text:
آلمان
مختصات: ۵۱° قوزئیده ۹° دوغودا / ۵۱° قوزئیده ۹° دوغودا
آلمان (آلمانجا: Deutschland [ˈdɔʏtʃlant]، رسمی آدی: آلمان فدراتیو جومهوریتی (آلمانجا: Bundesrepublik Deutschland) — باتی آوروپادا یئرلشن دؤولتدیر. قوزئی ده قوزئی دنیزی، دانمارک و بالتیک دنیزی، دۇغوده لهیستان و چک جومهوریتی، گونئیده اوتریش و سوئیس، باتی ده ایسه فرانسه، لوکزامبورق، بلژیک و هولند ایله همسرحددیر.
آلمان ۱۶ فدرال ایالتدن (آلمانجا: Bundesländer) عبارت مجلیسلی فدرال جومهوریتیدیر. باشکند شهر و اینضیباطی مرکز برلین شهریدیر. دؤولت کیمی آلمان ۱۸۷۱-جی ایلده فرانسه -پروس ساواشیندن سوْنرا بیرلشدیریلمیشدیر. ایکینجی دونیا ساواشیندن سوْنرا ایکی حیصّه یه بؤلونن اؤلکه، ۱۹۹۰-جو ایلده یئنیدن بیرلشدی. اوروپا بیرلیگینین یارادیجیلاریندان بیری اوْلان آلمان ۸۱.۸ میلیون اهالیسی ایله آب-ده سای اعتباریله بیرینجی یئری تۇتور.
بیرلشمیش میلتلر قورومو (۱۹۷۳)، ناتو (۱۹۵۵)، [جی ۸ و جی۴ تشکیلاتلارینین عضوو اوْلان آلمان دۆنیانین اؤنجول دؤولتلریندن بیریدیر. اؤلکه اۆدم حجمینه گؤره دۆنیانین اۆچونجو بؤیوک ایقتصادیاتینا مالیک اوْلماقلا یاناشی امتهه ایخراجاتینا گؤره بیرینجی، ایدخالاتینا گؤره ایسه ایکینجی یئری تۇتور. ۲۰۰۷-جی ایلده هم اوروپا بیرلیگی، هم ده گ۸-ین نؤوبهلی رهبرلییی خۆصوصیت لرینی حیاتا کئچیریب. ۱00-جی ایلدن اول جرمن خالقلاری جرمانیا اولاراق آدلاندیریلان بؤلگهده یاشامیشلار. [۷] ۱0. عصردن ۱806-جی ایله قدر جرمن بؤلگهلری موقددس روما جئرمن ایمپئراتورلوغونون بیر پارچاسی اولدو. ۱6. عصر بویونجا شیمال آلمان بؤلگهلری، تئستانت ایصلاحاتیندان مرکز 1000 ی اولدو. جئرمن خالقی ایلک اولاراق ۱87۱-جی ایلده فرانسا-پروسسییا موحاریبهسی اسناسیندا خالق-دؤولت حالینا گلدی. ایکی. دونیا دؤیوشو سونراسیندا، ۱949-جو ایلد، آلمان دؤیوشو قازانان دؤولتلر طرفیندن ایکی دؤولته بؤلوندو. بو ایکی دؤولت ۱990-جی ایلده بیرلشدیلر. غرب آلمان داها سونرا آدی آوروپا بیرلیگی آوروپا بیرلیگینین ۱957دئکی قوروجو عوضولریندن بیری. بیرلشمکله شرقی آلمان دا ۱99۳-جو ایلده بو بیرلیگه عوضو اولموشدور. آلمان شئنگئن بؤلگهسینین بیر پارچاسی و آوروپا اورتاق پول واحیدی آورویو ۲00۲-جی ایلده قبول ائتمیش وضعییتدهدیر.
آلمان بیر فئدئرال پارلئمئنتئر رئسپوبلیکادیر. اون آلتی اوستاندن عیبارتدیر (بوندئسلاندئر Bundesländer). پایتاختی و ان بؤیوک شهری برلیندیر. آلمان بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا، ناتو-یا، G8ه عوضوودور و کیوتو پروتوکولونون ایمضالامیشدیر. آلمان ۲007-جی ایله گؤر، عومومی داخیلی محصول (فارسجا: تولید ناخالص داخلی) گؤره دونیانین ۳. بؤیوک ایقتیصادیاتی و ان چوخ ایخراجات رئاللاشدیران اؤلکهسیدیر. اؤلکه دونیادا اینکیشاف اوچون ان چوخ هدیهده بونونان ایکینجی اؤلکه مؤوقعسیندهدیر. [۸] بونا قارشی اؤلک، حربی خرجلهمه بودجهسی اولاراق 6. سیرادادیر. [۹] اؤلکه، ایجتیماعی تهلوکهسیزلیک سیستئمییله یوکسک حیات سویییهسینه مالیکدیر. آلمان، آوروپا مسالهلرینده یوکسک اؤلکه اهالیسی و ایقتیصادی گئلیشمیشلیغییله دونیا سویییهسینده کیلیدی رول اویناماقدادیر. [۱۰] آلمان بیر چوخ علم و تئخنولوگییا ساحهسینده لیدئر وضعییتده اولاراق قبول ائدیلمیشدیر. [۱۱]
ایچیندهکیلر
- ۱ تاریخ
- ۲ جوغرافییا
- ۳ ایداره
- ۴ خاریجی علاقه لر
- ۵ حربی
- ۶ دئموگرافی
- ۷ دین
- ۸ دیل
- ۹ ایقتیصادیات
- ۹.۱ اسکیناسلار 1000 li>
- ۹.۲ اینفراستروکتور
- ۱۰ علم
- ۱۱ تحصیل
- ۱۲ مدنیت
- ۱۳ آیریجا باخ
- ۱۴ بیبلییوگرافی
- ۱۵ خاریجی کئچیدلر
- ۱۶ شئکیللر
- ۱۷ قایناقلار
تاریخ[دَییشدیر]
آلمان قبیلهلری[دَییشدیر]
آلمان قبیلهلرینین، تونچ چاغیندا و یا دمیر چاغینین درحال اولینده اورتایا چیخدیغی تخمین ائدیلیر. م.اؤ ۱. عصرده، جنوبی اسکاندیناوییا و شیمالی آلماندان گلن قبیلهلر، جنوبا، شرقه و قربه یاییلاراق کلتلرله، گالیالیلارلا، ایسلاولارلا، بالتیک قبیلهلرییله و ایران خالقلاری ایله علاقهیه گیردیلر. ائرکن جئرمن تاریخی حاقیندا بیلیننلر، روما ایمپئراتورلوغو زامانینداکی معلوماتلارلا محدوددور. [۱۲]
آوگوستوس رهبرلیگیندهکیروما ایمپئراتورلوغو زامانیندا، رومالی گئنئرال جئرمانیایا هوجوملارا باشلادی.جئرمن قبیلهلری بو سیرادا دؤیوش تاکتیکالارینی اؤیرندیلر. بو اسنادا شخصییتلرینی موحافیظه ائتمهگی باجاردیلار. 9-جی ایلده، طرفیندن ایداره اولونان روما لئژیونو، چئروسکئرلئرین لیدئری طرفیندن واروس دؤیوشونده مغلوب اولدو. بئلج، تونا و رئن چایلاری آراسیندا سرحدلرینه قدر گئنیشلندی. ۱00 اطرافیندا طلب، تاجیتوسون جئرمنلر اوزرینده یازدیغی اثره گؤر، جئرمن قبیلهلری بو گونون موعاصیر یوردلار تونا و رئن چایی آراسینداکی بؤلگهیه یئرلشدیلر. ۳. عصر اطرافیندا بیر نئچه بؤیوک جئرمن قبیلهسی اورتایا چیخدی. آلامانلار، فرانکلار، ساکسونلار، فریزلر، جهاتتیلر، سیجامبریلر بونلاردان بعضیلری. ۲60 اطرافیندا، جئرمن خالقلاری، تونانی کئچیب روما ایدارهسیندهکی ساحهلره گیرمهیه باشلادیلار. [۱۳]
روما آلمان ایمپئراتورلوغو (۹۶۲-۱۸۰۶)[دَییشدیر]
اورتا عصرلر بؤلونموش دوولتچیکلرینی شارلمان بیر آرایا گتیردی. [۱۴] ۲5 دئکابر 800-دن واتیکاندا کراللیق تاجینی گئیهرک کارولئنژ ایمپئراتورلوغونو قوردو. [۱۵] 84۳-جی ایله گلیندیگینده بو دؤولت اوچ پارچایا آیریلدی و دهییشیکلیکلره اوغرایاراق وارلیغینی ۱806-جی ایله قدر داوام ائتدیردی . دؤولت، ائیدئر چاییندان آرالیق دنیزینه قدر یاییلدی. دؤولت، موقددس روما ایمپئراتورلوغو اولاراق بیلینسهده، ۱448-جی ایلده اعتیبارن رسمی اولاراق آلمان خالقینین موقددس روما ایمپئراتورلوغو (ساجروم رومانوم ایمپئریوم ناتیونیس گئرمانیج) اولاراق خاطیرلانمیشدیر. [۱۶]
اوتتو خاندانی (9۱9-۱0۲4) دؤوروند، 96۲-جی ایلده؛ لورراینه، ساکسونییا، فرانجونیا، سوابییا، تهورینگئن و باویئرا دوکلوکلری بیرلشدیریلدی و آلمان کرالینا موقددس روما جئرمن ایمپئراتورو اولاراق تاج گئیدیریلدی. [۱۷] موقددس روما جئرمن ایمپئراتورلوغو، سالیان سولالهسینین (۱0۲4-۱۱۲5 ) یؤنتیمیندهایکن شیمالی ایتالییانی و بورگونیایی اله کئچیردی. بونا قارشی ایمپئراتورلار، باشا کئچمه مؤوضوعسوندا چکیشمهلره گیرینجه گوجلرینی ایتیردیلر. [۱۸] هوهئنستاوفئن خاندانینین (۱۱۳8-۱۲54) رهبرلیگی آلتیندا، آلمان شاهزادهلری، جنوب و شرقدهکیسلاویان تورپاقلارینداکی تاثیرلرینی آرتیردیلار. بورا یئرلشن آلمان ایممیقرانتلار خانسا بیرلیگینی قوراراق تیجارتده اینکیشاف و او گونون آوروپاسینا گؤر، اولدوقجا زنگین وضعییته گلدیلر. [۱۹]
۱۳56دا اعلان ائدیلن فرمانلا حؤکمدارلیق سئچیمی ایله علاقهدار بیر سیرا دهییشیکلیکلر ائدیلدی. بونا گؤره کرالی، باشپیسکوپوسلوکلاردان و تاثیرلی اوستانلردهکی شاهزادهلرین ایشتیراکی ایله عیبارت اولان یئددی نفرلیک بیر هئیت سئچهجکدی. [۲۰] ۱5. عصردن اعتیبارن، کرال یالنیز هابسبورگ خاندانینا عوضو کسلردن اولموشدور.
۱5۱7-جی مارتین لوتئر وظیفهسینی سوءایستیفاده ائدن روما کاتولیک کیلسهسینه قارشی 95 ماددهلیک بیر بیاننامه حاضیرلایاراق پروتئستانت ایصلاحاتینین باشلاتدی. ۱5۳0دان سونرا، لوتئرجیلیک کاتولیک کیلسهسیندن آیریلدی و بیر چوخ آلمان اوستانینده رسمی دین قبول ائدیلدی. بونون اوزرینه، آلمان اؤلکهسینی خاراب ائدن اوتوز ایل دؤیوشلری (۱6۱8-۱648) باشلادی. [۲۱] آلمان اوستانلریندهکی اهالی تخمینن% ۳0 نیسبتینده آزالدی. [۲۲] ۱648ده ایمضالانان وئستفالیا آندلاشماسی بو دین دؤیوشونو بیتیردی. دؤیوشون سونوندا کراللیق، بیر چوخ موستقیل اوستانه آیریلدی. ۱740دا سونرا، آوسترییادا حؤکم سورن هابسبورگ خاندانی و پروسیا دؤولتی، آلمان اوستانلرینی اؤز یانلارینا چکیب اؤلکهیه تامامیله حؤکم ائتمهیه چالیشدیلار. موقددس روما جئرمن ایمپئراتورلوغو ۱806-جی ایلده ناپولئون موحاریبهلری زامانی تامامیله ییخیلدی. [۲۳]
برپا و قییام (۱8۱4-۱87۱)[دَییشدیر]
ناپولیون بوناپارتین تاختدان دوشمهسیندن سونرا ۱8۱4-جی ایلده توپلانان وییانا کونقرئسینده آلینان قرارلارلا آلمان کونفئدئراسییاسی آدی آلتیندا ۳9 دنه موستقیل آلمان اوستانی قورولدو. بو کونفئدئراسییاسی لیدئرلیگینه آوسترییا-ماجاریستان ایمپئراتورلوغو سئچیلدی. ویانا کونقرئسینه رئاکسییا اولاراق آوروپانین موختلیف اؤلکهلرینده قییاملار چیخدی. خوصوصیله آلماندا علم و فلسفهده گؤرولن اینکیشاف و لیبئرالیزم آخینی خالقلارین حاقلارینی زنگینده اساس فاکتور اولدو. بو مودتده آلمان خالقینین اکثرییتی فرانسیز اینقیلابینین و میللیتچیلیک آخینیندان تاثیرلندیلر. خالق، میللی بیرلیگین تامین ائدیلمهسینی ایستهییردی. سئچیلن قوروجو مجلیس، ۱۳ مای ۱848ده فرانکفورتدا بیر کونستیتوسییا حاضیرلاماق اوچون توپلاندی. ۲8 مارت ۱849دا کونستیتوسییا قبول ائدیلدی. بو حرکتی تمثیل ائدن قارا، قیرمیزی و قیزیل ساریسی رنگلر داها سونرا آلمان بایراغینا رنگ وئرمیشدیر. [۲۴]
۱848 اینقیلابلاری نتیجهسینده فرانسادا رئسپوبلیکا اعلان ائدیلدی. بو حرکتین موفقیته چاتماسی اوزرینه آلمان اینتئللئکتواللار و خالق دا قییام باشلاتدیلار. [۲۵] باشلانغیجدا حؤکمدارلار طلب ائدیلن لیبئرال حوقوقلاری تصدیقلهدی. پروسیا کرالی دؤرد. فریئدریجه ویلهئلمه بیر سیرا حوقوقلاری آلینمیش شکیلده کراللیق تکلیف ائدیلدی. لاکین او، بونو ردد ائتدی. چونکی قبول ائتسهیدی، تاجی تانرینین عینایتینه دئییل، مجلیسین حوضوروندا گئیهجک و مجلیسه باغلی اولاجاقدی. [۲۶] اؤلوموندن سونرا یئرینه بیر.ویلهئلم کئچدی. ۱86۲-جی ایلده، باش ناظیر اوتتو وون بیسمارجکی تعیین ائتدی. بیسمارک دانیمارکایلا ۱864-جی ایلده ائدیلن دؤیوشده بیر قیسیم یئرلری اله کئچیردی. ائرتهسی ایل ائدیلن دؤیوشلرده آوسترییا (اتریش) اوردوسونو مغلوب ائدهرک شیمالی آلمان کونفئدئراسیونونو قوردو. آوسترییا بو کونفئدئراسییاسی خاریجینده بوراخیلدی.
آلمان ایمپاراتورلوغو (۱۸۷۱–۱۹۱۸)[ 1000 دَییشدیر]
برلین میللی تمللره سؤیکنن موعاصیر آلمان ائدیلن راضیلاشمالار ۱87۱-جی ایلده قورولدو. اؤلکهنین قوروجوسو پروسیا کراللیغییدی. فرانسا-پروسسییا موحاریبه سیندن سونرا، ۱8 یانوار ۱87۱-جی ایلده وئرسایللئسدا آلینان قرارلاردا ایمپئراتورلوق اعلان ائدیلدی. [۲۷] ایمپئراتورلوغا هوهئنزوللئرن خاندانی حؤکم ائتدی. پایتاخت بئرلین ائدیلدی. ایمپئراتورلوق بوتون داغینیق آلمان دوولتچیکلرینی ایچینه آلیناراق قورولدو لاکین آوسترییا بو بیرلیگین خاریجینده بوراخیلدی. اؤلکه ۱884ده اعتیبارن آوروپا خاریجینده موستملکهلر قورماغا باشلادی [۲۸].
ایمپئراتورلوغون اینشاسی اثناسیندا تاختدا اولان بیر ویللیام خاریجی سییاستده آلماننی دیگر بؤیوک دؤولتلر کیمی گوجلو و اعتیبارلی بیر وضعییته گتیرمک اوچون مشغول اولموشدور. فرانسادان دیپلوماتیک اولاراق اوزاق دورولمایا چالیشیلمیش، دؤیوشدن کاچینیلمیشتیر. ایکی. ویلهئلم دؤورونده، آلمان، دیگر آوروپا گوجلری کیمی ایمپئریال بیر سییاست ایزلهمیش و زامان-زامان موستملکهلری مؤوضوعسوندا قونشو دؤولتلرله ضیدییتلرین گیرمیشدیر. بو، بیر سیرا دوستلوقلاری زدهلهمیش و آلمانیا قارشی فرانسا، بیرلشمیش کراللیق و روسییا ایمپئراتورلوغو بیر راضیلاشما ایمضالایاراق قوطب مئیدانا گتیرمیشدیر. آلمان ایسه یالنیز آوسترییا-ماجاریستان ایمپئراتورلوغو ایله ایتتیفاق قورابیلمیشدیر.[۲۹]
آلماننین ایمپئریال سییاستی اؤلکه خاریجینه داشمیش و دؤولت دیگر آوروپا گوجلری کیمی آفریقانین پایلاشماسینا قاتیلمیشدیر. بئرلین کونفرانسیندا بو قیطعه آوروپا گوجلرینه پای 1000 ئدیلمیشدیر. آلماننین پایینا آلمان شرق آفریقاسی، آلمان شیمالی-قربی آفریقاسی، توقو و کامئرون دوشدو. بؤیوک گوجلر آراسی آفریقادا اولان بو موباریزه بیر. دونیا دؤیوشونون سببلریندن بیری اولاجاقدی [۳۰].
۲8 اییون ۱9۱4د، سارایئوودا آوسترییا-ماجاریستان ایمپئراتورلوغو شاهزادهسی ائرسه-هئرسوق فرانس فئردیناند سوءقصد تشکیل ائدیلمهسی بیر. دونیا دؤیوشونو باشلاتدی. آلماننین آرالاریندا اولدوغو ایتتیفاق دؤولتلری، اعتیلاف دؤولتلرینه قارشی 4 ایل داوام ائدن دؤیوشلر نتیجهسینده مووففقیتسیز اولدو. آلماندا نویابر ۱9۱8-جی ایلده قییام یاشاندی و ایمپئراتور ایکی. ویلهئلم، تاختدان ایمتیناع ائتمک مجبوریتینده قالدی. ۱۱ نویابردا آتشکس اعلان ائدیلدی. ۲8 اییون ۱9۱9دا وئرسایللئس باریش آندلاشماسی ایمضالاندی. لاکین موقاویله شرطلری آلماننی آلچالدیجی تاپیلدی، بو وضعیت اؤلکهده میللیتچیلیگی آرتیردی و خالق یاواش-یاواش ناسیزم آخینی اطرافیندا بیرلشمهیه باشلادی. [۳۱]
وئیمار جوموریتی (۱۹۱۹-۱۹۳۳)[دَییشدیر]
موفقیتلی کئچن نویابر ۱9۱8 قییامینین سونرا رئسپوبلیکا ائلان ائدیلدی. دؤولت باشچیسی فریئدریجه ائبئرت طرفیندن ۱۱ آوقوست ۱9۱9دا قورولوشو اعلان ائدیلن دؤولت، آدینی میللی مجلیسین یئنی کونستیتوسییانی یاراتماق اوچون توپلاندیغی وئیمار شهریندن آلیر. داها اول روسا لوخئمبورگ و کارل لیئبکنئجهت ۱9۱8-جی ایلده آلمان کومونیست پارتییاسینی قورموشدولار. بونون خاریجینده آلمان ایشچی پارتییاسی ایسه یانوار ۱9۱9-جو ایلده قورولدو. پارتییا داها سونرا آدینی 1000 ناسیونال سوسیالیست آلمان ایشچی پارتییاسینا دؤنوشدورجکدی.
