text:
من آلداندیم، سن آلدانما
سهلاب محمداف - نخجوان
گووه ن یالنیز اؤز قولونا
فتنه اکمه دوز یولونا.
گدالارین ساغ – سولونا
من آلداندیم، سن آلدانما!
عؤمره - گونه عبث دئییب،
محبته هوس دئییب،
بو دونیایا قفس دئییب،
من آلداندیم، سن آلدانما.
چایلاق داشی گؤهر دئییل
بختیم چاپان کهر دئییل
می قدحی زهر دئییل؟
من آلداندیم، سن آلدانما.
قولتوغومدا قورآن گزدیم،
قوشو گؤزدن ووران گزدیم.
آرخامدا بیر دوران گزدیم
من آلداندیم، سن آلدانما.
هر خوش گوندن بیر آن یاشار،
بیر داملادا عمان یاشار.
سانما بهتان نر آن یاشار،
من آلداندیم، سن آلدانما.
اویدوم دورلو گؤزللره،
قلم چکدیم دوز اللره.
هوش آپاران گؤزللره
من آلداندیم، سن آلدانما!
هر باهارا جنت دئدیم،
هر ایرادا منت دئدیم.
ائرمنییه ملت دئدیم
من آلداندیم، سن آلدانما!
لاتیندان الفبامیزا کؤچورن: م.قلیزاده علیار
شاعر واقف محمداف
حیاتی و شعری
واقف محمداف 1948-جی ایلده آذربایجانین نخجوان مختار جمهوریتینین «صدرک» کندینده آنادان اولوب. آذر بایجان ژورنالیستلر بیرلیگینین عضوو (1992)، آذربایجان یازیچیلار بیرلیگینین عضوو (1995)، آوراسیا یازارلار بیرلی گینین عضوو، تاریخ علملری دوکتورو، و 1998-جی ایلدن نخجوان دولت دانشگاهینین «غیرت نشریاتی» مدیریدیر. 30 جلده یاخین کتابین نشر اولوب. شعرلری آذربایجانداندان علاوه خارجی اؤلکهلرده او جملهدن ایران، تورکیه، روسیه، اوکراین، اوزبکستان، آلمان، آمریکا، پاکستاندا و ... چاپ و نشر ائدیلیب. اؤزبکستاندا کئچیریلن «داشکند ترانهسی» بینالخلق شعر مسابقهسینین غالبی اولموش(1983)، یونسکو خطی ایله بغداددا کئچیریلن فضولی گونلرینده (1994)، تورکیهده کئچیریلن دهده قورقود کولتور صنعت شؤلهنینده (2001)، تهران و تبریزده کئچیریلن شهریار گونلرینده و دونیانین بیر چوخ بین الخلق بدیعی ادبیات تدبیرلرینده بیر شاعر و ادبیاتشناس کیمی فعال اشتراکی اولموشدور. بو فعالیتلر و اثرلرین صاحبی، بوتون آذربایجاندا و بیر چوخ اؤلکهلرده شاعر سیماسیندا تانینان واقف محمداف، چوخ مهربان، انسانسئور، خیرخواه و حقیقی بیر انساندیر.
پاییز نغمهسی
سن منیم عؤمرومون پاییز نغمهسی
منیم پاییزیمدا آچان چیچکسن.
سن منیم دونیامین بایاتی سسی،
کؤورهکسن، ظریفسن، تنهاسان، تکسن.
سن ائله یاغیشسان بیر دفعه یاغسان
قورویان بولاغین بوتاسی چیخار.
سن ائله گؤزهلسن بیر دفعه باخسان
سنین باخیشینین خاطاسی چیخار!
سن ائله گولسن کی، تیکانلارین وار
هر گؤرهن عطرینی اییلهیه بیلمز.
سن ائله چایسان کی، قوپسا توفانلار
سنی اؤز مجراندان ائیلهیه بیلمز.
سن ائله باغچاسان بَهَـر، باریندا
طعنهلی بیر سؤزدن سارالار، سولار
سن ائله اوجاقسان، قیشین قاریندا
قلبینین اودونا ایسینمک اولار.
سن ائله سماسان، اوفوقلرینده
گونشین، اولدوزون، آیین وار سنین.
سن ائله دونیاسان سرّین درینده
باهارین، پاییزین، یایین وار سنین.
تخت جمشید
حیرتلندیم حضوروندا دوراندا
تخت جمشید، داشا دؤنموش معجزه
داش یادداشین چؤزهلهدی بیر آندا
مین ایللردن صحبت آچدی او بیزه.
تخت جمشید تختی- تاجی دئوریلن
جمشید شاهین امضاسیمی؟ ایزیمی؟
تخت جمشید اولیایا چئوریلن
انسالارین بیزه چاتان سؤزومو؟
اونودولوب ریا، پیسلیک، خیانت،
تخت جمشید تاریخین داش حیرتی.
تخت جمشید، وقار، دؤزوم، دیانت
کئچمیشلرین بیزه چاتان غیرتی!
شیراز/ 2011
منبع: «دنیز» نشریهسی، شماره 42
آغداملی رحمان محمداف
رحمان محمداف حسن اوغلو، 1962 – جی ایلده قاراباغین مرکزی «آغدام» شهرینده دونیایا گؤز آچمیش، گنج چاغلاریندان شعره، سؤزه و سازا یؤیوک هوس بسله ییب، اورک سؤزلرینی شعر قالیبینده یازیب، بیر عاشیق کیمی ساز چالیب، نغمه قوشوب اوخویوب، ایندی ده ساز و سؤز ایله یاشاییر. او قاراباغ اشغال اولوب و «آغدام» الدن گدن سونرا ( 23 اییول 1994 / مرداد آیی نین اولی 1373)، دوغما یوردونو ترک ائتمک مجبوریتینده قالیب. رحمان ایندی باکینین «لوک باتان» کندینده یاشاییر. بیر سیرا شعرلر و قوشمالاری بعضی قزتلرده چاپ اولوبدور. او اؤز دوغما یوردو آغدام حسرتینده چوخلو شعرلر یازیبدی، بورادا بیر نمونه اونون وطن حسرتلی قوشماسینی بیرگه اوخویوروق:
محتشم آغدام
شفقلر سؤکولوب آغاراندا دان
طبیعت دوراندا شیرین یوخودان
حسرتله باخاریق سنه هر زمان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
کوسکونلوک دویولور لال باخیشیندان
قان سوزورلور بو گون تورپاق – داشیندان
سنین چون اوغوللار کئچدی باشیندان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
خزان یئلی اسدی باغچا – باغیندان
بولبوللر آییلدی گول بوداغیندان
خبر وئرن یوخدور خوش سراغیندان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
بو ملت آییلمیر نیه یوخودان
یوردوم پارچالانیب ائدیلیر تالان
هاردا ایتیب، باتدی کیشیلیک- وجدان؟
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
من کیشی یم دئییر یوردونو ساتان!
یئییب ناموس - عاری، دالینا آتان.
گؤر کیملردی یوردون دادینا چاتان
دوشمن تاپداغیندا اینله ین اوبام
دوغما بئشیگیمیز محتشم آغدام.
منبع: سایت دنیزنیوز www.daniznews.ir
نصیحت
واقف محمداف – نخجوان
عمانا یول آلان گمی کیمییم،
بیر غریب نیسگیلی، غمی کیمییم.
گؤردون سویا حسرت زمی کیمییم،
یاغیش اول اوستومه یاغ، یاغا بیلسن.
تورپاغیم تالانیب، دردی قالیبدی،
نخجوان شعری
نئینیرسن گؤزل؟
سهلاب محمداف - نخجوان
اورکدیر بئشیگی صاف محبتین
اورک سئومهدیسه، یول تاپماق چتین.
سن مندن سئوگی یوخ، اورک ایسته دین،
سئوگیسیز اوره یی نئینیرسن گؤزل.
گئتمه او اورهیین دالینجا هدر،
بیر سحرین غمی ایله برابر.
ناهارین بال اولور، شامین تند زهر،
بئله دوز- چؤره یی نئنیرسن گؤزل؟
بیر ائو کی، ایچینده باغرین قان اولا،
هر آنین، ساعاتین امتحان اولا،
سنی نه دینله ین، نه دویان اولا،
قیزیلدان دیرهیی نئنیرسن گؤزل؟!
آختار او کسی کی، مهربان اولسون،
ان آجی کلمهسی سنه »جان« اولسون،
عقلی عملینه چراغبان اولسون،
عاغیلدان سئرهیی نئینیرسن گؤزل؟
سئوسن، سئو اورکدن درد قووانلاری،
اوجالیغا گئدن نردیوانلاری،
پولاد پنجهسینده داش اووانلاری،
شوشه تک کؤوره یی نئینیرسن گؤزل؟


c: text/html

text:
صراف تبریزی
شعرلرینده رضا و صراف تخلص ائدن، حاج رضا صراف تبریزی (اؤلوم: 10 اردیبهشت 1286 /17 ربیع الاول 1325) آذربایجانلی شاعیر.
ایچیندهکیلر
یاشاییش[دَییشدیر]
حاج رضا صرّاف تبریزی، ۱۲۷۱ هیجری قمری ایلینده ، تبریزین راسته کوچه محله سینده اولان « حصار » دربندینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. « صرّاف » اون ایکی یاشیندا آتاسین الیندن وئردی . آنجاق علاجسیزلیقدان یاشاییش کئچیرتمکدن ساری آتاسی نین ایشی نین آردین دوتدوب صرّافلیغا اوز گتیردی.
دوکانی حاج سید حسین میانه لی نین تیمچه سی یانیندا قرار تاپمیشدیر. او آل وئر ه باخارکن، فارسجا و عربجه ادبیاتی اؤرگنمه یه باشلادی.
حاج رضا صراف، علمی – ادبی یغینجاقلارا قوشولوب ، ۱۲۹۱ هیجری قمری ایلیندن ( ۲۰ یاشیندان ) « صفا » آدیندا اولان ادبی انجمنی نین لاپ یاخشی عضولریندن اولدو. بۇ انجمن صراف حضرتلری نین ائویندن تشکیل تاپاردی. او هر دؤنه کن ، رحمتلیک سؤز بیلن ادیب و انجمنین آغ ساققالی « لنکرانی » جنابلاری نین محضریندن بوللو فایدالانارمیش.
صراف ، مشروطیّت فرمانی نین صادر اولماغیندان دوققوز آی سونرا ۱۳۲۵ اینجی ایل ، ربیع الاول آیی نین اون یئددی سینده ، ۴۵ یاشیندا « آسم » ناخوشلوغو اثرینده دونیادان گؤز یومدو.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
صراف آز عؤمرونده ۲۵۰۰ بیت شعر یازدی. غزللریندن ساوای، کربلا حادثه سی حاققیندا قالارغی شعرلری واردیر. اونون شهیدلر آقاسی ایمام حسین حضرتلرینه چوخ ارداتی واریدیر. دئمک اولار اونون شعر دیوانی نین یاریسی ائله ایمام پیغمبر یولوندا یازیلیبدیر. آنجاق « صراف » سون 100- 150 ایلین ایچینده ، دؤرد بؤیوک مرثیه یازان شاعیرلردن تانینمیشدیر.
اوندان سوراکی شاعیرلر ، او جمله دن ، علیآقا واحد کیمی لر ، صراف دان تاثیر آلمیشلار. همیده اوستاد شهریار اوندان ائله تاثیرلنمیشدیر کی اونو آذربایجانین لاپ بیلیجی عالیملریندن ساییردی.
شعرلرینین اؤزللیگی[دَییشدیر]
تبریزلی حاج رضا صراف، تورکی دیلی نین ، کلاسیک اولوزلاریندان ساییلیر. رحمتلیک اوستاد شهریار دئمیشکن صراف آذربایجانین ادبی نابغه لریندندیر.
غزل ساحه سینده ، اینجه سؤزلره دوروشوق وئریب آخار دویغویا مالیک اولان صراف حضرتلری ، تورکی دیلینده ساده جه ائشیتمه لی بیلیکلر یارادیبدیر. او عاطفه و سئوگی قایناغی دیر.
شکّسیز ، صراف ائلین شیعه شاعیری اولدوقدا ایماملارا گورا یاخشی قلم ووروبدو. اونون ایمام علی (ع) ائولادینا خاص ارادتی واردیر. اونون چوخ شعرلری ایران، آذربایجان جمهورییتی،تورکیه،داغیستان و قفقاز کیمی اؤلکه لرده اولان اهل بیت عاشیقلری آراسیندا دیللر ازبری دیر.
آخیملی و ساده جه اولماق صرافین شعر دیلی نین تانیتدیران یؤندمیدیر، بیر حالدا کی چوخ تدقیقاتچی ائده بیلمه ییب صرافین دیوانیندا دَه ییشیک لیک یارادسین. اونون شعرلری افاده لی سؤزلردن و ها بئله چَتین کلمه و پیرپیرتلاشیق ادیتلردن اوزاقدیر. آنجاق سؤز صرافی ، ساده لیکده اینجه لیک یارادارکن سؤزون جوهرین چکیبدیر. دئمک اولار او بوتون شعر صنعتلرین ساده جه ایشلتمکله، آخیملی دویغویا مالیک اولاراق جور به جور سؤز ایچینده شیرینلیک و گؤزللیکلر یارادیبدیر. او گاهدان شعرلرینده هندی سبکیندن ده فایدالانیبدیر .
شعرلریندین[دَییشدیر]
وصل
من ترک شراب لب يار ائيلديم اولدي
زهر غم هجريله مدار ائيلديم اولدي
اي شيخ بهشتي دئمه ترک ائيلييه ن اولماز
من ترک سر کوي نگار ائيله ديم اولدي
اؤز جانيني ترک ائيلييه ن اولماز من اؤزومدن
روحوم کيمي جاناني کنار ائيلديم اولدي
ممکن دگي بير محنته مين جان دؤزه اما
من جانيمي مين درده دچار ائيلديم اولدي
دانسته و فهميده خط و خاله وورولدوم
اؤز اؤز گونومو تيره و تار ائيلديم اولدي
هئچ کيمسه اؤزون خار و ذليل ايسته مز اما
من اؤز اؤزومو دهرده خار ائيلديم اولدي
عرفان نظربازي و رندي و ظريفي
عالمده خلاصه نکي وار ائيلديم اولدي
صرافه دئديم حکمتيلن يوخ وار اولانماز
گولدي دئدي باخ گؤر يوخي وار ائيلديم اولدي

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
غریبین آخشامی غریبه اولور؛
نئیله سن بیر دینجلیک تاپا بیلمیرسن.
وطن تورپاغیندا دئییلسن اگر،
وطن گؤی لرینی چاپا بیلمیرسن.
قانادی قیریلمیش قوش اولور کؤنلون؛
اوچوش حسرتیله یانیرسان آخشام.
وطنی یاد ائتمک ایسته سنده سن،
تکجه حسرت، هیجران آنیرسان آخشام.
غریبین آخشامی غریبه اولور؛
غریب اولمایانلار بونی بیلنمز.
ساده جه بیر بونی دوشونون بیر آن،
بیر غریب اوره کدن دئییب- گولنمز.
نفسی ده ییشیک اولور غربتین؛
دؤورد فه صیل دؤوردی ده دومانلی کئچیر.
غربتده سن باده ایچسن ده سربست،
او سنین گیزلیجه قانیندان ایچیر.
غریبین آخشامی غریبه اولور؛
نئیله سن ایسینمیر نه ال، نه آیاق.
اؤتن سهولره گؤز یومماق اوچون،
غربته گلمیشیک گونلری سایاق.
سهو ده ناخیشدی دئمیش بابالار؛
دی گل عکسینه دی بودا غربتده.
والله هئچ بیر یانا چیخا بیلمیرسن؛
دوشورسن ائله بیل اودا غربتده.
غریبین آخشامی غریبه اولور؛
نئیله سن بیر دینجلیک تاپا بیلمیرسن.
وطن تورپاغیندا دئییلسن اگر،
وطن گؤی لرینی چاپا بیلمیرسن.
*****
بو گئجه یئنه ده برباد کیمی یم؛
خزر گؤزلریمه دولماغا گه لیر.
آتالی، آنالی گونلریم بو گون،
ائله بیل جانیمی آلماغا گه لیر.
ائله بیل باتلاقدا باتیبدی گه میم؛
نه گئدن، نه گلن اونی گؤرنمز.
قولومدان توتان دا تاپیلسا منیم،
باتدیغیم باتلاغا کیمسه گیرنمز.
رؤیالار ایچینده خولیالاردایام؛
حسسیمی، دویغومی بیلن تاپیلماز.
حالیما بیر کره آغلایانیم یوخ؛
اؤزوم تک اؤزومه گولن تاپیلماز.
بیر ایچیم سو آلیب ایچه بیلمیره م؛
خزر اودمی، سومی، سئچه بیلمیره م.
حسرتیم گئجه نی قالماغا گه لیر،
نئجه گلسه اوندان کئچه بیلمیره م.
بو گئجه یئنه ده برباد کیمی یم؛
خزر گؤزلریمه دولماغا گه لیر.
آتالی، آنالی گونلریم بو گون،
ائله بیل جانیمی الماغا گه لیر.
*****
هاچاندی باشیمدان بیر فیکیر کئچیر؛
نییه بئله کئچیر، نییه، بیلمیره م.
تله سیک ایشه ده منی لنگیدیر؛
اونی نئجه دئییم، دئیه بیلمیره م.
او بلکه یوخودی، یوزولمالی دی؛
بلکه ده یوخی یوخ، رؤیادی، بیلمم.
هرنه دیرسه منی مندن آلیبدی؛
رؤیادی، یوخسا او خولیادی، بیلمم.
فقط بیلیره م کی، اون اوچ یاشی وار؛
آدی هرنه دیرسه دادی حسرتدی.
اولان اولاجاقدی دئمیش بابالار؛
بلکه ده نه بیلیم بودا قسمتدی.
یاداکی، او دئمیش آلین یازیمدی؛
منی اؤز آردینجا دولاندیراجاق.
بلکه ده غربتده بو بیر حسرتدی؛
دؤنوب یاواش- یاواش نیسگیل اولاجاق.
قالمیشام، بیلمیره م، نئجه سؤیله ییم؛
بو فیکیر کؤنلومی لاپ اویاجاقدی.
هردن ظن ائدیره م وطنه دؤنسم،
آنامین مزاری چارتدییاجاقدی.
هاچاندی باشیمدان بو فیکیر کئچیر؛
نییه بئله کئچیر، نییه، بیلمیره م.
تله سیک ایشه ده منی لنگیدیر؛
اونی نئجه دئییم، دئیه بیلمیره م.


text:
دمشق
دمشق سورييا عرب جومهوریتینین باشکندیدیر. دمشق (عرب دیلینده «تشببوس» معناسینی بیلدیریر) نینکی سورییانین، ائلجهده بوتون دونیانین ان قدیم شهرلریندن بیریدیر. دمشق بارهده ایلک معلومات ائ. ه ۱۵۰۰-جو ایله تصادوف ائدیر. دمشق همده دونیانین ان قدیم باشکند شهریدیر. بئله کی، ائ. ه ۱۳ عصرین اوللریندن ائ. ه ۷۳۲-جی ایله قدر شهر، دمشق پادشاهلیغینین باشکندی اوْلوب.
تاریخی[دَییشدیر]
چوخسرلیک تاریخی بویونجا دمشق آسسورییالیلار، فارسلار، ماکئدونییالیلار و رومالیلار طرفیندن دفعهلرله تزییقه و آز قالا محو اولماغا معروض قالیب؛ لاکین بیر موددتدن سوْنرا، تیجارت و مدنیت مرکزی کیمی یئنیدن دیرچلمیشدیر. میلادی ۶۳۵-جی ایلده عربلر طرفیندن فتح اوْلونان دمشق ۶۶۱-۷۵۰-جی ایللر آراسی امویلر خیلافتینین باشکندی اوْلدوغوندان موسلمان دونیاسینین ان بویوک سیاسی، دینی، و تیجارت مرکزینه چئوریلیر. ۱۳ و ۱۴-جو عصرلرده دمشق مونقوللارین هوجوملارینا معروض قالان شهر، تئیمورلنگین اوردوسو طرفیندن داغیدیلیر.
امویلر مسجیدی[دَییشدیر]
بویوک مسجید اوْلان امویلر مسجیدینی شهرین سیموولو آدلاندیرماق اولار. مسجیدده ۴ میناره مووجوددور. مسجیدین مینارهلریندن بیری عیسا پئیغمبرین آدینی داشیییر محض اینانجلارا گوره عیسا پئیغمبر همین مینارهدن گویدن یئره ائنهجکدیر. محمد پئیغمبرین آدینی داشییان مینارهایسه ۱۱۸۴-جو ایلده اینشا اوْلونوب. بوندان ساوایی مسجیدده زکرییا پئیغمبرین اوْغلو یحیا پئیغمبرین قبرینیده گوسترمک اولار.


