text:
نطق اتیکتلری اؤز نورمالاری داخیلینده اینکیشاف ائدیر، تکمیللشیر. بوگونکو گنج نسیل مراجعت قایدالارینا، موختلیف کاراکترلی خبرلری چاتدیرما، دینلمه، سوروشما، جاواب وئرمه و صحبته قوشولما مدنیتینه دریندن ییلنمه لیدیر. گنجلر همیشهلیک یاددا ساخلامالیدیرلار کی، اونسیته گیرمک، اینفورماسیا وئرمک و آلماق نیتق مدنیتینین، اینسانین عمومی مدنیتینین ترکیب حصهسیدیر، بونلاری بیلمک و رعایت ائتمک هر بیر شخصین بورجودور. اونسیت مراجعتله باشلانیر، - دئییرلر. سلاملاشماق، خوش سؤزلرله حال-احوال توتماق، گولومسر صفتله مراجعت ائتمک انسان مدنیتینده ایلکین شرطدیر. کیمه، هارادا، نئجه مراجعت ائتمیی هر کس ائودن، عائلهدن، باغچادان گؤروب، ائشیدیب گؤتورور. خوش اونسیت، صمیمی موناسیبت یالنیز مهریبانلیق، قایغی و حرمت اسناسیندا ممکندور و بو دا ایلک تانیشلیقدان باشلامیش بیرگه یاشاییش، ایش فعالیتی ایله، عمومیتله، بوتون عؤمروموز بویو مراجعت اتیکتلری ایله هماهنگدیر. اونسیت اوسلوبو نیطق فعالیتینین مختلیف ساحهلرینی- مراجعت ائتمه، تانیشلیق، خداحافیظلشمه، دردینه شریک اولما، خواهیش ائتمه، تبریک ائتمه، دعوت ائتمه، رد ائتمه، ایمتینا ائتمه، تعریف دئمک... ساحهلری احاطه ائتمکله مراجعت ائتیکئتلرینی همیشه نظرده ساخلاییر. ١. سالاملاشما - مدنی نیطقین اتیکتلریندن اولان سلاملاشمادا خالقیمیزین میللی عنعنه لرینه اویغون حاضر نطق مودئللری انسانلاردا اونسیتین باشلانغیجی کیمی خوش اووقات یارادیر، قارشیلیقلی آنلاشمایا، بیر نؤو، کؤرپو سالیر. آذربایجانلی لار قار شیلاشارکن اولجه موطلق سلام و یا سالاملئیکوم سؤزله ریندن بیرینی ایشلهدیر، آردینجا گونون هانسی چاغیندان آسلی اولاراق صاباحین (صاباحینیز) خییر! گونورتانیز خییر! آخشامینیز خییر! – ایفادهلرینی ایشلهدیرلر. موصاحیب ائله همین سؤز ایفادهلرله جاواب وئریر. یاشلیلار جاوابیندا آقیبتینیز خئییر! هر واختینیز خئییر! آغ بخت اولاسینیز! - ایفادهلرینی ایشلتمه یه اوستونلوک وئریرلر.
٢. ساغوللاشما - یاشلیلار "خوداحافظ" سؤزونو، یئنییتمه لر، گنجلر سالامات قالین! ساغ اولون، ساغلیقلا قالین! – ایفاده لرینی، اورتا یاشلیلار ایسه عائلهدن گلن عادت عذره بو کلاملاردان بیرینی سئچیرلر سئچیرلر. اگر ساغوللاشما منزیلده و یا بیرینین هیتینده باش توتوبسا، یولا سالان "خوش گلدین، گئجه نیز خئیره قالسین" ، یولا سالان ایسه " دئییر. آخشامدان خئیلی کئچمیش گئدن شخص گلدیز" خوش خئیره قارشی" دئییر. "
بو نطق ائتیکئتلری یالنیز اوزبه اوز گؤروشنلره دئییل، ائلهجه ده تئلئفونلا دانیشانلارا دا عاییددیر .
٣. عذرخاهلیق سؤز و ایفادهلری: باغیشلایین؛ عذر ایستییرم؛ ناراحات ائتدیییمه گؤره عذر ایستییرم؛ سیزه زحمت وئردیم؛ الله سیزدن راضی قالسین (اولسون)!؛ اولجهدن میننتدارلیغیمی بیلدیریرم و سایر.
٤. تشکور ائتمه: تشکور ائدیرم؛ تشکورلر! هر شئی اوچون میننتدارام! الله (سیزدن) راضی اولسون! الله سیزی (سنی) بیزه چوخ گؤرمهسین! چوخ ساغ اول! دقتینیزه گؤره میننتدارام!؛ اذیت چکمیین! قوللوغونوزدا اولوم (اولاق)؛ اگر مومکونسه؛ زحمت اولماسا؛ چوخ شادام! اعتراض ائتمیرم! باغیشلایین، من سیزینله راضی دئییلم؛ ایجازه وئرین دئییم؛ صبر ائدین؛ بیر قدر صبرلی اولون؛ اؤزونوزو اله آلین؛ سیزه زحمت وئردیم؛ اذیت چکدینیز؛ یاخشی یول!؛ ایشینیز آواند اولسون! بویورون سوروشون؛ منیم اوچون خوشدور؛ باغیشلایین، واختینیزی آلدیم؛ دئیه سن، سیزی یوردوم! و سایر.
۵. حال-اهوال توتما: - نئجسینیز؟ کئفینیز (اهوالینیز) نئجه دیر؟ نئجه دولانیرسینیز؟ خانیمینیز نئجهدیر؟ اوشاقلار (اینیز) نئجهدیر؟ ایشلرینیز یاخشیدیرمی؟ اؤزونوزو یاخشی حس ائدیرسینیز؟
. ۶- قارشیلاما : خوش گؤردوک! نه گؤزل تصادف؛ خوش گلمیسینیز؛ لاپ واختیندا گلمیسینیز؛ همیشه سیز گلسینیز؛ گلیشینیزه شادیق؛ سیزی چوخدان گؤزلییردیک؛ بویورون، بویورون؛ کئچین ایچری؛ بویورون، ایلشین و سایر.
۷- اینتیزاما دعوت ائتمه: سیزدن بو حرکتی گؤزلمزدیم؛ سیزدن (بونو) هئچ گؤزلمیردیم؛ بئله حرکت (ائتمک) سیزه یاراشماز؛ آدینیزا یاراشان ایش دئییل؛ سیز آدینیزا لاییق حرکت ائتملیسینیز؛ دانیشیغینیزا فیکیر وئرین؛ بیر آز نزاکتلی اولون؛ چالیشین، باشقالاری سیزدن ایبرت گؤتورسون؛ بیر قدر صمیمی اولون؛ سهوینیزی اعتراف ائدین.


c: text/html

text:
سن اونو دئییسن …!
بؤیوکآغا افندی
– سلام جئیران باجی! بازاردان گلیسن؟ نه تئز قاییتدین؟ هله ساعات اون بیر اولمویوب، نه آلمیسان؟
– سلام، باجین اؤلسون باجی! بیزیم کیشیلریمیز کیشی دئییللرکی. ددهم یاندی، قولدان دوشدوم. تونبهتینـین اوغلو دئیهسن ات یئمهسه عملی آشماز! بیرآز اتدن، قیویر- زیویردان آلمیشام؛ سنهارا؟
– بازارا گئدیردیم، ات آلاجاغام. آللاهدان گیزلین دئییل سندن نه گیزلین؛ بیز ار- آرواد گونده بئش کیلو ات یئمهساخ دولانانماریق. بیزیم کیشی اتسیز خؤرهیه اصلاً دیلینده وورماز.
– سن اونو دئییسن…! کیشیلرین تیفاغی داغیلسین. او بیرزاد دئییل کی. بیزیم کیشی هرگون تکجانینا بئش کیلو اتی ائله صوبحانیه بیر یئرده یییر، دورار آیاغا.
– سن اونو دئییسن…! آی جئیران باجی او نمنهدیر کی، بیزیم قردشگیل بیر آزدا اوشاقلیدیلار، گونده ناهار بیر قویون کسمهسهلر ائولرینده قان سو یئرینه آخار.
– سن اونو دئییسن…! جاوان جانیوا آند اولسون، بیزیم غلامحسین هرگون ساعات دؤردده گئدهر ساللاخخانیه بیر جانلی بیزوو کسدیریب، گتیرر ائوه؛ کلّهپاچاسین صوبحانیه، قالانیندا ناهاراجا یاوان-یاوان اوجاق اوسته ییییب، دورارلار آیاغا. اوغلانلارینین پئیسری ائلهبیل مال پئیسریدیر. اویان بویانا دؤنمز.
– سن اونو دئییسن…! رحمتلیغین قیزی خبرین یوخدور؛ بیزیم یوسوفگیلدن دئسم اینانماسان. یالان دییهنین ائوی ییخیلسین؛ بالالاری اؤلسون. دونن سحر یئکه بیر اینک کسمیشدیلر، ناهار چاغی ائولرینده ات اوسته داوایدی. خارابادا بیر پونزا ات تاپیلمیردی گؤزه سوتماغا. ائوی ییخیلمامیشلار ائلهبیل اؤژدورلر.
– سن اونو دئییسن…! یازیق گؤرمهمیسن کی یالان دیسم بئله سحره چیخمیییم؛ اوچ بالامین جانینا آند اولسون؛ بو اؤلو اوزومه باخاسان؛ بیزیم زولئیخاگیل گونده ناهارا بیر دهوه، شاما بیر دهوه، ناهارا بیر دهوه شام بیر دهوه. دییییرم قارینیز شیشسین بیر بئله اتی نجور ییییرسیز آخی؟
– سن اونو دئییسن…! کاش بیر دفعه یولون دوشه بیزیم رجبگیله، گؤرهسن یئماخ نهجور اولار. باخماها اونون بیر قاریش بویونا! یالان دئسم ایکی گؤزوم کور اولسون. سنین جانیوا، بالالاریمین جانینا، بالالاریوین جانینا، جاوان قارداشیمین جانینا، جاوان قارداشیوین جانینا آند اولسون، دیلیم لال اولسون ایه بیر کلمه یالان دئسم؛ نفر حئسابی هرگون آداما صوبحانیه دهوه، ناهارا دهوه، شاما دهوه یئمهسهلر او گون آخشام اولماز. تونبهتینین قیزینا دیییرم آخی نه خبریزدی؟ بیر بئله دهوه یییرلر؟ دهوه یئماخدان اؤزوزده دهوه اولموسوز. اودا دیییر قردهشیوه دئ با، بیر گون دهوه پیشیرمهسم منی بوشار. باغیشلا جئیران باجی بیر آز تر-تلسیک اولدو. ایجازه وئرسن گئدیم ایندی کیشی ایشدن، اوشاخلار مدرسهدن گلرلر. اه، کیشیلرین آتاسینا لعنت. قویمازلارکی آدام ایکی کلمه دانیشسین. سن ده کی همیشه آدامین سؤزون یاری- یاریمچیلیخ قویارسان….

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
افغانستان جمهوررییسی حامدکرزی، فرمانی اساسیده طبیات و انجنیرلیک فاکولته لریده انگلیس تیلیده درس بیریش جریانی رسما باشلندی.
بودستور بیرینچی دن کابل و بلخ ولایتلریده یولگه قوییلگن کینچه لیک ایسه برچه ولایتلرده بولگن طبیات و انجنیرلیک فاکولته لریده رسمی درسلیک تیل انگلیس تیلی دیه اعلان قیلینیشی ریجه لنگن.
افغانستان عالی تحصیل وزیرلیگی بومناسبت بیلن بوگون کابلده یولگه قوییگن یغینده استادلرنینگ انگلیس تیلی بویچه ملکه لرینی آشریش اوچون ایریم انگلیس تیل مرکزلری ایجاد ایتیلیشی خبرقیلیندی
بوندن قریب اوچ آی مقدم افغانستان جمهوررییسی حامدکرزی بیر فرمان چیقاریب طبیات و انجنیرلیک فاکولته لریده انگلس تیلیده درس بیریلیشی کیرک لیگینی ایتگن ایدی.
بوندن آلدین استاد لر تمانیدن بیریله دیگن لکچر لر دری تیلیده ایدی، هرچند حکومت رسمیلری بودستور نینگ عملی بولیشی فاکولته لر همده طلبه لر ملکه لرینی اشریش اوچون ایجابی توشیشینی ایته دی، بیراق اکثریت طلبه لر بونگه قرشی چیقیب، انگلیس تیلیده بیریله دیگن درسدن یخشی فایده لنه آلمسلیک لرینی ایتگن لر.
شونینگ دیک ایریم استادلرنینگ هم انگلیس تیلینی یخشی بیلمه گنی اوچون کتته قنیچلیککه قالیشی ممکن دیگن خواطرلر بیلدیریلماقده.


text:
تخار ده قیشلاق لرنی رواجنلتیریش کینگش رئیسلریدن بیری ترور ایتیلدی
تخار مرکزی تالقان شهریگه تیگیشلی سرای سنگ منطقه سی نینگ قیشلاق لرنی رواجنلتیریش باشلیغی، رئیس نجیب شهردن اوییگه قره ب کیته یاتگن بیرپیت قوراللی لر تمانیدن هجومگه توتیلیب ایککی قوریقچسی بیلن هلاک ایتیلگن.
تخارولایتی نینگ پلیس اداره سی سوزچیسی، خلیل الله حسیب بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده، رئیس نجیب نینگ باشقه بیر قوریقچی سی هم مذکور حادثه ده یره لنگنینی ایتدی.
معلومات لرگه کوره اوشبو حادثه بوگون ساعت اون بیر اطرافیده تالقان شهری یقینیده جایلشگن چقور اریق منطقه سیده یوزبیرگن.
رئیس نجیب تخار مرکزیگه تیگیشلی سرای سنگ محله سی نینگ قیشلاق لرنی رواجلنتیریش کینگش رئیسی صفتیده وظیفه آلیب باررایکن.
سرای سنگ محله سی، تالقان شهریدن قریب بیش کیلومتر مسافه سی بار. اوشبو منطقه ده عصیانچیلر هم فعال بولمه گنی ایتیله دی.
تخار پلیس اداره سی سوزچیسی گه کوره، رئیس نجیب کیم تمانیدن ترور ایتیلگنی حاضرگه قدرهم معلوم ایمس، اما حادثه یوزه سیدن تیکشیروو ایشلری باشلنگن.
عین حالده حسیب جنابلری، ترور ایتیلگن رئیس نجیب الله نینگ آلدین دن قنده ی دیر سیاسی گروه گه علاقه سی بولمه گنینی تاکیدله دی.


text:
ویرتوال کریپتووالیوتا "بیتکوین"این (بتج) قیمتی بو گون آسییا بازارلاریندا کئچیریلهن حراجلاردا ۸۰۰۰ آمریکا دوللاری سوییهسینی اؤترک تاریخی رکوردونو یئنیلییب.
رئپورت خبر وئریر کی، بونونلا دا بیتکوینین دیری ایلین اولیندن ۸ دفعه آرتیم گؤستریب.
بتج بارهده موختلیف فیکیرلرین سسلندیریلمهسینه باخمایاراق، اونون قیمتی آرتماغا داوام ائدیر. قئید ائدک کی، بتج نویابرین ۱-ده ۷۰۰۰ دوللار سوییهسینی اؤتموشدو.
"ایستاندپوینت رسئارجه" اینوئستیسییا شیرکتینین قوروجوسو روننی مواس (روننیئ مواس) "سی ان بی سی" تله کانالینا موصاحیبهسینده بیتکوینین یاخین ۱۰ ایلده ۵۰ مین دوللاری اؤتجیینی بیلدیریب.
مواسین سؤزلرینه گؤره، یاخین ۱۰ ایلده ۲۰۰ میلیون. اینسانین جمعی ۲۱ میلیون. عدد اولان بیتکوینه طلباتی تکلیفی خیلی اوستهلهیهجک.