بؤیوک بوحران (۱9۲9-اونجو ایلده یارانان بویوک ایقتیصادی بوحران)، وئرسایللئس آندلاشماسی طرفیندن دیکته ائدیلن آغیر صولح شرطلریندن و اوزون بیر سیلسیله قئیری-ثابیت حؤکومتلردن ضرر گؤرن آلمانداکی سیاسی کوتلهلر، سیاسی سیستئملری اولان پارلامئنت سیستئمله اؤزلرینی داها آز قایناشدیرماق باشلامیشلار. مشهور بیر ساغچی (مونارشیست، völkisch، و نازی) Dolchstoßlegende یئنی آلماننین بیر دونیا دؤیوشونو حربی مغلوبیت سببییله دئییل ده آلمان اینقیلابی سببییله ایتیردیگینی ایدیعا ائدن بیر سیاسی میت بو وضعیتی داها دا پیسلشدیرمیشدی. دیگر طرفدن، رادیکال سولچو کومونیستلر، مثلا ایسپارتاکوس بیرلیگی، "کاپیتالیست رهبرلیگی" اولاراق گؤردوکلری سیستئمی بیر راتئرئپوبلیک قورماق مقصدییله ییخماق ایستهییردیلر [۳۲].
بیر چوخ پارتییا طرفیندن یاری حربی (پارامیلیتئر) گوجلر قورولموشدو و سیاسی سببلرله مینلرله جینایت ایشلنمیشدی. پارامیلیتئر گوجلر سئچیجیلرین گؤزونو قورخوتماقدا و اونسوز دا یوکسک ایشسیزلیک سویییهسی و یوخسوللوقدان دؤیوشن اولان خالقدا شیددت و نیفرت توخوملاری اکمکدهایدیلر. بیر سیلسیله مووففقیتسیز کابینئتده سونرا، رئسپوبلیکا باشچیسی پاول وون هیندئنبورگ، هم چوخ آلتئرناتیو گؤرمهمهسیندن همده ساغچی دانیشمالارینین تضییقی سببیایله، ۳0 یانوار ۱9۳۳ده آدولف هیتلئری آلمان کانسلئری اولاراق آتامیشدیر. [۳۲]
اوچونجو ایمپئراتورلوق (۱۹۳۳-۱۹۴۵)[دَییشدیر]
فئورال ۱9۳۳د، آلمان پارلامئنتی اوتاچکیلدی. صاباحیسی گون بعضی تمل دئموکراتیک حوقوقلار حذف اولوندو. هیتلئر، بوتون قانونوئریجیلیک و ایجرا صلاحییتلرینی اؤزونده ییغدی. بونونلا علاقهدار قرار مجلیسده آلینارکن آلمان ایجتیماعی دئموکرات پارتییاسی لاییحهنین قارشیسیندا دایاندی، لاکین کومونیستلرین مجلیسدهکی8۱ کورسوسو، بو قرارین چیخماسینا مانیعه اولا بیلمهدی. [۳۳] یئنه کونستیتوسییادا ائدیلن بیر سیرا دهییشیکلیکلر اؤلکهده تک پارتییا رئژیمینین اورتایا چیخماسینی تامین ائتدی. صنایع ساحهسینه سهمیه قویولدو. بئلهجه صنایع یالنیز کیفایت قدر اساس احتییاج ماددهسی چیخاراجاق، بونون خاریجینده بوتون ایستئحصال گوجونو سیلاح صنایعاینده حرکت وئریلدی. [۳۴]۱9۳6-جی ایلده آلمان بیرلیکلری وئرسایللئس سازیشینه گؤره سیلاحسیز بؤلگه اولان رئن-روهئر بؤلگهسینه گیردیلر. اینگیلتره باش ناظیری نئویللئ چامبئرلاینین (Neville Chamberlain) حادیثهنی یاتیرماق سییاستینین قئیری-کافی اولدوغو گؤرولدو. بوندان جسارت ائدن هیتلئر ۱9۳8-جی ایلده اعتیبارن یاییلما سییاستینی تطبیقه باشلادی. ایکی جبههده بیردن دؤیوشمکدن چکینن هیتلئر، سووئتلر بیرلیگی ایله، داها سونرا اؤزونون پوزاجاغی، مولوتوو-ریببئنتروپ سالدیرمازلیک پاکتی (پئیمانی) ایمضالادی.
۱9۳9دا، میلتچیلیگین حددیندن آرتیغا قاچماسی نتیجهسی آلمان، پولشانی، ایلدیریم دؤیوشو تاکتیغییله ایشغال ائتدی. بونو ایزلهین ایکی گونده بریتانییا و فرانسا دؤیوش دئکلاراسیونلار نشر آلمانیا دؤیوش اعلان ائتدیلر. بو، ایکینجی دونیا موحاریبهسینین باشلاماسی معناسینی وئریردی. آلمان چوخ آردیجیل بیر شکیلده آوروپانین اهمییتلی بیر قیسیمینی دیرک یا دا بیلواسیطه یولدان نظارت ائتمهگی باجاردی.
۲۲ اییول ۱94۱-جی ایلد 1000 ، هیتلئر، سووئتلر بیرلیگی ایله ائدیلن پاکتی (پئیمانی) تک طرفلی لغو ائتدی، شرق جبههسینی آچدی و بارباروسسا هارئکاتینی باشلاتدی. قیسا بیر موددت سونرا یاپونییا ایمپئراتورلوغو، بیرلشمیش دؤولتلرین پئارل هاربور بازاسینا هوجوم تشکیل ائتدی. آلمان، بیرلشمیش دؤولتلرین دؤیوش اعلان ائتدی. آلمان اوردوسونون، سووئتلر بیرلیگینه قارشی دؤیوش باشلانغیجیندا سورعتله اینکیشاف ائتدیردیگی هوجوملار ایستالینگراد دؤیوشویله سونا چاتدی. موسکوا یولونو آچماق اوچون ائدیلن بو دؤیوشده آلمان اوردولاری مغلوب اولدو. آردیندان، آلمان اوردولاری شرق جبهه سیندن گئری چکیلمک مجبوریتینده قالدی. نورماندییا چیخارماسی، دؤیوشون قرب جبهه سیندهکی دؤنوش نؤقطهسی اولدو. موتتفیق قوووهلری، نورماندییا ساحیللرینه چیخارما ائدهرک سورعتلی بیر شکیلده آلمان حاکیمیتیندهکی بؤلگهلرده ایرهلیلهدیلر. بو، آلمان اوچون دؤیوشون سونو اولدو. 8 مای ۱945-جی ایلده قیرمیزی اوردو، بئرلینی ایدارهسی آلتینا آلدی.
نازی حؤکومتی، داها سونرالاری هولوکوست اولاراق تعیین اولوناجاق سویقیریملا، یهودیلری، کومونیستلر، رومانلار، ائشجینسل (همجنسگرالار)، یهوهنین شاهیدلرین، سیاسی رقیبلرینی، کئشیشلری، الیله اورتادان قالدیرما سییاستی ایزلهدی. نازی آلمانسی دؤورونده تخمینن اون بیر میلیون آدام هولوکوستدا سویقیریما اوغرادی. بونلارین آلتی میلیونو یهودی، اوچ میلیونو پولونیالیایدی. ایکینجی دونیا دؤیوشو و ناسیست سویقیریملاری، آوروپادا تخمینن ۳5 میلیون اینسانین جانینا مال اولدو.[۳۵]
بؤلونمه و بیرلشمه (۱۹۴۵-۱۹۹۰)[دَییشدیر]
بو دؤیوشده تخمینن اون میلیون عسگر و آلمان وطنداش اولوب-اؤلوموایله نتیجلنمیشدی. اودئر چایینین شرقیندکی گئنیش تورپاقلار ایتیریلمیش؛ یئنی سرحدلر خاریجینده قالان باشقا اؤلکهلردکی اون بئش میلیون آلمان، بو اؤلکهلر طرفیندن دئپورتاسیا ائدیلمیش؛ بیر چوخ بؤیوک شهر تخریب اوغرامیشدی. گئرییه قالان میللی بؤلگه و بئرلین، موتتفیقلر طرفیندن دؤرد عسگری بؤلگهیه آیریلمیشدی.
قرب بؤلگهلری ایداره ائدن فرانسا، بیرلشمیش کراللیق و آبش بؤلگهلرینی بیرلشدیریب، ۲۳ مای ۱949-جو ایلده آلمان فئدئراتیو رئسپوبلیکاسینی (Bundesrepublik Deutschland) قوردولار؛ 7 اوکتیابر ۱949-جو ایلده، سووئت بؤلگهسی، دئموکراتیک آلمانیا رئسپوبلیکاسینا (Deutsche Demokratische Republik) چئوریلدی. بونلار، "قربی آلمانیا" و "شرق آلمانیا"، و بئرلینین ایکی پارچاسی "قرب بئرلین" و "شرق بئرلین" اولاراق خاطیرلاندی. شرقی آلمانیا، شرق بئرلینی پایتاخت اعلان ائتدی، بونا قارشیلیق قرب آلمانیا پایتاختینی بونو ائتدی.
قرب آلمانیا، فئدئرال پارلامئنت رئسپوبلیکاسی اعلان ائتدی و بیرلشمیش دؤولتلر، فرانسا و بیرلشمیش کراللیق ایله امکداشلیغینا گئدهرک بازار ایقتیصادیاتینا آغیرلیق وئردی. اؤلکه، ۱950-جی ایللرین باشیندان اعتبارن سورعتله ایقتیصادی اینکیشاف ایچینه گیردی. قرب آلمانیا، عینی زاماندا ۱955-جی ایلده ناتو-یا قاتیلدی؛ ۱958-جی ایلده آوروپا بیرلیگینین آلتی قوروجو اؤلکهسی آراسیندا ایشتیراک ائتدی [۳۶]
شرقی آلمانیا، وارشاوا (ورشو) پئیمانی ایمضالایاراق سووئت ایتتیفاقینین حربی و سیاسی نظارتی آلتینداکی شرقی بلوکو اؤلکهلریندن بیری حالینا گلدی. دئموکراتیا حوقوقلارینا قارشی، سیاسی گوج یالنیز قاباقدا گلن عضولر (پولیتبوروPolitburo ) طرفیندن تشکیل ائدیلدی. گوجلری شرقی آلمان دولت تهلوکهسیزلیک سازیمانی هئیت طرفیندن تامین ائدیلیردی، گئنیش بیر ساحهیه یاییلمیش گیزلی خیدمت و حکومتدکی سوسیالیست بیرلیک پارتیاسینین بیر چوخ کانار محلله تشکیلاتی جمعییتدکی هر جور فیکری تعقیب ائدیردی. خالقین تمل احتیاجلاری چوخ اوجوز قیمتلره دؤولت طرفیندن قارشیلانیرد 1000 ی. سووئتلر بنزری پلانلی ایقتیصادییات قورولدو؛ سونرا، شرقی آلمان قارشیلیقلی ایقتیصادی یاردیم شوراسینین بیر عضوو اولدو. اؤلکهنین سوسیال پروقرامینی ایضاح ائدن و بونون فایدالاریندان بحث ائدن کومونیست تبلیغاتا باخمایاراق بیر چوخ وطنداش، قربدکی سیاسی آزادلیق و ایقتیصادی ریفاها حئیرانلیق دویوردو. بئرلین دیواری، ۱96۱-جی ایلده شرق آلمانیادان، قرب آلمانیایا قاچیشلارین قاباغین آلماق اوچون دوزلدیلدی و سویوق دؤیوشون سیموولو اولدو.
شرقی و قربی آلمانیا آراسینداکی تضییق، باش ناظیر ویللی براندتین اوستپولیتیک سیاستی ایله آزالدی. شرق آلمانیادان، قرب آلمانیایا ائدیلن کؤچلرین آرتیمینا قارشی شرق آلمانیا حوکومتی، سینیرلارداکی کئچید مانیعهلرینی یونگوللشدیردی و وطنداشلارینین قرب آلمانیایا گزینتیلرینه ایجازه وئردی. آرتان خالق تضییقلری قارشیسیندا شرقی آلمان، سرحدلرینی آچدی.ان نهایت، آلمان یئنیدن بیرلشمهسی، ۳ اوکتیابر ۱990دا تامین ائدیلدی. ائدیلن راضیلاشمالارلا، بو دؤولتلری قوران دؤرد بؤیوک گوج حاقلاریندان ایمتیناع ائتدی و آلمان تام موستقیللیگینه قوووشدو. بئرلین اؤلکهنین رسمی پایتاختی اعلان ائدیلدی، بون شهری ایسه بعضی ناظیرلیکلرین مرکزی اولدو. [۳۷]
بیرلشمهدن بری آلمان، ناتو و آوروپا بیرلیگی ایچینده آکتیو رول آلماقدادیر. آلمانیا بالکانلارا صولح گوجو گؤندرمیشدیر.آیریجا آلمان اوردوسو، افقانیستان موحاربهسینده طالیبانین دئوریلمهسیندن سونرا، تهلوکهسیزلیگین تامین ائدیلمهسی اوچون افقانیستانا گئدن ناتو اوردوسو ایچینده رول اوینامیشدیر. [۳۸] بو حربی حرکاتلار چوخ موباهیسه موذاکیره ائدیلدی، چونکی ایکینجی دونیا دؤیوشوندن سونرا اؤلکهنین یالنیز مودافعه ائتمه آدینا عسگر ساخلاماسی قبول ائدیلمیش، اؤلکه خاریجینه عسگر گؤندرمهسی، قانونلا مانیعه تؤردیلمیشدی. بونا قارشی مجلیس، صولح گوج ff6 و اوچون بونون رئاللاشدیریلا قبول ائتدی.
جوغرافییا[دَییشدیر]
آلمان سرحدلری ۳57،0۲۱ کم ² 'لیک بیر ساحهنی اؤرتر. بونون ۳49،۲۲۳ کم ² 'سی قورودان، 7،798 کم ² سی سو قایناقلاریندان مئیدانا گلیر. آلمان، ساحه باخیمیندان آوروپانین یئددینجی، دونیانین آلتمیش اوچونجو بؤیوک اؤلکهسیدیر. یئنیله؛ جنوبداکی آلپ داغلاریندان، شیمالداکی شیمال دنیزینه (Nordsee) و شیمال-قربدکی بالتیک دنیزینه (Ostsee) دوغرو آزالماقدادیر. اؤلکهنین ان یوکسک نوقطهسی، آلپلار اوزرینده اولان ۲.96۲ م یوکسکلیکدکی زوگسپیتزئ (Zugspitze) نوقطهسیدیر. اورتا آلمانداکی آغاچلانمیش مؤوقعدکی یایلالار ایله شیمالداکی آلچاق سویهلی دوزنلیکلره نقلییات؛ رئن چایی، تونا چایی و ائلبئ چایی [۳۹] کیمی، آوروپانین بعضی اهمییتلی بؤیوک چایلاری ایله تامین ائدیلیر.
آلمان سرحدلرینین هامیسینی آوروپا بیرلیگی عضوو اؤلکهلرله پایلاشار. اؤلکهنین قونشولاری شیمالدا دانیمارکا، شرقده پولشا و چئخ رئسپوبلیکاسی، جنوبدا آوستریا و ایسوئچره، قربده فرانسا و لوکسئمبورق، شیمال-قربدن بئلچیکا و هوللاندیانین.
اوستانلر[دَییشدیر]
آلمانیا؛ هر بیری آلت بؤلگهلره آیریلمیش جمعی ۱۳ اوستان (Bundesländer) و ۳ آزاد شهر ترکیبلیدیر.
شابلون:Almaniya yerlərin xəritəsi
آلماننین ان بؤیوک شهرلری[دَییشدیر]
ایقلیم[دَییشدیر]
آلمانیانین عومومیسی، نملی قرب کولکلرینین اوستونلوک قوردوغو مولاییم بیر ایقلیمه مالیکدیر. ایقلیم؛ گولف ایسترئامین تأثیری آلتینداکی شیمالی آتلانتیکا آخینتیلاری طرفیندن تأثیرلنمکدهدیر. بو ایسیدیجی سولار، شیمال دنیزی سینیرلارینداکی ژوتلاند یاریماداسی و شیمال بؤلگهسی داخیل اولماق اوزره بیر چوخ بؤلگهنی تأثیر ائتمکدهدیر. نتیجه اولاراق شیمال-قرب و شیمال بؤلگهلرینده ایقلیم اوقیانوسال ایقلیمی؛ یاغیش یای بویونجا ماکسیموما چیخماق اوزره هر دؤور سورر [۴۰].
قیشلاری مولاییم و یایلاری سرینلیر، بونا قارشی ایستیلیک چوخ واخت ۳0 ° ج (86 ° ف) آشابیلمکدهدیر. شرقده ایسه ایقلیم داها یئر؛ قیشلار چوخ سویوق، یازلار چوخ ایستی و قورو اولا بیلمکدهدیر. اورتا و جنوب آلمان ایسه فرقلی اولاراق یئر و اوقیانوسال ایقلیم آراسیندا بیر کئچیش بؤلگهسیدیر. یئنه، ان یوکسک ایستیلیک یازین ۳0 ° ج (86 ° ف) آشابیلمکدهدیر.[۴۱][۴۲]
بیولوژی موختلیفلیک[دَییشدیر]
آلمانیا؛ آوروپانین اورتا و آتلانتیک بؤلگهلرینده اولماسی ایله بیر چوخ حیوان و بیتکی نؤوعونو ساخلاماقدادیر. اؤلکه، دؤرد آنا ائکوبؤلگهیه آیریلار: آتلانتیکا مئشهلری، بالتیک مئشهلری، اورتا آوروپا مئشهلری و قربی آوروپا مئشهلری. [۴۳] آلمانیانین عومومیسی، ایشلنه بیلر اراضی (% ۳۳) و سیلویکولتورلر، مئشهلر (% ۳۱) ایله اؤرتولموشدور. یالنیز% ۱5لیک بیر قیسیم قالیجی چاییرلاردان اؤرتولودور.
بیتکی و حیوان نؤوعو عومومییتله اورتا آوروپا ایله عینیدیر. کایینلار، پالید و دیگر یارپاق تؤکن آغاجلار، مئشهلرین اوچده بیرینی تشکیل ائتمکدهدیر؛ آغاچلاندیرما ایله قوزالی آغاجلار آرتماقدادیر. لادین و کؤکنار آغاجلاری داغلارین اوست قیسیملرینی دومینه ائتمیش وضعییتدهدیرلر، بونا قارشی شام و قاراچام، قوملو اراضیلرده اولور. اؤلکهده بیر چوخ ائغرئلتیوتو، چیچک، گؤبلک و قارایوسون نؤوعو وار. بالیق، شیمال دنیزینده و چایلاردا اولور. یابانی حیوان نؤوعلری عومومی اولاراق مارال، چؤل دونوزو، یابانی قویون، تولکو، پورسوق، یابانی دووشان و کوندوزدان مئیدانا گلر. یاز و پاییزدا بیر چوخ نؤوع کؤچری قوش، آلماندان کئچر.
آلمانداکی میللی پارکلار بونلاردیر: -هولستئین دنیزی میللی پارکی، هامبورگ دنیزی میللی پارکی، آشاغی ساکسونیا دنیزی میللی پارکی، ژاسموند میللی پارکی، وورپوممئرن لاگو بؤلگهسی میللی پارکی، موریتز میللی پارکی، آشاغی اودئر وادیسی میللی پارکی، هارز میللی پارکی، ساکسون ایسوئچره میللی پارکی و باویئرا مئشهسی میللی پارکی.
