text:
دونیا منیم ایدی
حسین واحدى
یای اولونجا محله اوشاقلاریلا یورولماق بیلمهدن، یئددی داش، پیلله-دسته، شوبه-شوبه، زو- زو و … اویونلارین اوینایاردیق. او اویونلارین یانیندا اَن چوخ سئودیییمیز اویون «دیغیل دوو» ایدی. آسفالتا حسرت قالان کوچهمیزده یئددی-سگگیز ائو وار ایدی. اون یولداش ایدیک و اونوموزون دا دیغیل دووو وار ایدی. یولداشلاریمین ایچینده بایرام ایله هامیدان چوخ صمیمی ایدیم. آتا-آنالاریمیز قویسایدیلار گئجهنی ده کوچهده دیغیل دوولاریمیزلا اوینایاردیق. دیغیل دوو بیزه تکجه چرخین بیر تکری دئییلدی؛ او، بیزیم دونیامیز ایدی.
گونلرین بیرینده، یئنه دیغیل دوو یاریشی قویموشدوق. مسابقه گونو، اورکلریمیز سینهمیزدن ائشییه آتیلماق ایستهییردی، ائله دؤیونوردو کی آز قالیردی سینهمیز پارتلاسین. هامی بیر الیله دیغیل دووونو بیر الیله ده دیغیل دوو دولاندیران آغاجینی ساخلامیشدی. یوسوفون فیت چالاماسیلا هئچ نهیی گؤرموردوک. بیز ایدیک و دیغیل دوولاریمیز و قاباغیمیزا قاتدیغیمیز یول. هردن بیریمیز قاباغا کئچیردیک، گاهدان دا ائله بیر-بیریمیزه سورتولوردوک کی، آز قالیردی باشی اوسته یئره گلیب مسابقهدن دالی قالاق. آنجاق مسابقهدن چیخماغی هئچ بیریمیز تصور بئله ائده بیلمیردیک. بونو مسابقه باشلاناندا گؤزلریمیزدن ده اوخوماق اولاردی. آرتیق سون ۱۰ مئتیره یاخینلاشیردیق. من، بایرام بیر ده قولو بیرینجی اولماغا گئدیردیک. بیر ده گؤزومو اونلارا ساری بورانا اونلار منی کئچدیلر، قاباغیما باخانا بایرام اول اولدو. سونرا دالدا قالانلار یئتیشدی و هامی یئره سرهلندی.
هوشوموز باشیمیزا گلندن سونرا، مسابقهدن قاباق ییغدیغیمیز پوللارلا، بایراما کئیک-کانادار (نوشابه) آلدیق. او آستا-آستا کئیکی موشامباسیندان چیخارتدی و کاناداری قورتوم-قورتوم اونسککیز گؤزون حسرتدولو باخیشلاری آلتیندا باشینا چکدی.
اوست-باشیمیز بوتون توز-تورپاق اولوب آلنیمیزدان تر سوزوردو. آنجاق، دیغیل دوو سورمکدن دویمایاراق یئنه اویناماقدان ال چکه بیلمهییردیک. یئنه و یئنه و یئنه اوینادیق. گون باتیب، آی گلمیشدی. اوزاقدان بیر کیشی بیزه ساری گلیردی. بیزه یاخینلاشاندا آتامدیر گؤردوم. گؤزلری باشینا دیرماشمیشدی. ال-قولون اؤلچه-اؤلچه بیزه یاخینلاشیردی. بیزه یئتیشیب: «ائششهیین بالاسی بیلیرسن ساعات نئچهدی؟ نه زامان او خارابانا گلهجکسن؟ گل جهنم اول گؤروم!» دئییب، بیردنبیره قولاغیمین دیبین قیزارتدی. سونرا دا، قولومدان یاپیشیب سوروتلهیه-سوروتلهیه، ائوه سارى آپاردی. بیر الیم ایله دیغیل دووومدان یاپیشیمشدیم. یاری یولدا، آتام دئیینرکن، بیر منه باخدی، بیر ده دیغیل دووا. بو باخماق منه داها چوخ اضطراب وئردی. اولمایا؟! مین بیر فیکیر-خیال بیر آندا ذهنیمدن کئچدی. منیم فیکیرلشمهییمه آمان وئرمهین آتام، دیغیل دووو الیمدن آلدی و گوجو وارکن اوزاقلارا تولازلادی. روحوم بدنیمدن آیریلدی ساندیم. باغیریم قان اولدو. دونیا باشیما فیرلاندی، آما قورخودان هئچ نه دئیه بیلمهدیم. ائوه کیمی گؤز یاشلاریم سئله دؤندو.
ائوده، شام یئمهمیش اوتاقدا حبس ائتدیم اؤزومو. مین بیر غم-غصه ایله گئجهنی گوندوزه باغلادیم. سحرچاغی آتام ایشه گئدندن سونرا، اوینادیغیمیز یئره گئدیب، هر یئری آختاردیم، آنجاق دیغیل دوومو سو اولوب یئره گیرمیشدی. کور-پئشمان، ائوه سارى قاییتدیم. یولدا، اوشاقلار اویناماق اوچون منی ده چاغیردیلار. جاوابلارین وئره بیلمهدیم. دیل-دوداغیم قوروموشدو و آرتیق بیر اؤلویه دؤنموشدوم. دیلیم ده باغلانمیشدی. اورهییم ائله دولموشدو کی.
ائوده، آنام نه قدر دیله توتسا دا، بیر کلمه بئله دانیشمادیم. اوتاغا گئدیب، دیزلریمى قوجاقلاییب، سسسیزجه آغلامایا باشلادیم. اورییم پارتلاماق ایستهییرى. بیلمیردیم نه ائدم. او گوندن، گئجه- گوندوزوم الدن گئتمیشدی. دونیادا یاشاماق ایستهمهییردیم، نه دانیشماق، نه اویناماق، نه یئمک نه ده یاشاماق.
ایکی گون بئلهجه ساووشوب بیتدی. اوچونجو گون، آنام یئنه ده اوتاغیما گلدی. یان-یانا قوشدوغو محبتلی جملهلرله منی دیله توتماق، اوووندورماق ایستهییردی یئنه ده. نئچه دقیقه آنامی دینلهیندن سونرا بیردن-بیره بوغازیم دئشیلدی و سسسیزجه باغیردیغیم سؤزلر یاش اولوب گؤزلریمدن آخماغا باشلادی. آنام باغرینا باسدی و هئچ زاد دئمهدن خئیلاق آغلاشدیق.
بیر نئچه دقیقهدن سونرا، اورهییم بوشالدی و دیله گلدیم: «آنا، دیغیل دوووم! من دیغیل دووومو ایستیرم.» -دئدیم. آنام باشیمی تومارلادی، «اولسون اوغلوم، نییه داریخیسان؟ بیر دنه آیریسینی تاپاریق دا…»-دئیه، اورهییمی یوموشالتمایا چالیشدی.
آرتیق، اون گون ایدی دیغیل دووومو ایتیرمیشدیم. بو اون گونون ایچینده دفعهلرله، یولداشلاریم، قاپیمیزا گلسهلر بئله، گئدیب اویناماغا کؤنول وئره بیلمیردیم.
او دهشتلی گوندن اون بیرینجی گون کئچمیشدی و اورهییم چوخ داریخیردی. گون اورتا ایدى. حهیهطده اوتوروب جوجهلریمه دن وئریردیم. بیردن قاپینین ایشگیلی آچیلدی. آتام ایچرییه کئچدی. آیاغا قالخیب سالام وئردیم. منه ساری گلیب دئدی:
- یولداشلارین چاغیریر!
قاپییا ساری گئتدیم. قاپینی آچان همن، دوققوز نفر یان-یانا دوزولموش دوستومو گؤردوم. اؤنلرینده ده بیر دیغیل دوو وار ایدی. آتام ائشییه چیخدی: گؤتور او دا سنین دیغیل دووون! دئدی و گؤزلرین منه تیکدی. های-کوی و یاشاسین سسی گؤیه قالخدی. مات قالمیشدیم. اینانا بیلمیردیم. بایرام دیغیل دووو گؤتوروب منه ساری اوزاتدی.
آتام: «گون باتمامیش گلین ها!» دئدی و قاپینی اؤرتدو.
هامیمیز بیردن، مسابقه مئیدانینا ساری قاچدیق، مین بیر عشق ایله. آرخامیزجا دومان قالخمیشدی. آرتیق دونیا منیم ایدی. یاشاماغی یئنیدن دوشونوردوم. هر کس اؤز دیغیل دووونو دیغیللادیردی. هئچ بیلمهدیک نه زامان مئیدانا یئتیشدیک. خطلری چکدیک. باشلانیش و سون نقطهسینی بللی ائتدیک و مسابقهنین باشلاماسینی گؤزلهدیک.
او گون، اون دفعه دالبادال مسابقه وئردیک. هاوا چوخدان ایدی قارالمیشدی و بیز هله ده اویناییردیق.


c: text/html

text:
گؤرەوی ایلە ایلگیلی یاپتئغئ هر قۇنوشما، هر اویغولاما وە وردیگی هر اۇنای، اۇنون قورئاندان چئقاردئغئ حیکمتتیر. پەیغامبریمیزین شؤیلە بویوردوغو ریوایت اۇلونموشتور:
باقئن! بانا کیتاب وە برابریندە اۇنون میثلی وریلدی. (أبو داوود)
سیزدن بیرینین، قۇلتوغونا یاسلانمئش، وردیگیم بیر أمیر وەیا قۇیدوغوم یاساقلا ایلگیلی شؤیلە دەدیگینی ساقئن گؤرمەیەییم: “بیلمەییز، بیز آللاهئن کیتابئندا بولدوغوموزا اویارئز.” (أبو داوود)
قورئانئن ایچیندەکی حیکمت؛ تۇپراغئن ایچیندەکی ماعدن گیبیدیر. تۇپراقتان ماعدن چئقارماق ایچین ناسئل بیلگی بیریکیمینە، آلت أدەواتا وە أکیپ چالئشماسئنا ایحتیاج وارسا، قورئانئن حیکمتلرینە اولاشماق ایچین دە بنزەر شەیلرە ایحتیاج واردئر. قورئاندا آچئقلانان بو یؤنتمین قئسا سۆرەدە اونوتولدوغو آنلاشئلماقتادئر. چۆنکۆ پرۇبلملر چؤزن، گیتتیکلری یرە عیلیم وە مدنیەت گؤتۆرن وە اینسانلارئن گؤنۆللرینی فتحەدن مۆسلۆمانلارئن یرینی داحا سۇنرا سئقئنتئ قایناغئ اۇلان وە چؤزۆمسۆزلۆکلر اۆرتن مۆسلۆمانلار آلمئشتئر.
پەیغامبریمیزین حیکمتی اؤگرتتیگی صاحابەنین، گیتتیگی هر یردە حاکیم عونصورون حالا مۆسلۆمانلار اۇلماسئ بونداندئر. آما صاحابەدن سۇنرا گیدیلن هر یرلردە آنجاق گچیجی حاکیمیەتلر قورولابیلمیشتیر. چۆنکۆ اۇنلارا حیکمت گؤتۆرۆلەمەمیشتیر.
حیکمت-سۆننت وە
سۆننت-واحی ایلیشکیسی
ایمام شافیعی، سۆننتین حیکمت اۇلدوغونو سؤیلەمیشتیر. اۇنون سؤزلریندن بیر قئسمئ شؤیلەدیر:
قورئان بیلگیسینە صاحیب گۆوندیگیم بیر ذاتتان شونو ایشیتتیم: “حیکمت آللاهئن ألچیسینین سۆننتیدیر.”
حیکمت قورئانا تابیع قئلئنمئش، کیتاب وە حیکمت اؤگرنیمی آللاهئن قوللارئنا ایکرامئ سایئلمئشکن، دۇغروسونو آللاە بیلیر آما بوراداکی حیکمتە آللاهئن ألچیسینین سۆننتی دئشئندا بیر شەی دەنەمز. (شافیعی)
بو سؤزلرە قاتئلماماق مۆمکۆن دگیلدیر. پەیغامبریمیزن اۆممتینە اؤگرتتیگی ایکی شەیدن بیرینین قورئان، دیگرینین دە سۆننت اۇلدوغوندا ایتتیفاق أدیلدیگینە گؤرە سۆننتین “حیکمت” اۇلماسئ قاچئنئلمازدئر.
آنجاق ایمام شافیعینین شو سؤزۆنە قاتئلما ایمکانئ یۇقتور:
آللاهئن ألچیسینین سۆننتی، آللاە طارافئندان اۇنون، اؤزل وە گنل حۆکۆملردەکی مورادئنئ آچئقلار. اۇنداکی حیکمتی کیتابئیلا أش توتموش وە اۇنو کیتابا باغلامئشتئر. بونو، یاراتئقلارئ ایچیندە بو ألچیدن باشقاسئ ایچین یاپمامئشتئر. (شافیعی)
آلی عیمران سورەسینین 81-نجی آیتیندە؛ کیتاب وە حیکمتین، بۆتۆن نبیلرە وریلدیگی بیلدیریلدیگی ایچین سۇن جۆملە بونا ترس دۆشمکتەدیر.
آیرئجا سۆننت، آللاهئن مورادئنئ آچئقلایان واحی اۇلسا، پەیغامبریمیزین قورئانئ اویغولارکن حاطا یاپمامئش اۇلماسئ گرکیر. چۆنکۆ آللاە تعالا اؤنجە اۇنا حاطا یاپتئرئپ سۇنرا اویارئدا بولوناجاق دگیلدیر.
بیر گۆن، أبو سۆفیان باشقانلئغئندا بیر تیجارت کروانئنئن شامدان گلمکتە اۇلدوغو دویولموشتو. کروانئ تاعقیب ایچین پەیغامبریمیز بیر بؤلۆک مۆسلۆمان ایلە یۇلا چئقتئ. دورومو حابر آلان مککەلیلر دە کروانئ قۇروماق ایچین اۇردو چئقاردئلار. آللاە، یا کروانئ یا دا مککە اۇردوسونو مۆسلۆمانلارا ورەجگینی واعاد أتتی.
ایلگیلی آیت شؤیلەدیر:
وَإِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّهَا لَكُمْ وَتَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَيُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكَافِرِينَ ﴿۷﴾ لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ ﴿۸﴾ (سورة الأنفال)
بیر گۆن آللاە، اۇ ایکی تۇپلولوقتان بیرینین سیزین اۇلاجاغئنا سؤز ورمیشتی. سیز سیلاحسئز اۇلانئ (کروانئ) ایستییۇردونوز. آللاە دا کندی سؤزلری گرگی، حاققئ اۇرتایا چئقارماق وە اۇ کافیرلرین کؤکۆنۆ قازئماق (ایچین مککە اۇردوسونو ورمک) ایستییۇردو. ایستییۇردو کی، حاققئ اۇرتایا چئقارئپ باطئلئ أتکیسیز حالە گتیرسین. وارسئن اۇ گۆناهکارلار حۇشلانماسئنلار. (أنفال سورەسی؛ 7-8)
مۆسلۆمانلار کروانئ أللریندن قاچئردئلار وە بکلەمەدیکلری بیر آندا بدیردە، مککە اۇردوسویلا قارشئلاشتئلار آما آللاهئن ساواشلا ایلگیلی قۇیدوغو قورالا اویمادئلار.
قورال شؤیلەدیر:
فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ ﴿۴﴾ (سورة محمد)
(ساواشتا) کافیرلرلە قارشئلاشتئغئنئز زامان، اۇنلارئ یرە سرینجەیە قادار بۇیونلارئنئ وورون. سۇنرا (أسیرلرین) باغئنئ سئقئ توتون. داحا سۇنرا دا اۇنلارئ قارشئلئقلئ وەیا قارشئلئقسئز سربست بئراقئن. اۇ ساواش، آغئرلئقلارئنئ بئراقئنجایا قادار بؤیلە یاپئن… (موحاممد سورەسی؛ 4)
فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ ﴿۵۷﴾ (سورة الأنفال)
اۇنلارئ ساواشتا یاقالارسان اؤیلە بیر داغئت کی، آرقالارئنداکیلر دە داغئلسئنلار. بلکی عاقئللارئنئ باشلارئنا آلئرلار. (أنفال سورەسی؛ 57)
وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ ﴿۱۴﴾ (سورة النساء)
دۆشمانئ قۇوالاماقتا گەوشکلیک گؤسترمەیین. سیز آجئ چکییۇرسانئز، اۇنلار دا سیزین گیبی آجئ چکییۇرلار؛ اۆستەلیک سیزین آللاەتان بکلنتینیز وار. اۇنلارئن بؤیلە بیر بکلنتیلری دە یۇق. (نیسا سورەسی؛ 14)
بدیردە مۆسلۆمانلار جانلا باشلا ساواشاراق دۆشمانا آغئر بیر داربە ایندیردیلر. آما گری چکیلن دۆشمانئ تاعقیب أدیپ دارماداغئنئق حالە گتیرمەدیلر. اۆستەلیک اۇنلاردان قالان غانیمتی وە بیرقاچ أسیری آلئپ دؤندۆلر.
آللاە تعالا بو داورانئشئن سوچ اۇلدوغونو بیلدیردی:
مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿۶۷﴾ لَوْلَا كِتَابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿۶۸﴾ (سورة الأنفال)
هیچبیر نبی، ساواش مەیدانئندا اییجە آغئرلئغئنئ قۇیونجایا قادار أسیر آلما حاققئنا صاحیب دگیلدیر. سیز دۆنیا مالئنئ ایستەرسینیز. آللاە ایسە سیزین ایچین سۇنراسئنئ ایستەر. آللاە گۆچلۆدۆر، دۇغرو قارار وریر. (ظافر سیزین اۇلاجاق دییە) آللاە طارافئندان یازئلمئش بیر یازئ اۇلماسایدئ آلدئغئنئز (اۇ أسیرلردن) دۇلایئ سیزی آغئر بیر عاذاب یاقالایاجاقتئ. (أنفال سورەسی؛ 67-68)
پەیغامبریمیزین بوراداکی داورانئشئ حیکمتە اویغون دگیلدی. “آللاە حاققئ اۇرتایا چئقارماق وە اۇ کافیرلرین کؤکۆنۆ قازئماق” ایستییۇردو آما مۆسلۆمانلار، حیکمتە اویمادئقلارئ ایچین مککەیە قادار یۆرۆیۆپ اۇرایئ فتحەتمە فئرصاتئ قاچئردئلار.
هیجرتین 6-نجئ یئلئندا، حودەیبیە آندلاشماسئیلا بو فئرصاتئ تکرار یاقالامئشلاردئ.
مککەدن دؤنرکن اینن فتیح سورەسی شؤیلە باشلاماقتادئر:
إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا ﴿۱﴾ لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا ﴿۲﴾ (سورة الفتح)
سنین ایچین فتحین اؤنۆنۆ تام اۇلاراق آچتئق کی؛ آللاە، اؤنجەکی گۆناهئنلا اۇندان سۇنراکی گۆناهئنئ باغئشلاسئن، سانا اۇلان نیعمتینی تاماملاسئن وە سنی دۇسدۇغرو بیر یۇلا یؤنلتسین. (فتیح سورەسی؛ 1-2)
پەیغامبریمیزین عابسە سورەسیندەکی شو آیتلرلە اۇرتایا قۇنان بیر گۆناهئ داحا واردئ:
عَبَسَ وَتَوَلَّى ﴿۱﴾ أَنْ جَاءَهُ الْأَعْمَى ﴿۲﴾ وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى ﴿۳﴾ أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرَى ﴿۴﴾ أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى ﴿۵﴾ فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى ﴿۶﴾ وَمَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى ﴿۷﴾ وَأَمَّا مَنْ جَاءَكَ يَسْعَى ﴿۸﴾ وَهُوَ يَخْشَى ﴿۹﴾ فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى ﴿۱۰﴾ (سورة عبس)
یۆزۆنۆ أکشیتتی وە سئرتئنئ دؤندۆ؛ اۇ کؤر، کندیسینە گلدی دییە. نە بیلییۇرسون، بلکی اۇ کندینی گلیشتیرەجکتی وەیا بیلگی أدینەجک، اۇ بیلگی اۇنا یارایاجاقتئ؟ سانا ایحتیاج دویمایان آداما گلینجە، سانکی اۇنا دگیل دە دووارا قۇنوشویۇرسون! اۇنون کندینی گلیشتیرمەمەسیندن سانا نە! اۇیسا بیر غایرتلە سانا گلن کیشی، آللاەتان قۇرقویۇر، آما سن اۇنونلا ایلگیلنمییۇرسون! (عابسە سورەسی؛ 1-10)
آللاە تعالا؛ “بیر شەی ایستەینە وە سۇرانا ایلگیسیز داورانما!” أمرییلە بو داورانئشئ یاساقلامئشتئ.
بیر دە آللاهئن شؤیلە بیر أمری واردئر:
وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ ﴿۵۲﴾ (سورة الأنعام)
صاباح آقشام راببینە دوعا أدیپ اۇنون رئضاسئنئ ایستەینلری اوزاقلاشتئرما! اۇنلارئن حسابئ سندن، سنین حسابئن دا اۇنلاردان سۇرولماز. اۇنلارئ اوزاقلاشتئرئرسان ظالیملردن اۇلورسون. (أنعام سورەسی؛ 52)
“آللاە سنین اؤنجەکی گۆناهئنلا اۇندان سۇنراکی گۆناهئنئ باغئشلاسئن” آیتیندە سؤزۆ أدیلن گۆناەلار بونلار اۇلمالئدئر. فتیح ایلە ایلگیلی ایستیغفارئن زامانئ، مککەنین فتحیندن اؤنجە اینن شو آیتلردە آچئقلانمئشتئر:
إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ ﴿۱﴾ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا ﴿۲﴾ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا ﴿۳﴾ (سورة النصر)
آللاهئن یاردئمئ گلیپ اؤنۆن آچئلدئغئندا، اینسانلارئن دالغالار حالیندە آللاهئن دینینە گیردیگینی گؤردۆگۆندە، هر شەیی گۆزل یاپتئغئندان دۇلایئ راببینە یؤنل وە باغئشلانما دیلە. چۆنکۆ اۇ، کندینە یؤنلنلری قابول أدر. (ناصر سورەسی؛ 1-3)
“اؤنجە یاپتئغئن حاطایئ دۆزلت، سۇنرا باغئشلانما طالبیندە بولون”… بو، سۇن درەجە اؤنملیدیر. بو آیتلر، مۆسلۆمانلارئن حایاتئندا دەوریم یاپاجاق نیتەلیکتەدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دانلود آهنگ جدید محمدرضا اصغری – سویله گولوممشاهده آرشیو
سویله گولوم
محمدرضا اصغری۲۹ دی, 11:48 ب.ظ 9
- متن آهنگ
- نظرات 0
سن منه بیر معجزه سن یاخشیکی وارسان
سن منیم عمرومده شیرین بیر انتظارسان
هر گئجه عشقینده سنه ماهنی یازیرام
سن منه اول دئسن اینان اونادا حاضیرام
سنه خاطیر هامینی من سیلیب آتمیشام
تکجه سنین گوزلرینده سئوگی تاپمیشام
سن مین ایلین ماهنیسیسان تئلی سازیسان
گل بیر عمور منیمله قال تکی دئه راضیسان
سئوگی اولوب اورییمه دولارسانمی
چتین گونلریمده همدم اولارسانمی
گوزلریمه دومان دولسا یاغیش دولسا
دردی آغریلاری گوزومنن آلارسانمی
سویله گولوم ابدی منله قالارسانمی
گلیب اللرینی قوینوما سالارسانمی
سنسیز عمور گئچمز اینان،اینان کی بیرگون
داریخیر اورگ سنه داریخیر،اینان کی هرگون
من سنی چوخ سئویرم چوخ سویرم حدسیز
عاشیق اولان سئور عشقین،سئور علتسیز
یاد گوزلر بیزدن اوزاخ،بیزدن اوزاخ گئتسین
گل توتوم او اللرینی،دردی بوراخ گئتسین
سندن اورگ اوزاغلاشیب کئچرمی ساندین؟
سنه اولان بو اصیل عشقی بیترمی ساندین؟
سئوگی اولوب اورییمه دولارسانمی
چتین گونلریمده همدم اولارسانمی
گوزلریمه دومان دولسا یاغیش دولسا
دردی آغریلاری گوزومنن آلارسانمی
سویله گولوم ابدی منله قالارسانمی
گلیب اللرینی قوینوما سالارسانمی


