text:
برچسبها: عکس در مورد عید نوروز
bayram galir
محمدرضاشوکتی
بايرام ايدي گئجه قوشو اوخوردو
آداخلي قيز بهي جورابين توخوردو
هر كس شالين بير باجادان سوخوردو
آي نه گؤزهل قايدادي شال ساللاماق
بَهي شالينا بايرامليغين باغلاماق
قيش چيخدي، اوزو قاراليق كؤموره قالدي. بيرده بيز قالديق، بير قالاق آرزي ديلك. بير دونيا حسرت. بير بؤلوك اورهك، و...
ياز گلير، بايرام گير آتا بابالاريميزين يادگاري «نوروز بايرامي» قيشين ايستي اوجاقلاريندان چيخيب، اهريمنين اليندهن قورتولوب «قيز قالاسي»، «قيزكؤرپوسو»ندهن كئچيب،
«آتيل باتيل چرشنبه باختيم آچيل چرشنبه»
دئيه آينا كيمي آيدين گونلر آرزيلاييب، ساياچيلارين سايالاري و عاشيقلارين سازلاري ايله ال بير اولوب، كند – كؤوشنه ساري يولا دوشور.
نوروز گلير، دونيا تزهلنير، طبيعت يئنيلشير، امّا بيز نئجه؟! تزهليكدهن، يئني لشمكدهن، دوزلوك دهن دوغرولوقدان بيزيمده خبريميز وارمي؟ بيزده آغ بيرچك آنالارين صداقتلي اورهيي كيمي صاف بير اورهيه صاحاب اولموشوق؟ يوخسا...! نه يه؟!
نوروز گلير، دونيا ميزا نئجه باخميشيق. بوراجاخ نه ائتميشيك؟!گلهجك نسلهنه تؤحفه ميز واردير؟ نئچه سرمايا...! نه جورهطبيعت! نه دوشونجه؟...نوروز گلير... هارداييق، كيميك، ...!؟
بو ايلي ده سونا يئتيرديك، بايرامليق اولسون دئيه نئچه سطير اورهك سؤزو ايله نئچه بيت شعر يازيب تقديم ائدهك، اومود كي يئني ايلينيز آيدين، بوللوق، بركتلي، موبارك، گوللو- چيچكلي اولسون.
بو ايليميزي جور به جور سياسي، اقتصادي هنري اولايلارلا سونا وئرديك. آجي – شيرين خاطيرهلرله آز – چوخ ياناشديق، امّا هئچ بيريسي دونیاسوییه سینده اوز وئره ن قانلي فاجعهلردهن آجي اولمادي. بيز باهاليغا، تحريمه، ابرقدرتلرين ظولمونه دؤزدوك،قيشي كؤمورون اؤزو قاراليق قيمتينه قورتارديق، امّا قانلی فاجعه لرده آیاق آلتیندا قالان خيرداجا اوشاقلارين آغلار گؤزلرينین دردلی باخیشلارینا دؤزه بيلمهديك. اونلارلا بيرگه آغلاديق، اونلارا دهين يارا ائله بيلديك بيزه دهيدي. بيزده اينسانيق، بيزيمده قلبيميز وار.
رحمتليك سعدي دئيير:
بني آدم اعضاي يكديگرند
كه در آفرينش ز يك گوهرند
چو عضوي به درد آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
تو كز محنت ديگران بي غمي
نشايد كه نامت نهند آدمي
بيز جنگ يوخ، صولح، باريشيق، عشق، محبت عاشيقي ييك. بيزيم علم، هنر و صنعتيميز صولحله باريشيق نامينه دير. بيزيمچيراغيميز تانريدان ياينر. هئچ كيمسه اونو سؤندوره بيلمز.
میللت یولودور حاق یولو دور گئتدیییمیز یول
ای حاق یاشا ای سئوگیلی میللت یاشا وار اول
رحمتليك واحيد بويورور:
اي گول مني سن ايستهسن عؤمروم هدر اولماز
صولح اولماسا ائولاد وطن بختهور اولماز
آزادهليگي صولحو سئوهرلر بيزيم ائللر
بير يئرده كي صولح اولسا او يئرده ضرر اولماز
ساغ اولون ساغليقلا قالين.یئنی ایل بایرامینیز موبارک اولسون
آرتيق حؤرمتله:
محمدرضا شوكتي الوارعلیا
برچسبها: نوروز بایرامی, عیدنوروز
داش داش اوسته قالمازدی
دئییرلرکی، خوجا نصرالدین آنادان اولدوغو کند چوخ گؤزل ایمیش. چوخ گؤزل هاواسی،
جوربهجورسولاری، قشنگ باغلاری، باغچالاری وار ایمیش.
ایستی یای گونلری نین بیرینده خوجا ائشیدیر کی، شهرین حاکیمی واخت کئچیرمک اوچون
هامان کنده گزمه یه گئدیب. قالیر کندین قئیدینه کی، گؤرهسن حاکیمین بو واخت کئچیرمه یی
کنده نَیه باشا گلهجک؟
بیر هفته کئچیر. خوجا ائشیدیر کی، حاکیم قاییدیب گلیب. دوروب حاکیمین یانینا گئدیر.
باخیرکی، حاکیمین کئیفی چوخ سازدی. سلام-کلامدان سونرا خوجا حاکیمدن سوروشور:
- یاخشی، حاکیم آغا نئجه کئچدی؟ راضی قالدینمی؟
حاکیم دئییر:
- بیلیرسن نئجه یاخشی کئچدی... هئچ بیلمه دیم کی، بیر هفته نئجه گلدی، نئجه کئچدی؟
- بیرده باخدیم کی، قورتاریب. باخ، بیرینجی گون کندده بؤیوک بیر یانغین اولدو،
کندین تامام یاریسی یاندی. جاماعت ائله قیشقیریب قاچیردی کی، آدامین گولمکدن قارنی
جیریلیردی حتی بیر نئچه آدام دا یاندی.ایکینجی گون بیر قودورموش ایت اون-اون بئش
نفرهجن آدام قاپدی. اؤزون فیکیرلش گؤر نه قیامت اولار دا... لذّت وئردی.
صاباحیسی بیر سئل گلدی، بیر سئل گلدی، داها نه دئییم... تزه بیچیلمیش بوغدالار سویون
ایچینده اوزوردو، اونلارین دالینجا آداملار اؤزلری ده اوزوردولر. چوخلو آدام دا آپاردی.
دؤردونجو گون بیر کندلی دلی اولدو، بئش-آلتی آدام اؤلدوردو. بئشینجی گون بیر دام اوچدو،
بوتون کولفت قالدی آلتیندا. اؤلن، قولو سینان، باشی ازیلن. آلتینجی گون بیر آرواد اؤزونو
بوغوب اؤلدوردو... آخیر کی، دئمه یینن باشا گلن دئییل. باشقا جورکئیف چکدیک. من
عؤمرومده بئله کئیف گؤرمه میشدیم.
خوجا حاکیمین سؤزلرینه قولاق آسیب دئییر:
- یاخشی کی، بیر هفته یه گلیبسن. بیر آز دا قالسایدین کندده داش- داش اوستده قالمازدی.
خوجا نصرالدینین بوستانیندا
بیر آخشام اوستو خوجا اؤز بوستانیندا قووون دریرمیش. اۆچ نفر گلیب سلام وئریر.
خوجا سلامی آلدیقدان سونرا تئز بیر قووون کسیرکی:
- بویورون، قووون یئیین!
قوناقلار یئییب دویاندان سونرا دورورلارکی، گئتسینلر، خوجا دئییر:
- قووونلاردان سئچین، گؤتورون، اوشاقلارا دا آپارین!
ائله خوجا بونو دئجک قوناقلاردان ایکیسی هرهسی ایکی قووون، اوچونجوسو ده اللشه –
اللشه اوچ قووون گؤتورور. خوجا تئز اۆچ قووون گؤتورن قوناغا تعظیم ائدیب دئییر:
- پادشاه ساغ اولسون! اؤز وزیر-وکیلینله منیم بوستانیما خوش گلمیسن!
قوناق حئیرتله سوروشور:
- سن نه دن بیلدین کی، من پادشاهام، بونلار دا وزیر-وکیل؟
خوجا دئییر: موفته خورلوغونوزون درجه سیندن بیلدیم.
هامینیزین دردینی چکیرم
شهرین حاکیمی خوجا نصرالدینه اؤزونون ان قورخولو دوشمنی کیمی باخارمیش.بوتون
فیکری ذکری بو ایمیش کی، بیر فورصت تاپیب خوجا یا پیسلیک ائلهسین.اما هرنه حیله
قورارمیشسا،خوجا ایشین ایچیندن ائله مهارتله چیخارمیش کی،حاکیم اؤزو آخماق وضعیتده
قالارمیش. گونلرین بیرینده خوجانین ائششه یی اؤلور.حادثه خوجایا او قدر تأثیرائلهییرکی،
کیشی عمللی-باشلی یاسا باتیر.نه دینیر، نه دانیشیر،ائله درد چکیر.شهرین حاکیمی مسئله دن
خبردار اولور. هئچ اولمازسا خوجا یا ساتاشماق اوچون یاخشیجا فورصت دوشدویونه سئوینیر.
آدام گؤندریب خوجانی حضورونا چاغیرتدیریر.سلامدان سونرا یالاندان قاش-قاباغینی
ساللاییب دئییر:
- بو نه بدباختلیقدیرسنه اوز وئریب، آی خوجا!؟ دئییرلرجانیندان آرتیق ایسته دیگین، اؤزونه
لاییق بیر ائششه یین وارایمیش، اؤلوب... بس بیزیم کیمی دوستلارا نییه خبر وئرمه میسن؟
خوجا باشا دوشورکی،حاکیم اونو تحقیرائله مک مقصدیله چاغیریب. اؤزونو پوزمادان دئییر:
- سیز حاقلیسینیز، حاکیم آغا! من دوغرودان دا او ائششه یی چوخ ایسته ییردیم.
او، منه هم ائششک ایدی، هم آت، هم ده سیزدن یاخشی اولماسین، گؤزل بیر دوست ایدی.
یازیق ائله بیردن-بیره آزارلادی، عؤمرونو باغیشلادی سیزه.
حاکیم باخیر کی، خوجا یئنه ده اونو اوسته له دی. یانینا چاغیرماغینا دا پئشمان اولور. بیرتهر
باشدان ائلهمک اوچون دئییر:
-چوخ فیکیرائتمه! دونیانین وفاسی بودور.هامیمیزاو یولون یولچوسویوق...نه ائتمک اولارکی؟
خوجا دئییر:
-اشی، سیز ساغ اولون! الله اونون عؤمروندن کسسین، جالاسین سیزین کیمی دوستلارین
عؤمرونه.او نئجه دئیرلر،تورپاغی سانی یاشایاسان. آنجاق من ده ائله تک بیرجه ائششه یین
دردینی چکمیرم کی؟.. بیلیرم کی، سیزهامینیز او یولون یولچولاری سینیز،اودور کی، ائله
هامینیزین دردینی بیردن چکیرم.
ساققال ایختییاری
دئییرلر کی، هرهنین بیر عادتی اولار. خوجانصرالدینین ده عادتی بو ایمیش کی، چوخ
تئز- تئز ساققالینی تومارلارمیش. تیمورلنگ اینجیتمک مقصدی ایله بیرگون اونا دئییر:
- ساققال تومارلاماغی سنه قاداغان ائله ییرم. بیر ده تومارلاسان ساققالینی قیرخدیراجاغام،
الینی ده کسدیرهجه یم.
خوجا تیمورا یاخشی بلد ایمیش. بیلیرمیش کی، چوخ دا اونون ایپینین اوستونه اودون ییغماق
اولماز. اودورکی، یازیق ساققالینی تومارلاماغی ترگیدیر.
بو احوالاتدان بیر مدت کئچیر. گونلرین بیرینده تئیمور خوجا دان سوروشور:
- خوجا، من نه ائله ییم کی، اهالی منیم عدالتیمه اینانسین؟
خوجا دئییر:
- هرشئیدن قاباق، قیبله ی-عالم، هر کیشی نین ساققالی نین ایختییارینی اؤزونه قایتار!
یالان اولاجاق
خوجا نصرالدین بیر گون یولدا ائششه یینی ایتیریر، نه قدر آختاریرسا، تاپا بیلمیر.
آخیردا ال چکیب پییادا ائوه قاییدیر. بیر آز گلندن سونرا قونشوسو چیخیر قاباغینا.
خوجا قونشوسونو گؤرجک سوروشور: قونشو، کندده تزه نه وار، نه یوخ؟
قونشو دئییر: ائله تزه بیر شئی یوخدور. نئجه؟
خوجا سوروشور: بس کندده دانیشمیردیلار کی، خوجا نین ائششه یی ایتیب؟
قونشو دئییر: یوخ، ائشیتمه میشم.
خوجا تئز شوکور ائلهییر کی: آللاها شوکور. دئیه سن ائششه یین ایتمه یی یالان اولاجاق.
اگر دوغرودان ایتسئیدی، جاماعت دانیشاردی.
برچسبها: گوناگون, ملانصرالدین, بهلول عاقل, بهلول دیوانه, پشه
خوجا نصرالدین و جاوان
قیش آخشاملاریندان بیرینده خوجا محله ده کی چایخانایا(قهوه خانه) گئدیر. فیکیر وئریب
گؤرورکی، دوکانین کونجونده بیر جاوان اوغلان اوتوروب، اما ائله دی، ائله دی کی،
ائله بیل غم دریاسینا باتیب.خوجا ماراقلانیب جاوانا یاخینلاشیر، بیر آز اوردان-بوردان
صؤحبت ائله یند ن سونرا سوروشور:
- قارداش، دئ گؤروم، سنه نه درد اوز وئریب کی، بئله غم دریاسینا باتمیسان؟
جاوان بیر آه چکیب باشلاییر کی:
-آی خوجا ،سندن آییب اولسا دا، من فیلان تاجیرین قیزینا عاشق اولموشام.قیزدا منی سئویر.
ایکیمیز ده بیر-بیریمیزه سؤز وئریب عهد پیمان باغلامیشیق. او، دؤولتلی تاجیر قیزیدی،
اما من، نئجه کی گؤرورسن، یوخسول بیر اوغلانام. چوخ گؤتور- قوی ائلهیندن سونرا
آخیری دونن گئتدیم تاجیرین یانینا کی، بس، قیزینی وئرمنه. تاجیربیر آلتدان یوخاری
منه باخیب دئدی:
- قیزیمی نه قدر سئودیگینی گرک ثبوت ائلییه سن. او دا بئله اولار کی، گرک چایدا بوزو
سیندیریب گیرهسن سویوق سویون ایچینه. تا سحره قدراورادا قالاسان. بونو ائله سن اوندا
قیزی سنه وئررم.
من محبتین گوجوندن "باش اوسته" دئییب اورادان چیخدیم. گؤزله دیم قارانلیق دوشدو.گلدیم
چایین کنارینا. بوزو سیندیریب بوغازاجان گیردیم سویوق سویون ایچینه. قاریاغیردی،کولک
ویییلداییردی، بیرسویوق وار ایدی کی، دای نه دئییم. دوز صوبحه قدر قالدیم سویون ایچینده.
ائله کی،سحرآچیلدی، سودان چیخدیم، اوز قویدوم تاجیرین ائوینه. ایچری گیریب دئدیم:
"تاجیر، العهدو من الوفا. من شرطی یئرینه یئتیردیم، سن ده ودینه عمل ائیله".
تاجیر یئنه ده بیر آلتدان یوخاری منه باخیب دئدی:
- یالان دئییرسن. ثبوت ائله کی، سن دوغرودان دا سحره قدرسودا قالیبسان.
من آند-آمان ائله ییب دئدیم:
- واللاه، بالله، قالمیشام. حتی او اوزاق کندلرین بیرینده بیر پنجرهده بیر شام دا یانیردی.
تاجیر گولوب دئدی:
- دئمک، شرطیمیز پوزولوب. سن گؤزونله ایشیغا باخیب قیزینیبسان.
من نه قدر ائلهدیم کی، "آی جانیم، ایکی آغاجلیقدان دا شام ایشیغینا باخماقلا آدام قیزینا
بیلرمی؟" - کار ائلهمه دی کی، ائلهمه دی. من ایشی حاکیمه وئردیم. بیلمیرم حاکیمله گئدیب
نه چوغوللاشدی، نه چوغوللاشمادی، حاکیم ده اونون دئدیکلرینی تسدیق ائیلهییب منی
چیخاردیب قوودو. ایندی ایشیم اولوب بئله آه-زار.
خوجا اولدن آخیرا کیمی دقتله قولاق آسیب جاوانا دئییر:
- صاباح آخشام منه قوناقسان. گلمه میش اولما!
خوجا دوروب اورادان بیر باش تیمور لنگین حضورونا گئدیر. باش اییب دئییر:
- قیبلهی-عالم، صاباح آخشام منه قوناقسینیز.
اورادان گئدیب همن حاکیمی، همن تاجیری ده چاغیریر. بلی، صاباح اولور. تئیمور،حاکیم،
تاجیر و باشقا دعوت اولونموشلار گلیرلر. خوجا بونلاری یاخشیجا قبول ائلهییر، اگلشدیریر،
اؤزو هارایا ایسه چیخیب گئدیر.
تیمور اطرافا گؤز گزدیریب گؤرورکی، نه اوجاق یانیر، نه قازان قایناییر. قالیر معطل کی،
بو نئجه قوناقلیقدیر... غرض، بیر-ایکی ساعت گؤزله ییرلر،
خوجا گلمیر. آخیردا تیمور آروادی چاغیریب سوروشور:
- آی باجی، بس خوجا هارا گئتدی؟
آرواد دئییر: باغچانین دیبینده سیزین اوچون پلوو بیشیریر. تئیمور قوناقلاری دا گؤتوروب
گئدیرباغچانین دیبینه. باخیرکی، خوجا اوجا بیر آغاجین باشیندان بیر پوتلوق قازان آسیب،
آغاجین دیبینده ده بیر شام یاندیریب، اوتوروب گؤزله ییر. تیمور سوروشور:
- خوجا بو نه دیر؟ بورادا نه قاییریرسان؟
خوجا چوخ ساکیت دئییر:
- قیبلهی-عالم ساغ اولسون! سو آسمیشام، گؤزله ییرم قایناسین، سیزین اوچون پلوو بیشیریم.
تئیمور حیرصله نیب دئییر:
- آده، سن اؤزونو دولامیسان، یا بیزی؟ بورادان دا اورایا ایستی دیَیب سو قیزار؟
خوجا اوندان ده برک حیرصله نیب دئییر:
- بس ایکی آغاجلیقدا یانان شاما باخماقلا دا بدن قیزار کی، سن اوحؤکمو چیخاریبسان؟
تیمورسوروشور: "بو نه مسئله دیر؟". خوجا احوالاتی اونا دانیشیر، قیزی آلیب اوغلانا وئریر.
برچسبها: ملانصرالدین
قشنگ خوروز
بيري
وار ايدي، بيري يوخ ايدي، کئچميش زامانلاردا ايکي اوزاق قوهوم وار ايدي. بونلارين
بيري يوخسول ايدي کی مئشهده، بالاجا بير داخمادا قالاردی. او، بيريسی دؤولتلي
ايدي، شهرده، قشنگ، بؤيوک بير ائوده ياشاييردي.
گونلرين بير گونو يوخسول، مئشه ايله گئديردي، بيردن آغاجين آلتيندا پاريلدايان قيزيل بير له لک گؤردو. باشيني قالديريب يوخاري باخدي، گؤردو کي، آغاجدا قويروغو قيزيل بير خوروز اوتوروب. يوخسول قيزيل له له یی گؤتوروب بيرباش شهره، دؤولتلي قوهومونون يانينا گتيردي.دؤولتلي قيزيل له له يه باخيب دئدي:
– گؤزل شئي دير!آنجاق دگري چوخ آزدير.من سنه بو له لک اوچون بيرجه مانات گوموش پول وئررم.
يوخسول ايسه عؤمرونده قيزيل گؤرمه ميشدي، اونا گؤره ده بيلميردي کي، بو له لک خالص قيزيلداندير. او ائله بيليردي کي بو نه ايسه قشنگ پاريلدايان بير شئي دير. اونا گؤره ده او ائله بيلدي کي، اونون قيزيل له له یی اوچون گوموش پول ياخشي قيمتدير.
