text:
خانیم، بیر گۆن اوغوزلار خبرسیز اوتورورکن یوردلارینا دۆشمن گلدی. اونلار گئجیله قورخوب کؤچدو.
قاچیب گئدرکن آروز قوجانین کؤرپه اوغلو دۆشوب یولدا قالیر، بیر شیر تاپیب گؤتورور، بسلییر...
بیر مدتدن سونرا اوغوز جاماعاتی یئنه اؤز یوردونا قاییتدی.
اوغوز خانین ایلخیچیسی گلیب خبر گتیردی. دئییر: «خانیم، قامیشلیقدان بیر شیر چؽخیر، سؽچراییب قاچماغی آدام کیمیدیر، آتی ووروب-باسیر، قانینی سۆمورور».
آروز دئییر: «خانیم، بو بلکه یئریمیزدن قاچاندا دۆشوب ایتن کؤرپه
اوغلومدور؟». بیلر آتلاندیلار. شیرین یاتاغی اۆزرینه گلدیلر. شیری
قاچیریب، اوغلانی توتدولار. آروز اوغلانی ائوینه گتیردی. شادلیق ائتدیلر.
یئمک-ایچمک اولدو. اما اوغلانی نه قدر ساخلاییب-اوووندوردولارسا،
دورمادی، شیرین یاتاق یئرینه قاچدی. یئنی توتوب گتیردیلر.
ددهم قورقود گلدی. دئدی: «اوغلوم، سن اینسانسان. حیوانلا
همسؤهبت اولما. گل، یاخشی آتلار مین، یاخشی ایگیدلرله ایش یۆروت! بؤیوک
قارداشینین آدی قؽیان سلجیکدیر، سنین آدین باسات اولسون! آدینی من
وئردیم، یاشینی الله وئرسین!».
اوغوز جاماعاتی بیر گۆن یایلاغا کؤچدو. آروزون بیر چوبانی واردی. قونور
قوجا ساری چوبان دئیردیلر آدینا. اوغوزلارین اؤنونده بوندان اول
کیمسه کؤچمزدی. اوزون بولاق دئییلن مشهور بیر بولاق واردی. او بولاغا
پریلر قونموشدو. بیردن قویونلار اۆرکدو. چوبان قاباقداکی تکهیه
هیرسلندی، ایرلی گئتدی. گؤردو کی، پری قؽزلار قاناد-قانادا باغلاییب اوچورلار.
چوبان اؤز یاپینجیسینی اۆزرلرینه آتدی. پری قؽزینین بیرینی توتدو. تاماه
سالیب، قوجاقلادی... قویون اۆرکمهیه باشلادی. چوبان قویونون قاباغینا
قاچدی. پری قؽزی قاناد چالیب اوچدو. دئدی: «چوبان، ایل تامام اولاندا مندهکی
امانتینی گل، آل!. اما اوغوزلارین باشینا بلا گتیردین!» چوبانین
ایچینه قورخو دۆشدو. اما قؽزین آیریلیغیندان بنیزی سارالدی.
زامان گلدی، اوغوزلار یئنه یایلاغا کؤچدولر. چوبان یئنه بو بولاغا
گلدی. یئنه قویون اۆرکدو. چوبان ایرلی گلدی. گؤردو کی، بیر ات توپلوسو
یاتیر، پار-پار پاریلداییر. پری قؽزی گلیب دئدی: «چوبان، امانتین
بودور، گل گؤتور! اما اوغوزون باشینا بلا گتیردین!» – دئدی. چوبان
بو ات توپاسینی گؤرنده تعجّبلندی. گئری دؤنوب، ساپاند داشینا توتدو.
ووردوقجا بؤیودو؛ چوبان همین یؽغناغی قویدو، قاچدی؛ قویونلارین
آردینجا دۆشدو.
سن دئمه، او زامان باییندیر خان بیلرله گزمهیه چؽخیبمیش. بو
بولاغین اۆستونه گلدیلر. گؤردولر کی، بیر تعجبلو شئی یاتیر، باشی-
آیاغی بیلینمیر. چئورهیه آلدیلار. بیر ایگید آتدان دۆشوب اونو ترپتدیووردو.
ووردوقجا بؤیودو. بیر نئچه ایگید ده دۆشوب ووردو. اونلار ووردوقجا
بؤیودو. آروز قوجا دا ائنیب ووردو-سیلکهلهدی، بیردن ماهمیزی
همین شئیه توخوندو. بو ات توپاسینین پردهسی یاریلدی، ایچیندن بیر اوغلان
اوشاغی چؽخدی. گؤودهسی آدام گؤودهسی، تپهسینده بیر گؤزو واردی. آروز بو
اوشاغی گؤتوروب اتیینه ساریدی. دئدی: «خانیم، بونو منه وئرین، اوغلوم
باساتلا بؤیودوم!».
باییندیر خان: «سنین اولسون!» – دئدی.
آروز تپگؤزو گؤتوروب ائوینه گتیردی. بویوردو، بیر دایه گلدی.
دایه امجیینی آغزینا وئردی. اوشاق بیر سوردو، اولان سۆدونو ایچدی. ایکینجی
دفعه سوردو، قانینی ایچدی؛ اۆچونجوده جانینی آلدی. بیر نئچه دایه گتیردیلر.
تپگؤز اونلاری هلاک ائتدی. گؤردولر اولمور، «سۆدله بسلیک»- دئدیلر.
گۆنده بیر قازان سۆد چاتمیردی. بسلهدیلر، بؤیودو، گزمهیه باشلادی.
اوغلان اوشاقلاری ایله اویناییردی. اوشاقلارین کیمینین بورنونو، کیمینین
قولاغینی یئمهیه باشلادی. خلاصه، جاماعات بونون الیندن زارا گلدی.
آجیز قالدیلار، آروزا شیکایت ائدیب آغلاشدیلار. آروز تپگؤزو دؤیدوسؤیدو،
بئله حرکتلری قاداغان ائتدی؛ تپگؤز سؤزونه باخمادی. آخیر
کی، آروز اونو ائویندن قوودو.
تپگؤزون پری آناسی گلیب اوغلانین بارماغینا بیر اۆزوک کئچیردی.
«اوغول، سنه اوخ باتماسین، بدنینی قؽلینج کسمهسین!» – دئدی.
تپگؤز اوغوزلارین آراسیندان چؽخدی، بیر اوجا داغدا مسکن سالدی.
یول کسدی، آدام اوغورلادی، بؤیوک قولدور اولدو. اۆزرینه بیر نئچه آدام
گؤندردیلر. اوخ آتدیلار، باتمادی. قؽلینج ووردولار، کسمهدی. سۆنگونو
سانجدیلار، یئریمهدی. چوبان-چولوق قالمادی، تپگؤز هامینی یئدی.
اوغوزلارین ایچینده آدام یئمهیه باشلادی. اوغوزلار یؽغیشیب اونون اۆزرینه
گلدیلر. تپگؤز گؤروب غضبلندی. بیر آغاجی قوپاریب یئریندن آتدی،
اللی-آلتمیش آدام هلاک ائلدی. ایگیدلرین باشچیسی قازانا ائله ضربه ووردو،
دۆنیا باشینا دارالدی.
قازانین قارداشی قاراگونه تپگؤزون الینده مغلوب اولدو. دؤزن
اوغلو آلپ رۆستم هلاک اولدو.
اوشون قوجا اوغلو کیمی پهلوان اونون الینده اؤلدو؛ اونون ایکی قارداشی
دا تپگؤزون الینده پاک جانینی تاپشیردی.
دمیر دونلو ماماق اونون الینده محو اولدو. بؽغی قانلی بۆکدوز
امن ده تپگؤز طرفیندن مغلوب ائدیلدی. تپگؤز آغ ساققاللی
آروز قوجایا قان قوسدوردو. قؽیان سلجیکین اؤدو یاریلدی. اوغوزلار تپگؤزه
هئچ نه ائده بیلمهدیلر، واهیمهیه دۆشوب قاچدیلار. تپگؤز
اونلارین قارشیسینی آلدی، گئری قایتاردی. خلاصه، اوغوزلار یئددی دفعه قاچدی،
تپگؤز اونلارین قارشیسینی آلیب، یئددی دفعه گئری اوتورتدو. اوغوز یوردو
تپگؤزون الینده اسیر-یئسیر اولوب قالدی. گئدیب دده قورقودو چاغیردیلار.
اونونلا دانیشدیلار: «گلین، پای آییراق، خراج وئرک!» – دئدیلر.
دده قورقودو تپگؤزون یانینا گؤندردیلر. گلدی، سلام وئردی.
دئییر: «اوغول، تپگؤز، اوغوز یوردو الینده اسیر اولوب، ویران قالدی. سنین
آیاغینا منی گؤندریبلر. سنه واختاشیری پای وئرک، دئییرلر».
تپگؤز دئدی: «گۆنده آلتمیش آدام یؽغیب وئرین یئمهیه!». دده
قورقود دئییر: «بو حسابلا سن آدام قویماز، هامینی قؽرارسان. اما
گۆنده ایکی آداملا بئش یۆز قویون وئره بیلریک!».
دده قورقود بئله دئینده تپگؤز دئییر: «یاخشی، ائله اولسون!
لاکین منه هم ده ایکی آدام وئرین، یئمییمی بیشیرسین، من یئییم!».
دده قورقود دؤندو، اوغوز یوردونا گلدی. دئدی: «بونلو قوجا ایله
یاپاقلی قوجانی تپگؤزه وئرین، خؤریینی بیشیرسین! بیر ده گۆنده ایکی
آداملا بئش یۆز قویون ایستییر». جاماعات راضیلاشدی. دؤرد اوغلو اولان بیرینی
وئردی، اۆچو قالدی. اۆچ اوغلو اولان بیرینی وئردی، ایکیسی قالدی. ایکی اوغلو اولان
بیرینی وئردی، بیری قالدی.
قاپاققان آدلی بیر کیشی واردی. ایکی اوغلو واردی. بیر اوغلونو وئرمیش، بیری
قالمیشدی. ایندی نؤوبه دولانیب اونا چاتمیشدی. آناسی فریاد ائدیب زار-زار
آغلادی. سن دئمه، خانیم، آروز اوغلو باسات هاراسا دؤیوشه گئدیبمیش؛ بو
زامان گلیب چؽخدی. اوغلانین آناسی دئدی: «باسات ایندی چاپقینچیلیقدان گلیب.
گئدیم، بلکه منه بیر اسیر وئردی، اوغولجوغازیمی قورتارا بیلدیم».
باسات قؽزیل ناخیشلی گۆنلویونو قوروب اوتورموشدو کی، گؤردولر بیر
قادین گلیر. ایچری، باساتین یانینا گلدی، سلام وئردی، آغلادی. دئدی:
اوووجلارینا سؽغمیر للکلی اوخون،
یئکه تکه بوینوزوندان برک یایین وار.
ایچ اوغوزدا، داش اوغوزدا بللیدیر آدین،
آروز اوغلو، ایگید باسات، کؤمک ائت منه!
باسات دئییر: «نه ایستییرسن؟». قادین دئییر: «وفاسیز دۆنیادا بیر
کیشی میدانا چؽخیب. اوغوز ائلینی یایلاغا کؤچمهیه قویمادی. بؤیوک ایتی
پولاد قؽلینجلار بیر تۆکونو کسه بیلمهدی. قارغی نیزه اوینادانلار دریسینی
دله بیلمهدی. قایین آغاجیندان دۆزلمیش اوخلاری آتانلار اونا کار
ائتمهدیلر. ایگیدلرین باشچیسی قازانا بیر ضربه ووردو. قارداشی قاراگونه
اونون الینده ازیلدی. بؽغی قانلی بۆگدوز امن اونون الینده دؤیولدو. آغ
ساققاللی آتان آروزا قان قوسدوردو. میداندا قارداشین قؽیان سلجیکین
اؤدو یاریلدی، جان وئردی. قالین اوغوز بیلرینین ده کیمینی شیکست ائتدی، کی-
مینی هلاک ائلدی. یئددی دفعه اوغوز ائلینی یئریندن قوودو. خراج ایستهدی،
آلدی. ایندی گۆنده ایکی آدام، بئش یۆز قویون ایستییر. بونلو قوجا ایله یاپاقلی
قوجانی اونا خیدمتچی وئریبلر. دؤرد اوغلو اولان بیرینی وئردی. اۆچ اولان
بیرینی وئردی، ایکی اولان بیرینی وئردی. ایکی اوغلوم واردی، بیرینی وئردیم، بیر قالدی.
نؤوبه فؽرلانیب، منه چاتیب. اونو دا ایستییرلر. خانیم، منه کؤمک ائت!»
باساتین قارانلیق چؤکموش گؤزلری یاشلا دولدو. قارداشیندان اؤترو
سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
قایالیق یئرده تیکیلمیش اوتاقلارینی
او ظالم یؽخمیشدیر یقین، قارداش!
ایتی قاچان آتلارینی تؤولهدن
او ظالم سئچمیشدیر یقین، قارداش!
تکهورکوجلو دوهلری قاتاریندان
او ظالم آییرمیشدیر یقین، قارداش!
شۆلنلرده قؽردیردیغین قویونلاری
او ظالم قؽرمیشدیر یقین، قارداش!
فرهلنیب گتیردیین گلینینی
او ظالم سندن آییرمیشدیر یقین، قارداش!
آغ ساققاللی آتامی «اوغول» دئیه آغلاتدین یقین، قارداش!
آغجا اۆزلو آنامی سؽزلاتدین، یقین قارداش!
قارشیداکی اوجا داغیمین زیروهسی قارداش!
ایتی آخان گؤزل سویومون داشقینی قارداش!
گۆجلو بئلیمین قوهسی،
قارانلیق چؤکموش گؤزلریمین ایشیغی، قارداش!
«قارداشیمدان آیریلدیم!» – دئیه چوخ آغلادی، زاریلدادی. باسات
همین قادینا بیر اسیر وئردی. «گئت، اوغلونو خلاص ائت!» دئدی.
قادین اسیری گؤتوروب گلدی، اوغلو یئرینه وئردی، هم ده آروزو «اوغلون
گلدی!» دئیه موشتولوقلادی. آروز سئویندی. قالین اوغوز بیلری باساتی
قارشیلادیلار. باسات آتاسینین الینی اؤپدو. آغلاشدیلار، هؤنکوردولر. آناسینین
ائوینه گلدی. آناسی اوغلونو قارشیلاییب قوجاقلادی. باسات آناسینین الینی
اؤپدو. گؤروشوب-آغلاشدیلار. اوغوز بیلری توپلاشدی. یئمک-ایچمک مجلسلری
اولدو. باسات دئدی: «بیلر، قارداشیمین قانینی آلماق اۆچون تپگؤزله
قارشیلاشماق ایستییرم. نه دئییرسیز؟»
قازان بی بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نئجه سویلامیشدیر:
بؤیوک نهنگ اولدو تپگؤز،
گؤیده چئویردیم، یؽخا بیلمدیم، باسات!
بؤیوک قاپلان اولدو تپگؤز،
اوجا داغلاردا فؽرلاندیق، یؽخا بیلمدیم، باسات!
قودوز آسلانا دؤندو تپگؤز،
قالین قامیشلیقدا یؽخا بیلمدیم، باسات!
ایگید اولسان، یاخشیدیر،
اما من قازاندان آرتیق اولمازسان، باسات!
آغ ساققاللی آتانی آغلاتما!
آغ بیرچکلی آنانی زاریلداتما!
باسات دئییر: «موطلق گئدجیم!» قازان دئییر: «اؤزون بیلرسن».
آتاسی آغلاییب دئییر: «اوغول، اوجاغیمی صاحبسیز قویما، رحم ائله، گئتمه!».
باسات دئییر: «یوخ، آغ ساققاللی عزیز آتا، گئدیرم». آتاسینی ائشیتمهدی، پالتارینین
قولوندان بیر توتام اوخ چؽخاردی، قورشاغینا کئچیردی. قؽلینجینی دا
قورشاندی. یایینی قولونا سالدی. اتکلرینی یؽغیشدیردی. آتاسینین-آناسینین
الینی اؤپدو، هالاللاشدی، «سالامات قالین!» – دئدی. تپگؤزون اولدوغو سالاخانا
قایاسینا گلدی. گؤردو کی، تپگؤز آرخاسینی گۆنه وئریب یاتیر. اؤز
بئلیندن چکیب بیر اوخ چؽخاردی. تپگؤزون چینینه بیر اوخ ووردو. اوخ
کئچمهدی، پارچالاندی. بیر ده آتدی. او دا پارا-پارا اولدو. تپگؤز قوجالارا
دئدی: «بو یئرین میلچیی بیزی دیلخور ائتدی!». باسات بیر ده آتدی. او دا
پارچالاندی، بیر پارچاسی تپگؤزون قاباغینا دۆشدو. تپگؤز سؽچرادی،
باخدی. باساتی گؤردو، الینی الینه چالیب قاه-قاهلا گۆلدو. قوجالارا دئدی:
«اوغوزلاردان بیزه یئنه بیر یئمهلی-یئتیشمیش قوزو گلیب». باساتی قاباغینا
قاتیب توتدو. بوغازیندان یاپیشیب یاتاغینا گتیردی. چکمهسینین
بوغازینا سوخدو. دئدی: «آی قوجالار، گۆنورتا اۆستو بونو منیمچین شیشکاباب
ائلیین، یئییم». یئنه یوخویا گئتدی.
باساتین خنجری واردی. چکمنین بوغازینی یاریب ایچیندن چؽخدی. دئدی:
«آی قوجالار، بونون اؤلومو ندندیر؟» دئدیلر: «بیلمیریک. اما
گؤزوندن باشقا آیری یئرده ات یوخدور». باسات تپگؤزون باشی اوجونا
گلدی. گؤز قاپاغینی قالدیردی. باخدی گؤردو کی، گؤزو اتدندیر. دئییر: «آی
قوجالار، سۆنگونو اوجاغا قویون، قؽزسین!». سۆنگونو اوجاغا سالدیلار، قؽزاردی.
باسات الینه آلدی. آدی گؤزل محمده سالاوات چکدی. سۆنگونو
تپگؤزون گؤزونه ائله باسدی کی، گؤزو محو اولدو. تپگؤز ائله نره
چکدی کی، ائله هایقیردی کی، داغ-داش تیترهدی. باسات سؽچرادی. ماغارایا
قویونلارین ایچینه گیردی. تپگؤز بیلدی کی، باسات ماغارادادیر. ماغارانین
قاپیسیندا دوروب بیر آیاغینی قاپینین بیر یانینا، بیرینی دیگر یانینا
قویدو. دئدی: «آی قویونلارین باشچیلاری ارکجلر، بیر-بیر گلین، کئچین!».
بیر-بیر گلیب کئچدیلر. هر بیرینین باشینی سؽغاللادی. «توغلوجوقلار، وار-
دؤولتیم قاشقا قوچ، گلین، کئچین!» - دئدی. بیر قوچ یئریندن قالخدی،
بوینوزلاییب ایرلی جومدو. باسات بیر آندا قوچو باسیب کسدی، دریسینی
چؽخاردی، قویروغو ایله باشینی دریدن آییرمادی؛ درینین ایچینه گیردی. باسات
تپگؤزون اؤنونه گلدی. تپگؤز بیلدی کی، باسات دری ایچیندهدیر. دئییر:
«آی قاشقا قوچ، منیم هلاک اولاجاغیمی هارادان بیلدین؟ ائله ووروم سنی
ماغارا دیوارینا کی، قویروغون ماغارانی یاغلاسین!». باسات قوچون باشینی
تپگؤزون الینه اوزاتدی. تپگؤز قوچون بوینوزوندان برک توتدو.
قالدیراندا بوینوزلا دری الینده قالدی. باسات تپگؤزون آیاقلاری آراسیندان
سؽچراییب چؽخدی. تپگؤز بوینوزو گؤتوروب یئره چؽرپدی. دئدی:
«اوغلان، قورتولدونمو؟» باسات دئییر: «تانریم قورتاردی». تپگؤز دئییر:
«آی اوغلان، آل بو بارماغیمداکی اۆزویو بارماغینا تاخ، سنه اوخ و
قؽلینج کار ائیلمهسین».
باسات اۆزویو آلیب بارماغینا کئچیردی. تپگؤز دئییر: «اوغلان، اۆزویو
آلیب تاخدینمی؟». باسات دئییر: «تاخدیم». تپگؤز باساتین اۆزرینه
آتیلیب، خنجرله ووروب-کسدی. باسات سؽچراییب کناردا دوردو، گؤردو کی،
اۆزوک یئنه تپگؤزون آیاغی آلتینا دۆشوب قالیب.
تپگؤز دئییر: «قورتولدونمو؟» باسات دئییر: «تانریم قورتاردی».
تپگؤز دئییر: «اوغلان، او گۆنبزی گؤرورسنمی؟». دئییر: «گؤرورم».
تپگؤز دئییر: «منیم خزینم وار. گئت مؤهورله، او قوجالار گؤتورمهسینلر!».
باسات گۆنبزین ایچینه گیردی. گؤردو کی، قؽزیل-گۆموش یؽغیلمیشدیر.
باخاندا هر شئیی اونوتدو. تپگؤز گۆنبزین قاپیسینی توتدو.
دئدی: «گۆنبزه گیردینمی؟». باسات دئییر: «گیردیم». تپگؤز دئییر:
«ایندی ائله ووروم کی، گۆنبزله بیر یئرده دارماداغین اولاسان». باسات
«لایلاهه ایللاللاه، مهممهدن-رسولاللاه!» – دئدی. همین آندا گۆنبز
یاریلدی، یئددی یئردن قاپی آچیلدی. باسات قاپیلارین بیریندن چؽخدی.
تپگؤز الینی گۆنبزه سوخدو. ائله ووردو کی، گۆنبز آلت-اۆست اولدو.
تپگؤز دئییر: «اوغلان، قورتولدونمو؟» باسات دئییر:»تانریم قورتاردی».
تپگؤز دئییر: «سنه اؤلوم یوخموش! او ماغارانی گؤرورسنمی؟ باسات
دئییر: «گؤرورم!». دئییر: «اورادا ایکی قؽلینج وار: بیری قؽنلی، بیری قؽنسیز.
منیم باشیمی او قؽنسیز قؽلینج کسر. گئت گؤتور، منیم باشیمی کس!».
باسات ماغارا قاپیسینا گئتدی. گؤردو بیر قؽنسیز قؽلینج دورمادان ائنیرقالخیر.
باسات فیکیرلشدی: «بونونلا احتیاطلی اولمالییام!». اؤز قؽلینجینی چؽخاردی،
قارشیسینا توتدو. قؽلینجی ایکی پارا اولدو. گئتدی، بیر آغاج گتیردی، قؽلینجین
قاباغینا توتدو. اونو دا ایکی پارا ائیلهدی. سونرا یایینی الینه آلدی. اوخلا
او قؽلینج آسیلان زنجیری ووردو. قؽلینج یئره دۆشوب کؤمولدو. اؤز قؽلینجینی قؽنینا
قویدو. همین قؽلینجین دستییندن برک توتدو. گلیب دئدی: «آی ته-
پگؤز، نئجسن؟» تپگؤز دئدی: «آی اوغلان، یئنه اؤلمدینمی؟». باسات
دئییر: «تانریم قورتاردی».تپگؤز دئدی: «سنه اؤلوم یوخموش!».
تپگؤز چاغیریب سویلامیش، گؤرک، نه سویلاییب دئمیشدیر:
گؤزوم، گؤزوم، یالنیز گؤزوم!
سن یالنیز گؤزله من اوغوز یوردونو اسیر ائتدیم!
آلا گؤزومدن آییردین، ایگید، منی!
شیرین جاندان آییرسین الله سنی!
بئله کی من چکیرم گؤز دردینی،
هئچ ایگیده وئرمهسین الله گؤز بو گۆنو!
تپگؤز یئنه دئییر:
هاردان گلدین سن ایگید، یئرین نه یئردیر؟
قارانلیق گئجهده یول آزسان، اۆمیدین نیهدیر؟
بؤیوک بایراق گؤتورن خانینیز کیمدیر
دؤیوش گۆنو اؤنده؟
آغ ساققاللی آتانین آدی ندیر؟
ایگید اگر ایگید اردن آد گیزلتسه، عیبدیر.
آدین ندیر، ایگید، سؤیله منه!
باسات تپگؤزه سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
اولدوغوم یئر، یوردوم منیم گۆنورتاجدیر!
قارانلیق گئجهده یول آزسام، اۆمیدیم اللهادیر.
بؤیوک بایراق گؤتورن خانیمیز باییندیر خان،
دؤیوش گۆنو اؤنده گئدن قهرمانیمیز سالور قازان.
آنامین آدینی سوروشسان، – قابا آغاجدیر!
آتامین آدینی سوروشسان، – خاقان آسلاندیر!
منیم آدیمی سوروشورسان، – آروز اوغلو باساتدیر!
تپگؤز دئییر:
«سۆد قارداشیییق، قؽیما منه!».
باسات دئییر:
آی ابله، آغ ساققاللی آتامی آغلادیبسان،
آغ بیرچکلی قوجا آنامی اینلدیبسن.
دوغما قارداشیم قؽیان سلجیکی اؤلدورموشسن.
آغجا اۆزلو گلینیمیزی دول ائتمیشسن.
آلا گؤزلو اوشاقلارینی یئتیم قویموشسان.
بؤیوک، ایتی پولاد قؽلینجیمی چکمیینجه،
قافالی-پاپاقلی باشینی کسمیینجه،
آل قانینی یئر اۆزونه تؤکمیینجه،
قارداشیم قؽیانین قانینی آلمایینجا
قویاراممی ساغ قالاسان، -قویمارام!
تپگؤز ده بورادا سویلاییب دئمیشدیر:
دئییردیم کی، قالخیب یئریمدن دوروم،
قالین اوغوز بیلریله عهدیمی پوزوم،
قوللاریندا شاهینلری اؤلدوروم.
بیرجه دفعه آدام اتیندن دویوم.
قالین اوغوز بیلری اۆستومه گلسه،
دئییردیم کی، قاچیب سالاخانا قایاسینا گیریم.
مانجاناقلا آغیر داشلار آتیم، -دئییردیم.
گؤیدن باشیما دۆشن داشلا اؤلوم، -دئییردیم.
آلا گؤزدن مهروم ائتدین، ایگید، منی!
شیرین جاندان مهروم ائتسین الله سنی!
تپگؤز بیر داها سویلاییب دئمیشدیر:
آغ ساققاللی قوجالاری چوخ آغلاتمیشام،
آغ ساققالین قارغیشیمی توتدو اولا، گؤزوم سنی؟
آغ بیرچکلی قاریلاری چوخ آغلاتمیشام،
آنالارین گؤز یاشیمی توتدو اولا، گؤزوم، سنی؟
بؽغ یئری ترلمیش جاوانلاری چوخ یئمیشم،
جاوانلیقلاریمی توتدو اولا، گؤزوم، سنی؟
اللری خؽنالی قؽزجیغازلاری چوخ یئمیشم،
اوووجلاری-قاریشلاری توتدو اولا، گؤزوم، سنی؟
بئله کی من چکیرم گؤزومون گؤینمینی،
هئچ کیمه وئرمهسین الله گؤز یۆکو، گؤز غمینی!
گؤزوم، گؤزوم، آی گؤزوم! یالنیز گؤزوم!
باسات هیرسلندی، یئریندن دوروب گلدی. تپگؤزو نر دوه کیمی
دیزی اۆستونه چؤکدوردو. تپگؤزون اؤز قؽلینجی ایله بوینونو ووردو. باشینی
یایین کیریشینه تاخدی، سۆرویه-سۆرویه ماغارا قاپیسینا گلدی.
باسات بونلو قوجا ایله یاپاقلی قوجانی اوغوز ائلینه موشتولوقچو گؤندردی.
اونلار آغ-بوز آتلار مینیب چاپدیلار. قالین اوغوز ائللرینه خبر چاتدی.
آت آغیزلی آروز قوجانین ائوینه چاپار گلدی. اونا باساتین سئوینج
خبرینی وئردی: «موشتولوق! اوغلون تپگؤزو اؤلدوردو!».
قالین اوغوز بیلری یئتیشدیلر. سالاخانا قایاسینا گلدیلر.
تپگؤزون باشینی اورتایا گتیردیلر.
ددهم قورقود گلیب شادلیق هاواسی چالدی. مرد ایگیدلرین باشینا نه
گلدیینی دئدی-دانیشدی. ائلجه ده باساتا خئییر-دعا وئردی:
قارا داغا یئتنده سن، کئچید وئرسین!
آشقین-داشقین سولار کئچسن، کئچید وئرسین! ایگیدلیکله قارداشینین
قانینی آلدین. قالین اوغوز بیلرینی فلاکتدن قورتاردین. قادیر الله
اۆزونو آغ ائتسین، باسات! -دئدی.
سیزه ده خئییر-دعا وئرک، خانیم:
اؤلوم گلدیکده سیزی پاک ایماندان آییرماسین!
گۆناهینیزی آدی عزیز محمد مصطفییا
باغیشلاسین، خانیم، هئی!