text:
کلیمە آنلامئ
“السورة = سورە” کلیمەسینین کؤک حارفلری “س-و-ر“دیر. کلیمەنین فیعیل آنلامئندا “چەورەلەمک، یۆکسلمک” آنلامئ واردئر. “السور = سور” کلیمەسی “سورە” کلیمەسی ایلە عاینئ کؤکتن بیر ایسیمدیر وە “شهرین أطرافئنئ چەویرن دووار” آنلامئندا قوللانئلئر. “سور”؛ اۇ شهرین سئنئرلارئنئ بلیرلەر، چەورەلەر، دیگرلرییلە آراسئنئ آیئرئر.
حادید سورەسینین 13-نجۆ آیتیندە کلیمەنین قوللانئمئ بونون قورئانی بیر اؤرنگینی اۇلوشتورور:
… سۇنرا آرالارئنا گیریش قاپئسئ اۇلان بیر دووار چکیلیر. ایچ تافئندا هر تۆرلۆ ایکرام،دئش تارافئندا دا عاذاب اۇلور. (حادید سورەسی؛ )
قۇلا تاقئلان بیلەزیکلر ایچین “أسورة” وە “أساور” کلیمەلری قوللانئلئر. ذاتن بیلەزیک، ایکی اوجو بیرلشمیش وە سئنئر ایفادە أدن یاپئدادئر. تفععول بابئندا فیعیلین قوللانئمئندا سئنئرئ آتلایئپ ایچری سئزماق آنلامئ واردئر.
کلیمەنین قورئانداکی قوللانئملارئ
بیری چۇغول (سور = سۆور) اۇلماق اۆزرە اۇن یردە “سورة = سورە” کلیمەسی گچمکتەدیر. بیر کز “سور”، بیر کز “أسورة”، دؤرت کز دە “أساور” گچر. فیعیل اۇلاراق بیر کز تفععول بابئندا “تسؤروا” گچر.
قورئانداکی قوللانئملارئنا باقئلدئغئندا “سورە” ایلە آصئل قاصدەدیلنین هرحانگی بیر قۇنوداکی آردئشئق آیتلردن اۇلوشان بؤلۆملر اۇلدوغو دۆشۆنۆلەبیلیر.
بیلیندیگی اۆزرە کیتابئن “قورئان” شکلیندە ایندیریلدیگی، “قورئان” شکلینە سۇقولدوغو، “قورئان” شکلیندە دتایلاندئرئلدئغئندان باحثەدیلیر. قورئان هرحانگی بیر قۇنوداکی آنلام کۆمەلریدیر. آنجاق بو کۆمەلری اۇلوشتورماق بیر اوصول وە غایرتی گرکتیرمکتەدیر. آللاە کیتابئندا باعضئ قۇنولارداکی آیتلری پشپشە سئرالایاراق آنلام کۆمەلرینی حاضئر اۇلاراق اۇلوشتورموش، بؤیلەجە کیتابتا هر قۇنویلا ایلگیلی وار اۇلان کۆمەلری تثبیت أدەبیلمەمیز ایچین اؤرنکلر اۇلوشتورموشتور.
مثەلا فاتیحا بیر سورەدیر. اۇنو سورە یاپان پشپشە سئرالانان آیتلرلە “قورئان” یاعنی آنلام کۆمەسی اۇلوشتورماسئدئر. حیجر سورەسینین 87-نجی آیتیندە فاتیحا سورەسی ایچین “قورئان” دەنمکتەدیر.
آیت شؤیلەدیر:
سانا اۇ مثانیدن یدی تانەیی وە یۆجە قورئانئ وردیک. (حیجر سورەسی؛ )
یوقارئداکی آیتلە اؤرتۆشن ریوایتلر دە واردئر. بیری شؤیلەدیر:
نبی (ع)، أبو ساعید بین أل-موعاللایا: ‘سانا قورئانئن أن بۆیۆک سورەسینی اؤگرتەجگیم’ دەدیکتن سۇنرا؛ ‘اۇ سورە “الحمد للە رب العالمین”دیر. اۇ سورە “سبع المثانی”دیر’ بویوردو. (بوحاری)
کیتابئن هرحانگی بیر قۇنویلا ایلگیلی آیتلری ایچین “قورئان” ایفادەسینین أرکن دؤنملردە یایغئن بیر شکیلدە قوللانئلدئغئنئ حادیث کۆللیاتئندان دا آنلایابیلیریز. بیر اؤرنک شؤیلەدیر:
ایبنی عؤمر شؤیلە دییۇر: “اینسانلار قوبا مسجیدیندە صاباح نامازئنئ قئلارلارکن بیری گلیپ؛ ‘نبییە (ع)، کاعبەیە یؤنلمەیی أمرەدن بیر قورئان ایندی دە کاعبەیە دؤندۆلر’ دەدی. بونون اۆزریندە اۇراداکیلر دە کاعبەیە یؤنلدیلر. (بوحاری)
بنزەر دوروم یوسوف سورەسی ایچین دە دۆشۆنۆلەبیلیر. سورەنین ایلک آیتلریندە قئصصالارئن أن گۆزلینین “قورئان” شکلیندە واحییندن سؤز أدیلیر. ایفادە شؤیلەدیر:
سانا واحیەتتیگیمیز بو قورئانلا شیمدی حیکایەلرین أن گۆزلینی سانا آنلاتاجاغئز. (یوسوف سورەسی؛ )
یوسوف سورەسینین تامامئنئن عاینئ قۇنویلا ایلگیلی آیتلردن اۇلوشماسئ دیققات چکیجیدیر.
قورئانئن قئسا سورەلرینین چۇغو تک بیر سورە یاعنی پشپشە سئرالانان قورئانلار شکلیندەدیر. سورەنین آنلام کۆمەسی اۇلماسئنئن بیر دلیلی دە موحاممد سورەسینین 20-نجی آیتیندە گچن “سورة محکمة” ایفادەسیدیر. شیمدی بو گنل بیلگیلردن سۇنرا سورە کلیمەسینین گچتیگی آیتلری اینجەلەمەیە باشلایابیلیریز.
آ- نور سورەسینین 1-نجی آیتی
نور سورەسینین ایلک سورە قاورامئنئن آنلامئنا دائیر بیلگی ورمکتەدیر.
آیت شؤیلەدیر:
بو، ایندیردیگیمیز وە سئنئرلارئنئ بلیرلەدیگیمیز بیر سورەدیر. بلکی بیلگیلرینیزی قوللانئرسئنئز دییە اۇ سورەدە آچئق آیتلر ایندیرمیشیزدیر. (نور سورەسی؛ )
یوقارئداکی آیتتە، سورەنین بیر واصفئ اۇلاراق اینزال (أنزلناها) وە فارض (وفرضناها) کلیمەلری قوللانئلمئشتئر. یاعنی اینزال أدیلن وە فارض قئلئنان بیر سورەدن باحثەدیلمکتەدیر. اینزال، اینن واحیین اینسان آچئسئندان آنلامئ وە ایشلەوینە ایشارت أدر. یاعنی اینن سورەنین هرحانگی بیر قۇنودا حۆکۆملر ایچردیگینە وورغو یاپئلماقتادئر. ذاتن سورەنین 2-نجی آیتیندن ایعتیبارن زینا وە قاذف سوچونا دائیر جزایی حۆکۆملردن باحثەدیلمکتەدیر.
فارض، بیر شەیین کسیلمەسی، سئنئرلارئنئن وە اؤلچۆسۆنۆن بلیرلنمەسی آنلامئنا گلیر. اۇ حالدە سورەنین ایکینجی بیر صئفاتئ اۇلاراق، سئنئرلارئ بلیرلنمیش بیر سورەدن باحثەدیلمکتەدیر. سورەنین سئنئرلارئنئن نە ایلە بلیرلندیگینە دائیر عاقلا گلەبیلەجک بیر سۇرو، جوابئنئ آیتین دوامئندا بولویۇر اۇلابیلیر: “وأنزلنا فیها آیات بینات لعلکم تذکرون = اۇ سورەدە آچئق آیتلر ایندیرمیشیزدیر.” اۇ حالدە هرحانگی بیر سورەنین سئنئرلارئ، هرحانگی بیر قۇنوداکی آحکام یاحود ماعلومات ایلە چیزیلمکتەدیر؛ وە بلکی دە آیتتە گچن “آیات بینات = آچئق آیتلر” شکلیندەکی ایفادە گرکچەسییلە بیر سورەنین أن آز اۆچ آیتتن اۇلوشاجاغئ دۆشۆنۆلەبیلیر. قورئانئن أن کۆچۆک سورەسینین اۆچ آیتتن اۇلوشتوغونا دائیر گنل قاناعات دە بونونلا اؤرتۆشۆر.
ب- موحاممد سورەسینین 20-نجی آیتی
موحاممد سورەسینین آیتیندە گچن “سورة محکمة” ایفادەسی، سورەنین بیر آنلام کۆمەسی اۇلدوغونو گؤسترییۇر اۇلابیلیر.
آیت شؤیلەدیر:
آللاها گۆونلری تام اۇلاندئر؛ “کشکە بیر سورە ایندیریلسە” دەرلر. آما ساواشتان سؤز أدیلن وە حۆکۆم ایچرن بیر سورە ایندیریلینجە، قالبلریندە حاستالئق اۇلانلارئن، اؤلۆم بایغئنلئغئ گچیرن کیمسەنین باقئشئ گیبی سانا باقتئقلارئنئ گؤرۆرسۆن. اۇنلارا یاقئشان دا بودور! (موحاممد سورەسی؛ )
گؤرۆلدۆگۆ اۆزرە، مۆمینلر بیر سورە ایندیریلمەسینی آرزو أتمکتەلر. دوامئندا، بو آرزولارئنئن ساواش ایذنییلە ایلگیلی اۇلدوغو آنلاشئلماقتادئر. بکلەدیکلری سورەنین ایندیگینی “فإذا أنزلت سورة محکمة وذکر فیها القتال” ایفادەسیندن آنلئیۇروز. “موحکم بیر سورە” ایلە قاصدەدیلن، ایچریسیندە ساواشتان سؤز أدیلن آیتلردن اۇلوشان بیر قورئان، یاعنی آنلام کۆمەسی اۇلمالئدئر. آنلئیۇروز کی، مۆمینلر ساواشا ایذین ورن بیر سورەنین اینمەسینی آرزو أدییۇرلار. بو قۇنودان باحثەدن بیر سورە ایندیریلینجە دە قالبلریندە حاستالئق اۇلانلارئن بوندان هیچ حۇشنود اۇلمادئقلارئ بیلدیریلییۇر. قورئاندا باعضئ آیت کۆمەلری بو دورومدان باحثەتمکتەدیر.


text:
چین ایقلیم دییشیکلیگینی ایزلمک اوچون اوزایا اویدو فیرلاتدی
چین اقیانوس و ایقلیم دییشیکلیگینی ایزلمک اوچون "Haiyang-1C " (HY-1C) اویدوسونو اوزایا فیرلاتدی.
چین اقیانوس و ایقلیم دییشیکلیگینی ایزلمک اوچون "Haiyang-1C " (HY-1C) اویدوسونو اوزایا فیرلاتدی. "شینهوا" خبر آژانسینین معلوماتینا گؤره، چین علم و تکنولوژی آکادمیسی طرفیندن حاضبرلانان HY-1C اویدوسو اؤلکهنین شانسی ایالتیندکی Tayyüen اویدو فیرتلاتما مرکزیندن Long March-2C داشیییجی راکئتله اوربیته گؤندریلدی.
دونیا میقیاسیندا اقیانوس لارین اکولوژی وضعیتی و ایستی لیکلری ایله اؤلکه ساحلیندکی سولار، بؤلگهلر، آدالار و داواملی اقیانوس منبعلرینین موشاهیده ائدیلمهسینده ایستیفاده اولوناجاق اویدو 5 ایل مودتینده خیدمت گؤسترهجک.
HY-1C اقیانوس لارین رنگینی و سطحی ایستی لیکلرینه تأثیر ائده بیلن کلوروفیل ایله بعضی اورقانیک مادهلرله یاناشی اقیانوس لاردا باش وئرن طبیعت حادثهلری بارهده معلومات الده ائدهجک.
چین اقیانوس و دنیز موشاهیده اویدولاریندان HY-1A -نی 2002-جی ایلین می آدیندا، HY-1B-نی ده 2007-جی ایلین آوریل آییندا فیرلادیلمیشدی. HY-1D - نین ده گلهجک ایل فیرلادیلماسی پلانلاشدیریلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
چین آیا، سیچرایان بیر کشف آراجی گؤندرهجک
گونش انرژیسی ایله ایشلهیهبیلهن آراجین، کراترلرین گونش گؤرن یاماجلاریندا اؤزونو شارژ ائتدیکدن سونرا قارانلیق بؤلگهلره دالاراق تورپاق آراشدیرمالاری ائدهجک
چین، بیر رابطه اویدوسو داها اوزایا گؤندردی
پلانلانان اوربیته یئرلشدیگی بیلدیریلن اویدونون، یوکسک کیفیتلی سس، بیلگی، رادیو و تلویزیون سیگنالی گؤندرمه خیدمتلرینی تامین ائدجک
تورک ساوونما صنایعی شیرکتلری مسپو سرگیسینه قاتیلاجاق
مسپویا ۲۰۱۳.جو ایلده "لیدئر اؤلکه" اولاراق قاتیلان تورکیه سرگیده ایکینجی دفعه بو ایستاتوسلا یئر آلاجاق


text:
قیریم مئدیا قورولوشلاری قاپانما تهلوکهسی آلتیندا
قیریم خبر آژانسی، عودت قزئتی، دونیادا ایلک و تک قیریم تاتار تلویزیونو آتر و باشقا بیر چوخ مطبوعات قورولوشونون فعالیتینه یارین سون وئریلهبیلر
قیریم تاتار مئدیا قورولوشلاری قاپانما تهلوکهسی آلتیندا.
قیریم خبر آژانسی، عودت قزئتی، دونیادا ایلک و تک قیریم تاتار تلویزیونو آتر و باشقا بیر چوخ مطبوعات قورولوشونون فعالیتینه یارین سون وئریلهبیلر.
1 آوریلدن سونرا فعالیتلرینه داوام ائتمک ایستهین مطبوعات اورگانلارینین روسیا قانونلارینا گؤره ثبت اولماسی ایستهنیر.
روسیا، چئشیدلی بهانهلرله قیریم تاتارلارینین مئدیا قورولوشلارینی ثبت ائتمهیی رد ائدیر.
روسیانین ثبت ائتدیرمهدیگی قورولوشلار آراسیندا بیرینجی قیریم تاتار تلویزیونو، لاله قیریم اوشاق تلویزیونو، قیریم تاتار رادیوسو، میدان و 15 مینوت خبر سایتی وار.
آترنی دوشمن کانال اولاراق آدلاندیران قیریم یؤنهتیمی، بو کانالین، "خالق اوچون تهدید میدانا گتیردیگینی و قیریم ساکینلرینه قیریمین اوکراینایا گئری دؤنجیینه دایر اومود وئردیگینی" ادعا ائتدی.
ثبت ایشلملرینده رد جاوابی آلان مئدیا قورولوشلارینین خبرچیلرینه، قیریم یؤنهتیمی و حقوق محافظه قوهلری طرفیندن باسقیلار تطبیق اولونور.
قیریم یؤنهتیمی و حقوق محافظه قوهلری، بو موخبیرلره، رسمی تدبیرلرده ایشتیراک ایجازهسی وئرمیر، ائولرینی آختاریر، بعضی موخبیرلرین علیهینه دعویلر آچیر.
قیریم تاتار میلی مجلیسی، مستقیل قیریم تاتار مئدیا قورولوشلارینین ثبتینین ردینین، قیریم تاتار خالقینین حاقلاری و منفعتلرینین پوزولماسی اولاراق دگرلندیریر، بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین یئرلی خالقلار حاقلاری بیاننامهسینه ضد اولدوغونو قید ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی
ارمنیستان آتیشکسی پوزماغا داوام ائدیر
ارمنی بیرلیکلرینین، آذربایجان اوردوسونون مؤوضعلرینی آرالیقلارلا آتیشا توتولدوغو بیلدیریلدی


