text:
کریم مشروطه چی، سؤنمز تخلوصو ایله تانینان شاعر، چاغداش ادبیاتیمیزین گؤرکملی سیمالاریندان بیری دیر. آذربایجان چاغداش ادبیاتینیناؤن سیرالاریندا دایانان سؤنمز شاعر، یارادیجیلیغی، درین ائتکیسینی شعریمیزه بوراخاراق، دۆنیا ادبیاتینا یوکسهلن شعریمیزین گؤرکملی و دیرلی شاعرلریندندیر. سؤنمزین یارادیجیلیغیانقلابدان سونرا الیمیزه چاتیبسا داآنجاق اون ایللر بوندان اؤنجه یازیب –یارادیب و شعرلری دیللرده اوخونوردو. تکجه انقلاب عرفه سینده دیلیمیزین دیرچه لیش چاغیندا سؤنمزین شعر دفترلری یاییلما امکانی الده ائده رک چوخ آز بیر زماندا اللره دوشور و آلقیشلانیر.
انقلابدان سونرا شعریمیز داها دیرچلمیش و سؤنمزین یئری ده اؤزو اوچون ساخلانیلیر. شعریمیزه بؤیوک ایلهاملار وئرهن و بوتون شعریمیزه کؤلگهسالان شاعیر، هلهده اؤز ده یری قدهر تانینمامیش، گنجلریمیز لازیمی قدهر تانیماییرلار. شاه رژیمی نین سیخینتی –بوغونتو گونلرینده ده اونون گؤزه ل و ده یرلی شعرلری اوره کلریمیزه سرین بیر سو چیله میش.
الینیزده اۏلان بالاجا کتاب- ائلیمیزین سؤنمه ین شاعری –کریم مشروطه چی نین ادبی یارادیجیلیغینا باغلاناراق، شاعریمیزین تانیماسیندا و گنجلریمیزه یئنی بیر سؤز یولو گؤستره بیلسه، یازار اؤز مقصدینه چاتمیش اولاجاقدیر، بو اثرسؤنمزین یارادیجیلیغینا ایلک آددیملاردان ساییلیر. اولسون کی اونون مینلرجه یولونو داوام وئرهنلر، بالاجا بیر پای ساییلسین.
یاشاییشی
كريم مشروطهچي سؤنمز تخلصي ايله بوگونكو آذربايجان شعري نين ذيروه سينده دايانان محتشم شاعيرلريميزين بيري سي ديركي 1307 جي ايلينده تبريزده آنادان اولوب، زمانه ميزين ائنيش- يوققوشلو آخيميني دالدا قويوب، توفانلاري باشدان كئچيريبدير. شاه رژيمي نين استبداديندان قاچا بيلمه ييب. دوستاقلارا سورگونلره ده معروض قاليبدير. آنجاق بير آن دا سوسماييب، حالقيميز اوغروندا دايانمادان چاليشيبدير.
کریم مشروطه چی ابتدائی تحصیلینی تبریزده بیتیریب، ایکینجی دونیا ساواشی باشلاناراق، عاییله سینه یاردیم ائتمه نظریله درسی بوراخیب و جوراب –تریکو کرخاناسیندا ایشله مه یی سئچیر؛ آنجاق بیر آن دا یازیب –پوزمادان ال اوزماییب ساواد قازانماق اوچون ده چالیشیر. 1328 ایلینده عسگرلییه گئدیر. زمانین گلیشی ایله، گنج کریم ده سیاست ایشینه قاریشمامیش اولماییر. آنجاق اؤز دئدیگینه گؤره، محمد بی ریانین بیر گون شعر دیکله مه سی و وطن اوغروندا هیجانلی بیر شعر، گنج کریمی ده شاعر اولماغا سوق ائدیر. یاواش –یاواش شعر قورجاناقلاری اونون اوره یینده ده شعله چکیر و بیر گون اؤزونو گؤسته ریر.
1332 جی ایلده گنجلر و اؤیره نجی لر فستیوالی مناسیبتی ایله رومانیایا سفر ائدیر، اما سفری سونا چاتمامیش، یولدا ایکن محمد مصدقه قارشی کودتا، گنج و احساسلی شاعری تاثیرلندیریر.
شاعر، ایشله مکله برابر دیپلومونو آلیر و بیر شرکتده محاسب کیمی چالیشیر. بیر آز کئچمه دن باک ایشینه قاریشیر و استخدام اولور. اوخوماقدان دایانمایان کریم، حقوق فاکولته سینی ده بیتیریر و بانک وظیفه لری داها دا آغیرلانیر و نهایت انگلیسه گؤنده ریلیر. اورادا شاعریمیز بانکدارلیق درجه لرینی سونا چاتدیریب، بانکین مدیر عامل معاونی کیمی مهم بیر مقاما چاتیر.
سؤنمز 1339 ایلینده ائوله نیر. 1359 دا تهرانا گلیر. یاشینین چوخلوغونا باخمایاراق، بیر آن چالیشمادان دایانمامیش و بونون یانیندا گرگین بیر ادبی فعالیتی ده ایره لی سورموشدور. سؤنمز همان 1324 ایللرینده شعره ماراق بسله میش و شعر سؤیله مه یه اوز گتیرمیشدیر. آنجاق اؤزو دئمیشکن، شعر ساحه سینده جدی فعالیتی 1351 ده داوام ائتدیرمیش و انقلابدان اؤنجه "آغیر ایللر" اثرینی یازمیشدیر.
سؤنمزین بارلی ادبی فعالیتی وارلیق درگیسیله داها گوجله نیر و گونو –گوندن داها دیرلی شعرلر اؤز خالقینا هدیه وئریر. بوگون سؤنمزین شعرلری چاغداش آذربایجان شعریمیزین زیروه ده دایانان ان گؤزه ل اؤرنکلریندن ساییلیر. اونون سلیس و اوبرازلی شعر دیلی، چاغداش آنا دیلیمیزین ان گؤزه ل و احساسلس نمونه لریندن ساییلیر.
شاعرین اثرلری
شاه دوورونده «آغير ايللر» شعري دفتريني يازان شاعير، انقلابدان سونرا، «آمان داغلار»، «شئح مونجوغو»، «عيسانين سون شامي» «بو ياشدا» شعر اثرلريني خالقينا اتحاف ائتميش، نثر ساحه سينده ده بؤيوك باجاريليقا «حسرت چلنگي» و «ايملاميز حاققيندا» اثرلري ياراتميشدير. بونلارلا برابر «حيدر بابايا سلام» ين فارسيجايا شاعيرانه ترجمه سي، شاعيريميزين شعريت كارنامه سيني داها زنگين لشديرير. ايللربويو- وارليق درگي سينين اكثر نمره لرينده ده يرلي مقاله لريله چيخيش ائدير.
سؤنمزين شعرلري شاهين بوغونتولو زامانيندان بوگونه قدهر ديللر ازبري اولوب و چوخلو شعرلري بوگون موسيقي ميزده سسله نير. اونون درين توپلومسال گؤروشلري، نجيب شاعيرانه دويغولاري، اينسان سئوه رليك فيكيرلري هر اوخوجونو جلب ائدير و شاعيريميزي اوره ك لرده يا شادير. شاعيرين ايلهام قايناغي، گرچك حياتدان گؤروب- گؤتوردويو تجربه لر، تاثيرلنديگي حادثهلر و ياشانتيلار اولموشدور. شعريلرينده ياشايان دوشونجه لرين ماياسي گرچك حيات اولموشدور.
سؤنمز شاعیریمیز، بوتون بارلی –گؤزه ل عمرونو خالقینا ادبی اثرلر یاراتماقلا کئچیرمیش و بو دیرلی 50 ایل عرضیده نئچه –نئچه اثرلری تحفه وئرمیشدیر. بونلاردان بئله آد آپارماق اولار :
آغیر ایللر
«حيدربابايا سلام» ین فارسجا ترجمه سی[1]
عيسانين سون شامي
قارانقوش یازی گؤزلر[2]
شئح مونجوغو
آمان داغلار،
املامیز حفینده[3]
حسرتین چلنگی[4]
اثرلرین آراشدیرماسی
سؤنمزین دیرلی اثرلریواردیر. اونون آخیجی، سلیس و اوبرازلی دیلی، چاغداش شعریمیزین گؤزه ل نمونه لریندن ساییلیر. ایندی ایسه لازیم گلیر اونون تک –تک اثرلرینه قیسسا بیر نظر سالاراق، اثرلرینی گؤزدن کئچیره ک.
آغیر ایللر
شاعيرين ايلك اثري اولان «آغير ايللر» 1356 جي ايلنده يارانيب قورتارير. بو اثر، «حيدربابايا سلام» ساياغيندا و فورماسيندا اولاراق 174 بنددن عبارت دير. بو اثرين محتواسي ميللي دويغولارلا دولودور و خالقيميزين باشيندان كئچيرديگي اولايلار بوردا ديله گلير و شاعيرين شعره اوز گتيرديگي نه دنلر ده سؤيله نيلير.
اوگوندن كي ديلم «لهجه» ساييلدي
ياتميش طبيعيم بير ديسكينيب آييلدي
بو آييقليق اؤلكه ميزه ياييلدي
دامارلاردا غيرت قاني قاينادي
پاسلي قلم اليميزده اوينادي[5]
آنجاق شاعير 1333 ايلينده بير فارسيجا ماهنيدان ايلهام آلاراق آشاغيداكي شعري ياز ميشديركي او آغير ايللرده داغچيلارين ديللرينده اوخونوردو:
آچيل سحر
اويان گونش
آچيل بوسون نفسده
بو قارانليق قفسده
سن ايله من تاپيم يئني حيات
ايشيقلارين ساچيلسين
چيچك لريم آچيلسين
بو ائللره باغيشلاسين نجات....[6]
سؤنمزين نئچه شعري اوستاد علي سليمي نين و حسن دميرچي نين آهنگ لري ايله بسته لنميشدير.
عیسانین سون شامی
شاعيرين انقلابدان سونرا ايلك اثري «عيسانين سون شامي» دير. بو اثر چاغداش شعريميزده بير دهيرلي حاديثه دير چونكي بير منظومه اولاراق درين معنالي سؤزلري دئمك ايسته يير. شاعير اوز گؤردويوندن دانيشار. بيرگون ميانادا بير چاخير ايچه ني شاللاق وورورلار. چاخير ايچهنين با لاجا اوغلو آتاسينين شاللاق وورولماسيني گؤرور. تاثر له نير. آنجاق شاعير بو اولايدان ايلهام آلاراق عيسانين سون شامي داستانيني قلمه آلير. بئله يازيركي لئوناردو داوينچي مشهور ايتاليا هئيكل تراشي «عيسانين سون شامي» تابلوسونا چكمه يه باشلايير. آنجاق اونا مودئل لازيم دير. ايلك اؤنجه ائله بير آدام لازيم دير گؤزه ل، تميز، نجيب و پاك بير اينسان اولاراق عيسا اوچون مودئل اولماغا لاييق اولا. داوينچي گزير- دولانير- بير گنج و گؤزه ل اوغلانا راست گليركي گؤزه لليك ده، متانتده، و وقار و نجابت سمبلي كيمي اولابيلر، صداقت، صميميت و پاكليق اوز- گؤزوندن تؤكولور. صنعتكار اونلونلا دانيشير و مودئل اولماغا راضي لاشير. تابلونون بير بؤلومو قورتارير. صنعتكار12 نفر تابلودا اولان شخصيتلر اوچون مودئل تاپير تابلوسونو يارادير، آنجاق يهودا اوچون بير مودئل تاپمالي دير. بونا ائله بير آدام لازيمديركي خيانت، خبيثليق، جنايت اوز، گؤزوندون تؤكوله. فتنه، فساد، هر جوره پيس عمل لرين سيمبولو اولابيله. گزير- دولانير، بئله بير آدام تاپا بيلمه يير.
آيلار- ايللر كئچير، آنجاق مودئل تاپا بيلمهيير. داها، داوينچي بو تابلودان واز كئچير و تابلونو قورتارماميش بوشلايير. ايللر كئچر، آيلار اؤتور، 20 ايلدن سونرا، داوينچي داها ايسته يير بو تابلونو قورتاريب، قيراغا قويسون، يئنه باشدان بير مودئل اولماق اوچون بير آدام داليجا گزير. گونلر بونا وقت صرف ائده رك، بيرگون بير آدام تاپير كي اوغرولوق، جنايت و مختلف فسادلارا متهم اولموش، اؤزونده چيركين، كثيف اولاراق اوز- گؤزوندن خيانت و خباثت ياغير. بوندان ياخشي مودئل يهودا اوچون تاپا بيلمزدي. ياخينا گئديب، هر بلايا دؤزور و اونو راضي لاشديرير. بو آدام گليب داوينچي كارگاهيندا مودئل اولور. داوينچي تابلوسونا چكير –قورتارير. سونوندا بير پول مودئلين اووجونا قويوپ يولا سالماق ايسته يير، بو آدم دايانير، تابلويا باخير و صنعتكاردان سوروشور: يادينيز داديرمي بيرگون بو آداما –عيساني گؤسته ره رك- موئدل اولدوم؟
داوينچي يئريندن شاشير: نئجه اولابيلر بير نفر عيسانين پاكليغي، معصوملوغو و گؤزه ل ليينه سيمبول اولان بير كيشي، بوگون- اييرمي ايلدن سونرا- يهودانين خيانت و پيسليك سيمبولو اولا؟ مودئلين اليندن ياپيشيب اورتورماغا چاغيرير. او كيشي ده اگله شيب باشيندان نه كئچرديگيني سؤيله يير و صنعتكار دوشونوركي دوغرودان دوغروسونا بير جامعه و بير توپلوم باجارا بيلر عيسادان بير يهودا يارادا: اييرمي ايلده عيسانين باشينا گتيرهن بلالار، اونو يهودا يا چئويرميش!
شاعير، بورادا جامعه ميزه اوز چئويريب، عيسالاريميز پاك و نجيب ساخلاماق اوچون جامعه ميز اصلاح ائتمه يي ايسته يير و بير كيشيني چاخير ايچمك اوچون شاللاقلاماسيني، ائله عيساني يهودايا چئويرمه پروسئسينده بيلير. شاعير بورادا بئله بير داستاني ياراتماقلا اؤز اجتماعي پياميني وئرير.[7] چاغداش ادبياتيميزدا بئله منظومهلر چوخلو ده يرو اؤنمه ماليك ديلر. شاعيرين بورادا ديليده چاغداش و دوشونمهلي دير.
عیسانین سون شامی شعرلرینه باخیشیمیزدا، اونون بیر مقدمه و 8 پرده ده و بیر سون مؤخره یه راستلاشیریق. داستان باشدان –باشا درین تجروبه لرین و شاعر روحونون چیلغین دویونتولریندن علاوه، اجتماعی بیر باخیشین دا نتیجه سی دیر. آنجاق دونیا گؤرموش ، عینی حالدا یوموشاق خویلو بیر آغ ساققال کیمی نصیحتلرینی دئمکدن چکینمه ییر. باخین :
بیلمم نه دن بو سرت انسان
ال گؤتورمور منملیکدن،
بو ابدی دولانیشدا
انسیتی گؤره –گؤره،
اویغونلوغو بیله –بیله.
شاعر دقیق صورتده دونیادا نه کئچدیگینی بیلیر؛ اما وطنینده هله ده شاللاق و قامچی نین انسانلار؟! تربیه سینده اثری اولدوغونا اینماییر، بلکه انسانی حیوانلا عرضی گؤره نلرین پوچ بئیینلرینده بئله بدبینلیک اولا بیله جه یینی دوشونور. اونا گؤره ده بئله شاللاق وورما صحنه لرینی گؤردوکده آجیییر، گؤوره لیر، دیله گلیر، ساکت اوتورا بیلمه ییر:
بوگون، دونیا ملت لری،
تربیت له، محبت له،
ان ییرتیجی حیوانلارین خاصیتین ده ییشدیریر،
انسانلارلا قونوشدورور،
سن هله ده اؤیونورسن
انسانلاری تاپداماقلا؟!
انسانلارا وعد ائتدیگین کرامتی اونودارکن
بیر انسانی، حیوان کیمی،
مین بیر آییق گؤز اؤنونده
آبیرسیزجا شاللاقلاماق دیانت می؟
بیر ملتی،
بوتون باشقا ملت لره
وحشی کیمی تانیتدیرماق،
او مهربان، باغیشلایان،
عیب لرین اوستون اؤرتن،
بؤیوک تانری گؤنده ردیگی شریعت می؟
شاعر درین بیر درد و دوشنجه ایله شعرینه داوام ائدیر و سؤزونو بو دوشونمزلره دوشوندورمک اوچون بیر ناغیل سؤیله ییر. حضرت عیسادان آلدیغی بیر الهاملی ناغیلی. شاعر داستانی بئله باشلاییر:
بیری وارمیش، بیری یوخموش،
بئش یوز سنه بوندان اول،
ایتالیادا بیر قدرتلی،
بؤیوک رسام یاشاییرمیش،
اونون آدی "لئوناردو داوینچی" ایمیش....
یوخاریدا سؤیله دیگیمیز کیمی داستانی باشا چاتدیریر، بو اومید ایله کی باشا دوشن لر ده اولسون.آنجاق شاعر اثری نین سون بؤلومونده یئنه اوخوجولارینا موراجیعت ائدیر و سؤزونو بئله تماملاییر:
قوی بیلسین کی،
قارانلیغی قورو –قورو تاپدالاماق
جهالت دیر.
قارانلیقلا ووروشماقچون،
گره ک الده
بیر ایشیقلی چیراغ اولسون.
چیراغ یانسا،
قارانلیقلار،
اؤز –اؤزونه قویوب قاچار،
یول –یولاجاق ایشیقلانار،
یول ایسنرسه یاخین اولسون،
ایسترسه ده اوزاق اولسون.
دستانیمی اوخویانلار!
ناغیلیمی دینله ین لر!
هر کیمسینیز،
سیزی گؤروم ،
داماغیز چاغ، اوزونوز آغ،
وجدانینیز اویاق اولسون![8]
بورادا بیر سؤزو ده ایضاح ائتمه لی یم. ایلک دفعه بو اثر تبریزده 1358 جی ایلده چاپ اولدو و ایکینجه دفعه 1380 جی ایلده تهراندا. آنجاق 1378 جی ایلده شاعرین نظریندن بیر دؤنه ده کئچمیشدیر و بو داها گؤزه للیک ده کتابا آرتیریلمیشدیر: او دا اثرین ایکی الیفبادا –عربجه و لاتینجا اولوغودور.
شئح مونجوغو
بو اثر ایلک دؤنه تبریزده و 1374 جی ایلده نشر اولدو. سونرا 1381 جی ایلده آمان داغلار اثریله بیرلیکده تهراندا یاییلدی. شئح مونجوغو دؤرد بؤلومدن عبارت بیر اثردیر. بونلار عبارتدیر:
اوخودوم جناس ایندی
یانماسام اریمه رم
اریمه سم یانمارام
شئح مونجوغو
ایلک بؤلومده ، بیز بیر چوخلو قیسسا شعرلرله اوز –اوزه گلیریک کی اونلاردا شاعر درین معنالارلا برابر شعریمیزین اینجه صنعتلریندن اولان "جناس" هنریندن یارارلانیر. ایکی بند شعر ایله داوام ائدیریک:
دیلیم –دیلیم دوغرا قیزیل آلمانی،
وئر هر گلن یئسین اوندان بیر دیلیم.
اوچ کلمه دیر وارلیغیمی بیلدیرن :
بیر وطنیم
بیر منلیگیم،
بیر دیلیم![9]
بورادا معنا گؤزه للیگی اوخوجونو حیران ائتدیگی ایله یاناشی، شاعرین دیلیمیزین گوجوندن باجاریقلا یارارلانماسینی دا گؤروروک. ایندی ارک حاققیندا بیر شعر:
مغرور دایان، آلنین آچیق، اوزون آغ،
تک آللاها اییل ارکیم، آی ارکیم!
اوندان باشقا سن بیر کسه اییلمه
قارشیندا گؤر اییلر کیم، آی ارکیم![10]
کتابین ایکینجی و اوچونجو بؤلومونده یازیلان شعر لر هم بایاتی فورماسیندادیر و هم جناس صنعتیندن استفاده اولونموشدور و شعرلرین گؤره للیگینه ده هئچ بیر سؤز یوخ هر اوخوجو لذت آپاریب، کتابی یئره قویا بیلمه ییر. اثرین دؤردونجو بؤلومو اولان شئح مونجوغو، هم مضمون و هم فورما جهتیندن فرقلی دیر. بورا مختلف موضوعلار و مختلف شعرلرله اوز –اوزه گلیریک، حتی غزل و قوشما دا بورادا واردیر. آنجاق مونجوق دئدیکده، بیز مورواریلارلا توش گلیریک.
آمان داغلار
شاعیرین بو اثری، ایلک دفعه 1364 جی ایلده و سونرا شئح مونجوغو ایله بیرلیکده 1381 جی ایلده یاییملانیر. بورادا نئچه –نئچه غزل، قوشما ایله برایر بیر سربست شعرله ده روبرو گلیریک و همین سربست شعر، کتابین عنوانی سئچیلمیشدیر.
شئح مونجوغو و آمان داغلار
سؤنمزين اينقيلابدان سونرا ايكي اثري «شئح مونجوقو»[11] و «آمان داغلار»[12] چاپ اولدو و سونرا بو ايكي اثر بير كيتابدا چاپ اولدو[13]. بورادا يازيلان شعرلر شاعيرين شعريت گوجونو سيناماق اوچون بير مئيدان اولموش و سؤنمز شاعيرليك گوجونو بورادا سيناميشدير. باياتي ساياغيندا- 7 هيجالي- يازديغي شعرلري مونجوق آدلاياراق چوخلو مونجوقلار، دؤردلوك لر و روباعي لر يارادير. بير نئچه شعرده بو قايدادان قيراقدا اولاراق واردير، اؤرنك اوچون بوشعري:
قويون دئييم نيه منصوري چكديلر داره
او، حقي بير اوجا يئردن آراماق ايستردي
گؤروب ياتاقدا ياراشماز قووشسا دلداره
اولو مقامينا يارين، ياراقا ايستردي
شماتت ائيله مه سينلر، نه اونا، نه ياره
دارين ديبينده ده زولفون داراماق ايستردي.
آغ اوزله قارشيلاري داري اول ساچي قاره
قارا اوره كلري بلكه قاراماق ايستردي.[14]
سؤنمزين بيرسيرا شعرلري او قده ر اوره يه ياتان و گؤزه ل دويغولارلا دولقوندوركي خالقين ديلينده ازبرله نيب و ماهني كيمي اوخونور، او جمله دن «سنسيزله ميشم«شعريني آد آپارماق اولار:
بير گؤير چين كيمي دنسيزله ميشم
بولبولم يازدا چمنسيزلميشم
اسكي دن شانلي شرفلي ائل ايديم
ظاليمه قارشي آمانسيز سئل ايديم
ذيروه سي چنلي دومانلي بئل ايديم
ايندي مدّتدي كي چنسيزله ميشم.
منده اردملي ارنلر ياشاميش
ستارا، بابكه تنلر يا شاميش
او قدهر ائلحه بيلن لر ياشاميش
ايندي من ارسيز، ارنسيزله ميشم.
حيرته دالديرار انساني، دئسم
درديمين يوخ آدي، عنواني دئسم
باشقابير سؤزله بومعناني دئسم
اؤز دياريمدا وطنسيزله ميشم.
درد مني يانديرير اما اودو يوخ
اودور، آغزيمدا حياتين دادي يوخ
دئميرم دردلر ايچينده آدي يوخ
دئييرم: من بئله منسيزله ميشم.
اي منيم منليگيم امداديما يئت
بيرجه گل، منله قووش، داديما ئيت!
مني باس باغرينا فرياديما يئت
بيلميسن كي نئجه سنسيزله ميشم.[15]
سؤنمزين ديلي چوخ آخيجي، روان، شعرلري آخساقسيز، محكم دير، محتوا جهتيندن ده شاعير درين دوشونجه سيندن، ميللي باخيشيندان و اجتماعي گؤروشوندن آسيلي اولاراق، يوخاري سويه ده دير؛ بلكه ده چاغداش شعريميزين ذيروه سينده دايانان اثرلردن دير. شاعيرين اوجا همتي، و وقاري و سارسيلماز اوره ييني شعرلريندن اؤيره نه بيليريك:
يارانيشيم بوراخيلسا اؤزومه
آي اولمارام، او، گونشدن پاي ايستر
گونش اولارام، ائل قيزيشار كؤزومه
ايشيغيندان اولدوز ايستر، آي ايستر...
سؤنمز، شاعيرين نئجه اولدوغونو «آمان داغلار» اثرينده مقدمه يئرينه يازديغي «شاعير دئديگين...» شعريندن آلماق اولور. او، شاعير حاققيندا بونا اينانير:
شاعير دئديگين آخماسا آل قال اوره گيندن
بير گول دره بيلمز او، گولوستان اوره گيندن
قان اولماسا كؤنلو گئجه لر قانلي شفق تك
البته آچيلماز سحري دان اوره گيندن...
و نهايت شاعيرين پيامي اينسان سئوه رليك دير و بئله فرياد چكير:
اينساني دا بير سئو! اگر آللاهي سئوره سن
آللاه يولو، والله كئچر اينسان اوره گيندن.
سؤنمز ائله بير شاعير ديركي اطرافيندا گئنيش بير باخيشلا باخير، داريسقال بير يولدان كئچمك ايسته مير، دونياسي بؤيوك، مئيداني آچيق و فيكري درين بير انسان دير. اؤزونو بئله بير دونيا ايله باريشدير ميشدير. اليندن گلهنيده اسير گهمه ميش، اوياخشي شعر دئمكله برابر، ياخشي خط يازير، رسامليق ائدير. بوتون ساحه لرده صاحيب نظر دير. املاء حاققيندا نظر صاحيبي دير و بو زمينهده «املاميز حاققيندا» اثريني ده يازميشدير. هر حالدا بيز اونونلا موافق اولماساق دا، سؤنمز بير چرچيوا يا باغلي و صاحيب نظر دير. كيتابلاري نين سون چاپلاريندا اؤز نظرلريني اعمال ائتميشدير.
حسرت چلنگی
سؤنمز نثريميزله ده ادبياتيمزا يارديم ليق ائتميش و گؤزه ل قلمي ايله نثريميزدن زامانلا آدديملاماغينا يارديمچي اولموشدور. اونون «حسرت چلنگي» اثري سفرنامه سي اولاراق ده يرلي نثر اثرلريميزدن بيري ساييلير. شاعير 1966 جي ايلده باكييا چاغيريلير و اون گون لوك بير سفره چيخير.[16] سؤنمز بو سفردن آلديغي ائتكي لري قلمه آليب و گؤروشدويو عاليم لر، شاعير لر و و صنعتكارلارين تانيتديرماغيندا آخيجي قلم ايله معلومات وئرير[17]. بو ده يرلي كيتابدا نثرو و معلوماتدان علاوه چوخلو شعرلرله- شاعيرين اؤز شعرلري و گؤروشديو شاعرلرين شعرلريله اوز- اوزه گليريك.
دوغروسونو دئمک ایسته سک بونو آرتیرمالی یام کی سؤنمز جنابلاری تکجه شعرده یوخ، بلکه نثرده ده بوگونکو دیلیمیزین ان گؤزه ل یارادیجیلاریندان ساییلیر. اونون گؤزهل ، آخیجی، سلیس و اوبرازلی دیلی هر اوخوجونو اؤزونه چکیر. اونون قلمی نین چکیمی ایله تانیش اولماق اوچون بیر نئچه جمله نی بیرگه اوخویالیم : "بوگون دونیانین ان بؤیوک سیاسی –اجتماعی قدرتلریندن بیریسی سروئتلر بیرلیگی دیر. او، اؤزونو بوتون یئر اوزونده بیرینجی سوسیالیست قورولوشو، سوسیالیست دولتی آدلاندیریر، و اؤز دونیا گؤرومو اعتباریله، بوتون دونیا زحمتکشلری نین قارشی سیندا مسئول تانینیر. و دونیادا گئدن مترقی نهضتلره یاردیم ائتمک ادعاسیندادیر. بعضا ده یاردیم ائتمکدن قیزیرقانمیر. بئله بیر بؤیوک ادعا صاحبی، معین ایدئولوژی یه سؤیکه نن بیر قورولوش، نه قده ر آییق، نه قده ر عدالتلی، و نه قدهر اؤز سؤزونون اوستونده دوران بیر قدرت اولمالی دیر!"[18]
گؤروندویو کیمی، بوگون سووئتلر اؤلکه سی داغیلیبسا دا سؤنمزین سؤزونه هئچ بیر ایراد توتماق اولماز!؟ چونکی، او بیر دوشونجه لی، درین باخیشلی و دوزگون گؤرهن بیر انسان و بیر شاعیردیر.
بو 400 صحیفه یه یاخین بیر کتاب، تکجه نثر اثری یوخ، بلکه ده گؤزه ل مشاعره لر کتابی دیر. شاعرلرین ان گؤزه ل شعرلری بورادا توپلانمیش و شاعرلر جرگه سیندن چوخ ماراقلی و اینجه دویغولاری، هابئله هنر اینجی لریله دولو شعرلرین اوخوجوسو اولوروق. سؤنمز بو دیرلی سفرینده آذربایجان چاغداش ادبیاتی نین ان بؤیوک شاعرلریله ، عالیملریله و ادیبلریله گؤروشور. او، نبی خزری، عباس زمانف، زلیمخان یعقوب، صابر رستمخانلی، ناظم رضوان، مروارید دلبازی، حکیمه بلوری، بالاش آذراوغلو، نریمان حسن زاده، و باشقالاریلا گؤروشور، تکجه گؤروشمک یوخ، شئعیرله شیر. اونلارا شعر قوشور و شعرلر ده جاواب آلیر! بو شعرلردیر کی کتابی داها جانلاندیریر و داها اوخوجونو دالیجا چکیر. آنجاق تکجه بیر شعری بورادا گتیرمکله کیفایتله نیریک و اوخوجولاری لذت آپارماق اوچون کتابین اؤزوندن اوخوماغی توصیه ائدیریک :
باشقا مقاله لری
سؤنمز بير محقق كيمي ده چاليشيب، وارليق درگيسي نين مختليف ساييلاريندان درين مضمونلو مقالهلرله چيخيش ائدهرك؛ گؤزهل ديل ايله نثريميز ساحهسينده چاليشيبدير. سؤنمزين حيدربابا حاققيندا دانيشيغي بير مستقل كيتاب[19] كيمي ياييليب و خالقيميزين آلقيشيني دا قازانيبدير. سؤنمز بو دانيشيقدا، درين معلوماتيني ترجومه حاققيندا دوشونجه سيني و ائليميز حاققيندا دويغوسونو آيدينجاسينا گؤسترميشدير.
املامیز حقینده
سؤنمز «ايملاميز حقينده»[20] كيتابيندا اؤز دويدوغو دوشونجهلري ايرهلي سورموش و يازي قايدالاريني بيان ائتميشدير.
سونمز وارليق يازيچيلار هيأتي عضولريندن اولوب و ياخيندان اشتراك ائتميشدير. بيرسيرا يازيچيلار سؤنمزين «بابام اؤزو گله جكدير» و «يئني يوللار آچان داغچي» پوئمالاريني اونون سياسي اثرلري آراسيندا اؤنملي و ده يرلي ساييرلار. [21] همين اثرده اوخويوروق: «اوخوجولارا خاطيرلاديريق كي سؤنمزين بوتون شئعرلري مضمون اعتباريله وطنين و خالقين خوشبخت لي يي، آزادليغي اوغروندا مبارزه يه حصر اولونموشدور. شاعيرين «سؤنمز» تخلوصودا محض بونونلا باغليدير». [22]
[1]بو اثر دؤنه – دؤنه چاپ اولوب و یاییلیبدیر. او جمله دن : 1370، 1373، 1377، و.... ایللرینده
[2]کریم مشروطه چی- سؤنمز، قارانقوش یازی گؤزلر، باکی، 1989.
[3]کریم مشروطه چی، املامیز حقینده بیر نئچه سؤز، تهران، 1383.
[4]سژنمز، حسرت چلنگی، تهرانريال 1381.
[5])سؤنمز، آغير ايللر، تبريز، 1358، ص 78.
[6])آغير ايللر، تهران، چاپ دوم، تهران، 1381، ص 23.
[7])سؤنمز، عيسانين سون شامي، تبريز، 1358.
[8]عیسانسن سون شامی، همان، ص70.
[9]سؤنمز، شئح مونجوغو، تبریز، 1374، ص11.
[10]سؤنمز، شئح مونجوغو، ص24.
[11]) سؤنمز، شئح مونجوغو،، تبريز، 1374.
[12])سؤنمز، آمان داغلار، تبريز، 1374.
[13])سؤنمز، كريم مشروطهچي، شئه مونجوغو و آمان داغلار، تهران، 1381.
[14])همان، ص 44.
[15]) سؤنمز، همان، ص 127.
[16])سؤنمز، حسرت چلنگي، تهران، 1366.
[17])سؤنمز بو كيتابيندا باكي سفرينين قيدلريني قلمه آلاراق، شاعيرلرله ده مشاعيرهيه قاتيلير. او جملهدن نبي خزري، زليم خان يعقوب، صابر رستم خانلي، ناظم رضوان، حكيمه بلوري، ماهرخ مراداوا، بالاش آذر اوغلو، مدينه گولگون، نريمان حسن زاده، ميرزا ابراهيم اف، رضا آنار، سهراب طاهر، بختيار وهاب زاده، مهمان علي يف و باشقا شاعير و عاليم لرله گؤروشوب، اونلارلا شهر اتحاف ائديب، اونلاردان جاواب آلميشدير.
[18]سژنمز، حسرت چلنگی، ص33.
[19])مصاحبه، محمدرضا هيئت و سؤنمزين حيدربابا حقينده، دانشيقلاري، وارليق درگيسينين اؤزهل ياييملاري، تهران، 1380.
[20])كريم مشروطهچي، املاميز حقينده، تهران، 1383.
1) جنوبي آذربايجان شعري آنتالوژيسي، جيلد 4، باكي، 1994 ، ص 146 .
2) همان.
یازان : دوکتور محمدرضا باغبان کریمی


