text:
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېرانلار: آیهان میانالې، علیرضا فرشی
قارتاللار اؤرگهتیمچیسی / لوییجی کاپوانا (حیکایه)
دۏکتۏر ماججۏلی، اۏنون صؤحبَتینی یارېمچېق کسَنلره فیکیر وئرمَزدن، سؤزۆنه داوام إلهدی:
– بَلی، بیز یاواش-یاواش، عئلمه میننتدارلېغېن، طبیعَتی ساختالاشدېرماغا ناییل اۏلوروق. آنجاق إحتیاطسېز قابالېغېمېزا گؤره اۏ، بیزدن دهشتلی درَجهده اینتیقام آلېر. بیز سرحَدلری، هارمۏنینې پۏزموشوق، اۏنا گؤره ده، – من ایستهمَزدیم کی، سؤزلریم پئیغمبَرجهسینه دۏغرو چېخسېن، – آخېردا بشر نسلینین محوینه گلیب چېخاجاغېق.
– نئجه؟ نئجه یانې “محوینه” ؟ – دئیه بعضیلری إعتیراض إتدی.
– دئیهسن، بو آخشام کئفینیز یۏخدور، – دئیه بارۏنئسسا لاناری دیللَندی.
– خئیر، عزیزیم بارۏنئسسا، منیم کئفیم همیشه قایداسېندا دېر. سَکسَن یاشېمدا بو، سفئحلیک و إحتیاطسېزلېق اۏلاردې. منیم نه جاوانلېقدا، نه ده آهېل یاشلارېمدا کئفیم آشاغې اۏلمایېب. بو یاشېمدا بئله بیر شئیه قاپېلماغېم ایسه اینتیهارا برابر دیر. من اۏنون أسارتیندن نهیین باهاسېنا اۏلور’سا-اۏلسون، یاخا قورتارماق اۆچۆن آرتېق چۏخدان تدبیر گؤرمۆشَم. گیگییئنا مسألهسی دیر، فیزیکی و اسپیریتوال.
– نئجه؟ سیزین کیمی بیر ماتئریالیست؟ – دئیه، دۏکتۏرو قېزېشدېرماق اۆچۆن اۏنو هَوَسلَندیرمهڲی خۏشلایان کئشیش وئنینی اوجادان دئدی.
– ماتئریالیست، یا اسپیریتوالیست، نئجه دئیَرلر، شراییطدن آسېلې اۏلاراق. بو تئرمینلرین ایکیسی ده عئینی دیر… آنجاق منی فیکریمدن یایېنماغا مجبور إتمهڲین. بئلهلیک’له، من دئییردیم: گلین بیزیم عئلمی اۏیونجاقلارېمېز’لا أیلهنک؛ بیز طبیعَتین قوشلار اۆچۆن یاراتدېقلارېنې اینسانلار اۆچۆن هئچ واخت یارادا بیلمهیهجهییک.
– عکسینه، عکسینه! – دئیه وکیل وئرالدی یئنیدن اۏنون سۏزۆنۆ کَسدی. – طبیعَت بیزه قانادلاردان دا یاخشې بیر شئی یاراتماقدان اؤترۆ عاغېل وئریب.
– ایداره اۏلونان پهپادلار؟ اوچاقلار؟ – اوشاق أڲلنجهسی دیر! اوشاق أڲلنجهسی دیر، والسّلام! قانادلار قوشلار اۆچۆن هئچ نهدیر… منیم اوچاقلارا صرف اۏلونان و صرف اۏلوناجاق اۏ میلیۏنلارا، – رقملری شیشیرتمیرَم، – حئیفیم گلیر. “کایتا مینمک” ذؤوقۆ چۏخ آز آداما، لاپ آز آداما قیسمت اۏلاجاق: سیز بئله دئیَردینیز، بارۏنئسسا، یادېنېزدامې؟ یۏخ، اۏ من ایدیم کی، سیزین “هرلنمک” دئدیڲینیزین عَوَضینه “کایتا مینمهڲی” تکلیف إتمیشدیم. بو ایکی عئیبهجر سؤزۆن مؤللیفی ده، تأسّۆفلر اۏلسون کی، من اؤزۆمَم… إح! تَصَوّۆر إدین – ساواش دیر، دۆشمن هۆجوم إدیر، سرحَدلری قۏروماق مسألهسی وار! أعلاء، توتاق کی، لاپ بئله دیر؛ آنجاق إله تۏپلار یاراناجاق کی، – آرتېق یارانمایېب’سا، – اوچاقلارې بۆتۆن بۏمبالارې و پارتلایېجې مادّهلری ایله بیرلیکده یئر’له يئکسان إدهجک. آنجاق من بونو مۆذاکیره إتمک فیکرینده دَڲیلدیم، سادهجه سؤیلهمک ایستهییردیم کی…
– هه، ایندی باشلاناجاق!
– بَلی، جناب کئشیش، باشلاناجاق، چۆنکی بیز اۏنا گؤره یېغېشمېرېق کی، چۆرۆک قۏزا دا دَڲمهڲن آنلامسېز مۆحاکیمهلر یۆرۆدک… بیرجه شئیی دئیهجهڲَم: من پاپ اۏلسایدېم، کیتابلارې قاداغان اۏلونمایېنجا، یازدېقلارېنې هئچ کیمین اۏخومادېغې اۏ بدبخت مؤللیفلری کیلیسادان قۏوماق عَوَضینه، – بیر سؤز’له، من پاپ اۏلسایدېم و مَعنوی حاکیمییَتیمین گۆجۆنه اینامېم اۏلسایدې…
– دۏکتۏر، پاپې راحات بوراخېن!
– اۏنون’لا ایشیم یۏخ دېر؛ اۏنا حؤرمَتیم وار؛ اۏ، یئر اۆزۆندهکی أن اوجا شخصییَّت دیر… تکجه اۏنو دئمک ایستهییرم کی، أڲر پاپ اۏلسایدېم بۆتۆن محوإدیجی سیلاحلارې ایجاد إدَنلردَنی ده، اۏنلاردان ایستیفاده إدَنلردَنی ده کیلیسادان قۏواردېم… چۏخ تأسّۆفلر اۏلسون… آنجاق منه ایجازه وئرین سیزه مارکیز سانتا پیانېن داهییانه ایختیراعسې بارهده صؤحبَت آچېم. سیزلردن بعضیسی اۏنو یَقین کی، تانېمامېش اۏلماز، بعضیلرینیز ایسه، هئچ اۏلماسا، آدېنې إشیتمیسینیز . یۏخ؟ هه، یامان تئز اونودورام کی، آرتېق، چۏخ قۏجایام. نه ایسه، آنجاق بو خاطیره منی اۆست-اۆسته اۏتوز ایل کئچمیشه آپارېر.
مارکیز دی سانتا پیا بارهسینده دئییردیلر کی، اۏ عمللی-باشلې دلی دیر. چۆنکی بو آدام هامېنېن و یا دئمک اۏلار کی، هامېنېن گؤردۆڲۆ و یا گؤره بیلهجهڲی بیر ایشین قولپوندان هئچ واخت یاپېشمازدې. بو گؤزَل، اوجا بۏیلو، سۏن دَرَجه ساغلام، ایستهدیڲی شېلتاقلېغې اؤزۆنه روا گؤرمک اۆچۆن کیفایت قدر پولو اۏلان گۆجلۆ اینسان، – حؤرمَتی خاطیرینه دئمهلییم کی، اۏ، بئله شئیلردن سوی-ایستیفاده إتمَزدی، – سۏن واختلار حئیواندارلېغېن غریبه بیر چئشیدینه باش قۏشموشدو. اۏ، دئییردی: “اینسان آتې، اؤکۆزۆ، ایتی و پیشیڲی أهلیلَشدیریب؛ نییه ده اۏ، قوشلار عالَمینین شاهې اۏلان قارتالې دا أهلیلَشدیرمهڲه جهد إتمهسین؟”
– بو مارکیز حقیقتن ده دَلی ایمیش! بو معلوم!
– حؤرمَتلی وکیل، دَلی اۏ کسلری حئساب إدیرلر کی، اۏنلار اؤزلریندن قاباق هئچ کیمین عاغلېنا گلمهدیڲی جسور بیر ایختیراعا اۆرَک إدیرلر.
– بونون’لا بئله، اۏ ایستهدیڲینه ناییل اۏلمادې…
– ناییل اۏلاردې، أڲر…
– شئیطان یۏلدان چېخارتماسایدې…
– بیرباشا شئیطان دا دئمزدیم، – چتین کی، بو ایشین اوغورو شئیطانې ماراقلاندېرایدې. شئیطانېن اؤز دردی-سَری وار، جهنَّمی گؤزَل قېزلار’لا دۏلدورماق دردی، – إله دَڲیلمی جناب کئشیش؟
– دئییرسیز، یانې ناییل اۏلوب؟ هئچ کیمه ده هئچ نه معلوم دَڲیل، إلهمی؟ – دئیه وکیل وارالدی سؤز چکمک ایستهدی.
– بو بارهده یالنېز اۏ معلوم اۏلوب کی، اۏنو إشیدیب بیلمک اۏلاردې؛ بدبخت مارکیزین فاجیعهوی اؤلۆم خبرینی، آنجاق تفرّۆعاتسېز.
سانتا پیا، – کۏنتاریس مارکیزلرینین قدیم مۆلکۆ. من اۏنا هئچ کند ده دئمزدیم، یارېاوچوق فئۏدال سارایېنېن یان-یؤورهسیندهکی بیر نئچه إو. بورانېن سۏنونجو مارکیزی فلیگئللردن بیرینی تعمیر إتمهڲه گؤرسهدیش وئرهرَک، ایلده بیر نئچه آی، اۆفۆقدهکی دۆزنلیکلر’له کئچیب گئدن قاطارلارېن آچېق پنجرهلریندن یان-یؤورهدهکی سرت مَنظَرهنی سئیر إدَن سرنیشینلرین نظرلریندن اوزاق، سارایې دؤورهلهیَن داغ اوچوروملارېنېن آراسې’یلا حریص اۏوچو کیمی گزیب-دۏلاشاردې. اۏ واخت من قۏنشو شَهَردهکی ایجماع حکیمینین، کؤهنه بیلیورد یۏلداشېمېن قۏناغې ایدیم. بیر گۆن إله اۏلدو کی، داغ اۏوچوسو قییافهسینده تام تجهیز اۏلونموش مارکیز سانتا پیایا راست گلدیک… بیز ده تۆفنگ’له سیلاحلانمېشدېق، من و منیم همکارېم، ایکی گۆلۆنج اۏوچو.
– بیز بیر-بیریمیزی یالنېز اۆزدن تانېیېرېق، – دئیه مارکیز دۏستوما مۆراجیعت’له سؤیلهدی. – إعتیراف إدیرم کی، بو منی کدرلَندیرمیر. حکیم کی، گؤردۆن، – گئن گز. گؤزَل اینسانلار دېر! آنجاق…
اۏ، إله اۆرَکدن گۆلۆردۆ کی، سؤزلری آدامېن گؤڲلۆنه تۏخانمېردې. سۏنرا اۏنون’لا ایکی دفعه ده راستلاشدېق. تک اۏلدوغومدان، سارایېنا دعوت آلماغېمدان ممنون اۏلدوم.
– من ایجماع حکیمینی إویمه دعوت إتمیرَم، مؤوهوماتچېلېغېما گؤره.
آز قالمېشدې إعتیراف إدیم کی، آخې من ده حکیمم . آنجاق ماراغېم منه ریاکارجاسېنا براعَت قازاندېرېردې کی، بورادا ایستیراحَتدیم، قۏناغام، حکیملیک’له ده مشغول اۏلمورام. اۏنون’لا صمیمی اۏلسایدېم، اۏندا یَقین کی، هئچ نه گؤره بیلمز، مارکیز دی سانتا پیانېن یالنېز ایش بیتَندن سۏنرا آچېقلاماق نيّتینده اۏلدوغو اۏ مؤعجۆزه بارهسینده هئچ نه إشیتمزدیم. دۏغرودان دا، بو بیر حقیقت دیر کی، بیزیم بعضی حرکتلریمیزین مَعنوی دَڲری سۏن دَرَجه نیسبی دیر.
– سیزین سیمانېز منده اینام اۏیادېر – دئیه اۏ، سؤیلهدی. ایکی ایش گؤرمهلی اۏلاجاقسېنېز: بیرینجیسی، بیلهجهڲینیز سیرّی لازېم اۏلدوغو قدر گیزلی ساخلامالېسېنېز؛ ایکینجیسی، منیم جسارتلی تدبیریم بارهده منه أن صمیمی فیکیرلرینیزی بیلدیرمهلیسینیز.
من سؤز وئردیم و اۏ، منی، – هئچ بیلمیرَم نئجه دئییم… اۏنا نه دئییرلر، “تۏیوق هینی”؟ هه، قۏی بو دا اۏلسون “قارتال هینی”. اۏ، منی حدّیننَن بؤیۆک قَفَسه بنزهڲَن، بیر طرفیندن مؤحکَم دَمیر شبکهلره آلېنمېش پنجرهلرین، باشقا طرفیندن ایسه، قارتال بالالارې چېخارتماقدان اؤترۆ یووالار دۆزلدیلمیش، خئیلَک سایدا بؤلمهلرین اوزانېب گئتدیڲی گئنیش بیر اۏتاغا سالدې.
اۏ، آیاغېنداکې قالېن زنجیر’له، دؤشهمهڲه یئریدیلمیش حالقایا باغلې اۏلان قۏجا قارتالې منه گؤرسهدهرَک دئدی:
– بو منیم اۏوچو غنیمتیم دیر. من اۏنون قانادېنې آلتې ایل اؤنجه گۆلـله ایله وورموشام . یاشاسېن دئیه قانادېنې کسمهلی اۏلدوم. اۏنو مۆعالیجه إلهدیم، ساغالتدېم و اۏ، – اینانمازسېز، – اؤزۆنۆ أله اؤرگتمهڲه یاواش-یاواش ایمکان وئرهرَک، منه اؤز میننتدارلېغېنې بیلدیردی. ایندی من اۏنا یاخېنلاشا، اۏنو اۏخشایا بیلهرم، بیز عمللی-باشلې دۏستوق. آنجاق ایلک گۆنلر… اۏ واخت، اۏنو یارالادېغېم زامان، أسارته دۆشمهسین دئیه، باخ، بو چئچهله بارماغېمې دیمدیڲینین بیرجه ضربهسی ایله سېندېرمېشدې. ایکی هفته نه یئمهڲه، نه ده سویا یاخېن دوردو، قۏرخولو درَجهده حرکتسیز، تهدید إدیجی بیر صورتده، حقیقتن ده شاهانه بیر دوروش’لا. سانکی، ایطاعتکارجاسېنا اؤلۆمۆنۆ گؤزلهییردی. آنجاق، ایندی منه معلوم دېر کی، قارتاللار داها اوزون سۆرَن آجلېغا دؤزه بیلیرلر.
– سیزه دئمهڲی اونوتموشام کی، – دئیه، دۏکتۏر علاوه إلهدی، – بو قارتالېن ساخلاندېغې یئر، دئدیڲیم اۏ نهنگ اۏتاغېن قارشېسېنداکې هینده ایدی. اۏرا گیرَن کیمی، بیزیم اۏرادا اۏلماغېمېزدان هئچ ده هۆرکۆب إلهمهڲن اۆچ قارتالېن هاوایا نئجه قالخدېغېنېن سۏن دَرَجه تعجّۆب’له شاهیدی اۏلدوم. اۏنلار گئنیش آچېلمېش، سانکی حرکتسیز دایانان قانادلارې ایله تاوانا یۆنگۆلجه تۏخاناراق، واختآشېرې اینیلتییه بنزَر، غریبه تأثیر باغېشلایان، قولاقباتېرېجې سَسلر چېخاردېردې. مارکیزین بیر فیتینه قوشلار اۏنا طرف تَلهسهرَک، آیاغې یانېندا یئره اۏتوردولار، سانکی أمره مۆنتَظیر تک، باشلارېنې دیک توتاراق، پارلاق سارې گؤزلرینی مۆعَمّالې صورتده اۏنا زیللهدیلر.
– اۏنلارې اۏ داغېن باشېندا، پالېد آغاجېنېن یارپاقلارې آراسېنداکې، زنبیل کیمی هؤرۆلمۆش یووادان چېخاردېبلار، – دئیه بارۏن بارماغېنې اوزاداراق گؤرسَتدی. لاپ أتجهبالا ایدیلر. بیر نئچه هفته ألدن یئدیرتمیشم، هئچ جۆره دۏیماق بیلمیردیلر. منیم ایچهری گیردیڲیمی گؤرهجَک، بۏیونلوغونو اوزادېب، دیمدیکلرینی آرالایېردېلار. منی، – بئله دئییم، – اؤزلرینین یئم وئرَنلری بیلیردیلر. لهلکلهنَندن سۏنرا اۆچ بالاجا کۆچۆک کیمی دالېمجا قاچېردېلار… بئلهجه، إو حئیوانلارې کیمی بؤیۆدۆلر. بیر دفعه یۏخلادېم. اۏنلاردان بیرینی بایېرا چېخارتدېم، آزادلېغا… چۏخ یۆکسهڲه، اوزاغا اوچدو، دۆشۆنۆردۆم کی، داها گئری دؤنمز… آنجاق قایېتدې، فیتیمی إشیدن کیمی. بونو اۏ بیریسی ایکیسی ایله ده سېنادېم… اۏندا أمین اۏلدوم کی، قارتال یئتیشدیرمک ایدهم آنلامسېز ایش دَڲیل.
– اۏنلار’لا نه إتمک فیکریندهسینیز؟ – دئیه سۏروشدوم.
– اۏنلاردان … سما آتلارې، جانلې اوچاقلار یاراتماق ایستهییرم. گۆلۆب إلهمهڲین، گؤزلرینیزی ده بَرَلتمهیین! قارتاللارېن آراسېندا کرال چئشیدی دئییلهنی أن گۆجلۆسۆدۆر. اینانېرام کی، مشقلرین کؤمَکلیڲیله اۏنو داها گۆجلۆ، داها جلد إده بیلمک مۆمکۆن اۏلاجاق. آخې بو مؤعجۆزهنی آتلار’لا تجرۆبهدن کئچیرمیشیک. دئییرلر اۏسترالیادا بونو دَوهقوشولارې ایله ده سېناماق ایستهییرلر. من آرتېق، نهیهسه ده ناییل اۏلموشام. باخېن.
اۏ، دوواردان آسېلې، یۆینه بنزَر دری قۏشقونو گؤتۆرۆب، اۏنو قارتاللاردان بیرینین باشېنا کئچیردی(کئچیرتدی). قوش، إله بیل، اۏنا اۆستۆنلۆک وئریلمهسی ایله فخر إدیردی. اۏ، یَهَرلهمک آسان اۏلسون دئیه، قانادلارېنې آچېب یئللهمهڲه، سۏنرا دا اوچماغا باشلادې؛ ایلک اؤنجه یئدیه حسّاسلېق’لا تابئع اۏلاراق یاواش-یاواش، سۏنرا ایسه مینیجینین فیتی ایله اوچوشو سۆرعتلندیریر، گاه یۆکسلهرَک، گاه دا إنهرک گئنیش اۏتاقدا دؤوره ووروردو. من آغزېآچېق، گؤزلریمه اینانمادان باخېردېم.
– عاغېلاسېغماز دېر!
– سیزه ده سېناماق پیس اۏلمازدې. هه، اۆرَکلی اۏلون!
– من همیشه میسکین سۆواری اۏلموشام!… تَصَوّۆر إدین!
– سیزه إله گلمیرمی کی، سۏرون حَلّ اۏلونوب؟
– بَلی، آنجاق… – دئیه، من دوروخدوم.
– لۆطفَن، بویورون…
– آنجاق من بیلمیرَم بو قانادلېلار شاهېنېن ایطاعتکارلېغېنا نه درَجهده اینانماق اۏلار.
– دیریژابلېن، کایتېن مئکانیزمینه بونلاردان خئیلَک آز اینانماق اۏلار. بیر ده کی، قارتالېن اۏنلار’لا مۆقاییسهده بؤیۆک اۆستۆنلۆڲۆ وار: اۏ، أن گۆجلۆ کۆلکدن بئله، قۏرخمور. بیر ایلدن سۏنرا من آچېق تجرۆبهلر کئچیرتمک فیکریندهیم. تام أمین اۏلماق ایستهییرم. هم ده کی، ایکی مین مئتر هۆندۆرلۆڲه قالخا بیلهجک بیر ماشېنې چتین کی، نه واخت’سا ایجاد إلهسینلر. خرجیندن دانېشمېرام. قارتال اۏنو ساخلاماقدان اؤترۆ طلب اۏلوناندان آرتېق هئچ نه ایستهمیر. سیزجه، بو آز دېر؟ بیر أللی ایلدن سۏنرا…
دئیه بیلمَزدیم کی، مارکیز دی سانتا پیا خیالپرست ایدی. گؤزلریم اؤنۆنده جانلانان رئاللېق حقیقتن ده أن جسارتلی خیاللارې بئله، آرخادا قۏیوردو. اۆستهلیک اۏ، قوشون دۆز قانادلارې یانېندا، دؤشۆنه سانجېلان یۆنگۆل بیر یهر ده ایختیراع إتمیشدی. مؤحکَم کمر ایسه یهردهکی مینیجینی هۆندۆرلۆک و آچېقلېق نتیجهسینده گیجللنمهدَن إحتیاط اۆچۆن أساسلې شکیلده قۏرومالې ایدی. هر شئی قاباقجادان نظره آلېنمېشدې، بیرجه دهشتلی إحتیمالدان باشقا…
دۏکتۏر ماججۏلی سانکی، دینلهییجیلرین هیجانلې اینتیظارېندان حظّ آلماقدان اؤترۆ بیر آنلېغا سوسدو.
– بیر ایل آرامسېز مشقلردن سۏنرا، – دئیهسن، بونا بئله دئییرلر، – اۏ، سؤزۆنه داوام إلهدی، – مارکیز ایشینین مۆوَفَّقیییتینه أمین ایدی. اۏ، أله اؤرگهدیلمیش اۆچ قارتالې آچېق هاوادا، قدیم سارایې دؤورهلهیَن داغ درهلرینین آراسېندا مشق إتدیریردی. کندلیلر اۏنون، قارتالېن بئلینه اۏتوراراق، بولودلارېن آراسېندا نئجه یۏخا چېخدېغېنې، ایتیاوجلو قایا زیروهلیکلرینین دۆز یانېندان اوچوب کئچهرَک آشاغې نئجه إندیڲینی، یئنیدن گؤڲه شېغېیېب، ممنونییتیندَن گؤزلری ایشېق ساچاراق هاوا گزینتیسیندن یئره نئجه قایېتماسېنې دهشت’له مۆشاهیده إدیردیلر؛ اۏلسون کی، هامې اۏنو جادوگر حئساب إدیردی. و گۆنلرین بیرینده اۏنلار گؤڲۆن اۆزۆنده باش وئرَن دهشتلی فاجیعهنین، اینانېلماز بیر دؤڲۆشۆن عاجیز تاماشاچېلارېنا چئوریلدیلر. اۏنلار گؤردۆلر کی، سمانېن شفّاف ماویلیڲیندهکی ایکی قارا نؤقطه سۆرعت’له بؤیۆیَرک، مارکیزین اۏتوردوغو قارتالا یاخېنلاشېب، اۏنون یان-یؤورهسینده دؤوره وورور. بو، نهنگ قانادلارېنې تهدید إدیجی صورتده یئللهدَن ایکی ایری قارتال ایدی. مارکیز تهلۆکهنی آنلایېب قارتالېنې إنمهیه مجبور إتمهڲه باشلادې. بئله اۏلدوقدا، اۏ ایکی قارتال هۆجوما کئچمهڲی قطع إتدی. کیم بیلیر نییه؟ بلکه أسارته دۆشمۆش یۏلداشلارېنې خیلاص إتمکدن اؤترۆ؟ بلکه غنیمته اۏلان تاماهکار آجلېقلارېنا گؤره؟ دؤڲۆش بیر نئچه آن چَکدی. هۆجوم إدَنلرین ایتی دیمدیکلری’له باشېندان یارالانان مارکیز، أللریندهکی جیلۏولار بۏینونا دۏلانسا دا، اؤز نؤوبهسینده دیمدیڲی ایله ضربهلر إندیرهرَک مۆدافیعه اۏلونماغا چالېشان قارتالېنېن کۆرهڲینه سېخېلدې. قۏرخودان نیطقی قوروموش کندلیلر گؤردۆلر کی، قارتاللاردان بیری دیمدڲی’یله جیلۏوو قاپېب، مارکیزین آرتېق مۆقاویمَت گؤرسَتمهڲن قارتالېنې اؤز آرخاسېنجا سمایا قالدېرېر، ایکینجی قارتال ایسه اۏنلارېن اۆچۆنۆن ده داغېن أن یۆکسَک زیروهسینه یئتیشمهسینی یۆنگۆللَشدیرمَکدن اؤترۆ، جایناقلارې ایله مارکیزین بَدَنینی قالدېرماغا سعی إدیردی. بئلهجه، اۏنلار دار بیر درهده گؤزدن ایتدیلر… بو دفعه مارکیزین قایېدېشېنې گؤزلهمک عبَث ایدی. اۏن گۆن سۏنرا، قارتاللارېن یوواسې اۏلان زاغادان اۏنون آتېلمېش ایسکئلئتینی تاپدېلار. قارتالېن ایسکئلئتدن بیر قدر آرالېداکې سۆمۆکلری و قۏشقوسو اۏنا دلالت إدیردی کی، اۏنو دا اؤلدۆرۆب یئمیشدیلر. مارکیزین هلاک اۏلماسېندان سۏنرا هئچ کیم اۏ اۆچ قارتالې، نه تکقاناد آنانې، نه ده ایکی بالا قارتالې یادا سالمادې. بیر آیدان سۏنرا، مارکیزین میراثا صاحیب اۏلماقدان اؤترۆ سارایا گلَن اوزاق قۏهومو اۏنلارې هینین ایچینده، آجېندان اؤلمۆش وضعيّتده تاپدې.
- No items.