آلمانیا حیوانات باغچالاری، یابانی حیات پارکلاری، سوآلتی پارکلاری، و قوش پارکلاری ایله مشهوردور. [۴۴] 400-دن چوخ قئیدیاتدان کئچمیش زووپارک و طبیعت پارکییلا اؤلکه، دونیادا بو ساحهده بیر نؤمرهدیر. [۴۵] بئرلین زوولوژیک باغچاسی، آلمانیانین ان کؤهنه و ایندیکی واختدا دونیانین ان چوخ حیوان نؤوعونه صاحب زووپارکین.[۴۶]
اطراف موحیط[دَییشدیر]
آلمانیا، اطراف شوعورو یئرینده بیر اؤلکه اولاراق بیلینیر. [۴۷] چوخ آلمان، اینسانین ائتدیکلرینین، قلوبال ایستیلشمهنین ان اهمییتلی سببی اولدوغونو بیلر.[۴۸] اؤلکه، کیوتو پروتوکولونو و بیر چوخ دیگر اطراف تهلوکهسیزلیگی راشیلاشماسینی ایمضالایاراق، آز ائمیسیون ایستانداردلارینا اویغون گلمهیه، یئنیدن دؤورهیه آرتیرماغا و یئنیلنه بیلر ائنئرژی قایناقلاری ایستیفادهسینین یایقینلاشدیریلماسینا سؤز وئرمیشدیر. [۴۹]
آلمان حوکومتی، اطرافا ضررلی ماددهلرین آزالدیلماسی یولونداکی گئنیش آکتیویتهلریله، بو مقصده لیدئرلیک ائتمیشدیر و ایندیکی واختدا دا بو فعالییتلرین بیر نتیجهسی اولاراق اؤلکهدکی ضررلی کیمیوی مادده نیسبتی آزالتیلماقدادیر. [47] آلمان، آدام باشینا دوشن کاربون نیسبتینده آوروپا بیرلیگی ایچینده بیرینجی سیرادا ایشتیراک ائتمهسینه قارشی؛ آوسترالیا، کانادا، سعودیه عربیستانی و آمئریکا بیرلشمیش دؤولتلرینه گؤره اولدوقجا آشاغی بیر نیسبته مالیکدیر.
کؤمور یاکیمی و صنایع توللانتیلاریندان گلن نشر (ائمیسیون)، هاوا چیرکلیلیگینه سبب اولماقدادیر. سولفات تورشوسو طرفیندن یارادیلان تورشو یاغیشلاری، مئشهلرین ضرر گؤرمهسینه سبب اولماقدادیر. بالتیک دنیزینه شرقی آلمانیا طرفیندن، کانالیزاسیا آتیغی و صنایع آرتیغی ایله یارادیلان چیرکلیلیک آزالدیلدی. گئرهارد اشنایدئر (Gerhard Schröder) رهبرلیگیندکی حکومت زامانیندا ائلئک 1000 ریک ایستئحصالی اوچون نووه ائنئرژی ایستیفادهسینین بیتیریلمئسینین پلانلاندیغی آچیقلاندی.
آلمان؛ آوروپا بیرلیگی ایله، آب-نین فاونا، فلورا و هابیتاتینین قورونماسی مقصدیله چالیشماقدادیر. آلمانیانین سون بوزلاق بؤلگهسینین اولدوغو آلپ بؤلگهسیندکی بوزلاقلار، اریمهیه معروض قالیر.
ایداره[دَییشدیر]
آلمانیا؛ فئدئرال، پارلامئنت، تمسیلی دئموکراسیلی بیر رئسپوبلیکادیر. آلمان سیاسی سیستئمی ۱949-جو ایلده اعلان ائدیلن کونستیتوسیایلا، بیلینن آدییلا گروندگئسئتز ایله، تمللندیریلمیشدیر. گروندگئسئتز آدییلا خاتیرلانان سند، وئرفاسسونگ سؤزونه (کونستیتوسیا) قارشی سئچیلمیشدیر، چونکی اؤلکه او زامان ایکی آیری دؤولت و گروندگئسئتزی یازانلار، آلمانیا بیرلشدیگینده بونون اصل کونستیتوسیایلا دییشدیریله وورغولاماق ایستمیشدیر. گروندگئسئتز اوزرینده دییشیکلیکلرین تکلیف اوچون پارلامئنتین اوچده ایکیلیک اکثریتی لازیمدیر؛ تمل حاقلاری مدافعه ماددهلری، گوجلرین آیریلیغینی، فئدئرال قورولوش و کونستیتوسیانی قالدیرماغا ایستیقامتلی تشببوسلری مقاومتی، دایم قانونی و دییشدیریله بیلمز ائدر. [48] گروندگئسئتز، ۱990 آلمان یئنیدن بیرلشمهسیندن سونرا کیچیک دییشیکلیکلرله ایندیکی واختدا وارلیغینی داوام ائتدیرمکدهدیر. فئدئرال پرئزیدئنت، ژواجهیم گاوجک
بوندئسکانزلئر (فئدئرال شانسؤلیئ)-بو آن آنگئلا مئرکئلین - حکومتین باشیدیر و ایجرا رئاللاشدیران آدامدیر، وظیفهلری اعتباریله پارلامئنت دئموکراسیلئردئکی باش ناظر ایله بنزردیر. آنا قانونوئریجیلیک اورقانی بوندئستاگ و اون آلتی اوستانی تمسیل ائدن، قانونلارین ائدیلمهسینه قاتیلان کونستیتوسیا اورقان بوندئسرات، فئدئرال قانونوئریجیلیک اورقانلاریدیر. بو ایکی قورولوش قانون ائدر. بوندئستاگتا 6۱4 میللت وکیلی وار. بو میللت وکیللری دؤرد ایلده بیر سئچیلیر و آلمان خالقینی تمسیل ائدیر. سئچکی سیستئمی اکثریت سیستئمی و نیسبی تمسیل سیستئمینین بیر قاریشیغیدیر. بوندئسرات عضولری اون آلتی اوستاندن سئچیلمیش کسلردن میدانا گلر و بونلار اوستان کابینئلئریندئ ده اولور. هر اوستان حکومتی، اؤز دئلئگئسینی هر هانسی بیر زاماندا دییشدیرمک حقوقونا مالیکدیر.
بوندئسپرäسیدئنت (فئدئرال پرئزیدئنت)-بو آن ژواجهیم گاوجک-دؤولت باشچیسی، سیموولیک وظیفهلری و گوجلریله پریوریتئتلی حقوقونا مالیکدیر. وظیفهسینی بئش ایللیک بیر دؤور اوچون ایجرا ائدیر. بیر باشقا دؤور اوچون یئنیدن سئچیله بیلر. قیسمن فئدئرال مجلیس عضولری، قیسمن ایسه اون آلتی اوستانین پارلامئنتولارینجا سئچیلن و فئدئرال مجلیس عضولرینه برابر سایدا عضولردن عبارت کومیتهسی طرفیندن سئچیلیر. بوندئستاگ باشچیسی، پروتوکول باخیمیندان رسمی اولاراق ایکینجی سیرادا ایشتیراک ائدر. پروتوکولدا اوچونجو سیرادا ایسه شانسؤلیئ گلیر. بوندئستاگ طرفینده سئچیلن شانسؤلیئ، پرئزیدئنت طرفیندن تعیین ائدیلیر.
۱949-جو ایلدن بری سئچکیلر و ناظرلیکلر خریستیان دئموکرات بیرلیگی و آلمانیا اجتماعی دئموکرات پارتیاسی طرفیندن کازانیلمیشتیر. بونا قارشی، آز بیر سئقمئنت طرفیندن دستکلنن، لیبئرال پارتیا اولان لیبئرال دئموکرات پارتیاسینین (۱949-جو ایلدن بو یانا همیشه مجلیسده ایشتیراک ائتمیشدیر) و بیرلیک 90/یئشیللئر (۱98۳دن بو یانا مجلیسدن) بوندئستاگتا اهمیتلی رول اوستلنمکدهدیر [49]. بو پارتیالار کوالیسیا حکومتلرده کیچیک روللار ائتمکدهدیر....
خاریجی علاقه لر[دَییشدیر]
آلمانیا، قورولوشوندان بری آوروپا بیرلیگی ای ff6 ینده لیدئر رول اویناییر. II. دونیا دؤیوشوندن بری اؤلکه، فرانسا ایله یاخین علاقه ایچیندهدیر. بو دوستلوق خصوصیله ۱980لر سونوندا و ۱990-لارین باشیندا، خریستیان دئموکرات هئلموت کول و سوسیالیست فرانچویس میتتئرراند اؤندرلیگینده اولدوقجا گوجلندی. آلمانیا، آوروپالی دؤولتلره یئنی تئخنولوگیالارین تاپیلماسیندا، بیرلشمیش و هسساس آوروپا سیاستی یارادیلماسیندا، مدافعه و تهلوکهسیزلیک جیهازلاری ایستئهسالیندا رهبرلیک ائدیر. [50]
۲۳ مای ۱949-جو ایلدن، قرب آلمانیانین قورولوشوندان بری اؤلکه، گرک یاخین کئچمیشی گرکسه ایشغال آلتینا گیرمهسی سببیله مؤوجود اولان خاریجی ایلیشکیسیندئکی ضعیفلیگینین فرقینه واردی. [5۱] سویوق دؤیوش مدتین طرفیندن، آلمانیانین شرق بلوکو طرفیندکی پارچاسی، آوروپادا سیاسی معناداکی شرق -قرب گرگینلیگیدیر سیموولو اولدو. بونا قارشی ۱970-جی ایللرده، Willy براندتین اوستپولیتیکی دéتئنتئنین آنا فاکتورو اولدو. [5۲] ۱999-جو ایلده، شانسؤلیئ گئرهارد سجهرؤدئرین حکومتی تمل آلمان اساس خاریجی سیاستینده فرقلی بیر قرار آلاراق ناتو-نون یوقوسلاویایا ائتدیگی عملیاتا عسگر گؤندردی. بئلهجه آلمان عسگرلری، II. دونیا دؤیوشونده بری ایلک دفعه خاریجه چیخمیش اولدو. [5۳]
آلمانیا و آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری یاخین دوستدور. [54] ۱948تئئ مارسهالل پلانی ایله، آبش حکومتی، آلمانیانین دؤیوش سونراسیندا تکرار سنایئسینین قورولماسینا کؤمک ائتمیشدیر. آیریجا آبش یئنه دؤیوش سونراسی آلمانیاداکی یئمک بحرانی مؤوضوسوندا یاردیملار ائتمیشدیر. ایراق دؤیوشو اسناسیندا آلمانیا، آمئریکا حکومتینه سویوق داوراناراق آب ایله آبش-این اورتاق حرکت ائتمهسینه سؤیکنن آتلانتیسیزم تئزیسینی بوزموشلاردیر. بونا قارشی ایکی اؤلکه آراسیندا یاخین بیر سوسیال-مدنی علاقه وار. [55] ایکی اؤلکه آیریجا اقتصادی اولاراق بیر-بیرینه اولدوقجا آسیلیدیر: آلمانیانین ایدخالاتینین% 8.8، ایخراجاتینین ایس% 6.6 'سی آمئریکا بیرلشمیش دؤولتلرینه عاییددیر. [56] یئنه آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری% 8.8 'لیک ایدخالاتینی،% 9.8 لیک ایخراج آلمانیا ایله ائدر. [56] بیر باشقا یاخینلیق، آمئریکاداکی ائتنیک قروپلارلا علاقهداردی 1000 ر. اؤلکهدکی ان بؤیوک آزلیغی آلمان وطنداشلاری تشکیل ائدیر. [57]. آیریجا کایسئرسلاوتئرنین یاخینلارینداکی رامستئین آئرودروم آمئریکان اوردوسونون اؤز تورپاقلاری خاریجیندکی ان بؤیوک اوسسودور. [58]
آلمانیا فئدئراتیو رئسپوبلیکاسینین اینکیشاف یاردیملار، رسمی اؤلکه سیاستیندن موستقیلدیر. بو یاردیملار، اقتصادی همریلیک و اینکیشاف ناظرلیگی (بمز) طرفیندن نیزاما قویولور و تطبیق ائدیلیر. آلمان حکومتی بو یاردیملاری بئینلخالق بیر مسولیت اولاراق گؤرر. [59]
آلمانیا، ۲007-جی ایلده اینکیشاف کؤمکلری و هومانیتار یاردیملار آدینا 8.96 میلیارد آورو ایستیفاده ائتمیشدیر. بو بیر اوولکی ایل اولان ۲006ا گؤر% 5.9 آرتیم دئمکدیر. بئلهلیکله، دؤولت، آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاریندا سونرا ان چوخ هدیهده اولان اؤلکه مؤوقئسینه گلمیشدیر. [60] آلمانیا، هر ایل اؤلکه بودجسینین% 0،۳7 'سینی بو یاردیملارا خرجلمکدهدیر و حکومتین ۲0۱0 هدفی بونو% 0،5۱ ائ چیخارماقدیر.
حربی[دَییشدیر]
آلمان اوردوسو یا دا دیگر آدییلا بوندئسوئهر، قورو قوووهلری، دنیز قوووهلری، هاوا قوووهلری و مرکزی تیبب خیدمتینده مئیدانا گهلر. حربی خیدمت ۱۸ یاشینی کئچمیش هر کیشی وطنداش اوچون ضروریدیر و دوققوز آیدیر. ایستهین کسلر، عسگرلیک وضعیفهسی یئرینه کؤنوللو اولاراق زیویلدیئنست (بیر نؤو ایجتیماعی وضعیف)، یا دا آلتی ایل بویونجا کؤنوللو اولاراق؛ قیرمیزی خاچ، خیلاصئتمه کیمی بیر تجیلی حادیثهقروپوندا وضعیفه آلا بیلر. ۲۰۰۳-جو ایل معلوماتلارینا گؤره اؤلکه گسییهنین %۱.5۵ای آسکئرییئیئ هارجانماکتادیر. [۳۶] باریش زامانی؛ بوندئسوئهر، مودافیعهنازیری طرفیندن ایداره ائدیلیر. اگر آلمان بیر دؤیوشه قاتیلسا، بو وضعیتده آلماننین کانسلئری بوندئسوئهرین رهبرلیگینی اله آلیر. [۶۱]
بو آندا بوندئسوئهردئ وضعیفهلی ۲۳0.000پروفئسسیونال عسگر، 55.000 ۱8-۲5 یاش آراسی ضروری حربی خیدمتینی یئرینه یئتیرن عسگر و ۲.500 آکتیو احتیاط گوج اولار. [۶۲] آشاغی یوخاری ۳00.000احتیاط عسگر اوردو گوجو اوچون حاضیردیر. [۶۳] بونلار مودافیعهتالیملئرینئ کاتیلماکتادیرلار و بیر قیسیمی ده خاریجه یاییلمیشدیر. ۲۰۰۱-جی ایلدن بو یانا قادینلار دا قانونی هر هانسی بیر مهدودلاشدیرما اولمادان عسگره پایلاش، لاکین وضعیفه آلماق ضروری دئییل، ایستهیه باغلیدیر. تخمینن ۱4,500 قادین بو آندا آکتیو گؤرئودئدیر. [۶۴] بو عددین ایچینده صولح میسسییاسی مقصدییله موختلیف اؤلکهلرده اولان قادین عسگرلر ده واردیر. اؤلکهده بو آن ایکی قادین تیبب ایشچیسی گئنئرال روتبهسینده وار.
اوکتیابر ۲۰۰۶ا گؤر؛ آلمان اوردوسو؛ تخمینن 9,000[۶۴] شخصیت حربی گوجله خاریجدهکیبیر چوخ صولح گوجونون اورتاغیدیر. بونلاردان ۱,۱80عسگر بوسنییا هئرسئقووینادا؛ ۲,844عسگر کوسووادا؛ ۷۵۰ عسگر ائوفور بونیهسینده دئموکراتیک کونگو رئسپوبلیکاسیندا؛ و ۲,800 عسگر ناتو طرفیندن یارادیلان ایساف ترکیبینده افقانیستاندا. فئورال ۲۰۰۷-جی ایله گؤر؛ آلمان، افقانیستانداکی تخمینن ۳,000 ایساف گوجویله آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری ( (۱4,000)) و بؤیوک بریتانییانین (5,۲00) سونرا ان چوخ حربی گوج گؤندرن ۳. اؤلکه ایشتیراک ائتمکدهدیر. [۶۵] آلماندا، آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری طرفیندن بوجهئلئ کونوشلاندیریلمیش نووه سیلاهلاری وار. [۶۶]
دئموگرافی[دَییشدیر]
۸۲ میلیوندان اوزریندهکی وطنداشی ایله آلمان؛ آوروپا بیرلیگی ایچینده ان چوخ اهالییه صاحیب اؤلکه مؤوقئعسیندهدیر. بونا قارشی اؤلکهده دوغورگانلیک نیسبتی، آنا باشینا ۱.۳9 اوشاق ایله دونیا اورتالاماسینین اولدوقجا آلتیندادیر. [۳۶] فئدئرال ستاتیستیکا اوفیسی تخمینلرینه گؤره اهالی ۲050 -جی ایلده ۶۹-۷۴ میلیون آراسیندا اولاجاق (۶۹ میلیون ایللیک +۱00,000 گؤچلئ؛ ۷۴ میلیون ایللیک +۲00,000 گؤچلئ). [۶۷] آلمان بیر چوخ بؤیوک شهره مالیکدیر. بونلاردان ان بؤیوکلری بئرلین، هامبورگ، مونهئن، کؤلن، فرانکفورت و ستوتتگارتتیر. بونونلا بیرلیکده آلمانداکی بیر چوخ شهر، بیربیرییلا قایناشمیش و گئنیش یاشاییش یئرلری مئیدانا گتیرمیشدیر. بونلاردان بیری ده رئن-روحر بؤلگهسیدیر. بو بؤلگ؛ دوسسئلدورف (کرونین پایتاختی)، کؤلن، ائسسئن، دورتموند، دویسبورگ و بوجهوم شهرلرینی احاطه ائدیر.
دئکابر ۲۰۰۴ اعتیباریل، آلماندا تخمینن ۷ میلیون خاریجی، آلمان وطنداشلیغینا کئچمیشدیر. اؤلکهده یاشایان ائدئنلئریندئن% ۱۹و خاریجی و یا خاریجی منشالیدیر. گنج اولانلار یاشلی اولانلارا گؤره داها خاریجی منشالیدیر. ۱۵ یاشینی آشمیش آلمانلارین ۳۰% `نین خاریجده دوغولموش ان آز بیر والیدئینلرینه وار. بؤیوک شهرلرده ۵ یاش و کیچیک اوشاقلارین% ۶۰ینین خاریجده دوغولموش ان آز بیر والیدئینلرینه وار. [۶۸]
اؤلکهدهکیان بؤیوک آزلیق قروپونو (۲. ۷ میلیون)، تورکیهدن گلمیش اینسانلار تشکیل ائدیر. دیگر آزلیقلار ایسه ایتالییادان، سئربییادا، یونانیستاندان، پولشادان و خورواتییادا گلمیشدیر. [۶۹] [۷۰] بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین اهالی فوندو سییاهیسینا گؤره آلمان، دونیادا قاچقین اهالیسی ان چوخ اولان اوچونجو اؤلکهسی دئییل. بو؛ دونیا اوزریندهکیکؤچکونلرین%5-ای ینی ۱۹۱ میلیون ایممیقرانتین ۱۰ میلیونو، یا دا باشقا بیر تعبیرله آلمان اهالیسینین %۱۲-ای دئمکدیر. [۷۱] آلماننین کئچمیشده اولان چوخ چتینلیک چیخارمایان کؤچ قانونلاری سایهسینده بیر چوخ خاریجی آلمان وطنداشی اولموش و آلمان ائتنیغینی سئچمیشدیر (داها چوخ کئچمیش سووئتلر بیرلیگی اؤلکهلریندن). لاکین ۲000-جی ایلدن اعتیبارن قانونلار سئرتلئشتیریلمیش و وطنداشلیغا کئچمک زورلاشتیریلمشتیر. [۷۲]
دین[دَییشدیر]
خریستیانلیق، آلماندا ۵۳ میلیون (%64) تارافتارلا ان مشهور اولان دینی اینانیشدیر. [۷۳] ایکینجی مشهور اینانج ایسه ۳. ۳ میلیون آدام ایله ایسلام دینی (۴%)، داها سونرا ایسه هر ایکیسینه اینانان جمعی ۲00,000 آدام (۰. ۲۵) ایله بوددیزم و یهودیلیک گلمکدهدیر. هیندویزم 90,000 اینانانا مالیکدیر (۰. ۱%). آلمانداکی دیگر بوتون دینی ایجماعلار 50,000-دن آز سایدا (وه یا% ۰، ۰۵ دن) طرفدارا مالیکدیر. ت 1000 خمینن ۲۴. ۴ میلیون آلمان ایسه (۲9.6%) هر هانسی بیر دینه اینانماماقدادیر [۷۴].
