text:
بومین خاقان
بۇمین خاقان — (اسكى تورکجه: ) آشینا ائلینین خانی٬ گؤیتۆرکلرین ایلک خاقانی.[۱]
خاقانلیقدان اؤنجه[دَییشدیر]
بومین٬ ۵۴۰ ایلینده ایشه آشینا قبیلهسینین خانی اوْلدو. آشینا قبیلهسی٬ بۇمینین یؤنتیمینده تیجاری ایشلر آماجی ایله چین اؤلکهسینه دوْغرو ایلرلهدیلر. بۇ دؤنمده بؤلگهده اؤنملی بیر گۆج صاحیبی اوْلان توْپا ایمپراتورلوغو گۆجسوزلهمیش و ایکی دۆشمان یئره بؤلونموش ایدی. باتی توْپا ایمپراتورلوغو٬ دۆشمانی دوْغو توْپا و ژوآن-ژوآن ایمپراتورلوقلارینین باسقیلارینا قارشی آشینا قبیلهسی ایله یاخشی علاقه قۇرماغا چالیشیردی. بومین خان٬ ۵۴۶دا اوْیماغینین محصوللارینی تقدیم ائتمک و تیجاری رابیطهلرینی گۆجلندیرمک آماجی ایله باتی توْپایا ائلچی گؤندردی. عئینی دؤنمده تؤلس آدی ایله اوْرتایا چیخان قاوْکۆلر ژوآن-ژوآنلارا حمله ائتمگه حاضیر ایدی. بومین خان٬ تابع اوْلدوغو ژوآن-ژوآن حۆکومتینه خیدمت ائتمک اۆچون سیاسی بیر مانوْور ائدهرک تؤلسلر ایله ساواشیر. کسین بیر ظفر قازاناراق تؤلسلری داغیداراق تؤلس توْپلولوقلارینی اؤزونه باغلار. بومین خان٬ بۇ یۆروشو ایله تؤلس توْپلولوقلارینی ایچینه قاتاراق گۆجلنیر ده٬ ژوآن-ژوآن ایمپراتورلوغونا ائتدیگی خیدمت ایله سیاسی بیر مانوْور ائتمیش اوْلور.[۱]
گؤیتۆرک خاقانلیغینین قۇرولماسی[دَییشدیر]
بومین خان٬ بۇ ظفردن سوْنرا جسارت آلاراق ژوآن-ژوآن باشبۇغونون قیزینی ایستر. آنجاق باشبوغ٬ بومینه ائلچی گؤندرهرک «سیز بیزیم دمیرچیلیک ائدن عادی کؤلهلریمیزسینیز٬ بۇنا نئجه جسارت ائدرسینیز» سؤزونو چاتدیرار. بومین خان٬ بۇ دۇروما عصبیلشهرک ائلچینی اؤلدورور و گۆجسوزلهین باتی توْپا ایمپراتوْرونون قیزینی ایستر. چتین دۇرومدا اوْلان باتی توْپا٬ بومین ایله قوْهوم اوْلماغی قبول ائدر و ۵۵۱ ایلینده بومین خان ایله باتی توْپا پرنسسی ائولنیر. بئلهلیکله بومین خان ایله باتی توْپا ایمپراتولوغو ایتّیفاق قۇرموش اوْلور. ۵۵۲ ایلینده ایسه باتی توْپا ایله بیرلشهرک ژوآن-ژوآن ایمپراتورلوغو ایله ساواشا گیریشیر. بۇ ساواشین سوْنوندا ژوآن-ژوآن حۆکومتی مغلوب اوْلار. گؤیتورکلر٬ بۇ تاریخده عملاً قۇرولموش و اعلان ائدیلمیش اوْلور. بومین خاقان٬ ۵۵۲ ایلینده گؤیتورکلر دؤولتینی قۇردو٬ آنجاق عئینی ایلده اؤلدو. اؤلمهسی ایله گؤیتورکلرین ساغ یابغوسو اوْغلو «کوْلو»٬ سوْل یابغوسو ایسه یئنه «ایستمی» اوْلور.[۱]


c: text/html

text:
زنگهزور آذربایجانیندیر
۱۹۲۰-ده موسکوا طرفیندن ائرمنیستانلا بیرلشدیریلن و ۱۵۰-دن آرتیق مسلمان تورک کندی تبعیده(سورگون) و اجباری کؤچه زورلانان و دیرهنن اهالیسی، قددار ائرمنی تروریستی آندرانیک اوزانیان طرفیندن مسجیدلرده یاندیریلان زنگهزور، ازلی و ابدی آذربایجان تورپاغیدیر زنگهزور حاقدا ایران کیمی باشقا جور بیانات سسلندیرن و گیریشیملرده بولونان، هم ده، قاراباغ ایشغالیندان بو گونهدک ائرمنی تئروریزمینی دستکلهمکدن ایندی ده واز کئچمهییب و تورک-مسلمان دوشمانی آمئریکایلا بو جبههده یان-یانا دوران و بو نادانلیقلاری ایله نانسی پلوسی، ائلهجه ده ماکرون کیمی شَر داغارجیقلارینین آیاغی آلتینا قیرمیزی فرش آچان، بیر مسلمان اؤلکه یؤنتمنلرینین بو کیرلی عمللری اسلامین آلنیندا قارا لکه، اینسانلیغا قارشی جنایت، آذربایجان داخلی ایشلرینه حیاسیزجا موداخیله، اؤز مسلمان-تورک چوخونلوقلارینی سایمازدان گلمه و اوجا قرآنین اؤیرهتیلرینه (آموزهلرینه) گؤره تانرییا قارشی محاریبه اعلان ائتمکدیر. ائرمنی ایشغالچی تروریزمینی بیر ماشا کیمی شیعه، مسلمان و تورک آزربایجانا قارشی قوللانماق ایستهین بللی مسلمان اؤلکه یؤنتمنلری بونو بیلسینلر کی؛ آذربایجان، سوریه، عراق و لبنان دئییلدیر و اولمایاجاقدیر دا. اونلارا تکلیف ائدیرم کی، بیر بالاجا عاغیللاری قالیبسا، عاغیللارینی باشلارینا ییغیب، گوزگوده بیر اؤزلرینه باخسینلار و بو کیرلی اویونلارلا اؤز وارلیقلارینی ریسکه آتماسینلار.
زنگهزور آذربایجاندیر، ازلی و ابدی آزربایجانین تورپاغی اولوب، اولاجاق و قالاجاق.
ووقار نعمت – فعال مدنی حرکت ملی آزربایجان
اهداف گروه خبری آذتورک خبرلری:
سایت آذتورک خبرلری بطور روزانه و فعال اخبار و مطالب مربوط به حقوقبشر، آذربایجان، جهان تورک، مقالات و غیره…
با اینکه تورکها خدمات بی پایانی به ایران کردهاند. اما رژیمهای مذکور ملت تورک را به دلیل خواستههای مشروعشان بارها سرکوب کردهاند و این سرکوب ها همچنان ادامه دارد.
سایت آذتورک خبرلری صدای فعالین مدنی و حقوق بشری و مدافعان آزادی و دموکراسی ملت تورک و پاسخی به تبعیضها و سرکوبها علیه آذربایجان است.
سرزمین آذربایجان متعلق به ملت آذربایجان است و سرنوشت آذربایجان را ملت آذربایجان تعیین خواهد کرد. حق تعیین سرنوشت از ارکان اساسی ملتهاست و آذربایجان هم از این قاعده مستثنی نیست.
از شما خواهشمندیم، سایت ما را به دوستان و آشنایان خود معرفی کنید و با ارسال فیلم و خبر ما را یاری نمایید.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اوستاد مجید امین مؤیدین جنازهسی تورپاغا تاپشیریلدی
اؤلکهمیزین تانینمیش ترجمهچیسی، ایران یازیچیلار اوجاغی(کانون نویسندگان ایران) و صابر ادبی انجومنینین دیرلی عضوو اوستاد مجید امین مؤیدین جنازهسی خرداد آیینین یئددیسی چرشنبه گونو تهرانین بهشت زهرا مزارلیغینین ۳۱۳ نومرهلی بؤلومونده تورپاغا تاپشیریلدی. چوخ طنطنهلی کئچن بو مراسیمده اوستادین عائله عضولری، آذربایجان ادبی مدنی درنکلرینین و ائلهجهده کانون نویسندگان ایران عضولری و بیر سیرا اجتماعی و سیاسی موبارزه ساحهسینین فعاللاری اشتراک ائتمیشدیر. مراسیمین اجراسی اوستادین یاخین دوستلاریندان اولان و اونون خستهلیک گونلری درمان پروسسینه مسئولیتله نظارت ائدهن حسن ریاضی(ایلدیریم) جنابلارینین عهدهسیندهیدی. او ایلک اؤنجه اوستادین خستهلیگی و درمان پروسسی بارهده معلومات وئرهرک، عائله عضولری و یاخینلارینین بو حقده تابلاشدیغی اذیتلره اشاره ائتدی، سونرا اوستادین اجتماعی شخصیتیندن و اؤلکه صنعتکارلارینین صنعت دوشونجهلرینین انکشافیندا قویدوغو دانیلماز تاثیریندن دانیشدی. آذربایجان ادبی مدنی درنکلرینین بو موناسیبتله یایدیغی آذربایجان تورکجهسینده بیاننامهنی شاعر ائلدار موغانلی اشتراکچیلارا چاتدیردی؛ سونرا صابر ادبی انجومنینین اداره هیئتی عضوی شاعر محمدحسین شهرک شعرینی اوخودو و مراسیمین داوامیندا مظفر درفشی، هوشنگ ابتهاج و دکتر آریانپورداندا شعرلر قرائت اولدو. مراسیمین سون سؤزو اوستادین بؤیوک اوغلو جناب خسرو امین مؤیده تاپشیریلدی. او اشتراکچیلاردان تشکر ائدهرک، مراسیمین همن گونون آخشامی اوستادین اؤز ائوینده داوام تاپماسینی اعلان ائتدی.


text:
ورنر فون براون
ورنر ماگنوس ماکسیمیلیان فرایهر فون براون (آلمان دیلی: Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun) (۱۹۱۲-۱۹۷۷) آلمانلی بیلگی سی اولان ,اس اس ده ایشچی اولان ودۆنیادان بیرینجی موشک دوزلدن.کی دۆنیادا بیرنجی موشکی دوزتدی.
فون براون ایتسیردی کی بیر فضایه گئدن اوچمان دوزتسین اونا گوره چوخلی چالیشدی و نازی حزبینه قوشولدو. هیتلر اونون اۆچون چوخلی پول و ایشلین وئردی کی V-2 موشکین قوشسون.و دونیانین ایکنجی ویریشماسیندا اونون موشکلری 1944 اینجی ایلده قوشولدی و بؤیوک بریتانیا و بلژیک و هولند اؤلکه لرینه آتیلدی و چوخ قورخو یاراتدی.V-1 , V-2 اونون ایشلریندن سایلیر.
ویرشمادان سورا[دَییشدیر]
ویرشمادان سورا آلمانی فابریکالار آمریکا الینه دوشدی ویریشمادا 3000موشک آتیلمیشدی و 3000موشک هله آنباردا قالیردی کی آمریکا قوشونو اولارا صاحب اولدی.آمریکا فون براون و اونون ایشچیلرین اوز اؤلکه لرینه گیزلینده آپاردیلار.1946 اینجی ایلده وان فون براون آمریکالی بیلگی سی اولان سایلدی و بالستیک موشک قوشماقا چالیشدی.
ناسا باشلاناندا فون براون اونون باش ایلینی اولدی و بو قورودا بوتون موشکلر و فضائی ایشلرده باش اولدی.
اؤلوم[دَییشدیر]
1977 اینجی ایلین ژوئن آینین 16سی ویرجینیادا پانکراس سرطانی نوخوشلوقونا گوره دۆنیادان گوزون یومدی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
[فارسیجا ویکی پدیا]


text:
کندیمیز
گوره سن داغدا چوبان، کَتده سولئیمان گئنه وار؟
ساپ ساری یاغلی فتیر، داشلی دگیرمان گئنه وار؟
میس قازان، تاختا قاشیق،مجمه ای، چاتداق لوله یین
سایاچی،چرچی،آشیق،شنلیگه عنوان گئنه وار؟
ائوده رف آینا داراق،بوینو اوزون لامپا چیراق
تور بئشیک کورپه اوشاق، کورسویه ایمکان گئنه وار؟
جهره نین یون ائشه سی،گوی قمیشین اَل سله سی
گوزه مین فرش گبه سی،نئهره ده آیران گئنه وار؟
یاناجاق یاپبا اودون،تیرمه جئجیم،سوتلو قویون
خرمن اوستونده اویون،آت قووان اوغلان گئنه وار؟
خینادا شیرنی نوغول، به ی حامامی موفته یویول
چال چاغیر اوینا یورول،چالماغا میزقان گئنه وار؟
اوجا بُوی اَنلی کورک،شانلی ایگید زورلو بیلک
گول دئییب گول ائشیدک،بیر ائله دووران گئنه وار؟
بئچه بال، دادلی کره، تندیر آشی، یارما تره
بیچین اوستونده شَنَه، باغچادا باغبان گئنه وار؟
بوغچادا شلته تومان،طاقچادا تسبیح جاناماز
وسمه،سورخاب،خوش عطیر،جعبه ده کیرشان گئنه وار؟
گینه چرشنبه گلین خونچاسی یوللانمادادیر؟
ائل اودون تونقال اوچون،ییغماغا مئیدان گئنه وار؟
پهلیوان یازدا گلیب بیرده قورور معرکه سین؟
قوچ دویوشدورمگه او عرصه ده جوولان گئنه وار؟
بولاق اوستونده گینه قیز بزه نیب،سورمه له نیر؟
اونا خافدان دولاشیب، سوز آتان اوغلان گئنه وار؟
شوخ باخیش فیتنه گولوش قونجا دوداق اینجه یئریش
اویدوروب یولدان ائدن، گوزلری جئیران گئنه وار؟
باهارین شئه نفسی، به ی گلینین توی هوسی
بولبولون نغمه سسی،کندخودا نارمان گئنه وار؟
یوخلاییر وارلی فاغیر،یوخسولو خلوتده گئنه وار؟
او قدیم لر سایاغی،خالقدا ویجدان گئنه وار؟
صاف اوره ک ایلقاری دوز،آندا اینام قاییل اولان
بوغ توکون بورجا قویان،ضامنه انسان گئنه وار؟
دوغما یوردوندا یازیب، پوزماغا حسرتده یانان
یازدیران شئیخه دوعا،مردم نالان گئنه وار؟
یوخسا کتدن بئزیشیب،هامپالیغین گوزدن آتیب
اوز توتوب شهره ساری،سئل کیمی کروان گئنه وار؟
نئیله مه ک چاره نه دیر؟ قورغو قوران بئیله قوروب
گونده مین حوققا یالان،مظلوما هرآن گئنه وار
داوا دوکتور،خییاوان،بیر توره لی باشلی حامام
اولمایان یئرده یقین یوز دونه وئیلان گئنه وار
برق،سو، تیلفون و گاز، کورپولو یول،درسه مکان
وار یا کورلوق یارادان، مخلوقا نقصان گئنه وار
قالمیشام چاره نه دیر؟موشکول آچان ال لر هانی؟
گوره سن خئیر ایشه بیر اولکه ده،خواهان گئنه وار؟
یازیق اولسون او شیرین خاطره لر سونمه ده دیر
نه قدر یازسا قلم (کوثری) داستان گئنه وار.
“حاج محمدآقا باقریان(توفیق) بستان آباد، کوثری”


text:
اوکراین کوپلب منطقه لرنی روسیه دن قیتریب آلدی
اوشبو منطقه لر نینگ مسکونی نقطه لر ایکن لیگی بیلدیریلدی
اوکراین اردوسی خرسون منطقه سیده 4 و خارکیف منطقه سیده ایسه 1 مسکونی نقطه نی روسیه کوچ لری دن قیتریب آلدی.
اوکراین نشراتی اورگان لری آرقه لی ترقه تیلگن خبرلرده, خرسون منطقه سیده گی داویدیف برید, ستارسیللویا, نووپیتریرویکا, دودچانی مسکونی نقطه لری نینگ اوکراین نینگ کنترولی گه اوتگن لیگی بیلدیریلدی.
خارکیف منطقه سیده هم بوخوسلاوکا قیشلاغی نینگ روسیه کوچ لری نینگ قولیدن قیتریب آلینگن لیگی معلوم قیلیندی.
عینی دمده اجتماعی ترماق آرقه لی اوکراین کوچ لری نینگ اوشبو منطقه لر گه کیرگن لیگی بیلن علاقه لی تصویر لر ترقه تیلدی.
اوکراین اردوسی, خارکیف, خرسون و دونیتسک منطقه لریده روسیه کوچ لری گه قرشی هجوم باشلتگن ایدی.
اوکراین جمهوررئیسی ولادیمیر زلنسکی توناون بیرگن بیاناتیده, سپتامبر آییده بیرته گینه خارکیف نینگ اوزیده 450 دن آرتیق مسکونی نقطه نینگ روسیه کوچ لری دن قیتریب آلینگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.


text:
ائل اوبا – بو صیرادا امام علیه السلام اهل بیتینی توپلادی بیر – بیریله صون گوروشمه غه باشلادیلار پولات بیر عزمله یارینا ، حریته ، شفقین ییرینی اغارتماغا حاضرلاندیلار. صاواش میدانینا بو که ره انه ن ایلک ییگید و ایلک گنج.
پیغمبره هر که سته ن داها چوخ به نزه یه ن امام حسینین بویوک اوغلو علی اکبر اولاجاغدیر. بابا سیندان اذن آلاندان صونرا ییلدیریم گیبی ، میدانین اورتاسینا اندی :
او آندا امام علیه السلام صاقالینی توتار که ن باشینی گوگه قالدیردی بویله دئدی :
« ای اللهیم شاهد اول خلق ایچینده پیغمبرین محمده ان چوخ به نزه یه ن اوغلوم بو قومین اوزه رینه هجوم ایدیردی . بیز پیغمبرینه گونلوموز اسه نده اونا باخاردیغ و صونرا سعد اوغلونا ده ردلی و یارالی ، بیر سه سله دئدی :
« ای سعدین اوغلو منیم رحمیمی که ستیغین گیبی الله دا سنین رحمینی که سه یدی . »
بوصیرادا علی اکبر بیر مدت صاواشاندان صونرا . باباسینین یانینا گله رکه ن بویوردو « ای بابا سوسوزلوغ منی داغلاری بیر یانداندا بو ده میرلرین اغیرلیغی گوجومو آلدی اوغاچا سو منه وئره بیلیرمیسین ؟ »
سوسوزلوغ آغیر یوکتو
بیلیمی بابا بوکتو
گنجلیغین ته مه لینی
کوکونده ن والله سوکتو
جانیما آته ش سالدی
یوره گیمه داغ چوکتو
امام علیه السلام بویوردو : ( عزیز اوغلوم دون میدانا ! آتان محمده قاووشماغا و اونون الینده ن چاناغ دولوسو سو ایچمه غینه ده آز قالدی ).
مظلوملارین افندیسی مظلوم اوغلونو سانکی بویله اوخشوردو :
بیز بیر چیراغ ایشیغییغ قارانلیغلار آراسیندا
هر ده رتلرین مرهه مییغ چیپلاغلارین یاراسیندا
بیز بیر داملا گوز یاشییغ آچیغ گوزلر قاراسیندا
عزیز یاووروم دون میدانا حیات سویون ایچه جه غسین
یارین دوغار قانیمیزدان ، اوردا دردین اچاجاغسین
علی اکبر ، صاواش میدانینا سوسوزلوغدان دیل – آغزی پالاس اولموش حالدا دوندو ، و چوخ آغیر بیر صاواشا گیردی…
اوخ – میزراق یارالاری یوزونده ن ییره دوشتو ، جانینین یارالاری سه سیله به را به ر چاغیردی :
« جانیم بابام منده ن سنه سلام اولسون » بیر آز صونرا جانینی معشوقینه وئردی. امام اوغلونون جانسیز بدنینین یانینا گلدی یوزونو یوزونه قویوب بویوردو :
« سنی ئولدورنلری الله ئولدورسون سنده ن صونرا دنیانین کول باشینا ».
داها صونرا زینب علیها سلام آروادلارین چادیریندان چیقیپ ای قارده شیمین اوغلو دیدیغجه میدانا دوغرو گیتدی قارده شی اوغلونون ، پارچالانمیش بدنینین اوستونه ئوزونو آتدی … امام علیه السلام باجیسی زینبی ، چادیرلارا دونده ردی.
داها صونرا امام حسین علیه السلام اوغلونون بدنینی شهیدلرین بولوندوغو چادیرین ئوگونه گه تیرمه یه امر ایتدی.
اهلی بیتین آروادلاری علی اکبرین پارچالانمیش بدنینین اطرافینا توپلانیب یاس قوروب … آغلادیلار.


