text:
آنالېق / سودابه فرضی (چئوری قېسا حیکایه) 🔁 چئویرن: آیهان میانالې 🎤 سسلَندیرن: مینا پورحیدر آپارتمانېن تمیزلیڲینه هر هفته ۴-۵ یاشلې قېزې ایله گلَن، گنج بیر قادېن دېر…. بو گۆن …Read More »
قارا قوزو / آقوستۏ مۏنتئرۏسۏ (چئوری قېسا حیکایه / آیهان میانالې)
قارا قوزو / آقوستۏ مۏنتئررۏسۏ (چئوری قېسا حیکایه / آیهان میانالې) نئچه ایل بوندان قاباق، ایراقسانمېش یورددا یاشایان بیر قارا قوزونو گۆللـهیه باغلایېب، اؤلدۆردۆلر. یۆز ایل سۏنرا إتدیکلریندن …Read More »
تۏرپاق اؤلکهسی / سیما نعمتی (شعر)
تۏرپJune 26, 2021اق اؤلکهسی / سیما نعمتی (شعر) کالاشنیکۏف (کلاشینکف) سانجېلېب هر آددېمدا آغاجلارېن گؤودهسینده گیزلهنن سیلااااح قۏرخوسوندا شۆبههلَنیر سئوینج! گلن-گئدن سسینده دیکسینیر گلیب، گئدن دینج خیاللارېن سفئح دۆشۆنجهسی باشماغېنا …Read More »
فۆضولی / علی کریم (شعر)
فۆضولی / علی کریم (شعر) دۆنیا سنی قۏجالتدې یاشېدېن اۏلسون دئیه گؤمۆلدۆ دردین یئره، اوجالدې آهېن گؤڲه. درده شریک – درد اؤزۆ، سۆکوت – سوالا جاواب. قرانیت داغلار بئله، گتیرمزدی …Read More »
قایناقسېز قایناقلار / آیهان میانالې (کؤشه یازې)
قایناقسېز قایناقلار / آیهان میانالې (کؤشه یازې) “آدام، آدَم، Adam” سؤزجۆڲۆنۆن کؤکۆ تۆرکیجـه دیر و بونو ایثباتلاماق دا چۏخ چتین بیر ایش دَڲیل. تأسّۆف’له بیزدن اؤنجه نه یازېلېبسا، قایناق سانېلېب …Read More »
داناولارین هدییهسی / قادیر جعفری (مقاله)
داناولارین هدییهسی / قادیر جعفری (مقاله) دیل، قانونلا برابر داناولارین هدییهلریلهمی باشلاییر یوخسا هدییهلره وئریلن عیبرت آلیجی آنلامسیز گئجه شیفرهلری ایله؟ لاکاندان آلدیغمیز بو باشلیغا ویرژیلین «من یونانلیلاردان، هدییه گتیردیکلرینده …Read More »
بیلینج آلتېما قاچېردېم / امین حاجیلو (شعر)
بیلینج آلتېما قاچېردېم / امین حاجیلو (شعر) بیر: سنی یازدېم دوست گئدر آیاق یالنېزلېغې قولاغېم کیمی داشېیېرام آرتېق یالنېزلېغې گؤزلریم کیمی داشېیېرام یالنېزلېغې آغزېم کیمی داشېیېرام سونرا یئنه من اۏلورام باشقا …Read More »
آپار منی / بهروز صدیق (شعر)
آپار منی / بهروز صدیق (شعر) یاپېش منیم أللریمدن چک گؤزللیک دیارېنا آپار شعر دۆنیاسېنا قۏیما منی یالقېزلایېم بیر گۆل کیمی گل در منی آپار منی آپار منی … یاپېش …Read More »
ألویداع / جابیر نوروز (شعر)
ألویداع / جابیر نوروز (شعر) عئشقین’له آغلایان ایللره ساچلارېنا دۆزدۆڲۆم گۆللره بو گۆندن عزیزیم دۆنیایا… “ألویداع..!” دئییرَم، ألویداع…! بیرزامان چارپان اۆرَکدیک بیرزامان، چاخان شیمشکدیک بیر زامان… بیر …Read More »
آیاغېنې ایتیرمیش شالوارلار / ثاقیف زئینال (شعر)
آیاغېنې ایتیرمیش شالوارلار / ثاقیف زئینال (شعر) یای گئتمیش ده چۏخدان گئتمیش. زیوهلر گئیینمیش قالېن پالتارلارېنې. قۏنشو حَیَطدن یئللَنیر یئنه ساواشدا آیاقلارېنې ایتیرمیش شالوارلار، قۏللارېنې ایتیرمیش کؤینکلر. قادېنلار إحتیاط’لا یویار، …Read More »


c: text/html

text:
غرب فلسفهسی
غرب فلسفهسی، قدیم یوناندان باشلاییب گونوموزه قدر گلن غربلی فلسفه تاریخی آنلاییشی. اؤزللیکله اوروپانین و غرب اولاراق آدلاندیریلان دونیانین 19. عصرده فلسفه تاریخینی یازارکن تصنیف ائتدیکلری دوشونجه عنعنهسی غرب فلسفهسی اولاراق آدلاندریلیر. افلاطون-دان باشلاییب مودرن زامانلارا اوزانان موعیّن بیر فلسفه یاراتما طرزی غرب فلسفهسینین آییریجی اؤزللیگی، داها آیریجالیقلی اؤزللیگی اولاراق آنلاشیلیر. بو مئیل عومومی بیر یاناشمالا "شرقده فلسفه یوخدور" تزینی ایرهلی سورر.قدیم میصیر، بینالنهرین، ایران، چین و هیند مدنیتلری تاریخ اولاراق چوخ داها اسکی اولمالارینا و بورالاردا یاشایان اینسانلارین موعین دوشونجه عنعنهلرینه صاحیب اولمالارینا باخمایاراق، غرب فلسفهسی قدیم یونان دؤنمی ایله بیرلیکده باشلادیلار و بونلاری خاریجده بوراخدیلار. شرق فلسفهسی، هیند و چین فلسفهلری داخیل اولماق اوزره چوخ اؤنجهلرده باشلامیشدیر، بو عنعنهلر تأثیرلشمهلرله داواملی وارلیقلارینی داوام ائتدیرمیشلر، آنجاق غرب فلسفهسی بو عنعنهلری فلسفه-خاریجی سایما یؤنلیمیندهدیر. فلسفه تاریخی کیتابلاری، عومومی بیر مئیل اولاراق، میلادان اونجه ۵۰۰-لردن باشلایاراق بو گونه قدر، غرب اولاراق حساب ائدیلن بؤلگهلرده و غربلی موتفکیرلر طرفیندن اورتایا قویولان فلسفه یاراتما عنعنهسی غرب فلسفهسی اولاراق گؤرولور.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
بوز آیێ یاخود بایرام آیێنێن (اسفند آیێ) ایلک چرشنبهسی، سو چرشنبهسیدیر. بو چرشنبهنی «یالانچێ چرشنبه»، «أزل چرشنبهسی»، «سولار بایرامێ دا آدلاندێرێبلار. سو چرشنبهسینده سو و سو منبعلری تمیزلنیر، آرخلار اؤرۆشه سالێنێر، سو حوْوضلارێندا آبادلێق ایشلری گؤرۆلۆر، سو ایله باغلێ چئشیدلی شَنلیکلر کئچیریلیر. سو چرشنبهسینده هله گۆن دوْغمامێشدان هامێ سو اۆستۆنه گئدیر، أل – اۆزۆنۆ یویور، بیر بیرینین اۆزرینه سو چیلهییر، سو اۆستۆندن آتلانێر، یارالێلارێن یاراسێنا سو چیلهییرلر. خالقین اینامێنا گؤره، سو چرشنبهسی گۆنۆ«تازه سو»دان کئچنلر، آزارێنێ، آغێرلێغێنێ اوْنا وئرنلر، ایل بوْیو خستهلیکدن اوزاق اوْلور. همین گۆن سو اۆستۆنده چئشیدلی مراسیملر کئچیریلیر، قدیم تۆرکلرده سو تانرێلارێ سایێلان «آبان و یادان»ێن شرفینه نغمهلر اوْخونور. سو ایله ایلگیلی چوْخلو سایدا اینانجلار، فاللار، تۆرکه – چارالار (تۆرکه داوا)، بایاتێلار، افسانهلر ائلهجه ده روایتلر وار.
سو ایله باغلێ اینانجلاردا دیییلیر:
– سوفرهیه سو داغێلماسێ آیدێنلێقدێر
– سو ایچن آدامێ غفیل وورمازلار
– سو ایچن آدامێ ایلان چالماز
– لال آخان سودان گئچرکن، سویوم ایرهلیله دئییرلر
بیر چوْخ آتالار- آنالار سؤزۆنده ده سویون قوتساللیغی (مقدسلیڲی) گؤرونور:
– سو اوْلان یئرده دیریلیک اوْلار
– سو احساندێر
– سو مێندارلێق (مُردارلێق) گؤتۆرمز
– سویو چیرکلندیرنین نعشینی یوماغا، سو تاپێلماز
چرشنبه (میفوْلوْژییاسی)
بایرامدان اؤنجهکی سوْن دؤرد چرشنبهیه آزربایجان مدنیتینده اؤزل اؤنم وئریلیر. بایراما یارادێلێشێن مرحلهلرینی بیلدیرن دؤرد عنصر (سو، اوْد، کۆلک و توْرپاق) ایله ایلگیلی گلهنکلر واردێر. عمومیتله، چرشنبه گۆنلرینده و خصوصیله بو سوْن دؤردچرشنبه گئجه وقتی دقتلی اوْلونماسێ و طبیعته (طبیعت روحلارێنا) حؤرمتسیزلیک ائدیلمَهـمهسی لازم اوْلدوغونا اینانێرلار. چرشنبهلر یازێن گلیشیندن خبر وئریر. علمی ادبیاتدا چرشنبهلرین دؤرد عنصرلرله آدلاندێرێلماسێنێن چاغداش دؤورون گله-نَـڲی اوْلماسێ، یعنی بو آدلارێن سوْنرادان قوْیولماسێ بارهده فیکیرلر ده وار. آراشدێرێجێلارێن آراشدێرمالارێنا گؤره، قدیمدن، آزربایجانێن چئشیدلی منطقهلرینده چرشنبهلره فرقلی آدلار وئریلیب.
أن گئنیش یایێلان آردێجێللاردان بیری بؤیلهدیر:
۱) یالانچێ چرشنبه
۲) خبرچی چرشنبه
۳) اؤلۆ چرشنبهسی (و یا قارا چرشنبه، همین گۆن قبرلر زیارت اوْلونور)
۴) ایلین سوْن چرشنبهسی
یئنی ایل بایرامێنێن، هابئله، چرشنبهلرین تاریخی آیدیندیر کی، اسلام دینینین آزربایجاندا یایێلماسێندان دا اؤنجهلره قایێدێر. اسلامێن بو جغرافیادا یایێلماسێندان قاباق دا، سو چرشنبهسی اولوسون ( میللتین) خاطرلادێغێ، هر ایلده بیر دفعه حیاتا کئچیریلدیڲی بیر گلهنک اوْلوب. اسلامدان قاباقکی چاغلاردا سو چرشنبهسینده «سو دامار گتیردی»، «سو حاقدان گلیر» ایفادهلری قدیم تۆرکچۆلۆک میفوْلوْژییاسێندان (اسطورهسیندن) قایناقلانمێشدێ. اسلامدان سوْنرا ایسه بو ایفادهلر اؤز یئرینی دگیشدی. آرتێق اوْنلارێن یئرینه «بؤ گۆنۆن سویو زَمزم سویودور» افادهسی یایێلماغا باشلادێ.
بابالارێمێز سو چرشنبهسینده پاک سویون اوْلدوغو یئرلره – چای، بولاق باشێنا گئدر، ائلهجه ده چایلارداکێ سولارێن اسلام دینیندهکی مشهور «زَمزم» بولاغێندان گلمهسینه اینانێرمێشلار. (قئید ائدک کی، زمزم سویو ابراهیم پیغمبرین خانێمێ هاجر و اوْغلو اسماعیلله باغلێدێر. صحرادا سوسوز اوْلان هاجر و اسماعیل-ین امدادێنا آلله-ێن امر ایله جبرائیلمَلک یئتیشیر و قانادێنێ قورو صحرادا یئره ووردوقدان سوْنرا همین یئردن سو فێشقێرێر. بو گۆن ده مقدس حجّ زیارتینه گئدنلر زمزم بولاغێنێ زیارت ائدیرلر).
قدیم تۆرک دۆشۆنجهسینده ایسه سو هر شئیین باشلانغێجێ حساب اوْلونور. «گیلقامێش» داستانێندا دا بونو گؤره بیلیریک. اوْدور کی، سو چرشنبهسینده «سو ایلکدیر، هر شئی سویا چکیلر» ایفادهسی ده مشهورلاشدێ. بو نصیحت اوزون مدت قوْجالاردان گلدی. جوانلار سو چرشنبهسینده هر شئیی سویا چکدیلر و اؤزلری ده سویا گیردیلر. یاشلێلار ایسه سویا گیرمهییب «چیلک آلتدان» کئچیردیلر. «چیلک آلتدان» سو چیلمه مراسیمی ایدی. قدیم تۆرک اولوسلارێنێن دۆشۆنجهسینه گؤره هر شئیین باشلانغێجێ صاف سویو، اۆزلرینه چیلهییردیلر.
یالنێز سو چرشنبهسینده ایشلنن بؤیله بیر دئییملر وار:
– سویون قاپێسێ بو گۆن آچێق اوْلار.
– «منی یو» دئمهسن ده، سنی یویاجاق!
– سو آچێقدێ، سن ده آچێق اوْل. قاپانێب بصیرتینی باغلاما!
– سویو چێخاجاقدان آخێت، اوْدو گیرهجکدن قالا.
فوْلکلوْروموزون مشهور بیلیجیسی خالق یازێچێسێ مولود سلیمانلی سو چرشنبهسی بارهسینده اؤز آراشدیریجی مقالهسینده بونلارێ یازێر:
«یادێمدادێر، سو چرشنبهسینده ننهم دئییردی کی، سودان ایزین آلماسان، اوْ سنی یوماز، تمیزلَهمز. بیر ده دئییردی کی، سو دوعالارێن گئتدیڲی یئره آخار. دئه کی، ائی سو، منی یو! سو دا سنی یویوب روحونا داماجاق. بو اینانجلار هر شئیین یئنیدن دوْغولدوغونا، سو چرشنبهسی آدلاندێرێلان گۆنده ایلین یئنیدن بۆسبۆتۆن دّگیشمَهسینه اشارهدیر.
اصلینده سو چرشنبهسی قدیم گلهنکلره گؤره، ایلین باشلانغێج گۆنۆ حساب اوْلونورموش. بورادا سو بیر رمزی معنا داشێیێر و اؤتن ایلین بۆتۆن نگاتیو(پیس – منفی) انرژیسینی یویاراق، آپارێر. یئنی ایله ایسه هیچ نه ساخلامێر. «چای گلمهمیش چێرمانما»، «سوْن سؤزۆنۆ سویا دئه» ایفادهلری ده ،سو چرشنبهسی ایله ایلگیلیدیرر.
سو چرشنبهسی ایله اونودولموش اینانجلار:
– سو چرشنبهسینده ائوین دامێنا بوغدا آتێرلار کی، برکت آرتێق اوْلسون.
– اون چووالێنێن آغزێنێ آچێق قوْیورلار کی، برکت پایلاناندا باغلێ قالماسێن.
– آخارسویون قاباغێنێ کسمک اوْلماز، کسرسن، سنه تهلوکه (خطر) توْخونار. بو دا قدیم آزربایجانلێ آتامێزێن سویو قوتسال گؤرمهسینه دلالت ائدیر.
– چرشنبه توْنقالێ یانێب قورتاراندان سوْنرا اوْنون دورهسینه اۆچ جێزێق چکرلر. دئیییرمیشلر کی، اگر بؤیله ائتمهسن، سنه خطر توْخونا بیلر. ائوین ده برکتی داغێلار. بو دا قدیم بابامێزێن توْرپاق و سویا اوْلدوغو کیمی، اوْدا دا مقدس باخماسێنا بیر اشارهدیر.
– بایرام آخشامێ بالتانێ گؤتۆرۆب بیر- بیر آغاجلارێن کؤتۆڲۆنه وورارلار. «هه، یاتمێسان، اوْیان، برکت پایێنێ گؤتۆر» دئییرلر.
– اؤنجهلر سو اۆستۆندن آتێلما عادتی ده اوْلوب. طبیعی کی، آخار، صاف سو نظرده توتولور. اۆچ دفعه آتێلاندان سوْنرا همین آخار سویون اوزاق یئرینده بیر ساخسێ قاب سێندێرێب «نه درد – بلامێز وارسا، بو ساخسێ ایله گئتسین» دئییردیلر.
#شبنم_توحیدی


text:
تورکجه، عجمجه، مغولجا و فارسجا دیلمانج مجموعه
تورکجه، عجمجه، مغولجا و فارسجا دیلمانج مجموعه (اصل آدی: مجموع ترجمان ترکی و عجمی و مغولی و فارسی) ۱۲۴۵-جی میلادی ایلده مملوک میصرده یازیلان تورکجه سؤزلوکدور.[۱] بو سؤزلوگون یازیچیسی تانینماییبدیر. قیپچاق تورکجهسینین سؤزجوکلری باشدا و آزراق اوغوز تورکجهسیندن سؤزجوکلر بو سؤزلوکده یئرلشیبدیر.[۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ نجیبالله امانی. تورکها و تورکستان (فارسجا). بابور کلتوری انجومنی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-جی ایلین اوکتوبرونون ۲۲-سی.
- ^ تاریخ زبان و لهجههای ترکی، جواد هیئت، نشر پیکان


text:
من سنین یئریوه سئودیم اؤزۆمۆ / بهروز اسماعیلزاده بیر ماهنا تاپ منی سئومک اۆچۆن بیر ماهنی دینله منی خاطیرلاماق اۆچۆن بیر شعر اوخو منی سوسماق اۆچۆن بیر دۆنیا سس اول …Read More »
دۆنیا / حسن دمیرچی
دۆنیا / حسن دمیرچی میللت چیغیریر تۆرکم هارای حاققیمی دانما دؤولت باغیریر کس سسیوی آنلاما قانما فرمان بوراخیر وور باتومو، ووردولار آمما سانکی خوروزون اۆستۆنه نارین جۆجه گلمیش دۆنیا گؤزۆن …Read More »
گؤزلرین / آرش احمدی
گؤزلرین / آرش احمدی سئوگی شکلی دیر سنین سالدیغین شکیل قومسال’دا اوزانیب اوفوقلارا باخدیغیندا… باخدیق’جا شکلینه عاشیق اولورام قوش اولوب اوچورام ساچلاریندان یئل أسیر اۆشۆیۆرم… دوداقلارین قیرمیزی ایستینیرم… گؤزلریوه باخدیغیمدان …Read More »
سئوهجم سنی! / سحر بارانی
سئوهجم سنی! / سحر بارانی گۆلۆشلرینده خاطیرلاییرام قادینلیغیمی دوداقلارینین کۆرهسینده یانماسا دا دوداقلاریم، ایناندیغیم آندیم ماوی گۆنش گۆلۆمسهییر گؤزلرینده یاناقلاریمدا چیچکلهنیر سئودا سارماشیقلاری… تاپدالانسا دا سئوگی سؤزجۆکلری دیلینده آجیماسیزجاسینـا …Read More »
هارداسان / کیان خیاو
هارداسان / کیان خیاو بو، سنی کؤکۆندن سئومه ساعاتیدير. بير ألی بوينونا بير ألی بئلینـه آتما ساعاتی. سنين’له ياتاقسيز بئله، ياتما ساعاتی، سئوگيليم! آمّا سنسيز ساری ساعاتلار دنيزينده اۆزۆر يالقيزليغيم. …Read More »
بس اوندا نييه أره گئدیبسن؟!
بس اوندا نييه أره گئدیبسن؟! جينسی سيخينتیلاری اولان، داها دوغروسو، واژينيزمدن اینجیـیَن خانیملارين أن چوخ إشيتديگی قينايیجی سورغو بودور: “إلهيه بيلميرسن’سه، اوندا نييه أره گئديردين؟! اوتورموشدون دا آتانين إوينده!” بو …Read More »
آیریلیق / ووقار نعمت
آیریلیق / ووقار نعمت سنله اؤزۆمدن بير شکيل چکديم بو آخشام اۆز-اۆزه گؤز-گؤزه قوجاق-قوجاغا گئرچهگی چکمهديگيم اۆچۆن مني باغيشلا آيريليغين شکيلی چکيلمز کی! ووقار نعمتRead More »
چیللهلی قیش / پاشا موغانلی
چیللهلی قیش / پاشا موغانلی گؤزۆنده بیر قورخو، مینبیر هیجان ایلاهی نه دویور خیالین گؤرن!؟ کؤنلۆنده یاشیل و سیجاق بیر موغان سنمیسن رؤیامدا منی اؤلدۆرن!؟ بیر اولای سیندیریب یئنه ووقاری …Read More »
یارالی قاطار / دومان بختیاری
یارالی قاطار / دومان بختیاری اۆرهگین داغیدیب یوللارا آچیر تبریزه یارالی بیر قاطار گئدیر سس دۆشۆر شَهَرین یوخوسو قاچیر تبریزه یارالی بیر قاطار گئدیر بو قاطار دولویدو سئوگیدن دولو کؤکسۆندن …Read More »
یاتیب دۆنیا من اۏیاغام بیر ده یار / تبسم عبدالّهزاده
یاتیب دۆنیا من اۏیاغام بیر ده یار / تبسم عبدالّهزاده اوزاقلاردان آلۏو وورور اۆزۆمه سایاقلاییر تب ایچین’ده سؤزلريم یاخینلیق’دا شاختا کسیر کؤنلۆمۆ بوزا دؤنۆر سنه باخان گؤزلريم پۏزقون اۏلوب خاطیرهلر …Read More »


