریهٔ ۱۹۸۳ (۳۸ یاش) صوفیه) بیر فوتبالیست. انرژی کوتبوس فوتبال کولوبو و بولغاریستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دیمیتار رانقلوف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایسترایسبورق کولوبونون اویونچولاری
- ارتسقبیرق ائو کولوبونون اویونچولاری
- انرژی کوتبوس کولوبونون اویونچولاری
- بوروسیا دورتموند کولوبونون اویونچولاری
- مکابی تلاویو کولوبونون اویونچولاری
- لوتسرن کولوبونون اویونچولاری
- کونیااسپور کولوبونون اویونچولاری


text:
اؤزونو چوخ بیلیجی بیر انسان بیلیب، جمع ایچینده هانسی قونودان سؤز آچیلسایدی، یئردن–گؤیدن سؤز ییغیب اؤزونو بیلگیلی بیریسی گؤسترردی. قوهوملار و تانیشلار گولونج اوزوندن آدینی «چوخ بیلمیش قولو» دئییردیلر!
گئییمیده چوخ ماراقلی ایدی، یایین لاپ ایستی گونلریندهده، کوْتونو چیخارتمازدی. بو ایشله اؤزونو کلاسلی و بیلیجی گؤسترمک ایستهییردی!!
قولونون دیشلریده اؤز یئرینده دقت ائلهملی ایدیلر. اونون دیشلری ایللر ایدی دیش فیرچاسی(مسواک) گؤرمهمیشدیلر، لاپ موزهیه قویمالی ایدیلار و حسابلاسایدیلار لاپ بئله گینئس کتابیندا یازیمالی ایدی! آخی بیری یوخ ایدی دئیه: آرواد– اوشاغین گوناهی نهدی سنین او پاسلی دیشلرینی تحمل ائدهلر؟!
چوخ دانیشماغی آروادیدا دیغلاتمیشدی. قولو چوخ دانیشدیغی زامان، آرواد؛ «قیریق رادیو قورتار» دئیهردی! گونلرین بیرینده، بحث ائلهینده، آروادا قاییدیب «هئچ سن بیلیرسن من گونده نئچه درگی(مجله)، گوندهلیک(روزنامه)، … اوخویورام؟» دئدی. آرواد ایسه «آخی قیریق رادیو، نییه بیز اونلاری گؤرموروک، هاردا گیزلهدیبسن؟» جاواب وئردی!
قولو : «آرواد چوخ دانیشما!، اونلار دکهلرین قیراغیندادی، من گونده ادارهدن قاییداندا، یاریم ساعات دکهلرین قاباغیندا یئریمی سالیرام» دئدی!!
ار-آروادین داعواسی، نه دئیهرلر؟ بلی، عینی یازین هاواسی! قولو کیشی بیر گون ایشدن ائوه قاییداندا، اورهگی آیران ایستهییر و یول اوستونده بیر باققال دوکانیندان دؤرد کیلو آیران آلیر.
ایندینینده آیرانلاری چوخ ایچمهلیدیرلر! آیراندان سونرا، هر نهیین دادین تاپماق اولار!!
دوکانچی دئییر: آغا دببه وارینیزدی؟ قولو: «ددهم دببهنی نئیلیرسن؟ من آیرانی بؤرکومده ائله آپارارام بیر دامجیدا یئره تؤکولمز» دئدی!!
کیشی آیرانی موشامبایا تؤکنده اورهگینده «اینشالاه تؤکولر اوست–باشییان، اوندا بللی اولار نه جور آپارارسان؟» دئییب، آیرانی قولویا وئردی!
قولو گوندهکی کیمین یولو اوستونده اولان دکهدن بیلگی(معلومات) ییغماغا گئدر! آیرانیدا اوینادا–اوینادا بو الیندن او بیری الینه وئره–وئره دکهچینین یئره سردیگی نشریهلرین باشی اوستونده دورار.
ائله بیل بوگون فرقلی گوندور و بیر آز چوخ بیلگی دالیسیجادیر و درگیلری و گوندهلیکلری واراقلاییردی، اورادان قاچان بیر اوغلان اوشاغینین اویونجاغی(اسباب بازیسی) آیرانین موشامباسینا ایلیشیب، اونو ییرتار. قولو اوغلانا دؤنوب باخاندا، آیران نشریهلرین چوخونون اوستونه سپیلیب ایسلادار. دکهچینین هارایی گؤیه گئدر و اوغلان اوشاغی دا آرادان یوخ اولار!
ایندی قولونون یاخاسی اوجا بویلو و قوللو–بویونلو دکهچینین الینده قالیب، گؤزلوگوده یئره دوشوب، آیاقلاری آلتیندا ازیلر!
دکهچی هاوار چکیب دئیهر: آخماق کیشی! سنین ۵۰۰ تومنین یوخدو گوندهلیگی آلیب ائوه آپاریب، آرخایینچیلیقلا اوخویاسان؟! قورخوسوندان ال–آیاغی تیترهین قولو: «آغا، گوناه او قاچان اوغلاندایدی، منی باغیشلا، هامیسینین پولون وئرهجگم» دئدی!!
دکهچی قولونو دکهنین ایچینه سالیب، آیرانلی نشریهلری آییریب، قیمتلرین چیخاردیب، قولونو ائشیگه چکیب: « آخماق کیشی ۱۰ مین تومن ائلهدی، تئز پولو وئر و یوخ اول!!» دئدی.
چوخ بیلمیش قولو! هر جیبدن بیر آز چیخاردیب جریمهنی وئرر و دکهچی: « ایندی جانین راحات اولدو؟ جریمه وئردیگین نشریهلر سنیندیر، گؤتور آپار ائوده اوخو!» دئییب، ایشینه گئتدی.
قولو دا توبه ائدیب اللری، آیاقلاریندان اوزون یولا دوشدو، یولدا گئده–گئده، اؤز–اؤزونه : «اوجور اولار ها، ۴۰۰–۵۰۰ تومنی هر گون وئریب، گوندهلیگی آلیب ائوه آپاریب راحاتجا اوخوسایدین، بیر یئره ییغیشیب ۱۰ مین تومن اولمازدی» دئییردی!!
دئییرم نه اولار دکهلر قاباغیندا صف چکیب نشریهلره فقط باخانلارین!! هامیسینین الینده آیران اولایدی!!
————————————————————-
آچیقلاما:
مؤللیفین یازدیغینا اساسا، بو حیکایه، ۱۳۹۱جی ایلین یاز فصیلینده، “نسلی از آفتاب” فستیوالیندا، طنز حیکایه بؤلومونده بیرینجی حیکایه سئچیلیب دیر. بو فئستیوال، ۶ اوستانین آراسیندا شمال-غرب ده دؤرد ایلدیر، قورولور.


text:
Themes List
Layout
تانیتدیرانلار
باشلیق
ایکیمین اونبئش
۲۰۱۵ واروالان قونوموز تمیز، بلوق فوکوسلو و شففافلیق اؤن پلاندا توتولاراق دؤزهنلهندی. ایگیرمی اونبئش-این قولای، گلهجهیه یؤنهلیک تیپوقرافیسی، گئنیش بیر چتیردکی گؤرؤنؤش اؤلچولهری و بیر چوخ دیل اوچون ائن اوست سویهده اوخونا بیلمه ایمکانی سونور. موبایل اؤنجهلیکلی اولاراق دؤزهنلهدیگیمیز مؤوضودا، زیارتچیلرینیز ایستر عاغیللی تئلئفونلار، تابلئتلر، دیزوستو بیلگیسایارلاردان، ایسترلرسه ماسااؤستؤ بیلگیسایارلاردان باخسینلار، ایچریک هر زامان مرکزدهدیر.
No themes found. Try a different search.


text:
حیطین بیر گوشهسینده قهوه رنگدهکی قویون مؤحکم بیر ایپله دیوار دیبینه باغلانمیشدی. طالعیندن خبرسیز بئچارا قویون، قاباغینا تؤکولموش یونجادان یئییردی. معصوم باخیشلاریلا دا هردن بیر باشینی قالخیزیب اطرافا باخیب ملهییردی.
او گون حیطده عجایب بیر جوشغو و حرکت واریدی. هر کس اؤز ایشیله مشقولیدی. نابات ننه پنجرهنین یانینداکی تندیرین باشیندایدی. کریم، من و بهرام سیرا اوستونده چکیش بکیش ائلهییردیک.
بهرام، «ایندی سیرا منیمدی» دئدی و بیر دسته یونجانی اوراغین آلتینا اؤتوردو.
اوجا بویلو عوض بابا اوستوموزه بیر دئییندی و سونرا اوراغین دستهسینی آشاغی ائندیردی. رحمتلیک بؤیوک بابامیز ائله دئیینگن بیر قوجایدی. مهربانیدی، آمما تئزـ تئز حیرصلنردی. حیرص دوزو دا آرتسایدی بیرـ ایکی یامان یاووز ائشیتمهیی اوندان گؤزلهملیدیک.
ائوین گیریش قاپیسی یانیندا کیچیک بیر باققال توکانی واریدی. چوخ شئی ساتمازدی، بیسکیویت، شیرنی، دوز، قند، فاب و ریکا، هامیسی بو قدهر. دئیردی: «محمد بالام! گئت قوربان عمیدن منه بیر دنه ایشملی آل. ساریسینی آل، قره آلما ها آماندی!»
نئچه بینا اوزاقلیقدا قوربان عمینین توکانینا گئدردیم و «بابام ایشملی ایستیر» دئیردیم. او دا سوروشاردی: «کانادا یوخسا کوکا؟»
عوض بابا عؤمرونون سونونا قدهر هئچ کوکاکولا و کانادا آدلارینی اؤیرنمهدی. کئشکه بیز ده اؤیرنمهسئیدیک کؤکوندن. حیاتیمیزدا چوخلو بوش شیئلر اؤیرندیک، زهر کیمی شئیلر، هئچ ده ایشه یارامایان او اوجوز شئیلر، و اؤیرندیکجه، بیر او قدهر ده دیرلریمیزی قوربان ائتدیک، طالعیمیزدن خبرسیز بئچارا بیزلر.
اوراغین خیرچ – خیرچ دوغراما سسی، قویونون ملهمسی، بیز اوشاقلارین قیشقیر- باغیریشی، نابات ننهنین تندیر باشیندا اؤزـ اؤزونه اوخویوب میزیلداماسی و بابانین سورهکلی دئیینمهلری، حیطده یوکسک سسلی بیر سیمفونی یاراتمیشدی. سانیرام او سسلری موللاحسن کوچهسینده هامی ائشیدیردی. یقین او سیمفونینین سسی، کوچهده داها دا ایرهلیلهییب و چای ایچینده دلیخانیمین قولاغینا بئله چاتیردی.
دلیخانیم آریق، جیلاز بیر خانیمیدی. گوللو -گوللو چادیراسینین ایکی اوجونو بوینونون آرخاسیندا دویونلهییب باغلاردی و چوخ زامان چای ایچینده گزردی. دلیخانیمین هئچ کیمسهیه آزاری کئچمزایدی، آمما ندنسه بیز اوشاقلار اوندان یامان قورخاردیق. اوزونده درین بیر کدر واریدی. گؤزلریندن غم یاغاردی. بلکهده او بیزیم گلهجهییمیزدن نیگرانیدی. دلیخانیم آخشام چاغی یازیق قویونون باشی کسیلهجهییندن خبری واریدی. هر زمان عصبلی بیر خانیمیدی، او بیلیردی گئت ـ گئده چوخ شئیلریمیز قوربان اولاجاق.
کانادادرای شیشهسینی وئرردیم بابایا، او دا منه ان سئودیگیمدن، بیر دنه کاکوولو بالیق شیرنیسی وئرردی. او بالیق شیرنیلری چینهییب ده اصلا تئز یئمزدیم. ائوه یئتیشنه قدهر آغزیمدا ساخلاردیم و کاکوونون دادینی چیخارداردیم. او بالیقلار یاواش- یاواش اریییب و گونون اورتاسیندا کوچهنین باشینا گئدردیلر؛ دلیخانیمدان گیزلی چای ایچینی رد اولاردیلار و قوروچایا دوشوب اوزمک اوچون جان آتاردیلار. دلیخانیم اونلاری گؤرونجه دئیردی:
– قوربانیز اولوم، اورا گیرمهیین. او چای قورویاجاق. چایین جوشغولو سسی باتاجاق. نابات ننهنین تندیری سؤنهجک، خیطاب یئمهگینین نه اولدوغو آرتیق اونودولاجاق.
نابات ننه خیطابلاری پیشیریردی و بیرـ بیر آلمینیوم مئژمهیینین ایچینه دوزوردو. تندیردن چیخان چؤرک قوخوسو، پیشمیش تره اییسی هامینی مست ائلهییب کئفلندیرمیشدی. و…
بیردن، کریمین قیشقیریق سسی هر کسی اویاندیردی. ساغ الیندن قان آخیردی. اورتا بارماغینین یاریسی کردیده دوغرانمیش یونجالارین ایچیندهایدی.
حسن داییمین خانیمیسی گوهرین «یاحسین!» سسی حیطده کی بوتون سسلری باسدیردی. اونون نالهسیندن قویونون ملهمه سسی بئله ائشیدیلمیردی، یئره دوشن بارماق تیکهسینی گؤتوروب کسیلن بارماغین اوجونا سیخیشدیردی. بلکه ده اومید ائدیردی تکراردان یاپیشسین او کسیلن بارماق…
دلی خانیم کاکوولو بالیقلارا دئدی:
– دایی خانیمی گوهرین نالهلرینی دینلهیین. قوربان ائتدیینیز بارماقلار بیرداها یاپیشمازلار. قاییدین قالان بارماقلارا صاحاب چیخین!


text:
بشیکتاش بایرن مونیخ تۇپارینی ینگمهک ایسله یأر
بشیکتاش شو گیجه بایرن مونیخ بیلن بأسله شر
بشیکتاش فوتبال تۇپاری یوفانینگ قاهرامانلار لیگی نینگ یاریشیندا شو گیجه بایرن مونیخ ینگ میهمانی بۇلار.
یاریش شو گیجه تۆرکیأنینگ واغتی بیلن ساغات ۲۲.۴۵-ده باشلار.
بأسله شیک ت. ر. ت-۱ تلویزیون کانالیندان گؤنی یاغدایدا افیره بریلر.
بشیکتاش مووونیخ دا اینگ قۇوی نتیجأنی آلماق ایسلهیأر.
قایدیش یاریشی ۲۲ گۆن سۇنگرا ۱۴-نجی مارت دا ایستامبول دا گچیرلر.
دِگیشلی حابارلار
بنکسی نینگ بیر اثری 18.5 میلیون پوندا ساتیلدی
مارماریس دا فونیکس تاریحی شهرینده قازوو آغتاریش ایشلری باشلادیلار
بو قازوو آغتاریش ایشی پنسیلوانیا بیلیم یوردونینگ عالیملاریندان دکتر آصیل یامان ینگ یوُلباشچیلیغیندا باشلادیلار
قاراحان دپه ده نئولیتیک دؤورۆنه دگیشلی تاریحی اثرلر تاپیلدی
قاراحان دپه ده 3 ییلدان بأری قازوو آغتاریش ایشی دوُوام ادیأر


text:
آینی تورکجهسی
آینی تورکجهسی، آینوجا (اؤزلری آدلاندیردیغی کیمی: ئەينۇ) کؤچری بیر تورک خالقی اولان آینیلار طرفیندن دانیشیلیر. بو خالق باتی چینده یاشاییر. قاریشیق بیر دیلدیر. آینی تورکجهسینین بیر تورک دیلی اولدوغونون ثبوتو اۆچون بونو دئمک اولار کی اونون قرامئری تورکجهدیر، آنجاق سؤز وارلیغی فارسجا کلمهلردن تشکیل اولونور. 6570 دانیشانی اولدوغو دئییلیر.
ساییلار[دَییشدیر]
آینی تورکجهسی و یا آینو دیلینده ساییلار فارسجادان آلینمیشدیر:
1 yäk
2 du
3 si
4 čar
5 pänǰ
6 šäš
7 (häp(t
8 (häš(t
9 noh
10 dah
20 bist
100 säd
1000 hazar
ایشلنمهسی[دَییشدیر]
آینوجانین ایشلدنلرینین اکثریتی یاشلی کیشیلردیر. ماراقلی اولان بودور کی بیر قادین و یا ائشیکده اولان بیر اینسانلا آینوجا دانیشماق اولماز. بئله بیر دوروملاردا اویغور تورکجهسی ایله دانیشیلیر.


