text:
سوئدین استکهلم شهرینده یاشایان حؤرمتلی دیلداشیمیز پاشا ساری خانلی نئچه ایللرجه زحمت چکیب آذربایجان تورکجه سینده یاراتدیغی شعرلرینی 2014 ایلینده "یئنیدن دوغوش" آدلی کیتابینده نشر ائتمیشدیر. بو کتاب لاتین الف – با سیندا یازییلیبدیر و استکهلم شهرینده چاپ و نشر اولوبدور. دیلداشیمیز پاشا ساری خانلی نین اجازه سی ایله بو دگرلی شعر توپلوسونو دیلداشلاریمیزا و آیدینلاریمزا تانیتماقدان غرور دویورام و بوکیتابدان ایلک شعر اولاراق، کتابین جلدینده اولان شعری جلدین شکلی و بو قیسسا تانیتما ایله بیرلیکده اینترنت صفحه میزده یایماغینیزی ایسته ییرم (خواهش ائدیرم)
Aug 30, 2015
پاشا ساری خانلی
درویش اوغلو
سوئدین استکهلم شهرینده یاشایان حؤرمتلی دیلداشیمیز پاشا ساری خانلی نئچه ایللرجه زحمت چکیب آذربایجان تورکجه سینده یاراتدیغی شعرلرینی 2014 ایلینده "یئنیدن دوغوش" آدلی کیتابینده نشر ائتمیشدیر. بو کتاب لاتین الف – با سیندا یازییلیبدیر و استکهلم شهرینده چاپ و نشر اولوبدور. دیلداشیمیز پاشا ساری خانلی نین اجازه سی ایله بو دگرلی شعر توپلوسونو دیلداشلاریمیزا و آیدینلاریمزا تانیتماقدان غرور دویورام و بوکیتابدان ایلک شعر اولاراق، کتابین جلدینده اولان شعری جلدین شکلی و بو قیسسا تانیتما ایله بیرلیکده اینترنت صفحه میزده یایماغینیزی ایسته ییرم (خواهش ائدیرم)
گلجک ده بو کتابدان یازارین اؤز سلقه سینه گؤره سئچجگی شعرلریندن اینترنت صفحه میزده یایماق اوچون حضورونوزا گؤندرجگم.
یازارین اؤزو ایله ارتباط قورماق ایسترسه نیز آشاغیداکی ایمیل آدرسی کیتابینین بیرینجی صفحه سینده درج اولونموشدور.
سایغیلاریم ایله
درویش اوغلو.


c: text/html

text:
سرعین
سرئین (فارسجا: سرعین) اردبیل اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بو شهرین جمعیتی 1380 ده ۴،۴۴۰ نفر ایمیش.[۱] سرئین ساوالان داغینین یانیندا اولماغا گؤره دونیا، آسیا و اورتادوغونون اَن چوخ دوغال ایستیسو لو یئرلردن دیر و بونا گؤره آذربایجانین اَن چوخ توریست گلَن بؤلگه سی دیر و قوناقلارا چوخلو هوتئللر قورولوبدور.
سرئین ایستیسولاری[دَییشدیر]
اَسکی و دوغال ایستی سولار[دَییشدیر]
- جامیش گؤلو
- قاراسو
- ساریسو
- ژنرال سویو
- بئشباجیلار سویو
- قهوه سویو (ایستیسو)
- پئیینلی سو (ایستیسو)
- دالار (ایستیسو)
یئنی سو توختاغی توپلولاری (مجتمع آبدرمانی)[دَییشدیر]
- دَرَه سویو سو توختاغی توپلوسو
- ائل سویو سو توختاغی توپلوسو
- یول سویو سو توختاغی توپلوسو
- ساوالان سو توختاغی توپلوسو
- اَترَک سو توختاغی توپلوسو
- ایرانیان سو توختاغی توپلوسو
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "archive copy". Archived from the original on 2011-07-11. Retrieved 2021-02-08.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آینی تورکجهسی
آینی تورکجهسی، آینوجا (اؤزلری آدلاندیردیغی کیمی: ئەينۇ) کؤچری بیر تورک خالقی اولان آینیلار طرفیندن دانیشیلیر. بو خالق باتی چینده یاشاییر. قاریشیق بیر دیلدیر. آینی تورکجهسینین بیر تورک دیلی اولدوغونون ثبوتو اۆچون بونو دئمک اولار کی اونون قرامئری تورکجهدیر، آنجاق سؤز وارلیغی فارسجا کلمهلردن تشکیل اولونور. 6570 دانیشانی اولدوغو دئییلیر.
ساییلار[دَییشدیر]
آینی تورکجهسی و یا آینو دیلینده ساییلار فارسجادان آلینمیشدیر:
1 yäk
2 du
3 si
4 čar
5 pänǰ
6 šäš
7 (häp(t
8 (häš(t
9 noh
10 dah
20 bist
100 säd
1000 hazar
ایشلنمهسی[دَییشدیر]
آینوجانین ایشلدنلرینین اکثریتی یاشلی کیشیلردیر. ماراقلی اولان بودور کی بیر قادین و یا ائشیکده اولان بیر اینسانلا آینوجا دانیشماق اولماز. بئله بیر دوروملاردا اویغور تورکجهسی ایله دانیشیلیر.


text:
سکینه آخوندزاده
سکینه خانیم میرزه هئیبت قیزی آخوندزاده (1865-1927)، ایلک قادین دراماتورق، یازیچی میرزه هئیبت آخوندزادهنین قیزی. سکینه خانیم آذربایجانین ایلک قادین موعلیمهلریندندیر. یازیچیلیقلا، او جوملهدن دراماتورژی ایله ده مشغول اولموشدو.
یاشاییشی[دَییشدیر]
سکینه خانیم 1865-جی ایلده قوبادا آنادان اولموش و ایبتیدایی تحصیلینی اورادا آلمیشدیر. آتاسی میرزه هئیبت " فدا " تخلوصلو ایله شعیرلر یازیردی و آ.آ.باکیخانوفون تشکیل ائتدیگی " گولوستان " ادبی مجلیسینین عوضوو ایدی. 1900-جو ایلده عاییلهسی ایله بیرلیکده باکییا کؤچن سکینه خانیم حاجی زئینالعابدین تاغییئوین قیزلار مکتبینده شریعت و ادبیات درسلرینی تدریس ائتمیشدیر. باکیدا و قوبادا خالقین معاریفلنمهسی یولوندا بؤیوک ایشلر گؤرموش، قیز مکتبلرینین آچیلماسما، تحصیل آلان شاگیردلره مونتظم اولاراق مادّی یاردیم گؤسترمیشدی.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
سکینه میرزه هئیبت قیزی آخوندزاده تئاتر هوسکارلاری ایله یارادیجیلیق علاقهلری ساخلامیشدی. "علمین بهرهسی " پیئسینی و " گلین و قاینانا " کومدیسینی یازیب. میلّی فولکلوروموز اساسیندا "ابوالفض و رعنا " حکایهسینی قلمه آلمیش، بو اثر اساسیندا ایسه عئینیآدلی اوپرا لیبرتوسو ایشلهمیشدی. س. آخوندزاده تورکیه ادبیاتیندان دا ماراقلی اثرلری دیلیمیزه چئویرمیشدی. نامق کمال یارادیجیلیغیندان حاضیرلادیغی " بختسیز بالا " ، " ظولمون ثمرهسی " آدلی دراملاری اوزون ایللر آذربایجان صحنهسینده حسین عربلینسکینین، عباس میرزه شریفزاده نین ایشتیراکی ایله تاماشایا قویولموشدو. سکینه خانیم آخوندزاده مشهور فرانسه بستهکاری لئو دِلیبین " لاکمه " اوپراسی اساسیندا " ظولمون ثمرهسی " آدلی درام اثرینی یازمیشدی. بو اثر ایلک دفعه 1914-جو ایلده تیفلیسده تاماشایا قویولاراق اوغور قازانمیشدی. سکینه خانیم آخوندزاده مشهور فرانسه بستهکاری لئو دِلیبین " لاکمه " اوپراسی اساسیندا درام اثری یازمیشدی. بو اثر " نیجات " تروپپاسیندا، 1920-جی ایللرین اوّللرینده میلّی درام تئاتریندا موختلیف صحنه قورولوشوندا تاماشایا قویولموشدو. 1927-جی ایلده اوزون سورن آسم خستهلیگیندن باکیدا دونیاسینی دَییشن سکینه خانیم آخوندزاده بیبیهئیبتده دفن اولونموشدو.
سکینه خانیمین یازدیغی اثرلر او دؤورون رپرسیالاریندان قورخان قارداشی ابراهیم بیگین قیزی ریحان توپچوباشوفا طرفیندن یاندیریلمیشدیر. همین دؤورده ریحان خانیم توپچوباشوفا آذربایجان رساملار ایتیفاقی ایداره هئیتینین صدر موعاوینی ایدی.
تئاتر صنعتینده تؤهفهلری[دَییشدیر]
سکینه خانیم آخوندزاده " علمین بهرهسی " ، " گلین و قاینانا " ، " بختسیز بالا " ، " ظولمون ثمرهسی " ، " حاق سؤز آجی اولار " ، " شاهزاده ابوالفض " و بیر چوخ پیئسلرین مؤلیفیدیر." ظولمون بهرهسی "-نی حسین عربلینسکی 1914-جو ایلده تیفلیسده، عباس میرزه شریفزاده 1917-جی ایلده و 1922-جی ایلده باکیدا تاماشایا قویوبلار. اساس روللاردا اؤزلری و کاظم ضیا، اسماییل طالبلی، یئوا اولِنسکایا، یونس نریمانوف اویناییبلار. " بختسیز بالا " دا بو دستهلرین، دیگر اثرلر ایسه قیز گیمنازیاسی طلبهلری نین ایشتیراکی ایله گؤستریلیب.[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
- " علمین بهره سی " (1904)
- " ظولمون ثمره سی " ( " لاکمه " دن تبدیل "
- " گلین و قایینانا "
- " شاهزاده ابوالفض و رعنا خانیم " (1918)
- " بختسیز بالا "


text:
`میللی ساوونما ناظیری` نتیجهلر
خبرلر [1966]
- ترور هدفلرینین وورولدوغو آنلارین گؤرونتولری پایلاشیلدی
- حولوصی آکار ترورلا موباریزه بارهده آچیقلاما وئریب
- یئنی زلاندیا-نین ساوونما ناظیری اوکراینا-دا سفرده دیر
- 'میت'دن عراقدا نقطه عملیاتی
- تورکیه ۲-۱ اسکاتلند
- "بو اؤلکهدن بو جغرافیادان یوخ اولوب گئدهجکلر"
- تۆرکیه فوتبال میللی تیمی، اسکاتلندی قوناق ائدهجک
- ایکی پ.کا.کا ترورچوسو دا تسلیم اولوب
- سلیمان سویلو قیرغیزیستان-دا سفردهدیر
- یئنی هاوا هوجوموندان ساوونما سیستملری اوکراینایا چاتیب
- قهرمان آذربایجانیمیزین 8 نوامبر - ظفر گونو موبارک اولسون
- تورکیه ایله اندونزیا آراسیندا اوزای و هاواجیلیک ساحهسینده موقاویلهلر ایمضالانیب
- بیر تروریست داها میت طرفیندن ضررسیزلشدیریلدی
- دمیتری پاتروشئو: "روسیا یوخسول اؤلکهلره تاخیل تداروک ائتمهیه حاضیردیر
- حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
- پنتاگونون کئچمیش رهبری وفات ائدیب
- حولوصی آکار و سرگئی شویگو اوکرایناداکی وضعیتی موذاکیره ائدیب
- میت، بیر تروریستی اؤزل عملیاتلا ضررسیزلشدیردی
- سرگئی شویگو بیر سیرا اؤلکهنین ساوونما ناظیرلری ایله گوروشوب
- ناتو-نون حربی کومیتهسی تورکیه-ده سفردهدیر
- میللی ساوونما ناظیرلیگی چاناققالا ظفرینین ایلدؤنومو موناسیبتیله ویدئو پایلاشیب
- میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار آذربایجان اوردوسونو تبریک ائتدی
- ساوونما صنایعسی موستشارلیغی
- "قهرمان آذربایجان تورکو قارداشلاریمیزی سالاملاییریق"
- میللی تهلوکهسیزلیک شوراسینین توپلانتیسی کئچیریلدی
- میللی ساواش اوچاغینین انیمیشن فیلمی یایینلاندی
- سایبر امنیت برابردیر، میللی امنیت
- مونزور میللی پارکی
- میللی مودافعه ناظیرلیگی باکی-دا کئچیریلهجک ظفر پارادی ایله باغلی پایلاشیم ائدیب
- تورک هاوا ساوونما سیستمی: سپر
- قیبریس باریش حرکاتی
- میللی مودافعه ناظیرلیگی"باریش چشمهسی" عملیاتینین بیرینجی ایلدؤنومو ایله باغلی ویدئوحاضیرلاییب
- تورکیه-نین میللی مودافعه ناظیرلیگی آذربایجانا دستک اوچون ویدئو حاضیرلاییب
- حصار ساوونما سیستمی سیناغی باشاری ایله گئچدی
- تورک ملی هاوا ساوونما سیستمی حاضیردیر
- لبنان باش ناظیری سعد حریری تورکیه-ده
- 15 ژوئیه دموکراسی و میللی بیرلیک گونو
- تورکیه میللی هلیکوپترینه یئرلی موشک
- اتیوپیده میللی بایرام قوتلامالاریندا 52 نفر اؤلدو
- 18 اوکتبر دؤولت موستقیللیگی گونو موناسیبتیله تورکیه میللی مودافعه ناظیرلیگی کلیپ حاضیرلاییب


text:
دنیل مایستوروویچ
دنیل مایستوروویچ (اینگیلیسجه: Daniel Majstorović) (دوْغوم:۵ آوریل ۱۹۷۷ (۴۵ یاش) ایستوکهولم) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. سوئد میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دنیل مایستوروویچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- اسسی فورتونا کلن کولوبونون اویونچولاری
- وستروس کولوبونون اویونچولاری
- ا. ا. ک اتن کولوبونون اویونچولاری
- سلتیک کولوبونون اویونچولاری
- بازل کولوبونون اویونچولاری
- مالمو کولوبونون اویونچولاری
- توئنته کولوبونون اویونچولاری
- ایایکی کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری


text:
ریس ایوانز
ریس ایوانز (اینگیلیسجه: Rhys Evans) (دوْغوم:۲۷ ژانویهٔ ۱۹۸۲ (۴۰ یاش) سوئیندون) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ریس ایوانز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فوتبال قولرلری
- چلسی کولوبونون اویونچولاری
- بریستول راورز کولوبونون اویونچولاری
- کویینز پارک رنجرز کولوبونون اویونچولاری
- لیتون اورینت کولوبونون اویونچولاری
- سوئیندون تاون کولوبونون اویونچولاری
- بلکپول کولوبونون اویونچولاری
- برادفورد سیتی کولوبونون اویونچولاری
- میلوال کولوبونون اویونچولاری
- ساوتند یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- استاینز تاون کولوبونون اویونچولاری
- اکستر سیتی کولوبونون اویونچولاری


