text:
مَرقُس 15
15-نجی باب
عیسی پیلاتُسینگ اُوونده
مَتّیٰ 27:1-2، 11-14؛ لوقا 23:1-5؛ یوحنا 18:28-38
1ایر سَحِر بیلِن یُلباشچی کاهینلار، یاشولیلار، دین عُلَمالار و مِجلِسینگ هِمّهسی ماصلاحاتلاشیپ، عیسانی دانگیپ، پیلاتُسا تابشیردیلار. 2پیلاتُس عیسادان: «سِن یهودیلِرینگ پاتیشاهسیمی؟» دیییپ سُرادی. عیسی: «اُز آیدیشینگ یالیدیر» دیییپ جُغاپ بِردی. 3یُلباشچی کاهینلار اُنی کَن زاتلاردا تُهمِت اوردیلار. 4پیلاتُس یِنه-ده اُنگا: «سِن هیچ هیلی جُغاپ بِرجِک دَلمی؟ گُر، نَچه زاتلاردا سانگا تُهمِت اوریارلار!» دییدی. 5اِمّا عیسی باشغا هیچ هیلی جُغاپ بِرمِدی. پیلاتُس حایران قالدی.
عیسی اُلومه مَحکوم اِدیلیَر
مَتّیٰ 27:15-26؛ لوقا 23:13-25؛ یوحنا 18:39—19:16
6پیلاتُس هِر پِسَح بایرامیندا خالقینگ خاییشینا گُرَه بیر زیندانینی بُشادیاردی. 7قالماغالدا آدام اُلدورِن قالماغالچیلار بیلِن بیله زیندان اِدیلِن باراباس آدلی بیری باردی. 8خالق پیلاتُسینگ یانینا گِلیپ، هِمیشِکیسی یالی، اُزلِری اوچین بیر زیندانی بُشاتماغینی سُراماغا باشلادی. 9اُنسُنگ پیلاتُس اُلارا جُغاپ بِریپ: «سیزینگ اوچین یهودیلِرینگ پاتیشاهسینی بُشاتماغیمی ایسلِیَرسینگیزمی؟» دیییپ سُرادی. 10اُل یُلباشچی کاهینلارینگ عیسانی باخیلچیلیقدان تابشیراندیقلارینی بیلیَردی. 11اِمّا یُلباشچی کاهینلار عیسانینگ دِرِگینه باراباسی بُشاتماغینی ایسلَنگ دیییپ، جِماغاتی کوشگوردیلِر. 12پیلاتُس یِنه اُلاردان: «اُندا مِن سیزینگ یهودیلِرینگ پاتیشاهسی دیییَن آدامینگیزی نَمه اِدِیین؟» دیییپ سُرادی. 13اُلار بُلسا: «اُنی صلیبه چویله!» دیییپ قیغیریشدیلار. 14پیلاتُس اُلاردان: «نَمه اوچین؟ اُل نَمه یامانلیق اِتدی؟» دیییپ سُرادی. اِمّا اُلار: «اُنی صلیبه چویله!» دیییپ، خاص بِتِر قیغیریشدیلار. 15شُندا پیلاتُس خالقی راضی اِتمِک قارارینا گِلیپ، باراباسی بُشاتدی. عیسانی بُلسا قامچیلادیپ، صلیبه چویلِمِک اوچین، سِربازلارینگ اِلینه بِردی.
سِربازلار عیسانی ماسغارالایارلار
مَتّیٰ 27:27-31؛ یوحنا 19:2-3
16حاکیمینگ سِربازلاری عیسانی حُکومِت کُشگونونگ حایاطینا اِلتیپ، هِمّه قُشون بُلومینی اُنونگ داشینا اویشوردیلِر. 17اُنونگ گِرشینه آرغاوانی دُن، باشینا تیکِندِن تَچ گِیدیردیلِر. 18«یاشاسین، اِی، یهودیلِرینگ پاتیشاهسی!» دیییپ، اُنی قیزغین قارشیلان بُلدولار. 19باشینا تایاق بیلِن اوردولار، اوستونه تویکوردیلِر، اُوونده دیزا چُکوپ، اُنگا سِجده اِدِن بُلدولار. 20اُنی ماسغارا اِدِنلِریندِن سُنگ، آرغاوانی دُنی اِگنیندِن چیقاردیلار-دا، اُز لِباسینی گِیدیریپ، صلیبه چویلِمَگه اَکیتدیلِر.
عیسی صلیبه چویلِنیَر
مَتّیٰ 27:32-44؛ لوقا 23:26-43؛ یوحنا 19:17-27
21شُل واقت قیرِوانلی شمعون دییِن بیر آدام اِکینچیلیگیندِن گِلیَردی. اُل اسکندر بیلِن روفوسینگ آتاسیدی. سِربازلار اُنی توتوپ، عیسانینگ صلیبینی گُتِرمَگه مِجبور اِتدیلِر. 22اُلار عیسانی جُلجُتا، یَعنی «کِلّهچاناق دِپهسی» دییِن یِره اِلتدیلِر. 23اُنسُنگ اُلار عیسانینگ دِرتلِرینی کِمِلتمِک اوچین، اُنگا آجی قاریلان شِراپ هُدورلِدیلِر، اِمّا اُل ایچمِدی. 24سُنگرا اُنی صلیبه چویلِدیلِر. کیمه نَمه دوشِرکَه دیییپ قُرعه آتیشیپ، اُنونگ لِباسلارینی اُزآرا پایلاشدیلار.
25اُنی صلیبه چویلَنلِرینده، ایر ساغات دُقوزدی. 26دِپهسیندَکی اِتمیش یازویسیندا بُلسا: «یِهودیلِرینگ پاتیشاهسی» دیییپ یازیلیپدی. 27عیسی بیلِن بیله ایکی اُغرینی هِم صلیبه چویلِدیلِر، اُلارینگ بیری اُنونگ ساغ طارافیندا، بِیلِکیسی سُل طارافیندادی. [ 28شِیلهلیک بیلِن «اُل گونَهکَرلِر بیلِن بیر ساییلدی» دییِن مُقادِّس یازغی بِرجای بُلدی.] 29گِچیپ باریانلار باشلارینی چایقاپ، عیسی سِووپ: «هانی-دا، سِن عیباداتخانانی ییقیپ، اوچ گونده سالجاقدینگ-آ. 30ایندی صلیبدِن آشاق دوش-ده و اُزونگی نِجات بِر-دا!» دیییَردیلِر. 31یُلباشچی کاهینلار بیلِن دین عُلَمالار-دا عیسانی اِدیل شونونگ یالی ماسغارالاپ، بیری-بیرلِرینه: «باشغالاری نِجات بِردی، یُنه اُزونی نِجات بِریپ بیلِنُق. 32اسرائیلینگ پاتیشاهسی مسیح، قُی، شو واقتینگ اُزونده صلیبدِن آشاق دوشسون، بیز هِم مونی گُروپ ایمان گِتیرِلی» دیییَردیلِر. عیسی بیلِن صلیبه چویلِنِنلِر-ده اُنگا سِویَردیلِر.
عیسانینگ اُلومی
مَتّیٰ 27:45-56؛ لوقا 23:44-49؛ یوحنا 19:28-30
33گونُرتان اُن ایکیدِن اُیلَن ساغات اوچه چِنلی هِمّه یوردی قارانگقیلیق آلدی. 34- اُیلَن ساغات اوچ تُوِرِگی عیسی قاتی سِس بیلِن قیغیریپ: «ایلی، ایلی، لما سبقتنی؟» یَعنی: «خوداییم، خوداییم! نَمه اوچین مِنی تِرک اِتدینگ؟» دییدی. 35اُل یِرده دورانلارینگ کَبیرلِری مونی اِشیدِنلِرینده: «قُلاق آسّینگ، اُل اِلیاسی چاغیریار» دییدیلِر. 36بیر آدام یُرتوپ باریپ، بیر اَبری تورشی شِرابا باتیردی. اُنی بیر تایاغینگ اوجونا داقیپ، عیسی ایچیرجِک بُلوپ اوزاتدی-دا: «هانی، گُرِلینگ! اِلیاس گِلیپ، اُنی آشاق دوشورِرمیکَه؟» دییدی. 37اِمّا عیسی قاتی قیغیریپ جان بِردی. 38شُل واقت عیباداتخانانینگ پِردهسی یُقاردان آشاقلیغینا ییرتیلیپ، ایکَه بُلوندی. 39عیسانینگ قارشیسیندا دوران اَفسَر اُنونگ شِیله جان بِرِنینی گُرِنده: «بو آدام، دُغرودان هِم خودایینگ اُغلی میشدیق» دییدی.
40اُل یِرده بُلیان زاتلارا اوزاقدان گُزَّپ دوران نَچَه آیالّار-دا باردی. مَجدَلَلی مریم، یوشا بیلِن کیچی یعقوبینگ اِنهسی مریم و سالُمه هِم اُلارینگ آراسیندادی. 41بولار عیسی جلیلهدِکَه ایزینا دوشوپ، اُنگا خیدمات اِدیپدیلِر. اُل یِرده عیسی بیلِن اورشلیمه گِلِن باشغا-دا کَن آیالّار باردی.
عیسانینگ جایلانماغی
مَتّیٰ 27:57-61؛ لوقا 23:50-56؛ یوحنا 19:38-42
42-43اُل گون تاییارلیق گونودی، یَعنی سَبَّتینگ اُوونگچَکی گوندی. آغشام مِجلِسینگ سیلانیان آغضاسی، خودایینگ پاتیشاهلیغینا اومید بیلِن قاراشیان رامهلی یوسف گِلدی. اُل یورِگینده باشاراریم دیییپ، پیلاتُسینگ یانینا باردی و اُندان عیسانینگ جِسِدینی دیلِدی. 44پیلاتُس عیسانینگ باسیم اُلِندیگینه گِنگ قالدی، اَفسَری چاغیریپ: «اُلِنینه کَن واقت بُلدومی؟» دیییپ سُرادی. 45مونی اَفسَردِن بیلِندِنگ سُنگ، جِسِدی یوسفه بِردی. 46یوسف هِم کِفِنلیک پارچا ساتین آلدی، جِسِدی آشاق دوشوریپ، کِفِنه دُلادی-دا، قایادا قازیلان بیر قابردا جایلادی. سُنگرا اُل قابرینگ آغزینا بیر داش تُغالاپ گِتیریپ قُیدی. 47مَجدَلَلی مریم بیلِن یوشانینگ اِنهسی مریم عیسانینگ نیرِده جایلاناندیغینی گُردولِر.


c: text/html

text:
حکیم هیدجی
حکیم محمدعلی هیدجی (1270-1364 قمری) آذربایجانلی فیلسوف، عالیم و شاعیر.
ایچیندهکیلر
یاشاییش[دَییشدیر]
حکیم محمدعلی هیدجی۱۲۷۰قمری ایلینده هیدج شهرینده (زنگانین ۷۰ آغاجلیقیندا) آنادان اولور. همن یئرده تحصیله باشلاییر و اونون داوامی اوچون ۱۲۹۷ ده قزوینه کؤچور. سونرا نجف شهرینده فقه ایله اصول درسلرینی آلیر و و یوخاری معلومات ایله طلبه پالتاریندا وطنه قاییدیر و تهراندا ساکن اولور . اوردا چوخ طلبهلره تدریس ائیلهییر . و ۷۶ ایل عزتلی یاشاییشدان سونرا ۱۳۶۴ قمری ایلینده دونیاسینی دئییشیر و تانریسینا قارشی قانادلانیر. حکیم عؤمرونون سونونا قدر سوبای قالیر.
آتاسی[دَییشدیر]
هیدهجی یازدیغی اؤز کئچمیشینده اؤز آدینی محمد، لقبینی ملاّ، آتاسینی ایسه ملامعصومعلی معرفی ائدیر. گؤرونور کی اونون آتاسی روحانی و دین عالیمی اولموشدور. بیر چوخ قایناقلاردا اونو حاج ملا معصومعلی آدلاندیریرلار. بورادان اونون مکّهیه مشرف اولماسی دا آیدینلاشیر.[۱]
آدی، لقبی و تخلّصو[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی اؤزونو محمد آدلاندیریر. یازیلی قایناقلاردا، محمدعلی ده یازیلیر و حاجی آخوند هیدهجی، ملامحمد هیدهجی، حکیم هیدهجی لقبلری ایله تانینیر. حاجی لقبی، اونون مکهیه مشرف اولماسی و «حکیم» لقبی فلسفه و حکمت ایله اوغراشدیغینا اشارهدیر.
تحصیلاتی[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی ایلک تحصیلینی هیدهج قریهسینده و چوخ گومان کی آتاسی یانیندا آلمیشدیر. اؤزونون دئدیگی کیمی، بو قریهده واقع اولان مدرسهده درس اوخوموشدور. سونرا قزوین شهرینه گئتمیش اورادا صرف، نحو، منطق، معانی و بیان اوخوموشدور. قزوین شهرینه کؤچدوگو زامان 25 یاشیندا ایمیش. اورادا 4 ـ 5 ایل حسنخان ـ حسینخان مدرسهسینده اقامت و تحصیل ائتمیشدیر. بعضی قئیدلره گؤره قزوین علمیه حوزهسینده سیدعلی خوئینینین شاگیردی اولموشدور و عقلی علملر و فلسفهیه ماراغی ایسه اونون تأثیری آلتیندا الده ائتمیشدیر. سونرا تهرانا کؤچموش، حسین سبزواری و ابوالحسن جیلوه یانیندا تحصیلینه دوام ائتمیشدیر. میرزا حسین سبزواری تهراندا «عبداللهخان» مدرسهسینده ساکن ایدی. او، کلام و حکمت ایله بیرلیکده ریاضیات علملرینی ده همین مدرسهده تدریس ائدیرمیش. حکیم هیدهجی، اونو حاجی ملاهادی سبزوارینین ان یئتگین و بیلگین شاگیردی آدلاندیریر، کلام و ریاضیات علملرینه اونون یانیندا یئیهلنمهسینه فخر ائدیر. تهراندا، اونون ایکینجی اوستادی سیدابوالحسن جیلوه، دارالشفا مدرسهسینده ادبی علملر و حکمت تدریس ائدیرمیش.[۲]
تدریسی[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی یازدیغی اؤز کئچمیشینده دئییر: «... مدت بیست و پنج سال است در مدرسهی منیریه واقعه در جنب معصومزاده سید نصرالدین به عنوان تدریس معقول به درس و بحث با طلاب مشغولم...» عؤمرونون سون ایللرینی همین مدرسهده «منظومه» و « اسفار» تدریسی و شرحی ایله مشغول ایدی. همده قدیم ریاضیات، هیأت و نوجوم تدریس ائدهردی.
اؤلومو[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی عؤمرونون سون ایللرینده خستهلنمیش و آریقلامیشدیر. او، هیجری 1346ـ نجی ایلده مریض و خسته بیر حالدا تهراندا امامزاده سیدنصرالدین مدرسهسینده وفات ائتمیشدیر. جنازهسینی قم شهرینه آپارمیشلار و جنازه نامازینی «قم علمیه حوزه»سینی بانیسی آیت الله حائری ـ رحمت الله ـ قیلمیشدیر. ناماز قیلیندیقدان سونرا، جنازهنی ایندی «تکیه تولیت» دئییلن یئرده دفن ائتمیشلر.
شاگیردلری[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی اوتوز ایله یاخین تدریس زامانیندا، چوخلو عالیم، ادیب و حکیم تربیت ائتمیشدیر. اونلارین آراسیندان بیر نئچه نفردن آد آپاریریق: 1. میرزا مهدی سنگلجیدن. 2. میرزا رضاقلی سنگلجی شریعتمدار. 3. هر ایکی نفرین قارداشی آیت الله محمد سنگلجی، تهران دانشگاهینین، قاباقکی منطق و فلسفه اوستادی. 4. « شرح منظومه» کیتابینا تعلیقات یازان شیخ محمدتقی آملی. 5. آیت الله میرزا احمد آشتیانی. 6. میرزا مهدی آشتیانی. 7. سید جلال الدین تهرانی. 8. آیت الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی. 9. آیت الله میرزا ابوالحسن شعرانی. 10. آیت الله ملاعلی معصومی همدانی. 11. شیخ محمد جعفربن حاج ملا لنکرانی. 12. میرزا محمد ثابتی همدانی.[۳]
اثرلری[دَییشدیر]
- شرح منظومه سبزواری
- رساله دخانیه
- دانشنامه
- دیوان (تورکجه ـ فارسجا شعرلر و غزللر)
- کشکول هیدجی
- فی قواعد الحکم
- تعلیقه علی الاسفار
- وقفیه اثرلر
- وصیتنامه
- مکتوبات
حکیم هیدجینین تورکجه شعر دیوانی دفعهلر ایراندا نشر اولموشدور. سون دفعه دکتر حسین محمدزاده صدیق طرفیندن 1388 ایلینده 342 صحیفهده پینار اینتیشاراتی الیله علمی شکیلده چاپ ائدیلدی.[۴]
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
حکیم هیدجی آذربایجانین اوچ دیللی شاعیری و فیلسوفودور. حکیم اوچ دیلده اثر یارادیر. حکیم اؤز یوردونو هئچ زامان اونوتماییر و هر یئرده اولموشسا ائله هیدج و زنگان دا یاشاییر و اؤز اؤلکهسینی بوتون اؤلکهلردن یاخشی بیلیر و اوز دیلداشلارین سئویر. او نموه لردن دیر:
مرا جایگه صفحه ی هیدج است
که بر نو عروس صفا هودج است
یا:
اولار کی وصف ائلییبلر صفاده شیرازی
منه گمان یوخی ترجیح هیدجه شیراز
یا:
فغان کی حسرتی قالدی اورکده هیدجین اول
سویوق بولاقلاری.باشی دومانلی داغلاری
یا:
اگر بو تورک منیم گؤگلومو آلا الینه
باغیشلارام تئلینه اردبیل و خلخالی
یا:
های خمسه (زنگان)نین اول سویوق سولاری
به هیدجین اول سرین هاواسی
و یا:
اهل تفریش ایا کاش کی سینسین قلمی
خلق تبریز همیشه ایتی اولسون قمه سی
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ هیدجی، محمدعلی. دیوان اشعار ترکی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، زنجان، نشر پینار، 1388، ص 45.
- ↑ هیدجی، محمدعلی. دیوان اشعار ترکی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، زنجان، نشر پینار، 1388، ص 49.
- ↑ هیدجی، محمدعلی. دیوان اشعار ترکی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، زنجان، نشر پینار، 1388، ص 54.
- ↑ http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1517225&pageStatus=1&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ام د ب اولکه لرینده اولان مناقشه لرین حلینده آکتیو مؤقع توتمالییق.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونو «میر» تلویزییاسینا مصاحیبهسینده بلاروس پرزیدنتی آلکساندر لوکاشنکو سؤیلهییب. بلاروس لیدری داغلیق قاراباغدا اینسانلارین نورمال یاشامادیغینا دقت چکیب:
«بیز ام د ب چرچیوهسینده دنستریانی، داغلیق قاراباغ، دونباس پروبلملرینی حل ائده بیلسیدیک... بیز بونو ائتمیریک. بونو باجارمادیغیمیزا یوخ، فرقلی ماراقلاریمیز اولدوغونا گؤره ائتمیریک. پروبلمی حل ائتمک لازیمدیر. داغلیق قاراباغدا اینسانلار معین حربی پروبلملرله قارشیلاشاراق، یاخشی یاشاییرلار؟ اونلار سادهجه یاشاییرلار و گؤزلییرلر کی، الله ائلسین باشلارینا بومبا دوشمهسین. بو نورمالدیرمی؟ بو آنورمالدیر. بو کیمه فایدالیدیر؟ هئچ کیمه. گلجیی مذاکیره ائتمزدن اول ام د ب-نین اؤنونده اولان بو مسئلهلری حل ائتمک لازیمدیر».


text:
لیبرتی، کنتاکی
'لیبرتی، کنتاکی (اینگیلیسجه: ') آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۱۶۸ نفر دیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمنلیدیر. ایقتیصادیسی اکینچیلییه وابستهدیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارتده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- libertykentucky
.org - لیبرتی شهرین رسمی وب سایتی
- کنتاکی توریسم بؤلومو
- Kentucky.gov: منیم کنتاکی ائویم
- کنتاکی توریسم بؤلومو
- کنتاکی اۆچون انرژی و چئوره (مۆحیط زیست) معلوماتلاری
- کنتاکی ویژوال کیتابخاناسی
- کنتاکی دؤولت وئریتابانلاری(دیتابیس)"
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
طالبان سرپلده گی ایککی محلی خادم نینگ هلاک قیلگن
شمالی سرپل ولایتیده بیر گروه طالب، سرپل ولایتی نینگ ترقیات کینگاشی رییسی ملا مجاهد نی تیناون کیچه هلاک قیلگن.
رسمیلرگه کوره، مجاهد جنابلری نینگ اوکه سی هم مذکور هجوم عاقبتیده هلاک بولگن.
هرچند بیر قنچه رسانه لر ملا مجاهد طالبان تمانیدن قاچیریلیب، بیر قنچه مدت دن کیین اونینگ باشینی کیسیشگن خبرینی ترقه تگن لر لیکن سرپل والی سی بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده بو خبر نی رد قیلیب لیکن بو قتل دشمن لیک اساسیده عملگه آشیریلگنی نی ایته دی.
سرپل حاکمی عبدالجبار حقبین گه کوره، بیر قنچه قوراللی شخص لر تیناون کیچه سرپل ترقیات رییسی ملا مجاهد نی اوییگه کیریب اوکه سی بیلن بیرگه آتیب اولدیرگن لر. حقبین جنابلری بو قوراللی شخص لر طالبان گروهی بیلن علاقه ده بولگنی نی هم ایتدی.
خقبین جنابلری شونگه قوشیمچه قیلیب، قوراللی شخص لر خوف سیزلیک کوچلری نینگ تعقیبیده ایکنی نی هم معلوم قیلدی.
هرچند بیر قنچه رسانه لر طالبان گروهی سرپل ترقیات رییسی ملا مجاهد بیلن بیرگه باشقه ایککی شخص نینگ باشینی تنه سیدن جدا قیلیشگنینی ترقه تگن لر لیکن سرپل والی سی بو سوزلرنی رد قیلگن.
بوندن تشقری، سرپل ولایتیده یوز بیرگن تورلی خیل خوفسیزلیک حادثه لریده 21 کیشی داخل آلتی کیشی هلاک بولیب و یره لنگن. ایتیلیشیچه، اوتکن کیچه دولت قوراللی مخالفلری اوشبو ولسواللیک نینگ کله خانه منطقه سیگه عاید پولیس قراوول خانه سیگه حمله قیلیشگن.
پولیس کوچلری نینگ تیرس یانده شوولری نتیجه سیده، آلتی کیشی دولت مخالفی هلاک بولیب، طالبان ولسوالی مولوی شفیق الله داخل سککیز کیشی یره لنگن. قربان بولگن شخصلر آره سیده یره لنگن بیر عیال هم موجودلیگی ایتیلماقده.
اهالی و واقعه شاهدلری نینگ ایتیشچه، دولت مخالفلری غالب چیقمه گنلیکلری باعث، ایککی کیشی تینچ اهالینی اوزلری بیلن بیرگه آلیب کیتیشگن.
سرپل ولایتی شمالی حدود لرنینگ نا تینچ راق بولگه لریدن حسابلنه دی. بو ولایت نینگ تاغلی منطقه لریده طالبان فعالیتی کوپراق کوزه تیلیشی ایتیلماقده.