text:
اؤنملی تاپینتیلار بیلگه خاقان و کۆلتیگین آنیدلارینا یاخین نومگون بؤلگهسینده کشف ائدیلدی
اولوسلارآراسی تورک آکادمیسینین (TWESCO) طرفیندن موغولوستاندا ائدیلهن آرکئولوژیک قازینتیلاردا، آشینا خاقان سولالهسینه عاید دامغالار و آرسلان هیکللری تاپیلدی.
TWESCO باشقانی دارخان کیدیرالی، ۲۰۱۴دن بری موغولوستان دا قازینتی چالیشماسی ائتدیکلرینی، بو چرچیوهده “شیوئت اوُلان” بؤلگهسینده بیر چوخ آرکئولوژیک تاپینتینین، اورتایا چیخدیغینی سؤیلهدی.
اؤنملی تاپینتیلار بیلگه خاقان و کۆلتیگین آنیدلارینا یاخین نومگون بؤلگهسینده کشف ائدیلدیگینی ایفاده ائدن کیدیرالی،
“بو ایل ایلک چالیشمامیزدا اورادان بیر خاقانا عاید اولدوغونو تخمین ائتدییمیز تاپینتیلار چیخدی. چوخ ساییدا بالبال داش، داشلاردا آشینا خاقان سولالهسینه عاید دامغالار، آسلان و اونون ایکی بالاسینین هیکلی وار” دئدی.
کیدیرالی، هیکللرین بو گونه قدر نادیر اولان تاپینتیلار اولدوغونا دقت چکهرک،
“هیکل چوخ یاخشی قورونموش. آیریجا بورانین بیر آنید اولدوغو اورتایا چیخدی. اورادا چوخ ساییدا سرامیک و قالینتی تاپیلدی. آنلاشیلان داها اؤنجهدن بیر خاقانا عاید بیر آنید” دئیه دانیشدی.
آنیدین زامانیندا تخریب ائدیلدیگینی و داشلارین ییخیلدیغینی آنلادان کیدیرالی، آنیدین یاشینی، دؤورونو و کیمه عاید اولدوغونو آراشدیراجاقلارینی سؤیلهدی.
کیدیرالی، آنیدین بؤیوک بیر ساحهنی احاطه ائتدیگینه و اورادان داها چوخ ساییدا تاپینتینین چیخاجاغینا ایشاره ائدرک، “قازینتیلار داوام ائدجک، داها ۱۵ آنید و چوخ ساییدا بالبال داشین ایزلری وار” دئدی.
آرکئولوژیک قازینتیلارین، کئرولن بؤلگهسینده ده داوام ائتدیگینی وورغولایان کیدیرالی، اورادا گؤکتورک دؤنمینه عاید تورکلرین قوتسال تورپاقلاریندان بیری اولدوغونو اثبات ائدن چوخ ساییدا اشیانین چیخدیغینی بیلدیردی.
تورکیه رادیو تلویزیون قورومو رسمی وب سایتی


text:
کؤچ دستانی
کؤچ داستانی، بیر اویغور داستانیدیر.
داستانین مضمونو[دَییشدیر]
اۇیغورلارین یۇردوندا «هۇلقون» آدلی بیر داغ واردی. بۇ داغدان تۇشلا و سلنگه آدلی ایکی چای آخاردی. بیر گئجه اوْراداکی بیر آغاجین اؤزرینه گؤیدن ایلاهی بیر ایشیق دۆشدو. ایکی چای آراسیندا یاشایان خالق بۇنو دیقتله ایزلهدی. آغاجین گؤودهسینده شیشکینلیک عمله گلدی، ایلاهی ایشیق ۹(دوْققوز) آی ۱۰(اوْن) گۆن شیشکینلیک اۆزرینده دۇردو. آغاجین گؤودهسی یاریلدی و ایچینده بئش اۇشاق گؤروندو. بۇ اؤلکهنین خالقی بۇ اوشاقلاری بؤیوتدو. ان کیچیکلری اوْلان بۇقون خان بؤیویونجه خاقان اولدو. اؤلکه زنگین، خالق ایسه خوشبخت اولدو. چوْخ زامان کئچدی. یولوق تیگین آدلی بیر شاهزاده خاقان اولدو. چینلیلرله چوْخ دؤیوشدی. خاقان، بۇ ساواشلارا سون وئرمک اۆچون اوْغلو قالی تیگینی بیر چین شاهزادهسی ایله ائولئندیرمهیه قرار وئردی. چینلیلر، شاهزادهلری قارشیلیغیندا حؤکومداردان تانری داغینین اتگیندهکی «قۇتلو داغ» آدینداکی داغی ایستهدیلر. قالی تیگین چینلیلره داغی وئردی. چینلیلر داغی آپارماق اۆچون داغین اطرافیندا اوْد قالادیلار، داغ قیزینجا اۆزرینه سرکه تؤکدولر. کیچیک پارچالارا آیریلان داغی آرابالارا قوْیاراق چینه داشیدیلار. مملکتدهکی بۆتون قۇشلار، حئیوانلار اؤز دیللریایله بۇ داغین گئدیشینه آغلادیلار. بۇندان یئددی گۆن سوْنرا دا قالی تیگین اؤلدو. قیتلیق و قۇراقلیق اوْلدو. یۇردلارینی بۇراخاراق کؤچ ائتمک مجبوریتینده قالدیلار. قۇشلار بئله اۇچارکن «کؤچ-کؤچ» دئیه اؤتوردولر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Köç Dastanı»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۶ نوْوامبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
فواد اوختای قازاخیستانی تبریک ائدیب
جمهور باشقانی کؤمکچیسی فواد اوختای قازاخیستانی "موستقیللیک گونو" موناسیبتیله تبریک ائدیب.
جمهور باشقانی کؤمکچیسی فواد اوختای سووئت اتفاقینین داغیلماسیندان سونرا 16 دسامبر 1991-جی ایلده موستقیللیگینی اعلان ائدن قازاخیستانی "موستقیللیک گونو" موناسیبتیله تبریک ائدیب.
فواد اوختای سوسیال مئدیا حسابیندا ائتدیگی پایلاشیمدا "دوست و قارداش قازاخیستانین موستقیللیک گونونو تبریک ائدیرم. 29 ایل اول قازاخ یوردو موستقیللیگینی اعلان ائتدیگی زامان اونو ایلک تانییان تورکیه اولموشدو. درین کؤکلو تاریخی و مدنی علاقهلریمیزله امکداشلیغیمیزی گوجلندیرمهیه و هر ساحهده ایرهلیلمهیه داوام ائدجییک" ایفادهلردن ایستیفاده ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغاندان باتییا سرت تپکی
"دونیانین باشقا بیر یئرینده ترور هؤرگوتو اؤیرتمنلری و اوشاقلاری بئله آلچاقجا قتله یئتیرمیش اولسایدی، گونلرجه، هفتهلرجه، آیلارجا گوندمده اولار، تپکیلرین آردی آرخاسی کسیلمزدی"
اردوغان: بؤیوک و گوجلو تورکیهنی انشا ائدنه قدر موباریزه داوام ائدهجک
"نه ترورون نه ده ترور هؤرگوتونون جیلووونو اللرینده توتان امپریالیست چتهلرین بیزی یولوموزدان ائتمهسینه ایجازه وئرمهیهجییک"
آکار: ۳۲۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"هر یئرده کیشیلیکلی و کیملیکلی سیاستلرله اؤلکهمیزین و میللتیمیزین حاق و حقوقونو ساوونوروق"


text:
ایلقار مؤذنزادهیه باش ساغلیغی
یاییلان خبرلره اساسن، آذربایجان یازیچیسی و خیوو(مشگینشهر) ادبی محیطینین تانینمیش سیماسی ایلقار مؤذنزاده ماشین قضاسی نتیجهسینده سئویملی آناسینی الدن وئریبدیر. چوخ تاسفله بو حادثهده یازیچینین اؤزوده آغیر خسارتلر آلیب و ایندیلیکده خستهخانادادیر.
بیز آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت درگیسی(ایشیق) امکداشلاری آدیندان بو آغیر ایتگینی یازیچیمیزا و اونون مؤحترم عائله عضولرینه، ائلهجهده دوست و تانیشلارینا باش ساغلیغی دئییر و گنج یازیچیمیزین تئزلیکله ساغلاملیغینی الده ائتمهیینی آرزو ائدیریک.
“ایشیق”- آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت درگیسی
۲۷ شهریور ۹۳


text:
قاراباغ آتی
قاراباغ آتی — آذربایجان جومهوریتیین قاراباغ اراضیسینده یارادیلمیش و گئنیش یاییلمیش داغ-مینیک آت جینسیدیر. ۱۷. یوز ایل-۱۸. یوز ایللرده قاراباغ خانلیغیندا بۇ آت جینسی داها دا تکمیللشدیریلمیشدیر. قاراباغ آتلاری آسیا و قافقازدا ان قدیم آت جینسی حساب ائدیلیر. حال-حاضیردا آذربایجان جومهوریتیندا میلّی آت جینسیدیر
قاراباغ آتینین اساس یاییلدیغی مکان آذربایجان جومهوریتیین قاراباغ منطقه سی اوْلموشدور. ان یاخشی آتلار شوشا، آغدام و بۇ رایونلارا یاخین اراضیلرده یاییلمیشدیر. بۇ جینسدن اوْلان آتلار قوزئی قافقازا، دونا و روسیه نین جنوبوندا یئرلشن بیر چوْخ آت فابریکالارینا دا آپاریلمیشدیر. حاضیردا "عرب"، "دون"، "بودیوننی" کیمی مشهور آت جینسلری آراسیندا قاراباغ آتلاری دا اؤزل یئر تۇتور.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قاراباغ آتی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایران-دا کوروناویروسا قارشی داها بیر یئرلی آشی تقدیم اولونوب
ایران-دا بقیهالله طب علملری بیلیم یوردو طرفیندن یارادیلان کوروناویروسا قارشی "نورا" آدلی یئرلی آشی تقدیم اولونوب.
ایران-دا بقیهالله طب علملری بیلیم یوردو طرفیندن یارادیلان کوروناویروسا قارشی "نورا" آدلی یئرلی آشی تقدیم اولونوب.
تقدیماتدا ساغلیق ناظیری سعید نمکی و سپاه پاسداران-ین باش قوموتانی ژنرال حسین سلامی ایشتیراک ائدیب.
بقیهالله خستهخاناسی و امام حسین بیلیم یوردونون آراشدیرما مرکزی متخصصلری طرفیندن یارادیلان "نورا" آشیسینین کلینیکی سیناقلاری بو گون باشلاییب.
قئید ائدک کی، اؤلکهده "نورا" آشی سیندان باشقا "کوو ایران برکت"، "فخرا" و "پاستور کواک" کیمی یئرلی آشی لار دا حاضیرلانیب.
ایلگیلیلی خبرلر
آیبکده میدانا گلن پاتلامادا ان آز ۱۹ نفر اؤلدو
افغانیستانا یاردیم هیئتی اکیبلرینین آراشدیرمالاری نتیجهسینده پاتلامادا ان آز ۱۹ نفرین حیاتینی ایتیردیگی، ۲۳ نفرین یارالاندیغی آچیقلاندی
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"شهیدلریمیز اوچون، میللتیمیز اوچون، بو عزیز وطن اوچون یورولمادان موباریزهیه داوام"


text:
فردوسی
فیردوسی (د. ۹۳۵–۱۰۲۰، تام آدی: ابولقاسیم حسن ابن علی توسی، فارس دیلی: حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی) - ایران ادبیاتینین گؤرکملی سیمالاریندا بیری.
فیردوسی سولطان محمود غزنوینین زامانیندا یاشامیشدیر. او اثرلرینده عرب دیلی سؤزلریندن یایینماغا جهد ائتمیش ایلک ایران شاعرلریندن بیریدیر. دونیا شؤهرتلی شاهنامه اثری اوزرینده ۳۰ ایل زحمت چکمیش و دونیا ادبیاتینین ان گؤزل اینجیلریندن بیرینی یاراتمیشدیر.
فیردوسی فارس دیلیندن علاوه، عرب دیلی و پهلوی دیلی دیللرینی ده کامیل بیلمیشدیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ferdowsi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده فردوسی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جیسون کولینا
جیسون کولینا (اینگیلیسجه: Jason Culina) (دوْغوم:۵ اوت ۱۹۸۰ (۴۲ یاش) ملبورن) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اوسترالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جیسون کولینا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۵ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری
- دی قرافشاپ کولوبونون اویونچولاری
- توئنته کولوبونون اویونچولاری
- پیاسوی ایندهوون کولوبونون اویونچولاری
- سیدنی یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۱ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- سیدنی کولوبونون اویونچولاری


text:
آلت
آلت – (فارسجا: ابزار) ال ایله اعمال دان فرق لی اولاراق اشیاءلارین دئییشدیریلمسی اۆچون تطبیق اولونان واسیطه دیر. هه له ان قدیم زامانلاردا داش، آغاج بوداغی اینسان و حئیوانلار طرفیندن آلت کیمی ایستیفاده اولونموشدور. آلت لرین مقصدلی حاضیرلانماسی قابیلیتی اینسانلاردا برابر چوخ آز حئیوانلار عاید دیر.
حیصّه نین آلت له اعمالی حئیوان، اینسان و یا ماشین لارین تطبیقی ایله حیاتا کچیریلیر. آلتی سربست اولاراق تطبیق ائدن ماشین لار، دستگاه لار آلت دئمک الماز.
عمومی لیکده آلت آشاغیداکی حاللارا خاص دیر.
- دولگرلیک ایشلری (چکیج، آچار)
- پرس له مه و یایما پروسس لری (فورمالار)
- دستگاه لاردا تطبیق اولونان کسمه عملیات لاری (کسکی، فرز، بورغو)
- اینفورماسیا تکنولوژی یاسیندا یئنی برنامه لرین یارادیلماسیندا ( کامپایلر، اینترپرتر) – (compiler ,interpreter)


text:
اویان نیوز: ۲۰۱۲ دیای۱۴ آدلی گؤیداشی، دونیانین ۲۸ مین کیلومتر اوزاغیندان گئچدی
روسیاداکی گؤیداشی یاغیشینین آردیندان فوتبول ساحهسی بؤیوکلوگونده بؤیوک بیر گؤیداشی، دونیانین یاخینیندان گئچدی.
گؤیداشینین گئچیشی، بیلیم آداملاری و ماراقلیلاری طرفیندن ایلگی ایله ایزلنیلدی. ۲۰۱۲ دیای۱۴ آدلی گؤیداشی، دونیانین ۲۸ مین کیلومتر اوزاغیندان گئچدی. بو گونه قدر دونیایا بو قدر یاخینلاشان ان بؤیوک گؤی جیسیمی اولما اؤزللیگیینی داشییان ۲۰۱۲دیای۱۴ون گئچیشی، ان یاخشی دوغو آوروپا، آسیا و استرالیادان موشاهیده ائدیلدی. گؤیداشینین ۲۰۰ میلیارد دولارلیق دگرلی معدنه صاحب اولدوغو تخمین ائدیلیر.
نوامبردا دا بؤیوک بیر گؤیداشینین دونیا یاخینیندان گئچمهسی گؤزلنیلیر. هر ایل دونیا اطرافیندا ایری یا دا کیچیک ۱۰۰۰ گؤیداشینین کشف ائدیلدیگی بیلدیریلیر. دیای۱۴ه یاخین بؤیوکلوکده بیر گؤیداشی، ۱۰۵ ایل اؤنجه دونیایا چارپاراق سیبریا بؤلگهسینه دوشوب، چوخ گئنیش بیر ساحهده تخریباتا یول آچمیشدی. اؤته یاندان اوزمانلار، گؤیداشینین گئچیشینین، روسیاداکی گؤیداشی یاغیشی ایله ایلگیلی اولمادیغینی آچیقلادی.
ت ر ت


