text:
شیخ صفیالدین اردبیلی
شیخ صفیالدین اردبیلی (شیخ صفیالدین اسحاق اردبیلی، شیخ صفیالدین اسحق، شیخ صفی، ابوالفتح) (یاشاییش: ۱۳۳۴-۱۲۵۲میلادی) عاریف، صوفی، عالیم، طریقت شئیخی، عابید، صفویلر سولالهسینین بانیسی، شاه اسماعیل خطایینین اولو باباسی.
شیخ صفی الدین کیمدیردَییشدیر
سلطان شیخ صفی الدین، ابوالفتح اسحاق بن امین الدین جبرائیل کلخورانی اردبیلی، اردبیل شهرینین یاخینلیغیندا یئرلشن کلخوران کندینده، هیجری یئددینجی عصرین ایکینجی یاریسیندا، بعضی آراشدیرمالارا گؤره ۶۵۰ – نجی ایلده، دونیایا گلمیش و ۷۳۵ هـ . ق. (۱۳۳۴ .م) ده اردبیلده وفات ائتمیشدیر. صفی الدین، اوشاقلیغیندا دینی تربیت گؤرموش، وقارلی و متین و مقيّد بؤیوموشدور. معتبر قایناقلاردا اونون بئشینجی جدّی فیروز شاه قیزیل باش آدلانیر. فیروز شاهین اوْغلو عوض، عوضین اوْغلو محمد و محمدین اوْغلو صلاح الدین، و اونون اوْغلو امین الدین جبرائیل، صفی الدینین جدّلری ایدیلر. شیخ امین الدین جبرائیل، قوجا کمال الدین عربشاه اردبیلینین مریدی ایدی و زمانهسینین تقوالی عالیملریندن اوْلان اردبیلین یاخینلیغیندا باری کندینده یاشایان جمال الدین باروقی نین عصمتلی قیزی دؤلت خاتون ایله ائولنمیشدیر. صفی الدین اسحاق، بۇ عصمتلی و تقوایا معروف اوْلان آنانین بئشینجی اوشاغی ایدی. بۇ تقوالی خانیم،صفی الدیندن سوْنرا، ایکی اوغلاندا دونیایا گتیرمیشدیر. امین الدین جبرائیلدن آلتی اوغلان و بیر قیز دوغموشدور. اونلارین اوغلانلارینین آدلاری بئله ایمیش: محمد، رشید الدین، اسماعیل، صفی الدین، یعقوب و فخرالدین. امین الدین جبرائیل دونیادان کؤچنده، صفیالدین آلتی یاشیندا ایدی. آناسی اونو، باشقا اوشاقلاری کیمی درین احساسلی و تقوالی و دینی خصلتلره صاحیب بؤیودور. آناسی دؤلت خاتون ساوادلی تورک خانیمی ایدی و شعر یازاردی. او، فارسجا و عربجه ده بیلرمیش. صفی الدین تورکجهمیزی و عربجهنی ئوز آناسی یانیندا اوخوموش و یئنی یئتمه ایکن قرآنی حفظ ائتمیشدیر، قرآن تفسیرینی ئوز آناسیندان ئویرهنن صفی الدین، گنج ایکن آناسینین توصیهسی و اذنی ایله شیرازا گئدیر که شیخ نجیب الدین بوزگوش شیرازی یانیندا درسه دوام ائتسین. او شیرازا یئتیشنده، شیخ نجیب الدین وفات ائتمیشدی. شیرازدا بیر چوْخ درویشلر و عالیملر ایله گؤروشور. اورادا، شیخ سعدی ایلهده معاشرت ائتمیش و لاکین سعدیدن اینجیمیش و اونون تقدیم ائتدیگی دیوانیدا قبول ائتمهمیشدی شیرازدا شیخ نجیب الدین اوْغلو ظهیرالدین بوزگوش اوْنا دئدی که:«سنی زاهد گیلانی راضی سالا بیلر.» صفی الدین اسحاق دؤرد ایل اردبیلدن اوزاق قالدیقدان سوْنرا، شیخ زاهد گیلانینین یانینا گئتدی. او زامان شیخ زاهد آلتمیش یاشیندا ایدی. شیخ صفی ایگیرمی ایکی ایل اونون یانیندا قالدی. گیلک دیلینیده اورادا ئویرهندی و اونون قیزی بیبی فاطمه ایله ائولندی و اوْنا فاطمه خاتون لقبی وئردی. شیخ زاهد ئولدوکدن سوْنرا، شیخ صفی ئوز شهری اردبیله قاییتدی و عؤمرونون سوْنونا قدهر آنا وطنده یاشادی، چوخلو عالیم و عارف تربیت ائتدیکدن سوْنرا، او زمانین دانشگاهی اوْلان، ئوز زاویهسینده دفن ائدیلدی.[۳]
دوغومدَییشدیر
۱۲۵۲-جی ایلده (۶۵۰ هیجری) اردبیلده آنادان اوْلموشدور. آتاسی امین الدین جبراییل خواجه کمالالدین عربشاهیدیر. صوفی دایرهلرینده اونو یئددینجی شیخ، ایمام موسا کاظیمین ۲۱-جی نسلیندن (میلادی ۷۵۴-۸۰۰) حساب ائدیردیلر. شئیخین بئشینجی اولو باباسی فیروزشاه قیزیلباش او سولالهدن، اردبیله گلن و بورادا مسکنلاشان اولینجی شخص حساب اوْلونور. منبعلر فیروزشاهین اوْغلونون "وز"، "وز" ین اوْغلونون "موحممد"، موحممدین اوغلونون "صلاحدالدین"، صلاحدالدین اوْغلونون "امین الددین"، امین الددین اوْغلونون ایسه "صفی الددین" اوْلدوغونو قئید ائدیرلر.
تحصيلاتدَییشدیر
آتاسینی اوشاق یاشلاریندان ایتیرن صفی ایبتیدای تحصیلینی اونون دینی داوامچیلاریندان آلمیشدیر. او، دینی علملرین اساسلارینا یییله نیر، آنا دیلیندن باشقا فارس، عرب، گيلك و مونقول دیللریند ده سربست دانیشماغا باشلاییر.
گنجلیکدَییشدیر
ایییرمی یاشیندا تحصیلینی آرتیرماق اۆچون شیرازا گئدن صفی بورادا مشهور ایلاهیاتچی عالیملردن "روکن الددین بئیضوی"، "میر عبدوللاه" و باشقالاریندان درس آلیر. ائله کی رسالات شیخ صفی کیتابیندا یازیلیر [۴]، شیخ صفی یالنیز بیر کره شیرازدا سعدی ایله گؤروشو اولو کی ائله بیل ایلگیلی گؤروش اولمور.[۵] موعلیمی "میر عبدوللاه" ین مصلحتی ایله ايییرمی بئش یاشیندا مشهور گیلان شئیخی هاجی الد-دین زاهیدین(هیجری-615-700) موریدی اولور. شئیخ صفی اد-دین 25 ایل طلبه کیمی اونون یانیندا قالیر.
صوفیلیکدَییشدیر
"هاجی اد-دین زاهید"ی آذربایجانداکی صوفی طریقتی اولان "سوهروردی" ایله موناسیبتلر ساخلایان گزرکی درویش ایدی. اونون اصل آدی "تجاددین ایبراهیم بی رؤوشان"دیر. ۰، ۱۲۱۵-جی ایلده لنکرانین یاخینلیغیندا اولان "سییاور" کندینده آنادان اوْلموشدور. اونو همین ویلایتده اوْلان "خالاناگیران" ("خایلاکاران") کندینده دفن ائتمیشدیلر و اونون شرفینه همین کندین آدینی شیخاکئران دییشمیشدیلر. اونون قبری اوسته توربه تیکیلمیشدیر، بۇ یئر خالقین موقدس زیارتگاه یئری اوْلموشدور. بۇ توربه نی شئیخ حئیدر (شاه ایسماعیلین آتاسی) و شاه عابباس زیارت ائتمیشلر. شئیخ زاهیدین قیزی ایله ائولنن صفی شئیخین وفاتیندان (۱۲۹۴) سوْنرا اونون یئرینده "صفویییه طریقتی"نین رهبری اولور . ۳۵ ایل ایرشاد و تعلیماتلارلا مشغول اولور و بیر چوخ طلبه یئتیشدیریر. "شئیخ صفی"نین عؤمرونون داها فایدالی و تاثیرلی دؤورو محض همین ایللر اولموشدور. اونون شؤهرتی آز زاماندا بوتون "شرق دونیاسی"نا، "شرقی روما"یا، "سورییا"یا، "هیندیستان"ا یاییلدی. شرقده اورفان و دین ساهه سینده یئگانه شخصیت کیمی تانینان شئیخ صفی بوتون مذهب و طریقتلره مورشید و اوستاد اولا بیلمیشدیر.
اردبیلده صفویلیک قورولما کوکلریدَییشدیر
اردبیلین دارول-ایرشادی (دارالارشاد) (هیدایت ائوی) گئنیش بیر اراضییه معنوی اوجاق اولموش و بو اوجاغین باشیندا شئیخ صفی دورموشدو. شئیخ تام باجاریغی ایله تقیییه پرینسیپینه عمل ائده رک ائله بیر دونیاگؤروشه مالیک ایدی کی، آیری-آیری ایسلام مذهبلری و طریقتلری ده اونون معنوی خزینه سیندن قیدالانا بیلیردی. صفوی طریقتی اؤزون مخصوس بیر تشکیلاتین واسیطه سیله تبلیغ اوْلونور و اوزاق یئرلرده اولان نوماینده لره چاتدیریلیردی. بو تشکیلاتین باشیندا " پیر " ، یاخود " مورشید " دوروردو. اساس ایش مورشید (موللیم) ایله "مورید"لر (تلبه لر) آراسیندا واسیطه چی رولو اوینایان خلیفه نین اوزرینه دوشوردو. خلیفه هر طایفانین سوفیلرینه باشچی اولماقلا برابر، هم ده رهبرله بیرباشا علاقه ده اولوردو. خلیفه لر و سوفیلر تابئچیلیکده اولان جاماعاتلا رهبر آراسیندا ائله مؤحکم علاقه یاراتمیشدیلار کی، بو علاقه گوندن-گونه گئنیشلنمکده و مؤحکملنمکده ایدی.
صوفیلیکدن سیاستهدَییشدیر
اکثر حاللاردا سیاسته قاریشمایان بو سیستم شئیخ جونئیده کیمی داوام ائتمیشدی. آما دارول-ایرشادشئیخ جونئیددن باشلایاراق سیاسی مثله لرله ده ماراقلانماغا باشلادی. اوزون مودت تشکیلاتا رهبر اولان اردبیل پیری بو تشکیلاتدان نینکی طریقتی و ایدئولوژی مثله لر اۆچون ایستیفاده ائتدی، هم ده اورانی بؤیوک بیر حربی و سیاسی تشکیلاتا دا چئویردی. سیاستله طریقت بیرلشه رک صفویییه ایدئولوگییاسینی فورمالاشدیردی. بونونلا شئیخ صفی نین فورمالاشدیردیغی شییزم-سوفیزم ایدئولوگییاسی ماهیتی اعتیباری ایله سیاست و حاکیمیتدن اوزاق قالا بیلمزدی و ایستر-ایسته مز دارول-ایرشادا رهبرلیک ائدن پیر سیاسی حرکاتلارا دا قوشولمالی ایدی. شئیخدن سوْنرا بیر-بیری نین آردینجا صدرالدین، خواجه عيایبراهیم، شئیخ جونئید، شئیخ حئیدر و نهایت شیخ اسماعیل ردبیل دارول-ایرشادینا رهبرلیک ائتمیشلر.
وفاتدَییشدیر
شئیخ صفی اد-دین 1334-جو ایلده اردبیل شهرینده دونیاسینی دییشیر و بورادا دا دفن اوْلونور. اونون مزاری نین اوزرینده توربه قورولور، اطرافیندا مسجیدلر، کاروانسارایلار، مدرسه لر، یاشاییش ائولری سالینیر. بورادا بؤیوک بیر مدنی مرکز یارانیر. شاه ایسماعیل دا داخیل اولماقلا صفوی شئیخلریندن بیر چوخو بورادا دفن اوْلونور. همین مرکزین تیکینتی و برپا ایشلری فاصیله سیز اولاراق داعوام ائدیر. نهایت، 14 اونجو عصرده شاه تهماسیبین حاکیمیتی دؤورونده (1524-1576-جی ایللر) همین مقبره اؤز ایندیکی شکلینی آلیر. صفویییه طریقتینین رهبری قیسمینده شئیخ صفی اد-دی نین ایلک واریثلری صدرالدين موسا (1334-1392/3) و شئیخ خاجه علی (1392/3 -1429) اولموشدور. صفی اد-دی نین نتیجه سی "یبراهیم شئیخشاه"دان (1429 -1447) باشلایاراق ردبیل شئیخلری رئال، دونیوی حاکیمیتی ده اله کئچیریرلر. شئیخ ایبراهیم شئیخشاه ردبیل حاکیمی اولور، سوْنرادان "شئیخ اسماعیل" (1486-1524) اولجه آذربایجاندا، سوْنرا هم ده ایراندا یئنی قیزیلباشلار دؤولتی نین و بۇ دؤولتین تاخت-تاجیندا صفویلر سولاله سی نین اساسيني قویور.
اتنیک منسوبیتیدَییشدیر
شئیخ صفی الددین اردبیلینین اتنیک منشایی و اصل و نسب مساله سی ایندییه دک تاریخچیلر آراسیندا موباحیثه موضوعسو اوْلموشدور. بۇ مساله نی آیدینلاشدیرماغین مورککبلییی اونونلا علاقه داردیر کی، صفویلرین اوزاق اجدادلاری باره ده معلوماتلاری اوزونده عکس ائتدیرن یئگانه منبع "توککول ایبن-ی ایسماعیل ایبن-ی بزّازین " (توكل ابن اسماعیل ابن بززاز) "صفوه الصفا" ( " صافلیغین صافلیغی " ) آدلی آگیوقرافیک اثریدیر.
صفوی تاریخچیلر شئیخ صفی الددینی یئددینجی شیعه ایمامی موسی کاظیمین 21-جی نسلیندن حساب ائدیردیلر. لاکین احمد کسروی " صفوه الصفا " اثری نین موقاییسه لی تدقیقی ایله مشغول اوْلموش و بئله بیر نتیجه یه گلمیشدیر کی، صفویلرین اجدادلاری هئچ ده سئییدلر (موحممد پئیغمبرین) نسلیندن اوْلانلار دئییللر و اونلارین نسیل شجره سینی سوْنرالار صفوی تاریخشوناسلاری اویدورموش و ایبن-ی بززازین اثری نین متنینه داخیل ائتمیشلر.[۶] احمد کسروی شئیخ سفی نین عربلرله علاقه سی نین اولمادیغینی ثوبوت ائتدیکدن سوْنرا اونو تورک ده حساب ائتمیر و کورد منشالی اوْلدوغونو سؤیله ییر. دیگر ایران مؤلیفلری اونون صفویلرین کورد منشالی اوْلدوغو باره ده کی احتیمالینی شکسیز حقیقت کیمی قلمه وئریر و بونونلا دا بوتون صفویلر سولاله سینی ایرانلیلاشدیرماغا سی گؤستریرلر. بعضی آوروپا مؤلیفلری ده بۇ فیکیری مودافیعه ائدیرلر. تورک مؤلیفی ذکی ولیدی توقان دا صفویلرین منشایینه حصر اولونموش مقاله سینده اونلارین کورد منشالی اوْلدوغونو اساسلاندیرماغا جهد گؤستریر، " کورد اصیللی شئیخین " نسیلی نین سوْنرادان " تامامله تورکلشدیگینی " یازیر.[۷] البته، زکی ولی وقان یانلئش دوشونموش، زیرا او کسرویه دایاناراق بۇ سوزی دیمیشدی، اما کسروی اون کرد اولمادیغنی اثبات ائتمیشدی.
لاکین و.و.بارتولدون سولاله نین تورک منشالی اولماسی باره ده سؤیله دیگی فیکیر داها مؤعتبردیر و منبع معلوماتلاری ایله تصدیق ائدیلیر. عالیم بۇ سولاله نین ائپونیمی و بانیسی شئیخ صفی الددین و اونون نسلیندن بحث ائدرکن گؤستریردی کی، " بو اردبیل شئیخلری، شوبهه سیز، فارس دئییل، تورک منشالیدیرلر" "[۸] ای.پ.پئتروشئوسکی ده عئینی فیکری سؤیله میشدیر: " ایلک صفوی شئیخلری اردبیلده یاشامیشلار، اونلارین دوغما دیلی آذربایجان دیلی اوْلموشدور " "[۹][۱۰] هاننا سوهروئیده یه گؤره " صفوه الصفا " اثرینده هامی صفی یه تورک کیمی موراجیعت ائدیر: " ائی پیری-تورک " ( ائی تورک موقدسی)، " تورک گنجی " ، " تورک اوغلو " و بۇ سببدن ده اونون تورک اوْلدوغو شوبهه دوغورمور[۱۱] م. آبباسلی شئیخ صفی الددینین تورک منشالی اولماسی حاقدا زنگین ماتئریال توپلامیشدیر. شئیخ صفی الددین اردبیلی منشاجه آذربایجان تورکلریندن[۱۲][۱۳][۱۴] اوْلان آدلی-سانلی عالیم، شاعیر، صفویییه طریقتی نین بانیسیدیر. صفویلر سولاله سی نین ازلدن کورد، یاخود ایران منشالی اولماسی حاقینداکی احتیمال داها مؤعتبر منبعلرین معلوماتلارینا اساسلانمیر. هم ده شئیخ صفی الدینین تورک ائتنوسونا منسوب اولماسی، چتین کی، شوبهه دوغورا بیلر
شعرلریدَییشدیر
ائی رؤونقی - باهار! گولموسن، نسن؟
ائی ایختییاری الدن آلان، مولموسن، نسن؟
دؤوری یوزونده سبزئیی-خطین گؤرن دئییر:
رئیحان، بنؤوشه، سوسه نی-سونبولموسن، نسن؟
خوش جنگجو گلیر گؤزومه قاشو کیپریگین،
ائی گؤزلری حرامی-قراقوموسن، نسن؟
ائی کؤنلومون خرابه سی، آهولر اویلاغی،
دیوانه لر یاتاغی مگر چؤلموسن، نسن؟
افغانو-آه دور گئجه-گوندوز ایشین صفی،
قومرویموسن بۇ باغیده، بولبولموسن، نسن؟
- گلتور
قیلینج باغی دوتوبدور گؤزلریم، ساقی، کدو گلتور،
ووروبدور تپمه جه ن خوم قانیندان بیر سبو گلتور.
لاله دوداقلار سینمده آچیلمیش،
گؤزوم قانینی اولماز باغلاماق جامی دولو گلتور.
- آغلارلار
آغاجلار سارماشیب قددیندن آیری زار آغلارلار،
سیزیلدارلار پریرولر کیمی تکرار آغلارلار.
- سئویشمکلر
گؤیرچین یوللادیم، یازدیم سنه سندن شیکایتلر،
قولوندا اول قانادلاردیر باشی باغلی کیتابتلر.
اونودما عاشیقی، نامئهریبان اولما، منیم جانیم،
ایشیقسیز سروه اوخشارلار وفاسیز سروقامتلر.
سنی تانری، نئجه سندن شیکایت ائتمگیم آخیر،
هانی اول نازلی باخماقلار، هانی گیزلین ایشارتلر.
هانی ظالیم، هانی گؤزوم، هانی کافیر، هانی جانیم؟
سئویشمکلر، باریشماقلار، تپیشمکلر، قوجوشماقلار!
- نئیلر
اولان حاقق یادی بیرله قایغیسیز دیوانه، کس نئیلر،
قیلینج الینده م’نی چاغیران ار، دادرس نئیلر.
سینیق کؤنلوم نوا دوتمازسا، اسکیم فؤوجو کسیلمز،
بؤیله آغیر قارالی کاروان سؤوتی-جرس نئیلر.
چکن کؤکسون شیکافیندان منیم بیدرد کؤنلومنی،
بو قانلی بحر قارشیسیندا زنگی وار، سس نئیلر.
دنیز مودرار اولماز ایت سو ایچماغیندان، ائی عاریف،
حاقیقت آنلییان آری کؤنوللرده هوس نئیلر.
- جانان اولور
جان قیلاندا جیسم ترکین محرمی-جانان اولور،
قوش یوواسیندان آذاندا همده می – شئیتان اولور.
- آشییان ائیلر
حبیبیم نازدان لئیلینی آنجاق پاسیبان ائیلر،
منیم کؤنلوم قوشو مجنون باشیندا آشییان ائیلر.
- بئنگاللنمیش
تۇتور کؤنلومدن آتش لاللنمیش،
باشیمدان دود قالخار حاللنمیش،
کئییک کیمی چوروموش کوکرن ناز،
باخیش دورنا کیمی دونباللنمیش.
تؤکولموش زولفی یاغی تک قوجاغه،
ایچیب هیندولری بئنگاللنمیش.
- قاچین
عشق زنجیریمی اوزدو، یول آچین،
اوی اوشاقلار! اولولو گلدی، قاچین!
- خار اولسون
منی خار ائیلیین گؤزلرده، یا رب، خارو زار اولسون،
دئمم کیم مندن آرتیق، من کیمی گؤزلرده خار اولسون.
- مؤوزون-مؤوزون
قویدو اوز کؤنلومه قم لشکری هامون-هامون،
قارا بایداغلی الملر اوجو گولگون-گولگون،
چاغیریردیم قاتی آواز ایل: - لئیلی، لئیلی!
داغ سس وئردی جاوابیندا کی: - مجنون، مجنون.
گؤزلریمدن یانا اود توتلادی دوزخ-دوزخ،
جیگریمدن یانا قان قاینادی جئیهون-جئیهون،
بو نه ویرانه کؤنولدور، صفی، ائی وای، ائی وای!
سرولر وار ایدی بۇ باغیده مؤوزون-مؤوزون.
- یاتیش
بو نه جیلوه دیر، نه قامت، نه رویش یئریشدورور بو،
نه رویش یئریشدورور بو، نه گؤزل رویشدورور بو؟
بو نه نازلی سورمه دیر های، بۇ نه قانلی قمزه دیر وای،
بو نه گؤزدورور، نه کیپریک، نه قییا باخیشدورور بو؟
آغیزینی اؤپمک اولماز، دوداغینی اممک اولماز،
اورگیمی قان ائلرسن، نه بلا گولوشدورور بو؟
منه گر یاناشا اول گول، سومویوم کویوب اولار کول،
کی توتوشموش اوددورور او، قوروموش قامیشدورور بو؟
بو نه هوسندور، نه آفت، بۇ نه شورو نه قییامت،
بو نه عشقدیر، نه مؤحنت، نه خطرلی ایشدورور بو؟
آغاریب باشیمدا توکلر، قاپیسیندا اوْلدوم ابتر،
دئمه دی او نازلی دیلبر کی بیزیم گوموشدورور بو؟
سفینین سؤزون اینانما، سن اونون اودونا یانما،
اؤزونو اویاق سانما، کی یامان یاتیشدورور بو؟
- قانلی پییاله
گؤی گولدو، بولود آغلادی، ائی شانلی پییاله،
سالدی منی مئی شؤوقونه بۇ قانلی پییاله.
اول دم کی دیلیم دوتمایا، ساقی، کرم ائیله،
آللاهی سئورسن، منه بیر جانلی پییاله.
- واللاهی، بیللاهی
دئمین کیم دردیمی بیلمز، بیلیر واللاهی، بیللاهی،
دئسه بیلمم، اینانمایین، آلدادیر واللاهی، بیللاهی.
دئدین هرگیز منیم کؤنلوم سنینله مئهریبان اولماز،
دئمه ظالیم، دئمه کافیر، اولور واللاهی، بیللاهی.
قییا باخگج، تبسسوم نازیک ائتگج ایلتیفات ائیله،
منی آخیر بۇ ظالیم اؤلدورور واللاهی، بیللاهی.
دئیین مجنون گلیبدیر شهره، ائودن چیخ تاماشا قیل،
اوشاقدیر نازه نینیم، آلدانیر واللاهی، بیللاهی.
سفینی قویما یالقیز، گئتمه، گئتمه، گئتمه، گل، گل، گل،
یازیقدیر، باشینا دؤنوم، اؤلور واللاهی، بیللاهی.
- آیاق چکمک
دوست کویوندان آیاق چکمک منه چوْخ آر ایدی،
ایتلری بیرله سوروندوم تا سوموگوم وار ایدی.
وار ایدی بیر گون کی، بد خوبانیملا وار ایدی،
گولسه ایدیم من گولردی، آغلاسام آغلار ایدی،
ایچدیگیم قان، یئدیگیم قم، راهتیم آزار ایدی.
- غریبه م
اوز گیزله مه گون تک قارا چادیر یییه سی های،
آخشام آرایا گیردی، غریبه م، نئیلگیم وای.
- شهلا کیمی
یار دوداغین امر قارشیدا هلوا کیمی،
باخا-باخا آغلارام نرگیسی شهلا کیمی.
- شؤ’له
گونش بیر شؤ’له دیر ابلق باشیمدان،
فلک بیر لاله دیر قانلی یاشیمدان،
بو دریا گؤز کی، لؤلؤدن گول آچیر،
بولودلودور هاوالانمیش یاشیمدان.
لوغتدَییشدیر
یوخاریداکی شعرلرده کی بعضی سؤزلرین آذربایجانجا معناسی:
کدو – قاباق، بالقاباق
سبو – بارداق، کوزه
خوم – کوپ
زار – ناله ایله؛ چاره سیز
پریرو – پری صیفتلی، پری اوزلو؛ گؤزل
کیتابت – یازیلار؛ بورادا مکتوبلار م’ناسیندا
بیرله – بیرلیکده، بیر یئرده
دادرس – دادا چاتان، فریادا یئتیشن
فؤوج – دسته، جاماعات
سؤوتی-جرس – زینقروو سسی
شیکاف – چات، یاریق؛ یاران، پارچالایان
آری – تمیز، صاف
آشییان – یووا، سیغیناجاق، مسکان
پاسیبان – گؤزتچی؛ کؤمک ائدن
تۇتور – بورادا اود توتماق، آلیشماق م’ناسیندا
دود – توستو
اولولو – آل آروادی، هولولو
هامون – چؤل، سهرا
بایداق – بایراق
گولگون – قیزیل گول رنگی؛ آل، قیرمیزی
قاتی – برک، مؤحکم
دوزخ – جهننم
مؤوزون – یاراشیقلی؛ سرخوش، مست
شور – قالماقال، عشق، سئوگی
ابتر – بورادا قویروغو کسیک هئیوان، ایت م’ناسیندا
دئمین – دئمگین، سؤیلمیگین
خوبان – گؤزل
کوی – بورادا کوچه، محلله، یئر م’ناسیندا
ابلق – آلا-بولا، آلاجا
لؤلؤ – اینجی، دورر
آیریجا باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ سید ضیاءالدین سجادی، مقدمهای بر مبانی عرفان و تصوف، 166.
- ↑ Shaykh Safi al-Din Ardabili, Oxford Reference
- ↑ صفی الدین اردبیلی، اسحاق بن جبرائیل. قارا مجموعه (شعرلر، سؤزلر، اؤیودلر و منقبهلری)، تدوین ائدن: دکتر حسین محمدزاده صدیق، تبریز، نشر اختر، ۱۳۸۷، ص ۲۵.
- ↑ http://naebi.ir/%D8%AA%D8%A3%D9%84%DB%8C%D9%81%D8%A7%D8%AA
- ↑ رسالات شیخ صفی الدین اردبیلی ، محمدصادق نائبی ، تهران، 1394
- ↑ Ahmet Kesrevi. Şeyh Safi. s.35-37
- ↑ Zeki V. Togan, "Sur L’origine des Safavides", Mélanges Massignon, III, 1957, p. 356
- ↑ B.B.БapToлbд. CoчиHeHия, T. II, ч, I, M., 1963, cTp.748
- ↑ И.П. ПeTpyшeBckий. ГocyдapcTBa AзepбaйджaHa B XV B.. cTp. 205
- ↑ ПиryлeBckaя И.B., ЯkyбoBckий A.Ю., ПeTpyшeBckий И.П., CTpoeBa Л.B., БeлeHицkий A.M. 1958. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2010-12-27. یوْخلانیلیب2015-11-20.
- ↑ Sohrweide, Hanna, "Der Sieg der Safaviden in Persien und scine Rückwirkungen auf die Schiiten Anatoliens im 16. Jahrhundert", Der Islam, 41 (1965), 95-221.
- ↑ H.R.Roemer’in Die Safawiden: ein orientalischer Bundesgenosse des Abendlandes in Türkenkampf
- ↑ Azərbaycan tarixi (yeddi cilddə), Bakı, 2007, III cild
- ↑ Azərbaycan Ədəbiyyatı tarixi, Bakı, 1999, III cild
- یونسکوسازماندا ثبت اولموش بی اثر
- World Heritage List
- پناهی سمنانی؛ شاه عباس کبیر، مرد هزارچهره
- تاریخ ایران - دکتر خنجی
- تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ا. آ. گرانتوسکی - م. آ. داندامایو، مترجم، کیخسرو کشاورزی، ناشر: مروارید ۱۳۸۵
- تاریخ ایران از عهد باستان تا پایان سده هجدهم، پیگولووسکایا، ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۳.
شیخ صفی مزاری (فارسجا) Archived 2008-10-07 at the Wayback Machine.


