text:
اوریانا فالاچی
اوْریانا فالاچی، (29 ژون 1929 - 15 سئپتامبر 2006)، ایسلام علئیهدارلیغییلا تانینان ایتالیالی فئمینیست قادین یازار، ژۇرنالیست و سیاسی مۆشاهیدهچی.
ایچیندهکیلر
گنجلیگی[دَییشدیر]
اوْریانا فالاچی، 29 ژون 1929 تاریخینده فلوْرئنسدا آنادان اوْلوب. آتاسی، موسولینی علئیهداری مۆباریزهده لیدئرلیک ائتمیش و فلوْرانسانی نازیلر طرفیندن ایشغالی اثناسیندا قاچیریلاراق ایشگنجه گؤرموش بیر آکتیویست.[۱] حیاتی دایم حرکت حالیندا اوْلماقلا کئچن فاللاچی 9 یاش قێسا حئکایهلر یازماغا باشلادی. هله 14 یاشیندایکن مقاومته باشلادی. بۇ دؤورده ایتالیاداکی Giustizia e Libertà آدلی فاشیزم علئیهداری بیر تشکیلاتا قاتیلدی. فالاچی، دؤیوش اثناسیندا ائتدیگی ایشلر سببییله ایتالیادا مۆتتفیق قۆووهلر کوْماندیری طرفیندن مۆکافاتلاندیریلدی.[۲]
پئشه حیاتی[دَییشدیر]
هله 17 یاشیندایکن ژۇرنالیستلیک پئشهسینه آددیم آتان فالاچی، آرالاریندا رئپوْرتاژی اثناسیندا اۆزریندهکی چارشابی چێخاریب اۆزرینه آتدیغی آیتالله خمینی اوْلماق اۆزره هئنری کیسسینگئر، معمر قذافی، گوْلدا مئیر، آریئل شارون، ایندیرا گاندی، ذولفقار علی بۇتتوْ، شاه رضا پهلوی کیمی بیر چوْخ مشهور لیدئرله ائتدیگی تعجبلو رئپوْرتاژلارا دقتلری اۆزرینه یێغاراق آدینی ائشیتدیردی. 1967-جی ایلدن اعتباراً دؤیوش مۇخبیرلیغی وظیفهسی اۆستهلندی. باشدا 7 ایلینی کئچیرمیش اوْلدوغو ویئتنام اوْلماق اۆزره جنوبی آسیا، اوْرتا شرق، جنوبی آفریقا، اوْرتا و جنوب آمئریکادا ایستی قارشیدورمالارین یاشاندیغی دؤیوش ساحهلرینده ژۇرنالیستلیک ائتدی. 11 سپتامبر 2001 تاریخینده نیویوْرکدا اکیز قۆللهلره هۆجوموندان سوْنرا مۆسلمانلارا قارشی یازیلار یازدی. بۇ اثرلردن بیری اوْلان و مۆسلمانلارین هدف آلان "حیرص و قۆرور / حرص و غرور" آدلی اثری ایتالیادا 1 میلیوْندان چوْخ ساتدی. ایتالیان قزئتی Corriere della Sera دا بیر دؤور ایدارهچیلیک ائتدی [۳]. فالاچی، مۆختلیف بیوْقرافییا و روْمانلار یازدی. فالاچیعنین اهمیتلی کیتابلاری آراسیندا، "دوْغمامیش بیر اۇشاغا مکتوب" و "اینشاللاه" ایشتیراک ائدیر.[۳] Corriere della Sera قزئتینده یاییملانان "ایسلام ان بؤیوک تهلوکهدیر" باشلیقلی مقالهسی رئاکسییایلا قارشیلاندی.
اؤلومدن دؤنوش[دَییشدیر]
2 اوْکتوبر 1968-جی ایلده مکزیک اوْلمپیادالاری اثناسیندا پوْلیسله نۆماییشچیلر آراسیندا چێخان قارشیدورما اثناسیندا کۆرَگیندن و دیزینه وۇرولاراق آغیر یارالاندی. فالاچینین اؤلدویونون سانیلماسی اۆزرینه مئییتخانایا قالدیریلدی. آنجاق مئییتخانادا وظیفهلی بیر راهیبین نفس آلدیغینی گؤرمهسییله یاشادیغی آیدین اوْلدو و تکرار حیاتا دؤندو.[۲]
بئلهلیکله فالاچی، اۆچ یۆز آدامین اؤلومو ایله نتیجهلنن [۴] مکزیک دهکی Tlatelolcoقێرغینیندا حیاتدا قالان ایکی آدامدان بیری اوْلاراق قالدی.
رپورتاژلار[دَییشدیر]
- فالاچی، سۇاللاری سێخیشتیردیغی خمینینین آغزیندان آلدیغی ایسلامی پالتارلاری سئومیرسینیزسه گئیمک مجبوریتینده دئییلسینیز سؤزو اۆزرینه ایمام، چوْخ نازیکسینیز. مادام ائله دئدینیز، بۇ آخماق، اوْرتا عصرلردن قالما بئز پارچاسیندان درحال خلاص دئیهرک اؤرتوسونو چێخاریب آتدی.
- هئنری کیسسینگئر ایله ائتدیگی بیر رئپوْرتاژدا سوْروشدوغو سۇاللارلا سێخیشتیردیغی کیسسینگئرا مئدیاتیکلیغی (رسانهای اولماغی) سئودیگینی اعتراف ائتدیرمهیی باجاراراق کیسسینگئری چتین بیر وضعیته سالدی. کیسسینگئر داها سوْنرا بۇ رئپوْرتاژ اۆچون حیاتیم بوْیونجا بیر مطبوعات منسوبویلا ائتدیگیم ان فلاکت دانیشیق اوْلدو دئدی.
- مۆسلمان شخصیتینی اؤن پلاندا تۇتان محمّد علیله (Cassius Marcellus Clay Jr) ائتدیگی رئپوْرتاژی یاریم کسدی.
- رؤپوْرتاژی اثناسیندا فدریجوْ فلینیدن هئچ خوْشلانمادیغینی ایفاده ائتمهسی اۆزرینه فلینی ده اوْنا پیس یالانچی، کیچیک آرسیز قالتاق دئیهرک تحقیر ائتدی.
شخصی حیاتی[دَییشدیر]
ایسلام علئیهدارلیغییلا بیلینن فالاچی عئینی زاماندا تۆرکیهنین آوروْپا بیرلیگینه عضولویونه قارشی رادیکال بیر شکیلده رفتار ائتدی. ایسلامین آوروْپانی ضبط ائدهجهیینی و یاخین بیر گلهجکده قیطعهده آوروْپالی قالمایاجاغینی قارشییا قوْیدو. بیر آتئیست و کاتوْلیک کیلسهسینه قارشی اوْلماسینا قارشی فالاچی هم تۆرکیه مؤوضوسوندا هم ده آوروْپا ایله بۆتونلشملرینی 'کابوس' اوْلاراق کاراکتئریزه ائتدیگی مۆسلمانلارلا ایله علاقه دار اوْلاراق پاپا 16. بندیکت ایله گیزلیجه بیر گؤروش نیظاملاماغا باجاردی.
بۇشون ایسلام صولح دینیدیر دئمهسی اۆزرینه بۇشو تنقید ائتدی.
آیریجا دوْغولدوغو شهر اوْلان فلوْرئنسدا اینشاسی پلانلاشدیریلان مسجید اۆچون اوْریانا فالاچی:
لئوْناردوْ دا وینجیلرین، راففائللوْلارین، گیوْتتوْلارین صنعت شهری فلوْرانسدا مسجید تیکیلسه اؤز اللریمله هاوایا اۇچوروروم دئیهرک حیاتینین سوْن دؤورلرینی خۆصوصیله آوروْپاداکی ان بؤیوک تهلوکه اوْلاراق گؤردویو ایسلام دینی اۆزرینه ایفادهلری ائدهرک کئچیردی.
اؤلومو[دَییشدیر]
فالاچی بیر چوْخ دفعه اؤلوم تهدیدی ائتدی. حیاتینین سوْن دؤورلرینی نیویوْرکدا کئچیرن اوْریانا فالاچی، 15 سپتامبر 2006 تاریخینده خرچنگ (سرطان) مۆعالیجهسی گؤردویو فلوْرانسدا (76 یاش) اؤلدو.[۵]
اؤدوللر[دَییشدیر]
- St. Vincent ژۇرنالیستلیک اؤدولو (ایکی دفعه)
- 1991 Bancerella اؤدولو
- Hemingwa ادبیات اؤدولو
اثرلری[دَییشدیر]
- پئنئ لوپئ ساواشدا, (Penelope alla guerra, 1962)
- گونش باتارسا, (Se il sole muore, 1965)
- هئچ بیر شئی, (Niente e così sia, 1969)
- بوراخ اؤیله قالسین
- تاریخله سؤیلهشیلر, (Intervista con la storia, 1974)
- دوغولمامیش بیر اوشاغا مکتوب, (Lettera a un bambino mai nato), 1975, ISBN 975-510-743-6
- بیرکیشی, (Un uomo 1979)
- اینشااللاه, (Insciallah), 1990, ISBN 975-510-593-X


c: text/html

text:
بلاشکو ختلری
بلاشکو ختلری اولدوقجا نادیر گؤرونور و ایلک اولاراق ۱۹۰۱-جی ایلده آلمان دئرماتولوقو آلفرئد بلاشکو طرفیندن تقدیم ائدیلهن، آچیقلانا بیلمهیهن بیر اینسان آناتومییاسی فئنومئنیدیر. نه معین بیر خستهلیک، نه ده بیر خستلیین تخمین ائدیله بیلهن علامتیدیر. بیر چوخ کؤچورولهن و الده ائدیلهن بدن، یا دا موکوز خستهلیگی اؤزلرینی، لئنتلرینین ویزوال گؤرونوشونو یارادان ناخیشلارا گؤره ایضاح ائدیرلر. اونلاری داها معین حالا گتیرهن شئی خستهدن، خستهیه بنزر یاخینلیقدا اویغونلاشمالارادیر، عومومیتله، اونورغا اطرافیندا ۵-جی شکلینده سینه، قارین و یان طرفلر اطرافیندا س شکلینده فورما گؤتورر.[۱]
علامتلری[دَییشدیر]
ان ایلگینجی ایسه گئدن جسد سیندرومودور. بو خستلیین داشیییجیلاری اؤلو اولدوقلارینا اینانیرلار. بو بیر عقلی دئپرئسسییا و اینتیهار مئیللری سیندرومودور. بئله کی، بو وضعیتده خسته هر شئیینی ایتیرمیش اولماقدان شیکایت ائدیر. اونلار ائهتیراسلارینی، بدنینین بیر قیسمینی یا دا هامیسینی، عومومیتله اؤلدویونو و گئدن بیر جسد اولدوغونو دوشونورلر. شیزوفرئنییایا توتولانلار دا اؤلدوکلرینی، اتلرینین چورودویونو، بزهن ده حیاتی اورقانلارینین یا دا قانینین اولمادیغینی دوشونورلر.[۱]
بزهن بو، خستهنین بدنینده قوردلارین گزیشدیینی ادعا ائتمه درجهسینه قدر اوزانار. بعضی خستهلر بونو ثبوت ائتمک اوچون اینتیهار ائدر. اولدوقجا آز راست گلینهن سیندروم ۲۰۰۸-جی ایلده ۵۳ یاشیندا فیلیپپینلی بیر قادیندا گؤرولدو. اؤلو اولدوغونو سؤیلهیهن قادین عائلهسیندن مئییتخانایا آپاریلماسینی ایستمیشدی. «گئدن جسد سیندرومو» خستهلرینه درمان و بئیینه ائلئکتریک شوکویلا موالیجه تطبیق اولونور.[۱]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
شبح تبر و تاراج بر سر جنگلهای قرهداغ…. / علی جوادپور
شبح تبر و تاراج بر سر جنگلهای قرهداغ…. علی جوادپور واقعه، تلخ است و افتاده است. سالیانی است این خاک و جغرافیا اتفاق خوش به خود نمیبیند و به تعبیری آب خوش از گلویش پایین نمیرود و مردمانش خو گرفتهاند با این ناخوشیها با راههای ناراههاش، با دریاچههای روی نهاده به خشکی و زوال، با […]
کؤچری قادینلار؛ حیاتین یارادیجیلاری/ ناهید نقیزاده
باغلانتیلی باسقیلار! (ستمهای متصل)/ سودابه تقیزاده زنوز
تابو / عادل بابایئو
تابو عادل بابایئو « تابو پولینئزیا (جزایر پلینیزی) سؤزودور. بؤیوک اوکئان (اقیانوس کبیر) آدالاریندا یاشایان یئرلی اهالینین دیلینده ایشلنمیش و اصلینده «قاداغان» دئمکدیر. بو قاداغانلار چئشیدلی اولا بیلر: معین حئیوان اوولاماق، معین بیتکینی یئمک، آغاجا توخونماق و سایره بئله قاداغان سؤزلره ده ایوغونلاشدیریلیر. بو و یا باشقا سؤزون تلفظ ائدیلمهسی قاداغان ائدیلدیکده همین اولای دیلچیلیک […]
بیایید ببینیم (به بهانهی روز جهانی زن) / روحانگیز پورناصح
بیایید ببینیم! (به بهانهی روز جهانی زن) روحانگیز پورناصح کلمهها از بس تکراری نوشته و گفتهاند، خستهاند، دیگر استحکام قبلی را ندارند. زبان از تکرار شعارهای همه ساله و تبریک و آرزوی موفقیت خسته است، دیگر نمیچرخد. میخواهند کمیهم دستها کار کنند، کمیهم پاها و چشمها و گوشها و …. پس بیایید تا در آستانهی […]
هشت مارس و سوالات بیشمار / رقیه کبیری
هشت مارس و سوالات بیشمار رقیه کبیری روز بزرگداشت جهانی زن نزدیک است و ما شهروندان دلخوش به روزهای ثبت شده و ثبت نشده در تقویم در تدارک سور و ساط و بزرگداشت این روز هستیم. این بزرگداشت چنانچه بهدور از چشم ناظران رسمیو مسئول انجام گیرد با هیجان بیشتری همراه بوده و برگزارکنندگان این […]
یئنه دیلیمیز، ادبیاتیمیز/ همت شهبازی
یئنه دیلیمیز، ادبیاتیمیز همت شهبازی بئله نظره گلیر کی بو گونکو دیلیمیزی قورویوب ساخلاماق یاواش-یاواش چتینلشیر. دیلیمیزین الینده، قوروما جیهازلاری (مثلن: مکتب، مئدیا، تلویزیا و…) اولمادان یاری جان حیاتا داوام ائدیر. بئله اولدوقدا دیل اؤز کؤکونو، اؤز اوریژیناللیغینی ایتیریر؛ بو دا ادبی یارادیجیلیقدا تاثیر قویور. دیلیمیزین کلمه احتیاطلاریندان (ذخیره) اوزاقلاشان اوخوجوموز، ادبیاتیمیزین دا دیلینی باشا […]
«ستار گولمحمدی» ادبیات عالمینده سؤیکنملی بیر دیرکدیر./ علی تقیزاده لاریجان
«ستار گولمحمدی» ادبیات عالمینده سؤیکنملی بیر دیرکدیر. علی تقیزاده لاریجان بیر گون شاعیر دوستوم فیروز محمدخانی زنگ ائلهدی و ستار گول محمدی حاققیندا مطلب یازیب تبریزه گوندرمگیمیایسته دی. بو مطلبی یوللادیم کی اورا بوراسیندان حذف اولموش ویژهنامه ده چاپ اولموشدی. *** ۲۷ایل بوندان اوول ایلک دفعه شاعر ستارین «سروان» پوئماسین اؤز سسیله ضبط اولونموش کاستدن […]
بو شهره قان دوشهجک… / غفور امامیزادهخیاوی (ایلقار موذنزادهنین کیتابینا بیر باخیش)
بو شهره قان دوشهجک… غفور امامیزادهخیاوی (ایلقار موذنزادهنین کیتابینا بیر باخیش) شعرلرینی اؤنجهدن چئشیدلی درگیلر، سایتلار و مجازی آلانلاردا اوخویوب تانیدیغیمیز ایلقار مؤذنزادهنین ایلک کیتابی سون گونلرده «آنامین یایلیغی یاییم ائوی» طرفیندن ۸۸ صفحه ده یاییملاندی: «اورهیینه دؤنوشسوز بیلیط». شعرلرینده کلاسیک مودئرن دئمهدن بیر چوخ قالیبلرده اؤزونو سیناخدان کئچیرن شاعیرین شعرلرینی بو قیسا یازیدا تنقید […]
برای گردش در «قرهداغ» با من همسفر شوید/ مهدی پناهی
برای گردش در «قرهداغ» با من همسفر شوید مهدی پناهی برای گردش در قرهداغ با من همسفر شوید: از مسیر استان آذربایجان شرقى در خروجى شهرستان زیباى اهر و از مسیر استان اردبیل در خروجی شهرستان کشت و صنعت، شهرستان سرسبز و زیبای پارس آباد مغان منتظرتان هستم. از همین مسیر میشود به خداآفرین و […]
دای من ده بئله اولدوم… / علی تقیزاده لاریجان
دای من ده بئله اولدوم… علی تقیزاده لاریجان شهریورآیینین ایستی بیر گئجهسیدی. ۱۳۶۹ -جو ایل. آی درهجیک داغیندان تزه بویلانیب چیخیردی. اسداله کیشینین قاپیسینداکی سس کوی، بوتون ماهروزولو کندین بوروموشدو. نئچه گئجه گوندوز ایدی کی چال چاغیر ایدی. مرادین قاپیسیندان او شنلیک اولان قاپییا، باغلارین آراسیندان چکیلن یول، قارانلیق ایدی. آزجا مراد ایوانین ایشیغی، هردن […]
نثریمیزین دیلی / همت شهبازی
نثریمیزین دیلی همت شهبازی حؤرمتلی یازاریمیز ناصر منظوری جنابلارینین “فرهنگ جامعه” درگیسینده “دیل و رومان” باشلیقلی موصاحیبهسینی اوخودوقدا بیر قونویا منجه چوخ گؤزل و یئرلی-یاتاقلی توخونموشدور. آذربایجان دیلچیلیینده «ادبی دیل« ایله “لهجه” مسئلهسینی قارشیقارشییا قویماق و بونلاردان ایکی تضادلی آنلاییش یاراتماق مسئلهسینی. یعنی دیلچیلییمیز بو ایکی مسئلهنی بیر بیری ایله یاناشی قوشالاشدیرماقدانسا، بونلاری بیر بیریندن […]
«آقاخانیم» ننه؛ صمد بهرنگیدن علیرضا نابدله قدر/ سودابه تقیزاده زنوز
«آقاخانیم» ننه؛ صمد بهرنگیدن علیرضا نابدله قدر سودابه تقیزاده زنوز هانسیسا کیتابی اوخویورسان،هانسیسا مقالهنی ترجمه ائدیرسن، تئوریلر وئریب میلت و یاشادیغین اؤلکه حاقدا یازیلار یازیب اؤزونو ساوادلی و آیدین فیکیر بیریسی کیمیتقدیم ائدیرسن. اما سؤز ۹۴ یاشلی ننهیه گلینجه بئینینده اولان بوتون فیکیرلر، قوردوغون خیاللار، یاشاتماق ایستدیغین ایدهآللار پوزولوب، هر شئیی بیر کنارا بوراخیب الینی […]