يوخسول کيشي او بيري گون يئنه ده مئشه يه گئتدي، همين آغاجين آلتيندان يئنه ده قيزيل له لک تاپدي. اونو گؤتوروب دؤولتلينين يانينا آپاردي، يئنه ده عوضينده گوموش پول آلدي. بير نئچه گون دالبادال بو احوالات بئله باش وئردي.
بير دفعه ده يوخسول هميشه کي کيمي آغاجين آلتينا گلدي، گؤردو کي، قيزيل قويروقلو خوروز برکدن بانلايير:
– کيم منيم اوره گيمي يئسه، او آدام هر گون باليشينين آلتيندان ايکي قيزيل يومورتا تاپاجاق! کيم منيم اوره گيمي يئسه، او هر گون باليشينين آلتيندان ايکي قيزيل يومورتا تاپاجاق!
يوخسول بو ايشه لاپ مات قالدي، تئز شهره قاچيب احوالاتي دؤولتلي و آجگؤز قوهومونا دانيشدي. او ايسه جاوابيندا دئدي:
– اگر سن او خوروزو منيم اوچون توتا بيلسن سنه اونون اوچون مين گوموش پول وئررم!
يوخسول اونونلا بئله شرط کسدي:
– سنين پولون منه لازيم دگيل! ياخشيسي بودور کي، منيم ايکي اوغلومو اؤز يانينا آپاريب اونلارا اؤز اوشاقلارين کيمي باخ. من ايسته ييرم کي، اونلار عاغیللي و ساوادلي اولسونلار. دؤولتلي او ساعت سؤز وئردي کي، يوخسولون اوشاقلاريني يانينا آپارار و اونلاري اوخوماغا قويار. بونون عوضينده ده يوخسول کيشي دؤولتلي يه سؤز وئردي کي قيزيل قويروقلو خوروزو اونون اوچون توتسون. يوخسول سحر تئزدن مئشهيه، همين آغاجين آلتينا گلدي. قشنگ خوروز دينمه دن يوخاريدان اونا باخيردي.
يوخسول نیشان آليب اوخلا قيزيل قويروقلو خوروزو ووردو. يوخسول کيشي خوروزو گؤتوروب اوغلانلارينا وئردي، اونلاري شهره، دؤولتلي قوهومونون يانينا گؤندردي.
دؤولتلي قيزيل قويروقلو خوروزو گؤروب سئوينجيندن آتيليب-دوشدو. او، اؤزو خوروزون قيزيل له لک لريني بير-بير يولدو، سونرا اونو يوخسولون اوغلانلارينا وئردي کي، خوروزو بيشيريب ناهارا اونا وئرسينلر. او، اؤزلوگونده بئله قرارا گلميشدي کي، يوخسولون اوغلانلاريني درسه گؤندرمه يهجک: قوي اونون يانيندا قاليب نؤکرچي ليک ائله سينلر!
اوغلانلار مطبخه کئچيب خوروزو بيشيرمه یه باشلاديلار. اونلار چاليشيرديلار کي، خورک دادلي اولسون، دؤولتلي قوهوملاري راضي قالسين. آنجاق بختلري گتيرمه دي: خوروز بيشيب لاپ حاضر اولانا ياخين، اتين سويو بيردن قازاندا پيققاپيق قاينادي، خوروزون اوره یي سيچراييب بيرباش دؤشه مهنين اوستونه دوشدو!
– واي، بو نه بلادير باشيميزا گلدي! – دئيه بؤيوک قارداش ديللندي. – ايندي گرک خوروزون اوره گيني توللاياق. بير باخ ها لاپ چيرکلي دؤشه مهنين اوستونه دوشوب. ايندي اونو گؤتوروب آغاميزا وئره بيلمريک... کيچيک قارداش ايسه يالواردي:
– خوروزون اوره گيني توللاما! من سحردن هئچ بير شئي يئمه ميشم. ياخشيسي بودورکي، گل اونو گؤتوروب يوياق، اؤزوموز يئيه ک.
قارداشلار بئله ده ائله ديلر: خوروزون اوره گيني يويوب ايکي يئره بؤلدولر، هره بير پارچاسيني يئدي. سونرا دا بيشميش خوروزو دؤولتلي قوهوملارينين يانينا آپارديلار.
دؤولتلي او ساعت باشلادي بوشقابين ايچيني قورددالاماغا کي، خوروزون اوره گيني تاپسين. آختاردي، آختاردي، خوروزون هاميسيني يئدي، آنجاق اوره گي هئچ يئرده تاپمادي. اوندا دؤولتلي، اوزونو قارداشلارا توتوب سوروشدو:
– خوروزون اوره گي هاني؟ اونو نئيله ميسينيز؟
قارداشلار بو واخت احوالاتي اولدوغو کيمي اونا دانيشديلار.
تاماهکار دؤولتلي اونلارين اليندن ائله هيرسلندي کي، آغاجي گؤتوروب اونلارين ايکيسيني ده ائودن قوودو.
قارداشلار آغلايا-آغلايا مئشه يه، اؤز يوخسول، بالاجا کومالارينا قاييتديلار. اونلار هئچ باشا دوشه بيلميرديلر کي، بير خوروزون اوره گي نه دير کي، اونون اوستونده دؤولتلي بو قدر هيرسلنيب اونلاري ائويندن قوودو.
گئجه کئچدي، سحر قارداشلار هرهسي اؤز باليشينين آلتيندان بير قيزيل يومورتا تاپدي. اونلار قيزيل يومورتالاري دا گؤتوروب آتالارينين يانينا گئتديلر و باشلارينا گلني اونا دانيشديلار.
آتاسي اونلارا دئدي:
– منيم او دؤولتلي قوهومومدان اوره گيم برک اينجيدي، سيزي ائويندن قوودوغو اوچون من بو پاريلدايان يومورتالاري هر کس اولسا ساتارام، تکجه اونا يوخ.
ائله بو واخت ياخينليقدان گزرگي بير تاجر کئچيردي. يوخسول کيشي يومورتالاري گؤتوروب اونون يانينا گئتدي. تاجر دئدي:
– آ، بو يومورتالار کي، خالص قيزيلدير! من بو قيزيل يومورتالارا گؤره سنه ياخشي پول وئررم.
تاجر بونو دئييب يوخسولون اتگينه او قدر پول تؤکدو کي، او، هئچ عؤمرونده بو قدر پول گؤرمه ميشدي.
يوخسول کيشي آنجاق ايندي باشا دوشدو کي، دؤولتلي قوهومو اونو هميشه آلداديرميش، – قيزيل له لک اوچون اونا گوموش پول وئريردي. “عيبي يوخدور! – دئيه يوخسول اؤز-اؤزونه دوشوندو. –
بيزلرده بير مثل وار دئيرلر کي، باشقاسيني آلدادان اؤزو ده آلدانار. ائله بئله ده اولدو.
او گوندن بري قارداشلار هر گون اؤز باليشلارينين آلتيندان هرهسي بير دنه قيزيل يومورتا تاپيرديلار. آتاسي بو قيزيل يومورتالاري ياخشي قيمته ساتيردي. اونلار ايندي لاپ ياخشي دولانيرديلار. آنجاق ان باشليجاسي او ايدي کي، قارداشلار اؤز آرزولارينا چاتميشديلار: ايندي اونلارين ايکيسي ده علم اؤيرنيردي و خيلي شئي ده اؤيرنه بيلميشديلر.
(آسيا خالقلاري نين ناغيل و افسانه لري کيتابيندان)
برچسبها: خروس, خروس زیبا, خروس قشنگ, حکایت جالبی در مورد خروس
فهله
محمد رضا شوکتی
بار ایلاها چاره قیل، آی اون بئشینده ن رد اولوب
سیلكه نیب پولدان جیبیم، پولسوزلوغوم بیحدّ اولوب
یوخدو یول بازاره چون؛ یوللار بوتونلوك سدّ اولوب
رحم قیل كاردیر قولاق، كوردور گؤزوم، لالدیر دیلیم
یوخدو شانسیم ای خدا، ایلده ن گلیبدیر پیس ایلیم
اهل –عیال زارو پریشان، آج – سوسوز،من نئیله ییم
آه چكیرجیبلر تماماً سینهسوز، من نئیله ییم
گؤزجوموبدور، دیل – دوداق باغلیبدی بوز، من نئیله ییم
آی بو باش فرهاد، او باش مجنونِ یارم ای خدا
آی بوباش یاریم شیرین، لیلی اوباش مندهن جدا
كارگر گؤرموش پولون هرآیدا اون بئش گون اوزون
آی بوباش چیلتیك چالار،امّا اوباش بیلمز سؤزون
تلخ اولاراوقاتی چوخ – چوخ،دیك آچیب باخماز گؤزون
جان دئسن دیك داشلانار، جانان دئسن غوغا سالار
هوپ توت اوغلان،ساكیت اول،بیرسؤز دئسن دعواسالار
ایلده بیر یول قاوزانار آیلیق ولاكین نیرخلار
گونده بیریول قاوزاناركن، اوچجه یوزیول آببیلار
فهله نین باشیندا دولت؛ ای دریغا اود قالار
ات – نوخود ارزیله؛ آیلیقلار ریال ایلن اولوب
فهله نین گول رنگی یارب گؤر نه نوع ایلن سولوب
ای وزیر، ائی سرور كار – كارگر، ای تاج سر
كارگر چون هر گون اولسون جومله روز كارگر
هرگون ائتسین دردلرین اظهارعمو؛ بی شوروشر
ایلده بیر گون فایدا وئرمز دردین اظهار ائتمه یه
«شوكتی» دردلر فزوندور؛ وئر امان زار ائتمه یه
---------------------------------------------------------------------------------
بیلیجی قاضی
یازار : احمد
اؤتن ايللرده چين ولايت لرينين بيرينده بير قاضي وارايميش. اونون شهرتي نه اينكي اولدوغو بؤلگه ده، بلكه باشقا ماحاللارادا گئديب، چاتميشدير. ايستر زنگين اولسون، ايستريوخسول و ايسترسه بيليجي و خالق كوتله سي اولسون، اونون ميزان تره زيسين و حق – عدالتلي اولدوغونا اينانيرديلار.هامي اونو به يه نيب، اولدوقجا سئويرديلر،آنجاق، پيس عمللي لر وايري –اويورو آداملار بونو سئوميرديلر.
گونلرين بيرينده قاضي بیريولدان کئچرکن، بيردن – بيره يانيقلي اوشاق آغلاماسيني دويدو.
قاضي دايانمادان آتيندان دوشوب، اوشاغا ياخينلاشيب، اوندان سوروشدو:
- اوغلون نه اوچون آغلاييرسان؟
اوشاق آتدان يوخاري قاضيني سوزوب، سونرا باشينا گلن ماجراني اونا سؤيله دي:
- عمي بيليرسيز، من آتامي ايتيريب، آناملا ياشاييرام. هرگون آنام تنديرده فطير بيشيريب، من اونلاري ساتيب، خرجيميزي چيخاريرام. قاباقكيلار كيمي بوگون تئزدن دوروب، فطيرلري ساتديم. پوللاري توپلاييب، ائوه قاييداندا، گؤردوم يورولموشام، باشيمي آتيب، ائله بورادا ياتديم. آييليب، گؤردوم له له وار، يوردو يوخ، بير نامرد گليب، بوتون پوللاريمي، اوغورلاييب آپاريب.
قاضي دئدی:
- بونون بير بئله ناراحات ليغي يوخدور كي، اوغلوم.
اوشاق جاواب وئردي:
- عمي بيليرسيز، بوگون پولوموز يوخدور شام آلماغا.
قاضي بير آز فيكيره گئده ندن سونرا سوروشدو:
- اوغلوم دئ گؤروم، بو همان داشدي كي، سبدی پولو ايله بورايا قويموشدون؟
اوشاق اوتقونا – اوتقونا دئدي:
- بلي عمي، ائله بو داشين اوستونده ايدي.
قاضي يانينداكيلارا دئدي:
- بو داشي گؤتورون و منيمله گتيرين. سحر من بو داشي اوغرولوغو اوچون محكمه ائده جه يم.
سحريسي گون هامي شهرين مركزينه توپلاندي. خلق، ديلسيز – آغيزسيز بير داشين نئجه محاكمه اولوناجاغين گؤزله ييردي.
بلي، محكمه قورولدو، قاضي ايسه قضاوت يئرينده ايلشدي. قاضي اوشاقدان بيرده سوروشدو:
- اوغلوم، دئ گؤروم، بو داش همان داشدي كي سنين پولون بو داشين اوستونده اوغورلانيب؟
اوشاق قطعيتله جاواب وئردي:
- بلي آقاي قاضي.
قاضي اوجا سسله مأمورلارا امر ائتدي بو عمله گؤره داشا 50 ضربه شاللاق وورسونلار. اونلار داشي وورار – وورماز جاماعتين آراسيندان يوكسلن گولوش دولو سسلر هاميني حيرتلنديردي.
قاضي جاماعاتي ساكت ليگه دعوت ائتدي و دئدي:
- سيزين گولوشونوز، محكمه يه بيرنوع سايقي سيزليقدير.هامينيزي بيرنئچه پارا (پول) ايله محكمه ائديرم.
قاضي امرائله دي، سو ايله بير قازان گلدي، اونو گولن آداملارين قاباغينا قويدوكي، پولو قابا سالسينلار. هامي قاضي نين امرينه بويون ايمه لي اولدو.
قاضي اللري قوينوندا، بوصحنه ني تاماشا ائليردي. هامي پول ساليب قورتاراندا، قاضي مأمورلارا امر ائتدي سونونجو آدامي توتسونلار. قاضي دئييردي:
- اونو توتون، اوشاغين پولونو چالان آدام بودور.
مأمورلار او آدامي توتوب، جيب لريني آختارماغا باشلاديلار. بئله ليله اوشاغين پوللاريني اوندان آلديلار.جاماعات قاضييه دئدي:
- هاردان بيلدين كي، پولو اوغورلايان بو آدامدي؟
قاضي دئدي:
- سو تر– تميز ايدي، هر كس پوللاريني اونا آتاندا، تميزليي قاليردي. آمما بو آدام پوللاري قازانا آتان كيمي سو بولاندي. بللي اولدو بو آدام داشين اوستونده اولان پوللاري ، توز– تورپاقلي گؤتورموش. بئله ليكله اصيل اوغرو تاپيلدي.
- جاماعات ايسه اؤز پوللاريني سودان گؤتوردو.
چاپ اولماميش ناغيللار
بهروز ايماني – اكبر رحيم زاد فرجي
-------------------------------------------------------------------------------
بیر نامه يازیم، باد صبا ياره يئتیرسین،
حئیران خانیم
اون دوققوزونجو عصرین اوللرینده ياشامیش (1790-1860) گؤرکملی
آذربایجان شاعرلریندن بیری ده حئیران خانیمدیر. شاعرهنین آذربایجان و
فارس دیللرینده اولان 4500 بئيتلیک دیوانی اونون حیاتی حاقیندا معين
حقیقتلری اؤيرنمکده کؤمک ائدیر.
حئیران خانیم فضولی ادبی مکتبینین مهارتلی داوامچیلارینداندیر.
او، عروض وزنینین موختلیف اويناق بحرلریندن ایستیفاده ائتمیش،
هئجا وزنینه ياخین بحرلرده بیر سیرا شعرلر يازمیشدیر.
غزل
بیر نامه يازیم، باد صبا ياره يئتیرسین،
شرح غمیمی اول بت خونخواره يئتیرسین.
هیجران الیمی سالدی آياقدان من زاری،
داروي وصالین منه بیر چاره يئتیرسین.
صبریم کسیلیب، يار منیم جانیمی آلسین،
يا شاد ائله سین وصل ایله، دیداره يئتیرسین.
دونياده و عقباده گؤروم مطلبه يئتسین،
هر کس منی اول يار وفاداره يئتیرسین.
بیر يول وئرین، اي محنت هیجران کی، پيامیم،
تا باد صبا اول گولو گولزاره يئتیرسین.
يوز حسرت ایله بو دیل هیجرانه گیریفتار
عزم ائتدی اؤزون اول گول بیخاره يئتیرسین.
يوز گئيش ایله سد ره اولوب خارسیتمکار،
قويمادی اؤزون اول گوله بیچاره يئتیرسین.
گل، تانری اوچون بونجا سیتم ائيله مه ایظهار،
قوي، ياره اؤزون بو دیل آواره يئتیرسین.
بی کس لیگیمه رحم ائله سین خالیق بیچون،
(حئیرانی) او شهبازه دگر باره يئتیرسین.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ایشیق
محمد رضا شوکتی
سحر آچدیقدا آنام،
گئجه نین زیل قاراسین،
ائویمیزده ن سوپورور
گونشین آخار نورون
او گؤزل اللر ایله ،
گؤتورور،هئی گؤتورور
بیلیرم پنجره میز ،
زامان اؤتدوکجه ،
قارانلیقلارا
حسرت قالاجاق!
---------------------------------------------------------------
آنام
میر مهدی اعتماد
نقل ائده رلر کی منی دوغدو آنام
دئدی : به به نه گؤزه لدیر بو بالام
دولانیب باشیما پروانه کیمی
چکیب آغوشونا ، دردانه کیمی
سود ایله قووه وئریبدیر اتیمه
دؤزوب ایللر بویو چوخ زحمتیمه
دئییب آهنگله لای- لای سؤزونو
یومماییب چوخ گئجه اصلا گؤزونو
آغلایان واختدا چکیبدیر یانینا
سؤیله ییب آغلاما قوربان جانینا
اؤیره دیب حؤرمت ایله یولداشینا
مهربان اول باجینا ، قارداشینا
---------------------------------------------------------------------
بیر آز گولک
ایمانلی وزیر
بیر نفر پیغمبرلیک ادّعاسی ائله دی، اونو «معتصم»ین یانینا گتیردیلر. معتصم دئدی: پیغمبرلیک اوچون معجزن نه دیر؟دئدی: بیر ایتی شمشیر منه وئرین!معتصم فرمان وئردی کی مخصوص اؤز شمشیرین اونا وئرسینلر.مدعی دئدی: یا خلیفه! سیزین حضورونوزدا من وزیرین باشین کسیب، سونرا یئنیدن دیریلده رم!معتصم دئدی: گؤزل معجزه دیر، سونرا وزیره طرف اوز توتوب دئدی: بو ایشه سن نه دئییرسن؟وزیر کی جانین خطرده گؤروردو دئدی: قوربان! من اوندان معجزه گؤرمه دن اورکدن ایمان گتیرمیشم.
نه ایش گؤروم!؟
بیر کاندیدا کی مجلیس نوماینده سی اولماق ایسته ییردی، خبرنیگار ایله مصاحبه ائدیردی. خبر نیگار سوروشدو: اگر مجلیسه انتخاب اولدون نه ایشلر گؤره جکسن؟کاندیدا دئدی: من بو قیسمتدن نیگران دئییلم، بلکه منه اؤنملی اولان بودور کی اگر بو سئچگی ده انتخاب اولمادیم نه ایش گؤروم؟
------------------------------------------------------------------------------
قهرمان قادینلار ادبیاتیمیزدا
ذوالفقار کمالی
اینسان مدنیت حیاتیندا اوز وئره ن «تاپینتی»
نین او اینسان توپلوسوندا اجتماعی حیاتین اساس خاصیتلری اوزره
نه تهر آچیقلاماسی ، بیان ائدیلمه سی و عملده ایشه
آپاریلماسی او توپلومسال جامعه نین تفکور و یاشاییش طرزینی نمایش ائتدیریر . او جامعه نین فاناتیزم ، اویدورما و خورافاتا اوغراماسینی و یا عکسینه اولاراق واقعی سوسیال مدنی دوشونجه لری نین هانسی سوویه ده اولدوقلارینی آیدینجاسینا بللندیریر.
میثال اوچون تورک ادبیاتیندا ان قدیم، قهرمان بیر قیزین، تک جانینا آغیر دوشمان قوشونو ایله ووروشماسی، مغلوب اولان تورک طایفاسینین غالیب گلن دوشمان طایفاسینین قوشونلاریندان انتیقام آلماغینین ناغیلی اؤز زامانی نین شاعیرلرینی جوشدوروب اونون قهرمانلیقلاری – قورخو بیلمز جسارتلی حرکتلری عین زاماندا مغلوب و مظلوم طایفاسینا یئنی ده ن روحیه وئریب باسقین ائده ن دوشمن علئیهینه سفربر ائتمه سی ، گیزلین تشکیلاتلار تشکیل وئرمه سی و نهایت قهرمان ایگیدلری دوشمانا قارشی موباریزه یه چاغیریب و دوشمانا غلبه چالماسی اگر باشقا خالقلار اؤرنک کیمی بو منظومه ده ن قیدالانیب مختلیف عنوانلارلا بونا تای بنزه تمه ، کیملیگینه اینانان قهرمان اوغول – قیز داستانلاری یاراتسالاردا آنجاق تورک ادبیاتیندا کؤکو اولان اینسان برابر لییینی بیر داها اثبات ائدیر ، کی بو گون بین الخالق سوییه ده اینسان برابر لیک حوقوقونون ان اساس سوتونو کیمی حئساب اولان کیشی و آرواد حاقلارینین برابر لیگی دیر .