text:
کامیلو قولقی
کامیلو قولقی - ایتالیا عالیمی، هیستولوژی، نوبل اؤدولی لاورئاتی
حیاتی[دَییشدیر]
مشهور ایتالیا هیستولوژیو (توخومالاری اؤیرهنهن علم ساحهسی) کامیلو قولقی ۱۸۴۳-جو ایل ایول آیینین ۷-ده ایتالیانین کورتئنو شهرینده دوغولموشدور. پاویا بیلیم یوردونده مشهور بوتانیک اوسبیو اولانین رهبرلیگی آلتیندا طیب تحصیلی آلان قولقی ۱۸۶۵-جی ایلده همین بیلیم یوردو بیتیرهرک، پاوییاداکی سان-ماتتئو خستخاناسینین پسیخاترییا کلینیکاسیندا فعالیته باشلامیشدیر. بیلیم یوردو دا معلمی جولیو بیسوسرونون لابوراتوریاسیندا ایسه بئیینین قورولوشو و سینیر سیستمی ساحهسینده آراشدیرمالارینی داوام ائتدیرمیشدیر.
آراشدیرمای[دَییشدیر]
۱۹-جو عصرده میکروسکوپون تکنیکی ایمکانلارینین اینکیشافی ایله علاقه دار عالیملرین هوجئیره و توخومالار ساحهسیندهکی نظری بیلیکلری چوخ آرتمیش، ۱۸۵۰-جی ایلده آلمان عالیمی رودولف ویرخووون چاپدان چیخمیش "هوجئیره پاتولوژیسی" کیتابیندان سونرا ایسه بو ساحهدهکی آراشدیرمالار داها دا گئنیشلنمیشدیر. دیگر طرفدن ایسه بئیین هوجئیرهلرینین (نئیرونلارین) آراشدیریلماسی زامانی اننوی اۆصوللارا مراجعت ائدیلمهسی دوزگون علمی نتیجهلرین آلینماسینا چتینلیک تؤردیردی. کامیلو قولجینین میکروسکوپیک نئیروآناتومی ساحهسینده ایلک آراشدیرمالاری ۱۸۶۰-جی ایللرین سونلاریندا نشر اولونموشدور. ۱۸۷۲-جی ایلده آبیاتقراسو شهر خستخاناسینین باش سانیتار موفتتیشی وظیفهسینه تعیین ائدیلدیکدن سونرا لابوراتوریا تجروبهلری آپارماغا واختی و ایمکانی محدودلاشدیغیندان آراشدیرمالارینی ائوینین مطبخینده داوام ائتدیرمیش و نئیرون توخومالارینین آزوتلو گوموشه باتیریلدیقدا قارا رنگه بویاندیغینی آشکار ائتمیشدیر. بو اۆصول علم عالمینده اوّلجه احتیاطلا قارشیلانسا دا، ۱۸۸۰-جی ایللردن اعتباراً مشهورلاشماغا باشلامیشدی. قولقی ۱۸۹۸-جی ایلده نئیرونلار اوزرینده آپاردیغی آراشدیرما زامانی اونلارین آراسیندا اینجه ساپلارلا هؤرولموش تور موشاهیده ائتمیش و بونا "هولجی کومپلکسی" آدینی وئرمیشدیر. بو توخومانین اؤیرنیلمهسی یالنیز الکترون میکروسکوپون کشفیندن سونرا مۆمکون اولموشدور.
نوبل اؤدولی آلماسی[دَییشدیر]
کامیلو قولقی ۱۹۰۶-جی ایلده سانتیاقو رامون- -کاخاللا برابر "سینیر سیستمینین ایستروکتورونون اؤیرنیلمهسی ساحهسیندهکی فعالیتلرینه گؤره" طیب و فیزیولوژی اوزره نوبل اؤدولینا لایق گؤرولموشدور.
دیگر ایشلری[دَییشدیر]
قولقی، مالاریا خستهلیگی ایله باغلی آراشدیرمالار دا آپارمیش و گلدیی قناعت بو ساحهده نوبل اؤدولینین دیگر لاورئاتی رونالد روسسون فیکیرلرینه عکس اولموشدور. عالیم ۱۹۰۰-جو ایلده پاوییا بیلیم یوردودا رکتورو، طیب فاکولتهسینین دکانی تعیین اولونوش، ایتالیا کرالی ۱-جی اومبرتو طرفیندن "سناتور" فخری آدینا لایق گؤرولموشدور.
وفاتی[دَییشدیر]
کامیلو قولقی ۱۹۲۶-جی ایل ژانویه آیینین ۲۱-ده پاوییا شهرینده وفات ائتمیشدیر.


text:
اویان نیوز:
یازار: آغالار قوت
کؤچورن: وحید نریمان
۱
تورکییهلی دیل مأمورلاری اَسکی تورکجه یازیلی عابدهلردن سؤزلر گؤتوررکن او سؤزلرین معنالارینی یا یانلیش باشا دوشوبلر، یا دا کئفلری ایستیهن معنانی وئریبلر دئیه، بو دا اونلاری اَسکی تورک دیللی تاریخدن و خالقلاردان اوزاق سالمیشدیر. اونلارا قوشولانلار دا عینی بلایا توش گلیر. گلین، یوزلرله بئله سؤزلردن بیر نئچهسینی تانییاق:
تارتیشماق
عربجه «موباحیثه ائتمک» قارشیلیغیندا «تارتیشماق» سؤزونو قبول ائدیبلر. دده قورقود داستانیندا «بکیل اوغلی اَمرانین بویی»ندا اوخویوروق: «قارغو دالی سوگولر ایله قیریشدیلار، میداندا بوغا کیبی سوسشدیلر؛ کؤکسلری دلیندی، سوگولری سیندی، بیر-بیرین آلیمادیلار. آت اوزریندن ایکیسی قارواشدیلار، دارتیشدیلار.» سیزین ده آنلادیغینیز کیمی، بو آداملار میداندا موباحیثه ائتمیرلر، برک ساواشیرلار. عربجهنین «موباحیثه» سؤزو «بحث» کؤکوندندیر، بیر-بیریله دانیشماق، دئییشمک دئمکدیر. دارتیشماق ایسه چکیشمک کیمی بیر سؤز اولوب، قارشیلیقلی اولاراق بیر-بیریندن، یاخاسیندان، ساققالیندان، بئلیندن یاپیشیب دارتماق، چکمک دئمکدیر. ایندی هانسیسا بیر تورکییهلی دیل مأمورو «دارتیشماق» سؤزونه بیلهرکدن، یا بیلمهیهرکدن «موباحیثه ائتمک» معناسی وئرمیشدیر دئیه، بیزیمکیلر سؤزو او معنادا ائشیدیب ایشلدیرلر. سونرا دا اوتانمادان دئییرلر: «بونون نیی پیسدیر؟» بس، آذربایجانلی کندلینین، ایضاحلی لوغتیمیزین، دده قورقوت داستانینین سؤزه وئردیی معنا هارا گئتسین؟ ایندی نه اولدو، دده قورقوتون دیلی یانلیش اولدو، تورکییهلی دیل ممورلارینینکی دوغرو؟!
دوروم
بیر بؤلوک آزربایجانلینین چوخ باییلدیغی سؤزلردن بیری ده «دوروم» سؤزودور. م. کاشغاری ۱۰۷۴-جو ایلده، باشقا سؤزلرله دئسک، هله آیری-آیری تورک دیللرینین و دیالئکتلرینین یارانمادیغی بیر چاغدا یازیب قورتاردیغی، تورک دیلینین اَن اَسکی سؤزلویو ساییلان «دیوانی لوقاتیت-تورک»ده «دوروم» («توروم» فورماسیندا یازاراق) سؤزونون معناسینی بئله گؤسترمیشدیر: «بیریسی آیاغا دوراندا، آیاق اوسته دایاناندا اونون بویونون اوزونلوغو قدر اوزونلوق». کاشغاری بئله بیر مثال گؤسترمیشدیر: «بیر اَر تورومی سو» – (بیر آدام بویو [درینلیینده] سو). گؤروندویو کیمی، «دوروم» – بیزیم ایندیکی قولاج (قولاچ)، قاریش سؤزلریمیز کیمی، گؤودهمیزله یاراتدیغیمیز بللی بیر اوزونلوغو بیلدیریر، ایندی ده بیر چوخ تورک دیالئکتینده «دوروم» سؤزو بو معنادا ایشلنیلمکدهدیر. تورکییه دیل ایدارهسینین ایشچیلری ایسه نه تاریخی کئچمیشه، نه ده یاشایان معنایا فیکیر وئرمهدن «دوروم» سؤزونه حال، وضعیت معناسی وئرمیشلر. سیز کاشغاری-نین گؤستردیی معنا ایله سؤزه جالانان بو معنا آراسیندا هانسیسا علاقه قورا بیلیرسینیزمی؟
دوغا
عربجهنین «طبیعت» سؤزونه «دوغا» دئییبلر. طبیعتده هر شئی دوغورمو؟ بیتکیلر، باکتئرییالار و س. دوغورلارمی؟ البته، یوخ! بو، بیرینجی یانلیش. ایکینجی یانلیش: اَسکی تورکلر عربلرین «طبیعت» دئدیکلری فئنومئنی هئچ تانیمیردیلار و اونا هئچ بیر آد وئره بیلممیشدیلر. هالبوکی، اَسکی تورکلر طبیعتی تانیییردیلار، اونا آد دا وئرمیشدیلر، عربجه «طبیعت» سؤزونون قارشیلیغی اَسکی تورکجه متنلرده واردیر، تئز-تئز ده ایشلنیلمیشدیر (او سؤزو بورادا یازماق ایستهمیرم)، سادهجه، تورکییهلیلر او سؤزو آنلاماییبلار. اوچونجو یانلیش: اَسکی تورک دیللی متنلرده عربجهنین «طبیعت» سؤزو قارشیلیغیندا ایشلهنیلن همین سؤزو آنلامادیقلاری اوچون، اونا دا یانلیش و بئلهلیکله یئنه کؤکدن قوپاریجی معنا وئرمیشلر.
سونوج
دده قورقوت داستانیندا تئز-تئز اوخویوروق: «گلیملی-گئدیملی دونیا، سون اوجو اؤلوملو دونیا». بیهم، بو، «نتیجهسی اؤلوملو دونیا» دئمکدیر؟! سون اوجو – آخیری دئمکدیر. دده قورقوت داستانینی بیرجه دفعه آچیب اوخومامیش، اما تورک(یهلی)لشمک ایستیهن کلاویاتورا دؤیجلینلریمیز دده قورقوت-اون دیلینده «آخیر» معناسینی بیلدیرن «سون اوج» سؤزونو تورکییهجهدهکی کیمی «نتیجه» معناسیندا ایشلتمکله دیل یادداشیمیزی کورلادیلار؛ بئلهجه، بیزیم بو سؤزو هاچاقسا اؤزونون دوزگون معناسیندا – «آخیر» معناسیندا – دیریلتمهییمیزه و بونونلا دا دیلیمیزدن عربجه «آخیر» سؤزونو اوزاقلاشدیرماغیمیزا اَنگل اولدولار، گؤزل بیر سؤزوموزون بو ایمکانی زدهلندی. تورکییهجه ائپیدئمییاسینا قارشی ایندی آییلماساق، بیر آز سونرا چوخ سؤزلریمیز بئله زدهلنهجکلر.
۲
گؤردویونوز کیمی، «نئجهگلدی» قایداسییلا ایشلهییبلر. بونون آغیر نتیجهلری اولموشدور.
اَن بیرینجی ضربه اؤزلرینه دیمیشدیر: اَسکی تورک عابدهلریندهکی تورکجه سؤزلری اونلارا یانلیش معنالار وئرهرک دیریلتدیکلری اوچون، بو گونکو دیللری اَسکی تورکجه عابدهلری اوخویوب آنلاماقدا اونلارا کؤمک ائتمک اوزینه، عکسینه، آزدیریجی، چاشدیریجی رول اویناییر. دوروم، تارتیشماق، سون اوج و س.
او بیری یاندان ایسه بیر سیرا تورک اینتئللئکتواللاری اؤزلری ده بونو اعتراف ائدیرلر: «کؤکسوز و یانلیش سؤزلرین یارادیلماسی نتیجهسینده دانیشدیغیمیز دیل نه میفولوژی، نه پسیخولوژی، نه تاریخی، نه ائتنولوژی، نه فلسفی، قیساسی، هئچ بیر سوسیو-هومانیتار آراشدیرمادا بیزه ایشیق اولا بیلمیر، کولتوروموزو کئچمیشه باغلایا بیلمیر.»
اوستهلیک، تورک دیللری عائلهسی ایچینده تکلنیبلر، بیزدن باشقا هئچ کیمی باشا دوشمورلر. آنجاق بو یانلیشلارینی آرادان قالدیرماق اوچون، چوخ پیس مؤقع توتوبلار: «سیز بیزیم سؤزلریمیزی اؤیرهنین، دده قورقوت-اون، م. کاشغاری-نین سؤزلرینی ایشلتسهنیز بئله، او سؤزلری بیزیم وئردییمیز معنالاردا ایشلدین، بیز سیزی باشا دوشمسک ده اولار، سیز بیزی باشا دوشون، سونرا دا سیز بیزیم دیلیمیزده دانیشین. اورتاق تورکجه ده بیزیم تورکییهجهمیز اولسون.»
خستهلیینی باشقالارینا خبر وئریب، اونلاری اؤزونو قوروماغا چاغیرماق اوزینه خستهلیینی باشقالارینا بیلهرکدن یولوخدورماغین آدی ندیر؟!
۳
آذربایجان دیلینده ایستر سومئرجهدن، ایستر آلتای هونلارینین دیلیندن قالان و بو گون ده ایشلهنیلهن سؤزلرین سایی تورکیهجهدکیندن قات-قات چوخدور. مثلاً، سومئرجه «قابا-قی» – آذربایجان دیلینده «قاباق»، سومئرجه اوپپونئنت، اوپپوزیسییا دئمکدیر؛ سومئرجه «چیبین» – آذربایجان دیلینده ده چیبین، میلچک آدیدیر؛ آلتای هونلارینین دیلینده «اَنکه» منشأ دئمکدیر – آذربایجان دیلینده ده اَنکه عینی معنادادیر (تورکییهلیلر «کؤکهن» سؤزونو اویدوروبلار)؛ سومئرجه «قاراواش» – آذربایجان دیلینده ده عینی معنادا؛ آدلارینی بورادا وئرمک ایستهمدییم اَسکی تورک دیللی متنلرده «دوغما، دوغمالیق»؛ بنزهمک معناسیندا «اوخشاماق»؛ «یولوخماق»؛ «تولهمک» و س. بو کیمی یوزلرله سؤزلریمیز آذربایجان دیلینده عینی معنادا ایندی ده ایشلهنیلمکدهدیرلر. بیزی قدیم تورکلویه، تاریخین لاپ قارانلیقلارینا باغلایان یوزلرله بئله سؤزلریمیزین هئچ بیری تورکییهجهنین ایکیجیلدلیک سؤزلویونده یوخدور، بیلمیرلر! بیزیم سؤزلوکلریمیزه باخیب سؤز اؤیرنمیی ده اؤزلرینه آییب ساییرلار. ایندی کابینئتلرده یاراتدیقلاری هئروقلیفلرینی گتیریب بیزیم سؤزلردن اوستون توتورلار. بیز ده بامبیلی کیمی دوشموشوک اونلارین دالینا.
گلین، عربجه و فارسجا ایله هله موردارلانمامیشدان قاباق یازیلمیش اَسکی تورکجه متنلری تحصیلسیز بیر آزربایجاندیللی گنجه ده اوخوداق، تورکییهجه دانیشان تحصیلسیز بیر گنجه ده: آذربایجانلی داها چوخ سؤز آنلایاجاقدیر.
بیر سؤز –اَسکی اولدوغو قدر دیرلیدیر. بیر دیل– اونو کئچمیشین درینلیکلرینه باغلایان دوغما سؤزلرینین سایی قدر کؤکلودور.
۴
ایندی ده تورک دیل ایدارهسی اینضیباطچیلارینین یاراتدیقلاری مینلرله یانلیش کلمهلر حاقیندا دا بللی بیر تصووور یاراتماق اوچون، گلین، اونلاردان بیر نئچهسینی تانییاق:
اؤزگور
فارسجا «آزاد» سؤزو قارشیلیغیندا «اؤزگور» سؤزو دوزلدیبلر. آنجاق تورک دیللری و دیالئکتلری عائلهسینده «-گور» دئیه بیر سونلوق یوخدور! -گور سونلوغونون هاوادان گؤتورولدویونو اؤز دیل پروفئسسورلاری دا بویونلارینا آلیرلار (آلماییب، نئیلهیهسیدیرلر). دیلچیلری دئییرلر «سربست ایلهام» آلتیندا یارادیلیب بو سؤز. اؤزوندن سونلوق اویدورماق نه دئمکدیر؟
اویقار، اویقارلیق
عربلرین مدینه شهرینین آدیندان یارانمیش «مدنیت» سؤزونو، گویا «تورکجه»لشدیرمک اوچون، گؤرون، نه هوققا چیخاریبلار. دئییبلر، بو اویقور تورکلری بیلینن بوتون تورک تاریخینده بؤیوک مدنیت یارادیبلار. اوندا، گلین، «اویقور» سؤزونون سونونداکی «-قور» هیسسهجیینی دَییشدیریب، ائدک «-قار»، اونو یئنیدن بیرلشدیرک «اوی»آ، اولسون «اویقار». بئلهجه، «مدهنی» سؤزو قارشیلیغیندا «اویقار»، «مدنیت» قارشیلیغیندا دا «اویقارلیق» دئیک. ایندی بو، ندیر سیزجه، تورکلشمکدیر، مزهلنمکدیر ندیر بو؟ بیر سؤزله، بو دا «او سؤز»، یعنی «سربست ایلهام».
کیمی
بیلدیینیز کیمی، تورک دیللرینده «کیم»، «کیملیک» آنجاق و آنجاق اینسانی، شخصی بیلدیریر. بونا گؤره ده، مثلاً، بئله دئییریک: «کیمیسی یاتمیشدی، کیمیسی اویاق ایدی.» بئله بیر جمله ایله صحبتین اؤکوزلردن یوخ، اینسانلاردان گئتدیی بللیدیر. تورکییهلی دیل مأمورلاری ایسه عربجهنین «بعضی» ایشاره عوضلیینی «کیمی» عوضلیگیله عوضلمیشلر. ایندی تورکییهجهده بئله جملهلر قورورلار: «ائلبیسئنین کیمی یئرینی کالین، کیمی یئرینی اینجئ دوکودو.» – (پالتارین بیر سیرا یئرلرینی قالین، بیر سیرا یئرلرینی اینجه توخودو). پالتارین هانسیسا یئری «کیم؟» سورغوسونا جاواب وئره بیلرمی؟ تورکییهجهده وئریر.
مثلاً، آذربایجان دیلینده «بعضی پیشیکلر چوخ دجل اولور، بعضیلری ده تمبل» جملهسینی تورکییهجهده بئله دئییرلر: «کئدیلرین کیمیسی چوک یاراماز، کیمیسی دئ تئمبئلدیر.» حتی بئله: «کیمی کئدیلر یاراماز، کیمیلئری تئمبئل». «بعضن» عوضینه ده «کیمی زامان» دئییرلر. اَلینیزی قویون اوریینیزین اوستونه، دئیین، پالتار، پیشیک، زامان «کیم» عوضلیگی ایله ایشارهلنه بیلرلرمی، اشیانین دا کیملیگی اولارمی؟! تورکییهجهده نه دئسهن اولار.
«بعضی» ایشاره عوضلیینی اوزلهمک اوچون، گؤرون، آذربایجان دیلینین نئچه جور ایمکانی واردیر: «بیر سیرا»، «بیر بؤلوک»، «بیر تاقیم!»
ایلگینج
فعل کؤکلرینه بیرلشیب سرگی، سئوگی، چالغی کیمی ایسیملر یارادان -گی (غی) سونلوغونو، ایلیشمک، ایلمک کیمی فعللردن تانیدیغیمیز «ایل-» فعل کؤکونه بیرلشدیریب «ایلگی» سؤزونو دوزلدیب و سؤزه یئنه کئفلری ایستیهن، تصادفی، یا دا احتیاجلاری اولان معنانی وئریبلر، «علاقه» معناسینی.
دیلیمیزده قاییدیش نؤوونده فعللرین اساسینا بیرلشیب قاخین-ج، گولون-ج، سئوین-ج کیمی آدلار یارادان -ج سونلوغونو آدا بیرلشیب یئنی آد یاراداجاق -نج (-نچ) سونلوغو سانیبلار. هالبوکی، قاخینج، گولونج، سئوینج کیمی آدلاردا ن-لر قاییدیشلی فعلین سون سسیدیر، سونلوق اؤزو ایسه -ج-دیر، -نج یوخ. عمومیتله، تورک دیللری عائلهسینده آددان آد دوزلدن -نج (-نچ) دئیه بیر سونلوق یوخدور. بونلار ایسه ائله بیلیبلر سونلوق -نج-دیر و «ایلگی» سؤزونه -نج سونلوغو یاپیشدیریب، «ایلگینج» سؤزو دوزلدیبلر. دیلیمیزده سرگینج، سئوگینج، چالغینج کیمی سؤزلر یارانا بیلمدیی کیمی، ایلگینج سؤزو ده یارانا بیلمیر. بیر سؤزله، «ایلگینج» سؤزو ده تورکجه یوخ، تورکییهجهدیر.
۵
سون زامانلار «باغلیلیق» سؤزوموزون عوضینه «ایلگی»؛ «قاباق» اوزینه «اؤن»؛ «قاباقجا» اوزینه «اؤنجه»؛ «قاباقلاماق» اوزینه «اؤنلهمک»؛ «اومسوق» اوزینه «اوزونتولو، اوزگون»؛ «اومسونماق» اوزینه «اوزگون اولماق»؛ «دابانلاماق» اوزینه عربجه-تورکییهجه «تعقیب ائتمک»؛ «سورغو» اوزینه «سورو»؛ «بؤلوشمک» اوزینه «پایلاشماق»؛ «بوجاق» اوزینه فارسجا-تورکییهجه «کؤشه» و س. یازماقلا گویا بونونلا باشقالاریندان فرقلی، ساوادلی، مودئرن و تورک گؤرونمک ایستهیهنلرین سایلاری چوخالیب. آنجاق بئله یازماقلارییلا اؤز دونیاگؤروشلرینی، دوشونجه و بیلیک سوییهلرینی و داها نلرینی ایفشا ائتمکلریندن، حئیف، خبرلری یوخدور…
یوخسا، آذربایجان تورکجهسی ایکینجی صورت تورکجهدیر؟!
(آردی وار)
یازیداکی فیکیرلر مؤلفه مخصوصدور.
قایناق : مئیدان تی وی
ایلگیلی یازیلار:
آذربایجانلیلارین «تورکییهجه» دانیشماق و یازماق سئوگیسی — بیرینجی بؤلوم