text:
دنیا نه یالان تاپماجادیر؟
ایل کئچدی، باهار اولدو، خبر یوخ گولوموزدن،
گول آچمادی، قووزانمادی سس بولبولوموزدن.
بایرام گونوموز، یاسلی گؤروشلرله کئچر کن،
شادلیق نه اوماق بیز آییمیزدان ایلیمیزدن
تقویم آلابیلمم اله، گؤردوم منه تقویم،
«گؤزداغ» دیکی (تقویمی) ده گئتدی الیمیزدن.
بیز باغچامیزی بئلیه بیللیک؟ داهاهیهات!
نایمید اجلین بئلداری وورموش بئلیمیزدن
(تقویمی) اولاردان دی کی، یاددان چیخابیلمز،
یاددان نئجه چیخسین، آدی دوشمور دیلیمیزدن
ائل ایچره، باشی بیریئره گاهدان اوییغاردی،
اوگئتدی، ییغینجاق دا ییغیشدی ائلیمیزدن
یولداش سپه لندی، ائله بیل سام یئلی اسدی،
سرسام دی قالان بیزلره، بوسام یئلیمیزدن
دنیا نه یامان تاپماجا دیرباش چخاران یوخ،
بیزباش تاپاق آنجاق، بوقوبول- منقلمیزدن.
(تقویمی) کیمی دوز کیشی؟ هیهات تاپیلماز،
بیر شمع دی کی، کؤچدو بیزیم محفیلیمیزدن
اوچ نازلی بالا، همسر ایله قالدیلا- باشسیز،
یانساق دا اود ال چکمیه جکدیر کولوموزدن.
بیر (کافیه) اوندان باجاری یادگار اولسون
باش یولمادا، بیرتئلدی قالان کاکیلمیزدن
ائل بیرده دئسین: «سئل سارانی قاپدی قاچیرتدی»،
آغلاشدی بولودلاردا بوداشقین سئلیمیزدن
بیر مزرعه دیر (شهریار) ین عومرو، نه حاصل،
سئل، قویمورو بیرچؤپ ده قالا حاصیلیمیزدن


text:
کرکوکده پاتلاما
کیملیگی هله معین اولونمایان شخص و یا شخصلر طرفیندن یول کنارینا یئرلشدیریلهن بومبا اوزاقدان پاتلادیلدی
عراقین کرکوک شهر مرکزینده تشکیل اولونان بومبالی سالدیریدا اطرافداکی ائو، ایش یئری و حرکت حالیندا اولان اتومبیللرده خسارت میدانا گلدی.
کرکوک پلیس ایدارهسی مطبوعات سوروملوسو آفراسیاو کامل، واسطی سمتینده کیملیگی هله معین اولونمایان شخص و یا شخصلر طرفیندن یول کنارینا یئرلشدیریلهن بومبانین اوزاقدان پاتلادیلدیغینی سؤیلهدی.
سالدیریدا جان ایتکیسی و یا یارالانما اولمادیغینی دئیین کامل، پاتلامانین اطرافداکی ائو، ایش یئری و حرکت حالیندا اولان ماشینلاردا خسارته یول آچدیغینی ایفاده ائتدی.
کامل، پلیسین حادثه ایله باغلی گئنیش آراشدیرما باشلادیغینی قید ائتدی.
عراق باشباخانی حیدر العبادی، دسامبر ۲۰۱۷ده ترور هؤرگوتو داعشین ۳ ایل سورن حربی وارلیغینین سونا چاتدیغینی بیلدیرمیشدی آنجاق هؤرگوته باغلی یاتان حجرهلر عراقداکی بعضی نقطهلرده زامان زامان ترور ائیلملری تؤرتمهیه داوام ائدیر.


text:
« آیریلیق »
« آیریلیق »
نازلی یار عشق اودونا بیرده آلیشدیم
یئنه جانان لا کوسوب غم له باریشدیم
بیرده او دورنا گؤزون گؤرمگینه جانلا چالیشدیم
یئنه ده قان لا قاریشدیم
یئنه کؤنلوم نه اولوبدور توتولوبسان
هانسی لیلا سایاغا مجنون اولوبسان ، وورولوبسان
ندی دردین نیه بس قانلا دولوبسان؟
یار تک ، سنده اورک ، آتما منی
بیر خومارگؤز مارالین قایغی سینا ساتما منی
سنده جانان کیمی آلداتما منی
غم ایله ، ماتم ایله قاتما منی
یئتر آغلاتما منی .
نه اولار سنده بیرآز مهر و محبت گؤره سن.
دیل بیلن یارین اولا ، شوق ایله نازین چکه سن.
یار سنین یارین اولا ، او قارا زولفون هؤره سن.
بو قدر آغلاماییب بیر گوله سن.
دونن آخشام یئنه گئتدیم گؤرم او نازلی یاری
وعده وئرمیشدی گله بیرده باری
نئجه اود ووردو منه او گؤروشون اینتیظاری
گلمه یین گئتمه یه قاتدی دلی کؤنلوم نیگاری
بیرده باخدی اوزومه ایسته دی گئتسین
دؤزمه دی سؤزلریمی کامیل ائشیتسین
نه اولوردو او منیم حالیمی بیلسین .
بیر قدم گوتدو چاغیردیم :
نه اولور گئتمییه سن
منی ترک ائتمیه سن
دؤندو باخدیم اوزونه
دوشدو یالوارماغا دیل ، آغلاماغا گؤز
گئتمه بیر دؤز
سنه یالوارمیرام ، آمما
بونو یالوارماق حئسابلا
اوخ اولوب باغریما باتما
منی آتما .
دؤندو تحقیر ایله باخدی
غم اوخون قلبیمه تاخدی
کؤنلومو اودلادی یاخدی
دئدی : آخیر نه دئییم باشقا یاریم وار
سنه من سؤز وئره بیلمم ، اؤزومون سؤز وئرنیم وار
نه یامان وئردی جواب او سؤزومه
بیر زامان چیخدیم اؤزومدن ، یئنه گلدیم اؤزومه
اوندا بیلدیم کی گئدیبدیر او گوزل یاریم الیمدن
نئجه اینصاف ائلدی او آییران جانی تنیمدن
ایکی ال بیر باشیم اولدو
ائله بیل یوز یاشیم اولدو
بوغازیم توتدو قهر، باتدی سسیم
ائله بیل کی کسیلیردی نفسیم.
اودا باخماقلا منه گؤزلری دولدو
سارالیب هئیوا کیمی ، گول کیمی سولدو.
آغلادیق هر ایکیمیز یاش توکنینجه
بو صداقتلی سئوینجه
گؤزو آغلار سسی سیزلاردیله گلدی
سانکی بی دین ، دینه گلدی
دئدی ، سن هر نه دئمیشدینسه ایناندیم
سنی مجنون کیمی ساندیم
سنی یاندیرماغا یاندیم
چوخ اوتاندیم ،
من سنین عشقینه لاییق دئییلم
بیه مندن سورا گؤز قاره سی یوخدور ،
آیریلیق دیر یولوموز
چاره سی یوخدور.
بو سؤزایله گئدرک آتدی منی
غم ایله ، نیسگیل ایله قاتدی منی
آخ نئجه آغلاتدی منی.
یاندی قلبیم اودونا ، توستوسونه عشقه بوغولدو
وئردیگیم قول شرف سیندی اوغولدو
گلدی یورغون سره لندی
گؤزلریندن یاش الندی.
توتدو اوز تانریا ، قیشقیردی ، باغیردی :
هئچ کیمین سئوگیسینی باشقاسینا یار ائله مه
بیر طبیبه ایکی کس کونلونی بیمار ائله مه
منی بوندان دا بؤیوک درده گرفتار ائله مه.
آغلاماقدان دا یورولدو
سیلدی گؤز یاشلارینی سوسدو بوغولدو
آچدی غم دفترینی قان ایله یازدی :
منی هئچ کیمسه اینانماز
سؤزومو دردیمی قانماز
دوشر عاشیق اودا البت
هئچ کیم آنجاق ، بئله یانماز.


text:
سلطان ولد
محمد سولطان بهاءالدین ولد و یا قیساجا سولطان ولد (۲۴ آوریل ۱۲۲۶، قارامان -۱۱ اوکتوبر ۱۳۱۲، قونیه)، مولانا جلالالدین رومینین اوْغلو، مولویلیگین اصلی قوروجوسو و ایکینجی پیری.
حیاتی[دَییشدیر]
آناسی سمرقندلی شرف الدین لالا نین قیزی گؤوهر خاتون خوارزم خاندانیندان اوْلدوغونا گؤره، سولطان ولد دئیه آنیلدیغی ریوایت ائدیلمکدهدیر. سولطان ولد، مولانانین ان چوْخ سئودیغی طلبهلریندن صلاحالدین زرکوبون قیزی، فاطمه خاتون ایله ائولنمیشدیر. بۇ خانیمیندان اولو عاریف چلبی دونیایا گئلمیشدیر. سولطان ولد، ایلک خانیمینین وفاتیندان سوْنرا ایکی کره داها ائولنمیش اوْلوب، بۇ ائولیلیکلردن ده شمسالدین امیر عابد، صلاحالدین امیر زاهد و حسامالدین امیر واجید دوغولموشدور. اولو عاریف چلبی، عابد چلبی و واجید چلبی شیخ اوْلموشدولار. سولطان ولد، حسامالدین چلبینین ۱۲۸۴ تاریخینده وفاتی اوزره، مولوی شیخی اوْلدو و ۱۳۱۲ده کی وفاتینا قدر بۇ مقامدا قالدی. خلیفهلیگی دؤنمینده مولانانین دوشونجهلرینی تمل اولاراق مولویلیگی اؤزونه مخصوص قوراللاری، تؤرنلری اوْلان بیر طریقت دورومونا گتیرمیشدیر.
اثرلری[دَییشدیر]
- دیوان (تۆرکجه ـ فارسجا)
- ابتدانامه
- ربابنامه
- انتهانامه
- معارف


text:
ایتالییانین آپولییا ویلایتینده تاپ قاز کمرینین تیکینتیسینین قاتی الئیهدارلاریندان بیری اولان آوئتران شهرینین مئری آنتونیو مینو ایتالییا پولیسی طرفیندن حبس ائدیلیب.
ویرتوالاز. اورگ خبر وئریر کی، او، پولیس طرفیندن «کوزا نوسترا» مافییا کلانینین مومکون رهبرلریندن بیری کیمی شوبههلی قیسمینده ساخلانیلیب.
آپاریجی ایتالییا نشرلری «لا رئپوبلیجا» و «لا ایستامپا»نین یازدیقلارینا اساساً، آنتونیو مینونون حبسی سون ایللر عرضینده مافییایا قارشی آپاریلان ان ایریمیقیاسلی عملیات چرچیوهسینده باش توتوب.
عملیاتین مقصدی کریمینال قروپلاشمالارین ۱۱۶ نمایندهسینین حبسیدیر. خصوصی عملیاتدا ۱۰۰۰ نفردن آرتیق پولیس امکداشی ایشتیراک ائدیر، مافییانین دالدالاناجاقلارینین آشکار ائدیلمهسی مقصدیله هئلیکوپتئرلردن و دیگر خصوصی تئکنیکادان، همچینین کینولوژی تجروبهیه مالیک ایتلردن ایستیفاده ائدیلیر.
آنسا اینفورماسییا آگئنتلیینین معلوماتینا گؤره، آپولییا ویلایتینده ۲۷ نفر ساخلانیلیب. اونلارین آراسیندا ایکی شهر مئری ده وار. بونلار آپولییا ویلایتینین آوئتران شهرینین مئری آنتونیو مینا و سالئرنو ویلایتینین ائرکیئ شهرینین مئری جوزئپپئ مارگئریتیدیر.
بوندان علاوه، ۵۴ نفر کاتانییا ویلایتینده ساخلانیلیب و اونلارین هامیسی «کوزا نوسترا»نین بوسسلاریندان بیری اولان بئنئدئتتو سانتاپاولانین قروپلاشماسی ایله علاقهلرده اتهام ائدیلیرلر.
ماراقلیدیر کی، آنتونیو مینو آذربایجان قازینی آوروپایا چاتدیراجاق تاپ قاز کمرینین تیکینتیسینین علیهینه آکسییالارین تشکیلاتچیلاریندان بیریدیر. او، مورتانو و مئلئندونیو شهرلرینین مئرلری ایله بیرلیکده قاز کمرینین کئچجیی اراضیدن زئیتون مئشلیینین کؤچورولمهسینه قارشی چیخیر.
مورتانو و مئلئندونیو شهرلرینین مئرلری بیر نئچه گون اؤنجه آپولییادا کئچیریلمیش اعتراض آکسییاسیندا دا ایشتیراک ائدیبلر. همین گون اعتراضچیلار ۳۰۰-دن چوخ پولیس امکداشی ایله اصل کوچه دؤیوشلرینه قاتیلمیشدیلار. یئرلی مأمورلار قاز کمرینی تیکهن شیرکتی اتهام ائدیرلر کی. او، توریزم مؤوسومونده ایشلرینی دایاندیرماییب.
قئید ائتمهیه دیر کی، ایتالییادا آذربایجان لاییحهسینه قارشی اعتراضلاردا بو اؤلکهدهکی مافییانین اورتایا چیخماسی ایلک دفعه دئییل. ایتالییا مطبوعاتی دفعهلرله یازیب کی، تاپ علیهینه اعتراضلارین آرخاسیندا ایتالییا مافییاسی دورور.


text:
پاشینیان اؤزونون غقربیؤنلو اولمادیغینا روسییانی ایناندیرا بیلمهیهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو ادعا روسییالی ژورنالیست ایرینا جوربنادزنین «روسبالت» آگنتلییندهکی مقالهسینده یئر آلیب.
«نیکول پاشینیانین روسییا ایله باغلی مؤوقعینده دییشیکلیکلر وار، لاکین او، ارمنیستان-آذربایجان مناقشه سینین حلی ایله باغلی مؤوقعینی دییشیبمی؟ بؤیوک احتیماللا یوخ. بئله کی، پاشینیانین ایسرارلی شکیلده خانکندینین دانیشیقلار پروسسینه قوشولماسینی طلب ائتمهسی ارمنیستان و آذربایجان لیدرلری آراسیندا قاراباغلا باغلی دانیشیقلارین پرسپکتیوینه کؤلگه سالیر.
بئله اولان حالدا پاشینیان کیمه گوونیر؟ گؤرونور، موسکوانین آرتیق ارمنیستانین ناظیرلر کابینتینین ترکیبی حاقیندا فیکری فورمالاشیب و چتین کی، پاشینیان اؤزونون غربیؤنلو اولمادیغینا روسییانی ایناندیرا بیلسین. ارمنی حکومتینده سوروسون قولاقلاری هئچ بیر کابینتده یوخدور. بئله اولان موسکوا داها چوخ کیمه گووهنهجک – پاشینیانا، یوخسا علیئوه؟ بئله اولان حالدا توپ بو دفعه آذربایجانین میدانیندا اولاجاق. لاکین بو، موسکوادا اولان هر کسی راضی سالمیر. بو او دئمکدیر کی، روسییا و آذربایجانی تعجیلی شکیلده کوسدورمک لازیمدیر. اونا گؤره ده بیر سیرا روسییالی آنالیتیکلرین روسییا خاریجی ایشلر ناظیرلیینده جدی ارمنی لوببیسینین اولماسییلا باغلی سسلی-کویلو چیخیشلاری تصادفی دئییل»، – دئیه مقالهده بیلدیریلیب.


text:
یادپلانتلیلردن مساژ گؤندرنده اونلارا جواب وئرمک اولماز.
آخار. آذ خبر وئریر کی، مشهور آستروفیزیک ایستیون هاوکینگ یئنی سندلی فیلمینده بو ایفادهلری سؤیلهییب.
هاوکینگ فیلمده قلیئسئ ۸۳۲ج آدلی پلانتدهکی حیات احتیمالیندان بحث ائدیب:
«بیر گون بئله بیر یئردن سیگناللار آلا بیلریک. بئله بیر وضعیتده دونیانین جواب وئرمهسی عقللی آددیم اولمایاجاق»:
قید ائدک کی، داها اؤنجه ده نوروژده کئچیریلن علم و صنعت اوزره بین الخالق فستیوالدا چیخیشی زامانی مشهور آستروفیزیک ایستیون هاوکینگ اینسانلیغین حیاتدا قالماسی اوچون آی و مارسدا کالونیالار یارادیلماسینین واجیبلیینی وورغولامیشدی.


text:
۲۰:۴۰
اویفا چئمپیونلار لیگاسینین قروپ مرحلهسینین بئشینجی توروندا باکی اولیمپییا ایستادیونوندا کئچیریلهجک «قاراباغ»-«چلسی» اویونو اوچون کوماندالارین ایستارت هئیتلری آچیقلانیب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، «قاراباغ»این ایستارت هئیتینده ایبراهیم شهیچ، قارا قارایئو، دمیتری مدودئو، میچئل، دینو ندلووو، ماهیر مدتوو، رشاد صادیقوو، ریچارد آلمیدا، آنسی آقوللی، یاکوب رززنیچاک، دونالد گئریه یئر آلیبلار.
لوندون تمثیلچیسینین ایلک اون بیرلیینده ایسه میدانا تیبو کورتوا، آنتون رودیگئر، مارکوس آلونسو، سئسک فابرئقاس، نقولو کانته، ائدئن آزار، پئدرو رودریگئز، داوید زاپپاکوستا، ویللیان، سئزار آزپیلیکئتا و داوید لویز چیخاجاقلار.
قئید ائدک کی، اویون باکی واختی ایله ساعت ۲۱:۰۰-دا ایستارت گؤتورهجک.
«قاراباغ» اوولکی اویونلاردا سفرده «چلسی»یه ۰:۶، دوغما میداندا ایسه «روما»یا ۱:۲ حسابی ایله مغلوب اولوب. آغدام تمثیلچیسینین «آتلتیکو مادرید» ایله هر ایکی گؤروشو هئچ-هئچه باشا چاتیب – (۰:۰، ۱:۱).
حسابیندا ۸ خال اولان «روما» قروپدا بیرینجی پیللهده قرارلاشیب. «چلسی» ۷ خاللا ایکینجی، «آتلتیکو مادرید» ۳ خاللا اوچونجو، حسابیندا ۲ خالی اولان «قاراباغ» ایسه سونونجودور.
۲۱:۲۵
"قاراباغ"این مدافعهچیسی رشاد صادیقوو "چلسی"نین یاریم مودافعهچیسی ویللیاملا موباریزهده حاکم حاقسیزلیغینا معروض قالدی. بئله کی، اویون ائپیزودو زامانی پورتقالییالی حاکم "قاراباغ"این قاپیسینا پنالتی تعیین ائتدی. بونونلا یاناشی، تمثیلچیمیزین کاپیتانینا قیرمیزی ورقه گؤستریلدی. ضربهنی دقیق یئرینه یئتیرهن آزار حسابی آچدی: ۱-۰.
۲۱:۳۸
"چلسی" ماتچین ۳۷-جی دقیقهسینده ویلیامین قولو ایله فرقی آرتیردی: ۲-۰.
۲۲:۳۳
فابرگاس ماتچین ۷۱-جی دقیقهسینده فرقی ۳-۰ چاتدیردی: ۳-۰.
۲۲:۴۲
ویلیام ماتچین ۸۵-جی دقیقهسینده اؤزونون ۲-جی، کومانداسینین ۴-جو قولونا ایمضا آتدی: ۴-۰.
۲۲:۵۵
"قاراباغ" چئمپیونلار لیگاسینین بو مؤوسومونده قروپ مرحلهسینده سونونجو ائو اویونوندا حاکمین کوبو سهوی نتیجهسینده ایلک دقیقهلرده آزلیقدا قالدی. بوندان ماکسیموم یارارلانان اینگیلتره تمثیلچیسی گؤروشون نتیجهسینده ۴-۰ حسابلی قلبه الده ائتدی.