c: text/html

text:
دانلود آهنگ بیر قیز گوردوم چمنده ریمیکس MP3
دانلود آهنگ بیر قیز گوردوم چمنده ریمیکس
اهنگ ترکی بیر قیز گوردوم چمنده جواد حصاری با دو حالت 320 و 128 از نیاز موزیک
Download Music By Javad Hesari Bir Kiz Gordum Mp3
متن اهنگ بیر قیز گوردوم چمنده کامل
بیر قیز گوردوم چمنده دستماله گل درنده
یارالاریم ساقالادی من بو قیزی گورنده
قیرمیزی گل دسته دسته درمانده اولسا خستم
من سندن بیر محبت سن منن بیر جان ایسته
«—♩—»
باخچه میزده گل اولام ، اوخ ییرم قربون اولام
عزراییل جانیمی آلدی یاره دیین سوزومو ساغول
پنجره شیشه پرده یاخچیلیخ یامان یرده
ورنین بوینو سینسین وردیلر بیر نامرده
«—♩—»
درصورت نبودن یا مشکل داشتن لینک دانلود لطفا ما را از طریق نظرات مطلع کنید
پخش آنلاین موزیک
–

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
`پنجه کیلید` نتیجهلر
خبرلر [146]
- یارالی تۆرک عسگری شهید اولدو
- اردوغان: شهیدلریمیزین قانی یئرده قالمایاجاق
- آکار: ۳۲۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پنجه-قیلینج عملیاتی ایله ۲۵۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- آکار، ضررسیزلشدیریلن تروریست ساییسینی آچیقلادی
- توبیاس بیلستروم: "تورکیه ترورا قارشی اؤزونو ساوونما حقوقونا مالیکدیر"
- اردوغان: پنجه-قیلینج سادهجه بیر هاوا عملیاتی ایله محدود قالمایاجاق
- پکاکالی ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پکاکا لی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- پ.کا.کا-نین 3 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- بیر عسگریمیز شهید اولوب
- یارالی عسگریمیز شهید اولدو
- یارالی عسگریمیز شهید اولدو
- "شهیدیمیزین قانی یئرده قالمادی"
- عراقدا بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
- پ.کا.کا-نین 4 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
- پکاکالی ۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
- ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی


text:
اروپا UEFA قهرمانلر لیگی ایککی ته اوچره شوو بولیب اوتدی
بایرمونیخ - لتزیو و اتلتیکو مادرید - چلسی اوچره شدی
اروپا UEFA قهرمانلر لیگی 16 تور باسقیچیده ایککی ته اوچره شوو بولیب اوتدی.
آلمان نینگ بایرمونیخ جماعه سی ایتالیانینگ لتزیو جماعه سی بیلن ایتالیانینگ پایتختیده جایلشگن روم المپیاد استدیومیده اوچره شدی.
بایرن مونیخ ایتالیالیک رقیبینی 4-1 بیلن مغلوبیت گه اوچره تدی.
بایرن مونیخ نینگ گوللرینی 9- روبرت لیواندوسکی 24 – دقیقه ده جمال موسیالا، 42 – دقیقه ده لوری سنه اوردی 4 – گولنی ایسه لتزیولیک فوتبالچی فرانچیسکو اکردی 47 – دقیقه ده اوز دروازه سیگه اوردی.
لتزیونینگ بیرته گولینی 49 – دقیقه ده ایگوئائین کوریرا اوردی.
ایریم بیلله شووده اسپانیانینگ اتلتیکو مادرید جماعه سی بیلن انگلستان نینگ چلسی جماعه سی کروناویروس چاره – تدبیرلری سببلی رومانیانینگ پایتختی بخارست ده اوچره شدی.
مسابقه ده چلسی اوز رقیبینی 1-0 بیلن مغلوبیت گه اوچره تدی.
چلسی نینگ گولینی 68 – دقیقه ده فرانسه لیک فوتبالچیسی اولیور جیرو اوردی.


text:
۱۹۵۳ (میلادی)
میلادی ۱۹۵۳-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اَللی اۆچونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - کامبوجدا مۆستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۹ آوریل - وارنیر برادیرز شیرکتی٬ ایلک اۆچ بوعدلو فیلم اوْلان مومیالار موزهسینی گؤستریمه تقدیم ائتدی.
- ۷ سپتامبر - خروششوو شوروی رهبری اولور.
- ۷ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری جومهور باشقانی هری ترومن اؤلکهسینین آتوم سیلاحینا مالیک اوْلدوغونو آچیقلادی.
- ۶ آوریل - تۆرکیه جاوان میلّی فوتبال تیمی دۆنیادا اۆچونجو اوْلدو.
- ۲۰ ژانویه - جنرال آیزنهاور٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلری باشقانی سئچیلدی.
- ۲ نوْوامبر - پاکیستان دؤلتینین آدی ديَیشدیریلهرک پاکیستان ایسلام جومهوریتی آدلاندیریلمیشدیر.
- ۱۹ آقوست - ایراندا محمد موصدیقین باشچیلیق ائتدیگی حوکومتی ایشدن دوشوب، محمدریضا پهلوی حاکیمیته گلمیشدیر.
- ۱۸ دسامبر - ایلک رنگلی تلویزیون یاییمی گئرچکلشمیشدیر.
- ۱۴ ژانویه - ایوْسیپ بروْز تیتوْ يۇقوْسلاوی مجلیسی طرفیندن جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۴ آقوست - شوروی اتفاقی هیدروژن بومباسی حاضیرلادیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۲ سپتامبر - خروششوو شوروینین رهبری سئچیلمیشدیر.


text:
نوقای تورکجهسی
نوقای تورکجهسی، نوقای دیلی نوقایجا ، تورک دیللرینین قیپچاق قولونا باغلی، نوقایلار طرفیندن دانیشیلان دیلدیر. ان چوخ روسیه فدراسیونونون جنوب قیسمتینده دانیشیلیر. بوگون کیریل الیفباسی ایله یازیلیر.
نوقای تورکجهسینین دیالئکتلریندن قارا نوقایجا داغیستاندا، آغ نوقایجا کوبان چایی مسیرینده، او منطقهدهکی کاراچای-چرکسیادا و مینئرالنیه وودی(Mineralnye Vody) بؤلگهسینده، اصیل نوقایجا ایسه استاوروپول کرایدا دانیشیلیر. قارا نوقای و اصیل نوقای دیالئکتلری بیربیرینه چوخ یاخیندیر. آغ نوقایجا ایسه داها چوخ فرقلیدیر.
تاریخ[دَییشدیر]
نوقایلار، آلتین اوردو خانلیغی خالقینین نوهلریدیرلر و آدلاری چنگیزخانین نوهسی نوقای خاندان گؤتورولموشدور. نوقای خان رهبرلیگی ایله کؤچ ائدن خالقلار تونا چایینا کیمی ارهلیلهییب و بوگونکو اوکراینین قارا دنیز ساحیللرینه یئرلشمیشدیلر.
آدینی نوقای خاندان آلان نوقای تورکجهسی ده، قاباقجا عرب الیفباسی ایله یازیلیردی. 1928 ایلینده لاتین الیفباسینا کئچیلدی و بو الیفبانین اورفوقرافیک سیستمینی آکادئمیسین آ. جانیبکوف یاراتدی. سونرا بو سیستم بوتون تورک دیللرینه اویغونلاشدیریلدی. 1938 ایلینده نوقای تورکجهسی کیریل الیفباسی ایله یازیلماغا باشلادی. آنجاق اورفوقرافیک سیستمی لاتین الیفباسیندان آلیندی.
19-نجو عصرده نوقایلار اوکرایندان چیخاریلاندا بو دیلی دانیشان بؤلگهلر بیربیریندن قوپوق وضعیته دوشدولر. نوقای تورکجهسی دانیشان نوفوسون بیر قیسمی تورکیه و رومانییه کؤچدولر. بیر بؤلومو تزارلیق روسیهسینده قالاراق داغیستان، چئچئنیستان و استاوروپول کرایا یئرلشدی.
تورکیهیه یئرلشن نوقایلار تئز بیر زاماندا آسیمیله اولمادیلار و نوقای تورکجهسی بؤیوک کیچیک هرکسین دانیشابیلدیغی بیر تورک لهجهسی وضعیتینه صاحیب اولدو. سوئتلر بیرلیگینده ده مکتبلرده روسجا تحصیل آلماق سببی ایله نوقای تورکجهسی بؤیوک اؤلچوده گئریلهدی. سون تخمینلره گؤره نوقای تورکجهسی دانیشان نوفوس 80٬000 حدودوندادیر.
1937 ایلینده نوقای تورکجهسینده ایکی کیچیک فزئته نشر ائدیلدی. بونلاردان بیری قاراچای-چرکز، دیگری داغیستاندا چاپ اولوردو. آنجاق داغیتما ایمکانلاری چتین اولدوغونا گؤره بو قزئتهلر نوقای کندلرینه چاتدیریلمیردی.
نوقای تورکجهسی بوگون داغیستاندا نوقای بؤلگهسیندهکی مکتبلرده 1-نجی صینیفدن 10-نجو صینیفه قدر اوخونور. قاراچای-چرکزده ایسه پئداقوژی اینستیتوسوندا نوقای تورکجهسی بؤلومو واردیر.
الیفبا[دَییشدیر]
عرب-فارس الیفباسی
نوقای تورکجهسی 1928 دن اؤنجه عرب-فارس الیفباسی ایله یازیلیردی. بو الیفبا بوتون عرب الیفباسینی ائحیتوا ائدیر اوندان علاوه نوقای تورکجهسیندهکی فرقلی سسلر اۆچون سمبوللار علاوه ائدیلمیشدی.
لاتین الیفباسی
1928 ایلینده بوتون سوئتلر بیرلیگینده لاتین الیفباسینا کئچمه کامپانیاسی ضمنینده بو الیفبا اورتا مکتب موعللیمی و فولکلورشوناس آ. شارشئمبیئویچ جانیبئیکوو(1955-1879) طرفیندن نوقای تورکجهسینه ده اویغونلاشدیریلدی.
کیریل الیفبا
نوقای تورکجهسینین کیریل الیفباسی ایله یازیلماسینا 1938 ده باشلانیلدی. نوقای الیفباسینداکی سون دییشیکلیکلر 1950 ده ائدیلدی.
اؤزللیکلری[دَییشدیر]
باغلانتیلار[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- ^ Nogai at Ethnologue - 18th ed., 2015


text:
شئکوی خاقان
شئکوی خاقان — غربی گؤیتۆرک خاقانی (۶۱۸-۶۱۱). نیلی خاقان اؤلدوکن سوْنرا (۶۰۳)٬ غربی گؤیتۆرک اؤلکهسینین ان غربی بؤلگهلرینده٬ نیلی اوْغلو چۇلوْ خاقانا عۆصیان ائدهرک خاقانلیق ایدّیعاسیندا تاپیلدی. چۇلوْ خاقاندان سوْنرا٬ اؤلکه باشبیلنلری شئکونو خاقان اوْلاراق تانیدیلار. شئکو سیر-تاردۇشلار و تؤلؤسلر عۆصیانینی باجارییلا دایاندیرا بیلدی. شئکو خاقان ۶۱۸ ایلینده اؤلدو.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ «ایسلامیتدن اؤنجه تۆرکلرین تاریخی»٬ یازان: گورون کامران٬ مۆترجیملر: جعفرزاده اسماعیل٬ حسینعلیزاده سیامک٬ سومر نشر٬ تبریز ۱۳۹۰، ص ۲۱۸


text:
معالاسف بیر داها ترور چیرکین اوزونو گؤسترمیش و ترور هؤرگوتلرى و آرخالارینداکى گوجلر قارداش تورکیه’میزین گؤزل شهرى ایستانبول’دا سیویل اینسانلارین جانینا قییمیشلار. نه یازیق کى اورتا دوغو و او جوملهدن...
“گنجعلی صباحی” نین اؤتن گونلری اؤن سوز : اوستاد “گنجعلی صباحی” معاصر #آزربایجان ادبیاتی نین نثر ساحهسینده ان گؤرکملی یازیچی لاردان بیری دیر. ادبیاتچیلار صباحی نی آزربایجان نثری نین آتاسی...
۱۲ شهریور موناسیبتی ایله گونئی آزربایجان سیاسی تشکیلاتلارینین ۱۲ ماددهلیک بیاننامهسی دیرلی گونئی آزربایجان تورک میللتی! چاغداش تاریخیمیزده هامیمیزین نوستالژیک دویغولارلا آندیغیمیز و هئچ زامان اونودا بیلمهدیگیمیز اولایلاردان بیری،...
جومهورباشقانى اردوغان، اسپانیادا گرچکلهشن ناتو ذیروهسی سونوندا باسین منسوبلارینین سورولارینی یانیتلادی. تورکییه جومهورباشقانی اردوغانین آچیقلامالارى شؤیله: ترور هؤرگوتونه آرخالارینی دایایانلار خیال قیریقلیغی یاشادی ایسوئچ و فینلاندییانین سوموت آدیملار آتمالارى گرکدیگینی...
بیزیم ایکی فرقلی اما بیر-بیری ایله باغلانتیلی پلان و یول خریتهمیز اولمالیدیر. بیر، سادهجه گونئی آزربایجانی علاقهلهندیرهن و اونون مسئلهلرینی دقته آلان گونئی آزربایجان یؤنوملو بیر پلانیمیز اولمالیدیر. بیر ده،...
تورکییه و ارمنیستان نورماللاشما سورهجى اؤزهل تمثیلچیلرى بؤیوکائلچى سردار کیلیچ ایله ارمنیستان مجلیس باشقان یاردیمچیسى روبن روبینیان آراسینداکى اوچونجو گؤروشمه وییانا’دا (وین) گرچئکلشدیریلدی. طرفلر داها اؤنجه موسکوا و وییانادا گؤروشموشدو....
تورکییه جومهورباشقانى رجب طیب اردوغان ایله آزربایجان جومهورباشقانى ایلهام علییئو تلفون گوروشمهسى یاپدی. آزربایجان جومهورباشقانلیغیندان یاپیلان آچیقلامایا گوره، گوروشمهده، اردوغان ایله علییئو بیربیرلرینین رمضان بایرامینى قوتلادى و تورکییه و آزربایجان...
آزربایجان ایشچیلری و امکچیلری آزربایجان میللی حرکتی فعاللاری بوگون، ایران ایسلام جومهوریتینین غاغیلدیشی (غیرعقلانی) سیاستلرینین بیر سونوجو اولاراق، ایشچیلرین و ایشچی صینفینین گئچیم قایناقلارینین او قدر چتین حاله گلدیگی بیر...
بؤیوک و قوجامان آزربایجان تورک میللتی بیلدییینیز کیمی ایران آدلانان اؤلکه چوخ میللتلی بیر اؤلکه دیر. آنجاق بو گئرچگه باخمایاراق یوز ایلدن آرتیق دیر کی، بو سیاسی جوغرافییایا حاکیم اولان...


text:
ماهور-هیندی
ماهور-هیندی - فارسجا حرفی معناسی " اوچوروم " ، " درین یارغان " دئمکدیر. ماهور-هیندی قدیم دستگاه لاردان بیریدیر. اونون 3 مین ایله یاخین تاریخی اولماسی احتیمال ائدیلیر. ماهور-هیندی دستگاهی موعین قدر دَییشدیریلمیشدیر. بو موغام موعاصیر زاماندا 8 شؤعبه و گوشهدن عیبارتدیر:
- برداشت
- مایهیی - ماهور
- عوشّاق
- حسینی
- ویلایتی
- شیکستهیی- فارس
- عراق
- قرایی
ماهور-هیندی محض راست دستگاهینین شؤعبه و گوشهلرینی اؤزونده جمعلشدیریر. ماهور-هیندی اؤز جوشغونلوغو، عظمتی ایله دیقتی جلب ائدیر، دینلهییجییه گنجلیک اهتیراسی آشیلاییر.


text:
۱ سپتامبر
۱ سپتامبر ایراندا زلزله، دوْنیادا ایلک سوْپرمارکت
۱۷۵۲— آزادلیق زنگی فیلادلفییایا گتیریلمیشدیر.
۱۹۲۸— احمد ذوْقوْ آلبانی نی سلطنت، اؤزوْنوْ ایسه پادشاه اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۳۹— جوْرج ج. مارشال بیرلشمیش شتاتلار اوْردوْسوْنوْن شتاب رییسی اوْوْلموْشدوْر.
۱۹۵۱— لندن ده دوْنیادا ایلک سوْپرمارکت آچیلمیشدیر.
۱۹۶۲— ایراندا زلزله نتیجهسیند ۲۰۰۰۰ نفر هلاک اوْوْلموْشدوْر.
۱۹۶۹— معمر قذافی لیبیده چئوْریلیش یوْلوْ ایله رهبرلیگی اله آلیر.
۱۹۹۲— آذربایجان جمهوْریتی بیرلشمیش عرب امیرلیکلری ایله دیپلوْماتیک علاقهلر قوْرموْشدوْر.