c: text/html

text:
ایوان پاولف
ایوان پاولف - (اینگیلیسجه: Ivan Petrovich Pavlov)روسیه لی بیولوژیست (یاشام بیلیم آدامی) و بیلیمجی دیر. 1904 -جی ایلده سوئدین نوبل وقفی قۇرومو طرفیندن وئریلن فیزیولوژی و طیب نوبل اؤدولونه لاییق گؤرونموشدور.
اَییتیم (تحصیلات)[دَییشدیر]
فیزیولوژی و سایکولوژی ساحهسیندهکی ایشلری ایله سایکو فیزیولوژی و تجروبی سایکولوژی ساحهلرینی دریندن تأثیر ائتدی. فیزیولوژی و سایکولوژی ساحهسیندهکی ایشلری ایله سایکوفیزیولوژی و تجروبی سایکولوژی ساحهلرینی دریندن تأثیر ائتدی. بۇ سببله هر ایکی علم ساحهسینین قوروجولاریندان ساییلار.
لنینگراد فیزیولوژی اینستیتوتونون باشیندا اولاراق ایشلرینی داوام ائتدیردی. شرطلی رفلکسلرین طبیعتی و ایشلییشی مؤوضوسونداکی کشفی، بوتون آراشدیرمالاری اؤیرهنمه ساحهسینه یؤنلتدی. پاولفون ایتلر اوزرینده ائتدیی کلاسیک شرطلهنمه تجروبهلری مشهوردور. ایته ایلک اولارا بیر نئچه دفعه زنگ چالینار. لاکین ایت رئاکسییا وئرمز. سوْنرادان ات وئریلر، ایتین توپورجکلری آخار. سوْنرا ات ایله بیرلیکده زنگ چالینار. داها سوْنرا ات وئریلمدیی حالدا زنگ چالیندیغیندا ایتین آغیزینین سونونون آخدیغی گؤرولر. شرطلی یا دا شرتلندیریلمیش رئفلئکس دئییلهن حادثه ده بودور. پاولف، بۇ داورانیشین، سایکولوژی فعالیتله عئینی اوْلان یوکسک سوییهده سینیر فعالیتینین علامتلریندن بیری اوْلدوغونو قارشییا قویار و سایکولوژی ساحهسینده اعتیبارلی تک یاناشمانین تجروبی اۆصول اوْلدوغونو وورغولار. پاولف، بۇ ساحهدهکی ایشلرینه گؤره ۱۹۰۴-جو ایلده فیزیولوژی و طیب اوزره نوبل اؤدولینی قازاندی.
باشاری یوْلو و آراشدیرمالاری[دَییشدیر]
سئچیلمیش مقاله لری[دَییشدیر]
اؤدوللر و ایفتیخارلاری[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates Archived 2017-02-01 at the Wayback Machine.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
التصاقی دیللر
التصاقی دیللرده فعل مۆختلیف اکلرین آرتیریلماسی ایله صرف اولونور و فعل کؤکو ثابت دیر، ائله التصاقی آدی دا بو اوزدن بو گروه دیللره وئریلیبدیر.
دیلچی عالیملر ، دونیا دیللرینی آراشدیرماق اۆچون اونلاری موختلیف شیوهلر و معیارلارلا آیری – آیری گروهلاردا یئرلشدیریرلر. دیللرین نحو و قورولوش مبناسینا اساسلاناراق دونیا دیللری 1 – هئجایی 2 – تصریفی 3 – قالبی 4 – التصاقی بؤلوملره آیریلر.
اوزاق شرق دیللری اوجومله دن چینجه بیرینجی گروهون ان تانینمیش تمثیلچیسی دیر.
فارسجا و آوروپا دیللری ایسه تصریفی دیللر سیراسینا داخیلدیر.
عربجه ، عبرجه و سامی گروهونون باشقا دیللری ده قالبی دیل کیمی تانینیرلار.
تورکجه میز ایسه، اورال – آلتای دیللری گروهونا داخیل باشقا قوهوملاری ایله بیرلیکده التصاقی دیللری سیراسینا داخیل ائدیلیر.
چاغداش التصاقی دیللرده فعللر چوخ غنیدیر، فعل سیستئمی ایسه گوجلو و اولدوقجا انکشاف تاپمیشدیر. سسلرین اویوشما قانونو عموما رعایت اولونور، جنس و تعریف حرفی یوخدور. اضافی حرفلر کلمهنین سونونا آرتیریلیر، صفت ایسه آددان قاباق گلیر. بو دیللرده استثنا چوخ آز گؤزه گلیر و گرامئر قانولاری گئنیش قیاسدا صادقدیر. فعل سیستئمی گوجلولوگو، فعللرین غنی اولماسی (تورکجه ده 24000 مصدر واردیر) و گرامئرده استثنالارین اولدوقجا آزلیغی بو دیللرین چوخ قدیم بیر تاریخه مالیک اولدوغونو گؤستریر.


text:
قاوال
قاوال، آذربایجانین انقدیم میلّی ضرب آلتی دیر کی بیر اوزلو ضرب آلتلری قروپونا عایید دیر.
قورولوشو[دَییشدیر]
قاوال غشانلی ضرب آلتیدیر. ساغاناغیندان دمیر هالقالار آسیلیر. بۇ هالقالار خصوصی سس اثری یاراتماق اۆچون لازیم اوْلور. قاوال ایلکین فوْرماسینی دؤوروموزه قدر ساخلایان یگانه موسیقی آلتیدیر. قاوال بارماقلارلا ایفا ائدیلیر. اوْنون اۆزرینه نره بالیغینین دریسی چکیلیر. بیروزلو ضرب آلتلری قروپونا عاییددیر. آذربایجان اراضیسینده چوْخ گئنیش یاییلمیش بۇ آلت بارهده کلاسیکلرین اثرلرینده، مینیاتورلرده کیفایت قدر معلومات وریلمیشدیر. قاوال، بلکه ده، یگانه آلتدیر کی، ایلکین فوْرماسینی دؤوروموزه قدر ساخلایا بیلمیشدیر.
گئنیش ایفاچیلیق ایمکانلارینا مالیک اوْلان بۇ آلتده ترل، ترمولا، موردنت و باشقا چالارلار آلماق مۆمکوندور. رنگ، درامد، سینیف و ضربی موغاملارین اۆچلوک طرفیندن ایفاسی زامانی قاوالین ایشتیراکی موطلقدیر. جویز آغاجیندان حاضیرلانمیش ساغاناغین ایچری حیصّه سینه چورهسی بویو ۶۰-۷۰ عدد خیردا میس هالقالار برکیدیلیر. اۆزونه خصوصی اۆصوللا آشیلانمیش نره بالیغینین دریسی چکیلیر. بالیق دریسی نازیک و شفاف اوْلدوغوندان اوْنون سس تمبری اوْلدوقجا ملاحتلیدیر.
قاوالدان ایستیفاده[دَییشدیر]
اوْرتا عصرلرده، اساساً، سارای موسیقی مجلیسلرینده ایستیفاده ادیلمیشدیر. بیر چوْخ شرق اؤلکهلرینده، مثلاً، اوْرتا آسیا خالقلاری آراسیندا قاوالین مۆختلیف اؤلچولو تۆره لری گئنیش یاییلمیشدیر.
قاوال بوتؤولوکده غشانلی آلت اوْلسا دا، اوْنون ایدیوفونلو آلتلره مخصوص علامتلری ده واردیر. اوْنون ساغاناغیندان آسیلمیش دمیر هالقالار، بعضی حاللاردا دؤرد کیچیک زینقیروو، سیلکهلنهرک تکرارولونماز سس تمبری یارادیر. قاوال اۆزییر هاجیبیوو طرفیندن خالق چالغی آلتلری اوْرکسترینین ترکیبینه اساس آلت کیمی داخیل ادیلمیش، اوْنون ایلک نوت پارتییاسینی دا بستکار اؤزو یازمیشدیر. ایٛفاچی قاوالی هر ایکی الله توتاراق بارماقلارلا و شاپالاقلا ایفا ادیر.
قایناق[دَییشدیر]
خاریجی کچیدلر[دَییشدیر]
- موسیقی آلتلر--آزتر[دائمی اولو باغلانتیلی]
- آذربایجان چالغی آلتلری--آزتر Archived 2008-03-11 at the Wayback Machine.