text:
مارالېن جئیران قۏناغې / محمد حسننژاد
عزیز بالام گل یانیما گل اۆرهگیم،
بارماقلاریم داریخیب ساچلاریندان ساری؛
یام یاشیل داغین یاماجیندا بۏل اۏتلی، گۆللۆ اۏتلاق وار ايدی کندین آداخلی چۏبانی هر گۆن قۏیون سۆرۆسۆن اۏرا آپاریب اۏتاراردی؛ بیر کیچیک گؤزل بولاقلی تارلاسی دا واریدی کی سویو یارغانلارا ساری آخاردی، دورو آخدیغینـا خاطیر “آی بولاغی” آدلانمیشدی.
بو ایل تارلانین قۏناغی گۆنهباخانلار ایدیلار، یازین اۏرتا گۆنلرینین بیرینده چۏبانین مارال آدلی آداخلیسی ناهار ألینده یاماجا دۏغرو یولا دۆشدۆ، داغ باشی دۏلو ایدی آغ بولودلاری’لا آداخلی قیز ایستهییردی سهنگینده چۏبانا سو آپارسین اۏ اۆزدن یۏلونو چئویردی تارلایا ساری کی سئرچهلرین قیشقیرتیسینی إشیتدی، دۆشۆندۆ هله گونهباخانلاردا تۏخوم یۏخ، بو هارای-داد نهدیر قوشلار ایچینده؟ کئچدی یارغانین یانیندان سهنگین دۏلدورسون کی گؤردۆگۆنه حئیران قالدی!
آی کیمی دورو سو قریب لیللنمیش دی!
مارال بیردن سئرچهلرین قیشقیرتیسینی خاطیرلاییب، بولاغا دۏغرو تارلانین ایچینه کئچدی، اوزاقدان بولاغین باشیندا قارالتی گؤردۆگۆنه خاطیر قۏرخدو آما گئری گئتمک گۆجۆ یۏخويدو، إله بیل بیری مارالی ایرهلی گئتمک اۆچۆن ایتهلَییردی یاخینلاشاندا گؤردۆ آمان تانریم بیر یارالی جئیران، هله بۏغازدی دا!!
مارال توتولدو بیلمهدی نه إلهسین، جئیران مارالدان قۏرخدو! قۏرخدوغونا گؤره دورماق ایستهییردی…
مارال بیر حزین ماهنی زۆمزۆمه إلهدی:
گۆلـلهلردن یارالی
هارالیسان هارالی
سنه قوربان اۏلایدی
بو داغلارین مارالی
جئیران سانکی ماهنینین سؤزلرین دۆشۆندۆ و دۆشدۆگۆ یئرده قالدی، قیز جئیرانی تومارلایارکن ألینی یارایا ساری آپاردی و تیکانلاری گؤتۆردۆ، وااای اۏخا توش گلیب دئییب ناراحات اۏلدو، آخی یازدا دا اۏوا چیخارلار؟ نئجه اۆرهگیندن گلدی بۏغاز حئیوانی اۏخلویاسان؟ سنی دۆشۆنجهسیز اۏوچو!! مارالین یوباندیغی اۆزدن آداخلیسی نیگران اۏلوب، سۆرۆنۆ یاماجدان قایتاردی. مارال جئیرانی تومارلایارکن زینقیرۏولارین سسینی إشیدیب کؤمک آلماق اۆچۆن تارلادان إشیگه قاچیب، چۏبانا یئتیرجک گؤردۆکلرین دانیشدی بیرلیکده جئیرانا دۏغرو گلدیلر مین گۆج ایله بیرلیکده جئیرانی داشقا کیمینه چیخاردیب اؤزلری’له آپاردیلار.
طؤولهده اونا یئر حاضیرلاییب اۏت سو وئریب و یاراسینـا مرحم قۏيدولار. دان یاریلانا قدر مارال جئیرانی’لا طؤولهده اۏتورموشدو کی جئیرانین حالینین دَگیشیلمهسینی حیس إدیب کؤمک آلماق اۆچۆن قاچدی إشیگه، آتاسی’لا قاییداندا گؤردۆلر وااای جئیران آلا گؤز بالاسینی سئوگی ایله یالاییر.


text:
ایران: آمریکادان بیر مئساژ آلدیق
ایران خاریجی ایشلر باخانلیغی سؤزچوسو، واشینگتن یؤنتیمی ایله بیرباشا تماس اولمادیغینی بیلدیردی
ایران، اؤلکهده توتوقلو اولان آمریکالیلارلا باغلی سوئیس ائلچیلیگی آراچیلیغی ایله آمریکادان بیر مئساژ آلیندیغینی آچیقلادی.
ایران خاریجی ایشلر باخانلیغی سؤزچوسو سعید خطیبزاده، ایران حبسخانالاریندا ساخلانیلان آمریکا وطنداشلارینین سربست بوراخیلماسی اوچون واشینگتن یؤنتیمی ایله بیرباشا تماس اولمادیغینی بیلدیررک بو قونودا بعضی اؤلکهلرین خاریجی ایشلر باخانلاری و سوئیس ائلچیلیگی آراچیلیغی ایله آمریکا یؤنتیمیندن مئساژ آلیندیغینی بیلدیردی.
ایرانین رسمی خبر آژانسی ایرنایا گؤره، آمریکا حبسخانالاریندا اولان ایران وطنداشلارینین سربست بوراخیلماسینین اؤنجهلیکلری اولدوغونو بیلدیرهن خطیبزاده، قونونو مذاکیره ائتمهیه حاضر اولدوقلارینی سؤیلهدی.
تهران ایله واشینگتن آراسینداکی دیپلوماتیک مسئلهلر سوئیس واسطهسی ایله حل اولونور.
آمریکا اولوسال گوونلیک مشاویری جیک سالیوان، ایران حبسخاناسیندا اولان آمریکالیلارین قورتاریلماسی اوچون تهرانلا باغلانتی قوردوقلارینی آچیقلادی.
ایلگیلیلی خبرلر
افغانیستان زلزلهسینده اؤلنلرین ساییسی آرتدی
زلزله نتیجهسینده ۳ مینه یاخین ائو داغیلدی و یا جدی زیان گؤردو
۱۸ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
سوریهده سالدیرییا حاضیرلاشان ۱۸ پکاکا/یپگ تروریستینین باشاریلی عملیاتلارلا ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی
میت، سلیمانیهده بیر تروریستی داها ضررسیزلشدیردی
تروریست دئلال عزیزاوغلو، میللی استخبارات تشکیلاتینین عراقین قوزئییندهکی سلیمانیه شهرینده تشکیل ائتدیگی عملیاتلا ائتکیسیز حالا گتیریلدی


text:
گادتب-نین مطبوعات مرکزینه داخیل اولان معلوماتا گؤره، گونئی آذربایجان دموکراتیک تورک بیرلیگی (گادتب) باشقانی سایین اژدر بی تاغیزاده تورک حرکاتی تی وی-نین “گونئی آذربایجاندا نه لر اولور” سیلسیله پروقرامیندا قازاخیستان اولایلاری، 20 یانوار فاجعه سی و سایر مسئله لردن دانیشمیشدیر.
سایین اژدر بی تاغیزاده روسلارین قازاخ تورکلرینین حرکاتینی قازاخیستاندا سیلاحلا وحشیجه سینه یاتیرماسی، تورکه قارشی یئنی یانوار فاجعه سی تؤره تمه سی، ائله جه ده روسون آذربایجاندا وحشیجه سینه 20 یانوار فاجعه سینی تؤره تمه سی و سایر مسئله لردن دانیشمیشدیر.
سایین اژدر بی تاغیزاده نین چیخیشینین ویدئوسونا بورادان باخا بیلرسینیز:


text:
جویدو ماستی
جویدو ماستی (اینگیلیسجه: Guido Masetti) (دوْغوم:۲۲ نوامبر ۱۹۰۷ ورونا) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جویدو ماستی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- Articles using Template:Medal with Winner
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۰۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۳۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۳۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۳-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- هلاس ورونا کولوبونون اویونچولاری
- ا.اس. رم کولوبونون اویونچولاری
- فوتبال قولرلری
- ایتالیا فوتبولچیلاری


text:
بیزانس ایمپیراتورلوغو
شرقی روم ایمپیراتورلوغو (یونان دیلی: Baσιλeίa Ῥwuaίwv, Ῥwuavίa، «روم ایمپیراتورلوغو»؛ لاتین دیلی: ایمپئریوم رومانوم). بیزانس ایمپیراتورلوغو، روم ایمپیراتورلوغونین ۳۹۵-جی ایلده شرق و باتی حیصّه لرینه پارچالانماسی ایله مئیدانا چیخدی. باشکندی روم اوْلان غربی روم ایمپیراتورلوغو ۵-جی عصرده قوت قبیلهلرینین ایتالیا ایستیلا ائتمهسی ایله سوقوطا اۇغرادی. مرکزی کونستانتینوپولایس (بوگونکو ایستانبول) اوْلان و بیزانس ایمپیراتورلوغو دا دئییلن شرقی روم ایمپاراتورلوغو ایسه مین ایلدن آرتیق وارلیغینی قورویا بیلدی. بیزانسین میدانا گلمهسی، روم ایمپیراتورو بیرینجی کونستانتینین باشکندی رومدان بوگونکو ایستانبولا داشیماسییلا دا باغلیدیر.
روم ایمپاراتورو بیرینجی کونستانتین (بویوک کونستانتین)، ۳۳۰-جو ایلده ایمپئراتورلوغون باشکندینی قدیم یونان شهری بیزانتیونا (بیزانس) دییشدی و یئنی باشکندا «نووا روم» (یئنی روم) آدینی وئرسه ده ایمپیراتورون اؤلوموندن سوْنرا «بیرینجی کونستانتین شهری» آنلامینا گلن «کونستانتینوپول» آدی ایستیفاده اوْلونموشدور. بیرینجی کونستانتین، رومدان سئناتورلار و یۆکسک مأمورلار گتیرهرک کونستانتینوپولدا یئنی ایداره میدانا گتیردی و شهری یئنیدن آبادلاشدیردی. روم چوْخ تانریلی اوْلماسینا باخمایاراق، کونستاتینوپولو مسیحیت شهری ائتدی و اؤزو ده بۇ دینی قبول ائتدی.
بیزانسین ایدارهچیلری اؤزلرینی روم ایمپیراتورلوغو گئرچک میراثچیلاری اوْلاراق قبول ائتدیلر، لاکین باشقا طرفدن ده روم ایله علاقهلرینی ده داوام ائتدیردیلر. غربی روم ایمپیراتورلوغو کیچیک دؤولتلره آیریلیب پارچالانارکن، بیزانس ایمپیراتورلوغو بوتونلویونو قوروماغی باجاردی. بئلهلیکله بیزانس ایمپرراتورلوغو، کلاسیک یونان و روم ایمپیراتورلوغو مدنییتلارینین سوْن مرکزی اوْلدو.
عثمانلی ایمپیراتورلوغونین ایشغاللاریندان سوْنرا بیزانس ایمپیراتورلوغونون الینده دئمک اوْلار کی، تکجه ایستانبول قالمیشدی. ۱۴۵۳-جو ایلده فاتیح سولطان محمد ایستانبول و فتح ائتمهسیندن سوْنرا بیزانس ایمپیراتورلوغو تامالیله داغیلدی. (ایستانبولون فتحی)
آدین اتیمولوژی (دیلین کؤکلرینی آراشدیرما بیلیم)دَییشدیر
"بیزانس ایمپیراتورلوغو" آدی تاریخچیلرین شرقی روم ایمپیراتورلوغوسینا وئردیی آددیر و ایمپئریانین مؤوجود اوْلدوغو دؤورده هئچ بیر قایناقده آدی بئله کئچممیشدیر. ایمپئریانین یونان دیلی آدی "باسیلئیا تؤن رومنیا" (روم ایمپیراتورلوغو) و یا سادهجه اوْلاراق "رومنیا" ایدی. شرقی روم خالقی دا اؤزلرینی روملی اوْلاراق آدلاندیریردی. تورکلر و عربلر ایسه روم کلمهسینی ایستیفاده ائدیردی.[۱] غربی آوروپادا ایمپئریانین آدینین ایلک دفعه "بیزانس" اوْلاراق کئچمهیه باشلانماسی آلمان تاریخچی هایرونیموس وولفون ۱۵۵۷-جی ایلده "جورپوس هیستوریاه بیزانتینæ" آدلی اثری ایله باشلانمیشدیر. ۱۶۴۸-جی ایلده "بیزانتینه دو لوووره" ("جورپوس سجریپتوروم هیستوریæ بیزانتینæ") و ۱۶۸۰-جی ایلده ده دو شارلین "هیستوریا بیزانتینا" آدلی اثرلرین یاییملانماسیندان سوْنرا شارل لوی مونتئسکیؤ کیمی فرانسه معاریفچیلر آراسیندا "بیزانس" آدی مهشورلاشماغا باشلادی.
داها اوّللر باتی اوروپادا ایمپیراتورلوغو "ایمپئریوم گرائجوروم" (یونانلارین ایمپیراتورلوغو) اوْلاراق آدلاندیریلیردی. اؤزلله ده ۸۰۰-جو ایلده شارلمانین پاپ III. لئو طرفیندن مقدس روم ژرمن ایمپیراتورلوغو ایمپیراتورو (ایمپئراتور آوگوستوس) اوْلاراق تاجلاندیریلماسیندان سوْنرا روم میراثی کۇنوسوندا رقابت باشلامیشدی. پاپلار یا دا باتیدهکی ایدارهچیلر شرقی روم ایمپیراتورلاریندان بحث ائدن زامان "ایمپئراتور رومæاوْروم" دئییردیلر، چونکی "ایمپئراتور رومانوروم" آدی شارلمان و اوْنون خلفلرینه عاییددیر. بۇ سببلردن تاریخچیلر بئله قناعته گلیر کی، "بیزانس" لوغتینین ایستیفاده اوْلونماسیندا مقصد، مقدس روم ژرمن ایمپیراتورلوغو رقیبی شرقی روم ایمپیراتورلوغوسینی تاریخ صحنهسیندن سیلمک کیمی دوشونولور.
تاریخیدَییشدیر
قۇرولوشودَییشدیر
روم ایمپیراتورو مورتد یولیانین دؤورونده (۳۶۲–۳۶۳) کؤهنه اینانجلاری گئری قایتارماق ایستنیلدی و کریستیانلارین فعالیّتلری قاداغان ائدیلدی. یولیانین اؤلوموندن سوْنرا مسیحیّت یئنیدن گۆج قازاندی. ۴-جو عصردن باشلایاراق روم توْرپاقلاری باربار آخینلارینا معروض قالدی. I فئودوسی (۳۷۹–۳۹۵) رومنی اله کئچیرمک ایستین ویزی قوتلار بالکانلاردا و دونای چایینین جنوبونا دۇغرو ایرلیلمهلرینه مانع اوْلدو. کریستیانلیغی منیمسین I فئودوسی روم ایمپیراتورلوغو شرق و باتی سئقمئنتلرینی ایداره ائدن سوْن ایمپیراتور اوْلدو. ۳۹۵-جی ایلده I فئودوسی اؤلدو و روم ایمپیراتورلوغو ایکی حیصّه یه بؤلوندو.
غربی روم ایمپیراتورلوغو توْرپاقلارینا هۆجوم ائدن وئستقوتلار ۴۱۰-جو ایلده رومانی اله کئچیردیلر. دیگر باربار قوملردن وانداللار قوزئی آفریکانی، ایسپانیانی و ایتالیانی یاغمالادیلار. باربار آخینلارینین آردی-آراسی کسیلمهدی و ۵-جی عصرین سوْنلاریندا قرمانلار غربی روم ایمپیراتورلوغو سوقوطا اۇغراتدیلار. بیزانس ایمپیراتورلوغو ایسه بۇ هۆجوملارا مقاومت گؤستره بیلدی. بالکانلاردا ایسلاولاری، شرقده ده ساسانیلر مغلوبیته اۇغراتدی.
بیزانس ایمپیراتورو I یوستینیان (۵۲۷–۵۶۵) اۇزون سورن اقتداری دؤورونده شیمالی آفریقا، ایتالیا و ایسپانیا یئنیدن اله کئچیردی. ساسانیلر شاهاییلا باریش باغلایاراق شرق سرحدلرینی قورودو. لاکین اؤلکهنین داخیلیندهکی سیاسی و دینی مۆناقیشهلرین قارشیسینی آلا بیلمهدی. بۇ مۆناقیشهلر ۵۳۲-جی ایلده خالق عۆصیانینا چئوریلدی. تاریخده "نیکا آیاقلانماسی" آدییلا تانینان بۇ قیام، کوماندیر وئلیساری طرفیندن باشکندداکی هیپپودرومدا (بوگونکو سولتاناهمئت میدانی) یاتیریلدی و ۳۰ مین آدام اؤلدورولدو.
بئلهجه اؤلکه داخیلینده ثابتلییی تأمین ائدن I یوستینیان مۆختلیف ساحهلرده اصلاحاتلارا باشلادی. اوْنون ان اۇغورلو اصلاحاتلاریندان بیری روم حۆقوقو کۇنوسوندا کومیسسییا یاراتماسی اوْلدو. بۇ کومیسسیانین اۇزون چالیشمالارینین سوْنوندا میدانا گتیردیی "جورپوس لوریس جیویلیس" ("مدنی حۆقوق قانونلاری") بوگونکو چاغداش آوروپا حۆقوقونون اینکیشافیندا دا اساس تشکیل ائتمیشدیر.
بیزانس اراضیسینه موسلمان آخینلاری (۶۱۰–۸۶۷)دَییشدیر
بیزانس ایمپیراتورلوغو ۷-جی و ۸-جی عصرلرده شرقده موسلمان و فارسلار اوْردولارینین، باتیده ایسه ایسلاولارین هۆجوملارینا معروض قالدی. ۶۱۰-جو ایلده بیزانس تاختینی اله کئچرن I ایراکلی فارسلارین هۆجوملارینی دایاندیردی و باشکندین مۆدافیهسینی گوجلندیردی. دونای چایینی کئچهرک بیزانس توْرپاقلارینا هۆجوما کئچن آوارلاری دا مغلوب ائتدی. بۇ دؤورده عربلر ایسلام دینینی یایماق اۆچون هۆجوملارا باشلامیشدیلار. عرب اوْردولاری ۶۳۲-جی ایلده سوریه و فیلیسطینی اله کئچیردی. الکزاندریا ، (رومانی) تسلیم اوْلماسیندان سوْنرا عربلر ۶۴۲-جی ایلده میصرین بۆتون اراضیسینی اؤز نظارتلری آلتینا آلدیلار. ۶۷۴–۶۷۸-جی ایللر آراسیندا عربلر بیر نئچه دفعه کونستانتینوپول و محاصرهیه آلسالار دا، اله کئچیره بیلمهدیلر.
بۇ ساواش ایللرینده بیزانسدا روم مدنیتینین و لاتین دیلی یئرینی یونان دیلی و مدنیتی عوضلهدی. بۇنا دینی فرقلر ده علاوه اوْلوندوقدان سوْنرا ایسه ایمپئراتورلوغون غربی ایله شرقی آراسیندا قطعی فرقلر میدانا گلدی.
بیزانس ایمپیراتورلوغونون قیزیل دؤورو (۸۶۷–۱۰۸۱)دَییشدیر
بیزانس ایمپیراتورلوغو ۸۶۷-۱۰۵۶ ایللر آراسیندا ایمپیراتورلوغو ایداره ائدن ماکئدونییا خانهدانی دؤورونده قیزیل دؤورونو یاشادی. ماکئدونییا خانهدانینین قوروجوسو ۱-جی واسیلی (۸۶۷-۸۸۶) داها اوّل ایتیریلمیش آنادولوداکی توپراقلاری یئنیدن ایمپئراتورلوغون سرحدلرینه قاتدی. ۱-جی واسیلی و آردیجیلی ۶-جی لئوین (۸۸۶-۹۱۲) حاکمیّتلری دؤورونده ایمپئراتورلوغون حۆقوق سیستمی یئنیدن تشکیل ائدیلدی. ۲-جی نیکیفور فوکا (۹۶۳-۹۶۹) کرت و قیبریس جومهوریتیی یئنیدن ایمپئراتورلوغا قاتدی، سوریه و بالکانلاردا یئنی توْرپاقلار اله کئچیردی.
۲-جی واسیلی (۹۷۶-۱۰۲۵) ۱۰۰۱-جی ایلده قوزئی سوریهنی دؤولتین ترکیبینه قاتدی. ۱۰۱۸-جی ایلده بولقار توْرپاقلارینی و آنادولوداکی کؤهنه بیزانس ایمپیراتورلوغو توْرپاقلارینی ایمپئراتورلوغا قاتدی. ۲-جی واسیلیدن سوْنرا ایتالیادا و بالکانلاردا قیاملار میدانا گلدی. دوغوده بؤیوک سلجوقلولار آنادولویا آخینلار ائتمهیه باشلادی. ایمپیراتور رومان دیوژن ۱۰۷۱-جی ایلده مالازگیرد دؤیوشو دؤیوشونده بؤیوک سلجوقلو سلطانی آلپ ارسلانا مغلوب اوْلاراق اسیر دۆشدو. بؤیوک سلجوقلو کوماندیرلری آنادولو ایچلرینه دۇغرو ایرلیددیکجه ۳ ایل (۱۰۷۴ ایلینده) عرضینده باشکند کونستانتینوپولون سرحدلرینه قدر گلیب چیخدیلار. ۱۰۷۴-جو ایلده باشکندی ایزنیک (نیکéآ) اوْلان آنادولو سلجوقلو دؤولتی قۇرولدو.
بۇ دؤورده کونستانتینوپولون گۆجلو پاتریخی ایله پاپ آراسینداکی گؤروش آیریلیقلاری چَتین مۆباحیثهلره گتیریب چیخاردی و ۱۰۵۴-جو ایلده روم کاتولیک کلیساسی ایله شرق اوْرتودوکس کلیساسی موستقیل کلیسالر حالینا گلدیلر.
خاچ یوروشلری (۱۰۸۱–۱۲۰۴)دَییشدیر
لاتین ایمپیراتورلوغو (۱۲۰۴–۱۲۶۱)دَییشدیر
سوقوطو (۱۲۶۱–۱۴۵۳)دَییشدیر
مدنیتیدَییشدیر
اوْرتا عصرلرین اوّلینده بیزانسدا مدنیت غربی آوروپاداکی کیمی سوقوطا اۇغرامادی. بیزانس بیر چوْخ اؤلکهلرله تیجارت ائدیر، علاقه ساخلاییردی. بیزانس شهرلری یالنیز صنعت و تیجارت مرکزلری دئییل، عئینی زاماندا مدنیت اوْجاغی ایدیلر. ۷-جی-۸-جی عصرلرده بیزانس اراضیسی کیچیلهرک بالکان یاریماداسی و کیچیک آسیادان عبارت اوْلدوقدا، یونان دیلی ایمپئریانین دؤولت دیلینه چئوریلدی. بیزانسدا ساوادلی آداملار غربی آوروپاداکینا نیسبتاً داها چوْخ ایدی. حتی کندلیلر و صنعتکارلار ایچریسینده ده ساوادلی آداملار واردی. کلیسا مکتبلری ایله یاناشی دؤولت مکتبلری و اؤزل مکتبلر ده آچیلیردی. وارلی والیدئینلرین اۇشاقلاری بۇ مکتبلرده یازماغی و هئسابلاماغی اؤیرنیردیلر. مکتبلرده دینی کیتابلاردان باشقا قدیم دؤورون عالیملرینین اثرلرینی، هومئرین پوئمالارینی، ائسخیلین و سوفوکلون تراگیکومئدییالارینی اؤیرنیردیلر. آوروپادا ایلک عالی مکتب کونستانتینوپولدا آچیلمیشدی. بۇرادا عالی طیب مکتبی ده یارادیلمیشدی.
بیزانسدا ریاضیات، اؤزلله هندسه اۇغورلا توسعه ائدیردی. حؤکمدار تاختی اۆچون آوتومات قورغو دوزلدیلمیشدی. مۆختلیف صنعتلرین و طبابتین اینکیشافی کیمیانین اؤیرنیلمهسینه کؤمک ائتدی. شوشه و بویا اۆرتیم (تولید) ینین قدیم اۆصوللاری قالماقدا ایدی. یونان اوْدو آدلانان یاندیریجی ماده ده بیزانسدا ایختیراع ائدیلدی. نفت و قاتران قاریشیغیندان دوزلدیلن یونان اوْدونو سۇ ایله سؤندورمک اوْلموردو. اوْنو اؤزل اوْلاراق دوزلدیلمیش بورولاردان دۆشمن گمیلرینه، قالالارینا یؤنلدیر و یاندیریردیلار. بیزانسلیلار یونان اوْدونون کمکی ایله قۇرودا و دنیزده بیر چوْخ غلبهلر قازانمیشدیلار. بیزانسدا تاریخ و جوغرافیا دا چوْخ توسعه ائتمیش دی. جوغرافیاشوناسلار خریطهلر و شهرلرین پلانلارینی چکه بیلیردیلر. بۇ اوْ زامان باتیده گؤرونممیش بیر ایش ایدی.
اوْرتا عصرلرین باشلانغیجیندا بیزانس آوروپانین ان مدنی اؤلکهسی ایدی. باشقا اؤلکهلرین کراللاری، کنیازلاری، یئپیسکوپلاری اؤز سارایلارینا بیزانسدان رسّاملار، معمارلار و زرگرلر چاغیریردیلار. علمه هوس گؤسترن گنجلر کونستانتینوپولدا ریاضیات، طبابت، روم قانونلارینی اؤیرنمهیه گلیردیلر. بیزانس مدنیتی گونئی و شرق ایسلاولارینین مدنیتینه اؤزلله بؤیوک ائتکی گؤسترمیشدیر. بولغاریستان، صربیستان و کی یف روس دؤولتی مسیحیتنی بیزانسدان قبول ائتمیشدیر. یونان دیلیندن ایسلاو دیللرینه چوْخلو کیتاب ترجومه اوْلونموشدو. کی یف روس دؤولتینده ایلک داش مبدلری بیزانس معمارلاری تیکمیشلر. بیزانسدا آنتیک یازیچیلارین و عالیملرین چوْخلو الیازیلاری قالمیشدی. بۇنون سایهسینده همین اثرلر دؤوروموزدک گلیب چاتمیشدیر.
معمارلیقدَییشدیر
بیزانسدا آنتیک اینجه صنعتین بیر چوْخ عابیدهلری قالمیشدی. اوْنلاری اؤلکهنین هر یئریندن آختاریب باشکندی بزهمک اۆچون گتیریردیلر. کونستانتینوپول غئیری-عادی تمتهراقلا آبادلاشدیریلمیشدی. اوْنون باش کوچهلرینده اوْنلارلا مؤهتشم ایمارتلر و مبدلر اۇجالیردی. عظمتلی بینالار بئله فیکیر اوْیاتمالی ایدی کی، ایمپیراتور حاکمیّتی قودرتلی و مؤهتشمدیر. کریستیان دینی مبد تیکینتیسینده ده دییشیکلیکلر ائدیلدی. مبد تیکیلرکن قارشییا قویولان مقصد دییشدی. قدیم یونان مبدلری ایچریسینه اللهلارین هیکللرینی قویوردولار. دینی مراسیم ایسه مئیداندا کئچیریلیردی. بۇنا گؤره ده یونان مبدینی خاریجی گؤرونوشجه اؤزلله یاراشیقلی تیکمهیه چالیشیردیلار. کریستیانلار ایسه عۆمومی عبادت اۆچون کلیسانین ایچریسینه توپلاشیردیلار. بۇنا گؤره ده معمارلار مبدین داخیلیندهکی اوْتاقلارین گؤزل اوْلماسی اۆچون اؤزل سی گؤستریردیلر. بیزانس مئمارلیغینین ان گؤزل نومونهسی یوستینیان زامانیندا کونستانتینوپولدا تیکیلمیش مقدس سوفییا کلیساسیدیر. بۇ کلیسانی معجزهلر معجزهسی آدلاندیریر، شعرلرده ترننوم ائدیردیلر. ایمپیراتور بۇ مبهدی باشکندین و بۆتون ایمپئریانین باش کلیساسینه چئویرمک ایستییردی. مبهدی ۱۰ مین آدام بئش ایل عرضینده تیکدی. اوْ دؤور اۆچون مبد چوْخ تئز تیکیلدی.
رسّاملیقدَییشدیر
مبدلرین و سارایلارین دیوارلارینی موزایکالار، مۆختلیف رنگلی خیردا داشلاریدان و شفاف اوْلمایان رنگلی شوشه قیریقلاریندان - سمالتادان دوزلدیلمیش تسویرلر بزییردی. سمالتانی تزه وورولموش سوواغین اۆستونه مۆختلیف مایللیکله دوزوردولر. تاماشاچی بینانین ایچریسینده حرکت ائتدیکده موزایکا ایشیغی عکس ائتدیرهرک مۆختلیف رنگلره دییشیردی. کلیسالره ایکونالار قویولوردو. ایکونالار اللهین، مقدسلرین و مقدس کیتابلاردان گؤتورولموش آیری-آیری صحنهلرین تصویرلریندن عبارت ایدی. رسّاملار ایکونالاری هامار تاختا لؤوههلر اۆزرینده بویاقلا چکیردیلر. تسویرلرده نیسبت گؤزلنیلمیردی. اینسانین شکلینی باشقالاریندان داها بؤیوک چکیر، قوللهلری و آغاجلاری ایسه اوْنلارین یانیندا دورموش آداملاردان کیچیک گؤستریردیلر.
اهالیسیدَییشدیر
ایمپئریانین توْرپاقلاریندا مۆختلیف طایفه لر و خالقلار: یونانلار، فراکییالیلار، ایللیرییالیلار، داکییالیلار، ائللینلشدیریلمیش کیچیک آسیا طایفه لری، قافقاز خالقلاری، سوریهلیلار، کلدانیلر، قیبتیلر یاشاییردیلار. اوْنلارین آراسیندا یونانلار حاکم مؤقعده دوروردولار و یونان دیلی ایمپئریانین رسمی دیلی ایدی.
اوْردودَییشدیر
بیزانسدا اوْردونون تشکیلی روم ایمپیراتورلوغوندان آلینما ایدی. لاکین ۴-جو - ۶-جی عصرلرده بۇ ایشده مؤهوم دییشیکلیکلر باش وئردی. اوّللر توْرپاق صاحیبلری اوْردویا سیلاحلی عسگر وئرمک مجبوریتینده ایدیسه، سوْنرالار اوْنلاردان داها تئز-تئز پول آلینماغا باشلانیردی. مۆختلیف باربار طایفهلاریندان اوْلان موزدلو عسگرلر اوْردودا گئتدیکجه داها چوْخ روْل اوْیناییردیلار. بیزانسدا بۇ پروسس داوام ائدرکن اؤزلله دونانما عضولری هله ده آزاد اهالی آراسیندان سئچیلمکده ایدی. بۇنا سبب دونانمانین اوْردو ایشینده داها یۆکسک مؤقعده دورماسی ایدی. اوْردونو پیادا قوشون اوْلان لیمیتانئیلر، کومیتاتئنسئسلر و اوْردونون اساس حیصّه سی اوْلان سوواری کاتافراکتلار تشکیل ائدیردی. هر بیر بؤلمهیه تریبونلار باشچیلیق ائدیردی.
ایقتصادیاتدَییشدیر
چوْخلو طبیعی لیمانلارینین اوْلماسی و الوئریشلی جوغرافی شرایط بیزانسی قودرتلی دنیز دؤولتینه چئویرمیشدی. اؤزلله قارا دنیز و آرالیق دنیزینی بیرلشدیرن بوغازلار اۆزرینده حؤکمرانلیق ائتمهسی بیزانسدا دنیزچیلیین و دنیز تیجارتینین اینکیشافینا کؤمک ائدیردی. بیزانس تاجیرلری شرقده هیندوستان، تاپروبان (سئیلون) و چینه، گونئیدا آکسوم پادشاهلیغینا (ائفیوپییا)، هابئله عربیستانا گئدیب چیخیردیلار. ایران و سوقدیانا ایله قۇرودا تیجارت یوْللاری واردی. بیزانس سیککهلری - قیزیل سولید - بئینلخالق پول روْلو اوْیناییردی.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ اوْرتایلی، ایلبئر (۲۰۰۶). سوْن ایمپاراتورلوک عثمانلی. ایستانبول: تیماش یایینلاری.ایسبن ۹۷۵-۲۶۳-۴۹۰-۷ س.۴۴-۴۵.
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
مارسلو خوزه دا سیلوا
مارسلو خوزه دا سیلوا (اینگیلیسجه: Marcelo José da Silva) (دوْغوم:۲۵ مهٔ ۱۹۷۶ (۴۶ یاش) سائو پائولو) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده مارسلو خوزه دا سیلوا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- ایسپارتاک مسکو کولوبونون اویونچولاری
- باهیا کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو مینیرو کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو پارانائنزه کولوبونون اویونچولاری
- ویتوریا کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۷۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار


text:
ساغلیق باخانیندان میمون چیچگی آچیقلاماسی
ساغلیق باخانی فخرالدین قوجا: تورکیهده میمون چیچگی ویروسو یوخ
ساغلیق باخانی فخرالدین قوجا، تورکیهده میمون چیچگی خستهلیگینین گؤرولمهدیگینی بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورپاق سوروشمهسی قوربانلارینین ساییسی ۱۶ نفره یوکسلدی
تورپاق سوروشمهسی نتیجهسینده ۷۰دن چوخ اینسانین هله ده ایتکین اولدوغو بیلگیسی پایلاشیلدی
تدروس آدهانوم: کوروناویروس سالیقینی هله بیتمهدی
"سالقین دییشیم گؤستریر. ویروسلا موباریزهده ایرلیلهییش الده ائتدیک آنجاق، سالقین هله بیتمهدی"
زهرلی کؤپوک بولودو کۆچهلره یاییلدی
کلمبیانین سواچا شهرینده گوجلو یاغیشلاردان سونرا زهرلی کؤپوک بولودلاری ان آز ۳۰ ائوی باسدی


text:
سلاحلی سالدیریلاردا ان آز ۱۰ نفر اؤلدو
۱۰ وطنداشی اؤلدورهن سالدیرقانلار ائولری ده یاندیردیلار
نیجرده کیملیگی بیلنمهین سالدیرقانلارین مولکی وطنداشلاری هدف آلدیغی سلاحلی سالدیریلاردا ان آز ۱۰ نفر اؤلدو.
اؤلکهنین تیلابری بؤلگهسینده کیملیگی بیلنمهین شخصلر طرفیندن ایکی کنده سلاحلی سالدیری گچکلشدیردی.
۱۰ وطنداشی اؤلدورهن سالدیرقانلار ائولری ده یاندیردیلار.
مسئوللار، جان ایتکیسی ساییسینین آرتابیلهجگینی بیلدیریلیرکن، سالدیرینی هله اوستلنن اولمادی.
ایلگیلیلی خبرلر
سوئد باشباخانی آندرسون: تورکیه ایله ائدیلن آنلاشمانین آرخاسینداییق
"طبیعی کی، آنلاشمادا اولان ائدیلهجک. تورکیهنین داها اؤنجه قایتارما طلبلری اولدو، بیز ده بونلارلا ایلگیلهندیک"
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی


text:
جزا / سئوینج إلسئور (حیکایه)
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې
شبنم اۆچ گۆنۆن ایچینده واجیب اۏلان بۆتۆن أشیالارې تۏپلادې. رایۏنلاردان بیرینه مۆوَقَّتی إعزام اۏلونان أرینین یانېنا کؤچهجکدی، بۆتۆن یای تعطیلینی ده اوشاقلار’لا بیرگه أرینین یانېندا قالاجاقدې. أری آنئستئزیۏلۏق ایدی، حربی خستهخانالاردان بیرینه گؤندَریلیردی.
شبنم تنبللیک إلهمَزدن، حتتا ییرمی-اۏتوز لیتردن چۏخ سو توتان، ایچینده قېرخدان چۏخ رنگبهرنگ، خېردا بالېقلار یاشایان آکواریومو بئله بۏشالتدې. بالېقلارې بیر-بیر بالاجا قولپلو تۏر’لا توتدو، بؤیۆک سوقابېنا تؤکدۆ. بۏش آکواریومو تمیزلهدی کی، ایچینده قالان سو اییلَنمهسین.
إولرینده بو آکواریومدان دا بالاجا بیر آکواریوم واردې. همین بالاجا آکواریومو دا اؤزلری’یله ماشېنا یۆکلهدیلر.
آنجاق شبنمین إوده تک قۏیا بیلمهیهجهڲی بیر جانلې دا واردې. بو، مطبخ پنجرهسینین تاختاسېنېن اۆستۆندهکی کاکتوس چیچهڲی ایدی.
اۏنو گؤتۆردۆ-قۏیدو، گؤتۆردۆ-قۏیدو، برکیمیش دیبینه باخدې، “نئجه ده جانې برکدی، نه اؤلن کیمی اؤلۆر، نه قالان کیمی قالېر!” – دئیه دۆشۆندۆ.
بیر نئچه هفته أوّل عالیمه خالا اۏنلارا گلمیشدی، اۏندا مطبخدهکی پنجرهنین پردهسینی چکهرَک، کاکتوسو گؤزدن کئچیرتدی. کاکتوسون بعضی یومرولارې دئمک اۏلار کی، یانېب قۏورولموشدو. دئیینه-دئیینه گۆلۆن دیبینه سو تؤکدۆ. شبنمی ده تنبللیکده، یاخشې آرواد اۏلا بیلمهمکده گۆناهلاندېرماغا، عمللی-باشلې دانلاماغا باشلادې: “آرواد اۏلوب منیم’چۆن، بیر گۆله ده سو تؤکمۆر!”.
نه واخت کی، قادېن اۏنلارا گلیردی، کاکتوس یادېنا دۆشۆردۆ، اۏندا شبنم هم کاکتوسا، هم قایېنآناسېنا حیرصلَنیردی. قېسقانجلېق حیسّی حاکیم کسیلیردی دۆشۆنجهلرینه، کسدیره ده بیلمیردی کی، قایېنآناسېنې کاکتوسا قېسقانېر، یا کاکتوسو قایېنآناسېنا. ألینین ایچی کیمی بیلیردی کی، شبنمدن فرقلی اۏلاراق، کاکتوس دا آروادېن اۏنلارا گلیشینه سئوینیر. اۏنون ألیندن شادیانالېق’لا سو ایچیر.
“نه وار، اؤزۆنۆ گؤزه سۏخورسان؟” – دئیه گۆلۆن اۆستۆنه قېشقېرماغې قالېردې بیرجه. اؤزۆنۆ گۆج’له ساخلایېردې. عالیمه خالا هر اۏنلارا گلنده کاکتوس جانلانېردې. آنجاق قادېن بعضن بیر نئچه آی اۏنلارا گلمیردی. شبنم بیر ده گؤرۆردۆ کاکتوس سۏن نَفَسینی وئریر، قورویوب یامان گۆنه قالېب. اۆرهڲی دؤزمۆردۆ، مطبخ کرانېنې آچېب بیر ایستیکان توتوردو آلتېنا، ایستیکانې دۏلدوروب گۆلۆن دیبینه تؤکۆر، “ایچ، زَهَرین اۏلسون!” – دئیه پېچېلدایېردې.
تئز-تئز بیر-بیرلرینی اینجیدیر، یارالایېردېلار. نئچه دفعه اۏلموشدو شبنم پنجرهنین قاباغېنې تمیزلهیَنده، یا شۆشهلری سیلنده کاکتوسا تۏخانمېش، تیکانلار بارماقلارېنا سانجېلمېش، ایمانې-دینی یانمېشدې. اۏندا آجېغېندان بیلهرَکدن کاکتوسو وورماغا چالېشمېشدې: “گؤرۆم گؤزۆن چېخسېن سَنین!”.
إله بیل دیلسیز-آغېزسېز یازېق کاکتوسون گؤزلری ده واردې!
کاکتوسو ووردوقجا آغرېسې ایکیقاتا چېخمېشدې. هردن اۏلوردو شبنم کاکتوسا دیرسهڲی ایله، یا ألیندهکی مطبخ أشیاسې ایله تۏخانېردې، اۏندا کاکتوسون أتهڲینده بالالادېغې بالاجا کاکتوس یومرولارېندان بیری قۏپوب دۆشۆر، بَدَنیندن اۆزۆلمۆش باش کیمی دېغېرلانېردې. بئله اۏلاندا شبنم پئشمانلایېردې دا.
شبنم ایندی إوین لازېمې بۆتۆن أشیالارېنې تۏپلایاندان سۏنرا کاکتوس’لا نئیلهیهجهڲینی دۆشۆنه-دۆشۆنه قالمېشدې.
بیردن عاغلېنا اؤزۆنۆ ده سئویندیرن بیر فیکیر گلدی. کاکتوسون بالاجا، حتتا تک أل’له گؤتۆرۆله بیلن دیبچهڲینی گؤتۆرۆب آشاغې قۏنشویا دۆشدۆ. سلام-کالامې واردې اۏ إوین گلینی ایله، اۏغلو دا بیر نئچه ایل قېزې ایله بیر صینیفده اۏخوموشدو.
“کاکتوس گۆلۆنه من قایېدانا قدر باخا بیلرسن؟” – دئیه سۏروشوب بۏینونو بۆکدۆ قاپېدا.
آلت قۏنشوسو کؤنۆل کاکتوسون اۏنلاردا قالماسېنا تئز راضېلاشدې. دیبچهڲی شبنمدن آلېب یاتاق اۏتاغېنا، پنجرهنین قاباغېنا آپاردې.
شبنم قاپېنېن آغزېندانجا سَسلندی:
– جانې برک دیر، ایکی هفتهدن بیر سو وئرسن ده، بَسی دیر!
کؤنۆل ده ایچهریدن دئدی:
– ناراحات اۏلما، أت وئرمهیهجم، بالېق وئرمهیهجم، بیر ایستیکان سو وئرهجم.
عائله یای تعطیلینی باشا ووروب، إوه قایېداندان بیر نئچه گۆن کئچَندن سۏنرا قاپېنېن زنگی چالېندې، شبنم آچېب گؤردۆ کی، قۏنشوسودو. ألینده اۏنلارېن کاکتوسو. دیبچهڲی گؤرَنده گؤزلرینه اینانمادې، کاکتوس بیر پارداخلانېب، بیر قۏل-قاناد آتېب، یومرولارې بیر چۏخالمېشدې، گل گؤرهسن. اؤزۆ ده یام-یاشېلدې.
گۆله یاخشې باخدېغېنا گؤره قۏنشوسونا تَشَکّۆر إلهدی، دئدی کی، ایستهسه دیبچک اۏندا قالا بیلَر، یاخشې قوللوق إلهییب اۏنا.
“یۏخ، آی باجې، إله سن دئدیڲین کیمی، ایکی هفتهدن بیر، حتتا بعضن یادېما دۆشندن-دۆشهنه سو تؤکمۆشَم. اؤز-اؤزۆنه بو جۆر اۏلوب. سن دئمیشکن، اۆزۆ برک گۆلدۆر” – قۏنشو تواضؤعکارلېق’لا دئدی.
یئنه عئینی قېسقانجلېغې حیسّ إلهدی، مېسمېرېغېمې ساللایا-ساللایا کاکتوسو گتیریب کؤهنه یئرینه قۏیدو.
شبنم گۆلۆ سئومهدیڲی کیمی، گۆل ده شبنمی سئومیردی، بو اۏنا گۆن کیمی آیدېن ایدی.
أصلینده، بیر واختلار گۆللری چۏخ سئوردی. بیر نئچه ایل قاباق رایۏندا یاشادېغې واختلار ییرمی-اۏتوز دیبچهیه عئینی واختدا قوللوق إدیردی.
أری ایله آرالارې پۏزولموشدو. أر طرفین ده، آرواد طرفین ده عائلهلری، آتالارې-آنالارې آراسېندا ساواش چېخمېش، قان سو یئرینه آخمېشدې. دۏغال کی، بوندان گنج عائلهنین مۆناسیبتلری ده سارسېلمېشدېدې. بۏشانماق فیکرینه قدر ایرهلیلَمیش، آنجاق یۏلون یارېسېندان گئری قایېتمېشدېلار. همین واختلار أر ده، آرواد دا مئیلینی گۆللره سالمېشدې.
هارا گئدیردیلـر، هاردا گۆل ساتېلدېغېنې گؤرۆردۆلر، آلېب إوه داشېیېردېلار. اۏنلار بؤیۆدۆکجه، یاشېللاشدېقجا سئوینیر، إولرینه گلَن قۏناقلارا گۆللری گؤرسهده-گؤرسهده آدلارېنې سادالاماقدان خۏشلارې گلیردی. “کۆسدۆمگۆلۆ” دئییلن بیر گۆل واردې، اوشاقلارې دا اۏ گۆلـله اۏیناماغې خۏشلایېردېلار. یارپاقلارېنا تۏخاناندا یارپاقلارې کیچیلیب یومولوردو، کیرپی کیمی یومرولانېردې چیچک. اۏنلارا گلَن بۆتۆن قۏناقلارا دا أن چۏخ بو گۆل ماراقلې اۏلوردو. گۆل اۏ قدر اینجه یارادېلمېشدې کی، یانېندا اوجادان قېشقېراندا دا، کۆسۆب گیزلَنیردی، تا کاکتوس کیمی سېرتېق دَڲیلدی.
مۆناسیبتلرینین کۏرلاندېغې زامانلاردا شبنمی دریندن سارسېدان، حتتا اینتیهار فیکرینه قدر یووارلایان داها بیر حادیثه باش وئردی.
أرینین ایشلهدیڲی خستهخانادا طیبّ باجېلارېندان بیری ایله مۆناسیبتی اۏلدوغونو اؤرگندی. نرگیز آدلې گنج قېز ایدی، مۆناسیبت قوردوغو کیشینین إولی، ایکیاوشاقلې بیری اۏلدوغو هئچ وئجینه ده دَڲیلدی.
شبنم تصادۆف نتیجهسینده گرچهڲی اؤرگنمیشدی. أرینین تئلئفۏنونداکې مئساژلارې اۏخوموش، مئساژ گلَن نؤمرهیه زنگ إلهمیش، نرگیزه دیشینین دیبیندن چېخانلارې سؤیلهمیشدی.
نرگیز ده عمللی-باشلې شبنمین حئیثيَتی ایله اۏیناماغا باشلامېشدې. “سن نئجه غرورسوز قادېنسان، أرین باشقا بیر قادېنې سئویر، آما بۏشانماق ایستهمیرسن!”.
اۏندا شبنم إله بو سؤزلرین آجېغېنا بۏشانماق فیکریندن واز کئچمیشدی. إولریندهکی ساواش داها دا قېزېشمېش، أن یۆکسَک نؤقطهسینه چاتمېش، آما هر شئی عائلهنین خئیرینه حَلّ اۏلونموشدو. اؤنجهکی اینجیکلیکلر ده اونودولموشدو. آنالارې کی بیر-بیری ایله دیللَشمیشدی، اۏ زاماندان بری أری شبنمی آناسېگیله گئتمهڲه قۏیمامېشدې.
آناسېگیلین ده آیاغې اۏنلاردان کسیلمیشدی. أری ایشلهدیڲی گۆناهې یوماقدان اؤترۆ ایندی هر شئیده شبنمه گۆذشته گئتمهلی اۏلموشدو. بیر چئشید دیلی قېسالمېشدې.
أرینین باشقا بیر قادېن’لا مۆناسیبت قورماسې هر نه قدر شبنمی اینجیتمیشدیسه، خئیلَک اۆستۆنلۆک ده قازاندېرمېشدې. کیشی بۆتۆن گۆنۆ گۆناه حیسّی ایله أزیلیر، شبنمین بیر دئدیڲینی ایکی إلهمهمهڲه چالېشېردې.
بیر مۆدّت سۏنرا دا ایش یئرینی دَڲیشدیرتدیرمیشدی، شَهَره گؤندَریلمیشدی. آرادان زامان اؤتدۆکجه اۏ أحوالات یاواش-یاواش اونودولموشدو. آنجاق شبنمین گۆللر’له آراسېنا بیر دۆشمنچیلیک گیرمیشدی.
اۏنا إله گلمیشدی کی، أری ایله مۆناسیبتلرینین کۏرلاندېغې اۏ زامانلاردا هئچ کیم گۆناهکار دَڲیلدی. نه قایېنآناسې، نه اؤز آناسې، نه آتالارې، نه ده اۏ نرگیز آدلې طیبّ باجېسې. بۆتۆن گۆناه بو گۆللرده ایدی.
آخې ایشدن گلَن کیمی أری اۏ گۆللرین اۆستۆنه قاچېردې. اۏنلارېن یارپاقلارې، چیچکلری ایله اۏینایېر، دیبلرینه سو تؤکۆردۆ.
إله شبنم اؤزۆ ده بۆتۆن گۆنۆ اۏ دیبچکلری گاه حَیَطه، گۆنَشین قاباغېنا، گاه کؤلگهلیڲه، گاه دا اۏتاغا داشېماق’لا، یارپاقلارېنېن تۏزونو آلماق’لا مشغول اۏلوردو.
ایکیسی نه واخت صؤحبَت إتسهلر، صؤحبَتلری یا اوشاقلاردان اۏلوردو، یا دا گۆللردن.
اۏ زامان کی بۆتۆن سیرلـر آچېلدې-ساچېلدې، آرالارېنداکې بوزلار أریدی، ایکیسی ده بیر-بیرینی باغېشلادېلار (أری اۏنو ایطاعتسیزلیکده، قایېنآناسېنا حؤرمَت إتمهمکده، قودالارېنا حاقسېزلېق إدَن آنا-آتالارېنېن طرفینی توتماقدا گۆناهلاندېرېردې)، قفیل گۆللره ده مئییللری آزالماغا باشلادې. گۆللر گۆندن-گۆنه گئری گئتدیلر. بیر نئچهسی إله همین گۆنلرده یانېب قۏورولدو.
بعضیلرینی کیرایه قالدېقلارې إوده قۏیدولار، أن قشنگ دیبچکلری اؤزلری ایله شَهَره گتیردیلر. شَهَره گلَن گۆللر ده بیر-بیر یانېب سېرادان چېخدې. اۏندا شبنم بئله دئدی: “یَقین، بیزیم إوده گۆل قالمېر. یا شراییط ألوئریشلی دَڲیل، هاواسې پیسدی، یا دا إوه گۆن دۆشمۆر”.
آنجاق بیرجه بو کاکتوس دؤزۆملۆ چېخدې. شبنم کاکتوسون دا اؤلمهسینی گیزلی-گیزلی آرزېلادې. آما بو آرزېسېنا رغمَن، اۏنو گؤز-گؤرهتی اؤلدۆره ده بیلمهدی. ویجدانې سېزېم-سېزېم سېزېلدایاندا دیبینه سو تؤکدۆ.
دیلسیز-آغېزسېز کاکتوس اونوتماق ایستهدیڲی اۏ گۆنلرین شاهیدی اۏلموشدو. أن پیسی ده اۏ ایدی کی، کئچمیشده قالان اۏ طیبّ باجېسېنې دا خاطېرلادېردې شبنمه. کاکتوس ایندی بۆتۆن بونلارېن جزاسېنې چکیردی. کیم بیلیر هله نه قدر چکهجکدی؟!
02.02.2020