c: text/html

text:
-
کاندیدای مدیریت
- قدرت امتیاز دهی
- 3220
Array
گــــــزیــده اشعــــــــار تــور کــی استــاد شهــــریــار (ره)
تورکون دیلی تک سئوگیلی ایسته کلی دیل اولماز
اؤزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز
اؤز شعرینی فارسا – عربه قاتماسا شاعیر
شعری اوخویانلار ، ائشیدنلر کسیل اولماز
فارس شاعری چوخ سؤزلرینی بیزدن آپارمیش
« صابیر » کیمی بیر سفره لی شاعیر پخیل اولماز
تورکون مثلی ، فولکلوری دونیادا تک دیر
خان یورقانی ، کند ایچره مثل دیر ، میتیل اولماز
آذر قوشونو ، قیصر رومی اسیر ائتمیش
کسری سؤزودور بیر بئله تاریخ ناغیل اولماز
پیشمیش کیمی شعرین ده گرک داد دوزو اولسون
کند اهلی بیلرلر کی دوشابسیز خشیل اولماز
سؤزلرده جواهیر کیمی دیر ، اصلی بدلدن
تشخیص وئره ن اولسا بو قدیر زیر – زیبیل اولماز
شاعیر اولابیلمزسن ، آنان دوغماسا شاعیر
مس سن ، آبالام ، هر ساری کؤینک قیزیل اولماز
چوخ قیسسا بوی اولسان اولیسان جن کیمی شئیطان
چوق دا اوزون اولما ، کی اوزوندا عاغیل اولماز
مندن ده نه ظالیم چیخار ، اوغلوم ، نه قیصاص چی
بیر دفعه بونی قان کی ایپکدن قزیل اولماز
آزاد قوی اوغول عشقی طبیعتده بولونسون
داغ – داشدا دوغولموش ده لی جیران حمیل اولماز
انسان اودی دوتسون بو ذلیل خلقین الیندن
الله هی سئوه رسن ، بئله انسان ذلیل اولماز
چوق دا کی سرابین سویی وار یاغ – بالی واردیر
باش عرشه ده چاتدیرسا ، سراب اردبیل اولماز
ملت غمی اولسا ، بو جوجوقلار چؤپه دؤنمه ز
اربابلاریمیزدان دا قارینلار طبیل اولماز
دوز واختا دولار تاختا – طاباق ادویه ایله
اونداکی ننه م سانجیلانار زنجفیل اولماز
بو « شهریار » ین طبعی کیمی چیممه لی چشمه
کوثر اولا بیلسه دئمیرم ، سلسبیل اولماز
-
-
07-16-2011 07:52 PM
# ADS
نشان دهنده تبلیغات برای شما

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اولدوز سایاراق گؤزله میشم هر گئجه یاری
گئج گلمه ده دیر یار، یئنه اولموش گئجه، یاری
گؤزلر آسیلی، یوخ نه قارالتی، نه ده بیر سس
باتمیش قولاغیم، گؤر نه دؤشورمکده دی داری
بیر قوش «آییغام!» سؤیلیه رک، گاهدان اییلده ر
گاهدان اونو دا یئل دئیه لای- لای هوش آپاری
یاتمیش هامی، بیر آللاه اویاقدیر، داها بیر من
مندن آشاغی کیمسه یوخ، اوندان دا یوخاری
قورخوم بودی یار گلمه یه، بیردن یاریلا صبح
باغریم یاریلار، صبحوم آچیلما، سنی تاری!
دان اولدوزو ایسته ر چیخا، گؤز یالواری چیخما
او چیخماسادا، اولدوزومون یوخدی چیخاری
گلمز، تانیرام بختیمی، ایندی آغارار صبح
قاش بئیله آغاردیقجا، داها باش دا آغاری
عشقین کی قراریندا وفا اولمایاجاقمیش
بیلمم کی طبیعت نیه قویموش بو قراری؟
سانکی خوروزون سون بانی، خنجردی سوخولدی
سینه مده اورک وارسا، کسیب قیردی داماری
ریشخندله قیرجاندی سحر، سؤیله دی: دورما
جان قورخوسی وار هر کیم اوتوزموش بو قوماری
اولدوم قره گون، آیریلالی او ساری تئلدن
بونجا قارا گونلردی ائدن رنگیمی ساری
گؤز یاشلاری هر یئردن آخارسا، منی توشلار
دریایه باخار، بللی دی، چایلارین آخاری
از بس منی یاپراق کیمی هجرانلا سارالدیب
باخسان اوزونه سانکی قیزیل گولدی، قیزاری
محراب شفقده ئوزومی سجده ده گؤردوم
قان ایچره غمیم یوخ، اوزوم اولسون سنه ساری
عشقی وار ایدی «شهریار»ین گوللی- چیچکلی
افسوس، قارا یل اسدی، خزان اولدی بهاری
شعر اوستاد شهریاردان
ســـن یاریمین قاصدی سـن
ایلش ســنه چای دئمیشم
خـیالینی گوندریب دیــــر
بسکی من آخ- وای دئمیشم
آخ! گئجه لَر یاتمامیشام
من سنه لای- لای دئمیشم
سن یاتالی،مـن گوزومه
اولدوزلاری سای دئمیشم
هــر کس سنه اولدوز دییه
أوزوم سنه آی دئمیشم
سننن سونرا، حیاته من
شیرین دیسه، زای دئمیشم
هــر گوزلدن بیــر گول آلیب
سن گوزه له پای دئمیشم
سنین گون تک باتماغیوی
آی باتانا تای دئمیشم
ایندی یایا قیش دئییرم
سابق قیشا، یای دئمیشم
گاه طوییوی یاده سالیب
من ده لی، نای نای دئمیشم
ســونرا یئنه یاسه باتیب
آغلاری های های دئمیشم
اتک دولی دریا کیمی
گوز یاشیما، چای دئمیشم
عمره سوره ن من قره گون
آخ دئمیشم، وای دئمیشم
استاد شهریار
بار الها سن بیزه وئر بو شیاطین دن نجات
انسانین نسلین کسیب، وئر انسه بو جین دن نجات
بیزدن آنجاق بیر قالیرسا، شیطان آرتیب مین دوغوب
هانسی رؤیا ده گؤروم من، بیر تاپا مین دن نجات
بئش مین ایلدیر بو سلاطینه گرفتار اولموشوق
دین ده گلدی، تاپمادیق بیز بو سلاطین دن نجات
بیر یالانچی دین ده اولموش شیطانین بیر مهره سی
دوغرو بیر دین وئر بیزه وئر بو یالان دین دن نجات
هر دعا شیطان ائدیر، دنیا اونا آمین دئییر
قوی دعا قالسین، بیزه سن وئر بو آمین دن نجات
ارسینی تندیرلرین گوودوشلاریندا اویناییر
کیمدی بو گودوشلارا وئرسین بو ارسیندن نجات
یا کرم قیل، کینلی شیطانین الیندن آل بیزی
یا کی شیطانین اؤزون وئر بیرجه بو کین دن نجات
اؤلدورور خلقی، سورا ختمین توتوب یاسین اوخور
بار الها خلقه وئر بو حوققا یاسین دن نجات
دینه قارشی(بابکی- افشینی) بیر دکان ائدیب
بارالها دینه، بو بابکدن، افشین دن نجات
(ویس و رامین) تک بیزی رسوای خاص و عام ائدیب
ویس ده اولساق، بیزه یارب بو رامین دن نجات
شوروی دن ده نجات اومدوق کی بیر خیر اولمادی
اولماسا چای صاندیغیندا قوی گله چین دن نجات
من تویوق تک، اؤزنینیمده دوستاغام ایللر بویی
بیر خوروز یوللا تاپام من بلکه بو نیندن نجات
«شهریارین» دا عزیزیم بیر توتارلی آهی وار
دشمنی اهریمن اولسون، تاپماز آهین دن نجات
استاد شهریار
یار مرا غار مرا عشق جگرخوار مرا
یار تویی غار تویی خواجه نگهدار مرا
نوح تویی روح تویی فاتح و مفتوح تویی
سینه مشروح تویی بر در اسرار مرا
نور تویی سور تویی دولت منصور تویی
مرغ که طور تویی خسته به منقار مرا
قطره تویی بحر تویی لطف تویی قهر تویی
قند تویی زهر تویی بیش میازار مرا
حجره خورشید تویی خانه ناهید تویی
روضه ی امید تویی راه ده ای یار مرا
روز تویی روزه تویی حاصل دریوزه تویی
آب تویی کوزه تویی آب ده این بار مرا
دانه تویی دام تویی باده تویی جام تویی
پخته تویی خام تویی خام بمگذار مرا
این تن اگر کم تندی راه دلم کم زندی
راه شدی تا نبدی این همه گفتار مرا
مولوی، دیوان شمس، غزلیات


text:
اوشاقلار فولکلورو
محمدرضا خیری فام
اوشاق فولکلورو زنگین و ائنگین تورک فولکلورونون بؤیوک بیر بؤلومو اولاراق اؤزونه اؤزل اؤزللیکلری واردیر. اوشاق فولکلورو آنلام و قاورام ( معنا و مفهوم ) باخیمیندان قولای ( ساده )، اؤیردیجی و ایلنجه لی اولور. اوشاقلارا عایید اولان فولکلوروموزون بیر بؤلومونو بؤیوکلر، بیر سیراسینی ایسه اوشاقلار اؤزلری یارادیب یا یارادیرلار. فولکلوروموزون بو بؤلومو ده مادی و معنوی بؤلوملره بؤلونور. اویناتمالی لار، چاخچاخا (شیکشیکی)، قولچاق، مازالاق و یوگورک کیمی نسنه لر مادی فولکلور ساییلیرلار آنجاق معنوی اوشاق فولکلوروموز مادی اوشاق فولکلوروموزدان قات -قات زنگین دیر....
قوم تپه یوخ اولماق تهلوکه سینده
تبریزین 35 کیلومئترلییینده، تبریز- صوفیان جاداسینین یاخینلیغیندا ایکی قوم تپه واردیر. بیرینجیسی آدیندان دا بللی اولان کیمی، قوم تپه سیدیر. ایکینجیسی ایسه همین تپه دن آدینی آلان 539 نفر نفوسو اولان بیر کنددیر. بو یازیدا بیرینجی قوم تپه دن سؤز گئدیر....