text:
آشاغیدا اوخویاجاغینیز مقاله، داستان یازماق موضوعسوندا هر کسین فایدالانا بیلهجهیی بیر مضمونا مالیکدیر. بو مقالهنین اوخونماسی داستان یازماغا (و حتی اوخوماغا) باشلامادان اوّل، یازار و اوخوجویا دوغرو معنادا یول گؤسترجک و یازما/اوخوما تجروبهسینی داها فایدالی ائدهجک خصوصیتدهدیر.
قیسا داستان، حئکایه، یوخسا رومان؟
قیسا داستانین نئجه یازیلدیغینی دانیشمادان اوّل، داستانی قیساجا تانیداراق باشلایاق. داستان (اینگیلیسجه Short Story) ۱۷جی عصردن بو یانا حئکایه روایتینین یازی قالیبینه تؤکولموش حالیدیر. بیر حادثهه و یا وضعیت، داستانلاندیرما (story telling) آدی وئریلن مئتودلا و یا باشقا بیر دئییشله حادثهه و یا وضعیتین کاراکتئرلر اوزهریندن ایضاح ائدیلمهسیله اوخوجویا چاتدیریلیر. داستان و رومان ایکیسیده داستانلاشدیرما مئتودونا دایانمیش اولسالار دا، فرقلی ادبی ژانرلاردیرلار. سانیلدیغینین عکسینه، بو فرقی یارادان ان تعیین ائدیجی خصوصیت اوزونلوق فرقی دئییل، ایضاح ائدیلن حئکایه سایی و روایت تئکنیکیدیر. روماندا بیردن چوخ حئکایه ایضاح ائدیلرکن، داستان تک بیر حئکایهنی ایضاح ائتمهیی مقصد گؤتورور. مثلاً اوچ یوز صحیفه اوزونلوغوندا، اما تک بیر حئکایهنی ایضاح ائدهن داستان گؤرمک نادیر ده اولسا، اما گئنهده مومکوندور. دیگر بیر طرفدن داستان بیر ادبی ژانردیر و حئکایه ایله عینی شئی دئییل. باشقا بیر دئییشله حئکایه داستانین مضمونودور. همان حئکایه شیفاهی ایضاح ائدیلدیگی تقدیرده، داستان اولماقدان چیخار. لاکین ادبیات نظریهپردازلاری بیر چوخ قاورام و قایدا موضوعسوندا آیریشتیغلاری کیمی، داستان و رومان و حئکایهنین تعریفی و سرحدلری موضوعسوندا دا آیریشیرلار. یوخاریدا ایفاده ائتدییم آیری- سئچکیلیکلره قاتیلمایان ادبیات نظریهپردازلارینا راست گلمک ده مومکوندور.
یازار، اوخوجو یوخسا هر ایکیسی بیر یئرده؟
یازار و ادبیات وورغونلارینین چوخو، یاخشی بیر اوخوجو اولمادان یازار اولماماغی مدافعه ائدهرلر. بو گؤروشه قارشی چیخان، بیر معنادا پُستمدرن یازارلار دا موجوددور. بو شخصلر، یازارین داها اول یازیلمیش اثرلری چوخ یاخشی و چوخ سایدا اوخوموش اولماسی، اونلارین یارادیجیلیغین محدودلاشدیراجاغینی و چیخاریلاجاق اثرلرینه جهت وئرهجهیینی سؤیلرلر. بو مباحثهنین حاقلی و حاقسیز طرفی یوخدور. بو نقطهده اهمیتلی اولان، یازارین اؤز سبکینی تانیماسی، اونا مسئولیتله یاناشماسی و استفاده ائتمهسیدیر.
یارادیجیلیغین یارادیجی یازارلیقداکی رولو
“یازار اولمانین اؤن شرطی چوخ و یاخشی اوخوماقمی؟” سئوالینین جاوابینی یارادیجیلیق قاورامیندا آختارمالییق. یارادیجیلیغین تملینده بیر- بیریله ایلگیسیز گؤرونن ایکی شئی، ایکی وضعیت و یا ایکی شخصین آراسیندا بنزرلیک تاپا بیلمک یاتار. مثلاً داها اوّل بیر باشقاسی طرفیندن یازیلمیش بیر اثری اوخویارکن ( باشقا بیر زاماندا و باشقا بیر جوغرافییادا یازیلمیش دا اولا بیلر) اؤز فیکیرلرینیز آراسیندا بنزرلیک قورا بیلیر و بونو دا یازاراق ایفاده ائده بیلیرسینیزسه، یارادیجی یازار اولموسونوز دئمکدیر.
یارادیجی یازارلیق نهدیر؟
یاراتما حرکتینین اینسان تاریخینین باشلانغیجیندان بو یانا، شخصلرین اؤزونو و دونیانی تانیماسیندا و قبول ائتمهسینده کاتالیزور بیر عملکرده مالیک اولدوغو بیلینمکدهدیر. یارادیجی یازارلیق ایسه کلمه تعریفی اولاراق یارادیلان داستانسال بیر دونیانین یازییا کؤچورولموش حالی اولاراق تعریف اولونا بیلر. بیر باشقا دئییشله، یارادیجی یازارلیق بیر صنعتسال فورما اولوب، اؤرَتیلَن(تولید) و دونیانی (و یا حیاتی) تقلید ائدهن صنعتین یازی قالیبینه تؤکولموش فورماسیدیر. بو تعریفه گؤره «یارادیجی یازار» اولابیلمک اوچون مطلق داستان یازماق و یا داستانلاندیرما مئتودونو استفاده ائتمک شرط دئییل. لاکین گونوموز اصطلاحیندا یارادیجی یازار دئیینجه آغیلا ایلک اولاراق داستان آردیندان دا رومان یازیچیلیغی گلمکدهدیر. حال بو کی شعر و یا هر هانسی بیر ژانرین ردهسینه داخیل اولمایان یازیلی هنری اثرلر ده، یارادیجی یازارلیق داخیلینده اولماقدادیر.
شرق دونیاسی هر نه قدهر چوخ قیمتلی یازارلار یئتیشدیرمیش اولسا دا، یارادیجی یازارلیق (اینگیلیسجه Creative Writing) قربده دوغولموش بیر دیسیپلینهدیر. دیسیپلین اولاراق یارادیجی یازارلیقدان مقصد، یارادیجی یازارلیقی سیستئماتیک بیر آکادئمیک دیسیپلین اولاراق گؤرمکدیر. بو دیسیپلین تورکییهده یئنی یئنی تانینماغا باشلامیش اولسا دا یارادیجی یازارلیق موضوعسونداکی تورکجه قایناقلار محدوددور.
داستان نئجه یازیلار؟
داستان بیر سننت اولاراق هر نه قدهر تورک ادبیاتیندا اولسا دا، یارادیجی یازارلیق قربلی بیر دیسیپلین اولدوغوندان بو موضوعداکی ادبیات قایدالاری، قربلی متفکرلرین سیستئمینه گؤره قورولموشدور. عینی شکیلده بو سیستئماتیک یاناشما، یارادیجی یازارلیقی دویغولارین کاغیذا عکس اولونماسی اولاراق دئییل دوشونجهنین، محاسیبهنین و تیتیز بیر چالیشمانین محصولو اولاراق گؤرمکدهدیر. سمیح گوموشون بو ساحهنین تورکییهده مطرح آدلاریندان دئدیگی کیمی “داستان دویغولارلا دئییل، منطیقله یازیلار.”
عینی منطیقه گؤره یارادیجی یازارلیقدا «ایلهام» گلمهسی اوچون گونلرله گؤزلهمیه احتیاج یوخدور. ایلهام آنجاق یارادیجیلیقلا گلیر و یارادیجیلیغی حرکته گتیرمک اوچون (یوخاریداکی یارادیجیلیق تعریفینه باخین لطفاً)باشقا اثرلری آراشدیرماق فایدالی اولاجاق. باشقا اثرلر آراشدیریلدیغیندا آدام اؤزو مالیک اولدوغو پوتئنسیالی، بنزر و فرقلیلیکلردن یولا چیخاراق داها راحت آچیغا چیخاردا بیلر. یاراتماق اوچون ذئهنمیزی فیکیرلرله بسلهمک مجبوریتیندهایک و فیکیره اَن راحت چاتیلا بیلجک یول، اوخوماقدان کئچر.
داستان یازما سورهجینین یازار طرفیندن سانجیلی کئچمهمهسی اوچون، داستانین اوّلدن پلانلانماسی لازیمدیر. لاکین یازماق بیر ماجرادیر و یازار یازما یولجوغو اثناسیندا اؤز پلانیندان چاشا بیلر. اهمیتلی اولان، یازارکن ایتدیینده یاپیشاجاق بوداغی تاپماقدیر و پلانین دا وظیفهسی تام اولاراق بودور. پلان بیر ایسکئلئتدیر و کاراکتئرلر، حادثهه هؤرگوسو و زامان- مکان حاقیندا یازاری یونلنهدیرر. بو پلان چرچیوهسینده یازار چاشدیغی جیغیرلاردان آنا یولا چاتار.
یازماق اوچون موحیط یاراتماق
قیمتلی اینگیلیس یازار «ویرجینیا ولف» (Woolf Virginia) ون “اؤزونه عایید بیر اوتاق” آدلی اثرینده مشهور بیر سؤزو واردیر. او یازماق اوچون یازارین اؤزونه عایید بیر اوتاغین اولماسینی سؤیلیر. یازارین بیر اوتاغی اولماسی البته کی شرط دئییل، اما یازماق اوچون راحت حیس ائتدیی ساحهنی تاپماسی شرطدیر. بو ساحه بیر قهوه ائوی، مطبخدهکی کیچیک ماسا و یا پنجره اؤنو بیر صندل ده اولا بیلر.
داستان یازما تئکنیکلری
یازارلیق قابیلیتی دوغوشدانمی گلدیگی یوخسا تحصیللهمی الده ائدیلدیگی چوخ بحث ائدیلن موضوعلاردان بیریدیر. بو مباحیثهنین هانسی طرفینده اولسانیز اولون، یازارلیق پرینسیپلی بیر شکیلده و مطلق منظم اولاراق دوام ائتمسه، یاخشی بیر یازار اولونمایاجاغی گئرچییندن قاچا بیلمزسینیز.
بو یازیمیزدا یارادیجی یازارلیق آتئلیهلرینده تئز-تئز بحث ائدیلن داستان یازما تئکنیکلریندن بحث ائدهجهییک.
داستان یازیلاریندا بئش تمل کاتاگوری وار: کاراکتئر، زامان، مکان، حادیثه هؤرگوسو و اوسلوب. اوسلوبو بیر باشقا یازیدا دانیشماق اوزهره چؤله بوراخیر و دیگر دؤرد ائلئمئنتی آراشدیریریق.
۱-کاراکتئر:
داستانلاندیرما یولویلا ایضاح ائدیلن داستان یازیلارین اَن مهم عنصوری کاراکتئردیر. ایستر کلاسسیک ایستر پُست مدرن بیر داستان، کاراکتئر اولمادان اولماز. لاکین بو هر کاراکتئرین بیر آدام اولماق مجبوریتینده اولماسی معناسینی وئرمز. مثلاً سیزین داستانیزین کاراکتئری بیر پیشیک و یا بیر یئل دهییرمانی دا اولا بیلر. کاراکتئری کاراکتئر ائدهن شئی، اونون عایید اولدوغو صینیف دئییل بلکه شخصیتی، دویغوسو و دوشونجهلریدیر. کاراکتئری کاراکتئر ائدهن خصوصیتلره ضعیف یانلار، آرزو، حرص و احتراصلار یا دا قورخولاری علاوه ائتمک ده مومکوندور. بیز اصلینده بوتون داستان بویونجا بیر کاراکتئرین یوخاریدا سؤزونو ائتدییمیز ضعیف یانلاری، آرزولاری، حرصلری، و یا قورخولاری ایستیقامتینده اَلده ائتدییی دییشمهسینهده شاهید اولاریق.
بیر داستاندا کاراکتئر یارادیلارکن دقت یئتیریلمهسی لازیم اولان اَن اهمیتلی نقطه ایناندیریجیلیقدیر. کاراکتئرینیز حتی پیشیک اولسا، اونو ائله ایناندیریجی بیر شکیلده تقدیم ائتملیسینیز کی اوخوجو پیشیین دانیشا بیلهجیینه اینانسین. بیر کاراکتئری ایناندیریجی ائتمهنین ان آسان و اهمیتلی ایکی یولو واردیر. بیرینجی یول کاراکتئری ایشی گوجو، گئییمی و زینتی، باشقالارییلا اولان رابطهلری، ایستکلری، ضعفلری، آیاققابی نؤمرهسی، سِئودیی یئمکلر، ساچینی داراییش فورماسی کیمی علامتلری ایله تقدیم ائتمکدیر. بونو ائتدیینیز تقدیرده اوخوجونو کاراکتئری سونراکی داورانیشلارینا داها یاخشی حاضیرلایارسینیز. آیریجا کاراکتئری اوخوجو ذئهنینده جانلاندیرمانین دا اَن آسان یولو بودور. دیگر بیر دئییشله اوخوجونون ذئهنینده کاراکتئرینیزی سؤزلرله چکمهنیز لازیمدیر. مومکونسه سسینین قالینلیغی/اینجهلیگی، بدنینین قوخوسونا قدهر جانلی بیر کاراکتئر چکملیسینیز.
کاراکتئری ایناندیریجی ائدهن بیر باشقا عنصور ایسه دیالوقدور. یاراتدیغینیز کاراکتئرین ایچ دونیاسینی اوخوجویا منتقیل ائتمهنین ان حقیقی یولو دیالوق یازماقدیر. سیز بیر یازار اولاراق بیرکاراکتئرین اورهیینین لیمونلو دوندورما ایستهدیینی اوخوجویا سؤیلمک عوضینه، بوراخین کاراکتئرینیز بونو اؤز آغیزیندان سؤیلهسین. یعنی کاراکتئرین اوخوجویلا دانیشماسینا ایجازه وئرین. اوخوجونوز کاراکتئرینیزین خصوصیتلرینه آنجاق بو شکیلده ایناناجاق. دیالوق موضوعسونون ان حسساس نقطهسی کاراکتئرین سئچدییی سؤزلر، استفاده ائتدیی اوسلوب و شیوهدیر. یئرلی شیوهلری و معین اجتماعی صنیفلارا عایید ایصطیلاحلاری استفاده ائتمکدن چکینمهیین. اونوتمایین کی گرچک حیاتدا بیر کوچه اوشاغی عامیانه ایصطیلاح استفاده ائدهر، اما بیر شاهزاده عامیانه ایصطیلاحدان استفاده ائتمز.
۲- مکان:
مکان دا اصلینده داستانین بیر کاراکتئریدیر. داستانینیزین مسئلهسینی مسئله ائدهن شئی مکاندیر. مکانلا اویوم ایچینده اولمایان آدام و داورانیشلار، داستانین چاتیشماسینی و تناقضونو یارادار. مثلاً بیر خسته خانادا راکی ایچیب گؤبک آتان بیر کاراکتئر یارادا بیلمزسینیز. مکانینیز و کاراکتئرینیز (بیر آزدان بحث ائدییمیز زامان دا داخیل) عینی آهنگ ایچریسینده اولمالیدیر.
بعضی یازارلار هر نه قدهر اولمایان مکانلار یاراتماغا جان آتیب و اونو داستانلاری ایچریسینده استفاده ائتمهنی سِئوسهلر ده، آمما یئنی یازارلارا بئله بیر ایش توصیه ائدیلمز. اوخوجونون ذئهنینده ایستهنیلن جانلیلیغی و حقیقتی یاراتماق اوچون اصلینده وار اولان بیر مکانی استفاده ائتمهنین هئچ بیر قورخوسو یوخدور. عکسینه مکان نه قدهر غیرعادی اولسا، کاراکتئرلری ده او ماهیت ده عکس ائتدیرجک.
مکان یارادارکن ایچ و چؤل مکان سئچیمی ضروری دیر. داستانیزا گؤره هم بیردن چوخ ایچ مکانا و هم ده بیردن چوخ چؤل مکانا احتیاج حیس ائده بیلرسینیز. (ایچ مکاندان قصدیمیز ائو، ایداره و س. کیمی معین شخصلرین گیرهبیلهجیی، خاریجی مکاندان قصدیمیز ایسه بیر کاراکتئرین چوخ آداما راست گلهبیلهجیی اجتماعی پارک، باغچا و یا قهوهخانا کیمی مکانلاردیر.) بعضاً یالنیز بیر مکان استفاده ائتمهنیز لازیم اولا بیلر. مکانینیزی داستانیز و کاراکتئرلرینیز تعیین ائده بیلهجیی کیمی، کاراکتئرلرینی داستان و اونون مکانی دا تعیین ائده بیلر.
باخمایاراق کی کؤهنه و کلاسسیک اثرلرده اوزون اوزون مکان توصیفلرینه راست گلیریک، آمما گونوموز ادبیاتیندا اوزون (و گرکسیز) توصیفلر چوخ دا خوش قارشیلانماز. «داستویوفسکی» زامانیندا بیر اوچاغی اوزونجا توصیف ائتمک لازیم اولا بیلردی، چونکی او دؤورده طییاره اولمادیغی بیر یانا، حتی طییارنین نه اولدوغونو بیلن اوخوجو سایی آز ایدی. حالبوکی گونوموز ویزوال(گورسَل) چاغیندا طییارهیه هئچ مینمهمیش بیر آدامدا طیاره حاقیندا فیکیر صاحیبی اولا بیلر. اونوتماماق لازیمدیر کی داستان یازماق، اوخوجویلا اونسیّت قورماقدیر، هر ایستهدییمیزی اوخوجویا اوخوتماق دئییل.
گونوموز یازارینین تصویر ائدیلمهدن آنلادیغی او مکانی، اؤزونه بنزر دیگر مکانلاردان فرقلی قیلان شئیلری ایضاح ائتمک اولمالیدیر. مثلاً بحثی کئچن ائوین هر هانسی بیر ائودن، ندن و نئجه فرقلی اولدوغونو ایضاح ائتمک کیمی.
مکان ایضاحاتیندا یازارین و اوخوجونون ایشینی ان چوخ آسانلاشدیران و اونسییتلرینی ان چوخ گوجلندیرن شئی حیسلره خیطاب ائتمکدیر. یاخشی بیر یازار تصویرلرینی ائدهرکن بئش دویغودان فایدالانمالیدیر. مثلاً بیر کند ائوینده یانان اودون سوباسینین ایستیلیگی، یئنی دملنمیش چایین قوخوسو و قویون پئندیرینین دادیندان بحث ائدهن بیر یازار، اوخوجونو اؤزونه و اثرینه داها آرتیق چکه بیلر.
۳- زامان:
داستان اثرلرین اوچ زامانی واردیر: (۱) حادیثهنین کئچدیی زامان (۲) داستان اوخوندوغو زامان و (۳) پسیکولوژیک زامان. یاخشی بیر یازار بو فرقلی زامانلارین فرقینده اولا بیلن و حادثهنین کئچدیی زامانی یاخشی استفاده ائده بیلن یازاردیر. آیریجا حادثهنین کئچدیی زامانی دا چنگللندیرمک و ایکی و یا داها چوخ زامان دیلیمینده کئچن حادثهلر یاراتماق دا مومکوندور. بورادا بیر پارانتز آچیب بونو ایفاده ائتمک ایستیریک کی داستان رومانا گؤره داها محدود یئری اولان بیر ادبی ژانردیر. بو سببله داستاندا حادثهنین کئچدیی زامانی ایکی و یا داها چوخ دیلیمه شاخهلمک، یازینین کئیفیتینی (خصوصیله یئنی باشلایان یازارلار اوچون) ائندیرهجک. روماندا ایسه تام ترسی، یازارین بولجا یئری و اوخوجونون دا بولجا زامانی واردیر. بو سببله بیردن چوخ زامان حیصهسی استفاده ائتمک بیر معنادا رومان اوچون گؤزلنیلن بیر وضعیتدیر.
بونلارین خاریجینده زامانی استفاده ائتمهنین ده بیر سیرا تئکنیکلری واردیر. فلاش بک(Flashback ) و فلاش فوروارد(flashforward) بو تئکنیکلرین باشلیجالاریدیر.
بو تئکنیکلرین هر بیری اوزون ایضاحات و پراتیک طلب ائتدییندن بورادا اوزونجا بحث ائده بیلمیهجییک، لاکین بورادا ان چوخ اوزهرینده دایاندیغیمیز موضوعلاردان بیری، یازارین زامانی استفاده ائتمهیی و اونو ایداره ائتمهیینی اؤیرنمهسیدیر. بیر داستانی حقیقی ائدهن و یازارین اوستالیغینین ان اهمیتلی سمبوللاریندان بیری، داستان ایچینده زامانی نئجه استفاده ائتدییدیر.
۴- حادثه هؤرگوسو:
حادثه هؤرگوسو داستانین قورولوش آچاریدیر. داستان قورولوشو عمومیتله قارشی دورما و یا دییشیم/دونوشوم اوزهرینده بنا اولار. حادثه هؤرگولری نَدن- نتیجه چرچیوهسینده اینکیشاف ائدهن حادثهلر سیلسیلهسینه وئریلن آددیر. مثلاً بیر کاراکتئرین کنددن شهره کؤچمهسی، شهر مدنیتینه اویغونلاشما گؤستره بیلمهدییی اوچون پسیکولوژیک بحران یاشاماسی، بونون سونوندا اخلاقی دَیرلرینین دَییشمهسی، حادثه هؤرگوسونه بیر نمونهدیر. عمومیتله یازارلارا داستان کاراکتئرلرین باشلاریندان کئچن بوتون حادثهلری مادده مادده سیرالامالاری تکلیف ائدیلر. بو شکیل یازما، یازارین یازارکن معین بیر چرچیوهده قالماسینی ساخلار. عکس حالدا ییغجام یازماق اوچون چوخلو بیر تلاش لازیم اولاجاق.
بونون خاریجینده پلانسیز داستان دا یاراتماق مومکوندور. پلانسیز داستانلاردا اولده کاراکتئر یارادیلار. آردیندان یازار بو کاراکتئری چوخ یاخشی تانیدیغینا امین اولدوقدان سونرا، اؤز یاراتدیغی کاراکتئری داستان دونیاسینا وارید ائدهر. بوندان سونرا اینکیشاف ائدهجک حادثهلردن، نه یازارین نه ده کاراکتئرین خبری اولار. هامیسی او آنکی یازما سورهجینه باغلیدیر. یازییا تئکنیک اولاراق باخان یارادیجییا، بو پلانسیز یازیما چوخ توصیه ائدیلن بیر مئتود دئییل. یازار اوستالاشمادیغی سورهجده، پلانسیز داستانی ایداره ائتمکده چتینلیک چکه بیلر. خصوصیله معین بیر اسکئلئت چرچیوهسینده حرکت ائتمیه چوخ الوئریشلی دئییل بو دوغاچلاما(ابتکاری) داستانلار. دفعه لرله یازماغی- پوزماغی طلب ائده بیلر و یا بیر سفرده یازیلمیش حالی و هاواسی، بیر آنلیق دویغولارا دایاندیغی اوچون، اوخوجویا ایستهدیی هاوانی حاضیرلامایا بیلیر.
یازیمیزین اولینده مکانین دا بیر کاراکتئر اولا بیلهجیینی سؤیلدیکسه، زامانین دا داستانین بیر عضوی اولا بیلهجیینی سؤیلهیه بیلریک. یازار موختلیف زامانلا اویناما تئکنیکلری استفاده ائدهرک، چوخ ساده اولان بیر حادثه هؤرگوسونو اوخوجوسونو چاشدیراجاق شکیلده بیر سورپریز اولاراق چاتدیرا بیلر. ندن- نتیجه رابطهسی، زامانی دا ایچینده ساخلادیغی اوچون (هر زامان نیه اینکیشاف ائدیرین آردیندان نتیجه گلیر) بیردن چوخ زامانین استفاده ائدیلدیی داستانلاردا، حادثهنین سونو، اثرین باشیندا و یا اورتاسیندا تقدیم ائدیله بیلر. لاکین تک بیر زامان دیلیمی اَلهَ آلینیرسا حادثهه هؤرگوسونون سونو، داستانیندا سونو اولمالیدیر……
بیرینجی حصهنین سونو