text:
حکومت،خارجی یاردم لر دولت تمانیدن صرفلنیشی نی طلب قیلدی
افغانستان مالیه وزیرلیگی 2001 میلادی ییلدن بیری حاضرگه چه افغانستانده 69 میلیارد دالر یاردم بیریلیشی سوزبیریلگنینی معلوم قیلگن.
مذکور وزیرلیک گه کوره، بو جمله دن 57 میلیارد دالری بیریلگن.
اوشبو وزیرلیک رسمیلریگه کوره بو مبلغ نینگ اون سککیز فایزی افغانستان حکومتی تمانیدن صرفله نیب باشقه قالگن 82 فایزی یاردمچی مملکت لر تمانیدن صرفلنگن.
شونینگ دیک رسمی لر، بوتون یاردم لردن 51 فایزی امنیتی بولیم لرده صرفلنگنی معلوم قیلینگن، افغانستان مالیه وزیری عمر زاخیل وال افغانستان ملی بودجه سی تمانیدن صرفلنگن یاردم لردن افغان حکومتی نینگ تولیق حسابات بیریشگه قادیر دیب بیراق یاردم لرنینگ اکثری قسمینی چیت ایللیک نادولت تشکیلات لرتمانیدن صرفه له نیشی اونچه لیک ثمره لی بولمه گنینی ایتگن.
زاخیلوال جنابلری خارجیلر تمانیدن عملگه اشریله دیگن پروژه لر کوپ قیمت توشیشی نی هم معلوم قیلگن.
اوگه کوره، افغان حکومتی تمانیدن بیردالر بیلن بیر پروژه عملی بولسه خارجی لرتمانیدن اوچ دالر عین پروژه ده صرفله نه دی اگر یاردم لر افغان حکومت تمانیدن صرف لنسه اساسی برنامه لر عملگه اشریله دی.
زاخیلوال جنابلری نینگ معلوم قیلیشیچه، خارجی نادولت تشکیلات لرتمانیدن عملی بولگن پروژه لر خلق احتیاجی گه ماس بولمه ی اساسی شکلده عملگه آشریلمه یدی.
اوتگن نیچه ییل دن بیری افغانستان دولتی، خارجی مملکت لر تمانیدن افغانستان نینگ ترقیاتی و قیته قوریلیشی توغری سیده بیریله یاتگن یاردم لر بو مملکت دولتی تمانیدن صرفلنیشی نی طلب قیلسه ده لیکن مذکور یاردم لرنینگ کتته قسمی خارجی لر تمانیدن صرفلنیب کیلگن.
هرچند افغانستان دولتی بو توغری جدی انتقاد قیلیب کیلگن لیکن شونده ی بولسه هم خارجی مملکت لر ایسه افغانستان دولتی اداره لریده کینگ کولمده فساد موجود لیگی باعث یاردم لرینی اوزلری صرفلنیشی اوستیگه تاکید قیلماقده لر.


text:
مشهور هولیوود آکتریساسی آنجئلینا جولی بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتیندا وظیفه آلماق نییتینده دیر.
آخار.آذ خبر وئریر کی، آنجئلینا اوشاقلاری ایله لوندونا (لندن) کؤچمه یی و بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتیندا تمثیل اولونماغی پلانلاشدیریر.
آنجئلینا جولینین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتیندا قورماق ایسته دیگی کاریئرانین ایکی نفر یوکسک چینلی بریتانییا مامورو طرفیندن دستکلندیگی بیلدیریلیب. آنجئلینا ایمکانلاریندان دوزگون ایستیفاده ائتدیگی هالدا اونون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتیندا چوخ یوکسک پوستا گتیریله بیلمه ائحتیمالی بؤیوکدور.
قئید ائدک کی، ۳ دفعه عاییله لی اولان آنجئلینا جولی بو یاخینلاردا ۲۰۱۴ءجو ایلده عاییله حیاتی قوردوغو حیات یولدلشی برئد پیت دن آیریلیب.


text:
مَرقُس 11
11-نجی باب
عیسی اورشلیمه گیریَر
مَتّیٰ 21:1-11؛ لوقا 19:28-40؛ یوحنا 12:12-19
1عیسی بیلِن شَگیرتلِری اورشلیمه قُلایلاپ، زِیتون داغینینگ آشاغینداقی بِیتفاجی بیلِن بِیتعَنیا گِلِنلِرینده، عیسی ایکی شَگیردینی یُلّاپ، 2اُلارا: «اُوونگیزدَکی اُبا بارینگ. اُبانینگ ایچینه گیرِن یِرینگیزده دانگیلغی دوران کورّه اِشِک تاپارسینگیز، اُنونگ اوستونه شو واقتا چِنلی هیچ کیم مینِن دَلدیر. اُنی چُزونگ-ده، آلیپ گِلینگ. 3اِگِر بیری سیزه: ”نَمه اوچین بِیله اِدیَرسینگیز؟“ دییسه، اُنگا: ”بو کورّه اِشِک اُستادا گِرِک، اُنی باسیم ایزینا ایبِرِر“ دیییپ آیدینگ» دییدی.
4شَگیرتلِر گیتدیلِر و کُچهده بیر قاپینینگ آغزیندا دانگیلغی دوران کورّه اِشِگی تاپیپ، اُنی چُزدولِر. 5اُل یِرده دوران بیرنَچه کیشی اُلارا: «نَمه اوچین کورّه اِشِگی چُزیَرسینگیز؟» دیییپ سُرادیلار. 6اُلار-دا عیسانینگ آیدانینی آیتدیلار. اُنسُنگ یانگقی آداملار اُلاری گُیبِردیلِر. 7کورّه اِشِگی عیسانینگ یانینا گِتیریپ، اُز دُنلارینی اُنونگ اوستونه آتدیلار. عیسی-دا کورّه اِشِگه میندی. 8کَن آداملار دُنلارینی، کَبیرلِری-ده باغلاردان کِسِن شاخالارینی یُلا دوشِدیلِر. 9- اُودِن باریانلار و ایزدان گِلیَنلِر:
«خودایا اُوگولِر بُلسون!
خودایینگ آدیندان گِلیَنه موبارِک بُلسون!
10آتامیز داوودینگ قُلایلان پاتیشاهلیغی قوتلی بُلسون،
آسمانلاردا اُوگولِر بُلسون!» دیییپ قیغیریشیاردیلار.
11عیسی اورشلیمه باریپ، عیباداتخانا گیردی. داش-تُوِرِگیندَکی هِمّه زاتلاری گُزدِن گِچیردی. سُنگرا گون باتیپ باریاندیغی اوچین، اُن ایکی شَگیردی بیلِن بیلِلیکده بِیتعَنیا گیتدی.
اینجیر باغینا قارغیش
مَتّیٰ 21:18،19
12اِرتِسی گون بِیتعَنیادان چیقانلاریندا، عیسی آجیقدی. 13داشراغدا گور یاپراقلی بیر اینجیر باغینا گُزی دوشِنده، اُندان اینجیر تاپمازمیقام دیییپ، باغا طاراف یُریدی. اُنونگ یانینا گِلِنده، اُندان یاپراقدان باشغا هیچ زات تاپمادی، سِبَبی اینجیر واقتی دَلدی. 14عیسی باغا: «دِگمه، موندان بِیلَک سِندِن هیچ کیم میوه اییمِسین!» دییدی. شَگیرتلِری هِم مونی اِشیتدیلِر.
عیسی ساتیانچیلاری عیباداتخانادان کُویار
مَتّیٰ 21:12-17؛ لوقا 19:45-48؛ یوحنا 2:13-22
15سُنگرا اُلار اورشلیمه گِلدیلِر. عیسی عیباداتخانانینگ حایاطینا گیریپ، اُل یِردَکی ساتیانچیلاری، آلیانچیلاری کُوماغا باشلادی. پول چالیشیانلارینگ تاغچالارینی، کِپدِر ساتیانلارینگ جایلارینی آغداردی. 16هیچ کیمه عیباداتخانینگ حایاطیندان قُشلارینی گِچِرمَگَه اِجازا بِرمِدی. 17- اُلارا اُورِتمِک بیلِن: «”مِنینگ اُیوم هِمّه میلِّتلِر اوچین عیبادات اُیی دییلیپ آدلاندیریلار“ دیییپ یازغیلی دَلمی نَمه؟ اِمّا سیز مونی اُغورلارینگ جایینا اُووروپسینگیز» دییدی. 18مونی اِشیدِن یُلباشچی کاهینلار بیلِن دین عُلَمالار عیسانی اُلدورمِگینگ فیکرنه دوشدولِر. اُلار عیسادان قُرقیاردیلار، سِبَبی هِمّه خالق عیسانینگ تاغلیماتینا حایران قالیاردیلار. 19آغشام دوشِنده، عیسی بیلِن شَگیرتلِری شَهردِن چیقیپ گیتدیلِر.
اینجیر باغیندان آلینمالی دِرس
مَتّیٰ 21:20-22
20ایر سَحِر بیلِن گِچیپ باریارقالار، اُلار شُل اینجیر باغینینگ کُکی بیلِن قوراندیغینی گُردولِر. 21پِطرُس بُلوپ گِچِن واقانی یادلاپ: «اُستاد، سِرِت! سِنینگ لَعنِتلَن اینجیر باغینگ قوراپدیر» دییدی. 22عیسی اُلارا شِیله جُغاپ بِردی: «خودایا ایمان گِتیرینگ. 23سیزه دُغروسینی آیدیارین، کیم یورِگینده شِک یُل بِرمَن، آیدیانینینگ بُلجاقدیغینا ایمان گِتیریپ، شو داغا: ”گُتِریل-ده، دِریایا زینگیل“ دییسه-ده، اُنونگ آیدانی بُلار. 24شُنونگ اوچین سیزه دیییَرین: دُغا-دیلِگ اِدیپ، خودایدان سُران هِر بیر زادینگیزی اِییَم آلاندیغینگیزا اینانینگ، اُل سیزه بِرلِر. 25خودایا دُغا اِتمَگَه دوران ماحالینگیز بیریندِن اُیکه-کینَنگیز بار بُلسا، اُنی باغیشلانگ، شُندا آسمانداقی آتانگیز هِم سیزینگ خاطالارینگیزی باغیشلار. [ 26اِمّا اِگِر باغیشلاماسانگیز، آسمانداقی آتانگیز هِم سیزینگ گونَهلِرینگیزی باغیشلاماز.»]
عیسانینگ ایختییاری
مَتّیٰ 21:23-27؛ لوقا 20:1-8
27اُلار یِنه اورشلیمه گِلدیلِر. عیسی عیباداتخانانینگ حایاطیندا گِزمِلَپ یُرکَه، یُلباشچی کاهینلار، دین عُلَمالار و یاشولیلار اُنونگ یانینا گِلیپ: 28«سِن بو زاتلاری هایسی ایختییار بیلِن اِدیَرسینگ؟ بو ایختییاری سانگا کیم بِردی؟» دیییپ سُرادیلار. 29عیسی-دا اُلارا: «مِن هِم سیزه بیر سُراق بِرجِک. مانگا جُغاپ بِرسِنگیز، سیزه بو زاتلاری هایسی ایختییار بیلِن اِدیَنیمی آیدایین. 30یحیی تَعمید بِرمِک اوچین ایختییارینی نیرِدِن آلدی؟ آسماندانمی یا-دا اینساندان؟ مانگا جُغاپ بِرینگ» دییدی. 31اُلار هِم اُزآرا ماصلاحاتلاشماغا باشلادیلار: «اِگِر آسماندان دییسِک، اُل بیزه: ”اُندا نَمه اوچین اُنگا ایمان گِتیرمِدینگیز؟“ دییِر. 32اِمّا اینساندان دییسِک…» اُلار خالقدان قُرقیاردیلار، چونکی هِمّهلِر یحیانی حاقیقی پیغامبار بیلیَرلِر. 33اُلار عیسی: «بیز بیلِمزُق» دیییپ جُغاپ بِردیلِر. عیسی-دا اُلارا: «مِن هِم سیزه بو زاتلاری هایسی ایختییار بیلِن اِدیَنیمی آیتجاق دَل» دییدی.


text:
سوداگرلرتجارتی ایشلری اوچون شاه یوللرامنیتی آلینمه یاتگنیدن شکایتده لر
بیر قطار سوداگرلرگه کوره باشقه قیین چیلیک لریانیده امنیتی اداره لرده پاره بارلیگی سبب اولرشاه یوللرده ناتینچ لیک لربیلن دوچ کیلماقده لر.
افغانستان پارلمانی نینگ خوف سیزلیک، مدافعه واقتصاد کمیسیون لری ایچکی ایشلرومدافعه وزیرلیک لرینی، بوخصوصده جواب بیریش اوچون پارلمان گه چقیرگن ایدیلر .
بیراق وزیرلر ییغین گه کیلمی وعامه ترتیبی نی سقلش معینی ایسه بوخصوصده اوز امکانیت لریگه یره شه ایشلرنی عملگه آشیرگن لرینی معلوم قیلدی. وملت وکیللری نینگ معلوم قیلیش لریچه بوسواللرگه وزیرلر اوزلری جواب بیریش لری کیره ک ایدی.
افغانستان شاه یوللریده امنیتی معما دن سوز کیتیشی ینگی بیر گپ ایمس، بیراق ملی کینگاش گه مراجعه قیلگن بیر قطارسوداگربوقیین چیلیک سونگی وقت لرده آشیب باره یاتگنی نی ایتماقده لر.
معلومات لرگه کوره ، سوداگرلرنینگ یوک آرتیلگن نقلیه واسطه لرعبارت بولگن کاروانلری، قوراللی لر تمانیدن توخته تیلیب اوتگه تارتیله دی، وهیداوچیلری ونقلیه واسطه لریوک لری بیلن اوغیرلنه دی."ذبیح احمدی ناملی شرکت مسووللریدن ذبیح الله عامه ترتیبی نی سقلش پولیسی میدان وردک ولایتی دن توتیب قندهارگچه ترتیب سقلب توریش گه قادرایمس لیگی نی ایته دی."اوتگن چهارشنبه کونی یوک آرتیلگن نقلیه واسطه لریمیزجونتگن ایدیک، بیرنقلیه واسطه میزنی پولیس قرارگاهی دن 100متر اوزاقلیکده کیلینک سفید دیب ناملنگن محلده اوتگه تارتگن، وینه بیرینی هم کاروانیمیز توخته گن پیتی عامه ترتیبی نی سقلش کوچلری آلدی دن آلیب کیتگن، بیرآی جریانیده 18نقلیه واسطه میز اوتگه تارتیلگن هیداچیلریمیزدن بیری کومیردیک کوییب قالگن ویدیو فلمی هم بار، بیز کمپنی گه حجت تیارلش اوچون ویدیوفلم آلیش گه عامه ترتیبی نی سقلش پولیس قوماندانی کمره میزنی آلیب ویدیو فلم آلیش گه قویمه گن.قیته کمره نی بیزگه قیته ساتگن بوبیزنینگ قیین چیلیگیمیزشو"
سوداگرلرگه کوره، بوقیین چیلیک مملکت نینگ کوپراق جنوب وشرقی ولایت لریده موجود بولیب، کابل وقندهار شاه یولیده هرکون شونده ی واقعه لریوزبیریب توره دی.
شونینگ دیک سوداگرلرگه کوره نیچه مرته بو قیین چیلیک لرنی رسمی لرگه شکایت قیلگن لر، بیراق بونینگ حل ایتیش اوچون حرکت بولمه گن.
افغانستان تجارت و صنعت اتاقی نینگ باشلیغی قربان حق جوگه کوره، امنیتی اداره لراینیقسه عامه ترتیبی نی سقلش اداره سی ده کینگ کولمده فساد بارلیگی سبب سوداگرلر اوز اشیالرنی بیر محلدن بیر محلگه ییتکزیش گه قیین چیلیکلر بیلن دوچ کیلماقده لر. "باشقه مهم بیر مساله هم بیزاونگه دوچ کیلیب تورگنیمیز، عامه ترتیبی نی سقلش ایشیده اداری فساد بارلیگی بولگن، انتقال بیریله دیگن نقیله واسطه لررسمی شکلیده رویخطدن اوتگنی مثال بیلن 50نقلیه واسطه بولسه، اما 200 نقلیه واسطه انتقال تاپه دی، باشقه پولرقه ییرگه کیته دی، کیم حسابینی آله دی؟ بولرایسه یوک تشووچی نقلیه واسطه لرباره سیده گی اساسی قیین چیلیک لر بولگن.
عین حالده، ملی کینگاش خوف سیزلیک ، مدافعه واقتصاد کمیسیون لری نینگ اعضالری بوقیین چیلیک لربارلیگی نی تن آلیب وامنیتی مسووللربوباره ده جواب بیریشی نی ایته دیلر.
بوحقده وکیللردن بولگن خانم شکیبا :" شاه یوللرنینگ امنیتی، پولیس قانونی گه کوره ایچکی ایشلروزیرلیگی گه تعلفلی بولگن، نه بو اردو گه ونه ملی خوف سیزلیک اداره سیگه تیگیشلی دیر،بونده بیر مساله گه ایچکی ایشلر وزیری وعامه ترتیبی نی سقلش معینی جواب بیریشی کیره ک چون بولرنینگ مسوولیتی بولگن".
هرچند ایچکی ایشلرومدافعه وزیرلری جواب بیریش اوچون مجلس گه چقیریلگن ایدیلر، بیراق مجلس گه کیلمی وفقط ایچکی ایشلر وزیرلیگی نینگ عامه ترتیبی نی سقلش معینی جمیل جنبش کیلگن ایدی. جنبش جنابلری تجارتی اشیالرتشیدیگن نقلیه واسطه لرنینگ امنیتی نی تامین لش اوچون سعی وحرکت قیلگن لرینی ایته دی، بیراق اوبو مسوولیت ،تورلی ارگان لرگه بیریلگن لیگی سبب هر اداره اوز لری جواب بیریشی کیره ک دیب ایته دی."ملت وکیللری عامه ترتیبی نی سقلش وظیفه سی کاروانلرنینگ بدرقه قیلیش بولگن وخلاص ، تازه لش، تیکشیریش، ومخصوص عملیات لرنی اوتکزیش مساله لری بیزنینگ ایشیمیز ایمس، یوک تشووچی کاروان لرایسه عامه ترتیبی نی سقلش پولیسی تمانیدن باره یاتگن محل گچه بدرقه قیلینیشی بیزنینگ وظیفه میزدیر".
ایتیلیشیچه اوتگن آلتی آی جریانیده افغانستان نینگ شاه یوللریده 250یوک تشووچی نقلیه واسطه اوتگه تارتیلگن، اونلب هیداوچی هلاک ایتیلگن واونلب یوک آرتیلگن نقلیه واسطه لر یوک لری بیلن آلیب کیتیلگن. سوداگرلربووضعیت آلدی آلینمی کیته بیرسه، سوداگرلیک ایشی بیلن شغله نیب بو ساحه ده سرمایه یاتقیزیش لری قیین بولیشی نی تیل گه آله دیلر.