c: text/html

text:
دونیادا 35 میلیون اینسان آجلیق تهلوکهسیله اوز-اوزه قالیب
بمت-نین قیدا تهلوکهسیزلیگی آژانسینین رسمیسی دونیادا 35 میلیون اینسانین آجلیقدان اؤله بیلهجگی بارهده معلومات یاییب.
بمت-نین قیدا تهلوکهسیزلیگی آژانسینین رسمیسی دونیادا 35 میلیون اینسانین آجلیقدان اؤله بیلهجگی بارهده معلومات یاییب.
بمت-نین قیدا تهلوکهسیزلیگی آژانسینین رسمیسی پروفسور دؤکتور هلال الور، قلوبال ایقلیم دییشیکلیگینین، اقتصادی تنزوللرین، سیاسی غیری-ثابیتلیگین، اپیدمی لرین و قارشیدورمالارین دونیا ارزاق بحرانینا سبب اولدوغونو بیلدیریب. اونون سؤزلرینه گؤره، 821 میلیون اینسانین قیدا الده ائتمکده چتینلیک چکیر، 35 میلیون اینسانین ایسه آج قالدیغینی سؤیلهییب.
ارزاق بحرانینین یاشاندیغی 55 اؤلکه و بؤلگهده 5 یاشینا چاتمایان 16 میلیون اوشاغین وضعیتینین چوخ آغیر اولدوغونو وورغولانیب. الور، افغانیستانین قارشیداکی ایللرده قیدا پروبلئملرینین و آجلیغین ان چوخ یاشاناجاغی اؤلکهلردن بیری اولاجاغینی و کسکین قیدا چاتیشمازلیغیندان تخمینن 1 میلیون افغان اوشاغین اؤله بیلهجگی بارهده خبردارلیق ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
استوره: تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار
نروژ باشباخانی، "تهلوکه اولدوغو زامان تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار" دئدی
بروکسلده "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" آدلی پانل تشکیل ائدیلدی
متخصصلر، جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" کیتابیندا دقته چاتدیردیغی دوشونجهلر اطرافیندا فیکیر آلیش وئریشی ائتدیلر
آوروپا پارلمانینا سایبری سالدیری
"آوروپا پارلمانی، چوخ گلیشمیش بیر سایبری سالدdری آلتیندا. کرملین یؤنوملو بیر قروپ سالدیرینین مسئولیتی اۆستلندی"

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
`تیم` نتیجهلر
خبرلر [18]
- تورکیه-ده صنایع اوره تیم اندکسی آرتیب
- بوراک ییلماز میللی تیمدن آیریلدی
- فواد اوختای:"تورکیه "کووید-19"دان سونرا ان مهم اوره تیم مرکزی اولاجاق"
- صنایع اوره تیمی اندکسینده آرتیم قئیده آلینیب
- تورکیه-ده صنایع اوره تیم اندکسی آرتیب
- صنایع اوره تیمی اوکتبر آییندا آرتدی
- جمهور باشقانی اردوغان دان یئرلی و میللی وورغوسو
- تورکییه ایسلنده قارشی
- تورک ملی تیمینه سایغیسیزلیق
- لیونل مسی ملی تیمه چاغریلدی
- قطر تیمینین گئییمینی گئیدی، توتوقلاندی
- ژنرال حولوصی آکار پاکیستان-دا سفرده دیر
- تورک ملی تیمی برنز آلدی
- تورکیه-ده صنایع اوره تیمی آرتدی
- تورک میلی تیمی 4 سیرا یوکسهلدی
- عمر چلیک: "سازیشین گؤزدن کئچیریلمهسینین واختی گلیب چاتیب"
- فوتبالچیلاری داشییان اوچاق دوشدو
- ایش آداملاری تورکیهیه اولان اعتمادلارینی یئنیلهدیلر