text:
جانی رپ
جانی رپ (اینگیلیسجه: Johnny Rep) (دوْغوم:۲۵ نوامبر ۱۹۵۱ (۷۱ یاش) Zaandam) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هولند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جانی رپ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- NTA شناسهسیله مقالهلر
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری
- والنسیا کولوبونون اویونچولاری
- باستیا کولوبونون اویونچولاری
- سن-اتین کولوبونون اویونچولاری
- پیئیسی زووله کولوبونون اویونچولاری
- فاینورد کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۷۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۷۶ اویونچولاری
- ۱۹۷۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۰ اویونچولاری


text:
داغليق قاراباغ
داغلیق قاراباغ، آذربایجانین غرب حیصهسینده ائرمنیستان و ایرانلا سرحد بؤلگه، ائرمنیستان طرفیندن ایشغال اولونوب. آذربایجانلیلارین و ائرمنیلرین کومپاکت یاشادیغی بؤلگهدیر.
ائرمنی دیللی ادبیاتلاردا آدی آرتساخ کیمی ایشلهنیر.
بؤلگه نین اراضیسی ۴،۴۰۰ کیلومتر مربع -دیر، ۱۹۹۰-نجی ایلده اهالیسی ۱۹۲،۰۰۰-ه چاتمیشدی. بو اهالی ائرمنیلردن (۷۶%)، آذربایجانلیلاردان (۲۳%)، کوردلردن، روسلاردان عیبارت ایدی. مرکزی خانکندی، باشقا بؤیوک شهری ایسه شوشادیر.
تاریخی[دَییشدیر]
کئچمیشده آلبانییانین (قافقاز آلبانییاسی) ترکیبینده ایدی. میلاددان اؤنجه ۹۵-نجی ایلده ائرمنیییه پادشاهی ایکینجی تیقران طرفیندن ایشغال اولونموشدور. دؤردونجو عصرین اوّلینده آلبانلار قاراباغی گئری قایتاردیلار و ۳۸۷-نجی ایلده او یئنیدن آلبانییانین ترکیبینه داخیل اولدو. سککیزینجی عصردن بری آلبانییا اؤز اراضیسینده کیچیکلشیردی و قاراباغدا خاچین کنیازلیغی مؤوجوددو.
۱۷-نجی عصرین اوللرینده ایرانین، ۱۸-نجی عصرین ایسه قاراباغ خانلیغینین ترکیبینده مؤوجود اولموشدور(ملیکلیکلر) ۱۸۱۳-نجو ایلده گولوستان موقاویلهسی ایله داغلیق قاراباغ روسیه یه کئچدی. ۱۸۲۲-نجی ایلده قاراباغدا خانلیق لغو اولوندو و روس حؤکومتی اورایا تورکیهدن و ایراندان ۱ میلیوندان چوخ ائرمنی کؤچوردو. ۱۹۲۳-نجو ایلده سسری طرفیندن زورلا داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی قورولدو. ۱۹۸۹-نجو ایلده آذربایجان پارلامئنتینین سرنجامییلا موختاریت لغو اولوندو.
۱۹۸۰-نجی ایللرین سونوندا و ۱۹۹۰-نجی ایللرین اولینده بو بؤلگهده باش وئرن ائتنیک توققوشمالار و ائرمنیستانین داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی اؤزونه بیرلشدیرمه طلبلری ائرمنیستانلا آذربایجان آراسیندا موحاریبهیه سبب اولدو. ائرمنیستان اوردوسو داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی و اونا بیتیشیک ۶ رایونو ایشغال ائتدی. آتشکس سازیشی ۱۹۹۴-نجو ایلده بیشککده ایمضالاندی. داغلیق قاراباغدا سئپاراتچی رئژیم ۱۹۹۱-نجی ایلده موستقیللیک اعلان ائدیب. هئچ بیر بینالخلق قانونا اویغون گلمهین بو "موستقیللیک " ایندییه کیمی دونیادا هئچ بیر اؤلکه طرفیندن تانینماییب.
داغلیق قاراباغ شهر و شهرجیکلری[دَییشدیر]
- خانکندی
- شوشا
- خوجالی سویقیریمی
- خارجی کئچیدلر


text:
آنامدان یادگار: آنجاق گوزه ل شیرین دیلیم واردیر،
دئییب: فرهادسان اوغلوم! شیرین بو
دیل _ دوداق لاردیر.
اودور یازماق میزین: سیندان، قلم: چککیش، دمیردن: سوز،
یانار کونلون: کوره، بو وزن شعرین تاپداماق لاردیر.
سوزون اعماق قلبیندن کوز اودلار تک چیخیب پارلار،
اونو سانما کیچیک بیر اود، یانار داغ دیر، اوجاق لاردیر.
دمیرلر: بو یانار سوزلر، شکیل تاپدیقدا سوولانمیش،
دویوشلرده قیلینج لاردیر،بیچین لرده اوراق لاردیر.
اودور میصری قیلینج: شعرین، اونون تک حق سوزون کسگین،
بو سوزلر، هر ظالیم بیلسین، سیلاح لاردیر، یاراق لاردیر.
ولی بونلار بیزیم ائلده، عدالت، حق سئون یئرده،
اوراق لاردیر، چاپاق لاردیر، کولوک لردیر، ناجاق لاردیر.
ظولوم، ظالیم، عداوت اولمایان سیاره ده، سوز سوز،
نووه، بومبا، فوزه، خمپاره، مصرف سیز، چوماق لاردیر.
سیلاحلی قال قارانلیقدا پاریلدیر گوزلری قوردون،
قودوز قوردلار: بو ظالیم لر، آداملیقدان اوزاق لاردیر.
نه دیر ” حاللاج! ” سوزو سازین؟ دئییر “چنلی بئله” بیر باخ،
قارانلیقلار قووولدوقجا، اوفوق آیدین شافاق لاردیر.
امین اول شن صاباح، ظالیم، یاوا، موفته یئین یوخدور،
قالان عشق و محبت دیر، قوچاق لیق دیر، قوچاق لاردیر.
پروفسور علی اکبر ترابی (حللاج اوغلو)
#مشاهیر_آذربایجان
#مفاخر_ایران
#پروفسورعلیاکبر_ترابی
#حلاج_اوغلو


text:
« تابو پولینئزیا (جزایر پلینیزی) سؤزودور. بؤیوک اوکئان (اقیانوس کبیر) آدالاریندا یاشایان یئرلی اهالینین دیلینده ایشلنمیش و اصلینده «قاداغان» دئمکدیر. بو قاداغانلار چئشیدلی اولا بیلر: معین حئیوان اوولاماق، معین بیتکینی یئمک، آغاجا توخونماق و سایره بئله قاداغان سؤزلره ده ایوغونلاشدیریلیر. بو و یا باشقا سؤزون تلفظ ائدیلمهسی قاداغان ائدیلدیکده همین اولای دیلچیلیک ده تابو آدلانیر».
تابو– قاداغان ائدیلمیش سؤزلردیر. بعضا بونو سانسور اولونمایان سؤزلرله ده عینیلشدیریرلر. تابو اوسلوبی سوییه دن و ایشلنمه ساحهسیندن آسیلیدیر. دیلده ائله سوییه (دانیشانلارین آشاغی سوییهسی) واردیر کی اورادا هئچ بیر تابو یوخدور. یعنی هرجور سؤز ایشلهدیلیر. بو، حتتا وولقار سؤزلره ده عایددیر. تابو جمعیتده گئنیش یاییلمیش آنلاییشدیر. بونا حقوقی، اخلاقی، ائتنوقرافیک (قوم نگاری) و دیلچیلیک موقعلریندن یاناشماق اولار.
تابویا حقوقی موقعدن یاناشما هله دیلده و معیشتده تابو آنلاییشی مئیدانا گلمهمیشدن جمعیت بو و یا باشقا حرکتی قاداغان حئساب ائتمیشدیر. هله قبیله دؤورونده باشقاسینین ساحهسینه گیرمک، اونلار ایله علاقه ده اولماق، باشقا قبیلهنین آدیندان یارارلانماق، املاکینا توخونماق تابو – قاداغان ایدی. سونرالار بو آنلاییش هم گئنیشلندی، هم ده عینیلشدی. چاغداش دؤورده حقوقی تابو آرتیق عینی معنا داشییر. حتتا حقوقی تابو حرکته دئییل، دانیشیغا عایددیر. مثلا دؤولت علیهینه، دؤولت باشچیسی علیهینه و معینسیرلری دانیشماق اولماز.
دؤولت کشفیات ایشلرینده هر سؤزو دانیشماق اولماز. اورادا چوخ شئی اوستو اؤرتولو شکیلده، چوخ واخ ایختیصارلا وئریلیر. کشفیاتچی اؤزو اونو باشا دوشمهلیدیر. یازاندا ایسه ایختیصاری، فاصیلهنی اوچ نؤقطه عوض ائدیر. موسی قوجایئوین «مایع قیزیل» رومانیندا ایکی کشفیاتچی بیربیریله محض بو اوسلوبدا دانیشیر:
جورج اونو بیرآزدا تعریفلهدی، اؤزوده اوستالیقلا، آستالیقلا:
– ناراحاتلیغینیزی حیس ائدیرم، رئیس … آغیللی آداملار ناراحات اولورلار.
– دوغرودور جورج، دوغرودور. – بو تعریف بویلون جانینا یاغ کیمی یاییلدی. – همین دقیق معلوماتلاردا گؤستریلیر کی، رایسئخ ایشدن قوولموش بیر نفر چئکیستی گویا اله آلیب، اؤزوده پول ایله … بو، منی چوخ ناراحات ائدیر … هلهلیک اؤزو بیر شئی یازمیر … آمما … چئکیست، پول … نه ایسه … اینانا بیلمیرم … اولا بیلسین کی … دیلیم ده توتمور … اولا بیلسین کی ، چئکیستلر اونو رایسئخ دستهسینه یئریتمیشلر ».
حربیسیرلرده، حقوقی تابو ساییلیر. حربی بؤلمهلرین نؤمرهسینی، یئرینی بیلدیرمک قاداغاندیر. بونا گؤره ده « ن » حرفی ایله حربی بؤلمهیه اشاره ائدیلیر.
اخلاقی تابو:
اخلاقی تابونون حرکت و اونسیت گئدیشینده (پروسئس) کی تظاهور فورمالاری واردیر. اخلاقی تابونون فورماسی اساسن حقوقی، ائتنوقرافیک تابولارلا باغلی دیر. اونسیت فورماسی ایسه داها چوخ دیلده اؤزونو گؤستریر. مثلا اخلاق قایدالارینا گؤره هئچ کیم اوزاق مسافهدن دوروب قادین آدینی اوجادان چاغیرمامالیدیر؛ و یاخود قادین تایفاسینین آدینی کیشیلر آراسیندا چکمک دوزگون ساییلمیر. مثلا ع. شایق –ین « مکتوب یئتیشمهدی» حئکایهسینه باخاق:
میرزه مکتوبو یازاندان سونرا قورباندان سوروشدو:
– مکتوب کیمه چاتاجاق؟ – یاز کی، چاتاجاق قوربانین اوشاقلارینین آناسینا.
کئچمیش اخلاق قایدالارینا گؤره کیشی اؤز اوشاقلارینین آدلارینی دا بؤیوکلرین یانیندا دئیه بیلمزدی؛ نؤکرینیزدیر، آروادینی ایسه فیلان کسین قیزی دئیه آدلاندیراردی.
بدیعی ادبیاتدا دا بئله ایدی. مثلا: ع. باکیخانوف « کیتاب عسگریه » آدلی اثرینده قادین آدی ایشلتمهییب کی، هانسی قیزین آدینی چکسه، آتاسی گلیب معرکه سالار کی، نییه منیم قیزیمین آدینی چکمیسن؟ بونا گؤره ده اثرین قهرمانی مرثیه خوان ثیزی آدلانیر.
دئدیکلریمیزه ع. حاقوئردیئوین «خیالات» پئیئسینده کی بیر ائپیزودلا یئکون وورماق اولار. حتمخان آغامیرزه فتحعلی ایله دالاشیر کی:
« هله بونلار هامیسی بیر کنارا، سن منیم اؤزومو مسخرهیه قویوبسان، بو هئچ، بو عؤرت – اوشاقلا نه ایشین وار؟ سن اؤزون هرچند مسلمانلیقدان کنار بیر آدامسان، آمما یئنه نه قدهر اولسا، سنین قانین مسلمان قانیدیر. هئچ سنه مسلمانین عصمتینه توخونماق یاراشارمی؟ قارداش، نییه منیم عورتیمین قیزیمین آدینی جاماعات بیلسین؟ عاییب اولسون سنین چون، عاییب اولسون ! »
شرق خلقلرینده بئله بیر عادت وار. جاوان گلین والدینلرینین یانیندا ارینین آدینی چکمهمهلیدیر بو، هم اخلاقی، هم ده ائتنوقرافیک تابودور.
قایناق: «دیلچیلییه گیریش» کیتابی، باکی ۱۹۹۲
کؤچورن: همت شهبازی
« تابو پولینئزیا (جزایر پلینیزی) سؤزودور. بؤیوک اوکئان (اقیانوس کبیر) آدالاریندا یاشایان یئرلی اهالینین دیلینده ایشلنمیش و اصلینده «قاداغان» دئمکدیر. بو قاداغانلار چئشیدلی اولا بیلر: معین حئیوان اوولاماق، معین بیتکینی یئمک، آغاجا توخونماق و سایره بئله قاداغان سؤزلره ده ایوغونلاشدیریلیر. بو و یا باشقا سؤزون تلفظ ائدیلمهسی قاداغان ائدیلدیکده همین اولای دیلچیلیک ده تابو آدلانیر».


text:
دونالد کریسپ
دونالد کریسپ (اینگیلیسجه: Donald Crisp) بریتانیالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۲۷ ژولای ۱۸۸۲ ایلینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۱ ایل عؤمر ائلهییب و ۲۵ مئی ۱۹۷۴ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1908–63 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Donald Crisp»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دونالد کریسپ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
قاهیره
قاهیره (عربجه: القاهِرَة، قَهَرَ ریشهسیندن، غلبه ائدمیش معناسیندا) میصرین پایتختی و عرب دونیاسی و خاورمیانهنین ان بؤیوک شهریدیر. بۇ شهر میصرین شومال شرق قیسمتینده و نیل چایی دلتاسینین یاخینلیغیندا یئرلشیب و نیل چایی اونون آراسیندان گئچیر و مدیترانه دنیزی اونون ۱۶۵ کیلومتر شوماللیغیندادیر. قاهیره ۱۴٬۴۵۰٬۰۰۰ نفر جمعیت و ۸۶٬۳۶۹ کیلومتر موربع مساحتله دونیانین اون آلتینجی بؤیوک شهریدیر.
قاهیره ۹۶۹-نجی میلادی ایلینده تأسیس اوْلوندو. تاریخ بویو میصرین بؤیوک خاندانلارینین پایتختی اوْلوب و آرا قرنلرده ایسلامی تمدونون ان موهیم مرکزلریندن بیریمیش و اونونجو میلادی قرنده نیشابور و بغداددان سوْنرا آیری رقیبی یوخوموش. ائله بونا گؤره ایندیلیغدا بۇ شهر تاریخی مسجیدلر (مین مینار شهرینه مشهور اوْلوب)، کؤهنه میصر و ایسلام تاریخی موزهلری، کیتابخانالار و اینتیشاراتلاردان دولودور و ایسلامی و عربی گئنیشلنمه مرکزیدیر. بۇ شهر همده عرب دونیاسینین ان قدیمی و بؤیوک فیلم و موسیقی صنعتینه مالیکدیر. الازهر دانیشگاهی سببینه کی ۹۷۰-نجی میلادی ایلینده تأسیس اوْلونوب، قاهیره دونیانین ایکینجی قدیمی اؤیرنج مرکزیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "محافظ القاهرة يرفض تطوير المستثمرين الحدائق.. ويؤكد: "هيسحلوا الغلابة"". Retrieved 14 September 2016.
- ^ UNESCO World Heritage Centre. "Historic Cairo – UNESCO World Heritage Centre". Whc.unesco.org. Retrieved 2017-09-20.
- قیبطی دیلی سؤزجوکلو مقالهلر
- آسیا
- آسیا پایتختلری
- میصرین شهرلری
- قاهیره
- Capitals in Africa
- Populated places in Cairo Governorate
- Populated places on the Nile
- Governorate capitals in Egypt
- Metropolitan areas of Egypt
- Nile Delta
- Medieval Cities of Egypt
- Capitals of caliphates
- Cities in Egypt
- Burial sites of the Burji dynasty
- 969 establishments
- Populated places established in the 10th century
- Fatimid cities
- 10th-century establishments in Egypt