text:
جسی مککارتنی
جسی مککارتنی (اینگیلیسجه: Jesse McCartney) آمریکالی موغنی, فیلمین سناریو یازاری, دوبلور و اوْیونچو. ۹ آوریل ۱۹۸۷ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. 1998–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Expecting Amishوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jesse McCartney»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده جسی مککارتنی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
(38)
بایرام بیلینجی
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿۱۸۵﴾ (سورة البقرة)
(سایئلئ گۆنلر) راماضان آیئدئر. اینسانلارا رهبر اۇلان وە رهبرین آچئقلایئجئ آیتلریندن اۇلوشان قورئانئن، اۇ فورقانئن ایندیریلدیگی آیدئر. سیزدن کیم اۇ آیئ یاشارسا، اۇروچلو گچیرسین. کیم دە حاستا یاحود یۇلجولوق حالیندە اۇلورسا، اۇ گۆنلرین سایئسئ قادار دیگر گۆنلردە اۇروچ توتسون. آللاە سیزین ایچین قۇلایلئق ایستەر، زۇرلوق ایستەمز. بونلار، سایئیئ تاماملامانئز، (اۇروجو بیتتیگی گۆن) سیزی بونا یؤنلتمەسینە قارشئلئق (بایرام نامازئندا) آللاهئن یۆجەلیگینی سسلندیرمەنیز وە اۇنا قارشئ گؤرەوینیزی یرینە گتیرمەنیز ایچیندیر. (باقارا سورەسی؛ 185)
رسولوللاە مدینەیە گلدیگیندە اینسانلارئن اۇیون اۇینایئپ أگلندیکلری ایکی گۆن واردئ. رسولوللاە (ص): “بو ایکی گۆن نەدیر؟” دییە سۇردو. “بیز جاهیلیە دؤنمیندە بو گۆنلردە اۇیناردئق” دەدیلر. رسولوللاە (ص): “آللاە اۇ ایکی گۆنۆ سیزین ایچین داحا حایئرلئسئیلا دگیشتیردی. اۇنلار راماضان وە قوربان بایرامئ گۆنلریدیر.” بویوردو. (أبو داوود وە آحمد بین حانبل)
دگرلی گنچلر،
اؤنۆمۆز بایرام. بیر راماضانئ داحا گریدە بئراقئیۇروز. اومویۇروم کی حپینیز اۇروچلارئنئزئ دۆزنلی اۇلاراق توتموشسونوزدور. راببیمیز مۆکافاتئنئزئ قات قات ورسین! داحا اؤنجەکی قۇنوشمامئزدا، اۇروجون بیزلرە ساغلایاجاغئ ماددی وە ماعنوی قاتقئلاردان سؤز أتمیشتیک. دۆشۆنۆن؛ اؤیلە بیر عیبادت کی اۇروچ، هم پک چۇق یارائ وار، هم دە تاماملانماسئنئ بایراملا قارشئلئیۇروز. بو بیزە آللاهئن بیر لۆطفودور. باشتا اۇقودوغوموز حادیثتە دە بلیرتیلدیگی گیبی، بیر آیئ عیبادتلە گچیرمەنین اؤدۆلۆ اۇلاراق، اۆچ گۆن بۇیونجا گۆندەلیک حایاتئمئزدا زیارتە، اۇیون وە أگلنجەیە، بیربیریمیزلە صۇحبتە داحا چۇق زامان آیئرئرئز. یۇقسا أسکیدن آیئردئق، مئ دیەلیم؟
دگرلی گنچلر،
بایراملار، سادەجە أودە اۇتوروپ باقلاوا بؤرک یەییپ تنبللیک یاپئلاجاق یادا دنیزە، تاعطیلە قاچئلاجاق گۆنلر دگیلدیر. ماعالأسف گۆنۆمۆزدە بایراملار نەرەدەیسە تاعطیل ایلە أشیتلندی. بایرام دەیینجە چۇغوموزون عاقلئنا همن: “قاچ گۆن تاعطیل؟” سۇروسو گلییۇر. تاعطیل اییدیر، حۇشتور دا بایرام باشقا بیر شەیدیر. بایرام، تاعطیل زامانئ دگیلدیر. بایراملارئن أساس آنلامئ، بیر عیبادتین یرینە گتیریلمەسینین سەوینجینی یاشاماق، اوزون زاماندئر گؤرۆشمەین أش دۇستون گؤرۆشمەسی، کۆسکۆنلرین بارئشماسئ، آقرابالئق باغلارئنئن قووتلندیریلمەسیدیر. بونلارئ یاپارکن طابیعی کی باقلاوا بؤرک دە یەنیر، دینلنیلیپ بیرآز تاعطیل دە یاپئلئر؛ آما بایرامئن گتیرمەسی گرکن گۆزللیکلردن اوزاقلاشئپ تاعطیلە قاچماق، بایرامئن روحونا آیقئرئدئر.
پکی، اۇلماسئ گرکن بایرام قوتلامالارئ ناسئلدئر؟
اؤنجەلیکلە، رسولوللاە دؤنمیندە بایرامئن ناسئل قوتلاندئغئنا بیر باقالئم. اۇ دؤنمدە رسولوللاە، چۇلوق چۇجوق، قادئن أرکک، یاشلئ حاستا هر کیم وارسا حپسینین آچئق آلاندا تۇپلانئپ بایراملاشمایا گلمەلرینی ایستەمیشتیر. بو یۆزدن قئز أرکک بۆتۆن گنچلرین دە، یتیشکین قادئن وە أرککلر گیبی بایرام نامازلارئنئ گۆندملرینە آلمالارئ، نامازا وە بایراملاشمایا گیتمەلری گرکلیدیر.
دگرلی گنچلر،
بیلییۇرسونوز، گۆنۆمۆزدە مسافەلر اوزادئ. اینسانلار، بایرام نامازئنا گیتتیکلری أن یاقئن جامیعدە پک چۇق آقرابا یا دا آرقاداشئنئ گؤرەمەیەبیلییۇر. بو یۆزدن، بایراملاشماق ایچین بیربیریمیزین زیارتینە گیتمەمیز گرکییۇر. کیمینیز بایرامدا زیارت یاپمایئ سئقئجئ بولابیلیرسینیز؛ آنجاق آقرابا زیارتلرینین وە آقرابالئق باغلارئنئن قۇرونماسئ، آننە-بابالارئنئزئن ایستگی دگیل، آللاهئن بیر بویروغودور.
نیسا سورەسی؛ 1-نجی آیتین سۇن قئسمئندا آللاە:
“بیریندن بیر شەی ایستەرکن آدئنئ آندئغئنئز آللاها، بیر دە آقرابالئق باغلارئنا سایغئلئ اۇلون. آللاە سیزی گؤزتلەمکتەدیر.”
بویورماقتادئر.
بایرام گۆنلریندە آقرابالارئ زیارت أتمک، اۇنلارئن گؤنۆللرینی آلماق، بو بویروغا اویماقتئر. آقرابا زیارتلرینی بیر دە بو آچئدان دۆشۆنۆن. هم گزەجکسینیز هم سیزە ایکرامدا بولونولاجاق هم دە آللاهئن بیر أمرینی یرینە گتیرمیش اۇلماقتان دۇلایئ ثواب قازاناجاقسئنئز. سیزجە دە اۇلدوقچا قازانچلئ بیر زیارت دگیل می؟
دگرلی گنچلر،
بایراملاردا آقرابا زیارتلرینین یانئ سئرا یاپئلابیلەجک گۆزل بیر شەی داحا وار: کۆسلرین بارئشماسئ /بارئشتئرئلماسئ. چۆنکۆ رسولوللاە شؤیلە دەمیشتیر:
“بیر مۆمینین دین قاردشییلە اۆچ گۆندن چۇق دارغئن دورماسئ جائیز دگیلدیر. اۆچ گۆن گچتیکتن سۇنرا، اۇنونلا قارشئلاشئرسا، اۇنا سلام وریپ حاطئرئنئ سۇرمالئدئر. اۇ کیمسە سلامئنئ آلئرسا، بیرلیکتە ثوابا اۇرتاق اۇلورلار. سلامئنئ آلمازسا گۆناها گیرر. سلام ورن دە کۆس دورما مسئولیەتیندن قورتولموش اۇلور.” (أبو داوود)
بو، آصلئندا سادەجە بایرام گۆنلریندە دگیل، هر زامان یاپئلماسئ گرکن بیر شەیدیر. آنجاق بایرام گۆنلریندە، اینسانلارئن گؤرۆشمەسی، عاینئ اۇرتاملاردا بولونماسئ داحا چۇق مۆمکۆن اۇلدوغو ایچین بو گۆنلردە اینسانلارئ بارئشتئرماق داحا قۇلایدئر.
دگرلی گنچلر،
قۇنوشمامئزئن باشئندا اۇقودوغوموز آیتی کریمە هرکسین راماضان آیئ بۇیونجا اۇروچ توتماسئنئ، حاستا یا دا یۇلجو اۇلورلارسا راماضاندا توتمایابیلەجکلرینی، آنجاق سۇنرا موطلاقا قاضا أتمەلری گرکتیگینی بلیرتیر. سیزلر دە اۇروچلارئنئزئ دۆزنلی اۇلاراق توتون، توتامادئغئنئز گۆنلری قاضا أدین.
اۇقودوغوموز آیت شؤیلە بیتر:
“بونلار، سایئیئ تاماملامانئز (اۇروجون بیتتیگی گۆن)، سیزی بونا یؤنلتمەسینە قارشئلئق آللاهئن یۆجەلیگینی سسلندیرمەنیز وە اۇنا قارشئ گؤرەوینیزی یرینە گتیرمەنیز ایچیندیر.”
بورادا آللاهئن یۆجەلیگینی سسلندیرمک، آللاە آدئیلا تکبیر گتیرمەنین قارشئلئغئدئر. بو تکبیرلر ایسە بایرام نامازلارئندا گتیریلن تکبیرلردیر. سیزلرین دە راماضانئ عیبادتلە گچیرمەنیزی، بایرام نامازئ وە آقرابا زیارتلرییلە بایرامئن حاققئنئ ورمەنیزی اومار، موتلو وە حوضورلو بایراملار دیلەریز.


text:
قیرغیزیستان-دا یئنی سئچیلمیش پرزیدنتین آند ایچمه مراسیمی کئچیریلیب
یانوارین 28-ده قیرغیزیستان جمهوریتینین یئنی سئچیلن پرزیدنتی سدیر جباروو آند ایچهرک وظیفه لرینین ایجراسینا باشلاییب.
یانوارین 28-ده قیرغیزیستان جمهوریتینین یئنی سئچیلن پرزیدنتی سدیر جباروو آند ایچهرک وظیفه لرینین ایجراسینا باشلاییب.
مراسیمه میللت وکیل لری، حکومتین عضولری، سابیق پرزیدنتلر، کئچمیش پارلامئنت صدرلری و باش ناظیرلر، دیپلوماتیک نوماینده لیک لرین عضولری، اولوسلار آراسی تشکیلاتلارین، علم، مدنیت و اینجه صنعت خادیملری، یئرلی، خاریجی ژورنالیستلر ایشتیراک ائدیبلر. عمومیتله مراسیمه 1000-دن چوخ قوناق قاتیلیب.
مراسیمه 5-15 اوکتبر تاریخلرینده کئچیریلمیش کوچه اعتراض آکسیالاریندان سونرا پرزیدنتلیکدن استعفا ائدن سورنبای جینبکوو دا قاتیلیب.
سدیر جباروو مرکزی سئچکی کمیسیونونون صدری نورجان شیلدابکووادان دؤولتین رمزلری اولان دؤش نیشانی و پرزیدنت شتاندارتینی آلیب.
قیرغیز بایراغینی تحویل آلان سدیر جباروو ساغ الینی آنایاسایا قویاراق آند ایچیب.
جباروو میللی مارشین سسلندیریلمهسیندن سونرا ائتدیگی چیخیشدا"خصوصیله ایکی مین ایلدن چوخ تاریخی اولان خالقیم قارشیسیندا بؤیوک مسئولیت حیس ائدیرم" دئییب.
خالقین 5 اوکتبردا قیام قالدیردیغینی و پارلامئنت سئچکیلرینین نتیجهلرینین لغو ائدیلمهسینی و پرئزیدنت و حکومتین استعفاسینی تعمین ائتدیگینی خاطیرلاداراق، "خاوس و قانونسوزلوغون آستاناسیندا اولان اؤلکهده میللی بیرلیگی و باریشی قوروماق اوچون خالقیمیزلا بیرلیکده مسئولیتی اؤز اوزریمیزه گؤتوردوک و اؤلکهدکی وضعیتی ثابیتلشدیرمگی باجاردیق" دئیه بیلدیریب.
سدیر جباروو اؤلکهنین چتین گونلرینده وئردیگی دستهیه گؤره روسیایا تشککور ائدیب و قونشو اؤزبکیستان و قازاخیستانلا اورتاق بیر تالعی پایلاشدیقلارینی سؤیلهییب.
سدیر جباروو استراتژی طرفداشی اولان تورکیه ایله ایش بیرلیگینی گوجلندیرمک اوچون اقتصادی و مدنیت علاقهلرینی اینکیشاف ائتدیرمک ایستهدیکلرینی دیله گتیریب.
چوخ ایستیقامتلی خاریجی سیاست یوروتمهیی اوستون توتاجاقلارینی وورغولایان سدیر جباروو اورتا آسیا اؤلکهلری، خصوصاً چین، امریکا و آوروپا اؤلکهلری ایله امکداشلیق اوچون سعیلرین گؤستریله جگینی وورغولاییب.
خاطیرلاداق کی، قیرغیزیستان-دا پرزیدنت سئچکیلری ژانویهنین 10-دا کئچیریلیب و سدیر جباروو سئچیجیلرین 79،2 فایزینین سسینی قازانیب.
ایلگیلیلی خبرلر
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی
ارمنیستان آتیشکسی پوزماغا داوام ائدیر
ارمنی بیرلیکلرینین، آذربایجان اوردوسونون مؤوضعلرینی آرالیقلارلا آتیشا توتولدوغو بیلدیریلدی
جمهورباشقانی علییئو لاچین شهرینه گئتدی
"بو، اونلارا درس اولسون چونکو بیزی هئچ کیمین و هئچ بیر شئیین دوردورابیلمهجگینی گؤردولر


text:
هیندیستان دا بیر فستیوالدا 41 آدام اؤلدی
بیهار ایالتینده بوُلان فستیوالدا اؤلِنلرینگ 3-ی چاغا
هیندیستان دا هولی فستیوالیندا بوُلان قیق چیق دا 41 آدام اؤلدی.
بیهار ایالتینده بوُلان فستیوالدا اؤلِنلرینگ 3-ی چاغا.
هولی فستیوالیندا 38 آدام دا یارالاندی.
هولی فستیوالی باهار فستیوالی دییپ بیلینیأر.
هندولار بو فستیوالدا دۆرلی چأره لر گچیریأر.
هولی فستیوالی رنکلرینگ فستیوالی آدی بیلن ده بیلینیأر.
دِگیشلی حابارلار
سومالی دا پلیس یوُلباشچیسی اؤلدۆریلدی
فرهان محمد عدن یوردونگ اوُرتا شبل بؤلگه سینده ترور قوراماسی الشباب بیلن گؤرهشه یوُلباشچیلیق ادیأردی
نیجریادا 1.2 میلیون چاغا ساپاق آلماغا مأتأچ
نیجریادا 1.2 میلیون چاغا چالت یاغدایدا تعلیم تربیه مۆمکینچیلیگینه مأتأچ