پروتئستانتلیق شیمال و شرقد؛ رومان کاتولیکلییه ایسه جنوب و قربده یوغونلاشماکتادیر. بوتون اینانجلار اهالینین تخمینن%۳۱-ده احاطه ائتمکدهدیر. بو آنکی پاپا بئنئدیکت اون آلتی باویئرادا دوغولموشدور. آتئیستلر و آقنوستیکلر ده داخیل هر هانسی بیر اینانجا داخیل اولمایان اینسانلار اهالینین تخمینن% ۲۹. ۶ سینی تشکیل ائدیر و خوصوصیله کؤهنه شرق آلمان بؤلگهلرینده و بؤیوک مئتروپول بؤلگهلرینده یاشاماقدادیرلار. [۷۵]
چوخ تورکیهدن گلن سوننیلر و شیهلرین عیبارت تخمینن ۳. ۳ میلیون موسلمان اهالیسی ایله بیرلیکده آز سایدا دا شیه واردیر. [۷۶] اؤلکه اهالیسینین%۱.7 سینی مئیدانا گتیرن، اورتودوکس مذهبینه باغلی اینسانلارین بؤیوک اکثریتی سئربلر و قدیم یونان مئیدانا گهلر. [۷۷] آلمان، قرب آوروپانین اوچونجو بؤیوک یهودی اهالیسینه صاحیب اؤلکهسیدیر. [۷۸] ۲۰۰۴-جو ایلد، آلمانیا، ایسرایلده اولدوغو کیمی سووئت رئسپوبلیکالاریندان گلن یهودی اهالیسی، آلماننین بیرلشمهسی زامانی رقم اولان۳0,000 ایله موقاییسه ۲00,000-دن چوخ بیر عدده چاتمیشدیر. یهودی اهالیسینین آغیرلیقلی اولدوغو شهرلر آراسیندا بئرلین، فرانکفورت و مونهئن وار. [۷۹] تخمینن ۲50,000 بوددیست آلماندا یاشاییر و بونلارین %50-ای عاصییا ایممیقراتیدیر. [۸۰]
۲۰۰۵-جی ایلدهکیائوروبارومئترئ آنکئتینئ گؤر، آلمان خالقینین ۴۷%-ای «بیر یارادیجینین وار اولدوغونا اینانیرام» دوشونجهسینی دستکلرکن، %۲5-ای «بیر نؤو روح و یا حیات قایناغینین وار اولدوغونا اینانیرام» و %۲5-ای ده «هر هانسی بیر روح، یارادیجی و یا حیات قایناغینین وار اولدوغونا اینانمیرام» دوشونجهسینی منیمسهمیشلر. [۸۱]
دیل[دَییشدیر]
آلمان، آلماندا رسمی و آغیرلیقلی اولاراق دانیشیلان دیلدیر. آیریجا بو دیل، آوروپا بیرلیگیندهکی۲۳ رسمی دیلدن بیریدیر و آوروپا کومیسسییاسینین اینگیلیس و فرانسیزجایلا بیرلیکده اوچ ایش دیلیندن بیریدیر. برلین داها آز دانیشیلان یئرلی دیللر ایسه دانیمارکا، سئرب، رومانجا، رومانجا، آلچاق آلمان و فریزجئدیر. بو دیللر، رسمی اولاراق آوروپا رئگیونال دیللر و آزلیق دیللرینی قوروما موقاویلهسی طرفیندن قورونور. چوخ ایستیفاده ائدیلن ایممیقرانت دیللری ایسه تورک، پولیاک، بالکان دیللری و روس.
ستاندارد آلمان جئرمن دیللری قروپونا منسوبدور و اینگیلیس، فعلئمئنکچئ و فریزجئ ایله چوخ یاخین اولوب عئینی تسنیف صاحیبدیرلر. آیریجا، ستاندارد آلمان آز میقداردا دا شرق جئرمن دیللری (یوخ اولموشلار) و شیمالی جئرمن دیللری ایله بنزرلیک گؤستریر. بیر چوخ آلمان سؤز هیند-آوروپا دیل عاییلهسینین جئرمنجئ قولوندان تؤرهدیلمیشدیر. [۸۲] اهمیتلی آزلیق سؤزلر ایسه لاتینجا و یونانجادا، داها آز میقداردا دا فرانسیزجادان و ایندیکی واختدا دا اینگیلیسجهدن تورئمئکتئدیر. آلمان، لاتین الیفباسی ایستیفاده یازیلیر. ۲۶ ستاندارت حرفه علاوهولاراق، آلمان ä، اؤ و او اولماق اوزره اوچ دنه ا 1000 ملاوت حرفه و ائسزئتت و یا سجهارفئس س (یتی س) دئییلن «ß» حرفینه مالیکدیر.
آلمان لئهچئلئری، ستاندارت آلمانجانی فارکلیلاشماسییلا مئیدانا گلمیشدیر. آلمان لئهچئلئری عنعنه وی یئرلی نؤولری و فرقلی جئرمن قبیلهلریندن گونوموزه چاتمیشدیر. بو لئهچئلئری بیر چوخلاری؛ یالنیز ستاندارت آلمان بیلن بیری طرفیندن بئل، تام اولاراق آنلاشیلاماماکتادیر، چونکی بیلینن آلمانجادا سؤزلوک، فونولوژی و سؤز اولاراق بعضی فرقلیلیکلری واردیر.
آلمان، دونیا سویییهسینده تخمینن اولاراق ۱۰۰ میلیون آدامین آنا دیلی و ۸۰ میلیون اطرافیندا اینسانین ایسه ایکینجی دیلیدیر. آلمان، آوروپا بیرلیگی ایچینده یاشایان تخمینن ۹۰ میلیون آدامین (% ۱۸) آنا دیلیدیر. آلمان خالقینین% ۶۷سی ان آز بیر خاریجی دیل ایل، ۲۷%ای ایسه اؤز دیللریندن باشقا ان آز ایکی خاریجی دیل ایله اونسیت کورابیلمئکتئدیرلئر. [۸۳]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
آلمانییا آوروپانین ان بؤیوک میللی ایقتیصادیاتی، دونیادا اوچونجو ان بؤیوک عومومی داخیلی هاسیلایا صاحیب اؤلک، ساتین آلما گوجو جوتونده گؤره بئشینجی اؤلکه مؤوقئعسیندهدیر؛ [84] ۲007-جی ایلدهکیرئال بؤیومه نیسبتی% ۲.4 نؤو. صنایعلشمهسینی بری اؤلک؛ قلوبال ایقتیصادیاتدا بیر لوکوموتیو، یئنیلیکچی و قاباقجیل اولاراق رول آلمیشدیر. "مادئ این گئرمانی" ائتیکئتلی ایخراج ماللاری اؤلکهنین زئنگینلیغیندئکی آنا عونصوردور. آلمانییا ۲006-جی ایلدهکی$ ۱.۱۳۳ تریلیون دوللارلیق ایهراجاتییلا دونیانین ان چوخ ایخراجات ائدن اؤلکهسی اولموشدور. اؤلک؛ آورو اوچون اؤلکهلری داخیلدیر و ۱65 میلیارد آورو تیجارت چوخونا صاحیب اولموشدور. [85] عومومی گلیرینین% 70ینی خیدمت سئکتورو،% ۲9.۱ اینی صنایع ساحه لری و% 0.9 اونو دا اکینچیلیک سئکتورو تشکیل ائدیر. چیخاریلان محصوللارین بؤیوک اکثریتینی آوتوموبیل، ماشین، مئتال صنایع و کیمیوی مادده قوللارینداکی موهندیسلیک محصوللاری تشکی ff6 ل ائدیر. آلمانییا دونیاداکی کولک توربینلری و گونش ائنئرژیسی تئخنولوگییاسی ساحه سینده بیر نؤمرهلی ایستحصالچینین. هر ایل هاننووئر، فرانکفورت و بئرلین کیمی بیر چوخ آلمان شهرینده بؤیوک بین الخالق تیجارت سرگیلر و کونقرئسلر تشکیل ائدیلمکدهدیر. [86]
دونیانین گلیرلرینی گؤره سیرالانمیش ان بؤیوک 500 شیرکتینی گؤسترن فورتونئ گلوبال 500 سیرالاماسیندا آلمانییادان ۳7 شیرکت وار. بونلارین ان بؤیوک اون دنهسی دایملئر، وولکسwاگئن، آللیانز سئ (ن چوخ قازانج ائدن شیرکت)، سیئمئنس، دئوتسجهئ بانک (۲. ان چوخ قازانج ائدن)، ائ.اون، دئوتسجهئ پوست، دئوتسجهئ تئلئکوم، مئترو و باسفتیر. [87 ] ان چوخ چالیشانا صاحیب شیرکتلر ایسه دئوتسجهئ پوست، روبئرت بوسجه گمبه و ائدئکادیر. [88] دونیا سویییهسینده بیلینن مارکالاری؛ مرسدس-بنز، ساپ، بمw، عادیداس، آودی، پورسجهئ، وولکسwاگئن و نیوئادیر. [89]
آلمانییا؛ باغلی آوروپا ایقتیصادیاتی و سیاسی بیرلشمهنین مودافیعه چیسیدیر. تیجارت قرارلاریندا ایسه آوروپا بیرلیگی عوضولرینین و آب تک بازار قانونلارینین قرارلارینا اویغون حرکت ائدیر. آلمانییا، آوروپانین عومومی پول واحیدی اولان آورونو ایستیفاده ائتمکدهدیر و آلمانییانین پول سییاستی ایله علاقه دار قرارلاری، دیگر آوروزوندا اولان اؤلکهلر کیمی فرانکفورتداکی آوروپا مرکزی بانکی طرفیندن وئریلیر. ۱990-جی ایلدهکییئنیدن بیرلشمهدن سونرا، حیات ستاندارتی و ایللیک گلیرلر کؤهنه قربی آلمانییا عیالتلرینده یوکسک ایدی و بوتون آلمانییادا بو ستاندارتلارین قورونماسی ساغلانیلمایا چالیشیلدی. [90] کؤهنه شرق آلمانییا ایقتیصادیاتینین مودئرنیزاسییاسی و قرب عیالتلرین ستاندارتلارینا اینتئقراسییا اولماسی ۲0۱9-جی ایله قدر اوزون مودتلی اولاجاق شکیلده پروقراملاشدیریلمیشدیر و ایللیک قربدن شرقه دوغرو تخمینن 80 میلیارد دوللار ترانسفئر اولماقدادیر. ۲005-جی ایلدن بری ایشسیزلیک نیسبتی ائنیشه کئچمیشدیر و ۲008 اییون آییندا سون ۱5 ایلین ان آشاغی سویییهسینه گئریلیهرک% 7.5 آ چاتمیشدیر. [9۱] یوزده نیسبتلر قرب آلمانییادان شرقه دوغرو% 6.۲ ایل% ۱۲.7 آراسیندا دییشمکدهدیر. بو آنکی هؤکومت مهدودلاشدیریجی بیر مالیییه سییاست ایزلهییب ایجتیماع 1000 سئکتورونداکی ایشلرده کسیلمهیه گیتمیشکئن، شانسؤلیئ آنگئلا مئرکئل هؤکومتی ایشچی بازاری و ریفاه سویییهسی آدینا بیر سیرا ایصلاحات حیاتا کئچیرمیشدیر.
اسکیناسلار[دَییشدیر]
۲004-جو ایلین ایلک آلتی آییندا آلمانییادا ان چوخ ساختاسی ائدیلن بانکنوت 50 آورو (% 4۳،6)، سونرا ۲0 آورو (% ۲8،۲) و ۱00 آورو (% ۲۱،۳) بانکنوتلاری ایدی. 500 آورو پوللارین ساختادیر ایسه چوخ نادیر گؤرولوردو. ۲004-جی ایلده آوروپا بؤلگهسینده جمده تخمینن 594.000 ساختا پول اورتایا چیخاریلدی. ۲005-جی ایلده بو عدد 579.000 و ۲006-جی ایلده ده 565.000 ائ گئریلهدی. آلمانییادا قئید آلتینا آلینان ساهتئجیلیک سایی دا سون ایللرده (۲004) 80.58۳ دن 40.۲04 (۲007) ائ گئریلهدی. آورونون بازارا چیخاریلما مرحله سینده چوخو دفعهساختا ۳00 و ۱000 آورو (بو پوللارین گئرچکلری یوخ ایدی) پوللارین دا بازارا چیخاریلماسی جهدینده اولدو و بعضی حاللاردا بو جهد مووففقیتله نتیجلندی. ۲006-جی ایلده ۲0 آورو بانکنوتلار% ۳6لیک نیسبتله ان چوخ ساختاسی ائدیلن بانکنوتتو.
۲00۳-جو ایلده ایسوئچره بانکنوتلاریندان 4 میلیون ایسوئچره فرانکی دیریندهکی8.۲77 عددینین ساختا اولدوغو موعین اولوندو. نومینال دیره گؤره (تئداوولدئکی جمعی پول ۳4 میلیارد فرانک) حسابلاندیغیندا ساختا پول پایی% 0،0۲۲ دیر. 4 میلیون ساختا فرانکتان ۲،۳ میلیون فرانک فاکسیمیلئ-بانکنوت دئییلن ساختا بانکنوتلارین. بو بانکنوتلار تشکیل قورو پول آکلامادا، پول تئسلیماتی ائدیلرکن ایسوئچره بانکنوتلارینی تانیمایان آلانلار دولاندیرمادا ایستیفاده ائدیلر. فاکسیمیلئ-بانکنوتلار عومومیتله گئرچک پوللارین آراسینا یئرلشدیریلمیش دستهلر حالیندا الدن چیخاریلیر.
ایسوئچرهدهکیآورو ساختاچیلیغین ان چوخ پروبلئم یاشانان مؤوزولاردان بیریدیر. ۲004-جو ایلده ۲ میلیون آورو دیرینده ساختا آورو کاغیذ و سیککهنی ال قویولدو. بونون یانیندا ۱ میلیون دوللار دیرینده دوللار ساختاچیلیغین ده ائدیلمیشدیر.
دیر باخیمیندان ۱00 فرانک بانکنوتلار ۲00۳-جو ایلد% 5۳لوک ایستیفاده نیسبتییله ان اعتیبارلی بیریمدی. بو واحیدی% ۱6لیق نیسبتله 50 فرانک بانکنوتلار و% ۱4لوک نیسبتله ۲0 فرانک بانکنوتلار تقیب ائدیر. ان آز ساختاسی چیخاریلان بانکنوتلار ۲،9% نیسبتییله ۱000 فرانک بانکنوتلاری. آیریجا رسمی اولاراق بازاردا اولمایان ۲000 فرانک بانکنوتلار دا موعین اولونموشدور.
بعضی ساهتئجیلیکلئر ائله دیقته چارپاندیر کی 1000 فئدئرال بانکین تجروبهلی ایشچیلری و پولیسه باغلی ساختا پول بیریملئریندئکی وضعیفهلیلر و پول سایما ماشینلاری بو پوللاری تانییا بیلرلر.
اینفراستروکتور[دَییشدیر]
آوروپادا مرکزی بیر مؤوقئعده اولماسی، آلمانییانی اهمیتلی بیر نقلیات علاقهنؤقتهسی حالینا گتیرمیشدیر. بو وضعیت اؤلکهنین سیخ و موعاصیر نقلیات شبکهسی سایهسینده رئاللاشمیشدیر. بو شبکهنین ان مشهورلاری، دونیادا جمعی اوزونلوقدا اوچونجو ان بؤیوک اولان گئنیش موتورلو واسیطه یولو (وتویول) دور. اوتویوللاردا بعضی مارشروتلاری آراسیندا سورعت سینیرلاماسینین اولماماسی دا اهمیتلی بیر خوصوصیتدیر. [9۲]
آلمانییا چوخ مرکزلی بیر سورعتلی قاتار شبکهسی قورموشدور. اینتئرجیتیئخپرئسس دیگر آدییلا ایجئ عومومیتله قونشو اؤلکهلردهکیبؤیوک شهرلره و مسافهلره نقلیات تمین ائتمکدهدیر. قاتارلارین سورعتلری ۱60 کم / سا ایله ۳00 کم / سا آراسیندا دییشمکدهدیر و ان اوست ایرهلی خیدمتی دئوتسجهئ باهن وئریر. اولاشیملار ۳0 دقیقه لیک، ساعاتلیق و یا ایکی ساعاتدا بیرلیک پئرییوتلار شکلینده رئاللاشمادان. [9۳]
آلمانییا دونیانین بئشینجی بؤیوک ائنئرژی ایستئهلاکچیسی دئییل و ۲00۲-جی ایلده ایلک ائنئرژی احتییاجینین اوچده ایکیسی ایتهالاتلا قارشیلانمیشدیر. [94] عئینی ایل آلمانییا، آوروپانین ان بؤیوک ائلئکتریک ایستئهلاکچیسی اولموشدور: جمعی 1000 ولاراق ائلئکتریک ایستئهلاکی 5۱۲.9 تئراwاتت-ساعات اولاراق رئاللاشمیشدیر. [95] هؤکومت سییاستی؛گونش، کولک ائنئرژیسی، بییودیزئل، هیدروئلئکتریک و گئوتئرمال ائنئرژی کیمی یئنیلنه بیلر ائنئرژی قایناقلارینین اینکیشاف ائتدیریلمهسینی وورغولاییر. [96] ائنئرژییه قناعت اؤلچومونون نتیجهلرینه گؤر، ائنئرژی محصولدارلیغی ۱970-جی ایللرین باشلاریندان بری اینکیشاف ائتمکدهدیر. هؤکومت، ۲050-جی ایلده اؤلکهنین ائنئرژی احتییاجینین یاریسینی یئنیلنه قایناقلاردان قارشیلاما آدینا بیر حدف قویموشدور [97].
۲000-جی ایلده هؤکومت و آلمانییا نووه گوج صنایعسی؛ ۲0۲۱ئ قدر نووه ستانسییالاری پیللهلی اولاراق آزالتما مؤوزوسوندا آنلاشمیشتیرلار. [98] لاکین یئنیلنه بیلر ائنئرژی، ائنئرژی ایستئهلاکیندا اولدوقجا آشاغی پایا مالیکدیر. ۲006-جی ایل ائنئرژی ایستئهلاکینین قایناقلارا گؤره داغیلیمی بو شکیلده رئاللاشمیشدیر: مایئ یاناجاق (% ۳5.7)؛ کؤمور (% ۲۳.9)؛ طبیعی قاز (% ۲۲.8)؛ نووه ائنئرژی (% ۱۲.6)؛ سو و کولک گوجو (% ۱.۳)؛ دیگرلری (% ۳.7 ).