text:
دونیانین ان بؤیوک آدا اؤلکهلریندن اولان ایندونئزییا ایکی ایله پایتختینی باشقا شهره کؤچورهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایندونزییانین دؤولت باشچیسی جوکو ویدودو پایتختین دییشدیریلمهسی ایله باغلی ایجلاس کئچیریب.
ایندونزییا میللی اینکیشاف و پلانلاشدیرما ناظری ایجلاسدا چیخیش ائدرک ۲۰۱۸-۲۰۱۹-جو ایللرده یئنی پایتختدا ایشلرین یئکونلاشاجاغینی و کؤچورمهیه ایستارت وئریلجیینی بیلدیریب.
حاضیرکی پایتخت جاکارتا اؤلکهنین مالییه و ایش مرکزی اولاجاق.
قید ائدک کی، ایجلاسدا یئنی پایتختین یئری آچیقلانماسا دا، اونون ایندیکی پایتختین یئرلشدیی یاوا آداسیندان کناردا اولاجاغی وورغولانیب.


text:
آینا قاباغیندا ال-اوزومو یوماق ایسته ییردیم کی، بیردن، بدنیمه یامان اوشوتمه دوشدو. تیر-تیر تیتره دیم. آیاق اوستونده دورا بیلمه ییب، قصد ائله دیم، گئدم یاتاغیما گیرم. او حینده، گوزگویه باخیب وضعیتیمیده یوخلاماق ایسته دیم. آنجاق، اورادا باشقا بیریسینیده یانیمدا گؤردوم!! سولوما چؤنوب، هویوخ-هویوخ یانیمداکینا باخدیم. شککسیز، عزراییل جنابلاری ایدی! جان آلان، آرخایین-آرخایین ایشنی گؤرمک ایسته ییردی.
من جینقریمی چیخاردانماییب، حیات یولداشیمی سسله یه بیلمه دیم. بونونلا بئله، عزراییلا باخا-باخا بالاجا بالالاریم ذهنیمدن گئچدی و اوره گیمده، "من اؤلمک ایسته میرم!" دئدیم. ائله بیل او آندا، جان آلان منیم قلبیندن گئچنی ائشیدیب ایشیندن دایاندی. سونرادا منی بوشلاییب یوخ اولوب اورادان گئتدی. منده عزراییلین یاخشیلیغینا فیکیرلشه رک، آددیم-آددیم یاتاق اوتاغینا ساری یئریدیم.
نئچه ایلدی کی، هر گون بو جریانی خاطیرلاییب، "یاشاسین عزراییل!" دئییرم. اؤلنه جن ده دئیه جگم! بلکه، بئله جه عزراییلین یاخشیلیغیندان چیخا بیلم!


text:
پیشیک کیمیلر
پیشیک کیمیلر اَت جیللر دسته سینه عایید بیر یاریم دسته دیر. اورتاق خصوصیت لری، گؤرونوشلری و داورانیشلاری ایله فامیلین ان یایقین و تانینمیش منسوبو اولان ائو پیشیگینه اوخشارلیقلاری دیر. ظریف بدنلری، یوموشاق توکلری، قیسا صوراتلاری و عومومیتله وجودلارینا گؤره کیچیک بیر باشلاری واردیر. قولاقلاری دیک و بیز یادا گیرده دیر و هر یؤنه دوغرو چئوریله بیلیر. ان کیچیکلری ۳۰ سانتیمتره، ان بؤیوکلری ایسه ۲۰۰ سانتیمتره اولور. پیشیک کیمیلر محتشم بیر ائشیتمه قابیلیتینه صاحیبدیر. ائشیتدیکلری فرکانس ۶۵،۰۰۰hz قدر چاتابیلیر، بو دا اینسانداکینین اوچ قاتیدیر. پیشیک کیمیلر ایکی قولاغینی بیربیریندن باغیمسیز شکیلده فرقلی یؤنلره دوغرو حرکت ائتدیره بیلیر. قولاقلاریندا اوزون قیللار خاریجی مادّه لرین قولاقلارینا گیرمه سینی قارشیلار. بیر پیشیگین قولاقلارینی یاتیرماسیندان، اونون مودافیعه یه حاضیرلاندیغی آنلاشیلیر. پیشیک کیمیلرین آغیزلاریندا ۳۰ دیش واردیر. چیتا، بالیقچی پیشیک و یاستی باش پیشیک خاریجینده بوتون پیشیک کیمیلر جایناقلارینی بارماقلاریندان اوزادیب تکرار گئری ییغا بیلیرلر. پیشیک کیمیلرین هامیسینین قویروقلاری واردیر. دنگه لرینی ساخلاماق و اؤز آرالاریندا ایشارتلرله آنلاشماق اوچون قویروق اؤنملیدیر. بعضی نؤوعلرده، اؤرنه مثلا واشاقلاردا(بیر نؤوع وحشی پیشیک) قویروق چوخ قیسادیر. پیشیک کیمیلر گونئی قوطبونون خاریجینده دونیانین هر یئرینده تاپیلار. اوسترالیا و اوقیانوسیادا یاشایان پیشیک کیمیلر اینسانلار طرفیندن آپاریلمیشدیر. پیشیک کیمیلر اوچ یاریم فصیله یه بؤلونور:
- بؤیوک پیشیک لر: آسلان، قافلان، جاقوار و پلنگ
- چیتالار ساده جه چیتا نؤوعونو داخیل ائدن یاریم فصیله
- کیچیک پیشیک لر پیشیک کیمیلر فامیلینین دیگر بوتون نؤوعلرینی داخیل ائدن یاریم فصیله
عومومیتله، کوکره یه بیلن پیشیکلرین بؤیوک پیشیکلر اولاراق آدلاندیریلماسی قبول ائدیلیر. کیچیک پیشیکلر کوکره یه بیلمز آمّا کئفدن خورلار. بؤیوک پیشیکلر ساده جه نفس وئریرکن خورلایا بیلیر. کیچیک پیشیکلر هم نفس آلیرکن، همده نفس وئریرکن خورلایا بیلیر. چیتانین سسی کؤپک سسینه بنزر.


text:
بورانین مدیا سیندا گون، هفته و آی اولماز کی آلمانلیلارین باشقا ملت لره قارشی ائتدیکلری جنایت لرده ن سؤز گئتمه سین. خصوصیله روسلارا و یهودی لره قارشی جنایت لر حاقدا هر زامان دانیشیلیر.
آلمانین مدرسه لرینده و درس کتابلاریندا هیتلر و نازی لر دؤورو حاقیندا چوخ یازیلیر و دانیشیلیر. نازی لرین ظولمونه معروض قالان یاشلی آلمانلیلار بو مدرسه لره گئدیب و فاشیزم حاقیندا مدرسه طلبه لرینه دانیشیرلار. قئید ائتمه لییم کی هیتلر رژیمی ایش باشینا گلدیکده ن سونرا, یاریم میلیونا یاخین آلمانلی کمونیست، سوسیال دموکرات، لیبرال, مسیحی و آنتی فاشیست قووه لر نازی لرین باسقی سی و تضییق ینه معروض قالدیغی اوچون, اؤلکه نی ترک ائتمیشدیلر. او دؤورده توتوقلانیب, زندانلاردا و دوشه رگه لرده ساخلانیب و اؤلدورولموش اولان آلمانلیلارین ساییسی دا اون مینلری آشمیشدی. اؤلکه ده ن قاچیب باشقا اؤلکه لره یئرلشن آلمانلیلارین بیر چوخو, هیتلرین رژیمینینه قارشی مبارزه نی اورگانیزه ائتمیشدیلر. آلمانین قاباقکی صدراعظمی ویلی برانت بو آنتی فاشیست لرده ن بیری اولموشدور. ویلی برانت او زامان سوئد اؤلکه سینده سوسیال دموکرات آنتی فاشیست آلمانلیلارین حلقه سینده فعالیت ائدیب و نئچه دفعه گیزلیجه آلمانا گیریب و اوراداکی آنتی فاشیست قووه لر ایله علاقه ده اولموشدور. یا شرقی آلمانین باش وزیری اریش هونکر، نازی لر زامانی حبس اولونموش کمونیست لرده ن بیری اولموشدور.
بونلاری یازماق و سنه باش آغریسی وئرمک ده ن قصدیم، بو گون آلمانلیلارا قارشی دیگر اؤلکه لرده اؤن یارقی لارین هله ده چوخ یایقین اولماسینا اشاره ائتمک ده ن غبارت دی.
بو گون آلمان اؤلکه سینده قانونلارا دایاناراق, هر هانکی بیر سیاسی فعالیته مانع اولمامادیغی حالدا، فاشیست گروپلارین فعالیتی نین قارشی سی آلینیر و بو گروپلارا قارشی پولیس و امنیت اورگانلاری, تضییقی حرکاتا کئچیرلر. آلمان اؤلکه سینده هله ده آنتی فاشیست اولماق بیر ارزش حسابلانیر و دئمک اولار کی بلکه دونیانین هئچ اؤلکه سینده بو قدر آنتی فاشبست تشکیلاتلار یوخدور. بو اؤلکه ده قانونلارا گؤره هر هانکی فاشیست بیر سمبل ین داشیماسی، ساخلاماسی و یا تبلیغی جرم حسابلانیر. بو سمبل لارین بیری ده " ساغ الی قووزاییب و هایل هیتلر سسله مک علامتی" دیر. بو ایش آلماندا جرم حسابلانیر. خصوصیله دولت اورگانلاریندا بئله بیر سمبل لارین داشیماسی کیمسه نین عقلینه بئله گلمز.
آمما بو او دئمک دئییل کی بو اؤلکه ده فاشیزمین هئچ طرفداری یوخدور.
بو گون آلماندا چئشیدلی فاشیست گروپلار، باشقا آد و باشقا بیر پروگرام آلتیندا فعالیت ائله مک ده دیلر. آمما اونلارین فاشیست اولماسینی هر کس بیلیر. بونلارین ایچینده ن یالنیز "آلمان ناسیونال دموکرات پارتیسی" نی جدی بیر جریان حسابلاماق اولار. باشقالارینین بئش- اون نفرده ن آرتیق آداملاری یوخدور. البته سون ایللرده یارانان "آلمان آلترناتیو" پارتیسی نین ده گوجلو بیر قولونون, فاشیستلره مئیلی واردی. لاکن بو پارتی ده, کیم سون سؤزو دانیشاجاقدی، هله لیک آچیقدی. البته بو گروه لار، فعالیت لرینده چوخ احتیاطلی اولوب و دولت اورگانلاری نین الینه بهانه وئرمه سین دئیه، ظاهر ده قانون چرچیوه سینده ن چیخمازلار. طبیعی اولاراق بو تشکیلاتلارین منسوبلاری اداره لرده و دولت اورگانلاریندا دا چالیشیرلار.
ایران کیمی بیر اؤلکه نین عکسینه, آلماندا فاشیست اولماق و یا آریائی نژادیندان دانیشماق چوخ عاییب و حتی جرم حسابلانیر. کیمسه, تانینمیش بیر فاشیست ایله قونشو اولماق ایسته مز و یا اؤلکه نین چوخ یئرینده بیر عایله نین اوشاقلارینین فاشبستلر ایله غلاقه ساخلاماسینا، یاخشی گؤزله باخیلماز.
آلمانلیلار قاتیق دان توکو چکمک ده مشهور دیلار. بو اؤلکه ده سیاسی باخیشی گیزلتمک چوخ چتین بیر ایشدی. اونا گؤره امنیت اورگانلاری، سیاسی اورگانیزاسینلاردا توپلانان فاشیست لرین سایی سینی ایگیرمی ایکی مین نفره یاخین تخمین ائدیرلر. بونلاردان 6650 نفری فاشیست پارتی لرده اورگانیزه اولموش و قالانلاری بو پارتی لره باغلی اورگانیزاسیونلاردا چالیشماقدادیلار. البته بو آمارلار زامان- زامان دئییشه بیلیرلر. بیرده تخمین لره گؤره, حالادا آلمان جامعه سینین آشاغی- یوخاری یوزده اونونون, هیتلر دؤورونه و نازی لره سمپاتی و میلی اولماسیندان دا سؤز ائتمک اولار. طبیعی اولاراق کی بو یوزده اونون بیر چوخو یاشلی انسانلار دیلار. آلمان توپلومونون بو حیصه سی, نازیلرین اقتدارینی یاد ائده رکن, هموسئکسوئل لره و دموکراتیک سیستمه قارشی دیلار. حالبوکی بو گون آلماندا هموسئکسول لر و دیگر جنسی, دینی و سیاسی آزینلیقلار، مانعه سیز اولاراق قانون چارچیوه سینده حیاتلارینی یاشایا بیلیرلر. البته اولترا ساغ قووه لره مئیللری اولانلارین بیر چوخو, اؤلکه ده سوسیال باریش پوزولماسین دئیه, سئچگی لرده فاشیستلری سئچمزلر. آجی تاریخی تجربه لر اساسیندا، عمومیت ده آلمان توپلوموندا رادیکال قووه لره (سول و یا ساغ فرق ائتمز) یاخشی گؤزله باخیلمیر.
دؤلت اورگانلاریندا دا قطعی ین فاشیزم مئیللی انسانلار چالیشیرلار. آمما بونلار گونده لیک حیاتلاریندا و داورانیشلاریندا چوخ دقتلی اولمالیدیلار. بورانین مدیاسی بئله خبرلره چوخ مشتری دیلر. بیرینین آنلی- نا "فاشیست" دامغاسی ویریلدی ایسه، اونون دولت اورگانلاریندا کاریرر ائتمه سی چوخ زور و معین دؤلت اورگانلاریندا اصلا ممکون دئییل.
بیر ده بیر شئی یی دئمه ده ن سؤزومو بیتیرمک ایسته میره م:
فاشیزم ایده سی اوچ فوندامنت اوستونده یارانیر و دوام ائدیر:
- قان ( گویا قانی باشقا ملت لرین قانینا قاریشمایان بیر توپلوم وار).
- عیرق (گویا اورتاق ژنتیک و فیزیولوژیک خصوصیت لره مالیک اولان آغ ده ریلی بیر ملت وار).
- توپراق.
بو گون آلمان اؤلکه سینده گئت- گئده بونلارین هر اوچو ده معناسینی الده ن وئرمک ده دیلر.
بوگون هر بئش "آلمانلی" دان بیری نین آتا- آنا سی آلماندا دوغولمامیشدی. اونا گؤره بو گون مینلر قارا ده ریلی (سیاه پوست) آلمانلی وار.
تورپاغا گلدیکده، بو گون آلمانین سرحد لرینی بلکه یالنیز بیر تابلو معین ائتمک ده دی. و بو سرحد لرده عسگر سهل دی، بئله بیر گمرک مامورینی دا گؤره بیلمه سن.
البته یوخاریدا یازدیغیم او یوزده اون، بیرلشمیش اوروپا و بو اتحادیه نین قاباقجیل قووه سی اولان آلمان دؤولتی نین سیاست لرینده ن, اولدوقجا راحات سیز و ناراضی دیلار. او جمله ده ن, دؤلت ین کئچن ایل بیر میلیونا یاخین پناهنده نی سورغو- سئوال سیز اؤلکه یه قبول ائتمه سینده ن.
فاشیزم ین آیاق سسلری بو گون اوروپادان یوخ، "آزادلیق بئشیگی" آدلانان آمریکا اؤلکه سینده ن گلمک ده دیر.
بویوک دلال آدلانان ترامپ جنابلاری، " آمریکا، آغ ده ریلیلرین اؤلکه سی دیر"، شعاری ایله ایش باشینا گلیب و بو گون آمریکانین دؤوره سینه و سرحدلرینه دیوار چکمک ایسته ییر. بو گون آمریکا دا گینه "قان' عیرق و توپراق" فوندامنتال اهمیت تاپماقدادی.
لاکن من امینم کی ایره لی و آیدین آمریکالیلار بونا اجازه وئرمیه جکلر.
بیرده کی هیتلرین ایش باشینا گلمه سینده آلمانین بویوک سرمایه و توپراق (یونکرلر) صاحیبلرینین قطعی رول لاری اولموشدور. حالبو کی بو گون آلماندا "یونکرلر" ده ن بیر اثر و نشانه قالمامیش و " کاپیتال" ایسه, هر بیر سینیر و هر بیر سرحد ده بئله قارشی دی. سرمایه نین شعاری "قازانج" دی.
"قازانج" ین ایسه ان بویوک مانعی بو گون "قان، عیرق و توپراق" دی. سرمایه اوچون "اوجوز ایش" لازیمدی. بو اوجوز ایش ده اساسدا آفریقا، آسیا و لاتین آمریکا دا بولونماقدادی.


text:
درباره من
۱۳۵۵/۱۲/۰۱ مییانادا خیام خیابانیندا ،سرچمی واحسانی کوچه لرینین کسیشمه سینده آنا بابام گیلده حاج نصرت الله کریمینین ائوینده آنادان اولموشام.
۱ یاشیمدان معلم شمالی خیام نبشینده اولوروق.ابتدایی تحصیلی نیمه شعبان و شهید میانجی، راهنمایی شهید مصطفی خمینی و اورتا مکتبی امام خمینی و امام صادق مدرسه لرینده بیتیرمیشم.
تبریز دانشگاهینین مهندسی کشاورزی(علوم دامی) دانشکده سیندن ۱۳۷۸ ده قورتایب ارتش ده عسکر اولموشام. ۰۱تهران، شیرازین مرکزآموزش پیاده و مییانا پادگانی.
موسیقی تحصیلین تبریزده ۱۳۷۵ ده رحمتلیک استاد محمود شاطریان گیلدن آذربایجان تاری ایله باشلامیشام. مییانادا موسیقی فرهنگی و اجتماعی(بشر حاقلاری) فعالییت ائله میشم. بیر نئچه ایل تویوق صنعتینه مشغول اولسام دا ۱۳۸۲ نجی ایلدن فقط موسیقی ده چالیشمیشام.
تار چالیرام ، موسیقی آلت لری حاضیرلاییرام و موسیقی درسی دئییرم. ۲۰۰۷ نجی ایلدن( ۱۳۸۸) باکی دا آذربایجان میللی کونسرواتوریاسیندا تار اوزره طلبه یم. استاد تارزن خالق آرتیستی پروفسورآغا سلیم عبدالله یف و امکدار آرتیست حمید وکیل اوف و باشقالاریندان آذربایجان موسیقی سی و موغام صنعتی اؤیره نیرم.


text:
آپرل محاربهسیندن سونرا ارمنیستان اوردوسو چوخلو سایدا «وئربا» داشینا بیلن زنیت راکت کومپلکسلری آلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «هایزینوور» قزئتینه مصاحیبهسینده ارمنیستان هاوا هجوموندان مدافعه قوهلرینین رییس معاوینی آرتور پوقوسیان سؤیلهییب. او، «وئربا» ایله یاناشی، ایقلا-س سیستملرینین ده آلیندیغینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، ارمنیستان کئچن ایلین فورال آییندا ایقلا-س کومپلکسلرینی آلاجاغینی آچیقلامیشدی. «وئربا» حاقیندا ایسه عمومیتله معلومات وئریلممیشدی. ارمنی مطبوعاتی روسییانین بو سلاحی ساتدیغی ایلک اؤلکهنین ارمنیستان اولدوغونو بیلدیریر.


text: بالاش آذراوغلو آدی ایله تانینان بالاش آبی زاده آذربایجانین تانینمیش و آدلیم شاعیرلریندندیر. ۱۹۲۱ م. (۱۳۰۰ گ.) ایلینده باکی شهرینده دونیایا گلدی. ۱۶ یاشی اولاراق اردبیل شهرینه گلدی. ۱۳۲۵-جی ایل میللی حوکومتین سوقوطوندان سونرا باکی شهرینه قاییدیب فیلولوژی ریشته سینده تحصیلین قورتاردیر. ۲۰۱۱-جی ایلده شاعیر دونیاسین دَییشدی. ۱۳۲۱-جی ایلده حزب توده ایراندا عضو اولدو. بالاش آذراوغلو ۱۳۲۲-جی ایلده اردبیلده قورولان 'ضدفاشیست جمعیتینین' قوروجولاریندان اولاراق جمعیتین یایدیغی 'ضدفاشیست' آدیندا هفته لیگی ۱۳۲۴-جو ایلیین مئی آیینا قدر رداکته ائدیردی. ۱۳۲۵-جی ایلده گرمی بؤلگهسیندن میللی مجلیسه نماینده سئچیلدی. ۱۳۲۵-جی ایلده تهران شهرینده ایران یازیچیلارینین بیرینجی قورولتاییندا جنوبی آذربایجان شاعیرلری طرفیندن ایشتیراک ائتمیشدیر. ۱۳۲۸-جی ایلدن شاعیرآذربایجان یازیچیلار جمیعیتینین صدری سئچیلمیشدیر.