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/آقوست
۱ آقوست: بئنینده موستقیللیک، آبش-دا ۳۸-جی ایشتات
۱۴۷۳ — اوغورلو محمدین رهبرلیک ائتدیی آغقویونلو اوردوسو موراد پاشانین رهبرلیک ائتدیی عثمانلی اوردوسونو مالاتیا دؤیوشونده مغلوب ائتمیشدیر.
۱۵۷۱ — تورکلرین قیبریسی فتح ائتمهسی باشا چاتمیشدیر.
۱۸۷۶ — کولورادو آبش-این ۳۸-جی ایشتاتی کیمی قبول ائدیلمیشدیر.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا محاربهسی باشلانمیشدیر.
۱۹۴۱ — ایلک ژئئپ آوتوموبیلی ایستئحصال اولونوب.
۱۹۶۰ — بئنین فرانسادان موستقیللیینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۷۵ — هئلسینکیده صلح و امکداشلیق موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
۲ آقوست: آذربایجان میللی کینوسو گونو، صئربیا آویاسیا گونو
۱۴۹۲ — یهودیلر ایسپانیادان قووولموشدور.
۱۷۹۰ — آبش وطنداشلارینین ایلک سیاهیا آلینماسی حیاتا کئچیریلمیشدیر.
۱۸۹۸ — آذربایجاندا چکیلمیش کینوسوژئتلرین ایلک کینوسئانسی حیاتا کئچیریلمیشدیر.
۱۹۰۶ — پورتوقالیادا پورتوفوتبول کلوبو قورولموشدور.
۱۹۳۴ — آدولف هیتلئر آلمان فورئری اولموشدور.
۱۹۶۷ — ترابزونسپور کلوبو یارادیلمیشدیر.
۱۹۹۰ — عیراق کووئیت اراضیلرینه سوخولموشدور.
۳ آقوست: نیجئرده موستقیللیک گونو، ائکواتوریال قوینئیادا اوردو گونو
۱۷۸۳ — ژاپوندا وولکان پوسکورمهسی ۳۵ مین اینسانین حیاتینا سون قویدو.
۱۸۶۰ — یئنی زئلاندیادا ایکینجی ماوری مۆحاریبهسی باشلامیشدیر.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا مۆحاریبهسی ارفهسینده آلمان فرانسایا مۆحاریبه اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۳۰ — سووئت اتفاقی و ایتالیا آراسیندا تیجارت موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۴۹ — آبش-دا میلتلرآراسی بسکیتبال آسسوسسییاسییاسی یارادیلمیشدیر.
۱۹۶۰ — نیجئر فرانسادان موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
۱۹۹۹ — آذربایجان جومهوریتی میانمار ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۴ آقوست: زیشتووی سوله موقاویلهسینین ایمضالانماسی، پورتوقال ایله دیپلوماتیک علاقهلر
۱۷۹۱ — عثمانلی ایمپئریاسی ایله اوتریش آراسیندا زیشتووی سوله موقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا مۆحاریبهسی ارفهسینده آلمان بئلژیک تورپاقلارینا سوخولموشدور.
۱۹۱۶ — بیرینجی دونیا مۆحاریبهسی ارفهسینده لیبئریا آلمانا مۆحاریبه اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۲۴ — مئکزیک و سووئت اتفاقی آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلر یارادیلمیشدیر.
۱۹۴۰ — لاتویا سسری-یه بیرلشدیریلمیشدیر.
۱۹۹۲ — آذربایجان جومهوریتی پورتوقال ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۱۹۹۵ — کورواسی موستقیللیک اوغروندا مۆحاریبه ارفهسینده فیرتینا عملیاتی باشلامیشدیر.
۵ آقوست: بورکینافاسودا موستقیللیک گونو، نیوجئرسیده ایستاندارد اویل
۱۷۷۲ — لهیستاندا ایلک پارچالانما باش وئرمیشدیر.
۱۸۷۶ — ایسکندریهده ایلک عرب مجلهسی "الاهرام" نشره باشلامیشدیر.
۱۸۸۲ — نیوجرسیده ایستاندارد اویل شیرکتینین فیلیالی آچیلمیشدیر.
۱۸۹۰ — اینگیلیستان ماداقاسکارین فرانسایا عایید اولدوغونو تانیمیشدیر.
۱۹۲۴ — تورکیهده چوخ آرواد آلماق قاداغان ائدیلمیشدیر.
۱۹۴۹ — ائکوادوردا زلزله نتیجهسینده ۵۰ شهر داغیلمیش، ۶ میندن چوخ اینسان حیاتینی ایتیرمیشدیر.
۱۹۶۲ — نئلسون ماندئلا حبس ائدیلمیش و ۱۹۹۰-جی ایله کیمی آزاد ائدیلمهمیشدیر.
۶ آقوست: بولیویده موستقیللیک گونو، آرژانتینده اوشاقلار گونو
۱۵۳۸ — قونزالو خیمئنئز دئ کئسادا طرفیندن بوقوتا شهرینین اساسی قویولدو.
۱۸۰۶ — ایمپئراتور ۲-جی فرانسین آلمان تخت-تاجیندان ایمتیناع ائتمهسی نتیجهسینده مقدس روما ایمپئریاسی بوراخیلدی.
۱۸۲۵ — بولیوی ایسپانیادان موستقیللیک الده ائتدی.
۱۸۹۶ — ماداقاسکار فرانسا کولونیاسی اعلان اولوندو.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا مۆحاریبهسی: صئربیا آلمان، اوتریش ایسه روسیا مۆحاریبه اعلان ائدیر.
۱۹۴۵ — ایکینجی دونیا مۆحاریبهسی: ژاپونون هیروشیما شهری آتومی بومباران اولدی.
۱۹۶۲ — جامائیکا بویوک بریتانیادان موستقیللیک الده ائتدی.
۲۰۰۸ — موریتانیده دولت چئوریلیشی باش وئرمیشدیر.
۷ آقوست کریباتیده گنجلر گونو، کوت-د ایواردا مستقللیک گونو
۹۳۶ - آلمان کرالی ۱ اوتونون تاج قویما مراسیمی باش توتموشدور.
۱۶۲۰ - کاتارینا کئللئر جادوگرلیکده اتهام اولوندو.
۱۷۸۹ - آبش موحاریبه ناظرلیگینین اساسی قویولموشدور.
۱۹۶۰ - کوت-د ایواردا مستقللیک الده ائدیلدی.
۱۹۷۰ - ایلک دفعه اولاراق بیلگی سایاردا شاه-مات یاریشی کئچیریلمیشدی.
۱۹۷۶ - ۱۱ آیلیق اوچوشدان سونرا ویکینق ۲ آدلی کوسمیک گمی مارس گزه گه نینین مدارینا یئتیشیر.
۱۹۹۹ - ایکینجی چئچئن موحاریبه سی باشلامیشدیر.
۸ آقوست بوتاندا موستقیللیک گونو، چینده آتالار گونو
۱۶۲۸ - هلندلیلرین کوبا ساحیللرینده، ایچینده ۸۰ تن گوموش اولان اسپانیا گمی سین اله کئچیریر.
۱۸۳۲ - شاهزاده اوتتو باواریا کرالینین اوغلو یونانیستان کرالی اعلان اولونور.
۱۹۱۵ - آلمان قوه لری پراقی اله کئچیریر.
۱۹۱۹ - لهستان قوه لری مینسک و روونو شهرلرینی اله کئچیریر.
۱۹۲۵ - تورونتودا ایلک دفعه ایشیق فور قوراشدیریلمیشدیر.
۱۹۳۷ - ژاپون لیلار پکنی اله کئچیریر.
۱۹۴۹ - بوتان موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
۹ آقوست سنگاپوردا جمهوریت گونو
۱۱۷۳ - پیزا قولله سی نین تیکینتیسینه باشلانیلدی.
۱۴۸۳ - سیکستین کاپئللاسی ایستیفاده یه وئریلمیشدیر.
۱۹۴۰ - برلین و بغداد آراسیندا دمیریولونون اینشاسی باشا چاتمیشدی.
۱۹۴۵ - ایکینجی دونیا موحاریبه سی: ژاپونون ناکازاکی شهری اتوم بومباردمانینا معروض قالدی.
۱۹۶۲ - مغنی روبرت سیممئرمن آدینی دَییشرک باب دیلان کیمی تانینماغا باشلادی.
۱۹۶۵ - سنگاپور مالزی دن آیریلاراق مۆستقیل اولدو.
۱۹۷۴ - اووتئرقئیت قالماقالی نتیجه سینده ریچارد نیکسون آبش رئیس جمهورو وظیفه سیندن استعفا وئردی.
۱۰ آقوست اکوادوردا موستقیللیک گونو (1809)، ایلک شهرلرآراسی تلفون زنگی
۸۴۳ — وردِن موقاویلهسینه گؤره بؤيوک کارلین ایمپئریياسی اونون 3 اوغلو آراسیندا بؤلوندو.
۱۵۱۹ — فرنان ماژللان ایلک دونيا سياحتی ایله نتیجهلنن دنیز سفرینه باشلادی.
۱۷۹۳ — پاریسده لوور موزه سی رسمی اولاراق آچیلدی.
۱۸۷۶ — اونتاریودا (کانادا) آرالارینداکی مسافه 13 کم اولان ایکی شهر آراسیندا ایلک شهرلرآراسی تلفون زنگی ائدیلدی.
۱۹۱۳ — بخارست صلح موقاویلهسینین ایمضالانماسی ایله ایکینجی بالکان محاربهسی باشا چاتدی.
۱۹۴۴ — ایکینجی دونيا محاربهسی: آمئریکا اوردوسو قوامداکی سون ژاپون قوهلرینی مغلوب ائتدی.
۲۰۰۳ — يوری مالنچنکو کوسموسدا ائولنن ایلک اینسان اولدو.
۱۱ آوقوست زیمبابوهده میلّی قهرمانلار گونو، چاددا موستقیللیک گونو
۱۴۷۳ — آغقويونلولار و عوثمانلیلار آراسیندا باش وئرن اوتلوقبئلی دؤيوشونده عوثمانلیلار غالیب گلدی.
۱۴۹۲ — آلتینجی الیکساندیر روم پاپاسی سئچیلدی.
۱۹۱۹ — آذربایجان خالق جومهوریتی آذربایجان وطنداشلیغی حاقیندا قانون قبول ائتدی.
۱۹۱۹ — وئيمار جومهوریتینین آنایاساسی قبول ائدیلدی.
۱۹۵۲ — ۱۶ ياشلی حسین بن طالال اوردون پادشاهی اعلان اولوندو.
۱۹۷۲ — ويئتنام مۆحاربهسی: سونونجو آمریکا حربی بیرلشمهسی جنوبی ويئتنامی ترک ائتدی.
۱۹۷۹ — ۲ تو-۱۳۴ طيارهسینین توققوشماسی نتیجهسینده ۱۷۸ نفر، او جوملهدن پاختاکور تاشکند فوتبول کلوبونون عۆضولری هلاک اولدولار.
۱۲ آوقوست ایستانبولدا طياره قضاسی، تایلانددا آنالار گونو
۹۴۵ — روسلار بردعه شهرینی ترک ائتمیشدیر.
۱۸۳۳ — شیکاقو شهرینین اساسی قويولدو.
۱۸۸۳ — آمستردام زووپارکیندا سون قواققا نسلیندن اولان حئیوان اؤلموشدور.
۱۸۹۶ — کلوندايک گؤلونده قیزیل تاپیلمیشدیر. کلوندايک گؤلو آلاسکادا يئرلشیر.
۱۹۱۲ — کانادايا بیر ایل عرضینده قارادریلی اینسانلارین گلمهسی قاداغان ائدیلیب.
۱۹۳۳ — اوکراينا میللی فوتبول کومانداسی تورکیيهيه قارشی ایلک رسمی ماچا چیخدی.
۲۰۱۰ — ایستانبولدا طياره حادثه سی
۱۳ آوقوست تونس ده قادینلار گونو، بئين الخالق سولاخايلار گونو
۱۹۰۷ — نيويورکدا ایلک تاکسی فعالیته باشلامیشدیر.
۱۹۱۴ — روسیه ده حربی سانسور باش وئرمیشدیر.
۱۹۳۷ — شانگهای محاربهسی باشلامیشدیر.
۱۹۴۶ — بریتانيا قوهلری فلسطین دن قبرس -ه قانوندان کنار کؤچنلری کؤچورتمهيه باشلامیشدیر.
۱۹۵۲ — آلمان و ژاپون بئين الخالق پول صندوقونا عضو اولدولار.
۱۹۶۰ — مرکزی آفریقا جومهوریتی فرانسه دن موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۶۶ — تونس ده قیسا دامن گئيینمک قاداغان ائدیلدی.
۱۴ آوقوست ایلک گنجلر آراسیندا یای اولمپیک اویونلاری، پاکیستاندا موستقیللیک گونو
۱۹۰۸ — ایلک گؤزللیک یاریشماسی اینگیلترهده کئچیریلمیشدیر.
۱۹۴۷ — پاکیستان موستقیللیک الده ائتدی.
۱۹۵۳ — شوروی اتفاقی هیدروژن بومباسی حاضیرلادیغینی اعلان ائتدی.
۱۹۵۹ — آمریکا فوتبول لیقاسی یارادیلمیش و ایلک ایجلاس باش توتموشدور.
۱۹۷۳ — ۱۹۷۳-جو ایل آنایاساسی پاکیستاندا قوهیه میندی.
۱۹۹۲ — گورجوستان اوردوسو آبخازیایا داخیل اولدو.
۲۰۱۰ — سنگاپوردا گنجلر آراسیندا ایلک یای اولمپیک اویونلاری باشلاندی.
۱۵ آقوست آذربایجان معلملرینین بیر قورولتايی کئچیریلیب، پرودا دهشتلی زلزله اولوب.
۱۵۱۹ — پانامانین باش کندی پاناما شهرینین اساسی قويولموشدور.
۱۹۰۶ — آذربایجان معلملرینین بیر قورولتايی کئچیریلمیشدیر.
۱۹۶۰ — کنگو جومهوریتی فرانسه دن موستقیللیک قازانمیشدیر.
۱۹۷۱ — بحرين بریتانیادان موستقیللیک قازانیر.
۱۹۹۲ — آذربایجانین میللی پول واحیدی - مانات دؤوریهيه بوراخیلمیشدیر.
۱۹۹۴ — آذربایجان جومهوریتی سنگاپور ایله دیپلوماتیک ایلگی قورموشدور.
۲۰۰۷ — پرودا زلزله ۵۱۴ نفرین حیاتینا سون قويدو، ۱۰۹۰ نفر ایسه يارالاندی.
۱۶ آقوست: پرودا طبیعی فلاکتلر، قیبریسده موستقیللیک.
۱۸۶۸ — پرودا زلزله و دالیسیجا گلن سونامی ۷۰ مین اینسانین حیاتینا سون قویدو.
۱۹۶۰ — قیبریس جومهوریتی اینگیلیستاندان موستقیللیک قازاندی.
۱۹۷۴ — آندراس پاپاندرو ۷ ایللیک تبعیددن سونرا یونانا گئری دؤندو.
۱۹۷۷ — الویس پرسلی قریسلندده وفات ائتدی.
۱۹۸۷ — دترویت فورودقاهیندا ۱۵۵ نفرین اؤلومو ایله نتیجهلنن طیاره قضاسیندا ۴ یاشلی سسیلیا سیچن ساغ قالدی.
۲۰۰۹ — قهرمان اوسین بولت برلینده کئچیریلن دونیا سورعت قاچما موسابیقهسینده ۱۰۰ متره قاچیشدا دونیا رکوردونو یئنیلهدی.
۲۰۱۲ — جنوبی آفریقا پولیسینین اعتراضچیلارا آتش آچماسی نتیجهسینده ۳۴ نفر اؤلدو و ۷۸ نفر یارالاندی.
۱۷ آقوست: قابون (۱۹۶۰) و اندونزیده (۱۹۴۵) موستقیللیک گونو.
۱۵۰۲ — کریستوف کولومب هوندوراسی ایسپانیا اراضیسی اعلان ائتمیشدیر.
۱۸۹۲ — فرانسه و روسیه آراسیندا گیزلی حربی قرارداد ایمضالاندی.
۱۹۲۸ — موسکودا «دینامو» فوتبال ایستادیومونون آچیلیشی اولموشدور.
۱۹۶۰ — قابون فرانسهدن موستقیللیک قازانمیشدیر.
۱۹۶۴ — بروسلی عائیله حیاتی قورموشدور.
۱۹۹۹ — تورکیهده زلزله ۱۷ مین اینسانین حیاتینا سون قویموش، ۴۴ مین اینسانین ایسه یارالانماسینا سبب اولموشدور.
۲۰۰۸ — مایکل فلپس اولمپیک اویونلاریندا ۸ قیزیل میدال قازانان ایلک ایدمانچی اولور.
۱۸ آقوست: تگزاسدا توفان، هلیومون کشفی
۲۹۳ میلاددان اؤنجه — ونرا ایلاههسی شرفینه رومدا ان قدیم معبد اینشا اولونموشدور.
۱۲۰۱ — ریقا شهرینین اساسی قویولموشدور.
۱۸۶۸ — فرانسهلی اولدوزشوناس پیر ژانسن گونش طیفینده بیر یئنی عونصوری (هلیومو) کشف ائتمیشدیر.
۱۹۱۹ — آذربایجان دموکراتیک جومهوریتینین ایلک سرحد موحافیظهسی تأسیس ائدیلمیشدیر.
۱۹۵۸ — آمریکادا ولادیمیر نابوکووون «لولیتا» اثری نشر ائدیلمیشدیر.
۱۹۸۳ — تگزاسدا توفان نتیجهسینده ۲۲ نفر هلاک اولموش، دؤولته ۱ میلیارد دولار زیان ائتمیشدیر.
۲۰۰۸ — پاکیستان رئیسجومهورو پرویز موشرف ایستعفا وئردی.
۱۹ آقوست: دونیادا ایلک گؤزللیک موسابیقهسی، افقانیستاندا موستقیللیک گونو
۱۵۶۱ — ۱۸ یاشلی ماریا ایستوارت ۱۳ ایل فرانسهدن قالدیقدان سونرا ایسکاتلنده گئری دؤنموشدور.
۱۸۸۸ — بلژیکده دونیادا ایلک دفعه گؤزللیک موسابیقهسی کئچیریلمیشدیر.
۱۹۱۹ — افغانیستان بؤیوک بریتانیادان موستقیللیک آلمیشدیر.
۱۹۵۳ — ایراندا محمد موصدیقین باشچیلیق ائتدیگی حوکومتی ایشدن دوشوب، محمدریضا پهلوی حاکیمیته گلمیشدیر.
۱۹۶۰ — دونیادا ایلک دفعه جانلی مخلوق فضایا گؤندریلمیش و ساغ-سلامت گئری قاییتمیشدیر. بلکا آدلی ایت شورویده "ایسپوتنیک-۵" راکتی ایله فضایا گؤندریلمیش و آقوستون ۲۰ سینده ساغ-سلامت گئری دؤنموشدور.
۱۹۹۵ — آذربایجان جومهوریتی اوقاندا ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۲۰۰۹ — عراقین بغداد شهری بومبالانمیش، نتیجهده ۱۰۱ اینسان حیاتینی ایتیرمیش، ۵۶۵ ایسه یارالانمیشدیر.
۲۰ آقوست: مجاریستاندا موقدس ایشتوان گونو، سنقالدا موستقیللیک گونو
۱۰۰۰ — مجاریستان دؤولتینین یارانما گونو.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونیا موحاریبهسی: آلمانلار بروکسلی ایشغال ائتدیلر.
۱۹۲۵ — روم متروسونون ایلک خطی آچیلدی.
۱۹۴۰ — مکزیکده لئو تروتسکییه قارشی سوی-قصد تؤرهدیلدی. نؤوبتی گون او وفات ائتدی.
۱۹۶۸ — ورشوو موقاویلهسی تشکیلاتینین قوشونلاری پراق باهارینی یاتیردماق اوچون چکوسلوواکییه یئریدیلدی.
۱۹۸۸ — ۸ ایل داوام ائدن ایران-عراق موحاریبهسی باشا چاتدی.
۲۰۰۸ — مادریدین باراهاس فورودقاهینداکی طیاره قضاسی نتیجهسینده ۱۵۴ نفر هلاک اولدو.
۲۱ آقوست آمریکادا ۵۰-جی ایالت، مونا لیزانین اوغورلانماسی
۱۷۷۰ — جیمز کوک شرقی اوستورالیانی بؤیوک بریتانیا تورپاغی اعلان ائتدی و بورانی یئنی جنوبی ولز آدلاندیردی.
۱۹۱۱ — مونا لیزا رسم اثری لوور موزهسی ایشچیسی طرفیندن اوغورلاندی.
۱۹۵۹ — هاوایی آدالاری آمریکانین ۵۰-جی ایالتی کیمی قبول ائدیلدی.
۱۹۶۸ — ورشوو موقاویلهسی تشکیلاتینین قوشونلاری پراق باهارینی یاتیرماق اوچون چکوسلوواکییه داخیل اولدو.
۱۹۸۶ — کامروندا آتشفیشانی منشألی نیوس گؤلوندن پوسکورن کربوندیوکسید گازی۲۰ کیلومتر اطرافدا ۱۸۰۰ نفرین اؤلومونه سبب اولدو.
۱۹۹۱ — لاتویا موستقیللیگینین برپاسینی اعلان ائتدی.
۱۹۹۷ — آذربایجان جومهوریتی صربیستان و مونتنگرو ایله دیپلوماتیک علاقهلر قوردو.
۲۲ آقوست اینگیلیستاندا وطنداش موحاریبهسی، آمریکادا ایلک یهودی
۱۱۳۸ — ایسکاتلند و اینگیلیستان آراسیندا موحاریبه باش وئرمیشدیر.
۱۶۴۲ — اینگیلیستان وطنداش موحاریبهسی باشلامیشدیر.
۱۶۵۴ — جيکوب بارسیمسون نيوآمسترداما (نيويورک) گلمیشدیر. او آمریکايا سفر ائدن ایلک یهودیدیر.
۱۸۲۷ — خوزه د لامار پرو رئیسجومهورو اولور.
۱۸۴۸ — آمریکا نيومکزیکو تورپاقلارینی اؤز اراضیسینه قاتیر.
۱۸۶۴— ۱۲ دؤولت ایلک ژنو قراردادینا ایمضا آتمیشلار.
۱۹۰۲ — کادیلاک اوتوموبیل شیرکتینین اساسی قويولموشدور.
۲۳ آقوست: فارس خلیجینده طياره حادیثهسی، ایستالینقراد موحاریبهسی.
۱۵۱۴ — چالدیران دؤيوشونده ياووز سولطان سلیم شاه ایسماعیل خطایی اوردوسونا غالیب گلمیشدیر.
۱۸۶۶ — پراق موقاویلهسی نتیجهسینده اوتریش-آلمان موحاریبهسی بیتدی.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونيا موحاریبهسی: ژاپون آلمانا موحاریبه اعلان ائدیر.
۱۹۳۹ — موسکودا آلمان و شوری آراسیندا هوجوم ائتمهمه حاقیندا سازیش ایمضالانمیشدیر. محض بو سازیش آلمانین لهیستانین ایشغالینی آسانلاشدیران آددیم اولموشدور.
۱۹۴۲ — ایکینجی دونيا موحاریبهسی: ایستالینقراد موحاریبهسی باشلامیشدیر.
۱۹۴۳ — ایکینجی دونيا موحاریبهسی: خارکوو شهری آزاد ائدیلمیشدیر.
۱۹۴۴ — ایکینجی دونيا موحاریبهسی: مارسل شهری آزاد ائدیلمیشدیر.
۲۰۰۰ — بحرين ياخینلیغیندا، فارس خلیجینده طياره حادیثهسی نتیجهسینده ۱۴۳ نفر حیاتینی ایتیرمیشدیر.
۲۴ آقوست: بردعهنین ایشغالی، بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتیندا ایلک قارادریلی نوماینده.
۹۴۴ — روسلار بردعه شهرینی اله کئچیرمیشلر.
۱۶۹۰ — هیندنین کلکته شهرینین اساسی قويولموشدور.
۱۸۱۵ — ایندیکی هولندین اساسی قانونو قبول ائدیلمیشدیر.
۱۹۱۲ — آلاسکا آمریکانین اراضیسینه قاتیلمیشدیر.
۱۹۱۴ — بیرینجی دونيا موحاریبهسی: آلمان اوردوسو بلژیکین نامور شهرینی اله کئچیرمیشدیر.
۱۹۳۱ — فرانسه و شوروی ایتیفاقی آراسیندا بیطرفلیک موقاویلهسی ایمضالانیر.
۱۹۵۰ — ائدیت سامپسون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتیندا ایلک آمریکالی قارادریلی نوماینده اولور.
۲۵ آقوست: فوضولینین ایشغالی، اوروگوئه موستقیللیک گونو.
۱۷۲۱ — شاماخی حاجی داوودخان طرفیندن ایستیلا ائدیلمیشدیر.
۱۸۲۵ — اوروگوئه برزیلدن موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۰۷ — آذربایجان موعلیملرینین ایکینجی کونگیرهسی کئچیریلمیشدیر.
۱۹۱۹ — آذربایجان موعلیملرینین اوچونجو کونگیرهسی کئچیریلمیشدیر.
۱۹۴۴ — پاریس فاشیست ایشغالیندان آزاد ائدیلمیشدیر.
۱۹۹۲ — آذربایجان جومهوریتی مراکش ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.
۱۹۹۳ — فوضولی ارمنیستان سیلاحلی قووهلری طرفیندن ایشغال اولونموشدور.
۲۶ آقوست ایلک ترانزیستورلو رادیو؛ لیبريادا موستقیللیک گونو؛ مهریبان علییوانین ۵۰ ایللیک ایلدؤنومو.
۸۳۷ — خورمیلرین سیغیناجاغی اولان بذ قالاسی سوقوط ائتمیشدیر.
۱۰۷۱ — سلجوق حؤکمداری آلپ ارسلانین باشچیلیق ائتدیگی اوردو، بیزانس اوردوسونو مغلوب ائدهرک، مالازگیرد دؤيوشونده غلبه قازانمیشدیر.
۱۷۸۹ — فرانسه پارلمانی «اینسان و وطنداش حاقلاری بَياننامهسی»نی قبول ائتمیشدیر.
۱۸۴۷ — لیبريا موستقیللیگی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۲۰ — آمریکادا خانیملارا سئچکیلرده ایشتیراک ائتمک حوقوقو وئرن آنایاسا دوزهلیشی قووهيه مینمیشدیر.
۱۹۳۶ — بؤيوک بریتانیا سوئز کانالینی اؤز نظارتینده ساخلاماقلا میصره موستقیللیک وئرمیشدیر.
۱۹۵۷ — ایلک ترانزیستورلو رادیو ساتیشا چیخاریلمیشدیر.
۱۹۷۸ — بیرینجی ایوانن پاول روم اؤلکهسینین پاپاسی سئچیلمیشدیر.
۲۷ آقوست: ناپلئونون غلبهسی؛ اندونزیده دهشت.
۱۸۱۳ — درسدن دؤيوشونده ناپلئون روسیه، آلمان و اوتریش موتفیق قووهلری قاباغیندا غلبه قازانمیشدیر.
۱۸۶۰ — ساوويا ايالتی فرانسهنین ترکیبینه داخیل اولموشدور.
۱۸۸۳ — کراکاتاو آتشفیشانینین پوسکورمهسی نتیجهسینده يارانان تسونامیدن اندونزیده ۳۶٬۰۰۰ اینسان هلاک اولموشدور.
۱۹۲۷ — بریان-کلوق پیمانی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۳۹ — آلمان موهندیسی ارنست هينکلین تیکدیگی راکتیو موحریکلی طيارهنین ایلک اوچوشو باش توتموشدور.
۱۹۵۵ — گینسین رکوردلار کیتابی بؤيوک بریتانيادا ساتیشا بوراخیلمیشدیر.
۲۸ آقوست: بلقرادین ایشغالی؛ بریتانیادا برده اولماغین لغوی.
۱۵۲۱ — بلقراد عوثمانلی اوردوسو طرفیندن ایشغال اولونموشدور.
۱۸۳۳— بریتانیا پارلمانی بریتانيا امپراطورلوغونون اکثر اراضیلرینده بردهلیغی لغو ائدن قانونو قبول ائتمیشدیر.
۱۹۱۹— آذربایجان خالق جومهوریتی حؤکومتی خالق معاریفینین، اورتا مکتبلرین میلیلشدیریلمهسی حاقیندا قانون قبول ائتمیشدیر.
۱۹۶۳— مارتین لوترکینگ اؤزونون مشهور "I Have A Dream" (منیم بیر آرزوم وار) نوطقینی سؤيلهمیشدیر.
۱۹۸۸— آلمانین رامشتاين حربی پایگاهینداکی هاوا گؤستریسی زامانی طيارهلردن بیری تاماشاچیلارین اوزرینه دوشموشدور.
۱۹۹۱— اوکراين شوروینین ترکیبیندن چیخدیغینی اعلان ائتمیشدیر.
۲۰۰۷— تورکيه جومهوریتینین ۱۱-جی رئیسجمهورو عبدالله گول وظیفهسینین ایجراسینا باشلامیشدیر.
۲۹ آقوست: نپالدا بردهدارلیغین لغوی، کبک کؤرپوسونون آشماسی.
۱۴۹۸ — واسکودا قاما کالیکوتو ترک ائدیب پورتوغالا قايیتماغی قرارا آلدی.
۱۵۴۱ — عوثمانلی اوردوسو مجاریستان کراللیغینین پايتختی بودانی ایشغال ائتدی.
۱۸۲۵ — پورتوغال برزیلین موستقیللیگینی تانیمیشدیر.
۱۹۰۷ — کبک کؤرپوسو اینشا ائدیلن زامان آشمیشدیر و ۷۵ ایشچی حیاتینی ایتیرمیشدیر.
۱۹۲۶ — نپالدا بردهدارلیق لغو ائدیلمیشدیر.
۱۹۵۴ — سانفرانسیسکو بينالخالق فورودقاهی آچیلمیشدیر.
۲۰۰۸ — زنیت فوتبال کلوبو فینالدا منچستر یونایتدی مغلوب ائدهرک، یوفا فینجانینین صاحیبی اولدو.
۳۰ آقوست قزاقیستاندا اساسی قانون گونو.
۱۴۱۰ — قاراقويونلولار و سولطان احمد جلایری آراسیندا ایکی شامغازان دؤيوشو باش وئرمیش، قاراقويونلو دؤولتینین اساسی قويولموشدور.
۱۸۳۵— ملبورن شهرینین اساسی قويولموشدور.
۱۸۳۶— آمریکادا هيوستون شهرینین اساسی قويولموشدور.
۱۸۶۰— ایلک بریتانیا ترامواسی فعالیته باشلامیشدیر.
۱۹۷۳— کنيادا فیللری شیکار ائدمک قاداغان ائدیلدی.
۱۹۷۴— بلقراد-دورتموند قطارینین سوقوطو نتیجهسینده ۱۵۳ سرنیشین اؤلموشدور.
۱۹۹۱— آذربایجان جومهوریتی اؤز موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۳۱ آقوست بغداددا دهشت، مالزیده موستقیللیک گونو.
۱۸۷۶— عوثمانلی سولطانی بئشینجی موراد دئوریلمیش و اونون قارداشی ایکینجی عبدالحمید يئنی سولطان اعلان ائدیلمیشدیر.
۱۸۹۷— توماس ادیسون کینتوسکوپ آدلی ایلک کینوپرويکتورا ایختیراع حاقی آلمیشدیر.
۱۹۰۷— آنتانتانین يارادیلماسینی تاماملايان اینگیلیستان-تزار روسیهسی سازیشی ایمضالانمیشدیر.
۱۹۵۷— مالزی اؤزونون بؤيوک بریتانيادان موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۶۲— ترینیداد و توباقو موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۹۷— شاهزاده دیانا پاریسده اوتوموبیل قضاسیندا هلاک اولموشدور.
۲۰۰۵— بغداددا دیجله چايی سطحیندهکی کؤرپوده يارانمیش باسیریق نتیجهسینده ۱۱۹۹ اینسان هلاک اولموشدور.


