text:
بیلیندیگی گیبی یاهودیلردە جومعارتەسی گۆنۆ آو یاساغئ واردئر. داوود (ع) زامانئندا ساحیل کنتی اۇلان أیلەدە یاهودیلر یاشاردئ. یئلئن بیر آیئندا هر طارافتان اۇرایا بالئقلار آقئن أدر، بالئق چۇقلوغوندان سو نەرەدەیسە گؤرۆنمز اۇلوردو. اۇ آیئن دئشئندا ایسە، سادەجە جومعارتەسی گۆنلری گلیردی. دنیز کنارئندا حاووضلار قازئپ آرقلار آچتئلار. بالئقلار جومعارتەسی گۆنۆ حاووضلارا دۇلدو وە پازار گۆنۆ آولادئلار. کندیلرینجە یاساغئ چیگنەمەمیش اۇلدولار. جزالاناجاقلارئندان قۇرقا قۇرقا بالئقلاردان یارارلاندئلار.
زامانلا، أولادلارئ بابالارئنئن یۇلوندان گیتتی؛ مال مۆلک أدیندیلر. شهیردن بو ایشی حۇش قارشئلامایان باعضئ گروپلار، اۇنلارئ بوندان وازگچیرمەیە چالئشتئلارسا دا وازگچمەدیلر. “دەدیلر کی، نە زاماندئر بیز بو ایشی یاپئیۇروز، بونون ایچین آللاەتان هیچبیر جزا گلمەدی!” اۇنلارا دەنیلدی کی: “آلدانمایئن، بلکی سیزە بیر عاذاب گلیر، یۇق اۇلورسونوز!” بونلار بیر صاباح آلچاق مایمونلار حالینە گلدیلر. اۆچ گۆن بؤیلە یاشادئلار، سۇنرا هلاک اۇلوپ گیتتیلر.
باقارا سورەسینین 65 وە 66-نجئ آیتلریندە قۇنو ایلە ایلگیلی اۇلاراق شؤیلە بویورولماقتادئر:
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ ﴿۶۵﴾ فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ ﴿۶۶﴾ (سورة البقرة)
ایچینیزدن جومعارتەسی یاساغئنئ چیگنەینلری ألبتتە بیلیرسینیز. اۇنلارا: “آشاغئلئق مایمونلارا دؤنۆشۆن!” دەمیشتیک. بونو، اۇ گۆن یاشایانلارا وە سۇنراکیلرە درس وە آللاەتان چکیننلرە اؤگۆت اۇلسون، دییە یاپمئشتئق. (باقارا سورەسی؛ 66-65)
اۇنلاردان یاساغئ چیگنەمەمیش بیر بؤلۆک، یاساغئ چیگنەینلرلە مۆجادلە أدنلرە شؤیلە دەمیشتی:
… لِمَ تَعِظُونَ قَوْمًا اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا قَالُوا مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ﴿۱۶۴﴾ (سورة الأعراف)
… آللاهئن یۇق أدەجگی یا دا شیددتلی عاذابا چکەجگی بیر قاومە نە دییە اؤگۆت ورییۇرسونوز؟ دەدیلر کی: “راببیمیزە قارشئ یۆزۆمۆز اۇلسون، دییە؛ بلکی دە چکینسینلر.” (آعراف سورەسی؛ 164)
آیتلر شؤیلە دوام أدییۇر:
فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ ﴿۱۶۵﴾ فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَا نُهُوا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ ﴿۱۶۶﴾ (سورة الأعراف)
وریلن اؤگۆدۆ دیققاتە آلمادئقلارئندا کؤتۆلۆکلە مۆجادلە أدنلری قورتاردئق. یانلئشئ یاپانلارئ دا، یۇلدان چئقمالارئنا قارشئلئق کؤتۆ بیر عاذابا چارپتئردئق. یاپئلان أنگللـەمەلرە باش قالدئرئپ دیرندیکلریندە اۇنلارا، آشاغئلئق مایمونلارا دؤنۆشۆن! دەدیک. (آعراف سورەسی؛ 166-165)
-حۇجام، بیزە دستک ورەجگینیزە، دۇلایلئ اۇلاراق سوچلولارا دستک ورمیش اۇلویۇرسونوز! اۇنلارئن باشئنا گلنلرین، سیزین باشئنئزا گلمەیەجگیندن أمین اۇلابیلیر میسینیز؟
دەدی کی:
-بیلمم قاردشیم، بن سنی دۆشۆنۆیۇروم.
دەدیم کی:
-باقئن، بیر نفس آلاجاق قادار عؤمرۆمۆن قالدئغئنئ بیلسم، اۇ بیر نفسی دە، بو گیبی یانلئشلارئ دۆزلتمک ایچین حارجاماق ایستەریم. سۇنرا بو مۆجادلەلر، ألینیزدەکی کیتابئ اۇلوشتوردو.
بو ذات، کیتابئن بیرینجی باسقئسئنئ اۇقودو وە بونون، اؤنملی بیر باشارئ اۇلدوغونو سؤیلەدی.
مۆرید: أوت، بو قۇنودا حاقلئسئنئز. باعضئ عالیملر، بیلە بیلە مۆجادلەدن قاچئنئیۇرلار. آما أسکیدن گرچک عیلیم صاحیبلری واردئر.
بایئندئر: گرچک عیلیم صاحیبی اۇلماق یتمز. اۇ عیلمی، یرلی یریندە قوللانماق دا گرکیر. بو قۇنودا آللاە تعالا، بیزە آدمی (ع) اؤرنک ورییۇر.
اۇنون اؤگرتمنی آللاە تعالا ایدی. ملکلر بیلگیسیندن دۇلایئ اۇنا سجدە أتتی. ایبلیس سجدە أتمەدیگی ایچین، یۇلدان چئقاراق شەیطانا دؤنۆشتۆ.
آللاە تعالا اۇنو گؤسترەرک شؤیلە دەدی:
… يَا آدَمُ إِنَّ هَذَا عَدُوٌّ لَكَ وَلِزَوْجِكَ فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقَى ﴿۱۱۷﴾ إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَى ﴿۱۱۸﴾ وَأَنَّكَ لَا تَظْمَأُ فِيهَا وَلَا تَضْحَى ﴿۱۱۹﴾ فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَا يَبْلَى ﴿۱۲۰﴾ (سورة طە)
… باق آدم! بو، سانا دا، أشینە دە دۆشماندئر. ساقئن سیزی بو باحچەدن چئقارماسئن؛ یۇقسا موتسوز اۇلورسونوز. بورادا نە آجئقئرسئن، نە دە چئپلاق قالئرسئن. بورادا سوسوز دا قالماز، گۆنش ائشئغئندان أتکیلنمزسین. شەیطان همن وسوسەیە گیریشتی دە، دەدی کی: “باق آدم! سانا اؤلۆمسۆزلۆک آغاجئنئ وە یئپرانمایاجاق بیر سالطاناتئ گؤسترەییم می؟” (طاها سورەسی؛ 120-117)
بو جاذیب تکلیف، اۇنلارا هر شەیی اونوتتوردو وە:
فَأَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى ﴿۱۲۱﴾ (سورة طە)
سۇنوندا ایکیسی دە اۇ آغاچتان یەدیلر وە هر بیرینە دیگرینین أدب یرلری گؤرۆندۆ. اۆزرلرینی باحچەنین یاپراقلارئیلا اؤرتمەیە باشلادئلار. آدم راببینە عیصیان أتتی وە یانلئش بیر یۇلا گیردی. (طاها سورەسی؛ 121)
هیچبیر عالیم، آدمین (ع) شارطلارئنا صاحیب اۇلاماز. اؤگرتمنی آللاە تعالا وە قالدئغئ یر گۆزل بیر باحچەیدی. نە کؤتۆ اینسانلار، نە دە أکۇنۇمیک سئقئنتئلار واردئ. آما اؤلۆمسۆزلۆک آغاجئ وە چؤکمەسی اۇلمایان سالطانات آرزوسو، آدمی عیصیانا سۆرۆکلەمیش وە یۇلدان چئقماسئنا سبب اۇلموشتور. اۆنلۆ اۇلما وە دۆنیالئق آرزوسو دا نیجە عالیمی، عیصیانا سۆرۆکلەمیش وە شاشئرتمئشتئر. چۆنکۆ آحیرتی دۆنیایا ترجیح أدن چۇق آزدئر. دۆنیایئ ترجیح أدن عالیملر ایچیندە، آللاهئن ماقامئنا گؤز دیکنلر بیلە واردئر.
عیلیم، حلال مالا بنزەر. حلال مالئیلا کؤتۆلۆک یاپانلار گیبی، عیلمییلە حالقئ ساپتئرانلار دا واردئر. گرچک عالیم، دۇغرو داورانئر وە حایاتئ پاهاسئنا دا اۇلسا دۇغرولارئ سؤیلەر. دۇغرولارئ بیلن چۇق، آما سؤیلەین آزدئر.
مۆرید: مۆسلۆمانلارئن باتئ قارشئسئندا کسین ینیلگی آلدئغئنئ سؤیلەمیشتینیز. باتئلئیئ مۆسلۆماندان اۆستۆن گؤرەمزسینیز. آللاە تعالا:
… وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۱۳۹﴾ (سورة آل عمران)
… أگر اینانئپ گۆونییۇرسانئز، أن اۆستۆن اۇلانلار سیزلرسینیز. (آلی عیمران سورەسی؛ 139) دەمییۇر مو؟
بایئندئر: باتئلئیئ اۆستۆن گؤرن دە کیم؟ بن مۆسلۆمانلارئن، مۆسلۆمانلئقتان اوزاقلاشتئغئندان باحثەدییۇروم. باتئلئلارئن اویدوسو حالینە حالینە گلدیگیمیزە گؤرە، بو ایشتە بیر یانلئشلئق وار. اۇقودوغونوز آیت یانلئش اۇلامایاجاغئنا گؤرە، یانلئشلئق بیزدەدیر. ایچیندە بولوندوغوموز دورومو، آللاهئن بیزە وردیگی بیر جزا اۇلاراق قابول أتمک گرکیر.
آللاە تعالا، جزایا چارپئلان قاویملری آنلاتتئقتان سۇنرا شؤیلە بویورور:
ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْقُرَى نَقُصُّهُ عَلَيْكَ مِنْهَا قَائِمٌ وَحَصِيدٌ ﴿۱۰۰﴾ وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ ﴿۱۰۱﴾ (سورة هود)
بو آنلاتئلانلار، اۇ شهیرلرین حابرلریندندیر؛ اۇنلاردان حالا آیاقتا دوران دا واردئر، یئقئلئپ گیتمیش اۇلان دا، اۇنلارا یانلئش یاپمادئق. آما یانلئشئ اۇنلار، کندیلرینە یاپتئلار. راببینین أمری گلینجە، آللاە ایلە آرالارئنا قۇیاراق یاردئم ایستەدیکلری ایلاەلارئ ایشە یارامادئ. قاتقئلارئ، سادەجە چارەسیزلیکلرینی آرتئرماق اۇلدو. (هود سورەسی؛ 101-100)
مۆسلۆمانلار، آللاهئ گری سئرایا قۇیمایا دوام أدرلرسە، قایئبلارئ آرتار.
مۆرید: حپ مۆشریکلرلە ایلگیلی آیتلری اۇقویۇرسونوز، بو یاپتئغئن دۇغرو مو؟ سنین موحاطابلارئن مۆشریک دگیل کی، حپسی دە مۆسلۆمان!
بایئندئر: قورئانئن بۆیۆک بیر بؤلۆمۆ شیرکلە ایلگیلیدیر. بو قۇنودا سادەجە موحاممدی (ص) اویاران شو آیت اۆزریندە دۆشۆنسنیز، بیزە حاق وریرسینیز:
وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آيَاتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿۸۷﴾ وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿۸۸﴾ (سورة القصص)
سانا ایندیریلدیکتن سۇنرا ساقئن سنی آللاهئن آیتلریندن أنگللـەمەسینلر! سن راببینە چاغئر؛ آصلا مۆشریکلردن اۇلما. آللاە ایلە بیرلیکتە باشقا ایلاهئ یاردئما چاغئرما. اۇندان باشقا ایلاە یۇقتور. اۇنون دئشئندا هر شەی یۇق اۇلاجاقتئر. قارار یتکیسی اۇندادئر. حپینیز اۇنا دؤندۆرۆلەجکسینیز. (قاصاص سورەسی؛ 88-87)
بو تنبیە بیذذات نبیمیزە یاپئلدئغئنا گؤرە، بیزە حاق ورمەنیز گرکیر. مۆسلۆمانلار، بو قۇنودا بیربیرینی دائیما اویارمالئدئر.
آللاە تعالا، هیچبیر تۇپلومون گۆجۆنۆ بۇشونا قئرماز. شو آیتلر هر شەیی اۇرتایا قۇیویۇر:
فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُو بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الْأَرْضِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّنْ أَنْجَيْنَا مِنْهُمْ وَاتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَا أُتْرِفُوا فِيهِ وَكَانُوا مُجْرِمِينَ ﴿۱۱۶﴾ وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا مُصْلِحُونَ ﴿۱۱۷﴾ (سورة هود)
سیزدن اؤنجەکی دؤنملردە بیریکیملی ایشیلر، بؤلگەلریندەکی بۇزولمایا قارشئ چئقسالاردئ اۇلماز مئیدئ؟ قورتاردئغئمئز آز کیمسە دئشئندا بونو یاپان اۇلمادئ. یانلئش یاپانلار، شئمارتئلدئقلارئ شەیین آرقاسئندان آیرئلمادئ؛ سوچلولار حالینە گلدیلر. یۇقسا راببین، بۇزولمایا قارشئ قۇیان بیر حالقئ وارکن، یانلئش یاپئپ اۇ شهیرلرین گۆجۆنۆ قئراجاق دگیلدیر. (هود سورەسی؛ 117-116)


c: text/html

text:
گؤندریلن سلاح-مهمات کیلیس شهرینه چاتدی
تورکیهنین سوریه ایله سرحدینده یئرلشن حربی دستهلره علاوه اولاراق گؤندریلن سلاح-مهمات کیلیسه چاتدی.
تورکیهنین سوریه ایله سرحدینده یئرلشن حربی دستهلره علاوه اولاراق گؤندریلن سلاح-مهمات کیلیسه چاتدی.
تورکیهنین موختلیف شهرلریندکی حربی بیرلشمهلردن "زیتون دالی" عملیاتی چرچیوهسینده گؤندریلن سلاح –مهمات یوکلو 7 تیر-دان عبارت کاروان موسی بیگی قصبهسینه چاتمیشدیر.
تقویت مقصدلی گوندریلن علاوه سلاح - مهمات و حربچیلر تهلوکهسیزلیک تدبیرلری آلتیندا سرحد خطینده کی وظیفه یئرلرینه گئچدیلر.
دیگر طرفدن "فیرتینا" توپلاری سوریه-نین عفرین بؤلگهسینده ترور هدفلرینه قارشی آتیشلارینی داوام ائتدیریر.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان:"مالیه سئکتورو قلوبال اقتصادی بحراندان ان چوخ تأثیرلنن ساحهلردن بیریدیر"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان ایستانبول-داکی دولماباخچا اوفیسینده کئچیریلن قاتیلیم مالیه ایستراتژیسی سندینین تقدیمات ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
مصطفی شنتوپ اندونزیا-یا باش ساغلیغی وئریب
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین صدری مصطفی شنتوپ اندونزیادا فوتبال ماتچیندا ایزدیهامدا حیاتینی ایتیرنلرله باغلی باش ساغلیغی وئریب.
ایبراهیم کالین ایستانبول-دا جیک سالیوان ایله گؤروشوب
جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو ایبراهیم کالین ایستانبول-دا امریکانین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری دانیشمانی جیک سالیوان ایله گؤروشوب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قطر امیری آلثانی بیلن مصر جمهور باشلیغی السیسی اوزارا سوزلشوو اوتکزدی
تیلفون آرقه لی سوزلشوو اوتکزگن لیکلری بیلدیریلدی
قطر امیری شیخ تمیم بن حمد آلثانی، مصر جمهور باشلیغی عبدالفتاح السیسی بیلن اسرائیل نینگ هجوملریگه دوچ قالگن غزه ده گی سونگگی وضعیت نی تیلگه آلدی.
قطر امیرلیک سراییدن بیریلگن یازمه بیاناتده قطر امیری شیخ تمیم بن حمد آلثانی بیلن مصر جمهور باشلیغی عبدالفتاح السیسی نینگ تیلفون آرقه لی سوزلشگن لیگی بیلدیریلدی.
سوزلشووده ایککی اولکه مناسبتلرینی رواجلنتیریش یوللری، غزه ده گی ینگی لیکلر قاله ویرسه منطقوی و خلق ارا ینگی لیکلرنینگ تیلگه آلینگن لیگی قید ایتیلدی.
اسرائیل، هجوم اویوشتیریش تیارگرلیگی کورگن لیگی بهانه سی بیلن 5 اگست جمعه کونی غزه ده اسلامی جهادگه باغلیق ایکن لیگینی ادعا ایتیب بعضی بیر جایلرنی نشان آلیب اورگندی.
هجوملرنینگ آرتیدن غزه دن اسرائیل تامانی گه بیر قطار راکت اوریلگندی. اسرائیل تامانیدن غزه نواریگه قره ته اویوشتیریلگن هجوملر عاقبتیده 14 ته باله و 4 ته خاتین – قیز بیلن بیر قطارده توپلم 44 کیشی حیاتینی یوقاتگندی. بیراق اسرائیل تامانیده ایسه تلفات یوز بیرمه گندی.
تامانلر اورته سیده بولیب اوتگن آتشکیسین 7 اگستده عملی بولیب باشله گندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
کانادا ده یوزلب حربی اردو دن چیتلشتیریلدی
خوددی شوو حربی لر کرونا ویروس گه قرشی ایمله نیش دن باش تارتگن