قادینلارین کیشی لرایله حیاتین بوتون ساحه لرینده برابر ایشتیراکی ، موباریزه حیطه سینده ان قدیم زامانلاردان بو گونه قده ر « قهرمان قادین» کیمی ادبیاتیمیزدا اولدوز کیمی پارلاییرلار .
تومروس ، هجر، نیگارخانیم، زینب پاشا، شاهسئوه ن قیزی سرییه، و...یوزلرجه قهرمانلارین آدلارینی چکمک اولار
-----------------------------------------------------------------------
سس سیز
کؤنلوم سنی ای گول گئجه گوندوز سحر ایستر
احوالینی هر آندا اؤزومدن بَتَر ایستر
یوخدور سنه تای سئوگیلی جانان بو جاهاندا
سئومکله ووروللام جانیم الدن گئدر ایستر
من عشق ایله، آسوده لیگی وئرمیشم الدن
سن بیلمه دین عشق عالمی سندن نه لر ایستر
سن سن منیم عالمده اینان سئوگی پناهیم
کؤنلوم قوزو تک مهرینی هر آن مه لر ایستر
یاندیم و کول اولدوم سنین عشقینده من هر آن
گؤز یولداکی یار جانیمی بیردن گه لر ایستر
غم سؤیله مه غمدن دئمه گه ل (سَس سیز)ه رحم ائت
بیر گؤر بو یازیق کؤنلو پریشان نه لر ایستر
آپاردی سئل لر سارانی
آرپا چايي آشدي داشدي
سئل ساراني گؤتدو قاشدی
آلاگؤزلو، قلم قاشلي.
آپاردي سئل لر سارامي
بير آلا گؤزلو بالامي .
یوز آتلی یدیق چیخدیق دوزه
پیچاق باتسین یامان گؤزه
ساری باشماق سودا اوزه.
آپاردي سئل لر سارامي
بير آلا گؤزلو بالامي .
قالدی بو سینه مده داغین،
اؤلدوردو منی فراغین،
اؤلدو قارا توی اوتاغین.
آپاردي سئل لر سارامي
بير آلا گؤزلو بالامي .
دوگونو تؤکدوم قازانا،
قاینادی قالدی آذانا،
علاج یوخ آللاه یازانا،
آپاردي سئل لر سارامي
بير آلا گؤزلو بالامي .
آرپا چايي درين اولماز،
آخار سولار سرين اولماز
سارا كيمي گلين اولماز.
آپاردي سئل لر سارامي،
بير آلا گؤزلو بالامي.
آرپا چایی منی آلدی،
آپاردی دریایا سالدی،
جیلو داریم دالدا قالدی.
آپاردی سئل لر سارامی،
بیر آلا گؤزلو بالامی.
آرپا چایی آدا گلیر،
کورایگیدلر دادا گلیر،
ساری باشماق سودا گلیر.
آپاردي سئل لر سارامي،
بير آلا گؤزلو بالامي .
دؤگونو تؤکدوم طاباقا،
ایسلاندی قالدی صاباحا،
جیلودار دوشسون قاباغا،
آپاردي سئل لر سارامي،
بير آلا گؤزلو بالامي .
من بو باغا گیرمه میشم،
قونچه گولون درمه میشم،
من سارانی گؤرمه میشم.
آپاردي سئل لر سارامي،
بير آلا گؤزلو بالامي .
اولدوق عجب گونو قارا،
دردیمیزه یوخدو چارا،
سارا حسرت قالدی یارا.
آپاردي سئل لر سارامي،
بير آلا گؤزلو بالامي .
قارا آغاج کؤکون قیریلسین
دیبینه بالتا ویریلسین.
جیلودار الین قوروسون.
آپاردي سئل لر سارامي،
بير آلا گؤزلو بالامي .
گئدين دئيين خان چوبانا،
گلمه سين بو ايل موغانا ،
موغان باتيب ناحاق قانا.
آپاردي سئل لر سارامي
بير آلا گؤزلو بالامی
شرح فراق
رحمتلیک میر هدایت برهمند
آغلاماق قویموری تا نظمه چکم ناله لری
دولدورام حسرتیلن غصه یه پیمانه لری
دوستلارا درد دیلی دفتر عشقیمده یازام
آغلادام شرح فراقیم ایله بیگانه لری
یانام عشقین اودونا یئل داغیدا کوللریمی
بو آلیشماقدا سالام حیرته پروانه لری
اوز قویام کوه و بیابانه پریشان و ملول
قویمایام فخر ائده مجنون کیمی دیوانه لری
گئجه نی صوبحه کیمی فیکر و خیال ایله خوشام
منی مجذوب ائله ییب نرگس مستانه لری
گله گر بیر گون اولام مست لب لعل نگار
اوندا ترک ائله یه ره م مکتب میخانه لری
آتش عشقه یانان دهرده بیر من ده ییلم
عشق دیوانه ائدیبدیر نئچه فرزانه لری
نه اولار آی دوشه بیر لحظه بیزیم کلبه میزه
آزالار شأنی مگر شه گزه ویرانه لری
قویولوب خال لبین تا منه بیر طعمه اولا
منده بیر قوش کیمی هر آن ییغارام دانه لری
قوی گؤزه للر آدینا ثبت اولونا جور و جفا
من او شاعیر کی یازا شوریله افسانه لری
ناز ایله قلب «برهمندی» گؤزه ل چکدین اودا
هانسی صیاد پوزار ظولم ایله کاشانه لری
5/6/74
کوچه لر
ارغوان
گئجه لر گیزلی کؤنول! آغلا سولانسین کوچه لر
گؤز یاشیمدان دوغولان آه لا، بولانسین کوچه لر
آتدیم آهنگی، خیال ماهنیسی، حسرت ایزینه
دولاشان دم، یوخودان سسله اویانسین کوچه لر
ساریشان خاطیره لر قلبه یانار اود قالاییب
قورخورام جان اودونا من کیمی یانسین کوچه لر
هؤرولن داشلار آهیمدان دیله گلدیکجه یقین
اذن وئرمز اوره ییم سانکی جالانسین کوچه لر
قورخورام عشقیمی ایثبات ائله یم سئوگیلیمه
کیرپیگیمده ن سوزولن قانه بویانسین کوچه لر
ای منیم کؤنلومو تالان ائده ن، آنجاق بو گئجه
«ارغوان» کؤنلو کیمی قویما تالانسین کوچه لر.
دلي باليق
حسن اوموداوغلو
اوزانيب دنيزين ماوي ياخاسين،
ييرتيب پارچالادي تيلوولو اللر.
ساليب توزاغينا بير نئچه باليق،
دنيزي ترك ائتدي، او لوولو اللر.
دنيز هاراي چكدي باليقلار اوچون
دالغالي ساچيني يولدو آنا تك
بير آزدان باغيرتي چكيب آغلادي
آنا آرخاسينجا باخان بالا تك
دنيز هارايينا چاتمادي بير هوو
سانكي قورد يئميشدي شنگيليسيني
تپه گؤز اللري قان-قان دئيهرك،
آپارميشدي اونون سوگيليسيني.
سئوگيلي باليقلار چاليشدي مدام،
قورتولوش اولمادي قورشون قييناقدان.
دوستاق باليقلارين پوزغون حالينا،
گؤيلر قان آغلادي قيزيل شافاقدان
شن سولار باغريندا چاخناشان باليق
آيريلدي قوينوندان بوللور دنيزين
فلكله يئسيرليك ال- بير اولاراق
سارالتدي باليغين گوموش بنيزين
بير نئچه قارا گون اؤتوب كئچدي ده
ساتاغا يوللاندي دوستاق باليقلار
آلينيب ساتيلدي سانكي بير ماتاح
دنيزين گؤزوندن اوزاق باليقلار
شوشه قفسلري سوسله مك اوچون
مرمر سارايلارا گئتدي باليقلار
كيميسي ال اوزوب آنا دنيزدن،
كيمسي-اؤزوندن،ايتدي باليقلار.
لاكين شيمشك باليق دايانماياراق
دنيز هوسينده آليشدي آنجاق
باليقلار دنيزه گرهكدير دئيه
شوشه قفسينده چاليشدي آنجاق
او، دنيز ائولادي- دلي باليقدير،
دئييلدير بير قارین يئمك باليغي
مگر سيغينارمي شوشه قفسه
ايپك دنيزلرين شيشمك باليغي
باليغا ديكيلن سويوق باخيشلار
آل-الوان رنيگنه آلقيش دئييردي
باليقسا ايكي اوزلو شوشهلره،
اورهكده ابدي قارقيش دئييردي
باخيردي آينالي، قورخونج گؤزلره،
كيپريكلر بارماقليق، ببكلر زندان
گؤرركن شكليني قارا گوزگوده
چيرپينيب قورتولوش ايستردي هر آن
چيرپينان باليغين گوموش گؤودهسين
بيچيب يارالادي شوشه قفسي
قانلي بير گردهيه دؤنموشدو يئري،
چيرپينيب چاغلادي واركن نفسي
دئدي: قوي بويانسين قانيما سولار
اورهكده قالماسين آرزيم، هاراييم
چايلارين قوينوندا دنيزه قدر
چاتاجاقدير منيم حريّت هاييم
بو گون من اؤلسم ده ياشاسين دنيز
قان-قيرميز اؤلومو آلقيشلاييرام
ذلّتله ياشاماق نهيه گرهكدير
بئله بير حياتي قارقيشلاييرام
چاليشيب حريّت، ديلك يولوندا
دنيز سئوگيسيله قان وئردي باليق
خالينين آل-قيرميز بير بوداغيندا
سانكي ناخيش اولوب جان وئردي باليق
او قوزقون باخيشلي قورغوشون اللر
ايلغيم كؤلگهسيني باليغا سالدي
باليغي آتاركن آرخين سويونا
سولار ائولاديني قوينونا آلدي
موشتولوق وئرمهيه اوچدو قاغايي
«گؤز آيدينلیغینا» گليردي آغلار.
«باشین ساغ»...دئمهيه چايلار تلهسير
قارا كؤينهييني گئيميشدي داغلار
يوللار اوزانيردي شيرين يوخو تك
آنجاق دايانمادي هفتهلر،آيلار،
گتيريب چيخارتدي آنا دنيزه،
دالغا تابوتوندا باليغي چايلار.
باسيب اؤز باغرينا يورغون بالاسين
هؤنكوروب چاغلاييب، آغلادي دنيز
بولودلو گويلري درده گتيريب
يانيقلي اورهيين داغلادي دنيز
گؤيلر سه پوسكوروب وولقانلار كيمي
بولودلار، شيمشكلر، گورشاد چاغلادي،
بو گئجه صبحه تك ياغيش يئرينه،
گويلر دنيز اوچون باليق آغلادي.
آللاه گلن گؤنلریزی خیر ائله سین
یازاری: محمدرضاشوکتی الوار
یارب همیشه لوطفونو ائت رهنما منه
گؤسترمه اول طریقی کی یئتمز سنا منه
قطع ائیله آشنالیغیم اوندان کی غیر دیر
آنجاق اؤز آشنالرین ائت آشنا منه
(فضولی)
یئنه بیر ایل عؤمروموزدن سوووشدو. یئنه ده بیر ایل بؤیودوک. یئنه
آجیلی- شیرینلی ، یئنیش – یوخوشلو بیرایل گلدی ده ، گئتدی ده . هره
بیرجور،هره بیرسایاقدا، اما مین بیر فیکیرله بو ایلی باشا چاتدیردی.
یازی یایا چاتدیرینجا دئدی: اولسون،یامان گونون عؤمرو آزاولار.
یایی پاییزا چاتدیرینجا دئدی: اؤلمز خدیجه ، گؤرر نوه نتیجه. پاییزی
قیشا چاتدیرینجا دئدی:چؤره یی صاباحین نیرخینا یئدیک. قیشی دا
یئنی بیریازاچاتدیرینجادئدی:اولسون،قیش گئده ر،اوزوقارالیق کؤموره
قالار.هه دوسلار! کئچن اوروجلوقدا تویوغو سگگیزمین نئجه یه
یئدیک. البته اوراحاتلیقدادا یوخ ها!
نئچه ساعات صفده نؤبه چکندن سونرا. اوروجلوق چیخا- چیخمایا
اؤزون اوجوزلاتدی ،یومورتاسین باهالاتدی. یوخ ! ائله بیل تویوق
آند ایچیب اتین اوجوزساتماییب، اوراحاتلیقدادا دویونون اوستونده
آلچی دورماسین. دویوده آند ایچیب کار- کاسیبین سوفره سینه ساری
باخماسین.هله ات، لپه، نخود،لوبیه وساییره یئریئمه لیلرقالسین
قیراخدا.خیلاصه آلچاق- اوجالی بیر ایل سوودوق. اما تاری
یارانه نی باشیزدان تؤکسون دئیه کیلوسو فیلان قدیره چیخان پوسته
بادامین اوزونه حسرت قالمایاسیزکیمی بیر دوعانی دا سیزه
بورجلویام.ایلین آخیر گونلری دیر.داخیل سیندیران کیم، بایراملیق
آلان کیم! البته کارمندلری عرض ائدیرم .کارگرلری بایراما اوچ آی
قالاندان اؤتوررلرائشییه!؟خیلاصه! هره بیرجوراهل – عیال یانیندا
شرمنده اولماسین دئیه، یئنه ده دؤولت وئرن بایراملیغی آلماق همان
چیخدی بازارا .بازاردا نه بازار! آزار اوندان یاخشیدی....!
اوشاعیرین شعری یادیما دوشدوکی دئییر:
چال قاوالی، چال کی توی ایامی دیر
سوی بالا سوی ، سوی ها سوی ایامی دیر
الیفی دئدیم کی دالیسیندا اؤزوزسایاسیز.نئچه آی بوندان قاباق
باهالیقا،دولاری ماهانا توتوردولار.او موددان دوشدو، تحریملری
ماهانا قویدولار. بالا-بالا تحریملرده اثرسالماییب ،
انباردارلارلامحتکرلری متهم ائتدیلر.دوزو، من ایشین تاراز
یئرینی نه گؤره بیلدیم.نه ده بئله سؤزلر منی قانع ائله دی.
هله! هرنه! بایرامدی دا، بایرامین دا شیرینلییی ائله باهالیغیندا،ار-
آروادین داعوا – دؤیوشونده، ائو-ائشییین سیل- سوپورونده و ان
گؤرملی سی جاماعاتین بازارا تؤکولمه سینده دیر.قدیم کیلر دئییل
کی اوشاغی بیر بویاخلی یومورتا یلا آلداداسان . ایندی اوشاقلار
ائله بیل جین دیلر. نه بیرجورابا قانع اولورلار،نه بیرباشماغا.
اونا گؤره دیرکی من نئچه ایللرواربایرامدا اؤزومه بیر زاد آلانمارام.
هه دوسلار! یئنه بیرایل بیلمیرم عؤمروموزه چوخالدی دئییم یا
عؤمروموزدن آزالدی دئییم. اما منیم احوالیمی هر کیمسه کی
سوروشور،دئییرم : شوکر اولسون ، گلن گونلره گؤره یاخشییام.
اونا گؤره ده هامی دئییر: آللاه گلن گونلریزی خیر ائله سین.
یئنی ایلین گلیب چاتماسین ، بایرامی و طبیعتین ده ییشیلمه سینی
بوتون اوخوجولاریمیزا تبریک دئییریک.ساغ قالین ،شاد یاشایین.
برچسبها: آللاه گلن گونلریزی خیر ائله سین
برچسبها: تبریک عیدنوروز, بایرامینیز موبارک, عیدنوروز
تار آغلادی من آغلادیم
جعفری
یارین بوینون قوجاقلادیم، یار آغلادی من آغلادیم
ییغیشدی قونشولار بوتون ،جار آغلادی من آغلادیم
باشیندا قارقالان داغا، دانیشدیم آیریلیق سؤزون
بیرآه چكیب باشینداكی، قار آغلادی من آغلادیم
طارم ده نار آغاجلاری، منی گؤروب دانیشدیلار
بؤیومو زیتون اؤخشویوب، نار آغلادی من آغلادیم
ائله كی اسدی بیر خزان، تالاندی گوللریم منیم
خبر چاتینجا بولبوله، خار آغلادی من آغلادیم
دئدیم كی حق منیم كی دیر، باشیمی چكدیلر دارا
طناب كسنده بؤینومو، دار آغلادی من آغلادیم
اوره ك سؤزون دئدیم تارا، سیم لر اؤلدو پارا پارا
یاواش یاواش سیزیلدادی، تار آغلادی من آغلادیم
«جعفری» یم بؤیوم بالا، غم اوره كده قالا قالا
یار جانیمی آلا آلا ،یارآغلادی من آغلادیم
ملا محمد فضولي
منده مجنوندان فزون عاشیقليك استعدادی وار
عاشق صادق منم، مجنونون آنجاق آدی وار
نولا قان تؤكمكده ماهر اولسا چشميم مردمي
نطفه ی قابل دورور غمزه ن كيمي اوستادي وار
قيل تفاخر كيم سنين ده وار منيم تك عاشقين
ليلي نين مجنونو، شيرينين اگر فرهادی وار
اهل تمكينم، مني بنزتمه ای گول بولبوله
درده يوخ صبري اونون هر لحظه بير فريادي وار
اؤيله بد حالم كي احواليم گؤرنده شاد اولور
هر كيمين كيم دور جوروندن دل ناشادي وار
گزمه اي كؤنلوم قوشو غافل فضاي عشقده
كيم بو صحرانين گذرگاهيندا چوخ صيادي وار
اي فضولي عشق منعين قيلما ناصحدن قبول
عقل تدبيري دير اول، سانما كي بير بنيادي وار
تبریزلی صراف
من ترک شراب لب یار ائیله دیم اولدو
زهر غم هجریله مدار ائیله دیم اولدو
ای شیخ بهشتی دئمه ترک ائیلییه ن اولماز
من ترک سر کوی نگار ائیله دیم اولدو
اؤز جانینی ترک ائیلییه ن اولماز من اؤزومدن
روحوم کیمی جانانی کنار ائیله دیم اولدو
ممکن دگی بیر محنته مین جان دؤزه آمما
من جانیمی مین درده دچار ائیله دیم اولدو
دانسته و فهمیده خط و خاله وورولدوم
من اؤز گونومو تیره و تار ائیله دیم اولدو
هئچ کیمسه اوزون خار و ذلیل ایسته مز آمما
من اؤز اؤزومو دهرده خار ائیله دیم اولدو
عرفان نظربازی و رندی و ظریفی
عالمده خلاصه نه کی وار ائیله دیم اولدو
صرافه دئدیم حکمتیلن یوخ وار اولانماز
گولدو دئدی باخ گؤر یوخو وار ائیله دیم اولدو
ممد آراز
بلکه بو یئرلره بیرده گلمه دیم
دومان سالامات قال، داغ سالامات قال
دالیمجا سو سپیر یوخسا بولودلار
لئیسان سالامات قال، یاغ سالامات قال
...
قییویران قارتاللار یوخ اولدو چنده
نرگیزلر سولوخدو شئهلی چمنده
ای قارا گؤز پری، دالیمجا سن ده
بویلان سالامات قال، باخ سالامات قال
...
گلدیم قارشیلادی گول لر، چیچکلر
گئدیره م ال ائدیر بوز بیچنکلر
نیدامی چایلارا دئدی کو لکلر
بولاخ سالامات قال، آخ سالامات قال
...