text:
هایکو
ژاپنون اون یئددی مورالی شعری - هایکو - ، بوگون دنیانین چوخ اؤلکهلرینده
ادبیاتچیلار آراسیندا تانیش بیر کلمه ساییلیر. هایکو سؤزو ایکی هیجادان تشکیل تاپیبدیر:
«های» سؤزو آرتیست ، «کو» سؤزو ایسه مصرع آنلامینی داشیییر. بو شعر بیرینجی
دؤنه 16-جی یوزایللیکده «هوکو» آدیلا ژاپن شعرینده باشلانیب آنجاق 19-جو
یوزایللیکده ، ماسائوکا شیکی نین ادبی انقلابی اوزره «هایکو» آدیلا تانیندی. بو آد
اصلینده «رنگا»یا « هایکای» شعرلرینین باشلانیشیندان آلینیب. ژاپن شعرینده «رنگا»
یا«هایکای» شعرلری ایکی بؤلومدن تشکیل تاپیبلار کی بیرینجی بؤلوم«هوکو» ،
ایکینجی بؤلوم ایسه «آگهکو» آدلانیر. هوکو بؤلومو نئچه دئییشیکلیکدن(فصیل
سؤزجویو ایله کیرهجی آرتیریلیبدیر) سونرا هایکویاچئوریلیب دیر.
هایکو ، ژاپن شعرینده ، «تانکا» یلا «رنگا»شعرلریندن آلچاق درجهده اولسادا ، آنجاق
ژاپن سرحدلریندن چیخاندا بو شعر ژاپنین اَن آدلیم شعری ساییلیر. هایکو فرانسه دیلینه
چئوریلهندن سونرا ، ایماژیست شاعرلرینین دیقتلرینده اولوب. هایکودان تاثیر گؤتورن
شاعرلردن ، ازرا پاوند (1972-1885) ، پاول الوار(1952-1895) ، تی.اس.الیوت
(1965-1888) ، اکتاویو پاز(1998-1914) ، رابیندرانات تاگور(1941-1861) ، امی لاول
(1925-1874) ، رابرت فراست(1963-1874) ، دبیلیو.بی.یتیس (1939-1865)، جیمز
کرکاپ(2009-1918)دان آد آپارماق اولار.
هایکو ، اوچ مصرعدن تشکیل تاپیب. بیرینجی مصرع بئش ، ایکینجی مصرع یئددی
اوچونجو مصرع ایسه بئش مورادا اولور. مصرعلرین بئله بیر دورومدا دوزولوشو ،
ژاپنون ائشیتیم لذتینه قاییدیر ، نئجه کی بئله بیر دورومو ، ژاپنون باشقا شعرلرینده ده
گؤروروک. آنجاق ترجمهلره باخمایاراق ، ژاپندا هایکونون اوچ مصرعیده بیر
سطیرده یازیلیر آنجاق مصرعلرین اورتاسی یا سونوندا بیر حرف گتیرمکله مصرعلر
بیربیریندن آیریلیر. بو حرف «کیرهجی» آدلانیر کی چوخ حالدا آدلارین سونونا آرتیریلیر.
کیرهجی چوخ حاللاردا «و»معناسینی داشیییر.
Fu/ru/i/ke/ya/ Ka/va/zu/to/bi/ko/mu/ Mi/zu/no/o/to
اسکی گؤلده
قورباغانین آتیلماسی
سویون سسی
بو هایکودا «ya» حرفی «و» معناسینی داشییان بیر کیرهجی دیر.
ظاهر باخیمیندان کئچسک ، محتوا باخیمیندان هایکودا داها چوخ طبیعتدن قیسا آنلار
وصف اولونور آنجاق بو وصفلر انسانلارلا طبیعتین ایلگیلریندن سؤز آچیب و ایچ
قاتلاریندا درین و دویغولو معنالار داشیییرلار.
طبیعته باغلی بئله بیر باخیش ، زامان و بونونلا برابر هایکونون سؤیلهدیگی فصیلی
گؤستهرن بیر کلمهیه یئر آچیر. بو کلمهیه «فصیل سؤزجویو» دئییلیر. ژاپن فرهنگینده بو
کلمه فصیللره و یا ایلین باشلانیش گونلرینین بیرینه اشاره ائدیر.ژاپنین اسکی
تقویملرینده هر فصیل آلتی یئره بؤلونوب ، هر بؤلومه اوچ چئشیدده فصیل سؤزجویو
عاید اولوب کی بوتونلوکده هر ایل اوچون یئتمیش ایکی اؤزل فصیل سؤزجویو
عایددیر. اؤرنک اوچون باراما قوردو یاز سؤزجویو ، هلو، یای سؤزجویو ، آی، پاییز
سؤزجویو و قار ، قیش سؤزجویو ساییلیر. فصیل سؤزجویو تکجه فصیللری گؤسترن بیر
کلمه دئییل بلکه هایکونو ساده بیر تصویرده قالماقدان قوپاریب ، زاماندا آخیجی ائدیر
و کئچمیشلرله ایلگیلهندیریر. هایکو ، دوشونجه و فلسفه باخیمیندان «ذن بودیسم»ه
باغلیدیر.
ژاپنین آدلیم هایکو یازارلاریندان ماتسوئو باشو(1694-1644) ، بوسون (1783-1716) ،
ماسائوکا شیکی(1902-1867) و کوبایاشی ایسا (1827-1764) دان آد آپارماق اولار.
کوبایاشی ایسانین هایکولاریندا اومانیستی باخیشلار ، ماسائوکا شیکینین هایکولاریندا
رئالیستی باخیشلار ، بوسونون هایکولاریندا هنری باخیشلار و ماتسوئو باشونون
هایکولاریندا ایسه روحانی باخیشلار واردیر. اولوبلار بعضی شاعرلر کی هایکونون
اون یئددی هجالی اولدوغو و فصیل سؤزجویونون هایکودا گرکلی اولماغینی
پوزوبلار. هوسایی(1926-1885) ایله سانتوکا(1940-1882) بو شاعرلریندن ساییلیرلار.
نئچه ترجمه اولونموش هایکو :
1) دانیشمادیلار
نه ائو ییه سی ، نه قوناق
نه ایسه داود چیچک لری
2) اؤسگورهنده ده
یالقیزام
3) قولچاقلارلا
نه اینجه داورانیر
سونسوز قادین
4) یئنیدن "دنگ ، دنگ"
داغلارین معبدینین ناقوسو
یازین یاغیشی
5) کیم اولدوغومو بیلمیرم
بیر پاییز آخشامینین آل گونشی
آدیمی اؤزویله آپاریب
|+
| نوشته شده توسط
رسول اسمعیلیان در یکشنبه سیزدهم فروردین 1391
|