علم[دَییشدیر]
آلمانیا گئچمیشتئن بئری موختلیف علمی آلانلاردا ائن گؤزئ چارپان آراشتیرمالارین بازیلارینا ائو ساهیپلیغی یاپماکتادیر. [99] نوبئل موکافاتی بوگونئ کادار ۱0۱ آلمان تارافیندان آلینمیشتیر. [۱00] آلبئرت ائینستئین وماخ پلانجکین چالیشمالاری موعاصیر فیزیغین تئمئللئری آدینا چوخ واجیبدیر و داها سونرالاری بو چالیشمالار وئرنئر هئیزئنبئرق وماخ تارافیندان گئلیشتیریلمیشتیر آنادان اولموشدور. [۱0۱] بو آدلار، داها اؤنجئلئری یئتیشمیش هئرمانن وون هئلمهولتز جوزئف وون فراونهوفئر ودانیئل قابریئل فاهرئنهئیت کیمی ایسیملئردئند ائتکیلئنمیشتیر. یلهئلم جونراد رؤنتگئن اون-ایشینینی کئشفئتمیشتیر وبو هئم آلمانجادا هئم دئ دیغئر دیللئردئ رؤنتگئنستراهلئن (رؤنتگئن ایشینلاری) ایسمییلئ آنیلمیشتیر. بو باشاری اونو، ۱90۱-جی ایلده ایلک نوبئل فیزیک موکافاتی کازانان کیشیسی یاپمیشتیر. [۱0۲]
سپئیس موهئندیسی ئرنهئر وون براون، ایلک اوزای روکئتینی گئلیشتیردی وداها سونرا ناسانین اؤندئ گئلئن اویئلئریندئن اولدو، آبدنین آپوللون پروگرامینین باشا 1000 یسینا اؤنجولوک ائدئن ساتورن بئش آی روکئتینی گئلیشتیردی. هئینریجه رودولف هئرتزین ائلئکترومانیئتیک ایشین اوپئراتئس چالیشمالاری، موعاصیر تئلئکومونیکاسیونون گئلیشیمینین تئمئلینی اولوشتورموشتور. [۱0۳] ۱879-جی ایلده لئیپسیق اونیوئرسیتئسیندئ ایلک لابوراتوارینی اینشا ائدئن wیلهئلم wوندت، دئنئیسئل پسیکولوژینین آتاسی اولاراق قبول ائدیلمیشدیر. [۱04] آلئخاندئر وون هومبولدتون دوغا بیلیمجی وکاشیف اولاراق ائتدیگی چالیشمالار، بییوجوغرافیانین تئمئلینی اولوشتورموشتور. [۱05]
جارل فریئدریجه گاوسس، داوید هیلبئرت، بئرنهارد ریئمانن، قوتفرید لئیبنیتس، کارل wئیئرستراسس وهئرمانن wئیل کیمی موهوم ماتئماتیکچیلئر دئ آلمانییادا دوغموشتور. آلمانیا، آوروپادا ماتباایی ایلک کوران یوهان قوتئنبئرق، گئیگئر سایاجینین خالیقی هانس گئیگئر وایلک تام آوتوماتیک دیگیتال بیلگیسایاری یاپان کونراد زوسئ کیمی بیر چوخ اونلو کشیف وموهئندیسین واتانیدیر. [۱06] فئردیناند وون زئپپئلین، اوتتو لیلیئنتهال، گوتتلیئب دایملئر، رودولف دیئسئل،هوگو ژونکئرس وکارل بنز کیمی آلمان موجیت، موهئندیس وساناییجی موعاصیر اوتوموتیو وهاوا اولاشیم تئکنولوژیسینین شئکیللئنمئسینئ یاردیم ائتمیشلئردیر. [۱07] [۱08]
آلمانیاداکی موهوم آراشدیرما بیریملئری ماکس پلانک طایفا، هئلمهولتز-گئمئینسجهافت وفراونهوفئر-گئسئللسجهافتدیر. وبو کوروملار باغیمسیز و یا هاریجی اولاراق اونیوئرسیتئت سیستئمینئ باغلیدیر علمی اورئتیملئرئ موهوم کاتکیلار ساغلاماکتادیرلار. پرئستیژلی قوتفرید لئیبنیتس wیلهئلم موکافاتی ائلم آدامی و یا آکادئمیسیئنئ وئریلمئکتئدیر اونون ایل. اونون بیر اؤدولون دئغئری ان چوخ ۲،5 میلیون آورویئ کادار چیکابیلمئکتئدیر وبو موکافات، دونیادا وئریلئن ائن یوکسئک موکافات دئغئرینئ مالیک آراشدیرما اؤدوللئریندئن بیریدیر. [۱09]
تحصیل[دَییشدیر]
آلمانییادا تحصیلین ایدارئسینین سوروملولوغو، اؤنجئلیک اولاراق فئدئرال اوستانلئریندیر. فئدئرال باش تحصیل کونوسوندا اولدوقجا کیچیک بیر رول مالیکدیر. ایستئغئ با 1000 لی اولماقلا آناوکولو تحصیلی اوچ وآلتی یاش آراسیندا بوتون چوجوکلارا ساغلانماکتادیر، سونراسیندا دا ائن آز دوققوز ایل سورئجئک زورونلو تحصیل واردیر. وایلکؤغرئتیم گئنئلدئ دؤرد ایل سورمئکتئدیر دؤولت اوکوللاری بو ایلکؤغرئتیم سورئجیندئ کاتمانلارا آیریلمامیشتیر. [کایناک بئلیرتیلمئلی] بونا زیت اولاراق، اورتا اؤغرئتیمدئ اؤغرئتمئنلئرین اؤغرئنجیلئرین یئتئنئکلئرینئ واؤغرئتمئنلئرین تاوسییئسیلئرینئ گؤرئ اؤغرئنجیلئرین گیدئبیلئجئکلئری دؤرد نؤو اوکول وار: گیمناسیوما ائن یئتئنئکلی اؤغرئنجیلئر قئیدیاتدان اولور وگیمنازییانین اونلاری اونیوئرسیتئت تحصیلینئ حاضیرلار، تحصیل، ائیالئتلئرین سیستئمینئ باغلی اولاراق سئکیز و یا دوققوز ایل سورمئکتئدیر؛ رئالسجهولئ داها یایگین اولاراق اورتا سیرا اؤغرئنجیلئرئ هیتاپ ائدئر وآلتی ایل سورئر. هاوپتسجهولئ اوکوللاری، اؤغرئنجیلئری مئسلئکی تحصیلئ حاضیرلار وگئسامتسجهولئ دئ اؤنجئکی اوچ نؤوو کاپسایان بیر تحصیل سیستئمینی بئنیمسئمئکتئدیر [کایناک بئلیرتیلمئلی]
اییت بونیئسیندئن ساغلانان اولوسلاراراسی اؤغرئنجی دئغئرلئندیرمئ پروقرامی، اوئجد اولکئلئری وبیر نئچه طرفداش اولکئدئن ۱5 یاشینداکی اؤغرئنجیلئرین یئتئنئکلئرینی دئغئرلئندیرمئسی اوچون تاسارلانمیشتیر. ۲006-جی ایلده آلمان اوکول چوجوکلاری اؤنجئکی ییللارا گؤرئ سئوییئلئرینی گئلیشتیردیلئر ویاپیلان ایستاتیستیک آراشتیرمالارا گؤرئ علمی یئتئنئکلئردئ اورتالامانین اولدوقجا اوزئریندئ ۱۳.سیرادا اولوب، ماتئماتیکتئ ۲0.سیرادا واوکوما یئتئنئکلئریندئ ایسئ ۱8.سیرادا بولوناراک اورتالامانین نئ چوخ اوزئریندئ، نئ دئ آشاغیسیندا کالمیشلاردیر. [۱۱0] آلمانییادا سوسیو-ایقتیصادی حاللار اولدوقجا یوکسکدیر، اؤغرئنجیلئرین پئرفورمانسلاری دا 1000 سوسیو-ایقتیصادی فاکتؤرلئردئن دیغئر اولکئلئرئ گؤرئ داها چوخ ائتکیلئنیر. [۱۱0]
اونیوئرسیتئیئ گیرمئک اوچون، لیسئ اؤغرئنجیلئرینین آبیتور سیناوینا گیرمئلئری طلب اولونور؛ آیریجا مئسلئک لیسئسی دیپلوماسینا مالیک اولان اؤغرئنجیلئر دئ باشوورابیلمئکتئدیر. خوسوسی بیر چیراکلیک سیستئمی اولان دوعالئ تحصیل، اؤغرئنجیلئرئ مئسلئکی ائغیتیملئرینی بیر شیرکئت بونیئسیندئ سوردورئبیلمئلئرینئ ایزین وئریر. بیر چوخ آلمان اونیوئرسیتئتی دئولئتئ عاییددیر واؤغرئنجیلئردئن ایستئنئن بیر دؤنئملیک هارچ اوجرئتی 50-500 آورو آراسیندا دئغیشمئکتئدیر. [۱۱۱]
آلمانیاداکی اونیوئرسیتئلئر، اولکئدئکی یوکسئک ائغیتیم ستاندارتلارییلا بین الخالق بیر سایگینلیغا مالیکدیر. تهئس. - قس دونیا اونیوئرسیتئلئر سیرالاماسی کریتئرلئرینئ گؤرئ ۲007-جی ایلده ۳ آلمان اونیوئرسیتئتی دونیادا ایلک ۱00دئ یئر آلاندا، ایلک ۲00دئ اولان اونیوئرسیتئت سایی ۱۱ اولدو [۱۱۲]
مدنیت[دَییشدیر]
آلمانیا، تاریختئ داس تورپاق دئر دیجهتئر اوند دئنکئر (شایرلئرین ودوشونورلئرین اولکئسی) دییئ آنیلیر وئ. [۱۱۳] ۲006-جی ایلدن بو یانا آلمانیا کئندیسینی فیکیرلئرین اولکئسی اولاراق آدلاندیرماکتادیر. [۱۱4] آلمان جولتورئ، آلمانیانین اولوس دئولئت اولاراق دوغماسیندان چوخ اؤنجئلئری اورتایا چیخدی آلمان دیلی کونوشولان بوتون جوغرافیایی ائتکیسی آلتینا آلمیشتیر. کؤکلئرینین ائتکیسییلئ آلمانییادا کولتور، آوروپاداکی دین ولایکلیک کیمی زیهینسئل وپوپولئر ائغیلیملئرین ائتکیسییلئ شئکیللئنمیشتیر. بو اونلاری آورو 1000 ا کولتوروندئن آیری اولاراق خوصوصی بیر آلمان گئلئنئغی تانیملاماک زور اولاجاق [۱۱5] بو یارگی باغلامیندا دیگر بیر چیکاریم دا تاریخی شاهسییئتلئردئ اولاجاق. وولفقانق آمادئی موتسارت، فرانس کافکا وپاول جئلان موعاصیر دوشونجئدئ بیرئر آلمان یئرلیسی اولمامالارینا باخمایاراق، تاریخسئل حاللاری، ایش و سوسیال ایلیشکیلئرینین آنلاشیلمالاری آچیسیندان آلمان کولتورئل چئورئسینین ایچیندئ دئغئرلئندیریلمئکتئدیرلئر.
آلمانییادا کولتورئل کوروملاردان فئدئرال ائیالئتلئر جاوابدئهدیر. اوزئریندئ کیتابخانا ایله مالی دئستئک ساغلانان ۲40 تییاترو، یوزلئرجئ سئنفونیک اورکئسترا، بینلئرجئ موزئ و ۲5.000،۱6 ائیالئتئ داغیلمیش دورومدادیر. بو کولتورئل اولاناکلار میلیونلارلا اینسان تارافیندان دئغئرلئندیریلمئکتئدیر: آلمانییادا هر ایل 9۱ میلیون کیشی موزئلئری زییارئت ائتمئکتئ، ۲0 میلیون کیشی تییاترو و اوپئرایا گیتمئکتئ و ۳،6 میلیون کیشی سئنفونیک اورکئسترالاری دینلئمئکتئدیر [۱۱6].
آلمانیا، لودویق وان بئتهووئن، ایوهان سئباستیان باخ، ژوهاننئس براهمس و ریجهارد wاگنئر کیمی دونیاجا اونلو کلاسسیک موسیقی بئستئجیلئرینئ مالیک چیکماکتادیر. ۲006دان ایتیبارئن آلمانیا، دونیاداکی بئشینجی بؤیوک موسیقی پازاری حالینا خئیری و کرافتwئرک، سجورپیونس و راممستئین کیمی موسیقی گروپلارییلا پوپ و روجک موسیقی اوزئریندئ ائتکیلی اولدو. [۱۱7]
بیر چوخ آلمان رئسسام فارکلی آرتیستیک تارزداکی چالیشمالارییلا بین الخالق بیر پرئستیژ کازانمیشتیر. هانس هولبئین، و ماتتهیاس گرونئwالد، آلبرئجهت دورئر رؤنئسانس دؤنئمینین، جاسپار داوید فریدریخ رومانتیکا دؤورون، ماخ ائرنستدئ گئرچئکوستوجولوغون موهوم ساناتچیلارینداندیر. آلمانیانین کارولئنژ میماریسی و اوتتو میماریسی ایلئ بو آلانا ائتدیگی کاتکیلار، رومانئسک میمارینین موهوم هابئرجیلئری اولدولار. رئگیون داها سونرالاری گوتیک، رؤنئسانس و باروک کیمی تارزلارین موهوم چالیشمالارینین یاپیلدیغی بیر مئکان حالینا گلمیشدیر. آلمانیا یاخین موعاصیر آکیمدا اؤزئللیکلئ wالتئر گروپیوسون باشلاتتیغی باوهاوس آکیمییلا اولدوقجا موهوم بیر یئر تئشکیل ائدیر. عئینی زاماندا، یئنه آلمانیالی اولان لودویق میئس وان دئر روهئ، ۲0. یوزییلین ایکینجی یاری ff6 یندا دونیانین ائن اونلو میمارلاریندان بیری حالینا گلمیشدیر. جام جئپهئلی گؤکدئلئنلئر اونون فیکریدیر. [۱۱8]
فلسفه[دَییشدیر]
آلمانیانین فعلسئفئیئ ائتکیسی تاریخسئل اولاراق بؤیوک اؤنئم آرز ائدئر و بیر چوخ اونوتولماز آلمان فیلوزوفو، اورتا چاغدان بئری باتی فعلسئفئسینئ اؤنئملی کاتکیلاردا بولونموشلاردیر. قوتفرید لئیبنیزین راسیونالیزمئ کاتکیلاری؛ کلاسسیک آلمان ایدئالیزمینین ایممانوئل کانت، قئورق ویلهئلم فریدریخ هئگئل، و فریدریخ ویلهئلم جوزئف سجهئللینگ ژوهانن گوتتلیئب فیجهتئ تارافیندان قورولماسی؛ کارل مارکس و فریدریخ ائنگئلسین کومونیست تئوریگی فورمولئ ائتمئلئری؛ آرتور سجهوپئنهاوئرون مئتافیزیکسئل پئسیمیزم دئرلئمئسی؛ فریدریخ نیئتزسجهئین پئرسپئکتیویزمی گئلیشتیرمئسی؛ مارتین هئیدئگگئرین وارولوشچولوک اوزئرینئ چالیشمالاری؛ ژورگئن هابئرماسین سوسیال تئوریلئری؛ فعلسئفئنین اینکیشاف ائتمهسی آدینا اولدوقجا ائتکیلئییجییدیلئر.
آلمان ائدئبییاتی، التهئر وون دئر ووگئلئیدئ و ولفرام وون ائسجهئنباجه کیمی یازارلارین چالیشمالارییلا اورتا چاغا کادار اوزانابیلمئکتئدیر. ایوهان وولفقانق وون قؤتئ و فریدریخ شیللئر کیمی بیر چوخ آلمان یازار و شاعیر بؤیوک بیر اونئ مالیک اولدولار. قریمم کاردئشلئر تارافیندان باسیلان حالک ماساللاری، آلمان حالک ائدئبییاتینی بین الخالق سئوییئدئ اون صاحیبی یاپمیشتیر. ۲0. یوزییلین ائتکیلی یازارلاری و توماس مانن، بئرتولت برئجهت، هئرمانن هئسسئ، هئینریجه بؤلل، گونتئر گراسستیر. [۱۱9]
مئدیا[دَییشدیر]
آلمان تئلئویزییا پازاری، ۳4 میلیون تو صاحیبی ایلئ آوروپانین ائن بویوگودور. بیر چوخ بؤلگئسئل و میللی یایین ستاتیون فئدئرال سیاسی ستروکتورو ایچیندئ کابلو لینکی ایلئ ائدیلیر تشکیل ائدیر. آلمان هانئهالکلارینین یاکلاشیک% 90ی کابلولو یا اویدو یایینینا مالیکدیر و ایزلئییجیلئرین ایجتیماعی کاناللاریندان خوصوصی کاناللارینا قدر ایزلئمئک اوچون بیر چوخ سئچیم اولاناغی واردیر. اوجرئتلی تو موبیل، عومومی تو یاییمجیلاری زدف و آردنین یایگین دیگیتال کانال ایمکانی سونماسیندان دولایی راغبئت گؤرمئمئکتئدیر. [۱۲0]
آلمانیا، بئرتئلسمانن و آخئل سپرینگئر آگ کیمی، دونیانین ان بؤیوک مئدیا کورولوشلارینا ائو ساهیپلیغی یاپماکتادیر. آلمانیانین بیر کوماندا پولسوز تو رئکلامجیلیغی آغلارینین ساهیپلیغینی پروسیئبئنسات۱ اوستلئنمئکتئدیر.
آلمان کیتاب پازاریندا هر ایل یاکلاشیک 60.000 یئنی باسیم یاپیلماکتادیر. و بو راکام بوتون دونیادا باسیلان کیتاپلارین% ۱8ینئ تئکابول ائدیر، بئله کی، آلمانیا دونیانین ۳. بؤیوک کیتاب اورئتیجیسی کونوموندا وار [کایناک بئلیرتیلمئلی]. فرانکفورت کیتاب فواری، بین الخالق جلیپ و تیجارئتتئ دونیانین ائن اؤنئملی کیتاب فواری اولاراق آنیلماکتادیر و 500 ایلین اوزئریندئ بیر زاماندیر دوزئنلئنمئسییلئ آرتیق بیر گئلئنئک حالینا گلمیشدیر.
اؤلکه هابئرلئری، اینگیلیس دیلی اولاراق هابئر حاقیندا دئر سپیئگئل، یاییمجی دئوتسجهئ ئللئ و هابئر حاقیندا تهئ لوجالدا یاییملانماکتادیر.
آلمان اینتئرنئت کوللانیجیلاری تارافیندان نویابر ۲008دئ ان چوخ زییارئت ائدیلئن اینتئرنئت سایتلار گووگلئ، یووتوبئ، ائبای، ویکیپئدییا، یاهوو! دور. [۱۲۱]
سینما[دَییشدیر]
آلمان کینوسو، ماخ سکلادانوسکینین ایشلرییله اولدوقجا ائرکن زامانلارا اساسلانیر. سینئما، ئیمار رئسپوبلیکاسی ایللری بویونجا آلمان دیشاوورومجولاری روبئرت یئن و فریئدریجه یلهئلم مورناو ایله تاثیرلی اولموشدور. آوسترییا منشالی اولوب ۱9۲6-جی ایلده آلمان وطنداشلیغینا کئچن و دؤیوش اولی آلمان فیلم صنایعسینده کاریئری پارلامیش اولان رئژیسسور فریتز لانگین هوللیwوود کینوسو اوزرینده بؤیوک بیر تاثیری اولدوغو دئییله بیلر. سسسیز فیلمی مئتروپولیس (۱9۲7) موعاصیر معنادا ائلم فانتاستیکا فیلملرینین آتاسی اولاراق قبول ائدیلیر.