text:
(18 صفحه / 2173 سؤزجۆک)
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېرانلار: آیهان میانالې، علیرضا فرشی
منیم آدېم قېرمېزې / اۆچۆنجۆ بؤلۆم
ایکینجی بؤلۆمۆن اؤزهتی…
آنام قاپېنې آچدې. قۏناق گئدهنه قدر دینمز دوراجاقسېنېزمې؟ – دئدی. یاخشې، اۏندا قارا گئدهنه قدر مطبخده اۏجاغېن یانېندا دوراجاقسېنېز، یوخارې چېخمایاجاقسېنېز.
اۏرادا دارېخېرېق، – شؤوکت دئدی. خئیريّه هارا گئتدی؟
هر شئیه قارېشېرسان، چۏخ نادینجسَن سن، – آنام دئدی.
آخېردا آتېن آلچاقدان کیشنهدیڲینی إشیتدیک، سۏنرا بیر ده إشیتدیک. بو، بابامېن آتې یۏخ، قارانېن آتې’یدې. کئفیمیز آچېلدې، إله بیل یارمارکا گۆنۆ، یا دا بایرام سحری باشلایېردې. آنام سانکی بیزیم ده گۆلۆمسهمهڲیمیزی ایستهیه-ایستهیه گۆلۆمسهدی. ایکی آددېم آتېب آخورون بو یانا باخان قاپېسېنې آچدې.
دررسسس، – دئیه ایچهرییه سارې سَسلندی. قایېتدې، بیزی خئیريّهنین یاغ اییی وئرَن سیچانلې مطبخینه سالېب اۏتورتدو. باخ قۏناق گئدهنه قدر بورادان چېخماغې عاغلېنېزا گتیرمهڲین. آرانېزدا داوا دا إلهمهڲین کی، کیمسه سیزین هر شئیه بورنونو سۏخان تربییهسیز اوشاقلار اۏلدوغونوزو فیکیرلشمهسین.
قاپېنې اؤرتمهمیشدن قاباق: آنا، – دئدیم، – آنا، بیر شئی دئیهجهڲَم. بابامېن یازېق مۆذَهّیبینی اؤلدۆرۆبلر.
اۆچۆنجۆ بؤلۆم
7-منیم آدېم قارادې
اوشاغېنې ایلک دفعه گؤرَنده ایللردن بری شکورهنین اۆزۆنۆن جیزگیلرینی سهو خاطېرلادېغېمې درحال باشا دۆشدۆم. اۏرهانېن اۆزۆ کیمی شکورهنینکی ده اینجه’یدی، چنهسی ایسه خاطېرلادېغېمدان داها اوزون ایدی. بونا گؤره ده سئوگیلیمین آغزې، دۏغال کی، ایللر بۏیو فیکیرلَشدیڲیمدن داها کیچیک و دار اۏلمالې’یدې. اۏن ایکی ایل عرضینده اۏ شَهَر سَنین، بو شَهَر منیم گزَنده خیالېمدا شکورهنین آغزېنې ایستَک’له گئنیشلتمیش، دۏداقلارېنې داها أتلی-قانلې، آما ایری و پارلاق ویشنه کیمی داها أتلی، داها دؤزۆلمز تَصَوّۆر إلهمیشدیم.
یانېمدا شکورهنین اۆزۆنۆن ایتالیان اوستادلارېنېن اوصوللارې’یلا چکیلمیش بیر رسمی اۏلسایدې، دئمهلی، اۏن ایکی ایل چَکَن سفریمین تَخمینَن اۏرتالارېندا گئریده قۏیدوغوم سئوگیلیمین اۆزۆنۆ آرتېق قطعی خاطېرلامادېغېمدان اؤزۆمۆ هئچ یئرسیز-یوردسوز حیسّ إلهمهیهجکدیم. چۆنکی أڲر ایچینیزده قلبینیزه نقش إلهدیڲینیز بیر سئوگیلینین اۆزۆ یاشایېرسا، دۆنیا هله سیزین إوینیزدی.
شکورهنین اۏغلونو گؤرمک، اۏنون’لا دانېشماق، اۆزۆنه یاخېندان باخېب اؤپمک درحال قلبیمده اوغورسوزلارا، قاتیللره و گۆناهکارلارا اؤزل ناراحاتلېق یاراتدې. ایچیمدن بیر سَس منه: «دی ایندی گئت، شکورنی گؤر»، – دئییردی.
بیر آرا: «أنیشتهمین یانېندان هئچ بیر شئی دئمَزدن چېخېم، دَهلیزه آچېلان قاپېلارېن – گؤزاوجو سایمېشدېم، پیللهکَنینکی’یله بیرگه بئش قارانلېق قاپې
– هامېسېنې شکورهنی تاپانا قدر بیر-بیر آچېم»، – فیکیرلَشدیم. آما من اۆرهڲیمدن کئچنلری واختسېز-وعدهسیز، گؤتۆر-قۏی إلهمَزدن آچدېغېما گؤره سئوگیلیمدن اۏن ایکی ایل اوزاق قالمېشدېم. دینمزجه و صبیر’له گؤزلهدیم، شکورهنین، کیم بیلیر، نه قدر تئز-تئز اۏتوردوغو دؤشَکجهلره، تۏخاندېغې أشیالارا باخېب أنیشتهنی دینلهدیم.
منه سولطانېن بو کیتابې هیجرَتین بیرینجی ایلدؤنۆمۆنه چاتدېرماق ایستهدیڲینی دانېشدې. جاهانپَناه پادشاهېمېز تقویمین بیرینجی ایلینده اؤزۆنۆن و دؤولتینین فیرنگلرین اوصوللارېندان دا اۏنلار قدر قوللانا بیلهجهڲینی گؤرسَتمک ایستهییردی. پادشاه اۆستهلیک بیر سورنامه ده حاضېرلاتدېغېندان چۏخ مشغول اۏلدوقلارېنې بیلدیڲی اوستا نقّاشلارېن إولریندن چېخمامالارېنې، نقّاشخانانېن تۆنلۆڲۆنده یۏخ، إولرینده چالېشمالارېنې بویورموشدو. دۏغال کی، اۏنلارېن گیزلیجه أنیشتهنین یانېنا گلدیکلریندن ده خبردار ایدی.
«باش نقّاش اوستاد عُثمانې گؤرَرسَن»، – أنیشتهم دئدی. «کۏر اۏلوب دئییرلر، کار اۏلوب دئییرلر: منجه، هم کۏر، هم ده کاردې».
اوستا نقّاش اۏلماسا دا، أصلینده، بو صنعتین اۏنا هئچ بیر دَخلی اۏلمادېغېنا باخمایاراق، أنیشتهمین پادشاهېن ایذنی و تشویقی’یله بیر کیتاب حاضېرلادېب دَڲرلندیرمهسی، ألبتّه، قۏجا اوستاد باش نقّاش عُثمان’لا آرالارېنې پۏزاجاقدې.
اوشاقلېغېمې خاطېرلایېب دیققتیمی إوین ایچیندهکی أشیالارا وئردیم. یئردهکی ماوی کولا کیلیمینی، میس صۆراحینی، قهوه سینیسینی و قهوهدانې، تا چیندَن، پۏرتاغالدان کئچیب گلدیڲینی رحمتلیک خالامېن نئچه کره ایفتیخار’لا سؤیلهدیڲی قهوه فینجانلارېنې اۏن ایکی ایل ایرهلیدن ده خاطېرلایېردېم. بو أشیالار عئینی’له قېراقداکې صدف ناخېشلې رَهله، دووارداکې رَفلر، یومشاقلېغېنې خاطېرلایېب، تۏخاندېغېم مخمر یاستېق کیمی شکوره’یله اوشاقلېغېمېزې کئچیردیڲیمیز آغسارایداکې إودن قالمایدې، اۏ إودهکی خۏشبختلیک و رسم گۆنلرینین ایشېلتېسېندان هله بعضی شئیلر ساخلایېردېلار.
خۏشبختلیک و رسم. ایستهییرم کی، حیکایهمه و کدریمه دیققت گؤرسهدهجک سئوگیلی اۏخوجولارېم بونلارې منیم عالَمیمین باشلانقېج نؤقطهسی کیمی همیشه یادېندا ساخلاسېن. بیر واختلار بورادا کیتابلار، قَلَملر، رسملر آراسېندا چۏخ خۏشبخت ایدیم. سۏنرا عاشیق اۏلدوم و بو جَنّتدَن قۏوولدوم. گنجلیڲیمده یاشامې، دۆنیانې تامام-کامال منیمسهمهدیڲیمدن عئشق سۆرگۆنلۆڲۆ کئچیرتدیڲیم ایللرده شکورهیه و اۏنا اۏلان عئشقیمه چۏخ شئی بۏرجلو اۏلدوغوم بارهده خئیلَک فیکیرلشمیشَم. اوشاق تئزآلدانانلېغې ایله اۏنو آلاجاغېما شۆبههم اۏلمادېغېما گؤره حددن آرتېق آرخایېن ایدیم، دۆنیانې دا آرخایېنلېق’لا قبول إلهییب گؤزَل بیر یئر سایېردېم. کیتابلارې، أنیشتهمین اۏ واختلار منه دَرس دئدیڲی شئیلری، مدرسهده اؤرگهدیلَنلری، نقشی و رسم إلهمهڲی إله همین آرخایېنلېق’لا منیمسهییب سئودیم. تحصیلیمین ایشېقلې، سئوینجلی بو ایلک، زنگین یارېسېنې شکورهیه دویدوغوم عئشقه بۏرجلو اۏلدوغوم قدر، اۏنو برباد إلهین توتقون بیلیکلریمی ده ردّ إلهمهڲه بۏرجلویام: بوز کیمی گئجهلرده کاروانسارای اۏتاقلارېندا اۏجاغېن سؤنن ألۏوو’یلا بیرگه یۏخ اۏلوب گئتمک ایستهڲیم، سئویشندن سۏنرا یوخولارېمدا تئز-تئز یانېمداکې قادېن’لا بیرگه دیبسیز اوچوروما دۆشدۆڲۆمۆ گؤرمهییم، «بئش قپیڲه دَڲمز حریفین بیرییم» فیکری شکورهدَن منه میراث ایدی.
«اؤلۆمدن سۏنرا، – أنیشتهم خئیلَک سۏنرا دئدی، – روحلارېمېزېن بو دۆنیادا یاتاقلارېندا مېشېل-مېشېل یاتماقدا اۏلانلارېن روحلارې’یلا قۏووشاجاغېنې بیلیردینمی؟»
«بیلمیردیم».
«اؤلۆمدن سۏنرا اوزون سفر وار، بونا گؤره ده اؤلمکدن قۏرخمورام. قۏرخدوغوم پادشاهېمېزېن کیتابېنې بیتیرمَزدن اؤلمک دیر».
عاغلېمېن بیر طرفی اؤزۆمۆ أنیشتهمه گؤره داها گۆجلۆ، داها آغلې باشېندا و ساغلام سایاندا، باشقا یانې دا اۏن ایکی ایل أوّل قېزېنېن منیم’له إولنمهسینه ایزین وئرمهین بو آدامېن یانېنا گلنده آلدېغېم کافتانېن باهالېغېنا، پیللهکندن ایندی إنیب، آخوردان چېخاردېب مینهجهڲیم آتېن گۆمۆش اۆزَنگیسینه، ایشلهمهلی یَهَر دستینه گئتمیشدی.
نقّاشلار آراسېندا اؤرگندیڲیم هر شئیی اۏنا چاتدېراجاغېمې دئدیم. ألینی اؤپدۆم، پیللهکندن إندیم، حَیَطه چېخدېم، قار-سۏیوغو اۆز-گؤزۆمده حیسّ إلهدیم، نه اوشاق، نه ده یاشلې آدام اۏلدوغومو خاطېرلادېم: دۆنیانې خۏشبختلیک’له جانېمدا دویوردوم. آخورون قاپېسېنې اؤرتَنده کۆلک أسدی. داشلېقدان حَیَطه کئچنده قانتارغاسېندان توتوب چکدیڲیم آغ آتېم منیم’له بیرگه دیکسیندی: اۏنون ایری دامارلې گۆجلۆ آیاقلارېنې، صبیرسیزلیڲینی، چتین رام إدیلن وضعيّتینی اؤزۆمۆنکۆ سایدېم. کۆچهیه چېخار-چېخماز إله بیر حملهده آتېمېن بئلینه آتېلېب، بیر داها بورا قطعی قایېتمایاجاغېنې سؤیلهیَن ناغېلوارې آتلې کیمی دار کۆچهلردن یۏخ اۏلاجاقدېم کی، هارادان چېخدېغېنې هئچ باشا دۆشمهدیڲیم گۏنبول قادېن، باشدان-آیاغا قارا گئیمیش بیر یهودی ألینده بۏغچاسې اۆستۆمه گلدی. اۏ قدر یئکهپَر و إنلی’یدی کی، دۏلابا اۏخشایېردې. آما قېوراق، جانلې، حتتا اۆستهلیک عیشوهلی’یدی.
«آصلانېم، دلیقانلېم، سن، حقیقتن، دئدیکلری قدر یاراشېقلېسانمېش»، – دئدی. «إولیسَنمی، سوبایسانمې، گیزلی سئوگیلین اۆچۆن ایستانبولون أن بیرینجی بۏغچاچېسې إستئردن ایپک یایلېق آلارسانمې؟»
«یۏخ».
«أطلسدن قېزېلې قورشاق؟»
«یۏخ».
«یۏخ، یۏخ، دئمه، باخارېق! چتین کی، سَنین کیمی بیر آصلانېن نیشانلېسې، گیزلی سئوگیلیسی هئچ اۏلماسېن! نئچه گؤزۆیاشلې قېز سَنین اۆچۆن کۏرون-کۏرون یانېر، کیم بیلیر؟»
بیر آندا بَدَنی جانبازېن ظریف بَدَنی کیمی اوزانېب حئیرَت دۏغوران چئویکلیک’له منه یاناشدې. عئینی آندا یۏخدان وار إلهین حقّهبازېن باجارېغې’یلا ألینده مکتوب گؤرۆندۆ. مکتوبو قاش’لا گؤز آراسېندا قاپدېم، ایللر بۏیو بو آن اۆچۆن حاضېرلاشان کیمی جلد قورشاغېمېن آلتېنا سۏخدوم. قالېن مکتوب ایدی، قورشاغېمېن آلتېندا، بئلیم’له گؤبهڲیمین آراسېندا، بوز کیمی بَدَنیمین اۆستۆنده ایندیدن اۏنو آتش تکی حیسّ إلهییردیم.
«آتېنا مین، اۏنو روان سۆر»، – بۏغچاچې إستئر دئدی. «بو دووار بۏیونجا ساغ کۆچهیه دؤن، کئفینی هئچ پۏزمازدان گئت، آما نار آغاجېنېن یانېنا چاتاندا دؤن، چېخدېغېن إوین قارشېنداکې پنجرهسینه باخ…»
یۏلونا داوام إلهییب بیر آندا یۏخ اۏلدو. آتا میندیم: آما یاشامېندا ایلک دفعه آتا مینن ناشې کیمی. اۆرهڲیم إله دؤڲۆنۆردۆ، إله بیل یئریندن اۏینایاجاقدې، عاغلېم چابایا دۆشمۆشدۆ، أللریم آتېن یۆیهنینی نئجه توتاجاغېنې اونوتموشدو، آما آیاقلارېم آتېن گؤودهسینی مؤحکَم سېخاندا آتېما و منه ساغلام عاغېل حاکیم اۏلدو، إستئرین دئدیڲی کیمی، عاغېللې آتېم لاپ إلهجه روان یئریدی. کئف ایچینده ساغ کۆچهیه دؤندۆک!
حقیقتن، یاراشېقلې اۏلدوغومو بلکه ده اۏندا حیسّ إلهدیم. ناغېللارداکې کیمی هر پردهنین، هر بارماقلېغېن آرخاسېندان محلهلی بیر قادېن منه تاماشا إلهییردی، من ده یئنیدن عئینی یانقې’یلا یانماق اۆزره اۏلدوغومو دویوردوم. بویدومو ایستهدیڲیم؟ نئچه ایللیک خستهلیڲه گئریمی دؤنۆردۆم؟ بیردن گۆنَش چېخدې، اؤزۆمۆ ایتیردیم.
نار آغاجې هارادادې؟ یۏخ’سا بو کدرلی، جېلېز آغاجدېمې؟ ألبتّه، اۏدو! آتېمېن بئلینده یاواشجا گئری چئوریلدیم: دۆز قارشېمدا بیر پنجره وارې’یدې، آما اۏرادا کیمسه یۏخ ایدی! قۏجا إستئر منی آلداتدې!
إله بونو دئییردیم کی، بوز’لا اؤرتۆلمۆش پرده پارتلایان سایاق آچېلدې، اۏرادا، گۆن ایشېغېندا پار-پار پارېلدایان پنجرهنین چرچیوهسی ایچینده گؤزَل سئوگیلیمی گؤردۆم: اۏن ایکی ایل سۏنرا گؤزَل اۆزۆ قارلې بوداقلار آراسېندایدې. قاراگؤزلۆم منهمی باخېردې، مندن اۏ یانداکې باشقا بیر یاشامامې؟ حۆزنلۆیدۆمۆ، گۆلۆمسهییردیمی، باشا دۆشَممهدیم. آخماق آتېم، اۆرهڲیمه اویما سن، یاواشېسانا! یئنه ده یَهَریمین اۆستۆنده إعتیناسېزلېق’لا گئری چئوریلدیم، آخېرا قدر – أسرارأنگیز، ظریف و آرېق اۆزۆ آغ بوداقلارېن آرخاسېندا یۏخ اۏلاناجان گؤزۆمۆ چکمَزدن حَسرَت’له باخدېم.
منیم آتېمېن بئلینده، اۏنون دا پنجرهده دوروشوموزون – خۏسرۏوون شیرینین پنجرهسی آلتېنا گئتدیڲی اۏ مین دفعهلر’له رسم إدیلمیش مجلیسه (آرامېزدا، آما آرخادا بیر آغاج دا واردې) نه قدر ده چۏخ اۏخشادېغېنې خئیلَک سۏنرا، منه وئردیڲی مکتوبو آچاندا، ایچیندهکی رسمی گؤرۆب باشا دۆشنده – سئودیڲیمیز، حئیران اۏلدوغوموز اۏ کیتابلاردا رسم إدیلدیڲی کیمی عئشقدن کۏرون-کۏرون یانېردېم.
8- منیم آدېم إستئر دیر
قارایا وئردیڲیم مکتوبدا نهلر یازېلدېغېنېن هامېنېزې ماراقلاندېردېغېنې بیلیرم. بو، منده عادت اۏلدوغونا گؤره هامېسېنې اؤرگندیم. ایستهییرسینیز، اؤزۆنۆزۆ إله گؤرسهدین کی، گویا حیکایهنیزین صفحهلرینی گئری وَرَقلَییرسینیز، گؤرۆن من اۏ مکتوبو اۏنا وئرمَزدن داها أوّل نهلر اۏلدو، اۏنو دانېشاق.
ایندی آخشام اۆستۆندهییک، خلیجین چېخېشېنداکې، بیزیم یهودی محلهجیڲیمیزدهکی إویمیزده أریم نسیم’له اۏتوروروق، بیز ایکی آهېل آدام اۏجاغا اۏف-پۆف’له اۏدون آتېب، قېزېنماغا چالېشېرېق. ایندی اؤزۆمه آهېل دئمهڲیمه باخمایېن، ایپک کؤینکلرین، ألجکلرین، ملَفهلرین، پۏرتاغال گمیسیندن چېخما رنگلی کؤینَکلیکلرین آراسېنا هم باهالېسېندان، هم اوجوزوندان، اۆزۆک، سېرقا، گردنلیک کیمی، آروادلارې هیجانلاندېراجاق مور-مونجوق دا قۏیدوممو، بۏغچامې قۏلومدان آسارام. ایستانبول قازان، إستئر چؤمچه، گیرمهدیڲیم کۆچه قالماز. قاپېدان قاپېیا آپارمادېغېم مکتوب، دئدی-قۏدو یۏخدو، بو ایستانبولون قېزلارېنېن یارېسېنې دا من إولَندیرمیشم، آما ایندی بو سؤزۆ اؤیۆنمک اۆچۆن آچمامېشدېم. دئییردیم کی، آخشام اۆستۆ اۏتوروردوق، تېق-تېق، قاپې دؤڲۆلدۆ، گئتدیم، آچدېم، قارشېمداکې اۏ باشېبۏش جارییه خئیريّهدی. ألینده ده مکتوب وار.
سۏیوقدانمې، هَیَجاندانمې، باشا دۆشَممهدیم، تیترهیه-تیترهیه منه شکورهمین نه ایستهدیڲینی دانېشېر.
ایلک اؤنجه همین مکتوبون حَسَن-ـه چاتاجاغېنې حئساب إلهییب چاشدېم. گؤزَل شکورهنین ساواشدان گلیب چېخمایان أری – منه قالسا، اۏ بختسیز چۏخدان قورد-قوشا یئم اۏلوب – وار آخې. هله إوینه قایېتمایان ساواشچې أرین بیر گؤزۆ قېزمېش قارداشې دا وار. حسندی آدې. آما باشا دۆشدۆم کی، شکورهنین مکتوبو حَسَن-ـه یۏخ، بیر باشقاسېنایمېش. نه یازېر مکتوبدا؟ إستئر ماراقدان قودوراجاق. آخېردا مکتوبو اۏخوماغې باجاردېم.
سیزلر’له ده إله چۏخ تانېش دَڲیلیک. آچېغې، بیردن اوتانېب سېخېلدېم. مکتوبو نئجه اۏخودوغومو سیزه دئمهیهجهڲَم. بلکه منیم ماراغېمې – سیز ده سانکی هر شئیه، أن آزې، بربرلر قدر ماراق گؤرسَتمیرسینیز – عایېب سایار، منه خۏر باخارسېنېز. سیزه تکجه مکتوبو منه اۏخودوقلارې واخت إشیتدیڲیمی سؤیلهیهجهڲم. بئله یازمېشدې شیرین شکوره:
«قارا أفَندی، آتام’لا اۏلان یاخېنلېغېنې بهانه إلهییب إویمه گلیرسن. آما ظنّ إلهمه کی، مندن هر هانسې بیر ایشاره آلاجاقسان. سن گئدندن بری چۏخ شئی باش وئردی. أره گئتدیم، ایکی آصلان کیمی اوشاغېم وار. بیری اۏرهاندې، بیر آز قاباق ایچهری گیریب، گؤرۆبسن. من دؤرد ایلدی، أریمی گؤزلهییرم، باشقا بیر شئی ده فیکیرلَشمیرَم. اؤزۆمۆ ایکی اوشاق و قۏجا آتا’یلا کیمسهسیز، چارهسیز، گۆجسۆز حیسّ إلهیه بیلهرم، بیر کیشینین گۆجۆنه، حیمایهسینه إحتیاجېم اۏلا بیلَر، آما کیمسه بو وضعيّتدن ایستیفاده إلهیهجهڲینی عاغلېنا گتیرمهسین. بونا گؤره ده، زحمت اۏلماسا، بیر ده قاپېمېزې دؤڲمه. بیر کره إله آبرېسېز إلهییبسَن، اۏندا آتامېن نظرینده اؤزۆمۆ تمیزه چېخارتماق اۆچۆن نه قدر سېناقدان کئچمهلی اۏلموشدوم. سنه بو مکتوب’لا بیرگه یئلبئیین گنج اۏلاندا نقش إلهییب منه یۏللادېغېن رسمی ده گئری گؤندَریرم. اۏنا گؤره کی، هئچ بیر اومود بسلهمهیهسن، هئچ بیر سهو ایشاره آلمایاسان. اینسانلارېن رسمه باخېب، عاشیق اۏلا بیلهجکلرینی ظنّ إلهمک یالانمېش. آیاغېن إویمیزدن کسیلسین، أن یاخشېسې بودو».
یازېق شکورهجیڲیم، کیشی، بَڲ، پاشا دَڲیل کی، آلتېنا نیشانلې مؤهۆرۆنۆ وورسون! کاغېذېن آشاغېسېنا آدېنېن ایلک حرفینی اۆرکک قوش کیمی آتېب، والسّلام.
مؤهۆر دئدیم. منیم همین مؤهۆرلۆ مکتوبلارې نئجه آچېب-باغلادېغېم’لا ماراقلانېرسېنېز. مکتوبلار مؤهۆرلۆ دَڲیل کی. عزیز شکورهم فیکیرلَشیر کی، «بو إستئر جاهیل یهودیدی، بیزیم یازېمېزې آچماز». دۏغرودو، من سیزین یازېنېزې اۏخویا بیلمیرَم، آما باشقاسېنا اۏخودورام. مکتوبونوزوسا اؤزۆم چۏخ گؤزَل اۏخویورام. فیکرینیز قارېشدېمې؟
بئله ایضاح إلهیک کی، أن کۆتبئیینینیز ده باشا دۆشسۆن.
مکتوب دئیهجهڲینی یالنېز یازېی’لا دئمیر. مکتوب عئینی’له کیتاب کیمی، اییلَنه-اییلَنه، تۏخانا-تۏخانا، أللَنه- أللَنه ده اۏخونور. بونا گؤره ده آغلې اۏلانلار دئییرلر، «اۏخو، گؤرَک مکتوب نه دئییر». سفئحلر دئییرلر، «اۏخو، گؤرَک نه یازېرلار». اوستالېق تکجه یازېنې دَڲیل، بۆتؤو مکتوبو اۏخوماقدادې. دینلهیین، گؤرَک شکوره باشقا نه دئییب:
1- دئییر کی، مکتوبو گیزلیجه یۏللاسام دا، مکتوب داشېماغې ایش و خاصيَّت إلهمیش إستئر’له یۏللاماق’لا إله بیر گیزلیلیک مَقصَدیم یۏخدو.
2- کاغېذېن گؤزمونجوغو کیمی دؤنه-دؤنه قاتلانماسې دا گیزلیلیک و سیرّ آنلامېنا گلیر. اۏنون مکتوبوسا آچېقدې. اۆستهلیک یانېندا ایری بیر رسم وار. مَقصَد گویا بودو کی، «آماندې، سیرّیمیزی هامېدان گیزلهدَک». بو دا عئشقی ردّ إلهمک مکتوبوندان چۏخ، عئشقه دعوت مکتوبونا اۏخشایېر.
3- إله مکتوبون اییی دا بونو تصدیقلَییر. ألینه آلانېن تَرَدّۆد إلهیهجهڲی قدر عادی (یۏخ’سا بیلهرَکدنمی ایی سۆرتۆلۆب؟)، آما لاقئید قالمایاجاغې قدر جلبإدیجی (بو، عطیر ایییدیمی، یۏخ’سا اۏنون ألینین ایییدیمی؟) اۏلان بو ایی مکتوبو منه اۏخویان یازېغېن عاغلېنې باشېندان آلماغا یئتدی. حئساب إلهییرم، قارانېن دا عئینی جۆر عاغلېنې باشېندان آلاجاق.
4- من اۏخویوب-یازماغې باجارمایان إستئرَم، آما خطین آخېشېندان، بو قَلَمین «آماندې، تلهسیرَم، اؤنم وئرمَزدن، دیققتسیز یازېرام» دئمهسینه باخمایاراق، حرفلرین هامېسېنېن بیرگه شیرین کۆلهڲه دۆشن کیمی ظریفانه تیترهییشیندن لاپ اۆرَکدن تامامی’یله عکسینی سؤیلهدیڲی باشا دۆشۆلۆر. اۏرهاندان سؤز آچاندا «بیر آز قاباق» دئییب ایندی یازېلدېغېنا إیهام وورماسېنا باخمایاراق، معلومدو کی، آرخایېنلېق’لا یازېلېب، چۆنکی هر سطیرده سلیقه سئزیلیر.
5- مکتوب’لا یۏللانان رسم من یهودی إستئرین بئله بیلدیڲی أفسانهدهکی گؤزَل شیرینین یاراشېقلې خۏسرۏوون رسمینه باخېب عاشیق اۏلماسېندان صؤحبَت آچېر. ایستانبولون خیالپرور قادېنلارېنېن هامېسې بو حیکایهیه حئیران اۏلورلار، آما ایلک دفعه رسمینین یۏللاندېغېنې گؤرۆرَم.
سیز اۏخویوب-یازماغې باجاران خۏشبختلرین تئز-تئز باشېنا گلیر: اۏخویا بیلمهڲن آدام یالوارېر کی، اۏنا گلمیش مکتوبو اۏخویاسېنېز. یازېلانلار اۏ قدر سارسېدېجې، اینجیدَندی کی، مکتوب صاحابې اؤز مَحرَملیڲینه اۏرتاق اۏلماغېنېزدان دا علاوه، اوتانا-سېخېلا مکتوبو بیر داها اۏخومانېزې ریجا إلهییر. یئنه اۏخویورسونوز. آخېردا مکتوب اۏ قدر اۏخونور کی، ایکینیز ده أزبرلهییرسینیز. بوندان سۏنرا مکتوبو آلېر، سیزدن سۏروشور کی، «بو صؤحبَتی بورادا مې إلهییر، بونو بورادا مې دئییر»، اۏراداکې حرفلری باشا دۆشمَزدن سیزین بارماغېنېزېن اوجو’یلا گؤرسَتدیڲینیز نؤقطهیه باخېرلار. اۏخویا بیلمهدیکلری، آما أزبرلهدیکلری حرفلرین قېورېلماسېنا باخاندا بعضن إله ریقَّته گلیرَم کی، اؤزۆمۆن ده اۏخوماق-یازماق بیلمهدیڲیمی اونودورام، اۆرهڲیمدن مکتوبلارا گؤزیاشې تؤکن بو اۏخوماق-یازماق باجارمایان قېزلارې اؤپمک کئچیر.
بیر ده بو اوغورسوزلار وار، إحتیاطلې اۏلون، اۏنلارا اۏخشاماقدان چکینین. قېز مکتوبونو آلېب، اۏنا یئنیدن تۏخانماق، هارادا هانسې سؤزۆن دئییلدیڲینی باشا دۆشمَزدن باخماق ایستهیَنده اۏنا «نئیلهیهجکسن، اۏخویا بیلمیرسن، داها نهیه باخاجاقسان؟» دئیَن اۏ حئیوانلارېن بعضیسی قېزېن مکتوبونو گئری بئله وئرمیرلر. سانکی اؤزلرینیندی، اۏنلار’لا دالاشېب، مکتوبو گئری آلماق منه – إستئره قالېر. باخ من إستئر بئله بیر یاخشې آروادام، سیزی سئوسَم، سیزه ده کؤمَک إلهرم.
اۆچۆنجۆ بؤلۆمۆن سۏنو
رۏمانېن باشقا بؤلۆملرینی اۏخوماق اۆچۆن آشاغېداکې سئچهنَکلره تۏخانېن!
بیرینجی بؤلۆم ایکینجی بؤلۆم اۆچۆنجۆ بؤلۆم
- No items.


