text:
حاضیرلایان: تورکان اورمولو
بیرینجی: قانونلارینی و سیاستلرینی آشاغیدا ساییلان آماجلارلا گؤزدن کئچیرمک:
۱. قادینلارا اینسان حاقلاری و تمل اؤزگورلوکلرینین تانینماسی، بونلاری ایشلتمه، بونلاردان یارارلانما و بو حاقلارین قورونماسینی گووهنجه آلتینا آلماق؛
۲. لازیم گلدیینده، قادینلارین ائکونومیک و سوسیال حاقلارینی اؤزگور و ائتکین بیر شکیلده ایشلتمهلرینه ندن اولاجاق تدبیرلری گؤرمک؛
۳. بوتون تدبیرلرین اؤلکه گئنلینده کوردینه(هماهنگ) ائدیلمهسی، قوربانلارین احتیاجلارینا اوداقلانماسی و ایلگیلی دؤولت قوروملاری ایله سیویل توپلوم اؤرگوتلرینین، اؤزللیکله ده بو توصیه قراریندا بللی ائدیلن گرکلی تدبیرلرین قرارلاشدیریلیب تطبیق ائدیلمهسی ایله باغلانتیلاندیریلماسینا ندن اولماق؛
۴. قادینلارا قارشی زوراکیلیقلا موباریزه ائدن سیویل توپلوم اؤرگوتلرینین چالیشمالارینی هر دوزئیده(سویه) تشویق ائتمک و اویغون لوژئستیک و مادی دستک وئریلمهسی ایله بیرلیکده بو اؤرگوتلرله آکتیو ایش بیرلیگی ائتمک.
ایکینجی: دؤولتلرین زوراکیلیق ایچرهن عمللری، بو عمللر ایستر دؤولت طرفیندن ایسترسه ده باغیمسیز شخصلر طرفیندن گئرچکلشدیریلمیش اولسون، انگللهمک، تعقیب ائتمک و جزالاندیرماق قونوسوندا گرکلی فعالیتی ائتمک و قوربانلاری قوروماقلا سوروملو اولدوقلارینی قبول ائتمهلری.
اوچونجو: قادینلارا قارشی ائرکک زوراکیلیغینین، قادینلارلا ائرککلر آراسیندا ائشیتسیز گوج ایلیشکیلریندن قایناقلانان تمل بیر قورولوشسال و توپلومسال سورون اولدوغونو قبول ائتمک و بو ندنله ائرککلرین، قادینلارا قارشی ائعمال اولونان زوراکیلیقلا موباریزهنی هدفلهین ایشلره قاتیلمالارینی دستکلهمک.
دؤردونجو: قادینلارا قارشی زوراکیلیقلا موباریزه ائدن بوتون قوروملاری (پولیس، طیب و سوسیال یاردیم ایشلری) زوراکیلیغین قارشیسینین آلینماسی و قوربانلارین قورونماسی اوچون فعالیت گؤسترن اورتا و اوزون دؤنملی کووردیناسییالی عمللر پیلانلاری اولوشدورماغا تشویق ائتمک؛
بئشینجی: اولوسال و اولوسلارآراسی سوییهده، دئیتا توپلاماق و شبکه قورولماسینی دستکلهمک؛
آلتینجی: قادینلارا قارشی زوراکیلیق باشدا اولماق اوزره ائشیتلیک قونوسو ایله ایلگیلی، اونیوئرسیته سوییهسی داخیل، عالی تحصیل پروقراملاری و آراشدیرما مرکزلرینین قورولماسینی دستکلهمک.
یئددینجی: بیلیم ایله مشغول اولانلار، آلان چالیشماسی ائدن سیویل توپلوم اؤرگوتلری، سیاسی قرار آلماق قونوموندا اولانلار، قانونچولوق، ساغلیق، ائییتیم قوروملاری، سوسیال و پولیس قوروملاری آراسینداکی قارشیلیقلی تأثیر بوراخماغی گلیشدیرمک.
سگگیزسنجی: بو توصیه قرارینین اکینده(علاوهسینده) آچیقلانان تدبیرلری، اولوسال قوشوللار و اوستونلوکلری گؤز اؤنونه آلاراق ان اویغون شکیلده قبول ائدیب ایجرا ائتمک و بو آماجلا قادینلارا قارشی زوراکیلیقلا موباریزه اوچون بیر ائیلم پلانینی دوزنله مه یی گوندهمه گتیرمک.
دوققوزونجو: آوروپا شوراسینی بو توصیه قرارینین حؤکملرینین اولوسال سوییهده تعقیب ائدیلمهسیندن خبردار ائتمک.
رئکورد (۲۰۰۵)۵ ساییلی توصیه قرارینیین اکی(علاوهسی)
تانیم(تعریف)
۱. بو قرار چرچیوهسینده “قادینلارا قارشی زوراکیلیق” ایفادهسی، جینسیته دایالی، قادینلارا فیزیکسل، جینسل یادا پسیخولوژیک ضرر ویا سیخینتی یارادان یادا وئرمهیه یول آچا بیلهجک هر چئشید زوراکیلیق عملینی یا دا تهدیدینی ایفاده ائدر. اجتماعی آلاندا یا دا اؤزل حیاتدا قارشیلاشیلان باسقی ویا کئیفی اولاراق اؤزگورلوکدن محروم ائدیلمه یی ده ایچرهن بو ایفاده آشاغیدا ساییلانلاری ایحاطه ائتمکله بیرگه، بونلارلا محدود دئییل:
آ. بو آرادا فیزیکسل و روحسال سالدیرقانلیک، دویغوسال یادا پسیخولوژیک سؤمورو(استثمار)، تجاووز ائتمک و جینسل ایستیثمار، ائنسئست، ائولیلیک ایچی ویا ائولیلیک دیشی جینسلر آراسی تجاووز، قادینلارا ضرر وئرهن باشقا تؤره سل ایشلرله بیرلیکده عائله ایچینده یادا ائوده قارشیلاشیلان زوراکیلیق.
ب. بو سوره ایچینده تجاووز ائتمک، جینسل ایستیثمار، ایش یئرینده، قوروملاردا ویا باشقا آلانلاردا جینسل اذیت و تهدیدله بیرلیکده، گئنل اولاراق توپلومدا، قوروملاردا یادا باشقا آلانلاردا قارشیلاشیلان زوراکیلیق، جینسل و ائکونومیک سؤمورو آماجی ایله قادین تیجارتی و سئکس توریزمی؛
ج. دؤولت یادا دؤولت گؤرولیلری طرفیندن ائدیلن ویا گؤز یومولان زوراکیلیق؛
د. سلاحلی قارشیدورما و اؤزللیکله گیروو آلما، زورلا یئرلشدیرمک، سیستئماتیک عیفته تجاووز ائتمک، جینسل کؤلهلیک، زورلا هامیله بوراخماق و جینسل و ائکونومیک سؤمورو آماجی ایله اینسان تیجارتی دوروملاریندا قادینلارین اینسان حاقلارینین پوزولماسی.
قادینلارا قارشی زوراکیلیقلا ایلگیلی گئنل تدبیرلر
۲. هر هانسی بیر قادینین هر هانسی بیر زوراکیلیغا معروض بوراخیلماما حاقینی گووهنجه آلتینا آلماق، دؤولتلرین سوروملولوغوندا و منفاتیندهدیر و میللی سیاستلرینده اؤنجهلییه صاحیبدیر. بورادا دؤولتلر بو سوروملولوقدان قاچماق اوچون تؤره، عادت عنعنه یادا دینی اؤنه سوره بیلمزلر.
۳. اویه دؤولتلر آشاغیدا ساییلان عونصورلارا دایالی زوراکیلیق عمللرینه قارشی میللی سیاستلر اولوشدورمالی، گلیشدیرمهلی ویا گرکدیینده وار اولانلاری یاخشیلاشدیرمالیدیر:
آ. قوربانلارین ماکسیموم گوونلیینین قورونماسی؛
ب. قوربان قونومونا گتیریلن قادینلارا، یئنیدن بو قونوما دوشمهلرینی انگللهیهجک ان اویغون دستک و یاردیم اولاناقلارینی سوناراق گوجلهنمهلرینین تامین اولونماسی؛
پ. جزا حقوقو و مدنی حقوقون، محکمه اوصولو ایله بیرلیکده ایخطار وئریلمه سی؛
ت. توپلومدا بو قونودا حساسیتین آرتیریلماسی؛ اوشاقلارین و گنجلرین ائییتیمی؛
ج. قادینلارا قارشی زوراکیلیق اولقوسویلا قارشیلاشان فرقلی ایش صاحیبلرینه اؤزل ائییتیم وئریلمهسی اوچون ایمکانلارین تامین اولونماسی؛
چ. ایلگیلی بوتون آلانلاردا قارشیسینی آلماق اوچون چالیشماق.
۴. بو چرچیوهده مومکون اولان هر دورومدا، اولوسال سوییهده و گرکدیینده بؤلگه سل و/ویا یئرل یئتکیلیلرله ایش بیرلیگی ایچریسینده، سیویل توپلوم اؤرگوتلری ایله بیرلیکده آکادئمیک قوروملار و باشقا قوروملارلا دانیشاراق، قادینلارا قارشی زوراکیلیقلا موباریزه اوچون تدبیرلر گؤرمکله و یاسال رئفورملارین یادا عمل آلانیندا هر هانسی بیر یئنی موداخیله شکلینین دیرلندیرمهسی و دوزنلی اولاراق تعقیب ائدیلمهسیندن سوروملو بیر رسمی کوردینه قورومو یا دا اورقانی قورماق گرکهجکدیر.
۵. اؤزللیکله آشاغیداکی آلانلاردا اولوسال و اولوسلارآراسی سوییهده آراشدیرما، سبب توپلاما و شبکهلر گلیشدیریلمهلیدیر:
آ. قادینلارا قارشی زوراکیلیغین اؤلچه یینی داها یاخشی دیرلندیره بیلمک اوچون جینسیت تمللی ایستاتیستیکالار، ائنتئقره ایستاتیستیکالار و اورتاق گؤسترگهلرین حاضیرلانماسی؛
ب. سالدیریلارین قوربانلار اوزریندهکی اورتا و اوزون سورهلی ائتکیلری؛
پ. زوراکیلیغین، عائله ایچی زوراکیلیق داخیل، شاهیدلر اوزرینده بوراخدیغی ائتکیلر؛
ت. قادینلارا قارشی زوراکیلیغین ساغلیق، توپلومسال و ائکونومیک هزینهسی؛
ج. قادینلارا قارشی زوراکیلیقلا موباریزهده حقوقی و یاسال سیستئملرین ائتکینلیینی دیرلندیرمه؛
چ. قادینلارا قارشی زوراکیلیغین ندنلری، یعنی ائرککلری زوراکیلیغا و توپلومون بئله بیر زوراکیلیغا گؤز یومماسینین ندنلری؛
ح. زوراکیلیق قونوسوندا اؤلچو آلیناجاق سانکسییالاری گلیشدیرمه.
بیلگی، توپلومون هسساسلیغی، ائییتیم و ایش ایچی ائییتیم
اویه دؤولتلر،
۶. فرقلی زوراکیلیق نؤوعلری و بونلارین قوربانلار باخیمیندان سونوجلاری ایله ایلگیلی ائنتئقره ایستاتیستیکالار داخیل اویغون بیلگیلری، مؤوجود بوتون مئدیا اورقانلارینی (قزئت، رادیو و تئلئویزیا و…) ایشلهدهرک سئچیب خالقا سونمالی؛
۷. توپلومون سورونون فرقینه وارماسی، قوربانلار و گئنل اولاراق توپلوم اوزریندهکی ییخیجی ائتکیسینی آنلاماسی و بو سایهده قادینلارا قارشی زوراکیلیق قونوسونو آچیقجا، اؤنیارقی ویا اؤنجهدن جؤکمو وئریلمیش فیکیرلر ائتمهدن دارتیشا بیلمهسی اوچون بیلگیلندیرمه کامپانیالاری و دستک کونفرانسلاری دوزهنلهیرک توپلومو حرکته کئچیرمهلی؛
۸. عائله ایچی زوراکیلیغین یانیندا قادینلاری ائتکیلهیهن بوتون باشقا زوراکیلیقلاریندا اینجهلهمهسینده ایشلهدیلهجک عونصورلاری، پولیس و یارقی گؤرولیلری ایله طیب آلانیندا و سوسیال آلاندا چالیشانلارین تمل ائییتیمینه داخیل ائتمهلی؛
۹. بو چالیشمالارین ایش ائییتیمی پروقراملارینا، قوربانلارین قبول ائدیلمهسینی، سونولان دینلهمه و دانیشمانلیق(مشاوره) طرزینی یاخشیلاشدیرماق و بؤحران دوروملارینی تانیییب یؤنتمهیه یارایاجاق گرکلی آراجلاری تامین ائده بیلمک اوچون بیلگی و ائییتیم وئرمهلی؛
۱۰. بو پئرسونئلین اؤزل ائییتیم پروقراملارینا قاتیلمالارینی تشویق ائتمک و بو آماجلا پئرسونئلی بیر اؤدوللندیرمه پلانینا داخیل ائتمهلی؛
۱۱. قادینلارا قارشی زوراکیلیق قونوسونون یارقیجلارین ائییتیمینه داخیل ائدیلمهسینی تشویق ائتمهلی؛
۱۲. مثلا تئراپیستلر کیمی اؤز کونتروللو ایش فعالیتلرینین یئتکیلی قونوملارداکی شخصلر طرفیندن ائدیله بیلهجک جینسل ایستیثمارا قارشی ایستراتئژیلر گلیشدیرمهلرینی تشویق ائتمهلی؛
۱۳. ائرککلرین، ائتدیکلریندن سوروملو اولمالاری گرکدیینی وورغولایاراق و ائرککلری زوراکیلیق مئکانیزمالارینی تحلیل ائدیب چؤزمهیه و فرقلی بیر داورانیش طرزی منیمسهمهیه تشویق ائدرک، قادینلارا یؤنهلیک ائرکک زوراکیلیغی قونوسوندا حساسیتین آرتماسی اوچون کامپانیالار دوزهنلندی؛
۱۴. اینسان حاقلاری قونولو ائییتیم پروقراملارینا جینسیت باخیش آچیسینی داخیل ائتمهلی یا دا گوجلندیرمهلی و جینسلر آراسی ائشیتلییه و قارشیلیقلی سایغییا اؤزل اؤنم وئرهن جینسل ائییتیم پروقراملارینی گوجلندیرمهلی؛
۱۵. قیز و ائرکک اوشاقلارین، سوسیال و کولتورل نومونه، اؤنیارقی و شابلون جینسیت روللاریندان قاچان و اؤزگووهنلرینین گلیشدیریلمهسینه یؤنهلیک ائییتیم ایچرهن بیر تمل ائییتیم آلمالارینی، اوخولدا چتینلیک چکن گنجلره اؤزل دقت گؤسترهرک تامین ائدیلمهلی؛ ائییتیمله باغلانتیلی اولان ایشلرین بوتون اویهلرینی جینسیت ائشیتلیگی قاورامینی ائییتیملرینه داخیل ائدجک شکیلده ائییملهلی؛
۱۶. اوخول درس پروقراملاریندا اوشاق حاقلاری، یاردیم تئلئفون حاقلاری، اوشاقلارین یاردیم ایستهیه بیلهجکلری قوروملار و گووهنه بیلهجکلری شخصلرله ایلگیلی اؤزل بیلگیلری داخیل ائتمهلیدیر.
مئدیا
اویه دؤولتلر،
۱۷. مئدیانی، شابلون اولمایان، اینسانا و اینسانلیق شرفینه سایغی تملینده قورولموش قادین و ائرکک ایماژلارینی اؤنه چیخارماغا و زوراکیلیقلا جینسللیگی باغلانتیلاندیران پروقراملاردان اوزاقلاشماغا تشویق ائتمهلی؛ بو مئعیارلاری مومکون اولدوغو قدری ایله یئنی بیلگی تئکنولوژیلری آلانیندا دا گؤز اؤنونه آلمالی؛
۱۸. مئدیانی، توپلومو قادینلارا قارشی زوراکیلیق قونوسوندا دقتلی ائتمک اوچون بیلگیلندیرمه کامپانیالارا قاتیلماغا تشویق ائتمهلی؛
۱۹. مئدیا چالیشانلارینی بیلگیلندیرمک و زوراکیلیقلا جینسللیگی باغلانتیلاندیران پروقراملارین اولا بیلهجک سونوجلاری قونوسوندا اویارماق اوچون ایش ایچی ائییتیمی تشویق ائتمهلی؛
۲۰. مئدیا چالیشانلاری اوچون، قادینلارا یؤنهلیک زوراکیلیق قونوسونو گؤز اؤنونه آلان و وار اولان یا دا گلهجکده قورولاجاق مئدیا کونترول قوروملارینین تمل ایلکهلری آراسیندا قادینلارا قارشی زوراکیلیق و جینسیتچیلیک قونولارینین یئر آلماسینی تشویق ائدن داورانیش یؤنرگهلرینی(تعلیماتینی) گلیشدیریلمهسینی تشویق ائتمهلیدیر.
یئرل، بؤلگه سل و شهرده پلانلاما
اویه دؤولتلر،
۲۱. یئرل و بؤلگه سل پلانلاما ایله شهر پلانلانماسیندا قرار آلما قونومونداکی شخصلری، توپلوما آچیق یئرلرده زوراکیلیق ایچرهن عمللرینین قارشینی آلماق و قادینلارین گوونلیینی مؤحکملتمه احتیاجینی حئسابا قاتماغا تشویق ائتمهلی؛
۲۲. اؤزللیکله چئوره آیدینلانماسی، توپلو داشیما آراجلاری و تاکسی خیدمتلرینین دوزهنلنمهسی، آوتوموبیل پارک یئرلری ایله ایقامته مخصوص بینالارین دیزاین و پلانلانماسی ایله ایلگیلی گرکلی هر چئشید تدبیری مومکون اولدوغو قدر آلمالیدیر.
قوربانلارین قورونماسی و یاردیم ( قبول، تداوی و دانیشمانلیق)
اویه دؤولتلر
۲۳. قوربانلارین، شیکایت ائتمیش اولسونلار یادا اولماسینلار، هر هانسی بیر آیریمچیلیق(تبعیض) ائدیلمهدن چوخ دیسیپلینلی، کووردیناسیالی پروفئسیونال کادرولارین اورتایا قویدوقلاری تعجیلی و اطرافلی یاردیمدان یارارلانماغینی تامین ائتمهلی؛ بو یاردیما طیببی موعایینه، عدلی طیب موعایینهسی، تداوی و سارسینتی و اینجینمه سونراسی پسیخولوژیک، سوسیال دستک و حقوقی یاردیم داخیل اولوب، یاردیم گیزلیلیک اساسی تملینده، پولسوز و ۲۴ ساعت الوئریشلی اولمالی؛
۲۴. اؤزللیکله، ائو ایچی زوراکیلیق قوربانلارینا سونولان هر چئشید خیدمت و حقوقی یولون، طلب اوزرینه کؤچمن قادینلارا دا سونولماسینی تامین ائتمهلی؛
۲۵. عدلی طیب سببلری و بیلگی توپلاما ایشلملرینین ایستاندارد پروتوکول و فورملارلا ائدیلمهسینه ندن اولاجاق بوتون تدبیرلری گؤرمهلی؛
۲۶. قوربانلاررین احتیاجلارینا گؤره حاضیرلانمیش، قوربانلاری آچیق و آنلاشیلان بیر دیل ایله حاقلاری، یارارلاندیقلاری خیدمتلر و اؤنجهدن بیله بیلهجکلری یادا باش وورا بیلهجکلری ائیلملر قونوسوندا بیلگیلندیرن سندلری، قوربان شیکایت ائتسین یادا ائتمهسین، پسیخولوژیک، طیببی و سوسیال دستک و حقوقی یاردیم آلماغا داوام ائتسین یادا ائتمهسین، سونمالی؛
۲۷. بو چئشید کووردیناسیالی ائیلملری مومکون ائدهجک شکیلده پولیس، ساغلیق و سوسیال خیدمت قوروملاری و حقوقی سیستئم آراسیندا ایش بیرلیینی گلیشدیرمهلی، سیویل توپلوم اؤرگوتلری آراسیندا ایش بیرلیگی شبکهسینین قورولماسینی تشویق ائتمهلی و دستکلهمهلی؛
۲۸. زوراکیلیق قوربانلاری ویا زوراکیلیقلا یادا زوراکیلیق تهدیدی ایله قارشی قارشییا قالان شخصلر اوچون آنونیم، پولسوز تئلئفون یاردیم خطلری کیمی تعجیلی دوروم سئرویسلرینین قورولماسینی تشویق ائتمهلی؛ دوزنلی اولاراق تئلئفون دانیشیقلارینی ایزلهمهلی و بیلگیلری قوروماقلا باغلی ایستانداردلارا سایغی گؤسترمه شرطیله، سونولان یاردیم سیراسیندا توپلانان بیلگیلری دیرلندیریلمهلی؛
۲۹. پولیس و باشقا آساییش قوروملارینین قوربانلاری قبول ائدیب، تداوی و مصلحت وئررکن، اینسانا و اینسانلیق شرفینه سایغی تملینه اویغون بیر شکیلده یاناشمالارینی، شیکاتلری گیزلیلیک اساسینا گؤره اله آلمالارینی، قوربانلارین، پولیس گؤرولیسی ایله قوربان آراسیندا بیر گووهن ایلیشکیسی اولوشدوراجاق شکیلده تاسارلانمیش یئرلرده اؤزل ائییتیملی پئرسونئل طرفیندن گئجیکمه اولمادان دینلهنمهلرینی و مومکون اولدوغو قدر، زوراکیلیق قوربانلارینین ایسته دیکلری تقدیرده بیر قادین گؤرولی طرفیندن دینلهنمهلرینی تامین ائتمهلی؛
۳۰. بو آماجلا، بوتون سوروملولوق دوزئیلرینده چالیشان قادین پولیس گؤرولیسی ساییسینی آرتیرماق اوچون آددیم آتمالی؛
۳۱. اوشاقلارا هر مرحلهده (ایلک قبول، پولیس، ساوجیلیق، محکمهلر) اوزمان پئرسونئل طرفیندن آنلاییشلا یاناشماسینی، باخیلماسینی و وئریلن یاردیمین اوشاغین احتیاجلارینا اویغون اولماسینی تامین ائتمهلی؛