text:
استفانوس کاپینو
استفانوس کاپینو (اینگیلیسجه: Stefanos Kapino) (دوْغوم:۱۸ مارس ۱۹۹۴ (۲۷ یاش) Piraeus) بیر فوتبالیست. وردر برمن ایدمان کولوبو و یونان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده استفانوس کاپینو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- پیرئاس دوغوملولار
- فوتبال قولرلری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- پاناتینایکوس کولوبونون اویونچولاری
- ماینس ۰۵ کولوبونون اویونچولاری
- المپیاکوس کولوبونون اویونچولاری
- ناتینقهام فارست کولوبونون اویونچولاری
- وردر برمن کولوبونون اویونچولاری


text:
فرزانه نادمی
فرزانه نادمی در 31 فروردین ماه 1367 در خانواده ای فرهنگی درشهر مراغه ازتوابع استان آذربایجان شرقی متولد شد.
علاقه به ادبیات و شعر ازهمان دوران کودکی در خانواده با خواندن دیوان حافظ ، مثنوی ، و اشعار استاد شهریار در او شکل گرفت ، دوران دبیرستان را باتوجه به علاقه در رشته ادبیات و علوم انسانی تحصیل کرد و توانست ازمعلمان و اساتید توانمند ادبی بهره جوید.
درسال 1386 در رشته روانشناسی و مطالعات خانواده وارد دانشگاه تربیت معلم آذربایجان شد و بطور رسمی فعالیت های ادبی خودرا با قبول مسئولیت کانون شعر و ادب و چاپ چندین شعر در ماهنامه همین کانون آغاز کرد
پس از اخذ مدرک کارشناسی در سال 1390 با ازدواج، بلا اجباربه شهرستان خدابنده ازتوابع استان زنجان نقل مکان نمود
اوج فعالیت این شاعر با آشنایی وعضویت در انجمن ناکجا آباد خدابنده در زمینه ادبیات ترکی همزمان شد که ثمره این فعالیت ها کسب رتبه های برتر شهرستانی ، استانی و کشوری میباشد تاکنون اشعار فارسی و ترکی این شاعر بطور مشترک در کتاب طره و تبسم و هفته نامه های حدیث قیدار ، مردم نو و مراغه نامه چاپ شده است و چند کتاب هم ازجمله فولکولور های ترکی منطقه خدابنده و مجموعه غزلیات دردست تالیف می باشد.
1
سوزولدو قان داماریندان،چاناق چاناق وطنه
بو گوزلرین سوزو واردیر یاناق یاناق وطنه
بولود کیمین دولودور،ایلدیریم شاخیر شعره
گئرک کی عاشیق اولاق بیز،یاناق یاناق وطنه
آدیلا یئرلر ایشیق لاندی ،غوصه لر بیتدی
یازیلدی گویده قورانلار ،واراق واراق وطنه
بولاغ لارین سرینی،داغ لارین گونئی دالیسی
سالیبدی گون چاناغی،هی شافاق شافاق وطنه
کیچیلمه ییب دی کیچیلمز،دوداق لانیب شعری
بویوک لیگ ارزیلیرام من ،قالاق قالاق وطنه
گوزل دیر،ارخالی دیر،بیر سویود کی دیسگینمز
داراندی تئل لی گلین لر،داراق داراق وطنه
ایاق لار اوینایاجاق دیر بو القیشا،شعره
سازیلا یوز ماهینی بیز چالاق چالاق وطنه
یازیلدی تاریخه مینلر اد، ایستی قان لاردان
کسیلدی سوزلو بوغازلار،پیچاق پیچاق وطنه
2
گولوم هایاندا قالیبسان جانیمدا جان داریخیر
دوداقلاریمدا گولوش،گوی داماردا قان داریخیر
آییم ایتیب گونشیم هی چیخیر،باتیر ،سیزلیر
گئجه مده صبح اولا بیلمیر اولاندا دان داریخیر
نه ندبه لر سنی گوزلیر،نه جمعه لر،تکجه
الیمده اون ایکی نرگیس سنه یامان داریخیر
نه دن یاراتدی گوزل تانری گوزلرین قیزلین
گوزون اچان سنی گوزلور گوزون یومان داریخیر
نه آیه آیه گلیش سن،نه سوره سوره گئدیش
قیزیل گولوم سارالیر،تاخچادا قوران داریخیر
جان اینتیظارلا چالیخلیر،عومور گئچیر سن سیز
ساعات لار ازقالیر اولسون ،گئچن زامان داریخیر
نه یاش گرایلی دا غیرت،نه یاش غزلده،قاییت
قلم سوزوندا قالیرسا،شعیر یازان داریخیر
3
چیخدی تل اوسته،فلک سویله دی طوفان بورونوب
پیچاپیچ دوشدو،گوی اهلی دئدیلر دان بورونوب
سیزلاییر هردن آخیر چای تک،اخیر نیسگیل لر
چاتدیریرعرشه سوزون،بیر اریش عیرفان بورونوب
آند اوچور گوی ده کی باشلار،دانیشیر قاندال لار
دولدوروب اوجونو قانلا،یاشیل ایمان بورونوب
مین قلم مین کاغاذ آزدیر هله یازسین،پوزسین
اله آیدین دی سوزو،آیه ی قوران بورونوب
غمی دونیانی قازیرسا،اوزو داشلار کونلون
اله طوفان یارادیب دیر،اودو وولکان بورونوب
گوزلریندن چیله نیر یاش،اوره ییندن حسرت
بیر باخیر قارداشا گون اورتادادیر،قان بورونوب
دودواقین پارچالاییب حق سوزو،آنلین کینه
باخیشیندان دیه سن،تانری دی اینسان بورونوب
بالالار دورونو دوتجاق آخینیر اولدوزلار
اودوزهرادن ایراق،اگنینه زیندان بورونوب
کول لو مجمرده گوروب قارداشی بیردن ساندی
اوگونش دیرکی باتیرسا،اودو ال قان بورونوب
یایدی گوی لرده سوزون،اغلادی یالنیز زینب
هله اغلار دی خانیم ،ظولمیله هیجران بورونوب
4
گونش یاغیر باخیشیندان ،حرم چیراغلاری تک
اخیرچایین اتگیندن وطن قوچاق لاری تک
پاییز پاییز یولونور یاز،بنووشه لر سیزلیر
باغین بئلی بوکولورسه سینیر بوداغ لاری تک
شهرشهردولانیر غم،شوون قوپور بیردن
ایاق لانیر حرم اهلی قوران واراق لاری تک
مدافعین گوزو دولجاق،آشیر داشیر حسرت
چیمیر قانین دنیزده، دیلی دوداق لاری تک
باخیرگویه یئنه یالنیز،خانیم باخیر حتما
الم سولور حرم اوسته ،اسیر ایاق لار لری تک
اوپورملک گوزون ایندی،سسین یاییر گوی لر
گوزون یومور گولوش اوسته، یاتیر اوشاقلاری تک
5
کؤنلوم قوشو قارتال کیمی اووج آلمادادیر گل
تقصیرهله ده آلمادادیر،آلمادادیر گل
مندن نه آدام لیق قالاجاق حووا اونودسا
سن سیز اوریین نیسگیلی باج آلمادادیر گل
دوشدوم داها گوی دن یئره دیسگیندی ملک لر
پیسدیکلی جهنم اوزونه سالمادادیرگل
آغزیمدا دیلیم یاندی یازیق بیرده کوتلدی
حسرتله سؤزوم قالمادادیر قالمادادیر گل
هانسی هاوانی هانسی قوپوز،هانسی تار.ایسته
الله داسنی چالمادادیر چالمادادیر گل
فرزانه_نادمی_پینار
برچسب ها: شاعران معاصر, شاعران آذربایجان شرقی, زنان شاعر, شاعران تورک زبان


text:
توغان بارب بالیغی
توغان بارب یوخسا سوماترا بارب بالیغی tiger barb چکی بالیغی کیمیلردن و اوستوائی شیرین سولاردا یاشیر.سوماترا آداسی و مالی یاریم آداسی , کامبوج, برونئو آداسیندا شیرین سولار ایچره گوروشور.7 یا 10 سانتی متیر بؤی و 3 یا 4 سانتیمتیر انی وار.زینت اۆچون آکواریومدا بئجریلیر.
اولاریش[دَییشدیر]
توغان بارب قیزیل ساری یوخسا گوموشو بؤیاقدا و قره جیزیقلاری اولور.اوزگجلری نارینجی و قیرمیز اوخشاردیر.چوخ یئرین و قاچقین بالیقدیر و آکورایومدا سورو کیمی ساخلانماقی یاخشیدیر.
ان یاخشی یاشام یئری 6 یا 8 PH و سو آغیرلیقی 19 میلی گیرم بیر لیترده و سو ایستی سی 19 درجه دیر.
سورو بالیق[دَییشدیر]
توغان بارب سوروکیمی 8 یا 7 بالیق بیر یئرده یاخشی یاشار.سورو کیمی اولماقدا آرام قالیر و آیریجا بالیقلاری یارالاماز.ات جیلدیر و میقو و آیرجا بالیقلار یومورتاسی و قوت قوشلار اونون یئمکی دیر.
قایناق[دَییشدیر]
https://en.wikipedia.org/wiki/Tiger_barb اینگیلیسی ویکی پدیا یوخلاما 2017 فوریه


text:
نومایندهلی دموکراسی
نومایندهلی دموکراسی و یا تمثیلی دموکراسی - دولایی دموکراسی و یا نومایندهلی حؤکومت اولاراق دا بیلینن، بیرباشا دموکراسیدن فرقلی اولاراق بیر قروپ اینسانی تمثیل ائدن سئچیلمیش شخصلرین پرینسیپی اساسیندا قورولموش بیر دموکراسی نؤوعودور.دئمک اولار کی، بوتون موعاصیر غرب طرزی دموکراسیلری بیر نؤوع تمثیلچی دموکراسی کیمی فعالیت گؤستریر؛ مثلا، اینگیس (پارلمانلی مونارشی)، فرانسه (واحید یاریم پرزیدنت جومهوریتی) و آمریکا بیرلشمیش دؤولتلری (نومایندهلی دموکراسی).
نومایندهلی دموکراسی هم پارلمان، هم ده پرزیدنت ایدارهائتمه سیستملرینین بیر المنتی کیمی فعالیت گؤستره بیلر. تیپیک اولاراق بیرلشمیش کراللیغین عوام مجلیسی و یا هیندیستانین ساب سابها کیمی بیر آلت مجلیس اؤزونو گؤستریر، آنجاق یوخاری مجلیس کیمی آنایاسا محدودیتلری ایله محدودلاشدیریلا بیلر. بعضی سیاسی نظریهچیلر (Robert A. Dahl, Gregory Houston و Ian Liebenberg داخیل اولماقلا) تمثیلچی دموکراسینی پولیآرشی کیمی کاراکتریزه ائتدیلر. نوماینده دموکراسی حاکیمیتی خالق طرفیندن سئچیلن نومایندهلرین الینه وئریر. سئچکی سیستملری سئچیجیلرین سیاسی پارتیالارا و یا سیاسی پارتیالارلا علاقهلی آدایلارا سس وئرمهسینی طلب ائدرسه و یا تشویق ائدرسه (فردی نومایندهلره سس وئرمگین عکسینه) سیاسی پارتیالار بو دموکراسینین اساس فورماسی اولور.[۱]
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ Loeper, Antoine (2016). "Cross-border externalities and cooperation among representative democracies". European Economic Review. 91: 180–208


text:
آرموداغاج (اورمو)
آرموداغاج (اورمو) کندی اورمیه شهریستانینین، نازلی بؤلومو و نازلی چای قصبهسی نده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی موقئع[دَییشدیر]
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین ۷۲ نفر اهالی سی و ۲۴ عائیله سی وار.[۲]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
گزملی و گورمه لی یئرلر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ غربی آذربایجان اوستانینین پورتالی
- ↑ http://www.amar.sci.org ایرانین آمار مركزی؛ ۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی


text:
یانیک وسترقارد
یانیک وسترقارد (اینگیلیسجه: Jannik Vestergaard) (دوْغوم:۳ اوت ۱۹۹۲ (۲۹ یاش) Hvidovre) بیر فوتبالیست. ساوتهمپتون فوتبال کولوبو و دانمارک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ 2018/19 Premier League squads confirmed. Premier League (3 September 2018). یوْخلانیلیب4 September 2018.
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
FIFAوارد نشدهاست
- ↑ Games played by یانیک وسترقارد in 2018/2019. Centurycomm.
قارداش پروژهلرده یانیک وسترقارد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- قایناقلاما خطاسی اوْلان صفحهلر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- هوفنهایم کولوبونون اویونچولاری
- وردر برمن کولوبونون اویونچولاری
- بروسیا مونشنقلادباخ کولوبونون اویونچولاری
- فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار
- بروندبی کولوبونون اویونچولاری
- ساوتهمپتون کولوبونون اویونچولاری
- کوپنهاقن کولوبونون اویونچولاری


text:
ائرمنیستانین تخریباتلاری نتیجهسینده هلاک اولان سیویل لرین سایی
آذربایجان جمهوریتینین باش ساوجیلیغی ائرمنیستانین تخریباتلاری نتیجهسینده سپتامبرین 27-دن اوکتبرین 30-دک سیویل اهالییه قارشی تؤردیلمیش جینایتلرین ایستاتیستیکلرینی تقدیم ائدیب.
آذربایجان جمهوریتینین باش ساوجیلیغی ائرمنیستانین تخریباتلاری نتیجهسینده سپتامبرین 27-دن اوکتبرین 30-دک سیویل اهالییه قارشی تؤردیلمیش جینایتلرین ایستاتیستیکلرینی تقدیم ائدیب.
باش ساوجیلیق مطبوعات خیدمتیندن بیلدیریلیب کی، ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین یاشاییش منطقهلرینی آغیر توپ قورغولاریندان و راکت سیستملریندن آتشه توتماسی نتیجهسینده سیویل لردن 91 نفر هلاک اولوب، 400 نفر ایسه خسارت آلیب. بوندان باشقا، ائرمنیستانین اوردوسونون شدتلی آغیر توپ و راکت آتشی نتیجهسینده 2442 ائو، 92 چوخ منزیللی یاشاییش بیناسی و 428 سیویل یئر یارارسیز وضعیته دوشوب.
آچیقلامادا حیاتینی ایتیرن سیویل لردن 11-نین اوشاق، 27-نین ایسه قادین اولدوغو بیلدیریلیب. یارالیلاردان 14-نون کؤرپه، 36-نین اوشاق، 101-نین ایسه قادین اولدوغو قئید ائدیلیب.
هوجوملار نتیجهسینده 7 عائلهنین عضولرینین هامیسی هلاک اولدوقدا، 4 اوشاق والدینلرینی ایتیریب.
قئید ائدک کی، رشادتلی آذربایجان اوردوسونون سارسیدیجی جاواب ضربهلری قارشیسیندا سرعتله گئری چکیلن دوشمن اولوسلار آراسی حقوقون نورما و پرینسیپلرینی، 1949-جو ایل تاریخلی ژنو کنونسیون لاری و اونلارین علاوه پروتوکوللارینی، بمت-نین تهلوکهسیزلیک شوراسینین قرار و قطعنامه لرینی کوبود شکیلده پوزاراق، آذربایجانین سیویل اهالیسینی قصداً هدفه آلماقلا دؤیوش عملیاتلارینین آپاریلدیغی بؤلگهدن اوزاقلیقدا یئرلشن آذربایجان شهرلرینی و اهالینین سیخ یاشادیغی منطقهلری شدتلی آتشه توتور.
ایلگیلیلی خبرلر
آذربایجان عسگرلری، سؤزده قاراباغ یؤنتیمی بایراغینی سؤکدو
آذربایجان سون دؤورده قاراباغا ایجازهسیز گیرهن ایران نؤمرهلی تریلیلرده آرتیش یاشانماسینین آردیندان، ایران و روسیانین باکی ائلچیلرینی خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغیراراق اویارمیشدی
شکی خان سارایینا توریست آخینی
شکی خان سارایی، طبیعت و تاریخین ایچ ایچه گئچدیگی بیر یئر اولاراق گؤرنلری حیران ائدیر
ایغدیردا آذربایجان شهیدلری خاطرهسینه آغاجاکمه مراسیمی گئچیریلدی
تورکیهنین ایغدیر ویلایتینده آذربایجانین قاراباغ شهیدلرینین خاطرهسینه تخصیص ائدیلن اورمان-پارکدا آغاجاکمه مراسمی گئچیریلدی


text:
چئخ قاضی
چئخ ارثی اولان قاز جینسی
چئخ قاضی
چئخ قاضی یئقانه اصلن چئخیادان اولان قاز جینسیدیر. بو جینس چئخیادا بیر نئچه فسیللر قورونماقدادیر.
باشقا قاز جینسلریله موقاییسهده چئخ قاضی نیسبتن کیچیکدیر آنجاق دؤزوملودور، هاوایا داواملیدیر، یئملمه و یئتیشدیریلمهیه طلبسیزدیر. بو قازلار یومورتالارینی کورت یاتماق و بالالارینی بؤیوتمک اوچون چوخ یاخشی آنالیق اینستینکتینه مالیکدیرلر.
چئخ قازلارینین للکلری یوکسک کئیفیتلیدیر و دیقر للک نؤولری ایله موقاییسهده ترکیبینده نیسبتن چوخ توک وار. عصرلر بویو قاز توکو یاستیغلارین دولدورولماسی اوچون ایستیفاده اولونان ان دیرلی ماتئریال اولوب.
چوخ یاخشی اوتلاما سایهسینه قؤره چئخ قازلاری کیچیک گئنیشلنن اکینچیلیک اوچون ائلهجه ده هوسکار فئرمئرلر اوچون الا یئتیشدیرمه جینسیدیر.کیچیک اؤلچو سببیندن اومیمی ات ایستئهسالی بیر قدر آشاغی اولور. بو سببدن چئخ قاضی بویوک هیبرید اولونموش برویلئر قازلارییلا رقابت آپارا بیلمز. آنجاق اونون اوستونلویو بؤیوک خلیس اتین چیخیش فایزیندا و اتینین یوکسک کئیفیتینده اولماقدادیر، هانسی، کی داها زریف و دادلیدیر.
آغیر چکیلی قاز جینسلری ایله و برویلئر قازلاری ایله موقاییسهده چئخ قازلاری داها آشاغی یئملمه طلب ائدیرلر بو اوزدن اونلاری یئتیشدیرمک آز خرج آپاریر.
چئخ قاضی بیر زامان چئخیانین کندلرینده قئنیش یاییلمیشدیر. اساساً جنوبی و قربی بوهئمیادا قاز یئتیشدیریمهسی کیچیک فئرمئرلر اوچون اساس پول قلیری ساییلیردیر. 19-جو عصرین اورتاسینا کیمی هر ایل 50.000-دن چوخ قاز باواریا (آلمانیا) شهرینه، 1000 توندان چوخ قاز توکو آلمانیایا، فرانسایا، ایسوئچرهیه و نئدئرلاندلارا، 100 تون قاز یومورتاسی ایسه آلمانیایا،بئلچیکایا و حتی اینگیلترهیه ایخراج اولونوردو.
جینسین تصویری
چئخ قاضی
چکیسی
ائرکک قاز 5,5-6,6 kg
دیشی قاز 3,5-5,6 kg
یومورتا وئرمه 10-20 یومورتا
یومورتانین چکیسی 120 g
یومورتانین رنگی آغ
فایدالانما اتی, للک, (یومورتا)
هالقانین اؤلچوسو
ائرکک قاز 24 mm
دیشی قاز 24 mm
Copyright © چئخ قاضی, 2006-2021. بوتون حقوقلار قورونور. سون یئنیلنمه 11. اوکتیابر 2019