text:
بو جوملهلرین هانسی دوزگوندور: «اونا دوشونورم.» یوخسا «اونو دوشونورم.»
“دوشونمک” سؤزو گونئیده بعضن یانلیش جومله قورولوشوندا ایشلهنیر. بو فعلی ایسم، هم آذربایجان تورکجهسینده (ایضاحلی لوغت)، هم ده ایستانبول تورکجهسینده (تورکجه سؤزلوک) ایکینجی واریانتا اویغون اولاراق ایشلنمیشدیر: «اونو دوشونورم.»
ـــ فهله و ضیالیلاریمیز آنجاق جبههنی دوشونورلر. (م. ایبراهیموو)
ـــ ایندی کامال نه ائدهجهیینی دئییل، نئجه ائدهجهیینی دوشونور. (م. رضا قولوزاده)
Ezberi düşünmekten, söylediklerimizin anlamını düşünmezdik. /Ç. Altan
Benim kayısılara müşteri çıkmam ihtimalını düşünmüşdü. /R.N. Güntekin
منجه آرتیق چیخاریما [استدلالا] گرهک یوخدور. چونکو دیلین بیر چوخ اینجهلیکلرینی هانسیسا قوراللارا دایاناراق دئییل، ائشیتمکله اؤیرنمک اولار. بونا باخمایاراق، “دوشونجه”نین ماهیتینه اؤتری بیر باخیش، دوزگون واریانتی داها دا گوجلندیره بیلر.
“دوشونجه” سؤزونون یانلیش قوللانیشی چوخ گومان کی، تفککور سؤزونون دیله نئجه سوخولماسیندان ائتکیلنمییشدی: «بو سؤزه فیکیرلشیرم.» لاکین دوشونجهده التفاتی بیر حیثیت وار. هر دوشونجه بیر شئیین دوشونجهسی یا دا بیر شئیین دوشونولمهسیدیر. یعنی، اورتادا دوشونولن بیر نسنه اولمالیدیر. ایستر پارمئنیدئسین، ایسترسه ده هوسئرلین نظرینجه، دوشونمک همیشه هانسیسا نسنهنین بارهسینده فیکیرلشمکدیر. بس بو گئدیشده اؤزنه-نسنه [عاقل و معقول] ایلگیسی نئجه بیر ماهیت داشیییر؟ دوشونجه گئدیشینده اؤزنه-نسنه آراسیندا ایکیلیک یوخدور. ابن سینایا گؤره، کیمسه نهسه درک ائدرکن بیر شئی آنلادیغینی گؤرور. بو آنلاییش سورهسینده او، اؤزونو ده آنلادیغینی حیس ائدیر. (اشارات ۱۹-جو نمط) “اونو دوشونمک” جوملهسینده نسنهنی آلقی یئتهنهیینین باغیرینا باسماق کیمی بیر آنلام یاتیر، آمما “اونا دوشونمک”ده دوشوننله دوشونولن آراسیندا اوچوروم قالیر. “اونا دوشونورم” من بوردا، او دا اوردا. بو ایسه “دوشونجه” آنلامی ایله اویوشمور.
سون مقامدا بیز ساده بیر آرگومئنته سیغینمالیییق. “دوشونمک” یازیلی اؤرنکلرده “اونا دوشونمک” کیمی یوخ، “اونو دوشونمک” کیمی گئدیب.
ساده یوللارلا یازینیزی گؤزللشدیره بیلرسینیز. بو یوللارین بیری دورغو ایشارهلرینه [سجاوندی علامتلره] رعایت ائتمکدیر. مقصدیم ویرگول، نؤقطه، نؤقطهویرگول، سورو ایشارهسی و دیرناقآراسی کیمی علامتلری یئرلی یئرینده ایشلتمکدیر. آنجاق منیم آماجیم بوندان دا سادهدیر.
* «نؤقطه، ویرگول» کیمی دورغو ایشارهلرینی اؤزوندن قاباقکی سؤجوزیه یاخین یازین، اونلاردان سونراکی سؤزو فاصیلهلی یازین.
ــ بئله یازمایاق: یاشار ، فولیا وسارا گلدیلر . (ویرگول و نؤقطه اؤزوندن قاباقکی سؤزدن آرالی یازیلیبلار. “و” حرفی یانلیشجا اؤزوندن سونراکی سؤزه یاخین یازیلیب.)
ــ بئله یازاق: یاشار، فولیا و سارا گلدیلر.
بئله اولمادیقدا هم یازینیز قارماقاریشیق آلیناجاق، هم ده بعضن نؤقطهلر سطیرین سونوندان او بیر سطیرین باشلانغیجینا سوروشهجک.
* أکلری [پسوندلری] کؤکلره بیتیشیک و یا یاخین یازین. «سئچه نک لر [گزینهلر، آلتئرناتیولر]» کیمی بیر سؤجویون بؤلوملری بیرـبیرینه یاخین یازیلمالیدیر: سئچهنکلر. بئلهجه یازماق اوچون آشاغیداکی گؤستریشلری گئرچکلشدیرین:
ویندوزلاردا ساده بیر سئچهنک ده وار. عینی سؤزون بیرینجی بؤلومونو یازدیقدان سونرا Ctrl و Shift دویمهلرینه باسیب ساخلاین. داها سونرا 2 دویمهسینه باسیب یازینیزی ییغماغی داوام ائتدیرین.
اؤنجهدن یازیلمیش یازیلارینیزدا دوزهلیش آپارماق اوچون یوخاریداکی ایشی گؤرون و سؤجویون بؤلوملری آراسینداکی فاصیلهنی Delete دویمهسیله سیلین.
*بو علامتلر ایکی یاندان سؤزه یاخین یازیلمالیدیر: ()، []، «»، {}.
بئله یازمایاق: ( اؤزنه )، [ نسنه]، «اوسسال »، { ۲ }.
بئله یازاق: (اؤزنه)، [نسنه]، «اوسسال»، {۲}.
* یانلیش یازیلیش: اونلارین چوره ک لری بولدو.اونلار« من »دئییللر ،منده «اونلار » دئییلم .
دوزگون یازیلیش: اونلارین چؤرهکلری بولدو. اونلار «من» دئییللر، من ده «اونلار» دئییلم.
بيليمين باشليجا اؤزهللييي «عينيت»دير. بو نه دئمکدير؟
انگليسجه ojectivity دئييلن بير سؤز وار. بونا رسمي ديلده «اوْبيئکتيوليک» دئييلير، فارسجادا ايسه «عينيت». هر کس بللي مئتودلا بير مسئلهني چؤزمک ايستهيرکن، باشقا انسانلارين چاتديغي نتيجهيه چاتيرسا عينيته قوْووشموش اوْلور. آيريآيري يئرلرده، هانسي زاماندا اوْلورسا اوْلسون، کيمسه سويون نئچه درجهده قايناديغيني يوْخلاماق ايستهسه، «يوٍز» درجه ايله قارشيلاشاجاق. بو «عينيت» دئمکدير. عينيت اصطلاحينين قارشيسيندا «ذهنيت»subjectivity اصطلاحي واردير. آذربايجان جمهوريتينده بونون قارشيليغي اوْلاراق، روسجادان گلمه «سوبيئکتيوليک» دئييميندن فايدالانيرلار. بو ايکي دئييمين کؤکوٍ «سوبيئکت/اوْبيئکت» و يا «ذهن/عين»ـه گئديب چيخير.
حرفي آنلامدا obyekt «شئي، عين» دئمکدير، subyekt ايسه «ذهن». فلسفي متنلرده سوژهنين باشليجا آنلامي «تانييان فاعل»دير، اوْبژهنين آنلامي ايسه «تانينان شئي، ذهنين ديشينداکي اشيالار»دير. داها ساده دئسک، دنياني اوْبژه کيمي نظره آلماق اوْلار، انسانين ذهنيني ايسه سوژه کيمي.
غرب دوٍشونجهسينده بو ايکي دئييمين باشليجا اؤنمي واردير. بيز ديليميزده اوْنلارين دقيق قارشيليغي اوْلاراق بللي بير دئييمدن يارارلانماقدا چتينليک چکيريک. بو چتينليک اوْرادان ايرهلي گلير کي، غربين سيناديغي انسانـطبيعت قارشي دورماسي، يا دا انسانـچئوره ايکيلييي هئچواخت بيزده باش وئرمهميشدير. ايييرمينجي يوٍزايللييين اوْرتالاريندا گؤروٍن شهريارلا هايدگرين دانيشيق چالاري نه قدهر بيربيريندن سئچيلير. شهريار هله ده طبيعتين قوجاغيندا ياتماق ايستهيير، طبيعت ايسه اوْنون بئينينده. آمما هايدگر اوٍچون انسان اوْ قدهر چئورهدن اوزاقلاشيب کي، طبيعت انسانين مداخله آراجينا چئوريليب، انسان ايسه تئکنولوژينين توتالغاسينا [ابزارينا]. بونون اوٍچون، بيز هله ده سوژه/اوْبژه ايکيلييينين چاغيني ياشاماديغيميزدان اوْنلارين ديليميزده قارشيليغي اوْلماييب.
بوٍتون بونلارا باخماياراق هلهليک توٍرکلرين قوْندارديغي ايکي تئرميني بهيهنيريک: «سوژهنين» يئرينه اؤزنه öznə، «اوْبژهنين» يئرينه ايسه نسنه nəsnə اصطلاحيني.
اؤزنه، بيلينجي [شعورو]، دويومو و خيال گوٍجو اوْلان وارليغا دئييلير. بعضي فيلوسوفلارا گؤره، اؤزنه ديش دونيايا ضد اوْلان فرددير. (اؤزنه، ديلچيليک باخيميندان آنادوْلو توٍرکجهسينده «فاعل» سؤزونون قارشيليغي کيمي ده ايشلهنير.)
آغيرليغي، حجمي، بوْياسي و مادهسي اوْلان هر توٍرلو جانسيز وارليق نسنهدير. نسنه همان شئيدير. هابئله، نسنه اؤزنهنين ديشيندا قالان هر موضوع و فردين انساني گؤروشوندن باغيمسيز اوْلان وارليقدير. (نسنه ديلچيليکده «تمامليق» [مفعول] دئمکدير.)
٭ “بيليم” اصطلاحيني تجربي علمين، يعني science سؤزوٍنون قارشيليغي کيمي ايشلهديرم.
____________
بو “باش سؤز” [مدخل] بوندان اؤنجه “نئجه یازاق” کیتابیمدا گئتمیشدیر.
ایواز طاها


text:
آزوف دنیزی
آزوف دنیزی (اوکراینجه: uk:AзóBcbke Mópe) (روسجا: ru:AзóBckoe Mópe) و تاتارجه: Azaq deñizi— قارا دنیزین شیمال-شرقینده یئرلشن دنیز.
ساحه سی ۳۷.۷۰۰ km² و اۇزونلوغو ۲۴۰ km، گئنیشلییی ایسه ۱۳۵ km-دیر. آزوف دنیزی کرچ بوغازی ایله قارادهنیزه باغلانیر. آزوو دنیزینین ساحللری آلچاقدیر. دون و کوبان چایلاری بۇ دنیزه تؤکولور. قنیجس بوغازی و آرابات بوغازی اوْنو سیواش کؤرفزی ایله بیرلشدیریر. جونقار بوغازی ایسه کؤرفزی ایکی حیصّه سینی بیرلشدیریر.
دوزلولوق درجهسی آشاغی اوْلان آزوو دنیزی، دسامبر آییندان مارس آیینا قدر دونور. آزوف دنیزینده بوْل بالیق وار. قیشدا بۇزلار دلینهرک بالیق اوْولانیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
آزوو دنیزینین اۇزاقدان گؤرونوشو ناسا


text:
آجی خبر: “هاشیم ترلان” ابدیته قوووشدو
Aci xəbər: Haşim Tərlan Abədiyyətə Qovuşdu
چوخ تاسفله آذربایجانین ملی و مبارز شاعری قیزیل قاناد ترلانین (هاشیم ترلان) بیر ساعات اؤنجه (۲۵ آبان- یکشنبه گونو –یاری گئجه) اوچوشو بیر یوللوق دایاندی و خالقیمیزین بو سارسیلماز قوجامان شاعری و ۲۱ آذر نهضتینین یادگار فداییسی ابدیته قوووشدو. (خبر تکمیللشهجکدیر)
عشق اولسون خالقیمیزین ملی و مبارز شاعری علی چشمآلوسی(هاشیم ترلان)ین شرفلی خاطیرهسینه
یئنی خبر:
هاشیم ترلانین جنازهسی دوشنبه گونو(۲۶ آبان) ساعات ۱۰دا تهرانین بهشت زهرا قبریستانیندا تورپاغا تاپشیریلاجاقدیر.


text:
نیجریادا سیل سبأپلی 15 آدام اؤلدی
یورتدا 53 میلیون آدامینگ سیل دان ضلل گؤرۆپ بیلجکدیگی بیلدیریلیأر
نیجریانینگ بورنو ایالتینده آشاکؤپ یاغیش و سیل سبأپلی 15 آدام اؤلدی.
18 مۆنگدن کؤپ آدام اؤیلریندن چیقیپ باشغا یرلره گیتدی.
نیجریادا شو ییل شو واغتا چنلی سیل سبأپلی اؤلِنلرینگ سانی 400-دن کؤپ.
یورتدا 53 میلیون آدامینگ سیل دان ضلل گؤرۆپ بیلجکدیگی بیلدیریلیأر.
دِگیشلی حابارلار
سرگی شویگو: اوکراینانینگ قشونی نوُیابردا ۸ مۆنگ ۳۰۰ ییتگی بردی
روسیانینگ قوُرانماق وزیری روسیا- اوکراینا آراسینداقی ساواش بارادا ماغلومات بردی
روسیادا نبیت آمباری اورولدی
کورسک شهریندأکی روس قوُنالغاسینا اوچارمانسیز اوچارلار بیلن هۆجۆم قورالدی
کریسترسون: سوئد ترورچیلیغینگ مرکزی یاغدایینا گِلمهلی دأل
سوئدینگ باش وزیری اولف کریسترسون یوردونینگ بیر ترور مرکزینه اؤورۆلمهلی دألدیگینی آیتدی


text:
اوقنین ووکویویچ
اوقنین ووکویویچ (اینگیلیسجه: Ognjen Vukojević) (دوْغوم:۲۰ دسامبر ۱۹۸۳ (۳۸ یاش) Bjelovar) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. کوروواسی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players". FIFA. 11 June 2014. p. 12. Archived from the original (PDF) on 2015-06-11. Retrieved 8 July 2014.
قارداش پروژهلرده اوقنین ووکویویچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- دینامو زاقرب کولوبونون اویونچولاری
- ایسپارتاک مسکو کولوبونون اویونچولاری
- ایستریا وین کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
1_ائوده بیر لوه ننه م وار چالخالانار یورولماز
2_ائوده بیر قویو وار ایچینده سویو وار آغزیندا ایلان ایلان آغزیندا بیر گوهر یانان
3_ائومیزده یوسوف یاتیب قولاق لارین مسیب یاتیب
4_ائویمیزده بر کندی وار کندینین کمندی وار گوی دن اوچان قوشلاری آیاغینین بندی وار
5_اوبالار های اوبالار آغ ساققال لار تاپالار اوزونو چوخوردا قاینیر گیرده لری چابالار
6_اوتور موشدوم سککی ده اوره ییم شکی شک ده گوی دن بیر آلما گلدی قیزیل بیر نعلبکی ده
7_اوتایدا پوسان نه دیر قویروغون قیسان نه دیر بیر قویونو بئینمه ز قیر خینی قیران نه دیر؟
8_اوجا دامدان آلچاق داما قار یاغیر
9_اوخویور بولبول دئییل اوزورو بالیق دئییل آتیلیر چکیرگه دئییل
10_اوچو بیزه یاغی دیر اوچو جنت باغی دیر اوچو ییغیب گئتیره ر اوچو ووروب داغیلدار
جوابلار
1_نهره-سوت چالخالایان نهره
2_لامپا چیراغی
3_قیچی
4_ترازی-گوی دن آسیلان ترازی لاردان
5_قلیان-اونون کوپه سی و کوپ ده دایانان تاختاسی
6_گون-گونش
7_جاناوار-قویون لاری قیران قورد
8_اله ک-اون
9_قورباغا-سو بولبولو
10_دورت فصیل:یاز-یای-سون یاز-قیش


text:
مکزیک ده یر تیتره دی
مکزیک ینگ گوئررو ایالتینده 7 ریشتر اولولیغیندا یر تیتره مه سی بوُلدی
مکزیک ینگ گوئررو ایالتینده 7 ریشتر اولولیغیندا یر تیتره مه سی بوُلدی.
واقادا ایلکینجی کسگیتلره گؤرأ 1 آدام اؤلدی.
آمریکانینگ ژئولوژیک بارلاغلار مرکزی، یر تیتره مه سی نینگ یوردونگ گۆن اوُرتاسینداقی گوئررو ایالتیندأکی آکاپولکو شهری نینگ قوُلاییندا بوُلاندیغینی بیلدیردی.
سونامی سیستمی تاراپیندان دویدوریش بریلدی.
دِگیشلی حابارلار
اوُوغانیستان داقی دینی مرکزده بوُلان پارتلامادا 10 آدام اؤلدی
اوُوغانیستان ینگ سمنگان ولایاتینداقی بیر دینی مدرسه ده بوُلان پارتلامادا 10 آدام اؤلدی


text:
اویان نیوز: هیندیستاندا ۲۳ یاشلی قادینی زورلایانلاردان بئشینه قارشی رسمهن اتهام ایرلی سورولوب. قادین زورلاما نتیجهسینده آلدیغی زدهلردن خستخانادا کئچینیب.
اونلار دئکابر آیینین ۱۶-ı دئهلی شهرینده آوتوبوسداکی هوجوما گؤره بو گون قتل، اینسان اوغورلوغو، زورلاما و دیگر جینایتلرده تقسیرلندیریلیر. رسمیلر گوناهکار تانیندیقلاری تقدیرده اونلارا قارشی اؤلوم جزاسینین تطبیق ائدیلمهسینه چالیشاجاقلارینی دئییب.
آدی گیزلی ساخلانیلان قادین اؤتن شنبه گونو آلدیغی زدهلردن موالیجه ائدیلمک اوچون آپاریلدیغی سینقاپور خستخاناسیندا وفات ائدیب.
اونون اؤلومو هیندیستاندا قادینلارین مدافعهسینه دایر موذاکیرهلره سبب اولوب. نوماییشچیلر زورلاما حاللارینا قارشی داها سرت قانونلارین تطبیقی، جدی پولیس اصلاحاتلاری و اؤلکهده قادینلارلا رفتاردا دییشیکلیکلرین تطبیق اولونماسینا چاغیریب.
جینایتده شوبههلی بیلینهن ۶ نفرین یاشی ۱۸-دن آشاغیدیر. اونلارین ایشینه یئنییئتمه محکمهسینده باخیلاجاق.
آمریکا سسی


text:
آلتای تورکجهسی
آلتای تورکجهسی و یا آلتایجا ، موعاصیر تورک یازی دیللرینین سیبری قروپوندا یئر آلان قوللاریندان بیریدیر. روسیه فدراسیونونون ایچیندهکی آلتای جومهوریتینین رسمی دیلیدیر. آلتای تورکجهسی، بوندان اؤنجه اویروت(Oyrot) دیلی اولاراق آدلاندیریلیردی. ۲۰۰۲-نجی ایلین معلوماتینا گؤره بو دیلی تقریباً 75 مین اینسان دانیشیر.
تصنیفات[دَییشدیر]
آلتای تورکجهسی، آلتای داغلارینین ایحاطه ائتدیگی بیر بؤلگهده دانیشیلیر و تورک دیللرینین سیبری قروپونا باغلی اولاراق تصنیف ائدیلیر. شور و خاکاس دیللرینه جوغرافی باخیمدان یاخینلیغی سببی ایله تورکیک دیللرین قوزئی آلتقروپو ایچینده دیرلندیریلیر. قیپچاق قروپو ایچینده یئر آلان قیرغیز تورکجهسینه یاخین بیر دیلدیر.
جوغرافی یاییلماسی[دَییشدیر]
آلتای تورکجهسی، اساس اولاراق آلتای جومهوریتینده (گونئی آلتای) و آلتای کرایدا (قوزئی آلتای) دانیشیلیر.
استاتوسو[دَییشدیر]
آلتای تورکجهسی، روس دیلی ایله بیرلیکده آلتای جومهوریتینین رسمی دیلیدیر. رسمی دیل آلتای کیژی(Altay-kiji) آدلاندیریلان گونئی دیالئکتی اساسیندا قورولموشدور.
دیالئکتلری[دَییشدیر]
آلتای دیلی قوزئی و گونئی دیالئکتلرینه آیریلیر. بو دیالئکتلر ده اؤزلری بیر نئچه دیالئکتی ائحتیوا ائدیر. اؤنملی دیالئکتلری آشاغیداکی کیمیدیر:
- گونئی آلتای
- اصیل آلتای
- مایما
- تئلئنقیت
- تؤلؤس
- چوی
- تئلئوت
- اصیل آلتای
- قوزئی آلتای
- توبا
- کوماندی
- توراچاک
- سولتون
- ایستاروباردین
- چالکان یا دا چالکاندو
اؤزللیکلری[دَییشدیر]
باغلانتیلار[دَییشدیر]
- ائتنولوگدا قوزئی آلتای تورکجهسی
- ائتنولوگدا قوزئی آلتای تورکجهسی
- آلتای تورکجهسینده فوروم
- داغلیق آلتای تورکجهسینده توپونیملر
- آنلاین آلتای تورکجهسی سؤزلوک Archived 2011-11-20 at the Wayback Machine.
- آلتای تورکجهسی سؤزلوک Archived 2015-05-06 at the Wayback Machine.
- آلتای تیل اینتئرنئتده
- آلتای تورکجهسی آلت یازیلی ماهنی


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱
میلادی ایلی بیرینجی گونو، تایوانین قورولوش گونو، کوبا دا: آزادلیق گونو، سودان و هائیتیدا ایستیقلال گونو، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دی/رویدادلار
- ۶۳۰ - مۆسلمانلار مکّه شهرینی دؤیوشسوز آلدیلار.
- ۱۵۱۵ - بیرینجی فرانسیس فرانسهده شاهلیغا چاتدی.
- ۱۸۰۱ - ایرلند شاهلیغی بؤیوک بریتانیا شاهلیغی ایله فوْرمال اوْلاراق بیرلشدی.
- ۱۸۱۳ - روسیه-ایران ساواشی (۱۸۱۳-۱۸۰۴) گئدیشینده روس اوْردوسو لنکران قالاسینی آلدی.
- ۱۹۲۹ - شوروی رهبرلیگی آذربایجاندا عرب کؤکلو الیفبانین ایشلنمهسینه قاداغا قوْیدو.
- ۱۹۴۰ - آذربایجان شوروی جومهوریتینده لاتین کؤکلو الیفبادان کیریل (روس) کؤکلو الیفبایا کئچید گئرچکلشدی.
- ۱۹۵۹ - کوبا عۆصیانچیلاری فیدل کاسترو باشچیلیغی ایله هاوانانی اله کئچیریب٬ جومهور باشقانی دوْمینیکن جومهوریسینه قاچدی.
- ۱۹۹۳ - یورونیوز کانالی فرانسهنین لیون شهرینده ایلک دفعه یاییما باشلادی.
- ۱۹۹۵ - دۆنیا تیجارت تشکیلاتی یارادیلدی.
- ۲۰۰۷ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی بان کی مون ایشه باشلادی.
- ۲۰۰۷ - رومانی اوروپا بیرلیگینه قاتیلدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دی/اولوملر
- ۱۵۱۵ (میلادی) - اولوم گونو: اوْنایکینجی لوئی، فرانسهنین پادیشاهی
- ۱۷۴۸ (میلادی) - اولوم گونو: یوهان برنولی سوئیسلی ریاضیدان
- ۱۷۸۲ (میلادی) - اولوم گونو: یوهان کریستین باخ کلاسیک دورهسینین آلمان بستهچیسی و یوهان سباستیان باخین اوغلو
- ۱۸۹۴ (میلادی) - اولوم گونو: هاینریش هرتز، آلمانلی فیزیکدان
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۸ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
ویکتور هاربر، گونئی اوسترالیا
ویکتور هاربر اینگیلیسجه: Victor Harborاوسترالیانین گونئی اوسترالیا اوستانینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۲۰۱۱ ساییملارینا گؤره ۱۳۸۴۱[۱] نفر جمعیتی واردیر.
نوْتلار[دَییشدیر]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ اوْستورالیا ساییم قۇرومو (۲۵ اوْکتوبر ۲۰۰۷). Victor Harbor (Urban Centre/Locality). 2006 Census Quickstats.یوْخلانیب 29 May 2008
- ^ Victor Harbor Postcode[دائمی اولو باغلانتیلی]. Australia Post. یوْخلانیب 29 May 2008
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Victor Harbor, South Australia»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ویکتور هاربر، گونئی اوسترالیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۷.۳ بؤیوکلویونده زلزله جان آلدی
۴۰دان چوخ ائوین چؤکدویو، ۶۵ ائوین یانی سیرا، خستهخانا کیمی بعضی بینالارینین دا ضرر گؤردویو آچیقلاندی
اندونزینین جاوه آداسیندا میدانا گلن زلزلهده ۲ نفر اؤلدو.
اندونزی مئتئورولوژی آژانسی زلزلهنین بؤیوکلویونو ۷ ویرگول ۳، آمریکا ژئولوژی آراشدیرمالار مرکزی ایسه ۶ ویرگول ۵ اولاراق بیلدیردی.
اندونزیلی یئتکیلری زلزلهنین آغیر شکیلده حس ائدیلدیگی بؤلگهلرده ۴۰دان چوخ ائوین چؤکدویونو، ۶۵ ائوین یانی سیرا، خستهخانا کیمی بعضی بینالارینین دا ضرر گؤردویونو آچیقلادی.
بو آرادا، زلزلهنین آزجا حس ائدیلدیگی باشکند جاکارتادا بو آنا قدر جان و یا مال ایتکیسی یاشانمادی.
ایلگیلیلی خبرلر
لیبیده تۆرک خستهخاناسی آچیلدی
۱۳ پلیکلینیک و ۴ عملیات اوتاغی اولان ۱۲۰ یاتاقلی خستهخانادا تام دونانیملی آمبولانس سرویسی ده فعالیت گؤستریر.
اندونزیده باش وئرن زلزلهده اؤلو ساییسی آرتیر
باتی جاوه ایالتینده باش وئرهن زلزلهدن ایکی گون سونرا ۶ یاشلی بیر اوشاق ییخینتیلار آلتیندان چیخاریلدی
دۆزجهده ۵،۹ بؤیوکلوگونده زلزله باش وئردی
زلزله اطراف شهرلرده، اؤزللیکله ایستانبول و باشکند آنکارادا حس ائدیلدی


text:
2017تاسوفله بو ده یرلی کیتابین نه ناشری بللی دیر ونه ساتیش یئری. امید ائدیره م یازان بو نشر مسئله سینه جدی بیر فیکیر قیلسین!
کیتابین باش سؤزونون باشلیغیندا، م.ع. معجزده ن بوشعر گتیریلیب:« اومیدین کسمه معجز، یاز آنان تعلیم اده ن دیلده / گزه ربیر ارمغان تک دفترین، بیل، چین وتاتاری»
تاج احمدی بوکیتابی اوخویانلارا خطاب یازیرکی بو کیتاب بیر تاریخ کیتابی دگیل وبیر منوقرافی دا دییل والبته خاطیرات کیتابی دا دگیل. یازار یاشادیغی شهری و دورانی وشهرین باشینا گلن ایشلرین بیر پاراسینی گوردویوکیمی، بیلدیگی کیمی و...کاغاز اوسته گتریب واونا گوره ده آدینی یاشادئغئمئزتبریزقویوبدور.