text:
تواضعکارلیق،ادب،معرفت،فداکارلیق ،بیلیم،مدنیت دوشونجه،صداقت ،دؤزوم و باشقا باشقا گؤزللیکلر
بئله انسانا هئچ دوستاق یاراشیرمی!؟یوخ، آمما وطن و میللتینین قایغیسی اونو خسته اولاراق آغیر زیندانلارا و مختلف ایشکنجهلره معروض قویوب.
بو گؤزل بؤیوک انسانین یئنی شکلین سانال دونیاسیندا گؤرجک چوخ فیکیرلر بئینیمده دولاندی آمما آلقان معللیمین «بیر گون قیامته گلهجهیم من» آدلی شعری منی اؤزونه چکدی. سایین آلقان دوستومون بو شعری هم مهندس علیرضا فرشی نین دورومونا اویغون بیر شعریدیر همده کی توپلوموموزون فعلی وضعیتینه اویغون بیر احوالات!
دئمک شاعیر بو شعرده اومودون الدن وئرهرک یورولموش بیر موبارز کیمی توپلوما حاکیم اولان بیر سیرا گرچکلری نظرده آلاراق گلایه و شکایت دیلیله شعرین باشلاییر آمما سونرا ایناندیغی دوشونجه دن گوج آلیب یئنیدن اومودلهنرک ظفره دوغرو موباریزه سین دوام ائدیر
اوستاد آلقانین بو شعرینی تقدیم ائدیرم یورولماز عالی کاراکتئره ییلهنن سایین مهندس علیرضا فرشی جنابلارینا
سونوندا تانریدان جناب فرشیه جان ساغلیغی و اوزون عؤمور دیلهییرم و ظالیملره ویجدان عذابی!
بیر سؤنمز آلووام خالق اوجاغیندا
نه قدر دونیا وار یاناجاغام من
کؤکرهییب گؤیلره اولدوزلار بویو
قارانلیق گئجهنی داناجاغام من
گؤزومده بیر اوزون یول چکیر منی
بیر گون حقیقته قوووشام گرک
چینقیللی داشلارین اورهیین یاریب
داریخمیش گولله تک سوووشام گرک
بو یورد ازل گوندن بیزه دوشمهدی
بوردا چؤسکو میخی چالمایاجاغام
آند اولسون بابکین قان بایراغینا
داها بو توپراقدا قالمایاجاغام
آتاما باباما نه وایا قیلدی
منه ده نه وایا قیلا بو توپراق
گؤزومده بیر مانات قارا پول دئییل
داشلاری گؤهردن اولا بو توپراق
بو یئر ساتقینلارین اوولاغی اولموش
بوردا دوز اینسانلار یاشایا بیلمز
بوردا باغلی قوللار باغلی دیللرین
چکیب غم شلاله سین داشییا بیلمز
بوردا آلا قارقا بالا چیخارتماز
بوردا ایت قویونو یاتاقدا یئییر
بوردا باشا چاتماز اوزون آرزولار
بوردا غم گولوشو دوداقدا یئییر
بوردا بیر سرطان سوواشیب بیزیم
سوروب قانیمیزدان سارالدیب سویور
بوردا حاق دانیشان حاققا چاتانماز
سئرچه لر قارتالین گؤزلرین اؤیور .
سنه قوربان اولوم آی آنایوردوم
قفسده ساخلاما بو تایدا منی
هنر گؤیلرینین پارلاق اولدوزو
بختیار سسلهییر اوتایدا منی .
دورمایین قارشیمدا چکیلین گئری
ایندیجه اود یاغیب آلوو قوسارام
ائلیمه اوباما خور باخانلارین
یاندیریب چوخاسین داردان آسارام
بو باشسیز کاروانین اووسارین توتوب
آزادلیق یوردونا چکمهسم اولماز .
ایندی سؤز عصریدی آتیشمالاردا
سؤزو توپ یئرینه چاخمالییام من
بیر گوجلو سئل اولوب داغی چاخنادیب
جوشقون دنیزلره آخمالییام من .
منه اؤلوم یوخدو دونیالار بویو
آلقانام فکر ائتمه اؤله جه یم من
قوشولوب بوزقوردا قول-بویون اولوب
بیر گون قیامته گله جه من
اومید و بوتون گؤزللیکلر سنده جمعیدیر/علیرضا شیرزاد


text:
اویان نیوز: ایکسپو ۲۰۲۰ نامیزدی ایزمیر، بیر دفعه داها اولوسلار آراسی سرگیلر بوروسو هیاتینی آغیرلاییر
ایزمیر ایکسپو ایمتحانیندا …
ایکسپو ۲۰۲۰ نامیزدی ایزمیر، بیر دفعه داها اولوسلار آراسی سرگیلر بوروسو هیاتینی آغیرلاییر.
هیات، ۳ گون بویونجا نامیزدلیک پروندهسینده گؤستریلن معیارلاری یئرینده آراشدیراجاق.
غیری-حکومت تشکیلاتلارینین نمایندهلری ایله ده بیر آرایا گلهجک هیاتین ایلک دایاناجاغی تاریخی کمرآلتی بازاریندا اولدو.
هیائته، ایکسپو ۲۰۲۰ ایستیقامتلندیرمه هیاتی و ایجرا کومیتهسینین صدری والی جاهیت کیراچ ایله ایزمیر بؤیوکشهر بلدیه باشقانی عزیز کوجاوغلو یولداشلیق ائتدی.
والی کیراچ، “ایندییه قدر اوچ تقدیمات رئاللاشدیردیق. و او اوچ سونومدا پرفورمانسیمیز چوخ یاخشی ایدی. خصوصیله خاریجی موشاهیدچیلر تقدیم سونراسی ائتمیش اولدوغوموز ایشلرین چوخ قیمتلی اولدوغونو ایفاده ائتدیلر.” دئدی.
۱۴ فوریهیه قدر ایزمیرده قالاجاق اولان هیات اینجیرآلتی ایکسپو ساحهسینی ده زیارت ائدهجک.
ت ر ت


