text:
ارک، کابل: افغانستاننینگ ترقیات و تینچلیک یاولری جنایتلری دوامیده بوگون کابل شهرینینگ اۉن آلتینچی ناحیهسیده دهشتلی بیر هجوم عملگه آشیریش بیلن بالهلر و عیاللر قۉشیمچه بیر قنچه تینچ اهالینی شهید اېتدیلر.
بو جنایتلی قیلمیشنی قتّیق قارهلگن جمهور رئیس غنی، افغانستان خلقی و حکومت تینچلیک مصلحتی لویه جرگهنینگ قراری اساسیده تینچلیک لایحهسینی آلغه آلیب بارهدی؛ بیراق، طالبلر ینه بیر یۉله بوندهی دهشتلی قانلی هجومنی عملگه آشیریش بیلن تینچ فقرانی اۉلدیریش و اورشگه دوام بېریش شوم نیتیدن قیتمهگنینی کۉرستدی دېدی.
اۉتکن هفته پاکستانگه سفر قیلگن مملکت جمهور رئیسی، افغانستانده اوروشگه پایان بېریش و تینچلیک تامین بۉلیشی خصوصیده بو مملکت همکارلیگینی سۉرهگن اېدی. جمهور رئیسنینگ تعبیریچه، پاکستاننینگ طالبلر اوستیده یېریک تاثیری بار.
جمهور رئیس غنی، ترورچی گروهلر انسانیت و اسلامیتگه ضد یۉللر آرقلی شوم نیتلریگه اېریشیش اوچون آلیب بارهجک سعی وحرکتلریگه قرمهی؛ افغان قوراللی کوچلری بو پلید عنصرلرنی آلدیندن کۉره کۉپراق اویهلرینی نشانگه آلیب ضربه بېرهدیلر دېیه تاکید قیلدی.
مذکور حادثهده قربان بۉلگنلر عایله اعضاسیگه اۉز چقور قیغوداشلیگینی بیلدیرگن مملکت جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، تېگیشلی ادارهلر مسووللریگه برچه امکانیتدن فایدهلهنیب یرهلنگلرگه تېزده یاردم بېریشنی سۉرهدی.#


c: text/html

collection: archivebot

text:
ارگ، کابل: تاسف بیلن بوگون توشدن کېین ترورچی گروهلر قۉرقینچ تشلاووچی جنایتلری دوامیده قندهار ولایتینینگ امنیه قوماندالیگیگه قرشی هجوم اویوشتیریب بیر قنچه گناهسیز اولکهداشلریمیزنی شهید و ایریملرینی یرهلنتیردی.
اوشبو یاووز هجومی قتیق قارهلگن جمهور رئیس غنی، افغانستان حکومتی تینچلیک ممصلحتی لویه جرگه نینگ قراری اساسیده تینچلیک لایحهسینی ایلگری آلیب بارهدی؛ بیراق طالبان گروهی بو دهشتلی هجومنی عملگه آشیریش بیلن ینه بیر اوروشگه دوام بېریش، زوروانلیک و تینچ فقرانی اۉلدیریشدن قۉل تارتمسلیگینی بېللی قیلدی دېدی.
بو آغیر واقعه مناسبتی بیلن شهیدلر عایله اعضاسیگه اۉز قیغوداشلیگینی بیلدیرگن افغانستان جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، تېگیشلی ادارهلرنینگ مسووللریگه قربانلر عایلهسیگه همکارلیک و یرهلنگنلر دوالهنیشی اوچون بوتون امکانیتدن فایدهلهنیشی حقیده بویورق بېردی.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ارگ، کابل: اَچینرلیسی شونده کی بوگون اېرتهلب طالبلر غرنی ولایتینینگ مرکزیده دهشتلی ترورچلیک هجوم عملگه آشیریب مکتب اۉقووچیلری داخل بیر قنچه وطنداشلریمیزنی شهید و یرهلنتیردی.
جمهور رئیس غنی بو جنایتچیلیک هجومنی قتّیق قارهلهگنیدن علاوه، طالبلر اوشبو اویتلی و ننگلی هجوم مسوولیتینی ذمهسیگه آلیب تینچ اهالی اینیقسه گناهسیز بالهلر و عامه ادارهلرنی نشانگه آلیب افغانستان خلقی بیلن آچیق دشمن اېکنینی ینه بیر بار معلوم قیلیش بیلن بشری بیر جنایت عاملی بۉلدی دېدی.
جمهور رئیسنینگ تعبیریچه، طالبلر بو ترروچیلیک هجومنی عملگه آشیریش بیلن سۉزی و قیلمیشی جدی قرمه ـ قرشی اېکنینی بیلدیری. بو حرکت قطرده تینچلیک مذاکرهگه دوام بېریشیگه قرهمسدن؛ افغانستانده تینچ اهالی اینیقسه بالهلر و عیاللرنی اۉلدیریب قیزیل قانیگه قۉللرینی بۉییدیلر.
جمهور رئیس محمد اشرف غنینینگ بیلدیریشیچه، طالبلر هیچ بیر زمان عادی اهالی اینیقسه بالهلرنی هجوم آستیگه آلیب تینچلیک مذاکرهده امتیاز قۉلگه کیریته آلمهیدی.
شهیدلر عایله اعضالریگه اۉز قیغوداشلیگینی بیلدیرگن افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، الله درگاهیدن شهیدلرگه بهشت بَرین و یرهلنگنلر تېزده ساغهلیشینی سۉرهیدی.#


text:
ارگ، کابل: اَچینرلیسی شونده کی بوگون توشدن سۉنگ قندهار ولایتینینگ سپین بولدک تومنیده افغانستان خلقینینگ یاولری تامانیدن عملگه آشیریلگن ترورچیلیک بیر هجوم نتیجهسیده بلاغتگه یېتمهگن بیر قنچه باله قۉشیمچه تینچ اهالی شهید و ایریم کیشیلر یرهلندی.
جمهور رئیس غنی اوشبو شفقتسیز هجومنی قارهلب بلاغتگه یېتمهگن بالهلر، تینچ اهالی و موسسهلرگه قیلینگن هجوملرنی مدنیتیمیزگه، دینیمیزگه ملی شرفیمیزگه قیلینگن هجوم دېب، ترورچی گروهلرنینگ بوندهی حقارتلی و اسلامی قدریتلرگه ضد هجوملری هیچ بیر مدنیتده یۉق دېدی.
بو قانلی مناسبت بیلن شهیدلر عایله اعضاسیگه اۉز قیغوداشلیگینی بیلدیرگن افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، تېگیشلی ادارهلر مسووللریگه شهیدلر عایلهسیگه یاردم بېریش و یرهلنگنلر دوالهنیشی اوچون بویروق بېردی و الله تعالیدن یرهلنگنلر تېزده ساغهلیشینی طلب قیلدی.


text:
ارگ، کابل، یقینده هند و فرانسه دولتلری قوشمه بیر اعلامیه آرقهلی هر تامانلمه تینچلیک جریانی، افغانلر باشقرهدیگن افغانستاندهگی مراسه، اساسی قانوننینگ حکملری شامل برچه یوتوقلر، انسان حق و حقوقی اینیقسه عیاللر حقوقی سقلهنیشی و اوتگن ۱۸ ییل ایچیده قولگه کیریتیلگن ایرکینلیکدن اوز حمایتلرینی بیلدیردی.
شونینگدیک بو اعلامیهده هند و فرانسه جمهورلیک ریاستینینگ سیلاوی تعین ایتیلگن زمانده اوتکزیلیشی بارهسیده علیحده اورغولهگن. زورانلیک و ترورچلیک حرکتلر توختهتیلیشی تینچلیک تامین ایتیلیشی اوچون ترورچی گروهلرنینگ یاشیرون مرکزلریگه پایان بیریلیشی و افغانستانده دایمی خوفسیزلیک و برقرارلیک تامین بولیشینی سورهلگن.
افغانستان اسلامی جمهوریتینینگ دولتی، اوشبو مملکتلرنینگ افغانستاندهگی اوروش و زوروانلیکنی توگهتیش ایستهگی بارلیگینی کورستووچی یخشی نیتلرینی خوش قرشیلیب، بو نی افغانستانده دایمی تینچلیک و برقرارلیک تامین بولیشی اوچون مهم دیب بیلهدی.#


text:
ارگ، کابل: چقور قیغو و تاسف بیلن دوشنبهدن سهشنبهگه اوتر کیچهسی کابلنینگ بوتونلهی تینچ اهالی یشهیدیگن منطقهلریدن بیری طالبان گروهی تامانیدن عملگه آشیریلگن ترورچیلیک هجوم نتیجهسیده ینه بیر قنچه عزیز وطنداشلریمیز شهید و بعضیلری یرهلندیلر.
مملکت جمهور رئیسی بو ترورچیلیک هجومنی قتّیق قارهلب ایتیشیچه، طالبلرنینگ اولکه و ایل ـ اولوس قرشیسیدهگی اوروشی بشری بیر جنایت سنهلهدی. بو گروهنینگ رهبری افغانستاندن تشقریده یاتلرنینگ اختیاریده بولیب، اولرنینگ بویروغی بیلن بیزلرنینگ اولکهمیزنی ویران ایتیب و خلقیمیزگه زیان ییتکزهدی.
جمهور رئیس غنی، مملکتنینگ ایریم حدودلریده دشمننینگ تورلی هجوملرینی بیکار قیلیشگه موفق بولگن مملکت امنیتی و دفاعی کوچلری قهرمانلیگی و شهامتینی آلقیشلب، طالبلر هیچ بیر زمان ملی کوچلریمیز بیلن یوزمه ـ یوز بولیش کوچیگه ایگه ایمس؛ شونینگ اوچون بولر یازوو ترورچیلیک هجوملرنی عملگه آشیریشگه اولگورهدیلر.
بو ترورچیلیک هجومده یرهلنگنلر دوالهنیشی اوچون تیگیشلی ادارهلرنینگ مسووللریگه قتّیق بویروق بیرگن جمهور رئیس غنی، شهیدلر عایلهسیگه اوز قیغوداشلیگینی بیلدیریب، یرهلنگنلر تیزلیکده ساغهلیشینی الله تعالیدن سورهیدی.


text:
ارگ، کابل: افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستی نینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، جلال آباد شهری نینگ آلتینچی ناحیه سیگه قرهشلی منطقه ده یوز بیرگن هجومده گناه سیز باله لر قوشیمچه تینچ اهالی قربان بولیشی سبب بولگن قانلی واقعه نی قتّیق قاره له یدی. رسمی بیر سفر بیلن شانگهای همکارلیکلر تشکیلاتیگه اعضا دولتلر نینگ ییغینیده قنهشیش اوچون رسمی بیشکیک ده بولهدیگن جمهور رئیس غنی، بو حادثه نی ایشیتیب چقور قیغوگه باتگنلیکدن بولک بوگونکی و بوندن آلدینلر اویوشتیریلگن قانلی حادثه لر تینچلیک اوچون دایم سیس چیقاریب کیلگن همده، حرمین شریفین خطبه سینی تن آلمه گنلر ذمه سیگه قیته دی دیدی. افغانستان امنیتی و دفاعی کوچلری مقابلیده شکست ییگن جنگری گروهلر اوروش میدانیده گی شکستلرینی یاشیریش اوچون تینچ فقرانی اولدیریب عامالمنفعه تشکیلاتلرده حمله قیله دیلر دیگن جمهور رئیس غنی.
بو قانلی حادثه ده قربان بولگنلر عایله سیگه اوز قیغوداشلیگینی بیلدیرگن افغانستان جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، شهیدلر عایله سیگه ییتیشیلی ینه یره لنگنلر دواله نیشی اوچون تیگیشلی اداره لرگه جدی بویروق بیردی.#


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون کېچ کابل ماشینخانهسی نینگ قیته قوریش لایحهسینی یقیندن باریب کۉردی.
بو برنامهده جمهور رئیسنی حکومتنینگ بیر قنچه بلند مرتبهلی رسمیلری قۉشیمچه آغاخان بنیادینینگ نمایندهسی یۉلداشلیک قیلگن اېدی. دستلب مملکت جمهور رئیسی اوشبو ماشینخانه تاریخی تۉغریسیده کیشیلرگه معلومات بېردی.
مملکتنینگ تاریخی و مهم ساحهلریدن بۉلمیش ماشینخانه تاریخی اهمیتی و اېسکی مهندسلیک کۉرینیشی سقلهنیب قالگن حالده، قیته تیکلهنیشی اوچون کابللیکلرگه بشارت بېرهمن دېدی جمهور رئیس غنی. ساحهنینگ ایلک نامی علمگنج بۉلگن مذکور منطقه کابلنینگ یېریک دَم آلیش مرکزلریدن بیر اېدی دیېه تیلگه آلدی جمهور رئیس.
کابلنینگ ماشینخانهسی قیته تیکلهنیشی اوچون آغاخان بنیادی و آلمان حکومتینینگ آلیب بارهجک سعی حرکتلری اوچون بولرگه اۉز منتدارلیگنی بیلدیردی مملکت رهبری. جمهور رئیس غنی، چمهسی ایکّی ییل ایچیده کابللیکلر بو شهر قیتهدن یېریک بیر دَم آلیش شهریگه ایلهنیشیگه گواه بۉلهدیلر دېدی.
افغانستان جمهو رئیسی بو ساحهده فرهنگی، مدنی، کنفرانسلر، کتاب ساتیش، فرهنگی ییغینلر، تیاتیر، صنعتچی و تشبثکار عیاللر قول محصولاتی کۉرستووگه قۉیلیشی نینگ یېریک مرکزیگه ایلهنیب، منتظم و درآمدلی بیر منبعگه ایلهنیشینی تیلگه آلدی.
کابل شهرینینگ ترقیات لایحهلری اوستیده گپیرگن جمهور رئیس غنی، دنیا شهرلری بۉییچه پلان توزیش تانیقلی کمپنیلریدن بیری اوچ ییلدن سۉنگ، کابل شهرینینگ رواجلهنتیریشگه عاید آلتی جلدلیک بیر لایحهنی تیار قیلیشگه موفق بۉلدی دېدی. بو لایحه آدیمه ـ آدیم عملگه آشیریلهدی دېدی مملکت رهبری جناب غنی. مذکور لایحه عملگه آشیریلیشی بیلن کابل شهری منطقهده اېنگ یخشی بیر شهر و قیتهدن تاریخی بیر پایتخت اولهراق تیکلنهدی دېدی.