text:
جوزجان وسرپل ولایت لریده گی اوروش لرده 4طالب هلاک بولگن
جوزجان ولایتی نینگ آقچه اولسواللیگیده امنیتی کوچلر تمانیدن 5 کونلیک حربی عملیات یولگه قوییلگن، اوشبو عملیات ایسه اردو، پولیس وملی امنیت کوچلری و اهالی یاردمی بیلن یولگه قوییلگن بوندن مقصد منطقه ده گی عصیانچیلر نی تازه لش دیب ایتیله دی، شونگه قوشیمچه سرپل ولایتی نینگ کوهستانات اولسواللیگیده یولگه قوییلگن عملیات ده تورت قوراللی اولیب یاره لنگن و طالب لرنینگ بیر تنیقلی قوماندان شامل باشقه 6 طالب هم توتقونگه آلینگن.
جوزجان ولایتی نینگ آقچه اولسواللیگیده یولگه قوییلگن حربی قوشمه عملیات نتیجه سیده ایککی طالب اولیب 3 کیشی یره دار بولگن، عین دمده 3 قیشلاق طالب لر قولیدن آزاد ایتیلگن.
جوزجان امنیه قوماندان لیگی نینگ امنیت آمری سید زمان حسینی جنابلری حادثه نی تصدیقلب عملیات حاضر هم مذکور اولوسواللیک نینگ بیرقطار قیشلاق لریده دوام ایته یاتگنی نی معلوم قیله دی.
"قوراللی عصیانچی لر هجوم قیلگن لیکن امنیتی کوچلر اولر بیلن اوریشگن، کیین بیزلر قوشمه حربی عملیات یولگه قویدیک، اوشبو عملیات ده ملی اردو، ملی پولیس، ملی امنیت و منطقه اهالی سی بیرگه قوراللی عصیانچیلرنی منطقه دن اوزاقلشتیریشگه اورینه میز، جبارخیل و شونگه اوخشش بیر نیچه قشلاق تازه لنگن، شونگه قوشیمچه ملا حفیظ ناملی طالب لر بیر تانیقلی قوماندانی نینگ اویی هم تیکشیریلیب تازه لنگن امنیتی کوچلریمیز عملیات لریگه دوام بیریب کیلماقده حاضرگه قدر بیزلرگه هیچ قنده ی تلفات ییتمه گن، تیزلیک ده منطقه نی طالب لر دن تازه له یمیز.
عین دمده جوزجان ولایتی مرکزی گه تیگیشلی بولگن افغان تیپه قشلاغی ده ایککی عیال نامعلوم کیشی لر تمانیدن اولدیریلگن، حادثه ایسه مذکور منطقه ده تناوون کیچه یوز بیرگن، لیکن حادثه گه تیگیشلی حاضرگه قدر هیچ بیر شخص یا گروه اوشلنمه گن.
باشقه تاماندن سرپل ولایتی نینگ کوهستانات اولسواللیگیده قوشمه حربی کوچلر تمانیدن عملیات یولگه قوییلیب نتیجه ده ایککی عصیانچی اولیب، ایککی کیشی هم بوگروه اعضالریدن یره لنگن و طالب لرنینگ بیر تنیقلی قوماندانی شامل باشقه 6 طالب توتقونگه آلینگن. شونینگ دیک بیرقطار حدودلر طالب لر موجودلیگیدن تازه لنگن، شونینگ دیک عملیات حاضرگه قدرهم دوام قیلماقده.
سونگی نیچه آیی جریانیده شمالی سرپل و جوزجان ولایتی نینگ ایرم حدودلریده قوراللی طالب لر فعالیتی کینگه ییب باره یاتگن لیگی ایتیله دی.
هرچند دولت کوچلری تاماندن شونگه اوخشش بیرقطار حربی عملیات لر یولگه قوییب کیلماقده لیکن حاضر هم قوراللی عصیانچیلر موجودلیگی اهالی شونده ی اوروش لر یوزبیریب اهالی نینگ تشویش لریگه سبب بولیب کیلماقده.


text:
عزرائیلی کیم اؤلدوره جک؟
یازار : هاماش+0 به یه ن
دوکتور جئری یازیر کی اؤلوم ملئیکه سی چیراغ کئچیردن عزراییل سؤیله ییبدیر کی ایراندا تورکلر اؤز دوغما آنا دیللرین اوخویاجاقلار آنجاق من گؤرمه یه جاغام. بونو دئرکنده ائله بیل دویغولانیب آغلاییب سئل کیمی گؤز یاشی آخیدیبدیر. بو ایروایته اینانماییب ایسته دیم کی عزراییلدان بو اولایین دوز اولوب اولماماغین سوروشوب بیلیم. ترس آوا تنگه سینده ویرنیخیب دولاشارکن ائشیتدیم کی دیل باغلاییب طیلیسیمه سالان جادی جنبل باشچیسی قولام جان اوسته دیر. عزراییلین اوردا اولماسین کسین بیلیب دابانا قووات قولامین ائوینه قاچدیم. تووشیه تووشیه تر توکرکن ائوین قاپیسیندان ایچرییه گیریب اوردا اولان قولامین قوهوم اقرباسینا سالام وئریب قولام یاتان اوتاغین قاپیسینا باخاندا گؤردوم عزراییل قوللارین چیرمالییب الینده اؤلوم ایپی ایسته ییر اوتاغین قاپیسین آچسین. دالیدان الیمی چیگینینه قویوب سالام کئف احوال ائدندن سونرا دئدیم:
باغیشلا عزرائیل جان! ایشیوا قولپ قویورام آنجاق دئییشلره گوره سن ....
سؤزومو کسیب دئدی: قوی بو کیشینین ایشین قورتاریم اجل واقتی کئچر قولامین دا جین آتی کیمین اؤلوم قوپئنی یانار یئردن قالخار بیرده اوستن امر آلینجا باشیزا قالمایان اویونو گتیرر.
بو سؤزو ائشیدنده دالی دالی چکیلیب دئدیم:
یوخ آماندی تئز ایشیوی گؤر، قویما بو یئردن قالخسین!
عزراییل اوتاغا کئچنده، من ده فیکر دوشونجه ایچینده الیمی اوووشدورا اوووشدورا قاپیدا او باشا بو باشا گئدیردیم. عزراییلین اوتاغا گیریب چیخماسی گئجیکرکن ناگیران اولوب قاپینی آرالاییب ایچری باخاندا عاغلیما گلمز بیر اولای گؤردوم. عزراییل ایپی قولامین بوینونا سالیب آنجاق قولام دا اؤنجه دن حاضیرلادیغی بیر کندیری عزراییلین بوینونا دولاندیرمیشدی، بیر بیرلرین بوغماغا چالیشیردیرلار. بو آرادا عزراییلین دورومو آغیر گؤرونوردو و نفس آلماقدا زورلوق چکیردی. رنگی قاپ قارا اؤلموشدو و دیلی ده ائشیگه چیخمیشدی. اؤز اؤزومه دئدیم:
عزراییل اؤلسه، بیز اینسانلار اؤلمه یه جاغیق، قوی بو اؤلوم ملئیکه سی اؤلسون قوتارسین!
سونرا دئدیم: عزراییل اؤلسه، قولام دیری قالاجاق. عزراییل بیر دؤنه جان آلسا، بو عیبه جر مین دؤنه اؤلدورور.
زامان یوخ ایدی. هر آن اولاسی ایدی قولامین قورقوهوملاری گله، قارار وئردیم عزراییلا یاردیم ائله یم. هر نه اولسا دا اوجا تانرینین امریندن باشقا بیر ایش گؤرمور آنجاق قولامین ایشلری تانری وئرن دیلی باغلاماقدان توتدو تا تانری وئرن چؤرگی کسمکدیر. یا آلله دئییب یاپیشدیم ایپین اوجوندان. عزرائیل او باشدان من بو باشدان ایپی چکدیک تا ایش تاماملاندیر.
اؤلومدن دؤنن عزراییل بوینومو قوجاقلاییب اوز گؤزومدن اؤپوب دئدی: سن منی اؤلومدن قوتاردین! ایندی دئه گؤروم سنه نه ایش گؤره بیلرم؟
دئدیم: والله گلمیشدیم دئیه م الینده کی ایپی سال پیس آداملارین باشینا قوی بیزده گونه چیخاق سنده! آلله بول بول توکدو باشیمیزا بونلار الیمیزدن آلدیلار. دیل وئردی دانیشاق حاققیمیزی ایسته یک، بونلار باغلادیلار. آنجاق سن لاپ اومودومو کسدین!
دئدی نیه؟
دئدیم: کیشی سنین بیر چوروک قولاما گوجون چاتمیردی. من اولماسایدیم ایندی اونون یئرینده سن اوزانمیشدین!
اؤرکله نیب آغلایارکن دئدی: دوزون بیلمک ایسته سن، ایندی یه کیمی بیر بئله اینسان جانی آلمیشام، بوجور چاراسیز قالمامیشدیم. قورخورام شیطان کیمی آللهین امریندن چیخام جنتدن ائشیگه سالا، یوخسا بو طایفانی اؤلدورمه یه گئتمه رم. بئله گئتسه منیمده اؤلوموم بونلارین الی ایله اولاجاق!
یازار: هاماش خانکیشیلی


text:
"قیام" نینگ دایرکتری سوریه ده مکتب و کسلخانه قوردیردی
اوشبو مکتب و کسلخانه تورکیه نینگ عملیاتی نتیجه سیده ترورچی لردن تصفیه قیلینگن منطقه ده قوردیریلدی
دنیا نینگ فرقلی اولکه لریده اینگ کوپ تماشا قیلینیاتگن تورک سریالی دن عبارت "قیام" نینگ دایرکتری کمال تیکدان سوریه نینگ حلب ولایتی عفرین اولسواللیگیده بیر مکتب و بیر کسلخانه قوردیردی.
تیکدان, "صنعتچی لر و آیدین لرنینگ اوروش یاکه باشقه معما لر گه دوچ کیلیب قالگن کیشی لرگه یاردم ایتیش لری کیره ک" دییه قید ایتدی.
عفرین تورکیه قوراللی کوچ لری تامانیدن اویوشتیریلگن عملیات نتیجه سیده ترورچی لردن تصفیه قیلینگن بیر منطقه دن عبارت.


text:
واتساپ مسنجئرینین تهلوکهلی ضعیف نقطهسی آشکار ائدیلیب. اونون واسطهسی ایله معلوماتلارین متنینی دییشمک اولور.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «چجک پوینت رشارژ» تدقیقات کومپانییاسینین متخصصلری آشکار ائدیب.
سرویسین تهلوکهسیزلیک سیستمیندهکی بوشلوق هاکرلره هم ایستیفادهچیلرین شخصی یازیشمالاریندا، هم ده قروپ چاتلارینداکی معلوماتلارلا مانیپولیاسییالار ائتمهیه ایمکان وئریر. بو، واتساپین موبایل و وب-ورسییالاریندا معلوماتلاری سینخرونلاشدیرماق اوچون نظرده توتولان آلتلردهکی ضعیف نقطه سایهسینده مومکوندور.
متخصصلر پروقراما موداخیله ایله باغلی آپاردیقلاری تجروبهنین نتیجهلرینی رهبرلییه گؤندریبلر. هلهلیک واتساپ اونلارین مراجعتلرینی جوابلاندیرماییب.


text:
آمریکا کنگرسینین نمایندهلر پالاتاسی روسییانین دیگر اؤلکهلره قارشی آکتیو تأثیرینین قارشیسینین آلینماسی اوچون کومیته یارادیلماسینا راضیلیق وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، یئنی کمیتهنین خرجلری آمریکانین یئنی بودجه لاییحهسینده اؤز عکسینی تاپاجاق. کمیتهنین فعالیتی دئزینفورماسییا، مطبوعاتین مانیپولیاسییاسی و تأثیر آگنتلرینین مالیلشدیریلمهسینه قارشی مباریزه اولاجاق.
قید ائدک کی، بوندان اؤنجه آمریکا کنگرسمنلری روسییانین آوروپا و آمریکایا تأثیرینین آزالدیلماسی اوچون سرت تدبیرلرین گؤرولمهسینی تکلیف ائتمیشدیلر.


text:
کابلده پارتلاوچی ماده دن توله بولگن بیر موتر پارتله تیلدی
افغانستان ایچکی ایشلروزیرلیگی کابل شرقیده پارتلاوچی ماده دن توله بولگن بیر موترنینگ پارتله تیلگنی عاقبتیده ایکی تینچ اهالی یره لنگنی نی تصدیقله گن.
جنرال ایوب سالنگی نینگ اوز تویتیر صحیفه سیده یازیشیچه، مذکور موتر کابل ایلنمه یولی ده گی پولیس خوفسیزلیک اون بیشینچی حوزه سیده بوگون ایرته لب پارتله گن.
بو حادثه مسوولیتینی طالبان گروهی اوز ذمه سیگه آلگن و بو گروه سوزچیسی بو هجوم دن مقصد، خارجی کوچلر ایکنینی ایتیب، اولرگه آغیر تلفات ییتکزیلگنینی ادعا قیلگن. اما بو حقده کوپراق تفصیلات بیرمه گن.
بو پارتلش کابل شهریده بیر نیچه هفته تینچ لیک برقرارلنگنی دن سونگ، صادر ایتیلیب، افغانستان کابینه اعضالری نینگ صلاحیتلری تیکشیریله یاتگنی همه نی دقتینی اوزیگه جلب ایتگن.
افغانستان ملی بیردملیک دولتی کمیده یوز کون دن سونگ، 25 نفرنی پارلمان گه تنیشتیردی. پارلمان بو وزیرلردن ییتی ته سینی قوشفقرالیککه ایگه ایکنلیکلری اوچون صلاحیتلرینی رد ایتیشگن.
بو مدت ایچیده خوفسیزلیک اداره لر سرپرستلر تمانیدن رهبرلیک قیلینماقده. طالبان سونگی هفته لرده یعنی ملی بیردملیک حکومتی ایشگه باشله گنی دن سونگ، اوز هجوملرینی شدتلشتیرگنلر.


text:
۲۰۰۱ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۱-جۆ ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مین بیرینجی ایل.
ایچیندهکیلر
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
ژانویه[دَییشدیر]
فئوریه[دَییشدیر]
مارس[دَییشدیر]
آوریل[دَییشدیر]
مئی[دَییشدیر]
ژوئن[دَییشدیر]
ژولای[دَییشدیر]
آقوست[دَییشدیر]
سپتامبر[دَییشدیر]
اوْکتوبر[دَییشدیر]
نوْوامبر[دَییشدیر]
دسامبر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ اوْکتوبر - دومان نتیجهسینده میلان فورودگاهیندا ۲ طیاره توققوشموش، ۱۱۸ نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۷ اوْکتوبر - آمریکا افغانیستاندا حربی عملیاتلارا باشلامیشدیر.
- ۶ مئی - سوریهیه گئتدیگی بیر گزی سیراسیندا بیر جامیع مسجیدی زیارت ائدن پاپ ایکینجی ژان پوْل٬ بیر جامیعه گیرن ایلک پاپ اوْلدو.
- ۵ مارس - مکّهده حجده چیخان ایزدیحامدا ۳۵ نفر اؤلدو.
- ۲۷ نوْوامبر - هابل تلسکوْپو واسطهسیله ایلک دفعه گۆنش سیستمیندن کناردا آتموْسفر آشکار ائدیلیب.
- ۲۶ فوریه - طالیبان افغانیستانین بامیان ولایتیندهکی بۇدا هئیکللرینی داغیتدی. بۇ حادیثه بؤیوک دیپلوماتیک بؤحران یاراتدی.
- ۲۵ اوْکتوبر - مایکروسافت Windows XP عملیات سیستیمی ساتیشا چیخاریلدی.
- ۲۳ مارس - ناتو٬ کوزوْووْ ساواشیندا اورانیوم مرمیسی ایشلتدیگینی اعتیراف ائتدی.
- ۲۰ ژانویه - جورج دبیلیو بوش٬ آمریکانین ۴۳-جو باشقانی سئچیلدی.
- ۱۳ نوْوامبر - قۇزئی ائتیلافی قوْشونلاری کابول و جلالآبادی طالیبان قۆووهلریندن تمیزلهمیشدیر.
- ۱۳ ژانویه - سالوادوْردا زلزله ۸۰۰-دن چوْخ اینسانین حیاتینا سوْن قوْیور.
- ۱۲ نوْوامبر - تۆرکیه٬ اؤلوم حؤکمونو قاداغان ائدن آنلاشمانی ایمضالامیشدیر.
- ۱۲ سپتامبر - یازیچی، ترجومهچی ماناف سولیمانوو وفات ائتمیشدیر.
- ۱۱ سپتامبر - آمریکادا ۱۱ سپتامبر ترور عملی: دونیا تیجارت مرکزینین اکیز قوللهلری و آمریکا مودافعه ناظیرلییینین بیناسی طیاره حملهلرینه معروض قالدی، ۲ مترو ایستگاهی یارارسیز حالا دوشدو.
- ۱۱ دسامبر - چین رسمی اوْلاراق عۆمۇمدۆنیا تیجارت تشکیلاتینا قاتیلدی.
- ۱۰ نوْوامبر - باکیدا دۆنيا آذربایجانلیلارینین بیر قۇرولتايی باشا چاتمیشدیر.
- ۱۰ ژانویه - ویکیپدیا٬ نوپدیانین بیر پارچاسی اوْلاراق حیاتا گئچدی. بئش گۆن سوْنرا آیری بیر سایت اوْلدو.


text:
صاباح باکیدا و آبشئرون یاریماداسیندا هاوا شرایطینین دییشکهن بولودلو، اساساً یاغمورسوز اولاجاغی پروقنوزلاشدیریلیر.
ائکولوگییا و طبیعی سروتلر نازیرلیینین میللی هیدرومئتئورولوگییا دئپارتامئنتیندن آخار. آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، بعضی یئرلرده ضعیف دومان اولاجاق، شیمال-قرب کولیی گوندوز ملاییم جنوب-قرب کولیی ایله اوز اولوناجاق.
هاوانین تئمپئراتورونون گئجه ۰-۳° ایستی، گوندوز ۷-۱۲° ایستی، باکیدا گئجه ۱-۳° ایستی، گوندوز ۱۰-۱۲° ایستی اولاجاغی گؤزلنیلیر. آتموسفئر تضییقی ۷۶۷ مم جیوه سوتونوندان ۷۶۴ مم جیوه سوتونونا ائنجک. نیسبی روتوبت گئجه ۷۰-۸۰ %، گوندوز ۵۰-۶۰ % تشکیل ائدجک.
آذربایجانین رایونلارینا گلینجه، فئورالین ۶-دا هاوا شرایطینین اساساً یاغمورسوز اولاجاغی گؤزلنیلیر. گئجه و سحر بعضی یئرلرده دومان اولاجاق، قرب کولیی آیری-آیری یئرلرده آرابیر گوجلنهجک. هاوانین تئمپئراتورونون گئجه ۰-۵° شاختا، گوندوز ۷-۱۲° ایستی، داغلاردا گئجه ۰-۵° شاختا، گوندوز ۵-۱۰° ایستی اولاجاغی گؤزلنیلیر.


text:
«اورمییا شاعرلری انسیکلوپدییاسی» (دایره المعارف) نشر اولوناجاق.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو بارهده اورمییا حاجی پیرلی مدنیت ائوینین مسئولو احمد اسدی دانیشیب.
«اؤتن عصرلرده و حاضردا اورمییادا چوخ سایدا شاعر اولوب. اونلار شعیر ساحهسینده یوکسک ایستعداد و دوهایا مالیک اولوبلار، لاکین بیر چوخو تانینمادان وفات ائدیب. حاضردا بو شاعرلرین انسیکلوپدییاسینین حاضرلانماسینا بؤیوک احتیاج وار. بو بارهده بؤیوک اوستادلارلا مصلحت ائدیلدیکدن سونرا انسیکلوپدییانین حاضرلانماسینا قرار وئریلیب»، - دئیهاسدی قید ائدیب.
او وورغولاییب کی، اورمییا شاعرلرینین انسیکلوپدییاسینین حاضرلانماسی حاجی پیرلی مدنیت ائوینین ان سئچیلمیش و یوکسک سوییهلی ایشی اولاجاق.
«دوشونورم کی، تخمیناً ۳۰۰ شاعرین ترجمیی-حالی و شعرلرینی توپلاییب و آراشدیرمالیییق. بو، چوخ اهمیتلی بیر ایشدیر و بو زمینده نشر اولوناجاق کیتاب اورمییانین شعر و ادبیات ساحهسینده ان بؤیوک حادثهلریندن بیری اولاجاق. انسیکلوپدییایا صفوی دؤوروندن گونوموزه قدر اورمییادا یاشامیش شاعرلر داخیل ائدیلهجک»، - اسدی علاوه ائدیب.


