text:
دۆزنلهییب اویقونلاشدېران: آیناز بزرگان
ایبلیس / همت شهبازی (حیکایه)
درس ایمتاحانلارېمې قورتارېب یئنیجـه إویمیزه یئتیشمیشدیم. هله گۆنۆن باتماسېنا بیر-ایکی ساعات قالېردې. إوه یئتیشمَک’له باشېمې یئره قۏیوب گۆن باتاناجان یاتدېم. آخشام واختې اۏیانېب خۏرهڲیمی یئدیم. بیرآز اۏردان–بوردان دانېشاندان سۏنرا اۏتاغېمدا تک قالمېشدېم.
گئجهیارېسې اؤز بۏیومدان اوزون بیر دؤشهڲین اۆستۆنه اوزانمېشدېم. سانکې اؤلۆم دؤرد–دؤورهمده گزیردی، اۏنون’لا یان–یانا اوزانمېشدېم. دؤشهڲین اۆستۆنه اوزانمامېشدان قاباق شعر کیتابی اۏخویوردوم.
(یۏللار درهلی دیر، یۏللار تپهلی…)
اۆرهڲیم سېخېلدې. سانکې ایچیمده اؤتن ایستکلریم’له وارلېغېم آراسېندا بیر غم کؤرپۆسۆ قوردو:
(حایات …!حایا…ت! حایا…آ…ت! آت مینَن اینسانلار کیمی بعضی اینسانلارېن بۏینونا مینیر.حایاتېن یۏللارې چۏخ واختلار درهلی، تپهلی دیر… یۏللارېن کانارېندا بیتگیلر ده اۏلور. اۏنلار گؤر نئجه گؤزل یاشایېرلار. چۏخ واختلار اۏنلارېن یاشایېشېنا پاخېللېغېم گلیر. یۏللارې گئدیرسن، گئدیرسن إی… اوجو یۏخ، بوجاغې یۏخ… یۏل قېراغې طبیعتی، گۆل-چیچکلری، قۏیون–قوزولارې، چۏبانلارې گؤرۆرسن… حتتا یان–یؤرهنه دۆشن کؤلگهلری ده گؤرۆرسن،کؤلگهلر کیچیلیر، اوزانېر، آدامېن اۏ اۆز بو اۆزۆنه کئچیر، چۏخ آداملارې قۏرخودور، چاشدېرېر… إی… نه بیلیم بلکه ده إله حایات بیر-بیرینه اۏخشار کؤلگهلر دیر، اینسانې چاشدېرماق اۆچۆن یارانېب…)
بیردن اؤزۆمه گلدیم، فیکیرلریمین اوجو قېرېلدې. بو دا منی کدرلندیردی. آخی بیلیرسیز بیر ده بو خیاللارېن اوجونو توتماق اۏلمور. اینسانېن همصحبتی اۏلمایان یئرده، اۏنون اۆچۆن أن گؤزل همصحبت إله اۏنون اؤزۆ دیر، خیالې دېر.
اۏتاغېمېن بیر گوشهسینده بیر نئچه کیتاب واردېر. گاهدان اۏنلاردان بیرینی اۏخوماق اۆچۆن گؤتۆرۆرم، آنجاق حوصلهم دارېخېر،کیتابې اؤز یئرینه قۏیورام.
گؤزلریمی اۏتاغېما گزدیردیم، اۏنون چۏخ یئرینه آیرې- أسکیک گچ وورولوب، تکجه کیچیک پنجرهنین دؤرد- دؤورهسینه گچ چکیلمهمهسینه گؤره قېرمېزې کرپیچلری آداما گؤز بَرَلدیر. یۏرقان اۆستۆمده، یاسدېغېمې دیک قۏیوب سؤیکنمیشم. گؤزلریمی پنجرهیه سۆزۆرم. قارانلېق دېر. گئجهنین یارېسې، گؤڲده بیر اولدوز دا بئله گؤرۆنمۆر. هردن، بیر ایت هۆرۆر، گؤرۆرسن بیر آیرېسې اۏنا جاواب اۏلاراق باشقا یئردن هۆرمک سسی گلیر.
یوخوم گلمیردی. آیاغا قالخدېم. شاپ-شاپ شاپېلدایان ساماورې سؤندۆردۆم، بیر چای دملهدیم. ایستیکان-نلبکیلری گتیریب، بیر چای سۆزدۆم.
إویمیزین کانارېندان آز سویو اۏلان کیچیک بیر آرخ، آخېر. اۏندان کئچمک اۆچۆن کؤرپۆ ده بئله لازېم دَڲیل. آرخېن اوزونلوغوندا بیر نئچه سؤیۆد آغاجې سېرا ایله بیتمیشدی. سؤیۆدۆن بعضیلری بؤیۆک، بعضیلری ایسه چۏخ کیچیک دیر. بؤیۆک سؤیۆدلرین هامېسې بیر ایلده بؤیۆمۆشدۆر. چۏخلو خۏل-بوداق آچمېشدېر. آرخېن سویونون چۏخونو دا إله بو قارېنپا سؤیۆدلر ایچیردی. بونا گؤره ده بیر ایلده بئش دفعه اۏ کیچیک سؤیۆدلردن یئکه اۏلموشدولار.
هر گئجه قۏل-قانادلې بیر بایقوش اۏ کیچیک سؤیۆد آغاجلارېنېن بیرینین اۆستۆنه قۏنوب بانلایېردې. آخې آنام همیشه اۏنون دوز-چؤرهڲینی، خۏرهڲینی کیچیک آغاجلارېن اۆستۆنه قۏیوردو. بونا گؤره ده بایقوش، اؤز خۏرهڲینین یئرینی بیلیرمیش کیمی، هئچ واخت بؤیۆک آغاجلارېن اۆستۆنه قۏنمازدې.
همیشهکی کیمی بوگئجه ده بایقوش اؤز یئرینه قۏنوب بانلایېردې. آنامدان إشیتمیشدیم بایقوش چۏخ شوم اۏلور. دئییلنلره گؤره اۏ بانلایان چاغدا گرک دوز-چؤرهڲینی وئرهسن. منیم 17 یاشېم وار ایدی. بو ناغېللارا اینانماق منیم اۆچۆن چتین ایدی.
(نئجه اۏلار دوز-چؤرَک قالمایا، داشېیېب بایقوشا یئدیردهسن؟)- دئییردیم.
ألیمده کی چایېم سۏیموشدو. داها ایچمهدیم. بایقوش ایسه بانلادې… بانلادې… آخېردا یۏرولوب گئتدی. من ده اۆستۆمه یۏرقانې چکیب ألیمده کیتاب اوزاندېم.
(اؤز-اؤزۆمه شعرلری اوجادان اۏخویوردوم. بعضی میصراعلارې یادېمدا قالماق اۆچۆن تکرار اۏخویوردوم. بیردن گؤزۆم پنجرهمیزه ساتاشدې. پنجرهنین قاباغېندا، گچ چکمهدیڲیمیز قېرمېزی کرپیچلرین اۆستۆنده بارماقلارې قارا تۆک’له دۏلو بیر أل گؤردۆم. یانې بئله حیس إتدیم کی اۏ أل، آدام ألینه بنزَر بیر أل دیر. آیاغا قالخدېم، پنجرهیه یاخېنلاشدېم. دۏغوردان دا بیرآدام ایدی. اۏ ألینی پنجرهنین قاباغېندان چکدی. آنجاق من باخېشلارېمې پنجرهیه دیکمیشدیم. اۏنو نئچه دفعه گؤردۆمکی پنجرهنین قاباغېندان اۏ اۆز بو اۆزه گئدیردی. ایندی ده یادېمدا دېر. گؤزلری چۏخ قۏرخولو، بایقوشون گؤزلرینه اۏخشایېردې. آنجاق بایقوش دَڲیلدی. چۆنکی اۏ أل، اۏ هئیکل آدام هئیکل ایدی. اۏ اوزون گئییملی پالتارلار گئیمیشدی. کیتابلاردا اۏخودوغوم درویشلرین گئییمینه اۏخشار پالتارلارې آیاغېنېن اوجوناجان دۆشمۆشدو. هله باشېندا کې بؤرکۆندن، آیرې-آیرې دَبَریشیکلریندن، قۏرخونج هئیکلیندن، یالان اۏلماسېن کۏراۏغلو دا اۏلسایدې قۏرخاردې.
اؤزۆمۆ ایتیرمیشدیم. هئچ بیلمیردیم ألیمی هارایا آتېم. قۏرخومدان یۏرقانې باشېما چکدیم. آنجاق اۏ، پنجرهنی دؤڲدۆ. چېغېرېردېم، آنجاق سسیم چېخمېردې، هله اۆستهلیک لاپ یاواشدان سۏروشدوم: -سیز…کیم…سیز؟ … نه…ایستیر…سیز؟
حتتا ظن إلهدیم کی یاواشدان سۏروشدوغوم بو سۏرغو اۆچۆن سسیم چېخمامېشدې. آنجاق اۏ باشېنې پنجرهدن ایچهری سۏخاراق دئدی:
-من کیمَم؟ ها… ها… ها… ایندی گؤرسهدهرم سنه. دور آیاغا گؤرۆم، دور! تئز اۏل ! وئیسَل- وئیسل دانېشما گؤرۆم! دور آیاغا گیر بو تابېتېن ایچینه. سنه گؤرسهدیم کی من کیمم؟
قۏرخو بۆتۆن سۆموۆکلریمه یئریدی. إلهبیل مچید قاباغېندا اۏنون’لا گؤرۆشمۆشدۆم. تابېتېنې مچیدین قاباغېندا چارپایېنېن اۆستۆنه قۏیموشدو. تابېتېن بیر طرفی درین، اۏ بیری طرفی ایسه کیچیک و دایاز ایدی. قۏرخا- قۏرخا سۏروشدوم:
-عز… را… ئیل… سیز مَڲَر؟
-نه عزرائیل! عزرائیل کیمدی منیم یانېمدا؟ اۏنو من إله آلدادارام ها.- دئیهرک حیرصیندن ساغ ألینی یومروق توتاراق سۏل ألینین ایچینه ووردو. اوزون پالتارلې، ناغېللاردا اۏخودوغوموز، إشیتدیڲیمیز ایبلیسه اۏخشایان، بایقوشا اۏخشار بئله بیر آدام عؤمرۆمده هئچ گؤرمهمیشدیم، آنجاق نهدن’سه سیر-صیفتی إلهبیل کی دئییردی بونو من هارداسا گؤرمۆشم. قۏرخومدان زاغ- زاغ أسیردیم، و بیر ده اۏنون حربه-زۏرباسېنا گؤره باشقا بیر یۏلوم اۏلمازدان تابېتا اوزاندېم. داها بیلمهدیم منی هارایا آپاردې. تابېتېن قېراغی یوموشاق ایدی. ایچینده ایسه، هئچ بیر یوموشاقلېق ایزی گؤرۆنمۆردۆ.
ایندی داها تابېتېن آغزېنې آچېب، منی ده همان مچیدین قاباغېنا گتیرمیشدی.اۏنون آغزېنې آچدېقدا دؤرد گؤزل گئییملی و آغ اۆزلۆ جاوان قېز گؤردۆم. اۏنلار أللرینده شام توتوب، گۆله-گۆله کئچدیلر. اۏ، مچیدین ایچینه کئچیب ألینده آغ کفن ایله گلدی.
ألیمده اۏخودوغوم کیتاب ألیمدن زۆویهرک یئره دۆشدۆ.
موغان
قېش – 1375


c: text/html

text:
ویکیپدیا:بلوکلاما
بلوکلاما قایدالاری — بوتون ویکیپئدیا ایستیفادچیلرینین بیلمهلی اولدوقلاری اساس قایدالارداندیر.
بلوکلاما — ایدارهچیلر و بوروکراتلار طرفیندن هر هانسیسا بیر ویکیپئدیا مقالهسینین رئداکتهسینه و یا ایستیفادچینین فعالیتینه قویولان قاداغادیر.
ایستیفادهچینین بلوکلانماسی[دَییشدیر]
ایستیفادهچینین بلوکلانماسی دئدیکده ایستیفادهچینین قئیدیات یازیسینین، آی.پی عونوانینین و یا آی.پی عونوانلار دیاپازونونون تئکنیکی بلوکلانماسی نظرده توتولور. آی.پی عونوانلار دیاپازونونون تئکنیکی بلوکلانماسی دیگر ایستیفادچیلرین ده ایشینه مانع اولارسا، او زامان بلوکلانما لغو ائدیلیر، لاکین رئداکته قاداغاسی قووهده قالیر.
ایستیفادهچینی بلوکلایان ایدارهچینین مقصدی ایلک نؤوبهده واندالیزمین و ویکیپئدیایا وورولاجاق هر-هانسی ایخلال و زیانین قارشیسینی آلماقدیر. نظره آلماق لازیمدیر کی، بلوکلانما قیصاص یوخ، خبردارلیق و قورویوجو واسیطهدیر. ایستیفادهچینین بلوکلانماسی ویکیپئدیانین و ویکیپئدیا جمعیتینین نورمال فعالیت گؤسترمهسینه قارشی یؤنلمیش حرکتین قارشیسینی آلماقدیر. بلوکلانما مدتی موختلیف اولا بیلر: 15 دقیقه، 1 ساعت، 6 ساعت، 12 ساعت، 24 ساعت و یا بیر نئچه آی. بعضا ویکیپئدیانی قوروماق اوچون ایستیفادهچینی مودتسیز بلوکلاماق لازیم گلیر.
ایستهنیلن ایستیفادهچی دیگر ایستیفادهچینین داورانیشیندا ویکیپئدیا قایدالارینا ضید حاللار گؤردوکده، بو بارهده ایدارچیلری خبردار ائتمهلیدیر. بونون اوچون او، کند میدانی و یا ایدارهچیلره موراجیعت صحیفهلرینده ایدارهچیلره موراجیعت ائده بیلر. حاقیندا شیکایت اولونموش ایستیفادچینین بلوکلانماسی حاقیندا قراری ایدارهچیلر وئریرلر.
بعضا ایستیفادهچینین بلوکلانماسی مسالهسی ایدارهچیلر آراسیندا موباحیثهیه سبب اولور. بونو نظره آلاراق قئیدیاتدان کئچمیش و ویکیپئدیادا معین امهگی اولان ایستیفادهچینین مودتسیز بلوکلانماسی، موطلق خبردارلیقدان و موزاکیرهلردن سونرا اولمالیدیر. ایستیفادهچینین بلوکلانماسی موختلیف سببلردن اولا بیلر. سببلر بلوکلانما سببلری بؤلمهسینده گؤستریلمیشدیر.
بلوکلانما سببلری[دَییشدیر]
- ایستیفادهچی ایستیفاده ائتدیگی بوتون قئیدیات آدلارینی ایستیفادهچی صحیفهسینده گؤسترمهلیدیر. ایستیفادچینین ایستیفاده ائتدیگی بیر نئچه گیزلی قئیدیات یازیسینین (کوکلالارین) اولدوغو آشکارلانارسا؛
- ایستیفادهچی سسوئرمهده بیر-نئچه قئیدیات آدیندان سس وئررسه:
- ایستیفادهچی ویکیپئدیادا اساساً واندالیزمله مشغول اولارسا (مقالهده بوتون متنین سیلینمهسی، مقالهده منبع ایله اساسلانمیش متنین سیلینمهسی، اعتیبارلی قایناغین و ایستینادلارین سیلینمهسی)؛
- ایستیفادهچی دیگر ایستیفادهچیلره قارشی کوبود داورانیب اونلاری تحقیر و تهدید ائدرسه؛
- ایستیفادهچی دیگر ایستیفادهچینی محکمه و یا دیگر فیزیکی شخص ایله هدهلهییرسه؛
- ایستیفادهچی دیگر ایستیفادهچی حاقیندا شخصی معلوماتلاری، اونون راضیلیغی اولمادان ویکیپئدیادا یایارسا (بو قایدا تفتیشچیلره عایید دئییل و اونلار ایستدیکلری ایستیفادهچی حاقیندا موعیَن معلوماتلاری، تفتیشچی حوقوقلارینا اویغون اولاراق ویکیپئدیادا آچیقلایا بیلرلر)؛
- ایستیفادهچی ساختاکارلیقلا مشغول اولاراق، ویکیپئدیادانین نورمال ایشینی پوزارسا.
بلوکلاما مودتی ایدارچی طرفیندن سربست اولاراق تعیین ائدیلیر.
ویکیپئدیادا تعقیب[دَییشدیر]
ایستیفادهچی اؤز حرکتلری ایله دیگر ویکیپئدیا ایستیفادهچیسینه و یا ایستیفادهچیلر قروپونا، اونلارا دولت، حوقوق، محکمه اورقانلاری و یا فیزیکی شخصلر طرفیندن سیاسی، دینی و یا دیگر تعقیبلره معروض قویماقلا زیان وئرمیشدیرسه، او زامان همین ایستیفادهچی خبردارلیق ائدیلمهدن، مودتسیز اولاراق ویکیپئدیادا بلوکلانیر.
ویکیپئدیادا ساختاکارلیق[دَییشدیر]
ویکیپئدیادا ساختاکارلیق قبول اولونمور و ساختاکارلیق ائتمیش ایستیفادهچی، ساختاکارلیغی ثوبوت اولونارسا تئز بیر زاماندا بلوکلانیر. ویکیپئدیادا ساختاکارلیق دئدیکده آشاغیداکی فعالیتلر نظرده توتولور:
- موزاکیرهلر زامانی باشقالارینین یازیلارینین سیلینمهسی، دَییشدیریلمهسی؛
- ایستیفادهچینین اؤزونون - آرتیق شرح وئریلمیش یازیلارینین معنالارینین دَییشدیریلمهسی و گیزلدیلمهسی، موختلیف متنلری کئچمیش موزاکیرهلره داخیل ائتمکله یانلیش فیکیر یارادیلماسی؛
- مقالهده دَییشدیرمه زامانی بیلهرکدن اعتیبارلی قایناقلارین دَییشدیریلمهسی؛
- مقالهده دَییشدیرمه زامانی بیلهرکدن ساختا قایناقلارین (ایستیفادهچینین ایدیعا ائتدیگی فیکیرلرین اصلینده اولمادیغی منبعلر) یازیلماسی؛
- سسوئرمه زامانی باشقاسینین عوضینه سسوئرمه.
مؤلیف حوقوقلارینین پوزولماسی و پلاگیات[دَییشدیر]
ویکیپئدیایا مؤلیف حوقوقلاری ایله قورونان بیلگینین، فایللارین مؤلیفین ایجازهسی اولمادان و یا منبع گؤستریلمهدن داخیل ائدیلمهسی قاداغاندیر. بئله کی، مؤلیف حوقوقلارینین پوزولماسی و پلاگیات گلهجکده ویکیپئدیایا قارشی موختلیف حوقوقی چتینلیکلرین باشلانماسینا سبب اولا بیلر کی، بو دا ویکیپئدیانین آدینا خلل گتیره بیلر.
اگر هر-هانسی متنده مؤلیف حوقوقلاری باخیمیندان موباحیثه یارانمیشدیرسا، ایلک آددیم همین متنین مقالهدن چیخاریلماسی اولمالیدیر.
مؤلیف حوقوقلارینین پوزولماسینی آشکار ائتمیش ایستهنیلن ایستیفادهچی، همین متنی سیلمک ایختیارینا مالیکدیر. خبردارلیقلارا باخمایاراق، مؤلیف حوقوقلارینی پوزاراق متنلرین ویکیپئدیادا یئرلشدیریلمهسی ایله مشغول اولان ایستیفادهچیلر، لاییحهنین موحافیظه ائدیلمهسی مقصدی ایله بلوکلانا بیلرلر.
عدالتلی ایستیفاده (“فایر-اوسئ”) لیسانسی ایله شکیللرین شخصی صحیفهلره قویولماسی قاداغاندیر. بونو آشکار ائتمیش ایدارهچی، شکیلی اؤزو سیلمک و یا بو بارهده ایستیفادهچییه اونون موزاکیره صحیفهسینده خبردارلیق ائتمک حوقوقونا مالیکدیر. اگر خبردارلیقلاردان سونرا دا ایستیفادهچی “فایر-اوسئ” لیسانسی ایله شکیللردن ایستیفادهیه داوام ائدرسه، بو زامان او بلوکلانا بیلر. دیگر طرفدن، ایدارهچی شکیلی ایستیفادهچی صحیفهسیندن سیلهرک، صحیفهنی موعیَن مودته دَییشدیرمهلر قاباغیندا موحافیظه ائده بیلر.
ایستیفادهچیلرین آدلاری[دَییشدیر]
ویکیپئدیادا قئیدیاتدان کئچرکن ایستیفادهچی اؤزونه پروکاسیا مقصدیله، تحقیرائدیجی و یا ادبسیز آد سئچمیشدیرسه، او زامان او، ایدارهچی طرفیندن بلوکلانا بیلر. همین ایستیفادهچیلرین شخصی و موزاکیره صحیفهلرینه خبردارلیق شابلونو قویولور.
یئنی ایستیفادهچیلرین آدلاری، آرتیق ویکیپئدیادا فعالیت گؤسترن ایستیفادهچیلرین آدلارینا چوخ بنزدیکده ده قئیدیات یازیلاری ایدارهچیلر طرفیندن بلوکلانمایا معروض قالیرلار.
اورتاق ایستیفادهچی آدلاری[دَییشدیر]
اورتاق ایستیفادهچی آدلارینا ویکیپئدیادا ایجازه وئریلمیر. اونلار آشکارا چیخاریلان کیمی، درحال و مودتسیز بلوکلانیرلار. اورتاق ایستیفادهچی آدی دئدیکده، عینی آدین بیر نئچه نفر طرفیندن ایستیفادهسی نظرده توتولور. اورتاق ایستیفادهچی آدلارینا ویکیپئدیادا احتیاج یوخدور. بئله کی، قئیدیاتدان کئچمهیَن آنونیم ایستیفادهچیلرده مقالهلرین رئداکتهسینده ایشتیراک ائده بیلرلر. دیگر طرفدن ویکیپئدیادا قئیدیاتدان کئچمک چوخ آساندیر و ایستیفادهچی قئیدیات زامانی گؤستردیگی الکترون عونوانینی گیزلهده بیلر.
آدی و رمزی اینترنتده یئرلشدیریلمیش هر هانسی ایستیفادهچی آدی دا "اورتاق ایستیفادهچی آدی" حساب اولونور و بئله حال آشکار اولونموشدورسا، ایدارهچینین همین ایستیفاده چی آدینی بلوکلاماق ایختیاری واردیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
واشینگتندا تۆرک میراثی آیی
"واشینگتندا تۆرک کؤکنلی آمریکالیلار تحصیل، مدنیت، اقتصاد و توپلوموموزون شهر حیاتی گلیشیمینده اؤنملی بیر رول اویناییمیشدیر"
آمریکانین باشکندی واشینگتنون بلدیه باشقانی موریل بوزر، اکتبر آیینی "تۆرک میراثی آیی" اعلان ائتدی.
موریل بوزر، ایمضالادیغی بیلدیرگهده ۱۱ ایل اؤنجه اکتبر آییندا یئنه "تۆرک میراثی ایلی" اعلان ائدیلدیگینی بیلدیررک،
"بو دؤونمده، تۆرک و تۆرک اولمایان آمریکالیلار آراسیندا کؤرپو قورولدو" ایفادهسینی ایشلتدی.
تۆرکیه و آمریکانین گئچمیشدن بری گوجلو متفیقلر اولدوغونو وورغولایان بوزر، "واشینگتندا تۆرک کؤکنلی آمریکالیلار تحصیل، مدنیت، اقتصاد و توپلوموموزون شهر حیاتی گلیشیمینده اؤنملی بیر رول اویناییمیشدیر" دئدی.
باشقان بوزر واشینگتن و اطراف ایالتلرده ۲۰ میندن چوخ تۆرک کؤکنلی آمریکالینین یاشادیغینا، آنکارا ایله واشینگتنون "قارداش شهرلر" اولدوغونا دقت چکدی.
باشکند واشینگتن، هر ایل اکتبر آیینا دیسی آمریکا-تۆرک درنهگی (آتا-دیسی) طرفیندن تشکیل ائدیلهن تۆرک فستیوالینا دا ائو صاحبلیگی ائدیر.
بو ایل ۲۰.جی دفعه تشکیل اولوناجاق تۆرک فئستیوالی، ۱۶ اکتبردا پنسیلوانیا جادهسینده گئچیریلهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر
ترت فیلملری اوسکار یاریشیندا
ترت یاپیمی و ترتنین دستگی ایله چکیلهن فیلملر دونیا سینماسینا دامغا وورماماغا داوام ائدیر
آنتالیایا گلن توریست ساییسیندا رکورد آرتیش وار
دنیزی، قومو، گونشی، قدیم شهرلری، تاریخی یاپیلاری، طبیعی گؤزللیکلری و ساغلیق توریزمی ایله آنتالیایا قیش مؤوسومونده ده موختلیف اؤلکهلردن گلنلرین ساییسی آرتاراق داوام ائدیر


