text:
ایران پارلامنتاریزمی نین مسئله لری (2)-احمد یزدانی
بو بؤلومده مشروطه سیستمی نین میدانا گلمه سینده خارجی دولتلرین حیاتا کچیردیکلری تدبیرلرین ایراندا اجتماعی قورولوشا هانسی تاثیر گؤستردیی نی و بونون نه کیمی دئیشیک لره سبب اؤلدوغو تحلیل اولور.
مشروطه انقلابی نین سبب لری (2)
1901– نجی ایلدن 1903- نجو ایله قده ر ایران و هر ایکی دولت – روسیه و انگلستان – آراسیندا تجارت مقاوله لری باغلاند یقدان سونرا ، اجنبی مال لارینا چوخ آز و آشاغی گمرک وئرگیسی قؤیولدو و نتیجه ده خیردا تاجرلرین اوزه – رینه علاوه آغیر یوک دوشدو. چونکو اجنبی مال لارینا بوندان سونرا آنجاق سرحد ده علاوه گمرک حاققی قویولوردوسا و بونون نتیجه سینده نسبتا اوجوز ایدیسه ، خیردا تاجرلرین اساسا داخیلی بازارلا باغلی مال لاری نین قیمتی یؤل حاققی علاوه لری و سایره اضافی خرجلرین نتیجه سینده باهالاشیردی.
خیردا تاجرلر کیمی صنعتکارلاردا عین سبب دن مشروطه چیلره قوشولدولار. چونکو اجنبی مال لارینین ادخالی نتیجه – سینده ایراندا خیردا صنعتکارلیق گئتدیکجه تنزّله اوغراییردی. صنعتکارلیق 19- عصرین ایکینجی یاریسیندا اله یوکسک انکشاف نقطه سینه چاتمیشدی کی ، او نه اینکی اؤز اؤلکه سینین احتیاجلارینی اؤدویه بیلیردی ، عین زاماندا حتّا پامبیق و مس محصول لاری خارج ائدیردی. ایندی ایسه هئچ بیر قؤرویوجو گمرک ( گمرک حمایه سی) اولمادان وارد ائدیلن خارجی مال لار ایران صنعتکاری نین الیندن نه اینکی خارجی بازاری آلیردی ، بلکه حتّا اونو اؤز اؤلکه – سینده کی بازاردان دا محروم ائدیردی.
خیردا شهر تاجرلری و صنعتکارلار ایله یاناشی ، بؤیوک بیر حصصه سی ایش سیزلردن و شهرلره گلمیش کندلی لردن عبارت اولان آشاغی شهر طبقه لری ده مشروطه انقلابینا قوشولدولار. اونلارین یوخسوللوغو اله سون حدده چاتمیش ایدی کی ، آجلیقین آرادان قالدیرماسی بو آداملار اوچون مشروطه انقلابینا قاتیلمالارینین یگانه سبب ایدی.
بو طبقه لرین اقتصادی وضعیتلری حاقدا دئمک اولار کی :
» سیاسی حاکمیت ال لرینده اولان ناظرلر ، والی لر و باشقا ایری مولکه دارلارلا بیر لشه ره ک ، شهر آلیچیلاری استثمار ائده ن حیاسیز آل – وئرچیلره چئوریلدیلر. اونلار سندیکالار یارادیب ، حبوباتین قیمتی نی قالدیریب و بو یؤل لا صنعی آجلیق یارادیردیلار. … خالق کؤتله لری بو تکرارلانان آجلیقلاردان و فاحش باهالیقدان دؤزولمز عذاب چکیردیلر. …. دیگر طرفدن ایسه ، بو آجلیقلارین تشکیلاتچیلاری اؤز تؤرپاق – مولک ساحه لرینی بعضا حتا بوتؤو کندلری بئله اله کئچیره رک ، آرتیریردیلار. ایراندا تؤرپاغین معیّن شخصلرین الینده توپلانماسینا ساده جه مثال اولاراق ایندی خارجده یاشایان ، اصفهانین او واختکی باش والیسی ظلّ سلطانی گؤسترمک اولار. تکجه اونون 1200 کندی ، تام بیر امپریاسی وارایدی . فئودال آغالارین ظولمونون نه درجه ده دهشتلی اولدوغونو بو ایل لرین اجتماعی – سوسیال تاریخی آیدین گؤستریر. دؤغرودان دا بو تاریخی یوخسوللوق و آجلیق تاریخی آدلاندیرماق اولار. صبر کاساسی دؤلموشدور. خالق غریزی اولاراق اؤز عادت – عنعنه لرینین زنجیرینی قیریب ، ایری مولکه دارلارا غضبلی هجوما کئچدیلر ، اونلارین مولک لرینی ، آنبارلارینی تالان ائتدیلر. ایگیرمینجی عصرین باشلانغیجیندا فئودال آقالارین ظولمو دؤزولمز اولدوقجا ، چؤره ک هارایی ایله امپریانین هر یئرینده خالق عصیانلاری باشلاندی» . (1)
یکون ووراراق ، دئمک اولار کی ، اهالی نین بؤیوک حصصه سی مطلقییتدن ناراضی ایدی. هله 1891- نجی ایلده توتون امتیازی انگلیسلره وئریلنده ؛ شاهلا اهالی آراسیندا جدّی ضدّیتلر یارانمیش ایدی. 1892 – نجی ایلده ایگیرمی مینه یاخین آدام تهراندا حکومت بناسینا هجوم ائتدی . گونئی آزربایجانین پایتختی تبریز شهرینده ولایت خانایا هجوم ائدیلدی. اصفهاندا یئرلی اهالی شهرده اجنبی لرین اولماسینا قارشی اعتراض ائتدیلر. توتون حرکاتی هله او واختدان یوکسک دین خادملری و ایری تاجرلرین رهبرلیی آلتیندا دوروردو. عمومی قیامین تهلکه سی اله آرتمیشدیر کی ، شاه تئزلیکله بو سازشین لغو ائدیلدیینی اعلانائتمه لی اولدو. آنجاق ایراندا کی ناراضیلیقلار توتون امتیازی لغو ائدیلدیکن سونرا دا ساکت لشمه دی. مختلف شهرلرده اهالی ایله حکومت دسته لری آراسیندا دنه – دنه سلاحلی توققوشمالار اولدو و سرایا قارشی عصیان قالخدی. تهراندا گئجه لر او واختکی شاه ناصرالدینین علیهینه ورقه لر یاییلیردی. 1896 – نجی ایلده ناصرالدین شاه بیر سو قصد نتیجه سینده اؤلدورولدو. (2) خالق آراسیندا ناراحاتلیق آرتیردی. آیدینلار طبقه سی معارف لندیرمه ایشینی گوجلندیردیلر و بونو نتیجه سینده ده ایران اهالیسی نین ، خصوصیله بؤیوک شهرلرین اهالی سینین ظولمکار رژیمه تنقیدی موقع توتمالارینا نائل اولدولار.
1905 – نجی ایلده ژاپونیادا مشروطیت پادشاهچیلیغین انکشافی قطعی آددیم آتماغا تحریک ائده ن سون تکان اولدو. بئله بیر حکومت فورماسی تطبیق ائدیلندن سونرا ، ژاپونیانین اقتصادی ، اجتماعی ، معنوی و حربی ساحه لرده نئجه انکشاف ائتدیینی گؤرمه مک مومکون دئییلدی.
هندوستاندا نشر ائدیلن فارس غزه تی «حبّ المتین» خصوصیله و همچنین دیگر غزه تلر ژاپونیانین انکشافی حاققیندا اطرافلی یازیردیلار.
مثال اوچون ملک المتکلّمین هندوستاندا چاپ ائتمیش «از انسان بسوی خدا \ انساندان الله دؤغرو\ آدلی کتابیندا یازیردی : «عصرلر بؤیو نامعلوم ، هر هانسی بیر غرب تمدّونوندن اوزاق ، جهالت ایچریسینده یاشایان ژاپونیا خالقی ایندی انکشاف ائتمیش خالقلار آراسیندا اؤزونه یئر توتموشدور. بو ، ژاپونیادا دموکراتیانین حیاتا کئچیریلمه سی سایه سینده مومکون اولموشدور. خالق اؤز طالعی نین حلّینده اشتراک ائدیر، باجاریقلی آداملاردولت خدمتینه تعین ائدیلیر ، طلبه لر (دانشجو لار) تحصیل آلماغا باشقا اؤلکه لره گؤنده ریلیردی . بو کؤک لو تدبیرلر ژاپونیالارا یئنی مدنیت منیمسه مه یه امکان وئردی. باخمایاراق کی ، دیگر آسیا اؤلکه لری بونا نائل اولا بیلمه دیلر. هر شئیی کؤکوندن دئیشن بئله بیر انکشاف آیدین بیر اولدوز اولماسی و بوتون آسیا دولتلرینه ایشیق ساچمالی و اونلاری ژاپونیانین یؤلونو توتماغا تحریک ائتمه لی ایدی. (3)
ژاپونیانین انکشافی نین ایران حادثه لرینده تاثیری اونون روسیا اوزه رینده غلبه چالماسیله داها دا گوجلنیردی و بورادا بئله قلمه وئریلیردی کی ، یئنی اداره فورماسی ژاپونیانین اؤزونده ن حتا قات – قات گوجلو روسیا کیمی اوروپائی رقیبی نین اوزه رینده غلبه چالماسینی مومکون ائتدی . بو حادثه بعضی سیاسی دائره لره اومید وئریردی کی ، اونلاردا اؤز نوبه سینده احاطه لی سیاسی رفرملاردان سونرا روسیه نین گوجلو تاثیریندن آزاد اولا بیلرلر.
اؤلکه نین هر یئرینده گیزلی ییغینجالارترتیب ائدیلیب و بو اجلاسلاردا سون حادثه لره استناد ائدیلیردی.ایران دسپوتیزمی بوتون بدبخت لیک لرین یگانه کؤکو کیمی قبول ائدیلیردی. ان عمده وظیفه مطلقیّتدن و دوام ائتمکده اولان اجنبی تضئییقی ندن آزاد اولماق حساب ائدیلیردی. مشروطه انقلابینین آپاریجی اولان قوّه لری پارلامنتین یارادیلماسی و اساس قانونون قبولو طلبلرینی گئدیکجه داها آیدین فورمالاشدیریردیلار.
شاه آرتیق وضعیتین آغاسی دئییلدی و نهایت ، گذشته گئتمک مجبوریت اینده قالیب ، 1906 – نجی ایلین 5 – آوقوستوندا (13 مرداد 1324 قمری) پارلامنت یارادیلماسینا راضیلیق وئردی.
مشروطه انقلابی نین باشلانغیجی و گئد یشی
مشروطه انقلابی نین گئدیشینی ایکی مرحله یه بؤلمک اولار:
1- 1905 – نجی ایلدن 1908 – نجی ایله قدر دوام ائده ن بیرینجی مرحله
2- 1908- نجی ایلده ن 1911 – ایله قده ر دوام ائده ن ایکینجی مرحله
1905 – نجی ایلدن 1908 – نجی ایله قدر دوام ائده ن بیرینجی مرحله نسبتاّ دینج کئچیردی. 1908- نجی ایلده ن 1911 – ایله قده ر دوام ائده ن ایکینجی مرحله ایسه اونونلا سجیّه لنیرکی ، شاه روسیه نین کؤمه ینه آرخالاناراق گوج تطبیق ائتمکله ، پارلامنتاریزم دؤوروندن اوّلکی مطلقیّتی یئنیدن برپا ائتمه یه چالیشیردی.
بیرینجی مرحله ده اساس مبارزه واسطه لری مسجدلرده کئچیریله نن نمایش و میتینگ لر ایدی و بونلار دا شاهی ان نهایت مشروطیت پادشاهچیلیغی حاققیندا فرمانی امضالاماغا وادار ائتدی.
1906- نجی ایلین یاییندا دین خادملری نین نمایش کارانه صورتده تهرانی ترک ائدیب شاه عبدالعظیم و قوم شهرینه گئتمه لری مشروطه پادشاهچیلیغین (کونسیتوسیونالی مونارشیانین) یارادیلماسی نین حلّ ائدیجی آن لاریندا مهم معنا کسب ائتمیشدیر. دین خادملری نین پایتختدن مهاجرت ائتمه سی ، سرایین یوروتدویو سیاسته قارشی بیر اعتراض اولمالی و شاهی اونلارین مشروطیت سیستمینه اویغون رفرملارین کئچیریلمه سی طلبلرینه گذشته گئتمه یه مجبور ائتمه لی ایدی.
1906 – نجی ایلین یولوندا اعتراض علامتی اولاراق تهراندا بوتون بازارلار باغلادیلار. بونا جواب اولاراق حکومت بئله بیر فرمان وئردی کی ، بوتون دوکانلار تئز بیر زاماندا آچیلمالیدیر و عکس تقدیرده بو فرمانا عمل ائتمه ین تاجرلرین وار- دولتی مصادره ائدیله جکدیر. بونونلا علاقه دار تاجرلر تهراندا کی انگلیس سفیرلیی ایله علاقه یه گیردیلر و اورادا سیاسی سیغیناجاق ایسته دیلر. سفیرلرین جوابی مثبت اولدو.
1906- نجی ایلین 28- یولوندا تهراندا کی انگلیس سفیرلیینده اولّجه تخمینا 50 نفر توپلاشدی . انگلیس سفیرلیینده تؤپلاشانلارین سایی 15 آوقوستا قده ر 14 – مینه چاتدی . بونلارین آراسیندا تاجرلر، دین خادملری، دین طلبه لری ، دوکاندارلار ، صنعتکارلار و آیدینلار وار ایدی. اونلار اعلان ائتدیلر کی ، شاه پارلامنتین یارادیلماسی طلبینی یئرینه یئتیره نه دک سفیرلیی ترک ائتمه یه جکلر.
بو حادثه لرین تضییقی نتیجه سینده 5 – آوقوست 1906 – نجی ایلده پارلامنتین یارادیلماسی نین بیه نیلمه سی حاققیندا شاهین فرمانی اولدو.
دین خادملریندن ، شاهزاده لردن ، تاجرلردن، صنعتکارلار و ساتیجیلاردان عبارت اولان بیر کومیسیا، 1906 – نجی ایلین 18 – آوقوستا قده ر تلم – تله سیک پارلامنت اوچون سئچکی قانونو و رقلامنت (ایش نظامناسی ) ایشله یب حاضیرلادیلار و بونلارین هر ایکیسی 1906 – نجی ایلین سپتامبرینین 10 – دا شاه طرفیندن امضالاندای.
1906 – نجی ایلین سئچکی قانونونا گؤره ، پارلامنت محض سلاله نین نماینده لریندن ، دین خادملریندن ، تاجرلردن ، ایری و خیردا مولکه دارلاردان و صنعتکارلاردان ترکیب اولمالی ایدی. (4)
سئچکی قانونون 2 – نجی مادّه سینه اساسا ، سئچکی حقوقو – هم آکتیو و هم پاسیف – هر شخصین مادّی گلیریندن ، وار- دؤولتیندن و همچنین نسبیندن آسیلی ایدی. بئله کی ، مولکه دار، ده یه ری ان آز اون مین تومن اولان مولکه مالیک اولمالی ، تاجرلرین خصوصی دوکانی اولمالی و تجارت ائتمه لی ، صنعتکارلارین و ال ایشی ایله مشغول اولانلارین ایسه معیّن سربست مشغولیتی و دوکانی اولمالی ایدی. شاهزاده لر ، دین خادملری ، یازیچیلار و طلبه لر استثنا تشکیل ائدیردیلر. اونلار معیّن مقدار وار- دؤولته صاحیب اولمادان سئچه بیلیردیلر.
7 – اکتبر 1906 – نجی ایلده بیرینجی پارلامنت آچیلدی. پارلامنت ایلک وظیفه کیمی قارشیسینا یئنی آنا یاسانین ایشله – نیب حاضیرلانماسینی قؤیدو. همین ایلین دسامبر آیی نین 30 – دا اؤلوموندن بیر نئچه گون قاباق ، مظفرالدین شاه اساس قانونون سندینی امضالادی.
اساس قانوندا ایکینجی مجلسین یعنی سناتین یارادیلماسی نظرده توتولموشدو. اساس قانونون 43 – نجو و 44 – نجو مادّه لرینده دئییلیردی : » سناتین عضولری اؤلکه نین مکمّل ساوادلی ، ساغلام دوشونجه لی ، الله اینانان و ناموسلو شخصلردن سئچیلیر. بونلاردان 30 – نفری اعلیحضرت جنابلاری طرفیندن تعین ائدیلیر … و 30 – نفری خالق طرفیندن سئچیلیر … » . آنجاق بو مادّه 1948 – نجی ایله قده ر حیاتا کئچیریلمه دی.
خسته لنمیش مظفرالدین شاهین اساس قانونو امضالامامیشدان قاباق وفات ائده بیله جه یی تهلکه نین اولدوغوندان ، 31 دسامبر 1906- نجی ایلین قانونو تله سیک قبول ائدیلدی. چونکو تبریزده والی اولان ولیعهد محمد علی ، مشروطیت پادشاهچیلیغینی تانیماغا آز میل گؤستریردی . او ، اؤز ایالتینده پارلامنتین قرارلاری نین اعلان ائدیلمه سینه باجاردیغی قده ر مانع چیلیک تؤره دیردی.
اساس قانوندا حاکمیت ین بؤلونمه سی تمامیله یوخ ایدی و حاکمیت قوّه لری نین پایلانماسی حاققیندا ایسه هئچ بیر سؤز بئله دئیلمیردی . شاهین حقوق و وظیفه لری هئچ معیّن لشدیریلمه میشدی. وطنداشلارین دا اساس حقوقلاری حاققیندا معیّن بیر شئی تاپماق مومکون دئیلدیر.
اساس قانوندا کی نقصانلاری و آنلاشیلمازلیقلاری آرادان قالدیرماق اوچون ، پارلامنت خارجی اؤلکه لرین ، خصوصیله بلژیک اؤلکه سی نین 1830 – نجی ایلی نین اساس قانونونا اساسلاناراق ، » اساس قانونا علاوه» (متمم قانون اساسی) حاضیرلادی. اساس قانونا علاوه 19 – یانوار 1907 – نجی ایلدن تاختا چیخمیش محمد علیشاه طرفیندن 8 – اکتبر 1907 – نجی ایلده امضالاندی.
اساس قانونا علاوه دیگر ساحه لرله یاناشی ، خالقین ، وطنداشلارین حقوقلارینی ، حاکمیتین بؤلونمه سی معناسیندا هر ایکی مجلسین ، شاهین و همچنین عدلیه حاکمیتی نین حقوقلارینی معیّن لشدیردی .
شاه بوندان بئله پارلامنته تابع اولان ناظرلر واسطه سیله سلطنت ائده بیلردی. اساس قانونا علاوه نین 27 – نجی مادّه –سینده دئییلیردی :
» دولت حاکمیتی اوچ شعبه یه بولونور :
1- قانون وئریجیلیک حاکمیتی . اونون اساس وظیفه سی قانون قبول ائتمک و دئیشمکدن و یا خود لغو ائتمکدن عبارتدیر. بو حاکمیت اعلیحضرت جنابلاری ، ملی مجلس و سنا مجلسی طرفیندن تکلیف ائدیلیر. بو اوچ منشاُ دن هر بیری نین قانون تطبیق ائتمه حقوقو واردیر. آنجاق قانون لایحه سی شرعین قانونلاریندان کنارا چیخمیرسا ، هر ایکی مجلس طرفیندن قبول ائدیلدیکدن سونرا و اعلیحضرت جنابلاری طرفیندن تصدیق ائدیلدیکدن سونرا قوّه یه مینمیش حساب ائدیلیر. دؤولتین مداخیلی و مخارجی حاققیندا قانونلارین اعلان و قبول ائدیلمه سی حقوقو آنجاق و آنجاق ملّی مجلسین اختیاریندادیر». *
2- قرار وئرمک محکمه یه عاید اولسادا، او دین مسئله لرینده مسجد محکمه لرینه و دنیوی مسئله لرده دایمی (حقیقی) محکمه لره تابع ایدی.
3 – اجرا ائدیجی حاکمیت پادشاهین تابع لییینده دیر یعنی قانون و فرمانلار قانوندا نظرده توتولدوغو کیمی ، وزیرلر و دولت قوللوقچولاری طرفیندن اعلیحضرت جنابلاری نین آدیندان حیاتا کئچیریلیر. «اساس قانونا علاوه» نین 67 – نجی مادّه سینده داها سونرا دئییلیر : » اگر ملی مجلس و یا خود سنا مجلیسی مطلق چؤخلوقلا کابینه تین و یا خود هر هانسی ناظرین علیهینه دیرسه ، کابینت و همچنین ناظر استعفا وئرمیش حساب ائدیلمه لیدیر» . (5)
بیرینجی مجلس مالیّه و اداره ائتمه سیستمینده بعضی رفرملار حیاتا کئچیردی. شاه عائله سینین بعضی عضولری نین یوکسک تقاعد لری لغو ائدیلدی . شاهین اؤزو ایلده معیّن مبلغ آلیردی و دولت پولوندان آرتیق اؤز شخصی مالی کیمی استفاده ائده بیلمزدی .
اداره ائتمه سیستمینده رفرما حاققیندا اونو دئمک اولار کی ، ایران چوخ اتنیک لی بیر اؤلکه اولدوغونا گؤره ، اؤلکه – نین هر یئرینده ایالت و ولایت لر اداره ائتمه وظیفه سینی اؤز اوزه رینه گؤتورمه لی اولان «انجمن لر» ( انجمن ایالتی و ولایتی) ، یعنی ایالت و ولایت شورالاری یارادیلدی.