text:
قاهرامانلار لیگی: بشیکتاش ناپولی بیلن بأسلهشِر
بأسلهشیک گؤنی افیر یاغدایدا ت. ر. ت ۱ تلویزیون کانالیندان گؤرکِزیلر
اوروپانینگ قاهرامانلار لیگینینگ ۳-نجی هِپدهسی باشلایار.
فوتبال دۆنیأسینینگ اینگ أهیمتلی یاریشلاریندان بۇلان قاهرامانلار لیگینینگ اۆچۆنجی هِپدهسینده بشیکتاش چهارشنبه گۆنی ناپولی بیلن بأسلهشِر.
ب گروهینینگ بیلهکی بأسلهشیگینده دینامو کیف بنفیکا بیلن یاریشار.
شو آغشام اۇینالجاق اسپانیانینگ رئال مادرید فوتبال تۇپاری بیلن لهستانینگ لژیا ورشو تۇپارینینگ آراسینداقی بأسلهشیک گؤنی افیر یاغدایدا ت. ر. ت ۱ تلویزیون کانالیندان گؤرکِزیلر.
بأسلهشیک تۆرکیأنینگ واغتی بیلن ساغات ۲۱.۴۵-ده باشلار.
سه شنبه و چهارشنبه گیجه گچیریلجک بأسلهشیکلر شیله:
سه شنبه ۱۸-نجی اکتیابر
زسکا مسکو- موناکو
بایرن لورکوزن- تاتنهام
اسپورتینگ لیسبون- بروسیا دورتموند
رئال مادرید- لژیا ورشو
لستر سیتی- کپنهاگ
کلوب بروژ- پورتو
دینامو زاگرب- سویا
المپیک لیون- یوونتوس
چهارشنبه ۱۹-نجی اکتیابر
ناپولی- بشیکتاش
دینامو کیف- بنفیکا
سلتیک گلاسکو- بروسیا مونشن گلادباخ
روستوف- آتلتیکو مادرید
بایرن مونیخ- پی اس وی آیندهوون
دِگیشلی حابارلار
بنکسی نینگ بیر اثری 18.5 میلیون پوندا ساتیلدی
مارماریس دا فونیکس تاریحی شهرینده قازوو آغتاریش ایشلری باشلادیلار
بو قازوو آغتاریش ایشی پنسیلوانیا بیلیم یوردونینگ عالیملاریندان دکتر آصیل یامان ینگ یوُلباشچیلیغیندا باشلادیلار
قاراحان دپه ده نئولیتیک دؤورۆنه دگیشلی تاریحی اثرلر تاپیلدی
قاراحان دپه ده 3 ییلدان بأری قازوو آغتاریش ایشی دوُوام ادیأر


text:
هوشتو ویلار
هوشتو ویلار (اینگیلیسجه: Justo Villar) (دوْغوم:۳۰ ژوئن ۱۹۷۷ (۴۴ یاش) Cerrito, Paraguay) بیر فوتبالیست. پاراقوئه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Justo Villar (Spanish). Colo-Colo. یوْخلانیلیب10 May 2015.
قارداش پروژهلرده هوشتو ویلار گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- Wikipedia articles with WorldCat-VIAF identifiers
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فوتبال قولرلری
- لیبرتاد کولوبونون اویونچولاری
- ناسیونال پاراقوئه کولوبونون اویونچولاری
- نیولز اولد بویز کولوبونون اویونچولاری
- استودیانتس کولوبونون اویونچولاری
- رئال وایادولید کولوبونون اویونچولاری
- کولو-کولو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
سلما رضا
سلما رضا فرجلی (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Selma Rıza Feraceli )، ايلک تورک قادين قزئتهچی،ایلک حئکایهیازان تورک قادین حئکایهچیسی، ایتّیحاد و ترقّی جمعييّتينين تک قادين اويهسي ایدی.
یاشاییشی[دَییشدیر]
آووستیريالي بير آنا و تورک بير آتانین قيزي اولان سئلما ریضا، عوثمانلي دؤنمينده اینتئلئلکتوال بير عاييلهنين قيزي ايدي. 1877 ایلینده ايلک عوثمانلي پارلامئنتینده گؤره و آلميش اولان باباسي علي ریضا بيگ، ديپلومات اولاراق گؤرهو ياپتيغي آووستیريادا تانيشديغي و داها سونرا موسلومان اولان نايله خانيم ايله ائولندي. يئددي اوشاغی اولان جوتون، ان کیچیک قيزلاري اولان سئلما ریضا، اؤزل اؤیرتمنلرين دئنتيمينده درسلر آلدي و 19.يوزايلین سونلارينا دوغرو عاييلهسيندن گيزلي اولاراق ايستانبولدان قاچدی و پاريسده اولان ژؤن تورک لئيدرلريندن بؤیوک قارداشی، احمد ریضانين يانينا گئتدی.
ائیيتيميني سوربون اونيوئرسيتهسینده سوردوردو. سئلما ریضا پاريسده ياشاديغي 10 ايل بويونجا عوثمانلي ایتّیحاد و ترقّی جمعييّتينه اويه اولدو. بو جمعييّتين تک قادين اويهسي اولان سئلما ریضا، فرانسيزجا اولاراق پاريسده يايينلانان مشورت قزئتهسینده و تورکجه اولاراق يايينلانان شورای اومّت قزئته سینده چاليشدي. 1908 ایلینده مشروطييّتين اعلانينين آرديندان ايستانبولا دؤنن سئلما ریضا، دؤنوشوندن سونرا قزئتهچیلیک ائتمهدی آنجاق، قیزیل آی-ين قورولماسي اۆچون چاليشمالارا قاتيلدي. عوثمانلي هلال احمر جمعييّتي اولاراق بيلينن بو قورولوشون يؤنتيميندهکي فيکيرلر ايله همفيکير اولمايينجا 5 ايل بويونجا گئنل سئکرئتئرليغيني ائتدیگی بو قورولوشدان آيريلدي. 1931 ايلينده 59 ياشيندا اؤلن سئلما ریضاين قلمه آلديغي ايکي روماني وار. سئلما ریضا خانيم-ين 1892ده قلمه آلديغي " اُخوت-قارداشليق " -داکي فلاکتين نَدني، اسکي بير جارييه اولان قاينانانين ائودهکي ايقتيدار توتغوسو و ديگر جارييهلرين يئني گليني قيسقانمالاريدير.
قادينين کيمليک موجادیلهسينين رومانداکي ايلک تمثيلچيلري سايابيلهجگيميز فاطما عالييه و سئلما ریضا خانيملارين رومانلاريندا ائیيتيملي بير عوثمانلي قادينينين خیال ائتدیگی عاييله مودئليني تاپماق مومکوندور.