text:
برایان کریستانته
برایان کریستانته (اینگیلیسجه: Bryan Cristante) (دوْغوم:۳ مارس ۱۹۹۵ (۲۷ یاش) سان ویتو ال تالیامنتو) بیر فوتبالیست. ا. اس. رم فوتبال کولوبو و ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Bryan Cristante". Atalanta. Archived from the original on 2018-06-12. Retrieved 13 June 2018.
{{cite web}}: More than one of
|accessdate=and
|access-date=specified (help)
قارداش پروژهلرده برایان کریستانته گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- CS1 errors: redundant parameter
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۹۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
- بنفیکا کولوبونون اویونچولاری
- دلفینو پسکارا کولوبونون اویونچولاری
- اتالانتا کولوبونون اویونچولاری
- ا.اس. رم کولوبونون اویونچولاری


text:
`اسماعیل صبری یعقوب` نتیجهلر
خبرلر [37]
- مالزی شاهی تورکیهیه گلیر
- چاتاکلی: ۱۴۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- کارا اسماعیل اوغلو: "آوروپادا بیر چوخ لاییحهده تورک مقاطعه چیلرین ایمضاسی وار"
- سیها کامئرالارینین اۆرهتیمی داوام ائدیر
- چاتاکلی: بو ایل تروریستلر اوچون ۲۰۲۱ ایلیندن داها پیس اولاجاق
- تورکیهنین نؤوبتی اویدوسو – "تورک سات 5ب" دسامبردا اوزایا گؤندریلهجک
- "اؤلکهمیزین سرحدلرینه دایانمیش بؤیوک بیر کؤچ آخیمی یوخ"
- اسماعیل هنیه طالبان-ین سیاسی بوروسونون باشچیسی ایله گوروشوب
- تورکیه-نین "روکتسان" شیرکتی محصوللارینین بیر حیسهسینی بنگلادشه صادر ائدهجک
- عادل کارا اسماعیل اوغلو:"قاطاریمیزی بو ایل خالقیمیزین خیدمتینه وئرجییک"
- مولود چاووش اوغلو مراکش-لی همکاری ایله تلفونلا دانیشیب
- مولود چاووش اوغلو: "یونانیستان اولوسلار آراسی حقوقو سایماسا، ضرر چکر"
- تورک هاوا یوللاری بلاروسا اوچوش سفرلرینی آرتیریر
- مولود چاووش اوغلو الجزایر-ده
- مولود چاووش اوغلو الجزایر-ده سفردهدیر
- ۴ پلیس حیاتینی ایتیردی
- ساوونما و هاواچیلیقدا رکورد
- تورک هلیکوپتری ایلک اوچوشونو ائتدی
- ملت وکیللری آند ایچیر
- ژنرال تمل عفرینده


text:
`لاهور` نتیجهلر
خبرلر [13]
- اتوبوس نفت تانکری ایله توققوشدو، ۲۰ نفر اؤلدو
- بیشکئک، ان چیرکلی هاوالی شهر اولدو
- زلزلهده اؤلنلرین ساییسی آرتیر
- هیندیستان-پاکیستان آراسیندا قاتار سفرلری برپا اولوندو
- نواز شریف: قاییدیب حبسه گیرهجهیهم
- نواز شریفین پارتیسیندن 100دن چوخ اینسان گؤز آلتینا آنیلیب
- پاکیستان ایچ ایشلر ناظیری سیلاحلی سالدیریا اوغرادی
- پاکیستان-دا اتوبوس قضاسی: 24 نفر اولدو
- پاکیستاندا آرا سئچیمی شریفین خانیمی گولسوم نواز شریف قازاندی
- بیر پاتلاما 8 اؤلو
- اؤلو ساییسی آرتدی
- حلب شهرینده یاشانانلارا تورکیه بؤیوک میللت مجلیسی ده اعتراض ائتدی
- پاناما سندلری پاکیستانی قاریشدیردی


text:
فیفا
فیفا (فرانسه دیلی:Fédération Internationale de Football Association) — مرکزی سوئیسین زوریخ شهرینده اولان، دۆنیانین ان بؤیوک ایدمان تشکیلاتی.
فیفا، هر دؤرد ایلدهن بیر فیفا دۆنیا کوبوکو، هر ایکی ایلدهن بیر فیفا کونفدراسیلار کوبوکو و هر ایل فیفا کلوبلار آراسی دۆنیا چمپیوناتی تورنمنتلرینی تشکیل ائدیر.
ایندییه قدر قوروما ۷ نفر باشچیلیق ائدیب. فیفا-نین ایندیکی پرزیدنتی سپ بلاتر تشکیلاتین سککیزینجی رهبریدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
فیفا ۱۹۰۴-جو ایلده یارادیلدی. بو موختلیف اؤلکهلرین تاخیملاری آراسیندا علاقهلرین گئنیشلهنمهسینه چوخ تأثیر گؤستردی. ۱۹۰۸-جی ایلده فوتبول ایلک دفعه اولیمپییا اویونلاری پروقرامینا داخیل ائدیلدی.
۱۹۰۸ و ۱۹۱۲-جی ایللرده کئچیریلهن اولیمپیادالارین ایلک فوتبول تورنیرلرینده آنجاق آوروپا قیتهسینین تمثیلچیلری ایشتیراک ائدیردیلر. ۱۹۰۸-جی ایلده بو تورنمنته ۸، ۱۹۱۲-جی ایلده ایسه ۱۲ تاخیم قاتیلمیشدیر. هر ایکی تورنمنتین غالیبی فوتبولون یاراندیغی حساب اولونان اؤلکهنین تمثیلچیلری - اینگیلیس - اولدولار. واخت کئچدیکجه دیگر اؤلکهلرین تمثیلچیلری ده بو تورنمنتده فرقلهنمهیه باشلادیلار. ۱۹۲۰-جی ایلده بلژیک، ۱۹۲۴-جو ایلده ایسه اروگوئه میلّیسی بیرینجی اولدو.
اؤتن عصرین ۲۰-جی ایللرینده بیر چوخ اؤلکهلرده فوتبول هوسکار اویونوندان پئشکار اویونونا چئوریلمهیه باشلادی. اولیمپییا اویونلاریندا اساساً هوسکار فوتبولچولاردان عبارت میلّی تاخیملار ایشتیراک ائدیردیلر. پئشکار اویونچولارین ایشتیراک ائتدیی داها نفوذلو تورنمنتین تشکیل اولونماسینا ضرورت یارانمیشدی. بو بارهده اوللر ده موختلیف تکلیفلر ایرلی سورولوردو. ۱۹۲۰-جی ایلین آپریل آییندا فیفا-نین آنتورپن شهرینده کئچیریلهن کوْنقره سینده دۆنیا بیرینجیلیینین کئچیریلمهسی اصولاری موذاکیره اولونوب رازیلاشدیریلدی. تشببوسون ایده مؤلّفی فرانسه فوتبول فدراسییاسینین باشکانی ژول ریمه ایدی. ائله همین کونقره ده او، فیفا-نین باشکانی سئچیلدی، تورنمنته ایسه اونون آدی وئریلدی.
۱۹۲۸-جی ایلده فیفا-نین کوْنقره سی دؤرد ایلده بیر دفعه فوتبول اوزره دۆنیا چمپیوناتینی کئچیرمیی قرارا آلدی. یاریشلارین رسمی آدی بیر نئچه دفعه دییشدیریلمیشدیر ("فیفا دۆنیا کوبوکو"، "ژول ریمئ"، "دۆنیا کوبوکو - ژول ریمه کوبوکو" و نهایت، یئنه "فیفا دۆنیا کوبوکو"). برازیلیالیلار اۆچونجو دفعه دۆنیا چمپیونو اولانادک یاریشلارین غالیبینه یونان اساطیر غلبه ایلاههسی ساییلان نیکانین فیقوروندان عبارت اولان، خالص قیزیلدان حاضیرلانمیش (۱ کیلوگیرم ۸۰۰ گیرم آغیرلیغیندا) کوبوک وئریلیردی. برازیلیالیلار بو یوکسک اؤدولی همیشهلیک صاحب اولدوقدان سونرا چمپیونا تقدیم اولونماق اۆچون یئنی اؤدول - فیفا-نین "دۆنیا کوبوکو" تأسیس ائدیلمیشدیر.
ایلک دۆنیا چمپیوناتی ۱۹۳۰-جو ایلده اؤز ایستیقلالیتینین ۱۰۰ ایللیینی قئید ائدن اروگوئه دا کئچیریلدی. میدان صاحبلری بوتون ایشتیراکچیلارین خرجلرینی اؤدمیی و تورنمنتین آچیلیشینادک یئنی، ایری ایستادیوم تیکمیی عهده لرینه گؤتورموشدولر.
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- ^ "Fédération Internationale de Football Association". Filmcircle.com. 11 June 2014. Archived from the original on 8 October 2014. Retrieved 11 June 2014.
- ^ FIFA.com. "FIFA Committees - FIFA Council - FIFA.com". Archived from the original on 28 April 2015. Retrieved 19 December 2016.
{{cite web}}: More than one of
|accessdate=and
|access-date=specified (help); More than one of
|archivedate=and
|archive-date=specified (help); More than one of
|archiveurl=and
|archive-url=specified (help)


text:
`الکترونیک ویزا مراجعت سیستمین` نتیجهلر
خبرلر [104]
- بولغاریستان وطنداشلارینا ویزا معافیتی
- گورجوستان، آوروپا بیرلیگینه قاتیلماق اوچون مراجعت ائدیر
- آمریکایا ایشلهین افغانیستانلیلار هله ده ویزا گؤزلهییر
- افغانیستان وطنداشلارینین باشووروسو رد ائدیلدی
- اردوغان، میللی ایکس ری جیهازینی اینجهلهدی
- تورکیهنین ایلک ربات اویونچوسو: آیپئرا
- سلاحلی انسانسیز قورو آراجی بارکان یولدا
- سلیمان سویلو ایلوا جانسون ایله گؤروشوب
- اؤزبکستان، بعضی اؤلکه وطنداشلارینا ویزاسیز سفر حاقی تانیدی
- ایسرائیل ایله ویزانی قالدیران ایلک عرب اؤلکهسی امارات اولدو
- تورکیه 11 اؤلکه نی ویزادان آزاد ائتدی
- بعضی آوروپا اؤلکهلرینه تطبیق ائدیلن ویزا رژیمی لغو اولونوب
- گیزملی خستهلیک جان آلمایا داوام ائدیر
- ویزا معافیتی بوگون باشلاییر
- تورکیهده خاریجیلره ویزا مدتی 10 ایله چیخاریلیب
- "بیر میللت ایکی دؤولته یاراشان اولدو!"
- روسیا، تورک وطنداشلارینا ویزانی قالدیراجاق
- اردوغان: نه قدر صمیمی اولدوغونو گؤرهجییک
- چاووش اوغلو – لاوروو ایله آنتالیا-دا گوروشدو
- تورکیه ایله روسیا پاسپورت سوز سیاحتی موذاکیره ائدیر


text:
قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی
قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی (تورکیه تورکجهسی: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) و یا قوزئی قیبریس (تورکیه تورکجهسی: Kuzey Kıbrıs)، قیبریس آداسینین قوزئی قیسمتینده بیر تورک اؤلکهسیدیر.
تاریخ (اؤتک)[دَییشدیر]
۱۹۷۵-جی ایلدن ۱۹۸۳-جو ایلهدک قیبریس تورک فدراتیو دؤولتی تورکیه تورکجهسی: Kıbrıs Türk Federe Devleti آدینی داشیمیشدیر.
۱۹۸۳-جو میلادی ایلینده قیبریس آداسینین تورک ایجتیماعیسینین مسکونلاشدیغی قوزئی حیسهسینده یارادیلمیش و اۇلوسلار آراسی عالمده تورکیه دن باشقا هئچ بیر دؤولت طرفیندن تانینمایان دؤولت قۇرومو.[۵] ۱۹۷۴-جو ایلده یونان میلتچیلرینین قیامیندان سوْنرا تورکیه طرفیندن آداداکی تورک ایجماعسینین تهلوکهسیزلیگینی قوروماق آماجی ایله حیاتا کئچیریلن ساواش موداخیله نتیجهسینده تورک اوْردوسونون نظارتینه کئچن توْرپاقلاردا یارادیلمیشدیر.
آدانین اۆچده بیر حیسّهسینه نظارت ائدیر. دۆنیا دؤولتلری مۆناقیشهنین حۆقوقی حلینه قدر قوزئی قیبریسی رسماً تانیماق ایستهمیرلر. بۇنونلا بئله، قوزئی قیبریس ایله بیر چوْخ دؤولتلر غئیری-رسمی ایقتیصادی و مدنی علاقهلر ساخلاییرلار. قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی ایسلام کونفرانسی تشکیلاتینا مۆشاهیدهچی عۆضوو کیمی داخیلدیر.[۶]
قاباقلار پاکیستان و بنقلادش قوزئی قیبریسی مۆستقیل دؤولت کیمی تانیمیش، سوْنرادان بۇندان ایمتیناع ائتمیشلر.
قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی اهالیسی تقریباً ۲۶۰ مین نفردن چوْخدور. اهالینین چوْخو یئرلی ائتنیک تورکلردیر. بیرده، بللی قدر آنکلاولاردا یاشایان قیبریس یونانلیلاری و مارونیتلر ده واردیر.
قوزئی قیبریسین باشکندی لفکوشادیر (تورکیه تورکجهسی: Lefkoşa، یونانجا: Aeukwσίa). قوزئیدا دیپکارپاز، غربده گؤزلیورد، گونئیده آکینچیلارا دوْغرو قوزئی قیبریس توْرپاقلاری یاییلیر. قوزئی قیبریس تورک جومهوریتی ایله آدانین یونان حیصّهسی آراسیندا بیرلشمیش میلتلر قورومونون صولحمراملی قووهلرینین یئرلشدیریلدیگی بوفر زوناسی – "یاشیل خط" اینگیلیسجه: Green Line واردیر. گونئیده قیبریس جومهوریتی ایله همسرحددیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Declarationوارد نشدهاست
- ^ TRNC SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ "KKTC". Turkish Ministry of Economy. Retrieved 28 July 2015.
- ^ "Saatler geri alınıyor!". Yeni Düzen. Retrieved 18 October 2017.
- ^ "Pctime.com.tr". Archived from the original on 2014-04-28. Retrieved 2017-03-27.
- ^ – Antiwar.com


text:
پائولو روبرتو فالکائو
پائولو روبرتو فالکائو (اینگیلیسجه: Paulo Roberto Falcão) (دوْغوم:۱۶ اکتبر ۱۹۵۳ (۶۹ یاش) Abelardo Luz) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Paulo Roberto Falcão – Statistics". National-Football-Teams.com. Retrieved 22 October 2015.
قارداش پروژهلرده پائولو روبرتو فالکائو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایکینجی گؤیتورک-ساسانی ساواشی
ایکینجی گؤیتورک-ساسانی ساواشی(اینگیلیسجه: Second Perso-Turkic War) غربی گؤی تورک خاقانلیغی و ساسانیلر قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.اورتا آسیا یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو ساسانیلر غلبهسیله بیتمیشدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Pourshariati (2008), p. 139
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Second Perso-Turkic War»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ایکینجی گؤیتورک-ساسانی ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یئنی میلاد ایلی مبارک اولسون
۲۰۱٩- جو ایل دئکابر آیینین ۷-ده شنبه گونو آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا قئیدیاتدا اولان ایرانلی مهاجیرلر جمعیتینین قادینلار تشکیلاتینین واسطهسیله (۲۰۲۰-جی) یئنی ایلین گلیشی مناسیبتی ایله جمعیتین قرارگاهیندا مراسیم کئچیریلدی. بو تدبیرده بیر سیرا آذربایجان دئموکرات فیرقهسی عضو و طرفدارلاری، هابئله قوناقلار اشتراک ائدیردیلر. بو مراسیمده خصوصی ایله جهانگیر و رافیق جهانگیروف(آذربایجانین مشهور بستکاری جهانگیر جهانگیروفون نوهلری) قارداشلاری دا اشتراک ائدیردیلر.
ایلک نؤوبهده ایرانلی مهاجیرلر جمعیتینین صدری فیریدون ابراهیمی یولداش مراسیم اشتراکچیلارینی تبریک ائتدی. سونرا او، اختصارلا تدبیر ایشتیراکچیلارینا جمعیتین بیر ایل عرضینده گؤردوگو فعالیتی ایضاح ائتمکله یاناشی، قارشیدان گلن یئنی ایلین هر کس اوچون شن و اوغورو ایل اولماسینی آرزولادی.
سونرا آذربایجان دئموکرات فیرقهسینین صدری دؤکتور عادیله چئرنیک بلند مراسیم اشتراکچیلارینی ۲۰۲۰-جی یئنی ایل مناسیبتیله تبریک ائدیب و دئدی: -اومید ائدیرم یئنی ایل بوتون دونیا، خصوصی ایله ایران خالقلارینا صلح، آزادلیق و امین-آمانلیق ایلی اولسون. بو یئنی ایلده ائله بیر شرایط یارانسین کی، دونیانین هر بیر یئریندن بوتون وطنسئور مهاجیرلر وطنه قاییدیب و آزاد-دئموکراتیک شرایطیده یاشایا بیلسینلر.
ایرانلی مهاجیرلر جمعیتینین قادینلار تشکیلاتینین صدری پوهن مؤمونات خانیم ییغینجاق اشتراکچیلارینی ساملایاراق، اونلاری یئنی ایل مناسیبتی ایله تبریک ائدیب و جمعیتین مادی- معنوی فعالیتینده امگی اولان هر کسه اؤز تشکورونو بیلدیردی.
مراسیم اشتراکچیلارینین آراسیندان بیر نئچه نفر ده چیخیش ائدهرک، ییغینجاقدا اشتراک ائدنلره بایرامی تبریک دئیهرک تدبیر اشتراکچیلارین هر بیرینه یئنی ایلده موفقیت و خوشبختلیک آرزولادی.
تدبیرین داوامیندا فریدون ابراهیمی یولداش مراسیم اشتراکچیلاری طرفیندن تشویق ائدیلهرک آلقیشلاندی. سونرا او، جمعیتین سیرالارینا قبول اولان اوچ نفر یئنی عضولره ایرانلی مهاجیرلر بیرلیگینین عضولوک کارتینی تقدیم ائتدی.
مراسیم موسیقی و رقصله داوام ائتدی. شنلیگین داوامیندا خانیم روح انگیز موسوی و طاهره مرادوا( روبابه مرادوانین باجیسی) اؤز گؤزل نغمهلری ایله تدبیر اشتراکچیلارینی سئویندیریب و روحلاندیردیلار. بئلهلیکله بایرام شنلیگی بیر نئچه ساعت داوام ائتدی.