داغلارین پلنگی شیری ده سن سن
شاعری ده سن سن، شعری ده سن سن
بینی، برکتی، خئیری ده سن سن
چوبان سالامات قال، ساغ سالامات قال
برچسبها: صراف تبریزی, ملا محمدفضولی, ممد آراز, غزل ترکی
قیمتلی،قیمتسیز
رحمتلیک رضا ایتگین
بیرتجروبه لی آدام بیر گئجه قیزیل شمعدانداکی شمعین ایشیغیندا اوتوروب اؤز دونیاسیندا سئیر ائدیردی. اؤز-اؤزونه فیکیرلشیرکی، شمعده ن، قیزیل شمعداندان و شوشه ده ن سواللار سوروشسون.اؤنجه شوشه ده ن سوروشور کی: آی شوشه نه اوچون سن بو قده ر عزیزسن؟ سنده ن چوخ- چوخ مواظیب اولورلارکی سینمایاسان؟شوشه جاوابیندا دئییر: منده بیر زاد یوخدور. منیم ایچه ریمله ائشیییم بیردیر، منده حللم- قللملیک یوخدور. صاف ساده یم. هامی نین خوشونا گلیره م. هامیدا منی سئویب منده ن مواظیب اولورلار.سونرا قیزیلدان سوروشدوکی: آی قیزیل سن نه اوچون بئله قیمتلی سن؟اوشاق، بؤیوک هر کیمسه نین الینه دوشورسن، اؤز جانیندان دا آرتیق سنده ن مواظیب اولور. قادینلار سنی اؤزلرینه زینت قرار وئریرلر.قیزیل دئدی: من اوزون ایللر بویو آغیر تورپاقلارین آلتیندا قالیب هر زحمته دؤزموشم، سیناقلاردان اوزو آغ چیخمیشام. اینسانلار منی آغیر زحمتلرله یئر آلتیندان چیخاریب، اودلارلا اریدیب بویئره چاتدیریبلار. من بو قیمتی اؤزوم اؤزومه قازانمیشام. ایندی اودور کی هامی منی هر زاددان اوستون توتورلار. منی اتله دری آراسیندا اولموش اولسادا ساخلاییرلار. او کیشی سونرا شمعه اوز دوتوب سوروشور: آی شمع ! سن نه یه بئله یانیرسان؟ شمع دئییر: منیم یانماغیم معلومدور. چون اؤز هم جینسیم له دوشمه میشم. منیم یولداشیم منیم جینسیمده دئییل. اودورکی من آخیره قده ر یانمالییام. او کیشی آزجا فیکیرلشیرکی بو دونیادا صاف- ساده اولماق، هر زحمته دؤزمک نه قده ر قیمتلی ایمیش سه، نا جینس له دوشمک او قده ر عذابلی دیر.
برچسبها: رضا ایتگین
قمری دربندی دن بیر نوحه
ای دل گؤز آچ اویان کئچیب عؤمر جوان هانی
بئل باغلاما جهانه وفای جهان هانی
هر قرنده دولار، بوشالار، کاروان کئچر
بو کاروانسرایه گلن کاروان هانی
بئش گون قالیب تمام دل آزرده گئتدیلر
بیر باخگیلان او قافله لردن نیشان هانی
چوخ گولشنی خراب ائله دی صرصر خزان
بولبول هانی او گوللر هانی گول ستان هانی
چوخ سرو باش چکیب فلکه باغ عؤمرده
اول باغ عؤور نولدی ، اوسرو روان هانی
توپراق دولوب او باشلارا، اگمزدی چرخه باش
اعضا هانی ، جسدهانی، جیسمیله جان هانی
چوخ نازنین لری چکیب آغوشه مارومور
توپراق ایچینده اونلاری یاده سالان هانی
نولدو زمانه ایچره اولوالعزم انبیا
فیکر ائیله گؤر تمام ملوک کیان هانی
هئچ قویمویوبدی بیرداشی داش اوسته بو فلک
ویرانه اولمویان دئ گؤروم خانمان هانی
چوخ ائولری داغیتدی بو دوران روزگار
آل عبا کیمی قاپیسی باغلانان هانی
چوخ تویلاری جهاندا فلک یاسه دؤنده ریب
قاسم تک اللرینه حنا قان یاخان هانی
چوخ نوعروسی چرخ ائیله ییبدی قرا دوداق
اما دوداغی قان ایله الوان اولان هانی
دامادیلر زمانه ده چوخ نامراد اولوب
اعضاسی خنجرایله سوسوز دوغرانان هانی
داماد کربلاتک الی ده یمه ییب اله
چؤللرده نعشی اوچ گئجه عریان قالان هانی
آل علی مصیبتینی نظمه چکمه یه
هئچ ذی نفسده طاقت شرح و بیان هانی
تاحشر اولونجا هر ائشیده ن ناله سین دئیر
بزم عزاده «قمری» شیرین زبان هانی
برچسبها: قمری, قمری دربندی, نوحه شعری
ای شیعه حسینین یئنه باشلاندی عزاسی
بو غمده تؤکر گؤزیاشی رخساره آناسی
محرم آیین سیزلره تسلیت دئییره م
اوشاق شعری
محمدرضا شوکتی
فصیللر
گؤزه ل قیزام ، گؤزه ل قیز
منیم آدیمدیر اولدوز(قیزلار اوخویاندا)
بیر گؤزه ل اوغلانام من
سئومه لی اینسانام من ( اوغلانلار اوخویاندا)
من سئوه ره م آنامی
اینجیتمه ره م آتامی
معللیمیم وار اولسون
تانری اونا یار اولسون
اؤیره دیر فصیللری
آیلاری هم ایللری
دئییر، اوّل یاز گلر
ساز گلر آواز گلر
بولبوللر گلر باغا
گؤزلریک یاغیش یاغا
یازدان سورا یای گلر
ایستی بیزه پای گلر
یایدا اولار بستنی
بستنی ایستر منی
پاییز فصلی اینجی دیر
سایسان او اوچونجو دور
خزل ائیلر باغلاری
تؤکر او یارپاقلاری
سونونجو فصلین آدی
دئسم سویوق بوردادی
قیشدا چیخار قار دیزه
سویوق گلر ائویمیزه
آتام قورار بوخاری
اودور ایشین آخاری
ائوه سویوق گلمه سین
منه سویوق ده یمه سین
قیش گئدیب بایرام گلر
چؤلده قویونلار ملر
اوشاق ، بؤیوک بیربه بیر
بایرامی تبریک دئییر
بایرام گلر یاز گلر
ساز گلر آواز گلر
بولبوللر گلر باغا
گؤزله ریک یاغیش یاغا
------------------------------------------------------
کپنک
محمد رضا شوکتی الوارعلیا
کپنکم کپه نک
گل بو شعری اؤیره نک
گوللو قانادلاریم وار
خاللی یانا قلاریم وار
گول اوستونه قونارام
گولون عطرین آلارام
قارانلیغی سئومه ره م
اونا کؤنول وئرمه ره م
شمعی چوخ سئوه ره م من
هامییا دئیه ره م من:
دونیامیز آیدین اولسون
قلبیمیز نورلا دولسون
جان وئره ک آزادلیغا
ایشله یک آبادلیغا
دنیز- بالیق
محمدرضا شوکتی
اوره ییم دنیزلرین
ساحیلینده سئیر ائدیر
دانیشیر دالغالارلا
اوچوب گؤیلره گئدیر
دنیز چوخ مهرباندیر
گؤزه ل ناغیللار دئییر
ساحیلین بولودلاری
ناغیل لاردا سئیر ائدیر
بیر سینیق قاییق ایله
بابام گئدیب دنیزه
آنام دئییر گئدیب دیر
بالیق گتیرسین بیزه
برچسبها: اوشاق شعری, ادبیات کودکان, فصل, پروانه, کپنک, دنیز, دریا وماهی
قاراداغ زلزله سی حاققیندا
حسن بخشی
قاراداغ اؤلکه سینی زلزله ویران ائله دی
دوشدو میللت خطره هاممینی حئیران ائله دی
ایرانین میللتی نین غیرتی طغیانه گلیب
اؤز شهامتلرینی عالمه اعلان ائله دی
ورزقان تیتره دی کندلر اوچولوب اولدو خراب
چوخلارین آلدی جانین قانینا غلطان ائله دی
قالدی توپراقلارین آلتیندا اوشاق، پیروجوان
هریسین دؤورو برین خاک ایله یکسان ائله دی
آتالار ائتدی روان اوزلرینه گؤزیاشینی
آنالار یولدو ساچین اوز گؤزونو قان ائله دی
تبریزین غم کدری آرتدی چکیب ناله و آه
غصه دن سینه سینی چاک گریبان ائله دی
باشین اگدی آشاغا آغلادی اول شانلی سهند
سبلان داده گلیب ناله و افغان ائله دی
پوللو یومما گؤزونو گل قاباغا خرجله پولون
قوی دئسینلر پولونو خیر ایشه احسان ائله دی
آللاهی یاد ائله یین آللاها خاطیر چالیشین
آللاهی یاد ائله ین موشکولون آسان ائله دی
گر علی شیعه سی سن طی ائله مولا یولونو
چون علی غمزده لر دردینه درمان ائله دی
ملت ایران اولوبدور بو غم و درده شریک
گؤزیاشی ورزقانین مولکونو عمان ائله دی
«بخشی» ده گزدی تامام کندلری گؤردو بیر بیر
آغلادی سیزلادی غصه اوره یین قان ائله دی
تبریز شهریور91
مبایل 09358276709
تسلیت
آذربایجان سنین باشین ساغ اولسون
قیزیل توپراق قاراداغین داغلاری
داغ چکدیلر سینه لرین اوستونه
یئنه سارا اؤزون ویردی سئللره
کؤلگه سالیب غم اهرین اؤستونه
قان آغلاییر، قان آغلاییر ورزقان
ماتم گلیب لاپ شهرین اوستونه
یاسا باتیب هریس مصیبتده دیر
غصه گلیب غم قهرین اوستونه
آذربایجان سنین باشین ساغ اولسون
اومودلویام شن سحرین اوستونه
یاشاسین خالقیمیز
آرتیق حؤمتله : محمدرضا شوکتی (الوارلی رضا)
برچسبها: زلزله قره داغ, تسلیت, شعر ترکی در مورد زلزله اهر وورزقان
خزر ساحیلینده
محمد رضا شوکتی الوارعلیا
آغلا دنیز ، آغلا دنیز
اورمو گؤلو یاریمجاندیر
اوره ییمیز بوتون قاندیر
دوز دولوبدور گؤزلرینه
باخان یوخدور سؤزلرینه
اؤلومونه یاس دوتور او
داها گؤزلرده ن ایتیر او
آغلا دنیز ، آغلا خزر
نامردلرده ن حذر- حذر
زمانه ده ن آمان - آمان
اوره ییم دولودور یامان
یامان توتولموشام اینان
سحردی گون چیخان زمان
شافاقلاییر خزر گؤیو
شاققیلداییر خزر سویو
نوحه دئییر سانکی دیلی
اؤلوب بیزیم اورمو گؤلو
های سالیرام ، آغلاییرام
باشا قارا باغلاییرام
سنده منله آغلا دنیز
آغلا دنیز ، چاغلا دنیز
برچسبها: خزر و دریاچه اورمیه
آنا گونو بوتون آنالارا موبارک اولسون
محمد رضا شوکتی
سحر آچدیقدا آنام،
گئجه نین زیل قاراسین،
ائویمیزده ن سوپورور.
گونشین آخار نورون
او گؤزه ل اللر ایله ،
گؤتورور،هئی گؤتورور
بیلیره م پنجره میز ،
زامان اؤتدوکجه ،
قارانلیقلارا
حسرت قالاجاق!
---------------------------------------------------------------
آنام
میر مهدی اعتماد
نقل ائده رلر کی منی دوغدو آنام
دئدی : به به نه گؤزه لدیر بو بالام
دولانیب باشیما پروانه کیمی
چکیب آغوشونا ، دردانه کیمی
سود ایله قووه وئریبدیر اتیمه
دؤزوب ایللر بویو چوخ زحمتیمه
دئییب آهنگله لای- لای سؤزونو
یومماییب چوخ گئجه اصلا گؤزونو
آغلایان واختدا چکیبدیر یانینا
سؤیله ییب آغلاما قوربان جانینا
اؤیره دیب حؤرمت ایله یولداشینا
مهربان اول باجینا ، قارداشینا
برچسبها: شعر ترکی در مورد مادر
بایرام سوفره سی
علی فرهاد
«هفت سین» دئدیییمیز بایرام سوفره سی بیر تاپماجا کیمی اولوب. آخی نئجه اولا بیلر یئددی دنه «س» حرفیله باشلایانلار سوفره یه قویولا. سوال لار بونلاردیر ندن «س» ایله باشلایانلار و نده ن سوفره ده «س» ایله باشلامایانلاری دا قویوروق؟ نییه بو سوال لارین چوخونا عاغلیمیزا باتان آنلام یوخدور!! دوزدور هره سینه بیر جور دلیل دوزلدیبلر، آما گؤرک بونلارین دوزو نه اولا بیلر. بو سوفره یه نه لر دوزمه لی ییک. هره سینین آنلامی ندیر؟ میثال اوچون سیرکه نه اوچون لازیم دیر؟ تکجه «س» ایله باشلاندیغینا گؤه می؟
سیز بو تورکجه جمله نی نظره آلین: «یئددی سین سوفره یه قوی» بیلدییینیز کیمی سین تورکجه ده بیر پسوند دیر آما فارسجادا بیر حرفین آدی دیر. ایندی نه راحت «یئددی سین» بیر یانلیش چئویرمه ایله «هفت سین» اولا بیلر. سونرا دا ایللر بویو نده ن «س» یا «سین» اولدوغون آختاریب هئچ دوز عمللی دلیل ده تاپابیلمیریک.
حتمن «س» حرفیله باشلاماغا بو سوفره ده اولانلارین دلیلی یوخدور. اونوتمایاق کی بیزه قدیمدن یئتیشن هر بیر رسمین تاریخی و ان آزیندان اسطوروی آنلاملاری واردیر و بو آنلاملارین اؤنمینی باشا دوشمک لازیمدیر.
اوسطوره لریمیزه گؤره بو سوفره یه یئددی برکتی قویمالی ییق. دئمک اولار قدیمکیلر دئمیشلر؛ «برکتلردن یئددی سین سوفره یه قوی» (هفت سین یوخ!) و بئله لیکله بونلاری اورتایا قویماق لا اؤزموزو اونلاردان فایدالی حیس ائدیریک. بو یئددی برکت، گؤی برکتی، حئیوان برکتی، آل- وئر برکتی، گؤیرمک برکتی دیر. ایل تحویلیندن سونرا بو برکت لر عایله آراسیندا بؤلونر. اونلاری یئمک و ساخلاماقلا بیز بو برکتلری ایلین باشیناجا اؤزوموزله داشییاریق.
دئمه لییک بو یازیدا حؤرمتلی آراشدیرجی « ناصر منظوری» جنابلارینین بو قونودا یازدیقلاریندان فایدالانمیشیق و بو سوفره ایسه کئچن ایل بایرامیندا دؤشمنیشدی.
- آینا ایله قرآن گؤی برکتی دیلر. «قرآن» آسمانی کیتاب دئییرک و اونون گؤیدن و آللاه طرفیندن بیزه نازیل اولماسین بیر برکت کیمی ساییریق. آینادا آیدینلیق نیشانه سی و آی کلمه سیندن آلیندیغی اوچون گؤی برکتی ساییلیر.
- سو و بالیق ایکی سی ده سو برکتی دیلر. سو اؤزو بؤیوک نعمت اولدوغونا گؤره و بالیق سودان آلینان برکت کیمی قوتلانیر. بالیق دا قیرمیزی رنگ ده مبارک اولماق نیشانه سی دیر.
- بو سوفره ده بئله بیر زاد یوخ آما بیر شیرینی نین ده اولماسی سوفره یه شیرینلیک وئره ر. ایللاه کی اؤز یاشادیغیز یئریزین سوقاتی اولا. تبریزین ده سوقاتلاری نین بیری «لؤووز» دور.
- سیککه آل- وئر برکتی دیر. قدیم چاغلاردان سیککه بیر آلیش – وئریش و مال- دؤولت نیشانه سی کیمی ایشله نیب. بو سیککه لرین بیرین برکت اوچون ایل بویو یانیزدا دولاندرمانیزین هئچ ضرری یوخ.
- یومورتا ان چوخ ایشله نن حیئوان برکتلرینده ن دیر کی سوفره نی گؤزه ل له ده بیلر. اونو بویاماق اولار. بویوماق اوچون تامام رنگ لرده ن و هر وسیله نی ایشلتمک اولار. اسکی چاغلاردان سوغان قابیغی، گیرده کان قابیغی و گؤی- گؤیرنتی لردن اله گلنلردن بویاناردی. ایندیسه شمعی میداد، سو رنگی و هر ندن کی الیزده اولسا فایدالانا بیلرسیز.
- سبزه گؤیه رتمک، گؤیرمک برکتینه گؤره اولور. گؤیرمک، نسلین آرتماسی و دوغماق نیشانه لریندن بیری دیر.
- «آلما» ایله «ایده» آغاج برکتی دیر. دئدیییمیزه گؤره قیرمیزی اولدوقلاری اونلارین مبارک اولدوغون دا گؤستریر. بونلارین ایکیسین یوخسا بیرین قویماق اولار.
- بوغدا اسکی چاغلاردان بری یئردن اله گلن برکت و آداملارین ان واجیب یئمک لریندن اولوب. اوندان اله گلن هر بیر شئی ده بو برکت دن اؤرنک اولا بیلر. اونلارین اَن خالیص لری قووورغا و سومنی (سمنو) اولا بیلر.
برچسبها: سفره هفت سین
آچ کؤنـول شعـر و غزهل دفتـرینــی یاز گلیر
آذربایجان خالق ماهنیسی
ساری بولبول
وطن باغی آل- الواندیر
یوخ اوستونده خاری بولبول
عؤمور سورمه لی دؤوراندیر،
سسین گلسین، ساری بولبول
***
گئییب یاشیل دونون چؤللر،
هوه سینده آچیب گوللر
تؤکوب شیرین- شیرین دیللر
گل اویالداق یاری بولبول
***
بولبول سنین ایشین قاندی،
عاشیقلار اودونا یاندی!
نه دن هر یئرین الواندی
کؤکسون آلتی ساری بولبول
***
اوخو قوشلار دیله گلسین
خوش نفسین زیله گلسین!
یاریم گوله- گوله گلسین،
من چالاندا سازی بولبول
«گلین لر بزه یی» کیتابیندان
سید مهدی اعتماد«ناطقی»
(1360-1277)
قانون قویوب بوردا بیزه شرع مطهر
اوغلان قیزی آلماقدا گره کدیر اولا ابصر
یعنی: قیزی جاییزدیر اؤزو ائیله یه رؤیت
بئش گون سورادان چکمه یه بیر بوللو مصیبت
اوغلان کی قیزی گؤرمه دی چیرکیندی گؤزه لدیر
تویدان سورا آچدی باشینی گؤردو کئچلدیر
ویرسین باشینا، سؤیله سین :«ای وای جانیم ای وای»
هئچ گؤرمه میشم من بو صیفتده خانیم ای وای!
واجیبدی بئش آلتی دوجون، هر گونده دؤیوشسون
ویر- سیندیر اگر اولماسا لازیمدی ده ییشسین
یا مخفی شبانه ائله سین ترک ولایت
کندیستانا قاچسین ائله سین جانینی راحت
هه آیلیغیم آرتدی
اوستاد حسین شهرک
سؤز دوشدو کی آیلیقچیلارین آیلیغی آرتدی!
باققال باهالاتدی هه آیلیغیم آرتدی!
فیرلاتدی حامامچی فیته نی، قاش گؤزون آرتدی!
سو آب حیاتدس نیرخین تازالاتدی هه آیلیغیم آرتدی!
قیزلار بوی آتیب،یوخدو جهیز ائلچی قاییتدی!
آرواد بئکار،اوغلان بئکار،ائوده یاتایاتدی هه آیلیغیم آرتدی!
آرتیردی اجاره بهانی، صاحب خانه، ائو اولدو وئرانه
قد اولدو کمان، گونده مخارج چاتا- چاتدی هه آیلیغیم آرتدی!
ات- مت باها اولدوقدابالام، سوت باهالاندی،جوت- جوت باهالاندی
دؤلت ده ضرر ائیله دی «سوبسیدی» آزالتدی هه آیلیغیم آرتدی!
دؤکتورکی ائدیب بیمه ایله عقد قرارداد،قالسین هله آزاد
نق ویرماغی قالسین یئنه ده نیرخی چوخالتدی هه آیلیغیم آرتدی!
سلمانی دوتوب قایچینی، چیق-چیقدی بفرما! ایشده چنه ویرما!
بزاز ده ییشیب نیرخینی، آرشینی قیساتدی هه آیلیغیم آرتدی!
کئچ یاغ دویوده ن گؤی ده دی آزاد دئیه قند-چای، انبارده تای- تای
سایسیز گلیرین اولسا ایش البته راحاتدی هه آیلیغیم آرتدی!