۳۲. زوراکیلیق قوربانی اولان اوشاقلارا گرکلی پسیخولوژیک و معنوی دستگی تامین ائتمک اوچون، اویغون سیستئملر اولوشدوراراق و اوشاقلاری ایلک گؤروشمهدن یاخشیلاشما آنینا قدر ایزلهیهجک ائییتیملی پئرسونئل تامین ائدرک آددیملار آتمالی و بو خیدمتلر پولسوز سونولمالی؛
۳۳. قوربانلارین، یاردیم خیدمتینی سونان پولیس، ساغلیق و سوسیال خیدمت پئرسونئلی طرفیندن جینسیته ایلگیسیز توتوملار ایله قارشیلاشمامالاری و یئنیدن قوربان قونومونا دوشمهمهلری اوچون گرکلی بوتون تدبیرلری گؤرمه لیدیرلر.
جزا حقوقو مدهنی حقوق و یارقیلاما اوصولو
جزا حقوقو
اویه دؤولتلر،
۳۴. جزا حقوقوندا شخصه قارشی زوراکیلیق ائتمهنین و اؤزللیکله فیزیکسل ویا جینسل زوراکیلیق ائتمه یین، سادهجه اخلاق، شرف ویا تربییهنین پوزونتوسو اولماییب، شخصین فیزیکسل پسیخولوژیک ویا جینسل اؤزگورلویو و بوتونلویونون پوزولماسینی بلیرتن حؤکوملرین ایچرمهسینی تامین ائتمهلی؛
۳۵. میللی قانونلاردا زوراکیلیق ائدنلره قارشی درحال و ائتکین گیریشیمه اولدوغو قدر، زوراکیلیق قوربانی قادینلارا ائدیلهن حاقسیزلیغی جوبرانا دا ایمکان وئرهن اویغون تدبیر و سانکسییالار سونمالیدیر. اولوسال یاسالار اؤزللیکله ائولیلیک ایچی یادا دیشی ائشلر آراسیندا جینسل زوراکیلیق و تجاووزو جزالاندیرمالی؛
- دیرنج علامتی گؤسترمهسهلر بئله، شخصلره قارشی تصدیقلری اولمادان هر هانسی بیر جینسل عملده بولونماغی جزالاندیرمالی؛
- شخصین تصدیقینی آلمادان، تورو و آراجی نه اولورسا اولسون، جینسل دوخول جزالاندیرمالی؛
- حامیله، قوروماسیز، خسته، فیزیک ویا عقل علیلی ویا باخیما مؤحتاج شخصلرین دورومونون هر شکیلده ایستیثمارینی جزالاندیرمالی؛
- فاعیلین قونومونو ایستیثمار ائتمهسی، اؤزللیکله اوشاقلار قارشیسیندا یئتیشکین قونومونون ایستیثمارینی جزالاندیرمالیدیر.
مدنی حقوق
اویه دؤولتلر،
۳۶. زوراکیلیق ائتدیبی ایثباتلاندیغیندا، قوربانلارا، اولایین جیددیتینه اویغون، معروض قالدیقلاری ایقتیصادی، فیزیکی، پسیخولوژی، اخلاقی و اجتماعی ضرری قارشیلایاجاق اویغون بدلین، عدلی خرجلر داخیل، وئریلمهسینی تامین ائتمهلی؛
۳۷. قوربانلارا تزمینات وئره بیلمک اوچون مالیه لشدیریجی سیستئملری اولوشدورماغی گوندهمه آلمالیدیر.
یارقیلاما اوصولو
اویه دؤولتلر،
۳۸. بوتون زوراکیلیق قوربانلارینین و دوروما گؤره، اونلاری ساوونان حقوقی شخصیته صاحیب توپلومسال قورومو ویا اؤزل قوروملارین قوربانلا بیرلیکده یادا قوربان آدینا شیکایت ائدیله بیلمهسینی تامین ائتمهلی؛
۳۹. جومهوریت باش پروکورور جزا اوچون شیکایت ائتمهسینی تامین ائدهجک حؤکوملری قویمالی؛
۴۰. باش پروکورورلاری، توپلوم آدینا شیکایت ائدیب ائتمهمهیه قرار وئررکن، قادینلارا و اوشاقلارا قارشی ائدیلن زوراکیلیغی آغیرلاشدیریجی ویا بلیرله ییجی عونصور سایماغا تشویق ائتمهلی؛
۴۱. محکمه شیکایتینین بوتون آشامالاریندا قوربانلارین فیزیکسل و پسیخولوژیک دورومونون گؤز اؤنونه آلینماسینی و طیببی و پسیخولوژیک باخیم گؤرمهلرینی تامین ائدجک بوتون تدبیرلری آلمالی؛
۴۲. زوراکیلیق قوربانی ویا شاهیدی اولان شخصلرین ایفادهلری ائشیدیلدیینده، تکرار تکرارا ایفاده وئرمهلرینی و یارقیلاما اوصولونون بؤحران یارادیجی ائتکیلرینی آزالتماق اوچون اؤزل شرطلرین یارانماسی اوچون چالیشمالی؛
۴۳. قوروملارین ایچ اساسنامهلرینین، زوراکیلیق قوربانی یادا تانیدیقلارینین معروض قالدیقلاری بؤحرانی گؤز اؤنونه آلاراق و بو بؤحرانین تکرارلانماماسی اوچون، سببسیز و آشاغیلاییجی سورولارا معروض قالمالارینی انگللهیهجک شکیلده دوزهنلهنمهسینی تامین ائتمهلی؛
۴۴. گرکلی اولدوغوندا، قوربانلاری تهدید و اولا بیلهجک اینتیقام گیریشیملرینه قارشی تأثیرلی بیچیمده قوروماق اوچون تدبیرلر گؤرولمهسینی تامین ائتمهلی؛
۴۵. اوشاق حاقلارینین یارقیلاما سورهسینده قورونماسی اوچون اؤزل تدبیرلر آلمالی؛
۴۶. اوشاقلارا محکمهنین بوتون جلسهلرینده، محکمه گرکچهلی بیر قرارلا قارشی چیخمادیغی تقدیرده یا یاسال تمثیلچیلری یادا اویغون گؤردوکلری بیر یئتیشکین طرفیندن موشاییعت ائدیلمهسینی تامین ائتمهلی؛
۴۷. اوشاقلارا یاسال تمثیلچیلری آراجیلیغی ایله ویا سئچدیکلری ائتدیکلری و بیر توپلومسال قورومو، اؤزل اؤرگوت ویا یارقی یئتکیلیسینین تصدیقله دیی هر هانسی بیر یئتیشکین آراجیلیغی ایله شیکایت ائدیله بیلمهسینی و گرکیرسه پولسوز ادلی یاردیم آلا بیلمهلرینی تامین ائتمهلی؛
۴۸. جینسل قباحت و سوچلار اوچون قبول ائدیلهجک بیر سوره سینیرلانماسینین، آنجاق قوربان چوخالماسینی اثبات ائتدیکدن سونرا باشلاماسینی تامین ائدجک حؤکوملری قویمالی؛
۴۹. گیزلیلیک شرطلرینده اله گتیریلمیش بیلگی یادا موعایینهده سونوجو، ایشلری گریی زوراکیلیغا معروض قالمیش اوشاق اولایلاری ایله قارشیلاشان شخصلرله ایلگیلی، استثنا بیر دوروم اولاراق، ایشدکی گیزلیلیک شرطیندن قورتولماسینا ایمکان وئرمهلی.
زوراکیلیق فاعیللری اوچون موداخیله پروقراملاری
اویه دؤولتلر،
۵۰. زوراکیلیق فاعیللرینین، عمللرینین بیلینجینده اولمالارینا و سوروملولوقلارینی آنلامالارینا یاردیمچی اولاراق، زوراکیلیقدان آرینمیش بیر داورانیش طرزینی منیمسهمهلرینی تشویق ائدجک موداخیله پروقراملاری تشککول ائتمهلی؛
۵۱. فاعیللره موداخیله پروقراملارینا قاتیلما فورصتینی، محکومیته بیر آلتئرناتیو اولاراق دئییل، زوراکیلیغی اؤنلهمک اوچون علاوه بیر مانعه اولاراق سونمالی؛ بو کیمی پروقراملارا قاتیلماق کؤنوللولوق اساسینا دایانمالی؛
۵۲. مؤوجود قایناقلار ایذین وئردیی اؤلچوده، زوراکیلیق ائتمهیه مئییللی ائرککلر اوچون دؤولتین اوناییندان کئچمیش مرکزلر و سیویل توپلوم اؤرگوتلرینین اؤنجوللویونده قورولموش یاردیم و دستک مرکزلری قورماغی دوشونمهلی؛
۵۳. ائرککلره یؤنهلیک موداخیله پروقراملاری ایله قادینلارین قورونماسینا یؤنهلیک پروقراملارین ایش بیرلیگی و کووردینه(هماهنگی) ایچینده گئتمهسینی تامین ائتمهلیدیر.
جینسل زوراکیلیقلا ایلگیلی اک اؤنلهملر
گئنئتیک وئری بانکاسی
اویه دؤولتلر،
۵۴. اولوسال دوزئیده و آوروپا دوزئیینده، سوچلاری تاپماق و یئنیدن سوچ ایشلهمهلرینه انگل اولماق اوچون ائتکین بیر سیاست اولوشدورا بیلمک آماجی ایله و بو آلاندا میللی قانونلار و آوروپا شوراسی طرفیندن قویولان ایستانداردلاری حسابا قاتاراق، تشخیس ائدیلمیش یادا ائدیلمه میش جینسل زوراکیلیق عامیللرینین گئنئتیک پروفیلی ایحاطه ائدن وئری بانکالاری اولوشدورماغی گوندهمه گتیرمهلیدیر.
عائله ایچی زوراکیلیقلا ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۵۵. هر شکیلده عائله ایچی زوراکیلیغی جزای سوچ اولاراق قروپلاندیرمالی؛
۵۶. عائله ایچینده بیلینجلی اولاراق ائدیلن ائتکیلی عمل اوچون، هانسی عائله اویهسی ائدرسه ائتسین، تطبیق ائدیلهجک جزالاری گؤزدن کئچیرمهلی ویا آرتیرمالی؛
۵۷. زینانین عائله ایچی زوراکیلیغا بهانه اولاراق اؤنه سورولمهسینه میدان وئرمهمهلی؛
۵۸. آشاغیدا ساییلانلارا ایمکان یاراتماق اوچون تدبیرلر گؤرولمهسی احتیمالینی گوندهمه آلمالی:
آ. پولیس گوجلرینین تهلوکهده اولان بیر شخصین ائوینه گیرمهسینی، فاعیلی توتوقلاماسینی و فاعیلین حاکم اؤنونه چیخاریلماسینی مومکون قیلماق؛
ب. یارقینین قوربانلارین قورونماسینی هدفلهین احتیاط تدبیری اولاراق، بیر فاعیلین قوربانلا باغلانتی و ایلتیشیم قورما ویا اونا یاناشماسینی، بلیرلی آلانلارا گیرمهسینی ویا بئله آلانلاردا ایقامت ائتمهسینی یاساقلانماسینا ایمکان وئرمک؛
پ. پولیس، طیب و سوسیال خیدمت قوروملارینین عینی مرحلهلری ایزلهمهسی اوچون بیر مجبوری ایشله ییش پروتوکولو اولوشدورماق؛
ت. پولیسین علیه ینه بیر راپور چاتار چاتماز قوربانلا باغلانتییا گیرمه تشببوثونو گؤسترهجک پرو-آکتیو قوربان قوروما سئرویسلرینی گلیشدیرمک.
ث. قوربانین یاردیما چاتا بیلمک و فاعیله قارشی بللی سوره سینیرلامالاری داخیلینده و فاعیلله ایستهنمهین هر هانسی بیر باغلانتی قورماق زوروندا قالمادان جهد گؤستره بیلمک اوچون بوتون یاسال و پراتیک تدبیرلری آلماسینا ایمکان وئرمک آماجی ایله، پولیس یئتکیلیلری، محکمهلر، قوربان قوروما سئرویسلری و باشقا ایلگیلی بوتون قوروملارین اویوملو ایش بیرلیینی تامین ائتمک؛
ج. یئتکیلیلرین فاعیلی اویماغا زورلادیقلاری تدبیرلرین هر چئشید ایخلالینی جزالاندیرماق؛
۵۹. عائله ایچی زوراکیلیق قوربانی اولان ویا اولموش کؤچمن قادینلارا، ائو صاحبی اؤلکهنی ترک ائتمک مجبوریتینده قالمادان، زوراکیلیق ائدن حیات یولداشلاریندان آیریلا بیلمهلری اوچون، گرکدیینده حیات یولداشیندان آیری اوتورما حاقی وئرمه یی گوندهمه آلمالیدیر.
جینسل اذیتله ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۶۰. ایش یئرینده امکداشلارینین و اوستلرینین داورانیشلاری داخیل، ایش یئرینده قادینلارین حیسیتینی ائتکیلهین جینسل یؤنلو هر چئشید داورانیشی ویا جینسللیک تملینده باشقا توتوملاری- قونشولوق ایلیشکیلری، اؤیرنجی و اؤیرتمنلر آراسی ایلیشکیلر، تئلئفونلا اذیت و باشقا شئیلر داخیل، هارادا اولورسا اولسون، فاعیلین اوتوریته قونومونو ایشلتدییی جینسل اؤزللیکلی بوتون داورانیشلار بونلارا داخیلدیر و بو دوروملار اینسان شرفینین ایخلالینی تشکیل ائدر و یاساقلاماق اوچون آددیملار آتمالی؛
۶۱. ایش یئرینده ویا ایشله ایلگیلی یادا هارادا گئرچکلشیرسه گئرچکلشسین جینسل اذیت قونوسوندا حساسیت یاراتماق، بیلگی وئرمک و قارشیسینی آلماغی تشویق ائتمک و قادین و ائرککلری بو داورانیشلاردان قوروماق اوچون، گرکلی تدبیرلری.
قادینلارین سوننتی ایله ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۶۲. قادین یادا قیزلارین جینسل اورقانلارینین، راضیلیقلاری آلیناراق یادا آلینمادان، سوننت ائدیلمهسی جزالاندیریلمالیدیر؛ جینسل سوننتدن کلیتوریسین تیکیلمهسی، کسیلمهسی، قیسمن ویا تمامن چیخاریلماسی ویا قوپاردیلماسی آنلاشیلیر؛
۶۳. بیلرک و ایستهیهرک، شخص قبول ائدرک یادا قبول ائتمهدن، هر هانسی بیر جینسل سوننتین گئرچکلشدیریلمهسینه قاتیلان، یاردیمچی اولان ویا تشویق ائدن هر کسین جزالاندیریلماسینی تامین ائتمهلی؛ بو و بونا بنزر عمللر، قیسمی اولاراق دا گئرچکلشدیریلمیش اولسالار، جزالاندیریلمالی؛
۶۴. ایلگیلی جمعیت طبقهلرینه، اؤزللیکله کؤچمن و موهاجیرلره یؤنهلیک، بو عمللرین قوربان باخیمیندان داشیدیغی ساغلیق ریسکلری، عامللر آچیسیندان دا جزایی قئید و شرطلر قونوسوندا بیلگیلرندیرمه و قارشیسینی آلماق کامپانیالاری دوزهنلهمهلی؛
۶۵. طیب ایشلرینده چالیشانلاری، اؤزللیکله دوغوم اؤنجهسی و سونراسی موعایینهلری ائتمکله و اوشاقلارین ساغلیغینی کونترول ائتمکده مسئول اولان دوکتورلاری خبردار ائتمهلی؛
۶۶. قادینلارین جینسل سوننتینی یاساقلاماق و قارشیسینی آلماق و عامیللری تعقیب ائتمکله ایلگیلی ایکی طرفلی آنلاشمالارین ایمضالانماسی یا دا گوجلندیریلمهسینی تامین ائتمهلی؛
۶۷. جینسیت اساسلی گرکچهلرله تهدید آلتیندا بیر قروپ اولاراق بو قادینلارا اؤزل قوروما ایمکانی سونماغی گوندهمه آلمالیدیر؛
قارشیدورما زامانلاری و قارشیدورما سونراسی دوروملارلا ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۶۸. قارشیدورما دوروملاریندا قادین و اوشاقلارا قارشی هر شکیلده زوراکیلیق ائدیلمهسینی، بو عمله آشاغیلاما، ایشکنجه، جینسل کؤلهلیک ویا بو عمللردن قایناقلانان اؤلوم بیچیملریندن هانسینی آلارسا آلسین جزالاندیرمالی؛
۶۹. ناموسا توخونما، جینسل کؤلهلیک، زورلا گبه بوراخما، زورلا قیسیرلاشدیرما یا دا بنزر وخامتده باشقا هر نؤوع جینسل زوراکیلیغی اینسان حاقلارینین قبول ائدیلمز بیر ایخلالی، اینسانلیغا قارشی ایشلنمیش سوچ اولاراق و سلاحلی قارشیدورما حالیندا ایشلنمیش ایسه، ساواش سوچو اولاراق جزالاندیرمالی؛
۷۰. سویقیریم، اینسانلیغا قارشی ایشلنمیش سوچ و ساواش سوچلارینی یارقیلایان اولوسال یا دا اولوسلارآراسی جزا محکمهلرینه ایفاده وئرهن شاهیدلرین قورونماسینی و شاهیدلره ان آزیندان داوا(شیکایت) سورهسینده یاسال اوتوروم تامین ائتمهلی؛
۷۱. سویقیریم، اینسانلیغا قارشی ایشلنمیش سوچ و ساواش سوچلارینی یارقیلایان اولوسال یا دا اولوسلارآراسی جزا محکمهلرینه شاهید اولاراق چاغیریلان هر کسین سوسیال و عدلی یاردیم آلماسینی تامین ائتمهلی؛
۷۲. قارشیدورمالاردا زوراکیلیق قوربانی اولان قادینلارا اینسانی گرکچهلرله اوتوروم وئرمک و/ویا جینسیت اساسلی ظولم گرکچهسی ایله موهاجیر قونومو ویا باشقا علاوه قوروما حاقلاری وئرمه یی طلب ائتمهلی؛
۷۳. قارشیدورما سیراسیندا و سونراسیندا زوراکیلیق قوربانلارینا یاردیم و موشاویره وئرهن سیویل توپلوم اؤرگوتلرینه دستک اولمالی و بودجه تامین ائتمهلی؛
۷۴. قارشیدورما سونراسی دوروملاردا قادینلارا اؤزل قونولارین، قارشیدورمادان ائتکیلنمیش بؤلگهلردهکی یئنیدن اینشا و سیاسال یئنیلنمه سورجینه داخیل ائدیلمهسینی تشویق ائتمهلی؛
۷۵. اولوسال و اولوسلارآراسی سوییهده، قارشیدورمالاردان ائتکیلنن بؤلگهلردهکی بوتون موداخیلهلرین جینسیته حساسیت ائییتیمی آلمیش پئرسونئللر ایله گئرچکلشدیریلمهسینی تامین ائتمهلی؛
۷۶. قارشیدورما قوربانلارینا یاردیم سونما و قارشیدورما سونراسیندا یئنیدن اینشا و موحیطه دؤنوش فعاللیتلرینه دستک اولما قونوسوندا جینسیته حساس بیر یاناشما ایزلهین پروقراملاری دستکلهمهلی و بودجه تامین ائتمهلیدیر.
قورومسال اورتامدا زوراکیلیق ایله ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۷۷. دؤولت یا دا دؤولت گؤرولیلری طرفیندن ایجرا اولونان یا دا گؤز یومولان هر شکیلده فیزیکی، جینسی و پسیخولوژیک زوراکیلیق، گؤرولدویو هر یئرده و اؤزللیکله جزا یا دا حبس خانالاری، پسیخیاتریک قوروملار و بنزرلرینده جزالاندیرمالی؛
۷۸. دؤولتین ویا اوچونجو شخصلرین سوروملولوغونا باغلانا بیلهجک دوروملاردا، مثلا یاتیلی اوخوللاردا(شبانه روزی مدرسه لر)، قوجا ائولرینده و باشقا قوروملاردا ایجرا ائدیلن یا دا گؤز یومولان هر شکیلده فیزیکی، جینسی و پسیخولوژیک زوراکیلیغی جزالاندیرمالیدیر.
تؤرهمهیه دایر اؤزگور سئچیم حاقینا اویولماماسییلا ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۷۹. زورلا قیسیرلاشدیرما یا دا آبورت، زور یا دا باسقی یولو ایله قبول ائتدیریلمیش دوغوم کونترولو و دوغوم اؤنجهسی جینسیت بللی ائتمهنی یاساقلامالی و بو آماجلا گرکلی اولان بوتون تدبیرلری گؤرمهلیدیر.
عادت عنعنه آدینا ائدیلن جینایتلر ایله ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۸۰. عادت عنعنه آدینا ائدیلن جینایت گلنگینه اویغون اولاراق قادین و اوشاقلارا قارشی زوراکیلیق ائدیلمهسینین بوتون نؤوعلرینی جزالاندیرمالی؛
۸۱. عادت عنعنه آدینا ائدیلهن جینایتلری انگللهمک اوچون، فرقلی کسیملر آراسیندا و باشدا حاکیملر و عدلی پئرسونئل اولماق اوزره، ایلگیلی ایش قروپلارینا خیتاب ائدن بیلگیلندیرمه کامپانیالاری داخیل، گرکلی بوتون تدبیرلری گؤرمهلی؛
۸۲. عادت عنعنه آدینا ائدیلهن جینایته قاتیلمیش، یاردیمچی اولموش یا دا تشویق ائتمیش هر کسی جزالاندیرمالی؛
۸۳. بو ایشلرله موباریزه ائدن سیویل توپلوم اؤرگوتلرینی و باشقا قروپلاری دستکلهمهلیدیر.
ائرکن ائولیلیکلر ایله ایلگیلی علاوه تدبیرلر
اویه دؤولتلر،
۸۴. شخصلرین راضیلیغی اولمادان زورلا گئرچکلشدیریلن ائولیلیکلری یاساقلامالی؛
۸۵. اوشاق ساتیشی ایله باغلی فعالیتلری انگللهمک و دوردورماق اوچون گرکلی تدبیرلری گؤرمه لیدیرلر.