text:
اوغوز خاقان دستانی
اوْغوز خاقان دستانی تورک دستانلاریندان، هۇن-اوْغوز دستانلاری گروهونداندیر. اوغوز خاقان دستانینین دؤرد آیری یازماسی واردیر. چاغاتایجا، فارس و اویغور یازیلاریندا اوْغوز خاقان دستانی؛ اوغوز بوْیلاری، تورک دیلی، ادبیاتی، فوْلکلورو، تاریخی و مدنیتی حاقیندا معلومات وئریر. دستان تۆرکلرین اجدادی اوْلدوغو فرض ائدیلن اوْغوز خاقانین حیاتینی ایضاح ائدیر.
ایچیندهکیلر
پاریس الیازماسی[دَییشدیر]
اوْغوز خاقان دستانینین اۇیغور یازماسی، پاریس میللی کیتابخاناسیندا یئرلشیر. اۇیغور اوْغوز خاقان دستانی 17-15 عصرلره عاییددیر. 201 - 126 ایللری آراسیندا بؤیوک بیر کؤچری دوْلتی قۇران هیونگ-نولارلا باغلیدیر. اوْغوز خاقانین بو دوْلتی قۇران مته اولدوغو ایرهلی سورولور. ذکی ولیدی توغانا گؤره ایسه، اوغوز خاقان دستانینین منشایی داها قدیم دؤورلر، م. اؤ. یئددی. عصرده اوْرتا آسیادا اوْلان ساکالار ایله بیر نئچه عصر سوْنراکی ایسکیت لردیر.
پاریس الیازمانین کؤچورولمهسی 1891-جی ایلده واسیلی رادلوف طرفیندن قوتادگو بیلیگ نشرینین ایچینده درج اولونوب.
ریضا نورون اوغوزنامهسی[دَییشدیر]
ریضا نور، اوْغوز خاقان دستانینی باشقا دستانلاردان پارچالارلا زنگینلشدیرهرک اوْغوزنامه آدلی تخمینن 6100 میصراعلیق بیر منظوم اثر مئیدانا گتیردی. ریضا نورون اوْغوزنامهسی 1928-جی ایلده قاهیرهده درج اولونوب. "اوْغوز قاآنین دۇعاسی" کیمی معلوم اوْلان متن باشدا اوْلماق اۆزره داها سونرالار اوْغوز خاقان دستانینین بیر حیصهسی کیمی تانینماغا باشلانان بعضی متنلر، ریضا نورون قلمه آلدیغی و 1928-جی ایل تاریخلی اوْغوزنامه ده نشر اوْلونان متنلردیر.
وانگ-آرات چاپی[دَییشدیر]
پاریسده ساخلانیلان اۇیغور متنین یئنی کۇچورمهسی ویللی بانگ کاوف و رشید رحمتی (آرات) طرفیندن حاضیرلانمیش و 1932-جی ایلده آلماندا چاپ اوْلونموشدور. متن داها سونرا رشید رحمتی طرفیندن گۆنوموز تۆرکجهسینه چئوریلهرک، 1936دا ایستانبولدا چاپ اوْلونموشدور. 1970-جی ایلده میللی تحصیل ناظیرلیگینین 100 اساس اثر سیراسینا محرم ارگین ایضاح ائدیجی مقدمه ایله، اۇیغور متن ده علاوه اوْلوناراق یئنیدن نشر اوْلونموشدور. ارگین، متنی حاضیرلایارکن و.بانگ و رشید رحمتی آراتین اوْغوز خاقان دستانینی اساس گؤتورموشدور.
ذکی ولیدی طوغان وئرسیاسی[دَییشدیر]
ذکی ولیدی طوغان، رشیدالدین همدانی نین جامع التواریخ آدلی کیتابینین ایکینجی جیلدینده یئر آلان تاریخ اوْغوزان و ترکان آدلی حیصه یه اساسلاناراق 1972-جی ایلده یئنی بیر "اوْغوز خاقان دستانی" چاپ اوْلونموشدور. طوْغان، رشیدالدینین "جامع التواریخ" آدلی اثرینده اوْلان یازیلی و شفاهی منبعلردن آلینان شایعهلرین تاریخی رئاللیقلارا اۇیغونلوغونو دستاندا یئرلشن یاشاییش طرزی و حیاتا باخیش طرزینه گؤره دَیَرلندیریر.
- تاریخ اوغوزان و ترکان"دا کؤچری و آخینجی اوْغوزون معین بیر یئره باغلانماسی و شهر قۇرماسی چوخ گؤزه گلیمدیر.
- تاریخ اوغوزان و ترکان"دا اوْغوز خان و آتاسی آراسیندا دینی بیر مناقشهدن سؤز آچیلیر.
- تاریخ اوغوزان و ترکان"دا اۇیغور اوْغوز خاقان و دده قورقود کیتابی نداکی کیمی قهرمانین شخصیت قازانماق اۆچون وحشی و یا آزغین حئیوانی اؤلدورمک غریزهسینه تۇش گلمز.
- تاریخ اوغوزان و ترکان"دا اؤزوندن اۇزون بحث ائدیلن تۇمان خان حئیوانلارین دانیشیقلاریندان آنلاییر. اوْنونلا قول ائرلیک خان آراسیندا شایعهلر تاریخی اوْلماقدان داها چوْخ بیر ناغیل کاراکتری داشیییر.
- تاریخ اوغوزان و ترکان"دا خانلاردان چوْخو دۆنیا فتحی قوْشاجاق یئرده، حاکیمیته کئچمک اۆچون بیر-بیری ایله وۇروشورلار.
تاریخ اوغوزان و ترکان"داکی شکیلده اوْغوز خاقان دستانی ایله باغلی مقاله یازانلاردان بیری عبدالقادیر اینان دیر. اینان، "اوغوز دستانینداکی "ایرکیل آتا" آدلی مقالهسینده اوْغوزنامهنین رشیدالدین طرفیندن فارس دیلینده یازیلان حیصه سینده کئچن بیلگه ایرکیل خوْجا اؤیرهنیر. بۇرادا ایرکیل خوجا تۆرک عادت و آیینلرینی ایلک چیخاران مۆدریک آدامدیر. ابوالغازی باهادر خان ین شجره تراکمه آدلی اثرینده ایرکیل آتا تۆرک بیلگه اۆلاراق کئچر. یاقوت تۆرکلرینده و بۇریاتلاردا ایرکیل کۆلتو بۇ گۆنه کیمی یاشاماقدادیر. یاقوت اینانجلارینا گؤره ایلک قامین آدی "آن آرگیل"دیر. [۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ İnan, Abdülkadir, Makaleler ve İncelemeler I, 1998, Ankara, sayfa 196-197; Sakaoğlu, Saim-Ali Duymaz; Oğuz Destanında Irkıl Ata, İslamiyet Öncesi Türk Destanları, 2002, İstanbul, sayfa 113-114.
-
- آنادولو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Oğuz Kağan Destanı»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۷ نوْوامبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اویان نیوز: داعشین حملهسیندن سونرا ائولرینی ترک ائتمیش اولان عربلره، پئشمرگه طرفیندن ائولرینه دؤنمه اجازهسی وئریلمیر.
اویان نیوز-ون TRT تورکودن آلدیغی معلوماتا گؤره، بیرلشمیش میلتلر انسان حاقلاری ایزلمه هؤرگوتو، یاییملادیغی بیر راپوردا، عراقدا پئشمرگه گوجلرینین، ساواش سببی ایله ائولرینی ترک ائتمیش عربلرین ائولرینه دؤنمهلرینه انگل اولدوغونو یازدی.
العربیهنین وئردیگی خبره گؤره، عراق مرکزی حکومتی ایله بؤلگهسل کورد یؤنتمی آراسیندا دارتیشیلان بؤلگهلرده یاشایان و داعشین حملهسیندن سونرا ائولرینی ترک ائتمیش اولان عربلره، پئشمرگه طرفیندن ائولرینه دؤنمه اجازهسی وئریلمیر.
ایزلمه هؤرگوتونون راپورونا گؤره، بونا قارشیلیق کوردلرین بو بؤلگهلره دؤنمهلرینه، قاچمیش اولان عربلرین ائولرینه یئریشمهلرینه بئله اذن وئریلیر. هؤرگوت، نینوا و اربیلده عربلره قارشی یئریدیلن «آیریمچی سیاستلرین» ثبت ائیلدیگی و الده اولدوغونو بیلدیریر.
گئچن ایل داعشین عراقین قوزئیینه سالدیریلاریندان سونرا چئکیلن عراق اوردوسونون یئرینی کورد گوجلری دولدورموش، بیر چوخ بؤلگه اؤزللیکه کرکوکو کنترل آلتینا آلمیشدیلار.


text:
قازاخ تورکلرینده نووروز بایرامی
قازاخ تورکلرینده نووروز بایرامی
پروفسور دوکتور نیظامی تاغیسوی
قازاخ ائتنیک-میلّی دوشونجهسینده «ناوریز مئیرامی" - نووروز عادت-عنعنه لری خوصوصی یئر توتور .
معلوم اولدوغو کیمی، آرتیق بیر نئچه ایلدیر کی، نووروز آذربایجانین تأکیدی ایله یونئسکو خطی ایله تورکلرین غئیری-مادّی مدنی ایرثی کیمی رسمی شکیلده سییاهییا سالینماقلا بایرام ائدیلمکدهدیر. نووروز ایلک نؤوبهده باهارین گلیشینی سیموولیزه ائدن بیر تؤرندیر. عئینی زاماندا، نووروز تورکلرین جینلرله آپاردیقلاری اوزون موحاریبهلردن سونرا یئنیدن تورانا قوووشماسی بایرامیدیر.
نووروز بایرامی، اونون خوصوصیتلری، آذربایجان تورکلرینین تقویم و زامانلا علاقهلی گؤروشلری، نووروز مراسیملری، اونونلا باغلی یاییلمیش عادت-عنعنهلر و س. حاقیندا تدقیقاتچیلار (ا.خوْدزکوْ، ت.بایرامعلیبَیوو، م.سئییدوو، ا.سولطانلی، آ.نبییئو، م.تهماسیب، س.پاشایئو، م.قاسیملی، ق.نامازوو، ف.بایات، آ.خلیل، ج.بیدیلی، ر.آللاهوئردی، ع.شامیل، ش.آلبالییئو و ب.) موختلیف فیکیرلر سسلندیرمیش،بیر سیرا کیتاب، مقاله و ماتئریاللار نشر ائتدیرمیشلر.
موختلیف آراشدیرمالاردا نووروزون میفولوژی اسکی کؤکلره مالیک اولدوغو سؤیلهنیلمکدهدیر. لاپ قدیم منبعلر الیمیزده اولماسا دا، اورتا عصرلر دؤورونه عایید ماتئریاللاردا بو بارهده معلوماتلار کیفایت قدر چوخدور. بئله کی، نووروز مراسیملری ایله باغلی م.کاشغارلی، ی.بالاساقونلو، ق.بورهانالدین، ع.نسیمی، عؤ.خییام، ابو رئیحان بیرونی، نیظامالمولک، م.فوضولی، م.م.ویدادی، م.پ.واقیف، ی.و.چمنزمینلینین و دیگرلرینین اثرلرینده، آلمان سیاحی آدام اوْلئارینین، روس تاجیری فیوْدوْر کوْتوْووُن قئیدلرینده، شاردئنین و ب. سؤیلهدیکلرینده بو بایرامین میفولوژی، تاریخی، مدنی، تقویم و س. خاراکتئری ایله تانیش اولا بیلیریک. بوتون بونلار گؤستریر کی، نووروزون دوغوردوغو عکس-صدا، دئمک اولار کی، چئشیدلی یؤنلردن اؤیرهنیلمیشدیر. عئینی زاماندا بو دا معلومدور کی، نووروز نینکی آذربایجان تورکلرینین، هم ده تورکمنلرین، اؤزبکلرین، تاتارلارین، قازاخلارین قاراقالپاقلارین، اویغورلارین، فارسلارین، تاجیکلرین، اوردولارین و دیگرلرینین ائتنیک تفکّورونده اؤزونه یئر آلمیش تقویم بایراملارینداندیر.
منشا اعتیباری ایله نووروزون تاریخی لاپ اوزاقلاردان باشلاییر. چین منبعلرینده یئر آلمیش معلوماتلارا گؤره، گؤیتورکلر و هونلار طرفیندن نووروز یئنی گون کیمی بایرام ائدیلمیشدیر. زردوشتیلیکده یازین گلیشی اجداد روحلارینین زیارت ائدیلمهسی کیمی بایرام ائدیلیردی. ساسانیلرده نووروز گئجیله گوندوزون برابرلیگی اولاراق گؤستریلیردی. تورانلیلار ایسه نووروزو ان موهوم بایرام کیمی کئچیریردیلر. بونونلا بئله، نووروز موختلیف تورک خالقلاریندا موختلیف آدلارلا- قاقاوزلاردا بابا مارتا، یاخود ایلکیاز یوْرتوُسوُ، چوواشلاردا مارتوُکان، یاخود نوْریس، آلتایلیلاردا چیلایاک، خاکاسلاردا چیلپاکایاک،چیلپازی، قیرغیزلاردا جیل آیریمی، اؤزبکلرده یئنی کون و نووروزو سولطان، قاراقالپاقلاردا ارگَنکوْن، قیریم تاتارلاریندا گوندؤنومو، یاخود ناورئز، اویغورلاردا یئنی گون، یاخود نوْروز، نوغایلاردا سابانتوْی، یاخود ناوروز، باشقوردلاردا ایرتئ یاز، یاخود ناوروز، مالکار و قاراچایلیلاردا سابانتوْی، یاخود قوْللوُ، تاتارلاردا سابانتوُی و یا نووروز، آنادولو تورکلرینده مارت دوکوزو و یا نئوروز، قیبریس تورکلرینده مارت دوکوزو، بالکان تورکلرینده نئوریز و یا سولطان ناورئز و س. کیمی آدلار آلتیندا بایرام ائدیلمیشدیر.
نووروزون قازاخلاردا دا بایرام ائدیلمهسینین اؤز ائتنیک-میلّی چالارلاری واردیر. آذربایجان تورکلرینده اولدوغو کیمی، قازاخلاردا دا نووروز بایرامی (ناوریز مئیرامی) قازاخیستاندا یازین یئنیلنمهسی، سئوگی و محبتین طنطنهسی، بوللوق، محصولدارلیق، دوستلوق بایرامی کیمی کئچیریرلیر. آذربایجانلیلاردا اولدوغو کیمی، قازاخلاردا دا بو بایرامین کؤکلری اسکی چاغلارا باغلانیر.
لاپ قدیم زامانلاردا قازاخلار نووروزو اولوس گونو، یاخود بؤیوک اولوس گونو کیمی بایرام ائدیرمیشلر. قازاخلار ائله دوشونوردولر کی، نووروز نه قدر بوللوقلا بایرام ائدیلسه، ایل ده او قدر محصولدار و اوغورلو اولاجاق. ائله بونا گؤره ده اونلارین نووروز سوفرهسی دایم بوللوقلا، رنگارنگلیکله یاددا قالیردی. قازاخلارین اینامینا گؤره، نووروز گیرن ائوه خستهلیک، بدبختلیک هئچ واخت آیاق آچا بیلمزدی. قازاخلارین میفولوژی دوشونجهسینه و ائپیک تفکّورونه گؤره، نووروز عرفهسی آغ ساققاللی قوجا خیدیر (قیزیر) آغ پالتار گئیینیب گئجه و گوندوز اینسانلارا خوشبختلیک و ریفاه گؤندرمکدهدیر. بایرام اؤنجهسی گئجهده اینسانلار بوللوق آرزوسویلا بوتون قاب-قاشیغی سود، آیران، تاخیل، بولاق سویو ایله دولدورور. نووروز گونو یوکسک احوال-روحییّهده اولماقلا، گؤروش زامانی بیر-بیرینی قوجاقلاییر، بول-بول ریفاه آرزولاییرلار.
بیزدهکی ندن فرقلی اولاراق، قازاخلاردا نووروز عنعنهوی اولاراق هاوا ایشیقلاندیغی آندان باشلاییر. سحر تئزدن بؤیوک-کیچیک کیم وارسا، هامی الینه بئل، کتمن آلیب اطرافی تمیزلهییب آبادلاشدیرماقلا، آغاجلار اکمکله مشغول اولاراق دئییر: «یادداشلاردا اینساندان سورولر قالماقدانسا، اکدیگین آغاجین قالماسی یاخشیدیر»، «بیر آغاج کسمیشسنسه – اونونو اک!» و س.
بو تیپلی مراسیملردن سونرا ژیرشی (شئعیرچی) اوبرازیندا اوچ نفر بوتون آوُلوُ، ائلی-اوبانی، محلّهنی گزیب دولاشدیقدان سونرا هامینی بایرام شنلیکلرینه دعوت ائدیر. بو اوچ نفرین (آلدار کوسا، ژیرئنشئ و گؤزل قاراقاش – اونو دا قئید ائدک کی، اونلاردان هر بیری قازاخ فولکلورونون و ائپیک تفکّورونون آپاریجی اوبرازلاری و قهرمانلاریدیر) ایشتیراکی ایله بایرام مراسیملری باشلاییر، بایرامین کئچیریلمهسینه خوصوصی اولاراق حاضیرلانان نووروز شئعیرلشمهلری (ناوریز ژیر)، یانیلتماجلارین (ژانیلتپاش) و تاپماجالارین (ژوُمباکلار) تاپیلماسی باشلاییر، بورادا نینکی کیشیلرله کیشیلر، هم ده کیشیلرله قادینلار گولشیر، یاریشیر، بایرامین رنگارنگلیگینه رنگ قاتیرلار.
بایرام گونلرینده گلهجک ایلین بوللوغونو سیموولیزه ائدن چوخلو و چئشیدلی یئمکلر حاضیرلانیر. گون اورتا اوستو آوُلوُن، کندین موعین اولونموش یئرلرینده بوغالار کسیلیر و اونلارین اتیندن«بئل-کوْتئرئر» (یعنی دوز دایانمیش بدن شکلینده) یئمگی حاضیرلانیر. بوغانین ان گوجلو حئیوانلاردان بیری اولماسی دوشونولدویوندن، اونون لتینین اینسانلارا گوج و دؤزوملولوک وئرهجگی گومان ائدیلیر، اومید ایفاده اولونور.
هر ائوده اولان عاییلهلر گون اورتایا دادلی، لذیذ یئمکلر حاضیرلاییرلار. موللا هر بیر عاییلهدن دونیاسینی دییشمیشلرین روحونا دوعالار اوخویور. دوعالار قورتاراندان سونرا یاشجا بؤیوکلردن بیری چیخیش ائدهرک همین عاییلهنین دایم خوشبختلیک ایچینده یاشاماسینی آرزولاییر.
قازاخلارین نووروز بایرامیندا «7» رقمی موهوم اهمیت کسب ائدیر. «7» رقمی قازاخلاردا هفتهنین یئددی گونونو تجسّوم ائتدیریر، عئینی زاماندا کایناتین اؤزونون سونسوزلوغونون زامان واحیدی کیمی گؤتورولور. بو زامان آغساققاللارین قارشیسینا «ناوریز-کوْژئ» آدلی ایچکی و یئمکلر یئددی قابدا قویولور کی، اونلار دا محض یئددی نؤوع ارزاقدان حاضیرلانیر. قازاخلاردا یئددی کومپونئنتلی یئمک – ات، دوز، یاغ، سوغان، بوغدا، کوُرت (اغ رنگلی تورش و دوزلو سوددن حاضیرلانمیش یئمک نؤوعو)، ایریمشیک (یعنی کسمیک) عیبارت اولور .
قازاخلاردا نووروزون بایرام ائدیلمهسی کوتلوی شکیلده تشکیل اولونان و کئچیریلن اویونلار، آت چاپما، قیز قووما، گولشمه، موختلیف تیپلی اَیلنجهلر و س. ایله موشاییعت اولونور. آوُللارین، کندلرین مرکزلرینده «آلتی باکان» (یعنی آلتی دایاق) دوزلدیلیب قویولور کی، اونون اوزرینده و یانیندا کندیربازلار موختلیف حرکتلر ائتمکله اینسانلاری اَیلندیریرلر. بونونلا بئله، اویونلاردان خالق آراسیندا داها چوخ یاییلانی و سئویلهنی «آیکیز-اویکیش" ،یعنی بیر-بیرینه قارشی آپاریلان موباریزه و «آیداری-سپئک"دیر کی، بو اویوندا ایگیدلر آت بئلینده اوتوردوقلاری حالدا بیر-بیرلرینی یهرین اوستوندن دارتیب یئره سالماغا چالیشیرلار. بوندان باشقا، نووروز قازاخلاردا میلّی ایدمان یاریشلاری اولان زاخشا کورئس (قازاخ گولشی)، توکوز کومالاک (منتیق و چئویکلییه سؤیکهنیب ریاضی تفکّورون اینکیشافینا خیدمت ائدن دوققوز آیپارالی ستولوستو اویون)، بایقا (آت چاپما) کیمی اویونلارسیز دا تصوور اولونمور.
بئله یاریشلاردا نینکی اوغلانلار، هم ده قیزلار ایشتیراک ائدیرلر. بو اویونلار آراسیندا «کیز-کوُوُ» («قیز قووما») خوصوصن ماراقلیدیر. اویونون ماهیتی قیزین ایگیدی یاریشا بیرجه مقصدله دعوت ائتمهسی ایله باغلی ایدی: یاریشدا اوغلان قالیب گلسیدی،قیز اونا اورگینی وئرمهیه راضی اولوردو، یوخ، اگر قیز قالیب گلسیدی، اوندا اوغلان اونون بوتون ایستکلرینی یئرینه یئتیرمهلییدی. ماراقلیدیر کی، بئله اولدوقدا نووروز قازاخلاردا هم ده توی-دویون آتریبوتلارینی اؤزونده عکس ائتدیرمکله گؤزل بیر مراسیمه چئوریلیردی. بوتون اینسانلار جینسیندن، یاشیندان، سوسیال وضعیتیندن آسیلی اولمایاراق، گوندهلیک قایغیلارینی اونودوب، هامیسی بو اویون و اَیلنجهلرده فعال ایشتیراک ائدیردیلر.
بایرامین همین گونو آیتیس-تاماشا (آتیشما، حربه-زوربا)یله باشا چاتیردیکی، بورادا ایکی آکین (آشیق) نغمهلر قوشوب اوخوماقلا بیر-بیرینی باغلاماغا، اوستلهمهیه چالیشیردی. بئله یاریشمالار سحردن آخشاماجان داوام ائدیردی. آخشام قارانلیق دوشندن سونرا تونقاللار چاتیلیر، اینسانلار اونون اوستوندن آتلانیر، اوجاقدان آلیشدیریلمیش شاملارلا بوتون آولو، کندی-کسگی، ائلی-اوبانی گزیر، دئییر، گولور، اویناییر، رقص ائدیر و بایرامی یوکسک احوال-روحییّه ایله باشا ووروردولار. نووروز شنلیکلری زامانی، دئمک اولار کی، اینسانلار آراسیندا مؤوجود اولان بوتون اومو-کوسولر، قاداغالار گؤتورولوردو. بو، نینکی بؤیوکلرله کیچیکلر آراسیندا، هم ده قایینانا (کایناقا) و گلین (کئلئن) آراسیندا دا بئله اولوردو. قازاخ فولکلورشوناسلاری حساب ائدیرلر کی، اَیلنجه ایله باغلی اولان بو تیپلی شن اویونلار اؤلموش، جانسیز طبیعتین یئنیدن دوغولماسی گونلرینده بیر-بیری ایله حیاتینی، عؤمور-گونونو باغلایاجاق کیشیلرله قادینلار آراسیندا گؤتورولن مهدودیتین و قاداغالارین گؤستریجیسیدیر.
هئچ سؤزسوز کی، نووروزون موعاصیر دؤورده بایرام ائدیلمهسی آذربایجانلیلاردا اولدوغو کیمی قازاخلاردا دا اونون اؤز اولکی مضمونوندان نظرچارپاجاق درجهده فرقلهنیر. بو، بو گون نینکی تئاتراللاشدیریلمیش تاماشالار، تمیز ییغیشدیریلمیش، قایدایا، سلیقه-ساهمانا سالینمیش یومورتالار، دادلی-دوزلو نووروز یئمکلری، هم ده خالق ایدمان اویونلاری، یاشیللیقلارین بئجریلمهسی، آغاجلارین اکیلمهسی، باغلارین، پارکلارین، کوچه و مئیدانلارین تمیزلنمهسی و س. کیمی اورتایا گلیر.
آذربایجاندا اولدوغو کیمی، قازاخستاندا دا نووروزون آغیر و آجیناجاقلی طالعیی اولموشدور. سووئت دؤورونده، توتالیتار سیستئم زامانی بوتون میلّی نه واردیسا هامیسی کیمی نووروزون دا اهمیتینه کؤلگه سالینماقلا او قاداغان ائدیلمیش، اوندا اؤزونو عکس ائتدیرن عنعنهوی ایرث، عادت و عنعنه اناخرونیزمه عایید ائدیلمکله، قدیم دؤورون رئلیکتی (قالیغی) کیمی نظردن کئچیریلهرک 1926-جی ایلدن «ناوریز مئیرامی» و آذربایجان تورکلرینین نووروز بایرامی دئمک اولار کی، آنالوژی طالع یاشاماغا محکوم اولموشدور. بونا گؤره ده "ناوریز مئیرامی" 1988-جی ایله قدر قاداغالارلا، گیزلی شکیلده «نفس آلسا»دا، محض بو ایلدن باشلایاراق قازاخیستاندا او، داها گئنیش ایجتیماعی رئزونانس دوغوردو. 15 مارت 1991-جی ایلدن ایسه قازاخیستان پرئزیدئنتینین «خالقین یاز بایرامی - «ناوریز مئیرامی" حاقیندا وئردیگی فرماندان سونرا بو بایرام گئنیش و رسمی شکیلده هامی طرفیندن کئچیریلمهیه باشلادی. اؤلکه پرئزیدئنتی نورسولطان ناظاربایئو 22 مارت – یاز گونونون برابرلیگی گونونون بوتون اؤلکهده قئید ائدیلمهسینی رسمی سندله نوماییش ائتدیردی.
حاضیردا «ناوریز مئیرامی" قازاخلارین عومومخالق یاز، امک، زحمت، سئوگی و بیرلیک بایرامی کیمی قئید ائدیلمکدهدیر. کئچمیش زامان کسیگینده قازاخلارین قدیم «ناوریز مئیرامی"نداکی عنعنه وی مراسیملر بیر سیرا ترانسفورماسییالارا معروض قالسا دا، یئنه ده قدیم تاریخین، میفولوژی مرحلهلرین موهوم علامتلرینی اؤزونده عکس ائتدیریب گونوموزه داشیماقدا، خالقین بو گونکو حیاتیندا آپاریجی یئر توتماقدادیر.
قئید ائتدیکلریمیزله یاناشی، قازاخلاردا اولان نووروز مراسیملرینین دیگر بیر سیرا خوصوصیتلری حاقیندا دا بیلگیلر وئرمک ماراقلی اولاردی. مثلا، قازاخیستانین بعضی رئگیونلاریندا ناوریز دوز بیر آی – 22 مارتدان – 22 آپرئله قدر داوام ائدیر. بعضی ویلایتلرده ایسه، مثلا، مانقیشلاق و آتئراودا 14 مارتدان باشلاییر و بو بایرام اورادا «آمال» گونو آدلانیر کی، اونو هم ده گؤروشمه موشاییعت ائدیر. بو زامان هامی بیر-بیری ایله ایکی اللی گؤروشهرک الینی سیخمالی و بیر-بیرینه «ژیل کوتتی بولسین!» («یئنی ایل خئییرلی اولسون!») دئییرلر. یئری گلمیشکن قئید ائدک کی، واختیله تورکلرین نووروزو مارتین 9-او،فارسلارین ایسه مارتین 10-او بایرام ائتدیکلری ده معلومدور. اونون بو خوصوصیتی آذربایجان فولکلوروندا ایندییهدک ساخلانیلماقدادیر.
گلدی مارتین دوققوزو،
بایرام ائتدیک نووروزو.
آذربایجان تورکلرینده اولدوغو کیمی، قازاخلاردا دا نووروزون دینله لاپ اسکی دؤورلردن هئچ بیر علاقهسی اولمامیش بیر نئچه مین ایل اوللره گئدیب چیخیر، اونون منشایی ایسلامدان چوخ-چوخ اوللره تصادوف ائدیر. قازاخلاردا دا بو آیدا آنادان اولان اوشاقلارا گلهجگی اوغورلو اولسون دئیه - اوغلانلارا ناوریز، ناوریزبای، یاخود ناوریزبئک،قیزلارا – ناوریز، یاخود ناوریزگول آدلاری قویورلار.
قازاخلاردا نووروز بایرامی گونو قار یاغماسی یاخشی علامت کیمی قبول ائدیلیر. قازاخ فولکلوروندا حتّی قیزین گؤزللیگینی نووروزون آغ قاری ایله موقاییسه ائدیرلر. چونکی نووروزدا یاغان قار داها آغ اولور. قازاخیستاندا دا آذربایجاندا اولدوغو کیمی، نووروز خالقین ان اوزون بایراملاریندان بیری کیمی قئید اولونماقدادیر. قازاخلارین عنعنهوی حاضیرلادیغی «ناوریز کوژئ»، یوخاریدا سؤیلهدیگیمیز کیمی، یئددی لؤیوندن، یئددی کومپونئنتدن عیبارتدیر. آغساققاللارین قارشیسینا قویولان یئددی قاب یئمگین ده اؤز سیموولیک معناسی واردیر. بوندان باشقا، آذربایجان تورکلرینده اولدوغو کیمی، نووروز زامانی هر بیر کس ائوینه 7 قوناق دعوت ائتمکله، اؤزو ده 7 ائوه قوناق گئتمهلیدیر.
کؤچورن:عباس ائلچین