بیرینجی پارلامنتین ان مهم قرارلاریندان بیری ده ، اجاره (تیول) سیستمی نین لغو ائدیلمه سی ایدی. بئله لیکله ، قدیمدن قالما تورپاق صاحبی اولما مناسبتلری نین سونو رسمی اولاراق اعلان ائدیلدی . ایندی مولکه دارلار قانون حمایه سی آلتیندا خصوصی مولکیّته مالیک اولما بیلیردیلر.
دئمک اولار کی ، «اساس قانونا علاوه » نین نظامنامه سی ایله مشروطه انقلابی نین بیرینجی مرحله سی باشا چاتدی .
مشروطیت پادشاهچیلیغی نین یارادیلماسی نین ایکینجی مرحله سی محمد علیشاهین پارلامنته قارشی آشکار دوشمنچیلیغی ایله باشلانیر. 1907 – نجی ایلین 27 – نوامبر آییندا محمد علیشاه پارلامنتین بیر نماینده هیئتی نی سرایا چاغیردی و پارلامنتدن «انجمن لرین» لغو ائدیلمه سی حاققیندا قانون وئرمه سینی طلب ائتدی . لاکن ، پارلامنت محمد علیشاهین طلبینی یئرینه یئتیرمکدن امتناع ائتدی و7 – دسامبر 1907 – نجی ایلده دیگر طلبلرله یاناشی آشاغیدا کی تدبیرلری ده ایره لی سوردو :
– شاه تاخیره سالمادان اساس قانونا صادق اولاجاغینا آند ایچسین .
– پارلامنتین مدافعه سی اوچون 200 – نفردن عبارت ملّی گارد یارادیلسین .
محمد علیشاه بو طلبلره قارشی اؤز مناسبتینی بیلدیرمکدن امتناع ائتدی . 1908 – نجی ایلین 28 – فوریه سینده شاها قارشی تشکیل ائدیلمیش سو قصد باش توتمادی . آنجاق محمد علیشاه اؤز فیکریندن ال چکمه دی . او عکس ضربه پلانلاشدیری . شاهین طرفینی ساخلایان سرای اعیانلاری ، والی لر ، طایفاباشچیلاری و تهراندا کی قازاق دسته لری طرفیندن مدافعه ائدیله ن محمد علیشاه 1908 – نجی ایلین یونوندا مجلس بناسینی آتشه توتدو . کودتاچیلارا پایتختده شاهین خیرینه حربی دیکتاتورلوق یارادماق میسّر اولدو. اساس قانون قوّه دن دوشموش اعلان ائدیلدی و پارلامنتاریز-میدن اوّلکی مطلقیّت یئنیدن برپا اولدو.
بو حادثه لر ایالتلرده وطنداش محاربه سینه اوخشار عصیانلارین باشلانماسینا تکان وئردی. جنوب آزربایجانین پایتختی مقاومت حرکاتی نین مرکزی اولدو. مشروطه چیلر آزربایجاندا «گیزلی انجمن » ین رهبرلیگی (علی مسیو، حاج رسول صدقیانی، حاج علی داوا فروش و …) و شانلی ستارخان، باقرخان و حسین باغبان کیمی قهرمانلارین سلاحلی مبارزه لریله هم محمد علیشاهین گؤنده ردیی دسته لری (صمد خان شجاع الدوله و رحیم خان چلیبانلو دسته لری) و همده روس دسته لرینی مغلوب ائدیب ، حاکمیتی اؤز ال لرینه آلدیلار.
مقاومت حرکاتی آزربایجاندان دیگر اراضیلره ده کئچدی . اؤلکه نین آیری – آیری منطقه لرینده باشلانان مقاومت حرکاتی ، تئزلیکله بوتون اؤلکه نی احاطه ائتدی . هر طرفدن پایتخته هجوم ائتمک و شاهی دئویرمک قرارا آلیندی.
1909 – نجی ایلین 13 – یونوندا تهران مشروطه چیلر طرفیندن توتولدو. محمد علیشاه روس سفیرلیینده سیغیناجاق خواهش ائتدی. بیر نئچه گون سونرا شاه روس دسته لری نین مدافعه سی آلتیندا اؤلکه نی ترک ائتدی . بئله لیکله مطلقیت رژیمی یئنیدن برپا ائتمک جهدی باش توتمادی . بوندان سونرا مشروطه چیلر پارلامنتین عضولریندن ، تهرانی اشغال ائده ن مشروطه چیلرین باشچیلاریندان ، دین خادملری و شاهزاده لردن عبارت اولان بیر ملّی شورا یاراتماغی و دولت ایشلری نین آپاریلماسینی موقّتی اولاراق اونا تاپیشیرماغی قرارا آلدی . ملّی شورا محمد علیشاهین حاکمیتدن ال چکدیینی اعلان ائتدی و اونون 12 – یاشلی اوغلونون ، ولیعهد میرزا احمدی جانشین تعین ائتدی . ملّی شورا همچنین یئنی سئچکی قانونو حاضیرلادی و بو قانونا اساسا ده ایکینجی ایران پارلامنتی سئچیلمه لی ایدی . 1906 – نجی ایل سئچکی قانونو بؤیوک ترقّی ایدی . یوخاریدا قید ائدیلدی کیمی ، هر بیر شخصین گلیریندن ، وار – دولتیندن و اجتماعی منصوبیت ایندن آسیلی اولان سئچکی حقوق سیستمی آرادان قالدیریلدی . آمما بونا باخمایاراق ، ایندی یئنه ده معین وار – دولته و یا خوی مینیمال گلیره مالیک اولانلار سئچکی حقوقونا مالیک ایدیلر.
پارلامنتین او واختکی نظامنامه سی نین بیرینجی فصلینده دئییلیردی : «ایری مولکه دارلار و کندلیلرین ده یه ری مین تومن اولان مولک لری اولمالیدیر. تاجرلرین تجارت دوکانی و معین تجارتی اولمالیدیر . صنعتکارلار و ال ایشلری ایله مشغول اولانلار متخصص اولمالی ، معین سربست صنعتی و دوکانی اولمالی و بونوندا کرایه حقّی اونلارین هر اوچ آیدا اؤده نیلن کرایه حاقلاری نین اورتا حددینده اویغون اولمالیدیر».
بو نظامنامه یه گؤره آشاغی خالق طبقه لری هله ده سئچکی لردن تجرید ائدیلمیش اولاراق قالیردیلار. 1909 – نجی ایلین 2 – نوامبریندا ایکینجی ایران پارلامنتی آچیلدی. ایکینجی ایران پارلامنتی نین چاغیریلماسی ایله مشروطه حرکاتی سونا یئتدی .
مشروطه انقلابی حاققیندا عمومی آنلاییش
مشروطه انقلابی نین نتیجه لرینه قیمت وئرسه ک ، گؤره ریک کی ، خصوصیله ایری تاجرلرین طلب لری یئرینه یئتیریلمیشدیر. اؤز اقتصادی ساحه ده کی حاکمیّت لریله اویغون اولاراق ، اونلار پارلامنتده تمثیل اولماقلاری نتیجه- سینده سیاسی حاکمیتّی ده اله آلمیشدیلار.
شاهین اوّلکی اؤز باشینا ظولمکار جاسینا آغالیق ائتمه سی ایری تاجرلرین اقتصادی جهتدن داها انکشاف ائتمه سینه مانع چیلیک تؤره دیرسه ، ایندی ایسه اساس قانونون و پارلامنتین موجود اولماسی سایه سینده اونون حاکمیتی محدود-لاشمیشدی.
ایران اهالی سینین آشاغی و اورتا طبقه لری نین طلبلری نین حیاتا کئچیریلمه سی حاققیندا اونو دئمک اولار کی ، پارلامنت ، اهالی نین بو قوروپلاری نین خیرینه هئچ بیر قرار قبول ائتمه میشدیر. مشروطیت سیستمی نین یارادیلماسی و عمومی هیجان دؤورونده اهالی ، ایری تاجرلر و یوکسک دین خادملرینه اعتماد گؤستردیلر. لاکن مشروطیت سیستمی یارادیلاندان سونرا، ان واجیب اجتماعی رفرملار اونودولدولار. قید ائمک لازیمدیر کی ، مجلسده دموکراتیک دوشونجه یه مالیک اولان قؤه لرده وار ایدی. اونلار ایران اهالیسی نین اورتا و آشاغی طبقه لری نین ماراغینی تمثیل ائتمه یه چالیشیردیلار.
دئمک اولار کی ، پارلامنتده کی نماینده لر معیّن قوروپلارا بؤلونوردولر و بونلاری سونرالار میدانا گلن سیاسی حزب لرین ایلک پیشدارلاری کیمی قیمت لندیرمک اولار. اکثریتی ضیالیلار تشکیل ائده ن دموکراتلار ، تبریزلی نماینده حسن تقی زاده نین رهبرلیی آلتیندا بیرلشمیشدیلر. دیگر رفرملارلا یاناشی اونلار تورپاق رفورماسی ایسته ییردیلر. پارلامنتده اونلار آنجاق آزلیق تشکیل ائدیردیلر. بونونلا یاناشی پارلامنتده آریستوکراتلارین و مولکه دارلارین ماراغینی تمثیل ائده ن ، داها چوخ روسیه یه آرخالانان گوجلو بیر قوروپلاشما دا موجود ایدی. بو قوروپ اساسا اعیان و مولکه دارلاردان عبارت ایدی .
عمومیتله دئمک اولار کی ، مشروطیت سیستمی بو دؤوروده سرای ، انگلیس و روسیه ، ایری تاجرلر ، یوکسک دین خاملری و فئودال آغالار آراسیندا موجود بیر آنلاشما (کومپرومیس) رژیم ایدی. بو آنلاشمانین ان یوکسک مقصدی ائله بیر دولت یاراتماق ایدی کی ، بوندا بو قوروپلارین اقتصادی و سیاسی ماراقلاری محافظه ائدیلسین .
دولت آپاراتیندا حلّ ائدیجی موقع یئنه ده شاهین قوهوملاری نین ؛ اعیانلارین ، یوکسک دین خاملری نین ، طایفا باشچیلاری نین و بو دفعه همده ایری تاجرلرین الینده ایدی. کهنه ظولمکار فئودال رژیم اساس قانونلو بورژوا- فئودال رژیمی ایله عوض ائدیلمیشدی. اساس قانوندان یوخاریدا گؤستریلن قوروپلارین منفعت و مصلحت لری اوچون استفاده ائدیلیردی .
محافظه کار قوّه لرین مشروطه انقلابیندان سونرا دا دوام ائده ن گوجلو حاکمیتی بو دؤوروده انگلستان و روسیه نین حکومته و پارلامنته نفوذو سایه سینده علاوه قوّه آلیردی. چونکو مشروطه حرکاتی زمانی (1905 – 1909) ، ایران بیر- بیریله رقابت آپاران انگلستان و روسیه نین ماراق اؤبیکتی اولاراق قالیردی. ایگیرمینجی عصرین اوّللریندن بری ایلک دفعه اولاراق ، انگلستان و روسیه آسیادا کی مباحثه لی مسئله لرده بیر – بیرینی باشا دوشمه یه چالیشیردیلار. اونلار آلمانیانین آرتماقدا اولان گوجونو دونیادا حکمرانلیق لارینا جدّی بیر تهلکه اولدوغونو یاخشی آنلاییردیلار. بونا گؤره ده انگلستان و روسیه بئله قرارا گلدیلر کی ، ایران مسئله سینده 20 – عصرین اوّل لریندن باشلایاراق بیر – بیرلریله مقاوله باغلاسینلار. انگلستان ایرانین ایکی تاثیر دایره سینه بؤلونمه سینی تکلیف ائتدی . روسلار ایسه ، انگلستانین تکلیف ائتدیی بؤلونمه پلانینی ایران کؤرفزینده (خلیج فارس) روسیه اوچون لیمان اله کئچیرمه دن قبول ائتمه یه ماراقلی دئیلدیر. اونسوز دا سرای و ایرانین شمال ایالتلری نین امتیازلاری نین بؤیوک اکثریتی روسیه نین نظارتی آلتیندا ایدی . انگلیس حکومتی ایسه هر حالدا روس حکومتینی راضیلیغا گلمه یه وادار ائتمه یه چالیشیردی.(6)
ایراندا ناراضیلیقلار آرتدیقجا و خالق شاه رژیمینه اؤز آچیق اعتراضینی بیلدیرنده ، انگلستان فرصتی الده ن وئرمه دی و روسیه یه تاثیر گؤسترمک اوچون مشروطه چیلری مدافعه ائتدی . مثال اوچون 1906 – نجی ایلین یونوندا انگلستان یوخاریدا قید ائدیلدیی کیمی مشروطه چیلرین انگلیس سفارتخاناسیندا سیغیناجاق تاپمالارینا امکان یاراتدی. بو «عملیّاتین» اؤز اوزه رینده گؤتوردو. 1905 – نجی ایل روس – ژاپون Royal – Bank خرجلرینی تهراندا کی انگلیس محاربه سینده روسیه نین مغلوبیّتیندن سونرا و بونو آردینجا روسیه ده انقلابی فعالیتین آرتماسی و ان نهایت مشروطیت سیستمی نین اعلان اولونماسی و بیرینجی مجلسین سئچیلمه سینده ، روسیه انگلیس لرین پلانینی بئینمه ک مجبوریّتینده قالدی و ایران کؤرفزینه گیریش طلب ائتمه دی. بوندان سونرا ایران بیطرف منطقه ایله بیر – بیریندن آیریلان ایکی تاثیر دائره سینه پارچالاندی . انگلیس و همچنین روسیه حکومتلری اؤز تاثیر اراضیلرینده سیاسی و اقتصادی ساحه لرده حرکت ائتمکده آزاد ایدی. ایرانین جنوب بؤلگه سی انگلیس و شمالی ایسه روس تاثیر دائره لری اعلان ائدیلدی . هر ایکی دولت آراسیندا کی بو سیخ امکداشلیق 1917 – نجی ایل روس اکتبر انقلابینا قده ر دوام ائتدی .
ایرانین بؤلونمه سی حاقدا مقاوله باغلاندیقدان سونرا انگلستان مشروطه چیلرین مدافعه ائتمه سیندن ال چکدی .
یوخاریدا آدی چکیلن مقاوله خالق آراسیندا هئچ بیرمثبت عکس صدا دؤغورمادی . عکسینه ، داخلده ناراحاتلیقلار آرتیب ، اجنبی دولتلره قارشی اؤزونو اراده سیز گؤستره ن محمد علیشاها مقاومت گوجلنیردی. شاه ایسه عکسینه ، بو مقاوله ده اؤز سلاسه سینی محکم لندیرمک و پارلامنتده اؤز ایسته دیینی حیاتا کئچیرمک اوچون بو واسطه دن استفاده ائتمک امکانی گؤردو . پایتخت شهری تهران ، روس تاثیرینده یئرلشیردی و روسلار ایراندا امکان داخیلینده داها بؤیوک نفوذ قازانا بیلمه لرینی تامین ائتمک اوچون محمد علیشاهین مطلقیّته جان آتماسینا کومک ائتمه یه چالیشیردیلار.
انگلیس لر تئزلیکله ، روسیا ایله باغلانمیش سازشلریندن یئنه ده امتناع ائتدیلر. چونکو آلمانیا ایله آرالاریندا اولان ضدّیتلر ضعیف لنمیشدی. گیزلی و یا آچیق شکیلده انگلیسلر یئنیدن پارلامنت طرفدارلاری اولدوقلارینی اعلان ائتدیلر. اونلار گؤزه ل باشا دوشموشدولر کی ، سرای لا سیخ علاقه ساخلایان روسلاری آنجاق بئله بیر اداره فورماسی قؤوا ر و انگلیس لرین نفوذونو تامین ائده بیلر.
انگلیس لر بیر طرفدن مشروطه حرکاتی قؤوه لرینی مدافعه ائتمکله ایرانین روسلار طرفیندن اشغال ائدیلمه سینه عکس تاثیر گؤسترمه یه چالیشیردیلار. دیگر طرفدن ایسه اؤز آداملاری واسطه سیله دولت – اداره آپاراتیندا و پارلامنتده حل ائدیجی نفوذ الده ائتمه یی پلانلاشدیریردیلار.
بونا گؤره ده انگلستانلا امکداشلیق ائده ن دولت خادملری و مجلس نماینده لری ایران خالقلارینین ماراغینی یوخ ، بلکه انگلیس لرین ماراغینی تمثیل ائدیردیلر. انگلستاندا اؤز نوبه سینده نفوذونو محکم لتمک اوچون حقیقی دموکراتیک انکشافا قارشی هر جور واسطه ایله مبارزه آپاریردی.
اجمالی اولاراق دئمک اولار کی ، ایراندا مشروطیت انقلابیندان سونرا دا روسیه و انگلستانین نفوذو سایه سینده سرای و اونون مامورلاری نین حاکمیتی ، فئودال آغالارین ، یوکسک دین خاملری و ایندیدن بئله همده ایری تاجرلرین همکارلیغی ، فورمال اولاراق عمل ائتدیکلری اساس قانونون آدی آلتیندا موجود اولاراق قالدی. آنجاق قید ائتمک لازیمدیر کی ، ایران پارلامنتاریزمی نین سونرا کی انکشافی نین گئدیشینده ، سیاسی حاکمیت جزئی مقداردا اولسا دا تخت – تاج ایله ایری مولکه دارلار ، مرکانتیل تاجرلر ، یوکسک دین خادملری و دموکراتیک روحلو قوّه لر آراسیندا چکیشمه میدانینا چئوریلیر.
1911 – نجی ایلدن پهلوی سلاله سی نین میدانا گلمه سینه قده ر دؤور
محمد علیشاهین کومک ایله اساس قانونو لغو ائتمک اوچون 1908- 1909 – نجی ایلده محافظه کار قوّه لرین خیرینه ایرانا آرتیق بیر دفعه مداخله ائمیش روسیه، 1911 – نجی ایلده یئنیدن شمالی ایرانین خیلی حصصه سینی اشغال ائتدی . ایران حکومتی نین گؤردویو سیاسی تدبیرلرین روسیه نی گویا تحقیر ائتمه سی ، ایرانین روسلار طرفیندن اشغالی اوچون بیر باهانا اولدو.
بو حادثه دن بیر قده ر قاباق ، مهاجرتده یاشایان محمد علیشاهین طرفدارلاری باش توتمایان بیر چئوریلیش تؤره تدیلر. 1911 – نجی ایلین مای آییندا ایران پارلامنتی آمریکالی مورگان شوستری مالیّه نظارتچیسی کیمی ایرانا دعوت ائتدی. 29 – نوامبر 1911 – نجی ایلده روسیه حاکمیّتی وئردیگی اولتیماتومدا ایران حکومتیندن مورگان شوستری توتدوغو وظیفه دن آزاد ائتمه یه و روس ایله بریتانیا سفارتخاناسی نین اوّلجه دن راضیلیغینی آلمادان ایران حکومتی نین گله جکده هر بیر اجنبینی ایراندا قوللوغا گؤتورمه جه یینه التزام نامه وئرمه سینی طلب ائتدی . سس وئرمه نین نتیجه لرینه گؤره پارلامنت بو اولتیماتومی ردّ ائتدی . بونا جواب اولاراق ، یوخاریدا قید ائدیلدیی کیمی ، روسیه ایرانا اوردو گؤنده ردی و 1911 – نجی ایلین دسامبر آیی نین 24 – ده دولت چئوریلیشی تشکیل ائدیب و تضییق گؤسترمکله پارلامنتی بوراخدیردی . *
روسلارین مداخله سی نتیجه سینده ایکینجی دفعه اولاراق ایران پارلامنتی نین عمرو بئله سونا چاتدی . ایکینجی ایران پارلامنتی واختیندان اوّل بوراخیلدیقدان سونرا ، ضعیف حکومتلر دوورو باشلاندی. بو حکومتلرین فعالیّتی روس اوردوسونون اؤلکه ده اولماسینا گؤره چوخ محدود قالدی . مورگان شوسترین یئرینی روسیه یه صادق بلژیک لی مورنارد توتدو و او مالیّه ایشلرینی روسیه حکومتی نین نفعینه اداره ائدیردی (7) .
نهایت 21 – ژولی 1914 – نجو ایلده یئنیدن پارلامنت چاغیریلدی . چونکو آرتیق حدّ بلوغا چاتمیش شاهین رسمی تاج قویما مراسمی اوچون اساس قانون بونو طلب ائدیردی . اوچونجو پارلامنت دؤورو اوچون سئچکی قانونلاریندا بعضی دئیشیک لر ائدیلمیشدی . بوندان بئله قادینلاردان باشقا ، 20 یاشینا چاتمیش بوتون ایران اهالیسی دا سئچکی حقوقونا مالیک ایدیلر. ضابط لرین ، دولت و اساس قانونون علیهه دارلاری نین سئچمک حقوقو یوخ ایدی . 30 یاشیندان 70 یاشینا قده ر بوتون ایران وطنداشی اولان کیشی لرپاسیو سئچکی حقوقونا (سئچیلمک حقوقونا) مالیک ایدیلر.