text:
آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی نین دونیا آنا دیلی گونو موناسیبتی ایله بیاناتی
بوگون دونیادا دانيشيلان 6700 دیلین یاری سینین بو یوزایلین سونونا قدر یوخ اولما تهلیکه سینده اولدوغونا دیققتلری چکمک ایچین 21 فوریه 2009 ایلینده دونیا آنا دیلی گونو موناسیبتی ایله یونسکو یئنی بیر اطلس یایینلادی. آیریجا بوندان آماج بو مساله نین اؤنمینی اورتایا قویماقلا برابر اوزمانلار و اوتوریته صاحیبلریندن بو تهلیکه نى گیدرمک ایچین فیکیر ایستهمکدی.
یونسکونون اوستونده دوردوغو نوقطه بودور کی، دوؤلتلرین آتدیقلاری آدیملار و اورتایا قویدوقلاری تدبیرلرله بو تهلیکه آزالابیلیر.
یونسکو دیلین یالنیز فردی کیملیگین اؤنملی بیر بؤلومو اولمادیغینی عینی زماندا دویقولاری، ایستکلری، بیلگیلری، فیکیرلری و دیرلری ده بیان ائتمک و رابیطه لری قورماق ایچین ده بیر وسیله اولوب، اینسانلارین تعليم- تربيه وائییتیمینده و چاغیمیزین گلیشمه آماجلاری نین گئرچکلشمه سینده چوخ اؤنملی بیر فاکتور اولدوغونا، دیلین ايجتيماعی- ايقتيصادی و کولتورل یاشاییشین بوتون ساحه لرینده مرکزی و اؤنملی رول اوینادیغینا دیققتلری چکمکدی.
دیللرین اؤلومونه یول آچان فاکتورلارین ان اؤنملی سی دیللرین یاساقلانماسی دیر. بونون ایچین دیللرین دورومونو اینجه لرکن بو مساله یه اؤنم وئرمه لیییک کی، دیللرین اؤلمه تهلیکه سینده اولمالاری نین عومومیتله سیاسی بیر ندنی واردیر.دیللرین یاساقلانماسی دوؤلتلر طرفیندن وئریلن بیر قراردیر، بونون تمامن سیاسی بیر آماجی اولوب و بیر چوخ ايقتيصادى و ايجتيماعى ائشیتسیزلیکلره ده یول آچار.
بورادا هدف اوزون عؤمورلو بیر پیلان ایله غئیری حاکیم گوجلری پاسیولشدیرمک، وئریلن دگرلری و کولتورو قبول ائتدیرمک و بو وسیله ایله حاکیم گوجو گئتدیکجه داها دا گوجلندیرمک، حاکیمیتی ابدی لشدیرمکدیر.
بورادا راسیست دوؤلتلرین هدفی اوزون مدتلی بیر پیلان ایله ظولم آلتینداکی میللتلری پاسیولشدیریب و اؤزلرینه یابانجی ائتمک، وئریلن دگرلری و کولتورو قبول ائتدیرمک و بو وسیله ایله حاکیم میللتین گوجونو گئتدیکجه داها دا گوجلندیرمک و حاکیمیتی نی ابدی لشدیرمکدیر.
عینی سیاست 80 ایلی آشان بیر سوره دیر کی ایراندا پهلوی شاهلیق دؤنمینده و ائله جه ده جومهوری ایسلامی ده اویقولانیرو تطبيق ائديلير. دوؤلتین اویقولادیغی تک میللت، تک دیل سیاستی ایله غئيرى فارس میللتلرین دیلی یاساقلانیب و دگرسیز اعلام اولونوب. هدف بو میللتلرین آکتیولیغینی و یارادیجی لیغینی قیسیتلاماق، روحونو و بئینینی کولونی لشدیرمکدیر.
ایران دا غئيرى فارس دیللرین یاساقلانماسی باشقا ايجتيماعى ايقتيصادى چتینلیکلره ده سبب اولوبدور. بونلارین ان اؤنملی سی غئيرى فارس منطقه لرینده ساوادسیزلیغین درجه سینین چوخ یوخاری اولماسیدیر.مثلأ گونئی آذربایجان ساوادلی لارین سایی سی باخیمیندان اؤلکه ده ییرینجی مقامدادیر.گؤروروک کی ساوادسیزلیق دا سیاسی بیر مساله دیر، توپلومداکی سیاسی ، ايجتيماعى و ايقتيصادى ائشیتسیزلیغین نتیجه سینده اورتایا چیخار و اؤزوده باشقا ايجتيماعى و ايقتيصادى چتینلیکلره یول آچار.
بیلگی، گوج و حاکیمیت آراسیندا موستقیم بیر رابیطه واردیر و دیل بونلارین قوللاندیغی وسیله دیر، دوشونه بیلیریک کی ایراندا آنجاق فارس دیللی لر بیلگی یه ال تاپیب حاکیمییته و گوجه صاحیب اولوب، باشقا میللتلر توپلومدا آکتیو قاتیلیمجی رولوندان یعنی تولید، یاراتما، پیلانلاما و قرار وئرمه ایمکانلاریندان اوزاقلاشدیریلمیشلار.
بيرلشميش ميللتلر تشکيلاتيندا آزینلیقلار قوروهونون گنل مودورو مارک لاتایمر تأکیدایله بو مساله نین اوستونده دورور کی اون میلیونلارجا اوشاغین ساوادسیز قالماسینین عيلتی توپلوملاریندا یاشانان ائتنیکی آییریمجی لیقدان دولایی اؤزآنا دیللرینده ائییتیم گؤره مه مه لریدیر.
ایراندا غئيرى فارس دیللرین یاساقلانماسی، بو دیللرده دانيشانلارین مارژیناللاشماسینا سبب اولوب و بو اؤزو ده یوخاریدا ساییلان فاکتورلارلا برابر توپلومداکی ايجتيماعى و ايقتيصادى طبقه لرین آراسینداکی اوچورومون داهادا درینلشمه سینه سبب اولور.
دیلین میلی و فردی هؤویتین شکیللنمه سینده اساسی رول اوینادیغی نی دا نظره آلینجا دوشونه بیلريک کی، غیر فارس دیللرین یاساقلانماسی بو دیللره قونوشان میللتلرین کیمليگى نین گئتدیکجه اعتبارسیزلاشماسینا ، اونلارین بللی بیر زمان سونرا اؤزلرینه، دیللرینه و میللی کیملیکلرینه یابانجی لاشمالارینا، سونوجدا دا حاکیم گوجون خیدمتینده اولاجاقلارینا یول آچاجاقدیر.
بونلارین هامیسینی گؤز اؤنونده توتاراق دوشونه بیلیریک کی جومهوری ایسلامی نین حاکیمییتی آلتیندا بیز آذربایجانلی لارین اؤز آنا دیللرینه صاحیب اولمالاری مومکون دئییل. چونکو آنا دیلینه صاحیب اولماق گوجلو اولماقدیر، سیاسی ايجتيماعى فعالیتلرده قاتیلیمجی اولماقدیر، قرار وئرمکدیر و پیلانلاماقدیر.بونلارین هامیسی ایسلام جومهورییتی نین وارلیغینی تهلیکه یه سالان فاکتورلاردير.جومهوری ایسلامی اؤز وارلیغی نی سوردورمک و بونو گلهجک نسیللره مونتقیل ائتمک ایچین بیزیم بئینیمیزی و روحوموزو کولونی لشدیرمه یه دوام ائده جکدیر.
1385 ایلینین قیامی بیزیم ایچین جانلی بیر اؤرنکدیر کی، میللتیمیزین اؤز آنا دیلینده ائییتیم آلما ایستهگی ایچین باشلاتدیغی مدنی حرکت نئجه قانا بویاندی.
هر میللتین آنا دیلینین آزاد و رسمی اولماسی او میللتین آزادلیق و حوقوق برابرلیغی یولوندا آتدیغی ان اؤنملی آدیملاردان بیری دیر و بو ایراندا آنجاق ایسلام جومهورییتی نین ییخیلماسی ایله مومکون اولاجاقدیر.
آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی نین ایجراییه هئیاتی
1388.11.24
13.02.2010


text:
داریو ویدوشیچ
داریو ویدوشیچ (اینگیلیسجه: Dario Vidošić) (دوْغوم:۸ آوریل ۱۹۸۷ (۳۵ یاش) Osijek) بیر فوتبالیست. ملبورن سیتی فوتبال کولوبو و اوسترالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players" (PDF). FIFA. 11 June 2014. p. 3. Archived from the original (PDF) on 2017-08-06. Retrieved 11 June 2014.
- ^ Dario Vidosic. وسترن سیدنی واندررز. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-17. یوْخلانیلیب17 December 2015.
- ^ Vidosic makes a play for No 10. FourFourTwo. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-08-06. یوْخلانیلیب16 December 2015.
قارداش پروژهلرده داریو ویدوشیچ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- بریزبن رور کولوبونون اویونچولاری
- ادلاید یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- وسترن سیدنی واندررز کولوبونون اویونچولاری
- نورنبرق کولوبونون اویونچولاری
- سئونقنام کولوبونون اویونچولاری
- ولینقتون فونیکس کولوبونون اویونچولاری
- ملبورن سیتی کولوبونون اویونچولاری
- اماسوی دویسبورق کولوبونون اویونچولاری
- آرمینیا بیلهفلد کولوبونون اویونچولاری
- سیون کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
اویان نیوز: تورک آمریکان تیجارت و صنایع اوتاغی (TACCI) و تورک آمریکان درنکلری فدراسیونو(TADF) طرفیندن ایلک دفعه تشکیل ائدیلن اورتاق فعالیت نیویورکداکی تورک ائوی`نده رئاللاشدیریلدی
آمریکادا اوخویان تورک شاگیردلر، ‘کاریئر گونونده گؤروشدو.
تورک آمریکان تیجارت و صنایع اوتاغی (TACCI) و تورک آمریکان درنکلری فدراسیونو(TADF) طرفیندن ایلک دفعه تشکیل ائدیلن اورتاق فعالیت نیویورکداکی تورک ائوی`نده رئاللاشدیریلدی.
آمریکاداکی تورک شاگیردلرین مکتب سونراسی ایش مراجعتلری اثناسیندا یاشادیغی پروبلملری حل ائتمه مقصدلی معلوماتلارین وئریلدیگی پروقراما چوخ سایدا طلبه، عالیم، شیرکت و تشکیلات مسئولو قاتیلدی.
فعالیتین اورقانیزاتورلاریندان اینسان قایناقلاری عذره متخصص توغبا تئمورجان پال، ائتدیکلری آراشدیرمادا، اونیورسیتهلردن دیپلوما الان شاگیردلرین ایش مراجعتی مرحلهسینده جدی چتینلیکلر یاشادیقلارینی تثبیت ائتدیکلرینی، فعالیتین مقصدینین ده شاگیردلره بو مدت حاقیندا معلومات وئرمک اولدوغونو سؤیلهدی.
ییغینجاغا آمریکانین شرق یاخاسیندا تحصیل گؤرن اونیورسیته شاگیردلری ماراق گؤستردی.
آکتیویته داخیلینده شاگیردلره اؤزگئچمیش یازماق، موصاحیبه تکنیکلری، ویزا پروبلملری و نؤولری حاقیندا متخصصلر طرفیندن معلومات کؤچورولدو.
TADF باشقانی علی چینار دا بو پروفسیونئل تحصیلین تامامیله کؤنوللولر طرفیندن وئریلدیگینی و مقصدلرینین ایشسیزلیگین یوکسک اولدوغو آمریکادا تورک شاگیردلرین ایش تاپما شانسلارینی آرتیرماق اولدوغونون وورغولادی.
ت رت


text:
ویاچسلاف شفچوک
ویاچسلاف شفچوک (اینگیلیسجه: Vyacheslav Shevchuk) (دوْغوم:۱۳ مهٔ ۱۹۷۹ (۴۳ یاش) Lutsk) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اوکراین میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Archived copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-02-07. یوْخلانیلیب2019-02-17.
قارداش پروژهلرده ویاچسلاف شفچوک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یاشایان اینسانلار
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- تورپدو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- شاختار دونتسک کولوبونون اویونچولاری
- شینیک یاروسلاول کولوبونون اویونچولاری
- دنیپرو کولوبونون اویونچولاری
- متالوره دونتسک کولوبونون اویونچولاری
- زنیت سن پترزبورق کولوبونون اویونچولاری
- لوتسک دوغوملولار
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری


text:
اوکراین اوروشیده اوتّیز تورت مینگ گه یقین روس عسکری اولگن
اوشبو مطلب نی اوکراین قوراللی کوچ لری قوماندانلیگی بیلدیردی
اوکراین قوراللی کوچ لری قوماندان لیگی بیرگن بیاناتیده, روسیه نینگ اوکراین گه قرشی هجوم لری نینگ باشله گن کوندن (24- فبروری) بیری 33 مینگ 800 روس عسکری نینگ اولگن لیگی نی بیلدیردی.
بیاناتده, عینی دمده اوکراین اردوسی نینگ روسیه نینگ 181 هلیکوپتری, 1477 تانکی, 3888 زرهی واسطه سی, 749 توپی, 238 راکت تیزیمی و 98 هوا مدافعه تیزیمی نی یوق قیلگن لیگی بیلدیریلدی.
بوندن تشقری اوکراین اردوسی نینگ روسیه نینگ 2 مینگ 527 نظامی موتری, 14 کیمه و یینگیل سرعتلی قایقی و 601 اوچووچیسیز اوچاغی نی یوق قیلگن لیگی معلوم قیلیندی.
روسیه مدافعه وزیرلیگی میلادی 2022- ییل 25- مارچ کونی بیرگن بیاناتیده اوکراین اوروشیده 1351 روس عسکری نینگ اولگن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.
اوکراین قوراللی کوچ لری تامانیدن بیریلگن باشقه بیر بیاناتده ایسه, روس عسکر لری نینگ دونیتسک استقامتی ده گی هجوم لری نی سیورودونتسک و باهموت شهر لری چیگره سیده آرتیرگن لیگی بیلدیریلدی.
هوا هجوم لری نینگ دوام ایتیاتگن لیگی بیلدیریلگن بیاناتده, "اوروش, سیورودونتسک شهری نینگ کنترولی نینگ قولگه آلینیشی اوچون دوام ایتماقده" دییه قید ایتیلدی.
عینی دمده خارکیف شهری و تیگره گی ده بمباران نینگ آرتیریلگن لیگی و 5 دینگیز راکتی نینگ اوکراین توپراق لریده گی هدف لرنی اوریش اوچون تیار وضعیت گه کیتیریلگن لیگی معلوم قیلیندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اوکراین نینگ اودسا منطقه سیده روسیه نینگ راکت هجومی عاقبتیده کوپلب کیشی حیاتی نی یوقاتدی
مکرون تورکیه نینگ سویدن و فینلندنینگ ناتو اعضالیگی نی قوللب – قوتله گنیدن خرسند ایکن لیگینی ایتدی
امریکا قوشمه ایالت لریده بیرینچی قاره تنلی عالی محکمه قاضی سی اوز وظیفه سینی باشله دی
اوشبو قاره تنلی قاضی دولت رهبری جو بایدن تامانیدن کاندید قیلیب کورسه تیلگن ایدی


text:
اؤزؤنگه بیر ایگنه وور، اؤزگهیه بیر جوالدوز.
ائوینگی تمیس ساخلا قوناق گلر، اؤزؤنگؤ تمیس ساخلا اؤلؤم گلر.
ایتاینن یولداش اول؛ چوماغی الدن یئره قویما.
آیش وختینده چلاقام؛ ییَنده قلچماق.
بیچاق اؤز ساپینه کسمز.
تات گچیسیننگ قرخیمچلیگ اؤرگَنیر.
تاری ایستهیه نی قورد یئمز.
توتینگ شرفِه قِردِه طَنَفِه.
خروسونگ قویروغینا اینا نما، تیلکینینگ آندینا.
خوشحساب آدام، قاضی قاپسینا گئدمز.
قَلبِر قیلانا دِیِر ایکِه دلیگ وارینگ دِر.
گئریدن گلنینگ ایکه داش النه.
وراج کؤپک اِیهسئنه قوناق بولار.
هر کسینگ هی وای.
تاره بیمش اشگه شاخ ور میسه
قیزم سنه دیرم گلینم سن اشد
قیچینگ اوزاد یور قانیگ بابه
الم نچه قیریلرده که کج بیته
الاهم بیر بیرم
قرخان گزه چپ دیر
مالینگ گز له قنشسینگ اغیره ادمه
فنشه ایمید نه قالان شام سز فالار
بیر آلانان بیر اورگنر