text:
افغانستان اسلامی جمهوریتینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی اوتگن کون کیچقرون سعودیه عربستانینینگ ایچکی ایشلر وزیری عبدالعزیز بن سعود آل سعود بیلن جده شهریده ملاقات قیلدی.
بو ایکّی تامانلمه ملاقاتده همکارلیکلر کینگهیتیریلیشی و علاقهلر مستحکملهنیشی اوستیده تاکید قیلینگن. سعودیه عربستانینینگ ایچکی ایشلر وزیری، ترورچیلیک و افراطیت قوشمه بیر تهدید حسابلنهدی دیگن. بونگه مشترک روشده کورهشیش کیرهک دیگن او. عین حالده، مملکتینینگ تورلی بولیملردهگی همکارلیگی افغانستان اوچون دوام ایتیشینی تیلگه آلگن.
سعودیه عربستانینینگ ایچکی ایشلر وزیریگه تشکرلیک قیلگن جمهور رئیس غنیگه کوره، افغانستان ترورچی گروهلر و اوروشنینگ چیزیغیده بولیب بو یولده ییریک قربانلیک بیریب کیلگن. او، تینچلیک و دایمی برقرارلیک تامین بولیشی افغانستان حکومتی اوچون بیرینچی اورینده و بو ایش اوچون معین و هر تامانلمه برنامه ترتیب بیریلگن دیدی.#


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی بوگون کېچ پل خشتی تاریخی مسجدینینگ قوریلیش دوامینی یقیندن باریب کۉردی.
دستلب مملکتنینگ شهر قوریش و یېر بوتونلیگی وزیرلیگینینگ تاریخی آبدهلرنی قیتهتیکلش بۉلیمینینگ باشلیغی انجنیر فرهاد بیات، پل خشتی مسجدینینگ قیتهتیکلهنیش جریانی حقیده افغانستان جههور رئیسیگه معلومات بېردی. بیات، بو مسجدنینگ قیته قوریش ایشی ۷۵% ایلگری آلیب باریلگنلیگینی تیلگه آلیب، مسجدنینگ قیته قوریلیش ایشی کېلگوسی تۉرت آی ایچیده بوتکول تکمیل قیلنهدی دېدی.
پل خشتی مسجدینینگ اساسی قیینچیلیگی بۉلمیش زیربنا مسالهسی اوستیده توختلگن جناب بیات، بو مشکل برطرف اېتیلیشی اوچون ینگیدن ساووتگیچ، ایسّیتگیچ، نورپرداز، مسجد ایچکریسی هواسینی تازهلش و افلاس سوونی چیقاریش سیستملری اۉرنهتیگنینی ایتدی. شونینگدیک مسجدنینگ تېمیرلی، یاغاچلی و تاشلی آبدهلرینینگ تاریخی قدریتی سقلهنیب قالگن حالده، اساسی شکلده قیته تیکلنگنینی بیلدیردی.
باشقه تاماندن افغانستان حج و اوقاف وزیرلیگینینگ سرپرستی عبدالحکیم منیب و پل خشتی مسجدینینگ خطیبی مولوی عنایتالله بلیغلر صحبت قیلیب، مملکت بۉیلب تاریخی مسجدلر قیته تیکلهنیشی اوچون جمهور رئیس غنی جدی اعتبار قرهتگنی اوچون رحمت دېدیلر. بو مسجد قیته قوریلگندن سۉنگ دایمی سقلهنیب قالیشی کتّه احتیاج بار دېدی جناب مبلغ.
کېیین مملکت جمهور رئیسی، پل خشتی مسجدی قیته قوریلیشی اوچون وظیفهلنتیریلگن تیمنینگ تارتگن محنتلریدن منتدارلیک بیلدیریب، جمهورلیک ریاستی ایشلر بۉییچه ادارهگه شهر قوریش و ییر بوتونلیگی وزیرلیگینینگ تاریخی آبدهلرنی قیته قوریش بۉلیمی باشلیغی انجنیر فرهاد بیات و بیرینچی خوفسیزلیک حوزهنینگ آمری سمونوال بریالی بشیریارلرگه آلقیش تیارلشنی بویوردی.
جمهور رئیس غنی، باشقه تاریخی مسجدلرنینگ قیته قوریلیشی آقیمیده پل خشتی مسجدینینگ قیته تیکلهنیشینی بو آقشام کۉریب فخرلندیم دېدی. غنی، افغانستاننینگ تیزیمی اسلامی جمهورلیک ریاست بۉلگنی اوچون هم، تاریخی مسجدلر قیته قوریلیشی هر بیر جمهور رئیسنینگ اسلامی وشرعی بورچی حسابلنهدی دېدی.
باشقه تاماندن جمهور رئیس غنی، حج و اوقاف وزیرلیگینینگ سرپرستیگه پل خشتی مسجدی سقلهنیشی اوچون مجسدنینگ امامی و انجنیرلر بیلن معیین بیر لایحه اوستیده ایشلهشی خصوصیده بویورق بېردی.


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، زابل ولایتیگه قیلگن سفری دوامیده زابل بیلیم یورتینینگ استادلری، اۉقیتووچیلر، یاشلر و بیرقنچه مدنی جماعه چیلیک تشکیلاتلر نمایندهلری بیلن اوچرهشیب اولرنینگ تکلیفلری و طلبلرینی تینگلهدی.
اوشبو اوچرهشووده محمد رسول بریال، داکتر عصمتالله، روحالله رشیدی، نظیفه جلالی، وژمه توخی و زهرا توخیلر ترتیب اساسیده بیلیم یورت، اۉقیتووچیلر، یاشلر، مدنی جماعهچیلیک و عیاللر نمایندهلیگیده صحبت قیلدیلر.
ایریم بۉلیملرده قابلیتنی آشیریش، اېکینچیلیک و اقتصادی بۉلیم آیاققه توریش، اېکینچیلیک فاکولتهسی آچیلیشی، کتابخانه، تدریسی و اداری بنا قوریلیشی، معارفگه اعتبار بېریش، اۉقووچیلر یوزیگه یاپیق مکتبلرنی اۉقیووچیلر یوزیگه قیته آچیش، بورسیهلر، اۉقیتووچلر شهرچهسی، سوو توغانی، بیلیم یورت کېنگهتیریلیشی، برق، سپورتی کمپلکس قوریلشی، تورمهده قملگنلر دوسیهسی تېکشیریلیشیی، بالهلر و آنه اۉلیمی آلدی آلینیشی، یاشلر اوستیده سرمایه یاتقیزیش، یاشلرگه تحصیل شرایطی یرهتیلیشی کبی مهم مسالهلرنی جمهور رئیس بیلن شریک قیلدیلر.
طلب و تکلیفلرینی معین بیر ترتیب اساسیده بیلدیرگنلرگه تشکرلیک اظهار قیلگن جمهور رئیس غنی، نیمه بیزلرگه میراث قالدیریلگن و اۉتگن بېش ییلده نیمه قیلگنیمیزنی بیلیش اوچون قۉلمه ـ قۉل بۉلیب چېکلاولر همده فرصتلرنی اۉرگهنیب چیقیشیمیز کېرهک دېدی.
جمهور رئیس غنی زابل محلی حکومتی تېزده آره ده اساسی اۉزگریشنینگ گواهی بۉلهدی دېدی. بۉش لوازملرگه مَلکلی همده متخصص کیشیلر وظیفهگه آلینیشی اوچون یقینده ادارهلرگه اصلاحات کېلتیریش کمیسیون ترکیبیده ولایتگه هیات یوباریلیشینی ایتدی.
جاری ییلده زابل بیلیم یورتی دېیرلی بودجه اجرهتیلگنینی تیلگه آلگن جمهور رئیس غنی، اداری و کتابخانه بناسی قوریلهدی و بیلیم یورت اېسه میرویسنیکه آتیگه قۉییلهدی دیدی.#


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، اوتکن کون توشدن سۉنگ چین خقلی جمهوریتینینگ ایلچیسی جناب لیو جنسانگ بیلن اوچرهشیب ملاقات قیلدی.
جمهور رئیسلیک سراییده بۉلیب اۉتگن بو اوچرهشووده، دستلب جمهور رئیس غنینینگ چین خلقی جمهوریتینینگ افغانستان اوچون ایلچیسیگه غازی میر مسجدیخاننینگ مدالی بېریلیشی حقیدهگب فرمانی جمهور رئیس غنینینگ فرهنگی ایشلری بۉییچه مصلتچیسی اسدالله غضنفر تامانیدن اۉقیلدی.
فرمانیده قوییدهگیچه یازیلگن” جناب لیو جنسانگ اۉزینینگ ماموریتی جریانیده ایکّی مملکت اۉرتهسیده علاقهلر مستحکملهنیشی، افغانستان حکومتیگه همکارلیک کۉرسهتیش اوچون کۉپدن – کۉپ سعی و حرکت آلیب بارگنی و اۉزینینگ باعث بو مدالگه سزاوار بۉلدی.”
چین خلقی جمهوریتینینگ افغانستان خلقیگه تورلی بۉلیملرگه کۉرستگن یاردمیدن منتدارچیلیک قیلگن جمهور رئیس غنی جناب لیو جنسانگ افغانستان و چین اۉرته سیدهگی ایریم بۉلیملر جملهدن نینگ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی ساحهده آلیب بارگن تشبثی اوچون اوشبو مدال بیلن تقدیرلهنیشگه سزاوار بۉلدی دېگن.
کېین چین خلقی جمهوریتینینگ افغانستان اوچون ایلچیسی غازی میر مسجدیخان مدالی بیلن تقدیرلنگنی اوچون تشکرلیک قیلیب، مملکتی افغانستانلیکلر رهبرلیک قیلووچی تینچلیک مذاکرهنی حمایت اېتیشنی تیلگه آلدی. عین حالده، جمهور رئیس غنی نینگ تینچلیک لایحهسی، اوروشگه یکون بېریلیشی و اقتصادی بۉلیمده عملگه آشیرگن ایشلری آلیشقگه سزاوار دېدی اېلچی.


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون توشدن آلدین سرطانگه قرشی کورهشیش ملی سمپوزیمیده اشتراک قیلدی. صدارتنینگ مرمرین قصریده بو مناسبت بیلن اویوشتیریلگن انجمنده جمهور رئیس قتنهشیب چیقیش قیلدی.
مملکتنینگ بیرینچی عیالی همده کابینهنینگ بیر قنچه اعضاسی اشتراک قیلگن بو ییغینده جمهور رئیس غنی، سرطان سۉزینی اېشیتیش بیلن امیدیمنی قۉلدن بېرهمن دېدی. حیاتیمیزنی تهدید آستیگه آلووچی سرطان موجودلیگینی تَن آلیب و بونگه قرشی کورهشیش یۉلیده اساسی و جدی چاره تدبیر آلیش لازم دېدی.
امیدسیزلیکدن عملی آدیم ساری حرکت قیلیب سرطان کسللیگیگه قرشی کورهش خصوصیده معین و انیق چاره تدبیر بجریلیشیگه اساسی احتیاج بارلیگینی اَیتدی مملکت جمهور رئیسی.
سرطان کسللیگیگه قرشی کورهشیش اوچون قۉشمه چاره تدبیر آلینیشی بارهسیده تاکیدلهگن جمهور رئیس غنی، بوندن اوچ ییل آلدین سرطان کسللیگیگه چَلینگنلرنینگ سانی انیق اېمس اېدی. لېکن، بوگونگه کېلیب مملکتنینگ بیرینچی خانمی، افغانستان طبی عالی کېنگشی و سرطانگه قرشی کورهشیش ادارهلرنینگ آلیب بارگن سعی وحرکتی نتیجهسیده اوشبو بۉلیمده عامه خلققه معلومات بېریش خصوصیده دېیرلی فعالیت بۉلگنینی بیلدیردی.
افغانستاننینگ ساغلیق بۉلیمده یوزمه ـ یوز بۉلیب تورگن قیینچلیگی اوستیده توختلگن جمهور رئیس غنی، بیز شفاخانه قورهمیز، بیراق اونینگ تشکیلی، طبی اوسکونهلری، خادملری و نرسلری بارهسیده عملده تدبیر آلمهیمیز دېدی.
وقایوی طب بۉلیمیده یخشی تدبیر آلینگنینی تیلگه آلگن جمهور رئیس غنی نینگ تعبیریچه، سرطانگه قرشی کورهشیش خرجت ایستهدی و سرطاننینگ توری انیقلهنیب دوالاووچی مرکز بیلن تشخیص قیلووچی مرکز اۉرتهسیده فرق بۉلیشی لازم.
افغانستان مالیه وزیرلیگی سرطاننی بېلگولاووچی مرکز قوریلیشی اوچون بو ییل بودجه نظرده توتیب، طبی اوسکونهلر همده ایکسری ماشینلرنی تیارلش اوچون تېگیشلی ادارهلر همکارلیکی بیلن عملده ایش کۉریشی حقیده بویورق بېردی.
شونینگدېک جمهور رئیس غنی، افغانستانده سرطانگه قرشی فعالیت قیلووچی ادارهلر و دنیا بۉیلب سرطان کسللیگیگه چَلینگنلرنی دوالاووچی یېریک ترماقلر بیلن منتظم علاقهده بۉلیب توریشگه کتّه احتیاج بار دېدی.
دیجیتالی تشخیص خصوصیده گپیرگن جمهور رئیس غنینینگ سۉزلریگه کۉره، مملکتنینگ برچه شفاخانه و کلنیکلری طبی دیجیتال اوسکونلری بیلن جهازلهنیشی حتمی.#