text:
اویان نیوز:
یتیم و صاحبسیز اوشاقلارین تربیهسی حاققیندا
آذربایجان میللی حؤکومتینین قراری
قرنلر بویو داوام ائدهن استبداد رژیمی و چوروموش ارتجاعی وضعیتین یاراتدیغی شرایط ایچون میللتیمیزین استقبالینی و گلهجک نسلیمیزین اساسینی تشکیل ائدهن اوشاقلاریمیزین مهم بیر حصهسی یتیم و سرپرستسیز قالیب انسانلیغی تحقیر ائدهن فلاکت و دیلنچیلیک حالیندا کوچه و خیابانلاردا آجلیق و لباسسیزلیق و جور- بجور ناخوشلوقلار واسطهسیله خزل کیمی سارالیب و محو اولوب گئتمکدهدیرلر.
آذربایجان میللی حؤکومتی خلقین استفاده و سعادتی و همچنین گلجک نسلین تمدن و صحت جهتدن ترقیسینی تامین ائتمک ایچون بو آجی حاله بیر آن اول خاتمه وئرمگه اقدام ائدیب یتیم و بیکس جوانلاری کوچهلردن ییغیب تربیت ائتمک ایچون آشاغیداکی قراری قبول ائتمیش و اونون تئزلیکله اجرا ائدیلمهسینی لازم گؤرموشدور:
آستارا
حرکاتین اشتراکچیسی محمد شمسی او گونلری خاطیرلارکن یاشادیغی آستارا شهری ایله باغلی بئله یازیر:
گوندن-گونه آرتان خالق حرکاتی قارشیسیندا اؤزونو داها پیس حس ائدن ارتجاعی قووهلر انقلاب حرکاتی قارشیسندا تاب گتیرمک اوچون جیددی تدبیرلره و تشبثلره ال آتدیلار. اونلار نه واسطه ایله اولور- اولسون آزادلیق و دموکراسی دوشمنلرینی بیر یئره توپلاماق و بئلهلیکله اؤز قووهلرینی متشکللشدیرمهیه چالیشیردیلار.
ارتجاع قووهلرینه رهبرلیک ائتمک ایسه آستارا شهرینین سرحد رئیسی سرهنگ علی ظهیرنیا یا تاپشیریلمیشدی. او، انقلابی حرکاتا قارشی موباریزهده شهرت تاپمیش آستارا کندلرینین قدار دوشمنی و بؤیوک بیر قولدور دستهسینه مالیک اولان ضرغام ساسانی و رشیدخان ساسانیدن استفاده ائتمک مقصدی ایله اونلاری اؤز یانینا چاغیردی. آستارا فیرقه تشکیلاتی دوشمنین فتنهکار فعالیتینی ایزلهییر و اونا قارشی عکس تدبیرلری گؤروردو. نهایت ۱۳۲۴- جی ایل آذر آیینین ۵-ی گئجه، آستارا محلی کومیتهسی آستارادا اولان دؤولت قووهلرینی ترک سیلاح ائتمک قرارینا گلدیو کمیتهنین چاغریشینا اساسا آستارا فداییلری خیردا- خیردا دستهلر حالیندا بیرلشهرک دؤولت ایدارهلرینی محاصرهیه آلدیلار و مرکزله آستارانین رابطهسینی کسدیلر.
یازان محمد شمسی علاوه ائدیر کی، بئلهلیکله آذر آیینین ۵- ده ایلک دفعه اولاراق آستارا اوزهرینده آزادلیق بایراغی دالغالانماغا باشلادی.


