c: text/html

text:
نحس طالع
نحس طالع (اینگیلیسجه: The Omen, آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kehanet , فارسجا: طالع نحس ) اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فیلم. فیلمین باش روْللارینی بیلی وایتلا، دیوید وارنر (اویونچو)، لی رمیک، قریقوری پک جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین جری قلدسمیت یارادیب. ۱۹۷۶ میلادی ایلینده ۲ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Aubrey Solomon, Twentieth Century Fox: A Corporate and Financial History, Scarecrow Press, 1989 p258
قارداش پروژهلرده نحس طالع گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تورکیه، لتونی ایله قارشیلاشاجاق
داگاوا ایستادیوموندا اویناناجاق اویون، تورکیه ساعاتی ایله ۲۱.۴۵ده باشلایاجاق
تورک فوتبال میللی تیمی، ۲۰۲۲ فیفا دونیا کاپی آوروپا الهمهلری گ قروپوندا رقیب ائوینده لتونی ایله اوینایاجاغی اویونون حاضرلیقلارینی تاماملادی.
قارشیلاشمانین اویناناجاغی داگاوا ایستادیوموندا مربی اشتفان کونتس یؤنتیمیندهکی ایدمانین ایلک ۱۵ دقیقهسی، مطبوعاتا آچیق گرچکلشدیریلدی.
تام کادر اولاراق گرچکلشدیریلن مشق، اشتفان کونتسون ساحه اورتاسیندا اویونچولارلا ائتدیگی دانیشما و تیم فوتوگرافی چکیمینین آردیندان باشلادی.
مشق، قاچیش و پاس چالیشماسییلا سوردو. مشقین مطبوعاتا باغلی بؤلومونده ایسه لتونی قارشیلاشماسینین تاکتیک چالیشماسینین گرچکلشدیریلدیگی ایفاده ائدیلدی.
داگاوا ایستادیوموندا اویناناجاق اویون، تورکیه ساعاتی ایله ۲۱.۴۵ده باشلایاجاق.
ایلگیلیلی خبرلر
شاهیکا ارجومن دونیا رکوردو قیردی
سربست دالیش دونیا رکوردچوسو ارجومن، تک نفسده ۱۰۰ متر درینلیگیه ائندی
اینگیلتره پریمیر لیگی: "لیورپول" سفرده "منچستریونایتد"ی دارماداغین ائدیب
"اولدترافورد" ایستادیوموندا باش توتان گؤروشده "منچستر یونایتد" اؤز میدانیندا "لیورپول" تیمینی قبول ائدیب.


text:
آنتونیو گوترش قیبریس مسئلهسینین حلی اوچون آدیم آتماغا حاضیرلاشیر
باش کاتیب گوترش بمت-نین قرارگاهیندا تشکیل ائدیلن 2021-جی ایلین ایلک مطبوعات کنفرانسیندا گوندمی قیمتلندیریب.
بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) باش کاتیبی آنتونیو گوترش قیبریس-دا طرفلرله ضامین اؤلکهلری مارس آییندا بیر آرایا گتیرمک ایستهدیگینی و بیر راضیلاشما اولارسا یئنی فیکیرلره آچیق اولدوغونو سؤیلهییب.
باش کاتیب گوترش بمت-نین قرارگاهیندا تشکیل ائدیلن 2021-جی ایلین ایلک مطبوعات کنفرانسیندا گوندمی قیمتلندیریب.
باش کاتیب قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی پرئزیدئنتی ارسین تاتارین "اؤز دؤولتیمیزی تانیماغی لاییقیک" ایفادهسی ایله علاقهدار سوالی بئله جاوابلاندیریب:
"نیتیم مارس آیینین اولینده قیبریس-داکی ایکی ایجما و ضامین اؤلکهلر اولان تورکیه، یونانیستان و اینگیلتره-نی بیر آرایا گتیرمکدیر. غیری-رسمی بیر گؤروش کئچیرمییمیزه قرار وئردیک. طرفلرین گلهجگی نئجه گؤردوکلرینی دوروست بیر شکیلده موذاکیره ائتمه ایمکانی وار. بمت تهلوکهسیزلیک شوراسیندان دانیشیقلار اوچون آلدیغیم صلاحیت وار و بو مئتود ایکی ایجمالی، ایکی طرفلی بیر حل تکلیف ائدیر، لاکین بو دوروم طرفلرین موضع لرینی تقدیم ائتمهلرینه مانع اولمور. طرفلر موذاکیرهلرین احاته دایرهسینی گئنیشلتمک بارهده راضیلاشسالار، من هر زامان تهلوکهسیزلیک شوراسینا گئتمهیه حاضیرام. ایلک مرحله طرفلری بیر آرایا گتیرمک، اونلاری دینلمک و موذاکیرهلرین نتیجهلرینه باخماقدیر. آلدیغیم صلاحیته سابیق اولماغیم؛ هر کسی دینلمهیه، طرفلری گلهجکلری مؤوضوع سوندا الده ائدهجکلری بیرگه موضع یه آچیق اولمادیغیم معناسی داشیمیر".
ایلگیلیلی خبرلر
هیندوستان-دا داشقینلاردان اؤلنلرین سایی 26 نفره چاتیب
23 نفر کرالا ایالتینده، داها 3 نفر ایسه تامیل نادو ایالتینده حیاتینی ایتیریب.
کوروناویروسلا باغلی سون ایستاتیستیک
ویروسدان 4 میلیون 889 مین 433 خسته اؤلوب، 217 مین 297 مین 764 نفر ساغالیب.
فیلیپین-ده قاسیرغا نتیجهسینده 13 نفر هلاک اولوب
فیلیپین-ین قوزیی ینده طغیان ائتمیش "کومپاسو" تروپیک قاسیرغاسی نتیجهسینده 13 نفر هلاک اولوب.


text:
سوئیس
سوئیس (آلمانجا: Schweiz، فرانسهجه: Suisse، ایتالیاجا: Svizzera، لاتینجا: Confoederatio Helvetica) یادا رسمی آدیلا سوئیس کونفدراسیونو، ۲۶ کانتوندان اولوشان بیر فدرال چمهوریتدیر. سوئیسین باشکندی برن و ان بؤیوک ایله اؤنملی شهرلری ژینیو ایله زوریخدیر.
بو اؤلکه باتی اوروپادا اولاراق، قوزئیدن آلمانلا، گونئیدن ایتالیا ایله، باتیدان فرانسه، دوغودان ایسه اوتریش و لیختینایشتاینلا قونشودور. اوْرتا آوروپادا آلپ داغلاریندا و دنیزه ساحلی اوْلمایان بیر اؤلکهدیر. تاریخی اوْلاراق بیر کونفدراسیا اوْلان اؤلکه ۱۸۴۸-جی ایلدن بری بیر فدراسیادیر. بانکچیلیق و مالییه قیسمتلاریندا چوْخ گۆجلو بیر ایقتصادیاتا صاحیب اوْلان سوئیس اۇزون مدتدیر سیاسی و ساواش طرفسیزلیک عنعنهسینه مالیکدیر. بۇ سببلره گؤره بیر چوْخ بینلخالق تشکیلاتلارین تدبیرلری بۇ اؤلکهده کئچیرلیر. اؤلکهنین رسمی آدی لاتینجا اوْلان Confoederatio Helvetica, Helvetler کونفدراسیاسی معناسینی وئرمکدهدیر. دؤرد رسمی دیلدن هر هانسی بیرینه اؤنجهلیک وئرمهمک مقصدی ایله لاتینجا ایستیفاده ائدیلیر.
کؤکندَییشدیر
آددَییشدیر
تاریخدَییشدیر
ایلک چاغدَییشدیر
اسکی سوئیس کونفدراسیونودَییشدیر
ناپلئون چاغیدَییشدیر
فدرال دؤولتدَییشدیر
چاغداشدَییشدیر
جغرافیادَییشدیر
۴۱٫۲۸۵ مربّع کیلومتر لیک ساحیل سیز سوئیس نیسبتاً کیچیک بیر اؤلکهدیر. ۷٬۴ میلیونلوق اهالییه صاحیب اوْلان اؤلکهده اهالی سیخلیغی مربّع کیلومتر ه ۱۸۲ نفردیر. سوئیسده اۆچ اساس ویلایت واردیر: سوئیس آلپلاری، سوئیس پلاتوسو، و ژورا داغلاری. آلپلار، اؤلکهنی اوْرتا و جنوبوندان قت ائدن یۆکسک سیرا داغلاریدیر. سوئیس آلپلارینین یۆکسک دوروکلاری آراسیندا (ان یۆکسک زیروهسی ۴٫۶۳۴ مترلیک دوفوور زیروهسیدیر) بعضیلرینده بوزلاق اوْلان سایسیز وادی یئر آلیر. بورادان منبع یینی گؤتورن رئین، اینن، آاره و تیجینو کیمی آوروپانین باشلیجا چایلاری جنوره گؤلو، زوریخ گؤلو، نوکهاتل گؤل و و کونستانز گؤلو کیمی گؤللره تؤکولور. اؤلکهنین داها سیخ اهالییه صاحیب اوْلان قوزئی حیصّه سی داها دوزنلیک ده اوْلسا قوزئی-باتیده اوْلان داها کیچیک ژورا داغلاری کیمی داغلیق دا اوْلا بیلر. سوئیسنین ایقلیمی عومومیتله مۆلاییم اوْلسا دا یۆکسک داغلارداکی چتینلیکلی شرطلردن سوئیسنین گونئی اۇجونداکی ایستی آرالیق دنیزی ایقلیمینه قدر بؤلگهدن بؤلگهیه دییشیکلیک گؤستریر. یۆکسک داغلارلا آیریلان بیر چوْخ وادینین وارلیغی سببیله سوئیسنین اکوسیستملری چوْخ حسّاسدیر و آز قالا هر وادیده اؤزونه خاص اکولوژیلار میدانا گلمیشدیر. داغلیق بؤلگهلرده ده دیگر یۆکسکلیکلرده تاپیلمایان زنگین بیر بیتکی اؤرتویو واردیر.
هاوا دورومودَییشدیر
دوغال قایناقلاردَییشدیر
سیاستدَییشدیر
ایکی پالاتالی سوئیس مجلیسی فدرال مجلیس، فدرال شورادان آیری اوْلاراق تمل اقتدار مرکزیندن عبارتدیر. فدرال مجلیسی میدانا گتیرن ایالتلر شوراسی و میلّی شورا قانون چیخارماق دا داخیل اوْلماق اۆزره هر باخیمدان برابر گۆجه مالیکدیر. ۱۹۹۹-جو ایل آنا یاساسینا گؤره، فدراسییایا اؤزل اوْلاراق نماینده ائدیلممیش بۆتون گۆجلر کانتونلارین الیندهدیر. ایالتلر شوراسینین ۴۶ عضوو (هر کانتوندان ایکی و یاریم کانتوندان بیر اوْلماق اۆزره) بیر باشا هر کانتوندا سئچیلیر. میلّی شورانین ۲۰۰ عضوو ایسه نیسبی تمثیل اساسلارینا سؤیکنهرک سئچیلر. هر ایکی مجلیسه سئچیلنلرین وظیفه مۆدّتی ۴ ایلدیر. رفرندوملار یولویلا هر وطنداش فدرال حؤکومت طرفیندن قبول ائدیلمیش قانونلارین اعتبارلیلیغینی سورغولایا بیلر و فدرال آنا یاسایا دوزلتمه ائدیلمهسینی ایستهیه بیلر. بۇ حاقلار سوئیسنی دۇغرودان دموکراتییا اۇیقولاما اوْلونان بیر اؤلکه اوْلماسینی گؤستریر.
حزبلردَییشدیر
اداری بؤلونوشدَییشدیر
خارجی ایلگیلرله اولوسلارآراسی قوروملاردَییشدیر
اوردودَییشدیر
حقوقدَییشدیر
ایقتیصاددَییشدیر
اۇلاشیم نقلیاتدَییشدیر
سوئیسده ۶۴٫۸۵۵ کیلومتر قۇرو یوْلو وار. بۇنون ۱٫۰۵۷ کیلومتر ی میلّت لر آراسی قۇرو یوْلو شبکهسینه باغلیدیر. دمیر یوْللارینین عۆمومی اۇزونلوغو ۴٫۹۹۱ کیلومتر-دیر.