text:
قطر مکهده مسجید اوالاهرام یاخینلیغیندا اؤتن گونکو تراکت جهدینی پیسلهییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده بیاناتی قطر خاریجی ایشلر ناظرلیگی یاییب.
«بو تراکت جهدی میلیونلارلا مسلمانین حسلری ایله اویناماقدیر. بیز یئنیدن تروریزمه قارشی سرت مؤقعیمیزی بیان ائدیریک»، – دئیه رسمی دوحه نین بیاناتیندا یئر آلیب.
قید ائدک کی، اؤتن گون مکهده ایکی، جدهده بیر تراکت حیاتا کئچیرمک ایستهین قروپلار ضررسیزلشدیریلیب. مکهده بیر ترورچو-کامیکادزه اله کئچمهمک اوچون اؤزونو پارتلادیب، ۳ ترورچو ایسه حبس ائدیلیب.
خصوصی تییناتلیلار آراسیندا یارالیلارین اولدوغو بیلدیریلسه ده، رسمی آچیقلامادا بو بارهده معلومات وئریلمهییب.


text:
قیزیل بالیق
قیزیل بالیق، قیرمیزی بالیق، ژاپون بالیغی، شله قویروق قیزیل بالیغی (لاتینجه: Carassius auratus) چکی بالیغی کیمیلر دستهسینده چکی بالیغی بؤلومونده دابانبالیقلار ژنومونا عایید بیر نوع دیر.
بویاقلاری و شکیللری چوخ رنگارنگدیر. شله قویروق قیزیل بالیغی سویوق سودا یاشایابیلر و آکواریومدا ایستیه احتیاجی یوخدور. ۲۵ درجه ایستی سودا یاشامی چتین اولار و ایستی سولاردا اؤلن بیر بالیقدیر. ایستخر ایچره ساخلاماقدا ۴.۵ کیلوگیرم آغیرلیق و ۵۹ سانتیمتیر بیا چاتابیلر.
آرتیم
سو سویوقلوغو و احتیاج اولدوغو ایشلر تامین اولونسا آکورایومدا بئجریلمهسی مومکوندور.
قایناق
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Goldfish»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۶ اسفند ۱۳۹۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آذربایجانین بو پروسسه قوشولماسی ایندیکی مرحلهده هئچ دانیشیقلار پردمتی بئله دئییل.
بو سؤزلری آخار. آ-ا روسییا مدافعه ناظری سرگئی شویگونون چیخیشینی شرح ائدن میللت وکیلی راسیم موسابیوو دئییب. دپوتاتین سؤزلرینه گؤره، عمومیتله آذربایجانین بو مسئلهیه ماراغی یوخدور:
«آذربایجانین بو پروسسه قوشولماسی ایندیکی مرحلهده هئچ دانیشیقلار پردمتی بئله دئییل. شویگو سادهجه چاغیریش ائدیب، بوندان آسان نه وار کی؟! روسییا اولجه کتمت-یه داخیل اولان اؤلکهلری، خصوصیله ده ارمنیستانی بو پروسسه قوشسون، سونراسینا باخاریق».
میللت وکیلی آسیم موللازاده ده آذربایجانین سورییادا اینفراستروکتور چالیشمالارینا قوسولمایاجاغینی بیلدیریب:
«آذربایجانین هئچ بیر حالدا او پروسسه قوشولماسینا احتیاج یوخدور. بیزدن اوزاق بؤلگهدیر و حساب ائدیرهم کی، اؤلکهمیز بو پروسئسده ایشتیراک ائتمهمهلیدیر. شویقو اؤزونو اودا سالیب، گؤرک بو وضعیتدن نئجه چیخاجاق».
قید ائدک کی، روسییا مدافعه ناظری سرگئی شویگو ام دب مدافعه ناظرلری شوراسیندا عضو دؤولتلری سورییادا صولحون برپا اولونماسیندا ایشتیراک ائتمهیه چاغیریب.


text:
ای سۆسن سۆنبولوم، آل زنخدانلیم
ای سۆسن سۆنبولوم، آل زنخدانلیم،
قوربان اولسون لاله، گۆل ایلن سنه.
بو نئچه گۆندور کی، سندن آیرییام،
ساناسان حسرتم ایل ایلن سنه!
دئمهلی چوخ گیزلین درد-دیلیم وار،
قورخورام کی، دئییم، ائشیده اغیار،
ایسترم کی، یازام گؤندرم، ای یار،
سحر اوغرون اسن یئل ایلن سنه!
آغزی پیالهسن، گردنی مینا،
نازیک اللرینده ایننابی حنا،
سنی گؤرن دئیر، یاشیلباش سونا،
اوجو حلقه، سیه تئل ایلن سنه!
چوخلار سنه ایما ایلن باش ایر،
موم تک اریر، اولسا باغری داش اگر،
طوبا گؤرسه، ایکرام ائیلر، باش ایر،
بو گؤزل بوی ایلن، بئل ایلن سنه!
یادیما دۆشنده زۆلفون عنبری،
قوللاب گیرر جیگریمدن ایچری،
من شاهام، ای گؤزللرین سروری،
قوربانام واقیف تک قول ایلن سنه!


text:
آمئریکا حیاتا کئچیردیی هوجومون نتیجهلرینی گؤزلهسین!
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری ایران ایسلام اینقیلابی کئشیکچیلری کورپوسو (سپاه) کوماندانینین سیاسی مسئلهلر اوزره موعاوینی یدوللاه جاوانی دئییب.
«سؤزوگئدن هوجوملا پروسئسده دییشیکلیک اولمایاجاق، آنجاق وضعیت داها قاریشیق بیر شکله دوشهجکدیر. بو قاریشیق وضعیت ایسه آمئریکانین ضررینهدیر. آمئریکا سورییادا حیاتا کئچیردیی هوجومون بوندان سونرا بؤلگهده میدانا گتیره جه یی نتیجهلرین سببکاریدیر. بو نتیجهلر هئچ شوبههسیز آمئریکانین منفعتلری چرچیوهسینده اولمایاجاقدیر. بو جور قرارلارلا دیرنیش جبههسی اصلا گوجونو ایتیرمهیهجک، تام عکسینه، گوجلنهجک. بئلهلیکله، دیرنیش جبههسینین بو جور موداخیلهلره قارشی موباریزه آپارماق ایمکانلاری آرتاجاق»، - جاوانی دئییب.


text:
بامیانلیک عاشق ـ معشوق بیلن اوچره شوو
بامیانلیک ایککی عاشق محمدعلی و ذکیه. بولر پولیس و ذکیه نینگ عایله سیدن آیلر قاچیب، نهایت اوز شهریگه قیتیشدی. اما هنوزهم اولر یشرین شکلده حیات کیچیرماقده لر. اولر ایکی قوم اهلیدن. 18 یشر ذکیه تاجیک سنی و 21 یشر محمدعلی ایسه هزاره شیعه.
-
ذکیه نینگ آته سی ـ اکه سی و حتی قوم خویشلری اونینگ محمد علی بیلن تورموشگه چیقیشیگه قرشی لر.
-
علی نینگ ایتیشیچه، هزاره قوشنیلردن بیر تعدادی هم اولرگه قرشی مخالف بولیشگن. چونکه بو جنجلر اولرنینگ تینچلیگی نی برهم اورگن.
-
ذکیه جانی تهدید آستیده ایکنی دن تشویشده"حیاتیمیزنی تهدیدقیلمه سینلر، همیشه بیزنی آرقه میزدن بارلر آزادیوره آلمه یمیز هرییرده بولسه لراولرنی اولدیرسک دیدیلر".
-
علی قیشلاق دن تشقریده گی چول تیپه نینگ بغریده مینی و کمره مینیم نی کوتیب تورگن.
-
مهمانخانه نینگ ایشیگی یانیده یاغاچدن یسلگن کته درازه اورنه تیلگن واوندن اوتگن دن سونگ علی و ذکیه نینگ اتاغیگه کیریشگه راست کیله دی. اما بیز موکت و اسفنجی توشکلر مهمانخانه گه باره میز و صحبتنی اولآ بار ذکیه دن باشله یمیز.
-
بامیان لیکلرعلی وذکیه نینگ عشقینی لیلی ومجنون عشقیگه اوخشتگنلر.
-
اولرنینگ عشقی باله لیکدن همده چوپان دارلیکدن باشلندی.ذکیه:"مکتب باریشگه رخصت بیرمه دیلر، قوی هیده ش گه یوباردیلرجوده کیچیک ایدیک".
-
ذکیه نینگ آته سی همده ایناغه لرینی قیناقلری اونینگ معشوقه سینی اویگه تارتدی، لیکن علی نینگ آته سی اونی ایکی مرته هم اوییگه قیتردی.
-
بامیان جماعه سی سیوگینی اونچه لیک خوش کورمه یدی. بعضا یاشلرشونینگ اوچون اوز جانلرینی قولدن بیره دیلر.
-
ذکیه و علی بیرمدت تینچ اویده سقلنگن.
-
علی نینگ آته سی و اوچ اوکه سی کیچه اولرنی مدافعه قیلیش اوچون کیزمه قیلیب چیقه دیلر.
ФoToraлepeя
ДyHë бўйлaб Hoëб TaбиaT ҳoдиcacи - "Cyпep MoBий қoHaraH Oй"
- 1 فبراير/ شباط 2018
KaлифopHиядarи ўpMoH ëHғиHлapидaH фoTopeпopTaж
- 10 ديسمبر/ كانون الأول 2017
Foto: "Irma" dovulining halokatli kuchi
- 8 سبتمبر/ أيلول 2017