text:
شیخ محمد خیابانینین حیاتی، فعالیتی، بو بؤیۆک عالیم و روحانینین خائینجهسینه شهید اولوب تبریزین کۆچهلرینده سۆرۆنمهسی و او بیریطرفدن اوستاد دۆزگۆن سؤیلهدیگی محتوالی، معنالی و دگرلی منظومهسی، منی وادار ائتدی قلمی گؤتۆرۆب بو بارهده، دهگرسیز اولموش اولسادا، اؤز نظر و تاثّراتیمی یازام.
هر شئیدن اوّل بونو دئمهلییم بیزیم دوغما یوردوموزون اؤلمز عالیم و قهرمانی بارهده چوخ آز دانیشیلیب و حقیقتده بو صادق، فداكار خطیبین و یئنیلمز قهرمانین حاققیندا حددن آرتیق قصور اولوب، شئیخ محمد خیابانی بو گؤركملی عالیم و روحانی غریب قالمیش و بو عظمتلی انسانین بارهسینده ایندیهدك نه بیر قلم و نه بیر نمایش گؤستریلیب و بو حاقدا یازیلان كیتابلارین سایی بارماقلاریمیزین سایینداندا آزدیر.
اوستاد دۆزگۆنۆن بو حماسهنی اۆرهگی آغرییا – آغرییا یاراتماسی و سئویملی قیزینین دوغوم گۆنۆ مناسبتی ایله اونا هدیه ائتمهسی چوخ یئرلی و تقدیره لایقدیر. بونو بورادا دئمهلیك، بیزلرده بئله بیر دب واردیر، اوشاقلارین دوغوم گۆنۆنۆ، آتا- آنا آغیرلایارلار، مجلس قورارلار و بو شادلیق مجلسینه، قارداش- باجی، آتا- آنا، قوهوم، هدیه گتیریب دوغوم گۆنۆ اولان قیزا یا اوغلانا تقدیم ائدهرلر.
اوستاد – شاعیر بو اثری یاراداندا، اۆرهگی درده گلیر، دۆشۆنجهلره دالیر، خلقینین، قهرمانلارینین،یازیچیلارینین، شاعیرلرینین، عالیم و صنعتكارلارینین نیسگیل و حسرتی شاعیری یاخیب یاندیریر. احساسلی شاعیر جمعیتده اولان حقسیزلیكلری، عدالتسیزلیكلری دریندن گؤرۆر، خلقینین دیلی، مدنیتی و منلیگی آیاقلاندیغینی دوغما شاعیرلرین كیتابلاری قولتوقلاریندا، گؤزهل و حق یولوندا سؤیلهدیكلری سؤزلری آغیزلاریندا قالماقلارینی گؤرۆر، اودور شاعیر سؤزه گلیر و اۆرهك یاندیریجی سؤزلری گؤر نه قدهر شعریّت و گؤزهللیكله ایفاده ائدیر:
«شاعیرلرین كیتابلاری قولتوغوندا قالاندا،
نئجه منیم قیزیل قلبیم هئچ آغرییا دۆشمهسین؟
***
دۆگۆنلهنیب تورپاقلاردا آنالارین باخیشی،
یۆز ایللر یول گؤزلهییرمی بیر ائل، اولوس، بیر ملت؟»
شاعیر بو فاجعهلری و بو حقسیزلیكلری گؤرۆر و اونون اۆرهگی اود توتوب یانیر و اؤز سئویملی قیزینا اۆزۆنۆ توتوب، اۆرهگینین درینلیگینده دیكلهنیب، داغ اولان كدرلرین بئله دیلهگتیریر:
«كدرلتمك ایستهمیرم سنین دوغوم گؤنۆندۆر،
گلهجگین قوتلو اولسون، آیدین اولسون گۆنلرین.
ایتیرمهسین سیادتین، باشی اوجا یاشاسین،
یاخشی بؤیۆتسۆن ائولادین، بیر گۆن گؤرسۆن ائللرین.»
اوستاد – شاعیر، شاعیرانه بیر طرزده سؤیلهییر: بوگۆن سنین اۆچۆن بایرامدیر، بوگۆن دوغوم گۆنۆندور، چالیرسان اویناییرسان، شادلیق ائدیرسن، بورا گلن هر كیمسه، سنین بو دوغۆم گۆنۆن اۆچۆن بیر هدیه گتیریر، منده سنین اۆچۆن قولتوغومدا بیر قالاق شعر گتیریرم. قیزیم! شئیخ محمد خیابانی حماسهسینی سنین اۆچۆن یازمیشام، اوندا یازیلان كلمهلر، هامیسی اۆرهگیمین درینیندن قالخیب. اونو اوخو، یاخشی اوخو، گؤر بیزیم بو عالیم، روحانی و خطیبیمیز سون نفسلرینده نه دئییبدیر:
«باشی اوجا عالیمیمیز سرهلنركن یئره،
دئدی: عشقه، فضیلته، دۆزگۆنلۆگه وورولون،
هر هاوایا اوینامایین، اجنبییه خوش گلسین،
منیم تكی عشق اودونا، یانین، دؤزۆن، دورولون.»
اوستاد – شاعیر، حقیقتده بو حماسهنی چوخ درین قایغی و بؤیۆک عشقیله و سئوگیله یارادیبدیر، او، شئیخ محمد، بو عالیقدر انسانین بارهسینده یازیلان كیتابلاری، الده اولان قایناقلاری، شعیرلری، دئییلنلری اوخویوب گؤزدن كئچیرتمهیه كیفایتلهنمیر، او، پیادا، آتلی، شبسترین اطرافینی، شئیخ محمد آنادان دوغولان شههری، خامنهنی، حتی اورادا اولان مسجیدلری، دار- دۆدۆك کۆچهلری آیاقدان سالیر، هر یئره شئیخ محمد قدم قویوب، ایز بوراخیب اونلارین هامیسیندان خبر وئریر. شاعیر دار کۆچهلردن كئچیر، اؤزۆ – اؤزۆنه دئییر: «شاعیر سن بورالاردا نه آختاریرسان؟» شاعیر خیال آتینا مینیر، گۆنلری، آیلاری، ایللری آیاقلاییر، اوزاقلارا گئدیر، تاریخین درینلیگینه باش وورور، سكسان ایل بوندان اوّل خامنهنین باتان گؤنشینی اوخشاییر:
«سكسان ایل بوندان قاباق خامنه گۆنشی باتدی،
بیر ساتقین، دینسیز كؤپك شئیخ محمّدی ساتدی.
اۆرهگینده نه آشوب، آی شاعیر! نه عصیان وار،
داریخما، اوتور آغلا، یوخسا واختین دارالار،
سن هله یازمالیسان قهرمانلیق داستانین،
حماسهلر یارادان شانلی آذربایجانین.»
شاعیر اۆچۆن اؤز خلقینین حقیقی، صادق و یئینیلمز قهرمانینین یوردو، شهری، حتـّا کۆچهلری مقدسدیر، شاعیر بو حاقدا نه قدهر آخیجی، دولغون و اۆرهك یاندیریجی جملهلر قوشوب، قوی شاعیرین ایشلهتدیگی كلمهلری، مصراعلاری و بیتلری، گؤزۆمۆزۆن قاباغیندان كئچیرهك:
«اوتور بورادا، بو کۆچه مقدّسدیر سنینچین،
بو آنا جادهسیدیر، شاهراهیدیر وطنین.
شئیخ محمد خیابانی آددیم باسمیش بورایا،
اوتور، آغلا، هئچ ترپنمه، هارا گئدیرسن، هارا؟»
تاریخ عبرت گؤزگۆسۆدۆر اوندان گرهك درس آلیب اؤیرهنك. اوستاد- شاعیر تاریخین قالین صحیفهلرینی واراقلاییر، او، قهرمانینین دوغوم گۆنۆندن سؤز آچیر – نهقدهر ائشیتمهلی، نهقدهر دوشونمهلی! شاعیر گۆنشین سارالیب باتماسیندان قاش قارالیب ظۆلمتین چؤكمهسیندن، شئیخ محمدین بو وفاسیز و فیریلداقچی دۆنیایا قدم باسماسیندان، نه قدهر اینجه، گؤزهل و معنالی سؤزلر ایله دانیشیر:
«بیر قادین اویاندان سئوینجك قاچدی،
حاج عبدالحمیدین قاپیسین آچدی.
دئدی:«موشتولوق وئر بیراوغلون اولدو»
حاج عبدالحمیدین گؤزلری دولدو.»
شاعیر آتانین حالینی اوغولونون دۆنیایا قدم باسماسیندان سونرا، جانلی بیر حالدا قلمهچكیر، شاعیرین سؤیلهدیگی هر بیر بیتده دوغمالیق، اوستادلیق و شعر صنعتی گؤز اؤنۆنده جانلانیر:
كؤكسۆنده هیجان–گؤزۆند هاۆمید،
او گۆن سئوینیردی حاج عبدالحمید.
اوتاقدا گئدیردی اویان بویانا،
بیلمیردی نئیلهسین باخسین هایانا!
اوستاد – شاعیر خیابانینین ائوینی، شهرینی، دوغوم گۆنۆنۆ، آد قویما گۆنۆنۆ، آتا- آناسینین روحیهسینی مختصر، بو بؤیۆک شخصیتین باشیندان كئچهنی، شاعیرانه بیر طرزده شرح ائدیر و اوخوجودا درین ماراق و علاقه یارادیر و اوخوجونون گؤزلرینین قاباغیندا بو وطن سئوهر، شرفلی، قهرمان، ساتیلماز و یئنیلمز انسانین حیاتینی تجسم ائدیر. خامنه شهرینین اَن عالیم ملاسی طرفیندن اونون ساغ قولاغینا آذان و سول قولاغینا اقامه اوخونماسی و «محمد» آدی آلماسی اوخوجونو چكیر اوزاقلارا، تاریخین درینلیگینه كیمی آپاریر.
شاعیرین یاراتدیغی بو حماسه، هر بیر باخیمدان دیقـّته لاییقدیر. او شئیخ محمدین حیاتی و فداكارلیغینی یاراتدیغی حالدا، اؤز دوغما خلقینین، عادت عنعنه، اینام و اعتقادلاریندان دانیشیر ، آنانین زحمت و محبتینی بورادا چوخ دهگرلی و یئرلی قلمهچكیر و بیزیم خلقیمیزین آنایا بؤیۆک حؤرمتینی و آنانین بیر حقیقت اولماسی و بو حقیقتین انكار ائدیلمهمهسینی جانلی بیر تابلو كیمی جانلاندیریر:
آنا بیر گئرچك دیر، دانیلماز گئرچك،
آنا حقی تانری حقی دئمیشیك.
آنا حقین آیاق آلتینا سالساق،
ظلم ائدیب، تانرینین حقین یئمیشیك.
شاعیر قهرمانیمیزین مكتبده اوخوماسینیدا نظردن بوراخماییر، او زامان بیزیم مكتبلریمیزده تحصیلین نه شكیلده اولدوغونو آچیب گؤستریر، او، یازیر او زامان مكتبلرده نئچه سطحده درس دئییلیردی، قهرمانیمیز، حاج میرزا حسن رشدیهنین، «وطن دیلی» آدلی كیتابین اوخویور، اورادا یازیلان اوشاقلار اۆچۆن حكایهلردن، لذّت آپاریر. او، «تك الدن سس چیخماز، غالیبیت بیرلیكدهدیر» جملهسینی دریندن منیمسهییر و بو جمله اونون حیاتینین سونونا دك حافظهسینده قالیر. شاعیر بو فصلده، اؤز عقیدهسینی قیزینا بئله بیان ائدیر:« تۆركلر هر فنده، علمده، دیلده ماهیر ایمیشلر. تأسفلر اولسون كی، بو تۆركلر اؤزگهنین ائوین برپا ائدیب، اؤز ائولرینی ییخیبلار.» شاعیر تۆرك خلقلرینین تاریخ بویو، شجاعتیندن، جسارتیندن، مرد – مردانهلیگیندن دانیشیر. شاعیر یازیر بیزیم بابالاریمیز تاریخ بویو مظلوملاردان حمایت ائتمیش و قولدورلارین، ساتقینلارین اؤنۆنده مردانه دورموش و اؤز حقلریندن مدافعه ائمیشلر.
شاعیر تاریخه آرخالاناراق شعیر و صنعت دیلی ایله یازیر، شئیخ محمد خیابانی اون ایكی یاشینا چاتاندا، اؤز آنا یوردوندا مكتبی قورتاریر، ادبیات، تاریخ، اخلاق ایله تانیش اولور و بو زامان آتاسی اونا تكلیف ائدیر، اوغول ایندی سن ائلهبیر یاشا چاتیبسان كی گرهك تجارته ال قویاسان. قهرمانین آتاسی تاجیر ایدی و روسیهده ماخاچ قلعهده آل – وئر ایشینه باخیردی. بو كیچیك اوشاق آتاسینین سؤزۆنه «بلی» دئییب، روسیهیه گئدیر و اورادا تجارت ایشی ایله مشغول اولور. محمد درّاكهلی، ذكالی بیر جاوان اولدوغونا گؤره، اورالاردا سئیره چیخیب، بۆتۆن یئرلره باش چكیردی، مسجیدلری، كلیسالاری، شهرین مختلیف یئرلرینی گؤرۆردۆ و ذهنینده بیر جمعیت شناس كیمی بونلاری تجسم ائدیردی. محمد بیر نئچه آی ماخاچ قالادا قالاندان سونرا، آتاسیندان ایستهییر اؤز دوغما یوردونا دؤنسۆن. آتاسی اوغلونون خواهیشینی قبول ائدیر و اونا جاواب وئریر:
اولسون اوغلوم، آپاررام سنی،
گؤرهرسن بیر داها گؤزهل خامنهنی.
تبریزه یوللارام، بیرده سنی من،
اوردا اوخویارسان هر نه ایستهسن.
محمد اؤز آنا یوردونا قاییدیر، آناسی اوغلونون قاییتماسیندان چوخ فرحلهنیر، او، آناسینا دئییر: «آنا جان گؤزلرینین یاشین سیل، بونو بیل، من داها همیشه سنینله و سنین یانیندا اولاجاغام» و حاج عبدالحمیدده اؤز حیات یولداشینا اۆزۆنۆ توتوب دئییر: خاطیر جمع اول، محمد تبریزده قالیب اورادا درس اوخویاجاقدیر.
شاعیر انقلابلار یوردو اولان آذربایجان و اونون مركزی اولان تبریزی چوخ بؤیۆک قدرتله تصویر ائدیر:
او، یوردونون،گؤزهل طبیعتیندن، یام یاشیل داغلاریندان، ال چاتماز ذیروهلریندن و همیشه یادلار اؤنۆنده ووقار ایله دایانان اركیندن، گؤی مسجید كیمی تاریخی آبیدهلریندن، یوردونون، اؤز دوغما قوجاغیندا بسلهدیگی، صرّاف، لعلی و شكوهی كیمی اؤلمز شاعیرلریندن، انقلاب مركزی اولان تبریزدن چوخ درین معنالی و محتوالی میصراعلار ایله دانیشیر:
ایسینهسی مینلر یارا ایله دولو اركیم!
یۆزلرجهایلینخاطیرهسی، ایاولو اركیم!
غیرتلی اوغوللار وطنی، مسكنی سنسن،
مینلرجهمقدّس جسدین مدفنی سنسن.
و یا:
الین آللاها آچمیش بیر ایشیق دریاسیدیر اوغلوم،
منیم تك سنده باخسان نور گؤرهرسن بوردا احجاری.
آماندیر قویما تحقیر ائیلهسین یاد، قالخ، اؤزۆن، گؤستر،
بو گؤی مسجیددیر اوغلوم گل قورو بو گنجِ اسراری.
اوستاد – شاعیر بو جاوان و گلهجگین بؤیۆک عالیم، انقلابچی، اؤز دوغما خلقینین صداقتلی نمایندهسینین، تبریزده «طالبیه»ده تحصیلیندن، تاریخ، طبیعیات، فلسفه، كلام و ادبیات اوخوماسیندان رساله و احكام یازماسیندان شرح وئریر و شئیخ محمدین تحصیلینی بیتیرهندن سونرا، انقلابچی روحو اولان بیر پیشنمازین قیزی ایله ائولنمهسینی، وقایناتاسینین وفاتیندان سونرا اونون مسجیدینده رسمیت ایله پیشنماز اولوب، هم گۆندۆز و هم گئجه نماز قیلماسیندان و خلقین آراسیندا بؤیۆک محبوبیت تاپیب و جماعتین عشقیله بو مسجیده گلیب، بو جاوان عالم و عادل پیشنمازا اقتدا ائدیب اونون دالیندا نماز قیلماسیندان صحبت آچیر:
«كریمخان» مسجیدین اونون آدیله،
تانیردی جماعت تبریزده بۆتۆن.
«خیاوان» ترپهنیب دالــغــالانیردی،
منبـره قـالخاندا هفتهده بیر گۆن.
نه قدهر سلیس، آخیجی و ییغجام میصراعلار ایله شاعیر، بو بؤیۆک خلق قهرمانینین كئچیرتدیگی معنالی گۆنلریندن و ساعتلریندن، خلقینین اونا سارسیلماز اینام و اعتقادیندان شعر دیلی ایله دانیشیر. شئیخ محمد منبر اۆستۆنده بیان ائتدیگی حق سؤزلر تهراندا قاجار شاهینین تختینه لرزه سالیردی.
اوستاد شاعیر، شئیخ محمد خیابانی، بو آذربایجانین افتخارلی اولان عالیم و سارسیلماز قهرمانی حاقدا شعر ایله دانیشاندا، دئمك اولار آذربایجانین اون سككیز ایل مشروطیت تاریخیندن دانیشیر. آذربایجان مجلسینین شورا مجلسی آدی آلدیغیندان و شئیخ محمدین هر گۆن، عدالت، مساوات و بیرلیك سؤیلهدیگیندن، شعر و صنعت دیلی ایله نه قدهر، اۆرهگه یاتان سؤزلر ایله دانیشیر.
اوستاد – شاعیرین سسی خلقین قدرتی و بیرلیگی اؤنۆنده، تبریزده مشروطه طبلینین چالینماغیندان، مظفرالدین شاهین خلقین اؤنۆنده تسلیم اولوب، مشروطه فرمانینی امضالاماسیندان سونرا دا، اوزاقلارا گئدیر. او، تاریخی واراقلاییر، ایتی و قاباقجیل بیر دۆنیا باخیشی ایله، كوروشدان، داریوشدان صحبت ائدیر و اونلارین ایچ اۆزۆنۆ آچیب گؤستریر. شاعیر سونرا معاصره دوغرو قاییدیر، استبدادین، ظۆلمۆن، خیانتین تملی اولان ساتقین محمد علیشاه دان و اونون ملت مجلیسینی توپا باغلاماسیندان، تهراندا و بۆتۆن ایراندا حق دئیهن اینسانلاری اؤلدۆتدۆرۆب و تبریزه ساری هۆجوموندان دئییر:
هرگۆن پؤسگۆرۆردۆآغزیندان قان- قان،
داها بیلمهییردی: آللاه قورویان-
چیراغی كیمسنه سؤندۆره بیلمز،
لكهنی نه بومبا، نهده توپ سیلمز.
شاعیر، دوغما یوردو اولان تبریزی بۆتۆن وارلیغی ایله اوخوجونون گؤزلری اؤنۆنده تجسم ائدیر. او، آند ایچیر دوغما شهرینی هئچ زامان اونوتمایاجاق، تبریز، بو انقلاب بئشیگی همیشه آزادلیق و حرّیت قوربانی اولوب و اونودولماز بیر عشقین رمزی كیمی اونون خاطیرهسی دائما یاشایاجاق:
سن منیم حیاتیم، بؤیۆک آمالیم،
عشقیم، افتخاریم، جاه و جلالیم،
سندن آیریلمازدیر فیكریم، خیالیم،
مقدّس آرزولو، تبریزیم منیم.
خیابانی، بو خلقیمیزین افتخاری، اؤز حیاتی بویو، یالنیز بیر عالیم، روحانی یا بیر خطیب اولماییب، او، هر بیر ایشده اؤز دوغما خلقی اۆچۆن بیر اؤرنك ایدی؛ گئجهلر حق یولوندا جهاددان دانیشان عالیم، گۆندۆزلر سنگرلرده یاتیردی، اونون عملی، سؤزۆ ایله بیر ایدی. او، ایران انقلابیندا چوخ سایی آز اولان شخصیتلردن ایدی. او، بۆتۆن وار قوهسییله خلقی آییتماغا، ظۆلم اؤنۆنده دفاع ائتمهگه و اؤز خلقینین فیكیرلرینی آیدینلاتماغا هر بیر حالدا یورولمادان چالیشیردی. او، عینالدولهلری و بو كیمی حاكیملری، قُدرتیله، عملی ایله، خلقه گؤونمك یولی ایله رسوا ائتدی. ایكی ملعون یابانجی اینگیلتره (انگلیس) و روسلارین بیری – بیری ایله البیر اولوب، بیری جنوبدان، او بیریسی شمالدان دوغما وطنیمیزی اشغال آلتینا آلاندا بو بؤیۆک انقلابچینین امری ایله، تبریزده بو انقلاب یوردوندا، گئنیش خلق كۆتلهلری، خیابانینین امری ایله – کۆچه به کۆچه سالداتلارین ایچینده قیرغین سالدیلار. شئیخ محمد بو یورولماز و اؤلمز رهبرین سلطنته قالدیردیغی عصیان بایراغی نتیجهسینده، بۆتۆن ایراندا بؤیۆک ترپهنیش یاراندی، شاه بو ملعون و خائن انسان، سلطنتدن خلع ائدیلدی، بونون نتیجهسی اولاراق بو جاوان عالیم و قورخماز انقلابچی دوققوز مین سس (رای) ایله تبریز اهالیسی طرفیندن شورا مجلیسینه نماینده سئچیلدی. خیابانی ایكی ایلدن سونرا روسلارین اولتیماتومی قاباغیندا و هابئله خائن وثوقالدولهنین انگلیسلر ایله باغلادیغی پیمان قارشیسیندا قد علم ائدیر. و دئموكرات فیرقهسینین (شئیخ محمدین) اورقانی اولان تجدد روزنامهسی یازیر:« بو پیمان مجلیس تصدیق ائتمهدن قاباق بیر وراق پاره دیر و ملّت اونا هئچ زامان بۆگون قویا بیلمز.»
شئیخ محمد خیابانینین شورا مجلیسینده اولتیماتوم علیهینه چیخیشینی، اوستاد- شاعیر گؤرنه آیدین و گؤزهل قلمه چكیر:
من بیر ایرانلی تك ائدیرم حیرت،
سیز نهدن ائتمیرسیز ذرهجه همت؟
... اوجادان دئییرم جسارت ایله،
سیزه سؤیلهییرم من غئیرت ایله.
وئرمز استقلالین، الدن بو ملّـت،
روس باغیرماسینا نه اولموش علّت؟
روسلارین اولتیماتومو شورا مجلیسینده رد اولدو، وثوقالدوله بو خائن، هله ایش اۆستۆنده ایدی. بو بؤیۆک انقلابچی، قیامدان باشقا بیر چاره گؤرمهییب، 1299- ینجی ایل فروردین آیینین 17 سینده اؤز مقدس قیامینه باشلادی. ایكی گۆن عرضینده بۆتۆن شهر و ادارهلر خلقین الینه كئچدی و تهرانین جنایتكار، ساتقین و خائن مأمورلاری مركزه قاییتماغا مجبور قالدیلار. شئیخ محمد خیابانی گئنیش خلق كوتلهلرینی و اؤلكهنی بو مظلوم خلقین یاردیمی ایله آلتی آی تمام بؤیۆک قایغی و نزاكت ایله اداره ائتدی و هر گۆن اوجا سس ایله دئموكراتلارین مرامی بارهده، هابئله آزادلیق، حرّیت، برابرلیك، و مدنیت بارهسینده چیخیش ائتدی. اونون گۆندهلیك سؤزلری تجدد روزنامهسینده درج اولونوردو و بو درین معنالی سؤزلر یئنیلمز عالیم و روحانینین صداقت و وطن سئوهرلیگینه بؤیۆک بیر شاهیددیر.
اوستاد- شاعیر بۆتۆن بو صحنهلری و چیخیشلاری، خلقین آزادلیق یولوندا گؤتۆرۆلن قدملری، بؤیۆک دیقـّت و مهارتله تصویر ائدیر، او، قیزینا خطابین بو حماسهده شهیدلر بارهده ساتقینلار و خائینلرین افشاسیندا، شهرین وضعیتیندن چوخ گئنیش صورتده دانیشیر:
نئجه بیرگه اولار، یزدانلا، شئیطان،
هوشائله،سنقیزیم،دۆشۆنبیرجهآن.
عدالتدن، حقدن دوغولان اینسان،
یۆنهلمز ناحققه، شرّه، هئچ زامان.
خیابانی یعنی: عدالت سسی،
محمد(ص)ین ساوی، قرآن نفسی.
... او صالح بندهنین تمیز وجدانی،
تانیماز دؤولهنی، شاهی، سلطانی!
آلتی آی تبریزده خلق، شادلیقلا، فرح ایله یاشاییر، گلهجگه اۆمید باغلاییر. گؤزلرده سئوینمك، گۆلمك هوسی گؤرۆنۆر. آزادلیق و سعادت قوشو خلقین باشی اۆستۆنده سمالارا اوچور. امنیت، شههرین هر بوجاغیندا حؤكم سۆرۆر: «چؤرهك وای سسی كسیلیر». گل ایندی اوستاد- شاعیرین دیلیندن بو حالتی، بو حیاتی، بو گؤزهللیگی ائشیدهك و بیر نئچه آن او شرفلی كئچمیشیمیزده سئیر ائدهك:
تبریزیخیالدا تجسم ائیله،
دورنالار گؤیلرده قاطارلانیرلار.
بادام آغاجلاری آغ چیچك آچیر،
قیش گئدیر،هر یانی بۆرۆیۆر باهار.
آرخلاردان آرخماقدا بال شلالهسسی،
یاشیللیق شهرده اوجسوز، بوجاقسیز.
تۆستۆ قالخیر بۆتۆن داملاردان گؤیه،
كیمسه قالمامیشدیرگئجه اوجاقسیز.
... او قیزیل دؤورانی تاریخ اونوتماز
او گۆنلر باهارین گلین چاغییدی.
تبریز بیرشههریوخ،بیر حكومتیوخ
حیات نفسییدی، عزت باغییدی.
بوزامان تهراندا حكومت دگیشیلیر، وجیهالمله آدی قازانان بیر باش وزیر ایش اۆسته گلیر. تاریخده همیشه اولدوغو كیمی، خلقلر قیامینی لكهلهییرلر، اونا مختلیف آدلار قویورلار. ایندی بو خلق ترپنیشینهده آد قویدولار و اونو بوغماغا وار قوهلر ایله چالیشدیلار. مشیرالدوله یالاندان آزادلیق سئون آدی ایله تانینان باش وزیر مخبرالسلطنه، بو ساتقین و خائن وطنپرورلیك و آزادلیق سئون نقابی وورانی، شئیخ محمد یارادان نهضتی بوغماق اۆچۆن تبریزه گؤندهریرلر. بو خائن ابلیس (مخبرالسلطنه) تهراندا اولان حاكیم دایرهلرینین هامیسینین فیكرینی یاخشی بیلیردی و اودا، قیامی خفهلهمك و خلقین اۆرهگینده اولان آزادلیق و برابرلیگه دایر سئوگینی و عشقی سؤندۆرمك ایدی و شهره داخیل اولان كیمی قازاقلار ایله همدست اولوب خلقه هۆجوم ائدیرلر، اود یاندیریرلار، ائولری و دودمانلاری غارت ائدیرلر. خیابانی، بو اؤلمز و آدی خلقین یادداشیندا تاریخین صحیفهلرینده دایم یاشایان شخصیتی خائنجهسینه شهید ائدیب و بو یئنیلمز و خلقیمیزین فخری عالیم، روحانی و مبارز رهبرین جنازهسینی شهرین کۆچهلرینده سۆرۆدۆلر.
من بورادان بیر حاشیه چیخمالییام. بیلمیرم نه زامان هارادا، چوخ ایللر بوندان قاباق، اوستاد – شاعیر تجسم ائتدیگی كیمی، شعری قولتوغوندا قالان، بیر غریب وطن شاعیرینین شعرینی اوخودوم. بو شعر، باشدان – آیاغا زامانلار منیم حافیظهمده قالمیشدی، یازیقلار اولسون كی، ایندی بو درین معنالی و اۆرهك یاندیران شعرین یالنیز بیر سون نئچه بیتی خاطیریمدهدیر.
بو یۆكسك سویّهده اولان منظومهنی، اوستاد – شاعیر، ملكالشعرای بهارین شعرینین ترجمهسیله بیتیریر و من بو مقدّمهیه بیر غریب، شعری قوجاغیندا قالمیش شاعیرین بو بیتلری ایله سون قویورام:
یوخ، اؤلمز سن، سن دیریسن، دۆنیا نهقدهر كیوار،
سنین درین تفكّورۆن دۆنیا دوردوقجا دورار.
سن بورلشدین اؤز قانینا، دوغما وطن اوغروندا،
قانین قالماز یئر اۆستۆنده آند ایچریك بوردا.
قیصاصووی آلاجاییق دۆشمنلردن بونو بیل،
بیزیم گؤزهل شعاریمیز گزهجكدیر دیل به دیل.
یات امین اول، چاتاجاقدیر بو ایشیمیز تئز باشا،
سن ای قاندا چوبالایان رهبریمیز، چوخ یاشا!


text:
گونش سیستمی ایچینده بیر گؤی جیسیمینه و آی اوزئیینده بؤیوک بیر کراتئره اولوغ بی آدی وئریلدی ماورءالنهر، بیلیم و معنویاتی عینی قازان ایچریسینده اریتمیش، تورک-اسلام و بیلیم تاریخی باخیمیندان چوخ اؤزل بیر جغرافیا. طبدن ریاضیاتا، جغرافیادان آسترونومییه بیر چوخ ساحهده بیلیم تاریخینه یؤن وئرن شخصیتلر بو جغرافیادا یئتیشدی. اولوغ بی عدالتلی بیر حؤکمدار و بؤیوک بیر گؤیبیلیمچی ایدی. داها اوشاقلیق ... دوامی نی اوخو »
ائتیکت آرشیوی: تورک
تورک اوچاغی آلباتروس
مهندس سرکان کؤسه هم هلیکوپتر هم ده اوچاق اؤزللیکلرینه صاحب اینسانسیز هاوا آراجی گلیشدیردی تورکون قورورو بیر مهندس؛ سرکان کؤسه. مهندس سرکان کؤسه هم هلیکوپتر هم ده اوچاق اؤزللیکلرینه صاحب اینسانسیز هاوا آراجی گلیشدیردی. دیکئی و یاتای قالخیش ائدهبیلن اینسانسیز هاوا آراجینا آلباتروس آدینی وئرن سرکان کؤسهنین بو محتشم آراجینا اولوسلارآراسی ساوونما صنایعی سرگیسینده ماراق بؤیوک ایدی. هاوا آراجینین اؤنجهلیکلی ... دوامی نی اوخو »
تورک دیلینده اخوما -یازما اؤیره نیم کیتابی (E-Book)
آنا دیللرینی اویرنمک ایسته ین لر ایچون یاشار آزاد بئیین یازدیغی چوخ فایدالی بیر کیتاب ، بو ۳۲ صفحه لیک کیتاب دا تورک دیلینین الیفباسیندان قرامرینه دک یئروئریلیب و اینجه اینجه دیتایللارا بئله اونودولمویوب. کیتابدا اخوماق ایچون تورکجه یازیلار دا یئر آلیبدیر و کیتابین یازیلارینی و درسلرینی اویره نمه نیزده ن امین اولدوغونوز ایچون کیتابین سون حیصصه سینده وئریلدیگی درسلرله ... دوامی نی اوخو »