text:
یۆجە آللاه هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیموشتور.
اۇ، شؤیله بویورور:
… قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا ﴿۳﴾ (سورة الطلاق)
… شۆبهەسیز آللاه هر شەی ایچین بیر اؤلچۆ قۇیموشتور. (طالاق سورەسی؛ 3)
شو آیت ده آللاهئن قاتئندا، هر شەیین بیر اؤلچۆیە گؤره اۇلدوغونو گؤستریر:
… وَكُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدَارٍ ﴿۸﴾ (سورة الرعد)
… اۇنون قاتئندا هر شەی بیر اؤلچۆیە گؤرەدیر. (راعد سورەسی؛ 8)
اۇنون وارلئقلارئ یاراتماسئ دا حپ بیر اؤلچۆیە گؤرەدیر.
ایلگیلی آیت شؤیلەدیر:
إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ ﴿۴۹﴾ (سورة القمر)
بیز، هر شەیی بیر اؤلچۆیە گؤرە یاراتمئشئزدئر. (قامر سورەسی؛ 49)
هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیوپ، هر شەیی اۇ اؤلچۆیە گؤرە یاراتتئغئ ایچین، آللاهئن هر ایشی وە هر أمری، بلیرلنمیش بیر اؤلچۆیە گؤرە اۇلور.
نیتەکیم اۇ، شؤیلە بویورور:
… وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَرًا مَقْدُورًا ﴿۳۸﴾ (سورة الأحزاب)
… آللاهئن ایشی، تام بلیرلنمیش بیر اؤلچۆیە گؤرەدیر. (آحزاب سورەسی؛ 38)
آللاهئن شۆبهەسیز هر شەیە گۆجۆ یتر آما اۇ، وار أتتیگی هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیماق صورتییلە قوللارئ ایچین بیر ایمتیحان اۇرتامئ اۇلوشتورموشتور. بوندان دۇلایئ، “آللاهئن هر شەیە گۆجۆ یتر” شکلیندە مئال وریلن پک چۇق آیت، “اۇ، هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیار” شکلیندە دیلیمیزە چەوریلملیدیر.
یۆجە آللاهئن، پک چۇق آیتتە؛ هیدایتین دە، باشارئنئن دا؛ کندیسینین قۇیدوغو اؤلچۆلرە /دۆزنە اویان وە بونون گرگینی یاپانلار ایچین اۇلدوغونو بیلدیرمەسی دە اؤنملیدیر. چۆنکۆ بو، حایاتئ دۇغرو آنلاملاندئرمامئزئ ساغلار وە قول اۇلما بیلینجیمیزی گلیشتیریر.
دینین فئطرات اۇلاراق تانئملانماسئ دا بوندان دۇلایئدئر. هر شەیی بیر اؤلچۆیە گؤرە یاراتانا قول اۇلدوغونون بیلینجیندە اۇلان کیشی؛ “هر شەیە گۆجۆ یتمەسینە، یاعنی موطلاق گۆچ صاحیبی اۇلماسئنا راغمن یۆجە یاراتئجئ، هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیموش، هر شەیی بیر اؤلچۆیە گؤرە یاراتمئش وە باشارئیئ، دۆزنینە اویانلارا واعاد أتمیش ایسە، بیر قول اۇلاراق بنیم، اۇنون قۇیموش اۇلدوغو اؤلچۆلرە اویمادان باشارئیا اولاشمام مۆمکۆن دگیلدیر.” شکلیندە دۆشۆنۆر. ایشتە بو دۆشۆنجە هر شەیی دگیشتیریر.
چۆنکۆ بؤیلە دۆشۆنن بیر کیشی، باشارئیا اولاشماق ایچین حایاللرین دگیل، اؤلچۆلرین پشینە دۆشر. اؤلچۆیە اویمازسا قایبەدەجگینی بیلیر، باشارئسئزلئغا اوغرادئغئندا، بونون نەدنینی کندیندە آرار. بو بیلینجە صاحیب کیشی، آللاهئ دۇغرو آلغئلار، أطرافئنداکی گلیشمەلری دۇغرو یۇروملار، یرە ساغلام باسار وە باشارئیئ یاقالار.
یۆجە آللاهئن، حیکمتین گرگینی یاپانا وریلەجگینی، بونو ألدە أدنین دە دیگرلرینە گؤرە اۆستۆنلۆک ألدە أتمیش سایئلاجاغئنئ بیلدیرمەسی، بو آچئدان اؤنملیدیر.
اؤلچۆ وارسا، اوصول بیر زۇرونلولوقتور. چۆنکۆ اؤلچۆ، “اوصول” ایلە تثبیت أدیلیر. بوگۆن طابیعات کیتابئنئن آیتلرینی اۇقویانلار، آللاهئن قۇیموش اۇلدوغو اؤلچۆیە اویاراق، هر عیلمین کندی دیسیپلینی چرچوەسیندە سۇنوجا اولاشمایا چالئشئرلار. عاینئ اؤلچۆ، آللاهئن کیتابئ ایچین دە سؤز قۇنوسو اۇلدوغوندان؛ قورئان کیتابئنئن آیتلری دە، بیر اوصول اۆزرە اۇقونمالئدئر.
چۆنکۆ آللاهئن آیتلری؛ تکوینی وە تنزیلی اۇلاراق ایکییە آیرئلئر. اۇنون “تکوینی آیتلرینی” اۇقوماق وە اۇنلاردان سۇنوچلار چئقارتماق ناسئل بیر اوصولۆ گرکتیرییۇرسا، “تنزیلی آیتلری” ایحتیوا أدن کیتابئن دا آچئقلامالارئنا اولاشماق، بیر اوصولۆ وە بو اوصولە اویغون حارەکت أدن أکیپلری گرکتیریر.
شو آیت بونو گؤستریر:
وَلَقَدْ جِئْنَاهُمْ بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَى عِلْمٍ هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ﴿۵۲﴾ (سورة الأعراف)
ایمان أدەجکلرە دۇغرو یۇلو گؤسترسین وە راحمت اۇلسون دییە عیلیم اۆزرە آچئقلادئغئمئز بیر کیتاب گؤندردیک. (آعراف سورەسی؛ 52)
آللاهئن کیتابئنئن بللی بیر اوصوله گؤرە اۇقونماسئنئن گرکلیلیگینی هرکس دیلە گتیریر.
بورادا هرحانگی بیر ایحتیلاف سؤز قۇنوسو دگیلدیر. ایحتیلاف، اۇ اوصولۆن نە اۇلدوغو حوصوصوندادئر. فیزیک، کیمیا، بیۇلۇژی، آسترۇنۇمی گیبی پک چۇق بیلیم دالئندا فاعالیەت گؤسترن بیلیم اینسانلارئ، قورولو سیستمی آنلامانئن وە کشفەتمەنین پشیندە اۇلدوقلارئ ایچین چالئشمالارئنئ، آللاهئن قۇیموش اۇلدوغو اؤلچۆ وە قوراللارا گؤرە یۆرۆتمک زۇروندادئرلار.
تکوینی آیتلری اۇقویانلار، کندی قۇیدوقلارئ اؤلچۆلرە گؤرە حارەکت أدر وە سیستم قورمایا چالئشئرلارسا باشارئسئزلئق قاچئنئلمازدئر. داحاسئ بو، دنگەلری بۇزار وە اینسانلئغئ حوضورسوز وە موتسوز أدر. اینسانلارا حوضور، موتلولوق وە رفاه ورمەسی ایچین وار أدیلن دۆنیا، اۇنلارئن جهننمی اۇلور.
عاینئ دوروم تنزیلی آیتلر ایچین دە گچرلیدیر. تنزیلی آیتلری اۇقویوپ آنلامایا وە اویغولامایا چالئشانلار، بونو کندی اؤلچۆلرینە گؤرە یاپارلارسا، سیستم قورمایا، یاعنی دین اۇلوشتورمایا قالقئشمئش اۇلورلار. بو، اینسانلارئن موتلولوغو ایچین گؤندریلمیش دینین، اینسانلار ایچین سئقئنتئ قایناغئ حالینە گلمەسینە یۇل آچار.
دین، کیشینین آحیرتینی دە ایلگیلندیردیگیندن، بو آلاندا یاپئلان یانلئشلار، سادەجە دۆنیا حایاتئنئن دگیل، آحیرتین دە قایبئ دەمک اۇلور کی، بونون تلافیسی مۆمکۆن اۇلمایان بۆیۆک بیر قایئب اۇلاجاغئ اۇرتادادئر.
دینین تک صاحیبینین یۆجە آللاه اۇلدوغو گرچگی هیچبیر زامان گؤز آردئ أدیلمەملیدیر. هر تۆرلۆ تاصارروف حاققئ سادەجە اۇنا عائیدتیر. بیزە دۆشن؛ اۇنا قوللوق أدیپ، دۇغرودان وە یالنئز اۇندان یاردئم دیلەمکتیر. بو دا، دیندە تک شاریعین یاعنی حۆکۆم قوُیوجونون اۇ اۇلدوغونو قابول أتمکلە اۇلور.
شو آیت، بو آچئدان چۇق اؤنملیدیر:
الر كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ ﴿۱﴾ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ ﴿۲﴾ (سورة هود)
ألیف، لام، را. بو، آیتلری حاکیم وە حابیر اۇلان آللاه طارافئندان موحکم قئلئنمئش وە دە آچئقلانمئش بیر کیتابتئر. (بؤیلە اۇلماسئ) آللاەتان باشقاسئنا قوللوق أتمەمەنیز ایچیندیر. (دە کى:) بن دە اۇنون طارافئندان سیزە اویارئ یاپان وە مۆژدە ورن بیریییم. (هود سورەسی؛ 2-1)
آیتتە گچن « ألّا تَعبُدُوا إلّا الله = (بؤیلە اۇلماسئ) آللاەتان باشقاسئنا قوللوق أتمەمەنیز ایچیندیر.» ایفادەسی، یۆجە آللاهئن، آیتلری نیچین موحکم وە موفاصصال اۇلاراق ایندیردیگینین سببینی بیلدیرمکتەدیر. بؤیلە اوُلماسایدئ، یاعنی آیتلری آچئقلاما وە دتایلاندئرما ایشی اینسانلارا بئراقئلسایدئ، اۇرتایا قۇنان دین، ایندیریلمیش دگیل، اۇلوشتورولموش دین اۇلوردو. اۇلوشان دین، آللاهئن دگیل اینسانلارئن دینی اۇلوردو. بو، دیندە وە حۆکۆمدە اۇرتاقلئق آنلامئنا گلیردی.
آللاه، بؤیلە بیر اۇرتاقلئغئ قابول أتمەیەجگینی شو آیتیندە بیلدیریر:
مَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْمَاءً سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۴۰﴾ (سورة یوسف)
اۇنون ایلە آرانئزا قۇیاراق قوللوق أتتیگینیز شەیلر، آدئنئ سیزین وە آتالارئنئزئن قۇیدوغو شەیلردن باشقاسئ دگیلدیر. آللاه اۇ قۇنودا کیمسەیە بیر یتکی ورمەمیشتیر. حۆکۆم، آللاهئن حۆکمۆدۆر. اۇ، کندیندن باشقاسئنا قول اۇلمامانئزئ أمرەتمیشتیر. دۇسدۇغرو دین ایشتە بودور. آنجاق، اینسانلارئن چۇغو بونو بیلمزلر. (یوسوف سورەسی؛ 40)
آیتتە، اینسانلارئن آللاهئن دئشئندا قوللوق أتتیکلرینین، کندیلرینین وە آتالارئنئن اۇرتایا قۇیدوقلارئ قورغولار اۇلدوغو بیلدیریلییۇر. اۇیسا آللاه، بو قۇنودا کیمسەیە بیر یتکی ورمەمیشتیر. چۆنکۆ تک حۆکۆم قۇیوجو اۇدور.
اینسانلارئن، آللاهئن یانئ سئرا باشقالارئنا قوللوق أتمەنین بیر یۇلو دا، “باشقالارئنئ دیندە سؤز صاحیبی قابول أتمکتیر”. بو، آللاەتان باشقاسئنا دا قوللوق أتمک دەمکتیر.
اۇیسا أمرەدیلن، قوللوغو سادەجە اۇنا یاپماقتئر. دۇسدۇغرو دین بونو گرکتیریر. بیریلرینین یا دا آتالارئنئن قورغولادئغئ اوصول وەیا بو اوصولە عائید قاوراملارئن دگیل، “آللاهئن قۇیدوغو اوصول” وە “بو اوصولە عائید قاوراملارئن” پشینە دۆشمەمیز أمرەدیلمیشتیر.
یۆجە آللاه، اینسانلارئن کندی قورغولارئنئن پشینە دۆشمەمەلری ایچین کیتابئ “تک قایناق” یاپمئش، اۇنو کندی آچئقلامئش، بو آچئقلامالارا اولاشمانئن یۇلونو دا گؤسترمیشتیر. اینسانلارئن چۇغو بو گرچگی گؤرمزدن گلیرلر. چۆنکۆ اینسان، سئنئرلارئ آشمایا، هر شەیە حۆکمەتمەیە مەییللی یاراتئلمئشتئر. اۇ، بو قۇنودا اۇ قادار جۆرئتکاردئر کی، آللاها دین اؤگرتمەیە داحی قالقار.
ایلگیلی آیت شؤیلەدیر:
قُلْ أَتُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۱۶﴾ (سوەة الحجرات)
دە کی! دینینیزی آللاها سیز می اؤگرتییۇرسونوز؟ آللاه، گؤکلردە وە یردە اۇلانئ بیلیر. اۇ هر شەیی بیلیر. (حوجورات سورەسی؛ 16)
اینسانئن ضاعافئنئ أن ایی بیلن آللاه، بو قۇنودا اۇنو سۆرکلی اویارمئش، قانون قۇیوجونون کندیسی اۇلدوغونو حاطئرلاتمئشتئر. “تک شاریع” یاعنی حۆکۆم قۇیوجو اۇدور. بیز سادەجە اۇنون بیزە گؤندردیکلرینی، بیزە گؤستردیگی شکیلدە آنلاماق وە اویغولاماقلا یۆکۆملۆیۆز. بونا نبی وە رسوللر دە داحیلدیر.


text:
لنکران گۆله بریشینی
لنکران گۆله بریشینی (اینگیلیسجه: Albizia julibrissin، فارسجا: شبخسب، لاتین تورکجه: Lənkəran güləbrişini، عربجه: ألبيزيا زهرة الحرير، تورکیه تورکجهسی: Gülibrişim، فرانسهجه: Seidenbaum، آلمانجا: Seidenbaum) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Albizia julibrissin»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لنکران گۆله بریشینی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ابراهیم رشیدی ساوالان
مهندس ابراهيم رشیدی (ساوالان) — چاغداش آذربایجانلی شاعیر، یازیچی و ژورنالیست و آذربایجان میلتینین حقوقلارینی ساوونان سیاسی چالیشقان. ۱۳۵۸–جی هیجری گۆنشلی ایلینده مشگینشهر (خیاو) دا آنادان اولموش. مهندسی مکانیک رشتهسینده، اورمو بیلیمیوردوندان فارغالتحصیل اوْلوب.
چالیشمالاری[دَییشدیر]
"شهريار" آدينا اوجاغين ياراديجي هئيتيندن اوْلوب و 4 ايل مودتينده بۇ اوجاغين کاتيبي اولاراق چاليشميشدشير.
1998 جي ايلده " ايران ميلتلري و ائتنيکلرينين ديللري " و " ستارخان " آدلي کونقيرهلرين کاتيبيليگي.
" پروفسور زهتابي " نين ده کونقيرهسينين کئچيريلمهسيني اؤز سوروملوسو.
" آذر توپراق " غئيري حؤکومتی تشکيلاتينين (NGO) ياراديجي هئيتيندن
" اؤيرنجي" و" باخيش "، " اويانيش " ، " اؤلکه " ، " اولوس " ، " بايرام " ، " نويد آذربايجان " درگيلرينين رداکسييا هیئتینين فعال اویهسی؛
" بولود " درگيسين باش يازاري؛
"اولدوز " دررگيسي نين سوروملوسو.
آذربايجان مۆختلیف شهرلرينده، او جوملهدن اورمونون طيب بيليميوردوندا و باشقا بيليميوردلاردا اؤيرنجيلرين چاليشماسي ايله قورولان تورک ديلي کيلاسلارينين اؤيرتمني.
اثرلری[دَییشدیر]
شعر توپلوسو
مقالهلری
سه دلیل حبس هشت ساله متین پور (بخش اول: تحـلیـل مـردم شـناسانه اتــهام ارتــباط با بیــگانه؛ بخش دوم: روشنفکر، بیگانه ای داخلی ؛ همسایه، بیگانه ای خطرناک؛ بخش سوم: تاریخچـه روشــنـفکری آذربایجان و منــطق مکــالمه سعـیــد)
ستارخان دوشونجه لرینی ، هله ده دوشونمه ین لر وار
حسین خان , خلیل ریضا , امانی
چارچوب مذاکراتی ما و ایران گرایان
قتل اتابک در تیکان تپه و خواب سنگین تبریز
مالیات ، دموکراسی ، حؤکومت ملی آذربایجان
"پیشهورینی کیملر اؤلدوروب" کیتابینین خیانتینه اعتراضلاریم
سیاسی چالیشمالاری[دَییشدیر]
ابراهیم ساوالان دؤنهلرله سیاسی چالیشمالارینا گؤره توتوقلانمیش و دوستاق ائدیلمیش.
اۇلوسلاراراسي عفو اؤرگوتو 2006-جي ايلين آوریل و ماي آيلاري نين 1-اينده وئرديگي بيانات آذربايجانلي يازيچي – شاعيرين ساخلانيلماسيني و اونا قارشي تزيقلري پيسله ميشدير.
ايبراهيم ساوالان 2005- جي ايلين ياز فصلين ده اهر شهرينده امنييتي قوووه لر طرفيندن توتولاراق دا بير آي مودتينه تک -آدامليق کامئرادا ساخلانيلميشدي بۇ مسله ايله باغلي ‘امنئستي اينتئرناتيونال’ 2006-جي ايلين ماي آيي نين و آوریل آيي نين 1-اينده بيانييه وئرمکله شاعيرين قئيد شرطسيز آزادليغيني ايسته ميشدير کي، او دؤنه ايبراهيم بي تجزييه چي و پانتورکيست ايتتيهاملاريندان تبر(سوچسوز) اوْلوب آزادليغا بوراخيلميشدير.
ائشیک کئچیدلر[دَییشدیر]
ساوالان وئبلاقی Archived 2012-07-20 at the Wayback Machine.(فیلتِر اولونموش)
ابراهیم ساوالان وئبلاقی Archived 2011-02-07 at the Wayback Machine.(فیلتِر اولونموش)
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
هندوستانده کوچلی یامغیر؛ کوپلب کیشی اولدی و یره لندی
اوشبو حادثه اوتار پرادش ایالتیده یوز بیردی
هندوستان نینگ اوتار پرادش ایالتیده کوچلی یامغیر لر سببلی ایکّی اوی نینگ قوله شی نتیجه سیده 12 کیشی حیاتی نی یوقاترایکن, 3 نفر ایسه یره لندی.
اوتار پرادش ایالتی باش وزیری بریجیش پاتهاک, حضرتگانج منطقه سیده ایشچی لرنینگ یشیاتگن جوده ایسکی بیر اوی نینگ کوچلی یامغیر لر سببلی قوله شی عاقبتیده 9 کیشی نینگ اولگن لیگی و 3 نفر نینگ ایسه یره لنگن لیگی نی بیلدیردی.
باش وزیر پاتهاک, اونناو قصبه سیده هم بیر اوی نینگ قوله شی عاقبتیده 3 کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
پاتهاک, منطقه ده برق لرنینگ کیتگن لیگی و یوزلب اوی نینگ سوو نینگ تگیده قالیب کیتگن لیگی نی بیلدیردی.


text:
بدر دؤیوشو
بدر غزوه سی یوخسا بدر دؤیوشو. پیغمبر اؤزو باشچی اولان دؤیوشلر عربلر ایچره غزوه آدلانیر. عربجه :غزوة البدر یا بدر الکبری ایکینجی هیجری ایلده رمضان آینین ۱۷سینده مدینه موسلمانلاری و مکه موشرکلرینین آراسیندا اوز وئردی.
سببلری
موسلمانلار باخیمیندان دؤیوشون ان اهمیتلی سببی، قورئیشلیلرین.
اؤزلرینی هیجرته مجبور ائتمهلر و هیجرتدن سوْنرا گئریده بوراخدیقلاری ماللارینی یاغمالامالارییدی.
مکّه لی قورئیشلیلر باخیمیندان باخیلدیغیندا، موسلمانلارین، مکّه لی قورئیشلیلرین کاروانلارینی یاغمالامالارییدی، چونکی مکّه دهکی هر عائلهنین کاروانلاردا بیر پایی وار ایدی. بۇ دا مکّه لی قورئیشلیلر آراسیندا دؤیوش اۆچون سبب مئیدانا گتیرمهیه کیفایت ایدی.
ساواش
هیجرتدن سوْنرا موسلمانلار، گئریده بوراخدیقلاری ماللارینین یاغما ائدیلمهسینه جواب اوْلارق قورئیش کاروانلارینا هۆجوملار تشکیل ائتدیلر. بۇ هۆجوملارین بیرینده موسلمانلار، ایچینده مین دوه و بئش یوز مین دیرهم دَیَرینده مال اوْلان بیر کاروانی هدف آلماق ایستهدیلر. ایسلام پیغمبری محمد بن عبداللّه، بۇ سفر اۆچون اوْردونو توْپلادی. بدره گئدرکن راوها قصبهسینده بیر قویو یانیندا ناماز قیلدی. توپلانان ۳۱۳ نفر پیغمبر امرینده بدر یاخینلارینا گلهرک کاروانی گؤزلمهیه باشلادی. آنجاق کاروانین باشچیسی ابو سفیان، موسلمانلارین کاروانی گؤزلدیینی اؤیرندی و مکهیه خبر گؤندردی. آیریجا کاروانین یوْلونو دا دییشدیردی. موسلمانلارین کاروانا هۆجوم حازیرلادیغی خبرینی ائشیدن مکّه لیلر، ابو سفیانین تهلوکهنین آتلاتیلدیغینی خبر وئرن ایکینجی مکتوبونا باخمایاراق موسلمانلارین اۆزرینه گئتمهیه قرار وئردیلر. مکّه لیلر، مئیدانا گتیردیکلری ۹۵۰ نفرلیک قوشونلا بدره دۇغرو یوْلا چیخدیلار.
ایکی اوْردو قارشی-قارشییا گلینجه، عربلر دؤیوشلرینده عنعنه حالینا گلن "اردیلمه" (موباریزه) حادیثهسی اۆچون طرفلر ایچلریندن اۆچ آدام سئچدیلر. بۇنا گؤره، ایسلام اوْردوسوندا حمزه، شیبة و ایمام علی (ع) ایله؛ عتبة، عبیدة بن الحریث و عتبة ایله قارشی-قارشییا گلدی. هر اۆچ قارشیلاشمانی موسلمانلار قازاندی.
ار دیلمه حادیثهسیندن سوْنرا دؤیوش باشلادی. پیغمبرین دؤیوشو ایداره ائتمهسی اۆچون بدر 'ا حاکم بیر تپهده کؤلگهلیک قۇرولدو، بۇرادا مسجیدی-i آریسی اینشا ائدیلمیشدیر. توققوشمالارین ایرلیلین مرحلهلرینده مکّه لی قورئیشلیلر داغیلما علامتلری گؤستردی؛ کوماندیرلری ابو جهل، عبدالله ابن مسعود طرفیندن اؤلدورولونجه ده یاخشیجا داغیلدیلار.
ایتکیلر
دؤیوش موسلمانلارین غلبهسی ایله نتیجه لندی. مکّه موشریکلری ابو جهیل داخیل ۷۰ اؤلو ۷۰ اسیر بوراخیب قاچدیلار. موسلمانلار ۱۴ ایتکی وئردیلر.
قوراندا بدر دؤیوشو
قورآن 'دا بدر دؤیوشویله علاقه دار اوْلان آیلر بئلهدیر:
"ظلمه مه’روز قالدیقلارینا گؤره ووروشانلارا (کافیرلره قارشی الله یوْلوندا دؤیوشمهیه) ایزین وئریلمیشدیر. الله اوْنلارا کؤمک ائتمهیه، البته، قادیردیر!." [۱]
"(یا رسولوم!) حقیقتاً، سیز بدرده (دۆشمنه نیسبتاً آز و) ضعیف اوْلدوغونوز حالدا، الله سیزه یاردیم ائتدی. (اللها) شوکور ائدن اوْلماق اۆچون اللهدان قورخون!." [۲]
" ای ایمان گتیرنلر! احتیاطی الدن وئرمهییب سیلاحینیزی گؤتورون و (دۆشمنه قارشی جیهادا) یا دسته-دسته، یا دا هامینیز بیر یئرده چیخین!" [۳]
"اگر سیز (اُحد ساواشسینده) یارا آلدینیزسا، اوْ بیری (کافیر) دسته ده (بدر ساواشسینده) اوْ جور یارا آلدی. بیز بۇ گۆنلری (بۇ حادیثهلری) اینسانلار آراسیندا نؤوبه ایله دییشدیریریک کی، الله ایمان گتیرن شخصلری (باشقالاریندان) آییرد ائتسین و ایچرینیزدن شهیدلر (شاهیدلر) سئچسین. الله ظولمکارلاری سئومز! " [۴]
" گؤزلری باخا-باخا اؤلومه سوروکلنیرلرمیش کیمی، حاق (بدر ووروشونون واجیب اوْلماسی) بللی اوْلدوقدان سوْنرا بئله، اوْنلار یئنه ده بۇ بارهده سنینله مۆباحیثه ائدیردیلر." [۵]
" اوْ زامان الله سیزه ایکی دستهدن بیرینین (شامدان قاییدان کاروانین و یا مکّه دن چیخیب اوْنلارین کمکینه گلن قورئیش عسگرلرینین) سیزین اوْلماسینی و’د ائدیردی. سیز سیلاحسیز (قوتسیز) کاروانین سیزین اوْلماسینی آرزو ائدیردینیز. الله ایسه اؤز سؤزلری (بۇ بارهده نازیل ائتدیی آیه) ایله حاقی (ایسلامی) برقرار ائتمک و کافیرلرین کؤکونو کسمک ایستییردی." [۶]
" (الله بۇنونلا) گوناهکارلارین خوشونا گلمهسه ده، حاقی (ایسلامی) برقرار ائتمک و باتیلی (کوفرو) یوْخ ائتمک ایستییردی." [۷]
" اوْ زامان سیز (دعا ائدهرک) رببینیزدن کؤمک دیلییردینیز. (الله: ) "من سیزین ایمدادینیزا بیر-بیرینین آردینجا گلن مین ملکله چاتارام!" - دئیه دعانیزی قبول بویورموشدو. " [۸]
" الله بۇ کمکی سیزه یالنیز سیزین اۆچون بیر موشده و اۆرکلرینیز ساکیت اوْلسون دئیه ائتمیش دی. غلبه یالنیز اللهداندیر. الله یئنیلمز قوت صاحیبی، حیکمت صاحیبیدیر! " [۹]
"چاپ و شدت قالخانا قدر و دین تماماً یالنیز اللها حصر ائدیلندک اوْنلارلا ووروشون. اگر (کوفردن) ال چکسهلر شوبههسیز کی، الله اوْنلارین نه ائتدیکلرینی گؤرندیر." [۱۰]
بیرده باخ
ایستینادلار
- ^ حج سورهسی ۳۹-جو آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2021-02-25. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ عالی-عمران سورهسی ۱۲۳-جو آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2021-02-25. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ نیسا سورهسی ۷۱-جی آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-09-18. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ عالی-عمران سورهسی ۱۴۰-جی آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-03-12. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ انفال سورهسی ۶-جی آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-10-18. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ انفال سورهسی ۷-جی آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2021-02-25. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ انفال سورهسی ۸-جی آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-10-18. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ انفال سورهسی ۹-جو آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-10-18. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ انفال سورهسی ۱۰-جو آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-10-18. یوْخلانیلیب2017-03-28.
- ^ انفال سورهسی ۳۹-جو آیه. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-10-18. یوْخلانیلیب2017-03-28.