text:
آمازون یاغیش مشهلری
موختصات: ۳°۰۹′۳۶″ جنوبی ۶۰°۰۱′۴۸″ غربی / 3.16000°جنوبی 60.03000°غربی
'آمازون یاغیش مشهلری' ، آمازون حؤوضه سی 'نین چوْخونو اؤرتن بیر یاغیش مشهسی دیر. گونئی آمریکادا تخمیناً بش میلیون یاریم موربّع کیلومتر لیک بیر ساحهنی اؤرتور. برزیل، پرو، کولومبیا، ونزوئلا، اکوادور، بولیوی، سورینام و فرانسه قوینیا اوْلماقلا دوققوز اؤلکهنین سرحدلری ایچریسینده اوْلور. مشهلرین ۶۰% -ی برزیل،% ۱۳-اۆ پرو سرحدلری ایچریسینده دیر. آمازون مشهلری دۆنیادا قالان یاغیش مشهلرینین یاریسیندان چوْخونو تشکیل ائدیر و دۆنیانین ان بؤیوک اوْرمانینین. آمازون مشهلری ایچریسینده ۴۰.۰۰۰ آغاج نؤعو، ۲.۰۰۰ قوش نؤعو و ممهلیلر حئیوان، ۲.۲۰۰ بالیق نؤعو ایله ۱۲۸،۸۴۳ نؤع اوْنورغاسیز حئیوان تاپیلار و بۇ سببله دۆنیا اۆزرینده ان چوْخ نؤعه صاحیب اوْلان مشهدیر.


text:
۲۰:۳۶
کئچمیش پرئزیدنت حیدر علیئوین خاطرهسینه حصر اولونموش کیکبوکسینگ اوزره پئشکارلار آراسیندا ۸-جی «حیدر علیئو کوبوکو» اوغروندا تورنیرده آذربایجان و ایران کیکبوکسچولاری رینگه چیخیبلار.
مساوات. کوم خبر وئریر کی، بوکس مرکزینده تشکیل اولونان یاریشدا ایکی اؤلکهنین ان گوجلو ایدمانچیلاری اؤز گوجلرینی سیناییبلار.
ایلک اولاراق سؤز WAKO آسیا-نین پرزیدئنتی، عینی زاماندا ایران WAKO فدراسییاسینین رهبری ناصر ناصیری وئریلیب.
او، باکیدا اولماقدان بؤیوک شرف دویدوغونو آچیقلاییب: «بئله بؤیوک تورنیرده من ده ایشتیراک ائتدییم اوچون غرور حسی کئچیریرم. آذربایجان کیکبوکسینگ فدراسییاسینین رهبرلیینه گؤزل تدبیر تشکیل ائتدیی اوچون تشکور ائدیرم. بورادا اولدوغوموز واخت آذربایجان مدنیتی ایله باغلی تانیش اولماق اوچون بؤیوک شانس قازاندیق. شوونون گؤزل آلیناجاغینا اینانیرام».
داها سونرا چیخیش ائدن میللی مجلیسین گنجلر و ایدمان کومیتهسینین صدری فواد مرادوو یاریشین اهمیتیندن صحبت آچیب.
او بیلدیریب کی، بو جور یولداشلیق گؤروشلری ۲ اؤلکه آراسیندا مناسیبتلری داها دا اینکیشاف ائتدیریر: «آذربایجان ایدمان اؤلکهسیدیر. بوتون ایدمان نؤولرینه دقت گؤستریلیر. بو یاریش ۲ اؤلکه آراسیندا دوستلوق مناسیبتلرینی داها دا محکهملهدهجک. مقصدیمیز ایدمانی گنجلر آراسیندا کوتلویلشدیرمکدیر».
آذربایجان کیکبوکسینگ فدراسییاسینین (آکف) پرزیدنتی، میللت وکیلی عادیل علیئو یاریشین عنعنوی کاراکتئر داشیدیغینی خاطیرلادیب.
او، بو یاریشین آذربایجان و اؤلکه خاریجینده دایمی کئچیریلجیینی ده وورغولاییب: «آذربایجاندا ایدمانا دؤولت طرفیندن قایغی گؤستریلیر. بونون نتیجهسی اولاراق اؤلکهمیزده نفوذلو بین الخالق تورنیرلر کئچیریلیر. میللی اولیمپییا کومیتهسینه، گنجلر و ایدمان ناظیرلیینه و ایدمانا دستک وئرهن بوتون شخصلره تشکور ائدیرهم. چونکی آذربایجاندا هئچ واخت اولیمپییا و قئیری-اولیمپییا ایدمان نؤولری فرقلندیریلمهییب. هامیسینا عینی درجهده قایغی گؤستریلیر».
آذربایجان کیکبوکسینگ فدراسییاسینین رهبری ایدماندا کوتلویلیین تأمین اولونماسیندان دا سؤز آچیب. او بیلدیریب کی، بوتون فدراسییالاردا ایشلر یوکسک سوییهده گؤرولور: «بو گون ایدمانلا مشغول اولان هر بیر آذربایجانلی دونیا، آوروپا و یا اولیمپییا چئمپیونو اولمایا بیلر. اما اونلار صاباح میللی اوردوموزون عسگری اولاجاقلار. بو سببدن ده ایدمانین کوتلویلشمهسینده بیر-بیریمیزه دستک وئرملیییک. بوگونکو دؤیوش ایسه ایکی اؤلکه آراسیندا دوستلوق علاقهلرینی داها دا محکهملهنمهسینه خیدمت ائدیر. بیز یاخین قونشویوق و بیر-بیریمیزدن لازیمی تجروبهنی اؤیرنملیییک».
رسمی باشا چاتدیقدان سونرا رینگ ایلک اولاراق روسلان موسایئو چیخیب و حمید آمنینی مغلوب ائدیب. داها سونرا رینگه چیخان رحیم علیئو علی بانی اسدی نوکاودا سالاراق قالیب گلیب.
نؤوبتی دؤیوش آلیشان آسلانلی و سید امیر آراسیندا کئچیریلیب و همیئرلیمیز مغلوب اولوب.
ک-۱ وئرسییاسی ایله دؤیوشن همیئرلیلریمیزین هئیتینده ایسه دییشیکلیک ائدیلیب. ۸۱ کیلوگرم چکی درجهسینده آبوفاضیل گودرزی ایله گوجونو یوخلامالی اولان احتیرام رضایئوی دونیا چئمپیونو امین مؤوسومزاده عوضلهییب. او دا بو اعتیمادی دوغرولدوب. رقیبی اوزرینده ایناملی قلبه قازانان کیکبوکسچو ایرانلیلارلا فرقی یئنیدن ۲-یه چاتدیریب – ۳:۱.
بیر گون اؤنجه چکیسی آرتیق اولان، لاکین سون آندا ۱،۶ کیلوگرم چکی آتان اورخان ملیکوو دا گؤروشو قلبه ایله باشا ووروب. او، اومید نصرتینی رینگه چیخماغا پئشمان ائدیب. بو، دیگر گؤروشلرین نتیجهسیندن آسیلی اولمایاراق، ییغمامیزین ایران اوزرینده قلبه قازاناجاغینی دا رسمیلشدیریب.
بونا باخمایاراق، ۶-جی قارشیلاشما دا میللیمیزین آکتیوینه یازیلیب. کیکبوکسچوموز الشن قنیئو ایرج مرادینین ضعیف اولدوغونو ثبوتا یئتیریب.
رامال آسلانوو - حمید اصلی گؤروشو ده همیئرلیمیزین خئیرینه باشا چاتیب. ایدمانچیمیز یاریشی گؤزل دؤیوشله بیتیریب. بئلهلیکله، ۸-جی حیدر علیئو کوبوکو آذربایجان ییغماسینین ایناملی قلبهسی ایله یئکونلاشیب. کیکبوکسچولاریمیز رقیبلرینی ۶:۱ حسابی ایله مغلوب ائدیبلر.
آذربایجان – ایران - ۶:۱
لوو-کیک
۶۳،۵ کیلوگرم. الشن قنیئو - ایراج مرادی - ۲:۱
۶۷ کیلوگرم. روسلان موسایئو - حمید آمنی - ۳:۰
۷۱ کیلوگرم. رحیم علیئو - علی بانی اسد - ۳:۰
۷۵ کیلوگرم. آلیشان آسلانلی - سید امیر - ۰:۳
ک-۱
۷۱ کیلوگرم. رامال آصلانوو - حمید اصلی - ۳:۰
۸۱ کیلوگرم. امین موسومزاده - ابوفاضیل گودرزی - ۳:۰
۸۶ کیلوگرم. اورخان ملیکوو - اومید نصرتی - ۳:۰


text:
توی مراسمیده انفجار یوز بیردی
افغانستان نینگ لوگر ولایتیده بیر توی مراسمیده یوز بیرگن
افغانستان نینگ لوگر ولایتیده بیر توی مراسمیده یوز بیرگن انفجارده 4 کیشی نینگ حیاتینی یوقه تگن لیگی بیلدیریلدی.
لوگر امنیه آمرلیگی سوزچیسی شاه پور احمدزی، لوگرنینگ محمد آغا تومنیده بیر توی جاییده اورنه تیلگن منفجره موادنینگ پارتلب کیتگن لیگینی ایتدی.
احمدزی، خوددی شو حادثه ده 4 کیشی نینگ حیاتینی یوقه تگن لیگینی 7 کیشی نینگ یره لنگن لیگینی معلوم قیلدی.
اوشبو هجوم نینگ مسؤلیتنی حلی گچه هیچ بیر گروه اوز بوینی گه آلگن ایمس.


text:
خوجالی سوی قیریمی
1992 جی ایل فئورال آیی نین 25 دن 26 سینا کئچن گئجه، آذربایجان میللتی نین تاریخینده قارا حرفلرله یازیلمیشدیر. همین گئجه ائرمنی سیلاحلی دسته لری، شوروی ،زامانیندا خانکندی شهرینده یئرلشمیش، کوماندا وشخصی هیاتین بیر چوخو ائرمنی لردن عیبارت اولان 366 نجی موتوآتیجی آلایی نین زیرئهلی تکنیکاسی و ساواشچی لارین کومه یی ایله خوجالی شهرینی یئرله بیر ائتمیشلر.
خاتین، لیدیستا و اوردور سوی قیریملاری کیمی خوجالی فاجیعه سیده اینسانلیق تاریخینده دوشموش قانلی بیر اولای دیر. ائرمنی موتجاویزلری نین آذربایجان میللتینه قارشی توره تدیکلری بو نووبتی کوتلوی قیرغین، 613 نفرین، او جومله دن 106 قادینین، 63 اوشاقین، 70 قوجانین حایاتینا سون قویدو. 1275 دینج ساکین اسیر گوتورولدو، 150 نفرین طالعی ایسه هله ده معلوم ده ییلدیر.
روسیانین مئموریال حقوق مودافیعه مرکزی نین معلوماتینا گوره،4 گون عرضینده آغدامدا و خوجالیدا قتله یئتیریلمیش 200 آذربایجانلی نین میتی (130 کیشی و 51 قادین و هابئله 13 اوشاق) طیبی محکمه نین نظریندن کئچیریلمیشدیر. بورادا جسدلرین موعایینه زمانی بیلینمیشدیرکی 151 نفرین اولومونه گولله یارالاری، 20 نفرین اولومونه قلپه یارالاری سبب اولموش، 10 نفر کوت آلتله وورولاراق اولدورولموشدور. حقوق مودافیعه مرکزی، بئش دیری آدامین دری سی نین سویولماسی فاکتینیدا قئیده آلمیشدیر. بو سوی قیریملار نتیجه سینده بعضی عائیله لر بوتونلوکده محو ائدیلمیش، اهالی گورونمه میش غدارلیقلا قتله یئتیریلمیش، اسیر گوتورولنلره آمانسیز ایشکنجه لر وئریلمیشدیر. همین عمللرین قاباقجادان دوشونولموش قایدادا، میللی علامتینه گوره، اینسانلارین تامامیله و یا قیسمن محو ائدیلمه سی نیتی ایله توره دیلمه سی بین الخالق حقوق و دئولت داخیلی حقوق، اساسن محض سوی قیریمی اولدوغونو ثبوت ائدیر.
ائرمنی جلادلاری نین توره تدیکلری بو وحشیلیک و وندالیزم بوتون بشریتین اصیل سوی قیریم کیمی تانیدیغی و یوخاریدا آدی چکیلن فاجیعه لرله عینی سویه ده قیمتلندیریمه لیدیر. دونیانین صولح سئور اینسانلاری، سیویل دئولتلری، نوفوذلو بین الخالق تشیکلاتلاری، بین الخالق ایجتیماعیاتی بو آجی حقیقتی بیلمه لی، اینسالیغا قارشی توره دیلن بو جینایت، او حقوقی قیمتلرینی آلمالیدیر. بین الخالق حقوقا گوره سوی قیریم صولح و بشریت علیهینه یونه لن عملدیر و ان آغیر بین الخالق جینایت ساییلیر. بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی باش مجلیسی نین 9 دئکابر 1948 جی ایل تاریخلی 260 (III) ساییلی قعطنامه سی ایله قبول ائدیلمیش و 1961 جی ایلده قووه یه مینن سوی قیریمی جینایتی نین قارشی سی نین آلینماسی و تقصیرکارلارین جزالاندیریلماسی حاققیندا کونواسیوندا سوی قیریمی جینایتلری نین حقوقی اساسی تثبیت اولونموشدور. ائرمنیستانین آذربایجانا قارشی تجاووزو زامانی همین کونوانسیون دا تثبیت ائدیلمیش سوی قیریمی جینایتلری تشکیل ائدن بوتون عمللر تطبیق اولونموشدور.
بو ایشغالچی اؤلکه نین یوروتدویو ترورچولوق سیاستی اوزون ایللردیر کی دونیا ایجتیماعیاتی نین گوزو قارشیسیندا باش وئریر. حالبوکی بین الخالق حقوق نورملاری بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی نین و ATƏT ین پرینسیپلرینه گوره دئولتلرین سرحدلری نین توخونولمازلیغی نا حورمت ائدیلمه لیدیر، اراضی بوتونلویونون پوزولماسینا یول وئریلمه لیدیر. بیرلشمیش میللتلرین امنیت شوراسی، آذربایجانین ایشغال اولونموش توپراقلاری نین شرط سیز آزاد ائدیلمه سی باره ده دورد قعطنامه قبول ائتسه، ایشغالچی ائرمنیستان بونلاری هله ده یئرینه یئتیرمیر.
خوجالی فاجیعه سی ایکی یوز ایله یاخین بیر مدت عرضینده، ائرمنی میللتچیلیی نین و اونلارین هاوادارلاری نین آذربایجان میللتینه قارشی ائتنیک تمیزله مه و سوی قیریمی سیاستی نین داوامی و قانلی صحیفه سی ایدی. بو منفور سیاست، خالقیمیزا سایسیز- حسابسیز موصیبتلر و عذاب – اذیتلر گتیرمیشدیر. خوجالی سوی قیریمینی توره تمکله ائرمنی میللیتچی لییی مکرلی مقصدلر گودوردو:
« خالقیمیزی قورخوتماق، واهیمه یاراتماق، اونون موباریزه عزمینی قیرماق، توپراقلارین ایشغال فاکتی ایله باریشماغا مجبور ائتمک.»
لاکین حیله گر و آمانسیز دوشمان مقصدینه چاتا بیلمه دی. خوجالی مودافعه چی لری غدار دوشمنله موباریزیده قهرمانلیقلا ووروشاراق وطنه صداقت نومونه سی گوستردیلر.
مقصد خوجالی فاجیعه سینه بین الخالق حقوقی – سیاسی قیمت وئریلمه سینه، اونون تشکیلاتچی لاری نین، ایدئولوقلاری نین و ایجراچی لاری نین دونیا ایجتماعیاتی نین گوزونده ایفشاسینا و جزالاندیرلماسینا نائیل اولماقدیر. بو بیر طرفدن خوجالی مودافیعه چی لری نین و شهیدلری نین روحو قارشیسیندا بیزیم اینسانلیق و وطنداشلیق بورجوموزدور. دیگر طرفدن ایسه، اینسانلیقا قارشی یونه لمیش بوجور غدار جینایتلرین گلجکده تکرار اولونماماسی اوچون موهیم بیر شرطدیر.
خوجالی فاجیعه سی حاقیندا خاریجی مطبوعاتین یازدیقلاریندان:
“Krua l’Eveneman” jurnalı (Paris), fevral 1992-ci il
ائرمنی لر خوجالی یا هوجوم ائتمیشلر. بوتون دونیا دوغرانمیش میتلرین شاهیدی اولدو.
“Sandi Tayms” qəzeti (London), 1 mart 1992-ci il
ائرمنی عسکرلری مینلرجه عائیله نی محو ائتمیشلر. لیوانلی کینو اوپراتور، تصدیق ائتمیشدیر کی اونون اولکه سی نین وارلی داشناک ایجماسی قاراباغا سیلاح و آدام گونده ریر.
“Tayms” qəzeti (London), 4 mart 1992-ci il
بیر چوخ اینسان ایبه جر حاله سالینمیشدیر. کورپه قیزین آنجاق باشی قالمیشدیر.
“İzvestiya” (Moskva), 4 mart 1992-ci il
ویدئو کامئرا، قولاقلاری کسیلمیش اوشاقلاری گوستردی. بیر قادینین اوزونون یاریسی کسیلمیشدیر. کیشی لرین ایسکالپلاری(وجودلارینین دریسی) گوتورولموشدور.
“Le Mond” qəzeti (Paris), 14 mart 1992-ci il
آغدامدا اولان خاریجی ژورنالیستلر اولدورولموش قادین و اوشاقلار آراسیندا ایسکالپلاری گوتورولموش، دیرناقلاری چیخاریلمیش 3 نفری گورموشلر. بو آذربایجانلی لارین تبلیغاتی ده ییل، بو بیر حقیقت دیر.
“İzvestiya” (Moskva), 13 mart 1992-ci il
مایور لئونید کراوتس دئییر کی؛ تپه ده یوزه یاخن مییت گوردوم. بیر اوغلانین باشی یوخ ایدی. هر طرفده خوصوصی غدارلیقلا اولدورولموش، قادین، اوشاق، قوجالار گورونوردو.
“Valer aktuel” jurnalı (Paris), 14 mart 1992-ci il
بو موختار بولگه ده ائرمنی سیلاحلی دسته لری یاخین شرقدن چیخمیشلارا بیرلیکده، موعاصیر تکنیکایا، او جومله دن وئرتول یوتلارا مالیکدیرلر. “آسالا”نین سوریه و لیواندا حربی دوشرقه لری و سیلاح آنبارلاری واردیر. ائرمنیلر یوزدن آرتیق موسلمان کندلرینده قیرغینلار توره درک قاراباغداکی آذربایجانلی لاری محو ائتمیشلر…
آذربایجان میللی مجلیسی هر ایل فئوئرالین 26سینی “خوجالی سوی قیریمی” گونو اعلان اتمیشدیر. همین گون بوتون آذربایجان خوجالی سوی قیریمی قوربانلاری نین خاطیره سینی یاد ائدیر. دوغما یوردلاریندان دیدرگین دوشموش و آذربایجانین 48 رایونونا سه په له نمیش خوجالی ساکینلری بو گون داغلیق قاراباغ موناقیشه سی نین عدالتی حلی، ائرمنیستانین آذربایجانا قارشی تجاووزونون دفع ائدیلمه سی، اولکه نین اراضی بوتوولویونون برپا ائدیلمه سی اومودو ایله یاشاییرلار. اونلار دونیا خالقلارینا، دوولتلرینه، بین الخالق تشکیلاتلارا حاق- عدالتی و حقیقتی مودافیعه ائتمک، خوجالیدا توره دیلمیش سوی قیریمی نی پیسله مک و هابئله قبول ائتمک ایچین موراجیعتلر ائدیرلر. خوجالی سوی قیریمی نین گوناهکارلاری، تشکیلاتچی لاری و ایجراچی لاری لاییق جزالارینا چاتمالی دیرلار.
چونکوجینایت جزاسیز قالا بیلمز…