text:
سوری قزوین چئورهسینده الموت داغلاری اتگینده یئرلشن گازرخان کندینده، دونیایا گؤز آچدی. چوخ ساده و پاک اورکلی سوری مدرسه ده درس اوخودوغو زامان، اونون معلمی اردبیل شهریندن اولان بیر سرباز معلم ایمیش. معلم سورویا دئییر کی منیم آروادیم یوخدو و ائولی دئییلم و بوجور اولور سورو بو ایوب آدلی سرباز معللیمه عاشیق اولور.
معللیم کی قاییدیر اردبیله داها خبر گلمیر سورویا و سورو کی اونا عاشیق اولموشدو دورور گئدیر اونون دالیسیجا . گلیر اردبیلده اوندان بوندان سوروشور و معللیمین ائوینی تاپیر و قاپینی دویور و او اوغلانین آروادی قاپینی آچیر.
سورو بیلیر کی سئودیگی اوغلان بیلهسینی آلداتیب و یالان دئییب و او گوندن آوارا و سرگردان دوشور اردبیل کوچهلرینه و …
سورینین آجیناجاقلی سئوگی حیکایهسی، بیر چوخ اینسانی ائتگیلهمیش. شاعیر عاصم اردبیلی اونون حیکایهسی آدینا جهنمده بیتن گول آدیندا بیر شعر قوشموش. 1382 نجی ایلده عاصم اردبیلی آغیرلاما تؤرهنینده، سورو بیر دسته گول ایله گلیر و شاعیردن اونا یازدیغی شعر اوچون اؤز قدردانلیغینی بیلدیریر.
جهنم ده بیتن گول
فلکين قانلی اليندن بير آتيلميش يئره اندی،
بير فلاکت آنانين جان شيره سيندن سودون امدی،
بوللو نيسگيل شله سين چيگنينه آلدی .
تای توشوندان دالی قالدی،
ساری گول مثلی سارالدی.
گونو تک باغری قارالدی.
درد الیندن زارا گلدی گونو گوندن قارا گلدی
خان چوبانسيز سئله تاپشيرسين اوزون، يوردوموزا بير سارا گلدی.
بير وفاسيز يار اليندن يارا گلمز سانا گلدی.
بير يازيق قيز، جان اليندن جانا گلمز جانا گلدی.
کئچه جکده “ الموت ” دامنه سيندن بورايا درمانا گلدی.
بيرآدامسيز “ سوری ” آدلی، الی باغلی، ديلی باغلی!
سوری” کيم دير؟ سوری بير گول دی جهنمده بيتيبدير .
سوری بير دامجی دی، گوزدن آخاراق اوزده ايتيبدير.
سوری يول- يولچوسودور، ايری ده يوخ ،دوزده ايتيبدير.
سوری، بير مرثيه دير اوخشاياراق سوزده ايتيبدير.
او کونول لرده کی ايتميش دی ازلدن، اودو گوزدن ده ايتيبدير.
سوری بير گوزلری باغلی، اوزو داغلی سوزوداغلی،
اولوب هاردان هارا باغلی!
بوشلاييب دوغما ديارين، اوموب البته ياريندان. ال اوزوب هر نه واريندان.
قورخماييب، شهريميزين قيشدا آمانسيز بورانيندان، نه قاريندان.
گزير آواره تاپا، يانديريجی دردينه چاره، تاپابيلمير.
چوخ سئوير عشقی باشيندان آتا، آمما آتا بيلمير.
اووا باخ آووچی دالينجا قاچير، آمما چاتا بيلمير.
ايش دونوب، ليلی توشوب چوللره مجنون سوراغيندا.
شيرين الده تئشه، داغ پارچالايير فرهاد اوتورموش اوتاغيندا.
تشنه لب قونئچه گور جان وئری دريا قيراغيندا.
گوزده حسرت يئرينی خوشله ييب ابهام دوداغيندا.
وارليغين سون اثری آز قالير ايتسين ياناغيندا.
سانکی بير کوزدی بورونموش کوله وارليق اوجاغيندا.
کوزه رير پيلته کيمين، ياغ توکه نيب دير چراغيندا.
بوی آتير رنج باغيندا، قوجالير گنج چاغيندا،
بير آدامسيز، سوری آدلی، الی باغلی، ديلی باغلی!
سوری جان ! اومما فلکدن، فلکين يوخدو وفاسی،
نه قدر يوخدو وفاسی، او قدر چوخدو جفاسی،
کوهنه رقاصه کيمين، هر کسه بير جوردی اداسی،
و آياقدان دوشه نی، ايستير آياقدان سالان اولسون.
او تالانميش لاری ايستير گونو- گوندن تالان اولسون.
او آتيلميشلاری ايستير هاميدان چوخ آتان اولسون
او ساتيلميشلاری ايستير قول ائدرکن ساتان اولسون.
نئيله مک قورقو بوجوردور. فلکين نظمی ازلدن اولوب اضدادينه باغلی.
قاراسيز آغلار اولانماز، دره سيز داغلار اولانماز. اولو سوز ساغلار اولانماز.
گره ک هر بير گوزه له بير دانا چيرکين ده يارانسين،
بيری انسين يئره گوکدن، بيری عرشه اوجالانسين.
بيری چالسين ال آياق غم دنيزينده، بيری ساحيلده سئوينج ايله دايانسين.
بيری ذلت پالازين باشه چکيب ياتسادا آنجاق، بيری نين بختی اويانسين .
بيری قويلانسادا نعمت لره يئرسيز، بيری ده قانه بويانسين.
آی آدامسيز سوری آدلی، ساچلاريندان دارا باغلی!
نئيله مک ايش بئله گلميش. چور گلنده گوله گلميش.
فلکين ايری کمانينده اولان اوخ آتيلاندا دوزه دگميش،
ديلسيزين باغرينی ده لميش. ايری قالميش، دوزو اگميش.
اونو خوشلار بو فلک، ائل ساراسين سئللر آپارسين،
بولبول حسرت چکه رک گول ثمرين يئللر آپارسين.
قيسی چوللرده قويوب، ليلی نی محمللر آپارسين،
خسرووی شيرين ايلن ال اله وئرسين، کئفه دولسون،
باخاراق چرخ زامان نشئیه گلسین کئفه دولسون،
سوری لار سولسادا سولسون، بيری باش يولسادا يولسون،
سيقسا بير اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ايچينده،
بو سماء ظولمته باتماز. داش آتان، کول باشی قويموش،
داشينی اوزگه يه آتماز. سن يئتيش سون هدفه،
اوندا فلک مقصده چاتماز، داها افسانه ياراتماز.
سوری، ای باشی بلالی، زامانين قانلی غزالی!.
سوری بير قوش دی خزان آيری ساليبدير يوواسيندان،
ال اوزوبدور آتاسيندان،
جوجه دير حيف اولا سود گورمه ييب اصلا آناسيندان.
او زليخا کيمی يوسف ايي ين آلمير لباسيندان.
بونا قانع دی تنفس ائله يير يار هاواسيندان.
درد وئرن درده ساليب آمما خبر يوخ داواسيندان
آغلاييب سيتقاياراق بهره آپارمير دوعاسيندان.
او بير آئينه دی رسسام چکيب اوستونه زنگار، اوندا يوخ قدرت گفتار،
اوزو چيرکين، ديلی بيمار، گنج وقتينده دل آزار،
گوره سن کيم دی خطاکار، گوره سن کيم دی خطاکار!


text:
میندسیژتس پودلاسکی
میندسیژتس پودلاسکی (لهیستانجا: Międzyrzec Podlaski) لهیستاندا بیر یاشاییش منطقهسیدیر 20.03 کیلومتر موربّع ساحهسی وار. و 148 متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Demographic Yearbook of Poland 2015 Archived 2016-11-01 at the Wayback Machine.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Międzyrzec Podlaski»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۱۲ ژوئن ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده میندسیژتس پودلاسکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آ دوستلار ، بیر قومرال ترلانیم اوچدو
یوللاردا یولوم وار ، گؤزوم یولدادیر
اون بئش گون آیریلیق ، اون بئش ایل کئچدی
اؤلدوردو انتظار ، گؤزوم یولدادیر.
هانی منیم آرخام ، قولوم – قانادیم
حؤرمتیم ، عزتیم ، شؤهرتیم ، آدیم
قارداش برابری گؤزل آروادیم!
سؤیله یین ، دورنالار ، گؤزوم یولدادیر
گئتمیشدی اون گؤنه ، چیخدی اون بئشه
نئچین سالدی منی بئله تشویشه؟
دئمه دینمی ساقین(چکین) ، کؤنلوم بیر شوشه
گئج گلرسن ، سینار ، گؤزوم یولدادیر
او کی وئردی سنه هم وار – یوخونو
قلبینه ساپلادین هجران اوخونو
یاستیغیندان آلدیم گؤزل قوخونو
یاستیغین گول قوخار ، گؤزوم یولدادیر
ای وفاسیز ، سنین اوره گین داشدان
نئیچون سؤیله مه دین ، گولوم ، بوباشدان
” یاری آز سئویرم قوهوم – قارداشدان “
قوهوملو بَختَوَر ، گؤزوم یولدادیر.
احمد جواد (1937-1892)


text:
۱۹ ژانویه
۱۹ ژانویه — قریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۱۹-جۇ گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی قالان ۳۴۶ گۆن واردیر (آرتیق ایللرده ۳۴۷).
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۱۸۲۹ - ژوهان وولفقانق ووْن قوتهنین اثری فائوست ایلک دفعه صحنهلندی.
- ۱۸۶۱ - جورجیا٬ آمریکا بیرلشمیش اوستانلریندن آیریلدی.
- ۱۹۰۳ - اوقیانوس آشیری ایلک رادیو یایینی آمریکایلا بریتانیا آراسیندا گئرچکلشدی.
- ۱۹۴۱ - ایکینجی دۆنیا ساواشی: اینگیلیس گۆجلری اریترهیه هۆجۇم ائتدی.
- ۱۹۴۲ - ایکینجی دۆنیا ساواشی: ژاپون عسکری بیرلیکلری برمهنی ایشغال ائتدی.
- ۱۹۵۰ - تۆرکیهده ایش محکمهلری قۇرولماسی قراری آلیندی.
- ۱۹۶۰ - تۆرکیهده سوسیالیست حیزب پروفسور عارف آغگوج باشقانلیغیندا چالیشماغا باشلادی.
- ۱۹۷۷ - فلوریدانین تاریخینده ایلک دفعه قار یاغدی.
- ۱۹۸۳ - لیون کاسابی دا بیلینن نازی ساواش گۆناهلیسی کلاوس باربی بولیویده تۇتوقلاندی.


text:
آددیم(اؤلچو بیریمی)
آددیم — چوخ قدیم واختلاردان بو گونه قدر خالق آراسیندا گئنیش ایشلنن و تخمیناً 1 متره برابر اوزونلوق اؤلچوسو بیریمیدیر(واحیدیدیر).
عومومی معلومات[دَییشدیر]
چوخ گومان کی، قدیم اینسانلار یئرییرکن آددیملارینی سایماغا باشلامیش و سونرا دا بوندان اؤلچو بیریمی کیمی ایستیفاده ائتمیشلر. بلکه ده اینسانلارین ایستیفاده ائتدیکلری ایلک اوزونلوق اؤلچو بیریمی ائله آددیم اولموشدور. بو گومانین گئرچک حساب اولونماسی اۆچون هر جور اساس واردیر.
ایستر آذربایجان شیفاهی خالق ادبیاتیندا، ایسترسه ده کلاسیک یازیلی ادبیاتدا آددیم سؤزونه تئز-تئز راست گلینمهسی ده اوندان اوزونلوق اؤلچوسو بیریمی کیمی خالق آراسیندا گئنیش شکیلده ایستیفاده اولوندوغونو گؤستریر: "ائنی ده آز اولسا، اون بئش-ایییرمی آددیم وار".
اون آددیم کناردا یاتماییر تک، گزینیر اویلاغا باش چکه-چکه.
آددیم تکجه آذربایجاندا دئییل، دیگر تورک خالقلاریندا دا ایشلنمیشدیر (تورکدیللی خالقلاردان بعضیلری آددیما قدم دئییرلر. بو سؤز آذربایجاندا دا ایشلهنیر. ائوه گلن گلینه ده، قوناغا دا "قدمی سایالی اولسون" - دئییرلر).
آددیم حاقیندا آیری-آیری ادبیاتلاردا وئریلن بیلگیلر بعضاً بیر-بیرینه یاخین اولسالار دا، اونلارین آراسیندا کسکین فرقلنمهلر ده واردیر. بعضیلرینده 1 آددیمین تقریباً 28،8 سانتی متر-ه، دیگرلرینده 12 مین آددیمین 1 فرسنگه برابر اولدوغو گؤستریلیر. 1 فرسنگ 6 کیلومتر-دیرسه، بورادا 1 آددیم 0،5 متر اولور. باشقا بیر ادبیاتدا "1 آددیمین اینسانین بویونون یاریسینا برابر اولدوغو" گؤستریلیر. بو، آذربایجاندا ایشلنن آددیمین اؤلچوسونه اویغون گلیر. قدیم اینسانین بویونون 2 متر-ه یاخین اولدوغو (بو گون ده بئله اوجابویلو اینسانلار وار) نظره آلینسا، اونون یاریسی 1 متر اولور. ائله بونا گؤرهدیر کی، بو گون آذربایجاندا خالق آراسیندا آددیم 1 متر-ه برابر گؤتورولور. دایاز چایلاری کئچمک اۆچون هر متردن بیر ایری داش قویماقلا دوزلدیلن آدداماسلار دا آددیم سؤزوندن یارانمیشدیر، چونکی بورادا سویا دوزولن داشلارین آراسی تخمینن 1 آددیم اولور.
قایناق[دَییشدیر]
آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 454.


text:
چوغور
چوْغوُر — میضرابلا سسلندیریلن سیملی موسیقی آلتیدیر.
تاریخچهدَییشدیر
تاریخی فاکتلاردان بئله قناعته گلمک اولار کی، اون ایکی-اون اۆچونجو یوزایللیکلرده اوزان قوپوزونون چوغورلا، اون بئش-اون آلتینجی یوزایللیکلرده ایسه چوغورون سازلا عوضلنمهسی مرحلهلری اولموشدور. تاریخی قایناقلاردان آیدین اولور کی، اون ایکی-اون آلتینجی یوزیللیکلرده، قوپوزون سازلا عوضلنمهسی آراسینداکی دؤورده، قافقاز، ایران و آنادولوداکی صوفی مراسیملرینده، درویش آشیق مجلیسلرینده "چاغیر" ،"چاقوُر" ،"چوْقوُر" ،"چوُغوُر" آدلی موسیقی آلتیندن ایستیفاده ائدیلمیشدیر.
موختلیف تاریخی منبعلردن معلومدور کی، اورتا عصرلرده صفوی دؤولتینین اوردوسوندا یوکسک دؤیوش احوال-روحیهسی یاراتماق اۆچون چوغور موسیقی آلتیندن ایستیفاده ائتمیشلر. اون آلتینجی یوزایللیگین اوّللریندن بحث ائدن "جهانآرای شاه اسماعیل صفوی" سالنامهسینده بو بارهده دئییلیر... غالیب یوروشلو اوردونون قارشیسیندا چوکورلار چالماق، تورکو-وارساغیلار اوخوماقلا دؤیوشچولرین ووروش روحونو قالدیریردیلار". شاه اسماعیل ختایینین (16. عصر) "دهنامه"سینده چوغور تصویر ائدیلیر.
سؤز آچیمیدَییشدیر
چوغورون چاناغی چوخورا بنزهییر، یعنی کؤتویون ایچی چوخور کیمی اووولور، بو اوزدن آلته "چوخور" آدی وئریلیب. تصادوفی دئییل کی، آذربایجان شوروی اِنسیکلوپدیسینده اورتا چاغلاردا آلتین "چوُخوُر" ،"چوْغوُر" ،"چوْغوُر" کیمی آدلاندیریلدیغی دا گؤستریلیر[۱][۲] .
باشقا احتیمالا گؤره، "چوْغوُر" سؤزو "چاغیرماق" فعلیندن تؤرهییب، "حاقی، آللاهی چاغیرماق اۆچون ایستیفاده ائدیلن موسیقی آلتی" معناسینی وئریر. صوفیلر تکیهلرده چوغور چالاردیلار. "اوزانلار چیخیب چوخور چالاردیلار" ایفادهسی اورتا عصرلرده ایشلهنیب.[۳]
بو سؤزون دیلیمیزده ایشلنن "چالچاغیر" ایفادهسیندن تؤرنمهسینی و سونرالار "چوْغوُر" کیمی فورمالاشماسینی دا گومان ائتمک اولار.
قورولوشودَییشدیر
چاناغین اوست حیصهأسی 4 مم قالینلیغیندا آغاج اوزلوکله اؤرتولور. قول و کلّه حیصهسی قوز، آشیقلاری ایسه آرمود آغاجیندان حاضیرلانیر. عومومی اوزونلوغو 880 م م، چاناغینین اوزونلوغو 400 مم، ائنی 225 مم، هوندورلوگو 140 م م-دیر. قولونا 22 پرده باغلانیر. چاناغین یان طرفلرینده 2، اوست حیصهسینده ایسه سس رئزونانسی اۆچون بیر نئچه اویوق آچیلیر. سس دوزومو کیچیک اوکتاوانین "دوْ" سسیندن ایکینجی اوکتاوانین "سول" سسینه کیمیدیر.
علی رضا یالچینین "جنوبدا تورکمن چاغلاری" اثرینده چوغورون 9 تئلی، 15 پردهسی و گؤزل سس تئمبری اولماسیندان سؤز آچیلیر. آنجاق چوغورون باشقا نؤوعلری قافقازدا، ائلجه ده عراق تورکمانلاری آراسیندا دؤوروموزه قدر گلیب چاتمیشدیر. آذربایجان تاریخی موزهسی فوندوندا ساخلانیلان اون دوققوزنجو عصره عایید چوغور موسیقی آلتی اوچ قوشا سیمدن و 22 پردهدن عیبارتدیر. آلتین چاناغی توت آغاجیندان ییغما اوصولو ایله حاضیرلانیر [۴].
اتک یازیلاردَییشدیر
- ^ آذربايجان سووت انسيکلوپدياسي، 10. جيلد. باکي، 1987، ص. 450.
- ^ عباسقولو نجف زاده. آذربايجان چالغي آلتلرينين ايضاحلي لوغتي. باکي، 2004.
- ^ عباسقولو نجف زاده.چالغي آلتلريميز. باکي، 2004.
- ^ آذربايجان عنعنهوي موسيقي اطلسی - چوغور