c: text/html

text:
أردۇغان: شهیتلرینگ آری آلینار
پ. ک. ک ترور قوراماسی ۷ تۆرک عسگرینی شهیت اتدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان شهیتلرینگ قانی نینگ یرده قالماجاقدیغینی و اۇلارینگ آری نینگ آلینجاقدیغینی آیتدی.
أردۇغان جمهورباشلیق کمپلکسینده متجیتلر و دین حیذماتکأرلری نینگ هپده سی اۆچین گچیریلن چأره ده دینه حیذمات ادنلره بیانات بردی.
برن بیاناتیندا پ. ک. ک ترور قوراماسی تاراپیندان باتمان دا ۷ عسگرینگ شهیت ادیلندیگینی و ۲ عسگرینگ یارالاناندیغینی یاتلادان أردۇغان،
"ترورچیلیق بیلن ساواشیمیزا هیچ دورمانی توتان یرلی یاغدایدا دۇوام اتدیرِریس. شهیتلریمیز و یارالانانلاریمیزینگ آرینی آلاریس" دیدی.
تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ باشلیغی بینالی ییلدیریم دا ایزمیرده اژه بیلیم یوردونینگ ساپاقلاری نینگ آچیلیش داباراسینا قاتناشدی.
اژه بیلیم یوردوندا حۇرماتلی دکترلیق درجه سینی آلان ییلدیریم، سۇنگقی ترورچی یۇق ادیلیأنچأ ترورچیلیق بیلن ساواشینگ دۇوام اتجکدیگینی آیتدی.
جمهورباشلیغینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالی ندا باتمان دا ۷ عسگرینگ شهیت بۇلماغی بارادا یازماچا بیانات بردی.
قالین بیاناتیندا "باتمان ینگ حسن کیف شأهِرینده شهیت بۇلان عسگرلریمیزی آلله رحمت اتسین. یارالیلارا شیپا برسین. شهیتلریمیزینگ قانی یرده قالماز. ترورچیلارا نأمه اتسهلر ده قیزیل بایداغیمیز پاسیرداماغا دۇوام اتجکدیر" دیدی.
میللی قۇرانماق وزیری خلوصی آقار دا باتمان داقی ترورچیلیقلی هۆجۆمی برک یازغاردی و
"ترورچیلیق بیلن گؤرهشیمیز سۇنگقی ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلیأنچأ دۇوام ادر" دیدی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ترامپ کوتیلمه گن بیر ایش قیلیب قویدی
ترامپ نینگ اوشبو کوتیلمه گن ایشی مهاجر لر بیلن علاقه لی
امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ, امریکا ده یشیاتگن مهاجر لرنینگ "جیرکنچ اولکه لر" دن کیلگن لیک لری نی بیلدیردی.
ترامپ, اوشبو مطلب نی قانون چیقاروچی لر بیلن قیلگن صحبتی جریانیده بیلدیردی.
شونده ی قیلیب ترامپ, افریقا اولکه لریدن کیلگن مهاجر لر بیلن علاقه لی بحث ایترایکن, "اوز لری نینگ جیرکنچ اولکه لریدن کیلگن اوشبو آدم لر بیز نینگ اولکه میزده نیمه قیلیب یوریبدی" دییه قید ایتدی.
ترامپ, امریکا قوشمه ایالت لری نینگ ناروی سنگری اولکه لر دن آدم لر نی جلب ایتیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیردی.


text:
یاددان چیخیر قاراباغ؟ !
(یادداشتی بر آخرین سفرم به جمهوری آذربایجان)
از 28 خرداد تا سوم تیر ماه سال جاری به اتفاق دوستان عزیز آقایان اکبر حمیدی علیار و مجتبی قربانی در سفر باکو بودم. ظاهراً این هشتمین سفرم به جمهوری آذربایجان بود و خیلی خوش گذشت. چرا که سفر دل و اندیشه و سیر آفاق و انفس بود. امامزاده «بی بی هیبت» و «نارداران» و مقبره دو شاعر بزرگ تاریخ آذربایجان «حاج سید عظیم شیروانی» و میرزا علی اکبر طاهرزاده «صابر» و بازدید از موزه خانگی صابر در شهرتاریخی و زیبای شماخی و دیدار با دوستان شاعر و نویسنده و روزنامه نگار و فرهیخته و هنرمند و دیگر دوستان اهل معرفت و صمیمی از برنامه های این سفر به یادماندنی بود
اما همین جا بگویم که آذربایجان به ویژه پایتخت آن باکو - باکوی زیبا- در اثر توسعه و زیباسازی و ساخت و سازهای دو – سه سال اخیر به سبک دوبی، رفته رفته زیباتر و فریبنده تر می شود و شبهایش البته رؤیایی تر از روزهایش است. این خوب است و لازم. اما ترسم این است که از یاد رود قاراباغ!... آذری ها یک ترانه حسرت آلود حماسی و بی نظیر و افسونگر دارند که دو مصرعش این است: «عالم جنته دؤنسه/ یاددان چیخماز قاراباغ...» یعنی اگر عالم تماماً جنت هم باشد، باز هم زیبایی فسونکار و طبیعت زیبای بی نظیر قره باغ فراموش نمی شود.
امیدواریم زیبایی ساحرانه باکو، اشغال قره باغ را از یادها نبرد و ملت و دولت آذربایجان مسأله آزادی اراضی اشغال شده آذربایجان توسط ارامنه را از یاد نبرند و فراتر از شعار، در عمل کاری بکنند. اما گاهی بوی فراموشی به مشام می رسد!!
باری، دوستان ما در باکو بسیار لطفها در حق ما داشتند خدایشان خیر دهاد. در یادداشتهای آتی به آن اشاراتی خواهم داشت ان شاءالله تعالی.
مصطفی قلیزاده علیار
یئنی شعر
آدسیز مزارلارین سایی چوخالسین
عظیم غلامعلی پور «سحر»
چیلپاق مئشه لردن قووزانان توستو
یوخلوقدان، شاختادان سؤز آچماقدادیر
بالتالار آغزیندان تؤکولن اؤلوم
توستولر باغریندان کؤز آچماقدادیر
بو دهشت، بو دردی قویون آخینسین
اودسون اولدوزلاری سالخیملاری ایلا
آدسیز مزارلارین سایی چوخالسین
یاس توتسون بولودلار گونشله، آیلا
آچیلسین صاباحلار آدسیز، عنوانسیز
سویوق تورپاقلارین اوزو قیزارسین
نفرت تؤرتمه یه، درد بئجرتمه یه
نشعه لر باغرینی آراسین، یارسین
قایغیسین، آجیسین تامسینسین داغلار
ایشیق حسرتینده کور اولسون گؤزلر
گیزلینده چارمیخا چکیلنلرین
باغریندا قوی شیشسین، پارلاسین سؤزلر
هر شئیین ریشه سین گؤرمک گرکدیر
سینیق کوزه لردن سو ایچن چوخدور
صنعت اوجاغیندا صنعتچی لرین
نه¬دن کؤکلریندن بیر آخیش یوخدور؟!
نئجه اولاجاقمی بو صنعت، اوجاق
داهی کهنه لشیب بئیله سؤاللار
طالعی صنعتدن گوجلو اولانلار
فکیرلر گوجونده نئجه یئر آلار؟!
ایندی مسندلردیر اصیل صنعتچی
آییریر هنرله دیرناغی اتدن
شکیللر یارادیب بیر تابلو تکین
کهنه فکیرلردن، کهنه خلقتدن
آخارین آختارین اؤز عصریمیزین
آغیزدا حبس اولموش دیله بنزه ییر!
پاییز مارشی چالیر آل یاناقلاری
باهاردان چیخمامیش گوله بنزه ییر!
شری قاباقجیلدیر خئیریندن بوگون
نغمه لر ماتمه باتیب آغلاییر
ایریلر دوزلردن باج آلا- آلا
اوفوقلردن آخان سسی داغلاییر!
گناهکار ائولادیق، گناهلار ایچره
هله چیرکین لیکله بوی آتماقداییق
وطنین، ناموسون دانانلار ایلا
تزه گناهلاری یاراتماقداییق!
حسّ سیز اؤلوم تک دهشتله قارشی
حیات ده یشیکلرین آلقیشلامیشیق
آنجاق حیات اوچون گؤیچک باهاردا
هم پاییزلامیشیق، هم قیشلامیشیق
بو ایکی اوزلوکله قاتلاشمیشیق بیز
واختسیز آلیشمیشیق، واختسیز سؤنموشوک
گئجه لر باغریندان مین یول سالساق دا
سحره چاتارکن گئری دؤنموشوک!
دنیزنیوز: سون گونلرده - 1391- نجی گونش ایلی نین قیش فصلینده- اردبیل لی تانینمیش شاعر عظیم غلامعلی پور (سحر) ین بیرینجی شعر توپلوسو «شله» باشلیغی آلتیندا تهراندا نشر ائدیلدی. 112 صحیفه دن عبارت شله کتابی رقعی اؤلچوسونده و 1000 نسخه ده، مؤلفین اؤز تشبوثو ایله یاییملاندی. دنیزین رداکسیا عضوو حؤرمتلی شاعر و یازیچی «اکبر حمیدی علیار» بو ده یرلی کتابا قیسا بیر باخیشدا، دقته لاییق فکیرلرینی قید آلمیشدی؛ بورادا او یازینی بیرگه اوخویوروق:
گونش بایراقلی سحر
اکبر حمیدی علیار
ایلک اولاراق یئددی ایل اؤنجه، تهرانین باتی سیندا قورولان حکیم سید ابوالقاسم نباتی ادبی درنه یینده بیله سی ایله تانیش اولدوم، "سحر" تخلّصو ایله شعر یازان عظیم غلامعلی پور هر هفته آردیجیل اولاراق ایللر بویو او انجمنده اشتراک ائده ردی، بیر محله ده ساکن اولوب یول یولداشی اولماغیمیزا گؤره دوستلوغوموز تئز باشلاندی. اوزونده اؤزل بیر حزین لیک، جدّی لیک و آغیر-قابل لیک دالغالانان شاعرین 1341-نجی گونش ایلی دونیایا گؤز آچماسینا باخدیقدا ساچلارینا ائرکن دن دوشموشدو، سونرالار باشا دوشدوم کی دوغما وطنی، بویا-باشا چاتدیغی یوردو، اورتا مکتبی بیتیردیگی شهری و گنجلیگینی دام-دیوارینا، کوچه-باجاسینا، بار-باغچاسینا، ائلینه-دیلینه و داش-تورپاغینا یاپیشدیردیغی اردبیلده، زمانه دن چکدیگی یئرسیز جفالارین تأثیری شاعرده گؤرونمکده دیر.
هرحالدا منیم قصدیمیز شاعر دوستوم «عظیم غلامعلی پور»ون بوی-بوخونونو و خصوصی حیاتینی قلمه آلماق دئییل، آنجاق ادبی حیاتینا گلدیکده، دئمه لی یم کی، او 22 یاشیندان شعر یازماغا باشلایارکن ایندی یه قده ر مختلف یئرلرده مختلف انجمنلرده اشتراک ائدیب، اردبیلده اون ایل متمادی اولاراق "انجمن ادبی آل محمد(ع)ده(مرحوم انورین سوروملولوغو ایلا) اشتراک ائدیب و مرحوم انور باشدا اولماقلا عاصم، ائلچی، حسین بختیاری و .. کیمی قدرتلی شاعرلرله اوتوروب، دوروب، سوروشوب، اؤیره نیب، یازیب، جیریب و آرتیق پیشمیش بیر شاعر کیمی آذربایجان ادبیات دونیاسینا قاتیلیب. او 1374-نجو ایلدن تهرانا کؤچدوکده ادب کروانیندان دالی قالماسین دئیه صابر ادبی انجمنینده( هنری حوزه واختیندان ایندی یه قده ر) حرمتلی ائل اوغلو، هاشم ترلان، ممی زاده و باشقالاری ایله تجربه لرینی بؤلوشوب، حکیم نباتی درنه یی نین رسمی عضوو اولاراق (جناب شبستری نین سوروملولوغو ایلا) بوگونه قده ر بیر چوخ شاعر و ادیب دوستلارلا سیخ علاقه یارادیب و فکرداشلیق ائدیب؛ بو قیسا تانیشلیقدان سونرا سحر جنابلاری نین شعرینه دؤنوروک.
درین مفکوره لر و فلسفی دوشونجه لر عظیم سحرین شعری نین مایاسی و تمل داشی دیر. اونون شعری هربیر اوخوجونو، ایستر ایسته مز، تفکر عالمینه یؤنلدیر و ساده جه اوستوندن کئچدیگی بیرچوخ موضوعلاری دوشونمک مجبوریتینده قویور. اونون دویوم قوّه سینی سیلکه له ییر و اوندا بیر اویانیش حسّی یارادیر.
سحر بیر رئالیست - هومانیست شاعردیر، توپلومسال چاتیشمازلیقلاری، پرابلئملری، حاقسیزلیقلاری ادراکی نین ایتی گؤزو ایله آلقیلایاراق(درک ائده رک) آیدین شکیلده اونا یاناشیر، سؤزونو چیلپاقجاسینا دئییر، اوتانجاقلیغا باج وئرمه ییر، باجاریقلی بیر طبیب کیمی دردلری اوزدن یوخ، دریندن آراشدیریر، سببلری آیدینلاشدیریر و درمانینی دا گؤستریر. گناهی تکجه باشقالاری نین بوینونا سالماییر، اؤزونده نقصان گؤردوکده دیله گتیریر و سوچونو بوینونا آلیر، بیزلری ده گئرچک گؤروب گئرچک دویماغا چاغیریر. من غلامعلی پور سحرین شعریندن چئشیتلی قونولاردا اؤرنک وئرمکله اونون دوشونجه سی نین هیکلینی مختلف بوجاقلاردان گؤسترمک ایسته ییرم:
1- شعر فورماسی: فورما و قالب باخیمیندان بونا باخمایاراق کی سحر اؤز طبعینی و قلمینی بیرچوخ فورمالاردا او جمله دن غزل، قوشما، گرایلی، قصیده و سایره ده سیناییب، آنجاق اونون اساس شعر فورماسی اون بیر هجالی دؤردلوک قالبینده تثبیت اولوب.
2- تأثیر آلدیغی شاعرلر: طبیعی اولاراق هر شاعر کئچمیشلردن باشقا، یاشادیغی دؤورون شاعرلریندن ده تأثیر آلیب اونلارا ایسه تأثیر بوراخیر، منجه سحر جنابلاری اؤز یارادیجیلیغیندا هربیر کسدن آرتیق مرحوم بختیار وهابزاده و رحمتلیک «سهند»دن فایدالی تأثیرلر آلیب و اونلارین سیراسینا داخل اولموش شاعرلردن حساب ائدیلیر.
3- ادبی گؤزللیک لر: سحرین شعرینده گؤزل-گؤزل ترکیبلر، بنزتمه لر و استعاره لر دالغالانماقدادیر. مثال اوچون: بوزولموش یوللار، باغریندا قیوریلیر عشقین آرزوسو، بالتالار آغزیندان تؤکولن اؤلوم، قارانلیق اوولوب یوخا دؤننده و ..
4- مضمونلار و موضوعلار:
عظیم سحرین شعرینده بیرینجی گؤزه چارپان حق و عدالت موضوعسودور، اؤز حاقسیزلیق لارینا و عدالتسیزلیک لرینه حق دؤنو گئیدیرمکله چیرکین عمللرینی یات-باسیر ائله ینلری گؤردوکده شاشقینلیقلا بئله هارای چکیر:
غریبه زاماندیر غریبه زامان
حقلی ده حقلی دیر، حقسیز ده حقلی!
او بعضاً انسانلارا یاراشماز و اسگیکلیک گتیرن عادتلری گؤردوکده اونو بیر پارادایم کیمی قیمتلندیریر و بو یارامازچیلیغا بویون اگمه یی انسانین اؤز یانلیش دوشونجه سی نین سونوجو قئید ائدیر. باشقاجور دئسک سببی دیشاریدا یوخ ایچریده گؤرور:
یوخ.. بو بیزیم اوچون بؤیوک آلچاقلیق
یارامازچیلیق دیر، درددیر، ذلّت دیر
سانکی بیلمه لی ییک بو حقیقته
بیزیم دوشونجه میز بؤیوک علّت دیر.
شاعر ملّتین طرفیندن عدالته دوغرو آتیلان آددیملاری، مختلف تاریخی زامان کسیکلرینده ظلمه قارشی تؤره نن انقلابلاری و حرکتلری، نمونه اولاراق مشروطه انقلابی حرکاتینی دیه رلندیره رک، اونون اوزاق گؤرنلیگی و سیاستی اولماماغیندان اوغورسوزلوغونو قیناییر:
گئجه لر باغریندان مین یول سالساقدا
سحره چاتارکن گئری دؤنموشوک.
آنجاق اومسوقلوغا(اومودسوزلوغا)دا جان وئرمه ییر و انسانلاری منطیقه، عقله و علمه دایاناراق حقیقی و کؤکلو بیر قایناقدان یارارلانیب شن حیات سورمه یه چالیشماغا چاغیریر:
باهارین نفسین ایچیب دویونجا
سویوقدان، شاختادان باج آلماق گرک
چلنگ-چلنگ ایستی گتیرمک اوچون
گونشین بوینوندان آسیلماق گرک.
سحر جنابلاری اؤزو بیر اجتماعی انسان اولوب مختلف طبقه لرله قاریشیب، معیشت طرزلرینی گؤردوکده یاشاییشین شیرین-آجی اولایلارینی یاخیندان حسّ ائدیر و توپلومدا باش وئرن اخلاقسیزلیقلاری، یاتمیش وجدانلاری اویاتماق مقصدی ایله، آچیق-آیدین دیله گتیریر. اؤرنک اولاراق او "پاپروس ساتان آرواد" شعرینده یازیر:
بلکه ده پاپیروس بهانه ایدی
شرفین، ناموسون، عارین ساتیردی!
و قادین حقلری نین تاپدالانماسی قارشینی آلماق اوچون او، کیشیلره:
اؤز گؤردوکلریزدن آروادلارینیز
گؤرسه لر هایاندا بند اولار ایشلر؟
سورغوسو ایلا مراجعت ائدیر.
بوتون زمینلرده ایره لی له ییشین اؤنملی ائتگنلریندن(عامل لریندن) بیری کئچمیشله گله جک آراسیندا اویغون بیر ایلگی یاراتماق دیر. باشقا معناده، گله جه یی کئچمیشه قوربان وئرمه مک و کئچمیشی گله جه یه گؤره گؤرمه دیم توتماماق، کئچمیش تجربه لری ایسه اونوتماماقدیر. بو قونودا شاعرین گؤستریشلری ماراقلی دیر. او بیر طرفدن کئچمیشده قالانلاری فکرین اؤزونده و افاده طرزینده یئنیلیک گتیرمگه و چاغداشلاشماق اوزره آددیم آتماغا چاغیرارکن:
تزه لیک یاراتماق گرکدیر بیزه
فکرلر آخماسا یقین اییله نر
و
بوغولوب قالمیشیق کئچمیشیمیزده
و
یاز، اؤز عصریمیزی یاراتمالی ییق
کئچن عصرلری یارادیبدیلار.
دئییر و باشقا طرفدن کئچمیشین معنوی دیه رلرینی ایتیرنلره و اؤز کیملیگینه یاراشماز یارامازلیقلارا بولاشانلارا و کئچیجی و موقّتی منفعتلره آلدانیب اؤزلویونو دانیب آتانلارا:
بیر آنلیق صاباحی تامسینماق اوچون
دونندن آیریلیب دانیریق اونو
و
بوگون دوننلرین دوشونمییه نلر
نئجه صاباحلارین نغمه سسی دیر؟
دئیه، اونلارا قارشی اولان نفرتینی بیلدیریر. او هابئله اؤلکه ده باش وئرن یابانجی کولتورون حقسیز یوروشونو و آتا-بابادان بیزه میراث قالان اولو مدنیّتیمیزین باسقین ائدیلمه سینی گؤردوکده اؤز اورک سازینی بو ایفاده لرله سیزلادیر:
سئوینجلر، نشئه لر بیگانه لشیب
حرارت بخش ائدن اوجاقلار سؤنوب.
و
قالین بوزلار اوچون غنیم اوجاقلار
ایندی بارماقلارین، اللرین هوولار!
سحرین شعرینده باشقا قاباریق موضوعلاردان و اونون اینجه روحونو اینجیدن مسئله لردن بیری ده اؤزو دئمیشکن "طالعی صنعتدن گوجلو اولانلار"ین باشدا اوتورماقلاری و ادبیاتدان اؤزلرینه نردیوان قوروب چؤرک آغاجی قاییران ساتقینلارین داورانیشلاری دیر:
یاغلی چؤرکلره آلدانان چوخدور
یانسین کوله دؤنسون ساتقین عمللر .
و
اینانین درد بیزیم ایچیمیزده دیر
نه ایله اؤلچمه لی بو ساتقینلیغی؟!
او بو اعتراضلا یاناشی شاعرین رسالتینی و آغیر سوروملولوغونو بو سایاق وورغولاییر:
داردان دا آسیلسان، باشین دا گئتسه
گونشه چاتماغا حریّتدن یاز.
او شاعرلیک وظیفه سیندن آسیلی اولاراق اعتراض بارماغینی تکجه صنعتکارلار و ملّته یوخ بلکه حاکمیّتده اولان قوّه لره ده توشلاییر. بوتون اؤلکه ده بیرلیک قایغیسی چکره ک بعضی یانلیش و ناراضیلیق تؤره دن سیاستلره بئله اشارت ائدیر:
دونن زنگان اوچون قورقو قورانلار
بوگون ساوالاندان دیوار چکدیلر
محبت یئرینه، سئوینج یئرینه
بوتون اورکلرده نفرت اکدیلر.
یوخاریدا گلنلردن باشقا، سحرین شعرینده بیرچوخ اؤنملی موضوعلار او جمله دن آتا-آنا سئوگیسی، صلح سئورلیک، وطن پرورلیک، صمیمیلیک، سینیرسیزلیق و گلوباللیق حسلرینین ده شاهدی اولوروق. من بونلارین نئجه دئیه رلر هامیسینا بیر سئلمه وورور و آشاغیداکی نمونه لرله سؤزومه سون قویور، سیز عزیز اوخوجولاری عظیم سحرین کؤکسوندن آخان ایشیغین جیغیرلارینا بوراخیرام:
محبّتین سون ذیروه سی آنا قلبی، آنا سسی.
***
ادب باغچاسی نین سون ذیروه سینده
نیزه لر یئرینه قلم یونموشوق.
***
یاشا آذربایجان یاشا وطنیم
گونش بایراقلی دیر سنین سحرین.
***
بانکالار ایچیندن باهار نغمه سین
اوخویور شنلیکله بالیقلار بوگون.
عظیم غلامعلی پور- سحر
گؤزلرین کاساسی تورپاقلا دولو
بیرینده گول بیتیب بیرینده تیکان
سن نه قده ر درین، درین سن درین
سعادت آرزیلی آی بؤیوک انسان
کاش حیات ده یشیلیب قالخایدین بیرآن
گؤرئیدین کئچمیشین باخیملاریندا
نئجه حیات اوچون ریشه دیر آتیر
بو لیللی چایلارین آخیملاریندا
گؤرئیدین بیر تیکه چؤره یه خاطر
اوغورلوق، دوغورلوق گلیر اوز اوزه
عصمتلی آنالار، گؤزل آتالار
دؤرد دیوار ایچینده گلیر سؤز سؤزه
بودور یاشاییشین چرنگه نه سی
چکیش میخ گوجو ایله عؤمور کئچیردیر
ایشیقلار دیز کؤچور قارانلیقلارا
نه یی حقیقتدن آراییر، سئچیر
قالخ بو کؤهنه لیگین آخارین آختار
عمانا تؤکولسه عومان لیلله نر
تزه لیک یاراتماق گرکدیر بیزه
فیکیرلر آخماسا یقین اییله نر
گوناه ساییلماسین بو تزه لیکلر
حیاتا روح وئرمک خیانت دئییل
پاسلی فیکیرلرین پاسینی سیلمک
یاشاییش حکمونده جنایت دئییل
.
کاش حیات ده یشیلیب قالخایدین بیرآن
گؤرئیدین کئچمیشین نه دن جانلانیر
یئنیلیک حاققیندا سؤز آچماقدادیر
یا سهولر ایچره اود دوتوب یانیر؟!
درین سیررلی دیر حیاتین سنین
اؤزون ده قالیبسان خلق اولدوغونا
باشلانیش، قورتولوش بیر نقطه دن دیر
یانیب کول اولدوقجا چاتیبسان سونا!
سون دا اوّلین دیر یارانیشیندا
درین آرزیلارین بیلگیلرین دیر
بو تؤر-تؤکونتولر، داغینتی لیقلار
سببی فیکرین دیر، عمللرین دیر!
گؤزلرین کاساسی تورپاقلا دولو
بیرینده گول بیتیب، بیرینده تیکان
سن نه قده ر درین، درین سن درین
سعادت آرزیلی آی بؤیوک انسان.
منبع: دو هفته نامه دنیز، شماره 18، تاریخ نشر 24/4/91 - ارومیه