text:
بیرلیک دويونو- گونئی آزربايجان ميللي حركتينده
دؤولت-میللت ايدولوژياسی اولان ناسیونالیسمین ان اؤنملی فونکسیونلاریندان، میللی بیرلیک یاراتماقدیر. اؤزللیکله میللی قورتولوشو اؤنده توتان ناسیونالیسم، میللی سیاست فلسفهسینین ان بلیرگین تظاهري دور. ایستعمار و آسیمیلاسیون خستهلیگینه یولوخموش بیر میللت اوچون ناسیونالیسم چیخیش یولودور. قارشیسینداکی میللتده میللی شعور یاراتماغا، میللی ایرادهنین حاکمیتده تمثیل اولماسینا چالیشان ناسیونالیسم، او میللتی میللی حاکمیت قورماق یولوندا بیر آرایا گتیرمهیه چالیشیر. میللتین بوتون کسیملرینی، جینسیتدن و دونیا گؤروشوندن آسيلی اولمایاراق بیرلشتیریر بو ایدئا. وحدت سیاستی و یا میللی سیاست میللتچیلیگین آیریلماز ایلکهسیدیر. کثرتده اولان سیاسی اجتماعی قوروپلارین وحدت نقطهسینی اورتایا قویان ناسیونالیسم، تکجه کوتلهلری دئییل، بیر بیرینه تام موخالیف ساییلان ساغچی-سولچولاری بئله بیر آرایا گتیرمهلیدیر. بئله اولمادیغی دورومدا، یا ناسیونالیسمی ایرهلی سورن آکتیویستلرده چاتمازلیق وار، یادا میللتچیلیک اوستون سؤیلم قازانماییب. بیر میللت آراسیندا اوستون سؤیلم، ان اؤنملی و عاجیل احتیاجلارین گؤسترگهسیدیر.
گونئی آزربایجاندا میللتچیلیک چوخ چوخ گئجیکمیش حرکت ساییلسا دا، گئرچکلر بوگون میللتچیلیگین یوردوموزدا اوستون سياسي سؤیلم اولماسینی گؤستریر. آنجاق میللتیمیزین چوخونلوغونو موباریزه سویهسینده میللت اولاراق بیرلشتیرمکده، اوستهلیک میللتچی آکتیویستلر و تشکیلاتلار آراسیندا بیرلیک یاراتماقدا، دوروم ایستدیگیمیز دئییل. میللتیمیزین میللی حاقلاریمیز اوغروندا بیرلشمهسی و میللی ایدولوژیمیز چئورهسینده موبایلیزه اولماسی نه قدر اؤنملی اولسادا، بوگون چوخلاریمیزی دوشوندورن مساله، میللتچی آکتیویستلر و تشکیلاتلار آراسیندا بیرلیک یاراتماقدیر. ناسیونالیسم اؤز بویوندا(بطنینده) بیرلیک داشیسا دا، بیرلیگیمیز دولاشیق بیر دوگونه چئوریلیب.
زامان زامان قایغیچکن یولداشلاریمیز بو دوگونو چؤزمهیه چالیشمیشلار. اؤلکه ایچینده و دیشاریدا بو حاقدا دؤنه دؤنه آددیملار آتیلمیش، آنجاق هامیسی سونوجسوز قالمیشدیر. بیرلیک آدی ایله اورتایا قویولان پلانلار، یئنی آیریلیقلارین قایناغی اولموشدور. بئله بیر دوروما گلیب چاتمیشیق کی، گونئی آزربایجان میللتچیلری آراسیندا بیرلیگین یاخین زاماندا یاراناجاغینا چوخ آز سایدا اومودلو اولانلار وار.
چوخ آجی دا اولسا وورقولاماق لازیمدیر کی، بو اومودسوزلوک بیر باخیشدا دوغال گؤرونور. میللی حرکتیمیزده بیرلیک اوچون اورتایا قویولان مئکانیزملر، حرکتیمیزین ماهیتینی نظرده آلمادان وئریلمیشدیر. بو مئکانیزملر، بیرلییه بویلو اولان حرکتیمیزی آز قالا واختسیز سیقط ائتمکدهدیر. بیرلیک سیییقلانمیش دوروما دوشمکدهدیر.
میللی بیرلییه اولاشماق اوچون، بیر نئچه فاکتورو گؤزه آلماق لازیمدیر:
– یوخاریدا وورقولاندیغی کیمی، ناسیونالیسم اؤزلوگونده میللی بیرلیگین جارچیسیدیر. میللتچیلیگی اؤنده توتان آکتیو اینسانلار و قوروملار بیر آرایا گلهبیلمیرلرسه، دئمهلی ناسیونالیسمدن( میللی موقعیتیمیزه اویقون) دوزگون آنلاییشیمیز یوخدور. حرکتیمیزله باغلی تئوریک آلاندا چالیشانلار میللی بیرلیگی یاراداجاق سؤیلم اولوشتورماقدانسا، ذاتیندا ایختیلاف باریندیران سؤیلملری گوندمه گتیرمیشلر. یا میللی بیرلیک آدینا، رادیکال میللتچیلیک آدینا چوخولجولوق- پلورالیسم تاپدانیب، دئموکراتیک دیرلر آیاقلانیب گلهجهیه دیکتاتورلوق و دئسپوتیزم گؤرونتوسو سرگیلنیب، یادا شففافلیق آدینا، ایدئولوژی آدینا میللی سیاستین – وحدت سیاستینین اولوشماسینا انگل تؤرنیب. بو یالنیش یاناشیملارین سونوجوندا، میللتچی اولاراق چالیشانلار بیر بیرینه قارشی قارایاخمالاردا بولونورلار. قارشیلیقلی گوون آرادان گئدیر، سونرادا بیر بیرلیک سئودالیسی بوتون بونلاری نظره آلمادان های کویله هامینی بیر آرایا گتیرمهیه چالیشیر. چوخ دوغالدیر کی، بیر بیرینی خائن آدلاندیرانلارین، یالانچی بیرلیکلرینین عمرو اوزون سورمهسین. میللی ايدولوژيمیزدن دوزگون آنلاییش اولمادیقجا، آلت دوزئیلی سؤیلملر حرکتیمیزین گوندمینده اولاجاق. بو سؤیلملرین گوندمده اولماسی، وحدت سیاستینین منیمسمهسین انگللهیهجک و کؤکسوز بیرلیکلر ژئست سویهسینده قالاجاق.
– میللی حرکتیمیزده ایختیلاف عاملی کیمی گؤرونن مسئلهلرین چوخو، اؤزلوگونده ایختیلاف عاملی دئییل، باشقا ایختیلافلارین تظاهريدير. ایختیلافلارین، آیریلیقلارین کؤکونو نظرده آلمادان، باریش و بیرلیک یاراتماق اولماز. اؤزللیکله میللی حرکتیمیزین ایلک آشامالارینداکی ایختیلافلارا بیر داها باخماق گرکیر، شخصلرین سیستئملردن داها چوخ رول اوینادیغی زامانین ایختیلافلارینا، رومانتیسمین عقلانیتدن و دوشونجهدن داها ائتکیلی اولدوغو زامانلارین ایختیلافلارینا…
همین دؤنمین یالنیش توتوملارینی دوشونوب اعترافدا بولونماق، صداقت، اینانج و جسارت نیشانهسی اولابیلر. یئنیدن گوون روحون حرکتیمیزه آشیلایابیلر. یالنیش توتوملارا گرکچه آختارماق، برائت قازاندیرماق و توجیه ائتمهیه چالیشماقلا ایختیلافلارین گؤرونتوسو ایختیلافین اؤزو کیمی قالاجاق، بونونلا دا بیرلیک یئنهده دوگونلنهجک..
– بیرلیک میللی حرکتده ایدهآل ساییلسادا، هامینی عینیلشتیرمک آنلامیندا دئییل. بیرلیک تشکیلاتلارین و شخصلرین هر آلاندا اوخشار دوشونمهسینه گلیب چاتماق دئییل، بیرلیک سیاسی-اقتصادی باخیشلاری میللی بیرلیک آدینا آرادان آپارماق دئییل، باخیشلاری قورویاراق ناسیونالیسم ایله اوزلاشتیرماق و قوشوت (مووازی)اولاراق حرکت ائتمکدیر. بیرلیک ایشچی حرکتینین، قادین حرکتینین میللی بیرلیک آدینا اریمهسی، یوخ اولماسی دئییل، دوروموموزا گؤره میللتچیلیکله اوزلاشماسی و یئرل فئمینیسم، یئرل ایشچی حرکتی یاراتماقدیر.
– بیرلیگین یارانماسی اوچون، قارشیلیقلی سایقی، قارشیلیقلی گوون گرکیر. بیرلیک آدینا سوء-ایستیفاده ائدیب، یالنیش بیر ائیلمه باشقالارینی بیرلیک آدینا تحریک ائتمک، قوشولمایانلارا خائن دئمک، بیرلیگی سیییقلاتماق و دیردن سالماقدیر. دیردن دوشن بیر آنلام گلهجکده ائنئرژی قایناغی اولابیلمز.
میللت اولاراق بیرلشمک، میللتچیلر اولاراق بیر آرایا گلمک، میللی ايدولوژينین دوغرو دوزگون منیمسمهسینه باغلیدیر، آنجاق بو ايدولوژينی بورونوب اورتایا چیخان ایکی بؤیوک فاکتوردا، میللی موبایلیزاسیون اوچون گرکلیدیر:
– مدنی توپلوملاردا میللی ايدولوژينی منیمسهین بیر نئچه گوجلو تشکیلاتین دنگهلی بیر جبهه اولوشتورمالاری ان اؤنملی بیرلیک بیچیمیدیر. بونون اوچون گوجلو تشکیلاتلارین یارانماسی، بیرلشمهیه گرک دویمالاری، ایختیلافلارینا سایقی ایله یاناشمالاری قاچیلماز ائتکنلردیر. بو تورلو بیرلیک اوچون گونئی آزربایجاندا هلهلیک سورون واریمیز. هلهلیک اؤلکهنین دورومونا گؤره کیملیگی بللی اولان میللی-سیاسی تشکیلاتلاریمیز اورتایا چیخماییب. اوستهلیک میللی حرکتده سیستئملی –تشکیلاتلی ایشلمهیی رد ائدن، شخصلرین آخوندیانا رهبرلیگینی اوستون توتان، ائتکیلی قوهلر وار. بو مسئله مدنی توپلومون ضعیف بیچیمده اولدوغونو گؤسترمکله یاناشی، میللی حرکتیمیزین گلیشمه آچیسیندان ایلک آشامادا اولدوغونو دا گؤستریر. سیستئملشمییمیزه دئمهلی هله قالیر. بئله بیر دورومدا پرینسیپال جبهه اولوشتورماغین یئری یوخدور.
– بیرلشمهیی دورتن باشقا بیر دوروم، چوخ گوجلو بیر تشکیلاتین آردی آردینا اوغورلاریدیر. بالاجا تشکیلاتلار و غئیری تشکیلاتی آکتیویستلر، گوج قایناغینا دوغرو ماقنیته چکیلر کیمی چکیلرلر. بو دورومون دئموکراتیک گلهجک آچیسیندان الوئریشلی اولماسی، سؤز قونوسو اؤرگوتون ماهیتینه باغلیدیر.
– گوجلو تشکیلاتلارین اولمادیغی، مدنی توپلومون ضعیف دوروموندا، میللی بیرلیگی کاریزماتیک میللی لیدئر یارادا بیلر.کاریزماتیک لیدئری اورتایا گتیرن اؤزل شرایطی دیرلندیریب، میللی بیرلیک یاراتماق اولار. میللی حرکتیمیز بئله بیر تجروبهنی 1375 –جی ایلده یاشامیش، گلهجکده ده میللتیمیزین ایچیندن یئنهده اؤزل شرایطده بئله اینسانلار چیخا بیلر و گوجلو تشکیلاتلارین اولمادیغی اورتامدا، میللتیمیزی بیرلشتیرهبیلر. وورقولاماق گرکلیدیر کی، کاریزماتیک میللی لیدئری اونون اؤز اؤزللیکلری و چوخ اؤزل شرایط یارادابیلر، بئله بیر قوشولدا یارانان میللی بیرلیگین اوزون سورمهسی ایسه، حرکتین بیر آشاما داها گلیشمهسینه، سیستئملشمهسینه باغلیدیر. یوخسا آرخاسیندا دئموکراتیک سیستئم اولمایان بیر لیدئرین، یاراتدیغی جوشقوسال(هیهجانی) بیرلیک، قیسسا زاماندا آرادان گئدر، دئسپوتیزم و دیکتاتورلوغا باشلانیش اولابیلر. بودا ناسیونالیسمین دئموکراتیک بویوتو ایله چلیشکیدهدیر. کاریزماتیک لیدئرین یاراتدیغی بیرلیک یالنیز اجتماعی بیر اعتراض حرکتیدیرسه، او زامان کوتله-لیدئر موناسیبتینده یوخاری درجهده ریسک اولماز. آنجاق سیستئم اولوشتورماق ایستهین بیر حرکتده، لیدئرین آرخاسیندا کسینلیکله دئموکراتیک بیر سیستئم اولمالیدیر.
میللی بیرلیگی یارادان ان دوغال عامل، اولاغاناوستو دورومون بیر میللته حاکم اولماسیدیر. ساواش زامانی، دئوریم(اینقیلاب) زامانی، قورتولوشچو ساواش هرکتی زامانی، میللتین باشقا میللت طرفیندن آچیق تحقیر اولماسی زامانی، باشقا میللت طرفیندن جینایته معروض قالینان زامان، میللی بیر فاجعهنین باش وئردیگی… کیمی دوروملاردا کیچیک ایستکلر، ایختیلافلار هامیسی کؤلگهیه دوشور. وطن سئورلیک، میللت سئورلیک، قورتولوش،حیاتدا قالما، اونور، فداکارلیق، حیثیت و هیجان اینسانلارین داورانیشلارینا حؤکم ائدیر. بئله بیر آنلار او میللتین یادداشتیندا(بللكینده) قالیر. او میللتی یاشادیر، جمعي کیملیگینه(بیز منین قارشیسیندا) معنا وئریر. بئله بیر آنلاردا، قهرمانلارین سایی الدن چیخیر. او زامان اینسانلار پرینسیپسیز، قورالسیز آنلاشماسیز بیرلشیرلر.
طبیعی کی میللی حرکت بئله بیر دورومون یاراناجاغین گؤزلیهممز. گوجلو، اخلاق ایلکهلرینه باغلی، بیر بیرینه سایقیلی یاناشان میللتچی تشکیلاتلاریمیز اولورسا، اونلارین ایستراتئژیک بیرلشمهلری و ان آزی کوالیسیون یاراتمالاری، وورقولانان رومانتیک دورومو دا یارادابیلر.
اونوتماماق لازیمدیر کی، یاراناجاق هر هانسی بیرلشمه، حرکته یئنی ائنئرژی ،هیجان و سینئرژیک گوج آرتیمی گتیرمهلیدیر. یوخسا، دورقونلوق و کانسئرواتیولیگی (محافظهكارليق) آشیلایان، غئیری سیاسی مینیموم ایستکلری اؤنده توتان، محدودلاشدیریجی بیرلشمهلر اوغروندا واخت ایتیرمهیه دیمز.
حقوق فردی و حقوق جمعی؛ شرح اندیشه سیاسی کیملیکا و نگاهی به وضعیت ایران
میثم بادامچی – یک بنیاد بارز لیبرال- دموکراسی تعهد به آزادیهای فردی و برابری است. قانون اساسی نظامهای لیبرال-دموکراتیک، مثلا آمریکا یا کانادا یا بسیاری کشورهای اروپایی، حاوی منشور حقوقی است که در آن آزادیهای مدنی و سیاسی پایه برای همه شهروندان، فارغ از گروههای اجتماعی و قومیتی که بدان تعلق دارند، تضمین میشود.[1]
با این حال ویل کیملیکا در نظریه چندفرهنگگرایی لیبرالاش از حقی به نام حق گروه-جدایش یافته[2] [جدایش یافته بر مبنای گروه / گروهمحور]، و همزاد با آن از مفهومی با نام شهروندی گروه-جدایش یافته[3]، برای اقلیتهای قومی/ ملی صحبت میکند.
منبع : رادیو زمانه
پانویسها:
سكوت در برابر بي اخلاقي؛ جنبش ملي آزربايجان، نقش رسانه و اخلاق
يوروش مهرعلي بيگلي
نقش تبليغات و جنگ رواني در جنگها و به تبع آن در جنبشهاي اجتماعي و سياسي از ديرباز بر بازيگران سياسي شناخته شده است. در دوران معاصر نيز رسانه ها به عنوان عامل شكل دهي به افكار عمومي، از ملزومات جنگ رواني محسوب مي شوند. در مبارزات و جنبشهاي سياسي نوين رسانه ها عامل مهمي در تغيير توازن قوا و بسيج عمومي مي باشند. به علاوه انواع جديد رسانه ها امكان شكل دهي به افكار عمومي را بسي آسانتر از گذشته كرده است . اما آيا به راستي داشتن رسانه به تنهايي مي تواند باعث برتري و جذابيت يك جريان اجتماعي و بسيج قوا در اطراف آن باشد؟ اين سوال از آن جهت مطرح است كه در يك سيستم توتاليتر برتري رسانه اي از آن حاكميت مي باشد و اگر چنين است ، چه چيزي باعث مي شود كه حاكميت علي رغم برتري رسانه اي ، حداقل رسانه ها را هم براي جنبشهاي اجتماعي تحول طلب نمي تواند تحمل كند، بايد گفت كه ايدئولوژي و گفتمان جنبش اجتماعي است كه با حداقل امكانات رسانه اي مي تواند مشروعيت گفتمان حاكم را زير سوال برده و با جاذبه گفتماني جديد خود، بسيج عمومي و در نهايت جنبش اجتماعي راه اندازد.
ايدئولوژي تحول طلب و گفتمان جديد، هرچند كه عامل ايجاد مشروعيت و محبوبيت جنبش اجتماعي است اما چيزي كه مكمل ايدئولوژي و گفتمان جديد مي باشد، رفتار و عملكرد فعالان منتسب به جريان جديد مي باشد. عمل به گفتمان و ارزشهاي مطرح شده توسط بازيگران سياسي و از همه مهمتر عمل اخلاقي آنهاست كه در جهت گيري مردم مؤثر مي باشد. بي اخلاقي باعث ايجاد عدم اعتماد به بازيگران و لوث شدن ارزشهاي مطرح شده توسط آنها مي شود. فعالان جنبشهاي سياسي با هر ايدئولوژي، بايد نمود بارز اخلاقيات باشند. خود اين تعهد به اخلاقيات مي تواند در شرايط فساد اداري ، اقتصادي و سياسي نمايندگان سيستم حاكم، عامل جذابيت جريان تحول طلب باشد.
اما متاسفانه بنا به علل مختلفي از جمله برداشت نادرست از سياست و مبارزه، شاهد بروز انواع مختلفي از بي اخلاقي ها در بين فعالان جنبش ملي آزربايجان هستيم. نمود بارز چنين بي اخلاقي در يكي از رسانه هاي منتسب به حركت ملي آزربايجان يعني تلويزيون شخصي آقاي احمد اوبالي – گوناز تي وي – مي باشد كه متاسفانه به ناحق ويترين حركت ملي محسوب مي شود.
اين تلويزيون علي رغم تلاشهاي قابل تقدير خود در شكل دهي به هويت ملي تركهاي آزربايجان جنوبي متاسفانه به ابزاري براي تخريب شخصيت فعالان و سازمانهاي جنبش ملي آزربايجان در رقابتهايي كودكانه بدل شده است.عدم رعايت اصول اخلاقي در اين تلويزيون از طرف مجريان تلويزيون باعث آزرده خاطر شدن فعالان ملي شده است طوري كه بي اخلاقي را به سياست قابل انتظار اين رسانه تبديل كرده است. استفاده ابزاري موقت از فعالان قابل قبول و سپس تخريب شخصيت آنها با غوغاسالاري ، لو دادن فعالان جنبش دانشجويي آزربايجان كه منجر به دستگيري 9 نفر از فعالان دانشجويي بلافاصله بعد از اين عمل غيراخلاقي در سال 87 شد و افترا زدن به فعالان سياسي كه رويكرد مبارزه آشكار را در پيش گرفته اند از جمله كارهاي غيراخلاقي اين تلويزيون مي باشد. متاسفانه فعالان و تشكلهاي حركت ملي آزربايجان بارها در برابر اين بي اخلاقي ها سكوت كرده اند. بايد گفت كه سكوت فعالان ملي در برابر اين بي اخلاقي به مراتب نگران كننده تر از خود اين رفتارهاي زشت مي باشد.
دلايل سكوت فعالان حركت ملي در برابر بي اخلاقي رسانه اي:
-
ترس از رسانه و محافظه كاري : قدرت رسانه در جنگ قدرت و شكل دهي به افكار عمومي و تاثير آن بر موقعيت اجتماعي افراد باعث مي شود كه بسياري از افراد نخواهند موقعيت خود را به ريسك انداخته و با تنها تلويزيون منتسب به حركت ملي آزربايجان دربيفتند كه هيچ تعهد و مسئوليتي در برابر رفتارهاي خود ندارد.
- عدم انتظار از گوناز تي وي : بسياري از فعالان صادق و دلسوز حركت ملي با در نظر گرفتن سابقه گوناز تي وي ، آن را زياد جدي نمي گيرند. آنها به اين نوع رفتارها عادت كرده اند و انتظار رفتاري عاقلانه و سياسي از اين رسانه را ندارند و لذا لزومي در برخورد با رفتارهاي غير اخلاقي آن نمي بينند.
- اوپورتونيسم و انتخاب بين بد و بدتر : ارزش دهي به فرصت هاي ناچيز و انتخاب بد از ميان بد و بدتر رويكردي است كه برخي از فعالان ملي متاسفانه آن را رفتاري سياسي تلقي مي كنند. برخي فعالان علي رغم قبول كردن بي اخلاقي هاي گوناز تي وي ،حضور در گوناز تي وي را فرصتي براي طرح افكار مفيد خود مي دانند. برخي نيز وجود اين تلويزيون را به علت نقش آن در بيداري ملي به عدم وجود آن ترجيح داده و اقدام به اصلاح اين رفتارها را فداي انتخاب بد از ميان بد و بدتر مي كنند.
- فقر فرهنگ مبارزه : روحيه مبارزه، ارزشهاي اخلاقي والايي همچون فداكاري ،صداقت و عشق را مي طلبد. در يك فضاي مبارزه واقعي انسانها نسبت به اين ارزشها حساسيت نشان مي دهند. عدم حساسيت نسبت به اين ارزشهاي اخلاقي، نشانگر نبود روحيه مبارزه مي باشد.
- عدم وجود همبستگي و مسئوليت متقابل : همبستگي و مسئوليت متقابل از علائم يك سيستم زنده و شرط بقاي آن مي باشد. عدم حساسيت به تخريب همقطاران نشانه اي از عدم وجود همبستگي و مسئوليت متقابل مي باشد. اين كمبود، هشداري از وجود عاملي خطرناك است كه بقاي سيستم را نشانه رفته است. علت اين عدم وجود همبستگي و مسئوليت متقابل بحثي جداگانه را مي طلبد.
نتايج زيانبار عدم حساسيت و واكنش حركت ملي آزربايجان به رفتارهاي غير اخلاقي
- رواج رفتارهاي غير اخلاقي و باز توليد بي اخلاقي
-
سركوب فعاليت آشكار سياسي و رواج فعاليت هاي زيرزميني و به تبع آن جلوگيري از توده اي شدن جنبش ملي
- از بين رفتن اعتماد متقابل بين فعالان و عدم شكل گيري اتحاد واقعي
- نسبت دادن رفتارهاي غير اخلاقي يك رسانه به كل حركت ملي آزربايجان به علت عدم موضع گيري به موقع
- قدر نشناسي نسبت به مبارزين و القاء پوچي هزينه دادن در راه حركت ملي
- انفعال و ترجيح گوشه گيري بر فعاليت پس از زندان توسط فعالان سياسي به علت ترس از سوژه تخريبات شدن
عدم واكنش و حساسيت به بي اخلاقي در حركت ملي آزربايجان عوارضي به مراتب بيشتر از موارد ذكر شده خواهد داشت. هرچند كه سكوت فعلي فعالان و سازمانهاي حركت ملي در مقابل اين بي اخلاقي به معني رضايت نيست اما بايد بدانيم كه مبارزه ما يك مبارزه همه جانبه مي باشد. اين حركت بايد همزمان با مبارزه عليه شوونيزم ، استعمار نوين و استبداد، بايد مبارزه با بي اخلاقي و لمپنيسم را هم سرلوحه خود قرار دهد.
منبع : Yeni GAMOH