سئچکی حقوقو، دئمه لی، 1906 و 1909 – نجو ایللرده اولدوغو کیمی ، معیّن بیر طبقه یه منسوب اولماقدان ، گلیردن و املاک وضعیتتیندن آسیلی دئیلدی . بئله عمومی سئچکی حقوقونون تطبیقی ، اوّلکی قانونلارا مناسبتده ان واجیب
دئیشیک لیک ایدی .
یئنی سئچکی قانونون ایلک نوبه ده نقصان جهتی بوندان عبارت ایدی کی ، بوندان سونرا ایری مولکه دارلارین تضییقی آلتیندا اولان کندلیلرین سس لری حل ائدیجی رول اویناییردی و شهرلرده یاشایان دموکراتیک دوشونجه لی قوّه لرین سس لری ، کندلی لرین بؤیوک سایی نسبتینده عملده نظردن چیخاریلیردی . کندلی لرین و شهرلرده یاشایان سوادسیزلارین سس لریندن سو استفاده ائتمک ، دموکراتیک دوشونجه لی نماینده لرین پارلامنته گلمه سینه اوّلکی دؤوروده اولدوغوندان دا گوجلو مانع چیلیک تؤره دیردی.
بیرینجی دونیا محاربه سینده انگلستان و روسیه نین گوجلو تاثیر گؤسترمه سی نتیجه سینده ایران اؤز بیطرف لیینی قوّه ده ساخلایا بیلمه دی. ترکیّه و آلمانیا ایرانین ملّی قوّه لری ایله راضیلیغا گله ره ک ؛ تورکیه دن هنداوستانا ده ک انگلستان و روسیه یه قارشی عصیان حرکاتی قالدیرماغا چالیشدیلار. ** آنجاق انگلستان و روسیه اوستونلویو اؤز اللرینده ساخلادیلار و عمومیّته چوخ گئنیش معلوم اولمایان فوریه 1915 – نجی ایل کونستانتی نوپل راضلیغیندا ایرانی ایکی نفوذ دائره سینه پایلایاندان سونرا ، قالان بیطرف اورتا منطقه نی ده اؤز آرالاریندا بؤلدولر (8) .
روسیه ده 1917 – نجی ایل اکتبر انقلابی نتیجه سینده ایراندا یئنی بیر وضعیت میدانا گلدی . 8 – مارت 1918 – نجی ایل برست لیتوسک ده باغلانمیش آلمان – روس صلح مقاوله سینده و آتشین دایاندیریلماسی حاققیندا کی اوّلکی مقاوله ده سوویت حکومتی ایرانین سیاسی و اقتصادی مستقل لیینه و اراضی بوتؤولویونه حرمت ائده جه یینی و روس اردوسونو ایراندان چیخارماغی عهده سینه گؤتوردو. بونون نتیجه سینده ایران ایلک دفعه اولاراق روس قونشوسونون بؤیوک سیخیجی تاثیریندن آزاد اولا بیلدی . همچنین بوندان سونرا کی ایل لرده ده سوویت اتّفاقی سؤزونه عمل ائتدی . چونکو اکتبر انقلابیندان سونرا اؤلکه نین داخیلینده باش وئره ن عصیانلار سوویتلره (بلشویک لره) اشغالچیلیق خارجی سیاستی ایره لی یئریتمه یه مانع اولوردو (9) .
انگلستان بوندان بئله ایراندا تک باشینا حکمرانلیق ائتمه یه جان آتیردی و 1918 – نجی ایلین باشلانغیجیندا ، ایرانین هر ایکی حصصه سینی توتدو . 1919 – نجی ایلین 9 – آوقوستوندا او واخت کی باش ناظر وثوق الدوله انگلستان ایله مقاوله امضالادی . بو مقاوله یه گؤره انگلیس دؤولتی ایرانی اؤز حمایه سی آلتینا آلیردی و نتیجه ده ایران اوزه رینده تام نظارته مالیک اولوردو. بو مقاوله پارلامنتین تصدیقینه وئریلمه دی .
ایران خالقلاری نین آراسیندا مقاوله نین علیهینه گوجلو اعتراض حرکاتی عمله گلدی. نمایشلرده مقاوله نین لغو ائدیلمه-سی و حاکمیتین استعفا وئرمه سی طلب ائدیلیردی. اعتراض حرکاتی شمالدا سوویت حکومتی طرفیندن حمایه ائدیلیردی. اؤلکه نین بعضی ایالتلرینده حتّا مختاریت جهدلری میدانا چیخدی . بئله حرکاتلار آزربایجاندا ، گیلاندا ، تورکمنستاندا و خراساندا باش وئردی . تبریز شهرینده شیخ محمد خیابانی نین رهبرلیی ایله 23 – یونو 1920 – نجی ایلده آزربایجان خالقی اؤز ملّی حکومتینی اعلان ائتدی . آزربایجان ملّی حکومتی نین پروقرامیندا :
– پادشاهچیلیغین آرادان قالدیریلماسی
– جمهوریتین برپا اولونماسی
– اؤلکه نین استعمار پنجه سیندن قورتولوشو
– آزربایجانین مختاریّتی (آزربایجانی اداره ائتمه یه اؤزوموزده لایق و قادیریک)
– سوویت اتفاقی ایله سیاسی – اقتصادی علاقه لرین یارانماسی
طلب اولونوردو.
گیلاندا میرزا کوچک خانین رهبرلیی آلتیندا «جنگل حرکاتی» باشلاندی . 5 – یونو 1920 – نجی ایلده میرزا کوچک خان » گیلان سوسیالیست جمهوروسو » اعلان ائتدی . بو حرکت سوویت اتفاقی و تخمینا بو دؤوروده یارانان ایران کمونیست پارتیاسی طرفیندن مدافعه ائدیلیردی.
خراساندا مشهور آزربایجانلی کلنل محمد تقی پسیان ین سرکرده لیگی آلتیندا 1921 – نجی ایلین آوریل آییندا عصیان باشلادی. محمد تقی خان ایرانین دموکراتیک لشمه سینی ، جمهورییتین یارادیلماسینی و انگلیس استعمارچیلارین اؤلکه –دن قؤوولماسینی طلب ائدیردی.
تورکمنستاندا ایسه 1920 – نجی ایلده ن باشلایان آزادلیق و خودمختارلیق اوغروندا کؤتله وی حرکت ، 20 – مای 1924 – نجو ایلده تورکمنستان جمهوروسونون اعلان ائدیلمه سینه سبب اولدو . عثمان آخوند تورکمنستان جمهوروسونون باشچی لیغینا سئچیلدی.
لاکین نهضت لرین ایالت سرحدلرینده محدود قالمالاری و آرالاریندا عمومی علاقه لرین اولماماسی نتیجه سینده ، مرکزی دولت (تهران امپریالیزمی) و انگلیس استعمارچیلار طرفیندن مغلوبیت لرینه سبب اولدو.
اؤزونو بئله گوجلو نمایش ائتدیرن مقاومت حرکاتی نین تاثیری آلتیندا ، انگلستان اؤز ایران سیاستینه یئنیده ن باخدی و بئله قرارا گلدی کی ، آد دا» مستقل» ایران ،او جمله دن سوویتلرین هندوستان استقامتینده مومکون اشغالچیلیق جهتلرینه (حمایه) آلتیندا اولان ایراندان داها یاخشی سپر اولا بیلر. Protekoratمجبوری ، قارشی
بو سببدن اونلار اؤزلری نین نظارتی آلتیندا اولان ایران اردوسونون باشچیسی رضا خانین حاکمیتی اله آلماسینا امکان یاراتدیلار .
14 – فوریه 1924 – نجو ایلده پارلامنت ایلک نوبه ده رضا خانین بوتون مدافعه و تهلکه سیزلیک سلاحلی قوّه لری نین کوماندانی تعین اولماسینی تصویب ائتدی و بونونلا دا اساس قانونا علاوه نین 50 – نجی مادّه سینی پؤزدو .
12 – دسامبر 1925 – نجی ایلده اساس قانونو تصویب ائده ن حقوقلو ییغیناجاق (مجلس موسسان) اساس قانونا علاوه -نین 36 ، 37 ، 38 و 40 – نجی مادّه لرینین یئنیدن یازیلماسینا سس وئردیلر. بونون نتیجه سینده رضا خانا و اونون کیشی وارثلرینه سلطنت ورثه لیک حقوقو تعیین ائدیلدی (10) .
دئمک اولار کی ، او زامان مختلف استقامتلی قوروپلاشمالار رضا خانا بؤیوک اومیدلر بسله میشدیلر. لیبرال فیکیرلی قوّه لر گؤزله ییردی کی ، او سرای حاکمیتی نی محدودلاشدیرسین و سؤلا تمایلّو میل لره یؤل وئرمه سین . جمهوریخواهلار ایسه اوندان جمهوریتین اعلان ائدیلمه سینی گؤزله ییردیلر. چونکو او تاج قویما مراسیم ایندن اوّل ایرانی جمهورویا چئویرمک و اونا پرزیدنت کیمی رهبرلیک ائتمک فیکرینده اولدوغونو بیلدیرمیشدی. دموکراتیک قوّه-لر ایسه بئله بیر اومیدله اونو مدافعه ائدیردیلر کی ؛ او اجتماعی رفورملارا مناسبتده خیر خواه اولاجاقدیر(11) . بئله- لیکله ، قاجارلار سلاسه سی رسمی اولاراق حاکمیّتدن گؤتورولموش اعلان ائدیلدی . رضا خان ، رضا شاه پهلوی کیمی 15 – دسامبر 1925 – نجی ایلده اساس قانونا آند ایچدی . 1926 – نجی ایلین آپریل آییندا او تاختا چیخدی. رضا شاه دؤورونده اساس قانون عملی اولاراق لغو ائدیلدی . پارلامنت اساس قانونون طلبلری نین ضدّینه گوجسوز بیر اورگان قالدی. او داها چوخ دکوراسیون کاراکتری داشییردی و قانون وئریجیلیک قوّه سی ده بئینمه و آمین – آمین دئمه اورگانی کیمی فورمال بیر فونکسیون اوینامالی اولدو. ناظرلره گلدیکده ، اونلار پارلامنت قارشیسیندا یوخ ، بلکه رضا شاهین قارشیسیندا مسئولیت داشییردیلار.
رضا شاه بعضی اجتماعی رفورملارا مثال اوچون : اؤلکه ده اداره سیستمی نین مدرن لشمه سینه ، نقلیّات یؤل لاری- نین تکمیل لشدیریلمه سینه و صنایع انکشافی نین آز- چوخ سرعت لندیرمه سینه ال آتدی . لاکن او غدّارلیقلا دموکراتیک دوشونجه یه صاحیب اولان انسانلارین (یازیچیلارین ، ژورنالیست لرین ، شاعرلرین) حبسه آلینماسینا و یا اؤلوملرینه سبب اولدو .
رضا شاه دؤورونده آریا و آریاپرستلیک ایدئولوژوسو(پان فارسیزم) ایله یاناشی ، آنتی تورکیزم ، آسیمیلاسیون و غیر فارس خالقلارلا دوشمنچیلیق ، حاکمیّتین رسمی سیاستینه چئوریلدی . اقتصادی آیری – سئچکی لیک لرله یاناشی ، غیر فارس خالقلارین (خصوصیله تورکلرین) وارلیغی دانیلدی و اونلارین دیل ، ادبیات ومدنیت ساحه لرینده انکشافلاری نین قاباغی آلیندی. *
رضا شاه داخیلده اونون رژیمینی مدافعه ائده بیلن اوردونون و پلیس آپاراتی نین یارادیلماسینا خصوصی اهمیت وئردی. او ، اوردونون واسطه سیله قاجارلار حاکمیتی دؤوروندن اؤلکه نین گئنیش مستقل لیک قازانمیش بؤلگه لرینی (ممالک محروسه ایران) تهرانین مرکزی نظارتی آلتینا آلماقا نائل اولدو.
17 – سپتامبر1941 – نجی ایلده رضا شاه اوغلو محمد رضا پهلوی نین خیرینه تخت – تاجدان ال چکیب و گونئی آفریقایا (یوهانیسبورگا) آپاریلدی . متّفق لر اونو ناسیونال – سوسیالیست آلمانیا سیله امکداشلیقا اتّهام ائدیردیلر.
1-Tschlinkirian, Archavir, Die wirtschaftlichen und sozialen Ursachen der persischen Revolution, Die Neue Zeit, II Bd. Nr. 33 , Stuttgart , Seite 203
– 2- باخ Nasseri, Ursachen, Verlauf und Folgen der persischen Revolution des Jahres 1906, Diss. Würzburg 1957
3- باخ Nasseri, …. Seite 22 ….
4– باخ : قاسم زاده ، حقوق اساسی ایران ، صفحه 381، تهران 1331
* – قید اولمالیدیر کی ، دین خادملری نین گوجلو تضییقی و تاثیری نتیجه سینده ، مشروطیت سیستمی نین اساس قانونوندا جدّی نقصانلار موجود اولموشدور. گؤزه چارپان نقصانلاردان بیریسی اساس قانونا علاوه نین بیرینجی و ایکینجی اصل لری اولموشدور. بیرینجی اصله گؤره شیعه اثنی عشری مملکتین» رسمی مذهبی» اعلان اولموشدور.
ایکینجی فصلیده ایسه پارلامنتده قبول اولونموش قانونلارین قطعی قبولو ، یوکسک دین خادملریندن تشکیل تاپمیش بیر هئیاتین رای ایندن آسیلی اولموشدور. بو هیات پارلامنتده قبول اولان قانونلاری «اسلام دینی نین مقدّس قایدالاری و حضرت خیرالانام صلی الله و علیه و آله و سلمین طرفیندن کئچیریلمیش قانونلارلا» مقایسه ائدیر. پارلامنتدن چیخان بیر قانون اسلامین مقدّس قایدا و قانون لارینا ضدّ اولورسا ، هیات طرفیندن ردّ اولوب و قانون کیمی تانینمیر. یوکسک دین خادملریندن تشکیل تاپان «هیاتین قراری حضرت حجت عصر عجل الله فرجه نین ظهورونا دک دئیشیلمیه جک». (بو مادّه لر ولایت فقیه و شورای نگهبان دوشونجه سی نین مشروطیت سیستمی نین اساس قانونوندا یئر آلماسی معناسینی وئریر).
5- باخ : «اساس قانونا علاوه نین» : ایران اهالی نین حقوقلاری حاققیندا 27 – نجی 60 و 67 و 8 – مادّه دن 25- نجی مادّه یه قده ر.
6. : باخHannekum , wilhelm, Persien im Spiel der Mächte, in Historische Studien, Heft 331, S. 91
* – مشروطیت انقلابی نین سلاحلی قؤلونو محو ائتمک اوچون روس و انگلیس دولتلری ، اؤزونو مشروطیت طرفداری گؤستره ن ایران حاکمیتی الیله سردار و سالار ملّی ستارخان و باقرخانی مختلف وعده لرله آلدادیب تهرانا گتیردیلر. اوّلجه دن پلانلانمیش توطئه نتیجه سینده داشناک ارمنی یپریم خانین باشچیلیق ائتدیی گوجلو سلاحلی دسته لرله ستارخانین یاشادیغی اتابک پارکینا باسقین اولور. ستارخان یارالانیر و اونون 18 سلاحداشی هلاک اولور. بو حادثه لرله یاناشی تهراندا همین پلیس باشچیسی یپریم خانین رهبرلیی آلتیندا یوخاریدا قید اولان ارتجاعی چئوریلیش باش وئریر. مجلس باغلانیر ، انجمنلر و مترقی مطبوعات قداغانلاشیر. اؤلکه نین آزادلیق و استقلالی یؤلوندا مبارزه آپاران انقلاب-چیلاری کؤکدن محو ائتمک اوچون ارتجاع هجوما باشلاییر. گیلاندا مجاهد دسته لری دارما- داغین اولور . تبریزده مقاومت آلؤوو هله سؤنمه یب 4 گون روس قؤشونلارینا قارشی دؤیوشلر گئدیر. مرکزی حکومت مجاهیدلرین خلع سلاح اولمالارینی ایسته ییر . تزار ضابط لری تبریز شهرینده حربی محکمه لر تشکیل ائدیب و یوزلرله انقلابچینی او جمله دن علی مسیونون ایکی اوغلونو ، ثقه الاسلامی ، ستارخانین کیچیک قارداشینی دار آغاجینا چکیر . آزربایجان سوسیال دموقراتلارینین رهبرلری نین ائولری ، آزربایجان ایالت انجمنی نین نین بناسی تزار مامورلاری طرفیندن پارتلادیلیر. اون مینلرله انسان ارتجاع منگنه سیندن قورتولماق اوچون دونیایا سپه لنمه یه مجبور قالیر. Spuler, B, Geschichte der İslamischen Länder, Köln 1959, 7- باخ – : ص. 142 ** – 1915 – نجی ایلده سید حسن تقی زاده آلمان حکومتی نین یاردیمی ایله خارجده یاشایان ضیالیلاری برلین شهرینه دعوت ائدیر. بو دعوتین اوزه رینده انگلستاندا یاشایان کاظم زاده ایرانشهر، فرانسا دا یاشایان محمد قزوینی ، ابراهیم پور داود ، اشرف زاده و محمد علی جمالزاده ، سویس مملکتینده یاشایان نصرالله خان جهانگیر ، سعدالله خان درویش ، مرتضی راوندی و استامبولدا یاشایان غنی زاده ، اسماعیل یکانی ، میرزا آقا ، اسماعیل نوبری و اسماعیل امیرخیزی برلین شهرینه گلیرلر. بو ضیالیلار برلین شهرینده تحصیل آلان عزت الله هدایت و رضا افشارایله بیرلیکده » ایران ملّیون کمیته سی» نین یارانماسینا قرار وئریرلر. بو کمیته نین هدفی ایراندا روس و انگلیس لره قارشی مبارزه آپارماق ایدی.
Gehrke, Ulrich, İran, Tuebingen 1975, 1558- باخ – : ص. Geyer, Dietrich, Die Sowjetunion und der İran, Tuebingen 1955, S. 79- باخ :
10- باخ اساس قانونا علاوه نین 36 و 37– نجی مادّه لرینه (بو مادّه لر دئیشیلنه قده ر آنجاق قاجار سلاسه سیندن «کیشی وارث» لری تخته صاحیب اولا بیلیردی.
: – 11 Melzig, Herbert; Reza Shah, Der Aufstieg Irans und die Großmächte; Stuttgart 1936, S.61.
*- رضا شاه دؤورونده آزربایجان خالقی حاققیندا اجرا اولونان آنتی تورکیزم سیاستی او یئره گلیب چاتدی کی ، ملّی تحقیرلرله یاناشی آزربایجان تورکجه سی رسمی – دولتی یئرلرده قداغان اعلان ائدیلدی. تهراندان آزربایجانا گؤنده ریلن معارف رئیسی (اوخو ضدّ معارف رئیسی) محسنی ، آزربایجان اوخوللاریندا تورکی دیلین قداغان اولماسی حاققیندا بئله دئدی : » هر کس که ترکی حرف میزند افسار الاغ به سر او بزنید و او را به آخور به بندید» (کیهان غزه ته سی 26/10/1324) . بوندان علاو آزربایجان اوخوللاریندا جریمه صاندیقلاری قؤیولوب و تورکی دیلینده دانیشان اوشاقلاری جریمه وئرمه یه مجبور ائتدیلر.
آزربایجان خالقی نین ان غدّار دوشمنلریندن بیریسی ده تهراندان آزربایجانین والی لیینه (استاندارلیغینا) منصوب اولان عبدالله مستوفی ایدی. مستوفی تبریز سرشماریسینا «خر شماری» دئیب و آزربایجانلیلار حاققیندا بو جمله نی تکرار ائدردی : » آزربایجانیها ترکند ، یونجه خورده و مشروطه گرفته اند . حالا نیز گاه میخورند و ایران را آباد میسازند» . (گذشته چراغ راه آینده است ، صفحه 236) .
گله جک بؤلومده ایکینجی دونیا محاربه سیندن آزادلیق باهاری دؤورونه دک سیاسی – اجتماعی حادثه لر تحلیل اولاجاق !
ایران پارلامنتاریزمی نین مسئله لری (1) / احمد یزدانی
2 دیدگاه »
-
[…] ایران پارلامنتاریزمی نین مسئله لری (2)-احمد یزدانی […]
بازتاب توسط ایران پارلامنتاریزمی نین مسئله لری (1) / احمد یزدانی « کانون دمکراسی آزربايجان | 1 آوریل 2011 |
-
[…] ایران پارلامنتاریزمی نین مسئله لری (۲)-احمد یزدانی […]
بازتاب توسط Azer-online » Blog Archive » ایران پارلمنتاریزمی نین مسئله لری- 1 و 2 ینجی حصه | 1 آوریل 2011 |