ساغلاملیقدَییشدیر
سوئیسده یاشایان هر کسین اؤزل سیغورتا شیرکتلریندن و صحیّه سیغورتاسی وئرن تشکیلاتلاردان بیر اۇنیورسال صحیّه سیغورتاسی ائتدیرمهسی ضروریدیر. سیستمین خرجی یۆکسک نیسبتلرده اوْلماسینا باخمایاراق، سیستم صحیّه چیخیشلاری باخیمیندان دیگر آوروپا اؤلکهلری ایله مؤ قایسهده سوئیس ان ایگیلریندندیر. ۲۰۰۶-جی ایلین آراشدیرمالارینا گؤره سوئیس حیات گؤزلمهسی قادینلار اۆچون ۸۴ ایل و کیشی لر اۆچون ایسه ۷۹ ایلدیر. دۆنیا اۆزریندهکی ان یۆکسک حیات کیفیتی سوئیسده تاپیلار. آنجاق، اۆدم (عۆمومی داخیلی محصول) خرجلرینین% ۱۱٫۵' (۲۰۰۳) صحیّه خرجلمهلرینه گدر. ۱۹۹۰-جی ایلدن بری داواملی بیر آرتیم تأمین خیدمتلرین یۆکسک قیمتلره چاتدیغی گؤرولمکدهدیر. یاشلانان اهالی و یئنی صحیّه تکنولوژیلاری ایله صحیّه خرجلری احتیماللا آرتماغا داوام ائدهجک.
توپلومبیلیمیدَییشدیر
دیلدَییشدیر
- آلمان دیلی – ۱۷ کانتون
- فرانسه دیلی – ۶ کانتون
- ایتالیا دیلی – ۲ کانتون
- رومان دیلی – ۱ کانتون
جمعیتدَییشدیر
۱۹۷۰–۲۰۰۵-جی ایللر آراسیندا اهالی آرتیمی دینامیکاسی، مین نفرله: ۲۰۰۸-جی ایل قیمتلندیریلیمهسینه گؤره عۆمومی اهالی سایی ۷۰۵۸۰۰۰ نفردیر. اهالینین یاش ترکیب: ۰—۱۴ یاش: ۱۵٬۸٪ ۱۵—۶۴ یاش: ۶۸٬۲٪ ۶۵ یاشدان بؤیوک: ۱۶٪ اهالینین اوْرتا یاشی اوْرتا: ۴۰٬۷ نفرلر: ۳۹٬۶ قادینلار: ۴۱٬۷
دیندَییشدیر
سوئیسده ان مشهور دین ۴۴٪ ایله روم کاتولیک کلیساسیدیر. آردیندان ۳۸٬۵٪ ایله پروتستانتلیق گلیر. گؤچمن (مهاجیر) لار ایله بیرلیکده ۴٬۳٪ لیک بیر موسلمان اهالی ایله ۱٬۸٪ لیک بیر اوْرتودوکس اهالی ده یرلشمیشدیر. فرقلی دیللره صاحیب بیر اهالییه صاحیب اوْلان سوئیسنین ثابتلیکلی و بیطرف بیر اؤلکه اوْلماسی، بۇ اؤلکهنین بیر کونسنسوس یا دا آهنگ دؤولتی اوْلاراق تعیین اوْلونماسینا گتیریب چیخارمیشدیر.
فرهنگدَییشدیر
دبلردَییشدیر
ادبیاتدَییشدیر
باسین ایله مدیادَییشدیر
ایدماندَییشدیر
یئمکدَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
شهرلردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Bundesstadtوارد نشدهاست
- ↑ Holenstein, André (2012). «Die Hauptstadt existiert nicht» (in German) (PDF) (152: Sonderfall Hauptstatdtregion): 16–19. DOI:10.7892/boris.41280. یوْخلانیلیب20 December 2015. “Als 1848 ein politisch-administratives Zentrum für den neuen Bundesstaat zu bestimmen war, verzichteten die Verfassungsväter darauf, eine Hauptstadt der Schweiz zu bezeichnen und formulierten stattdessen in Artikel 108: «Alles, was sich auf den Sitz der Bundesbehörden bezieht, ist Gegenstand der Bundesgesetzgebung." Die Bundesstadt ist also nicht mehr und nicht weniger als der Sitz der Bundesbehörden.”
- ↑ A solemn declaration of the Tagsatzung declared the Federal Constitution adopted on 12 September 1848. A resolution of the Tagsatzung Archived 2016-07-14 at the Wayback Machine. of 14 September 1848 specified that the powers of the institutions provided for by the 1815 Federal Treaty would expire at the time of the constitution of the Federal Council, which took place on 16 November 1848.
- ↑ Recent monthly and quarterly figures: provisional data. Population and Households Statistics (STATPOP). Swiss Federal Statistical Office, Swiss Confederation. یوْخلانیلیب24 March 2015.
- ↑ Population – Key figures: Main indicators. Swiss Federal Statistical Office, Swiss Confederation. یوْخلانیلیب24 March 2015.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ Switzerland. International Monetary Fund. یوْخلانیلیب12 April 2016.
- ↑ Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. یوْخلانیلیب4 December 2015.
- ↑ Global Launch of 2015 Human Development Report. United Nations Development Programme (UNDP) (14 December 2015). یوْخلانیلیب20 December 2015.
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «note» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.


text:
جئیران
جئیران : تورکجه فارسجا
آهوی زرد
گوزن
مارال
حیوانی است شبیه به گاو، دارای شاخهای بلند ، هر شاخ او چند شاخه دارد
جئیران : تورکجه تورکجه
[آد،دیرگی]
جوٌت بارماقلیلاردان، بوُینوز¬لو¬گیلردن، ایری گؤزلو و گؤزلرینین گؤزللیگیله تانینان، اینجه آیاقلی و ایتی قاچان ظریف بیرحئیوان، جئیلان (فا:آهو). gazell doreas, deer
(مج)گؤزل قادین اوچون سؤیلهنن سؤز (فا:آهو، غزل) {سنگلاخ سؤزلویونده ایشله نیبدیر، باخ: لان/ بو کلمهنین ایلک بؤلومو بو حئیوانین یئهین قاچدیغی اوچون جای› جایماق سؤزونه باغلی اولمالیدیر، و ایکینجی بؤلومو ران›لان اک ایله ایلگیلیدیر}


text:
سید جعفر پیشهوری
میرجعفر پیشهوری (۱۸۹۳-جو ایل ۲۶ آوقوست) گونئی آذربایجانین خالخال شهرینین زئیوه کندینده، بیر اکینچی عائیله سینده آنادان اولموشدور. شاهلیق اوصول ایداره سینین بوغوجو موحیطینده ایکی قات ظولوم آلتیندا یاشایان گونئی آذربایجانلیلار همیشه اولدوغو کیمی، ایقتیصادی چتینلیکدن یاخا قورتارماق اۆچون ایران-ین موختلیف شهر و ناحیهلرینه ایش آختارماغا گئدیردیلر. بعضاً عائیلهسی ایله بیرلیکده آرازی کئچرک باکی-یا نئفت معدنلرینده ایشلمک اۆچون گئدنلرده اولوردو. بئله عائیلهلردن بیری ده بالاجا سید جعفرین عائیلهسی اولور. باکی-دا دا ایقتیصادی چتینلیک ایچرهسینده عؤمور سورن پیشهوری گوندوزلری ایشلهایب، آخشاملاری بیر نئچه صینیف درس اوخویا بیلیر. او شخصی موطالیعه و فیطری ایستعدادینین سایهسینده گؤرکملی خادیم سویهسینه یوکسله بیلمیشدیر.
پیشهورینین کیملیینی بیر نئچه جومله ایله کاراکتئریزه ائتمهلی اولساق، بئله دئملیییک: پئشهکار اینقیلابچی، قودرتلی موحرریر، ایستعدادلی یازیجی، گؤرکملی تشکیلاتچی، آلوولو ناطیق ایدی. بئله چوْخ جهتلی فعالیتین هر بیرینده او گؤرکملی خادیم، تکرار اولونماز شخصیت کیمی اؤزونو گؤسترمیشدیر.
سیاسی چالیشما[دَییشدیر]
س.ج. پیشهوری ۱۹۳۴-جو ایلده رضا شاه خفیهسی طرفیندن حبس اولانا قدر شاهلیق رئژیمین قارشی ایراندا موختلیف اینقیلابی تشکیلاتلاردا رهبر خادیم کیمی فعالیت گؤسترمیشدیر.
۱۹۴۱-جی ایلده حبسدن آزاد اولدوقدان سوْنرا نشر ائتدیردیگی «آژیر» قزئتینده چاپ اولونان «زیندان خاطیرلری» آدلی سیلسیله مقالهلریندن س.ج. پیشهورینین زیندان حایاتینی داها اطرافلی اؤیرنیریک.
بیر موحرریر کیمی پیشهوری ۱۹۲۰-جی ایلدن عؤمرونون سونونا قدر موختلیف قزئتلرده ایجتیماعی سیاسی و ادبی مقالهلرله چیخیش ائتمیشدیر. ۱۹۴۳-جو ایلده ایراندا دئموکراتیک مطبوعاتین واحید جیبههسینی یارادان پیشهوری گونئی آذربایجاندا نشر اولونان قزئتلری ده بۇ جیبههده بیرلشدیرمک اۆچون آذربایجانا گلیر، موختلیف شهرلری گزهرک ییغینجاقلاردا منفور م. رضا شاه-ین داخیلی و خاریجی سیاستینی ایفشا ائدن ییغینجاقلاردا آلوولو نیطق لرله چیخیش ائدیر. پیشهورینی اونسوز دا یاخشی تانییان دوغما خالقی، اونون بۇ چیخیشلارینی درین محببت و حرارتله قارشیلاییردی.
مجلیس سئچکیلری[دَییشدیر]
آذربایجانلیلار اون دوردونجو دؤنم ایران میلّی مجلیسینه پیشهورینی تبریزدن نوماینده سئچدیلر. مجلیسین خیطابت کورسوسونو آذربایجانلیلارین خیطابت تریبونون چئویرهجهییندن قورخویا دوشن مورتجع نومایندهلر اونون نومایندهلیک اعتبارنامهسین تصدیق ائتمهدیلر. دوشمانلارین بۇ حرکتی پیشهورینی هئچ ده روحدان سالمامیش، عکسینه او رئژیمه قارشی داها کسکین موباریزه آپاریر.
میلّی حوکومتین یارانماسی[دَییشدیر]
۱۹۴۱-جی ایلدن سوْنرا مرکزی حوکومتین دؤزولمز ظولمونه قارشی آردیجیل موباریزه آپاران آذربایجانلیلار اینقیلابی حرکاتا رهبرلیک ائتمک اۆچون تهران-ا دفعهلرله تلگرام ووروب، پیشهورینی، تبریزه دعوت ائدیرلر. نهایت او، ۱۹۴۵-جی ایلده تبریزه گلیر، یئرلی اینقیلابچیلارلا بیرلیکده آذربایجان دئموکرات فیرقهسینی تشکیل ائدیر. فیرقهنین موراجیعت نامهسینده دئییلیردی: "صینفی منصوبیتیندن، جینسیندن، دیلیندن، دینیندن آسیلی اولمایاراق بوتون ایران تبعه لری فیرقیه عضو اولا بیلر". بۇ او دئمک ایدی کی، آ.د. ف هئچ بیر آیری سئچکیلیک قویمادان گونئی آذربایجاندا یاشایان بوتون میلّتلرین و طبقهلرین نومایندهسینی اؤز سیرالاریندا بیرلشدیرمک ایستهایر. بئله ده اولور: فیرقهنین تشکیلیندن آز سوْنرا میلّی بورژوازیادان فهلهیه قدر، بوتون طبقهلردن گلیب فیرقهیه عضو اولدولار. آ.د. ف بوتون آذربایجانین ایرادهسینی تمثیل ائدن موباریز بیر تشکیلات اوْلدو و فیرقهنین رهبرلیگیله خالقین اینقیلابی حرکاتی اؤز نتیجه سینی وئردی: ۱۲ دکابر ۱۹۴۵-جی ایلده آذربایجانین میلّی مجلیسی س.ج. پیشهورینین باشچیلیغی ایله آذربایجان میلّی حؤکومتینین تشکیلینی اعلان ائتدی.