text:
کارل ارنست فون بائر
کارل ارنست فون بائر (اینگیلیسجه: Karl Ernst von Baer) آلمانلی بیلیم اینسانی. ۱۷ فوریه ۱۷۹۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴ ایل عومر ائلهییب و ۱۶ نوامبر ۱۸۷۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. کارل ارنست فون بائر تارتو بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری تارتو بیلیمیوردودیر. اوْ جوغرافیا، ژئولوژی ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karl Ernst von Baer»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کارل ارنست فون بائر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – ایکینجی بولوم
یازار: بابک و اومود ایلقارلی
ایکینجی بؤلوم: میللی آرملار، داورانیشلار
بیرینجی بؤلومده سیمگه، میللی سیمگه و اونون چئشیتلری و میللی مارشلار حاقیندا دانیشدیق. بو بؤلومده ایسه میللی آرملار، میللی دبلر و داورانیشلاردان دانیشاجاغیق.
میللی آرملار (نیشانلار) :
نیشانه و علامت آنلامیندا گلن «آرم» سؤزو، فیرانسیزجادیر.
میللی آرملار و نیشانلار دا بایراق کیمی شکیللردن و رنگلردن اولوشور و بیر میللتی یاخود دولتی تمثیل ائدیر. آنجاق بایراقلار معین چرچیوهده (بویو ائنینین بیر یاریم قاتی اولان مستطیل) و معین ماتریالدان (پارچادان) تیکیلیرسه، آرملار فرقلی چرچیوهلرده (مربع، داییره و…) و فرقلی ماتریاللارلا (قیزیل، گوموش، برونز، پلاستیک و….) هم ده یئرینه گؤره داها کیچیک اؤلچولرده قایریلیر، بو سیمگهلر میدال کیمی میللی قهرمانلارین دؤشونه تاخیلیر، لوگو کیمی رسمی مکتوبلارین، فرمانلارین باشلیغیندا چاپ اولور.
آرملار یا نیشانلار هم ده کئچمیش زامانلاردا شاهلارین تاجینا تاخیلیر، دامغاسینا حک اولوب، سکّهلرین اوزرینده باسیلیردی. میللی نیشانلارین دا بایراقلار کیمی هر میلتین تاریخ و اساطیرلری دونیا گؤروشو و اؤنم وئردیگی معنوی دَیَرلری ایله سیخ باغلیلیقلاری وار.
بیر چوخ زامانلار بو نیشانلار بایراقلارین اوزرینده ده اؤزونو گؤستریر.
دونیادا مشهور نیشانلاردان بیریسی «خاچ» یاخود«صلیب» نیشانیدیر. بو کریستیانلیغی تمثیل ائدن بو نیشان کلیسهلرده، کرستیان روحانیلرین پالتارلارینین بزکلرینده و حتی بیر چوخ کریستیان اؤلکهلرین بایراقلاریندا بئله اؤزونو گؤسترمکدهدیر.
باشقا مشهور نیشانلاردان بیری ده«اوراق-چکیش» نیشانیدیر، اوراق اکینچیلری، چکیش ایسه ایشچیلری تمثیل ائدرک، اوست اوسته کمونیسم ایدوئولوژیسینین آرمی کیمی ایشلنیلیر. زحمتکش بو نیشان کمونیست اؤلکهلر و پارتیالار طرفیندن استفاده اولموش و حالا دا اولماقدادیر.
مسلمان اؤلکهلرده «آیپارا» یاخود«هیلال» مسلمانلیق رمزی کیمی قبول اولموشدور. اکثر مسجیدلرین گونبذی و مینارهلرینده هیلال علامتین گؤرمک اولار. ائلهجه ده هیلال بیر چوخ مسلمان اؤلکهلرین دولت نیشانلاری و بایراقلاریندا یئر آلمیشدیر.
آزربایجانا گلدیکده واقتیله گؤی جیسملریندن گونش، آی و اولدوز و یئر اوزونده واقتیله توتم اولموش آسلان، قورد، دورنا موتیولری زامان-زامان بیر نیشان کیمی ایشلنمیشدیر. خصوصیله گونش و آسلان اوزون ایللردن بری تورک پادشاهلاری طرفیندن رسمی دولت سیمگهسی کیمی ایشلنمیشدیر.
مهران بهارییه گؤره آسلان و گونش سیمگهلری سلجوقیلر دؤنمیندن باشلایاراق سکّهلرین اوزرینده باسیلمیش او زاماندان اعتیبارا ده همین نیشان بایراقلارا داشینمیشدیر.(مهران بهاری- تاریخ فشردهی پرچم آزربایجان جنوبی )
آسلان نیشانینین بایراقلاردا اولماسی حتی مولانا جلالالدین رومینین شعرلرینده ده اؤز عکسینی تاپمیشدیر:
ما همه شیریم شیران علم
حملهمان از باد باشد دم به دم
(بیز هامیمیز آسلانیق آنجاق بایراقداکی آسلان
یوروش ائتمهمیز، هرزامان یئله باغلیدیر)
بیلیندیگی اوزره کئچمیش عصیرلرده تورک شاهلیق سلالهلری «آرخاسیندا گونش آسلان سیمگهسی» بیر نیشان کیمی قوللانمیشلار. سون دؤنملرده آسلانین الینه ده بیر قیلینج آرتیریلمیشدیر. گونش-قلینجلی آسلان قاجار شاهلارینین تاجیندا ائلهجه ده رسمی فرمانلارین باشلیغیندا و نهایت بایراقلارین تام اورتاسیندا یئرلشمیشدیر.[1]
پهلویلرین یاریم عصیرلیک قیسا بیر دؤنه قوللانیلماسینا رغما گونش-آسلان نیشانی تورک حاکیمیتی تمثیل ائدن بیر نیشان ساییلماقدادیر.
بیلیندیگی کیمی آسلان نیشانی هلهده بیر چوخ خالچا موتیولریمیزده، عزادارلیق دستهلرینین علملرینده، هابئله قدیم شهر قالاقاپیلاریندا ایشلنمیشدیر.[2]
آشاغیدا سلجوقیلردن قاجارلارا قدر سکهلر اوستونده گونش و آسلان نیشانی گؤستریلمیشدیر.
آزربایجاندا آی-اولدوز بیر میللی سیمگه کیمی میللی آرملاریمیز ایچینده اؤنملی بیر یئر توتماقدادیر. بو سیمگه سومر دؤنمیندن باشلایاراق گونوموزه گلیب چیخمیشدیر. آزربایجاندا بو نیشان اسکیدن بری قادین بزکلرینده، مزار داشلاریندا و ائلهجه ده مسجیدلرده ایشلنمیشدیر.
آشاغیدا بوزقورد و آی-اولدوز سیمگهسیندن بیر نئچه گؤرونتو وئریلمیشدیر:
میللی دب و داورانیش
میللی دب و داورانیشلاراگلدیکده ده بونلار بایراق و مارشلارین گؤردوگو ایشی باشقا ایفاده طرزی ایله (داورانیشلا) یئرینه یئتیریر. مثلا رسمی رژهلر، بایراقآچما مراسیمی و…..اکثر مستقیل مملکتلرده تمامیله یئرینه دوشموش و معین چرچیوه و قالیبلارلا ایفاده طرزی قالیبلاشمیش بیر داورانیشلاردیر.
تورکیهیه گئتسهنیز بیر نئچه رسمی داییرهلر، هم ده تاریخی دولت سارایلارین قاباغیندا سایغی دوروشوندا دایانان بیر عسگری گؤررسینیز. تمامیله حرکتسیز، عینی حالدا آییق-ساییق آیاقدا دوران بو عسگر الی سیلاحینین دستهسینده داییما وطن کئشیگینده اولماغی تمثیل ائدیر. بو میللی داورانیشین بیر نمومهسیدیر.
گونئی آزربایجاندا میللی دؤلتین قورولمادیغی شراییطده بیر باشا خالقین اؤز طرفیندن بعضی میللی داورانیشلار یارانمیشدیر. خالقیمیزین بو داورانیشلاریندا تمامیله میللی و سمبولیک آنلاملار آیدینجا گؤزه چارپیر. نئجه کی سون ایللرده تدریجا فورمالاشان بابک قالاسی و ستارخان مراسیمینه قاتیلماق هئچ ده عادی بیر مراسیمه قاتیلماق کیمی دئییل، میللی بیر داورانیش طرزی کیمی دَیَرلندیریلمهلیدیر، بورادا صیرف بابکین دوغوم گونونو یا ستارخانین شهادتینی دئییل، بلکه آزربایجان میللتینین وارلیغینی سیمگهلهمیش اولوردوق، ستارخان مزاری اوسته سایغی دوروشوموز، تکجه ستارخانا دئییل، هم ده آزربایجان و اونون تورک میللتینه سایغی دوروشو آنلامینا گلن بیر داورانیش طرزی ساییلماقدادیر.
هر بیر آزربایجانلینین حتی دینمز، سؤلهمز صیرفا آیاقدا یورویرک بابکین آد گونونده قالایا ساری آددیم آتماسی، عادی بیر گزی دئییل، سیمبولیک بیر یورویوش دئمکدیر. باخمایاراق کی سون نئچه ایلده بو مراسیم قاداغان اولموشدور، نه زامان بو مراسیملر بیر داها باش توتاجاق اولسا همین ادب ارکانلی داورانیشلارین بیر داها شاهیدی اولاجاغیق.
هابئله حتی بیر خصوصی توی مجلیسینده «یاشا، یاشا آزربایجان» مارشینی اوخونورکن هامینین آیاغا قالخیشی، میللی داورانیش طرزی سیراسیندا یئر آلماقدادیر.
بو چکدیگیم میثاللار یئنی دؤرده هله اؤز دولتینی قورمامیش بیر میللتین «میللی ادب-ارکانلار»ینین اساس عنصرلرینی تشکیل ائتمکدهدیر.
***
بو بؤلومون سونونو یئنی بیر پرسپکتیوین آچماسیله بیتیرمک ایستردیم:
سیمبولیک دبلر و داورانیشلار گلهجکده دائیما یاشادیلان و ابدیلشن میللی گلنکلریمیز و عنعنهلریمیزه چئوریلهجک. یوکسک و متعالی بیر هدفی قصد ائدن میللتیمیزین ایستر دوشونجهلرینده، ایسترسهده روحیهسینده بؤیوک بیر دَییشیکلیکلرین اوز وئردیگینی گؤرمک هئچ ده چتین بیر ایش دئییل. بونلارین یانی-سیرا دا میللی گلنکلر، گؤرنکلر، ادب-ارکانلار بوتون گلیشمیش میللتلرده اولدوغو کیمی گلهجکده میللتلشمهنین باشقا بیر شراییطینی ده بیزیم اوچون حاضیرالایاجاق.
«اورتاق حیسیات و اورتاق دَیَرلر دوزنی»[3] –نه صاحیب اولان بیر خالقا، میللت دئییلیرسه او حالدا آزربایجان تورک خالقینا میللت دئمهمیز ده دوغرو بیر تثبیت ساییلماقدادیر.
بعضی آراشدیرماچیلار بو اورتاق دَیَرلر سیستمی و اورتاق حیسیاتی اؤزلوگونده مدرن و سیویل دین اولاراق آدلاندیریرلار.
سیویل دین[4]الیس وست-ه گؤره: معنوی و یوکسک بیر حقیقتی قصدائدن بیر سیاسی توپلومون دوشونجه و باخیشلارینی، مراسیملر، میتلر و سیمگهلر دیلی ایله بیان ائدیر.
بوتون اؤلکهلرده اولدوغو کیمی بیزده ده بو سیویل دین یئتگینلشنه قدر بیر چوخ احتیراسلارا معروض قالار، سورکلی اؤزونو دَییشرک، نهایت اؤز نهایی فورمونو آلار.
بیر چوخ آراشدیرماچیلارا گؤره کئچمیش عصیرلرده گلنکسل (سنّتی) دین و مذهبین رولونو مدرن چاغدا همین سیویل دین اویناماقدایر.
(دایرهالمعارف ناسیونالیسم- جلد دوم – نمادهای ملی)
ایکینجی بؤلومون سونو
اوچونجو بؤلومده سوسیال حرکتلرین سیمگه رنگلریندن دانیشیلاجاق.
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – بیرینجی بولوم
[1] – پهلوی دؤنمی همین گونش-آسلان نیشانی داها چوخ سلطنت و درباری تمثیل ائدن بیر نیشان کیمی تانینیردی. همین نیشان ایسلام جمهوریتی دؤنمینده تمامیله یاساقلاناراق یئرینی باشقا نیشانلارا او جوملهدن آیپارا(هیلال) و لفظ جلاله «آلله» یاخود «لاالهالاالله» ایله دَییشمیشدیر.
[2] – تبریزین خیاوان قاپیسیندا حالا دا آسلان نیشانی دورماقدادیر.
[3] – فارسجا متنلرده بو ترمینلر بو عیبارتلرله قیده آلینیر : حس مشترک و نظام ارزشی مشترک
[4]– Civil Religion


text:
`تۆرک دۆنیأسی` نتیجهلر
حابارلار [820]
- تۆرک تانکر اوچاریندان ناتونینگ اوچارینا یانغیچ بریلدی
- ادلب ده بیر تۆرک عسگری شهیت ادیلدی
- تۆرک هوُوا یوُللاری: اۆستۆنلیکلی حیذمادینگ قسیغاچا حِکایاسی
- قارص دا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- کویت بیلن الجزایردان 354 تۆرک رایاتی یوردونا قایتاریلدی
- تۆرک هوُوا یوُللاری نینگ اوچارلاری یانگاداندان اوچماغا طایارلانیار
- سیرت ولایاتیندا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- تۆرک هوُوا یوُللاری قاداغانچیلیغا دوُوام ادر
- ۴۵۴ تۆرک رایاتی قطردن گتیریلدی
- تۆرک قوراماسی داشاری یورتلاردا کؤمِکلرینه دوُوام ادیأر
- کروناویروس سبأپلی داشاری یورتلاردا ۳۴۲ تۆرک یورتداشی آرادان چیقدی
- ۲۵ مۆنگ تۆرک رایاتی تۆرکیأ گتیرلر
- دمیرقازیق عیراق دا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- اوروپا بیله له شیگی تۆرک اتومبیلینی تاصصیقلادی
- داشاری یورتلاردا یاشایان 109 تۆرک کروناویروس سبأپلی آرادان چیقدی
- داشاری یورتلاردا ۹۸ تۆرک یورتداش کروناویروس سبأپلی آرادان چیقدی
- دمیرقازیق عیراق دا ایکی تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- لس آنجلس ده تۆرک قشونینا قۇلداو بریلدی
- ادلب ده بیر تۆرک عسگری شهیت بۇلدی
- ادلب ده بیر تۆرک عسگری شهیت بۇلدی


text:
مونتهکوریچه
مونتهکوریچه (ایتالیاجا: Montecorice) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۴۵ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۹۰ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و کامپانیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ (ایتالیا دیلینده) Mayor's page on Montecorice municipal website
- ↑ (ایتالیا دیلینده) Source: Istat 2011
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Montecorice»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده مونتهکوریچه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یمن حکومتی حوثی لری اوغورلوقدا اتهام ائتدی
حکومت حوثی لری آیریجا اینسانی یاردیم، تیجارت محصوللاری و نفت داشییان 88 گمیدکی یاردیملارین اؤلکهیه گیرمهسینه مانع اولماقدا دا گوناهلاندیردی.
یمن-ده حکومت حوثی لری اوچ ایلده اینسانی یاردیملاری داشییان 700-ا یاخین یوک ماشینینی مصادره ائتمکده اتهام ائتدی.
حکومت حوثی لری آیریجا اینسانی یاردیم، تیجارت محصوللاری و نفت داشییان 88 گمیدکی یاردیملارین اؤلکهیه گیرمهسینه مانع اولماقدا دا گوناهلاندیردی.
یمن رسمی خبر آژانسی صبانین خبرینه گؤره، حکومته باغلی عالی یاردیم کومیتهسینین یایدیغی آچیقلامادا حوثی لرین می 2015- ژانویه 2018 تاریخلرینده اینسانی یاردیملار مسئله سینده ائتدیگی ایرهلی سورولن پوزونتولارا دقت چکیلیب.
آچیقلامادا حوثی لرین پایتاخت صنعا، حدیده، اب، تعز، حاجه و ذمار شهرلرینی بیر-بیرینه باغلایان یورو یوللاری ایله نظارتی الینده ساخلادیغی شهرلرین گیریش یئرینده "اینسانی یاردیم داشییان 697 ماشینی مصادره ائدهرک غارت ائتدیگینی وورغولانیب. همچنین اینسانی یاردیم، تیجارت محصولو و نفت داشییان آزی 88 گمیده اولان یاردیملارین حدیده شهریندکی حدیده و الصلیف لیمانلاریندان اؤلکهیه داخیل اولماسینا ایجازه وئریلمهییب. بو گمیلردن 34-نون 6 آی ایچینده کی اینسانی یاردیملارلا مصادره ائدیلدیگی، 4-و سعودیه عربیستانی، 2-سی بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، بیری تورکیهدن اولماقلا 7 گمینین ایسه بومبالاندیغی ایفاده ائدیلیب.
حوثی لر ایسه سؤزوگئدن ادعالارلا علاقهدار هر هانسی آچیقلاما وئرمهییب.
ایلگیلیلی خبرلر
ایران-دا زنجیرواری قضا اولوب، 20-دن چوخ شخص یارالانیب
بونو ایرانین عاجیل یاردیم تشکیلاتینین سؤزچوسو مجتبی خالدی دئییب.
عراقین قوزئیینده بؤیوک عملیات
«تسلیم اول» چاغریلارینا آتیشلا قارشیلیق وئرهن چوخ ساییدا تروریست ضررسیزلشدیریلدی
ایران و پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیرلری افغانیستان-داکی وضعیتی موذاکیره ائدیبلر
ایرانین خاریجی ایشلر ناظیری حسین امیر عبداللهیان و اؤلکهده سفرده اولان پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیری شاه محمود قریشی آراسیندا گؤروش کئچیریلیب.


text:
ویکیپدیا:قارالاما مقاله
قارالاما مقالهلر — مؤوضونو تام احاطه ائتمهين، يالنيز بير و يا بير-نئچه جومله دن عيبارت اولان مقاله لردير. بو جور مقالهلره ايستيفادهچیلر طرفيندن مؤوضو ايله باغلی " قارالاما " شابلونلاری قويولور.
قارالاما شابلونلارينا ميثال اولاراق:
- {{قارالاما}}
- {{کیمسه-قارالاما}}
- {{شهر-قارالاما}}
مقاله يه هرهانسی " قارالاما " شابلونو قويولدوقدا همين مقاله اوتوماتيک اولاراق بؤلمه:ويکیپدیا:قارالاما حاليندا اولان مقالهلر بؤلمهسینه داخيل ائديلير. بو بؤلمهیه داخيل اولان ايستيفادهچی ايستدیگی ياريمچيق مقاله نی تکميللشديره بيلر. دییشدیرلیمیش مقاله دن " قارالاما " شابلونو چيخاريلير. قارالاما شابلونو اساساً مقاله نين آشاغيسيندا، بؤلمهدن قاباق قويولور.


text:
گونلرین بیرینده لاپ قدیملر، گؤزهل بیر اوغلان وار ایدی کی بیر ائو ده نؤکر ایدی. او ائوین آروادی اونا گؤز وئریردی ایشیق وئرمیردی و هؤهمان ایستیردی کی اونو اَله گئچیتسین. اوغلانین گؤزهللییی و قد قامتی، اونو باشدان ائلهمیشدی و بوتون فیکری ذیکری اویودی. نئچه یول اونا یاخین گئتسه ده اوغلان اونا هئچ اوز وئرمهمیشدی. آرواد نه علاج ائلهدی گؤردو بو ایش اولان ایش دَیی. نئینهسین نئینهمهسین بیر نامه یازیب وئریر اوغلانا و دئییرکی بونو آپار باغدا کی معمارا. یولون چوخون گئتمیشدی کی گؤزو ساتاشیر بیر فالچییا و گئدیر کی فالینا باخدیرسین. فالچی تاس آتیب کیتاب آچاننان سورا دئییر:” حلال سوت اَممیش آدام دوز یئییب دوزدان سیندیرانماز. سنین ده ذاتی سوتون پاهدی و خییانتینن آران باران یوخدی. آمما بولمورَم منه نییه آگه اولوب کی هاردا توی گؤردون دوروب باخاسان. ”
اوغلا باش آلیب گئدیر، آمما باغا یئترمهمیش، توی دویون سسی گلیر. فالچینین سؤزو یادینا دوشوب بیرآز دایانیر کی گؤره نه خیردی. توی آداملاری یول اوسته گووَح گئدیردیلر و اوغلانین دا آغزی آخمیشدی قیز- گلینه. قَراننیخ دوشموشدو کی گؤردو دا گئتمهسینین فایداسی یوخدی و ایندییهجان دا ایش تعطیل اولوب معمار گئدیب ائو ائشییینه. تصمیم توتور صاباح گئدیب نامهنی وئره کی بیردن بیره راس گلیر اربابا. ارباب دئییر گئجهنین بوواختی بوردا نئینیرسن کی اوغلان نامهنی گؤرسه دیر و دئییر، یول دا بؤیوح توی چالیندی و مَتَل اولدوم. گؤردوم ایندی معمار باشی دا ایشی یاتیدار و گئتمهدیم. ارباب کی نئچه واخت ایدی آروادیننان شَحلیدی نامهنی آچیب اوخویان دا گؤرور آروادی معمار باشییا تافشیریپ کی هرکس بو نامهنی گتیرسه اونو دیری دیری عیمارَتین خیملارین دا قویلا. کیشینی فیکیر گؤتوردی و آنننادی بو ایش ده بیر ایش وار. اوغلانا دئدی:” سن بو گئجه ائوه گلمه وگئت زمی ده کی کوللوغا. من بو گئجه اورا گلمییهجهیَم. یئییب ایشمح زاد دا هرزاد اوردا واردی و صاباح قئییدَرسن.”
ارباب دا گیزلین ائوه قئییدیب میسدی بیر طرفه گؤره نه خبر دی. قَراننیخ دوشن ده گؤرَرکی آروادی بوتون نؤکر کیفلَتدری مورخَص ائلهدی و اونناردان ایستهدی سحره جان قیش دامینا گئدیب بو طرفلره دولانماسیننار. سورا آروادی یوز قلمنن بِزهنیب گؤزون تیحدی قاپییا و تیققیلتی گلن کیمی قاپینی آشدی. ارباب گؤردی معمار باشیدی و خانیمینان برابر اوتاغینا گیردیلر. هَره هیرنالاری تَزه باشلامیشدی کی بیردن بیره آرواد آننادی نؤکر باغا گئتمیییب و تعججوبلندی. معمار باشی دئدی:” گؤره سن آغزی هارا آخیب دا. سحر اولجاخ بیرده یوللا کی خیم سهلدی من اونو دوواردا قویلارام. داش اولوم باشینا کی جواهیر ندی بولمور. سنین کیمی گؤزهلدن کیم گئشسه بول کی عَغلی آزیب. ”
ارباب گؤردو سس سالیب اؤزونو رَذیل ائلهمهیه گلمز. سسینی چیخاتمیییب بوتون قاپ باجانی باغلادی و ائوی اوتا چَحدی. چیغیر باغیر سالسالاردا فریادداری بیر یانا چاتمادی و آخیردا دام دام آچوب قالدیلار آلتیندا. بو سیردان هئش کیمین خبری اولمادی، آمما ارباب کی سونسوز اودی نؤکری اؤزونه اوولاد ائلهدی.اودی کی بالالار آدام گَرَح اؤزونو ایکی یئرده ساخلییا، بیر آجییاندا بیر گیجییَنده. *
———
* بو ناغیل ادبی دیل ده یوخ، بلکه چون خوی روایتیدیر اورانین لهجهسیله یازیلیبدیر.