c: text/html

text:
بحر مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
مفعول، فاعلات، مفاعیل، فاعلن
(م.)253، (ﻫ.)208
1 فصل گول اولدو شیشهلره دور گولآب قیل،
گل ای گؤزهل! داوام یوخو، سن شتاب قیل.
سو، بیلمیسن سوسوزلارا وئرمک ثوابدیر،
گر ایستهرن ثواب قیلان، دور ثواب قیل.
بو انس و حال حلقهسینه سیغماز اؤزگهلر،
گر غیر دوست ایستیه گلسین، جاواب قیل!
دور بیر آیاغا سرو اؤزون آرتیق اؤگمهسین،
گول چوخ اؤزون بگنمیه اوزدن نقاب قیل.
5 کهلیک گر ائتسه ناز کی قیرمیزدیر اللری،
چک سورمه، ال آیاغیوی سنده خضاب قیل.
دیوانه ائیلهییب منی، زنجیر دور گتیر،
بیر گولاوزون محبّتی، فکر طناب قیل!
کیمدیر دئسین او سؤودوگومه کیم دیییب سنه،
بو عاجزی فراقیوه یاندیر، کباب قیل؟
بس تیکمیشم گؤزهل یولووا گؤز، اوسانمیشام،
چوخ انتظار وئرمه منه، آز عذاب قیل.
گل رحمه گؤر یول اوسته هاچاغدان اوتورموشام،
قوی باشیما آیاغ، منی توپراق حساب قیل.
10 اوتوز بئش ائیلهدی، یالواریر آللاها هیدهجی،
الله! اونون دوعاسینیدا مستجاب قیل.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اویان نیوز : ۲.جی اولوسلارآراسی کاشغارلی ماحمود حیکایه یاریشماسیندا بیرینجیلیک اؤدولونه آذربایجانلی یازار “اژدر اول” لاییق گؤرولدو
تۆرکیه جمهوریتی کۆلتور و توریزم باخانلیغی و تۆرکسویون امکداشلیغی ایله آوراسیا یازارلار بیرلیگی طرفیندن گرچکلشن کاشغارلی ماحمود حیکایه یاریشماسیندا اؤدوله دگر حیکایهلر بللی اولدو.
تۆرک دۆنیاسینین ایلک و تک ادبی یاریشی اولان بو یاریشمادا آذربایجان، باشقوردیستان، عراق، تۆرکمنصحرا تورکمنلری ایله قشقای تورکلری، قاراچای-مالکار، قازاغیستان، قیرغیزیستان و تۆرکیهدن یازارلار اؤز حیکایهلری ایله قاتیلدی.
۲.جی اولوسلارآراسی کاشغارلی ماحمود حیکایه یاریشماسیندا بیرینجیلیک اؤدولونه آذربایجانلی یازار “اژدر اول” لاییق گؤرولدو. قیرغیزیستانلی یازار آیداربک سارمانبتوف ایکینجیلیک اؤدولونو ییهلهدی. قاراچای-مالکاردان مطلب بِپایف اۆچۆنجو اۇلدی. مانسیون ایسه قازاغیستانلی یازار دورن قواتا وئریلدی.
ت.ر.ت. ترکی


text:
اویان نیوز :
جللاد! سنین قالاق- قالاق یاندیردیغین کیتابلار
مین کمالین شؤهرتیدیر، مین اورهیین آرزیسی….
بیز کؤچهریک بو دونیادان، اونلار قالیر یادیگار؛
هر ورقه نقش اولونموش نئچه اینسان دویغوسو،
مین کمالین شؤهرتیدیر، مین اورهیین آرزیسی….
یاندیردیغین او کیتابلار آلوولانیر….یاخشی باخ!
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظولمته…..
شاعیرلرین نجیب روحو مزاریندان قالخاراق
آلقیش دئییر عشقی بؤیوک، بیر قهرمان میللته؛
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظولمته….
جللاد! منیم دیلیمده دیر بایاتیلار، قوشمالار،
دئ، اونلاری هئچ دویدومو سنین او داش اورهیین؟
هر گرایلی پردهسینده مین آنانین قلبی وار….
هر شیکستم ائولادیدیر بیر مقدس دیلهیین،
دئ اونلاری هئچ دویدومو سنین او داش اورهیین؟
سؤیله سنمی خور باخیرسان منیم شعیر دیلیمه؟
قوجا شرقین شؤهرتیدیر فضولینین غزلی!
سنمی ”ترک خر“ دئییرسن اولوسوما، ائلیمه؟
داهیلره سود وئرمیشدیر آذربایجان گؤزهلی….
قوجا شرقین شؤهرتیدیر فضولینین غزلی!
جللاد! یانیب اود اولسا دا، کوله دؤنمز آرزیلار،
طبیعتین آنا قلبی قول دوغمامیش اینسانی!
هر اورهیین اؤز دونیاسی بیر سعادت آرزیلار،
قانلار ایله یازیلمیشدیر هر آزادلیق دستانی….
طبیعتین آنا قلبی قول دوغمامیش اینسانی!
ازل باشدان دوشمنیمدیر اوزو موردار قارانلیق…..
هر تورپاغین اؤز عشقی وار، هر میللتین اؤز آدی.
کاییناتا دگیشمهرم شؤهرتیمی بیر آنلیق،
منم اودلار اؤلکهسینین گونش دونلو ائولادی!
هر تورپاغین اؤز عشقی وار، هر میللتین اؤز آدی!
نه دیر او دار آغاجلاری، دئ کیملردیر آسیلان؟
اویونجاقمی گلیر سنه وطنیمین حاق سسی؟
دایان!….دایان!….اویاق گزیر هر اورهکده بیر آسلان،
بوغازیندان یاپیشاجاق اونون قادیر پنجه سی؛
اویونجاقمی گلیر سنه وطنیمین حاق سسی؟
جللاد! سنمی، دئ قیریرسان فداییلر نسلینی؟
میللتیمین صاف قانیدیر قورد کیمی ایچدیگین قان!
زامان گلیر…من دویورام اونون آیاق سسینی
شهیدلرین قییام روحو یاپیشاجاق یاخاندان؛
میللتیمین صاف قانیدیر قورد کیمی ایچدییین قان!…..
بیر ورقله تاریخلری، اوتان منیم قارشیمدا،
آنام تومریس کسمهدیمی کیخسرووون باشینی؟
کوراوغلونون، ستارخانین چلنگی وار باشیمدا،
نسیللریم قویمایاجاق داش اوستونده داشینی؛
آنام تومریس کسمهدیمی کیخسرووون باشینی؟
سور آتینی، دؤرد نالا چاپ! مئیدان سنیندیر ….آنجاق،
من گؤرورم آل گئیینیب گلن باهار فصلینی….
قوجا شرقین گونشیدیر یاراندیغیم بو تورپاق،
من یئتیردیم آل بایراقلی اینقیلابلار نسلینی؛
من گؤرورم آل گئیینیب گلن باهار فصلینی!
صمد وورغون ١٩۴٧


text:
گورجوستانین واحید میللی حرکات پارتییاسینین پارچالانماسیندان سونرا اونون پارلامئنتده جمعی ۷ دئپوتاتی قالاجاق.
آخار .آذ خبر وئریر کی، پارتییانین دیگر دئپوتاتلاری ایسه آوروپا گورجوستانی پارتییاسینا قوشولوبلار. ساکاشویلییه صادق قالان دئپوتاتلار یالنیز رومان قوچیریدزئ، نیکا مئلییا، تیناتین بوکوچاوا، آذر سولئیمانوو، راماز نیکولایشویلی، کوبا ناکوپییا، سالومئ ساماداشویلی اولوبلار.
پارتییانی ایسه عمومیلیکده ایراکلی آبئسادزئ، داوید باکرادزئ، آکاکی بوبوخیدزئ، گیقا بوکئرییا، خاتونا قوقوریشویلی، تئنگیز قوناوا، لاشا دامئنییا، گئورگی کاندئلاکی، زازا کئدئلاشویلی، ایرما نادیراشویلی، سئرقی راتیانی، لئلا کئبورییا، گئورگی قوینیاشویلی، ماموکا چیکووانی، گئورگی چئرئتئلی، زوراب چیابئراشویلی، سئرقو کاپانادزئ، اوتار کاخیدزئ، گئورگی توقوشی کیمی دئپوتاتلار ترک ائدیبلر.
قئید ائدک کی، گیقا بوکئرییا و داوید باکرادزئنین واحید میللی حرکاتدان آیریلماسیندان سونرا پارلامئنتدهکی واحید میللی حرکات فراکسییاسی دا یوخ اولماقلا اوز-اوزه قالیب. بوندان اؤنجه واحید میللی حرکات پارلامئنتده عمومیلیکده ۲۷ دئپوتاتا صاحب ایدی.


text:
بیر شانجان، بیر آسلان- (بیر یئنی کیتابا اؤتری بیر باخیش)
مرتضی مجدفر
بو گونلر حؤرمتلی یازیچی، تدقیقاتچی و آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت خادمی«عبدالعلی مجازی» طرفیندن، بیر محتشم کیتاب ائلیمیزه تقدیم اولموشدور. بو کیتاب تورکجه، فارسجا یازیلمیش 650 صحیفهلیک بیر منوگرافی دیر. مؤلف اؤز اثرینده گونئی ماحالینین فولکلور و ادبیاتینی گئنیش و اطرافلی آیدینلادیر. او آنا یوردو «شانجان» کندینه اولان علاقهنی، بو کیتابین آدلانماسیندا دا اونوتمور و کیتابی نین آدینی « شانجان (فولکلور و ادبیات)- بر اساس مونوگرافی منطقۀ گونئی» قویور. دئمک دوز دور کی کیتاب عمومیتله گونئی ماحالینا عایید دیر، آنجاق یازیچی نین شانجانلی اولدوغونا گؤره، کیتابین بیر چوخ صحیفهلری شانجان حاققیندا دیر.
کیتابدا گونئی ماحالی حاققیندا هر نهیی گؤرمک و اوخوماق ممکن دور. ایللر بویو ادبی مجلسلرده آسلان آدی ایله اؤزونو تانیتدیران و حؤرمته لاییق قوجامان تدقیقاتچی، یازیچی و شاعریمیز عبدالعلی مجازی، بو کیتابدا شانجانین آدینی دیللره سالیب، گؤیلره قاوزاییب و سسلندیرمیشدی، دئمک ایندیهامیگونئیلیلر، بیرلیکده دئیه بیلرلر:« بیر شانجان، بیر آسلان!»
بو کیتاب فولکلور و ادبیات حاققیندا ایشلهینلره بیر اؤرنگ اولا بیلر. مؤلف، کیتابینی اون ایکی بؤلومه تقسیم ائدیبدیر. بؤلوملردن قاباق دا نئچه مقدمهنی و ایضاحی گؤروروک. دکتر حسین محمدزاده صدیق. ح.م. گونئیلی، رحیم کاویان مقدمه یازانلارین بیر نئچهسی دیرلر. سونرا اون ایکی بؤلوم بئله بؤلونور:
1. گونئی منطقهسیندن جغرافی و اقتصادی بیر تحقیق.
2. آذربایجان، گونئی و شانجان فولکلوروندان اؤرنک. بو بؤلوم چوخ اطرافلی دیر و بوتون فولکلور و دبلریمیزی آراشدیریر و نمونهلر وئریر.
3. شانجانین اجتماعی و طبیعی جغرافیاسیندان بیر تحقیق. بو بؤلومده، مؤلف شانجانین وجه تسمیهسی، کوچهلری، آبیدهلری، یئر آدلاری، آغاجلاری، عمومیایشلری و پئشهلری، ائل طبابتی، ساخلامالاری، اؤلچولری، هفته بازار گونلری و… حاقدا، فارسجا- تورکجه مقالهلرده بیر چوخ معلومات وئریر. بو بؤلوم، کیتابین دؤرددن بیرینی تشکیل ائدیر.
4. شانجان و شانجانلیلارا اختصاص وئریلن شعرلر. بو بؤلومده شاعرین اؤز یئرلیلرینه سؤیلهدیگی شعرلرله اوز- اوزه دوروروق.
5. مؤلفین عمومیشعرلری.
6. دوستلارلا دانیشیقلار. بو بؤلومده شاعرین مشاعرهلری وئریلمیشدیر.
7. گونئی ادبیات تاریخیندن اؤرنک. مؤلفین دگرلی ایشلریندن بیری، بو بؤلوم دور. بورادا او گونئی ماحالینین قدرتلی یازیچی، شاعر و محققلری او جملهدن پروفسور زهتابی، عاشیق قشم، عبدالکریم منظوری خامنه، پروفسور مبارز علیزاده، حسین محمدخانی، رحیم کاویان، عاشیق احد ملکی علیشاه و… ترجمه حاللاری و اثرلریندن نمونه لر وئریر.
8. شانجانین معاصر هنر وادبیات تاریخیندن نمونه. بو بؤلومده، مؤلف اؤز کندینده بویا- باشا چاتان بیر چوخ چاغداش ادبیات و اینجه صنعت خادملری و فعاللاری حاققیندا معلومات وئریر و اونلارین ایشلریندن نمونهلر گتیریر.
9. غمنامه. بو بؤلومده، عبدالعلی مجازینی، شاعرلیک پالتاریندا گؤروروک. او بورادا اؤلوب، آرامیزدان کؤچن شاعر- یازیچیلار، همده اونلا گزیب – دولاشان وطنداشلارین اؤلومونده دئدیگی شعرلردن نمونهلر و محرم عزادارلیغی حاققیندا ایضاحلار وئریر. بیر ده بیر چوخ باشقا شاعرلرین غملی شعرلریندن اؤرنگلر گؤستریر.
10. منابع و ماخذ.
11. آدلار (فهرست اعلام)
12. شکیللر.
بو کیتاب مین نسخهده، تهرانداکی اندیشهنو انتشاراتی توسطیله، اونبئشمین تومن قیمتله بوراخیلمیشدیر. کیتابی اَلده ائتمک اوچون 66427371-021 و 09123875906 نمرهلری ایله تماس توتماق اولار.
آسلان شعر آدی ایله تانینان عبدالعلی مجازینین بو کیتابی، اوخومالی، ورق وورمالی و گزمهلی بیر کیتاب دیر. بو کیتاب دوز دورکی قالیندیر، آنجاق منه قالان دا اولاجاقدیر. آذربایجانیمیزین دؤرد بیر یانیندا یاشایان هوسکارلار، اؤز اورهک سؤزلرینی بیریئره ییغیب، دیگر آذربایجانلیلارا چاتدیرماقدا، مجازینین کیتابینی اوخویوب، اوندان اؤرنکلر آلا بیلرلر.
ایکی ایل سونرا، عبدالعلی مجازی 80 یاشیندا اولاجاقدیر. من ایکی ایل قاباقدان، اونون 80 ایللیگینی آلقیشلاییرام و اومید ائدیرم او ، ایللر بویو یاشاسین و یئنه ده یازیب- یاراتسین.