text:
دیکلمه صنعتی؛ ایکینجی حصه: سسدن محافظه و سس یئتیشدیرمه یوللاری
کبری میرحسینی
دیکلمه صنعتی ایله باغلی بیرینجی یازیمیزدا، سس قابلیتلری و بعضی شخصلرده پوتئنسیال اولاراق، بو قابلیتلرین مؤوجود اولماماسی حاقدا دانیشدیق.
دئمهلییک، سسده بعضی چاتیشمازلیقلارین معالجه ایله، بعضیلرینین ایسه تمرین و تکرارلا آرادان قالدیریلماسی مومکوندور. میثال اوچون بوروندا یا سس تئللرینده پولیپین اولماسی پروبلئمی، معالجه ایله، سسی گوجلندیرمک و دوزگون نفس چکمک ده تمرین و تکرارلا مومکوندور.
بیز وجودوموزون ساغلاملیغینا و ظاهری گورونوشوموزه دقت یئتیردییمیز قدهر، سسیمیزین ده ساغلاملیغی و یئتیشدیریلمهسینه دقت یئتیرمهلییک. یاخشی سسلی بیریسینی دینلهدیکده انسان اؤزونو راحات حیس ائدیر و روحونو اوخشاییر. عکسینه، کؤتو بیر سس گاهدان اونسیته مانع اولور و هم دانیشانین اؤزونه هم ده دینلهییجییه منفی تاثیرلر بوراخیر. البته کی،بو اکثر حاللاردا انصافدان اوزاق اولور؛ نه ایسه بیز بورادا سسین تاثیری و اهمیتیندن دانیشیریق.
سسیندن بیر مهارت کیمی فایدالانان هر بیر شخصه، بیر سس ایدمانچیسی دا دئمک اولار .هر بیر ایدمانچی مشق و یا یاریشا باشلامادان اونجه بدنینی ایستی ساخلامالی و عَضَلهلرینی حاضیرلیق حالینا گتیردیی کیمی، سسیندن فایدالانان هر بیر شخص ده سس عضلهلری و سس جیهازلاریندا بو حاضیرلیغی یاراتمالیدیر.
بورادا یازی ایله ایضاح ائتمهسی مومکون اولان بعضی نؤقطهلره اشاره ائدیریک.
دیکلمه، چیخیش و یا سسله باغلی هر بیر ایشه باشلامازدان اؤنجه، شخص بوینونون هر ایکی طرفیندن، سس عَضَلهلرینی اللری ایله سیغاللامالی و راحاتلیقلا نفس آلمالیدیر؛ چیینلرینی مختلف سمتلره فیرلاندیریب یاواش- یاواش حرکت وئرمهلیدیر.
بیر قدهر ایلیق سو ایچیب دیلینی آغزیندا حرکت وئریب ائشیگه چیخارتمالیدیر. نئچه دفعه اسنهییب دوداقلارینی آچمادان، بعضی سسلری یاواش یاواش تلفظ ائتمهلی و سس تئللرینین تیترهییشینی حس ائتمهلیدیر.
تاپشیریقلار:
١.دوزگون نفس آلماغی اؤیرهنین:
دیکلمه، چیخیش، آپاریجیلیق و یا حیاتی اهمیت کسب ائدن گوروشلر و دانیشیقلاریزدا نئچه دؤنه دریندن نفس آلماق سیزین استرسدن اوزاق دینج و اورهیی اوخشایان سسله دانیشماغیزا یاردیم ائده بیلر.
۲.دانیشیغیزدا آغیز بوشلوغو و دوداقلاریزدان نهایت درجه ده و انرژی ایله فایدالانین. بونون تمرینی اوچون بیر جمله سئچین و اونو ایکی فرقلی شیوه ده اوخویوب سادهجه جئب تلفونوزدان ضبط ائدین. بیرینجی دفعه اوزونوزه زحمت وئرمهدن آغزیزی آزاجیق آچیب دوداقلاریزی بیر بیرینه یاخین ساخلاییب اوخویون. ایکینجی دفعه آغیز بوشلوغوندان نهایت درجه ده فایدالانین و دوداقلاریزی لازیم اولان یئرلرده حرکت وئرین. بو دؤنه ده ضبط ائدیب دینله دیکدن سونرا، بورادا نه دئمک ایستهدییمیزی و بیر بیریندن فرقینی باشا دوشرسیز.
ایندی بو مدل دانیشیغی مشق ائتمک اوچون دوادقلاریزی اوچ مختلف حالتلرده آچیب یومماغینیز گرهکیر و بو تمرین اوچون آشاغیدا یازدیقلاریمیزدان هربیرینی، دال بادال اوچ دؤنه دوزگون تلفظ ائدین:
ma_me_mə_mı_mi_mü_mu_mö_mo
۳.سس تئللرینیزین ساغلاملیغی و یئتیشدیریلمهسینه دقت ائدین.
سس تئللری عَضَله اولدوغو اوچون اونلاری باشقا عضلهلر کیمی یئتیشدیریب، گوجلندیرمک مومکوندور و عکسینه ده بو عضله لره زیان ووران ایشلرین تکراری چوخ تهلکه یارادیجی اولا بیلر. بونون اوچون سس تئللرینه زیان ووران ایشلردن چکینک لازیمدیر.
آردی وار…


text:
تانینمیش صنعتکار «سیامک افسایی» حیاتینی ایتیردی
خبر آژانسلارینین یایدیغی خبر اساسیندا، تاسفله تبریزین تانینمیش سینما و تئاتر اویونجوسو «سیامک افسایی» کرونا ویروس سببیندن اردیبهشت آیینین ۱۳نجو گونو حیاتینی ایتیرمیشدیر.
«آنام» سریالینین اویونجوسو سیامک افسایی ۱۰ گون بوندان اؤنجه کرونا ویروسا یولوخموش و تبریزین ۲۹ بهمن خستهخاسینا یئرلشدیریلمیشدیر.
سیامک افسایی ۱۳۵۰نجی ایل قزوین شهرینده دونیایا گؤز آچمیش، ۱۳۶۴نجی ایلدن تئاتر اویونجوسو کیمی اؤز مدنی فعالیتلرینی باشلامیشدیر. او بو مدتده ۶ نمایشنامه یازمیش، ۲۰ نمایشین رئژیسورلوغون ائتمیش و ۶۰ صحنه اثرینده اویونجو کیمی اشتراک ائتمیشدیر. «آنام» سریالی اونون چوخ تانینان اثرلریندندیر.
ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی- امکداشلاری، گؤرکملی صنعتکارین ایتگیسینی حؤرمتلی عائلهسینه، دوست تانیشلارینا و اینجه صنعت اجتماعیاتینا باش ساغلیغی وئریر و خاطیرهسینی عزیزلهییر.
ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۱۴/۰۲/۱۴۰۰


text:
Oct 9, 2016
ديالئکتيکا نه دئمکدير
عرب الیفباسینا چئویرن: م. ا. جواد
ديالئکتيکا يونان سؤزو اولوب موباحيصه ائتمک، موصاحيبه آپارماق باجااریغی دئمکدیر. دیالئکتیکا قولدارلیق دئموکراتییاسینين اینکیشافی ايله ايليشگيده اولاراق موباحيصه ائتمک، اؤز فیکرینی ثبوتا یئتیرمک، آداملاری اونا ایناندیرماق، اؤزونون حاقلی اولدوغونو اساسلاندیرماق و بونونلا دا دؤولت، محکمه و باشقا ایشلرین موزاکیرهسی زامانی طرفدارلار قازانماق باجاریغینين یوکسک قیمتلندیریلدیگی قدیم یونان فلسفهسینده مئیدانا گلمیشدیر.
قدیم یونانیستاندا دیالئکتیکا دئدیکده، موضاحيبه یولو ايله موصاحیبین موحاکیمهلریندهکی (وئرديگى حؤکملرده) ضيديتی آشکارا چیخارماق، حقیقتی ثبوتا یئتیرمک صنعتی باشا دوشولوردو.او زامان خصوصی حاضيرلیق و بؤیوک اوستالیق طلب ائدن دیالوق صنعتی اونون ایشتیراکچیلارینين موزاکیره اولونان مسالهلر اطرافیندا بیر-بیرلرینه سوآللار وئرن آلتئرناتیو نؤقطهيى-نظری باشا دوشمگی، اونون نؤقصانلارینی، ضيديتلرینی آشکارا چیخارماقلا اؤز مؤوقعینين اوستونلوگونو ثبوتا یئتیرمگی احتیوا ائدیردی. موباحيصه پروسهسینده موصاحیبلرین شریک اولدوقلاری بیر ايديعادان هر ایکی طرفین موحاکیمهلرینين جیلالاندیغی اوچون باشقاسینا دوغرو گئتمکله مؤوقعلر یاخینلاشیر و داها دوزگون اولور. نتيجهده موختلیف مؤوقعلر نظره آلینماقلا موحاکیمهلرین بیرطرفلیلیگی آرادان قالدیریلیر، حقیقته یاخینلاشیردی.
بئله ايجتيماعی پولئمیکا پراکتیکاسی بؤیوک دیالوق اوستاسی اولان سوقراتین فعالیتینده گئنیش تطتبیق اولونموشدور. او، دیالئکتیکایا، موختلیف، حتا عکس فیکیرلرین توققوشماسی و اوزلاشدیریلماسی یولو ايله حقیقتین آشکارا چیخاریلماسی صنعتی کیمی باخیردی. دیالئکتیکایا موباحيصه، دیالوق صنعتی کیمی باخیلماسی اورتا عصرلرده و سونرالار دا داوام ائتمیشدیر. اوزون و دولاشيق اینکیشاف یولو کئچهرک دونيانی درک ائتمگین و دگیشدیرمگین یگانه حقیقی فلسفی مئتودونا چئوریلن، دونیایا واحید، رابیطهلی بیر تام کیمی باخان، اونون ابدى حرکتده، دگیشمه و اینکیشافدا گؤتورن دیالئکتیکا طبيعت، جمعيت، تفکور و ایدراکین ان عمومی اینکیشاف قانونلاری حاقیندا تعليمه چئوریلمیشدیر. دیالئکتیکا اوبیئکتیو و سوبیئکتیو دیالئکتیکا اولماقلا ایکی یئره بؤلونور. اوبیئکتیو دیالئکتیکا اینسان شوعوروندان خاریجده و اوندان آسیلی اولمادان مؤوجود اولان وارلیغین اؤزونون دیالئکتیکاسی، سوبیئکتیو دیالئکتیکا ایسه اوبیئکتیو دیالئکتیکانين سوبیئکت، اینسان، بشريت طرفیندن فردی و ايجتيماعی شعوردا عکس اولونماسیدیر.
فلسفی علم اولماق اعتیباریله دیالئکتیکا اینکیشاف ائدن و گئتدیکجه دولغونلاشان بیلیکلر سیستئمیدیر. بو سیستئمین اساسینی موعين پرینسیپلر، قانونلار و کاتئقورییالار تشکیل ائدیر. دیالئکتیکانين پرینسیپلری اونون اساسینی تشکیل ائدن باشلانغیج مودعالاردیر. دیالئکتیکانين اساس پرینسیپلری بونلاردیر:
حادیثهلرین ان عمومی ايليشگىسی پرینسیپی، اوبیئکتیولیک پرینسیپی، اینکیشاف پرینسیپی، دتئرمینیزم پرینسیپی، تاریخیلیک پرینسیپی، حقیقتین کونکرئتلیگی پرینسیپی، نظریه ايله پراکتیکانين وحدتی پرینسیپی و ب. بو پرینسیپلرده گئرچک عالمین ان عمومی ايليشگى و موناسیبتلری عکس اولونموشدور. دیالئکتیکانين قانونلاری و کاتئقورییالاری دا اونون ضروری کومپونئنتلریدیر. دیالئکتیکا همىده نظریه و مئتودون وحدتیدیر. بونا گؤره ده نظریهنين فونکسيياسینی یالنیز فلسفی ماتئریالیزمه، مئتودون فونکسيياسینی ایسه یالنیز دیالئکتیکایا ایسناد وئرن نؤقطهیی-نظرلر دوزگون ساییلا بیلمز.
دیالئکتیکا مورکب ایستروکتورا مالیک اولوب، دؤرد ترکیب حيصهدن عيبارتدیر.
بيرينجىسى، دیالئکتیکا طبيعت حاقیندا، اونون حرکتی و اینکیشافینين عمومی قانونلاری حاقیندا فلسفی تعليمدیر. ایکینجیسی، جمعيت حاقیندا، اونون تاریخی حرکتی و اینکیشافینين عمومی قانونلاری حاقیندا فلسفی تعليمدیر. اوچونجوسو، دیالئکتیکا تفکور حاقیندا، اونون فورمالاری و قانونلاری حاقیندا فلسفی تعليمدیر، یانی دیالئکتیک منطیقدیر. نهايت، دیالئکتیکا ایدراک حاقیندا، اونون فورما و مئتودلاری حاقیندا فلسفی تعليمدیر.
دیالئکتیکانين ایستروکتورو حاقیندا دئییلنلری یئکونلاشدیریب آشاغیداکی نتيجهيه گلمک اولار. ماتئریالیست دیالئکتیکانين ایستروکتورو طبيعتین دیالئکتیکاسی، جمعيتین دیالئکتیکاسی، دیالئکتیک منطیق و ایدراک نظریهسیندن عيبارتدیر.
دئییلنلردن آیدین اولور کی، ماتئریالیست دیالئکتیکا عینی زاماندا هم اونتولوگییا، هم منطیق، هم ده قنوسئولوگییا کیمی چیخیش ائتمکله اونلارین وحدتینی تشکیل ائدیر.
فلسفی علم اولماق اعیباریله دیالئکتیکانين مورکب کاراکتئری اونون فونکسييالاری واسیطهسیله آچیلیر. هم ده بو حالدا دیالئکتیکانين فونکسييالارینين مضمونو اونون پرئدمئتی (مؤوضوع)، سیستئمی و ایستروکتورو ايله موعین اولونور. ماتئریالیست دیالئکتیکایا طبيعت، جمعيت، تفکور و ایدراکین ان عمومی اینکیشاف قانونلاری حاقیندا علم کیمی وئریلن تعریفده اونون فونکسييالاری اؤز ایفادهسینی تاپمیشدیر. همین فونکسييالار آشاغیداکیلاردیر:
آ) اونتولوژی فونکسییا. ماتئریالیست دیالئکتیکانين بو فونکسيياسی اؤز ایفادهسینی اونون طبيعت و جمعيتین حرکتی و اینکیشافینين ان عمومی قانونلاری حاقیندا علم اولماسيندا تاپیر. دیالئکتیکانين قانونلاری خاریجی عالمین اینکیشافینين اوبیئکتیو، حقیقی قانونلاری اولدوغوندان فلسفی علم کیمی دیالئکتیکا هر شئیدن اؤنجه طبيعت و جمعيت حاقیندا علملرین نایلیتلرینه ایستیناد ائدهرک طبيعتده و جمعيتده باش وئرن حادیثهلرین دیالئکتیک کاراکتئرینی تدقیق ائتمهلیدیر.
ب) منطیقی فونکسییا. ماتئریالیست دیالئکتیکانين بو فونکسيياسی اونون هم ده تفکور حاقیندا علم اولماسی ايله سجیيهلنیر. ایدراک پروسهسینده بوتون علملر اؤز آنلاییش و کاتئقورییالارینی ایشلهییب حاضرلاماقدا منطیقی تفکورون فورمالاریندان ایستیفاده ائتسهلر ده، بونلارین هئچ بیری تدقیقاتین منطیقینی اؤگرنمکله مئشغول اولمور. بو وظيفهنی یالنیز منطيق اولماقلا دیالئکتیکا یئرینه یئتیریر. لاکین منطيق اولماق اعتیباریله دیالئکتیکانی نه فورمال منطیق ايله، نه ده علمی تدقیقاتین منطیقی ايله عینىلشدیرمک اولماز. بئله کی، بو سونونجولار خصوصی علملر ساحصهسینه عایید اولوب، دیالئکتیکانين ترکیبینه داخیل اولمورلار. دیالئکتیکا هم ده دیالئکتیک منطیقدیر، بو سونونجو ایسه ماتئریالیست دیالئکتیکانين ان درین ایفادهسیدیر.
ج) قنوسئولوژی فونکسییا. ماتئریالیست دیالئکتیکانين بو فونکسيياسی اؤز ایفادهسینی اونون ایدراک حاقیندا تعليم اولماسیندا تاپیر. معلومدور کی، بوتون علملر خاریجی عالمی درک ائتمک واسیطهسیدیر، لاکین هئچ بیر خصوصی علم ایدراک پروسهسینين قانونا اویغونلوقلارینی و فورمالارینی اؤیرنمکله مئشغول اولمور. بونونلا یالنیز ماتئریالیست دیالئکتیکا مئشغول اولور.
د) دونیاگؤروشو فونکسيياسی. ماتئریالیست دیالئکتیکانين پرئدمئتیندن بئله نتیجه چیخیر کی، او هم ده دونیاگؤروشو فونکسيياسینی یئرینه یئتیریر. بو فونکسييا اؤز ایفادهسینی اینسانين طبيعته، جمعيته و اؤزونه موناسیبتی حاقیندا دیالئکتیک ماتئریالیست تعليمده تاپیر.
ه) مئتودولوژی فونکسييا. بو فونکسييانين ماهیتی بوندان عیبارتدیر کی، ماتئریالیست دیالئکتیکا نه تک اینکیشاف نظریهسی، هم ده علمی ایدراکین و پراکتیکی فعالیتین ان عمومی مئتودودور. او، اینسانا طبيعتین و سوسیال گئرچئکلیگین درک اولونماسی و دگیشدیریلمهسی اوچون عمومی یاناشما اوصولو، قايدا و مئتود وئریر، اونو عمومی مئتودولوژی پرینسیپلرله سیلاحلاندیریر. بونونلا علاقهدار اولاراق دیالئکتیکانين بوتون پریسنیپلری، قانونلاری و کاتئقورییالاری مئتودولوژی اهمیت کسب ائدیرلر.
ق) قاباقگؤرنلیک فونکسيياسی. اینکیشاف حاقیندا درین مضمونلو و هرطرفلی تعليم اولان دیالئکتیکا کئچمیشی و ایندینی ایضاح ائتمکله یاناشی، اینسانا گلهجگی ایرلیجهدن گؤرمک ایمکانی وئریر.
علمی قاباقگؤرنليگین نظری و مئتودولوژی اساسینی تئشکیل ائدن ماتئریالیست دیالئکتیکا آداملارا سوسیال سیاسی حاديثهلرین اینکیشاف احتیمالینی دوزگون قیمتلندیرمک، اینکیشاف مئیلینی موعینلشدیرمک، درین اینتوايسییا، زنگین تفکور و بؤیوک حیات تجروبهسی اساسیندا حاديثهلری قاباقلاماق و گلهجگين مودئلینی یاراتماق ایمکانی وئریر. محض بو یوللا اینسان اینکیشافین داخيلی قانونااویغون علاقه و موناسیبتلرینی درک ائدیر، احتیماللی پروقنوزلاشدیرمالار آپاریر، عمومی هیپوتئزلر یارادیر، علمی کشفلری قاباقجادان خبر وئریر (مثلن، فیزیکادا پروتون، نئیترون، پوزیترونون و س. مؤوجودلوغونون قاباقجادان سؤيلنمهسی و س.).
نظریه و پراکتیکادا دیالئکتیکانين بوتون فونکسييالارینين رئاللاشماسینين اساس شرطی اونلارین دیالئکتیک وحدتده تطبیق اولونماسیدیر. بونو فلسفی کاتئقورییا کیمی ماتئرییایا وئریلن و یوخاريدا بحث ائتدیگیمیز تعریفده آیدین گؤرمک اولار. همین تعریفده دیالئکتیکانين قئید ائتدیگیمیز اونتولوژی، منطیقی، قنوسئولوژی، دونیاگؤروشو، مئتودولوژی، پروقنوستیک فونکسييالاری وحدتده رئاللاشمیشدیر. ماتئرییایا اوبیئکتیو رئاللیق کیمی تعریف وئریلدیکده اونون اونتولوژی آسپئکتی، ماتئرییانی اوبیئکتیو رئاللیغی گؤسترن فلسفی کاتئقورییا کیمی موعينلشدیردیکده اونون منطیقی آسپئکتی، اوبیئکتیو رئاللیق اولماق اعتیباریله ماتئرییا اینسانا اونون دویغولاریندا وئریلمیشدیر، بیزیم دویغولاریمیزدان آسيلی اولمادان مؤوجود اولماقلا اونلاردا عکس اولونور دئدیکده اونون قنوسئولوژی آسپئکتی قئید ائدیلمیشدیر.
بونلاردان باشقا همین تعریف هم ده چوخ بؤیوک دونیاگؤروشو و مئتودولوژی اهمیته مالیکدیر. بئلهلیکله، ماتئرییایا وئریلن معلوم تعریفده دیالئکتیکانين بوتون فونکسييالاری اونلارین وحدتینده رئالیزه اولونموشدور.