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون توشدن آلدین بریتانیا تشقی ایشلر وزیری بیلن اوچرهشدی. جمهور رئیسنینگ لندنده تورهدیگن جاییده بۉلیب اۉتگن بو ملاقاتده افغانستان تینچلیک لایحهسی و جمهور رئیسلیک سیلاوی محاکمه قیلیندی.
جاری ییلده اۉتکزیلیشی ریجهلنتیریلگن جمهور رئیسلیک سیلاویگه اشار قیلگن جمهور رئیس غنی، بو ملی لایحهنینگ شفافیتی کۉپراق تامین بۉلیشی اوچون بویوک بریتانیا قِراللی دولتی همکارلیگینی سۉرهدی.
دایمی بیر تینچلیک و برقرارلیک تامین اېتیلیشی یۉلیده افغانستان حکومتینینگ قۉلگه کیریتگن یوتوقلری اوستیده تۉختلگن جناب غنی، بو مملکت قیینچیلیگی اوچون سیاسی بیر یېچیم یۉل تاپیشده بریتانیا اساسی رول اۉینه آلهدی دېدی.
جمهور رئیس غنی، بریتانیا دولتی داخل افغانستاننینگ بوتون اۉرتاق دولتلریدن طالبان بیلن یوزمه یوز مذاکره قیلیشگه یېتگنونچه منتظم و بیر پیاملری بۉلیشینی سۉرهدی.
افغانستان جمهور رئیسینی خوش قرشیلهگن بویوک بریتانیا تشقی وزیری جرمی هنت، تینچلیک و برقرارلیک تامین بۉلیشی اوچون جناب غنینینگ آلیب بارگن سعی و حرکتلریدن منتدارچیلیک قیلیب، دایمی خوفسیزلیک و برقرارلیک تامین بۉلیشی یۉلیده افغانستان اسلامی جمهوریتیگه هر قندهی یاردم کۉرسهتیش اوچون تیار اېکنینی تیلگه آلدی.


text:
افغانستان اسلامی جمهوریتینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون کېچ ارگنینگ چهار چنار قصریده ۹ قاموس یازیلیب تالیف اېتیلگنی مناسبتی بیلن اویوشتیریلگن ییغینده قتنشهشیب گپیردی.
باشلهنیشده استاد نجیب الله منلی، پوهاند عزیزالله آرال، نصرتالله فضل الحق و صالح سوما روفیلر نوبت بیلن گپیریب، قاموس یازیش پروژهسیگه جمهور رئیسنینگ مخصوص اعتبار بېرگنی اوچون منتدارچیلیک قیلیب، مذکور پروژهنینگ ایشی حقیده بېلگی بېردیلر.
سۉزگه چیققنلر قاموس یازیشنینگ تخنیکی، علمی و مسلکی بُعدی اوستیده توختهلیب، بو پروژهنی خلق ارا معیارگه ماس یکونلنتیریشلری اوستیده اورغولهدیلر. بولر بلوچی، پشهیی و مملکتنینگ باشقه تیللریده هم قاموس یازیلیشینی تکلیف قیلدیلر.
ییغیلیشده گپیرگنلر تیللر رواجلهنیشی و اوستدیریلیشی اوچون قاموس یازیش ضرورتی همده تخنکی بیر ایش بۉلگنی حقیده سۉزلب، قاموس یازیشگه بۉلگن احتیاجنی بر طرف قیلیش اوچون قاموس یازیش شیوهلری توزهتیلیب، بیلیم یورتلرده بیر مضمون اولهراق درس بېریلیشینی اَیتدیلر.
سۉزگه چیققنلرنینگ گپلرینی تینگلهگن جمهور رئیس غنی، قاموس یازیش پروژهسی باشلهنیشی مناسبتی بیلن استادلر، محققلر، تیل شناسلر و بوتون افغانستان اېلینی قوتلوغلهدی. بو ایش تیللر رواجلهنیشی یۉلیده کوتریلگن اساسی بیر آدیم دېدی جناب غنی. افغانستاننینگ برچه تیللری بیرینچی و همهسی فخرگه سزاوارلیگی اوستیده علیحده اورغولهدی او.
جمهور رئیس غنی، تېگیشلی مسووللرگه پشهیی، ترکمنی، بلوچی، نورستانی و مملکتنینگ باشقه تیللرده قاموس یازیشنی کېنهگیتریب، بو ایش اوچون معین بیر کمیته توزهتیلشیی حقیده بویروق بېردی.
افغانستاننینگ هیچ بیر خلقی تیلی یوقالیش پاغانهسیده اېکنی بارهسیده هیچ قندهی خواطرده بولمهسین دېدی جمهور رئیس.
تیللرنینگ سانی کۉپلیگی بیزلرنینگ بویوک سرمایهمیز سنهلهدی دیگن جمهور رئیس غنیگه کۉره، ملی بیرلیک، ملی هویت و تیللرنی اوستدیریش اوچون برچه تیللر اوستیده سرمایه یاتقیزلهدی. اونینگ کۉپهیتیریشیچه، مملکتنینگ تورلی تیللرده کیچیک مسلکی قاموسلر اینیقسه بالهلر قاموسی یازیلیشی ضرور.
جمهور رئیسنینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، درسلیک نصاب نینگ موجود قیینچلیگی حل بۉلیشیدن تشقری کتاب تالیف و ترجمه اېتیش اوچون معیین مرکز آچیلیشی لازم. بالهلر اۉز تیلیگه فکر قیلیب اویلهآلمهگن تقدیر، علاقه قوریش بیلیش و بیلدیریش اوچون قیینچیلیککه یوزمه یوز بۉلهدی.
عین دَمده داکتر غلام سرور ظهیر قاموسچی مولفلر نمایندهلیگیده پشتو، دری و اوزبیکی تیللرده یازیلگن قاموسلردن نمونه صفتیده جمهور رئیسگه بېردی.


text:
افغانستان اسلامی جمهوریتینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون کېچقرون ویدیو کنفرانس آرقلی ساساکی تامانیدن مزار شریف، هرات، قندهار، جلال آباد و خوست ولایتلرینینگ استرتژیک پلانینی توزهتیش ایشی قهیېرگه آلیب باریلگنی حقیدهگی گزارشنی تینگلهدی.
ارگنینگ چهار چنار قصریده اویوشتیریلگن ویدیو کنفرانسده بیرینچیدن شهر قوریش وزیرلیگینینگ سرپرستی جواد پیکار بو پلان توزیلیب تېزلشتیریلیشی اوچون اکادمیک مرکزلر و بیلیم یوتلری قۉشیلگنی، مذکور ریجهگه منطقوی پروژهلرنی سیغدیریش، یېر پالیسیسی و شهردارلیکلر قانونی قۉشیمچه پالیسی و قانونلرنی کۉریب چیقیش، دولت بۉیلب باشقرو کمیته ایجاد قیلیش، ریجهلر عملگه آشیریلیشی و قابلیت توزیش اوچون شهر قوریش وزیرلیگی بۉلیمیده شهری ترقیات پلان ریاستینی آچیش کبی مساله بارهسیده معلومات بېردی.
کېینچلیک ساساکی تیمی یوقاریده اَیتیلگن بېش شهرنینگ استراتژیک ریجهسینی تیارلش خصوصیدهگی آلغه سیلجیش بارهسیده معلومات تقدیم قیلدی.
ساساکینینگ بیلدیریشیچه، مذکور ریجه کېلگوسی بیر ییل ایچیده ترتیب قیلینهدی و کېین بونینگ عملگه آشیریلیشی اوچون ۵دن ۸ته شهری آستقورمه پروژهنینگ شهرلر سرمایه یاتقیزیش پروژهسی تامانیدن دنیا بانکی آرقلی تۉله نیلهدی. بولر محلی ارگانلر شهردارلیگینینگ معنیت چهار چوبهسیده عملگه آشیریلهدی.
بو خصوصیدهگی برچه گزارشلرنی تینلگهگن جمهور رئیس غنی، شهرلر اولهنیشی، کانلر، سوو، انرژی، ترانستپورت و اېسلهتیلگه شهرلردهگی بشری منبعلر اهمیتی، بو شهرلر بیر بیری بیلن علاقه قوریش، اۉزی – اۉز آیاغیگه توریش مزار شریف، هرات، قندهار، جلال آباد و خوست شهرینینگ پلان توزیشی و بو شهرلر اقتصادی نطقه نظردن قۉشنی شهرلر بیلن رقابتگه اۉتیشی خصوصیده هر تامانلمه گپیردی. پلان توزیش یۉلیده سعی و حرکت قیلگن ساساکی و مملکت شهر قوریش وزیرلیگیگه بو بارهده رحمت دېدی جمهور رئیس غنی.
اصلی مرکزی امریکا قۉشمه ایالتلرینینگ بوستون شهریده جایلشگن ساساکی شهری لایحه توزیش بیر کمپنی حسابلنهدی. ساساکی شهر قوریش و متخصص تیمی دنیا نینگ ۴۰دن آرتیق دولتیده خلق ارا تجربهگه اېگه. شونینگدېک بو کمپنی بوندن آلدین کابل شهری لایحهسینی ایشلب چیققن.


text:
شهری کمیسیون هماهنگلیک ییغینی افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستی نینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی باشچیلیگیده بۉلیب اۉتدی. ییغین بوگون توشدن سۉنگ جمهورلیک ریاستیده اۉتکزیلدی.
ییغینده شهر قوریش و ترانسپتورت وزیرلیگی رسمیلری قۉشیمچه کابل شهرداری بېش شهرنینگ استراتژیک کېنگهیتیریش چهار چوبهسی ایش ریجهسی خصوصیدهگی آلغه سیلجیش گزارشینی تقدیم قیلدی.
بولرنینگ سۉزلریگه قرهگنده، ایشی جریاینده بۉلگن شهری کېنگهیتیریش استراتژیک ایش لایحهسینینگ بیرینچی باسقیچی خوست، جلال آباد، هرات، قندهار و مراز شریفلریده دوام اېتماقده. شونینگدېک لایحهنینگ ایکّینچی باسقچیگه کیریتیلگن قندز، چاریکار، لشگرگاه و قلات شهرلرینینگ ایشی کېلگوسی بېش آیده باشلنهدی دیدی رسمیلر.
بو حقدهگی گزارشنی تینگلهگن جمهور رئیس غنی، شهری کېنگهیتیریش لایحهسی تېزلیک بیلن تطبیق اېتیلیشی کېرهکلیگی اوستیده تاکید قیلدی. بو خصوصیده جدی تدبیر آلینیشی ضرور دېدی جمهور رئیس.
بو شهرلرنینگ ترانزیتی اهمیتیگه اشاره قیلگن مملکت رهبری محمد اشرف غنی، اوشبو شهرلرنینگ هر بیری صنعت و صادرات مرکزی سنهلهدی. عین دَمدم اوشبو ولایتلرنینگ تاریخی آبدهلری سقلهنیشی اوچون علحیده اعبتار بېریلیشی اوستیده اورغولهدی او.
عمومی یۉللرنی تېز بوزیلیشیگه سبب بۉلووچی کۉپ یوکلنهدیگن نقلیه واسطهلر آلدی آلینیب بو حقده حل یۉل قیدیریلیشی خصوصیدهگی معلوماتی بسته ییغین اشتراکچیلریگه شرح بېریلدی. بو تۉغریده هم ییغین اعضالری به تفصیل صحبت آلیب باریشدی.
شونینگدېک افغانستان جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، عمومی یۉللر بوزیلیشی آلدی آلینیشی اوچون ایچکی ایشلر همده ترافیک ادارهسیگه لازم بویروق بېردی. غنی، حددن کۉپ یوک آرته دیگن موترلر توختهتیلیب اولر بیلن قانون یوزهسیدن یاندهلیشی کېرهک دېدی.#