text:
Posted on 2011/01/22 by vəhid şükürzadə وحید شکرزاده
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
مجموعه آهنگ های زینب خانلاروا
تعداد : 1 سی دی
قیمت : 1500 تومان
فرمت فایلها
mp3 192 kbps
این مجموعه شامل تمامی آهنگ های خواننده معروف آذربایجان زینب خانلاروا می باشد که در یک سی دی جمع آوری شده است و قابل اجرا بر روی تمامی دستگاههای پخش موزیک می باشد در زیر مختصری درباره خواننده معروف آذربایجان زینب خانلاروا می خوانیم
زینب خانلاراوا ZEYNƏB XANLAROVA
زینب فرزند یحیی خانلاراوا بتاریخ بیست و هشتم دسامبر سال 1936 در باکو چشم بجهان گشود . زینب خانلاراو در سال 1961 کلاس شوشنسکی مدرسه موسیقی زیناللی باکو را با موفقیت پشت سرگذاشته و تقریبا از همان سال در اپرا و باله میرزا فتحعلی آخوندوف آذربایجان بعنوان سولیست مشغول به فعالیت گشت . او در همین مؤسسه هنری موفق گردید تا در اپراهای “لیلی و مجنون ” و ” اصلی و کرم” نابغه بزرگ موسیقی آذربایجان اؤزگیر حاجی بیگف جای گرفته و نقش های اصلی و لیلی را به بهترین شکلی به اجراء درآورد . در رپرتوار موسیقی زینب خانلاراوا از موغاماتی همانند ” شهناز” ، ” قطار” ، ” بیات شیراز ” ، ” چهارگاه ” و ” دلکش ” گرفته تا تصنیف هائی در دستگاههای ” شور ” ، ” چهارگاه ” ، ترانه های محلی و ترانه هائی از مشرق زمین جای میگیرند . ناگفته نماند که زینب خانلاراوا اولین خواننده زن آذربایجان است که در دستگاه چهارگاه آواز خوانده است .
در هنرنمائی های زینب خانلاراوا که در اجرای ترانه های خود به فاکتور رقص اهمیت فراوانی قائل بود ، براحتی میتواند امتیاز هنری او و شور و شوقی که در تماشاچیان بر می انگیزد را لمس نمود . او خود نیز ترانه های بسیاری را ساخته و تنظیم کرده است . زینب در دوران شوروی سابق در بسیاری از شهرهای این کشور ، چکسلواکی ، اسپانیا ، کانادا ، بلغارستان ، مجارستان ، فرانسه ، ایتالیا ، سوئد ، دانمارک ، ترکیه ، عراق ،افغانستان ، ژاپن و ممالک بسیار دیگری به اجرای کنسرت پرداخته و با اجرای پرشور موسیقی سرزمین عزیزمان آذربایجان در معرفی این فرهنگ غنی به مردمان جهان خدمات شایان تقدیری بعمل آورده است
خانلاروا در سال ۱۹۷۵ عنوان هنرمند خلق آذربایجان را دریافت کرد.یک فیلم مستند به نام سلام زینب نیز از زندگی این هنرمند ساخته شدهاست.
برای خرید نقدی ،آنلاین یا پستی از شرکت فروتل بر روی تصویر زیر کلیک کنید و فرم مربوطه را پر کنید
لینک سبد خرید
در صورتي كه در پر كردن فرم و ثبت سفارش مشكلي داريد لطفاً جهت راهنمائي يا ثبت سفارش با شماره 09363786001 یا 09141909240 به نام وحید شکرزاده تماس بگیرید تا راهنمایی های لازم صورت گرفته و سفارش شما ثبت و ارسال شود.
توجه توجه
فقط توجه داشته باشید که بر روی فاکتور شما بر روی بسته سفارش داده شده مجموعه فروشگاه 3 نوشته خواهد شد
محصولات مشابه
محصولات پیشنهادی
Bunu bəyən:
Bəyən Yüklənir...
Filed under: محصولات فروشی وبلاگ دوزلو اوغلان | Tagged: Azerbaycan,Azerbaycan mp3,Azərbaycan mp3,mp3 Azeri,mp3 Azəri,Music,مجموعه آهنگ های زینب خانلاروا,zeyneb,zeyneb hanlarova,zeyneb xanlar,zeynəb xanlarova,zeynəb xanlarova mp3,آهنگ آذری,آذربایجانی موزیک لر,خواننده آذربایجان,دانلود فول آلبوم های زینب خانلاروا,دانلود موزیک آذری,دانلود آهنگ های زینب خانلاروا,زندگی نامه زینب خانلاروا,زینب خانلار,زینب خانلارو,زینب خانلاروا | Leave a comment »
Posted on 2010/11/13 by vəhid şükürzadə وحید شکرزاده
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
تیمور موصطافایئو دن گوزل موزیکلر دانلود ائدین
Teymur mustafayev mp3 danlod edin
Bunu bəyən:
Bəyən Yüklənir...
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: aman gəlin mp3,ay aşıq mp3,Azərbaycan mp3,gözüm qaldı mp3,gözəldi mp3,lay lay mp3,laylay mp3,maralım mp3,meşə bəyi mp3,mp3,mp3 Azerbaycan,mp3 Azeri,mp3 Azəri,sən olmayanda mp3,sənsən mp3,telli mp3,tello mp3,teymur əmi,teymur mustafayev,teymur mustavayev mp3,منیمله سن,موزیک لر,موزیک آذری سن اولمایاندا,موسیقی لر,موسیقی آذربایجانی,مئشه بی,مئشه بیی,مشه بی,نغمه لر,گوزلدی,آمان گلین,آمان تئللو جانیم تللو,آهنگ لای لای,آهنگ لر,آهنگ مئشه بییتئللی,آهنگ تئللی,آهنگ شاد آذری,آهنگ شاد ئللو تئللو,آی آشیق,آذری موزیک لر,آذربایجان نغمه لری,آذربایجانی موزیک,اینانما یار,تللی,تنها قالاندا,تیمور موصطفایف,تیمور موصطافایف,تیمور موصطافایئو,تیمور عمی,تئللی,تئللئ,ترانه لر,جلیل آباد,دانلود موزیک لای لای,دانلود موزیک مئشه بیی,دانلود موزیک گلین,دانلود موسیقی مارالیم,دانلود آهنگ های آذری,دانلود آهنگ گؤزلدی,دانلود آهنگ گؤزوم قالدی,دانلود آهنگ آمان گلین,دانلود آهنگ آی عاشیق,دانلود آهنگ آذربایجانی,دانلود آهنگ تئللو,دانلود آهنگ سن سن,دانلود ترانه تنها قالاندا | Leave a comment »
Posted on 2010/11/12 by vəhid şükürzadə وحید شکرزاده
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آراز ائلسس دن گوزل و اورک سئون موسقی لر دانلود ائدین
آراز السس mp3
Araz elsəs mp3 müzik Araz elses
Bunu bəyən:
Bəyən Yüklənir...
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Araz,Araz el ses,araz elses,Araz elsəs,Atlar mp3,Azerbaycan mp3,Azərbaycan mp3,çoban qızı mp3,üşüyörüm mp3,dar ağacı mp3,dağlar mp3,dərəryə bax mp3,dəyirman mp3,download mp3 Azerbayjani,əsir Azərbaycan mp3,gecədir mp3,gəl mp3,hava quruşum mp3,mp3 Azerbaycan,mp3 Azeri,quşlar mp3,reyhan mp3,savaş günü mp3,Türk eşq mp3,Türküz Türküz mp3,قوشلار,قئزی,موزیک آذری,موزیک ریحان,موسیقی آذری,موسیقی ریحان,چوبان قیزی آراز ائلسس,چوبان قئزی,چبان قیزی,آهنگ قوشلار,آهنگ های آذربایجانی,آهنگ آذری ریحان,آتلار آراز ائلسس,آذری موزیک لری,آذربایجان,آذربایجانی آهنگ لر,آراز ال سس ماهنیلاری,آراز السس,آراز ائلسس,آراز ائلسس دانلود موزیک,آزربایجان,اسیر آذربایجان,اسیر آزربایجان آراز ائلسس,تورکوز,تورکوز تورکوز آهنگی,دییرمان,دانلود آهنگ چوبان قیزی,دانلود آهنگ های آراز ائلسس,دانلود آهنگ گل,دانلود آهنگ گئجه دیر,دانلود آهنگ آتلار,دانلود آهنگ اسیر آذربایجان,دانلود آهنگ تورک عشق,دانلود آهنگ دار آغاجی,دانلود آهنگ داغلار,دانلود آهنگ ریحان,دانلود آهنگ ساواش گونو اراز ائلسس,دار آغاجی,دار آغاجی آراز ائلسس,داغلار آراز السس,دره یه باخ,ریحان | Leave a comment »
Posted on 2010/11/12 by vəhid şükürzadə وحید شکرزاده
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آلماز سارایلی دان آذربایجانی موسیقی لر دانلود ائدین
Almaz saraylı mp3 danlod
Bunu bəyən:
Bəyən Yüklənir...
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Almaz sarayli mp3,Almaz saraylı,Azerbaycan mp3,danlod mp3 azerbaijani,danlod mp3 azeri,mp3 Azerbaijan,mp3 Azeri,قوی سنین اولسون,مولانا,موزیک آذربایجانی,موسیقی آذربایجانی,محتاج اولمارام,ندن اولدو,آلماز سارایلی,آهنگ های اذربایجانی,آذربایجان نغمه لری,آذربایجان آهنگ لری,اولماز,تورکی موزیک لر,تورکی موزیک آذربایجان mp3,دانلود موسیقی آذربایجانی,دانلود آهنگ کیم بیله جک قدرینی,دانلود آهنگ اولماز اولماز,دانلود آهنگ سنسیز یاشایا بیلمرم,دانلود آهنگ سحر سحر,دانلود اهنگ اذری,سحر سحر,سحر سحر گیردیم باغا نه باغ بولدو نه باغبان | 1 Comment »
Posted on 2010/11/11 by vəhid şükürzadə وحید شکرزاده
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آلماز علسگرلی دن گوزل موزیکلر دانلود اوچون
Almaz ələsgərli mp3 Azərbaycan
Bunu bəyən:
Bəyən Yüklənir...
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: almaz ələsgərli mp3,almaz xanım,Azerbaycan mp3leri,bilirsənmi mp3,bircə dəyqə mp3,bu gece,bu gecə,bu gecə mp3,bu gecə mp3 Azeri,danlod mp3 azeri,eşq,eşq nədir mp3,falçı,falçı mp3,gedirəm,gedirəm mp3,gəl dedin gəlmədim mp3,gəl gəl mp3,ilk məhəbbətim mp3,indi bildim mp3,könlüm sənindir mp3,mədinə mp3,mənim üçün ağlama mp3,mp3 Azeri,mp3 Azəri,sevgi bayramı mp3,sevgilim mp3,sevirəm mp3,sevirəm söylə mp3,sənə nəğmə qoşuram mp3,səni axtara axtara mp3,səsizdə xoşbəxtəm mp3,son bahar mp3,Türkiye Azerbaycan mp3,Türkiyə Azərbaycan mp3,uçan quş mp3,فالچی,فالچی ماهنیسی,فالجی,منیم اوچون آغلاما,موزیک یاغیش,موسیقی فالچی,موسیقی آذری,موسیقی شاد آذری,یاندیم ماهنی سی,یاندیم یاندیم,یازیغیم گلیر سنه,یاغیش,کونلوم,کونلوم سنیندیر,گل دئدین گلمه دیم موزیک,xatirələr mp3,xoş gəlmişik ay dostlar mp3,yandım yandım mp3,yazığım gəlir sənə mp3,yağış,yağış mp3,ınanıram mp3,آلماز علسگرلی,آهنگ های آذربایجانی,آهنگ گل گل,آهنگ آذری,آهنگ سئوگی بایرامی,آهنگ شاد بو گئجه آذزی,آذری موزیک لر,آذری نغمه لر,آذربایجان موزیک لری,آذربایجان آهنگ لری,آذربایجانی موسیقی لر,آغلاما,اوچان قوش,ایلک کحبتیم,بهترین موسیقی آذربایجان,بو گئجه,بو گجه,بیلیرسن می ؟,باهار,بایارم,برجه دیقه آهنگی,ترکیه آذربایجان ماهنیسی,ترانه های آذربایجانی,خوش گلمیشیک آی دوستلار,خاطیره لر,دانلود موزیک یاندیم یاندیم,دانلود موزیک آذری,دانلود آهنگ فالچی,دانلود آهنگ محبتیم,دانلود آهنگ مدینه,دانلود آهنگ های ترکی آذربایجانی,دانلود آهنگ یاغیش,دانلود آهنگ گئدیرم,دانلود آهنگ آذری,دانلود آهنگ آذری اینانیرام,دانلود آهنگ آذربایجانی,دانلود آهنگ اوچان قوش,دانلود آهنگ بو گئجه,دانلود آهنگ ترکی سنسیزده خوشبختم,دانلود آهنگ ترکیه آذربایجان,دانلود آهنگ خاطیره لر,دانلود آهنگ سنی آختارا آختارا,دانلود آهنگ سون باهار,دانلود آهنگ سئوگیلیم,دانلود ترانه یاغیش,دانلود ترانه گل گل,دانلود سئوگی بایرامی,سنه نغمه قوشورام,سنی سئویرم,سنسیز,سنسیزده خوشبختم,سئویرم,سئویرم سویله,سئوگی,عشق,عشق ندیر | Leave a comment »
Posted on 2010/11/08 by vəhid şükürzadə وحید شکرزاده
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
عالیم قاسیمف موغام اوخویانلاردان بیریسی کی چوخ گوزل و روحلو موغام اوخویار
بوردا سیزه ۲۶ موسیقی جیناب عالیم قاسیمو دان قویاجاغام
Alım qasımov muğam download
Bunu bəyən:
Bəyən Yüklənir...
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: alim qasimof,alim qasimov mp3 mugam,Alim Qasımov Muğam Qatar mp3,alım qasımov,alım qasımov muğam,ay dəli ceyran mp3,ay xanım xanım,azari mugham mp3,azeri mugam mp3,azeri muğam,ürək mp3,bağışla məni mp3,bəh bəh bəh mp3,dağların başında mp3,ey ınsanlar mp3,əlində sazın sənə qurban mp3,əraq təsnifi,fuzuli qəzəl,getmə getmə aman ovçu,gəl gözəlim mp3,gəl gəl mp3,kəsmə şikəstə mp3 muğam,mahnılar mp3,mehrıban olaq mp3,mp3 Azeri,mugam Azerbaijan mp3 download,mugam music,mugham,muğam,muğam Azerbaycan mp3,muğam danlod,muğam mp3,muğam qatar mp3,nazlı yar mp3,nazlı yarın qara gözü mp3,nə baxırsan yana yana mp3,qara gilə mp3,qara gilə muğam,qaragilə,qaragilə alım qasımov,rahab təsnifi,rəqs,rəqs mp3,rəqs muğam,segah,segah ay xanım xanım mp3,səni axtara axtara mp3,tovuz kimi mp3,فضولی محمد,قارا گیله,قارا گؤزو,قاراگیله,مهربان اولاق,موزیک ای خانیم خانیم,موسیقی موغام آذری,موسیقی محلی آذربایجان,موسیقی سنتی آذربایجانی,موغام,موغام + عالیم قاسیمف,موغام قارا گیله,موغام قاطار,موغام موزیک لری,موغام ماهنیلاری,موغام آذریچ,موغام آذربایجان,موغام آذربایجان دانلود,موغام آذربایجان داونلود,موغام دانلود,موغامات آذربایجان,ماهنیلار دانلود,نه باخیرسان یانا یانا,نازلی یار,یانا یانا دانلود,کسمه,گل گل موزیکی,گل گوزلیم آهنگی,گئتمه گئتمه آمان اوچو,şikayət muğam mp3,şıkayət mp3,şırvan şikəstəsi mp3,ıraq təsnifi,آلیم قاسیمف,آهنگ مهریبان اولاق,آهنگ کسمه شیکسته,آهنگ آی خانیم خانیم,آهنگ ای دلی جیران,آذربایجان موغام لاری,آذربایجان ماهنیلاری,ای اینسانلار,استاد عالیم قاسیمو,به به به دانلود عالیم قاسیمو,باغیشلا منی,خانم خانم,دلی جیران,دانلود موزیک قارا گیله,دانلود موزیک الینده سازین,دانلود موسیقی اصیل آذربایجانی,دانلود موسیقی سگاه,دانلود موغام آذربایجان,دانلود موغام آذربایجانی,دانلود ماهنیلار,دانلود آهنگ موغام آذری,دانلود آهنگ های موغام,دانلود آهنگ آی دلی جیران,دانلود آهنگ آذری نه باخیرسان یانا یانا,دانلود آهنگ اورک,دانلود آهنگ باغیشلا منی,دانلود ترانه های مغام عالیم قاسیمف,دانلود رقص,دانلود رقص آذری,دانلود عایلم قاسیمو,داغلارین باشیندا داونلود,رقص,رقص موغام,سنه قوربان,سنه قربان,سنی آختارا اختارا,شیروان شیکسته سی,عالم قاسمف,عالم قاسیمف,عالیم قاسیمف,عالیم قاسیمف موغام آهنگ لری,عالیم قاسیمو,عالیم قاسیموف | Leave a comment »
Posted on 2010/10/29 by vəhid şükürzadə وحید شکرزاده
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آزربایجانیم
سن سیز داریخمیشام ؛ بیلرسن نئجه
گلیرسن یوخوما هر گون هرگئجه
گله ئیدم قوینونا ایسته دیگیم جه
دردیمین درمانی آزربایجانیم
کاش گلیب گوریدیم- حالینی بوله یدیم
آغلایان گوزونون-یاشینی سیله ئیدیم
آمنیم گولشنیم آزربایجانیم
کئچیلمز یولللارین کئچه بوله ئیدیم
شاه بولاغ سویوندان ایچه بوله ئیدیم
دردیمین درمانی آزربایجانیم
سوندو اوره گیمی نئچه آرزولار
سیخدی اوره گیمی سیخدی دویغولار
کاش یئتیره سنه منی بویوللار
آمنیم گولشنیم آزربایجانیم
اجدادیمی خبر آلسان
تورک اوغلویام تورکم اوغول
آزربایجان منیم ائلیم
آزربایجان منیم ائلیم
دوغرانسادا دیلیم دیلیم
باشقا دیله چونن دگیل
آنا دیلیم اولن دگیل
دیلیم اولسه من ده اوللم
آنا دیلیم اولن دگیل
باشقا دیله چونن دگیل
دانلود آهنگ آذربایجانیم با صدای رحیم شهریاری
Azərbaycanım Rəhim Şəhriyarı mp3 indir
Bunu bəyən:
Bəyən Yüklənir...
Filed under: ماهنی سؤزلری Mahnı sözləri,آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Azerbaycan,Azerbaycan mp3,Azerbaycanim,Azerbaycanim mp3,azeri mp3,mp3 Azeri,Rahim shahriyari,Rəhim şəhriyarı,منیم دیلیم اولن دئیل دانلود,ماهنی,ماهنی سوزلری,ماهنی سؤزو,آنا دیلی,آنا دیلیم,آذربایجانیم,آذربایجانیم ماهنی سوزو,آزربایجانیم,تورک اوغلو,تورک اوغلویام تورکم من,تورک اوغلویام تورکم من دانلود,دیل,دانلود منیم دیلیم اولن دئیل باشقا دیله چونن دئیل,دانلود آهنگ آذربایجانیم,دانلود آهنگ آذربایجانیم رحیم شهریاری,رحیم شهریاری | Leave a comment »