text:
درباره وبلاگ:
آرشیو:
آخرین پستها :
پیوندهای روزانه:
نویسندگان:
ابر برچسبها:
آمار وبلاگ:
Up Page
محمد رضا شوکتی الوار
ئیله سین؟
محمدرضا شوکتی الوار
کیمدی یوخسول دردینه دونیاده درمان ائیله سین
زندگانلیق رسمینی هر یئرده آسان ائیله سین
جاندا طاقت قالماییب دیر ای یئتن فریادیما!
آز قالیر آجلیق منی هر لحظه بئیمان ائیله سین
فر فقیرین نبضی دوشموش ور وزیرین کؤندونه
ایسته ییر جلاد کیمی هر گونده مین قان ائیله سین
گاه کسیر برقین سویون گاهی کسیر گازین اونون
گاهدا ایستیر قیش گونو مظلومو عریان ائیله سین
بعضی لر وار شهری داییم گاه قازیر گاه دولدورور
ایسته میر هئچ شهری بیر گون سلقه سهمان ائیله سین
هاردا تاریخی اثر وار تئز ییخیب ائیلیر پاساژ
ایسته ییر تاریخیمی اعیانه قوربان ائیله سین
ایلده بایرام گلجه یین قیمت لری قاوزیر وزیر
چوخ سئویر مخلص کیمی یوخسوللار افغان ائیله سین
حضرت یوسف ایتیب دیر ای فلک آختارما چوخ
حقی دیر یعقوب کنعان دیده گریان ائیله سین
من کیمم رؤیاده فیللرلن گئده م هیندوستانا
قیرقیلار حاشا و کلّا سنگ باران ائیله سین؟
ای دومان آز وئر اذیت بیل کی آهیم تئز توتار
سنله بو داغ داشدا لین چان بیرده دیوان ائیله سین
حوسنونون قوربانییام ای یاغ تؤکن یاغ اوستونه
یارما ای گول دردینه درمانی هاردان ائیله سین
«شوکتی» ائل دردی یازماق بیل جسارت ایسته یر
بؤیله بیر سؤزلر گره ک هر یاندا طوفان ائیله سین


text:
میر مهدی اعتیمادین حیات و یارادیجیلیغینا بیر باخیش
میر مهدی اعتیمادین حیات و یارادیجیلیغینا بیر باخیش
ائسمیرا فواد شوکورووا
کؤچورن: عباس ائلچین
حیاتی:
میر مهدی اعتیماد 1900-جو ایلده تبریزده سئیید محمد کیشینین عاییلهسینده دوغولموش، لاپ کیچیک یاشلاریندان دؤورون طلبلرینه اساسن کؤهنه اوصوللو مکتب موعلّیمی موللا یوسیفدن عرب دیلی درسی آلماغا باشلامیشدیر. عرب و فارس دیلینی اؤیرنن اعتیماد ایبتیدایی تحصیلینی میرزه عبدالقاسیم خانین "اوصول جدید" مکتبینده آلیر، داها سونرا "طالیبییّه مدرسهسینده صرف-نحو، فیقه، حیکمت عئلملرینی ده اؤیرهنیر و او، عالی مکتب سوییّهسینده تحصیل آلیر. لاکین ادبییّاتا بؤیوک ماراق و سئوگیسی اونو دایم موطالیعه ائتمهیه، موتمادی اولاراق بدیعی ادبییّات اوخویوب اؤیرنمهیه، بیلیک و معلوماتینی آرتیرماغا ایستیقامتلندیریر. میر مهدی اعتیماد تحصیلینی بیتیریب خالق معاریفی ساحهسینده فعالیته باشلاییر. اوخوماق هوسینده اولانلار اوچون تبریزده یئنی اوصوللو "اعتیماد مدرسهسی"نی آچماغا نایل اولور.
1920-جی ایللرده، اعتیمادین ادبی-بدیعی و پئداقوژی فعالییته باشلادیغی موهوم تاریخی مرحله ده یئنی میلّی اویانیشین، خییابانی حرکاتینین تاثیری گونئی آذربایجان مکانیندا گئنیش یاییلمیشدی. شئیخ محمد خییابانی ایسه بؤیوک عئلم، ادبییّات آدامی ایدی و بو دؤورده یارانان ادبییّاتی خوصوصی دیقتله ایزلهییردی. او دئییردی: "ایندی بیزه غم و کدر گتیرن ادبییّات لازیم دئییل. گنجلریمیز یئنی تحصیل دالینجا گئتمهلیدیر، بو ایشده ادبییّاتین رولو بؤیوکدور."[1]
...
آردینی اوخو/ Ardını oxu


text:
نوکیا ۹۵۰۰
نوکیا ۹۵۰۰ اینگیلیسجه: Nokia 9500 Communicator فنلاندلی نوکیا شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. نوکیا ۹۲۱۰آی-دن سوْنرا بازارا عرضه اوْلوب. بۇ جیهاز نوکیا ئی۹۰ موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nokia 9500 Communicator»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده نوکیا ۹۵۰۰ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بو قدیم آلمان معجونو دامارلاری تمیزلییر، کیرجلنمیه قارشی گوجلو عکس-تأثیر گؤستریر.
آخار. آذ سؤزوگئدن درمانین نئجه دوزلدیلمسینی تقدیم ائدیر:
ایچیندکیلر
زنجفیل کؤکو - ۱ کیچیک بیر پارچا؛
۴ لیمون تمیزلنمدن؛
۴ بؤیوک دیش ساریمساق؛
۲ لیتر سو.
حاضرلانما قایداسی
لیمون و زنجفیل یویوب، تیکهلر حالینا گتیرین. بلندر (میکسر) ایله اونلاری ازین. سونرا سیرا ایله ساریمساق و هم ده دیگر ارزاقلاری اورا علاوه ائدین. اونلاری یاخشی قاریشدیرین، سونرا ایسه آلینان قاریشیغی بیر کاسایا بوشالدین.
سویو علاوه ائدیب اود اوزرینه قویون. قایناماسینی گؤزلمهدن گؤتوروب سویوماسینی گؤزلیین. سونرا سوزگجدن کئچیرین.
ان یاخشیسی شوشه قابدا ۱-۲ ساعت سویودوجودا ساخلاماق مصلحتلیدیر.
ایسیفاده سی
قاریشیغی یئمهیه ۲ ساعت قالمیش، آج قارینا ایچمیه چالیشین. اوچ هفته عرضینده یئمک قاریشیغی ایله ایستیفادیه داوام ائدین. سونرا ۱ هفته فاصیله وئرین. لازیم گلرسه، معالیجه کورسونو تکرارلایا بیلرسینیز. ساریمساق اییندن ناراحات اولماغا دیمز، چونکی او، حاضرلیق مرحله سینده اؤز قوخوسونو ایتیریر.


text:
انقره دن ترامپ گه جواب بیریلدی
جمهور رئیس لیک ارتباط باشلیغی جواب بیردی
انقره، امریکا قوشمه ایالتلری دولت باشلیغی دونالد ترامپ نینگ بیاناتلریگه تورکیه نینگ کُردلرنینگ دشمنی ایمس، عکسینچه اولرنینگ همکاری ایکنینی بیلدیردی.
جمهور رئیس لیک ارتباط باشلیغی پروفیسور دوکتور فخرالدین آلتون، دونالد ترامپ نینگ بیاناتلریگه جواب قیتردی.
آلتون اجتماعی ترماق تویتر آدرسی ارقه لی نشر قیلگن پیامیده، "تورکیه جمهوریتی دولتی کُردلرنینگ دشمنی ایمس، عکسینچه اولرنینگ همکاری دیر. تورکیه نینگ کُردلر بیلن اورته سیده هیچ بیر قیینچیلیک یوق دیر" دیدی.
تورکیه نینگ مسئله سی نینگ بولووچی ترور تشکیلاتی پی کاکا و اونینگ سوریه ده گی ترماقلری بیلن ایکن لیگینی اورغوله گن آلتون،
"پی کاکا و اونینگ سوریه ده گی ترماقلری بولمیش PYD-YPG بیر ترور تشکیلاتی دیر. تورکیه ترورچیلیک که قرشی کوره شینی قاطعانه بیر شکلده آلیب باره دی" دیب ایتدی.


text:
موسکوا ۵ ایلدیر دونیا دؤولتلرینه کریمی روسییا اراضیسی کیمی تانیتدیماق اوچون موختلیف واسطهلردن ایستیفاده ائدیر.
Axar.az خبر وئریر کی، بو سؤزلری پولیتولوق الخان شاهین اوغلو دئییب.
«بیرینجیسی، موسکوا خاریجی اؤلکهلرین سیاستچی و دپوتاتلارینین کریما سفرلرینی تشکیل ائدیر. بعضیلری کریما سفر ائتسه ده، اکثریتی بوندان ایمتینا ائدیر. ایکینجیسی، موسکوا کریمدا موختلیف بین الخالق کنفرانس و سمینارلار تشکیل ائدیر. همین تدبیرلرده ایشتیراک ائدن شخص کریمی روسییا اراضیسی کیمی قبول ائتمک مجبوریتینده قالیر. آنجاق موسکوا بو مسئلهده ده بؤیوک ناعیلیت الده ائتمهییب. خاریجی اؤلکهلردن کریمداکی کنفرانسلاردا چوخ آز نماینده ایشتیراک ائدیر. اوچونجوسو، موسکوا عادی توریستلرین ده کریما سفرلرینی تشکیل ائتمهیه چالیشیر. مثلاً، بعضی خاریجی توریزم شیرکتلری ایله موقاویله باغلانیر کی، اونلار کریما تورلار تشکیل ائتسینلر. دؤردونجوسو، موسکوا بیر سیرا رگیونال لاییحهلرده کریمین دا ایشتیراکینا چالیشیر. بئشینجیسی، موسکوا کریمدا ایستحصال اولونان ماللاری خاریجی اؤلکهلرده ساتیشا چیخارماغا چالیشیر. آیریجا، کریمی روسییا اراضیسی کیمی گؤسترهن اطلسلار ساتیشا چیخاریلیر»، - سیاسی شرحچی قید ائدیب.
پولیتولوق بیلدیریب کی، موسکوانین نؤوبتی پلانی فارس کؤرفزی و خزرله قارا دنیز آراسیندا نقلیات خطی یاراتماقدیر:
«بئله کی، ایرانداکی لیمانلاردان کریمداکی لیمانلارا مال داشینماسی نظرده توتولوب. ماللار ایراندان خزر دنیزیندهکی لیمانا، بورادان وولگا-دون چایی ایله قارا دنیزه و کریما چاتدیریلمالیدیر. روسییا ایستییر کی، بو مارشروتلا یالنیز ایران دئییل، آذربایجان و یاخین شرق اؤلکهلرینین ماللاری دا داشینسین».
شاهینوغلو حساب ائدیر کی، آذربایجان بو تکلیفه راضیلاشا بیلمز:
«چونکی بو حالدا آذربایجان کریمی روسییا اراضیسی کیمی تانیمیش اولاجاق. داغلیق قاراباغ کیمی پروبلمی اولان آذربایجان بیر باشقا سئپاراتچی بؤلگه ایله امکداشلیق ائده بیلمز. آذربایجان شیمال-جنوب نقلیات دهلیزینین ترکیب حیصهسیدیر و دمیر یولونون فعالیته باشلاماسینی ایستییر. آذربایجان اؤزو بو مارشروتلا کریما مال داشینماسینین علیهینه اولمالیدیر».
سیاسی شرحچی بونا باخمایاراق، روسییانین سؤزوگئدن دمیر یولونون بیر حیصهسینی کریما قدر اوزاتماغا چالیشاجاغینی وورغولاییب:
«بو مومکوندور. روسییا ۲۰۱۸-جی ایلده کریما کؤرپو چکدی. همین کؤرپودن دمیریولو دا کئچیر. یعنی موسکوا گلهجکده شیمال-جنوب دمیر یولونون بیر حیصهسینی کریما قدر اوزادا بیلر. شیمال-جنوب دمیر یولونون کریما بیرلشدیریلمهسی آذربایجانین تهلوکهسیزلیک سیاستینه ضیددیر. چونکی آذربایجان خاریجی شیرکتلرین داغلیق قاراباغلا اقتصادی و تیجارت علاقهلرینه قارشی چیخیر و فاکتلارا قارشی موباریزه آپاریر».
پولیتولوق دئییب کی، شیمال-جنوب لاییحهسی آذربایجان اوچون ۲ سببدن واجیبدیر:
«بیرینجیسی، آوروپا و روسییادان گلن ماللار آذربایجاندان ایرانا، اورادان دا دیگر شرق اؤلکهلرینه چاتدیریلاجاق. ایکینجیسی، شرق اؤلکهلری و ایرانین ماللاری آذربایجان اوزریندن روسییایا و آوروپایا چاتدیریلاجاق. بونونلا آذربایجانین هم بؤلگهدهکی رولو، هم ده گلیرلری آرتاجاق. آنجاق رسمی باکی شیمال-جنوب مارشروتونون ایشلهنمهسینده کریمین هانسیسا شکیلده ایشتیراکینا راضیلیق وئرممیشدی. روسییا دمیر یولو ایله کریما مال داشیییر. هئچ بیر اؤلکه بونا مانع اولا بیلمیر. رسمی باکینین دا بونا مانع اولماسی پروبلماتیکدیر. حتی آذربایجانین دمیر یولو ایله روسییایا ایخراج ائتدیی کند تصروفاتی محصوللارینین کریمدا دا پئیدا اولماسی مومکوندور. روسییایا ایخراج ائدیلن میوه و تروز ماللارینین کریما گؤندریلمهسینه نظارت ائتمک چتیندیر».
سیاسی شرحچینین فیکرینجه، ایرانین روسییانین تکلیفینه نئجه یاناشاجاغی بیلینمیر:
«ب ام ت-ده ۲۰۱۸-جی ایلین دکابریندا کریملا باغلی سون سس وئرمهده ایران نمایندهسی روسییا و ارمنیستان نمایندهسی کیمی اوکراینانین ایرلی سوردویو قطعنامهنین علیهینه سس وئردی و بئله چیخدی کی، تهران کریمین اوکراینانا باغلیلیغینی قبول ائتمیر. اونا گؤره ده مومکوندور کی، ایران گلهجکده روسییانین تکلیفی ایله راضیلاشسین».