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون اېرتهلب جمهورلیک سراییده بیر قنچه یاشلر تامانیدن بیرق ملی کونینی نشانلش مناسبتی بیلن ریجهلنتیریلگن ییغینده قتنهشیب گپلشدی.
ییغینده بیرینچی بۉلیب گپلشگن جمهور رئیسنینگ مصلحتچیسی عبدالرشید ایوبی، اسدنینگ۷– سی ملی بیرق کونی دېب نام بېریلیشی اوچون جمهور رئیسگه منتدارچیلیک بیلدیردی. ملی بیرق افغانستاننینگ عزتی و فخری اېکینینی تیلگه آلگن ایوبی، بوگون کېچ بیر قنچه یاشلر دهمزهنگدن دارالامان قصریگچه مخصوص مراسم آرقلی بیرقنی آلیب باره دیلر دېدی.
افغانستان ملی بیرق کونی مناسبتی بیلن بو دستورنی اویوشتیرگن یاشلرگه تشکرلیک قیلگن جمهور رئیس غنی، بیرق افغانستاننینگ افسانوی شاهی یمادن کېلیب چیققن و تورلی دورلرده جهنده، علم شریف و باشقه ناملر بیلن تیلگه آلینیب کېلگن.
اولکه بیرقینینگ اوچ رنگی اوستیده توختهلیب گپیرگن جمهور رئیس غنی، قاره رنگ افغانستان دشمنلری هجوم آرقلی افغانستاننینگ کیملیگینی یۉق قیلیشگه اورینگن قارانغو کونلرنینگ رمزی اېکنینی تاکیدلهدی. قانینگ رمزی بولگن ملی بیرقنینگ قیزیل رنگی بیز بو یېرنی قۉلگه کیریتگنلیگیمزنی و هیچ کمی ساوغه بیرمه گنینی انگلتهدی.
جمهور رئیس غنی دولت بیرقینینگ قیزیل رنگی شهید بۉلگن عزیزلریمیزنینگ قانی شرفینینگ رمزی اېکنینی و بیز هیچ کیمگه ظلمت کونلرینی تکرارله یشیگه یۉل قۉیمهیمیز، دیب تاکید قیلدی. دولت بیرقیمیزنینگ یشیل رنگی اېسه یخشی نیت و کېلهجک ایشانچ تمثالی دیر دېدی.
جمهور رئیس غنی دولت بیرقینی حمایه قیلگنی اوچون امنیتی ودفاعی کوچلرگه منتدارلیک بیلدیری. او بوگونگی کونده دولت بیرقی شرفیگه ینه بیر بار اساسی قانون واسلامی قدریتلر، ملی بیرلیک و کوچلی اراده بیلن اولکهگه بۉلگن صداقتیمیزنی ینه بیر بار کوچهیتیریشمیز کېرهک دېیه قۉشیمچه قیلدی.
جمهور رئیس غنی بو ممکلتده بیز قطعی وطنداشلریمیزنینگ قۉللب ـ قوتلش بیلن حرکت قیلهیاتگن میز دېیه تاکیدلهدی. دارالامان قصرینینگ قیته قوریلیشی قطعی قرارنینگ انیق بېلگیسی دیر.#


text:
افغانستان اسلامی جمهوریتینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون توشدن آلدین بیرقنچه فعال عیاللر و مملکتنینگ دولت ادارهلری و خصوصی بۉلیملرده فعالیت قیلهدیگن خاتینلر بیلن اوچرهشدی.
ارگده بۉلیب اۉتگن بو ییغینده مملکتنینگ بیرینچی خانیمی هم قتنشگن اېدی. اۉلتیریشده خاتین ـ قیزلرنینگ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی بۉلیملردهگی رولی همده بولرنینگ قابلیتی آشیریلیشی بارهسیده فکر المشتیریلدی.
بولرنینگ تعبیریچه، جمهور رئیسنینگ مخصوص اعتباری اساسیده اۉتگن بېش ییل ایچیده خاتین قیزلرنینگ حضوری برچه بۉلیملر اینیقسه مدنی اېرکینلیک، حق حقوققه قۉل تاپیش، تعلیم، ایش و حکومتنینگ ایریم بۉلیملریده قرار قبول قیلیشده بولرنینگ سیاسی رولی آشگن. شونینگدېک مذکور فعاللر، تینچلیک لایحهسیده مملکت خاتین ـ قیزلرینینگ اۉتمیشدهگی یوتوقلری نظردن تشلنمسلیگی حقیده علیحده اورغولهدیلر.
خاتین ـ قیزلر حقوقینینگ فعاللری نیچه ییل ایچیده عیاللر حقوقینی قۉللب ـ قوتلش اوچون بیر قنچه قانونلر توزهتیلدی بو قانونلر رمزی بۉلمهی بلکه حکومت بو قتلم قابلیتی آشیریلشی اوچون لازم درجهده اعتبار بېرگن دېدیلر.
فعال خاتینلرنینگ گپلرینی بیرین ـ کېتین تینگلهگن جمهور رئیس غنی، ایشیمنینگ کتّه قسمی خاتین ـ قیزلر حقوقی قاله ویرسه بولرنینگ تجارت، تعلیم، تحصیل و باشقه بۉلیملردهگی اۉرنینی دایمی سقلهب قالیشگه مرکزلشتیریلگن اېدی دیگن. تصدیقلنگن ایریم قانونلر اېسه عیاللر حقوقی تامین بۉلیشیگه سبب بۉلگنینی اَیتدی او.
تینچلیک و برقرارلیک یۉلیدهگی سعی و حرکتلر هر تامانلمه بیر مساله مېنینگ مسوولیتیم بار اېکن، خاتین ـ قیزلرنینگ حق و حقوقی آیاق آستی بۉلیشیگه ایزین بېرمهیمن دېدی جناب غنی. اونینگ اورغولهشیچه، عیاللر افغانستان کېلهجگی نینگ مهم قسمی حسابلنهدی.
جمهور رئیس غنی برچه عیاللردن جمهورلیک ریاستی سیلاویده کېنگ کۉلمده قتنهشیشلرینی سۉرهدی. سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بۉلیملرده فعال حضوری بۉلگن عیاللر هیچ قچان حقوقلری قیته تیکلهنیشی اوچون جیم تورمسلیگی کېرهک دېدی جناب غنی.#


text:
افغانستان اسلامی جمهوریتینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون کېچ آسترلیانینگ اېلچیسی جیوفری پیترتود، قرغزستان اېلچیسی نیاز اوف میراسلاو جمعه بیکویچ و قطرنینگ اېلچیسی سعید مبارک الخیارین الهاجرینینگ ایشانچ یارلیغینی ایری ـ ایری تشرفات آرقلی قبول قیلدی.
مذکور اۉلکهلر اېلچیلرینینگ ینگی وظیفه بیلن قوتلوغلهگن جمهور رئیس غنی، افغانستان آسترلیا، قرغزستان و قطر دولتلری بیلن مناسبتلر کېنگهیتیریلیشی حقیده اورغولب، بو مملکتلرنی افغانستانینگ یخشی همکاری دېدی.
شونینگدېک بو اوچرهشووده اقتصاد، تینچلیک ـ برقرارلیک، تعلیم و تربیه، سیلاو، ترورچیلیک و فسادگه قرشی کورهش یۉلیده بو دولتلر افغانستانگه یخشی همکار بۉلیشی خصوصیده فکر آلمشتیریلدی.
یوقاریده اېسلهتیلگن دولتلرنینگ ینگی اېلچیلری تورلی بۉلیملرده افغانستان حکومتیگه همکار بۉلیشلری حقیده جمهور رئیسگه ایشانچ بېردیلر. شو کبی بولر ایکّی تامانلمه علاقه مستحکملهنیشی یۉلیده ایجابی آدیملر کۉتریلیشینی اَیتدیلر.#


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، بوگون توشدن سۉنگ قندهار ولایتینینگ بیر قنچه قوم بویوکلری و نفوذلی کیشیلری بیلن چهار چنار قصریده اوچرهشدی.
اوچرهشونینگ باشلهنیشیده قندهار ولایتی کېنگشینینگ اعضالری داکتر محمد عثمان و فدا محمد باشقهلر نمایندهلیگیده گپلشدیلر. بولر جمهور رئیسنینگ چمهسی بوندن بیر آی آلدین قندهار ولایتیگه قیلگن سفریده، ولایت خلق ارا قۉنالغهسی احمدشاه بابا، قۉنالغهدن شهرگه باریله دیگن یۉل شهید ستر جنرال عبدالرازق آتیگه قۉییلیشی و ولایتده قویاشدن برق ایشلب چیقاریش لایحهسینی آچیب بېرگنی اوچون منتدارچلیک بیلدیردیلر.
بولر افغانستان حکومتینینگ تینچلیک خریطهسیدن آرقهداشلیک قیلیش بیلن بیرگه کابل پولیس اکادمیسی شهید سترجنرال عبدالرازق آتیگه قۉییلیشیدن تشقری ولایتده آستقورمه لایحهلر، ترقیات پروژهلر، سوو توغانی قوریلیشی، خوفسیزلیک و باشقه موضولر حقیدهگی تیکلیفلرینی جمهور رئیس بیلن اۉرتگه قۉیدیلر.
مذکور ولایتنینگ قوم بویوکلری همده نفوذلی کیشلرینی خوش کېلدینگیز دیگن جمهور رئیس غنی، ملی لایحه بۉلمیش سیلاو اۉتکزیلهدی و خلق اېسه بو لایحهگه کېنگ کۉلمده قتنهشیشی کېرهک دېدی.
اۉلکهده تحمیل اېتیلگن اوروشنینگ آلدینی آلیش و قان تۉکیشلریگه یکون یَسش اوچون دایمی تینچلیک و آسایشتهلیککه اېریشیش شرایطی یرهتیلگن بونینگ هر بیر باسقیچیده کېسکین قرار آلینیشی اوستیده اورغولهدی جمهور رئیس غنی.
غزتلی بیر تینچلیک کېلتیریلیشی اوستیده توختلگن جمهور رئیس غنیگه کۉره، اۉلکهلر بیلن بۉلگن اوزلوکسیز همکارلیکلر و کېلیشوولریمیز جاییده دېدی. جمهور رئیسنینگ کۉپهیتیریشیچه، سوو باشقریلیشیدن تشقری لوی قندهارده رواجلنتیریش آستقورمه لایحهلردن بۉلک، قندهار شهری اوچون اساسی سرمایه یاتقیزیلهدی.
لوی قندهارنینگ هر تامانلمه تینچلیککه احتیاجی بارلیگی اوستیده اورغولهگن جمهور رئیس غنی ملی خوفسیزلیک کېنگشینینگ مصلحتچیسیگه کابل پولیس اکادمیسی شهید ستر جنرال عبدالرازق آتیگه قۉییلیش ریجهسی تکمیل بۉلیشی اوچون بویروق بېریلگنینی اَیتدی.
سۉزلری سۉنگگیده افغانستان امنیتی و دفاعی کوچلرینینگ فدکارالیک و باتورلیگینی تیلگه آلگن جمهور رئیس غنی، اۉتگن کون کابلده شهیدلر میراثخورلرینینگ ۱۱۷۰ مینگ عایله سیگه یشش اوی ـ جای اسنادینی بېردیم دېدی. شونینگدېک شهیدلرنینگ عایلهسیگه جدی اعتبار قرهتیلیشی اوچون ینه ۲۶ مینگ جریب یېر ترقهتیلیشی اوچون بویروق بېرگنمن دېدی جمهور رئیس غنی.