text:
Audio-Video
Audio-Video
اوز آنا Dilimizdə Dua Oxuyaq
یک لقیش سین، ای منیم اللهم! هقیقتن، سَنین بو بَندَن و بو کَنیزین سِنین مِرحِمتینین کُلگِسینِ داکسیل اولوب و سِنین لوتف و سِخاوتینل قوووشوبلار. یا رب! سئنین بو دونیاندا و میل کوتوندا اونلارا یاردیم ایل و اوز کرامات و فزللینل اونلارا هر چیر خئییر-برهکت قیسمت ایله. یا رب! Onları Sənə bəndəlikdə müvəffəq eylə و Sənə xidmətdə onlara yardım et. اونلارا ایزن ور کی، سئنین آدینین بو دونیادا نیشانهلی اولسونلار. بو دونیادا و آکسیراتد توکنمز بیکسیشلرینل اونلاری هیفز ایله. یا رب! اونلار سئنین مرهمت سئلتنتین یاالواریر و سئنین تکلیک هوکمرانلیغینی دیلیرلر. هقیقِتِن، اونلار سِنین هوکمون ایتا اِتِمِکلِ ایولِنیبلِر. Onları sonadək ahəng و birlik nişanələri eylə. هقیقتن، سِن قدیرسان، هر یِردَه وار اولان و قووووتلیسِن!
-ابدول-بهاء عباس
Nigah Duaları
Nigah Duaları


text:
آمئریکا هئیئتی آغدام’داکی شاهبولاق قالاسینی زیارت ائتدی
آمئریکا بیرلشمیش دؤولتلر خزر پولیتیکالاری مرکزی هئیئتینین ائرمنی ایشغالیندان قورتاریلان آغدام شهرینه زیارتی داوام ائدیر.
هئیئتین، آغدام شهرینه ۱۰ کیلومئتر اوزاقلیقدا، شاهبولاق کندی یاخینلاریندا بولونان شاهبولاق قالاسینی زیارت ائتدیگی بیلدیریلدی.
قالا، قاراباغ خانلیغی’نین قوروجوسو پناهعلی خان جاوانشیر طرفیندن ۱۷۵۱-۱۷۵۲’ده یاپدیریلمیشدیر.
قوناقلارا قالانین تاریخی حاققیندا قاپساملی بیلگی وئریلدی. آیریجا زیارتچیلره آغدام تاریخ و یئرهل کولتور موزهسی’ندن گتیریلهن سرگیلر گؤستهریلدی.


text:
هپاتیت آ
هپاتیت آ (خالق آراسیندا "ساریلیق" دئییلیر) ویروسو ان چوخ چیرکلی سولاردان کئچدیی اۆچون یای آیلاریندا بۇ خستهلییه توتولانلارین ساییندا حدسیز درجهده آرتیم گؤرونور. یاخشی یویولمامیش تروزدن، هوووز و دنیز سویوندان دا هپاتیت آ ویروسونا یولوخما ریسکی داها چوخدور. هپاتیت آ خستلیینین سیمپتوملاری: سولغونلوق، سارالما، حالسیزلیق، اورک بولانتیسی، تئمپئراتور و سیدیک رنگینین توندلشمهسی.
خستهلیکدن قورونما اصوللاری[دَییشدیر]
خستهلیکدن قورونماق اۆچون هکیملر طرفیندن اوشاقلارا پئیوندین اوْلونماسی توصیه ائدیلیر. آچیق یئرلرده ساتیلان یئمکلری یئمهمک، تمیز سو ایچمک، علین گیگیئناسینا خصوصی دقت ائتمک باشلیجا قورونما عامللریندن ساییلیر.
هکیملر بۇ خستلیین ان یاخشی موالیجهسینین استراحت ائتمک اوْلدوغونو وورغولاییر. بوندان علاوه هکیم طرفیندن توصیه ائدیلهن پرئپاراتلاری واختلی-واختیندا قبول ائتسهلر تئز زاماندا ساغالماق اولار.
بو گون هپاتیت آ خستلییندن تام قورونمانین ان تأثیرلی یولو پئیوند ائدیلمهدیر. پئیوندین قورویوجولوغو ۹۴ – ۱۰۰% اوْلوب تأثیرینی تخمیناً ۲۰ ایل ساخلاییر. بۇ سببله جمعیتده، رئستورانلاردا، حربی حیسهلرده، خستخانالاردا، فابریکلرده، اینتئرنات مکتبلرینده، کؤرپهلر ائولریده، قوجالار ائویندئ و باشقا تشکیلاتلاردا ایشلیهن بوتون متبخ پئرسونالینین هپاتیت آ اینفئکسییاسینی داها اول کئچیریب-کئچیرمدیی معین اوْلونولمالی و پئیوند ائدیلمهسی اویغون گؤرولهنلرین پئیوند ائدیلمهسی تعمین ائدیلمهلیدیر.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "هپاتیت خستهلیگی". Archived from the original on 2011-05-27. Retrieved 2011-05-27.


