text:
طبیعت علملری
طبیعت علملری Natural science — اینسانا خاریجی موناسیبتدن تأثیر ائدن طبیعت عامللرینی اؤیرهنهن علم ساحهلری.
عمومی معلومات[دَییشدیر]
طبیعت علملری دونیانی ناتورالیست نؤقطه نظریندن اؤیرنیر و جمعیتدن طبیعته موناسیبتده اونون قانونلارینا حؤرمتله یاناشماغی طلب ائدیر. ناتورالیزم اینسانین یاراتدیغی قانونلاری طبیعی پروسِسلره شامیل ائتمهدن، طبیعت قانونلارینی اؤیرهنهرک ایستیفاده ائتمک اوزرینده قورولان سیستم دیر. طبیعت علملرینین یارانماسی علمی آراشدیرمالارا فلسفی یاناشمانین نتیجهسیدیر.
طبیعت علملری آنلاییشی همچینین، اینسانی علملرله ایجتیماعی علملر آراسیندا فرقی گؤسترمک اۆچون ایستیفاده ائدیلیر. ریاضیات علمی منطیقله بیرلیکده فورمال علملره داخیل ائدیلیر و طبیعت علملرینه عایید ائدیلمیر. چونکی، اونلارین متولوژی طبیعت علملرینین مئتودولوگییاسیندان کسکین فرقلنیر. ریاضیات، ایستاتیک و بیلیشیم تکنولوژی طبیعت علملری حساب اوْلونماسالار دا، بۇ ساحهده آپاریلان اکثر آراشدیرمالار اۆچون موهوم علمی اهمیّته مالیکدیرلر.
علم نظریهسینده طبیعت علملری دئدیکده بیولوژی، آسترونومی، فیزیک، کیمیا و جوغرافیا نظرده توتولور. Bاو علملرده علمی نتیجهلر بیر قایدا اولاراق اوبیئکتیولیک و دقیقلیک اوزرینده قورولاراق بازا کیمی تجروبه و مۆشاهیده نتیجهلری گؤتورولور. طبیعت علملری دونموش اولماییب اونلاردا دایماً دقیقلشدیرمه پروسِسی گئدیر.
تکامولو[دَییشدیر]
قدیم دؤورلر و اوْرتا عصرلرده اطراف موحیط ساده مۆشاهیده و تصویر یولو ایله اؤیرنیلیردی. یئنی دؤورون اوللرینده طبیعتین تصویرله اؤیرنیلمهسی علمی ایضاحلا اؤیرنیلمهسی ایله اوز ائدیلدی. فیلوسوفلاردان ابن هثام و فرنسیس بکونون اثرلری بۇ متودود گئنیش یایدیلار و علمی اینقیلابین اساسینی قویدولار. اون دوکوزونجو عصردن باشلایاراق ایسه علمله مشغوللوق صرف عالیملرین صلاحیتینه کئچیر.
طبیعت علملری تئرمینی ایلک دفعه عالیم ویلیام اویل طرفیندن ۱۸۳۴-جو ایلده مری سومروایلین علمی اثرینه رئسئنزییاسیندا ایشلدیلیر. آنجاق تئرمین ییرمینجی عصرین اوللرینه قدر گئنیش یاییلمیر. ۱۹۲۳-جو ایلده آمریکالی کیمیاچی H.Lyuis و آمریکالی فیزیکی کیمیاچی M.Rendalین مشهور ترمودینامیک و کیمیوی المنتلرین آزاد انرژیسی کیتابیندا یازیرلار:
منتیق و ریاضیاتدان باشقا طبیعت علملرینین بیر-بیرینده چوخ اوزاق دوران اوچ بؤیوک قولو واردیر – بۇ مکانیک، ائلئکترودینامیکا و ترمودینامیکدیر.
بو گون ایسه علمی نظریهلرده طبیعت علملری آرتیق داها دقیق اولاراق بیتکی بیلیمی و حئیوان بیلیمی، فیزیک علملری، ژولوژی و نوجوم بؤلونورلر.
طبیعت علملرینین اساسی[دَییشدیر]
- طبیعت علملرینین اساسی کیمی علمده طبیعت شوناسلیق – طبیعت حادثهلری حاقیندا علم گؤتورولور. دؤور کئچدیکجه طبیعت شوناسلیق خصوصی علمی ایستیقامتلره آیریلدی.
- تبیتشوناسلیغین اساس سیمالاری کیمی نصرالدین توسی، بلز پاسکال، میخاییل لومونسف و باشقالارینی گؤسترمک اولار.
طبیعت علملرینی اؤیرنرکهن فیزیک، کیمیا و بیولوژی علملری آراسینداکی علاقهنین اؤیرنیلمهسی خصوصیله واجیبدیر. چونکی، بۇ علملرین اساس مزمونونو تشکیل ائدن بیر سیرا قاباقجیل علمی فیکیرلر، مثلاً، مولکول-کینئتیک نظریه، الکترون نظریهسی، ائلئکترولیز و بیر سیرا باشقا آنلاییشلار طبیعت علملرینده اؤزونه مؤهکهم مؤقع توتموشدور. اونلارین بیر سیرا اساس مسئلهلری همین آنلاییشلار اساسیندا ایضاح ائدیلیر.
هر بیر پروسِس و یا حادثهنین اینکیشافینین اساسینی ضدیتلرین وحدتی و موباریزهسی تشکیل ائدیر. بۇ مۆعاصیر طبیتشوناسلیغا دا عایید مسئلهدیر. اوندا دا بیر-بیرینه ضد اوْلان و عئینی زاماندا وحدت تشکیل ائدن ایکی ایستیقامت سجیویدیر. بۇ ایستیقامتلردن بیری توسعه پروسسئسیندهکی آنالیتیکلیگی، دیگری ایسه سینتئتیکلیگی تمثیل ائدیر. آنالیتیک ایستیقامتده یئنی علم ساحهلری، یئنی قانون اویغونلوقلار کشف اوْلونور. بونلارین آراشدیرما هدفی محدودلاشیر و خصوصی علمی مِتودلاردان ایستیفاده ائدیلیر.
بو اصل بیلیمن یئنیدن حیصّه لره بؤلونمهسینده اؤزونو آیدین گؤستریر. مثلاً:
- فیزیک: مکانیک، مولکول فیزیک و ایستیلیک، الکتریک، مغناطیس، اوپتیکا، آتوم؛
- بیولوژی: بیتکی بیلیمی، حئیوان بیلیمی، اینسانین آناتومیاسی و فیزیولوژی، داروینیسم و سایر.[۱]
سوْنرا بۇ بؤلمهلر ده یئنیدن داها بتون ایستیقامتلره بؤلونور.
طبیعت علملرینین ایستیقامتلری[دَییشدیر]
بازا علملری:
طبیعت علملرینین بازیسی[دَییشدیر]
طبیعت علملرینین بازیسی ریاضیات حساب اوْلونور.
بوتون طبیعت علملری مۆشاهیده ائدیلهن طبیعت حاللارینینین تصویری اۆچون ریاضی آپارات مئتودوندان ایستیفاده ائدیرلر.
طبیعت علملری طبیعت قانون اویغونلوقلارینین دقیق تصویرینی و فورمول یازیلیشینی طلب ائدیر. بۇ زامان طبیعت حاللارینین ایضاحی ریاضی دوستور حالینا سالینیر. سوْنرادان ایسه ریاضی فورموللارین حسابینا ایستهنیلهن فرضیه یئنیدن یوخلانا و یا دقیقلشدیریله بیلینیر.
طبیعی بیلیکلرین ایستیقامتلری[دَییشدیر]
آسترونومی[دَییشدیر]
اونلارین فیزیک، کیمیا، علملری چرچیوهسینده وضعیتی، گؤی جیسیملرینین هرکهینین قانون اویغونلوقلاری و عمومیلیکده کایناتین تکامولو تدقیق ائدیلیر. آسترونومی کوسموس، قالاکسی، اولدوز، گزهگن و کویروکلو اولدوزلاری اؤیرنیر، تدقیق ائدیر و سوْنراکی تکامولونو ریاضی مودئللشدیریر.
آسترونومیدا بیلیشیم اساساً کناردان جیهازلار واسطهسی ایله مۆشاهیده ائدیلمیکله توپلانیر. آنجاق بۇ ساحهده بیلیشیمنین بیر حیصّه سی لابوراتورییادا تجروبهلر واسطهسی ایله ده توپلانا بیلر (مثلاً، فضانین مولکول کیمیاسینین لابوراتورییادا اؤیرنیلمهسی).
مۆعاصیر آسترونومی بیر-بیری ایله باغلی اوْلان بیر چوخ ساحهلره بؤلونور. بیر قایدا اولاراق بؤلونمه شرطی ساییلیر. اساس ایستیقامتلر آشاغیداکیلار گؤتورولور:
- آسترومتریا – اوْلدوزلارین کووردیناتلارینی و حرکتینی اؤیرنیر. آسترومئترییانین اؤزو ایسه آشاغیداکی یاریمساههلره بؤلونور:
- تمل آسترومتریا — مۆشاهیدهلر اساسیندا گؤی جیسیملرینین کووردیناتلارینی مویینلشدیریر و اونلارین کاتالوقونو ترتیب ائدیر؛
- رادیواسترونومیا — کوسمیک هدفلری رادیو دالغالاری دیپازونوندا ائلئکتروماقنیت شوالاری واسطهسی ایله تدقیقی ایله مشغول اولور؛
- فضا آسترونومیسی — قالاکتیکامیزی و اونون قورولوشونو اؤیرنیر، ائلجه ده موختلیف کووردینات سیستملری واسطهسی ایله ریاضی مئتودلارین واسطهسی ایله گؤی جیسیملرینین یئرینین مویینلشدیریلمهسی اۆچون تکلیفلر هازیرلاییر؛
- نظری آسترونومی — عکس منطیق مئتودو ایله معلوم اوربیت کووردیناتلارینا گؤره گؤی جیسیملرینین یئرینین مویینلشدیریر؛
- فضا مکانیکسی — اومومدونیا جازیبه قانونون تأثیری ایله گؤی جیسیملرینین حرکت ترایئکتورییاسینی، کوتلهسینی و اؤلچولرینی مویینلشدیریر؛
بو اوچ ساحه کلاسیک آسترونومی آدلانیر.
- آستروفیزیکا — گؤی جیسیملرینین قورولوشونو، فیزیکی گؤستریجیلرینی و کیمیوی ترکیبینی اؤیرنیر؛
- اولدوز آسترونومیسی — فیزیکی گؤستریجیلرینه گؤره اوْلدوزلارین فضادا پایلانماسینی و حرکتینین اؤیرنیر. اوْلدوزلارین یارانماسی سیخ توز و قاز مکانیندا باش وئریر. تئمپئراتور آتردیقدا تئرمونووه رئاکسییاسی باش وئریر و اوْلدوز املگلمه پروسِسی باشلاییر.[۲]
- کوسموقونییا — گؤی جیسیملرینین عمله گلمهسینی اؤیرنیر؛
- کوسمولوگییا — فضانین قورولوشونون و اینکیشافینین اساس قانون اویغونلوقلارینی اؤیرنیر.
رچیوهسینده ایدارولونما مئخانیزملرینی (نورمال فیزیولوگییا) و پاتولوگییالار زامانی اونلاردا باش وئره
بیولوژی[دَییشدیر]
، بیوس، "حیات"؛ لوقوس. ""بیلیک، علم" — حیات حاقیندا علم، طبیعت علملریندن بیری، جانلیلاری و اونلارین اطراف موحیطله علاقه لرینی اؤیرنیر. بیلولوژی یئردهکی جانلی اورقانیزملرین حیاتینین بوتون ساحهلرینی، او جملهدن قورولوشونو، فلیتینی، اینکیشافینی، تکامولونو و یئرلشمهسینی اؤیرنیر. همچینین اونلارین تسنیفاتینی ترتیب ائدیر و ایستهنیلهن دییشیلیگی تدقیق ائدیر و ایضاحینی وئرمهیه چالیشیر. آراشدیرما ساحهسی بیوفیزیکدان توتموش مورککب اکولوژی مسئلهلرینه قدر گئنیش مؤوضولاری ایحاطه ائدیر.
بیولوژی علملری بؤلمهسینا عایید اوْلان بیتکی بیلیمی، حئیوان بیلیمی و صحیّه سیویلیزاسییانین ایلک دؤورلریندن اؤیرنیلیردی. بیلیمن اینکیشافینا گوجلو تکان وئرهن میکروسکوپ آنجاق XVII عصرده کشف ائدیلدی. «بیولوژی» تئرمینی ایلک دفعه ۱۸۰۲-جی ایلده ژان-باتیست لامارک طرفیندن ایشلدیلیب. طبیعت بیلیکلرینین خصوصی ساحهسی کیمی ایسه او XIX عصرده یارانیب. او دؤورده عالیملر بوتون جانلیلارین عمومی جهتلره مالیک اوْلدوقلارینی مویینلشدیره بیلیبلر و اونلاری جمع شکلینده اؤیرهنمهیه قرار وئردیلر.
بیولوژی بیلیمنده اساس حادثهلر شوان تئودور، ماتیاس یاکوب اشلایدن و ویرخوو رودولف طرفیندن هوجیره نظریهسینین، چارلز داروین طرفیندن تکامول نظریهسینین، قرقور یوهان مندل طرفیندن گئنئتیکانین اساس قانونو – ایرسیت قانونونون، ایرلی سورولمهسی و هوجیره سوییهسینده بیوکیمیا و بیوفیزیکانین مئتودلارینین تطبیقی ساییلیر.
بیولوژی و کیمیانین سرهددینده یارانمیش بیوکیمیا علمی، بۇ گون سۆرعتله توسعه ائدن طبیعت علملریندندیر. بیوکیمیا جانلیلار حاقیندا اوْلان بوتون علملری بیرلشدیریر و اونون اؤیرنیلمهسی بیولوژینین هر هانسی بیر ساحهسینین و ائلجه ده مۆعاصیر زاماندا پریوریتئت ایستیقامتلردن ساییلان اکولوژی ایله باغلی پروبلِملرین باشا دوشولمهسی اۆچون گئنیش ایمکانلار یارادیر. سون زامانلار، طبیعی شرایطده اورقانیزملر آراسیندا موناسیبتلری اؤیرهنمکله مشغول اوْلان اکولوژی ایله، بۇ موناسیبتلری موْلکول سوییهسینده تدقیق ائدن بیوکیمیا آراسیندا سیخ علاقه یارانمیشدیر. مۆعاصیر اکولوژی بیوسفئرانین حیاتی حاقیندا علم اولاراق، تبیتشوناسلیغین بیولوژی و غئیری-بیولوژی علم ساحهلری – کیمیا، فیزیک، ریاضیات، گئوکیمیا، گئوفیزیکا، فیزیولوگییا، بیوکیمیا، بیوفیزیکا، گئنئتیکا، تکامول نظریهسی و س. ایله الاقدار بیر سیرا موهوم مسئلهلرین اؤیرنیلمهسی ایله مشغولدور.
بیر سیرا موهوم اکولوژی پروبلِملر مؤوجوددور کی، اونلارین ایضاح اوْلونماسی و باشا دوشولمهسی اۆچون بیوکیمیوی اصوللارین تطبیق اوْلونماسی زروری ساییلیر. بونونلا یاناشی حیوانلاردا و بیتکیلرده باش وئرهن بیر سیرا متابولیک پروسِسلری اکولوژی یاناشمانین کمکیله ایضاح ائتمک مۆمکون اوْلموشدور. بئلهلیکله، مۆعاصیر طبیعت علملرینین قارشیلیقلی علاقهسی دؤورونده، بیولوژی، کیمیا و اکولوژی آراسیندا بیوکیمیا باغلاییجی زنجیردیر.[۳]
مۆعاصیر بیولوژینین اساسیندا بئش اساس اصل دایانیر: هوجئیره نظریهسی، تکامول، گئنئتیکا، گئمووستاز و انرژی.[۴][۵] ایندیکی دؤورده بیولوژی اوْرتا و آلی مکتبلرده بازا علملردن بیریدیر. هر ایل دونیادا بیولوژییا، تیببه و تیببی بیولوژییا دایر میلیونلارلا کیتاب، مقاله چاپ ائدیلیر، دیسسئرتاسییالار مۆدافیعه ائدیلیر.[۶]مولکول بیولوژی حیاتین کیمیوی اساسلارینی، هوجئیره بیولوژیسی ایسه اورقانیزملرین کرپیجی رولونو اوینایان هوجئیرهلرین اؤیرنیولمهسی ایله مشغولدور. فیزیولوگییا اورقانیزمین داخیلی ایستروکتورلارینین فونکسییاسینی، بیولوژی سیستملرینین نورمال حیات طرزی چدییشیکلیکلری (پاتوفیزیولوگییا)، اکولوژی ایسه طبیعتین اورقانیزملره تأثیرینی اؤیرنیر.
کیمیا[دَییشدیر]
کیمیا، حساب ائدیلیر کی، قدیم مصر سؤزو "جهئمی"-دن یارانیب، "قاراً دئمکدیر، دیگر واریانتلار— متال ارینتیسی – " قاریشدیرماق" – طبیعت علملریندن بیریدیر. ماددهلر، اونلارین خصوصیتلری، قورولوشو، کیمیوی رئاکسییالار و کیمیانین تمل قانونلاری حاقیندا علمدیر. بوتون ماددهلر کیمیوی علاقهلر واسطهسی ایله موْلکوللار یارادان آتوملاردان عیبرت اوْلدوغونا گؤره، کیمیا اساساً آتوملارلا موْلکوللارلار آراسینداکی علاقهلری اؤیرهنمکله مشغولدور. کیمیا[۷]فیزیک ایله چوخ سیخ باغلیدیر و فرقلری نیسبیدیر. مۆعاصیر کیمیا چوخساههلی طبیعت علمیدیر.
کیمیا موستقیل علم ساحهسی کیمی XVI—XVII عصرلرده بیر سرا علمی کشفلردن سوْنرا تانیندی. بۇ کشفلر مکانیکلشدیرمه واسطهسی ایله ال امیینی ایستهصالدان سیخیشدیردی، صنایعنی مئخانیکلشدیردی، بورژوا جمعیتی یاراتدی.
کیمیوی پروسِسلرین چوخونو بیرباشا لابوراتورییالاردا اوولکی نتیجهلره اساسلاناراق اؤیرهنمک مۆمکوندور. کیمیا دیگر طبیعت علملری ایله سؤخ باغلی اوْلدوغوندان اونو بزهن اساس علم ده آدلاندیریرلار. ایلک کیمیا تجروبهلری اساساً الکیمیا سیستمی ایله باغلی ایدی و میستیکانین تأثیری آلتیندا ایدی.[۸] علم روبئرت بویلون قاضی کشف ائتمهسی و آنتوان لاووازیئنین کوتلهنین ساخلانماسی نظریهسینی ایشلهمهسی ایله یئنی کئیفیت درجهسینه قالخدی. کیمیوی ائلئمئنتلرین کشفی و آتوم نظریهسینین حاضرلانماسی کیمیا بیلیمنی سیستئملشدیرمهیه کؤمک ائتدی. بونونلا دا آراشدیرماچیلار ماددنین قورولوشونو، کیمیوی ترکیبینی و کیمیوی رئاکسییالارین رولونو داها دریندن درک ائده بیلدیلر. کیمیا بیلیمنین اینکیشافی کیمیا صنایعسینین اینکیشافینا و دونیا اقتصادیاتینین اوغورلارینا گتیریب چیخاردی.
فیزیک[دَییشدیر]
فیزیک دونیانین فیزیکی خصوصیتلرینی، اونلارین بیر-بیرینه تأثیرینی و بۇ تأثیرده یارانان نتیجهلری اؤیرنیر. فیزیک تمل علم ساییلیر. فیزکلر ریاضیاتدان الده ائتدیکلری اصللرین منطیقی اساسلارینی و کمیت گؤستریجیلرینی حاضرلاماق اۆچون ایستیفاده ائدیرلر. کایناتین اؤیرنیلمهسینین بؤیوک تاریخی واردیر و تاریخ بویو ائدیلهن زنگین مۆشاهیده و تجروبهلردن عبارتدیر. فیزیکنین اساس وظیفهسی دونیانین ایداره ائدیلمهسینده اساس فیزیکی قانونلارین مویینلشدیریلمهسی و دقیقلشدیریلمهسیدیر. تاریخ بویو بۇ مسئله ایله آنتیک فلسفه مشغول اوْلموشدور.
فیزیک تاریخینده اساس حادثهلری کلاسیک مکانیک قانونلاری، ایساک نیوتونون اومومدونیا جازیبه قانونونون کشفی، ائلئکتروئنئرگئتیکا و اوندان ایستیفاده، آلبئرت اینشتینین نیسبیلیک نظریهسینی ایشلهمهسی، ترمودینامیک نظریهسینین حاضرلانماسی، آتوم و نووه فیزیکسینین کوانت-مکانیک مودئلینین حاضرلانماسیدیر.
فیزیکنین ساحهلری چوخ گئنیشدیر و اورا کوانت مکانیکسیندان اوپتیکیا قدر فرقلی ساحهلر داخیلدیر. مۆعاصیر فیزیک موختلیف ساحهلرده چالیشان آلبئرت اینشتین و لئو لانداودان فرقلی اولاراق آرتیق دار ساحهلرده ایختیساسلاشمیشدیر.
یئر حاقیندا علملر[دَییشدیر]
یئر گزهگنی (اونون لیتوسفری، هیدروسفری و آتموسفری) و اونو ایحاطه ائدن کوسمیک فضا حاقیندا گئنیش ایحاطهلی علملردیر.[۹] بۇ علملر همچینین یئردهکی اوکئانلاری و برک قرونتون دا اؤینیلمهسی ایله مشغول اولورلار. آراشدیرمادا فیزیک، کیمیا، بیولوژی، ریاضیات و یئر حاقیندا علملرین تاریخی علملرینین علمی آلتلریندن گئنیش ایستیفاده ائدیلیر. یئر حاقیندا گئنیش بیلیشیم یئرین کئچمیشی، ایندیکی وضعیتی و گلهجک اینکیشافی بارهده سیستملی تسووور یاراتماغا ایمکان وئریر. همچینین یئر املگلمه پروسئسینده ییغیلان انرژی حاقیندادا معلومات الده ائتمک اولور.[۱۰]
یئرین اؤیرنیلمهسی یئر قروپوندان اوْلان دیگر پلانئتلرین اؤیرنیلمهسی اوجون زمین یارادیر. یئر کایناتدا حیاتین مؤوجود اوْلدوغو ملیم اوْلان یئگانه گؤی جیسمیدیر. گونش سیستمینی دولغون اؤیرهنمهیه ایمکان وئرهن کوسمیک زوندلار یاراناندان سوْنرا یئر حاقیندا علمه پلانئتولوگییا دا علاوه ائدیلدی. بونونلا دا یئر حاقیندا علم یئر و کاینات حاقیندا علمه چئوریلدی.
یئر حاقیندا اساس علم ژولوژیدیر. او یئر کورهسینین اوست حیسهسینی، اونون ترکیبینی و تکامولونو اؤیرنیر. ۱۹۶۰-جی ایلدهن علم گئوفیزیکانین مشغول اوْلدوغو یئرین درین قاتلارینی دا تدقیق ائدیر. ژولوژی کئیفیت گؤستریجیلرینه ایستیقامتلنیر.
گئولوژی علملر آیریلیقدا فعالیت گؤستره بیلمهیهن چوخسایلی آشاغیداکی علملری ده ایحاطه ائدیر:
- وولکانولوگییا، گئلیئمئترییا، ژولوژی، تئکتونیکا، ژئومورفولوژی، هیدروژئولوژی، لیمنولوگییا، مینئرولوگییا، پالئونتولوگییا، پئتروقرافییا، تورپاقشوناسلیق، سئدیمئنتولوگییا و س.
طبیعت علملرینین دیگر علملره تأثیری[دَییشدیر]
مرسوم اولاراق علم دئدیکده داها چوخ تمل طبیعت علملری (ناتورال سجیئنجئ) نظرده توتولور، تکنولوژی توسعه اۆچون ایسه موهندیسلیک علملرینه (آرتیفیجیال سجیئنجئ) احتیاج واردیر. علم تمل بیلیکلری الده ائدیر. اونا سؤیکهنهن موهندیسلیک علمی ایسه، آرتیق معلوم قانونلارا اساساً ایستئهسالات یارادیر و اونون داواملیلیغینا جدی دقت ائدیر.
مۆعاصیر تبیتشوناسلیغین ان سجیوی جهتلریندن بیری ده علملرین قارشیلیقلی تأثیرینین اولماسیدیر. بونا گؤره ده مۆعاصیر دؤورده طبیعت شوناسلیقداکی سینتئتیک عنعنه داها چوخ اهمیّت کسب ائدیر. موختلیف علملرین الده ائتدیی نایلیتلردن بیری ده هدفین اؤیرنیلمهسینده اینتئقراسییایا داها چوخ فیکیر وئریلمهسیدیر. سینتئتیک عنعنه موختلیف علملرین قوووشدوغو یئرلره عایید بیلیکلرین معین ائدیلمهسینده اؤزونو خصوصیله بوروزه وئریر. سون ایللردهکی علمی ایختیرا و کشفلرین اکثریتینی سینتئتیک علملره عاییددیر. بیلیکلرین سینتئزی سایهسینده مۆعاصیر طبیعت شوناسلیقدا ماددنین تکامولو و اونون بیر-بیرینه کئچهن موختلیف نؤو قورولوش علاقهلری حاقیندا بیتکین و پوختلشمیش نظریهلر یارانیر. مینئراللارلا جانلیلار آراسینداکی علاقهلر آچیلیر. جانلی و جانسیز عالم آراسینداکی سرحدین شرطی اوْلدوغو داها چوخ نظره چارپیر.
طبیعت علملرینین اؤیرنیلمهسی داها درین علمی بیلیکلر و مالییه طلب ائدیر، لاکین بیرباشا تکنولوژی توسعه ایله باغلی اوْلان ایسه موهندیسلیک علملریدیر. آبش، آلمانییا، یاپونییا، بؤیوک بریتانییا و فرانسه کیمی گوجلو دؤولتلر تمل بیلیکلر الده ائتمک اۆچون طبیعت علملری ایله مشغول اولورلار. کیچیک دؤولتلر داها چوخ تئز بیر زاماندا صنایعده ایستیفاده اوْلونا بیلهجک موهندیسلیک علملرینه اوستونلوک وئریلیر.
کیمیا، فیزیک، بیولوژی، ریاضیات علملری طبیعت علمی کیمی تاریخ بویو اؤیرهنیلهرک توسعه ائدیب. اونونلا مۆقایسهده کیمیا موهندیسلیگی، بیوتئخنولوگییا، الکتریک-ائلئکترونیکا موهندیسلیگی علملری هله اینکیشافین آستاناسیندا ساییلیر.[۱۱]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ طبیعت علملرینین علاقهلی اؤیرنیلمهسی شابلون:آز
- ↑
- ↑ س. ف. قارایئو، پ.ش. مممدووا، آ.ق. هبیبووا ق ۲۱ بیوکیمیانین اساسلاری. ب. "تفککور" نپم، ۲۰۰۲، ۳۶۰ سه شابلون:آز
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑ شابلون:جیتئ بووک
- ↑ Филocoфия Haykи пoд peд. A. И. ЛипkиHa M. : ЭkcMo، ۲۰۰۷ شابلون:رو
- ↑ Caдyлb Жak. CokpoBищe aлxиMиkoB / Пep. c фp. — изд. KpoH-пpecc، ۲۰۰۰. ۳۲۰ c. شابلون:رو
- ↑ Wordnet سئارجه: ائارته سجیئنجئ Archived 2020-04-10 at the Wayback Machine. شابلون:ائن
- ↑ ائنجیجلوپئدیا اوف وولجانوئس، آجادئمیج پرئسس، لندن، ۲۰۰۰ شابلون:ائن
- ↑ تئخنولوگییالارین اینکیشافینا آپاران علمی توسعه نئجه اولمالی Archived 2010-10-17 at the Wayback Machine. شابلون:آز
خاریجی منبعلر[دَییشدیر]
- طبیعت علملری – جامبریدگئ اونیوئرسیتئسی
- طبیعت علملری تاریخی و تئخنولوگییاسی
- طبیعت علملری حاقیندا کیتابلار
- شابلون:اوپئن-سیتئ
- طبیعت بیلیمنین پاتریارخی Archived 2014-01-30 at the Wayback Machine.
قایناقلار[دَییشدیر]
لاتین آذربایجان ویکی پدیاسی