text:
زامانین کشف ائتمه لذتی، یوخسا متنلر چارپیشماسی؟
(ساعاتلار روْمانینا اؤتری بیر باخیش)
رقیه کبیری
ساعاتلارین ثانیهسایاری اؤز آخیمیندا، ایستهمهدن دونیایا آتیلمیش اینسانی هر آن اؤلومه ساری یؤنلدیر. ثانیهسایارین آخیمی آرخادان آتیلمیش خیردا بیر داش کیمی او قدر اینجهدیر کی، زامان آخیمیندا گؤزه گلمیر، حیسّ اولونمور.
آمئریکالی یازیچی مایکل کانینگهام ساعاتلار رومانینین باشلانغیجیندا گتیرمیش بیر گیریشده ۱۹۴۱- جی ایله ایشاره ائدهرک ویرجینیا وولف-ون یاشامینین سوْن آنیلاریندان دانیشیب، وولفو تانیمایان اوخوجویا لازیمی قدر بیلگی وئریر. ویرجینیا اؤز أرینه و ها بئله باجیسینا مکتوب یازاندان سونرا تلتلهسیک ائودن چیخیب، اوْوُز چایینا ساری گئدیرکن یوْل اوزو أطرافینی سئیر ائتمهیی بئله اونوتمور. بونونلا بئله ایچیندهکی استرسلر و باشآغری کیمی بیر هیولا، آنجاق اؤلوم عرفهسینده ده اونو راحات بوراخمیر. ویرجینیا ۱۹۴۱- جی ایل ۲۸ مارت تاریخینده جیبلرینه چوخلو داش ییغاراق اؤلومونو قطعیلشدیریب، بوتون قاچیش یوللارینی اوزونه باغلاماق قصدیله شهر کنارینداکی ائولرینین یاخینلیغیندا آخان اوْوُز چایینا ساری گئدیب اؤزونو چایا آتیب، حیاتینا سون قویور.
یازیچی مایکل کانینگهام اؤزو یازدیغی گیریشده، متندن قیراق، تاریخی بیر باخیمدان ویرجینیا وولفون اؤلومونو روایت ائتمکله ایستر- ایستهمز زامان و اؤلوم آدلی عنصرلری، اؤنجه قبول اولونموش (پیشفرض) کیمی اونلاری اوخوجونون ذهنینده جانلاندیریب و ائله بیر زمین یارادیر کی یاشامین بو ایکی أساس تملی (زامان و اؤلوم) رومانین سونوناجان اوخوجونو راحات بوراخمیر.
ویرجینیا وولفون یاشامینی و اونون اؤلوم تاریخینی نظرده آلماییب، یالنیز ساعاتلار رومانینا دایاناراق بو روماندا اوچ قادین کاراکتری اوچ مختلیف نسیلدن، اوچ زامان و اوچ آیری- آیری مکاندا نقش ایفا ائدیرلر. بیرینجیسی، وولفون اؤزودور کی ۱۹۲۳- جو ایلده دالووی خانیم رومانینیی یازاراق اؤزونون پسیکولوژیک خستهلییی ایله ألبهیاخادیر. ایکینجیسی، براون خانیم آدلی بیر خانیمدیر، ۱۹۴۹- جو ایلده دالووی خانیم رومانینی اوخوماقلا برابر أرینین آد گونو موناسیبتینه اونا شأنلیک تداروکو گؤرمکدهدیر. اوچونجوسو کلاریس وون آدلی بیر Lesbian قادیندیر کی ۲۰۰۱- جی ایلده اؤز شاعیر دوستو و قدیم سئوگیلیسی ریچاردین حال- حاضیردا إیدز خستهلییی ایله ألبهیاخا اولدوغونا باخمایاراق، اونون اوچون شأنلیک مجلسی قورماقدادیر. رومان، بو اوچ قادینین بیر گون یاشاییشینین مختلیف زامانلاردا، آنجاق عینی بیر گونده روایتچیسیدیر. یازیچی هر کاراکترین یاشاییشینی ژوئن آیینین بیر گونونده سحردن آخشامادک حال- حاضیر زامانیندا، دالووی خانیم، وولف خانیم و براون خانیم آدلی فرقلی فصیللرده روایت ائدیر.
بو روماندا یازیچی کانینگهام دا ویرجینیا وولف کیمی بیلینج آخیشی یازی تکنیکیندن فایدالانیب. وولف خانیمین روایتی ۱۹۲۳- جو ایلده، براون خانیما عایید اولان روایت ۱۹۴۹- جو ایلده و دالووی خانیمین روایتی ایسه اییرمینجی یوز ایلین سونونو إحتفا ائدیر. حالبوکی ساعاتلار رومانینین یایین تاریخی ۱۹۹۸- جی ایله قاییدیر. رومانین روایت قالیبی زامان باخیمیندان دؤرد یئره بؤلونور: تقویمی زامان، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش و گلهجک. بو دؤرد زامان آراسیندا قیریلماز بیر باغلانتی وار. بو قیریلماز باغیم ویرجینیا وولفون یاراتدیغی دالووی خانیم رومانینا دایاناراق، زامان ایله یاشام و اؤلوم عنصرلرینه عایید ذهنی چارپیشمالار دا یارادیر.
کانینگهام بو روماندا اوخوجونو تقویمی ، روایی ، و حیسّی زامان ایله قارشی قارشییا قویور. یازیچی هر اوچ کاراکتره عایید اولان روایتلرده تقویمی زامانی قئید ائتسه ده، حال- حاضیر زامانیندا روایت ائدیرکن، قادینلارین یاشادیغی زامانلاری بیر- بیرینه باغلاییب، اوستهلیک، تقویمی زامان واسیطهسی کئچیدیله اؤز رومانینی فورملاشدیریب، کیتابین فصیللری آراسیندا زامانا عایید اؤزل بیر هارمونی یارادیب. او، فوْرم واسیطهسیله بو هارمونونو ایندیکی حال- حاضیر زامانیندا اوخوجویا چاتدیریر و اوخوجو هر اوچ کاراکتره باغلی اولان حادیثهلری حال- حاضیرده اوز وئردییی کیمی حیس ائدیر.
رومانین چاپ اولدوغو ایلی (۱۹۹۸) نظرده آلاراق فصیللرین ترتیبی بئلهدیر. (دالووی خانیم، وولف خانیم، براوون خانیم)، (دالووی، وولف، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی)، (وولف، دالووی)، (براون، دالووی)، (براون، وولف)، (براون، دالووی)
و تقویمی زامان هارمونوسو: (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش،گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، اوزاق کئچمیش)، (گلهجک، یاخین کئچمیش).
رومان، کلاریسا وون آدلی ائشجینسل (Homosexual) بیر قادینین روایتی ایله باشلانیر و اونا عایید بیر بؤلومله ده سونا چاتیر. کلاریسا جوان بیر قیز اولاراق، وولفون دالووی خانیم رومانینین کاراکتریله آداش اولدوغو اوچون أسکی سئوگیلیسی ریچارد، اونا دالووی خانیم لقب وئریب. ایندیسه کلاریسا و ریچارد ایکی أسکی یولداش کیمی ایلگیلهنیرلر. حادیثهلرین هامیسی اییرمینجی یوز ایلین سونوندا ژوئن آیینین عینی بیر گونونده، نیویورک شهرینده اوز وئریر. کلاریسانین قیزی جولیا، اسپرم بانکینین تؤرهمهسیدیر. جولیا دا آناسی کیمی ائشجینسلدیر. اوستهلیک، کلاریسانین پارتنری ده اونلارلا برابر بیر ائوده یاشاییر. کلاریسا او گونون آخشامی ریچاردین ادبی اؤدول آلدیغینا گؤره بیر قوناقلیق وئرمهلیدیر. ریچارد ایسه بایسئکسوال Bisexual بیر کیشی اولاراق إیدز ناخوشلوغونا معروض قالدیغی اوچون ساغلاملیق دورومو هئچ یاخچی دئییل. کلاریسا دالووی خانیم رومانینین کاراکترینه تای سحر چاغی قوناقلیق تؤرهنینه گول آلماق اوچون ائودن چیخیب و نیویورک شهرینده مقصدینه گئدرکن أطرافینداکی حادیثهلرین تاثیری آلتدا ذهنی کئچمیش گونلره دوغرو یؤنهلیر. دالووی خانیم رومانی ایله پارالل کلاریسا دا آدلیم بیر آدامی خیاواندا گؤرور. آنجاق ساعاتلار رومانینداکی او آدلیم آدام ملکه یوخ، بلکه اییرمینجی یوز ایلین سونوندا تانینمیش بیر سینما آکتورودور. نیشانهلره گؤره معلوم اولور اییرمینجی یوز ایلین سونوندا آکتورلارا ملکهلر کیمی قیمت وئریلیر. یازیچی بو حادیثهنی روایت ائدن پاراقرافدا زامان تأثیری آلتدا کولتورل دهییشیکلییی ۱۹۲۳- جو ایلدن ۲۰۰۰- جی ایلهدک گؤسترمکدهدیر. کانینگهام «دالووی خانیم» بؤلومونده چالیشیر حادیثهلری ویرجینیا وولفون یازدیغی دالووی خانیم رومانینن حادیثهلرینه بنزتسین.
ساعاتلار رومانینین هر اوچ بؤلومونده اؤپوشمک کیمی عاطیفی بیر داورانیش گؤرونور. ریچارد کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده، کلاریسا یاناغینی اونا ساری چئویرر. اؤپوشمک کیمی بیر موتیف وولف خانیم و براوون خانیم بؤلوملرینده ده دیققت چکیر. نظره گلیر بو موتیف هر اوچ بؤلومده اؤزل بیر نیشانه کیمی قیمتلهنیر. یازیچی ایسه بو نیشانه واسیطهسیله نهییسه گؤسترمهیه چالیشیر.
دالووی خانیما عایید بوتون بؤلوملر حال- حاضیر زامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسی ایله روایت اولونور. یازیچی بو بؤلومون باشاباشیندا اییرمینجی یوز ایلین سونوندا، آمئریکا اؤلکهسینه حاکیم اولان اؤزل مدنی کوْدلاری گؤسترمک واسیطهسیله ائشجینسللیک مسئلهسینه عادی بیر مسئله کیمی توخونور. او، اینسانلارین جینسی مئییللری ایله اونلارین اؤزل سئچیملری آراسیندا بیر نؤوع ایلیشیک گؤسترمهیه چالیشیر.
وولف خانیما عایید اولان فصیللرده حادیثهلر ژوئن آیینین بیر گونونده، ۱۹۲۳- جو ایلده، لندندن یاریم ساعات فاصیلهسی اولان ریچموند آدیندا بیر یایلاقدا اوز وئریر. بو فصیلین بوتون بؤلوملرینده ویرجینیا، دالووی خانیم رومانینی یازماقدادیر. ویرجینیا اوچون اؤنملی اولان بودور کی رومان أن گوجلو بیر اثر اولسون. گوندهلیک یاشاییشدا اوزبهاوز اولان خیردا مسئلهلر دالووی خانیم کیمی کاراکتر یاراتماقدا اؤز تاثیرینی یازیچییا بوراخیر. دئمک، یازیچی ایله یاراتدیغی کاراکتر آراسیندا دیالکتیکی بیر ایلگی وار. یازیچینین شخصی أحوالاتی اونون یاراتدیغی کاراکترده تأثیر بوراخیب و روماندا یارانمیش حادیثهلر پراسسی ویرجینیانین شخصی یاشاییشیندان علاقهسیز دئییل.
لندنه گئری دؤنمک فیکریندن علاوه زامانین دهیری و اؤلوم مسئلهسی ویرجینیانین أصلی دغدغهلریندندیر. ویرجینیانین باجیسی ونسا اوشاقلاری ایله برابر اونون ائوینه قوناق گلیرلر. اوشاقلار یول اوزو یارالی بیر قوش تاپیب، ویرجینیانین حیطینده اونلار اوچون قوشا تابوت کیمی بیر یئر حاضیرلاییب، اوستونه گول قویورلار. ویرجینیانین ذهنی اؤلوم مسئلهسی ایله چارپیشماقدا اولارکن یارالی و اؤلو قوشون یئرینده اولماغی آرزولاییر. همین گون ویرجینیا باجیسی ونسانین دوداغینی معصومیانا اؤپندن سونرا دادلی و ممنوعه بیر لذت آلیر. او، ایکی هاوالیدیر. اؤلوم ایله اضطرابلی یاشام آراسیندا هانسینی سئچمک اوچون اؤز ایچینده تارتیشما کئچیر. اونون بو جور ایکی هاوالی اولدوغو دالووی خانیم رومانیندا بئله اؤزونو گؤستریر. رومانین سونوندا دالووی خانیم یا همن کلاریسا انتحارلا یاشاماق آراسیندا قطعی قرارا چاتا بیلمیر. بونونلا بئله نهایت کلاریسانین یاشاماغینا قرار وئریر. ویرجینیا بؤلومونون باخیش آچیسی اوچونجو شخصین دیلیندن و حال- حاضیر زامانیندا روایت اولونور.
اوچونجو بؤلومده لورا براون، بیر ائو قادینی اولاراق ایکینجی اوشاغینا بوْیلودور. او، ۱۹۴۹- جو ایلین ژوئن آیینین بیر گونونده لوسآنجلس شهرینده، یاتاغیندا یاتارکن دالووی خانیم رومانینی اوخوماقدادیر. رومانی اوخویورکن، یئریندن قالخیب، أرینه و اوچ یاشلی ریچی آدلی اوغلونا سحر یئمهیی حاضیرلاسین، یوخسا رومانین آردینی اوخوماق آراسیندا ایکی هاوالی قالیب. اوغلونون و أرینین سسی مطبخدن گلیر. یئریندن قالخماق ایستهدیکده گئنه ده بیر ایکی صحیفه روماندان اوخویور. او گون أرینین دوغومگونودور. لورا چالیشیر گوندهلیک یاشامینین معناسیزلیغیندان دوغولان استرسلره غالیب گلسین. أرینین دوغومگونونو قوتلاماق اوچون کئیک پیشیرمک قرارینا گلیر، بلکه بئلنچی ایشلرله یاشامینا بیر نؤوع معنا وئرسین. بو آرادا قونشو قادین، کیتی، اونون ائوینه گلیب و اوشاقلیغیندا بیر وز تاپیلدیغینی و جراحی عملیاتینین گرکلی اولدوغونو اونا خبر وئریر. لورا همدردلیک اوزره اونو باغرینا باسیر. بو آن هر ایکیسینین دوداقلاری بیر- بیرلرینه یاخینلاشسادا، بیربیرلرینی اؤپمورلر. هر ایکیسی ده گؤردوکلری ایشین نهلییینی یاخچی باشا دوشورلر. هر ایکیسی ده اوزاقلارا دالیرلار. ۱۹۴۹-جو ایلده یقین کی ائشجینسللیک مئسلهسی آمئریکادا تابو کیمی دهیرلندیریلیرمیش.
لورانین استرسی، قونشو قادینی یولا سالاندان سونرا داها دا آرتیر. او، اؤزوندن و گؤردویو ایشدن راضی دئییل. پیشیردییی کئیکی زیبیلقابینا آتیب، باشدان یئنی بیر کئیک پیشیریر. دالووی خانیم کیتابینی گؤتوروب، سونرا اوچ یاشلی اوغلونو قونشولارین بیرینه تاپشیریب، ائودن چیخیر. یاشاییشی اونو تالواسایا سالیب. هر ندن یورولموش، هر ندن بئزمیش بیر حالی وار. دهلی اولماق قورخوسو هئچ ده بعید دئییل. آمما یقینی وار تالواساسینا، استرسینه غلبه ائتمک اوچون تکجه بیر یول وار. اگر ائودن اوزاق بیر یئرلرده تک- تنها قالیرسا بو یولو تاپا بیلر. ضدّیتلی فیکیرلر ذهنینه گلیر. عین زاماندا، استرسلی اولدوغو حالدا، اؤز گئیینیشیندن، ماشینینین تمیزلیییندن، قولاغینا سالدیغی سیرغالاریندان راضیلیق حیسی وار. یاخچی بیلیر کی رستوران و یا کیتابخانا کیمی عومومی یئرلره گئتسه، اورالاردا اؤزو اولماییب، اؤزو ایستهمهدن روْل اویناماق مجبوریتینه معروض قالاجاق. اونا گؤره ده عومومی یئرلره گئتمکدن چکینیر. خیانت ائدن قادینلار کیمی سونوندا بیر هوْتئلده اوتاق توتوب، ایکی ساعاتلیق واختینی اورادا کئچیریر. اؤزونو یاساق ایش گؤرن قادینلار کیمی حیس ائدیر. قورخور هوتئلین مودیری اونو جینسلایشچی کیمی تانیسین. اوتاغا گیریب، یاتاقدا اوزانیرکن یاشاییشینی ترک ائتمیش قادین حیسلری اونا غالیب گلیر. نظرینه گلیر ویرجینیا وولف دا اؤز انتحاریندان اوّل بئله بیر اوتاقدا قالمیشدی. اؤز فیکرینه گولمهیی توتور. او دا بو اوتاقدا هر ایش گؤره بیلر. گاهدان گردهک یاتاغیندا یایلانمیش بیر گلین کیمی حیس ائدیر اؤزونو. آمما نه أرینی گؤزلهییر، نه ده بیر آیری کیشینی. هوتئلین اوتاغیندا یالنیز اؤزویله دالووی خانیم رومانی آراسیندا ممنوعه بیر وارلیق باخیمیندان برابرلیک دویور. نظرینه گلیر هوتئل اوتاقلاریندا اؤلمک چوخ آسان بیر ایش اولا بیلر. بللی دئییل ایندییهجن او یاتدیغی یاتاقدا نئچه نفر اؤزونو اؤلدوروب. بطنیندهکی کؤرپهنی دوشونورکن، یقینی وار اؤزونو اؤلدورمهیهجک. بونونلا بئله بو نتیجهیه چاتیر کی، اؤزونو اؤلدورمک بیر هوتئل اوتاغینا گلمک کیمی ساده بیر ایشدیر. هوتئلدن چیخیب، ائوینه ساری دؤنور. أرینین دوغومگونونو یالنیز اوچ یاشلی اوغلو ریچی ایله جشن توتورلار. أرینین کوْبوت و آبتال اولدوغونو دوشونورکن، عؤمور بویو بو ائوده تلهیه دوشموش کیمی حیس ائدیر اؤزونو. دالووی خانیم رومانینین بیر پارچاسی ذهنینده گزیر. آنباشی اؤزونه وورغولاییر: «عیبی یوخدور… عیبی یوخدور»… قونشو قادین، کیتی، مریضخانادا اؤلوم ایله اوزبهاوز دالاشاراق، او ایسه أرینین و اوغلونون کناریندا اؤزونو أمنیت ایچینده حیس ائدیب و بو أمنیت حیسی اونو ساکینلشدیریر. ویرجینیا بؤلومونه تای لورا براون بؤلوملری ده حال- حاضیر زامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسیندان روایت اولونور.
بو اوچ بؤلومده اوز وئرن حادیثهلردن علاوه، یازیچی نسه عاطیفی بیر داورانیشی گؤسترمکدن دانیشماغا چالیشیر. هر اوچ بؤلومده ده نیشانهلر ایله گؤستریلن بو عاطیفی داورانیشا ایکی آچیدان باخماق مومکوندور. بیرینجیسی، بو عاطیفی عمل قادینلارین ائشجینسللییه مئیللرینی گؤسترمک نیشانهسی اوْلا بیلر. منجه لورا براون ایله قونشوسو کیتی آراسیندا، و ویرجینیانین باجیسی ایله اؤپوشمهیی و ممنوعه بیر حیس یاشاماقلاری ۱۹۲۳ و ۱۹۴۹- جو ایللرده عرف و قانون باخیمیندان ائشجینسللییین نئجه دهیرلندیرمهیین گؤستریجیسیدیر. لاکین رومانین دالووی خانیم بؤلومونه گلدیکده، ریچارد انتحار ائتدییی گونون سحریسی کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده کلاریسا ایکی هاوالی قالمیش بیر حالدا یاناغینی ریچاردا ساری چئویریر. بو داورانیش اییرمینجی یوز ایلین سونوندا بیر قادینین ائشجینسل اولدوغونا گؤره آیری بیر جینسیته مئییل گؤسترمکده ایکی هاوالی قالماغینین گؤستریجیسیدیر. هله ده گنج بیر قیز ایکن گؤل قیراغیندا ریچارد ایله اؤپوشمهسی یادداشیندادیر. ریچارد ایسه او گونو یئنیدن تکرار ائتمک ایستهسه ده، کلاریسا بیرباشا بو عاطیفی داورانیشا قاتیلمیر، یاناغینی ریچاردا ساری توتوب، یالنیز اونون اؤپوشونو تحویل آلیر. بو بؤلومو روماندا اوخویارکن گوستاو کلیمتین اؤلوم اؤپوشو تابلوسو ذهنیمده جانلانیر.
آیری بیر آچیدان بو عاطیفی داورانیشی اؤلومله اؤپوشمک کیمی ده تأویل ائتمک اولار. هر اوچ بؤلومده فرقلی سببلردن آسیلی اولاراق اؤلوم مسئلهسی ویرجینیا، براون خانیم و ریچاردین ذهنینی مشغول ائدیر. ویرجینیانین ألینده یازدیغی کیتابین دغدغهسی و براون خانیمین بطنیندهکی کؤرپهسی ایله اوچ یاشینداکی اوغلو سبب اولور اونلار اؤلوم یئرینه یاشاییشا باغلی قالسینلار. آنجاق إیدز ناخوشلوغوندان یورولوب، یاشاییشدان أل اوزموش ریچاردین هر بیر شخصه، حتی هر گون اونو گؤرمهیه گلن کلاریسایا بئله باغلیلیغی اوزولوب، نهایت، بو مسئله عملی شکیلده اؤلوم سئچکیسیله یئکونلاشیر.
اؤلوم مسئلهسی ده زامان مسئلهسینه تای دالووی خانیم رومانی ایله ساعاتلار رومانینین اوْرتاق نؤقطهلریندن ساییلیر. یازیچیلارا گؤره هانسیسا بیر رومان اؤزوندن اؤنجه یازیلمیش رومانلارین مئیوهسی کیمی دهیرلهنیر. بونونلا بئله چوخ زامانلار بو مئیوهنین هانسی رومانلاردان بارلانماسی هله معلوم اولمور. آمما ساعاتلار رومانیندا یازیچی بوتون گوجونو صرف ائدیر تا نیشانهلر واسیطهسیله بو نکتهنی اوخوجویا چاتدیرسین کی اونون یازدیغی رومان دالووی خانیم رومانینین مئیوهسیدیر. دالووی خانیم رومانینین قطعهلری بو رومانی بزهین و گؤزه گتیرن کاشی دوزمهلرینه بنزهییر.
ژرار ژنتین ترامتنیت (transtextuality) نظریهسی ایله بو متنه یاناشسام دالووی خانیم و ساعاتلار رومانینین آراسینداکی موناسیبتی (Intertextuality) یا متنلر آراسینداکی موناسیبت تکنیکی آدلاندیرمالییام. ژنتین نظریهسینه گؤره بو تکنیکی اوچ حالتده متنلر آراسیندا گؤرمک مومکوندور. بیرینجی حالدا یازیچی مبدأ متن یا متنلرین نه اولدوغونو گیزلتمهیه چالیشیر و بو گیزلی ساخلاماق ادبی اوغورلوق آنلامینا گلیر. ایکینجی حالدا یازیچی آیدین نیشانهلر ایله دیرناق آراسیندا و یا مستقیم قایناق وئرمکله مبدأ متنین ایزینی گؤستریر. اوچونجو حالتده یازیچینین قصدی یوخدور متنلر آراسینداکی موناسیبتی گیزیلی ساخلاسین. بونونلا بئله صراحتله قایناق وئرمکدن ده چکینیب و اؤزل نیشانهلر واسیطهسیله بو موناسیبتی گؤستریر. بئلنچی بیر حالدا یالنیز مبدأ متنی اؤنجهدن اوخویان اوخوجولار متنلر آراسینداکی موناسیبتی سئچه بیلرلر. منه گؤره کانینگهام ساعاتلار رومانیندا متنلر آراسینین اوچونجو نؤوع تکنیکیندن فایدالاناراق بو رومانا اؤزل بیر قورولوش فورمونو باغیشلاماقدان علاوه، هر اوچ بؤلومده چالیشیر اوخوجونو دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئرسین.
ساعاتلار رومانیندا دالووی خانیم رومانی اوچ ضلعی برابر اولان بیر مثلثین ثقل مرکزی، و لورا براون، ویرجینیا و کلاریسانین یاشاییشی ایسه اوچ زاویهده قرار تاپیر. بو اوچ قادینین یاشاییشلاریندا فرقلی تاریخلرده، ژوئن آیینین بیر گونونده اوز وئرن حادیثهلرین هامیسی بو ثقل مرکزیندن (دالووی خانیم رومانیندان) مستقیم تأثیر آلیر.
اؤنجه وورغولادیغیم کیمی هرچند بو قادینلارین روایتی اوچ فرقلی تقویمی تاریخلره عاییددیر، آمما هر اوچ بؤلوم حال- حاضیر زامانیندا روایت اولدوغونا گؤره اوخوجو رومانین اوخونوش پراسسینده زامان فرقینی اونودور. دئمک، رومانین حیسی زامانی، تقویمی زامانین اوستونو اؤرتور. نئجه کی دالووی خانیم رومانیندا حال- حاضیر زامانیندا هر هانسی بیر عادی گوندهلیک عمل کلاریسانی کئچمیشینه آپاردیغی کیمی بو رومانین هر اوچ بؤلومونده ده هر اوچ کاراکتر هر هانسی بیر نیشانه یا نیشانهلر واسیطهسیله دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئریلیر. یالنیز رومانین سونوندا، ریچارد اؤزونو پنجرهدن یئره آتدیقدان سونرا لورا براون کلاریسانین ائوینه گلدیییی آن تقویمی زمان، حیسی زامانی آرخادا بوراخیب و اوخوجونو اییرمینجی یوز ایلین سون ایلینه قایتارماغی باشاریر. و بو آندا معلوم اولور براون خانیم یا همن اوچ یاشلی ریچینین آناسی، همن اؤدول قازانمیش و إیدز ناخوشلوغونا مبتلا اولان ریچاردین آناسیدیر. کانینگهام متنلر آراسینداکی تکنیکدن یارارلاناراق بئله بیر قورولوش فورمونو یاراتماق ایله اوخوجونون ذهنینده تارتیشما یاراتماقدان علاوه متنلر آراسیندا چارپیشما دا یارادا بیلیر. آنجاق بئله بیر قورولوش فورمو سبب اولور اؤنجهدن دالووی خانیم رومانینی اوخوموش اوخوجو آنباشی او رومانا مراجعت ائدیب، یئنیدن ساعاتلار رومانینا دؤنسون. بئلهلیکله ایکی متن آراسیندا جدی بیر چارپیشما یارانیر.
ایللردن سونرا ایکینجی دفعه ساعاتلار رومانینی بیرباشا اوخودوغومدان سونرا کیتابی یئره قویوب، آیری بیر ایشه مشغول اولاندا بئله، رومانین اوچ کاراکتریندن ایکیسی، لورا براون ایله کلاریسا وون، یاپیشقان کیمی ذهنیمدن قوپموردولار. ندنسه رومانین اوچونجو کاراکتری، ویرجینیا وولف، همیشه قیراقدا قالیردی. آمما ندن وولف کیمی بیر کاراکتر منیم ذهنیمدن قیراقدا قالیردی؟!
بونا باخمایاراق کی کانینگهام متنلر آراسینداکی موناسیبتدن فایدالاناراق چالیشیب بو روماندا کلاریسا و لورا کیمی کاراکترلری ویرجینیا وولفون کؤلگهسینده ساخلاسین، ندنسه متندن کنارداکی ویرجینیا وولفا عایید ذهنیمده وار ساییلان بیلگیلر، اوستهلیک، رومانین باشلانغیجیندا ویرجینیا وولفون واقعی اؤلوم لحظهلرینین روایت ائتمهیی سبب اولدو اوخوماق پراسسینده رومانداکی ویرجینیا ایکی آیری کاراکتر کیمی (لورا براون و کلاریسا وون) منیم ذهنیمی چارپیشمایا چکمهسین. دئمک اولار ایکینجی دهفه بو رومانی اوخویاندا ویرجینیایا عایید منیم کشف ائتمه لذتیم یاریمچیلیق قالدی.
آرتیرمالییام ویرجینیا وولف، دالووی خانیم رومانینی یازماغا باشلایاندا اؤنجه اونا ساعاتلار آدی وئرمیشدی. ندنسه بو رومان دالووی خانیم آدی ایله چاپ اولوب!
۱۷/۶/۹۶