میلّی حوکومتین خیدمتلری[دَییشدیر]
میلّی حؤکومت ایلک گوندن باشلایاراق آذربایجانلیلارین بیر سیرا ایقتیصادی، ایجتیماعی و مدنی حوقوقلاری ایله باغلی ایصلاحاتلار کئچیرمهیه باشلادی. نئچه- نئچه اون ایللردن بری خالقی ایستیثمار ائدن، میلّی حؤکومت یاراناندان سوْنرا اؤلکهدن قاچان صاحیبکارلارین فابریکالاری میلّیلشدی، فابریکالار فهلهلرین اؤز ایچریسیندن سئچدیگی مودیریت طرفیندن ایداره اولونماغا باشلادی. صاحبسیز دؤولت تورپاقلاری، صاحیبلری قاچمیش توپراقلار کندلیلرین تعیین ائتدیگی نومایندهلر طرفیندن تورپاقسیز کندلیلر عوضسیز پایلاندی. آنا دیلی دؤولت دیلی اعلان اولوندو. میلّی حؤکومتین بۇ قرارینا قارشی چیخان، آنا دیلینی اینکار ائدن بورژووا عالیملرینین تهران قزئتلرینده یازدیقلاری بؤهتانلارا "آذربایجان" قزئتینده پیشهورینین ایمضاسیایله بیر نئچه دیش سیندیریجی جاواب مقالهسی درج اولوندو. پیشهوری یازیردی. "دیلیمیزه قارشی چیخانلار بیلمهلیدیرلر کی، آذربایجان دیلی شیرهسینی آنالارین سینهسیندن، حرکتینی بابالارین اوجاغیندان آلیر، اونو بۇ حاقلاردان آییرماق غئیری-مۆمکوندور…"
آذربایجانین بوتون شهرلرینده آنا دیلینده قزئتلر و ژورناللار نشر اولوندو، ایبتیدایی مکتب لر اۆچون «آنا دیلی» درسلیک لری یاراندی، تبریزده دؤولت داروالفونونو، دؤولت رادیو وئرلیشلری کومیتهسی، یازیچی و شاعیرلر مجلیسی، فیلارمونیا، دؤولت موزهیی، یئتیملر ائوی، اونلارجا بئله ایجتیماعی مدنی موسسیسهلر آچیلدی. شهرلر آبادلاشماغا، کندلره یئنی گئنیش یوللار چکیلمهیه باشلادی.
یئنی یارانمیش میلّی حوکومتین بوتون بۇ چتین ایشلرین رهبرلیک ائدن پیشهوری، خالقین مدنی-موعاریف ایشلرین خصوصی دیققت یئتیریر، اونلارین تشکیلینده شخصن ایشتیراک ائدیردی. میلّی حوکومت دورینده «آذربایجان» قزئتینده شاهلیق اوصولونون تملینی سارسیدان مقالهلر یازماقلا اؤز موحرریرلیک یاراتیجیلیغینی دا دوام ائتدیریردی.
گونئی آذربایجان خالقینین میلّی آزادلیق موباریزه سینین زیروهسی اوْلان «۲۱ آذر» اینقیلابینین و میلّی حؤکومتین رهبری و میلّی حؤکومت دورینده حایاتا کئچیریلمیش اصلاحاتلارین بلاواسیطه تشببوسچوسو اوْلان پیشهوری آذربایجانین بؤیوک اوغلو کیمی همیشه خالقین قلبینده یاشایاجاقدیر.
پیشهورینین شخصییهتی[دَییشدیر]
س.ج. پیشهوری ۱۹۳۰-جو ایللردن سوْنرا ایراندا، خوصوصیله گونئی آذربایجاندا یئتیشمیش بیر چوْخ اینقیلابچیلارین معنوی موعلیمی اولموشدور. بیز اینانیریق کی، بۇ بؤیوک اینسانین حایاتی، فعالیتی و یارادیجیلیغی گلجک نسیلرده اؤرنک اولاجاقدیر.
سید جعفر پیشهوری (۱۸۸۳–۱۹۴۷) شاهلیق قورولوشو علیهینه اینقیلابی حرکاتین یئتیشدیردییی گؤرکملی خادیملردن بیریدیر. جنوبی آذربایجاندا ۱۹۴۵–۱۹۴۶^جی ایللرده آذربایجان دئموکرات پارتیسینین (آدپ) و آذربایجان میلّی حوکومتینین یارانماسی و بیر ایللیک فعالیتی دؤورونده س.ج. پیشهورینین یوکسک اینقیلابی-نظری حاضرلیغی و تشکیلاتچیلیق باجاریغی اؤزونو گؤسترمیشدیر.
جنوبی آذربایجاندا ۱۹۴۵^-جی ایلین سنتیابر، دکابر آیلاریندا اینقیلابی خالق حاکیمیتینین یارانماغا دوغرو گئتدییی بیر شرایطده تهراندا چیخان و ایرانین دئموکراتیک قوووتلرینه منسوب اوْلان چوْخ نوفوذلو قزئتلردن بیری یازیردی. "حقیقی دئموکراتیک قورولوش یاراتماق اۆچون" دؤولت حاکیمیتینی ایرتیجاعچیلاردان تمیزلمکدن، اونلاری موحاکیمه و جزالاندیرماقدان باشقا هئچ بیر یول یوخدور… حاکم دایرلری تمیزلمکدن باشقا بیر چاره یوخدور."
۱۹۴۱–۱۹۴۵-جی ایللرده شاهلیق رئژمین و ایرتیجاعچی حاکیمیت موناسیبتی اوولده نظردن کئچیریلن تحلیلی گؤستریر کی، همن ایللرده ایران^ین سیاسی قووولرینین هئچ بیری آذربایجان خالقینین و دیگر خالقلارین میلّی آزادلیغی مسئلهسینی قارشییا مقصد کیمی قویمامیشدی. عومومی هوجوما کئچمیش ایرتیجاع نین قارشیسینی آلماق، ایران آزادلیق حرکاتینا دایاق یاراتماق و آذربایجان خالقینین میلّی و دئموکراتیک آزادلیغینی تأمین ائتمک اۆچون مؤوجود سیاسی قووولردن اساسلی صورتده فرقلنن معین بیر سیاسی تشکیلاتین یارانماسی ضروری اولموشدو.
بئله بیر سیاسی قووه ۱۹۴۵-جی ایلین ایکینجی یاریسیندا جنوبی آذربایجاندا یارانماقدا ایدی. س.ج. پیشهوری دئییردی: "بیز اوزون اوزادی موطالیعه ائتدیکدن سونرا یقین حاصیل ائتدیک کی، مهم بیر تشکیلات ووجودا گلمزسه، گوندن گونه قووتلنمکده اوْلان سئلین (ایرتیجاععنین هوجومونون- م. ج)" قاباغینی آلماق مۆمکون اولمایاجاق. اونا گؤره ده بیرینجی نؤوبهده بؤیوک بیر فیرقه یاراتماغا تشببوس ائتدیک". آذربایجان دئموکرات پارتیسی بئله بیر سیاسی پارتی اولدو. او زامان جنوبی آذربایجاندا یئنی سیاسی پارتینین یارانماسیندا فعال ایشتیراک ائتمیش مسلکداشلارینین دا فیکرینی ایفاده ائدهرک س.ج. پیشه وری دئمیشدیر: "ایراندا مجلیس و دؤولت ماشینی تامامیله دئموکراتیزمین دوشمانی اوْلان مستبیدلرین الینه دوشوب. اونلار بۇ بؤیوک واسیطهدن ایستیفاده ائدهرک آزادلیغی و حقیقی دئموکراتیک یولوندا موباریزه ائدن فداکار قوولری ازیب محو ائتمکدهدیرلر. تهراندا کؤک سالمیش ایرتیجاع و ایستیبداد قووتی خاریجده (تهراندان خاریجده – م. ج) ووجودا گلن آزادلیق حرکتلرینی یاتیرماق ایشینده هئچ بیر جینایتدن گئری دورمایاجاقدیر. بۇ جینایتلر سون وئرمک اۆچون اورانین (تهرانین – م. ج) قودرتینی میلّی اختیارلار واسیطهسیله سیغدیرماق لازیم گلیر. بۇ ایشده آذربایجان همیشه اولدوغو کیمی ایندی ده قاباقجیل اولمالیدیر. تهراندان آزادلیق اومماق بؤیوک سهودیر". ۱۹۴۵-جی ایلده ایران^ین شاهلیق رئژیمینه و ایرتیجاعچی حاکیمیتینه قارشی س.ج. پیشهورینین توتدوغو مؤوقع دیگر سیاسی خادیملرین و قوولرین مؤوقعیندن تامامیله فرقلی ایدی.
پیشهوری اینقیلابی مؤوقع توتاراق ایرانین مرکزی حؤکومتیندن قانون، عدالت و آزادلیق طلب ائدیب اینتیظاردا اوتورماغین قطعی علهینه ایدی. س.ج. پیشهوری آذربایجاندا بؤیوک اینقیلابی ایمکانلاردان ایستیفاده اولونماسینی و بئلهلیکله حاکیمیت مسئله سینین و میلّی مسئلهنین اینقیلابی یول ایله حل ائدیلمهسی تکلیف ائدیلدی.
اینقیلابی شرایطی واختیندا موعینلشدیرمک و اوندان ایستیفاده ائتمک مسئلهسی – باشقا اینقیلابی حرکاتلاردا اولدوغو کیمی، ۱۹۴۱–۱۹۴۵-جی ایللرده آذربایجاندا میلّی-آزادلیق و دئموکراسی اوغروندا موباریزه زامانی خالق کوتللرینین اینقیلابی چیخیشلارینین واختینین دوزگون سئچیلمه سینین ده بؤیوک اهممیتی اولموشدور.
آذربایجاندا ایرتیجاعنین هوجومونون قارشیسینی آلماق و خالقین آزادلیغینا نائیل اولماق اۆچون چوْخ بؤیوک ایمکان وار ایدی. تهراندا چیخان و ایران آزادلیق جبههسینه باغلی اوْلان «بشر» قزئت ۲۳ آوقوست ۱۹۴۵_جی ایلده یازیردی: «حاکم صینیفلرین اؤزباشینالیغی حددینی گئچنده چاره خالقین موتشکیل اوصیانیندان عیبارتدیر. بۇ اوصیانین ائلئمئنتلری ایراندا گؤرونمکدهدیر. آذربایجان تلاطومدهدیر و اینقیلابا حاضردیر». بئله بیر شرایطده ایرانین هم ایرتیجاعچی، هم ده لیبرال دایرهلری آذربایجاندا خالقین اینقیلابی چیخیشلارینین یوبانماسینا، بونونلا دا تدریجاً سویوماسینا و نهایت قارشیسینین آلینماسینا چالیشیردی. لیبرال سیاسی مؤوقعیه مالیک اوْلان باهار هئچ بیر کانکرت فاکئت گؤسترمدن ادعا ائدیر کی، ایرانین مرکزی دؤولتی گویا باشقا اوستانلردن داها چوْخ آذربایجانا طرفدارلیق ائدیر. تهراندا چیخان و حاکم داییرهلرله موعین درجهده باغلی اوْلان قزئتلردن بعضیلری ایسه یازیردی: «آذربایجانلیلار اؤز احتیاجلارینی دئمیشلر و مرکزی دؤولتین دیقتینی جلب ائدهجکلر. یاخشیسی بودور کی، آذربایجانلیلار اؤز میلّی مطلبلرینی و مقصدلرینی دؤولت دن ایسته سینلر و صبیر ائتسینلر» اون دوردونجو مجلیس رئیسینین موعاوینی شیراز دئپوتاتی سردار فاکر حیکمت ایسه ۲۵ سپتامبردا مجلیسده کی چیخیشیندا طلب ائدیردی کی، آذربایجاندا اؤز حوقوقلاری اوغروندا موباریزیه قالخمیش شخصلرین «اللری و دیللری کسیلسین». ایران^ین اون دوردونجو مجلیسینین رئیسی س.م. طباطبائی ۱۹۴۵-جی ایل ۲۵ دئکابیریندا مجلیسده چیخیشیندا دئییردی: «فرض ائده لیم کی، ایراندا گؤز چارپان نؤقصانلار واردیر. بوتون اوستانلرده اولدوغو کیمی آذربایجانلیلارین دا دیله یی و شیکایتلری واردیر. لاکین گرک سؤزو اؤز واختیندا دئمک، بئله بیر مؤوقعده یوخ».