c: text/html

text:
او بیم سیاک
او بیم سیاک (اینگیلیسجه: Oh Beom-seok) (دوْغوم:۲۹ ژوئیهٔ ۱۹۸۴ (۳۷ یاش) Pohang) بیر فوتبالیست. قانکون فوتبال کولوبو و جنوبی کوره میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده او بیم سیاک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۷ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- پوهانق استیلرز کولوبونون اویونچولاری
- یوکوهاما کولوبونون اویونچولاری
- کریلیا سووتوف سامارا کولوبونون اویونچولاری
- اولسان هیوندای کولوبونون اویونچولاری
- سوون سامسونق کولوبونون اویونچولاری
- هانقژو قرینتاون کولوبونون اویونچولاری

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سارای شعر توپلوسو حسین اقبالیان (دنیز) گنج نسلیمیز اورک سیزلارینی، یئنی بیر شیوه ده دیله گتیره یئتگی سینی الده ائمکده دیر. بو یئنی شیوه ایله یارانان سؤز بیرلشمه لرینه، اسکی و عادی تعریفلره سیغیشان شعر آدی وئرمک اولماسادا، اونلاردا اولان سس و سؤزلرین موسیقی سی، بو یارادیجی دویغولو اثری، چاغداش ادبی مجموعه لریمیزه «یئنی شعر» آدی ایله داخیل ائدیر. بو …مطالعه بیشتر »
مریمی اؤلموش مسیحا
مریمی اؤلموش مسیحا قربان علی انصاری (انصار قره داغی) شعیر صنعتینده قزه ل اسلوبو دولغون معنا داشییان بیر قالیبدیر. بئله نچی بیر شعیر صنعتینین اساسینا آسلی اولاراق، بؤیوک فضولی لار، نسیمی لر و ها بئله حافظ لر، سعدی لر، مولوی لر دونیا دوردوقجا یاشایاجاق لار. بعضاً اولور کی بیر دفتر شعیر قزه ل اسلوبوندا یالنیز بیر تکجه بیت ده قالیب …مطالعه بیشتر »
سؤز سوراغیندا حسین دوزگون
سؤز سوراغیندا « نگاهی به سروده های حسین دوزگون » آقای بهروز ایمانی یکی از علا قه مندان و شاگردان استاد، و پژوهشگر و شاعر و نویسنده معاصر توانسته است چند مجموعه ی شعر استاد را نقد و معرفی كند و آنها را به صورت كتابی انتشار دهد. و ظاهرا اولین كتابی است كه درباره تحلیل آثار منظوم استاد در …مطالعه بیشتر »
یول لار عصیرلر قربانعلی انصاری ( انصار قاراداغلی )
یول لار عصیرلر قربانعلی انصاری ( انصار قاراداغلی ) بو شعیر دفترین ی فلگین قهری توتان ، خوش گون اوزونه حسرت قالان ، عمرونو عمرومه جالایان آنام « کفایت خانم انصاری » یه حصر ائدیره م . پاییز آخشامیدیر، اسمیردی کولک كندین طبیعتی، لاپ توتغون اورك كؤچدوكجه قارانلیق كوچه – باجایا منیم ده گؤزلریم آسیلدی آیا بو آن، كوچه میزده …مطالعه بیشتر »


text:
ادلیبه هاوا ضربه لری نتیجه سینده 17 سیویل حیاتینی ایتیریب
اسد رژیمی و روسیا اوچاق لاری ادلیبه نوبتی دفعه هاوا ضربه لری ائندیردیلر.
بشار اسد رژیمی و روسیا قیریجیلارینین ادلیب گرگینلیگین آزالدیلماسی بؤلگهسینده یئرلشن یاشاییش منطقهلرینه نوبتی هوجوموندا 17 نفر حیاتینی ایتیریب.
موخالیفلرین یایدیقلاری معلوماتا گؤره، روسیا و اسد رژیمینه مخصوص ساواش اوچاق لاری دونن گئجه رادهلرینده حلب-ین ادلیب گرگینلیگین آزادیلماسی اراضیلری داخیلیندکی یاشاییش منطقهسینه هاوا ضربه لری ائندیریبلر. بیلدیریلیب کی، هاوا هوجوملاری نتیجهسینده کفر نوران-دا 9، شیخ علی-ده 3، اروم الصغرا-دا 2 و اتارب-ده 3 اولماقلا 17 نفر حیاتینی ایتیریب، 30-دان چوخ سیویل یارالانیب.
ایلگیلیلی خبرلر
عراقین قوزئیینده بؤیوک عملیات
«تسلیم اول» چاغریلارینا آتیشلا قارشیلیق وئرهن چوخ ساییدا تروریست ضررسیزلشدیریلدی
ایران و پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیرلری افغانیستان-داکی وضعیتی موذاکیره ائدیبلر
ایرانین خاریجی ایشلر ناظیری حسین امیر عبداللهیان و اؤلکهده سفرده اولان پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیری شاه محمود قریشی آراسیندا گؤروش کئچیریلیب.
داعش سالدیریسیندا ۱۱ نفر اؤلدو
داعشین دیالهده بیر کنده سالدیریسی نتیجهسینده بیری قادین اولماقلا ۱۱ نفرین اؤلدوگو بیلدیریلدی


text:
بیناب
بیناب آذربایجان'ین شهرلریندن بیریدیر. بو شهر بیناب بؤلگهسینین مرکزیدیر. بیناب شهری ۲۰۱۶-جی میلادی ایلده ۸۵،۲۷۴ نفر جمعیتی واریمیش. بو شهرین خالقی تۆرک دۆرلار و آذربایجان تۆرکجهسینده دانیشیرلار.
گؤرملی و تاریخی یئرلر[دَییشدیر]
- مهرآباد مسجیدی
- گزاوش مسجیدی
- اسماعیل بی مسجیدی
- گوی مسجید
- مهرآباد حامامی
- سیف العلما ائوی
- بئش گؤزلو کؤرپو
- زرگران مسجیدی
- حاج فتح الله حامامی
- مهرآباد حامامی
- نیک پی مچیدی
- حاج علی بزاز ائوی
- شیخ قاضی سیف ائوی
- خسروشاهلی ائوی
- زوارق قبریستانی
- قیزلار قالاسی
خالق[دَییشدیر]
نۆفوس[دَییشدیر]
دیل و اتنیک[دَییشدیر]
دین و مذهب[دَییشدیر]
یادیگار و سوغاتلاری[دَییشدیر]
بو شهرین ان مهم سوغاتی کبابی دیر. بیناب کبابی بو شهرین جهانی و مشهور سوغاتلاریندان دیر. اوندان علاوه بینابین قوروتمالیلاری اکینچیلیکده اوزوم میوهسی ده مشهوردور. ساخسی قابلار، قالی، منبت کاری اؤلموش وسیلهلر، قلم زنی اؤلموش میس قابلار و گیلیم ده اونون ال ایشلری دیر. باقلوا دا بینابین یئملی دادلیلاریندان ساییلیر. بیناب دوغو آذربایجانین یوزدن ۲۴ سوغانین تولید ائدیر و اونون اوزوم، خیار، بوغدا و قورو اریگی ده معروفدور.
بینابین لاله هؤتلی[دَییشدیر]
لاله هوْتلی، اوچ اولدوزلو بیر هوْتلدیر کی بینابین موعلیم میدانینا یاخیندیر و ۴ طبقهسی واردیر. بو طبقهلرده ۳۶ اتاق یئرلشیبدیر. بو هوْتلده ۷۵۰ نفره یئر وار و اونون تقریبی مساحتی ۳٬۳۵۰ متر مربعدیر.
ایمکاناتی:
- بوزخانا(یخچال)
- تلویزیون
- اینترنت
- یئمک خانا
- نامازخانا
- پارکینگ
- گؤل(استخر)
مسافر لر ائلیهبیلرلر بینابا گئدنده بو هوْتلده اقامت ائلیهلر.
بیماریستانلار[دَییشدیر]
- ایمام خومینی بیماریستانی کی ۱۵۰ تختی وار و ۱۳۶۵ ایلینده دوزلیبدیر.
- شهدا بیماریستانی
قایناقلار[دَییشدیر]
خاریجی لینکلر[دَییشدیر]
- "Bonab, Iran", Falling Rain Genomics, Inc.
- "Bonab Map — Satellite Images of Bonab", Maplandia


text:
نوروژ
نوروژ، یادا رسمی آدیلا نوروژ شاهلیغی، اوروپانین قوزئیینده یئرلشن بیر اؤلکه دیر. نوروژ ۳۸۵٬۲۵۲ کیلومتیر مساحت ایله، ۵٬۳۹۱٬۳۶۹ نفر جمعیتی واردیر.[۱] بۇ اؤلکه دوغودان سوئدله قوزئیدوغودان ایسه روسیه و فنلاند ایله قونشودور.
آددَییشدیر
تاریخدَییشدیر
۸. - ۱۱. یوزایل قرنلرینین آراسیندا نروژده وایکینقلر آدیندا بیر قبیله حوکومت ائدیردیلر. وایکینقلر کی ساواشجی بیر قبیله تانینینلار، غربده بویوک بریتانیا، ایسلند، قرینلند و حتی شومالی آمریکایا قدر گئدیب اوز مستعمرهلری ائدمیشدیلر. ۱۰۰۰-جی میلادی ایلین حدودوندا مسیحی مبلغلر مسیحیت دینینین یایماسینا باشلادیلار. نوروژ شاهی بیرینجی هاکون مسیحیت دینینی قبول ائتدی و اونون اوغلو بیرینجی اولاف نوروژده ایلک مسیحی کلیسانی قوردی. ۱۰۳۰-جو میلادی ایلینده نوروژ دانمارکلار الینه دوشدو و نوروژ، دانمارک شاهینین قوردوغو ایمپیراتولوغونون بیر پارچاسی اولدو.
۱۳۶۳-جو میلادی ایلینده نوروژین آلتینجی شاهی، هاکون دانمارکین دوردونجو شاهی والدمارینین قیزی بیرینجی مارقریت ایله ائولنیب و ایکی اؤلکهنی بیر بایراق آلتیندا بیرلشدیردی. آیریجا هاکون سوئدین سلطنتی عائیلهسینه باغیلیدیر. اونداکی اولاف بو ائولنمکین اوشاخی آز یاشدا ۱۳۸۷-جی میلادی ایلینده وفات ائتدی، بیرینجی مارقریت شاهلیقا یئتیشدی و نروژ، دانمارک و اونلارین مستعملری (فارو جزیرهلری، ایسلند، قرینلند و فنلاند) بیرلشدیریب کالماربیرلیقی آدی آلتیندا بویوک بیر اسکاندیناوی ایمپیراتورلوغونا تبدیل ائتدی.
۱۵۲۱ میلادی ایلینده نوروژ کالماربیرلیقییندن چیخدی و ۱۸۲۱ میلادی ایلینه قدر نوروژ-دانمارک آدیندا دانمارکایله بیر شاهین طرفیندن ایداره اولونوردو. ۱۸۱۴-جو میلادی ایلینده ناپلئون ساواشلاریندا دانمارک سوئده مغلوب اولوب و مجبور اولدی نوروژی سوئده وئرسین، آما نوروژلیلر سوئدین بایراقینین آلتیندا اولماقی ایستمیردیلر و چوخلو چالیشمالاردان سونرا ائلیه بیلدیلر اوز ایستیقلاللارین سوئددن آلسینلار.
بیرینجی دونیا ساواشیندا نوروژ طرفسیز قالدی آما ایکینجی دونیا ساواشیندا طرفسیز قالما نیّتیله ۹ آوریل ۱۹۴۰ دا نازی آلمان طرفیندن ایشغال ائدیلدی و ۸ مه ۱۹۴۵ نازی آلمانین تسلیم اولماقینا قدر ایشغال آلتیندا قالدی. ۱۹۴۹ دا نوروژ ناتونون عضوی اولدو. ۱۹۷۲ و ۱۹۹۴ میلادی ایلینده اولان رفراندوملاردا نوروژ خالقی نوروژین اوروپا بیرلیقی قوشولماقین ایستمدیلر. ایندیلیکجهده دونیا بیرلشمیش میلتلر سازمانی (سازمان ملل) نوروژی دونیانین اَن پیشرفته اؤلکهلریندن بیری ساییر.
جغرافیادَییشدیر
هاوا دورومودَییشدیر
دوغادَییشدیر
سیاستدَییشدیر
دولتدَییشدیر
پارلماندَییشدیر
اداری بؤلونوشدَییشدیر
حقوقدَییشدیر
خارجی ایلگیلردَییشدیر
اوردودَییشدیر
ساغلیقدَییشدیر
ایقتیصاددَییشدیر
توپلوم بیلیمیدَییشدیر
کؤچمهدَییشدیر
جمعیتدَییشدیر
دیندَییشدیر
دیلدَییشدیر
فرهنگدَییشدیر
سینمادَییشدیر
چالغیدَییشدیر
ادبیاتدَییشدیر
آراشدیرمادَییشدیر
معماریدَییشدیر
اردمدَییشدیر
یئمکدَییشدیر
ایدماندَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
==قایناقلار==
- ↑ Population, 2021-01-01 (no). Statistics Norway (2021-02-23). یوْخلانیلیب2021-02-23.