text:
“قوتسال وطن موحاربهسینده یئر آلماغیمیزا شرایط یاراتماغینیزی خواهش ائدیریک”
30 ایله یاخیندیر ارمنی ایشقالی آلتیندا اولان تورپاقلاریمیزین یاغی دوشمان تاپداغیندان قورتاریلماسی اوغروندا کوماندانلیق ائتدییینیز قوتسال وطن محاربهسی آرتیق ایکینجی آیینا داخل اولموشدور.
آزربایجان پریزیدنتینه مراجعت
جناب عالی باش کوماندان !
30 ایله یاخیندیر ارمنی ایشقالی آلتیندا اولان تورپاقلاریمیزین یاغی دوشمان تاپداغیندان قورتاریلماسی اوغروندا کوماندانلیق ائتدییینیز قوتسال وطن محاربهسی آرتیق ایکینجی آیینا داخل اولموشدور. اؤتهن بیر آی عرضینده شانلی اوردوموزون الده ائتدییی ظفرلر، سادجه آزربایجان وطنداشلارینین دئییل، همده گونئی آزربایجاندا و آزربایجان حدودلاریندان کناردا یاشایان 50 میلیوندان آرتیق سویداشیمیزین کؤکسونو قابارتمیشدیر. اؤتهن بیر آیدا قهرمان اوردوموزون دؤیوش صحنهسینده گؤستهردییی رشادت، شجاعت و یوکسهک دؤیوش قابلیتی ایله یاناشی، شانلی اوردوموزون و اوجا میللتیمیزی تمثیلهن سیزین آزربایجان رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی، سلاحلی قووهلرین عالی باش کوماندانی کیمی سرگیلهدییینیز یوکسهک اراده، قرارلیلیق و بؤیوک لیدرلیک اؤرنهیی 50 میلیوندان آرتیق آزربایجان تورکونون تک یومروق اولاراق آزربایجان دولتی اطرافیندا بیرلهشمهسینی ساغلامیشدیر.
شبههسیز کی، شانلی اوردوموزون بیر آی کیمی قیسا بیر زامان دیلیمینده چالدیغی بؤیوک ظفرلر ارمنی یانلیسی قووهلری و دولتلری بؤیوک تشویشه سالمیش اولاجاق کی، آزربایجان خالقینین نهایی غلبهیه دوغرو یورویوشونون قارشیسینی آلماق اوچون، سون گونلرده آزربایجانا قارشی باسقی و تضییقلرینی آرتیرمیشلار.
جناب پریزیدنت!
امینکی، بوتون بو تضییق و حتی تهدیدلر قارشیسیندا سیزین سرگیلهدییینیز قرارلیلیق و دیک دوروش نهایی غلبهمیزین رمزی اولاجاقدیر.
حورمتلی عالی باش کوماندان!
وطنیمیزین هر بیر قاریش تورپاقینین هر بیر آزربایجانلی اوچون مقدس اولدوغو کیمی، قورتاریلماسی اوغروندا آپاریلان ساواشدا قوتسالدیر. بو قوتسال ساواشدا سیزین امرینیزده، سیزینله چییین-چییینه یئر آلماق قوزئیلی-گونئیلی هر بیر آزربایجان اولادینین بورجو، ائلهجهده حاققیدیر. بو دیلینجه، اوتایلی-بوتایلی بوتون آزربایجانین اورهیینین قاراباغیمیز دؤیوندویو بو گونلرده بیز گونئی آزربایجاندان اولان بیر قوروپ میللی فعال سیزه مراجعت ائدهرک، قوتسال وطن محاربهسینده گونئیلی سویداشلارینیزین دا یئر آلماسینا شرایط یاراتماغینیزی خواهش ائدیریک. امین اولون کی، بو یولدا آصلا یالنیز دئیلسینیز.
حورمتله:
1- بؤیوک رسولوند – نروژ
2- احمد امید یزدانی – آلمان
3- ماشالله رزمی- فرانسه
4- بابک آزاد- سوئد
5- صالح ایلدیریم- کانادا
6-محمدرضا خشتی- آمریکا
7- رحیم شهبازی- آمریکا
8-ائلدار قاراداغلی- سوئد
9-آذر فرخی- سوئد
10- اژدر تقیزاده- سوئد
11-آتیلا بوزقورد- تورکیه
12-محمد آذر سایین قالا- سوئد
13-ستار سئوگین سایین قالا- سوئد
14-عبدلله امیر هاشمی جوانشیر- سوئد
15-سریه اردبیلی- سوئد
16-جواد درختی- سوئد
17-احمد اوبالی- سوئد
18-جبار سیدزاده- ستار اوغلو- سوئد
19-صالح کامرانی- سوئد
20- یاشار آذر- نروژ
21- هاکان تورک ائللی- کانادا
22- اوغوز تورک- کانادا
23- شاهرخ مظهری- اینگلیس
24- فریدون پرویز- آلمان
25- نورالدین غروی- آلمان
26- ایشیق سؤنمز- آلمان
27- آتابهی نجفپور- نروژ
28- اسد صادق- سوئد
29- چنگیز گؤیتورک- فنلاند


text:
بولوت تکین دولویام، گؤزده یاش دولاندیریرام
جانیمدا شیمشک علملی ساواش دولاندیریرام
زمانه اهیرینی دوز گؤرسهدیر، دوزو اهیری
بو ترسه گوزگونو قیرماغه داش دولاندیریرام
بوجاقدا توزلوجا جوت میثلی چیخمیشام یاددان
قولومدا تاختایا دؤنموش تلاش دولاندیریرام
او تاجرم کی توکانی زیان ایله توکهنیب
اگرچی قان یاشیم ایله قوماش دولاندیریرام
فراق، یارهسینه نییشتر ویران دئییلم
قلم بو بارهده اونچون یاواش دولاندیریرام
زمانه زهر ده تؤکسه نه غم کی قلبیمده-
شیرین خیالینی ای چاتما قاش دولاندیریرام
حالیم سوروشما، سوراغیم توتوب آدیم چکمه
بو دردلی گوشه ده آنجاق کی باش دولاندیریرام.
بولوت تکین دولویام، گؤزده یاش دولاندیریرام


text:
پایگاه خبری توران :« طنز» شعر ادبیاتیمیزدا، خصوصی اولاراق آذربایجان ادبیاتیندا احتشاملی و اؤنملی دوروما مالیکدیر. « طنز»، « هجو»ین خلافینا اولاراق، هر اوخوجونو، هر دینله یه نی گولدوردویو حالدا، ایچه ریسیندن آغلادیر و روحوندا، ده رین تاثیر یارادیر.بو سببه دونیا گؤروشلو طنز یازان شاعیرلریمیز، اولدوقجا آزدیلار و هر طنز یازان بیر شاعیره ملی و […]
پایگاه خبری توران :« طنز» شعر ادبیاتیمیزدا، خصوصی اولاراق آذربایجان ادبیاتیندا احتشاملی و اؤنملی دوروما مالیکدیر. « طنز»، « هجو»ین خلافینا اولاراق، هر اوخوجونو، هر دینله یه نی گولدوردویو حالدا، ایچه ریسیندن آغلادیر و روحوندا، ده رین تاثیر یارادیر.بو سببه دونیا گؤروشلو طنز یازان شاعیرلریمیز، اولدوقجا آزدیلار و هر طنز یازان بیر شاعیره ملی و اجتماعی شاعیر دئمک اولماز.
آذربایجانین طنز یازان شاعیرلریندن: علیقلی غمگسار، علی نظمی « سئژیم قولو»، میرزه علی اکبر صابر، موللا جواد مذنب، محمد بیریا، سید مهدی اعتماد ناطقی، علی اکبر حداد، شبیسترلی معجز، عمران صلاحی، ساپلاق، اردبیللی، راثی، کریمی و یالقیزی گؤسترمک اولار.
بو شخصیتلردن بیر عده سی دونیا گؤروشلو طنز یازان و بیر حصه سی ده تکجه ساتیرا سؤیله ین و ایلنجه قوران شاعیرلردیرلر.
بورادا بیز تبریزلی طنز یازان شاعیر « یالقیز» دان سؤز آچیب، سیز عزیز اوخوجولارلا تانیش ائتمک ایسته ییریک:
یالقیزین اؤز خلقی، خصوصا عمومیتله جامعه سی ایله سرت باغلیلیغی واریدیر، اگر هنر احساس و محرومیت تؤره مه سیدیر « یالقیز» هنرمند بیر شاعیریدیر، چونکو اوندا هم ده رین احساس واریدی همده یوخسوللوغو یاخیندان تجربه ائتمیش بیر انسانیدیر.
« یالقیز» شعرلرینده موضوعلاری یاخشی سئچیب، و اونلاری طنز فورماسیندا گؤزل نوماییش ائتدیرمیشدیر، ائله بو سببه گؤره خالق آرا محبوبیت و شهرت قازانیبدیر. خالق اونون اثرلرین سئوه – سئوه اوخویور و سونسوز علاقه ایله دینله ییر، چونکو او اؤز چئوره سینده ن اولان حادثه -لردن و باشا گلن چتینلیکلری آسان ائدیب، تازا سؤزلر و تازا ترکیبلر یاراتمیشدیر.
« یالقیز» بو شاعیرین تخلوصو اولوب، آدی « مجید» شهرتی « صباغ ایرانی» دیر کی ۱۳۱۶ نجی ایلده تبریز شهرینده زحمتکش بیر عایله ده آنادان اولوب، ابتدایی تحصیلاتین باشا وئریب، اورتا تحصیلاتین ایسه گئجه لر داوام ائتدیریب. بیر مدت ارتشده خیدمت ائدیب سونرا بازاردا ایشله مه یه باشلاییب.
ادبیات خادمی؛ یحیی – شیدا
یالقیزین شعرلریندن:
« دولانیر آی دالیمیزجا »
گونه شیک عشق گؤیونده، دولانیر آی دالیمیزجا
گول – چیچکلی او باهاریق کی، گلیر یای دالیمیزجا
آنلایانلار بیزه آلقیش دییه جک، هر زامان اولسا
انلامازلار دا یامان سؤیله یه جک، آی دالیمیزجا
دهلی اولساق دادی یوخ، تک بیزه دیوانه دئسینلر
لذتی اوندادی کی، خلق باسا های دالیمیزجا
آختاریب بیزلری ویرانه کؤنوللرده تاپارکن
مورود اولموش بیزه میلت، سورونه دای دالیمیزجا
هی سؤیوشدور وئره جکلر دالیمیزجا گؤزو دارلار
گؤز آچیقلار دا سئوینج ایله سلام پای دالیمیزجا
ایندی خلقین حالینا، درد – اودونا وای دئییریک بیز
گلی بیر گون ده کی ملت دییه ر، ای وای، دالیمیزجا
کیمسه سد باغلایا بیلمز، بو آخینلار قاباغیندا
بیز او جوشقون دنیزیک، دائم آخیر چای دالیمیزجا
نه قده ر کی، دیریییک، خلقه خئییر یوخ مالیمیزدان
جان کی، چیخدی، چیخیلیر یوخسولا دا پای دالیمیزجا
بیزلره صدری دویو چاتسادا، آنجاق کوپن ایله
نه دی معناسی پلوو دمله مه تای – تای دالیمیزجا
بیز کی ایتگین یاشاریق اؤلکه ده میلیونلار ایچینده
گؤز کی یومدوق، قورولار شنلی قورولتای دالیمیزجا
دیریلیکده تانییان یوخ، ائله کی حقه قووشدوق
بوللو رحمت یوکودور کی گَل اوتور سای دالیمیزجا
بیز یاشارکن سازی سیندیردیلا محو اولدو عاشیقلار
بیز کی گئتدیک، چالینار هر گئجه نای – نای دالیمیزجا
سن بو اووسونچویا باخ کی، ائله یوخلاتدی بو خلقی
اویموش حالدا گؤروسن، سؤیلورو لای – لای دالیمیزجا
بیز کی، مای بایرامی اوسته قارا زیندانلارا دوشدوک
له له گیریان دولانیر ایندی بیر آی، مای دالیمیزجا
وطن اولادینا سیزدن سورا « یالقیز» اومودوم وار
قویماسینلار بو امکلر اولونا، ضای دالیمیزجا
« تاپماجا »
قارداش او نئجه یئردی کی، انسانی ازه رلر؟
دینمز – سؤله مزدن،او کی وار، سؤز ده بزه رلر
حق سؤز دییه نین فوری چالارلار دهنیندن
آغزیندا قویارلار سؤزونو، لبده بوزه رلر
تقلیدچیلرین، ایشلری تزویردی مطلق
بند ائتمه یه پولچوک، دوشوب هریانی گزه رلر
یالتاقلارین اوردا، سؤزو کئچگین، ایشی ایشدیر
کیم اولماسا یالتاق، اونا مین عیب دوزه رلر
لاپ دوردوغو یئرده آداما، بؤرک ده قویارلار
دومسوک ده ووروب، دالدا – بوجاقلاردا سوزه رلر
اؤز تایلارینین عئیبینی اؤرت – باسدیر، ائدرکن
بیر سهوه مخالفلرینین بوینون اوزه رلر
آشکاردا گؤزللر چیخیب اوردا گزه بیلمز
گؤرجک گؤزلین باشینی چیرکینلر ازه رلر
چوخ ترسه دیلر، دؤزمه لی یئرلرده داشارلار
چوخ گولمه لیدیر، داشمالی یئرلرده دؤزه رلر
ییرتارلار ازل پرده نی بیر کلمه سؤز اوسته
« یالقیز» سورا مین خبط و خطا ایله گؤزه رلر
تهیه و تنظیم : الهام عبادی ( دبیر سرویس تورکی )


text:
پاریس ده اونلب مهاجر ساووق هوا ده کوچه ده قالدی
اوشبو توغریده بیر یادم موسسه سی تامانیدن بیانات بیریلدی
فرانسه پایتختی پاریس ده ساووق هوا ده اوزاق بیر مدت قاله دیگن جای تاپالمه گن تقریباً 150 نفر مهاجر استفاده ایتیلمیاتگن بیر مکتب گه باریب جای له شیب آلدی.
اوشبو مهاجر لر گه یاردم موسسه سی بولگن اوتوپیا 56 یاردم بیردی.
خوددی شوو یاردم موسسه سی تویتر آرقه لی بیرگن بیاناتیده, فرانسه جمهوررئیسی امانوئل ماکرون و پاریس والی لیگی نی اساسی حق لر نی قمره گن بیر مهاجر قبول قیلیش سیاستی آلیب باریش گه چقیردی.
اوتوپیا 56 نینگ پاریس کوردیناتوری مائل دو مارسیلوس, مسئول لر نینگ کوپینچه مهاجر لر گه جای تامین ایتیلیب بیریلیشی بوییچه مسئله لر گه اهمیت بیرمه یاتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
مذکور یاردم موسسه سی نینگ تشبث لری نتیجه سیده پاریس شهرداری نینگ اورینباسری لون بروسات نینگ اولر بیلن ارتباط قورگن لیگی نی معلوم قیلگن دو مارسیلوس, بحث موضوعی مهاجر لرنینگ قیسقه بیر مدت اوچون بیر سپورت سالونی گه جایلشتیریلیشی گه قرار قیلینگن لیگی بیلدیردی.
بروسات ایسه, قالووچی بیر جای تاپیلگونگه قدر اوشبو مهاجر لرنینگ مذکور سپورت سالونی ده قاله دیگن لیک لری نی معلوم قیلدی.


text:
کارل مجانی
کارل مجانی (اینگیلیسجه: Carl Medjani) (دوْغوم:۱۵ مهٔ ۱۹۸۵ (۳۷ یاش) لیون) بیر فوتبالیست. سیواسایسپور فوتبال کولوبو و فرانسه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کارل مجانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- مس کولوبونون اویونچولاری
- لوریان کولوبونون اویونچولاری
- آژاکسیو کولوبونون اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- لیورپول کولوبونون اویونچولاری
- المپیاکوس کولوبونون اویونچولاری
- والنسین کولوبونون اویونچولاری
- ترابوزاناسپور کولوبونون اویونچولاری
- لوانته کولوبونون اویونچولاری
- لقانس کولوبونون اویونچولاری
- سیواساسپور کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۵ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری


text:
سانجاغابنزر پلاون
سانجاغابنزر پلاون (اینگیلیسجه: Lycopodium clavatum، فارسجا: پنجهگرگی شاخگوزنی، لاتین تورکجه: Sancağabənzər plaun، فرانسهجه: Keulen-Bärlapp، آلمانجا: Keulen-Bärlapp) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lycopodium clavatum»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سانجاغابنزر پلاون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
Lycopodium clavatum spore dissemination Russia - Vladimir region


text:
نایجریاده گیاهی داریدن اونلب کیشی جان بیردی
بولرنینگ برچه سی نینگ بیر عایله دن ایکن لیگی بیلدیریلدی
نایجریانینگ کواره ایالتیده ساخته گیاهی داری باعث 10 کیشی حیاتینی یوقاتدی.
کواره پولیس باشقرووی سوزچیسی اجه یی اوکاسانمی ایالت نینگ گوانارا منطقه سیده ایاق انفکسیون کسل لیگی اوچون ساخته گیاهی داری ایچگن بیر عایله دن 10 کیشی نینگ حیاتینی یوقاتگن لیگینی بیلدیردی.
مذکور منطقه گه ساغلیک پرسونللری نینگ انتقال بیریلگن لیگی معلوم قیلیندی.
شونده ی بولیب حادثه بیلن تیگیشلی تیرگاو باشله تیلگن لیگی قید ایتیلدی.