آیلیق یاریسی مالیاتا، بیمه یه گئتدی
ییرتیق یاماغا آی نه بیلیم ایینه یه گئتدی
اقساط آپاریب، بیریاریسیندان دا قوپارتدی هه آیلیغیم آرتدی!
پول بیر عجیبه شئیدیر!
رحمتلیک آرش آزاد
جیب بوش، قوناق گلیبدیر اون بئش نفر ناهارا
«دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا»
لیقوان پنیری، بیرده خوی یاغینی گؤره نده
«دل میرود ز دستم صاحبدلان! خدا را!»
دوست- آشنادان اوچ آیدیر، گیزلنمیشم گل ، ای پول
«باشد که باز بینم دیدار آشنا را»
تیرلنمیشم آجیمدان، آرواد دئییر: پیانسان
«هات الصبوح هبوا یا ایهاالسکارا»
بیر حاله قالمیشیق کی، بیر چؤمچه یاغ، بیرآز قند
«اشهی لنا و احلی قبلة العذارا»
قوربانینام رییس جان ! گل بیر یاغ ائیله اعلان
«روزی تفقدی کن درویش بی نوا را»
علمی بوراخ بیر آزجا سیرتیق لیق اؤیره ن، اوغلوم
«کاین کیمیای هستی قارون کند گدا را»
آت رادیونو کناره آل بیر خبرچی آرواد
«تا بر تو عرضه دارد احوال ملک دارا»
باشماق تایی الینده، جلادکیمی دایانمیش
«دلبر که در کف او، موم است سنگ خارا»
بئش گون ریاستینده، اینجیتمه خلقی دوستوم
«نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا»
چون یوخ قولومدا قوت، قورخومدان ائله ره م من
«با دوستان مروت با دشمنان مدارا »
پول بیر عجیبه شئیدیر، بیر آزجا اولسا جیبده
«در رقص وحالت آرد صوفی پارسا را»
بیر یاغ ساتیرلار ایندی، آغ توکلری قارالدیر
«ساقی! بشارتی ده پیران با صفا را»
ات- یاغ کی یوخدور ائوده، دادسیز اولور غذامیز
«گر تو نمی پسندی تغییر ده قضا را»
حافظ ! منی باغیشلا، گر دوز سوز اولدو شعریم
«ای شیخ پاکدامن معذور دار ما را»


c: text/html

text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
من عشق آتشیله كؤنول داغلادیم
مقدس سئوگی یه اوره ك باغلادیم
هرآن لپه لندیم هرآن چاغلادیم!
آنجاق سن منیم تك چاغلاما جیران!
گونش تك روحوما نورونو ساچدین،
الیمدن یاپیشدین دنیزه قاچدین…
سئوگی قاپی سینی طاق با طاق آچدین!
ایندی ده اوزومه باغلاما جیران!
سئوگی میز پارلاییر بیر چیراق كیمی،
جوشوروق داشیریق بیر بولاق كیمی…
محبت بئشیك دیر بیز اوشاق كیمی…
لای لای چال كؤنلومو داغلاما جیران!
شلاله شلاله گؤزومون یاشی…
آخیر گؤزلریمدن ییخیر داغ داشی،
خاطیره لر اولوب یولوم یولداشی
گئدیرم آردیمجا آغلاما جیران!
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | آیریلیق شعرلری,آذری شعرلر,آغلاما,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,سئوگی شعرلری

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
گونئی آزربايجان
جنوبی آذربایجان آذربایجان جومهوریسینین جنوب طرفینده و ایرانین شیمال-غرب ساحهسینده یئرلشن بؤیوک بؤلگهدیر. بو بؤلگهده یاشایانلارین چوخو آذربایجان تورکلریدیلر؛ همده کوردلر، تالیشلر، فارسلار، ائرمنیلر و تاتلارداندا بیر آز توپلامی، گونئی آزربایجاندا ساکیندیلر.
Mündəricat
- 1 جوغرافیا
- 2 ائتنیکلر
- 3 آزربایجانین سینیرلاری
- 4 گونئی لی آدلیم لارین شکیل لری
- 5 تاریخی
- 6 ایقتیصاد
- 7 سیاسی وضعیت
- 8 آزربایجان میللی حرکاتی
- 9 آزربایجان حزبلری
- 10 آزربایجان (تورک) دیلی
- 11 قزئتلر (مطبوعات)
- 12 تئاتر
- 13 موسیقی
- 14 ادبیات
- 15 قایناق
- 16 آیریجا باخ
- 17 خاریجی کئچیدلر
جوغرافیا[redaktə]
گونئی آزربایجان قوزای باتی دان خزر دنیزینه سوکنیر و گونئی سرحدلری ایراندا همدان ایالتی نه شامیل اولور. آزربایجان ین باتی حودودلاری کوردوستان ایالتی و تورکیه جمهوریتی ایله ایله قونشولوق ادیر. آزربایجانین تاریخی مرکزی تبریزدیر. .تاریخی قایناقلارا گوره آزربایجان اراضیسی داغیستاندان داغیستانا قدر اولموش یعنی بو گونکو ایران گوبه گیندن بوتون مرکزی اوستانی قاپسایاراق ایسفاهاندان باشلییب روسییا داکی دربند شهرینه قدراوزانیر. بئله لیکله گونئی آزربایجان, باتی آزربایجان، دوغو آزربایجان، اردبیل، زنجان همدان، قزوین، تئهران قوم و مرکزی ایالتلری و همچینین قوروه، بیجار، آستارا بولگه لری و بوتون عجم عیراقی قاپسار.
ائتنیکلر[redaktə]
آزربایجان تورکلری[redaktə]
گونئی آزربایجان تورکلری آزربایجان سینیرلاریندا هابئله آزربایجان سینیرلاریندان ائشییده، ایرانین آیری ایالتلری و بولگه لرینده یاشاماقدا دیرلار. بونلار عومومیتده دغو آزربایجان ، باتی آزربایجان ، اردبیل ، زنگان ، قزوین، همدان ، مرکزی ، گیلان ، کوردوستان ، کیرمانشاه ، البورز ، تئهران و قوم ایالتلرینده یئرلشیب لر [1] [2] [3] [4] [5] [6]. گونئی آزربایجان تورک لری نین سایی ۱۹۹۸ اینجی ایلده ائتنولوگ سایتی نین تخمینی اساسیندا ۲۳٫۵۰۰٫۰۰۰ نفرایمیش لر. بو تخمینی 50 میلیون نفره جن چوخالتماق اولار[7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18][19][20][21][22] [23][24] [25] [26] [27] [28][29][30]
ایبهاملی آمارلار[redaktə]
ایراندا یاشایان تورک لرین سایی سی باره ده چئشیدلی قایناق لاردا ، چئشیدلی سای لارا راست گلمک اولار. ایراندا یاشایان تورک لرین ایدیعالارینا گوره بو رقم ۳۷ میلیونا قدر چاتماق دادیر [1] – ب[31]. ائتنولوگ سایتی نین وئردیی آمار اساسی ندا ۱۹۹۸ اینجی ایلده ایراندا ۲۷٫۴۰۰٫۰۰۰ مین نفر تورک یاشاییرمیش لار[1] [32]. ایراندا یاشایان تورک لرین نوفوسو ایله ایلگیلی کسین بیر رقم وئریلمه کده دیر. ایرانداکی تورک لرین نوفوسو ۲۵ میلیون [33] ، ۳۳ میلیون [34] ، ۲۰ میلیون [35] ، ۲۵ میلیون [36] ، اولاراق بیربیریندن فرقلی شکیلده وئریلمکده دیر. دونیا بانکاسی اولکه پروفیللری معلوماتینا گوره ۶۶٫۱ میلیونلوق ایران نوفوسونون یوزده ۴۲ ایکی سینی تورک لر فورمالاشدیرماقدا اولوبگف بو نیسبت ده تخمینا ۲۵ میلیونلوق بیر تورک نوفوسو گوسترمک ده دیر.[37] [38]برندا شیفرین ده ایرانین تورک لری نین سایی سین ۲۵ میلیون نفر بیلیر [39]
ایرانین هر اون ایلده باش وئرن نوفوس سایی سیندا، ائتینک قوروپ لارین سایی داخیل اولماییب. بو مسئله ایراندا نئچه نفر تورک ، فارس ، کورد و... ائتنیک لردن اولدوغون موبهم بیر مسئله یه چئوریلیب[1]. آبیش دولتی (آمئریکا بیرلشمیش شیتاتلار) دولتی، ایراندا صورت تاپان ۱۹۵۶ (۱۳۳۵) اینجی نوفوس ساییسین، ایران دولتی نین ائتنیک آز گوسترمکه چالیشماق اوچون، اعتیبارسیز بیلیر[40]. نیکی کئدی ده یازیر "عومومیت ده ایراندا رسمی آمار، ایرانین ان بویوک ائتنیک قوروپون – آزربایجان لی لاری- اولدوغوندان آز گوستریرلر." [41].بعضی قایناق لار اساسیندا آزربایجان تورک لری و آیری تورک لر ایرانین یوزده ۲۵ تا ۳۷ ، کوردلر یوزده ۸، بلوچ لار یوزده ۳، عرب لر یوزده ۳ و تورکمن لر یوزدن ۲ اهالی سین تشکیل ائدیرلر [42]. بعضی قایناق لار دا فارس لار ایرانین اهالی سینین یوزده ۵۰ سین تشکیل وئریرلر [43] بعضی قایناق لاردا دا فارس لار یوزده ۴۵ دن آشاغا گوستریلیب لر [44] [45]. بعضی قایناق لار تورک لر ایرانین اهالی سی نین اوچ دن بیر بیلیرلر [46] [47] [48] [49]
فارسلار[redaktə]
فارسلار عومومییتله تئهران، مرکزی ، همدان، قوم و قزوین ایالتلرینده تورکلرله برابر یاشاییرلار.
کوردلر[redaktə]
کوردلر عومومیتله کیرمانشاه، کوردوستان و باتی آزربایجان ایالتلرینده یاشاییرلار.
ساییر ائتنیکلر[redaktə]
ساییر ائتنیک لردن؛ تاتلار عومومن خالخال، آستارا و تالیش بولگهلرینده یاشاییرلار. ائرمنیلر، آشوریلر و باشقالاری بعضی شهرلرده یاشاماقدادیرلار.
آزربایجانین سینیرلاری[redaktə]
آزربایجان سینیرلاری ان اسکی زامانلاردان بوگونه کیمین، دوولتلر و قودرتلرین دهییشمهسیله دهییشیب. ایسلامدان اونجه گونئی آزربایجان، هوریلر، لولوبیلر قوتیلر، مادلار و... دوولتلرین یوردو اولوب [54] ساسانیلر زامانی آزربایجاندا اونملی دهییشیکلر اوز وئریر. خوسرو انوشیروان (سلطنتی ۵۷۸-۵۳۱ م.ا) ایرانی دورد یئره بولوب، دورد "سپهبد"ا تاپشیریر. بو بولوملر "کوست" آدلانیرلار. ایرانین کوستلاری بونلاردان عیبارتایدیلر:
۱- دوغو کوستو (خوراسان)
۲- قوزئی کوستو (آتورپاتگان)
۳- گونئی کوستو (نیمروز)
۴- باتی کوستو
شیروان و آران هر ایکیسی آتورپاتگان کوستوندا یئرلشیدیلر و بونلارین شاهلاری آتورپاتگان سپهبدوندان تابئعدیرلر. آتورپاتگان سپهبدو ایرانین ان گوجلو سپهبدوایدی.[55]
ساسانیلر دوورونده قالان بیر کتبهده دربندین آزربایجان سینیرلاریندا اولماغی آشکار اولونور[56]:
من انوشیروان طرفیندان مامور اولدوم، دربندین قوزئی حیصصهلرینده، قوزئی قبیلهلرین آزربایجانا هوجومونون قاباغین آلماق اوچون قالالار یارادام. [57].
ایسلامدان سونرا کی دوورلردهده چئشیدلی قایناقلاردا آزربایجان سینیرلارینا ایشاره اولونور. اورنک اوچون ۴۷۲-اینجی ایلده (۱۰۷۹ قمری ایلی) یازیلان "حدود العالم من المشرق الی المغرب" کیتابیندا آزربایجانین سینیرلاری بئله توصیف اولونور[58]:
مشرق این ناحیت (=آذربایجان) حدود گیلان است و جنوب وی حدود عراق است و جزیره، و مغرب وی حدود روم است و سریر، و شمال وی حدود سریر است و خزران. و این جای هاست. بسیار با نعمت ترین ناحیت هاست اندر اسلام. و ناحیت آبادان و با نعمت بسیار و آب های روان و میوه های نیکو و جایگاه بازرگانان و غازیان ...[59]
چئویرمه: "بو ناحیتین (=آزربایجان) شرقی گیلان و جنوبی عیراق لا جزیرهدیر، و قربی روم و سریر، و شومالی سریر و خزران دیر. "
خوارزمشاهلار دوروندهده، موحممدایبنی نجیب بکران "جهان نامه" کیتابیندا کی سولطان موحممد خوارزمشاها سونولوب بئله ایضاحات وئریر [55]:
کر جیحونی است در حدود آذرباذکان بر سه فرسنگی شهر بردعه که آن را کر خوانند.[60]
چئویرمه: "کور آزربایجان حودودوندا بیر چایدیر، بردعهدن ۳ فرسخ آراسی وار و کور آدلانیر."
تئیموریلر دووروندن قالمیش(۱۴۰۰-اونجو ایل) بیرسندده "نخجوان من کوره آزربایجان" ایشاره اولونور. بو سندده "خوط, شینهئر, هالزور, طاتئف کیلسهسینین مولکلری" یندن سوز گئدیر. بو سند ۲۵ ربیع الاول ۸۰۳ / ۱۳٫۱۱٫۱۴۰۰ – ۱۳٫۱۱٫۱۴۰۰ یازیلیب. [61]
سندین فارسجا یازیسی بئلهدیر:
مناصب الکاء قپانات و سیسجان تومان نخچوان من کوره آذربیجان در دارالقضات معسکر ضفر اثر تصدیق شده که تمامت محدوده شش دانک املاک قریه خوط و شینهر و حالزور اول وادی رودخانه قریه اورط که داخل میانه سنور قریه خوط و بوردی میشود و عبور الفاصله متیمد جاری بلسان المتعارف ابودرق ثانی یذهب الذی ذوغالودرق الی الفاصل ایضا ذوغالو زمین و ثانی عبور متصله بالماء مشهور همید ...[62] [63]
صفویلر دورونده "آزربایجان ایالتی" دورد بئیگلر بئیگییه بولونورموش:
تبریز بئیگلر بئیگیسی، چوخورسعد بئیگلر بئیگیسی، شیروان بئیگلر بئیگیسی و قاراباق بئیگلر بئیگیسی.[55].
همین دوورده قاراغین کوچز ماحالیندا بیر مولکون شیشدانگ سندینده "آران قاراباغ من کوره آزربایجان" عیبارتیندن ایستیفاده اولونوب. سند ۹۸۱ / 3.5.1573 – 22.4.1574 تاریخینده یازیلیب [64] [65].
متن فارسجادا بئله یازیلیب:
... تمامت ششدانک ملک قریه خزاز من اعمال کوچز توابع اران قراباغ من کوره آذربایجان مع حدود اربعه ... [66]
زندلرین حاکیمییتی دورونه عایید ایکی تاریخی مکتوبدا آزربایجانین سرحدلری گوستریلمیشدیر. بو مکتوبلاردا بیری کریم خان زند، دیگری سه علیمورادخان زند طرفیندن یازیلمیشدیر. همین مکتوبلاردا گنجه، اراک، و همدان داخیل اولماقلا، ایندیکی ایرانین مرکزی ایالتی، همدان ایالتی، تئهران ایالتی و قوم ایالتینین بیر قیسمی و اوسته لیک کوردوستان ایالتی نین شرقی حیصصهسی و کیرمانشاه ایالتینین اوچده بیری و همچینین لوریستان ایالتی نین بیر حیصصه سی آزربایجان سرحدلری داخیلینده تقدیم ائدیلمیشدیر [67] [68] [69] [70][71] [72] [73].
فرمان تعالی شد آنکه در این اوان عمدة المسیحیه پادری فرنسیه حکیم وارد حضور و بعرض رسانید که بموجب ارقام سلاطین جنت مکان صفویه انار اللّه برهانهم، همیشه پادریان فرنگیان و خلیفها در ممالک محروسه ایران جا و مکان داشته هر یک برسم و آئین خویش بعبادت مشغول و تجار و سوداگران این طایفه بتجارت قیام و عشور و متوجهات حسابی خود را مهمسازی عمال خیریت اعمال دیوان مینمودهاند، مشروط بر اینکه احدی از آنها مرتکب امری که خلاف ملت مقدس اثنی عشر علیهم صلوات اللّه الملک الاکبر باشد بحسب ظاهر نکرده، احدی را هم با ایشان رجوعی نباشد. و هرگاه جماعت ارامنه بآنها ضرر و نقصانی برساند بخلاف حساب متعرض احوال آنها شوند، بعد از ثبوت آن آنها را ترجمان نمایند و پادریان کرملیان دو نیکان و جزونت و کنحوجی و اکوستن و غیره که در ولایت آذربایجان از شیروان و قراباغ و دار السلطنه تبریز و گنجه و نخجوان و قلمرو علیشکی دار السلطنه اصفهان و الکاء فارس از شیراز و بندرعباس و سایر ممالک محروسه میباشند و در هرجا که خواسته باشند توقف و سکنی کرده هر یک از ارامنه و عیسویان و اولاد ایشان که خواسته باشند نزد ایشان آمدوشد کرده تعلیم گیرند و درس بخوانند نیز ممانعت نکرده چنانچه جماعت مذکوره اموات خود را در مقامی که بجهت مدفون آنها تعیین مینمایند بدستور و آئین دین خود برده و دفن نمایند عایق و مانعی جهت آنها نباشد و امداد و اعانت لازمه در باره آنها به عمل آمده احدی نسبت به ایشان ظلم و ستم ننماید. و در خصوص صدق ادعایات و عرض خود ارقام مذکوره را بنظر رسانند. لهذا عالیجاهان بیگلربیگیان عظام و حکام گرام و غیره عمال ولایت محروسه در خصوص امور مذکوره بنحویکه حسب الارقام سلاطین بشروط مذکوره مقرر شده از آنقرار معمول و عشور متوجهات حسابی تجار و سوداگران را باز یافت و تخلف از فرموده مبارک جایز نداشته مراعات ایشان را منظور دارند و در عهده شناسند. تحریرا فی شهرشوال المکرم سنه 1177. [74]
گونئی لی آدلیم لارین شکیل لری[redaktə]
تاریخی[redaktə]
آزربایجان تورپاقلاریندا ایلک اینسانلار و خالقلار[redaktə]
بویوک ائحتیماللا، آزربایجان، مئدیترانه گولونون دوره-وری و آفریقانین قوزئییله برابر، بشریتین شیکل تاپدیغی ایلک یئرلردندیر [75]. میلاددان ۴-مین ایل اؤنجهدن باشلایاراق، اورتا آسیادان دربند و داریول کئچیدلریله یاخین شرقه ائل آخینلاری اولموش و بو آخینلار آزربایجان(شیمالی و گونئی)، زاقروس داغلارینین شرقی و غربی اتکلری و عمومیتله ایرانین غرب اراضیسیندن کئچرکن،اونلارین بللی ائل، طایفه و قوللاریندان، اساس توپلوملاریندان آیریلاراق، بو یئرلرین موختلیف یئرلرینده یورد سالاراق قالمیشلار.
سومئر، عیلام آخینلاری کیمی تاریخه معلوم اؤنملی ائل آخینلاریندان علاوه، چوخ احتیمال باشقا آخینلار و خصوصیله کیچیک ائل، قبیله و اوبالاردا همین یول ایله اورتا آسیادان گلیب، همین یاخین شرق منطقهلرینده یورد سالیب قالمیش، سویداشلاری یئرلی اهالییه قاریشاراق، خالقلار شکلینده مدنیت و حاکمیت قورموشلار.
همین یاخین شرق منطقهسینین شیمالدان مرکزینده یئرلشن آزربایجان (شیمالی و گونئی)، همدان،قم،قزوین،زنجان،تختی سولیمان آرالاری یئرلریده بو موختلیف ایلتصاقی دیللی ائللر، سویلار و قبیلهلرین یورد سالاراق قالدیغی یئرلر اولموشدور.