text:
صوفی اللهیار
صوفی اللهیار ـ اؤزبکیستانلی مشهور متصوّف، شاعیر. اؤزبیک ادبیّاتینین بؤیوک نمایندهلریدن بیری.
حیاتی[دَییشدیر]
صوفی الله یار اؤزبیکستان دا سمرقندین مینار قیشلاغیندا دنیایا گلدی. کیچیکلیگینده تحصیل اۆچون بخارایا گئتدی. ادیب شیخلر مکتبی و بخارادا کی جویبار شیخلری مکتبینده تعلیم آلدی. اؤز دؤورونون اساسی و گرکلی علملرینی اوخودو؛ عرب و فارس دیللرینی اؤیرندی. 25 یاشیندا عبدالعزیزخان طرفیندن باجخانه محکمهسینده باجگیر تؤره عنوانینا تعیینلندی. کؤنلو آلچاق و درویش صفت اولدوغو اۆچون شاعر چوْخ کئچمه دی کی اؤز ایشلریندن واز کئچیب، مشهور شیخ نوروزا شاگرد اولدی. طریقت طلبلرینی باجاریب، شیخلیک مرتبه سینه چاتدی. صوفی الله یار تورکی و فارسی دیللرینده شعر یازیب. شاعر یارادیجیلیغینین اساسی یؤنهلیشی اسلام دینی و شعریت قانون-قاعدهلرینی خلق آره سیده یایدیرماغا چالیشیب.او اؤز شعرلریده قیامتدن قورخوش، عذاب-عقوبت، آجلیق، کلفت و مصیبتلره دؤزوملو اولماق؛ تقوا، ریاضت، ترک دنیاچیلیغا راغب اولماغا چاغیریر
اثرلری[دَییشدیر]
- مسلک المتقین
- مراد العارفین
- مخزا المتقین
- فوز النجات
- میوه لر مناظرهسی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- محمد قارا، اؤزبک تورکلرینین ادبیاتی، استانبول، 1998.
- محمدرضا کریمی، تورک دونیاسی، امید زنجان، نمره 287.