text:
عمورده توكنیر سؤزده توكنیر
باشیمین آلتیندان یاستیق دا قاچیر
اللر دیر اوچوران ، اللر تیكه نی
چؤللوكدن یاز قاچیر ، یازلیق دا قاچیر
دونیا دوزلمیركی دوزلمیر بابا
..
كیمدن سه تئز دوروب كیمین اوشاغی
ایتینه داش آتیب بئش یوز ایل قاباق
كیمین ده ییرمانی كیمدن آشاغی
بونلاری یئرینده كیم اوتورداجاق ؟
دونیا دوزلمیركی دوزلمیر بابا
..
طرفسیز طرفده دوز اوغلو دوزلر
طرفگیر طرفده سیلاح قان – قاد
چایینی ایتیرن ماوی دنیزلر
چیرپینیب بوغولر گؤز قاباغیندا
دونیا دوزلمیركی دوزلمیر بابا
..
كیمین سه دوننی قبیرسیز قالیب ؟
كوتانچی باباسی دمیرسیز قالیب ؟
كؤروكچو آتاسی كؤمورسوز قالیب
دونیا دوزلمیركی دوزلمیر بابا
..
من تكدیم ، جوت اولدوم تكلندیم گئنه
اؤزوم یوك چكنم ، اؤزوم ده یوكم
باخسام« دؤز » دییه نه « دؤز » دئییلنه
آغزیمدان قاپیلار اؤز حلال تیكه م
دونیا دوزلمیركی دوزلمیر بابا
..
گئدیر یال داواسی سوموك داواسی
گئدیر وورهاوورلا چپیك داواسی
گئدیر میلیون چونون قپیك داواسی
دونیا دوزلمیركی دوزلمیر بابا
..
« منم» دییه نلرین منی گؤرنمور
الی تپیكده دیر اؤزو هدفده
آزمیش عاغیللارین چنی گؤرونمور
ایتمیش ایتیریلمیش باشلار كلفده
دونیا دوزلمیركی دوزلمیر بابا
..
هله بو دونیانین قیل و قالی چوخ
بیلمم زهری چوخ ، یوخسا بالی چوخ ؟
چوخ وئردیم اؤزومه بو سوالی چوخ
ارضین نادانیندان آغ ساققالی چوخ
بس نییه بو دنیا دوزلمیر بابا؟
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز
گؤزون ایدین تورپاق آنام
سون سؤزومو ، سون آندیمی
گومولدانا - گومولدانا
دوسلار قازسین مزاریمی
*
قار اوداسی كرمین دیر
بولاق باشی علعسگرین
آراز اوسته سیوری دوران
بیر قایادا منیم یئریم
دوسلار قازسین مزاریمی
*
ایچی گولر اسمی دؤنوك
گؤزلریندن یاش اله یر
مقام تاپا ، یاش یئرینه
سون ائویم داش اله یر
دوسلار قازسین مزاریمی
*
حلال سؤزوم ، هارداس بیر
حلال قلبه دئییم دوشدو
هاردا چاشدیم ، هاردا آشدیم
یؤنسوزلویه یؤنوم دوشدو
*
گوناهلاریم چوخسا ییغین
بوكوب قویون باش آلتینا
بلكه ائله باشیم حلال
باش آلتداكی داش آلتینا
دوسلار قازسین مزاریمی
*
سینه م اوسته حك اولونا
خیش دسته یی ، بیرده قلم
اؤز قبریمه گوله - گوله
اؤزوم یئنمك ایسته ییرم
دوسلار قازسین مزاریمی
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز
توتدون اونو ، آستاری بیر ، اوزو بیر
بو دره مه سن ، بیری یوزدور ، یوزو بیر
نه سایالی ، سایلی - یوللار واریمیش
چوخدا چوخا ، آزدا آزا قاییلدیم
من نفسیمی ایسته ییمدن آییردیم
سنین مئیلین اییلنده ، اییلدیم
دوزوكسن ایری یوللار وارایمیش
عؤمرو بویودان یئرینه قول آچدیم
قارلی داغدان قارلی داغا یول آچدیم
بیر اورگین ظولمتیندن یول آزدیم
نه یاخشی كی ، آیلی یوللار واریمیش
بو دونیایلا جنگه چیخسام ، یاشیم آز
قالالارلا بحث ائتمه یه ، داشیم آز
توز یوكونو مین آرایا داشیماز
نه سووقاتلی ، پایلی ، یوللار واریمیش
اوزون قارا گؤزونده كی كؤلگه دن
دیلین باتدی نه بیلیم ده ، بلكه ده
بیر عنوانا دؤندو یوموز دؤنگه ده
آیری سمته آیری یوللار واریمیش
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز
دونوب گؤزلرین ده قالان دئییلم
بیر ملك دونون دا گیریب قوینونا
سونرا شاهمار كیمی چالان دئییلم
بیرینه وارام سا بیرینه یوخام
یوغرولموش خامیریم، یاییلمیش یوخام
من هر وعده سیله بیر طالعی ییخان
حقیقت گئییملی یالان دئییلم
قونسان كیپریگیمه بیر ژاله كیمی
كؤچسن ده قلبیمه بیر ناله كیمی
من سنی بیر دولو پییاله كیمی
گؤتوروب الیمدن سالان دئییلم
هر عشقین یولو وار، هر عؤمرون یاری
یئری یئری بو اومیدلر یولون دا یاری
داها نه گیزلگیم چالینمیش تاری
كوهلیین دئییلم، چالان دئییلم
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز
قلبیمدن قارا قان كئچیر.
داها گؤزللر یان كئچیر،
آغارما، ساچیم، آغارما!
آغارما، ساچیم، آغارما!
نه ائركن سنه دن دوشدو،
نییه دوشدو، ندن دوشدو؟
بئینیممی قوووه دن دوشدو؟
آغارما، ساچیم، آغارما!
آرزو سونسوز، عؤمور یاری...
آرتدی آلنین قیریشلاری،
سنده اینصاف اولسون باری
آغارما، ساچیم، آغارما!
منی قمگین گؤرسه اگر
دوشمن گولر، دوست قم یئیر،
قیزلار باخیب " دایی " دئیر،
آغارما، ساچیم، آغارما!
داشدیر قلبین، داشدیر جانین،
یوخدور، دویغون، یوخدور قانین.
هله گنجم، سن ویجدانین
آغارما، ساچیم، آغارما!
عؤمور كئچیر، یامان كئچیر،
قلبیمدن قارا قان كئچیر.
داها گؤزللر یان كئچیر،
آغارما، ساچیم، آغارما!
هله سسیم اوجالماییب،
ائل گوجوندن گوج آلماییب.
هله اورك قوجالماییب
آغارما، ساچیم، آغارما!
ایلهام آدلی شاهپریم وار،
یول اوستیم، سفریم وار...
یازیلمامیش اثریم وار...
آغارما، ساچیم، آغارما...
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز
هر دره نده چالدیغیمساز یاشاییر
كیمی سینین چیینینده سن ، كیمینین
شؤهرتینی یاشادان آز یاشاییر
*
بو گیلئی دن قلبیم یامان خاللاتیر
چوخ عنواندا قاچاق تعریف یاللاتیر
بیر عاغیلین بوداغیندان ساللاتیر
نئچه - نئچه عاغلی دایاز یاشاییر
*
گولوم بیرده گؤروشونه یوبانسام
آدیمی توت ، هاردا داغلار دومانسا
گؤزونو سیخ ، هانسی داشدا سو یاتسا
او داش آلتدا ممد آراز یاشاییر
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز
اللرده گزمه یین بیر كیتاب كیمی
كیمسه یه مست ائدن آل شراب كیمی
آخیب هر باده یه دولمایین قیزلار
*
اوینار قهقهه نیز شیمشكلر كیمی
عنوان سیز اولمایین كولكلر كیمی
قار آلتیندان چیخان چیچكلر كیمی
وعده سیز گؤیریب سولمایین قیزلار
*
سیرز بیر قاییق سیز ، طالع دنیز دیر
او بعضن بولاندیق بعضن تمیز دیر
طالع عاغلینیزدیر ، دوشونجه نیز دیر
طالعین قاییقی اولمایین قیزلار
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز
ممد ابراهیموو در 14 اكتبر سال 1933 میلادی در روستای «نورس» در منطقه «شاه بوز» جمهوری خود مختار نخجوان متولد شد.نام شعری او «آراز» بر گرفته از نام رودخانه ای است كه به هنگام تقسیم شدن آذربایجان در 185 سال پیش، به مرز جدا كننده آذربایجان كنونی و ایران تبدیل شده است.
آراز دانش آموخته دانشكده جغرافیا در موسسه علوم تربیتی جمهوری آذربایجان در فاصله سال های 1950 تا 1954 است.
پس از آن او سال های 1961 تا 1963 در ویراستاری انتشارات معارف در باكو كار كرد و در سال های بعد در مجله ادبی الدوز و روزنامه ادبیات و اینجه صنعت مشغول به فعالیت شد.
او افتخارات زیادی را از آن خود كرده است كه از جمله آنها: قهرمان كار فرهنگی، جایزه برجسته جمهوری، شاعر مردمی و جایزه استقلال را نام برد.
از آثار او می توان به «نغمه عشق»، «پدر سه پسر»، «دنیا از آن تو، دنیا از آن من» و «صدای نوشته شده روی صخره ها» اشاره كرد. ممد آراز در اول دسامبر سال 2004 در باكو در گذشت
گؤنده ر بؤلوم لر: زندگی نامه ممد اراز


text:
آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین فعالیتده اولان صدری، آوسترییانین خاریجی ایشلر ناظری سباستیان کورتس آذربایجانا سفر ائدجک.
آوسترییا خاریجی ایشلر ناظیرلییندن رئپورت-آ وئریلن معلوماتا گؤره، سفر یاخین آیلاردا باش توتاجاق. حاضردا سفرین تاریخی دقیقلشدیریلیر.
سفر زامانی ارمنیستان-آذربایجان، داغلیق قاراباغ مناقیشهسینین نیظاملانماسی مسئلهسینین موذاکیره ائدیلجیی گؤزلنیلیر.
آوسترییا خاریجی ایشلر ناظیرلییندن بیلدیریبلر کی، آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینداکی آوسترییا صدرلیگی تشکیلاتین مینسک قروپونون همصدرلرینین مناقیشهسینین نیظاملانماسی اوزره سعیلرینی دستکلییر.
"آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین صدرلیگی فعالیتده اولان صدرین شخصی نمایندهسی آنژئی کاسپشیکین، ائلجه ده فعالیتده اولان صدرین جنوبی قافقازداکی خصوصی نمایندهسی، سفیر گونتر باخلرین واسیطه سیله آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین مینسک قروپونون همصدرلرینین سعیلرینی فعال شکیلده دستکلییر. آوسترییا نیترال اؤلکه کیمی اوزون مدتلی عنعنهلرینه صادق قالاراق، مناقیشهنین نیظاملانماسینا تهفه وئرمهیه و یا طرفلرین گؤروشونو کئچیرمهیه حاضردیر"، - آوسترییا خاریجی ایشلر ناظیرلیییندن بیلدیریبلر.
خاطیرلاداق کی، آوسترییا بو ایل یانوارین ۱-دن اعتباراً بیر ایل مدتینه آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینا صدرلیگی قبول ائدیب و صدرلیینین پریوریتئتلریندن بیری تشکیلات مکانیندا حل اولونمامیش مناقیشهلرین نیظاملانماسی مسئلهسی اولدوغونو بیان ائدیب.


text:
چین آمریکا اوچون ایندییه قدر گؤرولممیش تهدیددیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو سناتدا چیخیشی زامانی آمریکالی سناتور مارک روبیو سؤیلهییب.
«دوشونمورم کی، ۲۴۰ ایللیک تاریخیمیز عرضینده بیزیم اؤلکه بو قدر گوجو و میقیاسی اولان پوتنسیال دوشمنله توققوشوب. چین آمریکانین لیدرلیینی الیندن آلماق ایستییر و بیز سسیز قالمامالیییق»، – دئیه او بیلدیریب.
آمریکا فدرال تحقیقاتلار بوروسونون رهبری کریستوفر ری ده دئییب کی، چین آکتیو شکیلده آمریکانی گلوبال لیدر ایستاتوسوندان محروم ائتمهیه چالیشیر. اونون سؤزلرینه گؤره، چین بو ایشده اؤزونون آمریکا تحصیل سیستمیندهکی و علمی ایدارهلریندهکی خفییهلریندن ایستیفاده ائدیر:
«بیز بوتون اؤلکهنین آکادمیک دایرهلرینده غیری-عنعنوی اینفورماسییا توپلاییجیلاریندان (عالیم، پروفسور و طلبه) ایستیفاده ائدیلدیینی موشاهیده ائدیریک. بو حال تکجه بؤیوک یوخ، هم ده کیچیک شهرلرده ده گؤرونور. چین خفییهلری علمی جمعیتلرین آچیقلیغیندان یارارلانیرلار کی، لازیملی منبعلری الده ائتسینلر. بو، تکجه آمریکا دؤولتی اوچون یوخ، بوتون دونیا ایجتیمایتی اوچون تهلوکهلیدیر و بو، جوابسیز قالمامالیدیر».