همین واخت حؤکومت آذربایجاندا خالقین اینقیلابی حرکاتی نی بوغماق اۆچون بیر طرفدن سلاحلی قوولردن ایستیفاده ائتمه یی باشلادی، دیگر طرفدن واخت قازانماق اۆچون تبریزده اینقیلابی حرکاتین باشچیلاری ایله دانیشیغا گیردی. ۱۹۴۵-جی ایلین یاییندا م. صدر اینقیلابی حرکات رهبرلری ایله بیرباشا دانیشیغا دا گیردی. بۇ ایش اۆچون ایران شاه دؤولتینین سیاسی خادیملریندن، او زامان آذربایجانا والی تعیین اولونموش مرتضی بیات (سهام السلطنه) شاه-ین و مرکزی حؤکومتین رسمی نوماینده سی کیمی ۱۹۴۵^-جی ۷ دسامبریندا تبریزه گلدی. دسامبرین ۸-دن ۱۱-نه قدر ایران حؤکومتی و آذربایجان خالقینین نوماینده لری آراسیندا دانیشیقلار گئتدی. آذربایجانین نوماینده هیئتین س.ج. پیشهوری باشچیلیق ائدیردی. ایران حوکومتینین بۇ دانیشیقلاردا دا مقصدی باشقاتماقدان، واخت قازانماقدان، خالقی آلداتماقدان عیبارت ایدی. ایران دؤولتینین نوماینده سی آذربایجان نوماینده لریندن حؤکومت گؤندریلمک اۆچون «آذربایجان خالقینین طلبلرینین سیاهی سینی» ایسته میشدی. آذربایجان نوماینده لری ۱۹۴۵-جی ایل نویابرین ۲۰-ده اؤزونو آذربایجان موسیسلر مجلیسی اعلان ائتمیش آذربایجان خالق کونقره سینین (۲۰–۲۱٫۱۱٫۱۹۴۵-جی ایل) تبریز دئکلاراسیاسینی، قرارلارینی و بیاننامه سینی ایران دؤولتینین نوماینده لرینه تقدیم ائتمیش و بیلدیرمیشدیر کی، آذربایجان خالقینین اساس طلبلری بۇ سندلرده گؤستریلمیش و واختیندا ایران شاه-ینا، مجلیسینه و حؤکومتینه گؤندریلمیشدیر. همن تاریخی سندلر و ایران کونستیتوسیاسینا موافیق اولاراق آذربایجان خالقی آذربایجاندا مختار حاکیمیت اورگانلاری یاراتماغا باشلامیشدیر. ایران حؤکومتی نوماینده لری آذربایجان خالقینین اساس طلبلری ایله هئچ جوره راضیلاشمادیلار، کیچیک و اهمیتسیز مسئله لرین موذاکره سینه ایصرار ائتدیلر و میلّی موختاریتدن ال چکیلمه سینی ایره لی سوردولر. بونلارا گؤره ده، موذاکره نتیجه سیز قورتاردی. مرتضی بیات شاها و حؤکومته معلومات وئرمک اۆچون دسامبرین ۱۱-ده تبریزدن تهرانا گئتمه لی اوْلدو.
ایرانین ایرتیجاع قووتلری بوتون واسیطه لرله خالقین اینقیلابی چیخیشینین قارشیسینی آلماغا چالیشدیغی بیر واختتا، س.ج. پیشهوری خالق اینقیلابینین یئتیشدیغینی و اونون اۆچون بؤیوک ایمکان یاراندیغینی واقتیندا گؤرموشدور. او، مقاله لرینده، نیطق و چیخیشلاریندا دؤنه دؤنه خبردارلیق ائدیردی کی، اینقیلابی چیخیش اۆچون یارانمیش فورصتی الدن وئرمک اولماز، الوئریشلی شرایطدن واختیندا ایستیفاده ائتمک لازیمدیر. س.ج. پیشهوری ۱۹۴۵-جی ایل سپتامبرین ۱۲-ده دییردی: "فورصتدن ایستیفاده ائده بیلمک اؤزو بؤیوک ایستعداد و لیاقت ایسته ییر. بیز فورصتی الدن وئرمه یه راضی اولا بیلمه ریک. اوستان انجومنی و محللی موختاریت مسئله سینی عملی صورتده حیاتا کئچیرمه لییک. "سپتامبرین ۲۰-د ایسه او "آذربایجان قزئتینده یازیردی: "بیز نه قیمت اولور اولسون جهان حادیثه لرینین وئردیگی ایمکاندان ایستیفاده ائدیب آزادلیغیمیزی تأمین ائده جییک".
موتفیق قوشونلارینین ایراندا اولماسی ایرتیجاع قوولرینین ال-قولونو موعین درجه ده باغلامیشدی. بئله بیر شرایطده س.ج. پیشهوری آذربایجاندا میلّی آزادلیق حرکاتی اۆچون یارانمیش فورصتدن، الوئریشلی ایمکاندان واختیندا و تأخیر سالمادان ایستیفاده ائتمه یه چاغیریردی. او، ۱۹۴۵-جی ایل سپتامبرین ۱۲-ده «آذربایجان» قزئته سینده یازیردی: «ایندی آذربایجان خالقینین الینه بؤیوک بیر فورصت دوشموشدور. بوندان ایستیفاده ائتممک خیانتدیر». ۱۹۴۵-جی ایل اوْکتوبرین ۱۱-ده اون دوردونجو مجلیسده کی نیطقینده دوکتور محمد موصدیق دئییردی: «بیز ایستیفاده ائتمه لی و یاخشی مؤوقع ایندیکی مؤوقع دیر. من یقین ائدیرم کی، خاریجی قوشونلار بۇ مملکتدن گئدندن سونرا حاکم دایره لر بیزیم سئچکی قانونوموزون اصلاح ائدیلمه سینه راضی اولمایاجاقلار».
رضا شاه-ین دیکتاتوراسی داغیلاندان سوْنرا جنوبی آذربایجاندا سیاسی پارتی و ایجتیماعی تشکیلاتلارین فعالیتینی خصوصی قئید ائتمک اولار. او جوملدن آذربایجان جمعیتی، آذربایجان زحمتکشلری تشکیلاتی، دئموکراسیه طرفدارلاری مرکزی، آنتیفاشیست جمعیت، آذربایجان فهله و زحمتکش همکارلار ایتیفاقی، دئموکراتیک تشکیلاتلاردان، مطبوعاتدان و شخصلردن عیبارت اوْلان آزادلیق جبهه سی و ایران خالق پارتیاسی کیمی ایجتیماعی و سیاسی تشکیلاتلار ۱۹۴۱–۱۹۴۵-جی ایللرده آذربایجان^ین بوتون ویلایت و محللریندا، شهیرلرینده، ایش و یاشاییش یئرلرینده گئنیش تشکیلات شبکه سی یاراتمیش و بؤیوک تبلیغات ایشلری گؤرموشدو. آزادلیق، دئموکراسیه و زحمتکشلرین حوقوقو اوغروندا موباریزه ائتمیشدیلر.
بئله لیکله، س.ج. پیشهوری جنوبی آذربایجاندا عوموم خالق منافعینه اویغون یئنی بیر پارتینین یارانماسی ضرورتینی اساسلاندیردیغیندان سوْنرا همن پارتینین یارانماسی اوغروندا موباریزیه باشلادی. س.ج. پیشهوری ده اوْلان پئشه کار اینقیلابچیا مخصوص کیفیت لر اونا بئله بیر پارتینین تشکیلینده موهوم رول اویناماغا ایمکان و صلاحیت وئریردی. سوسیال-ایقتیصادی حیات و آزادلیق اوغروندا موباریزه نین گئدیشی بورادا یئنی سیاسی پارتینین یارانماسی اۆچون گئنیش زمین حاضیرلامیشدی. س.ج. پیشهوری ۱۹۴۴–۱۹۴۵-جی ایللرده آذربایجانا سفرلری زامانی بورادا یئنی سیاسی پارتینین یارانماسی سایه سینده ایکینجی موهوم آددیمی آتمیش اوْلدو. او بۇ مسئله ده جنوبی آذربایجان ۱۹۰۵–۱۹۱۱-جی ایللر ایران اینقیلابیندان باشلایاراق فهله، کومینیست و میلّی آزادلیق حرکاتلاریندا فعال ایشتیراک ائتمیش. اینقیلابی و دئموکراتیک پارتیلرده فعالیت گؤسترمیش گؤرکملی اینقیلابچیلار و آدلی-سانلی آزادیخواه لارلا گؤروشموشدو. س.ج. پیشهوری بیر زامان آذربایجانین تبریز، خوی، سلماس، اورمو، ساراب، اردبیل، آستارا و باشقا شهرلرینده اولموش، بۇ یئرلرده فهله لرین، کندلیلرین، ضیالیلارین، صنعتکارلارین، فابریک-زاوود صاحیبلرینین، دوکانچی و تاجیرلرین، خیردا و اورتا مولکدارلارین، روحانیلرین و دؤولت قوللوقچولارینین ترقی پرور، وطن پرور و آزادیخواه نوماینده لری ایله شخصن گؤروشموش و صؤحبت ائتمیشدیر. آذربایجان خالقینین ایحتیاجلاری، حوقوقلاری و میلّی-آزادلیق مسئله لری هر طرفلی موذاکره ائدیلیر و اونلارین حاقّیندا فیکیرلر سؤیله نیلیردی. س.ج. پیشهوری بۇ گؤروشلری و موذاکیره لری بورادا ۱۹۴۴^-جو ایلین یونوندا «آژیر» قزئته سینده یازیردی: «آلتی آیلیک سئچکی موباریزه سی ایستر ایستمز منی جمعیتین داخیلینه سوق ائتدی. هر یئره گئتدیم مولکدارلارین طمطراقلی ائولری، کندلی لرین داخمالاری، فهله لرین منزیللری، بیر سؤزله تبریز اهالیسینین بوتون طبقه لری ایله تانیش اولدوم. من ایسته ییردیم گزیم، گؤروم، آنلاییم و علاج یولو تاپیم، منیم مقصدیم دلیل، سند، آختارماق ایدی».
جنوبی آذربایجانین باشلیجا حیاتی پروبلملرینی ایحاطه ائدن بوتون بۇ صؤحبت، موباحیصه و موذاکیرهلرین گئدیشینده اورادا یئنی سیاسی پارتینین یارادانلارین رهبر قروپو اورتایا چیخدی، خالق یاراناجاق پارتینین کوتلوی، میلّی-آزادلیق، دئموکراتیک و اینقیلابی کاراکتری و وظیفهلری موعین لشدی. بوندان سوْنرا جنوبی آذربایجاندا ۱۹۴۵-جی ایلین آوقوست-سپتامبر آیلاریندا عملی صورتده یئنی سیاسی پارتینین یارادیلماسینا باشلاندی. بۇ آرادا س.ج. پیشهوری یازمیشدیر: "فیرقه میزی یارادانلار میلّی حرکاتیمیزی ووجودا گتیرمک اۆچون صینیفلری میلّی شوارلار واسیطه سیله جلب ائتمک لوزومونو جیدی بیر صورتده ترک ائتمیشلردیر. بۇ قرارا گلدیلر: "اوول دئموکرات فیرقه سی (پارتیاسی م. ج) نامینا میلّی بیر تشکیلات ووجودا گتیرسینلر".
س.ج. پیشهوری پارتینین آدینا خصوصی اهممیت وئریردی. او، بۇ عقیده ده ایدی کی، "پارتی آد قویدوغوندا اساس مقصد نظره آلینمالیدیر. "دموکرات" آدی گئنیش صینفی اساسی اوْلان بیر پارتیه یارانماسی باخیمیندان. خوصوصیله جنوبی آذربایجاندا ایران مشروطه اینقیلابیندان و ش.م. خیابانی دوریندن خالقین بۇ کاراکترده پارتی ایله تانیش اولماسی جهتدن چوْخ موناسیب ایدی. بۇ آد پارتینین دئموکراتیک وظیفه لره مالیک اولاجاغینی موعین ائدیردی.
آذربایجان دئموکرات پارتیسینین تشکیلی پارتینین بیرینجی یازیلی سندی – موراجیعت نامه سی آذربایجان و فارس دیللرینده س.ج. پیشهوری طرفیندن یازیلدی. بوندان سوْنرا آذربایجان دئموکرات پارتیسینین (آدپ) ایلک بیاننامه سی تبریز، اورمو و خوی شهرلرینین گؤرکملی آزادیخواهلاریندان ۷۷ نفر طرفیندن ایمضا ائدیلدی و ۱۹۴۵-جی ایل سپتامبرین ۳-ده (۱۳۲۴^نجو ایل شهریور آیینین ۱۲-ده) آذربایجانین بوتون بؤیوک-کیچیک شهرلرینده یاییلدی و بۇ سند ۲ شهریور بیاننامه سی آدی ایله مشهور اولموشدور.
۱۹۴۵-جی ایل سپتامبرین ۵-ده آذربایجان دئموکرات پارتیسینین اورگانی «آذربایجان» قزئتینین بیرینجی نومره سی نشر ائدیلدی. «آذربایجان» قزئته سینده س.ج. پیشهوری اؤزو شخصن رهبرلیک ائدیردی. دئمک اولور کی، بۇ قزئتین سیاسی، ایجتیماعی و تشکیلاتی اهممیتلی بوتون باش مقاله لری س.ج. پشه وری طرفیندن یازیلمیشدیر. قزئت آذربایجان دیلینده چیخیر، خالقا پارتینین مرام و مقصدینی منطیقی و چوْخ آیدین دیلله چاتدیریردی.
۱۹۴۵-جی ایل سپتامبرین ۱۳-ده تبریزده آدپ-نی یارادانلارین ایلک کونفرانسی اوْلدو. بۇ کونفرانس پارتی ایشلرینه رهبرلیک ائتمک اۆچون ۱۱ نفردن عیبارت کومیته (موسسلر کومیته سی) یاراتدی. همن کومیتیه س.ج. پیشهوری صدر و م.س. شبستری صدر معاوینی سئچیلدی.