text:
جیلولوق
جیلولوق یا دا جیلولوق فاجیعهسی — ۱۹۱۸-جی میلادی ایلین مارس آییندا، مینلرجه آذربایجان تورکلری، اوزللیکله اورمیه، خوی و سالماس شهرلرینده یاشایانلارین ائرمنیلر و جیلولار (آسوریلار) طرفیندن سویقیریما معروض قالدیقلاری حادیثه.
بو سویقیریم دا 200 مین الی 500 مینه یاخین آذربایجانلی شیعه موسلمان اوْلدورولموشدور.[۱] قتله یئتیشنلر او زامانلار گونئی آذربایجاندا یاشایانلارین یوزده 15 ین شامیل اولوردو[۲].
تاریخی زمینهلر
ایرانین او زامان شورایمیلّی مجلیسینین نومایندهلریندن اوْلان یحیی دولت آبادی بئله یازیر: ایللر بویو عوثمانی دولتینین ائرمنیلری، یانی (داشناکسیون فرقهسی)عثمانلی دؤولتیینن علئیهینه فعالیت و ایش آپاریلار. عثمانلی دولتی اونلارین تؤرتدیگی فسادلارا قارشی چیخیب اونلارین حرکتلرینین قارشیسین آلدی. نئچه ایل بوندان اؤنجه وان جنگینده عثمانلی قوْشونو ائرمنیلرین حملهسی ایله اوزبهاوز اوْلدو. بۇ هوجوملار روسلارین حیمایتیایله ائرمنیلرین اوغور ايله باشا چاتیر. بۇ جنگ ده روسلار قازاناندان سوْنرا موسلمانلاری اؤلدوروب و اونلارین یوردلارین تالاییب اونلارین ناموسلارینا تجاوز ائتدیلر عثمانلی قشونودا اونلارین اینتیقامی اۆچون روسلارلا ایش بیر اوْلان ائرمنیلری توتوب و اونلاری طرد ائدی[۳]
آذربایجان تورکجهسینده و عوثمانی تورکجهسینده جیلو آدلانان ائرمنیلر و تورکیه آسوریلاری، بیرینجی دونیا موحاریبهسینده عثمانلی حوکومتینه ضربه وورماق قصدی ایله روسلارلا ال بیر اوْلوب عثمانلی حوکومتینه قارشی چیخدیلار. عثمانلی حوکومتی بۇ توطئهدن خبری اوْلوب فیتنهنی سوندروب و قالان آسوریلر و ائرمنیلر باتی آذربایجان اوستانینده اوْلان اورمیه و سالماس شهرلرینده یئرلشیبلر. اونلار مسیحی بیر حوکومت یاراتماق نیتایله بۇ منطقهده ساکین اوْلان زامان نیظامی قووهلر تشکیل ائدیب سیلاحلانیب، ایلک اونجه روسیه و سوْنرالار (روسیه آذربایجان توْرپاقلارین ترک ائدندن سوْنرا) بریتانیا کؤمکلیکلری ایله 10 مین نفری ارتش تشکیل ائدیب و ایران حوکومتین ضعیفلیگیندن ایستفاده ائدیب، 1396 جی شمسی ایلینده اورمیه شهرینی ایشغال ائدیرلر.[۴][۵]
اورمیه شهرینین مسیحیلری روسلارین بۇ شهره گیریشیندن اوزلرینی اونلارا ساری یاخینلادیب و کوردلرین ائتدیگی اذیته گؤره موسلمانلاری شهرده و کندلرده اذیت وئریب و بۇ مساله موسلمانلار آراسیندا بیر بویوک راحاتسیزلیقا باعیث اوْلدو. موسلمانلار روسلارین قورخوسونان بۇ مسالهنی دیله گتیره بیلمهمیشلر[۶]
بازیل نیکتین روسون کونسول اورمیه شهرینده ائرمنی لر و جیلولارین عوثمانیدن گلمهلرین من تانیدیغیم ایران کیتابیندا بئله یازیب: آسوریلرین روحانی باشچیلاری مارشیمون آدیلا بیر آدام ایدی. بۇ زامان روس ژنرالینی گؤرمک، اونونلا البیراوْلوب و تورکلره قارشی اوْلان ساواشلاردا شیرکت ائتمک اۆچون گلمیشدی. نستوری قبیلهلرینین روحانی باشچی سی مارشیمون دور. بونلار سانجاق و گیاور و وان ویلایتینده ساکینیدیرلر. نستوریلرین ایجتماعی باخیمیندان اوز قونشولاری اوْلان کوردلرله ائله بیر فرقلری یوخدور. فرقلی لیک فقط بوندا گورونور کی هر طایفانین باشیندا بیر کشیش وار و اونلارین حوکومتی تشکیلاتلاری تقریبا روحانیدی و عشیره صورتینده یاشییرلار. هر قبیلهنین اؤزونه عایید بیر رئیسی وار ملیک آدلانیر بۇ قبیلهلر هئچ بیر زامان ساییلماییب و همیشه تورکیهنین اقتیدارلی مامورلارینان اوزاق گزیب و داغلارین ال چاتمایان یئرلرینده ساکیندیلر. بونلارین سایی شاید 30 الی 50 مین نفر اولا.
مارشیمون نئچه مین نفری بۇ قبایل دن ییغیب و تورکلر ایله ووروشماق ایستهییردی. تورکلرین دئدیگی سؤز بئله اوْلوبدور: مسیحیلری ایستعمارچیلارین علئیهینه دعوت ائتمیشدیلر. کوردلر آزادلیقلا مسیحیلری اولودورمکلرینه و غارت ائتمکلرینه سونوئرسینلر. بونلارا باخمایاراق تورکلر مارشیمونی ایستانبولا دعوت ائدیب اونا ایطمینان وئردیلر. مارشیمون بۇ سؤزلره توجه ائتمهییب و عثمانلی دولتینین علئیهینه ایستیقلال اعلام ائتدی و فقط بیر یول تاپیب اودا روسلاریلا باریشماقایدی.[۷]
عثمانلی امپراطورلوقوندا ائرمنیلرین درجهلری و حوکومت ایشلرینده گیریشلری
آذربایجاندا و آنادولودا ائرمنیلر مالی و جانی امنیتی تامین ائتدیکدن سوْنرا سربازلیغا گئتمکدن معافایدیلار و اَنیاخشی ایشلر ائرمنیلر و آسوریلر اۆچون وئریلمیشدی. حتی ائرمنیلرین بیری بیر دوره عثمانلی امپراطورلوقیندا صدراعظملیگه منصوب اوْلوندو آما روس واینگیلیسین سیاستی ائرمنیلر و آسوریلر عثمانلی دولتینین قارشیسینا چیخارتدی[۸] .
محمد امین رسولزاده ایرانین اینقلاب مشروطه گوزاریشلری کیتابیندا یازدیغینا اساسا 1909-جو ایلده پتروس افندی اورمونون شهبندری عثمانلی رئیسی دیر. پتروس افندی مارشیمونون اولندن سوْنرا مسیحیلرین موسلح قوهلرینین باشچی سی اوْلدو[۹].
عثمانلیلار و کوردلر
سیدضیاءالدین طباطبایی، ایرانین رئیس الوزراسی، خاریجی ایش لر ناظیرلیگینه دستور وئریر ایرانین ایستانبولدا اوْلان سفیری، عوثمانی دولتی اسماعیل آقا سیمیتقو دان حمایت ائتمهسی بارهده، ایرانین اعتراضین عوثمانی دولتینه بیلدیرسین.
1339-جو آیسلده، رجب آییندا انتظام الملک تلگرافدا 14-جو رمزده علی قولو (مشاورالممالک) ایرانین سفیری عثمانلیلارين كوردلره و اسمعیل آقا اۆچون فیشنگ و نئچه یوز توپ یوللاماغینا جیدی صورتده اعتیراض ائدیب و هرجور گيزلي و يا آيدين حیمایت ائتمه مکلرین ایستهییبدیر. عثمانلی نین دولت آداملاری جاوابدا اسماعیل آقا سیمتقودان حيمایت ائتمهدیكلرین سؤیلهییبلر و اونون ایستَگی اوْلان کوردوستان نین ایستقلالینه قارشی اولمالارین بیلدیریبلر.[۳]
مارشیمونون اؤلومو
ایکی و یا اوچ گون اورمو سویقیریمیندان سوْنرا آشوریلر آسانلیقلا بیر بؤیوک شهری اله آلدیلار. مارشیمون اوزوده بۇ سویقیریمایله مووافیق اولمامادیغین دئییردی وایستهییردی بۇ حادیثه دن اوزاق دورا، آما دریندن فیکری سالماسی توتماق و سیمیتقو ایله گوروشمک و بیرلشمکایدی.کسروی یازدیغینا گؤره مارشیمون سیمیتقویا دئییب: "بو زامان کوردوستان آدلانان یئر، بیزیم هامیمیزین یوردو اولوبدور، آنجاق دین آیریلیغی بیزلری بیربیرمیزدن آییریبدیر. ایندی گرک بیرلهشک و بو یئرلری الیمیزه کئچیردیب و بیرلیکده یاشایاق" [۱۰]. سوْنرا دئییب: "بیز سیلاحلی قووه لر یاراتمیشییق، آنجاق آتلیمیز یوخدور، سیز بیزه قوشولسانیز، آتلیلارینیز چوخ اولدوغو اۆچون تبریزه توکولوب اورانیدا آلاریق." [۱۱] بۇ جلسه نین سونوندا هر ایکی نفر بیر بیری ایله ال وئریب و بیربیرینه بیرلشمک مقصدی ایله سؤز وئریبلر. مارشیمون اوتاقدان چیخیب فایتونا اوتوران زامان سیمیتقو اونو نیشان آلیب اوْلدوروب. سیمیتقونون طاپانچاسی سسلهنن زامان کوردلر آسوریلرین هامیسینی اوْلدورلر. بۇ حادیثهدن تکجه بیر-ایکی نفر جانین قورتارا بیلیر[۱۲]
مارشیمونون اؤلوموندن سونرا اورمو شهرینده باش وئرمیش سویقیریم
دوشنبه گونو اسفند آیینین 27-سی، - جی 1296 گونش ایلینده، مارشیمونون سیمیتقو طرفیندن تئرور خبری اورمیه شهرینده یاییلدی. جیلولار بۇ تئرورون کوردلر طرفیندن اولماغینا باخمایاراق، 24 ساعات مودتینده اورمیه موسلمانلارینین علئیهینه عومومی قتلعام تورتدیلر. بیر خالقی کی بۇ چاغیریلمامیش قوناقلاری آچیق اورَگی ایله قبول ائدیب و قوناق سئورلیکده هئچ بیر زاددان چکیلمهمیشلر. بۇ سویقیریم صاباحی گونون گون اورتاسینا قدر داوام ائتدی.[۴] بو تاریخی فاجیعه نتیجهسینده 70 مینه یاخین اینسان اورمیه شهرینده هلاک اوْلوبلار.
"رحمت اله توفیق" اوز کیتابیندا یازیر: میرزا محمود اصولی مجتهد جینابلاری آللاه خاطیرینه و آللاه ریضاسینا گؤره اؤلولرین دفن ائتمهگین ایستهدی. منده اورکدن قبول ائدرک، دوکتور شد موحافیظلری ایله برابر و 100 نفر یاردیمایله صاحیبسیز اؤلولری ائولردن، کوچهلردن ییغیشدیریب، حاج خان مسجیدینین قاباغیندا بویوک یئر قازیب اؤلولرین هامیسین بیر-بیرینین اوستونه ییغیب، توپراغا تاپشیردیق.[۱۳]
سید محمد پیشنمازین اؤلدورولمهسی
نئچه نفر سید محمد پیشنمازین ائوینه گیریب و اسلحه ایستهییبلر. او جیلولارین جاوابیندا دئییب: آغالار سیزین اؤزونوزده بیلیرسینیز من روحانییَم. منده اسلحه تاپیلماز منیم اۆچون اسلحه هئچ بیر احتیاج دئییل و اونونلا تانیشیلغیم یوخدور. داوا، ساواش اهلی دئییلم.
جیلولار بۇ سوزلره توجه ائتمهییب، اونو تپیک و تفنگین قونداغیلا ووروب و ایصرار ائدیرلر اسلحهسین وئرسین، اما گئنه بۇ سید الله و اونون پیامبرینه آند ایچیب دئییر ایندیه دک نه منیم اوزوم و نه الیم اسلحه اوزو گورمهییبدیر. گئنهده جیلولار بۇ سوزلره توجه ائتمهییب و اونو اسلحهسین وئرمهگه مجبور ائتمک اۆچون قیلینجایله اونون ساغ الینی قطع ائدیرلر. بۇ سیدین اسلحهسی اولمایاراق، التماس ایله دئییب منیم اسلحهم اولسایدی وئرردیم. من اسلحه اهلی دئییرم و ایندیه دک منی سیلاحلی گؤرمهییبلر. جیلولار بۇ جاوابدان سوْنرا اونون سول الی، ساغ قیچی و سول قیچینی قطع ائدیب، اونون جسدینی دوغراییب، اوتاقین تامام دووارلاری قانا بَلَنمیش، چوْخ عجیب بیر صحنه اولاراق هر کسی صحنه باخاندا ایضطراب باسیردی.
ائرمنی لر طرفیندن اوْلان شهر نظمیهسینین رئیسی الکساندر مناسریانس میلی آشور مجلیسینین طرفیندن مامور اوْلوب، محلهیه گئدیب و پیشنمازین قتلی بارهسینده تحقیق ائدیر. بۇ شخص او مرحومون ائوینه گیرندن سوْنرا اونون داغیلان و پارچالانمیش اللرینی و قیچلارینی، بدنینین اعضاسینی گوروب سیتادا قاییدیب اوز همقطارلارینا و دوستلارینا بئلنچی بیر خطاب ائیلهدی:
گئدین دوعا ائدین گویلرده و یئرلرده هئچ بیر آلله اولماسین یوخسا بۇ اؤلدورمگی و یاراددیغینیز صحنهنی گوردوم یقین ائتدیم، آلله وارسا، بئله جینایتلر اۆچون اونون غضبی و قهری نه سیزلر تامام دونیا مسیحیلرینه عایید اولاجاقدیر.[۱۴][۱۵] اورمو شهرینین اهالیسی بۇ فاجیعهنی ائشیدندن سوْنرا اوز اؤلولرینی اونودوب و اونون حالینا عزا ساخلاییب لار[۱۶]
مسیحیلر طرفیندن اورمیه حاکیمینین تئرور
عظیمالسلطنه سردار آقاخانین اوْغلو اورمیه نین سایقین اینسانلاریندان ساییلیردی. بۇ کیشینین جددی اورمودا قولامخان راستاسینین اوولینده عبدالصمدخان مسجیدین تیکمیشدیر. بۇ مسجید، اورمو شهرینده، ایکنجی بویوک مسجید ساییلیردی .سوْنرالار عظیمالسلطنه سردار اونو مرمت و ساهمانلادیب سردار مسجیدی آدیلا شوهرت تاپمیشدی. سردار جیلولوق واختی اورمیه شهرینین حاکیمی اوْلوب و بۇ انتیصاب و اینتخابدا مسیحیلرین اؤز طرفیندن اوْلونموشدور. رحمت اله توفیقین یازدیغی کیتابدا سردارین ترور اوْلدوغونا بئله ایشاره ائدیر: "شعبان آیینین (1336 آیسل) آخیرلاریندا بیر نفر فرهاد آدلیمسیحی وزیرآباد کندینین روعایالاریایله بیرلیکده گوندوز ایشیغیلا دارالحکومهیه گئدیب سردار و میرزاعلیآغا مویدالاسلام اوتاقدان چیخیب و ایچری عمارته گئتدیگی زاماندا هر ایکیسینی اورتاداکی دهلیزده گوللهلهییب و ایکیسیده او دقیقه جان وئریرلر. قاتیلین ده بیر نفر غئیری معروف مسیحیدیر. اسلحه الینده سردارین ائویندن خارج اولور گئدیب..." [۱۳]
اورمیه کندلرینده باش وئرمیش حادیثهلر
اورمیه بؤلگهسینین بوتون کندلری اورمونون اوزو کیمی بۇ حادیثهده آغیر ضربهلر گوردولر. آسوریلر چوخلو کندلری تالاییب ساکینلرین اؤلدورندن سوْنرا داغ عسگرآباد و قهرمانلی کندلرینه هوجوم ائتدیلر. بۇ کندلرین موحکم قالالاری اوْلدوغو اۆچون چتین بیر شراییطده جیلولارین الینه کئچدی و داها آغیر تلفات وئردی.
داغ عسگرآباد کندی
عسگرآباد کندی اورمو بؤلگهسینده یئرلشن کندلردندیرکی اونون خالقی کندین بویوک حیصار و اوجا دیوارلاری اوْلدوغونا گؤره جیلولار و ائرمنیلرین قارشیسیندا دایانیمیشدیلار، بونا باخمایاراق جیلولار و ائرمنیلر 21 شعبان 1336 آیسلده (دوغوم1918)کندین بویوک دروازهسینی توپا باغلایب و کنده گیریب و بیر بویوک سویقیریم تورهدیبلر. نقل اولانلارا اساسا 200-ه یاخین بالاجا اوشاق، قادین و کیشی کندین مسجیدینه پناه گتیریبلر آنجاق اونلارین هامیسی رحم ائدیلمهدن اوْلدورلوبلر [۱۷] بو حادیثهدن جانلارینی قورتورانلارین دئدیکلری اساسیندا مسجیدین ایچینده اؤلولرین سایینین چوخلوغوندان، اؤلولرین قانی مسجیدین ایچرهسیندن ائشیگه سوزولورموش.[۱]
قهرمانلوکندی
کندین خالقی جان و ناموسلارین قوروماق اۆچون، جیلولار قاباغیندا شوجاعتلی دیفاع ائدیرلر. جیلولار گوجلو قووهلر و توپخانا گتیرمهگه مجبور اولورلار. جیلولار کندی توپا باغلاییب، قالانین دووارلارین نئچه یئردن پاتلاداندان سوْنرا کندین ایچینه گیریبلر. قالانین قوروجولارینین سیلاحلاری و گولله لری قورتاریب و مسیحیلر قالایا گیریب قادینلارا، کورپهلره رحم ائتمهدن بوتون کند ساکینلرین اوْلدوروب، کندی تالاییر لار.[۱۳]
اورمیه شهرینین بازارینین اودتوتماسی
15 جی گونون تیر آیینین 1335-جی آیسل ایلده اورمیه شهرینین خلقی بازارین اودتوتماغینا شاهید اولورلار. میلّت اشیالارین بازاردان چیخارتماسینا و اودو سؤندورمهیه چالیشیرلار. بۇ ایشین هئچ فایداسی اولمادان بازارین اؤنملی یئرلری اود ایچینده یانیر. بویوک تاجیرلرین، صررافلارین ،زرگرلرین حوجرهلری هامیسی اود ایچینده یانمیشدیر، قالان موختصر بازارین آشاغی قیسمیندن و بازارلارین اوْرتا سوییه لی کسبهلرین حوجرهلری اود توتمادان اوزاق قالمیشدیر. بازارین یانماسی خبری اوزامان "تجدد" روزنامهسینده درج اوْلونوبدور.[۱]
کوردلر الیایله سویقیریما معروض اولان ائرمنیلر و جیلولار و عثمانلی تورکلریایله اساس سیز ایددیعالار
اورمیه در مۆحاریبه عالم سوز کیتابین (ایرانین خاریجیایشلر ناضیرلیگی سندلری) رحمتالهخان معتمدالوزاره (اورمیه دا اوْلان ناظيرلیگین امک داشینین یازدیغینا گوره: 1336-جی ایل، شعبان آیینین 11-ده، بیر هئیت دولت علییهدن (ایران دوولتی) و آذربایجاندا خلیفهگری کل ائرمنیلر باش وئرن بۇ اولایلاری حل ائتمک اۆچون اورمیه گلیرلر. موسلمان و مسیحی خالقینین حوضوروندا مجلیس تشکیل تاپیر بۇ مجلیسده حوضوری اوْلان میلّت بیر قطعنامه صادیر ائدیرلر. اونلارین بیریسی موسلمانلارین و اوبیرسی مسیحیلرین الینده قالیر و اونون 3-اونجو بندی بوندان عبارتایمیش : شمشهیوسف جینابلاری مارشیمون پاتیریاک جینابلاری وکیلی طرفینن ایظهار ائدیر بیز کوردوستان موهاجیرلری کوردلرین طرفیندن اوْلان تعددی و ظولمون الیندن اوْلان داوادان اؤنجه و اوندان سوْنرا ایرانا گلمیشیک و سیزه معلوم اوْلدو بونلار بیزیم پناه گترین یئردهده بیزدن ال چکمهدیلر و مارشیمون خلیفهسینی اوْلدوربلر و اوزلرینین هدفلرینه و آرزولارینا یئتیریبلر و ایندیده ایران دولتینن چوْخ تشکور ائدیریک، اؤز مملکتینده بیزیم اۆچون امان وئریب و اونلارین ائولرینده یاشاییریک و بوندان سوْنرا الله بیر یولو نیشان وئرسه و بیزی سلامت یئره هیدایت ائدسه بۇ فرقدن کی بیز ایران رعیتی دئییریک آمّا حاضیریق ایران رعیتی کیمین ایرانا موطیع و امرینی قبول ائدک و دونیادا صولح برقرار اولاناندان سوْنرا وطنیمیزه قاییداجاییق یادا ایراندا رعیتلیگی قبول ائدیب قالاجاییق. ایران دولتی بیزی قبول ائتمزسه، بیزلری بیر سلامت یئره کوچوردوب ساکین ائدسین [۱۷].
اورمیه نامهلری، دانشیق و سندلر اورمیه حکومتیندن، یازان اورمو حاکیمی محمد صادق میرزا معزالدوله:
ائرمنی لرینینن خلیفهسیندن آذربایجانا عایید یئتیشن مکتوب تاریخ : 1333 آیسل ايل، شوال آیینین 3-اونجو گونو نومره 203 اوجامان مقام اوستانین جلیله کبری دامت شوکته العالی حوضورونوزا عرض ائدیرم. معلوم اوْلان قرار دان اورمیه و سلماس شهرینده موسلمانلار و مسحییلر آراسیندا بویوک ایختیلاف و ساواش یارانیب و هرگون بیر بویوک فیساد و تالان باش وئریر. کئچمیشده بۇ ایکی میلّتین آراسیندا دوستلوق حاکیمایدی، عکسینه بوگون کئچمیشده کی دوستلوق بوتونلوکله ساواشا دونوب و اونون عیللتی بونان عبارتدیر :اورمو شهرینه کوردلر گیرن زامان بۇ اشرار اورمو شهرینده مسیحیلر مال مولکونه ال اوزادیب و هئچ بیر تالان ائتمکدن موضاییقهلری یوخدور و شهرین اطرافیندا بعضی مسیحی قیزلاری و قادینلاری زورلا توتوب آپاریپ موسلمان ائتمیشدیلر .و اوندان سوْنرا کوردلر دؤندوکلری زامان اورمیهنین داغلاریندا یاشییان نصرانی جیلولار اونلاردان اینتیقان آلماق اۆچون ساواشیبلار. بۇ ایش باعیث اوْلوب موسلمانلار و مسیحیلر آراسیندا ایندی بویوک بیر دوشمانلیق تؤره نه. هر حالدا اونلار ائرمنیلر و جیلولار آراسیندا هئچ بیر فرق قویماییبلار. ائرمنیلر و موسلمانلار آرسیندادا بیر فرق قویماییب هر واخت حضرت اشرف دامت شوکته العالی بندهلری بۇ تضییقده قاباقلارینی آلمایاراق سوْنرالار جلیله اوستانی دردیسره (دردسر) دوشوب و مملکتده خارابالیق دوشهجک . سون عرضیم بودور: هر واخت حضرت اشرف بندهلری تعیین ائدسهلر موقرر اولسون بیر کومیسیون موسلمانلار و ائرمنیلر و مسیحیلر طرفینن تشکیل تاپیب و اورمو شهرینه گئدیب ایشلرین ایصلاح اوْلدوغونا عایید تلاش ائدیب و هر واخت بیر موسلمان و مسیحی اوز حددیندن چیخسا اونو تنبیه ائدیب تا اوبیریلر اۆچون عیبرت مشقی اولا، هر حالدا حضرت اشرف بندهلری اوزلری اوز ایشلرینه موختاردیرلار. الا مر لامجد مطاع، آذربایجان ارامنهسینین ناییب خلیفهسی [۱۸]
محمدامین رسولزاده بیرینجی دئموکراتیک آذربایجانین پرزیدنتی– ایرانین انقلاب مشروطیت گوزاریشلری کیتابیندا بئله یازیر: بیزی ساخلایالار روسلارین گلمک خبرینی ائشیدیبلر بونا عایید بیزدن سوروشورلار. جواب وئریریک صاباح گلجکلر .سئویملیک نشانهلری آسوریلارین اوزلرینده گؤرونور. بیللهنیر چوخداندان گوزلری یولداایمیش. اونلارین بیری او لحضهده آروادینا طرف، کی باشدان آیاغا آغ پالتار گئییب، گئدیر و اوز دیللرینه بیر سوز دئییر. سئوینج آروادین اوزونده بیللهنیر . روس سالداتلاری گلیر مسیحییت انرژی و قووت تاپیر کوردلر داها غارت ائدهبیلمزلر[۱۹]
مراجعین فیتواسی
میرزا فضل الله مجتهد بیرینجی دونیا موحاریبهسی زامانیندا اورمودا عثمانلیامپیریاسینا دستک ائتدی و روسلار و ائرمنیلر باشچیسی اوْلان آندرانیک و آسوریلر علئیهینه جهاد اعلان ائتدی.[۲۰]
ائرمنی آندرانیکین ایرواندان خوی شهرینه هوجوم ائتمهسی
داشناک ائرمنیلر ایروان شهرینین موسلمانلارینی سویقیریم ائدندن سوْنرا 1918-جی ایلین ژانویهسینده و ائرمنیستان آدیلا جومهوری تشکیل ائدندن سوْنرا 1297 گونش ایلینین قیزاران آیینین 7-جی گونونده بویوکائرمنیستانی یاراتماق اۆچون وان – ایروان - ناخجیوان یولونو بیربیرنه وصل ائتمهگی لازیم گوروب و هر يولایله اولسون، خویو آلماغی قصد ائتدی[۲۱] بونا گوره 1297 ایلینده صوبح شافاقدان ائرمنیلرین ایزلری خویون اطرافیندا گورونور و گون اورتاسینا قدر شهرین یاریسین موحاصیره ائدیرلر. خوی میلّتینین موقاویمت ائتمهسیندن اوگونلرده چالیشانلار یادلاریندا بئله آدلار قالیب: شیخ فصلاله حجت الاسلام، آغا ابراهیم، حاج ابراهیم، حسن علی میر پنجه، حاج محمد رضا خان پارسا و ...[۲۲]
خوی شهرینین مراجع تقلیدین فتواسی ائرمنی آندرانیکین چکدیگی هوجومون قارشیسیندا
بو زاماندا ایکی نفر خوی شهرینین روحانیلریندن ، حجت الاسلام و آغا ابراهیم مجتهد بیر ایشه بئله ال ووروب و غیرتی و دیرهنیشی خویون جاوانلاریندا جوشا گتیریب و اونلاری ساواشا حاضیر ائدیب لر. حجت الاسلام اوروجلوق آییندا خوی میلّتینه دئییب ایها الناس بۇ گون هرکس اوروج اولسا گوناه ائلهییب بوگون کی گونده اوروج توتماق حارامدیر ایفطار ائدیب و دوشمنلرینیزله ووروشماغا باشلایین .[۲۲]
بویوک ائرمنیستان یارانماسیندا اوغورسوزلوق
کاوه بیات – توفان بر فراز قفقاز کیتابیندا یازیر بۇ شکست ائرمنیلرین اومودونو بویوک ائرمنیستانین تشکیل تاپماسینا آرادان آپاردی. اونلارین قالان موسلح سربازلاری دا پیس بیر موصیبتایله اؤزلرینی ایروانا چاتیردیلار و بیر بویوک غائیله خوی اهالیسینین چالیشمالاری اساسیندا اوغورسوز قالدی. بیر بویوک اؤنملی نوکته بودور کی آندرانیک قاییدان باش نخجوانین یاخینلیقیندا ایکی بویوک کندین اهالیسین، قادینلار و اوشاقلارلا بیرلیکده، هامیسین قتلعام ائتدی.[۲۳]
خویون میلّتینین موقاویمت ائتدیگی و عثمانلی قوهلری یئتیشمکله ائرمنیلرین هوجومو سینیب و دالا قاییدیب و گئری چکیلیرلر.[۲۴]
خوی شهرینین نیجاتیندا عثمانلی قوهلرینین رولو
خویون میلّتینین موقاویمتی و عثمانلی قوهلری یئتیشمکله ائرمنیلرین هوجومو سینیب و آندرانیک قواسی ایله ایروانا گئری اَیلشدی.[۲۴]
موضوع ایله باغلی قایناقلار
اورمیه یاندیریجی موحاریبهسینین کیتابی – یازاری رحمت اله خان معتمدالوزاره – اورمودان اوْلان خاریجیایشلر ناظیرلیگی کارگوزاری اورمیه شهرینین بۇ قضایاسیندا جانلی شاهید اوْلوب و تامام اؤز گوردوکلرینی ایکی دفترچه شکلینده توپلاییب و بونلاردا خاریجیایشلر ناظیرلیگی آرشیوینده ساخلانیلیر. اونجه کیتاب معتمدی خاندانین الیندهایدی سوْنرا کیتاب کاوه بیات الیله چاپ اوْلوبدرو.
"آذربایجانین باتی سینین تحوولاتی؛ شورای میلّی مجلیسینین سندلری اساسیندا" کیتابینین اصلی موحتواسی جیلولوق و سیمیتقو فیتنهسینه عاییددیر.
قایناقلار
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ آذربایجان در جنگ جهانی اول یا فجایع جیلولوق، دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی، انتشارات هاشمی سودمند و اختر،۱۳۸۵، صص 82، 182
- ^ مجله بلژیکی و ستوک (خاور نزدیک) منتشره ۱۹۳۰
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ http://ensani.ir/fa/content/231977/default.aspx
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ قتل عام مسلمانان در دو سوی ارس - صمد سرداری نیا – نشر اختر – ۱۳۸۵ – صفحه ۶۲
- ^ مجموعه مجلدات میراث اسلامی، به کوشش رسول جعفریان، جلد دهم،(بخش تاریخ تهاجمات و جنایات ائرامنی، اسماعیل سیمیتقو و سردار ماکی در آذربایجان، تالیف میرزا ابوالقاسم امین الشرع خویی، به کوشش علی صدرایی خویی)، قم، کتابخانه حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ق)، از صفحه ۱۳ تا صفحه ۸۰
- ^ مویههای شهر غریب – غلامخان حشمت – انتشارات یاز – ۱۳۸۷ – صفحه ۹
- ^ KTo зHaл, чTo Moи пyTeшecTBия и BocпoMиHaHия Bacилия Nyktyn быBший pycckий koHcyл B ypMии, ИpaH и Пapижe B ceHTябpe 1941 roдa CTpaHицa 199
- ^ آذربایجان در جنگ جهانی اول ،فجایع جیلولوق ،– دکتر ملک زاده دیلمقانی، انتشارات اختر ، 1386 صفحه 27 و 28
- ^ سفرنامهای از ارومیه گزارشهای از انقلاب مشروطیت ایران - محمد امین رسول زاده - با همکاری شرکت نشر و پژوهش شیرازه کتاب - ۱۳۸۷ صفحه ۲۰۱
- ^ این سرزمین که اکنون کردستان نامیده میشود میهن همه ماها بوده ولی جدایی در کیش مارا از هم پراکنده و باین حال انداخته. اکنون میباید همدست شویم و این سرزمین را خود بدست گیریم و باهم زندگی کنیم
- ^ ما سپاه بسیج کردهایم ولی سوار نمیداریم اگر شما با ما باشید چون سوار بسیار میدارید رویم بر سر تبریز و آنجا هم گیریم
- ^ تاریخ هیجده ساله آذربایجان – انتشارات امیرکبیر - سید احمد کسروی – صفحه 727
- ^ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ تاریخچه ارومیه- یادداشتهایی از سالهای جنگ اول جهانی و اشوبهای بعد از آن، رحمت اله توفیق، انتشارات شیرازه کتاب، ۱۳۸۹، (اورمیه تاریخچه سی - رحمت اله توفیق - شیرازه اینتیشاراتی - 1389 جی ایل) صص۲٤ ،۳۳، ۴۲
- ^ مصاحبه از بانو محبوبه شهیدی ، متولد 1300 ش عروس شهید سید محمد پیشنماز از کتاب: آن روی پنهان عرب باغی از لابه لای کتاب هایش باید شناخت- محمد رضا آبرون – 1390- قم
- ^ اورمیه در گذر زمان – صفحه372 – حسن انزلی - انتشارات دستان - 1384
- ^ تاریخچه اورمیه - یادداشت هایی از سال های جنگ اول جهانی و اشوب های بعد از آن – رحمت اله توفیق –- انتشارات شیرازه کتاب- 1389 – صفحه 43
- ^ ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ اورمیه در مۆحاریبه عالم سوز، رحمت اله خان معتمد الوزاره، انتشارات شیرازه، صفحه 138
- ^ نامههای اورمیه - اسناد و مکاتبات محمد صادق میرزا معزالدوله از حکومت اورمیه شوال ۱۳۳۳ تا ربیع الاول ۱۳۳۴ قمری – کاوه بیات – انتشارات فرزان – ۱۳۸۰ – صفحه ۱ - ۲
- ^ گزارشهای از انقلاب مشروطیت ایران، محمد امین رسول زاده، با همکاری شرکت نشر و پژوهش شیرازه کتاب، ۱۳۸۷ صفحه۲۱۹
- ^ نام آوران اورمیه – انتشارات تکدرخت – علی بابایی – 1389 – صفحه 290
- ^ قتل عام مسلمانان در دو سوی ارس - صمد سرداری نیا – نشر اختر – ۱۳۸۵ – صفحه ۹۰
- ^ ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ محمد امین ریاحی – تاریخ خوی – صفحه ۵۰۸ و ۵۰۱
- ^ توفان در قفقاز - کاوه بیات – از انتشارات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران صفحه 93
- ^ ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ محمد امین ریاحی. تاریخ خوی. ۲۰۱۲. صفحه۵۱۱.
- تهران: جمشید محبوبی، ۱۳۷۰. کیتاب نگاهی به تاریخ و جغرافیای میاندوآب و تکاب و شاهین دژ/ نگارش و تحقیق محبوبی
- کیتاب تاریخ سلماس،نشر تبریز، یازان توحید ملك زاده دیلمقانی


text:
آلمانیا جومهورباشقانى، پوتین’ین ساواش سوچلاریندان موحاکیمه ائدیلمهسینی ایستهدی
اشتاینمایر، اشپیگل درگیسینه وئردیگی رپورتاژدا، روسیا’نین اوکراینا’یا آچدیغی ساواشا و بوچا’دا یاشانانلارا ایلیشکین دگرلندیرمهده بولوندو.
درگینین “پوتین’ین عسکرلری گؤرونوشه گؤره اوکراینا’دا قورخونج ساواش سوچلاری ایشلهدی. پوتین و لاوروف لاهه’دهکی ساواش سوچلاری محکمهسینه چیخاریلمالی می؟” شکلیندهکى سوروسونا جواب وئرن اشتاینمایر، “بو سوچلاردان سوروملو هرکس حساب وئرمک زوروندا قالاجاق. بونا عسکرلر داخیلدیر. بونا قوموتانلار و البته سیاسى سوروملولوق داشییانلار دا داخیلدیر.” ایفادهلرینى قوللاندی.
آلمان جومهورباشقانی، بوچاداکى گورونتولرین قورخونج اولدوغونو و قلبینین پارچالاندیغینى بلیرتهرک بورادا روسیا’نین اوکراینا’یا یونهلیک سالدیریسینین نه آنلاما گلدیگینین، نه قدر آجى و اولوم گتیردیگینین گورولدوغونو آنلاتدی.
روسیایا یونهلیک ایزلهدیگى سییاستین ان گئج کیریمین ایلحاقیندان سونرا دگیشدیگینى انلاتان اشتاینمایر، اؤزونون ۲۰۱۷’دن برى موسکوا’یا گئتمهدیگینی، پوتین و لاوروف ایله ده گوروشمهدیگینى قئید ائتدی.