text:
قبیر کیمی سویوق، بوز کاناپهنین اوستونده اوزانمیش، پنجرهدن قارا بولودلو گؤیه باخیردی. قار ها یاغدی ها یاغاجاق؛ سویوق، پنجرهنین چاتیندان سیزیب قیچلارینی بوز پارچاسینا دؤندرمیش. ائوین کونجونده یانان سوبا بئله ایچیندهکی قیشی ایسیده بیلمیردی. اصلینه باخسان او یایین اورتاسیندا دا بو سسسیز ائوده اوشویوردو. گؤزلرینی زیللهدییی دیوارداکی ساعات نظرینده دیبی دئشیک، ساییلی دنهلری آزالدیقجا آزالان بیر قوم ساعاتی کیمی جانلاندی. ساعات اونبیری ایگیرمی بئش دقیقه کئچیردی. دوز ساعت دوققوزو اون دقیقه کئچن یوخودان دوروب، گوجله ایستی یورغان-دؤشکدن آیریلیب، ال-اوزونو یومادان، نازیک گئجه پالتارینی دهییشمهدن، ایکی ساعات اون بئش دقیقه ایدی بو کاناپهنین اوزهرینده گاهدان اوتوروب، گاهدان اوزانیب فیکره دالمیشدی. هئچ اؤزو ده یاتاغیندان چیخیب بورا گلمهیینین ندهنینی بیلمیردی، آخی اونون گؤرمهیه هئچ ایشی یوخویدو. اونسوزدا توم گئجهنی آلاتورانا دک گؤز یوما بیلمهمیشدی.
گؤزویله آکواریومداکی ساکین-ساکین اوزن رنگلی بالیقلاری تعقیب ائدیر. ایللر بویو، هر زمان، هر نهدن اوزگون اولورسا اولسون بو آکواریومون قاباغیندا اوتوروب بالیقلاری سئیر ائدرکن دینجلمیشدی؛ اما ایندی اونلارا باخماقلا داها دا کدرلنیر، سیخیلیر. ائوین هر کؤشهسیندهکی اشیالارا باخیب، اونلاری نئجه خصوصی ذوقلا سئچیب آلدیغی گونلری خاطیرلاییر: کاناپهنین یانیندا دوران چوخ سئودیگی سانسئوئرییا دیبچگی، دیوارداکی گوموشی آنقا قوشو تابلوسو، آغاجدان یونتالمیش ظریف جئیران هئیکلی، ننهسیندن قالان عنتیقه کاسا. هامیسینی بیربهبیر گؤزدن کئچیریر. دونیانین آلچاقلیقلاریندان، آجیماسیز حادثهلریندن جانی یاناندا، یورولاندا بورایا سیغیشمیشدی، اما هر حالدا، یاشاییشیندا بیر اکسیکلیک دویموشویدو، تزه دمنلمیش چای قوخوسونو پایلاشماق اوچون ایستی بیر نفس. چوخدانیدی بو ائوین مبللارینین اوستونه هئچ بیر کؤینک آتیلمامیش، مبللارین آلتیندان هئچ بیر جوراب تایی تاپیلمامیش. قاپی دالیسیندا بئله بیر جوت باشماقدان سئوای آیری باشماق جوتلنمهمیش.
تئلفونو گؤتوروب کانتئکت لیستینه باشدان-آشاغییا باخیر. آدلاری بیر-بیر اوخویوب کئچیر. سحر، سیما، علی؛ یئتیشیر باجیسینین آدینا دویمهیه باسیر؛ ایلک زنگ چالمادان تئلفون آچیلیر.
– باشیوا دولانیم باجی، مگر دئمهمیشم منه زنگ وورما؛ بو قودوز ایندی ائوده، بیلسه سنله دانیشیرام، والله گونومو قارا قویار. قادان گلسین منه اؤزون بیلیرسن دا سن بوشانیب تک یاشایاندان سونرا سنله ترس دوشوب. بالام جانی اورهییم سندن اؤترو چوخ داریخیر، اما علاجیم یوخدو؛ من ده بونون اسیرییم دا، قادان آلیم مندن اینجیمه، ایندی قطع ائله، اؤزوم ائلییه بیلسم سنه زنگ آچارام.
– اما من فقط … .
تئلفون قطع اولور. او دؤزولمز باش آغریسی یئنه باشلاییر.
گؤزلرینی تاوانا تیکیب، قیچلارینی تئز-تئز ترپهدیر؛ موبایل الیندن زویوب اوزونه دوشور؛ بورنونو اووخالایا-اووخالایا گوشینی گؤتوروب یئنه کانتئکتلرینی تپ-چئویر ائلهییر. بیر آدین اوستونده دونوب قالیر. بارماغینی کال دویمهسینین اوستونده گزدیریر. او دویمهیه باسماغا حقی اولمادیغینی بیلیر. «اؤزگهسینه قیسمت اولان جاهی جلالیم نئجهسن؟»* دیل آلتی میزیلداییب، «نئچه ایلدیر او سسه حسرت قالمیشام، بو ایکی آی دا اونون اوستونده» دئییب موبایلی یئره قویور، اما عاغلی هله او آدین یانیندا، «گؤرهسن ایندی هاردا؟ یقین ایندی قادینینین یانیندا اوتوروب، بلکه ده ماشیندا آناسیگیله ساری گئدیرلر؛ جمعه ناهاری اورادا قوناقدیلار. آخی، او زامانلار دئیردی جمعه ناهاری منیم آنامگیله گئتمهلیییک. قاشقاباغیمی تؤکوب دئیَردیم «بس منیم آنام؟ منیم آنا-آتام یوخدو؟» گولومسهییب، یاناغمیدان چیمدیکلهیه-چیمدیکلهیه، «سنه ده قوربان، آنانا دا. قاش-قاباغین تؤکمه منه، یاخشی شاما دا گئدهریک سنین آنانگیله» دئیردی. بیر آنلیق اولسا دا بو قیسمت اولمایان سئودانین خاطیرهلری دوداغینا گولوش قوندورور. باش آغریسی داها دا شیدتلهنیر؛ دوروب حبلرینی آختاریر؛ بیر لیوان سو دولدوروب حبلرینی آتیر. ایشیق دامارلاری، اللرینده تیترهین سو بارداغیندا چیرپینیر. کیترینی سو ایله دولدوروب اوجاق اوسته قویور. اوجاق باشیندا دوروب سویون قایناماغینی گؤزلهییر؛ سویون داشماق سسی ایله اؤزونه گلیر؛ بیرآز قورو چای آتیر چایدانا؛ قاینار سویو تؤکور اوستونه؛ سویون بوغو بورولا-بورولا اوزونه ساری قالخیر. چایدانی کیترینین اوستونه قویوب، گئیینمهیه گئدیر. قارا پالتو و باش اؤرتوسونو گئیینیب آشپازخانایا قئییدیر. دملنمیش چایی ایستکانا سوزور. اللرینین تیترهمهسی اونو عصبلشدیریر. الیندهکی تیترهک ایستکاندا ایشیق دامارلاری چیرپینیر. آجی چایینی یاریمچیلیق ایچیب، ائشییه چیخیر.
اللرینی پالتوسونون جئبینه سوخوب یاواش-یاواش آددیملاییر. بوْز کؤینکلی گؤی، جمعه گونونون سیخیجیلیغینی داها دا آرتدیرمیشدی. گون اورتا اولماغینا رغماً تکم سئیرک آچیق اولان دوکانلارین ایشیقلاری یانیردی. هردن دوروب بیر ماغازانین ویترینینه باخیر، بیر شئی آلماق ایستهمهدییی حالدا بیر پالتار مغازاسینا گیریب بیر-ایکی پالتار تؤکوشدوروب، قیمت سوروشور، اما ساتیجی قیز ایللرین تجریهسی ایله اونون آلیجی اولمادیغینی بیلیب، اونا ایری-ایری باخاندا، ائشییه چیخماق مجبوریتینده قالیر.
باشینی قالدیریر. سانجیلی بولولاردان دوغولان قار دنهلری یئره اوتوران همی اریییب، قیسا عؤمورلری باشا چاتیر. آستا-آستا آغاران یان گزینتیدن اتوبوس دوراغینا ساری آددیملاییر.
یاریم ساعاتدیر بوم-بوش دوراغین بیر کونجونده بوزوشوب اوتوروب. بیر کؤک آلچاق بوی قادین تؤوشییه-تؤوشییه گلیب بیرآز اوتایلیق اوتوروب، بیر نئچه دقیقهدن سونرا گؤزلویونون اوستوندن گؤزلرینی قول ساعاتینا زیللهییب، «دئیهسن بوگون اوتوبوس گئجیکیب» دئییر.
– بیلمیرم، منیم تلهسیک ایشیم یوخدو، اتوبوسون گئجیکیب-گئجیکمهمهسی، بو گوندن بری منیم اوچون فرق ائتمز، ذاتاً ایکی آیلیق عؤمروم قالیب بو دونیادا، اونو دا بو اتوبوس دوراغیندا بئلهجه اوتوروب، کئچیره بیلهرم.
کؤک قادین دؤنوب گئنَلمیش گؤزلریایله اونا باخیر. ائله بو آندا رنگی کیر و پالچیق آلتیندا ایتمیش، اگزوزوندان قارا توستو بوراخان اوتوبوس نریلدییه-نریلدییه گلیب دوراقدا دایانیر؛ قاپیلاری اورتادان ایکییه بؤلونوب، جیریلداییب لاخلایا-لاخلایا آچیلیر. جماعت سئل کیمی ائشییه تؤکولوشوب هرهسی بیر یانا سپیلیشیر. کؤک قادین دوروب، یانلارینی باسا-باسا اتوبوسا ساری گئدیر. دوروب قادینین دالیسیجا اوتوبوسا مینیر، اوتورماغا یئر یوخدور، ائله قاپینین قاباغیندا دوروب، اتوبوسون مهجرینه دایانیر. بیر قادین اوجا سسله تئلفونلا دانیشیر «هله یاخشی، سونرا، دئدیم سونرا، ایندی اولماز، اوتوبوسدایام، گلیرم، یومورتا؟ اولسون آلارام.» تلفونو قاپادیب، ائشییه باخیر، سونرا دؤنوب یانینداکینا نهسه پیچیلداییر، یانینداکی قادین، باشینی ترپهدیر. اؤن سیرادا اوتوران ایکی گنج قیز پیچیلداشیب گولورلر. پنجره یانیندا اوتوران قیز، بولکه-بولکه بزنمیش ساچلارینی گؤزلرینین قاباغینا تؤکوب، دوداقلارینا قیرمیزی روژ سورتموشدو. گؤزلرینین ایچی گؤلوردو؛ بیر رز گولونو الینده توتوب اوینادیردی؛ هردن ده بورنونا توتوب گولو قوخلاییردی. قادینین اونا باخدیغینی دویوب، اونا ساری دؤنور، باخیشلاری بیر-بیرینه ساتاشیر. قادین گولومسهییر، قیز سایمازیانا باخشینی اوندان آلیب، موبایلینی جئبیندن چیخاردیب، اونونلا اویناماغا باشلاییر.
اوتوبوس ساخلاییر؛ کیمسه اوتوبوسدا قالمامیشدی. بورا سون دوراغایدی. اوتوبوسدان ائنیب، خیابانین اوتایینداکی قبریستانلیقا ساری گئدیر. قبریستانلیقدا بیر اؤلونو باسدیریرلار. وای سسی گؤیه قالخیب. قارا پالتارلی قادین و کیشیلر قبرین دؤورهسینی توتوب آغلاشیرلار. دایانیب تشییع جنازهیه ییغیشان آداملارین بیر-بیر اوزونه باخیر. «گورهسن او گؤمولن بختسیز، دیریلییینده بو قار-بوراندا بورا گلمهنیزی ایستهسئیدی نئچهنیز اونون دادینا چاتاردینیز؟ او نئچهنیزی دیریلیینده اینجیدیب؟ سانکی اونو باغیشلاماق اوچون اؤلومونو گؤزلهییرمیش کیمی، تمام پیسلیکلرینی اونودوب، وجدانیزی راحاتلاتماق اوچون دوروب قاچا-قاچا بورا گلمیسیز. بلکه آدام اؤلندن سونرا پیسلیکلرینیده اؤزویله آپاریر.» دئیه اؤز-اؤزونه دوشوندو. اوجالمیش فاتحه سسی ایله اؤزونه گلدی.
آداملار بیربهبیر داغیلیر. قبریستانلیق درین بیر سوکوتا چؤکور. اورادان کئچیب، سیرایلا دوزولن، مئییت کیمی آغ کفنه بورونموش، شام آغاجلارینا ساری گئدیر. بیر نیمکتین قارلارینی الی ایله تمیزلهییب اوستونده اوتورور. نیمکتین سویوقلوغو سوموکلرینی سیزیلدادیر. قارین سویوغوندان قیزارمیش بارماقلارینی آغزینین قاباغینا توتوب، نفسیله ایسیتماغا چالیشیر. یئره اوتوران قار، کیمسهسیز قبریستانین سسسیز اورتامینی داهادا سسسیزلشدیریر. کولکله اوزاقلاردان گلن یاسینین سسی بئله قاردا بوغولور. بورنونون اوجو قیزارمیش. پالتوسونون یاخاسینی اوسته چکیب، بوینونو قیسان بیر کیشی قاباغیندان کئچیب گؤزآلتی اونا باخیر. باخیشییلا نهدن بو سویوق هاوادا تک-تنها بو کیمسهسیز قبریستانین کؤشهسینده اوتوردوغونو سوروشور. قادین گؤزونو اوزاقلاردا بیر یئره زیللهییب اؤز دونیاسینا جومور. چییینلرینه، شالینا دنه-دنه دوشن قار یاواش-یاواش قادینین هئیکلینی آغ رنگه بورویور. «آی گؤزل خانیم، الین وئر فالان باخیم!» سسی ایله اؤزونه گلیر. نئچه ساعات اوردا اوتوروب فیکرلرده دالماغینی بیلمیر، آمما هاوانین آلا-تورانلیغیندان گونشین باتما چاغینا یاخینلاشدیغینی بیلیر. باشینی دؤندهریب بیر قوجا فالچی قادینی یانیندا گؤرور. فالچینین قبریستاندا دولانماغیندان هویوخور. عمومیتله قبریستان دیلنچیلری یاسین اوخویانلاردیلار یا دا قبیر یویانلار؛ فالچیلار قبریستانا دولانمازلار، آمما بو قادین سانکی بو عالمین آدامی دئییل. قادینین گؤزلرینده بیر ائورهنین سیحیرلی قاورامی دولانیر. آلا-بولا باش اؤرتوسونون آلتیندان پیرتلاشیق آغ ساچلاری، اوزونه تؤکولوب، قاشلاری و چنهسینین اورتاسیندا گؤی دؤیمهلر گؤزه چارپیر. بوینو-بوغازی، بیلکلری رنگبهرنگ مور-مونجوقلا دولودور. گؤزلرینده غریبه بیر حیس واریدی؛ سانکی دونیانین توم گلمیشنی -گئچمیشینی گؤرموش ده اؤز ایچینده قوجالمیش. فالچی قادین الینی اوزادیب اونون اوووجونو آچیر. فالچینین الینین ایستیلییی قادینی تعجبلندیریر. فالچی قاری بیر زادلار دیل آلتی میزیلداییب، اوزونه اوفلویور. باخیشلارینی گؤزلرینه زیللهییب، «آووجوندا حسرت وار، باخیشیندا دومان. روحون هارالاردا گزیر سنین؟ یاشام خطین …..» سؤزونو یاریمچیق قویوب، الینی آووجوندا بیر خطین اوستونده گزدیریب، سانکی اونو اوزاتماق ایستهییر. «اوردا دا ایکی آی عؤمرومدن قالماسینی یازیب؟» دئیه فالچینین سؤزونو کسیر.
– نه ایکی آیی قیزیم، سن هله جوانسان، ایللر بویو یاشایاجاقسان.
– آمما منیم ایکی آیلیق عؤمروم قالیب. من خستهیم، اؤلهجهیم.
فالچی قادین بیر سؤز دئمهدن آیاغا دوروب اوندان اوزاقلاشیر.
– بلکه ده سن دوز دئییرسن، بلکه اؤلوم بشرین سونو دئییل ده! هارادا ایسه آیری دونیادا اوزون-اوزون یاشاماق واردیر.
فالچی دؤنوب قادینا باخیر.
– ایکی قاتینی وئریرم.
– نهیین ایکی قاتینی؟ تعجبله سوروشور.
– گؤندهلیک قازانجینین ایکی قاتینی وئریرم، گل اوتور یانیمدا منیمله دانیش. گلیرسنمی؟
فالچی قادین بیرآز دوروخوب، سونرا باشی ایله راضیلیق وئریر. ایکیسی یاناشی یولا دوشورلر.
– آدین، دردین نهدیر سنین قیزیم؟ فالچی سوروشور.
– آدیم اؤزلمدیر. بختیم حسرت. علاجسیز بیر خستهلییم اولماسینی دونن بیلمیشم. بیر آی بوندان قاباق باش آغریلاریم باشلادی…
دانیشا-دانیشا اوزاقلاشیب، کولکلی قاردا، کدرلی بولوتلارین دالیندا سیزیلدایان گونشین قارا ایشیغیندا گؤزدن ایتدیلر.
*ابراهیم ایلیاسلینین «نئجهسن ظالیم» شعریندن.


text:
`باریش` نتیجهلر
خبرلر [294]
- پکاکالی ۱۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- باریش پارتیسی: آزلیغین آنا دیلی تۆرکجهدیر
- آذربایجان: فرانسا سناسیندا قبول ائدیلن قراری شدتله رد ائدیریک
- دؤرد پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچوسو ضررسیزلشدیریلیب
- پکاکالی ۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- سوریه-نین قوزیی ینده ایکی ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- بمت تورکیه-یه تشککور ائدیب
- آوروپا بیرلیگینین بوسنیا و هرزگوینا-داکی میسیونونون مدتی اوزادیلدی
- پکاکالی ۱۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- علییئو: گونئی قافقازا باریش گلهجک
- بایراموو، لاوروو و میرزویان آستانادا گؤروشدو
- آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئودن باریش آچیقلاماسی
- بلینکن، علییئوه مینتدارلیغینی بیلدیردی
- ۵ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- داها 12 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- آذربایجان و ارمنیستان خاریجی ایشلر باخانلاری گؤروشدو
- پکاکالی ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- قیرقیزیستان ایله تاجیکیستان آراسیندا باریش اوچون بیر پروتوکول ایمضالاندی
- داها 23 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- کماندولار ۲ تروریستی ضررسیزلشدیردی
- باریش بولاخی عملیاتی بیر چوخ اولکه ده یاخیندان تعقیب ائدیلیر
- قیبریس باریش عملیاتینین ایلدؤنومو قوتلانیر
- باریش بولاغی عملیاتی
- میللی مودافعه ناظیرلیگی"باریش چشمهسی" عملیاتینین بیرینجی ایلدؤنومو ایله باغلی ویدئوحاضیرلاییب
- تورکیه-ده کی اتنیک جمعیت لر باریش بولاغی حرکاتینا دستک وئریر
- قیبریس باریش حرکاتی
- طیب اردوغان: بؤلگهمیزده باریش و ثابیتلیک اوچون فیلیسطین مسئلهسی عاجیلن حل ائدیلمهلی
- اردوغان باریش پیناری عملیاتی پروسهسینده داعش حاقیندا دانیشیر


text:
۴ ژانویه
۴ ژانویه:
- ۱۴۹۳ - کریستوفر کولومب گمی کاروانی ایله ایلک دفعه آمریکادان اوروپایا سفر ائتدی.
- ۱۶۱۰ - سولطان احمد جامیع مسجیدینین تملی آتیلدی.
- ۱۸۸۴ - اینگیلیسده فابی جمعیّتی یارادیلدی.
- ۱۹۲۳ - «پراودا» قزئتهسینده ولادیمیر لنینین «گۆندهلیکدن صفحهلر» آدلی یازیسی چاپ ائدیلدی. اوْرادا اوْ ساوادسیزلیقلا مۆباریزهنی گۆجلندیرمهیه چاغیریر.
- ۱۹۴۳ - آمریکا ژورنالی «تایم» ایستالینی ۱۹۴۲-جی ایلین آدامی اعلان ائتدی.
- ۱۹۴۸ - بیرمهنین باغیمسیزلیغی اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۶۹ - ایسپانیا و مراکش آراسیندا چوْخایللیک دانیشیقلاردان سوْنرا ایفنی اوستانی مراکشه قایتاریلدی.
- ۱۹۷۰ - بیتلز قروپو «Let It Be» ماهنیسینین یازیلیشی ایله سوْنونجو دفعه بیرگه چیخیش ائتدیلر.
- ۲۰۰۴ - میخائیل ساکاشویلی گۆرجوستانین جومهورباشقانی سئچیلدی.
- ۲۰۱۰ - بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده اینشا ائدیلن و دۆنیانین ان بؤیوک گؤیدلنی ساییلان بۆرج خلیفهنین رسمی آچیلیشی اوْلدو.