text:
محزونی شریف
شریف جیریک و یا تانینان آدییلا آشیق محزونی شریف (17 نووامبر 1940، آفشین، قهرامانماراش- 17 مای 2002، کؤلن)، تورک آشیغی.[۱]
یاشامی[دَییشدیر]
محزونی شریف کاهرامانماراشین آفشین ایلچهسینین بئرچئنئک کندینده دونیایا گلمیشدی. 1955-جی ایلده سونرادان آنکارایا کؤچورولن مرسین کیچیک ضابیطلر مکتبینه قئید اولدو. 1960-جی ایلده حیات یولداشی سونانی قاچیردی و 6 آی کندینده قالدی. بو سیرادا مکتبی بالیکئسیره کؤچورولدو. مکتب کوموتانینین چابا-چالیشماسی ایله یئنیدن تحصیلینه دؤنن آشیق محزونی، 6 آی درسدن قالدیغینا گؤره بیر معلومات اوزرینه مکتبدن آتیلینجا یئنیدن کندینه دؤندو. 1964-جو ایلده ایلک والی ایله موسیقی پییاساسینا گیردی.
بیر مودت غازیآنتپده ایقامت ائتدیکدن سونرا آنکارایا داشیندی. 1989-1991-جی ایللر آراسیندا خالق اوزانلاری فئدئراسیونو طرفیندن دونیانین ان بؤیوک 3 اوزانی آراسیندا گؤستریلدی.
سیواس درامی آدلی تورکوسونو، سیواسدا یاشامینی ایتیرئنلئرئ ایتحاف ائتمیشدیر.
حاقیندا آچیلان داوا[دَییشدیر]
2001-جی ایلده نووامبر آییندا اونا، "الحمدلله قیزیلباشیم و دونیوییم. من دئییل، یئددی سولالم قیزیلباشدیر. بیر سوچ وارسا او دا ددمدهدیر." دئدیگی اۆچون، دگم طرفیندن علئیهینده داوا آچیلدی. دوروشما 27 دسامبر 2001 تاریخینده دگم-ده آپاریلدی.
اؤلومو[دَییشدیر]
محزونی شریف 2001-جی ایلین باشلاریندا راحاتسیزلاناراق، اورک چاتیشمازلیغی ندنییل، ژفک هوسپیتالدا یوغون باخیم آلتینا آلیندی. مای آییندا بوراخیلدی. 17 مای 2002-جی ایل تاریخیند، ائولی، سککیز اوشاق، دؤرد نوه صاحیبی اولان محزونی شریف 60لی یاشلاریندا آلمانییانین کؤلن شهرینده وفات ائتدی. وفات ائتدیگیندئ، دگمدهکیداواسی هله سونوجلانمامیشدی.
مئزاری بو آن سون ایکاماتگاهی اولان حاجی بکتاش ولی کوللییهسینین یاخینینداکی چیلخانا آدی وریلن بؤلگهدهدیر.
اثرلری[دَییشدیر]
تورک خالق موسیقیسی صنعتچیلری طرفیندن سؤز و بسطهلری آرامسیز ایشلهنیر. آراشتیرماچی یازار بطال پئهلیوانین آشیک محزونی شریفین یاشامی و صنعتی اوزرینه آپاردیغی اینجلهمهنین آدی "دوم دوم قورشونو" ایدی. دوم دوم کورشونو، یئدین بئنی، یوه یوه، فادیمئم، گول یوزلوم، جیغئرپارئم، مئردو، دوستوم دوستوم، هان سرخوش هانجی سارهوش، چئشمی سییاهیم،یالان دونیا، آغلاسام می؟،ابور جوبور آدام، قاتیل آمریکا و ائکمئک کؤلهسی کیمی اثرلرییله تانینان آشیق محزونینین تورکولئرینی گولدئن کارابؤجئکتئن زئکی مورئنه، ایبراهیم تاتلیسستئن آهمئت کایایا ماهسون کیرمیزیگوله مورات گؤیهباخاندان سئلدا باغجانا قدر بیرچوخ تورک خالق موزیغی و بعضی پوپ موزیک ساناتچیلاری دا اوخودو. خالق شئعرینه کؤنول ورن و دانیشیق دیلینی شعرلشدیرن آشیق محزونینین 453 پلاغی، 50 قصیده و یایینلانمیش 9 عدد کیتابی وار[۲]. آیریجا ت.ر.ت طرفیندان چئکیلمیش 2 آدئت بئلگئسئلی بولونماکتادیر.
قایناق[دَییشدیر]
باغلانتیلار[دَییشدیر]
- ^ یاشامی، MahzuniŞerif.net. ۱۰ آوریل ۲۰۱۸ تاریخینده یوخلاندی.
- ^ میلت خبر دوشرگهسی.


text:
برک جیسم
برک جیسم - ماده نین ۴ حاللاریدان (برک، مایع ، گاز، پلاسما ) بیریدیر. برک جیسم باشقا حاللاریندان اؤز فوْرماسینین ایستابیللییی ایله فرقلنیر. برک جیسمین فوْرما ایستابیللییی اوْنون ترکیبینده آتوملاراراسی علاقهلرین گۆجلو اوْلماسی، آتوملارین نیسبتاً تراز دۇرومده اوْلمالاری و چوْخ ضعیف تیترییشلی حرکت ائتمهلرینین نتیجهسینده آلینیر.
برک جیسملر کریستاللیک و یا آمورف حاللارینا گؤره فرقلنیرلر. برک جیسملرینین ترکیبینی و داخیلی یاپیسالینی(ساختار) اؤیرهنن فیزیک بؤلمهسی برک جیسملر فیزیکسی آدلانیر.
برک جیسملرین تکنیکی خاصهلری
- برکلیک
- کۆتله
- پلاستیکلیک
- اییلمه مؤحکملییی


text:
گونش فیرتیناسی یئر اتموسفرینه دوغرو گلیر
گونش فیرتیناسی ۱،۶ میلیون کیلومتر سرعتله یئر کورهسینه یاخینلاشیر
ژئومانیتیک گونش فیرتیناسینین بو گون یئر اتموسفرینه وورماسی گؤزلنیلیر.
هیندوستان تایمزین خبرینه گؤره، هاوا متخصصلری طرفیندن یاخیندان تعقیب ائدیلهن فیرتینا یئر اوزونه دوغرو ایرلیلهییر و گزهگنیمیزین بعضی بؤلوملرینین ائتکی ائتمهسی گؤزلنیلیر.
Spaceweather سایتینین بیلگیلرینه گؤره گونش فیرتیناسی ۱،۶ میلیون کیلومتر سرعتله یئر کورهسینه یاخینلاشیر. قایناغینین گونش اتموسفری اولدوغو بیلدیریلهن فیرتینا، یئرین مغناطیس ساحهسینه اؤنملی تأثیر گؤسترهبیلر.
گونش فیرتینالاری سببی ایله یئرین خاریجی اتموسفری ایستیلشهبیلهجک و اویدولاری بیرباشا ائتکیلنهبیلر.
بو فیرتینا سببی ایله اویدولاردا اولوشاجاق ایستیلشمهدن دولایی جیپیاس، موبایل تلفن و اویدو تیوی سیگناللاریندا پارازیتلنمهلر اولابیلر.
ایلگیلیلی خبرلر
فلوریدادا قاسیرغا بؤیوک ییخیما سبب اولدو
ایان قاسیرغاسی بیر چوخ یئری سو آلتیندا قویدو و ایکی میلیوندان چوخ ائو و ایش یئرینین الکتریکلرینین کسیلمهسینه ندن اولدو
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی


text:
سکهلرنینگ بیر قسمی کۉچمنچی قوملر، اولرنینگ ایریم گروهلری اۉتراق حالتده یشهگن و زراعت همده هنرمندچیلیک بیلن شغللنگن. کۉچمنچی سکهلر ارهوهلر اوستیگه اوی-چادرلر قوریب، اونده خاتین و بالهلری یشر اېدیلر، کۉچمنچی سکهلر اۉتراق سکهلرنی اۉزلریگه تېنگ کۉرمس اېدیلر، اۉز عنعنهلریگه صادق اېدیلر. چاروا حیوانلری قۉی و سیگیرلردن عبارت اېدی، تۉنغیز حیوانینی باقمس اېدیلر. اوروش کونلرده چاروالرنی سقلش یۉلینی بیلر اېدیلر. تینچلیک دورلریده یېرگه قوبّهلی چادرلر قوریب اۉتیرگنلر، قیمیز ایچگنلر، سوتدن یاغ، قوروت، قتیغ، سوزمه آلیب استعمال قیلگنلر، اوزون اېتَکلی کورتککه اۉخشهگن اوستکی کییم کییگنلر، بېللرینی کمر بیلن باغلهگنلر همده شیم کییگنلر، ایاقلریگه چاریققه اۉخشهگن ایاق کییمی کییگنلر، باشلریگه اوزون سویری بۉرک کییگنلر، ساچلرینی قیرمهگنلر، سقاللرینی ترتیبلی قیردیرگنلر. ماتم اودوملری برچه تورکلر کبی اۉزلرینی تیرنب، یولیب، ساچینی یازیب بقیریب ییغلر اېدیلر، اۉلیکلرنی حرمتلشگن، مینگن آتلری بیلن کۉمر اېدیلر. سکهلر اوسته چاونداز، جنگلرده آت چاپیش مهارتلرینی قوملریگه نمایش قیلر اېدیلر، موازنت سقلاوچی آت اوزهنگیسینی بیرینچی مرته سکهلر قۉللهگن. ختای اۉلکهلریده دونهی دریاسی بۉیلریگه قدر میدانده سکهلرگه عاید تورلی اوروش قوراللری آت اسبابلری، سوپال کۉزهلر، خُملر، وزهلر، کمر و آت اسبابلری، تۉقهلر، کۉزگولر، بېزهکلی بویوملر تاپیلگن. بو تاپیلگن بویوملرده جنگ حالتلری حیوانلر تۉقنشیشی کبی بېزهکلر اوچرهیدی. سکهلر صنعتی هونلر دوریگه عاید مدنی یادگارلیکلرگه اۉخشش دیر (بهاءالدین آگیل. تورک کلتور تاریخی. انقره، ۱۹۸۸: سلیم خۉجه، تورک کلتورینی تېمیللیری استانبول، ۱۹۹۰٫ ۳۴-۳۶ ب).
سکهلر مرکزی آسیاده هونلر تضییقیدن نفوذ جهتدن کوچسیزلندیلر، میلادی سنهدن اوّل ایکّی عصرده آق هونلرنینگ باسقینیدن چېکینیب یشش میدانلرنی تشلب بیر قسمی شمالی هندوستانگه، ینه بیر قسمی اېرانگه چېکیندیلر، سېکین-آهسته هندلرگه ایرانیلرگه قاریشیب ارهلشیب کېتدیلر، ینه هونلرنینگ ترماغی اوسونلرگه قۉشیلیب کېتدیلر. دینېپر، دونی ایتیل بۉیلردهگی سکهلر شرقدن سرمتلر، هونلرگه قۉشیلیب کتّه کوچگه ایلندیلر. میلادی ۴ عصرده ونداللر، وېستگتلر، آستگاتلر (حاضرگی گیرمنلرنینگ هجومیگه اوچرهگن روم ایمپیریهسی هونلردن یاردم سۉرهیدیلر. هونلر رومدن باسقینچیلرنی هیدهب چیقرهدیلر و روم امپراطوریگه حامیلیک قیلهدیلر.
سکهلر یشهگن حدودلر و اولرنینگ مدنیتی
تورکی خلقلرنینگ اجدادلری حسابلنمیش سکهلر یشهگن میدان حدودلرینی قدیمگی ختای، یونان، هند و قدیمگی تورکی یازمه منبعلر اساسیده همده سۉنگی عصرلرده آلیب باریلگن قدیمشناسلرنینگ قیزیشمهلریگه سویهنیب انیقلنیشگه امکانیت پیدا بۉلهدی. اینیقسه، قدیمشناسلرنینگ قازیلمهلری سکه همده هون قوملرینینگ یشهگن حدود و میدانلرینی انکار قیلیب بۉلمس درجهده اثباتلب بېردی. برچه تورکی قوملرنینگ جملهدن اۉزبېک خلقینینگ اجدادی کۉک تورکلرنینگ اثباتی قامت قیلگن میدانلری حقیده بیرینچی اۉرینده ختای، هند، وزنتیه، عرب، فارس، تیت یازمه منبعلریده انیق کۉرسَتیب اۉتیلگن، جملهدن، اورخون – ینهسای بیتیکلری، محمود کاشغری اثری تورکی خلقلرنینگ یشهگن وطنلری حقیده انیق معلومات بېرگن. قدیمشناسلرنینگ معلوماتلریگه قرهگنده سکه همده هون قوملری یشهگن میدانلری شمالده سیبرنینگ تَیگه اۉرمانلری، شرقدن آلتای، سَیان تاغلری، اولوغ ختای دېواریگه قدر میدان، جنوبدن پامیر تاغلریگه شمالی هندوستانگه قدر میدان، غربدن اېسه قاره دېنگیز شمالی کَوکز دېنگیزی آرهلیغیدهگی میدانلرنی اۉز ایچیگه آلگن. کۉرستیلگن حدودلرده سکه همده هون خلقلری و بو خلقلرنینگ اجدادی انسانیت تاریخیده بویوک مدنیتلر یرهتگنلر. جملهدن، عشق آباد شهریگه یقین جایده حاضرگی کونیمیزدن ۶ مینگ ییل اوّل باشلنگن انَو( ) مدنیتی میلادی سنهدن اوّل مینگینچی ییل باشیگه قدر دوام اېتگن. انو مدنیتیده اۉتراق خلقلر حیاتی موجود بۉلگن، قویاشده کوریتیلگن غیشتلی اویلرده یشهگنلر، سیگیر، قۉی کبی حیوانلر اسرهگنلر، دهقانچیلیک بیلن شغللنگنلر، نمازگاه تیپه مدنیتی دوریده تورکی خلقلر میلادی سنهدن ۲۵۰۰ ییل اول موجود بۉلگن بوغدای، ارپه محصولاتینی استعمال قیلگنلر، مسدن تورلی بېزهک بویوملر ایشلهگنلر. انو و نمازگاه تیپه مدنیتی شمالی هندوستاندهگی مخندره همده مېساپاتمیهدهگی شومېرلر مدنیتیگه تاثیر قیلگن دېب قرهشلر موجود. ابوکن یاکه افنهسیوه مدنیتی میلادی سنهدن اوّل ۳۰۰۰ – ۱۷۰۰ ییللرده یرهتیلگن بو مدنیت آلتای تاغلریدن والگه دریاسی آرهسیدهگی میدانگه ترقلگن چقماق تاشلردن یۉق اوچلری سویَک ایگینهلر مسدن ایدیشلر، پیچاقلر و باشقه بویوملر یسهگنلر.
اندرانی مدنیتی تنگری تاغ (تیانشان)، ایسّیق کۉل، بای کۉل و یاییق (اۉرال) دریاسی آرهلیغیده موجود بۉلگن، اندرانی مدنیتی میلادی سنهدن اوّل ۱۷۰۰-۱۸۰۰ ییللر آرهسیده دوام اېتگن، بو دورده کېنگ آغیز، توبی تېکس بېزهکلی سوپال ایدیشلر، تاش قاشیقلر، اۉق اوچلری، سویَک ایگینهلر، کبزهلی خنجرلر، ساپلی بالتهلر، سیرغهلر کبی بېزهکلی بویوملر یسهگنلر. بیرینچی مرته آلتین و تونچ (برونزه) بویوملر ایشلهگنلر. آلمان عالمی و. اېبېرهخرنینگ معلوماتیگه قرهگنده ختایلر برانزهدن بویوم یسشنی اندرانی مدنیتیدن اۉرگنگن (و. اېبېرهخر چین تاریخی. فرانگپورت، ۱۹۲۴٫ ۲۴ ب). اندرانی مدنیتی وکیللری آت، تویه، قۉی، سیگیر باقیشنی اۉرگنگنلر. قره سوو مدنیتینینگ دوامی طرزیده یوزهگه کېلگن بو مدنیت میلادی سنهدن اوّل ۱۲۰۰-۷۰۰ ییللر آرهسیده موجود بۉلگن قره سوو مدنیتی وکیللری اېنهسای دریاسی ساحهلریده پیدا بۉلگن معدنلردن فایدهلنیشنی باشلهگنلر، تۉرت غیلدیرهکلی ارهوهلر یسهگنلر، تورک خلقلریگه خاص ییغمه چادرلر قوریشنی باشلهگنلر. کای یونگلرینی ایپهگه ایلنتیریب، کییم تیککنلر. تغار و تشتیک مدنیتی ابهکن و مینوسه تېوهرهگیده قره سوو مدنیتینینگ عنعنهسی طرزیده رواجلنگن، میلادی سنهدن اوّل ۷۰۰ – ۱۰۰ ییللریده دوام اېتگن تونچ (برانزه)دن ایکی تامانی کېسووچی پیچاقلر، خنجرلر، اۉق اوچلری، تونچ بېرهکلی تۉقهلر، ایگینهلر، تاجلر، بیلرزوکلر، سیرغهلر، تراقلر، ساپلی کۉزگولر یسهگنلر، حیوان باشلری صورتی توشیریلگن بویوملر ایشلهگنلر. کتاب بېلگیلری:
اوزگرتیروچی: جوره بیگ قادری