text:
قبیربازلار - گی دئ موپاسان
قبیربازلار
گی دئ موپاسان
چئویری: هاملئت قوجا
بئش دوست تزهجه ناهار ائدیب قورتارمیشدی. اونلارین بئشی ده یوکسک جمعییّته منسوب، وارلی آداملاردی؛ اوچو ائولنمیشدی، ایکیسی ایسه هله سوبای ایدی. دوستلار هر آی گؤروشور، گنجلیک ایللرینی یادلارینا سالیردیلار. ناهاردان سونرا صؤحبت ائدیردیلر. اونلار اوّلکی کیمی صمیمی ایدیلر، بیرلیکده واختلاری خوش کئچیردی، بیر یئره توپلاشدیقلاری آخشاملاری عؤمورلرینین ان یاخشی چاغی حساب ائدیردیلر. هر شئیدن دانیشیردیلار، پاریسلیلری ماراقلاندیران، اَیلندیرن هئر شئیدن.
بوتون باشقا سالونلارین اکثریتینده اولدوغو کیمی اونلار دا سحر قزئتلریندهکی یازیلاردان باشلاییب صؤحبتی اوزادیردیلار. اونلارین آراسیندا ان مزهلیسی ژوزئف دؤ باردوْن ایدی. او، سوبایدی. سؤزون اصیل معناسیندا پاریسلی ایدی، ماجرانی سئویردی. ژوزئفه اخلاقسیز، پوزغون دئمک اولمازدی، اؤزو ائله-بئله هوسکار ایدی، شنلیگی سئویردی، هله جاواندی، قیرخ یاشی آنجاق اولاردی.
آردینی اوخو/ Ardını oxu


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین ایلک خاریجی سفری بو گون باشلاییر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ترامپ سلفلریندن فرقلی اولاراق ایلک خاریجی سفرینی سعودییه عربیستانینا ائدجک. شنبه گونو او، سَودییه عربیستانی کرالی سالمان بن عبدول عزیز السعودلا گؤروشهجک. آخشام ایسه ترامپ حیات یولداشی ملانییا ایله بیرلیکده کرال عائلهسینین وئردیی رسمی شام یئمیینده ایشتیراک ائدجک.
بازار گونو آمریکا لیدری فارس کؤرفزینین عرب دؤولتلری شوراسینین لیدرلری ایله گؤروشجک. او، همچینین دونیانین ۵۰-یه یاخین ایسلام اؤلکهسی لیدرینین قارشیسیندا چیخیش ائدجک.
قید ائدک کی، ترامپ الریاضدان ایسرایله، اورادان ایسه بروکسل و واتیکانا یوللاناجاق.


text:
ایستانبولدا تؤردیلمیش تئررور آکتیندا اؤلن و یارالانانلار آراسیندا آذربایجان رئسپوبلیکاسینین وطنداشلارینین اولوب-اولماماسی فاکتی آذربایجانین ایستانبولداکی باش کونسوللوغو طرفیندن تورکییهنین مووافیق دؤولت اورگانلاری ایله آراشدیریلیب.
خاریجی ایشلر ناظیرلیینین مطبوعات خیدمتینین رهبری حیکمت حاجییئو آپا -یا بیلدیریب کی، ایستانبولدا تؤردیلمیش تئررور آکتیندا یارالانانلار آراسیندا آذربایجان وطنداشی اولان بیر قادینین اولماسی بارهده معلومات داخیل اولوب.
ه. حاجییئو دئییب کی، آذربایجانین ایستانبولداکی باش کونسوللوغو همین شخصین کیملیینی آراشدیریر و تورکییهنین مووافیق قوروملاری ایله تماسلاری داوام ائتدیریر.
***
ایستانبولدا تؤره دیلمیش تئررور آکتیندا ایکی آذربایجان وطنداشی یارالانیب.
خاریجی ایشلر ناظیرلیینین مطبوعات خیدمتینین رهبری حیکمت حاجییئو دئییب کی، ایستانبولدا باش وئرمیش تئررور آکتی نتیجهسینده آذربایجان وطنداشی اولان بیر کیشینین ده یارالانماسی بارهده معلومات داخیل اولوب.
آذربایجانین ایستانبولداکی باش کونسوللوغو همین شخصین کیملیینی آراشدیریر و تورکییهنین مووافیق قوروملاری ایله تماسلاری داوام ائتدیریر. حاجییئو دئییب کی، حادثه زامانی خسارت آلمیش قادینین وضعیتی قناعت بخش ساییلیب و او، خسته خانادان بوراخیلیب.
قئید ائدک کی، بو گئجه یئرلی واختلا ساعت ۰۱.۱۵ (باکی واختی ایله ۰۲.۱۵) رادهلرینده سانتا کلاوس گئییملی نامعلوم سیلاحلی ایستانبولداکی "رئینا" گئجه کلوبونا یاخینلاشاراق، گیریشده دوران پولیس امکداشینی و مولکی شخصی قتله یئتیریب، سونرا ایسه ایچری داخیل اولاراق اوراداکی اینسانلارا آتش آچیب. هوجوم زامانی گئجه کلوبوندا یئنی ایل بایرامینی قئید ائدن ۶۰۰-دک اینسان اولوب. نتیجهده ۳۹ نفر اؤلوب، ۶۵ یارالی وار.


text:
دؤرد یئمه لی نین خاصیتلریله تانیش اولاق کی بدن اوچون لاپ فایدالی و گوج یاراداندیر. بعضی یئمه لی لر بدنین گوجون یوخاری آپارار و بدنین گوجونون یوخاری گئتمه گی روحیّه نین داهادا دیری قالماسینا سببدیر. چالیشین بو بئش خوره کدن یاشاییشیزدا فایدالانین! چون بونلار بدنیزین قندینه یاردیم اولاراق ، کالوری آز جورله نیر و کؤکه لمه گین قاباغی آلینیر.
بادام
بادام دا چوخلو معدنی مواد و ویتامین لر واردیر. او جومله دن منگنز، مس، ویتامین ب۲ ، فوسفور.
منیزیوم ، معدنی بیر مادّه دیر کی بدنین گوجون چوخالدار و بدنی داواملی ائده ر . یوخونی یاخشیلادار ، عضله لری یوموشالدار ، قورخونی آرادان آپارار و بئکئفلیگه درمان ائده ر .
بادام دا اولان پروتئین و فیبر ، قانین قندین بیر هاوادا ساخلایار و قانین قندی یئننده ، گوجی تنظیم ائتمه ک اوچون یانار. بادام دا اولان یاغلار ، اشتهانی وورماق ایله چوخ یئمه گین قاباغین آلار. بونا گؤره بادام کیمی آجیل لر بدنی یونگوللتمه ک اوچون فایدالی یئمه لی لردندیرلر.
قاتیق
بو یئمه لی ده چوخلو کلسیوم، فوسفور، پروتئین ، روُی و ویتامین «ب» واردیر. قاتیق دا اولان مواد تئز جذب اولوب و تئزده هضم اولار. و بونا گؤره بدنی گوجو تئز چوخالار.
قاتیق دا اولان مواد روحیّه نی دیری ساخلاییب ، یورقونلوغو آرادان آپارار.
آناناس
بو یئمه لی دادلی اولدوغونا گؤره یایین لاپ سئومه لی میوه لریندندیر. بو میوه ده چوخلو منگنز، ویتامین «ث» ، ویتامین « ب۱ » مس، فیبر و ویتامین « ب ۶ » واردیر.
بو یئمه لی، بدنین گوجون چوخالتماق اوچون فایدالی دیر.
آناناس دا ، بیر نوع آنزیم لر واردیر کی خوُره گین هضم اولماغینا یاردیم ائدیر و بدنین سولو قالماغینا سبب اولور.
بوغدادان جورله نن تنقّلات
بوتون غلّات – مخصوصاً سبوس ، گیرگلی مواددان دولودور کی بدنین و بئیینین گوجون چوخالدیر. بوغدادا اولان ویتامین « ب » بدنین یورقونلوغون آلیب و گوجون چوخالتماقا یاردیم دیر. قانین قندین بیر حالدا ساخلایار . یوخونو یاخشیلادار. عضله و عصبین ایشین آسانلادار و روحیّه نی سازلار.
قایناق: اینترنت/ همشهری
چئویره ن: الف. عظیمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
فارباب حاکمی: سیلاولر کمیسیوني ایکی خادمی هلیگچه قوییب یوباریلمه گن.
فاریاب حاکمی محمدالله بتاش، بوندن آلدین اوغیرلنگن سیلاولر کمیسیوني نينگ تورت محلی خادمی دن ایکی ته سی آزاد ایتیلگنی و باشقه ایکی ته سي نينگ قوییب یوباریليشي اوچون سعی حرکتلر دوام ايته ياتگني دن خبر بيردي.
اوشونینگ دیک، اوغیرلنگنلر ایچیده مذکور کمیسیون نینگ بیرعیال ایشچیسی هم بارلیگی رسمی لر تمانیدن تصدیق لنگن. فاریاب رسمیلریگه کوره، بیر عیال داخل ایککی کیشی قوم باشلیغی لری واسطه چیلیگی بيلن قوییب یوباریلگن، باشقه ایکی ته سي هلی هم آزاد ایتیلمه گن.
فاریاب ولایتی نینگ ولایت حاکمی محمدالله بتاش نينگ بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده، خادملردن ایکی ته سي نينگ آزاد ايتيليشي اوچون هم قوم آقسقاللری تمانیدن سعی حرکت لر يولگه قويلگني ني تاكيدله دي.
مستقل سیلاولر کمیسیوني نینگ تورت خادمی فاریاب ولایتي المار تومنیدن میمنه شهری قره ب کیله یاتگن بیرچاغده، قوراللي شخصلر تمانیدن اوغیرلنگن، بیراق بو قوراللی لر قیسی گروه گه تیگیشلی ايكنليگي معلوم قيلينمه گن و رسمیلرهم بوباره ده انیق جواب قيتيرمه دي.
فاریاب حاکمی، کمیسیون خادملری اوز سفرلري باره سيده پوليسگه خبر بيريشمه گن:" بوشخص لر پلیس کوچلرینی خبر قيلمسدن اوز باشیمچه موترگه مینیب یولگه توشگنلر."
بوندن بیرنیچه کون آلدین قندوز ولایتی نینگ مستقل سیلاولر کمیسیون باشلیغی نامعلوم قوراللی شخصلرتمانیدن تيرور قيلينگن ایدی.