text:
۲۰-نجی عصرین بؤیوک شاعرلری سیراسیندا آدی بؤیوک حؤرمت و افتخارلا چکیلن یونانین اولو شاعری یانیس رتیسوس (۲۰۰۰-۱۹۰۹) ۱۹۷۷-نجی ایلده بلغارستاندا کئچیریلن دونیا یازیچیلارینین «صلح اوغروندا» ۳-نجو قورولتایینا مشهور صلح شعرینی بو پیغاملا او توپلانتییا گؤندرمیشدیر.
عزیز دوستلار!
تاسوفلر اولسون کی، من خستهلیییم اوجوندان، بو اؤنملی توپلانتیدا، سیزین آرانیزدا اولا بیلمهیهجهیم. بو ییغینجاق سیزین اوچون نه قدهر اهمیتلیدیرسه، منیم اوچون ده بیر او قدهر اؤنملیدیر. بو ییغینجاغین باشلیجا وظیفهسی و آماجی، اینسانلارین بیر- بیرینه یاخینلاشماسی، اونسیتلرینین آرتماسی و ائلهجهده اونلارین آنلاشمالارینین درینلشمهسینده و ها بئله یئر اوزونده صلحون قورولماسی و قورونماسیندا اینجه صنعتین پایی حاقیندا، ائلهجهده اونون بو ایشده کی رولو و یوللاری بارهده فیکیر مبادیلهسی آپارماق و تجربهلری و بیلیکلریمیزی پایلاشماقدان عبارتدیر.
بو مسئله ان قدیم زامانلاردان اینجه صنعتین باشلیجا آمالی اولموشدور. بوتون بشریتین حیاتی طلبلریندن دوغور. ایندییهدک بئله اولموش، بوندان سونرادا مطلق بئله اولاجاق. بو ایستک بؤیوک صنعتکارلارین، یازیچی و شاعرلرین یارادیجیلیغیندا اؤزونون دولغون بدیعی تجسسومونو تاپمیشدیر. اینجهصنعت (اونونلا مشغول اولانلار یاخشی بیلیر) هر جوره غیرانسانی عمللر و نیتلرله مبارزه دئمکدیر. زوراکارلیغا، سیتمه، عدالتسیزلییه، یوخسوللوغا، استثمار و استعمارا و اؤلومه قارشی مبارزه دئمکدیر. بو مبارزه آرادی- آراسی کسیلمهدن دوام تاپاجاق. او گونهجن کی اینسانلیق آزادلیغا قوووشوب راحات یاشایا بیلسین. ملتلر سرحدلرین اولدوغونا باخمایاراق بیر-بیری ایله قارداشجاسینا یاشایا بیلسینلر.
چوخ تاسوف کی سیزینله یاخیندان تانیش اولوب اللرینیزی ایچدنلیکله سیخما و سئوینجلریمی پایلاشما فرصتی الیمدن چیخدی. آخی سیزین اثرلرینیز، حیاتیمین ان آغیر آنلاریندا، چتین گونلریمده، اورهییمده قارداشلیق، یولداشلیق آرزولاریمی گلهجهیه اومید و اینامی دیری ساخلامیشلار. بیزیم غلبه چالاجاغیمیزا امین ائتمیشلردی. من سیزه اؤز صمیمی تبریکلریمی، آتشین سلاملاریمی، بیرده صلح عنوانلی شعریمی گؤندهریرم کی، منی ده اؤز یانینیزدا حیس ائدهسینیز. بو شعری یولداشیم و قلمداشیم «پاول ماتوو» واسیطهسی ایله گؤندهریرم. بوشعری من ۱۹۵۳- نجی ایل ۴ایل اؤنجه یونانین سیاسی محبوسلارین اؤلوم دوشرگهلری آدلاندیردیغی «لینموس ،ماکرونسیوس، آئیس ایسترابیس…» آدالاریندان آزاد اولدوغوندان سونرا یازمیشام و شاعر دوستوم قوستاس وارنالیس و دونیانین بوتون صلح سئورلرینه ایتحاف ائدیرم.
توتدوغونوز بو شرفلی یولدا سیزه اوغورلار دیلهییرم و هامینیزی قارداشجاسینا باغریما باسیر و اؤپورم.
صلح
اوشاغین گؤردویو رؤیا،
آنانین گؤردویو رؤیا،
سئونلرین آغاج آلتیندا کی: سئوگی سؤزودور
صلح !
گؤزلری تبسملو
الی مئیوه دولو زنبیللی
و آلنیندان
– پنجره قیراغینا سرینلمک اوچون قویولموش
ساخسی سو کوزهسینین سیزینتیلاری کیمی –
تر دامجیلاری داما- داما
آخشام اوستو ائوینه قاییدان آتادیر
صلح!
دونیانین اوزهریندن یارا ایزلرینی سیلن
و بومبالارین قازدیغی چوخورلاردا آغاج اکن
داغلی اورهکلرده چیچکلنن اومیدلریمیزدیر!
صلح!
قانلارینین هدر اولمادیغینی بیلهرک
آرخایین- آرخایین بؤیرو اوسته اوزانیب اویویان شهیدلریمیزدیر
صلح!
آخشام اوستو هر یئره یاییلان خورک قوخوسودور.
ماشینلارین یول اوستونده قورخوتمادان دایانماسی
دوست الی ایله آچیلان قاپیدیر
صلح!
گؤیلرین رنگلی سسلرینه
ساعات باشی پنجرهنی آچیب
گؤزلریمیزی اوخشایان شن گؤیلره باخاراق
بایرام ائتدییمیز چاغدیر.
صلح!
اویوموش اوشاغین اؤنونده کی بیر پیالا ایستی سوت و آچیق کیتابدیر.
صلح!
بوغدا سونبوللرینین« ایشیق»!« ایشیق»! – دئیه
مؤژ وئرمهسی
و اوفوقلرین اووجونون ایشیقلا دولوب- داشدیغی آندیر.
صلح!
دوستاقخانالارین کیتابخانالارا چئویرلمه زامانی
گئجهلرده نغمهلرین قاپی-قاپی دولاشدیغی آن
و هفته سونو، اوزونو قیرخدیریب، تر- تمیز گئیینیب
– باهاردا آی بولوتدان چیخان کیمی-
دللک دوکانیندان بیر ایشچینین چیخدیغی زاماندیر.
صلح!
بوش کئچمهمیش بیر گون
ائله اوغورلو بیر گون کی، کوکونون سئوینج یارپاقلاری گئجهلرده آچیلان؛
سنین شیرین یوخوندا.
یاراقلانیب،غم-غصّهنی دونیادان قووماغا
چیخماغا تلهسن گونشدیر
صلح!
تارلالارین باشیندا ایشیق چلنگی
سحرلرین دیزی اوستونده کی گؤزهللیک کیتابیدیر!
صلح!
«قارداش» – دئدیین، «صاباحی قوراجاییق» – دئدیین زامان؛
یاراداجاغین صاباحا اوخودوغون نغمهلردیر
صلح!
اورهکلرده اؤلوم قورخوسونو سیخیشدیریب،
پنجرهلرین، سعادتین اوزونه آرخایین- آرخایین آچیلماسی
ایکیندیلرده، واختین بؤیوک قرنفیلینین
شاعرله، ایشچییه عئینی سئوینجله
عطرینین ساچیلماسیدیر.
صلح!
اینسانلارین قارداشجاسینا سیخدیغی اللردیر.
صلح!
دونیانین سوفرهسینده کی چؤرک
آنالارین دوداقلاریندا کی گولوشدور
باخ بونلاردیر صلح، باشقا شئی دئییل!
آچیلان سحرلریمیز
درین- درین ایزلر سالاراق بیر سؤز یازاجاق:
صلح … صلح … صلح!
شعرلریمیزین میصراعلاریندا
بوغدا یوکلو، قیزیل گول یوکلو
گلهجهیه دوغرو گئدن قاتاردیر.
صلح!
بوتون دونیا، بوتون رؤیالاریلا
صلحون قوینوندا درین- درین نفس آلاجاق
الینیزی- الیمیزه وئرین قارداشلاریم!
باخ بودور صلح!


text:
ناظیم حکمت اوچون* / لوئی آراگون
یوخ، یازا بیلمهرم، ایندی اولماز، خواهش ائدیرم. قویون منیم اوچون بوتونلوگه اؤلسون، یوخسا، هله، آلتمیش یاشینداکی بو دلی قانلی، بو ساریشین بوغا، زندان، خستهلیک، یاشین تاثیرینه باخمایاراق؛ بو انسان ایچیمده تپ- تزه یاشایارکن، هئچ بیر شئی یازا بیلمهرم. ایندی اولماز؛ داها سونرا. سوز وئریرم سیزه، یازاجاغام، حتی سیزین بو ژورنالدا، داها باشقا بیر موضوع اوزهرینده: اؤلوموندن یوخ، حیاتیندان دانیشاجاغام. بایرام(خاچپرست بایرامی نظرده توتولور-م) تعطیلی اوچون باغا گئدرکن، جوما آخشامی ساتین آلدیغیم «زمان» مجلهسینین سون ساییسینیدا اؤزومله گؤتورموشم؛ مجله ناظیمین رومانتیکلر (یاشاماق گؤزل شئیدیر قارداشیم رومانی روسجا، فرانسیزجا رومانتیکلر آدیلا چاپ اولوب.م) آدلی رومانین سون بؤلومو وار. اؤلکه ده، هامی هر ساعت باشی، رادیولاردان، بئشینجی پاپا( ژانین) اؤلومونو گؤزلهییردی. اونون اؤلومونو یوخ؛ آما جوما آخشامی سحری پاپا هله ده دیریایدی… ناظیما گلینجه، هئچ بیر قورخولو بیرشئی یوخ ایدی! جان وئرمهدن، ائله آیاق اوسته، پیللنی چیخارکن، گؤزلهنیلمهدن اؤلدو. یاشایارکن اؤلدو. بیر آغاج کیمی ییخیلدی. قویون او، منیم ایچیمده تمامی ایله اؤلسون. او زامان یازارام سیزین مجلهده. مفصل یازارام. منیم اوچون، باشقالاری اوچون اونون هانسی معنا داشیدیغینی، بورادا یازارام، بلکه ده گلن آی، یایا قدهر اجازه وئرین منه، ایولا قدهر، اونا چوخ یاراشان ایول آیینا قدهر اجازه وئرین. بوندان اون سککیز ایل اؤنجه زنداندا ایدی بؤیوک عارف مولانا جلالالدین یا دا عمرخیام کیمی رباعی بیچیمینده یازدیغی بیر اؤنجهدن دئمه (پیغمبرجسینه ) بو دؤرت مصراعنین معناسینی آنلایانا قدهر فرصت وئرین منه:
«-تامام ..»- دئیهجک بیزه بیر گون طبیعت آنامیز، –
«گولمک، آغلاماق بیتدی بالام.»
و تکرار اوجسوز – بوجاقسیز باشلایاجاق:
گؤرمهین، دانیشمایان، دوشونمهین حیات…
بایرامین، جوما آخشامی گونو، سحر، بیر ایکی ساعتدان سونرا، تئلئفون زنگی. ناظیم. ای اؤلوم خبری، نه ایتی گئدیرسن! ایکی ساعت بئله کئچمهدن بوتون آوروپانی دولاشدین، منی آختاردین. «یوئلینئسلرین» ائوینده تاپدین، اورهگیمی ساردین. تئلئفون تئللری ایله گلن، گؤرونمهین، ائشیدیلمهین، بیرجه کلمهدن، بیرجه آددان باشقا بیر شئی اولمایان اؤلوم. دئییر یوخ، ناظیم اولا بیلمز. آما، او. ناظیم… اؤزو دور، باشقاسی دئییل. بوتون انسانلار کیمی او دا. و شعریندهکی بیر اوشاغی آندیم:
رجب، دامدان دوشن کیمی قاریشدی سؤزه:
-«ساواشا قاتیلدیغین زامان، بیر دوشمان اؤلدوروب؛
بیر قورتوم ایچرسن قانیندان.
قورخون قاچار.»
من اونون قانیندان بیر داملا ایچمهیهجگم. دانیشمایان… اوجسوز- بوجاقسیز حیات… ناظیم، سندن منه، ایلک دفه ۱۹۳۴ده دانیشدیلار، سن زنداندایدین، او زامان بیر شئیلر یازا بیلدیم. دوستلوغوموز اوتوز ایل سوردو. نه قدهر آز، اوتوز ایل. ۱۹۵۰ده، بیزلر، یعنی تورک خالقی، دونیانین هر بوجاغیندا کی شاعرلر سنی حبسدن قورتاردیغیمیز زامان، ایولون اون دؤردونده سن حیاتا قووشدون. اما بو ایل، صبیرسیزلیگیندن، ایولو گؤزلهیه بیلمهدین… زنداندان ائشیکده، اون اوچ ایل، یا دا بونا یاخین بیر شئی، قیرخ سکگیزیندن آلتمیش بیرینه قدهر. گؤزل بیر حیاتدیر بو. اون اوچ ایل، چوخ شئیدیر. زندان ائشینگیده اؤلدون. بو دا چوخ شئیدیر. بو فیکیره آلیشدیراجاغیز اؤزوموزو. انسان منظرهلرین سنسیز خیال ائتمگه چالیشاجاغیز… سنین دئییمینله، منظرهنی بو آغاج اولمادان خیال ائتمهیه چالیشاجاغیز. اوجسوز- بوجاقسیز حیات...!
۶ ایون ۱۹۶۳
*ناظیم حکمتین اؤلوموندن اوچ گون سونرا یازیلمیشدیر.
نه اوچون اؤلدون ناظیم؟
نه ائلهیَک ایندی بیز ماهنیلارین سیز
هارادا تاپاق ائله بیر بولاق کی
اورادا بیزی قارشیلادیغین گولومسهمه اولسون؟
سنینکی کیمی اودلا سو قاریشیق
آغریلا سئوینج دولو
حقیقته چاغیران باخیشی هارادان تاپاق؟
قارداشیم،
ائله یئنی دویغولار، دوشونجهلر یاراتدین منده کی،
دنیزدن اسن آجی کولک، قاپاجاق اولسا بونلاری
بولود کیمی، یارپاق کیمی سوروندورولر
یاشایارکن سئچدیین و اؤلوموندن سونرا سنه سیغیناجاق اولان
اورایا، اوزاق تورپاغا دوشرلر.
آل سنه بیر دسته شیلینین پاییز چیچکلرینی
آل جنوب دنیزلری اوستوندهکی آیین سویوق پارلاقلیغینی،
خالقلارین دؤیوشونو، اؤز دؤووشومو
و یوردومون کدرلی بارابانلارینین بوغوق سس-کویونو
قارداشیم منیم، دونیادا نئجه تکم سنسیز،
چیچک آچمیش گیلاس آغاجینین قیزیلینا بنزهین
اوزونه حسرت،
منیم اوچون چؤرک اولان، سوسوزلوغومو آرادان قالدیران،
قانیما گوج وئرهن
دوستلوغوندان محروم.
حبسدن چیخدیغیندا قارشیلاشمیشدیق سنینله،
زوربالیق و آجیلی قویوسو کیمی لوش حبسدن،
ظولمون ایزلرینی گؤرموشدوم اللرینده،
کینین اوخلارینی آختارمیشدیم گؤزلرینده،
اما پارلاق بیر اورهگین واردی،
یارا و ایشیق دولو بیر اورهک.
نه ائدیم من ایندی؟
حاضیرلانا بیلرمی دونیا
هر یانینا اکدیین چیچکلر اولمادان
نئجه یاشامالی سنی اؤرنک گؤتورمهدن،
سنین خالق ذکانی، شاعرلیک گوجونو دویمادان ؟
بونا گؤره تشکورلر


text:
قادینلار، تبریز دوستاقیندا پیس دورومدالار
تبریز دوستاقیندا توتوقلو اولان قادینلار، چوخ زور شرطلر آلتیندا یاشییرلار . آزربایجان اینسان حاقلاری جمعیتی(ارک) راپورلارینا گوره ؛ تبریز دوستاقینین ۱۲جی قادین محبوسلار بندینین، اتاقلارین کیچیک اولماسی، هواسیزلیق، تمیزلیک، حمام، ساغلیق و یئترلی یاتاقین موجود اولماماسی، قادینلارین یاشامینی چتینلشدیریب . آیریجا تبریز دوستاقینین قادینلار بولومونده ، هر اتاقدا ایشیقلارین صاباحا قدر آچیق اولماسی ، گورنتولو دوربین، کیفیر توالت و حمام، هوالاندیرما سیستمین اولماماسی ، ساغلیق و طبی ایمکانلارین اولماماسی کوید ۱۹ و دیگر خسته لیکلرین ریسکینی چوخلاتمیشدیر . خصوصا کورپه اوشاقلاری اولان قادین محبوسلار اوچون دوروم داهادا زورلاشدیریجی و ریسکلی اولوب .


text:
`هلیکوپتر` نتیجهلر
خبرلر [118]
- یۆزلرجه اینسان هلیکوپترلرله قورتاریلدی
- ۱۴۶ کؤچمن قورتاریلدی
- اوکراینا، روسیا اوردوسونون ایتکیلرینی آچیقلادی
- ایتالیادا ایتن هلیکوپترده ۴ تورک وار
- اوکراینا: سون بیر گونده ۴۰۰ روس عسگری اؤلدورولدو
- اوکراینا: روس اوردوسونون ۲۷ مین ۹۰۰ عسگری اؤلدورولدو
- اوکراینا، روسیا اوردوسونون ایتکیلرینی آچیقلادی
- اوکراینا، روسیانین حربی ایتکیلرینین یئنی ساییسینی آچیقلادی
- ملبورندا هلیکوپتر دوشدو
- باریش گوجو عسگرلرینی داشییان هلیکوپتر دوشدو
- اوکراینا، روسیانین ایتکیلرینی آچیقلادی
- اوکراینا: روسیا اوردوسوندان ۱۷ مین عسگر اؤلدورولدو
- اوکراینا: ۱۴ مین روس عسگری اؤلدورولدو
- اوکراینا: روس اوردوسوندان ۱۲ میندن چوخ عسگر اؤلدورولدو
- اوکراینا، روسیا اوردوسونون ایتکیلرینی آچیقلادی
- رومانیده بیر اوچاق بیر ده هلیکوپتر دوشدو
- اوکراینا، ۵۷۱۰ روس عسگرینین اؤلدورولدوگونو آچیقلادی
- هلیکوپتر سانحهسینده ۴ نفر حیاتینی ایتیردی
- اسرائیلده هلیکوپتر دۆشدو
- پرو-دا حربی هلیکوپتر قضایا اوغراییب،اؤلنلر وار
- ایستانبولدا هلیکوپتر دوشدو
- هلیکوپتر دنیزه بئله چاخیلدی
- آتاک هلیکوپترلری
- تورک هلیکوپتری آتاک
- هلیکوپتردن ائنیب آدرس سوروشماق
- آتاک
- گؤکبی هلیکوپتری تست ائدیلدی
- پاکیستاندا یۆزلرجه اینسان هلیکوپترلرله قورتاریلدی
- تورکیه میللی هلیکوپترینه یئرلی موشک


text:
اویان نیوز: مخالیف قروپلار ایل سونوندا ائتدیکلری آچیقلامادا سیویل ایتکینلرینی ۴۸ مین اولاراق تخمین ائتمیشدیلر
بیرلشمیش میللتلر، سوریهده اؤلنلرین سایسینی اورتایا چیخارماق اوچون بئش آیدیر ائدیلن آراشدیرمانین نتیجهسینی آچیقلاییب.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین اینسان حاقلاری عالی کومیساریاسی ناوی پیلی، اسد رژیمی طرفیندن تطبیق اولونان “مرحمتسیز قیرغینین” احتیماللا ۶۰ مین اینسانین حیاتینی ایتیردیغینی آچیقلادی.
آراشدیرما، یئددی آیری قایناقدان گلن خبرلری موقاییسه ائدیلدی.
پیلی، آراشدیرمانین ۱۵ مارس ۲۰۱۱ ایله ۳۰ نوامبر ۲۰۱۲ تاریخلری آراسیندا احاطه ائتدیگینی سؤیلهدی.
شهرلرین، قصبهلرین و کندلرین تانک و اوچاقلارلا بومبالاناراق یئرله بیر ائدیلدیگینی آچیقلایان پیلی، اسد رژیمینین عسگری جینایت ایشلدیگینی وورغولادی.
مخالیف قروپلار ایل سونوندا ائتدیکلری آچیقلامادا سیویل ایتکینلرینی ۴۸ مین اولاراق تخمین ائتمیشدیلر.
ت.ر.ت. تورکی


text:
عراقده حربی هلیکوپتر قولب توشدی
اوشبو حادثه عاقبتیده 5 کیشی حیاتی نی یوقاتدی
عراق نینگ صلاح الدین ولایتیده حربی هلیکوپتر نینگ قولب توشیشی عاقبتیده 5 عسکر حیاتی نی یوقاتدی.
عراق حکومتی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, اوشبو هلیکوپتر نینگ صلاح الدین ولایتی گه باغلیق امیرلی قصبه سی یقینی گه قولب توشگن لیگی بیلدیریلدی.
هلیکوپتر ده گی 5 حربی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی معلوم قیلیندی.
هلیکوپتر نینگ نیمه اوچون قولب توشگن لیگی توغریسیده هیچ قنده ی بیر بیانات بیریلمه دی.
علاقه لی ینگی لیکلر
سوریه ده بیر قطار تروریست جنگری قولگه آلیندی
قورال و مهماتلری بیلن بیرگه لیکده قولگه آلینگن لیکلری بیلدیریلدی


text:
خوزیستاندا گنج قیز ناموس مسئلهسی نهدنی ایله اؤلدورولدو
ایران وایر- ایران مئدیاسینین وئردیگی بیلگیلره گؤره، سون گونلر خوزیستاندا گنج قیز عائله عضولری طرفیندن ناموس مسئلهسی نهدنی ایله اؤلدورولوب.
رکنا سایتی، جوما آخشامی، ۱۳ آبان ۱۴۰۰-جو ایل، بو بارهده یازیب کی، حادثهدن ۳ گون سونرا موتهیملر پولیسه تسلیم اولوبلار و والیدئینلرین شیکایتلری اولمادیغی اوچون جینایتین عومومی بویوتو ایله باغلی پرونده آچیلاراق محکمهیه وئریلدی.
سلاحلا اؤلدورولن گنج قیزین جسدی پراید مارکالی اتومبیلین ایچریسیندن تاپیلیب.
بیلگیلره گؤره، پولیسین ایلکین آراشدیرمالاری سونوجوندا گنج قیزین عائله عضولری طرفیندن ناموس نهدنی ایله اؤلدورولدویو، داها سونرا ایسه جینایتکارلارین قاچدیغی بللی اولوب.
راپوردا قتلین باش وئردیگی شهر و نئجه باش وئردیگی قئید ائدیلمیر.
ناموس مسئلهلرینه گؤره قتللرده قوربانلارین چوخو قادین اولور و عائلهلرده زوراکیلیق و موناقیشه آدلاندیریلاراق بیلدیریلیر. بو قتللر عادتاً قوربانین عائلهسی و یا باشقا قوهوملاری طرفیندن حیاتا کئچیریلیر.
مجبوری نیکاح، بوشانما، عکس جینس و حتی جینسی تجاووز چوخ واخت رسوایچیلیق دئییلن شئیه گؤره آدام اؤلدورمهیه سبب اولور.