text:
Nov 2, 2017
ایشیقلى حیات حسرتینده
نیگار رفیعبگلی
تاریخیمیزین قهرمانلىق صحیفهلرینده آذربایجان قادینینين اؤز شؤهرتی، اؤز شرفلى یئری وار. «کیتابی-دده قورقود» قهرمانی ایگید بوغاجا سود وئرن آناسی، کوروغلونون صاديق نیگاری، قاچاق نبینين سيلاحداشی قوچاق هجر - خالقیمیزین ایفتیخاریدیر. مغرور، اگیلمز بیر قیزین شرفینه باکیدا مؤحتشم قالا اوجالتمیش شاعير خالقیمیز وطن تورپاغینين ان فوسونکار گوشهلرینه شاعيرانه آدلار وئریب – قیزبنؤوشه یایلاغی، قیرخ قیز بولاغی، گلین قایاسی...
خالقیمیزین کئچمیشده مودریک حؤکمداری نوشابه ده اولوب، جسور عوصيان باشچیسی روستم ده، تدبیرلی دؤولت خادیملری سارا خاتون دا، توتی بیکه ده...
آنجاق خالقیمیزین کئچمیشینده قادینلاریمیزین گؤز یاشلاریندان دوغان دریالار، آه-نالهلریندن بولودلانان سمالار، آغیلاردان پارچالانان اورکلر ده اولوب.
اؤلولر دونیاسینين عفونتی ایچینده یاشیل و کؤمکسیز پؤهره کیمی اسیم-اسیم اسن، تاپدانان، ازیلن، اینجیدیلن بالاجا، ظریف بیر وارلیق - اون ایکی یاشلى نازلی، جلیل ممدقولوزادهنین یانیقلى قلمیندن دوغولموش کؤورک قیزجیغاز، مؤمین و کوت حاجی حسنین قیزی، بدبخت ایسگندرین باجیسی، شهوت حریصی فیریلداقچی شئیخ نصروللاهین «شیکاری»...
کیم بیلیر بلکه، نازلینين شاعير تبعی واردی؟ کیم بیلیر، بلکه او، باشینا گلن موصیبتلری شعر میصراعلارییلا ایفاده ائتمک ایستهییرمیش، باجارمیرمیش؟ بلکه، شعر یازماغی باجارسایدی، اونو شئیخ نصروللاهین موردار آغوشونا آتماق ایستهين آتاسینا، گؤزو، آغلی، قولاغی مؤوهومات دومانیندان توتولموش آتاسینا بو سؤزلرله موراجيعت ائدردی:
یالواررام قوهوم-قارداشا،
باخ گؤزومدن آخان یاشا،
باختیمی دؤندرمه داشا،
وئرمه منی یادا، آتا!
سالما یانار اودا، آتا!
کسمه هریئردن چارامی،
ووروب قاناتما یارامی،
گل کئچیرمه سن چیرامی،
وئرمه منی یادا، آتا!
سالما یانار اودا، آتا!
آنام بوینون بوکوب آغلار،
باجیم سینهسینی داغلار
باجیم قیزی قارا باغلار
وئرمه منی یادا، آتا!
سالما یانار اودا، آتا!
نازلی سنه شیرین بالا
حاقدان کئچیب، چکمه آلا
آلدانیب دؤولته، مالا،
وئرمه منی یادا، آتا!
سالما یانار اودا، آتا!
حاجی حسن آغا کؤرپه قیزینی دؤولته، مالا، بو دونیانین نعمتینه، ثروتینه دئییل، او دونیانین جنت خولیاسینا، شریعتین «ثوابینا» قوربان وئرمک ایستهییردی. نازلینين باجیسی یوخ ایدی؛ اونون اوچون سینهسینی داغلایان - قارداشی دردلی ایسگندر ایدی. بو شعرین ده مولیفی «اؤلولر»دهکی نازلی، میرزه جلیلین اؤلمز نازلیسی یوخ، رئال حیاتدا یاشامیش، شاعیره نازلیدیر.
آدلارینین عینیليگی تصادفیدیر. آجی طالعین، قارا بختین، یانیقلى یالواریشلارین عینیليگی تصادفی دئییل - اینقیلابدان اوولکی دؤورده قادینلاریمیزین عمومی موصیبتی، فاجيعهسی، عاقیبتیدیر.
سانکی شاعيره نازلی، میرزه جلیل نازلیسینين آغریلارینی شعر دیلیله ایفاده ائدیر.
سانکی میرزه جلیل نازلیسی نئچه-نئچه رئال نازلینين بدیعی تجسومو، تیمثالیدیر.
قارشیميزداکی کیتاب آذربایجان قادینلیغینين بیر نؤوع پوئتیک سالنامهسیدیر. بو سالنامهنی حؤرمتلى عالیمیمیز، یازیچیمیز عزیزه خانيم جعفرزاده نئچه ایلین گرگین آختاریشلاری، آغیر زحمتی، سعیی نتیجهسینده توپلامیشدیر. سالنامه نئچه-نئچه آذربایجان شاعيرهسینين چوخ عصرلیک فعالیتی، ایلهامی، یانغیسی نتیجهسینده یارانمیشدیر.
صنعت، شعر - همیشه زحمتله یارانیر. قادین صنعتکارین زحمتی بلکه ده ایکی قاتدیر. ادبیات تاریخینين بؤیوک سیمالاری - آنتیک یونان شاعيرهسی سافودان، 20- جی عصرده یازیب-یاراتمیش، نوبئل موکافاتی لاورئاتی قابریئلا میسترالا قدر بیر چوخ قادین صنعتکارلار حیاتلارینین و پئشهلرینین بو ایکیقات چتینلیگیندن دؤنه-دؤنه دانیشمیشلار. سئوگیلرینه، عایلهلرینه، عزیزلرینه صداقتله، ایلهاملا شعرلر حصر ائتمیشلر. قلمی، دفتری، یازی ماساسینی اؤز اثرلرینده دقیق، معنالی سؤزلرله ترننوم ائتمیشلر. شرق شاعيرهسینين، ایسلام اؤلکهلرینده یاشاییب-یارادان قادین صنعتکارین ایشی ایسه ایکی قات زحمتدن باشقا، هم ده، اون قات جسارت، هونر ایدی.
آروادلا کیشینی باغلاییر کبین،
بو ایشه یول وئریر شریعت، آیین،
منیمسه کبینیم بیر روباعیدیر!
وارمی بو کبینه یول وئرن بیر دین؟
بو وقارلی سؤزلری سککیز یوز ایل بوندان قاباق سؤیلهمیش آذربایجان شاعيرهسی مهستی گنجوی اؤز سوالینين جاوابینی دا بیلیردی. بیلیردی کی، بئله بیر کبینه یول وئرن دین یوخدور و ایسلام دینی بئله بیر نیکاهین ان قددار دوشمنیدیر. بو آجی حقیقتی مهستی خانیم دا بیلیردی، اوندان سونراکی عصرلرده یاشاییب-یاراتمیش اونلارلا باشقا شاعيرهلر ده، ناتوان دا، حئیران خانیم دا، کمینه ده، قره العین ده، آشیق پری ده. بیلیردیلر و بیله-بیله «کبینلرینی» روباعیله، قوشمایلا، گرایلییلا، غزل ايله، بایاتییلا «کسیردیلر». بو کبینین بهرهلری، بو نیکاهین اؤولادلاری گؤزلریمیز قارشیسیندادیر: صحیفهلری چئویریریک، اوزاق-اوزاق ایللرین آردیندان قولاقلاریمیزا سسلر، صدالار گلیر. اینجه و ظریف قادین پیچیلتیلاری، غملى زومزومهلر، شیرین لایلالار، تأثیرلی آغیلار، بعضن ده گولوشلر، شوخ قهقههلر... بلی، گولوشلر، قهقههلر. چونکی ان آغیر چاغلاردا، ان مشقتلى دؤورانلاردا بئله اینسانلار، خوصوصیله قادینلار، گولوشو اونوتماییب، شن ظارافاتدان یادیرغاماییبلار.
چکمهسی جیغ-جیغ ائیلر،
ائویمیزی پالچیق ائیلر.
زهلهم گئدیر او یاردان
هر گئجه آجیق ائیلر.
سامووار پیققیلداییر،
قندقیران شاققیلداییر.
زهلهم گئدیر او یاردان،
ایش بیلمز، ناققیلداییر.
سو گؤتوردوم حوووضدان،
خوشوم گلیر توووزدان،
یار منه پئنجک آلیب،
آستاری قانوووزدان.
بو شوخ، شیلتاق بایاتیلار شاماخی شاعيرهسی پرینازیندیر. همین او شاعيرهنین کی، 1902- جی ایلده دهشتلى شاماخی زلزهلهسینين شاهیدی اولموش و بو موصیبته ده تأثیرلی میصراعلار حصر ائتمیشدیر:
شهرین دام اؤیلری،
اصل ترخام اؤیلری.
زلزله ویران قویدو،
داغیلدی شام اؤیلری.
بو گلن آرابادی،
قوی گلین آرابادی.
دوننکی جنت شهر،
باخ، بو گون خارابادی.
داغدا بیان وارمولا؟
سویوب یئین وارمولا؟
بو اجلسیز قیرغینا،
حاییف دئین وارمولا؟
«سئوینجله کدر اکیز دوغولوب» - دئییبلر. بئله بیر ایفاده ده وار: «بیر گؤزو گولور، بیری آغلاییر». آذربایجان شاعيرلرینین گولن گؤزلری، خوش ساعاتلاری دا اولوب. اما گؤزلری داها چوخ قان- یاشلا دولوب، دردلی- الملى آیلاری، ایللری، یاخشی گونلرینی، ساعاتلارینی اوستهلهییب. اودور کی، قادینلیغین بو پوئتیک سالنامهسیندن داها چوخ آه- فریاد سسلری اوجالیر. شاعيرهلر خالقین عومومی موصیبتلرینه - زلزلهلره، تالانلارا، ماحاريبه قیرغینلارینا، اؤلنلره، ایتنلره یاس توتورلار. شاعيرهلر شرق قادینینین عومومی آجی تالئیینئ - حوقوقسوزلوغا، برابرسیزلیگه، موطیعلیگه آغلاییرلار. بیر ده هر شاعيرهنین، هر قادینین اؤز شخصی یارالاری، شخصی دردی، ایتکیسی وار.
بؤیوک ناتوان 17 یاشیندا دونیادان گئدن اوغلو میر عباسا ماتم ساخلاییر:
بویون بلاسین آلیم، سرو تک ییخیلما، اوغول،
دویونجا گؤرمهمیشم گئتمه، بیرزامان، گئتمه!
چیخایدی کاش گؤزوم، گورمهیهيدی هیجرانین،
اؤلونجه بیل ائدرم ناله و-فغان، گئتمه!
صاباحاتک اوتوروب چکمیشم جفالارینی،
بویوم برابریسن ایندی، الامان، گئتمه!
ایگیرمی یئددی ایل سونرا 20 یاشیندا گنج مشدیخانیم لئیلى، ناتوانین «اؤلورم» ردیفلى غزلینه نظیره یازیب، ناکام طالعینه آغلاییر:
نیشانه قالمادی مندن. قیزیم دا اؤلدو منیم،
گؤزومه اولدو عجب تیره روزیگار، اؤلورم.
لئیلى اؤزونه آغلاییر، ایتیردیگی قیزینا آغلاییر، فراق ایچینده قویوب گئتدیگی شاعير سئوگیلىسینه آغلاییر. بو نه قدر اینسانی بیر حيسدیر. نئچه- نئچه قادین دونیادان بئله ناکام گئدیب. اما اونلارین دئمهدیکلرینی، دئیه بیلمدیکلرینی لئیلى دئییب، بو سؤزلرله اونلان دا، اؤزونو ده ابدیلشدیریب. پوئزییا ائله اینساندان دونیادا قالان نیشانه دئییلمی؟ بیر ده، پوئزییا اینسانین مؤحنت، اینتیظار، حسرت اوزرینده غلبهسی دئییلمی؟
17- جی عصرده بئش آذربایجان قیزینی اسیر آپاریبلار. اونلار وطندن اوزاقلاردا حسرت و مؤحنت ایچینده عؤمورلرینی باشا ووروبلار. بو بئش قلبین عذابلاری - اوچ عصرین سارسینتیلاری، قئیلى-قالی آراسیندا چوخدان ایتیب،اریییب، اونودولوب. ایتیب؟ اریییب؟ اونودولوب؟ یوخ، بو بئش «یئسیر قیز»ین بیری - گولشاد شاعيره ایمیش؛ اؤزونون و رفیقهلرینین غوصهلرینی قلمه آلیب و بئش قلبین هارایی ایتمهییب. دیدیلیب تؤکولموش جونگ صحیفهلرین- دلی، گول لچگی کیمی ضعیف بیر «آه»، بیر گیلئی، بیر حسرت نغمهسی، اوچ عصرین باشی اوستدن گلیب بیزه، بو گونه چاتیب:
گؤیدن اؤتن بؤلوک-بؤلوک دورنالار،
بیزدان سلام اولسون عجم ائلینه.
یاشیل گئیمیش ساری تئللى دورنالار،
بیزدم سلام اولسون عجم ائلینه.
بئش قیز ایدیک بیر آرادا، بو یئرده،
یا ایلاهی، درمان ائله بو درده
جانیم دورنا، هر وطنده، هر ائلده،
بیزدن سلام اولسون عجم ائلینه.
17-جی عصردن، «ایستانبول شهریندن - قوستنتنییه»دن گلن بو غملى صدایا، 19- جو عصرده تئهراندان باشقا بیر شاعيرهنین یانیقلى سسی سس وئریر:
من آشیغام قارا باخ،
قارا سالخیم، قارا باغ،
تئهران جنته دؤنسه،
یاددان چیخماز قاراباغ.
بو شعر آغابیگیم آغانیندیر. ایبراهیمخلیل خانین قیزی، ایران حؤکمداری فتحعلی شاها اره وئریلمیش آذربایجان قیزینین «قیزیل قفسده» یازدیغی شعر.
بیر-بیرینین معاصرلری اولان شاعيرلریمیز بعضن شعرلشمیش، بیر-بیرینه پوئتیک جاوابلار یازمیشلار. موختلیف شاعيرهلرین یاراتدیقلاری «آغام جانی» ردیفلى غزللر بونا ان یاخشی ميثالدیر. اما بو کیتابدا بیز باشقا بیر سسلشمهنی ده ائشیدیریک: بیر-بیریندن خبرسیز اولان، بعضن، حتی آیری- آیری دؤورلرده یاشامیش شاعيرهلرین مؤوضوع و طالع سسلشمهلرینی...
شاعيره بستی آتاسینا، آناسینا، قارداشینا، بیبیسینه، خالاسینا یالواریر، «یاشی اللی، آغ توکو قاشیندان بللى، آجی سؤزلو، زهر دیللى بیر آغ یالا منی وئرمهیین» - دئیه فریاد قوپاریر.
زهر قاتدیلار آشیما،
بلالار گلدی باشیما،
باخمادیلار گؤز یاشیما،
ساتدیلار کافتارا منی
آغیال جاناوارا منی، -
دئین اسمر، سانکی بستینين سسینه سس وئریر، آتاسیندان، آناسیندان، قارداشیندان، عمی اوغلوسوندان گیلئیلنیر.
و ائله بیل کی، اوچونجو بیر شاعيره بو بختی قارا قیزی تسلى ایله اوووندورور:
گؤوهر دئیر، زورنان اره وئریلن
بو دونیادا نه بیر سنسن، نه ده من.
چادرا موسلمان گئییم «مودا»سینين معین بیر عونصورو دئییلدی: او، اسارت رمزی، موطيعلىک تیمثالی، قادینین اؤز اوستونده داشیدیغی فردی، سیار زیندانی ایدی. موسلمان ائولرینده اندرون و بیرون آدلی ایکی حیصه اولوردو. پنجرهسیز سال دیوارلارلا کوچهدن، باییردان گیزلدیلمیش ایچری حیصه - اندرون - قادینلارین یاشادیغی یئر، بوتون عؤمورلرینی سوردوکلری دار و محدود بیر سیغیناجاق ایدی. چادرا یالنیز گئییم عونصورو اولمادیغی کیمی، اندرون دا یالنیز معمارلیق ایصطیلاحی دئییل. چادرا دا، اندرون دا - حیات طرزی، اخلاق و آنلاق نورماسی، ایسلام شرقینين قادینا اولان «فلسفی» موناسیبتی ایدی.
بو کیتابی واراقلادیقجا دوشونوردوم، شاعيرهلریمیزین چوخونون عؤمرو- گونو اندروندا کئچیب، حیاتلارینی قارا چادرا آلتیندا یاشاییبلار. بس اوندا نه غریبه حالدیر؟ بوتون دونیادان تجرید اولونموش، سال داشلارلا، کور، پنجرهسیز دیوارلارلا آیریلمیش اندرونا آذربایجان قادینلاری باییرداکی گئنیش دونیانین بوتون دویغولارینی، سئوینج و کدرلرینی کئچیره بیلیبلر، چادرانین قارا پردهسی آلتیندان یئر اوزونون بوتون رنگلرینی، چالارلارینی گؤره بیلیبلر، سئچه بیلیبلر...
باشقا دینلر کیمی ایسلام دینی، اینسانین فردینی، «من»اینی اؤلدورمگه چالیشیب. بو جهتدن شریعت احکاملاری قادینلارا قارشی داها آمانسیز اولوب.
اینسانین بؤیوکلوگو، باریشمازلیغی و قودرتی اوندادیر کی، او، همیشه اؤز منليگی، غورورو اوغروندا عوصيانا قالخیب. بو اینسانلىق عوصيانیندا قادینلیغین دا اؤز پایی وار. بعضن «عوصيان» سؤزون موستقیم معناسیندا قیام، ووروش اولوب، قوربانلار آپاریب. بئله شهیدلردن بیری طاهیره قره العیندیر. اما اینسان لیاقتی اوغروندا دؤگوشون ظاهيرن گؤرونمز، سسسیز، ساکیت فورمالاری دا وار، شریعتین دونیانی قادینا حرام ائلهدیگی بیر دؤورده سئوگی حاقیندا، حیات حاقیندا اؤز سؤزونو پیچیلتییلا بئله اولسا دا دئمک فداکارلیقدیر، هونردیر. چونکی بو ضعیف پیچیلتیلار اصل شعره چئوریلیرسه، دئمهلى اونلار قلبین چیرپینتیلاریندان دوغولوب. قلبین چیرپینتیلاری ایسه، طبیل ضربهلریندن فرقلى اولاراق ائشیدیلمزدیر.
البته، کیتابداکی شعرلر نه کمیت، نه ده کئیفیت باخیمیندان عینی اؤلچوده دئییلدیر. آنجاق ان یاخشی شعرلرده شاعيرهلرین منی، فردی دویولور: هر بیرینین اؤز سسی، اؤز سؤزو ائشیدیلیر.
آغابیگیم آغانین غزلیندن ایکی میصراع حیفظ اولونوب. بو بئیتده نارین مئه کیمی یونگول، گوجله سئزیلن بیر تأسوف وار:
افسوس کی. یاريیم گئجه گلدی، گئجه گئتدی،
هئچ بیلمیرم عؤمروم نئجه گلدی، نئجه گئتدی.
آغابیگیم آغانین ظریفليکله ائتدیگی گیلئی قارشیسیندا شهربانونون شیکایتلری نه قدر احتیراصلى و چیلغیندیر:
عیشوه بیلمز. غمزه بیلمز، ناز بیلمز،
سئوگی بیلمز، صؤحبت بیلمز، ساز بیلمز،
سؤز ائشیتمز، قاش آنلاماز، گؤز بیلمز،
آنا، منی بیر نادانا وئردیلر.
گوناهیما، بابالیما گیردیلر.
قویون دئییل قویونلارا قاتام من.
اؤکوز دئییل چودارلارا ساتام من.
ایگید دئییل قوجاقلاشیب یاتام من،
آنا، منی بیر نادانا وئردیلر،
گوناهیما، بابالیما گیردیلر.
آذربایجان شاعيرلری بوندان دا کسکین دیلله دانیشماغی باجاریرلار. آشیق پری حدن آرتیق جانفشانليق ائلهين عاشیقی «آغلاما دوعا یازدیر» - دئیه یئرینده اوتوزدورور.
ظریف، ملاحتلى اولماغی دا باجاریر شاعيرلریمیز. حئیران خانیمین بو میصراعلاریندا نه قدر اینجه بیر قادین عیشوهکارلیغی وار:
ائی سرو- قد و سیمتک.
شکر لب و قؤنچه دهان،
دوغروسو، سن چوخ گؤزلسن،
بیز ده بیر آز پیس دئییلىک.
فاطما خانیم کمینه سادهلؤوح بیر صمیمیتله:
«ائی گؤزوم، احمده باخ، گؤر نه قشنگ اوغلاندیر» - دئیه، حيسلئرینی گیزلتمیر.
شاعيره زئینب ایسه آزاد اینسان حيسینی طبیعیليکله ایفاده ائدیر:
گل ائشیت زئینب سؤزونو،
یولدان ییغ یارین گؤزونو.
چوخ دا اینجیتمه اؤزونو،
گؤتور منی قاچ، ایسماییل!
هر شعر بیر اینسان کاراکتئری، بیر قادین تئمپئرامئنتی، بیر طالعدیر! دویماغی، سئومگی باجاران، بعضن حيسلری اوغورسوزلوغا دوچار اولان، بعضن یاریندان، بعضن اؤولادیندان، بعضن وطنیندن آیری دوشن قادینلار... داها چوخ آغلایان، اما گولمگی ده باجاران، ایظطیراب چکن، اومید بسلهين، آرزولارلا یاشایان، دوشونن، دویان قادینلار... حیاتلارینی، حيسلرینی شعرین دیلیله ابدیلشدیرمیش، عؤمورلرینین شعره دؤنموش قلپهلرینی بیزه یادیگار قویوب گئتمیش شاعيرهلر...
دونیانین هر اوزونو گؤرموش، شوخ بایاتیدان حوزنلو قوشمالارا قدر هر اووقاتدا شعرلر یازمیش بستی تقریبن یوز ایل عؤمور سوروب، عؤمرونون بیر عصرینی باشا وورارکن بستی سئوینجینی، دردینی، دویدوقلارینی چوخدان اونوتموش، یاشیدلارینین، موعاصیرلرینین چوخونو تورپاقلارا تاپشیرمیش، غریبه بیر «واخت غوربتینه» دوشوبموش. بو «واخت غوربتینده» اونو تانییان قالماییب. شاعيره غریبه بیر نیسگیلله:
آشیق بستی منم،
ائللر تانیمیر...-
دئییر و بو یاشیندا بئله صيرف قادین پسیخولوگییاسینا مخصوص بیر عیشوه یله علاوه ائدیر:
سیننیم دوخسان اولوب
ایللر اینانمیر.
بیر عصرلیک عؤمرون مودریک تجروبهسیندن بستینين باشقا بیر پوئتیک و درین اوبرازی دا یارانیب:
ملئیکه بویلودو، شیرین لهجهلى،
ازلدن تاماشا اولان بو دونیا.
قوجا جادوگردی، آلدادیر سنی،
جاوانلىق دونوندا قالان بو دونیا.
ظنیمجه، بو اوبرازی یالنیز قادین صنعتکار کشف ائده بیلردی.
آذربایجان شاعيرلرینی اوخویون، تانییین، سئوین. اونلار بو سئوگییه لاییقدیرلر.


text:
لوقا 18
18-نجی باب
دول آیال و عادالاتسیز قاضی میثالی
1سُنگرا عیسی شَگیرتلِرینه اُلارینگ هِمیشه خودایا دُغا اِدیپ، آصلا روحدان دوشمِزلیگینگ ضِرورلیغی حاقدا بیر میثال آیدیپ بِردی: 2«بیر شَهرده خودایدان قُرقمایان بیر قاضی بار میشدیق. اُل قاضی آداملاری اَسگِرمِیَن میشدیق. 3شُل شَهرده بیر دول آیال هِم بار میشدیق. اُل قایتالاب قاضینینگ یانینا قاتناپ: ”داعواچیمدان مِنینگ حاقیمی آلیپ بِر“ دیییپ یالباریپدیر. 4قاضی بیرنَچه واقتلاپ مونی اِتمَندیر. آخیرسُنگوندا اُل اُز-اُزونه: ”مِن خودایدان قُرقماسام-دا، آداملاری اَسگِرمِسِم-ده، 5ایزینی اوزمَن گِلیپ، مِنی بیزار اِتمِز یالی، بو دول آیالینگ حاقینی آلیپ بِرِیین. ایندی بیر گِلیپ، مِنینگ قولاق اِتیمی قوراتماسین“ دیییَر.»
6عیسی یِنه سُزونی دُوام اِتدی: «عادالاتسیز قاضینینگ نَمه آیدانینا قولاق آسینگ. 7اِیسِم، خودای اُز سایلانلارینینگ، گیجه-گوندیز اُزونه یوز توتوپ پِریات اِدیَنلِرینگ حاقینی آلیپ بِرمِزمی؟ اُلاری کَن گُزِشدیرِرمی؟ 8سیزه شونی آیدیارین: اُلارینگ حاقینی تیز آلیپ بِرِر. یُنه اینسان اُغلی گِلِنده، یِرینگ یوزونده ایمانلی آدام تاپارمیقا؟»
فَریسی و مالییات آلیانچی میثالی
9اُز دُغرولیغینا بیل باغلاپ، بِیلِکیلِری کیچیلدیَن کَبیر آداملارا عیسی شو میثالی گورّونگ بِردی: 10«ایکی آدام خودایا دُغا اِتمِک اوچین عیباداتخانا گیدیَر. اُلارینگ بیری فَریسی، بِیلِکیسی مالییات آلیانچی میشدیق. 11فَریسی دوروپ، اُزی حاقدا ایچیندِن: ”خوداییم، مِن کَبیر آداملار یالی اُغور، تِلِکه، زیناکَر دَلدیگیمه، حتّیٰ بو مالییات آلیانچی یالی-دا دَلدیگیمه سانگا شوکور اِدیَرین. 12مِن هِفتهده ایکی گِزِک آرازا توتیارین، هِمّه قازانجیمدان اُندان بیرینی بِریَرین“ دیییپ دُغا اِدیَر. 13مالییات آلیانچی بُلسا اوزاقدا دوروپ، قاباغینی آسمانا قالدیرماغا هِم یورِک اِتمِیَر، قایتام قورساغینا اوروپ: ”خوداییم، مِن گونَهکَره رِحم اِت!“ دیییَر. 14مِن سیزه فَریسینینگ دَل-ده، مالییات آلیانچینینگ آقلانیپ گیدِندیگینی آیدیارین، سِبَبی کیم اُزونی یُقاری توتسا پِسِلدیلِر، کیم اُزونی آشاق توتیان بُلسا بِیگِلدیلِر.»
چاغالار بیلِن عیسا
مَتّیٰ 19:13-15؛ مَرقُس 10:13-16
15سُنگرا باشلارینا اِلینی قُیسون دیییپ، آداملار چاغالاری عیسانینگ یانینا گِتیردیلِر. مونی گُرِن شَگیرتلِر چاغالاری گِتیرِنلِره کَیِدیلِر. 16اِمّا عیسی چاغالاری یانینا چاغیریپ: «چاغالاری مِنینگ یانیما گُیبِرینگ، اُلاری ساقلامانگ، سِبَبی خودایینگ پاتیشاهلیغی شولار یالیلارینگقیدیر. 17سیزه دُغروسینی آیدیارین: کیم خودایینگ پاتیشاهلیغینی چاغا یالی قابول اِتمِسه، اُل یِره آصلا گیریپ بیلمِز» دییدی.
بایلیق و اِبِدی یاشاییش
مَتّیٰ 19:16-30؛ مَرقُس 10:17-31
18بیر یُلباشچی عیسادان: «اِی، یاغشی اُستاد! مِن اِبِدی یاشایشی میراث آلماق اوچین نَمه اِتمِلی؟» دیییپ سُرادی. 19عیسی اُنگا: «نَمه اوچین مانگا یاغشی دیییَرسینگ؟ یِکِجه خودایدان باشغا هیچ کیم یاغشی دَلدیر. 20- سِن تابشیریقلاری بیلیَنسینگ: آدام اُلدورمه، زینا اِتمه، اُغورلیق اِتمه، یالان شاهاتلیق بِرمه، اِنه-آتانگا حُرمات قُی» دیییپ جُغاپ بِردی. 21اُل آدام: «مِن بولارینگ هِمّهسینی یاشلیغیمدان بَری یِرینه یِتیریپ گِلیَرین» دییدی. 22عیسی مونی اِشیدِنده، اُنگا: «سِنینگ یِنه بیر کِمینگ بار. نَمَهنگ بار بُلسا ساتیپ، قاریپلارا پایلا، شُندا آسماندا خازینانگ بُلار. سُنگرا گِل-ده، مِنینگ ایزیما دوش» دییدی. 23اُل بو سُزلِری اِشیدیپ، قاتی غاملی بُلدی، سِبَبی کَن بایدی. 24عیسی اُنونگ غاملیدیغینی گُروپ: «بایلارا خودایینگ پاتیشاهلیغینا گیرمِک نَهیلی آغیر! 25بیر دویَهنینگ اینگَّهنینگ گُزوندِن گِچمِگی بای آدامینگ خودایینگ پاتیشاهلیغینا گیرمِگیندِن آنگساتدیر» دییدی. 26مونی اِشیدِنلِر: «اُندا کیم نِجات تاپیپ بیلِر؟» دیییپ سُرادیلار. 27عیسی: «اینسان اوچین مومکین دَل زاتلار خودای اوچین مومکیندیر» دییدی.
28پِطرُس اُنگا: «اینه، بیز هِمّه زادیمیزی تِرک اِدیپ، سِنینگ ایزینگا دوشدوک!» دییدی. 29-30عیسی اُلارا: «سیزه دُغروسینی آیدیارین: هِر کیم خودایینگ پاتیشاهلیغینینگ خاطیراسی اوچین اُیونی، آیالینی، دُغانلارینی، اِنه-آتاسینی و اُغلانلارینی تِرک اِدِن بو زاماندا ایزینا نَچه بِرابار کَن اِدیپ آلار، گِلجِک زاماندا بُلسا اِبِدی یاشایشا قُوشار» دییدی.
عیسی اُلوپ دیرِلجِگینی یِنه آیدیار
مَتّیٰ 20:17-19؛ مَرقُس 10:32-34
31عیسی اُن ایکی شَگیرتلِری بیر چِته چِکیپ، اُلارا: «ایندی اورشلیمه باریاریس. پیغامبارلارینگ اینسان اُغلی حاقدا یازانلارینینگ هِمّهسی بِرجای بُلار! 32اُل بیگانه میلِّتلِرینگ اِلینه بِرِرلِر. اُلار اُنونگ اوستوندِن گولِرلِر، اُنی ماسغارالارلار، اوستونه تویکورِرلِر، قامچیلارلار و اُلدورِرلِر. 33اِمّا اوچولِنجی گون اُل دیرِلِر» دییدی.
34شَگیرتلِر بو زاتلارینگ هیچ بیرینه دوشونمِدیلِر. بو سُزلِرینگ مَعنیسی اُلاردان گوزگین بُلدی. اُلار اُنونگ نَمه حاقدا گورّونگ اِدیَنینی بیلمِدیلِر.
بیر کُرونگ گُزی آچیلیار
مَتّیٰ 20:29-34؛ مَرقُس 10:46-52
35عیسی اَریحا قُلایلاندا، یُلونگ قیراسیندا بیر کُر آدام دیلِگچیلیک اِدیپ اُتیردی. 36اُل یانیندان جِماغاتینگ گِچیپ باریاندیغینی اِشیدیپ، مونونگ نَمهدیگینی سُرادی. 37اُنگا: «ناصِرهلی عیسی گِچیپ باریار» دیییپ خابار بِردیلِر. 38شُندا اُل: «اِی، داوود اُغلی عیسی! مانگا رِحم اِت!» دیییپ قیغیردی. 39سِسینگ چیقماسین دیییپ، اُودِن باریان کَن آداملار اُنگا کَیِدیلِر، اِمّا اُل: «اِی، داوود اُغلی! مانگا رِحم اِت!» دیییپ، اُنگکودِن هِم قاتی قیغیردی. 40عیسی دوردی-دا، اُل آدامی گِتیرمِکلِرینی بویوردی. یانینا گِلِنده، عیسی اُندان: 41«سِنینگ اوچین نَمه اِتمِگیمی ایسلِیَرسینگ؟» دیییپ سُرادی. اُل: «آقام، گُزلِریم آچیلسین» دییدی. 42عیسی اُنگا: «دِگمه، گُزلِرینگ آچیلسین! ایمانینگ سانگا شِفا بِردی» دییدی. 43شو واقتدا بو آدامینگ گُزلِری آچیلدی و اُل هِم خودایی بِییکلِندیریپ، عیسانینگ ایزینا دوشوپ گیدیبِردی. مونی گُرِن هِمّه خالق خودایی شوکور اِتدیلِر.