text:
سعودییه عربیستانی رهبرلیگی آلتینداکی کوالیسییا بوتون هاوا و دنیز لیمانلارینی باغلاماسی یمنده فوق العاده وضعیتین یارانماسینا سبب اولوب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو بارهده آوروپا بیرلیینین رسمیسی کریستوس ایستیلیانیدس بیلدیریب.
ایستیلیانیدس بیلدیریب کی، خالقین احتیاجلاری محدودلاشدیریلیب: "یمن دونیادا ان پیس بحرانلا قارشی-قارشییا قالیب. اهالینین ۲/۳-سی یاردیما مؤحتاجدیر. آوروپا بیرلیی یمنه هومانیتار یاردیم اوچون محدودیتلرین آرادان قالدیریلماسینی تکلیف ائدیر".
قئید ائدک کی، نویابرین ۴-ده یمندن سعودییه عربیستانینا اوزاق منزیللی راکت لر آتیلیب. عربیستان اوردوسو راکتلری ضررسیزلشدیرمه یی باجاریب. بوندان سونرا هوسیلرین آتدیغی راکت ضربهسینین آرخاسیندا ایرانین دایاندیغی ادعا ائدیلسه ده، تهران بو ادعالاری رد ائدیب.


text:
مگر بو كی مشهور سؤزده اولان منفی نفعی (لا یُجدی نفعاً) گؤزه گلیم فایدایا
(النفع المعتد به) حمل ائدك. عئینین دورومونا گؤره. (یعنی اونلار دئیَن «موقوفه
فایدا وئرمهسه جاییزدیر» سؤزونو بئله تعبیر ائدك: موقوفه گؤزه گلیم فایدا وئرمهسه
ساتماسی جاییزدیر)
ایلده یوز دینارا كیرایه وئریلن حامام ساحهیه چئوریلیریب، زیبیل ییغینجاغی و
اونون كیمی جزئی بیر مقصد اوچون ایلده بئش اون دیرهمه كیرایه وئریلیرسه، اونا «فایدا
وئرمز» آنلامی صادیقدیر. هابئله وقف اولموش كندین خرابلیغی چایلارینین باتماسی و
اهالیسینین اؤلمهسیلهدیر. آما یئرلرینین (اكین ساحهلرینین) فایدا وئریجیلیگی
آرادان گئتمز.
علامهنین تحریر كیتابیندان قئید اولان سؤز بونا شهادت وئریر كی داغیلمیش
ائوین ساحهسی اؤلو ساییلار و فایداسی اولماز. بونا باخمایاراق كی ائوین ساحهسی
جزئی غرضلر اوچون كیرایه وئریلیر. قئید اولان حالین، فایدا وئرمز دورومدا ساتماغینی
جاییز بیلن عالیملرین سؤزونون ایطلاقینا داخیل اولماسی، ظاهیردیر. سیید مرتضینین
«الانتصار»ی و «الغنیه» كیتابلاریندا ایدّعا اولان ایجماعدا اونا شامیل اولور.
لاكین بو عیبارت واسیطهسیله سببلندیرمكله ایكی عمومدان خاریج اولماق چتیندیر:
1. واقیفین وقف ایقتیضاسی، عئینین حبس اولماسینا، عمل ائتمگی واجیب ائدن
سببلرین عمومی.
2. ایمامین (ع) «وقفین ساتماسی جاییز دئییل» سؤزونون عمومی.
شئیخ طوسیدن سونراكی عالیملرین چوخونون حؤكمو منعی تأیید ائدیر. (ساتمانین
غیر جاییزلیگینی). اونلار حؤكم ائدیبلر سینمیش و قلع اولموش نخلی ساتماق اولماز.
بونا اساساً كی تاوان دوزلتمك و كؤرپویه قویماق كیمی آیری شكیلده اوندان ایستیفاده
ائتمك جاییزدیر. بلكه «المختلف» كیتابی دئیَنده: «شئیخ ایله حِلّی آراسینداكی
داعوا لفظیدیر. شئیخین ساتماغا ایجازه وئرمهسی موقوفهدن هئچ آیری جور منفعت
گؤتورمگین مومكون اولمادیغی تقدیردهدیر». ظاهیر اولور: آز دا اولسا فایدالی اولسا،
هامی، منعده ایتّیفاق ائدیبلر. نئجه كی میثال ووراندا خورما آغاجینی كؤرپویه
قویماغی میثال وورور (اونون فایداسی البته آزدیر.) بلی، آزلیغی یوخلوق درجهسینه
چاتسا جاییزلیگه حؤكم وئرمك اولار چونكی ایمامین (ع): «وقفین ساتماسی جاییز دئییل»
سؤزو بو دورومدان باشقاسینا عاییددیر. هابئله عئینین حبسی و منفعتین بوراخیلماسی،
حبسده قالماغین گؤزه گلیم منفعتی اولدوغو واخت، وفا ائدیلمهلیدیر. یوخسا
فایداسیزلیغینا رغماً، عئینی، حبس ائدیب اوندان اوز چئویرمك، وفا ائدیلمهلی
اولورسا بیرینجی حالدا دا (اصلاً فایداسیز اولاندا دا) ساتیلماسی منع اولمالیدیر.
(حال بو كی هامی جاییزلیگینی دئییر.)
سونرا، قئید اولان حؤكم خرابلیقدان باشقا عاریضهیهده جاریدیر چونكی قئید
ائتدیگیمیزدهده جاری ایدی. (جاری اولان حؤكملر: حبسین فایداسی یوخدور ! وقفه عمل
ائتمگین ایقتیضاسی بورا شامیل دئییل! «وقفین ساتماغی جاییز دئییل !» سؤزو بورا
شامیل دئییل.)


text:
میلیاردرلی کاشینه مخصوص جک آسسئت هولدیگس لتد کورپوراسییاسی هونکونقداکی تهئ جنتر گؤیدهلهنیندهکی پایینی ج.ه.م.ت. پاجفول دئولوپمنت آسیا پروپرتی فیرماسینا ۴۰،۲ میلیارد هونکونگ دوللارینا (۵،۲ میلیارد آمئریکا دوللاری) ساتماق بارهده موقاویله ایمضالاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو، هونکونگ اوفیس داشینماز املاک بازاریندا رکورد قیمتدیر. جک آسست هولدینگینین سؤودلشمهدن گلیری ۱۴،۵ میلیارد هونکونگ دوللاری تشکیل ائده جک.
هوندورلویونه گؤره شهرده بئشینجی اولان ۷۳ مرتبهلی بینا هونکونگون مرکزینده یئرلشیر. بونونلا یاناشی، شهر اوفیس داشینماز املاکینین ایجاره قیمتی اوزره دونیادا بیرینجی یئری توتور.


text:
"همه برماغیمنی کیسیب تشلشسه هم آواز بیرشدن قیتمیمن"
نامعلوم قورالی شخص لر هرات ولایتی نینگ کشک رباط سنگی تومنیده بوندن بیرکون اول جمهور رئیس لیک سیلاو لریده آواز بیرگن اون بیر کیشی نینگ برماقینی کیسگن.
بو شخص لر آواز بیرشدن سونگ اویلریگه قیته یاتگن بیر پیت قوراللی طالبان تمانیدن قولگه کیرتلگن.
بوشخص لردن بیریگه کوره طالبان اولرنی باشقه بیر قیشلاققه آلیب کیتیب او ییرده برماق لرینی کیسگنلر.
"آواز بیریب اوی لر میزگه قره ب کیله یاتگان بیر پیت قشلاق نی بیرچکه سیده طالب لر بیزلرنی توختتدی. اوند کیین ایسه بیزلرنی تگاب کشک قشلاقی ده آلیب باریب شغی محله سیده برماق لری میزنی کیسدی لر. توش دن سونگ ساعت تورتته بیز نی قیته آزاد ایتدیلر. بیز هم بیزهم توغری کسل خانه گه کلدیک." دیب ایتدی برماقی کیسلگن شخص لردنب یری.
اکثریتی کیکسه کیش لر دن عبارت بولگن بو شخص لرینه هم سیلاو یولگه قوییلسه بیز قیته- قیته آواز بیره میز دیب تاکید لیدی.
بو شخص لر حاضر هرات مرکزی کسلخانه سیده دوا لنماقده و ساغلیق وضعیت لرنینگ یخشی بولگنینی شفا کار لر معلوم قیلگن .
طالبان قورقیشیدن اسم لرینی آشکار ایتمه گن بو شخص لر ، طالبان اولر، جمهور رئیس لیک سیلاو لریده قتنشگن شخص لرنینگ برماق لرینی کیسیش بیلن آگاه لنترگنینی ایتدی .
بیراق حاضرگه چه طالبان قوراللی لری هرات ولایتیده روی بیرگن بو حادثه حقیده هیچ قندی فکر بیلدرمه گن .
طالبان بوندن اول اهالیدن جمهور رئیس لیک سیلاو لریده قتنشمسلیک لرینی طلب قیلیب سیلاو لر مرکز لرینی هجوم آستیگه الیش لرینی تهدید قیلیب کیلگن ایدی.
بیش ییل اول یولگه قوییلگن جمهور رئیس لیک سیلاویده اشتراک ایتگن بیرنفر نینگ برماقینی طالبان کیسگن ایدی. عینی شخص جاری ییل سیلاو لرده قتنه شیب آواز بیرگنینی ایتگن .


text:
links for 2010-04-15
آوریل 15, 2010 at 9:30 ق.ظ. بیان دیدگاه
-
-
-
-
-
-
تبریز تاریخی حاقدا اوچونجو چاپا یئتیشن بیر کیتاب، اؤنملی کیتابلاردان حئسابا گله بیلر. بو کیتاب «تاریخ تبریز، از دوران باستان تا بر آمدن مغولان» دیر. سایین «مجید رضازاد عموزین الدین» بو کیتابین یازاری، چوخلو قایناقلاردان فایدالانیب، هر بؤلومو چوخ کامیل حالدا یازیب، آچیقلاییب. تبریزین جغرافیاسی ایله آدی حاقدا یازیلار وار و سونرا تبریزین تاریخی ایسلام زمانینا جا، ایسلام زمانیندان سلجوقلولار عصیرنه جه، سلجوقلولاردان اتابکان لاراجا، بو کیتابین بؤلومللرینین باشلیق لاری دیر.
-
Entry filed under: گوندهلینک-لینکیوردو.
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


text:
ساغلیق نی سقلش وزیری پارلمانگه چقیریلدی
بوگون افغانستان ساغلیق نی سقلش وزیری کسلخانه لرده گی ساغلیق خذمتی نینگ صفتی پس بولگنی باره سیده جواب بیریش اوچون اولسی جرگه گه چقیریلگن ایدی.ساغلیق نی سقلش وزیری ثریا دلیل مجلس اعضالری تمانیدن اداره سیگه قره تیلگن تنقیدی اونلب سواللریگه جواب قیتردی.
مجلس اعضالری نینگ اساسی تنقیدلری دولتی وخصوصی کسلخانه لرکورسته دیگن خذمت لری معیارلرگه برابربولمه گنی واهالی اوچون ساغلیق خذمتی طلب لرگه برابر مهیا ایتیلمه گنی دن عبارت بولگن ایدی.
افغانستان ساغلیق نی سقلش وزیری اوچ ساعت گچه مجلس اعضالرینی سواللرینی تینگله دی. بو سواللردولتی وخصوصی کسلخانه لرده کورسه تیله دیگن خذمت لر صفتی بولگنی، خارجدن صفتی پس بولگن داری لر کیلتیریلیشی، ساغلیق خادم لری آیلیگی آزلیگی، زمان طلب لریگه برابرساغلیق مرکزلربولمه گنی دن عبارت ایدی، اما سواللروتنقیدلر نینگ کوپراغی کابل کسلخانه لری وضعیتی یمانلیگی گه قره تیلگن ایدی.
اما افغانستان ساغلیق وزیری بو سواللرگه قیسقه جواب بیردی. او اوزی باشقریب کیله یاتگن اداره سیده عملگه آشگن ایشلرنی بهالب، اما افغانستان نینگ ساغلیق ساحه سیده بودجه آز نظرده توتیلگنی نی ساغلیق خذمتی پس بولگنی نی سبب دیب ایتدی."بیز مسوولیت بیلن حقیقت نی قبول قیلیشیمیزکیره ک، اگر21عصرده گی ساغلیق خذمتی یره تیلیشی نی خواه لسک بونگه خرجت کیره ک، بوخرجت نینگ بیرقسمی نی حکومت بیریشی لازم، مملکت بودجه سی نینگ 15فایزی ساغلیق ساحه سیده اجره تیلیشی لازم، اوتگن ییللرجریانیده سیزلر اجره تگن پول 3.6فایز بوندن فقط بیرییلده 4فایزبودجه اجره تیلگن ایدی، سیز حکومتدن، تورت فایزبودجه بیلن سرطان ویورک کسلیگی نی دوالشه آلیشی نی کوتمسلیک لرینگیز لازم". دییدی افغانستان ساغلیق وزیری ثریا دلیل
بوگونگی ییغین 5ساعت دوام ایتدی، اما ساغلیق نی سقلش وزیری صحبتی گه قرشی مجلس نینگ ایریم اعضالری بیلدیرگن اعتراضی سبب مجلس تمانیدن هیچ قنده ی قرارآلینمه دی.
عین حالده جوزجان ملت وکیلی عنایت لله بابرفرهمند ساغلیق وزیری گه وکیللرتمانیدن قره تیلگن تنقید لرکوپ بولسه هم نهایتده وزیرجواب لری اولرنی قاندیرگنی نی ایته دی.
افغانستان ساغلیق وزیری بوندن آلدین هم نیچه مرته پارلمانگه چقیریلیب پارلمان اعضالری سواللری بیلن دوچ کیلگن ایدی. هرچند سونگی ییللرده ساغلیق ساحه سیده قطارایشلرعملگه آشیب، دولت کسلخانه لری یانیده خصوصی کسلخانه لر ایجاد ایتیلیب خذمت کورسه تیب کیله یاتگنی کوزه تیله دی. اما ساغلیق خذمتی نینگ صفتی پس بولگنی سبب اهالی نینگ شکایت لری بیلن بیرگه بولیب کیلماقده، حاضرهم کوپلب افغان لراوزلرینی دوالش اوچون هند وپاکستان مملکت لریگه یول آله دیلر، بومملکت لرگه سفرقیلیش مینگلب دالر خرجت طلب قیله دی.


text:
گلن ایل روسییا ایله آلمانییا آراسیندا اصل قارشیدورما باشلایا بیلر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو ادعا ایله آمئریکانین «ایستراتفور» شیرکتی چیخیش ائدیب. شیرکت آمئریکالیلارلا آوروپالیلارین روسییایا سانکسییالاری دایاندیرماق فیکرینده اولمادیغینی بیلدیریب:
«روسییالی مأمورلار ایسه سانکسییالارین (تحریم) داوام ائدجیینی دوشونمورلر. محض بونا گؤرهدیر کی، اونلار فئدئرال بودجهنین حاضرلانماسیندا سانکسییالاری نظره آلمادیلار. اوستهلیک، آوروپادا آرتیق ساغ پارتییالار پوپولیارلیق قازانماغا باشلاییر. محض بونا گؤره ده سولیؤنلو روسییا گلن ایل عینی آندا بیر نئچه اؤلکه ایله مناقیشه مرکزینه دوشه بیلر. بو اؤلکهلر سیراسیندا ایلک یئری ایسه آلمانییا توتاجاق».


text:
تورکیه و روسیا اس-400 سیستمینی دانیشیر
کرملین سؤزچوسو، روسیا و تورکیهنین اس-400 موشک ساوونما سیستملرینین اورهتیم تکنولوژیسینین تورکیهیه وئریلمهسی قونوسوندا متخصص سویهسینده دانیشیقلار ائتدیگینی سؤیلهدی
تورکیه و روسیا ایندی ده اس-400 هاوا ساوونما سیستملرینین اورهتیم تکنولوژیلری ترانسفرینی دانیشیر.
کرملین سؤزچوسو دمیتری پئسکوو، روسیا و تورکیهنین اس-400 موشک ساوونما سیستملرینین اورهتیم تکنولوژیسینین تورکیهیه وئریلمهسی قونوسوندا متخصص سویهسینده دانیشیقلار ائتدیگینی سؤیلهدی.
روسیانین تورکیه تورپاقلاریندا اورتاق اس-400 اورهتیمی ائدیلمهسی اوچون آنکارایا تکنولوژی ترانسفری ائدیب ائتمهیهجیی سوروشولان پئسکوو، "بو قونودا تماسلار و دانیشیقلارین اوزمانلار سویهسینده یئریدلیدیگینی سؤیلهیهبیلرم" جاوابینی وئردی.
خاریجی ایشلر باخانی مولوت چاووش اوغو، اس-400 اوچون روسیا ایله "اورتاق اورهتیم قونوسوندا اصولی اولاراق آنلاشدیق" دئمیشدی. چاووش اوغلو، اورتاق اورهتیم قونوسونداکی تکلیفی روسیا دؤولت باشقانی ولادیمیر پوتینین شخصاً ائتدیگینی سؤیلهمیشدی.


text:
تورکییه و سعودییه عربیستانی رگیوندا تهلوکسیزلییی آرتیرماق اوچون بیرلیکده چالیشاجاقلار.
آخار. آذ «صاباح»آ ایستینادا معلومات وئریر کی، تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان کؤرفز اؤلکهلرینه سفری چرچیوهسینده قطر و بحریندن سونرا سعودییه عربیستانینا یوللانیب.
عربیستاندا رسمی صورتده قارشیلانان اردوغان بو اؤلکهنین کرالی سلمان ابن ابدولعزیزله ۲ ساعت یاریم صحبت ائدیب.
صحبت اسناسیندا طرفلر ایکی اؤلکهنین اقتصادی علاقهلرینین گئنیشلهنمهسی و رگیوندا تهلوکسیزلیین آرتیریلماسی اوچون بیرلیکده چالیشماق قرارینا گلیبلر.