text:
دلمار، آلاباما
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 403: The value "-" provided for longitude is not valid. دلمار، آلاباما (اینگیلیسجه: Delmar, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دلمار، آلاباما گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Delmar, Alabama»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
لطفا Internet Explorer فایدالانین
یازار: بالاجا خوخان قونولار: شعر کیتابلاریم،
آد: منیم یووام هاردادیر
یازار ایله رسامی: رن ماتریس
چئویرن: رسول قربانی مقدم
یایین: كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان
یازار: بالاجا خوخان قونولار: اؤیرنمک کیتابلاریم،
آد: قاچ توت
یازار: زهره وفایی
یایین: زینب تبریز
اؤزت: بو كیتابین هر صحیفهسینده گؤزل اوشاقلار بیر بالاجا حیوانا یاردیم ائدهجكلر. آخی اونلار یوللارین ایتیریبلر. بیری یوواسین آختاریر، بیری قارداشین؛ او بیریسی آجدیر، یئمك آختاریر و...
یازار: بالاجا خوخان قونولار: شعر کیتابلاریم،
آد: یاغدی یاغیشلار
یازار: بهرام اسدی
یاییم مركزی: اورمیه، خیابان مدنی 1، كوی 16، پلاك 103
شعر توپولوسو
اؤرنك اوچون بیر شعر:
یولدا بیر كورگؤرموشم من الینه ال وئرمیشم من
قویمادیم هئچ او دایانا آپاردیم تئز من اویانا
سئوینیب او شاد اولدو باخ دئدی سنی ساخلاسین حاق
یازار: بالاجا خوخان قونولار: شعر کیتابلاریم،
آد: گون چیخدی
یازار: بهرام اسدی
یایین: یاز
یاییم مركزی: اورمیه، خیابان مدنی 1، كوی 16، پلاك 103
بو كینابدا گؤزل - گؤزل شعرلر عزیز آذربایجان اوشاقلارینا یازیلیب. اؤرنک اوچون بیرینی سیزه یازیرام:
بیر بالاجا جوجهم وار جیك - جیك ائدرسن سالار
اوشاقدیر اوشاق جوجهم توكو یوموشاق جوجهم
اینجهدی بارساقلاری قیرمیزی دیرناقلاری
چكدیم اونا من كئشیك قویمادیم توتسون پیشیك
گونده بیرآز بوی آتار یئیر، ایچر، خوش یاتار
بیر گون اولار خوروز بو بانلایار: قوققولوقو
یازار: بالاجا خوخان قونولار: اؤیرنمک کیتابلاریم،
آد: فیرنگیز ایله قیرمیزی دون
حاضیرلایان: اكبر آزاد
رسام: زرین نعمت
یایین: اندیشهی نو
ساتیش مركزی تهراندا: میدان انقلاب، اول كارگر شمالی، پاساژ فیروز، طبقه دوم، انتشارات اندیشه نو
گؤزل اوشاقلار؛ بو كیتابدا ساییلاری شعر یولو ایله اؤیرنجكسیز.
یازار: بالاجا خوخان قونولار: ناغیل کیتابلاریم،
آد: خیرداجا قارا بالیق
یازار: صمد بهرنگی
شعره كؤچورن: امام وئردی سامانی (ایمان)
یایین: مؤلف
بیلدیگینیز كیمی «خیرداجا قارا بالیق» صمد بهرنگینین داستانلاریندان بیریدیر كی سیز عزیز اوشاقلارا یارادیب و ایمان جنابلاری دا اونو شعره كؤچوروب.
بالاجا قارا بالیق، آناسی و قونشولاری اونا گئتمه دئسهلر ده، بالاجا آرخی بوراخیب و دنیزه گئتمك ایستهییر؛ اما دنیز یولوندا چوخلو تهلوكهلر و اتفاقلار واریمیش....
یازار: بالاجا خوخان قونولار: اؤیرنمک کیتابلاریم،
آد: بیرینجی صینیف اوچون آنادیلی
یازانی: علی سلمان ناصری
یایین: انتشارات یاران
یاییم مركزی: خیابان امام، نرسیده به سهراه تربیت، انتشارات یاران، كتابفروشی نوبل
گؤزل بالاجا نازلی اوشاقلار، سیز بو كیتابدان اؤز دیلینیزده یازیب - اوخوماغی راحاتجا اؤیرَنه بیلرسیز.
الیفبانی اؤیرندیم تانیییرام حرفلری
هئچ المیدن قویمارام كیتاب، قلم، دفتری
ایندی آنا دیلیمده اوخویورام، یازیرام
كیتابلاردان بیلیكلر اؤیرنمهیه حاضیرام
یازار: بالاجا خوخان قونولار: ناغیل کیتابلاریم،
آد: بیز قوردوق
یازار: ملیندا جولیتا
رسام: لوسیا گورنوتا
چئویرن: معصومه اژدری
رنداكته - سؤزلوك: حسن اومود اوغلو
یایین: پریمان
یاییم مركزی تهراندا: میدان انقلاب، اول كارگر شمالی، پاساژ فیروز، طبقه دوم، انتشارات اندیشه نو
یاییم مركزی تبریزده: خیابان امام، مابین سهراه طالقانی و تربیت، مجتمع تجاری استاد شهریار، زیرزمین پلاك 47، انتشارات نباتی
توضیح: آتاقورد سوروسویله اووا گئتمک ایستهینده، بالاجا قوردلار اونونلا گئتمك ایستیرلر. آما آتا قورد اونلارا دئییر «یوخ! سیز قالین عمینیزین یانیندا و اونون گؤزو ـ قولاغی اولون. قورد عمی قوردجیغازلارا دئییر: من سیزدن بؤیوك و یاشلییام. گلین گزمهیه گئدك. بونو سیزه گؤستریم...