text:
بریتانییانین یئنی «کرالیچا یلیزاوئتا» طیارهداشییان گمیسی بیزیم «آدمیرال کوزئتسوو»لا مقایسهده بؤیوک و راحت دنیز هدفیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا مدافعه ناظیرلیینین رسمی نمایندهسی گنرال-مایور ایگور کوناشنکوو دئییب.
بریتانییا مدافعه ناظری مایکل فلونون اؤز گمیلرینی «آدمیرال کوزنتسوو»لا مقایسهده مکممل آدلاندیرماسی روسییا طرفینین اعتراضینا سبب اولوب. مسئلهیه مناسیبت گؤسترن گنرال-مایور «کرالیچا یلیزاوتا»نین یالنیز قیریجیلاری هاوایا بوراخماق اوچون بیر واسطه اولدوغونو بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، بریتانییا مدافعه ناظری مایکل فلون روسلارین بریتانییایا مخصوص «کرالیچا یلیزاوتا» گمیسینه حسد و حیرانلیقلا باخاجاغینی دئمیشدی.


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین اوغلو کیچیک دونالد ترامپین روسییالی وکیلدن باشقا کئچمیش سوویت آگنتی ایله گؤروشدویو ده معلوم اولوب.
قاینارینفو خبر وئریر کی، وکیل ناتالییا وسلنیتسکایا ایله گؤروشدویونو اعتراف ائدن و بو بارهده ایمایللری اجتیماعیته تقدیم ائدن پرزیدنت اوغلو اطرافیندا گئدن مذاکیرهلر سنگیمک بیلمیر. کیچیک دونالد ترامپین کئچمیش سوویت آگنتی ایله گؤروشدویو معلوم اولاندان سونرا آگنت بو بارهده اینفورماسییا وئرهرک، حاضردا روسییا ایله علاقهسینین اولمادیغینی دئییب.
قید ائدک کی، کیچیک دونالد ترامپ آتاسینین بو گؤروشدن خبری اولمادیغینی دئمیشدی. لاکین بو حادثهدن سونرا روسییانین آمریکاداکی پرزیدنت سئچکیلرینه مداخیلهسی ادعاسی داها دا گوجلنیب.


text:
فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرونون آذربایجانا سفری گؤزلنیلیر. بو ایلین ۱۹-۲۰ ایول تاریخینده آذربایجان پرزیدنتی ایلهام علیئو فرانسادا سفرده اولموشدو. بو سفرلر ایکیطرفلی موناسیبتلرین اینکیشافیندان خبر وئریر.
آذربایجان و فرانسا پرزیدنتلری باکیدا امکداشلیق مسئلهلرینی، همچینین، داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین نیظاما سالینماسینی موذاکیره ائدجک. بونونلا یاناشی، جنوب گاز دهلیزی لاییحهسی ده موذاکیره مؤوضوعلاریندان بیری اولاجاق.
ماکرونون باکی سفریندن ان بؤیوک گؤزلنتی ایسه ۴۰۰-۵۰۰ میلیون آورولوق سلاح موقاویلهسینین موذاکیره ائدیلجییدیر.
پوبلیکا. آذ خبر وئریر کی، آذربایجان فرانسادا «لادروا» صینفینین اوچ پاترول گمیسینی آلماغا حاضیرلاشیر.
بو گمیلر ۸۰ متر اوزونلوغوندادیر، ساعتدا ۴۶ کیلومتر سرعتله حرکت ائده بیلیر، هلیکوپتر میدانچاسینا و ایکی سرعت قایغینا مالیکدیر. گمیده ۷۶ میللیمتر «سوپر راپید» آرتیلرییا قورغوسو مؤوجوددور.
ماراقلیدیر کی، پرزیدنت ایلهام علیئوین پاریسه سفریندن تخمیناً ۱۰ گون اول ماکرونون سلاح ائمبارقوسونو لغو ائتمکله باغلی قرار وئردیی حاقیندا معلومات یاییلمیشدی. هانسی کی، ۹۰-جی ایللرده قویولان بو امبارقو فرانسانین آذربایجانا سلاح ساتماسینا مانع اولوردو. بو سنساسییالی خبر ارمنیستاندا او قدر ناراضیلیغا سبب اولدو کی، فرانسانین ایروانداکی سفیرلیگی معلوماتی تلسیک تکزیب ائتدی. لاکین حقیقتده امبارقو آرادان قالدیریلدی.
پرزیدنت ایلهام علیئو ایولون ۱۹-دا پاریسده «لادروا» گمیلرینی ایستئهسال ائدن «ناوال گرووپ ائروئ گیو» ترسانهلرینین باش دیرکتورو ایله گؤروشدو.
دوغرودور، داها سونرا پاریس ایروانا تسللی وئردی کی، آذربایجانا قاراباغدا تطبیق ائده بیلجیی سلاحلار ساتمیرلار. لاکین بوتون حاللاردا بو، باکینین فرانسادا گوجلو ارمهنی لوببیسینین اوزرینده غلبهسیدیر.
حتی «ناوال گرووپ» ترند آگنتلیینین سورغوسونا جواب اولاراق بیلدیرمیشدی کی، «گمیلر شیرکتین اکسپرتلرینین ایشتیراکی ایله آذربایجان زاوودلاریندا اینشا ائدیلهجک».
گؤرونور، ماکرونون باکی سفرینده بو مسئله اؤز حلینی تاپاجاق.


text:
گ۲۰ ساممیتیندن سونرا کئچیریلهن مطبوعات کونفرانسی زامانی ژورنالیستلردن بیری تورکییه لیدئری رجب تایییب اردوغانا هدپ-نین حبسده اولان همسدری سلاهددین دمیرداشین و بو پارتییادان اولان دیگر دئپوتاتلارین نه واخت آزادلیغا چیخاجاغی ایله سوال اونوانلاییب.
آخار. آز خبر وئریر کی، تورک لیدئر جاوابیندا آدیچکیلهن شخسین تئررورچو اولدوغونو بیلدیریب.
«تئررورچولارین هبسخانالاردان بوراخیلماسی ایله باغلی بیز قرار وئرمیریک. تورکییه حقوق دؤولتیدیر. سؤیلدیینیز شخص تئررورچودور. ائله بیر تئررورچودور کی، ۵۳ کورد قارداشیمی ائله کوردلره اؤلدورتدوروب. بو، جینایتلردن سادهجه بیریدیر. بونا بنزر دیگر اولایلاری دا سادالاماق اولار. حاضردا اونون ایشی محکمهدهدیر. محکمه نه قرار وئررسه، اونا عمل ائتمهیه بورجلویوق»، - دؤولت باشچیسی بیلدیریب.


text:
آستانا ساممیتی سورییا پروبلیمی ایله باغلی موسکوادا باش توتان گؤروشون داوامیدیر.
بونو آخار. آذ-آ آچیقلاماسیندا پولیتولوگ ایلقار ولیزاده دئییب. ائکسپئرتین سؤزلرینه گؤره، آستانا ساممیتی سورییا ایله باغلی روسییا و تورکییه آراسیندا فیکیر آیریلیغینا گتیریب چیخاران سببلری آرادان قالدیرماق و یئنی بیر دوروم یاراتماق باخیمیندان مهم رول اوینایا بیلر:
«روسییا و تورکییهنین سورییا ایله باغلی ماراقلاری توققوشور. بوندان اؤنجه روسییا، ایران و تورکییه خاریجی ایشلر ناظیرلرینین ایشتیراکی ایله باش توتان موسکوا گؤروشو ده محض بونا حئسابلانمیشدی. آستانا ساممیتی ده سورییا پروبلیمی ایله باغلی موسکوادا باش توتان گؤروشون داوامیدیر. اساس مقصد طرفلرین بو وضعیتدن ماکزیموم ایتکیسیز چیخماسیندان عبارتدیر. اساس ضدیتلردن بیری پ ی د (کورد سیلاحلی دسته لری) ایله باغلیدیر. چوخ گومان کی، آستانادا طرفلر اساس دانیشیقلاری محض پ ی د اطرافیندا آپاراجاقلار. ایشید-له (داعش) باغلی فیکیرلر تام اوست-اوسته دوشسه ده، پ ی د مسئلهسینده پروبلئملر یاشانیر.
طرفلر تهلوکهسیزلیکله باغلی دا هانسیسا بیر فورمول تاپماغا چالیشاجاقلار. چونکی سون طییاره حادثهسی گؤستریر کی، هم روسییا، هم ده تورکییه اوچون تهلوکه عینی یئردن گلیر. بونونلا باغلی هانسیسا فورمول حاقیندا فیکیر موبادیلهسی استثنا ائدیلمیر».


text:
روسیانینگ تۆرکیأ طبیغی گاز ساتووی یۇقارلادی
گازپروم طبیغی گاز ساتووینی تۆرک آقیمی تاسلاماسینداقی یورتلارا دا یۇقارلاداندیغینی بیلدیردی
روسیانینگ گازپروم شرکتی یانوار- نۇیابر آراسیندا تۆرکیأ ساتان گازی نینگ ۲۰.۴ گؤتریم یۇقارلاندیغینی بیلدیردی.
گازپروم طبیغی گاز ساتووینی تۆرک آقیمی تاسلاماسینداقی یورتلارا دا یۇقارلاداندیغینی بیلدیردی.
گازپروم یونانا ساتان گازی نینگ ۱۱.۶ گؤتریم یۇقارلاندیغینی بیلدیردی.
بو شرکت بلغاریستانا ساتان گازی نینگ ۶.۸ گؤتریم یۇقارلاندیغینی نیغتادی.
گازپروم ینگ مجاریستانا ساتان طبیغی گازی ۲۲.۳ گؤتریم، صربیستانا ساتان طبیغی گازی ۲۶.۱ گؤتریم یۇقارلادی.


text:
Jun 5, 2017
اوجادان دوشونورکن (2) - شاعیر مفتون امینی
س. سیداوالی
اوجادان دوشونورکن
اؤزوم- اؤزومه یاخالاندیم
...
دواملی اولاراق نشره وئرمه یه چالیشدیغیم بو یازیلار, کئچن اوچ- دورت ایلین عرضینده مجازی دونیادا گؤردوکلریم, ائشیتدیکلریم و اوخودوقلاریمین معین تاثراتی کیمی قلمه آلینمیشدیلار.
یازیلارین چوخونلوغو, آنا دیلیمیز آذربایجان تورکجه سینده یازیلمیشدیلار. لاکن استثنا اولاراق و وضعیتده ن آسیلی, بعضا فارس دیلینده ده یازماق مجبوریتینده قالمیشام.
یازیلارین بیر چوخو, اوجادان دوشونر کیمی, اؤزوم- اؤزومه و یا یاخین بیر دوستا یازیلدیقلاری اوچون, اوخوجولارا تقدیم ائتدیکده, اونلاردا کیچیک دئییشیکلر آپارمیشام.
(2)
شاعیر مفتون امینی
نووامبر 2015
ش... خانیم ین گؤنده ردییی " یئللی تبریز" (ویدئو) مجموعه سی, نیسگیللی شهریمیزین سؤنوک خاطره لرینی, گینه منیم خیالیمدا جانلاندیردی.
یدالله مفتون امینی نین شعرلرینده ن عبارت اولان مجموعه نین آدینی به یئنمه دیم. چونکی شاعر مفتون امینی, تبریز حاقیندا یازدیغی و قوشدوغو شعرلرده, " کولک" (کولاک) ده ن سؤز ائده ر. حالبوکی "کولک" له "یئل" ین آراسینداکی فرق، عشق ایله سئودا قدر وار.
مثلا شاعیرین فارسجا نشر ائتدییی "اکنون های دور" شعر مجموعه سینده, تبریزلی لرین "29 بهمن" قیامینا حصر ائتدییی آذربایجان تورکجه سینده یازدیغی بیر شعری وار:
آلاولو تبریز
ایکی گون قالاندا بؤیوک چلهدن،
آغ گونش چیخاندا قارلی قلهدن.
قیزارتدی عینالی اؤز یان- یؤورهسین،
اونون شؤوقو آلدی ارکین دؤورهسین.
اوجا بیر سس دوشدو ساعات زنگینه،
قیزیل شفق چؤکدو شهرین رنگینه.
تبریزین قلبینه ایشیق ساچیلدی،
آغیر بیر یوخودان گؤزو آچیلدی.
مینلر سماوارتک خلقین سینهسی
قاینادی، قاینادی داشدی کینهسی.
دورولدو رنگلری توتغون اومیدلر،
قول- قاناد آتدیلار یورغون ایگیدلر.
....
بو شعرده شاعیر تبریز ده ن دانیشاندا, حقلی اولاراق "آلوو" دان دانیشیر.
و یا "دریاچه" شعر مجموعه سینده, بویویوب- بویا باشا چاتدیغیمیز مظلوم شهریمیزده ن دانیشاندا, "آلوولو – ایلدیریملی" تبریز ده ن سؤز ائدیر:
غمـيـن قـوربـانـی تـبـريز، ائللی تبريز
آلاولو ـ ايـلديـريـملی, سئللی تـبـريز
نه قانلار قايناييب سندن، اولوب داش
بـئـلـئـيكيم ائـينالـينـدان بـلـلی تـبـريز.
***
بوتون دونيالارين درديـن قـانـار داغ،
سؤال ائتسن سكوت ايـلـه دانـار داغ،
سهندين اوستی قاردير، آلتی قـاندير،
مفتون امینی نین شعرلری نین چوخونلوغو فارسجا اولسادا، اونون آذربایجان تورکجه سینده ده, گؤزل شعرلری وار.
شاعیرین کولک (کولاک) شعر مجموعه سینده یئر آلان چوخ آدلیم شعری:
باخ گؤر نه گؤزل سؤزدی حسين بن علی دن،
دونـيـاده دين يز اولماسـا، حریت يز اولـسـون.
ظالیم لـرين اوغروندا اگر الده گـوجـوز يـوخ،
كـؤنـلوز ده اولاردان باری بير نفرت يز اولسـون
منه و هابئله مینلر مبارز آذربایجانلی اوچون, عمور بویو بیر شعار و حیات فلسفه سینه چئوریلمیشدی.
شاعیرین "آشیقلی کروان" آدلی شعر مجموعه سینین نشری, اوستاد شعریارین "حیدربابایه سلام" پوئماسی نین نشری کیمی, بو گونکی کیمی او زامانلاردا فارس شوونیزمی نین قاپازی آلتیندا اینله ین آنا دیلیمیزین یاشاییب و انکشافی اوچون, بیر "حادثه" ساییلیردی. شاعیر بویوک اوستالیقلا زنگین فولکولور و شفاهی ادبیاتیمیزدان یارارلاناراق بو گؤزل مجموعه نی یاراتمیشدی:
عجب حالدير، اوره ك قئينير، غم اوينور
سازين قوربانی، قـالخيـن آی آشـيـقـلار !
مفتمون امینی نین "آشیقلی کروان" کیمی, آذربایجان تورکجه سینده نشر ائتدییی شعر مجموعه لرینده ن باشقا, فارس دیلینده چاپا وئردیگی شعر مجموعه لرینده ده, چوخ زامان شاعیرین آنا دیلینده یازدیغی شعرلره راست گلیریک*. مثال اوچون اونون "فصل پنهان" آدلی مجموعه سینده, اینام و امیدله دولو آشاغیدا کی شعرینه راستلاشیریق:
حق، چای كيمی دريايه آخيب يول تاپاجاقدير
داش آتـمـاقـيلار كـيمسه اونو چـؤنـدوره بـيلمز.
دونــيـادا قـارانـلـيـقـلار اگــر جمع اولا با هـم
بـيـر ذره جه شمـعين ايشيغين سؤندوره بـيـلمز.
و یا "اکنون های دور" مجموعه سینده ن, قهرمان تبریزه هدیه اولموش بو شعری:
قوی بو گونو دئسین قوجا آشیقلار
ائل ایچینده باشی اوجا آشیقلار.
ضیالی قارداشلار، آییق گئتسینلر
بابک اولادینا لاییق گئتسینلر.
ساخلاسینلار ارکین اوجا حؤرمتین
شهیدلرین، ایگیدلرین شهرتین.
ظفرلر قازانسین هر زمان تبریز،
اؤلمه سین، اؤلمه سین قهرمان تبریز!
ائله اونا گؤره مفتون امینی بو عرصه ده رضا براهنی ده ن داها اوستون یئر توتور. براهنی نین فارس دیلینده یازدیغی شعرلر ایله مقایسه ده, آنا دیلینده یازدیغی شعرلری – بیر ایکی استثا ایله - " چنگی به دل نمی زنند".
مثال اوچون, براهنی نین فارسجا یازدیغی "دف" آدلی شعرینی, اونون آذربایجانجا یازدیغی شعرلر ایله مقایسه ائدین. دف شعرینین موسیقی سی و سؤز قورولوشوغو او قدر یوکسک سویه ده دیر کی, دوغرودان باش گیجه لدیر.
البته بونو دا, بیر چوخ ایتگی لرین نزدینده, ایراندا حاکیم اولان, فارس شوونیزمینه "بورجلویوق". براهنی کیمی اوستاد یازیچی و شاعیرلریمیز, اثرلرینی گنیش اوخوجو دایره سینین اللرینه چاتدیرماق اوچون, هم شاه دؤورونده, همده ائله بو گون, فارس دیلینده یازماق مجبورییتینده قالمیشدیلار. دوغرودور کی رضا براهنی فارسجا یازسادا, یازیلاریندا هر زامان خالقیمیزین مظلومیتینه و دیلینین یاساقلانماسینا اعتراض ائدیب و حتی بو عرصه ده یدالله مفتون امینی ده ن داهادا ایره لیجی اولوبدور؛ لاکن بو گون ملت یمیزین طالعی ایله ایلگیله نن بیر چوخ آذربایجانلی اوچون, بئله " معذرت" لر قبول اولونمور. اونلار دئییللر کی, هر نه اولورسا- اولسون, و هر بیر چتین شرط لر آلتیندا, بیر یازیچی اؤز آنا دیلینده یازماغا مسئولیت داشیییر.
مفتون امینی نین آذربایجان تورکجه سینده یازدیغی شعرلرینی و او جمله ده ن " آشیقلی کروان" منظومه سینی, انترنت ده ن تاپماق اولار.
مفتون امینی عمرونون بویوک حصه سینی تهراندا یاشاسادا، ائلینه و آنا دیلینه چوخ باغلی بیر آذربایجانلی دیر.
ویدئو دا، امینی جنابلاری, شاعیرین بعضی شعرلرینی دیکلمه ائدیر. ایللر کئچسه ده، بو شعرلر هله ده منیم ازبریمده دیلر:
بوتون دونیالارین دردین قانار داغ
سئوال ائتسن, سکوت ایلن دانار داغ
سهندین اوستو قاردیر، آلتی قان دیر
بو جوشقون درد ده ن بیر گون یانار داغ
زامانیندا شاعرین بعضی فارسجا شعرلری ده, ازبریم ایدی، تاسفله بو گون اونلاردان, یالنیز بعضی مصراعلار یادیمدا قالیبدی. گنج چاغلاریمیزدا حیات یولداشیم ایله من، شاعرین " انسان و بازپرس" شعرینی ازبرله میشدیک. حیات یولداشیم " انسان" رولوندا, من ایسه – رولومو به ینمه دیییم حالدا؟؟!!...- "بازپرس" رولونا کئچیب, بو شعری بیر تئاتر صحنه سینده اولدوغو کیمی, دیکلمه ائده ردیک:
بازپرس:
ای مرد سر بلند شتابنده کیستی؟
انسان:
انسان، خدای خاک.
بازپرس:
هان! بیشتر بگو، پدر و مادر تو کیست؟
انسان:
مادر نسیم صبح و پدر آفتاب ظهر.
بازپرس:
جای تولد خود و تاریخ آن بگوی.
انسان:
نوروز سال حادثه در شهر انتظار.
بازپرس:
آیا شناسنامه و یا خود شماره اش.
انسان:
انسان شناسنامه ندارد, شماره نیز
شکل قیام او سرپا یک معرفی است.
بازپرس:
بر گوی نام دولت متبوع خویش را.
انسان:
جز سرنوشت خویش مرا دولتی نبود.
بازپرس:
اینک بگو محل سکونت و کار خویش!
انسان:
من مسکنم جزیره ی شب در خلیج اشک
کارم تلاش جستن راهی به شهر صبح.
البته شعرین دوامی وار؛ لاکن حافظه م بو قدر مدد ائله دی و نقل ائله دیییم مصراعلاردا اسگیکلر اولسادا, حافظه مین کاسالماسینا قاییدیر.
ماراخلی سی بو دور کی, بو گون دوخسان یاشینی دولدورموش اولان مفتون امینی, ایش حیاتینا دادگستری ده باشلامیش و ایللر بویو " قاضی" اولاراق چالیشمیشدی.
مفتون امینی نین بیر " آته ایستی" شعریده وار کی، اونون اوخوماغینی، خصوصیله ح... دوستوما توصیه ائده ره م:
خدای را بازگو دروازه بان
آنجا در آن سوی چیست؟
نمی دانم.
تو می دانی، نمی گوئی
و س. ...
تاسفله شعرین قالانی یادیمدا دئییل و بو مصراعلاری دا تمامیله دوزگون وئردیییمده ن امین دئییلم.
مفتون امینی نین هم یاخشی بیر انسان و همده گوجلو شاعیر اولماسینی, سانیرام کی بیر چوخلاری قبول ائدیرلر. او "اینسانلیغی" هر شئی ده ن اوستون توتان شاعیرلرده ن بیری دی:
چوخ اللشدين سنه اصلان دئسينلر،
قوچ اوغلان يا ايگيد ترلان دئسينلر،
عزيزيم جهدائله بونلاردان آرتيق،
سنه اينسان، فقط اينسان دئـسـينـلر!
یازینی بیتیرمه ده ن اونون - چوخ سئودیییم- شعرلرینده ن بیرینی ده وئرمک ایسته ییره م:
خـيـالـون بـيـر مـلامـت گـؤزلو قيز ديـر
كه هر مجـليـسـده منلـه ديـز به ديـز ديـر
نه يازميشدين بهـارين خوش! عزيـزيـم؟
بو يئرده سـن گئده ن گـونـدن پايـيزديـر!
شعرلرینین بیر چوخونو فارس دیلینده یازماسینا رغما, ملتیمیزین بویوک شاعیرلرینده ن بیری اولان مفتنون امینی یه, داهادا اوزون عمور آرزو ائدیره م.
دوستلارا, اونون شعرلرینی و بعضا چوخ انترسانت اولان مصاحبه لرینی ( خصوصیله دوستو اوستاد شهریار حاقدا) اوخوماغی توصیه ائده ره م.
________________________________________________
*ائشیتدیییمه گؤره مفتون امینی نین آنا دیلیمیزده یازدیغی و فارسی دیلینده نشر ائتدییی شعر مجموعه لرینده داغینیق حالدا گئده ن شعرلری, " عاشیقلی کروان" مجموعه سی ایله بیرلیکده, انقلابدان سونرا, " آجی چای" آدلی بیر مجموعه ده نشر اولونموشدور.
بیرینجی بولومو بورادا اوخویون:


text:
عدلیه ناظرلیگی پئنیتئنسیار خیدمتی باش ایدارهسینین و باکی ایستینتاق تجریدخاناسینین امکداشلاری طرفیندن حیاتا کئچیریلمیش عملیات-آختاریش تدبیرلری نتیجهسینده موسسیسهیه قاداغان اولونموش اشیالارین کئچیریلمهسی جهدینین قارشیسی آلینیب.
پئنیتئنسیار خیدمتین ایجتیمایتله علاقهلر شعبهسیندن آخار .آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، جینایت مجللهسینین ۱۲۰.۲.۲؛ ۱۲۰.۲.۲ و ۲۲۱.۳-جو ماددهلرینه اساساً تقسیرلی بیلینهرک حبس ائدیلمیش شخص آغایئو آریف عبدالله اوغلونا باکی شهری خزر رایونو بینه قصبه ساکینی الیئو نظامی کریمهلی اوغلو طرفیندن گتیریلمیش سووقاتا باخیش کئچیریلیب. بو زامان سووقاتدا اولان تورتون آلتیندا سئللوفانا بوکولهرک خصوصی اصوللا گیزلدیلمیش، داخیلینده دانیشیق کارتلاری اولان ایکی عدد موبیل تئلئفون آپاراتی آشکار ائدیلهرک گؤتورولوب.
فاکت اوزره توپلانیلمیش ماتئریاللار حقوقی قیمت وئریلمهسی اوچون عدلیه ناظیرلیینین ایستینتاق ایدارهسینه گؤندریلیب.


text:
اغوز تیوی:وار اولان سیاسی_توپلومسال سیستئمین چرچیوه سینده، قادین لارین رولو هر زامان گوجسوزلندیریلمه یه و حاشیه ده قالماغا چالیشیلیر.
یالنیز ائو قادینی یا ویترین قادینی یاراتماغا چالیشیلان زامان، آزربایجان میلی حرکتی تورک قادینینی، ابزاری اولاراق یوخ، بلکه بو وطنین و میلتین صاحیبی، فعال عضوو و تاثیرلی بیر فردی کیمی گؤروب و رسمیته تانیماغا چالیشیر. وار شرایط نه قدر قادینلاریمیزی، یاشامین جدی و اجتماعی ساحه لریندن چیخارتماغا چالیشسادا، قادینلار بؤیوک دیره نیش گؤستریب و یئنی مئیدانلاری فتح ائتمه یه چالیشماقدادیرلار. آرتیق اورتا چاغ ذهنیتی ایله، یئنی دونیا ذهنیتی مجادله حالیندادیرلار.
بشری تجروبه ایسه هر زامان یئنی لییین، اورتا چاغ ذهنیتینه غلبه چالماسینی گؤسترمیشدیر. آرتیق قادینلار اؤز چالیشیق و قابلیتلری ایله توپلومدا بؤیوک رول و مسؤلیت لر آلماغا چالیشیب، دانیلان و یوخ ساییلان حاقلارینی تام سیویل و دینج یوللارلا الده ائتمه یه چالیشیرلار. بو یولدا آزربایجان میلی حرکتی، اینسانی، دئموکراتیک،میلی و اینسان حاقلارینین ساوینیجی سی و بایراقچیسی اولاراق یوردوموزدا قادینلارا بو اولاناق و مئیدانی داها گئنیش بیر حالتده یاراتماغا چالیشمالی دیر. قادینا باخیش و اونو ده یرلندیرمک، اینسانجیل بیر کاتاقوریده بیچیملنیرسه ، آزربایجان توپلومو چوخ بؤیوک قازانجلار الده ائدیب و یئنی بیر یاشام بیچبمینه آددیم باسا بیلر.
قادینی ائوده و یا ویترین لرده حبس ائتمه یه چالیشان ذهنیت، قادینی بیر نسنه کیمی گؤرمک ده دیر. بو باخیش ایسه هر نه دن اؤنجه غیر منطقی، غیر انسانی و بایات باخیش اولماقلا بیرگه یالنیز قادینی توکه دیجی (مصرف کننده) کیمی گؤرمک دیر. بو باخیشین سونوجو ایسه یاریمچیلیق گلیشمه و فلج بیر توپلوم یارانیب و آزادلیق ایله دئموکراسی نین یارانماسی ایمکانسیز قیلار . تورک قادینی عینی تورک بیی کیمی، بو وطنین صاحیبی دیر و آزربایجانین بو گونو و صاباحی اونودا ایلگیلندیره ر.
قادینلیغی بهانه ائدیب اونو اؤز طالعیینی تعیین ائتمکدن و یا اؤز ایدئال و ایستک لرینی اورتایا قویوب، مطالبه ائدیب و اونلارین اوغروندا مجادله ائتمک دن چکیندیرمک، وطنیمیزه ده، میلتیمیزه ده چوخ بؤیوک حاقسیزلیق و ظولمدور.
تام ترسینه حرکتیمیز و توپلوموموز کیشیسل لیک دن و ارکک اگمنلیییندن قورتولماق ایسته ییرسه، قادینلارا و اونلارین قابلیت لرینه و حضورلارینا داها اؤنم وئریب و قادینلارا قارشی دورماق یئرینه اونلارا آرخا چیخیب و اونلارا دستک اولمالی دیر. بیزیم توپلومدا قادینلارین ، یئنی لییین و داها گؤزل بیر یاشام و آزادلیغین بایراقچیسی و اؤنجولو اولدوغو آیدین و بللی بیر موضوعدور. بو گون بو فرصتی قادینلارا میلی حرکت بیر آن گئجیکمه دن سونمالی دیر.


text:
سنین وارلیغیوا او قدر آلیشمیشیق كی سنین
اولماماغین عاغلیمیزدا سیغا بیلمه ییر. بیز حایاتیمیزین سندن آختیغینی تازا
بیلمیشیق. سنین بیزه آنا اولدوغونو تازا اؤیرنمیشیق. دئمك عؤمروموز سنه باغلییمیش.
سن اولماسان بیزده یوخ اولاریق. ایندی ، اؤز اوشاقلاریوین گؤزلری اؤنونده
سوزسوزلوقدان چابالایب جان وئرمكده سن!بونا نئجه دؤزمك اولار. دؤزه بیلمه دیم
منده. نه الیمدن گله بیلر كی؟ سنه بیر بارداق سو گتیریردیم. یولومو كسدیلر، یولو باغلادیلار،
سنه چاتا بیلمه دیم، بارداغی آلیب سیندیردیلار. دئمك سنه سو وئرمك یاساق ایمیش.
مگر بورا كربلایمیش دئمك! باغیشلا منی دنیزیم، گؤز یاشلاریمدان باشقا بیر شئی سنه
سونا بیلمه دیم!


text:
«هوْپبانا» حئکایهسینه هوْپموش آرقوْ سؤزلر
رقیه کبیری
(«داود دوستار»ین حئکایه دیلینه بیر باخیش)
دیل، عومومیّتله، نیشانهلر أساسیندا قورولموش بیر دوزومدور. هر دیل، بیر لانگ langue کیمینیشانهلر سیستئمیاولاراق اؤزونو شخصی دئییم یا پارول paroleدا گئرچکلشدیریر. هر شخصین فردیّتیله باغلی اؤزونه مخصوص اؤزل بیر دانیشیق دیلی وار. همین شخص باشقا اینسانلارلا علاقهده، اؤز دانیشیغیندا عومومینیشانهلردن بیر پارول (گفتار) کیمیفایدالانیر. تصوّور ائدین مثلا هر کس واحد بیر مطلبی باشقا اینسانلارین رسمالخطّیندن فرقلهنهرک، اؤزونه مخصوص بیر رسمالخطیله یازیر. یازینین مؤؤضوع و مضمونو اوْرتاق اولدوغوندا، آنجاق ایفادهلر بیر- بیرینه اوخشامیر. دیل ایستر فردی، ایسترسه توْپلومسال یاشامدا، علاقه و باغلانیش آراجیندن علاوه، فیکیر و دوشونجه اوْبرازیدیر. اگر دیلی یالنیز بیر آراج کیمیگؤتورسک، او زامان معناسی بو اولار کی، بیر یاندان دیل آدیندا بیر وسیله واریمیز، بیر ده بئیینده دوشونولن بیر دوشونجه. حالبو کی، دیل و دوشونجه بیر- بیرلریندن آیریلمازدیرلار. اینسان هر نهیی فیکیرلهشیرسه، یالنیز اونو دیل قالیبیندا فیکیرلشه بیلر. کلمهسیز فیکیر و فیکیرسیز کلمه یوخدور. باشقا سؤزله دئسک، دیل اؤنجه وئریلمیش بیر قاب دئییل کی سونرا اونو معین بیر دوشونجه ایله دولدورموش اولاق. بورادا «ظرف» و «مظروف»، هر ایکیسی عئین زاماندا یارانیر. دئمک، فیکیرسیز دیل و دیلسیز فیکیر اولا بیلمز. دانیشیغا گلدیکده، دانیشیق، ایستر شیفاهی دانیشیق، ایسترسه مکتوب دانیشیق، دیلین اؤزلجه ایشلهدیلمه طرزیدیر.
هر میللتین کولتورو مختلیف زمینلرده (علمده، فلسفهده، تکنولوژیده، صنعتده و سایرهده) دیل واسیطهسیله یارانیب و قوْرونور. آنجاق بورادا بیر سوآل قاباغا چیخیر: اگر دیل (بیر لانگ کیمی) اؤزونو پارولدا (شخصی دئییملرده) گئرچکلشدیریرسه، اوندا بو قاتماقاریشیقلیغین ایچیندن نئجه اورتاق بیر دیل (معیار دیل) چیخارتماق اولار؟
معیار دیل، توپلومسال- اورتاق دیلدیر. بیر سؤزله، هرهانسی بیر توپلومدا یاشایان اینسانلارینهامیسینین اورتاق و یئکونلاشمیش دیلیدیر. مکتب و یونیوئرسیته (بیلیمیوردو) درسلرینه عایید چئشیدلی قوْنولاردا یازیلمیش کیتابلا معیار دیل ایله یازیلیر. بیزیم آذربایجانا گلدیکجه، رسمیاولاراق تورکجه دیلده تحصیل آلمادیغیمیزا گؤره، بو توْرپاقدا تورکجه معیار دیلدن دانیشماق هله چتین ایشلردن بیریدیر. بو اوزدن نثر و اؤزللیکله حئکایه یازان یازیچیلاریمیزین- اؤزوم ده بو یازیچیلارا قاتیلاراق- روایت دیللرینده بیر سیرا جیددی چاتیشمامازلیقلار گؤرونور. هرهانسی بیر یازی، معیار دیلده یازیلاندا، دیلین ساغلام قوُرولوشو قوْرونولمالیدیر. منجه، بیر حئکایه یازاری هر ایشدن اوّل دیلین ساغلام قوُرولوشونو بیلندن سونرا، اؤزو آگاهانه دیلی منیمسمهلیدیر. منه گؤره حئکایه ادبیّاتینین – ایستر قیسا حئکایه، ایسترسه رومان- دیلی نه صِرف دانیشیق دیلیدیر، نه ده رسمیو معیار دیلدیر. اونون اؤزونه عایید تکنیک و قایدا- قانونلاری وار. هر یازیچی اؤز حئکایهسینین مضمونونو اوْخوجویا چاتدیرماق اوچون، اؤزل دیله مالیک اولمالی و روایته اویغون، یارارلی دیل تکنیکلرینه أل تاپمالیدیر. یقین کی، تاریخی و اوسطورهوی بیر رومان یا بیر قیسا حئکایهنی، دانیشیق دیلیله یازماق مومکون دئییل. هر بیر قیسا حئکایه یا رومان زامان، مکان و پرسوناژلاردان آسیلی اولاراق، اؤزونه مخصوص اؤزل دیل ایله یازیلمالیدیر. شخصیتلرین کیملیییی و دیللری هرهانسی بیر روایتده اؤزل بیر لحن یارادیر. هرهانسی بیر حئکایهنین دیلی یازیچینین یارادیجیلیغینا باغلیدیر.
هر حئکایهده کلمهلر بیر- بیرینین کناریندا اوتوراراق، همنیشینلیک ائدیب، نیشانهلر واسیطهسی ایله اوخوجونون ذهنینده اؤزل اوبرازلار و معنالار یارادیر. یازیچی ایسه گاهدان راوینین، گاهدانسا تکبهتک شخصیتلرین دوشونجهلرینی قلمه آلیب، اوخوجویلا علاقه قوُرور. سسبیر و آخیملی سؤزلردن تشکیل تاپمیش جوملهلر، سؤزسوز کی هرهانسی بیر روایتین گؤزللیینده أساس روْل اویناییر. هر بیر حئکایهده چئشید- چئشید شخصیتلرین دیللری اونلارین دوشونجهلریندن، یاشلاریندان، پئشهلریندن، جینسیتلریندن، صینیفلریندن، تحصیللریندن، پسیکولؤژیک کاراکتئرلری و…دن قیدالانیر.
رومان یازیلیشیندا، آرقوْ دیلین تملینی قویان فرانسیز یازاری «لویی فردینان سلین» دئییر کی: «آرقو دیل، اینسانین فلاکت و بدبختلییینی آنلاتماق اوچوندور، معیار دیل بو فلاکتلری اولدوغو کیمیاوخوجویا چاتدیرماقدا عاجیزدیر.»
هرچند دیل نیشانهدیرسه، بیر دئییمه گؤره «آرقو» دیل، بو اوزدن فوْرمال نیشانه قانونلارینی سایماماق و بیر حسابا گؤره، اؤزو، اؤز نؤوبتینده آنتینوْرمچولوق نیشانهسیدیر. «سلین» کیمیگوجلو بیر یازار یوخاریدا صادالادیغیمیز سؤز ایله دیل قایدا- قانونلارینی پوْزماق فیکریندهدیر. بو فرانسیز یازارا گؤره معیار دیل جمعیّتین آشاغی قاتینداکی یاشاییشدان علاوه عشق، نیفرت، هیجان و اونون کیمیحیسلری چاتدیرماقدا عاجیزدیر.
بیزیم جغرافیایا گلدیکده، آذربایجان تورکجهسینده حئکایه یازارلار ایچینده، منجه داوود دوستار «سلین» یوْلونون لاپ دوزگون داوامچیلاریندان بیریدیر. دوستارین تبریز دئییمیایله یازیلمیش بئش حئکایهسی، اؤزللیکله «نس آدامین قیدیغی گلمز» و «هوپبانا» حئکایهلرینین اینسانلاری توپلومون آشاغی قاتیندان اولدوقلارینا گؤره، یازیچی روایتده روْل اوینایان اینسانلارین آرقو دیللریندن فایدالانیب، اؤز روایتینی اوخوجویا چاتدیریر. سؤزسوز کی، هرهانسی صینیفین اؤزونه عایید آرقو دیلی وار. دوستار «نس آدامین قدیغی گلمز» حئکایهسینده یاشادیغیمیز جغرافیانین فرقلی صینیفلرینین خیلافکارلارینین آرقو دیللرینی زیندانین کیچیک بیر هؤجرهسینده بیر یئره توپلاییب، اوخوجویا چاتدیریر. بو حئکایهنی اوخویاندا اوخوجو آرقو دیل واسیطهسی ایله بو هؤجرهدهکی محبوسلارین فلاکتلی یاشاییشلارینی اولدوغو کیمیحیس ائدیر. دوستارین حئکایهلرینده «عسگر قفهچی»، «اَهبر بابیللی»، «عجم ایبرام»،«جامبُر حمید»، «خرزی»، «داش آتان» کیمیآدلار دا آرقو دیلیندن دوغولموش آدلاردیلار.
هوپپبانا حئکایهسینده اؤلوم قوْنوسو، یاشاییش کیمیحئکایهنین روایتینده اؤزل بیر رول داشیییر. «آ قلی» اؤلو داشییان ماشینی ایله بیرلیکده بوتؤو بیر کاراکتردیر. ماشین ایله «آ قولی» بیر- بیرلرینی تکمیللشدیریرلر. بیر دئییمه، «آ قولی»نین وارلیغی و اونون محللهدهکی ارزش- اعتباری اؤلو ماشینینا باغلیدیر. محللهده یاشایان بوتون اینسانلاری «آ قولی»نین ماشینیله سوْن سفرلرینه یوْلا سالیرلار. «گئجهلر مکّه کفنلرینی أیینلرینه پیروب ائلیینلر» «قیتمیر ایبرام آغا»، «خاموستان خانیم»لا «مخوره ننه» و بیر ایکی قاری- قوْجانی قیراغا قویدوقدا، محللهنین دیگر اینسانلاری دا، «آقولی»نین ماشینینا مینمکدن چکینسهلر ده، گؤزلری دائیم اونون ماشینینین دالیسیجادیر. هر سحر «آ قلی»نین ماشینینا راستلاشماغی و دالیجا هر بیری تکبهتک صدقه صاندیغینا پول سالدیقلارینا رغما، آنجاق اؤلو داشییان ماشین محلله آداملارینا دوغمادیر: «دهدهم دیل آغزی دئییب کی، منی قولونون ماشینیینان آپارون قبیستانا یوخسا اوردا قریبسهلرم». ماشینین غئیبتی بئله محللهده یاشایانلاری نیگران قویور. دئمک، اینسان یاشاییشین لاپ قیزغین چاغیندا بئله، اؤلوم کیمیبیر حقیقتی عاغلیندان چیخارا بیلمیر. توپلومون هر قاتیندا اولور اولسون، اؤلوم، یاشامین کؤلگهسی کیمیآددیمباآددیم اینسانی ایزلهییر.
روایتین آخیمیندا قهوهخانا ادبیاتی اوخوجونو ماراقلاندیریر. اوخوجو اؤلومدن علاوه قهوهخانایا عایید آرقو و غیرفوْرمال ادبیات ایله تانیش اولور. میثال اوچون، خومارلیق حالیندا دانیشان شخصین سؤزلری: «سنین دوخانییهدن نه باشین چیخیر، والیوم نه بیلیشن نهدی؟ پئیینی خونشاردان آیییا بیلمی، منه قلط چیخادیی». «سن داشما دسمالووا، دسمالووودا سال شَییته، دوخانییه ایشی چیچَح ایشینه بنزهمز، بونو آغیزدان چَکلَلَی، اونو بویوننان» و…
سلین آرقو سؤزلرله برابر روماندا تصویره چکدییی مکانلارین سس وهای-کویونو ده اؤز روایتینده اوخوجونون قولاغینا چاتدیریر. آمما ندنسه دوستارین «هوپبانا» حئکایهسینده روایت اولونان فضالاردا سس چوخ آزاراق قولاغیمیزا دهییر. هوپبانا حئکایهسیندهکی قهوهخانادا یالنیز اینسانلارین دانیشیقلارینی ائشیتمک اولور. دانیشیقلار قهوهخانانین دوْغال سسینه غالیب گلیر. قهوهخانالاردا حاکیم اولان اؤزل سسدن، قلیان کوپونده قوُرولدویان سودان، هئچ اولماسا ایستیکان- نعلبکینین چیققاچیق سسی بئله قولاغیمیزا دهیمیر. گاهدان ائله نظره گلیر «آ قلی»، «اهبر بابیللی» و… یالنیز آرقو سؤزلرینی بیر- بیرینین دالیسیجا دوزوب و حئکایهنی آرقو سؤزلرله ناخیشلاندیرماق اوچون قهوهخانایا گتیریلیبلر. گاهدان بو سؤزلرین دالبادال گلمهسی اوخوجونون ذؤوقونا توخونور. اوستهلیک، حئکایهده تبریزین گؤبهیی ساییلان «گورجو» بازاری کیمیواقعی مکان روایت اولونجا، اوخوجو اوردا بیر- بیرینه قاریشمیش سسلری اؤزلهییرسه ده، هئچ نه ائشیتمیر. حئکایهده هفته اوچو اونون جوما آخشامیسی ساییلان قهوهچی شاگیرد، یئره سَهریلن آلت پالتارلارینین شکلینی و رنگینی گؤروب، قیزلارا سؤز آتماقدان یورولوب، سؤزلری باشا چاتسا دا، «گؤزلری گیلاس دریب، سبته سالسا» دا، ندنسه گورجولر آغزینین هئچ بیر سسی اوخوجونون قولاغینا چاتمیر. من بیر اوخوجو کیمیبئلنچی واقعی مکانلارین تصویرینی حکئایهده گؤرمکله برابر، همین مکانلاری بورویَن سسلرین عکس- صداسینی دا ائشیتمهییم گلیر. هئچ اولماسا سؤز آتماقدان یورولموش خَکه تایی بئلینده گئدن قهوهچی شاگیردین قیزلارا آتدیغی سؤزلرین یئرینی، بو آرقو سؤزلری حاکیم اولموش حئکایهده بوش گؤرورم. منجه، داوود دوستار کیمییازیچینین باجاریغی وار همین مکانلارین سسلرینی ده اوخوجویا چاتدیرسین.
بو حئکایهده منیم فیکریمیاؤزونه چکن بیر مسئله اولوب- اولماسا «قولاغی کسیک ونگوک» مسئلهسیدیر. هئچ ده اینانیلماز دئییل کی، آز- چوخ بئینیآچیق بیر قهوهچی شاگیرد روایته گؤره بیر نقاشی کیتابیندا «ونگوک»ون «گونهباخان» اثرینی گؤروب، اوندان خوشلانیب، اؤز عالمینده اثرده اولان رنگلری «گورجولر» آغزیندا، یئره سهریلمیش لیفجیکلرله توتوشدورسون. منه گؤره «ون گوک»ون قولاغینین کسیلدییینه گؤره قهوهچی شاگیردین دیلیندن دئییلن سؤزلر بو حئکایهده یاماق کیمیگؤزه گلیر، یوخسا «گونه باخان» اثرینی بئینیآچیق بیر قهوهچی شاگیرد ده آیریلاری کیمیبیر نقاشی- موْدل کیتابیندا گؤره بیلمک مومکوندور.
آرقو دیلی مکان وزامانا باغلی اولان بیر دیلدیر. بو کیتابین روایتلرینین ایچینده، قهوهخانادا، گورجولر بازاریندا، تبریزین مرکزینده، زیندان هؤجرهسینده و اونون کیمیمکانلارداکی گیزلی دیل یا آرقو دیل اینسانلارین گئرچک یاشامینی، اوستهلیک یاشاملارینا حاکیم اولان خشونتین راویسیدیر. بازار آغزیندا اینسانلارین ذهنلرینین گؤزو ایله دهلینن یئره دوزولموش ألوان لیفجیکلر، تصادوف اوزره صدمه گؤرموش قهوهچی شاگیرده جوربهجور داورانماقلار و… توپلومودا حاکیم اولان گیزلی خشونتلرین نیشانهلری کیمیسایخاش- سایخاش، آستاجا گؤز اؤنوندن سوزوب، کئچیب- گئدیرلر. آنجاق بو خشونتین نئجهلیینی حئکایه ادبیاتیندا آرقو دیل روایت ائده بیلیر.
داود دوستار هوپبانا کیتابینین حئکایهلرینده هر صینیفین اؤزونه عایید آرقو دیلیندن فایدالانیب دیلدن تؤرهنمیش خشونتی گؤسترمکده چوخ باجاریقلی بیر یازیچی گؤرونور.
بونونلا بئله «هوپبانا» کیتابینین حئکایهلرینده آرقو سؤزلرین بعضا دالبادال یازیلماسی و یا گاهدان آشیری حدده بو سؤزلردن فایدالانماسی، اوخوجونو اینجیدیب داریخدیرسا دا، حئکایهده گئدن دانیشیقلار، تبریز دئییمی ایله یازیلمیش فضالار و مکانلار بو توپلومون حاکیم کولتورونه، مدنیّتینه و ایقتصادی دورمونا دلالت ائدیر.
دوستار دا سلین کیمیآرقو دیلیندن فایدالانیب، حئکایهلرینده جمعیّتین آشاغی قاتینین یاشاییشیندا عشق، نیفرت، هیجان و یوخسوللوق و اونون کیمیحیسلری معیار دیلین ایقتیداریندان قورتاریب، بو حیسلری اولدوغو کیمیاوخوجویا چاتدیرماقدا باجاریقلی اولسا دا، املاء یالنیشلیقلاری اوخوجونو سینسیدیر. منه ائله گلیر دوستار بیر آنارشیست کیمیبو یالنیشلیقلارا گؤز اؤرتوب کئچمکله دوْلودان قورتولوب دامجییا راست گلیر. اوستهلیک، لوئی فردیناند سلین آرقو دیلیندن فایدالانماق ایله فرانسانین معیار دیلینین مؤحکم قورولوشونا مئیدان اوخویوب، دوستار ایسه بیزیم یاشادیغیمیز جغرافیادا معیّن بیر معیار دیلی اولمایان آذربایجان تورکجهسینه میئدان اوخوماقدادیر.
نئچه ایل بوندان اوّل، (بو یازی یازیلدیغی زامان) بیر جلسهده هوپبانا حئکایهسینی داود دوستارین اؤز دیلیندن ائشیدیب، املاء یالنیشلیقلارینی گؤرمهدن چوخ لذت آلمیشدیم. بونا باخمایاراق ایللردیر آذربایجان تورکجهسینده یازیب- اوخوماغا عادتیم وار، سون گونلرده یئنی چاپ اولموش هوپبانا کیتابینی اوخویاندا املاء یالنیشلیقلاری لذت حیسیمه توخوندو. او اوزدن ۹۳-جو ایلده یازدیغیم یازینی یئنیدن ائدیت ائلهدیم. نظره گلیر بو یالنیشلیقلار آماتور اوخوجونو داها آرتیق کیریخدیرا بیلر.
بو گونلر تکنولوژینین گلیشمهسی سایهسینده سایسیز- حسابسیز سسلی کیتابلار عرضه اولونور. یاخین کئچمیش گونلرده بیر داها دوستارین هوپپانا حئکایهسینه اؤز سسیله قولاق آسدیم. ایکینجی دهفه اولاراق همن نتیجهیه چاتدیم. بو حئکایه داود دوستارین اؤز سسیله و تبریزین دانیشیق دیلی ایله داها آخیجی و لذتوئریجی اولور. بئله نظره گلیر کی، تکنولوژینین گلیشمهسی ذهنی ذائقهلریمیزی دهییشمکله برابر املاء یالنیشلیقلاریمیزی اؤرت- باسدیر ائلهییر. دئیهسن بو گونلر قولاقلاریمیز گؤزلریمیزدن آرتیق ادبیاتدان لذت آپارماغا عادت ائلهییر!
۱۳۹۳/۱/۱۰
یئنی ائدیت ۱۳۹۶/۹/۲۰