text:
«اون بیر بوداقلی آغاج» کیتابینین تقدیمات تؤرهنی
قاراداغ ماحالینین تانینمیش شاعری «سخاوت عزتی»نین امهیی ایله اون بیر گنج قاراداغ شاعیریندن حاضیرلانمیش شعر توپلوسونون تقدیمات تؤرهنی کئچیریلدی. تبریز اختر یایین ائوینین یایینلادیغی۱۵۲ صحیفهلیک بو کیتابا شاعر سخاوت عزتی ایله برابر قاراداغین گنج شاعرلریندن صدیقه آتلوپور (گونش)، مریم بیرامی، ثاقب رشتآبادی، صیاد زیادپور، ابوالفضل محمدزاده، جلیل علیجانپور، محمدرضا محمودی، طاهر ایمانی، امیدعلی شیخی و علی طالبی’نین شعرلریندن نمونهلر داخیل ائدیلمیشدیر.
اهر شهرینین شیخ شهابالدین اهری کیتابخاناسینین آمفی تئاتر سالونوندا کئچیریلن بو تقدیماتا، آذربایجانین بیر چوخ شهرلریندن یازیچی، شاعر و ادبیات خادیملری ده قاتیلمیشدیر.


text:
ویکیپدیا:درگیلری قایناق کیمی ایشلتمک
هارالاردا ایشلدک؟[دَییشدیر]
بۇنلاردا درگیلری قایناق عنوانیندا ایشلتمک اوْلار:
- خبردن حقیقت یوْخ یازار نظری عنوانیندا فایدالانماق.
- نشریهنین بیر تاریخی حادیثهده اهمیتلی تاثیری اوْلورسا، مثلا واشنقتون پوست روزنامهسینین بیر ساییسی واترقیت روسوایچیلیغین آیدینلاشدیرماسی اۆچون.
- معتبر و تخصصی مجلهلرین علمی مقالهلری.
- بیر تشکیلات، حزب و شخصین بیانیه یوْخسا جوابیهسی.
هارالاردا ایشلتمک اوْلماز؟[دَییشدیر]
عمومیتله اۆستدهکی شرایطی اوْلمایان درگی یازیلارینی قایناق عنوانیندا ایشلتمک اوْلماز آنجاق قیساجا، ویکیپدیادان قایناق یئرینه فایدالانان ، غیرتخصصی، اعتبارسیز درگیلرین یازیلارینی ویکیپدیادا قایناق ائتمک اوْلماز.


text:
حَیَط / نرمین کامال (شعر)
کۆلک قالخدې، هر نه تاپسا بارماغېنا دۏلایېر
بو حَیَطده اوشاق یۏخدو، إله آنجاق یارپاقلاردې اۏینایېر
یارپاغېن دا گۆجلۆسۆ، مظلومو وار،
آیاقسېز اوشاق کیمی بوردان بورا حَیَطه
قاچا بیلمهڲهنی وار.
بو کۏمادا چۏخدو إله یارپاقلار
پالازدا وار، یۏرقاندا وار، دووار کاغېذېندا وار
پالاز إله کؤهنهدی، تارزن گلسه ایپلرینده تار چالار
پایېز بیزیم پالازداکې یارپاقلارا بیر اۆفله’سه قالدېرار
دووار کاغېذېنداکې یارپاقلار یاشېل ایدی،
یاپېشقان سارالدېقجا یارپاقلار دا سارالدې
یۏرقانداکې یارپاقلارا آیاق قۏیما، إله بیل
آلتې بۏشدو، خندک اؤرتۆب بیر اۏوچو
ایندی کۆلک اینسان اۏلا، گیره بیزیم کۏمایا
بوردان بیر یارپاق گؤتۆره، یئنه چېخا بایېرا
قۏشا بیزیم یارپاغې دا اۏیناشان یارپاقلارا، –
دئیه: بو اوشاق’لا دا اۏینایېن.


text:
جمعیّتین چوخالتماسی اوچون یئنی تدبیر
دوکتور جئری
بوگونلر یئنی یارانمیش(داها دوغروسو یارادیلمیش) ایتقیصادی بؤحران اوزوندن عوموم میلّت گئجه چؤرگینی تاپماقدا چتینلیک چکمکده ایکن، حاکیمیتین خالقین معیشت مسئلهلرینی دوشونمک یئرینه، اؤلکه اهالیسینین سایینی آرتیرماغا چالیشماسی تنقیدچیلرین چاشقینلیغی و اعتراضینا سبب اولوب.
بیز بو یازیمیزدا بو مؤوضونو علمی یؤندن آراشدیرماغا چالیشاجاغیق:
ایران طبیعی قایناقلار باخیمیندان دونیانین ان زنگین اون اؤلکهسیندن بیری ساییلیر، بونا گؤره اهالینین هر دوروم و وضعیتده ریفاه و راحاتلیق ایچینده یاشاماماسی اوچون هئچ بیر سبب یوخدور. سوروشولا بیلر: بئلهایسه نییه ایران خالقی گونو-گوندن فقر وفلاکته طرف سوروکلنیر؟ سورغونون جاوابی چوخ سادهدیر: ایراندا یارانان فقر و فلاکت صونعیدیر، یعنی حاکیمیتین اؤز ایشیدیر! سببی ایسه جمعیّتی چوخالتما برنامهسیدیر.
بوتون سوسیولوقلارین فیکرینجه، فقر ایله جمعیّت بیرباشا(موستقیم) علاقهدهدیرلر، باشقا دئییشله هر توپلومدا هرنه قدر فقر و فلاکت چوخدورسا جمعیت ده اوقدر چوخدور! بونا ثوبوت جمعیّتلی اؤلکهلرین چوخونلوغونون فقیر اؤلکهلردن تشکیل تاپماسیدیر.
ایراندا، «انسانلار و خرچنگلر» کیتابی ایله تانینان آدلیم برزیللی یازیچی ژوزوئه دو کاسترو آراشدیریلارینین بیرینده یازمیشدی:
فقر ایله جمعیتین علاقهسینی آراشدیرماق اوچون عئینی شرایطده اولان بیر سورو سیچانی ایکی بؤلومه آییراراق بیرینجی قیدا باخیمدان تام بسلهیهرک، ایکینجی ایسه اؤلمه-دیری ساخلایاراق لابراتوار محیطینده نظر آلتینا آلینمیشدی. بیر مودّتدن سونرا الده ائتدیلن سونوجلار چاش-باش ائدیجی ایدی: تام بسلهنن سیچانلارین جمعیتی آزالمیش آنجاق اؤلمه-دیری قوشوللار آلتیندا ساخلانیلان سیچانلارین جمعیتی قات-قات آرتمیشدی...
سونوج
یوخاریدا قئید ائتدیکلریمیزه اساسلاناراق ؛ حاکیمیت اؤلکهنین جمعیتینی چوخالتماق اوچون صونعی اولاراق فقر و فلاکت یاراتماقلا یئنی تدبیره باش وورموشدو.
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
اینقیلاب خاطیرهلریندن: میخ!
دوکتور جئری
اینقیلاب ظفر چالمیشدی. اوُزون تعطیللردن سوْنرا مدرسهلر یئنه آچیلمیشدی. درس-کیتاب اوُنودولموشدور. موعلّیملر کلاسا گلدیکده تکجه اینقیلاب و اینقیلابلا ایلگیلی خبرلردن دانیشیردیلار. بیزیم بیر اینگیلیسی موعلّیمیز وار ایدی. آدی هارتون ایدی. ائرمنی ایدی. بیرآز دا یوکونده سوْلچولوق وار ایدی. هارتون باشقا موعلّیملردن فرقلی اوْلاراق ایلک کلاسا گیردیکده کیتابی آچاراق، "ایت ایز ائ بوُک. ایت ایز ائ ویندوز" دئیه اینگیلیسیدن درس دئمگه باشلادی. بوتون اوشاقلار اعتیراض ائلهدیلر:"آغا! درس دئمهیین.. اوبیری موعلّیملر اینقیلابدان دانیشیرلار.. سیز ده اینقیلابدان دانیشین". هارتون کیتابی بوکدو. گؤزلوگونون اوستوندن اوشاقلارا سای سالدی. سونرا کلاسدا بیرآز وار-گل ائتدیکدن سونرا دیوارا میخلانمیش آغاج چرچیوهلی بؤیوک شکیلین قاباغیندا دایاندی.
- آغا بودور؟- دئیه سوروشدو.
اوشاقلار جوشقو ایله سس سسه وئریب قیشقیردیلار:
- بلیییی...
هارتون شکیلی بیر ایکی یول گؤزدن گئچیردیکدن سونرا بیزه دؤنوب دئدی:
- بئلهکی آغا میخینی چالیب مین دنه لنین-ایستالین گلسه اونو چیخاردا بیلمز!
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
اینقیلاب خاطیرهلریندن: قیرمیزی شورت
دوکتور جئری
" اینقیلابچی اولماق آساندیر؛ اینقلابچی قالماق چتین"
کؤهنه اینقیلابچی خورخه لوئیس اؤرتباسدیریوس
1357 بهمن اینقیلابیندا اؤلکهنین دیگر شهرلریله
بیرگه ترسآوا خالقی دا کوچهلره تؤکولوشوب شاه و شاهلیق علئیهینه تظاهورات ائلهمگه
باشلادیلار. تظاهوراتلاردا جاماعات اللرینده اینقیلاب باشچیلارینین شکیللرینی،
یازیلی پارچالار و پلاکاردلار داشیییرکن بیزیم قلئیچی مورتوض باشقالاریندان
فرقلی اولاراق اوزون بیر چوبوغون باشینا قیرمیزی بیر شورت گئچیردیب گؤستریجیلرین قاباغیندا آیاقلارینی
برکدن یئره تاپدایاراق شوعار وئریردی:
ات آلمیشیق شهره چیخیبدیر
فرحده
قحبه چیخیبدیر!
***
اینقیلابین ظفر چالماسیندان ایکی-اوچ آی سونرا
بعضی وعدهوی و ایقتصادی سببلره گؤره، ائوسیز-ائشیکسیز موستضعف جاماعات شهرلرین
قیراغیندا اؤزللیکه شاهچیلارین موصادیره اولونموش اراضیسینده اؤزلرینه ائو
تیکمگه باشلادیلار. بو خبرلر پایتاختا چاتینجا همن شهرلرین بلدیهلرینه دستور
وئریلدی؛ اؤزباشینالیغین قارشیسینی آلماق اوچون درحال بو ائولر ییخیلسین. ترس آوادا ییخیلان ایلک ائولردن
بیری ده بیزیم قلئیچی مورتوضون ائوی ایدی. لودر چؤمچهسینی دیوارا دایاییب ائوی
یاواش-یاواش شوملاداندا او، ایکی الینی برکدن باشینا تاپداییب قیشقیردی:
پوخ یئمیشم ائی فرح
ایفتیرا دئمیشم ائی فرح!
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
نییه اولمور؟!
دوکتور جئری
خاطیرینیزدا اولسا آلتی آی بوندان قاباق، جومهور باشقانی سئچکیلرینین عرفهسینده "آی نه اولار" باشلیقلی یازیمیزدا یازمیشدیق:
جومهور باشقانی آدایلاریندان:
بیرینجیسی دئییر: ائوسیزلر اوچون دؤرد میلیون ائو تیکدیرهجگم.
ایکینجیسی دئییر: آیدا هر نفره دؤرد یوز اللی مین تومن یارانه وئرهجگم.
اوچونجوسو دئییر: من بوتون ایشسیزلری ایش باشینا قویاجاغام .
دؤردونجوسو دئییر: ائولنمک ایستهین جوتلرین هرهسینه 500 میلیون تومن وام وئرهجگم.
بئشینجی دئییر: من ائله بیر ایش گورهجگم، آمریکا گله پوتونوموزو یالایا.
آلتینجیسی دئییر: من اؤلکه ایقتیصادیاتینی اوچ گونون ایچینده چیچکلندیرهجگم.
یئددینجیسی دئییر: من آزادلیق گتیرهجگم.
......
دونن آخشام چاغی یولداشلارلا بو قونودا دانیشیرکن دئدیم:
- او زامان جومهور باشقانی آدایلارینین تبلیغاتلارینی گؤرنده آرزو ائلهدیم کئشکه بوآدایلارین بیری جومهور باشقانی اولا، بیری بیرینجی موعاوین، بیری ایکینجی موعاوین، بیری ایش وزیری، بیری یارانه وزیری بیری...
اوستاد دفتری سؤزومو کسدی:
- هه دوز دئییرسن یادیمدادیر من ده دئدیم: اولسا، آی نه اولار! آنجاق هئچ نه اولمادی!
باشیملا اوستاد دفترینین سؤزلرینی دوغرولایاراق آرتیردیم:
- او زامان بیلسیدیم آللاه منیم آرزومو یئرینه یئتیریب بو آدایلارین بئشی بیردن آرزولادیغیم کیمی مملکندین باشینا گئچهجکلر؛ آرزو سهمیهمی یاندیرماییب باشقا آرزو ائدردیم!
قلئیچی مورتوض بیج-بیج گولدو:
- دوستلار تلسمهیین! بیرآز بو عزیز مسئوللار برکدن زور وئرسهلر، بیرآز دا میلت تحمّول ائلهسه اولار نئجه اولماز!
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
ایران، مسئوللارین ایکینجی ائوی دیر می؟!
دوکتور جئری
کئچنلرده "شرق" قزئتهسینده ، " ایران، مسئوللارین ایکینجی ائویدیر" باشلیغینی
اوخویاندا "ملا نصرالدین"ین سؤزلری یادیما دوشدو:
موللایا دئدیلر:
موللا! آروادین گزهین دیر!
موللا قطیعیتله بو
سؤزو ردّ ائتدی:
- یوخ! یوخ!
آروادیم گزهین اولسایدی بیزه ده گلردی!
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
آی نه اولار!
دوکتور جئری
جومهور باشقانی آدایلاریندان:
بیرینجیسی دئییر: ائوسیزلر اوچون دؤرد میلیون ائو تیکدیرهجگم.
(قدرت موعلّیم آد یازدیرماغا تلهسیر: منیم ائویم رو به قیبله اولسون!)
ایکنجیسی دئییر: آیدا هر نفره دؤرد یوز اللی مین تومن یارانه وئرهجگم.
(میرزه آیاقیالینزاده اورتایا آتیلیر: آغا! بئش یوز مین تومن ائله، آللاه سنه خئییر وئرسین!)
اوچونجوسو دئییر: من بوتون ایشسیزلری ایش باشینا قویاجاغام .
( ددهم روحو بو دوز دئییر!)
دؤردونجوسو دئییر: ائولنمک ایستهین جوتلرین هرهسینه 500 میلیون تومن وام وئرهجگم.
(قلئیچی مورتوض چیرتیک چالییب ماهنی اوخویور:قوی خانیمی بگ آپاریب تئزلیگی ایله توی ائلهسین سنی ده من آلارام، من ده بیر بگ اولارام..)
بئشینجی دئییر: من ائله بیر ایش گورهجگم، آمریکا گله پوتونوموزو یالایا.
( ولادیمیر پوتین گولور)
آلتینجیسی دئییر: من اؤلکه ایقتیصادیاتینی اوچ گونون ایچینده چیچکلندیرهجگم.
(ییرمیلر قروپو آدینی دگیشدیریب قویور: G21)
یئددینجیسی دئییر: من آزادلیق گتیرهجگم.
(چین حاضیرلیغینی صادراتا اعلان ائلهییر).
دئییرم:
بو یئددی آدایدان بیرینی سئچمکدنسه اولماز هامیسینی سئچک؛ بیری جومهور باشقانی اولا، بیری بیرینجی موعاوین، بیری ایکینجی موعاوین، بیری ایش وزیری، بیری یارانه وزیری بیری...
اوستاد دفتری سؤزومو کسیر:
- اولسا، آی نه اولار!
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
سس بومباسی
دوکتور جئری
اؤرت باسدیر ماحالینین دیش ایشلر باخانی
دوختور زریفین گیزلی سس فایلینین یاییلماسینین چالخانتیلاری مملکندده یاتیشمامیشکن، اؤلکهنین سیاسی، ایقتیصادی،
فرهنگی، اعتقادی ارکانینی سارسیدان بیر آیری سس فایلی دوشمنلر طرفیندن
سوسیال شبکهلرده یایینلاندی. بو سس فایلی ترسآوا شیخ آغاسینین اوغوللوغو قلئیچی مورتوضا منسوبدور.
شیخ آغانین بویروغو ایله بو فایلی یایانلار، دینلهینلر توتوقلاناراق آغیر جزایا چاتدیریلاجاقلار.
شیخ آغانین گؤزوندن ایراق، بو اوچ ساعاتلیق فایلین اون دقیقهسینی حوضورلارینیزا سونوروق:
فایلی دینلهمک اوچون بورایا تیکلهیین
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
منه قوناق اولون!
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوض ترس آوادا دللک دوکانی آچمیشدی. ایلک موشتریسی کندین دوکتورو ایدی. دوکتور باشینی قیرخدیریب پول وئرمک ایستهینده قلئیچی مورتوض آلماییب:
- سیز بیزیم ساغلیغیمیزی قورویورسوز، من سیزدن نئجه پول آلا بیلهرم؟ منه قوناق اولون.-دئیر.
دوکتور تشکور ائدیب گئدر.
ائرتهسی گونو، قلئیچی مورتوض دوکانینی آچماق ایستهینده، گؤرَر قاپینین قاباغیندا بئش دنه تراول واردیر.
ایکی گون سونرا کندین موعلّیمی گلر دوکانا. موعلّیم باشینی قیرخدیریب پول وئرمک ایستهینده قلئیچی مورتوض یئنه آلماییب:
- سیز بیزیم اوشاقلاریمیزی تربیه ائدیرسیز، من سیزدن نئجه پول آلا بیلهرم؟ منه قوناق اولون.- دئیر.
موعلّیم تشکور ائدیب گئدر.
ائرتهسی گونو، قلئیچی مورتوض دوکانینی آچماق ایستهینده، گؤرَر؛ قاپینین قاباغیندا بئش دنه اون مین تومنلیک واردیر.
بیر هفته سونرا، کندین موللاسی قاپیدان گیرر ایچری. باشینی قیرخدیریب پول وئرمک ایستهینده قلئیچی مورتوض، "استغفراله..استغفراله آغا" دئیه آلماییب:
- سیز بیزی جهنم اودوندان قورویورسوز، من سیزدن نئجه پول آلا بیلهرم؟.. منه قوناق اولون.- دئیر.
موللا چوخ-چوخ تشکور ائدیب گئدر.
ائرتهسی گونو قلئیچی مورتوض دوکانینی آچماغا گلدیگینده گؤرَر، قاپینین قاباغیندا بئش دنه موللا واردیر.
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
آفساید
دوکتور جئری
ایرانین برجام آنلاشماسیندان ایستهدیگی سونوجلاری الده ائده بیلمهمهسینین ندنلرینی آراشدیردیقدا، اؤلکه سیاستچیلرینین فوتبال اویونونون قایدا-قانونلاری ایله تانیش اولماماسی اورتایا چیخیر. سیاست، فوتبال یاریشی کیمی بیر اویوندور. ایران سیاستچیلری 5+1 دانیشقلارینا باشلایاندا اؤزلری بو قونویا ایشاره ائدهرک وورغولامیشدیلار:بو اویون بیر-بیر (یاخود اوتدو- اوتدو) نتیجهسی ایله سونوجلاناجاقدیر. [فوتبالدا بونا تبانی دئیرلر، فیفانین بوندان خبری اولسا تاخیملاری آغیر جزالارا محکوم ائدیب ددهلرینی یاندیرار!] آنجاق یاریش گونو، آنلاشیلان کیمی، 5+1 ایلک دقیقهده ایلک گولو ووروب سانتیریفیوژلاری سیرادان چیخاردیب اتم رئاکتورونا سیمان باساندا، ایران ایسه 90-نجی دقیقهده مساوی گولو ووروب میللت اورتالیغا تؤکولوشوب شنلیک ائلهینده، سیاستچیلر سئوینجلریندن بیر باخمادیلار، قیراقداور "ایرانین گولو آفسایددیر" دئیه بایراغینی گؤیه قالدیریب!
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
آمریکا ایله بیزیم فرقیمیز ندیر؟
دوکتور جئری
آمریکانین یئنی جومهور باشقانی، دونالد ترامپ دئدی:
ائحتیاجیم اولمادیغی اوچون جومهور باشقانلیغی آیلیغینی آلمایاجاغام.
بو سؤزدن بئله آنلاشیلیر:
آمریکادا میلیادئرلر گلیب باشقان اولورلار؛ ایراندا ایسه باشقانلار گلیب میلیادئر اولورلار.
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
یوکسک ماعاش آلان مودیرلرین یئنی سییاهیسی اورتایا چیخدی!
یوکسک ماعاش آلان مودیرلرین حوقوق فیشلرینین اورتایا چیخماسینین آردیندا، بوگون گئنه یئنی بیر سییاهی آیدینلیغا چیخاریلدی. بو سییاهیدا اؤلکهنین باشی یئکه مدیرلرینین آدلاری گؤرونمکدهدیر:
1- کئفلی ایسکندر، عایله رئیسی، آلدیغی ماعاش: یوز آلتمیش میلیون شاهی، آلدیغی یارانه : قیرخ بئش میلیون شاهی، توپلام آیلیق گلیر: ایکی یوز بئش میلیون شاهی.
2- قلئیچی مورتوض، سانسورال خبر آژانسینین باش مودیری، آلدیغی ماعاش: یوز ییرمی میلیون شاهی، آلدیغی یارانه: دوخسان میلیون شاهی، توپلام آیلیق گلیر: ایکی یوز اون میلیون شاهی.
3- اوستاد دفتری، لال قزئتهسینین رئیسی، آلدیغی ماعاش: یوز میلیون شاهی، آلدیغی یارانه: ییرمی یئددی میلیون شاهی، توپلام آیلیق گلیر: یوز ییرمی یئددی میلیون شاهی.
4- دوکتور جئری، ایگنه رئیسی، آلدیغی ماعاش یوز دوخسان میلیون شاهی، یارانهسینی آلمیر.
5- قودرت موعللیم، مدرسه مودیری، آلدیغی ماعاش: یوز سکسن میلیون شاهی، آلدیغی یارانه: ییرمی یئددی میلیون شاهی، توپلام آیلیق گلیر: ایکی یوز یئددی میلیون شاهی.
6- کل اوغلان، شاعیرلر رئیسی، آلدیغی ماعاش: یئتمیش میلیون شاهی، آلدیغی یارانه: قیرخ بئش میلیون؛ توپلام آیلیق گلیر: یوز اون بئش میلیون شاهی.
7- موللا انیشتین، مکتبخانا مودیری، آلدیغی ماعاش: ایکی یوز میلیون شاهی، آلدیغی یارانه: اللی بئش میلیون شاهی؛ توپلام آیلیق گلیر: ایکی یوز اللی بئش میلیون شاهی.
8- پروفئسور نصرالدین؛ بیلیم یوردو رئیسی، آلدیغی ماعاش: اوچ یوز میلیون شاهی، یارانهسی کسیلیب.
9- هاماش خانکیشیزاده، یول ایدارهسی مدیری، آلدیغی ماعاش: یئتمیش میلیون شاهی، آلدیغی یارانه: اون سککیز میلیون، توپلام آیلیق گلیر: سکسن سککیز میلیون شاهی.
10- قوتور خججه، یئتیملر رئیسی، گلیری آلدیغی یارانهدن: ییرمی یئددی میلیون اوچ یوز مین شاهی.
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
تؤرهدیلن پرابلئملره گؤره دوکتور جئری-نی بلگفادا ایسه ایزلهیه بیلرسینیز:
بؤلوم: ساتیریك یازیلار
تاتسیز تورک بولماس!
دوکتور جئری
مجلیس سئچکیلرینین گئچن دؤورهلرینده، همیشه کورد آزینلیغیندان بیرجه آدای نگهبان شوراسی سوزجکیندن گئچیب شهریمیزده آدای اولاردی. میلّی چالیشقانلار بو آدایا کاتالیزور آدی وئرمیشدیلر! بیلدیگینیز کیمی، رئاکسییالادا کاتالیزورون گؤروی؛ سورعتی، حرارتی، جوشقونو، قاتیلیمی آرتیرماقدیر!!
شهریمیزین آدایلاری، تبلیغات سورهسینده، خالقی کاتالیزورون چیخماسیندان قورخوداراق دئیردیلر:
- ائی میلّت بیلیرسیز کورد نومایندهسی چیخسا نه اولاجاق؟!.. بوتون ایدارهلر، اورگانلار، نهادلار... کوردلرین الینه دوشهجک!.. ائویز ییخیلیب بدبخت اولاجاقسیز!...سؤزه باخان اولمایاجاق!...
سونرا بارماقلاری ایله بیربیرینی سوچلایاراق قیشقیراردیلار:
- ائی آغایی فیلانی! ائی آغایی بئهمانی!.. سیزکی بیلیرسیز بئش-آلتی مین رأیدن آرتیق گتیرمهیهجکسیز... نییه میلّتین رأیینی بؤلوشدورسوز؟! نییه قیراغا چکیلمیرسیز؟!... اولمایا ایستهییرسیز کورد چیخا؟!.. سیز میلّتین منفعتینی دوشونورسوز یوخسا اؤز منفعتیزی؟!...
سونوندا سئچکیلرین بیتمهسی ایله کورد پروندهسی گلن سئچیمهدک قاپاناردی.
*
سئچکیلرین بو دؤورهسینده، تعجوبله کاتالیزور آدایدان بیر ایز- توز یوخ ایدی؛ عوضینده هر کندیستاندان بیر باش، توپلام ییرمی باش آدام، آدای اولموشدو!
بو کز آدایلارین دانیشقلاریندا، کوردلرین ایدارهلری قاپسما تهولوکهسیندن خبر- اثر یوخ ایدی. بو اوزدن سئچیم سسسیز- کویسوز، دینج بیر اورتامدا گئچیریلیب ایکی آدای، بیر داها یاریشماق اوچون ایکینجی آشامایا قالدیلار.
دونن خالقین آغزیندا گزیشن خبرلردن آنلادیم : ایکی آدای تک- تک کورد اربابلارینین یانینا گئدهرک ایدارهلردن، اورگانلاردان، نهادلاردان وئرهجکلری پای قارشیلیغیندا اونلارین حیمایهلرینی ایستهمیشلر!!...
اؤز- اؤزمه دئدیم: مین ایل بوندان قاباق رحمتلیک کاشغارلی ماحمود بوش یئره دئمهییب؛ تاتسیز تورک بوْلماس (اولماز)، باشسیز بؤرک بوْلماس. دوغروداندا اولماییب، اولماز! اؤز الیمیزله طرفی سوخوروق اویونا، سونرا قیرمیزی کارت ایله ده ائشیگه اؤتوره بیلمهیهجهییک بیلهسینی!...
بؤلوم: ساتیریك یازیلار