۱۹۴۵-جی ایل اوْکتوبرین ۲-ده تبریز شهرینده آذربایجان دئموکرات پارتیسینین بیرینجی قورولتایی آچیلدی. پارتیانین ۳۸ شهر، ماهال و ویلایت تشکیلاتی قورولتایا ۲۷۷ نفر نوماینده سئچمیشدی. قورولتایین بیرینجی ایجلاسیندا ۲۴۷ نفر نوماینده ایشتیراک ائدیردی. آدپ-نین بیرینجی قورولتایینین بوتون موذاکیره لری و یازی ایشلری آذربایجان دیلینده آپاریلیردی. قورولتای آدپ-نین پروقرامینی و نیظامنامه سینی موذاکیره و قبول ائتمک دن، آدپ-نین مرکزی کومیته سی (۴۲ نفر) و مرکزی تفتیش کومیسیاسینی (۱۲ نفر) سئچدیکدن سوْنرا اوْکتوبرین ۴-ده اؤز ایشینی مووفقیتله باشا چاتدیردی. س.ج. پیشهوری آدپ-نین بیرینجی قورولتایینین گئدیشینه اوولدن آخیرا قدر موستقیم صورتده رهبرلیک ائتمیشدیر. قورولتای آدپ-نین مرامنامه سینی و نیظامنامه سینی قبول ائدرک ایجتیماعی حیاتین بوتون ساحه لری اوزره پارتینین حرکات خطینی، پرنسیپلرینی و تشکیلات قورولوشونو موعین ائتدی.
مرامنامده گؤستریلیردی کی خالقا گئنیش دئموکراتیک آزادلیقلار وئریلمه لی و موستبیدلر حاکیمیتی محو ائدیلمه لیدیر. س.ج. پیشهوری آدپ-نین مرامنامسینی بؤیله قیمتلندیرمیشدیر: «مرامنامنین اساس مسئله سی آذربایجانلیلارین بیر میلّت اولاراق تانینماسی و موختاریت مسئله سی حساب اولونور».
بؤیله لیکله، س.ج. پشه ورینین، تشکیلینه سعی گؤستردیگی پارتیا یاراندی و سۆرعتله بوی آتدی.
آذربایجان دئموکرات پارتیسینین یارانماسی موهوم موترقی و اینقیلابی حادیثه ایدی. س.ج. پیشهوری یازیر کی، بۇ پارتینین شعارلاری چوْخ آیدین، کانکرت و باشا دوشوله جک ایدی. خالق میلّی موختاریت، دیل آزادلیغی، کندلی-مولکدار و فهله-صاحیبکار موناسیبتینین دوزگون یولا قویولماسینی، خالق حاکیمیتینی تأمین ائتمک شعارلارینی چوْخ یاخشی باشا دوشوردو. اونا گؤره ده، آدپ-نین یارانماسی خالق طرفیندن بؤیوک ریغبت و اومیدله قارشیلاندی.
آ.د. پ-نین ایلک بیاننامه سی نشر اولونان گوندن (۳ دسامبر ۱۹۴۵) خالق کوتله لری تبریزه پارتینین و «آذربایجان» قزئته سینین عونوانینا گؤندردیکلری تلگراف و مکتوب واسیطه سیله دئموکرات پارتیسین قوشولدوقلارینی بیلدیریر و بۇ پارتی قبول اولونمالارینی خواهیش ائدیردیلر. تبریزدن پارتینین مرکزیندن گؤستریش گؤزلمه دن موسیسلر طرفیندن اردبیل، اهر، ماکی، ماراغا، مرند، اورمو و خوی ویلایتلرینده عجبشئرده، شیشواندا، نکدیده، جولفا، ساراب و دیگر شهرلرده پارتینین تشکیلاتلاری یاراندی. قورولتایدان سوْنرا ایسه آدپ اؤز تشکیلاتلارینی پارتیا پروقرامینین و نیظامنامه سینین طلبلرینه اویغون اولاراق قورمایا باشلادی. او جوملدن ایلک پارتیا تشکیلاتلاری یارادیلدی. ۱۹۴۵-جی ایل نویابرین اووللرینه قدر آدپ-نین بوتون ویلایت و شهر تشکیلاتلاریندا پارتیا کونفرانسلاری کچیریلدی.
آذربایجان دئموکرات پارتیسی یاراندیغی گوندن باش خطی نین قورونماسی اوغروندا موباریزه آپارمیشدیر. آ.د. پ-نین ایلک بیاننامه سی یازیلیرکن بۇ پارتیانی یارادانلارین بیر قروپو فقط مدنی موختاریت شعاری ایره لی سورموشدولر و بۇ بیرینجی ماده بئله ده عکس اولموشدو. بۇ باره ده س.ج. پیشهوری بئله یازیر: «بیز بیلیریک کی، الیمیزده دؤولت تشکیلاتی، سیاسی قووه و ایختیار اولمازسا فارس موتعصیب لری بیزه مدنی موختاریت وئرمیه جکلر. مدنی موختاریت عیباره سی محدود اولدوغو اۆچون داخیلی آزادلیق و اؤز موقدراتینی اؤزو تعیین ائتسین سؤزو ایله موختاریت سؤزونو عوض ائتدیک.»
س.ج. پیشهوری پارتینین باش خطینی اینقیلابی مؤوقع دن و آردیجیل صورتده مودافیعه ائدیردی. اونون سعیی نتیجه سینده پارتیا قورولتاییندا باش خطی قطعیت له مودافیعه اولوندو.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ آشنایی با تاریخ مجالس قانونگذاری در ایران دوره اول تا دوره شانزدهم [History of Legislatures in Iran (1285–1328)] (in فارسیجا). Majlis Research Center. 2005 [1384]. p. 266.CS1 maint: unrecognized language (link)


text:
دانلود آهنگ سجاد عابدی ایکی دلی با کیفیت ۳۲۰
ایکی دلی -
سجاد عابدی ایکی دلی
دانلود آهنگ جدید سجاد عابدی به نام ایکی دلی
– Iki Dali
به همراه متن ترانه سجاد عابدی ایکی دلی
ورس ۱
بلالی باشیمین تاجی، بوتون دردیمین علاجی
سنده قالیبدیر اورییم، منیم گوزل گوز ملییمداستانیمین قهرمانی، بو قلبیمین هیجانی
سنسیز هاوا زهر منه، قارانلیغدی شهر منه
دوشدون عمور دفترینه،باخمارام هشئواخ بیرینه
محکم توتورام الینی،آخی سئویرم سن دلینی
ترجیع بند
دونیا دَیَر بیر بیرینه، هامی دِیَر بیر بیرینه
بولاره باخه نه گولور بیر بیرینه
بو ایکی دلی، باخ اولور بیر بیرینه
دونیا دَیَر بیر بیرینه، هامی دِیَر بیر بیرینه
بولاره باخه نه گولور بیر بیرینه
بو ایکی دلی، باخ اولور بیر بیرینه
ورس ۲
هر گوزونه باخاندا من، ائله بیلکی می ایچیرم
باده دیر او باخیشلارین،ساغلیغینا هی ایچیرم
گولوش تکجه سنه یاراشیر، اورییم آخیر گولنده سن
دونیا منیم دونیام اولور، قاپیمی آچیب گلنده سن
سن منه مندنده عزیز، آخی کیم آییرا بیلر بیزی
های دوشوبدو هر شهره،هامی بیلیر سئوگیمیزی
دونیا دَیَر بیر بیرینه، هامی دِیَر بیر بیرینه
بولاره باخه نه گولور بیر بیرینه
بو ایکی دلی، باخ اولور بیر بیرینه
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کانال تلگرام ما
صفحه اینستاگرام ما
کانال آپارات ما


text:
"آوروپانین یئرینی ایستانبول دولدوراجاق"
بو ایلین ایلک ۹ آییندا روسیادان ایستانبولا ۳۸۱ مین ۳۴۶ توریستین گلدی
روس توریستلرین ایستانبولدا تعطیله اولان طلبی آرتیر.
روسیا تور اوپراتورلاری بیرلیگی (آتور)، ایستانبولون گۆز توریزم مؤوسومونده قاپالی اولان آوروپانین یئرینی دولدوراجاغینی آچیقلادی.
آتوردان وئریلهن یازیلی آچیقلامادا، بو ایلین ایلک ۹ آییندا روسیادان ایستانبولا ۳۸۱ مین ۳۴۶ توریستین گئتدیگی بیلدیریلدی.
سؤز قونوسو سیاحت ساییسینین ۲۰۱۸.جی ایلین ایلک ۹ آیینا یاخینلاشدیغی بیلدیریلن آچیقلامادا،
«بو ایلین ایلک ۸ آییندا روسیادان ایستانبولا سیاحت ائدنلرین ساییسی گئچهن ایلین عینی دؤورو ایله مقایسهده یوزده ۷۸،۲ آرتدی. پاییز توریزم مؤوسومونده قاپانان آوروپانین یئرینی ایستانبول دولدوراجاق» دئییلدی.
آتور باشقانی مایا لومیدزه سپتامبرین دؤردونده تورکیهنین بو ایل روسیالی توریستلرین ان چوخ تعطیله گئتدیگی اؤلکه اولدوغونو بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده، ۱۲ مین ایللیک معبد اورتایا چیخاریلدی
بؤلگه، تاریخ بویونجا سومر، آکاد، بابل، هیتیت، آسور، اورارتو، روما، عباسی، سلجوقلو و عثمانلینین دا آرالاریندا اولدوغو ۲۵ مدنیته ائو صاحبلیگی ائتدی
بیژن مرتضوی تورکیهده کنسرت وئرهجک
مرتضوی، بستهلهدیگی دؤرد یئنی اثری ده ایلک دفعه بو کونسرتده جانلی اولاراق اجرا ائدهجک


text:
بؤلمه:ویکیپدیا ایدارهسی
بو بؤلمه ویکیپدیا پروژهسینی تشکیل ائتمک اوچون اؤست سوییّهلی بؤلمهسی دیر. پروژه صفحهلرین و پروژه صفحهلرینین بؤلمهلرین بورایا داخیل ائتملیسینیز.
- ویکیپدیا حاقیندا مقالهلر اوچون، بؤلمه:ویکیپدیا یا باخ.
- ایداره ائتمه حاقّیندا صفحهلر، ایدارهچی صاحیبلیقینین ایمتیازلاری اوچون، بؤلمه:Wikipedia adminship -ه باخ.
- ایدارهچی اولان ایشلدنلر سیاهیسی اوچون، بؤلمه:ایدارهچیلر یادا Special:Listusers/sysop -ه باخ.
آلتبؤلمهلر
بۇ بؤلمهده، جمعی ۷-دن، آشاغیداکی ۷ آلتبؤلمه واردیر.
B
- ویکیپدیا بیتممیش ایش (۳ ب)
M
- ویکیپدیا ساخلانیشی (۸ ب، ۲ ص)
ب
- بلگه صفحهلری (۱ ب)
ل
- ویکیپدیا لینکلر (۱ ب)
و
- ویکیداتا (۱ ب)
- ویکیپدیا کؤمکلری (۱۲ ص)
- ویکیپدیااؤزاؤیرنمهسی (۲ ص)


text:
فواد اوکتای سودان-ین آنکاراداکی سفیرینی قبول ائتدی
تورکیه پرزیدنتینین کؤمکچیسی فواد اوکتای سودان-ین آنکاراداکی سفیرینی قبول ائتدی.
تورکیه پرزیدنتینین کؤمکچیسی فواد اوکتای سودان-ین آنکاراداکی سفیری یوسف ال کوردوفانینی قبول ائتدی.
مطبوعاتا قاپالی کئچیریلن گؤروشده تورکیه ایله سودان آراسینداکی ایقتیصادی علاقهلر بارهده فیکیر موبادیلهسی آپاریلدیغی بیلدیریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
سوباجی: توپلوملارین و فردلرین سسی اولماغا چالیشیریق
"دونیامیزی تهدید ائدن بوتون بحرانلارا قارشی حساسیتمیزی، تلویزیون و رادیو کاناللاریمیز و دیجیتال پلتفورملاریمیز واسطهسیله دونیانین ۷ قارهسینه ۴۱ دیل و لهجهده چاتدیریریق"
آلتون: عاجل اصلاحاتلارا احتیاج وار
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانی آلتون، "گوج و پارادوکس: ۲۱-جی عصرده بؤیوک استراتژینی آنلاماق" قونوسو ایله بو ایل ۵.جی دفعه کئچیریلهن "ترت دونیا فورومو ۲۰۲۱" تدبیرینه، ویدئو مئساژ گؤندردی
اردوغان، ترت وورلد فوروما ویدئو مئساژلا قاتیلدی
"بوتون مظلوملار و قوربانلار آدینا آپاردیغیمیز بو موباریزهنی داها یوکسک سویهیه قالدیرماق عزمیندهییک"


text:
۳ ژانویه
۳ ژانویه:
- ۱۴۹۱ - حۆقۇقشۆناس راونسکیه اثری «فِنیکس»ی چاپ ائتدیرمهیه حۆقۇق وئرن سند وئریلدی. بۇ یازارلیق حۆقۇقو حاقّیندا تاریخده ایلک سند ساییلیر.