text:
ناغیلدا یاشادیغیم بیر گون؛ آغاخانیم ننهایله دانیشیق
سودابه تقیزاده زنوز
هانسیسا کیتابی اوخویورسان، هانسیسا مقالهنی ترجمه ائدیرسن، تئوریلر وئریب میلت و یاشادیغین اؤلکه حاقدا یازیلار یازیب اؤزونو ساوادلی و آیدین فیکیر بیریسی کیمی تقدیم ائدیرسن. اما سؤز ۹۴ یاشلی ننهیه گلینجه بئینینده اولان بوتون فیکیرلر، قوردوغون خیاللار، یاشاتماق ایستدیغین ایدهآللار پوزولوب، هر شئیی بیر کنارا بوراخیب الینی الینه آلدیغین زامان اوخودوغون کیتابلاری، یازدیغین مقالهلری، ایناندیغین ایدئولوژیلری بیر کنارا بوراخیب، ایکی قولاق دا باشقاسیندان بورج آلیب اؤزونو ده، بوتون ووجودونو دا ننهیه حصر ائدیرسن.
بو زامانا قدر بوتون اؤیرندیکلریم، بوتون بیلدیکلریم هئچ ایمیش، بوندان سونرا اصیل حقیقتی، اصیل فلسفهنی ننهدن اؤیرنجیم دییه میدانی ننهیه بوراخیرسان. ایچینده یووا سالان هر شئیی بوراخیب، بئیینده کی صحیفهنی بوشالدیب، اؤزونو آغ بیر صحیفه کیمی ننهنین قارشیسنا قویوب، ننه منی ایستدیغین کیمی یاز، ایستدیغین کیمی پوز دئییرسن…
کوچه قاپیسی آچیلدیغیندا گولر اوزلو بیر کیشی ایله قارشیلاشیرام، اؤز یانیمدا «یقین بو ننهنین اوغلودور» دئییرم. نردیونلری اوسته چیخیرام، ال آتیب ائوین قاپیسینی آچیرام، بیر باشقا خانیم و کیشی ده ائوین ایچیندهدیلر، گؤزوم ننهنی آختاریر. اونلارلا تلسیک سالاملاشیرام.
ننه پینجین یانیندا ایلشیب، آیاقلارینی یورغان ایله اؤرتوب. یایلیغینی قاشلارینا قدر قاباغا چکیب، یایلیغین اوستوندن کئش ایله گؤزلویونو گؤزلرینده برکیدیب. اَینیندهکی رنگلی دون، باشینداکی رنگلی یایلیق ننهنی تام ناغیللارداکی مهریبان ننهلره بنزدیب. بیر سؤز دئمهدن اییلیب اللریندن اوپورم، «باشاردیغین قدر سئو، باشاردیغین قدر اؤیرن، بو گون سنین یاشاییشیندا بلکه تکرار اولونماز بیر گوندور» دئییرم اؤزومه.
آخشام ساعات ۷ دیر. کیم دئییر زامانی دالیا قایتارماق اولماز؟! کیم بونون آنجاق بیر خیال اولوغونو دوشونور؟! بونون بیر خیال اولدوغونو دوشونورسونوزسه مطلق یانیلیرسینیز. من بو گون بیلدیم کی زمان حقیقتن ده دالیا قاییدا بیلر.
بو گون زامان بوتون دیتالاری ایله منیم اوچون دالیا قاییدیب. ۱ ایل ، ۲ ایل ، ۱۰ ایل ، ۲۰ ایل دئییل، بو گون ۱۳۰۲-جی ایللرینده یاشاییرام من. صاباح گؤزلریمی آچینجا ۱۳۹۶-جی ایله قاییداجاغام دییه قریبه بیر قورخو ایچیمه دولور. اصلینده قورخو دئییل گؤروشوموز باشلانمادان بیله ایچیمده کوک سالان بو قریبه حیسه، حسرت دئسم داها اویغوندور. اونون اوچون ده بو زامانی الدن وئرمییم دییه سؤزو ننهیه بوراخیرام. باشاردیقجا قیسا سوال سوروشوب اوزون جاوابلار آلماق ایستهییرم.
ائوه چاتماق همن کامرانی ننهنین قارشیسیندا یئرلشدیریب گئدیب یانیندا ایلشیرم. چئورمده نه قدر اینسان اولور اولسون بو گون بوتون دونیانین مرکزیتی ۹۴ یاشلی «آقاخانیم موسوی» آدلی ننهدیر. اونون سسیندن سونرا هئچ کیمسهنین سسینی ائشیتمیرم، اوندان سونرا هئچ کیمسنی گؤزوم گؤرمور، بو گون اونون اللریندن سونرا باشقا بیر شئیه توخونماغا هوسیم یوخدور.
«ننه منیم آدیم یاشین دیر» دئییرم.
اوزومه باخیب «نه ننه؟! آدین ندیر؟!» سوروشور.
ایلک دانیشیقدا ننهنین قولاقلارینین آغیر اولدوغونو باشا دوشورم. چئورهدن سس قالخیر، هر کس بیر طرفدن «قیزین آدی یاشین دیر» دییه ننهنی باشا سالماق ایستهییر. بیراز داها یاخینلاشیب الینی الیمه آلیب دوداقلاریمی قولاغینا یاخینلادیرام، «آدیم سودابه دیر ننه» دئییرم.
ننهنین ائوی ده اؤزو کیمی سادهدیر. ائوین سادهلیغی و صمیمیتی ائوین اهالیسینه ده سیرایت ائدیب. اما داها دوغرو دئمک ایستسم، ائوده یاشایانلار ائوه دئییل، ائو سادهلیغینی ائوده یاشایانلارا بورجلودور. بئلنچی ائولری آنجاق ناغیللاردا گؤرمک اولار و من بو گون بیر ناغیل دا یاشاییرام. دئمهلی بو گون بیز بیر اینسانا، بیر ائوه قوناق دئییل بیر ناغیلا قوناق گلمیشیک.
ننه حاقدا ائشیتدیغیم بعضی معلوماتلار وار. قادین ساحهسینده آپاردیغیم تدقیقاتا گؤره ننه منیم اوچون تکجه بیر «قوجا ننه» دئییل بیر قهرماندیر. ائله اونا گؤره ده بو گون ناغیلینا قوناق گلمیشم. اما ننهنی منیم گؤزومده قهرمان ائدن خصوصیتلر ندیر دییه، اونلاری ننه نین اؤز دیلیندن ائشیتمک لازیمدیر.
ایلک سوال اولاراق «ننه، سنین آدینی ندن آقاخانیم قویوبلار؟» دییه سوروشورام.
«منیم ددمین آدی دا میرآقا ایدی، اؤزومدن سونرا بیر باجی و بیر قارداشیم دا وار ایدی. من ایرضایه-اورمیه-شهرینده سید بیر عاییله ده گؤز آچمیشام. اونا گؤره ده منیم آدیمی، آقاخانیم یعنی بؤیوک خانیم معنیسینده قویوبلار. آقاخانیم دا خانیمبَییم کیمی بیر آددیر. من اؤزوم ده کیشی کیمی یاشامیشام. بلکه ده منیم لیاقتیم خانیملیغا یوخدور» دئییر.
الینی منیم اَن سئودییم موضوعویا قویموش کیمی، ندن بئله دوشوندوغونون سببینی سوروشورام،
«منی بوراخاسان کیشی کیمی ایشلییم» دئییر.
«جوانلیقدا چوخ ایشلییبسن ننه؟» سوروشورام، «باشیوین توکوجه!» دئییب سؤزونون آردینی بئله توتور:
«اینسان اوغلو ایشلمهلیدیر، ایشلمسه اونون یاشاماغی فایداسیزدیر اونسوزدا من ایشلمهسئیدیم بئش اوشاغیمی مکتبه کیم گؤندرجاق ایدی؟! من او زامان ایکی قات ایشلمهلی ایدیم»
بیلیرم کی ننه ۶۰ ایل اول یولداشیندان آیریلیب. ننه اوشاقلاری ایرضایه-اورمیه- شهریندن گؤتوروب تبریز شهرینه گلیب. اَریندن آلدیغی پول ایله تبریزین طالقانی محلهسینده قدیمی بیر ائوده یئرلشیب. بئش اوشاغین خرجی و مسئولیتی بوینونا دوشونجه تبریزه گلیر-گلمز ایشه باشلاییر. ننهنی یاشیتلاریندان فرقیلی ائدن ایلک خصوصیت ده ائله ننهنین سئچدیغی ایشدن باشلانیر. ننه باشقا خانیملارین عکسینه، قادین یانا بیر ایش ایله دئییل، اوشاقلاری کرپیج کسیب ائو دوزتمک ایله ایداره ائتمهیی سئچیر. اونون دئدیغینا گؤره تبریز شهرینده تک جانینا بئش ائو دوزلدیب ساتیر. ائو دوزتمکدن علاوه گونده مین دنه کرپیچ کسیب او مین کرپیچی ۴۰ تومنه ساتیرمیش. آلدیغی پولدان ائو و اوشاقلارین خرجین چیخیب قالان پول ایله داش، قوم، آغاج و سایر. آلیب یئنه ائو تیکمهیه باشلاردی. بو ایش ۶۰ ایل اول بیر قادین اوچون نه قدر یایغین بیر ایش ساییلا بیلردی؟! اونو ننهدن سوروشورام. ننه جوابینی ظرافتله ایلک سوالیما دویونلهییب دئییر: «ائله اونا گؤره آدیمی «آقاخانیم» قویوبلار دا، قادیندان چوخ کیشی یه بنزرلیغیم وار ایدی»
اما ننه «آقاخانیم» اولماغینین هزینهسینی ده اؤدهییر. آغاخانیم یئری گلدی دیرنیر، یئری گلدی پاسبانی دؤیور، یئری گلدی ساواشیب اونا خاطیر حبسخانایا دا گئدیر، یئری گلدی سارای کیمی اؤزونو چایا آتیر.
«ننه نییه اؤزونو چایا ووردون؟!» سوروشورام
«او زامان ایرضا شاه خانیملارین باشیندان چادیرالارینی، یایلیقلارینی گؤتوروردو، دئییردی کشف حجاب ائلیرم، قیش گونو ایدی، من چشمه باشیندا پالتار سویا چکیردیم، پاسبانلار گلدیلر. بیری آتلی بیری پیادا. آتلی پیادایا دئدی او آروادین باشینی آچ، باشیمی آچا بیلمهسینلر دییه اؤزومو بوز باغلامیش چایا آتدیم. چایین او بیری باشیندان جاماعات منی چایدان چکیب چیخارتدی!»
ننهنین تبریزه کوچدوغو زامان اوشاقلارینین یاش یاریمدان ۴-۵ یاشا قدر یاشلاری وار ایدی. اونا گؤره ده گؤردوغو ایشده اونلارین هئچ بیر کؤمکلری کئچه بیلمیردی. همین عرفهده اسکی اَری تیمورون خانیمی، کی اونا خاطیر ننهنی اون بئش ایل بیرگه یاشایاندان سونرا بئش کورپه اوشاق ایله بوشامیشدی وفات ائدیر. اسکی اَر تاپیلیب ۴ یاشلی آناسیز اوشاغی ننهدن سونرا هئچ کیمسهیه اومود اولا بیلمیر. ننهده اوشاغی آناسیز گؤرونجه اورهیی دؤزمور. گونوسونون اوولادینی دا اؤز اوولادی کیمی باغرینا باسیب اونون دا مسئولیتینی عهدهلنیب مکتبه گئدن زامانا قدر اؤز یانیندا ساخلاییر. مکتب واختی آتاسی گلیب یئنیدن اوشاغی ننهدن گئری آلیب اؤزو ایله آپاریر. اما بو ننهنین بویوتدوغو سون اوگی اوشاق المور. ننه بویوتدوغو دیگر اوشاق حاقدا بئله دئییر:
«آخشام ایشدن گلدیغیمدا هاوا بتردن یاغیردی. کوچه ده دووار دیبینده بیر بوغچا اولدوغونو گؤردوم. الیمی وورونجا ایچینده بیر اوشاق اولدوغونو حیس ائتدیم. کیمسه قیز اوشاغینی کوچهده بوراخیب گئتمیشدی. اونو دا گؤتوروب ائوه گتیردیم. پالتارلارینی دییشیب پینج یانیندا قیزیشدیریب اونو دا ساخلادیم. بیر ایل سونرا اوشاغین صاحابی تاپیلدی، گلیب اوشاغی خوشبخت گؤرونجه ننه ساخلاییرسان اوشاغی یا آپاریم سوروشدو مندن. من ده آپار اوشاغینا صاحاب چیخ دئییب اوشاغی صاحابینا قایتاردیم»
ننهنین تبریز شهرینه کوچدوغو زامان، تبریزده ساکین اولان چاپخانا صاحیبی اولان داییلاری وار ایدی. ننهنین و اونون اوولادلارینین حیاتینی تاثیر آلتینا آلیب ننهنی ایکینجی دفعه اولاراق قهرمان بیر اینسان کیمی اورتایا قویان حادیثه ده بو چاپخانا، کیتاب و یازی-پوزو آراسیندا اوز وئریر.
همین چاپخانا بیر طرفدن، باشقا طرفدن ایسه چرنداب محلهسینده «صمد بهرنگی» و «علیرضا نابدل» ایله قونشولوق اونون و خصوصی ایله اوشاقلارینین حیاتینی بیر یوللوق دییشیر. شاه زامانیندا بیر اوغلونا ۷ ایل دیگر اوغلونا بیر ایل حبسخانا ایدی. بیر اوغلونون ساواک حبسخانالاریندا سینهسینه مؤهورلنمیش سیگار کوزونون ایزلری، آیاقلاریندا ایسه دمیر کابللارین یارالاری او گونلرین یادیگارلاریدیر.
ننهدن او گونلر حاقدا سوروشورام، «ننه او گونلر نئجه کئچدی؟!»
«صمد گیلین جلسهلری بیزیم ائوده اولاردی، صمد یاخشی ناغیللار یازاردی، علیرضا دا شعر اوخویاردی»
علیرضا نابدلین (اوختای) شعرلرین دیینجه ننهنین گؤزلری دولوب بایاتی اوخوماقلا اؤزونو ساکینلشدیرمهیه باشلاییر:
تبریزیم اوی تبریزیم
ننهمه تای تبریزیم
دالدا خوش گونلریم وار
مرد اول دایان تبریزیم
تبریز اوستو داشلیدی
تورپاغی زر داشلیدی
دیندیرمهیین تبریزی
گؤزلری قان یاشلیدی
ننهدن صمد حاقدا سوروشورام، «ننه صمدین سونو نئجه اولدو؟!»
«صمد منیم اوشاقلاریملا داغا گئتمیشدی، اوردا صاباح آراز چایینا گئدجاغام دئمیشدی. صمدین بیر امنیه دوستو وار ایدی. صمد دیدیغی کیمی صاباحیسی امنیه دوستو ایله آراز قیراغینا گئدیر. دئدیلر آیاغی بودرویوب دوشوب آرازا. اؤزونو آرازدان چکه بیلمهییب ائشیه. اما من اینانمیرام، صمد بیر امنیهنن آراز قیراغینا گئتمیشدی!!!» دئییب یئنه بایاتییا سیغینیر…
«آرازین قیراغی ایله
اورت دردیم اوراقینان
دئسهلر صمد گلیر
آختاررام سوراغینان
آراز آشدی دئییرلر
کور قووشدو دئییرلر
صمد اؤز یولداشیندان
آیری دوشدو دئییرلر»
ننه سؤزونو بئله قورتاریر
«بونلاری یاز، وئر خانیملار اوخوسونلار. اونلارا عیبرت اولسون. بیلسینلر کی خانیم باشینی بئله ساخلار. چتینلیغا دوشدوغوندا اؤزونو اودوزماز. باشقاسینا طرف ال اوزاتماز. من سید ایدیم، اما هئچ زامان سید اولدوغومو هئچ یئرده دئمهدیم. قورخدوم سید اولدوغوم اوچون منه محبت ائدیب بیر زاد وئرسینلر. من اؤز آیاغیم اوسته دوروب، اؤزوم ایشلییب، اوشاقلاریمی اؤز قارانجیم ایله بؤیوتمهیی ترجیح ائتدیم! باشقا خانیملارا دا ده یاشاییشدا من گئتدیغیم یولو گئتسینلر»
گئجهنی ۹۴ یاشلی آغاخانیم ننهنین یانیندا سحر ائلیرم. گئجه یاتدیغیمدا ۱۳۹۶-جی ایلده یاشایان خانیملار نه قدر ننه گئدن یولو گئتمهیی باشارا بیلجکلر دییه دوشونورم. حیات ایذین وئریرسه، هله ۶۵ ایل سونرا ننه یاشینا چاتاجاغام. او زامان ننه کیمی «باشقا خانیملار دا منیم کیمی یاشاسینلار» سؤزونو دییه بیلجک قدر ثمرلی بیر یاشاییشیم اولاجاقمی دییه اؤزومدن سوروشورام!
سحر یوخودان آییلدیغیمدا اؤزومو یئنه کیتابلارین و ایدئولوژیلرین اورتاسیندا سرگردان گؤرورم. آقاخانیم ننهنین سوادی یوخ ایدی، عؤمور بویو هئچ بیر کیتاب اوخومادی، هئچ بیر شئی یازمادی، بونا باخمایاراق او یولونو الی قلمده باشی کیتابدا اولان بیر چوخ اینسانلاردان داها دوغرو گئتدی. آقاخانیم ننه قادینلار نئجه اؤز آیاقلاری اوستونده دورا بیلرلر حاقدا هئچ بیر کیتاب اوخومامشدی، قادینلار نئجه اؤزلرینه اینانا بیلرلر حاقدا دا هئچ بیر تئزی یوخ ایدی، آقاخانیم ننهنین تک گؤردویو ایش آیاغا دوروب اؤز آیاقلارینا اینانیب، اونلارین اوستونده یئریمهسی ایدی.
اینانیرام کی زامان ماشینی، زامانی دالیا قایتارماق دا نه قدر قابلیتلی اولسا دا، زامانی گلجهیی آپارماقدا او قدر قابلیتسیزدیر. تاریخدن درس آلمایانلار بوتون تاریخی تجروبه ائتمهیه محکومدولار دئییبلر. بلکه ۵۰ ایل سونرا آقاخانیم ننهنین یاشادیغی گونلر قیراغا، بیر قادینین اوستونه قویولموش «آقاخانیم» آدی بیله گلجک نسیللر اوچون قریبه گلجک!
قایناق: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷
www.ishiq.ir