text:
کارل ارنست فون بائر
کارل ارنست فون بائر (اینگیلیسجه: Karl Ernst von Baer) آلمانلی بیلیم اینسانی. ۱۷ فوریه ۱۷۹۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴ ایل عومر ائلهییب و ۱۶ نوامبر ۱۸۷۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. کارل ارنست فون بائر تارتو بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری تارتو بیلیمیوردودیر. اوْ جوغرافیا، ژئولوژی ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karl Ernst von Baer»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کارل ارنست فون بائر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خولیو ریکاردو کروز
خولیو ریکاردو کروز (اینگیلیسجه: Julio Ricardo Cruz) (دوْغوم:۱۰ اکتبر ۱۹۷۴ (۴۸ یاش) سانتیاقو دل استرو) بیر فوتبالیست. آرژانتین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Julio Ricardo Cruz". Goal.com. 26 February 2016. Archived from the original on 2016-03-29. Retrieved 26 February 2016.
قارداش پروژهلرده خولیو ریکاردو کروز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بانفیلد کولوبونون اویونچولاری
- ریورپلاته کولوبونون اویونچولاری
- فاینورد کولوبونون اویونچولاری
- بولونیا کولوبونون اویونچولاری
- اینتر میلان کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- سانتیاقو دل استرو ایالتینده دوغوملولار
- لاتزیو کولوبونون اویونچولاری


text:
یالقیزلیقدا سوسموشدو شاعر …
(علی احمدیآده(ع. اورمولو) ۱۳۲۴- ۱۲ اسفند ۱۳۹۸)
یاییلان خبرلر اساسیندا، چوخ تاسفله آذربایجانین تانینمیش شاعری و «گؤزو یاشلی کوچهلر-۱۳۶۹»، «نارگیله-۱۳۷۹»، «و زامان بیر بهانهدیر-۱۳۸۷» شعر مجموعهلری و «چیلهییر آی ایشیغی-۱۳۷۸» فارس شعریندن ترجمهلر مجموعهسینین مولیفی علی احمدیآده(ع. اورمولو) ۱۳۹۸نجی ایلین اسفند آیینین ۱۲نجی گونو کورونا ویروسا توتولدوغو سببیندن حیاتینی ایتیرمیشدیر.
اورمولو شاعر اسماعیل مددی (اولکر) اؤز تلگرام صحیفهسینده «ع. اورمولو»نون تنهالیقدا خستهلهنیب و حیاتینی ایتیردیگینی قید ائتمیشدیر. تاسفله واختیله بو ایتگیدن هئچ بیر خبر یاییلمامیش و کرونا ویروسون آت اویناتدیغی بیر زاماندا ادبی جمعیتیمیز اؤز دیرلی عضوونون یالقیزلیقدا سوسدوغونو بیلمهمیشدیر. بو آجی حادثه بیر داها ادبی جمعیتیمیزین بؤیوک بیر بوشلوغا اوغرادیغینی گؤستریر؛ اودا شاعر و یازیچیلاریمیزین هئچ بیر عموم آذربایجان ادبی- مدنی قورومونا دایانماماق بوشلوغودور.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی اؤز تاسفینی بو آجی خبر و آغبر ایتگیدن بیلدیریر و حؤرمتلی شاعریمیز «علی احمدیآده»(ع. اورمولو)نین بئله غریبجهسینه حیاتدان ال اوزمهسینی شاعریمیزین مؤحترم عائلهسینه، دوست- تانیشلارینا و آذربایجان ادبی جمعیتینه باش ساغلیغی وئریر و دیرلی شاعریمیزین خاطیرهسینی عزیزلهییر.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۰۵/۰۴/۱۳۹۹
خبرین قایناغی: اورمولو شاعر اسماعیل مددی (اولکر)ین تلگرام صحیفهسی
***
دیرلی شاعریمیز «علی احمدیآده»(ع. اورمولو)نین خاطیرهسینی عزیزلهیرک، اونون بیر شعریله برابر، «ایشیق» درگیسینه یازدیغی سون مکتوبونو اؤزالیازماسیلا حؤرمتلی اوخوجولاریمیزا تقدیم ائدیریک:
«علی احمدیآده»(ع. اورمولو)نین «ایشیق» درگیسینه یازدیغی سون مکتوبو:


text:
لاوخار د آنداراکس
لاوخار د آنداراکس (ایسپانجا: Laujar de Andarax) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و آلمریا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۹۲ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۸۳۶ نفر دیر. ۹۱۸ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Laujar de Andarax»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لاوخار د آنداراکس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بؤلمه:ایچیندهکیلر
بو ویکیپدیانین لاپ اؤست بؤلمهسیدیر. اونون آلت بؤلمهلرینده موختلیف نووع بیلیکلیک مضمونلار وار (میثالا مقالهلر و لوغتلر)، بیلیکلیکین ناویقاسیاسینا کومک ائدن مضمون (مثلا ایندکسلر و پوْرتاللار)، همچینین بیلیکلیکین ساخلانیلماسی ایله باغلی صفحهلر (مثلا ویکیپدیا ایدارهسی و ویکیپروژه).
باشقا بؤلمهلر گرکدیر بو بؤلمهیه آلت بؤلمه اولالار. دئمک بو بؤلمه باشقا بؤلمهیه آلت بؤلمه اولا بیلمز.
آلتبؤلمهلر
بۇ بؤلمهده، جمعی ۶-دن، آشاغیداکی ۶ آلتبؤلمه واردیر.
W
- ویکیپدیا ایدارهسی (۸ ب)
س
- سئچیلمیش مضمون (۱ ب)
ف
- فایللار (۲ ب)
م
- مقالهلر (۸ ب)
و
ک
- کؤمکلر (۲ ب، ۲ ص)


text:
گؤیلر ایپک کاغیذ، ایشیقلار قلم،
آللاها گون وئرمیر شعر یازا، مریم.
گونشلر وئرمیشلر قارانلیغا لم،
بو گون گهگشانین تویو گؤرسهنیر.
مجلیس آشیقسیزدیر، مغنیلر پیر،
یانیق کرمییله اصلی اویناییر،
سنین ده بو تویا مئیلین وار، بویور!
عشقین اون دؤرت گونلوک آیی گؤرسهنیر.
بیر اولدوز ساچ تؤکموش یاریندان گیزلی،
باخیریق تئللره، باخ سیزلی ـ بیزلی،
دَردی هندوستانلی؛ جانی تبریزلی،
گؤزلره بال ـ شیرین سویو گؤرسهنیر.
دنیزلر اوزونه بیر اوزوک دوشموش،
قاشی خالیص آلماس، سولهسی گوموش،
گوهرلر ـ دریالار یییهسی درویش،
هانسی پادشاهین پایی گؤرسهنیر ؟!
بیر گؤزوم گوناهدیر، بیر گؤزوم ثاواب،
عکسیم سایه ـ روشن، گالئری خاراب !..
نه دؤورانا اویغون، نه دووارا قاب!
هر آلتی جهتده بویو گؤرسهنیر .
داغلارین ایلقاری بیر یاد قوچاقدا،
بیلیر بو اسرای اوددا ـ اوجاقدا،
«انصار» آغ ایلانلی قیزیل چاناقدا
اووچو پیریم اوخو ـ یایی گؤرسهنیر !…
۹۴/۱۱/۳


text:
`عین العرب` نتیجهلر
خبرلر [24]
- میت "میزگین کوبانی" لقبلی ترورچونو ضررسیزلشدیریب
- اردوغان: بتون تونللرین مزارلارینا چئوریلهجگی گون یاخیندیر
- پکاکا، قارقامیش ائلچهسینی راکتله ووردو
- میت-دن عملیات: قولدورباشی ضررسیزلشدیریلدی
- میت، بیر تروریستی اؤزل عملیاتلا اورتادان قالدیردی
- بیر تورک عسگری شهید اولدو
- عراقدا، آمریکا عسگرلرینین اولدوغو مرکزه سالدیری
- پکاکا، ۴ اوشاغی داها قاچیردی
- بومبا یوکلو ایکی انسانسیز هاوا آراجی وورولدو
- آمریکا گوجلری بغداد ائلچیلیگی اوزرینده اوچان هاوا آراجلارینی ووردو
- آمریکا عسگرلرینین اولدوغو مرکزه ۱۰ راکت آتیلدی
- ایران امریکانین عراق-داکی بازالارینا ضربه لر ائندیریب
- عراق-داکی امریکا حربی بازاسینا راکت هوجومو
- روسیا سوریه-نین قوزیی ینده حربی بازالارینین سایینی آرتیریر
- تورک عسگرلرینه هوجوم ائدن ترورچولار محو ائدیلیب
- روس – تورک 5-جی اورتاق کئشیک خیدمتی تاماملاندی
- یپگ/پکاکا هله ده تورکییه سرحدینده
- گوندم آنالیز:44
- فراتین دوغوسو توپا توتولدو
- میصردا میدانا گلن پارتلاییشدا 39 کیشی یارالاندی


text:
ساده یوللارلا یازینیزی گؤزللشدیره بیلرسینیز. بو یوللارین بیری دورغو ایشارهلرینه [سجاوندی علامتلره] رعایت ائتمکدیر. مقصدیم ویرگول، نؤقطه، نؤقطهویرگول، سورو ایشارهسی و دیرناقآراسی کیمی علامتلری یئرلی یئرینده ایشلتمکدیر. آنجاق منیم آماجیم بوندان دا سادهدیر.
* «نؤقطه، ویرگول» کیمی دورغو ایشارهلرینی اؤزوندن قاباقکی سؤجوزیه یاخین یازین، اونلاردان سونراکی سؤزو فاصیلهلی یازین.
ــ بئله یازمایاق: یاشار ، فولیا وسارا گلدیلر . (ویرگول و نؤقطه اؤزوندن قاباقکی سؤزدن آرالی یازیلیبلار. “و” حرفی یانلیشجا اؤزوندن سونراکی سؤزه یاخین یازیلیب.)
ــ بئله یازاق: یاشار، فولیا و سارا گلدیلر.
بئله اولمادیقدا هم یازینیز قارماقاریشیق آلیناجاق، هم ده بعضن نؤقطهلر سطیرین سونوندان او بیر سطیرین باشلانغیجینا سوروشهجک.
* أکلری [پسوندلری] کؤکلره بیتیشیک و یا یاخین یازین. «سئچه نک لر [گزینهلر، آلتئرناتیولر]» کیمی بیر سؤجویون بؤلوملری بیرـبیرینه یاخین یازیلمالیدیر: سئچهنکلر. بئلهجه یازماق اوچون آشاغیداکی گؤستریشلری گئرچکلشدیرین:
ویندوزلاردا ساده بیر سئچهنک ده وار. عینی سؤزون بیرینجی بؤلومونو یازدیقدان سونرا Ctrl و Shift دویمهلرینه باسیب ساخلاین. داها سونرا 2 دویمهسینه باسیب یازینیزی ییغماغی داوام ائتدیرین.
اؤنجهدن یازیلمیش یازیلارینیزدا دوزهلیش آپارماق اوچون یوخاریداکی ایشی گؤرون و سؤجویون بؤلوملری آراسینداکی فاصیلهنی Delete دویمهسیله سیلین.
*بو علامتلر ایکی یاندان سؤزه یاخین یازیلمالیدیر: ()، []، «»، {}.
بئله یازمایاق: ( اؤزنه )، [ نسنه]، «اوسسال »، { ۲ }.
بئله یازاق: (اؤزنه)، [نسنه]، «اوسسال»، {۲}.
* یانلیش یازیلیش: اونلارین چوره ک لری بولدو.اونلار« من »دئییللر ،منده «اونلار » دئییلم .
دوزگون یازیلیش: اونلارین چؤرهکلری بولدو. اونلار «من» دئییللر، من ده «اونلار» دئییلم.


text:
ایسوچده کئچیریلن گونئی آذربایجان اجتماعی- اقتصادی دورومو سئمیناریندان راپور+ تصاویر+ ویدیو
آذوح: دونیا ایشچی گونو موناسیبتینه، ایسوئچین گوتنبورگ شهرینده سئمینار کئچیریلدی. جوما رتئسی/شنبه آپریل آیینین 28-ده کئچیریلن سئمینارین مؤوضوسو گونئی آذربایجاندا اجتماعی- ایقتیصادی دوروم ایدی.
سئمینار گونئی آذربایجان میللی تشکیلاتلاری او جملهدن آزوح، گادپ، اوغوزلار قروپو و یئنی گاموح ایشبیرلیگی ایله حایاتا کئچیریلیر و اونا گؤره ایجرایی کومیته یارانمیشدی.
سئمیناردا ایسوئچده یاشایان آذربایجانلیلار، الاهواز عرب فعاللاری و هابئله عیراق تورکمان جبههسی طرفیندن ایشتیراک ائدهرک، مؤوضو ایله باغلی اؤز فیکریلرینی پایلاشدیلار.
تدبیرین آپاریجیسی خانیم افسانه سولدوزلو ایدی و همین مسئله سئمینارین داها سانباللی کئچیریلمهسینده یاردیمجی اولموشدو. سئمینار ساعت 19-دا گونئی آذربایجان مارشی ایله باشلایاراق، ساعت 22 –ده بیتمهسی گؤزلنیلیردی، آما موباحیثهلر اوزانینجا، بیر ساعت داها واقتا علاوه ائدیلدی. سئمینار ایکی بؤلومدن اولوشوردو. ایلک بؤلومده اؤنجهدن حاضرلانان معروضه چیلر چیخیش ائتدیلر. استراحت آراسیندان سونرا، زالین دیگر بؤیوک اوتاغیندا سربست موباحیثهلره زامان آیریلدی.
ایلک یارینین چیخیشلاریندا؛ بیرینجی گادپ سؤزچوسو محمود بیلگین، دؤولت طرفیندن آیریلان بودجهیه ایشاره ائدهرک، گونئی آزربایجانین کئچمیش و ایندیکی دورومونو توتوشدوردو. گونئی آذربایجانین یئرآلتی قایناقلاریندان دانیشان محمود بیلگین، اورمو گؤلونون قورودولماسینا دا توخوندو.
آزوح نمایندهسی، امیر مردانی ایکینجی چیخیشچی کیمی، ایرانین و هابئله گونئی آزربایجانین ایندیکی اقتصادی دورومونو آچیقلایاراق، گونئی آذربایجاندا اولان ایشسیزلیک و ایشچی حرکاتی حاقدا دانیشدی. او، ایسلاید واسطهسی ایله سوندوغو دیاقراملارلا گ. آذربایجانا قارشی اقتصادی آیریسئچکیلیکدن سؤز ائدهرک، ایشچی توتوقلانانلارین و اونلارین دورومو حاققیندا معلومات وئردی.
یئنی گاموح تمثیلچیسی، دومان ساوالان اوچونجو چیخیشچی ایدی. دومان ساوالان، سئمینارا گلن تپکیلره ایشاره ائدهرک، میللی حرکاتدا سولچولارا قارشی آنتیپاتینین تاریخی سببلرینی آراشدیردی. دومان ساوالان اینسانین نئچه کیملیکلی اولدوغو و اینتئرسئکشونالیسم نظریهسینی آچیقلایاراق، ایشچی حرکاتینین میللیله شمهسی و میللی فعاللار طرفیندن منیمسنمهسی ضرورتینی وورغولادی.
ایلک یارینین سون چیخیشچیسی، مئهدی هاشیمی الاهواز آکتیویستی ایدی. او، ایراندا عربلرین دورومونو گئنیش آچیقلایاراق، سورییه شاعرینین تورکلره ایهانتینی قینادی. هاشیمینین سؤزلرینه گؤره، عرب و تورک حرکاتی یالنیز اورتاق مسئلهلرده یوخ، ساییر مسئله لرده ده بیر بیرینین یانیندا اولمالی دیرلار.
ایکینجی یارینین سربست چیخیشلاری، تانینیمیش یازار عآریف رحیم اوغلونون دانیشیغی ایله باشلادی. رحیم اوغلو موساواتچیلیق، خصوصیله محمد امین رسولزادهنین سوسیالیسم دیرلرینی منیمسدیگینه ایشاره ائدهرک، هر تور ایفراطی سولچولوق و میللتچیلییه قارشی اولماغین ضرورتیندن سؤز آچدی.عآریف بیین دئدیگینه گؤره هر میللی دؤولت لابودن سوسیال دؤولت اولمالیدیر. او، عینی حالدا فیدرالچیلیغی، ایستئمارچیلیغین یئنی بیر اویونو کیمی قئید ائدهرک، قوزئی آزربایجانین سوویئتلرده فیدرالیسم تجروبهسیندن سؤز آچدی.
سونراکی دانیشان قادین فعالی خانیم آیدا بیلگین ایدی. قادین حاقلارینی مطرح ائتمکده هر فورصتدن ایستئفاده ائتمک لازیمدیر، دئین آیدا بیلگین سول دوشونجهسینده، قادین حاقلارینا اولان باخیشدان سؤز آچدی.
اوندان سونرا اوغوزلار قروپونون سؤزچوسو، جئیحون آوشارلی، گونئی حرکاتینین قوزئیین تجروبهلریندن ایستیفاده ائتمک اؤنمینی وورغولایاراق، هرکتچیلیکله سیاستچیلیک آراسیندا اولان فرقی آچیقلادی. آوشارلینین نظرینه گؤره هرکاتچیلیق بیر سیرا ایدهآل شعارلارا دایاناراق، مسئلهلره رئال باخماقدان اوزاق اولور. بیر حالدا کی سیاستچیلر رئال شرطلره دایاناراق، آز هزینهلرله یوخاری قازانجلار الده ائتمک ایستییرلر.
آیدین تقی اوغلو، میللی حرکات آکتیویستی کیمی اؤز چیخیشیندا غربی آذربایجان بؤلگهسینده کورد سورونونا توخوناراق، قاچاق مسئلهسینین بو حاقدا رولونا آچیقلاما گتیردی. او اورمو شهریندن اولدوغوندان بو حاقدا گرچک اورنک لر گتیردی.
سونوندا دومان ساوالان ایشتیراکچیلاردان تشککور ائتدی و محمود بیلگین 22 مای میللی قیاملارین ایل دونومو ایله باغلی ایشتیراکچیلاری ایشبیرلییه چاغیردی. سئمینار ساعت 23-ده سونا چاتدی.
محمود بیلگین
امیر مردانی
دومان ساوالان
مهدی هاشمی
عاریف رحیم اوغلو
آیدا بیلگین
جئیهون آوشار
ائلدار قاراداغلی
آیدین تقی اوغلو
دومان ساوالان
محمود بیلگین
افسانه خانیم سولدوزلو
دیگر شکیللر:


text:
دۏلابېن سۏنونجو سیییرمهسی / سامیره أشرف (حیکایه)
لطیفه اۏن ایلدن سۏنرا اوشاغا قالمېشدې. گؤزلَنیلمز ایدی. غریبه حیسّلر کئچیردیردی. اۆچ اوشاقدان سۏنرا اؤز تعبیرینجه دئسک، بئله ایشه دۆشمهسی قانېنې خئیلَک قارالتمېشدې. بیر یاندان دا أرینین وای-شۆوَنی اۏنو عصَبیلشدیریردی.
أری اوشاغېن دۆنیایا گلمهسینده، لطیفه ایسه اۏنو گؤتۆرتمکده ایصرار إدیردی:
– آیاغېمېزا بیر جۆت آیاققابې آلماغا پولوموز یۏخدو، اوشاقلارېن أیین-باشلارې چېلپاق، سن دئییرسن کی، دۏغ؟!
أری اۏنون دئدیکلرینی إشیتمیرمیش کیمی ایصرار إدیردی:
– هئچ نه اۏلماز، آللاه گؤندَردیڲی بندهسینین روزیسینی ده گؤندَرَر.
– بس دیر، سن جانېن. قوربان اۏلدوغوم ایلک اؤنجه، بو بیریلرینینکینی گؤندَرسین، سۏنراسېنا باخارېق.
سَحَری گۆن لطیفه یوخودان اۏیاناندا، گؤزۆ آینالې دۏلابېن قارشېسېنداکې پولا ساتاشدې. مسأله حَلّ اۏلونموشدو. گؤرۆنۆر أری ده دؤردۆنجۆ اوشاغې کاسېبلېق ایچهریسینده یاشاتماق مسئولییتینی بۏینونا گؤتۆرمکدن سۏن آندا واز کئچمیشدی. گئجیکمک، اؤزۆنۆ بطنیندهکی جانلېیـا اؤرگشدیرمک نهیه لازېم ایدی؟! إله گۆنۆ بو گۆن حکیمه گئتمهلی’یدی.
حکیمین اۏتاغېنا گیرَن کیمی طیبّ باجېلارې باشېنېن اۆستۆنۆ آلدېلار. آردا-آردا اۏنا بیر نئچه ایڲنه ووروب، سیستئم قۏشدولار. ایکی دقیقهدن بیر ایشلهنن عَمَلیّات کلمهسی لطیفهنی بیر آز دا قۏرخودوردو. آغرې حیسّ إتمهمک اۆچۆن آبۏرت آنئستئزییا (کورتاژ اویدورماسې) اۆصولو ایله یاشاما کئچیردیلهجَکدی. یاشامې بۏیو چۏخ آغرې چکمیشدی. ایندی نؤوبَتی آغرېنې یاشاماغا طاقتی قالمامېشدې.
هردن اؤز-اؤزۆنه فیکیرلَشیردی کی، آللاه گؤرسَتمهسین، یئنیدن ساواش باشلاسا، دۆشمنه أسیر دۆشۆب إلهسه، أن کیچیجیک شیکنجه ایله بۆتۆن نسیل-کؤکۆنۆ اۏنلارا ساتار. نییه؟ چۆنکی آغرېنې داشېیاجاق دؤزۆمۆ قالمامېشدې. عصبلری سېرادان چېخمېش، جانې ضعیفلَمیشدی.
لطیفه گؤزۆنۆ آچاندا هر شئی باشا چاتمېشدې. جانې هئچ اۏلماسا قارشېداکې سککیز آیلېق فیزیکی زحمتدن قورتولموشدو.
لطیفهنین آناسېگیل خستهخانانېن یاخېنلېغېندا اۏلدوغوندان خستهخانادان چېخېب بیرباشا اۏنلارا گئتمهڲی قرارا آلدې. هم بیر آز دینجینی آلار، هم ده آناسې’یلا اۏردان-بوردان دردلَشردیلر. اوتوبوسا مینَن کیمی، یئنییئتمه بیر اۏغلان یئریندن سېچرایېب اۏنا یئر وئردی. لطیفه اۏتوراجاغا أڲلَشیب یئنیجه سېیرېلمېش، سۏیوق، بۏم-بۏش بطنینی قوجاقلادې. گؤزۆندن بیر داملا یاش یووارلانېب قۏلونون اۆستۆنه دۆشدۆ. اۏنا یئر وئریب باشېنېن اۆستۆنده دایانان اۏغلانا باخېب فیکره گئتدی. ایندیجه گؤتۆزدۆردۆڲۆ دؤلۆن بؤیۆکلۆڲۆنۆ تَصَوّۆر إتمهڲه چالېشدې. اؤتن هفته کیتاب ماغازاسېندان آلدېغې چین تقویمی کیتابېنداکې تاریخلر’له أرینین و اؤزۆنۆن دۏغومونو یۏخلامېشدې. تقویمه اینانسا، دؤلۆن گلهجَک جینسيَّتی اۏغلانې گؤرسهدیردی. یَقین ایندی أرینین سؤزۆنه قولاق آسېب اۏنا تۏخانماسایدې، اۏن ایلدن سۏنرا اۏ، دا بؤیۆیۆب جانتاراق بیر مکتبلی اۏلاجاقدې. اۏ بیری اوشاقلارې کیمی…
لطیفهنین اۆچ اوشاغې واردې. ایکیسی اۏغلان، بیری قېز. بیر آنلېق اؤولادلارېندان بیرینین مؤوجود اۏلمادېغېنې تَصَوّۆر إتدی. دَهشَتلی ایدی. یاشامېندا تَصَوّۆره گلمز بۏشلوق اۏلاردې.
نه واختسا، اینتئرنئتده بیر شکیل گؤرمۆشدۆ. آنا دؤرد-بئش یاشلې قېز اوشاغېنېن روحو قارشېسېندا دیز چؤکۆب آغلایېردې. رسّام آنالارېن واختې’یلا تَلَف إتدیردیڲی کؤرپهلرین روحونو تصویر إدیب، آنالارېن چکدیڲی ویجدان عذابېنې گؤرسهدیردی.
یَقین ایندی اۏنون دا بو گۆن ایتیردیڲی اؤولادېنېن روحو نه زامانسا بؤیۆڲهجک و اۏنون قارشېسېندا دایانماسا دا، یوخولارېنا گیرهجکدی.
اوتوبوس آناسېگیلین دایاناجاغېنا چاتاندا لطیفه فیکیردن آیېلدې. پول کیسهسیندهکی سۏن ماناتې سۆرۆجۆیه وئریب خېردالادې.
قاپېنې اۏنون اۆزۆنه آچان آناسې مطبخه قاچېب تئز بیر ایستیکان شیرین چای گتیردی:
– بس نییه تک گئتدین؟ دئدیم آخې بورا گل، گلینی قۏشوم یانېنا، اۏنون’لا گئت. بیردن باشېنا بیر ایش گلسه’یدی نه اۏلاجاقدې؟
– هئچ نه اۏلماز. اؤرگنمیش جانېق اۏنسوز دا.
– یئنه باخما، یانېندا بیر آدامېن اۏلماغې یاخشې’یدې. یییهسیز دَڲیلسن کی، تکباشېنا یۏلون اۏرتاسېنا دۆشۆب حکیمه گئدیرسن.
داها سۏنرا آناسې سؤزلۆ آداملار کیمی قېزېنېن اۆز-گؤزۆنه گؤز گزدیریب سۏروشدو:
– پولون چۏخ چېخدې؟
لطیفه یۆنگۆلجه باشېنې ترپهدیب دئدی:
– هه، ألیمده نه واردې’سا، هامېسې گئتدی. إلهبیل اوشاقلارا یای پال-پالتارې، اؤزۆمه چانتا آلاجاقدېم.
آناسې بو جاوابدان سانکی بیر آز پرت اۏلوب باشېنې آشاغې سالدې.
یئمک یئییب بیر ایکی ساعات یاتاندان سۏنرا لطیفه اؤزۆنۆ بایاقکېنـا نیسبَتَن ایتگین حیسّ إلهدی. اۏ، آیاغا قالخېب حاضېرلاشدې. آناسې مطبخده قاب یویوردو.
لطیفه مطبخه کئچیب دئدی:
– من گئدیم، اوشاقلار إوده تکدیلر. سۏنرا گئجهیه دۆشهرَم.
– بیر آز دا اۏتوراردېن. قارداشېن گلنده، آپاراردې.
– یۏخ، لازېم دَڲیل. اۏ، دا یۏرقون-آرغېن ایشدن گلهجَک. بیر ده منه گؤره أذيّت چکمهسین.
لطیفه حیسّ إلهدی کی، آناسې باخېشلارېنې اۏندان قاچېردېر. نه ایسه پرتدی. قۏنونو باشا دۆشدۆ. هر زامان بئله مقاملاردا أل توتان، مادّی کؤمَکلیک إدَن بو آغبیرچَکلی، یاشلانماقدان یۏرولموش قادېنېن اۏنا وئرمهڲه پولو یۏخ ایدی. اوتانېردې.
لطیفه آیاققابېلارېنې گئییندی. چېخ ها چېخدا آناسې یاووقلاشېب خالاتېنېن جیبیندن نهسه چېخاردې، اۏنون چانتاسېنا آتدې.
إوه چاتاندا هاوا یاواش-یاواش تۏرانلاشېردې. یاشادېغې بینانېن قارشېسېنا چاتاندا، اۏغلانلارې اۏنو إیواندان هایلایېب، اۏنا اؤپۆش گؤندَردیلر. إوه چاتان کیمی قوجاغېنا آتلانېب دئدیلر:
– آنا، ایجازه وئریرسن حَیَطه گئدک؟ تئز گلهجهییک.
– گئدین.
اۏنسوز دا تک قالماق ایستهییردی. قېزې اۏ بیری اۏتاقدا اۏتوروب دَرسلرینی حاضېرلایېردې. لطیفه إحمالجا یاتاق اۏتاغېنا گیردی. اۏتاق اۏنو بو دفعه سانکی باشقا جۆر قارشېلادې. إله بیل دووارلارېن دا رنگی قارالمېشدې. اۆچ-دؤرد ساعات بوندان اؤنجه دۏلو چېخدېغې بو إوه ایندی بۏش قایېتمېشدې.
اۏ، چانتاسېنې آچېب حکیمین وئردیڲی رئسئپتی چېخاردې. بایاق سئکرئتئردن آلدېغې اۆستۆ شکیللی کاغېذ حکیمده قالمېشدې. اۆرهڲی سېخېلماغا باشلادې. اومودونو همین شکیللی کاغېذا باغلامېشدې. هئچ اۏلماسا محو إتدیڲی جانلېدان کیچیک بیر یادیگارا اومود بسلهمیشدی. چانتاسېنې إشهلهینده ایچهریسیندن اۆستۆنه حالوا یازېلمېش کانفئت چېخدې. یَقین بایاق آناسېنېن چانتاسېنا آتدېغې کانفئت ایدی.
لطیفه هؤنکۆرتۆ ایله آغلاماغا باشلادې. إله اۆرَکدن آغلایېردې کی، إله بیر ایندیجه کیمیسه تۏرپاغا قۏیموشدو… باشېنې قالدېراندا قېزېنېن قارشېسېندا دایانېب قۏرخاق نظرلر’له باخدېغېنې گؤردۆ:
– آنا، نه اۏلوب؟
– هئچ نه. آل، بو کانفئتی قارداشلارېن گلنده، بؤلۆشدۆرۆب یئیرسینیز.
قېزې اۏتاقدان چېخاندا، لطیفه سیییرمهنین گؤزۆنۆ آچېب اۏرداکې چین تقویمینی گؤتۆردۆ. ایشارهلهدیڲی صفحهنی آچاندا، آراسېنداکې ایکی خطی قېزارمېش تئست چوبوغو یئره دۆشدۆ. اۏ، سهو إتمیشدی. اۏندان، کیچیک، بالاجا دا اۏلسا، نیشانه قالمېشدې. لاپ ساواشدا شهید اۏلان عسگرین کؤینهڲینین جیبیندن چېخان بۏش پاترۏن کیمی. اۏ، تئست چوبوغونو تقویمین آراسېنا قۏیوب دۏلابېن أن سۏنونجو سیییرمهسینده گیزلَتدی.
حامامدان چېخاندان سۏنرا بیر آز راحاتلاشمېشدې. ایندی اۏنون اۆچۆن بو إوده أن مۆبهم و دۏغما بیر یئر واردې.
دۏلابېن سۏنونجو سیییرمهسی.
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
میخائیل ساکاشویلی
میخائیل ساکاشویلی یا دا میخئیل ساآکاشویلی (گورجوجه: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი Mixeil Nikolozis dze Saakaşvili) ـ گورجو سییاستچیسی و 2004-2013-جو ایللرده گورجوستان جمهوریتینین رئیسجمهورو. 2003-جو ایلین اوْکتوبریندا گورجوستاندا باش وئرمیش قیزیلگول اینقیلابینین اساس ایدئیا مؤلیفی اولموش و 15 ژانویه 2004-جو ایلده رئیسجمهورلوق سچکیلرینین نتیجهلرینه اساساً گورجوستان جمهوریتینین رئیسجمهورو سئچیلمیشدیر. 5 ژانویه 2008-جی ایلده نؤوبهدنکنار سئچکیلرده یئنیدن غلبه قازانمیشدیر.
2013-جو ایلده گورجوستان رئیسجمهورو وضعیفهسینی باشا چاتدیران سااکاشویلی بیر مودت آوروپا و آبش-دا حوقوق ساحهسینده چالیشدیقدان سونرا اوکراینایا یوللانمیشدیر. 2014-2015 اوکراینا سیاسی موحیطینده موهوم روللاردان بیرینی اوینایان میخئیل سااکاشویلی پئترو پوروشئنکو طرفیندن اودئسسا ویلایتینین قوبئرناتورو تعیین ائدیلمیشدیر.[۱][۲][۳]
حیاتی[دَییشدیر]
میخئیل سااکاشویلی 1967-جی ایل دئکابرین 21-ده تیفلیسده دوغولوب. آتاسی نیکولوز سااکاشویلی حکیمدیر. آناسی گیولی آلازانیا تبیلیسی دؤولت اونیوئرسیتئتینین تاریخ کافئدراسیندا پروفئسسورو و گورجوستان علملر آکادئمییاسیندا شؤعبهمودیری وظیفهسینده چالیشیر.
سااکاشویلی کییئو دؤولت اونیوئرسیتئتینین بینالخلق حوقوق ایختیصاصینی بیتیرمیشدیر. 1986-جی ایلین سونلاریندان اعتیباراً ایکی ایل مودتینده سووئت اوردوسو ترکیبینده چئخوسلوواکییا و ماجاریستاندا حقیقی حربی خیدمتده اولموشدور.
1992-جی ایلدن ایل یاریم مودتینده اوسلودا یئرلشن نوروئچ اینسان حوقوقلاری اینستیتوتوندا، سونرا ایسه تیفلیسده گورجوستان اینسان حوقوقلاری کومیتهسینده چالیشمیش و آزلیق حوقوقو اوزره ایختیصاصلاشمیشدیر. 1993-جو ایلده ستراسبورقدا یئرلشن بینالخلق اینسان حوقوقلاری اینستیتوتونون دیپلومونا لاییق گؤرولموشدور.
1994-جو ایلده "Edmund S. Muskie Graduate Fellowship" پروقرامی اوزره امکلی اولاراق کولومبییا اونیوئرسیتئتینین حوقوق ائلملری فاکولتهسینده فوقلیسانسا داخیل اولموش، 1995-جی ایلده جورج واشینقتون بیلیمیوردوندا تئزینی مودافیعهائدهرک دوکتورا درجهسی قازانمیشدیر.
ساندرا رولوفس آدلی هوللاند اصیللی قادینلا عاییله حیاتی قورموشدور و ائدوارد و نیکیلوز آدلی ایکی اؤولادلاری واردیر. آنا دیلی ایله یاناشی اینگیلیس، روس، فرانسیز و اوکراینا دیللرینده سربست دانیشیر.
سیاسی فعالیتی[دَییشدیر]
سیاسی فعالیتینه 1995-جی ایلده باشلایان سااکاشویلی گورجوستان پارلمانینین نمایندهسی سئچیلیب. 2000-جی ایلده عدلیییه ناظیری وظیفهسینه تعیین ائدیلیب. سونرا تیفلیس مئری سئچیلیب. 2004-2013-جو ایللرده گورجوستان پرئزیدئنتی اولموشدور.[۴]
فیلموقرافییا[دَییشدیر]
- بؤیوک عؤمرون آنلاری (فیلم، 2006)-آرخیو کادرلار (تاممئتراژلی سندلی تلویزیون فیلمی)
- بؤیوک عؤمرون داوامی (فیلم، 2007)-آرخیو کادرلار (تاممئتراژلی بدیعی-سندلی تلویزیون فیلم-تاماشاسی)
- بپ آذربایجاندا (فیلم، 2007)-آرخیو کادرلار (قیسامئتراژلی سندلی فیلم)
- منه اینانین! (فیلم، 2007)-آرخیو کادرلار (تاممئتراژلی سندلی تلویزیون فیلمی)
- اوغور فورمولو (فیلم، 2007)-آرخیو کادرلار (قیسامئتراژلی سندلی تلویزیون فیلمی)
گالری[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- آذربایجان لاتین ویکیپدیاچیلاری طرفیندین یارادیلمیش Mixeil Saakaşvili مقالهسی.
- ^ "Saakashvili Confirmed As Governor Of Ukraine’s Odesa Region". یوخلانما تاریخی ۱۴ آذر ۱۳۹۶.
- ^ "Georgian ex-President Saakashvili named Ukraine regional governor - BBC News" بیبیسی دوشرگهسی، ۱۴ آذر ۱۳۹۶ تاریخینده یوخلانیلمیش.
- ^ "euronews – Ex-Georgian President Sakaashvili appointed governor of Ukraine’s Odessa region" Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.. M.euronews.com. ۱۴ آذر ۱۳۹۶ تاریخینده یوخلانیلمیش.
- ^ "ساکاشویلینین ۴۲ یاشی تمام اولدو". Archived from the original on 2020-09-25. Retrieved 2017-12-05.