۱9۳0-جو ایلده آوسترییالی-آمئریکان ژوسئف وون ستئرنبئرگ، ایلک اهمیتلی آلمان سسلی فیلمی اولان ماوی مئلئکی ایداره ائتدی و بو فیلم آکتریسا مارلئنئ دیئتریجهئ دونیا سویییهسینده بیر اون قازاندیردی. [۱۲۲] wالتئر روتتماننین ایداره ائتدیگی ایزلئنیمجی سندلی بئرلین: بؤیوک بیر شهرین سئنفونیسی،شهر سئنفونیسی نؤوونون ایلک اهمیتلی نومونهلریندن بیریدیر. لئنی ریئفئنستاهل ایشلرینده یئنی ائستئتیک ائلئمئنتلره یئر وئرمیش اولسا دا نازی دؤورو فیلملری عومومی اولاراق تبلیغات آغیرلیقلی اولموشدور. [۱۲۳]
۱970 و 80-جی ایللر بویونجا، وولکئر سجهلؤندورفف، wئرنئر هئرزوگ، یم ئندئرس و راینئر ئرنئر فاسسبیندئر کیمی یئنی آلمان سینئماسی رئژیسسورلاری، اکثریتله ائتدیکلری تهریکئدیجی فیلملرله بین الخالق آرئنادا قربی آلمانییا کینوسونون ایرهلیلهمهسینه مانع اولموشلار. [۱۲4]
داها یاخین دؤوردهکیفیلملر اولان گوود بیئ لئنین! (۲00۳)، دیوارا قارشی (۲004) و دئر اونتئرگانگ (چؤکوش) (۲004) بین الخالق ایجتیماعیتده اهمیتلی اوغورلار قازانمیشلار. ان یاخشی خاریجی دیلده فیلم آکادئمییا موکافاتی، آلمان ایستحصاللاری اولان، ۱979-جو ایلده دیئ بلئجهتروممئل (تئنئکئ ترامپئت) آ، ۲00۲-جی ایلده ایرگئندو این آفریکا (افریکانین هئچ بیر یئریند) یئ و ۲007-جی ایلده داس لئبئن دئر آندئرئن (باشقالارینین حیاتی) آ گئتمیشدیر. [۱۲5] ان تانینان آلمان آکتیورلاری مارلئنئ دیئتریجه، کلاوس کینسکی، هاننا سجهیگوللا، آرمین موئللئر-ستاهل، ژورگئن پروجهنو و توماس کرئتسجهمانن.
۱95۱-جی ایلدن بو یانا هر ایل تشکیل ائدیلن بئرلین فیلم فئستیوالی، دونیانین قاباقدا گلن فیلم فئستیوالی آراسیندادیر. دونیانین هر یئریندن گلن فیلملری قییمتلندیرمک اوزره بین الخالق بیر مونصیف ایشتیراک ائدر و قازانانلار قیزیل و گوموش آی 1000 ی ایله موکافاتلاندیریلار. [۱۲6] هر ایل تشکیل ائدیلن آوروپا فیلم موکافاتلاری مراسیمی، هر ایکی ایلده بیر آوروپا فیلم آکادئمییاسینین (ئفا) اولدوغو شهر اولان بئرلینده تشکیل ائدیلمکدهدیر. پوتسدامداکی بابئلسبئرگ ستودییالاری، دونیاداکی گئنیش میقیاسلی فیلم ستودییالارینین ان کؤهنهسینین و بین الخالق فیلم ایستحصاللاری اوچون بیر مرکز حالیندادیر.
ایدمان[دَییشدیر]
ایدمان، آلمان حیاتیندا اهمیتلی بیر یئر توتماقدادیر. ییرمی یئددی میلیون آلمان بیر ایدمان کلوبونا عضوودور و بونون یانیندا اون ایکی میلیون آدام فردی اولاراق بیر فعالیتی تعقیب ائدیر. [۱۲7] فوتبول، ان مشهور ایدمان ساحهسیدیر. 6،۳ میلیون رسمی اوزوویله آلمان فوتبول فئدئراسیاسی (دئوتسجهئر فوßبالل-بوند)، دونیادا اؤز نؤوونده ان گئنیش تشکیلات تشکیلاتدیر. [۱۲7] بوندئسلیگا دونیاداکی بوتون پروفئسسیونال ایدمان لیقالاری آراسیندا ان چوخ تاماشاچی اورتالاماسینا صاحب لیگدیر. آلمانیا میللی فوتبول کومانداسی ۱954، ۱974 و ۱990 ایللرینده فیفا دونیا کوبوکونو و ۱97۲، ۱980 و ۱996 ایللرینده ده آوروپا فوتبول چئمپیوناتینی قازانمیشدیر. آلمانیا، فیفا دونیا کوبوکونا ۱974 و ۲006 ایللرینده و اوئفا آوروپا فوتبول چئمپیوناتینا دا ۱988-جی ایلده ائو صاحبلیگی ائتمیشدیر. ان موفقیتلی و مشهور فوتبولچولاری فرانز بئجکئنباوئر، گئرد موللئر، ژورگئن کلینسمانن، لوتهار ماتتهاوس و اولیوئر کاهندیر. تاماشاچیلار آراسیندا مشهور اولان دیگر ایدمان بوداقلاری د 1000 ا هندبول، وولئیبول، باسکئتبول، بوز هوکئیی و تئنیستیر. [۱۲7]
آلمانیا دونیادا موهرریکلی ایدمان نؤولرینین بیرینده قاباقجیل اؤلکهلردن بیریدیر. یاریش قازانان آوتوموبیللر، کوماندالار و سوروجولر آلمانیادان چیخماقدادیر. تاریخدکی ان موفقیتلی فورمولا ۱ پیلوتو اولان میجهائل سجهوماجهئر، کاریئری بویونجا بیر چوخ اهمیتلی موتورسپورلاری رئکوردلارا ایمضا آتمیشدیر و ۱946-جی ایلدن بو یانا تشکیل ائدیلن فورمولا ۱ده ان چوخ یاریش و چئمپیونلوق قازانان پیلوت وضعیتیندهدیر. تاریخدکی ان چوخ قازانان ایسپورجولاردان بیری اولوب، میلیارد دوللارلیق بیر ثروته مالیکدیر. [۱۲8] بی ام وئ و مرسدس ایستئهسالچیلاری موهرریکلی ایدمان نؤولرینین بیرینده قاباقجیل تاکیملارداندیر. فرانسادا هر ایل تشکیل ائدیلن حؤرمتلی یاریش بیر تشکیلاتی اولان لئ مانس ۲4 ساعتی پورسجهئ ۱6 دفعه قازانمیشدیر. [۱۲9]
آلمان ایدمانچیلاری بوتون زامانلار اولیمپیا اویونلاری مئدال سیرالاماسیندا شرقی و قربی آلمانیا بیرلیکده دئغئرلئندیریلدیغینیدئ اوچونجو سیرادا اولاراق اولیمپیا اویونلاریندا ان موفقیتلی اؤلکهلری آراسیندا وار. ۲008 یاز اولیمپیادالاریندا آلمانیا مئدال سیرالاماسیندا بئشینجی سیرادا اولارکن [۱۳0] ۲006 قیش اولیمپیادالاریندا ایلک سیرادا ایشتیراک ائتمیشدیر. [۱۳۱] آلمانیا ۱9۳6-جی ایلده بئرلین و ۱97۲-جی ایلده دا مونیه اولماق عذره یای اولیمپیا اویونلارینا ایکی دفعه ائو صاحبلیگی ائتمیشدیر. قیش اولیمپیا اویونلاری دا ۱9۳6-جی ایلده باویئرانین اکیز شهرلری اولان گارمیسجه و پارتئنکیرجهئندئ رئاللاشدیریلمیشدیر.
آلمان مت 1000 بخی[دَییشدیر]
آلمان متبخی، بؤلگهدن بؤلگهیه فرقلیلیک گؤسترمکدهدیر. باویئرا و سوابیانین جنوب بؤلگهلری بونا نومونهدیر. بو بؤلگهلرین متبخ مدنیتی؛ آوستریا و ایسویچرئنینکینئ بنزردیر. دونوز اتی، مال اتی و ائو حیوانلاری اتی ایله ائدیلن یئمک نؤولری آلمانیادا ایستئهلاک ائدیلن یئمکلرین قاباقدا گلنلرینین. خصوصیله دونوز ائتینین آلمان موتفاغینداکی یئری خصوصیدیر. [۱۳۲] آز قالا بوتون بؤلگهلرده، یئمکلر سوسیسلی یئییلیر. آلمانیادا ۱500لرده چوخ سوسیسکا نؤوو چیخاریلماقدادیر. ان مشهور تروزلر کارتوف، کلم، کؤک، شالغام، ایسپاناق و پاخلانی. [۱۳۳] اورقانیک قیدا ساتیشی بیر بازار حالینا گلمیشدیر و ساتیلان مهسوللارین% ۳.0 'ونو بو قروپ قیدالار اولوشتورور.بو بیر ترئند حالیندا یوکسلمکدهدیر. [۱۳4]
مشهور بیر آلمان دییش بئله دئمکدهدیر: "ناهار بیر ایمپئراتور، گونورتا یئمیی بیر کرال و آخشام یئمیی بیر کاسیب کیمیدیر." ناهار عمومیتله تاخیللی یئمکلرله و بال یا دا رئچئللی چؤرکله ائدیلر. آلمانلارین بیر قیسیمی ناهاردا سویوق یئمکلری یا دا پئندیرلی چؤریی سئچیم ائدیر. [۱۳5] اؤلکهده ۳00-دن چوخ چؤرک نؤوو سوبالاردا ساتیلماقدادیر. [۱۳6]
باشقا اؤلکهلردن گلن ایممیقرانتلار سایهسینده، آلمان متبخی و گوندهلیک یئمک وردیشلری بیر چ 1000 خ متبخدن تسیرلنمیشدیر. پیززا و ماکارون کیمی ایتالیان یئمکلری، دؤنر کیمی تورک و عرب یئمکلری خصوصیله بؤیوک شهرلرده اولدوقجا مشهور اولاراق ساتیلماقدادیر. بئینلخالق بورگئر زنجیرلری و چین رئستورانتلار اؤلکهنین بیر چوخ یئرینه یاییلمیشدیر. هیند، یاپون و دیگر آسیا موتفاکلارینین پوپولئریتئسی آرتماقدادیر. یوکسک پروفیللی دوققوز آلمان رئستوران، رئستورانتلار بئینلخالق دئرئجئلئندیرئن میجهئلین رهبری طرفیندن اوچ اولدوزلو اولاراق اعلان ائدیلمیشدیر. یئنه ۱5 رئستوران ایکی اولدوز آلمیشدیر. [۱۳7]
شرابین اؤلکهنین بیر چوخ سئقمئنتینده مشهور اولماسینا باخمایاراق آلمانیانین میللی ایچکیسی پیوه اولاراق بیلینمکدهدیر. آلمانیادا آدام باشینا پیوه ایستئهلاکی ایللره گؤره دوشمهسینه باخمایاراق، آدام باشینا ایللیک ۱۱6 لیتر ایله اوست سیرالارداکی یئرینی قوروماقدادیر. [۱۳8] ۱8 قرب اؤلکهسی اوزرینده ائدیلن آراشدیرمالار نتیجهسینده آلمانیا؛ آدام باشینا ایسپیرتسیز ایچکی ایستئهلاکی مؤوضوسوندا ۱4.، آدام باشینا مئیوه سویو ایستئهلاکیندا ایسه ۳. اولموشدور. [۱۳9] بونلارین خاریجینده، مینئراللارلا سو و سجهورلئ (مئیوه سویو ایله قاریشدیریلمیش) آلمانیادا چوخ مشهوردور.
جمعیت[دَییشدیر]
۲006 دونیا کوبوکوندان بری، اؤلکهنین ایمیجی داخیلی و خاریجی دونیادا دییشمیشدیر. [۱40] بو تورنیردن سونرا، ایللیک ائدیلن میللی مارکا گؤسترمکله آراشدیرماسینا آلمانیا اوست سیرالارا تیرمانمیش و ۲008-جی ایلده لیدئرلییه چاتمیشدیر. ۲0 فرقلی اؤلکهدن اینسانلارا اؤلکهنین تانینمیشلیغی؛ مدنیت، سیاست، ایخراجات، اؤلکهنین اینسانلاری، اؤلکه 1000 یه توریزم، ایممیقرانتلارین ماراغینی چکمه و اینوئستیسیالار باخیمیندان سوروشولموشدور. [۱4۱] بیر باشقا قلوبال دوشونجه آراشدیرماسی ببج طرفیندن ائدیلمیش و نتیجهده آلمانیانین، ۲۲ قاباقدا گلن اینوئستور اؤلکهسی آراسیندا ان موسبت تأثیره صاحب اؤلکه اولدوغو اورتایا چیخمیشدیر. % 56لیک بؤیوک بیر قروپ اؤلکه حاقیندا موسبت دونیاگؤروشونه ساهیبکن،% ۱8لیک بیر قیسیم اؤلکهیه منفی باخماقدادیر. [۱4۲] [۱4۳]
آلمانیا قانونی و اجتماعی اولاراق هوموسئکسواللارا قارشی تولئرانسلیدیر. عائله بیرلیکدهلییه ۲00۱-جی ایلدن بری ایجازه وئریلیر. [۱44] گئیلئر و لئزبیئنلئر قانونی اولاراق یولداشلارینین بیولوژی اوشاقلارینی اؤولادلیغا گؤتوره بیلر (اؤگئی اوشاق اولاراق). ایکی بؤیوک آلمانیا شهرینین بلدیه باشچیسی، گئی اولدوژکلارینی اعلان ائتمیشدیر. [۱45]
۲0. عصرین سون اون ایل عرضینده آلمانیا، ایممیقرانتلارا قارشی موقعینی دییشدیرمیشدیر. 90-جی ایللرین اورتاسینا قدر اومومی دوشونجه آلمانیانین بیر کؤچ اؤلکهسی اولمادیغی ایستیقامتینده ایدی. بونا قارشی اهالینین ۱0%-ی آلمان اولمایان کسلردن میدانا گلمکده ایدی. گاستاربئیتئرلارین (ماوی یاخالی، قوناق ایشچی) اؤلکهیه گیریشینین بیتمهسیندن سونرا، بو سیغینماجیلار تولارئ ائدیلدیلر. حال-حاضردا حکومتین و آلمان جمعیتینین دوشونجهسی نظارت آلتیندا ایختیساسلی ایممیقرانتلارین اؤلکهیه گلیشینین قبول ائدیله بیلر اولدوغودور. [۱46] ۱984-جو ایلده 4،4 میلیون اولان آلمانیادا یاشایان خاریجی اهالیسی، ۲008-جی ایلده 7،۳ میلیونا چیخمیشدیر. [۱47]
۲005-جی ایلدکی 58 میلیارد آورو تتیل هارجاماسییلا آلمانیا، بو مؤوضودا بیرینجی اولموشدور. ان مشهور گزینتی یئرلری آوستریا، ایسپانیا، ایتالیا و فرانسادیر. [۱48]
آیریجا باخ[دَییشدیر]
بیبلییوگرافی[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
شئکیللر[دَییشدیر]
-
Bavariyada Alp dağlarının mənzərəsi
-
Bavariyada ۱۲-ci əsrdə tikilmiş kral qəsri
-
Blick-über-den-Teutoburger-Wald۱.jpg
Tevtoburqda meşə görüntüsü
-
Ulm şəhərində kitabxana
-
-
Münhendə stadion
-
Heidelberg Germany ۱008۲005 Main Street.jpg
Heydelberq şəhərin mərkəz hissəsi
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Bundespräsidialamt. Repräsentation und Integration (German). یوْخلانیلیب8 March 2016. “Nach Herstellung der staatlichen Einheit Deutschlands bestimmte Bundespräsident von Weizsäcker in einem Briefwechsel mit Bundeskanzler Helmut Kohl im Jahr 1991 die dritte Strophe zur Nationalhymne für das deutsche Volk. [In 1991, following the establishmen 1000 t of German unity, Federal President von Weizsäcker, in an exchange of letters with Chancellor Helmut Kohl, declared the third verse [of the Deutschlandlied] to be the national anthem of the German people.]”
- ↑ Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (January 2014). Migrationsbericht 2012 (PDF) (German), Bundesministerium des Innern Referat Öffentlichkeitsarbeit. 27 July 2014 tarixində istifadə olunub.
- ↑ Population at 82.2 million at the end of 2015 – population increase due to high immigration. destatis.de (26 August 2016).
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ Germany. International Monetary Fund (October 2015). یوْخلانیلیب6 August 2016.
- ↑ Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. یوْخلانیلیب13 August 2013.
- ↑ 2015 Human Development Report. United Nations Development Programme (2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
- ↑ M.S. Cermanya hakkında www.unrv.com
- ↑ Almanya, ABD'den sonra en çok bağış yapan ülke TopNews, India, Retrieved ۲008, 04-۱0.
- ↑ Error on call to Şablon:cite web: Parameters url and title must be specified.
- ↑ Avrupa'nın lideri? International Herald Tribune. Nisan 4, ۲008.04-04.
- ↑ Güvenli geleceğe güvenli tekonojiyle www.innovations-report.de. Mayıs 7, ۲008. 04-04.
- ↑ Jill N. Claster: Medieval Experience: ۳00–۱400. NYU Press ۱98۲, p. ۳5. ISBN 0-8۱47-۱۳8۱-5.
- ↑ The Cambridge Ancient History, vol. ۱۲, p. 44۲. ISBN 0-5۲۱-۳0۱99-8.
- ↑ Şarlman Şarlman'ın biyografisi
- ↑ Joanna Story, Charlemagne: Empire and Society, Manchester Üniversitesi Yayınları, ۲005 ISBN 978-0-7۱90-7089-۱
- ↑ Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicæ www.nationstates.net
- ↑ Rosamond McKitterick, Charlemagne: The Formation of a European Identity, Cambridge Üniversitesi Yayınları, ۲008 ISBN 978-0-5۲۱-8867۲-7
- ↑ Hükümdarlık mücadelesi http://www.britannica.com
- ↑ Almanya maddesi en.wikipedia.com
- ↑ Kutsal Roma Cermen İmparatoru IV.Charles'ın fermanı Yale Üniversitesi Web Sitesi
- ↑ ۳0 Yıl Savaşları, Gerhard Rempel, Western New England Koleji.
- ↑ ۳0 Yıl Savaşları (۱6۱8–48), Alan McFarlane, The Savage Wars of Peace: England, Japan and the Malthusian Trap (۲00۳)
- ↑ Fulbrook, Mary: A Concise History of Germany, Cambridge Üniversitesi Yayınlar 1000 ۱99۱, p. 97. ISBN 0-5۲۱-5407۱-۲
- ↑ Martin, Norman. Alman Konfederasyonu ۱8۱5–۱866 (Almanya) Dünya Bayrakları. 5 Ekim ۲000.Erişim: ۱۲-07-۲006
- ↑ Almanya'da ۱848 Devrimi mars.acnet.wnec.edu
- ↑ Almanya'da ۱848 İhtilalleri en.wikipedia.com
- ↑ Alman İmparatorluğu Das Kaiserreich
- ↑ Alman İmparatorluğu'nun tüm sömürgeleri www.worldstatesmen.org
- ↑ Alman İmparatorluğu dış politikası www.britannica.com
- ↑ Khapoya op. cit. p. ۱۱5f
- ↑ Stephen J. Lee: Europe, ۱890–۱945. Routledge ۲00۳, p. ۱۳۱. ISBN 0-4۱5-۲5455-8.
- ↑ ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ Weimar Cumhuriyeti'nde II.Dünya Savaşı öncesi durum en.wikipedia.org Erişim : ۱ Mart ۲009
- ↑ Das Ermächtigungsgesetz ۱9۳۳
Erişim = ۱۲-09-۲008
Yazar = Deutsches Historisches Museum
Yayımcı = Deutsches Historisches Museum
Dil = Almanca
- ↑ Industrie und Wirtschaft
Erişim tarihi = ۱۲-09-۲008
Yazar = Deutsches Historisches Museum
Yayımcı = Deutsches Historisches Museum
Dil = Almanca
- ↑ Holokost ve II. Dünya Savaşı maddelerine bakın 1000 ız.