text:
تورک قیزلاری آوروپا اوچونجوسو اولدو
هلندی ۳-۰ مغلوب ائدن تورک ملی تیمی، بو حسابلا آوروپا اوچونجوسو اولاراق برنز مدال قازاندی
تورک ملی قادین والیبال تیمی ۲۰۲۱ آوروپا شامپیوناسی اوچونجولوک اویونوندا هلندی ۳-۰ مغلوب ائدهرک، برنز مدال آلدی.
صربیستانین باشکندی بلگراددا اوینانان اویوندا تورک قیزلاری اوستون بیر اویون اورتایا قویدو.
هلندی ۳-۰ مغلوب ائدن تورک ملی تیمی، بو حسابلا آوروپا اوچونجوسو اولاراق برنز مدال قازاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
بئشیکتاش، اسپورتینگه مغلوب اولدو
ساحهدن ۴-۱ مغلوب آیریلان بئشیکتاش، قروپدا ۳ اویون سونوندا پوئنسیز اولاراق سون سیرادا یئر آلدی
ترابزون اسپور، فنرباخچانی مغلوب ائتدی
ترابزون اسپور طرفدارلاری قارشیسیندا رقیبی "فنرباخچا"نی ۳-۱ حسابی ایله مغلوب ائدرک ذیروهنین یئنی صاحبی اولدو
رونالدودان بیر هت-تریک داها
دونیا شامپیوناسی الهمهلرینده ۳۶ گل ووران رونالدونون توپلام "هت-تریکلر" ساییسی ۵۸ اولدو


text:
اویان نیوز:
انور بؤروسوی
ائرمنیستان، گورجوستان، ایران، روسییا ایله یاناشی، باشدا آلمانیا اولماقلا بیر سیرا آوروپا دؤولتلری ده آذربایجان دؤولتینه قارشی یئنی تهدید تئکنولوژیسی ایله حرکت ائتمهیه باشلاییبلار. بو “آذربایجاندا میللی آزلیقلار” دوکتریناسیدیر. گویا آدی چکیلن دؤولتلرین بوتون پروبلئملری چؤزولوب و ایندی ده “آزسایلی آزلیقلارین حیمایهچیسی” وضعیتی ایله چیخیش ائدیرلر. بئله بیر استراتژینین اصلینده دیگر سببی آذربایجانی “فئدراللاشدیرماق” و بئلهلیکله ائرمنیستانین جوغرافییاسینی گئنیشلندیرمک کیمی اوزاق هدفلردیر.
بو دؤولتلرین استراتئژی مرکزلری ایدیعا ائدیرلر کی: “آذربایجان “ناخچیوان موختار رئسپوبلیکاسی” استاتوسونو قبول ائدیرسه، “آرتساخ” (داغلیق قاراباغ)، “لزگیستان” و “تالیشستان” موختار استاتوسلارینی دا تانیماغا مجبوردور”. بو یؤنده، تأسوفلر اولسون، آذربایجانلا استراتژی موتتفیق اولان گورجوستانین بیر سیرا عالیملری ده پروسئسه قاتیلیبلار. “قافقازشناسلیق” آدی آلتیندا همین پروسئسلر دوز ۲۳ ایلدیر داوام ائدیر.
“قافقاز ائوی” ائتنیک بؤلوجولوک ائوینه چئوریلیب
گورجوستانین باشکندی تیفلیسده آلمانیانین چئشیدلی فوندلارینین (بنیادلارینین) مالیییه دستگی ایله قورولان “قافقاز ائوی” مرکزی قافقاز خالقلارینین جوغرافییاسی، تاریخی، ائتنومهدنی دوزهنی، دیلچیلیگی و ادبیاتینی آراشدیرما ایله مشغول اولسا دا، سونوجدا بوتون بونلار ائله بیرباشا قافقاز خالقلاری آراسیندا درین اوچوروملارا سبب اولا بیلهجک پروسئسه چئوریلمکدهدیر. بو پروسئس دئمک اولار کی، ایندی قافقاز خالقلارینین تاریخ بویو بیرلیک و برابرلیک ایچیندهکی یاشام دوزهنینه قارشی وورولان سارسیدیجی ضربهلرله موشاهیده اولونور. آلمانیادان اولان ائتنوقراف (قومشناس) عالیم یوست هیپپئرت ” Caucasus Albaniya (قافقاز آلبانییاسی)” آدلی علمی آراشدیرمالاری ائله بونو ثوبوت ائدیر. گویا “قافقاز آلبانییاسی” تاریخی لزگی و لزگیدیللی خالقلارا مخصوصدور. بئلهلیکله ده “لزگیستان” ایدئیاسینین فورمالاشدیریلماسینا باشلانیلیب. اونونلا بیرگه پروژهده یئر آلان گورجو عالیمی زازا آلئکسیدزه آدلی بیر عالیم چالیشیر. ۳۵ ایلدیر قافقاز دیللری اوزرینده چالیشدیغینی بیلدیرن یوست هیپپئرت قئید ائدیر کی: “قافقاز آلبانییاسی تاریخی لزگیلره مخصوصدور”. بئلهلیکله آذربایجانین بالاکن، زاقاتالا، قاخ، شکی، ایسماییللی، اوغوز، قبل، شاماخی، خیزی، قوسار، خاچماز، شابران، سییزن، بردع، آغسو، گؤیچای، اوجار، کوردمیر، قوبا رایونلارینا قارشی اویدورما “لزگیستان” ایدئیاسی تطبیق اولونور.
“قافقاز ائوی” مرکزی بوتون بونلار آزمیش کیمی، قوزئی قافقازدا یاشایان قاراچای و بالکار تورکلرینین منشایینین تامامیله گورجو اولماسی ایدیعاسینی ایرهلی سورور. حالبوکی، تورک دونیاسی عاییلهسینی تمثیل ائدن بو قیپچاق تورکلرینی اینکار تاکتیکاسینین آرخاسیندا دوران اوزاق هدفلرده “تورکسوز قافقاز” مودئلینه آلمانیانین اوز توتماسی بیر سیرا ساپقینلیغا یول آچان ماراقلاری اؤزونده احتیوا ائدیر. بئله کی، آلمانیانین بئرلین، فرانکفورت، کؤلن، دوسسئلدورف، و دیگر اونیوئرسیتهلرینده فعالیت آذربایجانا قارشی یئنی تهدید سییاستی گؤسترن “چرکز آراشدیرما اینستیتوت”لاری ائله بیرباشا قافقازداکی هدفلره حسابلانمیش دوکترینا ساییلیر. “قافقاز ائوی” ده محض بو دوستورلا حرکت ائدیر. “چرکزدیللی خالقلار”، “لزگیدیللی خالقلار” ،”بؤیوک ایمئرئتییا” و “آواریستان” ایدئیاسینین درینلشمهسی اوچون “هئنریخ بؤل” ،”هاومان” ،”مارشال ” و دیگر فوندلار میلیونلارلا وسایت خرجلهمهیه باشلاییبلار.
بوتون بونلار آزمیش کیمی، ایندی ده “گونئی قافقاز” سییاستینده ائرمنیلره قاهمار چیخماغا چالیشیلیر. سون ایللرده آدی چکیلن مرکزین خطی ایله وولفانق شولتس، زازا آلئکسیزده و ژان پیئر مائنین (فرانسیز عالیمی) بیرلیکده حاضیرلادیقلاری “قدیم آلبان دیلی” لایحهسی بونون تصدیقیدیر. “قدیم قافقاز آلبانییاسینین دیلی” ۲ جیلدلیک کیتاب نشر ائدیبلر. او دا بللیدیر کی، پروژه اوزرینده ۲۰۰۳-جو ایلدن فعالیت گؤستریلیر. آچیق شکیلده قئید اولونور کی، “قافقاز آلبانییاسینین قدیم دیلی لزگی دیلیدیر”. تاباساران، آقول، تساخور، روتول، بودوخ، قیریز، لاک، خینالیق دیللرینی “لزگیدیللی خالقلار” مستویسینده ائتنوسوسیال دوزنه یؤنلتمک هدفی ایسه بو پروسئسین آناتومییاسیدیر.
تئهران _ ایروان جوتلوگو
ایروان دؤولت اونیوئرسیتهسینین “ایرانشناسی” کافئدراسینین نزدینده فعالیت گؤسترن “تالیش آراشدیرما مرکزی” دئمک اولار کی، ایرانین ۹ اونیوئرسیتهسی ایله آدی چکیلن مؤوضوعدا ۵۰-دن چوخ عالیمله بیرلیکده چالیشیر. ائرمنیستانداکی “آرئوئلک استراتژی آراشدیرمالار مرکزی” آچیق شکیلده قئید ائدیر کی: “آذربایجاندا میللی آزینلیقلارین قاراباغ موحاریبهسی ایله باغلی مومکون قدر پاسسیو مؤوقئعده اولمالارینی ایجتیماعی پروسئسه چئویرمک اوچون، اونلارین ائتنیک بؤلوجولوک سییاستینی آپاران میللی آزادلیق تشکیلاتلارلا بیرلیکده چالیشیلمالیدیر”. ایروانداکی “شوشا فووندو”نون رهبری باکور کاراپئتیان ایسه بیلدیریر کی: “آذربایجانین وطنداشلاری اولان و میللی آزلیقلاری تمثیل ائدن لزگی، آوار، تالیش، تات، تساخور، روتول، بودوخ و قیریز خالقلاری قاراباغ مسألهسینده اونلارین زورن ساواشا آپاریلماسی و ائرمنیلرین طرفینه کئچمهلری تبلیغاتی گوجلندیریلمهلیدیر”.
سون ایکی ایلده ایرانین گیلان ویلایتینین رشت شهرینده “گیلان اونیوئرسیتهسی” نین نزدینده “خزرترافی خالقلارین دیللری” آدلی علمی مرکز یارادیلیب. مرکزده اساسن ایران و آذربایجانین خزر اطرافی بؤلگهلرینده یاشایان “فارسدیللی” خالقلارین ائتنوقرافییاسی، دیلی، مدنیتی و سوسیال حیات طرزی آراشدیریلیر. بو لایحهده عئینی منشألی تالیش، گیلک، تات، مازنداران ائتنیک قورپلارینین یاشاییش مسکنلرینین خریطهلری ده حاضیرلانیب. مرکزین رهبرلری محرم رضایتی کیشاخول و جهاندوست سبزعلیپوردور. مرکز بو مسله ایله باغلی ایروانداکی “تالیش آراشدیرمالار مرکزی”نین “تالیش خالقینین میللی آزادلیق حرکاتینین گنجلشدیریلمهسی” پروقرامینی بو پروسئسه داخیل ائدیب. بونونلا یاناشی، ائرمنیستان و ایرانین بیرگه لایحهسی “قدیم آذری دیلینین یادیگاری-تالیش دیلی”نین ایجراسینا باشلانیلیب. “شرقی ایران دیللری” ،”غربی ایران دیللری” پروقرامی چرچیوهسینده “فارس-تاجیک دیالئکتلری” مودئلی اوزره حرکت ائدن کانسئپسیایا گؤره چاغداش فارس، دری، تاجیک، هزارگی، بختییاری دیالئکتلری، تات (آزربایجان، شیروان زوناسی) و (داغیستان تاتلاری) دیللری داخیلدیر. بوندان علاوه شیمال-غرب قروپو بئله بیر کونسئپتله قروپلاشیر: کورد قروپو: کورمانجی، سورانی، لک، کلهوری و س. دیللر. زازا ـ قوران قروپو: زازاکی (دیملی، کیرمانجی)، قورانی (هاورامی، باجئلانی)،
بلوچ دیلی: کاسپی دیللری، گیلکی و مازاندارانی دیللری، سئمنان دیالئکتلری، مرکزی ایران دیالئکتلری (راجی)، تاتی-تالیش و یاخود آذری قروپو. بورایا تالیش دیلی و آذری دیلینین قالیقلاری اولان تاتی دیالئکتلری (تاکئستانی، هرزندی، شاهرودی، خوئینی و س.)، او جوملهدن اؤلموش کیلیت دیلی عاییددیر. شرقی ایران دیللرینه پوشتون (پاتان)، اوسئتین، یاقنوبی، پامیر (بدخشان و چین تاجیکلرینین دیلی) داخیلدیر. حتّی بونجا ساختالاشدیرمالارلا یاناشی، گویا اونلارین سایلاری چوخ اولا بیلردی ایدیعاسی دا سرگیلهنیر. بیلدیریلیر کی، سلجوقلو، آتابیلر و موغول ایمپئرییالاری چاغیندا بو خالقلار مؤوقئعلرینی ایتیرهرک، گلمه “تورکدیللی طایفالار”ین سایهسینده قاراباغ، ناخچیوان، شیروان، موغان بئلهجه درین آسسیملیاسییا سییاستینه اوغرامیش و تورکلشمیشلر.
آذربایجانا قارشی یئنی تهدید سییاستی
هشتپر شهرینده درج اولونان آیلیق “تالیش” درگیسی ایسه آذربایجاندا ائتنیک بؤلوجولوک سییاستینین آپاریجی تریبوناسینا چئوریلیب. بو درگینین اؤتن مودتده ۹۰ سایی چاپ اولونوب. چوخ ماراق دوغوران حاللاردان بیری ده اودور کی، همین مقالهلر آذربایجانین ائرمنیلر طرفیندن ایشغال ائدیلمیش شوشا شهرینده فعالیت گؤسترن “تالیشستانین سسی” رادیوسوندا گئنیش شکیلده تبلیغ ائدیلیر.
گیلان ویلایتینین رشت شهرینده فعالیت گؤسترن “taleshi.irib.ir” اینتئرنئت رادیوسو ایسه داها دا ایرهلی گئدهرک، آچیق شکیلده قئید ائدیر کی: “آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا تالیش ائتنیک بؤلوجولوک سییاستینه دستک وئرن وطنداشلار “AİP”ه (آزربایجان ایسلام پارتییاسی) عوضو اولا بیلرلر. بئلهلیکله ده ایران و ائرمنیستان آذربایجان دؤولتینه قارشی واحید ایدئولوژی ساحهده بیرگه حرکت ائدیرلر. حتّی بو بیرگه ایش قایداسی تورکییه و اورتا آسیا کیمی تورک دؤولتلرینه قارشی چئوریلیب. میللی آزینلیقلاری اؤز هدفلرینه قوربان وئرمک تاکتیکاسی ایسه هر ایکی دؤولتین کؤهنه شگردیدیر.
روسیا اوزریندن اولان تهدیدلر
موسکوادا فعالیت گؤسترن “تالیشستان تی.وی” کانالی ائرمنیپرست روس سیاستچیلرینین آذربایجانین سون زامانلار قاراباغ مسألهسینده اؤز تاریخی اراضیسی کیمی بیرلشدیریلمهسی کیمی ضروری آددیملاری آتماسینا قارشی تبلیغاتلارا باشلاییب. همین تبلیغاتلاردا قئید اولونور کی، ائرمنی خالقی ایکینجی دؤولتینی قورماق ایستهییر و بو اونون طبیعی حاقیدیر. او دا بیلدیریلیر کی، ائرمنی خالقی آذربایجانین ایشغال آلتینداکی اراضیلرینی او زامان آزاد ائدهجک کی، قارشی طرف “آرتساخ”این (داغلیق قاراباغ) موستقیللیگینی تانیشمیش اولسون. بونون اوچون آدی چکیلن تی.وی. کانال عراقدا صونعی شکیلده قاباردیلان “موختاریت” مودئلینی تبلیغ ائدیر. ایراقدا مؤوجود اولان “عراق کوردوستانی” ،”شیعه عراقی” ،”سوننو عراقی” و “تورکمن ائلی” موختاریتی سییاستینین قاباردیلماسی دا بونا گؤرهدیر. ایندیکی مقامدا “داغلیق قاراباغ” ،”تالیشستان” و آذربایجانا قارشی یئنی تهدید سییاستی”لزگیستان” مودئلینین گوندمه گتیریلمهسی احتیماللاری ایله باغلی بیر سیرا مولاحیظهلره یئر وئریلیر. روسییادا فعالیت گؤسترن “anna-news.info” اینتئرنئت سایتی داها چوخ اینتئرنئت تی.وی کانالی استاتوسو ایله فعالیت گؤستریر. بو تی.وی. کانالدا خوصوصیله لزگی ائتنیک سئپاراتیزمی ایدئیالاری گئنیش شکیلده تبلیغ ائدیلیر. تیوی کانالادا سوسیولوگییا علملری نامزدی دمیتریی سوینین حاضیرلادیغی “یئنی دوکترینا” پروقرامیندا میللیتجه لزگی اولان شاهلار آغاخانوو و ابیل شایدایئو لزگی خالقینین ضیالیلارینین آدیندان چیخیش ائدهرک آذربایجانا قارشی اراضی ایدیعالاری ایرهلی سورورلر. بونونلا یاناشی، سورییا، ایراق و دیگر اورتا شرق اؤلکهلرینده ایشید(=داعش) و دیگر رادیکال ایسلامچی تئررورچو قوّهلرین سیراسیندا دؤیوشن و میللیتجه لزگی وطنداشلار اوچون شراییطین یارادیلماسینی قئید ائدیرلر. اونلارین تبلیغات شبکهسینده قئید اولونور کی، لزگی گنجلرینین صونعی شکیلده ایشسیزلیک شراییطی ایله اوز-اوزه قالماسی سببیندن اونلار رادیکال ایسلامچی باخیشلارا باغلی قروپلاشمالارین سایهسینده حیاتلارینی تأمین ائتمک مجبوریتینده قالیرلار. تیوی کانالدا آذربایجان اراضیسینده مؤوجود اولموش “قافقاز آلبانییاسی” تاریخینین “لزگیستان” کیمی تبلیغ ائدیلیر.
قئید ائدک کی، anna-news.info اینتئرنئت سایتی و اینتئرنئت تی.وی کانالی روسییانین اوکراینا، گورجوستان و آذربایجانداکی ائتنیک سئپاراتیزمی مودافیعه ائدن پروقراملاری دا یایینلاییر. روسییانین “kavkazgeoclub.ru” اینتئرنئت رئسورسو دا آذربایجانا قارشی تالیش سئپاراتیزمینی کؤروکلهین اینفورماسییا، آنالیتیکا و موصاحیبهلرین سایینی آرتیریب. بو سایتدا روستم ایسگندری آدلی بیریسی ان فعال یازار ساییلیر. او، تبلیغاتلاریندا قئید ائدیر کی، تالیش میللی آزالیق حرکاتی آذربایجاننین باشینین اوستونده داموکلس قیلینجی رولونو اوینامالیدیر. موسکوادان یایینلانان “تالیش میللی تئلئویزییا” کانالی بیزیم موباریزهمیزین ان گوجلو سیلاحیدیر. روسییا، اوکراینا، قازاخیستان، ائرمنیستان، ایران، هلند و دیگر اؤلکهلرده تالیش دیاسپورا تشکیلاتلارینین سیخ شکیلده فعالیتی اوچون یئنی پروژهلر حاضیرلامیشیق. ائرمنیستانین “قافقاز-خزر اطرافی منطقهسی اینستیتیتو”نون حاضیرلادیغی پروژهلری دستکلهییریک و هم ده بو پروسئسین اینکیشاف ائتمهسی اوچون بوتون گوجوموزله چالیشاجاغیق. بو ایستیقامتده “tolishpress.org” سایتی بیزیم اساس اینفورماسییا شبکهمیز حساب اولونور. بوتون بونلار آزمیش کیمی، ۱۸-۲۱ مای ۲۰۱۶-جی ایلده پولشانین وروتسلاو شهرینده “آوروپا میلتلر شوراسی”ندا (FUEN) بو تشکیلاتین ۶۱-جی کونقرئسینین توپلانتیسیندا “روسییا فئدئرال لزگی میللی مدنی موختاریتی مرکزی” تشکیلاتی دعوت ائدیلمیش و اونلارا ۱۲ مؤوضوعدا پروژهلر تکلیف اولونموشدور.
“آوروپا میللی آزلیقلار بیرلیگی”نین آنتی آذربایجان مؤوقئعیینده آلمانیانین خوصوصی رولو واردیر. “Minority SafePack” و آوروپا میلتلری گنجلری (YEN) تشکیلاتلارینین بوتون تشببوسلرینده یئر آلان میللی آزینلیقلارین مودافیعهاولونماسی سییاستی اصلینده یئنی تاثیر واسیطهسی ساییلیر. بونون قارشیسینین آلینماسینین تک یولو ایسه، آذربایجانین علمی ایجتیماعیتینین داها فعال اولماسینا باغلیدیر.
قایناق : حورریت قازئتهسی
دیققت: یازارلارین نظری اویان نیوز-ون نظرین تمثیل ائتمهمهکدهدیر