text:
تورکیه-دن یوکسک سویهلی نماینده هئیتی لیبیا-یا سفر ائدهجک
تورکیه-دن یوکسک سویهلی نوماینده هئیتی لیویایا رسمی سفر ائدهجک.
تورکیه-دن یوکسک سویهلی نوماینده هئیتی لیبیا-یا رسمی سفر ائدهجک.
خاریجی ایشلر ناظیرلیگیندن وئریلن آچیقلامادا جمهور باشقانی رجب طیب اردوغانین گؤستریشی ایله خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو، انرژی و طبیعی ثروتلر ناظیری فاتح دؤنمز، میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار، تیجارت ناظیری محمت موش، جمهور باشقانلیغی ایله تیشیم ایدارسینین رهبری فخرالدین آلتون و جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو سفیر ایبراهیم کالینین بو گون لیبیایا رسمی سفر ائدجگی بیلدیریلیب.
"سفر زامانی لیبیا-دا سیاسی کئچید پروسهسینین و بو چرچیوه ده سئچکیلرین موذاکیرهسی، ایکی طرفلی موناسیبتلرین، او جملهدن حربی تعلیم ساحهسینده امکداشلیغین نظردن کئچیریلمهسی و بولگهسل مسئلهلر اطرافیندا فیکیر موبادیلهسینین آپاریلماسی نظرده توتولور"، - دئیه آچیقلامادا قئید ائدیلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورک هاوا یوللارینا بیر اؤدول داها
"گۆلر اۆزوموز و قوناق سئورلیگیمیزله یولچولاریمیزا گؤزلنتیلریندن آرتیق خیدمتلر سونوروق"
گولر سابانجی "دونیانین 100 ان گوجلو قادینی"ندان بیری اولوب
"سابانجی" هولدینق ایداره هئیتینین صدری گولر سابانجی "دونیانین 100 ان گوجلو قادینی" سیاهیسینا یئر آلان یئگانه تورکیه-لی ایش قادینی اولوب.
تورکیه ساحللرینده زلزله باش وئریب
بو بارهده چرشنبه گونو فوق العاده حاللارین ایداره اولونماسی آژانسی (آفاد) معلومات یاییب.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۲۰
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ آذر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ آذر/رویدادلار
- ۱۶۹۹ - بیرینجی پتر روسیهده یئنی ایلین ۱ سپتامبردا دئییل٬ ۱ ژانویهده قئید ائدیلمهسی بارهده فرمان وئرمیشدیر.
- ۱۸۰۳ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری لوئیزیانا ایالتینی فرانسهدن آلمیشدیر.
- ۱۸۷۹ - توماس ادیسون نئون لامپاسینی تقدیم ائتمیشدیر.
- ۱۹۱۲ - لندنده تۆرکیه و بالکان دؤولتلری آراسیندا باریش کونفرانسی کئچیریلمیشدیر.
- ۱۹۱۵ - سوْن آنزاک و اینگیلیس بیرلیکلری ده چاناققالادان گئری چکیلمیشدیرلر.
- ۱۹۱۵ - مصطفی کمال پاشانین باشچیلیق ائتدیگی عوْثمانلی اوْردوسو آریبۇرنو ظفرینی قازانمیشدیر.
- ۱۹۱۷ - روسیه و آلمان آراسیندا باریش دانیشیقلاری باشلامیشدیر.
- ۱۹۲۲ - شوروی سوسیالیست جومهوریتی ایتّیفاقی آدی آلتیندا ۱۴ دؤولت بیرلشمیشدیر.
- ۱۹۲۴ - هیتلر حبسدن قۇرتولموشدور.
- ۱۹۵۵ - سۇدان باغیمسیزلیق اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۵۷ - اوروپا اتومی انرژی آژانسی قۇرولموشدور.
- ۱۹۶۳ - برلین دیوارینداکی بۇراخیلیش منطقهلری ۱ گۆنلوگه آچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۰ - شوروی خاریجی ایشلر ناظیری گؤزلنیلمهدن استعفا وئرمیشدیر.
- ۱۹۹۵ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی بوسنی-هرزقوییندا وضعیّته نظارتی ناتویا تاپیشیرمیشدیر.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ آذر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ آذر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ آذر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ آذر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ آذر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۰ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
آذربایجان شهید مدنی بیلیمیوردو
آذربایجان شهید مدنی بیلیم یوردو ، اسکی آدی آذربایجان تربیت معللیم بیلیمیوردو ،فارسجا: دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، اینگیلیسجه: Azarbaijan Shahid Madani University، تبریزین ایکینجی بؤیوک دؤولت بیلیم یوردو دور و ۱۹۸۷جی ایلده دوزلمیشدیر. بۇ بیلیم یورد لیسانس ، یوکسک لیسانس و دوکتورلوق درجه لرینده اؤیرنجی یئتیشدیریر. اؤیرنجی سایی سی تقریبا ۷۵۰۰ نفر دیر و اؤیرتیم ساحالاری دا موهندیسلیک، کؤک بیلیملر، ادبیات و الهیات دیر.
تاریخی[دَییشدیر]
آذربایجان شهید مدنی بیلیم یوردو ۱۹۸۷ جی ایلده تهرانین تربیت موعللیم بیلیم یوردو (ایندیکی تهران خارزمی بیلیم یوردو ) نون تبریز قولو اولاراق ، دبیریستانلارا اؤیرتمن یئتیشدیرمک اۆچون قورولدو و آدی اوْلدو آذربایجان تربیت معللیم بیلیم یوردو (دانشگاه تربیت معلم آذربایجان). ۲۰۱۲ ایلینده بۇ بیلیم یوردون آدی "شهید مدنی"یه دَییشیلدی، آنجاق سوْنرا آذربایجان آدی یئنه آرتیریلیب ، بوتون آدی "آذربایجان شهید مدنی بیلیم یوردو"نا دَییشیلدی.
فاکولته لر[دَییشدیر]
- موهندیسلیک
- کؤک بیلیملر
- ادبیات و اینسان بیلیمی
- الهیات و ایسلام بیلیملری
- اطلاعات تکنولوژیسی
- اکینچیلیک
- پسیکولوژی ، تربیت و اؤیرتیم
کامپوس (بیلیم یوردو عرصه سی، تیکینتیلر و یاتاق خانالار) [دَییشدیر]
آذربایجان بیلیم یوردونون ایکی کامپوس واریدیر:
بیرینجی کامپوس[دَییشدیر]
تبریز-ماراغا یولو، ماماغان و توفارقان یاخینلیغیندا، تبریزین ۳۵ کیلومترلیگینده یئرلشیبدیر. بوتون ایداره لر، فاکولته لر، نئچه اؤیرنجی یاتاغی، کیتاب ائولری، ایش ائولری و لارآمفی تئاتر بوردادیر.
تبریز کامپوسو[دَییشدیر]
تبریز ایچینده دیر و ۲۰۱۳ ایلیندن پی اچ دی اوخویان یئرلی و ملتلرآراسی اؤیرنجیلره دوزلمیشدیر. فوق لیسانسدا آنالیتیک شیمی، تئوری فیزیکی ، تیکینتی سیویل عومران موهندسلیگی ، الکتریک گوج موهندسلیگی ، ایشلَتمَلی ریاضیات ، و پی اچ دی ده آنالیتیک شیمی، اتومیک و مولکولار فیزیک . بیلیم یوردون ویرچوال اؤیرتیم مرکزی(الکترونیک و مجازی) تبریز کامپوسوندا یئرلشدیریلیب، و همده بیلیم یوردون یای کورسلاری بۇ یئرده قورولار.
دمیر یولو اوتوبوسو (ریلباس)[دَییشدیر]
تهران - تبریز دمیریولونون بیلیم یوردون ایچیندن گئچمهسینه گؤره ، تبریزدن بیلیم یوردا قدر بیر مخصوص دمیر یولو اوتوبوس اؤیرنجیلرین گئت گَلینه گؤره اختصاصلاشدیریلیب. بۇ دمیر یولو اوتوبوسونا ریلباس آدلانیر، و گونده ۴ دفعه تبریزه گئدیر گلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Azerbaijan Shahid Madani University»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۰۱۶ ژانویه سی نین ۱۸جی گونو تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
اولوسلار آراسی هاربین قار و بوز فستیوالی کئچیریلیر
چینین شیمالیندا یئرلشن هاربین شهرینده اولوسلار آراسی بوز و قار فستیوالی کئچیریلیر.
چینین شیمالیندا یئرلشن هاربین شهرینده اولوسلار آراسی بوز و قار فستیوالی کئچیریلیر.
ایشیقلاندیریلمیش بوزلاردان حاضرلانان نهنگ بینالار، یول، حیوانلار و چیزگی فیلم قهرمانلاری اووسونلاییجی بیر آتموسفر تقدیم ائدیر.
هاوا ایستی لیگینین 20 درجه شاختا اولماسینا باخمایاراق اینسانلار فستیوالانین کئچیریلدیگی یئره آخیشیرلار.
هاربین شهرنده 800 مین متر مربع اراضینی احاته ائدن بوز فستیوالی فوریه نین سونوناده ک داوام ائدهجک.
قئید ائدک کی، اؤتن ایل کئچیریلن فستیوالی 18 میلیون اینسان گزیب.
ایلگیلیلی خبرلر
آنتالیایا ۱۳ میلیوندان چوخ توریست گلدی
شهره ان چوخ توریست گؤندرهن اؤلکهلر سیراسییلا روسیا، آلمانیا، اینگیلتره، لهستان و هلند اولدو
اردوغان: تورکیه، بوتون گؤزللیکلری اؤزونده توپلامیش بیر خزانهیه صاحب
"مقصدیمیز، اؤلکهمیزی یئنیدن شکیللهنن کۆرهسل، سیاسی و اقتصادی معمارینین مرکزینه یئرلشدیرمکله ایمکانلارین الیمیزدن چیخماسینا مانع اولماقدیر"
گوگلدان اؤیرتمنلر گونو اوچون اؤزل لوگو
لوگونون اۆزرینه کلیک ائدن ایستیفادهچیلر اؤیرتمنلر گونو ایله باغلی بیلگی و خبرلرین یئر آلدیغی صحیفهیه یؤنلندیریلیر