text:
اوزای مرکزینین قورولومو ارتهلنهجک
پلانلاشدیریلان تست اوچوشونون حیاتا گئچمهسینین ممکون گؤرونمهدیگی بیلدیریلدی
چینین دونیا اوربیتینه قورماغی پلانلادیغی اوزای مرکزینین، آنا پارچانی داشییاجاق آغیر یوک راکتینین تست اوچوشونداکی گئجیکمه سببی ایله ارتهلنهجگی آچیقلاندی.
Space.Com اینترنت سایتیندا یئر آلان خبره گؤره، چین خالق قورتولوش اوردوسونون قزئتینه آچیقلاما وئرهن پروژهنین مودور یاردیمچیسی لین شیچیانگ، لونگ مارچ ۵ب راکتینین آتیش سکوسونون اورتیمیندهکی گئجیکمه سببی ایله راکتین ۲۰۱۹ون ایلک یاریسیندا پلانلاشدیریلان تست اوچوشونون حیاتا گئچمهسینین ممکون گؤرونمهدیگینی بیلدیردی.
لانگ مارچ ۵بنین، اوزای مرکزینین "تیناهه" آدی وئریلهن ۲۰ تونلوق چکیردک پارچاسینی ۲۰۲۰ده دونیا اوربیتینه داشیماسی پلانلاشدیریلیردی.
راکتین تست اوچوشونون اؤتهلنمهسینین اوزای مرکزینین قورولومونون دا ارتهلنمهسینه یول آچاجاغی تخمین ائدیلیر.


text:
چاووشاوغلو عراقدا دانیشدی
بو مبارزه ده عراقین تورپاق بوتؤولویونو پوزماق دئییل، سالدیری دئییل، اولوسلارآراسی حقوقدان قایناقلانان حاقیمیزدیر
خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووشاوغلو، داها اول گوونلیک سببیله مجبورا قاپادیلان بصره و موصول کونسوللوقلارینین یئنیدن آچیلاجاغینی دئدی.
چاووشاوغلو، عراقا ائتدیگی رسمی سفر چرچیوهسینده پرزیدنت برهم صالح ایله بیر آرایا گلدی.
گؤروشمه سونرا مطبوعات کنفرانسیندا چاووشاوغلو، تورکیهنین بو پروسهده عراقا دستگینی بیر داها وورغولاماق اوچون بو سفری گرچکلشدیردیکلرینی دیله گتیردی.
عراقین یئنیدن اینشاسی، اقتصادی ایلیشکیلرین گئنیشلندیریلمهسی و تیجارت، یاتیریم کیمی مسئلهلری گؤروشلرده مذاکیره ائتدیکلرینی دیله گتیرهن چاووشاوغلو، ترورلا مباریزهیه بیرلیکده داوام ائتمه ضرورتی قونوسوندا همفیکیر اولدوقلارینی بیلدیردی.
چاووشاوغلو، عراق و تورکیهنین سادهجه ایکی قونشو دئییل عینی زاماندا ایکی قارداش اؤلکه اولدوغونو وورغولایاراق، دایانیشما و امکداشلیق ایچینده اولمانین لازیم اولدوغونو ایفاده ائتدی.
مؤولود چاووشاوغلو، تورکیهنین بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکایا قارشی عملیاتلاری حاقینداکی سوال اوزرینه،
"تورکیه، تروریزمله مباریزهده اولوسلارآراسی حقوق چرچیوهسینده تروریستلر هارادا اولورسا اولسون اونلاری یوخ ائتمهیه داوام ائدجکدیر. بو مبارزه ده عراقین تورپاق بوتؤولویونو پوزماق دئییل، سالدیری دئییل، اولوسلارآراسی حقوقدان قایناقلانان حاقیمیزدیر. بوندان سونرا بو مبارزهنی ده حکومت قورولدوقدان سونرا عراق حکومتیله بیرلیکده ائدجییک" ایفادهلرینی ایشلتدی.


text:
جمهور باشقانی اردوغان کویت-ه گئتدی
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان کویت امیری شیخ صباح احمد جابر الصباح-ین دعوتیله بو اؤلکهده سفردهدیر.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان کویت امیری شیخ صباح احمد جابر الصباح-ین دعوتیله بو اؤلکهده سفردهدیر.
اردوغان دونن گئجه ساعتلاریندا کویته گئتدی و کویت باش ناظیرینین معاوینی و خاریجی ایشلر ناظیری شیخ صباح الخالد طرفیندن قارشیلاندی.
اردوغان بوگون ایلک اولاراق میللی مجلیس صدری مرزوق الغانم و باش ناظر جابر مبارک الحمد الصباح-ی آیری-آیریلیقدا قبول ائتدی.
قبوللار مطبوعاتا قاپالی باش توتدو.
جمهور باشقانی اردوغان داها سونرا بیان ساراییندا کویت امیری شیخ صباح احمد جابر الصباح طرفیندن رسمی مراسیمله قارشیلانیب.
مراسیمدن سونرا اردوغان و شیخ صاباح-ین هئیتلر آراسیندا و تکبتک گؤروشلری باش توتدو.
گؤروشلردن سونرا موذاکیرهسی تاماملانان سازیشلرین ایمضا مراسیمی کئچیریلهجک.
دؤولت باشچیسی اردوغان کویت-دن سونرا قطره گئدهجک.
جمهور باشقانی اردوغانی کویت سفرینده، باش قرارگاه رئیسی ژنرال حلوصی آکار، عدالت ناظیری عبدالحمید گول، خاریجی ایشلر ناظیری مؤلود چاووش اوغلو، ایقتیصادیات ناظیری نیهات زیبکجی، انرژی و طبیعی ثروتلر ناظیری برات آلبایراک، گنجلر و ایدمان ناظیری عثمان عاشقین باک، قیدا، تاریم و حیواندارلیق ناظیری احمد اشرف فاکی بابا، مدنیت و توریزم ناظیری نومان کورتولموش، مئشه و سو ایشلری ناظیری وئیسل اراوغلو، نقلیات دنیزچیلیک و خبرلشمه ناظیری احمد آرسلان، میللی استحبارات تشکیلاتینین مستشاری هاکان فیدان و جمهور باشقانلیغی باش کاتیبینین معاوینی ابراهیم کالین موشاییت ائدیر.


text:
قیزیمین دیللری 40
سن انگلیسینی ائله عمیق ئورگشمیسن کی منه گرامر توضیح وئریسن مامان ایه ایستییاخ جمع باغلییاخ ایز گلر....بیدانییه اشاره دیس دی نئچه دانا دیز.....اویون بیردن چایدانا یاخیب ددون:مامان تی لیف انگلیسی دی....چایین یپراغی...یا مثلن بیر کلمه نی دیسن سورا اوننان جمله دیسن و ایکی سینین فرقین توضیح وئریسن هر نمنه دورو برینده اولسا معلم اولوب انگلیسی دانیشیسان....واتز دیس؟؟؟در فوروتز اند در کالیر تیشو...لوک ات می قیرلز....آی هو کلس و سرود آهنگینن اویناماغا باشلیسان انگلیسی سرودلاریوی یاراشدیریب پیانو دا چالیسان نطریمه چوخ تز آیری دیللریده ئورگشه بوله سن.... مامان بیدانا آیری کلاسدان یولداش تاپمیشام...هلنا ایستمیر آیری آدامینان دوست او...
نویسنده : مامان آیسل
22:19
22 مهر 1396
84 4 1 ادامه مطلب


text:
أردۇغان: ترور قورامالارینگ باشلاری هینلرینده مینجیرادیلیار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی ترورچیلیق بیلن ادیلیأن ساواشدا توتانیرلی بۇلاندیقلارینی آیتدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان آنکاراداقی جمهورباشلیق کمپلکسیندأکی سرگی کؤشگۆنده آنکارانینگ آرچینلاری بیلن سلأرلیکده دوشوشدی.
ترور قورامالارینینگ باشلارینینگ هینلرینده مینجیرادیلیاندیغینی آیدان أردۇغان، جودی دا، گابار، تندورک و بستلر دره سینده ترورچیلارینگ اۆستۆنه گیدیلیأندیگینه اۆنسلری چکدی.
عفرین و جرابلس دا ترورچیلارا قارشی گچیریلین حاربی حرکتلری یاتلادان أردۇغان،
"ایکی یرده ۴ مۆنگ اینه دؤردۆل کیلومتر یر ترورچیلاردان صاپلاندی. ایندی بیزه گلن بۇسغونلار ایزینا قایدیپ بارماغا باشلادیلار. ۲۰۰ مۆنگه قۇلای بۇسغون اؤز یرلرینه باردیلار. نصیبپ بۇلسا موندانام حاص کؤپ بۇسغون اؤز یرلرینه قادیپ گیدر" دیدی.


text:
تۆرکیأنینگ گۆن ترتیبی ۲۶: تۆرکیه ده گچیریلن سایلاولارینگ نتیجه سی بارادا
جان آجون؛ سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستا
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقایارسینگیز:
تۆرکیه ۲۴-نجی ایون دا هم جمهورباشلیقلیق هم ده مجلیس وکیللرینی سایلادی. دۆنیأ چمغیتچیلیگینده اولی قیزیقلانما دؤرهدِن نتیجه لرده تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغان ۵۲.۶ گؤتریم سس موقداری بیلن بیرینجی تاپغیردا تأزه اولغامینگ ایلکینجی جمهورباشلیغی حؤکمۆنده سایلانان بۇلسا، عادالات و اؤسۆش پارتیاسی بیلن میللتچی حرکت پارتیاسی نینگ دؤره دنی جمهور آرقالاشیغی مجلیسده اساسی کؤپچۆلیگی ایه له دی. تۆرکیأنینگ سایلاوینگ نتیجه لری بیلن بیرلیکده تأزه اولغاما گچیشی عامالا آشدی. تۆرکیه دأکی سایلاولار یوردونگ ایچینده ۸۷ گؤتریم قاتناشیق بیلن اولی قیزیقلانما دؤره دن بۇلسا، دۆنیأ جمغیتچیلیگی هم سایلاولار بیلن یاقیندان قیزیقلاندی، تۆرکیه دأکی سایلاودا أردۇغان ینگ و جمهور آرقالاشیغی نینگ اۆستۆن چیقماغی هم داشاری سیاسات هم ده ترورچیلیغا قارشی گؤره ش تایدان دۇوام حأصیه تلی نتیجه دیر.
سۇنگقی دؤوۆرده تۆرکیه داشاری سیاساتدا نتیجه لی و پروواکاتیو چمه له شمأ ایه بۇلوپ، تۆرکیأنینگ میللی بأحبیتلرینه لاییقلیقدا کؤپ اوغورلی حرکت اتدی. بیر تاراپدان دا ناتونینگ آغضالاری، بیله کی تاراپدان روسیا و ایران بیلن بیله لیکده ایشله شیأن تۆرکیه، شۇل بیر واغتدا دا یاقین گۆن دۇغار، بالکان، آسیا و آفریقادا نتیجه لی داشاری سیاسات آلیپ باریار. تۆرکیأنینگ نتیجه لی داشاری سیاساتینی قۇلدایان اساسی فاکتورلارینگ ساناویندا انسان پرور کؤمِگ و قۇرانیش صناغاتی اؤنگه سایلانیار. دۆنیأ بۇیونچا ایقدیصادی تایدان ۱۳-نجی یری ایه له یأن تۆرکیه انسان پرور کؤمِگی برمه کده دۆنیأده بیرینجی اۇرونی ایه له یأر. تۆرکیه دن سۇنگ دۆنیأده ایقدیصادی تایدان اینگ گۆیچلی یورت بۇلان آمریکا گلیأر. تۆرکیأنینگ انسان پرور کؤمِک ایشلری اۇنونگ آداما قۇییان صارپاسی نینگ اساسی گؤرکِزیجیلریندن بیری.
بیله کی تاراپدان تۆرکیأنینگ قۇرانیش صناغاتیندا ادیلن اؤسۆشلر داشاری سیاساتداقی یرینی گؤرکِزیأن اساسی گؤرکِزیجی. تۆرکیأنینگ پأکیستانا آتاق دیک اوچارلارینی ساتماغی، آیلاغ بؤلگه سینده یرله شیأن یورتلارا سۇوتلی اولاغ ساتماغی و شۇل بیر واغتدا اؤز اؤندۆریأن یاراغلارینی و یاراغسیز اوچارمانسیز هۇوا اولاغلاری اۆچین ایسله گ بیلدیریلمه گی تۆرکیأنینگ قازانان تکنولوژیک اۆستۆنلیگینی گؤرکِزیأر.
۲۴-نجی ایون داقی سایلاوینگ نتیجه سی تۆرکیأنینگ انسان پرور کؤمِک و قۇرانیش صناغاتی نینگ باشدا دورماغیندا داشاری سیاساتداقی چمه له شمه سی نینگ دۇام اتمه گی تایدان مؤهۆم. تۆرک حالقی آصلینا سر ادیلندن سومالیلی کؤمگه مأتأچ آداملارا بریلیأن کؤمِگی نینگ دۇوام اتمه گینی ایسله دی.
تۆرکیه دأکی سایلاوینگ نتیجه لری شۇل بیر واغتدا ترورچیلیغا قارشی گؤره ش اۆچین هم اؤرأن مؤهۆم. فیرات قالقانی حرکتی بیلن ترور قوراماسی داعش ینگ تۆرکیه سرحدیندن ایزا سرپیکدیریلمه گیندن سۇنگ زیتین شاحاسی حرکتی بیلن عفرین شأهِری ترور قوراماسی پ. ک. ک/ ی. پ. گ دن صاپلاندی. عیراق دا دۇوام ادیأن و پ. ک. ک نینگ عیراق دان تۆرکیأ گیدیأن یۇللاری کسن و ترور قوراماسی نینگ مرکزی قندیلی دۇلولیغینا صاپلاماغی ماقصات ادینیأن برقرارلیق حرکتی نینگ سایلاوینگ نتیجه سی بیلن قالان یریندن دۇوام اتجکدیگینی آیتساق یالنگیشماریس. تۆرکیأنینگ ترورچیلیغا قارشی قارشی گؤرشی چأگینده ایغلان ادن تأزه دکترینینه لاییقلیقدا ترور قورامالارینا قارشی سرحتلرینگ داشیندا دا آلینیپ باریلار و سرحدینگ آنگیرسینداقی ترور تۇپارلاری یۇق ادیلر. تأزه دکترینه لاییقلیقدا قورالان و قورالیان ۳ حرکت بیلن شۇل بیر واغتدا تۆرکیه سر حتلری نینگ چأگیندأکی ترور مسئله لری دیسهنگ آزالدی. ترورینگ گؤزباشیندا یۇق ادیلمه گی نتیجه سینده تۆرکیه دأکی ترورینگ دۇلولیغینا یۇق ادیلمه گی ناظاردا توتولیار.
بیله کی تاراپدان تۆرکیأنینگ آمریکا بیلن کِسگیتلأن ایش میلناماسینا لاییقلیقدا ترور قوراماسی ی. پ. گ منبج اترابیندان چکیلر و ناتونینگ ایکی آغضاسی منبج ده حۇوپسوزلیغی و دۇلانشیغی بیله لیکده عامالا آشیرار. ۲۴-نجی ایون داقی سایلاودان اۇزال قازانیلان ایلالاشیغا لاییقلیقدا گۆیجه گیرن ایش میلناماسی پرزیدنت أردۇغان ینگ بیرینجی تاپغیردا تأزه دۇلانشیق اولغامی نینگ جمهورباشلیقلیغا سایلانماغی نتیجه سینده بؤکدِنچسیز دۇوام ادیأر. شۇل ساندا سوریه دأکی دارتغینلیغی آزالتماق و پاراحاتچیلیق اۆچین شرط دؤره تمه ک اۆچین تۆرکیه، روسیا و ایران ینگ حمایاتکأرلیگینده دؤره دیلن و دۇوام ادیأن آستانا تاپغیری هم تۆرکیه دأکی سایلاودان سۇنگ اۆزنۆکسیز دۇوام ادر.
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقادینگیز.