text:
چوخ قطبلولوک بوتون دونیا ایجتیماعیتینین پروبلملرینین حلینه ضمانت وئرمیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو پطربورگ بین الخالق اقتصادیات فوروموندا چیخیشی زامانی بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش کاتیبی آنتونیو گوترش سؤیلهییب.
«چوخلاری دئییرلر کی، دونیانین چوخطرفلی ایداره ائتمه سیستمینه احتیاجی وار. یعنی دونیا چوخ قطبلو اولور و چوخ قطبلولوک اؤز-اؤزونه پروبلملری حل ائدیب، هارمونییایا سبب اولاجاق. بو، اصلینده بئله دئییل. آوروپا بیرینجی دونیا محاربهسی عرفهسینده چوخ قطبلو ایدی، اما چوخطرفلی ایداره ائتمه سیستمینین اولماماسی ساواشا گتیریب چیخارتدی. گلین بئله سهولره گلوبال اقتصادیات و گلوبال تهلوکسیزلیک باخیمیندان یول وئرمیک»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
حسرت دولو گؤزلر دیکیلیب داغلارا قالدی،
یۆکسکلری وئردیک اۆمود آلچاقلارا قالدی.
تورپاقلاریمیز گئتدیگی گۆندن الیمیزدن،
اللر اوزانیب شور-مزه تورپاقلارا قالدی.
آللاهدئین اولدو، دئییلنلر بوشا چؽخدی،
یئرسیز هده قورخو قورو بارماقلارا قالدی.
خوفدان ائله گۆلدو، ائله بیل مایدا گۆل آچدی،
واجیب ایشیمیز مایگۆلو یالتاقلارا قالدی.
شنلیکده بیر آلچاغی شیشیردیب داغا قویدو،
منلیک آیاق آلتینداکی تاپداقلارا قالدی.
اَیری بئل ایله اکدیگی ده چؽخدی اَییلمیش،
یعنی کی، بو خیصلت گلهجک چاغلارا قالدی.
گؤی پارتلادی یئر چاتلادی نانکورلار الیندن،
اوچدو حارام ائولر داشی چاتداقلارا قالدی.
بایرام گۆنو بایراقدارا دیدیکجه تپیکلر،
بایراق کیمی یۆکسلمک او بایراقدارا قالدی.
دؤولت، اونون اوغرونداکی یالتاقلارا، پۆنهان،
ذیلّت وطن اوغرونداکی دوستاقلارا قالدی.


text:
الون ماسکین شخصی آئروکوسمیک شیرکتی "ایسپاکس" آمریکانین فدرال کومیسییاسیندان بوتون پلانئتی وای-فای سیستمی ایله تامین ائدجک پیکلر قروپونون ایشه سالینماسی ایله علاقه دار اجازه ایستهییب.
پوبلیکا. آذ خبر وئریر کی، "آوترنت" اینترنت لاییحهسی یئنیدن گوندهمه گلیب. لاییحه چرچیوهسینده اوربیته بوراخیلان ۴۴۲۵ پیک بوتون یئر کورهسینده یاشایان اینسانلارین ۱قبیت/س سرعتله سیمسیز اینترنته گیریشینی تامین ائدجک. ایلکین مرحلهده اوربیته یالنیز ۸۰۰ پیکین بوراخیلماسی نظرده توتولور. بو ایسه بوتونلوکده آمئریکا اراضیسینی اینترنتله تامین ائتمهیه کیفایت ائدجک. شبکهیه هئچ بیر شیفره طلبی اولمادان گیریش ائتمک اولاجاق.
خاطیرلاداق کی، سؤزوگئدن "آوترنت" اینترنت سیستمی اؤز فعالیتینه هله ۲۰۱۵-جی ایلدهن باشلامالی ایدی. بوتون پلانتی دایمی و سیمسیز، اعتبارلی اینترنت چیخیشی ایله تامین ائتمک ایدئیاسی چوخدان اولسا دا، تکلیف دونن ایرلی سورولوب. یارادیلمیش "آوترنت" سیمسیز اینترنت لاییحهسی چرچیوهسینده شبکهیه گیریش بوتون ایستیفادهچیلر اوچون تمامیله پولسوز اولاجاق. لاییحهنین رئاللاشدیرماسینی ایلک اولاراق "مئدیا دولوپمنت اینوستمنت فوند" غیری-کومرسییا تشکیلاتی عؤهدهسینه گؤتورسه ده، تست پیکلرینین بوراخیلیشیندا یارانان معین پروبلملردن دولایی اؤزونو دوغرولتمادی. حاضردا ایسه ائلون ماسک بو لاییحهنین گئرچکلشدیریلمهسینی اؤز اوزرینه گؤتوروب.


text:
گوندم آنالیز: 22
تورکیهنین سوریه-ده کی سون حملهلری
سوریه-ده کی گرگینلیگی آزالتماک و طرفلر آراسیندا باریشین تامین ائدیلمهسی مقصدیله قورولان آستانا مکانیزمی اؤز ایشینی داوام ائتدیریر. تورکیه، روسیا و ایرانین ضامینلیگینده اولان پروسئس چرچیوهسینده معین ائدیلن گرگینلیگی آزالتما بؤلگهلرینه ایستیقامتلی اولاراق سوریه رژیمی، روسیا و ایران هوجوملارینی داوام ائتدیریب بؤلگهلری اله کئچیرمهسینین نتیجهسینده خصوصیله ادلیب بؤلگهسی اهمیت قازانمیشدی.
ادلیب بؤلگهسی دیگر گرگینلیگی آزالتما بؤلگهلرینین عکسینه بیرباشا تورکیه ایله هم سرحددیر. بو دا تورکیهنین الینی گوچلندیرن اؤنملی فاکتؤردور. همچنین رژیم قوهلرینین محاصرهده ساخلانیلان بؤلگهلردکی سوریه-لی موخالیفلری ادلیب و "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه تخلیه ائتمهسی ادلیبی حربی موخالیفتین قالاسینا چئویرن فاکتلاردان بیریدیر. آستانا پروسئسی چرچیوهسینده قبول ائدیلن گرگینلیگی آزالتما بؤلگهسی اولاراق ادلیب دیگر بؤلگهلرله موقاییسهده فرقلنیر. تورکیهنین 12، روسیانین 10 و ایرانین 7 موشاهیده نقطهسی قوردوغو ادلیب بؤلگهسینده توققوشمالارین جدی معنادا قارشیسی آلینیب. خصوصیله تورکیهنین قوردوغو موشاهیده نقطهلری رژیم قوهلرینین سوریه-لی موخالیفته قارشی حربی اولاراق ایرهلیلمهسینه مانع اولان دیوار وظیفهسینی ایفا ائدیر.
تورکیهنین بؤلگهده قوردوغو موشاهیده نقطهلری اوپئراتیو معنادا موختلیف چتینلیکلر ده یارادیر. تورکیهنین اؤز سرحدیندن بیرباشا بؤلگهیه داخیل اولماسی بؤیوک اوستونلوک اولسا دا ادلیب بؤلگهسیندکی رادیکال عنصورلارین و رژیم جاسوسلارینین احتیمال اولونان هوجوملاری تورکیهنین باریشین تامینی اوچون عهده سینه گؤتوردوگو وظیفهنی چتینلشدیریر. بو چرچیوهده بیر نقلیات زامانی تورک کونوویونا دایاندیغی یئرده بومبالی ماشینین پارتلادیلماسی ایله ضرر یئتیریلدی. آرادابیر رژیم قوهلری و ایرانین ایستیقامتلندیردیگی خاریجی شیعه میلیسلر طرفیندن تورک عسگرینه تجاوز مقصدلی آتش آچیلمیشدیر. تورکیهنین سوریه-ده کی توققوشمالارین قارشیسینی آلماق اوچون اؤز عسگرینی جبهه خطینه یئرلشدیرمهسی تورکیهنین بؤلگهدکی حربی دایاندیرماق مقصدلی ایرادهسینین آچیق گؤستریجیسیدیر.
تورکیه بیر طرفدن آستانا پروسئسی ایله اسد رژیمی و سوریا موخالیفتی آراسینداکی حربی دایاندیراراق اینسانلارین هلاک اولماسینا مانع اولوب، طرفلر آراسیندا موذاکیرهلرین و کئچید پروسئسینین یولونو آچدیقدا، دیگر طرفدن ایسه سوریه-ده کی خاوسدان ایستیفاده ائدن ترور تشکیلاتلارینا قارشی موباریزنی داوام ائتدیریر. "فرات قالخانی" عملیاتی ایله داعش ترور تشکیلاتینی اؤزونون سرحد منطقهسیندن تمیزلهین تورکیهنین ایکی عملیاتدا یئرلی سوریه-لی قوهلر ایله بیرگه حرکت ائتمهسی، هم تورکیهنین بؤلگهدکی تأثیر دایرهسینی آرتیرمادیغینی هم ده بؤلگهده مستملکچیلیک سیاستیله حرکت ائتمهدیگینی گؤستریر.
تورکیه ترورلا موباریزه آپارارکن، دیگر طرفدن ده قونشو اؤلکهسی سوریه-ده باریشین و دینجلیگین تامین ائدیلمهسی مقصدیله آددیملار آتیر، دیگر طرفدن اؤزونون میللی تهلوکهسیزلیگینی تامین ائدیر. بو مینوالدا "فرات قالخانی" عملیاتیندان سونرا داعش ترور تشکیلاتینین تورکیه داخیلیندکی ترور هوجوملاری و هوجوم تشببوسلری آزالمیشدیر. همین شکیلده "زیتون دالی" هاتای و آمانووس داغلاری بؤلگهسیندکی پ.کا.کا ترور تشکیلاتلارینین هوجوملارینی و هوجوم تشببوسلرینی بیتیرمه نقطهسینه گتیریب چیخاردی. لاکین تورکیهنین ترورلا موباریزهسی دیگر بؤلگهلرده داوام ائدیر. عراق داخیلینده داوام ائدن عملیاتلا یاناشی سوریه-نین شیمالینداکی پ.کا.کا/ی.پ.گ موجودلدوغونا ایستیقامتلی اولاراق دا اهمیتلی آددیملار آتیلیر. امریکانین ی.پ.گ ایله متفیقلیگینی ایسرارلارلا داوام ائتدیرمهسی، بؤلگهدکی ترورا سون قویولماسینا مانع اولدوقدا، همین زاماندا دا تورکیهنین میللی تهلوکهسیزلیگینی تهدید ائدیر. تورکیه و امریکا آراسیندا ی.پ.گ و خصوصیله منبیچ بؤلگهسینین گلجییله علاقهلی موذاکیرهلر اوزون مدتدیر داوام ائدیر. امریکا منبیچ بؤلگهسینی اله کئچیررکن تورکیهیه ی.پ.گ-نین بؤلگهدن چکیلیجی وعدینی یئرینه یتیرمهدی و ی.پ.گ-نی قورویوب قالخان اولدو. بو دا ایکی ناتو متفیقی اولان اؤلکه آراسینداکی علاقهلری گرگینلشدیردی. امریکانین خاریجی ایشلر ناظیری رکس تیلرسونون تورکیهیه گلیب منبیچ مسئلهسینی تورکیهلی همکاری ایله موذاکیره ائتمهسیندن سونرا ایکی اؤلکه آراسیندا پرینسیپیال اولاراق راضیلیق الده ائدیلمیشدی. سونرا ایسه ترامپین تیلرسونون وظیفهسینه سون قویاراق یئرینه مایک پومپئونو تایین ائتمهسی پروسئسین موقتی اولاراق دایانماسینا سبب اولدو. آریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلونون کئچن گونلرده وئردیگی آچیقلاما ایستیقامتینده ایکی اؤلکه آراسیندا منبیچ مسئلهسی اوچون اساسدا راضیلیق الده اولوندو و دئتاللارین قارشیدان گلن پروسئسده دقیقلشدیریلمهسی پلانلاشدیریلیر. چاووش اوغلونون آچیقلاماسیندا سونرا یئرلی منبعلرین چاتدیردیغی معلوماتلارا گؤره ی.پ.گ سلاحلیلاری بؤلگهنی ترک ائتمک اوچون حاضیرلاشماغا باشلاییب. نتیجهده تورکیه و امریکا آراسینداکی راضیلاشما چرچیوهسینده ی.پ.گ منبیچی ترک ائدهرک فراتین شرقینه کئچهجک، تورکیه و امریکا بؤلگهدکی تهلوکهسیزلیگی بیرلیکده تامین ائدهجک و ایکی اؤلکه بیرلیکده منبیچ-ین یئرلی ایداره ائتمه اورقانلارینی و پولیس قوهلرینی فورمالاشدیراجاق. نه قدر ده تورکیه و امریکا آراسیندا منبیچ پروبلئمینین حلینده آددیم آتیلسا دا فراتین شرقیندکی ی.پ.گ ترور موجودلوغو ایکی اؤلکه آراسیندا سوریه زمینینده پروبلئملرین سونا چاتمایاجاغینی گؤستریر. لاکین منبیچده تورکیه و امریکانین بیرگه حرکت ائتمهسی ایکی ناتو متفیقی اولان اؤلکه آراسینداکی اونسیت، کووردیناسیون و اعتمادی آرتیراجاق. منبیچ پروبلئمینین حلینده راضیلیق الده ائدی بیلن ایکی اؤلکهنین سوریه-نین دیگر بؤلگهلری اوچون ده راضیلیق الده ائتمهسی مومکوندور.
تورکیهنین گوندمینه دایر تحلیل" پروقرامینین نوبتی بؤلومونده سیاست، ایقتیصادیات و جمعیت آراشدیرمالاری فوندونون امکداشی جان آجونون "تورکیهنین سوریه-ده کی سون حملهلری" موضوع لو آنالیتیک یازیسینی تقدیم ائتدیک.