text:
ایشلدن دانیشیغی:Koroğlu
کور اوغلو بی!دَییشدیر
قارداش نئیلیسن؟--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۵ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۲۱ (UTC)
سیزدن شیکایت اولوبدَییشدیر
کوراوغلو بی اعلانات تابلوسوندا سیزدن شیکایت اولوب [۱] و بو شیکایت ده سیزین اوچون حق دیر سیز گرک ایشلدن لره توهین ائتمیه سینیز بونو دا ویکی پئدیا قانونلاری دئییر بیر ده کی ایهانتی آذربایجانین شهرلرین بیرنه ده چکیب سیز بوردا اورمو - اردبیل - تبریز - زنگان داواسی یوخوموزدور هامی آذربایجان اولادییک بوردا فارسجا ویکی پئدیانین یولاری قاباغا هئچ وقت گئتمیجک ایر [۲] ایر نهایتده چوخ اعتقادینیز وار کی سیزین شهر هامی دان چوخ فرهنگ و یاخشیلیق لار صاحابی دیر مقاله سین زنگینلشدیرین اوردا گوسترین نه ایری یئره توهین ائدین--Amir a57 (دانیشیق) ۲۶ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۱۹ (UTC)
منیم مقاله لیرمی قایتار اولارین هامی سین انگلیسی ویکی پدیادن چوندرمیشم سوسان تورک --5.235.126.182 ۸ سئپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۲۸ (UTC)
یابانچیدَییشدیر
سلاملار اؤزگه صحیفه سینده هانسی ندنلرله چ حرفلرینی ج حرفینه دهییشیرسینیز؟ نییه آرتیریلان یازیلاری سیلیبسیز؟ بونو دا آچیقلامالییام، آذربایجان تورکجهسینده یابانچی دئییلیر. رحمتلیک بهزاد بهزادینین سؤزلویونده ده گلیبدیر. حتی یابانچی آدی ایله یاد رومانی ترجمه اولاراق آذربایجاندا یاییلیبدیر.Selcuqbay (دانیشیق) ۱۲ مارس ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۲۵ (UTC)


text:
قربان قربانوف
قربان عثمان اوغلو قربانوف ( 13 آوریل 1972[۱][۲]، آشاغی تالا، زاقاتالا رایونو) — آذربایجان قوتبال موتخصیصی، کئچمیش آذربایجان قوتبالچیسی، امکدار مشقچی. قوتبالچی کیمی هوجومچو مؤوقعیینده اوینامیشدیر. 2017-2018 ایللر آراسیندا آذربایجان میلّیسینین باشمشقچیسی اولموشدور.
قوتبالچی اولدوغو ایللرده آذربایجانین "داشقین" زاقاتالا، " توران " توووز، " کور-نور " مینگچئویر، " نفتچی " باکی، " اینتر " باکی، گورجوستانین " آلازانی " و روسیهنین "دینامو " ایستاوروپول، " فاکل " وورونژ، " بالتیکا " کالینینقراد، " وولقار " هشترخان کلوبلاریندا چیخیش ائدیب. دؤرد دفعه آذربایجان سوپر لیگینین، بیر دفعه آذربایجان حذفی جامینین غالیبی، بیر دفعه اؤلکه قهرمانلیق یاریشلاریندا ان چوخ قولوران اولوب.
1992-2005-جی ایللر عرضینده آذربایجان میلّی قوتبال تیمینین هئیتینده 68 اویون کئچیریب و 14 قول ووروب. میلّی تیمینین اوستون قولوورانیدیر. 2006-جی ایلده قوتبالچی دؤورهسینی باشا ووروب و همین ایل باکینین " اینتر " کلوبونون ایدمان دیرکتورو وظیفهسینده چالیشیب. 2006-2008-جی ایللرده " نفتچی " کلوبوندا باش مشقچی و ایدمان دیرکتورو وظیفهلرینی توتوب. 2008-جی ایلدن ایندییه کیمی " قاراباغ " کلوبونون باش مشقچیسیدیر. " قاراباغ " کلوبو ایله ایکی دفعه آذربایجان حذفی جامینین غالیبی اولوب، ایکی دفعه آذربایجان قهرمانلیق یاریشلارینین قیزیل، بیر دفعه گوموش، ایکی دفعه ایسه بورونج مدالینی قازانیب. قربانوفون رهبرلیگی آلتیندا " قاراباغ " ایلک دفعه 2014/2015 فصلینده UEFA اوروپا لیگینین قروپ مرحلهسینده اویناماق حوقوقو الده ائدیب.
اتکیازیلار[دَییشدیر]
- ^ Gurban Gurbanov // Transfermarkt (çd.). 2000.
- ^ Gurban Gurbanov // FBref.com Archived 2022-04-13 at the Wayback Machine. (çd.).


text:
مسکلیروو، نیومکزیکو
لوآ خطاسیماژول:Location_map-ین 388-جی/جو خطینده: The value "-" provided for longitude is not valid. مسکلیروو، نیومکزیکو (اینگیلیسجه: Mescalero) آمریکانین نیومکزیکو ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده مسکلیروو، نیومکزیکو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mescalero»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
۷ اوْکتوبر
۷ اوکتوبر: آمریکادا ایلک دمیریولو خطی؛ ترزا آنا خیریه صاندیقینین یارانماسی.
۱۷۶۸ — جیمز کوک یئنی زلاند آدالارینی کشف ائتمیشدیر.
۱۸۰۶ — کاربون کاغاذی کشف ائدیلمیشدیر.
۱۸۲۶ — آمریکادا ایلک دمیریولو خطی ایستیفادهیه وئریلمیشدیر.
۱۹۵۰ — ترزا آنا خیریه صاندیقی یارادیلمیشدیر.
۱۹۷۰ — ریچارد نیکسون ویتنام موحاریبهسینه سون قویاجاق بئش مادهلیک صولح شرطلرینی آچیقلامیشدیر.
۱۹۹۲ — آذربایجان عالی شوراسی موستقیل موشترکالمنافیع اؤلکهلره داخیل اولماغین علیهینه سس وئرمیشدیر.
۲۰۰۱ — آمریکا افغانیستاندا حربی عملیاتلارا باشلامیشدیر.
۲۰۰۳ — فیلم اوینایان آرنولد شوارتسنقر کالیفورنیانین فرمانداری سئچیلمیشدیر.


text:
ژاپون یئنی
ژاپوْن یئنی یوخسا سادهجه یئن (ژاپونجا: 円 یوخسا 圓 تلفوظ: ائن) ایزوکود JPY و پول علامتی ¥ ایله ژاپونون گئچرلی پول بیریمیدیر. آمریکا دولاری و اوروپا بیرلیگینین یوروسوندان سونرا خاریجی ارزلر بازاریندا اوچونجو ان چوخ ایشلنن پول بیریمیدیر.[۴] همده آمریکا دولاری، یورو و استئرلینگ پوندوندان سونرا ان چوخ ایشلنن ذخیره ارزدیر.
آدی[دَییشدیر]
ژاپونجا یئن، ائن تلفوط اولونار. سؤزجوگون آنلامی ژاپون دیلینده، چین دیلینده یووان و کوره دیلینده وون سؤزجوکلرینه اوخشار، «یومورو» اولور. ایلکجه چینده گوموش ایندیکی سیککهلره تای اولمازدی، اونا گؤره ایسپانیا و مئکزیک گوموش سیککهلری چینه چاتاندان سونرا اولاری یومورو شکیللرینه گؤره 銀圓 (یومورو گوموش) آدلاندیردیلار. سونرالار بو سیککهلر و البته آدی ژاپونادا چاتدی. سونرالار چینده 圓 یئرینه 元 یازیلدی. چینجهده آنلام باخیمیندان بولارین هئچ فرقی یوخ ایدی، آنجاق ژاپونجادا بئله دئییلدی. ژاپونلولار سئودیکلری 圓 ایندیه قدر ایشلهنیر. سونرالار، ایکینجی دونیا ساواشییندان سونرا، سادهجه 円 آدلاندی.
ژاپونجادا ائن تلفوط اولونان سؤزجوک، ایندی اینگلیسجهده یئن تلفوظ اولونور. بو تلفوظ سونرالار باشقا دیللرهده گیریبدیر.
گئچمیش[دَییشدیر]
دمیر پوللاری[دَییشدیر]
کاغاذ پوللاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Zimbabwe Switches to Yuan as Reserve Currency". VOA. January 3, 2016.
- ^ "New coins to help ease Zimbabwe cash crunch". Daily Mail Online. AFP. December 5, 2014.
- ^ "Statistics Bureau Home Page/Consumer Price Index". Stat.go.jp. Retrieved 2016-06-12.
- ^ Foreign exchange turnover in April 2013: preliminary global results (اینگلیسجه).


text:
الکساندر پوشکین
الکساندر سرگیئویچ پوشکین- 26 مئی [6 ژوئن] 1799، موسکو- 29 ژانویه [10 فوریه] 1837، سنت پترزبورق) — روس رئالیست آخیمینین اساسینی قویان[۱] روس شاعیری، دراماتورقو و ناثیری، ادبیاتشوناس و ادبیات نظریهچیسی، تاریخچی، پوبلیسیست، ژورنالیست[۲]؛ 19-جو عصرین بیرینجی اوچدهبیرینین ان نوفوذلو ادبی سیمالاریندان بیری.
پوشکین ساغلیغیندا ان بؤیوک روس شاعیری کیمی شؤهرت قازاندی.[۳] [۴]پوشکین موعاصیر روس ادبی دیلینین بانیسی حساب اولونور.
یاشاییشی[دَییشدیر]
منشأیی[دَییشدیر]
الکساندر سرگیئویچ پوشکینین منشأیی، شجره افسانهسینه گؤره، "ویجدانلی ار " راتشئیه قاییدان پوشکینلرین آدسیز نجیب عاییلهسیندن گلیر. پوشکین اؤز شجرهسی حاقیندا شعیر و نثرده دفعهلرله یازیب؛ او، اؤز اجدادلاریندا اصل "آریستوکرات" نومونهسینی، وطنه ویجدانلا خیدمت ائدن، لاکین حؤکمدارلارین رغبتینی قازانمایان، "تقعیبلره" معروض قالان قدیم عاییلهنی گؤروردو. او، دفعهلرله (او جوملهدن بدیعی فورمادا) 1. پطرین قوللوقچوسو و شاگیردی، سونرا ایسه حربی موهندیس و ژنرال اولموش آناسی طرفدن اولو باباسی - آفریقالی آبرام پتروویچ هاننیبالین اوبرازینا موراجیعت ائتدی.
17-جی عصرده پوشکینین آتا-بابالاری استوارد روتبهسیندن یوخاری قالخمادیلار. 1.پطرین دؤورونده یاشامیش اولو بابا الکساندر پتروویچ پوشکین قارووولدا چاووش ایدی و 1725-جی ایلده دلیلیک حالیندا آروادینی اؤلدوردو؛ باباسی لئو الکساندروویچ توپخانا پولکوونیکی، قواردیا کاپیتانی ایدی. آتا - سرگئی لووویچ پوشکین (1770–1848)، دونیوی عاغیل و هوسکار شاعیر. پوشکینین آناسی - نادژدا اوسیپوونا (1775–1836)، هاننیبالین نوهسی. اونون عمیسی واسیلی لووویچ (1766–1830) کارامزین دایرهسینین مشهور شاعیری ایدی. سرگئی لووویچ و نادژدا اوسیپوونانین اوشاقلاریندان، الکساندردان باشقا، قیزی اولقا (پاولیشچوله ائولندی، 1797–1868) و اوغلو لئو (1805–1852) ساغ قالدی.
دکابریستلر پوشکینین حیاتیندا[دَییشدیر]
پوشکین هئچ واخت، بیلاواسیطه، دکابریستلر حرکاتینا قوشولماسا دا اونون دوستلاری گیزلی تشکیلاتلاردا ایشتیراک ائدیر و آکتیو فعالیت گؤستریردیلر. دکابریستلرله اونسیت شاعیرین یارادیجیلیغیندا اؤز ایزینی بوراخیر. او، " چاادایئوه " ، " کند " و باشقا بو کیمی سیاسی شعیرلر یازیر. 1820-جی ایلده پوشکین هله لیسئیده تحصیل آلان زامان باشلادیغی " روسلان و لیودمیلا " پوئماسینی بیتیریر. پوئما تنقیدچیلر طرفیندن یاخشی قارشیلانمیر، شاعیر پوئما ژانرینین یوکسک کانونلارینی آشاغی سالماقدا ایتیهام اولونور. الکساندر پوشکینی سیاسی اثرلرینه گؤره سیبیره سورگون ائده بیلردیلر. قلینکا، کارامزین، چاادایئو کیمی دوستلارینین حیمایهسی اونون جزاسینین یونگوللشدیریلمه سی و سورگون عوضینه خیدمتی یئرینین اکاتیرینوسلاوا دَییشدیریلمهسی ایله نتیجهلهنیر. 1820-جی ایلده اپیقراملار یایدیغی اوچون شاعیر گونئییه سورگون ائدیلیر. سورگونده اولدوغو دؤرد ایل پوشکین اوچون هدر گئتمیر. بو ایللر ده او، "قافقاز اسیری" ، "باخچاسارای فونتانی" ، "قولدور قارداشلار" اثرلرینی یازیر، گلهجکده اونا بؤیوک شؤهرت گتیرهجک " یئوگنی اونِگین" رومانی اوزرینده ایشه باشلاییر.
الکساندر پوشکین میخایلووسکدا[دَییشدیر]
1823-جو ایلده پوشکینین خیدمتی یئری اودِسسایا دَییشدیریلیر. بیر ایل سونرا ایستعفا اوچون موراجیعت ائدن شاعیر بو دفعه شیمال سورگونونه، مالیکانهسینین اولدوغو میخایلووسک کندینه گؤندریلیر. بورادا او، "یئوگنی اونِگین " رومانی اوزرینده ایشی داوام ائتدیریر، " بوریس قودونوو"-و یازیر. میخایلووسکدا اولارکن اونا دکابریستلرین عوصیانی و دوستلارینین اعدام ائدیلمهسی خبری چاتیر. آختاریشدان احتیاطلانان شاعیر آوتوبیوقرافیک قئیدلرینی محو ائدیر. 1826-جی ایلده 1. نیکولای پوشکینی موسکواچاغیریر و اونو حیمایهیه گؤتورهجگینی بیلدیریر. لاکین تزار طرفیندن وئریلن آزادلیق اوزون سورمور. 1828-جی ایلده دؤولت شوراسی پوشکین اوزرینده نظارت اوچون سرانجام وئریلیر. بو سرانجامدان سونرا شاعیر اؤزباشینا موسکونو ترک ائده رک قافقازا، دوستلارینین یانینا گئدیر. سفر زامانی تأثوراتلارینی پوشکین "ارزوروما سیاحت " اوچرکینده، "قافقاز" ، "اوچقون" ، "گورجوستان تپهلرینده" شعیرلرینده اوخوجولارا چاتدیریر.
بوْلدینو دؤورو[دَییشدیر]
1830-جو ایلده پوشکین ناتالیا قونچارووا ایله ائولنمک قرارینا گلیر. تویدان اول آتاسی طرفیندن اونا هدیه اولونموش بولدینو مالیکانهسینین یاخینلیغیندا یئرلشن کیستنوکا کندینه گئدیر. موسکودا باش قالدیرمیش وبا اپیدمی اوزوندن اوچ آی بورادا قالماغا مجبور اولان شاعیرین یارادیجیلیغینین بو دؤورو " بولدینو پاییزی " کیمی تانینیر. بولدینودا پوشکین " مرحوم ایوان پتروویچ بلکینین پووئستلری" ، " کیچیک فاجیعهلر" ، "کولومنادا ائوجیک" و بیر چوخ باشقا اثرلر یازیر، " یوگنی اونِگین " رومانینی بیتیریر. 1831-جی ایلده ناتالیا قونچارووا ایله ائولهنیب پتربورقا کؤچن پوشکین همین دؤورده تاریخی مؤوضودا یازیلمیش "دوبرووسکی" ، "کاپیتان قیزی"[۵] و دیگر اثرلری قلمه آلیر.
30-جو ایللرین یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
1832-جی ایلده پوشکین "دوبرووسکی" رومانینی یازماغا و پوقاچووون عوصیانی باره ده رومان اوچون ماتریال توپلاماغا باشلاییر. بوندان باشقا او، بو دؤور یارادیجیلیغینین ان گؤزل نومونهلریندن اولان "قاراتوخماق قادین" ، "آندژِلو" ، "میس آتلی" ، " بالیقچی و قیزیل بالیق حاقدا ناغیل" ، "اؤلموش شاهزاده و یئددی پهلوان" اثرلری اوزرینده ده ایشلهییر. پتربورقا قاییتدیقدان سونرا مادّی چتینلیگه دوشن شاعیر 1834-جو ایلده ایستعفایا چیخیر و بوندان سونرا حیاتی درج اولونموش اثرلرینین گتیردیگی غئیری-ثابیت گلیرلردن آسیلی اولور. پوشکین دوهاسینین تنزّولوندن خبر وئرن مادّی چتینلیک و تنقیدچیلرین آرامسیز هوجوملاری شاعیرین یارادیجیلیغیندا بؤهرانین باش وئرمهسینه سبب اولور. لاکین واختینی هدر کئچیرمهین الکساندر پوشکین 1. پطر زامانینین تاریخی سندلرینین تدقیقی ایله مشغول اولور، "کاپیتان قیزی" رومانینی درج ائتدیردیگی " سوورِمِننیک " ادبی نشرینین تملینین قویولماسیندا ایشتیراک ائدیر.
یاشامینین سون ایللری[دَییشدیر]
1834-جو ایلده پتربورقا گلن فرانسهلی بارون ژورژ دانتس پوشکینین حیات یولداشی ناتالیا قونچارووایا وورولور و اونا دیقت گؤسترمگه باشلاییر. بو بیر چوخ دئدی-قودونون یارانماسینا سبب اولور. بو سببدن پوشکین دانتِسی دوئله چاغیرسا دا اونون ناتالیانین باجیسی یکاترینا نیکولایئونایا ائولنمک تکلیف ائتمهسیندن سونرا دوئل چاغیریشینی گئری گؤتورور. لاکین ائولندیکدن سونرا بئله دانتس پوشکینین حیات یولداشینا دیقت یئتیرمکده داوام ائدیر. اینتریقانین بؤیومهسینده دانتسین آتاسی بارون قِککرنین ده رولو آز اولمور. بو حادیثهلردن اوسانان پوشکین دانتسین اونو دوئله چاغیراجاغینا اومید ائدهرک بارون قِککِرنه تحقیرآمیز مکتوب یازیر. بئله ده اولور، 1837-جی ایل ژانویهنین 27-ده دوئل باش توتور. پوشکین قارنیندان اؤلومجول یارالانیر و 2 گوندن سونرا 1837-جی ایل ژانویهنین 29-دا وفات ائدیر. نوماییشلرین باشلایاجاغیندان احتیاط ائدن تزار پوشکینین نعشینی پتربورقدان مخفی اولاراق چیخاریلماسینی امر ائدیر.
داهی شاعیرین اؤلومو دونیا ادبیاتینی کدر ایچینده بوغور. آذربایجان دراماتورقو میرزه فتحعلی آخوندوف شاعیرین اؤلومونه شعیر-مرثیه حصر ائدیر.
پوشکین شرق مؤوضوسونداکی اثرلرینده غزل فورماسیندان ایستیفاده ائتمیشدیر.
اثرلری[دَییشدیر]
پوئمالار [دَییشدیر]
- " روسلان و لیودمیلا "
- " قافقاز اسیری "
- " باخچاسارای فونتانی "
- " قاراچیلار "
- " تازیت "
- " میس آتلی "
- منظوم رومان:
- یئوگنی اونِگین
درام اثرلری[دَییشدیر]
- " بوریس قودونوو "
- " خسیس جنگاور "
- " موسارت و سالیئری "
- " داش قوناق "
- " وبا زامانی قوناقلیق "
- " سو پریسی "
نثر اثرلری[دَییشدیر]
- " بؤیوک پطرین عربی "
- مرحوم ایوان پتروویچ بلکینین پووئستلری، ( " آتش " ، " چووغون " ، " تابوتچو " ، " ایستگاه گؤزتچیسی " ، " کندلی-خانیم " )
- " دوبرووسکی "
- " قاراتوخماق قادین "
- " کاپیتان قیزی "
ناغیللار [دَییشدیر]
- " تزار سالتان، اونون اوغلو شؤهرتلی و قودرتلی پهلوان کنیاز قویدون سالتانوویچ و گؤزل قو قوشو شاهزاده قیز حاقیندا ناغیل "
- " بالیقچی و بالیق حاقیندا ناغیل "
- " اؤلو شاهزاده و یئددی پهلوان حاقیندا ناغیل "
- " قیزیل خوروز حاقیندا ناغیل "
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Ginzburg L. Ya. Sözləri haqqında. - İkincisi, artırılmış. - Leninqrad: Sovet yazıçısı, 1974. - s.172—243.
- ^ İvinski, 2015, səh. 32.
- ^ ПyШKИH, AЛEKCAHДP CEPГEEBИЧ | ЭHциkлoпeдия KpyrocBeT. www.krugosvet.ru.
- ^ A. И. PeйTблaT. Kak ПyшkиH Bышeл B reHии. M.: HЛO, 2001, c. 53
- ^ RTV. "Kitabşünas. "Kapitan qızı"" (az.). Youtube.com. 06.03.2016. İstifadə tarixi:2016-07-24.