text:
اویان نیوز: کیئو، موسکوایا بیر دفعه داها “قیریمداکی حربی فعالیتلرینیزی درحال دوردورون” دئدی. اوکراینا باشباخانی آرسنی یاتسئنیوک “روسیانین تحریکلرینه بویون ایمهیهجییک” دئدی.
روسیانین قیسا مدت اؤنجه اوکراینایا ۶ مین عسگر داها گؤندردیگینی ایفاده ائدن ساوونما باخانی دا، اوردونون حاضیر اول! دورومونا گئچیریلدیگینی آچیقلادی. اوکراینا ساوونما باخانیلیغیندان داها اؤنجه وئریلن آچیقلامادا “بعضی رادیکال گوجلر، قیریمداکی حربی بیرلیکلریمیزه قارشی عملیات حاضیرلیغیندا” دئییلمیشدی.
روسیا ایسه گلیشمهلری قایغی ایله ایزلدیگینی ایفاده ائدهرک “قیریمداکی گلیشمهلر، کیئودهکی اوست سویه دایرهلرین، یاریم آدادا ثابتلیگی بوزما آرزوسونو اورتایا قویور” دئدی. اؤته یاندان قیریمین روسیا طرفداری یئنی باشباخانی سرگئی آکسئنوو، بؤلگهدکی عسگر و پلیسلره یالنیز اؤز امرلرینه بویون ایمهسی تعلیماتی وئردی.
قیریمداکی ۲ هاوا لیمانی ایله ایلهدیشیم مرکزی دونن روس عسگرلری اولدوقلاری ایرهلی سورولن سلاحلی شخصلرین کنترولونا گئچمیشدی. اوکراینا قایناقلاری، حربی بیر هاواآلانینین دا روس عسگرلرینین کنترولونا گئچدیگینی بیلدیردی. روس عسگرلرینین، بیر اوچاقساوار مرکزینی ده اله گئچیرمهیه چالیشدیقلاری بیلدیریلدی. گئجه ده ۸ روس یوک اوچاغی قیریما ائندی.
بو آرادا، قیریمدا یاشانان سون گلیشمهلر، رفراندوم تاریخینین اؤنه آلینماسینا سبب اولدو . رفراندوم داها اؤنجه آچیقلاندیغی کیمی ۲۵ میده دئییل ۳۰ مارسدا ائدیلهجک .
بو گلیشمهلر یاشانارکن بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسی مطبوعاتا قاپالی بیر توپلانتیدا اوکرایناداکی گلیشمهلری اله آلدی. اوکراینانین دایمی نمایندهسی یوری سرگییئو، قیریمداکی روس حربی گوجلرینین چئکیلمهسی اوچون شورانین موسکوادان دوغوردان طلب ائتمهسی لازیم اولدوغونو ایفاده ائتدی و “لازیم اولدوغوندا اؤزوموزو ساووناجاق گوجوموز وار” دئدی.
قایناق: ت ر ت تورکی


text:
ایران اسلام رسپوبلیکا رسمی سینین باش ساغلیغی دولاشیقلیغی
Görünürگؤرونور ظریفین ده درسه احتیاجی وار
معلوماتدا دئییلیر کی، ظریف ایران طرفی آدیندان قاراباغداکی محاربه قوربانلارینا گؤره ارمنیستانا باش ساغلیغی وئریب. ینی ناظر ارمنی تجاووزکارلارلا، ۲۷ ایل باشقا اؤلکهنین اراضیسینین ۲۰ فایزینی ایشغال آلتیندا ساخلایانلارلا، ۲۰-جی عصرین باربارلاری ایله، انسانلاری دیری-دیری یاندیرانلارلا، یاشاییش مسکنلرینی کوله دؤندرهنلرله ائله لیکله عدالتلی محاربهیه قالخیب شهید اولانلاری تره زینین عینی گؤزونه قویماق ادعاسیندادیر. بئلهلیکله ایشغالچینی، سیماسینی ایتیرمیش وحشیلری ده محاربه قوربانلاری آدلاندیرماقلا نه درجهده اوبیئکتیو اولدوغونو نمایش ائتدیریب.
آذربایجان اوردوسو، خالقیمیز جمعی ۴۴ گون عرضینده ارمنی فاشیزمینی دیز چؤکدوردو. بو شانلی غلبه بیر عصردن یوخاری چکن “بؤیوک ارمنیستان” اوتوپیک ایدئیاسینین عیانی ایفلاسی اولدو. ظریفین ده بوندان چوخ گؤزل خبری وار. بیر ناظر کیمی بیلگیسینی، گئنیش معلوماتا مالک اولماسینی سجییهلهندیریرلر. اونا گؤره ده معلوماتسیزلیق وئرسییاسی، تاریخه نابلد لیگی غیری-مقبولدور. بورادا آلمان فاشیزمینه قارشی محاربهده سووت اتفاقی قهرمانی آدینا لاییق گؤرولموش موغانلی ایگیدله باغلی واختیله دیللر ازبری اولان لطیفهیه بنزر مثال یادا دوشور. قهرمانی تز تز گؤروشلره دعوت ائدیر، خاطرهلرینی دینلییر، گول-چیچکله یولا سالیردیلار. ائله بیلیردی کی، کیمسه رهبردیر، یوکسک وظیفه توتور، اونا مطلق یولداش دئیه مراجعت اولونمالیدیر. محاربهیه عاید نؤوبتی تدبیرلرین بیرینده قئیزله : “یولداشلار بیلمیرم یولداش هیتلر بیزدن نه ایسته ییردی ، یولداش موسولینی بیزدن نه ایستییردی” سؤزلرینی وورغولاماسی سالوندا گولوشله قارشیلاندی.
دوزدور آد-سانینی نظره آلیب جزا لاندیرمادیلار، اما بوندان سونرا گؤروشلره ده دعوت ائدیلمهدی. ظریفین باش ساغلیغی دا او رحمتلیکله باغلی مثالی خاطرلادیر. اؤتن عصرین ۸۰-جی ایللرینده امپریالیست دؤولتلری طرفیندن شیرین لیک لندیریلن صدام رژیمی ایرانا غفلتن هوجوم ائتدی. ایشغالچینین قووولماسی اوچون دؤیوشلرده یوزمینلرله قوربانلار وئریلدی. ایندی سوال وئریلیر: قونشو دؤولتلرین هر هانسی بیرینین رسمی سی اوخشار عینی لشدیرمه نی آپارساییدی ایرانین دؤولت رهبرلری بونا نئجه یاناشاردیلار؟!
Azerbaycan-ruznamesi.org – دا تقدیم اولونان “اولو ئوندر حیدر علی یفین ایران رسم لری اوچون دیل و جغرافیا درسلری” یقین یادینیزدان چیخماییب. بیلیریک کی، ظریفه جغرافیادان درس دئمهیه احتیاج یوخدور. شهیدلیک، قوربان افادهلرینه گلدیکده بورادا وضعیت دییشیر. اونلار اسلام عالمینین ده رمزلریدیر. گؤرونور ناظرین اسلامدا مقدسلیک رمزی ساییلان شهیدلیکدن، حاقلا-ناحاققین، تجاووزه معروض قالانین سجیلندیریلمهسیندن ده درس کئچمهسی اوچون اونون معلمه احتیاجی وار.
رحیم حسین زاده
امکدار ژورنالیست


text:
بامسی بئیرک
بامسی بئیرک، بای بۇرانین اوْغلو بامسی بئیرک – گنج اوْغوز قهرمانلاریندان بیری. «دده قوْرقود کیتابی»ندا اساس پئرسوناژ کیمی ایکی بوْیون تصویر ائتدیگی حادیثهلرین ایشتیراکچیسیدیر. بایبۇرا بَیین اوْغلو، سالور قازانین ایناقی-مشاوریدیر. دده قوْرقود اوْنا آد قوْیمازدان اول بامسی لقبی داشیییردی. قهرمانلیق گؤسترندن سوْنرا دده قوْرقود اوْنا بئیرک آدی وئریر.
بامسی بئیرک-ین آدی[دَییشدیر]
بَی بؤیرک، بای بۇرا، بَی بیریه، بَغ بئیرگ، بَی بئیرک، بای بؤرک، باغ بؤغرک کیمی آدلارلا بیلینمکدهدیر. بامسی ایله بانو چیچک کرتمهسیدیر[ق ۱]. بیر-بیرلرینی تانیمادان بؤیویرلر. بیر گۆن اوْودا اوْلارکن قارشیلاشیلار، آرالاریندا بیر مۆباحیثه چێخار و گۆلشمهیه تۇتوشورلار. آنجاق ایکیسی ده گۆجده برابر اوْلدوغو اۆچون بیر-بیرلرینی مغلوب ائده بیلمز. بامسی بئیرگین اسیر دۆشمهسی نتیجهسینده ایللرله آیری قالارلار. بۇ مۆدتده بانوچیچک مجبور اوْلاراق اره گئتمک مجبوریتینده قالار. بئیرک اسیر قالدیغی سارایین بَیینین قێزی طرفیندن قۇرتاریلیر. تۆرک مدنیتینده قادینلارین دا کیشیلرله برابر گؤرولمکدهدیر. آتینین آدی دَنگیبوْز و یا بئنگیبوْز شکلینده کئچر. آتی دا سوْیلو و صادقدیر، ایللرجه اؤزونو گؤزلهیر.[۱]
آتا آدی ایله آدلاندیرما «بای بورا بَی اوغلو بامسی بئیرک» آنتروْپوْنیمینده ده مۆشاهیده اوْلونور. بۇرادا آتا آدی ایله اوْغول آدی آراسیندا ظاهری سسلنمه اوْخشارلیغینی یارادان «ب» جینگیلتیلی صامیتیدیرسه، اوْنلارین آراسیندا سمانتیک تۇتوم یاخینلیغینی یارادان «بؤرو» (قۇرد، جاناوار) لکسیک واحیدیدیر. «بای بورا-قام بورهنک» آنتروْپوْنیمینین «بای» و «بؤره» (بؤرو) لکسیک واحیدی اساسیندا فوْرمالاشماسینی ثبوت ائتمهیه احتیاج یوْخدور. «بئیرک» آنتروپونیمینین ایسه «بؤرو» لکسیک واحیدیندن یارانماسی س.علیزاده طرفیندن قئید اوْلونموشدور.[۲]
بامسی بئیرک دده قوْرقود کیتابیندا[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) - "Beyrek Han"
- ↑ S.Əlizadə. «Kitabi-Dədə Qorqyd» antroponimiyasının etimoloъi əsasları. Azərbaycan onomastikası problemləri, III, Bakı, 1986, s.29
قئیدلر[دَییشدیر]
- ↑ اۇشاقلیغدا قیز-اوْغلان بیر-بیرلرینه آداغلی اوْلماق رسمیندن سؤز گئدیر.


text:
اوزبیکستان گه اوتیب بارگن افغانستانلیکلرنینگ ایریم بیر اولکه گه اوتگن لیگی بیلدیریلدی
عسکر، حربی پیلوت و تینچ اهالیدن عبارت بولگن بو کیشیلر قاچاق اوله راق اوزبیکستان گه اوتگن
اوزبیکستان، طالبان نینگ افغانستانده کنترولنی قولگه کیریتیب آلیشی نینگ آرتیدن اوزبیکستان توپراقلریگه سیغینگن افغانستانلیک عسکر و وطنداشلری نینگ اولکه دن چیقریلگن لیگینی بیلدیردی.
اوزبیکستان تشقی ایشلر وزیرلیگیدن بیریلگن بیاناتده اوتگن آی کنترولنی قولگه کیریتیب آلیشی نینگ آرتیدن طالباندن قاچیب قاچاق اوله راق اوزبیکستان توپراقلریگه اوتگن افغانستانلیک عسکر و وطنداشلری نینگ سونگگی اوچ کون ایچیده اولکه دن چیقیب ایریم بیر اولکه گه بارگن لیگی معلوم قیلیندی.
اوتگن آی طالبان نینگ افغانستانده کنترولنی قولگه کیریتیب آلیشی بیلن انچه افغانستان تبعه سی بیلن بیر قطارده عسکر و پیلوتلر هم بولمیش 585 نفر قاچاق اوله راق اوزبیکستان گه اوتیب بارگندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
میرضیایف ینه جمهوررئیس ایتیب سیلندی
اوشبو مطلب نی اوزبیکستان مرکزی سیلاو کینگشی نینگ باشلیغی بیلدیردی