- ۱۵۰۱ - علیشیر نوائی٬ اؤزبک شاعیر٬ فیلسوف و دؤولت خادیمی اؤلدو.
- ۱۸۰۴ - روسیه اوْردوسو گنجه شهرینی آلدی. جواد خان٬ شهرین سوْنونجو قاجار خانی٬ اؤلدورولدو.
- ۱۸۶۸ - ژاپونون ایمپیراتور شوراسینین ایجلاسیندا ایمپیراتور حاکیمیّتینین برپاسی حاقّیندا بیانیه قبول ائدیلدی. ساسوما و تیویسونون قوْشونلاری کیوتوداکی ایمپیراتور سارایینی تۇتوب میجی ایمپیراتور حاکیمیّتینین برپاسی اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۲۴ - توتانخآمونون قبری تاپیلاندان سوْنرا قیزیل تابوتدا مومیاییلانمیش جسدی ده تاپیلدی.
- ۱۹۳۴ - شورویده طیّارهلرین رادیولوژیسی ایله یئرینین مۆعیّنلشدیریلمهسی اۆچون اۇغورلو سیناق کئچیریلدی.
- ۱۹۶۲ - روم پاپی فیدل کاسترونو کیلسهدن آییردی.
- ۱۹۹۳ - موسکودا روسیه و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا ایستیراتژی سیلاحلارین آزادیلماسی بارهده آنلاشما ایمضالاندی.


text:
حبس خانادا فریدون ابراهیمی آمئریکا موخبیرینه خیتابن:
آذربایجان دمؤکرات فیرقهسی محو اولماییب و اولاسی دئییل.
فریدون ابراهیمی حیاتینین سون آنلاریندا یئنه ده مبارزهسینی داوام ائتدیرمک فیکرینده ایدی. مبارزه مئیدانیندا او، اؤزونو مغلوب دئییل، قالیب گؤروردو. او، حیاتینین سونونا قدر مبارزهسینی داوام ائتدیرهیه اصرارلی ایدی. بو اوزدن اؤلوم آیاغیندا دا اؤزودن مثیلسیز جسارت گؤسترمکله، طرفدارلاری اونون بو ارادهسینه فخر ائدیب و دوشمنلری ایسه آلچالیب، اومیدسیزلییه قاپانمالارینی ایستهیییردی. اؤزونو او یاراشیقلی گئییمده گؤردوکده دوداقلارینا گولوش اوناراق، اؤز- اؤزونه دئدی: "حیاتیمین سون آنلاردا بو دا مبارزهمین فورمالاریندان بیری اولاجاقدیر."
فریدون اؤز سویوق و قارانلیق کامئراسیندا فیکره قرق اولموشدو. حیاتیندا گؤردوگو ایشلر کینو پردهسی کیمی گؤوزو اؤنوندن کئچهرک مختلف منظرهلری ذهنینده جانلاندیریردی. اوزاق قصبهده اهالینین آراسیندا اوتوروب دردلشهن قوجا و اختیار بیر کیشینین دئدیکلری حاقدا دوشونوردو. او، دوشونوردو کی، قوجا کیشی فیریدونون دردلره چاره ائتمهسینی بیلدیکده دریندن آه چکهرکی سوفره کیمی اورگیندکیلری آچیب اورتایا قویدو. ایندی او گؤنلری خاطیرلاییردی. اختیار کیشینین قهردن بوغازی توتولان حالدا سؤیلهدیکلری غم نتلاری تک قولاقلاریندا جینگیلدییردی:
قصبه اهالیسینین هامیسی منی تانیییر و بیلیر کی، من نچییم. کیم ایدیم و کیم اولموشام(هاردان-هارا گلمیشم). حیات یولاشیم آجیندان اؤلدو. من قیزیملا تک قالدیم. عؤمرومو اونون بؤیومهسینه صرف ائتدیم. او، بؤیویوب گؤزل بیر قیز اولدو. اما قصبهده گؤزللیک قیزلارین بلاسیدیر.
فریدون خاطیرلاییردی کی، قوجا کیشی آه چکهرک قهردن بوغازی سیخیلمیش حالدا سؤزونه دوام ائتدی: " خان زورلا قیزیما صاحب چیخدی. گول کیمی اونو کؤکوندن یولدو. قیزیم تئز بیر زاماندا سولاراق خستهلنیب، اؤلدو. گئجه-گوندوز گؤزیاشی تؤکدوب، ناله ائتدیم. اما هئچ بیر فایداسی اولمادی، کیمسه هاراییما چاتمادی. هله ده قیزیمین انتقامینی آلماق اوچون یانیب-یاخیلیرام.
یئنه ده فریدون خاطیرلاییردی کی، اختیار کیشی کدر و اومید دولو باخیشلا سؤزونه دوام ائدهرک دئدی: ”اوغلوم ایندی کی، خالقین پروکرورو اولوبسان، باری سن دادیما یئتیش!"
آه چکهرک سؤزونه داوام ائتدی: “ آخ جاوانلیق هارداسان؟!” اگر گنج اولسایدیم، بیر غم-غصهام اولمازدی. اؤزوم او، حرام تیکه یئمیش شرفسیزدن عزیزیمین انتقامینی آلاردیم!"
او گون فریدون قوجا کیشییه اورک-دیرک وئرمک اوچون دئمیشدی: " آتا غم یئمه، اطرافیمیزدا حلقه ووران بو گنجلر سنین یئرینه انتقامینی آلاجاقلار. سنین باجارمادیغین ایشی اونلار بوتون کین و نیفرتله یئرینه یئتیرهجکلر!"...
فریدونون گؤزو قارشیسیندا باشقا بیر خاطیره و صحنه جانلاناراق یئرینی دیگر بیر صحنهیه وئریردی. زندان گوشهسینده او صحنهلرین هامیسیندا اوینادیغی رولونو خاطیرلاییرلایارکن روحو ساکیتلشیردی....
اؤز-اؤزونه دوشونوردو: "ایندی او اختیار کیشی نئیلهییر؟ قوجا کیشیلر و قادینلار نئیلهییرلر؟ اؤولادلارینین یاسینی توتان آتا و آنالار نئیلهییرلر؟ یئنه ده یوردوموزو غارت و تالان ائتدیلر. یئنه ده خالقیمیزی قان دریاسیندا بوغدولار. یئنه ده خالقیمیزین الده ائتدیگی نایلیتلری آرادان آپاردیلار. گؤرهسن، او گون قوجا کیشینین دؤورهسینه حلقه ووران گنجلر دیریدیرلرمی؟ اونلار خان و بئیلردن اختیار کیشینین انتقامینی آلدیلارمی؟"...
فریدون اؤز دوشونجهسینده قرق اولدوغو آن کامئراسینا یاخینلاشان بیر آیاق سسی دقتینی جلب ائتدی. اؤز-اؤزونه سؤروشدو: "کامئراما آددیم-آددیم یاخنلاشان بو سس، اؤلوم عفریتهسینین آیاق سسیدیرمی؟"
سس کامئرانین آرخاسیندا کسیلدی. آچار قیفیل ایچینده فیرلاناراق قاپی آچیلدی.
گؤزتچی ایدی. او، اوجا بوی، کؤک، ساریشین بیر خاریجینی موشایت ائدن بیر ترجمهچی ایله بیرلیکده اگلمیشدیلر.
فریدون یئنه اؤز-اؤزونه سوروشدو: " بو یابانچی کیشینین بورادا نه ایشی وار؟ اونو بئینالخالق آیپارا جمعیتی گؤندریبمی؟ یاخود پاریسده تانیش اولوب گؤروشدوگوم شخسلردیندیرمی؟...”
یابانچی شخص تمیز گئییمده، دوداقلاریندا تبسم، الینده ایسه کاغیذ و بیر کارانداش گؤرونوردو.
الینی فریدونا اوزاتدی:
من آمئریکالی بیر موخبیرم. سیزی گؤرمهییمه چوخ شادام. کئیفینیز نئجهدیر؟ سیزه نئجه قوللوق ائدیرلر؟"
موخبیر دوشوندو کی، فیریدون اونون سؤزلرینی باشا دوشمهییب، اونا گؤره ده ترجمهچییه اوز توتاراق سؤزلهرینی اونا چئویرمهسینی ایستهدی. فریدون اینگیلیسجه دئدی:
- ترجمهچییه احتیاج اوخدور. سؤزوزو سؤیلهیین. مندن نه ایستهییرسینیز؟
موخبیر حیرتلنهرک دئدی:
- بس سیز اینگیلیسجه ده دانیشیرسینیز! غریبه بیر دیپلومات نظره گلیرسینیز! یوکسک استعدادا صاحیبسینیز! لابود بیلیرسینیز کی، چوخلاری ایستعدادلارینی پولا ساتیرلار؟!
فریدون گولهرک دئدی:
- جناب سیز دئیهسن یانلیشلیغلا منی باشقاسیلا دهییشیک سالیبسینیز. بیرینجی باخیشدا سیزین کیم و نه مسلکده اولدوغونوزو ذّن ائدیب و نه مقصدله گلدیگینیزی باشا دوشدوم.
موخبیر دئدی:
- یانلیش دوشونمهیین. منیم پیس بیر مقصدیم یوخدور. همچینین منی جناب خیتاب ائتمهیینیز ده لازیم دئییل. ائله آغا خیتاب ائتمهیینیز کیفایتدیر. قزئتلرده چاپ ائتدیردیگینیز مقالهلرینیزین هامیسینی اوخوموشام. سیزین مدافعهنیزدن ده خبریم واردیر. منیم پئشهم سیزین کیمی شخصیتلرله گؤروشب مصاحیبه آپارماغیمی طلب ائدیر. بو سببدن بورادایام.
فریدون:
- من ده موخبیرلیکله بیگانه دئییلم، اونون نه اولدوغونو بیلیرم. اصیل و وجدانلی بیر موخبیر آپاردیغی مصاحیبهلرینی بیر کلمه ده آزالدیب و تحریف ائتمهدن چاپ ائدر.
موخبیر:
- ائلهدیر.
فریدون:
- بس نه اوچون اؤزونوزه اذیت وئریب منیمله مصاحیبه آپارماغا گؤره اوزون مصافهنی- آمئریکادان بورایا قدر گلیبسینیز؟
موخبیر:
- دئدیم کی، من موخبیرم.
فریدون:
- بس سوالینیزی وئرین. یالنیز سیزدن بیرجه خواهیشیم بودور کی، سؤیلهدیکلریمی بیر کلمه آزالتمادان نشر ائدین.
موخبیر:
- البته
موخبیر سوروشدئردی:
- آذربایجان دئموکرات فیرقهسینین محو اولماسی دوغرودورمو؟
فریدون قطیعتله جاواب وئردی:
- اگر سیز دیوارلا صحبت ائتمیرسینیزسه و صحبت اوچون بو باغلی کامئرایا گتیریلیبسینیزسه، بس دئمک اولار کی، فرقه تشکیلاتی داغیلماییبدیر. او، سؤیلهدیگین سؤز گؤزلرینی حقیقته باغلایان و فرقهنین محو اولماسینی آرزو ائدن آداملارین سؤزودور. اما سیز امین اولون کی، دئموکرات فیرقهسی محو اولماییب و اولاسی دئییل.
موخبیر:
- بس سؤیلهیین، بو فرقه هارادا حاکمیت ائدیر؟
فریدون:
- خالقین اورگینده!
- اما من خالقدان بیر سس ائشیتمهییرم؟
- اگر ائشیدن قولاغینیز اولسایدی، مطلق بو سسلری ائشیدردینیز!
فریدون آجی بیر گولوشله سؤزونه علاوه ائتدی:
- گؤرونور سیز خان و فئوداللارین سسینی یاخشی ائشیدیرسینیز، اما خالقیمیزین اورک سسینی ائشیتمکده چتینلیک چکیرسینیز!
موخبیر:
- سن هله گنجسن، نیه....
فریدون موخبیرین سسینی کسیب دئدی:
- بو مصاحیبهنی داوام ائتدیرمهسک داها یاخشی اولار.