text:
`اورمان` نتیجه لر
ینگی لیکلر [28]
- اسپانیاده اورمان یانغینی طفیلی مینگلب کیشی تخلیه قیلیندی
- امریکا قوشمه ایالتلریده یوز بیرگن اورمان یانغینلری باعث یوزلب اوی – جای تهدید آستیگه قالگن وضعیتده
- امریکا قوشمه ایالتلریده اورمان یانغینلری یوز بیرماقده
- آسترالیا ده بیر هلیکوپتر قولب توشدی
- الجزایرده اورمان یانغین لری اونلب کیشی نینگ اولیمی گه سبب بولدی
- امریکا قوشمه ایالتلریده اورمان یانغین لری دوام ایتماقده
- کویت تورکیه گه اورمان یانغینی گه قرشی کوره ش تیمی یوباره دی
- جمهوررئیس ایردوغان: تورکیه ده 202 اورمان یانغینی اوچیریلدی
- ایردوغان اورمان یانغینلری توغریسیده معلومات بیردی
- ایردوغان بیر قطار دولت رهبرلریگه منتدارچیلیک بیلدیردی
- تورکیه ده 122 اورمان یانغینی اوچیریلدی
- تورکیه ده 107 اورمان یانغینی اوچیریلدی
- تورکیه ده 88 اورمان یانغینی اوچیریلدی
- فرانسه نینگ جنوبی ده گی اورمان یانغینیده 850 هکتارلیک ساحه ضرر کوردی
- کانادا ده اورمان یانغین لری دوام ایتماقده
- آمازون اورمان لریده گی یانغین لر
- بلغاریاده اورمان یانغینی یوز بیردی
- روسیه ده بیر اویده یوز بیرگن یانغینده کوپلب کیشی حیاتینی یوقاتدی
- 11- نوامبر تورکیه ده اورمان تیکلش کونی ایتیب اعلان قیلیندی
- آسترالیاده بیر هلیکوپتر قولب توشدی
- وحشی حیوانلر آئینه ده اوزینی کورگنده نیمه قیله دی؟
- تورکیه ده اورمان یانغین لری نینگ اکثریتی اوچیریلدی
- ارسلان بیلن زرافه آره سیده گی کوره ش...
- آسترالیا ده گی اورمان یانغینی دن بیر ویدیو تصویر
- بو ایلان نینگ قرنیدن کتته بیر حیوان چیقه دی


text:
دانلود آهنگ ترکی بیر گون او گلر از روبایل عظیمو و خاطره اسلام
روبایل عظیمو و خاطره اسلام – بیر گون او گلر
Rubail Azimov ft Xatirə İslam – Bir Gün O Gələr
+ بیتمیر گجلر گجلر صبر ات آی اوری
+ بیر گون او گلر
متن آهنگ بیر گون او گلر
بوقارانلیق گجلر اونو منن سوروشار
اورییم اوز اوزونه نه یالانلار دانیشار
ینه قلب لر قووشار آیریلانلار باریشار
ینه حالیم پریشان اونو من گوزلییرم
نه یالانان دانیشیم اورییم آغری توتوب
بلکه گیزلینجه سئویر بلکه چوخدان اونودوب
سوروشولار نه اولوب سنی ایلرمی یوروب
کیمسی بیلمیر حالیمی اونو من گوزلییرم
بیتمیر گجلر گجلر صبر ات آی اوری
بیر گون او گلر
.
.
.
دانلود جدیدترین آهنگ های تورکی
تورک موزیک ، مرجع آهنگ های تورکی
…
کانال تلگرامی تورک موزیک
…
–


text:
ویکیپدیادان، آچیق بیلیکلیکدن
کوس بای شهرین نقشه اۆستونده یئری
کوس بای، اورقن (اینگیلیسجه: Coos Bay, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴۱٫۱۸ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۵۹۶۷ نفر و اهالی سیخلیغی ۵۸۱٫۶ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۷ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشهلر ایحاطه ائدیب. بۇ مشهلرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور.
۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشهلرده واردیر.[۱]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
فایللار
قارداش پروژهلرده کوس بای، اورقن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Coos Bay, Oregon»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
۱۳۹۹ جو ایل؛ سوسیال اورژانسی واقعه لر آراسیندا عائیله ایچی شدت، ان یوکسک فائیزده تثبیت اولوندو
هرانا -خبر آژانسینا گوره ؛اصفهان ولایتینده کی سوسیال اورژانسی واقعه لر آراسیندا یئر آلان راپورلاردا ، عائیله ایچینده شدت ان باشدا گلمکده دیر. اصفهان ولایتینین سوسیال وضعیتدن سوروملو اولان اوزمانا گوره : عائیله ایچی شدته معروض قالانلار آراسیندا قادین ایستیثماری ان یوکسکفائیزده راپورلانیب. آیریجا کئچدیگیمیز ایلده، اوشاق ایستیثماری ۲۷%، یاشلی ایستیثماری ۲۰% آرتماسی تثبیت اولوبدور . هرانا خبر آژانسینا گوره : عائیله ایچی شدتین اساس سببلریندن بیری، اقتصادی صورونلاردیر .


text:
لی دونق-قوک
لی دونق-قوک (اینگیلیسجه: Lee Dong-gook) (دوْغوم:۲۹ آوریل ۱۹۷۹ (۴۳ یاش) Pohang) بیر فوتبالیست. چونبوک هیوندای موتورز فوتبال کولوبو و جنوبی کوره میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لی دونق-قوک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- Infobox football biography image param needs updating
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- پوهانق استیلرز کولوبونون اویونچولاری
- وردر برمن کولوبونون اویونچولاری
- میدلزبورو کولوبونون اویونچولاری
- سئونقنام کولوبونون اویونچولاری
- چونبوک هیوندای موتورز کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۰ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۰ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۲ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۴ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
اژه دنگیزینده بوُسغونلار یونان تاراپیندان اؤلۆمه تِرک ادیلیأر
یونان ینگ عسگرلری بوسغونلاری اژه دنگیزی نینگ اوُرتاسیندا اؤلۆمه ایبرمأگه دوُوام ادیأر
یونان ینگ عسگرلری، اژه دنگیزینده بوُسغونلاری اؤلۆمه تِرک ادیأر.
یونان عسگرلری نینگ بو ادنلری ویدئو یازغا گچیریلدی.
ایلریوز آداسی نینگ گۆن دوُغاریندا، یونان ینگ دنگیزیاقا حوُوپسوزلیق گۆیچلری نینگ تارایپندان آلیپ باریلان بوُسغونلارینگ لاستیک قاییقلاری دنگیزینگ اوُرتاسینا ایبریلیأر.
بو واقا اوچارمانسیز اوچارلار تاراپیندان ویدئو یازغا آلیندی.
اؤلۆمه تِرک ادیلن بوُسغونلارینگ دادینا ینه ده تۆرکیأنینگ دنگیزیاقا گۆیچلری کؤمِک بردی و اولاری سوودان چیقاردی.
دِگیشلی حابارلار
آلمانیادا ارتیر بیلن 25 آدام توسساغ ادیلدی
آلمانیادا ارتیر بیلن یوردونگ دۆرلی یرینده 25 آدام توسساغ ادیلدی
سرگی شویگو: اوکراینانینگ قشونی نوُیابردا ۸ مۆنگ ۳۰۰ ییتگی بردی
روسیانینگ قوُرانماق وزیری روسیا- اوکراینا آراسینداقی ساواش بارادا ماغلومات بردی
روسیادا نبیت آمباری اورولدی
کورسک شهریندأکی روس قوُنالغاسینا اوچارمانسیز اوچارلار بیلن هۆجۆم قورالدی


text:
ح – ن – آلتای
دیلیمیز ، بو گویه رمه و چیچکلنمه باهاریندا نه حالدادر؟
زنگین دیل نه دئمکدیر؟
خالص و آرینمیش دیل نه در؟
بوسئواللارا جواب وئرمك يئرلیدر. بير نومرولی سئوال ايله سؤزه باشلیاق .
دیلمیز آذربایجاندا شدتلی تضييق آلتيندا اوزون قارانلیق گنجه کچیرمیشدر . خلقیمیزین و دیلیمیزین فوق العاده جانلیلیغی و دینامیزمی اولماسایدی ، چوخدان یوخلارا قاریشمیشدی . بو تضييق به رتران راسه لین دندیگی کیمی هم «چیریل چپلپاق زوربالیق» و هم ده « اؤ رتولوء زورلاما » شکیللرینده یوردوموزدا خلقیمیزه و دیلیمیزه قارشی اعمال اولموشدر . بورادا آنجاق دیل مسئله سینه توخوناجاغيق .
«آچیق – آشکار خشونته» مثال ، دیلیمیزده یازیلان کتاب و مجموعه و غازئتلرین چاپ و توزیع امكانلاریندان رسما و علنا محروم قالماسیدر . حتی بودیلین موجودیتینه کیچیكبير اشارتده قدغن ایدی بئله بير خطا مرتکب اولموش نشریه یمغيلير ناشرویازیچی ساواکین صورغی – سئوالينه معروض قالیردی.
کتبی ممنوعیت ایله قوشا اولاراق دیلیمیزی مدرسه لردن ، محكمه لردن ،جمعی ارتباط واسطه لریندن ، مجلس لردن و سالونلاردان قوودولار . اووز دیللرینده يازماق او-خوماق و حتی دانیشماقدان محروم قالان خلقیمز منلیگینی ایتیرمك و هويتسيز قالماق تهلکه سینه معروض قالدى. عاشیقلاریمیزین اووزلرینی دگیل حتی بیرتك مجسمه سینی بئله خلقيميزه چوخ گووردولر .
غیر مستقیم زور بالیق و یا « اورتولو زورلامالارا » گلینجه بوایشی آلتدان – التدان بجرديلر . اؤز دیلیمیزدن ، سؤزوموزدن ، تاريخیمیزدن ، قهرمانلاريميزدن ،وارلیغيميزدن و نتیجتا انسانليغيمزدن آییردیلار . بیزده آریائی شووینیزم سئلينه قاریشديق .
اويدورما تاريخلر وناغیللاری بیزه مطلق حقيقتلر کیمی داملا – داملا ایچیرتدیلر بیزی ئوزوموزه غریبه و حتی دشمن ائله دیلر. بیزده، بیزدن اولان ، دوغما اولان ، هرشیئی بیزدن آییرماق ایسته دیلر.
اوشاقلاریمیزین آدلاريندان توتون ، اسطوره لریمیزه قدر ، هویتیمیزی خاطرلادان أن كیچیك بیر قرینه و اشاره یه بئله گؤز يوممادیلار. بیزی حقارت حسی ایله چارپدیلار . بیر – پیریمیزله ، حتی اوشاقلاريميزلا ، پاستی۔ یاپالاق و « اؤزعالمينده فارسی ، دانیشماغی دوزگون و گؤزه ل تورکجه میزه ترجيح ائتديك .
بیر ميليوندان چوخ آذربایجانلینی ایچینده بارينديران طهرانین تلویزیونوندا ، موسیقی نامینا قالا – قالا «قوقوش» دن ایلده . آیدا بير «سکینه دای قیزی» سينا قالدیق. طياتروموز صون نفسلرینی وئردی .
بیز ایکینجی درجه وطنداشلیغی قبول ائتديك . گئچمیشیمیزه قلم چکمه ، اويدورما تاريخلری آیه لرکیمی ازبردن تكرارلاماق و آنجاق اؤزلوغوموزی انکار بهاسينا ، اليميزدن الديقلاري حقلریمیزین قیرینتیلارینی یئردن پیغماغا اجازه طاپدیق قول و «چاکر» اولماق مقابلينده آچیق و سه ریلی یغما سفره سینین آشاغی باشیندا اوتورماغا اذن الابيلديك .
اما سفره نین باشینا گئچمك ایچون قات . قات خیانتلره داوطلب اولماق و حتی دیرسکلره قدر قارداش قانینا بولانماق شرطدی .
نه یاخشی که دیلیمیز سوادسز ، ناموسلی و زحمتکش کندلی و ایشچیلریمیزین غیرتلرینه امانت اولدى. منورلریمیزین اکثریسی چوخدان فارسلاشدديلار، يادلارایارانماق و خلقيمز و دیلیمیزه عدوات يولوندا ، شاعرين دئدیگی ، کیمی ، دشمنلری بئله گئچدیلر و اونلاری حیران قویدولار
ناصر خسروون دئدیگی از «ماست که بر ماست» سؤزنی بیر دفعه داهی دو غرولا دیلار . شهر لریمیز و قصبه لريميزين آدلارينا قدر فارسلاشدی. یاواشیا واش تورکجه میز بیر نوع «قاپیتولاسیون» و «هه گه مونی» یه اوغرادی . تام معناسیله آذربايجانيميزا « آپارتهایت» ين قارانلیق کابوسی چؤکدی.
ایندی دیلمیزین نه حالده اولدوغونی بومقدمه نی خاطیریمیزده سا خلییاراق تدقيق ائتمه میز گره کدر .
«نظر به این که جناب آقای فلان مدیر کل اداره دادگستری استان آذربایجان بوردادر…» بورايا نقل ائتدیگیمیز سطرلر بوتون ظواهره رغما گویا تورکجه بير نطقون باش طرفيدر! بونا بنزه ر دانيشما مودللری، دیلیمیزه عارض اولموش بیر نئچه علتین نشانه سیدر . يوخاریدا سوزی کئچن هه که مونيا علتی دیلیمیزده دوزگون و آسان کلمه لر واركن فارسجادان حسابسز کتابسز کلمه لر «وارد» ائتديك و بو کولتوره ل «دامپینق» نتیجه می اولاراق ئوز دیلیمیزی افلاس اوچورومونا ایته له ديك .
هئچ شبهه سیز هردیل ئوز تاریخی تكامل جریانندا رابطه ده اولدوغي باشقا دیللرله کلمه آليش وئريشينه گئچه ر . بو دخیل کلمه لر بعضا دیلین بنیه سینده اؤزلرینه گره کن یری آلارلار . بونلار معین احتياجلارا جواب وئره رلر و مشخص قاعده لره تابع اولورلار. بئله ليکله تورکجه میزه گیره ن کلمه لر دیلیمیزین تلفظ قالبينا اویارلار . تازا بیر مفهوم و یا بیر معنا اینجه لیگی ارمغان گتيرره ك گیردیکلری دیلی بو جهتدن زنگینلشدیریرلر.
بونلارین هامیسینین باشیندا دیلین صرف ونحو قانونلارينا بويون اگرلر. طبقی بیر مملکتین تابعیتینه گیره ن بير انسان کیمی بونلاردا تازا وطنلرینین قانونلارینا تابع اولماليديرلار و باشقا وطنداشلر کیمی حرکت ائتمه لی و اونلارلا عینی شرایطده برابر یاشامالیدرلار .
بونا گؤره نسبی صفتلر اضافه ترکیبلری، تصريف صورتلرى الخ… تازا دیلین قاعده و قانونلارينا اويماقدادیرلار. یوخاریدا ذکر ائديلن مثال دا ، اولا ، تركيبلر مطلق صورتده تورکجه لشدیریلمه ليدير . « نظر باین که» سؤزونی اله آلاق : دیلیمیزده ، بئله بیر سؤز یوخدور . [«نظر باین که او بوردادر» يئرينه بئله دییه بیلريك : اونون بوردا اولدوغونا گوره …]
«جناب آقای فلان» اگلدیکده : «آقای فلان»ی ایسته ر – ايسته مز قبول ائتسه ك ده آرتیق بونون باشینا بیرده « جناب طاخماق اونی چکیلمه ز حاله گتیریر . اقلا «آقای فلان جنابلاری» دئمه لي ييك . اما «آقا فلان جنابلاری» ، داها چوخ مناسبدر .
مثالیمیزدا « مدیر کل اداره دادگستری استان آذربایجان » سؤزلرینه گلینجه: بو عباره ده «دادگستری» و « استان» کلمه لری حقنده بير توضيحه احتیاج واردر. کلمه لری بیردیلدن باشقا بیردیله گريب وتازادیلین مالی اولدوقدان سونرا رابطه لرینی گلدیکلری دیلدن کسه رلر و بوندان سونرا اولکی دیلین تغيير و تكاملوندن آرتیق متأثر اولمازلار .
عدالت موسسه سی مملکتیمیزد ایلك قورولدوغی زمان و موسسه نین آدی دیلیمیزه «عدلیه» اولاراق گئچدی وائله ده قبول اولدى. دها صونرالاری فارسجادا تصفیه حرکتلری وجوده گلدی «فرهنگستان» فارسجادا «عدلیه» يئرينه «دادگستری» کلمه سینی سئچدی . بو تصفیه و دگیشمه طبيعتيله فارسجایا مخصوصدر و دیلیمیزله هئچ بير علاقه سی یوخدور.
مادام که «دادگستری» فرهنگستانین اؤز تصریحی ایله عينا «عدلیه» دئمکدر و بو تازا آد آنجاق لغوی ملاحظه لرین محصولیدر، دیلیمیزده نه آهنگ ونه تصفيه ونه ده زنگینلشديرمه نظريندن و «دادگستری» نی « عدليه » یرينه قويماقدا هئچ بیر معنا یوخدور. بونا گؤره عدلیه، دیلیمیزده – داها مناسب بیر معادل طاپیلینجاياقدر – قالاجاق و « دادگستری » فقط و فقط فارسجایا منحصر اولاجاقدیر.
«استان» لغتی ده بير آز فرقلی اولماقلا برابر عینی دلیل لره گؤره دیملیمیزده « ایالت » ، یازیلمالی و« استاندار » دا طبیعتیله «والی» اولمالیدر.
یوخاریدا ملاحظه ائدیلدیگی وجهيله «فرهنگستان» لغتی بو مورد ده قبول اولاراق عينا يازيلير زيرا او اوزونه خاص بیر موسسه در و داها اول بئله بیر شئی یوخدی . خلاصه وئردیگیمیز مثال دا « نظر به این که جناب آقای فلان مدیر کل اداره دادگستری استان آذبایجان بوردادر» بئله اولمالیدر : آذربایجان ایالتی عدلیه ادارسینین عموم مدیری آقای فلان جنابلارینین بوردا اولدوغونا گؤره….
کئچن دورين ووردوغی ضررلرين ممكن اولدوغی قدر تلافیسی ایچون بير نئچه نقطه به دقت ائتمك لازمدر :
١- اداری، قضائی، سیاسی و باشقا رسمی تازا «فرهنگستانی» اصطلاحلارا دنت ۔ الديلمه لی . اونلارین ابقاسينا موجه بير سبب اولمازسا دیلیمیزین بنیه سینه قدیم دن یئر لشمیش کلمه لر ترجیح ائدیلر.
«تازا» اصطلاحلار فارسجا زاویه سیندن مناسب اولسالار دابیزیم دیلیمیزده الزاما مناسب صاییلماز. مثلا بيز «پرونده» يازماياجاغيق اؤز دیلیمیزده داها مناسب بیر لغته راستلامایینجايا قدر قدیمدن اولدوغی کیمی «دوسیه» کلمه سینی ایشلته جگیز.
هابئله دیر: قوشون (ارتش يئرينه)، مدعی العموم (دادستان يئرينه)، مدافعه وکیلی، قاضی، محکمه، محاکمه، تعقیب، مفتش، مستنطق…
۲- اصيل جغرافیائی آدلاری، اویدروما و قوندارما آدلارين يئرينه تازادان قويا جاغيق: اورمیه، توفارقان، قارا چمن، آجی چای، صائین قلعه، سلماس… کیمی.
هر جوره ترددين زایل اولماسی ایچون جغرافیائی آدلار و رسمی اصطلاحلار دان بیر لیست حاضر لانمالیدر. مثلا اداری، سیاسی و نظامی رتبه و سایر ضروری اصطلاحلار، تازا نسلین استفاده سی ایچون، فهرستلر صورتبنده ارائه ائديلمه لیدر .
۳- غرامه ر خطالاری دقتله تعقیب ائديلمه لى و غازئتلر يميز ده ده دیل بحثلری آچیلماليدر .
4- اوزون ایللرین اهمالی اونودولموش خالص و اصیل کلمه لریمیزی آذربایجانین گنیش کولتور ساحه سینده دده و بابالاريميزين اثرلريندن چیخارديب تانيتمالی ییق. دده قورقود، نسیمی، ختانی و فضولی دن تا دونن کی شاعر و یارادیجیلاريميزين اثرلرینه قدر آلیمیزده کی میراث توکنمه ز بیر خزینه در. بو اثر لرده ایشله دیلمیش کلمه لر تانيتيلمالی و اوخوییجییا ایضاح ائديلمه لیدر.
۵- مختلف گوشه لرده خلقيميزين آغزیندان و زنگین فولکوريندان مناسب کلمه و اصطلاحلاری آلمالی و اونلاری ایشلتمه لی ييك.
۶- دیلیمیزین قانون و قاعده لريندن فايدالاناراق دوزلديله جك و یارادیلاجاق کلمه لردن محتاج اولدوغوموز مناسب تعبير و لغتلری سئچمك و خلقین رد و یا قبولونا عرض ائتمك لازمدر .
بونلار و بونلارا بنزه ر تدبیر لرله دیلیمیز یئنی باشدان بوی آتاجاق و ان گؤزل بدیعی اثر لرله اوره کلریمیزه قوت و گؤزلریمیزه ایشیق وئره جکدر.
بو بحث دوام ائده جکدر.
قایناق : وارلیق ، آیلیق فرهنگی آذری فارسجا نشریه ، سایی 1 اینجی 1358 جی ایل ین اردیبهشت آیی