- ↑ Avrupa Topluluğu kurucu devletleri Avrupa Birliği resmi internet sitesi
- ↑ Colchester, Nico. D-mark day dawns Financial Times. ۱ Ocak ۲00۱. Erişim tarihi = 07-۱۲-۲006
- ↑ Dempsey, Judy. Almanya Bosna'dan çekilmeyi planlıyor International Herald Tribune. ۳۱ Ekim ۲006. Erişim tarihi = ۳0-۱۱-۲006
- ↑ Almanya CIA Factbook. ۱4 Kasım ۲006. Erişim = ۲9-۱۱-۲006
- ↑ Almanya'da iklim www.germanculture.com Erişim : ۱ Mart ۲009
- ↑ Germany For Dummies ۳.baskı
yayımcı = Wiley Mayıs ۲007 ISBN = 978-0-470-08956-9
- ↑ Almanya'da iklim ve hava World Travels. Erişim = ۳0-۱۱-۲006
- ↑ Ekobölgeler WWF, Erişim = ۲8-۱۲-۲008
- ↑ Avrupadaki ünlü hayvanat bahçeleri listesi www.eupedia.com, Erişim = ۱7-۱0-۲008
- ↑ Bazı ilginç hayvanat bahçesi olayları www.americanzoos.info/, Erişim = ۲008 ۱7-۱0-۲008
- ↑ Hayvan İstatistikleri ۲007(Almanca), Berlin Hayvanat bahçesi, Giriş = 05-08-۲008
- ↑ Çevre bilinci hedefi Alman Federal Çevre Vakfı, Erişim = ۲8-۱۲-۲007
- ↑ Bütün ülkeler iklim değişikliği üzerie adımlar atmalı
Giriş = ۱۱-0۲-۲008
Yazar = PIPA
Tarih =۲007-09-۲4
Çalışma = BBC World service Poll, carried out by Globescan
- ↑ Almanya'nın çevre koruma endüstrisini takviye Erişim = ۲5-۱۱-۲007
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد یا
بسته یافت نشد.


c: text/html

collection: archivebot

text:
زوٙن ئینگیلیسی
زونئ ئینگیلیسی یئ گئله د زونیا هئن و ئوروٙپاییە ک د تألئجئرمئنی ه. جئرمئنی خوش ڤئ دۊ کوتئ أفتاوزئنون و أفتاونئشین بأر موٙه و ئینگیلیسی هینئ جئرمئنی أفتاونئشین ه. ئی زو د ئینگیلیس و هارگه أفتاوزئنونئ ئسکوتلأن کامئل بیه. د زونیا هأنی تألئ جئرمئنی موٙه ڤئ آلمانی، هولئنی، دانمارکی، سوئدی و نورڤئژی ئشاره کئرد. ایسئنیا نئزیکئ ڤئ لأتی د گئرئ کألیمیا و دأستوٙرئ زونئ ئینگیلیسی د موٙأ جئرمئنی گئرئته بیه و لأتی هأنی نئ کألیمە یا قأرض گئرئتە دۊرئس میکه. بیشتئر ئی ڤامڤاژهیا د زونئ لاتین، فأرانسأڤی، کوتی هأنی د یوٙنانی و زونیا هأنی منیئ انگلیسی ومانه. زونئ ئینگیلیسی دئماتئر فئره چی زوٙنئ آلمانی بیه. سی یه کئ ئینگیلیسی زئڤونیا بیشتئر د قومیا جئرمئنی بینه کئ د آلمان ومانه بریتانیا و زونئ آلمانی نئ موٙه دا زونئ ئینگیلیسی دونئس.
سی کارگئرایی بالٛا ساموٙنکاری،ئموٙری، دوٙنئسمأنی، سیۉسی و رأزئشتی بئریتانیا ڤئ دوٙنیا دئما د قأرن هێژدأهئم و تأثیرئ ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته آمریکا د قأرنئ بیسئمئ ڤاڤئنی ڤئ ئیلا، ئی زو د گئردئ دوٙنیا گأپ کئلون بی و ڤئ داسونئ زونئ دۊئم، زونئ مئنجی و زونئ جاڤوسته مینه فئره د راساگه یا دوٙنبا کاربورد پیا کئرده.
زوٙنئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ دالٛئکی د ڤئلاتیا ئینگیلیس، ئمریکا، کانادا، وستورالیا، ئیرلأن، نیوٙزیلأن، آفریقا دوٙمئنی، غأنا و فئره د ڤئلاتیا هأنی کار موٙه. ئینگیلیسی ئیسئ د لئحاظئ شومارئ هئچایه ڤأر، دئماتر د چینی و ئسپانیایی، سئمی زونئن دوٙنیا ه. شومارئ مأردئمونی کئ زونئ دالٛئکیشو ئینگیلیسی ه ئیسئ ۳۸۰ مئلیون کأسه. ئینگیلیسی د فئره د ڤئلات یا زوٙنئ مئنجیە و نازارتئری زوٙنئ دونیا دئ زئمینهیا سیاسی، ئموٙری، ساموٙنکار، صأنأتی، رئزئشتی و دوٙنئسمأنی د رأتئن و ئوٙمائن مین زایارە یی حئساو موٙه.
مینوٙنە یا
- ۱ دئماتئری
- ۲ بوربأنی و زونیا مأرڤوٙط
- ۳ گأپ کئلونئ ڤئلات شئناسی
- ۴ ئشناختئنئ دأنگ
- ۵ ألئفبا
- ۶ شومارأیا
- ۷ دأستوٙرئ زون
- ۸ کألیمه یا
- ۹ سأرتیه
- ۱۰ دیسئسئ ڤئ دأر
دئماتئری[ڤیرایئشت]
ئینگیلیسی دئماتئر (۱۱۰۰–۴۴۹)[ڤیرایئشت]
د قأرنئ پأنجئمئ ڤاڤئنی، خألک د سێ تأش «جوت»، «آنگلو» و «ساکسون» کئ د «شومال أفتونئشین آلمان»، «دانمارک» و «هولئن»ئ ئیسئنی زئشت داشتئن، ڤئ ئینگیلیس ئرئشت بوردئن و ڤئلاتئ ئوچئنئ گئرئتئن. تا ئو گا خألک بئریتانیا یا ڤئ داسونئ بیتئر بئریتانیایئ روٙم ڤئ زوٙن سئلتیکی قصه می کئردئن و الڤأته زونئ سئلتی مأردئمئش سی خاطئرئ ۴۰۰ سال هألارو ئی ڤئلات ڤاردئ روٙمییا ڤا لاتین یأکی بیئن و فئره د کألیمه یا لاتین دئش کاربورد داشته. دئماتئر د هألارو بئریتانیا، جوتیا د هارگه أفتاوزئنونئ ئوچئ نیشئسئن و د رأتئن و ئوٙمائن ڤا زونیا مألی، لئزڤ «کئنتی» نئ دۊزئس کئردئن. ساکسونیا أم کئ د هارگه و هارگه أفتاونئشین نیشئسئن ، لئزڤ «ساکسونئ أفتاونئشین» نئ دۊرئس کئردئن.
آنگلویایی کئ د شومالئ و مینجا ئینگیلیس زئنئی میکئردئن، ڤئ تور، گویشیا «آمبئریایئ شومالی» و «مئرسیایی» نئ دۊرئس کئردئن. سئینت بێد سیفاش یئنا بی کئ آنگلویا راساگه گأپتئری د خاکئ بریتانیا (نئزیک ڤئ گئردئ خاکئش)ئ نئ هینئ خوشو کئردئن و نومئ «ئینگلأن» (England) د نومئ ئی قأبیله گئرئته بیه. کألیمه "England" از Engla land ڤئ «مأنا ڤارئ آنگلویا» ڤاردئ قأبیلهیا گوته بییه، بوری د خألک ئیسجا بییە د فریزیا، نیئدرزاکسون، یوٙتلأن و هارگه سوٙئد دوٙ گات ڤئ بریتانیا ومان.
زونئ ئینگیلیسی دئماتئر یأکئمی گئرئته بیه د قئری گوٙیئش بی کئ ئی نئشو دأیه داشتئنئ قئری سأرتیه سی ئینگیلیس د زئمونئ آنگلوساکسونیا ه. یأکی د ئی گوٙیئشیا، ساکسونئ أفتاونئشین قئیم بی کئ یوٙاشی یوٙاش ڤئ گوٙیئشیا هأنئ زئل بی. قی نومه بئوٙلف هینئ ئی دورونه . گئمو میره کئ د قأرنئ نوهئمئ ڤاڤئنی، گوٙیئشئ ساکسونی، سی خاطئرئ پاتشاهی شا آلفئرئد (یأکئمین شا ئینگیلیس کئ د ھوٙز ساکسون بی)، ڤئ گوٙیئش یا هأنی زئل بیه و دوٙزئمو ڤئ داسونئ زونئ جاڤأسته ئی ڤئلات ئشناخته موٙه.
ئینگیلیسی دئماتئر، د لئحاظئ گوٙیئش، فئره ڤا ئینگیلیسی ئیسئ فأرخ میکه. چی کألیمه یا light و drought، ڤئ تور «لیخت» و «دئراخت» د زو دئر میان و یا جومله :Will you give me your jacket, good man?، ئیطور گوته موٙه: Wilt ðu sellan me ðin clæð, godman min?
دی گات قئری کألیمه، د زونئ لاتین، مینئ ئینگیلیسی بی کئ کألیمه یایی چی: altar, mass, priest, psalm, temple, kitchen, palm, pear,... د ڤئنونأن. قئرئ کأمتئری کألیمه أم د زونئ ئسکاندیناڤی، ڤئ دأسئ ڤایکینگیا کئ د اخئریا قأرنئ هأشتئم ڤئ ئولا، کأمکأم ئرئشت یایی ڤئ ئینگیلیس کئردئن و راساگه یایی نئ هألارو کئردئن، مینئ ئی زئڤو بی. د ئی کألیمه یا، موٙه د law, take, cut, both, ill, ugly، نوم بورد.
ئینگیلیسی قئیم، گأنجه کألیمه یا فئره یی ناشت ڤألی، چی زونیا هأنی هئن و وروٙپایی، دأستوٙرئ زونئ پیچئسه یی داشت.
ئینگیلیسی مینه[ڤیرایئشت]
ئینگیلیسی دئماتئری یا باستان دۊ دوره ئرئشت ڤئش بیه. یأکئم د لا هئچایه ڤأریا زونیا جئرمئنی شومالی، د قأرنئ هأشت و نۊ ڤاڤئنی، ئوسئکئ هالفئن رئگناسون و ئیڤار رئگناسون ئشناخته بیه با نومئ ئیڤار بی سئخو تأصمیم ڤئ گئرئتن و ئستئمارئ راساگه یا شومالی جأزیرهیا بئریتانیا گئرئتئن. گئلٛئ دۊئم وریشت د لا هئچایه ڤأریا زونیا رومیتأبار بی. نئها گئرئتئنئ ئینگیلئس ڤئ دأسئ نورمأنیا کئ د سالئ ۱۰۶۶ بی، کأمکأم دئگأرگوٙنی بئلاجی د زونئشو پیا بی. نورمأن دئماتئر د قأرنئ ۱۱ ڤاڤئنی ڤا وریشتئ نورمأنیا ڤئ ئینگیلیس ڤئ آنگلو-نورمأن و دئماتئر ڤئ آنگلو- فئرئنچ آلئشت کئرد و بورئ نویی د کألیمه یا نی مینئ زفنئ ئینگیلیسی آوئرد، کألیمه یایی کئ د دۉلأت و دادگایا ئستفاده موٙیئن.
زونئ فأرانسأڤی - سی خاطئرئ حوکوٙمأتئ نورمئنیا - زونئ گأپیا و سأریا کوٙمئله یأکی بی، و ئینگیلیسی دئماتئر، زونئ ایئمیا مأموٙلی و ژار بی، زونئ فأرانسأڤی فره رئ ئینگیلیسی أثأر نیا.نئهاتئر د سالئ ۱۲۵۰، تأنیا ۹۵۰ کلیمه نوٙ، بیشتئر سی خاطئرئ آمادوشودئ ئینگیلیسییا و فأرانسأڤییا، مینئ زونئ ئینگیلیسی بی. ڤألی نوٙحئلمونه، سی یه کئ فأرانسأڤی یا بئنا ڤئ یایگئرئتئنئ زونئ ئینگیلیسی نیان و کألیمه یایی د زونئ خوشو مینئ زونئ هۉگه کئردئن، قئرئ فئرئی کألیمه د زونئ فأرانسأڤی تاسۉ گئرئته بی؛ جوٙری کئ ئیسئ سێیأکئ کألیمه یا زونئ ئینگیلیسی، موٙأ فأرانسأڤی دارأن. بیشتئر بیئنئ دامونه کألیمه یا ڤا هیاری کألیمه یا ئسکاندیناڤی و نورمئنی ئتئفاقی بی کئ بائث آسوتئر بیئنئ دأستوٙرئ زونئ ئینگلیسی بی و د ئی زئڤو٬زونئ تاسۉگئرئته یی ساخت (چی فئره تئر د قأڤوٙل کئردئنئ عادی کألیمه یا زون یا هأنی ڤئ دأسئ یئ زئڤو).
گوٙیئش midland، د قأرنئ چاردأهئم، یأنی گاتی کئ راساگه یا هئچایه ڤأرئ ئی گوٙیئش، ڤئ مأراکأزئ توسئه دونئسمئنیجا، پیشرأفتئ پئیدأسداری و زنئنئی دولأمأنی د ئینگیلیس بی، جا خوشئ ڤئ داسونئ ومده تئرین گوٙیئش دی دورو، ڤا کئرد و میدلأندئ أفتاوزئنو گوٙیئشئ زئلئ شأرئ لأندأن بی. یأکی د چیایی کئ بائثئ زئل بیئنئ ئی گوٙیئش بی؛ جوٙری کئ ئینگیلیسی ئیسئ، تأقریبأن شئلگئ کامئل بیه میدلأندئ أفتاوزئنون ه، روشتئ ئی گوٙیئش ڤئ دأسگایا حوکوٙمأتی و موکاتئبهیا دۉلأتی ه.
د نئڤئشتهیا نومدیارئ دورونئ ئینگیلیسی مینه موٙه د مأتألیا کانتئربوٙری د جئفری چاوسئر نوم بورد.
ئینگیلیسی نوٙ[ڤیرایئشت]
ئینگیلیسی نوٙ ڤا ڤیراشتئ ومده د دأسگا کألیمه یاش و دأستوٙری خوش زونئ فئره آسونی د لئحاظئ دأستوٙری بیه و سی خاطئرئ هازگئرئتئنئ فئره د کألیمه یا لاتینی و فأرانسه و نئهاتئر یوٙنانی، کوتئ فئره ی د کألیمه یا دئماتئری آنگلوساکسون خوش د موٙه جئرمئنی نئ د ڤیر بورده و ری یأک رأته نئسڤأت ڤئ زونئ آلمانی ، هأمه جوٙری (دأنگی، کألیمه یی، دأستوٙری) آلئشت بیه. د ئینگیلیسی نوٙ نه تأنیا نوم، أنجومدیار و حأرف و کوتئ فئره ی د حالأتیا صأرفی خوشئ نئ د دأس دأیه و د یئ زونئ صأرفی شیڤئس کونئنده (ڤئ ئینگیلیسیsynthetic inflecting) بیه ڤئ زونئ حئساوگأری (ڤئ ئینگیلیسی analytic) .
بوربأنی و زونیا مأرڤوٙط[ڤیرایئشت]
زونئ ئینگیلیسی هینئ بورئ آنگلو-فئریسی ه. آنگلو-فئریسی زیرتألی د تألئ أفتاونئشین زونیا جئرمئنی و د لارئ زونیا هئن-وروٙپایی ه. ئینگیلیسی ئیئسئ میزو د ئینگیلیسی مینه آو خوش میزو د ئینگیلیسی دئماتئر گئرته بیه و ئینگیلیسی دئماتئر د یورتئ زونئ نیا-جئرمئنی (Proto-Germanic) ه. چی بیشتئرئ زونیا جئرمئنی، ئینگیلیسی سی خاطئرئ داشتئنئ أنجومدیاریا هیاری د زونیا هأنی دیاری موٙه. بأرئ أنجومدیاریا ڤئ دۊ بورئ زئڤأرد و زۊین و جوٙرئ دأنگیای کئ دئش ڤئ کار رأته، ئی زونئ د زونیا نیا-هئن و وروٙپایی سأڤا میکه، ڤئ ئی مأطلأڤ قانوٙنئ گئریم گوته موٙه. نئزیکتئرین زونیا زئنه مأرڤوٙط ڤئ ئینگیلیسی : ئسکاتس (کئ د ئسکوتلأن و تیکه یای د ئیرلأنئ شومالی هئچایه موٙه) و زونیا فئریسی (کئ د کأشیا هارگه دأریا شومال د دانمارک، هولئن و آلمان هئچایه موٙه)
نئهاتئر د زون یا ئسکاتس و فئریسی، زونیا مأرڤوٙط ڤا ئینگیلیسی کئ قۉمی دیرتئری دارأن قئرار مئیره. ئی زونیان غئیرئ آنگلو-فئریسی قئرارأن د:
- زونیا جئرمئنی أفتاونئشین (زونیا هولأنی، آفریکانس، آلمانی سوفلا و آلمانی ولیا)
- زنیا جئرمئنی شومالی (زونیا سوٙئدی، دانمارکی، نورڤئژی، ئیسلأندی و فاروئی).
سئڤا د زونئ ئسکاتس، هیچکوم د زونیا هأنی نئسڤأت ڤئ ئینگیلیسی سی دۊ کاربأرئ ڤئنه فأمئسئنی نی و حأتی ڤا یه کئ د نأحو، مأناشئناسی و واجشئناسی ڤئنو موٙه کوٙچیرنئشونیا چی یأکی پیا کئرد.سئڤا قئرار گئرئتئنئ جأزیره یا بئریتانیا بائث بیه کئ ئینگیلیسی و ئسکاتس ئلاهئده د زونیا جئرمئنی روشت بأکأن و د کاراگئرایا و آلئشت یا ڤئنه دیر بأمونه. د کول ڤا یه کئ مینه نئزیکی مینئ زونیایی چی هولأنی و ئینگیلیسی هیسا، مأخصوٙصأن ڤا ئینگیلیسی دئماتئر اما ئی دۊ زئڤو سی هأردوکئ کاربأرش فأمئسئنی نی.[۲]
ئضافه ڤئ سئڤا مأنئنئ ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی، چی هأنی کئ ئی تئلیشه نئ بیشتئر میکه بیئنئ حأجمئ فئره ی د کألیمه یا لاتین و فأرانسه د زونئ ئینگیلیسیه کئ بائث بیه ئنزه دایئره کألیمه یا ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی جیاڤازی بئیره. چی کألیمه لاتینئ "exit «ڤئ مأنی «ڤئ دأر بیئ» د بئراڤأرئ کألیمه هولئنی»uitgang" هیسا کئ نئزیک ڤئ جومله ئینگیلیسی «out-going» ه هئچئنی جومله "outgang" هأم د ئینگیلیسی ئستئفاده موٙه.[۳] یا کألیمه فأرانسه یی "change" ڤئ مأنی «آلئشت» د بئراڤأرئ کألیمه آلمانی «Änderung» قئرار مئیره کئ دأقیقا موٙه «alteration, othering». و یا "movement «(فأرانسه یی) د بئراڤأرئ»Bewegung" (آلمانی) قئرار مئره، چی ئبارأتئ «be-way-ing» د ئینگیلیسی ڤئ مأنی «نئها رأتئ د طیلئ ره».