text:
باکیدا یاشایان ایرانلی بیر مهاجرله دانیشیق
هله ده اینام یاشادیر
دانیشیغی آپاران: ایبیش
کئچمیش یوزایللیک ده آذربالیجاندان معین اجتماعی و سیاسی سببلر اؤزره، مهاجرت آخینی اؤلکه دن خارجه باش وئرمیشدیر. هر مهاجرت دؤورونؤن اؤزونه مخصوص سببلری، مهاجرت ترکیبی و مهاجر طالعی اولموشدور. بو گؤن ده آذربایجان جمهوری سینده یاشایان قدیم مهاجرلردن بیری دکتر «عادله خانیم چرنیک بلند»دیر. ١۵ یاشیندا اردبیل شهریندن اجتماعی مبارزه یه قوشولان عادله خانیم، بوگون ٩٠ یاشینا چاتماق اؤزره دیر. عادله خانیمین مهاجرت دؤوروندن خاطره لرینی ائشیتمک اؤچون، اونونلا باکی شهرینده آپاردیغیمیز اطرافلی دانیشیغیمیزین خلاصه سینی تقدیم ائدیریک.
عادله خانم، سیز یئنی یئتمه یاشلارینیزدا سیاسی مهاجرته مجبور اولدونوز. اؤنجه بو یاشدا سیاسته قاتیلماغینیزین سببلریندن دانیشین.
١٣٢٤- جی ایلده آذربایجاندا ٢١ آذر نهضتی نین نتیجه سینده ملی حؤکومت یاراندی. او ملی حکومت دؤورونده بوتون او زامانکی جوان لار کیمی، من ده بوحرکاتا قوشومدوم. اردبیلده جوانلار تشکیلاتینین فعال عضوی اولدوم و قیزلار شعبه سینده چوخ یاخشی ایشلر او جمله دن تئاتر و کنسرت پروگراملاری گوردوک. او زامان منیم ١۵ یاشیم وار ایدی. آتام و آنام دا سیاسی فعالیتلری وار ایدی و ملی حؤکومت یاراناندان سونرا اونلاردا گلدیلر دمکرات فرقه سینین عضوی اولدولار. «آرازین او تاییندا» کی فیلیمده، آذربایجان فیلارمونیاسی نین شکیللری وار. بیزیم ده شکیللریمیز وار.
نه عامللر سیزی بو یاشدا مهاجرته مجبور ائله دی؟
آذربایجان ملی مختاریت ایسته ییردی، ایراندان آیریلماق ایسته میردی. آنجاق خارجی دولتلر و ایران شاهلیق رژیمی نین قشون لاری قورخدولار کی بو ملی ایستک یاییلسین ایرانین باشقا ملتلری نین آراسیندا. دؤنیادا سیاستلر دییشدی. خارجی قوه لر خصوصیله آمریکا و انگلیسین کؤمگی ایله، شاهلیق رژیمی نین قشونلاری بو نهضتی و مختاریتیمیزی یئرینده بوغماق ایسته دیلر. طبیعی کی ظلملر اولوندو. باشلاندی بیرینجی زنگاندان. زنگاندا ائله حادثه لر تورتدیلر کی دهشته گتیریردی آدامی. حتی بئله ائشیتمیشدیم زنگاندا بیر خانیمی دمکرات قیز ایدی دئیه، اینینده پالتار اولمادان کوچه نین اورتاسیندا گزدیرمیشدیلر. بو ظلملر، بو جنایتلر، ایستر ایسته مز بیزلری ده واهمه یه سالمیشدی.
آذر آییندا قشون گلدی آذربایجانا. منیم آنام دا باشقا آداملارلا بیر یئرده، منی گؤتوردو کئچدی شوروی یه. البته بیزیم بو تایا کئچمه ییمیزی ده شخصآ نه من نه آنام بیلمیردیک. بیز ائله بیلیردیک کی داغلارا چکیلیریک، داغلاردا محاربه ائله مک ایسته ییریک. اولا بیلر او جمعیتده نئچه نفر بیلیردیلر. اما بیز بیلمیردیک. حتی بیز گئتدیگیمیز ماشینین ایچینده بوللوجا توربالاردا سلاح و فشنگ وار ایدی. جوانلاریمیز آروادلارینی، اوشاقلارینی، ائوینی، ائشیگینی، قویوب آنجاق سلاح گوتورموشدولر. بیز ائله بیلیردیک، اما گوردؤک کئچمیشیک بو یانا.
سیز آنانیزلا برابر کئچدیز بو تایا؟
آنام زنجان حادثه سیندن نئجه قورخموشدوسا، منی شهردن چیخارتدی کئچدی بو تایا. کؤچدی کی زنجان حادثه سی بیزیم باشیمیزا گلمه سین. هر حالدا ١۵ یاشیندا قیزیدیم. آذرین ٢٠ سینده گئجه ساعت ١٢ ده بیز اردبیلدن چیخدیق بیله سوارا. ایران بیله سواریندان کئچدیک او بیری بیله سوارا. بیزی اول سرحددن قایتاردیلار گئریه، ایران بیله سوارینا. آخشام بیزه تزه دن امر گلدی کی مینین ماشین لارا گئدیریک. او زامانکی پوشکین اداره سینده بیر یئر واریدی. اورادا اوتاق لار آییردیلار بیزه.
او گؤن لرده سیزین ان مهم پرابلئملرینیز نه ایدی؟ نئجه کئچیرتدیز او گؤنلری؟
او ایللر چتین و آجلیق ایللری ایدی. جماعت اوندا یاریم کیلو چؤرکله یاشایردی. هر نه محاربه اوچون ایدی. هر نه محاربه یه گؤره یدی. بیزی و نئچه نفر بیزلری اوردا وئردیلر بیر انترناتا (شبانه روزی مدرسه). اوردا محاربه ده اونلارین قیزلاری قالیردی. بیزی ده آپاردیلار اورا کی آجلیق چکمه یک. انترناتدا من ایدیم، پناهی نین قیزلاری ایدی، مدینه ایدی، اعظمی ایدی، سروان مرادی نین باجیسی نسرین ایدی و بیر باشقا نئچه نفر. بهزادی نین کیچیک باجیسی هما بهزادی، او دا ١٤-١۵ یاشیندا ایدی. بیزی وئردیلر اورا کی هئچ اولماسا یئمکدن تآمین اولاق. پالتار دا وئریردیلر بیز گئییردیک. سونرا بیزی قویدولار همان ١٣٢ نومره لی مکتبه. مکتبده اوشاق لار بیزی چوخ گؤزل قارشیلادیلار، معلملر بیزی عزیزله دیلر. سونرا ٤٧-جی ایلین اولینده، یاش حسابی ایله بؤلدولر. یاشی آزاوانلاری وئردیلر تئکنیکوما. چوخلو قیزلاری و منی ده وئردیلر بیر نومره لی طب تئکنیکومونا. بیزی قویدولار اوردا مامالیق تئکنیکومونا. اوغلان لاریمیزی پارماتکس چمبره کند دئییردیلر، اورا قویدولار اوخوماغا. بیر آز بؤیوکلریمیزی، بیر آز سوادلی لاریمیزی اینستیتوتلارا پایلادیلار. طب اونیورسیته سینه.
بئله چیخیر کی سیز او گؤن لرده بیر جدی پرابلئم له اوزلشمه دیز؟
اوزلشمدیک کی هئچ، بیز چوخ یاخشیلیق گؤردوک. ائله بیر مثل وار «عاشیق گؤردویون چالار»، من ده گؤردویومو دئییرم. بلکه باشقاسیندا پرابلئم اولوب. من اونو دئیه بیلمرم. او چتین ایللرده جماعت چؤللرده آجیندان اؤلوردؤ. اما بیزیم یئمکخانا وار ایدی. مشهور خواننده «فرنگیز احمدووا» نین آناسینی گتیریب قویموشدولار بیزیم یئمکخانانین مدیری، او بیزه صبحانه، نهار، شام وئریردی.
سحر- سحر گئدیردیک صبحانه میزی یئییردیک، درسه گئدیردیک، درسدن قاییدیردیق نهاریمیزی یئیردیک، نهاریمیزی یئیه ندن سونرا گلیردیک فرقه یه. اتاقیمیز واریدی. حتی کامبخش بورا گلنده تعجب ائله دی کی سیز نئجه ییغجامسیز بوردا، او گلنده بیزیم اوشاق کُریمیز وار ایدی، تئاتر تشکیل ائله میشدیک بو تایدا. سونراداکی اوچ ایل قورتاراندان سونرا بیر باشا بیزی وئردیلر اینیستوتا.
سونرالار سیز ایرانا قاییدیبسیز. نه سببدن قایتدیز؟
اینیستوتو قورتاراندان سونرا، بیر ایرانلی یولداش ایله ائولندیک. بیر زامانلاردان سونرا، منیم حیات یولداشیم حسین بهمنی دئدی من گئدیرم ایرانا. او زامان اجازه وئریردیلر کیم ایسته ییر گئتسین اؤز وطنینه. بو خروشچفین واختیندا ایدی. آنام، بو سوادسیز قادین، منه دئدی قیزیم سن دونیانین هاراسینا دئسن گئدرم. اما ایرانا سنله گئتمه رم. من ژاندارمین قاباغیندا دای دورماغا حالیم یوخدو. گئتمیرم. او زامان من مرکزی کمیته ده ایدیم و فرقه نین مهاجرت ده اولان فعال بیر عضوی کیمی ایشله ییردیم. گؤز قاباغیندا ایدیم. منه او بیری یولداشلار دئدیلر کی عادله، سن گئتسن توتولاجاقسان، سن گئتسن حبس اولاجاقسان، اوشاقلارین اینجییه جک، گئتمه. دئدیلر هانسی باشقا بیر اؤلکه نی ایستیرسن گئت اگر بورانی بیه نمیرسن. دئدیم آی بالا من بورانی بینیرم، اما ایستیرم گئدم یولداشیمین یانینا، من ایستیرم گئدم ایرانا، من ایستیرم گئدم اوردا خالقیما خدمت ائله ییم. او منیم اوشاقلیغیمدان قانیمدا وار ایدی. اونا گؤره گئتدیم ایرانا.
ایراندا سیزی نئجه قارشیلادیلار و سیز نه پرابلئم لرله اوزلشدیز؟
گئتدیک ایرانا. یولداشیمی [قاباقجا گئتمیشدی] سالدیلار حبسه. او قدر وورموشدولار کی گؤز قولاغیندان قان گلمیشدی. یولداشیما دئییردیلر سنین آرواد اوشاغینی شوروی ده ضامن ساخلاییبلار و سنی بورا جاسوس گؤندریبلر. ایرانا گئدنده منله «میرفخرایی» آدینا پروفسور دا وار ایدی. او مسکودا اوخوموشدو و وطنینه گئتمک ایسته ییردی.
میر فخرایی نین اوردا قوهوم لاری وار ایدی. اما اونلاری بیزه یاخین قویمادیلار. هئچ کسین بیزدن گؤروشمه یه حقی یوخ ایدی. قارا عینکلی کیشی سیویل پالتاردا بیزی قارشیلادی. سونرالار من بیلدیم او پالتاری آنجاق ساواکی لر گئییردیلر. بیز چاتاندا تاسوعا عاشورا گونلری ایدی و ترانسپورت ایشله میردی. اونا گؤره بیزی تهرانا آپارا بیلمه دیلر. آپاردیلار «پهلوی»یه، ایندی کی «انزلی»یه. شهربانی ده ایکی اوتاق آییرمیشدیلار، بوشالتدیلار. اوتاق لاری وئردیلر بیزه. میر فخرایی نین قوهوملاری هامیسی بؤیوک آدام ایدیلار، شهربانی نین حیطینده بیزه یورقان دؤشک و چلوکباب وئردیلر. سهو ائله میشدیلر، ائله بیلمیشدیلر من میر فخرایی نین آروادیام، اودا اوشاقلاری دیر. بیر آز کئچدی. بیر شهربانی افسر گیردی ایچری، او صحنه نی گؤزوز گؤرمه سین، بیر- بیر بو اشیالاری اوتاغین یئکه پنجره سیندن آتدی شهربانی نین حیطینه. هامیسین آتدی چؤله و «هیچکس با اینا نباید حرف بزند. هیچکس اینارو نباید ببینه. این امر خود شاهه» دئدی. باخ بو سؤز ایندی یه کیمی ده قولاغیمدادیر.
اوشاقلاریم اوستونده اولان تخت سفری اؤزومون ایدی. بیر ملحفه چکمیشدیم اوستونه. شهربانی افسری او شئیلری چؤله آتاندان سونرا گلدی منیم اوشاغیمین اوستوندن ملحفه نی گؤتورسون آتسین. بیردن ائله بیل او انقلابی روحوم بیردن بیره اویاندی فارسجا دئدیم: «دست نزنید اونا همه ش مال خودمه». بو افسر چکیلدی دالی. بیلمیرم منیم فارس دیلین بئله گؤزل بیلمه ییمدن، سسیمین چوخ گوجلو اولماغیندان، ایکی گول کیمی بالانین تخت سفرینین اوستونده یاتماغیندان، منیم دوققوز آیلیق حامله اولماغیمدان یا... آخیر کی بو چکیلدی دالی و منه و اوشاقلاریما دیمه دی گئتدی. یازیق میر فخرایی گلدی اوردا منه دئدی: «عادله، دئیه سن بیز تلسمیشیک گلک اؤلکه یه».
بیزی عاشورا گونونون سحریسی آپاردیلار تهراندا « باغ مهران» دئییلن بیر یئره. اوردا باغین دؤوره سینه تیکانلی سیم لردن چکمیشدیلر، زندان ایدی. نئچه اوتاق وار ایدی. کیشی لر او اوتاقلاریین ایچینده زندانی ایدیلر. یئره کیلیم سالمیشدیلار اونون اؤستونده یئرده یاتیردیلار. یای ایدی. ایستی ایدی. گؤردولر من اوشاغا حامله یم. بیر چادیر قوردولار سیم لرین بو طرفینده اوردا منی یئرلشدیردیلر. سیم لرین ایچینده حبس اولان کیشی لره گونده بیر ایکی دفعه گزمگه اجازه وئریردیلر. گزیب قاییداندا بیردن حیات یولداشیمی گؤردوم. گؤردوم او گؤزل بدنی اولان انسان دان بیر دری قالمیشدی بیر سوموک اوستونده. فیلمده گؤستریلن مجنون دان دا پیس ایدی. باشینین سوموکلری ده کیچیلمیشدی. کله ده کیچیلمیشدی. اوندا ائله بیل کی منده دییشیکلیک عمله گلدی. فکرلشدیم کی یوخ، دای من بو دؤولت له باریشا بیلمه رم. گؤر بونو نه گونه قویوبلار. ویریبلار باشینا اونو بو گونه قویوب لار. چؤله چیخانلار گئدیب مجله لره، قزئت لره شکایت ائله میشدیلر کی بس بیزیم قیزیمیز گئدیب شوروی ده تحصیل آلیب، حکیم اولوب، اؤز وطنینه گلیب اما سیز اونو حبس ائله میسیز، ارینی ده او گونه قویوبسوز. نهایت «سپید و سیاه» آدلی بیر ژورنالدان گلدیلر مندن مصاحبه آلدیلار، شکیل چکدیلر و نهایت بیز اوردان چیحدیق.
نه سببدن شورویه قاییتدیز؟
چیخاندان سونرا بیزه ایش وئرمه دیلر. هارا گئتدیم قاپی باغلی، هارا گئتدیم دیدیم ساواکین قاپیسینا. آخیرده یاخشی بیر یولداش دئدی بوردا شوروی بیمارستانی وار، گئت اوردا ایشله. من گئتدیم گؤتوردولر. ایشه گؤتورندن سونرا، اصلی مصیبت باشلادی. ساواک دئدی بیمارستان شوروینین جاسوسی شبکه سی دیر، سن ده اوردان گلمیسن بوردا بونا گؤره ایشله ییرسن. تهراندا اولاندا بلکه بیر اون دفعه ائو دییشمه یه مجبور اولدوم. هارا گئتسه ایدیک دالیمیزجا ایدیلار. دنیزه گئتمیشدیک انزلی یه. دنیزه گئدنده ده دالیمیزجاق گزیردیلر. منده گئتدیم دئدیم من ایستیرم چیخام گله م. قالمیرام بو مملکتده و بئله لیکله چیخدیم گلدیم بورا.
مهاجرته گلمه سه یدیز، ایراندا قالسایدیز، اوردا داها چوخ خئیر وئرردیز یوخسا بوردا؟
بیرینجیسی بالالاریمی نظره آلدیم گلدیم. اگر اوغلانلاریمی نظره آلماسایدیم منجه گلمزدیم. هر نه اولسایدی اولموشدو. من فکرله شیرم بو یولا دوشمه ییمده، هئچ بیر شئی ائله مه میشم. منجه هئچ نه ائله مه میشم. من اؤزوم اؤزومدن او قدر ده راضی دئییلم. اما فکرله شیردیم کی انسانی گلیر گئدیر بو دونیادان، اما آدام بیر ایش گؤرسون گئتسین. ایندی من نه بیلیم چوخ جزئی نه باجارمیشام اونو ائله میشم. آرتیق باجارمیرام. ایندی ده کی هله ایشله ییرم، درس وئریرم. منیم طلبه لریم مندن چوخ راضی دیر. چالیشیرام بورداکی جوانلارا تجربه مده نه وار اؤیره دیم. نه قدر موفقم بیلمیرم.
بو سئچدیگینیزدن راضیسیزمی؟
هله ده او اینام یاشادیر.
منبع: مجله ایشیق شماره 3


text:
اویان نیوز: گونای استودیو،گئیم -فیلیم گلیشدیریجی(توسعه دهنده)، تاساریمجی و اورهتیجی(تولیدکننده) بیر استودیو اولاراق؛اورونلرینی تورک دیلینده ویا تورکجه آدلارلا بازارا عرضه ائدیر.
گونای استودیونون ان یئنی اورونو (محصولو)اوشاقلارا میوهلرین آدینی اؤیرهدن بیر گئیمدیر.بو گئیمین یوخاری کیفیتیندن علاوه؛اونون تورکجه اولدوغو داها اؤنملیدیر.دئمهلیدیر بو گئیم، ۲-۴ یاشلی اوشاق گوروهلارینا تاساریملانیبدیر.
گونای استودیونون یئنی یایینلانمیش اویونو حاقدا گئنل بیلگی:
میوهلرین آدینی و نئجه یازیلماغینی اؤیرتمک
قوللانیمی اوشاقلار اوچون چوخ سادهدیر
اوشاقدان سورولان سؤزلر سس واسیطهسیله اولور
گئیمین دیلی ،تورکجهدیر
قایناق : بیلیم سسی


text:
بشیکتاش مونیخ دا
بشیکتاش ارتیر آلمانیانینگ مونیخ شأهِرینده بایرن مونیخ تۇپاری بیلن اۇینار
بشیکتاش یوفا قاهرامانلار لیگی نینگ سۇنگقی ۱۶ تۇپاری آراسیندا.
بشیکتاش ارتیر آلمانیانینگ مونیخ شأهِرینده بایرن مونیخ تۇپاری بیلن اۇینار.
ایستامبول ینگ صابیحا گؤکچن قۇنالغاسیندان اوچان یؤریته اوچار بیلن آلمانیا گیدن قارا- آق کؤینِکلی تۇپاردا تۇپارینگ باشلیغی فیکرت اۇرمان دا بار.
تۇپارینگ باش تعلیمچیسی شنول گۆنش مونیخ داقی یارش اۆچین ۲۲ اۇیونچینی آلیپ گیتدی.
بشیکتاش تۇپاریندا،
تولگا زنگین، فابریسیو رامیرز، ارسین دستان اوغلی، دوماگوژ ویدا، پپه، دوسکو توسیچ، گؤکحان گؤنۆل، آدریانا کوریا، جانرا رکین، گری مدل، تولگای آرسلان، آتیبا هاچینسون، جرمین لنس، ریکاردو کوارژما، ریان بابل، آندرسون تالیشچا، اۇغوزحان اؤزیعقوب، مصطفی پکتمک، آلوارو نگردو، وانگر لاو و جیل لارین
یالی فوتبالچیلار بار.
دِگیشلی حابارلار
بنکسی نینگ بیر اثری 18.5 میلیون پوندا ساتیلدی
مارماریس دا فونیکس تاریحی شهرینده قازوو آغتاریش ایشلری باشلادیلار
بو قازوو آغتاریش ایشی پنسیلوانیا بیلیم یوردونینگ عالیملاریندان دکتر آصیل یامان ینگ یوُلباشچیلیغیندا باشلادیلار
قاراحان دپه ده نئولیتیک دؤورۆنه دگیشلی تاریحی اثرلر تاپیلدی
قاراحان دپه ده 3 ییلدان بأری قازوو آغتاریش ایشی دوُوام ادیأر


text:
حکاری-ده 4 تروریست ضررسیزلشدیریلدی
حکاری ویلایتینین یوکسک اوا قصبه سینده پ.کا.کا-لی 4 تروریست ضرررسیزلشدیریلیب.
حکاری ویلایتینین یوکسک اوا قصبه سینده پ.کا.کا-لی 4 تروریست ضرررسیزلشدیریلیب.
شهر والیلیگینین آچیقلاماسیندا قصبه نین دیبهجک بؤلگهسینه سیزماغا جهد گؤسترن 4 پ.کا.کا-لی تروریستین پیلوتسوز اوچوش آپاراتی واسطهسیله ایزلندیگی بیلدیریلیب.
آچیقلامادا تروریستلرین پیلوتسوز اوچوش آپاراتلاری واسیطهسیله تعقیب ائدیلمهسی نتیجهسینده حیاتا کئچیریلن هاوا عملیاتیندا 4 قولدورون ضررسیزلشدیریلدیگی، بؤلگهده تحقیقات ایشلرینین داوام ائتدیگی بیلدیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهورباشقانی اردوغان نیجریهده
رسمی گؤروشمهلرینه بو گون باشلایاجاق جمهورباشقانی اردوغان، نیجریه جمهورباشقانی محمد بوهاری طرفیندن جمهورباشقانلیغی ساراییندا رسمی مراسیمله قارشیلاناجاق
سوباجی: توپلوملارین و فردلرین سسی اولماغا چالیشیریق
"دونیامیزی تهدید ائدن بوتون بحرانلارا قارشی حساسیتمیزی، تلویزیون و رادیو کاناللاریمیز و دیجیتال پلتفورملاریمیز واسطهسیله دونیانین ۷ قارهسینه ۴۱ دیل و لهجهده چاتدیریریق"
آلتون: عاجل اصلاحاتلارا احتیاج وار
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانی آلتون، "گوج و پارادوکس: ۲۱-جی عصرده بؤیوک استراتژینی آنلاماق" قونوسو ایله بو ایل ۵.جی دفعه کئچیریلهن "ترت دونیا فورومو ۲۰۲۱" تدبیرینه، ویدئو مئساژ گؤندردی


text:
فرانسا، آلمانیا و اینگیلتره-نین تهرانا بیرگه چاغیریشی
فرانسا، آلمانیا و اینگیلتره ایرانی آتوم راضیلاشمانین اساسلارینا تام عمل ائتمهیه و زوراکیلیقدان ایمتینا ائتمهیه چاغیریب.
فرانسا، آلمانیا و اینگیلتره ایرانی آتوم راضیلاشمانین اساسلارینا تام عمل ائتمهیه و زوراکیلیقدان ایمتینا ائتمهیه چاغیریب.
اینگیلتره-نین باش ناظیری بوریس جانسون، آلمانیا باش ناظیری آنگلا مرکل و فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرونون بیرگه بیاناتیندا بو اؤلکهلرین دیگر آوروپالی متفیقلرله اساس بیرگه تهلوکهسیزلیک ماراقلارینی بؤلوشدوگو بیلدیریلیب.
بیاناتدا بیلدیریلیب کی، بو اساسلاردان بیری آتوم سلاحلارین یاییلماسینین قارشیسینین آلینماسی و ایران-ین اصلا آتوم سلاح اینکیشاف ائتدیرمهمهسینی تامین ائتمکدیر. بو چرچیوهده تهرانین آتوم فعالیتلرینی نیظاملایان بیرگه هرطرفلی فعالیت پلانی (JCPOA) اهمیتلی رول اویناییر.
امریکانین راضیلاشمادان چیخماسیندان دویولان ناراحاتلیغین دیله گتیریلدیگی خاطیرلادیلان بیاناتدا گئرییه قالان چین، فرانسا، آلمانیا، روسیا و اینگیلترهنین بیرگه هرطرفلی فعالیت پلانینی قوروماق بارهدکی قرارلی لیغینی گؤستردیگی قئید اولونوب.
ایرانین راضیلاشما چرچیوهسیندکی تعهدلرینه تام عمل ائتمهسینین اهمیتینه دقت چکیلن آچیقلامادا تهرانین 2019-جو ایلدن بریدیر آتدیغی آدیملاردان دویولان تشویش وورغولانیب و بو آدیملارین عکسینه حرکت ائدیلمهسی ایستنیب.
سون حادثهلرین تهرانین بؤلگهدکی ثابتلیگی پوزاجاق رولونو گؤستردیگی، بونلارا سپاه پاسداران و اونا باغلی قودس گوجونون فعالیتلرینین ده داخیل اولدوغو وورغولانان آچیقلامادا بیلدیریلیب:
"بؤلگهدکی متفیقلریمیزین و طرفداشلاریمیزین تهلوکهسیزلیگینه صداقتیمیز دییشمهییب. ایرانین ثابتلیگی پوزوجو بولگه سل فعالیتلریله علاقهدار ناراحاتلیقلار دیپلوماتیک یوللارلا موذاکیره اولونمالیدیر."
آچیقلامادا آیریجا اوکراینا طیارهسینین دوشورولدوگونون ایران طرفیندن قبول ائدیلمهسیندن سونرا آتیلاجاق آدیملار بارهده بیرگه فعالیت گؤستریله جگینه دایر وعد ده وئریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
زلمی خلیلزاد استعفا ائتدی
"آمریکا خالقینا اون ایللر بویو ائتدیگی خیدمتلرینه گؤره مینتدارلیغیمی بیلدیریرم"
سلاحلی سالدیریدا ان آز ۴۳ نفر اؤلدو
کیملیگی هله بیلینمهیهن سلاحلی اینسانلارین بیر بازار یئرینه سالدیردیغی آچیقلاندی
هیندوستان-دا داشقینلاردان اؤلنلرین سایی 26 نفره چاتیب
23 نفر کرالا ایالتینده، داها 3 نفر ایسه تامیل نادو ایالتینده حیاتینی ایتیریب.