text:
باغداد دا ایپ اوجو آختاریر کور کیشی
و آغزیمین دادینی قاچیریر بوشو بوشونا قان قارالتماسی
نه سئومه یی بیلیر
نه ده اوزون اوزادی ایللرین آرخاسینا دولاشان آغری آجی لاری
بایرام ائرته سی ایدی
یارین دوستلاریم گله جک دیلر
یاس قوخوسو وئره ن ائویمه
سیرغاسینی کسیب آتمیشدی انام .
و باجیلاریم ترپنمیردیلر بلکه بالا سالدی بارماق اوجو بیر اوغلان سئوگی سی ایچ لرینده
قونشونو دوشنوردوم و باغدادا پارتلایان بومبا حئیرتینی یاشاییردیم
ایچیم سونرالار ایستانبولدا گزی پارکی اولاجاقمیش دئمه
و کسیک آغاجلاردان آسلان قیزلارین کسیک ساچلاری حسرتلرینین عوضینه قان قادالی اولاجاقمیش
ائله دیر کی ایندی قومرال باخیشلارینی سئویره م بیرینین
و یالقیزجاسینا زنجان دا پیچاق بازارینی گزیشیره م
ایچیمده او
او
او
لئیم لئیلی ایدی فضولینین غزللری.
و دیلیمدن دوشموردو بیر آن بئله.
دوشمورده دوزو.
بارماقلاری بؤیالی ایدی اونون
قارا مجنون ماجراسی کیمی قارا.
و من سئودیم افغان قیزینین زنجان باخیشینی.
بیچاغینا وئرگی جان دان.
اؤتدو خیالیمدا کی اوشاقلیغیمدان بری گزیشن تزه پالتار سئوینجی.
سونرا آنام قاراسیندا قالدی هله.
- بارماقلارین بیزده دیر خانیم خاتین.
آنام بورونور.
چای باشیندا سورمه لی قیز دایانیب
یوخوسندان اؤتن گئجه آتلی یاراقلی اوغلان کئچمیش دی
ساچلارینی گیزلیجه پریشان قیلمیش دی فضولی نین پریشان لئیلی سی کیمی
و درد اولدو آراز اوسته آتیلمیش کؤرپو
دوستلاریم بیلسین!
بوندان بئله شومور بالاسی یام
شعریمه زهر قاتماسام.
اوووووووووووئی ی ی ی ی
مندن یئددی ایل اوزاقلاشمیش اوزاق و معصوم اوره ییم
نه زامان بس ائده جه یینی اؤزله میشم
توتوب بیچاقلی اللرینی زنجان بازاریندا دیل دیل اؤتمه یینجه یوخ ها
بو اولمایینجا دایان آیالقلارین بیر آیاق قابیندا.
یوخسا اله کئچرسن باغداد دولانباجلیغیندا.
اوجوز بوغدا بازاری ایدی
کیفسیمیش و قوخوسوچؤره ک سیز توم کیمی بیر شئی ایدی
نه نه مین عاغلی قیرمیزی کیمی بیر دستمالا باغلاندی
سونرا هابئله گلدی ها اؤلوم
حیات دئییل دی او
بیرینجی سئوگی دردی ایدی باشلاندی
سانجی چکدی تور
تیک
تیک
دیک
بلکه ده دیک تا تورا چاتسین
و بیز آلداناق بیر بوغدایا
آلداندیغیمیز کیمی هر نه یه
و دوشانی آرابایا باغلایان کیمی تیک دیک تا تور تیکیلسین ائوی
داها سونراسی بیرینده گمی دیکیلدی
تیکیلمیش ائو کیمی
بیرینده ده وه مینیلدی حجازدان حیجله یه گلن گلین کیمی
بیر گون ده باریت باشلادی
آج ایدی گؤزوم
آج گؤز توفنگ کیمی
تو تو تو تو توپوروم سنه ایکی یول ساواشان قونشو.
بو دؤنه تیکیلمه دی دیک دیک تا تورا دوشسون دونیانی خارابالیق لاری
سن ده دوغولدون سئوگیلیم
ائوی تیکیلمه میش دیک دابان باشماق لا بئله
باشیمدا دیک تا....
سنه چاتماغا یول جیزیرام
یارانمیسان سا دئمه لی بوغدایا شوکور سئوگیلیم....
اینانسام تانری منه غنیم اولسون. ائله بیلدیم ارسطو ظارافات ائله ییر. هله ده منه بئله گلیر. آخی هر دن قولاق ائله بیر سؤز ائشیدیر کی کار اولا بیلر آغیرلیغیندان. شاپور کؤچه سی بیر اوغول دئییل دی. اونون آدینا آند ایچه بیلردیم من. ائله ساده مهریبان ائله قایغی لی اوغول ایدی کی سانمیرام اونو کیمی سینه بارماق ساییندان آرتیق راس گلمک اولا. دوشونوره م داها موغاندا سالام وئرمه یه آدام قالماییب دوشونوره م کی بیز گئت گئده نئجه ده آزالیریق. نئجه ده کیمسه سیزله شییریک. او شاعیر دئییل دی آنجاق دیلینده ن اوزاق لاردا شعری یامان سئویردی. دیلینه خالقینا و ادبیاتیمیزا حددینده ن آرتیق قایغی کئش لیک ائدیردی. بیلمیره م اونون یوخلوغوندا نه قده ر بو یازینی یازماق دوزگون اولاردی آنجاق بونو بیلیره م کی ارسطونون کیچیک و آغیر مئساژیندان سونرا یالنیز اونو یازماقی دوشوندوم. بهروزون هر نه یی کیمی ایدی او. منیم سالام یئریم ایدی ارسطونون اوشاق لیق دان آخیب گلن آنی لاری. هامیمیزین هرنه ییمیزایدی شاپور.
ارسطویا دئدیم گؤرورسن کی هر ایل بیر دوستو ایتیریریک. دئدی: منده بونو دوشونوره م ایندی. جانیما سویوق اوتوردو. ایتیردیک شاپورو. ایتیردیک سانکی بارماقی پاپریزلی بیغی ساریمتیل آغ آپباغ بیر دوستو. ایسته ییره م دئییم کی اوزونوزده ن موغایات اولون دوستلار دیلیم دؤنمه دی آخی دوزونو دئسم شاپورون گئتدیییین بیلدییم آن دان داها هئچ کیمیخ بو سؤزو دئمه یه دیلیم دؤنمور. آخی اپوردا اؤزونده ن موغایات ایدی. هر حالدا منه ائله گلیر کی موغان بالاسینا یاس توتوب و آغلاییر آراز بو کیشی نین یوخلوغوندا.
دیلیم دؤنر دؤنمز ناهید خانیم مهتابا باش ساغلیغی وئرمه لییم. ایستر ایسته مز بهروزا ارسطویا جانیزا آللاه ده یمه سین دئییره م.
بلکه بیر غفیل قورشون آچیلیردی.
آچیلاردی دا.
بلکه ده تانری اؤزو گؤیده ن یئره گلیردی.
گلردی ده.
یادا لاپ بئله سینه کؤکسومو ده ریب بیرده تام اولاراق بیتردیم.
بیتردیم ده.
یار باغیندا غنچه اولاردیم
نئینیم آمان آمان ساری ..
آغ اولسون کؤینه ییم دئمیشدین یادیمدادیر.
و من بوتون بو اولاناق لاردا آغ بَی کیمی آغ آتلی اوغلانلیغیمی دوشونوردوم .
آنجاق سونراسی نه غفیل دن بیر قورشون آچیلدی
نه تانری گلدی نه ده من .....
گل ها گل دوداقلاریمدا بیر اؤپوجوک گلدی
بویاسی قیرمیزی
دادی بئهشتین آلما قوخوسوندان باشلانیردی
و من بیر ماتیک صفینده اوغلان دئییلدیم
یاناغیم قانا باتدیسا دا
بو ائشیدیلن «من» یاساقلی سئرچه شهرینده وودکا گزیردیم
اوره یی اووجوندا آوارا شاعیرلییم له بیرگه.
وئرگی سی هر باغدان بیرشعر کیمی
گئجه لرینده تابوت جوکگولتوسو گلن بیر ارکک سانکی.
ائهئییییی تانری
سیفرامدا اوزوم دوغولوب
ائشیدیرسن می؟
قیرمیزی بوشقاب دا قیرمیزی یاناقلی اوغلان قیرمیزی اوزوم یئییر.
اودور سنین دئدیین او جهننه مین اودونو
تاختیندا مین بیر میخ اوزه رکن
و یئرده ن اؤز گؤزونو گؤیلره تیکرکن
سنی تورپاق آدامینا بنزده رکن
سنین او غفیل قورشونوندان قورخوسو بئله یوخ
گؤزونده ایراق سنین
سحرلری ماتیک گؤرور یوخوسوندا
و گئجه لری رویالارینی حیرصلی یومروغوندا سنه توللاییر.
ووووووودددددکا قوخوسوندا هرله نیر شعری
و الینده آغ دسمال
یاناقلارینی تمیزله ییر
لیریک بیر شعری دوشونورکن.
سونرا لئیلی مجنونو ایشه آلیر
دینله ییر کایادان گلن تورک ماهنی سی نی
چوخ اوزق داییییییییییممممممم.....
هرله نمیش باشیندا وارنا دان کئچیر
ایستانبول دا دئییل میش لییی بیلیر
و اؤپور جنت دوداق لارینی.
کؤکسونه ساپلانمیش زنجاق بیچاغیندان.
ایندی آچیلیرسا غفیل قورشون آچیلسین
یادا ائن یئره آجی بادام کیمی دادیم تانریلیغینی
و بیتیم سون پاپریزیمین سون نفسی کیمی.
نزار قبانی
ترجومه:
سونونجو مکتوبوندا یازیرسان
موحاریبه نی منه اودوزموسان!
سن اودوزماغا دؤیوشمه دین!
دون خووان خانیم.
یوخودا ایکن یوروش ائتدییین یئل ده ییرمانی ایدی
دؤیوشدویون کولک له.
قیزیلی دیرناغینا بیر چات بئله دوشمه دن.
ساچیندان بیر قین توک اسگیک اولمادان.
بیاض کؤینه یینده قان لکه سالمادان بئله
هانسی دؤیوش؟
سن هئچ ایگیدله دؤیوشمه میسن!
توخونمامیسان گئرچک بیرارکک سینه سینه
قولوندان بئله توتمامیسان
و ده غسل آلمامیسان جان ترینده ن!
سنین یاراتدیغین کاغاذ آتلارین ارکک لری دیلر
کاغاذ سئوگی و دوستلوق لا!
بالاجا دون خووان!
اویان
اوزونه سو چیله
بیر بارداق سود ایچ
بلکه سئودیین ارکک لرین کاغاذلیغینا
ایناناسان.
آذربایجانیملا دانیشیرام
زلزله دن حیاتلارینی ایتیرمیش باجی قارداشلاریما ایتحاف
باشینین ساغلیغینی دیله گتیره بیلمیره م. آخی دیلیم آغزیمدا یانیر، منیم آذربایجانیم. بالالارینی دوشونه آل. سود وئر سونرا تورپاغین برکتلی اولسون دئیه اونلاری بیر داها دیریلده بیلرسن. آنجاق آنالارا قییما قاددان منه. سینه نین ترپنمه سی بیلیره م اینجیدیب سنی. دیسکینیب دوداق لارین. واختی ایلا اورمویا تیتره ین دوداق لارینی دئییره م اولسون منیم یاخچیم اولسون پیس گونون عؤمرو آز اولار. دؤزسه نم. سونراسینی آللاه بیلر نه اولار.
آنجاق ایندی داها دینجل بیر آز. قوی قورخودان اسمه جه یه دوشن بالالار بیرآز یاتسین لار دوشنده. قوی آنالار قونداق لی کؤرپه لرینی سنه باسدیرسینلار. قوی آتالار گیزلینجه آغلادیق لارینی ترک ائدیب اوشاق لارینین صاباح لارینی دوشونسون لر. سونراسی نی یئنه آللاه بیلر.
دوشونده قبیر یئر قالماییب بیلیره م. نئجه کی بیزده صبیر یئری یوخ. آمما نئیله مک نه نه م منیم.؟ طالئین نه یازدیغینی بیزه اوخوتمامیش کیمسه. اللریمیزی باغلی ساخلاییب هله لیک فلک. دونن وطن دئیه اوغوللاریمیزی قوربان وئردییمیز قونشولار ایندی آغیزلاریم سو آلیرلار. اولسون وطن اولسون. بو بورجوموزودا اؤده یه ریک بیر گون. سونراسی نی یئنه آللاه بیلر.
سن بیزیمله مهریبان سان . کؤکسونو یاریب چؤره ییمیزی وئردیینی بیلیرک. عاییب لاریمیزی اؤرتدیونو بیلیرک. داغ کیمی دایاق اولدوغونو بیلیریک. اولارمی آدیندان مهریبانلیق پوزولسون؟ یوخ سن هله بیزیم یاخچیمیزسان. مین لرله ده ایسته سن قوربان وئره ریک آنجاق بیلیریک سن بونا قیمازسان. گل ایندی ال اله یارالاریمیزی باغلایاق. سن بیزیم بیز سنین. سونراسینی آللاه بیلر.
من سنده ن ...
سؤز ،
اوزون گئتمه،
واز کئچیره م
یاواش جاسینا سیزیرام باییرا.
باییر آدین سیزلیق.
من اوزاق
سنده ن ایندی.
و سنده ن پولیس وورورام.
وورولورام یوخ کی،
وورغونلوق دئییل بیزده.
شاپالاق دی.
تاخ تاراخ دی،
گوللر گوللـه نیر لاپ اؤزونده ن.
من سنده ن قورخورام .
سنده ن و سئویره م دن.
سن اؤزونده ن و گؤزه للییه اوخشارلیغیندان .
و بونون آدینی قوی لذت.
سونرا سن سنده ن.
آیاغی اوزگون،
قاچارغی یانی.
قورخاق دا بلکه.
آنجاق من،
اوغورلوق سئویره م دن.
سنده ن،
گیزلیجه واریانتیندان
و سئویشمه لرینده ن اوزاق دا دئییلم.
من سنده ن،
و سنده ن، عطش دن.
یاواش جاسینا سنی دوشنمک دن
کئچمیره م .
من،
جهنم.
سن،
پولیس،
سونراسی اللرینی آرخاندا ساخلا.
جئبینده سیگارئت
- دوداغلارینین یئرینه -
ساچلارین هیرسلی.
من سئویره م دن.
سن شکلیم ده کی چینیمده ن یئره دوشورسن.


text:
ایش
و یاشاییش آراسیندا تعادول یاراتماق چوخوموزا چتیندیر. ایشیمیز چوخ اولاندا بیر آز
دا چتینلهشر. ائودن ائشیکدهکی حددن آرتیق ایشلر, خانیواده و دوستلار رابیطهلرینی
مودیریّت ائلهمک نظره چوخ چتین گلیر. بو وضعیت بیزلرین چوخوندا وار و بونونلا
بئله هدفیمیز بودور کی بو فیشارلا ساغلام یاشاییشیمیز اولسون.
بوتون
انرژیمیز ایش اوچون صرف اولسا روح و بدن ساغلاملیغیمیز چوخ راحات یاددان چیخار.
ایشین فیشاری اثرینده بیلمهدن دیقّتیمیز آزالار و ایشیمیزین کیفیتی آشاغی یئنر,
ایضطرابا دوچار اولاریق و گئتدیکجن شخصی و ایجتیماعی رابیطهلریمیزه ضرر ووراریق.
ایش
فیشاری داییمی اولسا بدنین مودافیعه سیستمی ضعیفلر و اینسان جور به جور
ناخوشلوقلارا موبتلا اولار. سویوق دگمهدن و بئل آغریسیندان توتدو جور به جور سکتهلر
و قورخولو ناخوشلوقلارجن اینسانی تهدید ائدر. ایسترس تکلیکده قان فیشارین
چوخالدار. ایسترس اؤز اؤزلوگونده پیس دئییل ! ایسترس موفقیت عامیللریمیزدن بیری
ساییلیر, چونکی بیزه آرتیق چالیشماغا انگیزه وئریر. تکجه او زمان ایسترسین ضرری
وار کی یاشاییشیمیزن بوتون لحظهلرینی دولدورسون و حتّا کیچیک ایشلر بیزه
نیگرانچیلیق گتیره.
ایستهسز
کی یاشاییش و ایشیزین فیشارینی کونترول ائدهسیز گرک هر شئیده موتعادیل اولاسیز.
تعادول سیزه کؤمک ائلر کی شاد و یاخشی ایشلهیهسیز. گوجوزون میقدارینی بیلسز و
اونون اساسیندا ایشلریزه یئتیشسز داها موفق اولارسیز. شاید ایش بارهسینده اؤزوزو
زورا سالاندا بئله دوشونورسوز کی ایستکلریزه چاتاندا –کی اکثراً مادّی ایستکلر
اولار- هامیسینین عوضی چیخار, آما گرک مسألهیه آیری پنجرهدن باخاسیز؛ گؤرهسن
اصلاً ارزیشی وار؟
بوردا
ایتسرسین آزالتماسی اوچون فایدالی نوکتهلر وار. بو نوکتهلری اوخویوب بو گوندن یاشاییشیزدا
ایشه سالین:
ایش
موحیطینده
1.
هر گونکی هدفلریزی آراشدیرین. ایشلریزی اولویّت اساسیندا گؤرون, چونکی آغیر ایشلریزی
قورتاراندان سونرا سیزه راحاتلیق احساسی ال وئرر و آیری ایشلریزه چوخ راحات یئتیشه
بیلرسیز. هر هانسی بیر ایشده کؤمگه احتیاجیز اولسا چوخ راحات مطرح ائدین.
2.
ایشلریزی واختیندا گؤرون و اونلاری دالی ساخلامایین. ایشی دالی سالاندا
اولدوغوندان داها چوخ نظره گلیر و شاید سیزی او قدر نیگران ائلیهکی دوشونهسیز اولمایا
بو ایشی گؤره بیلمهیهسیز. دوغروداندا چتین ایش اولسا اونو زمان بویو انجام
وئرین. ایشین هر بؤلومو قورتولاندان سونرا اؤزوزه ایستیراحت وئرین و قالانینی
سونرا انجام وئرین. 5 دقیقه گؤزلریزی یومون و یا دوستلاریزلا دانیشین و ایمکانیزدا
اولسا آچیق فضادا قدم وورون.
3.
گوندهلیک ایشیز دوغرودان دا چوخ اولسا و سیزی واقیعاً یورسا, رئیسدن ایستهیین کی
ایشیزی دگیشسین و یا ایشیزی آزالتسین. ایشیزین میقدار و واختینی تنظیم ائلیه
بیلسز دوستلار و خانیوادهایله اولماغا داها چوخ واختیز اولار.
4.
گونون موشخص ساعتینی ایشلهیین و بقیّهسین ایستیراحت و خانیوادهیه ایختیصاص
وئرین. رئیسیزه ایجازه وئرمهیین سیزین بوش و آزاد واختلاریزدان سوءایستیفاده ائلهسین.
بو تکجه سیزسیز کی اؤز آزاد واختیزا تصمیم توتمالیسیز. البته ائلیه بیلرسیز کی
رئیسین ایستگینه گؤره ایضافه ایشلهیهسیز آما گرک گؤرهسیز او سیزین آزاد واختیزا
نه قدر قیمت وئریر و ایضافه ایشی نهقدر پولون قاباغیندا گؤرورسوز.
5.
ایندیلیکده گوندهلیک ایشین واختی دگیشیر. بعضی ایشلرده بو سیزسیز کی تعیین ائلیرسیز
کی گونده نئچه ساعت ایشلهیهسیز. سیزین ایشیزین موقعیتی بئله اولسا راحاتلیقلا گوندهلیک ایشیزی موعین ائلیه بیلرسیز. آما بو
مسأله گرکمز باعیث اولا کی ایشیزی دوزگون یئرینه یئتیرمهیهسیز. شاید سیزین گوجوز
او قدر اولا کی 6 ساعتلیق ایشی 3 و یا 4 ساعتده گؤرهسیز آما بو مسأله باعیث
اولمامالیدیر کی ایشیزی واختیندا تحویل وئرمهیهسیز.
6. ایشین آراسیندا دینجلین. دینجلماق سیزه سئوینج و انگیزه
وئرر. چوخ ایش سیزی یورار و دیقّتیزی آزالدار و باعیث اولار گوجوز آزالسین. بیر آز
دینجلمک سیزه کؤمک ائلر کی عصبلریز راحاتلاشسین.
7. گؤردوگوز ایشین سسسیزلیگه احتیاجی اولماسا ایش
گؤره-گؤره موسیقییه قولاق آسا بیلرسیز. شاید بو بیر طبیب اوچون دوز اولمایا آما
بیر توکانچی و یا حسابدار اوچون فایدالی اولار. ایش یئرینده موسیقییه قولاق
آسماغا ایمکانیز اولماسا ائوله ایش آراسی مسیرده موسیقیدن فایدالانین. موسیقی سیزه
آرامیش وئرر.
8. همکارلار و رئسیزله یاخشی رابیطهز اولسون. چونکی
فیشاردا اولان زمانلار اونلارین کؤمگینه احتیاجیز اولاجاق.
9.
صبریز چوخ و شیکایتیز آز اولسون. الیزین آلتینداکیلار و حتّا موشتریلرله داورانیشیز
دوز اولسون. هردن اؤزوزو اونلارین یئرینه قویون, اوندا گؤرهجکسیز کی سیزه گلن
فیشار آیریلاریندان چوخ دئییل. فایدالی ایشلهمک یوللاری بارهده همکارلاریزلا
دانیشین.
10.
ایشیزی دوزگون یئرینه گتیره بلمهسز ده نیگران اولمایین. شراییط همیشه بیر اولماز
و لازیم دئییل کی سیز همیشه کامیل اولاسیز آما سیز گرک بوتون گوجوزله چالیشاسیز و
نتیجهیه اومیدوار اولاسیز.
ائوده
1.
ائو ایشلرینه برنامهز اولسون. ائوین معمولی ایشلرینی تانییین و هر گون موشخص بیر
واختی اونلار اوچون نظرده آلین.
2.
بوتون مسؤولیتلری بوینوزا آلمایین. یولداشیزداندا کؤمک آلین و اوندان ایستهیین سیزینله
همکارلیق ائلهسین. او دا ائودن ائشیکده ایشلهسه سیزین وضعیتیز داها یاخشی درک
ائلر یوخسا, بو سیزسیز کی گرک آیدین صورتده سیزه گلن فیشاری توضیح وئرهسیز. تک
یاشاساز برنامه یازماغیز راحت اولار چونکی معمولاً آز فیشار تحمول ائلهمهلی
اولارسیز و مسؤولیتیز آز اولار.
3.
یوخ دئمکدن قورخمایین. یورقون اولساز خانیواده عضولری و یا دوستلاریزدان ایستهیه
بیلرسیز کی سیزی درک ائلهسینلر. البته «یوخ» دئمک جسارتی باعیث اولمامالیدیر کی
هئچ مسؤولیت قبول ائلهمیهسیز. سیز گرک آیری فورصتلرده اونو جوبران ائدهسیز.
4.
آیریلارین مالی و عاطیفی حیمایتلریندن فایدا آپارین. ایشیزده دوزگون برنامهز
اولسا اوستوزدهکی فیشار آزالار و راحاتلیقلا موعاشیرتدن لذّت آپاراسیز. سالیم
موعاشیرت سیزین روحی و جیسمی سلامتلیغیزی تضمین ائلر.
5.
داعوا دالاشی قیراغا قویون کی ائویز اورگه یاتیم اولسون. نئچه ساعت چتین ایشدن
سونرا امنیتلی ائوه گئتمک یاپیشار. خانیوادهزله ایختیلافیز اولسا اونون حلّینه
چالیشین . قویمایین حل اولمامیش قالسین. ایختیلاف ذره-ذره سیزی اینجیدر و ائوین
موحیطینی سویوق و آغیر ائلر.
6.
ورزیشی گوندهلیک برنامه و وظیفهزده نظرده آلین. ایشیزین تحروکی چوخ اولسا دا
ورزیشدن ال چکمهیین. اوندان علاوه آیری تفریحلریز ده اولسون.
7.
بوش واختلاریزدا سیزی هیجانا گتیرن ایشلر گؤرون کی گوندهلیک ایسترسی آزالداسیز.
تفریحی یاشاییشیزدان سیلمهیین. باش قاتماغا بیر شئییز اولسون و اونو علاقهلریزله
موناسیب سئچین. مثلاً سینما, تئاتر و طبیعتده دولانماغا گئدین و یا گوندهلیک
پیادا یئریماغی برنامهزده یئرلشدیرین.
8.
قوناق چاغیرین و قوناق گئدین. شاید دئیهسیز او قدر یورقونسوز کی قوناغا حوصلهز
یوخدور. آما بو سیزین روحیهزی دگیشمک اوچون لازیمدیر.
9.
ناخوشلوقلاری جیدّی توتون. باشیز آغریسا زورونان اونو تحمول ائتمهیین و هر جوره
مقطعی ناخوشلوقلاری موعالیجه ائدین. چونکی اونلارین هر بیری سیزی عصبی ائلیه بیلر.
10.
احساس ائلهسز کی همیشه ایضطیرابیز وار و ایشیزه مانع اولور حتماً بیر موشاویرله
مشورت ائدین.