text:
روسیه شوروی فدراتیو سوسیالیست جومهوریتی
روسیه شوروی فدراتیو سوسیالیست جومهوریتی (اینگیلیسجه: Russian Soviet Federative Socialist Republic، فارسجا: جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه، عربجه: الجمهورية الروسية السوفيتية الاتحادية الاشتراكية، فرانسهجه: République socialiste fédérative soviétique de Russie، آلمانجا: Russische Sozialistische Föderative Sowjetrepublik، ایتالیاجا: Repubblica Socialista Federativa Sovietica Russa، روسجا: Poccийckaя CoBeTckaя ФeдepaTиBHaя CoциaлиcTичeckaя Pecпyблиka) اورآسیادا بیر اسکی دؤولت. و روس دیلی رسمی دیلیدی. روسیه شوروی فدراتیو سوسیالیست جومهوریتی 1917 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1993 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
اژه دنگیزینده 7 بوُسغون اؤلدی
میدیللی آداسی نینگ قوُلاییندا 7 بوُسغون اؤلدی
اژه دنگیزینده بوُسغونلاری آلیپ باریان بیر کیچی گأمی نینگ سووا چۆممه گی سبأپلی 7 آدام اؤلدی.
یونان ینگ دؤولت حابار سریشده سی آمنا میدیللی آداسی نینگ قوُلاییندا بوُسغونلارینگ کیچی گأمیسی نینگ ایر ارتیر بیلن باتاندیغینی بیلدیردی.
اؤلن 7 آدامدان باشغالارینگ دا بو گأمیده باردیغی بارادا ماغلومات یوُق.
یونان دنگیزیاقا گۆیچلری بؤلگه ده بارلاغ گچیرمأگه دوُوام ادیأر.
دِگیشلی حابارلار
اوروپا بیلهلهشیگی یورتلاری بیله کی یورتلاردان 29 میلیارد یورو الکتریکلی اولاغ ساتین آلیندی
اوروپا بیله له شیگی نینگ یورتلاری باشغا یورتلارا دا جِمی موقداری 42 میلیارد یورو اولاغ ساتدی
نیجریادا 1.8 میلیون آدامدا ایدز ویروسی بار
نیجریانینگ ساغلیغی قوُراییش ایشگأرلری یورتداشلارینگ ایدز مسئله سینده تست گچیرمهگینی ایسلهیأر


text:
اویغورلار
اویغورلار ویا اویقولار تورک میلّتلریندن اوْلان شرق تۆرکلریندندیرلر. ایندیکی چین سرحدلرینده بیر فدرال اوستان اوْلان و داها اولّرده مۆستقیل بیر اؤلکه اوْلان شرقی تورکیستان و یا اویغوریستاندا یئرلشن اراضیده چوخونلوغو تشکیل ائدیرلر. اویغورلار شرقی تۆرکیستان باغیمسیزلیغینی(موستَقیللیکلرینی) ایستهییرلر.
اویغورلارین بؤیوک چالیشقان لیدرلری ربیعه خانیم قدیردیر.
کؤکلریدَییشدیر
چین قایناقلارینا گؤره اۇیغورلارین آتالاری هون تۆرکلریدیر. وئایلر زامانیندا تؤلؤس بوْیلاری دئیه آدلاندیریلیردیلار. اۇیغورلار اؤزلرینی قۇرد نسلیندن ساییرلار؛ بۇ افسانهیه گؤره٬ خاقانین ایکی قیزی اوْلور. گؤزل قیزلارینی آنجاق تانرییا لاییق بیلن خاقان٬ اوْنلاری اؤلکهنین قۇزئی طرفلرینده یۆکسک بیر قالایا گؤندرهرک اوْنلارا تانرینین گلیب اوْنلاری آلماسی اۆچون دۇرمادان دۇعا ائتمهلرینی تاپشیرار. بیر مۆدّتدن سوْنرا بیر قۇرد قالانین یاخینلیقلارینا گلیب گئجه-گۆندوز اوْرادان آیریلماز اوْلور؛ کیچیک قیز بۇ قۇردون آنجاق تانری اوْلا بیلهجگینی دۆشونهرک اوْنو قالایا گتیریر. قیزلارین قۇرددان اۇشاقلاری اوْلوب بئلهجه اۇیغور نسلی تؤرهییر.[۱]
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۴۹


text:
`قوُنالغا` نتیجهلر
حابارلار [17]
- أردوُغان آذربایجان دا
- تۆرکیأنینگ قوُنالغالارینا گلن اوچارلارینگ سانی یوُقارلادی
- ایستامبول قوُنالغاسی اوروپادا بیرینجی بوُلدی
- ایستامبول ینگ قوُنالغالاریندان 8 آیدا 60 میلیون یوُلاغچی پیدالاندی
- ایستامبول قوُنالغاسی اوروپانینگ اینگ گِلیمگیدیملی قوُنالغاسی بوُلدی
- ایستامبول قوُنالغاسی کروناویروس پاندمیسیندن سوُنگرا تأزه رکورد قوُیدی
- ریزه- آرتوین قوُنالغاسی آچیلیار
- یانوار آییندا 9 میلیون یوُلاغچی اوچار بیلن اوچدی
- اؤتن ییل ایستامبول ینگ قوُنالغاسی اوروپادا بیرینجی بوُلدی
- ایستامبول قوُنالغاسیندا اوچار ساپارلاری باشلادی
- اؤتن ییل آذربایجانینگ قوُنالغالاری 3 میلیون یوُلاغچا حیذمات بردی
- بغدات قوُنالغاسیندا ایکی اوچارمانسیز اوچار اورولدی
- ایستامبول قوُنالغاسی اوروپانینگ اینگ قوُوی قوُنالغاسی سایلاندی
- صابیحا گؤکچن قوُنالغاسیندان حیذمات آلیان یوُلاغچیلارینگ سانی یوُقارلایار
- صابیحا گؤکچن قوُنالغاسی 5 آیدا 6.5 میلیون یوُلاغچا حیذمات بردی
- تۆرکیأنینگ قوُنالغالاری فوریه آییندا 5.4 میلیون یوُلاغچا حیذمات بردی
- 11 آیدا 37/5 میلیون یوُلاغچی ایستامبول قوُنالغاسیندان پیدالاندی


text:
اویان نیوز : روسیا، هیندیستان و رومانینین دمشق ائلچیلرینین سوریهدن چیخاراق لبنانین باشکندی بیروت اوزریندن اؤلکهلرینه حرکت ائتدیکلری بیلدیریلدی
روسیا، هیندیستان و رومانینین دمشق ائلچیلری اؤلکهلرینه دؤندو.
روسیا، هیندیستان و رومانینین دمشق ائلچیلرینین سوریهدن چیخاراق لبنانین باشکندی بیروت اوزریندن اؤلکهلرینه حرکت ائتدیکلری بیلدیریلدی. لبنان رسمی خبر آژانسیندا یئر آلان خبره گؤره، روسیانین دمشق ائلچیسی بیروت-دوبی یولو ایله موسکوایا، رومانی ائلچیسی بیروت-ایستانبول یولو ایله بخارسته، هیندیستان سفیری ایسه بیروت-دوبی اوزریندن اؤلکهسینه گئتدی.
دمشقده سون آیلاردا اؤزگور سوریه اوردوسو ایله رژیمه باغلی بیرلیکلر آراسیندا شدتلی چاتیشمالار یاشانیر. ائلچیلرین اؤلکهدن آیریلما سببلری ایسه هله بیلینمیر.
ت ر ت تورکی


text:
اویان نیوز: بو ایدئولوژی بحرانلار نتیجهسینده اینسانلارین اوستون دیرلره مئیللری قالمیر. هئچ بیر شئیه اینانا بیلمیر، هر شئیه تله کیمی باخیرلار و کیمسهنین سمیمیتینه اینانمیرلار. اینسان اؤزوندن اوستون بیر دیر گؤرمهسه تشکیلاتلانما بحرانی دا گوندهمه گلر.
آمئریکانین سسی ایله موصاحیبهده تورکییهده یاشایان گونئیلی ائکسپئرت ایراندا آذربایجانلی میللی فعاللارینین تشکیلاتلانمالاریندا اوزلشیلهن پروبلئملر حاقدا دانیشیب. عاریف کسکینین سؤزلرینه گؤره، گونئی آذربایجان میللی حرکاتینا منسوب بیر چوخ تشکیلاتین مؤوجود اولماسینا باخمایاراق، حاضردا میللی قوهلری سفربر ائدجک گوج مرکزی یوخدور.
تورکییهده ایستراتئژی آراشدیرما مرکزلرینده اورتا شرق و ایران اوزره ائکسپئرت کیمی چالیشان جناب کسکین ایراندا آذربایجان میللی حرکاتینین تاریخی کؤکلرینین ۱۰۰ ایل اؤنجهیه قاییتدیغینی بیلدیرهرک، مشروته و خیابانی حرکاتلاری، آذربایجان میللی حکومتی و موسلمان خالق حرکاتینین آدلارینی سادالاییر و بو کئچمیشی آذربایجاندا تشکیلاتلانما و مووففق تشکیلاتلار قورما پوتئنسیالینین مؤوجود اولماسینا ثبوت کیمی قیمتلندیریر
عاریف کسکین دئییر کی، ایراندا آذربایجان حرکاتینین داخیلیندهکی پروبلئملرله یاناشی توتالیتار ایسلام رئسپوبلیکاسی رئژیمینین سیاستلری و معاصر تئندئنسییالار – او جملهدن پوست-مودئرن و نئو-لیبئرال دالغالارین گئنیشلهنمهسی تشکیلاتلانمغی چتینلشدیرمکده بؤیوک رول آیناییبلار.
گونئیلی ائکسپئرت تشکیلاتلانما قارشیسیندا اولان انگللرین کؤکونو ایران ایسلام رئسپوبلیکاسینین توتالیتار قورولوشوندا گؤرور. اونون دئدیکلرینه اساساً، ایران رئژیمی دوغرو و یانلیش ائلجه ده هالال و حرام آنلاییشلارینی داواملی اولاراق اؤز ماراقلارینا اویغون اولاراق دییشیر و بو مسئله جمعیتده هم اخلاقی و هم ده دینی معنادا بحرانلارین یارانماسینا سبب اولوب: «بو ایدئولوژی بحرانلار نتیجهسینده اینسانلارین اوستون دیرلره مئیللری قالمیر. هئچ بیر شئیه اینانا بیلمیر، هر شئیه تله کیمی باخیرلار و کیمسهنین سمیمیتینه اینانمیرلار. اینسان اؤزوندن اوستون بیر دیر گؤرمهسه تشکیلاتلانما بحرانی دا گوندهمه گلر.»
«پ ک ک طرفیندن قورولوب و دستکلنهن پژاک تشکیلاتی خاریج، حاضردا ایراندا فالیت ائدن بوتون تشکیلاتلار ۱۹۷۹ ایسلام اینقیلابیندان اؤنجه یارانیبلار»- دئیه آریف کسکین بیلدیریب. او، اینقیلابدان اؤنجه یارانمیش آذربایجان تشکیلاتلارینین بو گون اورتادا اولمادیقلارینی ایسه بئله شرح ائدیر: «کؤکلری اؤنجهلره دایانسا دا، بوگونکو دوشونجه ۱۹۷۹-دان سونرا فورمالاشیب. مشروته حرکاتیندان گلن ختت ۱۹۴۶-دا، آذربایجان میللی حکومتینین ییخیلماسی ایله بیتدی. دئموکرات فیرقهسی ایسه ایران توده پارتییاسی ایچینده حل اولاراق آذربایجان تشکیلاتی اولماقدان چیخدی.»
قایناق آمریکا سسی


text:
رجب ابراهیمی
رجب ابراهیمی (فرهاد) آذربایجان شاعیرلریندن دیر. او 1314 ـ نجو ایلین آبان آییندا اردبیلین کورابازلی یا کورعباسلو کندینده دونیایا گلدی.[۱] اوستاد علی سلیمی ایله تانیشاندان سونرا، «آغلاما»، «آچیل سحر» و «آیریلیق» شعرلرینی یازدی. و استاد علی سلیمی بو شعرلره آهنگ قوشدو و خانم وارتوش(استاد سلیمی حیات یولداشی) تبریز رادیوسوندان بو آهنگلری سسلندیردی.
اثرلری[دَییشدیر]
- [آیریلیق]
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
آیریلیق
فیکریندن گئجه لر یاتا بیلمیرم
بو فیکری باشیمدان آتا بیلمیرم
دئییرم چون سنه چاتا بیلمیرم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
اوزوندور هیجرینده قارا گئجه لر
بیلمیرم من گئدیم هارا گئجه لر
ووروبدور قلبیمه یارا گئجه لر
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
یادیما دوشنده آلا گوزلرین
گویده اولدوزلاردان آلام خبرین
نئیله ییم کسیبدیر مندن نظرین
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق دردینی چکمه ین بیلمز
یاردان آیری دوشن گوز یاشین سیلمز
دئییرلر اینتظار خسته سی اؤلمز
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
نئجه کی ائلیمدن آیری دوشندن
سورار بیربیرینی گوروب بیلندن
حسرتله سیزلار یار داییم بو غمدن
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
ایل لردی اوزاقام آرخام ائلیم دن
بلبلم دوشموشم آیری گولوم دن
جور ایله آییریب شیرین دیلیم دن
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
اولوبدور بیگانه یاریم_ یولداشیم
غریبه ساییلیر سئوگیم – سیرداشیم
بوجاوان چاقیمدا آغاردیب باشیم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
منی آغلاداندان گولوش ایسته رم
آیری دوشنیمله گوروش ایسته رم
حصاری ییخماقا یوروش ایسته رم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
سئوگیلیک اولوبدور شانی فرهادین
سئوگی سی هاردادیر، هانی فرهادین
دییه ره ک چیخاجاق جانی فرهادین
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "رجب ابراهیمی کورعباسلو متخلص به فرهاد". Archived from the original on 2018-12-30. Retrieved 2015-09-28.


text:
علی یارلا دوشان
اوشاقلار اوچون گؤزل بیر تورکو ناغیل
بیری واریدی، بیری یوخیدی، بیر کندلی (کتدی) واریدی. بو کندلینین بیرجه پارچا بوستان یئری واریدی. کندلی بو یئرده قووون اکمیشدی. واخت گلدی، وعده چاتدی، قووونلار یئتیشدی. بوستان چوخ یاخشی محصول گتیرمیشدی.
قووونلار شکر کیمی شیرین ایدی. قووونلارین ایچینده بیر ساری قووون واریدی کی، عطری یئتمیش آغاجلیقدان آدامین هوشونو آپاریردی. کندلی بو قووونو درمیردی. ساخلاییردی کی، خانا آپارسین. بلکه اوندان بیر خلت آلا. آمما قضا ایشی ترسینه چئویردی.
بیر گون خان اووا چیخمیشدی. یولو کندلینین بوستانینین یانینا دوشدو. خان بوستانا گئدیب ساری قووونو گؤردو. قووونا چوخلو باخدی. قووون اونون لاپ حئیران ائله میشدی. ایسته دی ساری قووونو درسین. گؤردو قووونون دریلمه سینه هله بیر ایکی گون قالیر. خان کندلینی یانینا چاغیریب دئدی:
- اوچ گون کئچر، دؤردونجو گون بو قووونو منه گتیررسن.
کندلی باش اییب دئدی:
- خان ساغ اولسون، ائله من بو قووونو سنه گتیرجکدیم. باش اوسته ، گتیررم.
خان آتینی مینیب گئتدی. کندلی ده ائوینه گلدی، اوغلو علی یاری چاغیریب دئدی:
- اوغول، اوچ گون گرک گئجه لری سن بوستاندا قالاسان، گونوزلریده من قالام.
اوغول دئدی:
نه اولوب کی؟
توضیحات:
- نام داستان: علی یارلا دوشان
- زبان: ترکی
- فرمت فایل : پی دی اف PDF
- تعداد صفحات : 17
- حجم : 2 MB
- پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:
لینکهای کمکی:دانلود از لینک کمکی اول دانلود از لینک کمکی دوم