text:
واسکو دوقاما ایدمان کولوبو
واسکو دوقاما ایدمان کولوبو (اینگیلیسیجه: CR Vasco da Gama) بیر فوتبال کولوبودور. Campeonato Brasileiro Série A دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۲۱٬۸۸۰ نفرلیک ساو جانواریو ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Vasco x Timão: novo laudo expande capacidade para 21.880 mil pessoas (pt). globoesporte.globo.com (November 13, 2015). یوْخلانیلیبNovember 13, 2015.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«CR Vasco da Gama»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده واسکو دوقاما ایدمان کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مهاباد
ماهاباد و یا ساوجبلاغ یا دا سویوق بولاق (دولتیآد: شهر مهاباد) _ باتی آذربایجان اوستانی'نین شهرلریندن بیریدیر. مهاباد شهری، مهاباد بؤلگهسینین مرکزیدیر. بۇ شهر اوستانین مرکزی اوْلان اورمیه شهریایله ۱۲۰ کیلومتر فاصیلهسی وار؛ و ۱۳۹۰-نجی نۆفوس ساییسی اساسیندا ۱۴۸٫۲۳۱ نفر اهالیسی واریمیش.[۳]
تاریخی[دَییشدیر]
سویوقبولاق شهری شاه ایسماعیل صفوی طرفیندن تیکیلیبدیر. قاجارلار زامانی بۇ آد تهرانین یاخینلیغیندا اوْلان ساوجبلاغ شهریایله قاریشیق دوشمهمک اۆچون، بو شهرین آدی "ساوج بلاغ مکری" کیمی یازیلیردی. بۇ دؤورده مکری کوردلرینین عراقدان غربی آذربایجانا موهاجیرت ائتمهسی و یئرلی تورکلرله دؤیوش ائتمهسی اونلارین بوردا چوخالماسینا باعیث اوْلموشدور. ۱۳۱۵-نجی ایلده ایرانین پهلوی زامانی فرهنگستانی و غلامرضا رشید یاسمینین اؤنریسی اساسیندا ساوجبلاغ / سویوقبولاق شهرینین آدی مهابادا دَییشدیریلیر.[۴] بو حالدا تورکمانلار (قرهقویونلو، آققویونلو) دؤولتلری زامانیندا موکری سیفالدین خان موکری کورد و هابئله بابان و داها آیری کوردوستان ائلاتلارینی بیرلشدیریب و دریاس (داریاز) منطقهسینی مهابادین قوزئینده (چابقلو) قیزیلباش طایفانین الیندن چیخاردیب و تصروف ائتدی سوْنرالار دول، آختاچی، ایل تیمور و سولدوز بؤلگهلرینی دریاسا آرتیردی.[۵] ترغای آدی ۴۰۰ پارچا کنده شامل اوْلور، اونلارین اوزوناسی جیغاتی چایی'یندان باشلانیب خانا (پیرانشهر) چان ادامهسی وار کی او زامان بۇ منطقهنی ترغای آدیلا تانیمیشلار و ایندیلیکده بۇ منطقه موکریان آدلانیر. ترغه داغی کی استاد هژار اوندان آد آپاریب بۇ آدین یادیگاریدیر.[۶] ترغای آدی تورکو آد اولاراق فارسجا دا (هدهد) قوشو آدی دیر.[۷]ها بئله تیمورون دده سینین آدی دا ترغای دیر.[۶] ۱۲۹۷ ق ایلینده شئیخ عوبئیدوالله (فا: شیخ عبیدالله یاغی کرد) ساوجبلاغ مکریده شورش ائدیر. او زامان ابولفتح خان آدلی دؤولت آدامی بۇ شورشی یاتیردیر.[۸]
ایراندا پهلوی دؤوروندن باشلاناراق، پان فارسیسم دوشونجهلری اساسیندا یئر آدلارینی دَییشمک و تۆرکجه آدلاری آرادان آپارماق سیستماتیک صورتده ایجرا اوْلونوبدور.[۹] بۇ ایشلر عوموما محمود افشار یازیلاری اساسیندا باش وئریر:
بو شوونیستی و پلان اساسیندا جوْغرافیایی آدلار کی اونلارین نظرینه اؤزگه دیللریندهدیر و چنگیز و تئیمورون تاخت و تازینین یادیگاریدیر گرک فارسجایا چئوریلسین.[۱۰][۱۱]
مهاباد جۆمهوریسی[دَییشدیر]
مهاباد جۆمهوریسی (کوردجه:کۆماری مههاباد) _ بیر جمهوری آدلانمیش باتی آذربایجانین گونئینده اولاراق ژانویه ۱۹۴۶ (سه شنبه، ۲ بهمن ۱۳۲۴) قورولوب بیر ایلدن آز ائله کی ۱۶ آذر ۱۳۲۵ قدر وار ایدی اونون مرکزی مهاباد شهری، حؤکومت رهبری ده قاضی محمد ایمیش.
خالق و دیل[دَییشدیر]
مهاباد شهرینین ۹۴٪-ی کوردجه و اؤزللیکله کوردجهنین سورانی لهجهسیله دانیشیرلار. بۇنلاردان علاوه مهاباد شهرینین ۵٪-ی آذربایجان تورکجهسی'نده دانیشیرلار، و ۱٪-ی ده باشقا دیللرده دانیشیرلار.[۱۲]
غئیر کورد سکنهنین سویقیریم اولماسی[دَییشدیر]
مهاباد یا همن سویوقبولاق شهرینده گئچمیشده بیر سویقیریم باش وئریب، یاخلاشیق ۱۳۰۰-جی هیجیری گونشلی ایلینهقدر بو شهرین سادهجه ۳۰٪ کورد اهالیسی واریمیش و ۷۰٪ کورد اوْلمایان اهالیسی واریمیش، کورد اوْلمایان اهالیسینین چوخو تورکلر، فارسلار و ارمنیلردن عیبارتایمیش کی "ایسماعیل سیمیتکو" و اونون آداملارینین الیایله سویقیریم اوْلوبلار.[۱۳]
محمد قاضی خاطرات یک مترجم[دَییشدیر]
محمد قاضی «خاطرات یک مترجم» کیتابیندا اسماعیل آقا سیمیتکو'نون ۱۳۰۰-جی هیجری شمسی ایلین پاییزیندا حملهسینه گؤره، بئله یازیر: شهرین غئیر کورد سکنهلری شهرین یانیدا اوْلان غار ایچینده گیزلنیب و اؤز جانلارین قوروموشدولار، هابئله اسماعیل آقا مهاباد شهرینی آلاندان سوْنرا، شهرین بازارین و اعیان لارین تالییب ائله کی اؤزو کورد اولاراق کوردلری اوْلدورموردی سانکی شهرین غئیر کورد سکنهلری (تورکلر، فارسلار و ارمنیلری) هم تالییب و همده اوْلدوروردی، ائله کی هامی بوتونلوکده کوردو گئیم گئیب و ایر ده شیعه اولاراق سونولر کیمی الی باغلی نماز قیلیردیلار تا اؤزلرین کورد گؤرسدسینلر. دئمک اساسیندا اسماعیل آقا بۇ ایشی بیلندن سوْنرا دستور وئریب شهرین هامی سکنهسین چای قیراغینا صفه چکیب هامی تک تک دئسینلر (پلاو)؛ بۇ آد کوردجهده (پولوو) آنلامیندا دیر و اونون یئرینه گتیرمگی کورد اولمویانا چوْخ آغیر و چتیندیر و مۆمکون بیر سؤز و بیر ایش دئیل، بئلهلیکده دئیینن کورد اوْلوب اولمامازلیغی بیلنیب و ایکنجی دفعهده بیر گوله باشیندا آچیلیردی.[۱۳]
هژار شرفکندی چیشتی مجیور[دَییشدیر]
عبدالرحمان هژار شرفکندی چیشتی مجیور کیتابیندا مهاباد شهرین تلان و سویقیریما عایید بئله یازیب: ۱۳۰۰-جی هیجری شمسی ایلین پاییزیندا اسماعیل سیمیتقو عجملری ایله ساواش ائتمک اۆچون مهاباد شهرینی تصروف ائتدی و سیمیتقو'نون آداملاری (شکاکلار) شهره توکولوب و کوردلردن اوغورلوق و تالاماق ائلییب، ائلهکی اسماعیل آقا بئله ایستمیش بیزلری عجملرین الیندن قورتارسین بئلهلیکده بۇ مال و ثروتی تورکلرله بیر یاشاماقدا اله گتیرمیشدیک قورتاریب نجات وئرسین و اونلاری تالاسین!!! شکاکلار مهابادین کوردلرین تام صورتده تالادیلار آنجاق اونلاری اوْلدورمهدیلر، سانکی هر تۆرکجه دانیشانی تاپاراق اوْلدوردولر.[۱۴]
مریضخانالار[دَییشدیر]
سویوقبوُلاغین بیماریستانی «امام خمینی» بیماریستانی دیر. بوُ بیماریستان ۱۳۶۳ده ۲۵۰ ثابیت تخت ظرفیتی ایله قوُرولوبدور. ایندیلیکده ۱۹۰ تخت ایله ایشلهایر. بیماریستاندا اوْلان تخصّوصلار بوُنلار دیر: داخلی، جرّاحلیق، قادینلار، اوُشاقلار، گؤز طبیبلیگی، قوُلاق-بوغاز-بوُرون، اورتوپِدی، اورولوژو، CCU، دری.[۱۵]
تاریخی و گؤرمهلی یئرلر[دَییشدیر]
ساوجبلاغ شهرینین تیکیلمهسی و گئنیشلنمهسی صفویه دورونده اوْلوبدور. بۇ زامان «بوداق سولطان» آدلی بیر نفر ساوجبلاغ شهرینین حاکیمی اوْلوبدور و شهرین آبادلاشماغیندا بؤیوک آددیملا آتیبدیر. مهابادین قیرمیزی مسجدی و کورپوسو (سور) بۇ دورون یادیگارلارینداندیر.[۱۲]
هاوا دورومو[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ آذربایجان غربی در آینه تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران-محمد رضا محمد قلی زاد 1391 - انتشارات حسام الدین چلبی - صفحه 24
- ↑ یازار. (فارسجا) آمار سال 1390. مرکز آمار جمهوری اسلامی ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۱۵.
- ↑ یازار. (فارسجا) آمار سال 1390. مرکز آمار جمهوری اسلامی ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۱۵.
- ↑ یازار. (فارسجا) شهر مهاباد. صدا و سیمای مرکز مهاباد. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۱۵.
- ↑ تاریخ آموزش و پرورش نقده (عیسی یگانه) چاپ 1386 صفحه 39 زیرنویس
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ مشاهیر علمی و فرهنگی آذربایجان غربی - پرویز عقلمند - 1385 - چاپ قصید سرار - صفحه 28
- ↑ -آپدیت - لغت نامه دهخدا
- ↑ یازار. (فارسجا) ابوالفتح میرزا مویدالدوله. مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۱۵.
- ↑ کتاب: بررسی تحلیلی پان فارسیسم با عنوان جعلی پان ایرانیسم، نویسنده: سایت تریبون (علیرضا اردبیلی) قابل دانلود در4shared
- ↑ ایران بین دو انقلاب از مشروطه تا انقلاب اسلامی، یرواند آبراهامیان، مترجمان کاظم فیروزمند، حسن شمسآوری، دکتر محسن مدیر شانهچی، نشر مرکز چاپ دوم 1378 ص 111
- ↑ م. افشار، نخستین آرزوی ما: وحدت ملی ایرانیان، آینده، 1 (خرداد 1304) 6-5 ....... اسامی جغرافیایی را که به زبانهای خارجی و یادگار تاخت و تاز چنگیز و تیمور است باید به اسامی فارسی تبدیل کرد
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ یازار. (فارسجا) معرفی شهر مهاباد. شهرداری مهاباد. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۱۵.
- ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ خاطرات یک مترجم - محمد قاضی - 1371 انتشارات چشم و چراغ - صفحه لر :44 و 45
- ↑ چیشتی مجیور - عه بدوره حمان شه ره فکه ندی (هه ژار) - پاریس 1997 - صفحه لر 13، 14
- ↑ مشخصات بیمارستانهای استان آذربایجان غربی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-04-30. یوْخلانیلیب2015-08-15.


text:
جت موتور
جت موتور یوخسا توربو موتور.هاوانی قوروب و بوشلاماق ایله گوج یارادیر.بیر سیال هابئله چوخلو هاوا یغیشیب و قورولوب و قیزیشیر و سونرا بوراخیلیب و گوجو بوشالیر.جت موتورو اوچونجو نیوتون قانونو اساسدا ایشلیر.
چوخلو جت موتورلار قوشولوبدی ,توربوفن و توربو جت و موشک موتورلاری و رم جت موتورو و توربو موتورلار بو اساسدا جت موتوردی.جت موتور توربین موتورو آدلانیر.توربین ایستی قازلاری بوراخیب و گوج یارادیر.
باشدا کومپروسور هاوانی یغیب و قورور.قورولموش هاوا یانیش یئرینه گئدیر و یانیش اونا قاریشیب هاوا یانیر و قیزیشیر.هاوا باشدا سویوقدو یانیشدان سونرا ایستی اولور آچیلیر و موتورون دالی طرفیندن چیخیر و توروبینی دولاندیریر.


text:
فینجان-فینجان (اویون)
فینجان-فینجان — آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر واختلاردا، اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
نوروز بایراملاریندا ائلجه ده ائل شنلیکلرینده خالق آراسیندا یاییلان ماراقلی معیشت اویونلاریندان بیری ده "فینجان-فینجان" اویونودور. بو اویون بعضاً محللهلر آراسی، چایخانالاردا، بعضاً ده توی گئجهلرینده اوینانیلیر.
فینجان-فینجان اویونو آذربایجانین بعضی بؤلگهلرینده "اوزوک-اوزوک" ،"اوزوک گیزلتدی"، "گول اویونو" آدلاری ایله ده تانینیر.[۱]
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
اویوندا ایشتیراکچیلارین سایینا گؤره مجمعهیه، سینییه دوزولن اوزوقویلو فینجانلاردان بیرینین آلتیندا اوزوک گیزلهدیر. بیر دسته او بیری دستهیه اونو تاپماغی تکلیف ائدیر. اوزوک تاپیلمادیقدا ایشتیراکچی "جریمه" اولونور. اویونا ییغیلان جاوانلار چای ایچیر، جوربَجور چرزلر یئییرلر. اویون زامانی مزهلی احوالاتلار، ناغیل دئییر، آشیق، درویش اوخودورلار. چوخ زامان اویون گئجه یاریسینا قدر داوام ائدیر.[۲]


text:
94122
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۰
تورکمنستان و اوزبکستانینگ داشاری ایشلر وزیرلری تلفن آرقالی گپلشیک گچیردی.
مردوف بیلن کأمیلووینگ آراسینداقی دوشوشیقدا اؤزآرا قاتناشیقلارینگ یوُقارلادیلمالیدیغینا اونس چکیلدی.
ایکی وزیر، تورکمنستان بیلن اوزبکستانینگ یوُلباشچیلارینینگ دوشوشیغینینگ دوُوامیندا بریلن تابشیریقلارینگ یرینه یتیریلیشنه آیراتین أهمیت بریأندیکلرینی آیتدی.
تورکمن وزیر، قیرغیز ایشدشی روسلان کازابایف بیلن ده تلفن گپلشیگینی گچیردی.
تاراپلار اؤزآرا حیذماتداشلیغینگ ایلری توتولیان اوغورلارینی آرا آلیپ ماصلاحاتلاشدی.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰


text:
هیندیستانلی اوُیونچی: منینگ دامارلاریمدا تۆرکمن قانی بار
بو اوُیونچی نینگ اوُینان فیلملری هیندیستان دا اینگ کؤپ توُماشا ادیلیأن فیلملرینگ ساناویندا
هیندیستان ینگ سینما پوداغی نینگ یاش ییلدیزلاریندان بیری بوُلان تایگر شروف اؤزۆنینگ آصلیندا تۆرکمن قانی نینگ باردیغی بارادا ماغلومات بردی.
هیندیستانلی اوُیونچی جکی شروف و عایشه دات ینگ اوُغلی بوُلان تایگر شروف 1990-نجی ییلدا دوُغدی.
2014-نجی ییلدا هروپانتی آدینداقی فیلمده اوُیناپ اؤزۆندن سؤز اتدیرن بو اوُیونچی 2016-نجی ییلدا باغی آدینداقی فیلمده اؤز هۆنأرینی گؤرکِزیپدی.
بو اوُیونچی نینگ اوُینان فیلملری هیندیستان دا اینگ کؤپ توُماشا ادیلیأن فیلملرینگ ساناویندا.
تایگر شروف پست ایکس نیوز ساتینا برن ماغلوماتیندا اؤزۆنینگ تۆرکمن کؤکلری بارادا شیله دییأر:
"منینگ قاقامینگ قاقاسی، یاغنی آتام گجرات شهریندن. قاقامینگ اجه سی تۆرکمن، مغول و حیتایلی. اوُل مسلمان. اجهمینگ اجهسی فرانسوز، قاقام بنگالدان"
تایگرینگ قاقاسی موندان اوُزال پی تی آی تلویزیون کانالینا آیدا سؤزلرینده شیله دییپدی:
"من اجهمینگ اؤز دوُغانلاری و قیزدوُغانلاری بیلن مرکزی آسیادان بمبئی شهرینه گلیشلری بارادا گۆررۆنگلری دینگلأپ اولالدیم. اجه مینگ ماشغالاسی نینگ باشدان گچیرن یاغدایلاری باراسیندا کیتاپ یازجاق. اجه م شوروی نینگ دۆزۆمینده بوُلان تۆرکمنیستان دان.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان زنگیلان دا عاقیللی اوُبا دؤرهدیأر
ارمنیستان ینگ اشغالیندان آزات ادیلن زنگیلان دا قورلوشیق ایشلرینه دوُوام ادیلیأر
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی
قاراباغ دا آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
آغشام بوُلان اوُد آچیلشیقدا افغان حمزه یف آدینداقی آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی


text:
گول-گول(اویون)
گول-گول - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر مؤوسوملرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
اویونون قایداسی[دَییشدیر]
ایکی قروپ و یا شخص آراسیندا اوینانیلیر. گول آدلاندیریلان خیردا بیر اشیانی، مثلا نوخودو، اوووجلارین ایچینده اوینادیب، بیر اوووجدا گیزلهدیرلر. لاکین رقیب قروپدان هئچ کیم گولون هانسی اوووجدا اولدوغونو بیلمهمهلیدیر. گولو گیزلهدن قروپ اوووجلارینی یوموب رقیب قروپون اؤنونه توتور. رقیب قروپ گولون هانسی اوووجدا اولماسینی تاپمالیدیر. گولو تاپسالار غالیب اولورلار، تاپا بیلمسهلر، گولو گیزلهدن قروپ غالیب گلیر. اویوندا اوووجون بوش چیخماسینا "پوچ" دئییلیر.