text:
اویان نیوز : ۲۰۰۴ ایلیندن بو یانا گؤزلمه لیستهسینده اولان بیر رئال مادرید کلوبو عضوو، حاقینین یئییلدیگی ادعاسییلا تاخیما قارشی آچدیغی دعوینی قازاندی
رئال مادرید کلوبونا عضو اولان و تاخیمینین سانتیاگو برنابئو ایستادیومونداکی اویونلارینی مؤوسوملوک کومبینه بیلتلی ایزلهیهبیلمک اوچون ائتدیگی باشوورویلا ۲۰۰۴ ایلیندن بو یانا گؤزلمه لیستهسینده اولان بیر اویه، حاقینین یئییلدیگی ادعاسییلا تاخیما قارشی آچدیغی دعوینی قازاندی.
اؤزو و ایکی اوشاغی ایله بیرلیکده مؤوسوملوک کومبینه اویون بیلتی آلماق اوچون گؤزلمه لیستهسینده اولان شخصین گرکچهلرینی حاقلی گؤرن محکمه، رئال مادرید کلوبونا ۳ عضوون آبونهلیکلرینین وئریلمهسینی و گئچن ۸ ایل اوچون، آدام باشی ۲ مین یورو معنوی تضمینات اؤدنمهسیله ایلگیلی قرارینی آچیقلادی.
رئال مادرید کلوبونون کومبینه بیلت ساتیشی گؤزلمه لیستهسی ایله ایلگیلی ساوونماسینی یئترسیز بولان محکمه، اسپانیا کلوبونون عضولری آراسیندا آیریمچیلیق ائتدیگینه و پسیکولوژیک ضرر وئردیگینه قناعت گتیردی. دعوینی قازانان رئال مادرید طرفدارینین، کومبینه بیلتینی سانتیاگو برنابئو ایستادیومونون ایستهدیگی تریبونوندان سئچهبیلهجگی بیلدیریلدی.
ت.ر.ت. تورکی


text:
عاجل خبر: امریکا ایران کیمه سی نی اوردی
عاجل خبر: امریکا ایران کیمه سی نی اوردی
امریکا, ایران اوروش کیمه سی نی اوردی.
امریکا قوشمه ایالتلری مسئول لری, امریکا اوروش کیمه سی نینگ هرمز تنگه سیده تیز بیر شکلده آلغه کیتیتگن ایران انقلاب محافظ لری گه عاید تورت کیمه گه هوشدار ماهیتی ده فیر قیلگن لیگی نی بیلدیردی.
اسمی نینگ ذکر ایتیلمس لیگی نی طلب ایتگن اوشبو امریکا لیک مسئول لر, امریکا دینگیز کوچ لری نینگ مخابره آرقه لی بیرگن هوشدار لری گه قره مسدن, ایران نینگ اوشبو کیمه لری نینگ توخته مه گن لیگی نی معلوم قیلدی.
خودی منه شوو امریکا لیک مسئول لر, ایران کیمه لری نینگ امریکا کیمه سی گه تقریباً ۸۰۰ متر قدر یقین کیلگن لیگی نی بیلدیردی.
امریکا لیک مسئول لر, شونده ی قیلیب ایران کیمه لری گه اوچ مراتبه فیر قیلینگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی.


text:
«سونونجو عصر» درگیسی نویابرین ۱۱ای ساعت ۱۳:۰۰-دا «سونونجو عصر حکایهلری» آدلی کیتابین تقدیماتینی کئچیرهجک.
کولت .آذ خبر وئریر کی، یای آییندا کئچیریلهن «سونونجو عصر حکایه یاریشماسی»ندا فینالا کئچهن ۲۴ گنج یازارین ۳۰ حکایهسیندن عبارت اولان کیتابین تقدیماتی «بووکزونئ» کیتاب ائوینده باش توتاجاق.
لاییحهنین باش توتماسیندا مقصد گنج یازارلاری ادبی ایشلره جلب ائتمک، ادبی معاریفچیلیک خطدینده یئنی بیر شانلی صحیفه آچماقدیر. قئید ائدک کی، «سونونجو عصر» درگیسی بو لاییحهنی اؤز حسابینا حیاتا کئچیریر. لاییحهنین ایجراسیندا ۳۰ نفرلیک «سونونجو عصر» درگی هئییتی تمانناسیز چالیشماقدادیر.


text:
افغانستان رسمیلری، بیر عیال پولیس، کابل امنیه قوماندانلیگیگه، ناتو نینگ امریکالیک بیر مصلحت چی سینی آتیب اولدیرگنینی ایتگن لر.
جایی بولیمی باشلیغی جنرال محمد ظاهر بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده، مذکور پولیس منصبی بولیب، امریکالیک مصلحت چی نی اولدیرگنی دن کیین اوشله ب آلینگن.
ظاهر جنابلری، مذکور عیال دن تحقیقات اوتکزیش جریانی ده بارلیگی نی هم معلوم قیلگن.
رسمیلرگه کوره، مذکور عیال طالبان بیلن علاقه سی بارلیگی احتمالی هم موجود.
ناتو کوچلری توئیتر صحیفه سیده مذکور امریکا لیک مصلحت چی نینگ هلاک ایتیلگنی نی تایید قیلیب لیکن مذکور شخص حربی سیز و قراردادی ایکنی نی معلوم قیلگن.
ناتو، هجومچی عیال، پولیس اعضا سی بولیب، بو قتل توغری سیده خلق ارا کوچلری پولیس بیلن بیرگه تحقیقات آلیب باریشینی هم ایتگن.
عین دمده ناتو نینگ ینه بیر عسکری مملکت شرقی حدودیده هلاک ایتیلگنی اعلام قیلینگن.
ناتو بیر بیانات ترقه تیب مذکور عسکر عصیانچی لر تمانیدن اولدیریلگنی نی ایتیب، لیکن اونینگ هلاک ایتیلگنی امریکا لیک مصلحت چی بیلن هیچ قنده ی علاقه سی یوق لیگینی هم بیلدیرگن.
اوتگن ییلی نینگ حوت آییده، امریکا لیک ایککی مصلحت چی افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی نینگ ایچیده اولدیریلگن ایدی.
ملی اردو و پولیس خادم لری، خارجی لرگه قرشی یولگه قوییلگن هجوم لر سانی کوپه ییب بارگن.
میلادی 2012 نچی ییلده 50 آرتیق خارجی حربی لری افغانستان خوف سیزلیک کوچلری تمانیدن آتیب اولدیریلگن.
اما سونگی واقعه ده بیر عیال امریکالیک مصلحت چی نینگ اولدیرگنی بیرینچی مرته کوزه تیلگن.
افغانستان حکومتی عصیانچی لر خوف سیزلیک کوچلری آره سیده کیرمس لیگی اوچون ینگی چاره تدبیرلر یولگه قویگنی نی ایته دی.
امریکا کوچلری، جاری ییل نینگ سپتامبر آییده، نیچه هجوم بیلن یوزمه یوز بولیشی بیلن، محلی پولیس کوچلری نینگ تعلیم بیریشی نی بیر مدت گه قدر تعلیق حالتیگه کیلتیرگن ایدی.
افغان خوف سیزلیک کوچلری ناتو تمانیدن تعلیم دن اوتکزیلیشی، مذکور کوچلر 2014 نچی ییلی ده افغانستان دن چیقیب کیتیشی دن آلدینکی اساسی برنامه لریدن حسابلنیشی ایتیله دی.
دوشنبه کونی یوزبیرگن باشقه بیر حادثه ده، شمالی جوزجان ولایتی قوش تیپه تومنیده محلی پولیس ضابطی آلتی نفر همکارینی آتیب تشله گن.
طالبان سوزچی سی نینگ بی بی سیگه ایتیشیچه، قوش تیپه تومنیده گی پولیسی انچه دن بیری طالبان ایاغچی سی بولگن.


text:
مرغیلانلیک اکرم جان اکه ویلاسیپیدده جهان بیلله شوویگه بارماقچی
اصل کسبی دوردگار بولگن 60 یاشلی فوتبال سیور صحبت داشیمیزنینگ ایتیشیچه، برازیل گه باریب، پیله وکریستیه نو رونالدو بیلن کوره شماقچی آلمانیه ملی تیرمه جماعه سی نینگ جهان چیمپی یانی بولیشی نی کورماقچی.
"پیلی، منه یقینده" آلتین توپ" آلدی، او کیشی بیلن بیر باریب، قول بیریب سوره شیب، بوندن اول آلمانیه ده مردانه بیلن اوچره شگنمن، مقصدیم- آرزو هوسیم شو فوتبال چی لر بیلن کوره شیش، کیین برزیلیه ده گی تاریخی اهمیت گه ایگه جایلرنی زیارت قیلیش"،- دییدی صحبتداشیمیز.
عینی اورینده ایسله تیب اوتیش جایز، بو- اکرم اکه معروف جانوونینگ ایلک بار بونگه اوخشش غیر عادتی وکیشی نینگ عقلی نی شاشیرووچی تکلیف بیلن چیقیشی ایمس.
او کیشی 2006 ییلگی جهان چیمپی یانه تی پیتیده هم میزبان آلمانیه گه ویلاسیپیدده بارگن و اوزلری عایله وی بولیب عشق بازلیک قیلووچی مونیخ نینگ "بوه ریه" کلوبی افسانه وی دروازه بانی آلیویرکن نینگ دسترخوانی هم آلیشگه موفق بولگن.
اکرم اکه آلویرکنینگ کته فوتبال دن خیرله شوو تدبیریده هم شخصن اشتراک ایتیب، اونگه اوزبیکانه زرباف تون و دوپپی کییدیرگن بیرینچی حاضرچه سونگی اوزبیکستانلیک بوله دی.
او کیشی جنوبی افریقا ده بوایب اوتگن سونگی جهان بیلله شووی گه هم باریش ریجه سیده بولگن لیک لری، اما اوشه پیتده قان لریده شکر مقداری بیرآز بلند بولگنی اوچون، طبی تیکشیروودن اوته آلمه گن لری نی هم ایته دی.
صحبت داشیمیزگه کوره، حاضر برازیل یه گه باریش و بوگلگی نتیجه لری نی عملگه آشیریش اوچون لازم حجت لرنی تیارلش حرکتی دیر.
اگر، همه سی کونگیلده گی دیک عملگه آشسه، اکرم اکه فبروری آی اخیری و مارچ آی باش لریده دوردگار هم کسبی و محلی ژورنالیست لردن بیری بیلن بیرگه لیکده اوچ کیشی له شیب شخصی ویلاپیدده یولگه چیقماقچی.
او کیشی ایتیشیچه، اوزبیکستان تشقی ایشلر وزیرلیگی دن ایلچیخانه لرگه کیریش، چیقیش و ترانزیت ویزه لر آلیش اوچون کفالت خطی نی آلگچ، اوز سفرینی باشلش نی کوزلب توریشیبدی.
برازیلده بولیب اوته جک فوتبال بوییچه بو ییلگی جهان بیلله شووی ایسه، 12جون کونی باشلنه دی و 13 جون گه قدر دوام ایته دی.
اکرم اکه شو وقت گچه برازیل گه ییتیب آلیش اوچون همراه لری بیلن ویلاسپیدده قریب 13مینگ چقیریم یولنی باسیب اوتیش کیره ک بوله دی.
"ایندی، یول نینگ قیین چیلیگی نی بوله دی. اما، ایی ایسکی لرنینگ بیر گپی بارکی، " جان چیکمه سنگ، جانانه قه یده"، دییدی. مستقللیککه ایریشگنیمیزدن کیین بیزنی حاضر دنیا تن آله یپدی. دنیاگه اوزبیکستاننی ینه بیر بارتن آلدیرماقچی من"،- دییدی صحبت داشیمیز.
" بویانگی، منه، تورکستان، ایران، تورکیه گه کیریب، انیق راقدن برازیل نینگ ویزه سی نی آلیب، کیین افریقا تامانگه یول آله میز. عمان نینگ قیرغاغیگه چیقیب آلگچ، اویاغیگه کیمه می، بیز نرسه ییتیب آله میز".
اکرم اکه آلیسدن- آلیش سفرلری نینگ صرف- خرجتی هم اوزینی ضررچه چوچیتمه یاتگنی، مساله نینگ بو تاماندن هم کونگیللری توق ایکنی نی تاکیدله یدی.
"آلمانیگه کیته یاتگن پیتیمده قیزیل یریم آی جمعیت یوللرده دایر- درمانلر بیلن، هر تامانلمه یاردم بیریشگن. کیین بیر خانه لی کورتیرمنی ساتیب، مبلغ، قیلیب کیتگنمن. ایندی، مرغیلانیمیزده، فرغانه میز جوده یم کوپ سپورت گه قیزیقه دیگن آدم لریمیز بار. اولر یاردم بیریشه دی خودا خواهلسه، هیچ قنده ی قیین چیلیک بولمه یدیو. نیمه گه کی، بیز یخشی نیتی بیلن چیقه یپمیز"،- دییدی او کیشی.
اکرم اکه نینگ ایتیشیچه، آلمانیه ملی تیرمه جماعه سی جهان بیلله شووی بوله دی، دیگن امیدده لر وشو باعث هم، برازیل گه بارگچ، عینی"بورگوت" لرگه عشق بازلیک قیلماقچی دیر.
"اگر، آلمانیه جهان بیلله شووی نی بولسه، مین جوده یم، بی حد خرسندبوله من. نیگه کی، آلمانیه اوچ گلدن بیری جوده قتیق حرکت قیله یپدی، اما کوباکنی آله آلمه یپدی. خدا خواه لسه، آلما نیه جهان چیمپیانی بوله دی. فینلده ایتالیا بیلن توشه دی".
" ینه، برازیل گه بارگچ، کریستینو رونالدونی بیر بغریمگه باسسه من دییمن"،- دییدی صحبت داشیمیز.
آلیس یولگه حاضرلیک کوره یاتگن صحبت داشیمیز نینگ ایتیشیچه، برازیل گه فقط باریشده ویلاسیپددن فایده له نیشماقچی، اما قه یتیشده، نقلیات واسطه سی نی تنلب اوتیریشمه یدی.
"مین وطن گه کیریب کیله یاتگن پیتیمده یم کوزیم گه توپراغی نی سورتیب، اوندن کیین کیره من. چیقیب گیته یاتگن پیتیمده،" شو توپراقدن مینی اییرمه گین"، دیب، دعا قیلیب، خدا دن سوره ب، چیقیب کیته من"،- دییدی اکرم اکه صحبتیمیز سونگی ده.
اوز اورنیده ایسله تیب اوتیش جایز، اوزبیکستان میلی تیرمه جماعه سی نینگ میلادی 2014 ییل گی جهان چیمپیه ناتیگه چیقیش ریجه سی اینگ سونگی کیلیب، چیپپککه چیققن، جماعه دستلبکی پیلی- آف باسقیچده هر ایکی اویین نتیجه سی گه موفق، لارده نیه گه یینگیلیب، بو کبی امکانیت دن مساوی قالگندی.
اما اوزبیکستان لیک تنیقلی حکم روشن ایرمه توو اوز گروهی بیلن فیفا حکم لر کمیته سی نینگ برازیلده بولیب اوته جک جهان بیلله شووی اویین لرینی باشقره دیگن حکم لر رویخطیگه توشیش گه موفق بولگن.
اوزبیکستان میلی تیرمه جماعه سی اوز تاریخیده بو کبسی شرف گه هلی چه ایریشمه گن بولسه هم، روشن ایرمه توو اوچون بو- او حکم لیک قیله جک کیتمه – کیت ایکینچی جهان بیرینچی لیگی بوله دی.


text:
باکی دولت اونیوئرسیتتینده گؤزلّیک یاریشی کئچیریلیب
اونیوئرسیتئتین مطبوعات خیدمتیندن آخار.آذ-ا وئریلن معلوماتا گؤره، "میستئر اند میسس" باشلیغی آلتیندا کئچیریلن یاریشمادا اونیوئرسیتئتین ان گؤزل قیزی و ان یاریشیقلی اوغلانی سئچیایب.
تورال سفروفون لاییحه سی اساسیندا باش توتان یاریش "ستریتستیل" مرحله سی ایله باشلاییب. ایشتیراکچیلار ایلک مرحله ده کؤچه گئییملرینی نماییش ائتدیریبلر.
فینالین ایکینجی مرحله سینده ایشتیراکچیلار موسیقی ایفا ائدیبلر.
اؤچؤنجؤ مرحله ده ایسه کوکتئیل گئییملری، یعنی مراسیم گییملری نإماییش ائتدیریلیب.
نهایت، فینالدا مونصیفلر خانیملاردا ووصالیتا ممدوانی میسس ب د و بیرینجی یئر، اوغلانلاردا ایسه ایلهام قولوزاده نی میستئر ب د و بیرینجی یئر اعلان ائدیبلر.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آنانین قابارلی اللری
ایستـــــــه دیم تا کی دادام ذره محبــــــت لرینــــی
سن محبت بولاغین گؤرنه بولاندیـــــــردین آنـــــا
باغلامیشدین اوره گــــــــــیم وارلــــیقینا امیدیله سن
تار اومیدی قیریب جاندان اوساندیـــــردین آنـــــــا
اللــــــرین چالـــدی قابار، قاش قاباق ائتمک یئرینه
سن «گولوش لاله» سینی مهریله، یاندیردین آنـــــا
سن چکـــــن غــــم داغینی داغ گؤتورمزدی بیلیره م
بیزه چکمک له امــــک، وارلیغی قاندیردین آنــــــا
محمد حسن حیدری
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: آنا,آنا شعرلری,آنا شعری,آنالار,آنام,تورکی شعر |


text:
افغانستانده یوقاری مرتبه لی بیر دولت مسئولی ناتانیش قوراللی کیشی لر تامانیدن آتیب اولدیریلدی
اوشبو حادثه بوگون ایرته لب افغانستان نینگ نیمروز ولایتیده یوز بیردی
ناتانیش قوراللی کیشی لر نیمروز ولایتی چخانسور اولسواللیگی نینگ اولسوالی آقا محمد فضلی نی آتیب اولدیردی.
خودی منه شوو حادثه افغانستان وقتی بیلن بوگون (دوشنبه جوزا آیی نینگ 29 نچی کونی) ایرته لب ساعت 8 دن 30 دقیقه اوتگنده ولایت مرکزیده یوز بیردی.
نیمروز ولایتی سوزلاوچیسی احمد عرب, اوشبو هجوم نینگ موترسایکل لیک قوراللی کیشی لر تامانیدن اویوشتیریلگن لیگی نی بیلدیردی.
حاضرچه اوشبو هجوم نینگ مسئولیتی نی هیچ بیر تامان اوز بوینی گه آلگن ایمس.
بیراق, احمد عرب, اوشبو خصوصده جنائی تحقیقات نینگ باشله گن لیگی نی بیلدیردی.
جنوبغربده اورین آلگن و بیش اولسواللیک گه ایگه نیمروز ولایتی پاکستان و همده ایران بیلن چیگره داش بیر ولایت دن عبارت.


text:
بیز روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینله اس-۵۰۰ سیستملرینین آلینماسی ایله باغلی دانیشیقلار آپارمیشیق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «حابرتورک» قزتینه موصاحیبهسینده تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان سؤیلهییب.
«راضیلاشمایا اساساً، بیرینجی مرحلهده اس-۴۰۰-لرین بیرگه ایستحصالیندان صحبت گئتمیر. لاکین بیز ایکینجی مرحلهده بونونلا باغلی راضیلیق الده ائدجییمیزه اومید ائدیریک. بیز اس-۴۰۰-لرین آلیشی ایله کیفایتلنمیجییک. ولادیمیر پوتینله اس-۵۰۰-لری ده آرتیق موذاکیره ائتمیشیک»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، اس-۵۰۰-لر روسییانین ان یئنی زنیت-راکت کومپلکسلریدیر. بو سیستم هلهلیک روسییا اوردوسونون آرسنالینا قبول ائدیلمهییب. اوستهلیک، اونون تکنیکی گؤستریجیلری ده گیزلی ساخلانیلیر.