text:
اتوبوس قضاسیندا مهشاد کریمی و ریحانه یاسینی آدلی ایکی ژورنالیست حیاتینی ایتیردی
کانی سیب تونلینی زیارت ائتمک اوچون باتی آذربایجان ایالتینه گئدن بیر سیرا چئوره ژورنالیستلرینی داشییان بیر اتوبوس نقده شهری یاخینلیغیندا آشدی و ایسنا ژورنالیستی مهشاد کریمی و ایرنا ژورنالیستی ریحانه یاسینی بو حادثهده حیاتینی ایتیردی.
ایران قیزیلآی جمعيتینین مودیرینین ایسنایا وئردیگی بیلگیلره گؤره، اتوبوسداکی یارالانان ۳۱ نفرین چوخو ژورنالیستلردیر. یارالیلاردان بعضیلرینین دورومو آغیر اعلان ائدیلدی. “امیر جعفرزاده” آرتیردی: “حادثه پیرانشهر-نقده یولوندا مئیدانا گلدی و قیزیلآی و تعجیلی یاردیم قروپلاری و باشقا ایلگیلی تشکیلاتلارین ایشتیراکی ایله حیاتا کئچیریلیر.”
او آرتیردی: “بو ۳۱ نفردن ۲۹ نفر یارالاندی، ایکی نفر ده حیاتینی ایتیردی. یارالانانلاری طب مرکزلرینه چاتدیرماق اوچون قیزیلآی قورتارما هلیکوپتری حادثه یئرینه گؤندریلدی.”
ایران قورتارما تشکیلاتینین رئیسی گنج ژورنالیستلر کلوبونا دئدی: “اورژانس، دؤرد-آلتی نفرین آغیر یارالاندیغی بیلدیریلدی و هلیکوپترین یارالیلاری اورمیه خستهخاناسینا آپاردیغینی بیلدیردی.”
توییترده بیر چئوره ژورنالیستی اولان جواد حیدریان حادثهنی بئله ایضاح ائتدی: “قضادا یارالانان چئوره ژورنالیستلرینه گؤره، بو اتوبوس ۲۱ نفرلیک بو اکیبه وئره بیلهجکلری ان پیس اتوبوس ایدی. اتوبوس او قدر کیفیتسیز ایدی کی، اوشاقلار شوخلوقلا دئییرمیشلر بیزی اؤلدورمک اوچون گتیردیلر. گؤروندویو کیمی، ژورنالیستلر کانی سیب بندینین تونلیندن چیخدیقدان سونرا اتوبوسا میندیلر و اونلاری گؤزلهین مودیرلرین زورلاماسی ایله سوروجو کوبود و بوروق یولدا یوکسک سرعتله حرکت ائتمک زوروندا قالیب. بیر نئچه دقیقهدن سونرا سوروجو اوشاقلارین گوونلیک کمرلرینی باغلامالارینی طلب ائدیب، آما چوخ گئج ایدی.”
حیدریان آرتیردی: “اتوبوس بیر نئچه گوجلو ضربهدن سونرا چوخ یوکسک سرعتله یولون ساغ سولونا گئتدیکدن سونرا سول طرفینه دوشدو و اوشاقلارین چوخو یارالاندی. ایکی همکاریم منه دئدیلر کی، قازاندیقلاری تک شانس اتوبوسون درهنین دیبینه دوشمهمهسی ایدی، یوخسا هاممی اؤله بیلردی.”
“ایران ژورنالیستلر کلوبو”نون تلگرام کانالی یارالانان بعضی ژورنالیستلرین آدلارینی بئله آچیقلادی: «کیمیا عبداللهپور»، «هادی زند»، «فروغ فکری»، «آیسان زرقام»، «سمیرا عبداللهپور»، «نگار اکبری»، «ریحانه یاسینی»، «زهرا رفیعی»، «آسیه اسحاقی»، «علی شریفزاده»، «حسن ظهوری»، «محمدرضا کیاشمشکی»، «صدرا محقق»، «یاسمین بخشی»، «ربابه باباخانی»، «معروف ماهر» و «مهدی گوهری».
بو تلگرام کانالی آیریجا یازیب: “مهشاد کریمی بیر دونیا اومید ایله آرامیزدان آیریلدی.
iranwire


text:
قویروق دوغان ،قویروق دولان یا قویروق دونان / پینار شاکر
تورک اینانج سیستئمینده ،گؤی ده اولان نسنه لره داها بیر قوتسال لیقلا باخیلیردی ،اونلار گؤیو، گونشی، آیی و اولدوزلاری تاپینیردیلار ،کاهین لرین آسترولوژی بیلگیله ری و بو بیلگی ایله گله جک ده طبیعت ده نه باش وئره جه یینی بیلمه له ری شاه لاریمیز اوچون گؤیو داها اؤنملی قیلیردی بو سبب دن توپراقلاریندا رصد خانالار تیکدیریردیلر. تورک آدلارینین چوخو گؤی اوزونون نسنه لرینین آدینی داشیماسی دا بو اؤنمین گؤسترگه سی دیر.
قدیم دن تورک آسترولوژیسینده گؤیون نسنه لرینین هر بیرینین اؤزللیینه گؤره تورکجه بیر آدی واردیر اؤرنه یین:
کهکشان = سامان اوغروسو یا سامان یولو !
خوشه پروین یا ثریا = اولکر یا اورکر
ستاره میزان = اوچ اولدوز
جوزا = ایکی پیکر
بنات النعش =یئتدی قارداش یا یئتدیلر
سهیل = قویورقلو اولدوز
*قویروق؛1. بیر شئیین دالیندا اوزانان و یا دالینا یاپیشیب قوپمایان هرزاد، قوش و حیوان قویروغو، بیر پالتارین یئره دوغرو اوزانتیسی.
2.اینسانلار بیر یئرده دوراراق سیرا دوزه لتمه سی و بو سیرانین آدی. ((سن، ت(قودوروق، قوُذروق)، بو کلمه قودورماق سؤزونه باغلانیر و معناجا حددیندن گئچمیش وضعیته دئییله رک بیردن بیره حرکتده اولان اورقانا دئییلیر چونکی بو فعلین بیر معناسی ترپشمک و قیمیلداماق دیر))
*قویروق دوغدو؛ ائل ایچینده یای فصلینین اورتانجی گونونه دئییله رک ایستیلیگین آزالماسینا اشارت دیر.
* قویروق دوغماق؛ یای فصلینین یاریسیندان گئچمه گین بیلدیرن ایفاده
* قویروقلو اولدوز ؛ دالیندا اوزانتیسی اولان اولدوز
یای فصلینین اورتانجی گونو کی مردادین 15حساب اولونور قویروقلو اولدوز گؤی اوزونده دوغولار ، بو اولدوز گونشدن نئچه برابر بؤیوکدور و قوزئِی دن گؤرونر و یئرین ایستی سین آلیب یئری سرینله در ،بئله جه همان گوندن اعتبارن یئر سرینله مه یه باشلار .
قویروقلو اولدوز گؤی اوزون ده چوخ آز گؤرونر و بیزیم منطقه یا بؤلگه میزده یانی آذربایجان دا عمومیت ده 3 ساعات دان سونرا دا باتار . فارس ادبیاتیندا بو اولدوزون آز گؤرونمه خاصیه تیندن بیر کینایه وار کی دییرلر (ستاره ی سهیل شدی) یانی آز گؤزه گؤرونورسن، یوخسان..
بئله لیک له تورک تقویمینده آیلارین تورکجه آدینی او آیا عایید اولان اؤزل خاصییتینه گؤره وئریبلر اؤرنه یین:
آغلار گولر (فروردین)
گولن آی (اردیبهشت)
قیزاران آی (خرداد)
قورا پیشیرن آی(تیر )
***قویروق دوغان آی (امرداد)
زومار آیی (شهریور)
خزل آیی (مهر)
قیرووآیی (آبان)
اذر (آذر)
چیلله (دی)
دوندوران آی (بهمن)
بایرام آیی (اسفند)
آذربایجانین شیفاهی خالق دیلینده قویروق دوغان آیین هر بیر بؤلگه ده باشقا _باشقا تعبیرلری وار کی بیر بؤلگه ده قویروق دولان آی : یانی قویونون قویروغونا یئنی بیر قویروق دولور همان آی یا قویونون قویروغو پیی له دولور
باشقا بیر بؤلگه ده قویروق دونان آی : یانی یئییله بیلن قویروغو آیین او گونوندن اعتبارن ائشییه قویسان قویروق اؤزونو توتار و دونموش کیمی ییغیشار بو بئله دئمه کدیر کی هاوا ائله سرینله ییب کی قویروق ایستی زاماندا اولدوغو کیمی یوموشانمیر اؤزونو توتور و دونور.
باشقابیر بؤلگه ده سه قویروق دوغار : یانی قویروقو اولان بعضی حیوانلار او آی دوغار ..
کی بوتون بوتعبیرلر اصل موضونو بیلمه دن خالق دیلینده دئییلن یالان یانلیش تعبیرلردیر.
حاضیرلایان: پینار شاکر