ڤا یه کئ گئردئ کألیمه یای کئ ئینگیلیسی د زونیا هأنی هاز گئرئته ئیسئنه هأنیم ئی زئڤو ڤئ داسونئ یئ زونئ جئرمئنی ئشناخته موٙه و هی سی خاطئرئ ساختار و دأستوٙرئ زونئشه . ایجۉر کئ کألیمه یای هیسئن کئ مألی نیسئن ڤألی ڤا دأستوٙر و قانوٙنیا صأرف و نأحو جئرمئنی ئستفاده موٙن آو چئنونأن کئ گئمو میکیم کئ یئنوهه کألیمه یا مألی جئرمئنی گئرئته بیه د ئینگیلیسی دئماتئرأن.چی أنجومدیارئ reduce کئ د ئینگیلیسی ڤئ طۉرئ (I reduce - I reduced - I will reduce) کار موٙه، د کألیمه لاتینئ redūcere گئرئته بیه ڤألی کألیمه لاتین خوش د ئستئفاده ڤئ طۉرئ ( redūcō - redūxī - redūcam) رأفتار میکه کئ ڤا ئینگیلیسی فأرخ میکه. ڤألی د أڤأض کألیمه ئینگیلیسی (John's life insurance company) أر بئها ڤئ هولئنی لێره با موٙه Johns levensverzekeringsmaatschappij کئ ڤئ تور لێره ڤئنه چئنینه: (leven (life) + verzekering (insurance) + maatschappij (company)). هئچئنی ئبارأتئ ئینگیلیسی the company of insurance life of John لێزه ش ڤئ فأرانسه موٙه la compagnie d'assurance-vie de John. د کول د زونئ ئینگیلیسی پأسڤأنبا دأستوٙری کئ ڤئ نومئ أنجومدیار، شیڤە دیار و صئلاکار ئضافه موٙه گئرد جئرمئنی أن. د ئینگیلیسی پأسڤأنی کئ ڤئ نۉم دیس موٙه پأسڤأنئ جأمعئ مأموٙلیه : s- و es- چی apple - apples هومبا ڤئنه د زونیا هأنی دی قئرارأن: د فئریسی appel - appels و د هولئنی appel - appels. نئشونه هۉونی د ئینگیلیسی (-'s و -s') هیسئن چی Brad's hat ڤئ آلمانی Brads Hut ڤئ هولئنی Brads hat. د أنجومدیار پأسڤأنیای کئ ئضافه موٙأن د حالئ ساده سێئم کأسئ تأک دی قئرارأن (-s و -es) چی he stands یا he reaches د حالئ ئستئمراری قئراره د ing- ڤا هومبا هولئنی ende- و هومبا آلمانی (-end(e)) و د گوذأشته ساده و گوذشته گوتئنی (ماضی گوتئنی) قئراره د ed- ڤا هومبا سوٙئدی ('-ade یا -ad). مأصدأرئ أنجومدیار د ئینگیلیسی ڤا پیشڤأنئ to دۊرئس موٙه چی to drive کئ هومبا ڤئنه د ئینگیلیسی دئماتئر tō drīfenne د هولئنی te drijven د آلمانی هارگه ای to drieven و د آلمانی zu treiben موٙه. قئیدیا د ئینگیلیسی مأموٙلأن ڤا ly- خئلاص موٙه کئ ئی د آلمانی ڤئ طۉرئ lich- و د سوٙئدی ڤئ طۉرئ ligt- هی. شیڤە دیاریا و صئلاکاری بیتئر و بیتئرین د ئینگیلیسی ڤا ئستئفاده more و most یا er- و est- دۉرئس موٙه چی hard/harder/hardest ڤا هومبا هولئنی hard/harder/hardst.د ئینگیلیسی ئیسئنی گئردئ پیشڤأنیا و پأسڤأنیای کئ گوته بی هئچئنی و بی یه کئ ڤئ مۉه کألیمه یا سئیل بأکه بأسه ڤئ ئستئفاده ڤئنه ڤئ شوروٙ یا آخئرئ کألیمه یا ئضافه موٙه چی: (tsunamis; communicates; to buccaneer; during; calmer; bizarrely) دألیلئ ئی آزادی أمأل یئنیه کئ سرچأشمه گئردئ یئنو ڤئ ئینگیلیسی دئماتئر گئلٛ موره. فئره د پأسڤأنیا و تیکه یا آخئری أنجومدیار کئ د ئینگیلیسی دئماتئر بینه چی (-e،a،u،o،an) ڤا گوذأرئ زئمو کأم رأنٛ بینه و دئماخئر کوٙر بینه (zero or null (-Ø) affixes) و قئری دئشو تأنیا گوتئنئ ڤئنو میمونه. چی جومله ic singe د ئینگیلیسی دئماتئر بیه ڤئ I singe و دئماخئر تیکه آخئری د ئینگیلیسی ئیسئنی حأذف بیه I sing-Ø و ڤئ شئلٛگئ «I sing» باقیمأنه. یأکی تئر: wē þōhton ئینگیلیسی دئماتئر ڤئ (we thoughte(n)) نئهاتئر ڤا حأذفئ تیکه آخئری we thought-Ø ڤئ «we thought» دئ ئیروٙ ڤئ ئوروٙ بیه.
گأپ کئلونئ ڤئلات شئناسی[ڤیرایئشت]
ئینگیلیسی، زونئ دالٛئکی نئزیک ڤئ ۳۷۵ میلیون کأس د دۊنیا ه.[۴] دئماتئر د زونئ چینی ماندارین و ئسپانیایی، ئینگیلیسی سئمی زونئ دۊنیا د لئحاظئ شومارئ هئچایه ڤأریاه . ڤألی أر شومارئ کأسونی کئ زونئ دالٛئکی ڤئنو ئینگیلیسه و کأسونی کئ تأنیا ڤئ ئی زئڤو هئچایه میکه نئ ڤاردئ یأک بأشماریم، ئوسئ موٙه گوت کئ ئینگیلیسی پورکاربوردتئرین زئڤو د مینئ دۊنیا ه. ألڤأته أر ڤا کولئ زونیا چینی بئراڤأری بوٙه مومکئنه کئ د لئزئ دۊئم قئرار بیره. (ئی بأسه ڤئ یئنا کئ د دأسهبأنی مینئ گوٙیئش و زئڤو فأرخ بأنیم یا نه)
سیاته د هئچایه ڤأریا زونئ دۊئم نئشو دأیه کئ ڤئنو ۴۷۰ میلیون و بیشتئر د یئ میلیارد میتونأن جینات داشته بوٙأن بأسه ڤئ یه کئ تأنیا ڤئ ئی زئڤو هئچایه میکأن (بدون نوشتار) یا ڤئش ڤارئدأن.دئیڤید کئریستال، دونئسمئنئ زئڤونشئناس، حئساو کئرده کئ شومارئ کأسونی کئ زونئ دالٛئکیشو ئینگیلیسی نی د کأسونی کئ ئینگیلیسی زونئ دالٛئکیشونه فئره بیشتئره و نئسڤأتئ ۱ ڤئ ۳ دارأن.
ری سیاته سالئ ۲۰۰۶ ڤئلاتیا ڤا بیشتئرین جیناتئ هئچایه ڤاریا دالٛئکی ئینگیلیسی د جیناتئ بیشتئر ڤئ کأمتئر دی قئرارأن: ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته آمریکا ۲۵۱ میلیون، بریتانیا ۶۱ میلیون، کانادا ۱۸٫۲ میلیون،[۵] وستورالیا ۱۵٫۵ میلیون،[۶] نیجئریه ۴ میلیون،[۷] ئیرلأن ۳٫۸ میلیون، آفریقا هارگه ۳٫۷ میلیون و زئلاندئنو ۳٫۶ میلیون کأس.
هأمچئنی ڤئلاتیای چی فیلیپین، نیجئریه و جامایکا چأن میلیون هئچایه ڤأر ڤا زأنجیره گوٙیئشی د کئرول ڤا پایه ئینگیلیسی تا ئینگیلیسی ئستاندارده. مینئ ڤئلاتیای کئ ئینگیلیسی زونئ دۊئمئشونه، هئن بیشتئرین شومار د ئیجور هئچایه ڤأریانئ داره (ئینگیلیسی هئنی). کئریستال موٙه کئ أر شومارئ ئینگیلیسی زونبا دالٛئکی و غئیرئ دالٛئکی نئ ڤا یأک حئساو بأکیم هئن نئسڤأت ڤئ ڤئلاتیا هأنی بیشتئرین کأسونینئ داره کئ ئینگیلیسی نئ میفأمأن یا قئصه میکأن.[۸][۹]
ڤئلاتیا ڤئ تورئ شومارئ هئچایه ڤأریا[ڤیرایئشت]
ڤئلاتیای کئ ئینگیلیسی زونئ ومده ڤئنونه[ڤیرایئشت]
ڤئلاتیای کئ زوٙن ئینگیلیسی ھا د ئوٙچئە و تأقریڤأن د ئوٙچئ جاڤانە أ ڤئنوٙنئن:آنگوٙلا، آنتیگوا و باربوٙدا، ئوستارالیا، باهاما، باربادوس، بئلیز، بئرموٙدا، راساگه بئریتانیا د جأھوٙن آو ھئن، میناوە یا ویرجینئ بئریتانیا، تیکه ئینگیلیسی زونئ کانادا، میناوە یا کیمئن، دوٙمینیکا، میناوە یا فالکلأند، کۊ زئلٛ، گئرنادا، گوٙآم، میناوە یا چأنئل، گوٙیان، تیکه یا ئینگیلیسی ئیرلأن، میناوە مأن، جامائیکا، جئرزی، مونتئسرات، نائورو، تیکه ئینگیلیسی زونئ زئلاندئ نو، میناڤە یا پیتکئرن، سأنت هئلئن، سأنت کیتس و نئڤیس، سأنت ڤینسئنت و گئرئنادینیا، سأنگاپوٙر، میناوە یا جورجیا هارگه و ساندئڤیجی هارگه، تئرینیداد و توباگو، میناوە یا توٙرکس و کایکوس، بئریتانیا و ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا.
د قئری د ڤئلاتیا ئینگیلیسی زونئ ومده مأردئمونئشو نی ڤألی زونئ کاریا دیڤونداری و تأصیقیا جاڤغسته ڤئنونه. ئی ڤئلاتیا دی قئرارأن: بوتسوٙانا، کامئرون، ڤئلاتچه یا فئدئرالئ میکرونئسیو، فیجی، گامبیا، غأنا، هئن، کئنیا، کیریباتی، لئسوتو، لیبئریا، ماداگاسکار، مالت، میناوه یا مارشال، موریس، نامیبیا، نیجئریه، پاکئسو، جومهوٙری بئلاۉ، پاپوآ گینهنوٙ، تیکه ئینگیلیسی فیلیپین، رواندا، سأنت لوٙسیا، ساموٙآ، سیشئل، سیرالئون، میناوه یا سولئیمو، سئریلانکا، سوٙدان، سوٙدان هارگه ی، سوازیلأند، تانزانیا، وگاندا، زامبیا و زیمباڤه. هومچئنی ڤئلاتیای هیسئن کئ ئینگیلیسی د تیکه یا د خولئ ڤئنو زونئ دیڤونداری دۊئم (ڤئ داسونئ موکأمئل) کاربورد داره؛ سأن آندرئسی پئروڤیدئنسیا د کولومبیا و کئناره آوئ موسکویتو (Mosquito Coast) د نیکاراگوه دی دأسیه ن. چئنی نوفوٙذئ زونئ ئینگیلیسی سی خاطئرئ دورونئ ئستئمار بئریتانیا دی راساگه یا ه.
هئی ئیطۉر ئینگیلیسی یأکی د ۱۱ زونئ جاڤأسته د آفریقا هارگه ی ه. د راساگه یا هینئ وستورالیا چی میناوه نورفولک، میناوه کئریسمأس و جزیرهٔ کوکوس و تیکه یا هینئ ئمریکا چی ساموٙآ ئمریکا، گوآم، میناوه یا ماریانا شومالی، پورتوریکو و میناوه یا ویرجین و تیکه یا بئریتانیای هونگ کونگ، ئینگیلیسی زونئ جاڤأستیه.
ئینگیلیسی زونئ جاڤأسته ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته نی[۱۳] و دۉلأتئ فئدئرالئ ئمریکا هیچ زونئ جاڤأسته یی نئ دیاری نأکئرده ڤألی ۳۰ ڤئلاتچه د ۵۰ ڤئلاتچه ڤئنه د زیرئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ جاڤأسته رأتئنه. د ڤئلاتیا تأحتئ حئمایأتئ بئریتانیا چی بأحرئین، بأنگئلادئش، بئرونئی، قئبرئس، مالئزی و ئماراتئ یئکاگئرئته أرأڤی ئینگیلیسی زونئ ومده ی حئساو موٙه.
ئشناختئنئ دأنگ[ڤیرایئشت]
ڤاکهیا د ئینگیلیسی د راساگه ی ڤئ راساگه ی هأنی فأرخ میکه؛ ڤألی بیشتئر طیل و کأشئسئنئ دأنگیا د هومبئراڤأرئ کألیمه فأرخی دۊزئس نئمیکه مأخصوٙصأن د ئینگیلیسی ئمریکا شومالی.
ألئفبا[ڤیرایئشت]
ألئفبا ئینگیلیسی د ۲۶ حأرف دۊرئس بیه کئ دی قئرارأن:
شومارأیا[ڤیرایئشت]
شوماره یا زونئ ئینگیلیسئ دی قئرارأن:
دأستوٙرئ زون[ڤیرایئشت]
نوم[ڤیرایئشت]
جأدڤألئ جاگوتئنئ نوم د زونئ ئینگیلیسی (گوتئنیه: نوم د زونئ ئینگیلیسی دئماتئر، دیارکاری نأر وما داشت. هومبئراڤأر ماینه، نأرینه یا خونثا بی. نومئ نأرینه، میتونئس ڤا چارچوٙ یا بی چارچوٙ بوٙه)
أنجومدیار[ڤیرایئشت]
کاری کئ روخڤأن موٙه.
صئلاکار[ڤیرایئشت]
شأرایئط و جوٙرئ کئ کار روخڤأن موٙه.
شیڤه دیار[ڤیرایئشت]
کألیمهی کئ دباره نوم موٙه و ڤئنأنئ توصیف میکه.
کألیمه یا[ڤیرایئشت]
کألیمه یا ئینگیلیسی فئره د قأرنیا فأرخ کئردئنه.[۱۴]
قئرئ کألیمه یا[ڤیرایئشت]
قئرئ کألیمه یا ئینگیلیسی فئره زیاده و هیچ سأرتیه جاڤأسته ی چی ڤئنئی کئ سی فأرانسه ی هیسا کئ گئردئ کألیمه یا ئینگیلیسی نئ قأڤوٙل کئردوٙه و ئشماردوٙه و جاکار بأکه نیسا.
سأرتیه[ڤیرایئشت]
دیسئسئ ڤئ دأر[ڤیرایئشت]
- ↑ OxfordLearner'sDictionary 2015, Entry: English - Pronunciation.
- ↑ A History of the English Language|Page: 336 | By: Albert C. Baugh and Thomas Cable | Publisher: Routledge; 5 edition (21 March 2002)
- ↑ outgang ڤئ مأنی ڤئل کئردئنئ مال یا مئلک یا جاگه حألارو بیه هی.
- ↑ Curtis, Andy. Color, Race, And English Language Teaching: Shades of Meaning. 2006, page 192.
- ↑ Population by mother tongue and age groups, 2006 counts, for Canada, provinces and territories–20% sample data, Census 2006, Statistics Canada.
- ↑ Census Data from Australian Bureau of Statistics Main Language Spoken at Home. The figure is the number of people who only speak English at home.
- ↑ Figures are for speakers of Nigerian Pidgin, an English-based pidgin or creole. Ihemere gives a range of roughly 3 to 5 million native speakers; the midpoint of the range is used in the table. Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. 2006. "A Basic Description and Analytic Treatment of Noun Clauses in Nigerian Pidgin." Nordic Journal of African Studies 15(3): 296–313.
- ↑ Subcontinent Raises Its Voice, Crystal, David; Guardian Weekly: Friday 19 November 2004.
- ↑ Yong Zhao; Keith P. Campbell (1995). "English in China". World Englishes 14 (3): 377–390. Hong Kong contributes an additional 2.5 million speakers (1996 by-census).
- ↑ Table C-17: Population by Bilingualism and trilingualism, 2001 Census of India [۱]
- ↑ Tropf, Herbert S. 2004. India and its Languages[dead link]. Siemens AG, Munich
- ↑ For the distinction between "English Speakers" and "English Users", see: TESOL-India (Teachers of English to Speakers of Other Languages). Their article explains the difference between the 350 million number mentioned in a previous version of this Wikipedia article and a more plausible 90 million number: چوٙأ:Bquote
- ↑ Languages Spoken in the US[dead link], National Virtual Translation Center, 2006.
- ↑ For the processes and triggers of English vocabulary changes cf. English and General Historical Lexicology (by Joachim Grzega and Marion Schöner)
- ڤارورأزئشتئ ڤانلوٙک
- مأجموٙه ی د نومچه نومه دۊ زونه ئینگیلیسی
- dict.org
- نومچه نومه ئینگیلیسی مألی ئمریکا
- رأزئشتئ موٙه کألیمه یا ئینگیلیسی
- نومچه نومه ڤئ هیل نئڤئشتئ مئریام–ڤئبستئر
- نومچه نومه ڤئ هیل نئڤئشتئ Macquarie
- گوٙیئشت یا جوٙرڤاجوٙرئ ئینگیلیسی د کوٙچیرنئشونیا جای جا دوٙنیا (دونئسمئنیجا ئدینبورو)
- کألیمه یا فارسی د ئینگیلیسی: آمادوشودئ رأزئشت یا و زونیا، نوٙئشته: أحمأد میرفأضائلیان، رأزئشتئ ئیسئ، ۱۳۸۵.
- دانئشکأده زونئ ئینگیلیسی، ڤیکیپئدیا
- ڤولفرام آلفا

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کوردلر
کۆردلر، اورتا شرقده یاشایان کۆرد دیللرینین بیرینه دانیشان خالقلار. کۆرد کلمهسی بیر خاص نیژادا ایشاره ائتمهییر و عربلر ، ایراندا و ایکیچایلارآراسیندا یاشایان بیر سنی موسلمان خالق کی اؤز دیللری و فرهنگلر ایله عموما بیر قونشو منطقهده تورکیه، ایران ،عراق،ارمنیستان و سوریه اؤلکه لری آراسیندا کوردیستان آدیلا تانینان بیر منطقهده یاشییانلارا وئریلن ایصطلاح دی.بیرنجی دونیا ساواشیندان قاباق کۆردلر کؤچر ایمیشلر و کوردلر کئچی و قویون ساخلامقلا بینالنحرین دؤزلوکلرینده، ایران و تورکیه داغلاریندا حایاتلاری وارییدی.عوثمانلی ایمپیراتورلوغونون داغیلماسیندان سونرا جدید بیر میلت -دوولتلرین ساییندا دییل ،بیر آیری کۆردیستان دی.کۆردلر داها راحات منطقهده دولانا بیلمهدیلر و فصلی کؤچلری و سنتی یاشایشلارین ترک ائتمهیه مجبور اولدولار. ییرمینجی عصرین باشلاریندا کۆردلر میلیتچیلیکه 1000 تمرکز ائتدیلر.1920اینجی ایلین (سور عهدنامهسی)نده کی جدید عراق سوریه کویت دولتلرین یاراتدی کۆردیستان دولتینین قورولماسینادا ایمکان وئرمیشدی اما هئچ وخت ایجرا اولمادی. تورکیه سلطنتینین ییخیلماسیندان سونرا کمال آتاتورک تورکیهده ،ایران ،عراق هئچ بیری مستقیل بیر کوردیستان دولتینی رسمیته تانیمادیلار.تورکیه ده کورد دیلینی ممنوع و شهرلرده سنتی کورودو پالتارلاری ممنوع و کوردلره (داغ تۆرکو) آد قویدولار و تورک حکومتی کوردلری هویتلریندن محروم اتمه یه چالیشدی.تورک دوولتی کۆردلری شهرلره مهاجیرت اتمهیه تشویق ائتدی و کۆردلری منطقهده سئیرکلشدیردی ، تورکیه دوولتی کۆردلری بیر اقلیت قوم تانیماغا دوام وئریر.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Who Are the Kurds?, Washingtonpost