text:
قیریم پلتفورمونا ۳۷ اؤلکه قاتیلاجاق
"پلتفورما اولوسلارآراسی دستک سرعت قازانیر، داها چوخ قاتیلیمی دؤرد گؤزله گؤزلهییریک"
اوکراینا خاریجی ایشلر باخانی دمیترو کولبا، قیریم پلتفورمو ذیروهسینه قاتیلاجاق اؤلکه ساییسینین ۳۷یه چاتدیغینی آچیقلادی.
کولبا، توئیتردن ائتدیگی پایلاشیمدا، ۳ آوروپا اؤلکهسینین داها قیریم پلتفورمو ذیروهسینه قاتیلیمینی تایید ائتدیگینی ایفاده ائتدی.
توپلامدا قاتیلیمینی اونایلایان اؤلکه ساییسینین ۳۷یه چاتدیغینی بیلدیرن کولبا،
"پلتفورما اولوسلارآراسی دستک سرعت قازانیر، داها چوخ اونایی دؤرد گؤزله گؤزلهییریک" ایفادهسینی ایشلتدی.
روسیانین یاسادیشی الحاق ائتدیی قیریمی اولوسلارآراسی گوندمه داشیماق اوچون ۲۳ آگوستدا اوکراینانین باشکندی کیئوده قیریم پلتفورمو ذیروهسی گرچکلشدیریلهجک.
دؤولت باشقانلاری، خاریجی ایشلر باخانلاری، وکیللر و متخصصلر اولاراق دؤرد سویهدن اولوشان پلتفورمدا آیریجا قیریمین الحاقینین تانینماماسی، آزاق و قارادنیز بؤلگهلرینین سیلاحلاندیریلماسی و قیریم تاتار تورکلرینین حاقلارینین تضمین ائدیلمهسی قونولاریندا ۴ پانل ائدیلهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، تۆرک دیل بایرامینی قوتلادی
"تۆرک دیل بایرامینینن تۆرکجهمیزین یاشادیلماسی، گلهجک نسیللره بوتون اؤزگونلوگو و درینلیگی ایله چاتدیریلماسی اوچون بیر وسیله اولماسینی دیلهییرم"
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی


text:
قرینزبرق، ایندیانا
قرینزبرق، ایندیانا (اینگیلیسجه: Greensburg, Indiana) آمریکانین ایندیانا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۴٫۱۴ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۴۹۲ نفر و اهالی سیخلیغی ۴۷۸٫۷ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۹۲ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قرینزبرق، ایندیانا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Greensburg, Indiana»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ال سی دی تاچ ایفون 6G PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۶G PLUS رنگ سفید
4,500,000 ریال
خلاصه قیمت محصول
- 4,500,000 ریال
- 4,500,000 ریال
- 4,500,000 ریال
ال سی دی تاچ ایفون 6G PLUS رنگ سفید
محصولات مرتبط
ال سی دی تاچ ایفون ۶S PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 6S PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۶SW رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 6SW رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۴S رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 4S رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۷G PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 7G PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۶G PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 6G PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۶G PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 6G PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۶G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 6G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۷G رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 7G رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۵C رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 5C رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۵G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 5G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۷G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 7G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۶G رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 6G رنگ سفید


text:
۱۹۹۴ (میلادی)
میلادی ۱۹۹۴-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز دوْخسان دؤردونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - آلمان فیزیکلری یئنی کیمیوی اِلِمِنت سینتز ائدهرک یاشادیقلاری شهرین شرفینه اوْنو "دارمشتادیوم" آدلاندیرمیشلار.
- ۶ سپتامبر - آذربایجان جومهوریتی قمر آدالاری ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
- ۵ مارس - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی٬ بوسنییه تۆرک عسگری گؤندریلمهسینی قبول ائتدی.
- ۳۱ دسامبر - بیرینجی چئچئن ساواشی باشلاندی.
- ۲۸ نوْوامبر - نوْروژلیلر رفراندومدا اوروپا بیرلیگینه قاتیلماغین لاییحهسینه سس وئرمیشلر.
- ۲۸ فوریه - قۇزئی آتلانتیک آندلاشماسی تاریخینین ایلک هۆجۇمونو صربلره قارشی گئرچکلشدیردی.
- ۲۶ اوْکتوبر - ایوردانییا و اوردون ۴۶ ایللیک موناقیشهدن سوْنرا صولح موقاویلهسی ایمضالادیلار.
- ۲۴ دسامبر - جومهوریت خالق حزبی و سوسیال دموکراتیک خالقچی حزبی بیرلشمه قراری آلدی.
- ۲۳ آوریل - قاقاووزیا قۇرولدو.
- ۲۲ آوریل - ریچارد نیکسون اؤلدو (دوْغوم ۱۹۱۳).
- ۲۰ سپتامبر - باکیدا عصرین موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۵ آقوست - آذربایجان جومهوریتی سنگاپور ایله دیپلوماتیک ایلگی قورموشدور.
- ۱۴ اوْکتوبر - یاسر عرفات، شیمون پرس و ایسحاق رابینه نوبل صولح جاییزهسی وئریلدی.
- ۱۳ نوْوامبر - سوئد رفراندوم یوْلو ایله اۇروپا بیرلیگینه قبول ائدیلمیشدیر.
- ۱۱ دسامبر - روس قوْشونو چئچئنیستانا گیردی. بیرینجی چئچئنیستان ساواشی باشلاندی.
- ۱۰ نوْوامبر - عراق کۇوئيت-ین مۆستقیللیگینی تانیيیر.
- ۱۰ نوْوامبر - اوروپا شۇراسی پارلمان آسسامبلئياسی آذربایجان-ارمنیستان جبههسینده آتشکسین الده ائدیلمهسی ایله باغلی ممنونلوغونو بیلدیرن ۱۰۴۷سايلی قطعنامهنی قبول ائدیبدیر.
- ۱ دسامبر - آذربایجان جومهوریتی آنقوْلا ایله دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرموشدور.


text:
مرحمت آباد بؤلگه سی ماتم و حیرت ایچینده/ بکتاشلی عائله نین 5 ئنجی عضوی ده دونیاسین ده ییشدی
گئچن گونلرده مرحمت آبادین بکتاش کندینده بیر نفر گئجه یاریسی بو عائله نین ائوینه گیریب و چوخ آغیر بیر وضعیت ده ائو آداملاری نین هامیسین اؤلدولور. ائوین آتاسی-آناسی و ایکی اوشاغی یئرلرینده جان وئریر. آما ائوین بالاجا اوغلان اوشاغی اورمو بیمارستانینا گؤندریلیر. تاسف لر اولسون کی اودا نئچه گوندن سونرا دونن پنجشنبه گونو دونیاسین دئییشیر.
بئله لیک له منطقه میزده اولمایان بیر جنایت اوز وئریر. بو جنایت ده قاتیل 4یاشیندا قیز اوشاغینادا رحم ائله میر . بو اولای دان سونرا بوتون مرحمت آباد بؤلگه سی شوک و ماتم ایچینده دیر و روانی باخیمدان هئچ کیم بو فاجعه ایله کنار گله بیلمیر. ایشین لاب تعجب لی یئری بودور کی قاتیل بو خانواده نین بؤیوک اوشاغی ایله صمیمی یولداش ایمیش وحتی بیر یئرده ایشله ییرمیش لر.
قاتلین انگیزه سی بارَده هله رسمی بیر خبر درج اولونماییب آما قوشاچای انتظامی فرماندهی نین دئدیگینه گؤره شخصی مسئله لر بو ایشه انگیزه اولوب. قاتیل بو جنایت دن سونرا اؤزون اؤلدورمک قصدی ایله دامارین وورور. آما دیری قالیر و ایندی آرتیق تحقیات اوچون دوستاق دادیر.
هر نسه بئله بیر جنایت لرین سببی و علتی یالنیز شخصی مسائل اولابیلمز و یقین کی اجتماعی، و فرهنگی مسائیل و پرابلم لر ده بو ایشلره ندن اولا بیلر. امیدیمیز وار مسئوللاریمیز بو قضیه نین تهجه ظاهیرین پوزماسین لار و بو ایشین اجتماعی ندن لرینه ده دَیر وئریب و اونلاری پوزماغا چالیشسینلار.
اوجاق سایتی و یازیچی لاری درین بیر تاسفله بو عائله نین، قوهوم -دوستلارینا و بوتون بکتاش خالقینا باش ساغلیغی دئییب و بؤیوک تانری دان بو عزیزلره اؤزللیکله بو عائله نین بؤیوک قیزینا دؤزوم آرزولاییر. روحلاری شاد اولسون.