text:
آغ چلیکلی کیشی
سولماز جمالی
دانیشکدهنین اۆچۆنجۆ قاتیندا سون کیلاسیمین بیتمهسینی صبیرسیزلیکله گؤزلهییرم. قولومداکی ساعاتا باخدیقجا اوستادین معنالی باخیشلاری آنی اولاراق گؤزلریمه سانجیلیر. دیک پنجرهنین یانینداکی نیمکتده اوتوروب تاقلارینی تایباتای آچمیشام. جانیمی دیشیمه توتوب کیلاسدا قالسام دا اؤزومو ساخلایا بیلمیرم؛ آچیق پنجرهدن تئز-تئز بویلانیب سیرا ایله دۆزۆلموش چیلپاق آغاجلاری گؤزدن کئچیریرم. هر خیردا ترپهنیشیمله نیمکت جیریلداییر؛ بیلرکدن بو ایشی داوام ائدیرم. قلمه آغاجلارینین ایریلی-خیردالی خول-بوداقلاری اۆچۆنجۆ قاتا کیمی اوزانیبدیر. پنجرهدن ایچری دولان خفیف کۆلک مقنعهمدن چیخان تۆکلریمی آستاجا ترپهدیر. ایسلاق تورپاغین اییسی بورنوما دولدوقجا منی داریخدیریر. آز اؤنجه گورولتو ایله باشلایان یاغیش تئز ده اؤتوب کئچمیشدی؛ ایری داملالی یاغیش خیردالانیب چیسکینه چئوریلمیشدی. پنجرهنین شۆشهسی ترلهمیشدی؛ چیسک شوشهده بیرلهشیب گیلهلنمیشدی؛ سۆزۆلۆب داملا-داملا آخیردی …
اللریم قوینومدا، کۆرهییمی نیمکته سؤیکهییب سئللهمه پاییز یاغیشینا زیللنمیشدیم. اۆزبه اۆزدهکی دانیشکدهنین تاوانی آلتیندا یاغیشدان ایسلانیب تیر-تیر اسن پیشیکلره گؤزوم ساتاشیر؛ ایسلاق بدنلرینی قوروتماق اوچون تۆکلرینی پیرپیزلاندیریب چیرپینیرلار. یولون آغیمسوو دؤشهمهسی یویولموشدو. پاییز یئلی سارالمیش یارپاقلاری گاه یۆنگۆلجه هاوادا اوینادیر، گاه خیشیلتیلا او باشدان بو باشا سووورور. یوزلرجه قارقا توپا-توپا چیلپاق بوداقلارا شیغیییب بیرآز قاریلداشیب یئنه توپا-توپا پررر ائلهییب هاوایا قالخیرلار. گؤیون اۆزۆندهکی قارا بولودلار سئیرهلسه ده هاوا هله ده توتقوندور. خیابان بویو سپهلنمیش دانیشکدهلرین سولغون ایشیقلاری یاواش-یاواش یانیر.
کیلاس بیتینجه دانیشکدهدن چیخیرام؛ گؤزلریمی یوموب دهریندن نفس آلیرام. یاغیشین سهرین هاواسی اۆزۆمه وورور؛ قاشیما، کیرپیکلریمه چیسک قونور؛ اۆزۆمۆ یالایان نارین یاغیشدان لذت آلیرام. گؤزلریمی آچیب گؤیدهکی قارا بولودلارین سئیرهلیب هاوانین ایشیقلاشدیغی سمته، آغاجلارایله آغیمسوو گؤیون بیرلشدییی یئره زیللهنیرم. اللریمی یاغمورلوغومون جیبلرینه سالیب یاواش-یاواش بیلیم یوردوندان چیخیرام. هر یئره شئح چیلهنمیشدی؛ گؤزلریم بیلیم یوردونون شئح باسمیش نردهلرینه ساتاشدیقدا سول الیمی قالدیریب نردهلره سۆرته-سۆرته آددیملاییرام؛ اوووجوم ایسلانیر …
یئل نردهلرین آراسیندان آدلاییب آغاجلارین باشینا بورولغان کیمی فیرلانیب شههری دولاشیر. یئره تؤکۆلمۆش یارپاقلاری قاباغینا قاتیب خیشیلدادیر؛ سانکی سۆپۆرگه چکیرلر شههره …
نئچه مئتیر ایرهلیدهکی دککهیه دوغرو آددیملاییرام. یئکه سماورلر پیققاپیقلا قایناییر. دککهنین اۆستۆنۆ بۆرۆین بوغ اتهیینی ساللایاراق، آستا-آستا اطرافا یاییلیب اریییر. هردن بیر آخشام چاغینین کۆلهیی اسیب آغ، نازیک بوغو قوووب چیلپاق آغاجلارا دوغرو آپاریر. دککهنین قاباغی دولودور قیز اوغلانلارلا. ایستکان-نعلبکی شاققیلداییر. چئورهیه هورتولتو دۆشۆب. قندلر دیشین آلتیندا ازیلیب خیرچیلداییر. جاوانلاردان نئچهسی بوغلانان چایلارینی هورتهاهورتلا ایچیب گۆلۆرلر. بیر جاوان اوغلان پاپریزینی تۆستۆلهده-تۆستۆلهده آغیر سکوت ایچینده نئچه آنلیق قارشیسیندا دایانان قیزا باخیر. سونرا موبایللا دانیشا-دانیشا هندهورینده گزینیب وورنوخور. گؤیومسوو تۆستۆ جاوان اوغلانین بوینونون آردینجا بورولور، سونرا دا دومان کیمی چؤکوب هاوادا ایتیر. قادین اؤزوندن راضی حالدا گۆجله سئزیله بیلهجک طرزده گۆلۆمسۆنۆردۆ.
اوغلانین سیر-صیفتیندن زهریمار یاغدیغینی گؤردویو آن گۆلۆشلری خیرپ کسیلیر.
پاپریزینی سوموروب یئره توللاییر؛ تۆستۆ آغزیندان، بورنوندان فیسقیریب لای-لای هاوایا قالخیر. کؤزهرن پاپریز هاوانی جیزیب سارالمیش نم چیمنلرین آراسیندا سؤنور. گؤزۆنۆ هارایا ایسه زیللهییر. آنجاق سانکی هئچ یئره باخمیر، هئچ یئری گؤرمور. گؤزلری قاییر-قاییر قایناییر: من چؤرهیی قولاغیما یئمیرم … بیلیرم کیم هانسی یووانین قوشودو …
قادین اونون اۆزۆنه باخماغا جسارت ائتمهدیییندن سسسیزجه کؤلگه کیمی چکیلیب آغاجلارین آرخاسیندا اریییر …
دککهنین خیردا باجاسینا ساری اهییلیب بیر استکان چای ایستهدیییمی بیلدیریرم.
بؤیرومدهکی جاوان اوغلان چؤنوب اۆرهیی ایستهدییی کیمی آلتدان-آلتدان سۆزۆر منی؛ گؤزلریمه یئتیشدیینده ایسه گؤز ووروب گۆلۆمسۆنۆر. دککهنین قاباغیندا سو بیریکیمینه گؤزوم ساتاشیر. بیرآز اهییلیب اؤزومه باخیرام. مقنعهمین باش طرفینی الیمله ساهمانلاییب قهوهیی یاغمورلوغومون اوست دویمهسینی ده باغلاییرام. قارا پوتونومون دابانینی سویا یاخینلادیب اورتاسینا آیاق باسیرام. سو شاپبیلداییب دامجیلاری اطرافا سیچراییر. سو دالغالاندیقجا گؤرونتوم ده دالغالانیر. آیاغیمی قالدیریب اسن سویون اۆزهرینده تیترک گؤرونتومه باخیرام؛ تۆکلریمین اۆزهرینه قونان چیسکلر مونجوق کیمی پاریلداییر …
چاییمی ایچندن سونرا یاواش-یاواش «فلکه دانشگاه»ا ساری آددیملاییرام. هر بیر خیردا سو بیریکیمینی گؤردوکجه هوپپانیر سویو شاپپیلدادیرام.
آیاقلارینی شاپپیلدادا-شاپپیلدادا های-کویله یانیمدان اؤتوب کئچن جاوان اوغلانلارا باخیرام. اونلاردان بیری شالوارینی دیزینه قدر چیرمالامیشدی.
-ماما … ماما … بیز ده هوپپاناق …
گؤزلریمی منیمله یاناشی یئریین قادینلا بالاجا قیز اوشاغینا دیکیرم. آناسینین الیندن یاپیشاراق پاریلدایان گیلهلریله یالواریر: ماما … سن الله … بیز ده آتیلاق …
قادین گؤزلرینی آغاردیر: عاییبدی شیرین … بورا خیاباندی … خانیملار آتیلمازلار … آغیر اول بیرآز …
قیزینین الیندن یاپیشیب زورلا دالینجا سۆرۆیۆر: قابیرغا وئرمه سؤزه … ائله اؤزوم دئییب اؤزوم ائشیدیرم …
هر ایکیسینین چادرالارینین اتکلرینی دؤشهمهنین اۆزهرینده بیریکمیش سولار ایسلادیردی …
سو بیریکیملرینین اۆزۆ آستا-آستا آتیلیب-دوشور. یاغیش شئحلهییردی …
قارشی خیابانا کئچرکن قاباغیمدان بیر ماشین سوووشور؛ شئح باسمیش شۆشهسینده یاستیلانمیش اۆزۆمه باخارکن، شوشه آشاغی ائنیب بیر باش چیخیر چؤله: سن نه یامان بیر شئیسن قیززز … بللیدی داغ دالیندان گلیبسن …
دیکسینیب گئری سیچراییرام. اوزاقلاشارکن شاققیلداییب گۆلمکلرینی ائشیدیرم.
هاوا قارالدیقجا سویوق کۆلک ده اسمهیه باشلاییر. «آبرسان»ا یئتیشدییمده کؤرپونون آلتیندان کئچیب سولا ساری یؤنومو دهییشیرم. «مارالان»ا دوغرو ائهمال-ائهمال آددیملاییرام. آرخاما قانریلیب کؤرپونون آلتیندا «گشت ارشاد» ماشینلارینا باخیرام. بیر قیزلا اوغلانین قاباغینی کسیب حربه-زوربا گلیرلر. قیز ایچین-ایچین آغلاییر. تئز-تئز شالینین اوجو ایله گؤزونون یاشینی سیلیر« -والله بیز آداخلییق» دئیه، اینیلدهییر. اونلار ایسه سیخما-بوغما گلیر ائولرینین تئلئفون نؤمرهسینی ایستهییرلر.
بیر کیشی بؤیرۆمدن سوووشاراق باشینی تاسفله بوللاییر: زورلا دئییرلر گئدین گیرین ائوه اللی دنه ده اویوندان چیخین.
آغ چلییی الینده قارشی خیابانا کئچمک اوچون بیر ایکی آددیم اؤنه آتیب ماشینلارین سیقنال سسیله گئری قاییدیب یئنه نئچه آنلیق خیابان قیراغیندا گیرینج قالان بیر جاوان اوغلانی گؤرور. یازیق قارغ اولوب قالمیشدی. ایسلانمیش ساچی داغیلیب، آلنینا تؤکۆلمۆشدۆ. کؤینهیی ایسلانیب بدنینه یاپیشمیشدی.
نفس آلدیقجا سینهسی قالخیب-ائنیر، گئنیشلنمیش بورون پرهلریندن نفسی فیسقیریردی. گؤزلریندن حیاتدان اوسانمیش بیر آدامین یورغونلوغو تؤکۆلۆردۆ. چلییی برک-برک توتموش بارماقلاری خفیفجه تیترهییردی. او اۆزۆنۆ گؤیه ساری توتموشدو. قارا ساققالینین سئیرک تۆکلری آراسیندان حولقومونون بیر نئچه دفعه قالخیب ائندییینی گؤرور.
«هامی کیمی من ده یانیندان سوووشوب گئدیم می؟!» دئیه دۆشۆندۆکده آناسینین تاپشیریقلارینی خاطیرلاییر: سن کتدن دوروب گئدیبسن شههره … هئچ کیمنن ایشین اولماسین، سنه لاپ چلتیک آتسالار دا دینمه … باشینی آشاغی سال فقط درسینی اوخو … مبادا سنی آللادیب آلاهی یئرلره آپارالار؟!! … شههرین آداملاریندان بیجی ائله بیر ده اؤزلریدی، یئر آلتیندان یاسا گئدنلری چوخ اولور … فقط خوابگاهنان دانشگاه یولونو گئدیب گلهجکسن … بیر سؤزون ده اولسا منه دئیهجکسن … ایشدی، بیردن یولدا گئدیب گلنده بیری سنی چاغیردی، ایستهدی بیر سؤز دئیه یا بیر کؤمک ایستییه مبادا دوراسان هاااا … اصلا … آرا یئرده گۆدازا گئدهرسن … نفسین ایستی یئردن چیخماسین کی آی نم زیرنگم فیلانام بهمانام … بئله دبر آخیردا «آغزین تؤکۆلسۆن گئدیب باش چیخاردا بیلمهدی» سؤزونو ائشیتمییک …
یانیندان آستاجا سووشوب یولونا داوام ائدیر …
او آدامی ائله اوجور قویوب یانیندان سووشدوغو اوچون اۆرهیینده ییغیلیب قالمیش نگرانچیلیغینین آغیرلیغی سیخیر اونو. تیکان اۆستۆنده اوتورموش کیمی راحات دئییلدی.
آنی اولاراق دابانی اوسته فیرلانیب گئری قاییدیر؛ گؤزلرینی دولاندیریر. ائنلی پیادا یولوندا اینسانلارین آراسیندان اونا یاخینلاشیر. اونونلا یاناشی دورور؛ بوینونو یانا دوغرو اییب اۆزۆنه باخیر: یاردیم ایستهییرسیز؟
جاوان اوغلان اۆزۆنۆ سس ائشیتدییی یؤنه چئویریر؛ قولاقلارینی شکلهییب گؤزلرینی گزدیریر. خیابانین گور لامپا ایشیقلاریندا اونون آغ گیلهلرینی گؤردوکده هۆرکۆب بیر ایکی آددیم گئری آتیلیر.
-الله منی بو دونیایا گتیردییی گۆنه داش یاغدیرایدی.
جاوان اوغلانین اؤزو-اؤزونه دئدییی بو سؤزۆ ائشیتدیکده اۆرهیی آغریییر. آیاقلارینداکی اۆشۆتمه یاواش-یاواش کئچیر. آناسینین اونو ایتدن آلیب ایته وئرهجهیینی بیله-بیله یئنه جاوان اوغلانا یاخینلاشیب تیترک سسله سورور: یاردیم ائدیم می سیزه؟
اوْ بیر-ایکی سئری اودقوندوقدان سونرا آستاجا دیللهنیر: ممنون اولارام
اومیدینی ایتیرمیش آداملار کیمی سسی تیترهییردی. جاوان قیز سئزدیرمهدن اونون گؤزلرینه باخیر. ایسلاق کیرپیکلرینین دیبی قیزارمیشدی. یاناغیندا یاش گیلهلنمیشدی.
قولونو اونا طرف اوزادیر. قیزین دا سسی تیترهییر: بیلهییمدن یاپیشین.
جاوان اوغلان الینی اوزادیب قیزین بیلهییندن یاپیشیر.
قارشی خیابانا آدلایا-آدلایا اونون الینین بیلهیینده گزیب دریسینه توخوندوغونو حیس ائدیر. اؤنجه نه ائتدییینی آوارمیر. آما یاغمورلوغونون قولونو دیرسهیینه طرف چکیب دهریسینی لمس ائدینجه اؤزونه گلیر. اونون سویوق و نم الینین توخونوشوندان قیدیغی گلیر.
باشینی اونا ساری چئویریب گؤزلرینه باخیر. آغ گیلهلری یوخ اولوب یئرینه قارا گیلهلر گلمیشدی …
قارشی خیابانا یئتیشمیشدیلر. جاوان قیز قولونو دارتیر؛ بیلهیینی اونون الیندن چیخارماق ایستهدیکده اوغلانین بارماقلاری داها دا مؤحکم سیخیلیر. او عاجیزلییینی حیس ائدیب آلتدان-یوخاری اوغلانین اۆزۆنه باخیر. اونلارین باخیشلاری بیر-بیرینه سانجیلیر. قیزین بدنی گیزیلدهییر.
جاوان اوغلان گؤزلرینه زیللهنیر: سن گلمیرسن؟
قیزین قاشلاری دارتیلیر. اۆرهیی دؤیۆنه-دؤیۆنه سوال دولو گؤزلرینی اونون اۆزۆنه دیکیر. دوداقلاری آستادان ترپهنیر، تیترک بارماقلاری چانتاسینین قولپوندا اویناییر. یازیق قیز چیرپینیر، هم قورخودان، هم ده سویوقدان چنهسی شاققیلداییر.
اونون فیسیلتیسینی قولاغینین دیبینده ائشیتدیینده نه ائدهجهیینی بیلمهدیییندن، یوماق کیمی بۆزۆشۆر؛ دیشلری کیلیدلهنیر. او سکوت ایچینده، هئچ نه آنلامادان، هئچ نه دۆشۆنمهدن کئیییب قالمیشدی.
قورخودان شاققیلدایان چنهسینی الیله توتوب «یوخ» دئییر. جانینی قورتارماق اوچون وار گۆجۆنۆ توپلاییب دارتینیر. قیزین گؤزلرینده گیلئی- گۆزار وارایدی. نئچه آنلیق قولاغی سسده، سکسکهلی حالدا وورنوخور. هاوا چاتیشمیرمیش کیمی تئز-تئز کؤکسونو اؤتوروردو؛ اوْنون نفسی داریخیردی. یاخیندا نئچه نفرین بوغوق سسینی ائشیدیب اۆرهکلنیر. ال-قولو توتولسا دا دارتینیب چیرپینیر.
اوغلان، قیزین تیر-تیر اسن قولوندان داها برک توتماق ایستهدیکده قیز دارتینیب قولونو چکیر.
گؤزلریندن یاش آخیر؛ هؤنکۆرۆر. بیلهیینی اووخالایا-اووخالایا قاچماق ایستهدیینده جاوان اوغلانین هیجاندان بوغولان بیر سسله دئدییی سؤزو ائشیدیر:
-خانیم … بیر دیقه دایانانین … خانیم … قورخمایین … گیزلی کامئراایدی … خانیم …


text:
یئنی فضولی-شوشا یولونون یاپیمی نه زامان تاماملاناجاق؟
فضولی، خوجاوند، خوجالی و شوشا ایلچهلریندن گئچهن یئنی فضولی-شوشا قارایولونون یاپیمینین تاماملانما تاریخی آچیقلاندی.
آزربایجان دوؤلت آسفالت یوللار ایدارهسی سؤزچوسو آنار نجفلی حاجیقبول-بهرمتپه-مینجیوان-ائرمنیستان دؤولت سینیر اوتویولوندان باشلایاجاق اولان فضولی-شوشا قارایولونون یاپیمینین ۲۰۲۴ ایلینده تاماملانماسینین بکلهندیگینی سؤیلهدی.
“کووردیناسیون مرکزینه باغلی دپارتمانلار آراسی مرکزین اولاشیم، ایلهتیشیم و یوکسک تکنولوژیلر چالیشما گروپو بونیهسیندهکی دیگر ایلگیلی دؤولئت قوروملاری ایله کووردینهلی اولاراق یورودولهن بو یول پروژهسی، قاراباغ’ین بیرلهشیک اولاشیم کونسئپتینین آیریلماز بیر پارچاسیدیر.” دئدی.
آزربایجان جومهوریتی جومهورباشقانینین ۲۴ نوامبر ۲۰۲۰ تاریخلی امری ایله قورولان کووردیناسیون مرکزینه جومهورباشقانلیغی ایدارهسی باشقانی سامیر نوریائو باشقانلیق ائدیر.


text:
تنظیمات
تنظیمات (تورک. Tanzimat — "تنظیملهمه " ، "یولونا قویما" ) — ایلک عثمانلی آنایاساسینین قبول ائدیلدیگی 1876-جی ایلله قدر، 1839-جو ایلدن عثمانلی ایمپرتورلوغوندا مودرنلشمه ایصلاحاتلارینین ادبیاتدا قبول ائدیلمیش آدی (و اونلارین حیاتا کئچیریلمهسی دؤورو) [۱]. ایصلاحاتلارین تمل پرینسیپلری تاختا چیخدیقدان سونرا سلطان عبدالمجید طرفیندن 1839-جو ایل نووامبرین 3-ده نشر اولونان " گولخانه خط-ی شریف " ده تثبیت ائدیلمیشدیر. اوّلکی ایصلاحاتلاردان فرقلی اولاراق تنظیماتدا اساس یئری حربی دئییل، سوسیال-ایقتیصادی دییشیکلیکلر توتوردو. ایصلاحات تشبوثو، "گولخانه خط-ی شریفین" مؤلیفی اولان مصطفی رشید پاشا رهبرلیگی ایله موترقی بیر بوروکراسی قروپونا عایید ایدی. او، بیر نئچه ایل اینگیلیس و فرانسهده سفیر، سونرا ایسه خاریجی ایشلر وزیری پوستونو توتموشدور. اونون رهبرلیگی ایله مرکزی حاکیمیتی گوجلندیرمک، بالکانلاردا آزادلیق حرکاتینین قارشیسینی آلماق و مؤوجود سیستمی غربی اوروپا حیاتینین نورمالارینا اویغونلاشدیراراق اؤلکهنین اوروپا گوجلریندن آسیلیلیغینی ضعیفلتمک اوچون یئنی ایصلاحاتلار پلانی حاضیرلانمیشدیر[۲].