text:
دقت:
آشاغیداکی اوخویاجاغینیز دانیشیق ۱۳۵۸نجی ایلین شهریور آییندا «چنلی بئل» درگیسینین امکداشی جناب مسعود اورنگ طرفیندن «صمد بهرنگی»نین اؤلومونون ایل دؤنومو مناسیبتی ایله آذربایجانین تانینیمیش اجتماعی شخصیتی، یازیچی و ترجومهچیسی «دوکتور غلامحسین فرنود»لا آپاریلیبدیر. ایشیق سایتی همن دانیشیغی هئچ بیر رئداکته ائتمهدن، ائله اولدوغو کیمی اؤز اوخوجولارینا تقدیم ائدیر. دانیشیغین متنینده قویولان اشاره علامتلری(. ، ؛ : «» و … بیزدندیر)
«چنلی بئل» درگیسی ۱۳۵۸- جی ایلین خرداد آییندان تهراندا آذربایجان دیلینده نشره باشلاییب، ۱۲ نومره یاییلدیقدان سونرا تعطیله اوغراییبدیر. بو درگینین امکداشلاری سونرالار اونون نشرینی «آذربایجان سسی» آدی ایله داواملاندیرمیشلار.
(ایشیق)
***
۵۳ سال از مرگ نابهنگام صمد در آبهای آراز میگذرد، اما خاطره زندگی افسانهوار او که به گفته شاملو غول بزرگ تعهد بود و تاثیر شگرف و دیرپای آثارش بر روی نسلهایی از فرزندان این سرزمین و دیگر کشورهای جهان در شکوفایی روح زیبای انساندوستی، مبارزه برای آزادی، عدالت و ستمسیزی هرگز فراموش نشده و نخواهد شد. میدانیم از زمان مرگ صمد صدها مقاله و نقدها و چندین کتاب در باره صمد و زندگی کوتاه و پر بار او و همچنین آثارش نوشته شده که عمدتا با تاثیرپذیری از فضای ملتهب جامعه و گرایشهای سیاسی خاص و عاطفی نویسندگان و حاشیههای رایج در باره مرگ صمد میباشد که برخی از برداشتها و اظهارنظرها با واقعیت همخوانی ندارد و آنچه ناگفته مانده و برای شناخت صمد و تکوین شخصیت او به عنوان نویسندهای متعهد و مبارز الزامی بوده، این است که صمد چگونه صمد شد؟ پاسخ این سوال را تا حد قانع کنندهای در نوشته زیر میتوان یافت که متن مصاحبهای است با نویسنده، مترجم و منتقد سرشناس زندهیاد غلامحسین فرنود در باره صمد بهرنگی که در نشریه «چنلی بئل» ویژه صمد در شهریور ۱۳۵۸ به چاپ رسیده است. لازم به یادآوریست، متن مصاحبه قبل از انتشار در آن زمان پس از رویت، اصلاحات لازم و با تایید خود فرنود به چاپ رسیده بود.
شناخت کامل و همهجانبه فرنود از روند شکلگیری شخصیت فرهنگی و سیاسی صمد مرهون سالهای طولانی آشنایی فرنود با صمد از دوران تحصیل در دانشسرا و تدریس در روستاهای اطراف تبریز و همچنین همکاری در راهاندازی نشریه «مهد آزادی ویژه هنر و اجتماع» میباشد.
فرنود در تشکیل حلقه یاران صمد با حضور روشنفکران و مبارزان آینده نقشی تعیین کننده داشت. روشن است با چنین زمینه عمیق رفاقت و اشتراک فکری و کاری این دو رفیق و اشراف فرنود به فرایند خلق آثار ماندگار صمد در برههای کوتاه اما پربار صمد، میتواند بخش قابلتوجهی از زوایای فکری ناگفته صمد و چگونگی رشد و اعتلای دیدگاههای او را در عرصههای ادبی و تلاشهای خستگی ناپذیرش را برای ایجاد دگرگونی و رسیدن به جهانی عادلانه و انسانی را بنمایاند.
مسعود اورنگ
***
شکیل: روشن نوروزی
چنلیبئل: آقای فرنود! سیز ایللر بویو صمدین یاخین یولداشلاریندانایدیز. سونرالار دا اونون حقینده مطالعهلرینیز اولوبدور. خواهیش ائدیریک صمدین هارادان و نئجه مبارزهیه باشلادیغی و سونرالار گئتدیجه نئجه بو یولدا جلالانیب تورکوسو («صمد» اولماسی) حقینده بیزیم اوچون صحبت ائدین!
فرنود: «صمد» دانشسرادا درس اوخویان زمان، «خنده» آدیندا بیر دیواری روزنامه یازاردی. البته منیم بو روزنامهنین محتواسیندان بیر او قدر خبریم یوخدور. لاکن بونو بیلیرهم کی بو روزنامهنین مطلبلری بیر سیرا گولملی تنقیدلر ایدیلر. لاکن او معنادا طنزدن خبر یوخ ایدی و اوردا اولان فکرده ده (جهانبینییه) مارکسیستی- لنینیستی دئمک اولماز، ولی مترقی بیر فکر، ضد خرافی، ضد دیکتاتوری بیر فکر ایدی. حتی دئمک اولارکی ضد امپریالیسمین و سرمایهدارلیقین دوز و درین مفهومین او زامان علمی شکیلده ده تانیمیردی. صمد و بهروزگیل ۱۳۳۶-۳۷ ایللرینده کی معلم اولدولار ۱۳۳۲ نجی ایلین قانلی کودتاسیندان و ساواکین تشکیل تاپماسیندان اوچ- دورت ایل کئچیردی. خلقین حرکتی شدت ایلن سرکوب اولموشدی. بو جریانلاردان صمد گیلین بیر تحلیللری وار ایدی. دوزدوکی او زامان صمدین یاشی آز ایدی و خانوادهسیندن و دور- برینده اولان آداملارین بو جریانلاردا هئچ بیر نقشی یوخودی، ولی صمد اوزاقدان گوز و قولاق یولو ایله بو جریانلاری گؤروردی و دوشونوردی. بو شکست ایران خلقی اوچون بؤیوک بیر ضربه ایدی. نئچه ایل ایراندا انقلابی حرکتین زنجیری قیریلیر تا ۱۳۳۰نجی ایللرین آخرینده حزب تودهنین ایکینجی دستهسی ده توتولور. بو حرکت صمدگیلین زندگانلیقیندا تاثیر قویور. مثلا «حزب تودهنین و جبهه ملینین شکستی، بو کی: ایراندا ملی بیر حکومت ایش اوسته گلسین و آزاد و دموکراتیک حکومت ایراندا یارانسین بو امید آرادان گئدیر. ایراندا اولان مترقی عنصرلرین باشلاری داشا دگیب چکیلیرلر اؤز قینلارینا، نتیجتا” او جوشقون مبارزهنین فکری، او انقلابی فرهنگین جوی، سرکوب ائدن دولتین الیله تاپدالانیر و آرادان گئدیر.
حتی او زامانین کتابلارینا، فیلملرینه باخساق، هامیسیندا شکستی توجیه ائتمک اوچون بیر مسئلهلر، بیر اشارهلر واردی. ائله بیر تحلیل کی گوسترسین: کیم حاکیمدیر، کیم محکوم و نییه حاکیمدیر و نییه محکوم اصلا ” گؤزه دگمیر. نه علمی ادبیات، نه انقلابی ادیبات و نه حتی قلم خلقین الینده دگیل. «آل احمد» کیمی یازیچیلاردا کی حزب توده دن قیریب، «نیروی سومه» قاتیلیب یاواش – یاواش ئوزلرین علمی قلمرولاردان چکیرلر کنارا و گیریر مثلا «سنته » و ایستیر سنتلرایله بیر ائله معیارلار یاراتسین کی علمی معیارلاری ازسین (!). یا خاصیتسیزلیگین گؤسترسین. بونا گوره بیردن «فرانتس فانون» یا «امه سرز»ه علاقه تاپیر. بئله بیر اوضاع صمدین فکرینده چوخ تاثیر قویور. بو معناداکی حزب توده ایستهین او نظام (سوسیالیسم) شکست تاپیبدیر. بونلاری شکست وئرن آمریکا امپریالیسمیایدی. بو امپریالیسم بلافاصله ایراندا منافعین تامین ائدن آموزشی سیستمی پیاده ائدیر. تعلیم و تربیت ساحه سینده بوتون آمریکائی متددان صحبت اولور. آمریکادان کتابلار گلیر و ترجمه اولور. مثلا” معلم نه جور گرهک اولسون؛ شاگرد نه جور؛ معلم ایلن شاگردین رابطهسی نئجه اولا بیلر و بونلار هامیسی صمد دییهن کیمی ایرانین نه شرایطی و نه روحیهسی ایلن هئچ توتان دگیل.
چنلیبئل: بئله نتیجه آلیریق کی تازا پیادا اولان اصوللار قاباغیندا صمد بیر جور مقاومت گؤستریردی، ولی کنده گئدهندن سونرا عینی تجربهلر و گؤروشلر صمدین یازیچی حتی مبارز اولماغیندا داها تاثیر قویور. دوزدورمی؟
فرنود: بلی صمد گؤرور کی تازا بیر آموزشی سیستم محیطه سوخولور. آمریکالی مستشار و مشاوردی کی تؤکولوب گلیر ایرانا. آمریکالی اسلوبلار زورنان خلقه تحمیل اولور، اوشاقلار ئوز طبیعی رشدلریندن و استعدادلاریندان قالیرلار. دوزدورکی بو طبیعی استعدادلار مدرسهدن ائشیکده شکل تاپیب، اما آمریکالی ایستیر بو سیستمی گتیرمکله دایاغی پراگماتیسمه اولسون بیر «زاد» ئورگدلسین کی اوندان فقط «پول» چیخسین. صمد گؤروردوکی حقیقتلر نئجه چئوریلیر… بالاخره یئتیشیر او مرحلهیه کی اوشاق ادبیاتین یازیر. او زامان اونون تفکری، دونیا گؤروشی، علمیلشیب حس ائدیرکی تکجه مخالف اولماقینان، های- کوی سالماقینان ایش گؤرمک اولماز. سطحی انتقادیننان ایش گؤرمک اولماز. بئله مسالهلر گرهک تحلیل اولسون. رابطهلر، منشالر بیلینسین تا مبارزه یولی تاپیلسین. صمد «کندوکاو در مسائل تربیتی ایران» یازیسیندا چون هله مبارزه یولون تاپا بیلمهییب ایرانین تعلیم و تربیه مسئلرینین سطحی جنبهلریندن انتقاد ائدیر. مثلا کندین مدرسهلرینین وضعیتیندن؛ مدیرلرین، بازرسلرین رفتارلاریندان انتقادی مقالهلر یازیب، یوللور او روزنامهیه بو مجلهیه. بو بیر ائله مرحلهدی کی صمد ایستیر افشاء ائتسین. بیلدیگینیز کیمی ۱۳۳۲نجی ایلدن بویانا اغلب ترجمهلر، آمریکالی متنلردن ایدی. اصلا ادبیاتیمیز ترجمه ادبیاتی اولموشدی. حقیقتده بو آمریکا یا اقتصادی و فرهنگی جهتدن باغلی اولماقی نشان وئریر کی ئوز تسلطین محکملشدیمگه اوچون ادبیاتین دا سوخور بو مملکته. کتابلار، ترجمهلر، مقالهلر هامیسی امریکائی(!). صمد بونلارین ایچیندن آنجاق «همینگوی» و «مارک تواین» کیمیلری بهیهنیب، سئچیر. اما «فالکنردن» خوشی گلمیر. «مارک توانین» اثرلریندن اوشاقلاری همیشه حرکتده گؤرور. اوچونجی قدم بودورکی صمد گؤرور امریکائی محیطین، آمریکا قهرمانلیق، آمریکا مسئلهلرین انشاء زنگلرینده اوشاقلار اوچون اوخویاندا اوشاقلارین هر چند بیر آز خوشینا گلیر، اما جذب اولمورلار، چکیلمیرلر. فکره دوشور بیر یول تاپسین. ال قویور شفاهی خلق ادبیاتینین اوستونه. فلکلور، ناغیللار، بایاتیلار، قوشماجالارا طرف گئدیر. بونلاردان استفاده ائدیب و آیری شکلده تازادان بیر ناغیل یارادیر. بونو دئمک ده لازمدیرکی همان زامان وزارت فرهنگده تحمیل ائدیردی کی «در مدارس و محیط کار به زبان شیرین فارسی صحبت کنید» بو تضییقاتین قارشیسیندا بیر عده احمقانه شکلده مقاومت ائدیردیلرکی: من تورکم نه فارس. فارسیننان ایشیمیز یوخ. اما صمد دئییردی: من آذربایجانلیام، آذربایجان دیلین، ادبیاتین دیریتمگینه اشاعه وئرمگینه من گرک چالیشام. اما من فارس و فارس دیلینین علیهینه غیر علمی موضعگیرلیق ائتمهرم. یعنی صمد اوچون «دیل» دوست و دشمن اولماقا معیار دگیلدی. صمد باشلیر آذربایجان ناغیللاری ییغماقا: «آه» ناغیلین گنیشلندیریر «تلخون» اولور و قوشماجالار و تاپماجالارین مقدمهسین فارس دیلینده یازیر…
چنلیبئل: امپریالیسمه باغلی اولان دولت ایران خلقلرینه بویوک ضربهلر وورموشدی. بیز فکر ائلیریک کی صمد و اونون کیمی مبارز یازیچیلار بو سلطهنین قاباغیندا مقاومت گؤستریرلر. بو مقاومت آمریکا امپریالیسمی و اونون عامللرینین علیهنه ایدی کی ئوز فرهنگلرین ایستهییردیلر خلقه تحمیل ائتسینلر. اولده اولماسادا سونرالار صمد بو تجربهیه ال تاپمیشدی کی ناغیللاردا و شعرلرده خلق سئون سیمالاردان چوخ استفاده ائتسین. دوزدو دیل اونون اوچون بیر معیار دگیل، اما ئوز سؤزون خلقینه یئتیرمک اوچون خلقین آنا دیلیندن استفاده ائدیر. نئجه کی پاره- پاره مجموعهسی چاپ اولاندان سونرا گؤرونور یاخشی استقبال اولور. دئمک اولارکی آذربایجان معاصر ادبیاتینین حرکتینده بیر «رنسانس» کیمی وجوده گلیر.
فرنود: او معنیدا رنسانس دئمک اولماز. بلکه تجربه ایدی. صمد ایستیردی گؤسترسین کی کئچن مترقی شاعرلر نهلر یارادیب و نه اوچون یارادیبلار و ایندی نییه تلاش اولور بو مترقی اثرلر خلقین گؤزوندن و الیندن اوزاق قالسین، خلقه الهام و آموزش وئرمهسین. یاخشی یادیمدادیر کتابین تبلیغاتی اوچون بیز باغدا اعلامیه پایلیردیق. کتابی آلانلارین چوخو تکجه کتابی تورک دیلینده اولماغا خاطیر آلیردیلار. اما کتابدان ائله استقبال اولمادی. علتی بودورکی دئدیگیم کیمی مترقی شاعرلردن یاخشی شعرلر، بایاتیلار سئچیلمیشدی، اما آیری بیر شئی ئورگهتمیردی. ضربهسی ده آرتیق دهیدی، نئجه کی ساواک صمدی توتور و نئچه آی اینجیدیر. صمد تانیلیر و اونون اوچون پرونده دوزهلیر. صمد سونرالار فکر ائلیردی کی انفجاری بیر حرکتدن قاباق ئوزون تانیدیریب کی گرهک بئله اولمایایدی. صمد بو ایشین نتیجهلرین تحلیل ائدیب دییهردی «بیز ائلییه بیلیردیک بو کتابی _ آدسیز _ عنوانسیز یایاق کی دولت و ساواک گیج قالاردی؛ حال بو کیبئله شکلده کتاب چیخاتماقینان ئوزوموزو تانیدیردیق.» هر حالدا گؤروروک کی صمد بو ایشین دالین توتمور. بو زامان باشلیر همان فرهنگی – نظامی مسخره ائتمهگه؛ یعنی مسلط فرهنگین، ادبیاتین، آندرسنین روحیهسین مسخره ائدیر. علت بو ایدی کی صمد بئله بیر تسلطین منشایین او زامان تاپا بیلمیردی کی هاردان هدایت اولور و بئله برنامهلر هاردان تؤکولور کی خلقی آمریکائیزه ائدیب و غربه طرف و غربی اولماقا طرف چکیر. صمد بئله بیر تحولون منشایین تاپا بیلمیردی. بو بؤیوک بیر ضعف دگیل. بیز گؤروروک – حتی- «فرانتس فانون» دا ئوز جامعهسینین سنتلرینه و دگرلرینه ائله غرق اولوب کی، دشمنی چوخ بؤیوک و بیر پارچا گؤرور و نهایت دونیانی ایکی بؤلوگه آییریر: بیری غرب، بیری ده شرق. بیری استثمار ائدنلرین دونیاسی و بیری ده استثمار اولانلارین دونیاسی کی بئله بیر بؤلگی غلطدیر. صمد بئله بیر اشتباها دچار اولمور. واریدیلار ائله آداملارکی دئییردیلر: «بیزی دالییا قویان فارسلاردیلار»(!) و کیچیک سطحینده مثلا اردبیلی دئییردی: «منی دالییا قویان تبریزلیدیر»(!). نییه بئله بیر فیکیرلر یارانیر. چون دشمن یاخشی تانیلمیر. چون خلق ایچینده اولان مناسبتلر و رابطهلر آیدین اولمور.
بئلهلیکله صمد بو اشتباهی ائتمیر. «پارا- پارا»نین ادامهسی اولمور. دئمک کی صمد بوتون وسیلهلردن بیر – بیر استفاده ائدیر و تجربه قازانیر.
چنلیبئل: اصلاحات ارضی اولان زامان، صمدین باخیشی بو تورپاق رفورمونا نه ایدی و بو رفورمو تحلیل ائتمک ایچون نه ایشلره ال آپاردی؟
فرنود: صمد ۱۳۴۱نجی ایلده اصلاحات ارضی اولان زامان بو رفورمین تاثیرین «ماماقان» و «آذرشهر» کیمی یئرلرده گوره بیلمیردی. چون بو یئرلرین هامیسیندا خرده مالکلیقی ایدی اما سونرالار «هشتری» طرفینده اصلاحات اولان یئرلرده بو رفرمون تاثیرین گؤرمک ایچون یولا دوشور و مقالهلر یازیر. مثلا «از کنار باریکه آب، چنار و غیره…» بو مقالهلرده اصلاحاتین(!) ضربهلرین یاخشی گؤستریر. کندلیلرین نئجه ئوزلرین ایتیردیگینی یاخشی گؤستریرکی بو ضربه قشنگ دییب. لاکن صمد باش تاپا بیلیمرکی اصلاحات ارضیدن سونرا صمدگیلین ایشی کندلرده کتابخانا قورماق، کند اوشاقلاری ایله ایشلهمک، خرافاتینان مبارزه ائتمک ایدی کی بو چوخ اهمیتلی بیر ایشیدی.
«پاره – پاره» دن سونرا ۱۳۴۲نجی ایلده صمد تلخون ناغیلین یازیر. ناغیلین آخرینده تلخون دئییر «ده سال است که آب از آب تکان نخورده» بو اولین صریح اشاره سیاسیدیرکی صمد تلخون ناغیلیندا کی اساسا بیر خلق ناغیلی ایدی، تلخونون دیلیندن دئییر. «من نه ایستیردیم کی تاپامادیم، آینالار گوردوم کی ترسهسینه گؤرسهدیردی. بؤیوکی کیچیک، قارانی آغ گؤرسهدیردی» بونلاری دییهندن سونرا آخر جملهسی بودور «اون ایلدیر سو سودان ترپنمهییب» یاددان چیخارتمیاق ۱۳۳۲نجی ایلین کودتاسیندان اون ایل کئچیر و صمدده اشاره ائدیرکی بو اون ایلده گرهک حرکت اولایدی که اولماییب، اما بئله فکر ائدیرکی حرکتین اولماماقینین علتی بودورکی خلقده «دل و جگر» یوخدی. جرئت جسارت یوخدی. حال بوکی انقلاب اوچون تکجه جرئت و شهادت کفایت ائلهمز. انقلابی آییقلیق، انقلابی شرایط لازیمراقدی. صمد یئتیشیر بو مسئلهیه کی خلقه آییقلیق وئرسین. اوننان، بوننان دانیشاندان سونرا نتیجه آلیرکی گرهک بیر روزنامه چیخسین. بو روزنامهنین هدفی ده گرهک خلقه علمی فکر وئرمک، انتقاد روحیهسی خلقده یاراتماق و مترقی ادبیات عرضه ائلهمک اولسون. خلاصه «مهد آزادی آدینه»نین اداره ائتمهسی صمدین و یولداشلارینین بوینونا دوشور. ۱۷ شماره بو روزنامهدن چیخیر. اگر دقتله باخساق متوجه اوللوق ایندیکی راهنمایی شاگردلری مسلط اولان مسئلهلردن اوردا خبر یوخدی کی اودا مارکسیزم لینینیسمین علمی تفکری و باخیشیدی، واقعا” بوندان خبر یوخدی. داستان یازیلیر، فیلمدن انتقاد اولونور، جامعهنین ضعفلری گؤرسهدیلیر، بورژوازینی رسوای ائدیر، اما بورژوازینین ماهیتین و کؤکونی گؤرسهده بیلمیر. ۱۷ شمارهدن سونرا ساواک روزنامه مدیری واسطهسیله قاپیسین باغلیر؛ او زامان کی روزنامه یاواش- یاواش آیاق توتوردی، تبریزدن خارجده یاییلیردی، خلق دالیسجا گلیردی.
… صمد باشلاییر تورکیه یازیچیلارینین اثرلریندن ترجمه ائلهمگه. عزیز نسیندن، اوندان، بوندان ترجمه ائدیر، اما بو ایش ده گینه ایستهدیگی دگیل. گؤرهنلر دئییرلر: ساغ اول! صمد یاخشی یازیسان، یاخشی ترجمه ائلیسن، اما صمد راضی اولمور.
… وورور ۱۳۴۴ده شمسآبادی قضیهسی گلیر. شاه ترور اولور. نیکخواهگیل توتولورلار. نیکخواهین او جوره دادگاهدا دایانماسی اونلاردان بیر افسانه کیمی یارادیر، ائله کی خلق اونلاری ۱۴ معصوم آدلاندیریر، اما بو مسئلهیه فکر اولمورکی شاهی آرادان آپارماقینان نه اولار؟ اونلارین دفاعیهلریندن شمال جنگللرینه گئتمک و کند وسیلهسیله شهرلری محاصره ائتمک مسئلهلری مطرح اولور کی یاواش – یاواش «مائو» مسئلهسی ده قاباغا گلیر. او زاماندی کی طوفان کیمی سازمانلار فعالیته باشلاییب و مائونون بیر سری اثرلری مثلا «تضاد» و «دموکراسی نوین» ایرانا گلمیشدی و نیکخواه گیلین ائله دفاع ائتمهسی بو مسئلهنین قبول ائتمگین گنیشلهندیرمیشدی. صمد یاواش – یاواش فکره دوشور پایگاه ندیر؟ درین مطالعهیه باشلیر، ولی چون ایاغی آموزش و پرورشه باغلیدی گوردوگو کندلرین، شاگردلرین وضعیتی تعلیم تربیهنین کیفیتینین محتواسین تحلیل ائدیرکی مقاله شکلینده بامشاد مجلهسینده چاپ اولور. یئنه ده اوردا آموزش و پرورش مسئلهسی دریندن حلاجلیق اولماییب، بلکه داهی آرتیق معلوللار و عارضهلر نظرده آلینیب کی: نئجه معلم ایله شاگرد آراسیندا، محیطی ایله مدرسه آراسیندا فاصله یارادیلیب و مدرسه نئجه بیر آزمایشگاها چئوریلیب کی جامعهیه هئچ باغلیلیقی یوخدی.
۱۳۴۶ نجی ایلده «پیکار با بیسوادی» کنکرهسی قورولور. صمد فکره دوشور کی بو مقالهلری بیر یئره ییغیب و چاپ ائتمکله خلقه بیلدیرسین کی بونلار کی ایستیرلر دونیا سطحینده سوادسیزلیقی آرادان آپارسینلار هله ئوز مدرسهلرینده که درس اوخوماق اوشاقلار اوچون اجباری ایدی، هئچ بیر ایش گوره بیلمهییبلر. بو فکرده وار کی بو ایش بومب کیمی آچیلاجاق حال بوکی کتابدان ۱۰۰۰ نسخه چاپ اولور. اوچ یوز، دؤرت یوزدن آرتیق ساتیشا گئتمیر. متد آمریکائیدن انتقاد!
همان ایل جزنیگیلین دستهسی توتولور. صمد اینانیر کی مبارزه قیریلماییب، هله ده واردی. جزنیگیلین مقاومتی و تازا مبارزه اسلوبلاری صمدده بیر حس یارادیرکی ترجمه ائلهمک، روزنامه چیخارتماق ایندیکی شرایطیلن هئچ هماهنگ دگیل. ئوزی دییهن کیمی واقعیتلردن قاچماقدیر. نیلهمک؟ فکر ائدیرکی اساسی بیر ایش گورسون اونا گوره ده الفبانی یازیر. «پیکار با بیسوادی» ادارهسینین ده بیر سری «مردمی» کارشناسلارا احتیاجلاری واریدی. «آل احمد» صمدی خانم «آهی»یه تانیتدیریر، اودا «پیکار با بیسوادی»یه. خلاصه صمدی معلمچیلیکدن چکیرلر تهرانا. صمد فکر ائدیر کی رسمی ادارهلر وسیلهسی ایله ئوز فکرلرینی کتاب و مقاله شکلینده ایران سطحینده یایا بیلهجک، اما تهرانا یئتیشنده گؤرور بیر اطاق، بیر میز والسلام! اگر کئچمیشده، گونده بئش آلتی ساعات اوشاقلارینان ایدی، ایندی اونلاردان دا قیریلیبدیر. گونده الفبانین بی ایکی کلمهسینین اوستونده بیر آز دانیشاندان سونرا هره گئدیر بیر یانا، صمدده چیخیر شهری دولانیر. شهری دولاناندا نئچه مسئلهیه راست گلیر. هانسی خیاواندا گئدیر گؤرور چوخلاری آذربایجانلیدیر؛ هامیسی دا یا چرخده شئی ساتیرلار یا دستفروشدولار. تعجب ائدیر: بو اندازه ده آذربایجانلی تهراندا؟ تماس توتاندا گؤرور بونلار اغلب همان کندلیلردیلر کی اصلاحات ارضیده یئر آلیبلار، اما ساخلایانماییب قویوب قاچیبلار. دده، بالا گلیب تهرانا، آرواد قالیب کندده. اصلاحات ارضینین نه اوچون اولماسین صمد بوردا یاخشی قانیر.
کتابلارا، منبعلره رجوع ائدیر. بیر شئی گؤرمورکی بو مسئلهنی اونونچون آچسین. حتی گؤرور «پیک ایران» رادیوسی دا اصلاحات ارضینی تائید ائدیر.
دوشور آداملارین دالیسیجا کی بو مسئلهنین کؤکون تاپسین. بیر سیرا تازا آداملارینان تانیش اولور کی بونلار آدلی سانلی یازیچی و شاعیر دگیللر. او جملهدن «پویان». «پویان» صمده آچیر دئییرکی: بیزیم ایراندا هئچ مترقی مبارز، قاباقجیل یازیچیمیز یوخدی. بو آد قازانانلار هامیسی مخالف دولتدیلر، اما مبارزه ائدن دگیللر. مبارزهنی گرهک بیر خلقی تشکیلات ائلسین کی اونا دا حتما انقلابی آییقلیق لازیمدی. بو آگاهی انقلابی کئچمیشده یوخاریدان باشلاییب، ایندی گرهک آشاغیدان باشلاماق. یوخاری نسل هئچ بیر ایش گوره بیلمهز. بیز گرهک اوشاقلارا و جاوانلارا انقلابی ادبیات وئرهک. سن کی تلخون کیمی داستانلار یازا بیلیرسن، سعی ائله ایندیکی شرایطه مناسب یاز. سعی ائله عملی مسئلهلری، مبارزه مسئلهسین علمی روشلرینین داستان شکلینده اوشاقلارا قاندیر. صمد بوتون فعالیتلرین قویور کنارا، باشلیر دریندن مطالعه ائتمگه. مختلف جزوهلر، کتابلاری اوخویاندان سونرا صمد تهرانی ئوتورور گلیر کنده. اوشاق ادبیاتی اوستونده ایشلهییر. «اولدوز و کلاغها»دا صمد تازا بیر مسئلهیه اشاره ائتمهییب، بیر جوره قاچماق گوزه دهییر. «یک هلو هزار هلو» داستانی اونون اولینجی ایشی ایدی کی صمد ایستیر دیالکتیکی، ساده دیلده اوشاقلارا ئورگهده. ناغیل بیر چردهگین دیلینده دییلیرکی «علیرضا نابدل»ده شعرلرینین بیرینده بونا اشاره ائدیب. ناغیلین قهرمانلاری کند اوشاقلاریدی. سونرا بیز گؤروروک کی «بیست و چهار ساعت در خواب و بیداری» دا همان کند اوشاقلاری کی اصلاحات ارضیدن سونرا عاجز آواره اولوبلار، شهرلرده نه وضعیتده یاشاییرلار. بونلارین حتی مبارزه یوللاریدا بیر – بیریلن فرق ائلیر. کندلی قویور قاچیر، شهرده اولان قاچمیر؛ دایانیر و سمبلیک شکلینده اسلحهنی آرزولیرکی کاش الیمده اولایدی. ییرتیدیم، داغیدایدیم. البته «ماهی سیاه کوچولو» دا صمد سعی ائلیر مبارزهنین یولون تمثیلی شکلده بیزه گؤرسهتسین. اوست – اوسته بو ناغیلدا آدام چوخ صمدین ئوزونو گوره بیلر؛ برخوردلارین گوره بیلیر. دئمک بو صمدین اثرلرینین آراسیندا اوزون بیر ارتباط دی کی گوزه دئییر.
چنلیبئل: صمد تلخون ناغیلینین اولینده «اخوان ثالث»دن بیر شعر گتیریب کی همان قاچماقی گؤرسهدیر، اما علمی فلسفه ایله تانیش اولاندان سونرا بو فکردن چوخ انتقاد ائدهردی. سونرالار صمد گؤرور قاچماق هئچ مسئلهنی حل ائتمیر. دئییر دایانیم مبارزه ائدیم گؤروم آخری نه اولار. آیا بو ایکی فکر صمدین دگیشیلمهسین یاخشی گؤسترمیر؟
فرنود: دوزدور. صمد اساسا بیر قاباقجیل، بیر پیشرو یازیچیدی. مثلا” مسئله دیرکی صمد کی دریا گؤرمهییب، اوزمک باشارمیر، نئجه «ماهی سیاه کوچولو» کیمی ناغیلی یازیب. حتی «اولدوز و کلاغها»نی یازان زامان «صمد کلانتری اسکوئی» آددا بیر آدام کی البته بو اونون دوزگون آدی دهییلدی و چوخ تانیلمیش بیر آدامدی! روزنامه «عصر نوین»ده یازمیشدی کی صمد بو کتابلاری تورکیه یازیچیلارین اثرلریندن اوغورلاییب(!) کی فقط صمدین ناغیلینین آدی او اثرلره اوخشاییشی وارایدی. صمد بو مقالهنی اوخویاندان سونرا دئدی «من بیلمیرم هاردان اوغورلامیشام. اگر او آدام دوز دئییر هاردان اوغولاماغیمی گورسهتسین.»
دقیقا نشان وئریر کی بیر تازا فکر، تازا ایده جامعه ده مطرح اولاندا بیر عده احمق آداملار، بیر ده غرضلی آداملار حرکته باشلاییرکی او قاباقجیل، او پیشتار فکر صاحبین یوغسونلار.
آخیرجان مدرسه سینده اولاندا دفعهلر گوروردوم صمد یئری قازیرکی بیر دانا یئر خوروزون «مورچه خوار» دیریسین توتا بیلسین. دییهردی: «ایستیرم بو لامصب چیخسین ائشیگه، گؤرهم بو نه شکلده دی کی میدانی بئله صافلاییر. بئچارا قاریشقانی گلیب باخاندا چکیر ایچری. منیم بوندان آجیقیم گلیر. بئله مین کلک ایلن، حقه ایلن اوتوروب بوردا قاریشقایا قنیم اولوب». بیر گون دئدیم: «صمد بو بیر بؤیوک مسئله دگیل.» دئدی: «چوخ مسئلهدیر. بونون تایلارین هر یئرده گؤروروک. مثلا «حاج ابوالقاسم جوان» بونون تاییدی. شهردن چیخاق، شاه بونون تاییدی. آمریکا بونلارین هامیسینین بؤیوگودور.» خلاصه «ماهی سیاه کوچولو»نی یازاندا من گؤردوم مرغ سقا «سقه قوشو» بو یئر خوروزونا چوخ بنزیر. صمددن سوروشدوم جواب وئردی: «ائله دیر، کوپکاوغلی یئر خوروزون دیریسین گؤره بیلمهدیم. گؤردوم اگر اونی یازسام چوخ آدام وصفین قانمایاجاق؛ مجبور اولدوم گتیرهم سو اوزونه کی سودا هر شئی آیدیندیر.» من بو مثاللا ایستیرم صمدین خلاقیتین گؤرسهدهم.
چنلیبئل: بعضیلر صمددن بیر اسطورهای قهرمان یارادیب اونون حقینده چوخلو غلولر ائدیرلر. سیزین نظریزجه بئله بیر ایشله دوغرو اولا بیلر؟
فرنود: صمدی ئوز زمانهسینین مسئلهلر ایله و یارادیقی اثرلرایله یاخشی تانیماق اولار. ایندی او مسالهلرین چوخو بیزیم جامعه ده خلقین حرکتینه خاطر، مبارزهسینه خاطر، تاریخین جبرینه گؤره حل اولوب. ایندی او زامانکی صمده و صمد کیمی مبارزهلره احتیاج یوخدی. ایندی صمدین ده احتیاجی یوخدی کی «ماهی سیاه کوچولو» کیمی بیر تمثیل یاراتسین. او قارا بالیق ایندی تنگهدن قوتاریب دریایا یئتیشمیش، ئوزون فدا ائتمیش بیر بالیق دگیل. بو مسئله پیشتازلیقدان کئچیب؛ خلقی، تودهای بیر مسئله اولوب. بوندان بویانا مبارزهنی خلق ائلیهجک. قهرمانلارین نقشی تکلیکدن قورتاریب جمعی و خلقی نقش اولوب. اوزاق یئرلرده صمدی بیر قهرمان کیمی، بیر اسطوره کیمی تانیرلار. صمد اولان کندلره گئتسهک صمدی تانییان شاگردلری و دوستلاری ائله بیر وضع یارادیبلار کی او وضعیتده بونلارین فکرلری، ایستکلری یاشاییشلاری، حتی او کهنه بئین آداملار اوچون ده عادی بیر مسئله کیمی ایدی. بونلار اوتوروب ائله بحثلر ائدیرلرکی بیر عده شهرلرده قورخارلار ائله بحثلر ائتسینلر. نییه؟ چون بونلار صمدی چوخ عینی شکلده تانیرلار، نه اسطوره صورتینده. صمدی بیر انسان کیمی گؤرورلر کی بیر آز یوخاریدایدی. بیر دالغا کیمی گؤرورلر کی دریانین جزر و مدینده لاپ اوجادا دورور. بالاخره صمد ائله بیر دالغا ایدی که ئوز دریاسینا، خلقینه باغلی ایدی. اونلارینان قالخیب، اونلارینان ینیردی. اما اوزاق یئرلرده صمددن بیر قهرمان یارادیبلارکی اشتباه ائلهمز. هر نهیه ال وورسا حل ائده بیلر. حال بو کی صمده هر انسان کیمی، هر پدیده کیمی ئوز زمانینین و شرایطینین ئولچولری ایله گرهک باخماق، دگرلهندیرمک.
چنلیبئل: ساغ اولون!
منبع: چنلیبئل – شهریور ۱۳۵۸