text:
زامانین کشف ائتمه لذتی، یوخسا متنلر چارپیشماسی؟
(ساعاتلار روْمانینا اؤتری بیر باخیش)
رقیه کبیری
ساعاتلارین ثانیهسایاری اؤز آخیمیندا، ایستهمهدن دونیایا آتیلمیش اینسانی هر آن اؤلومه ساری یؤنلدیر. ثانیهسایارین آخیمیآرخادان آتیلمیش خیردا بیر داش کیمیاو قدر اینجهدیر کی، زامان آخیمیندا گؤزه گلمیر، حیسّ اولونمور.
آمئریکالی یازیچی مایکل کانینگهام ساعاتلار رومانینین باشلانغیجیندا گتیرمیش بیر گیریشده ۱۹۴۱- جی ایله ایشاره ائدهرک ویرجینیا وولف-ون یاشامینین سوْن آنیلاریندان دانیشیب، وولفو تانیمایان اوخوجویا لازیمیقدر بیلگی وئریر. ویرجینیا اؤز أرینه وها بئله باجیسینا مکتوب یازاندان سونرا تلتلهسیک ائودن چیخیب، اوْوُز چایینا ساری گئدیرکن یوْل اوزو أطرافینی سئیر ائتمهیی بئله اونوتمور. بونونلا بئله ایچیندهکی استرسلر و باشآغری کیمیبیر هیولا، آنجاق اؤلوم عرفهسینده ده اونو راحات بوراخمیر. ویرجینیا ۱۹۴۱- جی ایل ۲۸ مارت تاریخینده جیبلرینه چوخلو داش ییغاراق اؤلومونو قطعیلشدیریب، بوتون قاچیش یوللارینی اوزونه باغلاماق قصدیله شهر کنارینداکی ائولرینین یاخینلیغیندا آخان اوْوُز چایینا ساری گئدیب اؤزونو چایا آتیب، حیاتینا سون قویور.
یازیچی مایکل کانینگهام اؤزو یازدیغی گیریشده، متندن قیراق، تاریخی بیر باخیمدان ویرجینیا وولفون اؤلومونو روایت ائتمکله ایستر- ایستهمز زامان و اؤلوم آدلی عنصرلری، اؤنجه قبول اولونموش (پیشفرض) کیمیاونلاری اوخوجونون ذهنینده جانلاندیریب و ائله بیر زمین یارادیر کی یاشامین بو ایکی أساس تملی (زامان و اؤلوم) رومانین سونوناجان اوخوجونو راحات بوراخمیر.
ویرجینیا وولفون یاشامینی و اونون اؤلوم تاریخینی نظرده آلماییب، یالنیز ساعاتلار رومانینا دایاناراق بو روماندا اوچ قادین کاراکتری اوچ مختلیف نسیلدن، اوچ زامان و اوچ آیری- آیری مکاندا نقش ایفا ائدیرلر. بیرینجیسی، وولفون اؤزودور کی ۱۹۲۳- جو ایلده دالووی خانیم رومانینیی یازاراق اؤزونون پسیکولوژیک خستهلییی ایله ألبهیاخادیر. ایکینجیسی، براون خانیم آدلی بیر خانیمدیر، ۱۹۴۹- جو ایلده دالووی خانیم رومانینی اوخوماقلا برابر أرینین آد گونو موناسیبتینه اونا شأنلیک تداروکو گؤرمکدهدیر. اوچونجوسو کلاریس وون آدلی بیر Lesbian قادیندیر کی ۲۰۰۱- جی ایلده اؤز شاعیر دوستو و قدیم سئوگیلیسی ریچاردین حال- حاضیردا إیدز خستهلییی ایله ألبهیاخا اولدوغونا باخمایاراق، اونون اوچون شأنلیک مجلسی قورماقدادیر. رومان، بو اوچ قادینین بیر گون یاشاییشینین مختلیف زامانلاردا، آنجاق عینی بیر گونده روایتچیسیدیر. یازیچی هر کاراکترین یاشاییشینی ژوئن آیینین بیر گونونده سحردن آخشامادک حال- حاضیر زامانیندا، دالووی خانیم، وولف خانیم و براون خانیم آدلی فرقلی فصیللرده روایت ائدیر.
بو روماندا یازیچی کانینگهام دا ویرجینیا وولف کیمیبیلینج آخیشی یازی تکنیکیندن فایدالانیب. وولف خانیمین روایتی ۱۹۲۳- جو ایلده، براون خانیما عایید اولان روایت ۱۹۴۹- جو ایلده و دالووی خانیمین روایتی ایسه اییرمینجی یوز ایلین سونونو إحتفا ائدیر. حالبوکی ساعاتلار رومانینین یایین تاریخی ۱۹۹۸- جی ایله قاییدیر. رومانین روایت قالیبی زامان باخیمیندان دؤرد یئره بؤلونور: تقویمیزامان، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش و گلهجک. بو دؤرد زامان آراسیندا قیریلماز بیر باغلانتی وار. بو قیریلماز باغیم ویرجینیا وولفون یاراتدیغی دالووی خانیم رومانینا دایاناراق، زامان ایله یاشام و اؤلوم عنصرلرینه عایید ذهنی چارپیشمالار دا یارادیر.
کانینگهام بو روماندا اوخوجونو تقویمی، روایی ، و حیسّی زامان ایله قارشی قارشییا قویور. یازیچی هر اوچ کاراکتره عایید اولان روایتلرده تقویمیزامانی قئید ائتسه ده، حال- حاضیر زامانیندا روایت ائدیرکن، قادینلارین یاشادیغی زامانلاری بیر- بیرینه باغلاییب، اوستهلیک، تقویمیزامان واسیطهسی کئچیدیله اؤز رومانینی فورملاشدیریب، کیتابین فصیللری آراسیندا زامانا عایید اؤزل بیرهارمونی یارادیب. او، فوْرم واسیطهسیله بوهارمونونو ایندیکی حال- حاضیر زامانیندا اوخوجویا چاتدیریر و اوخوجو هر اوچ کاراکتره باغلی اولان حادیثهلری حال- حاضیرده اوز وئردییی کیمیحیس ائدیر.
رومانین چاپ اولدوغو ایلی (۱۹۹۸) نظرده آلاراق فصیللرین ترتیبی بئلهدیر. (دالووی خانیم، وولف خانیم، براوون خانیم)، (دالووی، وولف، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی، براون)، (وولف، دالووی)، (وولف، دالووی)، (براون، دالووی)، (براون، وولف)، (براون، دالووی)
و تقویمیزامانهارمونوسو: (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (گلهجک، اوزاق کئچمیش، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش،گلهجک، یاخین کئچمیش)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (اوزاق کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، گلهجک)، (یاخین کئچمیش، اوزاق کئچمیش)، (گلهجک، یاخین کئچمیش).
رومان، کلاریسا وون آدلی ائشجینسل (Homosexual) بیر قادینین روایتی ایله باشلانیر و اونا عایید بیر بؤلومله ده سونا چاتیر. کلاریسا جوان بیر قیز اولاراق، وولفون دالووی خانیم رومانینین کاراکتریله آداش اولدوغو اوچون أسکی سئوگیلیسی ریچارد، اونا دالووی خانیم لقب وئریب. ایندیسه کلاریسا و ریچارد ایکی أسکی یولداش کیمیایلگیلهنیرلر. حادیثهلرینهامیسی اییرمینجی یوز ایلین سونوندا ژوئن آیینین عینی بیر گونونده، نیویورک شهرینده اوز وئریر. کلاریسانین قیزی جولیا، اسپرم بانکینین تؤرهمهسیدیر. جولیا دا آناسی کیمیائشجینسلدیر. اوستهلیک، کلاریسانین پارتنری ده اونلارلا برابر بیر ائوده یاشاییر. کلاریسا او گونون آخشامیریچاردین ادبی اؤدول آلدیغینا گؤره بیر قوناقلیق وئرمهلیدیر. ریچارد ایسه بایسئکسوال Bisexual بیر کیشی اولاراق إیدز ناخوشلوغونا معروض قالدیغی اوچون ساغلاملیق دورومو هئچ یاخچی دئییل. کلاریسا دالووی خانیم رومانینین کاراکترینه تای سحر چاغی قوناقلیق تؤرهنینه گول آلماق اوچون ائودن چیخیب و نیویورک شهرینده مقصدینه گئدرکن أطرافینداکی حادیثهلرین تاثیری آلتدا ذهنی کئچمیش گونلره دوغرو یؤنهلیر. دالووی خانیم رومانی ایله پارالل کلاریسا دا آدلیم بیر آدامیخیاواندا گؤرور. آنجاق ساعاتلار رومانینداکی او آدلیم آدام ملکه یوخ، بلکه اییرمینجی یوز ایلین سونوندا تانینمیش بیر سینما آکتورودور. نیشانهلره گؤره معلوم اولور اییرمینجی یوز ایلین سونوندا آکتورلارا ملکهلر کیمیقیمت وئریلیر. یازیچی بو حادیثهنی روایت ائدن پاراقرافدا زامان تأثیری آلتدا کولتورل دهییشیکلییی ۱۹۲۳- جو ایلدن ۲۰۰۰- جی ایلهدک گؤسترمکدهدیر. کانینگهام «دالووی خانیم» بؤلومونده چالیشیر حادیثهلری ویرجینیا وولفون یازدیغی دالووی خانیم رومانینن حادیثهلرینه بنزتسین.
ساعاتلار رومانینین هر اوچ بؤلومونده اؤپوشمک کیمیعاطیفی بیر داورانیش گؤرونور. ریچارد کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده، کلاریسا یاناغینی اونا ساری چئویرر. اؤپوشمک کیمیبیر موتیف وولف خانیم و براوون خانیم بؤلوملرینده ده دیققت چکیر. نظره گلیر بو موتیف هر اوچ بؤلومده اؤزل بیر نیشانه کیمیقیمتلهنیر. یازیچی ایسه بو نیشانه واسیطهسیله نهییسه گؤسترمهیه چالیشیر.
دالووی خانیما عایید بوتون بؤلوملر حال- حاضیر زامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسی ایله روایت اولونور. یازیچی بو بؤلومون باشاباشیندا اییرمینجی یوز ایلین سونوندا، آمئریکا اؤلکهسینه حاکیم اولان اؤزل مدنی کوْدلاری گؤسترمک واسیطهسیله ائشجینسللیک مسئلهسینه عادی بیر مسئله کیمیتوخونور. او، اینسانلارین جینسی مئییللری ایله اونلارین اؤزل سئچیملری آراسیندا بیر نؤوع ایلیشیک گؤسترمهیه چالیشیر.
وولف خانیما عایید اولان فصیللرده حادیثهلر ژوئن آیینین بیر گونونده، ۱۹۲۳- جو ایلده، لندندن یاریم ساعات فاصیلهسی اولان ریچموند آدیندا بیر یایلاقدا اوز وئریر. بو فصیلین بوتون بؤلوملرینده ویرجینیا، دالووی خانیم رومانینی یازماقدادیر. ویرجینیا اوچون اؤنملی اولان بودور کی رومان أن گوجلو بیر اثر اولسون. گوندهلیک یاشاییشدا اوزبهاوز اولان خیردا مسئلهلر دالووی خانیم کیمیکاراکتر یاراتماقدا اؤز تاثیرینی یازیچییا بوراخیر. دئمک، یازیچی ایله یاراتدیغی کاراکتر آراسیندا دیالکتیکی بیر ایلگی وار. یازیچینین شخصی أحوالاتی اونون یاراتدیغی کاراکترده تأثیر بوراخیب و روماندا یارانمیش حادیثهلر پراسسی ویرجینیانین شخصی یاشاییشیندان علاقهسیز دئییل.
لندنه گئری دؤنمک فیکریندن علاوه زامانین دهیری و اؤلوم مسئلهسی ویرجینیانین أصلی دغدغهلریندندیر. ویرجینیانین باجیسی ونسا اوشاقلاری ایله برابر اونون ائوینه قوناق گلیرلر. اوشاقلار یول اوزو یارالی بیر قوش تاپیب، ویرجینیانین حیطینده اونلار اوچون قوشا تابوت کیمیبیر یئر حاضیرلاییب، اوستونه گول قویورلار. ویرجینیانین ذهنی اؤلوم مسئلهسی ایله چارپیشماقدا اولارکن یارالی و اؤلو قوشون یئرینده اولماغی آرزولاییر. همین گون ویرجینیا باجیسی ونسانین دوداغینی معصومیانا اؤپندن سونرا دادلی و ممنوعه بیر لذت آلیر. او، ایکیهاوالیدیر. اؤلوم ایله اضطرابلی یاشام آراسینداهانسینی سئچمک اوچون اؤز ایچینده تارتیشما کئچیر. اونون بو جور ایکیهاوالی اولدوغو دالووی خانیم رومانیندا بئله اؤزونو گؤستریر. رومانین سونوندا دالووی خانیم یا همن کلاریسا انتحارلا یاشاماق آراسیندا قطعی قرارا چاتا بیلمیر. بونونلا بئله نهایت کلاریسانین یاشاماغینا قرار وئریر. ویرجینیا بؤلومونون باخیش آچیسی اوچونجو شخصین دیلیندن و حال- حاضیر زامانیندا روایت اولونور.
اوچونجو بؤلومده لورا براون، بیر ائو قادینی اولاراق ایکینجی اوشاغینا بوْیلودور. او، ۱۹۴۹- جو ایلین ژوئن آیینین بیر گونونده لوسآنجلس شهرینده، یاتاغیندا یاتارکن دالووی خانیم رومانینی اوخوماقدادیر. رومانی اوخویورکن، یئریندن قالخیب، أرینه و اوچ یاشلی ریچی آدلی اوغلونا سحر یئمهیی حاضیرلاسین، یوخسا رومانین آردینی اوخوماق آراسیندا ایکیهاوالی قالیب. اوغلونون و أرینین سسی مطبخدن گلیر. یئریندن قالخماق ایستهدیکده گئنه ده بیر ایکی صحیفه روماندان اوخویور. او گون أرینین دوغومگونودور. لورا چالیشیر گوندهلیک یاشامینین معناسیزلیغیندان دوغولان استرسلره غالیب گلسین. أرینین دوغومگونونو قوتلاماق اوچون کئیک پیشیرمک قرارینا گلیر، بلکه بئلنچی ایشلرله یاشامینا بیر نؤوع معنا وئرسین. بو آرادا قونشو قادین، کیتی، اونون ائوینه گلیب و اوشاقلیغیندا بیر وز تاپیلدیغینی و جراحی عملیاتینین گرکلی اولدوغونو اونا خبر وئریر. لورا همدردلیک اوزره اونو باغرینا باسیر. بو آن هر ایکیسینین دوداقلاری بیر- بیرلرینه یاخینلاشسادا، بیربیرلرینی اؤپمورلر. هر ایکیسی ده گؤردوکلری ایشین نهلییینی یاخچی باشا دوشورلر. هر ایکیسی ده اوزاقلارا دالیرلار. ۱۹۴۹-جو ایلده یقین کی ائشجینسللیک مئسلهسی آمئریکادا تابو کیمیدهیرلندیریلیرمیش.
لورانین استرسی، قونشو قادینی یولا سالاندان سونرا داها دا آرتیر. او، اؤزوندن و گؤردویو ایشدن راضی دئییل. پیشیردییی کئیکی زیبیلقابینا آتیب، باشدان یئنی بیر کئیک پیشیریر. دالووی خانیم کیتابینی گؤتوروب، سونرا اوچ یاشلی اوغلونو قونشولارین بیرینه تاپشیریب، ائودن چیخیر. یاشاییشی اونو تالواسایا سالیب. هر ندن یورولموش، هر ندن بئزمیش بیر حالی وار. دهلی اولماق قورخوسو هئچ ده بعید دئییل. آمما یقینی وار تالواساسینا، استرسینه غلبه ائتمک اوچون تکجه بیر یول وار. اگر ائودن اوزاق بیر یئرلرده تک- تنها قالیرسا بو یولو تاپا بیلر. ضدّیتلی فیکیرلر ذهنینه گلیر. عین زاماندا، استرسلی اولدوغو حالدا، اؤز گئیینیشیندن، ماشینینین تمیزلیییندن، قولاغینا سالدیغی سیرغالاریندان راضیلیق حیسی وار. یاخچی بیلیر کی رستوران و یا کیتابخانا کیمیعومومییئرلره گئتسه، اورالاردا اؤزو اولماییب، اؤزو ایستهمهدن روْل اویناماق مجبوریتینه معروض قالاجاق. اونا گؤره ده عومومییئرلره گئتمکدن چکینیر. خیانت ائدن قادینلار کیمیسونوندا بیر هوْتئلده اوتاق توتوب، ایکی ساعاتلیق واختینی اورادا کئچیریر. اؤزونو یاساق ایش گؤرن قادینلار کیمیحیس ائدیر. قورخور هوتئلین مودیری اونو جینسلایشچی کیمیتانیسین. اوتاغا گیریب، یاتاقدا اوزانیرکن یاشاییشینی ترک ائتمیش قادین حیسلری اونا غالیب گلیر. نظرینه گلیر ویرجینیا وولف دا اؤز انتحاریندان اوّل بئله بیر اوتاقدا قالمیشدی. اؤز فیکرینه گولمهیی توتور. او دا بو اوتاقدا هر ایش گؤره بیلر. گاهدان گردهک یاتاغیندا یایلانمیش بیر گلین کیمیحیس ائدیر اؤزونو. آمما نه أرینی گؤزلهییر، نه ده بیر آیری کیشینی. هوتئلین اوتاغیندا یالنیز اؤزویله دالووی خانیم رومانی آراسیندا ممنوعه بیر وارلیق باخیمیندان برابرلیک دویور. نظرینه گلیر هوتئل اوتاقلاریندا اؤلمک چوخ آسان بیر ایش اولا بیلر. بللی دئییل ایندییهجن او یاتدیغی یاتاقدا نئچه نفر اؤزونو اؤلدوروب. بطنیندهکی کؤرپهنی دوشونورکن، یقینی وار اؤزونو اؤلدورمهیهجک. بونونلا بئله بو نتیجهیه چاتیر کی، اؤزونو اؤلدورمک بیر هوتئل اوتاغینا گلمک کیمیساده بیر ایشدیر. هوتئلدن چیخیب، ائوینه ساری دؤنور. أرینین دوغومگونونو یالنیز اوچ یاشلی اوغلو ریچی ایله جشن توتورلار. أرینین کوْبوت و آبتال اولدوغونو دوشونورکن، عؤمور بویو بو ائوده تلهیه دوشموش کیمیحیس ائدیر اؤزونو. دالووی خانیم رومانینین بیر پارچاسی ذهنینده گزیر. آنباشی اؤزونه وورغولاییر: «عیبی یوخدور… عیبی یوخدور»… قونشو قادین، کیتی، مریضخانادا اؤلوم ایله اوزبهاوز دالاشاراق، او ایسه أرینین و اوغلونون کناریندا اؤزونو أمنیت ایچینده حیس ائدیب و بو أمنیت حیسی اونو ساکینلشدیریر. ویرجینیا بؤلومونه تای لورا براون بؤلوملری ده حال- حاضیر زامانیندا و اوچونجو شخصین باخیش آچیسیندان روایت اولونور.
بو اوچ بؤلومده اوز وئرن حادیثهلردن علاوه، یازیچی نسه عاطیفی بیر داورانیشی گؤسترمکدن دانیشماغا چالیشیر. هر اوچ بؤلومده ده نیشانهلر ایله گؤستریلن بو عاطیفی داورانیشا ایکی آچیدان باخماق مومکوندور. بیرینجیسی، بو عاطیفی عمل قادینلارین ائشجینسللییه مئیللرینی گؤسترمک نیشانهسی اوْلا بیلر. منجه لورا براون ایله قونشوسو کیتی آراسیندا، و ویرجینیانین باجیسی ایله اؤپوشمهیی و ممنوعه بیر حیس یاشاماقلاری ۱۹۲۳ و ۱۹۴۹- جو ایللرده عرف و قانون باخیمیندان ائشجینسللییین نئجه دهیرلندیرمهیین گؤستریجیسیدیر. لاکین رومانین دالووی خانیم بؤلومونه گلدیکده، ریچارد انتحار ائتدییی گونون سحریسی کلاریسانی اؤپمک ایستهدیکده کلاریسا ایکیهاوالی قالمیش بیر حالدا یاناغینی ریچاردا ساری چئویریر. بو داورانیش اییرمینجی یوز ایلین سونوندا بیر قادینین ائشجینسل اولدوغونا گؤره آیری بیر جینسیته مئییل گؤسترمکده ایکیهاوالی قالماغینین گؤستریجیسیدیر. هله ده گنج بیر قیز ایکن گؤل قیراغیندا ریچارد ایله اؤپوشمهسی یادداشیندادیر. ریچارد ایسه او گونو یئنیدن تکرار ائتمک ایستهسه ده، کلاریسا بیرباشا بو عاطیفی داورانیشا قاتیلمیر، یاناغینی ریچاردا ساری توتوب، یالنیز اونون اؤپوشونو تحویل آلیر. بو بؤلومو روماندا اوخویارکن گوستاو کلیمتین اؤلوم اؤپوشو تابلوسو ذهنیمده جانلانیر.
آیری بیر آچیدان بو عاطیفی داورانیشی اؤلومله اؤپوشمک کیمیده تأویل ائتمک اولار. هر اوچ بؤلومده فرقلی سببلردن آسیلی اولاراق اؤلوم مسئلهسی ویرجینیا، براون خانیم و ریچاردین ذهنینی مشغول ائدیر. ویرجینیانین ألینده یازدیغی کیتابین دغدغهسی و براون خانیمین بطنیندهکی کؤرپهسی ایله اوچ یاشینداکی اوغلو سبب اولور اونلار اؤلوم یئرینه یاشاییشا باغلی قالسینلار. آنجاق إیدز ناخوشلوغوندان یورولوب، یاشاییشدان أل اوزموش ریچاردین هر بیر شخصه، حتی هر گون اونو گؤرمهیه گلن کلاریسایا بئله باغلیلیغی اوزولوب، نهایت، بو مسئله عملی شکیلده اؤلوم سئچکیسیله یئکونلاشیر.
اؤلوم مسئلهسی ده زامان مسئلهسینه تای دالووی خانیم رومانی ایله ساعاتلار رومانینین اوْرتاق نؤقطهلریندن ساییلیر. یازیچیلارا گؤرههانسیسا بیر رومان اؤزوندن اؤنجه یازیلمیش رومانلارین مئیوهسی کیمیدهیرلهنیر. بونونلا بئله چوخ زامانلار بو مئیوهنینهانسی رومانلاردان بارلانماسی هله معلوم اولمور. آمما ساعاتلار رومانیندا یازیچی بوتون گوجونو صرف ائدیر تا نیشانهلر واسیطهسیله بو نکتهنی اوخوجویا چاتدیرسین کی اونون یازدیغی رومان دالووی خانیم رومانینین مئیوهسیدیر. دالووی خانیم رومانینین قطعهلری بو رومانی بزهین و گؤزه گتیرن کاشی دوزمهلرینه بنزهییر.
ژرار ژنتین ترامتنیت (transtextuality) نظریهسی ایله بو متنه یاناشسام دالووی خانیم و ساعاتلار رومانینین آراسینداکی موناسیبتی (Intertextuality) یا متنلر آراسینداکی موناسیبت تکنیکی آدلاندیرمالییام. ژنتین نظریهسینه گؤره بو تکنیکی اوچ حالتده متنلر آراسیندا گؤرمک مومکوندور. بیرینجی حالدا یازیچی مبدأ متن یا متنلرین نه اولدوغونو گیزلتمهیه چالیشیر و بو گیزلی ساخلاماق ادبی اوغورلوق آنلامینا گلیر. ایکینجی حالدا یازیچی آیدین نیشانهلر ایله دیرناق آراسیندا و یا مستقیم قایناق وئرمکله مبدأ متنین ایزینی گؤستریر. اوچونجو حالتده یازیچینین قصدی یوخدور متنلر آراسینداکی موناسیبتی گیزیلی ساخلاسین. بونونلا بئله صراحتله قایناق وئرمکدن ده چکینیب و اؤزل نیشانهلر واسیطهسیله بو موناسیبتی گؤستریر. بئلنچی بیر حالدا یالنیز مبدأ متنی اؤنجهدن اوخویان اوخوجولار متنلر آراسینداکی موناسیبتی سئچه بیلرلر. منه گؤره کانینگهام ساعاتلار رومانیندا متنلر آراسینین اوچونجو نؤوع تکنیکیندن فایدالاناراق بو رومانا اؤزل بیر قورولوش فورمونو باغیشلاماقدان علاوه، هر اوچ بؤلومده چالیشیر اوخوجونو دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئرسین.
ساعاتلار رومانیندا دالووی خانیم رومانی اوچ ضلعی برابر اولان بیر مثلثین ثقل مرکزی، و لورا براون، ویرجینیا و کلاریسانین یاشاییشی ایسه اوچ زاویهده قرار تاپیر. بو اوچ قادینین یاشاییشلاریندا فرقلی تاریخلرده، ژوئن آیینین بیر گونونده اوز وئرن حادیثهلرینهامیسی بو ثقل مرکزیندن (دالووی خانیم رومانیندان) مستقیم تأثیر آلیر.
اؤنجه وورغولادیغیم کیمیهرچند بو قادینلارین روایتی اوچ فرقلی تقویمیتاریخلره عاییددیر، آمما هر اوچ بؤلوم حال- حاضیر زامانیندا روایت اولدوغونا گؤره اوخوجو رومانین اوخونوش پراسسینده زامان فرقینی اونودور. دئمک، رومانین حیسی زامانی، تقویمیزامانین اوستونو اؤرتور. نئجه کی دالووی خانیم رومانیندا حال- حاضیر زامانیندا هرهانسی بیر عادی گوندهلیک عمل کلاریسانی کئچمیشینه آپاردیغی کیمیبو رومانین هر اوچ بؤلومونده ده هر اوچ کاراکتر هرهانسی بیر نیشانه یا نیشانهلر واسیطهسیله دالووی خانیم رومانینا ارجاع وئریلیر. یالنیز رومانین سونوندا، ریچارد اؤزونو پنجرهدن یئره آتدیقدان سونرا لورا براون کلاریسانین ائوینه گلدیییی آن تقویمیزمان، حیسی زامانی آرخادا بوراخیب و اوخوجونو اییرمینجی یوز ایلین سون ایلینه قایتارماغی باشاریر. و بو آندا معلوم اولور براون خانیم یا همن اوچ یاشلی ریچینین آناسی، همن اؤدول قازانمیش و إیدز ناخوشلوغونا مبتلا اولان ریچاردین آناسیدیر. کانینگهام متنلر آراسینداکی تکنیکدن یارارلاناراق بئله بیر قورولوش فورمونو یاراتماق ایله اوخوجونون ذهنینده تارتیشما یاراتماقدان علاوه متنلر آراسیندا چارپیشما دا یارادا بیلیر. آنجاق بئله بیر قورولوش فورمو سبب اولور اؤنجهدن دالووی خانیم رومانینی اوخوموش اوخوجو آنباشی او رومانا مراجعت ائدیب، یئنیدن ساعاتلار رومانینا دؤنسون. بئلهلیکله ایکی متن آراسیندا جدی بیر چارپیشما یارانیر.
ایللردن سونرا ایکینجی دفعه ساعاتلار رومانینی بیرباشا اوخودوغومدان سونرا کیتابی یئره قویوب، آیری بیر ایشه مشغول اولاندا بئله، رومانین اوچ کاراکتریندن ایکیسی، لورا براون ایله کلاریسا وون، یاپیشقان کیمیذهنیمدن قوپموردولار. ندنسه رومانین اوچونجو کاراکتری، ویرجینیا وولف، همیشه قیراقدا قالیردی. آمما ندن وولف کیمیبیر کاراکتر منیم ذهنیمدن قیراقدا قالیردی؟!
بونا باخمایاراق کی کانینگهام متنلر آراسینداکی موناسیبتدن فایدالاناراق چالیشیب بو روماندا کلاریسا و لورا کیمیکاراکترلری ویرجینیا وولفون کؤلگهسینده ساخلاسین، ندنسه متندن کنارداکی ویرجینیا وولفا عایید ذهنیمده وار ساییلان بیلگیلر، اوستهلیک، رومانین باشلانغیجیندا ویرجینیا وولفون واقعی اؤلوم لحظهلرینین روایت ائتمهیی سبب اولدو اوخوماق پراسسینده رومانداکی ویرجینیا ایکی آیری کاراکتر کیمی(لورا براون و کلاریسا وون) منیم ذهنیمیچارپیشمایا چکمهسین. دئمک اولار ایکینجی دهفه بو رومانی اوخویاندا ویرجینیایا عایید منیم کشف ائتمه لذتیم یاریمچیلیق قالدی.
آرتیرمالییام ویرجینیا وولف، دالووی خانیم رومانینی یازماغا باشلایاندا اؤنجه اونا ساعاتلار آدی وئرمیشدی. ندنسه بو رومان دالووی خانیم آدی ایله چاپ اولوب!
۱۷/۶/۹۶


text:
بیر نئچه گون اؤنجه تورکییه ده سورعتله قالخاراق, 3.54 لیره ایله ماکسیموما یوکسَله ن دلار قیسا موددت سونرا اوجوزلاشیب.
آخار.آذ خبر وئریر کی, حاضیدا تورکییه ده 1 دللار آرتیق 3.37 لیره یه ائنیب. دللارین بو جور اوجوزلاشماسینا سبب کیمی ایسه تورکییه پرئزیدئنتی رجب طیب اردوغانین خالقا "یاستیغینیزین آلتینداکی دلاری لیره یه دَییشین" دئیه موراجیعت ائتمه سی و لیره نی قورویاجاغینا وعد وئرمه سی, همچینین روسییا, او جومله دن ایران, آذربایجان, چین و ... اؤلکه لره تیجارتی میللی والیوتا ایله آپارماق اوچون موذاکیره لره باشلاماسیدیر.
اردوغانین بو چاغیریشی نین هئچ بیر نتیجه وئرمیه جه یینی پروقنوُزلاشدیران ایقتیصادچیلار دا حاضیردا حئیرتده دیلر. گؤرونن اودور کی, تورکییه خالقی اؤز لیدئرینه اینانیر و خالقین دستک وئردییی لیدئر ده مومکونسوزو مومکون ائده بیلیر.
بو آرادا شیمال قونشوموزدا دللار سون بیر هفته ده اوجوزلاشماقدا دَوام ائدیر. اؤتن هفته 64.14 روبلا قَدر اوجوزلاشان دللار حاضیردا 63.42 روبلدا قرارلاشیب.
ایراندا ایسه نئفتین باهالاشماسی ایله کَسکین دوشن دللار بو گون یئنیدن 39200ریالا (3920تومن) قالخیب. ائکسپئرتلر بونو ایرانین میللی پول واحیدی رییالین آدینی اؤلکه ده داها چوخ ایشله نن تومن آدینا دَییشمه و سونداکی بیر صیفیری پوزما قراری ایله ایضاح ائدیرلر.