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، قندهار ولایتیگه قیلگن سفری دوامیده بوگون کېچقرون ولایتنینگ دولتی و خصوصی بیلیم یورتلرینینگ استادلری و مکتبلر اۉقیتووچیلری بیلن اوچرهشب اولرنی ایستگی، قیینچیلیگی و تکلیفلرینی تینگلهدی.
باشده قندهار بیلیم یورتینینگ باشلیغی پوهنمل دوکتور حضرت میر طوطاخیل، خصوصی بیلیم یورتلری نمایندهلیگیده پوهنیار عبدالمالک نیازی و ولایتنینگ مکتبلری اۉقیتووچیلری نمایندهلیگیده شیراحمدلر صحبت قیلیب قیینچیلیکلر و تکلیفلرینی جمهور رئیس بیلن اۉرتهگه قۉیدیلر.
قندهار بیلیم یورتینینگ باشلیغی، بوتون افغانستاندن محصللری بۉلگن بو بیلیم یورت یېریک یوتوقلرگه اېریشگن دېدی. جمهور رئیس غنیدن قندهار تدریسی بناسی قوریلیشینی سۉرهگن طوطاخیل بیلیم یورتنینگ تشکیلی فوقالعاده علمی کادر بیلن جهازلهنیشینی طلب قیلدی.
عین دمده بولر استادلر و اۉقیتوچیلرگه یېر ترقهتیلیشی، کتاب آزلیگی، خصوصی تحصیلی بۉلیملر قابلیتی آشیریلیشی، استادلرگه بورسیهلر بېریلیشی، خصوصی تحصیلی ادارهلر استادلریگه ترفیع و وظیفه مصئونیتی تیزیمی ایجاد بۉلیشی و قندهار بیلیم یورتی کېنگهتیریلیشی بارهسیدهگی تکلیف و ایستکلرینی جمهور رئیسگه بیلدیردیلر.
کېین جمهور رئیس غنی صحبت قیلیب استادلر واۉقیتووچیلرنینگ معین تکلیفلریدن منتدارچیلیک بیلدیریب دېدی: اۉقیتووچیلر تشکیلی حقیده معین تیکلیف تقدیم قیلینسین. قندهارنینگ بویوکلیگیگه قرهگنده بونینگ حاضرگی وضعیتی قبول قیلینمهیدی بیلیم یورت استادلریگه فوقالعاده تشکیل بېریلیشی ممکن. او، مسووللرگه کتاب آزلیگی و اۉقیتووچیلرگه یېر ترقهتیش قیینچیلیگینی بر طرف اېتیشلری حقیده بویروق بېردی.
خصوصی بیلیم یورت و عالی تحصلات موسسهلری ایستگی اوستیده اشاره قیلگن جمهور رئیس غنیگه کۉره، خصوصی بیلیم یورتلرنینگ صفتی شرطلی و زمانوی بۉلیشی نظرده توتیلگن حالده، بولرگه یېر ترقهتیب بېریلیشی ممکن.#


text:
افغانستان اسلامی جمهورلیک ریاستینینگ جمهور رئیسی محمد اشرف غنی، قندهار ولایتیگه قیلگن سفرینینگ ایکّینچی کونیده کېقرون قندهار ولایتینینگ قوم بویوکلری و نفوذلی کیشیلری بیلن اوچرهشدی.
اۉلتیریش باشلهنیشی بیلن زاهدی، حاجی گلبدین، حاجی عبدالرحیم و قاری محمد هاشم باشقهلر نمایندهلیگیده گپیریب جمهور رئیسنی خوش قرشیلیب اونینگ تورلی بۉلیملردهگی سعی و حرکتی و یوتوقلرینی آلقیشلهدیلر.
تینچلیک، سوو تاشقینلری نتیجهسیده یوز بېرهجک زیانلر آلدی آلینیشی، یۉللر توزهتیلیشی، امنیت تامین اېتیلیشی، ساغلیق و معارفگه اعتبار قرهتیش، اېکینچلیک رونقی، محصولاتگه بازار تاپیش، سوو توغانلری و ولسواللیکلرنینگ اداری بناسی قوریلیشی کبی معین تکلیفلرینی جمهور رئیس بیلن اۉرتهگه قۉیدیلر.
کېین شهر قوریش و یېر بوتونلیگی وزیرلیگینینگ ترقیات بۉییچه معاونی روشان ولسمل، احمدشاه بابا و میرویس نیکه اویلرینینگ استملاک ریجهسی بارهسیده معلومات بېریشدن علاوه بو خصوصیده جمهور رئیس غنی، احمدشاه بابا و میرویس نیکهنینگ میراثخورلریدن منتدارچلیک بیلدیردی.
او، جمهور رئیسنینگ بویروغی اساسیده تعین بۉلگن هیات تېزلیک بیلن میرویس نیکه اویینینگ استملاک مسالهسی خصوصیده اۉز ایشینی باشلهیدی دېدی. عین حالده، میرویس نیکه مزاری قیته قوریلیشی حقیدهگی معین تکلیف جمهورلیک ریاستی مقامیگه تقدیم قیلینیشینی تیلگه آلدی.
شونینگدېک احمدشاه بابا میراثخورلری نمایندهلیگیده حاجی ظاهر ابدالی میرویس نیکه میراثخورلریدن حاجی محمد ولی هوتک صحبت قیلیب مذکور اویلر استملاک بۉلیب تاریخی مکان اولهراق سقلهنیشیدن جناب غنیگه تشکرلیک بیلدیردیلر.
بولر احمدشاه بابا و میرویس نیکه اویلری کلیدینی مملکت رهبریگه تاپشیریب عزت ـ حرمت سلّهسی جمهور باشیگه اۉرهدیلر.
اۉلتیریشده گپیرگن جمهور رئیس غنی نینگ تعبیریچه، احمدشاه بابا و میرویس نیکه بۉلمهگنده بیز وافغانستان هم بۉلمسدی. تقوا اۉرنکی بۉلگن بو ایکّی شخصیتنینگ اویینی کۉریش مېنگه نصیب بۉلدی. اوشبو اویلر اساسی شکلده قیته قوریلیشینی تیلگه آلگن جمهور رئیس غنی، بولر قندهار و افغانستاننینگ ملی موزیمی بۉلهدی دېدی.
مملکت جمهور رئیسی صحبتی آقیمیده هر بیر افغان احمدشاه بابا و میرویس نیکه اویینی یقیندن کۉریب اولردن وطنسېورلیکنی اۉرگهنیسین دېدی. احمدشاه بابا اویی قیته تیکلهنشدن تشقری اۉشه زماننینگ شادی بازاری هم قیته قوریلهدی. او، بو حقده هم یېر بوتونلیگی و شهر قوریش وزیرلیگیگه بویروق بېردی.
قندهار شهری ترقیاتی اوچون خلق ارا بیر شرکت قبول قیلینگنینی معلوم قیلگن جمهور رئیس غنیگه کۉره، بو شهر ینه بیر بار اشرفالبلادگه ایلنهدی.
معارف، ساغلیق و باشقه بۉلیمدهلردهگی مافیا سیندیریلیشی بارهسیده ولایت والیسیگه جدی بویروق بېرگن جناب غنینینگ ایتیشیچه، قندهار بشری قوهسی برچه قابلیتگه اېگه بۉلیشی ضررو.