text:
سۏیوق پایېز / ایوان بونین (حیکایه)
اۏ ایلین قېزاران آیېندا اۏ، بیزیم مالیکانهده قۏناق قالېردې – إویمیزده اۏنو هامې اؤزۆنۆنکۆ حئساب إدیردی. مرحوم آتاسې منیم آتام’لا هم یۏلداش، هم ده قۏنشو اۏلموشدو. قېزاران آیېنېن اۏنبئشی سارایئوۏدا فرانس فئردیناندې قتله یئتیردیلـر. 16-سې سَحَر پُست ایله قزئتلری گتیرمیشدیلر. آتام ألینده مۏسکۏنون آخشام قزئتی ایله کابینیندن چېخدې و اۏنون، آنامېن و منیم چای سۆفرهسینه أڲلَشدیڲیمیز یئمک اۏتاغېنا کئچهرَک دئدی:
– هه، یۏلداشلار، ساواش دېر! سارایئوۏدا اۏتریش ولیعهدی قتله یئتیریلیب. بو، ساواش دئمک دیر!
پیۏتر گۆنۆ اۆچۆن بیزه خئیلَک آدام یېغېشمېشدې – هم آتامېن دۏغوم گۆنۆ ایدی، هم ده ناهار زامانې اۏنون’لا منیم نیشانېمېزې إعلان إتدیلر. لاکین 19 قېزاران گۆنۆ آلمان روسییهیه ساواش إعلان إتدی…
زومار آیېندا اۏ، جمعی بیر سوتکالېق بیزه گلدی – جبههیه گئتمزدن اؤنجه ویداعلاشماق اۆچۆن (اۏ زامان هامې فیکیرلَشیردی کی، ساواش تئزلیک’له بیتهجک و بونا گؤره ده بیزیم تۏیوموز باهارا قَدَر دالې سالېندې). بو دېر، نهایت، ویداع آخشامې دا یئتیشدی. شام یئمهڲیندن سۏنرا بیر قایدا اۏلاراق، سۆفرهیه ساماوار وئریلدی و آتام، اۏنون بوغوندان ترلهمیش پنجره شۆشهلرینه باخاراق دئدی:
– تعجّۆبلۆ دیر، نئجه إرکن، سۏیوق بیر پایېز دېر!
بیز اۏ آخشامې سۆکوت ایچینده اۏتوردوق، نادیرَن سؤیلَنیلن بیر-ایکی اؤنمسیز کلمه ده اؤز آشېرې سَسسیزلیڲی ایله مۆبهم آنلاملارېنې و دویقولارې گیزلهمک اۆچۆندۆ. آتا ساختالېغې آشکارجا بیلینن بیر سادهلیک’له پایېز بارهسینده ده دانېشدې. من إیوانېن قاپېسېنا یاخېنلاشدېم و یایلېق’لا پنجره شۆشهسینی سیلدیم: باغچادا، ظۆلمت سمادا بوز کیمی سۏیوق اولدوزلار پارلاق و بَلیرلی بیر ایشارتې ایله ایشېق ساچېردېلار. آتام اۏتورقایا سؤیکنمیش، دالقېن حالدا ماسانېن اۆزهرینه قۏیولموش لامپانې سئیر إده-إده پاپریز چکیر، آنام گؤزلۆڲۆنۆ گؤزۆنه تاخمېش، اۏ لامپانېن ایشېغېندا کیچیجیک ایپک کیسهجیک تیکیردی – بیز اۏنون نه اۏلدوغونو بیلیردیک – و بو هم اۆزۆجۆ ایدی، هم ده واهیمه دۏغوروردو. آتام سۏروشدو:
– دئمهلی، سن نه اۏلور’سا-اۏلسون، سَحَر گئتمک ایستهییرسَن، سَحَر یئمهڲیندن سۏنرا اۏلمازمې؟
– بَلی، ایزین وئرسهنیز، سَحَر، – اۏ، جاواب وئردی. – چۏخ تأسّۆف، لاکین من هله إویمین ایشلرینی ده تام اۏلاراق حَلّ إده بیلمهمیشم.
آتام یۆنگۆلجه آه چَکدی:
– یاخشې، نئجه ایستهییرسَن، عزیزیم. یالنېز آنان’لا بیزیم آرتېق یاتماق زامانېمېز دېر، سنی صاباح مۆطلَق یۏلا سالماق ایستهییریک…
آنام آیاغا قالخاراق گلهجَک اۏغلونا خاچ چئویردی، اۏ دا ایلک اؤنجه اۏنون ألی اۆزهرینه أڲیلدی، سۏنرا دا آتامېن ألینی اؤپدۆ. بیز یئمک اۏتاغېندا هله بیر سۆرَج ده تک قالدېق، – منیم عاغلېما کارت آچماق فیکری گلمیشدی، – اۏ، سوسقون حالدا اۏتاغېن اۏ باشېندان بو باشېنا وار-گل إدیردی، بیردن سۏروشدو:
– ایستهییرسَن، گئدیب بیر آز گزَک؟
قلبیمه چؤکن آغېرلېق هر اؤتن دقیقه بیر آز داها آرتېردې، لاکین من إعتیناسېز طرزده دیللَندیم:
– اۏلار…
آستانادا دایانېب أڲنینی گئییندیڲی زامان اۏ، نه ایسه دۆشۆنمهڲه داوام إدیردی، بیردن دۏداقلارېندا اینجه بیر گۆلۆش قۏندو. فئت-ین بیر شعرینی خاطېرلامېشدې:
– بو نه قَدَر سۏیوق پایېز دېر بئله،
بۆرۆن سن شالېنا، اؤتۆڲۆنده ده گئیین…
– اؤرتۆک یۏخوم دېر، – من دئدیم. – بس سۏنراسې نئجه دیر؟
– خاطېرلامېرام. دئیهسن، بئله:
قارالان شاملارېن آردېندان، بیر باخ،
یۆکسلمکده سانکی بؤیۆک بیر یانقېن…
– هانسې یانقېن؟
– آیېن دۏغماسې، ألبتّه کی… بو شعرده کند پایېزلارېنا اؤزل اۏلان اۏ فۆسونکارلېق سئزیلیر. “بۆرۆن سن شالېنا، اؤرتۆڲۆنده ده گئیین…” بو، بیزیم ننهلریمیزین و ددهلریمیزین دؤورانې دېر… آه، ایلاهی… ایلاهی…
– نه اۏلدو؟
– هئچ بیر شئی، عزیز یۏلداش. آما یئنه ده غۆصّهلی دیر. هم غۆصّهلی دیر، هم ده یاخشې دېر. من سنی چۏخ، چۏخ سئویرَم…
بیز گئیینهرَک، یئمک اۏتاغېنېن ایچهریسیندن کئچیب إیوانا چېخدېق، اۏردان دا باغچایا إندیک. ایلک اؤنجه إله ظۆلمت قارانلېق ایدی کی، من اۏنون پالتارېنېن قۏلوندان یاپېشمالې اۏلدوم. سۏنرا ایشېلدایان مینئراللار کیمی اۏرا-بورا سپیلمیش اولدوزلارېن آیدېنلاتدېغې گؤڲ اۆزۆنه یۆکسهلن قاپ-قارا آغاج بوداقلارې سئزیلمهڲه باشلادې. اۏ، دایاناراق إوه دۏغرو چئوریلدی:
– بیر باخ، إولرین پنجرهلری نئجه ده اؤزللیکجه، پایېزا اؤزل بیر ایشېلتې ساچېر. نه قَدَر کی یاشایېرام، بو گئجهنی أبَدی خاطېرلایاجاغام…
من اۏنون گؤرسَتدیڲی یؤنه باخدېم و اۏ، چیڲنیمه آتدېغېم سوئد اؤرتۆڲۆنۆن اۆزهریندن منی قوجاقلادې. من یومشاق شالېمې اۆزۆمدن چکدیم، باشېمې آزاجېق یانا أڲهرَک اۏنون منی اؤپمهسینی گؤزلهدیم. منی اؤپهرَک اۏ، اۆزۆمه باخدې:
– گؤزلرین نئجه ده پارېلدایېر، – اۏ، دئدی. – سنه سۏیوق دَڲیل کی؟ دئمک اۏلار کی، قېش هاواسې دېر. بیردن منی اؤلدۆردۆلر… اۏ زامان یَقین سن درحال اونوتمازدېن منی، هه؟
من دۆشۆندۆم: “بیردن حقیقتن اؤلدۆرسهلر؟ دۏغرودانمې من اۏنو قېسا سۆرَج اوزونوندا اونودارام؟ آخې ایلک-سۏن هر شئی و هر کس اونودولوب گئدیر؟” و اؤز فیکیرلریمدن واهیمهیه دۆشهرَک تلهسیک دیللَندیم:
– بئله دانېشما! سَنین اؤلۆمۆنه دؤزه بیلمهرَم!
اۏ، بیر آز سوساراق آغېر-آغېر دیله گتیردی:
– نئینهمک اۏلار، اؤلدۆرسهلر، اۏ زامان دا سنی اۏردا گؤزلهرَم… سن ایسه یاشا، سئوینج ایچینده یاشا، سۏنرا دا اۏرا، منیم یانېما گلرسن…
من آجې-آجې آغلادېم…
اۏ، سَحَر چاغې گئتدی. آنام آخشامدان تیکدیڲی اۏ نحس کیسهجیڲی اۏنون بۏینوندان آسدې. کیسهجیڲین ایچهریسینده اۏنون ددهسینین و آتاسېنېن ساواش زامانې اؤزلری’له گزدیردیکلری قېزېل خاچ واردې. بیز هامېلېق’لا، غریبه، جۏشقون بیر چابا ایچینده اۏنون اۆچۆن خاچ چئویردیک. کئییمیش حالدا اۏنون آردېنجا باخاراق إیواندا خئیلَک دایاندېق، بیرینی اوزون آیرېلېغا اوغورلادېغېنېز زامان سیزین’له سیزی إحاطه إدَن سئوینجلی، شن، اۏتلارېنېن اۆزهرینده آخشامدان قالما قېرۏوون ایشېلدادېغې بیر صاباح آراسېنداکې تعجّۆب دۏغوران اۏ اویومسوزلوغو حیسّ إتدیڲینیز زامانلاردا هر زامان بئله اۏلور. بیر آز دایاناراق، بۏشالمېش إوه کئچدیک. من، أللریمی قۏینومدا چارپازلایاراق بیر اۏتاقدان باشقاسېنا کئچیب، اؤزۆم’له نه جۆر باش إدهجهڲیمی بیلمیردیم – زارېیېب آغلامالی ایدیممی، یۏخ’سا سَسیمین گلدیڲی قَدَر باغېرېب اۏخومالې’یدېممې؟..
نه قَدَر غریبه سَسلَنسه ده، اۏنو قالیتسییادا اؤلدۆردۆلر. بو دېر، آرتېق اۏ واختدان دۆز اۏتوز ایل اؤتۆر. و دیققت’له دۆشۆندۆڲۆن و کئچمیش آدلانان بۆتۆن اۏ سئحرلی، آنلاشېلماز، عاغلېن، نه ده قلبین هئچ جۆر درک إده بیلمهیهجهڲی اۏ یاشانتېلارې یادداشېندا یاخشې-یاخشې صاف-چۆرۆک إتدیڲین زامان کیفایت قَدَر اوزون اۏلدوغونو ظنّ إتدیڲین بو ایللر عرضینده نهلر، نهلر یاشانېب. اۏن سککیزینجی ایلین یازېندا – آرتېق نه آتامېن، نه ده آنامېن یاشامدا اۏلمادېقلارې اۏ دؤورده من سمۏلئنسک بازارېندا آل-وئر’له باش-باشا اۏلان بیر قادېنېن مۏسکۏداکې إوینین زئرزَمیسینده یاشایېردېم، قادېن بۆتۆن گۆنۆ منی مسخرهیه قۏیاردې: “هه، عۆلیاحضرت، دئیین گؤرَک، ایشلرینیز نئجه دیر، هه؟” من اؤزۆم ده آل-وئر’له باش-باشا اۏلوردوم، چۏخلارې کیمی من ده پاپاقلې و یاخاسې آچېق شینئللی عسکَرلره اۏلان-اۏلمازېمدان بیر پارا شئیلر – هانسې’سا بیر اۆزۆک، یاخود کیچیک خاچ، گۆوه یئمیش دری یاخالېق – ساتېردېم و إله بورادا، آربات کۆچهسینین تینینده آل-وئر إدَرکن ده نادیر، گؤزَل بیر اۆرهڲه صاحیب اۏلان بیر آدام’لا، ایستئعفادا اۏلان آهېل حربچی ایله تانېش اۏلدوم، تئزلیک’له بیز اۏنون’لا إولَندیک و آپرئل آیېندا یئکاتئریندۏر شهَرینه کؤچدۆک. بیز اۏرایا اۏنون’لا و اۏنون اۏن یئددی یاشلې باجېسې اۏغلو ایله – اۏ دا گؤڲۆللۆلر طرفه کئچنلَردَندی – ایکی هفتهیه یاخېن یۏل گئتدیک: من حصیر چارېقلاردا، اۏ ایسه – اوزون قارا ساققالېنا تَکَمسئیرک آغلار دۆشمۆشدۆ آرتېق – أسگیمیش قازاق کافتانېندا. ایکی ایلدن چۏخ دۏندا و کوباندا قالدېق. قېشدا، فېرتېنا زامانې نۏوۏرۏسسییسکدن اۏلان سایسېز-حئسابسېز قاچقېن’لا بیرلیکده تۆرکییهیه اۆزدۆک و أریم بو دَنیز سیاحَتی زامانې تیف خستهلیڲیندن دۆنیاسېنې دَڲیشدی. اۏندان سۏنرا بو گئنیش دۆنیادا اۆچه یاخېن آدامېم قالدې: أریمین باجېسې اۏغلو، اۏنون گنج آروادې و اۏنلارېن یئددی آیلېق قېزلارې. لاکین باجېاۏغلو دا بیر سۆرَج سۏنرا آروادې ایله بیرلیکده کرېما – ورانگئله گئتدی و کؤرپه منیم ألیمده قالدې. اۏنلار اۏردا ایزسیز-تۏزسوز یۏخا چېخدېلار. من ایسه أن قارا ایشلر گؤرهرَک، أن آغېر زحمت قارشېسېندا بیرتَهَر اؤزۆمه و کؤرپهیه گۆن آغلایا-آغلایا کۏنستانتینۏپۏلدا اوزون سۆرَج یاشادېم. سۏنرالار، چۏخلارې کیمی، ألیمده اۏ قېز’لا هارالارا سۏورولمادېم کی! بۏلقارېستان، چئک، سئربییا، بئلژیک، پاریس، نیتسا… قېز چۏخدان بؤیۆمۆشدۆ، پاریسده قالدې، تامامی’یله فرانسېزلارا بنزهییردی، چۏخ شیرین، هم ده منه قارشې چۏخ إعتیناسېزدې، مادلئن یاخېنلېغېندا شۏکۏلات فابریکاسېندا ایشه دۆزَلمیشدی، چلیمسیز أللری و گۆمۆش صدفلی بارماقلارې ایله قوطولارې أطلس کاغېذلارا بۆکۆب، اۆزَرلرینه قېزېلې لئنتلر باغلایېردې: من ایسه نیتسادا قالدېم و هله ده اۏردایام، آللاهېن وئردیڲی ایله بیرتَهَر کئچینیرَم… ایلک دفعه نیتسادا مین دۏققوز یۆز اۏن ایکینجی ایلده اۏلموشدوم. اۏ زامان، اۏ بختهور زامانلاردا بو شَهَرین نه واختسا منیم اۆچۆن نئجه بیر یئره دؤنه بیلهجهڲینی دۆشۆنه بیلَردیممی؟!
اۏنون اؤلۆمۆنه دؤزه بیلمهیهجهڲیمی بیر زامان اؤزۆنه آچېق-آیدېن دئمیشدیم، لاکین من اۏنون اؤلۆمۆنه دؤزدۆم. آما اۏ زاماندان بری یاشادېقلارېمېن هامېسېنې خاطېرلادېغېمدا اؤزۆمه هر زامان بئله بیر سۏرغو وئریرَم: بَلی، من بو یاشامدا نه گؤردۆم کی؟ إله جاوابې دا اؤزۆم وئریرَم: بیرجه اۏ سۏیوق پایېز آخشامېنې. بو، دۏغرودانمې اۏلموشدو؟ هر حالدا، اۏلموشدو. و یاشامېمدا اۏلانلارېن هامېسې یوخو ایدی، قالانلارې آنلامسېز، گَرَکسیز یوخولاردې. لاکین من اینانېرام، داها قَییم اینانېرام: هارداسا اۏ منی گؤزلهییر، اۏ آخشامکې سئوگیسی’له، إله اۏ آخشام اۏلدوغو کیمی ده گنج…
“سن ایسه یاشا، سئوینج ایچینده یاشا، سۏنرا دا اۏرا، منیم یانېما گلرسن…”
من یاشادېم، یاشاما سئویندیم، ایندی آرتېق تئزلیک’له گئدهجهیم.
3 مای، 1944
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
روماریک (فوتبالیست)
روماریک (فوتبالیست) (اینگیلیسجه: Romaric (footballer)) (دوْغوم:۴ ژوئن ۱۹۸۳ (۳۹ یاش) Abidjan) بیر فوتبالیست. فیل دیشی ساحیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "List of players" (PDF). CAF. Retrieved 24 January 2013.
قارداش پروژهلرده روماریک (فوتبالیست) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایاسایسی میموزاز کولوبونون اویونچولاری
- لو مان کولوبونون اویونچولاری
- باستیا کولوبونون اویونچولاری
- سویا کولوبونون اویونچولاری
- اسپانیول کولوبونون اویونچولاری
- رئال ساراقوسا کولوبونون اویونچولاری
- اومانیا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۶ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۸ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
گۆزگۆنۆن یادداشې یۏخ دېر…/ خیاله موراد
گۆزگۆنۆن یادداشې یۏخ دېر…
اوشاقلېغېنې، یئنییئتمهلیک و گنجلیڲینی یادداشېندا ساخلایېب، نه واختسا اؤزۆنده عکس إتدیرمهیهجک. أن خۏشبخت گۆنۆنده سئوینجدن بَزهنیب، ساچلارېوې اۏخشایاراق گۆزگۆدهکی عکسیوه تاماشا إدَرکن کئچیرتدیڲین عۆلوی حیسّلری، قهردن بۏغولاراق قارا قلمین هارا یایېلدېغېنې بیلمک اۆچۆن باخدېغېن أل گۆزگۆنده گؤرمهیهجَکسن.
گۆزگۆنۆن یادداشې یۏخ دېر… اۆزۆندهکی قېرېشلار گۆن کئچدیکجه گؤزۆنه باتاجاق، یاناغېنداکې چیللر أحوالېوې کۏرلایاجاق. بیر آنلېق کئچمیشه قایېتماق، یئنیدن گنج و گؤزَل اۏلماق ایستهیهجَکسَن. اۆزۆوه إستئتیک تۏخانېشلار وئرهجکسن، اؤزۆوۆ و یان-یؤورهندهکیلری گنج قالدېغېوا ایناندېرا بیلهجکسن، لاکین ایللر بیر-بیرینی قۏوالادېقجا بَدَنیندهکی قېرېشلار اؤز سؤزۆنۆ دئیهجَک. گۆزگۆدهکی عکسیوه تاماشا إدیب قات دۆشمۆش بئلیوه چاره آختاراجاقسان. گۆزگۆ حقیقتی عکس إتدیردیکجه اۏندان قاچماغا چالېشاجاقسان.
حقیقتدن قاچماق مۆمکۆن دَڲیل…
بونو ایسه چۏخ گئج آنلایاجاقسان!
گۆزگۆنۆن یادداشې یۏخ دېر… هر باخېشېندا روحووون عکسینی گؤرهجکسن. قلبیوین درینلیڲینده ایز قۏیموش کَدَری گۆزگۆ لکهسی کیمی سیله بیلمهیهجکسن. بوخار آرخاسېندا گؤزدن ایتمهڲه، سۏرونلاردان گیزلَنمهڲه چالېشاجاقسان.
حقیقتدن گیزلَنمک مۆمکۆن دَڲیل…
بونو ایسه چۏخ گئج آنلایاجاقسان…!
گۆزگۆنۆن یادداشې یۏخ دېر… تک یومورتانېن أکیزلری کیمی اؤز عکسیوه بنزهیهجَکسن. سن اۏنون، اۏ سَنین تکرارېن، کؤلگهن اۏلاجاق. لاکین داورانېش، فیکیر، حتتا حیسّلرین عئینیلیڲی سیزی واحیدلشدیرمهیهجک.
گۆزگۆنۆن یادداشې یۏخ دېر… گؤردۆکلرین بۆتۆنۆنۆن عکسی دیر. اۏرقانلارېن بئله یئرینی دَڲیشیب، اۆرهڲین ساغا، قارا جیڲَرین سۏلا، سۏل قولاغېن، سۏل گؤزۆن ساغا، ساغ قولاغېن، ساغ گؤزۆن سۏلا کئچیب. أللرین ده باشقالارېندان فرقلَنمهمک اۆچۆن یئردَڲیشمه قانونونا تابئع اۏلوب، إویندهکی أشیالار دا، گؤزۆوه فرقلی گؤرۆنۆر. حتتا دیققت إتسَن اۆز قارېشېغېن دا دَڲیشیب، قایدا-قانونا، مۆتناسیبلیڲه اویمور.
بئینینده یئنی فیکرین تۏخومو أکیلیر. جۆجهریب جۆجرمهیهجهڲی حرکتلرینین آردېجېللېغېنا باغلې دېر: سن، گۆزگۆدهکی سن اۏلماق ایستهییرسَن!
گۆزگۆنۆن یادداشې یۏخ دېر…. لاکین سن تأکید’له گۆزگۆدهکی سن اۏلماق ایستهییرسَن! اۏ یئردَڲیشمهڲه معروض قالان اۏتاقدا، کۆچهده، شَهَرده، حتتا دۆنیادا یاشاماق ایستهییرسَن. قۏجانېن جاوان، ایمانسېزېن ایمانا گلدیڲی، آجېن تۏخ اۏلدوغو، اؤلۆنۆن دیری، ساواشېن صۆلح، قارانېن آغ، “یۏخون” “هه” اۏلدوغو دۆنیادا… بو ایکی دۆنیانې آیېران تک شئی تضییقه داوامسېز، هر آن چیلیک-چیلیک اۏلاجاق گۆزگۆ دیر.
سن’سه یئنه ده گۆزگۆدهکی سن اۏلماق ایستهییرسَن!
گۆزگۆنۆن ایسه یادداشې یۏخ دېر…
بونو ایسه چۏخ گئج آنلایاجاقسان…!