بو گلن کؤچریلر ائتنیک باخیمیندان یاخین اولموش یئرلی اهالی ایله قاریشیب قوتتی، لوللوبی، هورری، ماننا، ماتیین، کاسسی، اورارتو، ساسپیر، کاسپی، آلبان، مسکوت، ماساجئت، سالک، ایشغور... توپلوملاری و کوتلهلرینی یاراتمیشلار کی، اونلارین بعضی سی زامان کئچیب آرتدیقجا، یاشادیقلاری اراضیده بللی مدنیت و حاکمیت قورموشلار.
بلاواسیطه آزربایجان اراضیسی و اورانین جنوب و جنوب شرقینده یئرلشن همدان تورپاقلاریندا م.ق ۳-مین ایللیکده فورمالاشان و تاریخده تانینمیش ایلک خالقلار قوتتی و لوللوبیلر اولموشلار. قوتتی و لوللوبی خالقلاری شیمالدان کاسپیلر، ساسپیلر، شیمال غربدن هورریلر و ماننالار، جنوب و جنوب غربده کاسسیلر و اونلارین واسطهسی ایله و بلاواسیطه ایلاملارلا علاقهده اولموش و اونلارین، هابئله سومئر و اککئدیلرین قوردوغو مدنیتله تانیش اولاراق اونلاردان ائتگیلنمیشلر.
قوتتی-لوللوبیلر بو گون ایران تورکلرینین یاشادیغی بیتیشیک اراضینین ان جنوب بؤلگهسینده، همدان-اسداباد، قم، قزوین، زنجان ،ماراغا، تختی سولیمان آراسینداکی اراضیده و آزربایجاندا یاشامیشلار.دئمک، گؤستردیگیمیز بو اراضینی اهالیسینین بو گون تورک اولماسی اولدوقجا قدیم تاریخه مالیکدیر، داها دوغروسو بو یئرلرین ساکینلری تاریخه معلوم ایلک چاغلاردان التصاقی دیللی- اسکی تورک، اولموش، همده آزربایجان و همدان اراضیسینده ایلک مدنیت قورموشلار.
بو مدنیت هیند-آوروپالی خالقلارین منطقهمیزه گلمهسیندن تقریباً ۱۵۰۰-۲۰۰۰ ایل اؤنجه اولموشدور.[76]
ایقتیصاد[redaktə]
آزربایجان اراضی سی اکینچیلیک، باغدارلیق باخیمیندان ایرانین ان کئیفیتلی و ال وئریشلی ماحالی ساییلیر. بو اکینچیلیک اراضینین ان یاخچیسی موغان ماحالیندا (گئرمی (موغان) بولگه سی ، موغان شهر بولگه سی و بیله سووار بولگه سی) یئرلشیر.
ایرانین بویوک داماری تورک میلتی الینده و بوفارس لاردا قورخودان اونجه تورک یازی ادبیاتی و سونرا دانیشیق ادبیاتی آرادان آپاریرلار و بیزی اوزلرینه باغلی ائدیرلر بیز گرک اوز وارلیغیمیزی ساخلاییب واوز اولکه میزده ساغلیق و بیرلیک یولوندا ایشله دک . تورک ادبیاتی اویرتمک بیزلری ساخلار اقتصادیمیزی قاباغا آپارار .ثیروتمیز چوخ اولار .
سیاسی وضعیت[redaktə]
آزربایجان و خصوصیله گونئی آزربایجان تاریخ بویو باغیمسیز ویا بیردیش گوجون خراجی آلتیندابللی سینیرلاری اولوب. آزربایجان تورک لری ۱۰۱ ایل بوندان اول مشروطیت,۱۹۱۹ده ایسه شیخ ممد خیابانی الی ایله آزادیستان جمهوریتی,۱۹۴۵ده دئموکرات فیرقه سی واسیطه سی ایله اوزه رکلیک  وایران ایسلام دئوریمیده ن سونرا شریعتمداری ماجراسیندا گوستر میش کی هر زامان میللی ومدنی حاقلاری اوغروندا ساواشیر.گرچی بو یولدا یوز ایللیک بیر تاریخه صاحیبدیر ولی حله ده ایلکین حاقلارینی الده ائتمه مه سیندن دولایی ۲۰۰۶ دا یاشانان سوسک کریزی کیمی هر آندا ایرانا قارشی بیر تاور و داورانیشدا اولا بییر
آزربایجان میللی حرکاتی[redaktə]
تاریخ بویو گونئی آزربایجاندا بیر چوخ سیاسی حرکتلر اولموش کی عمومیتله گونئی آذربایجان میللی حرکتلری عنوانیله تانینار. بو حرکتلری نئچه دؤنهیه بؤلمک اولار:
گونئی آزربایجان ایصلاحات دؤورو حرکاتی
آزربایجان حزبلری[redaktə]
جامعه روحانیت مبارز استان آزربایجان
آزربایجان دموکرات فرقهسی جوانانلار سازمان
دموکرات ـ سوسیای فرقهسی ـ ارومیه
آزربایجان (تورک) دیلی[redaktə]
۱۸۸۸-جی ایلده م.ه.روشدیه تبریزده یئنی تیپلی مکتب تشکیل ائتمیش، گونئی آزربایجاندا ایلک دفعه اولاراق الیفبانی یئنی-صؤوتی اصول ایله تورک دیلی اساسیندا تدریس ائتمهیه باشلامیش، آنا دیلینده چوخلو درسلیکلر یازمیشدیر. ۱۹۲۶-جی ایلدن مکتبلرده تورک دیلینده تدریس قاداغان ائدیلمیشدیر. حاکم دایرهلر تبریز اونیوئرسیتئتینده آزربایجانین تاریخی، ائتنوقرافیاسی، سوسیال-سیاسی وضعیتی و س. ایله علاقهلی مسئلهلرین اؤیرنیلمهسینه مانعچیلیک تؤرتمیشدیر. II دونیا محاربهسیندن بوگونه کیمی بوتون ایران معاریف و مدنیتی ساحهسیندکی دیقته لاییق و یادداقالان ان موهوم و دئموکراتیک ایشلر آزربایجان میلی حکومتینه مخصوصدور. بئله کی، بو دؤورده اونلارجا اونیوئرسیتئت و اینستیتوت یارادیلمیشدیر. تورک دیلینده ۵۰-یه یاخین موختلیف آددا قزئت و جورنال، درسلیک، بدیی-ادبیات نشر ائدیلمیش، کینو-تئاترلار تیکیلمیش، رادیو ایستانسیاسی و رادیو خبرلری کومیتهسی یارادیلمیش، میلی قهرمانلارا: ستار خانا، باقیر خانا، خیابانییه هیکللر اوجادیلمیشدیر. تبریز اونیوئرسیتئتی کیتابخاناسی، میللی کیتابخانا و "تربیت کیتابخاناسی" گونئی آزربایجانین ان بؤیوک کیتابخانالاریدیر.
گونئی آزربایجاندا ایلک رادیو ایستانسیاسینین اساسی ۱۹۴۶-جی ایلده آزربایجان میلی حکومتی طرفیندن قویولموشدور. ۸۰-جی ایللرده رادیو شبکهلرینده تورک دیلینده وئریلیشلرین سایی خئیلی آزالمیشدیر. یانلیز تبریز، اورمیا و اردبیل رادیو شبکهلریندن قیسا وئریلیشلر وئریلیر. اونلاردا دا، خصوصیله تبریز رادیوسوندا سسلندیریلن جملهلر ادبی دیلیمیزدن چوخ اوزاق اولوب، یاری تورک، یاری فارس هورراسیندان عبارتدیر. گونئی آزربایجاندا ایلک تئلئویزیا ایستانسیاسی ۱۹۷۲-جی ایلده یارادیلیب. وئریلیشلر جدی نظارتله یالنیز فارسجا آپاریلیر. اینقیلابدان بوگونه کیمی کئچن مدت ده گونئی آزربایجانین رادیو و تئلئویزیا سیستئمینده ائدیلمیش بوتون تئخنولوجی یئنیلشمه و کئیفیت دییشیکلیکلرینه باخمایاراق وئریلیشلرین مزمونوندا اساسلی دییشیکلیکلر باش وئرممیشدیر.
قزئتلر (مطبوعات)[redaktə]
دئمك اولار تبریزده ایلك چاپخانانین تاسیس اولماسی (سربی چاپ 1196 گونش ایلی – 1233 قمری؛ داش باسماسی 1203 شمسی-1240 قمری)، مطبوعاتین یاییلماسیندا بویوك رولو اولوب. [77] [78]
گونئی آزربایجانین ایلك قزئتی، "زارزاریت باهرا" (ایشیقلیق شوعاسی) ایمیش. بو درگی 1265 [79] (بعضی قایناقلاردا 1267 ه.ق [80] [77] [78]) ایلینده نشره باشلاییر. 1260-اینجی ایللرینین سونوندا قزئتلرین سایی 7 قزئته چاتیر. 1270 –اینجی ایللرده بونلارین سایی 9 قزئتدیر و بوتونلوكله مشروطه فرمانی اعلان اولان زاماناجان 14 قزئت گونئی آزربایجاندا یاییلیبمیش.
مشروطه اینقیلابیندان (1284 شمسی، 14 جمادی الثانی 1324 قمری) قزئتلرین یاییلماسی گئنیش میقیاسدا آرتیر و اونلارین سایی 1280 –اینجی ایللرده 84 قزئت و 1284 –دونجو ایلدن 1300 ایلینهجن 90 قزئته آرتیر. [78]
ریضاخانین حكومتی زامانیندا، ایستیبدادین گئنیشلشمهسیله قزئتلرین سایی آزالیر. 1300-اونجو ایلدن 1320 یهجن بوتونلوكده 23 قزئت یاییلیر و 1310-اونجو ایللرینین سونلاریندا ان آشاغی حددینه یانی 5 قزئته یئنیر.
ایكینجی دونیا موحاریبهسیندن سونرا موتتفیقلر ایرانا گیریب و ریضاشاه ایشدن كانارا قویولور. بو تاریخدن قزئت یایماق بویوك سورعتله گئنیشلشیر. گونئی آزربایجاندا یاییلان درگیلر 1320-اینجی ایللرده 84 و 1320 دن 1332 ایللری آراسیندا 110 قزئته آرتیر. بو دووره آزربایجان درگیلرینین ان اوغورلو دوورلریندیر.
1325-اینجی ایلده، گونئی آزبایجانین ایشقالیندان سونرا و همچینین دوكتور موصددیقین نخستوزیرلییندن سونرا درگیلرین یاییلماسی دایاندیریلیر و بیر روكود وضعیت حاكیم اولور. 1332-اینجی ایلدن 1357 –اینجی ایلهقدر قزئتلرین سایی ان آشاغی حدده یئنیر بئله كی 1340-ایللرده گونئیده تكجه بیر دنه یئنی درگی ایشه باشلاییر و بوتونلوكده بو 1332 –اینجی ایلدن 1357-اینجی ایلهجن بوتون یایلمیش درگیلرین سایی 7 دنهدیر.
ایسلام اینقیلابیندان سونرا (1357-اینجی ایل) یئنیدن قزئت یایماق گئنیشلنیر و 1357-اینجی ایلدن 1361-اینجی ایلهجن 30 قزئت گونئی آزربایجان یاییلیر. 1361-اینجی ایلدن آزادلیقلار آزالیر و 1360-اینجی ایللرده تكجه 15 قزئته یاییلماغا ایجازه وئریلیر. بوتونلوكده 1361-اینجی ایلدن 1376-اینجی ایلهجن 22 دنه یئنی قزئت یاییلیرمیش.
1376-اینجی ایلدن 1380-اینجی ایلهجن یئنیدن آزادلیقلار گئنیشلشیر و دورد ایل عرضینده 21 یئنی قزئت یاییلماغا باشلاییر. [78]
تئاتر[redaktə]
۱۸۷۱-۷۴-جو ایللرده م.ف.آخوندزادهنین ۶ کومئدیاسینین فارس دیلینه ترجومه ائدیلهرک ایراندا یاییلماسی گونئی آزربایجاندا تئاتر صنعتینه ماراغی آرتیرمیشدی. ایلک تئاتر ۱۹۰۵-۱۱-جی ایللر ایران اینقیلابی دؤورونده یارادیلمیشدی. ۱۹۰۹-۲۱-جی ایللرده "آزربایجان آرتیستلری دستهسی" فعالیت گؤسترمیشدیر. ۱۹۲۰-جی ایلده تبریزده صیدقی روح الله، م.شفیزاده، م.ر.واعظ زاده و باشقالارینین تشببوسو ایله ایلک تئاتر بیناسی – "خئیریه تئاتری" تیکیلدی. تبریز، اورمیا و خوی شهرلرینده او.حاجیبیلینین مشهور کومئدیالاری تاماشایا قویولموشدو. آزربایجان میلی حکومتی زامانی تبریزده ایلک آزربایجان دؤولت تئاتری یارادیلمیشدی. ۱۹۴۶-جی ایلده تبریز دؤولت فیلارمونیاسیدا فالیت گؤسترمیشدیر. ۱۹۴۶-جی ایلین دئکابریندا اؤلکهده میلی آزادلیق حرکاتینا دیوان توتولدوقدان سونرا آزربایجان دؤولت تئاتری دا باغلاندی. یانلیز قیسا بیر مدت عرضینده (۱۹۴۸-۱۹۴۹) تهرانین "زیبا" تئاتر سالونوندا آزربایجانلی اینجه صنعت خادیملری طرفیندن تورک دیلینده بیر سیرا تاماشا و کونسئرتلر وئریلمیشدیر. همین تدبیرلرین تشکیلینه و گؤستریلمهسینه مشهور ضیالی عالیم، یازیچی گنجهلی صاباحینین قارداشی صمد صباحی ده باشچیلیق ائتمیشدیر.
تورک دیلینده تاماشا و گؤستریلر قاداغان ائدیلدیکدن سونرا س.صباحی ۱۰ ایله یاخین مدتده (۱۹۴۹-۱۹۵۹) ۴۰-دان چوخ بدیعی اثری، او جملهدن ج.جاببارلینین، م.ف.آخوندزادهنین، ه.جاویدین، او.حاجیبه یلینین اثرلرینی فارس دیلینده تاماشایا قویور. ۳۰ ایله یاخین مدتده صحنهده فارس دیلینده اثرلری ایفا ائدن آزربایجانلی آکتیورلار پئشه کار صنعتچی کیمی ده بوتون اؤلکه تاماشاچیلارینین رغبتینی قازانمیش و ۱۹۷۸-۷۹-جو ایللر اینقیلابیندان درحال سونرا تورک دیلینده تاماشالارین یوکسک سویهده صحنهیه گتیریلمهسی اوزرینده چالیشمیشلار. نتیجهده بو گون ایرانین بیر سیرا ایری شهرلرینده، ائلهجه ده گونئی آزربایجانین تئاتر سالونلاریندا آزربایجانلی آکتیورلار طرفیندن تورک دیلینده درام اثرلری صحنهیه گتیریلمیشدیر. بیر سیرا کومیک اثرلرده باش رولدا چیخیش ائدن آزربایجانلی هاشیم چاووشی بوتون ایراندا تانینیر. آزربایجانلی تئاتر آکتیورو سیراسیندا سید خئیرخاه، یاقوب خئیروالله و اونلارجا باشقالارینین آدینی چکمک اولار. ۱۹۹۴-جو ایلده گنج آزربایجانلی رئجیسور حسین لله تورکجهده "آلین یازیسی" آدلی تاماشا و سونرا داهی صنعتکار م.شهریارین "حئیدربابایا سلام" پوئماسی اساسیندا عینی آدلی موسیقیلی-ادبی کومپوزیسیا یاراداراق تهرانین "وحدت" آدلی ان بؤیوک کونسئرت و تئاتر سالونوندا صحنهیه چیخارمیشدیر. سونونجو صحنه اثرینه تهراندا مینلرجه تاماشاچی باخمیش و سونرالار بو اثر همین رئجیسسورون سعیی نتیجهسینده باکی تئاتر سالونلاریندا صحنهیه چیخاریلمیشدیر.
موسیقی[redaktə]
آزربایجان تورکجهسیندکی رادیو وئریلیشلرینین پروقرامینا، اساساً بو تایدا بستلنمیش و اورادا یاییلمیش بیر سیرا خالق ماهنیلاری و هاوالاری "محللی نغمه" آدی آلتیندا داخیل ائدیلیردی. بو یوللا آزربایجان موسیقیسی خالق آراسیندا یاییلیر و قورونوردو. تانینمیش بستکار علی سلیمینین بستلدیی ماهنیلار ۹۰-جی ایللره دک بو تایدا دا (شیمالی آزربایجاندا) آنونیم قالمیشدی. ۱۹۷۹-جو ایلدن بو طرفه آزربایجان موسیقیسینده بیر سیرا ایرلیلییشلر باش وئرمیشدیر. دایم صنعتکار کیمی فورمالاشمیش بستکار علی سلیمینین بو ایللرده "فانتازیا"، "ائلیم، گونوم، شؤوکتیم"، "جئیران سئوگیلیم" و س. فیلملر اوچون بسته لدیی موسیقی اثرلری نه اینکی ایراندا، ائلهجه ده بوتون دونیادا مشهورلاشدی. اونون "آمان،آیریلیق"، "سیزه سلام گتیرمیشم" ماهنیلاری بوتون دونیا آزربایجانلیلاری آراسیندا چوخ مشهوردور. اورتا موسیقی تهیلینی باکیدا آلان ا.سلیمی سونرالار تهران رادیوسوندا ایشلمیش، تبریزده اورکئستر رهبری و موسیقیشوناس اولموشدور. او، ۱۹۸۸-جی ایلده ایسلام مدنیتی و ایرشاد ناظرلیی طرفیندن ایرانین ان یاخشی بستکاری کیمی تانینمیش، قیزیل لؤوحهیه و مئدالا لاییق گؤرولموشدور.
گونئیلی حسن انامی بولبول آدینا اولوسلاراراسی موسیقی فئستیوالینین قالیبلریندن بیری اولوب. او، ۱۹۹۹-جو ایلده باکی موسیقی آکادئمیاسینین III کورس طلبهسی ایکن آزربایجان دؤولت آکادئمیک اوپئرا و بالئت تئاتریندا "سئویل" اوپئراسیندا باش رولدا چیخیش ائدیب. وطنپرور موغننی آراز ائلسس، آلمانیادا یاشایان و گؤزل سسی اولان یعقوب ظروفچو آزربایجانلیلار آراسیندا چوخ پوپولیاردیر. آوروپا و آمئریکانین بیر چوخ شهرلرینده موهاجیرت حیاتی یاشایان چوخلو جنوبلو سنتچیلر واردیر. اونلارین آراسیندا ا.بئکالام، İ.احراری بو گون دونیانین ساییلان رساملارداندیر.
ادبیات[redaktə]
XIX عصرین I یاریسیندا بوتون آزربایجان ادبیاتیندا اولدوغو کیمی، اونون جنوب قولوندا دا آشیق شعری و لیریک پوئزیا اساس یئری توتوردو. نباتی، حئیران خانیم، ا.قاراجاداغی، م.آجیز، م.دیلسوز، ه.م.شوکوهی، ه.ر.صراف، م.ا.للی، م.هیدجی و ب. لیریک شعرین گؤزل نومونهلرینی یاراتمیشدیر. ا.راجی و بیر چوخ باشقا شاعرلر لیریک شعرلرله یاناشی، دینی مؤوضولو اثرلر ده یازمیشلار. م.خلخالینین اثرلرینده اجتماعی قوسورلار تنقید ائدیلیردی. XIX عصرین II یاریسیندا مااریفچی ادبیات یاراندی. بو دؤورده م.ف.آخوندزادهنین بیلاواسیطته تأثیری ایله درام اثرلری یاراندی. م.ف.آخوندزادهنین داوامچیلاری ز.ماراغایی و م.ا.طالیبووون اثرلری (همچینین تورکییهدکی تنظیمات اینقیلابی، روسیاداکی اینقیلاب، تبریزدکی خالق حرکاتلاری) ۱۹۰۵-جی ایللر اینقیلابینین ایدئولوجی و سیاسی جهتدن حازیرلانماسیندا موهوم رول اوینادی. ۲۰-جی عصرین ۲۰-جی ایللرینده بوتون ایران ادبیاتیندا یئنیلشمه باشلاندی. ایراندا یئنی شعرین تمهلی "تجدود" (ش.ا.خیابانینین رهبرلیی ایله) قزئتینین اطرافینا توپلاشان تقی روفت، جعفر خامنئیی، شمس کسمایی کیمی آزربایجان شاعرلری طرفیندن قویولموشدور. بونونلا ادبیاتین هم فورما، هم ده مضمونوندا تجدود یارانمیش، سربست شعرین اساسی قویولموشدور.