text:
امیر تئیمورون اوردوسو بؤیوک ساواشلارا ۵۰۰ مین سوواری، ۱،۵ میلیون آتلا گئدیردی. سیزجه، نیه آتلارین سایی دؤیوشچولرین ساییندان ۳ دفعه چوخ ایدی؟ چونکی بؤیوک ساواشلاردا ایلدیریمسورتلی هوجوم اوچون هر دؤیوشچو بیر آتدان دئییل، اوچ آتدان ایستیفاده ائدیردی.
کولت. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری تانینمیش تاریخچی گونتای گنجالپ یازیب. او، امیر تئیمورلا باغلی ماراقلی معلوماتلاری بؤلوشوب:
«آتلاردان بیری دؤیوشچونون و آتلارین قیدا احتیاطینی داشیییردی. اوچونجو آت ایسه بوش قاچیردی. دؤیوشچونون آتی یورولاندا، او، واخت ایتیرمهدن بوش اولان آتین بئلینه مینیردی. یورغون آت ایسه اؤز-اؤزونه آستا-آستا دینجلیردی. امیر تئیمور آنکارا دؤیوشونه ده بو جور گلدی. سلطان بیازید تئیمورون اوردوسونون آنکارایا ۶ آیا گلجیینی زنن ائدیردی. لاکین تئیمور بو تاکتیکا ایله جمعی ۳ آیا آنکارایا چاتاراق، عثمانلی اوردوسونو قاباقلادی. بیازید تئیمورون گلیب چاتدیغینا اینانمامیشدی.
تئیمورون دؤیوشچولری یئیهجکلری اتی آتلارینین آیاقلارینین آراسینا یئرلشدیریردیلر. کیلومئترلرله قاچان آتلارین آیاقلارینین آراسینداکی ات یارانان ایستیدن بیشیردی و یئمهیه حاضر اولوردو.
امیر تئیمور اؤلومونه گؤره ایکی پلانینی حیاتا کئچیره بیلمهییب. بونلاردان بیری چینی، دیگری ایسه ایستانبولو اله کئچیرمک ایدی. هر ایکی هوجومو ایلدیریم اوردوسو ایله حیاتا کئچیرمیی پلانلاشدیرمیشدی. لاکین او، چینه هوجوم زامانی یولدا اؤلدو».
قئید ائدک کی، ۱۴۰۲-جی ایلده عثمانلی سلطانی ایلدیریم بیازیدله امیر تئیمور آراسیندا باش وئرمیش آنکارا دؤیوشو اورتا عصرلر تاریخینین ان قانلی ساواشلاریندان بیری کیمی تاریخه دامغا ووروب. تورک دونیاسینا قارا لکه کیمی دوشهن دؤیوش عثمانلیلارین مغلوبیتی ایله باشا چاتیب.


text:
اوزون مدتدیر آمریکادا حبس حیاتی یاشایان آذربایجانلی میلیاردر رضا ضرابدان ۵ گوندور خبر یوخدور.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده میلیاردرین وکیلی آچیقلاما یاییب. وکیل ضرابین آزاد ائدیلمهسی ایله باغلی ادعالارا دا جاواب وئریب:
«آزادلیغا چیخماسی حاقدا یاییلان خبرلر دوغرو دئییل. من ده ۵ گوندور اونون حاقدا معلومات آلا بیلمیرم».
قید ائدک کی، ایکی دفعه آردیجیل اولاراق ضرابین آزاد ائدیلمهسی ایله باغلی خبرلر یاییلیب. آمریکا فدرال حبسخانا بوروسونون اینترنت سایتیندا اونون حبسدن آزاد ائدیلمهسی ایله باغلی معلومات دا وئریلیب. اما هر دفعه آمریکا رسمیلری بونون تکنیکی خطا اولدوغونو و میلیاردرین حبسده قالدیغینی بیلدیریبلر.


text:
حاج علی سیفی
چاغداش آذربایجان شاعیری، مرهغئی کندینده آنادان اوْلوب. آقای سیفی شعرده  > تخلص ائدیر.
آد و سوی آد : حاج علی سیفی
آتاسینین آدی : صادقعلی
دوغوم ایل:1339 (گونش ایلی)
دوغوم یئری: ساوانین مرغئی کندی
ایش : صادرات بانکی کارمندی
مدنی ایشلرینین سابقهسی: 25 یاشدان شعر دئمهیه باشلاییب و ایلک شعرینی فارسجا دئییب. آمّا اوشاقلیق دؤوروندن تورک ادبیاتی، مخصوصاً تیلیم خانین شعرلری ایله تانیش اوْلموش. آتاسی رحمتلی صادقعلی سیفی، بیرچوخ تئلیم خانین شعرلریندن ازبرایمیش و گؤزل سسی ایله اوخویارمیش. یاخین اوچ مین (3000) بیت فارسجا شعر(غزل ،مثنوی، طنز, و انتقاد) و 80 قطعه تۆرکجه شعر (غزل و بئش-بئش) یازمیش کی هلهلیک اونون بۇ شعرلری توپلانمامیشدیر. رحمتلی علی کمالی تئلیم خان شعرلری اوزره چالیشان زامان، اونلا امکداشلیق ائدرکن تورک شعرینه ماراقلانیب و تۆرکجه شعر دئمهیه باشلاییبدیر.
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
آت اؤلن
گؤیول قوشو گینه پروازه گلدی
اوچوب قوندو قرا میللر دؤشونه
چمنلر سبز و بستان گوللو دمساز
قونار بولبول کیمی گوللر دؤشونه
بولوت گلیب آت اؤلهنه یاغاندا
چایلار دولوب سئللر جوشوب آخاندا
اوجهلردن اوبالارا باخاندا
قارا میل دایانیر سئللر دؤشونه
آت اؤلنین صفالیدیر باهاری
آخار سویو غم غصّه نی آپاری
یاتاقدا چوپانلار سوت داش ناهاری
آچاللار سوفرهنی گوللر دؤشونه
حسرت واریم آت اؤلنین یایینا
هاچان اولا بیرده گؤزوم آیینا
سئیره چیخم چشمهسینه چایینا
اسه باد-صبا چؤللر دؤشونه
خییال مرکبینی مینیب گزنده
قلم حیرت ائدیب هردم آزاندا
"علی" اؤلکهمیزین وصفین یازاندا
یازیلار سؤزلری ائللر دؤشونه
اوخویاجاغینیز شعری ساوالی چاغداش شاعیر "حاج علی سیفی" تیلیم خان گدیگینه خطاب سویله ییبدیر:
گل اووچو گئد بۇ داغلاردان
بو داغلارین مارالی یوخ
سالیبدیلار تورا بیر گون
آلا گؤزلو غزالی یوخ
نشانم تیر-مژگانه
منیم کیمی یارالی یوخ
آدی تاریخه ثبت اولدو
بو داغین دا زوالی یوخ
اوٍچوب تئیهولاری بوردان
داهی قال و مقالی یوخ
قالار تا واردی بۇ دوٍنیا
گوٍن ایله ماه و سالی یوخ
او جامی کی تیلیم ایچدی
اونون مثل و مثالی یوخ
علی ختم ائیله دی شعری
سؤز اوزاتماق خیالی یوخ
قایناقلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
روسلارین یاریدان چوخو اس اس ائر ای-نین یئنیدن برپا اولونماسینا اینانمیر.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو نتیجه عوموم روسییا اجتماعی فیکرین تدقیقاتی مرکزینین کئچیردیی سورغودان سونرا الده اولونوب.
سورغو ایشتیراکچی لارینین ۶۳% اس اس ائر ای-نین سوقوتوطدان تاسسوفله ندیینی بیلدیریب. ۵۶% شخص ایسه «اس اس ائر ای قورونا بیلردی» فیکرینه ایناندیغینی بیان ائدیب. روسلار اس اس ائر ای-نین برپاسینی ایستهمهسهلر ده، کئچمیش پوستسووئت اؤلکهلرینین یئنی اتفاقدا بیرلشمه یینه اینانیرلار (۵۲%).
روسییا ایله برابر، عینی سورغو م.د.ب-نین ۳ اؤلکهسینده ده آپاریلیب. بونلار ائرمنیستان، مولدووا و اوکراینا اولوبلار. ماراقلی مقام اودور کی، بو اؤلکهلرین هر بیرینده فرقلی نتیجهلر الده اولونوب. مولدووالیلارین ۵۱i اس اس ائر ای-نین داغیلماسینین قاچیلماز اولدوغونا اینانمادیقلارینی سؤیلهییبلر. لاکین ائرمنیستان (۲۶%) و اوکراینادا (۳۰%) اهالینین چوخ آز بیر قیسمی بو فیکری مدافعه ائدیب.
ائرمنیستان و مولدووادا اهالینین بؤیوک بیر قیسمی اس اس ائر ای-نین سوقوطوندان تأسفله نیر. ایرواندا اهالینین ۵۶%، مولدووادا ایسه ۵۰% بو مؤقعده دایانیر. ائله جه ده ائرمنی لر و مولدووالیلارین ۴۵% کئچمیش سووئت اؤلکهلرینین واحید پارلامئنتی، واحید والیوتاسی، واحید سرحدلری اولان رئسپوبلیکادا بیرلشمهسینی دستکلهییبلر. اوکراینادا ایسه بو گؤستریجی جمعی ۱۹% تشکیل ائدیب.


text:
مستقیل کوردستان یاخین شرقده یئنی تهدیدلره گتیریب چیخاراجاق.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ سیاسی آنالیتیک ووقار زیفر اوغلو دئییب.
آنالیتیک کوردیستانین یارادیلماسی ایدئیاسینا بؤلگه دؤولتلرینین مناسیبتلرینین مثبت اولمادیغینی دئییب:
«بو، تکجه تورکییه، ایران و اعراقا عایید دئییل، عینی زاماندا عرب اؤلکهلرینی ده بورایا شامیل ائتمک اولار. دوغرودور، کورد مختار ایدارئتمهسینه عربلر سون زامانلار مثبت یاناشیردیلار. بونون اساس سببی ایسه عربلرین اصلینده تهرانین نظارتینده اولان بغداد و دمشقه تضییق گؤسترمهسیدیر».
زیفر اوغلونون سؤزلرینه گؤره، مستقیللیک کوردلره چوخ باها باشا گلهجک:
«کوردوستانین مستقیللیینین بؤیوک پروبلملره یول آچاجاغی ایندیدن معلومدور. بو پروبلملر سیراسیندا اساس یئری عراقین اراضی بوتؤولویونون پوزولماسی، بؤلگه دؤولتلرینین، خصوصیله، اهالیسی آراسیندا کورد خالقینین دا یاشادیغی اؤلکهلره قارشی گلهجکده معین تهدیدلرین یارانماسی توتور. اساساً ده تورکییه، ایران و سورییا بو تهدیدلرله داها چوخ اوز-اوزه قالاجاق. کوردوستان بیر دؤولت اولاراق اونو قبول ائتمهیهجک اؤلکهلرله احاطهلنهجک و بو، دوغرودان دا هاراداسا ایسرایلین تالعیینی یاشاماق کیمی بیر شئی اولاجاق. کوردوستان لاییحهسی ایسرایل باخیمیندان آمریکا اوچون سون درجه اؤنملیدیر. عراق کوردستانی ایسرایل اوچون آرتیق عراق، سورییا و ایران اوزرینده بیر نظارت مخانیزمیدیر. عمومیتله، ایسرایل دؤولتی عرب بلوکاداسینا قارشی – مصر و ایوردانییا خاریج - همیشه بیر متفیق آراییشیندا اولوب. بو باخیمدان عراقداکی کورد وارلیغی اؤنملی فاکتوردور. بوندان علاوه ایسرایل عراقداکی کوردلرله درین و ساغلام مناسیبتلره مالیکدیر. مثلاً، بارزان و آکراداکی «یهودی کوردلرله» برزانی عائلهسینین سون درجه یاخین مناسیبتلری وار. همچینین ایسرایلین قورولوشوندا و ائلجه ده ۱۹۶۷-جی ایل محاربهسیندن سونرا یهودیلرین ایسرایله کؤچونده کوردلرین بؤیوک دستیی اولوب».
قید ائدک کی، عراق کورد مختار ویلایتی سنتیابردا مستقیللیکله باغلی رفرندوم کئچیرمک ایستییر. آرتیق تورکییه، ایران و عراق بو رفرندوما قارشی اولدوغونو بیلدیریب. ایران و تورکییه یئنی کورد دؤولتینین بؤلگهده یالنیز آمریکانین ماراقلارینی تعمین ائدجیینی آچیقلاییب. اوستهلیک، تورکییهدهکی بعضی پارتییالار کوردوستانین ایکیجی ایسرایل لاییحهسی اولدوغونو وورغولاییبلار.


text:
سیاحتسئورلرین ان چوخ گئتمک ایستدیی، لاکین قیمتلری دونیا اوزره ان باها اولان هتللرین آدلاری آچیقلانیب.
آخار. آذ «لوخوری-هوتلس. کوم» سایتینا ایستینادا خبر وئریر کی، آچیقلانان قیمتلر بو هتللردهکی ان اوجوز نمرهلرین قیمتلریدیر.
سیاهیدا بیرینجی یئری سیشل آدالاریندا یئرلشن "نورته ایسلاند لودگه" هتلی توتور. اورادا بیر اوتاغین قیمتی ۶ ۹۹۵ دوللاردیر.
ایکینجی یئرده فیدژی آداسیندا اولان "لاوجالا رئسورت" هتلی گلیر کی، اونون دا قیمتی ۵۷۰۰ دوللاردیر. بوتسواناداکی "کهوای ریوئر لودگه" هلینین ۴۷۱۰ دوللارلیق اوتاغی ایسه سیاهیدا اوچونجو ان باهالی اوتاقدیر.
سیاحتسئورلر اوچون الچاتماز اولان دیگر هتللر بوتسوانادان "ساووت الفانت کامپ" و «ایاگلی ایسلاند کامپ"داکی اوتاقلاردی - قیمت ۴۷۱۰ دوللار!
فرانساداکی "براندو" ۳۹۴۷ دوللار، سیشل آدالاریندان "فرگات ایسلاند" ۳۶۳۷ دوللار، کانادادا "جلایوقووت ویلدرنس رسورت" ۳۳۴۷ دوللاردیر.
سیاهیدا سونونجو یئری توتان «ان اوجوز» هتللر: ایتالییاداکی "ویللا دئل پارجو فورت ویللاگ رسورت" (۲۱۸۳ دوللار)، کانادادا "قویین جهارلوتت لودگی" (۲۰۶۹ دوللار)، ایتالییادا "بلموند هوتل کیپریانی" ۱۸۶۹ دوللار.
معلوماتا گؤره، خصوصیله یای آیلاریندا گنجلرین اوستونلوک وئردیی بو هتللره طلابات ائله ده آز دئییل.


text:
۱۹۹۹ (میلادی)
میلادی ۱۹۹۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز دوْخسان دوْققوزونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ آقوست - ایکینجی چئچئن موحاریبه سی باشلامیشدیر.
- ۳۱ دسامبر - بوریس یئلتسین ایستعفا وئردی. یئرینه ولادیمیر پوتین روسیه فدراسیونو جومهور باشقانی صلاحیّتلرینین ایجراچیسی تعیین ائدیلدی.
- ۳۰ نوْوامبر - اوروپا اینسان حاقلاری محکمهسی ترروْرچو عبدالله اؤجالان بارهسینده چێخاریلمیش اؤلوم حؤکمونون ایجراسینی داياندیرماغی طلب ائتمیشدیر.
- ۳۰ نوْوامبر - کويت مجلیسی قادینلارین سس وئرمه حۆقوقونون تانینماسینا دایر قانون لايیحهسینی رد ائتمیشدیر.
- ۳۰ ژولای - جوئی کینگ؛ آمریکانین آزیاشلی آکتورو
- ۳ آقوست - آذربایجان جومهوریتی میانمار ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
- ۲۸ دسامبر - صفرموراد نيازوْو (تۆرکمنباشی) اؤزونو عؤمورلوک جومهورباشقانی اعلان ائدیب.
- ۲۵ سپتامبر - روسیه خاریجی بورجا گؤره دونیا رهبری اولور (۱۶۰ میلیارد دولار)
- ۲۴ مارس - ناتو٬ کوْزوْووْداکی دؤیوشلر اۆزرینه٬ یوقوسلاوییه قارشی هاوا حرکتلری باشلاتدی.
- ۲۴ سپتامبر - بیکر ایستریتده شرلوک هولمزون عابیدهسینین آچیلیشی اولموشدور.
- ۲۱ فوریه - دونیا آنادیلی گونو آدلاندیریلدی.
- ۲۱ سپتامبر - تایواندا باش وئرن زلزلهده ۲۰۰۰ نفر حیاتینی ایتیرمیشدیر.
- ۲۱ ژانویه - آمریکادا ساحیل امنیت گۆجلرینین دایاندیردیغی بیر گمیده ۴٫۳۰۰ کیلو کوکایین اله گئچیریلدی.
- ۲۱ اوْکتوبر - چچنین پایتختی قروزنیده بازاردا راکت پارتلاییشی نتیجهسینده ۱۱۰ نفر اؤلدو، ۴۰۰ نفر یارالاندی.
- ۱۸ نوْوامبر - آذربایجان نفتینین باکی-تیفلیس-جئیهان خطّی ایله چکمهسینه داییر آذربایجان-گۆرجوستان-تۆرکیه اۆچطرفلی آنلاییش ایمضالانمیشدیر.
- ۱۷ آقوست - تورکیهده زلزله ۱۷ مین اینسانین حیاتینا سون قویموش، ۴۴ مین اینسانین ایسه یارالانماسینا سبب اوْلموشدور.
- ۱۶ مارس - کوْزوْووْدا صرب گۆجلرینه قارشی٬ ۷۰ گۆن سۆرهجک هاوا حرکتلری باشلاندی.
- ۱۶ سپتامبر - وولقودونسکدهکی ترور عملینده ۱۹ نفر هلاک اولدو.
- ۱۱ ژانویه - تۆرکیه جومهوریتینین ۵۶-جی دؤولتی قۇرولدو؛ دموکراتیک سوْل حزب آزینلیق دؤولتی.
- ۱۱ اوْکتوبر - آذربایجان-ارمنیستان سرحددینین سدهرک بخشی اراضیسینده رئیسجومهورلار حیدر علییو و روبرت کوچاریان آراسیندا گؤروش کئچیریلدی.
- ۱ اوْکتوبر - روس اوردوسونون چچن اراضیسینه داخیل اولماسی ایله ایکینجی چچن موحاریبهسی باشلادی.