text:
دۏلونآی / اولدوز طوفانی (چئوری حیکایه)
چئویرن: آیهان میانالې
منیم گۆناهېم دَڲیلدی. بۆتۆن بو اۏلایلارېن گۆناهې اؤزۆنده ایدی. بیز بورا گلندن اؤز-اؤزۆنه دانېشېردې. آی گؤڲۆن اۏرتاسېندا اۏلاندا، اۏنون ایشی داها دا گۆجلَنیردی. اؤزۆنه دوموردو. ساکیت و دورقون اۏلوردو. سانکی اؤنجهکی کیمی جانلې و دیریباش قېز دَڲیلدی. بیز باجې ایدیک. فۏرمادان، اۆز-گؤزدن، أخلاقدان بیری-بیرینه بنزهمهیَن أکیزلر ایدیک. بیز کیلاسداش ایدیک. آنام هر زامان عئینی پالتارې گئیینمهڲیمیزی ایصرار إدیب، بو قۏنو دا، سارانېن هئچ خۏشونا گلمیردی. أصلینده ایندی فیکیرلهشَنده آنلایېرام کی، اۏ، منی سئومیردی. من اۏنون گؤزۆنده بیر بکچی یا دا سۆرکلی اۏنون ایزلَنتیسینده اۏلان بیریسی ایدیم. اۏ، هر زامان یانېمدا اۏلماغېما و یا اۏنون ایشلرینی گؤرمهڲیمدن آجېغې گلیردی. بورادا چۏخ شئیلری إعتیراف إتمهلییم. یاشامېن لاپ دیبی اۏلان بیر یئرده! سَنین قوجاغېندا بایېلدېغېم یئرده. من سَنین قوجاغېندا أریییرم و آغلاماق هئچ نهیی گئری گتیرمهیهجک – باش وئرَن و اۏلمامالې اۏلان هئچ بیر شئیی – یئنیدن بیرینجی یئره قایتارا بیلمهییر.
بیز بو شَهَره تزهجه کؤچمۆشدۆک. سئپتامبرېن سۏنو ایدی. آتانېن بیر آخشام آرقېن-یۏرقون، تر ایچینده هله پالتارلارېنې دَڲیشمَزدن إوه گلیب، اۏنو یئنی بیر شَهَره کؤچۆرتمهلرینی آچېقلاماغېنا هر زامانکې کیمی اؤرگَشمیشدیک. هر ایل بیر شَهَر، هر ایل یئنی بیر مدرسه. بو حیکایه اۏن بئش ایل ایدی کی تکرارلانېردې. آما بو یئنی إوده من قۏرخوردوم. بو، بیزه وئریلن ایلک ویلا إوی دَڲیلدی، یالنېز باشقالارې ایله فرقلی ایدی. حَیَطیندهکی سؤیتنلی آغاجلار ایچینده ایتیب-باتان هۆندۆر بیر کؤهنه تیکینتی ایدی. گئجهلر غریبه اۏلوردو. من بو إودن قۏرخوردوم، سارا ایسه یۏخ. گئجهلر حَیَطین اۏ باشېنداکې توالئته تک باشېما گئتمهڲه قۏرخوردوم و اۏ سانکی گئجهلر داها آرتېق جانلانېردې.
حَیَطده گئجهلر اؤزل یانېلساما یارانېردې. دوواردا سۆزۆلن خیالی کؤلگهلر و یارپاقلارېن آراسېندان أسن کۆلَکده بورولوب بورولان بوداقلار پېچېلتې، بعضن اینیلتی کیمی غریبه سَسلر چېخاردېب، سۆمۆکلریمده تیترهتیم قۏناقسادېردېلار. إله کی، شالوارېمې باتېرماغا حاضېر ایدیم، آنجاق حَیَطه تک باشېما گئتمهیه’یدیم. گئجهلر چۏخ واخت یالقېز اۏلوردوق. سارا ایله من بیرلیکده. اۏ، دَرسلرینده مندن داها باجارېقلې ایدی.
گئجه من هله ده إو تاپشېرېغېنې یازېردېم و اۏ، حَیَطده دۏلانېردې. اۏ، إیوانېن نردهسینده اۏتوروب آیاقلارېنې حَیَطه سارې ساللایېب، تۏولایاردې، یا دا داما چېخېب،، اۏرادان آیې ایزلهیَردی. نردهده اۏتوران کیمی، دامېن قېراغېندا اۏتوروب آیاقلارېنې حَیَطه ساللایېب، تۏولایاردې. آشاغې دۆشن کیمی گؤزلری غریبه بیر گؤرگهیه دۆشَردی. چۏخ واخت اۏنو تیکینتینین اینجه، اوجا پنجرهلرینین شۆشهسینین آرخاسېندان، داها چۏخ ایسه قۏناق اۏتاغېنېن پنجرهلریندن حَیَطده گزیب اؤز-اؤزۆنه دانېشارکن، بعضن ده أللرینی هاوادا تۏولایارکن ایزلهیردیم. حَیَطین گیریشیندهکی إیوان لامپاسېنې بیر نئچه دؤنه دَڲیشمیشدیک، آنجاق گئجهلر تئز-تئز سَس-کۆیلۆ اۏلان کۆلَک، لامپانېن اوزون سیمی ایله تاوانا دَڲیب لامپانې پاتلاداردې. اۏنا گؤره ده گئجهلر حَیَط هر زامان قارانلېق اۏلوردو.
آتامېن ایشلهدیڲی عسگرخانا، إوه یاخېن ایدی. یانې إویمیز دَمیر یۏلونون یانېندان کئچن یۏلون سۏنوندا ایدی. بیزیم إودن قاباق، تزه تیکیلمیش ایکی-دؤرد مرتبهلی إولر وار ایدی، اۏنلاردان سۏنرا ایسه سۏنو کَله-کؤتۆر، آلچاق دۆزنلیک’له بیتَن چؤلۆ آردېلایان بؤیۆک بیر عسگرخانا وار ایدی. بیر نئچه یۆز مئتر آرالېدا عسگرخانا و تشکیلات اۏرتاملارې حاصارا آلېنمېشدې و دۆز یۆز مئتر آرالېدا اۏرتا مکتب اوشاقلارېنېن دئدیڲینه گؤره، عزیزآباد آدلانان کؤهنه قبریستانلېق یئرلَشیردی. بونا گؤره ده من آنام’لا آتام’لا بو بارهده گیزلیجه دانېشاندا – چۆنکۆ آنام محض آتامېن إوده اۏلمادېغې گئجهلر خستهخانا نؤوبهسینده ایدی – آتام منی تیکینتینین تهلۆکهسیز اۏلدوغونا گۆوندیردی. حتتا بیر گئجه دؤردۆمۆز ده قبریستانلېغېن سۏنونا قَدَر گئتدیک و آتا عسگرین باخدېغې گؤزَتچی قۆلّهسینی منه گؤرسَتدی. آما یئنه قۏرخوردوم. یانېلسادېم کی، کیمسه هر زامان منه باخېر و یا آرخامجا یئریییر. حَیَطه گئتدیڲیمده سۆرکلی قایېدېب آرخاما باخېردېم. محض آنا و آتامېن اۏلمادېغې گئجهلرده سارا چۏخ واخت دلیسۏولوق باشېنا ووروب، چۏخلو واختدا دا دۏلونآی اۏلوردو.
سارا، نییه بیردن سیلکهلندین؟ قۏرخموش آداملارا اۏخشایېرسان. ایذن وئر، چیڲنیوه سؤیکهنیم، نهایت، بو سۆرَج اوزونوندا سارانېن أن یاخشې دۏستو اۏلموشدون. آنا إوده اۏلاندا، هامې سَنین حاققېندا دانېشېردې. چۏخلوسو سارانېن دیل دَرسیندن إوه قایېدارکن اۏلاردې. تئیخا سارانېن منیم کیمی اۏلدوغونو دئییردی. دیل دَرسینده تئیخا دئییردی کی، اۏ منیم اؤز ایکیزیم دیر، سمیرانېن دَڲیل. دئییردی کی، حتتا دۏداغېمېن بوجاغېنداکې خالدان اۏندا دا وار. دئییردی کی، آنا، باخ، سمیرانېن اۏ خالدان یۏخو دېر. دئییردی کی، آنا باخ، سمیرانېن، ساچېنېن بۏیاغې دا منیمکی کیمی دَڲیل، آما سارانېن ساچ بۏیاغې، یوموشاقلېغې و سارېشېنلېغې منه اۏخشایېب. آما حئییف کی بیزیم مدرسهمیز عئینی دَڲیل، دئییردی. عؤمرۆمۆزۆن سۏنونا قَدَر بیرلیکده اۏلماغا قرار وئردیڲیمیزی سؤیلهییردی. گلَن ایل بیزیم مدرسهیه گلهجهڲینی دئییردی. سارا إشیدیرسَنمی؟ سؤزه قولاق آسمایېردې کی. ایندی من هئی دئییرَم کی، گلَن ایل بورادا اۏلمایاجاغېق. اۏ، قولاق آسمایېردې. دئییردی کی، عؤمرۆمۆن سۏنوناجان بورادا قالاجاغام. دئییردی کی، سارانېن یانېندا قالاجاغام. سۏی آدېن سرابی دیر، إله دَڲیلمی؟ بیزیم ایکیمیزین آدداش اۏلماغېمېز، إله بۏشونا دَڲیل کی.
سۏن واختلار داها آز دانېشان اۏلموشدو. بو إوه گلندن نئچه آی کئچیب؟ بو گۆن بهمن آیېنېن بیرینجی گۆنۆ دیر. آنام دا اۏندان اؤترۆ ماراقلې ایدی. بیر گۆن اۏنا دئدیم کی، آنا، سارا دَرسده آز دانېشېر. دئدیم کی، سانکی بیر نئچه آی اؤنجهکی سارای دَڲیل. قبریستانلېقدا حاصارېن اۏتایېندان یان-یؤورهده هۆرَن ایتلرین هۆرمهسینی إشیدرکن، تئز إوه گلیب إیوانېن قاپېسېنې ایچهریدن باغلایېر. منه قولاق آسماماغېنې دئدیم. دئدیم کی، سیز إوده اۏلمایان گئجهده، اۏ، تک باشېنا حَیَطده قارې کۆرَکلهییردی. أڲنینده ایستی پالتار اۏلمازدان، حَیَطه گئتمیشدی. گیردهکان آغاجېنېن گؤودهسینین یان-یؤورهسینده قاچېب، قۏللارېنې اۏنا سارېیېب ماهنې اۏخویوردو. دئدیم کی، آنا، من داها بورادا قالا بیلمهرَم. دئدیم کی گئدک باشقا یئره. اۏنا دئدیم کی، شَهَرین ایچینه گئدک، شَهَر خالقېنېن آراسېندا یاشایاق. دئدیم کی من قۏرخورام. دۏکتۏردان واخت آلېب، ایکیمیزی ده دۏکتۏرا آپاردې. ایلک اؤنجه اۆچۆمۆز اۏتاقدایدېق. سۏنرا آنا چؤله چېخدې، سۏنرا سارا و من دۏکتۏر’لا آیرې-آیرې دانېشدېق. سارا هَمَن گۆن یئنه کئچمیشدهکی سارا کیمی اۏلموشدو. گؤزلری و باخېشې باشقا تۆرلۆ اۏلموشدو. غریبه بیر شکیلده اۏنلارېن ایچینده سئوینج دالغالانېردې. دۏکتۏرا دئدیم کی، قۏرخورام. دئدیم کی، سارا گئجه حاصارېن اۏتایېندان ایتلرین سَسی گلنده قۏرخور. دۏلونآیې دا دئدیم. بۆتۆن اۆز وئردیکلری ده دئدیم. سۏنوندا، إوه قایېداندا، دۏکتۏر سیقۏرتا دفتریمده منه درمان یازدې. فلوۏکسئتین و آلپرازۏلام و داها بیر چۏخ درمانلار.
گئجهلر ساعات اۏنداکې حبلری آتدېقدان سۏنرا، یوخونون اؤزگَنی. آرتېق آنامېن إوده اۏلوب-اۏلمادېغېنې بیلمیردیم. سارانېن حَیَطده گزیب-گزمهدیڲینی ده بیلمیردیم. گۆناهلارېن هامېسې اؤزۆنده ایدی. دۏکتۏرا دئمیشدی کی، آی’لا دانېشېرام. گئجهلر اؤزۆنۆن دَڲیل، گیردهکان آغاجېنېن یان-یؤورهسینده، قاچماغېمې دئمیشدی. دۏکتۏرا دئییب، بۆتۆن حَبلری بۏغازېما نېخلادان إله اۏ اۏلموشدو. چیلله گئجهسینین سحریسی گۆن ایدی، اوشاقلاردان بیری کیلاسدا بؤیۆک ددهسیندن بیر ناغېل إشیتدیڲینی سؤیلهدی. دئدی کی، بو، سیزین تیکینتینین حیکایهسی دیر. اۏ، إوین سئحرلندیڲینی سؤیلهدی. اوشاقلاردان بیری کیلاسېن آرخاسېندان قېشقېردې کی، بؤیۆک ننهسی ده عئینی سؤزلری دئییب. دئدی ننهسی دئییر کی، شَهَرین بۆتۆن قۏجالارې بو طیلیسمه اینانېرلار. ماراقلانمېشدېق. تعریفلهمهڲینی ایستهدیم. دئدی کی، بؤیۆک ددهسی ایللر اؤنجه گنج اۏلاندا آتانېن کۏماندانلېق إتدیڲی عسگرخانادا عسگر اۏلدوغونو دئییب. دئدی کی، اۏ واخت إوین بو طرفیندهکی تشکیلات إولری تیکیلمهییب و یالنېز عسگرخانانېن سۏنونداکې بؤیۆک إو، بیزیم یاشادېغېمېز إو اۏلوب. اۏ، عسگرخانانېن کۏماندیری اۏلان بیر سرهنگ اۆچۆن اۏلدوغونو سؤیلهدی. ماراقلې حیکایهسی وار ایدی. سرهنگین بیر قېزې وار ایدی، آروادې یۏخ ایدی، قېز دا اۏنا دایه اۏلموش قۏجانېن یانېندا یاشایېردې، بۆتۆن ایشلرینی اۏ گؤرۆردۆ، اۏنلارېن آلېش-وئریشینی إدَن، سۆرۆجۆسۆ اۏلان بللی اۏلونموش عسگری وار ایدی. قېزېن اۏن بئش یاشې وار ایدی. عسگر هر گۆن قېزې مدرسهیه آپارېب، مدرسهدن قایتارېردې. گۆنلر کئچیر و قېز یاواش-یاواش عسگره عاشیق اۏلوب، اۏنا باغلانېر؛ دایه ایسه اۏلانلارې سرهنگین قولاغېنا چاتدېرماغا مجبور اۏلور. دئدی کی، بؤیۆک ددهسی همَن ایلین گئجهسینین شاختالې سۏیوغوندا، گئجه شیفتینی تحویل آلماغا گئتدیڲینده، تپهنین دیبینده درهده کؤلگهلر گؤرۆب، سۏنرا دیققت’له باخاندا اۏنون سرهنگ اۏلدوغونو باشا دۆشۆر کی یاشلې بیر قادېن’لا آغېر اؤرتۆڲه بۆکۆلمۆش بیر شئیی سۆرۆتلهییرلر. إرتهسی گۆندن هم عسگر، هم ده سرهنگین عائلهسی هئچ یۏخموش کیمی یۏخا چېخېرلار. اۏنلار هر یئری آختارېرلار آنجاق حَیَطین اۏرتاسېنداکې گیردهکان آغاجېنېن آلتېندا باسدېرېلمېش قېزېن اؤلۆسۆنۆ تاپېرلار.
پالتار ایله قویلانمېشدې، بۏیونوندا ایسه آسېلقا کندیری وار ایدی. دئدی کی، قېز همَن کؤهنه قبریستانلېقدا قویلانېب، نه سرهنگی، نه ده عسگری تاپا بیلمهییبلر. دئدی کی، بیر ایلدن سۏنرا إوی باشقا بیر باشقانا اۏتورتماق اۆچۆن وئریبلر و ایکی آی کئچمهمیش باشقانېن قېزې اؤزۆنۆ گیردهکان آغاجېندان آسدې. دئدی کی، إو هئچ کیمه وئریلمهییب، أللی ایلدن سۏنرا سیز اۏرادا یئرلَشیبسینیز. اوشاقلار گۆلدۆلر. اۆشۆتدۆم، بیلیرسن؟ قۏرخونون نه دئمک اۏلدوغونو باشا دۆشۆرسَن؟ من هله ده تیترهییرم. آناما دئیَنده اۏ، سادهجه ألینی باشېما قۏیوب اۆزۆمه گۆلۆمسهدی. اۏ دا اۏوسون نه دئمک اۏلدوغونو باشا دۆشمهدی.
بیر سؤز دئمیرسن، هئچ اۏلماسا بورادا قبریستانلېغا چاتانا قَدَر ماشېندا یانېمدا اۏتوروب، سؤزلریمه قولاق آس. ایلک دؤنه قاپېنېن قارشېسېندا حرکتسیز دایاناندا حئیرت’له اۆزۆمه زیللنمیشدین. سن هئچ نه دئمهدین و من سنی تانېیېردېم. سارا سنی اۏ قَدَر تعریفلهمیشدی کی، سنی گؤرَنده سَنین حاققېندا اۏلان بۆتۆن فیکیرلریم یاشاما کئچدی. اۏنون’لا عئنی گؤرۆنتۆدهسینیز. ایری، توتقون گؤزلر و تۏخونما بؤرکۆوۆن یانېندان قولاقلارېوېن یانېنا قَدَر اؤزگۆر دۆشن چېلپاق ساچلار. کسگین بورون اینچهسی و اینجه قېرمېزې دۏداقلار.
بیر گئجه منه دئدی کی، گئتمهلییم. دئدی کی، آی اۏن آلتېنجې گۆنه آیاق باسدېقدا، گئتمهلییم. دئدی کی، تیکینتینین باتې طرفینده آی سئیر إتمهڲه اۏتوراندا، اۏ زامان سارا ایله گئتمهلی دیر. دئدیم کی، سنین’له هئچ یئره گئتمک ایستهمیرم. دئدی، آللاه خاطیرینه، بو دؤنه سؤزلریمه قولاق آس. اۏ، سؤزلرینی دفترینه یازېب، زئرزَمیده، یۆن و قېش پالتارلارېنېن آلتېنا قۏیدوغونو دئدی. دئدی کی، سارا اۏنو چاغېرېر. سنی دئییردی، من ده دئدیم، همیشهکی کیمی سَنین دلیلیڲین دۏلونآی ایله قابارېر. من هَنَک إتدیم کی، من سَنین یانېندا اۏتورموشام، هئچ کیم سنی چاغېرمېر و اۏ، سادهجه گۆلدۆ.
بۏینونداکې دار ایپینی، اؤزۆم آچدېم. آنام گلمهسی اۆچۆن زنگ إتدیم.
پیلله آلتېندان اۏنون یادداش دفترلری اؤزۆم إشیڲه چېخارتدېم. اۏنلارې حَیَطین بوجاغېنداکې چللَکده یاندېردېم. اۏنو گیردهکان آغاجېنېن یانېندا قوجاقلایېب، دیز چؤکۆب آغلادېم. اوزاقلاردان ایتلرین هۆرمهسی إشیدیلیردی. کۆلَک یارپاقلارېن آراسېندان أسیر، سانکی منیم’له دانېشېر. یئنه قار یاغماغا باشلامېشدې. دۏلونآی باشېمېن اۆستۆنده گئتدیکجه بؤیۆیۆردۆ و اۏنون گۆمۆش ایشېغې سارانېن بَدَنینه سپیلیردی.
هارا گئدیرسئن؟ چؤلده قار یاغېر. قالانلارېن گلمهسینی گؤزلهمهسک، قالانلار’لا بیرلیکده بو تپهیه قالخماساق، بو چۏوغوندا آزمېش اۏلارېق. من؟ یۏخ. من سنین’له گلمهییرم. دئییرلر کی، سارانې من اؤلدۆرمۆشَم. آما آتام اینانمېر. سؤزلرینین آلېجېسې وار. بورادا هئچ کیم اۏنون سؤزۆنۆن اۆستۆنه سؤز گتیره بیلمهییر. گلیممی؟ گلمهڲیمه ایشاره إدیرسن؟ دَفن مراسیمینه گلنلر هله ده گلیب چاتمایېبلار؟ آتام ایله بیرلیکده ماشېندان دۆشمهلی ایدیم. اۏلسون. قۏی قاپېنې باغلایېم. اۏلسون. منی بو گرگین حالېم’لا منه گلن داغ’لا هارا آپارېرسان؟ ألیمی بونجا اؤزۆوه سارې چکمه. أللرین نییه بئله بوزلایېب؟ نییه بئله سۏیوقسان؟ منیم کیمی نفسلرین نییه هاوادا بوخارلانمېر؟ اۏلسون گلدی. بیز قالانلاردان تئز یوخارې چېخېرېق. شۆبههسیز کی، اۏرادا قبیرلرین یانېندا اینسانلار اۏلار. نفسیم کسیلیب. بو ایتلرین هۆرَن سَسی دَڲیلمی؟ قورد اولوماسې کی دَڲیل؟ من قوردلاردان قۏرخورام. منی بونجا اؤز آردېن’لا سۆرۆمه. أللریم باشېوېن آرخاسېندان چکیلدیکلریندن دۏلایې، آغرېیېرلار. ایذن وئر، پالتۏوومون بؤرکۆنۆ باشېما چکیم. اۆشۆیۆرم. سۏیوغون سېزېندان سۆمۆکلریم بئله گیزیلدهییر. سن نه إدیرسن؟ نییه قارې قېراغا چکیرسن؟ بو قازېلمېش مزارېن و بوخارېنېن و ایستیسینین هله ده اۏردان چېخدېغې تۏرپاقلارېن یانېندا نه آختارېرسان؟ مزار داشې دېر؟ تانېشلارېنېزېن مزار داشې دېر؟ قۏی سنه یاردېم إدیم. قارې آدې قَدَر قېراغا چکسم یئترلی دیرمی؟ نییه دانېشمېرسان؟ إویمیزه ایلک گلندن نییه هئچ سؤز دانېشمادېن؟ نه؟ اۏنون آدې کی سارا دېر. نه قَدَر ماراقلې دېر، سنین’له آدداش دېر. نه قَدَر ماراقلې دېر، بیزیم’له بیر یاشدا دېر. اۏنون اۏن بئش یاشې وار ایدی. قۏی قارې داها چۏخ قېراغا چکیم. سارا سرابی؟ سارا کیمین ایلغېمې. منه بونجا دومما. گؤزلرین منی قۏرخودور. سن نییه بئله اۏلوبسان؟ سنین’له هئچ یئره گلمهیهجهڲَم…
اولدوز طوفانی، پایېز ’93


text:
آمریکالی شیرکت ایله پکاکا آراسیندا سؤزلشمه
یپگ یپگنین "اوزون مدتلی سوزلشمهیه دایالی آنلاشما اوچون کسل اینترنشنال ایله محاربه طبی یاردیمی و لجستیک مسئلهلریندهکی اوزمانلیق ساحهسینده یاخین ایلیشکی" قورماغی آرزو ائتدیگی بیلدیریلیر
اولوسلارآراسی حربی خیدمتلر بازاریندا فعالیت گؤسترهن آمریکا شیرکتی کستل اینترنشنالین، بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکانین سوریه اوزانتیسی یپگ ایله سوزلشمه امضالادیغی اورتایا چیخدی.
سؤزلشمه متنینده، یپگنین "اوزون مدتلی سوزلشمهیه دایالی آنلاشما اوچون کسل اینترنشنال ایله محاربه طبی یاردیمی و لجستیک مسئلهلریندهکی اوزمانلیق ساحهسینده یاخین ایلیشکی" قورماغی آرزو ائتدیگی بیلدیریلیر.
آمریکانین، ترور هؤرگوتو داعش ایله مباریزه ادعاسییلا ایستیفاده ائتدیگی شیرکتین، سوریهده پارامئدیک خیدمت، حربی ساغلیق و ساواشچی تعلیملری وئردیگی بیلینیر.
کسل اینترنشنالین سوریهده یپگ/پکاکایا وئردیگی دستهگه دایر بیر چوخ سند و فوتو، هم ده شیرکتین اینترنت سایتیندا هم ده سوسیال مئدیا حسابلاریندا آچیقجا گؤرونور.
شیرکت پرسنلی اولدوغو آنلاشیلان شخصلرین، تئرور هؤرگوتو سیمگهلرینی داشییان شخصلرله بیر چوخ فوتوگرافی دا سوسیال مئدیا حسابلاریندا یئر آلیر.
"سحر درسی" آچیقلاماسی ایله پایلاشیلان شکیللردن بیرینده، بیر اوتاقدا سلاحلارینی یئره قویموش هؤرگوت عضولرینه تعلیم وئریلدیگی گؤرونور.
باشقا بیر فوتوگرافدا ترور هؤرگوتونون سمبوللارینی داشییان پالتارلار گئیینمیش سلاحلی قادینلارلا، آمریکالی شیرکت پرسنلی اولدوغو دوشونولن شخصلر پوز وئریر.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
بیر کامیونون ایچینده ۴۲ نفرین جسدی تاپیلدی
ترک ائدیلمیش بیر کامیوندا کؤچمن اولدوقلاری دوشونولهن ۴۲ نفرین جسدی تاپیلدی


text:
صربستان جمهوررئیسی الکساندر ووچیچ تورکیه گه تشریف بویوره دی
ووچیچ نینگ جمهوررئیس اردوغان نینگ دعوتی گه بناً تورکیه گه تشریف بویوره دیگن لیگی بیلدیریلدی
صربستان جمهوررئیسی الکساندر ووچیچ, جمهوررئیس رجب طیب اردوغان نینگ دعوتی گه بناً بوگون تورکیه گه تشریف بویوره دی.
تورکیه جمهوررئیسلیک ارتباط لر ریاستی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, اردوغان بیلن مهمان رهبر نینگ پایتخت انقره ده تورکیه- صربستان عالی همکارلیک کینگشی اوچینچی ییغیلیشی نی باشقره دیگن لیک لری بیلدیریلدی.
بیاناتده, "کینگش ییغیلیشیده, تورکیه- صربستان مناسبت لری حقیده کینگ کولملی بحث ایتیلیب, ایککی تامانلمه علاقه لرنینگ کوچه یتیریلیشی بوییچه تشله نه دیگن قدم لر باره سیده سوز یوریتیله دی. بالکان لرده تینچلیک و برقرارلیک نینگ قورینیشی دایره سیده منطقه و خلق ارا مقیاسیده گی ینگیلیک لر باره سیده فکر المه شیله دی" دییه قید ایتیلدی.


text:
بوتافوقو فوتبال کولوبو
بوتافوقو فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Botafogo de Futebol e Regatas) بیر فوتبال کولوبودور. Campeonato Brasileiro Série A دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۴۶٬۸۳۱ نفرلیک ژائو هاولانژ اولمپیک ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Archived copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on February 2, 2017. یوْخلانیلیب2017-01-29.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Botafogo de Futebol e Regatas»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بوتافوقو فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوزوم
اۆزۆم بیر میوه نؤعو'دور. بو میوه دۆنیا دا ان چوخ سویلن لر دن بیریسی دیر اۆزۆم بیزیم آذربایجان بؤلگه سینده(گۆنئی) چوخ اورمیه و مشگین شهر یوخسا خیاودا و ماراغا دا و قزوینین بعضی یئرلرینده چوخ اکیلیر اۆزۆم آغاج لاری اؤزل شکیل لری اولور و یارپاق لاریندا یمک ده ایشلدیر لر اۆزۆم لری دنه لی و دنه سیزه بؤلۆرلر آما میلت آراسیندا اۆزۆم لری رنگ لرینن بؤلۆرلر قره،ساری و قیرمیزی اۆزۆم لرین شیرینلیگین چوخ سئویرلر .
اۆزۆمۆن یمک دئیری[دَییشدیر]
اۆزۆم ده بو ویتامین لر وار ویتامین ب۱ ویتامین ب۲ ویتامین ب۳ ویتامین ب۵ ویتامین ب۹ ویتامین ث ویتامین ایی و ویتامین کا
کلسیوم ، دمیر ، منیزیوم ، منگنز ، فوسفور، پوتاسیوم و روی .
شراب[دَییشدیر]
شراب لارین چوخو اۆزۆمنن دیر بو اۆزدن اۆزۆم میوه سینین آدی گلن ده شراب دا یادا دۆشۆر.