text:
یوریس کارل هویسمانس
یوریس کارل هویسمانس (اینگیلیسجه: Joris-Karl Huysmans) فرانسهلی رومانچی و یازیچی - .۵ فوریه ۱۸۴۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۹ ایل عومر ائلهایب و ۱۲ مئی ۱۹۰۷ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی فرانسه دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Joris-Karl Huysmans»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یوریس کارل هویسمانس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آغاج آنا: آغاج تانریچا
موختلیف لهجه و شیوه لرده آغاج (آغاش، یاغاچ، ییغاچ، یاغاش) آنا اولاراق دا دئییلر. بعضاً ماس آنا ده دئییلیر. مونقوللار ایسه مود (مودو، مودو) ائجه اولاراق خاطیرلایارلار. یئرله گؤیو بیر-بیرینه باغلایان حیات آغاجی اولو کایین'ی (کیشی تئرئک'ی) قورویار. بعضی تورک طایفالاری آغاجدان توره دیکلرینه اینانارلار. مثلاً بیر بویون آدی اولان قیپچاق سؤزو، "آغاج کوووغو" دئمکدیر. کیپچاک'ی آناسی، بیر آدانین اورتاسیندا اولان آغاجین کوووغوندا دوغورموشدور. قیپچاقلار دا اونون نسلیندن تورمیشلردیر. اصلینده آغاج کوووغونون ایچریسینده ایشتیراک ائدن قادین تورلارین سونراکی عصرلرده، سؤیلنه جگی داها حقیقی بیر حالا گتیرمک اوچون یارادیلدیغی آیدین اولماقدادیر. داها کؤهنه دؤورلرده بیرباشا آغاجدان دوغما شکلینده بیر آنلاییشین وار اولدوغو راحاتلیقلا دئییله بیلر و بوراداکی آغاج دا اصلینده عادی بیر آغاج اولماییب، اولو کایین'دیر. چونکی او، بوتون حیاتی و دوغورگانلیغی ایشارله مکده دیر. بیر بنزه تیم ائدیلدیگینده اوغوز خانین ایلک یولداشی نین دا آغاج آنا آنلاییشییلا علاقه لی اولدوغو گؤروله بیلر. اوغوز خانین تاپدیغی بو قیز دا بیر آغاجین اورتاسیندا اوتورارکن. و داها سونرا دوغوردوغو اوچ اوغولوندان تؤره ین اوچ اوکلار آدی وئریلن تورک طایفالاری نین آناسی اولاراق قبول ائدیلیر. آغاج، سویلولوغو دا ایفاده ائدیر. تورک مدنیتینده بؤیوک و کوووغو اولان آغاجلارا حؤرمت ائدیلر، حتّی بو جور آغاجلاردان قورخولار، ایچینده آل آناسی نین (و یا آغاج آنانین) یاشادیغینا اینانیلیر. آغاج آنانین دیقته چارپان بیر شکیلده آغاج آتادان آییران ان اهمیتلی خوصوصیت، ایچینده یاشایان دیشی بیر آکتیوین و یا قادینین تاپیلماسی و اونون دا وئریملی اولماسیدیر. (آغ / آک) تؤره میشدیر. آغاج؛ موختلیف نؤوعلری اولان اودونسو بیتکیدیر. آغماک (یوخاری چیخماق) حرکتییله علاقه لیدیر. اوزانما معناسی داشیییر. بو مضموندا گؤیه دوغرو اولماغی بیلدیریر. آغاجین کوتلولوغو بئلی ده گؤیه دوغرو یوکسه لیر اولماسیندان قایناقلانیر.
آغاج آتا: آغاج تانری
موختلیف لهجه و شیوه لرده آغاج (آغاش، یاغاچ، ییغاچ، یاغاش) آتا اولاراق دا دئییلر. بزن ماس آتا دا دئییلیر. مونقوللار ایسه مود (مودو، مودو) ائجئگئ اولاراق خاطیرلایارلار. بعضی تورک طایفالاری مثلاً اویغورلار آغاجدان توردیکلرینه اینانارلار. ایکی چایین قووشاغیندا یئرلشن بیر آداجیغین تام اورتاسیندا یان-یانا دایانان ایکی آغاجین آراسینا دوشن ایلدیریملار سونرا بئش دنه چادیر گؤرونور و ایچلرینده بیر دنه اوشاق اوتورارکن. بو اوشاقلار او بؤلگه ده کی کاویملئرجئ ائدیرلر و اونلارین ایچینده یئتیشیب بؤیویرلر و اویگور'لارین آتالاری اولارلار. گئدیب او ایکی آغاجا حؤرمت بسله ییرلر و بونون اوزرینه آغاجلار دانیشیب اؤزلرینه آلکیمادا (خئیر-دوعا) ائدیرلر. بو بئش اوشاغین آدی ایسه بئله دیر؛ 1. سونکور تئکین، 2. قوقور تئکین، 3. اوغور (اور) تئکین، 4. توکئل تئکین، 5. بوگو تئکین. بئش اوشاق تورلارین قیرغیزیستانین پایتاختی بیشکئکه کؤهنه آدی اولان پیشبئگ (بئش بی) ایله علاقه لی اولما احتیمالی دا واردیر. بو آدلاردان بیری اولان توکئل سؤزجویو تورک مدنیتینده اونسوز دا آغاجدان دوغولان کسلر اوچون ایستیفاده ائدیلمکده دیر. بوگو تئکین ایسه مانی دینینی تورکلرده یایان آدامدیر و اصلینده تاریخده یاشامیش گئرچک بیر آدام اولماسینا باخمایاراق آغاجدان دوغما افسانه سینه داخیل ائدیلمیشدیر. یئرله گؤیو بیرلشدیرن حیات آغاجی بعضاً دمیر آغاج اولاراق دا آدلاندیریلار. قورقود آتا اؤیکولرینده کی باسات آدلی آدام دا (و یا آتالاری دا) اولو و بؤیوک بیر آغاجدان تؤره میشدیر. دولگانلارین اؤزلرینه وئردیکلری دیگر آد اولان تیگا کیهی (اورمان کیشی)، مئشه ده یاشایان معناسینی وئرمکده دیر. آنجاق بیرباشا اله آلیندیغیندا "آغاج آدام" دئیه بئله چئویریله بیلیر. اورمان کیشی تعیین ائتمه سی ترکه مه آدلی تورک بویونو دا عاغیلا گتیریر و بو سؤز ده تره کله یعنی آغاجلا مشغول اولان چاغیریشیمی ائتمکده دیر. بعضاً آغاج اییه سی معناسیندا دا ایستیفاده ائدیلر. (آغ / آک) کؤکوندن تؤره میشدیر. آغماک (یوخاری چیخماق) حرکتییله علاقه لیدیر. اوزانما معناسی داشیییر. بو مضموندا گؤیه دوغرو اولماغی بیلدیریر.
آیی آتا: آیی تانری
فرقلی تورک دیللرینده آزی (آدی، آزیغ، آدیغ) آتا اولاراق دا دئییلر. موغوللار باوگای ائجه گه دئیرلر. بعضی تورک طایفالاری آییدان توره دیکلرینه اینانارلار. "آبا توس" آدلی اونگون دا آیینی وصف ائدر. آبا (ائبه، ائبوگه) بعضی بویلاردا آیی معناسینی وئرمکده دیر. آیی نین آدی نین آچیقجا سؤیلنمه مسی لازیم اولدوغو اینانجی خوصوصیله آلتایلاردا، یاقوتدان و دولگانلاردا دا واردیر. اونون اوچون آبای و یا دایی دئییلیر. اینانجا گؤره آیی آدی نین دئییلدیگینی تورپاقدان ائشیدیر. چونکی "ار کولاکتو" / "جیر کولاکتی" (یئر قولاغی) اونو ائشیدیر. آنادولودا یئرین قولاغی وار دئییمی ده بونو ایفاده ائدیر. آیی نین یاشادیغی یئر ده تورپاق و یئر آلتیدیر. یئر یالنیز آیی ایله دئییل، قورد، ایلان و بنزری تابو یاراتمیش جانلیلار حتّی اینسان ایله ده اونسیت قورا بیلر. بو اینانج ایلان، قورد و بنزرلری اوچون ده اعتیبارلیدیر. آیی آدی نین "دایی" ایله ائکویوالئنت (معادل) توتولماسی "کؤپرویو گئچنه قدر آیییا دایی دئمک" سیناکاسی (آتالار سؤزو) ایله ده علاقه لیدیر. موغوللارداکی آبگال دایی (اوگال دایی) ایسه آیی آتا معناسینی وئرر و شامانین گئیدیگی آیی فورمالی میس بیر ماسکادیر. آیی یئر اوزونده کی بیر چوخ مدنیتده قورخولان بیر حئیوان اولاراق ایشتیراک ائتمیشدیر. چؤللرده، بوزقیردا، اورماندا، قوطبلرده بئله وار اولان نؤوعلری اونو گوجون و وحشی حیاتین سیمگه لریندن بیری حالینا گتیرمیشدیر. آیی؛ پنجه لری اولان ایری و جیریجی بیر حئیواندیر. (از/آد/ آز) کؤکوندن تؤره میشدیر. اگر سؤز اولاراق گوج معناسینی ساخلایار.
آیی آنا: آیی تانریچا
فرقلی تورک دیللرینده آزی (آدی، آزیغ، آدیغ) آنا اولاراق دا دئییلر. موغوللار باوگای ائجه دئیرلر. بعضی تورک طایفالاری آییدان توره دیکلرینه اینانارلار. فینلرده آیی ان موقدس حئیوان اولاراق قبول ائدیلیر. قهوه رنگی آیی بو جمعیتده آیری بیر اهمیته مالیکدیر. فین (سوومی) خالقی اورال منشالی اولوب تورکلره قونشو بیر قؤومدور و ایسکاندیناویایا کؤچ ائده رک اورادا دؤولت قورموشلار. آیی گوجو، تورپاغی، دؤیوشچولوگون بؤیوکلوگو ایشاره لر. آیی دیرناغینین و پنجه لری نین کورویوجولوغونا اینانیلار. موعاصیر ایقتیصادیات/ بیرژا نظرییه لرینه آیی مئیلی یوخاریدان آشاغییا دوغرو وورولان پنجه نی، یعنی دیری دوشن قییمتلری قار الده ائتمه گی ایضاح ائدر و بو بنزتمه نین ائدیلمیش اولماسی اینسانین نه قدر موعاصیر اولورسا اولسون دایم ایچینده پریمیتیو (بدوی، ایلكین) بیر ایستیقامت اولدوغونو آچیق شکیلده اورتایا قویور. هرچند بو وضعیتین بیرباشا تورک سؤیلنجه لرییله علاقه لی اولدوغونو سؤیله مک مومکون دئییل لاکین بیر چوخ مدنیتین ده اورتاق آلگیلایاشلاری نین اولدوغو شوبهه سیزدیر. یعنی سؤیلنجه لرین ده اؤزونه خاص جهتلری اولدوغو قدر دیگر خالقلاری ایله بنزر و عئینی ذهنی پروسئسلرله اورتایا چیخمیش اولان طرفلرینی ده گؤز آردی ائتمه مک لازیمدیر. اینسان اوغلونون قورخدوغو شئیه حؤرمت ائتمه سی نین و اونو یوخ ائتمه یه چالیشماق یئرینه اونونلا اؤزدئشلشره ک اونون کیمی اولماغی آماچلاماسی نین ان گؤزل نومونه سی آیی آنا و آی آتا آنلاییشلاری نین. (آی/آز/آد) کؤکوندن تؤره میشدیر. اگر سؤز اولاراق گوج معناسینی ساخلایار. آز کؤکو آزمان (وحشی حئیوان) سؤزویله ده یاخیندان علاقه لیدیر. مونقول آیه سؤزجویو قورخو دئمکدیر و علاقه لی اولماسی اولابیله جکدیر.
باراک آتا: ایت تانری
ایت آتا دا دئییلیر. موغوللار نوکای ائچگه دئیرلر. بعضی مونقول طایفالاری ایتدن توره دیکلرینه اینانارلار. باراک سیراوی بیر ایت اولماییب موقدس ساییلار. ایت آتایا داها چوخ مونقول قؤوملرینه راست گلینیر. افسانوی کؤپک باشلی اینسانلارا دا باراک آدی وئریلر. تاردوشلارین آتالاری دا کورت و یا باراک باشلی بیر اینساندیر. آوروپا منشالی هون/ماجار افسانه لرینه گؤره ده آوروپا هونلاری (ماجارلار) تازی آتادان توره میشلردیر. ماجالار ایته کوتیا دئییرلر و بو آدین تورکچه/مونقول کوت سؤزو ایله بنزرلیگی دیقت چکیجیدیر. اینسان یارادیلارکن اینسانین گؤزتچیلیگینی تانری بیر ایته بوراخمیش لاکین او وظیفه سینی دوزگون ائتمیه رک خیانت ائتمیشدیر. مونقوللارین بعضی طایفالارین و کیتان'لارین آتاسی اولاراق قبول ائدیلیر. بو سببله کؤپک قوربان ائدیرلر. بیر شاهزاده ایله ائولنن کؤپک آتادان توره دیکلرینه اینانان کؤهنه مونقول قبیله لری واردیر. تورک-مونقول مدنیتینده یاری اینسان، یاری حئیوان اولان وارلیقلاردا، اوست طرف اینسان آلت طرف حئیوان شکلینده دیر. آما باشقا بعضی مدنیتلرده ایسه تام ترسیدیر. مثلاً میصیر مدنیتینده آلت طرف اینسان، باش قیسیمی حئیوان اولان تانریلار واردیر. باراک آتا بو باخیمدان تورک میتولوژینده کی عومومی آنلاییشا ترس بیر شکیلده ایشتیراک ائدر. عئینیله میصیر سؤیلنجه لرینده اولدوغو کیمی باش طرفی ایتدیر. ناغیللاردا کؤپوک کیمی ترجومه ائدیلن کوبه، کوبه آدلی قهرمانین بو موتیولی علاقه دار اولما احتیمالی یوکسکدیر.
باراک: (بار/ وار) کؤکوندن تؤره میشدیر. افسانوی بیر ایت نؤوعودور.*
نوکای: مونقول کؤپک دئمکدیر.*
باراک آنا: ایت تانریچا
ایت آنا ده دئییلیر. موغوللار نوکای ائجه دئیرلر. بعضی مونقول طایفالاری ایتدن توره دیکلرینه اینانارلار. باراک سیراوی بیر ایت اولماییب موقدس ساییلار. نوگای آدلی تورک-مونقول بویو ایله علاقه لیدیر. نوکای مونقولجادا کؤپک دئمکدیر. اوغوز داستانیندا باراک بویو'نون کیشیلری نین اوزلری نین کؤپک اوزو (و یا او قدر چیرکین) اولدوغو لاکین قادینلاری نین ایسه عکسینه اینانیلماز درجه ده گؤزل و جاذیبه دار اولدوقلاری ایضاح ائدیلر. بو سببله باراک آنا آنلاییشی بو بویون تؤره دیگی آنا شکلینده آلقیلانسا دا، باشی نین ایت باشی اولدوغو شکلینده قطعی بیر معلومات مؤوجود دئییل.
بورکوت آتا: قارتال تانری
فرقلی تورک دیللرینده بورکوت (بؤرکؤت، بؤرکیت، مئرکوت، مارکوت، مؤرکوت) آتا اولاراق دا دئییلر. کارتال آتا دئییلیر. موغوللار بورگود (بورگئد) ائجئگه اولاراق خاطیرلانار. گونشین سیموولودور. یئنیدن دوغوشو، ابدی حیاتی، اؤلومسوزلوگو، گونشین دوغوشونو ایشاره لر. آتشی، ایستیلیگی و بیچین مؤوسومونو خاطیرلادار. کارتال'ا بعضی تورک قؤوملریندن گونش کوشو دئییلیر. مئرکوت قبیله سی قورو بیر کارتالدان، یورتاس قبیله سی ایسه آغ بیر کارتالدان تؤره میشدیر. ماجار پادشاهلاری نین نسلی ده بیر کارتالا (و یا دوغانا) قدر اوزانیر. ایلک ماجار کرالی نین آناسی بیر دوغاندان حامیله قالمیشدیر. ماجار کرالی نین آناسی حامیله دئییلکن یوخوسوندا بیر دوغولان گؤرموش، سونرا بو قوش اطرافیندا اوچاراق دوققوز دفعه دولانمیش و سونرا دا رحمینه گیرمیش. بیر مودت سونرا دا حامیله قالدیغینی آنلامیش. اوشاغین دوغوموندا ایسه سیرا خاریجی حادیثه لر یاشانمیش. بیر قیرغیز بویوندان آناسی دا یئنه گئجه یوخوسوندا چادیرینا گلن بیر دوغولان گؤرموش و بو قوش قارینینا گیرمیش. قادین بیر مودت سونرا حامیله قالمیش. باشقا بیر سؤیلنجه ده کارتال آتا یئر اوزونه ائنه رک بیر قادینلا بیرلشیر و اوشاغی اولار. دوغان اوشاق یئر اوزونون ایلک و ان بؤیوک سامانی اولار. قارتالین بونو ائتمه سی نین سببی اؤز دیلینی آنلایاجاق بیر اینسان اؤولادا صاحیب اولماقمیش. بورکوت اؤلومسوزلوگو ایشاره لر. یاغمورلار یاغدیرابیلمه گوجونه مالیکدیر. بوللوغو و برکتی تمثیل ائدیر. قازاق بایراغیندا کورگینده گونش داشییان بیر قارتال واردیر. بوریات کاغانی نین آروادی نین بیر قارتاللا گیردیگی علاقه نتیجه سینده شامان اولدوغو ایضاح ائدیلر. تورکلرده قارتال و اونا بنزه ین سونگور، دوغان، آتماجا، لاچین کیمی قوشلارا عومومی اولاراق قاراقوش آدی وئریلر. بو قوش نؤوعو عئینی زاماندا گؤرونمز عالمله اولان علاقه نی تمثیل ائدن بیر روح اولاراق دا گؤرولر. شامانلار اونون کؤمگینه موراجیعت ائدرلر. قاراقوش بعضا ایگیدلری بوتون اولاراق اودار و اونلاردا اونون بطنیندن تکرار ساغ اولاراق چیخماق اوچون بیر یول تاپیرلار. آنادولودا عاشیقلر آنجاق اؤزلرینه بیر قوش قیلیغینا گیرن جبراییل و یا میکایل'ین یوخولاریندا گؤرونمه سییله بیرلیکده آشیقلیق خوصوصیتینی قازانارلار. یاقوت دیلینده کی هوتوی سؤزجویونون کودای (تانری) سؤزجویو ایله بنزرلیگی ده دیقته دیردیر. بورکوت اصلینده بوتون قوشلاری تمثیل ائدن بیر حئیواندیر. بو مضموندا آشاغیدا نومونه اولاراق وئریلن و قارتال، دوغان، آتماجا کیمی ییرتیجیلارین آلتتورلئری اولان قوشلارین هامیسی تورک مدنیتینده اهمیتلی بیر یئره مالیکدیر: باز/ باس، بازالاک/ بوزالان، بئیگو/بایگو، جینکای/چینکای، چاکیر/ شاکیر، چالاغان/چالاگان، ایتئلگو/ایتلئغو، کارچیکای/کارجیگای، کؤچکئن/کؤچؤغئن، کؤیکئنئک/کویکئنئک، کیرگای/کیرگوی، لاچین/ناجی، سونگور/سونکور، سونکار/شومکار، توغاناک/توغاناک، تویگون/ تویگون، تورومتای/تورومتای، زاغالما/یاغالبای. بورکوت سؤزجویو (بور/بور/مور) کؤکوندن تؤره میشدیر. اؤرتمک معنالارینی احتیوا ائدن بورومک، بورغو سؤزلری ایله عئینی کؤکدن گلیر. قارتال دئمکدیر. بورکوت (مرکوت) قوشو شامانا اؤزوندن کئچه رک ائتدیگی سفرده یولداشلیق ائدر. بور (بوره) سؤزجویو علاقه سی ده اهمیتلیدیر.
بورکوت آنا: قارتال تانریچا
فرقلی تورک دیللرینده بورکوت (بؤرکؤت، بؤرکیت، مئرکوت، مارکوت، مؤرکوت) آنا اولاراق دا دئییلر. قارتال آنا دئییلیر. شامانلاری یئر اوزونه گتیرمیشدیر. شامان اولاجاق بیر اوشاغین روحو بیر قارتال طرفیندن یوتولور. بو قارتال گونئشلیک بیر بؤلگه یه کؤچ ائدر. بو چاییرلاری اورتاسیندا قیرمیزی بیر شام ایله قورو بیر قایین واردیر. قارتال یومورتاسینی بو آغاجلاردان بیری نین تپه سینه بوراخار. بیر مودت سونرا یومورتا چاتلایار و ایچیندن بیر اوشاق چیخیر، آغاجین آلتیندا اولان بیر بئشیگی دوشر. بوریاتلارین ایلک سامانی بورکئد آدینی داشیییر. ایسته دیگی زامان راحاتلیقلا او بیری دونیایا آتلایابیلیر. بعضی تورک طایفالاری قارتالدان توره دیکلرینه اینانارلار. یاخشی شامانلار قیرمیزی شام اوزرینده کی قیرمیزی یومورتادان، پیس اولانلار ایسه قارا قایین اوزرینده کی قورو یومورتادان چیخارلار. بو قارتال بوتون عؤمرو بویو او سامانی قورویار و کؤمکچی اولار. بو قوش او قدر بؤیوکدور کی، آی اونون سول قانادینی، گونش ده ساغ قانادینی آنجاق باغلایار. سیبیر اینانجلارینا گؤره تانری اینسانلارا کؤمک ائتمه سی اوچون قارتالی گؤندرمیشدیر. اینسانلار اونون دیلینی آنلامایینجا دا بیر قارتال تانری نین امری ایله بیر آغاجین آلتیندا یاتان قادینی حامیله بوراخار و اونون اوشاغی شامان اولار. بورکوت (مئرکوت) قوشو شامانا اؤزوندن کئچه رک ائتدیگی سفرده یولداشلیق ائدر. (بور/بور) کؤکوندن تؤره میشدیر. بورگ سؤزجویو مونقولجادا قارانلیق دئمکدیر و بورکوتلر چوخ واخت قارا رنگلی اولاراق بئتیملئنیر. قارتال اوچون ایستیفاده ائدیلن قاراقوش تعبیری بونون ان گؤزل نومونه سیدیر.
گئییک آتا: گئییک تانری
فرقلی لهجه و شیوه لری کئییک (گیگیک، کیگیک) آتا شکلینده ده دئییلر. سیغین (سیگوه) آتا و یا بولان آتا اولاراق دا بیلینر. موغوللار الی ائچئگه دئیرلر. گئییک سورولری نین باشیندا تاپیلیب ایداره ائدن مارالا گؤک گئییک و گؤک سیغین آدی وئریلر. ناغیل قهرمانلاری و یا سؤیلنجه کسلری بیر مارالی قووار و آرخاسیندان بیر ماغارایا گیریر. بورادا چوخ واخت گؤزل بیر قیزا راست گلیر. گئییکلی بابا کیمی چاتانلار خالق مدنیتینده سیخلیقلا ایشتیراک ائدر. حاجی بکتاش ولی کیمی چاتانلار دا مارال دونونا بورونه بیلیرلر.
گئییک آنا: گئییک تانریچا
فرقلی لهجه و شیوئلئری ،کئییک (گیگیک، کیگیک) آنا شکلینده ده دئییلر. بورچین (بورجون) آنا و یا بولان آنا اولاراق دا بیلینر. موغوللار مارال ائجه دئیرلر. بدنینده کی لکلر اولدوزلارین ایشاره لریدیر. دنیزدن چیخاراق گلمیشدیر. بعضی تورک بویلارینا یول گؤستریجیلیک ائدر. آغ مارال جیلدینه گیره رک گؤی تورکلرین آتاسییلا بیرلشمیش و گؤی تورکلر تؤره میشدیر. گؤرکملی چنگل بوینوزلاری و قانادلاری واردیر. اینسان بیچیمیندیکن چوخ گؤزلدیر. بدن خطلری اینجه و موتناسیب اولاراق بئتیملنیر. مونقولجادا گیگیه سؤزجویو ایشیقلی معناسینی وئرر و بو حئیوانین موقدسلیگی ایله ده علاقه لیدیر. مثلا مونقوللارین آناسی اولان آلانکووا سؤزجویو ده ایشیغین گئییغی کیمی بیر معنا ایفاده ائدر.
کوغو آنا: قو قوشو تانریچاسی
موختلیف تورک دیللرینده کو (گو، کوو، کوب) آنا اولاراق دا دئییلر. مونقولجادا هون (کون، هونگ، کونگ) ائجه اولاراق ایفاده ائدیلر. بعضی تورک طایفالاری کوغودان توره دیکلرینه اینانارلار. هو خانیم ایله قاریشدیریلمامالی. فینلیلرین کو آدلی آی تانریسینی دا آغلا گتیریر. کوغو سؤزجویو (کو/هو) کؤکوندن تؤره میشدیر. ظریفلیگی سیموولو اولان قوش. کؤهنه مونقولجادا هون/کون سؤزونون عئینی زاماندا اینسان معناسینی گلمه سی دیقت چکیجیدیر. تونگوز-مانچو دیللرینده کوکی/کوهو/ کوککو شکلینده ایشتیراک ائدر.
قورد آنا: قورد تانریچا
موختلیف تورک دیللرینده قورد (کورد، کیرت، گورت) آنا شکلینده ده دئییلر. بؤرو (بوری، بورو) آنا اولاراق دا بیلینر. موغوللار چینا (شینا، شونو) ائجه اولاراق خاطیرلایارلار. قوردلاری قورویار. چونکی تورکلر قورددان تؤره میشدیر. آز قالا بوتون تورک طایفالاری اورتاق بیر اینانج اولاراق دیشی قورددان توره دیکلرینه اینانارلار. ایلک دفعه هون و ووسون اورتاق سؤیلنجه سینده ایشتیراک ائدن بیر احوالاتا گؤره هون حؤکمداری طرفیندن اؤلدورولن ووسون کاغانی نین کیچیک اوغلو چؤله بوراخیلمیش و اونو دا دیشی بیر قورد ائمزیرمیشتیر. بونو گؤرن هون خاقانی اوشاغی یانینا آلاراق یئتیشدیرمیش تاختینی اونا گئری وئرمیشدیر. دیشی قورددان تؤرمه افسانه سی آشینا آدلی دیشی قورد افسانه سینده ان یئتکین فورماسینا چاتمیشدیر. گؤی تورکلرین تورئییش افسانه سینه گؤره اجدادی اولان آدام هله بیر اوشاقکن دوشمنلری طرفیندن عاییله سی اؤلدورولدوکدن سونرا بیر باتاقلیغا آتیلیر و بورادا دیشی بیر قورد طرفیندن تاپیلیب ائمزیریلیر. داها سونرا دا اونونلا ائوله نیر. دوغان اون اوشاق، گؤی تورکلرین اون بویونو یارادیر. آشینا عاییله سی بو اوشاقلاردان بیری نین نسلیندن گلمکده دیر و گؤکتورک دؤولتینی ده بو عاییله قورموشدور. بؤرو سؤزجویو اویغورجادا پئری شکلینده دئییلمیشدیر. قورد سؤزجویو (قور/گور/کور) کؤکوندن تؤره میشدیر. گوج، قوووت، دایانیقلیلیق معنالارینا گلیر. قورتارماق حرکتی ایله ده کؤکنسل اولاراق علاقه لیدیر.
قورد آتا: قورد تانریسی
موختلیف تورک دیللرینده قورد (کورد، کیرت، گورت) آتا شکلینده ده دئییلر. بؤرو (بوری، بورو) آتا اولاراق دا بیلینر. موغوللار چینا (شینا، شونو) ائجئگه اولاراق خاطیرلایارلار. قوردلاری قورویان و عئینی زاماندا قورد قیلیغینا گیره بیلن تانریدیر. کاغوچی (کاو-چی) تورکلری نین سؤیلنجه لرینه گؤره ایلک کاغانلاری نین قیزلاری آتالاری طرفیندن بیر تپه یه بوراخیلمیش. سونراسیندا کیچیک قیزی بیر قورد قیلیغیندا گلن قورد تانری ایله بیرلشمیش و کاغوچی خالقی اونلارین اوشاقلاریندان مئیدانا گلمیشدیر. گؤیتورک بایراقلاری نین تپه سینده دایم بیر قورد باشی اولاردی. تاردوش تورکلری نین آتاسی قورد باشلی بیر اینساندیر. قورد دایم یول گؤستریجی اولاراق قبول ائدیلیر و آرخاسیندا موختلیف اؤلکه لره گئدیلر. اونون خبردارلیغییلا تهلوکه لر کیلپایی آتلاتیلیر. موقدس روحلارین دوققوز اوغوللاری نین هامیسی قوردا بنزر. گؤی یئللی، گؤی قویروقلو تعبیرلری ایستیفاده ائدیلر. باشقوردلار قورددان توره دیکلرینه اینانارلار و آدلاری دا بونا گؤره باش-قورد شکلینده دیر. قورد آتایا آوروپا افسانه لرینده مثلاً رومانین قورولوشویلا علاقه دار اولاراق روموس و رومولوس افسانه سینده راست گلمک مومکوندور. بو موتیوی تورکلرله علاقه لی بیر قؤوم اولدوغو تخمین ائدیلن ائتروسکلر واسیطه سیله ایتالییایا چاتمیش اولماسی احتیمال ائدیلیر. قوردلاری، تورکلر موقدس سایدیغی اوچون ایجتیماعی حیاتین هر مرحله سینده حتّی موعاصیر جمعیتده بئله تاثیرلرینی گؤسترر. مثلاً رئسپوبلیکا دؤورونده چیخاریلان ایلک یئرلی لوکوموتیوه "قاراقورد" آدی وئریلمیشدیر. بوندان باشقا چینگیز آیتماتووون، پوزولان و یوکولان طبیعی تارازلیغی بیر قوردون گؤزوندن ایضاح ائتدیگی دیشی قوردون رویالاری آدلی اثری ده تورکلرده قوردون طبیعت، یورد و حیاتی سیمگه له مسی باخیمیندان قییمتلندیرمک ده یئرینده اولاجاق. تاردوشلارین آتالاری قورد باشلی بیر اینساندیر. شامان دوعالاریندا آلتی آغیزلی قورددان تئز-تئز بحث ائدیلیر. اوسئتین افسانه لرینده قوردالاگون آدلی بیر دمیرچییه بحث ائدیلیر. قورد سؤزجویو (قور/گور/کور) کؤکوندن تؤره میشدیر. گوج، قووت، دایانیقلیلیق معنالارینا گلیر. قورتارماق حرکتی ایله ده کؤکنسل اولاراق علاقه لیدیر.
اود آنا: اینک تانریچا
اوت (اوی) آنا اولاراق دا دئییلر. اینک آنا اولاراق دا بیلینر. موغوللار اونه (اونئغه) ائجه دئیرلر. ماللاری قورویار. گوجو تمثیل ائدیر. بعضی تورک طایفالاری، نسیللری نین اینکدن تؤره دیگینی اینانار. مثلاً قیرغیزلار ایلک آنالاری نین بیر اینک اولدوغونا و بیر ماغارادا یاشادیغینا اینانیرلار. قهرمانلاردان اولان بوینوز آنلاییشی بوغادان ایلهاملانمیشدیر. بو بوینوزلار گوجو ایشاره لر و آیی چاغریشتیریرلار. حقیقتاً ده بوینوز عونصورو بیر چوخ دیگر تانریچایا دا کئچمیشدیر. مثلاً اومای آنا بوینوزلو اولاراق بئلیرلنیر. بوندان باشقا سونسوز قادینلار موقدس ماغارالارداکی بوینوزلارا ایپ باغلایاراق اوشاق دیله یه رلر. سؤیلنجه لرین ده اؤزونه خاص جهتلری اولدوغو قدر دیگر خالقلاری ایله بنزر و عئینی ذهنی پروسئسلرله اورتایا چیخمیش اولان طرفلرینی ده گؤز آردی ائتمه مک لازیمدیر.
اود آتا: بوغا تانری
اوت (اوی) آتا اولاراق دا دئییلر. بوغا (بوگا، بوکا) آتا اولاراق دا بیلینر. موغوللار بوه (بوک) ائچئگه دئیرلر. اؤکوزلری قورویار. گوجو تمثیل ائدیر. بعضی تورک طایفالاری، سویلارینی بوغادان تؤره دیگینی اینانار. اوغوز کاگان'ا آدینی وئرن ده بوغا آتا'نین. موقدس آی بوغاسی اولاراق تعیین اولونار. قهرمانلاردان اولان بوینوز آنلاییشی بوغادان ایلهاملانمیشدیر. بو بوینوزلار گوجو ایشاره لر و آیی چاغریشتیریرلار. قیرغیزلار دونیانین بیر اؤکوزون بوینوزلاری اوزرینده دایاندیغینا ایناناردیلار. یاغمورلار نتیجه سینده داغلاردان ائنن سئللر بؤغورن بوغالارا بئنزتیلیر. بوغا آتا بوز اؤکوز قیلیغینا بورونه رک تایچی خانین بوغالارییلا گوره شیر و داها سونرا دا خانین قیزی ایله سئویشیر. اوندان بیر اوغولو اولار. بو اوشاق بوریات قؤومونون آتاسیدیر. اونا گؤره اؤزونه بوز اؤکوز قوربان ائدیلیر. بوگا مونقولجادا گئییک دئمکدیر و موقدس بیر حئیواندیر. تونگوزلاردا بوغا و یا بوگا آدی وئریلن هر شئیه گوجو چاتان، بوتون حیاتی ایداره ائدن، مودریک بیر تانری واردیر. عئینی شکیلده تونگوزلارلا قوهوم بیر طایفا اولان ائونکلرده بوگا جنّت تانریسیدیر. بوغا سؤزجویو (بوغ/بوگ/بوه/بوگ/بوک) کؤکوندن تؤره میشدیر. بوغا سؤزجویونون اراضیده "شامان" سؤزو ایله اولان کؤکنسل علاقه سی دیقت چکیجیدیر.
كوچوروب، حاضیرلایان: علی دهقانی آذر