text:
مَرقُس 2
2-نجی باب
عیسی فِلِجی شِفا بِریَر
مَتّیٰ 9:1-8؛ لوقا 5:17-26
1عیسی بیرنَچه گوندِن سُنگ کَفَرناحوما قایدیپ گِلِنده، اُنونگ اُیدِدیگی باراداقی خابار یایرادی. 2شُندا اُل یِره شِیله بیر کَن آدام اویشدی، حتّیٰ قاپینینگ آغزیندا دورماغا-دا یِر یُقدی. عیسی اُلارا خودایینگ خوش خابارینی واغیظ اِدیَردی. 3شُل واقت دُرت آدام بُلوپ اُنونگ یانینا بیر فِلِجی گُتِریپ گِتیردیلِر. 4آداملاردان یانگا تیغین-تیغین دُلودیغی اوچین، اُلار عیسانینگ یانینا یاقینلاشیپ بیلمِدیلِر. شُنونگ اوچین اُلار عیسانینگ بُلیان جایینینگ بامینی سُکوپ، فِلِجی دوشِگی بیلِن دِشیکدِن آشاق سالّادیلار. 5عیسی اُلارینگ ایمانینی گُروپ، فِلِجه: «اُغلوم، سِنینگ گونَهلِرینگ باغیشلاندی» دییدی. 6اُل یِرده اُتوران دین عُلَمالارینگ کَبیری ایچیندِن: 7«بو آدام نَمه اوچین بِیله کِپلِیَر؟ اُل خودایا دیل یِتیریَر! گونَهلِری یِکه خودایدان باشغا کیم گِچیپ بیلِر؟» دیییپ فیکرلِندیلِر. 8عیسی دِرِّو اُلارینگ نَمه فیکر اِدیَندیگینی روحوندا دوشونوپ: «نَمه اوچین یورِگینگیزَه بِیله فیکرلِر گِتیریَرسینگیز؟ 9فِلِجه هایسینی آیتماق آنگسات: ”گونَهلِرینگ باغیشلاندی“ دییمِکمی یا-دا ”تور، دوشِگینگی آل-دا، یُری“ دییمِک؟ 10اِمّا سیز اینسان اُغلونینگ یِر یوزونده گونَهلِری باغیشلاماغا-دا ایختییارینینگ باردیغینی بیلیپ قُیونگ» دییدی. سُنگرا اُل فِلِجه: 11«سانگا دیییَرین، تور، دوشِگینگی آل-دا، اُیونگه گیت» دییدی. 12اُل هِم یِریندِن توردی-دا، دِرِّو دوشِگینی آلیپ، هِمّهلِرینگ گُزونینگ اُوونده چیقیپ گیتدی. هِمّهلِر حایران قالدیلار. اُلار: «بیز بِیله زادی آصلا گُرمَندیک» دییشیپ، خودایی اُودیلِر.
عیسی لاوینی چاغیریار
مَتّیٰ 9:9-13؛ لوقا 5:27-32
13عیسی یِنه دِریانینگ کِنارینا گیتدی. هِمّه حالاییق اُنونگ یانینا گِلدی، اُل هِم اُلارا اُورِتمَگه باشلادی. 14عیسی شُل یِردِن گِچیپ باریارقا، مالییات آلیپ اُتوران حَلفینینگ اُغلی لاوینی گُروپ، اُنگا: «مِنینگ ایزیما دوش!» دییدی. اُل هِم توروپ، اُنونگ ایزینا دوشدی.
15اُل یِرده بیرنَچَه مالییات آلیانچیلار و گونَهکَرلِر-ده باردی. بیر گون عیسی لاوینینگ اُیونده ساچاق باشیندا اُتیرقا، اُلار هِم گِلیپ، اُنونگ شَگیرتلِری بیلِن بیرلیکده عیسی بیلِن اُتوردیلار. اُنونگ ایزینا دوشِنلِرینگ سانی قاتی کَندی. 16فَریسیلِر+ و دین عُلَمالار عیسانینگ گونَهکَرلِر هِم مالییات آلیانچیلار بیلِن ناهار ایییپ اُتورانینی گُرِنلِرینده، اُنونگ شَگیرتلِریندِن: «نَمه اوچین اُل مالییات آلیانچیلار و گونَهکَرلِر بیلِن ناهار ایییَر؟» دیییپ سُرادیلار. 17عیسی مونی اِشیدِنده، اُلارا: «طِبیب ساغ آداملارا دَل-ده، مِریضلِره گِرِکدیر. مِن دُغری آداملاری دَل-ده، گونَهکَرلِری توبا چاغیرماغا گِلدیم» دییدی.
آرازا توتمالیمی؟
مَتّیٰ 9:14-17؛ لوقا 5:33-39
18یحیانینگ شَگیرتلِری و فَریسیلِر آرازا توتیاردیلار. کَبیر آداملار گِلیپ، عیسادان: «نَمه اوچین یحیانینگ و فَریسیلِرینگ شَگیرتلِری آرازا توتیارلار-دا، سِنینگ شَگیرتلِرینگ بُلسا آرازا توتانُق؟» دیییپ سُرادیلار. 19عیسی اُلارا: «داماد یانلارینداقا، اُندا-دا طُویونگ میهمانلاری آرازا توتیارلارمی نَمه؟ یُق، داماد آرالارینداقا، اُلار آرازا توتوپ بیلمِزلِر آخیرین. 20اِمّا داماد اُلاردان آلینجاق گونلِری گِلِر، اینه، شُندا اُلار آرازا توتارلار.
21«هیچ کیم کُنه لِباسا تَزه پارچادان یاما سالماز. یُغسا تَزه یاما کُنه لِباسدان قُپوپ، ییرتیق یِری خاص بیدِرِک بُلوپ گُرنِر. 22هیچ کیم تَزه شِرابی کُنه مِشیکلِره قویماز. یُغسا شِراپ مِشیکلِری بُوسوپ، دُکولِر، مِشیکلِر-ده ضایالانار. تَزه شِراپ تَزه مِشیکلِره قویولیاندیر» دیییپ جُغاپ بِردی.
سَبَّت گونی بارادا سُراق
مَتّیٰ 12:1-8؛ لوقا 6:1-5
23بیر سَبَّت گونی عیسی بوغدایلیغینگ آراسیندان گِچیپ باریاردی. اُنونگ شَگیرتلِری یُلدا باریارقالار، بوغدای باشلارینی یُلماغا باشلادیلار. 24فَریسیلِر عیسی: «سِرِت، نَمه اوچین اُلار سَبَّت گونی قاداغان اِدیلِن زادی اِدیَرلِر؟» دییدیلِر. 25- عیسی اُلارا: «داوود بیلِن یانینداقیلار آچ هِم مَحتَج قالانلاریندا، داوودینگ نَمه اِدِندیگینی آصلا اُقیمادینگیزمی؟ 26اُل باش کاهینی آبیاتارینگ زاماندا خودایینگ اُیونه گیریپ، کاهینلاردان باشغالارا قاداغان اِدیلِن هُدورلِنِن چُرِکلِرینی اییدی و یانینداقیلارا هِم بِردی» دیییپ جُغاپ بِردی. 27سُنگرا عیسی اُلارا: «آدام سَبَّت گونی اوچین دَل-ده، سَبَّت گونی آدام اوچین یارادیلدی. 28شُنونگ اوچین اینسان اُغلی حتّیٰ سَبَّت گونونینگ-ده حُکومداریدیر» دییدی.


text:
آرتور کانن دویل
آرتور کانن دویل (اینگیلیسجه: Arthur Conan Doyle) بریتانیالی یازیچی - .۲۲ مئی ۱۸۵۹ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۱ ایل عومر ائلهییب و ۷ ژوئیه ۱۹۳۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«آرتور کانن دویل»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آرتور کانن دویل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱ مئی
۱ مئی:
- ۱۷۰۷ - اینگیلیس٬ ولز و ایسکاتلند٬ بؤیوک بریتانیا اوْلاراق بیرلشدی.
- ۱۷۸۶ - ووْلفقانق آمادوس موْزارتین فیقارونون توْیو آدلی اوْپراسی ایلک دفعه صحنهلندی.
- ۱۸۴۰ - قارا پنی اوْلاراق دا بیلینن ایلک یاپیشدیریلا بیلن رسمی پوست پولو٬ بیرلشمیش شاهلیقدا ایشه دۆشدو.
- ۱۸۸۹ - ۱ مئی ایشچیلرین اوْرتاق بایرامی اوْلاراق قبول ائدیلدی.
- ۱۸۸۹ - آلمان عیلاج شیرکتی بایئر٬ آسپیرینی دۆزلتدی.
- ۱۹۲۵ - قیبریس٬ بیرلشمیش شاهلیق مۆستعمیرهسی اوْلدو.
- ۱۹۲۷ - آدولف هیتلرین ایدارهسیندهکی نازی حیزبی برلینده ایلک دفعه میتینق قۇردو.
- ۱۹۳۱ - نیویورکدا ایمپاییر ایستئیت بیناسی خیدمته گیردی.
- ۱۹۴۰ - یاز اولمپیکلری ایکینجی دۆنیا ساواشی اۆزوندن ایبطال ائدیلدی.
- ۱۹۵۶ - ژوْناس سالکین دۆزلتدیگی اۇشاق فلجی واکسنینین ایشلنمهسی باشلاندی.
- ۱۹۷۲ - قۇزئی ویئتنام بیرلیکلری قوانق تیری شهرینی اله کئچیردی.
- ۲۰۰۳ - آمریکا باشقانی جوْرج بوش عیراقداکی دؤیوشلرین سوْنا چاتدیغینی آچیقلادی.


text:
بیر دانه الماس تقریباً 7 ملیون دالرگه ساتیلدی
اوشبو الماس نینگ 300 ییل لیک ایکن لیگی معلوم قیلیندی
سونگی 300 ییلی اروپاده اوتگن کوک الماس، سویس نینگ ژنو شهریده اویوشتیریلگن لیلامده 6،7 ملیون دالرگه ساتیلدی.
Sotheby's لیلام اویی تامانیدن علنی ساتیش (لیلام) قیلینگن کوک الماس، اسپانیا قرالی 5- فلیپ نینگ میلادی 1715 – ییلی تورموشگه چیققن پارما دوکونینگ قیزی ایلیزابت فارنیس گه توی هدیه سی اوله راق بیریلگن.
300 ییل بوییچه، اسپانیا، فرانسه، ایتالیا و اتریشده گی اصیل عایله لر صاحب بولگن خوددی شو کوک الماس 6،1 قراتلیک بولیب 6،7 ملیون دالرگه ساتیلدی. لیکن بو الماس نی ساتیب آلگن کیشی نینگ کیم لیگی حقیده معلومات بیریلمه دی.
اوشبو الماس نینگ هندوستانده جایلشگن گولجونده معدنیدن چیقریلگن لیگی بیلدیریلدی.


text:
شیمالی کورئیا آتم راکت پروگرامینین یوخ ائدیلمهسینده روسییا بیزه کؤمک ائتمهلیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ سؤیلهییب.
«من چین لیدری سی تسینپینه اونون شیمالی کورئیا ایله باغلی سون آددیملارینا گؤره تشککور ائدیرهم. بیز شیمالی کورئیا ایله باغلی سرعتلی حرکت ائتملیگیک. من اومید ائدیرهم کی، چین بو پروبلمده سرعتلی و افکتیو حرکت ائدجک. من همچینین روسییانی بو پوتنسیال فاجیوی سیتواسییانین اورتادان قالدیریلماسیندا بیزه یاردیم ائتمهیه چاغیریرام»، – او بیلدیریب.


text:
افغانستان جمهوررییسی حامدکرزی سوو نی انتظام لش کنفرانسیده سوو مسله سینی قوشنی مملکت لر بیلن محاکمه ایتشینی اورغولب، سووتوغانلری بوندن کیین افغانستان دولتی تمانیدن مستحکم له نیشی کیره ک لیگی حقیده تاکیدله دی.
اوشبو ییغینده حامدکرزی، سوو منبع لری اهمیتیگه کته بها بیریب، دینا هم جمعیتی تمانیدن سوو توغانلری قوریلیشی خصوصیده عملگه آشیریلگن یاردملردن منتدارچیلیک بیلدیریب، بوندن کیین سوو توغانلری دریا لر قیرغاغلری مستحکملنیشی نه فقط دنیا همجمعیتی یاردملری بیلن عملگه آشیریلیشی کیره ک، بلکه افغانستان دولتی و خلقی اوزیگه عاید سوو وباشقه معمالرینی برطرف ایتیشی کیره کلیگی باره سیده تاکیدله دی.
او ، افغانستان دریا لرنینگ سوولریدن فایده لنه آلمه ی، قوشنی مملکتلراوندن فایده لنه یاتگنی نی ایتدی. کرزی، قوشنی مملکتلر گه کیته یاتگن دریا لرنینگ سوویی باره سیده اولر بیلن مذاکره آلیب باریشی حقیده تاکیدله دی:" قوشنی لری میز بیلن مذاکره قیلیشیمیز اوته مهم، افغانستان اینگ کوپ سووی قوشنی ممکتلرگه کیته دی. قوشنی لریمیز اوشبو سوولردن فایده لنه دیلر، حال بوکه افغانستان اوزی شو سوولر دن فایده لنیب، سوو وبرق توغانلرینی قوریشگه احتیاجی بار. بیز قوشنی لریمیزنینگ سوو گه حقدار بولگنلیگی نی انیقلنتیره میز، حقدار بولسه سوو بیره میز.اما بیزنینگ قوشنی لریمیز افغانستان ترقیات و یخشی حیات گه ایریشیشگه حقلی بولگنی نی انگلشی کیره ک."
کرزی جنایلری شونینگ دیک، افغانستان قوشنی لری بیلن قوشنیلیک و دوستلیک اساسیده سوو مسله سینی حل قیلیشی نی ایتیب، آمودریا قیرغاغلری مستحکملنیشی باره سیده هم علحیده تاکیدله دی.
افغانستان سوو وبرق وزیری محمد اسماعیل خان افغانستان سوو و دریا لری کوپ بولگن مملکتلرجمله سیدن ایکنی نی تاکیدلب، اوروشلر جریانیده دریالرنینگ سووی دن اساسی شکلده فایده لنمه ی، ایکینچلیک و برق توغانلری قوریلمه گنینی ایتدی.
اونگه کوره، افغانستان نینگ ییر آستی و ییر اوستی سوولری نینگ ییللیک مقداری 75 میلیارد مکعب گه تخمین قیلینیب، اوندن بیرمقداری فایده لنیب، قالگنی قوشنی مملکتلرنینگ فایده سیگه آقیب کیتگنی نی معلوم قیلدی:" سوو وبرق وزیرلیگی مملکت نینگ سوو منبع لریدن یترلی درجه ده برق و انرژی قولگه کیریتیب، کمبغللیک و ایش سیزلیک نی آزییتیریش اوچون دایمی فایده لنیشی مقصدیده بیر قطار تاثیرلی استراتیژی و لایحه لرنی نظرده توتگن. سوو منبع لری همده ذخیره لر ملی رواجلنیشی اوشبو استراتیژی و لایحه لر آرقه لی انتظام لنه دی .
سوو وبرق وزیریگه کوره، اوشبو استراتژی لریدن بیری سوو وبرق استراتیژیسی سکتوری بولیب، افغانستان ملی رواجلنتیریش استراتیژیسی اساسیده عملگه آشیریله دی. اونینگ ایتییشیچه، نظرده توتیلگن لایحه لر عملگه آشیریلیشی اوچون احتیاج سیزیله دیگن خرجت لر مقداری باره سیده کابل ، پاریس و توکیو کنفرانسلریده بحث آلیب باریلگن.
او، مملکت سوولری ایچکریده اساسی شکلده فایده لنمه گنی، ملی ترقیات سکتورلری اینیقسه ایکینچلیک رواجلنیمه ی قالگنی، افغانستان نینگ خارجی مملکتلر نینگ آذیق اوقت یاردملریگه محتاج بولیشی گه سبب بولگنی نی ایتدی.
سوو وبرق وزیری دنیا هم جمعتی دن کون سیین خطر توغدیره یاتگن هوا افلاسلنیشی و ایسیب باریشی آلدی آلینیشی اوچون، سوو منبعلری گه جدی اعتبار قره تی نی سوره دی.
افغانستان اوتگن 11 ییل دوامیده سوو منبع لرینی انتظاملش و توغانلرنی قوریش ساحه لریده دینا هم جمعیتی دن میلیون لب دالر قولگه کیریتگن. عینآ شو کون نینگ اوزیده اورپا بیرلیگی ساغلیق و سوو منبع لریدن فایده لنیش اوچون افغانستان گه 185 میلیون یورو یاردم قیلدی.
افغانستان 8 میلیون هکتار ایکین ییرلریگه ایگه، بوندن 5 بوتون 3 میلیون هکتاری ایکیشگه سزاوار. افغانستان رسمیلری، دریا لر جریانی و سوو تاشقینلری آلدی آلینمه گن تقدیرده، بیر تماندن سوو منبع لری گه ضرر ییته دی وباشقه تماندن زراعت ییرلری اورته دن کیتیشی ممکنلیگی باره سیده آگاه لنتیرگنلر.


text:
کومونیسم
کومونیسم ((لاتینجه:commūnis) - عۆمومی) — کاپیتالیزمی عوض ائدهجک اجتماعی-ایقتیصادی فوْرماسی: اۆرتیم (تولید) واسطهلری اۆزرینده اجتماعی مولکیته اساسلانیر. دار معنادا همین فورماسیانین سوسیالیزمه نیسبتاً داها یۆکسک اینکیشاف پیللهسی.
مارکسیزمه گؤره، سوسیالیست اینقیلابی اینکیشاف ائتمیش کاپیتالیست اؤلکهلرینده، اؤزو ده دۆنیادا عینی واختدا باش وئرمهلیدیر. ولادیمیر لنین ایسه کشف ائتدی کی، ایمپریالیزم کاپیتالیزمین اؤزل فوْرماسیدیر. ایمپریالیزم دؤورونده سوسیالیست اینقیلابی ایقتیصادی جهتدن گئری قالمیش تک بیر اؤلکهده ده غالیب گله بیلر.
کومونیسمین یارانماسی[دَییشدیر]
کوممونیزمین یارانماسینی باشا دۆشمک اۆچون موطلق ۱۸ و ۱۹-جو یوز ایل آوروپا مدنیتینه نظر سالماق لازیمدیر. ۲-جی عصریندن اعتباراً آوروپا قیطعهسینده مسیحیّت دینی مرحله-مرحله قبول اوْلونموش و بۇ مسیحیّت مدنیتی «مااریفلنمه دؤورو» آدلانان دؤوره قدر داوام ائتمیشدیر.


text:
آذربایجان آجلیق تهلوکسی ایله اوزلشن ۴ اؤلکهیه یاردیم گؤندریب.
خاریجی ایشلر ناطیرلییندن آخار. آذ-آ وئریلن معلوماتا گؤره، ناطیرلیین بین الخالق اینکیشافا یاردیم آگئنتلیگی (عاییدا) واسطهسیله سومالی، یمن، جنوبی سودان و نیجرییانین شیمال-شرق حیصهسینده یارانان هومانیتار بحران ایله باغلی قیدا چاتیشمازلیغیندان اذیت چکن اینسانلارا بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین خطی ایله ۵۰.۰۰۰ آمریکا دوللاری مبلغینده یاردیم گؤستریلیب.
آذربایجان طرفیندن ائدیلن بو یاردیم بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش کاتیبی آنتونیو گوترشین مراجعتی اساسیندا حیاتا کئچیریلیب. بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین باش کاتیبینین مراجعتینده آجلیق تهلوکهسی ایله اوزلشن ۲۰ میلیوندان چوخ اینسانا، خصوصیله آزیاشلی اوشاقلارا و قادینلارا دستک گؤستریلمهسی و بو هومانیتار بحرانین آرادان قالدیریلماسی اوچون قید اولونان دؤولتلرله علاقلندیریلمیش شکیلده واختیندا و عنوانلی هومانیتار فعالیتین ضروری اولدوغو بیلدیریلیب و یاردیمین ائدیلمهسی خواهیش اولونوب.
خاریجی ایشلر ناظیرلییندن بیلدیریلیب کی، داواملی اقتصادی آرتیم آذربایجانا اؤز میللی اینکیشاف ایستراتگییاسینا دقتی یؤنلتمکله یاناشی، بین الخالق اینکیشافی دا فعال شکیلده دستکلهمهیه ایمکان وئریب. آذربایجان حیدر علیئو فوندو، عاییدا و دیگر قوروملار واسطهسیله بین الخالق هومانیتار یاردیم و داواملی اینکیشاف لاییحهلرینی دستکلییر.
۲۰۱۷-۲۰۱۹-جو ایللر اوچون آذربایجانین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین اقتصادی و سوسیال شوراسینا عضو سئچیلمسی داواملی اینکیشافا دایر آپاریلان مذاکیرهلرده داها فعال رول اویناماق و بین الخالق سوییهده اینکیشافا تهفه وئرمک اوچون علاوه ایمکانلار یارادیر.