text:
قازاخیستان
قازاخیستان، آسیا قیطعهسینده بیر اؤلکهدیر. اورتا آسیادا ساحهسینه گؤره ان بؤیوک اؤلکه قازاخیستاندیر. باشکندی آستانا شهریدیر. قازاخیستان قوزئیده، قوزئی-دوغودا و قوزئی-باتیدا روسیا ایله، دوغودا چین، گونئیده ایسه تورکمنیستان، اؤزبکیستان و قیرغیزیستان ایله سینیرلاری وار. باتیدا خزر دنیزی ایله حودودلانیر. قازاخسیتان دونیا اوقیانوسلاریندان چوخ اوزاقدادیر. اما اطرافینداکی اؤلکهلرله قازاخسیتان اولدوقجا سیخ قارشیلیقلی ایلگیلره مالیکدیر.
ایچیندهکیلر
- ۱ تاریخ
- ۲ فیزیکی-جوغرافی خصوصیّت
- ۳ ایقلیمی
- ۴ اینضیباطی اراضی بؤلگوسو
- ۵ ایقتصادیات
- ۶ کند چیفتلیک (مزرعه)
- ۷ اهالیسی
- ۸ آذربایجان-قازاخیستان علاقهلری
- ۹ دیل
- ۱۰ دین
- ۱۱ مدنیت
- ۱۲ ایدمان
- ۱۳ علم
- ۱۴ تحصیل
- ۱۵ صحیّه
- ۱۶ مطبخ
- ۱۷ کیو
- ۱۸ نقلیات
- ۱۹ سیاست
- ۲۰ سیلاحلی قوهلر
- ۲۱ ایستینادلار
- ۲۲ خاریجی کئچیدلر
- ۲۳ قالری
- ۲۴ بیرده باخ
- ۲۵ قایناقلار
تاریخ[دَییشدیر]
قازاخلار تورکلرین قیپچاق قولونون ان بؤیوک خالقیدیر. قازاخ آدینا کئچمیشدن قازاخلارلا علاقه قوران یازی مدنیتینه صاحب مملکتلرین یازیلی قایناقلاریندا راست گلمک مومکوندور. بونلار؛ چین، روس، عرب، فارس، بیزانس، موغول و تورک دیللرینده یازیلان اثرلردیر. بو اثرلرین دیل خصوصیتلرینه گؤره "قازاخ" آدی، آسا، کاسا، هاسا، هایساک، کاسوک، قاساق، هاسیق، قزاق، کازساک و س. مۆختلیف شکیللرله یازیلمیشدیر. قازاخ آدینین نه زامان میدانا چیخدیغی تام اولاراق بیلینمیر. چونکی "قازاخ" کلمهسینین آدین اتیمولوژی(دیلین کؤکلرینی آراشتیرما بیلیم) تاریخین درینلیکلرینه گئدیر. قازاخلار حاقیندا تاریخچیلر مۆختلیف دلیللر گتیریرلر. مثلاً؛ آکادمیک مارر: "قافقازدا قازاخلار یاشاییرلار"، چک تاریخچیسی گروزنی: "قازاخلار میلاددان اوّل خزر دنیزینین شرق بؤلگهسینده یاشایان هونلارین نوهلری و قافقاز کاسپین سؤزلرینین قاز، قاس کؤکوندن تؤرمیش اولدوغو، قازاخ آدینین دا بو کؤکدن قایناقلاندیغینی بیلدیریر". ائرمهنی تاریخچیسی موسا هئرئنی ایران پادشاهی وئلیریتتیسین دؤورونده میلاددان اوّل ۱۹۷-۱۲۶-جی ایللرده قازاخلارین فارسلارلا ووروشدوغونو یازیر.
مۆعاصیر قازاخیستانین کؤکلری ۱۴۰۰-جو ایللره قدر گئتمکدهدیر. ۱۴۰۰-جو ایللرده مۆختلیف تورک طایفه لارینین بیرلشمهسی ایله مرکزی آسیادا یئنی بیر بوی یارانمیشدیر. قیزیل اوردا دؤولتی داغیلدیقدان سونرا تورک طایفه لری نوقای خان اطرافیندا بیرلشهرک نوقای خانلیغینی قوردولار. بو خانلیق سونرادان قازاخ خانلیغینا چئوریلدی. قازاخ خانلیغی اوچ حیصّه دن عبارت ایدی: اولو ژوز، کیچیک ژوز و اورتا ژوز. ۱۷۷۱-جی ایلدهن اعتباراً اونلار بیر-بیریندن وابسته اولمایان سیاست یئریتمهیه باشلادیلار. ۱۷۷۰-جی ایلین سونلاریندا قازاخ ژوزلاری روسیه و چین آراسیندا موباریزه میدانینا چئوریل 1000 ی. بو موباریزه روسلارین غلبهسی ایله باشا چاتدی. بوندان سونرا روسلار ایشغال ائتدیکلری قازاخلارین اؤلکهسینده موستملکهچیلیک سیاستی یئریتمهیه باشلادیلار. بو تورپاقلارین بوتون ایمکانلارینی منیمسهدیلر. یئرلی قازاخلاری کؤچه مجبور ائتدیلر. قازاخلارین دیلینه، دینینه و یاشاییشینا مۆختلیف قاداغالار قویولموشدور.
آجلیق و سیاسی سببلرله ۱۹۱۲-۱۷ جی ایللر آراسیندا روس حکومتینه قارشی اعتراض باشلادی. ۱۹۱۷-جی ایلده روسیهدا چارلیغین دئوریلمهسی ایله علاقه دار اولاراق مرکزی آسیا بیر مدت موستقیل اولدو. ۱۹۱۷-۲۰ جی ایللر آراسیندا کئچمیش قازاخ ژوزلاری بیرلشهرک "آلاش اوردا دؤولتی"نی قوردولار. بو دؤولت اوچ ایل یاشایا بیلدی. ۱۹۲۰-جی ایلدهن سونرا روسلار حاکمیّتی اله کئچیردیلر و بو تاریخدن سونرا شوروی دؤورو باشلادی. روس حکومتی قازاخلارین میلّی شعورونو ایتیرمهسی اۆچون مۆختلیف یوللارا ال آتدی. ایستالینین واختیندا قازاخجادان عرب و فارسجا سؤزلر چیخاریلاراق بونلارین یئرینه روسجا کلمهلر قویولدو. گونوموزده ده قازاخجادا اولان بعضی کلمهلر اۆچون روس سؤزلری ایشلدیلیر. سووت حاکمیّتی آلتیندا اولان دؤورده ۱۹۳۳-جو ایلده صونعی آجلیق، ۱۹۳۷-۳۸-جی ایللرده سویقیریم، ۱۹۵۴-جو ایلده ۶ میلیون ۳۰۰ مین هئکتار یئرین زورلا روس موهاجیرلرینه پایلانماسی، ۱۹۶۰-جی ایللره قدر روس کؤچلری یئرلشدیرمه پلانلارینین حیاتا کئچیریلمهسی، ۱۹۸۶-جی ایلده مشهور "جئلتوکسان" حادثهسینی سؤیلهمک مومکوندور.
۱۹۹۰-جی ایلده ایقتیصادی بحران و شوروی-نین سوقوطوندانا سونرا ۱۹۹۱-جی ایلده موستقیل اولاراق دونیا آرناسیندا اؤز یئرینی تاپدی. نورسولتان نازاربایئو اؤلکهنین ایلک یاشکان اولدو.
۱۹۹۲-جی ایلده قازاخیستان روسیه نین تشببوسونه اساساً یانواردا کوللئکتیو تهلوکهسیزلیک موقاویلهسی ایمضالامیشدیر.
۱۹۹۷-جی ایلده باشکند آلماتیدان آستانایا کئچیریلمیشدیر.
قازاخیستانین خاریجی سیاست پریوریتئتلری روسیه، چین، آمریکا بیرلشمیش اوستانلری، آوروپا بیرلیگی، اورتا آسیا دؤولتلری. همچینین دونیا اؤلکهلری ایله قارشیلیقلی فایدالی امکداشلیغین اینکیشاف ائتدیریلمهسینه یؤنلمیشدیر.
قئید: م. V. لومونوسوو آدینا موسکو دؤولت اونیوئرسیتئتینین آنالیتیک-بیلیشیم مرکزینین ائکسپئرت قروپونون رهبری آلکسی ولاسوو دوشونور کی، گورجوستان-اوسئتییا موناقیشهسی قازاخیستانین ۲۰۱۰-جو ایلده آتت-ا صدرلیگی زامانی پریوریتئتلر آراسیندا اولمایاجاق. بو گون گورجوستانا عایید اولان بو مسئلهلر سیاسیدیر و بوردا ایقتیصادی مسئلهلردن صحبت گئده ff6 یلمز. آنلاماق لازیمدیر کی، اگر آذربایجانلا ائرمنیستانین وضعیتینده تورک-ائرمهنی سرحدلرینین آچیلماسی اۆچون هلهده ایقتیصادی سببلر تاپماق اولسا دا بو روسیه و یا تۆرکیه بیزنئسینین و ده ائرمهنی دیاسپورونون ماراقلاریدیر. گورجوستان ایله علاقهلر ایسه سیاسیدیر. بورادا ایقتیصادی منتیق ایشلهمهیهجک.
ایسئسجو شوراسی سون ایجلاسیندا ۲۰۱۵-جی ایلده ایسلام مدنیتی شهری اعلان اولونماسی ایله باغلی آلماتینین نامیزدلیینی تصدیقلهییب.
فیزیکی-جوغرافی خصوصیّت[دَییشدیر]
قازاخیستان اراضیسینین چؤللری چوخ دا مورکّب دئییلدیر. دوزهنلیکلر داها گئنیش ساحهنی توتور. غربده خزریانی اووالیق و اوستورت یایلاسی، شرقده ایسه قازاخیستان خیردا تپهلیگی دقتی جلب ائدیر. جنوبدا توران اووالیغینین بیر حیصّه سی قازاخیستان اراضیسینه داخیل اولور. شیمالدا تورغای چؤککلیگی قازاخیستان اراضیسی ایله غربی سیبیر اووالیغینی بیرلشدیریر. اؤلکهنین ان هوندور یئری شرقده آلتای داغلارینین قازاخیستان اراضیسینه داخیل اولدوغو حیصّه دیر. ان آلچاق یئر ایسه 1000 غربده خزر ساحللرینده یئرلشهن کاراگیئ چؤککلیگیدیر (-۳۲ متر). قازاخیستان اراضیسینده بیر سیرا فایدالی قازینتیلارین زنگین یاتاقلاری واردیر. بونلاردان قاراغاندی،ائکیباستوز و تورغای داش کؤمور یاتاقلارینی، جئزقازغان،ساییک،بوزشاکول،بالخاش و کوونراد،قازاخیستان خیردا تپهلیگی میس معدهنلرینی، تورغای،کوستانای ویلایتیندهکی دمیر فیلیزی یاتاقلارینی خصوصی قئید ائتمک اولار. قازاخیستان اراضیسی چوخ زنگین آلیمینیوم یاتاقلارینا، و ده قورغوشون، سینک، گوموش، وولفرام، فوسفوریت(مانغیستاو،کاراتاو)، نیکل، قیزیل و باشقا نادر دمیر یاتاقلارینا مالیکدیر. جومهوریتی اراضیسینین غرب (خزرساهیلی) حیصّه لرینده زنگین نفت(تنگیز،تورغای،مانغیستاو) و قاز یاتاقلاری(مانغیستاو،قاراجانباس،اؤزئن) دا واردیر. بئلهلیکله، دئمک اولار کی، قازاخسیتان یاناجاغا و ان باشلیجا صنایع ساحهلری اۆچون لازیم اولان بوتون خام احتیاطلارینا مالیکدیر.
ایقلیمی[دَییشدیر]
اؤلکه اراضیسینین ایقلیمی کسکین کونتینئنتالدیر. قیشی چوخ سویوق کئچیر. آرکتیک هاوا کوتلهلرینین اراضییه مانعهسیز داخیل اولماسی نتیجهسینده شیمال و مرکز حیصّه لرده شا 1000 تالار داها گۆجلو (شیمالدا -۴۵&نبسپ؛°سی، مرکزده -۳۵&نبسپ؛°سی) اولور. یای ایسه چوخ ایستی کئچیر. اورتا ایول تئمپئراتورو شیمالدا +۲۴&نبسپ؛°سی، جنوبدا +۲۸&نبسپ؛°سی-دیر. بعضاً ایستیلار +۴۴&نبسپ؛°سی-یه کیمی چاتیر. یاغینتیلارین میقداری آزدیر. گئنیش دوزهنلیک ساحهلرده ایللیک یاغینتیلار جمعی ۲۰۰-۴۰۰ مم-دیر. خزر ساحللرینده و مرکزین دوزهنلیک حیصّه لرینده ایسه داها آزدیر (۵۰-۱۰۰ مم). بو یئرلرده سهرا و یاریم صحرا لاندشافتلاری اوستونلوک تشکیل ائدیر. یالنیز داغلارین اتکلرینده و یاماجلاردا (جنوب-شرقده) یاغینتیلار چوخ آرتیر (۴۰۰-۱۶۰۰ مم). قازاخیستانین ایقلیمی کسکین کونتینئنتال اولدوغونا گؤره چای شبکهسی ده ضعیفدیر. نیسبتاً ایری چایلاریندان سیردریا، اورال، امبا، ایلئ، ایرتیش، اسیل چایینی گؤسترمک اولار. دیگر چایلارینین اکثریتی یایدا قورویور. چایلار بؤیوک سووارما اهمیتینه مالیکدیر. ایری گؤللریندن بالخاش و زایسان گؤللرینی گؤسترمک اولار. آرال و خزر دنیزینین ده بیر حیصّه سی قازاخیستان اراضیسیندهدیر. قازاخیستان اراضیسینین شیمال و شیمال-شرق حیصّه لرینده مونبیت تورپاقلاری اولان چؤل زوناسی گئنیش ساحهنی احاطه ائدیر. قازاخیستانین ان بؤیوک تاخیلچیلیق رایونلاری دا ائله بورادادیر. جنوبا گئتدیکجه یاریم صحرالار و صحرالار بیر-بیرینی عوض ائدیر. صونعی سووارما شرایطینده بو تورپاقلاردا دا مۆختلیف کند چیفتلیک (مزرعه) بیتکیلری (پامبیق، اوزوم، چلتیک، آلما، اریک، نار) بئجرمک اولور.
اینضیباطی اراضی بؤلگوسو[دَییشدیر]
قازاخیستان جومهوریتی اینضیباطی جهتدن ۱۴ اوستان، ایکی اوستان وضیّعت شهر، ۸۳ شهر، ۱۶۰ منطقه، ۲۰۰ قصبه، ۷۷۴۳ کنددن عبارتدیر. باشکند آستانا و ان بؤیوک شهر آلماتی ایلت ایستاتوسونا صاحبدیر.
ایقتصادیات[دَییشدیر]
تخمیناً اؤتن عصرین ۶۰-جی ایللرینه کیمی قازاخیستان حئیواندارلیق (خصوصیله قویونچولوق) چیفتلیک (مزرعه) ایله فرقلنهن بیر اؤلکه ایدی. لاکین حاضیردا او، الوان متالوژی، کؤمورچیخارما، کیمیا، ماشینقاییرما، یونگول و یئیینتی صنایعسی اولان بیر اؤلکهیه چئوریلمیشدیر. یاناجاق صنایعسینده کاراغاندی و ائکیباستوز کؤمور حؤوزهلرینین بؤیوک اهمیتی واردیر. کؤمورله ایشلهیهن اونلارلا الکتریک مرکزلاریندان ان بؤیویو ائکیباستوزدا یئرلشیر. ان بؤیوک میس ائمالی زاوودلاری بالخاش و جئزقازغان شهرلریندهدیر. ائرتیس چایی اوزریندهکی سو الکتریک مرکزلارینین انرژیسی و زنگین پولیمئتال یاتاقلاری اساسیندا اؤسکمندئ، پاولوداردا مۆختلیف الوان دمیرلار و عالیمینیوم اۆرتیم (تولید) ائدن کومبیناتلار یارادیلمیشدیر. قارا متالوژی صنایعسی ده (چوقون، پولاد، پروکات اۆرتیم (تولید)ی) گئتدیکجه 1000 اینکیشاف ائدیر. اونون اساس موسسیسهلری تمیرتاو و رودنی شهرلرینده یئرلشیر. قازاخیستانین کیمیا صنایعسینده مینرال گوبره اۆرتیم (تولید)ی اساس یئر توتور. جامبیل شهرینده نهنگ سوپئرفوسفات زاوودو تیکیلمیشدیر. قازاخیستاندا ماشینقاییرما صنایعسی ده اینکیشاف ائدیر. پئتروپاول و آقمولادا کند چیفتلیک (مزرعه) ماشینلاری، آلماتیدا ائلئکتروتئخنیکی ماشین و آوادانلیقلار اۆرتیم (تولید) اولونور. قازاخیستان هم ده اینکیشاف ائتمیش یئیینتی و یونگول صنایعیه مالیکدیر. سمی، پئتروپاول، آلماتی، شیمکند (چیمکند) یئیینتی و یونگول صنایعنین ایری مرکزلریدیر. کند چیفتلیک (مزرعه)ندا بوغدا، قارغیدالی، پامبیق و چلتیک بیتکیلری، همچینین قویونچولوق باشلیجا ساحهلردیر. اکین ساحهلرینین ۷۰%-دن چوخوندا دنلی بیتکیلر (اساساً یازلیق بوغدا، قارغیدالی، چلییک، داری) اکیلیر. بوغدا اکینی ساحهلری اساساً قازاخیستانین شیمال حیصّه سینده یئرلشیر. قازاخیستان بئجردیی بوغدانین بؤیوک حیصّه سینی خاریجی اؤلکهلره ایخراج ائدیر. پامبیق و چلتیک ایسه جنوبدا (جامبیل و شیمکند اوستانلری) سوواریلان تورپاقلاردادیر. هئیواندارلیغین اساس چیفتلیک (مزرعه) ساحهلری شیمال، مرکز و شرق رایونلاریندادیر. اؤلکهده ۳۵ میلیون داوار، ۸ میلیون قارامال ساخلانیلیر. حئیواندارلیق محصوللارینین دا (ات-سود محصوللاری، یون) بؤیوک حیصّه سی خاریجی اؤلکهلره ایخراج اولونور.
قازاخیستاندا BP شیرکتینین معلوماتینا گؤره ۲۰۰۹-جو ایلین اوّلینده نفتین ثبوت ائدیلمیش احتیاطلارینین حجمی ۳۹،۶ میلیارد باررئل و یا ۶،۵ میلیارد تون تشکیل ائدیر، بو دا عمومی دونیا احتیاطلارینین ۳،۲%-نی تشکیل ائدیر. نفتین پروقنوزلاشدیریلان احتیاطلاری یالنیز خزر د 1000 یزینین قازاخیستان قیسمتونا عایید اولان یئرلرینده ۱۷ میلیارد توندان چوخ اولدوغو تخمین ائدیلیر. مرکزی کشفیات ایدارهسینین ایستاتیستیکاسینا اساساً قازاخیستان ۲۰۰۹-جو ایلده ۷۵ میلیون تون نفت حاصیل ائتمیشدیر. قازاخیستان حکومتی ۲۰۱۱-جی ایلده نفت هاسیلاتینی ۱۰۰ میلیون تونا، ۲۰۱۵-جی ایلده ایسه ۱۵۰ میلیون تونا قدر آرتیرماغی پلانلاشدیریر. قازاسیتان موستقیللیک ایللرینده نفتدن چوخ بؤیوک گلیرلر الده ائتمیش و بونون نتیجهسینده قازاخیستان آسیادا ان یوکسک حیات سوییهسینه مالیک اولان اؤلکهلردن بیرینه چئوریلمکدهدیر. ۲۰۰۹-جو ایلین اوّلینه اولان معلوماتا گؤره قازاخیستانین آشکار ائدیلمیش طبیعی قاز احتیاطلاری ۱،۸۲ تریلیون م³ (بپ-نین حسابلامالارینا اساساً) تشکیل ائدیر کی، بو دا دونیا احتیاطلارینین ۱،۷%-نه برابردیر. قازاخیستانین مانغیستاو (مانقیشلاق) یاریماداسیندا بؤیوک نفت و قاز صنایعسی یارادیلمیشدیر.
کند چیفتلیک (مزرعه)[دَییشدیر]
قازاخیستانین آقرار ترکیب اؤزونده ۴۹۱۹ غیری-دؤولت موسسیسهسینی و ۶۵ دؤولت حۆقوقی شخصی اؤزونده بیرلشدیریر. قازاخیستان جومهوریتی ۲۰۰۶-جی ایلده آقرار-صنایع کومپلکسینین ۲۰۰۶-۲۰۱۰-جو ایللرده داواملی اینکیشاف کومپانییاسی قبول ائدیلمیش و ۲۰۰۶-۲۰۰۸-جی ایللرده اونون گئرچکلشدیریلمهسی اوزره پروقرام ایشلنیب حاضیرلانمیشدیر. ۲۰۰۶-جی ایلده کند چیفتلیک (مزرعه)یندا عمومی محصولون حجمی میلیارد دوللار تشکیل ائتمیشدیر. اکیلهن تورپاقلارین عمومی حجمینده دنلی بیتکیلر اوستونلوک تشکیل ائدیر.
اهالیسی[دَییشدیر]
قازاخیستان جومهوریتینده اورتا حسابلا ۱ km²-ا ۶ نفر اهالی دوشور. لاکین اهالی اراضی اوزره غیری-برابر مسکونلاشیب. اؤلکهنین شیمال، شیمال-شرق و جنوبوندا داغتیی حیصّه لرده (خصوصیله آلماتی و اونون اطر 1000 فیندا) اهالی نیسبتاً سیخدیر. اؤلکهنین اساس اهالیسی قازاخلاردیر.
ائتنیک ترکیبی[دَییشدیر]
قازاخیستاندا آذربایجان دیاسپوراسی[دَییشدیر]
رسمی معلوماتلارا گؤره حال-حاضیردا قازاخیستاندا یوز مین، غیری-رسمی معلوماتلارا گؤره اوچ یوز مین آذربایجانلی یاشاییر. قازاخیستاندا یاشایان آذربایجانلیلار علم، اینجه صنعت، کند چیفتلیک (مزرعه)، کیچیک، اورتا بیزنئس و دیگر ساحهلرده چالیشیرلار. عینی زاماندا اونلار قازاخیستان جومهوریتی اجتماعی-سیاسی حیاتیندا یاخیندان ایشتیراک ائدیر، دؤولت اورقانلاریندا تمثیل اولونورلار. بونونلا یاناشی، هموتهنلریمیز قازاخیستان جومهوریتی قانونلارینا اویغون اولاراق اؤزلرینین بیر نئچه میلّی-مدنیت تشکیلاتلارینی یاراتمیشلار. قازاخیستان جومهوریتینده "قازاخیستان خالقی آسسامبلئیاسی" یارادیلمیش و باشکان نظربایف بو آسامبلیانین صدریدیر. ۱۹۹۰-جی ایللردن اعتباراً آلماتیدا "توران"، آکتؤبئ ویلایتینده "دوستلوق"، ژامبول ویلایتینده "آذری"، غربی-قازاخیستان ویلایتینده "بیرلیک"، قاراغاندی ویلایتینده "ناموس"، کوستانای ویلایتینده "حیدر"، پاولودار ویلایتینده "وطن" و س. آذربایجان مدنیت مرکزلری فعالیّت گؤستریر. بو جمعیتلر عینی زاماندا "قازاخیستان خالقی آسساملئیاسی"نین عضولریدیر. باشکند آستانادا دیاسپورانین چوخسایلی نمایندهلرینی اطرافیندا بیرلشدیرمیی باجارمیش "خزر" میلّی-مدنیت مرکزی فعالیّت گؤستریر. بونونلا یاناشی، ۲۰۰۳-جو ایلده آستانادا "دونیا آذربایجانلیلارینین مدنیت مرکزی" اجتماعی تشکیلاتینین نمایندهلیگی آچیلمیشدیر کی، بو دا قازاخیستانداکی بوتون آذربایجان میلّی-مدنیت مرکزلرینی اؤزونده بیرلشدیریر. سون دؤورلر خاریجی اؤلکهلرده یاشایان آذربایجانلیلارلا ایش اوزره دؤولت کومیتهسینین دستیی 43f ایله قازاخیستانین تالدیکورغان شهرینده "نخچیوان"، شو شهرینده "آذربایجانلیلارین مدنیت مرکزی" تأسیس ائدیلمیش و آستانا، آلماتی، تالدیکورغان، قاراغاندی شهرلرینده آذربایجان دیلینده "بازار گونو" مکتبلری آچیلمیشدیر. ۷ سئنتیابر ۲۰۰۴-جو ایل تاریخینده آستانا شهرینین "توریست" مئهمانخاناسینین کونفرانس زالیندا آستانا شهری آکیمینین موعاوینی، آستانا شهری مطبوعات مرکزینین فخری یاشکان و آذربایجان جومهوریتی قازاخیستان جومهوریتیسینداکی سفیری ل.قندیلووون آستانا ایجتیمایتینین و کۆتلوی(توده) بیلیشیم واسطهلرینین ایشتیراکی ایله آذربایجان "خزر" میلّی-مدنیت مرکزینین تأسیس ائتدیی بئینلخالق ff8 اجتماعی-سیاسی، روس و قازاخ دیللرینده نشری نظرده توتولموش آیلیق "توران-ائکسپرئسس" قزئتینین تقدیمات مراسیمی کئچیریلمیشدیر. ۲۵ سئنتیابر ۲۰۰۶-جی ایل تاریخینده قازاخیستانین ژامبول ویلایتینین شو رایونوندا ۵ میندن آرتیق سویداشیمیزین یاشادیغی یئنی یول-"نوویی پوت" کندینده "نسیمی" آذربایجان مدنیت مرکزی یارادیلمیشدیر.
آذربایجان-قازاخیستان علاقهلری[دَییشدیر]
آذربایجان جومهوریتی ایله قازاخیستان جومهوریتی آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلر ۳۰ آوقوست ۱۹۹۲-جی ایل تاریخینده یارادیلمیشدیر. ۹ یانوار ۱۹۹۳-جو ایلده قازاخیستان جومهوریتی آذربایجان جومهوریتیسینداکی، ۱ مارت ۲۰۰۴-جو ایلده آذربایجان جومهوریتی قازاخیستان جومهوریتیسینداکی سفیرلیکلری فعالیّته باشلامیشدیر. ایبراهیم آمانقالیئو قازاخیستان جومهوریتی آذربایجاندا ایلک سفیری اولموشدور. ۲۰۰۸-جی ایلین یانوار آییندان اعتباراً پریمبئتوو سئریک دوستانوویچ قازاخیستان جومهوریتی آذربایجان جومهوریتیسینداکی یئنی فوق العاده و صلاحیتلی سفیری کیمی فعالیّت گؤستریر. ۲۹ یانوار ۲۰۰۴-جو ایل تاریخینده لتیف قندیلوو آذربایجان جومهوریتی قازاخیستان جومهوریتینده سفیری تعیین ائدیلمیشدیر. ۱۳ ۶ سئنتیابر ۲۰۰۸-جی ایل تاریخیندن آذربایجان جومهوریتی آکتاو شهریندهکی باش کونسول v.i.ائ. ر.محمد اوف فعالیّتینه باشلامیشدیر. ایکی اؤلکه آراسیندا ایندیدک سیاسی موناسیبتلرده دئمک اولار کی، هئچ بیر پروبلم مؤوجود اولمامیشدیر. بو موناسیبتلر ۱-۲ مارت ۲۰۰۴-جو ایل تاریخلرینده قازاخیستان جومهوریتی یاشکان نظربایف دعوتیله آذربایجان جومهوریتی یاشکان İ.الیئوین قازاخیستانا و ۲۴-۲۵ مای ۲۰۰۵-جی ایل تاریخلرینده آذربایجان جومهوریتی یاشکان İ.الیئوین دعوتی ایله قازاخیستان جومهوریتی یاشکان نظربایف اؤلکهمیزه رسمی سفرلریندن سونرا کئیفیتجه یئنی مرحلهیه قدهم قویموشدور. آذربایجان طرفی قازاخیستانین آسیادا تهلوکسیزلیین مؤحکملهنمهسی ساحهسین 1000 ده "آسیادا قارشیلیقلی ایشداشلیق و اعتیماد تدبیرلری اوزره موشاویره"نین (آقئم) یارادیلماسی تشببوسونو تام دستکلمیشدیر. ۲۰۰۶-جی ایلین ایول آییندا آر خین طرفیندن غیری-رسمی قایناقلر واسطهسیله آلماتی شهرینده کئچیریلمیش "آوتوموبیل احتیاط حیصّه لری، قاراژ تجهیزاتلاری و یاناجاقدولدورما مرکزلاری" اوزره ۳-جو بئینلخالق سرگینین (تهئ تهیرد اینتئرناتیونال ائخهیبیتیون فور آوتوپارتس، گاراگئ ائقویپمئنت & پئترول ایستاتیون) رئکلام بروشوراسی الده اولونموشدور. بو بروشورادا عکس اولونموش رنگلی خریطهده آذربایجان جومهوریتی اراضیسینده داغلیق قاراباغ بؤلگهسی خصوصی اولاراق و ائرمنیستان اراضیسینین عکس اولوندوغو رنگده وئریلمیشدیر. بونونلا علاقه دار، قئید اولونان رئکلام بروشوراسیندا وئریلمیش سهوین دوزلدیلمهسی ایله باغلی جدی تدبیرلرین گؤرولمهسی اۆچون قازاخیستان جومهوریتی خاریجی ایشلر نازیرلیینه، هابئله سؤزوگئدن تدبیرین تشکیلاتچیلارینا مراجعت ائدیلمهسی حاقیندا آر خین طرفیندن قازاخیستانداکی سفیرلییمیزه مۆافیق تلیمات وئریلمیش، عینی زاماندا قر-ین باکیداکی سفیرلیینه مراجعت ائدیلمیشدیر. مسئله ایله باغلی سفیرلییمیز قر-ین خاریجی ایشلر نازیرلیینه نوتا ایله مراجعت ائدرک رئکلام بروشوروندا بوراخیلمیش سهوین آرادان قالدیریلماسینی طلب ائتمیشدیر. ۲۰۰۶-جی ایلین ۱۱ آوقوست تاریخینده قازاخیستان خین-دن سفیرلییمیزین اونوانینا داخیل اولموش نوتادا سرگی تشکیلاتچیلارینین باش وئرمیش حادثه ایله باغلی مؤقیعتی آچیقلانمیش، اونلارین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین باش آسسامبلئیاسی و تهلوکهسیزلیک شوراسینین داغلیق قاراباغا دایر قبول ائتدیکلری قرارلاری دستکلدیکلری، رئکلام بروشورونون نشری زامانی یول وئریلمیش سهوین تکنیکی سببدن باش وئردیی و گلهجکده بو کیمی حاللارین تکرارلانماماسی اۆچون داها دقتلی اوْلاجاقلاری بیلدیریلمیشدیر. بونونلا یاناشی، سفیرلییمیز طرفیندن سرگینین تشکیلاتچیسی M.Arslanla علاقه ساخلانیلمیش، صحبت زامانی او، رئکلام بروشورلارینین نشری زامانی یول وئریلمیش سهوین تکنیکی سببدن باش وئردیینی بیلدیرهرک، بونا گؤره رسمی عذر ایستمیش و آرتیق یئنی رئکلام بروشورلارینین سیفاریش وئریلدیینی قئید ائتمیشدیر. ۱۴ مارت ۲۰۰۸-جی ایل تاریخینده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش آسامبلیاسینین ۶۲-جی سئسسییاسیندا "آذربایجانین ایشغال اولونموش اراضیلرینده وضعیت" آدلی قتنامه لاییحهسینه دایر کئچیریلمیش سسوئرمه 1000 ه قازاخیستان جومهوریتی بیترف سس وئرمیشدیر.
دیل[دَییشدیر]
قازاخ دیلی (қaзaқ Tiлi، قازاق ٴتىلى، قازاق تیلی).قازاخیستان جومهوریتینین رسمی دؤولت دیلی قازاخ دیلیدیر قازاخ دیلی تورک دیللرینین قیپچاق آلتقروپونا (تاتار، باشقیرد، قاراچای-چرکز، قوموق، قارایم، کریمتاتار، قاراقالپاق، قاراقاش، نوقای) داخیلدیر . نوقای، قاراقالپاق و قاراقاش دیللری ایله بیرلیکده قیپچاق - نوقای قولونا عاییددیر.
دین[دَییشدیر]
اؤلکه اهالیسینین ۷۰ %-نی موسلمانلار، ۲۶%-نی ایسه پراووسلاو مسیحییانلاری (اساساً روسلار) تشکیل ائدیر.
مدنیت[دَییشدیر]
ایدمان[دَییشدیر]
علم[دَییشدیر]
تحصیل[دَییشدیر
]
صحیّه[دَییشدیر]
مطبخ[دَییشدیر]
کیو[دَییشدیر]
نقلیات[دَییشدیر]
سیاست[دَییشدیر]
سیلاحلی قوهلر[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ Пepeпиcb HaceлeHия Pecпyблиkи KaзaxcTaH 2009 roдa. KpaTkиe иTorи. (Census for the Republic of Kazakhstan 2009. Short Summary) (Russian). Republic of Kazakhstan Statistical Agency. یوْخلانیلیب10 December 2010.
- ↑ AreHTcTBo Pecпyблиkи KaзaxcTaH пo cTaTиcTиke : ЧиcлeHHocTb HaceлeHия Pecпyблиkи K 1000 зaxcTaH пo иToraM пepeпиcи HaceлeHия ۲۰۰۹ roдa...ЧиcлeHHocTb HaceлeHия Pecпyблиkи KaзaxcTaH пo иToraM пepeпиcи HaceлeHия ۲۰۰۹ roдa Ha MoMeHT cчeTa Ha ۱۲ чacoB Hoчи c ۲۴ Ha ۲۵ фeBpaля ۲۰۰۹r. cocTaBилa ۱۶۰۰۴،۸ Tыc. чeлoBek . Дoля yйrypoB B oбщeй чиcлeHHocTи HaceлeHия cTpaHы cocTaBилa – ۱،۴%.ЧиcлeHHocTb kaзaxoB yBeличилacb пo cpaBHeHию c пpeдыдyщeй пepeпиcbю Ha ۲۶،۱% и cocTaBилa ۱۰۰۹۸،۶ Tыc. чeлoBek. yBeличилacb чиcлeHHocTb yзбekoB Ha ۲۳،۳%، cocTaBиB ۴۵۷،۲ Tыc. чeлoBek، yйryp – Ha ۶%، cocTaBиB ۲۲۳،۱ Tыc. чeлoBek. CHизилacb чиcлeHHocTb pycckиx Ha ۱۵،۳%، cocTaBиB ۳۷۹۷،۰ Tыc. чeлoBek؛ HeMцeB – Ha ۴۹،۶%، cocTaBиB ۱۷۸،۲ Tыc. чeлoBek؛ ykpaиHцeB – Ha ۳۹،۱%، cocTaBиB ۳۳۳،۲ Tыc. чeлoBek؛ TaTap – Ha ۱۸،۴%، cocTaBиB ۲۰۳،۳ Tыc. чeлoBek؛ дpyrиx эTHocoB – Ha ۵،۸%، cocTaBиB ۷۱۴،۲ Tыc. чeлoBek.
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قالری[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- پورتال:قازاخیستان
- قازاخیستان فۇتبول اتفاقی
- قازاخیستان باش نازیرلرینین سیاهیسی (۱۹۹۱-جی ایلدهن)
- قازاخیستان مطبخی
- قازاخیستاندا نفت صنایعسی