text:
گؤزَلیم یاتما هَله گؤر بو گؤزوم یوخلاییب هئچ
سَنی ایستر اوره گیم ئؤزگه یه بئل باغلاییب هئچ؟
بیلیرَم سن گئده لی گؤزلریم آغلار نه قدَر
باخ بورا ئؤزگه گئدیب اونلارا گؤر آغلاییب هئچ؟
آی گؤزوم باخ گؤزونه گؤرگؤزی یورقوندی یا یوخ
یاتماییب،آغلاییب هئچ،گؤر منه یئر ساخلاییب هئچ؟
بلکه هئچ سئومی یاجاق،سئوماق اونا هئچ یاراشیر؟
یاراشیر ألبَت اونا بلکه منه قالماییب هئچ
سیزلاییرسان نه ایچین آی یارا کؤنلوم نه ایچین؟
تک جه سن سن یاداکی آیری کؤنول داغلاییب هئچ؟
گاه گئدیر گاه قاییدیر دوز سه پیر آرتیق یاراما
آجیشیر کؤنلوم آما گؤر ئؤزی بیر سیزلاییب هئچ!
یات گؤزوم یات داها سن ، قالما اویاق ،یاتدی گؤزَل
یاتمیسان دورما داها ، چون کی وفا قالماییب هئچ
«آراز»
.: Weblog Themes By Pichak :.


text:
یازار: حسین واحدی
- ایلهش...
- ماشین دا دوشمور... آلللاه سیزین ایشینیزی دوز گتیرسین ...
- ساغ اولون ...
- باشینیزی ندن دسمال لا باغلاییبسیز؟
- یامان آغریییر...
یئمهلی فهله
مشه قولو سحر چاغی ساعات 6:45 دقیقهده اوغلو سولئیمانی یوخودان اویادیب دئدی:
ـ بالا بسدی آخی به! گون چیخدی سن اویانمادین! اده مهیه دئمهمیشدیم تئزدن دور گئت فهلهمئیدانیندان بیرینی گتیر بو حیهطین دووارین اوجالداق!
ـ دده! ... دده!
ـ نهدی؟ اؤلوسن دوراسان؟.... جان چکیسن؟ ... بسدی دور گؤروم...
ـ دئییرم ددهسن هئچ ساعاتا باخمیسان؟ ... آخی ایندیده فهله گلر مئیدانا؟
ـ اولان [اوغلان] دور جهنم اول گؤروم... سنه باخما خاخ [خالق] صوب شاواخدان گئدیر ایش دالیجا... آغایا باخ! دئییر بلکه هامی بونا تای بئیاردی! گون اورتایاجان یاتیر!
سولئیمان ایشینی سئچیب تلهسیک آیاغا قالخیب ال-اوزونو یومادان گئیینیب ائودن چیخدی. مشه قولو ایسه حیهطدهکی کرپیجلری دووار ایشلهمهیه حاضیرلاماغا گئتدی. بیر ساعات کئچمهمیش سولئیمان یانیجا بیر 45-50 یاشلی کیشینی گتیررک ایچهری گیردی. . .


text:
ائیل عاشیقی
من ایستمیرم چوخ اوجالاردان اوجالاردیم
خان نان پاشادان ایستمیرم کی باج آلاردیم
ائیل کولگسینه ایستیییرم دال دالاناردیم
اولکمده اولان دنیز ینه دولوب داشایدی
ائیل لر ینه ده بیر بیرینه یاخین لاشایدی
کاش دالغاراریندا دنیزین بیرده باتاردیم
کاش دریا دولا لپیک داشین بیرده آتاردیم
کاش سینه سی اوسته دنیزین بیرده یاتاردیم
کاش تال آییلیب کشتی لره باغرین آچاردی
دوزلی بالالار ال اله ساحل ده قاچاردی
ایکاش کی فلک اولکمیزه قاضی اولایدی
ائیل دردینی اظهار ایلیین سازی اولایدی
کاش بیربیرینه ائیل لریمین نازی اولایدی
کاش بیرده دنیزدمیر یولون گلیب باساردی
(گلشن) ده دیزل نعرسینه قولاق آساردی
(گلشن)


text:
اونون شئعري ميللي ده یرلردن مایالانـیب, ميللي بویالارا بویانسا دا, آنجاق اينسانلیغین, بديعي- مدني ده یرلرينه اساسلانیر. اولو شاعيرين یارادیجیلیق سوزگجيندن كئچن شخصي تجربهلري, یاشانتیلاری عموميلشميش, و بشريلشميش بير دونیا دویومو, دونیا گؤرومو سويیهسينه یوكسلير. و یئني- یئني مضمونلار و فورمالاردا شئعيرلشير. پيئسلره, رومانلارا, منظومهلره چئوريلير. اونون قلميندن سوزولن مختليف بيچيملي صنعت اثرلري ايلدن-ايله كئچيركن, ديلدن- ديله چئوريلير. پيئسلري صحنهلشیر, رومان و داستانلاری فيلمه چكيلير و شئعرلري ماهنیلاشاراق، دونیامیزی صنعت ايشیغینا بورویور. بئله حالدا او تكجه بير خالقین دئیيل,بلکه بوتون دونیانـین, بوتون اينسانلیغین دوغما شاعير اوغلو, اؤلمز صنعتكاریدیر.
ناظيم حيكمت «كرم كيمي» یانسا دا, آمما او كول اولمایـیب, بلكه ابدي بير ايشیق منبعينه دؤنوب, دونیامیزین گونو- گوندن قارالماسینا باخمایاراق, او بو قاتی قارانلیقدا داها گور, داها ايشیقلی ساچماقدادیر. اونون صنعت یانغیسی اورهیيميزده آلیشیر, روحوموزون قارانلیقلارینا ايشیق توتور، ايچ اوزوموزو نورلا، شفقله بزهیير، بيز ده یاشاماق، سئومك هوسيني داها دا آرتـیریر. ناظيمين اثرلريندهكي آیدینلادیجی، تأثيرائديجي، جانوئريجي بو سئحيرلي قووّه، اونون یاشادیغی حیاتـیندان دوغوب تؤرهنير. اونون یاشایـیشیندان قایناقلانـیر. او اؤزو اثرلرينين باش قهرمانیدیر. ناظيم زينداندان گؤندرديگي بير مكتوبوندا یازیر:
«اوچ جور یاشاماق وار، بيرينجي- یاشادیغینـین فرقينده بئله اولماماق، یعني یاشادیغینـی، یاشاماق دئیيلن مفهومو بوتون عظمتيله درك ائتمهدن یاشاماق، یعني اينسانلارین بؤیوك اكثريیتي كيمي ... ايكينجيسي- هارادا اولورسان، هانسی شرايطده وار اولورسان اول، یاشاماق بير سعادتدير سنين اوچون. دوشونمك، اوخوماق, سئومك، دؤیوشمك، گؤرمك، ائشيتمك، چالیشماق، ايشكنجه گؤرمك، نيفرت ائتمك، بير سؤزله بوتون بو مادي و معنوي شئیلر سعادتدير سنين اوچون. یعني مستقيل و آزاد یاشاماق دئیيلن شئی نه گؤزلدير. بونو هرآن و هر شرايطده درك ائدهسن. اوچونجو- یاشاماق سادهجه بير وظيفهدير سنين اوچون، بعضن اؤلمك نئجه بير وظيفه اولورسا، یاشاماق دا ائله بير وظيفهدير. وئريلميش بير سؤزو یـئرينه یـئتيرمك كيمي. منيم اوچون یاشاماق مفهومو ايستر حبسده اولوم، یا اولمایـیم. ايستر سئوگيليمين الي اليمده آی ايشیغینـی سئیر ائديم، ايستر حبسخانادا اوتاغیمین تاوانـینـی, یاشاماق بير سعادتدير. حتّا منه ائله گلير كي، تورك ادبیاتـیندا «یاشاماق نه گؤزل شئیدير» دئین ايلك شاعير بندهنيزدير».
ناظيم دوغرودان دا دئديگي كيمي، سئوه- سئوه، دؤیوشه- دؤیوشه، یارادا- یارادا یاشادی. وطنينين، دونیانـین قورتولوش و گؤزللشمهسي نامينه دؤیوشدو، آغیر گونلره، زيندانلارا دؤزدو، بير اينسان كيمي یاشادی. خالقینـین، اينسانلیغین آغری آجیلارینی، حسرت و اوميدلريني اؤزونونكولشديردي، اونلاری یاشادی، ناظيم ميللي چرچيوهده، اؤزونو محدودلاشدیرمادی. او اوزونو بوتون بشريیته توتدو، دونیا ادبیاتـینی، باشقا خالقلارین فولكلورونو، دريندن اؤیرندي، منيمسهدي. اونلاردان بارلاندی و اؤز یارادیجیلیغیندا باجاریقلا اونلاردان استيفاده ائتدي. ناظيم صنعتينين ان قاباریق خصوصيیتي، اونون بشريليیي، اينسانيليیيدير. او ميللي اولدوغو قدر ده، بئینالميللدير. اونون اثرلري هئچ بير ميللي محدوديیت تانیمیر. آنجاق ناظيم شئعريني تورك خالقینین ديلي، ادبیاتی حیاتي ايله ائله قاينايـیب، قاریشیب كي، تورك ديليني ناظيمسيز و ناظيمي ده تورك ديليسيز تصوّور ائتمك بئله مومكون دئیيل.
ناظيم یازیر:
«شئعريمين كؤكو یوردومون تورپاغیندادیر. آمما بوداقلارینـی بوتون تورپاقلارا ... او تورپاقلار اوستونده قورولموش مدنیتلره, بوتون دونیامیزا اوزاتماق، ايستهديم. اينسان اوغلو هارادا، نه زامان و هانسی ديلده اولورسا، اولسون، اورهیيمه، بئینيمه اویقون بير شئعر سؤیلهميشسه، اونون سؤیلهیيشيندهكي اوستالیغی، اينجهلمهیه اوندان بير شئیلر اؤیرنمهیه چالیشدیم، تكجه اؤز ادبیاتـیمیزین دئیيل، شرق، غرب ادبیاتـینـین بوتون اوستادلارینـی اؤزومه اوستاد ساندیم».
ناظيم حيكمت شئعري، دویغو ايله- دوشونجهنين بير- بيرينه توخونماسی، بديعي تصويرلرله حیات حقيقتلرينين بير یئره قوووشدوغو، بير- بيريني تاماملادیغی بديعي بير وارلیقدیر. شئعرلرينين تخيّل گوجو نهقدر گوجلو و توتارلیدیرسا بير او قدر ده عیني و حیاتيدير. بو شئعرلر ساده
سالخیم سؤیود
آخیردی سو
گؤستریب آیناسیندا سؤیود آغاجلارینی
سالخیم سؤیود یویوردو سودا ساچلارینی!
یانان یالین قیلینجلاری چارپاراق سؤیودلره
چاپیردی قیزیل آتلیلار گونشین باتدیغی ییره!
بیردن
بیر قوش كیمی
وورولموش كیمی
قانادیندان،
یارالی بیر آنلی یووارلاندی آتـیندان!
باغیرمادی،
گئدنلری گئری چاغیرمادی
باخدی یالنـیزدولو گؤزلرله
اوزاقلاشان آتلیلارین پاریلدایان ناللارینا!
آه نه یازیق
نه یازیق كی او
دؤردنالا گئدن آتلارین كؤپوكلو بوینونا بیر داها یاتمایاجاق!
آغ اوردولارین آردینجا قیلینج اویناتمایاجاق!
نال سسلری سؤنور پرده - پرده
آتلیلار ایتیر گونشین باتدیغی یئرده،
آتلیلار،ً آتلیلار، قیزیل آتلیلار!
آتلاری روزگار قاناتلی لار
آتلاری روزگار قانات...
آتلاری روزگار.
آتلاری
آت...
روزگار قاناتلی آتلیلار كیمی كئچدی حیات!
كسیلدی آخار سویون سسی.
كؤلگهلر كؤلگهلندی
رنگلر سیلیندی.
قارا اؤرتولر ائندی
ماوی گؤزلرینه
ساردی سالخیم سؤیودلر
ساری ساچلارینین اوزرینه!
آغلاما سالخیم سؤیود
آغلاما !
الی قوینوندا دایانیب
قارا سویون آیناسینا باخا - باخا
آغلاما،
آغلاما!
******
اوره ک آغریسی
یاریسی بوردا ایسه قلبیمین
یاریسی چیییندهدیر، دوکتور
«ساری نهره» دوغرو آخان
اوردونون ایچیندهدیر.
- سونرا، هر شفق واختی، دوکتور،
هر شفق واختی قلبیم
گوللـهنـیر، گولـلهنیر یونان دا.
- سونرا، باخ! بورادا محكوملار یوخلایـیب,
زیندان خستهخاناسیندان ال- آیاق چكیلدیكجه؛
قلبیم، «چامـیلجا»دا یوخسول بیر ایوه باش چكر
هر گئجه دوکتور، هر گئجه.
- سونرا، بو اون ایلدن بری
منیم، فاغـیر خالقـیما وئرمهلی
تكجه بیر آلمام قالـیب، دوکتور
بیر قـیزیل آلما.
قلبیم.
نه دامار دارلـیغـی،
نه نیكوتین، زیندان, نه فـیلان,
باخ بو اوزدندیر، منده اورك آغریسی
دوكتور جان، بو اوزدن.
سییر ائدیرم گئجه نی من دمیربارماقلقلاردان.
و سینهمی سیخان آغری- آجی یا باخمـادان.
آنجاق
اورهییم سه ان اوزاق اولدوزلا بیرگه چیرپینیر!
******
دعوت
دؤردنالا گلیب اوزاق آسیادان
آغ دنیزه بیر مایدان باشی كیمی اوزانان
بو مملكت بیزیم.
بیلكلر قانلی، دیشلر كیلیدلی، آیاقلار چیلپاق
و ایپك خالییا بنزهین بو تورپاق،
بو جهننم، بو جننت بیزیم.
یادلارا باغلانسین قاپیلار، آچیلماسین بیر داها
یوخ ائدك انسانـین، انسانا نؤكرلییین،قوللوغون
بو دعوت بیزیم.
یاشاماق! بیر آغاج كیمی تك و آزاد
وبیر مئشه كیمی قارداشجا؛
بو حسرت بیزیم!
/**/
******
یولچولوق
بیر شاعیر یولچولوق ائدیر
بیر دنیزینده دونیامیزین
باخاراق اولدوزلارا.
یولچولوق ائدیر شاعیرین بیری
اولدوزلارین بیرینده بیر دنیزده
باخاراق دونیامیزا.
یولچولوق ائدیرلر شاعیرلر
دنیزلرینده كایناتـین
باخاراق بیر- بیرلرینه
******
شهر، آخشام و سن
چیریل- چیلپاق قوینومدا سینیز
شهر، آخشام و سن
اوزومه ساچیلیر آیدینلیغینیز
و بیر ده ساچلارینـیزین قوخوسو.
كیمین اورهییدیر چیرپینان؟
نفسلریمیزین اوستونو تاپ- تاپ چیرپینان سسلر
شهرینمی، آخشامینمی،
یوخسا منیم کی می؟
آخشام هارادا بیتیر، هارادان باشلانـیر شهر
شهر هارادا بیتیر، سن هارادان باشلانـیرسان
من هارادا بیتیب، هارادان باشلانـیرام؟
******
دنیزین اوستونده آلا بولوت
اوزونده گوموش گمی
ایچینده ساری بالیق
دیبینده ماوی یوسون
ساحیلده بیر چیلپاق آدام
دوروب دوشونور.
بولوتمو اولوم،
گمیمی یوخسا،
بالیقمی اولوم،
یوسونمو یوخسا؟ ...
نه او، نه او، نه او،
دنیز اولمالی، اوغلوم،
بولودیلا، گمیسیله، بالیغیلا، یوسونویلا.


text:
بیاناتدا بیلدیریلیر: حؤرمتلی سویداشلار،عزیز هموطنلر:
کورد تئرروریستلرینین آذربایجانا قارشی یئرسیز تورپاق ادعالاری گئتدیکجه یئنی فورمادا اؤزونو گؤسترمکدهدیر. سون زامانلاردا پ.ک.ک تئرروریستلرینین پلانلی شکیلده گونئی آذربایجانین قرب بؤلگهسینه کوتلوی آخین ائتمهسی، آذربایجان اراضیسینده کوردوستان ویلایتی یاراتماق جهدلری بیر داها کورد تئرروریستلرین آذربایجانا قارشی پیس نیتینین درینلییندن خبر وئریر.
سون زامانلار شیمالی عراقدا قورولان قوندارما کوردوستان حکومتی اؤزلرینین تئلئویزییاسیندا و متبوع اورقانلاریندا «بؤیوک کوردوستان» خریطهسینی تبلیغ ائدرک گونئی و قوزئی آذربایجان اراضیلرینین بیر چوخ حیصهسینی تاریخی کورد تورپاقلاری کیمی تقدیم ائدیرلر.
همین خریطه ده اورمییه، سولدوز، سایین قالا، قوشاچای، سالماس، خوی، ماکی، پولدشت، ناخچیوان و قاراباغین لاچین، قوبادلی، زنگیلان، کلبجر و ایندیکی ائرمنیستان آدلانان تاریخی آذربایجان تورپاقلاری اولان گؤیچه، زنگه زور و وئدیباسار بؤلگهلرینی «کوردوستان» اراضیلری اولدوغونو ایدیعا ائدیرلر.
آذربایجان اراضیلرینی اینضیباطی بؤلگو آدی آلتیندا پارچالاماغا چالیشان ایران رئژیمی کورد تئرروریسترینه وئردیکلری دستک حسابینا اونلاری ائله جسارتلندیریبدیر کی، آرتیق ایران پارلامئنتینده تمثیل اولونان کورد اصیللی وکیللر شیمالی عراقدا آنتی تورک گوجلرین حمایهسیله قورولان قوندارما کورد حکومتینه گووهنهرک آذربایجانین اراضیلری حسابینا یئنی کورد ویلایتی قورماغی بئله دیله گتیریرلر و بو یئرسیز ادعالارا ایران رئژیمینین بعضی وظیفهلی شخصلری ده دستک وئریر. بوتون بو کیمی، اولایلاری دقته آلاراق بیز آذربایجان تورکلری بو هسساس دؤنهمده آییق اولمالی و دوشمانلاریمیزین آپاردیقلاری بو تهلوکهلی فعالیتین قارشیسینی کسکین شکیلده آلمالیییق. دوشمنلریمیز بیلمهلیدیر کی، ازلی آذربایجان اراضیلرینده کوردلرشدیرمه سیاستی هئچ بیر حالدا باش وئرمییهجک و بیز آذربایجان تورکلری اولاراق اونلارین آپاردیقلاری بو سیاستین قارشیسینی آلاراق تاریخ بویو قورودوغوموز ازلی تورماقلاریمیزا صاحب چیخاجاییق.
میللی دیرچَلیش حرکاتی پارتییاسی گونئی آذربایجان دئپارتامئنتی کورد تئروریستلرینه و ایران رئژیمینه خبردارلیق ائدرک بیان ائدیریک کی، بو کیمی چیرکین پلانلارین گئرچکلشدیریلمهسینه قطعی اولاراق یول وئرمییه جک و بوتون ایمکانلاردان ایستیفاده ائدرک میللتیمیزین میللی ایرادهسینی سفربر ائدرک وطنیمیزه قارشی یؤنهلن ایستلینن هوجوملارین قارشیسینی آلماق گوجونه مالیکیک.
م.د.ح.پ گونئی آذربایجان دئپارتامئنتی عوموم میللی مسئلهلرده بوتون دونیا آذربایجانلیلارینی میللی همرایلیگیه دعوت ائدیر.
حؤرمتله:


text:
کمی تنهایی
جرعه ای لب رنگ پریده
گره در لبانم
ذره ذره تا آخرین نفس
آه ، چقدر تلخ است
بی تو بودن و طعم سیگار
(علی سلیمی )
گون هانسی طرفدن چیخیب ؟
یوخولاریما یولون دوشوب!
منیم چون اورگین داریخیب ؟!
یوخسا منیم اورگیم داریخیب!
بلکه ده یوخولار خط خطه دوشوب
شانسیدان سنی یئل بورا گتیریب!
گئجه گوندوزلریمی سایدیم هر آی
اوز گویلومه دئدیم گلرسن بو آی
کوچه لره سو سپدیم ،گول باغلادیم
سن گلنده دئدیم توز اولماسین یوللاری
ساماواری آلیشدیردیم سنه خاطیر
اوتدوم قاپیدا سن گلن یوللارا ساری...
سن گلمه دین گوزلریم باخا باخا قالدی
هئش بیلمه دین سن سیز گونوم قارالدی
بیر آن دا کوچه نی توز آلدی ، گوللر سارالدی
قاپیمیزین دا گوزو یولونا حسرتیله باخدی
یرینی بیر دونیا غم الدی سینیخ کونلومده
ساماوارین دا اودی یانا یانا اوریینده قالدی
( علی سلیمی)