text:
تاپماجالار
تاپماجلار ، بیزیم اوشاق آغیز ادبیاتیمیزین زنگین بیر قولودور، سنهلری آشیب گلن تاپمماجالار دیلدن ـ دیله گزیب هئچ واخت یئنی لییین الدن وئرمهمیشلر. تاپماجالارین ظاهیرده ساده اولدوقلارینا باخمایاراق درین مضمون داشییرلار. اوشاقلار اونلارین یانیتین تاپماق اوچون درین فیکره دالماق مجبوریتینده قالیب و بو یول ایله بیلیکله دوشونجهلرین یئتگینلشدیرمهیه چالیشارلار.
دئمک تاپماجالار؛ اؤیرنمک، هوش، باجاریق و … ساحهلرده هامی اینسانلارا اؤزللیکله اوشاقلاریمیزا اؤنملی بیر کؤمک ائدن اولابیلر.
– اویان مرمر/ بویان مرمر/ ایچینده بولبول اوینار. (دیشلر- دیل)
– دیلی یوخ، آدام ایله دانیشار (کیتاب)
– آدای اودار، جانی یوخ. (قبر)
– آغ اوتاق قاپیسی یوخ.
(یومورتا)
– آلتیندان ایچر، اوستوندن
دوغار. (اکین)
یاهالماجالار
یاهالماجالار اوشاقلارین هوشون سیناماق و اونلارین بئینین آرتیق چالیشدیرماق اوچون ووجودا گلیب و عمومیتله شعر دیلی ایله ایفاده اولونماسینا گؤره، آهنگیله دئییلدیکه اوشاق چالیشار جاوابی تاپمادان اؤنجه اونو اؤیرهنیسن. یاهالماجالاری اؤیرهنن اوشاق اؤز تای توشلارین باشینا توپلاییب بو نوعیله فیکیرلرین چاخناشدیریب هوشلارین سینار.
او نه دیر ایـــــــــــکی دیر هر جـــــــــاندا
لاکـــــــــن اوچ اولار هر حیــــــــــــواندا
مصـــــــــــره گئتدیم گؤرمهدیم بر دانهسی
شـــــــــامیده گؤردوم دوروب اوچ دانهسی
ســـــــنده وار، مــــــــنده وار، آدام دا یوخ
جومله ده وار، دئسم عالــــــــــمده یـــــوخ
بیر ایـــــــــکی او چدن زیاده اولمامیـــــش
دؤردونو عالمده هئچ کس گؤرمهمیش (نوقطه)
دویمهلی سؤزلر
دویمهلی سؤزلرده بیر یا ایکی حرفین تکرار گلمهسی (تنافر حروف)، اونو تلفظ ائدهنی کاریخدیریب یالنیشا سالماق و بو ایشله ائشیدنلرین گولمکلرینه سبب اولماق ایلک آماج دیر.
آمما بو نوع سؤزلرین تکرار دئییلمهسی اوشاغین آغیزدا دیلین راحات دولانماسینا بوللوجا کؤمک ائدیب دئییمی بیر- بیرینه اوخشایان سؤزجوکلرین تلفظ ائتمهسین راوانلاشدیرار.
دویمهلی سؤزلرده بیر حرفین آردیجیل یئر توتماسی ایلک دؤنه دئییلنده؛ دیل آغیزدا راحتجاسینا دولانماییب و یالنیش سؤز آغیزدان چیخماسینا سبب اولار.
آنجــــــاق اوشاقلار چالیشارلار دویمهلی
سؤزلریدئین زامان آرتیق هوشلارین ایشله سالیب و سؤزجوکلری دوز تلفظ ائتسینلر.
گئتدیم گؤردوم ایکی؛ کار، کــور،
کیرپی یاتیپ.
هئچ بیلمـــــه دیم؛ ارکک
کار، کور، کیــــرپی دیشی
کار، کور کیرپینــین کور
کونو یامیر، یا دیشی کار،
کور کیرپی ارکک کار، کور کیرپینین
کور کونو.
قلمه؛ قلمهلنمه!
قلمهلنسنده قلمهلنهجهیم، قلمهلنمهسنده قلمهلنهجهیم.
احمد فرهمندی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
آی نبوز- بالین ایستحصالینین 15 فایز چوخالماسییلا شرقی آذربایجان استانی بو ایل 15 مین تن بال ایستحصال ائله دی.
شرقی آذربایجانین کند تصروفاتی جهاد تشکیلاتی نین حیواندارلیق ایستحصالینین ساغلاملاشما معاوینی بو ایلین ایچینده 13 مین 403 تن بالین ایستحصالینین خبرینی وئریب دئدی: استاندا بالین ایستحصالی اؤتن ایله گؤره 15 فایز آرتیب دیر.
غفور عبداللهی بونا ایشاره ائدره ک کی بالین عمومی ایستحصالی بو ایل 13 مین 403 تن اولوب دئدی: بو میقداردان 12 مین 292 تنو مدرن بال پتک لریندن و مین 111 تن بالی باشقا یئره ل پتک لردن ایستحصال اولونوب.
او استان دا ساییلان بال آریلاری پتکلرینین سایی سینی بیر میلیون 31 مین 610 عدد پتک عنوان ائدیب آرتیردی: بو سایی دان مدرن پتک لرین پایی 825 مین 906 و یئره ل پتک لر 205 مین 704 اولوب.
عبداللهی دئدی: باشقا سؤزله استانین مدرن بال پتک لرینین ساییسی 80 فایز و یئره ل بال پتک لرینین ساییسی 20 فایز اولوب کی 1391 – نجی ایله گؤره بو پتک لرین سایی 20 فایز آرتیریلیب.
او بونو ایفاده ائده رک کی استاندا ایستحصال اولونان 92 فایز بال مدرن پتک لردن و قالان 8 فایزدا یئره ل پتک لردن اله گلیب آرتیردی: ایستحصال اولونان بالین اؤلچوسو 1391- نجی ایله نیسبت 15 فایز آرتیریلیب.


text:
مدافعه صنایع ده ملی پروژه لر 6
مدافعه صنایع ده ملی پروژه لر 6
مدافعه صنایع ده ملی پروژه لر 6
مدافعه صنایعده ایشلب چیقریلگن ملی اوچووچیسیز هوا واسطهلری و قوراللی هوا واسطهلری، بو ساحهده تورکيهنی دنیا نینگ اېن مهم اولکهلری قطاریده جای آلیشی گه وسیله بولدی.
تورک حربي-کسبه اویوشمهسی (صندوق تعاون) تعلیم بوییچه مدیری ترکان زنگین نینگ موضوعگه دایره فکر و ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه حواله قیلهمیز.
تورکيه بیر تاماندن مدافعه ساحهسیده مهم اهمیتگه ایگه ستراتیژیک محصولاتلر ایشلب چیقرر ایکن باشقه تاماندن گلوبال رقابتده اولکهمیزنی اینگ یوقاری باسقیچگه کوترهدیگن مدافعه محصولاتلرینی محلي و ملي امکانیتلر بیلن ایشلب چیقریب استقبالگه قرهب امین قدملر بیلن ایلگری آلیب بارماقده.
تورکيه بو ساحهده مستقل سیاستلر یوریتیش بیلن بیر قطارده ساتگن محصولاتلر بیلن هم اقتصادگه کتّه حصهلر قوشماقده. تورکيه نینگ مهم اوچووچیسیز هوا واسطهلرینی ایشلب چیقریش حکایهسی هم قرهملیلیکدن قوتولیش و اقتصادگه ینگی حصهلر قوشیش نینگ حکایهسیدیر. تورکيه نینگ فهرستیده 1990لرده جای آلگن دستلبکی اوچووچیسیز هوا واسطهلری اسرائیل تامانیدن ایشلب چیقریلگن هرونلر بیلن امریکا قوشمه ایالتلری تامانیدن ایشلب چیقریلگن GNAT مودلی ایدی. GNAT نینگ رواجلنگن مودللری بولگن پریداتور و ریپایر قوراللی اوچووچیسیز هوا واسطهلری، 2000- ییللرده تورکيهگه ساتیشیگه امریکا قوشمه ایالتلری کانگره سی رخصت بیرمهدی اوشو باعث تورکيه، اوز ملي اوچووچیسیز هوا واسطهلرینی ایشلب چیقریش جریانیگه باشلهدی. بوگون تورکيهده محلي و ملي هوا واسطهلر انکه و بیراقتار قوللنیلماقده.
مدافعه صنایعیده ایشلب چیقریلهگن İHA ( اوچووچیسیز هوا واسطهلری) و SİHA ( قوراللی اوچووچیسیز هوا واسطهلری)، بو ساحهده تورکيه دنیا نینگ ایلغار اولکهلری قطاریده اورین آلیشینی تأمین ایتدی. تورکيه بوگون ملي تکنالوژي ساحهسیده فعالیت یوریتگن فعال انسان کوچیگه ایگهدیر. فرصت بیریلگنده یاشلریمیز نیمهلر قیلیشگه قادر ایکنینی کوریهپمیز. مدافعه ساحهسیده اوزاق مدتلی مقصدلرنی آلدیمیزگه قوییب صبر بیلن دوام ایتتیریلگن فعالیتلر نتیجهسیده آلینهدیگن بیر سکتور. بوگون ملي اوچووچیسیز هوا واسطهلری قوراللی اوچووچیسیز هوا واسطهلرده آخرگی 10 ییلده ایریشگن موفقیتیمیز اوزاق مدتلی مقصدلریمیزنی تعقیب ایتیشیمیز نینگ بیر نتیجهسیدیر.
İHA و SİHAنی ایشلب چیقرگن و مهم ایشلرده کتّه رولی بولگن بایکار گروهدن سلجوق بیراقدار، اوچووچیسیز هوا واسطهلری نینگ حکایهسینی شوندهی انگلهتهدی: «تورکيه نینگ اوچووچیسیز هوا واسطهسینی ایشلب چیقریش اوچون تشلنگن قدم ایسه کیچیک İHAلر بیلن باشلندی. کیچیک İHAلردن اعتباراً گروهیمیز بیلن ییرده عسکر بیلن بیرگهلیکده حربي مرکزلرده اوچاقلر اوچگن ییرلرده جدّي فعالیت آلیب باردیک. کیچیک İHAده تصویرلرنی جانلی روشده بیرلشتیریب نقشه قیلیش خصوصیتینی قازاندیردیک.
بو دنیاده هیچ بیر İHAده اوشبو خصوصیت یوق ایدی. SİHAلریمیزده دنیاده هیچ بیر İHAده موجود بولمهگن خصوصیتلر موجود. بیر قسم خصوصیتلر عفرین حرکتیده اوزاق تجربهلردن کیین حاصل قیلیندی. آخرگی بیر ییلده ایچیده اینیقسه فرات قلقانی حرکتی بیلن بیرگهلیکده جوده فرقلی شرطگه دوچ کیلگن İHAلریمیز.»
بیراقدار کیچیک İHA و بیراقدار تاکتیک İHA
2007- ییلیده تورک قوراللی کوچلری نینگ خدمتیگه تقدیم ایتیلگن بیرینچی،هوا واسطهسی تیزیمی بیلن İHAلر بایقار گروه تامانیدن ایشلب چیقریلگن. کیینچهلیک تاکتیک İHAلرنی رواجلنتیرگن گروه محصولاتلری نینگ خصوصیتینی شو شکلده انگلهتهدی: بیراقدار کیچیک اوچووچیسیز هوا واسطهسی تیزیمی بوتونلهی اوزیگه خاص و ملي روشده رواجلنتیریب الکترونیک دستور و شکلی ماسلمهلر بیلن تورکيه نینگ دستلبکی کیچیک روبوت هوا واسطه ایشلب چیقردیک. بوگونچه 100،000دن آرتیق عملیاتی اوچیش سارتی عملگه آشیردی. تیزیم قیین جغرافی، میترولوژیک شرایطلرده حتا فایدهلنیلماقده.
اورته بلندلیک اوزاق منزل صلاحیتیگه ایگه İHA مودلی گه ماس روشده ایشلب چیقریلگن تاکتیک İHA تیزیمی ایسه ملي و اوزگه خاص تولیق اتومات تیکشیریش خصوصیتلریگه ( تکسی، پرواز، سَیر، قونیش و ت.ختهتیش) گه ایگه. اوچ احتیاطی پرواز تیکشیروو تیزیم
معماریسی، نایاب علاوهلری همده دنیادهگی اینگ ایلغار تکنالوژیک کشفی و کوزهتوو واسطهسیدیر. پروازلر تیستلری رسمي هیئت ترکیبیده 2009 ییل سپتامبر-آکتوبر آیلریده موفقیتلی عملگه آشیریلدی.
حربي عملیاتلرده جوده ثمرهلی فایدهلندی
تورکيه مملکت بویلب چیت ایلده یوریتگن ترورگه قرشی کورهش عملیاتلر نینگ یوتوقلی بولیشیده İHA و SİHAلر جوده کتّه رول اوینهدی. بیراقدار TB2İHAلر، 2015دن بیری ترور عملیاتلریده فایدهلنیلماقده. TB2İHAلر آوازی ایشیتیلمسدن، اوزی کورینمسدن، جوده بلندلیکده، جوده سیزگیر تصویرلر آلیش صلاحیتیگه ایگهدیر، اینیقسه فرات قلقانی و زیتون یالهسی حربي حرکت کوزهتیش و آتش جهتدن کتّه حصه قوشدی. بیراقدار TB2İHAلر، بوگونگچه جوده مهم سانده تروریستنی انیقلش و یوق قیلیش اوچون ایشلهتیلدی. زیتون یالهسی حرکت بوییچه یول آلگن حربي بیرلیکلر آلدیدهگی تهدیدلر و تروریستلر نینگ باشپناه صفتیده فایدهلنگن کوپ سانده مغاره و تونللر، İHAلر تامانیدن انیقلندی. بیلگیلنگن کوپلب تهدید و تروریست جنگریسی SİHAلر بیلن یوق قیلیندی.
İHAلر بیلن SİHAلر نینگ تأثیرینی آرتتیریش اوچون ینگی تکنالوژيلر ایشلب چیقریلماقده. بایقار گروه و شریکلری مبایل جانلی نشراتگه اوزهتیش دستوری کوزگوننی ایشلب چیقردی. دستلبکی ایفیس 2018ده بیرلشگن مشترک فعلی آتیشلی حربي مشغولاتده فایدهلنیلدی. کوزگون، İHAلردن کیلگن جانلی نشرات تصویرلرینی مبایل جهازلر آرقهلی تماشا قیلیش ممکن. موجود وضعیتده حربي قرارگاهلرده کوزهتیلگن İHA یاکه SİHAلر تصویرلرنی کوزگون دستوری یاردمی بیلن منطقهده اکتیف شکلده آلیب بارهیاتگن گروهلردهگی مبایل جهازلرگه ماسلشتیرهدی. شوندهی قیلیب منطقهدهگی خوفسیزلیک خادملریگه هر لحظه تصویرلر یوباریب ترور بیلن کورهشده مهم فرصتلر تأمین ایتهدی. انسان هوا واسطهلری تکنالوژيسیده دنیا نینگ جوده کم اولکهلری قطاریده جای آلگن تورکيه بو ساحهده ینگی مقصدی اوچووچیسیز جیت پروژه سیدیر، قیسقه زمانده İHAلرده مهم موفقیتلرگه ایریشگن تورکيه، ینگی مقصدینی عملگه آشیریش ظزفیتی گه ایگهدیر.
تورک حربي-کسبه اویوشمهسی (صندوق تعاون) تعلیم بوییچه مدیری ترکان زنگین نینگ موضوعگه دایره فکر و ملاحظهلرینی اعتبارینگیزگه حواله قیلدیک.


text:
آیدین شافاق 236
بو مصاحبه ، ساوالان قوروپونون عضوو و استانبول تئکنولوژی یونیوئرسیته سینین اؤیرتمنی «دوکتور محمدرضا نوفر»ایله، 05/11/2017 تاریخینده استانبول دا گئچیریلیبدیر.
مصاحبه ائدن: لیلی خاقانی
ایلک سورو اولالی یونیورسیته اؤیرتمنی اولمایا نه زماندان و هانکی سبب دن قرارلی اولدونوز؟
منیم آنام اؤیرتمن اولدوغو اوچون، اوشاقکن سئوردیم آنامین ورقه لرینی اوخویام و اونا کومک ائده م. آیریجا اؤز دوسلاریما یادا عائله ایچینده اوجرتلی یادا اوجرتسیز خصوصی درس وئرردیم. بو وضعیت متوسطه سونونا قدر سوردو. لیسانس دؤنمینده ده، آموزشگاهلاردا درس وئرمه یه دوام ائتدیم. یوکسک لیسانسیمی کانادادا باشلادیقدان سونرا هر زامان یئنی شئیلر اؤیرنه بیله جه ییمدن دوکتورایا دوام ائدیب آرتیق اؤیرتمنلیکی و آراشدیرماجی اولماغی دوشونوردوم.
اوزامان پست دکتری دان سونرا اؤیرتیم عوضوو اولماق ایچین هانسی یوللاردان گئچدینیز؟ جزئیاتینی آنلاتا بیلیرمیسینیز لوطفا؟
مونترال دا پست دکتری نی گئچیررکن، یونیوئرسیته لره باش وورماغی باشلادیم. بونا گؤره طبیعی کیCV می گوجلندیرمک ایچین چوخ امکلر وئردیم. آیریجا گله جکده ائییتیم و آراشدیرما موضوعلاریندا نه ائده جه ییمی ده یاخشی بیلیردیم. بو باش وورولار ایچین لازیم دوسیه لری حاضئرلادیم و جدییت له academickeys.com سیته سیندن آمئریکا و کانادادا اولان تانینمیش یونیوئرسیته لرین فاکولته آچیق پست لارینی تعقیب ائتدیم. بیلمک و اؤیرنمک ایستیینلر ایچین بونو اؤز تجروبه مدن دئمه لییم کی من باش ووردوغوم دؤنملر، هر آچیق پست اوچون، دونیانین فرقلی نوقطه لریندن تقریبا 350-250 آراسیندا تقاضا لار اولوردو. یعنی اورتالاما (میانگین) 300 تقاضا کیمی. ایلک راندیندا 10% متقاضی لر قبول ائدیلرک، تقریبا 30 نفرایله تلفن یادا اسکایپ مصاحبه سی اولونوردو. بو مصاحبه لردن ده حدودا 10% یعنی 3-2 نفر ایکینجی مصاحبه راندیندا، آن کمپوس on campus موصاحبه سی ایچین یونیوئرسیته لره دعوت ائدیلیردیرلر. من بو آرادا 10 مصاحبه تلفونو آلماغی باشاردیم و بونلارین ایچینده، 4 یونیوئرسیته دن (2 سی کانادا و 2 سی آمئریکا دان) آن کمپوس مصاحبه سینه دعوت ائدیلدیم. نتیجه اولاراق 2 یونیوئرسیته دن، بیریسی آمئریکادا و بیریسی کانادادا رسمی اؤیرتیم عضوو اولماق ایچین تکلیف آلدیم؛ البته دئمه لییم کی عین زاماندا استانبول تئکنیک یونیوئرسیته سیندنده تکلیف آلمیشدیم و بونلار منیم ایچین چوخ بؤیوک بیر باشاری و افتخار اولدو.
رضا بیک دئدیینیز کیمی آمئریکا، کانادا و تورکیه یونیوئرسیته لریندن تکلیف آلدینیز. او زامان نه جور اولدو (ITU ) استانبول تئکنیک یو. دان اولان تکلیفی قبول ائتدینیز و بو سیزین ایلک و سون سئچیمینیز اولدو؟
بلی عین زاماندا تورکیه ده اولان دونیادا تانینمیش ITU یونیوئرسیته سینی ده دوشونوردوم. بیر ایرانلی تورک اولاراق، تورکیه ده اولان فرهنگ، اورتامیندا گؤرونن یاخینلیق و عین زاماندا مدرن یاشام و شغلوم ایچین داها آچیق غربه یاخین بیر اؤلکه اؤلماغی ایدی. آیریجا ایران-دا یاشایان عائله م و سئودیکلریمه ده داها یاخین و هر ایسته دیییمده ال تاپماغیم بو سئچیمین باشقا بیر طرفی ایدی. بونون اوچون استانبول دان عین تکلیفی آلدیقدان سونرا الیمده 3 هیجانلی فرصت واریدی. قرار وئرمه یه 2 آی چوخ فیکیردن سونرا سونوندا 2 موضوعو دوشوندوم. بیریسی خصوصی حیاتیم و او بیریسی حرفه م. خصوصی حیاتیمدا، فرهنگی منیم فرهنگیم ایله عین اولان تورکیه-ده اؤزومو چوخ یاخشی حیس ائدرک و آیریجا جامعه ده اؤز آنا دیلیمی دانیشماق چوخ اییی حیس ائتدیریردی. بونون یانیندا سئودیکلریمه یاخین اولماقدا باشقا بیر امتیازدیر. حرفه موردینده ده بئله دوشوندوم: ایللر سونرا آرخاما باخدیغیمدا، بونجا ایل حیاتیمدا نه ائتدیم اؤزومدن سوردوغومدا، آلت یاپی سی(زیر بناسی) قوزئی آمئریکا قدر اولمایان بیر اؤلکه ده، داها مؤثر و داها مهم ایشلر گؤره بیلمک، خصوصا ساغلام بیر بینا قورا بیلمک، چوخ رضایت وئرن بیر احساس اولا بیلیر دئیه دوشونوردوم. بونلاری دوشونه رک بو اوچ تکلیفدن استانبولو سئچدیم.
تورکیه لی بیر قیز ایله ائولنمک باخیمیندان، سیزین آلین یازینیز سیزی بورایا چکدی دئمک اولورمو؟!
اولا بیلیر! دئدییم کیمی قوزئی آمئریکادا کی اولان یونیوئرسیته لرینه باش وورماق ایچین چوخ زحمت چکدیم؛ آمما سونوندا تورکیه دن و استانبول دان باش چیخارتدیم! (گولرک)
آلین یازیسی دی دئیه دوشونسک اگر، سئودییم قیزدا عین زاماندا، آنکارا دا دکتری یا دوام ائده بیله جه یینه راغمن، استانبولا گلمه یه قرار وئرمیش و ITU دا دکتری نی باشلاماسی آلین یازیسی کیمی گؤرونه بیلیر. بیریسی دونیانین او باشیندان، بیریسی ده آنکارا دان قالخیب گلمیشلر و بیر اورتاق نوقطه ده بولوشموشلار، بلکه بو تصادفه آلین یازیسی دئمک اولور اصلینده. حاققیمیزدا خئییرلی سی اولسون دئییرم ساده جه!
ایکی ایله یاخین دی استانبول دا یاشییرسینیز. اؤنجه دن ده اوزون زامان کانادادا یاشامیشسینیز. بیر آذربایجان-لی اولاراق بو ایکی قوربت ده دویغولاریزی نه جور تعریف ائده بیلیرسینیز؟
اوچ اؤلکه ده یاشامیش بیریسی اولاراق، منیم ایچین ایران دوغدوغوم و سئودیکلریمین یاشادیغی یئر و تبریز ده آنا یوردوم اولدوغوندان ایران-ین منده کی یئری آیری دیر. کانادا حیاتیمدا و شغلوم دا منه چوخ بؤیوک شانسلار قازاندیردیغیندان، منیم ایچین آیریجا اؤز وطنیم کیمی اولدو. اونون داوامیندا، تورکیه یه گلمک و بورادا یاشاماق، اؤز آذربایجان تورک فرهنگیمه یاخین و حتی عینی اولماسیندان، اؤز آنا دیلیمی اوخویا بیلمک، یازا بیلمک و هر یئرده اونو دانیشابیلمک سببیندن بورانی دا اولدوقجا اؤز اؤلکم کیمی صاحیبلنمیش حیس ائدیرم.
دیلارا حانیم چوک اییی کی بو اینترویو دا سیزده وارسینیز. ایکینیزه ده موتلولوقلار دیله رک آذربایجان گلینی اولمایی ناسیل ده یرلندیریرسینیز؟
Öncelikle teşekkür ediyorum. Ben Rıza-yla tanıştığımda onun karakteri ve ruhu benim için öncelikli ve önemliydi. Bu konular içime sindikten sonra, onun Azerbaycan Türkü olması nedeniyle zaten aynı köklerden ve aynı topraklardan gelmişiz. Bu yüzden kendimi gerek dil gerekse kültür bazından hep çok yakın hissettim. Zaten uzun yıllardır çoğu alanda Azeri Türkleri ve biz, kardeş ve dostuzdur. Bunlardan ötürü her zaman kendimi çok yakın hissetmiş ve bu evlilikten mutluluk duymuşumdur..
آذربایجان تورکجه سینده:
اؤنجه لیکله تشککور ائدیرم. من رضا ایله تانیشدیغیمدا اونون کاراکتری و روحو منیم ایچین اؤنجه لیکلی و مهم ایدی. بو موضوعلار ایچیمه اوتوردوقدان سونرا، اونون آذربایجان تورکو اولماسی سببی ایله عینی کؤکلردن و عینی تورپاکلاردان گلمیشیک. بو اوزدن اؤزومو دیل و فرهنگ بابتیندن چوخ یاخین حیسّ ائتدیم. اساسا اوزون ایللردیر چوخ منطقه لرده آذری تورکلری و بیز قارداش و دوستوق؛ بونلاردان اوتورو هر زامان اؤزومو چوخ یاخین حیس ائتمیش و بو ائولیلیکدن موتلولوق دویورام.
سیز ایکینیز بوندان سونرا حیاتینیزی دوام ائتمه یه هارانی دوشونورسونوز؟
رضا: منیم ایچین اؤنملی اولان حیات یولداشیملا برابر موتلو و حضورلو بیر حیات سورمک دیر. بونون ایچین هارادا اولورسا اولسون تورکیه یادا هر هانکی بیر اؤلکه، مهم اولان حضور، ساغلیق و داها باشاریلی اولماقدیر.
- دیلارا: ریضایا قاتیلییوروم، شوآن استانبول دا چوک موتلویوز. اؤنملی اولان بو موتلولوکون سورمه سی. نره ده اولورسا اولسون.
ان اؤنملی سی، رضا بیک لوطفا یازیب یایینلادیغینیز کیتابدان بیلگی وئرمه یی اونوتمایین.
- یازاری اولدوغوم و Elsevier yayin evi طرفیندن یایینلانان کیتابیمین آدی:
‘’Polylactide Foams: Fundamentals, Manufacturing and Applications’’
دیر. بو کیتاب پُلیمر بیلیم و تئکنولوژی ساحه سینده بیوپُلیمرلر و کؤپوک لمه تئکنولوژیلر ایله آلکالی تَمَللری و اؤره تیملرینی (Temelleri ve Üretimlerini) 8 بؤلوم ده جزئیاتینان آنلاتماقدادیر.
دیلارا خانیم، رضا بیک وقتینیزی بیزه وئرمکدن چوخ تشککور ائدیریک.
«محمدرضا نوفر»ین بیوگرافی سی:
ایران-لی کانادا-لی «محمد رضا نوفر»، 1361گونش ایلینده (1983 میلادی)، فرهنگی بیر عائله ده آنادان اولموش، 18 یاشینا قدر تبریز ده یاشامیش و بیلیم یوردو( دانشگاه) گیریش کنکورونو یوکسک درجه ایله قازاناراق شریف تئکنولوژی بیلیم یوردوندا، متریال سیانس و انجینیرینق (Materials Science and Engineering) بؤلومونه گیرمک ایچین تهرانا داشینمیشدیر. 4 سنه لیسانس دان سونرا بیر سنه ایشله ییب جمعا 5 ایل تهران دا یاشادیقدان سونرا، 2006 ایلینده یوکسک لیسانس ایچین کانادایا کؤچوب کنکوردیا یونیوئرسیته سیندن بورس آلاراق، میکانیک مهندیسلییی بؤلومونده پُلیمر مهندیسلییی ریشته سینده آراشدیرمالارینا باشلاییبدیر. ایکی ایل یوکسک لیسانس و بیر ایل (Canada National Research) قوروموندا چالیشیب، 2009 دا NSERC دکتری بورسونو قازاناراق تورونتو بیلیم یوردونا گیریب 2013 ده اورانی بیتیریب. سونرا مونترال دا پلی تئکنیک و مک گیل بیلیم یوردلاریندا بیر ایل یاریم پست دکتری آراشدیرمالارینا دوام ائدیب. 2015 ایلینده تورکیه یه داشینیب و (ITU) استانبول تئکنیکال یونیوئرسیته سینده آسیستان پروفسور اولاراق ایشه باشلاییب. بو زامانا قدر آراشدیرمالارینین نتیجه سینده اؤزو یازدیغی بیر کیتاب، ایکی کیتاب بؤلومو و بیلیمسل درگی لرده یایینلانمیش 30 علمی مقاله لری وار.
«دیلارا ساچلئگیل»ین بیوگرافی سی:
دیلارا ساچلئگیل (Dilara Saçlıgil) 1990 ایلینده استانبول-دا دونیایا گلدی. 2008 ایلینده مرمره بیلیم یوردونون شیمی بؤلومونو قازاندی و 2010 دا اینگیلتره گئدرک لیسانسینین بیر ایلینی Nottingham Trent University’de باشاریلا تاماملاییب. 2012 ایلینده تحصیلینی بیتیریب و آردیندان آنکارایا گئدرک Hacettepe Üniversitesi شیمی بؤلومو، بیوشیمی آنابیلیم دالیندا یوکسک لیسانس ائییتیمینه باشلاییب و 2014 ایلینده افتخار درجه سیله تحصیلینی بیتیریبدبر. سونراسیندا (ITU)İstanbul Teknik Üniversitesi’nin (Polymer Science & Technology )رشته سینده دکتری سطحینده تحصیله باشلاییب هله ده دوام ائدیری.