text:
انگلیز غزتەجی – یازار لورن بوت ، أوگ – در آنقرە شعبەسینڭ دوزنلەدیگی ٦ . اولوسلر آراسی أگیتیم قونفرانسلری طوپلانتیسنه قاتیلدی . بوتث ، سوریەلی ملتجیلرڭ ، تركیە گبی مرحمتله یونتیلن بر أولكەنڭ وارلغندن أوتوری صوڭ درجە منتدار اولدیغنی سویلەدی.
انگلترەنڭ أسكی باشباقانی تونی بلئرڭ بالدیزی انگلیز غزتەجی – یازار لورن بوت ، شعورلی اوگرتمنلر درنگی ( أوگ – در ) آنقرە شعبەسی طرفندن باش كند اوگرتمن اوندە دوزنلەنن ٦ . اولوسلر آراسی أگیتیم قونفرانسلری طوپلانتیسنه قاتیلدی . سعادت پارتیسی گنل باشقانی مصطفی قامالاق ، یازارمز پروف . در . صفا صایغیلی ، چاد ستراتژیك آراشدیرمەلر مركزی باشقانی پروف . در . زكريَّا عثمان و هندستانلی غزتەجی – یازار پروف . در . ظفرالاسلام خانڭ دە قاتیلدیغی قونفرانسده “ چوجق اركیل عائلە ” و “ مفرداتدە أخـــــلاقیلك ” گبی بر چوق قونو گوروشولدی . لورن بوت ایسە “ حلال یاشامق ” اوزرینە بر قونوشما یاپدی .
تركیە اسلام دنیاسنڭ لیدری
لورن بوت ، قونشمەسندە “ سوریەلی ملتجیلر ، تركیە گبی مرحمتله یونتیلن بر أولكەنڭ وارلغندن أوتوری صوڭ درجە منتدار ” افادەلرینی قوللاندی . لورن بوت ، ” یاشچە كوچك اولان بیوك اولانه ، یوروین اوتورەنە و آز اولان طوپلیلق دە چوق اولانه سلام ویرسین ” حدیثیله سلاملاشمەنڭ أوڭمنی وورغولایارق قونوشمەسنی صوڭلاندیردی . پروف . در . ظفرالاسلام خاندە توركیەنڭ اسلام دنیاسنڭ لیدری اولدیغنی افادە ایدرك ، ” شو آنده یوكسلن ، اسلام دنیاسنڭ لیدری اولارق گرچك كوكلرینی یڭیدن كشف ایدن و ان شا الله دنیا لیدری اولاجق یڭی تركیەیە أڭ یوكسك صایغیلریمی صونیورم ” دیدی .


text:
باشقا اینسان علیه السلام
بو گون ایمام علی علیه السلامین دوغوم گونو. بیر آز فیکیرلشدیم حضرتین حاققیندا. بیلیریک کی ایسلام دونیاسیندا یوزلر فیرقه، نئحله، باخیش اولوشوب. تقریبن بو فیرقهلرین هامیسینین ایچینده پیغمبردن سونرا حضرت علینین ده حضورو واردیر. هئچ بیر صحابه، هئچ بیر ایمام بو قدر حاضیر دئییل مین بیر یئره بؤلونموش ایسلامی اوخونوشلاردا.
*
صوفیزم ایسلام دونیاسیندا باشقا باخیشدیر. صوفیزمده سماع وار، موزیک وار. بیر سیرالارا گؤره - یانی منیم باخیشیم بو- صوفیزم ایلکین دینلرین اؤزللیکلرینی او جوملهدن شامانیزمین بیر سیرا اؤزللیکلرینی اؤزونده ایچریب داوام ائدیبدیر. او جوملهدن خلسه، موزیک و رقص (سماع).
کسین صوفیه فیرقهلری ایچینده بیرینجی اولدوز ایمام علیدیر.
*
ایمام علی حتی یئنی سولچو کسیملرین ایچینده ده بؤیوک بیر اوغور قازانا بیلمیشدی.
*
و ایمام علینین حضورو هر یئردن آز - یانی چوخ چوخ آز-، فقه ساحهسینده دیر. نه موتلو بو ساحهده حضورو آز اولان اینسانلارا!
بو قدر باشقالیق بیر کیشیده (شخص آنلامیندا) نئجه بیر یئره ییغیشا بیلیر؟
-
- 14/05/13


text:
آذربایجان فدرال دمکرات حرکاتی نین بیلدیریشی
سیاسی محبوسلارین اعدامینی شیددتله قیناییریق
تهرانین عمومی و اینقیلاب دادسراسی بیر اعلامیه صادیر ائدرک، بازار سحری اردیبهشت آیینین 19 1389 ایلینده، فرزاد کمانگیر، علی حیدریان، فرهاد وکیلی، شیرین علم هولی و مهدی اسلامیان ین دوؤلتی مرکزلره بمب قویمالارا قاتیلدیقلاری و پژاکا باغلی اولدوقلاری اوچون اوین زیندانیندا اعدام اولوندوقلارینی اعلام ائتدی.
ایسلام جومهوریتی قورولوشونون ایلک گونلریندن بو یانا موخالیفلرینه یالنیز شیددت و اعدامنا ن جواب وئریبدیر. سون دؤوره لرده خالقین قضب و هیرسی بو حوکومتین چوروموش گؤوده سینی(پیکر) تیتردیبدیر. ایسلام جومهوریتی بیر طرفدن اویقولادیغی شیددت ، تاپدالاماق، شیکنجه و اعدام ایله موخالیفلرینین آراسیندا قورخو یارادماقا و باشقا طرفدن ده اؤز طرفدارلارینی جسارتلندیرمگه چالیشیبدیر. اما شوبهه سیزدییه بیلیریک کی بو جینایتلر خالقی قورخودماییب، بو وحشت و فلاکت جومهورییتینی ییخماق ایستکلرینی داها دا گوجلندیریبدیر.
بیز شیددتنن بو اعداملاری قیناییب و صمیمیتنن بو اعدام اولونان عزیزلریمیزین عائله و دوستلارینا باش ساغلیغی دیلییریک. بیز دموکراسی آدینا فعالیت ائدن بوتون قوروملاری، قادینلاری و میللتلری بو اعداملارین دوردورولماسی اوچون فعالیت ائتمه یه و اؤز اعتراضلارینان ایسلام جومهوریتینین اؤلوم ماشینی نین دایاندیریلماسینا چاغیریریک.
بیز بوتون آزادلیق سئون اورقانلاردان، قوروملاردان و اینسان حاقلاری مودافیعه چیلریندن بو اعداملاری شیددتنن قینامالارینی و بوتون گوجلرینن جومهوری ایسلامی نین علئیهینه اولوسلارآراسی باسقیلارین آرتماسینی ایستمه لرینی ایستیریک کی بو وسیله نن ایسلام جانی لرینین الینده اسیر اولان باشقا محبوسلارین اعدام اولونماسی اؤنلنسین (قاباغی آلینسین).
آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی نین ایجرائیه هیئتی
9 مای 2010
19 اردیبهشت 1389


text:
"بالابلوک تومنی گه اونلب قوراللی طالب هجوم قیلیشگن"
افغانستان ایچکی ایشلر وزیرلیگی فراه ولایتی نینگ بالابلوک تومنیده اونلب قوراللی طالب محلی و ملی پلیس پوسته لریگه هجوم اویوشتیرگنینی ایتگن.
بو زیرلیک تامانیدن ترقه تیلگن خبرنامه ده یاز یلیشیچه، طالبان بوگون ایرته لب ساعت بیش اطرافیده بالابلوک تومنی نینگ کمپنی ، گنج آباد محللریده گی پلیس پوسته لریگه هجوم قیلیشگن.
ایچکی ایشلر وزیرلیگیگه کوره، توقنه شوولر نیچه ساعت دوام تارتیب نهایت طالبان قوراللی لری " مغلوب ایتیلگن". اما فراه ولایتی نینگ پلیس باشلیغی عبدالرزاق یعقوبی توشدن کیین ساعت تورت اطرافیده توقنه شوولرهلی دوام ایته یاتگنینی ایتگن ایدی.
ایچکی ایشلر وزیرلیگی معلوماتی اساسیده حاضرگه قدر 8 طالب هلاک وینه تورت طالب یره لنگن.
شونینگ دیک بو وزیرلیک بیر پلیس بیر تینچ فقرا هلاک و باشقه بیر پلیس یره لنگنینی تصدیق لیدی.
طالبان عصیانچیلری هجومده افغان امنیتی کوچلری آغیر تلفات کورگنینی ادعا قیلگن.


text:
تبر یز
قوللاریم دولانا بوینونا بیر گون
گئنه باش قویارام دیزینه تبریز
حسرتدن هیجراندان جانا دویموشام
دویونجان باخارام اوزونه تبریز
بولانیق سولارین آخسین دورولسون
تزه گول لرینه بوسات قورولسون
سهند جمالینا بیرده وورولسون
بیر غبار قونماسین اوزونه تبریز
گولوستان باغینین سئیرینه گه لیم
لاله یاماجیندا بیرده دینجه لیم
اوتن گونلرینه یئتیشمه ز الیم
دوشوم هئچ اولماسا ایزینه تبریز
آنا تبسمین آی ایشیغی دیر
قولوم قامتیوین سارماشیغی دیر
شعریم بو دونیانین یاراشیغیدیر
اینجی سی توکه نمه ز خزینه تبریز
سن شاعیر عمرومه وقار وئریبسه ن
سولوب سارالمایان گولعذار وئریبسه ن
اعتبار وئریبسه ن ایلقار وئریبسه ن
هر ایگیت اوغلونا قیزینا تبریز
شاعر : حکیمه خانیم بلوری
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: تورکی شعر,تیبیز,تبریز,تبریز حاقیندا تورکی شعر,تبریزیم,تربیز,حکیمه بلوری,شعر ترکی تبریز |


text:
سوسیال شبکهلرده پایلاشیلان بیر ویدئو سوسیال شبکه ایستیفادهچی لرینی حئیرتله ندیریب. ایزلهیهن هر کس ویدوداکی بالاجانین قهرمانلیغیندان دانیشیر.
مودئراتور .آذ خبر وئریر کی، سؤزوگئدن ویدئو آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری-دا لئنته آلینیب. ویدئودان آیدین گؤرونور کی، ایکی آز یاشلی اکیز اوغلانلار ائوده تکدیرلر. اکیزلر اوینایارکهن احتیاطسیزلیق ائدرک اوتاقداکی پالتار ایشکافینی آشیریرلار. قارداشلارین بیر تایی ایشکافین آلتیندان خیلاص اولا بیلسه ده، دیگری ایشکافین آلتیندا قالیر، نه قدر چالیشسا دا اورادان چیخا بیلمیر. قارداشینین کمکینه اکیزلرین ایکینجی تایی یئتیشیر. قارداشینین دوشدویو وضعیته بیر نئچه سانییه تاماشا ائدن بالاجا داها سونرا اکیز تایینی خیلاص ائتمیی چالیشیر. او، اولجه ایشکافی قالدیرماغا چالیشیر، آنجاق آغیر اولدوغونو گؤروب درحال بو فیکریندن واز کئچیر. آنجاق بو اونو روحدان سالمیر و چئویکلیکله ایشکافی کنارا ایتلهمهیه باشلاییر. بئلهجه پالتار ایشکافینی کنارا ایتلهیهرک قارداشینین اوزریندن کنارلاشدیران ایکی یاشلی بالاجا اکیز تایینین حیاتینی خیلاص ائتمه یی باجاریر.
قئید ائدک کی، ویدئو گؤرونتو سوسیال شبکهده اکیزلرین عائلهسی طرفیندن یاییملانیب. عائله بیلدیریب کی، آنانین ائوین ایکینجی مرتبهسینده اولدوغو زامان ایکی یاشینداکی بروک شوفف اکیز قارداشی بوودی ایله بیرلیکده اوتاغیندا اویون اوینادیغی زامان ایشکاف بروکون اوستونه آشیب. اکیز قارداشینی ایشکافین آلتیندان خلاص ائدن بوودیی نین قهرهمانلیغینی ائوده کی کامئرا قئیده آلیب.


text:
محاربه گؤزلنتیسی بئله ائرمنیستاندا میقراسییا دینامیکاسینی آرتیرا بیلر.
بو سؤزلری آخار .آذ-آ آچیقلاماسیندا پولیتولوگ ایلقار ولیزاده دئییب. ائکسپئرت حساب ائدیر کی، ۲۰۱۶-جی ایل داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین تنظیملهنمهسینده بیر سرحد رولونو اوینادی:
«آپرئل محاربهسی هم قاراباغ مسئلهسینده، هم ده ائرمنیستاندا چوخ مورکب پروسئسلره ایستارت وئردی. اؤتن ایل ائرمنیستانی ۶۰ مین نفر ترک ائتدی. بوندان اؤنجه اؤلکهنی ان پیس حالدا ۴۵ مین نفر ترک ائدیردیسه، ایندی بو پروسئس گئتدیکجه سرعتلنیر. دانیشیقلار پروسئسی دایانیب، آنجاق محاربهیه حاضرلیق گئدیر. ائرمنی جمعیتی هر آن نؤوبتی محاربهدن احتیاط ائدیر. محاربه گؤزله نتیسی بئله ائرمنیستاندا میقراسییا دینامیکاسینی آرتیرا بیلر. ائرمنیستان چوخ آجیناجاقلی بیر دورومدادیر و هر آن محاربهیه حاضرلیقلی بیر جمعیت فورمالاشدیریلیر، حتی اؤلکه اقتصادیاتیندا گئدن پروسئسلر بئله بو دوروما اویغون حسابلانیر».
پولیتولوگون فیکرینجه، نورمال جمعیت بئله بیر وضعیتده یاشایا بیلمز و بو، مؤوجود ائرمنیستان سیاسی سیستئمی اوچون سارسیدیجی ضربهدیر:
«بوندان قورتولماق اوچون موخالیف ائرمنی سیاسی قوهلر آچیق شکیلده حاکمیت دایرهلرینه چاغیریشلار ائدیرلر کی، داغلیق قاراباغلا باغلی سیاستلرینه دییشیکلیک ائتسین. بو ایسه ائرمنیستانین داخیلی سیاستینده، شرطی دئسک، محاربه و سوله پارتییالاری آراسیندا توققوشمالاری آرتیریر. روسییا باشا دوشور کی، ائرمنیستانین سیاستینده سولهه سیفاریش آرتیر و بونا گؤره ده ایستمز کی، ایروان بیرباشا حربی سسئنارییه قاتیلسین. چونکی بو، ان آزی آذربایجانلا موناسیبتلری کورلایا بیلر. سوله طرفدارلاری و روسییا سیاستچی لری بو ایل معین سیاسی دانیشیقلارا گئده بیلرلر، بئله بیر گئدیشاتسا ائرمنیستان حاکمیتینین دییشمهسینه گتیریب چیخارا بیلر. هر حالدا بو ایلین آپرئل سئچکیلرینده ائرمنیستان میللی کونگرئسی و آیری-آیری سیاستچیلر روسییادان رئال سیاسی دستک آلسالار، دئمک، موسکوا دوغوردان دا رئگیوندا پروسئسلرین سوله یولو ایله تنضیملهنمهسینده ماراقلیدیر».