text:
بیرینجیلیک ایلان ماسکین اولدو
فوربس درگیسینین، آمریکانین ان وارلی ۴۰۰ ایش آدامی لیستینده ایلان ماسک، گئچهن ایله گؤره ثروتینی ۶۰ میلیارد دوللاردان چوخ آرتیراراق بو ایل ایلک دفعه بیرینجی یئردی توتدو
تسلا و اسپیس اکس تکنولوژی شیرکتلرینین باش مودورو ایلان ماسک، فوربس ۴۰۰ سیرالاماسیندا ایلک دفعه بیرینجی سیرادا یئر آلدی.
آمریکانین فوربس درگیسینین ۴۱.جی دفعه آچیقلادیغی آمریکانین ان وارلی ۴۰۰ ایش آدامی لیستینه گؤره، ایلان ماسک، گئچهن ایله گؤره ثروتینی ۶۰ میلیارد دوللاردان چوخ آرتیراراق بو ایل ایلک دفعه بیرینجی یئردی توتدو.
ایلان ماسک، ۲۰۲۲.جی ایلده ۴ ایل اۆست اۆسته بیرینجی سیرادا یئر آلان آمازونون اسکی اۆست یؤنهتیچیسی جف بیزوسو ایکینجی سیرایا یوللادی.
آمریکانین ان زنگین ایش آدامی اولان ماسکین بونو تسلا سهملریندهکی یۆزده ۱۱لیک سهم آرتیشینا بورجلو اولدوغو بیلدیریلدی.
لیستده، آمازون سهملرینده یۆزده ۲۷لیک بیر آزالما یاشایان و ایکینجی اولان بیزوسو، ایش آدامی بیل گیتس ایزلهدی.
فیسبوک قوروجوسو مارک زاکربرگ ایسه گئچن ایل لیستده ۳.جو یئرده اولسا دا، بو ایل ۱۱.جی یئره دوشدو و ایلک ۱۰ سیرالاماسینا گیرهبیلمهدی.
سپتامبر ۲۰۲۱دن بو یانا ثروتینین یاریدان چوخونو (۷۶،۸ میلیارد دلار) ایتیرهن زاکربرگ، سون بیر ایلده ان چوخ پول ایتیرهن فوربس ۴۰۰ وارلیلاری آراسیندا بیرینجی سیرادا یئر آلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایکی آتاک هلیکوپتری داها فیلیپینه تحویل وئریلدی
فیلیپین حربی هاوا گوجلرینه ۶ هلیکوپتر تحویل وئرهجک اولان تورک هاواچیلیق صنایعی، اوچونجو و دؤردونجو هلیکوپترلری فیلیپینه گؤندردی
اوریون کپسولو ایله یئنیدن ارتباط قورولدو
ناسا، ۴۷ دقیقهلیک ارتباط کسیلمهسینین آرادان قالدیریلدیغینی و بونون سببینین آراشدیریلاجاغینی بیلدیردی
ناسا، گۆنشین یئنی فوتوگرافینی پایلاشدی
"گئچهن آیکی گۆلون اۆزدن سونرا گۆنشین روح حالی...عصبی گؤرونور"


text:
دانلود آهنگ ترکی آذربایجان از شاهین زین العابدین
شاهین زین العابدین – آذربایجان
دانلود آهنگ جدید شاهین زین العابدین به نام آذربایجان
Shahin Zeynalabidin – Azerbaycan
متن آهنگ آذربایجان
آذربایجان ایگیدلرین دیرلی اوردوم
گوش یووا سیننده گوردوم گلیبدی آرخاسی یریکی
سنه جهاندا قارشی دوردو
آذربایجان شریف سسی اولوب اوجاغلان
خالقووا باخب تاوالان نشان وریر باشی اوجاسان
اوجا سهند اوجا ساوالان
***
نشلاشی قلینده سازدی سوزون درین دیلینده یازدی
سن آغلاسان گوزومده آغلار یاشیل گوزون یاشیل آرازدی
سنین یولوندا جان مثلری اولونجه ظلمه باش ایمری
سوسوزدا قالسا آزدا قالسا توپراق ییب توپراق ورمری
آذربایجان نه قار قالیب نده سارالدین
یو اوسته سن گوزل یر آلدین چتین گونه دوشنده خالقین
بلوط کیمی دولوب بوشالدین
آذربایجان یاشیل یاز اولماسا یای اولماز
دابانجدان بیزه های اولماز مخاندا توپراقین شرفدی
شرفلی توپراقین پای اولماز
.
.
.
دانلود جدیدترین آهنگ های تورکی
تورک موزیک ، مرجع آهنگ های تورکی
…
کانال تلگرامی تورک موزیک
…
نظرات
- نظرات پس از تایید مدیریت نمایش داده خواهند شد.
- لطفا نظرات خود را بصورت فارسی تایپ کنید.


text:
PDF VERSION: KAZAKHSTAN NAME CHANGE
قازاقیستان اولوسوداغی باشقانینین اؤلکه آدینی دئییشدیرمه اؤنه ریسی ایله ایلیشکین
قایناق: تریبون سایتی، تبریز سسی و یورد نت
علي رضا اردبيلي دن ايضاح: گونئي آذربايجان و آذربايجاندان كنار، توركلرين قورتولوش موجاديله سي و تورك ادبياتي، سون 25 ايلده اولجه شعر دن نثره كئچمك و سونرا نثرين مودرنلشمهسي ساحهسينده تجروبهلر و آختاريشلارلا زنگينلشميشدير. بو پراسئس دوام ائدير. واختيلا بٶيوك اوغورلارا ايمضا آتان تهراندا ايكي تاريخي اهميتلي اورتوگرافي سئمينارلاري كئچيريلميش، ادبي و سياسي نثر نمونهلري يارانير، مودرن تئرمينولوژي باخيمندان اولان بوشلوغو دولدورماقدا قونشو تورك كولتور حوزهلرينين نائيليتلريندن يارارلانماق دوام ائدير، همين تورك حوزهلرينين تورك ديللي تئله ويزيا وئرليشلري و پاپولر كولتور محصوللاري (فيلملر و تئله سريال لار) و يازيلي كيتاب و مطبوعاتي، تام گوجيله تاثيريني كوتله و آيدينلاريميزا بوراخير. نئچه ايل اٶنجه جناب ايواز طاها و همكارلارينين نشر ائتديكلري “ياپراق” قازئتي ديل عالمينده بو قاينار پراسئسلرين ذيروه سينده دورماقلا، گونئي آذربايجان و اوردان كناردا يارانماقدا و گليشمكده اولان يئني ادبي دالغانين گوجونو لياقتله نوماييش ائتديردي. سون ايللرين ادبي پراسئسلرينه قم شهريندن تاثير بوراخان شخصيتلرين بيري ده جناب سيد حيدر بيات اولموشدور. همين قم شهرينده بويا باشا چاتميش جناب احمد هاشمي، سون ايللرده درين-دولقون مقالهلريله سياسي ادبياتيمييزي زنگيلشديميشديرسه، بو تورك ديللي مقالهسيله، ديليميزده باش وئرمكده اولان حاديثهلرين يٶنونو گٶسترير. بو مقاله هم مضمون اعتيباريله و هم اونون نثر كييفيتي و پداگوژيك ديري باخيمندان، ديقته لاييق بير اثردير. (ايضاحين سونو)
***
قازاقیستان اولوسوداغی باشقانینین اؤلکه آدینی دئییشدیرمه اؤنه ریسی ایله ایلیشکین
(درباره پیشنهاد رئیس جمهور قزاقستان برای تغییر نام این کشور)
احمد هاشمی،
گئچدیییمیز گؤنلرده، نورسولطان نظربایف تؤرک دؤنیاسینی یاخیندان ایلگیلهندیرن بیر گیریشیمده بولوندو و اؤلکهسی نین آدینا ایلیشکین بیر اؤنهری اورتایا قویدو. اونون اؤنهریسی بوندان عیبارتیدی: قازاقئستان آدیندان تؤرکجه اولمایان “ئستان” اکی قالدیریلیب، اؤلکه نین یئنی آدی “قازاق” یاخود “قازاق ائلی” اولاراق دییشدیریلهبیلر.
سؤزو گئچن اؤنهری (پیشنهاد)، بو آچیدان بؤیوک بیر اؤنم داشیییر کی 1991 دن بو یانا، سوویتلر بیرلییینین ییخیلماسی ایله بیرلیکده، تؤرکیستان (اورتا آسیا) بؤلگهسینده بولونان اؤلکهلرده، یاریم قالان یؤنهتلیک- اولوس سؤرهجی (پروسهسی) یئنی بیر ایومه (سرعت) قازاندی. یاخلاشیق (تقریبن) 100 ایله 150 ایل سؤرهن روس اگهمنلیییندن(حاکیمیتی) قورتولان بو پارچالانمیش تؤرک اولوسلاری، بیردهن بیره اؤزلرینی اؤزگور (آزاد) و باغیمسیز (مؤستهقیل) بیر دورومدا بولدولار و اؤزتانیملاما و کیملیک سورونو ایله قارشی قارشییا گلهرک، تلهسیک بیر بیچیمده توپارلانماغا چالیشدیلار. نه وار کی، سیاسی خریطهسینده یارادیلان بو یئنی وارلیقلار، آغیر سووییت میراثی و قالینتیلاریندان قالان روس اردهمسل (فرهنگی)، قاورامسال (مفهومی و معنایی)، تانیمسال (تعریفی) دایاتما و اؤستونلوک (برتری) و هابئله ده دیل ایستیلاسی ایله اؤز اؤزه ایدیلر. بو آرادا، ان چوخ سورون (پرابلئم) یارادن قونو (موضوع) لاردان بیری ایسه، یئنی دوغولان تؤرک اؤلکه لرین آدی و تانیملامالاری ایدی. اویسا کی، ایستالین دؤنهمینده “بؤل و یؤنهت” (divide and rule) یؤنتهمی (رویکرد) چرچهوه سینده باتی تؤرکیستان آدلانان بؤلگه، بیر نئچه یئنی و یاپای (مصنوعی) پارچایا بؤلونموش ایدی. بو یاپای اؤلکه لرین هاممیسی، تؤرک بوی (قبیله)لارینین — یعنی تؤرکمن، قازاق، قیرغیز، اؤزبک، قاراقالپاق و تاتار — آدینا فارس دیلیندهن آلینان “ستان” اکی اکلهنرک قورولموشدو. بو آیریشدیریجی (تفرقه انداز) و بؤلوشدوروجو سییاستین اولومسوز (منفی) سونوجلاری گؤنوموزه دک اؤزونو گؤستهرمکده دیر. بو سورونا بیر چؤزوم (راه حل) ایسه، بو آدلاردان قورتولماق و یؤنهتلیک- اولوس سؤرهجینده تؤرکلوک قاورامینا آغیرلیق وئریلمهکدن گئچر.
یؤنهتلیک– اولوس و تؤرکلوک
اورتا چاغ (قرون وسطی) سونراسیندا، 1648 ایلینده باغلانان وئستفالیا آندلاشماسی (The Treaty of Westphalia) ایله بیرلیکده، اولوسالچیلیق (میللیت چیلیک) دالغالاری آوروپا و اونون آردیندان، بؤتون اؤلکهلری ائتکیسی آلتینا آلدی کی یؤنهتلیک- اولوس (دؤولت- میللت) و یئنی و رسمی بیر دیلین یارانماسی و حتا دیل آرینماسی (پاکزبانی) بو سؤرهجین ان آچیق سونوج (نتیجه) لاریندان بیر نئچه سیدیر. بیرنئچه عصیر (قرن) سونرا اولسا دا، بو آخیم دان ائتکی له نه رک، تؤرکییه ده اؤزتؤرکجهلشدیرمه و ایراندا آشیری فارسچیلیق باشلاتیلدی. لاکین بؤتون بونلار اولورکن اورتا آسیا و قافقاز (دوغو تؤرکیستان) دا بولونان تؤرک اولوسلاری بو گلیشمهلردن یوخسون (محروم) قالدیلار و موسکووا مرکزیتچی یؤنهتیم بو قهدرینه ده یئتینمهیه رکروسچو و اؤزوملهییجی (آسیمیله ائدیجی) بیر سیاست ایزلهدی (تعقیب ائتدی). او اؤزدهن، یؤنهتلیک- اولوس سؤرهجی تؤرک اولوسوداغلاریندا اولغونلاشابیلمهدی. هر کسین بیلدییی کیمی چین طرفیندن سینکیانگ آدلانان دوغو تؤرکیستان دا، گؤنوموزه قدر ایشغال و سؤمورگه (استعمار) آلتیندا اولدوغو اؤچون عینی سیخینتیلار ایله قاشی قارشیادیر.
اؤزتؤرکجهلشدیرمک، اؤلکه و بیرئی آدلارینی گؤزدهن گئچیرمک
“اؤزتؤرکجهلشدیرمه”، ایلک اولاراق “تصفیهجیلیک” آدییلا عثمانلینین تنظیمات دؤنهمینده اورتایا قویولدو. اویسا، بو سؤرهج آتاتؤرکون قوردوغو اولوسوداقلی (جومهوریت) دؤنهمینده داها جیددی بیر شکیلده سؤردورولدو (داوام ائتدیریلدی). هر بیر دنهییم (تجرؤبه) و سؤرهج کیمی، اؤزتؤرکجهلشدیرمهده ده یانلیش سز (خطاسیز) دهییلدی و بو آخیم (جریان) بعضی آشیری یؤنلهری اویغولادیقدان سونرا، آشامالی (تدریجی) بیر بیچیمده گؤندهمدن چیخاریلدی.
ایندی ایسه، تؤرکیهده، کیمیلرینجه اؤزتؤرکجهلشدیرمه دؤنهمی (فارسجا، عربجه و لاتینجه سؤزجوکلری سیلیب اونلارا تؤرکجه ائشآنلام تاپماق) گئچمیشده قالان یالنیش بیر سؤرهج(پروسه) ایدی. اؤزتؤرکجهلشدیرمه، بیر سؤره اؤچون اویغولانان، یابانجی سؤزجوک (واژه) لری، سؤزلوک (دیکشنری) لردن سیلمهک و دیشلاماغی هدفلهین بیر اسکی یؤنتهمساییلابیلر. اویسا، گؤنوموزده یئنی قورولان تؤرک یؤنهتلیک لر یئنه ده بنزر سؤرهجه احتییاجلاری وار. ان آزیندان اؤلکه و بیرئی (فرد) آدلاریندا کیمی (بعضی) دؤزهلت مهلر بیر ضرورتدیر. بو ضرورت اؤزهللیکله بعضی آلانلاردا چوخ جیددی بیر شکیلده بیر گرکسینیمه (احتییاجا) دؤنموشدور. نه وار کی اولوم-قالیم مسالهسینه دؤنوشهن سؤزجوکلر (کلمه لر) اؤچون اؤزتؤرکجهلشدیرمک دن باشقا بیر سئچهنک یوخ. کیمی سؤزجوک لر بیر اولوسون کیملییینی سیمگه لدییی اؤچون چوخ بؤیوک بیر اؤنم و اهمیته مالیک دیر. اؤرنهکاؤچون بو اؤلکهلر آدینا اکله نن “ایستان” اکی، سوی آدلارداکی ایسلاو اکلری، بیر بیرئی و یا اؤلکه نین کیملییی کیمی آلغیلاندیغی اوچون دئیشیکلیک سیراسیندا “اولمازسا اولماز” لاردان دیر. تؤرکجه، اؤرهتکن و تؤرهدن بیر دیل اولدوغوندان دولایی یئنی سؤزجوک و قاوراملارین دوغوشوندا بیر چتینلیک و انگل گؤرولمهیجک.
ایسلاو و روس اکلرینین تؤرک سوی آدلاریندان قالدیریلماسی
آرتیق تؤرک اولوسوجاقلارینین باغیمسیزلیغی (ایستیقلالی) ییرمی ایلی گئریده بوراخدی و یؤنهتلیک- اولوس سؤرهجینده اؤنملی پایی اولان اؤلکه و بیرئی (فرد) آدلاریندا دا دییشیکلیک زامانی چوخدان گلیب چاتیب و ایسلاو و روس قالینتیلاری اولان (اُف، اِف، اُوا، اِوا، اینسکی و اینسکا) اک لرینین سوی آدلاردان قالدیریلماسی اوچون آددیملارین آتیلماسینا هئچ بیر انگل (مانع) یوخ. نئچه ایل اؤنجه، تاجیکیستان اولوسوداغی باشقانی “اُف” اَکینی سوی آدیندان سیلیب آدینی “ایمامعلی رحمان” اولاراق دییشدیردی و تاجیک یوردداشلاریندان (وطنداش) دا عینی دییشیکلییی یاپماغا تشویق ائتدی. بالتیک اؤلکهلرینده ده ایسلاو اکلری رسمن یاساقلاندی. بو گیریشیم (ایقدام)، تؤرک اولوسوجاقلاری اؤچون بیر اؤرنک اولوشدورابیلر. اورتا آسیا و قافقازدا یاشایان تؤرکلر، داها اؤنجه قوللانیشدا (کاربرد) اولان و تاریخده اؤرنکلرینه راست گلینه بیلن {بای، بی، لی، بیلی و اوغلو} کیمی بیر چوخ سوی آدلارینا یاراشان اکلر وار. بو دییشیکلیک، تؤرکلوک اؤزهرینه باسماق و آدلاردان قایناقلانان هر چئشید سوء ایستیفاده، چارپیتما (تحریف) و آشاغیلاما (تحقیر) نین اؤنونه گئچمک اؤچون بؤیوک بیر ضرورتدیر. بو باغلامدا، ان چارپیجی اؤرنهک، آذری و آذربایجان قاوراملاری دیر کی ایرانین چاغداش (موعاصیر) دؤنمینده، اونون تانیملاما (تعریف) و یوروملاما (تفسیر) سیندا چوخلو سوء ایستیفاده لر اولونوب. آشاغیداکی جدولده، ایمامعلی رحماننین گیریشیمیندن اسینلهنرک (ایلهام آلیناراق) سوی آدلاردا دییشیکلیکلر اؤچون اؤنهریلر گتریریلیب:
تؤرکلوک اؤزهرینه وورغو (تاکید)
بیر باشقا یاپیلماسی گرهکن دییشیکلیک ده، تؤرک سؤزجویونون بؤتون تؤرک اولوسوداقلارینا اکلهمک دیر. نئجه کی سوریه، میصیر، عیراق، لیبیا، سعودی عربسیتان و بیر چوخ عرب اؤلکهسیندهعربلیک اؤزهرینه وورغولاماق اؤچون “عرب” سؤزجویو ده اؤلکه آدینا آرتئریلیب؛ بنزر شکیلده ده تؤرک اولوسوداقلاری بو سؤزجویو اکله یه بیلهرلر. اؤرنهک اؤچون، قازاق اولوسوداغی (رسپوبلیکاسی) یئرینه قازاق تؤرک اولوسوداغی(ulusodağı) {فارسجا قارشیلیغی: جمهوری ترک قازاق} قوللانیلابیلر. آشاغیداکی جدولده گؤردویوموز کیمی، اورتاق (مشترک) تؤرک صیفتی، بو اولوسوداقلار آراسیندا بیرلهشدیریجی و پکیشدیریجی بیر رول اوینایابیلهر.
حیاتی اؤنم داشیان سؤزجوکلر:
حیاتی اؤنمه مالیک اولان و اشآنلاملی (معادل) قارشیلیقلاری چوخ گرهکن سؤزجوکلرین بیر نئچه سی بونلاردیر که اونلارا وار اولان یادا اؤنریله ن قارشیلیقلاری دا بورادا قئید اولونوب:
طبیعی کی یوخاری دا مطرح اولانلار بیر فیکیر اورتایا قویماق دان عیبارت دیر و هرهانسی بیر بیلیمسل (علمی) و ایشلهوسل (کاربردی) نیتهلیک داشئمایابیلر. اویسا، بو دؤشونجه (اؤلکه آدی و دیلبیلگیسی دییشیکلییی و سؤزجوک تؤرهدمک)، بیر بئیین فیرتیناسی تملینین آتیلیشی اؤچون بیر ایلک آددیم ساییلابیلر.
نئجه کی ایرلاندا، وئلز، باسک، کاتالان و اونلارجا دیل، اونلارین ایلگیلی آیدینلاری طرفیندن دیریلتیلیب بو دیللرین اؤلومو آسغییا آلیندی ایسه؛ نئجه کی ایسرائیلین آیدینلاری گؤنوموزده ییدیش دیلیندن (عیبرانیجه ایله آلمانجا قاریشیمی) فایدالانارق قدیم تؤورات و باشقا قوتسال (مقدس) کیتاب لاری تمل توتاراق ییرمینجی عصیرده یئنی دن عیبرانیجه نی جانلاندیردیلار ایسه؛ نئجه کی قوزئی آوروپا و سوئد ده عیراقلی و تؤرکیه لی کؤرد دییاسپوراسی، چاغلاش کؤردجه و اؤزه للیکه ده معیار لهجه یعنی کیرمانجی دیلینی قاپساملی (جامع) بیر بیچیمده و بیرچوخ قاورام و نسنه (زاد/شی) اؤچون بیر ائش آنلاملی سؤزجوک یاراتدیلار و هابئله ده کؤردجه دیلبیلگیسینی (گرامر) درلهدیلر ایسه؛ نئجه کی آفریقادا یئرلی دیللهر اؤز یئرینی تاپماقدادیرسا؛ بیزیم گؤنئیلی آیدینلار دا بؤتون بو اؤرنک لردن درس آلابیلرلر. بورادا، ان بؤیوک گؤرهو گونئی آزربایجانلی تؤرک آیدینلارا دؤشور. اونلار، بیر دیل دئوریمی و اردمسل رؤنئسانس گئرچک لشدیره بیلر و بؤتون باسغیلارا باخمایاراق، تؤرک دیلینین گلهجیینی ایستهدیکلری بیچیمده شکیللهندیربیلرلر.
http://ahmaddhashemi.blogspot.com/2014/03/blog-post.html
یازارین شخصی وئبلاگی: http://ahmaddhashemi.blogspot.com.tr
http://ahmaddhashemi.blogspot.com/2014/03/blog-post.html
http://www.tribun.com/ana-dili/1731-2014-02-13-21-56-31
http://www.yurd.net/page.php?id_contents=0000002552