text:
امریکا مهلتی نهایه سیگه ییتدی، اما کرزی امنیتی شرطنامه نی امضاله مه دی
میلادی 2014ییل باشلندی، قوییلگن مهلت هم توگه دی، افغانستان جمهور رئیسی حامد کرزی امریکا بیلن امنیتی کیلیشوونی امضاله مه دی. میلادی 2014ییل کیریب کیلیشی دنیا نینگ اکثر مملکت لریده کینگ نشاله نیلماقده.
افغانستان ده هم ماموریت لرینی دوام ایتدیریب کیلگن خارجی حربی لرمیلادی 2014ییل بیره مینی بومملکتده سونگی ماموریت لری صفتیده نشانله ماقده لر.
اما بو ییل افغانلرگه تشویشلی وهم مهم ییل حسابلنه دی. خارجی کوچلرنینگ مملکت دن چیقیش مساله سی و سیلاوآرقه لی مملکت نینگ سیاسی قدرتی باشقه بیرکیشی گه تاپشیریلیشی بولگن.
عین حالده امریکا حربی لری میلادی 2014ییل دن کیین بو مملکتده قالیشی اوچون ایکله مملکت آره سیده گی خوف سیزلیک کیلیشووی نینگ امضاله نیشی میلادی 2013ییلدن 2014ییل گه قالیشی هم افغان لرنینگ بو ییلده بولگن تشویش لری نی تاباره آشیریب یوبارگن.
بیرینچی جنوری میلادی 2014ییل نینگ بیرینچی کونی بیلن برابر
بوییل افغانستان اوچون سیاسی ، امنیتی، اقتصادی وباشقه ساحه لراوچون اوته اهمیتلی زمان حسابلنه دی.
چون بو ییل ده افغانستاندن اکثرخارجی مملکت لر اوز کوچلری نی آلیب چیقیشی ممکن و سیلاوآرقه لی سیاسی قدرت افغانستان رهبری حامد کرزی دن باشقه بیرکیشی گه اوتیشی کوتیله دی.
میلادی 2014 کیرمسدن آلدین اکثرافغانلر آره سیده مملکت وضعیتی یمانله شیب کیته دی دیگن تشویش لر بیلدیریلردی. خوب منه بوییل باشلندی، میلادی 2013ییلده گی اویلاولر اهالی آره سیده قنچه لیک موجود واهالی بو ییل باره سیده نیمه فکرده لربوحقده اهالی دن بیری: "آتیم غیب الله شهرنوده آشپزلیک قیله من، آلدینلری تشویشمیزجوده کوپ ایدی، خداگه شکرینگی ییل نینگ بوگون بیرینچی بلکی یخشی بولیب کیتر،بوندن آلدین بو ییل باشلنسه اوروش لرباشله نیب کیتروسرمایه یاتقیزگن لرمملکت دن چیقب کیتردیب اویلردیک"دییدی او
باشقه دنیا اهالی سی میلادی ییل نینگ کیریب کیلیشی نی قووانچ بیلن خوش قرشی لب طنطنه لی مراسم لر آرقه لی کوتیب آلماقده لر بیراق افغانلرآره سیده بوییلده وضعیت یمانلشه دی دیب تشویش لربیلدیریلسه هم امیدلرهم یوق ایمس. بوحقده غلام سخی
"بوییل باشلندی، خدا خواه لسه تینچ لیک بولر، کیم نیمه اویلسه اویله سین، تشویش لی ایمس مینیمچه وضعیت یخشی لشه دی".
جاری میلادی 2014 ییلده اکثرمملکت لرافغانستاندن اوز کوچلری نی آلیب چیقه دی، اما امریکا بومملکتده بیر مدت گچه قالیش نی خواه له یدی. بیراق بومملکتده امریکا حربی لری نینگ قالیشی امنیتی کیلیشوونی نی امضالش بیلن باغلیق .
بوکیلیشوونامه میلادی 2013ییلده امضاله نیشی کوتیلردی. اما حامدکرزی تاماندن امریکا تامانی گه ایریم شرطلر ایلگری سوریلیشی بیلن بوشرطنامه امضاله نیشی آرقه گه تشلندی.
حامد کرزی افغانستانده تینچلیک برقرار له نیشی امریکا بیلن پاکستان گه تعلقلی بولگننی تاکیدلب کیله دی.
بیراق امریکا تامانی تینچلیک نی بیردن کیلتیریش قیین لیگی نی تاکیدله ماقده لر.
بو مساله حل ایتیلمی قالیشی اهالی نینگ میلادی 2014 ییلده گی تشویش لرینی تاباره آشیریب یوباردی.
"اگر بو کیلیشوونامه امضالنمه گن تقدیرده آلدینگی ییللردیک ایچکی اوروش لرباشله نیب کیته دی و بدبخت لیک قیته تکراربولیب وضعیت یامانلشه دی. بونی امضاله شی کیره ک، خارجی لرمملکت امنیتی کوچلری اوز ایاغ لریگه تورگونچه قانونی چوکاتده توریش لریگه احتیاج بار،بیزنینگ تومنیمیزده کونیده بیر کیشی هلاک بوله دی نه دولت بار ونه باشقه بار." دییدی کابل ده استقامت قیله دیگن سمیع الله
سیاسی فعاللردن استاد عبدالقدوس قیلیچ میلادی 2014ییل تشویشلنرلی ییل ایمس لیگی نی ایته دی.
اهالی تشویشلری ایسه امنیتی کوچلریخشی ایاققه تورمه گنی، قوشنی مملکت لراره له شیشی سبب ایچکی اروش لرباشله نیشی، مملکت اقتصادی خارجی یاردم لرگه باغلیق لیگی سبب خارجی لرچیققن تقدیرده وضعیت ترتیب دن چیقیش اوچون بولگن.
بیراق افغانستان دولتی میلادی 2014ییلده هیچ قنده ی تشویش ده اورین یوقلیگی نی اورغولب کیلگن.
اوتگن نیچه ییلده افغانستان اقتصادی نینگ کته قسمی نیخارجی یاردملر تشکیل بیرری . هرچند خارجی لر یاردمی کوپ مقداربولیشیگه قره مسدن بومملکتده ایش سیزلیک معما سی حل ایتیلمه گن.
فاریاب لیک اقتصاد چی محمد اسلم گداز نینگ فکریچه جاری ییلده خارجی کوچلرنی مملکتدن چیقیشی افغانستان اقتصادی ده سبلی تاثیر قویه دی.
هرچند کوپچیلیک اهالی آره سیده میلادی 2014 ییل تشویش لری بارلیگی یانیده امیدلرهم یوق ایمس، اما خودی شو ییلده بومملکت ده بیرنیچه مهم واساسی موضوع لرعملگه آشیشی کوتیله دی، افغانستان بیلن امریکا آره سیده گی امنیتی شرطنامه امضاله نیشی یا امضالنمسلیگی، جمهور ریسلیک و ولایت کینگش سیلاولری اوتکزیلیب ینگی سیاسی رهبرمملکت قدرتی نی قولگه آلیشی و مملکت امنیتی مسوولیتی تولیق افغان لرگه تاپشیریلیشی دن عبارت بولگن، بو مساله لر نینگ عملی بولرو بولمسلیگی مملکت نینگ وضعیتی و کیله جگی گه توغریدن توغری تاثیرییتکزه دی.


text:
سوسیال شبکهلرده یاییلمیش ویدئو ماراغا سبب اولوب. گؤرونتولرین روسییادا چکیلدیی احتیمال ائدیلیر.
گؤرونتوده آوتومبیلله حرکت ائدن سوروجونو یول پاترول خیدمتینین امکداشینین ساخلادیغی عکس اولونوب. سوروجو ایسه «سلاح» چیخارداراق گون عرضینده یورولدوغونو و انتهار ائدجیینی دئیهرک «تاپانچانی» اؤز آغزینا دایاییر. بوندان قورخویا دوشن یول پلیسی سوروجونو دایاندیرماغا چالیشیر. لاکین سوروجو آغزینا دایادیغی «تاپانچانی» یئییر. معلوم اولور کی، «سلاح» اصلینده شوکالاد ایمیش.
سوروجونون آوتومبیلدن دوشمهسینی طلب ائدن یول پلیسی اوندان هر احتیمالا قارشی «سلاحی» کنارا قویماغی خواهیش ائدیر.
آخار. آذ آوتوسفر. آذ-آ ایستینادا سؤزوگئدن ویدئونو تقدیم ائدیر:


text:
آذربایجاندا استراحت گونونه اولان هاوا پروقنوزو آچیقلانیب.
اکولوگییا و طبیعی ثروتلر ناظیرلیینین (ائتسن) میللی هیدرومتورولوگییا دپارتامنتیندن آخار. آذ-آ وئریلن معلوماتا گؤره، ایولون ۲-ده باکیدا و آبشرون یاریماداسیندا هاوا شرایطی اساساً یاغمورسوز اولاجاق.
گئجه یاریمادانین بعضی یئرلرینده قیسامددتلی آز یاغیش یاغاجاغی احتیمالی وار. شیمال-غرب کولیی گوندوز جنوب-شرق کولیی ایله اوز اولوناجاق.
هاوانین تمپراتورو گئجه ۲۱-۲۵° ایستی، گوندوز ۳۰-۳۵°، بعضی یئرلرده ۳۷° ایستی، باکیدا گئجه ۲۲-۲۴° ایستی، گوندوز ۳۳-۳۵° ایستی اولاجاغی گؤزلنیلیر.،
آتموسفر تضییقی نورمادان آشاغی ۷۵۹ مم جیوه سوتونوندان ۷۵۶ مم جیوه سوتونونا ائنجک.
نیسبی رطوبت گئجه ۶۰-۷۰ %، گوندوز ۴۵-۵۰ % تشکیل ائدجک.
آبشرون چیمرلیکلرینده دنیز سویونون تمپراتورو سومقاییت، نووخانی، پیرشاغی، نارداران، بیلگهده ۲۰-۲۱°، زاغولبا، بوزوونا، مردکان، شوولاندا ۲۲-۲۳°، تورکان، هؤوسان، ساحل، شیخدا ۲۴-۲۵° ایستی تشکیل ائدجک.


text:
بو گون خریستیان دونیاسی پاسکا بایرامینی قید ائدیر.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، پاسخا خریستیان دونیاسی اوچون ان اساس دینی بایرامدیر و عیسی پیغمبرین دیریلیشینه حصر ائدیلیب.
کاتولیکلر، لوترانلار و پراووسلاولار هر ایل پاسکا بایرامینی مختلیف تاریخلرده قید ائدیرلر، چونکی بایراملارین تاریخینین حسابلانماسی پرینسیپلری فرقلیدیر. نادیر حاللاردا بوتون خریستیانلارین بو بایرامی عینی گونده قید ائتمهسینه راست گلینیر. بو ایل ده بوتون خریستیان دونیاسی - کاتولیکلر، لوترانلار و پراووسلاولار عینی گونده، آپرلین ۱۶-دا بو دینی بایرامی قید ائدیرلر.


text:
قارانغیده یاروغلیک قیله دیگن اوسیملیک یره تیلدی
اوشبو خصوصده گی علمی تحقیقات امریکا قوشمه ایالتلریده عملگه آشیریلدی
امریکا قوشمه ایالتلری تکنالوژی انستیتوتی انجنیر لری اوسیملیک لر نی یاروغلیک تره تیش گه اورگتدی.
وقت نینگ اوتیشی بیلن اوشبو اوسیملیک لردن اویلرده چراغ شکلیده استفاده ایتیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی بیلدیریلماقده.
جهانده ایشلب چیقاریله دیگن انرژی نینگ قریب 20 فایزی یاریتیش اوچون استفاده ایتیلماقده.
انستیتوت متخصص لری اوسیملیک لردن قارانغیده خیره یاروغلیک منبعی اوله راق استفاده ایتیش گه قادر بولدی.
متخصص لر لوسیفراز اسمی گه ایگه بیر انزایم نی اوسیملیک لر نینگ یپراق لریگه زرق ایتیب 4 ساعت لیک بیر مدت بیلن اوشبو اوسیملیک لردن یاروغلیک قولگه کریتیش گه موفق بولدی.
خودی منه شوو متخصص لر کیله جکده اوشبو امکانیت دن اوی لری میز نینگ آیدین له تیلیشی اوچون هم استفاده ایتیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی بیلدیرماقده.


text:
روسییا و آذربایجان آراسیندا مناسیبتلر ان یوکسک نقطهدهدیر.
ترند- این معلوماتینا گؤره، بونو ژورنالیستلره روسییالی پولیتولوگ، سوسیالوق و فیلوسوف، بین الخالق آوراسییا حرکاتینین لیدری آلکساندر دوقین دئییب.
اونون سؤزلرینه گؤره، آذربایجانین روسییا ایله امکداششلیغی بیر چوخ اقتصادی، سیاسی، نقلیات و گئوسییاسی پروبلملری حل ائده بیلر.
اکسپرت بیلدیریب کی، «شیمال-جنوب» نقلیات دهلیزی ایکی اؤلکهنین مناسیبتلرینده بؤیوک آددیم اولاجاق: «آذربایجانین آوراسییا اینکیشاف بانکیندا ممکون ایشتیراکی دا رگیونال والیوتا چوخ قطبلیک ایستیقامتینده دییشیکلییه یول آچا بیلر».
پولیتولوگ قید ائدیب کی، روسییا ارمنیستانین متفیقی اولسا دا، بو او دئمک دئییل کی، آذربایجانین دوشمهنیدیر: «روسییا اؤز ماراقلارینا اویغون حرکت ائدیر».


text:
تالقان شهریده جایلشگن بی بی هاجره مکتبیده گی قیز طلبه لر ینه زهرلنگن
تخارولایتی نیننگ عامه ساغلیک رییسی حفیظ الله صافی نینگ ایتیشچه، قرق دن آرتیق زهرلنگن قیز طلبه حاضرگه چه کسلخانه گه آلیب کیلینگن.زهرلنگن طلبه لر سانی بوندن کوره هم کوپ بولیشی ممکن لیگی ایتیله دی.
معلومات لرگه کوره قیز طلبه لر مکتب صنف لریگه باریشلری بیلن هوشدن کیتگن. مسوول کیشی لر ایسه زهرلنگن قیز طلبه لر وضعیتی آغیر ایمسلیگینی ایتگنلر.
بی بی هاجره مکتبیده بوندن بیرنیچه کون الدین هم یوزدن آرتیق قیز طلبه زهرلنگندی.
هرچند محلی رسمیلر، زهرله نیش حادثه سی حاضرگه قدر هم بیلیگی لنمه گن دیب بونگه عامل نیمه بولگنینی انیق لش اوچون جدی سعی حرکتلر باشلنگنیدن خبربیرگن.
زهرلنگن قیزطلبه لر عایله لری رسمیلرنی کفایت سیزلیککه عیبلب، حادثه ده عامل نیمه بولگنی زودلیک بیلن انیق له نیشینی طلب قیلگنلر.
عینی حالده اولر، اگرده محلی رسمیلر بوخصوصده اعتبار قره تمه سه، قیزلرینی مکتب باریشیگه ایزین بیرمسلیکلری بیلن آگاه لنتیرگن.
محلده گی بی بی سی خبرنگاری مبین غفوری نینگ ایتیشچه، بی بی هاجره ناملی قیزلرمکتبی مخصوص بیر بیناگه ایگه بولمی ، کرایه آلینگن اویلردن بیریده فعالیت آلیب بارماقده.
معارف رسمیلری بی بی هاجره مکتبی اوچون مناسب بیر اوینی کرایه آلینیشی گه سعی قیله یاتگن لیکلرینی سوزبیرگن.
بوندن بیرقنچه مدت آلدین هم تخارولایتی نینگ رستاق تومنیده یوزدن آرتیق قیز طلبه لر زهرلنگندی. تخار رسمیلری، آلیب باریلگن تیکشروو نتیجه لرینی اعلان قیلیب، رستاق تومنیده گی زهرله نیش حادثه سی سوو مکروبی بولگنیدن کیلیب چیققنینی ایتگندی.
سونگی پیتلرده نه فقط تخار بلکه افغانستان بویلب ، قیزلر درس کوریب کیله یاتگن مکتبلرده شوندی زهرله نیش حادثه لری کوپ یوزبیرماقده. بوایسه قطار خواطرلرگه سبب بولگن.
شوندی حادثه لرآرقه سیده کیملرقولی بولگنی حاضرگه قدر هم انیق لنمه گن، طالبان عصیانچیلری هم بوکبی عمللرگه قوللری بولمه گنینی ایتگنلر.


text:
تاپماجالار
تاپماجا آذربایجان شیفاهی خالق ادبيياتینین ان قدیم و ماراقلي ژانرلاریندان بیریدیر. بۇ ژانر اوزون عصرلردن بری نسیلدن-نسله، آغیزدان-آغزا کئچهرک موختلیف دییشیکلیكلره اوغرامیش، بعضن فورما و مضمونونو دییشدیرمیش، یئنی معنا، مضمون کسب ائدهرک بۇ گونه قدر گلیب چیخمیشدیر.
ایچیندهکیلر
گئچمیش[دَییشدیر]
بیر سیرا متخصصلرین فیکرینجه، کئچمیش دؤورلرده تاپماجالار اساساً میفیک سجیه داشیمیشدیر. مثلاً، یونان میفولوگیاسیندا سفینکسین آدی ایله باغلي اوْلان ناغیللارا گؤره، گویا یوکسک بیر داغین زیروه-سینده افسانوی بیر قوش وارمیش. او، بیر تاپماجا دئیرمیش، اونو تاپا بیلمهینی محو ائدرمیش.
میثال[دَییشدیر]
تاپماجا بئلهدیر: او ندیر کی، سحر دؤرد، گونورتا ایکی، آخشام اوچ آیاقهلی اولور؟ نهایت، مشهور ائدیپ تاپماجانین جاوابینی تاپاراق دئمیشدی: او، اینساندیر. اوشاق واختی اللرینی یئره دیرهیهرک ایمکلدیگی اوچون دؤرد آياقلي، جاوانلیغیندا ایکی آياقلي، قوجالیقدا ایسه، الینه عصا آلدیغی اوچون اوچ آياقلي اولور. چوخ ماراقليدیر کی، آذربایجاندا دا بونا اوخشار خيلي تاپماجا واردیر. حاضردا معلوم اوْلان بئش واریانتدان ایکیسینی آشاغیدا وئریریک: 1- او ندی کی، سحر دؤرد ،گونورتا ایکی،آخشام اوچ آياقلي.
2- ازهلی دؤرد آياقلي ، سوْنرا ایکی آياقلي،آیلار کئچر، ایللر کئچر، دولانار اوچ آياقلي.
آذربایجان فولکولوروندا[دَییشدیر]
آذربایجان شیفاهی خالق ادبیاتیندا گئنیش یاییلمیش بئله بیر افسانه واردیر: بیر کیشی مئشهده گئدرکن شیره راست گلیر. حئیوان اونو قووماغا باشلاییر. کیشی چوْخ قاچیر، نهایت، بیر اوچوروما چاتیر. اورادا بیر آغاج گؤرور. آغاجین بوداغیندان یاپیشیب ساللانمیش حالدا قالیر. اطرافینا باخیب گؤرور کی، بیر آغ سیچانلا قارا سیچان آغاجین کؤکونو کسیر. کیشینین اللری یورولور، یئره دوشمک ایستییر. اییلیب اوچورومون دیبینه باخدیقدا، آغزینی آچیب اونو اودماق ایستهین نهنگ بیر اژداهانی، یوخاریدا - باشینین اوستونده بوداقلار آراسیندا ایسه آری پتیی گؤرور. بئله بیر وضعیتده الینی اوزادیب بارماغینی بالا باتیرماق ایستییر. تاپماجا فورماسینا یاخین اوْلان همین افسانهنین معناسی آچیلارکن معلوم اولور کی، شیر اجل، آغ وقارا سیچان عؤموردن گئدن گئجه و گوندوز، اژداها قبیر، آری پتیی ایسه دونیا مالیدیر.همین افسانه حاضردا آذربايجانین بیر چوْخ یئرلرینده موختلیف واریانتلاردا یاشاماقدادیر.قئید ائتدیگیمیز افسانهیه "کلیله و دمنه"د "تاجیر احوالاتی" حکایهسینده تصادف اوْلونور. قدیم افسانه و روایتلرین ایزلرینی اؤزونده ساخلایان بیر تاپماجا حاقیندا دا اؤتری معلومات وئرمک ایستردیک: آغاجدا وار باغیرساق، یئل بابانی چاغیرساق، آغزین آچیب نئی چالار، سولیمانی چاغیرساق.(کاتنان)
افسانهیه گؤره، گویا قارتال بیر حيوانین جمدیینی پارچالایاراق اونون باغیرساغینی جایناقلارینا آلیب آغاجین باشینا قالدیریر. باغیرساق بوداقلارا ایلیشیب ایستی گون آلتیندا قورویوب نازیلیر. اسن شدّتلی کولیین اوغولتوسو و بوداقلارین اونا توخونماسی آهنگدار سسلر چیخاریر. بۇ زامان یولدان کئچن آدام همین سسلره آلوده اولور. حادثهنین سببینی اؤیرندیكدن سوْنرا قوروموش باغیرساقدان سیم دوزلدهرک گویا ایلک موسیقی آلتینی ایجاد ائدیر. همین افسانه یوخاریداکی تاپماجادا اؤز ایزلرینی ساخلامیشدیر.