م.ثیقت والیسلام، ا.سفروو، س.سلماسی، ش.م.خیابانی و باشقالاری رئالیست دئموکراتیک آزربایجان ادبیاتینی اینکیشاف ائتدیرمیشلر. صابیر ادبی مکتبینین گؤرکملی داوامچیسی م.مؤجوزون، ب.عباسزادهنین ساتیریک شعرلرینده اجتماعی ائیبجرلیکلر کسکین تنقید اولونوردو. گونئی آزربایجان تاریخینده مشروتیه حرکاتی میللی ایستیقلالیتین، موباریزه تاریخینین باشلانغیجیدیر. ش.م.خیابانی حرکاتی اونون باشلانماسینا تکان وئردی. دئموکراتیک ادبیاتین یارانماسی س.ج.پیشورینین رهبرلیک ائتدیگی دؤوره دوشدو. بئلهلیکله، ۱۹۰۵-۱۹۱۱-جی ایللرده مشروته ادبیاتی، ۱۹۱۷-۱۹۲۰-جی ایللرده "تجددود" (یئنیلشمه) ادبیاتی، ۱۹۴۵-۱۹۴۶-جی ایللریده دئموکراتیک ادبیات میدانا گلدی. ۱۹۷۸-۱۹۷۹-جی ایللرین اینقیلابی ایله گونئی آزربایجاندا تزه آب-هاوا یارانماغا باشلاسا دا او، اوزون چکمهدی. ۱۹۴۶-جی ایلده میللی حکومت طرفیندن تشکیل ائدیلمیش "آزربایجان شاعرلر و یازیچیلار جمعیتی"نین بیر سیرا عضولری سونرالار هبس ائدیلدی، بیر قیسمی خاریجی اؤلکهلره موهاجیرت ائتدی، بیر حیسهسی ایسه گیزلی ایش شرایطینه کئچدی. تقریباً ۶۰-جی ایللره قدر آزربایجان مدنی حیاتیندا دورغونلوق یاراندی. ۱۹۴۵-جی ایلده چیخان م.شهریارین "هئیدربابایا سلام" پوئماسی بوتون یاخین و اورتا شرق موهیتینده گؤرکملی بیر ادبی حادثه کیمی قارشیلاندی. چاغداش فارس شعرلرینین اوستادی ساییلان م.شهریار اؤز ادبی ایستیقامتینی دییشهرک آزربایجان تورکجهسینده یازدیغی یئنی شعرلری ایله آزربایجان ادبیاتیندا یئنی ادبی مکتبین بونؤورهسینی قویدو.
شاه رئژیمینین فارسلاشدیرما سیاستینه باخمایاراق، آنا دیلینده ادبیات ۵۰-۷۰-جی ایللرده اینکیشافدان قالمامیشدیر (سهند، علی کریمی، علی تبریزی، حبیب ساهیر، صباحی، صمد بئهرنگی، ساوالان، سؤنمز، جوشقون، یهیا شئیدا، پيروز ديلنچی و ب.). آزربایجان فولکلورونون توپلانماسی و نشری ساحهسینده مویین تدقیقی ایشلر گؤرولموشدور (س.بئهرنگی، م.فرزانه، س.جاوید، آ.تبریزی، م.تربیت، م.تبریزی، ه.مممدزاده، ق.کندلی، ق.بیقدئلی، م.موسددیق، م.منافی، ج.موجیری و باشقالاری) ۱۹۷۸-۱۹۷۹-جو ایلر ایران ایسلام اینقیلابیندان سونرا کئچن قیسا بیر مدت عرضینده آزربایجان تورکجهسینده اونلارلا کیتاب نشر ائدیلدی. اونلارین بیر نئچهسی تکرار ایشیق اوزو گؤردو.
قایناق[redaktə]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 (یاشار تبریزلی، ترک ها و ایران (موجودیت، هویت، راهمان)، نشریه ایشیق، نشریه دانشجویان آزربایجانی دانشگاه علم و صنعت، کاری از مرکز تحقیقات مجمع دانشگاهیان آزربایجانی (آبتام) چاپ دوم صص ۳ و ۴
- ↑ مئهران باهارلی نین یازی لاری www.sozumuz.blogspot.com
- ↑ دکتر م.پناهیان، فرهنگ جغرافیایی ملی ترکان ایران زمین، ۱۳۵۱
- ↑ دکتر جواد هئیت، سیری در تاریخ زبان و لهجه های ترکی چاپ سوم ۱۳۸۰ ص ۳۰۷
- ↑ حسن راشدی، زبان ترکی و موقعیت گذشته و کنونی آن در ایران، ۱۳۸۳، صص ۸ تا ۱۰
- ↑ حسن راشدی، ترکان و بررسی تاریخ، زبان و هوین آنها در ایران، انتشارات اندیشه نو، ۱۳۸۶، صص ۱۱۹ تا ۱۲۴
- ↑ http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=AZB
- ↑ صرافی، ع. (۱۳۷۸) "ایران تورک لری نین دیلی و فولکولورو" نشریه وارلیق، شماره ۱۱۴
- ↑ سارای، محمد، (۱۹۹۹) تورک – ایران ایلیشک لری، آنکارا: آتاتورک آراشدیرما مرکزی
- ↑ براندا شیفر، مرزها و برادری، ایران و چالش هویت آزربایجانی، ترجمه یاشار صدقیانی آذر، ۱۳۸۵، ناشر: اولوس، ص ۲۴۴
- ↑ گولدیکن قدیر، (۱۹۹۸) "ایران دا یاشایان ۳۳ میلیون تورکو دوشونوز" نشریه آذربایجان، شماتره ۳۲۲، ص ۴۷
- ↑ چهرگانی، مجمود علی (۲۰۰۳)، "هدفیمیز میللی کولتوروموزه صاحیب چیخماق" ۳۲۰۲، سایی ۱۴ آنکارا به نقل از دوکتور بیلگه هان ا. گوکداغ و محمد رضاهیئت، ایران تورک لرینده کیملیک مسئله سی، کوچورن رسول همدانلی،چاپ شده در "چالش هویت در آذربایجان"، ویژه نامه دان اولدوزو، نشریه مستقل دانشجویی دانشگاه صنعتی اصفهان
- ↑ http://books.google.com/books?ei=dRRaTdbGJt2qhAeFu-DgDQ&ct=result&id=YJwsAQAAIAAJ&dq=30+million+South+Azerbaijan&q=30-35 The Continuum political encyclopedia of the Middle East
- ↑ http://books.google.com/books?id=j-BGfrath_sC&pg=PA35&dq=30+million+South+Azerbaijan&hl=en&ei=dRRaTdbGJt2qhAeFu-DgDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=30%20million%20South%20Azerbaijan&f=false The Nobels' oil fate By Amir Pahlavan
- ↑ http://books.google.com/books?id=UrSJl5rjdbkC&pg=PA187&dq=30+million+South+Azerbaijan&hl=en&ei=dRRaTdbGJt2qhAeFu-DgDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CC4Q6AEwAQ#v=onepage&q=30%20million%20South%20Azerbaijan&f=false The security of the Caspian Sea Region By Gennadiĭ Illarionovich Chufrin, Stockholm International Peace Research Institute The security of the Caspian Sea Region By Gennadiĭ Illarionovich Chufrin, Stockholm International Peace Research Institute
- ↑ http://books.google.com/books?id=sHKSh_XltKMC&printsec=frontcover&dq=brenda+shaffer&hl=en&ei=QT1YTZrtNZDsOZr4wIAF&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDAQ6AEwAg#v=snippet&q=population&f=false
- ↑ cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf |title=Ethnic Groups and Languages of Iran |first=Library of Congress – Federal Research Division |last=Library of Congress|accessdate=2009-12-02}} ۱۶٪ estimated in ۲۰۰۹
- ↑ "Peoples of Iran" in Looklex Encyclopedia of the Orient. Retrieved on 22 January 2009.
- ↑ "Iran: People", CIA: The World Factbook: ۲۴٪ of Iran's total population. Retrieved on 22 January 2009.
- ↑ G. Riaux, "The Formative Years of Azerbaijani Nationalism in Post-Revolutionary Iran", Central Asian Survey, ۲۷(۱): ۴۵-۵۸, March ۲۰۰۸: ۲۵٪ of Iran's total population (p. ۴۶). Retrieved on 22 January 2009.
- ↑ "Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity" in The Azerbaijani Population by Brenda Shaffer, pp. ۲۲۱–۲۲۵. The MIT Press (۲۰۰۳), ISBN 0-262-19477-5.
- ↑ Swietochowski, Tadeusz; Collins, Brian C. (۱۹۹۹). Historical dictionary of Azerbaijan. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3550-9. pg ۲۸: "۱۵ million (۱۹۹۹)"
- ↑ The Continuum political encyclopedia of the Middle East by Avraham Sela Publisher: Continuum International Publishing Group; Rev Upd edition (October 2002) ISBN 0826414133 ISBN 978-0826414137"
- ↑ The security of the Caspian Sea Region By Gennadiĭ Illarionovich Chufrin, Stockholm International Peace Research Institute"
- ↑ UNPO : Southern Azerbaijan
- ↑ BABEK, NATIONAL HERO OF SOUTHERN AZERBAIJAN, DISTURBS IRAN
- ↑ AZERBAIJAN AND THE CHALLENGE OF MULTIPLE IDENTITIES: IN SEARCH OF A GLOBAL SOUL
- ↑ AZERBAIJANI PUBLIC OUTRAGED BY SLAUGHTER OF AZERIS IN IRAN
- ↑ http://www.photius.com/rankings/languages2.html
- ↑ http://www.petroleumworld.com/issues090506.htm
- ↑ رندا شیفر ، مرزها و برادری ایران و چالش هویت آزربایجانی ترجمه: یاشار صدقیانی آذر، چاپ اول ۱۳۸۵ ناشر: اولوس صص ۲۴۴-۲۴۳)
- ↑ http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=AZB
- ↑ هئیت و صرافی، ایران تورک لری نین دیلی و فولکولورو، وارلیق درگی سی ۱۱۴-۳ سایی، ۱۹۹۹ ص ۶۱
- ↑ قدیر گولدیکن، ایراندا یاشایان ۳۳ میلیون تورکو وشونوز، آزربایجان ۴۷-۴۸ اینجی سای، ۱۹۹۸، ص ۳۲۲
- ↑ رافائل بلئگا، ایران خالق لاری ال کیتابی، ۱۹۹۷
- ↑ موحممد سارای، تورک – ایران ایلیشکیلری، آنکارا، آتاتورک آراشدیرما مرکزی، ۱۹۹۹ ص ۲۶۱
- ↑ کاظیم اوتوک، Araftaki Ülke İran ۲۰۲۳ ۱۴ اونجوسای ۲۰۰۲ ص ۱۰
- ↑ دوکتور. بیلگه هان ا. گوکداغ و موحمد ریضا هئیت، ایران تورک لری نین کیملیک مسئله سی، کوچورن : رسول همدانلی، چالش هویت در آزربایجان، ویژه نامه نشریه دان اولدوزو، ص۸۷
- ↑ برندا شیفر ، مرزها و برادری ایران و چالش هویت آزربایجانی ترجمه: یاشار صدقیانی آذر، چاپ اول ۱۳۸۵ ناشر: اولوس صص ۲۴۴
- ↑ "کتاب راهنمای مناطق ایران"، واشینگتن دی سی: اداره دولتی چاپ، ۱۹۱۷، ص ۸۱
- ↑ نیکی .آر. کئدی، ایران و جهان اسلام: مقاومت و انقلاب، نیویوک: انتشارات نیویورک، ۱۹۹۵، ص ۱۳۴
- ↑ شهرزاد مجاب و امیرحسن پور، سیاست های ملیت و جدایی قومی – سعید رهنما و سهراب بهداد، ایران پس از انقلاب: نقطه عطف سرزمین های اسلامی، لندن: آی بی توریس، ۱۹۹۵ صص ۲۳۰-۲۲۹
- ↑ پاتریشا جی هیگینز، پیوستگی اقلیتی در ایران این دوره، مطالعات ایرانی، جلد ۱۷، شماره ۱، زمستان ۱۹۸۴، ص ۴۷
- ↑ یرواند آبراهامیان، کمونیسم و اشتراک در ایران: توده و فرقه دموکرات، مجله بین المللی مطالعات خاورمیانه، جلد ۱، شماره ۴، سال ۱۹۷۰، ص ۲۹۲
- ↑ س.علی اف، مشکل ملیت ها در ایران، کتاب بازبینی آسیای مرکزی، جلد ۱۶، سال ۱۹۶۶، ص ۶۴
- ↑ جرج توماس کوریان، دایره المعارف جهان سوم، نیویورک، سال ۱۹۹۲، جلد ۲، ص ۸۶۹
- ↑ میلتون جی اسمن و ایتمار رابینوویچ، قومیت، پلورالیسم و دولت در خاورمیانه، لندن، انتشارات دانشگاه کربل، ۱۹۸۸، ص ۲۱۳
- ↑ جواد هئیت، پسرفت زبان و ادبیات آزربایجانی، ص ۹
- ↑ یرواند آبراهامیان، ایران بین دو انقلاب ص ۱۲
- ↑ اصلی سند
- ↑ نخجوان من کوره آزربایجان 13.11.1400 ایصلاح اولونموش متن
- ↑ Kərim xanın fərmanı – əsli sənəd1
- ↑ Kərim xanın fərmanı – əsli sənəd2
- ↑ ایران تورکلرینین اسکی تاریخی، پروفسون موحممد تاغی زهتابی، اختر یایین ائوی
- ↑ 55,0 55,1 55,2 پرویز زارع شاهمرسی . آذربایجان ایران و آذربایجان قفقاز .انتشارات اختر . تبریز ۱۳۸۵
- ↑ E.A.ПaxoMoB. ПexдлeBийckиe Haдпиcи ДepбeHдa, cTp. ۲۹
- ↑ دکتر حسین الیاری، نام شهرها و وضع راههای آذربایجان در قرون نخستین اسلامی، نشریه دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز، تابستان ۱۳۶۳، شماره مسلسل ۱۳۲، ص ۹۳
- ↑ دکتر حسین محمدزاده صدیق، فرضیه زبان آذری و کسروی، انتشارات تکدرخت، ، ص ۴۷ ۱۳۸۹
- ↑ حدود العالم من المشرق الی المغرب، چاپ دانشگاه تهران، ص۱۵۷
- ↑ نجیب بکران ٔ محمد بن. جهان نامه . مسکو . ۱۹۶۰. انستیتوی ملل آسیا ص ۳۸
- ↑ سرحدنامه سه قریه املاک کلیسای طاتف
- ↑ Papazian, Akop Davidovich. Persidskie dokumenty Matenadarana: II Kupchie (۱۴-۱۶ vv.). Erevan: Izdatel'stvo Akademii Nauk Armianskoi SSR, 1968. ۵۵-۵۷, ۲۵۱-۵۳, ۴۱۳-۱۶, ۵۱۳-۱۴
- ↑ سرحدنامه سه قریه املاک کلیسای طاتف
- ↑ Papazian, Akop Davidovich. Persidskie dokumenty Matenadarana: II Kupchie (14-16 vv.). Erevan: Izdatel'stvo Akademii Nauk Armianskoi SSR, 1968. 116-17, 316-17, 485-87, 582
- ↑ قباله شش دانگ ملک در ناحیه کوچز قراباغ
- ↑ Qarabağ Azırbaycan, islah olunmuş sənəd
- ↑ مفخم، محسن. "اسناد و مکاتبات تاریخى." بررسىهاى تاریخى ٢، ٣-۴ (١٣۴۶): ۳۶۳-۳۶۶. ۳۶۵-۶۶
- ↑ قائم مقامى، جهانگیر. یکصد و پنجاه سند تاریخى: از جلایریان تا پهلوى. تهران: چاپخانۀ ارتش شاهنشاهى ایران، ١٣۴٨: ۱۰۳-۱۰۴.
- ↑ اسناد و مکاتبات تاریخی: فرمان علی مرادخان (٢ صفحه – از ١٥١ تا ١٥٢ و 366-365). نشریه بررسی های تاریخی – دی ١٣٤٦ – شماره ١١ . نویسنده: مفخم، محسن (وابسته به : نشریه ستاد بزرگ ارتشتاران- کمیته تاریخ نظامی. دو ماهنامه بررسی های تاریخی، تاریخ و تحقیقات ایرانشناسی، قطع : کتابی. هیئت رئیسه افتخاری: تیمسار سپهبد اسدالله صنیعی، تیمسار فریدون جم، دکتر عالیخانی. هیئت مدیره: تیمسار سپهبد غلامرضا ازهاری، تیمسار سپهبد علی کریملو، تیمسار سرلشگرحسین رستگار نامدار. هیئت تحریریه: آقای دکتر خانبابا بیانی، دکتر عباس زریاب خوئی، سیدمحمد تقی مصطفوی، سرهنگ دکتر جهانگیر قائم مقامی)
- ↑ قائم مقامی، جهانگیر، یکصد و پنجاه سند تاریخی از جلایریان تا پهلوی، تهران، چاپخانه ارتش، ١٣٤٨.
- ↑ آزربایجان ین تاریخ و مدهنییهتینین بورژووا ساختالاشدیریجیلارینا قارشی. پروفئسور شٶوکهت تاقییئوا٬ باکی. ١٩٧٨
- ↑ علی مراد خان زند: قلمرو علیشکر (همدان، ساوه، اراک، یک دوم کردستان، یک سوم کرمانشاه،...) و قراباغ و شیروان و گنجه و نخجوان جز ولایت آزربایجان است ــ مئهران بهارلی
- ↑ فرمان کریم خان زند
- ↑ مفخم، محسن. "اسناد و مکاتبات تاریخى." بررسىهاى تاریخى ٢، ٣-۴ (١٣۴۶): ۳۶۳-۳۶۶. ۳۶۵-۶۶
- ↑ سیری در تاریخ آذربایجان، صمد سرداری نیا، نشراختر، تبریز، چاپ دوم 1387
- ↑ ایران تورکلرینین اسکی تاریخی، محمد تقی زهتابی،۱۳۷۹ ه.ش تبریز ص. ۲۱۱،۲۱۲
- ↑ 77,0 77,1 آذربایجان خاستگاه روزنامه نگاری نوین در ایران
- ↑ 78,0 78,1 78,2 78,3 بررسی اجمالی تاریخ روزنامههای آذربایجان از 1230 تا 1380، موسی مجیدی، كتابداری، دفتر 37 1380
- ↑ دانشنامه مطبوعات آذربایجان بررسی عنوان یك كتاب، سید فرید قاسمی، رسانه، سال هفتم شماره چهارم، ص 111
- ↑ دانشنامه مطبوعات آذربایجان، سعید جلیلی، انتشارات مهد آزادی، تبریز 1375
آیریجا باخ[redaktə]
خاریجی کئچیدلر[redaktə]
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Cənubi Azərbaycan


text:
عاشق هستی بیا از دست نده!
جمعه 31 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
طالعیم اوچان زامان الیمدن ،
کاش دییردیم یئتیرردی تانریما :
من بو دونیانی ایسته مه میشدیم...
پنجشنبه 30 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
پنجشنبه 30 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
پنجشنبه 30 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
پنجشنبه 30 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
پنجشنبه 30 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
قیز."بو گون اونو گورمه سئیدیم.صاباحدان بو اوغلانا سئوگیلیم دئیه جکدیم."دئیه دوشوندو.
"نیه اورا گئتدیم.نه دن اونو گوردوم؟اصلا نیه اونو سئودیم؟اودا کیم ایدی من سئودیم!"
قاشلاری چاتیلدی.
"هئچ بیلمیرم اونو سئودیم می.سئومه دیم می؟!من اوندان تئلفون آرخا سیندان آیریلدیم."گوزلرین یومدو.
"آیریلارکن. منه دئمیشدی آیریلیغین نه اولدوغونو.من سه اوندا هئچ آنلامامیشدیم بونو.دئدیم آیریلیق دیر دااا
نه اولاجاق کی!"قاش قاباغینی تورشاتدی.
"آه بو نه آخماق فیکیربئله!نه سئومک.نه آیریلیق .نه او؟!هئچ بیلمیرم بو فیکیرلر نئجه گلدی بئینیمه!"