text:
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ (۴)
تانیتدیران: سحر بارانی
• آغ مقبرهلرین شاعرلری
• چاغداش آذربایجان شعر آنتولوژیسی «آلتی جیلد» (مجموعه شعر معاصر آذربایجان)
• حاضیرلایان: سعید موغانلی- صالح سجادی
• اؤن سؤز: همت شهبازی
• گرافیست: آتابای تیکان تپهلی
• انتشارات شهریاران/ تهران/ ۱۳۹۵
شعر آنتولوژیلری ادبیات دونیاسینین ائنسیکلئوپدیاسیدیر. زامانین بیر بؤلومونو آراشدیرمانین ان اولاسی هم ده ان آسان یوللاریندان بیری او چاغا عایید بیر آنتولوژینی اینجهلمکدیر. شاعیرلر بیر توپلومون دانیشان دیللریدیرلر. بو دا بو دئمکدیر کی بیر توپلومون قایغیلاری، یاشام طرزی، سیخینتیلاری و س… ان اینجه دئتایلاری ایلا شعرلرده ایضاح ائدیلیر. بونا گؤره ده آنتولوژیلر تاریخی توپلومسال، جغرافیا و باشقا علمی ساحهلرده تحقیق و آراشدیرماق اوچون بلکه ده ان صمیمی قایناقدیرلار.
آغ مقبرهلرین شاعیرلری چاغداش آذربایجان شاعیرلرینین شعرلرینی احتوا ائدن آلتی جیلدلیک بیر کتاب سریسینین ایکی جلدینین آدیدیر. ۹۰۰ صفحهده، ۱۵۰ یه یاخین شاعیرین شعر یا دا شعرلری بو کیتابلاردا توپلانمیشدیر. هلهلیک ایکی جیلدی یایینلانان بو سری، آلتی جیلدده حاضیرلانمیش، ادبیات ماراقلیلارینا سونولاجاقدیر. ایلک ایکی جیلدده چاغداش سربست شعره (حبیب ساهردن بو گونه قدر) یئر وئریلمیشدیر، چونکو سربست شعر، چاغیمیزین ان غالیب شعر قالیبی کیمی تانینمیشدیر. اوچونجو جلدده (روشنایی در بیات ترک) تانینمیش شاعیرلرین سئچیلمیش شعرلری فارسجا چئویریلری ایله بیرلیکده، اردیبهشت آییندا، تهران کیتاب سرگیسینده یایینلاناجاقدیر. دؤردونجو جیلدی ده سایین موغانلی و سجادی جنابلاری کلاسیک شعره و داها اسکی شعر سبکلرینه و عمومیتله قوشما، غزل، مثنوی و دؤردلوک یازان (قیرخینجی، اللینجی و آلتمیشینجی ایللرین یارادیجی شاعیرلرینه) اختصاص وئرمیشلر. بئشینجی جیلد ایسه اؤز شعر دیلی، شعر سبکی اولان شاعیرلر و یا ادبی جریان یارادان شاعیرلره و عمومیتجه پستمدرن شعر آنلاییشینا اختصاص وئریلمیشدیر. ها بئله آلتینجی جیلد تماماً قادین شعرینه اؤزل بیر کتاب و آنتولوژی اولاراق حاضیرلانماقدادیر.
• آنا وارلیق
• مدیر مسئول: آیدین سردارینیا
• سردبیر: ابراهیم رفرف
• امور فنی-هنری: سعید موغانلی
• اوچ آیلیق تورکجه-فارسجا دیل ادبیات کولتور هنر آراشدیرمالار درگیسی
آنا وارلیق درگیسینین ایلک ساییسی دوکتور جواد هئیتین خاطیرهسینه اختصاص وئریلهرک یایینلاندی. بو درگی اؤزونه معنوی گؤرهو بیلدییی اوچون ایلک ساییسینی حؤرمتلی تورکولوق، تاریخچی، دیلچی سایین دوکتور هئیتین پارلاق یاشامی، یارادیجیلیغی و دیرلی تحقیقلرینه اختصاص وئردی.
دوکتور جواد هئیت ایراندا ایلک قلب و بؤیرک عملیاتینی گئرچکلشدیرن جراح اولموشدور، علمی چالیشمالاریندان دولایی ۱۳۴۲-جی ایلدن اعتبارا اولوسلار آراسی جراحلار بیرلییینده ایرانین رسمی نمایندهسی کیمی تانینمیشدیر، هابئله ۱۳۶۲ ده جراحلیق ساحهسینده پارلاق چالیشمالاریندان دولایی اولوسلار آراسی جراحلیق آکادمیسینین عضوو اولموشدور. علمی آراشدیرمالار، تألیفلر و مقالهلرین یانی سیرا، تورکولوژی، تاریخ، فلسفه و اسلامشناسلیق حاققیندا دا نظر و اثر صاحبی اولموشدورلار . انقلابدان سونرا بیر نئچه یاخین دوستلارینین ایشبیرلیییایله وارلیق درگیسینی ایکی دیلده (تورکجه-فارسجا) ۳۵ ایل بویوجا آرا وئرمهدن یایینلامیشدیر. بو درگینین سون سایی دوکتورون وفاتیندان نئچه گون اؤنجه یازیچیلار هئیتی چالیشمالاریایلا یایینلانمیشدیر.
(دوکتور هئییتین اثرلری تورکولوژی ساحهسینده: «سیری در تاریخ زبان و لهجههای ترکی»، دونیاجا مشهور تورک شوناس گرهارد دؤرفر و آیریجا دوکتور حمید نطقینین اؤن سؤزو ایله نشر اولوبدور.)
آنا وارلیق ۳۵۲صفحهده، دکتر براهنی، آنار رضا، پروانه ممدلی، دوکتور هئیتین اؤز اثرلریندن سئچمهلر، ابراهیم رفرف وارلیق درگیسینین باش یازاری، حسن راشدی، پروفسور سما باروتچو، پروفسور اؤزکول چوبان اوغلو، پروفسور مورسل اؤزتورک، پروفسور دورسون ییلدیریم، مرتضی مجدفر، اصغر زارع کهنمویی رحیم رئیسنیا و بیر چوخ دیرلی یازارلارین مقالهلری خاطرهلری و اثرلرینی احتیوا ائتمیشدیر. آیریجا ۱۰۰صفحهلیک بیر آلبوم دا دکتر هئیتدن بلکه هئچ یئرده یایینلانمایان شکیللر ده بو درگیده یئر آلیبدیر.
آذری فصلنامهسی، درین سئوگی و سایقی ایله «آناوارلیق» درگیسینین مطبوعاتیمیزا قوشولماسینی بؤیوک و گؤزل بیر اوغور حساب ائدهرک، اور مجلهده چالیشانلارا بؤیوک نائلیتلر آرزولاییر. بوتون آنا دیللی مطبوعاتیمیزی باغرینا باسیر، مدنیتیمیز و دیلیمیز یولوندا چالیشان شخصلری و موسسهلری همرأیلیک و بیر دیللیگه دعوت ائدیر.
• بو قفس ده اوچدو بلکه…
• سئچیلمیش شعرلر توپلوسو
• نـادر الـهـی
• آواز یایین ائوی/ پاییز۱۳۹۵/ تهران
• حاضیرلایان: سعید موغانلی
• گرافیست: نسترن الهی
اوزون سوره سوسان غزل دیلی آچیلدی، آچیلدی تورک دونیاسینین عینی دئمک!
نادر الهی چاغداش شعریمیزین سسسیزلیگه چؤکموش دیلی ایدی. بو گونه قدر شعرلرینی یایینلامایان شاعیر، سونوندا سکوتونو پوزوب شعر توپلوسونو یایینلاماق قرارینا گلدی.
یازیلی بیر کیتابی اولماسا دا، شعرلری مثل کیمی ائلین دیلینده دولانان شاعیر، سربست شعرده ده کلاسیک شعر قدر مهارتلی و باشاریلی اولماسینی، یازدیغی آخیجی، درین و گوندم شعرلری ایله ثبوت ائتمکدهدیر.
«بو قفس ده اوچدو بلکه» بو ایلین پاییز فصلینده، حورمتلی نادر الهینین یاخین دوستلارینین اصراری و امهیی ایله ۱۸۹صفحه ده نشر ائدیلدی.
شعرلر اونون روحونون طبیعتیندن جوشوب آخان دورو بولاقلاردیر، مضمونلاری، عشق، عؤمرون چئشیدلی دوراقلاری، عدالتسزلییه قارشی اعتراض، دوغا ایله ایچ ایچهلیک، کائناتا باغلیلیقدیر، بونلارین یانی سیرا بوتون شعرلرینین بطنینده سطیر-سطیر دویولان باغیمسیز بیر سئوگی وار.
شعرلری اینجهلیکله سئچیلمیش اولان بو کیتاب، بلکه ده تورک ادبیاتیندا اوخودوغوموز أن یاخشی و زنگین کیتابلارین آراسیندا یئر آلیر.
کیتاب، محجوب شاعیریمیز نادر الهینین شعرلری یارادیجیلیغی هم ده حیاتی حاققیندا دونیالارجا اونلو آذربایجانلی شاعیر رامیز روشن، ودود دوستی و سعید موغانلی جنابلارینین گؤزل مقدمهلریایله باشلانیب، اوخوجو بیلمک ایستهدییی هر بیر خیردالیقلاری بو مقدمهلرده تاپا بیلر.
بو کیتاب و سایین نادر الهینین حاققیندا، آذری درگیسینین ۲۸و ۲۹-جو ساییسیندا گؤزل و اطرافلی یازیلار و مقالهلر گئتمیشدیر. آذری مجلهسینین اؤتن ساییلاریندا درج اولونموش بو مقالهلرین اوخوماسینی، درین و تاثیرلی بیر اوخونوش اوچون، سایین اوخوجولارا اؤنهریریک.
- نــفــس
• شعرلر، پوئمالار، نغمهلر (ایکی جیلد)
• رامـیـز روشــن
• انتشارات پارلاق قلم/ بناب/ ۱۳۹۵
• حاضیرلایانلار: بهرام سورگون – پریسا داداشپور
• گرافیست: آتابای تیکان تپهلی
۱۹۴۶جی ایلده باکیدا آنادان اولدو، دیلچیلیک بؤلومونده یوکسک تحصیلاتینی بیتیردی و سونرالار فیلمنامه یازماق اوزره تحصیل ائتدی و بیر اوستاد کیمی عالی تحصیل اوجاقلاریندا تدریسه باشلادی. رامیزین ۱۹۷۰-جی ایل ایلک شعر کیتابی چاپدان چیخدی. شاعیرین کیتابلاری، گؤی اوزو داش ساخلاماز ۱۹۸۷، کپنک قانادلاری ۱۹۹۹، و۲۰۰۶جی ایلده سون اولاراق نفس- کیتابلار کیتابینی نشر ائتمیشدیر. رامیزین بیر سیرا حئکایهلری، مشهور داش پووئستی و بیر نئچه سناریوسو دا یایینلانمیشدیر و او سناریولار اساسیندا نئچه فیلم چکیلمیشدیر.
نفس بئش کتابدان عبارتدیر. ۱. گؤی اوزو داش ساخلاماز (شعرلر، پوئمالار) ۲. کپنک قانادلاری(نغمهلر) ۳. بیر یاغیشلی نغمه (ایلک شعرلر) ۴. هامی اوغول بؤیوتموشدو (پووئست و حکایهلر) ۵. آیین او بیری اوزو (ائسسهلر).
کئشکه دونیایا بوتون انسانلار رامیزین گؤزوندن باخایدیلار، او زامان جنتی یاشاماق بو دونیادا ممکون اولاردی. آخی رامیز انساندیر و انسانلیقلار شاعری.
گل ال اله توتوب گئدک / گئدک بیز اولمایان یئره
دردی غمی آتیب گئدک / دردیمیز اولمایان یئره…
• اوچماق دیلهییر دورنالارین حسرتی منده…
• (رحمتلیک عباس بابایینین حیاتی و یارادیجیلیغی)
• مقالهلر، شعرلر و یادداشتلار توپلوسو
• نازخند صبحی زنگانلی
• نشره حاضیرلایان: سعید موغانلی
• نشر آواز – قیش -۱۳۹۵
• [یاشماق سیرا کیتابلاری] گرافیست: اوختای ساحیر
حورمتلی آراشدیریجی و یازیچی خانیم نازخند صبحینین چالیشمالارینین نتیجهسینده یایینلانان بو کیتابدا رحمتلیک عباس بابایینین حیاتی و یارادیجیلیغینا یازیلان مقالهلر، مقدمهلر و شعرلر توپلانیب و بیر مقدمه و موخره ایله نشره حاضیرلانیبدیر.
اثرده آذربایجانین تانینمیش تنقیدچیلری، دیلچیلری، ادیب و شاعیرلری اؤز اورک سؤزلرینی قید ائدیبلر. اثرلری گئدن حورمتلی یازیچی، تحقیقاتچی و شاعیرلر بونلاردان عبارتدیرلر:
دکتر حسین محمدزاده صدیق / نازخند صبحی / محمدرضا کریمی / علی اوجاقلو- سرین / شهرام یوسفی / دکتر بیوک مولایی / تئلناز زنگانلی / حامد رحمتی / علیمحمد بیانی/ ابوالفضل ملکی- آرتان زنگانلی / هوشنگ باقری- حیران / پیمان بازرگان / پرویز قاسمی افلاک / علی عطایی یاشار / رضا دژبان- آراز زنگانلی / کاظم تیموری- اومود زنگانلی / صمد مرادی / عاشیق مسلم عسگری / ارشد نظری / جلیل درهمجانی- تایماز / حسین رزمی / عیسی قاسمپور- افشار زنگانلی / پرویز سودی – دالغا / عباس کریمی- اوخ / عبدالله فرجی- اینجیک / امیر نصیری- ائلمان / نظری م-ص ناصح / حسن رفیعی- آرار زنگانلی / رضا قاسمپور- یاشار زنگانلی / حسن حسینعلی / محمد رزاقی زنگانلی / شعبان کریمی/ جاوید ایماناوغلو / ایوب نوریزاده /
با یادی از: توکل غنیلو / عبدالله مرادی / حمیده رئیسزاده- سحر / حبیب ساهر / عمران صلاحی / بختیار واهابزاده / ناظم حکمت / اوزئییر حاجیبیلی / عمادالدین نسیمی / علیآغا واحد / استاد شهریار / معجز شبستری / نیما یوشیج / بیدل دهلوی / مولانا رومی / مولانا فضولی و … استاد بابایینین، بیر سیرا چاپ اولمامیش شعرلری… و بیر سیرا کیتابلارا یازدیغی مقدمهلر و گیریشلر…
بو کیتابدان اؤنجه خانیم صبحینین ایگیرمی عنوانا یاخین تورکجه- فارسجا اثرلری (رومان، حکایه، تحقیقی و آراشدیرما اثرلری، کودکان کار، قادین حقوقو، شناختنامه و…) ایشیق اوزو گؤرموش و اوخوجولار طرفیندن لایقینجه قارشیلانمیشدیر.
• هامی اللرینی بوغور
• شعر توپلوسو
• وحید ملک
• گرافیست: رضا غفاری
• انتشارات انور/ تبریز/ ۱۳۹۵
(سنسیزلیین سونراسیندان دانیشدی / اونودولموش بیر رومان / دایان دا ائشیت / گؤزلرینده بیر یول وار، / سونوندا بیر کیشی / داریخمالارینی اوخشاییر.)
وحید ملک ۱۳۶۹دا تبریز شهرینده آنادان اولموش، حقوق اوزره عالی تحصیلینی بیتیرمیشدیر. سادهجه شعر ساحهسینده دئییل، پیئس و حئکایه یازماغا دا ماراقلی اولان شاعیردن یاخین گلهجکده حئکایه و پیئس توپلوسو دا نشر اولوناجاقدیر.
چوخ شاعیرلر کیمی چاغداش دیله مالک اولان شاعیر، شعرلرینده سئوگی، یالقیزلیق، دونیا و عدالت قونولاریندا یازماقلا باشلاییب شعر آددیملارینی، اویسا کی هر کسین آسانلیقلا آلا بیلمهیهجهیی بیر یئر قازانیبدیر چاغداش ادبیاتین گؤودهسینده. دیلی کسگین سرت و باخیشی اؤزلدیر دونیایا. شعر تسلیدیر روحونون عصیان هایقیریشلارینا، اونون اوچوندور بلکه شعرلریندهکی اگزیستانسیال فضالار دیم دیک دورور اوخوجونون قارشیسیندا و دیکسیدیریر اونو. یاراتدیغی گؤزل و اؤزل ایماژلار هرآن اوخوجونو درین هم ده اولدوقجا رنگلی بیر سیاحته چیخارتمیش کیمیدیر.
• قــار آدام
• شعرتوپلوسو
• معصوم جبارپور
• انتشارات یاشار قلم/ تبریز/۱۳۹۵
• گرافیست: وحید دولتشاهی
معصوم خانیم جبارپورون اوزون ایللردن بری چالیشدیغی ادبیات ساحهسینده ایلک آنا دیلینده یایینلانان کیتابیدیر قار آدام، بوندان اؤنجه فارسجا بیر شعر توپلوسو دا یایینلانمیشدیر همین شاعیردن.
قادین دیلی و قادین ادبیاتی دئمک اولار ادبیاتین دوغولوش چاغیندان آتابیلیک و کیشی محورلی قانونلار و دونیا باخیشلارینا معروض قالاراق بلکه ان مظلوم و ان کؤلگهده قالمیش ادبیاتدیر دونیا چاپیندا. بونا باخمایاراق یاخین کئچمیشدن باشلانان بیر دئوریم عصیانیدیر بوگونکو قادین شعری. مین عصرین دینهنی آلتیندا تاپدالانسا دا ایندی بوتون گوجو ایله واراولوشونو دونیا قولاغینا باغیرماقدادیر.
معصوم خانیمین شعرلری عصیاندیر. بوتون ادبی معیارلاری قورویاراق قادین اولدوغونو هم ده شاعیر اولدوغونو اؤزل دیله، وارلیغا صاحب اولدوغونو کیشی محور دونیانین گؤزونه سوخماقدیر شعرلری. کلمهلرین باشیندان وار گوجوایله سیخینتیلاری سؤکوب آتماقدیر. شاعیر قادینین ایچ دونیاسینی بوتون ظرافتلریایله و اؤزل اولاراق اؤز شخصی دویغولارینی ان اینجه شکیلده گؤسترمهیی باشارمیشدیر.
• دومانلی مکتوبلار
• منثور شعرلر
• لیلا خدایی
• گرافیست: رضا غفاری
• انور یایین ائوی/ تبریز/ ۱۳۹۴/ ایکینجی چاپ
«زمان دوردو، سمت ایتدی. بیر آن اوشودوم! بارماقلاریم سویوقدان چاتلادی حلبیده اود یاندیردیلار. ائله بیلدیم کی بیر ایگیدی مئیدانچادا آسدیلا. قارا قارقالار، آنالارین آغلاماق سسینی اؤز قیشقیریقلاریندا گیزلتدیلر. اوزاقدان ایشسیز کیشیلر گلیب وحشت نمازی قیلدیلار.»
سیردیر سئوگی. اونو بیر تک انتظار آنلاریندا داها درین آنلاماق اولور. دومانلی مکتوبلار اوتوز بیر مکتوبدان اولوشان انتظاردیر. یازارین روح دولاییلاریندا جوجرن سؤزجوکلردیر، بویلانیر دومانلی دیوارلاردان. بو کیتاب، سئون بیر قادینین أن گیزلین حیسلری، قایغی و گؤزلهییش گؤسترگهسیدیر. چتین دئییل آنلاماسی، تکلفدان اوزاق، عادی جملهلرله یازیلیب. چتیندیر آنلاماسی. بیر قادینین روحوندان چیخماق اولارمی، ایتمهدن خیال کوچهلرینده!
ایلک مکتوبلا باشلانان بو کتاب، سایین استاد ابولفضل علیمحمدینین مکتوبلار حاققیندا یازیلمیش گؤزل و درین آچیقلامالار، سایین مشروطهچی جنابلاریندان و سایین دکتر محمدحسین مبیندن بیر مکتوبلا سونا چاتیر.
• همه ترکهای دنیا
• تحقیقی-تاریخی
• افشین امیری ججین
• گرافیست: اوختای ساحیر
• انتشارات اندیشه نو/ تهران/ ۱۳۹۵
• [یاشماق سیرا کیتابلاری]
همه ترکهای دنیا، نگاهیست اجمالی به پراکندگی جمعیت ترکان در چهارسوی کره خاکی. این کتاب به بررسی آماری کشورهای محل سکونت ترکان، جمعیت، نژاد، لهجه و همچنین محاسبه آماری-درصدی ترکان در کشورهای مورد بحث میپردازد. این کتاب بر مبنای منابع ترکی، روسی و انگلیسی طی چهار سال تحقیق گردآوری و تدوین گشته و مولف در صدد ارائه معرفی پیشینه نژادی و زبانی ترکان دنیاست. با توجه به وسعت منابع مورد مطالعه، کتاب حاضر میتواند منبع ارزشمندی برای مطالعه و تحقیق محققین بوده و همچنین با توجه به تحلیل آماری-نژادی و زبانی میتوان از آن به عنوان خلاصهترین جغرافیای ترکان دنیا نیز استفاده کرد.
- قارداش آندی
بولود قاراچورلو
(سهندین بوتون شعرلری)
حاضیرلایان: سعید موغانلی
انتشارات افکار- تهران
بیرینجی چاپ ۱۳۹۱/ گرافیست آیاز تبریزلی
ایکینجی چاپ ۱۳۹۵/ گرافیست: جواد آتشباری
معاصر آذربایجان شعرینین گؤرکملی نمایندهلریندن بیری بولود قاراچورلو (سهند) قیرخینجی ایللرده آنا دیللی شعریمیزین چیچکلنمهسی اوغروندا چوخ دیرلی ایشلر گؤرموش، اونون ایکی جیلدلیک «سازیمین سؤزو» کیتابی، صمدین «پاره پاره»سیندن (۱۳۴۲) سونرا تبریزین شمس نشریاتی ۱۳۴۳-جو ایا چاپ اولان شعر مجموعهسیدیر. اولو شاعیر بؤیوک باجاریقلا ددهقورقود بویلارینی سربست وزنده شعره چکمیش و اؤز فلسفی و اجتماعی فیکرینی درین و دولغون بدیعی واسیطهلرله ائپیلوق و پرولوق شکلینده بویلارین اولی و سونوندا افاده ائتمیشدیر.
سهندین سازیمین سؤزو کیتابی او دؤرده شعریمیزه بؤیوک تکان وئرمیش و بیر چوخ شاعری اؤز دیلینه و بدیعی اوسلوبونا حئیران ائتمیش و آرخاسیجا چکمیشدیر. نه یازیق کی شاعیرین ساغلیغیندا اونون بو شاه اثری تام شکیلده ایشیق اوزو گؤرمهدی. سونرا سهندین «سئچیلمیش اثرلری» باکیدا باشقا شعرلری علاوه اولماقلا ۱۹۸۴ همان نشرین اساسیندا ۲۰۰۶-جی ایل ایسه لاتین الیفباسیندا چاپ اولدو.
شاعیرین باشقا اثرلری و اونون اؤز سسیایله لئنته یازیلمیش شعرلری قوجامان ادیبیمیز اوستاد محمدعلی فرزانه یانیندا امانت اولاراق قالمیشدی. استاد ساغلیغیندا اونلارین چاپی اوچون تشبث ائتدی، آنجاق بوردا ایش باش توتمادی. نهایت سوئدده اونلاری چاپ ائتدیره بیلدی. اوستاد فرزانهنین نشرینه اساسلاناراق سونرالار ختر نشریاتی طرفیندن آقای بهروز ایمانی رئداکتهسی ایله ایکی جیلدده ۱۳۸۸-جی ایلده تبریزده تکرار چاپ اولوندو. فرزانهنین نشره حاضیرلادیغی، سهندین باشقا بیچیم شعرلری گنج نشریاتی طرفیندن نشر اولوندو.
و سونرا دوکتور صدیقین رئداکتهسی ایله ۱۳۸۹-جی ایلده تبریزده اختر نشریاتی طرفیندن نشر اولوندو. سهندین بوتون شعرلری (دیوانی) ایندیهدک الده اولان شعرلرینین تام و کامیل متنی «قارداش آندی» باشلیغی ایله، حؤرمتلی ژورنالیست، شاعیر و ناشر دوستوموز سعید موغانلینین رئداکتهسیایله، ۱۱۰۰ صحیفهده گالینگور جیلدلی، رقعی قطعینده، نفیس شکیلده ۱۳۹۱-جی ایلده «نشر افکار» نشریاتی واسیطهسی ایله چاپ اولوندو.
و بو ایلین (۱۳۹۵) قیشینین سون گونلرینده تکرار ایکینجی چاپی همن انتشارات طرفیندن باشقا بیر بیچیم و گورونوشله یئنیدن یایینلاندی.
کیتاب، اوچ اساس بؤلومه و بیر نئچه آیریملارا آیریلمیشدیر: ایلک آیریمدا، غلامحسین ساعدی، استاد فرزانه، گنجعلی صباحی، اوستاد باریشماز، علی تبریزلی، سعید موغانلی، علیرضا رشیدفر و محمدرضا راثیپورون یازیلاری یئرلشمیشدیر و بیرینجی بؤلومه: ۱.«دیوان» مختلیف بیچیملرده یازیلمیش آذربایجانا شعرلر، ۲. «فارسجا شعرلر» ۳. «سازیمین سؤزو»؛ ایکینجی بؤلومه: ددهمین کیتابی؛ اوچونجو بؤلومه ایسه: «قارداش آندی» داخیل ائدیلمیشدیر. کیتابین سونونجو آیریمی شاعیرین فوتو شکیللریندن عبارتدیر. دئمک اولار کی شاعیرین ایندیهدک ان مکمل «سهند دیوانی» اوخویاجاغینیز بیر دیواندیر. بیز سعید موغانلینین بو بؤیوک ایشینه گؤره تبریک ائدیر و اونا بوتون دیرلی ایشلرینده اوغورلار آرزولاییریق. اوزون و اوزو آغ یاشاسین.
آذری مجلهسی – ۲۰-جی ساییسی