text:
عظیم عظیم زاده
عظیمزاده عظیم آسلان اوغلو (7 مای1880-15 اییون 1943)- آذربایجانلی رسّام، آذربایجان خالق رسّامی(1927)، امک قهرمانی01927)، آذربایجان کاریکاتورا صنعتینین بانیسی.
یاشاییشی[دَییشدیر]
عظیم عظیمزاده 1880-جی ایلین آپرئل آییندا نوْوخانی كندینده آنادان اولموشدور. یارادیجیلیغی بویو عصرلردن بری فورمالاشان تبریز آذربایجان مینیاتور مكتبینین و روس رسّاملیق مكتبینین عنعنهلریندن بهرهلنمیشدیر. رسّاملیغا مشهور " موللا نصرالدین " ژورنالیندا اؤز اثرلرینی درج ائتدیرمكله باشلامیشدیر. 1906-جی ایلدن " موللا نصرالدین " ، " بارابان " ، " زنبور " ، " طوطی " ، " كل نیت " و سایر ژورناللارین صحیفه لرینده ساتیریك قرافیك كاریكاتورالارینی نشر ائتدیرمكله آذربایجان ساتیریك قرافیكاسی نین اساسینی قویموشدور.
عظیم زاده نین اثرلری نین اساس مؤعوضوسونو سوسیال تضادلار، عادتلر و خالقین معیشتی تشكیل ائدیردی. جمعیتین موختلیف طبقهلری نین منفی عونصورلری - خسیس تاجیرلر، شارلاتانلار اونون ساتیریك قلمی نین هدفینده اولوردولار.
او، اؤز اثرلرینده منفی صورتلری گاه كسرلی یومور، گاه یومشاق كینایه ایله كسكین ساتیرا آتشینه توتوردو. چكدیگی " ایت بوغوشدورما " ، " كیشی آروادینی دؤیور " ، " وارلی ائوینده توی " ، " سو اوستونده داعوا " ، " كؤهنه باكیلی لار " كیمی اثرلرینده موختلیف سوسیال طبقه لره مخصوص تیپلرین ایچ اوزونو آچاراق عدالتسیزلیگه قارشی چیخیش ائدیردی. بو معنادا، او دؤورده جمعیتده كی سوسیال عدالتسیزلیكلری اؤزونده داها قاباریق عكس ائتدیرن " كؤهنه باكی تیپلری " و " 100 تیپ " اثری خوصوصیله تقدیره لاییقدیر.
ع.عظیم زاده ساتیریك شاعیر م.ع.صابیرین " هوپ هوپ نامه " سینه چكدیگی ایللوستراسییالارلا كیتاب قرافیكاسی صنعتی نین ده اساسینی قویموشدور. اونون تئاترلارا چكدیگی گئییم ائسكیزلری و دئكوراسییالار آذربایجان رسّاملیغی نین بو ساحهده كی اینكیشافینا خوصوصی تكان وئرمیشدیر. اثرلری دونیانین بیر سیرا موزهلرینده نوماییش ائتدیریلن رسّامین ایلك فردی سرگیسی 1940-جی ایلده تشكیل اولونموشدور. باكیدا كئچیریلن بیرینجی سرگیده تاماشاچیلار رسامین 1200-دن چوخ اثرینه تاماشا ائده بیلمیشلر. 1920-1943-جو ایللرده ع. عظیم زاده آذربایجان رسّاملیق تئخنیكوموندا موعلّیم، 1932-1937-جی ایللرده ایسه دیرئكتور اولموشدور.


text:
پادرنه د آیاریس
پادرنه د آیاریس (ایسپانجا: Paderne de Allariz) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۳۸٫۸ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۴۳۹ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ IGE. Táboas (gl).
- ^ IGE - Principais resultados (gl).
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Paderne de Allariz»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پادرنه د آیاریس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز: ”اوکراینادا سون ۲۰ ایل ایچینده تورکجه گئنیش اولاراق اؤیردیلمهکده و بؤیوک ماراق گؤرور”
اوکراینادا، اونیورسیتهلرین چوخوندا درس اولاراق تورکجه اؤیردیلیر. اونیورسیتهلر آراسیندا هر ایل تشکیل ائدیلن دیل یاریشمالاریندا، اؤیرنجیلر، تورکجه بجریلرینی گؤسترمه فرصتی تاپیر. اوکراینا اونیورسیتهلری آراسیندا تشکیل ائدیلن دوغو دیللری یاریشماسی، باشکند کیئودهکی دیلچیلیک اونیورسیتهسینده دوزنلندی. مختلیف داللاردا یاریشمالارین ائدیلدیگی گونون سونوندا، تورکجه اؤیرنن اؤیرنجیلر، تورکیهنین کیئو ائلچیسی محمد سامسار ایله آخشام یئمیینده بیر آرایا گلدی.
اورگانیزاسیونون تورکجه آیاغی، کیئو ائلچیلیگی کولتور بؤلومو ایله تورک-اوکراینا ایش آداملاری درنگی اسپونسورلوغوندا گرچکلشدیریلیر.
دقتی جلب ائدن یاریشما مؤوضوسوندا بیلگی وئرن کیئو میللی دیلچیلیک اونیورسیتهسی دوغو دیللری فاکولتهسینین رئیسی سئرگی سوروکین، “اوکراینادا سون ۲۰ ایل ایچینده تورکجه گئنیش اولاراق اؤیردیلمهکده و بؤیوک ماراق گؤرور. من اؤزوم ده تورکولوگام. بیزیم اوخولوموزدا اؤیرنجیلر تورکجهنی و تورکیهنی چوخ سئویرلر. هر ایل، اوکراینا ائگیتیم باخانلیغی حمایهسینده، دوغو دیللری المپیادالاری دوزنلهییریک، اوکراینانین هر طرفیندن گلن اؤیرنجیلر یاریشیر، ان یاخشی اؤیرنجیلره هدیهلر وئریریک” دئدی. دوغو دیللری یاریشمالاری، اوکراینادا هر ایل تورک، عرب، فارس، چین و کره اولماق اوزره ۵ دیلده یاپیلیر. اوکراینا ائگیتیم باخانلیغی طرفیندن تانینان اورگانیزاسیوندا، ۱۹ فرقلی اونیورسیتهدن ۱۵۰ اؤیرنجی یاریشیر.
ت رت


text:
سؤزسوز کی، تورکوستانین هر بیر بؤلگهسی بیزیم اوچون عزیز ساییلیر، آنجاق هر بؤلگهنین اؤزونه گؤره دانیشیق و یازی شیوهلری وار. مثلاً آنادولو (تورکیه) تورکجهسی، آذربایجان تورکجهسی، اوزبک تورکجهسی، اویغور و…
.
سون زامانلار، بیر آیدین دوشونجهلی انسانلا بحثه گیررکن، «کلمه» سؤزونو دیلیمه گتیرمهییمه، منی قیناییب و «سؤزجوک» ایشلتمهمهییمه اوزولدو. من ایسه اونو باشا سالا بیلمهییب، داها دانیشماغا سون قویدوم.
دئمک ساوادسیز آتا- آنالاریمیز، تورکجهنین قایدا- قانونلارینی بیز ساوادلیلاردان یاخشی بیلیرمیشلر. اونلار «چک، جک، جوک و جیق» اکلرینی (پسوندلرینی) فیزیکی لحاظدان حضورلاری اولان و لمس اولونانلارا ایشلدیرمیشلر. بوقایدا، بیر کلمهنین خیردا وضعیتینی بیان ائتمهیه قوللانیرمیش. مثال اوچون:
ائوجیک: خیردا ائو. ائوین وارلیغی گؤزه گؤرونور و لمس اولوناندیر.
داغارجیق: کیچیک داغار.
الجک: دستکش.
دیلچک: خیردا دیل. (و آغیز بوشلوغوندا اوست داماغین دال طرفینده خوروز شکیللی چیخینتی. مجازی معنادا، هونر، باجاریق. دیلینه گؤره، دیلچهیی ده وار…)
گؤردویوموز کیمی، «سؤزجوک» دیلیمیزین یازی قایدالارینا اویغون دئییل و تورکیهنین دیل آکادئمیاسیندا دوخسان ایل قاباق دوزهلینیب.
ائله او واختلار «اؤنم، اؤزل، اؤزلم، قادینسل، ائرککسل» کیمی کلمهلرین قاباغیندا دایانان دا چوخ اولدو. زکی ولیدی توغان کیمی داهی دیلچیلر و آراشدیریجیلار بو ایشه قارشی گلدیلر. آنجاق دیل آکادئمیاسی گوج گلدی. سونرالار «بیلگی سایار» کیمی کلمهلره ده اعتراض چوخ اولدو. اعتراض ائدنلر، دئییردیلر: چوخ شئیلر بیلگینی سایا بیلیر، ماشین حساب دا بیلگینی ساییر و… نهایت زمان هرنهیی اؤز اَلهییندن کئچیرتدی و یئنه کئچیردهجک. داها بیلگی سایار ایشلنمیر و ائله «کامپیوتر» بیر یونیورسال کلمه اولاراق، دیللردهدیر. همن ایش ایراندا دا اولدو. داها هئچ کس رایانه دئمیر!
منجه دیلیمیزین قایدا- قانونلارینا اویغون اولمایان کلمهلر، خالق دیلینه یول تاپمایاجاق.
بئله دوشونورم کی «سؤزجوک» 1380- جی ایللردن بویانا دیلیمیزه یول تاپیب و بو کلمه ده تورکیه تورکجهسینین تأثیریندهدیر. آنجاق آذربایجان تورکجهسینه اویغون دئییل.
ایضاح: دده قورقود داستانلاریندا، قاراجیق چوبان وار. قاراجیق صفتدیر و من یازدیقلاریم، آدلارا شاملدیر.


text:
آتام دئییردی: یارانېش، آنلاشېلمایان دولاشېق دېر هر دؤنه جاوابلایېردېم: آتا! اؤلچۆ وار، بیچی وار! گۆلۆمسهییب دئییردی: سن بؤیۆدۆک’جه دۆنیا کیچیلهجک، اینسان! أکدیڲینین ألی ایله بیچیلهجک… ایندی’سه سؤزۆ وار، اؤزۆ یوخ …Read More »
سئومهييب ائولنمک آلچاق ايش دير / آنتوان چئخوف
سئومهييب ائولنمک آلچاق ايش دير / آنتوان چئخوف اونوتما؛ اينسانلاری تانيماغين اوچون أن اويغون زامان آيريلماغا أن ياخين واختـدير. چونکي او واخت ساختا اوزلر بيلينير. یاشاما ايلک کوسکونلوگوموز – يانيميزدا …Read More »
دانیشماقدان گوموش یاغسادا سوسماقدان قیزیل یاغار
دانیشماقدان گوموش یاغسادا سوسماقدان قیزیل یاغار سوسماق بعضاً اوجاليق، بعضاً نزاکتدير، اؤزللیکله ده سئوديکلرینی اينجيتمکدن قورخورسانسا، سوسماق او زامان ابدی اینجهلیک دیر.سوسماق دا دانيشماق جان اؤنملی اولور بعضاً. (نوری پاکديل)دانيشماق ياخشيدير، سوسماق داها …Read More »
اورهان پاموکدان گؤزل سؤزلر
اورهان پاموکدان گؤزل سؤزلر 1 موتلو اولابيلمک اوچون هر گون بير آزیجیق ادبيياتلا ايلگيلنمم گرهکلیدیر. 2 يازماق، ياشانماميش حاياتدان اينتيقام آلماقدیر. 3 بير قادينا، زامانيندا، ايش ايشدن کئچمهدن یاخشی داورانماغی …Read More »


text:
اویان نیوز: ژاپونیا باشباخانی آبه،’ چینین داها مثبت بیر توتوم سرگیلمهسینی ایستیردیم ایفادهسینی ایستیفاده ائتدی
ژاپونیا باشباخانی شینزو آبه، پارلامنتده ائتدیگی چیخیشیندا، چینه عاید بیر ساواش گمیسینین، ۳۰ ژانویه ژاپونیا ساحل گوونلیک بیریمینه عاید بیر گمییه سیلاح رادارییلا کیلیتلنمسینین سون درجه کدرلی اولدوغونو سؤیلهدی.
آبه بونا باخمایاراق دیالوق قاپیسینی قاپاتمادیقلارینی و بونون چوخ اهمیتلی اولدوغونو ایفاده ائتدی.
ژاپونیا باشباخانی آبه،’ چینین داها مثبت بیر توتوم سرگیلمهسینی ایستیردیم ایفادهسینی ایستیفاده ائتدی.
شرق چین دنیزیندکی آدا بحرانی، ژاپونیانین ایدارهسیندکی سنکاکو آدالارینی سپتامبر ۲۰۱۲-جی ایلده کامولاشدیرماسییلا آلئولنمیشدی.
۳۰ ژانویه دکی حادثه ایسه ایکی اؤلکه آراسیندا قیرمیزی خط قورولماسینی تکرار گوندمه گتیرمیشدی.
ت ر ت


text:
عراق کورد بؤلگهسی، پکاکایا باغلی بیر قروپون یاخالاندیغینی بیلدیریلدی
پئشمرگه گوجلرینه، اجتماعی یئرلره، دؤولت ایدارهلرینه و سدلره راکتله سالدیرمایا حاضیرلاشان بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکایا باغلی قروپون یاخالاندیغی بیلدیریلدی
عراق کورد ادارهسی گوونلیک شوراسی سالدیرییا حاضیرلاشان بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکایا باغلی بیر قروپون یاخالاندیغینی آچیقلادی.
کورد بؤلگهسی ترورلا موباریزه ایدارهسینین رسمی فیسبوک صحیفهسینده مؤوضوع ایله باغلی گوونلیک شوراسینین آچیقلاماسی یئر آلدی.
آچیقلامادا، پئشمرگه گوجلرینه، اجتماعی یئرلره، دؤولت ایدارهلرینه و سدلره راکتله سالدیرمایا حاضیرلاشان بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکایا باغلی قروپون یاخالاندیغی بیلدیریلدی.
گوونلیک شوراسی ۲۶ آوریلده پکاکانین عراق کورد ادارهسی بؤلگهسینه قارشی "تهلوکهلی پلانینین" ائتکیسیز حالا گتیریلدیگینی، چوخ ساییدا حربی و پاتلاییجی لوازمین اله گئچیریلدیگینی آچیقلادی.
ایلگیلیلی خبرلر
افغانیستان زلزلهسینده اؤلنلرین ساییسی آرتدی
زلزله نتیجهسینده ۳ مینه یاخین ائو داغیلدی و یا جدی زیان گؤردو
۱۸ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
سوریهده سالدیرییا حاضیرلاشان ۱۸ پکاکا/یپگ تروریستینین باشاریلی عملیاتلارلا ضررسیزلشدیریلدیگی بیلدیریلدی
میت، سلیمانیهده بیر تروریستی داها ضررسیزلشدیردی
تروریست دئلال عزیزاوغلو، میللی استخبارات تشکیلاتینین عراقین قوزئییندهکی سلیمانیه شهرینده تشکیل ائتدیگی عملیاتلا ائتکیسیز حالا گتیریلدی


text:
قایالی داغلار
قایالی داغلار - قوزئی آمریکا کوردیلیئر داغلارینین قوزئیینده داغ سیستئمی.
بؤیوک اوقیانوس و اطلس اوقیانوسو آراسیندا سواییریجی. کانادا و آبش اراضیسیندهدیر. اوزونلوغو تقریباً 3200 کم، ائنی 700 کم-ا، هوندورلوگو 4399 م-ه قدردیر (ائلبئرت داغی). اساساً، آرخئوزویون کریستاللیک سوخورلاریندان، قوزئی بؤلومده ایسه پالئوزویون چؤکمه سوخورلاریندان عیبارتدیر. غیظئرلر و تئرمال بولاقلار وار. زلزلهلر اولور. قایالی داغلارین اتکلرینده ایینیارپاقلی مئشهلر، یوخاریلاردا سوبالپ و آلپ چمنلری، مرکزی و گونئی بؤلوم ده چؤل بیتکیلری یاییلمیشدیر. قایالی داغلاردا زنگین کؤمور، میس، مولیبدئن، قیزیل، گوموش، نئفت یاتاقلاری، میلّی پارکلار (قوروقلار) - جاسپئر، روبسون، بانف (کانادادا) و یئللووستون (ابش-دا) وار.


text:
جان کربی:"امریکا عسگرلرینین عراق گئری چکیلمهسینین واختی بللی دئییل"
پنتاگون امریکا عسگرلرینین عراق-دان چیخاریلما تقویمینه دایر راضیلیغین اولمادیغینی بیلدیردی.
پنتاگون امریکا عسگرلرینین عراق-دان چیخاریلما تقویمینه دایر راضیلیغین اولمادیغینی بیلدیردی.
امریکانین ساوونما ناظیرلیگینین (پنتاگون) سؤزچوسو جان کربی عراق-داکی امریکا عسگرلرینین گئری چکیلمه تقویمینه دایر راضیلیغین اولمادیغینی سؤیلهییب.
امریکانین خاریجی ایشلر ناظیری آنتونی بلینکن ایله عراق-ین خاریجی ایشلر ناظیری فواد حسینین رهبرلیگی آلتیندا ایکی اؤلکهنین نوماینده هئیتلرینین قاتیلدیغی دیالوگ دانیشیقلارینین اوچونجو تورونون نتیجهسینده وئریلمیش اورتاق آچیقلاما موباحیثه لره سبب اولدو.
گوندهلیک مطبوعات کنفرانسیندا سواللاری جاوابلاندیران کربی اورتاق آچیقلامادا یئر آلان "امریکا عسگرلرینین عراق-دان گئری چکیلمه پروسهسینین داوام ائتمهسی بارهده راضیلیق الده ائدیلدی" ایفادهسینین اصلینده عسگرلرین اؤلکهدن چیخماغا باشلایاجاغی معناسینی داشیمادیغینی ایرهلی سوروب.
کربی "بیاناتدا بیلدیریلیر کی، ایکی طرفین عسگرلرین عراق-دان سون چیخما قراریندا بعضی علاوه تکنیکی دانیشیقلارین آپاریلماسینا قرار وئریلدی" دئییب.
امریکانین عراق-دا باغداد رهبرلیگینین تصدیق و دعوتی ایله عراق-دا اولدوغونو ایفاده ائدن کربی ترور تشکیلاتی داعش-ا قارشی باشلاتیلان میسیونون عراق-دا دایمی بیر امریکا حربی مؤوجودلوغونا اساسلانمادیغینی و رهبرلیگین اوزون مدتدیر عراق-دان بیر گون آمریکالی عسگرلرین چیخاجاغینی دانیشدیغینی سؤیلهییب.
ایکی طرفین ده امریکانین اؤلکهدهکی مؤوجودلوغونون اهمیتی بارهده راضیلیغا گلدیکلرینی ادعا ائدن کربی "آچیقلامادا گؤردوکلرینیز ده اصلینده عراق ایله طرفداشلیغیمیزین داعش-ا قارشی داوام ائدن وظیفه میزین اهمیتینه و نتیجهده دوزگون گئری چکیلمه اوچون اویغون واخت حاقیندا دانیشماق ایستهیهجگیمیزه دایر بیر وورغودور" ایفادهسیندن ایستیفاده ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
بیر کامیونون ایچینده ۴۲ نفرین جسدی تاپیلدی
ترک ائدیلمیش بیر کامیوندا کؤچمن اولدوقلاری دوشونولهن ۴۲ نفرین جسدی تاپیلدی


text:
`روحانی` نتیجهلر
خبرلر [188]
- روحانینین سالقین یؤنتیمی راپورو محکمهیه وئریلدی
- جمهور باشقانی اردوغان حسن روحانی و شفیق جعفروویچ ایله تلفونلا دانیشیب
- روحانی: بیر میلیون یوز مین نفر ایشسیز قالدی
- روحانی: تاریخیمیزده بیر دفعه اولمالی و تکرارلانمامالیدیر
- روحانی، خالقدان صاندیغا گئتمهلرینی ایستهدی
- فارسجا، رسمی دؤولت و مجبوری تحصیل دیلیدیر! - حسن راشدی
- روحانی: اؤلکه قالخینماز
- روحانی: واکسن آلماقدا سورون یاشاییریق
- روحانی:" ایران آژانس ایله امکداشلیغا همیشه حاضیردیر"
- حسن روحانی علیهینه شعارلار سسلندیریلدی
- ایراندا کورونایا قارشی واکسیناسیون باشلادی
- روحانی بو هفته اؤلکهده کوروناویروسا قارشی آشیلامانین باشلایاجاغینی دئییب
- روحانی: اوُغورسوز اولاجاق
- جمهور باشقانی اردوغان و حسن روحانی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- ایران و آذربایجان جمهور باشقانلاری آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- حسن روحانی: ایران-دا کروناویروسا 25 میلیون اینسان یولوخوب
- تورکیه سوریه-نین اراضی بوتؤولوگونون قورونماسی اوچون الیندن گلنی ائدهجک
- ایران-دا ماسک تاخماق مجبوری ائدیلدی
- ایران-دا ماسک تاخماق مجبوری ائدیلدی
- روحانی: محدودیتلر یئنیدن تطبیق اولونا بیلر


text:
اویان نیوز: آذربایجان جمهور باشقانی ایلهام علیئو، “دده قورقود داستانی” نین سریال فیلم ائدیلمهسی اوچون ایش باشلاتدی.
اویان نیوزون TRT تورکی دن آلدیغی معلوماتا گؤره، دده قورقود داستانی فیلمینین چکیلمهسی اوچون فرمان ایمضالایان علیئو، لازیملی ایشلرین ائدیلمهسینه یؤنلیک مدنیت و مالیه باخانلیقلارینا تعلیمات وئردی.
ایمضالادیغی قرارنامهده “دده قورقود داستانی”نین آذربایجان مدنی میراثیندا اهمیتلی یئر توتدوغونو ایفاده ائدن علیئو، قهرمانلیقلارلا دولو کئچمیشی بو گونه داشییان داستانین، میللی شخصیتین فورمالاشماسیندا بؤیوک رول اوینادیغینی قید ائتدی.
داستاندا تورک دیلینین بیتمز توکنمز آچیقلاما ایمکانلارینین توپلاندیغینی کؤچورن جمهور باشقانی علیئو، آذربایجان تورکلرینه عاید اسکی عنعنهلرین و اجدادلارین دونیا گؤروشونون یئر آلدیغینی ایفاده ائتدی.
۱۰۱۵-جی ایلین “کیتابی دده قورقود”ون علم دونیاسینا تانیدیلماسینین ۲۰۰. ایل دؤنومو اولدوغونو خاطیرلادان علیئو، داستانین، گنج نسلین وطنپرورلیک روحو ایله اؤیردیلمهسینی قیمتسیز رولو اولدوغونا دقتی چکدی.
دده قورقود داستانینین فیلملشدیریلمهسی اوچون آذربایجان جمهور باشقانی بودجهسیندن ۱ میلیون مانات ( ۱،۲۸ میلیون دولار) مدنیت و توریزم ناظرلیگینه وئریلهجک.