text:
هیئت حضرت رقیه (س) مراغه
www.beytolroogayeh.blogfa.com
غم قوجالدیبدیر منی ائیلیبدی گیریان قارداشیم! گؤز یاشیملا بیر آخیر گؤزلرده کی قان قارداشیم! چوخ مصیبتله یئتیشدیم قبریوه، جان قارداشیم! ائیله دی نیسگیل داغی محزون غبارون زینبی سؤیله ییم آخیر سنه من هانسی بیر فرجامدن؟! کوفه دن یا دیر راهیب دن یا راه شام دن؟! گل دئییم بیر قورخولی ویرانه قالمیش دام دن گؤر نئجه سوزان ائدیبدیر طفل زارون زینبی! باغریما اود سالدی هیجران،قانه دولدی شامده غصّه دن بیر نوگولون آج یاتدی سولدی شامده هئچ سوروشمورسان رقیّه ن پس نه اولدی شامده جان وئریب یاندیردی نازلی یادگارون زینبی محبس اولدی روحیمه او مُلک شامی قارداشیم! شرمسارم کی دییه م من چوخ کلامی قارداشیم! اکتفا ائت بو سؤزه آل بو سلامی قارداشیم یاندیریب یاخدی خلاصه روزگارون زینبی قالمادبق ساکت ولی پوزغونلو بیر آمالده عرصه نی دار ائیله دیک ظولمه خروشان حالده فرصتی دشمن دن آلدیق، وقت قیل و قالده صبره تسلیم اولدو چون دوتدی وقارون زینبی ائیله دیک رسوا یزیدی شامده سجّاد ایله (ع) ناگران اولما کی جنگیم وار گئنه بیداد ایله هاشمی بولبوللری قویمام گزه صیّاد ایله عارف فاضل ائدیب عطر بهارون زینبی خطبه میز یارمیشدی دشمن باغرینی شمشیر تک گؤز یاشی آنجاق سلاح اولموشدو کسکین تیر تک روبهان کوفه و شامی ووروردوق شیر تک ائیله دی سؤزلر دَنیزی اقتدارون زینبی باخما معناده بئله نیسگیللی محزون هیئته دولموشام آللهه آند اولسون سراسر حیرته یئندیریب جانون تکان وئر قلب شاه امته گؤرنه حاله سالدی قانلی لاله زارون زینبی! اولموشام افسرده هیجرانیندان ای دریای داد گل دعا ائیله بو تئزلیکله آچیم وصله قاناد قالماییم دونیاده گؤرموم بیر بئله جور و فساد ائیله دی مفتون او راز آشکارون زینبی دونیانین باغرین گرک بو کربلاده داغلییام نیسگیلین چوخدور یئری وار هرنه قدری آغلییام قالمادی فرصت منه قارداش! یاراوی باغلییام غرق ماتم ائتدی حزن بیشمارون زینبی قوی غریبلیکلرده یانسین قوربانون اولسون باجون چیرپینان قلبی دایانسین قوربانون اولسون باجون باشیوه پیدر دولانسون قوربانون اولسون باجون اودلادی دونیاده چشم اشکبارون زینبی روحیوی قایتارماغا بیر یول چالیش منله حسین! (ع) آیریلیقلار آتشینده دور آلیش منله حسین! دلشکسته قالمیشام گل بیر دانیش منله حسین! الامان ائیلیبدی حال انتظارون زینبی اَللری قوینوندا باخ گؤر نه نوا ائیلیر رباب! سینه داغین غملی حالدا برملا ائیلیر رباب ایسته ییر دردین دئسین اما حیا ائیلیر رباب اودلادی بو همسر بی اختیارین زینبی ناز بالاسین وئر آنا بیر آرزییا چاتسین حسین!(ع) باغرینا باسدیقجا بیر بیر غملرین آتسین حسین! اصغرین راحتدی راحتتر ولی یاتسین حسین! یاندیریب یاخدی عجب دیلسیز هزارون زینبی من دئییم یالقیز بالاندا ، سنده اکبردن (ع) بویور! من دئییم نازلی رقیّه ندن، سن اصغردن بویور من دئییم یاسدان ، سن عباس دلاوردن بویور! قارداشیم! چوخ یاندیریبدی روزگارون زینبی! اؤلمه ییبسن آمما سن ای عارف عالی مرام حق یولوندا اؤلمز هئچ بیر شخص مخصوصاً امام بو آخان گؤز یاشی اولموش آیریلیقدان، وَالسلام عزّته مالیک ائدیب پروردگارون زینبی
برچسبها: اربعین
» خطبه فدكيه حضرت زهرا سلام الله علیها در مسجد
» به غبار حرم کرببلایت سوگند"دوست دارم که شبی در حرمت گریه کنم"
» حضرت ام البنین(س)
» اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد(ص) وآخر تابع له علی ذالک
» ما شرمنده ی توئیم ارباب...
» مروری بر زندگينامه حجربن عدی صحابه امام علی(ع)
» از تدفین پدر تا هجوم به خانه دختر
» اسناد شهادت حضرت فاطمه (س) در منابع اهل سنت
» گریه به مصائب اهل بیت برای هیچ جایگاهی معافیت ندارد.
غم قوجالدیبدیر منی ائیلیبدی گیریان قارداشیم!
گؤز یاشیملا بیر آخیر گؤزلرده کی قان قارداشیم!
چوخ مصیبتله یئتیشدیم قبریوه، جان قارداشیم!
ائیله دی نیسگیل داغی محزون غبارون زینبی
سؤیله ییم آخیر سنه من هانسی بیر فرجامدن؟!
کوفه دن یا دیر راهیب دن یا راه شام دن؟!
گل دئییم بیر قورخولی ویرانه قالمیش دام دن
گؤر نئجه سوزان ائدیبدیر طفل زارون زینبی!
باغریما اود سالدی هیجران،قانه دولدی شامده
غصّه دن بیر نوگولون آج یاتدی سولدی شامده
هئچ سوروشمورسان رقیّه ن پس نه اولدی شامده
جان وئریب یاندیردی نازلی یادگارون زینبی
محبس اولدی روحیمه او مُلک شامی قارداشیم!
شرمسارم کی دییه م من چوخ کلامی قارداشیم!
اکتفا ائت بو سؤزه آل بو سلامی قارداشیم
یاندیریب یاخدی خلاصه روزگارون زینبی
قالمادبق ساکت ولی پوزغونلو بیر آمالده
عرصه نی دار ائیله دیک ظولمه خروشان حالده
فرصتی دشمن دن آلدیق، وقت قیل و قالده
صبره تسلیم اولدو چون دوتدی وقارون زینبی
ائیله دیک رسوا یزیدی شامده سجّاد ایله (ع)
ناگران اولما کی جنگیم وار گئنه بیداد ایله
هاشمی بولبوللری قویمام گزه صیّاد ایله
عارف فاضل ائدیب عطر بهارون زینبی
خطبه میز یارمیشدی دشمن باغرینی شمشیر تک
گؤز یاشی آنجاق سلاح اولموشدو کسکین تیر تک
روبهان کوفه و شامی ووروردوق شیر تک
ائیله دی سؤزلر دَنیزی اقتدارون زینبی
باخما معناده بئله نیسگیللی محزون هیئته
دولموشام آللهه آند اولسون سراسر حیرته
یئندیریب جانون تکان وئر قلب شاه امته
گؤرنه حاله سالدی قانلی لاله زارون زینبی!
اولموشام افسرده هیجرانیندان ای دریای داد
گل دعا ائیله بو تئزلیکله آچیم وصله قاناد
قالماییم دونیاده گؤرموم بیر بئله جور و فساد
ائیله دی مفتون او راز آشکارون زینبی
دونیانین باغرین گرک بو کربلاده داغلییام
نیسگیلین چوخدور یئری وار هرنه قدری آغلییام
قالمادی فرصت منه قارداش! یاراوی باغلییام
غرق ماتم ائتدی حزن بیشمارون زینبی
قوی غریبلیکلرده یانسین قوربانون اولسون باجون
چیرپینان قلبی دایانسین قوربانون اولسون باجون
باشیوه پیدر دولانسون قوربانون اولسون باجون
اودلادی دونیاده چشم اشکبارون زینبی
روحیوی قایتارماغا بیر یول چالیش منله حسین! (ع)
آیریلیقلار آتشینده دور آلیش منله حسین!
دلشکسته قالمیشام گل بیر دانیش منله حسین!
الامان ائیلیبدی حال انتظارون زینبی
اَللری قوینوندا باخ گؤر نه نوا ائیلیر رباب!
سینه داغین غملی حالدا برملا ائیلیر رباب
ایسته ییر دردین دئسین اما حیا ائیلیر رباب
اودلادی بو همسر بی اختیارین زینبی
ناز بالاسین وئر آنا بیر آرزییا چاتسین حسین!(ع)
باغرینا باسدیقجا بیر بیر غملرین آتسین حسین!
اصغرین راحتدی راحتتر ولی یاتسین حسین!
یاندیریب یاخدی عجب دیلسیز هزارون زینبی
من دئییم یالقیز بالاندا ، سنده اکبردن (ع) بویور!
من دئییم نازلی رقیّه ندن، سن اصغردن بویور
من دئییم یاسدان ، سن عباس دلاوردن بویور!
قارداشیم! چوخ یاندیریبدی روزگارون زینبی!
اؤلمه ییبسن آمما سن ای عارف عالی مرام
حق یولوندا اؤلمز هئچ بیر شخص مخصوصاً امام
بو آخان گؤز یاشی اولموش آیریلیقدان، وَالسلام
عزّته مالیک ائدیب پروردگارون زینبی


text:
اویان نیوز: مینلرله ایلانین نظارتسیز شکیلده چوخالاراق اطرافا قورخو سالدیغی ائورقلایدس میللی پارکینداکی اوو سونوندا ۶۸ دنه پیتون یاخالانابیلدی
آمریکانین فلوریدا ایالتینده بیوچئشیدلیلیغه تهدید میدانا گتیرن پیتونلارا قارشی باشلادیلان اوو سونا چاتدی.
مینلرله ایلانین نظارتسیز شکیلده چوخالاراق اطرافا قورخو سالدیغی ائورقلایدس میللی پارکینداکی اوو سونوندا ۶۸ دنه پیتون یاخالانابیلدی.
زهرسیز، ایری و چوخ گوجلو اولان پیتونلارین سایسینی آزالدما چابالاری چرچیوهسینده ائورقلایدس پارکیندا اوزون داواملی بیر اوو تشکیل ائدیلدی.
مین ۶۰۰ اووچونون قاتیلدیغی موکافاتلی اوو سونوندا توتولان پیتون سایسی ۶۸ اولدو.
۱۸ دنه پیتون توتان اووچو مین ۵۰۰ دولارلیق ان چوخ ایلان توتما موکافاتینی، ۵ مترلیک بیر ایلان توتان دا مین دولارلیق ان اوزون پیتون توتما موکافاتینی قازاندی.
پیتونلارین بؤیوک حیسهسی ساخلاندیقلاری بؤلگهلرین اولماسی و آلیشقانلیقلارینین اؤیرنیلمهسی اوچون وئریجیلر تاخدیقدان سونرا آزاد بوراخیلدی.
بیر تیمساحین دؤرد قاتی یئین پیتونلار بؤلگهیه چؤلدن گلدیکلری و طبیعی دوشمنلری اولمادیغی اوچون سرعتله چوخالیب دیگر نوعلار اوچون بؤیوک تهدید میدانا گتیریر.
اؤلکهنین ان اهمیتلی اکوسیستملرینده بیرینی تشکیل ائدن ائورقلایدس پارکیندا سایسی اونبینلرله ایفاده ائدیلیر.
ماراقلیلارین هوسله آلیب سونرا دا باخاماییب طبیعته بوراخدیغی ۶ متره چاتا بیلن بورمایا خاص بو پیتونلار مسکونلاشما مرکزلرینه ده ائنیر.
اووونو گوجلو گؤودسیله بوغاراق اؤلدورن پیتونلارین دریسینین یانیندا اتی ده کیلوسو ۷۰ دولارا قدر آلیجیسی اولور.
ت ر ت


text:
در سال 1371 گروهی مانع سخنرانی استاد در کنگرهی بین المللی بزرگداشت نظامی گنجوی در تالار وحدت دانشگاه تبریز شدند. شعر زیر را استاد در همان روزها سرودهاند.
تبریزده قورولان «نظامی» قورولتاییندا
چیخیشمی لغو ائدهن قارداشلارا هدیه دیر.
قویماییرلار بوردا چیخیش ائده م من،
گؤرۆرسن هر ایکی گؤزۆنله تبریز.
دئییرلر «مصلحت دگیل، دانیشما،
ائومیزی ییخارسان سؤزۆنله!»، تبریز.
علسگر، دئییرلر امر وئرمیشدی،
چیخیشیمی منیم لغو ائیلهسینلر.
سالون ایچره منه یولدا وئرمهییب،
خلقه «خسته لنیب اوستاد!» دئسینلر.
اینانمازسان منیم سوسماغیما سن،
سنی دانانلارین اویموشام گؤزۆن.
اوغلون چیخیشیله اوغلون دیلیله،
دۆنیانی بۆرۆیۆب حکمتلی سؤزۆن.
سویونو ظن ائدهن یۆکسک نژاددان،
بیرگۆن نظامی یه «دانیشما!» دئمیش.
«منیم اؤز دیلیمده دانیشمالی سان،
اؤلدۆررم باشقا جۆر دئسن!» سؤیلهمیش.
شاها او دئمیشدیر: «باخ! نظامینی
خطادیر، خطادیر، خطا! اؤلدۆرمک!» [1]
منیم نظامیله، بونون شاه ایله،
نه فرقیمیز واردیر، بوگۆن دۀ گؤره ک؟
قوی دئییم ایذین وئر بوگۆن اوجادان،
بو نادانا خیطاب اۆرهك سؤزۆمۆ.
دئییم: «آرشینینا سیغمارام سنین،
ساتمارام ناکسه سن تک، اؤزۆمۆ .
تبریزین ایچینده شاه پرستلره،
تریبون وئریسن، سؤز آییریرسان.
گئری قالمیش هر بیر عالیم نۆمایا،
امکانلار یارادیب ائو قاییریرسان.
انقلاب یارادان بیر شاعیرم من،
سن تکین ناداندان ائتمرم تمکین.
دین اؤرتۆگۆ آلتدا گیزلتمه اؤزۆن،
باشقا بیر شئ سن سن، بامباشقادیر دین.»
تبریز! بو نادانا سؤیله کی: «دۆزگۆن،
جانلی نظامیسی اولموش بو عصرین،
اونون چیخیشیندان نهدن قورخورسان؟
داغیتمیش سؤزیله استبداد قصرین!»
تبریز یوللاریندا - ص 18.
[1] هان! خطا بود، خطا، کشتن چون نظامی یی!
برچسبها: نظامی گنجوی در پژوهش دکتر حسین محمدزاده صدیق, نظامی گنجوی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق, شناختنامه نظامی گنجوی پژوهش دکتر صدیق, نظامی گنجوی شناسی دکترحسین محمدزاده صدیق, حسین دوزگون


text:
اویان نیوز-ون آچیقلاماسی: آشاغیداکی متن آذربایجانین آدلیم یازاری پروفسور محمد تقی زهتابی نین، “میر جعفر پیشه وری”نین ایرانین باشقا میلتلری ایله علاقه لر حاقیندا دوشونجهلری و ائتدیکلری حاقیندادیر؛ بو متن، پروفسور زهتابی ایله موصاحیبهنین متنلشدیریلمیشیدیر.
پروفسور دوقتور زهتابی ایله موصاحیبهنین ویدئوسو: http://youtu.be/bxkcb29nh80
پروفئسور “محمدتقی زهتابی”نین دانیشیقلاریندان:
آذربایجان میللی حکومت دؤنهمینده کوردلر و باشقا ایران میللتلر ایله مناسبتلر
ایران میللتلری ایله مناسبتلرده “میرجعفر پیشهوری”نین باخیشی ایله ایشلری، هابئله “محمدتقی زهتابی”نین فیکیری
بوگون بیزیم وطنیمیز ایران، مختلف میللتلردن تشکیل تاپیر. بو بوگوندن دئییل بئله، تقریبن هئچ اولماسا ۳۰۰۰ ایل بوندان قاباقدان آزی، بو وضعیت داوام ائدیر.
بیزیم فیرقه زامانیندا، فیرقهنین رهبری –پیشهوری- بو مسئلهنی چوخ یاخشی بیلیردی و بو بارهده چوخ دقته لایق فیکیرلری واری ایدی. او بو فیکیرده ایدی کی آذربایجان، بیزیم آذربایجان، جنوبی آذربایجان، غرب طرفی، داغلاری، زاگرس داغلاریندا فیلانلاریندا، کورد قارداشلاریمیز یاشاییرلار، بیز اونلارلا اقتصادی جهتدن و بیر سیرا باشقا جهتلردن قونشویوق. عینی زاماندا پیشهوری بونو بیلیردی کی، اگر کوردلریله و باشقا ایران میللتلری ایله، بیز قارداش کیمی دوست اولساق، ال بیر اولوب، ایشلهسک، هم اونلار هم بیز، مقصده چاتاجاغیق. اگر چنانچه بو دوستلوغو یاراتماغا فیکیر وئرمهسک، دوشمن، شوونیسم بیزی بیر-بیریمیزین جانیمیزا سالسا، نه اونلار نه بیز، هئچ بیریمیز حقه مالک اولمایاجاغیق.
بو بارهده فیرقه زامانیندا گؤردوکلریمی سیزین اوچون قیسا شکیلده دئیهرم.
۱۳۲۵-جی ایلین (۱۹۴۶) خردادین سونلاری ایدی. آذربایجان دئموکرات جوانلار تشکیلاتینین بیرینجی قورولتایی تشکیل تاپمالی ایدی، تیرین ۱۵-نده. بونا حاضیرلیق اوچون مختلف یئرلرده ولایتی-ایالتی کنفرانسلار تشکیل تاپیب و هم یئرلی کمیتهلر سئچیلمهلی ایدی، همده کنگره اوچون نمایندهلر سئچیلمهلی ایدی. مختلف یئرلره، هر یئره گئتمیشدیلر. زنگاندان توتوب تا اردبیل و … . ضمناً منه ده ماموریت وئرمیشدیلر غربی آذربایجاندا نقده، اورمو، سالماس، خوی و ماکی طرفلرینه گئتمیشدیم. اونلاردا بو کنفرانسلاری آپاریردیم. بو کنفرانسلاری آپاردیغیم گونلرده کی اوردا واریدیم، دوستلارین ائوینده قالیردیم؛ ائشیتدیم، باخیب گؤردوم کی کوردلر گلیبلر بو شهرلرده یعنی ماکی، خوی، سالماس، اورمو، نقدهده کورد دئموکرات حزبینین شعبهسین قوروبلار. شوبههسیز کی مندن قاباق یئرلی کمیتهلریمیزین مسئوللاری-صدرلری بو حادثهدن خبر وئرمیشدیلر مرکزه. من ده گؤردوکلریمی تبریزه قاییداندان سونرا یازیب، آقای پیشهورییه حضوراً تقدیم ائلهدیم و شفاهی شکیلده و قیسا شکیلده ده دئدیم.
داها منیم بوندان باشقا، بیر شئی[دن] خبریم اولمادی. آما تقریبن ۲-۳ هفته کئچندن سونرا، بیر زامان گؤردوم کی آقای “پیشهوری”نین دعوتی اساسیندا “قاضی محمد” مهاباد (مهاباد-ماراغا) طرفیندن گلیر تبریزه. بونون گلمهگینی بیز استقبال ائلهدیک. جوانلار تشکیلاتی (هم جوانلار، هم اوشاقلار تشکیلاتی) آدیندا یولون ایکی طرفینده جوانلارلا اوشاقلار دوزولموشدولر، تبریزدن سردرییه قدر. هامیسی پرچمله، گولله، قاضی محمدی استقبال ائلیییردیلر. و قشنگ سرودلار- نغمهلر اوخویوردولار. هئچ یادیمدان چیخماز، بونلار ماشیندان گلدیکده، بیز ده ماشینلا اونلاردان بیراز کنار شکیلده اونلارین یانی ایله باهم گلیردیک. ۲-۳ یئرده قاضی محمد او ماشینینی ساخلاتدیریب، گؤزلری شنلیکدن آغلادی، گؤزلرین سیلدی و اوشاقلارا گول وئردی. اندی، اوشاقلاری معرفی ائلهدیلر، اونلاردان تشویق-ترغیب ائلهدی. بالاخره بو وضعیتله او تبریزه گلدی.
تبریزده نه کیمی صحبتلر اولدو، منیم اوندان اطلاعیم اولمادی. من او مقامدا دئییلدیم کی اونلاری بیلم. اونلار بؤیوک رهبریتین ایچینده اولان مسئلهلر ایدی. اما او تاریخدن سونرا غربی آذربایجاندا یعنی ماکیدا، خویدا، سالماسدا، اورمودا، داها کوردلر دئموکرات فرقهسینین شعبهسینین یاراتماغین ییغیشدیردیلار. بو بیر مسئله.
بونون دا علتی وار ایدی. علتی بو ایدی کی پیشهوری لاپ بیزم حرکتیمیزین اولیندن یعنی فیرقه حرکاتینین اولیندن، بونا اینانیردی، بیلیردی کی اگر چنانچه شوونیزمین مقابلینده یگانه آذربایجان آیاغا قالخسا، مساله چتین اولاجاق. چونکی ایستر مشروطه، ایستر ایسه باشقا حرکتلری، نه اینکه اکثرا بلکه هامیسینی؛ شوونیزم او بیری ایران میللتلرینین جوان قوهسین توپلویوب، گتیریب، آذربایجاندا بوغموشدو. بونوندا نتیجهسینده پیشهورینین فیکیری بوندان عبارت ایدی کی حرکت مئیدانا گلدیکده، ایمکان قدر، بو قارداش خلقلرین هامیسی ایله دوست اولماق، یاخینلاشماق، اونلاری دعوت ائلهییب گتیرمک. تا اینکه شوونیسم اونلاردان استفاده ائتمهسین.
۲۱ آذر حادثهسینده، انقلاب غلبه چالدی. بوگوندن تقریبن ۲۰ گون سونرا، دییین ۱۰-وندا مهاباددا، حکومت کوردلرین الینه کئچیردی. چتینلیگه دوشموشدولر. ۵-۱۰ بؤیوک ماشین، ایچی دولو فدایی ایله سلاحلی شکیلده، تبریزدن یولا سالدیق، گئتدی مهابادا. اونلار گئتدیلر. دییین ۱۱-نده (دقیق یادیمدا دئییل) اورداکی ارتشی تصویب ائلهدیلر. حکومتی آلدیلار وئردیلر قاضی محمد گیلین الینه (و اونون قارداشی و باشقا دوستلاری). یعنی کورد قارداشلاریمیزین دئموکرات حزبی و میللی حکومت یاراتماغیندا آذربایجانلیلار اؤز رهبرلرینین گؤستهریشی ایله اونلارا یاخیندان قارداشلیق الی اوزاتدیلار. و بوگون سیز مهابادا گئتسز، قوجالاردان خبر آلساز کی دئموکرات افسرلرینین قبیری هاردادیر، ۱۲ قبیری سیزه گؤستهررلر. بونلار او افسرلردیلر کی اوردا اونلارین ارتشینین یارانیب، تشکیل تاپماغیندا فعالیت ائلیییردیلر کی ارتش تهراندان گلدی، اونلار دستگیر اولوب، اوردا اعدام اولوب، اوردا باسدیریلیبلار.
چوخ یاخشی یادیمدادیر کی فیرقهنین تقریبن بیر ایلینین سونونا ۴-۵ آی قالیردی، نمایندهلری یولا سالیردیق تهرانا. بو نمایندهلر: پیشهوری ایدی و پیشهوری ایله باهم بیر-ایکی نفر وار ایدی، گئدیردیلر. رحمتلیک “فریدون ابراهیمی”، کیم، کیم، کیم، … . بیز بونلاری بوگونکو تبریزین گولوستان باغینین غرب طرفینده کی بوشلوقدا (ایندی خییاوان-بینا وار) یولا سالیردیق. ماشین اوستونه مینمیشدیلر، طیاره مئیدانینا گئدیردیلر، گئتسینلر تهرانا. ماشین اوستونده پیشهوری وسطده دایانمیشدی، ساغ یانیندا قاضی محمد، سول یانیندا “حاج میرزاعلی شبستری” دایانمیشدی. بیز ده تماشاچی کیمی، جوانلار دا او جملهدن، بونلاری یولا سالیردیق. گؤروردوک نه دئییردیلر. یاخین ایدیق. پیشهوری بیر الین قویدو قاضی محمدین چیگنینه، بیر الین قویدو شبسترینین چیگنینه، دئدی کی بیز گئدیریک تهرانا. بورانین ایشینی تاپشیریریق بو ایکی نفره. سیز بونلاردان هر نه ایستهسز، گؤزلویون. سونرا الین ووردو قاضی محمدین چیگنینه دئدی کی باخمایین بونا کی باشینا عمامه قویوبدور، بو قاضی محمددیر. بو اونلاردان دئییل. بو ان فعال، ان شعورلو، درین اینسانلاردان، قارداشلاریمیزدان بیریسیدیر. البته بو سؤزدن سونرا، اونلار حرکت ائدیب گئتدیلر طیاره میدانینا. و سونرا گئتدیلر تهرانا. ایش بوراسیندادیرکی پیشهورینین کورد قارداشلاریمیزا اولان مناسبتی، برخوردی بئله ایدی.
سونرا پیشهوری قشقاییلری ایله چوخ یاخینلیغی وار ایدی. قصر قاجار زندانیندان او، “صولتالدوله” و اونون اوغلو “ناصرخان” ایله یاخین ایدی. صولتالدولهنی رضاشاه زامانیندا قصر قاجاردا ایگنه ووروب، اؤلدوردولر. اونون اوغلو ناصرخان پیشهوری ایله یاخین دوست ایدی. پیشهوری خاطرهلرینده ناصرخانی یازیر کی چوخ فعال، چوخ عاغیللی آدام دیر. اوخوساز گؤرهجکسیز. بونون فیکیری بوردایدی کی گیزلی شکیلده آداملار گؤندرمیشدی کی اونلار قاشقاییلر ایله صحبته کئچسین، دانیشیغا گیرسین. مبادا صاباحلاری لازیم گلنده کی دؤولت ارتش گؤندرسین، اونلار ارتشه قوشولسونلار. بلکه عکسینه اگر چنانچه دؤولت ارتش گؤندرمک ایستهسه، اونلار بیر بالاجا حرکت ائلهسهلر دؤولتین ارتشینین بؤیوک قسمتی متوجه اولار اورا. هامیسی آذربایجانا متوجه اولماز. بو پیشهورینین کوردلره، قاشقاییلره اولان برخوردی، مناسبتی ایدی.
من یقین بیلیردیم کی اونون لاپ ساده مترقی فارس قارداشلاریمیزلا مناسبتی بئله ایدی. عرض ائلهییم عربلره، بلوچلارا، گیلکلره مناسبتی بئله ایدی. نهضت جنگل ده، “میرزا کوچک خان” ایله ان یاخین دوست ایدی بو آدام. میرزا کوچک خانین زامانیندا تشکیل تاپمیش دؤولتین داخلی وزیری پیشهوری ایدی. دوزدو حکومت تشکیل تاپمادی، داغیلدی. ولی بو ایدی داخلی وزیری.
ایندی بو سؤزو دئمکدن مقصدیم بو ایدی کی پیشهوری بوتون ایران میللتلرین هامیسین قارداش کیمی سئویب، اونلارلا آذربایجان خلقینین بیرلیگی، قارداشلیغینی تعقیب ائلهییردی، و بو فیکیرده ایدی کی نهضت-حرکت اولدوقدا گرک بونلار هامیسی بیر-بیریله ال-اله وئرسینلر تا اینکه بونلارین نهضت زامانی ارتجاع، شوونیسم بو میللتلردن استفاده ائلهییب، بونلاری بیر-بیرینین جانینا سالماسین.
منیم فیکریمجه، پیشهوری چوخ دوزگون دوشونوبدو. ایندی من یقین بیلیرم کی بئله فرض ائلهیک اگر چنانچه بیز بوردا یا ایراندا فرض ائلییک، ائلییه بیلسک کورد قارداشلاریمیزلا، بلوچلارلا، عربلرله ، گیلکلرله، تورکمنلرله یاخین اولساق، قارداش اولساق، بو بیزیم گلهجکدهکی ایشلریمیزین موفقیتینه ان بؤیوک ضامنلردن بیریسیدیر.
بو عمومیتله بیزیم فرقهنین کوردلره و باشقا ایران میللتلره اولان برخوردو و علاقهسی ایدی. ایندی بیلمیرم منیم دئدیگیم سیزی قانع ائلهدی یا یوخ؟