- اگر سیز بیزیم تاریخ و اساطیرلریمیزدن خبرینیز اولسایدی، بیزیم همیشه “قاراقاشقا”(1) آدلی ائشیدیلن آت، ”قوپوز"(2) سسی و بیر "ددقورقود" آدلی مودریک شخصیتیمیزین اولدوغونو بیلسهیدینیز داها بو قدر اوزون مصافهنی گلمک اوچون اؤزونوزه زحمت وئرمهزدینیز!
موخبیر:
-"قاراقاشقا"؟ "ددقورقوت"؟ بونلار ندیر؟
فریدون گولدو:
- قورقود مودریک اولو بابامیز، قاراقاشقا ایسه آذربایجانین سارسیلماز و قهرمان اؤولادی بابکین آتینین آدیدیر.
من سیزین یئرینیزه اولسایدیم، بوندان بئله هر بیر آذربایجان مبارزی ایله مصاحیبه آپاراندا دوغرو نتیجهیه چاتماق اوچون اؤنجهدن اونلارین تاریخ و اساطیرلرینی اوخومالی ایدیم!
موخبیر مأیوسلوقلا فریدونون سؤزلرینه قولاق آسیردی. لاکین مقصدینه نایل اولماق اوچون فریدوندان ایستدیگی سؤزو ائشیده بیلمهدی. فریدون نهاینکی اؤلومدن و اعدام حکموندن قورخموردو، بلکه گئتدیگی یولو ایناملا داوام ائتدیرمک عزمینده ایدی. اؤلوم حکموندن شیکایتلهنمیردی. او، ائله گلهجکدن سؤز آچیردی، سانکی همین آندا او گونلری گؤروردو.
- بابکین آتی نظرده توتولور. ناغیللاردا دئییلیر کی، هر زامان آذربایجاندا ظلم طوغیان ائدرسه، او، ساوالانین گؤزیاشی ایله یارانمیش گؤلدن چیخیب و کیشنهیهرک سوواری طلب ائدیر!
- آذربایجانین قدیم موسیقی آلتیدیر. آشیقلاردان اؤنجه اوزانلار اوندان استفاده ائدیرمیشلر.


text:
حبیب فرشباف ؛ اینجه حیسلر، ظریف مصراعلار شاعیری
صابر نبیاوغلو
هله قدیم زامانلاردان سؤز صاحیبینین قلم محصولونو قیمتلندیرمک ایچون بیر معیارین گؤتورولمهسی اعتبارلی حساب اولونموشدور. هر بیر یارادیجینین اثرینه موناسیبت بیلدیرمک اونون نهدن یازمالی اولدوغونو دئییل، نهدن و نئجه یازدیغی ادبی تحلیله جلب ائدیلمهلیدیر. بونون سببینی ایضاح ائتمک ایچون ایسه همین فیکرین بطنینده چوخ دوغرو و جیددی حساب ائدیلن بیر مولاحیظه یووارلانیر. اودا اوندان عیبارتدیر کی هر بیر یازیچی یا شاعیر نهدن و نئجه یازمالی اولدوغونو، اونون یاشادیغی دؤورده منسوب اولدوغو خالقین حیاتی، اونون ایستک و آرزولاری ایجتیماعی – سیاسی باخیمدان قارشیسیندا دوران پروبلئملری بیر اوستاد سلیقهسی ایله معینلشدیریر.
بیزه بئله گلیرکی بو مولاحیظهنین دوغرولوغونو تصدیق ائتمک ایچون بؤیوکلی – کیچیکلی گونئیلی یازارلارین هر بیر نومایندهسینین قلم محصوللاریندان بول- بول نمونهلر تاپماق اولار. ایشین باشقا بیر طرفی ده قئید اولونمالیدیر کی یارادیجیلیق عالمینه گلن یئنی نسیللر اؤز سلفلرینین بو عنعنهسینه صادیق قالمیش و اونو دؤورون، زامانین طلبی سوییهسینده دوام ائتدیرمک ایچون اؤزلرینی بورجلو حساب ائتمیشلر.
هئچ بیر تردده یول وئرمهدن ایدعا ائتمک اولار کی بئله سؤز صنعتکالاریندان بیری ده قلم محصوللاری هم گونئی هم ده قوزئی اوخوجولارینا یاخشی تانیش اولان حبیب فرشبافدیر
بیز حبیب معللیمین تقدیماتچیلاری سیراسیندا هامیدان قاباق اونون اؤزونون مولاحیظهلرینی حؤرمتلی اوخوجولاریمیزا تقدیم ائتمک ایستردیک. هر شئیدن اول اونلارین اوبیئکتیولیکلرینه و تواضعکار ماهیتلرینه گؤره :
” ۱۳۲۳- جو ایلده (۱۹۴۴) تبریز شهرینده آنادان اولدوم، دیپلوما قدهر تحصیل آلدیم، سونرا معللیم آدی ایله قاراداغا یوللاندیم. اون ایلدن آرتیق قاراداغ کندلرینده قالدیم، اؤیرتدیکلریمدن قات- قات آرتیق قاراداغلیلاردان اؤیرندیم. دؤنه – دؤنه دونیا گؤروش آتالارین، آت بئلینده عؤمور سورموش بابالارین مجلیسینده اولدوم، اونلارین سؤزلرین قلمه آلدیم، بونلار آدیما شاعیر دئدیلر.”
شاعیرین تقدیمیندن آیدین اولدوغو کیمی اونون عؤمرونون ان ایشیقلی دؤورونون اون ایلی حیات طرزی پیسیکولوژی عالملریایله اؤزلرینه مخصوص دونیا باخیشینا مالیک اولان قاراداغ کندلیلرینین آراسیندا کئچیر. حیاتلارینی اؤز حالال زحمتلری ایله تامین ائدهن اینسانلار آراسینداکی موناسیبتلره باخیشلاریندا بیر صمیمیت و پاکلیق اولان زحمت آداملاری ایله اونسیتدن آلدیغی تاثرات مین بیر ایرماقلا اونون شعر دونیاسینا آخیب گلیر.
بیزه بئله گلیر کی حبیبین دوغما وطن تورپاغینا، اونون کئشمه کئشلی طالعینه موناسیبتین فورمالاشماسیندا بو اونسیتین چوخ خیرخواه رولو اولموشدور. شاعیر حیات حادیثهلرینه موناسیبتده اؤز گلهجکلرینی قورماقدا اینسانلاری بو طوفانلی، قاسیرغالی دونیادا قارشییا چیخان چتینلیکلره سینه گرمهیه دعوت ائدیرسه، بو اونون همین ائل آغ ساققاللاریندان، ائل باشبیلنلریندن آلدیغی تعلیمین ایفادهسی ایدی:
گئنیش بیر عماندیر غوغالی حیات
داغ تک قاسیرغالار گلیر قات با قات
دیزین قوجاقلاییب اوتورما هئیهات
نجات ساحیلینه اوزهسن گرگ
شاعیر معاصیرلرینی داها جیددی حیات پروبلملرینی حل ائتمهیه سسلهیرکنده اونون منطیقینی اریش- آرقاجینی، مودروک ائل ذکاسی و چوخ چالارلی حیاتین اؤزوندن آلدیغی درس تشکیل ائدیر:
ازلدن دوزلره آخماز صاف سولار
داشدان – داشا دهییب گلیب دورولار
شیب – شیرین اولسادا شیرین آرزولار
اجییا-آغرییا دؤزهسن گرک
وطن دئدیکلری مقدس آنایا، اونون علویتینه و گؤزللیگینه، بشره بخش ائتدییی سایا گلمز نعمتلرینه شعر یازمایان گونئیلی قلم صاحیبی تاپماق چتیندیر. گؤزهل دئییرلر کی اصلینده شعر محبتین ائولادیدیر. بو محبتین ازهلی و ابدی چاغلایان چئشمهلریندن بیری ده وطن تورپاغی اولموشدور.
بو موضوعدا یازیلان شعرلرین یارانماسیندا ایکی عامیلین اوینادیغی تاثیرلی رولو گؤرمهمک همین اثرلری دوزگون قیمتلندیرمک ایچون بیر مانیعه اولا بیلردی. بو عامیلین بیر طرفی وطنین یاشادیغی گونلرین ماهیتی ایله باغلیدیر. وطن همیشه وطندیر. اونون قدسیت و بوتؤولویو همیشه مقدس توتولمالیدیر؛ آمما او اگر هر جور تهلوکه و یاد باخیشلاردان کناردا یاشامیرسا، بو حالین اؤزو اونا حصر ائدیلهجک شعرین ادبی – بدیعی رنگ و بویاسینی معینلشدیریر. اگر وطن قایغیسیز و تهلوکهسیز گونلرینی یاشاییرسا بو دؤورونده اؤزونه مخصوص تصویر و ترننوم واسیطهلری فورمالاشیر.
حبیب فرشباف هم شاهلیق دؤورونون تعقیب و سیخینتیلی گونلرینی یاشامیش، هم ده اونون سقوطوندان سونرا خالقدا یارانان احوال- روحیهنین شاهیدی اولموشدور. اونون وطن محبتی آدلی شعرینی اوخویارکن دوشونمهلی اولورسان بو شاعیر وطنینه، دوغما تورپاغینا، بو یئرلرین ازهلی و ابدی ساکینلری اولان اینسانلارین طالعلرینه نه قدهر پاک حیسلرله باغلیدیر. شاعیرین بو اثرینده هم وطنه اؤولاد محبتی، هم ده اونون نعمتلریندن آلینان ذؤوقون ماهیتی اوغورلو پوئتیک رنگ و بویالارلا اؤز حللینی تاپمیشدیر:
عادی یارپاق قدهر عؤمروم اولایدی
بیرجه یارپاق کیمی یاشایایدیم من
بوتون چیچکلرله گؤیرتیلرله
ایلک باهار موژدهسین داشییایدیم من
عادی یارپاق قدهر عؤمروم اولایدی
پاییز چؤکن زامان چمنه – باغا
گؤیرتمک نامینه بیرجه یارپاغی
گوج اولا بیلئیدیم آنا تورپاغا
حبیب فرشبافین حیاتا پوئتیک باخیشینین ساغلام و اوبیئکتیو تفککورو طرفیندن تقدیر ائدیلن چالارلاری آز دئییل. بو دا اینسان شرفی و دؤزومونو اولو توتماق غایهسیدیر. شاعیرین معاصیر نسل ایچون مقبول سسلهنهجک ان عمده بشری کیفیت حاق و عدالت اوغروندا موباریز اولماق، هر قولو زورلو و غددارین ایستهیینه باش ایمهمک غایهسیدیر.
شاعیرین ائتیک-ائستتیک باخیشلارینا گؤره دونیانین شرفی حساب ائدیلن اینسان ائله خالق ائدیلمیشدیر کی او حیات دا چوخ چتین سیناقلارا دؤزوب، داوام گتیرمهیه قادیردیر؛ لاکین اونون مقبول حساب ائده بیلمهجگی کیفیتلرده واردیر. عادی اینسان چاغریلان وارلیغین عدالتسیزلیگه بویون ایمهسی حاکمیت تاختیندا اوتوروب یئری گؤیو اؤز ارادهسینه تابع ائتدیرمک خولیاسی ایله یاشایان، اؤزوندن راضی ایختیار صاحیبلری قارشیسیندا مطیعلیک اولاردی. دؤزوملو – داواملی اینسان و اونون اؤز لیاقتینی قوروماق قابیلیتی شانینه قوشولان نغمهلرین چوخ آیدین و مقبول سسلهنن بدیعی آخاری واردیر:
هاوا قیرخ درجه سویودو بیردن
اینسان یاشادی
هاوا قیرخ درجه قیزیشدی یئنه ده
اینسان یاشادی
تکجه یارپاق اولدو کئچینهجگی
اینسان یاشادی
قارا تورپاق اولدو یورغان – دؤشهگی
اینسان یاشادی
تکجه کلمه بویدا عدالتسیزلیگه
نه آلیشا بیلدی، نه دؤزه بیلدی
لاکین ایشین باشقا طرفی ده واردیر. بودا کلاسیک پوئزیانین همیشه یاشاماغا قادیر اولان عنعنهلری سیراسینا داخیلدیر. اینسان اوغلو اونون بشری لیاقتینه بسلهنن اومیدلری داشلارا چیرپیپ، چیلیک-چیلیک ائتمهمهلی، اونا اولان اعتیباری اؤزونون جیلیز عمللری ایله یئره وورمامالیدیر.
حبیب فرشبافین بو موضوعیا قاییتماسی گؤستریرکی کلاسیک ادبیاتدا دیو عنوانی ایله شؤهرت تاپان اخلاقی کیفیت و باخیشلار هله ده اؤز سربستلیکلرینی الدن وئرمهمیشدیر.