text:
۶ آوریل
۶ آوریل:
- ۱۳۲۶ - اوْرخان بی٬ مۆحاصیره آلتیندا تۇتولان بۇرسا شهرینی بیزانسدان آلدی. بورسا٬ میلادی ۱۳۶۱-۱۳۲۶ آراسیندا عوْثمانلیلارین باشکندی اوْلموشدور.
- ۱۴۵۳ - فاتیح سولطان محمد ایستانبولو مۆحاصیره ائتدی.
- ۱۸۱۴ - ناپلئون بوناپارت٬ البا آداسینا سۆرگون گؤندریلدی.
- ۱۸۹۶ - ایلک مودرن اولمپیک اوْیونلاری آتنده باشلادی.
- ۱۹۱۷ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ آلمانا ساواش آچاراق بیرینجی دۆنیا ساواشینا قاتیلدی.
- ۱۹۲۰ - تۆرکیهده آنادوْلو آژانسی قۇرولدو.
- ۱۹۴۱ - ایکینجی دۆنیا ساواشی: میحور دؤولتری یوقوسلاوینی تۇتدو. آلمان قوْشونلاری یونانا گیردی٬ تۆرکیه دنیز سرحدلرینهجه شرقی آغدنیزی ساواش بؤلگهسی تانیتدیردی. تۆرکیه بۇنون اۆزرینه ائدیرنه و اۇزونکؤرپوده دمیریوْلو کؤرپولرینی داغیتدی.
- ۱۹۵۳ - تۆرکیه جاوان میلّی فوتبال تیمی دۆنیادا اۆچونجو اوْلدو.
- ۲۰۰۵ - کۆردیستان وطنسئورلر بیرلیگی باشچیسی جلال طالبانی٬ عیراق جۆمهۇرباشقانلیغینا گتیریلدی.


text:
«اکثر یازارلاریمیزین فلسفی هدفی یوخدور» -موراد کهنهقالا ایله مصاحبه
«اکثر یازارلاریمیزین فلسفی هدفی یوخدور» -موراد کهنهقالا ایله مصاحبه
کؤچورن: ائلیار پولاد
-مراد معلم، خوش گؤردوک.
– خوش گونون اولسون، کومسومول!
– یازماقدان، یارادیجیلیقدان باشلایاق. بیلمک اولارمی حاضیردا نه یازیرسیز؟
– معلومدو کی، یازار دوشوندوکلرینی کامپیوترین یادداشینا کؤچورتمک اوچون اونا سربستلیک و واخت لازیمدی. سایتداکی فعالیتیمله سربست یارادیجیلیق توتوشمور. بئله گؤتورنده چاپ اولونماغینی گؤزلهین بئش کتابیم وار. بارماغینی قاتلا، بیر-بیر دئییم. شعرلر کتابیم، حکایهلر کتابیم، اوشاقلار اوچون پووئست و حکایهلر کتابیم، «شکلینی منه گؤندر» آدلی آوانقارد استیللی فیسبوک رومانیم، «بئش آی ایسوئچ دوشرگهسینده» آدلی آوتوبیوقرافیک رومانیم، دونیانین غیری-عادی انسانلاری حاقدا «دلی داهیلر» آدلی کتابیم، «آذربایجان آلمانلاری» آدلی آراشدیرمالار توپلوسو کتابیم… نئچه اولدو، یئددی؟ هله پوبلیسیستیکامی بورایا قاتمیرام. سادالادیغیم بو کتابلارین هامیسی الکترون وضعیتده حاضیردی. خیر اولا، من هم یازمالییام، هم ده قوولوغومو (فلشیمی) قولتوغوما ووروب نشریاتلار گزمهلییم؟ آرتیق شخصی وسایطیم حسابینا کتاب چاپ ائتدیرمک کیمی سادلؤوح فیکیرلردن اوزاغام. هامی بیلیر کی، آزسایلی آذربایجان اوخوجوسونا اومیدلی اولوب، ساتیشدان گلیر الده ائتمک نامینه کتاب چاپ ائتدیرمک کیمی خیاللار گنجلیک رومانتیکاسینا عاییددی.
– پروبلئم تکجه اوخوجو ساییندادی، یعنی؟
– اوخوجو سایی دئینده، صحبت تکجه کتاب اوخویانلارین آزلیغیندان گئتمیر. صحبت خالقین، میلتین آزلیغیندان گئدیر. یعنی، روسییا، تورکیه کیمی اؤلکهلرله مقایسهده بیز آزیق. روسییادا کتاب تیراژی ایله آذربایجانداکینی نئجه مقایسه ائلهمک اولار؟ تکجه، بئش-اون میلیون اهالیسی اولان خالقین دیلینده یازماقلا میلیونلارلا اوخوجو قازانماق امکانی آبسورددو. آنجاق بو پروبلئمدن چیخیش یولو وار.
– نئجه؟
– سکسن میلیونلوق تورکیه، قیرخ میلیونلوق گونئی آذربایجانی بازارینا چیخماقلا. لاکین بوردا دا بیر پروبلئم وار. خالقین نئچه فایزی مطالعهیه مئیللیدی؟ مثلا، شیمالی آذربایجاندا سووئتلر دؤنمینده مجبوری معاریفلندیرمه پروسئسی گئتدیگیندن جیدی اوخوجو کونتینگئنتی فورمالاشمیشدی. ایندی ایسه بو یوخدو. کتابا، مطالعهیه ماراق کؤرپهلیکدن، اورتا مکتبلردن باشلانمالیدی. اوشاق کتاب اوخوماق عوضینه سئریال قهرمانلارینی ایزلهییرسه، او، نه گنجلیگینده،نه ده یاشلی واختیندا مطالعه ایله ماراقلانمایاجاق. کتابین بئلینی قیران هم ده موجود الکترون واسطهلردی. بونون اوچونجو پروبلئمی ده اثری روس دیلینه چئویرمک، تورکیه تورکجهسینه اویغونلاشدیرماق، یاخود جنوبداکیلار اوچون الفبا دییشیکلیگی ائتمک اوچون ده خیلی مادی وسایط طلب اولونور. بو ساعات ادبیاتین دا کوممئرسییایا چؤنمه دؤورودو، الینده مایان اولماسا یازدیقلارینی لازیم اولان اوخوجویا چاتدیرا بیلمزسن.
– بوتون بو پروبلئملرله برابر سوروشماق ایستردیم، ایریحجملی اثر یازماق بارهده دوشونورسونوزمو؟
– آدیمین شاعیر کیمی چیخماسینا باخمایاراق، من شعردن داها چوخ نثر و پوبلیسیستیک متنلر یازمیشام. نثرین امکانلاری هر معنادا گئنیشدی. دوشونورم کی، شعر ادبیاتین اوشاقلیق، نثر یئتکینلیک، فلسفه ایسه قوجالیق دؤورودو. قالدی، یئنی اثر یازماغیما، چوخداندی، بئینیمده بیر رومان و بیر پووئست سوژئتی دولاشیر. هوسلندیریجی بیر استیمول اولسا، بئینیمدن کامپیوتره کؤچوره بیلرم. آنجاق بئله گؤتورنده حساب ائدیرم کی، منیم ادبیات قارشیسیندا بورجوم یوخدو، عکسینه، ادبیاتین منه بورجو وار.
– بس فلسفه ادبیاتدا نئجه ایفاده اولونمالیدی؟
– منجه، بوینوبوکوک بیر بنؤوشهنی وصف ائتمک اوچون فلسفه او قدر ده واجیب دئییل. لاکین ایریحجملی نثر اثرینین اؤزولونده، شوبهسیز، فلسفه دایانمالیدی. یازیچی اثرده نهیی، هانسی یاشام نؤعونو تلقین ائتمک ایستهدیگینی اولجهدن بیلمهلیدی. یعنی، یازیلاجاق اثرین فلسفی اسکلتی بری باشدان حاضیر اولمالیدی. قالان ایشلر، اسکلتی بدنله دولغونلاشدیرماق، فورمالاشدیرماق یازی پروسئسینده باش وئرهجک. هر بیر جدی یازارین فلسفی هدفی اولمالیدی. بیزدهکی یازارلارین استعدادی اولسا دا، اکثریتینین فلسفی هدفی یوخدو. بیزیمکیلر ائله بیلیر سانتیمانتال هندوستان قاراچیلاری کیمی غملی شئیلر یازاراق انسانلاری کؤورلدیب آغلاتماق لازیمدی. فیکیر وئرمیسینیزمی، درد-بلادان یازیب آداملاری کؤورلدنلرلا شاعیر دئییرلر. مرثیهچیلیک هر یئری باشینا گؤتوروب: موسیقیمیزده آغلاشما، پوئزییامیزدا آغلاشما، نثریمیزده آغلاشما، خبرلریمیزده آغلاشما. تکجه ولتر بدیعی و فلسفی یارادیجیلیغی ایله بوتون فرانسادا دولت قورولوشونا مثبت تاثیر گؤسترمیش، آلمان، ایسوئچر، انگلیس جمعیتلرینی سیلکلهمیشدی. عمومیتله، جنّت آدلاندیردیغیمیز ایندیکی آوروپا اؤلکهلری، اساسن، اونلارین فیلوسوف و یازیچیلارینین تربیهلندیردیگی انسانلارین قوردوغو دولتلردی.
– مودرنیستلر «صنعت صنعت اوچوندور» دئییردیلر…
– دوشونورم کی، یارانمیش بوتون صنعتلر: یازیلانلار، چکیلنلر، یونولانلار، سسلننلر، بونلارین هامیسی انسان ذوقونو فورمالاشدیرماغا خدمت ائتمهلیدی. صنعت یوکسک ذوق و انسانلیق آشیلامالی، یعنی صنعتین مقصدی یوکسک ذوقلو انسانلارین جمعیتینی یاراتماقدی. اونا گؤره صنعت حیوانلار، حشراتلار اوچون یوخ، یالنیز شعورلو انسانلار اوچون نظرده توتولور. صنعت یارادان یاراتدیغینی بیر شخصه یوخ، بوتؤولوکده جمعیته عنوانلامالیدی. اونا گؤره ده یارادیلان صنعت هم ده صنعت اوچوندو.
– سیزجه، چاغداش آذربایجان ادبیاتینین بونا بنزر هانسیسا بیر مانیفئستی اولمالیدیرمی؟
– اصلینده، ادبیاتین عمومیلیکده مانیفئستی اولمور. ادبی «طریقتلر»-ین، یعنی یارانان کنار ادبی جریانلارین مانیفئستی اولور. اونلار بونونلا اؤز یارادیجیلیق استقامتلرینی جمعیته اعلان ائدیرلر. بیر واختلار آ.ی.و.-نو یارادارکن، اونو ادبی جریان کیمی نظرده توتموشدوم. لاکین معین سببلردن جریانا چئویره بیلمهدیک.
– مراد معلم، سیزین صحبتلرینیزدن و آیری-آیری مصاحبهلرینیزدنده حیس ائتمیشم کی، یاپون ادبیاتینی سئویرسینیز.
– دوغرودو. یاپون ادبیاتینا ایلک دفعه هایکولاری اوخویاندا ایلیشمیشدیم. بو اینجه پوئزییا نؤعو حاقدا سونرالار تحصیل آلدیغیم ادبیات انستیتوتوندا سئمینارلار دینلهیهسی اولدوم. اوندا بیلدیم کی، هایکودان (هوککو) اول بئش میصراعلی تانکالار وار و بو شعر نؤعلرینده هئجالارین سایی شرطدی. مثلا، هایکولارین باباسی ساییلان بئش میصراعلی تانکالاردا بیرینجی و سونونجو میصراعلار بئش، قالان اوچ میصراع ایسه یئددی هئجادان عبارت اولور. هایکولاردا ایسه تانکالارین قیسالدیلمیش فورماسی کیمی، بیرینجی و سونونجو میصراعلاری بئش، اورتا میصراع ایسه یئددی هئجالی اولور. هایکولار آنین شعرلریدی، بوردا، بیلدیگینیز کیمی، چکیلن منظرهلر رئال، دویغولار چوخ ظریف اولور. یاپون ادبیاتیندان موهازیره اوخویان معلمیمیز همین شعرلرین گؤزللیگینی دقیقلیگی ایله چاتدیرماق اوچون هم ده یاپونجا سسلندیریردی. عمومیلیکده بیزد، آنتیک دؤور ادبیاتیندان توتموش اینتیباه دؤورلری، کلاسیک و معاصیر دونیا ادبیاتینا قدر، خارجی ادبیات یوکسک سوییهده تدریس اولونوردو. ادبیاتلا یاناشی تصویر صنعتی، تئاتر و کینو حاقدا دا گئنیش بیلگیلر وئریلیر، بیزی موزهلر، رسم سرگیلرینه، فیلملره آپاریردیلار. بیز، توتاق کی، هم سایقی و، باسیؤ، ایسسا، بوسون، آکوتاقاوا، کئندزابورو اوئ، یوکیو میسیمانین یارادیجیلیغی حاقدا موهازیرهلر دینلهییب امتاحان وئریر، همده انستیتوتون حسابینا کینوتئاترلاردا کوروساوانین فیلملرینه باخیردیق. ائلجهده، مثلا، تارکووسکینین، فللینینین فیلملرینه باخیب سئمینارلاردا فیکیرلریمیزی سؤیلهییردیک. بیزی اورادا ان معاصیر دونیا رساملارینینین سرگیسیندن توتموش مومییا سرگیلرینه قدر آپاریردیلار. انستیتوتوموزون زنگین کتابخاناسی واردی، دونیا ادبیاتی سیستملی تدریس اولونوردو.
– ماراقلیدی. سیزجه، آذربایجان ادبیاتینین اینتیباهی هانسی دؤورلری احاطهلهییر؟
– اؤنجه، قیسا بیر شرح وئریم. آوروپادا اینتیباه اون دؤرد عصرده، صنعتده – تئوسئنتریزمین (اللاه مرکزچیلیک) ایلکین بحرانی، آنتروپوسئنتریزمین (انسان مرکزچیلیک) میدانا چیخماسی ایله باشلادی. آوروپالی متفکرلر انسان آزادلیغینی زنجیرلهین کیلسهیه قارشی چیخدیلار و بو دالغا صنعتین بوتون ساحهلرینده قاباردی. او جملهدن ادبیات دا بو دالغانین اؤن سیرالاریندا ایدی. آوروپا یازیچیلاری بیبلییا موضولاریندان ال چکرک، رئال، دونیوی پروبلئملری عکس ائتدیرن اثرلر یاراتماغا باشلادیلار. شرقده ایسه پروسئس باشقا جور گئتدی. شرقین اینتیباهی ائرکن باشلاییب، ائرکن بیتدی. اسلام دینینین یاییلماسی ایله شرقین اینتیباهی یاریمچیق قالدی. اسلامین یاییلماغا باشلادیغی شرق اؤلکهلرینده علم و صنعت ساحهلرینین یئنیجه جوجرمهیه باشلایان انکیشافینین قاباغی آلیندی. اسلام شرعیتینه گؤره رساملیق، هیکلتراشلیق، موسیقی، رقص، تئاتر حارام بویرولدو. طب و آسترونومییا کیمی علملرین تدریسی قاداغان اولوندو، دونیوی مکتبلر باغلاندی، اونلاری مدرسهلر عوض ائتدی.
غربده اینتیباه گئج باشلاسا دا، غلبه چالدی، شرقده ایسه ائرکن باشلادی و مغلوب اولدو. بو تاریخی اونا گؤره خاطیرلادیم کی، آذربایجان دا شرق اؤلکهسی ساییلیر. اسلامین گلیشی ایله بو دورغونلوق بیزیم ده اؤلکهمیزه سرایت ائلهدی. سووئت تاریخچیلری آذربایجانین اینتیباه دؤورو کیمی (ادبی اینتیباه دا عمومینین ایچینده گئدیر) اون ایکی عصری گؤتورورلر. حؤرمتلی پروفئسوروموز نظامی جعفروو باشدا اولماقلا بیر قروپ عالیم ایسه حساب ائدیر کی، آذربایجان ادبیاتیندا اینتیباه اون یئددی-اون سککیز عصرلرده آنا دیلیمیزده میللی ائپوسلارین و آشیق شعرینین انکیشافی ایله باش وئردی. بیر چوخ مقاملاردا نظامی معلمله راضیلاشسام دا، بو اینتیباه مسئلهسی ایله باغلی منیم دوشونجم بیر آز فرقلیدی. من اون دوققوز عصرین سونو، اییرمی عصرین اوللرینی آذربایجان ادبیاتینین اینتیباه دؤورو حساب ائدیرم. بو دؤور آذربایجاندا ائرکن کاپیتالیست مناسبتلرینین یارانماسی، معاریفچیلیک، ادبی و تئخنیکی ترقی دؤورودو. فریدون بی کؤچرلی، حسن بی زردابی، میرزه فتحعلی آخوندوو، نجف بی وزیروو، جلیل محمدقولوزاد، عبدالرحیم بی حقوئردییئو، سولیمان ثانی آخوندوو، تاغی شهبازی سیمورق، صابر، یوسف وزیر چمنزمینلی، جعفر جبارلی، اوزئییر حاجیبیلی، حسین جاوید، میکاییل موشفیق کیمی یارادیجی شخصیتلر، «اکینچی» ،»موللا نصرالدین» «بابایی-امیر»،کیمی درگیلر میدانا چیخدی. ادبیاتدا، موسیقیده، شرقده ایلک دفعه ایشلنن ادبی ژانرلار و نؤعلر یاراندی. فیکریمجه، سووئتلر واختی یارانمیش سوسرئالیزم ادبی دؤنمینی ایسه اوچونجو اینتیباه قیغیلجیمی سایماق اولار.
– بس، موستقیللیک ایللرینده یارانمیش اینتیباه قیغیلجیمی دویدونوزمو؟
– باخ، سنه بیر سؤز دئییم، تکجه میرزه جلیل، جعفر جبارلی ایله اوزئییر حاجیبیلینین یارادیجیلیغینا گؤره اییرمی عصری آذربایجان ادبیاتی و مدنیتینین اینتیباه دؤورو سایماق اولار. قوی موستقیللیک دؤورونون اینتیباه قیغیلجیمی حاقدا بیزدن سونرا گلنلر دانیشسین. من یاخین مسافهدن یاخشی گؤره بیلمیرم.
«اکثر یازارلاریمیزین فلسفی هدفی یوخدور» -موراد کهنهقالا ایله مصاحبه
قاراچوخا سیته سینی بو لینکدن ایزله یه بیلرسینیز.


text:
اردبیل شهر شوراسینین بیر عضوونون محروم ائدیلمهسی
جواد انصاری جوما آخشامی گونورتادان سونرا شهر شوراسینین ایجلاسیندا دئییب: بو گون کئچیریلن مراسیمده بهزاد عباسزاده اردبیل شهری ایسلام شوراسینین یئنی عضوو اولاراق ایشه گتیریلیب.
او آرتیردی: بو ایالت شورالارینین شیکایتلره باخان مجلیسینین قراری ایله یونس رونقینین اردبیل شهرینین ایسلام شوراسیندان عضولویونون چیخاریلماسی ایله باغلی شیکایتلره باخیلدیقدان سونرا حیاتا کئچیریلیب.
اردبیل شهر شوراسینین رئیسی دئییب: شهر شوراسینین عضوونون محروم ائدیلمهسی ایله و ۱۴۰۰-جو ایلده شهر و کند شورالارینین آلتینجی دؤورو سئچکیلرینین سونوجلارینا اساساً، بیرینجی یدک عضوو بهزاد عباسزاده یئنی عضو کیمی تقدیم ائدیلیر.
انصاری سؤزونه داوام ائدیب: عباسزاده ۱۳ مرداددا آندیچمه مراسیمی سونراسی رسمی اولاراق ایشینه باشلادی.
#آذربایجان_خبرلری #اردبیل


text:
جان کلیز (اینگیلیسجه: John Cleese) بریتانیالی فیلمین سناریو یازاری, کومدین, فیلم یاپیمجیسی, دوبلور و اوْیونچو. ۲۷ اوْکتوبر ۱۹۳۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. 1961–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«John Cleese»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
فایللار
قارداش پروژهلرده جان کلیز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «note» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.