text: آذربایجان مارالی: من قور بانام گوزلره شیرین شیرین سوزلره بیرقوناق گل بیزلره آذربایجان مارالي اوگونه قوربان کسره م گلمه سن سندن کوسره م گزره م سندن آرالی آذربایجان مارالی گئده ک قیرخ قیز یا یلاغینا مارال جیران اویلاغینا ائنک عیسی بولاغینا آذربایجان مارالی تورش سو اولسون یایلا غیمیز گوزل شوشا اویلاغیمیز سن اولایدین قونا غیمیز آذربایجان مارالی آپاردي سللر سارايي : آرپا چايي آشدي داشدي سل ساراني آلدي قاشدي جوت باجي نين گؤزو ياشدي آپارده سئللر ساراني بير اوجا بويلو بالاني گئدین دئیین خان چوپانا گلمه سين بو ائل موغانا گلسه پاتار ناحق قانا آپارده سئللر ساراني آرپا چائي درين اولماز آخار سولار سرين اولماز سارا كيمي گلين اولماز آپارده سئللر ساراني... بوقالا داشلي قالا بولاق بــاشی تؤز اولار اوستو دولو قیــــز اولار اگیل دستمــالین گؤتور من گؤتورسم سؤز اولار بو قـــــالا داشلی قـــــالا چینقیل لی داشلی قالا قؤرخورام یــــــار گلمه یه گـــؤزلریم یاشلی قــــالا بو قـــــالا داشلی قـــــالا هر یــــــانی داشلی قالا قؤرخورام یــــــار گئج گله گـــؤزلریم یاشلی قــــالا داغلارا چن دوشنده بولبوله قان دوشنده روحیــــم بدنده اوینار یادیما سن دوشنده قـــــالا داشلی قـــــالا بو چینقیل لی داشلی قالا قؤرخورام یــــــار گلمه یه گـــؤزلریم یاشلی قــــالا !!! بو قـــــالا داشلی قـــــالا هر یــــــانی داشلی قالا قؤرخورام یــــــار گئج گله گـــؤزلریم یاشلی قــــالا !!! قیزیل گول اؤلمایایدی سارالیب سؤلمایایدی بیر آیریلیـــق بیر اؤلوم هئچ بیـری اؤلمایایدی بو قـــــالا داشلی قـــــالا چینقیل لی داشلی قالا قؤرخورام یــــــار گلمه یه گـــؤزلریم یاشلی قــــالا بو قـــــالا داشلی قـــــالا هر یــــــانی داشلی قالا قؤرخورام یــــــار گئج گله گـــؤزلریم یاشلی قــــالا لاچين آراز آخار لیل ایله دسته دسته گول ایله من یاریمی سویرم شیرین شیرین دیل ایله باغچا لاری ساری گول یاری غونچا یاری گول گِج آچیلدین تِز سولدون اولمایایدین باری گول آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین یری یری نیشان یار یری عشقه دوشَن یار ایلچی لری قیریلمیش اوزو ایلچی دوشَن یار آلما آتدیم نا رگلدی کتان کوینک دار گلدی قاپی یا کولگه دوشدی ایه بیلدیم یار گلدی آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین سو آتدین یارا دَیدی الیم دیوارا دَیدی دیلیم منیم گوروسون نه ده دیم یارا دَیدی اِله بی اودا یانسین پروانه اودا یانسین من یاندیم یار اوزوندن اِشینسین اودا یانسین آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین کوچه لره سو سپ میشم کوچه لره سو سپ میشم یار گلنده توز اولماسون هله گلسین هله گتسین آرالیخدا سوز اولماسون ساما وارا اوت سالمیشام ایستکنه قند سالمیشام یاریم گدیپ تک گالمیشام نه عزیز دیر یارین جانی نه شیرین دیر یارین جانی ساماواری آلیشدیرین ماشا گه تدیم قاریشدیرین کوسولویوخ بارشدیرین نه عزیزدیر یارین جانی نه شیریندیر یارین جانی کوچه لره سو سپ میشم یار گلنده توز اولماسون هله گلسین هله گتسین آرامیزدا سوز اولماسون. پیاله لرین رهلری هربیری بیر طرفده دی گورمه میشم بیر هفته دی نه گوزلدی یاریم جانیم نه شیریندی یاریم جانم لاله لر یازین اولینده گنجه چولونده چیخیپلار ینه ده دیزه لالهلر، دیزه لالهلر یاغیش دان ایسلانان یارپاغ لارینی سریپلر دره یه دوزه لالهلر . دوزه لالهلر لاله لر لاله لر. لاله لر لاله لر لاله لر. خیالیم نان نه لر گلیپ نه کچر یاز گلر ایللره دورنا لار کوچر بولاغ دان سماور آغ داش دان شکر بنزه ییر چمن ده کوزه لاله لر لاله لر لاله لر. لاله لر لاله لر لاله لر. میلیم اوزون ده کی قارا خال دا دیر هیجرانین علاجی ایلک وصال دا دیر نه واقت دیر رشیدین گوزو یول دا دیر بیر گوناخ گله سیز بیزه لالاه لر لاله لر لاله لر. لاله لر لاله لر لاله لر. آيريليق ماهني سي گئجهلر فیکریندن یاتا بیلمــیرهم بۇ فیکری باشێمدان آتا بیلمیرهم نئینهییم کی سنه چاتا بیلمیرهم آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق هر بیر دردن اوْلار یامـان آیرێلێق اۇزۇندور هیجریندن قارا گئجهلر بیلمیرهم من گئدیم هارا گئجهلر وۇروبــــدور قلبیمه یارا گئجهلـر آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق هر بیر دردن اولار یامـــان آیرێلێق یادیما دوشنده آلا گوزلرین گویده اولدوزلاردان آلام خبرین نئیله ییم کسیبدیر مندن نظرین آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق آیریلیق دردینی چکمه ین بیلمز یاردان آیری دوشن گوز یاشین سیلمز دئییرلر اینتظار خسته سی اولمز آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق نئجه کی ائلیمدن آیری دوشندن سورار بیربیرینی گوروب بیلندن حسرتله سیزلار یار داییم بو غمدن آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق ایل لردی اوزاقام آرخام ائلیم دن بلبلم دوشموشم آیری گولوم دن جور ایله آییریب شیرین دلیم دن آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق اوولوبدور بیگانه یاریم_ یولداشیم غریبه ساییلیر سئوگیم – سیرداشیم بوجاوان چاقیمدا آغاردیب باشیم آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق منی آغلاداندان گولوش ایسته رم آیری دوشنیمله گوروش ایسته رم حصاری ییخماقا یوروش ایسته رم آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق سئوگیلیک اولوبدور شانی فرهادین سئوگی سی هاردادیر ،هانی فرهادین دییه ره ک چیخاجاق جانی فرهادین آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق آپاردی سئللر سارامی گئدین دئیین خان چوبانا گلمه سین بو ایل موغانا گلسه قالار ناحاق قانا آپاردی سئللر سارامی بیر اوجا بویلو بالامی سارامیزی آییردیلار بیزی غمله دویوردولار هر یئتنی سویوردولار آپاردی سئللر سارانی بیر قارا ساچلی بالانی آراز چایی آشدی ،داشدی سئل سارامی آلدی قاشدی سارا گؤزل قلم قاشدی آپاردی سئللر سارامی بیر قارا گؤزلو بالامی1 یار بیزه قوناق گلهجئک یار بیزه قوْناق گلهجک بیلمیرهم نه واخت گلهجک سؤز وئریب صاباح گلهجک آلا گؤزون آلدی جانیم الدن گئدیپ تاب توانیم سنه قوربان منیم جانیم یار بیزه قوناق گلهجک؛ بالام بیلمیرهم نه واخت گلهجک؛ گولوم سؤز وئریب صاباح گلهجک دارا زۆلفون سال هر یانا گؤزلهرین بنزهر جئیرانا باخدێم قالدێم یانا یانا یار بیزه قوْناق گلهجک؛ بالام بیلمیرهم نه واخت گلهجک؛ گۆلۆم سؤز وئریب صاباح گلهجک آی بری باخ پنجرهنین میللهری ؛ آی بری باخ؛ بری باخ آچێب قێزیل گۆللـهری ؛ آی بری باخ ؛ بری باخ اوْغلانلارێ یوْلدان ائیلهر؛ آی بری باخ ؛ بری باخ قێزین شیرین دیللهری؛ آی بری باخ؛ بری باخ پنجرهدهن داش گلیر؛ آی بری باخ؛ بری باخ خۇمار گؤزدهن یاش گلیر؛ آی بری باخ؛ بری باخ سنی منه وئرسهلهر؛ آی بری باخ ؛ بری باخ هرگؤرهنه خوْش گلیر؛ آی بری باخ ؛ بری باخ پنجرهنی باغلاما؛ آی بری باخ؛ بری باخ من گئدیرهم، آغلاما؛ آی بری باخ؛ بری باخ گئدیب گینه گلهرم؛ آی بری باخ؛ بری باخ اؤزگییه بئل باغلاما؛ آی بری باخ؛ بری باخ آیرێلێق گئجهلر فیکریندن یاتا بیلمــیرهم بۇ فیکری باشێمدان آتا بیلمیرهم نئینهییم کی سنه چاتا بیلمیرهم آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق هر بیر دردن اوْلار یامـان آیرێلێق اۇزۇندور هیجریندن قارا گئجهلر بیلمیرهم من گئدیم هارا گئجهلر وۇروبــــدور قلبیمه یارا گئجهلـر آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق هر بیر دردن اولار یامـــان آیرێلێق سیزه سلام گتیرمیشهم سرین سۇلۇ بۇلاقلاردان، بۇلاقلاردان یاشێل یارپاق بۇداقلاردان، بوداقلاردان لاله رنگلی یاناقلاردان، بال سۆزولهن دوْداقلاردان سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشهم گؤی خزرین کناریندان ، گؤزهل اوْدلار دییاریندان {هئی} ساوالانێن وۇقاریندان ، کوْر اوْغلۇنون نیگارێندان سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشهم قوْچ نبینین هجریندهن ، هجریندن ستارخانین هۆنهریندهن ، هۆنهریندهن بئهرنگینین شهریندن ، دان اۇلدوزلۇ سحریندن سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشهم قاتار قاتار دۇرنالاردان ، یاشێل باشلێ سوْنالاردان {هئی} آتالاردان ، بابالاردان ،آغ بیرچهکلی سیزه سلام، سیزه سلام گتیرمیشهم سنسیز آهو کیمی گؤزلرین شیرین شیرین سؤزلهرین سن منیمسن من سنین نییه لازیم سؤزلهرین جانیم گؤزۆم آی سؤزۆم سنسیز من نئجه دؤزۆم سنسن منیم اؤز گۆلۆم چمهنده کی بۆلبۆلوم من سندهن ال اۆزمهرهم سنسن منیم سئوگیلیم جانیم گؤزوم آی سؤزۆم سنسیز من نئجه دؤزۆم آی قیز دور گل یانێما قادان بالان جانێما من سندهن ال اۆزمهرهم آند اوْلسۇن ویجدانیما جانیم گؤزوم آی سؤزۆم سنسیز من نئجه دؤزۆم ×××××××× آراز آخار لیل ایله دسته دسته گۆل ایله من یاریمی سئویرهم شیرین شیرین دیل ایله باغچالارێ سارێ گۆل یارێ غونچا یارێ گۆل گئج آچێلدێن تئز سوْلدۇن اولمایایدێن بارێ گۆل آی لاچین، جان لاچین، من سنه قۇربان لاچین یئری یئری نیشان یار یئری عشقه دوشهن یار ائلچیلهری قێریلمیش اؤزۆ ائلچی دوشهن یار آلما آتدێم نار گلدی کتان کؤینهک دار گلدی قاپاێیا کؤلگه دۆشدی ائله بیلدیم یار گلدی آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین سۇ آتدێم یارا دَیدی الیم دۇوارا دَیدی دیلیم منیم قۇروسون نه دئدیم یارا دَیدی ائله بیر اوْدا یانسێن پروانه اوْدا یانسێن من یاندێم یار اؤزۆندن ائشینسین اوْدا یانسێن آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین آی بری باخ پنجره نین میللری ؛ آی بری باخ ؛ بری باخ آچیب قیزیل گوللری ؛ آی بری باخ ؛ بری باخ اوغلانلاری یولدان ائیلر آی بری باخ ؛ بری باخ قیزین شیرین دیللر آی بری باخ ؛ بری باخ پنجره دن داش گلیر ، آی بری باخ ؛ بری باخ خومار گوزدن یاش گلیر آی بری باخ ؛ بری باخ سنه منه وئرسلر آی بری باخ ؛ بری باخ هرگوره نه خوش گلیر آی بری باخ ؛ بری باخ پنجره نی باغلاما آی بری باخ ؛ بری باخ من گئدیرم ، آغلاما آی بری باخ ؛ بری باخ گئدیپ گینه گله رم ، آی بری باخ ؛ بری باخ ئوز گیه بئل بالاما آی بری باخ ؛ بری باخ اوجا داغلار باشیندا جیران بالالار،جیران بالالار جیران بالاسینی ،اوچی یارالار،اوچی یارالار آغاج اولایدیم ،یولدا دورایدیم یار گلن یولا،کولگه سالایدیم داغلاردا جئیران گزر: ال ایاقێن داش ازر من یارا نیلهمیشم یار مند ن ا وزاخ گزر ريحان داغلار قیزی ریحان ریحان ریحان پارلاق دان اولدوزی ریحان ریحان عالم سنه حیران حیران حیران نه قشنگ سن ای قیز گول چیچک سن ای قیز بیر دانا سان ای قیز دوردانا سان ای قیز گوزللر گوزلی ریحان ریحان سودانین ازلی ریحان ریحان عالم سنه حیران حیران حیران نه قشنگ سن ای قیز گول چیچجه سن ای قیز بیر دانا سان ای قیز دوردانا سان ای قیز زیل قارا دیر گوزون ریحان ریحان بالدان شیرین سوزون ریحان ریحان عالم سنه حیران حیران حیران گول چیچجه سن ای قیز بیر دانا سان ای قیز دوردانا سان ای قیز


text:
ائل باغی و ائل گؤلو پارکلارین یئنی گیریش یوللاری
تبریز بؤیوک شهرینین (کلانشهر) پارکلار ویاشیل چئوره سازمانین چالیشمالی ائتکیسینده ؛ائل باغی ایلنجه پارکینین یئنی گیریش (ورودی)یولو حاضیرلاماق دؤنهسیندهدیر،بو یئنی گئت گل یولو،ائل باغینین قوزئی(شمالی) گیریش یولو آدی ایله تیکیلینیر،ائل باغینین قوزئی گیریش یولو ،یئر دؤشهمه و اوتوراجاقلارلا(صندلی) بزهنیب.۲۳۰ هئکتارلیق ائل باغی پارکی،۱۳۸۹ نجو ایلینده کولونگو یئره وورولدو،ائل باغی پارکی بیر ایلنجه(تفریحی) دینجلمه وایدمان(ورزش) مرکزی اولاراق؛سورتمه مینمک،سوفوارهلری وایدمان وسایللرینه صاحیبدیر .ائل باغی پارکی، کسایی اوتوبانیندا،ائل گولو پارکینین کناریندا اولاراق،ائل گؤلونون توریستلرینینی اؤزونه چکهبیلیب.دئمهلیدیر،ائل گؤلو پارکینین گونئی(جنوبی) گیریش یولو ایسه آچیلیش اولوب،ائل گؤلونون یئنی گیریش یولوندا، بیر اؤزل همبرگره اوخشار رستوران تیکیلیب.
قایناق:تبریزشهرآرزوها