text:
جمهور باشقانی اردوغان: "ترور تشکیلاتلارینا سلاح دستکی وئریلمهمهلیدیر"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان امریکانین CBS کانالیندا یاییملانان “Face the Nation” پروقرامینین آپاریجیسی مارگارت برنانا موصاحیبه وئریب.
"ترور تشکیلاتلارینا سلاح دستکی وئریلمهمهلیدیر"
بونو جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان امریکانین CBS کانالیندا یاییملانان “Face the Nation” پروقرامینین آپاریجیسی مارگارت برنانا موصاحیبهسینده سسلندیریب.
امریکانین ترور تشکیلاتلارینا وئردیگی دستکه رئاکسیا وئرن جمهور باشقانی اردوغان "هر شئیدن اول بو جور سلاح دستکی پ.کا.کا/ی.پ.گ/پ.ی.د ترور تشکیلاتلارینا وئریلمهمهلیدیر"دئییب.
امریکانین داعشه قارشی موباریزهده متفیق گؤردوگو قروپلارا وئردیگی سلاحلارین تورکیه-یه قارشی ایستیفاده ائدیلدیگینه دایر هر هانسی بیر ثبوت وارمی؟ امریکانین دستکی سببیندن بو قروپلاردان سیزه هر هانسی بیر تهلوکه وارمی؟" سوالینا جمهور باشقانی اردوغان بئله جاواب وئریب:
"بونو جناب (امریکانین کئچمیش پرزیدنتی دونالد) ترامپین دؤورونده ترامپین اؤزونه ده بیلدیرمیشم. حال-حاضیردا دا یئنه عینی شکیلده یوک ماشینلاری ایله سلاح- مهمات و س. بؤلگهیه (سوریه، عراق) گلیر. بونلارین هامیسینی دیله گتیردیک. بونلاری کشفیات تشکیلاتیمیز واسیطهسی ایله ایفاده ائتدیک و ایفاده ائدیریک. بوندان سونراکی پروسه ده طبیعی کی عینی شکیلده ایفاده ائدجییک".
جمهور باشقانی اردوغان: "بونلاری امریکا پرزیدنتی جو بایدنه سؤیلدینیزمی؟" سوالینا ایسه، "بوتون بونلاری هم صحبت لریمیزه تقدیم ائتدیک. کشفیات تشکیلاتیمیزین رهبری اونلاری عینی شکیلده هم صحبت لرینه تقدیم ائتدی. بوندان سونرا اونلاری تقدیم ائتمکدن چکینمهیهجییک. چونکی بعضی فاکتلار وار. امریکا ناتو اؤلکهسیدیر. بیز ده ناتو اؤلکه سییک. ناتو-دا هم رای اولماماغیمیز واجیب ایکن، ترور تشکیلاتلاری بورالاردان بئله دستک آلمامالیدیر. بونو دا دهمهلییک" دئیه ایفاده ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
سوباجی: توپلوملارین و فردلرین سسی اولماغا چالیشیریق
"دونیامیزی تهدید ائدن بوتون بحرانلارا قارشی حساسیتمیزی، تلویزیون و رادیو کاناللاریمیز و دیجیتال پلتفورملاریمیز واسطهسیله دونیانین ۷ قارهسینه ۴۱ دیل و لهجهده چاتدیریریق"
آلتون: عاجل اصلاحاتلارا احتیاج وار
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانی آلتون، "گوج و پارادوکس: ۲۱-جی عصرده بؤیوک استراتژینی آنلاماق" قونوسو ایله بو ایل ۵.جی دفعه کئچیریلهن "ترت دونیا فورومو ۲۰۲۱" تدبیرینه، ویدئو مئساژ گؤندردی
اردوغان، ترت وورلد فوروما ویدئو مئساژلا قاتیلدی
"بوتون مظلوملار و قوربانلار آدینا آپاردیغیمیز بو موباریزهنی داها یوکسک سویهیه قالدیرماق عزمیندهییک"


text:
کاشیوا ریسول فوتبال کولوبو
کاشیوا ریسول فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Kashiwa Reysol) بیر فوتبال کولوبودور. J2 League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۱۵٬۹۰۰ نفرلیک هیتاچی کاشیوا فوتبال ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Club guide: Kashiwa Reysol. J. League (31 January 2013). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 20 January 2013. یوْخلانیلیب31 January 2013.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kashiwa Reysol»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کاشیوا ریسول فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
نوبل ادبیات اؤدولونون صاحبی بللی اولدو
قرنهنین نوبلی، "مدنیتلر و قارهلر آراسینداکی کؤرفزده سؤمورگهچیلیگین تاثیرلرینه و سیغینماچینین طالعینه نفوذ ائتمهسیندن اؤترو آلدیغی" ایفاده ائدیلدی
نوبل ادبیات اؤدولو، زنگبارلی (تانزانیا) ادبیاتچی عبدالرزاق قرنهیه وئریلدی.
قرنهنین نوبلی، "مدنیتلر و قارهلر آراسینداکی کؤرفزده سؤمورگهچیلیگین تاثیرلرینه و سیغینماچینین طالعینه نفوذ ائتمهسیندن اؤترو آلدیغی" ایفاده ائدیلدی.
نوبل ادبیات اؤدولو، بو آنا قدر ۱۱۳ دفعه ۱۱۷ نفره وئریلدی. دیگر نوبل اؤدوللرینده، اورتاق چالیشمالارین داها چوخ اولماسی سببیله اؤدول پایلاشیمی داها یاییغینکن، ادبیاتدا طبیعی اولاراق اؤدول پایلاشیمی یالنیز ۴ دفعه اولدو.
آمریکالی مشهور مغنی باب دیلان،" بؤیوک آمریکا ماهنی گلهنهگی ایچینده یئنی شعرسل ایفادهلر یاراتدیغی اوچون" ۲۰۱۶دا نوبل ادبیات اؤدولونو آلمیشدی.
(تورک یازار) اورهان پاموک ۲۰۰۶دا، گابریل گارسیا مارکز ۱۹۸۲ده، ژان-پل سارتر ۱۹۶۴ده، جان اشتاین بک ۱۹۶۲ده، آلبر کامو ۱۹۵۷ده، ارنست همینگوی ۱۹۵۴ده و وینستون چرچیل ۱۹۵۳ده نوبل ادبیات اؤدولونو آلمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده، ۱۲ مین ایللیک معبد اورتایا چیخاریلدی
بؤلگه، تاریخ بویونجا سومر، آکاد، بابل، هیتیت، آسور، اورارتو، روما، عباسی، سلجوقلو و عثمانلینین دا آرالاریندا اولدوغو ۲۵ مدنیته ائو صاحبلیگی ائتدی
بیژن مرتضوی تورکیهده کنسرت وئرهجک
مرتضوی، بستهلهدیگی دؤرد یئنی اثری ده ایلک دفعه بو کونسرتده جانلی اولاراق اجرا ائدهجک


text:
او وفاسیز منه بوندان بئله یار اولما دئدی
سئومه هر بیر گؤزلی ، عاشیقی – زار اولما دئدی
بیر گؤزل عشقینه وئر کؤنلونو ، ثابیت قدم اول
جوشما دریا کیمی ، خَزری ۔ گیلاوار اولما دئدی
بو قارا زولف له یوزلرله اسیریم واردیر
احتیاط ائیله ، بو زنجیره دوچار اولما دئدی
چکمه ، گؤز یاشی توکوب گؤزلریمین حسرتینی
گئجه – گوندوز بو خیال ایله خومار اولما دئدی
سنی من سئومیرم آردیمجا دوشوب یالوارما
ائل ایچینده دوشون اؤز قَدرینی، خوار اولما دئدی
وئرمرم اذن ، سری کوییمه جنت دئیه سن
بوش تمنا ایله بی صبر و قرار اولما ، دئدی
عکسی – رو خساریمه عالم اولوب حیران ، شاعیر
سن بو آیینه یه چوخ باخما ، غبار اولما دئدی
واحیدم، من دئدیم، ای گول ، قوجالیق دؤورو گلیر
عشق ذؤوقوندن اوزاق لاشما ، کنار اولما ، دئدی


text:
وولفقانق بنکرت
وولفقانق بنکرت (اینگیلیسجه: Wolfgang Benkert) (دوْغوم:۱ ژوئیهٔ ۱۹۵۱ (۷۰ یاش) وایمار) بیر فوتبالیست. آلمان دموکراتیک جومهوریتی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده وولفقانق بنکرت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کارل زایس ینا کولوبونون اویونچولاری
- قوت-وایس ارفورت کولوبونون اویونچولاری
- تسویکاو کولوبونون اویونچولاری
- وایمار دوغوملولار
- فوتبال قولرلری


text:
اشویداشکسیه اوستانی
اشویداشکسیه اوستانی (اینگیلیسجه: Świętokrzyskie Voivodeship) لهیستانده یئر آلان بیر اوستاندیر. و 11672l کیلومتر موربّع ساحهسی وار. ان سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا 1263176|population_as_of=۳۰-۰۶-۲۰۱۴ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Świętokrzyskie Voivodeship»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اشویداشکسیه اوستانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خوش اول زامان کی، یار منه همزبان ایدی،
بزمیم جمال یارایله رشک جنان ایدی،
سلطان ایدیم کی، هر یانا حکموم روان ایدی،
دولت غلام ایدی منه، بختیم جوان ایدی،
جان حزینه همدم و آرام جان ایدی؛
دملر او دملر ایدی، زامان اول زامان ایدی.
خورشید گون شرابله دولموشدو جامیمیز،
اول ماه ایله کئچیردی بیزیم صبح وشامیمیز،
دور فلکده حاصل اولوردو مرامیمیز،
خاک دریندن اؤزگه یوخ ایدی مقامیمیز،
بولبول لره او ساحت قدس آشیان ایدی،
دملر او دملر ایدی، زامان اول زامان ایدی
.
هجرین اگرچی گؤرموش ایدیم مبتلا لرین،
دیلدن دdله ائشیتمیش ایدیم ماجرا لرین،
بونجا تصور ائیله مز ایدیم بلا لرین.
جان چکمیش ایدی محنت هجران جفا لرین،
خلوت سرای وصلده دل کامران ایدی؛
دملر او دملر ایدی، زامان اول زامان ایدی.
کؤنلوم او ماه دن آچیلیردی کرم گؤروب،
مهرین زیاده، جور و جفاسینی کم گؤروب.
اول گول منه آچیلدیغینی دم به دم گؤروب،
بزم وصالده اؤزونو محترم گؤروب،
رشک ایله غنچه تک دل بدخواه قان ایدی؛
دملر او دملر ایدی، زامان اول زامان ایدی
.
اول گول منیمله همدم ایدی هر باهاردا،
گه دامن چمنده، گهی لاله زاردا،
بولبول تکی ایشیم یوخ ایدی آه و زاردا،
سیّد کی، مسکن ائتمیش ایدی کوی یاردا،
اعزاز ایله بیر آدم جنت مکان ایدی؛
دملر او دملر ایدی، زامان اول زامان ایدی.


text:
حمید نطقی
حمید نطقی (دوغومو 1920، اؤلومو: 1999) بیلیم آدامی، آیدین، یازیچی و شعرلرینده آیتان تخلّوص ائدن شاعیر دیر.
حیاتی[دَییشدیر]
حمید نطقی 1299 اینجی گونش ایلی تبریز ده دونیایا گؤز آچیب. اؤز تحصیلینی تبریز و ایستانبول شهرلرینده بیتیرمیش. ایراندا ایرتیباطات علمینین آتاسی آدینی آلمیش. دکتر جواد هیئت ایله بیرلیکده وارلیق درگیسنین قوروجولاریندان دیر و ایللرجه باش یازاری کیمی چالیشمیشدیر. 1999 دا حمید نطقی تورکیه ده دونیادان گؤز یومدو.
فارسجا اثرلری[دَییشدیر]
- یکساعت با قاآنی
- مدیریت و روابط عمومی
- باورها و تبلیغات سیاسی
- تعاملی در زمینه شعر و ادبیات.
- اشعار فارسی (نوشتهای قدیمی)
- جاده شراب
- گناههای جوانی.
تورکجه اثرلریندن[دَییشدیر]
- هر رنگدن (تورکجه شعرلری)
- دونندن بوگونه (تورکجه شعرلری)
- مین ایلین سونو
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
آلامو ساواشی
آلامو ساواشی (اینگیلیسجه: Battle of the Alamo) تگزاس جومهوریتی و قوْنشو اؤلکهسی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.تکزاس باغیمسیزلیق ساواشینین بیر قیسمیدیر. سنآنتونیو یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو مکزیک غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Hardin (2010).
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
todish55وارد نشدهاست
- ↑ Hardin (1994), p. 155.
- ↑ Nofi (1992), p. 136.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of the Alamo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آلامو ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آزربایجان میلی حرکتینین بوتون تشکیلاتلارینا خیطاب
حورمتلی آزربایجان میللتی
دیرلی میللی تشکیلاتلاریمیز
سایغی دیر میللی چالیشقان و شخصیت لریمیز
28 مای 1918-ده بویوک دوشونور و میللی اوندر محمد امین رسول زاده نین باشچیلیغیندا قورولان شرقین و اسلام دونیاسینین ایلک دموکراتیک جمهوریتی نین 92-اینجی ایل دونومو موناسیبتی ایله هامینیزی تبریک ائدیب ، رسول زاده نین میراث قویدوغو دوشونجه و سیاست طرزی نین بوگونده ، میللی حرکتیمیزین یول نقشه سی اولابیله جه یینه تاکید ائده رک ، آزربایجان جمهوریتینی قوران سیاسی گوجون ، تزار استبدادی قارشیسیندا روس لیبرال و سوسیال-دموکرات گوجلری ایله یاخیندان ایش بیرلیگی اورنه یینی خاطیرلایاراق ، دیققتینیزی ، بوگون یاشادیغیمیز سیاسی سوره جین همن تجروبه یه بنزدیگینه جلب ائدیریک.
قهرمان اردبیل شهرینین 7-خرداد 1385 ده گوستردیگی میللی دایانیشما و دیرنیشمه نی تقدیر ائدیب و او قهرمانلیق دولو ، میللی بیلینج تابلوسونو سرگیله ین بوتون سویداشلاریمیزی سئوگی و سایغی ایله یاد ائدیب ، ایندیکی دورومدا و سون گونلرده باشلایان باسقی و بوغما دالغاسی حاقدا فیکیرلریمیزی سیزلرله پایلاشماق ایسته ییریک.
بیلدیگینیز کیمی بوگونلر آزربایجان شهرلرینده حکومت طرفیندن میللی فعاللارا قارشی بؤیوک بیر باسقین ترتیب ائدیلمیشدیر. بو باسقینلار نتیجهسینده بو گونه قدر اوتوز نفره یاخین میللی فعالیمیز توتوقلانمیشدیر. توتولانلارین اکثریتی میللی حرکت ایچی معین بیر دوشونجه یه منسوب اولمالارینا باخمایاراق، بیز بو باسقینی بوتونلوکده میللی حرکته قارشی اولماسینی دوشونمکدهییک . اونونلا برابر تورکلره قارشی مختلیف مراسیملر و ییغینجاقلاردا بیر چوخ توهینلرین شاهیدیییک.
باسقی سوره جی نی و سون آیلاردا مباحثه قونوسو اولان ” یاشیل حرکتینه موناسیبت ” مساله سینی و میللی حرکتده بو قونویا اولان یاخلاسیملاری نظرده توتاراق و حاکیمیتین ایچ و گیزلی محفل لریندن ، سیزان خبرلره گؤره ، حاکیمیت بئله بیر سناریونون گئرچکلشمه سینی تعقیب ائتمکدهدیر:
1- ایلک اؤنجه ، کؤکلو و گوجلو تشکیلاتلاریمیزین بیرینه قارشی باسقین ائتسین.
2- توتولانلاری تهدید ائلهسینلرکی یا تمامیله اؤز دوشونجه طرزلریندن آییریلمالی یادا آغیر هزینه وئرمگه حاضیر اولمالیدير.
3- سونرا دا باشقا تشکیلاتلاریمیزا حمله ائدیب، عینی سیاستی اونلارا قارشی آپارسینلار.
4- سیاسی آلاندا بؤیوک ضربه گؤرن میللی حرکتیمیزده بیر چوخ گنجلریمیز ، میداندا باشسیز و صاحیبسیز قالاجاق… .اونلاری دا بیر باشا میداندان چیخارماق اوچون ایچلریندن یالانچی لیدرلرین اورتایا گلمه سینه میدان وئرهجکلر.
5- نهایتا هم بو کاذب لیدرلر واسیطهسیله هم ده باشقا گیزلی اللریله…. حرکتی انحرافا چکیب تمامیله منزوی ائدیب ، پرینسیپ سیز گوسته ررک حیثیتدن سالسینلار.
6- اساس انحرافی یول ایسه ، حرکتی چوخ ساده لشمیش و لمپنیستی تورک–فارس یا دا تورک–کورد داعواسی حدینده آشاغی یئندیرمکدیر..( حکومت و اونا باغلی مئدیا و پان ایرانیست لر فوتبال یاریشلاریندا میللی ، انسانجیل و دموکراتیک شوعارلار و داورانیشلاریمیزی بایکوت و تحریف ائدیب و بوتون توپلوم لاردا اولان کیمی ، تورکلرده بئله چوخ آز ساییلی حاشیه لمپنیسمینی شیشیرده رک دموکراتیک و انسانجیل میللیتچی دالغاسینی ،سپاه و بسیج طرفیندن یونلنمیش لمپنیسم کولگه سینده اولدوغونو تبلیغ ائتمکده دیر ) بئله لیکله ایچریده حکومتی تهدید ائدهجک گوجلرین بیرلشمهسی عوضینه اونلارین انرژیلرین بیر –بیرینه قارشی هدره وئریب یورسونلار.
7- بئله بیر دورومدا حاکیمیت اؤزونو ایرانین میللی قهرمانی کیمی اورتایا گتیریب، هامینی یئرینده اوتوردوب، نئچه ایل داها حکومتینی دوام ائتسین. سؤز یوخ کی بو آرادا ایلک غالیب، حاکیمیت و فارس شوونیسمی اولاجاقدیر.
یوخاریدا سوندوغوموز قورولموش توزاغی نظره آلاراق ، میللتیمیزی آرتیق دویارلی اولماغا چاغیریب ، بوتون میللی تشکیلاتلاریمیزدان ، مئدیا اورقانلاریمیزدان ، ائلهجه ده میللی شخصیتلریمیزدن ایستهییریک:
1- سون باسقینلاری (هر هانسی تشکیلاتا قارشی اولماسینا باخمایاراق) قطعیا محکوم ائتسینلر.
2- حاکیمیتین بو شیطانی نقشهسینی ایفشا ائدیب، میللی فعاللاری و اونلارین واسیطه سیله ده بوتون خالقیمیزی آییق سالسینلار.
3- بوتون سیاسی پلاتفورملارا حورمتله یاناشاراق ، خالقیمیزی هر زامان کی کیمی مدنی داورانیشلار و شوعارلارا چاغیریب و یوخاریدا سوزو گئدن دوولت الینده اولان و میللی حرکت و میللی پرینسیپ لریمیزین قارشیسیندا اولان تورکلوک عنعنه و سنت لرینه ضد ، لمپنیستی داورانیشلار حاقدا ، اوزه ل بیلگی لندیرمه ، اویره تیم ، آنالیز و پروپاگاندا برنامه سی حاضیرلاییب ، هرکسی دویارلی اولماغا چاغیریب ، میللی منافعیمیزی قوروسونلار.
7-خرداد 1389
آزربایجان دموکراسی اوجاغی
حورمتلی حضرت آيت الله بيات زنجاني یه آچیق مکتوب
حورمتلی حضرت آيت الله بيات زنجاني موبارک محضرینه – دامت افاضاته –
سلام و سایغی لار ایله
بو مکتوبو بیر آی اونجه ، مبارک حضورونورا تقدیم ائتمک ایسته ییردیک، آنجا بیر بویوک مناسبت و بایرام – ین یاخینلاشماسی نا گوره ، ال ساخلادیق ، بو بایرام دا ( روز جهانی زبان مادری ) آنا دیلینیز آزربایجان تورکجه سبنده یازیلمیش بو مکتوبو ، بیر هدیه و بایراملیق اولاراق قوللونوغوزا تقدیم ائتمه یی مصلحت گوردوک.
2– اسفند (21 فوریه ) ، دونیا آنا دیلی گونونو تبریک ائدیر و بو هدیه و آرمانی تقدیم ائده رک، اجازه آلیب و نئچه اوره ک سوزوموزو حضرتعالی –نین محضرینده پایلاشماق ایسته دیک. حورمتلی حضرت آيت الله! – کئچن آیلاردا و انتخابات سونراسی ، آزاده مرجع لریمیز باشدا ( باشدا حضرتعالی و رحمتلیک منتظری ، استبداد علیهینه مخالفت و اسان حاقلاری ، جمهوریت و میللت حاقلاری و آزادلیق مبارزه سینده ، یئنی دوشونجه و فقهی فتوالار اورتایا قویوب و چوخ مهم بیانات یایمیشدیلار ، مخصوصا جنابعالی نین و رحمتلیک آیت ا… منتظری نین ایراندا ملی و ائتینک گروهلارین دیل و میللی مساله لری حاقدا یایدیغینیز بو آچیق – آیدین فکرلریزی بیر استراتژیک آددیم اولاراق گوروب و سیزه جان ساغلیغی و رحمتلیک آیت الله منتظری – یه رحمت آرزو ائدیریک.
– رحمتلیک آیت ا… منتظری نین ، قتواسی داوامیندا ، سیزین بو اوغورلو فتوانیز ، دین عالیم لری و عالی شیعه مرجعیت- ینین ، ایرانین واقعیت لرین و دیل – میللی مساله سینده بیلگی و معلوماتا صاحب اولدوقلارینی و بوتون دیل لر و فرهنگلرین حفظ ائدیلمه سینده، صداقتلی داوراندیقلارینی گورسه دیر. باشقا طرفدن سیزین تورک اولدوغوزو و تورک عالیم لرینین ، آزربایجانلی و تورک دین آداملاری نین ، اوز دیل و میللی حاقلاری موضوعوسوندا ، سکوت و خودسانسوری لرینی ، گوز قاباغینا آلاندا ، حضرتعالی نین بو نظرلرینین اهمیتی داهادا آرتیر و یاخین گله جکده ، تورک مراجع و عالم لرین ، ایراندا تورکلرین ، مشروع و قانونی دیل و میللی حقوق لاریندا ، آرتیق چالیشما ، آیدین لاتما و مجاهدت ائده جک لرینه اومود یارادیر.
– ایران دوولتی ، ایراندا یاشایان میلیونلارجا تورک انسانلارین مادی و معنوی منافعینی گورمه دن ، مسلمان آزربایجان تورپاقلارینی اشغال ائدن دوولت ایله چوخ یاخین ارتباط لار قورموشدو ، بیزیم نظریمیزجه بو یاخینلاشما ، ایرانین ملی منافعی ایله تام ضددیر ، بو اساسدا بعضی حورمتلی دینی عالیم و مرجع لر ، بئله مشابه مساله لرده » ایکی – استاندارد » لی رفتار ائدیب و قونشولوغوموزداا ، مسلمان تورپاقلارینین اشغال ائدیلمه سینی ، ساکت ، تماشا ائدیرلر ، معلوم دور کی بو رفتارلار ، انسانلاریمیزین ذهنینده ، دین حاققیندا و دینی وظایف حاققیندا چوخ جدی سوال یارادیب و بوتون آزربایجان تورکلری بو مساله حاققیندا ، نگران لیق ایله ، عزیز مراجعین کمک و ارشادلارینی طلب ائدیرلر.
آنجاق بونلارا رغما ، حضرتعالی نین ، آزربایجان و قاراباغ شیعه لریندن دفاع ائدیب و هر جوره کمک و یاردیمین مشروع اولماسینی ببیان ائتمه ییز ، بو تورپاقلارین باریش و صلح یولو ایله آزاد ائدیلمه سینده بویوک و تاریخی آددیم دیر ، اومود ائدیریک بو مهم آددیم لار و اسلام دونیاسینین چتین لیک لری حاقدا احساس مسئولیت شرعی داوام ائدیب و بو اقدام باشقا عالم و مراجع لرین داورانیش و رفتارلارینا بیر نمونه اولسون.
– ایراندا دموکراسی ایسته ین بوتون دوشونجه لرین بیرلیگی ، دموکراتیک لشمه سوره جینده اونملی و بیرینجی لازم فاکتوردور ، بو اساسدا ، یاشیل حرکتین و مذهبی رهبرلرین ، ایراندا تورک میللتی نین ایستک لرینی تانیییب و اوندان دفاع ائتمه سی چوخ اهمیت لی دیر ، بو اقدام گئج اولورسادا ، مثبت اقدام ساییلماقدادیر. – جنابعالی نین تورک دیلی و وارایغینی قئید ائدیب و ضد تورک و پان آریایی کلمه لر اولان » آذری » کلمه سیندن استفاده ائتمه مه یینیز ، پان آریایی و ضد تورک سیاستلرین اثرسیز اولدوغونو و آزربایجان میللی – دموکراتیک حرکتی نین گوجونو گوسترمکده دیر. بو مجعول و قوندارما آدلار و تاریخ دوزلتمه لر ، دوولتین بوتون تبلیغاتی سیاستلرینه رغما ، نتیجه سیز قالیب و تورک لرین تام گوج ایله اوز حقیقی » تورک » وارلیق لارینی قورویوب و بو فاشیستی سیاستلره اویمامالارینی نمایش ائتمکده دیر.
– فارس دیللی مئدیا و مطبوعات ، جنابعالی نین بو اهمیتلی فتوا و گوروشلرینی سانسور ائتمه سی ، هله ده ایران مئدیاسیندا آنتی تورک جریانلارین اولدوغونو نشان وئریر ، بیز بو سانسور و بایکوت داورانیش لارینی محکوم ائدیب و ایراندا تورک میللتینه اولان تبعیض لرین سونا چاتماسینی طلب ائدیریک حورمتلی حضرت آيت الله بیات زنجانی – جنابعالی بیلدیگینیز کیمی ، ایراندا آنا دیلینده تحصیل آلماغی ایسته مک ، تورک دیلی و وارلیغینی قوروماغا چالیشماق گناه و بویوک اتهام ساییلیب و حکومت طرفیندن شدت ایله سرکوب ائدیلمکده دیر ، یا دانشگاهلاردا بو فرهنگی چالیشانلار درس دن محروم اولوب بعضا حبسه محکوم اولورلار ، حال حاضیردا دا اونلار آزربایجانلی بو اتهام لار اساسیندا و آنا دیلیمیزی ایستمک گوناهی اوچون زنداندادیلار ، بو شخص لردن بیری سایین سعید متین پور – زنجان شهریندن – 8 ایل حبسه محکوم اولوب و ساغلیق دورومونون آغیر اولماسینا رغما درمان ائدیلمکدن محروم قالمیشدیر.
سایین آیت الله !
-زنداندا اولان فردلرین خانواده سی و عموم آزربایجان فعال لاری ، دینی مرجعیت و خصوص ایله سیزدن بو موضوعدا حساسیت گوزله ییر ، لوطفا تورک زندانی لریده باشقا سیاسی محبوس لار کیمی توجه و عنایت لریزدن یوخسون بوراخمایین. -سئچیم ( انتخابات ) سونراسی اولان اعتراضلاردا آزربایجانلی لارین و باشقا میللی – ائتنیک گروهلارین ( مثلا کوردوستان ) ساکت قالماسی ، ایراندا مرکز- پیرامون مساله سینی و آرادا اولان چات و شکافی چوخ آچیق نمایش ائتدیردی ، بو فاصله لی داورانماغین و اعتراضلارا قاتیلماماغین بویوک دلیلی اورتادا اولان میللی – دیل تبعیضلری و اقتصادی آیری سئچگی لیک ( تبعیض ) و سانسور- بایکوت سیاستلری دیر.
-سایین حجه الاسلام کروبی نین انتخابات برنامه سینده آزربایجلی لارین ایستک لرینه یئر ورمه سی و رحمتلیک آیت الله منتظری نین تاریخی فتواسی نین آردیندان ، جنابعالی نین بو گوروش و فتوالاریز چوخ اهمیت لی دیر کی داوام ائدیب و درین لشمه سی ، ایراندا آزادلیق و دموکراسی ایسته ین گوجلرین بیرلشمه سینه مثبت بیر زمین یاراتمیشدیر ، تاسفله سایین مهندس میر حسین موسوی نین بو قونوداکی گوروشلری یئترسیز و بعضا ابهاملی اولموشدور. بیزجه بوتون گوجلر اورتادا اولمادان اصلاحات و دمکراتیک لشمه نتیجه سیز قالاجاق.
-بیر داها جنابیزی بو اهمیت لی گوروش و نظرلردن دولایی تقدیر ائدیر و باشقا مذهبی ، سیاسی رهبرلر و گروهلاری بو تبعیض لری آرادان قالدیرماقدا مثبت و دوزگون داورانماغا دعوت ائدیریک.
2 اسفند 1388- تبریز
آزربایجان دموکراسی اوجاغی