text:
کوتله
کۆتله یا جرم (اینگیلیسجه: Mass) فیزیکسل بیر کمیّت دیر - کۆتله، جیسمین ساکینلیگینی (حرکتسیزلیگینی) پوْزماغا چالیشان و اوْنو ایومهلهین هر هانسی بیر گۆجه قارشی گؤستردیگی موقاویمت اۆچون اؤلچو کمیّتی دیر.[۱] بیر جیسمین کۆتلهسی، اوْ جیسمین باشقا جیسملره اوْلدوغو جاذیبه گۆجونون بؤیوکلوگونو ده تعیین ائدیر.
فیزیکده، کۆتله و آغیرلیق فرقلی آنلاملاری وار: جاذیبه گۆجۆنون دییشیلمهسینه گؤره بیر جیسمین آی اۆستونده اوْلان آغیرلیغی، همان جیسمین یئر اۆزوندهکی آغیرلیغی ایله فرقلی اوْلابیلر، آنجاق اوْ جیسمین کۆتلهسی آیدا و یئرده برابر و دییشیلمز دیر.
کۆتله بیریملری[دَییشدیر]
کۆتلهنی اؤلچمک اۆچون ایشلَنن اسآی بیریمی کیلوْگیرم (kg) دیر. بۇ ایلک دفعه ۱۷۹۵-جی ایلده دوْنما نؤقطهسیندهکی بیر دسیمتر مۆکعب سۇ ایله بلیرلنمیشدیر. آنجاق بیر دسیمتر مۆکعب سۇیون حجمینی اؤزل بیر دما و باسقیدا اؤلچمگین چتین اوْلدوغونا گؤره، ۱۸۸۹-جو ایلده «میلتلر آراسی کیلوگیرم نومونهسی» (اینگیلیسجه: International Prototype of the Kilogram) (IPK) اۆزره کۆتله اۆچون یئنی بیر تعریف تانیملانمیشدیر.
اسآی سیستمینده باشقا کۆتله بیریملری:
- بیر توْن ۱۰۰۰ کیلوْگیرم ایله برابر دیر.
- انرژی بیریمی اوْلان الکتروْنووْلت (eV)، کۆتله-انرژی فوْرمولونو (2E=m.c) قوللاناراق سادهلیکله کۆتله بیریمینه چئوریلهبیلر. بونا دایاناراق، کۆتلهنین بیریمی eV/c2 اوْلابیلر.
- آتوْمیک کۆتله بیریمی (u)، کربوْن-۱۲ آتوْمو کۆتلهسینین 1⁄12سی ایله برابر دیر. تقریباً 1,66 x 10−27 کیلوگیرم دیر. آتوْملارین و مولکوللارین کۆتلهلرینی اؤلچمکده ایشلنیر.
- ایسلوق بیر اینگیلیس اؤلچو بیریمی دیر. تقریباً ۱۴،۶ کیلوگیرم دیر.
- پوْند هم کۆتله و هم گۆج بیریمی دیر و چوْخلو آمریکادا ایشلنیر. تقریباً ۰،۴۵ کیلوگیرم يا ۴،۵ نیوتوْن دور.
- پلانک کۆتلهسی، نوقطه بَنزَری ذرهلرین ماکزیموم کۆتلهسی دیر (تقریباً 2.18×10−8 kg).
- گۆنش کۆتلهسی آسترونومی ساحهسینده اولدوزلار، قالاکسیلر و باشقا بؤیوک جیسملرین کۆتلهسینی آنلاماق اۆچون ایشلنیر (≈1.99×1030 kg).
- چوْخ بؤیوک اولدوزلار یا قارادلیکلرین کۆتلهسی بعضاً اونلارین شوارتزشیلد شوعاعلاری ایله تعیین اوْلونور (1 cm ≈ 6.73×1024 kg).


text:
“قال” و قالارقی خاطیرهلر بو گۆن أدبیات دۆنیامیزدا اونودولمایان بیر گۆن یاشادی! هر شئی سانکی اؤنجهدن آیارلانیب، بیر یادداشلاردان سیلینمز آخشامدان خبر وئرمهلی’یدی. گۆنش، قۏجا تاریخده بسلنمیش مییانانین داغلارینین قوجاغیندا …Read More »
آغ آتیم / هوشنگ جعفری+ویدئو
آغ آتیم / هوشنگ جعفری+ویدئو آغ آتیم، قۏل قاناتیم، آت قدمین یۆرتمه یئری! آش تپهلردن سیلدیریم تک سرهلردن سئله سینمیش درهلردن بو نه طوفاندی گؤزل کهلیگیمی ایستیر آییرسین فرهلردن غئیرتیم …Read More »
سنسیزلیک / ارشد نظری
سنسیزلیک / ارشد نظری نئچه پاییز کئچیر اۏ آیریلیقدان یوبانما قار یاغار خاطیرهمیزه یئنه قارانقوشلار گل ها گلده دیر باغچادا خزللر یئتیشیب دیزه چینار آغاجینین سۏن یاپراقلاری وحشی یئللر’یله عؤمۆر …Read More »
من آذربایجانام / رحمت یاشار
من آذربایجانام / رحمت یاشار آدیم آغیزلاردا یئرلشمز قدر بؤیۆک آدیم اوجالاردان اوجا بال کیمی شیرین قان کیمی قیمتلی آنا کیمی حورمتلی و سۆد کیمی دادلی منیم آدیم آذربایجان’دیر یانی …Read More »
کیتابلاریمیزی یالقیز بوراخمایاق! / آیهان میانالی
کیتابلاریمیزی یالقیز بوراخمایاق! / آیهان میانالی بیر آنادان باشلایان سؤزجۆکۆيدۆ آنا دیلی، و بیر ماهنینین ساز’لا کؤکلهنن سئویشمهسی! اینسان اۏغلو اینساندان سؤز گئدیر، اۏ گؤندن کی باشلادی داشی-داغی قازیب سؤزلرینی …Read More »
دومان بختیاریدن تۆرکجه شعر تۏپلوسو، تبریزین کیتاب سرگیسیده!
قال (شعر تۏپلوسو) دومان بختیاریدن تۆرکجه شعر تۏپلوسو، تبریزین کیتاب سرگیسیده!Read More »
دۏکتۏر ارشد نظریدن تۆرکجه شعر تۏپلوسو، تبریزین کیتاب سرگیسیده!
چکمهلی هاوا (تۆرکجه شعر تۏپلوسو) دۏکتۏر ارشد نظریدن تۆرکجه شعر تۏپلوسو، تبریزین کیتاب سرگیسیده!Read More »
سحر خیاویدن ایکی شعر تۏپلوسو، تبریزین کیتاب سرگیسیده!
آغریلاریم اؤزگه دَڲیل و… قادین دانیشیر سحر خیاویدن ایکی شعر تۏپلوسو، تبریزین کیتاب سرگیسیده!Read More »
دۏداقلارېوېن غزلی / سخاوت عزتی(عندلیب)
دۏداقلارېوېن غزلی / سخاوت عزتی(عندلیب) بیر سؤز کیمی دیندیر منی بال تک دۏداغېندا قات ماهنېیـا شور ایله موبارک دۏداغېندا عیسا کیمی أمواته نفس وئرمهڲـه قادیر جانلار جانې وار إی قارا …Read More »
آنېت / کریم گۆلاندام
آنېت / کریم گۆلاندام گؤزلریمی یوماندا سن یادېما دۆشرسن! خیاللارا جوماندا سن یادېما دۆشرسن! سئوگیمین کؤکۆنده، سن کؤنلۆمۆن ایچینده، سن گؤزۆمۆن إوینده، سن هر زامان، هر مکاندا سن یادېما دۆشرسن! …Read More »


text:
هالتر
قایدالاری[دَییشدیر]
هالتر ایدمانچیلار ایکی پروقرام اوزره چیخیش ائدیرلر. بو، تدریجهن و تکانلا قالدیرماقدیر. بیرینجی پروقرامدا ایدمانچی ایشتانقی اوّلجه یئردن سینهسینه، سونرا قوللارینی آچاراق باشی اوزرینه قالدیریر. بوتون بونلاری او، یالنیز عضلهلرینین گۆجو ایله ائتمهلیدیر. بو زامان ایدمانچی آزجا چؤملیب، بدنی ایله یورولموش قوللارینا کؤمک ائدرسه، حاکملر ایشیق یاندیریب، بو حرکتی حسابا آلمایاجاقلار.
تکانلا قالدیرما دا ایکی حرکتدن عبارتدیر: ایدمانچی چؤملیب، ایشتانقی بیردن-بیره بیرنفهسه باشی اوزرینه قالدیریر، یالنیز بوندان سونرا قالخیب دوزلیر. قوت و سرتلیین بئله بیرلشمهسی ایدمانچییا ایکینؤولو موباریزهنین عمومی حرکتلرینده چوخ بؤیوک بیر چکینی قالدیرماق ایمکانی وئریر. یاریشدا بیرینجی یئره چیخماق اۆچون ایشتانقچی آغیر آتلتیکانین ایکی نؤعونون عمومی حسابیندا داها چوخ چکی قالدیرمالیدیر.
تاریخ[دَییشدیر]
هالتر اولمپیک اویونلارینا ایلک دفعه ۱۸۹۶-جی ایلده داخیل ائدیلمیشدیر. آنجاق او واختلار یاریشلار باشقا قایدالار اوزره کئچیریلمیشدیر. غالیب گلمک اۆچون ایدمانچی ایشتانقی بیر، سونرا ایسه ایکی علی ایله قالدیرمالی ایدی. ماراقلیسی بودور کی، چیخیش ائدنلرین هامیسی عئینی چکیده یاریشمیشدی. ایللر کئچهندن سونرا قانونلار ایندیکی حالا سالینیب و ایندی ایدمانچیلار بیر یوخ، اون چکی درجهسی اوزره یاریشیرلار.
آذربایجان هالتر تاریخینده ان بؤیوک اوغور ۲۰۱۲-جی ایلده لندندا کئچیریلهن یای اولمپیک اویونلاریندا قازانیلمیشدیر. ۵۶ کق چکیده چیخیش ائدن والنتین کریستوف اوچونجو یئری توتاراق بورونج مدالا لایق گؤرولموشدور.


text:
فاتیحا
وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ﴿۸۷﴾ (سورة الحجر)
سانا اۇ مثانیدن یدی (آیتی)، اۇ یۆجە قورئانئ وردیک. (حیجر سورەسی؛ 87)
“الحمدللە ربالعالمین، بانا وریلمیش یدی مثانی، یۆجە قورئاندئر.” (نسائی)
دگرلی گنچلر،
بوگۆن، سیزلرە بلکی اوزون یئللار اؤنجە أزبرلەدیگینیز بیر سورەدن باحثەدەجگیز: قورئانئن “آچئلئش سورەسی” اۇلان فاتیحا.
فاتیحا کلیمەسی، عارابچا “ف-ت-ح” یاعنی “آچتئ”؛ “آچماق” کؤکۆندن گلیر. قورئانئ کریمین هم آچئلئش سورەسیدیر، هم دە آنلام قاپئلارئنئ بیزلرە آچان سورەدیر.
قۇنوشمامئزئن باشئنداکی آیتتە گچن “سبع المثانی”دن قاصئد فاتیحا سورەسینین یدی آیتیدیر. “مثانی”، عارابچا “ایکیشرلی” آنلامئنا گلیر. قورئاندا هر آیت، کندیسییلە ایلگیلی دتای ایچرن أن آز ایکینجی بیر آیتلە باغلانتئلئدئر. بو شکیلدەکی ایکیشرلی آیت کۆمەلری، تۆم قورئان آیتلرینین آچئقلامالارئنئ قورئانئن ایچیندە بولمامئزئ ساغلار.
قورئانئن گیریشی فاتیحانئن بو اؤزللیکتە اۇلماسئ، فاتیحانئن بۆتۆن قورئانئن اؤزتی اۇلدوغونو گؤستریر. قورئانئن تامامئ فاتیحانئن بیر چشیت آچئقلاماسئدئر. شیمدی هر گۆن دفعالارجا اۇقودوغوموز بو آیتلرین آنلاملارئ اۆزریندە بیرآز دۆشۆنەلیم.
اؤنجەلیکلە 1-نجی آیت اۇلان بسملە ایلە باشلایالئم:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ﴿۱﴾
بسملەیە تۆرکچەدە: “اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا” آنلامئ وریلەبیلیر. بونون نەدنی شودور: “راحمان وە راحیم” کلیمەلری “راحمت = رَحمَة” کؤکۆندندیر.
“راحمت”، “اییلیک وە ایکرامئ گرکتیرن اینجەلیک” آنلامئندادئر وە آللاهئن اؤزللیگی اۇلاراق قوللانئلئنجا، سادەجە “اییلیک وە ایکرام” آنلاشئلئر.
“راحمان”، “راحمتی هر شەیی قوشاتان” دەمکتیر. بو اؤزللیک آللاەتان باشقاسئندا اۇلمایاجاغئ ایچین “اییلیگی سۇنسوز” دییە چەوریلەبیلیر.
“راحیم”، “چۇق مرحامتلی” دەمکتیر. بو اؤزللیک آللاهئن دئشئنداکی وارلئقلاردا دا اۇلابیلیر. بو اؤزللیک آللاهئن دئشئنداکی وارلئقلاردا دا اۇلابیلیر. راحیم؛ اینسانلارلا ایلگیلی ایسە “چۇق مرحامتلی”، آللاە ایلە ایلگیلی ایسە “ایکرامئ بۇل” دییە چەوریلەبیلیر.
بسملەدە آچئقچا یازئلمایان فاقاط هر بسملە اۇقویانئن باشلایاجاغئ ایشە گؤرە نیەت أتتیگی “… اۇقویۇروم، باشلئیۇروم، یاپئیۇروم، ییۇروم” گیبی بیر یۆکلم واردئر. “آللاهئن آدئیلا یەمک، اۇقوماق” ایفادەسینی تۆرکچەیە “آللاهئن آدئنئ آناراق، آللاەتان یاردئم دیلەیەرک” شکیللریندە چەویرمک دە اویغون اۇلور.
2-نجی آیتە گچەلیم:
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۲﴾
“هر شەیی گۆزل یاپان یالنئز آللاەتئر. اۇ، بۆتۆن وارلئقلارئن راببیدیر (صاحیبیدیر).”
عارابچادا اۆچ تیپ اؤوگۆ واردئر. بیر کیشییی گۆزل یاپتئغئ بیر شەی ایچین اؤومەیە “حامد” دەنیر. گۆزل یەمک یاپار، آرقاداشلئغئ اییدیر گیبی سؤزلر بونا گیرر. “أل” تاقئسئیلا بیرلیکتە “أل-حامد” ایسە هر شەیی گۆزل یاپمایا ایشارت أدر.
بو یۆزدن “اَلحَمدُ للە” تۆرکچەیە “هر شەیی گۆزل یاپان یالنئز آللاەتئر.” دییە چەوریلەبیلیر. “رَبِّ العَالَمِینَ” ایسە “راب” سؤزجۆگۆنۆن “صاحیب” آنلامئ أساس آلئناراق “آللاە، بۆتۆن وارلئقلارئن صاحیبیدیر.” دییە چەوریلەبیلیر.
دگرلی گنچلر،
الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ﴿۳﴾ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ﴿۴﴾
3-نجۆ آیتی ذاتن بسملەیی آنلاتئرکن قئساجا آچئقلادئق. 4-نجۆ آیت ایسە شو آنلامدادئر: “حساب ورمە (دین) گۆنۆندە یتکی اۇنوندور.”
دین سؤزجۆگۆندە “بۇیون أگمە وە قارشئلئق گؤرمە” آنلاملارئ اؤنە چئقار. دیندە بۇیون أگیلن آللاەتئر. اۇنون بویروقلارئنا اویولور وە “اۇنون” ورەجگی قارشئلئق بکلنیر. “حساب گۆنۆ” دە بو قۇنوداکی حسابئن گؤرۆلەجگی گۆندۆر. بو یۆزدن “دین گۆنۆنە؛ حساب ورمە گۆنۆ” آنلامئ وریلەبیلیر.
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴿۵﴾
5-نجی آیت شؤیلەدیر:
“(آللاهئم!) قوللوغو یالنئز سانا یاپار، یاردئمئ یالنئز سندن ایستەریز.”
بو آیت چۇق اؤنملیدیر. بو آیتی ایی آنلاماق ایچین، قوللوق وە یاردئم ایستەمە قاوراملارئنئن نەلر اۇلدوغونو ایی بیلمک گرکیر. بیر کیشییە قایئدسئز شارطسئز بۇیون أگمک، هر دورومدا اۇنون ایستگینە اویغون داورانماق، اۇنا عادتا قول اۇلماقتئر. ایشتە آللاە تعالا، بیزدن هر دورومدا کندی بویروق وە یاساقلارئنئ اویغون داورانمامئزئ، هرکستن اؤنجە کندی سؤزۆنۆ دینلەمەمیزی ایستەمیشتیر.
“اۇنون” بویروق وە یاساقلارئنئ حایاتئمئزدا آرد پلانا آتماق، اؤنمسیز گؤرمک یا دا باشقا شەیلرە اۇنلاردان داحا فاضلا اؤنم ورمک آللاها تام قوللوق أتمەمک اۇلور. آللاهئن هرحانگی بیر بویروق وەیا یاساغئنا اویماماق گۆناەتئر؛ آنجاق گۆناها گیرمەیی اومورسامایاراق گۆناە ایشلەمەیی سۆرکلی حالە گتیرمک، کندی ایستکلرینی آللاهئن بویروقلارئنئن اؤنۆنە گچیرمک اۇلور. بوندا ساقئنجا گؤرمەین کیشی، قورئانداکی تاعبیرلە “کندی آرزولارئنئ ایلاە أدینمیش” اۇلور. آللاەتان باشقا ایلاە أدینمک دە، آللاها اۇرتاق قۇشماق یاعنی شیرکە دۆشمکتیر. ایشتە بو بۆیۆک حاطادان قاچئنمامئز گرکیر. بیلدیگینیز گیبی شیرک، آللاهئن عاففەتمەیەجگی تک وە أن بۆیۆک گۆناەتئر.
“یاردئمئ یالنئز سندن ایستەریز” ایفادەسی اۆزریندە دە بیرآز دورالئم.
اینسانلار گۆنلۆک حایاتلارئندا بیربیرینە یاردئم أدرلر. آنجاق بو یاردئم دا ذاتن آللاهئن ایذنی وە اۇنایئیلادئر. بیز یاردئما ایحتیاجئمئز اۇلان هر قۇنودا صابئر وە نامازلا آللاها دوعا أدەرک یاردئم ایستەرسک، “اۇ” بیزە هیچ تاحمین بیلە أدەمەیەجگیمیز کیشیلر سایەسیندە، دۆشۆنمەدیگیمیز یۇللاردان یاردئم أدەبیلیر. بو نەدنلە، بیز حپ آللاەتان یاردئم ایستەملی، “اۇنون” بیزە گؤندردیگی یاردئملارئ دا شۆکرانلا قارشئلامالئیئز. اونوتمایالئم، یاردئمئن قایناغئ آللاەتئر.
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ﴿۶﴾
6-نجئ آیت “بیزی دۇغرو یۇلونا قابول أت!” دوعاسئدئر. بو یۇلا قابول أدیلمک ایچین، بیزیم دە دۇغرو داورانمامئز گرکیر.
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ ﴿۷﴾
7-نجی آیت ایسە شؤیلەدیر:
“موتلولوق وردیگین کیمسەلرین یۇلونا. غاضابا اوغرامامئش وە ساپئتمامئش اۇلانلارئن یۇلونا.”
بو آیتتە دۇغرو یۇلدا اۇلان کیمسەلرین “موتلولوق وریلن کیمسەلر” اۇلدوغو بلیرتیلمکتەدیر.
نیسا سورەسی؛ 69-نجو آیتتە دە موتلولوق وریلن کیمسەلرین “نبیلر، دۇغرو سؤزلۆ کیشیلر، بیلگینلر وە اییلر” ایلە بیرلیکتە اۇلاجاغئ سؤیلنیر. بونلارئن یۇلونون یاعنی توتوم وە داورانئشلارئنئن، آللاهئن قئزغئنلئغئنئ حاق أتمیش وە یانلئشا ساپمئش کیمسەلرین یۇلوندان فارقلئ اۇلدوغو دا بو آیتتن آنلاشئلئر.
آرتئق فاتیحا سورەسینی نامازلارئنئزدا اۇقورکن، نە آنلاما گلدیگینی دە دۆشۆنەرک اۇقویابیلیرسینیز.
اومولور کی بؤیلەجە قورتولوشا أرنلردن اۇلوروز.