text:
صادقی بیگ افشار
صادقی بیگ افشار خدابندهلو تاتاری جغتائی تبریزی گیلانی، تخلصو   و شؤهرتی   و   (اؤلوم: 1018هـ/م) نقاش، خطاط، موسیقیچی، منشی، بیوگراف و شاعیر.
حیاتی[دَییشدیر]
صادقی بیگ تورک افشار طایفاسینا منسوب اوْلان اصیلزاده بیر عاییلهده دونیایا گلمیشدیر. او، ۱۵۳۳-نجو ایلده تبریزده دوغولموش و هله اوشاقلیقدان شعر و نقاشلیغا ماراقلانمیشدیر. ایگیرمی یاشیندا ایکن آتاسینی ایتیرن صادقی درویش لیباسیندا عرب دونیاسینین بیر چوخ اؤلکه و شهرلرینی گزمهیه چیخیر. وطنه دؤندوکدن سوْنرا ایسه خیردا حاکیملرین مالیکانهلرینده تصروفات ایشلرینده چالیشمیشدیر.
غئیری-عادی فیزیکی و یارادیجیلیق ائنئرژیسینه مالیک اوْلان صادقی بی کیچیک سارایلارداکی موحیطدن تئز بئزیر. صنعتکارین اؤزو بۇ بارهده یازیر: "اگر صنعته و پئشهکارلیغا جان آتیرسانسا، نه قدر باجارسان، اؤزونو کامیللشدیرمهیه چالیش. اینجهصنعتسیز حیات عؤمور-گون دئییل." او، اؤز تحصیلینی آرتیرماق فیکرینه گلهرک، بؤیوک رسسام بئهزادین بیر قوهومونا شاگیرد دورور. اؤز سؤزلرینه گؤره، "هانسی ایشدن یاپیشیردیمسا، منه ساده و آسان گلیردی. ان بؤیوک آرزوم بئهزادین صنعتینه ییهلنمک ایدی... بونا گؤره ده اؤزومه بئهزادا برابر بیر اوستاد آختاریردیم. نهایت، آچیق اورکلی، دؤورونده تایی اولمایان بیر اوستاد تاپدیم کی، او دا صنعتی بئهزاد فیرچاسیندان اؤیرنمیشدی."
موظفر الینین یانیندا کئچیردیگی تحصیل ایللرینده صادقی بی هم ده آستراباد تورکمنلری ایله دؤیوشلرده اؤزونون جسورلوغو و هونرورلیگی ایله شؤهرت قازانیر. اؤز خاراکتئرینین بۇ چیزگیلرینی صادقی بی آذربایجان و تورکمنشالی اولماسی ایله علاقهلندیریردی. همیشه دئیرمیش کی، "تورکلویومو گؤزه چارپدیرماقلا و قیزیلباش عنعنهلرینه صداقت گؤسترمکله اؤزومو جسور و قورخماز ساییر و زامانیمین جسور آداملاریندان هئچ کیمی اؤزومه تای بیلمیرم."
سککیز ایللیک تحصیل مودتی هاوایی کئچمیر. موعاصیرلرینین یازدیغینا گؤره، صادقی بی "نهایت، بؤیوک اوغورلار قازانیر و تایی-برابری اولمایان اینجه فیرچالی مینیاتور رسسامینا چئوریلیر. او، مینلرله پورترئت ایشلهمیشدیر". صادقی بیی سارایا دعوت ائدیرلر. ایکی شاه ایسماعیلین دؤورونده صادقی بی شاه کیتابخاناسینین نزدیندهکی اعمالاتخانالاردا ایشلهییر، شاه محمد خودابندهنین (1578-1587) زامانیندا ایسه همین مشهور کیتابخانانین رهبری اولور و بۇ موناسیبتله اؤزونو "صادقی-کیتابدار" آدلاندیریر. بو، همین کیتابخانا ایدی کی، واختیله اونون باشیندا داهی مینیاتورچولاردان بئهزاد و سولطان محمد دورموشدو. بۇ کیتابخانا اصل "اینجهصنعنت آکادئمییاسی" ایدی. بوراداکی اعمالاتخانالاردا کیتابلارین اوزو کؤچورولور، مینیاتورلار یارائدیلیر، رنگ و کاغیذ ایستحصالینین تئخنولوگییاسی ایشلهنیب حاضیرلانیر، بدیعی جهتدن کامیل جیلدلر دوزلدیلیردی. عئینی زاماندا بورادا خطاط، اورنامئنتالیست (نققاش)، قیزیل سویونا چکمه (موذههیب)، رنگکار (مصوّر)، کارتون (صحاف) و دری جیلدلهمه (موجللید) اوزره کادرلار حاضیرلانیردی. صادقی بی بیرینجی شاه عابباسین واختیندا دا همین وظیفهده چالیشیر. سوْنرالار اونو ایستعدادلی خطاط و داها ایستعدادلی سارای خادیمی و ائله بونا گؤره ده "شاه نواز" ("شاهین نوازیشچیسی") آدلاندیریلان علیرضا تبریزی عوض ائدیر. ایسکندر مونشینین "تاریخی -عالم آرایی-عابباسی" اثرینده یازدیغی کیمی، صادقی بی بوندان سوْنرا دا فورمال اولاراق، کیتابدار ساییلیردی: " …صادقی اؤلهنه قدر اونون خیدمتی وضعیتینده دییشیکلیک اولمور و او، دؤولت دفترخاناسینین کیتابداری کیمی ماعاش آلماقدا داوام ائدیر. " بؤیوک صنعتکار ۸۰ یاشیندا وفات ائدیر.
صادقی بیگ افشار اؤز باجاریغینی نقاشلیق، خطاطلیقدا، موسیقیده، شعر و نثر آلانیندا، تاریخی سالنامه و تذکرهچیلیکده سینامیش و یارادیجیلیق اوغورلاری قازانمیشدیر.
بیز اونو گاه درویش کیمی سیاحت ائدن، گاه کیچیک بیر مالیکانهنین تصروفاتینی ایداره ائلهین، گاه دا دهشتلی دؤیوش صحنهلرینین قهرمانی، بوتون بونلارین فونوندا ایسه عؤمرو بویو اؤیرنمهیه جان آتان ابدی طلبه، هم ده گؤرکملی صنعتکار و نهایت، شاه سارایینداکی کیتابخانا و بدیعی اعمالاتخانالارین رهبری کیمی گؤروروک.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
اونون چاغداشی اوْلان تذکرهچی و تاریخچیلر، صادقی بهیین پوئتیک ایستعدادینی یوکسک قییمتلندیریرلر. او، "صادقی" تخلوصو ایله گؤزل شعرلر یازیب. صادقی بی اوندان آرتیق موختلیف نظم و نسر اثرینین مؤلیفیدیر. بونلار آراسیندا اونون آذربایجان و فارس دیللرینده قلمه آلدیغی شعرلر "دیوانی، بیرینجی شاه آبباسین حربی یوروشلری حاقیندا بیر نئچه مین گؤزل بئیتدن عیبارت "فتحنامه عباس نامدار" ("آدلی ـ سانلی عابباسین فتحلر کیتابی") آدلی تاریخی-ائپیک پوئماسی دا واردیر. اون یئددی عصرین مشهور آذربایجان تاریخچیسی اسکندر بیگ منشی همین اثری فیردووسینین "شاهنامه"سی ایله هئچ ده تکجه اونا گؤره موقاییسه ائتمیر کی، هر ایکی شعر عئینی وضعنده و اؤلچوده قلمه آلینمیشدیر.
صادقی بیین چاغاتای تورکجهسینده یازدیغی "مجمع الخواص" آدلی تذکرهسینده ایسه صفویلر دؤورونده فعالیت گؤسترمیش 480 شاعیر، رسسام و خطات حاقیندا قییمتلی ماتئریاللار توپلانمیشدیر. همین اثر هم آذربایجان، هم ده فارس مدنیت و اینجهسنتینین تدقیقی اوزره اؤنملی منبعلردندیر. اثر بۇ یاخینلاردا فارس دیلینه ترجومه اوْلونموش، تئهراندا نشر ائدیلمیشدیر. اونون تصویری اینجهصنتین مئتودیکا و پراکتیکاسینا هسر ائدیلمیش "قانون الصور" ("تصویرلرین قانونلاری") آدلی پئدوقوژی تعلیماتلار کیتابی موتخصیصلر آراسیندا بؤیوک شؤهرت قازانمیشدیر. بوندان باشقا همین اثر موعاصیر صورت چیخاران رسساملار و برپاچیلار اوچون عوضسیز وسایتدیر، زیرا بورادا مینیاتورلرین اوزونو چیخارماقدان اؤترو فیرچا و کاغیذ حاضیرلیغیندان توتموش رنگ سئچیمینه قدر هر شئی حاقیندا معلومات وئریلیر. گؤرونور، آوروپا صنعتشوناسلارینین صادقی بهیه ماراقلارینین گون-گوندن آرتماسینین بیر سببی ده ائله بودور. صادقی بیین اثرلری هله اونون ساغلیغیندا اؤلکهسینده و اونون هودودلاریندان کنارلاردا یوکسک قییمتلندیریلیردی. اؤز رسملرینی اونا قصیده یازمیش شاعیر غورورییه باغیشلایاراق دئییر: "منیم ایشلریمین هر ورقینی تاجیرلر اوچ تومنه آلیب هیندیستانا آپاریرلار، سن ده اوجوز ساتما. " معلومدور کی، صادقی بی ایمام قولو خانین، تئیمور خان تورکمهنین پورترئتلرینی چکیب.همین پورترئتلر، هابئله "امیر" و "گزرگی درویش" شکیللری ایستانبول، پاریس، بوستون، سانکت-پئتئربورق موزهلرینده ساخلانیلیر. بوتون بۇ ایشلرده صادقی بهیه خاص اوْلان مانعرا-شخصیتین خاراکتئرینی آچان قاباریق جیزگیلر وئرمک ساخلانیلمیشدیر. صادقی بیین ایللوستراسییالار چکدیگی بیر نئچه کیتاب دا ایندییه قدر قالمیشدیر. آذربایجان مینیاتور صنعتی تاریخینده صادقی بی گؤزل پورترئت اوستاسی کیمی قالمیشدیر. اونون اثرلری تصویر اوبیئکتینی رئالیست جیزکیلرله وئرمک و پئرسپئکتیوی گؤسترمهیه جهد گؤسترمکله یاددا قالاندیر. موتخصیصلرین فیکرینجه، اونون یارادیجیلیغی مینیاتور صنعتینین، او جوملهدن ایصفاهان مکتبینین اینکیشافیندا بؤیوک رول اوینامیشدیر.
- تذکره الشعرا: معمالی رباعیلر، قدیم و شاعیرین معاصرلری شاعرلرین آدلاری ایله.
- ترجیـع بنـدها
- تركیـب بنـدها
- حظیّات رسالهسی
- دیوان غزلیات (تۆرکجه و فارسجا)
- رسالة سهواللسان: فیضی دکنی شعرلری حاقدا
- زبده الکلام: مجموعه ای از قصاید فارسی
- سعد و سعید
- فتحنامهٔ عباسی = فتح نامهٔ عباس نامـدار = عباسنامه منظومهسی
- قانون الصور نقاشی: نقاشلیق فنونینی بیان ائدن بیر منظومه.
- قطعات
- کلیات صادقی افشار
- مثنوی هجو محمد بیگ مذاقی
- مجمع الخواص (تذکرة الشعراء) : امیر علیشیر نوائینك مجالس النفائس نهجنده و چاغاتای تۆرکجهسینده تألیف اوْلوب و تراجم احوال 480 نفر شاعری شاه اسماعیل صفوی عهدندن شاه عباس دورنه قدر حاویدر.
- مرثیه هـا
- مقالات و حكایات
- ملمّعات: تۆرکجه و فارسجا متنلر.
- منشأت و مكاتبات مجموعهسی: تۆرکجه و فارسجا.
- هجـو حیـدری
- هجویات متفرقه
قایناقلار[دَییشدیر]
- محمدعلی تربیت، دانشمندان آذربایجان: صص212-213.
- مصطفی درایتی، فهرست دستنوشته های ایران (دنا): ج8، ص782 و ج9، ص93 و ج10، ص141-142.
- فهرس المخطوطات الترکیة العثمانیة التی اقتنتها دارالکتب القومیة منذ عام 1870 حتی نهایة 1980م، 5ج؛ الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1987-1997م: ج1، ص159؛
- علیرضا قرهبلوط و احمد طوران قرهبلوط؛ معجم التاریخ التراث الاسلامی فی مکتبات العالم. قیصری: 2002، (6 مجلد): ج2، ص1284.
- فهرس المطبوعات الترکیة العثمانیة التی اقتنتها دارالکتب القومیة منذ انشائها عام 1870 حتی نهایة عام 1969م، القاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1982-1983م، (3ج): ج2، ص273.
- فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران: ج16، ص543؛


text:
قبرس صلح حرکات کونی نشانلنماقده
خاص برنامه
قبرس انگلستان حاکمیتی بوییچه ایککی جماعت لی، ایککی دین لی بیر تیزیم گه ایگه ایدی. روم لر میلادی 1931 نچی ییلدن باشلب، جزیره نینگ مستقل لیگینی انگلستان دن آلماقچی بولیب، مذکور جزیره نی یونان بیلن بیرلشتیریش نی خواهله گن. بیراق خلق ارا کیلیشوولر بیلن جزیره ده ترکیه نینگ کفیللیک حقی گه ایگه بولگن لیگی باعث 1974 نچی ییل ترک نفوسی گه قره ته هجوملرگه مانع بولیش اوچون اوشبو جزیره گه هجوم اویوشتیریلدی و قبرس نینگ یرمی ترک اردوسی آرقه لی قوتقریلدی. او تاریخدن باشلب بیر صلح دوریگه کیردی. ایککی جماعت لی جزیره نینگ بیرلشتیریش فعالیت لری حاضرگچه دوام ایتماقده. ترکیه "قبرس صلح حرکاتی" باعث خوفسیزلیگی و موجودیتی تأمین ایتیلگن قبرس ترکلری نینگ یانیده بولیب دوام ایتماقده.


text:
مهندس ایرج شهین باهر، تبریز متروسوندان استفاده ائدن شرکت له اتوورم دا، دئدی: مترودا عرضه اولونان خدمت لر و مترو داکی فرصت لر و تهدیدلر معلوم دور. بیز ایسه بو فرصت لر و تهدید لرله مقابله ائتمک ده خارجی و داخلی تجربه لردن فایدالانمالییق.
تبریز بلدیه رئیسی داها چوخ علمی و معاصر معلوماتین استفاده ائدیلمه سینه توخونارا، دئدی: بعضی حاللاردا باشقا تجربه لری گورمزدن گلرک، سهو ایشلر گوروب، بلدیه تشکیلاتلارینا چوخلو مادی ضررلر گله بیلر. حال بو کی بیز باشقا شهرلرین تجربه لرینی گوز اؤنونده توتاراق بو اشتباهلاری تکرارلامالییق.
مهندس شهین باهر آرتیردی: تبریز متروسوندا استانداردلاری رعایت ائتمک له برابر، تبریز اهالی سینه معاصر خدمت لری تقدیم ائتمه لییک.