text:
۱۹۲۴ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۴-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز ایگیرمی دؤردونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ آوریل - تۆرکیهده شریعه محکمهلرینی قالدیران یئنی محکمهلر تشکیلاتی قانونو تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسینده قبول ائدیلدی.
- ۵ مارس - ایستانبولدا موعاریف مۆدورلوگو٬ تهدیف-تدریسات قانونو گرگینه مدرسهلره ال قوْیدو.
- ۵ مارس - خلیفه عبدالمجید عائیلهسی ایله بیرلیکده تۆرکیهدن چیخدی.
- ۵ جولای - ۴۲ اؤلکهنین قاتیلدیغی اولمپیک اوْیونلاری پاریسده باشلادی. آلمان اوْیونلارا قاتیلمادی.
- ۵ آقوست - تورکیهده چوخ آرواد آلماق قاداغان ائدیلمیشدیر.
- ۴ مارس - خلیفه عبدالمجید ائفندی و عثمانلی خاندانی تۆرکیهنین خاریجینه چیخاریلدی.
- ۴ جولای - تۆرکیه آنتالیانی دۆشمن الیندن قۇرتاردی.
- ۴ آقوست - مکزیک و سووئت اتفاقی آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلر یارادیلمیشدیر.
- ۳ مارس - تۆرکیهده عثمانلی خلیفهلیگین قالدیریلماسی و عثمانلی خاندانی منسوبلارینین خاریجهیه چیخاریلماسینا باغلی قانون قبول ائدیلدی.
- ۳ ژانویه - توتانخآمونون قبری تاپیلاندان سوْنرا قیزیل تابوتدا مومیاییلانمیش جسدی ده تاپیلدی.
- ۲۸ نوْوامبر - ایلک فنرباخچا-بئشیکتاش مۆسابیقهسی کئچیریلمیش٬ اوْیون ۰-۲ حسابی ایله فنرباخچانین خئیرینه باشا چاتمیشدیر.
- ۲۷ اوْکتوبر - شوروینین ترکیبینده شوروی اؤزبکیستانی یارادیلدی.
- ۲۶ نوْوامبر - داغلیق قاراباغ مۇختار ویلايتینین اساسنامهسی درج ائدیلمیشدیر.
- ۲۴ دسامبر - آلبانی جومهوریسی یارادیلمیشدیر.
- ۲۰ دسامبر - هیتلر حبسدن قۇرتولموشدور.
- ۱۸ ژانویه - ایستانبولدا میلّی تۆرک تیجارت بیرلیگی کونقرهسی توْپلاندی.
- ۱۶ مارس - روم آندلاشماسی دوْغرولدوسوندا ایتالیا ریژکیانی توْرپاقلارینا قاتدی.
- ۱۵ ژانویه - ایزمیرده حرب اوْیونلاری کئچیریلدی.
- ۱۴ اوْکتوبر - تاجیکیستان شوروی یارادیلدی.


text:
دویه چوپ
دویه چوپ (اینگیلیسجه: Duje Čop) (دوْغوم:۱ فوریهٔ ۱۹۹۰ (۳۱ یاش) Vinkovci) بیر فوتبالیست. رئال وایادولید فوتبال کولوبو و کوروواسی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دویه چوپ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- هایدوک اسپلیت کولوبونون اویونچولاری
- دیپورتیوو ناسیونال کولوبونون اویونچولاری
- دینامو زاقرب کولوبونون اویونچولاری
- کالیاری کولوبونون اویونچولاری
- مالاقا کولوبونون اویونچولاری
- ایسپورتینق خیخون کولوبونون اویونچولاری
- ایستاندارد لیژ کولوبونون اویونچولاری
- رئال وایادولید کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری


text:
پاموققالایا توریست آخدی
زامان زامان بؤلگهده آددیم آتاجاق یئر قالمادی
دونیادا مشهور پاموققالانی ژانویه-نوامبر دؤورونده ۲ میلیون ۴۹۶ مین ۶۵۲ یئرلی و خاریجی توریست گزدی.
تراورتنلری، شفالی ایستی سویو و آنتیک شهرلریله ایلین هر مؤوسومونده ماراق گؤرهن پاموققالا، ۲۰۱۹ ایلینی دا یاخشی بیر شکیلده گئریده قویور.
دونیانین دؤرد بیر یانیندان گلن خاریجیلره تعطیلی فورصت بیلهن یئرلی توریستلر ده علاوه اولونونجا، زامان زامان بؤلگهده آددیم آتاجاق یئر قالمادی.
تاریخی و مدنی قالینتیلارییلا توریستلری گئچمیشی ۲ مین ایل اؤنجهسینه دایانان اویقارلیغین ایزلرینه آپاران پاموققالا، بو ایل قوناق باخیمیندان قیزیل ایللریندن بیرینی یاشادی.
قوناقلار آغ تراورتنلرده یئریدی، ترمال سولارا گیرهرک شفا آختاردی، ایستی هاوا بالونو و چتر تورلاری سایهسینده بؤلگهنین بنزرسیز گؤزللیکلرینی هاوادان گؤرمه شانسینی یاخالادی.
بیر چوخ توریست کلئوپاترا حوووضو اولاراق دا بیلینهن آنتیک حوووضدا کیف دولو زامان گئچیردی.
تورکییهنین گؤزده توریزم مرکزلریندن پاموققالادا بو ایلین ۱۱ آیلیق دؤورونده ۱۵۶ مین ۱۲۳ توریست ایستی هاوا بالونو تورونا قاتیلدی.
پاموققالایا بو ایل ژانویه آییندا ۶۰ مین ۱۵۲، فوریهده ۷۲ مین ۵۵، مارسدا ۱۳۷ مین ۵۶۶، آوریلده ۱۵۰ مین ۱۱۳، می آییندا ۲۳۷ مین ۱۲۱، ژوئنده ۳۰۰ مین ۱۴،جولایدا ۳۷۰ مین ۲۶، آگوستدا ۴۰۵ مین ۲۰، سپتامبردا ۳۴۰ مین ۵۸۷ و نوامبردا ۱۳۹ مین ۵۰۰ توریست گلدی. بئلهجه ایلین ۱۱ آیلیق دیلیمیندهکی قوناق ساییسی ۲ میلیون ۴۹۶ مین ۶۵۲یه چاتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
بیژن مرتضوی تورکیهده کنسرت وئرهجک
مرتضوی، بستهلهدیگی دؤرد یئنی اثری ده ایلک دفعه بو کونسرتده جانلی اولاراق اجرا ائدهجک
ماهر زین ایستانبول-دا کنسرت پروقرامیندا چیخیش ائدیب
لوبنان اصیللی سوئد-لی موغننی ماهر زین ایستانبول-دا حیرانلاری ایله بیر آرایا گلیب.
نوبل ادبیات اؤدولونون صاحبی بللی اولدو
قرنهنین نوبلی، "مدنیتلر و قارهلر آراسینداکی کؤرفزده سؤمورگهچیلیگین تاثیرلرینه و سیغینماچینین طالعینه نفوذ ائتمهسیندن اؤترو آلدیغی" ایفاده ائدیلدی


text:
ماساهیکو اینوها
ماساهیکو اینوها (اینگیلیسجه: Masahiko Inoha) (دوْغوم:۲۸ اوت ۱۹۸۵ (۳۶ یاش) میازاکی) بیر فوتبالیست. ویسل کوبه فوتبال کولوبو و ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ماساهیکو اینوها گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- توکیو کولوبونون اویونچولاری
- کاشیما انتلرز کولوبونون اویونچولاری
- هایدوک اسپلیت کولوبونون اویونچولاری
- ویسل کوبه کولوبونون اویونچولاری
- جوبیلو ایواتا کولوبونون اویونچولاری
- یوکوهاما کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۱ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
تشاتوبادهیایا تشاترجی
تشاتوبادهیایا تشاترجی (اینگیلیسجه: Bankim Chandra Chattopadhyay) شاعیر، رومانچی، ، ژورنالیست و یازیچی - ۲۷ ژوئن ۱۸۳۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۵ ایل عومر ائلهییب و ۸ آوریل ۱۸۹۴ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bankim Chandra Chattopadhyay»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تشاتوبادهیایا تشاترجی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کوقنیتیولیک
کوقنیتیولیک (لاتینجا : cognitio ، "باشا دوشمک ، درک ائتمک ، اؤیره نمک") درک ائتمه و خاریجی اینفورماسیالاری معنی مسمک (məniməsmək) قابلییتنی تصویر ائدیر. بیر-بیریندن فرقله نن موختلیف باغلاملرده (kontekstlərdə) ایشلنیر. پسیخولوژی یادا بو آنلاییش شخص ده باش وئرن پسیخولوژی () پروسه لری و اساسا اینفورماسییا اعمالیندا پسیخولوژی وضعیتی آراشدیرماق اۆچون تطبیق ائدیلیر. بو آنلاییش هم ده تز-تز "باغلام بیلیک لری"ن (آبستراکسیا آراشدیرما ، کونکئرت لشدیرمه)، بیلیک ، باجاریق ، قاوراما کیمی کیفیت لرین آراشدیرلماسیندا ایستیفاده ائدیلیر.
چوخ واخت کوقنیتیولیک شعور عئینی گؤتورلور. ]]اینساندابیر چوخ پروسس [[لر شعورلی باش وئرسه ده ، کوقنیتیولیک و شعور عئینی دئییل دیر. اینسان دا پروسس کوقنیتیو اولا بیلر ، آنجاق شعورسوز باش وئره بیلر ، مثلا ، شعورسوز شکیلده نییسه (nəyisə) اؤیره نمک.
اینسانین کوقنیتیو خاصه لرینه "دیقتلی لیک" ، "یاددیناسالما" ، اؤیره نمه "، " یارادیجیلیق" ، "تشکیل ائتمه" ، اورینتاسیا " ، "اساس لاندیرما" ، ایراده" ، "اینام" و غیره. کیمی کیفیت لر عاید ائدیلیر. کوقنیتیو خاصه لر ]]پسیخیاتریا ، پسیخولوژیا ، فلسفه ، نیرولوژیا (neyrologiya) و سونی اینتللکت (فارسجا : هوش مصنوعی) کیمی موختلیف علم ساحه لرینده[[ تطبیق ائدیلیر.کوقنیتیولی یین علمی آراشدیریلماسی "Koqnitivlik elmi" آدی آلتیندا آپاریلیر.