text:
تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپادا بیرینجی هوُوا یوُلی
تۆرک هوُوا یوُللاری شرکتی گۆنده اوُرتاچا 755 اوچوش بیلن اوروپادا بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر
تۆرک هوُوا یوُللاری شرکتی گۆنده اوُرتاچا 755 اوچوش بیلن اوروپادا بیرینجی بوُلماغا دوُوام ادیأر.
یوروکنترل 31-نجی مارت دا تۆرک هوُوا یوُللاری نینگ گۆنده 755 اوچار ساپاری بیلن اوروپانینگ بیرینجی هوُوا یوُلی شرکتی بوُلاندیغینی بیلدیردی.
ایرفرانس گۆده 406 اوچار ساپاری بیلن ایکینجی اوُرونا ایه.
لوفت هانزا 366، ویدئوره 318، دی اچ ال اکسپرس 286 و پگاسوس 286 اوچوش بیلن سوُنگراقی اوُرونلارا ایه.
دِگیشلی حابارلار
ایستامبول قوُنالغاسی اوروپانینگ اینگ قوُوی قوُنالغاسی سایلاندی
أردوُغان: گلاسکودا بایدن بیلن دوشوشیق گچیررین
أردوُغان آذربایجانا قوران ساپاریندان قایدیشین اوچاردا مطبوغات ایشگأرلرینه بیانات بردی
أردوُغان شو گۆن آذربایجان دا ساپاردا بوُلار
أردوُغان علی یف بیلن، واطان اۆچین ادیلن ساواشدا آزات ادیلن فضولی شهریندأکی حالقارا قوُنالغانینگ آچیلیش داباراسینا قاتناشار


text:
۱۹۳۳ (میلادی)
میلادی ۱۹۳۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْتوز اۆچونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ نوْوامبر - افغانیستاندا نادرشاه قتله یئتیریلدیکده سوْنرا حاکیمیّته اوْنون اوْغلو ظاهرشاه گلمیشدیر. «میلّت آتاسی» حساب ائدیلن ظاهرشاهین حؤکومت دؤنمی افغانیستاندا ثبات و اینکیشافلا تانیلیر.
- ۸ آوریل - آلماندا آریایی عیرقدان اوْلمادیغی دۆشونولن مأمورلار امکلی ائدیلدی.
- ۵ مارس - بؤیوک بوحران٬ آمریکا جومهور باشقانی فرانکلین روزولت بۆتون بانکلاری باغلاییب مالی عملیاتلاری دۇردوردو.
- ۲۶ دسامبر - افام رادیو ثبت اوْلوندو.
- ۲۳ مارس - آلمان میلّی مجلیسی رایشتاق٬ آدولف هیتلره قرارنامهلرله اؤلکهنی ایداره ائتمه یئتکیسی وئردی.
- ۲۱ سپتامبر - لیپسیقده ریخستاقی یاندیرماقدا ایتهام اولونان کومونیستلر اوزرینده محکمه روندی باشلامیشدیر.
- ۲۰ مارس - نازیلرین ایلک توْپلاما کمپی مونیخ یاخینلاریندا آچیلدی.
- ۲ مارس - کینگ کوْنق فیلمی نیویورکدا گؤستریمه گیردی.
- ۱۸ نوْوامبر - ایستانبول دارالفنونو یئنی آدلا (ایستانبول اونیوِرسیتهسی) ایشه باشلامیشدیر.
- ۱۶ نوْوامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایله شوروی دیپلوْماتیک ایلگیلر قۇرموشدور
- ۱۵ مارس - آلماندا هیتلر٬ ۳-جۆ رایشی اعلان ائتدی.
- ۱۳ آوریل - یۇخاری مۆهندیسلیک مکتبینی (ایستانبول تکنیک بیلیمیوردو) بیتیرن صبیحه و ملک خانیملار تۆرکیهنین ایلک قادین مۆهندیسلری اوْلدو.
- ۱۲ نوْوامبر - فاشیست حزبی آلمانداکی پارلمان سئچکیلرینده یئرلرین ۹۶٪-نی الده ائتمیشدیر.
- ۱۲ آقوست - اوکراينا میلّی فوتبول کومانداسی تورکیيهيه قارشی ایلک رسمی ماچا چیخدی.
- ۱۰ اوْکتوبر - آمریکادا ایلک دفعه یویوجو توز ساتیشا چیخاریلمیشدیر.