text:
یولداشلار هامیسی گیلئی ائله ییرلر کی داها تنبللشمیسن!
وئبلاگا بیر زاد یازیب قویماییرسان.
ماحمیدین زامانیندا بوندان چالیشقانیدین!!!
دئییرم: جانیم چالیشدیق چالیشدیق ماحمید گئتدی حسن گلدی.
خالقیندان اؤترو سؤیود کیمی اسن گلدی!
برجام اولدو فرجام اولدو.
شله پیرتلادی!
گونده بیر نوجومو فیش اوزه چیخدی!
امیر بازارینی یاندیردیلار کی بیر عیدده یه بیر ایپک دستمال یئتیشسین!
آخی من نه یازیم داها؟!
بوتون ایشلر دوزه لیب.
بئکارلیق بیتیب.
باهالیق ایتیب.
شیش یاتیب. (تورم ماهار اولوب)
قورد قویونولا دولانیر.
هئچ کیمین اوره گینده سو ترپشمیر.
دوکتور جئری مطببینی باغلاییب ساخت و پاخت (کیریخدیم بساز بفروش) ایشینیه گیریب.
کئفلی ایسکندر ایلده دؤرد دفعه مککه یه گئدیر.
اؤرت باسدیر ماحالینین کدخوداسی ائلچی بئی کانادادا کئفه کؤتک چکیر.
داها کم کسیر یوخدو کی.
دئدیلر: ایندی کی کئف دیزدندی اوندا بس بیر غزلدن زاددان یاز چؤله گئدنده اوخویاق قانیمیز دورولسون!!!
بیردن بیره نیطقیما بیر بئله بایاتی گلدی؛
نه آستار بللی نه اوز
نه ایری بللی نه دوز
کیم کیمه دی باس گئدسین
نه اللی بللی نه یوز.
گئدین هله بونو اوخویون گؤروم دالیسی نه گلیر...


text:
سیاست
سیاست — دؤولت حاکیمیّتینین الده ائدیلمهسی٬ قوْرونوب ساخلانیلماسی و ایشلنمهسی ایله باغلی چالیشمالار. سیاسی چالیشما مۆختلیف ایجتیماع بؤلوملری و دؤولتلر آراسی مۆناسیبتلر اۆزرینده قۇرولور. حاکیمیّت مسألهسی ایله باغلی اوْلان هانسیسا بیر چالیشما سیاسی خۆصۇصیّت داشیییر. سیاست توْپلومون اینکیشافینین مۆعیّن مرحلهسینده یارانیر و اوْ خۆصۇصی مۆلکیّته اساساً ایستحصال فوْرمالارینین٬ ایجتیماع قۇرولوشونون و مدنیّتین فوْرمالاشدیغی دؤنمده اوْرتایا چیخمیشدیر. مۆختلیف توْپلوم دستهلری اؤز منفعتلرینی قوْرویوب ساخلاماق اۆچون خۆصۇصی ایداره ائتمه آپارانتی یارادیرلار. سیاسی حاکیمیّت مۆختلیف تأسیسات فوْرمالاری واسیطهسییله سۆرولور.
قایناقلار[دَییشدیر]
آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Siyasət»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۵ ژوئن ۲۰۱۶ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ییرمییئددینجی درس
فعل اولمایان نیطق حیصهلریله ایداره
3. ظرفلرله ایداره
معاصیر دیلیمیزده سؤزلرین ظرفلرله ایداره اولونماسى حاللارینا، آز دا اولسا، راست گلمک اولور:
"جلسهنین اولینده هرکس اؤز یئرین آختاریردى."
بو میثالدا یییهلیک حالدا اولان "جلسهنین" سؤزۆ "اولینده" ظرفى ایله ایداره اولونور.
4. عوضلیکلرله ایداره
عوضلیکلرله سؤزلرین ایداره اولونماسى حاللارینا، چوخ آز راست گلیریک.
او اوخویاندا قولاق آسانلارین هامیسى احسن دئییردى.
بو میثالدا "قولاق آسانلار" سؤزۆ "هامیسى" عوضلیلگى طرفیندن ایداره اولونور.
تاپشیریق 9.
1. ایسمین یییهلیک حالدا اولاندا، فعلى صیفت طرفیندن ایداره سینه داییر دؤرد میثال یازین.
2. فعلى صیفتلرین یؤنلۆک، یئرلیک، چیخیشلیق حالدا اولان ایسیملرى ایداره ائتمهسینه داییر دؤرد میثال یازین.


text:
اوغوز تی وی:قوزئی آزربایجانین مطبوعاتیندان آلدیغیمیزبیلگیلره گؤره، بو بارهده میللی مجلیسده “سویقیریمی و ائتنیک تمیزلمه جینایتلرینین دونیا سویهسینده تانیلماسینا حقوقیسینیفلاندیریلماسینین اؤیرنیلمهسی” لاییحهسینین تقدیماتیندا ویتسئ-ایسپیکئری باهار مورادووا بیلدیریب.
او قئید ائدیب کی، خوجالی سویقیریمیدان ۲۵ ایل کئچمهسینه باخمایاراق، بو جینایتی تؤرهدنلردن هله ده هئچ کیم جزالاندیریلماییب.
مورادووانین سؤزلرینه گؤره، “سویقیریمی و ائتنیک تمیزلمه جینایتلرینین دونیا سویهسینده تانیلماسینا حقوقی سینیفلاندیریلمانین اؤیرهنیلمهسی” لاییحهسی حربی تریبونالا موراجیعتله باغلی آراشدیرما آپاراجاق، خوجالیایله باغلی حاضرلاناجاق یئنی قانون لاییحهسی ایسه بونا حقوقی شرایط یاراداجاق.


text:
روسیا قیرمیزی دنیزده طبیعی گاز آختاراجاق
سودان روسیا شیرکتی ایله قیرمیزی دنیزده طبیعی گاز چیخارماق عذره کشفیات ایشلرینین آپاریلماسینا دایر موقاویله باغلادی.
سودان روسیا شیرکتی ایله قیرمیزی دنیزده طبیعی گاز چیخارماق عذره کشفیات ایشلرینین آپاریلماسینا دایر موقاویله باغلادی.
معلوماتی سودان حکومتی یایدی.
معلوماتدا هئیتلرین سودان نفت و گاز ناظیری اظهری عبدالقادرین و روسیا طبیعی ثروتلر و اکولوژی ناظیری دمیتری کوبیلکینین رهبرلیگی ایله پایتاخت خارطوم-دا گؤروشدوگو بیلدیریلیر.
باغلانان موقاویلهیه گؤره، روسیا شیرکتی "Ross Geology" قیرمیزی دنیزده طبیعی گاز چیخارماق عذره آختاریش-کشفیات ایشلری آپاراجاق.
آختاریش-کشفیات ایشلرینین نه زامان باشلایاجاغینا دایر معلومات یوخدور.
قئید ائدک کی، سودان امریکا طرفیندن 20 ایل تطبیق اولونان اقتصادی تحریم لرین اوکتبر آییندا دایاندیریلماسیندان سونرا انرژی منبعلرینی اورتایا چیخارماق اوچون باشدا تورکیه اولماقلا، بیر سیرا اؤلکه ایله اورتاق موقاویلهلر ایمضالاییر.


text:
۲۱ دسامبر
۲۱ دسامبر:
- ۱۸۹۱ - ایلک بسکیتبال اوْیونو کئچیریلدی.
- ۱۹۲۵ - شوروی مرکزی رهبرلیگینین قراری ایله ناخچیوان مۇختار جومهوریتینین الدره٬ لئهواز٬ آستاروز٬ نۆودی و آیری یاشاییش یئرلری ائرمنیستان شوروی جومهوریتینه قاتیلمیشدیر و بۇ توْرپاقلاری ییغان مئهری بؤلگهسی یارادیلمیشدیر.
- ۱۹۳۷ - ایلک اۇزون٬ سسلی و بوْیالی جیزگی فیلمی٬ والت دیسنینین «پامبیق شاهزاده و یئددی جۆجه»نین قالاسی کئچیریلدی.
- ۱۹۵۸ - شارل دو قول فرانسهنین ایلک جومهور باشقانی سئچیلدی.
- ۱۹۴۸ - ایرلند باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۶۳ - قانلی نوبل بایرامی: قیبریس تۆرکلرینه قارشی سیلاحلی هۆجۇملار باشلاندی.
- ۱۹۶۴ - اینگیلیس پارلمانی اؤلوم جزاسینی لغو ائتدی.
- ۱۹۷۲ - شرقی برلینده ایکی آلمان آراسیندا آنلاشما ایمضالاندی.
- ۱۹۷۹ - شوروی افغانیستانی تۇتدو.
- ۱۹۸۷ - تۆرکیهده ایکینجی تورقوت اؤزال حؤکومتی قۇرولدو.
- ۱۹۸۹ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری پانامانی تۇتدو.
- ۱۹۹۱ - روسیه٬ بلاروس٬ اوکراین٬ قازاخیستان٬ مولداوی٬ آذربایجان٬ ائرمنیستان٬ اؤزبکیستان٬ تاجیکیستان٬ تۆرکمنیستان و قیرغیزیستان رهبرلری٬ بیر آرایا گلهرک شوروی ایتّیفاقینا سوْن قوْیولدوغونو و باغیمسیز دؤولتلر بیرلیگینی یارادیلدیغینی آچیقلادیلار.
- ۱۹۹۵ - بیتاللحم شهرینین ایدارهسی ایسراییلدن فلسطینه کئچدی.


text:
آذربایجانین حربی آشپازلاری «بین الخالق اوردو اویونلاری - ۲۰۱۷» یاریشلاری چرچیوهسینده کئچیریلن «صحرا مطبخی» مسابیقهسینده ایشتیراک ائتمک اوچون مسکوادادیر.
مدافعه ناظیرلییندن آخار. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، یاخین گونلرده آذربایجان، بلاروس، صربییا، مغولستان، ایسرایل و روسییا کوماندالارینین هیئت لری تعلیمات کئچجک، تهلوکسیزلیک تدبیرلری و تئکنیکی واسطهلرین ایستیثمارینی اؤیرنهجک، قیدا محصوللاری ایله ایشلمک اوچون اجازه وئریلمهسی مقصدیله طبی معایینه اولوناجاقلار.
ایولون ۲۹-دا حربی آشپازلار میللی مطبخ یئمکلرینین حاضرلانماسی اوزره مهارتلرینی نماییش ائتدیرجکلر.


text:
ایراندا نارکوتیک مادهلرین ساتیشی و قاچاقمالچیلیغیندا، ائلجه ده سلاحلی قولدورلوقدا گوناهلاندیریلان ۵ نفر اعدام ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، هروین قاچاقمالچیلیغیندا گوناهلاندیریلان ۲ محبوس (سعید دیاگر و مزتضی برقمی)، ائلجه ده سلاحلی قولدورلوقدا (اوغورلوقدا) تقصیرلندیریلن و آدلاری مئدیایا آچیقلانمایان داها ۲ نفر ایولون ۱۷-سی صبح ساعتلاریندا ایرانین اصفهان شهرینین مرکزی زیندانیندا دارا چکیلیب.
دیگر بیر متهیم (آخرداد حملی) - ۸ ایلدهن بری حبسده ساخلانیلاراق اؤلوم حکمونون اجراسینی گؤزلین ایرانین چابهار شهرینین حبس خاناسیندا دار آغاجیندان آسیلیب.


text:
تورکییهنین دنیزلی شهرینه ۱۹۷۰-جی ایلده کؤچن آکچا عائلهسینین نقلیات ایشی داها سونرا بیزنسه چئوریلیب و ۸۰ یاشلی نسلیحان آکچانین ۳۰۰ میلیون تورک لیرهسی (۱۳۰ میلیون آزن) گلیری اولان، ۱۰۰۰ نفرلیک ایشچیدن عبارت بیزنسی ایداره ائتمهسیله نتیجلنیب.
قاینارینفو. آذ خبر وئریر کی، عبدالله و نسلیحان جوتلویو اکدیکلری تروزلری بازاردا ساتیب و یوکداشیما ایشینی حیاتا کئچیرهرک عائلهنی دولاندیرماغا چالیشیبلار. ۸ اؤولادی ایله دنیزلییه کؤچن آکچا عائلهسی کیرمیت فابریکلری اوچون ده یوک داشیماغا باشلاییب. عبدالله آکچانین نقلیات قزاسیندان سونرا حبسه گیرمهسی ائوین خانیمینین سوروجولوک وثیقهسی آلماسینا و ایشلری داوام ائتدیرمهسینه سبب اولوب. داها سونرا کیرمیت ایستحصالی، قازما ایشلری گؤرن شیرکت قوران نسلیحان آکچا عبدالله آکچانین ۵۰ یاشی اولارکهن صحتینده یارانان پروبلم سببیله ایشلری یئنیدن اله آلیب. دنیزلییه گلدیی گوندن بری میللی گئییمیندن ایمتینا ائتمهیهن نسلیحان آکچا حاضردا بئتون، آسفالت، اینشاعات، مئدیا ساحهسینده بیر چوخ شیرکتین صاحبیدیر. اؤتن ایل حیات یولداشینی ایتیرندن سونرا خستهلنن خانیم آکچا سون اولاراق ۱۲ میلیون آورو یاتیریملا آلینان ۱۲۵ یوک ماشینینین تحویل مراسیمینده ایشتیراک ائدیب.
خستهلیگی سببیله دانیشماقدا و یئریمکده چتینلیک چکن نسلیحان آکچا "ایللر اول چؤرک آلماغا بئله پولوموز یوخ ایدی. تارلادان ییغدیقلاریمیزی ساتیب پول قازانیردیق. دنیزلییه گلنده سادهجه ۱ ماشینیمیز وار ایدی. آرتیق صاحب اولدوغوموز ماشین سایینی اونوتموشام. حیات یولداشیم خسته لندیی اوچون ایشلری من تحویل آلدیم، اما هئچ کیم منیمله ایشلهمک ایستهمیردی. زامان کئچدیکجه بازاردا اؤزومه یئر ائتمهیه، پول قازانماغا باشلادیم. اؤولادلاریملا چالیشاراق بو گونلره گلدیک" دئییب.
آکچا عائلهسینین ان بؤیوک قیز اؤولادی اولان سمرا آکچا آجار آتا و آناسینین چالیشاراق ۳۰۰ میلیون تورک لیرهسی گلیری اولان مین نفردن عبارت بیزنسی اونلارا دؤور ائتدیکلرینی و بو ایشی بؤیوتمک مسئولیتلری اولدوغونو دئییب. او، بؤلگهده "خانیم آغا" لقبی ایله تانینان آناسینین قادین اولدوغو اوچون اولجه بو ساحهده قبول ائدیلمدیینی، لاکین موباریزه نتیجهسینده نسلیحان آکچانین سؤز صاحبی بیرینه چئوریلمهسینی خصوصیله وورغولاییب.


text:
تخمیناً بیر ایل اول سوسیال شبکهلرده بیر عسگرین سیلاحدان آتش آچارکهن ویدئوسو پایلاشیلمیشدی.
آخار .آذ خبر وئریر کی، گؤرونتولر سوسیال شبکهلرده گئنیش موذاکیره اولوندو. بعضیلری همین گنجین فیزیکی قوصورلو اولدوغونو ایددا ائدیردی.
همین گنج عسگر سرحد قوشونلاریندا خیدمتینی داوام ائتدیرهرک، قیسا مدت عرضینده حربی حیسهنین نومونه وی عسگرلریندن بیرینه چئوریلیب.
او، بو گون موختلیف آتیجی سلاحلاردان پئشکارجاسینا ایستیفاده ائتمکله یاناشی، خیدمت زامانی دفعهلرله فرقله نیب.
تقدیم ائتدییمیز ویدئودا سؤزوگئدن عسگرین حربی خیدمت مدتینده نئجه دییشدیی عکس اولونوب. کادرلاردا ایلک واختلار آوتوماتدان آتش آچماغا چتینلیک چکهن عسگرین موختلیف سلاحلارلا پئشکار داورانیشینین شاهیدی اولاجاقسینیز.


text:
ایراندا ۱۸ آلمان توریستی داشییان آوتوبوسون قزایا اوغراماسی نتیجهسینده ان آزی ۲ نفر اؤلوب، ۱۷ نفر یارالانیب. حادثه مایین ۱-ی آخشام ساعتلاریندا ایرانین فارس ایالتینین سعادت آباد شهرینه یاخین منطقهده باش وئریب.
آخار. آز خبر وئریر کی، اولایلا باغلی ژورنالیستلره آچیقلاما وئرهن فارس ایالتینین یول پلیسینین رییسی احمد احمدی تهراندان شیرازا یولا دوشن آوتوبوسون یولدان چیخاراق آشماسینا سبب کیمی یوکسک سرعت و یولون یاغینتیلار نتیجهسینده سوروشکنلی اولماسینی گؤستریب.
«حادثه یئرینه ۱۰ تعجیلی طببی یاردیم ماشینی و بیر هلیکوپتر جلب اولونوب. یارالیلاردان ۱۶-سی یاخینلیقداکی مرودشت خسته خاناسینا، صحتی آغیر اولان دیگر بیر یارالی توریست ایسه هلیکوپترله شیرازین رجایی خسته خاناسینا چاتدیریلیب»، - احمدی دئییب.
معلوماتدا بیلدیریلیر کی، یارالیلار آراسیندا اولان آوتوبوسون سوروجوسو و توریستلرین بلدچیسی ایران وطنداشلاریدیر.


text:
۱۷:۳۱
تورکییهنین ایزمیر شهرینده پارتلاییش تؤردیلیب.
آخار. آز خبر وئریر کی، حادثه ایزمیر محکمهسینین قارشیسینداکی پلیس منطقهسینین یاخینلیغیندا باش وئریب. پارتلاییشین بومبا یوکلو اتومبیلله تؤردیلدیی احتیمال اولونور.
ایلکین معلوماتا گؤره، پارتلاییش نتیجهسینده ۳ نفر یارالانیب.
پارتلاییشدان سونرا اراضیده آتیشما باش وئریب. دوغان خبر آگنتلییینین موخبیری ۱ ترورچونون اؤلدورولدویو بارهده معلومات وئریب.
حادثه یئرینه چوخلو تعجیلی طببی یاردیم بریگادالاری گؤندریلیب.
۱۸:۰۰
تئررورو حیاتا کئچیرهن ۳ ترورچودان داها بیری محو ائدیلیب، ۳-جو ترورچونون آختاریشلاری داوام ائدیر. پلیس تهلوکهسیزلیک سببیندن عدلیه بیناسیندان هئچ کیمی بوراخمیر.
اگه (اژه) اونیوئرسیتئتینین طیبب فاکولتهسی خسته خاناسینا ۶ یارالانین آپاریلدیغی بیلدیریلیر.
***
ایزمیر شهرینده پارتلاییش تؤرتدیکدن سونرا تهلوکهسیزلیک قوهلری طرفیندن اؤلدورولهن ۲ ترورچونون گؤرونتولری یاییلیب.
قئید ائدک کی، قانلی اولایی تؤرهدن ۳ تئررورچودان بیری قاچیب. اؤلدورولهنلردن بیرینین اوستونده بومبا اولدوغو احتیمال ائدیلیر.


text:
بیر فلاکت گلنده, بیر عؤمر چکر یاددان چیخا. زلزلهده ایلک ایش یارالیلاری, چؤکموش ائولرین آلتیندان قورتارماق دیر. قورتورولموشلاری ساغالتماق دیر. قالانلارا ایلک یاردیملاری چاتدیرماق دیر. گئتدیکجه یاردیملار آرتار. گوندهلیک گرهکن شئیلردن سئوای باشقا گرهکن شئیلر یارانیر.
گؤرونن چوخ یئرلرده خبرلرین قاباغی آلینیر. بلکه ده خبرلری یوخ دیر. خبرلری منیمسهین یوخ دیر. بئله بیر دورومدا ایش میللتین بوینونا دوشور. هر کس بیر مئدیا اولمالیدیر. گؤرن تانییان هر بیر کسه دئییلمهلیدیر. یادیمیزدان چیخماسین بیز دئمهسک کیمسه دئمهیهجک. بیز گؤرمهسک کیمسه گؤرمهیهجک.
قاباقدا قیش اولاجاق. ائولر تیکیلمهلیدیر. یاناجاق اولمالیدیر. بونلار ایندیدن دوشونولمهلیدیر. اؤنملی اولان زلزله وورانلارا دردلرینه چارا تاپماق دیر. بیر چوخلاری ایسترلر آنجاق اؤنمسهمزلر. اونلارا دا اوز توتمالیییق. تانیدیغیمیز هر بیر کسه اوز توتمالیییق. اؤنملی دهییل, تانیدیغیمیزلا نئجه ایلگیمیز واردیر.