text:
آرتور سی. کلارک
آرتور سی. کلارک (اینگیلیسجه: Arthur C. Clarke) بریتانیالی یازیچی - .۱۶ دسامبر ۱۹۱۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۰ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ مارس ۲۰۰۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arthur C. Clarke»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آرتور سی. کلارک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یوخو
چئخوف- فارسجادان چئویرن: ف.پیرنیا
گئجه دیر. ۱۳ یاشیندا کیچیک قوللوقچو وارکا، ایچینده کؤرپهنین یاتدیغی بئشیگی ییرغالایاراق یاواش- یاواش پیچیلداییر:«لای- لای دئدیم یاتاسان، شیرین یوخو تاپاسان»
بالاجا یاشیل لامپا، قوتسال شماییل اؤنونده یانیر. اوتاغین او باشیندان بو باشینا ایپ چکیلیب. کؤرپه نین بئزلری و بؤیوک بیر قارا شالوار ایپین اوستونه سریلیب. لامپا ائوین تاوانینا بؤیوک و یاشیل بیر لکه سالیب دیر. کؤرپه نین بئزلری و شالوار، سوبایا بئشیگه و وارکانین اوستونه کؤلگه لرسالیر…لامپانین ایشیغی تیتره دیکجه یاشیل لکه و کؤلگه لر جانلانیر و حرکت ائتمه یه باشلاییرلار.سانکی یئل اونلاری ترپه دیر. کَلم شورباسی و باشماقچی دوککانی نین ملزمه لرینین قوخوسو اوتاغا دولوب.
کؤرپه آغلاییر آغلاماقدان یورولوب و سسی توتولوب؛ آمما یئنهده چیغیریر، نه زامان سوساجاغی دا بللی دئییل. وارکا یوخولودور. گؤزلری یومولور، باشی اؤنه دوشور. بوینو آغریییر. گؤز قاپاقلارینی و دوداقلارینی ترپهده بیلمیر. وارکا، اوزونون قورویوب، اودونا دؤنمهسینی، باشینین ایسه کیچیلمهسینی حیس ائدیر، او قدر کیچیک کی بیر توپلو ایینهنین باشی قدر. پیچیلداییر::«لای لای دئدیم یاتاسان، شیرین یوخو تاپاسان»
اوجاغین ایچینده، بیر جیرجیر بؤجهیی جیریلداییر، آراکَسمهنین او بیری اوزونده، ارباب و ایشدکچیسی(شاگیرد) آفاناسینین خورولتوسو ائشیدیلیر… بئشیک کدرلی بیر سسله قیجیرداییر. وارکا ایسه دوداق آلتی اوخویور، بوتون بونلار گئجهنین اوووندوروجو موسیقیسی ایله قاریشیر؛ بیر موسیقی کی اینسان اونو یوخو زامانی یاتاقدا ایکن دینلهسه چوخ شیریندیر، آنجاق ایندی اینجیدیجی و سیخیجیدیر. چونکی وارکانی یوخویا آپاریر، آمما اونون اویاق قالماسی گرهکیر. اگر وارکا الله ائلهمهمیش یوخولاسا، ارباب و آروادی اونو دؤیهجکلر.
لامپانین ایشیغی تیترهییر. یاشیل لکه ایله کؤلگهلر حرکت ائدهرک وارکانین حرکتسیز و یاری آچیق گؤزلرینه یول آچیب و اونون یاری آییق بئینینده دومانلی گؤرونتولره چئوریلیرلر. وارکا گؤی اوزونده بیربیرینی قووالایان قارا بولودلاری گؤرور. او سولو پالچیقلا اؤرتولموش گئنیش بیر شوسه یولا باخیر. شوسه یولدا سیرالانمیش واقونلار گؤرونور. ائله او حالدا توربالاری چییینلرینده اولان بیر قروپ اینسان چوخ چتینلیکله پالچیغین ایچیندن یوللارینی آچیرلار. کؤلگهلر قاباغا گئرییه گئدیرلر. سویوق و آجیدیجی دومانین آراسیندان یولون ایکی تاییندادا اورمانی گؤرمک اولور. لاپدان اینسانلار توربالارلا برابر یئره، پالچیغین ایچینه سرهلَنیرلر. وارکا سورور:«نییه بئله ائدیرسینیز؟» «یاتاجاغیق، یاتاجاغیق» جواب وئریرلر. سونرا یاتیب درین یوخویا دالیرلار. بو سیرادا تئلئقراف تئللرینه اوتوران قارقالار و ساقساغانلار چیغیریشاراق اونلاری یوخودان اویاتماغا چالیشیرلار.
وارکا پیچیلداییر:«لای لای دئدیم، یاتاسان شیرین یوخو تاپاسان» اؤزونو قارانلیق و بوغاناق بیر کند ائوینین ایچینده حیسس ائدیر.
رحمتلیک آتاسی «یئفیم ایستئپانوو»، یئرینده او بؤیوردن بو بؤیوره چؤنور. وارکا اونو گؤرمهییر، آمما اونون آغریدان قیوریلیب سیزلاماغینی دویور. باغیرساقلارینین ییرتیلدیغینی سؤیلهییرلر، او قدر آغری-آجی چکیر کی دانیشماغا گوجو قالماییبدیر. یالنیزجا نفس آلماغا گوجو یئتیر دیشلریله طبیل چالیر:«ب.وو…ب. وو….ب. وو…»
آناسی «پلاگا» یئفیمین اؤلوم حالیندا اولدوغونو اربابا بیلدیرمک اوچون اربابین ائوینه ساری قاچیبدیر. گئدهلی چوخ اوزون سوره اولوبدور داها دؤنمهسی گرهکیر. وارکا اوجاغین بؤیورونده اوزانیب آنجاق اویاقدی. آتاسینین اینیلتیسینی ائشیدیر:«بو..بو.بو…» بیرینین ائوه یاخینلاشدیغی دویولور. شهردن اربابین ائوینه قوناق گلن گنج بیر دوقتورو گؤندریبلر….
دوقتور ائوین ایچهریسینه گیریر، قارانلیقدا گؤرونمهییر، آمما اونون اؤسکورهیی و قاپینین قیجیردانیب اؤرتولمهسی ائشیدیلیر.
دوقتور:«بیر شمع یاندیرین!»
یئفیم:«بو..بو.بو…» جواب وئریر.
پلاگیا اوجاغا ساری گؤتورولوب ایچینده کیبریت اولان کؤهنه چاینیکی آختارماغا باشلاییر. بیر دقیقه سسسیزلیکده کئچیر. دوکتور جیبلرینی آختاریر، اؤز کیبریتینی چیخاردیب یاندیریر.
پلاگیا:«بیر دقیقه آغا! بیر دقیقه» ائودن دیشارییا یویورور، بیر آزدان الینده بالاجا شمع تیکهسینن قاییدیر…یئفیمین یاناقلاری قیزاریب، گؤزلری پارلاییر، باخیشلاریندا اؤزل بیرآییقلیق وار. دوغرودان دوقتورا باخیر.
دوقتور اونا دوغرو اَییلیر:«هه! دئ گؤروم نه اولوب؟ هاردان بئله اولدون؟ چوخداندی بو دورومداسان؟»
یئفیم:«نه دئدینیز؟ اؤلورم آغا! عؤمروم باشا چاتیب، داها دیری قالمارام…»
دوقتور:«بوش بوش دانیشما! بیز سنی ساغالداجاغیق»
یئفیم:«ساغ اولون آغا! سیزین لوطفونوز وار، آمما اؤلوموم یاخینلاشیب من بونو بیلیرم»
دوقتور، یئفیمی اون بئش دقیقهیه قدر معاینه ائدیر، سونرا یولا دوشهرک:«منیم الیمدن بیر شئی گلمهییر، خسته خانایا گئتمهلیسن، اوردا سنی عملیات ائدرلر. ائله ایندی گئتمهلیسن. گرچی بیر آز گئج اولوب و خستهخانادا هامی یاتیبدیر، آمما اولسون من سنه پیتیک وئرهرم. ائشیدیرسن؟!»
پلاگیا:«ائه آغا نئجه گئتسین؟ بیزیم آت آرابامیز یوخدو کی.»
دوقتور:«اولسون. من اربابا دئیهرم سیزه آرابا وئرر»
دوقتور گئدیر. شمع ایسه سؤنور یئنه ده «بو..بو.بو…» سسی گلیر. یاریم ساعات سونرا بیر آرابانین کند ائوینه یاخینلاشدیغی دویولور، یئفیمی خسته خانایا آپارماق اوچون یوللاییبلار. یئفیم حاضیرلانیر و گئدیر…
گؤزل و آچیق بیر سحر باشلاییر. پلاگیا ائوده دئییل، یئفیمین دورومونو اؤیرنمک اوچون خسته خانایا گئدیب. بیر کؤرپه بیر یئرلرده آغلاییر وارکا بیرینین اونون سسیله لای لای سؤیلهدیینی ائشیدیر:«لای لای دئدیم یاتاسان، شیرین یوخو تاپاسان»
پلاگیا قاییدیر، اوستونده خاچ شکلی چکه رک پیچیلداییر:«گئجه اونو عملیات ائدیبلر؛ آمما سحره یاخین روحونو تانرییا تسلیم ائتدی…یئری جننتدهدیر تانری اونا رحمت ائیلهسین. گئج ترپندیگیمیزی سؤیلهدیلر. داها اؤنجهدن آپارماغیمیز گرهکیردی…..»
وارکا اورمانا قاچیر و اوردا آغلاماغا باشلاییر، بیری لاپدان انسهسینه ائله وورور کی آلنی قایین(راش) آغاجینا چارپیر. باشینی قالدیریب اطرافینا باخینجا، باشماقچی اربابینی گؤرور.
ارباب:«نه ائلیرسن؟پینتی قیز! کؤرپه آغلاییر سن یاتیبسان!.»
پیس شکیلده قولاغینی چکیر. وارکا باشینی سیلکهلهییر، بئشیگی ییرغالاییب، ماهنیسینی پیچیلداییر. یاشیل لکه، شالوار و اوشاق بئزلرینین کؤلگهلری ترپهشیر. اونا گؤز ووراراق یئنه بئینینی اووسونلاییرلار. او یئنه سولو پالچیقلا اؤرتولموش شوسه یولو گؤرور. اینسانلار چییینلرینده کی توربالارلا پالچیغین ایچینده اوزانیب درین یوخویا دالیبلار. وارکا اونلارا باخیر یامان یوخوسو گلیر. اودا درین یوخویا دالا بیلردی، آمما آناسی پلاگیانین یانی سیرا یول گئدیر آناسی اونو تلهسدیریر. اونلار شهره گئدیب ایش تاپماق اوچون تلهسیرلر.
آناسی دیلهنیر:«الله ریضاسی اوچون یاردیم ائدین، مرحمتلی آغالار! تانرینین لطفون بیزدن اَسیرگهمهیین!»
تانیش بیر سس اونا جواب وئریر:«اوشاغی بورایا وئر!» یئنه ائله او سس آمما بو سفر حیددت و اؤفکه ایلن تکرار ائدیر:«دئدیم اوشاغی وئر بورایا! یوخسا یاتیبسان آلچاق قیز؟»
وارکا یئریندن سیچراییر هندهورینه باخینجا نه اولدوغونو آنلاییر: نه یول، نه پلاگیا نه ده یولدا قارشیلاشدیغی اینسانلار وار؛ کؤرپهنی اَمیزدیرمهیه گلن و اوتاغین اورتاسیندا دوران اربابین آروادیندان باشقا هئچ کیمسه یوخدور. یوغون و ائنلی کورکلی خانیم، اوشاغی اَمیزدیریب اوووندورارکن وارکا آیاق اوسته دورور و آروادین ایشی بیتهنهدک اونا باخیر. دیشاری دا پنجرهنین اؤتهسینده گؤی اوزو، ماوی رنگ آلیبدیر؛ تاوانداکی کؤلگهلر و یاشیل لکه آغاریر. تئزلیکله سحر آچیلیر. اربابین آروادی دونونون دویمهسینی دویمهلهیرک:«آل! آغلاییر»دئییر.
وارکا کؤرپهنی آلیب بئشییه قویور و یئنه ییرغالاماغا باشلاییر. یاشیل لکه و کؤلگهلر یاواش یاواش یوخ اولور، گؤزونه گیریب بئینینی یوخلادان هئچ بیر شئی یوخدو. آمما یئنه ده یوخولودور. یوخولو و قورخو ایچینده! وارکا یوخوسونو قاچیرماق اوچون باشینی بئشیگین قیراغینا قویور و بوتون گؤودهسیله سیلکهلهنیر. آمما یئنه ده گؤزلری یومولوب باشی آغیرلاشیر.
قاپینین آرخاسیندان اربابین سسینی دویور:«وارکا سوبانی یاندیر!» دئمهلی قالخیب ایشه باشلاماق زامانیدیر. بئشیگی بوراخیب اودون گتیرمک اوچون آنبارا قاچیر. چوخ سئوینیر. اینسان قاچارکن و یا یئریییرکن، اوتوراق دوروما گؤره داها آز یوخوسو گلیر. اودونو گتیریب اوجاغی یاندیریر. قورو اوزونون یومشالدیغینی و دوشونجهلرینین آیدینلاشدیغینی دویور.
اربابین آروادی باغیریر:،«وارکا! سماوری یاندیر» وارکا اودوندان قیریب سماوره قویوب یاندیرارکن یئنی بیر اَمر ائشیدیر: «وارکا اربابین قالوشلارینی تمیزله». یئره اوتوروب قالوشلاری تمیزلهییر و دوشونور، بؤیوک بیر قالوش ایچینه باشینی سوخوب بیر آز مورگولهسه، نه یاخشی اولاردی… بیردن بیره قالوش بؤیویور، شیشیر و اوتاغین بوتون بوشلوغونو دولدورور. قالوش وارکانین اَلیندن یئره دوشور. اطرافینداکی اشیالارین، گؤزونده بؤیومهمهسی و قیمیلداماماسی اوچون باشینی سیلکهلهییب، گؤزلرینی بوتونلوکله آچیر.
«وارکا پیلله لری یو! مشتریلر پیللهلری بئله گؤرسهلر عاییب اولار.»
وارکا پیللهلری یویور؛ اوتاقلاری سیلیب سوپورور. سونرا او بیری سوبانی یاندیریر و دوککانا قاچیر. ایش چوخدو بیر آندا بئله بوش قالماییر.
آنجاق مطبخ ده میزین آرخاسیندا آیاق اوسته دوروب یئرآلما سویماقدان چتین ایش یوخدو. باشی میزه دوغرو اَییلیر، یئرآلمالار گؤزونون اؤنونده اویناماغا باشلاییر. پیچاق اَلیندن یئره دوشور. بونلار اربابین یئکه پر و قیزغین آروادی قوللاری چیرمالی شکیلده اونا ساری گلن زامان باش وئریر. ائله اوجا سسنن دانیشیر کی سسی وارکانین قولاغیندا دولانیر. یئمک اوچون اینتیظار چکمک، یوماق و تیکیش تیکمک ده چوخ آجی وئریجیدیر. ائله آنلار اولور کی اطرافیندا اولانلارا باخمایاراق یئره سریلیب یوخلاماق ایستهییر اورهیی.
گون کئچیر. وارکا پنجرهلرین قارالماسینا باخاراق اودون کیمی قوروموش شاقاقلارینی اووالاییر، اؤزوده ندهنینی بیلمهدن گولومسهییر.
آخشامین آلاتورانلیغی، زورلا آچیق توتدوغو گؤزلرینی اوخشاییر و اونا درین و شیرین بیر یوخونون سؤزونو وئریر. آخشام اوستو اربابین قوناقلاری گلیرلر. اربابین آروادی باغیریر: «وارکا سماوری یاندیر!»
سماور کیچیکدیر. وارکا قوناقلاری چایلا دویورماق اوچون دوز بئش دفعه سماوری قاینادیر. چای سئرویسیندن سونرا دوز بیر ساعات بیر یئرده دورور، قوناقلارا باخیب و یئنی بیر گؤستریش آلماق اوچون گؤزلهییر.
-«وارکا، قاچ اوچ شیشه پیوه آل!»
وارکا یئریندن ترپهنیر، یوخوسونو قاچیرتماق اوچون اَلیندن گلدیگی قدر یئیین قاچیر.
«وارکا وودکا گتیر! وارکا قاپاق آچان هاردادیر؟ وارکا بالیغی تمیزله!»
آنجاق سونوندا قوناقلار داغیلیشیب؛ چیراقلار سؤنوب ارباب ایسه، آروادی ایله بیرگه یاتاغا گیریب.
سون اَمری ائشیدیر: «وارکا بئشیگی ییرغالا!»
اوجاغین ایچینده کی جیرجیر بؤجهیی اؤتور. یئنه ده تاوانداکی یاشیل لکه، شالوار و اوشاق بئزلرینین کؤلگهسی وارکانین یاری آچیق گؤزلرینه گیریب بئینینی اووسونلاییر و اونو یوخویا چاغیریرلار.
پیچیلداییر:«لای لای دئدیم یاتاسان، شیرین یوخو تاپاسان»
کؤرپه چیغیریر. اودا بو ایشدن بئزیبدی. وارکا یئنه ده شوسه یولو، توربالی اینسانلاری، آناسی پلاگیا و آتاسی یئفیمی گؤرور.
هر نهیی آنلاییر و آداملاری تانیییر، آنجاق یاری آییق بئینینده اونون اَل آیاغینی باغلایان و اونو قیسنایان و یاشاماسینا اَنگل اولان گوجون نه اولدوغونو آنلامیر. اطرافینا باخیر او گوجو تانیماسی و الیندن قورتارماسی اوچون هر یئری آختاریر، آنجاق اونو تاپا بیلمیر. سونوندا چوخ چابادان سونرا گؤزلرینی سیخیر و آشاغیدان، تاواندا تیترهین یاشیل لکهیه باخیر و او چیغیرتییا قولاق آسیر،یاشاماسینا اَنگل اولان دوشمنی تاپیر.
دوشمن، بو کؤرپه دیر.
وارکا گولور. بئله ساده بیر مسالهنی ایندیه قدر آنلامادیغینا گؤره تعجبلهنیر. یاشیل لکه، کؤلگهلر و جیرجیر بؤجهیی ده دئیهسن گولور و تعجبلهنیرلر.
وارکا، وهمه دوشور. کَتیلین اوستوندن قالخیب و درین بیر گولومسهییش و آچیق گؤزلرله، گؤز قیرپمادان اوتاغی دولانیر. اَل آیاغینی باغلایان اوشاغین اَلیندن قورتارماق دوشونجهسیندن، حَظ آلیر و اونا گیزیلتی حیسسی گلیر… اوشاغی اؤلدورمک سونرا ایسه یوخولاماق، یوخولاماق، یوخولاماق.
وارکا گؤز ووراراق گولور، بارماغینی یاشیل لکهیه ترپهدهرک اونو هدهلهییر، اوغرون-اوغرون بئشیگه ساری گئدیر، اوشاغین اوزهرینه اَییلیر، اونو بوغاندان سونرا تئز اوتاغین دؤشهمهسینه اوزانیر، یوخولایاجاغینین سئوینجیندن گولور، بیر آزدان بیر اؤلو کیمی درین یوخویا دالیر.
قایناق:(آنتوان چخوف، شش داستان و نقد آن، انتخاب ونقد از رالف متلاو، ترجمهی بهروز حاجی محمدی، انتشارات ققنوس، ۱۳۸۳)


text:
کیتاب ایلک دفعه، ۴۵۶ صفحهده، تهرانین “عنوان” یایین ائوی طرفیندن ۱۳۹۹-دا چاپ اولونوب. جیلد ایله صفحه دۆزهنلهیهنی مهران رجبعلیزاده دیر.
باشلانیشدا راوی بیرینجی شخص ایله روایتی باشلاییر. نوحه شاعیری اولوب، نئچه شعر کیتابی چیخاردان دایی، باجیاوغلوسونون ال-یازی دفترینی، اوغلونا قایغیلانان باجیسیندان آلیب، باجیاوغلوسونون دالیسیجا گئدیر. باجیاوغلوسو ایله بیر قفهخانادا قرارلاشیر. باجیاوغلوسونون قفهخانا یولداشی، علی قولو قفهخاناچینین قوهومو دَلی منصور دیر. دَلی سانکی بیر آچار سؤزدۆر. روایتین هر یئرینده دلیلیکدن بیر ایز واردیر. راویلر بیرینجی شخص اولسالار دا، یازیدان یازییا دَییشیلیر. دایی ایلک بؤلومون راویسی دیر. باجیاوغلونون دفترینه کئچینجه، یئرینی باجیاوغلویا وئریر. باجیاوغلو دا هردن یئرینی سئوگیلیسی ساندیغی “رعنا”-یا وئریر. روایتلر بو ایکی اوغلان-قیزین دفترلریندن اوخونولور. یازیدا سؤزلرین یاللیسینی گؤرمک اولور. بعضی یئرلرده سؤزلر سیجیرلهمه کیمی سیجیرلهنیر. راوینی ماراقلاندیران کلمهلر یازیچینین سؤزبازلیغینا یول آچیر. هر کلمهده بیر یان آنلام آختاریر. بو آختاریشدا اوخوجونو اؤزو ایله یول-بیر ائلهییر. روایت باشلاندیغی ایلدن دالییا قاییدیر. بو قاییدیش ایلکه قاییتسا دا، ایرهلیلهمهسی زامان آخاریندا بیر یؤنلو آخمیر. هردن قاباغا آخیر، هردن دالی! آنجاق، اۆست-اۆسته قاباغا یؤنهلی بیر آخین دیر. روایتین سونو کیتابین باشیندا وایه کیمی گلمهیینه باخمایاراق، بۆتونلوکده روایت آسیلی قالیر. باجیاوغلونون دفتریندن روایت دۆزنلی قاباغا گئدیر. دفترین سونو کیتابین سونوندا گلمهیینه باخمایاراق، روایت بیتمیر. ائله نظره گلیر، یازیچی روایتین سونونو تلهسیک قورتارماق ایستهییر. روایت اینقیلابین غلبهسی ایله سونا چاتیر. کاراکتئرلر اینقیلاب گۆنلرینده هیجان باخیمیندان زیروهیه دیرمانیرلار. زیروهده آسیلی قالیرلار!
روایت، اینقیلابا دایالی گۆنلر زیروهیه چیخیر. بیردن، اینقیلاب اولان کیمی، زیروهدن دۆشور. او بؤیوکلوکده اینقیلابدان سونرا، اردبیل شهرینده شاهین سون دؤنمینده سوسیال داورانیش آچیسیندان عئیبهجر گؤرونن کاراکتئرلر، اینقیلابدان سونرا دَییشمهدن جانلانیرلار.
یازی، اردبیلین اینقیلاب ایللرینی چوخ گؤزل تصویره چکیر. نؤحهیه، محرمه گؤره وئریلَن آچیقلاما، قانینا قاریشمیش بیر اردبیللینین یازیسی اولدوغونو آچیق-آشکار اورتایا قویور. اردبیللی اولمایان یازار، محرم گونلرینده خالقین داورانیشلارینی، یاراتدیقلاری اورتامی جانلاندیرا بیلسه ده، اونلارین ایچینده یاشایان هیجانی قلمه آلا بیلمز.
یازار، اوخوجونو اردبیل ایله تانیش ائلهییر. آنا کاراکتئر (حسن آغا) اردبیلدن ائشیگه چیخمامیش، اردبیله دۆشگون دیر. آنا کاراکتئری دالیسیجا چکن کاراکتئر، باشقا شهرلری گؤرموش اردبیلی باشقا یئرلر ایله توتوشدوروب، اردبیلی بَیَنمهین دیر. بو ایکی گؤروش یازی-نین باشا-باشیندا چلیشگیده قالیر. آنا کاراکتئرین شخصیتی ایلک، بؤیوک باباسینین یاراتدیغی اورتامدا یوغرولور. اردبیلده نؤحه غالیب اولسا دا، بؤیوک باباسی اؤز چئورهسینده تای-توشلاری ایله موسیقی اورتامی یارادیب، نؤحه ایله یاناشی قاباغا آپارماغی باشاریبدیر. بؤیوک باباسیندان سونرا یولداشی «قدیر»ین ائتگیسینه کئچیر. «رعنا» یاردیمجی کاراکتئر حسنآغانین یاشاییشینا گیرندن، یاواش-یاواش حسنی ائتگیسی آلتینا آلیر، سونوندا سانکی ایکی کاراکتئر بیرلشیر. «حسن» اوزاقدان «رعنا»نین قارداشی کیمی گؤرونور. «رعنا»نین قارداشی «ماحی» ده «حسن»ی سانکی رعنانین قارداشی گؤرور. روایتده گئدن اورتام، آتامان بیر اورتام دیر. آتامان اورتاما باخمایاراق، حسن رعنانین کؤلگهسینده قالیر. رعنا ایله ایلگی قورمامیشدان اؤنجه بیر کؤلگه کیمی اونون دالیسیندا سۆرونور. اونلا ایلگییه کئچندن سونرا دا، شخصیت باخیمیندان اونون کؤلگهسیندن قورتولانمیر. «رعنا» ایله «حسن»ین بیر چوخ آنلاری کئچدییی یئرده، “کیتابخانا”دا، اونلار دۆشونجه آچارینا چئوریلن تهراندان گلن فولکولور آراشدیرماجی «ریحان» ایله تانیش اولورلار. «ریحان» ایله ایکی دؤنه گؤروشسهلر ده اونلار دونیایا نئجه باخماغی اوندان اؤیرهنیرلر. ریحانین دیلیندن بو بایاتی؛ «دیلیمین اۆستۆ یارا، – آلتی قان، اۆستو یارا – دیلیم سنی کسهرم – نه دئدین دَیدی یارا» آچیقلانیر. اوندان سونرا، یئری گلنده بایاتیلاردا اولان دونیا ایله تانیش اولوروق.
جینسیتی سؤزلر زامان-زامان او ایکیسینین قارشیسینا چیخیر. هر دؤنه حسن او سؤزلری یوموشالتماغا چالیشسا بئله، رعنادا یارانان آجینی آلمیر. حسن، بؤیوک باباسیندان فولکلورو، قدیردن کیشیلیگی، رعنادان دا یئنیلیگی آلیب اؤزونده اولان اردبیللیچیلیک ایله بیرلشدیریب، دَییشیک بیر کاراکتئر اورتایا قویور. بو اوچ شخصیتین فضاسیندا آز-چوخ دَلیسوولوق واردیر.
کیتابین شیرین دیلی واردیر. قیسا-قیسا بؤلوملره آیریلماسی، اوخوماغینی راحاتلادیر. کیتابدا بیر چوخ دئییملر ایله ایلک تانیش اولوروق. اؤرنک اۆچون: «میریتداماق؛ میریتلاماق»، بیر شئییه حسرتله باخماق، دونوخماق»،
۱۴-جۆ صفحهده ایکینجی پاراقیرافدا بو جۆمله ایشلهنیب: «قاپییا یاخین اوتوروب هاوا یئمک ایستیردیم.». بو جۆملهده «هاوا آلماق» یئرینه فارسجانین «هوا خوردن» عیبارتیندن چئوریلمیش«هاوا یئمک» ایشلهنیب.
۴۰-جی صفحهنین اۆچونجو پاراقیرافیندا «یئر سَرمک» ایشلهدیب. بو کلمه فارسجادا ایشلهنن «لحاف و تشک پهنکردن»-ین تۆرکجه چئوریسی دیر. بونون یئرینه «یئر سالماق» ایشلهدیریک.
یازیدا هردن یازیچییا اؤزل کلمه یازیلیشلاری ایله اۆزلهشیریک؛ میثال اۆچون:
«عالاقاپی». بو بیرلهشیک سؤز فارسلاردا «عالی قاپو» یازیلیر. سؤزون قورولوشو تۆرکودور. سؤزون ایکینجی بؤلومونون معناسی بَللی دیر. آنجاق، بیرینجی بؤلۆمونو «عالی» سانساق، بو بیرلهشیک سؤزون دۆزولوشو «عالی قاپی» بیرلهشیک سؤزونو «عالا قاپییا» دهییشدیرمز. اردبیلده «عالا قاپی» دئییلمهسی، «آلا قاپی» بیرلشمه سؤزونو ذئهنده جانلاندیریر.
«اوخوجونون سسی گلر»؛ اوخوجو گئنللیکله کیتابی اوخویانا دئییلیر. «اوخوجو» یئرینه «اوخویان» ایشلهنر. «چالقیچی» کلمهنین یئرینه «چالیجی» ایشلهدیر. «چالقیچی» یئرینه دۆشموش بیر پئشه آدیدیر.
«پاسیمیزی آتدیق» یئرینه «پاسیمیزی آلدیق» گلنده سانکی سؤز یئرینه دۆشمور!
«بؤیوکلَنهرک»، بو سؤزون یئرینه قیز اوشاقلاریندا «آغبیرچکلهنهرک»، اوغلان اوشاقلاریندا «آغساققاللاناراق یا آغ ساققال سایاغی» ایشلهنیر.
من بیلمهدیم «سودلو آش» سؤزونو «سوت آشی» یئرینه ایشلهدیب یوخسا اونلارین ایکی باشقا آنلاملاری واردیر!
کیتابین باشا-باشیندا دئفیسله یازیلمالی اولان کلمهلر، دئفیسسیز یازیلیبدیر. اولا بیلسین بیله-بیله تۆرکیهده یارانان یئنی یازما آخینینی بوردا دا یئرینه سالماق ایستهییر. میثال اۆچون: «یورغان-دؤشک»، «اۆزدن-گؤزدن»، «آغیز-بورنو»، «تئز-تئز»، «یورغا-یورغا»، … .
رومانین بؤلوم-بؤلوم آیریلماسی صحنهلر ایله راویلری دَییشدیریر. راویلر بیرینجی شخص اولور. راوی ایندیکی زامان ایله کئچمیش زاماندا روایت ائدیر. یازیچی بئله روایت اولماغا کیتابین ایچینده توخونور. کئچمیشدن آیریلانمایان «حسن آغا» کئچمیشی ایندیده جانلاندیریر. اونون یاشاییشی سانکی اونبیر یاشدان باشلاییب، یئنی یئتمهلیکده بیتیر. او اؤزونو یئنی یئتمهلیکدن اۆسته داشییا بیلمیر. ایچینده آلوولانان یئنییئتمهلیک هوهسی سینما کیمی یئرلرده جانلانسا دا، اونو اؤز ایچینده باسدیرماغا چالیشیر. یاریقالمیش، ایچده آلاولانیب آغیزا گلمهین بیر سئوگی دادی، حسن ایله سۆرونور. «رعنا» ایله چییین-چییین گلدییینده حسن هیجانلانسا دا، «رعنا»نین اونا تپگیسی اولمور، سانکی حسنی کیشی دستهسینده گؤرمور. رعنا باشقا اوغلانلار طرفیندن جینسی باسقی ایله اۆزلهشنده، حسن گاه اوزاقدا دورور، گاه قورخاخجاسینا یاناشیر، ایستهدییی کیشیلییی اورتایا قویانمیر. بو اۆزدن ده، «رعنا»، حسنی یاخین بیر یولداش کیمی گؤرور. سانکی، اوندا حسنه گؤره باشقا حیس یارانمیر. «رعنا»، حسنین تَرسینه ایندینی ده کئچمیشده یازیر. سانکی، ایندی دن تئز قورتولوب قاچماق ایستهییر. «رعنا»نین قاچاق هاواسی حسنی اؤزونه باغلاندیریر.
کیتاب «میرزا علی اکبر صابیر» سایاغی، «عنا» ایله «حسن»ین بیرلیکده صابیرین دیلیندن، «میرزا علی اکبر صابیر» کۆلتور ائوینه یازدیقلاری مکتوبدا، یازیچیلیغی، صابیرین خانیمینین آغیزی ایله پیسلهین شعر ایله بیتیر. بو مکتوب ایله یازیچی، اوخوجولارا کود وئریر.
خورداد آیینین ۱۱-ی، تهران