text:
امریکا حربیلیگی افغانستانده ایککی مینگچی عسکرنی بای بیرگن .بیر امریکالیک عسکر وشرطنامه اساسیده خذمت قیلگن بیر خارجی مملکت شرقیده، افغان خوف سیزلیک کوچلری اعضا سی تمانیدن اولدیرلگن .
جاری ییل " اتفاقچیلر" اره سیده هجوملر سانی کیسکین آرتگن و آی اورته لریده اتفاق کوچلری افغان حربی کوچلری بیلن قوشمه حربی عملیاتلرنی وقتینچه توخته تیشگه مجبور بولگندی.بیراق، پنتاگون یقینده مذکور عملیات قیته یولگه قویلگنینی معلوم قیلگندی.
امریکا طرفیدن بیرلگن تلفاتلر سانی ٢٠٠١ ییل افغانستان گه قرشی اوروش باشلنگن دن بویان ٢٠٠٠ گه ایتگن.
"نظارت نقطه سیده ماجرا"
ایساف-خلق آرا یاردم کوچلری سوزچی سییگه کوره، ینگی اولوم حالی شنبه کونی وردک ولایتده روی بیرگن .
شرطنامه اساسیده خذمت قیلگن خارجیلیک نینگ قیسی مملکت وطنداش ایکنی حاضرگچه آچیق لنمهگن.
افغان رسمی لری خارجی لر بیلن کیلشموچیلیک سید آباد تومنیده افغان ملی اوردو قرارگاه یقینیده نظارت نقطه سیده کیلیب چیققنینی ایتیشه دی .
وردک ولایتی پلیس خذمتی باشلیغی نینگ بی بی سی گه ایتیشیچه، حادثه ده قطار افغان عسکرلری هم اولدیرلگن .
ولایت حاکملیگی سوزچی سی شاهدالله شاهد نینگ مطبوعاتگه بیلدریشیچه ، افغان عسکرلریدن بیری قورالینی امریکالیک صف داشلریگه توغریلب آته باشلنگن .
"دستلبکی خبرلر افغان اوردو عسکرلری و امریکالیکلر آره سیده توشنموچیلیک کیلیب چیققنیگه اشاره بیره دی "، دیدی او.
دایلی تیلگراف مخبری نینگ محلی آدملردن اقتباس کیلتیرلیشیچه، اولر اهالی تورر-جایلریده تینتوو اوتکزیش مساله سیده کیلشیشه آلمهگن. هر ایککی تمان حربی رسمی لری حادثه یوزه سیدن تیکشرو باشلشگن .
جاری ییل اتفاقچی عسکرلری قوراللرینی بیر-بیرلریگه توغریلشلری عاقبتده کمیده ٥٢ خارجی عسکر نابود بولگن .
اولردن یرمی امریکالیکلردیر.
بو رقم اوتگن ییل ٣٥ نفرنی تشکیل ایتگن.افغانستان ده گی امریکا و ناتو کوچلری باش قوماندانی جنرال جان آلین مذکور حالتلرده اوته حوصله سی پیر ایکنینی بیلدرگن .
جاری آی یوزلب افغان عسکلری عینی تورده گی " ایچکیی هجوملر" باعث خذمتدن ایدلگنی و حبسگه آلینگنی معلوم قیلنگن.
ناتو جنگوار قوشونلرینی ٢٠١٤ ییل آخرلریده بوتونلی آلیب چیقیش نی ریجه لهگن .
اما ، خارجی عسکرلری ینه بیر نیچه ییللر افغانلر بیلن بیر صفتده خذمت قیلیشلری و اولرنی تیارلودن اوتکزیشلری کوزده توتیلگن .مخبرلرگه کوره، اگر اوز خارج صف داشلریگه قرشی قوراللرینی توغرله یاتگن افغان عسکرلری سانی آرتیب بارسه ، بو ریجه یولگه قویلمسلیگی هم ممکن .


text:
آذربایجانلی اولاسان، کؤکون کندلی اولا، کنددن قیریلمایاسان، قازانجین آذربایجانین کند اوزونو یاشاماق دیر. هر کسین پایینا دوشمز. کندلر ده دهییشیم گئج یاراندیغینا گؤره، کولتورلر چوخ آز حوجوما اورغرانیرلار. آشیقلار آذربایجانین دیلیایله بیرلیکده هر ندن چوخ حوجوما معروض قالیبلار. آشیقلاری آذربایجاندان آییرساق، آذربایجان، سینهیه گلن وارلیغینی ایتیرر. بو وارلیقلار یوزولمادان تکجه آشیقلارین سؤزلری ایله سازلاریندا قالیب دیر. آشیقلاردان یازانلار چوخ اولوب. یازانلارینین اللهرینه ساغلیق دئمهلیییک. آشیقلارین ساخلادیقلاری آذربایجان وارلیقلارینین بیر چوخو هله یازیلماییب. داها دوغروسو یازیلانلار بیر بالا بؤلوملری اولوبلار.
بوردا آشیقلارا گؤره یازماغی دوشونمورم. چوخدان ایدی، آشیق آسلاندان ائشیتدیـییم بیر هاوانین سؤزلرینین دالیسیجایدیم. تاپانمیردیم. بیر چوخلاریندان سوراغلاشمیشدیم، آنجاق الیمه بیر شئی چاتمامیشدی.
آشیق آسلانی، اوشاق چاغلاریمدان تانیـییردیم. ائوده بیر اسگی ظبط وارایدی. ایکی جور ناوارا قولاق آسیلاردی. بیری، آشیغا، باشقاسی محرملیکده نووحهیه. سسلری ائشیدیلنلر جانلی دا اوخویوردولار. آشیقلار تویلارلا، قفهلرده، نوحهچیلر محرملیکده مچیدلرده، خیـیاوانلاردا. آشیقلاری یاخشی تانییاردیم. آشیق آسلانین سسی، من ائشتدیـییم آشیق سسلرینین ایچینده باشقایدی. آسلان چالاندا، ائله بیلیردیم خوی چالیر. سسی جانیما اوتوروردو. خویون دوز مئیدانیندا، آشیق آسلانین قَفهسی وارایدی. چوخ واقت یولوم اوردان دوشردی. هر زامان آشیق آسلانین اوردا ساز الینده خیال ائلهردیم. چالمایان گونلر بئله، جانلانیردی گؤزومده.
آشیق آسلانین قفهسیندن ییرمی توکان یوخاری، "آیسودا" آدیندا بیر کیتاب ساتیش ائوی وارایدی. آدی ماراقلاندیرمیشدی منی. آشیق آسلانین شکیلینی اوردا گؤرموشدوم. اورانین مودورو قودرت بَی، آشیق آسلانی،( داها دوغروسو بوتون آشیقلاری، باشدا آشیق آسلانی) ساوونانین بیری ایدی. آشیقلارا گؤره گؤروشو وارایدی. گؤروشلری منی ماراقلاندیریردی. هر زامان آشیقلارا گؤره دانیشاجاق سؤزو وارایدی.
آشیق آسلانین باشقا جانلانماغی اورین درنهیینده اولدو منیم اوچون. اورین درنهیی؛ آیسودا اولان یئرین اوست قاتیندا اولوردو. ایبراهیم بَی جعفرزاده-نین قوردوغو بیر درنهیی ایدی. آشیق آسلانا گؤره اوردا دانیشیلیردی. یادیما گلیر ایبراهیم هردن اؤزونه بیر هاوانی اوخویوردو. هاوا؛ اینسانی اؤزل بیر حیس وئریردی، بوتون حیسلری اویاندیریردی. سوروشدوم دئدیلر آشیق آسلانین قوشدوغو هاوادی. خوی اوشاقلارینین بیر چوخو بو هاونی ازبرلهمیشدیلر. یادیمدا قالان بندی(نظریمه گلیردی باشلانیش بندی اولا) بویودو:
چوخ اوجاسان اوجا داغلار گؤرنمیرم من وطنی
وطنده بیر سئوگیلیم وار اؤپنمیرم گؤزلرینی
جان تبریزیم، جان تبریزیم گل دردیمی قان تبریزیم
یادیمدا قالان بو شئعری ایدی. نئچه ایل بو هاوانین دالیسیجایدیم، تاپیب قولاق آسام. تاپانمادیم. خویون آشیق ناوارلارینین ساتان یئره ( مش عسگر، ماکی داروازاسینین آغزیندا) ده گئتدیم، تاپانمادیم. ایتیم ایتمیش کیمی آختاریردیم، البت هله ده آختاریرام. تاپانمامیشام. آنجاق او گون آشیق آسلانین اؤزل سایی اولاراق، سایین علیرضا ذیحق-ین حاضیرلادیغی کیتابچانی اینترنتده لینکی گؤردوم. او اؤزل ساییدا آشیق آسلانا ایندییه دک یازیلان یازیلاری قویموشدو، گول تبریزیم شئعرینی ده گتیرمیشدی. هاواسین تاپانماسام دا، شئعرینی تاپدیم. اومودوم وار بیر گون بیر یئردن، آشیق آسلانین اؤز سسی ایله بو هاوانی قولاق آسا بیلم.


text:
ایلک دفعه بیر نسنه ایشینلاندی
چینلی بیلیم اینسانلاری، دونیاداکی بیر فوتونو 500 کیلومتر اوزاقداکی میکیوس آدلی اویدویا ایشینلامایی باجاردی
ایلک دفعه بیر ماده دونیانین اوربیتینه ایشینلاندی.
چینلی بیلیم اینسانلاری، دونیاداکی بیر فوتونو 500 کیلومتر اوزاقداکی میکیوس آدلی اویدویا ایشینلامایی باجاردی.
یئردن ایشینلانان تک فوتونلارین کوانتوم وضعیتلرینی آلقیلایابیلن اولدوقجا حساس بیر فوتون آلیجیسی اولان میکیوس، بیلیم اینسانلارینین دولانما، کریپتوگرافی و ایشینلانلاما کیمی کوانتوم باجاریقلارینی تست ائتمهلرینی تامین ائتمک اوچون 3 هفته اؤنجه اوزایا فیرلادیلمیشدی.


text:
هامیمیزا معلومدور کی، ۲-جی دونیا محاربهسی ۱۹۳۹-۱۹۴۵-جی ایللری احاطه ائدیب. اولجه هروشیما، داها سونرا ناگاساکی یاپونییانین ۲-جی دونیا محاربهسینده مغلوبیتینه و داها سونرا تسلیم اولماسینا سبب اولموشدو. لاکین بعضیلری اوچون دؤیوش بیتمیش ساییلمیردی...
آخار .آذ خبر وئریر کی، یاپون ایمپئراتوروندان آلدیغی امر و بیراز دا شخصی آمبیسییالاریندان دولایی اوردویا منسوب هیروو اونودا آدلی عسگر تسلیم اولمادی و اونون بو محاربهسی ۱۹۷۴-جو ایله قدر داوام ائله دی.
عائلهسی اونون اؤلدویونو دوشونهرک ۱۹۵۹-جو ایلده سیموولیک بیر مزار بئله حاضیرلاتدیریر. آنجاق اونودا ۳۰ ایل سونرا ائوینه دؤنمه یی باجاریر.
۲۲ یاشلی یاپون عسگری هیروو اونودا فیلیپپیندهکی لوبانق آداسیندا تعیین ائدیلیر. صحبت ۱۹۴۴-جو ایلدهن گئدیر و بو زامان دؤیوشون ان قیزغین دؤورو ایدی.
اونا و کومانداسینا وئریلهن دیگر تاپشیریق ایسه داها دا چتین ایدی: دوشمنه اصلا تسلیم اولمایین، لازیم گلرسه اؤز حیاتینیزا سون قویون.
۱۹۴۵-جی ایلین فئورالیندا موتتفیق قوهلره عایید عسگرلر آدایا گلیر. یاپون عسگرلرینین چوخو یا تسلیم اولماغی، یا دا اؤزونو اؤلدورمه یی سئچیر.
آدادا اونودا و داها ۳ یاپون عسگری وار ایدی. اونلار گؤزله نیلدیی کیمی تسلیم اولماغی رد ائدیرلر. آنجاق اؤزلرینی ده اؤلدورمورلر. تپهلرده مسکونلاشاراق موباریزهلرینی پارتیزان حرکاتی فورماسیندا داوام ائتدیریرلر. یاشایا بیلمک اوچون آدادا یئتیشهن بانان، هیندیستان قوزو ایله قیدالانیرلار.
۱۹۴۵-جی ایللرین سونلاریندا دؤیوشون بیتدیینی طییارهلردن آتیلان بروشورلردن اؤیرهنیرلر. او بروشورلرده اونلارین تسلیم اولمالاری طلب ائدیلیردی. یاپون عسگرلر دوشونهرک قرار وئریرلر: بروشورلر اونلاری آلداتماق اوچون، دؤیوشمکدن ایمتینا ائتمهلری اوچون آتیلیردی. بو فیکره اینانان اونودا و دیگر ۳ عسگر دؤیوشون بیتمهسینه رغمهن موباریزهیه داوام ائدیرلر.
۱۹۵۰-جی ایلده اونلاردان بیری تسلیم اولور. ۱۹۵۴-جو ایلده ایسه آدادا آپاریلان آختاریش عملیاتی زامانی اونلاردان داها بیری اؤلدورولور.
یالنیز اونودا و کینسیچی کوزوکا حیاتدا قالماغی باجارمیشدی. کوزوکا ۱۹۷۲-جی ایلده پولیس طرفیندن وورولور. بوندان سونرا تکباشینا قالان اونودا لونانقدا یاشایان بیر افسانهیه چئوریلیر.
گنج ماجراچی نوریو سوزوکی زامانینی اونودانی تاپماغا حصر ائدیر. نهایت ۱۹۷۴-جو ایلین ۲۰ فئورالیندا اونودا و سوزوکی لوبانق مئشهلریندن قاچیر. اونلار بو زامان ایکی صادق دوستا چئوریلیرلر.
سوزوکی اونودایا یاپونییانین اونون اوچون ناراحات اولماسیندان بحث ائدیر. آنجاق اونودا قرارلی ایدی. یوکسک روتبهلی بیریندن امر گلمهیهنه قدر تسلیم اولمایاجاقدی. سوزوکی بوندان سونرا یاپونییایا قاییدیر. حکومتله علاقه ساخلاییر و اونودانین کوماندیری یوشیمی تنیقوچینی تاپیر. سوزوکی و تانیقوچی بیرلیکده ۹ مارت ۱۹۷۴-جو ایلده لوبانقا گلیر.
قارشیلاشدیقلاری زامان تانیقوچی اونودایا گؤزلهنیلن امری وئریر. بئلهلیکله اونودانین ۳۰ ایل داوام ائدن مباریزهسی سونا چاتیر. اوچ گون سونرا اونودا فیلیپپینین پرئزیدئنتی فئردیناند مارکوسون حضوروندا قیلینجینی وئرهرک تسلیم اولور و ۳۰ ایل بویونجا آدادا ائتدیکلر اوچون عذر ایسته ییر. اونودا ۳۰ ایل ایچینده تقریباً ۳۰ نفری اؤلدورموشدو.
بوندان سونرا یاپونییایا گئری دؤنهن اونودا قهرمان کیمی قارشیلانیر. لاکین خالقین افسانهسی آرتیق یاپونییادا یاشاماق ایستمه دیینه قرار وئریر و برازیلییایا گئدیر. ۱۰ ایل بورادا قالدیقدان سونرا یئنیدن یاپونییایا قاییدیر و بیر مکتب آچاراق چتین شرطلر آلتیندا نئجه حیاتدا قالماق لازیم اولدوغونو اؤیرهدیر. اونودا ۲۰۱۴-جو ایلده اؤلور. بو زامان اونون ۹۱ یاشی وار ایدی.
بس نوریو سوزوکییه نه اولور؟ نوریو سوزوکی ده آزی اونودا قدر ماراقلی بیر آدام ایدی. ۱۹۸۶-جی ایلده هیمالای داغیندا قار آدامی افسانهسی کیمی تانینان یئتینی آختارارکهن قار اوچقونو آلتیندا قالاراق حیاتینی ایتیریر.