text:
بوروندی
بوروندی جومهوریتی (فرانسهجه: République du Burundi — مرکزی آفریقادا و دنیزه ساحلی اوْلمایان دؤولتدیر. اؤلکهنین سرحد قوْنشولاری شیمالدا رواندا، دۇغودا و گونئیدا تانزانیا و غربده بؤیوک بیر قیسمی تانقانیکا گؤلو ایله اوْلماقلا دموکراتیک کونقو جومهوریتیدیر. باشکندی بوژومبورا شهریدیر.
اؤلکه آدی بانتو دیلینده روندیلئرین یاشادیغی اؤلکه معناسینی وئریر. سؤزؤنو اوْلان بۇ- (بۇ - روندی = روندیلرین یاشادیغی اؤلکه = بوروندی) شکیلچی فئللرین اؤنونه علاوه ائدیلیب ، بۇ اؤن علاوه اؤلکه آدلاریندا کو، رو هئجالارینین یانیندا اۇ تعیین حالی اوْلاراق علاوه ائدیلیر. روندیلرین ایستیفاده دیل اوْلان کیروندی ده عئینی قۇرولوشدان عمله گلیب کی قارشییا شکیلچی ایستیفاده دیل مناسیندا ایستیفاده اوْلونوب، روندیلئرین ایستیفاده دیل معناسینی وئریر.
جوغرافیا[دَییشدیر]
اؤلکهنین جمعده صاحیب اوْلدوغو ۱.۱۴۰km سرحدین ۳۱۵km-i رواندا ، ۵۸۹km-i تانزانیا و ۲۳۶km-i دموکراتیک کونقو جومهوریتی ایلدیر. اؤلکه عومومیتله داغلیق و یایلالیک بیر اؤلکهدیر. بوروندیده یۆکسک یایلالار تقریبی ۱.۴۰۰ - ۱.۸۰۰ م یۆکسکلیکده یئرلشیر و بۇ یۆکسک یایلالار اؤلکهنین ان یۆکسک نقطهسینه قدر گئدیب چاتیر. اؤلکهنین ان یۆکسک نقطهسینی ۲.۶۸۴ م اوْلان و باشکند بوژومبورانین ۳۰km گونئی-دۇغوینده یئرلشن و بوروندی یۆکسک یایلاسینین بیر حیصّه سی اوْلان هئها داغیدیر.
اهالی[دَییشدیر]
بوروندیده سوْن اوْلاراق ۲۰۰۸-جی ایلده حیاتا کئچیریلن رسمی سیاهییاالما نتیجهلرینه گؤره ۸،۰۵۳،۵۷۴ اهالی تثبیت ائدیلمیشدیر. بۇ آکتوال اوْلاراق سوْن رسمی سیاهییاالمایا اساسلاناراق ۲۰۱۴ تخمینی سایما نتیجهلرینه گؤره ۱۰،۳۹۵،۹۳۱ اهالی اوْلدوغو بللی اوْلونموشدور. اهالی سیخلیغینین ۳۷۹ آدام/km² اوْلماسینا گؤره بوروندی آفریقا قیطعهسینده اهالی سیخلیغینین بؤیوک اوْلدوغو اوْلکهلردن بیریدیر. اؤلکه اهالیسینین اکثریتی باشکند بوژومبورادا یاشاییر.
بوروندی گنج اهالییه صاحیب اوْلوب، ۲۰۱۴-جو ایلین تخمینی معلوماتلارینا گؤره اهالینین ۶۵%-i ۰-۲۴ یاش آرالیغیندادیر. اؤلکهنین یالنیز ۲،۵%-i ۶۵ یاش و یۇخاری اوْلانلاردیر.
۰ - ۱۴ یاش : ۴۵.۷% (نفر ۲،۳۸۵،۵۷۱ / قادین ۲،۳۶۱،۳۶۷)
۱۵ - ۲۴ یاش : ۱۹.۳% (نفر ۱،۰۰۱،۴۸۶ / قادین ۱،۰۰۵،۶۱۷)
۲۵ - ۵۴ یاش : ۲۸.۶% (نفر ۱،۴۸۳،۹۳۶ / قادین ۱،۴۹۱،۴۰۱)
۵۵ - ۶۴ یاش : ۳.۹% (نفر ۱۹۰،۷۰۷ / قادین ۲۱۶،۹۸۳)
۶۵ یاش و داها یاشلی : ۲.۵% (نفر ۱۰۹،۴۳۴ / قادین ۱۴۹،۴۲۹)
اتنیک قروپلار[دَییشدیر]
بوروندیده عئینی دیله، اکینه صاحیب اوْلان و روندی اوْلاراق آدلاندیریلان بیر خالق یاشاییر. روندی خالقی اؤزو ده اۆچ بویدان - توتسی ، هوتو و توا بویلاریندان عبارتدیر.
ایندیکی واختدا هوتو بوْیو اؤلکهده اکثریتی تشکیل ائدیر. اهالینین ۸۵%-i بۇ بویداندیر. توتسی اهالیسی عۆمومی اهالینین ۱۵%-نی تشکیل ائتدیی حالدا، توا بوْیو ۱% ایله اؤلکه اهالیسینین ان آز هیسهسینی تشکیل ائدیر.
ایقتصادیات[دَییشدیر]
بوروندی دۆنیا آجلیق ایندئکسینه گؤره سوْن ۲۵ ایلین معلوماتلارینا گؤره دۆنیانین ان کاسیب اؤلکهسیدیر. دۆنیا آجلیق ایندئکسینین ۲۰۱۴-جو ایل معلوماتلارینا گؤره بوروندی بۆتون اؤلکهلر ایچریسینده صاحیب اوْلدوغو ۳۵،۶ ایندئکس نیسبتی ایله سونونجو دئرده دایانیر.
اؤلکه ایقتصادیاتینین ان اهمیتلی حیصّه سینی کند چیفتلیک (مزرعه) فعالیّتلر تشکیل ائدیر. اؤلکه اهالیسینین تخمیناً اوْلاراق ۸۵%-i بیرباشا و یا دولایی اوْلاراق اکینچیلیک فعالیّتی ایله مشغولدور. بوروندیده حیاتا کئچیریلن کند چیفتلیک (مزرعه) فعالیّتینین بؤیوک اکثریتی فردی ایستئهلاکی قارشیلاماق اۆچون نظرده توتولوب. قهوه ، مانیوک ، موز ، قارغیدالی ، شیرین کارتوف و تروز اکیلن و یئتیشدیریلن ان اهمیتلی اکینچیلیک محصوللارینی تشکیل ائدیر.
کند فعالیّتلریندن باشقا حئیواندارلیقدا اهالی آراسیندا ژنی یاییلیب. اؤلکه داخیلینده حئیوان سایی چوْخ اوْلسا دا، بورادان الده ائدیلن ثمره و ایستیفاده آشاغی سوییهدهدیر. بۇ ساحهده ایریبوینوزلو حئیوانلارین سۆدوندن و اتیندن ایستیفاده ائدیلیر.
مدن[دَییشدیر]
اؤلکه بللی یئر آلتی مدنلرینه ده صاحیبدیر. بوروندی داخیلینده نیکل ، کوبالت، اورانوس ، پاخیٛر، پلاتین، وانادیوم ، قیزیل، قالای ، کاولین ، نیوبیوم ، تانتال ، وولفرام و اهنگ مدنلری مؤوجوددور. بوروندی دنیزه ساحلی اوْلمایان بیر اؤلکه اوْلدوغونا گؤره بۇ محصوللاری دۆنیا بازارلارینا چیخارتماقدا چتینلیک چکیر، هم ده بۇ پروسس بؤیوک خرجلی طلب ائدیر.
ایخراجات[دَییشدیر]
اؤلکه ایقتصادیاتینین ان اهمیتلی ایخراجات محصوللارینی قهوه ، چای ، شکر ، پامبیق و دری تشکیل ائدیر. اؤلکهنین ۲۰۱۳-جو ایلین معلوماتلارینا گؤره ایخراجات ائتدیی ایلک آلتی اؤلکه بۇ شکیلدهدیر :
آلمان ۱۱.۴%
پاکیستان ۹.۳%
کنقو دموکراتیک جومهوریتی ۹.۲%
سوئد ۸.۲%
چین ۵.۸%
اۇقاندا ۷%
ایدخال[دَییشدیر]
اؤلکه ایقتصادیاتینین ان واجیب ایدخال محصوللارینی ماشین و آوادانلیق، نفت محصوللاری ، یئیجک محصوللاری و تیکینتی ماده لری تشکیل ائدیر. اؤلکهنین ۲۰۱۳-جو ایلین معلوماتلارینا گؤره ایدخال ائتدیی ایلک سککیز اؤلکه بۇ شکیلدهدیر :
عربیستان ۱۳.۳%
چین ۸.۷%
تانزانیا ۸%
بلژیک ۷.۶%
کنیا ۷.۵%
اوقاندا ۷%
زامبییا ۵.۶%
هیندوستان ۵.۲%


text:
روحانی موذاکیرهسی اوچون تحریم لرین قالخماسی شرطینی بیر داها تکرارلادی
ایران پرزیدنتی حسن روحانی اؤلکهسینین آتوم پروقرامینا دایر مسئلهنین موذاکیرهسی اوچون تحریم لرین قالخماسی شرطینی بیر داها تکرارلادی.
ایران پرزیدنتی حسن روحانی اؤلکهسینین آتوم پروقرامینا دایر مسئلهنین موذاکیرهسی اوچون تحریم لرین قالخماسی شرطینی بیر داها تکرارلادی.
ایران جمهور باشقانلیغیندان وئریلن معلوماتا گؤره، امریکا مئدیا نمایندهلری ایله بیر آرایا گلن حسن روحانی چیخیشیندا دئییب:
"فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرونون رسمی تهرانلا واشینگتن آراسینداکی اوزلاشما یاراتما چابالاری یالنیز امریکانین پرزیدنتی دونالد ترامپین آتوم موقاویلهسیندن آیریلدیقدان سونرا تطبیق ائتدیگی سانکسیالارین آرادان قالدیریلماسی ایله نتیجه وئره بیلر.
اگر تحریم لر قالخسا، 5+1، یعنی بمت-نین دایمی عضولری و آوروپا بیرلیگی آراسینداکی اؤلکهلر آراسیندا موذاکیرهلر مومکون اولا بیلر. امریکا ماکسیموم تضییق سیاستیله تحریم لری تطبیق ائتمکدهدیر. بیزه گؤره ایسه، ایلک نؤوبهده، بوتون بو شرطلرین آرادان قالدیریلماسی لازیمدیر".
ایلگیلیلی خبرلر
رئیسی، سنی بیر کوردو دینی آزلیقلار ایله ائتنیک قروپلاردان مسئول مشاویر تعیین ائتدی
ایران جمهورباشقانلیغینین وئردیگی آچیقلامایا گؤره، رئیسی، سنندجده آنادان اولان عبدالسلام کریمینی اؤزونه مشاویر تعیین ائتدی
ایران-دا کوروناویروسدان اؤلنلرین سایی 124 مین نفری کئچیب
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
قندهاردا مسجیده بومبالی سالدیری
شیعهلره عاید امام بارگاه فاطمیه مسجیدینده، جمعه نامازی قیلینارکهن انتحار سالدیریسی گرچکلشدیریلدی


text:
اکین شابالیدی (بیتکی)
اکین شابالیدی (بیتکی) (اینگیلیسجه: Castanea sativa، فارسجا: شاهبلوط شیرین ، لاتین تورکجه: Əkin şabalıdı (bitki) ، عربجه: كستناء حلو ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Anadolu kestanesi ، فرانسهجه: Edelkastanie ، آلمانجا: Edelkastanie ) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Castanea sativa»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اکین شابالیدی (بیتکی) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آنایاسا
آنا یاسا — دؤولتین عالی قانونودور، عالی حۆقوقی قوهیه مالیکدیر و همین دؤولتین سیاسی، حۆقوقی و ایقتیصادی سیستملرین اساسلارینی تثبیت ائدیر، وطنداشلارینین حۆقوق و آزادلیقلارینی اعلان ائدیر و ضمانت وئریر. آنا یاسا سؤزونون حرفی معناسی «قورماق، یاراتماق، اساسینی قویماق» دئمکدیر. آنا یاسا دؤولتین بیر فنومن کیمی ماهیتینی آچیقلایان، قانونوریجیلیک، ایجرا و محکمه اوْرقانلارینین خۆصوصیت لرینی عکس ائتدیرن، جمعیت، شخصیت و دؤولت آراسینداکی قارشیلیقلی موناسیبتلری بللی ائدن ان یۆکسک حۆقوقی قوهیه مالیک اوْلان حۆقوقی سنددیر. بیر قایدا اوْلاراق آنا یاسالاری ایکی اساس نؤعه تصنیف ائدیرلر: یازیلی و تاریخدن ایرلی گلن شیفاهی حۆقوقی قایدالار. یازیلی آنا یاسالار یا واحید نورماتیو آکتدیر (چوخ دؤولتلرده)، یا دا بیر نئچه آنا یاسا قانونلارینین مجموسودور (مثلاً، سوئد آنا یاساسی، ایسپانیا آنا یاساسی، فنلاند آنا یاساسی). یازیلمامیش آنا یاسالاردا آنا یاسا نورمالاری چوْخ سایدا آکتلاردا و بیرده عادتلرده تثبیت اوْلونموشدور (آنقلو-ساکس حۆقوقی عائلهسی اۆچون خۆصوصیدیر (آمریکا بیرلشمیش ایالتلری استثنا اوْلماقلا)، بؤیوک بریتانیا آنا یاساسی). دۆنیادا آنا یاسا وطنی اینگیلیس ساییلیر، اوْرادا ایلک آنا یاسا آکتی آزادلیقلارین بؤیوک توْپلوسو اوْلموشدور. ایلک یازیلی آنا یاسا آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آنا یاساسیدیر کی، چوْخلو دییشیکلیلرله بۇ گۆن ده قوهدهدیر.


text:
ایستانبول وزنهجیلر ترور حملهسی (۲۰۱۶)
ایستانبول وزنهجیلر ترور حملهسی ۲۰۱۶ ژوئن آیی نین ۷جی گونونده ایستانبولون فاتیح ایلچهسینین وزنهجیلر محلهسینده ساعات ۰۸:۴۰ ده باش وئرن ترور بومبالی حملهسیدیر. پارتلاییش سونوندا ۶ پولیس مامورو، و ۶ غیری نظامی آدام جانلارینی الدن وئریب و ۵۱ نفر ده یارالاندیلار. بو ترور حملهسینی نین مظنونلاری پ.ک.ک و یا داعش ترورچولاریدیرلار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Istanbul bombing: Kurdish TAK claims responsibility. aljazeera.com.
- آنادولو تورکجه سی ویکی پدیا صفحه سی : 2016 Vezneciler saldırısı


text:
ریوسکو د سوریا
ریوسکو د سوریا (ایسپانجا: Rioseco de Soria) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۴۹ کیلومتر موربّع دیر. ۱۰۰۹ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۴۰ نفر و اهالی سیخلیغی ۲٫۹ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rioseco de Soria»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ریوسکو د سوریا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.