text:
روسیه-عوثمانلی ساواشی (۱۸۲۸-۱۸۲۹)
روسیه-عوثمانلی ساواشی (۱۸۲۸-۱۸۲۹) (اینگیلیسجه: Russo-Turkish War (1828–1829)) عثمانلی ایمپیراتورلوغو و روسیه ایمپیراتورلوغو قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.قافقاز یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو روسیه غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Tuckerوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Russo-Turkish War (1828–1829)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده روسیه-عوثمانلی ساواشی (۱۸۲۸-۱۸۲۹) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
افغانستان اساسی قانونیده عیال و ایرککلرنی آوازلری بیردیک تانیشتیریلگن، اوشبو قانون ایسه آنه قانونی دیک عیاللرنی کیینگ کولمده سیلاوده اشتراک قیلیشلرینی تاکیدله یدی، بو نرسه همده اسلام مقدس دینی گه تاکیدلنگن، ایرکک و عیاللرنی سیلاوده اشتراک قیلیشلری بیعت حیثیتی گه ایگه، بوتوغریده هیچ قندی شرعی قیینچلیک یوق. خرسند لیک بیلن اوتکن بیریریم دهه ایچیده اولکه میزده عیاللر ایرککلر یانیده دیموکراسی تمثیل قیلیش اوچون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کورینیشلرده کوزگه کورینرلی نقش اوینه گنلر، اولرنی بو حرکت لری اولکه بویلب بویوک سیاسی و اجتماعی اوزگریشلرده اونوتیلمهیدی، حاضر عیاللر اوزلری و اولکهلری کیله جگینی اویله ب تصمیم آلیشه دیلر و خلق سالار لیک ده مثبت جواب بیریشه دیلر.
حاضر اولر، اوزلری و اولکه کیله جگی اوچون قندی تصمیم آلیش لرینی بیله دیلر، اولر ایسته یدیلر کیله جگده اولکه مدیرلری، تصمیم آله دیگن و رهبرلری اوزلری بولیب، بو توپراق نی هر بیر نقطه سیدن سیس لری بلند چیقسه.
عیاللرنی ولسی جرگه وتومنلر کینگش سیلاویده نامزدلیگی
سیلاو مستقل کمیسیونی افغانستان بویلب هرقندی سیلاو یولگه قوییلیشی گه مسوول دیر، شونینگ دیک 1397- ییل 28- میزانده نماینده لر کینگش سیلاوینی یولگه قویدی. بونگه قوشیمچه هر بیر ولایت نفوسی گه قرب عیال و ایرکک وکیلنی تنلب اونگه تیگیشلی لایحه و طرزالعمللرنی رعایت قیلماقده.
نامزدلر رویخطیده ییترلیچه عیال نامزد بولمه گن حالده، عیاللر اوچون تقاصلنگن کرسی سیلاوگه عاید انیق حوزه گه بیریلهدی. عیال اوچون تقاصلنگن کرسیلر اورنی بوش قالمسلیگی اوچون کمیسیون ییترلیچه چاره – تدبیرنی قولگه آلهدی. شونینگ دیک عیال ایشلر وزیرلیگی، اوشبو وزیرلیکنینگ ولایتلریده گی ریاستلری، بشرحقلر، مدنی جماعه نهادلری و عیال ایشلری بوییچه نهادلر نامزدلیک شرایط گه تینگ بولگن عیاللرنی سیلاوده نامزد حیثیده اشتراکی اوچون آلقیشلشی کیره ک. شونینگ دیک تومنلر کینگشیده هم عیاللرنی ییترلیچه حضوری کوریلمهگن حالده مذکور ولایت عیال ایشلر ریاستلیگی تومنلر سطحیده واقع عیاللرگه مصلحت بیریب شرایط گه تینگ بولگن عیاللرنی نامزد و آواز بیرووچی حیثیده کمیسیون گه معرفی ایتیشلری کیره ک.
تومنلر و نماینده لر کینگشی سیلاو حوزه سیگه عاید آواز بیرووچیلرنی باشلنغیچ رویخی معلوم بولگنیدن کیین، شرایط گه تینگ عیال نامزد ییترلیچه بولمهگن حالده، قوییده گی تدبیرلرنی کوزگه توتیشی کیره ک:
شرایط گه تینگ بولگن عیالنی هجت نامهلری توگل بولمه گن حالده، هجت نامهلرینی توگه تیش و تیارلش اوچون زمان اجره تیشی کیره ک؛
شرایط گه تینگ بولمهگن عیاللرگه ییترلیچه زمان اجره تیشی کیره ک، شونینگ دیک عیال ایشلر وزیرلیگی، بشر حقلر کمیسیونی، مدنی جماعه نهادلری، عیال حقلریدن مدافعه قیلیش نهادلری شرایط گه تینگ بولگن نامزدلرنی سیلاوده علاقه کورسهتیش اوچون آلقیشلشینی طلب قیلهدی سیلاو مستقل کمیسیون.
عیاللرنی نامزد قیلیشی اوچون آلقیشلنیشی و اولرنی سیلاوده اشتراکی اوچون یول کورسهتیش ایری لایحه و طرزالعمللر توزیلگن دیر.


text:
جی. آر. آر. تالکین
جی. آر. آر. تالکین (اینگیلیسجه: J. R. R. Tolkien) بریتانیالی شاعیر و یازیچی - .۳ ژانویه ۱۸۹۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۱ ایل عومر ائلهییب و ۲ سپتامبر ۱۹۷۳ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«J. R. R. Tolkien»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جی. آر. آر. تالکین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز: “فیفا weekly ” ژورنالی دونیا فوتبالینین ان یاخشی “۱۰″ نؤمرهلرینین آدینی آچیقلادی. لیستهیه برزیلیانین جانلی افسانهسی “پله” باشچیلیق ائدیر. پله بوتون رقیبلرینی قاباقلایاراق دونیانین ان یاخشی “۱۰″ نؤمرهسی اولدو.
آرژانتین میللیسینین اونودولماز اویونچوسو دیگو مارادونا ایکینجی، فرانسانین میللیسینین افسانوی سیمالاریندان اولان “زیدان” ایسه اوچونجو پیلهده قرارلاشدی.
قئید ائدک کی، آردیجیل ۴ دفعه دونیانین ان یاخشی فوتبالچیسی آدینی قازانان آرژانتین میللیسی و “بارسلونا”نین فورواردی لیونل مسی لیستهده ۷- جی اولماسی ایله دقت چکیب. ۱
ـ پله ( برزیل ) ۲
ـ دیگو مارادونا ( آرژانتین) ۳
ـ زین الدین زیدان (فرانسا)
۴- فرنس پوسکاس (مجارستان) ۵
ـ میشل پلاتینی (فرانسا) ۶
ـ روبرتو ریولینو ( برزیل ) ۷
ـ لیونل مسی ( آرژانتین) ۸
ـ لوتار ماتئوس ( آلمانیا) ۹
ـ روبرتو باگیو ( ایتالیا) ۱۰
ـ گئورگی هاگی (رومانیا
قایناق: ت ر ت تورکی


text:
بی ام و
بی ام و اوتوموبیل و موتوسیکلت ایستحصالچی سی.
شیرکتین آلمانجا دویزی "Freude am Fahren" کیمی سسله نیر. آذربایجان دیلینه بونو ترجمه ائتسک تخمیناً "سورمکدن حظ آل" کیمی سسله نیر.
تاریخی[دَییشدیر]
بی ام و شیرکتی مونخن ده طیاره مۆحریک لر زاوودو (zavodu) کیمی کارل فریدریخ راپ (Karl Fridrix Rapp) ، کامیلو کاستیلیون (Kamillo Kastilyon) ، ماکس فریتس (Maks Frits) طرفیندن 1916 – جی ایلده تاسیس ائدیلیب. ایلکین دؤورده قبول اولونموش و حال – حاضیردا دا ایستیفاده اولونان آغ – ماوی رنگلی نیشان (emblem) فیرلانان طیاره ملخ ینین (propellerinin) تصویری بی ام و – نین ایلکین "تعینات" ینین نیشانه سی دبر.
ایلکین دؤورده شیرکت اتریش – مجاریستان اۆچون وی 12 (V12) تیپلی مۆحریک لر ایستحصال ائتمیه باشلاییر. تئزلیکله راپ علاوه پولا احتیاج دویور و کومپانی یانی ترک ائدیر. اونون یئرینه اتریش لی سرمایه چی فرانس جوزف پوپ (Frans Cozef Popp) فیرمایا رهبرلیک ائتمه یه باشلاییر.
بیرینجی دونیا مۆحاریبه سیندن مغلوب چیخمیش آلماندا حربی قوووه لره محدودیت قویولور. بوندان سونرا آلمان دا طیاره ایستحصال ائدیله بیلمزدی – بئله لیکله بی ام و – نین مۆحریک ایستحصالی آلمان اۆچون یاراسیز اولدو.
1922 – جی ایلده بی ام و مونخن ده اؤزونون بو گونکو اساس بیناسینی تیکیر (حال – حاضیردا همین بینا شهر اولیمپیا مرکزی کیمی ده فعالیت گؤسته ریر).
1923- جو ایلده مونخن ده ایلک بی ام و موتو سیکلت لری ایستحصال اولونماغا باشلاییر.
1928 – جی ایلده ب ام و تورینگیادا (Türingiyada) اوتوموبیل زاوودو (zavodu) آلیر و اؤز ایلک ماشینینی ایستحصال ائتمیه باشلاییر. – Dixi
1934 – جو ایلده شیرکت آیریلیر. طیاره مۆحریک لرینین ایستحصالی مۆستقیل لیک قازانیر. بی ام و فلوگ موتورن باو جی ام ب اچ (BMW Flugmotorenbau GmbH) بیر شیرکت اولاراق آیریلیر.
1936- جی ایلده بی ام و شیرکتی 2 لیترلیک مۆحریکلی بی ام و 328 ایستحصالینا باشلاییب. بو ماشین او زامان برلینده کئچیریلمیش اولیمپیا یاریشلاریندا آووروپا ایدمان اوتوموبیل لری صینیفینده ان بؤیوک موفقیت الده ائتمیشدیر.
1939- جو ایلده بی ام و شیرکتی برلین – شپانداودا (Şpandauda) یئنی براندنبورگیش موتورن وئرک (Brandenburgische Motorenwerke) شیرکتینی آلیر و اونونلا بیرلیکده برلین یاخینلیغینداکی باسدورف و سولسدورف دا خصوصیله شدیریلمیش زاوودلارا صاحیب اولور.
ایکینجی دونیا مۆحاریبه سی دؤورونده بی ام و اساسا آلمان اوردوسو اۆچون راکتیو موتورلار ایستحصال ائدیردی. 1945- جی ایلده مۆحاریبه دن سونرا اونون بو فعالیتی غالیب طرفین گؤزوندن یایینمادی ، بی ام و – یه 3 ایللیک ایستحصال موراتوریسی (moratorisi) تدبیق ائدیلدی.
بوندان علاوه مۆحاریبه دن سونرا بی ام و – نین دئمک اولار، بوتون زاوودلاری () بمباردمانلار نتیجه سینده محو اولموشدو. هر شئی یئنی دن باشلاماق لازیم ایدی..
1948 – جی ایلدن باشلایاراق بی ام و آر 24 ، تک سیلیندیرلی موتوسیکلت و 1951 – جی ایلده ایسه بی ام و مۆحاریبه دن سونرا اؤز ایلک اوتوموبیلینی ایستحصال ائدیر – بی ام و 501 .
1955 – بی ام و تریبورک جی ام بی اچ (BMW Triebwerk GmbH) شعبه سی یئنی دن فعالیته قاییدیر. شیرکت طیاره مۆحریک لر اوزه رینده متخصیص لشیر. آی سئتا (Isetta) مدلی ایله شیرکت کیچیک اوتوموبیل لت کلاسینین تاریخینی باشلادیر.
1956 – ایدمان اوتوموبیل لری اولان 503 و 507 جی مدل لر ایستحصالا بوراخیلیر.
1959 – بی ام و شیرکتی ساتیشا چیخاریلیر.
1965 – بی ام و تریبورک جی ام بی اچ شعبه سی ساتیلیر و سونراکی 25 ایل عرضینده شیرکت طیاره مۆحریک لرینی دوزلتمئکدن ایعمتینا(imtina) ائدیر.
1974 – بی ام و ایلک دفعه آ بی اس سیستم لی 0/3 (ABS sistemli 3.0)، سی اس ال اوتوموبیل لرینی یاریشلارا چیخاردیر.
1980- آ بی اس سیستمی نین (ABS sistemli) صنایع ایستحصالاتی و فورمولا 1 یاریشلاری اۆچون مۆحریکین ایستحصالاتس باشلانیر. بی ام و – نین موتوسیکلت لری پاریس – داکار رالی سینی اودور. داها سونرا همین یاریش دا یئنی دن اوچ دفعه غالیب گلیر.
فعالیتی[دَییشدیر]
حال – حاضیردا بی ام و دونیانین ان ایری اوتوموبیل ایستحصال ائدن شیرکت لریندن بیری دیر. مینی ، رولز رویس شیرکت لرین سهم لرینه مالیک دیر. تکجه اؤتن 2005 – جی ایلده دونیادا 1,3 mln. بی ام و اوتوموبیل لری ساتیلمیشدیر. بونون نتیجه سینده عمومی گیلیری 55,3 mlrd ، خالیص گلیر ایسه 2,7 mlrd. اولموشدور.
حال – حاضیردا بی ام و – ده 106 مین اینسان امک فعالیت ایله مشغول دور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ When was BMW founded?. BMW Education. BMW. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 25 April 2012. یوْخلانیلیب30 September 2012.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ Annual Report 2016 (PDF). BMW Group. یوْخلانیلیب22 March 2017.
بی ام و آذربایجان Archived 2007-03-29 at the Wayback Machine.
بی ام و تاریخی Archived 2006-12-28 at the Wayback Machine.


text:
کنعان نوح اوغلو
کنعان یا دا یام نوح اوْغلو هابئله بابل کیتابیندا باشلانیش سفرینده کنعان حام اوْغلو و نوح پیغمبرین نوهسی اولاراق یازیلیب و بیر نئچه یازیدا سام اوْغلودور. ایسلام باخیشیندا بؤیوک کنعان نوحون اوْغلودور و سئلده بوغولدو و گمییه چیخمادی. یهودیلر باخیشیندا کنعان حامین اوْغلودور و ایندیکی اوردون و فلسطین اؤلکهلرینین آتا-باباسی ساییلیردی. بۇ باخیشدا نوح اؤز اوْغلو حامی نیفرین ائدیب و بۇ اساسدا حام نسلی پیس اینسانلاردیلار.[۱]
ایسلام باخیشیندا نوح گمی دوزلتدی. کنعان نوحون سؤزونه باخمایاراق گمیدن قالدی و سئل گلیب کنعانی بوغدو. کنعان بوغولاندا نوح تانرییا شیکایت ائتدی. لاکین تانری اونو نوح اهلیندن اوزاق بیلدی و نوح توبه ائتدی.[۲]
کنعان یئری
یهودی یازیلاریندا کنعان غربی اوردون و ایندیکی فیلیسطین آدلانیب و بۇ باخیشدا کنعان حام اوْغلودو. حام نسلی نیفرین اوْلوب و بۇ اساسدا بنی ایسرائیل اونلاری اؤلدوروب و اؤلکهلرینی آلدیلار.