text:
عراق کرد منطقوي باشقرووی: جدّي نتیجه لری بوله دیگن خوفلی بیر قرار
سیاسی مقاله
عراق کرد منطقوي باشقرووی رفراندومی: جدّي نتیجه لری بوله دیگن خوفلی بیر قرار
اربیلده گی کرد رهبرلر، عراقنی پارچه لش و اوزلری نینگ اینگ یقین دوستی بولگن تورکيه دن اوزینی اوزاقلشتیریب، خلقی نینگ سیاسي و اقتصادي منفعتلرینی خوفگه سالدی.
عراق کرد منطقوي باشقرووی 25- سپتمبرده آلگن رفراندوم اوتکزیش قراری منطقوي همده گلوبال بیر ییریک انقراضنی اوجلنتیره دی. کیلگوسی کونلرده تیبره نیشلر ینه هم اوج آلیشی کوتیلماقده. عراقلیک کردلر اوزلرینی چیتلش و ییللر مابینیده حاصل قیلگن وضعیتنی بای بیریش وضعیتینی کوزگه آلگن بوله دی. اربیل نینگ رفراندوم قرارینی، مستقللیک اوچون می، یوقسه بغدادگه قرشی اوزینی مستحکملش اوچون می؟ سوالی ایسگه کیلینگن نقطهی نظردن ایسه موضوع نینگ تشقریسیده قاله دی. اوشبو قرار نینگ جدّي نتیجه لری بوله دی و نتیجه لر تورلی درجه ده حس ایتیله دی.
22- سپتمبرده اوتکزیلگن تورکيه ملي خوفسیزلیک کینگشی ییغیلیشی، رفراندومنی «غیری قانوني و قبول قیلینمس» ایکنینی معلوم قیلگن بیر بیانات بیلن یکونلندی.
ترامپ باشقرووی رفراندومنی «تحریک قیلووچی و برقرارلیکنی بوزووچی» دیب بهاله دی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کینگشی هم اوخشه ش بیر آگاهلنتیروو بیانات ترقه تیب، اربیلگه رفراندومنی کنسل قیلیش یاکه کیچیکتیریشگه چقیردی. اروپا و کورفز اولکه لری هم اوخشه ش اعلامیه ترقه تدی.
عراق نینگ پارچه لنیشینی حمایه قیلگن هیچ بیر اولکه یوق. یگانه استثنا باردیر، او باش وزیر نتانیاهو مستقل بیر کردستان نینگ توزیلیشینی آچیق روشده حمایه قیلدی. منطقه نینگ حقیقتلرینی نظرگه توتگنده، کردلر ممنون بولیش اورنیگه قیغولنیشی کیره ک شبهه لی بیر حمایه دیر.
حالی حاضر بغداد، مستقللیک رفراندومیگه قرشی بیر قطار قدملر تشلهگن وضعیتده.
ایران ایسه سلیمانيه و اربیلگه هوا ساحه سینی یاپیب قویگن وضعیتده. تورکيه تورلی چاره- تدبیرلر باره سیده فعالیت آلیب بارماقده. باشقه اولکه لر هم کتّه احتمال اوخشه ش عکس العمل لر کورسهتهدی.
هیچ شبهه سیز عراقلیک کردلر، عربلر، تورکمنلر وعراق جمعیتینی تشکیل ایتگن باشقه گروهلر قدَر تینچلیک خوفسیزلیک و فراوانلیککه حقی باردیر. اولر هم، سنّی و شیعه جمعیتلر قدَر، ظالم، باسیم قیلگن بیر باشقروونینگ قولی نینگ آستیده عذاب تارتماقده . اولر هم عراق جمعیتیگه تورلی شکللرده حصه قوشگنلر.
عراقلیک کردلر بغداد بیلن بولگن کیلیشماوچیلیگی قانوني قیغولرگه تیه نماقده ایدی. شو بیر حقیقتدیر بغداد، فقطگینه عراق کرد منطقوي باشقرووی بیلن علاقهلی ایمس. عینِ زمانده سنّی عربلر و تورکمنلر بیلن هم علاقهسی جوده مهم بولگن خوفسیزلیک و سیاسي مسأله لرده یوتوقسیز بولگن. هر ایکّی مالکی حکومتی اوزلشتیرگن مذهبچی سیاستی، عراق خلقینی بیر بیرگه لیکده یشه شی اوچون کیره ک بولگن ایشانچ و امید حسسینی یوق قیلگن. کردلر بو مسوولیتسیز و کتّه ضرر بیرگن سیاستدن ضرر کورگنلر. فقط سنّی عربلر و تورکمنلر هم بو عذابگه اولرگه هم مشترک.
سونگی تحلیللرده عراقلیک کردلر عراق نینگ 2003 ییلدهگی اشغالیدن کیین یوزهگه کیلگن قیینچیلیکلر آلدیده اوزیگه خاص اورینلرگه ایگه بولمه دی. لیکن، عراق کرد منطقوي باشقرووی عراق نینگ 10 ییلدن آرتیق دوام ایتگن بحرانگه قرهمهی جوده کتّه امکانیتلرنی قولگه کیریتدی. عراق کرد منطقوي باشقرووی حاضرده ذاتاً اوز حزبیگه، بیراغیگه، خوفسیزلیک کوچلریگه یعنی پیشمرگه کوچلریگه، چیگره و گمرک نظارتی، حتا پول بیرلیگیگه ایگه بولگن فدرال باشقروودیر. عراقده باشقه هیچ بیر گروه بوندهی امکانیتلرگه ایگه ایمس. و رفراندوم قراری منه شو امکانیتلرنی خطرگه سالدی.
هر بیر اتنیک گروه نینگ اوز دولتیگه ایگه بولیشگه اینتیلیشی شبهه اویغاته دی و بو اوته خطرلی ادعا دیر. بو نینگ آخری یوق. بو منطق بیلن اروپاده، امریکا قوشمه ایالتلریده، افریقاده و آسیاده مینگلب ینگی دولتلرنی پیدا قیلیش ممکن. منطقوي اتفاقلر خلقلرگه خدمت قیلگن بیر دورده دولتلرنی ایکّیگه بولیش نینگ فایده سی یوق.
عراقلیک کردلر نینگ خواطرلری عراق نینگ توپراق بوتونلیگی و سیاسي ایرکینلیگی دایره سیده محاکمه قیلینیشی کیرهک. عراق نینگ بولینیشی اونینگسیز هم منطقهده خوفسیزلیک تخطری دوام ایتگن بیر پیتده، آلدینی آلیب بولمه یدیگن نزاعلرگه سبب بوله دی. عراق اساسی قانونیگه کوره، قانوني کوچگه ایگه بولمهگن رفراندوم هیچ بیر دولت یاکه خلق ارا تشکیلات تامانیدن تن آلینمه یدی.
تورکيه اینگ مشقتلی کونلرده هم عراق کردلرینی سیاسي و اقتصادي جهتدن قوللب قوّتلهگن. لیکن، اربیلدهگی کرد رهبرلر اوز خلقلری نینگ سیاسي و اقتصادي منفعتلرینی عراقنی بولیشگه تشبث قیلگن حالده و اوزینی تورکيهدن اوزاقلشتیرگن حالده خطرگه سالماقده.
رفراندوم نینگ اوزی قانونگه خلاف ایکن، بونگه قوشیمچه روشده معمالی حدود بولگن و عراق کرد منطقوي باشقرووی ترکیبیده بولمهگن کرکوکنی هم رفراندوم جریانیگه مجبورلش او ییرده یشه گن تورکمن و عربلرنی قیین احوالگه ساله دی. تورکيه عراق تورکمنلری بیلن اوزیگه خاص یقین علاقهده بولگنی اوچون کرکوکده گی اوزگریشلردن خواطرده. کرکوکده دموگرافیک توزیلیشنی اوزگرتیریش حرکتلری اونینگسیز هم اوته خطرلی سیاست ایدی. کرکوکده رفراندوم اوتکزیش ایسه، اوشبو تاریخي شهرده بعضی اتنیک نزاعلرنی کیلتیریب چیقره دی. بو سیاست فقطگینه عراق کرد منطقوي باشقروویگه ضرر بیره دی.
بو آگاهلنتیروولرگه قره مه ی، عراق کرد منطقوي باشقرووی ییتکچیلری رفراندومنی بیر عمللب اوتکزدیلر. بو قرارنینگ سلبي نتیجه لری برچهگه معلوم. بوندن کیینگی اساسي وظیفه رفراندومنی تن آلمه سلیک، مذاکره لرنی بغداد حکومتی بیلن عراق نینگ توپراق بوتونلیگی و سیاسي ایرکینلیگی دایره سیده آلیب باریش دیر.
جمهور رئیس لیک سوزلاوچیسی ابراهیم قلین نینگ دایلی صیاح روزنامه سیگه نشر بولگن 26.09.2017 تاریخده گی مقاله سی