text:
ژلیزنیچار سارایوو فوتبال کولوبو
ژلیزنیچار سارایوو فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: FK Željezničar Sarajevo) بیر فوتبال کولوبودور. Premier League BH دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۶٬۱۰۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Osim card coming up trumps at Željezničar (Željo for short)". uefs.com. Retrieved 14 August 2015.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«FK Željezničar Sarajevo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ژلیزنیچار سارایوو فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یولچو یولدا گرهک!
علیرضا میانالی
نئچه گون اؤنجه معاصر آذربایجان شاعیری حبیب فرشبافدان ۳۸ صحیفهلیک بیر توپلودا ۳۱ شعر اوخودوم. بو شعر مجموعهسی ایکی بؤلمهدن عبارتدیر. بیرینجی بؤلمه حجما کیچیک، معناجا بؤیوک بیر شعرله باشلاییر. شعر فورما اعتباری ایله سربست یازیلسادا حاصارلانمیش بیچیمی خالق معنویاتیندان کئچن، زنگین شفاهی خالق یارادیجیلیغینین یئتگین قوتلاریندان اولان- بایاتیلاری یادا سالیر.
حبیب فرشبافین بو شعرینده اؤنجه گلن مصراعلار مقصد یؤنلو اولاراق نهدن سؤز آچیرسادا خالق بایاتیلاریندا اولدوغی کیمی سونونجی ایکی مصراعلیق سؤزو دئمکدن خاطیر اورتایا چیخمیشدیر.
من، حبیب فرشبافین بو شعرینده مقصد یؤنلو یازیلان مصراعلاری دئییل، اونون اورهییندن سوزوب گلن، شاعیرلیک دونیاسیندان کئچن سونونجو ایکی مصراعنی مقصد گؤتورموشم.
حبیب فرشباف «یولچو یولدا گرهک» آدلی بو شعرینی آشاغیدا تقدیم اولان مصراعلارلا سونوجلاییر:
هر گئتمک
یئتمک اوچون یوخ، دوستلار!
هایدی!-
یولچو یولدا گره ک!
اوزون یوللار کئچیب گلن و «یولچو یولدا گرهک» یازان لیریک دوشونجهلی، اینجه روحلو شاعیر هانسی یولدان، هانسی یول ارکانیندان سؤز آچیر؟
فاکت اولاراق، حبیب فرشبافین «حیات» آدلی شعرینه بیر نظر سالاق. منجه اونون «حیات» شعرینین مصراع دوزومونده آشیلانان فیکیر نهدن دانیشیرسادا در حال اوخوجونو «یولچو یولدا گرهک» آدلی شعرین سونونا گتیریب چیخاراجاق.
«حیات» شعرینده حبیب فرشباف بو قناعتدهدیر کی،
نه سئوینجینه بئل باغلا
نه قاپانیب کدرینه قال.
دؤزه بیلمهینده
آجیسینی شیرینینه قات
بئلهدیر حیات.
حبیب فرشبافین شعر عالمینده حیاتا مناسبتده فیکیر، خیال، آرزو هارالاری دولاشسادا رئاللیغی درک ائتمکده مجبوریتیندهدیر. اونون اؤزونون دئییم طرزیله دئسم، خیالین آیاقلاری قابار- قابار اولسادا حیاتا ائنمک ده لازیمدیر. ائله شاعیرین اؤزو کیمی:
ایستکسیز مومکونسه ده
نیفرتسیز مومکون دئییل بیزیم یئرده یاشاماق!
بئله دئییم طرزی، اوسته گل بئله دوشونجه سیستمی قئید ائتمک اولار کی، ایکی بؤلمهدن عبارت بو توپلودا وئریلن اساس شعرلرین روحونا دوغما دئییل. داها دوغروسو اونلارین روحوندا گزن ایدییاللارلا تن دئییلدیر .حیاتدا اولان چاتیشمازلیقلارا بئله مناسیبت، حیاتین اؤزوندن قایناقلانسادا، لیریک دوشونجهلی، اومانیست روحلو شاعیر حبیب فرشباف عالمینه اویغون گلمیر. اونون ایپه- ساپا دوزدویو مصراعلار، اورهک دؤیونتولریندن قوپان حیسلر، هیجانلار بو بیچیمده کؤروکلنمیر. نییه کی، ایفادهسی سرت اولان بئله مناسیبت، اونون شعر عالمینده گزیشن روحا یاد، لیریکایا ضددیر.
او هردن حیات رئاللیغینی چیلپاق بیان ائتسه ده در حال اؤز عالمینه چکیلیر. سرعتله اؤز روحونون دینجلیک تاپا بیلهجهیی مقاما قاییدیر. فیکیر یئلکهنی اونو هارا چکسه ده کؤنول تئللری اونو اؤزونه قایتاریر. اؤزونو درک ائتمهیه چاغیریر. اؤزونو اؤزونه سسلهییر. ایفادهسی کوبود سسلنسه ده او حیات رئاللیغیندان یول آلان فیکیرین دار، دوشونجهنین محدود بیچیمیندن چیخیر؛ دونیاسینی واختسیز دهییشمیش معاصرآذربایجان شاعیری مرحوم نصرت کسمنلی دئین کیمی دئسک دوشور در حال عادیلیک گئنیشلییینه. بو عادیلیک گئنیشلییی دئییلن مفهوم ایسه حبیب فرشبافین ایچ دونیاسی، کؤنول عالمیدیر.
اونون دونیاسی، آنانین بالایا، بالانین آنایا محبتی کیمی ریاسیزدیر؛ علویدیر؛ چرچیوهسیزدیر؛ صاف و تمیزدیر؛
اولو داغلارین دؤشوندن آخان قاینار بولاقلارین سویو کیمی زولالدیر.
بو زولاللیق، بو قاینارلیق، بو تمیزلیک، بو علویلیک و بو صافلیق حبیب فرشباف دونیاسیندا هاردان باشلاییر؟ منجه بو شعرلر توپلوسوندا ایکینجی بؤلمهنین آچیلیشی بو مصراعدان کئچیر:
هر گئجه یوخومدا گؤرورم سنی
نه یازیق، حسرتین گؤزومده قالیر.
بو مصراعلار «ماهنیلار» آدلی ایکینجی بؤلمهنین بیرینجیسی، «تبریزیم » آدلی شعردندیر. معاصر آذربایجان شاعیری حبیب فرشباف اؤزونه، اؤز معنویاتینا، اؤز لیریکاسینا بو کونودان یول آلیر.
او «ساوالانیم » آدلی شعرینده ایسه بئله مصراعلانیر:
امید تکجه سنه قالیب
ساوالانیم.
توت الیمدن-
قوی یئنه ده هاوالانیم.
شبههسیزکی، بو مصراعلارین آت قاتیندا یاشی قدیم بیر اولو تاریخ یاتیر. شاعیر حبیب فرشباف ایسه اؤزونه آرخا، هایان همن تاریخی دئییر. همن ملی کیملییه اوز توتور، اوندان امید دیلهییر و او آرزولارلا هاوالانماق ایستهییر. او، بو شعرین دیگر یئرینده هله گؤرون نئجه یاشی قدیم تزه سؤز یازیر:
آیری دوشدوم دوستلاریمدان
دوشدوم درده
پردهلریم قاریشدیلار
پرده – پرده.
مذاکرهیه بوراخیلان بو موضوع البته کی تکجه بونونلادا بیتیب توکنمیر. او، «خسته خانادا» آدلی شعرینده بو مناسبتی داهادا یوکسکلره قالدیریر. اونو هله نئجه ده علویلشدیریر:
اؤلوم قوندو دووار اوسته
اورهییمدن بیر داغ کئچدی-
بیرده سن!
آنجاق سنی-
ائله گیزلی،
ائله گیزلی
ساخلادیم کی,
اونلار تکجه کاغیذ اوسته
داغ عکسینی چکدیلر.
من ائله فیکیردهیم کی، تقدیم اولان مصراعلار هامی دا بو حسی اویادیب کی، بو مصراعلار ائله شعرین هامیسیدیر. اونون هاراسیندان، هانسی حصهسیندن نمونه گؤسترمک اولاردی کی ، بو بیچیمده بیجیملهنن اورهک دؤیونتولرینی، علویلشمیش سئوگینی گؤستره بیلسین؟ منجه بیر آز اؤنجه حبیب فرشباف شعریندن تقدیم ائتدیییمیز:
ایستکسیز مومکونسه ده
نیفرتسیز مومکون دئییل بیزیم یئرده یاشاماق-!
ایفادهسی حبیب فرشباف فیکرینده نئجه تصویرلنسه ده، اونون کؤنلونده یئر آلمامیشدی. آخی بئله سؤز وار کی، کؤنول ائله یئردی کی، اورا بیر قاپیدان نیفرت گلدیسه، باشقا بیر قاپیدان محبت چیخاندی. اورا قارانلیق چؤکدوسه، ایشیق اوچاندی. منیم تانیدیغیم حبیب فرشباف حیاتی و دونیاسی ایسه بئله دئییل.
او، ایستکسیز مومکونسه ده، نیفرتسیز مومکون دئییل بیزیم یئرده یاشاماق!- یازاندا، فیکرینده، اینانجیندا بو تصویرلنسه ده تام ایناملا دئیه بیلهرم کی، مطلق او بو معنانی یاشامامیشدی. اونون «اعتبار » شعریندن بیر پارچانی قئید ائتمک ایستردیم:
الدن گئتسه اینسانین-
اینسانا اعتباری.
ترکینه آلان اولماز
یورغون پیادالاری.
اؤزو اؤز الی ایله، اوسته گل کؤنولله وئردییی آتینی نامرد بیریسی النیدن چیخارانا نه دئمک اولار؟ نیفرت؟ – یوخسا اعتبار شعرینده کی، داخیلی عالمدن باش قالدیران او اورهک چیرپینتیلارینی؟ او اورهک آرزولارینی؟
گؤیدن اوچ آلما دوشمهمیش
قیریلدی صؤحبتی.-
قوش قانادی تک…
-آتا!-
بس سونرا نه اولدو؟
سوروشدو قیزی.
سینهسیندن توستوسونو
بیر نفسه بوشالدیب
-هئچ نه بالا- دئدی.
آتام دا بو یئرده بیر کؤکس اؤتورموش
آتامین آتاسی دا.
دئمک-
بیر آه لا نقطهلنمیش
اوچ نسلین افسانهسی.
فیکیرده، دوشونجه ده دوغمالیق وارسا، اونلار بو شعرین سونوندا گئدن او اوچ نسلین حیاتینا، دویغوسونا، یاشام طرزینه، کئچدییی یولا، تاریخه، مدنیته یاد اولا بیلمز.
منیم ادعاسیندا اولدوغوم حبیب فرشباف یارادایجیلیغی دا بئلهدیر. قالان نه وارسا یاد دویغودور. اؤزگه بویاسیدیر.
منیم عالمیمده «حبیب» اؤزونو هارا وورسادا، هانسی کئچیددن کئچسه ده شعرینده استناد ائتدییی تکجه او اوچ نسیل دئییل. تاریخی قدیم بیر ملتین ائولادیدیر. همن ملتین آجیسینا آجییان، سئوینجینه سئوینندیر. نییه کی، اودا یارادیجیلیغینین یئتگین چاغیندا ملت شعوروندا فورمالاشان ایدییاللارا یؤن آلیر. اونلاردان سادهجه بیرینه بیر نظر سالاق:
وئریر اؤز عؤمرونو هرکس بیر عشق اوغروندا عادتله:
بوتون دونیانی وئرسن آج گؤز آجدیر، دویماز عالمده.
من اینانیرام کی، اوزون یوللار کئچیب گلیب «یولچو یولدا گرهک» یازان لیریک دوشونجهلی، اینجه روحلو, اومانیست فیکیرلی شاعیر حبیب فرشباف بوندان سونرا دا کؤنلونون ایشیغینی و ائلهجهده محبتینی یاشایاجاق. نیفرتسیز مومکون دئییل یوخ، محبتسیز مومکون دئییل یاشاماغی ترنوم ائدهجک. اؤز کؤنلونون سسینه سس وئره جک. اؤز عالمینه، اؤز دونیاسینا، اؤز بویاسینا چکیلهجک. شعر دونیاسیندا حیاتین چاتیشمازلیقلاریندان دئییل اؤز کؤنلونون علویلیییندن یول آلاجاق. آخی صمیمیت اوخوجویا دئییل، اؤزونه صمیمی اولماقدیر. شاعیر حبیب فرشباف ایسه من اینانیرام کی، بو یولون ان ایناملی یولچولارینداندیر.
«یولچی یولدا گره ک !»- قارداشیم! سنه داها اوغورلو یارادیجیلیق آرزولاریلا! یولون آچیق اولسون!- دئییرم. قلمین ایسه اؤز دونیانی یازان گؤزهللییین ترنومچیسی.


text:
آژانس باخترنه گؤرأ: اطلاعات و فرهنگ وزیرلیگی نینگ باشلیغی ملاخیرالله خیرخواه جنابلاری نینگ ریاستینده بو وزارت، اورنباسارلاری، اداره باشلیقلاری نینگ غاتناش ماغی بیلن یغناق بولوپ گچدی.
بویغناقده ملاخیرالله خیرخواه جنابلاری آلیپ بارلیون ایشلر اورده سوز یوردییپ، هر ایشینگ اوزموقع سینده و وقتینده ییرینه یترلمگینی، بو وزیرلیگده بار بولان مالی ممکین چیلیگینی درست صورتده همه اداره لارینگ هماهنگلیگی بیلن اولانل ماغینی تأکیدلاپ اداره باشلیقلارینه ادلمالی ایشلر اورلار ده بیر قانچه بویریق لاری بردی.
یغناغین دوامینده غاتناشانلارینگ هر بیریلری اوز نوبتی بیلن، اداره – دا باربولان غینچیلیقلارباره- دا سوزلاپ بواورده اوزپیشنهادلارینی اوترانلاربیلن شارک اتدی.
ملاخیرالله خیر خواه جنایلاری یغناغه غاتناشانلارینگ سوزلارینی دنگلاپ، بولارینگ پیشنهادلاری اورده ییری گیلنده گرکلی بولان ایشلارینگ ادلجکدیگینه اطمینان بردی.


text:
تۆرکیه پأکیستان دا 26 مۆنگ چادیر پایلادی
تۆرکیه دن پأکیستانا ینه 14 اوچار بیلن و 13 قطار بیلن کؤمِک ایبریلر
تۆرکیأنینگ عاداتدان داشغاری یاغدایلار اداراسی (آفاد) پأکیستان دا سیل سبأپلی قینچیلیق چکنلرینگ آراسیندا 26 مۆنگ چادیر و 400 مۆنگدن کؤپ ایمیت و ساغلیق انجاملاری پایلادی.
آفاد قوراماسی نینگ باشلیغی یونس سزر پأکیستان ینگ میللی عاداتدان داشغاری یاغدایلار آژانسی نینگ یوُلباشچیلاری بیلن دوشوشدی.
سزر گچیریلن دوشوشیقدان سوُنگرا پأکیستانلی جوُغاپکأرلردن ماغلومات آلاندیقلارینی و کؤمکلری ارگانیزه اتمه ک اۆچین اسلام آبادا گیدندیکلرینی نیغتادی.
سزر ینه تۆرکیه دن پأکیستانا 14 اوچار بیلن و 13 قطار بیلن کؤمِک ایبریلجکدیگینی حابار بردی.
پأکیستان دا 14-نجی ژوئن دن بأری باشلان موسون یاغیشلاری سبأپلی 1638 آدام اؤلۆپدی و 12 مۆنگدن کؤپ آدام یارالانیپدی.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان: تۆرکیه بیلن آذربایجان اِت بیلن سۆنک یالی بیرهک بیرهگهدیر
أردوُغان بیلن علی یف تۆرکیه بیلن آذربایجان ینگ اوُرتاق تۆرگِنلهشیگینه قاتناشان عسگرلره بیانات بردی
چاووش اوُغلی فرانسوز ایشدشی بیلن دوشوشدی
تلفن آرقالی دوشوشیقدا بؤلگه آرا مسئلهلر حاقیندا گِنگِهشیلدی


text:
دنی شیتو
دنی شیتو (اینگیلیسجه: Danny Shittu) (دوْغوم:۲ سپتامبر ۱۹۸۰ (۴۲ یاش) Lagos) بیر فوتبالیست. نیجریه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دنی شیتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۸ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- چارلتون اتلتیک کولوبونون اویونچولاری
- بلکپول کولوبونون اویونچولاری
- میلوال کولوبونون اویونچولاری
- کویینز پارک رنجرز کولوبونون اویونچولاری
- واتفورد کولوبونون اویونچولاری
- بولتون واندررز کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
114271
01 October 2022
تورکمن نیوز: تورکمنستان تورکیأنینگ بورسا شهرینده گچیریلجک بو یاریشلارا 30 تورگِن بیلن قاتناشار.
تورکمنستان شو ییل تورکیه ده گچیریلجک چاروادارلارینگ بوتین دونیأ اویونلارینا قاتناشار.
تورکمنستان تورکیأنینگ بورسا شهرینده گچیریلجک بو یاریشلارا 30 تورگِن بیلن قاتناشار.
42 آداملیق تورکمنستان کرونی یاریشلاردا تورکیه ده بولار.
تورکمن تورگِنلر شو گون تورکیأ گلیأر.
چاروادارلارینگ بوتین دونیأ یاریشی شو ییل 29-نجی سپتامبردا بورسا ولایاتی نینگ ایزنیک شهرینده باشلایار.
بو یاریشلار 2-نجی اکتبر گونونه چنلی دووام ادر.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۱۶ آذر ۱۴۰۱
۱۳ آذر ۱۴۰۱
۱۳ آذر ۱۴۰۱
۱۲ آذر ۱۴۰۱
۰۹ آذر ۱۴۰۱


text:
حبسده اولان بیر غازینین حیات یولداشی زهرا ناظوری بیر ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی
اصفهان تئمییز محکمهسی، ایران-عراق ساواشی غازیسی و اؤنجهلر اینقیلاب محکمهسینین بیرینجی شؤبهسی طرفیندن محکوم ائدیلمیش سیاسی محبوس عبدالرسول مرتضوینین حیات یولداشی، اصفهان ساکنی وطنداش زهرا ناظورینین بیر ایللیک حبس جزاسینی تصدیقلهدی.
هرانا اینسان حوقوقلاری وب سایتینا گؤره، بو حؤکم ۱۳ دی ۱۳۹۹-دا اصفهان تئمییز محکمهسینین ۲۳ سایلی شؤبهسی طرفیندن حاکم حمید رضا امانینین باشقانلیغی ایله چیخاریلدی و زهرا ناظورییه بیلدیریلدی.
بو جزایا گؤره ناظوری، “ایسلام جمهوریییتینه قارشی تبلیغات فعالیتی” اتهامی ایله بیر ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی.
ایران-عراق ساواشی غازیسی و اوین حبسخاناسیندا سیاسی محبوس اولان عبدالرسول مرتضوینین حیات یولداشی زهرا ناظوری، ایسلام اینقیلابینین لیدری علی خامنهاینین ایستعفاسینی طلب ائدن ۱۴ مدنی فعالدان بیریدیر و بو مکتوبونو ایمضالادیغی اوچون ۱۱ ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلدی.
ناظورینین پروندهسی ایله تانیش اولان بیر منبع، زهرا ناظوری یه قارشی محکمهنین بوتون مرحلهلرینده حیات یولداشینین موحاکیمه اولونماسینا اعتراض اولاراق سانال اورتامدا یاییملادیغی ماتئریاللارا ایستیناد ائدیلدیگینی سؤیلهدی.
زهرا ناظوری داها اؤنجه “رهبری تحقیر ائتمک” اتهامی ایله اصفهان اینقیلاب محکمهسینین بیرینجی شؤبهسی طرفیندن ایکی ایل و “روحالله خمینینی تحقیر ائتمک” اتهامی ایله ایکی ایل حبس جزاسینا محکوم ائدیلمیشدی کی بو جزا دؤرد ایل بویونجا تاخیره آلیندی.


text:
سئوگی دبی/ ستار گول محمدی
قان اولدو کؤنول مؤحنت اول ماه جبیندن
سوزدوکجه شکر چاه-ی زنخدان لبیندن
زار اولدو گئجه م، گوندوزوم افغان ایله کئچدی
هئچ کیمسهیه سیر وئرمهدیم عشقین ادبیندن
لیلا دئیه عشقیده سر کویونا دوشدوم
هئچ سورمادی مجنونلوغومون بیر سببیندن
گر سجده اوچون بیر گئجه محرابینه دوشسم
بالله کی دوشر خسته جانیم تاب و تبیندن
اظهاره گلیر دل بو تمّنا ایله هر شب
نوطقوم توتولور گوندوز اولاندا غضبیندن
ترسادی، مسلماندی باشا دوشمورم اصلا
قورخوب سوروشا بیلمیرم اصل و نصبیندن
نه رحمه گلیب عاشیقینه بیر کرم ائیلر
نه موشگوله باخ دل چکیر ال اؤز طلبیندن
قالدیم آسیلی وصل ایله هیجران آراسیندا
یارب منی قورتار بئله عشقین عجبیندن
عشق اهلی دؤزر عشقیده “ستّار”ا دئین کی
هر جور و جفا حاصیل اولار سئوگی دبیندن


text:
قورشاقتوتما(اویون)
قورشاق توتما - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر واختلاردا، اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
نوروز بایرامی و دیگر ائل شنلیکلرینده کئچیریلن قورشاق یاپیشما یاریشی کئچیریلیر. زورخانا ایدمان اویونلاریندان گولشمه یاریشینین ان قدیم عنعنهوی آدیلاریندان بیریدیر. تاماشا عونصورلری ایله زنگین اولان بو گولش نؤوعونده اولان اویون و یاخود دا یاریش، عادتاً نوروز بایرامی و دیگر ائل شنلیکلرینده اوینانیلیر. عادی گونلرده کیچیک یاشلی اوشاقلار آراسیندا اویون حالیندا کئچیریلیر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
موختلیف شنلیک، بایرام و ییغینجاقلاردا پهلوانلار قوشا زورنانین جسارت، گوج، دؤیوشکنلیک آشیلایان زیل سسی، ضرب آلتلرینین گور صداسی آلتیندا مئیدانا گلیر، ایگید جاوانلاری گولشه چاغیریرلار:
منم نرلرین نری،
آی اوغلان.
منم ارلرین اری،
آی اوغلان.
ال قولونو چاتدادارام،
آی اوغلان.
باغرینی پارتلادیرام،
آی اوغلان.
پهلوانلارین عنعنهوی سالاملاشماسی و اؤزلرینی تقدیم ائتمهسی مراسیمیندن سونرا "جنگی" صدالاری آلتیندا یاریش باشلانیر. پهلوانلار بئلدن آشاغی موختلیف فندلر ایشلهدیب بیر-بیرینین قورشاغیندان یاپیشیر، بیری دیگرینی ییخماغا چالیشیر. غالیبه موختلیف هدیهلر وئریلیر.
قایناق[دَییشدیر]
- نوروز بایرامی انسکلوپدیاسی. باکی-2008 (شرق-غرب). ص.128.