text:
اورهک دؤیونتولری
علیرضا ذیحق
چیچکلری ماشینین اوستوندن قوپارداراق، اؤز سرنیویشتینی دوشونوردی کی اونو ن توی دویونی ایله ایلگیلیایدی. بیر زامانلار اورهیی باشقا بیر هاوالاردا گزیردی و ائولیلیکله عشقدن قاچیردی. موسیقی اؤیرهنمک اوچون باشقا بیر اؤلکهدن باش آچمیشدی و اؤزونو آزاد حیس ائدیردی. ایللر چکدی کی ائده بیلدی موسیقینی عالی مکتبلرده بیتیرسین و اؤز آرزوسونا چاتسین. امما یالنیز ایدی. خزان وورموش بیر یاپراق کیمی. سورعتله کئچن عؤمرو دوشونوردی. یارادیجیلیق و هونر ساحهسینده چالیشماق، اونون حیاتینا رنگ سپسهده قلبی یاپ یالنیزایدی. سینما فیلملرینده اولان عشقلره موزیک یازسادا، اؤزو عشقی هئچ تجروبه ائتمهمیشدی.
کیمسه یوخ ایدی کی عشقی اونون یادینا سالا و صاباحلاری گؤزونده ایشیقلانا. صنعتچی بیری اولورسادا، عشقی تکجه موزیک ایدی و بیر قادینین ایستهدییی دویغولاردان اوزاق دوشموشدی. آنالیق دویغوسو و سئوگی دولو باخیشلار کی کؤنولدن قوپموش اولا، اونون حیاتی ایله غریبه ایدی. یاشلاندیقجا عشق داها بیلهسینه چتین گلیردی و عاشیق اولماق اونا بیر رویا کیمی ایدی. نظرینه گلیردی کی عشق اوندان قاچاراق بختی ده خوشبختلیکدن قاچیری. حیس ائدیردی قوجالیری وبیرگون بو ایشلره چوخ گئج اولاجاقدی. تاکی بیرگون بیری اونون یاشامینا گیردی. سینمادا مونتاژ یاپیردی و ایشلری اوزره گاهدان بیر بیرلری ایله گؤروشوردولر. بو گؤروشلردن بیر عشق دوغولوردی و اینانیلماسی چتین اولسادا، او آیاغینی قاباغا قویوب بیلهسینه ائلچی دوردی. آمما قادین دئدی:
– سن موسیقییه عاشیق اولوبسان منه یوخ !
و اودا جوابدا دئدی:
– عشق بیر نور دی کی چیلیر ، و اوندا کی چیلهدی ایشیقلیقی هر مرزی کئچیر. سن ایله موسیقینی بیر بیریزدن آییرماق اولماز. دنیز و آدا کیمی هممهشه یان- یاناسیز.
دئدی :
– بو عشق دن حذر قیل. بیرینین دالیجا گز کی فاصیلهلر چوخ اوزاق دئیییللر.
و او دئدی:
– زمانین فاصیلهسین دولدورماق اولار، آمما قلبلرین فاصیلهسین یوخ. اگر کؤنلون عاشیقدیر، فاصیلهنی هئچ دوشونمه! من بؤیویم سن کیچیک دییه بیر شئی یوخ .”
اورهیینین پیچیلتیلارینا قولاق آساراق ایستیردی کی ایلک دفعه اولورسا دا عشقه اینانا. حیاتیدا سینما کیمی سانمالی ایدی و گؤزلهنیلمز ایشلره گرهک حیاتیندا یئر وئرهردی. بو اوزدن ایسه قلبینین سسلرینه قولاغ آسیب عقد سوفراسیندا اوتورماغا قرار وئردی. ایللراونلاری بیر- بیریندن آییرمادی وآییرادا بیلمز. بیر عشق اودونان قلبلری دولودی کی یاشامی مشترک دوشونجه و دویغولارلا آلاولاندیریرلار.
گول- چیچکلری توی ماشینینین اوستوندن قوپارداراق، حیاتی بیر سینما پردهسی کیمی گؤزونون قاباغیندان کئچیب دئدی:
– عسقه اینانماق آساندیر. اصل اودورکی آدام، هردن گرهک فیلملره ده اینانا .


text:
اردیبهشت آیینین سون گونلری ایدی. آلتینجی صینیفده درس اوخویوردوم. سحر ائودن چیخاندا هاوا قاش- قاباغین ساللامیشدی. شیرین –شیرین یاغیش یاغیردی. کلاسدا علوم معللیمی آغا صدری سینوس بولودلاریندان دانیشیردی. من جیم- جیلاق سو اولموشدوم. یئریمده هی ویرنیخیردیم. بیردن آغا صدری سسلندی:
– ستارزاده نه قوردالانیرسان؟! گل قاباغا گوروم!
یئریمدن قالخدیم. هله ایکی قدم گؤتورمهمیشدیم باشماقلاریم باشلادی لارچ -لورچ، لارچ- لورچ. کلاس اهلی پیققیلدادی. آغا صدری گؤزلرین آیاقلاریمدان گؤتورموردو. باشماقلاریم دا نه اوتانیردی، نه خجالت چکیردیلر. لارچ -لورچ، لارچ- لورچ. هله لوحهنین قاباغینا یئتیشمهمیشدیم معللیم دئدی:
– سیز الله باخین بونون قیافهسینه! گئده ائله بیل آرانقوتان میمونودو! ایاقلاری اوشاق قبرینه اوخشاییر. بو شیرتا- شیرتدا توپ باشماغی گئیب گلیب مدرسهیه. نییه بوجور ایسلانیبسان؟ نوودان آلتیندا دورموشدون؟
دئدیم:
– آغا باغیشلایین! بو سینوس بولادلارینین تقصیریدی.
بیردن آغا صدری قیشقیردی:
– کس سسینی دارقاشاییردین بیری دارقاشاییرد! هله بولبولزبانلیق دا ائلهییر. گئت ائشییه گؤروم!
سالوندا باش منیم باش مدرسهمیزین مودورونون:
– هن، ستارزاده هارا ؟
دئدیم:
– آغا، یاغیش ایسلادیب. آغا صدری دئدی سویوقدی گئت آغا علیپوردان ایجازه آل، پالتارلارینی عوض ائله، گل!
آغا علی پور بیرآشاغادان یوخاری باخدی منیم قییافهمه، دئدی:
– قاچا – قاجا تئز گئت، تئز قاییت! کوچهلرده سولنمه ها!
گؤز قیرپیمیندا مدرسهدن سوزدوم ائشییه. بولودلارین ائله بیل ددهسی اؤلموشدو. گؤی کیشنهدیکجه اولاردا زیر – زیر آغلاییردیلار. کوچه- باجادا هئچ بیر کیمسه یوخایدی. اوزاقدان چئری چپنداز بیر کامیون گلیردی. نامرد اوغلو ائله تنظیم ائلهمیشدی کی ائله منی ایسلادسین. یاغیش بس دئییلدی باشدان آیاغا پالچیغادا بلندیم.
قانووون سویو دا بیر قیرمیزی پلاستیک توپو فیرلانادیرا – فیرلانادیرا گتیریردی. فوری توپو سودان توتدوم. شوتلییه – شوتلییه ائوه طرف گئدیردیم. ساغ باشماغیم شرتا تایی اولموشدو. آلتی جیریلمیشدی. تئز – تئز آیاغیمدان چیخیردی. توپو گؤتوردوم؛ الیمده قشنگ میزان ائلهدیم؛ ایستیردیم محکم هوائی بیر شوت وورام؛ توپوم ائلیکتیریکا تئللریندن اوجایا گئتسین. توپو بیر آز آتدیم اوسته؛ نه گوجوم وار توپا بیر شوت ووردوم. توپدان قاباق باشماغیم آیاغیمدان چیخدی. مارال فوتوگرافییاسینین یئکه جامین آشاغایا گتیردی.
تو دابانا، نه گوجوم واردی ائوه طرف قاچدیم. کوچه قاپیسی آچیقایدی. اؤزومو فوری قاپینین دالینا سالدیم. قاپینی اؤرتدوم. قاپینین دالین سالدیم. قلبیم گوپ –گوپ دؤیونوردو. آز قالیردی یئریندن چیخسین. ننم پنجرهدن باخیردی. فوری اؤزون حیطه یئتیردی. منی گؤرن کیمی یئرینده قوپ- قوری قورودو. دریندن قیافهمه باخاندان سونرا دئدی:
– به سن مدرسییه گئتمهمیشدین؟ کیم سنی بو گونه سالیب؟ کیمله ساواشمیسان، هن؟ تئز اول دئ گؤروم! نییه به لال اولوبسان؟ اولمایا ایتهلیبلر دوشوبسن قانووا؟ آی سنی یئتیم قالاسان! دور حیطده سویون آلتیندا گؤروم.
دئیینه- دئیینه قاییتدی ائودن بیر چایدان ایستی سو، بیرده حامامین تاسیلا لیفه کیسهسین گتیردی. منی چیمدیکلییه – چیمدیکلییه شیرین قاباغیندا سویوق سویون آلتیندا سکینین اوستونده سویوندورودو. جیبیمده بیر آز لواشک قالیردی؛ اونو گؤرمک همان لاپ دلی اولدو. بیر ایکی بامباچادا یئندیردی باشیما، دئدی:
– سنه دئمهمیشم بو آت- آشغاللاری یئمه، بولار میکروبدولار، ناخوشلارسان؟ آچ آغزینی، دیلینی چیخارت ائشییه، تئز اول گؤرم.
دیلیمی چیخارتدیم ائشییه؛ یاپیشدی دیلیمین اوجوندان موحکم چکدی. حامام کیسهسی ایله دوشدو دیلیمین جانینا. تئز – تئز دیلیمی کیسهلهییردی. آغزیما سو دولدوروب دئییردی:
– قور- قور ائله قوی میکروبلاری اؤلسون.
یازیق آز قالیردی آغلاسین. دئییردی:
– الله به من نه داش سالیم باشیما؟! بو ایاقلاری بیر هفته ده سورتسن تمیزلنمزلر.
هردن ده بیر شاپبا چالیردی یانبیزیما، دئییردی:
– قوی ددهن گلسین، گئجه سنینکین سنه وئرر. یازیق ددهوین سحردن آخشاماجا ایشلمکدن جانی چیخیر؛ بئش ایلدی اؤزونه بیر جوت باشماق آلا بیلهمهییب. او واخت سن ده توپ میدانلاریندا گونده بیر جوت باشماق ییرتیرسان. باخ شالوارین دیزلرینه! هله بیر هفته دئییل با آلاندان.
قاپی دؤیولدو. ننم چادیراسین سالدی باشینا، اوزون توتدو. لیفهنی وئردی منیم الیمه، دئدی:
– بوردان دبریلمیهجکسن! دیلینی لیفله، گلیرم.
قاپینین آرخاسیندا مارال فوتوگرافچیسی الینده بیر تای جیریق باشماق، بیر قیرمیزی پیلاستک توپ دایانمیشدی…


text:
آریالار
آریالار : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد](آریا آدینی پارسلار فرض ائده¬رک) بوُ گون تاریخ علمی و قطعی صورتده نشان وئریرکی پارسلار اوْن قبیله حالیندا ایلک دفعه 900 ایل میلاددان قاباق شرق طرفدن ایرانا گلمیشلر و ایلام شاهزادهلرینین حاکمیتی آلتیندا اوْلموشلار، البتده اوْنلاردان حداقل 3500 ایل قاباق التصاقی دیللی طایفالارین ایزینی بو بؤلگه¬لرده گؤرمک اولار. پارسلار اوْن قبیله اولاراق 3و فارس و 7سی کرمان اُستانلاریندا یئرلشدیلر، فارسلارین اؤز قایناقلارینا گؤره بوُ طایفالار چوْخ بدوی بیر حالدا یاشاییردیلار و شاهنامهیه گؤره بوُنلار مدنیت دن اوُزاق اولاراق یئرلی اهالیدن چوْخ شئیلر اؤیرندیلر،


text:
ترامپین، یئنی گؤمروک وئرگیسی، جی-7 عضوو اولکهلردن تئپکی گؤردو
دونیانین ان بؤیوک ایقتیصادینا مالیک گلیشمیش 7 اؤلکهدن اولوشان جی-7 گروبونون، کانادانین بریتیش کولومبیا ایالتینه باغلی ویشتلر شهرینده 3 گون داوام ائدن مالیه ناظیرلری توپلانتیسی باشا چاتیب
آمریکانین پرزیدنتی دونالد ترامپین، ایدخال پولاد و آلومینیوم قارشی یئنی گؤمروک وئرگیسی تطبیق ائتمهلری، جی-7 عضوو اولکهلردن تئپکی گؤردو.
دونیانین ان بؤیوک ایقتیصادینا مالیک گلیشمیش 7 اؤلکهدن اولوشان جی-7 گروبونون، کانادانین بریتیش کولومبیا ایالتینه باغلی ویشتلر شهرینده 3 گون داوام ائدن مالیه ناظیرلری توپلانتیسی باشا چاتیب.
ایجلاسا صدرلیک ائدن کانادا مالیه ناظیری بیلل مورنیه ائتدیگی آچیقلامادا، قروپون آمریکا خاریجیندکی آلتی عضوو ایله آوروپا بیرلیگی نمایندهسینین، ترامپین اآمریکا تیجارت ایشلری بارهسینده تطبیق ائتمهلریندن "ناراحاتلیق و خیال قیریقلیغی" دویدوغونو آچیقلاییب.
ناظیر مورنیه، آچیقلادیغی ایجلاس بیرگه بیاناتیندا قروپون آلتی عضوو ایله آوروپا بیرلیگینین آمریکانین یئنی گؤمروک طریفهلرینه قارشی بیرلشدیگینی بیلدیریب.
واشینگتونا مراجعت ائدهرک، طریفهلرین حیاتا کئچیریلمهسینی گئری چکمهسینی ایستهین بیلل مورنیه، آمریکا خزینه ناظیری استیون منوچیندن ده 8-9 ژوئن تاریخلری آراسیندا کانادادا کئچیریلهجک اولان جی-7 لیدرلر ایجلاسیندان اوّل مساژلارینی باشقان ترامپا چاتدیرماغی ایستهدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آمریکادان تورکیه آچیقلاماسی
"بایدن یؤنتیمی اورتاق اؤنجهلیکلر اوزرینده تورکیه ایله امکداشلیق ائتمه آختاریشیندادیر"
سوداندا فؤوقالعاده وضعیت اعلان ائدیلدی
ژنرال عبدالفتاح البرهان، اگمنلیک شوراسی و حکومتی لغو ائدرک فؤوقالعاده وضعیت اعلان ائتدیگینی آچیقلادی


text:
ناسیونال اروقوئه فوتبال کولوبو
ناسیونال اروقوئه فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Club Nacional de Football) بیر فوتبال کولوبودور. Primera División دَستهسینده موسابیقه آپاریر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Nacional en búsqueda de un triunfo en la Copa Libertadores.
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-12-20. یوْخلانیلیب2018-12-27.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Club Nacional de Football»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ناسیونال اروقوئه فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چکیردک(ایشلتیم سیستمی)
چکیردک،(اینگیلیسجهده: Kernel) یازیلیمدان گیریش-چیخیش ایستکلرین یؤنَتَن پروگرامدیر. «چکیردک» بو ایستکلری بیلگیسایاریٛن ایشلمجیسینه و باشقا الکترونیک دئورهلرینه چئویریر. چکیردک اوُرتا دا اوُلاراق باشقا یازیلیم پارچالاریلا بیر ایشلتیم سیستمین ایجاد ائدیر.
چکیردکلرین طراحیسی[دَییشدیر]
ایندیکی زاماندا چکیردکلر «میکرو»، «مونولیتیک» و «هیبرید» اولاراق طراحی اولونوبلار.
مونولیتیکده بوتون چکیردک تک پارچا اولاراق طراحی اولونموشدور، میکروچکیردک ایسه، ایشلملر باغیمسیز پارچالاردا اولاراق چالیشیر و احتیاج اولان هر پارچا یوکلنیر و احتیاج اولمایاندا دا اندیریلیر، بو ایکی طراحینین ترکیبی هیبرید چکیردکدیر.
اؤرنکلر:


text:
`یهودی یاشاییش منطقهلری` نتیجهلر
خبرلر [32]
- ارمنیستان، آذربایجاندا یاشاییش یئرلرینی ووردو
- آمریکاداکی بعضی یهودی قروپلار، پاپا فرانسیسین سؤزلرینه اعتراض گؤستردی
- ارمنستان، آذربایجانین یاشاییش یئرلرینی ووردو
- مسلمانلارا یهودی قونشولاری کؤمک الی اوزاتدی
- بشار اسد قوه لری یاشاییش منطقهلرینه سالدیردی
- آمریکالی ایش اینسانی الون موسک، مارسادا یاشاییش ساحهسی قورماق ایستدیگینی بیلدیردی
- ارمنستان یاشاییش یئرلرینی ووردو
- ارمنیستان یاشاییش بؤلگهسینه سالدیردی
- سیویل یاشاییش یئرلری بومبالاندی: 21 اؤلو
- ارمنستان یاشاییش یئرلرینی هدف آلدی
- اردوغان یهودی مدالینی گئری وئریر
- یهودی گنجلرین جسدی تاپیلدی


text:
آذربایجان اوردوسو جبههنین بوتون ایستیقامتلرینده دؤیوش عملیاتلاری داوام ائدیر
ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین بؤلمهلری جبههنین موختلیف ایستیقامتلرینده آذربایجان اوردوسونون بؤلمهلرینین موضع لرینی و یاشاییش منطقهلرینی موختلیف آتیجی سلاحلار، توپ و خمپاره لردن آتشه توتوب.
آذربایجان اوردوسو جبههنین بوتون ایستیقامتلرینده دؤیوش عملیاتلاری داوام ائدیر
نوامبرین 6-سی گون عرضینده و 7-نه کئچن گئجه ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین بؤلمهلری جبههنین موختلیف ایستیقامتلرینده آذربایجان اوردوسونون بؤلمهلرینین موضع لرینی و یاشاییش منطقهلرینی موختلیف آتیجی سلاحلار، توپ و خمپاره لردن آتشه توتوب.
آذربایجان مودافعه ناظیرلیگینین مطبوعات خیدمتیندن بیلدیریلیب کی، دؤیوش عملیاتلاری موختلیف شدتده اساساً جبههنین آغدره، آغدام و خوجاوند ایستیقامتلرینده داوام ائدیب. دوشمن جبههنین بعضی ساحهلرینده شخصی هئیت و حربی تکنیکادا ایتکیلر وئرهرک گئری چکیلمهیه مجبور ائدیلیب.
جبههنین آغدره ایستیقامتینده ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین 5-جی داغاتیجی آلایینین مودافعه ساحهسینده دؤیوش موضع لرینین توپ آتشینه توتولماسی نتیجهسینده شخصی هئیت آراسیندا اؤلن و یارالانانلار وار. دوشمنین بیر نئچه اتومبیل تکنیکاسی و خمپاره قورغوسو سیرادان چیخاریلیب.
آذربایجان اوردوسونون بؤلمهلری طرفیندن حیاتا کئچیریلن عملیات نتیجهسینده دوشمنین 6-جی داغاتیجی آلایین 1-جی تابورو بؤلمهلرینین شخصی هئیت آراسیندا ایتکیلر وار. دوشمنین D-30 دیویزیونونون 3-جو باتاریاسینین توپلاری دا سیرادان چیخاریلیب.
حاضیردا جبههنین بوتون ایستیقامتلرینده دؤیوش عملیاتلاری داوام ائدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
آذربایجان عسگرلری، سؤزده قاراباغ یؤنتیمی بایراغینی سؤکدو
آذربایجان سون دؤورده قاراباغا ایجازهسیز گیرهن ایران نؤمرهلی تریلیلرده آرتیش یاشانماسینین آردیندان، ایران و روسیانین باکی ائلچیلرینی خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغیراراق اویارمیشدی
شکی خان سارایینا توریست آخینی
شکی خان سارایی، طبیعت و تاریخین ایچ ایچه گئچدیگی بیر یئر اولاراق گؤرنلری حیران ائدیر
ایغدیردا آذربایجان شهیدلری خاطرهسینه آغاجاکمه مراسیمی گئچیریلدی
تورکیهنین ایغدیر ویلایتینده آذربایجانین قاراباغ شهیدلرینین خاطرهسینه تخصیص ائدیلن اورمان-پارکدا آغاجاکمه مراسمی گئچیریلدی