text:
صابیر) نین یازدیگی بیر حکایه
بو يازى ائديت ائديلمه ميشدير- مئهران باهارى
میرزاعلی اکبرطاهیرزاده(صابیر) نین یازدیغی بیر حيکایه
یازىیا آلان:علی.ب.تورک
آذربایجان ساتیریک شئعیرینین بؤیوک داهی اوستادی میرزا علی اکبر طاهیر زاده (صابیر) ین «مئیدانه چیخیر»آدلی حیکایه بو اولو شاعیرین نثر یازیلاریندان بیریسیدیر .صابیرین شئعرلری اوزه رینده بوگونه کیمی بیر چوخ تدقیق اولوندوغو حالدا نثر یازیلاری آزاراق تانیندیغیندان ایتگین و گؤزلردن ایراق قالمیش. آشاغیدا کوچوک حیکایه بو بؤیوک شاعیرین نثر یازیلاریندان بیريسىدیر کی «کلیات هوپ هوپ نامه » کیتابیندان 1320 –نجی ایلده تبریزده باسیلمیش کیتابدان آلیناراق ؛ اورژینال شکلینده وئریلیر. صابیرین شئعر ساحه سینده یاراتدیغی یئنیچیلیك ،نثر یازیلاریندا دا گؤرمک مومکوندور. خاطیرلاتماق گره کیر یازینی اورژینال وئریلماغیندن منظور او دؤورانین یازی اوسلوبو و تورک یازیسىنین او دؤورانلاردا یازیسی تانیماق آماجی نظرده آلینیب.
مئیدانه چیقور...
محمود، معنوی بير تربيیه نين..بير تربيیه-يى دینيیه نين آغوش-ى حيمایه سينده بؤیوموش؛ حیات-ى ايجتيماعيیه ده کی تلخی ؛ خودکامیدن ذرره قده ر نصیبه دار اولموش ایدی. او، حیاتينی کؤیونون گؤزه ل داغلاری.. مئشه لری.. چمنلری.. سولاری آراسیندا بؤیوتموش معیشتين، ذؤوقوک، خوصوصیله عالم-ى جدیديک.. عصر-ى ترققینین تکامولوندان خبری یوقدو.. او الهک یولده سیحه بی حدودینی چکمكدن باشقا بر مشغله بیلمزدی..اينسانیتن ؛مملکتینده؛ تازه آدی تازه صداسی هنوز ائشیدیلمه يه باشلادیغی وقت؛ محمود ؛ ايستيغراق خاموشی ایچينده تجلیات-ى طبیعیه سينين اشعار-ى متصوفه سی ایله دمگذار ایدی......
گؤزل داغلار..گؤزل چمنلر ..گؤزل سولار بونلار هپ طبیعتک وسائط الهامیدر، هر روح اؤز نصیبه ايرشادینی اونلاردن آلار.. محمود ده طبيعتده کی ايلهامات متعالیه سنی او گيبی شئیلره مجلوب گؤرویوردو..وطنين یئنی یئنی سؤزلرینی ائشیديکجه..ميلللتين نوع عمیقنی گؤردوکجه فيطرتينده مرکوز اولان ح-سس-ى آتشین، اينشيعاله باشلادی. اوولدن وطن و ميللت قایغيسی یادینه کلمزکن ایندی وطن.. ميللت فریادلارینی عیوقه چیخارییوردو ووفقط، چه سود؟ نه بو فریادی ائشیده جک جماعت٬ نه ده بو حيسیياتی آنلایاجاق ميللت واردی؟...
بو حسیات تصوفک ،تصوف دگل ؛حسیات تعصب و جهالتک ایچینده یاشایه- مامق امکانی باش گوستردی.ظلام ایچینده نور؛شبپره طبعان بشریت ایچون اک بی انصاف دشمندر.محمود ده اویله اولدی..اوزاوداسی اوزاقرباسی ..اوز عائله سی اونک خصم جانی اولدیلر..اوده اوز جگرپاره لرین بواوغورده علم ..حریت،انسانیت..مدنیت اوغورنده فدا ایتدی..اغتراب ایتدی..اوز محیط اجتماعیسنده برجه مصدرعرفان و مدنیت بیلدیگی(...)یه کلدی..او آرتیق اوراده راحت ایدی مسرورایدی..مسعود ایدی..اونی یوزینه قارشی تکفیر تلعین ایتمیورلر..اونک حریت فکریه سنه ..آثار قلمیه سنه جبرایله ایتمیورلردی..هر کاه که اونک شهرنده کی رفاه معیشتی یوقدی،فقط سعی قلمی ایله ..ناموسلی..غیرتلی آدیله ادبیات مبیه سی آراسینده برموقع ممتازکسب ایتمشدی..اویازییور چالیشیور بشریته مرحمت..شفقت گوسترییوردی؛بولندیغی یرده برافکار جدیده دارالعرفاننده اشغال ایتدیگی موقع تدریسی اونک گذارش حیاتنه خادم اوله جقدی.ایندی حر،آسوده برفکره مالک؛مستریح!
***
پرستشکاری بولندیغی حیات مطبوعاته ده برکره داخل اولسه؛آرتق،مورانه اولسه ده ایده جگی بوخدمتله ذوق معنویسنی تطمین وجداننک غلیاننی تسکین ایده جکدی.اویله اولدی.یقندن طانیدیغی برغزته نک علمله سی صره سنه گیردی،مطبعه نک پریشان وقسوت انگیز حیاتنی داها بیلمه ن بو آدم اک آز اجرت خدمتله فخورانه چالیشیوردی.«روحم؛بوسعیدن محظوظدر؛گوج اولسه ده دوام ایده جگم چونکه غایۀ املم ملته خدمتدر!»دییوردی او؛اعضای مطبوعاتک سیاناهیسنه حرمت..محبت گوستردی.اونلری مصلح انسانیت بیلردی..اونلری اقدس اوامر الهی اولان :بنم عندمده ان بیوک احسان بیزالبشر تأمیزصلاح وسعادت خائم اولانلرک قوللغیدر!فرماننی اجرایه کوکل بیلردی.
فقط هیهات؛تصادف اونی اویله آلداتدی که بوتون غیظ قلبیسی بر آنده مدهش بر قوه مدخره گبی پاتلادی.....غزته نین مدیری خلقاً عادی؛طبعاً دنی؛وجداننی منفعت شخصیه سی اوغرنده پایمال برساخته کاریدی...
اوهیچ بر وقت اینانمیوردی که بویله بروجدان بویله عادی بر لئامت مطبوعات ملیله سنک برعضومهمنده بولونسون؛لکن گرکدی که بوحقیقتی لایقیله اوگرنسون؛پرستشکاری اولدیغی بوصحائف مطبوعاته بویله آلچق و مخرب برمیقروبک نه صورتله یاپشدیغی اوگرنمک ایسته یوردی.برگون وظیفه سیله مشغولدی..مرتب لردن برینک شکوای متظلمانه سنی ایشیتدی.تاثری آرتدی رقت شعری هیجانه گلدی.تازیانه آتشبار اولان خامه جوالندن غیر اختیاری برقاچ مصراع دوگولدی..پک آجی ایدی.اوزی ده آغلادی..دها متیقظ..دها مراقلی برصورتده تدقیق محیطه باشلادی..اوح پک برباد!پک ملعونبرحیات..هرکس نفرت ایدییور..شخصاًمعروفی اولان هرکس اونی منفور..لئیم..عادی بیلیور..فقط هیهات؛برورقه مطبوعانک صاحبی..افکارعمومیه نک شخصاً طانیمادیغی بوچهره سیاه شیطنت حالا اورته ده طولانیور..یاشایور..
محمود داها زیاده تدقیقاتده بولوندی..اوح..ایشیک ایچینه گیردیکجه ملوث بو آدم انسانیت؛ممعارف؛وطن دشمنی ایمیش!بروسیله اتحاد و اتفاقک پریشانی و اضمحلالنه ده سبب اولویور..اودارالتحصیلک تکاملی آراسینده اوینادیغی روللریله انقراضنه ده بادی اولمش...بوتون هئیت تعلیمیه اونی تامین ایتمش.
داهاداها .....اوت او حتی یکی اویانان و بویکی لک اوغرونده باشلرویرن...قانلردوکن برملتک افرادمعصومه سی آراسیندا ده اختلاف صالیور وبولانیق سوده بالق آولایه جن؛آرتیق هر طرفدن اوزینه قارشی چ.ریلان انتظار استکر اهک اوکنده فساد ایله تامین معیشت ایده جک..ممکن اولورسه یاشادیغی مملکتک قانون استیدادینه مراجعت ایده رک کندسیندن ماتدا بوتون مطبوعات موجوده نکسدینه چالیشه جقمیش!!
هیهات هیهات برغزته مدیری..بویله بردنی بویله برناموس اولسون!محمود بر درلو فکیرینه بوحالی صیغدیرمیوردی..ومطبوعات ایچینده بویله بر لونک افکارعمومیه یی؛ملتی آلداته رق لکه له دیگمه تجمل ایده میوردی.
نهایت ایشک میدان ثبوت و علنیته چیقمسی ،اوت بورزیل مخلوقک بومضر بشر پارچه سنک یورق اولمسی گرگدی..
محمود ذاتاً بشریتک ردای دین آرقه سنده عاجز؛سفیل،بی ادراک مخلوقلری حیله و ریا ایله اغفال ایدن آباء استبدادک هپسی تلعین ایده رک چکیلمیشدی.
شیمدی ده غیرت وطنیه ؛حمت ملیه نک کرسی خطابتی..صحیفه تبلیغی محترم برواسصه ارشاد اولان غزته نک ده پرده نفاق و شقاق اولمق اوزره استعمال ایدلدیگنی گورنجه بوسبتون جهان ده شایان اعتماد برشی اولمدیغینه قائل اوله جقدر.
فقط عؤمرونون اوچده ایکیسی بير عمای جهل ایچینده کئچیردیيی حالده اواخير-ى ایامده، خیالنه عاشيق اولدوغو مدنیتک انوار فیضافیضیندن بی نصیب اولماق بير اينتيحار معنویدن باشقا بير شئی دئييلدی. تحمل ایده بیلمه دی. درونونده بير حزن یتیمانه دوغدو وجهاً مرارت قبیله سی گورولمیان بو آدمک گؤزلرینده شیمدی سونک یورغون بير شعله نفرت فیشقرییوردی. اينسانلرده بو حال نادراً گؤرونور لاکين بو گيبی علائم وجهیه اؤیله درین اسرار روحیه نين ترجمانی اولور که بونو محسوسات مادیه ایله تبلیغ و ايفاده غیر قابلدير. بو گيبی اينفيعالات معنویه اثناسينده آرزو ایدیلان هر شئی صمیمیدر.. حقیقیدير عادتاًاجابت قبول عندالله محقق اولان خولوص نیت ایشته او حالين ووجودو دیمگدر. خوشوع و خوضوع-ى روح بؤیله بير هیجانين اعصابی تحریک ائتمیشدی باشقاه بير شئی دکلدر.
***
ادارنی ترک ایتمگه قرار ویردی که دهشتی او آنده وجودینی صارصدی..دماغینده براختلال ذهنی حصوله گتیردی.معیشت نفسی دگل اعاشه عیاله ..کوچوک ..معصوم بر جه جگ یادگار حیاتنک نشته استقبالی گوزونک اوکنده تجسم ایدی ویردی.
بوینی بوکولدی.بدنی دونمش بر جسم گبی یوردی.
اوت؛ اورادان آلاجاغی اوجرتين گونده ليک حيصه سی مودیرک آنجاق بير چای صرفينه تقابول ائتدیی حالدا بو قناعت-ى صابيرانه استحقاراً کندیسنه ایدیلان موعامله بی شعوره ده بوکمه يه مجبور ایدی.
شاعير حیاتک بؤیله موهليک بير ضربه سينه شمدییه قده ر داها تصادف ائتمه ميشدی.
بو تصادف اونون قلبينده بير ائعتيماد اویاندیردی. بو ائعتيماد اوزینه ظولمی اعتسافی روا گوره نين مقرر اضمحلالی ایدی. بو حس قیل الوقوع روحنه تسلی بخش اولدو. گؤزلرينده حصول املدن متولد بير شؤعله اينتيقام پارلادی. یئنه سوندی..وطننده ملوث ده اولسا بير جزء مطبوعاتک محوی سروریتی سیندیردی.
یشقه برادارهیه انتشایه قرار ویردیگی وقت؛ متردد ایدی؛ قبولی مشکوک ایدی. مراجعت ایتدی. ناامید بر رجعت بروسیله قهر داها چیقدی. ان زیاده مضهر امن و اعتماد اولدیفی سجایای مقبوله ده یئنه بير حاکمیت متعبد آرزوسی استشمام ایدییوردی. اغبرار درونی گیتدیکجه تزاید ایدیور. هر گون بلکه یوزلره بیت سویله جک قدرایتی اولدیغی قریحه ابداعی شمدی تالمات درونیه سی تفسیر ایده جک بير کلمه بولماقدان عاجيز ایدی.
چیلدیرمیش گيبی سوقاغه چیقدی، بوتون سوقاقلارده بير ولوله معیشتک های و هوی و شماتتی بیننی سارسدی، گورویور.. مجمع انام اولان محال بير سمای مضی آلتينده الکترقله نورلانمش سور شبانه حالينده گورونیورایدی.
موزیقه باندوسونون وقور و محقر آهنگ روحنوازى تبدیل حسیاتنه یاردم ایتدی. اوز موقعی ایله محیطنده کی بو جماعت شبستانی مقایسه یه باشلادی.
هر کس یوزنده بير اثر سرور وار؛ گولویورلار، اوینیورلار.. قوشویورلار..آشينالار احبالار بير بيرینی ایتسام مودتکارانه لریله سلاملایور. تک بيرجه تک اوزی فکری در؛ آرتيق شمای الهاماتنده بير طلوع محتشم دوغمیور، آفاق حیاتی معیشتک قره بولوتلاری آلتينده گؤرونمز اولمشدو.
گنیش «ملت باغی»تک منتظم خیابانی آلتينده دالغین ، دالغین قادینلرک انظار دلپذیری اونی جذب ایده میوردی؛ کندی کندینه گزییوردی. هر بيری بير سودای مغرورن حاکيمی عد ایدیلان تصویر حاله موافق بير کلمه بوله مدیغنه پک متاثر ایدی.
باغين هجرا بير گوشه سينه گیتدیگندن خبری یوقدی، بير الين اوموزینه توخوندیغنی اویقودان آییلارجا سينه بير تهالکه حیس ایتدی.
- حضرت !بو پریشان افکار نه؟ دونیانی گورمیورسک که!!..
دئین رفیقینی بوغازنده طیقلان بوغروق بير صدائیله سلاملادی.
ارقاداشی دیمشدی که:
- سنک کی ایشی بیتردی..آرتيق غزته چیقمیور..
- عجب نه اوچون؟
- نیچون اولاجق آرتيق بوتون حیثیت ملوثه سنی هر کس طانیور..ذاتاً..دن پارده هیچ کسه چاتدیره میورکه..
آرتيق ایندی یه قدر بوتون بو بی نوا ملتک مقدراتنه طالعنه بر پئیس لکه صالان افعال ملوثه «میدانه چیقور...» و داها بو قویون سوروسنه بکزیان اينسانلرک جیوانیتی ابدی قالمه جق که البت:
«ظالملر بير گون دیدیرر حضرت اله!»
قایناق:
کلیات هوپ هوپ نامه- صابر طاهرزاده نک اثری –ناشری طاهرزاده –هلال ناصری کیتابخانا نشری-تبریز1320


text:
یولپرسین آلدیغی بیلگیلره گؤره، ایرانین میللی گاز شیرکتی، بیلدیریب کی، گازین ایلک حجمی ۲۷ میلیون متر مکعب اولاراق گؤندریلمکدهدیر کی بورو(لوله)لارین فیشارلاری تنظیم اولسون و تخمین ائدیلیر گؤندریلهن گازلارین حجمی، گلهجک ساعاتلاردا چوخالیب و تورکیهایله باغلانیلان آنلاما میقدارینا یئتیرسین. هابئله گاز فیشارینی گؤجلهندیرمک تاسیساتیندا یئنی بیر واحیدین ایشه باشلاماسی، ایرانین ...Read More »
میللت آج قارینایله یاتان زامان، یوخو مسئولارا حارامدیر!
یولپرسین آلدیغی بیلگیلره گؤره،نبی الله هزارجریبی، دؤولت هفتهسی پروژهلرینین آچیلیش تؤرهنینده دئدی: میللت آج قارینایله یاتان زامان، یوخو مسئولارا حارامدیر. اودئدی:اوناونجو مجلیسده چالیشمیشیق، اصلاحات واصولگرالیق بویاسی بیر اندازه اولسون چون چاتیشمالار میللتین ضرراینه قورتولور. او گلستان اوستانیندا ایشسیزلیکلره و یوخسوللوقلارا ایشاره ائدیب ودئدی: بو محروم اوستانا اؤزل دیققت لازیمدیر. بو ...Read More »
تبریزده آسیانین توریزم باخانلاری، گؤروشهجکلر
یولپرسین آلدیغی بیلگیلره گؤره، ایراندا، “میراث فرهنگی وگردشگری” آدلی قورومون یاردیمجیسی دئدی: آسیا اؤلکهلرینین توریزم باخانلارینین ایک اوتوروملاری،شهریورین ۸اینده و۹اوندا،تبریزده قورولاجاق. مرتضی رحمانی موحد دانیشیقلاریندا، اولوسلار آراسی امکداشلیقلاری، توریزم صنعتینین گلیشمه شاخصلریندن بیلدی کی توریزمین دهییشیک بؤلوملرینین گلیشمهسینه سبب اولور. او دئدی: آسیا اؤلکهلرینین امکداشلیق کنگرهسینده ۳۴آسیا اؤلکهسی واردیر کی ...Read More »
ایران شهریورین بیریندن تورکیهیه تور ساتیشلارینا باشلایاجاق
یولپرسین آلدیغی بیلگیلره گؤره، ایران سیاحت آژانسلارینین درنهیی ایداره هئیتی عضوو بهروز سفری، تورکیهیه تور ساتیشلارینین گلهجک هفته یئنیدن باشلایاجاغینی ایفاده ائتدی. قاداغانین قالدیریلماسینین آردیندان بعضی شیرکتلرین تور ساتیشلارینا درحال باشلادیغینی خاطیرلادان سفری، “بو آندا بعضی شیرکتلر ایستانبولا تور ساتیشی ائتسه ده توریزم شیرکتلرینین راضیلاشماسینا گؤره رسمی ساتیشلار ۲۲ آگوستدا ...Read More »
سیاحت آژانسلارینا قویولان تور بیلت ساتیش یاساغی قالدیریلدی
یولپرسین آلدیغی بیلگیلره گؤره، سیویل هاواچیلیک مودورلوغونون رسمی اینترنت سایتیندان یاپیلان آچیقلامادا آلینان یازییا ایستینادن: ایران باخانلار قورولو قراری ایله تورکیهیه تور ساتیش ایجازهسی ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۶ تاریخی اعتیباریله آچیلمیشدیر” دئنیلدی.Read More »
قیزیل اوجوزلاشیب، نفت باهالاشیب
یولپرس: COMEXده سونونجو جراجلاردا قیزیلین اونسو ۶،۸۰ دلار اوجوزلاشاراق ۱ ۳۴۳،۲۰ دلارا، گوموش ایسه ۰،۳۰ دلار اوجوزلاشاراق ۱۹،۷۲ دلار ساتیلیب. نیویورکون NYMEX کالا بازاریندا کئچیریلهن ائلکترون تیجارت عملیاتلارینین گئدیشینده WTI نفتینین قیمتی ۱ بوشکایا گؤره ۱ دلار آرتاراق ۴۴،۴۹ دلار تشکیل ائدیب. ICE لندن قیتلرآراسی (بین قارهای) بازاریندا برئنت مارکلی نفتین ۱ ...Read More »
آسیا بورسلاری قاریشیق سئیر ائتدی
یولپرسین آلدیغی بیلگیلره گؤره، چینده شانخای مورککب ایندکسی، یوزده ۰،۳ ائنیشله ۳٫۰۰۹،۵ پوآندا سئیر ائتدی. ژاپوندا نیککی ایندکسی، یوزده ۰،۱۸ گئریلمه ۱۶٫۷۳۵،۱۲ پوآندا تاماملادی. جنوبی کرهده کوسپی ایندکسی یوزده ۰،۲۰ یوکسلدی و باغلانیشدا ۲٫۰۴۸،۸۰ پوآن اولدو. هیندیستاندا Sensex ایندکسی یوزده ۰،۴۰ آرتیملا ۲۷٫۸۸۵،۸۴ پوآندا، هونگ کونگدا هانگ سنگ ایندکسی یوزده ...Read More »
ایرانین نفت بازارینداکی پایی تحریمدن اولکی حدده چاتیب
یولپرسین آلدیغی بیلگیلره گؤره، بو بارهده ایرانین بیرینجی جومهورباشقانی یاردیمچیسی، اسحاق جاهانگیری بیلدیریب. “گوندهلیک نفت ایستیخراجی ۲،۵ میلیون بوشکایادک آرتیب. ایران نفت اورهتیمینی (تولیدینی) آرتیرا و بازارداکی پایینا برپا ائده بیلیب»، – ایران میللی نفت آژانسی اونون سؤزلرینی نقل ائدیب. او قئید ائدیب کی، نفتین قیمتینین دوشمهسی ایله بیر سیرا نفت ...Read More »
قیزیل و گوموش اوجوزلاشیب
COMEXده سونونجو حراجلاردا قیزیلین اونسو ۳،۵۰ دلار اوجوزلاشاراق ۱ ۳۴۸،۴۰ دلارا، گوموش ایسه ۰،۰۴ دلارا اوجوزلاشاراق ۲۰،۱۳ دلارا ساتیلیب.Read More »
ایران تور آژانسلاری کودتادان دولایی ۵ میلیون دولار ضرر ائتدی
ایراندا فعالیت گؤسترن تور آژانسلاری، کودتانین آردیندان اویغولانان تورکیهیه تور ساتیشی یاساغینین هزینهسین بو آنا قدر ۵میلیون دولار جیواریندا اولدوغونو آچیخلادی. تور آژانسلاری درنهیینه خیطاب اولاراق بیر مکتوب یازان تور آژانسلاری مودیرلری، تورکیهده یاشانان باشاریسیز کودتانین آردیندان ایرانلی تور آژانسلارینین تورکیه تور ساتیشلارینین یاساقلاندیغینی و دولاییسییلا تورکیهده بولونان ۱۵مین ایرانلینین اؤلکهیه ...Read More »


text:
روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین فدرال تهلوکهسیزلیک خیدمتینده تشکیل ائدیلن توپلانتیدا مهم تاپشیریق وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، روسییانین آنکاراداکی سفیری آندری کارلوون سوء-قصد نتیجهسینده اؤلدورولمهسینی خاطیرلادان پوتین تجیلی شکیلده تهلوکهسیزلیک تدبیرلرینی گوجلندیریلمهسینی تاپشیریب:
«تورکییهده سفیریمیزین اؤلدورولمهسی خاریجی اؤلکهلردهکی نمایندهلیکلریمیزده چالیشان امکداشلاریمیزین تهلوکهسیزلییی مسئلهسینی گوندهمه گتیردی. فدرال تهلوکهسیزلیک خیدمتیندن طلب ائدیرهم کی، خاریجی ایشلر ناظرلییی ایله امکداشلیق ائدرک، تعجیلی شکیلده تهلوکسیزلیک تدبیرلرینی گوجلندیرسین».
خاطیرلاداق کی، روسییانین تورکییهدهکی سفیری کارلوو ۱۹ دکابردا چانکایا معاصر اینجه صنعت مرکزینده کئچیریلن سرگینین آچیلیشیندا چیخیشی زامانی گوله لنهرک اؤلدورولوب.