text:
Mar 6, 2016
غربه آچیلان پنجره – یوز یاشیندا عزیز نسین دن
حاضرلایان: بهرام حسینی
بیزیم اوراسی کیچیک یئردیر، بویوک شهردن اوزاق، چوخ کیچیک بیر شهردیر…
کیچیک یئرلرده بویوک گورونمک راحت اولور. منده هله مدرسه نینین اونونجی کلاسیندا اولاندا، ماحالین تک روزنامه سینده یازیلار یازماقا باشلامیشدیم. هرکس دئییردی ماشالله قلمی چوخ گوزلدیر.
مدرسه نی قورتاردیغیم ایلیدیرکی بیزیم ماحالدا قطار یولی چکیلدی. ایلک دفعه قطار گلجه ک. هرکس ولوله ده ایدی…
ملا افندی بیزیم اوزاق فامیلیمیزدیر. بیرینی یولایب منه خبر وئردی:” اماندیر منه بیر نطق یازسین قطارین گلدیگی گون من اونی اوخویاجاغام.”
ملا افندی چوخ علمیلی بیرآدام تانینمیشدی. اوشاقلیغیمیزدان بری هامیمیز بئله ائشیتمیشیک. بیزیم نظریمیزدن ملاافندینین بیلمه دیگی هئچ بیر شئی یوخدور. جوان و قوجا بونا اینانمیشدیق .اونون او زامانلار سانیرام یاشی یئتمیشی گئچمیشدیر. آغ آبباق اوزون ساققالی واریدی. ملا افندی اَئویندَن چوخ آزائشیگه چیخاردی. بونا گوره ده اونون آغیزیندان چیخان هر سوزون آیری بیر ده گری واریدی. بیز اونون چوخ درین علمینی، اونون دانیشمادیغیندان بیلردیک.
ملا افندی نین ان چوخ بیلدیگی تاریخ، بیزیم ماحالین تاریخی ایدی . بوتون محالین گئچمیش اتفاقلارینی بیلیردی . هانکی ائولرده کیملر یاشامیشدیلار، نه لر ائتمیشدیلر، هاردا یانقینلاراولموشدی، بیزانس لار زمانی، اسلام لشکرینین بو کندی فتح ائتدیگینی، هر شئیی، هر شئیی او بیلیردی . بویوکلردن بیری شهریمیزه گلنده، اونون زیارتینه گئدیب الینی اوپه ردی.
بونلارا گوره ده ملا افندینین، بو مهم و آغیر آدامین، شهریمیزه اول دفعه قطار گلمه گونی مراسیمینده دانیشیب و نطق ائتمه سی گره کیردی. اودا بو چوخ مهم نطقون یازماق مسئولییتینی منه وئرمیشدی . بو ایشین آغیرلیغی آلتیندا ازیلدیم . اویاشدا بئله استانبول و آنکارا کیمی بویوک شهرلر هله گورمه میشدیم، بوجور مراسم لرده نه لر گرک سویله نه، بیلمیردیم. منیم بوتون معلوماتیم، اوخودوغوم بیر نئچه کتاب، روزنامه و مجله دن آرتیق هئچ بیر شئی دگیلدی .
چوخ زحمتدن سونرا اوچ گونده، بیر نطق یازیسی حاضیرلادیم. اونی ملا افندیه گوندردیم.
قطارین گلدیگی گون بویوک مراسم باشلادی. شهرین بوتون جمعییتی قطار دوراقینا ییغیشدی. لوکوموتیو گلدی. قربانلار کسیلدی. اول شهردار نطقینی سویله دی سونرا ملا افندی…
ملا افندیدن چوخ، من هیجانلی دیم.
ملا افندی نطقینی باشلادی:
” قطارغربه آچیلان بیر پنجره دیر. بو پنجره دن ضیاء* گیره جکدیر، یالنیز تک ضیاء دگیل آیری شئیلرده گیره جکدیر. تمّدن تَکرلرین اوستونه مینه رک بیزه گلدی . تَکر نه دئمکدیر؟… تَکر تمّدونون آیاغی دیر. تَکر اولماسایدی، دنیادا هئچ بیریمیز اولمازدیق. بیز بوگون تَکرلرین سایه سینده یاشایب قاباغا گئدیریک. بو تونله، بو داغلارین ایچینه آچیلمیش ده لیک لره باخین. بو گوردوغوز ده لیک دن نه لر دوغولاجاقدیر نه لر. پارلاق گله جک بیزیمدیر. بو بیر خزانه دیر. الینه گئچیردیگین بو خزانه دن یاخشی استفاده ائت همشهری! یاخچی استفاده ائتسن، چوخ پول قازانارسان، ثروتین اولور و اعتبارین آرتار.
تَکرلر، ریل لر اوستونده زویولدویوب گئچه جکدیر و هر دفعه سینده سنی پوللی ائده جکدیر همشهری! چوخ دفعه اولدوقجان اوقدرده قازانیرسان. چتینی یول آچیلانا قدردیر. بیردفعه کی یول آچیلدی، آرتیق بوتون همشهریلریمیز بو یولون اوستوندن راحات راحات گئدیب گله جکلر. مال لاریمیزین دگری آرتاجاقدیر. سنده مالینین دگرینی و قدرینی بیل!…
جمهوریت سایه سینده بیزه راستلانان بو مالین قیمتینی بیلمه لی ایک. اونا مینه نده، اوستونه چیخاندا، ایچینه گیره نده تیتره ملی ییک. دقت ایله مینمه سک خراب اولار، بیزدن سونرا باشقالاری استفاده ائده بیلمز. اوزگه نین مالی دگیل کی هرنئجه گلدی ایشله دک. اوز مالیمیزدیر، بوتون همشهری لرین دیر . هامیمیزین شریک مالیمیزدیر…”
اون دوقوز یاشیندا، اطراف دا درس اوخویب یئنی قورتارمیش بیر گنج، بئله بئله شئیلردن آرتیق نه یازابیلیرکی…
ملا افندینین نطقی فکر ائتدیگیمیزدن ده چوخ آلقیشلاندی.
اوبیری نطقلردن هئچ بیری ملا افندینین کی قدر تاثیر قویمادی. قیامت بیر آلقیش! گل گوره سن…
هرکس دئیردی: بیزیم ملا افندی چوخ درین بیر آدام دیر…
سوزون دوزی ملا افندی ده نطقی هم یاخچی ازبرله میش، همیده گوزل و هیجانلی سویله دی. او گوندن سونرا، هاردا بیر مراسم، بیر اجتماع اولسا، ملا افندی نطق ائتمگه چاغیریلیردی. اودا هر گئتدیگی یئرده او نطقی تکرار ائدیردی. یالنیز نطقین ایچیندن قطار کلمه سینی چیخاردیب، او بیری یئرلرینی نئجه کی وار ایدی سویلوردی. نطق هرکسه او قدر گوزل گلیردی کی، هئچ بیریمیز اونی تکرار تکرار ائشیتمکدن یورولوب داریخمیردیق. جمهوریت بایرامیندا، بیر ایش یئری آچیلیشیندا، بویوک لردن بیرینین بیزیم کیچیک شهره گلیشینده، همشیه بو نطق سویله نیردی.
ضیاء آدیندا بیر فامیلیمیز واردیر، باباسی چوخ ثروتلی دی . بونلار استانبولدان ضیاء یه بیر گلین گئتیردیلر. تایی اولمایان بیر توی توتدولار. تویا و ضیافته بوتون فامیل، دوست و تانیشلاری چاغیردیلار. بیزده گئتدیک. توی صاحیبی چوخ متعصب بیرعائله دی دوغروداندا چوخ چوخ تعصبلی دیلر. خانم لار آیری و آقالاردا آیری اتاقلاردا یئمک یییرریلر.
نئجه ده اولسا گلین استانبوللی اولدوغونا گوره ، یئمکدن سونرا آقا خانیم هرکس بیر یئره ییغیشدی. ملا افندیدن دانیشماق ایچون خواهش اولوندی. سوزون دوزی ملا افندی دانیشماق ایسته میردی. اما اونا ائله زور ائتدیلرکی یازیق کیشی دانیشماقا مجبور اولدی. ایاقا دوردی باشلادی نطق ائتمگه:
” محترم همشهریلریم!
یئنی آچیلن بو یووا غربه آچیلان بیر پنجره دیر”
نطقین اولیندن راحات سیزلیق باشلاندی . عائیله نی پنجره یه، همیده غربهِ آچیلان پنجره یه بنزِتمه سی، بیزیم متعصب دوره میزین آدملارینی حیرصله ندیردی .
ملا افندی گلینی گوستردی و ادامه وردی:
” بو پنجره دن ضیاء گیره جکدیر، فقط تک ضیاء دگیل، تمّدن ده گیره جکدیر…”
اعصابی استانبولدان قیزآلدیغی ایچون، ملتین آراسیندا سوز بازلیقدان خراب اولان داماد ضیاء نین حالی قاریشماقا باشلادی. اونون الری تیتریردی.
ملا افندی ادامه وئردی:
” تمّدن، نورکیمین تمّدن، تَکرلره مینیب بیزه گلدی . اونو هامیمیز قوجاغلایب باغریمیزا باساجاغیق. چونکی او هامیمیزیندیر.”
حیرصلی اوسکورتولرینن، نطقی کسیردیلر.
” باخین گوزلروزون قاباغیندا تَکر!… تَکر یعنی نه دئمک؟ تَکر اولماسایدی، دنیادا هئچ بیریمیز اولانمازدیک. تَکر تمّدن دیر. بیز بوگون تَکریلن تمّدنونه یئتیشدیک.”
داماد ضیاء الینی جیبینه آپاردی. بیر جنایت قاباغا گئله بیلیردیر. بو قاریشق اوضاع دا ملا افندی نطقینا ادامه وئردی :
” بو تونله بیر باخین سیز! بو دلیک دن نه لر دوغولاجاق، نه لر؟ ایشقلی گئله جک بیزیم دیر.”
هر طرفده ن اوجالان زمزمه لری، هر زمانکی کیمین ملا افندی هنرینین تاثیری ساناراق، داماد ضیاء یه چونوب بئله ددی:
” بو بیر خزانه دیر. الینه گئچیردیگین بو خزانه دن یاخشی استفاده ائت همشهری! یاخچی استفاده ائتسن، چوخ پول قازانارسان، ثروتین اولور و مملکتده اعتبارین آرتار. ایشلر قاباغلارا تای آرتیق چتین دگلدیر. هر دفعه سی سنی پوللی ائده جکدیر! چوخ دفعه اولدوقجان اوقدرده قازانیرسان، گنج همشهری. “
یولداشلاری دامادین قاباغین آلماسایدیلار قان توکوله جکدیر.
قاین آتا ملاافندینین قولاغینا بیرشیئی لر دئدی…آغیر ائشیدن ملاافندی باشینی دبه ردیب نطقینا ادامه وئردی :
” چتینی یول آچیلانا قدردیر. بیردفعه کی یول آچیلدی، هرکس راحات راحات گئدیب گله جکدیر. جمهوریت سایه سینده صاحب اولدوغوموز بو قیمتیلی مالینین دگرینی بیلملییک. اونا میننده، اوستونه چیخاندا، ایچینه گیره نده، تیتره ملی ایک. دقت ایله مینمه سک تئز خراب اولار، باشقالاری استفاده ائده بیلمز. اوزگه نین مالی دگیل کی هرنئجه گلدی ایشله دک. اوز مالیمیز…”
دامادی، یولداشلاری ائشیگه چیخاردیقلاری ایچون، او ملانین سوزلرینین سونونی ائشیت مه میشدیر.
نطق دان سونرا اوردا سویوق بیر یئل اسدی… ملا افندی، آلقیشلانمادیغیندان چوخ چاشدی…!!!
اوچ گون سونرا، ضیاء استانبول دان گتیردیگی گوزل گلینی، استانبولا قایتاردی.
بوشاندیلار…
عزیز نسین ۱۹۶۰
” آه بیز ائشک لر ” کتابیندان
• * ضیاء کلمه سی ترکیه ده اوغلان اسمی دیر؛ “آیدین و روشنفکر “، همیده “نور” معناسیندا و صفتینده ایشله نر.
www.azer-online.com/azer/?p=26880


text:
الکترومغناطیس دالغا
الکترومغناطیس دالغاسی، خلاء یا مادّهنین ایچینده اؤز-اؤزونه یاییلان دالغا شکلی اولان بیر اولقودور(پدیده). کلاسیک تعریفده، الکترومغناطیس دالغا، الکتریک و مغناطیس مئیدانلارینین سالینیمیندان(نوسان) ایشیق سۆرعتی ایله یاییلان دالغایا دئییلیر. بو سۆرعت خلاء محیطده c ایله گؤستریلیر. الکترومغناطیس دالغالار فرکانسلارینا گؤره بؤلۆنورلر. آشاغیدا دالغالار فرکانسلارا گؤره آزیندان چوخ ترتیبه لیست اولموشلار.
- رادیو دالغالاری
- میکرو دالغالار
- تراهرتز دالغالاری
- قیزیلآلتی دالغالاری
- گؤرونۆر ایشیق
- موراؤتهسی یا اولترا وایولت
- ایکس ایشینلاری
- قاما ایشینلاری
چؽشیدلی اورگانیسملر بو ایشینلارین(اشعه) فقط کیچیک بیر فرکانس آرالیغین گؤره بیلیر. بو «ایشیق» یا دا «گؤرۆله بیلیر طئیف» دئییلیر.
فیزیک[دَییشدیر]
تئوری[دَییشدیر]
الکترومغناطیس دالغا قاورامی ایلک اولاراق «جیمز ماکسوئل» طرفیندن اورتایا آتیلمیش آردیندان «هاینریش هئرتز» طرفیندن دوغرولانمیشدیر.
دالغا مودئلی[دَییشدیر]
ایشیغین دوغاسی(طبیعت) اؤنملی بیر یؤنو فرکانسدیر. بیر دالغانین فرکانسی سالینیم(نوسان) سورعتیدیر و «هرتز» بیریمی ایله اۆلچولور. بیر هرتز ثانیهده بیر سالینیما ائشیتدیر(معادل).
بیر دالغا سیرا تپهلردن و چوکورلاردان اولوشور. ایکی چوکور یا ایکی تپه نوقطه آراسی مسافت «دالغا بویو»نو وئریر. الکترومغناطیس طئیفلری کلاسی، دالغا بویلارینا گؤره آیریلمیشلار، بیر بنا بویوکلوگونده رادیو دالغالاریدان، آتوم چکیردگی بؤیوکلۆگونده قاما ایشیقلارینا قدر. فرکانس بو دنکلمه گؤره، دالغا بویونا ترسه اورانتیلیلیدیر.
دنکلمه گؤره، «v» دالغا سورعتی(خلاء اورتامدا سورعت c اولور)، «f» فرکانس و «λ»(لامبدا حرفی) ایسه دالغا بویودور. دالغالار موختلیف اورتاملار آراسیندان گئچرکن سورعتلری دئییشیلیر، آما فرکانس عئینی اؤلچومده قالیر.
الکترومغناطیس طئیف[دَییشدیر]
الکترومغناطیس دالغالاری، دالغا بویلارینا گؤره رادیو دالغالاری، میرو دالغا، قیزیلآلتی، گؤرونۆر ایشیق، اولتراوایولت، ایکس ایشینی و قاما ایشینی اولاراق آیریلیرلار.


text:
گؤزه گؤرونمهین بیر شئی وار آل کیمی. من اونوگؤرمورم، آمما حس ائدیرم، دوشونورم اونو. منی ایتهلهییر اویان – بویانا…
-آ…ها! بیر بالاجا باشینیزی یوخاری قووزایین،گولون. گؤزلریز شکیل آپاراتینا باخسین. اوچه دَک ساییرام. ترپنمهیین کی شکیلینیز خاراب اولار. حاضیر اولون! بیر… ایکی… اوچ.
* × *
ایکی گئجه اوندان سونرا، شکیلخانانین پیللهکانیندان اوسته چیخیردی کی شکیلینی آلسین. شکیلچی وئرهن قبیضی اووجوندا سیخیردی. یادینا گلدی کی ایکی گئجه اوندان اوول شکیلچی سوروشموشدو:
– آدینیز؟
و او آدینی دئمیشدی.
– عادی اولسون: ۴×۶ ؟ پُستال کارتی نئجه؟
و او جاواب وئرمیشدی:
– بیر دَنه سی اؤرنَک اوچون.
– صاباح یوخ، بیریسی گئجه حاضیردی…ساعات سککیزده.
قاپینی آچمامیش ساعاتا باخدی. سککیزی کئچمیشدی. اؤز- اؤرونه پیچیلدادی:
– شبهه سیز کی ایندی حاضیردیر.
شکیلچینین شاگیردی ماسانین آرخاسیندا اوتورموشدو. اونو گؤرجک آیاغینا دوردو. او ایسه سالامین جاوابینی وئرندن سونرا بیر اوستولون اوستونده ایلشدی. شاگیرد تانیماماقدان اوْنو سوزدو:
– دئیه سن اؤزو یوخدو؟
– نییه… نییه … بوراداایدیلر.
– بو قَبیض…
قَبیضی جیبیندن چیخاریب، ماسانین اوستونه قوْیدو. شکیلچی شاگیرد اوْنو گؤتوروب اوْخویوب، سونرا باشینی احتراملا ترپتدی:
– بلی قوربان، ائله بو گئجهیهدیر… آمما گرهک دؤزهسینیز کی اؤزو گلسین.
ایسته ییردی دئسین: « ایش – گوج… » اوستولون اوستونده اوْتوردو. شاگیرد دوشونوردو کی اوْ ، ایش- گوجونو بوراخیب گلیب شکیلینی آلسین و ایندی کی شکیلچی یوْخدور، یقین کی آجیقلیدیر. آمما نه ائده بیلردی؟ فیکرینه گلدی کی بیر شئیله اؤزونو مشغول ائله سین. باشلادی بیر آلبوْمو واراقلاماغا…
اوْ سوْروشدو:
– گلمهیهجک؟
– نییه گلمهیهجک؟ ایندیجه…
و اوْ دیواردان آسیلمیش شکیللره باخماقلا مشغول اوْلدو…
اوْن بئش دقیقهدَن سوْنرا شکیلچی گلدی. ائله یوْلدان یئتیشمهمیش سؤز آچدی:
– خوْش گلیبسینیز قوربان.
و شاگیردینه دوْغرو:
– آغا چوْخدان تشریف گتیریبلر؟
وَ یئنه ده اوْنا:
– ایندیجه خیدمتینیزه تقدیم ائدهرم.
اوْ ایسه ، اوستولدان قالخیب ماسانین قارشیسینا گلدی. ایکی الینی ده ماسانین قیراغینا قوْیوب انتظار چکدی. شکیلچی ایش اوْتاغیندان شکیللری گتیردی.
– قوْی گؤروم بودور؟ بعلی، اؤزودور.
اوْ الینی اوزالدیب شکیللری آلدی. بیر آز باخاندان سوْنرا:
– بونلار دئییل .سهو ائدیرسینیز.
– نئجه؟ بویوردوز…
– سهو ائدیرسینیز. منیم بیغیم یوْخدور، بو شکیللرین بیغی وار… اوْندان علاوه من باشیما پاپاخ قوْیمارام.
شکیلچی تئز شکیللری آلیب اوولجه دیققتله اوْنلارا، سوْنرا اوْنون سیماسینا باخدی:
– غریبه دیر… آمما سیزه چوْخ اوْخشاییر.
– اوْخشاییر؟ واللاه نه عرض ائدیم… داها بوراسین دوشونه بیلمیرم.
شکیلچی بیر آز دورخوندی. شاگیردی بیر آز اؤنجه دیشاری چیخمیشدی (نه ایش گؤردویونو بیلمهدن چیخمیشدی دیشاری ). گئدیب ایش اوْتاغیندان بیر دسته باشقا شکیل گتیریب سَردی ماسانین اوستونه. اوْنلاری آرایا- آرایا دوداغی آلتدا پیچیلدادی:
– بونلار کی دئییل…
بیر قیزین شکیلی ایدی.
– بودا دئییل.
بیر قادینینکی ایدی.
– بودا یوْخ.
بیر اوشاغینکی ایدی.
– بو؟
بیر شکیله ، بیرده اوْنا باخدی:
– بو سیزه چوْخ اوْخشاییر. پاپاغیدا یوْخدور…آمما یئنهده بیغی وار.
اوْ ایسه ، باشینی ایرهلی آپاردی:
– گؤروم…پاپاغی یوْخدور…
سؤزونه دوام ائتدی:
– آخی « بو سیزه اوْخشاییر» نه سؤزدور؟ من هاردان بیلیم کی اؤزومونکودور؟ من کی اؤز- اؤزومو گؤرمورم، یادیمدا دئییل کی نه تههردیر. آخی ایشلرینیزین قایداسی ، نظمی یوْخدور کی شکیل لر اوْیان- بویان اوْلما سین؟
نومره وورمازسینیز؟
– نییه…نییه نومره ویراریق. ایشیمیزین قایداسیدا وار ، نظمی ده. آمما آمان ناشی آدامین الیندن. بو شاگیرد هامیسینی ویریب بیر- بیرینه. قاتیب- قاریشدیریب. میثال اوچون بورا بیر دیققت بویورون ، اوچ دسته شکیل وار کی هامیسینین اوستونده سیزین قبیضینیزین نومره سی وار… عؤمروموزون سوْن چاغلاریندا اؤزوموزه ایش آچیب شاگیرد توتدوق! ائله بیل داغ دالیندان گلیب… هئچ بیر شئی باشا دوشمور…
– سؤزون آخیرین دئه گؤروم. من نئیلمهلییم؟ هاچانادَک بورادا دوراجاغام، جناب شکیلچی باشی؟
شکیلچی ایسه یئنه ده شکیللری آراماغا باشلادی.
– بودا دئییل.
بیر تاریخی بینانین شکیلی ایدی.
– آها… اؤزودور.
اوْ شکیلی قاپدی.
– نئجه کی اؤزودور؟ هئچ نهیی منلن اوْخومور. منیم ژاکئتیم هاردا بئلنچیایدی؟
شکیلچی اوْتوردو. حؤوصلهسیز جاواب وئردی:
– داها بیزه ربطی یوْخدور. بلکه ده ایسراغا گون پالتارینیز اوْ جورایدی، بو گون دهییشیبسینیز؟
– هئچ بئله ایشین اصلی یوْخدور.
شکیلچی یئنه آیاغا قالخیب، چیینلرینی آتدی:
– داها بونلاردان ساوای باشقا شکیلیمیز یوْخدور. بونلاردان بیریسی دیر…
اوْ دیشلرینی بیر- بیرینه سیخیردی. بیر آز آرام اوْلاندان سوْنرا دئدی:
– بونلارین هئچ بیری منیم شکیلیم دئییل. آلتی دَنه۴*۶، بیر دَنه ده پستال کارتی، پولونودا آلیبسان، گرهک تحویل وئره سن…
شکیلچی اوچ دسته شکیل اوْنون قاباغینا قوْیدو.
– سیزین تحویلینیزده، بَی! حیرصلنمک یئری یوْخدور. من کی باش قورتارا بیلمیرم. هر اوچوده سیزه اوْخشاییر، سیزین شکیلی نیزدیر. بیری بیغلی- پاپاغلی ، بیری بیغلی- پاپاغسیز ، بیریسی ده هم بیغسیز ، همی ده پاپاغسیز. هر هانسینی عشقینیز چکیر گؤتورون…
– عشقیم؟ اوْلمایا عشقیلهدیر؟ جناب شکیلچی باشی! یا سنین باشینا هاوا گلیب، یادا کی منی اله سالیبسان. جانیم، سن ایش آدامی دئییلسنمی؟ هئچ سنین موشترین اوْلماییبمی؟ یا ایستهمیرسن ایشله ییب بیر تیکه چؤرهک قازاناسان؟ دونیانین هاراسیندا گؤرونوب کی بیر نَفر گئدیب شکیلینی آلاندا، اوچ دسته شکیل تؤکهلر قاباغینا، سوْنرادا اوْنو اله سالیب دئیهلر کی اوچو ده جنابی نیزین شکیلی دیر، هر هانسینی کؤنلون چکسه گؤتوره بیلرسن؟ ایسراغا گون مگر کوْرایدین؟ نه بیغیم وارایدی، نه پاپاغیم، نه ده کی ژاکئتیم بئلنچیایدی.
شکیلچی داها جانا دورموشدو. اللرینی بیر- بیرینه سورتوب سعی ائدیردی کی داشماسین. احترام وَ دؤزومله دئدی:
– بو سؤزلرین هامیسی دوز، هامیسی منطیقی، منیم ده قبولومدور. آنجاق منیم بو آخماق شاگیردیمین گوناهی دیرکی بونلاری قاتیب- قاریشدیریب، یوْخسا ائله اوولجه یوباتمامیش تقدیم ائدردیم، بیر بئله سؤز- صحبت ده گرکمزدی. آمما منیم اوچون تعججوبلو یئری بوراسیدیر کی نئجه اوْلا بیلر بو اوچ شکیل هامیسی سیزه اوْخشاسین. لاپ ائله بیلین کی دوز اؤزونوزسونوز. داها بیلمیرم سیزینکیدیر یا سیزه اوْخشایان بیر باشقا آدامینکی… بیلمیرم سیزین اصلی شکیلینیز نئجه اولوب… آخی نئجه اوْلا بیلر… نئجه اوْلا بیلر کی سیز اؤز سیمانیزی تانییا بیلمهیهسینیز؟
– مگر سیز تانییا بیلیرسینیزکی منده تانییا بیلم؟
– نییه تانییا بیلمیرم؟ سیز ایندیجه بیر شکیل گؤسترین منه، هر هانسی واختینکی اوْلورسا اوْلسون، تئز دئییم منیمکی دیر یا یوخ. تعجب ائدیرم…
– تعجب ائدیرسن؟ مگر گرهکدیر دونیانین بوتون آداملاری اؤز شکیللرینی سئچه بیلسینلر؟ باخما اؤزونه کی شکیلچیسن، ایشین بودور. هانسی توْیوق اؤز یومورتاسینی سئچه بیلر؟ گؤر نئجه جاماعاتی آلدادیرلار…اوچ- دؤرد گون اوْیناداندان سوْنرا، ایش – گوجدن قوْیاندان سوْنرا، اوْ واخت جاواب وئریرلر…
شکیلچی آز قالمیشدی آغلاسین. جیبیندن بیر گوزگو چیخاریب وئردی اوْنا:
– دای بو کی چتین ایش دئییل. باخ! گؤر شکیللره اوْخشاییرسان یا یوخ؟
اوْ، گوزگونو آلیب باخدی. سوْنرا ائله گوزگو الینده اوْلارکن اوستوْلون اوستونده اوْتوردو. دوداغی آلتدا آجی- آجی پیچیلداییردی.
بیر آز کئچمیش، بیردن- بیره گوزگونو شکیلچییه وئریب، باشینی اللرینه آلیب سیخدی.
شکیلچی یاواشجا سوْروشدو:
– گؤردون؟
اوْ ایسه دوروب، یئنه گئتدی ماسانین قاباغینا. بیرده شکیللری گؤتوروب باخاندان سوْنرا وئردی شکیلچی یه.
شکیلچی دئدی:
– ایَه بیر آز بورادا اوْتورسان، شکیللرین ییهلری هامیسی گلرلر. منجه پیس اوْلماز اؤز تای- توشلارینی تانیسانسا.
اوْ ، قاپییا دوْغرو گئتدی:
– هامیسی فیریلداق دیر. بونلارین هئچ بیری منیم شکیلیم دئییل. بیلمک اوْلمور منیم اصل شکیلیم نئجه اوْلوب. اصلن اوْلا بیلر کی کؤکوندن منیم شکیلیمی گؤتورمه میسیز. کول باشینیزا بو شکیل گؤتورمهییزله.
اوْ دیشاری چیخاندان سوْنرا شکیلچی دهلیلر کیمی باشلادی اوْتاغی فیرلانماغا.
– آز قالیب دهلی اوْلام ایلاهی. نئجه اؤزونو تانیمادی؟ نئجه بو شکیللر هامیسی اوْنا اوْخشاییردی؟ آز قالیب… آز قالیب اؤزومو پنجرهدَن توللایام آشاغی.
شاگیردی ایچهری گیردی:
– عمی شکیللرینی آلدی؟ گؤردوم گئدیردی قارشیمیزداکی شکیل خانایا.
گؤزه گؤرونمهین بیر شئی وار آل کیمی. من اونوگؤرمورم، آمما حس ائدیرم، دوشونورم اونو. منی ایتهلهییر اویان – بویانا…