text:
2030 آدلی اگیتیم بلگهسینین ایران اسلام جمهوریتینده لغو ائدیلمه ندنلری؟- ماناس چاملی
tebaren | 10:02 - 29.09.2017
(ولایت فقیه ایلکهلرینه دایانان ایدئولوژیک تمللر و اولوسلارآراسی ائورنسل دگرلر چلیشکیسی)
گیریش
تاریخ بویو هر بیر یؤنتیم سیستمینده یئر آلان کادرو، توپلوم ادارهسینده ایناندیقلاری تمللر اساسیندا بیر سیرا ایلکهلرله حکومت ائدیب، باشیندا اولدوقلاری توپلومو یؤنلتمیشلر. آنجاق تاریخده یاشامیش چئشیدلی یؤنتیم سیستملرین دوغرو و یا یانلیش اولدوقلارینا قرار وئرمک و بیر محکمه اداسیایله محکوم و یا تبرئه ائتمک، ان آزیندان اوزاق تاریخلرده گرچکلشن اولایلار اوچون او قدرده راحات اولمادیغی کیمی ممکن اولمایان مسئلهدیر. اولغونلاشمامیش انسانلیق تاریخی ان آزیندان ایگیرمینجی یوز ایلین اورتالارینا قدر بیر سیرا اورتاق انسانلیق و دوغال دگرلرین اؤنمینی آنلامامیش و سورکلی چکیشمهلر و قانلی ساواشلار یاشامیش. سرعتله صنایعلشمگه دوغرو گئدن اؤلکهلر، گلهنکسل یاشامدان مودرن چاغا آیاق باساراق عینی زاماندا بیلمهیهرک دوغال قایناقلاری توکتمگه مشغول اولورکن، بیر طرفدن ده آز بیر زامان دیلیمینده جیدی شکیلده چئوره سورونلاری ایله قارشی قارشیا قالمیشلار.
قوشقوسوز انسالیق تاریخینین جان آلیجی و عینی زاماندا بیر سیرا اورتاق دگرلرین میلّتلر و توپلوملار طرفیندن گؤرولمهسینه نهدن اولان، ایگیرمینجی یوزایلین اورتالاریندا باش وئرن ایکینجی دونیا ساواشی اولموشدور. بیلینن شکلی ایله یانداشلارییلا بیرلیکده، ایکی جبههیه آیریلان دونیانین اؤنملی اؤلکهلری اؤزللیکله آمریکا و آوروپادا اولان اؤلکهلر، ایکینجی دونیا ساواشیندا قارشی قارشیا گلمیشلر. بیر سیرا اؤلکهلرین یاییلماجی خیاللاری و ایرقچی ایدئولوژیک گؤروشلری دوغرولتوسوندا باشلانان و ایللرجه سورن ایکینجی دونیا ساواشی میلیونلارجا انسانین اؤلومو و بیر چوخ شهرین و اؤلکهنین داغیلماسییلا سونوجلانمیشدیر. بو اولدوقجا آجی سونوجلاری یاشایان و گؤرن دونیا، آرتیق بیر سیرا اورتاق دگرلر اوزرینده اوزلاشیب آنلاشما یوللارینی آراماغا باشلامیش و قوشقوسوز ایلک اؤنملی گیریشیمی “بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین” یارادیلماسی اولموشدور. آنجاق بو تشکیلاتین قورولوشوندان 70 ایلدن آرتیق گئچمهسینه باخمایاراق سورونلار و ساواشلار ان شدتلی و قانلی بیچیمی ایله دوام ائتمکدهدیر. حاقلی بیر بیچیمده چاغیمیزین ان ساپقین خستهلیگی اولاراق نیتهلندیریلمکده اولان ترور و تروریزم، چاغیمیزین ان یئنی اورونلریندن اولماسادا، قوشقوسوز ان تهلوکهلیسیدیر. سرعتله بیلینجسیز بیر شکیلده توکتیلن قایناقلار و فسیل انرژیلرین یایقین اولاراق ایشلهدیلمهسی، جیدی چئوره سورونلارینی آردیجا گتیرمیشدیر. گلیر داغیلیمیندا بیر چوخ فاکتورون ائتگیلی اولماسینا باخمایاراق یاشانان فاحیش و چوخ یؤنلو عدالتسیزلیکلر، دونیانین هر بوجاغیندا یوخسول و آج توپلوملار یاراتمیش و سیخ-سیخ توپلو گؤچلره نهدن اولموشدور. آرتیق انسانلیق، بیر چوخ اولوسلارآراسی جیدی سورونلارلا قارشی قارشییا قالمیشکن، بو سورونلارین اؤلکهلر طرفیندن تک باشلارینا میلّی دوزئیده چؤزولهبیلمهیهجکلری سینیرلارا اولاشماسی، بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین اؤنمی و اوینایابیلهجگی اوزلاشدیریجی رولونو داها دا بلیرگینلشدیرمکدهدیر. بللی آرالیقلاردا بیرلشمیش میلّتلر بونیهسینده دوزنلنن و چئشیدلی مسئلهلری قونو ائدن آندلاشمالار و کنوانسیونلار و اؤزللیکله انسان حاقلاری بیلدیریسی بو دوغرولتودا آتیلان اؤنملی آددیملاردان ساییلماقدادیر.
بیرلشمیش میلتلر و بونیهسینده اولان یونسکو و یونیسف کیمی اؤنملی قوروم و قورولوشلار، چئشیدلی کورهسل قونولارین و پروبلملرین چؤزومونده، البته بیر سیرا قونودا باشاریسیز اولمالارینا باخمایاراق گؤستردیکلری چابالار، قوشقوسوز یئنی چاغیمیزین مودرن ائورنسل انسان حاقلاری، چئوره دویارلیلیغی و یایغینلاشان یوخسوللوق و گلیر داغیلیمینین اورتادان قالدیریلماسی قونولاریندا مودرن دونیا طرفیندن قبول گؤرموش ایلکهلری اورتایا قویماقدا باشاریلی ساییلماقدادیر.
2015 ایلینده بیرلشمیش میللتلر(آلت قوروملاری او جملهدن یونسکو و یونیسف سازمانلارینین امکداشلیغی ایله) طرفیندن 2030 ایلینه قدر 15 ایللیک بیر زامان دیلیمینده آماجلانان اولوسلارآراسی اگیتیم پروقرامینین حاضیرلانماسی و بیر چوخ اؤلکه طرفیندن امضالاناراق قبول گؤرمهسی و باشچیلاری طرفیندن اؤز اؤلکهلرینده اجراسی اوچون گرکن یاسال تعهدلرین وئریلمهسی، هئچ شبههسیز 21-جی یوز ایلین کورهسل دوزئیده درین و چؤزولمهسی زور اولان بیر چوخ کورهسل پروبلمین حلّی اوچون ان اؤنملی آددیملاردان ساییلماقدادیر.
بیر چوخ اؤلکه کیمی ایران اسلام جمهوریتی مسئوللاری دا 2015 ایلینین سپتامبر آییندا بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین گنل اوتوروموندا اشتراک ائدهرک بو پروقرامی قبول ائدیب امضالامیش اولدو و اؤلکهده بو پروقرامین اجراسی اوچون ایلک حاضیرلیقلار باشلاندی. آنجاق 2016 ایلینه گلیندیگینده ایران اسلام جمهوریتینین اوست دوزئی مسئوللاری، دینی لیدر آیتالله خامنهای باشدا اولماق اوزره بیر چوخ پلاتفورمدا یازیلی و سؤزل اولاراق الشدیریلمگه باشلاندی. سونوج اولاراق ایران جمهور باشقانی حسن روحانی یؤنتیمینده قورولان باخانلار قورولو توپلانتیسیندا بو پروقرامین سس بیرلیگی ایله لغو ائدیلمهسیندن و اجراسینین دوردورولماسیندان خبر وئریلدی. آردیندان البته بیر چوخ اؤلکه ایچی و دیشی مدیالاردا بو قونو حاقیندا دانیشیلدی و آنالیزلر وئریلدی، آنجاق پروقرامین ایچریگی و دایاندیغی تمللر اساسیندا و ایراندا یارادابیلهجک کؤکسل دگیشیملر باخیمیندان و البته ایران اسلام جمهوریتی مسئوللاری و اؤزللیکله “ولی فقیه” آدییلا تانینان دینی لیدرین سرت بیر شکیلده قارشی دورماسینین نهدنلری آراشدیریلمادی، اولسادا یوزئیسل بیر شکیلده گرچکلشمیش اولدو.
بو یازی، تهراندا اولان یونسکو مرکزی آفیسینین چئویردیگی 2030 اگیتیم پروقرامینی و عینی زاماندا ایران اسلام جمهوریتینین دینی لیدری اولان خامنهای طرفیندن دوزنلنیب امیر و فرمان نیتهلیگی داشییان 1404 آدلی سندی قارشیلاشدیراراق، ایدئولوژیک تمللر باخیمیندان چلیشکیلرینی و بو آنلامدا 2030 آدلی اولوسلارآراسی پروقرامین ایران اسلام جمهوریتینده لغو اولونماسینین اساس نهدنلرینی آراشدیرماغا چالیشاجاقدیر.
اؤلکهنین اداره سیستمی و آماجلاری7 (یئددی) صحیفهده اؤزتلنمیش
آتدیغیم باشلیق اغراق دئییل و گرچک آنلامدا ایران اسلام جمهوریتینین شمسی 1404- نجو ایلینه قدر اداره ائدیلجهگی پروقراملاری چئشیدلی ساحهلرده اؤن گؤرمکدهدیر. تخمینا 7 صحیفهدن اولوشان بو سند، اؤنری و یا جیدییه آلینان بیلیمسل بیر مقاله دئییل. بیر باشا ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری و ولی فقیه طرفیندن دوزنلنمیش و امیر- فرمان نیتهلیگی داشییان اوست دوزئی بیر سنددیر. ایران آنایاساسینین 110- جو اصلینه دایاندیریلدیغی سؤیلهنن بو سند آیتالله خامنهایی طرفیندن اوچ آیری قوه باشچیلارینا گؤندریلدیگی کیمی عینی زاماندا اوست قوروملارادا گؤندریلمیشدیر.
سؤز قونوسو بو اؤنملی سند اؤلکه ایچی سیاستی و ادارهسینین یانی سیرا اؤلکه دیشیندا دا ایران اسلام جمهوریتینین آپاراجاغی سیاستی و یول خریطهسینین آنا خطلرینی چیزمکدهدیر.
1404 آدلی سندی گنل بیر باخیشلا اینجهلدیگیمیزده، آیرینتی وئریلمهدن گنل آنلاملارا دایانان بیر سند اولدوغو آنلاشیلماقدادیر. آنجاق ائله بو گنل آنلاتیم شکلی ایله ده آرخاسیندا اولان ایدئولوژیک تمللر راحاتجا آنلاشیلماقدادیر.
سندین ایلک بؤلومو “ایران اسلام جمهوریتینین گلیشمه و قالخینما پروقرامینین گنل سیاستلری” باشلیغی آلتیندا 20 ایل سونوندا ایرانین نئجه اولماسی و هانسی گلیشیم دوزئیینده اولماسی گرکدیگی یؤنونده داها دوغروسو آرزوسونو دیله گتیرمکدهدیر. ایران اسلام جمهوریتی لیدرینین شمسی 1404-جو ایلین سونوندا گؤرمک ایستهدیگی و آرزو ائتدیگی ایران اسلام جمهوریتی ایکی سطیرده یازیلمیشدیر. آنجاق ایکینجی بؤلومده بیر آز داها آیرینتیلی بیر شکیلده بو گنل آرزو آنلاتیلماغا چالیشیلمیشدیر. ایلک بؤلومده ایران اسلام جمهوریتی، اسلامی و انقلابی کیملیگی ایله برابر بؤلگهده اقتصاد و بیلیم- تکنولوژی ساحهلرینده گلیشمیشلیک دوزئینده ایلک سیرادا و اسلام دونیاسیندا الهام قایناغی اولماسی آرزو ائدیلیر(1404 سندی: ص 1).
سندین ایکینجی باشلیغی آیتالله خامنهاینین ایران توپلومونو 1404 پروقرامی چرچیوهسینده چئشیدلی ساحهلرده گؤرمک ایستهدیگی و آرزو ائتدیگی 7 بؤلوموده بیرآز داها آیرینتیلی اولاراق، آنجاق یئنه ده گنل قاوراملارلا قلمه آلمیشدیر. اوست سطیرلرده ده سؤیلندیگی کیمی 7 بؤلومدن اولوشان بو گنل قاوراملار، ایراندا 1404 ایلینه قدر درین بیر توپلوم مهندیسلیگی پئشینده اولدوغونو گؤستریر. ایران اسلام انقلابینین ایلکهلرینه و ان اؤنملیسی ولایت فقیه ایلکهسینه باغلیلیغین آرتماسی و ایران توپلومو طرفیندن قبول گؤروب منیمسنمهسی دؤنه-دؤنه اوستونه باسیلاراق یازیلمیشدیر. آنجاق توپلومدا یوخسوللوغون و عدالتسیزلیگین اورتادان قالخماسی و بیلیم- تکنولوژی ساحهلرینده گلیشمه آرزوسونون همن آردیندان بو آماجلارین اسلام و البته شیعی اساسلارینا و ان اؤنملیسی ایران اسلام جمهوریتینین قوروجو لیدری اولان ایلک ولی فقیهی، آیت الله خمینینین گؤروشلری و سؤیلملرینه اویغون اولماسی گرکلیلیگینین تاکیدی و قلمه آلینماسی ایلگینج مسئلهلردن بیریدیر. قیساجا اؤلکهده گرچکلشهجک بوتون گلیشمهلر اسلاما و انقلاب ایلکهلرینه و آیت الله خمینینین گؤروشلرینه اویغون اولورسا مشروع ساییلاجاقدیر. 7 بؤلومدن اولوشان بو گنل قاوراملاری 4 کاتئقوریده دگرلندیرمهمیز اؤنملی بیر سونوج الده ائتمهمیز اوچون یارارلی اولابیلر.
- اقتصاد، بیلیم-تکنولوژی و ساوونما(دفاعی) و عسگری ساحهلرده گلیشمه.
- ایران توپلومونون بیر چوخ یؤنده ایرهلیلهمهسی، اؤرنک اولاراق سوسیال حاقلار، ائشیت فرصتلر، گلیر داغیلیمیندا عدالتین ساغلانماسی، یوخسوللوقلا مجادله، فساد و آیریمجیلیقلا (تبعیض) مجادله و اویغون چئوره شرایطینین یارادیلماسی.
- ایران توپلومونون فعال، سوروملو، فداکار، مؤمن، راضی، ایش وجدانی صاحیبی، دیسیپلینلی، اویوملو، انقلابا، اسلامی نظاما و ایرانین گلیشمهسینه متعهد و ایرانلی اولماغا مفتخر اولماسی.
- ایران اسلام انقلابی و ولایت فقیه ایلکهلرینه و قوروجو لیدر آیت الله خمینینین گؤروشلرینه صادق و وفالی بیر توپلوم یئتیشدیرمک، ایران اسلام انقلابینین دونیادا و اؤزللیکله بؤلگهده باشقا اؤلکهلره و میلتلره الهام قایناغی اولماسی یؤنونده چالیشماق.
بیرینجی باشلیق آلتیندا توپلانان قاوراملار بیر باشا اگییتیم سیستمی و اونون توپلومدا یاراتدیغی آلت یاپی ایله ایلگیلیدیر. باخمایاراق کی ایندیکی ایران اؤلکهسینده یؤنتیمدن قایناقلانان گوونلیک و امنیتی باخیش هر ساحهده اؤزونو آچیقجا گؤسترمکدهدیر و اولوشان آتموسفرده بیلیم و تکنولوژینین اورهتیلمهسی و گلیشمهسی گرکسیز فیلترلره تاخیلیب انگللنمکدهدیر. عینی زاماندا گؤزآردی ائدیلن و هر زامان گؤرمزدن گلینن اگیتیم سیستمینین کیفیت و کالیتهسی قوشقوسوز بیلیم- تکنولوژی اورتیمینده ان تمل شرطلردندیر. اؤزگور و کالیتهلی، دونیادا اؤنده گلن اگیتیم قوروملارییلا یاخین ایش بیرلیگی و هر بیر ایدئولوژیک آخیمدان اوزاق اولان بیر اگیتیم سیستمی، اوزون زامان سورهجینده بیلیم و تکنولوژی اورتیمینده دارتیشیلماز گرکسینیملردندیر. آنجاق ایران اسلام جمهوریتینین ان آزیندان ایران اسلام انقلابیندان بو یانا، گونوموزه قدر سوره گلن اگیتیم سیستمینی گنل باخیشلا اینجهلدیگیمیزده و اؤزللیکله سون ایللرده دوغرودان آیتالله خامنهاینین گؤستریشلرییله باش وئرن کؤکلو دگیشیکلره باخدیغیمیز زامان آچیق بیر شکیلده ایران اسلام جمهوریتی اگیتیم پولیتیکاسینین و سیستمینین نه درجهده گونوموز شرطلری ایله مقایسهده بیر چوخ یؤنده یئترسیز و یانلیش اولدوغونو گؤرهبیلریک. بوتون قاتمانلاریندا و بوتون مقطعلرده ایلک اوخول اؤنجهسی اگیتیمدن باشلایاراق اونیورسیتهنین سون آشاماسینا قدر شیعی-اسلامی شریعت قوراللاری اساسیندا دیزاین ائدیلمیش، اؤزگور اولمایان بیر اگیتیم سیستمینه محکوم اولان ایران توپلومو نه قدر بیلیم ساحهسینده گلیشمه گؤسترهبیلرکی!
اؤته یاندان ایران اسلام انقلابیندان اؤنجه پهلوی دؤنمینده تملی قویولان و آنا خطلری چیزیلن تک دیللی و تک کولتورلو پان فارسیسم و شوونیسم ایدئولوژیسینه دایاندیریلان بیر اگیتیم سیستمی ان آزیندان بو یؤنده بوتون آنا چیزگیلرینی قورویاراق ایران اسلام جمهوریتی یؤنتیمینده گونوموزه داشینمیش و وارلیغینی سوردورمکدهدیر. ایرهلیدهکی سطیرلرده ده اؤرنکلری ایله قارشیلاشاجاغیمیز اوزره فارس دیلی- ادبیاتی، تاریخی و کولتوروندن باشقا ایران جوغرافیاسیندا هئچ بیر میلّتین و آزینلیغین وارلیغینی بئله قبول ائتمهین و ایران حکومتینین آسیمیلاسیون پولیتیکاسینین ان ائتگین آراجینا دؤنوشن بیر اگیتیم سیستمی ایله قارشی قارشیا اولدوغوموز حقیقتینی آنلاماق عینی زاماندا بو اگیتیم پولیتیکاسینین بیلیم و تکنولوژی ساحهلرینده باشاریسیزلیغینین آچیق نهدنلرینی آنلاماغیمیز اوچون یارارلی اؤرنکلردیر.
3-جو و 4-جو باشلیق آلتیندا توپلادیغیمیز قاوراملار ایسه ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری و مسئوللاری طرفیندن ایران توپلوموندا حیاتا گئچیرمک ایستهدیکلری قیسا و اوزون مدت توپلوم مهندیسلیک پروقراملارینین اساس آماجلاری نیتهلیگیندهدیر. آغیر آسیمیلاسیون سیاستی و شیعی- اسلامی ایدئولوژیسینه دایاندیریلان بو باخیش آچیسی قوشقوسوز اؤلکه اداره سیستمینین بوتون قاتمانلارینین اساس پروقرامینی اولوشدورماقدادیر.
2-جی باشلیق آلتیندا توپلانان اولدوقجا گنل قاوراملار ایسه بیر باشا اؤلکه اداره سیستمینین عادل و دموکراتیک اولوب اولماماسییلا ایلگیلیدیر. ایران اسلام جمهوریتی یؤنهتیمینین دموکراتیک و عادل دگرلردن نه قدر اوزاق اولماسی و چلیشمهسی گرچگینی نظره آلدیغیمیزدا، قولاغا خوش گلن بو سؤیلنن سؤزلرین اؤلکه گرچکلرییله اؤرتوشوب اؤرتوشمهیهجگی حاقدا اؤلچوم مکانیزماسی سادهجه توپلومون وجدانیدیر.
سؤز قونوسو 1404 یول خریطهسی سندینده آچیقلاماغا چالیشدیغیمیز گنل آماجلار بؤلوموندن سونرا گلن ان اؤنملی بؤلوم ایسه آیرینتیلی بیر شکیلده آنجاق یئنه ده گنل قاوراملار اوزریندن 4 آنا باشلیق و توپلام 52 ماده ده آنلاتیلان 20 ایللیک آماجلار و امیرلردیر.
ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری اولان آیت الله خامنهای طرفیندن حاضیرلادیلیب و حکومتین اوست قوروملارینا گؤندریلن 1404 سندی، توپلام 52 ماده ده و 4 آنا باشلیقدا حاضیرلانمیشدیر.
ایلک باشلیق 11 مادهدن اولوشماقدا و “کولتورل قونولار، بیلیم و تکنولوژی” آدینی داشیماقدادیر. “توپلومسال قونولار، سیاسی، ساوونما(دفاعی) و گوونلیک” قونولاری ایسه 16 مادهده، ایکینجی باشلیق اولاراق قارشیمیزا چیخماقدادیر. اوچونجو باشلیق “سیاسی ایلیشکیلر و خارجی ایلیشکیلر” مؤضوعسوندا اولوب 6 مادهدن اولوشماقدادیر. دؤردونجو و سون بؤلوم “اقتصادی قونولار” اولاراق 19 بؤلومدن اولوشماقدادیر.
اوست سطیرلرده سؤیلندیگی کیمی 11 مادهدن اولوشان کولتور و بیلیم-تکنولوژی قونولاری ان اساس بؤلوم اولاراق اؤنه چیخماقدادیر. ایلک ایکی ماده بیر باشا شیعی-اسلامی و دینی ایدئولوژیک باخیشین توپلومدا یایغینلاشدیریلماسی یؤنونده پروقراملارین حیاتا گئچیریلمهسی امرینی وئریر. ایران اسلام انقلابینین و قوروجو لیدرینین گؤروش و سؤیلملری بیر اؤلچو کیمی قلمه آلیناراق سونولموشدور. آنجاق ایلگینج مسئلهلردن بیری ایسه 5-جی مادهده اسلام و انقلاب ایلکهلری اساسیندا ایراندا بیرلیک و میلی کیملیگین گوجلندیریلمهسی امری وئریلدیکدن سونرا، ایران اؤلکهسینین تک رسمی دیلی اولان فارس دیلینین جیدی بیر شکیلده گوجلنمهسی امر ائدیلیر.
11 مادهدن اولوشان کولتور بؤلؤمونون 6-جی مادهسینین ایچریگی ایسه اولدوقجا دقت چکیجیدیر. دوشمنلری تانیما بیلینجی و موتیواسیونون آرتماسی و درینلشمهسی آچیقجا ایفاده ائدیلیر. ایران اسلام جمهوریتی سیاستی و ایدئولوژیک باخیش آچیسینی قورولوشوندان بری گؤز اؤنونده آلیرساق بو البته چوخدا شاشیردیجی اولمامالیدیر. ایران یؤنتیمی پهلوی سیستمی داخیل اؤز کیملیک و یؤنتیم مشروعیتلرینی، اؤتهکیلشدیرمه و اؤزگهلشدیرمه باخیش آچیسی و بو یانلیش تمللر اوستونده قوردوقلاری دوشمانلیق ایلیشکیسی و دوشمان یاراتما پولیتیکاسی ایله قازانماق ایستهمیشلر. سورکلی بیر دوشمان یاراتما پولیتیکاسینین گودولدوگو یؤنتیم سیستمینده، اوزون زاماندا توپلوم پیسیکولوژیسینین نئجه و هانسی یؤنده ائتگیلندیگی آچیقجا اورتادادیر و اونوتماماق گرکیرکی سؤز قونوسو 1404 پروقرامینین، زامان باخیمیندان هله یاریسی گئریده بوراخیلمیشدیر.
گئری قالان مادهلرده ده آشاغی یوخاری عینی قاوراملار یئر آلماقدادیر. اؤرنک اولاراق فرهنگی تهاجم ایله مجادله، اسلامی ایرانین الده ائتدیکلرینی دونیایا گؤسترمک آماجییلا مئدیا چالیشمالارینین آپاریلماسی، “امر به معروف و نهی از منکر” ایلکهسینه اؤزن گؤسترمک.
باخمایاراق کی ایران اؤلکهسی نئچه میلّیتلی و نئچه کولتورلو ونئچه دیللی بیر اؤلکهدیر و بو چئشیدلیلیک اوزون زاماندان بری سوره گلن بیر بیرلیکده یاشاما کولتورونون اولوشماسینا نهدن اولمالیدیر؛ آنجاق ان آزیندان سون 100 ایلدن بری تک میلّت و تک دیل سیاستی پاراللینده آغیر بیر آسیمیلاسیون پولیتیکاسی اویغولانمیشدیر. 1404 آدلی سند ایسه یئنه بو آسیمیلاسیون سیاستینی و تک میلّت- تک دیل- تک کولتور پولیتیکاسینی عیناً و بوتون گنل خطلری ایله داوام ائتمکده قرارلی گؤرونور. گؤرمزدن گلینن فارس اولمایان میلّیتلرین دیللری و کولتورلری، توپلومسال- سیاسال و کولتورل ائشیتسیزلیک سیاستی گلهنکسل اولاراق بو اوست دوزئی سندده ده ان اؤنملی مسئلهلردندیر.
بوتون بونلاردان سونرا یونسکو قورومونون حاضیرلادیغی 2030 آدلی اگیتیم پروقرامینین ایران اسلام جمهوریتی طرفیندن لغو ائدیلمهسی داها دا آنلاشیلیر. آنجاق 2030 اگیتیم پروقرامینین ایچریگینی اوخویوب آنلامادان ساغلیقلی بیر سونوج الده ائتمک ممکن دئییل. تام دا بو نهدنله 60 صحیفهدن اولوشان 2030 پروقرامیندا یئر آلان مادهلری و اساس آماجلارینی اؤزت اولسا بئله باشلیقلار حالیندا گؤزدن گئچیرمک داها یارارلی اولاجاقدیر.
2030 سندینین آماجلاری
2015 ایلینده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین دایمی مرکزی اولان نیویورک شهرینده دوزنلنن گنل اوتورومدا، 2030 آدلی پروقرام، قاتیلیمجی بوتون اؤلکهلرین اویلارینا سونولاراق اونایلاندی و بیر چوخ اؤلکه طرفیندن امضالاناراق، عینی زاماندا اجراسی اوچون تعهد وئریلدی. سؤزقونوسو بو سندی امضالایان اؤلکهلر ایچینده ایران اسلام جمهوریتی ده یئر آلماقدایدی. آنجاق بیر ایل سوره ایچینده ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری و اؤلکه باشچیسی اولان آیت الله خامنهاینین چئشیدلی پلاتفورملاردا یازیلی و سؤزلو الشدیریلریندن سونرا، 2016-جی ایلده ایران جمهور باشقانی طرفیندن قورولان باخانلار قورولو قراری ایله بو سندین اجراسی دوردورولاراق لغو ائدیلمهسی دویورولدو. البته بو خبر اوست سطیرلرده ده اشاره ائدیلدیگی کیمی بیر سیرا ایچ و دیش مئدیا اورقانلاریندا موافق یا مخالف اولمالارینا باخمایاراق، قیسا خبر و یا آنالیزلر شکلینده اؤز عکسینی تاپدی، آنجاق درینلهمهسینه آنالیز ائدیلمهدن بو لغوین ایدئولوژیک نهدنلری آراشدیریلمادی. بورادا اساس بیر سورو اورتایا چیخماقدادیر:
2030 آدلی سند هانسی گرکچهلره دایاناراق ایراندا لغو ائدیلدی؟
ویا داها دوغروسو بو سندده، ایران سوروملولارینی و اؤزللیکله دینی لیدری راحاتسیز ائدن نه واردی؟
بو سورولارا جواب وئرمک اوچون، قوشقوسوز بو سندی آراشدیریب اینجهلهمک گرکیر.
17 اساس آماج و 169 اؤزل آماجدان اولوشان بو سند، اولوسلارآراسی توپلومون 15 ایللیک یول خریطهسینی قالیجی گلیشیم اوچون اورتایا قویماقدادیر(2030 سند: ص 8).
بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین او زامانکی گنل سکرتری اولان سایین بان کیمون، قیسا و اؤزت اولاراق یئر کورهسی اوستونده یوخسوللوق و ائشیتسیزلیگین یوخ ائدیلمهسی یؤنونده بو سندین اوینایا بیلهجگی اؤنملی رولونا اشاره ائتمیشدیر. “بو ایش بیرلیگی(پروقرام) اؤلکهلرین لیدرلری طرفیندن بوتون دونیادا یاشایان انسانلارا وئریلمیش بیر وعده و سؤزدور. بو سند انسانلار اوچون یوخسوللوغو هر یؤنو ایله اورتادان قالدیرمالاری و اورتاق ائویمیز اولان یئر کورهسی اوچون بیر پروقرامدیر.”(2030 سندی: 8).
گنل بیر باخیشلا بو پروقرامی دگرلندیرمهمیز حالیندا آچیق بیر گرچک اورتایا چیخماقدادیر. 2030 سندی کسینلیکله هئچ بیر ایدئولوژییه دایانمایان بیر پروقرامدیر. هر بیر باریشجیل دوشونجهنی قوجاقلایان و سایغی دویان بیر مانیفستدیر. عینی زاماندا اولوسلارآراسی بیر سند اولماسینا باخمایاراق دؤنه دؤنه اؤلکهلرین میلی رئالیته و گرچکلرینی گؤز اؤنونده توتان و هئچ بیر سیاسی و یا ایدئولوژیک دوشونجهنی ساوونمایان اولدوقجا قاپساییجی بیر یول خریطهسیدیر.
ایکی اؤنملی قونونو اوستونه باسا باسا تکرارلایان بو سند، یوخسوللوق و ائشیتسیزلیک پروبلملرینین دونیا دوزئیینده چئشیدلی فورمالاریندا یوخ ائدیلمه چاباسی و ایستگیدیر، آنجاق سندین ایچریگینی اینجهلهدیگیمیزده بو قونولارین و البته کورهسل باشقا پروبلملرین چؤزومو یؤنونده آیرینتیلی بیلگیلر و اؤنریلری گؤرهبیلریک.
2030 پروقرامینین بوتون بؤلوملری و مادهلرینی اینجهلهدیگیمیزده دؤنه دؤنه اوست کالیته و ائشیت اگیتیمین اؤنمینین آلتی چیزیلمیشدیر. بیرلشمیش میلتلر بونیهسینده فعالیت گؤسترن و اؤنملی اولوسلارآراسی قورولوشلاردان اولان یونسکو قورومو گنل سکرتری خانیم ایرینا بوکووا، 2030 سندی و اونون اؤنمی حاقدا بو سؤزلری سؤیلهمیش:”سورکلی دگیشن و قیسیتلی قایناقلارا صاحیب اولان دونیادا قالیجی گلیشمه فاکتورلاریندان اولان یوخسوللوغو یوخ ائتمک و قالیجی باریشین ساغلانماسینا اوداقلانمالیییق. اینانجیما گؤره اگییتیمده، بیلیمده، کولتورده و ایلتیشیم ساحهلرینده ایشبیرلیگی، دگیشیم سورهسینده بؤیوک بیر گوجدور. بو پروقرامدا بیرلشمیش میلتلر اویهسی اؤلکهلرین آراسیندا دیالوقون وئریملی و راحات ساغلانماسی اوچون 6 اساس تمل نظره آلینمش. سایغی(کرامت)، انسانلیق، یئر کورهسی، موتلولوق، عدالت، ایشبیرلیگی.”( 2030 سندی: ص8)
هئچ بیر ایدئولوژییه دایانمایان بو سند، اساس آماجلاری اعتباریله آشاغیداکی تمللره دایانماقدادیر:
1- دونیادا یوخسوللوقلا مجادله
2- دونیادا وار اولان ائشیتسزلیکله مجادله
3- کورهسل چئوره سورونلاری ایله مجادله
دؤنه دؤنه انسان حاقلاری و جنسیت ائشیتلیگی و دیل، کولتور و عیرق ائشیتلیلیگی ایلکهلرینه اشاره ائدن سند دونیادا وار اولان ائشیتسیزلیک پروبلملری ایله مجادله ائدیلمه گرکسینیمینی خاطیرلاداراق بوتون لیدرلری ایشبیرلیگینه چاغیریر. “چئشیدلی عیرقلار، قوملار و کولتورلرین سایغی گؤردویو بیر دونیا دوشونمکدهییک.”(2030 سندی: ص 14)
“بو آماجلار هر کس اوچون انسان حاقلاری، هر کس اوچون جنسیت ائشیتلیلیگینین ساغلانماسی و قادینلارین و قیزلارین گوجلندیریلمهسی …”(2030 سندی: ص 10)
18-جی صحیفهده 19-جو باشلیق آلتیندا یئر آلان ایلکهلر، انسان حاقلاری اعلامیهسی و ایلگیلی اولوسلارآراسی بلگهلرین اؤنمینی بیر داها خاطیرلاداراق، بوتون اؤلکهلرین انسان حاقلاری و تمل اؤزگورلوکلرین اؤنمی و گلیشمهسی اوچون سوروملولوقلارینین آلتی چیزیلهرک، هر جورعیرق، رنگ، جنسیت و مذهب و عینی زاماندا سیاسی گؤروش و سایره تمل و ذاتی فرقلیلیکلردن دوغان ائشیتسزلیک و تبعیضلره قارشی قویمانین اهمیتی و اؤنمینی و اؤلکهلرین سوروملولوقلاری سؤیلنمکدهدیر.
آنجاق 17 اساس ماده ایچینده بیر نئچه ماده و آلت باشلیقلاری بیر باشا ایران اسلام جمهوریتی پولیتیکالاری ایله چلیشمکدهدیر.
اساس 3-جو آماج باشلیغینین 7-جی بؤلومونده اولوسلارآراسی ساغلیق و خیدمتلری چرچیوهسینده جنسیت قونولاری اله آلیناراق عایله ساغلیغی و ایلگیلی دوزنلهمهلرین آلتی چیزیلمیشدیر. بیلیندیگی اوزره سون ایللرده ایران اسلام جمهوریتینده دؤلت دوزئیینده بوتون عایله نفوس دوزنلهمهلری آسقییا آلیناراق چوخ اوشاقلیلیق تشویق ائدیلمکدهدیر.(2030 سندی: بؤلوم 3، ص 35)
اساس 4-جو آماج باشلیغینین 7-جی بؤلومونده دوغرو اگیتیم سیستمینین آلتی چیزیلهرک قالیجی گلیشمهنین ساغلانماسی اوچون انسان حاقلاری، جنسیت ائشیتلیگی، باریش کولتورونون یایغینلاشدیریلماسی، کولتورل چئشیدلیلیگین اؤنمی و دونیا وطنداشلیغی دویغوسونون یایغینلاشدیریلماسی وورغولانمیشدیر(2030 سندی: بؤلوم 4، ص 36).
اساس 5-جی آماج باشلیق ایسه قادینلار و قیزلارین توپلومدا یئری و جنسیت ائشیتلیگی قونولارینی اله آلاراق 5 آلت باشلیقدا آیرینتیلی بیر شکیلده آنلاتیلمیشدیر. بیرینجی بؤلومونده قادینلار و قیزلارین معروض قالدیغی بوتون ائشیتسیزلیک و آیریمجیلیقلارین سونلاندیریلماسی ایستنمیشدیر. ایکینجی بؤلومونده بو قونودا شیدّت و خشونتین بوتون ساحهلرده یوخ ائدیلمهسی و 3-جو بؤلومده قیز اوشاقلارینین کیچیک یاشدا ائولندیریلمهسی قونوسوندا گرکلی و جیدی اؤنلملرین آلینماسی اؤن گؤرولموشدور. آنجاق ان اؤنملی بؤلوم ایسه قوشقوسوز 5-جی بؤلومدور. بو بؤلومده قادینلارین دا ارککلر کیمی ائشیت فرصتلردن یارارلانابیلمهسی و سیاسی اقتصادی مؤوقعلرده یئر آلابیلمهلری تضمین اولموشدور(2030 سندی: بؤلوم 5، ص 37).
آلتی و یئدینجی بؤلوملر سیرایلا سو و تمیز انرژی قونولارینی اله آلمیشدیر. ایران اسلام جمهوریتینین یانلیش سو پولیتیکالاری و گوندن گونه چؤللشن و سو قایناقلارینین قوروماسی سونوجو اکینچیلیگین نئجه چتین دورومدا اولماسی و عینی زاماندا انسان یاشام یئرلرینین جیدی بیر بوشالتیلما تهلوکهسی ایله قارشی قارشییا قالماسی رئالیتهلرینی نظره آلاراق 6-جی مادهنین نه درجهده ایران اؤلکهسی اوچون اؤنم داشیدیغی گؤزدن قاچیریلمامالیدیر. 7-جی مادهیه گلیندیگینده فسیل یاناجاق دئیه تانیملادیغیمیز پترول(نفت) کؤکنلی یاناجاق و انرژیلره آلترناتیو اولوشدورولماسی و اهمیتینین آلتی چیزیلمیشدیر.
10-جو اساس آماج اؤلکهلر ایچی و اؤلکهلر آراسی ائشیتسیزلیک و تبعیضین آزالتیلماسینی آماجلار. 2-نجی بؤلومونده بوتون انسانلارین و بوتون کسیملرین یاش، جنسیت، معلولیت، عیرق، قومیت، اویروق، مذهب و اقتصادی دورومونا باخمایاراق توپلومسال، اقتصادی و سیاسی ساحهلرده چالیشیب فعالیت گؤسترهبیلمهسی آماجلانمیشدیر. همن آردیندان 3-جو بؤلومده ایسه تبعیض و ائشیتسیزلیگه یول آچان پولیتیکالار و یاسالارین دگیشمهسی اوچون گرکن آددیملارین آتیلماسی آنلاتیلمیشدیر.
17 اساس آماج ایچینده قوشقوسوز ان اؤنملیسی و دقته دگر ماده 16-جی مادهدیر. بو ماده باریشچیل توپلوملارین اولوشماسی و یایغینلاشماسی یؤنونده 10 بؤلومدن اولوشماقدادیر. بوتون شیدّت و خشونت شکیللرینین و بوندان دوغان اؤلوملرین آزالتیلماسی، استثمار و قاچاق و اوشاغا قارشی شیدتله جیدی مجادله ائدیلمک، ایلک ایکی مادهنین ایچریگینی اولوشدورماقدادیر. 3-جو ماده ده ایسه اولوسلارآراسی یاسالارین گئچرلیلیگی و عدالتین ساغلانماسی آماجلانمیش. 4-جو ماده ایسه پارا و سیلاح قاچاقچیلیغی و یاسال اولمایان پارا ترانسفرلری ایله مجادله قونولارینی اله آلمیشدیر. رشوت و فسادا قارشی قویماق 5-جی بؤلومو اولوشدورور. 10-جو بؤلومده اولوسلارآراسی حقوقا دایاناراق عموم انسانلارین ایستهدیکلری بیلگیلره اولاشابیلمه حاقی و تمل حاق و اؤزگورلوکلرین قورونماسی تضمین ائدیلمیشدیر. عینی زاماندا جنایت و تروریزمله مجادله اوچون ایشبیرلیگی اؤن گؤرولموشدور.
سونوج:
بو یازیدا ایراندا یاشایان توپلومون چئشیدلی کسیملرینی بیر باشا هر شکلی ایله ایلگیلندیرن ایکی اؤنملی اوست دوزئی سندی آراشدیرماغا چالیشدیق. ایکی سندده یئر آلان مادهلری طرفسیز بیر شکیلده آراشدیردیغیمیز زامان ان اؤنملی و ایلکین سونوج ایکی سندین آراسیندا اولان تمل ایدئولوژیک فرقدیر. ایران اسلام جمهوریتینده اوست سند(سند بالادستی) ساییلان و بوتون اؤلکه پروقراملاری بو اساسدا دوزنلنن 1404 آدلی پروقرام بیر باشا شیعی-اسلامی ایدئولوژیسینه و پانفارسیزم و پان ایرانیزم خیال و اوهاملارینا دایاندیریلان بیر بلگه ایکن، اولوسلارآراسی بیر بلگه اولان 2030 پروقرامی هئچ بیر ایدئولوژییه دایانمایان و ساوونمایان بیر مانیفستدیر. اؤلکهلرین میلی حساسیتلرینی ده گؤز اؤنونده توتان 2030 سندی طرفسیزلیک ایلکهسینه باخمایاراق ایران اسلام جمهوریتی طرفیندن لغو ائدیلمهسی اولدوقجا دوشوندوروجو و اؤنلم آلینماسی گرکن بیر پروبلمدیر. یؤنتیملرینین یانلیش و دیکتا پولیتیکالاری سونوجو گوندن گونه یالنیزلاشان توپلوم هر ساحهده اؤزللیکله اگیتیم و تمل اؤزگورلوکلر باخیمیندان گئریلهمکدهدیر.
قایناق:
– ایران اسلام جمهوریتی 1404 یول خریطهسی
– بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی 2030 سندی
یازار: ماناس چاملی- تبریز آراشدیرمالاری انستیتوسو اوزمانی
…