text:
جاتزولدو دلی ایپولیتی
جاتزولدو دلی ایپولیتی (ایتالیاجا: Gazoldo degli Ippoliti) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۲۵۷۴ نفر ایمیش. و لومباردیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ All demographics and other statistics: Istituto Nazionale di Statistica (Istat).
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gazoldo degli Ippoliti»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده جاتزولدو دلی ایپولیتی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز : آنالیستکلر، ارمنیستانین موبادیله سیاستینین روسیا ایله یاشانان طبیعی گاز قیمت بحرانیندان قایناقلاندیغینی ایفاده ائدیر .
ارمنیستان انرژی باخانی آرمن مووسیسیان ایرانلا انرژی موضوعسوندا داوام ائتدیریلن اورتاقلیغین یئنی دؤورده بؤیوک اهمیت قازاندیغینی آچیقلادی.
ارمنیستان-ایران اورتاق امکداشلیق کومیسیونونون انرژی موبادیلهسی یولو ایله امکداشلیغی گوجلندیرجگینی ایفاده ائدن مووسیسیان، ایراندان آلاجاقلاری گاز قارشیلیغیندا بو اؤلکهیه الکتریک ساتاجاقلارینی، لاکین بونون تامامیله موبادیله اوصولو ایله ائدهجگینی ایفاده ائتدی. مووسیسیان، ارمنیستان و ایران آراسینداکی طبیعی گاز خطلرینین بؤیوک ظرفیته صاحب اولدوغونو و چتین زامانلار اوچون سون درجه راحت اولدوغونو دا ایفاده ائتدی.
آنالیستکلر، ارمنیستانین موبادیله سیاستینین روسیا ایله یاشانان طبیعی گاز قیمت بحرانیندان قایناقلاندیغینی ایفاده ائدیر. کئچدیگیمیز هفته مخالیفت پارتیلری روسیانین طبیعی قاز قیمتیندن آرتیریما گئتمهسیندن اؤتری حکومتین بو موضوعدا آجیز قالدیغینی سؤیلهیهرک، اعتراضلار دوزنلمیشلردی.


text:
اویان نیوز: رئسپوبلیکاچی سئناتور جون ماککئین ایران پرئزیدئنتینی مئیمونلا موقاییسه ائدیب. ربک آگئنتلیینین معلوماتینا گؤره، ماککئین بو آچیقلامانی ایران لیدئری کوسموسا اوچماق نیتینده آچیقلایاندان سونرا سسلندیریب. «بئلهلیکله، محمود احمدینژاد کوسموسا یوللانان ایلک ایرانلی اولماق ایستییر. بس او کئچهن هفته اوردا اولمامیشدیمی؟»، – بونو جون ماککئین Twitter-ده یازیب.
سئناتور بونو یازارکهن بیر هفته اوولکی حادثهلری، یعنی ایرانین کوسموسا میمون گؤندرمهسینی نظرده توتوب. کوسموسا میمون گؤندریلمهسی ایرانین کوسموسا اینسان گؤندرمک ایستیقامتینده آتدیغی ایلک آددیم ایدی. بیر قدر اول ایسه ایران ۲۰۲۱-جی ایلده کوسموسا آدام گؤندرهمک پلانین اولدوغونو آچیقلاییب. محمود احمدینژاد ایسه ایلک ایرانلی کوسموناوت اولماغا حاضر اولدوغونو بیان ائدیب.
قایناق الیتار آز


text:
ایران فوتبالی حذفی کاپ فینال ۱۳۹۹
ایران فوتبالی حذفی کاپ فینال ۱۳۹۹ تیراختور و ایستیقلال تیملرینین آراسیندا تشکیل ادیلن حذفی جامینین ۳۳-جی دورونون فینال اویونودور. بو اویون مشهد شهرینین ایمام رضا ایستادیوموندا قورولدو.[۲] تیراختور ۳-۲ ایله ایستیقلالدان بو اویونو اوودو و جامی قازاندی.
تیملر[دَییشدیر]
فینالا یول تاپماق[دَییشدیر]
تیراختور[دَییشدیر]
تیراختور ایرانین سوپر لیگینین بیر تیمی، ۱/۳۲-جی مرحلهنین باشلانیشیندا همدان شهرینین پاس تیمی کی ایرانین ایکینجی لیگینین فوتبال کلوبو سایلیر، حاج بابایی ایستادیوموندا ۲-۱ اشکان دژآگه و محمدرضا آزادی نین قولاریله بو اویونو قازاندی. سونراکی مرحلهده اورمیهنین نود تیمی قاباقیندا هئچ-هئچه ائتدی و ۱۲ دقیق علاوهوقتدن سونرا بیر-بیره برابر اولدولار و پنالتیدا ۷-۶ قازاندی. دورده بیر فینال مرحلهسینده ائولرینده مس کیرمان قاباقینا چیخدی و محمدرضا خانزاده، اشکان دژآگه، محمدرضا آزادی و سعید مهری نین قولاریله ۴-۱ قازاندیلار. سهند ایستادیومونداکی یاریم فینالدا تیراختور، ایرانین سوپر لیگیندکی نفت مسجدسلیمان ایله اوینادی. تراختور سعید مهری نین قولو ایله ۱-۰ حسابلی غلبهدن سونرا فینالا یول تاپدی.
ایستیقلال[دَییشدیر]
ایران سوپر لیگینده اولان ایستیقلال، ۱/۳۲-جی مرحلهده آزادیگان لیگینده اوینایان گل ریحان البورز فوتبال کولوبو تیمیله باشلادی و سجاد آقایی و فرشید اسماعیلی نین قولاریله کرج شهرینین اینقلاب ایستادیوموندا و علاوه وقتده ۳-۱ بو اویونو قازاندی. سونراکی مرحلهده آزادیگان لیگینین دیگر تیمی فجر سپاسی شیراز ایله آزادی ایستادیوموندا قارشیلاشدی و وریا غفوری، سجاد آقایی و داریوش شجاعیان ین قولاریله علاوه وقت دن سونرا ۳-۰ قازاندیلار. دورده بیر فینال مرحلهسینده و اوز ائوینده سیپاهان ایله قارشیلاندی و وریا غفوری و علی کریمی نین قولاری ایله ۲-۰ قازاندیلار. آزادی ایستادیومونداکی یاریم فینالدا، ایستیقلال ۹۳-جی تهران داربیسیندا پرسپولیس ایله اوینادی. ایستیقلال، ۱۲۰ دقیقه ده ۲-۲ برابر قالدیقدان سونرا پئنالتیدا یاری فینال اویونون قازاندی.


text:
اولیا چلبی
اولیا چلبی (دوغوم: 25 مارس 1611، ایستانبول- اؤلوم: 1682)، 17-نجی عصرین باشداگلن سیاحلارینداندیر. اللی ایلدن چوخ مودتینده عثمانلی توْرپاقلارینی گزمیش و گؤردوکلرینی سیاحتنامه آدلی اثرینده توپلامیشدیر.
کیملیگی[دَییشدیر]
چلبی عاییلهسی اصلینده کوتاهیهلی اوْلوب، ایستانبولون فتحیندن سوْنرا بورایا یئرلشمیش، و آرا-سیرا کوتاهیهده ده قالمیشدیلار. ایستانبولون فتحی اثناسیندا اولیا چلبینی باباسی قارا احمد بیین باباسی اوْلان یاووز اؤزبک، فاتیح سولطان محمدین هوجومچولاریندان اوْلوب ساواش غنیمتلری ایله اونقاپانیندا یوز توکان، بیر مچید و بیر ائو تیکدیرمیشدیر. اسکی آدی ساغریچیلار مچیدی اوْلان بۇ مچید یاووز سولطان مچیدیدیر. اولیا چلبینین باباسی قارا احمد بی، کوتاهیهدهکی ائولرینین اؤنوندهکی توربهده دفن اوْلونوبدور. آتاسی درویش محمد ضلی، بیرینجی سولیماندان بیرینجی احمده قدر کی پادیشاهلارین "جواهیرچی باشی"وظیفهسینده اوْلموش بیر چوخ سفره چیخمیش، چوخ یاشلی ایکن وفات ائتمیشدیر. آناسی آبخاز دیر. آناسینین باجیسی ملیک احمد پاشانین آناسی اوْلدوغو اۆچون ملیک احمد پاشانین حیمایهسینده اوْلموشدور. عمیسی فراقی عبدوالرحمان چلبیدیر. آتاسی، آناسی و خانننهسی بیاوغلودا ایندیکی لوهوسا سولطان توربهسی یاخینلیغینداکی قبریستاندا دفن ائدیلمیشلر. یونئسکو طرفیندن دوغومونون 400 ایللیگی موناسیبتی ایله 2011-نجی ایل، اولیا چلبی ایلی اعلان ائدیلمیشدیر.
حیاتی[دَییشدیر]
هیجری 10 محرم 1022، میلادی 25 مارس 1611ده ایستانبولدا آنادان اوْلوب.
اولیا چلبی، چوخ یاخشی تحصیل آلمیشدی. اؤنجه محله مکتبینه گئتدی. داها سوْنرا شیخ الاسلام حامد افندی مدرسهسینه داخیل اوْلدو. بورادا یئددی ایل اوخودوقدان سوْنرا سارایا مخصوص اوْلان اندروندا تحصیلینی داوام ائتدی. اندروندا صرف، نحو، قافیه، حسن خط درسلری آلدیغی کیمی اندرون موسیقیشوناسلاریندان موصاحیب درویش آغادان دا موسیقی اؤیرندی.
مکتب تحصیلی خاریجینده خصوصی اوستادلاردان قورآن، عربجه، گؤزل یازی، موسیقی، بدن تربیهسی و خاریجی دیل درسلری آلدی. قورآنی ازبرلهییب حافیظ اوْلدو. تحصیلینی بیتیردیکدن سوْنرا 25 یاشیندا ایکن ایاصوفیه مچیدینده مقابله اوخودوغو زامان مچیده گلن دؤردونجو مورادین ایرادهسی ایله سارایا داخیل اوْلوب موصاحیبلر آراسینا قاتیلدی. سارایا داخیل اولماسینا او عرفهده سیلاحدار اوْلان قوهومو ملیک احمد پاشا، روزنامهچی ایبراهیم افندی و خطاط حسن پاشا یاردیم ائتمیشدیلر. ائتدیگی ایشلری پادیشاه و دؤولت باشچیلاری طرفیندن بیهنیلمیشدی. دؤردونجو مورادین وفاتینا قدر ذکا و گؤزل دانیشیق قابلیتی سایهسینده پادیشاهین توجهونو قازاندی. بونا گؤره چوخ یوکسک وظیفهلره گتیریلمهسی دوشونولوردو.


text:
لای لای ای جبهه لرین یورغونو، ای خسته جوانلار لای لای ای شهد شهادت دن ایچیپ کامه چاتانلار لای لای اروند کناریندا قیزیل قانه باتانلار خوش یاتین ای قورو توپراقلارین اوستونده یاتانلار خوش یاتین یاخشی یاتیب سیز یاخشی باش فکرین آتیب سیز یاخشی جانانه چاتیب سیز دوزدی تاریخده حال اولمادی ایثاریزی یازسین هله تئز دیر […]
لای لای ای جبهه لرین یورغونو، ای خسته جوانلار
لای لای ای شهد شهادت دن ایچیپ کامه چاتانلار
لای لای اروند کناریندا قیزیل قانه باتانلار
خوش یاتین ای قورو توپراقلارین اوستونده یاتانلار
خوش یاتین یاخشی یاتیب سیز
یاخشی باش فکرین آتیب سیز
یاخشی جانانه چاتیب سیز
دوزدی تاریخده حال اولمادی ایثاریزی یازسین
هله تئز دیر یازا بیلمز
دوزدی عالمده چیخار اولمادی اسراریزی قانسین
قارداشیم یوخ، قانا بیلمز
بوتون عالم یغیشا بیرجه آناز تک یانا بیلمز
بونو هئیچ کیم دانا بیلمز
دوزدو سس سیز یارالاندیز، سویا باتدیز، قانیز آخدی دوزدو ظالیم قودوروب خنجرینی سینه زه تاخدی
دوزدو سیز جان وئره لی بوینو یوغونلار هامی باخدی
نیسگیلوز عالمی یاخدی
قوی قانیز آخسادا، آخسین
اجنبی باخسادا باخسین
خنجرین تاخسادا تاخسین
نه قدرجسمیده جان وار
نه قدر قولدا توان وار
نه قدر داماردا قان وار
داها چیخماز یادیمیزدان، یادی نیز، دیلده قالاندیر
سیزین آواز عشقیز له جهان وارسا جهاندیر
باش اَیَن، سیز لره قارداش اوجا داغلار ،ساوالاندیر
باشی قار، سینه سی قاندیر
سیزین ائللرآرا، ایللر بویو، یادلار دا یادیز وار
آیریلیق داغی گورن قانلی اوره کلرده آدیز وار
آللاهیز وار هرزادیز وار
سیزلر آخیرده گئدیب مقصده چاتدیز بونا سوز یوخ
یاخشی باشدان،یاشایش فکرینی آتدیز بونا سوز یوخ
یاتدیز آمما یوخودان خلقی اویاتدیز بونا سوز یوخ
امما سیزلردن اوتور چوخ گئوزو یوللاردا قالان وار
سیز گئده نده ن سوئرا معلوم اولالی چوخ قوجالان وار
چوخلو رنگی سارالان وار
آنالار داغی سهندین داغی تک بیرجه داغ اولدو
چوخلو بئل سیندی بوکولدو، قارا بیرچکلر آغ اولدو
سحر، آخشام، گئجه گوز یاشلاری آخدی بولاغ اولدو
غم قالاندی قالاغ اولدو
او بولاغلار سئل اولوب کُفرائوی بر باد اولاجاقدی
او یانیق قلبلرین، آهی دا، فریاد اولاجاقدیر
یئر اوزو، داد اولا جاقدیر
بئله مظلوم لارین آهینی آللاه یئره سالماز
پوزولار ظالمین ارکانی، بوظولم آخیره قالماز
کفر بایراغی اوجالماز
گوره جاقسان باشا-باش ارض و سماء نوریله دولدو
اوندا بیردن گورسن دان ئیلی اسدی، سحر اولدو
فجر صادق ده سوکولدو، قارالیق دربدر اولدو
چوخ بیوک بیر ظفر اولدو
اوندا هر یئرده یاشیل بایراغی اَسمکده گوره رسن
اوندا انسان هامی، قارداش
اوندا انسان هامی، قارداش
صمد قاسمپور – زمستان ۱۳۶۴ عملیات والفجر۸ – عبور از اروند و فتح بندر فاو