text:
دئدیم: «قوی حئسابلاییم. صرف ائلهسه گئداخ»، مات مات اوزومه باخدی. نم نهعجب همیشهکی کیمی «آژ توْیوخ یوُخدا داری گؤرر»، دئمهدی. باشا دوشدوم کی گئنه گؤزو منده، ذهنی اوزاقلاردا سئیر ائدیر. بللی دئییلدی گئنه ذهنینده نه فلسفهسی توْخویور. اونون ذهنی سئیرانگاهی وئجیمه دئییلدی. اؤز فیکریمده قالمیشدیم. ایستهمیردیم پوخ یئدیمه دوشوم. آتاما بوْی دئمیشدیم.
«سن وئردییین آیلیغی من ایکی گونده تاپارام.»
«أل- قوْلووو باغلییان یوخدی کی اوْغلوم، بویور تاپ!»،- دئمیشدی آتام.
أل- قولومو باغلایان یوخ ایدی. قوْللاریمی چیرمالادیم، گؤزلریمی دؤرد ائلهییب، ایش اعلانلارینا زوم ائلهدیم.
فلسفه اوخویان فیلوسوف دوستوم دئدی: «من ده پایهیم!»
«گونو أللی مین. بیر ساعات آرتیق ایشلهساخ، گونو أللی سککیز مین. آیینا دوشر نئچه؟… اوتوز دنه أللی سککیز اولار… نئچه اولار؟»
دوستوم گئنه ذهنی سئیرانگاهیندایدی. دئیهسن منی ائشیتمیردی.
«بو حئساب ماشینی منی لاپ کوْرا بئیین ائلهییب ها! قوی بئله حئسابلییاخ. اوتوز دنه أللی نئچه اولار؟»
«آیکیو، آیندهنین مهندیسی سنسن، یا من؟»
«پییییی، من ده دیرم بَه سن توْخوما ایشیندهسن، دئمه بَه منی ائشیدیرسن!»
«سه پنج تا؟ پانزده تا. ایکی صیفر آت اوستونه، اولدو میلیون یاریم، گونده بیر ساعات اضافه… سه هشت تا، بیست و چهار تا، اییرمی دؤردو ده آت میلیون یاریمین اوستونه، اولار بیر میلیون یئددی یوز قیرخ.»
اونون حئسابلاماسینا گولمهییم توتدو: «مش ریحانا دئمیشدیلر نئچه باغ یوْنجا واریندی، دئمیشدی: اوش باغ، بئش باغ، اییرمیبیر باغ… اوْولان، فلسفه تؤرهمهسی، بو نئجه حئسابلاماخدی آخی، تورکونو قاتیسان فارسییا، فارسینی قاتیسان تورکویه، فیثاغورث سهلدی، هئچ دکارت دا سنین کیمی حئسابلاماغی باشارماز!»
منیم شوخلوغوم وئجینه ده گلمهدی. هئچ دوداغی دا قاچمادی. جیدّی بیر قیافهیله دئدی:
«هر کسی از ظنّ خود شد یار من… سن پولونا گؤره، من ده فلسفهسینه گؤره ایستیروخ ایشلییاخ.»
« اؤزووو سریمه، فهلهلیغین دا فلسفهسی اولار..؟!»
پنجرهدن اوتاغا اوزانمیش أیری ستون ایچیندهکی ایشیقدا هرلهنن توْز ذرّهلرینه ایشاره ائلهییب دئدی:
«سنین باشین چیخماز. بو معلق ذرَهلری گؤروسن، حتی اولارین دا فلسفهسی وار!»
دانیشگاهدان أکیلیب، بیرلیکده فهلهلییه گئتدیک. دوستوم منی معلق ذرّهلر کیمی یئر- گؤی آراسینا گؤندریب، اؤزو جاذیبه قانونوندان تبعیت ائلهییب، آغاج آلتیندا أیلشدی. «سن دیرماش یوخاری، من آشاغیداکیلاری ییغیم»،- دئدی.
«هانسی فلسفه اساسیندا من یوخاریدا، سن آشاغیدا اولمالیسان؟»،- دئدیم.
«آیکیو، آپارتمان نیشینلیخ فلسفهسی اساسیندا. من ایندیهجن آغاجا چیخمامیشام، قوْرخورام چیخمامیش کلّه- باش أیاخ توشم یئره…»
بو دفه فلسفهسینه باش أیدیم. من اونون کیمی پاستوریزه دئییلدیم. اوشاقلیقدان ایشیم آغاجا دیرماشماق ایدی. آتام هله ده حیطیمیزدهکی، آناسی ایله یاشید اوْلان توت آغاجینا گؤز بَهبَهیی تک یئتیشردی.
وئدهرَنی گؤتوروب، آغاجا دیرماشدیم. وئدهرَنی بوداقلارین بیریندن آسلادیم. ایشه باشلامامیش بیر لبنان آلماسی دریب، آغاجین أتهیینده دایانمیش دوستوما آتدیم. آلما، دوستومون چینینه توْخونوب، دیسکیندی.
«آی کیو، ناشی نیشانچی،آلما آتماغیوین واختینا قالیر هله، منه آتما کی، ساخلا واختیندا صابینا آتارسان.»
«اوْول بالا، هامی بیلیر قیرمیزی آلمانین فلسفهسی ندی. شرط بودی ساری آلمانین فلسفهسینی تاپاسان، اوندا سنه فیلوسوفالفلاسفه دئیهرم.»
«قودوخلانما، ایش فلسفهسی ایجاب ائلیر کی ایندی ذهنیوی ایشیوه متمرکیز ائلییهسن، گؤزله آلمالار زَدهلنمهسین، صادراتیدیلار.»
ایکیمز ده شیرین- شیرین ایشه باشلادیق. اوْ، یئره دوشنلری تاختا قوطویا ییغیردی، منسه آغاجین لاپ اوجا بوداغینا دیرماشدیم. هله بیر- ایکی آلما درمهمیشدیم کی، گؤزوم دیوارین اوتایینداکی قونشو باغینا ساتاشدی. خاناباغین قاباغینداکی بولقوندا، ویلچر اوستونده توْخوما توْخویان بیر قیزی أیلشمیش گؤرونجه، آلما ألیمده قورویوب، قالدیم. «اولمایا بو پنلوپه منی گؤزلویور»،- دئدیم. آمما سسیمی یالنیز اؤزوم ائشیتدیم.
آغاج باشیندا ناغیل گؤروردوم. قیز او قدر گؤزل گؤرونوردو کی، حاقّیم اولماسایدی دا، باخدیم. اؤزو ده یارپاقلارین دالیسیندان لاپ بئله جاناسینر باخدیم. گؤزلریم بوتون اوْرقانلاریمی تیترتدی. تاماشا لذتینی تامسینا- تامسینا ایچیمه چکدیم…
اوشاقلیغیمدا ائشیتدیغیم ناغیللاردا، قیزلارین هامیسینین ساچلاری هؤرولموش اولاردی. ایندیسه گؤردویوم ناغیلدا، قیزین قیوریم ساچلاری دؤشونه تؤکولموشدو. قیز منی گؤرمزدن، توْخومانی دیزی اوسته قویوب، ویلچرین دستهییندن آسیلمیش بالاجا سبددن بیر ساری آلما چیخاردیب، دیشینه چکدی. منیم آغزیم سولاندی. قیز ألینین دالیسی ایله آغزینی سیلیب، گئنه آلمایا دیش ووردو. آز قالدی ألیمدهکی آلمانی قیزا ساری آتیب، «من ده بوردایام»،- دئییم. آمما ألیم احساسیمدان فرمان آلمادی. عاغلیم احساسیم ایله قارشی- قارشییا دایانمیشدی.
گؤردویوم ناغیلا واله اولدوم. حئساب- کیتاب یادیمدان چیخدی. عؤمورون بوتون گونلرینی اوجرتسیز آغاج باشیندا اوتوروب، یارپاقلارین آرخاسیندان سئیرانگاهیمدا اولدوغو ناغیلا تاماشا ائده بیلردیم. نه یاخچی آتاما بوْی دئمیشدیم. نه یاخچی کی دوستوم پاستوریزه بؤیوموشدو، آغاجا چیخماق فوْبیاسی وار ایدی. یوخسا بئله بیر محشر ناغیلی هاردا اوْخویا بیلردیم.
«ناشی نیشانچی، وئدرهنی دولدوردون وئر گلسین.»
فلسفهچی دوستومون سسی آز قالدی گؤردویوم ناغیلی زدهلهسین. منسه وئدهرنی دئییل، ذهنیمی آلما فلسفهسیله دولدورموشدوم. اؤزو ده ساپ ساری، سولو، شیرین بیر آلما…
۹۴/۸/۲۲
دئدیم: «قوی حئسابلاییم. صرف ائلهسه گئداخ»، مات مات اوزومه باخدی. نم نهعجب همیشهکی کیمی «آژ توْیوخ یوُخدا داری گؤرر»، دئمهدی. باشا دوشدوم کی گئنه گؤزو منده، ذهنی اوزاقلاردا سئیر ائدیر. بللی دئییلدی گئنه ذهنینده نه فلسفهسی توْخویور. اونون ذهنی سئیرانگاهی وئجیمه دئییلدی. اؤز فیکریمده قالمیشدیم. ایستهمیردیم پوخ یئدیمه دوشوم. آتاما بوْی دئمیشدیم.
یک پاسخ
-
سلام
عالی بود
غلامرضا زونوزی


text:
اویان نیوز: مونهئن تهلوکهسیزلیک کونفرانسیندا اولان روسیه خاریجی ایشلر ناریزی سئرقئی لاوروو سوریه موخالیفت لیدئری ایله ایلک دفعه بیرباشا دانیشیقلار کئچیریب.
ایلکین تکلیفلرده دؤردترفلی گؤروشون کئچیریلمهسی پلانلاشدیریلسا دا، جناب لاوروولا مواز ال-کاتیبین گؤروشونده آ ب ش ویتسئ پرئزیدئنتی جو بایدئن و بمت نمایندهسی لاخدار براهیمی ایشتیراک ائتمییب. اوزینده، جناب بایدئن و الکاتیب تکبتک گؤروش کئچیریب.
بو ایلین مونهئن تهلوکهسیزلیک کونفرانسی دقتینی سورییاداکی وطنداش محاربسینه سون قویماغین یوللارینین تاپیلماسی آختاریشیندادیر. بو هفتهنین اولی الکاتیب بیلدیریب کی، او، پرئزیدئنت بشار الاسد حکومتی ایله دانیشیقلار آپارماق ایستییر.
قایناق آمریکا سسی


text:
یانغین ماشینلاری
یانغین ماشینلاری (اینگیلیسجه: Chariots of Fire, تورکیه تورکجهسی: Ateş Arabaları, فارسجا: ارابههای آتش) اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش فیلم. فیلمین باش روْللارینی Patrick Magee، ایان هولم، پیتر ایقن، برد دیویس (اویونچو)، نایجل داونپورت، دنیس کریستوفر، شریل کمپبل، نایجل هیورز، بن کراس جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین ونقلیس یارادیب. ۱۹۸۱ میلادی ایلینده ۷ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۴ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
گؤرونتولردَییشدیر
- Cross and Havers.jpg
- Charleson as Liddell.jpg
- Charleson on beach.jpg
- Chariots of Fire beach.jpg
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Alexander Walker, Icons in the Fire: The Rise and Fall of Practically Everyone in the British Film Industry 1984-2000, Orion Books, 2005 p28
قارداش پروژهلرده یانغین ماشینلاری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جمهورباشقانی اردوغان اندونزیده
جمهورباشقانی اردوغان گ۲۰ لیدئرلر ذیروهسی چرچیوهسینده چئشیدلی اؤلکهلرین لیدئرلری ایله گؤروشهجک
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان، ۱۷.جی گ۲۰ لیدئرلر ذیروه توپلانتیسینا قاتیلماق اوچون اندونزینین بالی آداسینا گئتدی.
جمهورباشقانلیغی ایلهتیشیم باشقانلیغندان وئریلهن بیلگییه گؤره، ۱۵-۱۶ نوامبر تاریخلرینده گئچیریلهجک ذیروهنین آنا قونوسو "بیرلیکده توپارلانما-داها گوجلو توپارلانما" اولاجاق.
گ۲۰ لیدئرلری بو چرچیوهده "ارزاق و انرژی گوونلیگی"، "ساغلیق" و "دیجیتال دؤنوشوم" آدلی اوچ اوتورومدا فیکیر آلیش وئریشی ائدهجک.
جمهورباشقانی اردوغان ذیروه چرچیوهسینده چئشیدلی اؤلکهلرین لیدئرلری ایله گؤروشهجک.
اردوغان سذیروهدن اؤنجه بو گون بالیده ائو صاحبی اندونزینین جمهورباشقانی جوکو ویدودو ایله ده ایکیلی گؤروشمه گئچیرهجک.
گؤروشمهده، تورکیه ایله اندونزی آراسینداکی ایلیشکیلر گؤزدن گئچریلهجک، امکداشلیغین داها دا گلیشدیریلمهسی اوچون آتیلاجاق آددیملار مذاکیره اولوناجاق.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه اقتصادی بؤیومهیه داوام ائدیر
داخلی ناخالص اۆرهتیم ۲۰۲۲.جی ایلین اوچونجو دؤرددهبیرینده اؤنجهکی ایلین عینی دؤرددهبیرینه گؤره یۆزده ۳،۹ آرتدی
تورکیهنین اکتبر آیی صادراتیندا آرتیش
عمومی تیجارت سیستمی چرچیوهسینده صادرات گئچن ایلین عینی آیینا گؤره یوزده ۳ آرتاراق ۲۱ میلیارد ۳۲۸ میلیون دلارا چاتدی


text:
شعرین بوتون کاراکترلری گرچکدیر…
«حسین عمی» خیاوان قیراغیندا یاتاردی
اود توتدو یاتاغیندا
«آراز » دوستوم یاغیشین یاغیماسینادا شوبههلنیر
یاغماماسینا دا
عمیاوغلوم ائششک سوتو قاچاقچیسیدیر
بیر چوخو ائودن کافهیه
کافهدن ائوه گئدن اوتوبوسلاری دولدوروب بوشالدارلار
بیری وار اوبیریسیلردن بورج ایستهیر
و بیر نئچهسی بورج ایستمهمهیه فخر ائدر
آتام خبرلرده دئییلن سؤزلری ازبرلر
آنامسا هئچ ندن باش تاپمایان بیر مبهوت
سون ۱۲ آیدا ۸ دوستوم ائولنیب
۶سی بوشانیب
ایکیسی بوشانا بیلمیر
«رضا » ۱۲ ساعات ایشلهمهیه ۳ دلار آلیر
بونلارین باشینا بؤرک قویماغا فیکیرلشنلر ده وار تانیشلاریمدا
بیر دوستوم انتحار ائتمیش
۷ دوستوم بیر هفتهده انتحاردان دانیشیب منله
هامیمیز بیر یئرده بانکالارا بورجلویوق
«رستم » ۱۱ ایلدیر زنداندا
او کبینی وئردیکجه قیزیل باهالاشیر
«علیرضا»نین قارداشینین ایلی چیخمیر
کیتابلاری سئوریک
و تانیدیغیمیز علاجلار دا وار
دیازپام، کلونازپام، دپاکین
و بئیینی کئهلدن بوتون مادهلری تانیریق
الیمیزده چانتا دولوسو لیسانس، یوکسک لیسانس و پیاچدی دیپلماسی
قارداشیم یوکسک لیسانسلا ۱۳-جو قاتدا دووارا داش یاپیشدیریر
«آرش» چیپسدن ساتیب چؤرک آلیر
آما آدام ساتیب چؤرک اوغورلاماماغا ماهنی یازیر
«چالقین» اینانمیر ۴۰ یاشی وار و ایشلهمهییب
منسه بو شعری یازا-یازا ایش آختاریرام
هله بیزی ساتانلارا پول دا وئریرلر
بیر نئچهسی ده آللاهی دانیب امام حسینین آتینا شعر یازیب اؤدول ده آلیرلار
بیزلره نزول وئرنلر ده وار
سایمایانلار
لاغا قویانلار
نصیحت وئرنلر
اوزوکلرینی یاغلایانلار دا وار تانیشلاریمدا
بئلهدیر تانیدیغیمیز انسانلار، سئوگیلیم!
***
عهدهچیلیک اؤن سیرادا گئدهن اساس سؤزدور. شاعر جمعیتیمیزین معاش چتینلیکلری، سیاسی گرگینلیکلری و کولتور دورومونو دریندن دویور و آغلاییر. ایشسیزلیک و اوندان قایناقلانان اوساندیریجی سونوجلارین کابوس کیمی اؤلکهمیزی قاپساماسی، ضیالیلارین هدهلی یاشاییشی، سیاسی لاقیدلییین عمومیلشمهسی، اخلاقیاتین انسانلار آرا اوجوزلاشماسی شاعری هیجانلاندیریر، قلمینه آجی یاخیر. اوزاقدان دوروب باخماغین نه فایداسی؟ بیر ایش گؤره بیلمهسهده باغیرا بیلر کی، گؤینرتیسینی اوخوجویلا پایلاشا بیلر کی. هله بلکه ده اوخوجودا بیر ایز بوراخیب، اونو گرهکلی دوشونمهلره یؤنلدهجک ده. بیر آدام بیزیم مملکتی گؤرمهمیش اولسا دا، اوختایین همین شعریندن حیاتیمیزین گنج بؤلومونه عاید اوبیئکتیو معلوماتلار الده ائده بیلر. سانکی دؤیوش میدانیندان راپورت وئرن بیر ژورنالیست، هر آن باشقا بیر سنگردن باشقا راپورت گؤندریر دینلهییجیلرینه. ایشسیزلییین، یوخسوللوغون دورلو دورلو دؤزولمز سونوجلاری، گنج عائلهلرین قورولمامیش داغیلماسی، کبین یوکونو داشییا بیلمهدییی حالدا قیزیلین گون به گون باهالاشماسینا معروض قالان گنجین دوستاق مجبوریتی، انتحار دوشونجهسینین یایغینلیغی، ایکی اوزلولوک، اینامسیزلیق، نزولخورلوق، آلیشقانلیق، عالی تحصیلاتین قیمتسیزلییی، فیکیر آداملارینی توشلایان سیاسی هدهلر و… اونون وئردییی راپورتا یئرلشن موتیولردن عبارتدیر. بونلاردان بعضیسی شرفلی یاشاماغی آدام ساتماغا، چؤرهک اوغورلاماغا اوستون بیلیرلر. اونلار آزا قاتلاشیر، یاوان چؤرهیه قاتلاشیر، آمما اینانمادیغی شعیرلر یازیب، اؤدول آلاماغا راضیلاشمیرلار. اگزیستانسیال دوشونهرک، سئودیکلری کیمی، ایناندیقلاری کیمی یاشاییرلار، اؤیود وئرنلری، لوغاز قوشانلاری دا وئجه آلمیرلار. هامیسی بورجلودورلار، اؤزو ده آداملارا دئییل، بانکلارا. سانکی سککیز میلیارد آدامی ساغمال کیمی دوشونن بیر قدرتلی تشکیلاتین ییرتیجیلیغیندان شکایت ائتمک ایستهییر شاعر. گئجه گوندوز انسانلارین امهیینه احتراصلا یاناشان بو قورخونج دلبرین ایچ قاتینی نمایش ائتدیرمک ایستهییر. نزولخورلار دا بانکلاردان ییرتیجی. شاعره و اونون دوستلارینا نزول وئرنلر ده همین ایشی گؤرورلر، اؤزو ده لاپ شدتلی. بونجا چتینلیکلره، بونجا آغیرلیقلارا دؤزه بیلمهین بو الی بوش گنجلر بعضا انتحار فیکرینه دوشورلر. اؤز حیاتلارینا سون قویماقلا اعتراض بایراغی قالدیریرلار اونلار. شعرین آیری یؤنلری ده اولمالیدیر آنجاق.
بونلارا اؤنمسیزجهسینه یاناشیر شاعر. خیال تمامیله اونودولوب بو شعیرده. شعرین خیالی مؤوقعی یوخدور، سؤزجوکلر تمامیله سؤزلوکلری تمثیل ائدیر. شاعر شعرینی گوجلندیرمک اوچون بو امکاندان محروم قالیر. اونون بوراخا بیلهجک ایزلرینین ساحهسی کیچیلیر ایستر ایستهمز. ایماژیستی شعرین، ایماژدان باشقا، هر نهیی بو شعیرده وار: دیل کوتلهنین دانیشیق دیلیدیر، شعرین آزاجیق اوزونلوغونا رغما ایجازدان فایدالانماسی گؤزه چارپیر، اوندا دانیشیلان موتیولر(ایشسیزلیکدن باشقا) تکرار اولمور، سؤزلر آچیق و ابهامسیزدیر و شعار اونون نقصان کیمی دویولان اؤزللیییدیر.
اوختایین بو شعری فروغون «دلم برای باغچه میسوزد» شعرینی یادا سالیر. بوتون ادبی اثرلر، ایستر رمان اولسون، ایستر شعیر، بینامتنیت اؤزللیییندن فایدالانماقدادیر. اوختایین شعری ده هکذا. بو ایکی شعیرده، وئریلن راپورتلارا اساسا، فورما بنزرلییی وار بیر آز. بیر آز دئیهرک، تآکید ائتملییم کی فورمانی یالنیز ظاهری بنزرلیکلر تشکیل ائلهمیر. اصلینه دورسان فورمانی تشکیل ائلهین عنصرلر، شعرین اساس آیتملری کیمی تانینمیش، شکیل، محتوا، خیال و دیلدن عبارتدیر. فروغون شعرینده گوجلو خیال گئدیر، حالبو کی اوختایین شعرینده خیالدان هئچ بیر ایز یوخ. بو دا بو ایکی شعرین اساس فرقیدیر. آنجاق محتوا باخیمیندان یاخینلیقلاری چوخدور اونلارین. اوردا شاعرین قارداشی چاخیرلانیر:
او مست میکند
و مشت میزند به در و دیوار
… و ناامیدیش
آنقدر کوچک است که هرشب
در ازدحام میکده گم میشود.
بوردا شاعر و یولداشلاری جوربهجور مخدرلره اوز گتیریرلر:
و تانیدیغیمیز علاجلار دا وار
دیازپام، کلونازپام، دپاکین
و بئیینی کئهلدن بوتون مادهلری تانیریق.
هر ایکی شاعرین آتاسی بیر بیرینه بنزهییر. فروغون آتاسی عهدهچیلیکدن قاچاراق، سحردن آخشاما اؤز اوتاغیندا اسکی دؤوره عاید شعره و تاریخه سیغینیر:
پدر میگوید:
«از من گذشته است
ازمن گذشته است
من بار خود را بردم
و کار خود را کردم»
و در اتاقش، از صبح تا غروب،
یا شاهنامه میخواند
یا ناسخالتواریخ.
اوختایین آتاسی یالنیز خبرلری دینلهمکله مشغول اولور:
آتام خبرلرده دئییلن سؤزلری ازبرلر.
اوردا شاعرین قونشولاری باخچالاریندا قومبارا و آفتامات اکیرلر، بوردا اعتراض اوچون انتحارا فیکیرلشیرلر.
اوختایین شعرینده بیر شئی ده وار کی من اونا قاتیلا بیلمیرم. او دا قادین حیاتینا لاقیدلیکله یاخینلاشماسیدیر، اؤزوده دولایی یاخینلاشماسی. رستم حیات یولداشیندان بوشانیر، اونون کبین قرارینی یئرینه یئتیرمک امکانی یوخدور، اودور کی زندان چکمهیه مجبور اولور. اصلینده بوشاندیغی کیمسه اونو زندانا سالدیریب. اونبیر ایلدیر ده زنداندادیر. قادینلارین خیلی اورتاق پروبلئملری وار. بونلارین هئچ بیریسی اوختایین شعرینه یول تاپا بیلمهییب الا کبین مسالهسی و اونون واسطهسیله احتراص. قیزیل سئوگییه غالب گلیر اونون حیاتیندا سانکی. منجه قادین حیاتینی بو کیمی آشاغیلاشدیرماق هئچ ده یاراماز. قادینلارین سایسیز چتینلیکلرینی دویمادان یالنیز کبین مسالهسینه توخونماق، او دا منفی باخیمدان، جمعیتلرین یاریسینی اونودماق و دانماق دئمکدیر.
۱. فرخزاد، فروغ – ایمان بیاوریم به آغاز فصل سردـ انتشارات مرواریدـ چ. چهارم ـ ۱۳۵۵ـ ص. ۵۶.
۲. همان- ص.۵۳.
دقت: بو یازی بوندان اؤنجه «بان» درگیسینین ۷نجی ساییندا یاییلیبدیر.