text:
فرانسه ده گی یانغین اوچون عیبلنگن کیشی اعتراف ایتدی
بنا ساکنلریدن بیرکیشی نینگ قصداً عملگه آشیرگنی معلوم قیلیندی
2-اکتوبرگه اوتر کیچه سی فرانسه نینگ شمال - شرقیده جایلشگن مولوز شهریده گی تورر- جای بنالریدن بیریده یوز بیرگن یانغین عاقبتیده بیش کیشی اولدی، سکّیز کیشی یره لندی.
هلاک بولگنلرنینگ اوچ نفری تورک ملتیگه منسوب.
یانغیننی قصدن چیقریلگنلیکده عیبلنیب قولگه آلینگن شخص تیرگاو جریانیده اوز عیبیگه اقرار بولدی.
فرانسه میدیاسیده ترقه تیلگن خبرلرگه کوره، 28 یاشده بولگن و اوشه بناده استقامت قیلگن شخص یانیب تورگن سگرتنی بنانینگ ایچیگه آتیب یوبارگن و یانغین یوز بیریشی گه سبب بولگن.
محلي DNA روزنامه سی، عیبلنووچی نینگ افاده بیریشی اوچون قاره لاوچیلیک که تاپشیریلگنینی یازدی.
مولوز شهر قاره لاوچیسی دومینیک الزیری؛
«یانغین نینگ قصدن چیقریلگنینی تخمین قیلیه میز. قولیمیزدهگی دلیللر بونی اثباتلب توریبدی»، دیدی.
عیبلنووچی شخص بوندن آلدین هم قصدن اوت قوییش و اویگه باسقین اویوشتیریش کبی بیر قنچه جنایتلرگه قول اورگنی انیقلندی.


text:
یاپیلگن خصوصی خوف سیزلیک شرکت لرینینگ سانی 14 گه ایتدی
افغانستان ایچکی ایش لر وزیرلیگی گه کوره خصوصی امنیتی شرکت لر نینگ 14 ته سی یاپیلگن همده بو گروه لر دن 1700 میل تورلی قورال اصلحه ییغیلگن لیگی دن خبر بیرگن.
خصوصی امنیتی شرکت لر نی بیکار قیلیش بوندن قرییب بیر آی آلدین افغانستان جمهور ریس کرزی تمانیدن چیقاریلگن قرار اساسیده بولماقده بو قرار گه کوره کیله جک بیر نیچه آی ایچیده خارجی و ایچکی خصوصی امنیتی شرکت لر نینگ برچه سی یاپیله دی .
اوشبو شرکت لر ده ایش آلیب باره یاتگن مینگ لب ایشچی لر نینگ ایش سیز بولیب قالیشی اوشبو دولت قرشیسیده گی تورگن کتته قیین چی لیک لر دن بیری بولیشی ایتلماقده.
افغانستان ایچکی ایش لر وزیرلیگی گه کوره یاپیلگن 14 خصوصی امنیتی شرکت لر قندهار ، هرات ، کاپیسا و پکتیا ولایت لریده ایش آلیب باره یاتگن کیچکینه گروپ لر بولیب اولر ده قورال لنگن شخص لر هم آز بولگن.
اوشبو وزیر لیک گه کوره بو خصوصی امنیتی شرکت لر اوزایستک لری بیلن شرکت لر ینی یاپیب حاضرگی کونگه قدر 1733 میل تورلی قورال لرینی افغانستان ایچکی ایش لر وزیرلیگیگه تاپشیرگن لر.
افغانستان ایچکی ایش لر وزیرلیگی نینگ سوزچیسی زمری بشری گه کوره خصوصی امنیتی شرکت لر نینگ بیکار ایتی لیشی میلادی 2011 ییل نینگ 1 جنوری کونیگه چه توگیدی.
افغانستانده حاضرگی کونده 52 ته خصوصی خوف سیز لیک شرکت لری فعالیت قیلیب کیلماقده بو شرکت لر دن یریمی افغان لر گه تیگیشلی بولسه یریمی ایسه خارجی لرگه تیگیش لی دیر
گزارش لر گه کوره اوشبو شرکت لر ده 30-40 مینگ کیشی ایشلب کیله دی . و اولر نینگ اساسی وظیفه لری ایلچی خانه لر ، افغانستانده فعالیت آلیب باره یاتگن خارجی موسسه لر ، مهمان خانه لر، بانک لر همده ناتو کوچلری نینگ تامینات کاروان لرینی قوریق لش دیر.
افغانستانده فعالیت آلیب باره یاتگن خصوصی خوف سیر لیک شرکت لری نینگ فعالیتی نی بیکار قیلیش جنجل لیک بیر مسله دیر.
افغانستان ایچکی ایش لر وزیر لیگی گه کوره اوز ایستک لری بیلن یاپیشنی ایسته مه گم خصوصی امنیتی شرکت لر بیلن قانونی یاندا شیله دی .
بعضی بیر ایش بیلرمان لر گه کوره خصوصی امنیتی شرکت لر بیکار ایتیلیشی بیلن مینگلب آدم لر ایش سیز قاله دی بو ایسه افغانستان دولتی گه کتته قیین چی لیک لر نی آلیب کیلیشی ممکن.
لیکن افغانستان ایچکی ایش لر وزیرلیگی گه کوره افغانستان نینگ امنیتی نهاد لری بو ایش چی لر گه ایش بیریشنی کوزده توتگن اما بشری جناب لریگه کوره حاضر گه قدر یاپیلگن امنیتی خصوصی شرکت لر دن هیچ کیم پولیس صفیگه کیریشگه تیار بولگنی یوق