بو پروبلمین بدیعی حللینده شاعیرین سوژتلی شعر فورماسینی سئچمهسیده چوخ تاثیر باغیشلاییر. بو قبیل شعرلرده سانکی اوخوجو بیلاواسیطه حادثهنین ایشتراکچیسینا چئوریلیر، اونون مسئلهیه موناسیبتی فعاللاشیر. بو یوللادا شعرین اوخوجو اوزهرینده کی تاثیر گوجو خیلی آرتیر. شاعیر همین موضوعیا حصر ائتدیگی اثرینی ائله بئلهده آدلاندیرمیشدیر “اعتیبار”:
توز دومانیین ایچیندن
بیر آتلی یاخینلاشیر
پیادا سالام وئریب
باشلاییر یالوارماغا
منی ده ال ترکینه
یورولموشام آی آغا
گل مین آ قارداش
آتیم ترک گؤتورمهییر
سن آتی مین من ده کی
یئریییم یاواش- یاواش
یاخشی فورصت دیر دئیه
آتا بیر قامچی وئریب
اؤز دؤندهریر مئشهیه
بیردن بیره باغیریر…
-دایان- دایان چاغیریر
آتی آپاریرسان آپار
حالالین اولسون
آنجاق تکجه بیر سؤزوم
تکجه بیر خواهیشیم وار
بو سیرری هئچ بیر زامان
قویما اولسون آشکار
الدن گئتسه اینسانین
اینسانا اعتیباری
کیمسه آلماز ترکینه
یورغون ییادالاری.
گونئی شعرلرینده منسوب اولدوقلاری تورپاغا عزملی بیر محبت واردیر. بو ثبوتا آزآجیق بئله احتیاجی اولمایان بیر حقیقتدیر، لاکین بوراسی دا معلوم دور کی هر هانسی بیر اوبیئکتین بدیعی ترننومونو وئرمک ایچون سادهجه سئومک، سادهجه محبت بسلهمک هله کیفایت دئییل، دویوب دوشوندوکلرینی اوغورلو میصراعلارا چئویرمک ایچون بو گؤزللیکلرین اویاتدیغی تاثراتی یاشاماق ضروری پروسسدیر. حبیب فرشباف خزرین، ساوالانین بو یئرلرین باهارینین حتا خزانینین وورغونودیر. اونون بو سئوگیسی میصراعلارا چئوریلرکن قلبلرینده وطن محبتی اولان اوخوجولارینین دا حیسلرینی ریقته گتیریر. شاعیرین خزره اولان محبتینی سئوگیلیسینه بسلهدیگی عشق ایله عینیلشدیرمهسی ماراقلی بدیعی دئتالدیر:
خزر
ای خزر
سنین گؤزللیگینی وصف ائتمک ایچون
واقیفین قوشماسی گرگ دیر
فضولینین غزلی
سئویرهم سنی ده خزریم کیمی
هر گون حیاتینین اوفوقلریندن
نازلانا – نازلانا قیزیل گونش بویلانسین
باخت اولدوزون آیلی گئجه ده خزرین سولاری تک
پارلاق اولسون
ائل ایچینده آدین تمیز
اوزون آغ آپپاغ اولسون
بیر شاعیر کیمی حبیبین یارادیجیلیق عالمینده وطن محبتی، خالق سئوگیسی ایله بیر سیرادا دایانان باشقا بیر اوبیئکتده واردیر. بو علویت مجسمهسینین عنوانی ایکیجه سؤزله ایفاده ائدیلیر: آنا دیل.
ییرمینجی عصر شاعیرین منسوب اولدوغو تورپاغین موباریزهلر و دؤیوشلرله زنگین اولان عموم سالنامهسینین چوخ شرفلی صحیفهلرینی تشکیل ائدیر. بو دؤیوش میدانیندا خالقین وارلیغینی اینکار ائدهن، اونون میللی مدنیتینه، آنا دیلینه شوونیست عینکی آرخاسیندان باخان قووهلر علیهینه موباریزه آپاریجی مؤوقع توتموشدور. دوغما دیلی وارلیغین اعتیبارلی تصدیق سندی حساب ائدهن آزادلیق اوردوسو عسگرلری جرگهسینده قلم صاحیبلری بیر قایدا اولاراق اؤن سیرادا گئتمیشلر.
حبیب معللیم همین موضوعیا حصر ائتدیگی شعرلرینده آنا دیلینی صنعتکارین ایلهامینی جوشدوران عظیم بیر قووه، معنا و حیکمت خزینهسی، عدالت و حقیقتین جارجیسی حساب ائدیر. شاعیر بوتون وارلیغی قدسیت و پاکلیقدان یوغرولان دوغما دیلینه اولان محبتینی، سئوگیسینه بسلهدیگی علوی حیسلرله قوشا توتور. بوتون بونلارلا یاناشی آنا دیلینین سیماسیندا خالقین باسیلماز آرخاسینی، دؤیوش میدانلاریندا هونرلر گؤسترهن ائل قهرمانلارینی، بابکلری، کوراوغلولاری گؤرور:
ایلهام بولاغینین قاینایان گؤزو
آنا محبتلی آنا دیلیم دیر
عدالت جارجیسی، حقیقت سؤزلو
معنالی حیکمتلی آنا دیلیمدیر
حبیب فرشبافین عالمینده مودروکلیگه، ذکایا، باشقالاری ایله اونسیتده ادب قایدالارینا حؤرمت ائتمهیه صمیمی بیر چاغیریش واردیر. اونون بو غایهسی کیچیک حجملی لاکونیک شعرلرینده داها اوغورلو شکیلده اؤزونون بدیعی حللینی تاپیر.
بو بیر حقیقت دیر کی چوخ دانیشماق، باشقالارینا اؤز فیکرینی اظهار ائتمهیه ایمکان وئرمهمک عادی داورانیش نورمالاری طرفیندن بینیلمهین بیر صیفتدیر. فرشبافین پوئتیک دونیاسیندا نئجه دئیرلر بو خستهلیگه توتولان آدامین جیددی نوقصان حساب ائدیلهجک باشقا بیر عیبی ده واردیر، بودا همین شخصین اؤزونو هامیدان آغیللی حساب ائتمهسیدیر. بس بونا سبب نهدیر ؟ شاعیرین بو سؤالا وئردیگی جاواب اوغورلو بیر پوئتیک تاپینتی کیمی سسلهنیر:
گؤرن مندن چوخ بیلن تاپیلارمی دونیادا ؟
چوخ دانیشان :
– یوخ دئدی
اؤز وئردیگی سوالا
باخدیم حیرتده قالدیم
دئدیم
– نئجه دیر بو ایش
گؤردوم یازیق حاقلیدیر
اخی او عؤمور بویو
هئچ کسی دینلهمهمیش
حبیب فرشباف معاصیر گونئی پوئزیاسینین اؤزونه مخصوص پوئتیک سسی و نفسی اولان نومایندهلریندن بیریدیر. بو صمیمی و قودرتلی شاعیره حصر ائتدیگیمیز قیسا صؤحبتیمیزی بورادا باشا چاتدیریریق. قلم دوستوموزا یئنی- یئنی یارادیجیلیق اوغورلاری قازانماغی آرزولاییریق.
۳۱/مارت /۲۰۰۱


text:
ائل اوبا – صونرا امام حسین علیه السلام سعد اوغلونو چاغیریب گه لمه غینی ایسته دی. سعد اوغلو امام حسینین یانینا گلرکه ن امام علیه السلام اونا بویوردو :
« ای سعد اوغلو منی ئولدورمغینله بو حرام زادا اوغلو سنی ری و گرگان شهرینین والیسی ایده جه غینه هیچ اینانمارام.
ایندی الینده ن گله نی یاپ. شبهه سیز منده ن صونرا نه دنیادا و نه آخرت ته یوزون گولمویه جه غدیر ، کوفه اوشاغلارینین باشینلا اوینادیغلارینی و اونو داشا توتوغلارینی سانکی گوروره م »
سعد اوغلو امامین بو سوزلرینی ایشیدینجه غضبله گه ری دوندو.
حرین توبه سی
حر ابن یزید الریاحی امامدان بو ده ردلی ، و هر دیری وجدانی تیتره ده ن سوزلری ، ایشیدینجه ، سعد اوغلونون یانینا گلیب دیدی:
ای سعد اوغلو سن حسینله گه ر چه ک گده ن صاواشاجاغمیسین ؟
سعد اوغلو دیدی : آند اولسون اللها باشلاری و قوللاری بدنلرده ن آیریلدان بیر صاواش ایده جه غه م.
حر بو سوزو ایشیندینجه دوستلاریندان آیریلیب بیر یانا چه کیلدی ، او حالدا بدنینه تیتره تمه گیردی.
مهاجر بن اوس دیدی : ای حر سنین بوییگیتلیغینه گوره منی بدنینین یاپراغ گیبی تیتره مه سی شبهه یه سالدیردی.
حر دیدی : آند اولسون اللها ئوزومو جنتله جهنم آراسیندا گوروره م .
اللها آند اولسون بدنیم یاندیریلسادا جنت ته ن باشقا بیر شی سئچمه یه جه غیم.
بیر تورک گنجی اولان کوله سیله بیرلیغده آتینی اماما دوغرو سوره ر که ن چاغیردی :
« ای اللهیم سنه دونوره م توبه می قبول ائت ، چونکو پیغمبرینین اولادینی قورخوتدوم.
ای امام جانیم سنه قوربان اولسون سنی اینجیتدیم ایندی توبه م قبول اولورمو؟
امام دیدی : بلی الله سنین توبه نی قبول ایده ر.
صونرا دوشمان اوردوسویلا قونوشماغ ایچین امامدان اذن آلدی.
حر صاواش میدانینا انه نده ، یوکسک و حر بیر سه سله دیدی :
ای جماعت اننه نیز سیزه یاس قورسون. پیغمبرین اوغلونو چاغیردینیز و جانلارینیزی اونون یولوندا قربان ایده جه غینیزی بیلدیردینیز ، ایندی بورایا گلمیشکه ن آرانیزا آلیب اونا قیلیج چه کمیشسینیز. و فرات چایینین دا یولونو اونا باغلامیشسینیز حالبوکی اونون صویوندان یهودلر ، گاوورلار و مجوسیلر ایچیرلر ، و دویوزلاردا اوندا اوزورلر … بو صیرادا سعد اوغلونون اوردوسوندان بیر نچه نفر اونو اوخا توتدولار . بو حالدا حر گه ری دوندو.


text:
آمریکا: اوچاغین ائنیش قورغولاری بؤلوموندن انسان بدنی پارچالاری چیخدی
آمریکا هاوا گوجلری، کابلدان آیریلماق ایستهیهن افغانیستانلیلارین قالخمایا حاضرلانان یوک اوچاغینین قانادلارینا دیرماشدیغی سیرادا یاشانان خائوسداکی جان ایتکیلرینی آراشدیردی
آمریکا بیرلشمیش دؤولتلری هاوا گوجلری، افغانیستانین باشکندی کابلدن تخلیه اوچون قالخان عسگری یوک اوچاغینین ائنیش قورغولاریندا انسان بدنی پارچالاری اولدوغونو دوغرولادی.
آمریکا هاوا گوجلری مسئوللاری، کابلدان آیریلماق ایستهیهن افغانیستانلیلارین قالخمایا حاضرلانان سی-۱۷ حربی یوک اوچاغینین قانادلارینا دیرماشدیغی سیرادا یاشانان خائوسداکی جان ایتکیلرینی آراشدیردیقلارینی آچیقلادی.
نئچه نفرین اؤلدوگو قونوسوندا سایی وئرمهیهن مسئوللار، یوک اوچاغینین ائنیش قورغوسوندا انسان بدنی پارچالاری تاپیلدیغینی دوغرولادی.
طالبانین اؤلکهنین کنترلونو اله آلماسینین آردیندان کابلداکی حامد کرزی هاوالیمانینا گئدن و چیخاریلماق ایستهیهن افغانیستانلیلارین پیستده ایرلیلهیهن آمریکا عسگری یوک اوچاغینا دیرماشماغا چالیشدیغی گؤرونتولر بؤیوک تپکی چکمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
پکاکالی ۳ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
"باریش بولاغی بؤلگهسینه سالدیری حاضیرلیغیندا اولدوغو تثبیت ائدیلهن ۳ پکاکا/یپگلی تروریست، قهرمان کماندولاریمیزین مداخیلهسی ایله ائتکیسیز حالا گتیریلدی"
"میت"دن عراقین قوزئیینده عملیات
ایکی آیری عملیاتدا پکاکا/کاجکا منسوبو ۵ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
تورکیه ایله ایران آراسیندا گوونلیک آنلاشماسی
"سوءقصدچیلرین ایران و تورکیه ایلیشکیلرینده پروبلئم ایجاد ائتمهسینه ایجازه وئرمهیهجییک"