text:
سنلی خیاللار / مهری توانا (شعر)
من اۏ اینسانام کی بلاسې چۏخ دېر
اۏ قَدَر تک قالېب کؤلگهسی یۏخ دېر
اۏنون-بونون سؤزۆ قلبیمه اۏخ دېر
گل هارداسان منی آپار اؤزۆن’له
سنی بیر ساعاتلېق سئومهمیشم من
عؤمۆرلۆک یۏلونو گؤزلهمیشم من
گؤزۆمۆن یاشېنې گیزلهمیشم من
اۆرهڲیم راحاتلېق تاپار اؤزۆن’له
نئجه من دؤزهبیللم نئجه سنسیز
سنین’له دۏیونجا گزمهمیشیک بیز
یئره قار دۆشَنده سالمامېشېق ایز
واختې بیر گۆن گلیب چاتار اؤزۆن’له
طالئعیم گئجهدن داها قارا دېر
اۆرهڲیمین سئون یئری یارا دېر
بیلمیرم دؤڲۆنن یئری هارا دېر
بونو بیل کی نبضیم آتار اؤزۆن’له
گؤزۆمۆ تیکمیشم یۏلا گلهسن
یا دا کی آد گۆنۆم اۏلا گلسهسن
بلکه ده گؤزلریم دۏلا گلهسن
خیالېمدا یوخو توتار اؤزۆن’له


text:
آذربایجان جومهوریتینده یالانچی ضرورته چئوریلمیش ایندیکی دورومون آناجیزگیلری سؤیلمسل بیچیمده اؤتن یوز ایللییین ۳۰-جو ایللرینده چکیلدی. سونوجدا اؤز دوشونجه جوغرافیاسیندان قوپموش قوندارما “آذربایجان دیلی” یاراندی. م. قاسیمووون دریدن قابیدان چیخاراق جالاق [چند رگه] بیر دیلله سؤیلهدیکلری سؤزومون آیدین ثبوتودور: «آذربایجان دیلی ایندیهدک روس دیلی واسیطهسی ایله سایسیز حسابسیز عملیـتئکنیکی، اجتماعیـسیاسی و باشقا تئرمینلرله تکمیللشدیریلمیشدیر. آذربایجان دیلینه تئرمینولوگییا جهتیندن هئچ بیر دیلین روس دیلی قدهر موثبت تأثیری اولمامیشدی.» ایش اورا گلیب چیخیر کی، «روس دیلی واسیطهسی ایله آلینان تئرمینلر آذربایجان خالقینین سیاسی، اقتصادی و مدنی حیاتینین بوتون ساحهلرینی احاطه ائدیر.» سؤزسوز رسمی دیلین بئلهجه گلیشمهسینین چؤرهیی ایستالینیزم تندیرینده یاپیلمیشدیر. دیلین یابانچیلاشمیش تئرمینولوگییاسی، تورک کؤکلو سؤزجوکلره اؤگئی یاناشما طرزیندن دولایی ایرهلی گلمیشدیر.
اورتاق تورکجهدن قوپما سیاستی 1937ـجی ایلده باکیدا کئچیریلمیش اورفوگرافییا کونفئراسیندا اؤز آماجینا قوووشدو. جعفر خندان کیمی أدبیات پارتیزانلاری بو سیاستین ایجراچی مأمورلاری کیمی چیخیش ائتدیلر. چینگیز آیتماتووون مانقورتلاری اؤز کیملیکلرینه قارشی دؤیوشوردولر. خندان همین کونفئراسین کئچیریلمهسی عرفهسینده دیلین گلهجک آلینیاریسینی بئلهجه یازماغا چالیشیردی: «آذربایجان خالقینین غددار دوشمنلری باشقا ساحهلرده اولدوغو کیمی دیل جبههسینده ده اؤز زیانچیلیق ایشلرینی داوام ائتدیریمیشلر. اونلار بیزه یابانچی اولان پانتورکیزم و پانایسلامیزم ایدئیاسینی اورفوگرافییا ساحهسینه کئچیرهرک خالیقیمزا تامامیله یابانچی اولان اورفوگرافییا یاراتمیشدیلار.» اوتوز یئددینجی ایللرین باسقی گونلرینده بو سؤزلر دیل سیاستیندن داها اوزاقلارا گئدیردی. آماج ایسه آسیمیلاسیایا قارشی هر بیر دیرنیش اوجاغینی داغیتماق ایدی. سووئت گؤوهدهسینده یاماق کیمی گؤرونن هر بیر اؤزنهنین یوخا چیخاریلماسی: احمد جاواد، حسین جاوید و سالمان مومتاز کیمی شخصیتلر بوتؤولوک ایدئولوگییاسینین قوربانلیغینا چئوریلدیلر.
قایناق: >>>


text:
هونق میونق-بو
هونق میونق-بو (اینگیلیسجه: Hong Myung-bo) (دوْغوم:۱۲ فوریهٔ ۱۹۶۹ (۵۳ یاش) سئول) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. جنوبی کوره میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده هونق میونق-بو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- NLK شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- پوهانق استیلرز کولوبونون اویونچولاری
- کاشیوا ریسول کولوبونون اویونچولاری
- لسانجلس قلکسی کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۶ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۰ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۰ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۱ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
مولوینین تورکجه شعرلری
علیرضا ذیحق
مولانانین تورکجه شعرلری حاققیندا چوخ تحقیقلر اولوب کی “شرفالدین یالت کایا”نین ۸۱ ایل قاباق یعنی ۱۹۳۴ینجی ایلده تورکیهده چاپ اولموش کیتابی کی “مولانانین تورکجه کلمهلر و شعرلر” آدیندادیر، لاپ قدیم اثرلردندیر. ایرانلی یازیچیلاردان دا پروفسور جواد هیئت “تاریخ زبان و لهجههای ترکی” کیتابیندا مولانانین تورکجه شعرلرینه ایشاره ائدیبدیر. هابئله دکتر حسین محمدزاده صذیق ۱۳۶۹ینجی ایلده مولوینین تورکجه شعرلرینی شرح و تصحیح ائدهرکن ققنوس نشری طرفیندن یاییلیبدیر.
مولوینین تورکجه شعرلرینین کامیل سایاقدا الیمیزه چاتماماسینین دا علتی او ایدی کی او زامانلار تورکی یازماق رسم دئییلدی. حتتا مولوینین ائولادی سولطان ولد ده تورکی شعرلرینی فارسی دیوانینین حاشیهسینده یازیبدیر. شاید ده مولوینین تورکی شعرلرینین سایی او قدهر دئییلدی کی بیر دیواندا یئر آلا. نئجه کی صائب تبریزی دن ده فقط ۲۰ غزل تورکی دیلینده تاپیلیبدیر.
دکتر حسین محمدزاده صدیق کی مولوینین شعرلرینه شرح یازیبدی معتقددی کی مولویدن قالان تورکی شعرلر، خوراسان تورکلرینین دیلیندهدیر . نییه کی اونون باخیشیلا مولوی خوارزمشاه تورکلریندن ساییلیر و یئددی یاشیندا باشلاییر فارسی اؤیرهنمهیه. اونون فارسی دیوانیندا بئله بیر شعری وار:
بیگانه مگوئید مرا زین کویم
در شهر شما خانه میجویم
دشمن نیام ار چند که دشمن رویم
اصلم ترک است اگرچه هندی گویم
دکتر محمدزاده صدیقین نشر ائتدییی کیتاب “سیری در اشعار ترکی مکتب مولویه ” دیر کی ایلک دفعه ۱۳۶۹ دا نشراولونور و سونرالار تبریزده ۱۳۸۶ دا ندای شمس انتشاراتی طرفیندن یاییلیر . البته اونوتمایاق کی دکتر صدیق و دکتر هیئتین شرح لرین دن قاباق، بدیع الزمان فروزانفر ده مولویدن تصحیح ائتدییی دیوان کبیرده بیر پارا تورکی بیت و ملمعات دا مولوی دن گتیریب کی بودا دیره لاییق بیر موضوعدور و مولوینین تورکی شعرلرینین آشکار ثبوتی دئمکدیر . دیوان کبیرین آخیریندا ۲۰۰ بیت تورکی غزل، قطعه، تک بیتی و ملمع واردیر. آنجاق قید ائتمک لازیمدیر کی خوراسان تورکجهسی، آذربایجان دیلینین گروهوندا یئر آلیر. خوراسان تورکجهسیندن باشقا، قشقائی، اینانلو، افشار، سنقری لهجهلری ده بو گروهدادیر.
مولوینین دئدییی تورکجه شعر لر اساسیندا ایسه، مولوی تورکحه دئین شاعرلرین ایچینده ده لاپ بیرینجیلردن حسابلانیر .مخصوصن کی عروض وزنینی تورکی شعرده ایشلتمک ده، مولوی لاپ قاباقجیل شاعرلردندیر . نییه کی مولوی دؤورونه کیمی، تورکی دیلی خلق دیلی اولاراق، ائل اوبادا و چئشیدلی سویلارلا طایفالار آراسیندا رسم ایدی و دونیا سولطانلارینین و دولت آداملارینین شعر و یازی دیلی دئییلدی.
مولوی نه قدهر آزدا تورک دیلینده یازسادا، اوغلو سولطان ولد اونون عوضینی آچیب و متصوفانه عقایدی خلق ایچینده رواج وئرمک اوچون تورکی شعره اوز گتیریبدی.
اونوتمایاق کی مولوی عصرینین راییج دیللرینه مسلط ایدی. نییه کی اونون یونان دیلینده ده شعرلری واردی. بوندا دا هئچ شک یوخدی کی مولوی دین، فلسفه و عیرفان زمینهسینده هر نه عربجه و فارسجا دیللرینده یازیلمیشدی اوخوموشدو . اونون تاریخ، فلسفه، هونر، دین، سیاست و اجتماع حاققیندا کی ایشارهلری او قدهر غنیدیر کی عظمتینده آدام حیران قالیر. مثنوی ده گلن چوخلو داستانلارین دا ریشهسی گئچمیش سنتلردن گؤتورلهنیبدی. مثنویده سامی، ایرانی، تورکی فرهنگلری بیر بیرلرینن اوز – اوزه دیلر. قرآن، حدیث، سامی افسانهلری، ایرانی افسانهلر، گئچمیش تاریخ و خاورمیانهنین او دؤور ده کی تاریخی، هند فلسفهسی، ایران باستان و یونان، گئچمیش و موعاصیر شاعر لرین شعر دیلی او جوملهدن منوچهری و خواجو، اونون اؤیرهندیکلرینین بیر پارچاسیدیر.


text:
ماتیاس فرناندز
ماتیاس فرناندز (اینگیلیسجه: Matías Fernández) (دوْغوم:۱۵ مهٔ ۱۹۸۶ (۳۶ یاش) Caballito) بیر فوتبالیست. شیلی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ماتیاس فرناندز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- Articles using Template:Medal with Winner
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کولو-کولو کولوبونون اویونچولاری
- ویارئال کولوبونون اویونچولاری
- اسپورتینق پرتغال کولوبونون اویونچولاری
- فیورنتینا کولوبونون اویونچولاری
- آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
عالیملر پاندمی دؤورونده کوروناویروسون سیمپتوملارینین نئجه دییشدیگینی ایزلهییبلر
بو بارهده medrxiv.org سایتیندا اولان ماتریالدا دئییلیر.
بؤیوک بریتانیالی بیر قروپ عالیم آراشدیرما آپاراراق پاندمی دؤورونده کوروناویروسون سیمپتوملارینین نئجه دییشدیگینی اؤیرنیب.
بو بارهده medrxiv.org سایتیندا اولان ماتریالدا دئییلیر.
متخصص لر، 2020-جی ایل آوریلین 26-دان 2021-جی ایل آوقوستون 7-دک کووید-19 تستی مثبت چیخان اینگیلتره-دهکی تخمینن 28 مین اینسانا عایید معلوماتی آراشدیریبلار.
معلوم اولوب کی، خستهلیگین هر هانسی بیر سیمپتومو یالنیز 48 فایز اینساندا اؤزونو گؤستریب. موقاییسه قروپونا یئنی نوع کوروناویروس اوچون جمعی 3.8 میلیون منفی تست وئرن 457 مین اینسان داخیل ایدی. بو قروپدان سیمپتوملار 3 فایز اینساندا اؤزونو بوروزه وئریب.
همچنین معلومدور کی، اولجه شیکایتلرین اکثریتی کلاسیک "دؤرد" سیمپتوم ایله محدودلاشیردی - حرارت، اؤسکورک، ایبیلمه و یا دادبیلمه قابیلیتینین ایتیریلمهسی و یا دییشیلمهسی. لاکین آرتیق بو ایلین می آییندا خستهلر داها چوخ باش آغریسی و بدنین یوکسک حرارتیندن شیکایت ائتمهیه باشلادیلار. متخصص لر بونو 2021-جی ایلین می آییندا "دلتا" واریانتینین اوستونلوک تشکیل ائدن واریانتینین یاییلماسی ایله علاقلندیریرلر.
ایلگیلیلی خبرلر
ایکی آتاک هلیکوپتری داها فیلیپینه تحویل وئریلدی
فیلیپین حربی هاوا گوجلرینه ۶ هلیکوپتر تحویل وئرهجک اولان تورک هاواچیلیق صنایعی، اوچونجو و دؤردونجو هلیکوپترلری فیلیپینه گؤندردی
اوریون کپسولو ایله یئنیدن ارتباط قورولدو
ناسا، ۴۷ دقیقهلیک ارتباط کسیلمهسینین آرادان قالدیریلدیغینی و بونون سببینین آراشدیریلاجاغینی بیلدیردی
ناسا، گۆنشین یئنی فوتوگرافینی پایلاشدی
"گئچهن آیکی گۆلون اۆزدن سونرا گۆنشین روح حالی...عصبی گؤرونور"