text:
دمیتری مندلیف
دمیتری مندلیف (اینگیلیسجه: Dmitri Mendeleev) روسیهلی بیلیم اینسانی. ۸ فوریه ۱۸۳۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۲ ایل عومر ائلهییب و ۲ فوریه ۱۹۰۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. دمیتری مندلیف سن پترزبورق دولتی بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. اوْ فیزیک، شیمی ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dmitri Mendeleev»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دمیتری مندلیف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوکراینالیلار و روسلار اسلاو خالقینین پارچالاری اولاراق نییه چاتیشما نقطهسینه گلیب چاتدیلار؟ سونوجلاری نه اولاجاقدی؟ بیزیم توتوموموز نه اولمالیدیر؟ (ا. جفرلی، ساواشین دؤردونجو گونو)
اسلاو خالقینین باشیندا اولان روسلارین دیرچهلیشی:
-اسلاو خالقینین دیرچهلیشی و یاییلماسی اون دؤردونجو یوزایل مغول-تورک سویلو «آلتون اوْردو» دؤولتینین ضعیفلهسییله باشلار، روسلار داها چوخ تورک توپراقلارینین ضبط ائتمهسییله تزارلار زامانی قالخیشا گئچرلر و نهایتا کومونیست روسلار، روسیا دا حاکیم اولونجا، بو خالق تاریخینین زیروهلرینه چاتار و هر یئرده اولدوغو کیمی، بو حادثه روسلارین دونیایا اگهمن اولما خیالینی وجودا گتیرر.
روسلار بو خیالی مارکسیزم ایدئولوژیسی، موسکوا و روس سئوگیسی آدییلا و داها دوغروسو روسچولوق تفکرو آدی آلتیندا ساغلاماق ایسترلر، اورتا آسیادا مسلمان تورکلریندن باشلایاراق قونشولوقلاریندا اولان گورجو و ائرمنی مسیحیلری و دیگرلرینی اگهمنلیک آلتینا آلارلار، سونرادا دوغو آوروپادا ایلَرلهییب، آردیجا بونو دونیایا یایماق ایسترلر.
بو یوٌریوشون بیر طرفدن ایدئولوژیک اولماسی، خصوصاً بو ایدئولوژی نین دیکتاتورلوغا دایانماسی، دیگر طرفدن کومونیزم تفکرو آلتیندا، ایرقچی روس فاشیزمینه دؤنوشمهسی و بو سببله ده دونیا گلیشمه لریندن اوزاق قالماسی، نهایتا بو سیستیمین ییخیلماسینا سبب اولار و اونون سونونو گتیرر.
ایلکجه کومونیزم داغیلاراق تورک جمهوریتلری و دوغو اوروپا اؤلکه لری اوندان آیریلدی و سونرادا دونیا سَویه سینده روس سئوگیسی تفکرو چؤکدو. آما روسلار حالا همان روسچولوق ذهنیتینده اولاراق پوتین کیمی امپراتورلوق دوشونجه سینده اولان بیرینی دستکلهییب ایش باشینا گتیردیلر.
اوکراینا 1991 دن سونرا ساوئت دؤولتی نین داغیلماسییلا مستقل اؤلکه کیمی تانینار، او دؤنم 5000 دن آرتیق نوکلئیر (نوٌوه، اتمی) سیلاحی اوکراینادا وارایدی، 1994 ده روسیا و آمریکانین گیریشیملرییله اوکراینا، بو اؤلکهنین استقلالینین تضمین اولماسی قارشیلیغیندا، بوتون اتمی سیلاحلاری روسیایا وئریلمه سینه رضایت وئرهرک آنلاشمایا امضا آتار. سونرالار اوکراینانین ساوونما ناظری (آندری زاهورودنیوک) دئیهجکدیر: «بیز بؤیوک بیر قابلیتی هئچ زاد قارشیلیغیندا الدن وئردیک».
سونراکی دؤنملرده اوکراینادا آوروپا بیرلیگینه و ناتو بیرلیگینه قاتیلما فیکری اورتایا آتیلار، روسیا دا بوجور گیریشیملری اؤنلهمک اوچون ایلکجه 2014 ده کیریم یاریم آداسینی اشغال ائدر، سونرا دا اوکراینانین دوغوسوندا دونباس و لوهانس ایالتلرینده روس سویلو آیریلیقچی گروپلاری اوکراینا دؤولتی علیهینه سیلاحلاندیرار. 2015 ده مینسک آنلاشماسی چرچیوه سینده بو ایالتلره اؤزارکلیک استاتوسو وئریلمهیی قرارلاشدیریلار، آما روسلار داها چوخ تحریکلره باش وورار، اوکراینا اؤلکهسی ده استقلالینی و توپراق بوتونلویونو تهلیکه ده گؤرهرک 2017 ده رسما ناتو بیرلیگینه قاتیلما دیلهگینی پارلمانیندا تصویب ائدهرک ناتو قورومونا سونار. اوکراینا حاکمیتی ده آمریکا و اورپالیلارین حیمایه وعده لرینه تامامیله ایناناراق بوتون سیاسی و نظامی حرکتلرینی او یؤنده آپارماغا باشلار.
پوتین ین بؤیوک خطاسی:
-روسیا ناتو قوهلرینین سینیرلارینا یاخینلاشماسینی بیر نوع تهدید کیمی آلقیلایار، بونا باخمایاراقکی ائستوْنیا (Estonya)، لیتوْنیا (Letonya)، لیتوانیا (Litvanya) اؤلکهلری ناتو عضوو اولاراق، سن پطرزبورگون دیبینده و موسکووایا یاخین یئرده یئر آلاراق، نییه پوتین، مسکووایا یوزلرجه کیلومتر اوزاقلیقدا اولان اوکراینانین ناتویا گیرمه سینه حسّاسیت گؤستهریر؟ و نییه بونو اؤنلهمک اوچون، اؤزونونده بیرلشمیش ملتلرین بئش دائمی عضووندن بیری اولاراق و بو سیستیمین و یاسالارینین قوْرویوجوسو اولاراق، اولوسلارآراسی حقوقو هئچه ساییر و مستقل بیر اؤلکهنین دؤولتینی دونیانین گؤزلری اؤنونده هئچ بیر پرده پالاز اولمادان دئویرمهیه چالیشیر و بیر اؤلکهنین باشکندینی و توپراقلارینی اشغال ائتمهیه قالخیشیر؟
شک یوخکی بوتون بونلار حقوقی گرکچه و توجیه اولمادان یالنیز، یارانان آلقیلارا دایانماقدادیر. پوتین تورلو یانلیش استخبارات سببییله و اوزون مدتلی آلداتمالار سونوجو بؤیوک بیر یانلیش حسابلامایا دوشدو، آیریجا بو حادثه دیکتاتورلوق سیتیمینین ذاتیندا اولان بیر مسئله کیمی گؤرونمهلیدیر.
-پوتین هجوملاریندا، یالنیز اوکراینایا عاید و اونون دوغوسوندا یئر آلان دونباسک (دونتسک) و لوهانسک بؤلگهلری ایله یئتینسه ایدی و ایلهری گئتمهییب توپ یئکون اشغالا گیریشمهسَیدی، عملا ایستهدیگی هدفلره یئتیرمیش اولایدی، دونیادا بؤیوک تپکیلر اورتایا چیخمازدی و عملا بیر چوخلاری ایندیلیکده و باتیلیلاردا ایکی اوچ ایلده یئنی وضعیتی قبوللانمیش اولاردیلار. یعنی دونیا بونو قبول ائدردی کی روسیا بقا مسئله سینه خاطر بو ایشی یاپماق مجبوریتینده قالیبدیر و آیری طرفدنده اوُکراینا خالقی دا دورومو و خصوصاً روسیانین بیر سیرا حاقلارینی گؤرهرک اؤزلری حکومت دَییشیکلیگینه گئدردیلر. آما دوروم بئله اولمادی، پوتین بیر اؤلکهنی اشغاله قالخدی و اشغالچی لقبله تاریخه کئچدی،
آما نییه بئله اولدو؟ پوتینی بو دوروما گتیرنلر نلر؟
پوتین ی بو خطایا سوٌروکلهین نه؟
-صدام 1990 دا چوخ ساده شکیلده بیر سیرا گؤروشمه لرله و اونا کویت ین آلماسینا گؤز یومولماسی سؤیلهیهنهرک، آلداتیلدی، صدام دا کویتین اشغالینا و اؤز توپراقلارینا قاتماسینا قالخدی.
طبیعتا روسیا و پوتین کیمی بیرینی بو راحاتلیقدا آلداتماق ساده ایش دئییلدیر. اونا داها بؤیوک یئملر وئریلمهلی ایدی، و داها چوخ گؤز یوممالار و گئری چکیلمهلر اورتایا قویولمالی ایدی. البته پوتین ک.گ.ب. مامورو اولاراق باتی امنیتی قوّه لر طرفیندن ذره بین آلتیندا ایدی، اونون ضعیف نقطهلرینی داها اییی تانیییردیلار، خصوصا سنه 2000 ده روسیا، چچن خالقینین انسانی حقوقلارینی آرادان قالدیرماق اوچون باشکند گروزنی نی توپراقلا بیر ائدر، اون مینلرجه انسانی اؤلدوروب آواره ائدر، اؤلکهنی روسیا اگهمنلیگی آلتینا آلار، باتی دا بونا گؤز یوماراق، روسیا بنزر ایشلر اوچون اورکلندیریلر.
-روسیا، گورجوستان توپراقلاری اولاراق گونئی اوسئتیا و آبخازیانی 2008 ده اشغال ائدر، اونلاری مستقل اؤلکه کیمی تانییار و روسیایا الحاقی یولوندا آددیملار آتار و باتی بونا گؤز یومار.
-کیْریم 2014 ده روسچولار طرفیندن اشغال اولونار، سونرادا غیرقانونی بیر سئچیمله روسیایا الحاق اولونار، بو حادثه ان آچیق تجاووز اولاراق و اولوسلارآراسی حقوقا و روسیا اوکراینا آنلاشمالارینا ضد اولاراق اتفاق دوشر، بوتون بونلارا رغماً باتی بونا گؤز یومار.
-روسلار اوکراینا دوغوسوندا دونباس و لوهانس ایالتلرینده روس سوْیلو آیریلیقچی گروپلاری دؤولت علیهینه سیلاحلاندیراراق، 2015 ده مینسک آنلاشماسی چرچیوهسینده چوخلو امتیازلار الده ائدر، باتی دا بؤیوک اؤلچوده بونا گؤز یومار، روسیا بئله دوشونرکی دونیا، روسیا قارشیسندا بیرلشه بیلمهیهرک تسلیم اولماق مجبوریتینده قالیر، بو مؤوضوع ایییجه روسیانین آلدانیلماسینا سبب اولار.
-پوتین 2021 ایلینین سونلاریندا و 2022 نین اوللرینده اوکراینا سینیریندا 200 یوز مین نفرلیک بؤیوک نظامی ییغیناق ییغدی، باتی و ناتو بیرلیگی بیر طرفدن بو حادثه لره سسسیز قالاراق، منفعل بیر توتوم سرگیلهدی، و بایدن ده چوخ سینسیجه و حیلهکارلیقلا دئیر بیز اوکراینایا دخالت ائده بیلمهریک چونکی اوچونجو دونیا ساواشی چیخار و دولایلی شکیلده چین ده عملا آمریکانین دوزاغینا دوشهرک، ویا حتی اونونلا ایش بیریگی ایچینده اولاراق، روسیایا دستک وئردی و بو مسئله نی روسیانین حاققی اولدوغونو سؤیلهدی. بوتون بونلار پوتینی ائلهسینه آلداتدی کی بئله دوشوندو کی قارشی سیندا هئچ بیر دونیا اؤلکهسی دایانا بیلمهیهرک اعتراض ائتمهیهجک. دیگر طرفدن ده بیر چوخ یورومجویا گؤره روسیانین استخبارات بیریملری، پوتینه بئله بیر یانلیش بیلگی وئردیلر گویا روسیا اوردوسو اوکراینایا گیردیگی آندا، اوکراینا نظامی لری یا تسلیم اولاجاقلار ویا قاچاجاقلار ویا حکومتی دئویرهجکلر. آیریجا اوکراینا خالقی دا بلافاصله روسلارا تسلیم اولاراق اونلاری ناجی و قورتاریجی کیمی قارشیلایاجاقلار. خصوصا ساواشین اوچونجو گونونده پوتینین اوکراینا اوردوسونا ضربه چاغریسی بو نؤوع یانلیش استخباراتین وئریلدیگینی اثبات لاماقدادیر. پوتین ائله سینه بو استخباراتا اینانمیشدی کی بیر حالداکی کلاسیک حالدا بیر یئرین اشغالیندان اؤنجه بؤیوک هاوا حرکاتینین آپاریلماسی و نظامی یئرلرین ائتکیسیزلشمهسی اؤن شرط ساییلیر آما روس اوردوسو 22 شوبات 2022 ده، اؤزل ساواش دورومونا گئچدی و مقدمهسیز حالدا اؤنجه اشغالا قالخیشدی، و بو سببله ده یئتهرینجه ایلرلهیه بیلمهدی.
یئنه ده بو حادثهلر دوغرولتوسوندا بیر نئچه اؤنملی حادثهیه اشاره اولونمالیدیر.
-روسیا 2015 ده سوریه ده بؤیوک قتلعاملاردان سونرا اسد رژیمینی خالق طرفیندن دوشمه سینی اؤنلهیر و آمریکادا بونا گؤز یومار و حتی سونرادا تورکیه نین پ.ی.د. تئرور گروپلارینا قارشی عملیاتلارینی اؤنلهمک و سوریه ده ایلَرلهییشینی دوردورماق اوچون، باریش پیناری بؤلگهسی اطرافیندا، قامیشلی و عین العرب (کوبانی) بؤلگهلرینین کونترولونو روسلارا دئور ائدر. یعنی بورادادا آمریکا ناتو اؤلکهسی اولان تورکیه نین عوضینه روسیا نین او بؤلگه لره اگه من اولماغی نین یولونو آچار.
-قاراباغ ظفریندن سونرا، بیر چوخلاری ایرانی اشغال گیریشیمینه و قونشو اؤلکهلرله ساواشا تحریک ائتدیلر مطمئنا بئله بیر اتفاق حادث اولسایدی سونوجلار چوخ کؤتو اولابیلیردی، اما حاکمیت ایچینده بیر سیرا ندنلردن و خصوصا اقتصادی و اجتماعی سیخینتیلاردان دولایی ساغ دوُیو (عقلِ سلیم) آغیر باسدی و بئله بیر فلاکت اؤنلهنه بیلدی.
-وقتی پوتین تجاوز حرکتینین اوچونجو گونونده دئییر، من اوکراینا اوردوسونون باشچیلاریندان ایستیرم حکومت علیهینه ضربه یاپسینلار (کودتا ائتسینلر)، بو سؤزلر نشان وئریر پوتین عملا حربی گئدیشاتین دوزگون گئتمهمه سیندن اضطرابا دوشهرک، و پسیکولوژیک دنگه سینی ایتیرهرک نه قدر غیر قانونی سؤز سؤیلهمک مجبوریتینه دوشور. بیر حالداکی پوتین بیرلشمیش ملتلرین گوٌوَنلیک کونسئیینده (امنیتی شوراسیندا) دائمی عضو ساییلیر؛ بو قوُرومون ملتلرین تشکیلاتی اولدوغونو وورغولاماق یئرینه، ملت طرفیندن سئچیلمیش بیر حکومتین اوردو طرفیندن دئوریلمه سینه امر ائدیر، عملا اولوسلارآراسی قوراللارین بیر قوُروجو اویه طرفیندن چئیننمهسینه سبب اولور. بونلارا اک اولاراق وقتی پوتین اتمی سیلاحلارین حاضر اولما امرینی وئریر اونون نه قدر یانلیش حرکت ائتدیگینی و ایییجه کؤشهیه سیخیشدیغینی گؤسترمکدهدیر.
پوتین ین اشغال گیریشیمی نین اصلی سونوجلاری:
1-ناتو و داها دوغروسو اونون اصلی دولاندیرانی اولان آمریکا دونیا کاموْیوندا بئله بیر جوّ یاراتماق ایستیرلرکی: روسلار دیکتاتور و متجاوز اولاراق هر آن فرصت تاپارسالار اشغالچیلیغا ال آتارلار و اونلار حتی اؤزملتلریندن ساییلان اوُکراینا اسلاو ملتینه ده رحم ائتمه دن سالدیریرلار.
و آردیجا آمریکا بونا چالیشاجاق ناتو عضولرینی و آوروپا بیرلیگینی داها سیخی بیر شکیلده اؤزونه طرف چکسین و ناتویو داهادا چوخ اؤز یؤنهتیمی آلتیندا گوجلندیرسین. و طبیعتا آمریکا بئله بیر گوجله روسیانی داها ضعیف دوروما سالاندان سونرا داها راحات شکیلده چینین کونترولونا یؤنهله بیلهجکدیر.
2-قونشو اؤلکهلرده ضد روس بیر جو یاراناراق اونلار هر آن روس اشغالینین قورخوسویلا یاشایاجاقلار، و دیرهنیش جبههلری اولوشاجاقدیر، اونلار بیر طرفدن اقتصادی جهتدن روسیا دان اوزاقلاشماغا باشلایاجاقلار و سیاسی و نظامی باغلارینی ضد روس بلوکلارلا محکملشدیرمه یه چالیشاجاقلار.
3-اوکراینالیلارین دیرهنیشی و خصوصاً روسلارین حربی سیستیملرینه بؤیوک ضایعات وئرمهسی و روس حربچیلرین ده چوخ دا هیزلی و اؤنگوردوکلری قدر ایلرلهیه بیلمهمهلری بو گؤرونتونو وئریرکی روسلارین حربی سیستیملری و آراجلاری و حرب استراتئژیلری چوخدا مودئرن اولمایاراق اسکیدیرلر. و طبیعتا بو سونوجوج اورتایا چیخارکی روسلارین اوتوریته سی آلتیندا اولان خالقلارلا روسلار علیه اینه دیرهنیشلری داهادا بؤیوده بیلهجکدیر.
4-اوکراینالیلارین 21ینجی یوزایلده و آوروپانین گؤبگینده خالق سَویه سینده سلاحلانماسی و روس علیه اینه چاتیشمالارا گیرمهلری چوخ نادر بیر حادثه دیر. ایکینجی دونیا ساواشیندان سونرا، دونیانین مودئرن قیسمینین تاریخینده، اورتایا چیخان گؤرونمهمیش بو حادثه، روس علیهینه چوخلو سیلاحلی حرکتلرین تَتیکجیسی اولاجاقدیر. خصوصا اوکراینا خالقی ایچینده روس علیهینه، ملیتچیلیک دوشونجهسی داهادا چوخ بؤیویهجک، و قارشیت جبهه لر یارانماغا باشلاناجاقدیر.
5-اشغال گیریشیمی عملا اسلاو خالقی ایچینده بؤیوک چاتلامانین و آیریلیقچیلیغین خبرچیسی اولاجاقدیر.
بو حادثهیه تای 16ینجی یوزایلده، شعوبیلر و حتی دؤنمین باتیلی قوهلری، صفوی و عثمانلی ساواشینی یولا سالماقلا تورک ملتی آراسیندا اوزون مدتلی بؤیوک آیریلیق سالدیلار، ائلهکی 500 ایل حادثهدن کئچمه سینه رغما و تورکلرین بو دشمنچیلیگین نه کؤتو سونوجلاری نین اولدوغونو آنلامالارینا رغماً هله ده اونون ایزلری تورکلر آراسیندا آزماچوخ گؤرنمکده دیر.
عینا بو اویون اسلاو ملتی نین باشینا دا گله بیلیر، و اونلار ایچینده بؤیوک آیریلیقلار اورتایا چیخابیلیر.
دئمک اولار اوکراینا خالقی بو حادثه دن سونرا البته سونوج هرنه اولورسا اولسون، اوکراینا بوتونویله آزاد اولسون ویا اشغال اولسون؛ روسلارین تؤرَتدییی بو قدر قتلعام، ییخیم و ضایعات دان سونرا هئچ واخت روسلارلا ایچدن یاخینلیق حس ائتمهیه جکلر و دیگر خالقلارلا داها چوخ یاخینلیق دوُیاجاقلار.
تورکیه و آذربایجان:
چوخلو سببلردن دولایی بو ایکی اؤلکه و خصوصا تورکیه، هم اوکراینا، هم روسیا ایله اییی ایلیشکیلره صاحبدیلر، آما بو ایلیشکیلر هئچ واخت سبب اولمادی، اگهمن بیر اؤلکهنین اشغال گیریشیمینی محکوم ائتمکدن، دالی اوتورسونلار. تورکیه هر پلاتفورم دا کیْریمین روسیایا الحاق اولماسین قینامیش و اوکراینانین توپراق بوتونلویونو ساوونموشدور و بو تجاوُزدا دا آچیق شکیلده روسیانی قینایاراق تجاووزونون سونا اردیرمهسینی ایستهمیشدیر.
البته بوتون بو حادثه لره رغماً دویغوساللیقدان اوزاق هر اؤلکه و اؤلکهنین دوشونورلری، ملی منافع دوغرولتوسوندا حرکت ائتمه لی و باتینین پلانلادیغی و خصوصاً ده تورکلرین ضررینه ندن اولاجاق بیر سیرا پروژهلره دقت یئتیرمهلیدیرلر. ائله گؤرونور هر ایکی اؤلکه ده بئله بیر گئدیشاتی ایزلهمکده دیرلر. بو دوغرولتودادیرکی هم آذربایجان و هم تورکیه، بیر طرفدن روسیا ایله ایلیشکلری ساخلایا بیلمیشلر و دیگر طرفدنده اوکراینا ایله ده یاخین ارتباطی حفظ ائلهمیشلر، بو ایلیشکر عملا تجاری، نظامی و سیاسی آلانلاردا ان اوست سَویهده دیر. طبیعی کی ساواش سونراسیندادا بو ایلیشکیلر داهادا چوخ گوجلنمه امکانینا صاحب اولاجاقدیر.
ایران:
تورکیه و آذربایجانین ترسینه، ایران اؤلکهسی، روسیا ایله ایش بیرلیگی ایچینده اولاراق، بو اشغال گیریشیمینی آچیق آیدین شکیلده قیناماقدان چکینمیشدیر، البته ایرانلا روسیا نین تجاری، نظامی و سیاسی ایلیشکیلری، تورکیه ایله روسیا آراسیندا اولان ایلیشکیلردن قات قات آشاغی سَویه ده دیر، اؤرنک اوچون 2021 ده ایرانلا روسیا آراسیندا تجارت حجمی 4 میلیارد دولاردان آز اولاراق، تورکیه روسیا آراسیندا تجارت حجمی 10 میلیارد دولار سَویهسینده ایدی، آذربایجان و روسیا آراسیندا دا تجارت حجمی، آزما چوخ ایرانینکی قدر واردیر. بو اوزدن ده دیپلوماتیک شکیلده اشغال گیریشملرینی قیناماق ایران کیمی مستقل بیر اؤلکهنین ان اؤنجهلیکلی ایشلریندن اولمالیدیر. آیریجا بو مسئلهنی یاددان چیخارمامالیییق بو تور اشغال گیریشمی هر زامان غیر انسانی و غیر حقوقی اولاراق حتی ایرانین دا باشینا گلهبیلر، نئجه کی دفعهلرجه روسیا ایرانین دا ادعا ائتدیگی تاریخی توپراقلارینی اشغال ائتمیشدیر و گلهجکده ده بو تور حادثهلرین یاشانماماسینی هئچ کس تضمین ائده بیلمز. خصوصاً بؤیوک پطر (و بیر دئییشله ده دلی پطر)ین وصیتنامهسی دوغرولتوسوندا، روسیانین ایستی سولارا ال تاپما هوسینی و شیعه-سنی ساواشینین جانلی توتماسینی، اونوتمامالی ییق. طبیعتا ایران اؤلکه سینده اولان تورک دوشونورلریده بو دؤولتی، ان آزیندان دیپلوماتیک سَویهده بو تور اشغال گیریشملرینین قارشیسیندا دورماغا تشویق ائتمهلیدیر.
شک یوخ کی، بو اولایدان سونرا، دونیانین روسیا علیهینه باسقی لارینین آرتماسییلا و روسیانین گئری چکیلمهلرییله اونونلا ایش بیرلیگی ایچینده اولان ایرانین دا الی داها چوخ ضعیفلهیهجکدیر، و اونا اشغالچیلارین یانیندا دوُرما گؤرونومو وئرهجکدیر.
یئنهده بو چرچیوهده بیر مسئلهیه دئیینمک لازمدیر. طبیعتا بیز، تاریخ و تاریخچیلیگه باخیشیمیزلا، گونلوک حادثهلر قارشیسیندا توتوموموزو بیربیریندن آییرد ائتمهلیییک. تاریخچی، تاریخسل حادثهلره دوزگون شکیلده یاناشمالی، بیر طرفدن ظفرلر و ایلرلهمه حادثه لرینین تثبیتینده دویغوساللیغا دوشمکدن قاچیناراق، دیگر طرفدن یئنیلگی لری ده کیچیمسهمهلی و اونلاری تاریخ فلسفه سی قاپسامیندا دَیرلندیرمهلی و اونلاردان خالقیمیز و گلهجهییمیز اوچون درسلر چیخارمالیدیر.
آیری دئییشله دئسک تاریخچی تاریخی حادثهلری اولدوغو کیمی بوتون آجیلی و شیرینلی حادثه لرییله خالقا سونمالیدیر، اما گونلوک مسئلهلرده بیزلر نه روسیا و نه آمریکایا کین و نفرت ویا آشیری سئوگی بسلنمکدن قاچینمالیییق. هر ایکی سوپئر گوجه ملی منافع چرچیوه سینده یاخلاشمالی ییق. بیرگون ویا خاص بیر حادثهده بیرینین و آیری بیر حادثهده او بیرینین یانیندا دورمالی و دنگهلری اییی اوخومالیییق. بئله توتوملاری آذربایجان و خصوصا تورکیه نین ایلیشکیلرینده گؤرهبیلیریک، تورکیه ناتو نون گوجلو و فعال عضوو اولدوغو حالدا روسیا ایله ده دوغرو دوزگون ایلیشکیلر قورماغی باشارمیشدیر و بیزلرده بو تجربه لردن ایییجه یارارلانمالی ییق.
(اسماعیل جفرلی، ساواشین دؤردونجو گونو 8/12/1400، 27/2/2022)