text:
آرتور شنیتسلر
آرتور شنیتسلر (اینگیلیسجه: Arthur Schnitzler) رومانچی، اوْیون یازیچی و یازیچی - ۱۵ مئی ۱۸۶۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۹ ایل عومر ائلهییب و ۲۱ اوکتبر ۱۹۳۱ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی آلمان دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arthur Schnitzler»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آرتور شنیتسلر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
میک هارفورد
میک هارفورد (اینگیلیسجه: Mick Harford) (دوْغوم:۱۲ فوریهٔ ۱۹۵۹ (۶۳ یاش) ساندرلند) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده میک هارفورد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- لینکولن سیتی کولوبونون اویونچولاری
- نیوکاسل یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- بریستول سیتی کولوبونون اویونچولاری
- بیرمنقام سیتی کولوبونون اویونچولاری
- لوتون تاون کولوبونون اویونچولاری
- دربی کانتی کولوبونون اویونچولاری
- چلسی کولوبونون اویونچولاری
- ساندرلند کولوبونون اویونچولاری
- کاونتری سیتی کولوبونون اویونچولاری
- ویمبلدون کولوبونون اویونچولاری


text:
ویلاسکا دو آرسیل
ویلاسکا دو آرسیل (ایسپانجا: Villaseca de Arciel) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۲۱ کیلومتر موربّع دیر. ۱۰۰۶ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۴۰ نفر و اهالی سیخلیغی ۱٫۹ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Villaseca de Arciel»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ویلاسکا دو آرسیل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
عؤمور یولداشی، اری، آقاسی، اوشاقلارین آتاسی... هانسیسی دانیشیردی؟ بیلمهسئیدی ده سؤزلر بونون دیققتینی چکیردی. او دئییردی «اؤز اؤزومه دوشونوردوم تئلویزیادا گؤرسهدن قویروغلو اولدوز، گونه دهیسیدی، گؤرهسن داغیلاردی؟ داغیلسایدی یئر کورهسی گون اوزو گؤرمزدی داها، هئچ نه بیتمزدی، نه ساغلاملیق اولاردی، نه... چوخ چکمزدی هاممی بیرـ بیرینین جانینا دوشردی. فیکیرلشیردیم اوندا من نئیلردیم؟ گؤرهسن اوغلومو یئییردیم، یوخسا اوغلوم منی؟ فیکره دالماقدان دلی اولوردوم داها، آخیردا ان یاخشی یول، اؤزومو آرادان قالدیرماغی گؤردوم؛ اوندا اوغلومو یئمزدیم، اودا منی یئسئیدی گؤرمزدیم.» .
بو سؤزلر بونو آپاردی چوخ چوخ ایللر بوندان اوله. بیر یئرده اوخوموشدو یا بیریندن ائشیتمیشدی، قوراقلیق، قیتلیق زامانیندا بیر قونشو او بیریسینین اوشاغینی کاباب ائیلهمیشدی، اوشاغین عائلهسی آغلایاراق دئییرمیشلر گؤزوموزون اؤنونده اوغلوموزو شیشه چکیب یئدیلر، بیر شیش ده بیزه وئرمهدیلر. بو سؤز اوندا بونو چوخ قورخوتموشدو.
دئدیکلر دوز اولسا، چوخ قالمیردی بو گونلرین قاییتماسینا. اون ایلدن سونرا سو اوستونده داواـ دالاش اولسا ایهر، چوخ چکمز بیر دامجی دا سو تاپیلماز ساواشماغا. اوندا گؤرهسن بونون دا یالنیز یولو آیریسینی یئمهییم، آیریسی دا منی یئمهسین، دئیه اؤزونو آرادان قالدیرماغیدی؟
بو گونلر همن قورخو یئنه جانینا دوشموشدی، نه ایچون اونلار بونجا قورخموردولار. بلکه ده بو قورخونون شورون چیخارتمیشدی. گؤودهسینده اولان سولار دا ترایله شیرهاشیر گئدیردی، اونلارین یئرین نه تهر دولدوراجاغیدی؟ گؤرمهدییی نوهلری تیکیلدی گؤزونون اؤنونه، اونلاری نه تهر قورویاجاغیدیلر، هئچ نهیی بیلمیردی. بلکه ده اویونجاق گلیر بو دوروم اونلارا. بیردن قاباغا گلسه، هئچ کیمسهنین حاضیرلیقی اولمادان، چوخ آداملار سوسوزلوقدان دئییل، آیاق آلتدا اؤلرلر.
بیردن یادینا دوشدو آد گونونده هر نه ایستهسه راحاتچیلیقلا اونا ال تاپار. نه یاخشی کی آد گونو کئچمهمیشدی هله. گؤرمهمیش اولوب، بیلمیردی نه ایستهسین نه قالسین: او گونو بوللوق، امن امانلیق، راحاتلیق، شنلیک، ساغلاملیق،... ایستهیهرم، دئدی. یئنه گؤزو دویمادی، واختیمیزین بیرده ذهنیمیزین رهبرلییین ایستهیهرم. دئمک اولماز بلکه ده بیرـ ایکیسینه چاتماقلا او بیریسیلره ده یئتیشدیم، دئدی.
اورهیی داریخیب، ائشییه چیخدی، شاهگؤلییه ساری یولا دوشدو، ایندیهدک بئله بیر زاد گؤرمهمیشدی، هاممینین الینده بیر کولونگ، اوزون ـ اوزون گورلار قازیب، دورموشدولار باشیندا. گؤرهسن بو اوزونلوقدا گورلارین ایچینده نه وار دئیه، احتیاطلا بیرینه یاخینلاشدی، ایییلیب ایچینه باخیب، کؤکوندن قورودو. یاشیل آغاجلاری یان بایان اوزاتمیشدیلار. گؤرهسن داشین اوستونده یازاجاغیدیلر، ناکام آغاجلار. گؤزلرینی آییرماقدا، اونلار بیرلیکده باشلادیلار گورلاری دولدورماغا. داها او بیریسیلره باخانمادی.
سانکی آداملارین ایچریلرینده کی قورولوق دئولری اویانیب ایشه باشلامیشدیلار. اونلار دا آغینا بوزونا باخانمازیدیلر، هاردان کئچسهیدیلر اورانی کوله چؤندرردیلر.
یئنه آد گونو یادینا دوشدو. شانس بیر دؤنه آدامین قاپیسینی دؤیر، ایهرسه آچماسان، گئدر داها گلمز. گاهدان اونو تانیماییب، الدن وئرمیشم، گاهدان دا باشیمین قاریشیقلیغیندان اونو گؤرمهمیشم، یا سئچه بیلمهییب، الدن وئرمیشم. او گلنده اونو قوجاقلاماسام، اوتوزموشام. آد گونومو قوجاقلاییب اورهییمدن کئچنلری ایستهیهجهیهم.
بلکه ده سهندین، ترسه جاذبه ایشلهین یئرین، اتهیینده آنادان اولانلار، باشاردیلار ترسه ایشلهمهیی. اوندا قورولوق دئولرین ایچریلرینه قایتارا بیلرلر، دئدی.
گورلارین اؤنونده، گؤزو بیر آغ ساققالییا ساتاشدی، قوجاغیندا ساز بئکئف اوتورموشدو. اونو گؤرجک اورهکلنیب ایچریسینین دئوین یئرینه قایتاریب، اونون قارشیسیندا ایلشدی. آدیمی سن وئر، یاشیمی آللـه وئرسین دئدی. آغ ساققاللی سازینی الینه آلدی، اونون آدینی وئریب، باشلادی:
«... یوم وئرهییم خانیم، یئرلی قاراداغین ییخیلماسین! کولگهلیجه قابا آغاجین کسیلمهسین! قامین آخان گورکلی سویون قوروماسین! قانادلارین اوجی قیریلماسین! قادر سنی نامرده محتاج ائتمهسین! چاپارکن آغ بوزآتین بودرهمهسین! چالیشاندا قارا پولاد اؤز قلیجین کوتلمهسین! آللـه وئرهن امیدین اوزولمهسین! آغ آلنیندا بش کلمه دعا قیلدیق قبول اولسون! ییغیشدیرسین، دوروشدورسون گناهنیزی آدی گورکلی محمده باغیشلاسین.»(۱)
(۱): ـ کتاب دده قورقود، ص ۱۱۵، به کوشش: م.ع. فرزانه