نفسینی دردی بیر آزجیق."یوخ آمما.اونو سئومه سئیدیم.نه دن پس بوگون آیریلیق حیسسی بورودو منی؟
هئچ بیلمیرم کی!آمما بو اوغلان نه؟!ائولنه جگیم بو تزه اوغلان؟تام ایسته دیگیم بیریسی.اوندا تاپابیلمه دیگیم
بوتون شئی لربو اوغلاندا وار"گولومسوندو.
"آممانه دن اونو گوردوگومده بئله اولدوم؟بیر شئی ایتیرمیش کیمی بیر حیسسه قاپیلدیم!چاشدیم؟!
بو نه ایش؟!من کی اونا سنی سئومیرم.چیخ گئت دئدیم!من کی اوندان چوخ راحات آیریلدیم.اوزوم ایسته دیم"
دیرسگینی ماسایا سویکه دی."من کی اوندان آیریلماق اوچون چوخ یاخشی و سارسیلمازدلیل لر توپلامیشدیم!
اونو چوخ گوجلو دلیل لرله محکوم ائتدیم!داها نه یی آختا ریرام؟نه دن بئله اینجیمیش اولورام؟یوخ .یوخ .
سفئح دویغولارا قاپیلمیشام.اونون قاراسی باسیب منی.من هارا.اونو سئومک .اونا غریبسه مک هارا؟!
منیم کیمی بیریسی اونون کیمی بیر محکومو نئجه سئوه بیلر کی؟!"یئرینده بیر قیمیلداندی.
"یوخ .یوخ.من بو اوغلانی سئویرم.بو هارا.او هارا؟آمما اونو گورونجه نه دن بئله اولدوم؟!
یوخسا اونو....یوخ .یوخ .یوخ . اولا بیلمز!من بو اوغلانی سئو مه لی یم. بو دا چیخیب گئتسه نه اولار؟
نئیله رم؟!یوخ . یوخ .اصلا اونو سئو میرم.توتالیم اصلا اونو سئودیم.یا ایندی ده سئویرم.نه اولسون کی؟!
اونو دوشوندوکده بیلمیرم .نه دن بئله اولورام؟!"اوزو قیزاردی اللری تیتره دی.
"یوخ اونون سئوگی سی آدامی بیر تهر ائدیر.اوندان اوزاقدا آدامی آیریلیقین قاراسی باسیر.اورگیم سیخیلیر.
آمما بونا فیکیر له شنده هئچ بیر تهر اولمورام.حتی آیریلسام دا هئچ بیر شئی اولماز."
دوداغی قاچدی."هه او لدو.بو چوخ یاخشی اوغلان دیر.نه سئوگی سی آدامین ایچینه ایشلیر .نه آدامی -
زحمته سالیر. نه ده آیریلیغی قورخونج اولار...آمما اونونلا نئیله ییم من؟بو آیریلیقدان اوزومو بیر تهر قورتارمالی یام."کوکسونو اوتوردو."آمما او وار کن .من وار کن .آیریلیق دا اولاجاق.ایکیمیزدن بیری اولمامالی دیر!"دیسکیندی."یوخ .اولماز من اولمالی یام.قالمالی یام.یئنی بیریسینی تاپمیشام.صاباحدان سئوگیلیم اولاجاق
!او اولمامالیدیر.اونون اولماغی نه یه لازیم؟!من ایسته دیکلریمی اوندان آلمیشام.داها اونا ائحتیاجیم یوخ.
آمما او وارکن .آیریلیق دا سوره جک. او اولمامالیدیر.آیریلیق بیتمه لی دیر.من نیه اولوم کی؟بو ایش محکوم لارینکی دیر. اونو....." قیزین بئنیزی گولدو!
چهارشنبه 29 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
چهارشنبه 29 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
اینتئرنئت دوستو
گؤره سن بیزیم اینتئرنئت دوستلاریمیز بئله دئییل لر؟
سؤزون دوغروسو آدام بو عكسی گؤره نده جانینا خوْف او تورور كی گؤره سن منیم دوستلاریم بئله دئییللر؟
راستی نكنه دوستان اینترنتی ما اینگونه باشند.
راستش آدم وقتی این عكس و می بیند ترس وجودش را می گیرد كه نكنه دوستان من هم اینگونه باشند.
چهارشنبه 29 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
چهارشنبه 29 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
تصاویری بسیار زیبا از بانوان طرفدار تیم تراکتورسازی آذربایجان
سه شنبه 28 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
سه شنبه 28 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
سه شنبه 28 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
چوخ کچمیشم بو داغلاردان
دورنا گوزلی بولاقلاردان
ائشیتمیشم اوزاقلاردان
ساکت آخان آرازلاری
سینامیشام دوستی، یاری ...
ائل بیلیرکی، سن منیمسن
یوردوم، یووام، مسکنیمسن
آنام، دوغما وطنیمسن!
آیریلارمی کونول جاندان؟
آذربایجان، آذربایجان!
من بیر اوشاق، سن بیر آنا،
اودور کی، باغلیام سانا
هانکی سمته، هانکی یانا
هی اوچسام دا یووام سنسن،
ائلیم، گونوم، اوبام سنسن!
فقط سندن گن دوشنده،
آیریلیق مندن دوشنده،
ساچلاریما دن دوشنده،
بوغار آیلار، ایللر منی،
قیناماسین ائللر منی
داغلارینین باشی قاردیر،
آغ ئورپگین بولوتلار دیر،
بویوک بیر کچمیشین واردیر،
بیلینمه ییر یاشین سنین
نه لر چکمیش باشین سنین
دوشدون اوغورسوز دیللره،
نحس آیلارا، نحس ایللره،
نسل لردن نسل لره
کچن بیر شهرتین واردیر
اوغلون، قیزین بختیاردیر ...
هی باخیرام بو دوزلره،
آلاگوزلی گونددوزلره،
قارا خاللی آغ اوزلره،
کونول ایستر شعر یازا،
گنجله شیرم یازا- یازا ...
بیر طرفین بحر خزر،
یاشیل باش صونالار گزر،
خیالیم دولانار گزر،
گاه موغانی، گاه ائلداری،
منزل اوزاق، عمر یاری!
سیرا داغلار، گن دره لر،
اورک آچان منظره لر،
جیران قاچار، جویور مه لر،
نه چوخدور اویلاغین سنین!
آرانین، یایلاغین سنین!
کچ بو داغدان، بو آراندان،
آستارادان، لنکراندان،
آفریقادان، هندوستاندان
قوناق گلیر بیزه قوشلار،
ظلم الیندن قورتولموشلار ...
بویرلرده لیمون ساری،
اگیر، سالیر بوداقلاری
داغلارینین دوم آغ قاری
یارانمیشدر قارلی قیشدان،
بیر سنگردیر یارانیشدان
لنکرانین گلی رنگ- رنگ،
یوردوموزین قیزلاری تک،
دمله چایی، توک ویر گورک،
آنامین دلبر گلینی!
یادلارا آچما الینی!
ساری سنبل بیزیم چورک،
پامبوغمیز چیچک- چیچک،
هر اوزومدن بیر شیره چک
سحر- سحر آج قارینا
قوت اولسون قوللارینا
مین قازاخدا کوهلن آتا،
یالمانینا یاتا- یاتا
آت قان تره باتا- باتا
گوگ یایلاقلار بئلینه قالخ،
کپز داغدان گوگ گوله باخ!
ای آزادگون، آزاد انسان،
دویونجا ایچ بو بهاردان!
بیزیم خاللی خالچالاردان
سر چنارلار کولگه سنه
آلقیش گونش ئولکه سنه!
کونلوک کچیر قاراباغدان،
گاه بو داغدان، گاه اوداغدان،
آخشام اوستو قوی اوزاقدان
هوالانسین خانین سسی،
قارا باغین شکسته سی
گوزل وطن، معنان درین،
بشیگیسن گوزللرین!
عاشق دییه ر سرین- سرین،
سن گونشین قوجاغیسان،
شعر، صنعت اوجاغیسان
ئولمز کونول، ئولمز اثر،
نظامی لر، فضولی لر!
الین قلم، سینه ن دفتر،
دی گلسین هرنه یین واردیر،
دییلن سوز یادگاردیر
بیر دون بیزیم باکی یه باخ،
ساحللری چراغ- چراغ،
بوروقلارین هایقیراراق
نعره سالیر بوز چوللره،
ایشیقلانیر هر داغ، دره
نازلاندیقجا سرین کولک،
ساحللره سینه گرک،
بیزیم باکی- بیزیم اورک!
ایشیقدادیر قوت سوزی،
سحرلرین اولکر گوزی
گوزل وطن! اوگون کی، سن
آل بایراقلی بیر سحردن
الهام آلدین، یاراندیم من
گولور تورپاق، گولور انسان
قوجا شرقین قاپیسی سان!
دینله منی، گوزل وطن!
بیرسوز گلیر اورگیمدن:
خلقیمیزین عشقیله سن
گوله جکسن هر بیز زمان،
آذربایجان، آذربایجان!
شعر: صمد وورغون، 1935 میلادی ایلی
دوشنبه 27 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
سئوگی-عشق
سئوگی شكیللری-عکس عاشقانه
سئوگی شكیللری-عكسهای عاشقانه
سئوگی چاغلاری--لحظه های عشق
دوشنبه 27 اردیبهشت 1389
نویسنده: ائلمان اورمولو
عاشیق اولموشام بیر نازلی یارا
قاش گؤزو قارا معصوم مارالا
بو فیكرو خیال، چوخداندی منی
محكوم ائله ییب ، چكیب دی دارا
سن بیر دولتدی قیزی
من ده فقیر بیر اوغلانام
سنین یئرین یوردون وار
من بیر آواره چوبانام
من غریب بیر مسافرم
یوللاردا گؤزلریم قالدی
بیلمدیم عزیزمی منیم الیمدن كیم آلدی
گئدیرم اؤز شهریمدن
منیم ائویم چؤللرده دی
من اؤلندن سونرا سندن آدیم دیلرده دی
آند ایچرم عزیزیم آنا میزین جانینا
قانیمی قاتارام من مظلوم لارین قانینا
بو دنیا نه سنه،منه ده قالماز
لیلی اؤز مجنونون چؤللره آتماز
عاشیق اؤز عشقینن اینتقام آلماز
عاشق یه یار نازی شدم
كه چشمو ابروش مشكیه و خیلی معصومه
خیلی وقته این فكرو خیال
منو به بند كشیده
تو یه دختر ثروتمندی هستی
من هم یك چوپانه فقیری هستم
من یه مسافره غریبی هستم
چشمای منتظرم به راهه
نفهمیدم عزیزه من رو كی از دستم گرفت
من از شهره خودم میرم
خونه من تو بیابونها ست
تو مال و ثروت زیاد داری
ولی من یك پسره فقیری هستم
عزیزم به جانه مادرمون قسم میخورم
خونم رو با خونه مظلومان یكی میكنم
این دنیا نه برای تو میمونه نه برای من
لیلی مجنون خودش رو رها نمیكنه
یه عاشق از عشق خودش انتقام نمی گیره
یورومو(نظر) اونوتما
نظر یادت نره


text:
فلکین قانلی الیندن بیر آتیلمیش یئره اَندی
بیر فلاکت آنانین جان شیرسیندن سوتون اَمدی
بو للو نیسگیل شله سین چیگنینه آلدی
تای توشوندان دالی قالدی
ساری گول میثلی سارالدی
گونی تک باغری قارالدی
درد الیندن زارا گلدی
گونی گوندن قارا گلدی
خان چوپانسیز سِلَه تاپشیرسین اوزون ،
یوردوموزا بیر سارا گلدی
بیر وفاسیز یار اَلیندن ،
یارا گلمز سانا گلدی
بیر یازیق قیز جان اَلیندن جانا گلمز جانا گلدی
گئجه چکده الموت دامنه سیندن بورایا درمانا گلدی
بیر آدامسیز سوری آدلی
اَلی باغلی ، دیلی باغلی
سوری کیمدی؟
سوری بیر گولدی ، جهنمده بیتیبدی
سوری بیر دامجدی ، گؤزدن آخاراخ اُوزده ایتیبدیر
سوری یول یولچوسوده ایره یوخ دوزده ایتیبدیر
سوری بیر مرثیه دی اُخشویاراخ سوزده ایتیبدیر
او کونول لرده که ایتمیشدی اَزلدن ، اُودو گؤزدن ده ایتیبدیر
سوری بیر گؤزلری باغلی ، اوزو داغلی ، سؤزی داغلی
اُولوب هاردان هارا باغلی
بُوشلویوب دوغما دیارین ، اُوموب البته یاریندان
اَل اوزوب هر نه واریندان
قؤرخمایب شهریمیزین قیشدا آمانسیز بؤراننان نه قاریندان
گزیر آواره تاپا یاندریجی دردینه چاره ، تاپابیلمیر
چؤخ سویر عشقی باشیندان آتا اما آتا بیلمیر
اُوا باخ اُوچو دالیجا قاچیر اما چاتا بیلمیر
ایشه باخ لیلی دوشوب چؤللره مجنون سراغیندا
شیرین الده تِشه ، داغ پارچالیور فرهاد اوتورموش اتاقیندا
تشنه لب قوم نئجه گور جان وئریر دریا قیراغیندا
گؤزده حسرت یئرینی خوشلیوب ، ابهام دوداغیندا
وارلیغین سؤن اثری آز قالیر ایتسین یاناغیندا
سانکی بیر کؤزودو بورونموش کوله کورلوخ اوجاقیندا
کؤزلنن پیلته کیمین یاغ تؤکنییدی چراغیندا
بوی آتیر رنج باغیندا ، قؤجالیر گنچ چاغیندا
بیر آدامسیز ، سوری آدلی
اَلی باغلی ، دیلی باغلی
سوری جان اُمما ، فلکین یوخدی وفاسی
نَقَدَر یوخدی وفاسی او قدر چوخدی جفاسی
کهنه رقاصه کیمین هر کسنه بیر جوردی اداسی
اُو ایاقدان توشی ایستر ایاقدان سالان اولسون
او تالانمیشلاری ایستر گونی گوندن تالان اولسون
او آتیلمیشلاری ایستر هامیدان چوخ آتان اولسون
او ساتیلمیشلاری ایستر قول ائدر کن ساتان اولسون
نیله مک قورقو بوجوردو فلکین نظمی ازلدن
اولوب اضدادینه باغلی
قره سیز ، آقلار اولانماز
دره سیز ، داغلار اولانماز
اولوسوز ، ساغلار اولانماز
گرک هر بیر گوزه له ، بیر دانا چرکین ده یارانسین
بیره انسین یئره گؤیدن ، بیریده عرشه اوجالسین
بیری چالسین ال ایاق غم دنیزینده
بیری ساحیلده سو ینجیله دایانسین
بیری ذلت پالاسین باشه چکیب یاتسادا
آنجاق بیری نین بختی اویانسین
بیری قویلانسادا نعمت لره
بیری ده قانه بویانسین
بیره آدامسیز ، سوری آدلی
ساچلاریندان دارا باغلی
نیله مک ایش بئله گلمیش ، چُور گلنده گوله گلمیش
کمانین ایگری کمانیندا اولان اوخ آتیلاندا دوزه دئگمیش
دیلسیزین باغرینی دلمیش ایگری قالمیش دوزی ائگمیش
اونا خوشدور بو فلک ائل ساراسین سئللر آپارسین
بلبل حسرت چکرک گول ثمرین یللر آپارسین
قیسی چوللر قویوب لیلی نی محمللر آپارسین
خسروی شیرین ایله ال اله دیرسین
فرهادین قامتین ایگسین
باخاراخ چرخ زمان نشئیه گلسین ، کفه دولسون
سوری لار سولسادا سولسون
بیری باش یولسادا ، یولسون
سیسقا بیر اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ایچینده ، بوسما ظلمته باتماز
داش آتان ، کول باشی قویموش ، داشنی اوزگیه آتماز
سن یتیشسن هدفه ، اوندا فلک ، مقصده چاتماز
داخی افسانه یارانماز
سوری آی باشی بلالی ، زمانین قافلی غزالی
سوری بیر قوشدو خزان آیری سالیبدور یوواسیندان
اَل اوزوبدور آتاسیندان
جوجه دور حیف اولا سوت گورمیوب اصلان آناسیندان
درد وئرن درده سایب ، اما خبر یوخ داواسیندان
آغلیب صدقیاراخ بهره آپارمیر دعاسیندان
بونا قانعدی تنفس ایلیور یار هاواسیندان
او بیر آئینه ده رسام چکیب اوستونه زنگار
اوندا یوخ قدرت گفتار
گِنچ وقتینده ، دل آزار
گؤره سن کیمده خطاکار
گؤره سن کیمده خطاکار


text:
گؤی اوزو داش ساخلاماز
شعرلر و پوئمالار
رامیز روشن
بؤیوک نسیمینین...
رامیز روشنین...
سلیماناوغلونون...
گؤگسل دویغولارینا...
(درین سئوگی ایله یاشماق)
کیم دئییر یوخودا اؤلمک آساندی
کیم بیلیر نئجهدی یوخودا اؤلمک
بلکه ده ان بؤیوک درددی عذابدی
ان پیس ایشکنجهدی یوخودا اؤلمک
...بیز زامان-زامان ائله جمعیتده یاشادیق کی، اینسانین نسه ائلهدییینه گؤره یوخ، نسه ائلهمهدییینه گؤره قیمت وئریلدی...
...آداما قیمت وئرمک او قدر ده آسان دئییل. ائله مقام یئتیشه بیلر کی، یاخشینین پیس، پیسین یاخشی جهتی اوزه چیخار. بلکه یاخشی و پیس آدام یوخ، یاخشی و پیس زامان وار. یاخشی زاماندا یاخشی آدام اولماق چتیندی.
پیس واخت اینسانداکی ناقیص جهتلره یول آچیر حتی بئله مقامدا یاخشی آدامین دا پیس کیفییتی قاباریر نئجه آدام اولدوغومو دئیه بیلمیرم، اونو بیلیرم کی، من زاماندان آسیلی دئییلم دَییشمز و آردیجیلام...
رامیز روشنادامه مطلب


text:
اورمو گؤلو
نیگار خیاوی
اورمونون شاعیر گؤلونه سونولور!
(۱)
اوزانمیشام اوزو قیبلایا
قلبیمده گؤینهشیر گونش، آی، اولدوز،
بیر اوقیانوسجا گؤلون گؤیلو قیر- قیرا دوز
و اؤلوم زیغلی اَینیمده بوز(boz) بیر بولوز
(۲)
تئز گتیر اؤزونو آلمالارین آلنینا
تئز یئتیر الینی دالغامین آریقلامیش اوچوغونا
گل ده اوز به اوز اَیلش اوزومون گیلهسیله
هانی بال بولودلار هانی بس گونش
هانی گونشین گوناهی بلکه من ایدیم و بو دوزلار، بو دوزلو اولدوزلار
یا تبریزدن آخینان او سالخیم یاشلی گؤزلر
“دئه کیمی گؤزلر او قارا گؤزلر آی قارا گیلم!”
(۳)
گئتمه گیلم! اؤلور گؤیلومون بالیغی دؤنورم قوراقلیغا
گئن گلیر دالغامین اَینینه هؤنکورتومون قالیغی … گئتمه!
آغزیمدا هارای لاختاسی، بوغازیمدا اوقیانوس بیریسی
گئدیر ال -اله نه گؤزل سئوگیلیسیله ایکیسی
وئر بیر-ایکی قورتوم او زهریماردان
قوی قورتاریم اؤلومدن گؤم-گؤی
بولوددان یوخسون بو پلتک گؤی
بولودلاری باشیمدا لاجیوردی بال
بالدیری آغاپپاق ملک، باشیندا شال
باس قوینونا دیلقمی چال نه حال نه حال نه حال
(۴)
اییرمیبیر چایین کوشورتوسو آغلیمدا
آغ بیر آغلاشمانین اوغولتوسو ساچیمدا
و تانرینین الی چنهسینین آلتیندا
یا چیرمالانیب سوخولور گؤبهییمه
یا سوچلو بیرین آراییر
کی بوینوم آسیلیر بیرجه اینجه داماردان
یا «راستا کوچه»ده
صف چکیر آستا –آستا بوینو یوغون کلاشینکوفلار
آه منیم شیریم- شیرناق شپهلریم
آه منیم ساحیللریم…
گئری –گئری ایرهلی گئدن اللریم
گئتمه، ال-اله گئدک منی
گئتمه قورتاراق منی بو شعرین الیندن
گئتمه، گئدک…