text:
ولادیمیر لنین
ولادیمیر لنین (روسجا: BлaдиMиp Илbич ЛeHиH) ولیادیمیر ایلیچ اولیانوف (۱۹۲۴-۱۸۷۰) شوروی بیرلیگینین جومهور باشقانی(رئیس جمهوری).تئوریسین وانقلابی رهبر کی کومونیست حوکومتین شورویده قورودو.
اونا ولودیا آد وئریلدی.اصلی آدی ولادمیر ایلیچ اولیانوف.اولیانوف قونشوسوندان کی بو قونوشدا اوچنجی اوشاق 6 اوشاقدان اولور.[۱]
سمبریسک شهرینده ولگا چاینین بؤیوندا بیر بالا شهرده دونیایه گوزون آچدی .اونون قارداشی الکساندر 1887 اینجی ایلده داراچکیلدی و او تزار ضدینه کازان شهرینده چالیشدی.1893 اونجی ایلده سن پترزبورگ شهرینه گئتدی و بو شهریده ضدتزار حزبینده (RSDLP)پارتی ده باشچی اولدوی.و لینین توتولدی و شوشنکوی شهرینه تبعید اولدی و 3 ایل تبعیدده قالدی و بو ایللرده نادژدا کروپسکایانی آلدی. و اولندی.و سوندا باتی اوروپایه قاچدی و باتی اوروپاده تزار ضدینه چالیشدی.1903 اونجی ایلده او بولشوویکلری( ار اس دی ال پی) حزبیندن آیریدی و اولاری منوشویکلرین خطیندن آیردی کی اولاری ژ.لیوس مارتف رهبرلیق ائدیردی.و 1905 اینجی ایلده مسکودا انقلابلاری اوز وئردی و مغلوب اولدولار.بولشویکلر مبارزه ائتماقا باشلادیلار و بیرینجی دونیاوروشماسیندا اولار بیر ایدولوژی ضدسرمایه آدینا یارتدیلار و بوتون اوروپاده سرمایه دارلاری آرادان آپارماقا چالیشدیلار.و اخیرده بولشویکلر 1907 اینجی ایلده سوسیالیسم حکومتی یاراتدیلارو تزار مغلوب اولدی.[۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
انگلیسیجا ویکی پدیا[[۱]]