text:
آذربایجان حؤکومتی قاراباغ ائرمنی لرینه موراجیعت ائتمه لیدیر.
تئلِگراف.کام خبر وئریر کی, بونو میللت وکیلی ذاهید اوُروج میللی مَجلیسین ایجلاسیندا دئییب.
"دوغرودور, بو موراجیعتین ده پِرئسپئکتیولی اولماسی ایناندیریجی دئییل. آما بیز اؤز بورجوموزدان چیخمالییق. بیز داغلیق قاراباغ اِرمنی لرینه دئمه لییک کی, سیزی قاراباغدا گیروُو ساخلایان ائرمنیستان حاکمییتی دیر". – میللت وکیلی بیلدیریب.
ذاهید اوُروج دئییب کی, آذربایجان خوجالی قتلی عامینی تؤره دن ائرمنی لری باغیشلامایاجاق: " اگر سیلاحی یئره قویوب تسلیم اولسانیز, سیزی آذربایجان وطن داشلیغی گؤزله ییر. آذربایجان دؤلتینی, کانستیتوسیاسینی, اَراضی بوتوولویونو قبول ائده ن, سیلاحی یئره قویان ائرمنی لری داها یاخشی پِرئسپئکتیو گؤزله ییر. آما خوجالی فاجیعه سینی و خالقیمیزا قارشی دیگر جینایت لری تؤرَتمیش ائرمنی لر باغیشلانمایاجاق".


text:
جامیعه
جامیعه -اینسانلارین بیرلیگی اوْلوب، اؤزونده جمعیتین سیاسی، ایقتیصادی، سوسیال و مدنی حیاتینی بیرلشدیرن غئیری-دؤولت ترکیبدور . جامیعه سؤزون گئنیش مناسیندا مادی حیاتین، جانلی طبیعتین بیر حیصّه سی اوْلان، تاریخاً اینکیشاف ائدن، اینسانلارین فعالیّتی فوْرماسیدیر. سؤزون دار معناسیندا ایسه - اینسان تاریخینین بللی بیر مرحلهسی (کاپیتالیزم، فئودالیزم) و یا بتون سوسیال اوْرقانیزمدیر (فرانسه جامیعهسی، آوروپاجامیعهسی و ...). جمعیت بللی قایدا اۆزره قۇرولموش یاپیسال(ساختار)ا مالیک اوْلان بوتؤو بیر سیستمدیر.


text:
چسلاو میلوش
چسلاو میلوش Czesław Miłosz؛ ۳۰ ایون ۱۹۱۱، شتنی، لیتوانی — ۱۴ آوقوست ۲۰۰۴، کراکوف، لهیستان) — لهیستان شاعر، ترجومهچی، ادبیات اوزره نوبل اؤدولو (۱۹۸۰)
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
چسلاو میلوش لیتوانین کئیدان قزاسینین شتنی کندینده دونیایا گلیب. ویلنوسدکی سیقیزموند آوقوست آدینا گیمنازیانی بیتیریب (۱۹۲۱—۱۹۲۹). بونون آردینجا ایستئفان باتوری بیلیم یوردودا اولجه هومانیتار، سوْنرا ایسه حقوق و سوسیال علملر شعبهلرینده تحصیلینی داوام ائتدیریب. ایلک شعرلری ۱۹۳۰-جو ایلده "آلما ماتر ویلننسیس" آدلی طلبه ژورنالیندا ایشیق اوزو گؤروب. "ژاقارلار") پوتیک قروپونون اساسینی قویانلاردان اوْلوب. ۱۹۳۴-جو ایلده ویلندهکی لهیستان یازیچیلار اتفاقی پوتیک دئبوتونه گؤره اونو فیلوماتلار اؤدولونا لاییق گؤروب. پاریسده اؤز اوزاق قوهومو، فرانسه دیلی شاعر اوسکار میلوشلالا بیر نئچه دفعه گؤروشوب. ۱۹۳۵-جی ایلده ویلندهکی رادیودا ایشه دوزلیب، اما جمعی بیر ایل سوْنرا سول مئییللی باخیشلارینا گؤره ایشدهن قووولوب. ۱۹۳۷-جی ایلده ایتالیایا سفردن قاییتدیقدان سوْنرا ورشویا کؤچوب و بورادا رادیودا ایشلهمهیه باشلاییب. ۱۹۳۹-جو ایلین سئنتیابریندا رادیو ایشچیسی کیمی جبههیه یوللانیب. قیرمیزی اوردو لهیستان اراضیسینه داخیل اولاندان سوْنرا رومینیادان لیتوانییا کئچیب و ویلنوسده یاشاییب. لیتوانی سری-یه بیرلشدیریلهنده ورشویا قاییدیب و گیزلی ادبی فعالیت گؤسترهنلرین جرگهسینه قوشولوب. ۱۹۴۴-جو ایلده ورشوداکی عصیان یاتیریلاندان سوْنرا کراکووا کؤچوب و ایکینجی دونیا ساواشینین سونونا قدر بورادا یاشاییب. بیر مدت سوْنرا آیلیق "یارادیجیلیق" ژورنالینین رداکتورلاریندان بیری اوْلوب. ۱۹۴۵—۱۹۵۱-جی ایللرده لهیستان خالق جومهوریتینین خاریجی ایشلر نازیرلیینده چالیشیب، نیویورکدا و پاریسده مدنیت ایشلری اوزره آتتاشئ اوْلوب. ۱۹۵۱-جی ایلده پاریسه رسمی ائزامیته یوللانیب و فرانسه حکومتیندن سیاسی سیغیناجاق ایستهییب. ۱۹۶۰-جی ایله قدر پاریسده یاشاییب، یئژی هدرویسون "مدنیت" ژورنالی ایله امکداشلیق ائدیب. ۱۹۶۰-جی ایلده ایکی آمریکا بیلیم یوردون دعوتی ایله آمریکا بیرلشمیش ایالتلری- یوللانیب و برکلیدهکی کالیفورنیا بیلیم یوردون سلاویان دیللری و ادبیاتی شعبهسینین پروفسورو اوْلوب. ۱۹۸۰-جی ایلده ادبیات اوزره نوبل اؤدولونا لاییق گؤرولوب. لیتوانی یازیچیلار اتفاقینین فخری عضوو، کداینیای شهرینین فخری وطنداشی اوْلوب.
اثرلری[دَییشدیر]
لهیستان دیلینده[دَییشدیر]
- دونموش زامان حاقیندا شعر ۱۹۳۲
- اوچ قیش (ترزی زیمی، شعرلر توپلوسو، ۱۹۳۶)
- قورتولوش ، ۱۹۴۵
- حاکمیتین ضبط اوْلونماسی ۱۹۵۳
- ایجباری عقل ۱۹۵۳
- گون ایشیغی ۱۹۵۳
- عیسی وادیسی ۱۹۵۵
- پوتیک تراکتات ۱۹۵۷
- دوغما آوروپا ۱۹۵۸
- قیتهلر ۱۹۵۸
- عقربلر آراسیندا آدام ۱۹۶۱
- پادشاه پپل و دیگر شعرلر ۱۹۶۱)
- تیلسیملنمیش قوتسیو ۱۹۶۵
- سان-فرانسیسکو کؤرفزینین ساحل لریندهکی خیاللار ۱۹۶۹
- آدسیز شهر ۱۹۶۹
- شخصی وظیفه لر ۱۹۷۲
- گونش هاردا دوغور و هاردا باتیر ۱۹۷۴
- اولرو تورپاغی ۱۹۷۷
- علم لر باغی ۱۹۷۹
- میرواری حاقیندا هیمن ۱۹۸۲
- اوجسوز-بوجاقسیز دونیا ۱۹۸۴
- ایجماللار ۱۹۸۷
- اوزاق یاخینلار ۱۹۹۱
- منیم کوچه لریمدن باشلایاراق ۱۹۸۵
- متافیزیک پاوزا ۱۹۸۹
- یورد آختاریشلاری ۱۹۹۱
- اووچو ایلی ۱۹۹۱
- چایین ساحلینده ۱۹۹۴
- یورد آختاریشیندا ۱۹۹۲
- لهیستان ادبیاتینین تاریخی ۱۹۹۳
- موعاصیرلیین افاسانهسی ۱۹۹۶
- آدالارداکی حیات ۱۹۹۷
- یول قیراغینداکی کؤپک ۱۹۹۷
- میلوشون الیفباسی ۱۹۹۷
- دیگر الیفبا ۱۹۹۸
- ساواش دن درحال سوْنرا ۱۹۹۸
- بۇ ۲۰۰۰
- اورفی و اوریدیکا ۲۰۰۳
- زامانا سیاحت حاقیندا (۲۰۰۴


text:
تورکیه اسرائیل نینگ استانبول قُنسلی نی هم هیده ب یوباردی
توناوکون هم تورکیه اسرائیل نینگ انقره ایلچی سی نی تشقی ایش لر وزیرلیگی گه چقیریشی آرتیدن تورکیه دن هیده ب یوبارگن ایدی
تورکیه جمهوریتی اسرائیل نینگ استانبول قنسلی نی هم هیده ب یوباردی.
اسرائیل لیک اوشبو دیپلمات اسرائیل نینگ غزه ده 62 نفر معصوم فلسطین لیک نی شهید ایتگن لیگی سببلی هیده یوباریلگن.
توناوکون هم تورکیه اسرائیل نینگ انقره ایلچی سی نی تشقی ایش لر وزیرلیگی گه چقیریشی آرتیدن تورکیه دن هیده ب یوبارگن ایدی.
امریکا قوشمه ایالت لری ایلچی لیگی نینگ تل ابیب دن بیت المقدس گه انتقال ایتتیریلیشی گه قرشی ناراضی چیلیک نمایشلری اوتکزگن فلسطین لیک لرگه قره ته اسرائیل تامانیدن حمله قیلیندی.
اسرائیل نینگ اوشبو حمله سی نتیجه سیده 62 نفر معصوم فلسطین لیک شهید بولرایکن, مینگلب کیشی ایسه یره لندی.


text:
تریفلوئوروتولوئن
تریفلوئوروتولوئن (اینگیلیسجه: Trifluorotoluene، [undefined] error: {{lang-xx}}: no text (help)) بیر اورقانیک بیلشیک.رنگسیز و مایع حالتینده تاپیلار.تریفلوئوروتولوئن فلوئور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر و حلال اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Trifluorotoluene»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تریفلوئوروتولوئن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکجه خبر:
آمریکانین نظامی گوجلری ایرانین هدهلرینه قارشی نظامی مانور کئچیرجک
آراز نیوز: آمریکانین دنیز قوه لری سپتامبر آییندا کورفز و آلدنیز دن کئچن گمیلرین گوونلیکلرینی ساغلاماغا حاضیر اولدوقلارینی گوسترمک اوچون نظامی مانور گرچکلشدیرجک.
آمریکانین دنیز قوه لری سپتامبر آییندا کورفز و آلدنیز دن کئچن گمیلرین گوونلیکلرینی ساغلاماغا حاضیر اولدوقلارینی گوسترمک اوچون نظامی مانور گرچکلشدیرجک.
بلومبرگ خبرآژانسینین وئردیگی معلوماتا گوره آمریکانین بئشینجی ناوگانینین فرماندهی یکشنبه گونو شهریورین ۱۸ ایرانی منطقه ده کی فعالیتلری و حوثی شورشی لریندن حمایت ائتمگیندن دولایی منطقه نین ثبات سیزلاشماسینا ندن اولدوغو اوچون سوچلادی.
دریا سالار اسکات استرنی بحرین ده کی بئشینجی ناوگانین مقرینده خبر چیلره بئله دئدی :« آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین دنیز قوتلری سپتامبر آیندا کورفز و آل دنیز سولاریندا گل گئت لرین آزادلیغینی تضمین ائتمک لرینه حاضیر اولدوقونو گوسترمک اوچون بیر نظامی مانورون گرچکلشدیرمه سین ایسته ییر.»
آمریکانین مانوری دنیا و منطقه ده اولان متحد لرینین اشتراکی ایله دنیز مین لری ایله مقابله ائتمک و دنیز لرین گوونلیغین ساغلاماق اوچون گرچکلشه جکدیر.
آمریکانین تحریم لرینین ایکینجی دوری ، ایرانین نفت صادراتین صفره اندیرمک مقصدیله آبانین ۱۳ نده اعمال اولاجاقدیر . ایرانین جمهور باشقانی حسن روحانی تیر اینین ۱۱ ده هرمز بوغازینی باغلاماقلا هده لهییب« معنی سی یوخدور ایرانین نفتی صادر اولماسین و منطقه نین نفتی صادر اولسون » دئدی. اسلام جمهوریتینین رهبری علی خامنه ای ده اؤز حمایتینی بو سؤزلردن بیلدیریب بو ٰتهران رژیمی نین گرچک سیاستی دیر دئیه آچیقلادی هابئله سپاه قدس قوه لرینین فرماندهی قاسم سلیمانی ده بیر مکتوبدا هرمز بوغازی نین باغلاماغینا حاضیر اولدوقلارینی آچیقلادی.
باشقا بیر طرفدن سپاه پاسداران مردادین ۱۲-ده رسانه ای ائتمه دن کورفزده بیر نظامی مانور کئچیرتمگه چالیشدی.
آمریکانین نظامی فرمانده لری ایکی گون اونجه دن بو مانور دان خبر وئرمیشدیلر. بو مانور دا ایرانین بیر قیسا منزللی ضد ناو فوزه سی فاتح ۱۱۰ نوعین دن تست ائتمه سینی اعلام ائتدیلر . سپاه پاسداران ایکی گون سونرا بو مانورون کئچیریلمسین تایید ائتدی.
آرتیرمالی دیر کی آمریکا دنیزقوتلرینین بئشینجی ناوگانی نین فرماندهی آمریکا و اونو متحد لرینین مشترک مانور لارینین بیرین آل دنیزین گونئی طرفینده باب المندبه مشرف اولان جیبوتی ده گئچیریله جگین آچیقلادی.