text:
پورتوقال
پورتوقال –اوروپانین غربینده بیر دؤولتدیر. ایسپانیا ایله همسرحد دیر.
اراضیسی[دَییشدیر]
پورتوقال جومهوریتی جنوبی اوروپادا پیرینئی یاریماداسینین غربینده یئرلشیر. ساحه سی ۹۲٬۳۹۱کم²-دیر. اؤلکه غربدن اطلس اوقیانوسو شرقدن ایسه ایسپانیا ایله همسرحددیر. پورتوقال اراضیسیندن آخان ان اوزون چای تاخو چاییدیر کی، محض پایتاخت لیسبون بۇ چایین ساحیلینده یئرلشیر. پورتوقال یئرلشدیگی بؤلگهیه خاص اولان سابتروپیک ایقلیمه مالیکدیر. ان یوکسک نؤقطهسی آزور آدالاری قروپونا داخیل اولان پیکو آداسیندا اولان پونتا-دو پیکو(۲۳۵۱ م) داغیدیر
قایناقلار[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- 0
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «note» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- اؤلکهلر
- ایبر یاریمآداسی
- ناتو اؤلکهلری
- اوروپا بیرلیگی اؤلکهلری
- بیرلشمیش میلتلر اؤیهسی اؤلکهلر
- پورتوقال
- Member states of the Community of Portuguese Language Countries
- اوروپا شوراسینین عوضو اولان دؤولتلر
- اوروپا بیرلییینین عوضو دؤولتلری
- آرالیق دنیز بیرلییینین عوضو دؤولتلری
- Portuguese-speaking countries and territories
- جومهوریتلر
- رومانس اؤلکهلر و اراضیلر
- جنوبی اوروپا اؤلکهلری
- Southwestern European countries
- Socialist states
- اوروپادا اؤلکهلر
- States and territories established in the 860s


text:
فاتیح اۇروم:
اینگیلترە اۆزریندن قۇنوشاجاق اۇلورساق، یینە تۆرکیەدن وە دیگر مۆسلۆمان اۆلکەلردن اۇنلارا گیدیپ لیساناۆستۆ چالئشما یاپانلارا، مۆفردات وە تز قۇنولارئ حوصوصوندا بیلینچلی یؤنلندیرمەلرین یاپئلدئغئنئ سؤیلەیەبیلیر میسینیز؟
أگیتیم کۆلتۆر أمپریالیزمینین آراجئ…
مۆجتبا شنتۆرک:
اینگیلترە آچئسئندان باقارساق، تاریحسل اۇلاراق بیلییۇرسونوز اینگیلترە چۇق یاقئن زامانا قادار ایسلام دۆنیاسئنئن یۆزدە 90’ئنئ، نەرەدەیسە حپسینی ایشغال أتمیشتی. اۇنون ایچین بیر أمپریال باقئش آچئسئ واردئر. یاعنی دینی قۇنودا دا کندیسینی بلیرلەیجی اۇلاراق گؤرمکتەدیر. بیرتاقئم فەوری اؤن پلانا چئقمئش باعضئ شیددت حارەکاتلارئنئن آرقاسئنا سئغئناراق، دینی تامامن کندی کۇنترۇلۆندە، ینیدن شکیل ورمەیە یؤنەلیک جیددی تارتئشمالار وار. اۇنون ایچین آز اؤنجە سؤیلەدیگیم گیبی بو قۇنودا اؤزللیکلە کلاسیک دەدیگیمیز وەیا اۇنلارئن تاعبیرییلە اۇرتۇدۇکس ایسلامدان وازگچیپ صوفی ایسلامئ اؤن پلانا چئقاراجاق دۆشۆنجەیە دایالئ وەیا ایسلاما گیرمیش فارقلئ دۆشۆنجە وە کۆلتۆرلردن گلمیش قایناقلارئ اؤن پلانا چئقاران بیر سیستم اۆزریندە چالئشما یاپئلدئغئنئ بیلییۇروز. آما قۇنولارا گلینجە بو قۇنولار تامامن اۇراداکی یتکیلی شاحصئن اینحیصارئندادئر. یاعنی دەولت قالقئپ دا، بنیم أن آزئندان بیلدیگیم قادارئیلا؛ شو، شو قۇنودا چالئشما یاپاجاقسئن دییە بیر حۇجایئ وەیا بیر اۆنیورسیتە یتکیلیسینی فالان یؤنلندیرمز.
بونلار ذاتن اۇ أمپریال کۆلتۆرۆ بنیمسەمیش، أن آزئندان یاشلارئ قئرق أللی جیوارئندا اینسانلار. اۇ کۆلتۆرل آتمۇسفری وە سچیلدیگی قۇنویو غایت ایی بیلییۇرلار. آنجاق اؤگرنجینین قالقئپ بن شو آلاندا چالئشماق ایستییۇروم دەمە شانسئ یۇق، بلکی دە اؤیلە بیر حۇجاسئ یۇق. اؤیلە اۇلونجا، دییۇر کی مثەلا؛ “بن ایران شیعی دۆنیاسئ اۆزرینە چالئشاجاغئم وەیا چالئشتئم.” یاحود اۆزرینە چالئشئلمئش بیر آلان ورییۇرسونوز. حۇجا دا کندینە یاقئن بیر آلاندان قۇنو ورییۇر، ساغدان سۇلدان دەوشیریلنلرلە حاضئرلانان تزی قابول أدییۇر. سیستم اؤیلە چالئشئیۇر اۇرادا. دەدیگیم گیبی دەولت دگیل حۇجالار یؤنلندیرییۇر. آصئل هدف طابیعی کی ایسلامئ کۇنژکتۆرل اۇلاراق یؤنلندیرمکتیر. سیاسال، سۇسیال هرحانگی بیر آلرژی، ترؤر هیچبیر فاعالیەت ایچریسیندە اۇلمادان، باتئ کۆلتۆر وە دگرلری ایلە یۇغرولموش سیویل تۇپلوم دگرلرییلە ینی بیر آنلایئش اۇرتایا چئقارئلمایا چالئشئلئیۇر. بونلار بریتیش ایسلامئن آلت باشلئقلارئدئر. بو قۇنودا چۇق داحا فاضلا دتای ورەبیلیریم. مثەلا أن اؤنملی شەیلردن بیر تانەسی شودور: یورت دئشئندان حۇجا گتیرمەیی أنگللـەمەیە چالئشئیۇرلار. تازە فیدانلئق تشکیل أدەجک، یورت دئشئندا بۆیۆمۆش، أگیتیم آلمئش بیر اینسانئن قالقئپ دا ایشتە لۇندرادا بیر حۇجا اۇلاراق آتانماسئنئ وەیا مۆسلۆمانلارئن أن یۇغون یاشادئغئ منچستر گیبی یرلردە مۆسلۆمان چۇجوقلارا، یتیشکینلرە أگیتیم ورمەیی، اۇنلارلا یاقئن درەجەدە ایلگیلنمەیی أنگللییۇرلار.
بو، حۇجانئزئ دا، عالیمینیزی دە، اؤگرتمنینیزی دە بیز یتیشتیریریز ایددیعاسئدئر. بوندان شو چئقئیۇر؛ بیر یؤنلندیرمەیە تابیع توتویۇرلار. سؤیلەدیگیم گیبی بو بیر نویع تاریحسل اۇلاراق بیرلیکتە یاشانئلان آزئنلئقلارا کندی کۆلتۆر وە دگرلریمیزی جیددی شکیلدە گیزلی وەیا آچئق بیر شکیلدە یؤنلندیرمە ایلە عالاقالئدئر. بو بیر اینتر-گروپ دۆشۆنجەسیدیر. بیزدە دە غولامحانەلر واردئ بیلییۇرسونوز. أندرونلار واردئ. بیزدەکی اویغولامالار چرچوەسیندە دە باقئلدئغئ زامان بو اولوسلارآراسئ اۇلاراق بیر أمپریال کۆلتۆرۆن طابیعی بیر نتیجەسیدیر. مثەلا ایکینجی عابدولحامیدین بالقانلارداکی کیلیسەلر پۇلیتیکاسئندا دا بنزەری شەیلر واردئر. مثەلا بیزیم جیهان پادیشاهئمئز، اۇ کیلیسەلرین بیرلشمەسینی أنگللەمیشتیر، چۆنکۆ گؤرۆیۇردو کی، أگر کیلیسەلر بیرلشیرسە، اؤزللیکلە بولغار کیلیسەسی، یونان کیلیسەسی عالەیەتە بیر نتیجە دۇغوراجاقتئ کی ذاتن سولطان عابدولحامیدتن سۇنرا نە قادار حاقلئ اۇلدوغو اۇرتایا چئقتئ. یاعنی دەولتلر آرا سئرا کندی گلەجکلری ایچین بو تیپ شەیلر یاپابیلیرلر دییە دۆشۆنۆیۇروم.
موصطافا آرسلان:
یاعنی شو آندا ذاتن اینگیلترەنین وەیا باتئنئن طالب أدییۇر اۇلماسئ بیر زۇرلاما گیبی آلغئلامئیۇر. چۆنکۆ طالب أدن بیر کیتلە وار. بیزە بو دیپلۇمایئ ور دییۇرلار.
مۆجتبا شنتۆرک:
جبری بیر شەی دگیل، سانکی کندی کندیلیگیندن گلیشن بیر کۆلتۆر دگیشمەسی گیبی. سانکی کندیلیگیندن بیر کۆلتۆر دگیشیمی اۇلموش گیبی. یتیشکین بیر چۇجوق اینگیلترەدە عائیلەنین چۇجوغو دگیلدیر، دەولتین چۇجوغودور. کندی چۇجوغونوز دا اۇلسا بیر قئز چۇجوغونا هیچبیر صورتلە باغئرامازسئنئز، هیچبیر زامان هیچبیر فیزیکی حارەکتتە بولونامازسئنئز. أن اوفاق بیر گرکچەیلە اۇ چۇجوق آلئنئر وە 18 یاشئنا قادار بللی یرلردە بۆیۆتۆلۆر. یاعنی چۇجوغا سن آرتئق اینگیلیز شمسیەسی آلتئندا بیر واطانداشسئن میسیۇنو وریلییۇر. اۇرادا بۆیۆین چۇجوقلارئمئزئن همن هیچبیری غالاتاسارایئ، فنرباحچەیی توتماز. یا آرسنالی یا چلسییی توتار. یاعنی چۇجوق بیر دگیشیمە گیرییۇر. حانی بیزیم واقتییلە شریف ماردینین باحثەتتیگی ماحاللـە باسقئسئ وار یا، ماحاللـە باسقئسئنئن چیفتە قاورولموشونون یاپئلدئغئ یر اینگیلترەدیر. فاقاط اؤزگۆرلۆکلر چرچوەسیندە بونو یەدیردیگی ایچین تپکی چکمز. آمبالاژ چۇق کالیتەلیدیر. تاریحسل أمپریالیزمی دە وار.
هر زامان سؤیلۆیۇروز یا، نەرەدە بیر آتش وارسا اینگیلیز اۇنو چۇق گۆزل بیر ماشا ایلە قالدئرئر وە ترانسفر أدر. اۇ أمپریال کۆلتۆرۆن گتیردیگی بیر شەیدیر؛ سادەجە أگیتیم آلانئندا دگیل، هر آلاندا بؤیلەدیر. اۇ قادار گۆزل گلیر، قالدئرئر کی سیز: “نە قادار دا گۆزل” دەرسینیز. سیزە ایچینیزە دؤکمە فئرصاتئ وریر. مثەلا یۇلدا سیلاحلئ بیر پۇلیس هیچ گؤرەمزسینیز. بو سادەجە اینگیلترەیە ماحصوصتور. 25 سنەدیر اۇردایئم، چۇق پۇلیس گؤردۆم اۇرادا آما بیر تانە سیلاحلئ پۇلیس گؤرمەدیم، بیر تانە عاسکر گؤرمەدیم، یۇقتور بؤیلە بیر شەی. موعاظظام درەجەدە بیر اؤزگۆرلۆکلر اۆلکەسیدیر، بؤیلەلیکلە کۆلتۆرل اۇلاراق سیزی کندیسینە باغلئیۇر. یاعنی ینی یتیشن نسلین اۇرادا قالماسئ دوروموندا بونلارئن چۇق بۆیۆک بیر ایحتیماللە کندی آتالارئنئن کۆلتۆرندن وازگچیپ بریتیش اۇلمالارئ قاچئنئلماز بیر حالە گلییۇر. أمپریال کۆلتۆر دەدیگیمیز شەی، آسیمیلە دەدیگیمیز شەی آصلئندا بو.
فاتیح اۇروم:
مۆجتبا حۇجام سیزی بولموشکن سۇرماق ایستەدیگیم بیر سۇرو دا شو؛ سیز دە موحتملن اینگیلترەدن تاعقیب أدییۇرسونوزدور. تۆرکیەدە زامان زامان ایلاهیات آلانئندا بیرتاقئم تارتئشمالار یاشانئر. بیر اؤرنک ورمک گرکیرسە، تاریحسلجیلیک آدئ آلتئندا قورئانئ کۆچۆمسەمە وە قورئانا یؤنلیشی أساسئندا بیر اوصولسۆزلۆک، بیر ساپقئنلئق اۇلاراق گؤرمە وە بونو دا آکادمیک آغئزلا یاپما گیبی. شیمدی عاجابا بونلارئ دئشارئداکی بیر موتفاقتا حاضئرلانان وە مۆسلۆمان اۆلکەلردە سرویس أدیلن پرۇژەلر اۇلاراق دۆشۆنەبیلیر میییز؟ بؤیلە بیر ایحتیمال دا اۇلابیلیر می؟
قورئان یاشام کیتابئ اۇلاراق آلغئلانمئیۇر…
مۆجتبا شنتۆرک:
بو قۇنودا چۇق حاقلئسئنئز. ذاتن آز اؤنجە سؤیلەدیم، بو تاریحسل اۇلاراق 19-نجو یۆزیئلدا یاپئلمئش. قورئان آراشتئرمالارئ یاپئلمئش وە نتیجەلر کندی دینی عاقیدەلری چرچوەسیندە بیر یرە اۇتورتولموش. مثەلا اینجیل اۇنلار ایچین نەیی ایفادە أتمکتەدیر دییە باقتئغئمئز زامان؛ اینجیل اۇنلار ایچین آچئقچاسئ بیر اۇتۇبیۇگرافیدیر.
بیزدە حادیثلرە بیلە تقابۆل أتمییۇر، سیەر گیبیدیر آچئقچاسئ. اؤنجە بیر قوتسال کیتابتان اۇنلار نە آنلئیۇر دییە باقتئغئنئز زامان بونو گؤرۆرسۆنۆز. یۇقسا بیزدەکی عاقیدە گیبی، آللاە کلامئدئر؛ هر حارفی دۇقونولمازدئر، قئیامتە قادار دگیشمزدیر دییە باقمئیۇرلار. 60’لئ یئللاردا مثەلا محمت آیدئن حۇجا بو سؤیلمی تۆرکیەدە ایلک سؤیلەینلردندیر. مثەلا محمت آیدئن حۇجا قورئانئن بیر قئسمئ تاریحسلدیر دەمیشتیر. اۇ دا اینگیلترە چئقئشلئدئر. اینگیلترەدە فلسفە اۆزریندە دۇکتۇرا یاپمئشتئر. اۇنون ایچین بیزیم ایلاهیات قۇنوشمالارئندا وە اۇقومالارئندا تارتئشمالارئ گؤرمۆشۆزدۆر، بۆتۆن پاپازلار کیتابلارئنا سادەجە تاریحسل اۇلاراق باقارلار ذاتن. اۇنلار ایچین کۇنسۆل قارارلارئ چۇق اؤنملیدیر. قۇنوموز دگیل آما بنزەری دوروم شیعادا دا بو بؤیلەدیر. بنیم شیعی حۇجالارئم واردئ. اۇنلار دا آیتوللاها اؤنم عاطفەدرلر. اۇنون سؤیلەدیگی آللاهئن سؤزۆ اۇلور، بیزدەکی ایجماع دا سۇنرادان أکلنمیشتیر آما شیعاداکی ایجماع بیزدەکی ایجمایا راحمت اۇقوتتورور. اۇنلار ایجمایئ ایلاهی بیر قایناغا اۇتورتتوراراق آللاهئن سؤیلەدیگی گیبی موعاملە أدییۇرلار. اۇنون ایچین بیلییۇرسونوز آیتوللاە حومەینی دەمیشتیر کی: “بیزدە اؤیلە ماقاملار واردئر کی کندیسینە کیتاب اینمیش بیر نبی داحی اۇ ماقاما اولاشاماز.” اۇ، شورایئ قاصدەرک سؤیلۆیۇر.
اینگیلترەدەکی دوروما دؤنرسک أوت، بونلار تاریحسل کیتابلار چرچوەسیندە کندی بکگراندلارئنداکی کیتاب آنلایئشئیلا وە عاقیدەسییلە باقارلار. بن بونون بؤیلە باقئلماسئنئ حئریستیان ایلاهیاتئنئن وە تئۇلۇژیسینین گلیشیمی آچئسئندان باقئلدئغئندا بونو نۇرمال گؤرۆیۇروم. فاقاط تاعاججوب أدیلەجک طاراف شوراسئدئر؛ بیز مۆسلۆمانلار اۇلاراق یاعنی تۆرکیەدەکی ایلاهیات حۇجالارئ یاعنی اۆنیورسیتە نەدن، نیچین، حانگی سببلە قالقئپ دا اؤگرنجیلرینی دۇکتۇرا وە ماستئر ایچین بو اینسانلارئن قاپئلارئنا گؤندریر! بونلارئ آنلاماقتا زۇرلانئیۇروم آچئقچاسئ.
أردم اویغان:
تاریحسلجیلیک دە اؤیلە یایئلئیۇر…
مۆجتبا شنتۆرک:
بیر تاندئغئم واردئ بنیم؛ سانئرئم اۇ دا میللت وکیلی اۇلدو. دین آلغئسئ قۇنولارئندا چالئشمئشتئ. آوروپادا دین آلغئسئ، اینگیلترەدە دین آلغئسئ ایلە ایلگیلی ایستاتیستیک چالئشمالار ایچین یا دا حئریستیانلئق اۆزرینە بیرتاقئم چالئشمالار یاپابیلیرسینیز. بو نۇرمال گؤرۆلۆر. دین ناسئل آلغئلانئیۇر؟ کیملر کیلیسەیە گیدییۇر؟ کیملر گیتمییۇر؟ دییە بؤیلە بیرتاقئم سۇسیۇلۇژیک آغئرلئقلئ چالئشمالار یاپئلماسئ گرکلیدیر دە، آما ایلاهیات آلانئندا أبو حانیفە، ایمام شافیعی، ایمام مالیک حاققئندا دۇکتۇرا یاپئیۇرسانئز بو سۇرغولانئر. بو تامامن کۆلتۆر أمپریالیزمییلە عالاقالئدئر. سادەجە کۆلتۆر أمپریالیزمی دە دەمەمک لازئم، بلکی دە سیاسال أمپریالیزم دە واردئر. چۆنکۆ سیزی کۇنترۇل أدییۇر، سیزی دینی حایاتئنئزدان، کۆلتۆرل حایاتئنئزدان، أکۇنۇمیک حایاتئنئزدان وە بیرچۇق آلانلاردان سیزی ایحاطا آلتئنا آلئیۇر. سیزی مۇدرن آنلامدا کۇنترۇل أدییۇر. واقتییلە فیلیسطینلی أبو ساعید واردئ. “آمەریکاداکی أمپریالیزمین کشیف قۇلو اۇریانتالیزم” آدلئ کیتابئ واردئ. بو دؤنم اۇریانتالیزمین آرتئق کولوچکا دەورینی گچیریپ تامامن اۆرتیمە گچتیگی بیر دؤنمدیر. یاعنی ألدە أدیلن بیلگیلرین حایاتا دەوشیریلدیگی بیر دؤنمدیر. چۆنکۆ یازئلانلار یازئلدئ، سؤیلننلر سؤیلندی. آرتئق باتئ شو آندا؛ بیز بونلارئ ناسئل سۆردۆرەبیلیریز، اولوسلارآراسئ هگەمۇنیامئز ناسئل دوام أدر دردیندەدیر.