text:
هونلار
هون تورکلر ایندیکیروسیه ده یاشیردیلار و دون و دونوب پاینین بویندا یاشایشلاری واریدی
هون لاری اسکیت (اشکوز) لارین نسلیندن بولوبلر کی دون چاینین بویندا و دوغی اروپاده یاشیردیلار
هون قاریا[دَییشدیر]
ایندیکی مجارستان یا هونگری اولکه سی اولارین نسللریندن قالیب و هون تورکلری دونوب و دون چاینین بویندا و بواولکه ده یاشیردیلار مجارلار یا همان هونلارین ایندیکی نسلی بو آددان گلیبلر هونلار 405اینجی میلادی ایلده بوتون اوروپانی آلدیلار و فرانسا یا همان قال اولکه سینه یتیشدیلر
هون قاریا اولارین اصلی و آتا 1000 بابا یرلریدی امما اولار هون قاریادن آلتای واورال داغلارینا و اویغورستانا کوچدولر هونلار 300 میلادی ایلینده چین اولکه سینه و میانی اسیایه و قفقازا و آلتای داغلارینا یتیردیلر و چین اولکه سینه یورودولر و بیر زمان موغلستان وکامچاتقا توپراغینا کوچدولر اولار نسللری دونوب پاینین بویندا چوخالمیشدی اونا گوره اولار ایندیکی روسیه وقزاقستان وچین و موغولستان و کامچاتکا یرینه کوچدولر کی یاشایشلاری یاخچی اولوسن
هون امپراوطریسی[دَییشدیر]
آتیلا هون امپراطوریسینین ان بؤیوک و گوجلی امپراطوری سایلیر و هونلاری اونون آدیلا تانیارلار هونلار 405 اینجی میلادی ایلده آتیلانی باشچی ائتدیلر وآتیلا بیزانسی آلدی وباتی روم امپراطورینی تسلیم ائله دی و قال اولکه سینه جا اوروپانی آلدی ومیانی آسیاده و آلتای داغلاریندا موغللاری و اویغورلاری اوزونه تابع ائتدی او قفقازدا آلان تورکلرینه یورودو و آلان تورکلری اونا تسلیم اولدی و بئله لیقدا سوسان تورکلری کی ایراندا حاکم اولموشدولار اوندان قوخدولار
هون وسوسان امپراطوریسی[دَییشدیر]
هونلار دونوب چاینین بویندان بیزانسا یورودولر و اورانی آلدیلار وروم امپراطوریسی اونا چوخلی باج وئردی کی رم شهرین داغیتماسین و بو سوزلر سوسان شاهی بیرینجی اوزده قورد(یزدگرد یکم) اونون ایشلریندن قورخولوردی
هونلار آذربایجاندا و قفقاز و میانی آسایده سوسان تورکلرین قوشونلارینا یورودولر امما اولار ایستمیردیلر ایران وسوسان تورکلرینن دوشمان اولوسونلار واوزده قورد بونی بیلدی و بیزانس و روم اولکه سینن وروشماقدا هونلارا دستک اولدی و هونلار سوسان تورکلرینن دستک اولوب و بیزانس حکومتین اله گتد 1000 یلر اوزده قورد آتیلایه بیر یازی گوندردی و اونی بوتون تورک میلتینه باشچی وخاقان بیلدی و اونا چوخلی هدیه و پای وئردی.
قاریشیق[دَییشدیر]
آتیلا 453 اونجی ایلده 50 ایله یاخین خاقان اولاندان سورا دونیادن گوزیومدی و هونلار بوچاغدا قاریشدیلار و هر کیمسه اوزون خاقان بیلدی و هره اولکه بیر خان صاحبی اولدی وخانلار و قونشولار بیربیرینن وروشدولار و بئله لیقدا قال و کاتالون اروپاده گوجلندیلر و دونوب پاینین بویندا هونلاری مغلوب ائتدیلرهونلار نچه اولکه اولدولار و هر اولکه بیر آد و ائلینن سسلندی هونلارین نچه ائللری قورومبات خانلیقینان ایرانا و سوسان تورکلرینه تابع اولدولار و ایکینجی چاپور روم اولکه سینه یوروینده عراقدا (باتی آراگی ده) اولاردان قوشونچی توتدی
دونوشلری[دَییشدیر]
هونلار 300 اینجی میلادی ایلده کوچماقا باشلادیلار و یتره دونوشی اولارین دونوشویدی و اولار یتره پرستیدیلر و بونا گوره بوتون یتره پرستلر اولکه سین آلدیلار مانوی لر یتره پرستلرین یئنی اولموش دونوشون قبول ائتمیشدیلر امما اولار اسکی یتره دونوشنده قالمیشدیلار اونا گوره آتیلا مانویلری دوست توتدی امما 453 اینیجی ایلدن سورا هونلار داغیلدیلار ئ چوخلاری ماشیحی اولدولار و اورپا ماشیحیلرینن قاریشدیلارو ارتودوکس دونوشون قبول ائتدیلر
دیللری[دَییشدیر]
اسکی تورک دیلیندن آیریلان هون دیلی اولارین دیلیدی کی ایندی مجارستاندا دانیشیلیر و هونلار تورکلرین اسکی قونشولاریدیلار کی دونوب چاینین بویوندا یاشییب و اوردا هر یره کوچوبلر ساکسکونلار راین چاینین بویوندا و چواشستان دیلی روسیه ده اولارین دیلینه ان یاخین آلتایی دیلدی اولارین آدل 1000 ری یتره دونوشوندن گلیب و مانوی آدلارینا تای دی مثلا (بهرام:برک اورام) (فرهاد:یتره آد)(تیرداد:یتره دادا) و... هرنه آد کی یتره(میترا) و مانوی دونوشوندن گلیب اولارا آد سایلیب


text:
آتیلا
1000 تیلا (۴۰۵-۴۵۳) آوروپا هون دؤولتى حؤكمدارى. متهنین ۱۹ نجو نسل تورونودور. باباسى اؤلدوكدن سونرا عمیسی رائو اونو یانینا آلدى. بیر مدت قاردشى بله دا ایله بیرلیکده دولتى اداره ائتدى. ۴۴۵ ده دؤولتین تك حاكیمى اولدو. آوروپا قارهسینین اوچده ایكیسندن آرتیغینا حاكم اولدو. دؤولتین حدودلارى آسیا قارهسینه اوزاندى. رومایى وركییه باغلادى. ۴۵۳ ده اؤلدو. مزارینك یئرى بللی دئییلدیر.[۱]
اوروپادا اونا تانری شاللاقی آد وئریلدی. اورال دن آلپ داغلارینا قدر آلدی و دوغو روم ایمپراطوریسی و باتی روم ایمپراطوریسی ائیله ساواشدی و اوروپانین چوخلو یئرلرین اله گئچیتدی.
ایچیندهکیلر
آتیلا آدی[دَییشدیر]
آتا" تورکی دیلده: ده ده و صاحب ,و آتا ایلا یانی ائلین آتاسی یوخسا آیری باخیشدا آتیلا : آت یلا یانی بیر کیمسه اوزآتینان هابئله اینگلیسیجه ویکی پدیا ده آتا نی صاحب معنا ائدیب لر و ایلانی فکر یانی فکرصاحبی. بو دوز اولا بیلمئز.قزاق لار اونا آدایلا آ 1000 د وئریب بو آد اویغوردیلیدی
حوکومتی[دَییشدیر]
روجیلا یا روجا اؤلومونه آتیلا واونون قارداشی بولدا هونلارا باشچی اولدولار .آتیلا و بولدا مونجوق اوغلانلاریدیلار-آتیلا ایکی دفعه روم ایمپراطوریسی وایندیکی فرانسه اؤلکه سینه یورودو.فرانسه یوخسا اسکی ده قال اولکه سینده اورلئانی آلدی هابئله چالون ساواشیندا مغلوبه چیخدی.
دؤنوشو[دَییشدیر]
بللی اولمادی دونوشی نه اولدی . اروپالیلار اونی نصرانی یازیب هابئله آتیلا مانوی دؤنشونه چوخ یاخینیدی و مانوی اولماقی آذربایجان اولکه سیندن گلن قوشونچولاردان اورگندی.مانوی دؤنوشونده بودایی و نصرانی و زرتوشتی اینانیشلاری گوروشور بو بیلگیلره باخیشدا اوروپالیلار اونو نصرانی و چین یازیچیلاری اونوبودائی بیلیب.
آتیلا قیلینجی[دَییشدیر]
مارس(برکین) آدلی بیر قیلینج آتیلا اوچون یازیلیب. بیر طوفاندا ایلدیریم چالدی و آتیلا قیلینجی ایلدیرمدان سونرا یئرده گوردی واونا صاحب اولدی .اونی مارس (ساوش تانریسی) آتیلا اوچون وئردی .اینانیشدا مارس(برکین) ساواشماق و دؤیوش تانریچاسی اولور.مارس تانریچا بیزیم یئرده برک توتان و برکین و بهرام(برک اورام) آدلانیب.(مارس-مارک:برک 1000 )
اؤلوم[دَییشدیر]
تاریخده بئله گلیب: آتیلا توی گئجه سینده اؤلدو.آتیلا ایلدیخو قوتتی لرینین شاه قیزین آلدی هابئله توی گئجه سی قان قوسدی و جانین ایتیردی. بو سوز یالاندی و اونون سل نوخوشلوقونا گوره اؤلماقی دوغرو اولور.هونلار اونی اوچ تابوته قویدولار بیرینجی تابوت آلتین یوخسا قیزیل ایکینجی تابوت گوموش و اوچونجی تابوت پولاد دان قورولدو .تئزا چایلاغیندا توپراقا تاپیشردیلار.