text:
غربی تراکیا تورکلری: اسیمیلاسیون گه مقاومت
اوشبو مطلب ییلدیریم بایزید عالی بیلیم یورتی سیاست بیلیم لری فاکولته سی باشلیغی پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
اویلب کورینگ چی. اوزینگیزنی نیمه دیب قبول قیلسنگیز قیلینگ (آلمانلیک, عرب, تورک, مسلمان, مسیحی...). بیراق بیر کون کیلیب سیز نینگ مینگ ییلدن آرتیق بیر مدتدن بیری یشب کیلیاتگن اولکه نینگ دولتی سیز گه, "سیز او ایمس سیز" و "سیزدیک بیر جمعیت بو اولکه ده یوق" دیماقده.
اویلَیمَن که, سیز, "انسان لرنینگ اوزی نی قنده ی قبول قیلیاتگن لیگی دولت لر نی قیزیقتیرمیدی کو. دولت لرنینگ جمعیت لرنی اوزی نی قنده ی حس ایتسه, اوشه شکلده قبول قیلیشی کیره ک. دولت لر نینگ بونگه حرمت کورسه تیشی ضروری. بو عصرده بونده ی بیر نرسه نینگ بولیشی ممکن ایمس" دیماقده سیز.
سیزگه, "حقلی سیز, بونده ی قالاق و فاشیست بیر فکر نینگ موجود عصر نینگ مفکوره سی بولیشی ممکن ایمس. فقط گینه تاریخده بولگن بیر مثالدن عبارت بولیشی ممکن خلاص" دییش نی کوپ آرزو ایتگن بولر ایدیم.
افسوس که بونده ی ایمس. اوشبو وضعیت اوروپا بیرلیگی اعضاسی بولگن یونانده حاضرگی کونده هم دوام ایتماقده. انسان لر, یونان دولتی گه بو جغرافیه ده مینگ ییلدن آرتیق بیر مدتدن بیری یشب کیلیاتگن مسلمان لر و تورک لرنینگ هم موجود ایکن لیگی نی قبول ایتتیریش اوچون کوره ش آلیب بارماقده.
غربی تراکیا تورک لری نینگ تراژیدی سیدن بحث ایتماقده من.
غربی تراکیا تورک لری عثمانلی دولتی دن آلدین هم اوشبو جغرافیه ده یشه ماقده ایدی. عثمانلی دولتی نینگ چیکیلیشی آرتیدن, غربی تراکیا ده گی مسلمان تورک اقلیت نینگ حق لری خلق ارا و ایککی تامانلمه کیلیشوو لر بیلن گرنتی ایتیلگن. بیراق, عملده افسوس که اوشبو حق لرنینگ اکثریتی بیریلمه گن. بوگون اخلال ایتیلگن اوشبو حق لرنینگ بیرته گینه سی باره سیده بحث ایتماقچی من.
یره لنگن شعور
حق و ایرکین لیک لرنینگ همه سی (سیاسی, اقتصادی, فرهنگی...) البته که اوته مهم اهمیت گه ایگه. بیراق, انسان نینگ اوزی نی قنده ی حس قیله دیگن لیگی اینگ اساسی حق لردن بیرینی تشکیل ایتماقده. باشقه چه قیلیب ایتگنده انتولوژیک بیر حق دن عبارت. انسان حقلری خلق ارا بیان نامه سی نینگ 6 نچی ماده سیگه کوره, قییرده بولیشی گه قره مسدن همه حقوق کیشی لیگی نینگ تن آلینیشی حقیگه ایگه. بیر کیشی نینگ اوزی نی قنده ی قبول قیله دیگن لیگی هم دولت ایمس, بلکه کیشی نینگ اوزیگه باغلیق بیر مسئله دن عبارت. بیر انسان نینگ اوزی تامانیدن قبول قیلینگن کیملیک نی رد ایتیش, او کیشی نینگ بارلیگی نی قبول قیلمسلیک بیلن تینگ.
شوباعث امین معلوف نینگ "اولیمچیل کیملیکلر" نامیده گی کتابیده انسان نینگ کیملیگی نینگ, اینگ کوپ یره له نه دیگن نرسه دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیرگن بولیشی ممکن. زیرا, کیملیگی تن آلینمه گن لیگی اوچون موجودیتی رد ایتیلگن انسان, موجودیتی نی قبول ایتتیریش مقصدی بیلن برچه باسیم لر گه قره مسدن کوره ش آلیب باره دی. ایلک مسیحی لر و ایلک مسلمان لرنینگ باسیم لر گه قرشی کوره ش آلیب بارگن لیگی و اوز کیملیک لری نی قبول ایتتیریش اوچون ظلم لر گه چیده گن لیگی اوشبو وضعیت بوییچه اینگ مهم مثال لردن بیری نی تشکیل ایتماقده.
رد ایتیلگن تورک کیملیگی
غربی تراکیا ده گی تورک کیملیگی مسئله سی هم اوشبو وضعیتدن فرقلی ایمس. میلادی 1927 نچی ییلیده قوریلگن "ایسکه چه تورک بیرلیگی" میلادی 1980 نچی ییلی گه قدر هیچ قنده ی بیر معما گه دوچ کیلمسدن اوز فعالیت لری نی دوام ایتتیردی. اسمیده "تورک" کلمه سی نینگ موجود ایکن لیگی بهانه سی بیلن میلادی 1983 نچی ییلیده اوشبو بیرلیک نینگ لوحه سی خوفسیزلیک کوچلری تامانیدن آلیب تشلندی. شونده ی قیلیب خودی منه شوو بیرلیک نینگ فعالیت قیلیشی گه اجازت بیریلمه دی. اوشبو اویوشمه, "غربی تراکیاده تورک یوق" دییلیب, یونان محکمه لری تامانیدن یاپیلیب قویلدی. غربی تراکیا نینگ مسلمان تورک لری دعوا نی اوروپا انسان حقلری محکمه سی گه انتقال ایتتیردی. میلادی 2008 نچی ییلیده ایسه اوروپا انسان حقلری محکمه سی ایسکه چه تورک بیرلیگی نینگ حقلی ایکن لیگی نی قبول قیلدی. بیراق, یونان قانون لری گه کوره اوروپا انسان حقلری محکمه سی نینگ قراری نینگ بیواسطه تطبیق ایتیلیشی ممکن ایمس. شوباعث, ینه بیر بار یونان ایچیده گی محکمه لر گه مراجعه قیلینیشی کیره ک ایدی. اوشبو موضوع بیلن علاقه لی اینگ سونگگی دعوا میلادی 2018 نچی ییلی فبروری آیی نینگ 9 نچی کونیده گومیلجینه استیناف محمکه سیده مطرح بولدی و ینه هیچ قنده ی بیر نتیجه بیرمه دی.
شونده ی قیلیب اینگ اساسی انسان حق لری اخلال لری نینگ یوق ایتیلیشی اوچون 35 ییلدن بیری کوره ش آلیب باریلماقده. غربی تراکیا مسلمان تورک لری, چرچه مسدن و حقوق نینگ تشقریسی گه چیقمسدن اوز کوره ش لری نی دوام ایتتیرماقده. 35 ییلدن بیری یوناندن و یونان گه کیره ک لیک مقیاسده باسیم قیلمه گن اوروپا بیرلیگی دن عدالت کوتماقده. بیراق, یونان دولتی عدالت اورنیگه اوشبو انسان لر نی چرچه تیب قویش گه حرکت ایتماقده.
ملی مقاومت کونی
میلادی 1988 نچی ییلی جنوری آیی نینگ 29 نچی کونیده غربی تراکیا تورک لری, موجودیت لری نی انکار ایتگن یونان محکمه لری گه قرشی کینگ کولملی ناراضی چیلیک نمایشلری اوتکزدی. شوباعث, جنوری آیی نینگ 29 نچی کونی نی "ملی مقاومت کونی" اوله راق اعلان ایتدی. بیراق, یونان اوشبو کونده بولیب اوتیاتگن فعالیت لرنی توخته تیش اوچون باسیم قیلیب کیلماقده. برچه توسیق لر گه قره مسدن, میلادی 1990 نچی ییلیده بولیب اوتگن ملی مقاومت کونی گه اون مینگلب کیشی اشتراک ایتدی. لیکن, اوشبو مشروع و دموکراتیک نمایشلر جریانیده افراطی یونان لیک لر تورک لر گه حمله قیلدیلر. ایککی کون لیک بیر مدت مابینیده یوزلب غربی تراکیا مسلمان تورک لری نینگ دوکان لری تاراج و تخریب ایتیلدی. اوشبو حادثه عاقبتیده سیلنگن ایسکه چه مفتی سی محمد امین آغا, اوشه دور نینگ مستقل ملت وکیلی احمد فایق اوغلی و باشقه کوپلب تورک یره لندی. یونان پولیسی ایسه اوشبو وضعیت نی فقط گینه تماشا قیلدی خلاص.
فقط گینه تورک کیملیگی انکار ایتیلماقده می؟
افسوس که یونانده گی اوشبو معما لر فقط گینه تورک کیملیگی بیلن چیگره لنگن ایمس. قانون لر و ایککی تامانلمه کیلیشوو لر بیلن گرنتی آستی گه آلینگن بولیشی گه قره مسدن, غربی تراکیا تورک لری, اوز مفتی لری نی سیلش حقی بیریلمه گن لیگی, عبادت ایرکین لیک لری نینگ چیکلنگن لیگی, ملکیت حق لری گه مداخله ایتیلگن لیگی, ضبط ایتیلگن جمغرمه ماللری نینگ قیتریب بیریلمه گن لیگی, تعلیم آلیش لری بوییچه حق لری نینگ چیکلنگن لیگی و اون مینگلب مسلمان تورک نینگ یونان تابعیتی دن چیقاریلگن لیگی کبی قیین چیلیک لرگه دوچ کیلیب قالدی. غربی تراکیا تورک لری نینگ قنده ی قیین چیلیک لر گه دوچ کیلیب قالگن لیک لری توغریسیده بیلگی ایگه سی بولیش نی آرزو ایتیاتگن کیشی لرنینگ, کاتب چلبی عالی بیلیم یورتی تامانیدن ترک, یونان و انگلیس تیل لریده تیارلنگن یونان انسان حق لری اخلال لری راپوری نی اوقیش لری ممکن.
یونان نینگ اوشبو اخلال لری نینگ همه سی نینگ, تورکیه نینگ آقدامار کلیساسی نی قیته قورگن, مور گابریال عبادتگاهی ییری نی قیتریب بیرگن, گوکچه ادا روم مکتبیده درس لر نی باشلتگن و استانبولده گی بلغار کلیساسی نینگ قیته قوریلیشی ایش لری بوییچه مصرف لرنینگ همه سی نی توله گن بیر پیتده بحث موضوعی بولیاتگن لیگی کورینماقده.
مسئله نینگ اینگ اچینرلی تامانی ایسه, اوروپا بیرلیگی و باشقه خلق ارا تشکیلات لر نینگ اون ییللر دن بیری دوام ایتیب کیلیاتگن اوشبو اخلال لر نینگ توخته تیلیشی اوچون ییترلیک مقیاسده فعالیت قیلمه گن لیگی دن عبارت. اسلام دنیاسی هم اوشبو اخلال لر بیلن علاقه لی ییترلیک بیلگی گه ایگه ایمس.
بوندن هم اچینرلی بولگن مسئله, تورکیه ده گی انسان حق لری تشکیلات لری و آیدین لر نینگ, اوز اولکه سیده اینگ کیچیک انسان حق لری معما لری بوییچه کینگ کولملی بیلگی گه ایگه بولیشی گه قره مسدن, قوشنی یونان ده گی اوشبو قیین چیلیک بیلن علاقه لی تقریباً هیچ معلومات ایگه سی بولمه گن لیگی دن عبارت.
یونان انسان حق لری اخلال لری راپوری سنگری تحقیقات لر میزانی نینگ آرتیشی, خلقی میز نینگ باشقه اولکه لرده گی اوشبو ساحه بوییچه اخلال لر توغری سیده معلومات ایگه سی بولیشی و خودی منه شوو اخلال لرنینگ کمییب کیتیشی نی آرزو ایتیب قاله میز.
ییلدیریم بایزید عالی بیلیم یورتی سیاست بیلیم لری فاکولته سی نینگ باشلیغی پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ اوشبو خصوصده گی فکر و ملاحظه لری نی حضورینگیز گه تقدیم ایتدیک عزیز دوست لر.


text:
سدار فالز، آیووا
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 404: The value "42.523520.N" provided for latitude is not valid. سدار فالز، آیووا (اینگیلیسجه: Cedar Falls, Iowa) آمریکانین آیووا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۷۶٫۶۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۳۹۲۶۰ نفر و اهالی سیخلیغی ۵۲۷٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. سدار فالز دنیز سئوییهسیندن ۲۶۸ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- City Website - سدار فالز شهرین رسمی وب سایتی


text:
جان بیر اولوب آیریلاندان بری
نه سن واریمسان، نه اؤزگهلری
هر دردیم
هر گرهییم
بیر هاوا چالیر
سندن منه قالارغی
بئینیمده تارچی آنیلار قالیر
آنا دیلیمیزده یازیلان شعرلر ایستر ایستهمز بو دیلین اؤزللیکلرینی منیمسهیهرک یاشادیر. کئچمیشده ادبیاتیمیز، چوخ فاخر و دوغما اولمایان بیر دیلین اؤزللیکلرینی داشییردی. بو دیلین دیریلیینی، یوموشاق یاشامینی یالنیز بیز شیفاهی دیلیمیزده گؤروردوک. یازیقلار اولسون کی شیفاهی دیلله ادبی دیلیمیزین پارالئل و قوشا ایلگیسینی اؤزللیکله کلاسیک ادبیاتیمیزدا چوخ آز مقاملاردا شاهید اولوروق.
بو گون دانیشیق دیلیمیزده کی سؤزجوکلر نسنهلشمهیه (شیزدگی، شیوارگی) طرف گئدیر. نسنهلر ایسه فارس- عرب سؤزجوکلریندن علاوه باشقا دیللردن گلن سؤزجوکلری ده چئورهییر. بو هم گونئیه هم ده قوزئیه عاییددیر. صنایعلشمهنین گوندنگونه گلیشمهسی و یئنی نسنه و مئتاللارین یارادیلماسی دیلده ده اؤز ائتکیسینی بوراخیر. دیل ایستر-ایستهمز اؤزونون چاغداشلیغینی یانسیتماسی اوچون بو نسنهلردن یارارلانماق مجبوریتینده قالیر. ایندیلیکده بو دیلدن ادبیاتدا نئجه یارارلانماق اولار؟ ادبیات دئینده بورادا دیلین باشقا گؤرهوی (وظیفه) گؤز اؤنونه گلیر. بونو گلهنکسل بؤلمهیه دایاناراق “ادبی دیل” آدلاندیریریق هلهلیک. آنجاق یئنی دونیادا، ادبی دیلله دانیشیق دیلینین اوخشارلیغی دیلین ایکی یؤنه بؤلونمهسیندن بیزی اوزاقلاشدیریر. چونکو دانیشیقدا استفاده اولونان نسنهلشمیش دیلدن ادبیات دا ائله یارارلانیر. اسکی چاغدا سؤزجوکلر جیلالاناراق اونلارین آراسیندا آیریسئچکیلیک وار ایدی. ادبیات اؤزو اوچون دیل سئچیر و بعضی سؤزجوک و آنلاییشلاری ایشلتمهیه قاداغالار قویور. آنجاق یئنی دؤورده، حتتا اسکی سؤزجوکلرین گلهنکسل آنلاییش و دئییم یؤنتهمینی ده دَییشدیریر.
استاد ابراهیم دارابینین «اشک سبلان» عنوانلی ایکی جیلدلیک تاریخی رومانینین آذربایجان تورکجهسینده ترجومهسی تانینمیش یازیچی و ژورنالیست مژگان خانیم صیامینین امهیی سایهسینده نشره بوراخیلدی.
«ساوالانین گوز یاشی» آدی ایله ترجومه ائدیلن بو رومان ۱۰۲۴ صحیفهده و ۷۵ مین تومن قیمتینده اؤنجهدن ساتیشا قویولوبدور. بو بؤیوک و دهیرلی اثری آلماق ایستهینلر کیتابین مترجمی مژگان خانیم صیامینین تلفن نومرهسیایله علاقه ساخلایا بیلرلر.
مرکّبلشیر انسان:
ایچ دونیاسى آیریلیر
اونون چؤل دونیاسیندان.
ایچریسى سئچیلمیر
باخیشیندان گؤزوندن؛
اونو تانیماق اولمور
صؤحبتیندن سؤزوندن.
بو گئجه ایچیمدهکیکؤرپه جیکلر دیل آچیب
واقتسیز
زامانسیز
سئوگیمیزین آن به آن دتایلاری
بیز_
بیریسی وار بیریسی یوخ سئوگیلیلریایدیک ۸۰ اینجی ایلده
ایاقلاریمیزین آلتینا قیب_قیرمیزی خالچا سریلمیشدی_
سربست قیرمیزی بالیقلارین دریسیندن،
تانرینین سیاحت گونلری ساچلاریمیزدا تاماملانیردی
آیریلیغین غم یوخوسو
باسیب یئنه گؤزلریمی؛
دوشونجهلر
مورگولهییر خیال – خیال
اوشاقلیغین بیر آنی تک؛
بئله قالسین قوی سئوگیمیز،
گوزگونون دومانلیغیندا
منی یامسیلایان کیمسه
رضا شاهدان قالان قاطارین
عکس صداسی،
موزئی اشیالارینین
ائکیز باجیسی.
ایندی پایین آیری چکیر مندن
داغیلدی دردیمیز داغین دؤشونه،
اللریم عؤمورلوک دومانا قالدی.
سیندی قایالاردا قارتالین سسی،
سنینله یاشاماق گومانا قالدی.
چینار چینار بوداقلی دیلیم
نه ایتدن اوشهنر، نه قورتدان
نه آیاغینا اؤزگه دیللر بلَشنده دولاشار
قیش گله جک
یئنه هاوا دونداراجاق
گؤزون –
دامجی – دامجی دامان یاشلار
صوراتلاردا قونان کیمی
بوز دوناغی اولاجاقدیر.
از كارهاى محمد بن رواد در آذربايجان، میتوان به طغيان او در مقابل خليفه وقت، مأمون عباسى (198ـ218 ه.ق) اشاره كرد....
نیگار خیاوی گؤزلویونو ایتیریب دونیا اؤز ایشینده دئییل سوخولور بؤیرومه بورنویلا بوینوزویلاآراق چکیرم باشیما یورغانی چکیرم سو کیمیدوداغیما گولوشو ساتین آلماغا...
Atama məktub Frans Kafka tərəfindən 1919-cu ildə atasına yazılmış, ancaq göndərilməmiş məktubdur. Məktub onun vəfatından sonra Maks Brod tərəfindən çap etdirilmişfir....
توتوشور فیرتینالاردان کئچمیش اللریم ؛ یاریق لاریندا هله سیلینمه میش بیر ایستی ایزدن ، اییرمی بیر ینجی یوز ایللییک ده دوستاق...
ياكووس كامپانل ليس* Iacovos kampanellis چئويرن : ارسطو . م *ايكينجي دونيا موحاربه سيندن سونرا يونان ادبي نسلينين آدليم شاعيرلرين دن...
«جعفـری»یـم، سـؤز بحرینده اوزرم اینجـی تاپیب، «ساری تئل»ه دوزرم مضـراب اولـوب، تئـل اوستونده گزرم اهل ایسترم؛ سؤز قاندیرا، سؤز قانا
تیکه قارین دویورماز، محبّت آرتیراریادِ «شهریار» بر سر خوانِ «افشار» در بیست و هفتمین سالگرد عروج عارفانه یِ «سید محمد حسین...
1- گوندوز دور یئنه قارالیق دیر ، کوچه لر اوزه رینده آیاقلاریم هئچ یئره سوزولور . تنهالیغیمین سرت اللرینده کؤله کیمی...
ساری بولبول اؤلمز شهریارین ابدیّته قوووشماسیندا... یئنه یامان داریخیرامسسین گلسین باری بولبولباشلا حزین سیزیلتی نیشاعیرین غمخواری بولبول
آتـــا! سنـــی آتانمارامبو بوداغین اصلی سن سناکیب ـ چکيب، قادا قهرينائولاديني بسلي ين سن