text:
عاشیق رسول قوربانی حیاتا گؤز یومدو
یاییلان خبرلر اساسیندا آذربایجانین گؤرکملی و اوستاد عاشیقلاریندان اولان ۸۰ یاشلی عاشیق رسول قوربانی بئیین اینفاکتی نتیجهسینده تبریزین امام رضا خستهخاناسیندا وفات ائتمیشدیر.[i]
ایران اذربایجانی عاشیقلاری ایچینده “دده” عنوانیلا حؤرمتلهنن عاشیق رسول قوربانی ۱۳۱۴ینجی ایل قاراداغ ماحالینین عباسآباد کندیده دونیایا گؤز آچمیش و عاشیق صنعتینی ۱۳۳۰ینجی ایلدن عاشیق خیرالله، عاشیق حیدر، عاشیق کریم حضرتی و عاشیق عزیز شهنازی مکتبینده اؤیرنمیشدیر.
عاشیق رسول قوربانی انقلابدان سونرا بیر چوخ موسیقی فئستیواللارینین غالیبی اولموش و دونیانین ایگیرمییه یاخین اؤلکهلرینه او جوملهدن: فرانسه، آلمان، هلند، انگلستان، ژاپن، چین، چک، اسلواکی، اتریش، استرالیا، آذربایجان (باکو)، مجارستان، یوگسلاوی، تورکیه و… سفر ائتمیش و اؤز صنعتینی نوماییش ائتدیرمیشدیر.
سون واختلار عاشیق رسول قوربانینین یاریم عصیر عاشیق صنعتینه ائتدیگی خیدمتلرینی دهیرلندیرمک اوچون شرقی آذربایجانین ارشاد ادارهسی طرفیندن اونا یوبلئیی مراسیمی کئچیریلمیشدیر و ۱۳۹۳ینجی ایل اونون حیات و یارادیجیلیغینی عکسی ائتدیرن «دده رسول» آدلی سندلی بیر فیلم چکیلمیشدیر. اوستاد عاشیقیمیزین اثرلرینی احتوا ائدهن «سینهمده سسلهنن سازیم وار منیم» آدلی شعر مجموعهسیده ایشیق اوزو گؤرموشدور.
ایشیق– آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری آدیندان اوستاد عاشیقیمیز عاشیق رسول قوربانینین اغیر ایتگیسی موناسیبتیله مرحومون مؤحترم عائله و سئونلرینه و ائلهجهده آذربایجان عاشیق صنعتی جمعیتینه باشینیز ساغ اولسون دئییریک و اوستادین اونودولماز خاطیرهسینی عزیزلهییریک.
ایشیق- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۰۷/ ۰۷/۱۳۹۴
[i] http://tnews.ir


text:
ماشیندان ائنیب آیفونون زنگین باسیر. بیر آز کئچیر، او طرفدن سس گلیر:
-کیمسن؟ قاپی دؤین؟
– رحیم آقا؛ منم.
– سلام، گل ایچری!
بونو دئییب قاپینی آچیر.
– یوخ، زحمت وئرمیرم. گئدیرم خلیلی گؤرم؛ دئدیم بلکه سن ده ایستهدین گلهسن.
– هانسی خلیل؟
– خلیل ابد.
– نیگرانچلیق وار؟
– یوخ.
– بیرآز دایان گئیینیم، گلیم.
اوستا رحیم آیفونون دستکینی قویوب، پئنجهیینی گئییب ائشییه چیخیر؛ ماشیندا اوتورور ، خلیلگیله ساری یولا دوشورلر.
– آی بالا خئیر اولا، بیردن نه اولدو خلیل یادیوا دوشدو؟
– خاص بیر شئی یوخدو؛ اوزون زاماندی گؤرمهمیشم، نه واختدیدا گؤیلومه دوشوب. بیرده ائشیتدیم خستهلنیب، دئدیم بوردویام گئدیم گؤؤوم.
– نهییدی؟
– ائشیتدیغیما گورا افسرده اولوب.
– افسرده اولار دا. بئناوا بالا اولان گوندن بیر خوش گون گؤرمهدی. چؤره ک آتلی اولدو خلیل پیادا!
– دوز دئییرسن، چوخ چتین گونلر یاشییب. بونونلا بئله چوخ مؤحکم و ایمانلی آدامدی. ائشیتدیم افسرده اولوب تعجبلندیم.
– تعجبلنمه، نییه تعجبلهنیرسن؟ اومیدی بیر سازمان ایدی، بیرده یولداشلاری. سازمان کی بئله اولدو، یولداشلاریدا گئت به گئت خلیلی اونوتدیلار باشقالارینی اونودان کیمی. دای قاپیسین دؤین اولمادی، بیریسی گلیب اوتوروب اونونلا دانیشیب چایلاشمادی. آخی خلیلین الی دالیدی، چؤرهیی یاوان. بو وضع اوضاعدا کیمدی خلیلی آختاریب تاپان؟!
– رحیم آغا ائله دئمه؛ «پیس یئرده آخشاملادیخ»؛ «هامینی قورت یئدی، امما بیزیم کیمی توکو داغیلان اولمادی». من هئش کسی قینامیرام، هامیمیز گرفتار اولموشوق. منیم زوروم اؤزومه چاتار کی بیلیرم قصور ائلهمیشم. خلیل او جور یولداش دئییلدی.
– ددن رحمتده، گینه سن نئچه ایلدن سونرا اونودا یاد ائلییبسن.
– اوستا رحیم سن اؤزون نئجه؟ سن هئچ گؤررسن؟
– نییه، من هردن گؤروردیم. بیر زامان ۱۷ شهریور خیاوانیندا بیر دوکتورون شماره وئرهنیایدی. هردن گئدیب اوردا گؤرردیم. هردنده نئجه اولا اونوندا گوذاری بو قره آغاج قفهخاناسینا دوشردی. امما بئش آلتی آی اولار کی گؤرمهمیشم.
ایکی یولداش، ایکیسیده سوسوب فیکره دالدیلار. کئچن گونلر بیر کینو فیلیمی کیمی گلیب گؤزلرینین اؤنوندن کئچیردی. خلیلله یاشادیقلاری گونلر؛ فهلهلر سندیکاسیندا چالیشدیقلاری آنلار؛ اورتاق یولداشلاری کی داها یوخایدیلار. حیات اونلارا بیر دؤیوش مئیدانی کیمی گؤرونوردو. بو دؤیوشده بعضی دوستلارینین باشی داردان اوجا دوردو، بعضیلریده حیاتلا وداعلاشیب حسرتلرینه قووشدولار؛ بعضیلریایسه سورگون دوشوب وطندن آیریلدیلار…
بو آندا رحیم عمی الین اوزالدیب دئدی:
– او قاباقدا کی بلوکدی.
– هن اودرو با، خلیل اؤزوده پنجرهدن بیزه باخیر.
– دئمیشدین گلهجاغیق.
– هن، گون اورتادان قاباق زنگ وورموشدوم. آمما دئمهمیشدیم کی سنینله گلهجاغام.
– پیس اولمویا؟
– بابا نه پیس اولاجاق. باخ گؤر نه اوزو گولور. بوغلاری دا قاققیلدیر.
قاپی آچیلیر. خلیلین یولداشی فاطمه خانیم قوناقلاری قارشیلاییب گیلئیلهنرک دئییر:
– نه عجب! سیز ده بیزه گلردیز. قورخمویون کاسیبلیق آنفولانزا دئییل سرایت ائلهسین. گؤر نه زاماندی بیزدن چیخدیغیز؟ منیم کی یادیمدان چیخیب. بو اوشاقلار لاپ خیرداییدیلار. ایندی اؤزلری اوشاق صاحابیدیلار
خلیل دیله گلیر:
– آی آروات، هله گیلئیلنمه، واخت چوخدو، قوی بیر قوناقلار ایچری گیرسینلر، ایلشسینلر.
اوچ یولداش قوجاقلاشیب دؤنه- دؤنه اؤپوشورلر، هر اوچونونده گؤزلری یاشا دولور، خلیل کؤورهلیب دئییر:
– آخ، به سیز هارداسیز؟ والله من داغیلدیم آدامسیزلیغدان، یورولدوم تک قالماقدان. بس دئمیرسیز منیم گؤزوم یولدادیر؟ بیز کی تکجه سیاسی یولداش دئییردوخ. ایللر بویو چیین- چیینه یاشادیق، اوشاقلاریمیز بیزه عمی دئدیلر. فعالیت ائلهدیخ؛ سندیکانی، تعاونینی دولاندیردیق. توپ اوینادیق، داغا گئتدیق، نهلر کی ائتمهدیخ… یاخشی کئچین ایچری، کئچین ایچری. فاطمه چای گتیر. مئیوه گتیر، باخ گؤر کیملر گلیب فاطمه، یولداشلاریم گلیب. جان- جییریم گلیب. باخ نئچه ایلدن سونرا اورهییم آچیلدی، اوزوم گولدی.
خلیل دایانمادان، هر یئردن دانیشیردی؛ هردنده بیر مئیوه سویوب قویوردو قوناقلارین قاباغینا: -«یئیین دا!» دئییب یئنه دئییردی، دئییردی …، سندیکادان، تعاونیدان دانیشیردی… داغا گئتمکلریندن دانیشیردی… فوتبول تیمیندن دانیشیندا گؤزلری دولوب سسی توتولدو:
– ای وای! «سیفی» نئجه گئتدی؟! نه واختسیز گئتدی؟ والله حاقسیزلیغیدی، آخی اونون نه واختییدی اؤلسون؟!
بیرآز دایانیب تومور، سونرا آردین توتور:
– من نئچه آی سونرا بیلدیم. خسته اولدوغوما گؤره فاطمه ده منه دئمهمیشدی. چوخ شرمنده اولدوم، باری قبیر اوسته گلردیم.
بیرآز آرا وئریب بیر چای ایچیر. استکانی یئر قویوب دئییر:
– چوخ دانیشدیم چایلار سویودو.
دوروب گئدیر چایلاری دییشدیریب گلیر. اوتورمادان اوز توتوب یولداشلارینا دئییر:
– بس سیز ده دانیشین دا. اوستا رحیم بونا نه گلیب. دیلینی پیشیک یئییب. گلندن بیر کلمه دانیشمییب.
– خلیل، من قولاغ آسیرام. یاخشیسی بودور کی سوسام، تکجه قولاق آسام، سنینله اوستا رحیم دانیشاسیز. من نه دییهجاغام؟ بس من بو نئچه ایلی هاردا قالمیشدیم؟ بو نه دوستلوغودو؟ دوست، دوستون هانسی چاغیندا دردینه دهیر؟ ناواخت گلیب اوتوروب دوستونون اورهیینی دینلر؟ من دانیشماسام یاخشیدی. بوگون فقط سن دانیش، من ده ائشیدیم.
زامان نه واخت کئچدی، نه واخت گون باتدی، هئچ بیریسی بیلمهمیشدیلر. بو آن خلیلین یولداشی فاطما خانیم دئدی:
– گئتمیهجاقسیز ها. داش کلم آشی قویموشام.
رحیم آغا دیله گلدی:
– فاطمه، والله من گئتمهلییم. قوناغیم وار.
– یوخ من ده گئتمهلییم. چوخ یوباندیم.
– روزبه جانی اگر قویام.
– فاطمه شرمندهیم. گئجه یولا چیخمالییام. سؤز وئریرم یئنه گلرم. بو دؤنه گئدیشیم اوزونا چکمز. گلیب اوتوراریق، آش دا ایچریک، بلکه باشقا زاددا ایشدیک.
– هر واخت گلسز گؤزوموز اوسته یئریز وار، والله بیزی سئویندیررسیز. بیلیرسن کی سنی نه قدر سؤیورم.
خلیلین سؤزو بیتمهمیش هر ایکیسی آیاغا قالخدیلار. خلیل ده آیاغا قالخیر، قوناقلارینی یولا سالماغا، فاطمه خانیم دئییر:
– بیز کی دویمادیق. نئچه ایلدن سونرا خلیلین ده اوزو گولدو. خلیلین یولداشلاری گلنده اینانین بو ائوه گولوش گلیر. آغریمیز قاچیر.
«سؤز وئریرم تئز- تئز گلرم. سیز ده گلین!» – دئییب، باییرا چیخیرلار. قوجاقلاشیب اؤپوشوب آیریلیرلار. ماشین یولا دوشور. هئچ بیریسی دانیشمیر…
خئیلک زامان کئچیر، اوستا رحیم سؤزه گلیر:
– دئییرم انسانین اورهیی نه قدر بؤیوک اولارمیش.
– نئجه، معمار؟
– باخ بو آدام همیشه یوخسولوغونان البه- یهخایدی. عؤمرونده بیر خوش گونده گؤرمهدی، آمما اورهیی وارایدی باخ بو بویدا. (اللرینی اووج ائلهییب گؤستریر )
– دوغروداندا اوجور ایدی.
– بیر نئچه ایل سندیکانین تعاونیسیندا اولدو، آرادا بیر آخساخلیق اولدو، یوز مین تومن او زامانین پولو اسگیک گلدی. بو موضوع خلیلدن قاباغا عایدیدی، امما خلیل دئدی: «آبیریمیز گئدر»؛ او پولون دؤرددن بیرین آلدی بوینونا و ایکی ایل قیسطینان او پولو دولدو. او حالدا کی آیلیغی اوچ مین تومنی ایدی، او آیلیغینان دا ائو دولاندیریردی.
– رحیم آغا تک پول دئییلدی کی، جانینداندا مایا قویانیدی، قورساخلی آدامییدی.
– دوستوم بونو بیل، پولوندان کئچمیین، جانینداندا کئچمز.
– بو سؤزون جوهریدی.
– خلیل محله اوشاغیزیدی؟
– یوخ اولار «امیرهقیز»دا اولوردولار بیز «سوسوزلار»دا. انقلابدان قاباق تانیمازدیم.
– بس هارادان تانیردین؟
– رحیم آغا نئجه تانیش اولدوغوموزدا غریبهایدی. ائله اوگون بو انسان اورهییمه یاتدی. انقلابدان سونرا فیکیر ائلیرم ۵۸ینجی ایلیدی، مدرسه اوشاقلارینان قرار قویدوق گئدیب چارراه شهنازدا «کار» ساتاق. ساعات دؤرتده گئتدیق فرهنگیان سیناماسینین قاباغیندا قرار اوسته. قراریمیز بو ایدی کی ایوب یولداشیمیزلا من نشریهلری ساتاق، بیریسی آنبار اولسون، بیریسیده انبارین رابطی، نشریهلری آز- آز آلیب گتیرسین بیزه وئرسین. بیردن فالانژلار تؤکولسهلر هامیسی پامال اولماسین؛ ایکی نفر ده گودوکچی اولسونلار. قرار اوسته گؤردوم ایوب اوجا بوی، قارابوغ، بیزدن یاشلی بیریسینن گلدی. یاواش سوروشدوم:
– «ایوب بالا بو کیمدی؟ نییه گتیرمیسن؟»
ایوب اوجادان دئدی:
– «یولداشیمیز خلیلینن تانیش اولون. خلیل بوگون منیم یئریمه نشریه ساتاجاق».
– «ایوب تووو سنین ذاتیوا. اولان بیز نه جور سالیریخ سن بوروخ وئریرسن. بوگونده خلیل یولداشیمیزی گتیریبسن کی سنین یئریوه فعالیت ائلهسین؟ نشریه ساتسین؟ لازیم دئییل. مجید سنین یئریوه ساتار.
اوزومو توتوب خلیله دئدیم:
– – «خلیل یولداش چوخ ساغ اول. لازیمدئییل سن نشریهلری ساتاسان، ایندی کی گلیبسن گودوکچی اولسان بیزه یئتر.»
خلیل گوله- گوله منیم اوزومه باخیب دئدی:
– «یولداش، سن نییه قیزیرسان. من ساتارام دا. نه اولاجاق کی. گونده گوردوغوم ایشدی».
بونو دئییب نشریهلری آلدی. بساطین دؤشهییب سسلندی: «کار»، «کار»، «نشریه کار»، دؤرت سؤال رئیس جمهور بنیصدردن، … بئلهلیکله من خلیلینن تانیش اولدوم. سونرالاردا سندیکایا یازیلیردیم خلیل منه معرف اولدو.
– بیلیرسن نییه اونا خلیل ابد دئییردیلر؟ نئجه بو یولا چکیلیبدی؟
– والله رحیم آغا، نییه خلیل ابد دئییرلر بیلمیرم. نئچه دفعهده سوروشدوم، گولوب اوزومه باخدی. داها من ده ایستهمهدیم تکرار ائلییم. آمما بو یولا نئجه چکیلمهیینی و بیزه نئجه قوشولماغینی دییه بیلرم.
– دئییرم گور کیملر گلدی بو یولون یولچوسو اولدولار. نه اوغوللار گلدی گئتدی، خلیلده بیریسی. ادعاسیز، بئساواد بیر ایشچی. عین حالدا صداقت یوکو. گؤروسن بو ثروت نئجه پامال اولدو! گؤرن بیرده آنالار بو اوغوللاری دوغارلار؟! نه بیلیم بلکه بو گونلر، بو انسانلار تکرار اولدو!. ایندی دئ گؤروم نئجه اولدو خلیل ابد قاریشدی بیزلره؟ من کی ۶۰ینجی ایلده فهلهلر سندیکاسیندا اونونلا تانیش اولدوم.
– والله ماجراسی بیرآز اوزوندو. من ده ایوبدان ائشیتمیشم. بیرگون ایوب ایدی، من ایدیم بیرده خلیل. ایوب خلیلین نئجه کمونیست اولدوغون تعریفلهییردی. او خلیلده آتدان – آتدان گولوردو. ایوبون دئدیغینا گورا؛ ۵۲ینجی ایلده کی «خسرو گلسرخی»نن “کرامت دانشیان”ین محکمهسینی تلویزیوندان گؤستریرلر، گلسرخینین شخصیتی خلیلین اورهیینه یاتیر. اوردا کی دئییر «من بیر سوسیالیستم»، ۱۶- ۱۷ یاشیندا خلیله سؤال اولور کی سوسیالیست نهدی؟ ائوده جاواب آلانمیر، قارداشلاری دا بئساواد ساللاخین بیریسی، اونو باشا سالا بیلمیرلر. صاباح او ایشلهدیغی فرش کارخاناسینداکیلاردان سوروشور کی «آی بالا، سوسیالیست نهدی؟» بیلن اولمور، یادا دیین اولمور، آنجاق سؤال جاوابسیز قالیر. آخشام امیرهقیز محلهسینده هرکیمی گؤرور، سوروشور: «آی بالا، سوسیالیست نهدی؟» بیریسی دئییر بیلمیرم، بیریسی دئییر سن او ایشلره قاریشما، آیریسی دئییر خلیل گؤررسن کی قارا ماشین ساخلادی قاباغبنداها، گئدرسن گئدر- گلمز یئره. نهایت بیری دییر: «سوسیالیست همان کمونیستدی.» خلیل بو دفه سوروشور : «بس کمونیست نهدی؟» او آدام دئییر: «داها من بیلمیرم، خلیل سنین باشین قوورما سبزی ایسی وئریر.» بو سؤزو ائشیدن خلیل دوشور محلهنین جانینا کی بس کمونیست نهدی؟ تعجبلی باخیشلار، هدلهمهلر کار کسمیر. نصیحت ائلیرلر بالا بو ایشلره قاریشما، یازیغسان. بو جاوابسیزلیغلاردان خلیل داها جریلشیب کی آخی من نه دییرم بو جاماعت بئله قورخور؟ سؤالین تکرار سوروشور. بیری ایکیسی بو احوالی قارداشلارینا یئتیریب اونلاری قورخودورلار کی ائله بیل خلیلین بوینوزو گیجیشیر! نهایت گئجه خلیل قارداشلاریندان بیر دویون قارین کؤتک یئییر.
گونلر کئچیر خلیل دوستوموز بعضا گئجهلر یوخودا کمونیست گؤرور. بوغلاری ائشمه، باشینین آراسینین توکو تؤکولموش، اللرین اؤلچه- اؤلچه دانیشیان بیریسی. هئی اؤزوینن دانیشیر نئجه اولاردی منده بیر کمونیست گؤرردیم. اونونلا بیر اوتوروب دانیشاردیم. مستقیم اؤزوندن سوروشاردیم کی آی بالا، بو کمونیست نهدی کی هاممی اونون آدی گلنده قورخوب اولکور؟
بو حال انقلابادک داوام تاپیر. خلیل ده گئدیب خلق مسلمان حیزبینده کمیتهچی کیمی ایشلیر. هریاندا کمونیستلردن دانیشیلیرمیش، امما خلیل اولاری گؤرمورموش. هر نابلد گؤردوغو کسلرین اوزونده دیقتله باخیرمیش کی بلکه بیر اوخشارلیق تاپسین، حئیف کی تاپا بیلمیرمیش. بیرگون کمیتهده کئشیک وئریرمیش گلیب دییرلر کی دانشگاهدا کمونیستلر جلسه قوروبلار، ناهاردان سونرا گئدهجاغیق اونلارین جلسهلرینی داغیداخ. بو سؤزو ائشیدن خلیل اسلحهسین تحویل وئریب، همان کمیته پالتارلارینان مینجم بیلواریندان دانشگاها دوغرو پیادا یورویور. سئوینیر کی الله اونون خواهشین ایجابت ائلییب و نهایت بوگون کمونیستلری گؤرهجاغ. او ۷- ۸ کیلومتر یولو هئچ بیلمیر نه واخت گئدیر. یئتیشیب دانشگاها قاپیدا بیریندن سوروشور: -«آغا کمونیستلرین جلسهسی هاردادی؟» طرف باخیب بونون اوست باشینا، فالانژ اولدوغونو سانیب و قاش قاباقلی دئییر: -«من بیلمیرم.» بیر نئچهسیندن سوروشور، دوز جاواب وئرن اولمور. نهایت بیر ساققاللی جاوان دانشجودان سوروشور: -«آغا کمونیستلرین جلسهسی هاردادی؟» بو دانشجو جواب وئریر کی -«برادر، جلسه ایندی دئییل، ساعات اوچده پزشکی دانشکدهسینین سالونوندا اولاجاق. بو خیاوانی توت گئت. بیمارستانین نردهلرینه چاتاندا سول طرفده جاماعات ییغیشیبدیلار گؤررسن.» خلیل آدرسی آلیب درجا قونور سالونین قاباغینا. اوردا اولانلاردان اوجا سسله سوروشور: -«آی بالا، کمونیستلرین جلسهسی بوردا اولاجاق؟» اوردا اولانلار، موافق – مخالیف تعجبله بونا باخیب نه دئدیغلرینی بیلمیرلر. هاچاندان هاچانا بیریسی دئییر:-«هن، بوردا اولاجاق، فرمایش؟» -«هئش، سوروشدوم. من ده گلمیشم جلسییه.» هاممی اشاره ایله بیر بیرینه خلیلی گؤرسدیرلر. ساعات گلیب اوچه چاتاندا سالونین قاپیسین آچیرلار. خلیل سرعتله اول آدام اوزون سالیر آمفی تئاترین سالونونا و اول ردیفده اوتورور. ایکی نفر دانشجولارین زورباسی گلیب اوتوروللار خلیلین ساغ سولوندا. خلیل دیقتله اویان بویان باخیر. جلسه باشلانیر؛ بیر نئچه نفر دانیشیر؛ نوبت چاتیر فداییلرین خبرگان مجلسینه اولان کاندیدلری نعمت محمدی گلهینه. بو عینیده خلیل اوجادان یانینداکینا دئییر:
-«ایه بو کی حسینین داییسیدی! به کمونیستلرین جلسهسی هاردادی؟»
یانینداکیلارین بیری تهدیدله دییر:
-«سس سالمیاجاغسان، ساکت اوتور!» -«کمونیست بودو؟» -«هن، اودا کمونیستدی.»
-«من اونو تانیرام. باجی اوغلوسو حسین بیزیم محله اوشاغیدی.»
-«اولسون. آخشام گئدرسن محلهده حسینینن دویون قارین دانیشارسان. ایندی هله ساکت اول قوی گؤراخ نه دییر!»
بو دانیشیغین ایچینده خلیلین گؤزو ساتاشیر نعمت گلهینین باجی اوغلوسو حسینه. درحال یئریندن دوروب سیچیراییر حسینه ساری. حسین ده کی خلیلی محلهدن تانیردی، همده بیلیردی کی خلق مسلمان کمیتهسینده نگهبان دورور، اونونلا اوز به اؤز اولماسین گؤزدن ایتیر. خلیله داها قاییتماغا امکان وئرمهییب چؤله چیخاریرلار. خلیل اوردان بیرتیل گئدیر محلهده بهمن قفهسینه. هر کیمی گؤرور دییر:-«اولان، حسینین داییسی دا کمونیستمیش، نئچه ایلدی بیز بیلمهمیشیخ.» قفهنین او باشیندان قولسوز ممدلی دییر:
-«هن خلیل؟ نه اولوب؟ جین گؤرموسن؟ من ده کمونیستم. ایندی نئیلییاخ؟»
-«یوخ، ممدلی سن اؤل شوخلوق ائلهمیرم. دوغرودان دییرم. کمونیستلرین جلسهسینده دانیشیردی. اؤز گؤزومونن گؤردوم.»
-«خلیل، من ده دوغرودان دییرم.»
-«ممدعلی، بیلیرسن من نئچه ایلدی کمونیست آختاریرام!»
-«خئیر اولا خلیل، نئیلیردین؟»
-«ایستیردیم گؤرمدا.»
نهایت اوردا اوتورانلارین بیر ایکیسی خلیل آغانی قاندیریرلار کی بابا کمونیست عجیبه غریبه بیر شئی دئییل. هامیسیدا گلسرخییه اوخشامازلار. بئلهلیکله «خلیل ابد» کمونیست اولور. یئکه توکانلارین کیفیتلی کمونیستلریندن بیری…»
بو حالدا گلیب چاتمیشدیلار اوستا رحیمگیلین کوچهلرینین باشینا. رحیم دئدی:
– ائوه گلمیاجاقسان کوچویه گیرمه، بوردا ساخلا دوشوم گئدیم.
– یوخ معمار ایچری گلنمهرم، گئتمهلییم. چوخ یوبانمیشام. یئددی ساعات ماشین سورمهلییم. بو اوغلاندا کی منی داغیتدی. بیلمیرم نئجه گئدهجاغام.
– مجبور دئییرسن کی بو حالیوینان گئدهسن. قال سحر ائرته ایکن گئدرسن. پئشمانچیلیق چیخار. گونوزون شرری گئجهنین خئیریندن یاخشیدیر.
– گئدیم ائوه گؤروم نه گلیر قاباغا.
– سلام یئتیر.
– سن ده، منیم وریمدن عذر ایسته، سنی ده یوباتدیم…
۲۸ بهمن ۱۳۹۹ – تهران