text:
آشیق اویونو ـ قویونلارین و کئچیلرین آرخا ایاقلاریندا اولان دؤرد اوزلو سوموکله اوینانان اویون. بو چوخ قول قانادلی بیر اویوندور.
آذربایجاندا قوللانیلان ترمینلری بونلاردیر:
اونقا، دانقا، زیققا، توققا، تاوا، آلچی، توخان، جیک، بؤک، اومما میده، خوما، سوجوماق، هؤل، سو، خیلان، پیریک، آلچی.
آشیق،جوت دیرناقلی حیوانلارین دالی آیاقلارینین دیز سوموگوندن چیخاردیلان و دؤرد اوزو دَییشیک شکیللری اولان سوموگون آدیدیر.
آشیق اویونو، آشیق سوموگو ایله اوینانان اویون تورلرینه دئییلیر. اویون قویون آشیغی ایله اوینانماقدادیر. قویون آشیغی کیچیک و یئره دوشدوگونده هر اوزو اوزرینده دورا بیلدیگی اوچون ترجیح ائدیلیر. کئچی آشیغی ایله ده اویون اوینانار. دوه آشیغی ایله اویون اوینانماز چون بئله اینانج واردیر کی دوه آشیغی هر ائوده اولسا او ائودن اؤلو چیخار!
آشيق سوموگونون شكلي و دوشدوگو حالتلره گؤره ان اسكي دوورانلاردان بري اينسانلار ايچره، اؤزلليكله كاهينلر، منجملر و فالباخيجيلاري اوچون اؤنملي اولموش. بير چوخ بدوي و ايلكر مدنيتلر ايچره فالچيلار بير نئچه آشيق سوموگو ايله گلهجگي آچيقلارميشلار.
«ماحمود کاشغرلی» نین 1000 ایل اؤنجه یازیلمیش «دیوان لغات الترک» دهکی شکلی “Aşuk”دور.
اوغوزلارین ان اسکی آبیدهسی اولان «دده قوروقود» کیتابیندا دا آشیق اویونوندان سؤز گئدیب:
مگر سلطانیم،گنه یازین بوغایی سارایدان چیخاردیلار. اوچ کیشی ساغ یانیندان، اوچ کیشی سول یانیندان دمیر زنجیرله بوغانی توتموشلاردی. گلیب اورتاسیندا قویو وئردیلر. مگر سلطانیم، دیرسه خانین اوغلانجیغی اوچ دخی اوردو اوشاغی میداندا آشیق اوینارلاردی….
بئلهلیکله اوغوزلارین ایچریسینده آشیق اویونونون نه قدر یایغین اولدوغونو و اؤنملی اولدوغونو سؤیلهمک اولار.
بیزیم سولدوز


text:
تانینمیش شاعر “عاصم اردبیلی” دونیاسینی دهییشدی
یاییلان خبرلره اساسن تانینمیش آذربایجان شاعری و اردبیل ادبی محیطینین آدلیملاریندان اولان شاعر “عاصم اردبیلی” ۷۳ یاشیندا دونیاسینی دهییشمیشدیر. شعرلرینده “عاصم” تخلص ائدهن “صالح عاصم کفاش” ۱۳۲۰ینجی ایل اردبیل شهرینده دونیایا گؤز آچیر؛ یئنییئتمهلیگیندن ادبیاتا و خصوصیله شعره ماراق گؤستریر و فارس و آذربایجان دیللرینده شعرلر یازماغا باشلاییر. عاصم دیپلوم آلاراق معللیملیگی پئشه سئچیر و تدریسله برابر تحصیلینهده داوام وئریر و ۱۳۵۷ینجی ایل “دانشسرای عالی”دن انگلیس دیلی اوزره لیسانس آلیر. بو ایلدن سونرا عاصم بیر انگلیس دیلی معللیمی کیمی اردبیل مدرسهلرینده تدریس ائدیر.
بیز، آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت(ایشیق) سیتهسی امکداشلاری آدیندان بو ایتگینی شاعر عاصم اردبیلینین مؤحترم عائلهسینه، دوست و تانیشلارینا و ائلهجهده ادبی جمعیتیمیزه باش ساغلیغی وئریر و بیر شعرینی گتیرمکله خاطیرهسینی عزیزلهییریک.(۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳)
“سوری” پوئماسیندان بیر پارچا
من ایستیرم اؤزومو آغلایام نه ائتمهلییم؟؟
اؤلن دیلکلره یاس ساخلایام نه ائتمهلییم؟؟
من ایستیرم کؤزهریب اود کیمین کول اولسامدا
قارانلیغین اورهیین داغلایام نه ائتمهلییم؟
چوخ ایستیرم؟ قوناغیم اولسا شعریمین پریسی
قیزیل غزل قولونا باغلایام نه ائتمهلییم؟
من ایستیرم سویو چاتدیرماغا یارین باغینا
جوشوب شلاله کیمین چاغلایام نه ائتمهلییم؟
منیم ده اوخشاماغا محتشم دیاریم وار
صفالی باغچالییام، باغلییام نه ائتمهلییم؟
اؤزومده یاسلی، گؤزومده، سؤزومده، شعریمده
آچیق دئییم ساوالان داغلییام نه ائتمهلییم؟
… و ایستیرم نه عطا اولسا عاصمه ائلدن
سیزهده بیر نئچه پای ساخلایام نه ائتمهلییم؟


text:
دانلود اهنگ در ادامه مطلب
آهنگ آرش کایان به نام سودان گلن سورمه لی قیز
متن اهنگ
سودان گلن سورملی گیز .. سودان گلن سورملی گیز
چوخ اینجیدیر بو گیز منی.. چوخ اینجیدیر بو یار منی
ایله ناز ایله گلیسن.. ایله ناز ایله گلیسن
آپاریلار بیزه سنی .. آپاریلار بیزه سنی
سنون الووی الیمه آلام.. سنون الووی الیمه آلام
گولومی بوینوا سالام.. گولومی بوینوا سالام
آی گیز سن سیز من اولرم.. آی گیز سن سیز من اولرم.
اولم بوگارا گاشونان.. اولم بوگارا گوزونن.
گلسن سنی اوزوم آلام.. گلسن سنی اوزوم آلام.
آی بو گلن یاریم اوزی.. گوزلری جیران گوزی


text:
نیوتونون دونیالیق جاذبه قانونو
Newton's law of universal gravitation
نیوتونون دونیالیک جاذبه یوخسا یئرچکیمی یاساسی گئنلده بئلیرتیلن هر پارچاجیک کائینات یوخسا اورون ده دیگر پارچاجیکی زورنان دیرکت ارانتیلی چئکیر اونلارین کوتلرین اورونو یا ایستهسالی و ترس اورانتیلی میدانین مرکزلرینون آراسینداکی مسافه ده. بو تئورونون یایمی ایلک بویوک بیرلشمه آدینان تانیلمیش اونجه دن بیرلشمه قید ادیلیب کی . اونجه دن تعریف اولونموش دونیادا یرچکیم فنومنی آسترونومی داورانیشینان تانیلمیش.
بو یاسا فیزیکین بیر عمومی یوخسا گنل یاساسی دیر کی ایمپیریکال یوخسا تجربی گوزلملردن تورتیلمیش کی آیزاک نیوتون بونو ایندوکتیو یا القائی سبب آدلاندیرمیش[۱].
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ اینگیلیسجه ویکیپدیا
http://en.m.wikipedia.org/Newton'slawofuniversalgravitation[دائمی اولو باغلانتیلی] دن گوتورولموش.


text:
گوُنئی آذربایجاندا میللی حرکت و گئنج نئسلیمیز.-- آذرخش
- توضیحات
- منتشر شده در پنج شنبه, 30 مرداد 1393 14:51
مقالۀ نین داوامی اوُلاراق : دئمیشدیک کی بیر نئچه واخت دیر کی فارس راسیست محافیلی اوُز مئدیالاریندا ( تلویزیون و اینترنت سایت لاریندا ) بعضی تانینمیش آنتی آذربایجان ؤ آنتی توُرک دانیشمانلاری ؤ یازیچیلاری آزادلیق قورتولوش یولوندا موجادیلۀ ائدن یاشلی و گئنج آذربایجانلی مبارزلرۀ قارشی اوُلمازین تهمت لرین وُوروب اوُنلاری بوُلوجوُ«تجزیۀ طلب» بیگانۀ لرنوکری و باشقا اوُزلرینۀ یاراشان کلمۀ لرلۀ زئهرلی تبلیغاتلارؤ دامغالار وُورماقدا دیلار .
بو تهمت لری بیر حالدا آذربایجان توُرکلرینۀ وُوروُرلارکی ، راسیست فارس باشچیلاری هئلۀ یوز ایللر قاباقدان ؤ یا ایستر پهلوی رژیمیندۀ ، ایستر بوُگوُنکو موللا رژیمیندۀ اوُزلری نئسیلدن نئسیلۀ اینگیلیس ، روس ؤ باشقالارینین آچیق آشکارنوُکرچیلیگیندۀ اوُلموشلار ؤایندی دۀ واردیلار.
آذربایجان توُرک میللتی کیمسۀ یۀ نوُکرچیلیک اتمۀ میشدی ، مستعمرۀ لیکدن خیلاص اوُلوب اوُز سرنوشتینۀ حاکیم اوُلماق ایستگی ایلۀ ، اسارت خیلاص اوُلماق ، أسیر اوُلموش بیر بوُیوک میللتین طبیعی و قانونی حاققی دیر .
کئچمیش مبارزلردن بیرچوُخلاری موُللا فاشیست رژیمینین تعغیب لری و جوُربۀ باسغی لارینا باخمییاراق حال حاضیردا وطنیمیزدۀ و بعضی لریدۀ خاریج اوُلکۀ لردۀ یاشاماقدا دیرلار، بو بوِیوک آرمانلی اینسانلار هئچ زامان آنا دیللرین ، آذربایجانلی و توُرک اوُلدوقلارین اوُنودمامیشلار، وطن دۀ ایسۀ فارس رژیملرینین آسیمیلاسیون باسغیلاری بیرطرفدن ، حئیاتین چئتینلیکلری دیگر طرفدن دوُزولمز شرایط داوام ائدرکن، آنجاق اوُنلار سوُنسوز ایرادۀ ایلۀ مبارزۀ مئیدانیندا گئنج نئسلیمیزلۀ چیین چیینۀ میللی وارلیقیمیزین صداقتلی گوُزئتچیلری دیرلر.
ألبتۀ کی فارس راسیست لری موباریز تورک میللتینۀ چامور آتماقدا اوُستادیرلار، اوُنا گوُرۀ دۀ بو یوُرولماز ، گوُجلو ایرادۀ لی اینسانلاری هئچ زامان گوُرئر گوُزلری اوُلمامیشدیر ؤ یوخدور ، بو سبب دن جوُربۀ جوُر باشقا مئدیالاردا پهلوی رژیمی نین جینایت لریندن دوُگونلوکلۀ دانیشیلدیقی زامان " غضبلئنرئک ! اوُتانمادان اوُزلرینۀ حاق وئریب اوُ حادیثۀ لرتاریخدۀ قالدی دئیۀ " جینایت لرین اوُستون آچماق ایستۀ میرلر، چونکی بو گوُنۀ قئدر حئیاتدا قالان دموکرات میللییتچی آذربایجانلیلار کئچمیش میللی موجادیلۀ نین تجروبۀ لی ؤ جانلی تاریخلری دیرلر، ائلۀ بونا گوُرۀ دۀ فارس راسیسمی جوُر بۀ جور شیوۀ لر و آغیر تحقیرائدیجی کلمۀ لرلۀ میللتیمیزین یاشلیلاری ایلۀ گئنجلری آراسیندا ایتخیلاف یارادماق اوُچون ، ایسترداخیلدۀ و یا خاریجدۀ اوُنلارا هئر جوُر تهمت لر وُورماقلا ( چوُروموش ، یانمیش کارت لار !!) آدلاندیرلار! بیرحالداکی اصیل فیکیرلری چوُروموش تاریحدن سیلینمیشلر اوُزلری دیرلر.
عینی حالدا تلاش ائدیرلر گئنجلریمیزین بئینیدۀ قاباقجیل موباریزلرۀ قارشی بد بین لیک ، کوُهنۀ فیکیرلی لر، پاسیف اوُلموشلارعنوانی ایلۀ فیکیر تخریباتی یارادسینلار.
ایران دئیلن مخروبّ یۀ حاکیم اوُلان موللا راسیسم رژیمی ایلۀ سیخی ایش بیرلیگی ائدن ، فارس پان ایرانیست لری بوکیمی زهئرلی شیوۀ لرلۀ دانیشارکن، آیدین دیرکی اوُنلارین معیین هدف لریدۀ وار، گوُنئی آذربایجاندا گوُندن گوُنۀ گوُجلنمئکدۀ اوُلان میللی قورتولوش حئرکاتین ، بوگوُن میللتیمیزین شهامتلی ؤغیرتلی اوُغول قیزلاری رهبرلیگ ائدیرلر، گئنج نئسلیمیزین یوُرولماز ، سارسیلماز موجادیلۀ لری نتیجۀ سیندۀ هم رژیمین باشچیلاری ؤ همدۀ اوُنلارین خاریج اوُلکۀ لردۀ اوُلان قویروقلارین قورخویا وحشتۀ دوُشموشلر.
هئرگوُن فارس مئدیالاریندا گوُنئی آذربایجانین میللی حئرکاتینا قارشی گئنیش ؤ منفی تبلیغاتلار یاییلماقدا دیر، اوُنلارسئچیلمیش کلمۀ لر ؤ موذیانۀ تبلیغات لارلا خاریج اوُلکۀ لردۀ فعالییت ائدن ؤ توُرکلوک مفکورۀ سیندن مدافعۀ ائدن آذربایجانلی لارین بئنیندۀ میللی حئرکتۀ دائیر شئک ، تردید یارادماق و اوُنلاری اوُز کئچمیش آتا بابالارینین آزدالیق یوُلوندا آپاردیقلاری فداکارلیقلارینا بد بین اتمئک ایستۀیرلر ، بوناگوُرۀ دۀ میللی فعاللاریمیزآذربایجانچیلیقی و تورکلوگو منیمسۀ دیکلری حالدا اوُنلارین بوُتون دوزاقلاری پوچا چیخاجاقدیر.
فارس پان ایرانیست لری عمدۀ اوُلاراق 21 آذر قیامینا ؤ میللی حاکیمییتین رهبرلرینۀ قارشی باشدا سید جعفر پیشۀوری اوُلماقلا کینۀ لرین هئلۀ دۀ خائین اوُرۀ ی لریندۀ داشیماقدا دیرلار. بو بیر حالدا دیر کی اوُتانمادان پهلوی رژیمنین بوُتون جینایت لرین اوُرت باسدیر ائدیرلر!
لاکین گوُنئی آذربیجانین یئنی گئنج نئسلی دوُزگونلوکلۀ کراواتلی ، عمامۀ لی فارس راسیست لرینین بوُتون شئیطانی ؤتخریباتچی اوُیونلارین بیلیرلر. سوُنوندا بونودا قئید اتمئک یئرندۀ اوُلارکی :
ــ میللی حرکتین بوگوُنکو و گئلۀ جئک رهبرلری گئنجلریمیزاوُلماقلا بیرلیکدۀ ، اوُنلار بوُتون میللتیمیزلۀ سوُزدۀ ، عملدۀ ، هدف دۀ چیین چیینۀ مجادیلۀ ائدیرلر.
ــ ایران دئیلن یئردۀ حاکمییت فارس راسیست لرینین ألیندۀ اوُلدوقو حالدا ، فارس دیلی دۀ زوراکی لیقلا حاکیم اوُلموشدور ؤ بو یادلار دیلی زوُراکیلیقلا آذربایجان میللتینۀ تحمیل اوُلونماقدا دیر .
ــ خاریج اوُلکۀ لردۀ اوُلان میلیونر فارس آریاچیلارینین داواسی أللریندن چیخمیش مقاملاری ، وزیرلیکلری ، رئیسلیکلری ، غارتچیلیکلری خاطیرینۀ دیر. یوخسا اوُنلارین فارس حاکیمییت ایلۀ عمدۀ مخالیفت لری یوُخدور.
ــ رژیم اوُنلارا یاشیل چیراغ گوُستردیگی حالدا ، فرصتی ألدن وئرمۀ دن خامنۀ ای ؤ باشقا موُللا لارین أللریندن اوُپمئگۀ دۀ حاضیردیرلر.
ــ بونا گوُرۀ دۀ داخیلدۀ ، خاریجدۀ اوُلان آذربایجانلی لار بئلۀ یئرتیجی ، ایرقچی دوُشمانلارین قارشیسندا تشکیلاتلانمالی ؤ بیرلئشمئلی دیرلر. چونکی میللتیمیزین ، ؤطنیمیزین تک قورتولوش یوُلونون چارۀسی بیرلیگیمزدن آسیلی دیر.
یاشاسین گئنجلریمیز ـ یاشاسین بیرلیک ــ آذرخش ـ 20 / 8 /


text:
بازارک، 26میزان، باختر
پنجشیر ولایتی حاکمی، مولوی محمد محسن هاشمی باشچیلیگیده خوفسیزلیک و برقرارلیکنی تامینلش اوستیده تاکیدلندی، اوتکزیلگن ییغینده.
باختر آژانسی نینگ خبرچیسیگه کوره؛ اوشبو ییغینده قطار حربی و استخباراتی نهادلر مسئوللری اشتراک ایتگن ایدیلر؛ پنجشیر حاکمی، برچه خوفسیزلیک بوییچه ایشلری ایریم خوفسیزلیک نهادلری هماهنگ لیگیده آلغه آلیب باریلیشیگه، تاکید قیلدی.
پنجشیرنینگ خوفسیزلیک و برقرارلیکنی تامینلش اوچون، بیرلیکده خرکت قیلیش و خوفسیزلیک نهادلری اورته سیده جدی هماهنگلیک بولیشی کیرهک، چونکی خوفسیزلیک و برقرارلیکنی یخشی درجه ده تامینلشگه بیرگه حرکت قیلیش یخشی نتیجه بیره دی دیب قوشیمچه قیلدی او.


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
S ən ای سیناغی، سَنِه یاخین اولانلارین دیرمانی؛ qılıncı، aşiqlərinin coşqun istəyi; اکسو، هسرتینی چکن کونوللرین اِن اِزیز آرزوسو; hökmü، Sənin həqiqətini tanıyanların yeganə ümidi! سهنی و وریرهم ایلاهی گؤزللیین و و زونون نورونون پاریلتیسینا – سئنین یوکثک تَکلیک مَکانیندان بیزی سینه یاخینلاشدیران شهیلری نازیل ایله. و سونرا، بیزیم ادیملاریمیزی اؤز یمریندیر موهکمللندیر، ای مِنیم اللهیم، اورهکلیمیزی سئنین ایرفانین شفقی ایل ایشیقلندیر و قیریمیلندر.
-بهاءالله
Sınaq və Çətinliklər
Sınaq və Çətinliklər
ای سیناغی، سَنِه یاخین اولانلارین دیرمانی؛ qılıncı، aşiqlərinin coşqun
یولوندا چکیلئن بئلالار اولماسایدی، هقیقی آشیقلرین نچه تانیناردی.
Sınaq tufanları gücsüzdür ki, Sənə yaxınlıqdan həzz alanları mane olsun.
Öz səxavətin و bəxşişinlə mənim kədərimi dağıt və həyəcanımı qov
Bəlalar hər tərəfdən mənim üstümə yağır و Səndən başqa heç kim on
سئنینل گؤروشون هسرتینی چکنلرین گؤز یاشلارینا، مئرهمتیندن مئه