text:
محسنی اژهای عتراضلارا دستک وئرهنلرین یارغیلاناجاغینی بیلدیردی
ایراندا بعضی مشهور ایدمانچی و صنعتچیلر یایینلادیقلاری مئساژلارلا اعتراضچیلارا دستک اولوب، گۆونلیک گؤرهولیلرینین موداخیله شکلینه تپکی وئرمیشدی
ایران یارغی ارکی باشقانی غلامحسین محسنی اژهای، ۲۲ اعتراضلارا دستک وئرهنلرین یارغیلاناجاغینی بیلدیردی.
ایرانین رسمی خبر آژانسی ایرنایا گؤره، یۆکسک یارغی شوراسی توپلانتیسیندا دانیشان محسنی اژهای، اعتراضلارا دستک وئرهنلری اویاردی.
سادهجه کوچهلره چیخانلارین دئییل اونلارا دستک وئرهنلرین ده سوچلو اولدوغونو دئیین محسنی اژهای، بو شخصلر حاقیندا حقوقی سۆرهج آپاریلاجاغینی بیلدیردی.
اژهای، اؤلکهدهکی بعضی مشهور شخصلرین داوام ائدن اعتراضلارا دستک وئرمهلرینه تپکی وئرهرک، اؤلکهیه وورولان مادی و معنوی زیانی بو شخصلرین اؤدیهجگینی سؤیلهدی.
عینی توپلانتیدا دانیشان تهران ساوچیسی علی القاصی مهر ده "عصیانچی" کیمی اولاراق تانیملادیغی گؤستریچیلرین تئزلیکله محاکیمه اولونماسی اوچون ساوچیلیق بنیهسینده اؤزل شعبهلر اولوشدورلدوغونو بیلدیردی.
ایراندا بعضی مشهور ایدمانچی و صنعتچیلر یایینلادیقلاری مئساژلارلا اعتراضچیلارا دستک اولوب، گۆونلیک گؤرهولیلرینین موداخیله شکلینه تپکی وئرمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"شهیدلریمیز اوچون، میللتیمیز اوچون، بو عزیز وطن اوچون یورولمادان موباریزهیه داوام"
القریشی اؤلدورولدو
"ابو الحسن الهاشمی القریشینین اکتبر آیینین اورتالاریندا اؤلومو، داعشه بیر باشقا ضربه ووردو"


text:
نصرت کسمنلی
نصرت کسمنلی (Nüsrət Yusif oğlu Kəsəmənli)؛ (۲۵/۲۹ سپتامبر ۱۹۴۶، قازاخ - ۱۶ اوکتوبر ۲۰۰۳، تبریز) چاغداش آذربایجان ادبیاتینین سئویلن شاعیرلریندن. شعیرلریندن بستَلهنن ماهنیلار دیللر اَزبریدیر.
یاشامی[دَییشدیر]
یوسف اوْغلو نصرت کسمنلی ۱۹۴۵-نجی میلادی ایلینده آذربایجاندا قازاخ بؤلگهسینده کالینین کندینده دونیایا گؤز آچدی. نصرت ایلک و اوْرتا مکتبی بیتیردیکدن سوْنرا ۱۹۶۶-نجی ایللرینده آذربایجان دؤولت اونیوئرسیتهسینین ژورنالیست فاکولتهسینه داخل اوْلوب و بۇ فاکولتهنی ایسه اوغورلا باشا ووردو. سوْنرا آذربایجان یازیچیلار بیرلیگینه داخیل اوْلوب و اوردا ادبی مصلحتچی اوْلموشدور. یازدیغی اثرلره گؤره بۇ قورقونون آئچیریل ن ۷-نجی قورولتاییندا اداره هیأتینین عضوو و شعر شوراسینین صدری سئچیلمیشدیر.
اؤلومو[دَییشدیر]
نصرت کسمنلی چوخدان ایدی کی بؤیرهک خستهلیگیندن عذاب چکیردی آنجاق سگگیز ایل بوندان اؤنجه تبریزه گلیب و عمله حاضیرلیق ایشلرینه باشلادی. تأسفله بۇ بؤیوک شاعیر ۱۳۸۲ -نجی ایلده مهرآیینین ۲۴ ونده تبریزین ایمام خستهخاناسیندا سون منزیله کؤچدو.
کیتابلاری[دَییشدیر]
- سئویرسنسه (۱۹۷۱)
- گؤزلریمین قاراسی (۱۹۷۵)
- اؤزومه بنزهدیگیم گونلر (۱۹۷۹)
- گوموش یوخولار (۱۹۸۱)
- تکلیکده دانیشاق (۱۹۸۳)
ایراندا یاییملانمیش اثرلری[دَییشدیر]
- گئتمک ایستهیئیرسن… بهانه سیزگئت - نشر دالغا - سراب - ۱۳۸۰
- حامیسی سئوگیدندیر - زارعی - تبریز - ۱۳۸۱
- دئیه سن تزه دن قایید یر بوقیش - انتشارات دانیال - تبریز - ۱۳۸۱
- حیئیف اوسئوگییه - نشر اختر - تبریز - ۱۳۸۵
- گوله-گوله آغلایان گؤزل - نشر اختر - تبریز - ۱۳۸۹
شاعیرین کیریل الیفباسیندا چاپ اوْلونموش سون کیتابی ۱۳۸۳سون آییندا عرب الیفباسینا چئوریلدی آمّا بیر پارا مسئلهلره گؤره کیتابی چاپ ائدیله بیلمدی. ۱۳۸۴ده کیتاب شهرام گلکار توسط ایله چاپ اوْلوندو، یالنیز چاپ اوْلونموش کیتابدا تأسفله شعرلرین یئدیسینی (۷) قویماییبلار: «۱۰۰۱ گئجه»، «چارمیخ»، «ناتورمورت»، «۲۰ ایل سوْنرا»، «قایتارین منه»، «آللاها شیکایت»، «کسین کیشیلرین باشینی».
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
۱. حئیف او سئوگییه
او یالانچی ایللر گونه دیمزمیش،
گول وئردیم، وئردیییم گوله دیمزمیش،
گؤزوم ده چاغلایان سئله دیمزمیش،
حئیف او سئوگییه، او محبّته.
بیر دفعه اوره ک دن گوله بیلمهدیم،
کؤنلومو کیمسهیه وئره بیلمهدیم،
سندن باشقاسینی سئوه بیلمهدیم.
حئیف او سئوگییه، او محبّته.
سنسیز گئجهلریم یوخو بیلمهدی،
ایچیمده آلیشان آهی بیلمهدی.
من بیلدیم، سن بیلدین، چوخو بیلمهدی،
حئیف او سئوگییه، او محبّته.
اؤزومون اؤزومدن آجیغیم گلیر،
دوستلاریم کدرلی، دوشمنیم گولور.
اؤلن سئوگیمیزه یازیغیم گلیر،
حئیف او سئوگییه، او محبّته.
سولطانلیق تاختیمیز دئوریلدی نئجه،
کولکسیز، طوفانسیز سوورولدو هئچه،
او سئوگی نیفرته چئوریلدی نئجه،
حئیف او سئوگییه، او محبّته.
۲. "بیری واردی، بیری یوخ…"
اوْلان اوْلوب، کئچن کئچیب بلکه ده
ایندی داها کؤورلمهاین یئری یوخ
عؤمور بویو بئله گلیب منیم کی
اولیندن بیری واردی بیری یوخ
اوزاقدایدی من ایستهین اوجاقلار
اورهایمدن گلیب کئچدی سازاقلار
آتالییدی، آنالییدی اوشاقلار
بیزیم ائوده بیری واردی، بیری یوخ
گؤزلریمده دولدورموشام یاغیشی
بیر کؤینکده چیخارمیشام من قیشی
شالوار-پئنجهک گئیینیردی تای-توشوم
منده ایسه بیری واردی، بیری یوخ
اوزوم گولدو، طلبهیم دئیهنده
سیخیلیردیم دوست پئنجهای گئینده
معلیمله دیل تاپابیلمهینده
قیمتیمین بیری واردی، بیری یوخ
قلبیم یاندی ایلک سئوگیمدن، عشقیمدن
دارا دوشدوم، ال اوممادیم هئچ کیمدن
مجلیسلرده جان دئییب جان ائشیدن
دوستلاریمدان بیر واردی، بیری یوخ…
من اوردویا نهلر گؤروب گئتمیشدیم
اورهک آلیب، اورهک وئریب گئتمیشدیم
ایکی قیزا کؤنول وئریب گئتمیشدیم
قاییداندا بیری واردی، بیری یوخ
اوزاق گَزدی عمی، دایی، بیبیلر
سؤز آراسی منه ائولن دئدیلر
نیشان اۆچون ایکی شئی ایستهدیلر
منده ایسه بیری واردی بیری یوخ
واخت گلهجک بۇ گونو گؤرهجکسن
چوخ سئوالا گؤزونو دؤیهجکسن
واخت گلهجک سن اؤزون دئیهجکسن
دئیهجکسن: "بیری واردی، بیری یوخ!"
3. "اوغرو اولماق ایسته ییرم" شئعریندن بیر پارچا
بیریسینی ییخماق اۆچون
ایکیسی نین اولفتینی
اینسانلارین اورییندن
هر کینی نی نیفرتینی
یالانینی بوندان اونا
اوندان بونا ساتانلاری
ایکی سئون آراسیندان
او اۆچونجو آداملاری
اوغورلاماق ایسته ییرم...


text:
دوتوب جان قولاغین بو سؤزو دینله،
نهیه وارور بو ایشین سونو آنلا.
گۆلندام اوسونو باشا گتیردی،
حقه سؽغیندی، گؤر نه ایش بیتیردی.
روان اول قؽرخ آیاقلی نردیباندان
ایتر حرامییی یایاق آندان.
اوچوردو یئر یۆزونه اول حریفی،
ذی گنج آرسلان، دیلاور گؤر ظریفی.
چۆ سۆروچدی آیاغی اول نابکارین،
یۆرگینه سو سپیلدی نیگارین.
گهی باشی دؤنر، گاهی آیاغی،
او گئدیشده کیشی نئدر دایاغی.
یئره توخوندی اول دم ائندی چۆن باش،
داغیلدی اولدی بئنیی خورد-خاشخاش.
جانین ایسمارلادی جهنمه اول،
پارالاندی آیاغی، باشی، ال، قول.
نه کیم ائتمیشدی، ایمدی تانری وئردی،
گۆلندامی مورادینا ایریردی.
کیشی یاووز ایشه ائتسه بۆنیاد،
سون اوجو آندان آلیر حاقین اوستاد.
قاچان کیم دادینی آلدی گۆلندام،
گۆلفروخ شاها گلدی اول دیلارام.
ایریب تعجیل ایله ایچری گیردی،
هنوز دخی گۆلفروخ شاه اویوردی.
ایکن غفلتده اویغو توتموش ایدی،
بو حالی دویمادی نه ائتمیش ایدی.
ایکن خوش اولدو کیم دویمادی آنی،
گؤروب اول ظالیمی اۆرکمهدی جانی.
گۆلندام گلدی آیدیر: هئی دور اخی!
حرامییه نهلر ائتدیم گؤر آخی.
گۆلفروخ شاه آیدیر: ائی نیگاریم،
دل اولدون اولامی، گؤزو خوماریم.
سنه ائرته بیتیلر یازدیراییم،
حکیمه دخی شربت دۆزدورهییم.
خیالیندیر کی قورخارین همیشه،
بو سؤزه اینسان عاغلی نه ایریشه؟!
گۆلندام آیدیر: ایمدی دور، گؤرهسن،
بنه آندان بیتیلر یازدیراسان.
چؽخار گؤرور نه قول وار، نه رعیّت
دؤنوب سوردو کی، هئی، نهدیر حکایت.
گۆلندام سؤیلهدی کیم، اول بد اختر،
یۆزو قارا حرامییه – قارا ار.
نه کیم بکچی قولون وار ایدی، قؽرمیش،
گلوب تا کیم سری قاتیما گیرمیش.
اویور ایکن سنی دؤشکده قویدوم،
سنی سؽغیندیغیمدان آنا اویدوم.
بنی آلیب گئدرکن ناگهانی،
باشیندان نردیبانون ایتدیم آنی.
هامان اول دم یؽخیلدی، ائندی آندان
کۆپوردیسین ائشیتدوم بیر زاماندان.
مۆدارا اهلیدیر، سِحری دلیمدیر،
او کی مکّار کیشیدیر، حق عالیمدیر.
دیریمی، اؤلومی بیلمزم آنی
نهدیر بیلمک گرک اول قلتبانی.
گۆلفروخ خلقینه اول دم چؽغیردی،
یاراقلانین گلین، – دئیو قؽغیردی.
یاراقلاندی ائشیدن آندا گلدی،
قاپیدا جۆملهجیگی حاضیر اولدی.
یاخیبان شمعدانلار، گؤردو آنلار،
اول آرسلانلار کئییک یئر گؤردو آنلار.
تعجّوب ائیلهییب جۆمله دورورلار
او قوللارین حالین آندا گؤرورلر.
قویون کیبی قؽریلمیش یاتیر آنلار،
روان آخار ایدی سئل کیبی قانلار.
حرامی اولموش ایدی خورد-خاشخاش،
نه قول قالمیش، نه بود قالمیش، نه خود باش.
دیزیلدی خالق حرامینین قاتینه،
تانا قالدیلار آنین قامتینه.
گۆلفروخ آنی گؤردی، اولدی هم شاد،
چۆ دۆشمن اؤلدی غمدن اولدی آزاد.
بویوردی تئز نقارهلر اوریلدی،
خبر اولدی اۆچ شهرین خلقی گلدی.
سئوینیب جۆملهسی شادان اولورلار
یۆز اوروبان حقین شۆکرین قؽلیرلار.
او گئجه صۆبحهدک عیشرت ائدرلر،
صاباح اولوجاغیز گؤر کی، نئدرلر.
باشین احمد حرامینین کسرلر،
دخی گؤودهسینی بۆرجه آسارلار.
آلیب بگلر باشین مئیدانه چؽخدی
نیشان ایچون قاباق یئرینه دیکدی.
تاماشایی گؤرور اول گۆن امیرلر
اولو، کیچی، سیپاهیلر، وزیرلر.
اوخا دیکدیلر اول دۆشمن باشینی،
سون اوجو نولدو گؤر آنین ایشینی.
یاووز سانیلاری باشینا گلدی،
نه کیم سانیردی خلقه، کندی بولدو.


text:
توپ گون (فیلم، ۱۹۸۶)
توپ گون (اینگیلیسجه: Top Gun, تورکیه تورکجهسی: Top Gun (film, 1986), فارسجا: تاپ گان) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی تام اسکریت، آنتونی ادواردز، وال کیلمر، کلی مکقیلس، تام کروز جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین هارولد فالترمایر یارادیب. ۱۹۸۶ میلادی ایلینده ۴ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده توپ گون (فیلم، ۱۹۸۶) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۵ ژانویه
۱۵ ژانویه — قریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۱۵-جی گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی ۳۵۰ گۆن واردیر (آرتیق ایللرده ۳۵۱).
حادیثهلر[دَییشدیر]
- میلاددان اؤنجه ۵۸۸ - بابیل حؤکومتی بیتالمقدسی مۆحاصیره ائتدی. مۆحاصیره ۱۵ ژوئیه م.اؤ ۵۸۶-یا کیمی سۆردو.
- ۱۵۵۹ - اینگیلیس ملکهسی بیرینجی الیزابت تاج تاخدی.
- ۱۸۸۹ - داها اؤنجه آدی پمپرتون عیلاج شیرکتی اوْلان کوکا-کولا شیرکتی٬ آتلانتا٬ جورجیادا رسماً قۇرولدو.
- ۱۸۹۲ - بسکیتبالین قۇراللاری ایلک دفعه٬ اوْیونون دوْغوم یئری ساییلان ایسپیرینقفیلد٬ ماساچوستده یاییملاندی.
- ۱۹۲۱ - تۆرکیه گۆموشخانانی روس ائرمنی ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۴ - ایزمیرده حرب اوْیونلاری کئچیریلدی.
- ۱۹۴۰ - آنکارا رادیوسو فرانسهجه٬ یۇنانجا٬ فارسجا و بۇلغارجا خبر یایینینا اینگیلیسجهنی ده آرتیردی.
- ۱۹۵۲ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ تۆرکیهنین قۇزئی آتلانتیک آندلاشماسی تشکیلاتینا (ناتو) گیریشینی تأیید ائتدی.
- ۱۹۹۲ - یوقوسلاوی اؤلکهسی رسماً آرادان گئتدی.


text:
سوریه ده روس ژنرال اؤلدۆریلدی
واقادا باشغا بیر روس عسگر ده اؤلدی
سوریه ده بمبا پارتلاماغی سبأپلی روسیانینگ قشونی نینگ بیر ژنرالی اؤلدی.
واقادا باشغا بیر روس عسگر ده اؤلدی.
روسینانینگ قوُرانماق وزیرلیگی یازماچا بیاناتیندا، روس ژنرالینگ دیرالزوردا اؤلدۆریلندیگینی بیلدیردی.
پارتلاما سبأپلی اۆچ عسگرینگ ده یارالاناندیغی بیلدیریلدی.
دِگیشلی حابارلار
آلمانیادا ارتیر بیلن 25 آدام توسساغ ادیلدی
آلمانیادا ارتیر بیلن یوردونگ دۆرلی یرینده 25 آدام توسساغ ادیلدی
سرگی شویگو: اوکراینانینگ قشونی نوُیابردا ۸ مۆنگ ۳۰۰ ییتگی بردی
روسیانینگ قوُرانماق وزیری روسیا- اوکراینا آراسینداقی ساواش بارادا ماغلومات بردی
روسیادا نبیت آمباری اورولدی
کورسک شهریندأکی روس قوُنالغاسینا اوچارمانسیز اوچارلار بیلن هۆجۆم قورالدی