text:
قوم
قوم ایران شهرلریندن بیری و قوم اوستانینین مرکزیدیر. بو شهرین جمعیتی ۱٬۰۷۴٬۰۳۶ نفردیر کی بو باخیمدان اؤلکهنین ۸ اینجی شهری سایاگلیر. قوم تهرانین گونئیینده یئرلشیبدیر و شیعهلرین مذهبی شهریدیر. و ایرانین متروپولیسلریندن حساباگلیر.[1] قومون ساکینلری، فارس، تورک و عربلردیر. خلجلر، شاهسئونلر، آذربایجانلیلار، بو شهرین تورکلرین تشکیل وئریرلر.
ایچیندهکیلر
ایرق و ائتینیک[دَییشدیر]
عومومی فرهنگ شوراسی طرفیندن گرچکلشدیریلن پارس آراشدیرماجیلارین 89 اونجو ایلده آراشدیرماسینا گوره، و هابئله بیر آماری آراشدیرمانین سونوجونا گوره قوم شهرینده اولان ائتینیک لر آشاغی داکی کیمی دیر:[۱]
فتحعلی شاه قاجار ین مزاری[دَییشدیر]
فتحعلی شاه قاجار توربه و مزاری فاطمه معصومه خانیمین توربه سینین قوزئی اینده دیر. بو توربه نی «بیگم صفوی» جورلیید دیر. بو توربه فتحعلی شاه قاجار ین حیات دا اولدوغو زامان و اوزونون امری ایله دوزلدیلمیشدیر. بو بینانین آینا ایله ایشلنمیش بزک لری ۱۲۸۰ ایلینده، ناصرالدین شاه قاجار زامانین دا گچ نن دییشیلیبدیر.
محمدشاه قاجار ین مزاری[دَییشدیر]
محمدشاه قاجارین مزاری، فاطمه معصومه خانیمین مزارینین باتی سیندا یئر آلیبدیر. بو مسجیدین بزک لری آینا و گج دن عیبارت دیر.
شاه عباس صفوی نین مزاری[دَییشدیر]
ایکینجی شاه عباس صفوینین مزاری فاطمه معصومه خانیمین مزارینین گونئی باتی سیندا یئر آلیب دیر. بو بینانین معمارلیق آچی سیندان چوخ زنگین اولدوغو قید ائدیلیر. بو بینا مرمر داش لار ایله سوسلنیب و بزنیبدیر.
گورونتو[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران * شماره کتابشناسه ملّی:۲۸۹۰۶۹۰ *عنوان و نام پدیدآورنده:طرح بررسی و سنجش شاخصهای فرهنگ عمومی کشور (شاخصهای غیرثبتی) - شناسنامه افزوده:شرکت پژوهشگران خبره پارس /شورای فرهنگ عمومی


text:
اؤلدورولن تروریست ساییسی آچیقلاندی
زیتون بوداغی عملیاتینین باشلانغیجیندان بو یانا اؤلدورولن تروریست ساییسی آچیقلاندی
تورک سلاحلی گوجلری طرفیندن، ۱۳-۱۹ جولایدا شیرناک، ماردین، ارزوروم، بینگؤل ایله عراقین قوزئییندهکی عملیاتلاردا ۴۳ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
عملیاتلاردا؛ ترور هؤرگوتونه عاید چوخ ساییدا مهمات دا یوخ ائدیلدی.
سوریهنین عفرین بؤلگهسینده ۱۹ ژانویهدن بو یانا داوام ائدن زیتون بوداغی عملیاتینین باشلانغیجیندان بو یانا ضررسیزلشدیریلهن تروریست ساییسی ایسه ۴ مین ۵۴۵ اولدو.
۱۸ مارس ۲۰۱۸ تاریخی اعتباری ایله کنترل آلتینا آلینان عفرینده آیریجا،۲۵۱ مین و مین ۳۲۵ ال یاپیمی پاتلاییجی امحاء ائدیلدی.


text:
اردوغانین، پایلاشدیغی آتاتورک فوتوگرافی مینلرجه بگهنی آلدی
پرزیدنت اردوغان، اینستاگرام و تویتردهکی حسابلاریندان، آتاتورکون وفاتینین 79.جو ایلدؤنومو موناسیبتیله بیر مئساژ پایلاشدی
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین، اینستاگرامدا پایلاشدیغی آتاتورک فوتوگرافی مینلرجه بگهنی آلدی.
پرزیدنت اردوغان، اینستاگرام و تویتردهکی حسابلاریندان، آتاتورکون وفاتینین 79.جو ایلدؤنومو موناسیبتیله بیر مئساژ پایلاشدی.
اردوغان مئساژیندا،
"آتاتورکون قویدوغو ان اؤنملی میراثلاردان بیری اولان تورکیهنی معاصر مدنیت سویهسینین اوستونه چیخارما هدفی یولوندا گئجه-گوندوز چالیشمایا داوام ائدیریک" دئیه یازدی.
مئساژیندا قورتولوش ساواشینین بؤیوک اؤندری، جمهوریتین قوروجوسو، ایلک جمهورباشفانی غازی مصطفی کمال آتاتورکو وفاتینین 79-جی ایلدؤنومونده رحمتله، حؤرمتله، سایغییلا یاد ائتدیگینی بیلدیرن اردوغان،
"آتاتورکون قویدوغو ان اؤنملی میراثلاردان بیری اولان تورکیهنی معاصر مدنیت سویهسینین اوستونه چیخارما هدفی ایستیقامتینده گئجه-گوندوز چالیشمایا داوام ائدیریک" ایفادهسینه یئر وئردی.
اردوغانین، اینستاگرامدا پایلاشدیغی آتاتورک فوتوگرافی مینلرجه بگهنی آلدی.


text:
بوتون دنیا نی اشغال ایتیش گه حرکت ایتیاتگن فتح الله چی ترور تشکیلاتی
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
تورکیه و جهان کوز قره شی 29
آلدینگی مقاله میزده, تورکیه ده میلادی 2016 نچی ییلی جولای آیی نینگ 15 نچی کونیده گی کودتا تشبثی جریانیده یوز بیرگن واقعه لر, فتح الله چی ترور تشکیلاتی (فتو) نینگ نیمه دن عبارت ایکن لیگی, اوشبو شبکه نینگ اعضا لرینی قنده ی قیلیب عایله بغریدن تارتیب آلگن لیگی, جمعیت دن و اسلام ارزش لردن قیسی شیوه لر بیلن اوزاقلشتیریب قویگن لیگی حقیده بحث ایتگن ایدیک. شونده ی قیلیب اوزاق مدتلیک و قیین بیر ترینینگ دن اوتکزیلیشی آرتیدن اوشبو ترور تشکیلاتی اعضا لری نینگ هدف لری اوچون هر نرسه قیله آله دیگن بیر وضعیتگه کیلیب قاله دیگن لیک لری نی معلوم قیلگن ایدیک.
فتو نینگ تشکیلاتله نیش شکلی
فتو, یاشیرینچ هدف لر گه تیار وضعیتگه کیلیتیریلگن اعضا لری نی, اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ او ییرلرده هم کینگ قولاچ یایشی اوچون باشقه اولکه لر گه یوباره دی. اوشبو اولکه لرده گی ساختار لری ایسه تورکیه ده بولگن ایلک ساختاری گه اوخشه ماقده. ایلک نوبتده مکتب لر آچیب, نادولت تشکیلات لر افتتاح قیلیب سیاست بیلن ایشی بولمه گن و فقط گینه کونگللی موسسه لر دن عبارت ایکن لیک لری نی کورسه ته دیگن شکلده تشکیلاتله نه باشلَیدیلر. اوشبو دایره ده ایککی هدفلری بار. بحث موضوعی اولکه لرده اوز لریگه اعضا توپلش و خوددی شوو ینگی اعضا لری نی اولکه نینگ اینگ ستراتیژیک اداره لری گه جایلشتیریش دن عبارت. شونده ی قیلیب اوشبو اولکه نینگ رهبریتی نی سیزدیرمسدن یاشیرینچ روشده قولگه کیریتیش گه حرکت قیله دیلر. موضوع گه آزگینه اهمیت بیریلیشی تقدیرده, فتو مکتب لریده اوقیگن کیشی لرنینگ بحث موضوعی اولکه لرده استخبارات , حربی و خوفسیزلیک اداره لری, باش وزیرلیک و جمهوررئیس لیگی سنگری اینگ مهم جای لر گه تعینلنگن لیک لری کورینیب قاله دی. فتو اوشبو کیشی لر نی مذکور اولکه لرنینگ اجتماعی و سیاسی ساختاری گه کوره لیبرال, سوسیالست و سیکیولار کبی فرقلی شکللرده جلوه بیریب جایلشتیره دی. فتو تامانیدن استفاده ایتیلیاتگن میتود لر حقیده بیلگی ایگه سی بولمه گن تامان لر ایسه اوشبو وضعیت نی درک ایته آلمیدی لر. درک ایتگن پیتده ایسه همه نرسه قوللریدن کیتیب قالگن بوله دی.
فتو فقط گینه تورکیه جهتی دن بیر تهدید دن عبارت می؟
رهبر لری نی "کائنات امامی" اوله راق تن آلیاتگن لیک لری و فرقلی اولکه لرده تشکیلاتله نیش گه حرکت قیلیاتگن لیک لری نینگ اوزی اوشبو ترور تشکیلاتی هدفی نینگ بیرته گینه تورکیه دن عبارت ایمس لیگی نی کورستماقده. فتو نینگ 170 دن آرتیق اولکه ده تشکیلاتلنگن لیگی بیلدیریلماقده. بیراق, اوز آتلری اورنیگه باشقه اسم لر بیلن فعالیت آلیب باریاتگن لیک لری سببلی نیچه اولکه ده تشکیلاتلنگن لیک لری نی انیق روشده بیلدیریش ممکن ایمس البته که. اوشبو اولکه لر کوپینچه مسلمان اولکه لردن هم عبارت ایمس. تورکیه اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ اساسی هدفی نی ایندی درک ایتیب کیره کلی تدبیر لرنی آلگن وضعیتده. شوباعث فتو ایندی تورکیه اوچون ایمس بلکه اونینگ شوم نیتی نی درک ایته آلمه گن اولکه لر اوچون کتته تهدید دن عبارت. ایریم اولکه لرده فتو حاضرگی کونده هم جعلی شکلده کونگللی موسسه لر دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیریب اوز فعالیت لری نی دوام ایتتیرماقده. تورکیه جوده قانلی بیر تجربه بیلن اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ قنده ی بیر نرسه ایکن لیگی نی درک ایتیب آلدی. باشقه اولکه لرنینگ هم قانلی بیر تجربه گه دوچ کیلمسدن تورکیه نینگ خوددی شوو تجربه سیدن عبرت آلیش لری کیره ک.
فتو تهدیدی اداققه ییتدی می؟
بیر نیچه ییل آلدین بوگونلرنی خیال قیلیش هم ممکن ایمس ایدی. انسان لر فتو تامانیدن قورقیتیلگن لیک لری سببلی دوچ کیلیب قالگن قیین چیلیک لری حقیده حتی بحث هم ایته آلمس ایدی. شوباعث حاضرگی وضعیتگه شکر قیلیش کیره ک.
فتو نینگ اساسی کوچی انسان لرنینگ یخشی نیتی دن عبارت ایدی. انسان لر ظاهری شکل لریگه قره ب اولر نی جدی بیر شکلده حمایت قیلماقده ایدی. ایندی فتو نینگ, یاشیرینچ پلان لری, فرقلی کورینیش گه حرکت قیلیاتگن لیگی و هدفی نی قولگه کیریتیش اوچون هر خیل دسیسه نینگ اولر جهتی دن مشروع ایکن لیگی بیلینگن بیر حقیقت نی تشکیل ایتماقده. تورکیه و جهان نینگ اینگ کتته موفقیتی هم البته که جدی قیین چیلیک لرگه دوچ کیلیب قالیب اوشبو واقعیت نی درک ایتگن لیگی دن عبارت.
تورکیه و تورک ملتی نینگ جدی سعی و حرکت لری نتیجه سیده اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ کوپلب اولکه لرده گی فعالیت لری اداققه ییتیشتیریلگن بولدی. شونده ی قیلیب ایندی فتو نینگ کودتا قیلیب هر قنده ی بیر سیستم قوریشی ممکن ایمس. بیراق, اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ سیستم قوریش ظرفیتی نی قولدن بیریب قویگن لیگی گه قره مسدن, حاضرگی کونده هم ایریم موضوع لر بوییچه جامعه نی چَقیب آلیشی ممکن. ریموت کنترولی پنسلوانیا ده گی فتو باشلیغی نینگ قولیده بولگن قاتل روبات لر, انتحارچی لر اوله راق فتو نینگ فعالیت آلیب باریاتگن دنیا نینگ فرقلی اولکه لریده یوریگن وضعیتده. تورکیه بیلن روسیه نی بیر بیر لری گه دشمن قیلیب قویش اوچون فتو اعضاسی بیر کیشی نینگ انقره ده روسیه ایلچی سی کارلوف نی اولدیرگن لیگی دیک, اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ حاضرگی کونده هم ایریم ترورچیلیک فعالیت لریگه قول اوریش ظرفیتی موجود افسوس که. اوشبو تهدید فقط گینه تورکیه گه مخصوص ایمس. بلکه ترور تشکیلاتی نینگ فعالیت آلیب باریاتگن برچه اولکه لرده بونده ی فعالیت لر گه قول اوریشی ممکن. کوپلب اولکه لرنینگ سیاسی نظامیده فتو نینگ بویروغی نی کوتیب تورگن کیشی لرنینگ موجود ایکن لیگی بیلینماقده. کیم ایکن لیک لری نی بیلدیرمه گن لیک لری سببلی اوشبو قاتل ترورچی لر حاضرگی کونده هم آره میزده موجود. عینی دمده دنیاده فتو نینگ زهرلی برنامه لریدن تاثیرلنگن مینگلب انسان بار. اراده سی و قنده ی قیلیب استفاده ایتیلیشی صلاحیتی امریکا قوشمه ایالتلریده گی فتو باشلیغی گه تاپشیریلگن اوشبو زهرلنگن انسان گه اوخشش قاتل روبات لرنینگ خوددی شوو وضعیت لریدن قوتیلیش لری اوچون دنیا سایکولوژیست لری, سوسیالوژیست لری, داکتر لری و دینی مسئول لری نینگ بیر یقه دن باش چیقاریب سعی و حرکت قیلیش لری کیره ک. خوددی شوو قاتل روبات لرنینگ انسان گه ایلنتیریلیشی توغریسیده بیر ییچیم یولی نینگ تاپیله آلمس لیگی تقدیرده ایسه هیچ بیر کیشی و اولکه نینگ امنیت بولیشی ممکن ایمس. عینی دمده اوشبو قاتل روبات لر محللی و خلق ارا مقیاسده گی کوپلب اکتور لر بیلن ایش آلیب باریش قابلیتی گه ایگه. حاضرگی کونده کوپلب خلق ارا استخبارات تشکیلات لری بیلن ایش آلیب باریاتگن لیک لری کورینماقده. خوددی شوو اکتور لر ایسه اوشبو قاتل روبات لرنینگ دواملی روشده اولر نینگ بویروق لری گه بویین ایگه دیگن لیک لری نی اویله ماقده. تاریخی گه قره گنده اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ هیچ قچان هر قنده ی بیر اولکه بیلن دواملی روشده ارتباط قورمه گن لیگی کورینماقده. اولر اوچون اینگ اساسی موضوع اوز هدف لریدن عبارت. شوباعث حاضرگی کونده فتو دن فایده له نیاتگن اکتور لرنینگ کیله جکده اولر جهتی دن بیر تهدید بوله دیگن لیگی نی درک ایتیش لری کیره ک. اوز عایله سی و اولکه سی گه صادق بولمه گن اوشبو قاتل روبات لرنینگ خلق ارا اکتور لر گه صادق بولیش لری هیچ قچان ممکن ایمس البته که.
باشقه هیچ بیر نرسه قیلمه گن بولسه هم, تورکیه و دنیا گه قره تیلگن بونده ی بیر اشغال نینگ مقابلیده قهرمانانه توختب, اوزی و عایله سی نینگ حیاتی نی خطرگه تشلب اوشبو ترور تشکیلاتی نینگ قنده ی بیر نرسه ایکن لیگی نی جهانگه کورسه تیب بیرگن لیگی اوچون تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان گه منتدارچیلیک بیلدیریش کیره ک.


text:
یئنی بیر ایلان نؤوعو کشف ائدیلدی
"چوخ نادیر قارشیلاشیلان یئنی بیر نؤوع"
استرالیالی بیولوگلار یئنی بیر ایلان نؤوعو کشف ائتدی.
کوئینزلند اونیورسیتهسیندن بیولوگلار طرفیندن شانس اثری یئنی بیر ایلان تورو تاپیلدی.
ایلان نؤوعونو کشف ائدن اکیبدن بیولوگ برایان فری، دنیز ایلانلاری حاقیندا آراشدیرما اوچون گئتدیکلری بؤلگهده تورپاق آلتیندا یاشایان بیر ایلانلا قارشیلاشاجاقلارینی تخمین ائتمهدیکلرینی و چوخ تعجبلندیکلرینی دئدی.
ایلانین، کیپ یورکون باتی ساحللرینده تاپیلدیغینی قید ائدن فری، سورونگنین، تورپاق آلتیندا یاشایان بیر نؤوع اولدوغونو ایفاده ائتدی.
بیولوگلار، ایلانین لیمانداکی گمیلر واسطهسیله دنیز کنارینا گلدیگینی تخمین ائدیر.
بیلیم اینسانلاری، ۲۰۱۴ده تاپیلان ایلان اوزرینده اوزون سورهن آراشدیرمالار نتیجهسینده، "چوخ نادیر قارشیلاشیلان یئنی بیر نؤوع" اولدوغونا قرار وئردی.