text:
اۏد چرشمبهسی / مونس برقی (مقاله)
اۏد نهدیر و نهدن مۆقدّس سایېلېر؟
بایرام آیېنېن ایکینجی چرشمبه آذربایجاندا إل عادتلری اۆزره اۏد چرشنبهسی آدلانېب بو چرشمبهیه أسگو چرشمبه یا اوسگو گئجهسی ده دئییرلر.
اۏد، یۆکسک ایستیلیک و معمول اۏلاراق آلۏو وئرن سۆرعتلی یانما اۏلایې دېر.
اۏد، طبیعَتین دؤرد مۆقدّس سایېلان عۆنصۆرلریندن بیری دیر کی تۆرک میللتلرده، اؤزللیکجه آذربایجان اؤلکهلرینده اۏنا باشقا باخېلېب اۏقدر کی وار اۏلان حایاتلارېندا اۏد’لا ایلگیلی چۏخلو أفسانهلر، ناغېللار، اینانجلار، فۏلکۏلۏرلار یارانېب. خالقېن بئله بیر إعتیقادې وار کی نهقدر اینسانلار گۆنَشی عزیزلهسهلر، قارشېداکې ایل بیر اۏ قدر خۏش کئچر و طبیعت بیر اۏ قدر تئز دیریلیب و ایسینَر.
تۆرکلر طبیعتین سویو تزهلَنندن سۏنرا ایکینجی چرشمبهده اۏد چرشمبهسی توتوب و بو گۆنۆ قوتلایارمېشلار، آما آچېقلامالېیام کی هر دؤرد چرشمبهده ده بیر اۏد تۏنقالې یانارمېش چۆنکی اۏد میللتلرین حایاتېندان آیرېلماز بیر پارچا ایدی، آما بو مراسیملر یاواش-یاواش اونودولاندان سۏنرا ایندی آذربایجاندا سادهجه ایلین آخېر چرشمبهسین قوتلایېب و اۏنون دا یالنېز اۏدونو یاندېرېرلار، هر حالدا چالېشېرام بو مراسیمین دۆز ایجرا اۏلونماسېندان هرنه ألده وار بوردا قئید إدم.
میللتلر، حایاتلارې اۏدا باغلې اۏلدوقلارېنا گؤره اۏد و اۏجاقلار مۆقدّس سایېلاردې آما یانېلمایاق کی بو قوتساللېق هئچ زامان بو اؤلکهلرده اۏدو، تانرې سانېلان بیر سند تاپېلمایېب و اۏدو سیتاییش و پرستیش إتمک گؤرۆنمهییب سادهجه اۏدو چتین یانماسېنا و ساخلاماغېنا گؤره گؤزتلَنیب و ییهدورانلارې اۏلوردو کی سؤنمهسین هابئله میللتین عادی یاشامې زحمته دۆشمهسین اۏ اۆزدن اۏدون، گؤزتچیلری و اۏدون ساخلانما قابلارې دا عزیزلَنیب حؤرمتلری اۏلاردې، اۏجاق یانان یئرده یاشایېشدان أثر وارېدې اۏنون اۆچۆن اۏجاقلار اۏدلار عزیزلَنَرمیشلر.
ایلک دؤنملرده اینسانلار ایکی آغاجې بیر-بیرینه سۆرتمک’له اۏد یاندېرا بیلمیشدیلر. اولو بابالارېمېز بونون شرفینه شنلیکلر کئچیرردیلر.
سومرلر گۆنش، تانرېچاسېن اۏد چاغېراردېلار.
سومر دؤنۆشۆنده اۏد، گۆنش، ایشېق، یاشایېش تانرېچاسې اۏلوردو.
بو اینانج قوتیلر لولوبی و ماننا اؤلکهسینده گؤرۆشۆر. اۏد یۆخسا اۏتو گۆنش تانرېسې و آتش، ایشېق، گۆنش، ایستی سمبۏلو سانېلېردې.
اینسان بدنینده و طبیعتین اؤزۆنده قۏرونوب ساخلانان ایستیلیک ده مۆقدّس حئسابلاناردې إله بو ایستیلیڲی قۏرویوب ساخلاماق شرفینه سَده شنلیکلری یارانمېشدې.
اۏد چرشمبهسینده، اۏد رمزی ایصطیلاح داشېیېر. اۏ یاندېرېب-یاخان ایستیلیک وئرن مفهوم کیمی یۏخ، مۆقدّس، سایالې، آرېندېرېجې بیر وارلېق کیمی تصویر إدیلیر.
سویون یومادېغېنې اۏد تمیزلر؛ ایفادهسی ده بورادان گؤتۆرۆلۆب.
اۏد چرشمبهنین مراسیمی نئجه کئچر:
اۏدلو چرشمبهده آداملار سحر تئزدن هۆندۆر بیر تپهنین، داغېن باشېندا تۏنقال قالایاردېلار
بۆتۆن إل همین تۏنقالېن دؤورهسینه یېغېشېب و گۆنشین دۏغماسېنې گؤزلهیردیلر.
بو چرشمبهده تۏنقاللارې داها مؤحتَشَم یاندېراردېلار آلۏوو روحون آرېنما مرحلهسینین سۏنو سانارمېشلار.
قدیم دؤورلرده تۏنقالې یئتکینلیک یاشېنا چاتمامېش اۏغلان اوشاغی چاخماق داشې ایله قالایاردې.
اۏدونلارې اۏدلایېب اۏدونلار یئنیجه آلېشمایا باشلایاندا قېز-گلین اۏدون شرفینه نغمهلر سؤیلهیرمیشلر.
إله کی گۆنش دۏغدو هامې اۏنو سالاملایان «قودوخان» نغمهسینی اۏخویار، تۏنقالېن باشېندا دؤوره وورار سۏنرا دا هر تۏنقالدان اؤز مشعَلینی یاندېرېب اۏجاقلارېنې آلېشدېرماق اۆچۆن إوه یئتیشمهڲه تلهسردیلر
قالان آداملار تۏنقالېن دؤورهسینه دۏلانېب و دۏلاندېقجا گلیب اؤز اۏجاقلارېنې یاندېردېقجا قودوخان ماهنېسېن اۏخویاردېلار:
قودوخان قودوخان
سؤندۆرمه اۏدو خان
آت اۆسته قود گتیر
اولوسا اۏد گتیر
سؤزۆ بال قودوخان
اؤزۆ آل قودوخان
قودو خان دالدا دېر
آل آتې یالدا دېر
دۏن تیکَک قودویا
آرخ چکک قودویا
سؤزۆ بال قودوخان
اؤزۆ آل قودوخان
قودویا آت آپار
دالېنجا تات آپار
یالېدا یات آپار
قان تره بات آپار
سؤزۆ بال قودوخان
اؤزۆ آل قودوخان
قودوخان یۏلدا دېر
أللری بالدا دېر
بساطې دالدا دېر
سؤزۆ بال قودوخان
اؤزۆ آل قودوخان
قودو گؤڲ خان دېر
قودو داغ خان دېر
قودو آغ خان دېر
سؤزۆ بال قودوخان
اؤزۆ آل قودوخان
خالق اینانارمېش کی سو ایله یویونوب یاخارلانان کیمی اۏد’لا دا یویونوب آرېنماق اۏلار. اۏدون اۏجاغېن آشاغېدا و آیاقلارېنېن آلتېندا اۏلماسې آنلاتېر کی اۏدون اۆستۆندن آتلاناندا اۆست-باشلارېنېن آغېرلېغې اۏدا تؤکۆلۆب یانېر.
اۏددان آتلاناندان سۏنرا اۏدا آرخا چئویررمیشلر بونا گؤره کی اۏندا سویون، اۏدون، هاوانېن، تۏرپاغېن یئنیدن بیر-بیرینه قاووشماسې آرېنماسې دؤنهمینی یاشایارمېشلار.
تۏنقال سؤنندن سۏنرا قېزلار-اۏغلانلار کۆلۆ یېغېب اۏنو کندین کنارېنا یا دا یۏلا سپردیلر.
بو بیر نۏع تۏنقالدان آتېلمېش آداملارېن آزارېنېن چېخېب گئتمهسی سبمۏولنیزه ایدی.
بعضن تاریخیمیزده إله دؤورلر اۏلوب کی اۏدون اۆزهریندن آتلانماق’لا محکوملار خیلاص اۏلوبلار. دئمهلی گۆناهسېز دېر کی اۏد اۏنو یاندېرمایېب.
اۏد چرشمبهنین دیگر ماراقلې مراسیملریندن بیری ده ایل بۏیو عائله عۆضولریندن بیرینی ایتیرمیش (یاسلې عائلهلر) إولرین قارشېسېندا تۏنقال قالاماق ایدی اۏد یاندېرماق’لا همین عائله ساخلادېغې یاس مراسیمینه ده سۏن قۏیاردې.
آرتېرمالېیام کی اۏد چرشمبهسینده بایرام تۏنقالېنې حیط قاپېسېنېن آغزېندا قالارمېشلار کی حیطه گلن اؤزۆ ایله آغېرلېق، پیس نییت گتیرمهسین هامېسې إله بو آلۏو دا یانسېن کۆله دؤنسۆن.
گۆنشه قوربان کسمک مراسیمی:
گۆنش ایستیسینی آرزولایان اولو بابالارېمېز اۏدلو چرشمبهده سحر تئزدن گۆنشه قوربان آپاراردېلار
داها إرکن چاغلاردا آپارېلان بئله قوربان عادتن کهر آت اۏلاردې، بیر نفر یئدهڲیندهکی آتې اوجا بیر تپهنین اۆستۆنه قالدېراردې.
ألینده بالتا اۏلان باشقا بیر نفر ایسه آرخادان اۏنلارا باخاردې.
گۆن دۏغاندا آت گرک تپهنین اۆستۆنده اۏلاردې گۆنشین دۏغما شرفینه اۏنو قوربان کسردیلر
خالق دا بئله اینام اۏلاردې کی قېرمېزې کهرین گۆنشه قوربان کسیلمهسی آداملارا خۏشبختلیک و سعادت گتیرهجک.
بو مراسیم خالقېمېزېن أن قدیم گؤرۆشلریندن اۏلوب بیر سېرا قایا اۆستۆ رسیملرده ده عکس اۏلونموش دېر.
اۏد چرشمبهنین اونودولموش عادتلریندن:
عادتدن ایدی چرشمبه گۆنۆ آیې اۏینادارمېشلار ألبته آیې اۏیناتما سیمبۏلیک آنلامدا دېر طبیعی کی باشقا حئیوان دا اۏلا بیلر.
بیر آداما آیې دریسینن کۆرک گئییندیررمیشلر و باشقا بیر آدام اۏنون بۏینونا زینجیر سالېب تاماشاچېلارېن تۏپلاشدېغې مئیدانا آپاراردېلار. بوردا آیې اۏنلارېن اۆزهرینه آتېلماق’لا گویا تاماشاچېلارې قۏرخوتماق ایستهیردی، مئیداندا کیملری’سه یامسېلایېب و دؤورهدهکیلرین آلقېشېن قازاناردې. آداملارېن آراسېندا مۆطلق جۆتچۆ اۏلمالې ایدی، بو دا آیېلان تۏرپاغا اۏلان مۆناسیبت عکس إتدیریر.
بو اۏیونا اۏخشار دوه اۏیناتما مراسیمی ده اۏلاردې.
روایتلر:
روایتلر أساسېندا قۏناقکند آتشگاهېندا گؤزل شاهو آتشگاهېن قۏروماسېندا مۆباریزه آپارېب دۆشمنلری یاندېرېب و آتشگاهېن کئشیڲینده دوروب نهایَتَن اۏد بابانېن عئشقینه لایېق اۏلوب اۏنون’لا إولهنیب و هله ده ایکیسی أبدی حایاتا داوام إدیرلر.
خالق ایچره بئله بیر اینام وار کی گؤزل شاهو ایله اۏد بابا داغلاردا یاشایېرلار و هر ایلین اۏد چرشمبهسینده قۏناقکند آتشگاهېنا گلنلر سحر تئزدن اۏنلارې آتشگاهېن باشېندا گؤررلر.
اینانجلار:
خالق آراسې اۏد حاقېندا چۏخلو بیر اینانجلار، آندلار، قارغېشلار، آلقېشلار، آتالار سؤزۆ، بایاتېلار، میفلر، أفسانهلر و هابئله آغېلارا دا توش گلیریک.
سۏن سؤزۆم ده میللَتین بو اینانجېن آرتېرام کی اینانېردېلار:
اۏجاق سؤندۆرهنین اۏجاغې یانار قالماز.
و اۏد چرشمبهسینده اۏجاغې بۏش قۏیمازلار.
بیر ده اۏد چرشمبهسینده اۏجاقدان کیمسهیه اۏد وئرمزلر.
اۏجاقلارېنېز اۏدلو و اۏد چرشمبه نیز مۆبارک اۏلسون
قایناق:
-ایل آخیر چرشمبهلر (Azad umudoğlu Nəbiyev) کؤچۆرن: بهرام اسدی
-مقاله: (E.Nzimoğlu)
-مقاله: Əpoş Vəliyev – fəlsəfə doktoru


text:
دیلنچی قېز / وۆقار حاقوئردییئو (حیکایه)
چادرادا دیلهنیب نیشان اۆزۆڲۆ آلان خاللې قېز
إلمان باکې’دا “تۏرقۏوې” کیمی تانېنان مرکزده آرئندایا گؤتۆردۆڲۆ بالاجا بیر دۆکاندا قېزېل آلوئری ایله مشغول اۏلوردو. ساتېجې اؤزۆ ایدی. آلوئری پیس گئتمیردی، قازانجې یاخشې اۏلوردو. لاکین یاشېنېن اۏتوزو کئچمهسینه باخمایاراق هله ده سوبای ایدی. اۆرهڲینه یاتان بیر قېز تاپا بیلمیردی.
بیر گۆن إلمان ایشه گئدنده “تارقۏوې”نېن گیرهجهڲینده کؤهنه ایکیمرتبهلی بینانېن تینینده دایانېب دیلهنن دیلنچی قادېن گؤردۆ. اۏ، باشدان-آیاغا قارا چادرایا بۆرۆنمۆشدۆ، اۆزۆ-گؤزۆ گؤرۆنمۆردۆ. آنجاق باشقا دیلنچیلر کیمی أتۆرپشدیریجی سَسله زارېیېب آه-وای إتمیردی، چادرانېن قۏلوندا گیزلَتدیڲی ألینی آزاجېق قاباغا توتوب ساکیتجه دایانمېشدې. إلمانېن اۏنا یازېغې گلدی. یاخېنلاشېب پول وئریب گئتمک ایستهینده، بیردن پول ألیندن یئره دۆشدۆ. هر ایکیسی، غئیری-ایختییاری پولو گؤتۆرمک اۆچۆن أڲیلدی. بو زامان دیلنچینین ألی چارشابېن آلتېندان دیرسهڲه کیمی آچېلدې. إلمان حئیرَته گلدی… عؤمرۆنده بئله هامار، ظریف، گؤزَل أل گؤرمهمیشدی. بو ألین صاحیبینه اوزاغې ییرمی بئش یاش وئرمک اۏلاردې. دیلنچینین جاوان قېز اۏلماسې، اۏنون عاغلېنا دا گلمَزدی. قېزېن آدسېز بارماغېندا نظرهچارپاجاق گؤزَل بیر خال دا واردې. إلمان جلد پولو یئردن گؤتۆرۆب قېزېن اۏوجونا باسدې. ایچیندن حلیم بیر دویقو کئچدی، یوم-یومشاق ایستی اۏووجون حرارَتی بۆتۆن وۆجودونو تیترَتدی.
– باغېشلایېن، بیلمَزدن اۏلدو، – دئیه إلمان ألینی سۆرۆشدۆرۆب قېزېن بارماغېنداکې خالا تۏخاندېردې.
قېز هئچ بیر سؤز دئمَزدن پولو گؤتۆرۆب ألینی چادرانېن ایچینده گیزلَتدی. إلمان بیر داها عۆذر ایستهییب یۏلونا داوام إتدی. ألینده قېزېن ألینین ایستیسی قالمېشدې. گئده-گئده دیلنچینین آجې طالئعینه یاندې، اۏنو دیلنمهڲه مجبور إدن ظالېم دۆنیانې قېنادې. یاواش-یاواش اۆرهڲینده سئوگی حیسّی اۏیانېردې. خیالېندا نامعلوم قېزېن اۏبرازېنې یارادېردې. اۏنون بادام گؤزلۆ، خورمایې ساچلې بیر گؤزَل اۏلدوغونو تَصَوّۆر إدیردی. سۏنرا قېزا حاقّ قازاندېردې: “نه اۏلسون دیلنچیلیک إدیر، بلکه یئتیم قېزدېر، هئچ کیمی یۏخدور!؟… اۏغورلوق إتمیر کی، اوتاندېغېندان اۆزۆنۆ ده گیزلَدیر. بعضیلری عکسینه اۆزلرینی آچېب یازېق گؤرکَمی آلېرلار، یالاندان گؤز یاشلارې آخېدېرلار. بو ایسه سَسینی ده چېخارمېر”. بیردن دایاندې: “بلکه گئدیم اۏنو صؤحبَته توتوم، کیملیڲینی اؤرگهنیم. راضې اۏلسا لاپ یانېمدا ایش ده وئرهرم، منه کؤمَک إدر، حلال پول قازانار”. بو فیکیر’له گئری قایېتدې. آنجاق دیلنچینی یئرینده گؤرمهدی…
اۏ واختدان إلمان هر گۆن ایشه گلنده ده، گئدنده ده، حتتا ناهار واختې دا دیلنچی دوران یئره باش چکیردی. لاپ دَلی اۏلموشدو، باشېنې ایتیرمیشدی، بیلمیردی نه إتسین. بیر گۆن عاغلېنا گلدی کی، بلکه قېز یئرینی دَڲیشیب. ناهار واختې دۆکانې باغلایېب “تارقۏوې”دا اۏنو آختارماغا چېخدې. کۆنجده-بوجاقدا بیر نئچه دیلهنن قادېن گؤردۆ، آنجاق اۏنلار اۏ آختاردېغې دَڲیلدی. مرکزی اونیوئرماق طرفه گئتدی. اونیوئرماغېن تینینده قارا چادرالې دیلنچی گؤرنده اۆرهڲی أسدی. “اۏدور!” – آز قالدې قېشقېرسېن، اۏنا سارې جومدو. چاتاندا پرت اۏلدو، دیلنچینین آچېق قالمېش أللری قېرېش-قېرېش ایدی.
إلمان اونیوئرماغا گیردی. گلمیشکن زینت أشیالارې ایله، قیمَتلر’له ماراقلاندې. بیر پیشتاختانېن اۆستۆنده قۏیولموش تاختا چرچیوهلی گۆزگۆ دیققتینی جلب إتدی. اۏنا باخا-باخا فیکیرلَشدی: “گَرَک من ده دۆکانا بئلهسینی آلام، ویترینه یاراشېق وئریر”. بیردن گۆزگۆده بارماغېنا نیشان اۆزۆڲۆ تاخېب یۏخلایان بیر قېز ألی گؤرۆندۆ. بۆتۆن وۆجودو تیترهدی. بو، همَن أل ایدی، دیلنچی قېزېن ألی، خالېندان تانېدې. هَیجان’لا ألین صاحیبینه باخدې. قېز دا حیسّ إدیبمیش کیمی اۏنا سارې چئوریلدی. إلمان خیالېندا تَصَوّۆر إتدیڲیندن ده گؤزَل بیر قېز گؤردۆ. باخېشلارې تۏققوشدو. آنی اۏلاراق ایکیسی ده چاشدې. قېز بارماغېنداکې نیشان اۆزۆڲۆنۆ اۏینادېب گؤزۆ ایله سۏلا ایشاره إتدی. اۏنون نه دئمک ایستهدیڲینی آنلایاندا إلمانېن حالې دَڲیشدی، رنگی کؤمۆر کیمی قارالدې… قېز تک دَڲیلدی، یانېندا هۆندۆربۏیلو، یاراشېقلې جاوان بیر اۏغلان واردې. اۏ دا بارماغېنا نیشان اۆزۆڲۆ تاخېب یۏخلایېردې.
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