text:
مقاله
هئرمئنوتیک – آنلاما و یوروملاما صنعتی
کؤکو یونان میتولوژیسینه دایانان و «تانری ائلچیسی» معناسینداکی «هئرمئس».دن آلینان «هئرمئنوتیک».ین کلیمه معناسی، «مئساژ بیلیمی»دیر. لاتینجه.ده مئرکور اولاراق بیلینن هئرمئس،
اؤیکو
قیرمیزی داغ
قیرمیزی داغ زیل قارا…، زیل قارانلیق ایچینده قیرمیزی داغلار یوخودو. یئل اووولداییب قارانلیغین ایچیندن اسیردی. ار – آرواد یئل ایله
نقد
بیر اوخشاما آی اوچون – ناصر منظوری نین «آذ» کیتابی حاقدا
بیر اوخشاما آی اوچون ناصر منظوری نین «آذ» کیتابی حاقدا مصطفی رزاقی کیتاب: «آذ»؛ ناصر منظوری،تهران، ناشر مولف، ۱۳۹۵
دانیشیق
Ali Kafkasyalı ilə danışıq
Ali Kafkasyalı ilə danışıq ۱- Hocam bizim oxucular sizi taniyorlar, ancak kendizi kendi ağzinizdan eşitmek istiriz! Lütfen biografizden bize buyurun! –
چئویرمه
ناریش قابیغی
ناریش قابیغی صمد بهرنگی چئویرین: احد فرهمندی منیم سوچوم ایدی؛ هن. جمعه گونو شهرده قالماغا مجبور اولماق منیم سوچوم ایدی.
شعر
ائلیمین دردی | سهندیه دن ایلهام
اصغر باقری اقدم (دوُمــان) ائلیمین دردی قوجاتدی، کدریم گون به گون آرتدی، کؤتو گونلـر نییه چاتدی، اولاشان قوردلاری
سورمه لی قیز
کؤچورمه
یوخو – نجیب محفوظ
یوخو – نجیب محفوظ ادبیات اوزره نوبل مکافاتی لاوریاتی (۱۹۱۱-۲۰۰۶) روس دیلیندن ترجومه: خاطره نورگول کؤچوردو: ائلیار پولاد بو بویدا


text:
فرناندو قاقو
فرناندو قاقو (اینگیلیسجه: Fernando Gago) (دوْغوم:۱۰ آوریل ۱۹۸۶ (۳۶ یاش) سیودادلا) بیر فوتبالیست. بوکا خونیورز فوتبال کولوبو و آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Fernando Gago. یوْخلانیلیب2 October 2017.
قارداش پروژهلرده فرناندو قاقو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- Articles using Template:Medal with Runner-up
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بوئنوس آیرس ایالتینده دوغوملولار
- بوکاجونیورز کولوبونون اویونچولاری
- رئال مادرید کولوبونون اویونچولاری
- ا.اس. رم کولوبونون اویونچولاری
- والنسیا کولوبونون اویونچولاری
- ولز سارسفیلد کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
قوزئی آفریقا
قوزئی آفریقا عربجه: شمال أفریقیا - اوْن میلیون مربّع کیلومتر اراضینی ایحاطه ائدن، آفریقا قارهسینین قوزئی حیصّه سینده یئرلشن ساحه. چوْخ حیصّهسینی بؤیوک صحرا صحراسی تۇتور.
اراضیده آشاغیداکی اؤلکهلر یئرلشیر:
بۇنلارین اکثریتینین اراضیسی ۱ میلیون kM²-دن چوْخدور. سۇدان و الجزاییرین ایسه اراضیلری ۲ میلیون kM²-دن چوْخدور.
قناری آدالاری، اریتره و اتیوپی دا بعضاً بۇ بؤلگهیه عایید ائدیلیر.
آیریجا باخدَییشدیر
- [۱] Archived 2010-01-13 at the Wayback Machine.
- CeBepHaя Aфpиka Archived 2008-09-06 at the Wayback Machine.


text:
«بابک قفهخاناسی» و «قفهچی ذولفقار»
علی تقیزاده لاریجان
کلیبر ماحالیندا اؤز عظمتیله باش قالدیران «بابک قالاسی» بیر چوخلارینین دقتینی چکن و اونون گؤروشونه گئتمک آرزوسوندا اولان انسانلاری ماراقلاندیران و مبارزه تاریخیمیزی اؤز غرور وئریجی عظمتینده عکس ائتدیرن تاریخی بینالارداندیر.
تخمینا” ۲۸ ایل قاباق «بابک قالاسی»نی گؤرمهمیش بیر داغچی دوستوملا اورا گئتمک قرارینا گلدیک. یایین سون آیی، شهریور آییایدی. باهارین چوخدان کئچمهسینه باخمایاراق، ماحال هله ده گؤزل گؤرونوردو. کلیبر باغلاریندا «زغال» واقتیایدی. بو ماحالین اوجا باش سلسلهلی داغلاری و اؤزونه مخصوص آب هواسی بیر چوخ دردلره درمان اولان «زغال» میوهسینین یئتیشمهسینده بؤیوک رول اویناییر. بئله کی «زغال»ی کلیبر ماحالینین آدیندان و اونون کیملیگیندن آییرماق چتین اولوبدور و دئییلنلره گؤره هر ایل نئچه مین کیلو بو میوهدن کلیبر ماحالیندان اؤلکهنین مختلف یئرلرینه گؤندریلیر.
او زامان ایندیکی کیمی ماشین یولو یوخایدی. آخشام باشی کلیبردن پیادا یوللاندیق. گونون باتابات چاغی شجاعآبادا چاتدیق. بیر داش دیواردان تیکیلمیش قفهخانا واریدی، صاحبینین آدی «ذولفقار». ذولفقار کیشینین ۵۰ یاشی اولاردی. هم گونون باتماسیندان، هم ده یورغونلوغوموزو آلماق اوچون قفهخانایا کئچدیک. ذولفقار کیشی بیزه چای گتیردی. قفهنین دیواریندان آسیلمیش «بابک خرمی»نین یاغ بویالی رسمیندن گؤزومو چکه بیلمیردیم. الینده قیلینجی گؤرونن بو رسم سانکی بیر ملتین بوتون ایگیدلیگینی، غرورونو و عظمتینی اؤزونده جانلاندیرمیشدی. قفهخانانین آدین ائله «بابک» قویموشدولار؛ البتده اونا «داغچیلار قفهخاناسی»دا دئییردیلر.
ذولفقار کیشی بیزدن گئجه اوردا قالیب قالماماغیمیزدان سوروشدو. -«قالماق ایستهییریک. بوردا یاتیب سحر صبحانه یئیندن سورا قالایا چیخاجاغیق» -دئدیک. او بیزیم اوردا گئجه قالماغیمیزی بیلندن سونرا نفتی یخچالی گؤستریب دئدی:
– «کتده توی وار. بو گئجه من گئتملییم. اوردا پامادور، یومورتا، کره، پئندیر و بال وار. قند، چای، چؤرکده کی اوداها. اؤزوز هر نه خوشلاساز بیشیرین، دوشورون. یاتماغیزا یورغان دؤشک ده وار. صبح گؤروشریک. من خودافیظ».
گؤرونوردو کی داغچیلارین گؤزل روحیهسی ذولفقار کیشییهده اؤز تاثیرینی قویوبدور. ائله صمیمی دانیشدی کی محبتی اورهییمیزه یاتدی. بیزیمله وداعلاشیب کنده دوغرو یولا دوشدو.
سو قابیندا سو آزیدی، بوشالتدیق سماوارا. قوه چراغی ایله گئتدیگ بولاقدان سو دولدوروب گتیردیک. یاخشی کره ایله بیر املت بیشیردیک. سماوارین ایستی سویو ایله ده باش گؤزوموزو یودوق. چای ایچیب یاتدیق. ایکی ساعات یوخوش یولو آغیر کوله ایله چیخماق یورموشدو بیزی. شیرین یوخویا گئتدیک. سحر ائرکن اویانیب صبحانه یئییردیک کی ذولفقار کیشی گلدی. بیزدن پذیرالیق ائده بیلمهدیگی اوچون صمیمیتله عذر ایستهدی. بیز بوتون یئمک- ایچمک و یاتاق وسایلی اوچون اونا پول وئرمک ایستهدیک. چوخ چتینلیکله آز مقداردا قبول ائلهدی. سانکی اوزون مدت تانیشلار کیمی ذولفقار کیشیله قوجاقلاشیب، بابک قالاسینا دوغرو یوللاندیق…
ایندی او قفهخانین و قفهچی ذولفقار کیشینین نئجه اولدوغونو بیلمیرم. سونرالار اورالیغا ماشین یولو چکیلدی؛ هتل تیکیلدی؛ آنجاق منیم حیات دفتریمده اؤز صمیمیتی و کیشیلیگی ایله ایز بوراخان «قفهچی ذولفقار» و شجاعآبادداکی «بابک قفهخاناسی» اونودولماز قالدی…