text:
تبریز شهرداری خبر وئردی: خارجده اولان تبریزلیلر تبریزده 3 تریلیون سرمایه یاتیریبلار
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : عمومی+0 به یه ن
تبریز شهرداری دئدی: کئچن اوچ ایلده تبریز شهرینده مسکن، هوتل و توریزم زمینهسینده 7 تریلیون تومن سرمایه یاتیریلیب کی بونون 3 تریلیون تومنی خارجده اولان تبریزلیلرین قویدوقلاری سرمایهدیر.
شهردارینین عمومی رابطهلرینین وئردیگی خبره گؤره، صادق نجفی ایران اوتاغی نمایندهلرینین سککیزینجی دورهسینین 21-جی اوتوروموندا دئدی: تبریزین 2018-جی ایلینده اسلامی اؤلکهلرین توریستی پایتختی کیمی سئچیلمهسی مشخص بیر پروسهدیر. اسلامی اؤلکهلر سازمانی کونیا، مدینه، تبریز و باکینی ۲۰۱۶، ۲۰۱۷، ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ ایللر اوچون اسلامی اؤلکهلر توریزم پایتختی کیمی سئچیب.
او آرتیردی: تبریزین قدیم تاریخ و مدنیتی همیشه اقتصادی حوزهلرله باغلی ایدی. ایپک یولوندا واقع اولماق، تبریزین بؤیوک اوست اورتولو بازاری و اؤلکهنین بیرینجی بازرگانی اوتاغینین تبریزده تأسیس اولماسی، همیشه تبریزین، آذربایجانین و ایرانین اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هدفلرینه خدمت ائتمک مسیرینده اولوب.
او دئدی: «تبریز ۲۰۱۸»ین گئنیش ساحهلری تبریزه مخصوص دئییل و اؤلکهمیز اوچونده اقتصادی و فرهنگی ساحهلرده بؤیوک فایدالار یئتیرهجک.
نجفی دئدی: کئچن اوچ ایلده تبریز شهرینده مسکن، هوتل و توریزم زمینهسینده 7 تریلیون تومن سرمایه یاتیریلیب کی بونون 3 تریلیون تومنی خارجده اولان تبریزلیلرین قویدوقلاری سرمایهدیر.
او آرتیردی: اؤلکهنین بیرینجی زیبیل یاندیرما کرخاناسینین تبریزده یولا سالینماسی فرانسهلی شرکتین مشارکتی ایله 290 میلیون دولار دَیَری ایله BOT شکلینده منعقد اولوب و اجرا مراحلینین آخریندهدیر.
او، هابئله تبریزه یولا دوشن «تبریز باشماغیندان حمایت» کمپینینه اشاره ائلهییب آرتیردی: سون گونلرده تبریزلیلر و اصنافین طرفیندن یولا دوشن بو کمپین، داخلی تولیددن حمایت اوچوندور و تبریز جماعتینین اقتصادی تعصبیندن و مقاومتی اقتصادین مصداقلاریندان حکایت ائلیر.


text:
تۆرکیه آلتین رزروینده ۱۰-نجی یورت
بو ساناودا آمریکا بیرینجی اۇرونی ایه له یأر
تۆرکیه ۵۶۴.۸ تن آلتین رزروی بیلن هیندیستان دان اؤنگه گچدی و دۆنیأنینگ اینگ کؤپ آلتین رزرولری بۇلان ایلکینجی ۱۰ یوردونگ ساناوینا گیردی.
بۆتین دۆنیأ آلتین گنگهشی ننیگ ماغلوماتلارینا گؤرأ ۲۰۱۸-نجی ییلینگ فِورال آییندا ۸۱۳۳ تن آلتین رزروی بۇلان آمریکا دۆنیأده بیرینجی یرده دوریار.
آمریکانی ۳ مۆنگ ۳۷۳ تن بیلن آلمانیا، ۲ مۆنگ ۴۵۱ تن بیلن ایتالیا ایزارلایار.
شۇل ماغلوماتا گؤرأ ۲۰۱۱-نجی ییلدا ۱۱۶.۱ تن بۇلان تۆرکیأنینگ آلتین رزروی تۆرک لیراسی نینگ ۱۰ گؤتریمینه دنگ بۇلیاردی.
شۇل ییلدان سۇنگ تۆرکیأنینگ آلتین رزروی یۇقارلاماغا باشلادی.
۲۰۱۸-نجی ییلدا بۇلسا تۆرکیه ۵۶۴.۸ تن آلتین بیلن دۆنیأده ۱۰-نجی یورت بۇلدی.


text:
گئجهلری / سؤز و سس: اسماعیل خرمی
گئجهلری سؤز و سس: اسماعیل خرمی
یولچو یولدا گرک / اسماعیل خرمی
یولچو یولدا گرک اسماعیل خرمی موغانا چوخلو قار یاغماسادا، قیشین بعضی گونلری چوخ سیزاقلی کئچیر. قارین ایلک گونو اورهک اوخشایان اولور. قار آز یاغدیقدا،هامینین خوشونا گلیر؛ چوخلاری قاپ- باجایا تؤکولرک، قار توپو اویونو، سویروشمک و یا قار آدامیدوزلتمکله مشغول اولورلار. دوننکی قارین کئفین یاشاساقدا، بوگون سیزاقدان چؤله چیخمالی دئییلدی. کوچهده نوودانلاردان و داملارین اوستوندن اوزون-اوزون […]
آراز… / اسماعیل خرمی
آراز اسماعیل خرمی گؤزلر تیکیلیب- یاشیللیقلارین درینلیگینه، باخدیقجا اوزانیر- قوشا یوللارلا بیر اورکده دؤیولن آراز؛ هر بیر واراغیندا- مینلر اینسانین سرینلیگی، مینلر آرزیلارین یوخوسو؟ مینلر سئودا آختارانلارین- قبیر داشی، کیمسهنین گؤزونه، قیزیل گوللهلرین لالهلی ناخیشی، کیمسهنین گئچمهین گونلرینین تانریا عوصیانی؛ کیمسهنین- گیزلی سئوداسینین، بیر قوجاق ایزی، آچیلیر صحیفهلر- آرازیمین اینترنت قوطوسوندان، گؤزومون بیری کور، بیری […]
آیاق اوسته اؤلولر / اسماعیل خرمی
آیاق اوسته اؤلولر اسماعیل خرمی بیرگون بیر اؤلونون یوخوسونون اوجوندان توتوب اوجوزلوغا دوشموشدوم. نه قدر چالیشدیم اؤزومو باهالاندیرا بیلمهدیم. سانکی اؤزومو بیر مئیوه و یا ات کیمیبیر باققال توکانیندا گؤروردوم. الی جئبینه گیرن منی پاکئتلره دولدوروب ترهزییه آتمیشدیلار. عاییب اولماسیندییه پوللاریندا من ائله اؤزوم حسابلامیشدیم. چوخ اوجوزایدیم. بیرآز سئوینیردیم بو اوجوزلوقدان. اؤز اؤزومه دئییردیم: – […]
فهلهلر گونونه اتحاف / اسماعیل خرمی
فهلهلر گونونه اتحاف اسماعیل خرمی ایشسیز گؤزلریم دارتینیر چیخا اؤزوندن؛ آراییر اوستونه اولان تاپشیریقلاری. کوچه وئیسلینه دؤنوب- ایشسیز دره اوشاقلارین- ایش آختاردیغی آیاقلار کیمی. بیر ماهنیدا چیخیرسان یادیمدان؛ چیرپینیر گؤزوم، اورهییم سارماشیر- چؤرهک آختارانلارین آیاقلارینا. دؤیونوروک، دؤیونوروک- هر ایکیمیز واردان یوخسول ائل آراسیندا. برکه بوشا دوشوروک بؤیویوروک، بؤیویوروک یئنه ایشسیزیک یئنه آختاریریق؛ نه من باخماقدان […]
ایشسیز گؤزلریم / اسماعیل خرمی
ایشسیز گؤزلریم اسماعیل خرمی ایشسیز گؤزلریم دارتینیر چیخا اؤزوندن. أراییر اوستونه اولان تاپشیریقلاری. کوچه وئیسلینه دؤنوب- ایشسیز دره اوشاقلارین- ایش أختاردیغی أیاقلار کیمی. بیر ماهنیدا چیخیرسان یادیمدان. چیرپینیر گؤزوم. اورهییم سارماشیر- چؤرک أختارانلارین أیاقلارینا. دؤیونوروک، دؤیونوروک هر ایکیمیز واردان یوخسول ائل أراسیندا. برکه بوشا دوشوروک بؤیوروک، بؤیوروک یئنه ایشسیزیک یئنه أختاریریق. نه من باخماقدان قازانیرام […]
بیز ده اینانیردیق! / اسماعیل خرمی
بیز ده اینانیردیق! اسماعیل خرمی گونون چاتلاق- چاتلاق تئلیندن بولودلار یووارلانیردیلار؛ گوندوز هله دوغولموردو بیزیم ائولرده. دامارلاری شیشمیش گئجهلر- آیاق توتوب یئرییردی قاپیمیزدا. تریبونلار ایشه دوشوردولر؛ آفیشلرین پاریلتیسی توخونوردو معصوم باخیشلارا. اوزون بوی گئجهنین قورشاغیندا هرکس اؤز ناغیلینین رسمینی چکیردی، بیز- بیزده اینانیردیق. اینانمایان خائین، اینانمایان بئیین یوخسولو سانیلیردی. آفیشلر آغیز آچیب اودوردو گؤزوموزو؛ اللریمیزین […]
بیر اورکده دؤیولن آراز / اسماعیل خرمی
بیر اورکده دؤیولن آراز اسماعیل خرمی گؤزلر تیکیلیب یاشیللیقلارین درینلیگینه، باخدیقجا اوزانیر قوشا یوللارلا- بیر اورکده دؤیولن آراز؛ هر بیر واراغیندا مینلر اینسانین سرینلیگی مینلر آرزیلارین یوخوسو مینلر سئودا آختارانلارین قبیر داشی؛ کیمسهنین گؤزونه قیزیل گوللهلرین لالهلی ناخیشی، کیمسهنین کئچمهین گونلرینین- تانرییا عوصیانی؛ و کیمسهنین گیزلی سئوداسینین- بیر قوجاق ایزی. آچیلیر صحیفهلر آرازیمین اینترنت قوطوسوندان؛ […]
آتلیلار …/ اسماعیل خرمی
آتلیلار … اسماعیل خرمی ایچیندن اود توتوب دئیهسن یانیر بو حیات کوچه لر بیر اوشاق ایزینه تامارزی قالیر. دمیر دیمدیکلی آتلیلار آیاق باسیرلار بیر ایچیم یاشام اوسته. سرین و یومشاق بیر اودوم یوخو اوسته. دامارلاری نئفت قویولارینین تریاکیسی اورهکلری- دولارلارا سوواشیق بو آتلیلارین، کورکلریندن جهنم تورباسی وگؤرلریندن قارا سئودانین کولگهسی سورونور. اونلار- اود سالیریلار تانرینین […]
اونلار … / اسماعیل خرمی
اونلار … اسماعیل خرمی اونلارین- آغیزلاریندان سو، اللریندن چؤرک، گؤزلریندن اومود و توفنگلریندن- باهار فیشقیراردی. بئللرینده بیر دونیانین یوکو اولسادا، قوش کیمیاوچاردیلار، ایچین یاراردیلار- چوروموش یئللرین ایچیندهکیلری. باشلاری اورهکلریندهیدی، و اورهکلری آیاقلاریندا. کؤنول چکن یئرده – أیاقلاری قاباقلارینا قاتیب- یول گئدردیلر. ائولریهارایلارین ائرکن چاغی، یوخولاری درین دوشونجهلرین قوجاقییدی. اونلارین آیاقلاریندا دوداق ایزی یوخیدی. گلدیلر، ساری […]


text:
شعری از مهناز دهقان
خلاص اولوبدی ستم دن حسین عزالی باجون
گلیب دی مدفنیوه قلبیدن یارالی باجون
گئچه نده قتگه ایندن او قانلی گوداله
نئجه سالوبدی ئوزون باقلی قول وفالی باجون
گورنده نٲشیوین ئوسته او سنگ پاره لری
قیامت ائتدی او دم قومیدن آرالی باجون
دولاندی کوفه نیده،شامیده...نه عزتیله
سینیق کجاوه نین ئوسته باشی بلالی باجون
دیوم کی غارت اولوبدور خزانهی عمروم
اینانمیرام قالا سنسیز بئله،حیالی باجون
دیوم نه حالیله آرام ائدیب دی قیزلاریوی
دیه ن ده لب لریوه خیزران،نوالی باجون
دولاندی غم لریله کوفه نی نه لر گوردی
قاییتدی گلدی دوباره بو ماجرالی باجون
گوزون یاشیله دئدی "یاسلی"نوحه سین بو گئجه
دعا ائدیب دی اونی ایندی کربلالی باجون
#مهناز_دهقان
#اربعین_تسلیت
#شعر_و_نوحه_ترکی


text:
سویوز یولا چیخدی
سویوز-۲.۱آ راکتینین اوزای سفری، بازار گونو آتیلماسینا آز بیر مدت قالا هله آچیقلانمایان سببلرله ارتهلنمیشدی
قازاقیستان، اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه ارزاق، یاناجاق و سو آپاراجاق سویوز-۲.۱آ راکتینی، بایکونور اوزای مرکزیندن آتدی.
پروگس امسی-۰۸ یوک کپسولونو داشییان سویوز-۲.۱آ راکتی یئرلی ساعاتلا ۱۴.۱۳ده اوزای یولچولوغونا باشلادی.
اولوسلارآراسی اوزای مرکزینه قورو یوک، یاناجاق، سو و هاوا کپسوللاری داشییان یوک کپسولونون ۲ گون سونرا مرکزه چاتماسی گؤزلنیلیر.
سویوز-۲.۱آ راکتینین اوزای سفری، بازار گونو آتیلماسینا آز بیر مدت قالا هله آچیقلانمایان سببلرله ارتهلنمیشدی.
روسیا، آمریکا، ژاپن، آوروپا و کانادا اوزای قورولوشلاری طرفیندن اولوشدورولان اولوسلارآراسی اوزای مرکزینده، بیلیمسل آراشدیرمالار آپاریلیر.


text:
بو آنه نینگ اوزی 37 یاشیده, لیکن 38 باله سی بار
خودی منه شوو عیال نینگ 12 یاشیده اویلنگن لیگی بیلدیریلماقده
یوگاندا نینگ کامبیم بیری قشلاغی یشاوچیسی 37 یاشیده گی مریم 12 یاشیده اویلنگن.
او ایلک باله سی نی 13 یاشیده دنیا گه کیلتیرگن.
حاضرگی کونده ایسه 10 قیزی و 28 اوغلی بار. او 6 باله سی نینگ هم وفات ایتگن لیگی نی بیلدیردی.
مریم بیر مرته اویلنگن و اوشبو باله لرنینگ همه سی بیر آته دن بولگن.
مریم اوچ مراتبه ایگیزه ک, اوچ مراتبه تورت باله و ینه اوچ مرته هم اوچ باله دنیا گه کیلتیرگن. قالگن باله لری ایسه هر ییل بیر باله شکلیده دنیا گه کیلگن.
مریم نینگ اینگ کتته اوغلی 23 یاشیده.
اوشبو عیال کیشی ایندی باله قیلمس لیک اوچون رحمی نی عملیات بیلن آلدیرگن لیگی نی بیلدیررایکن, اوز حیاتی دن راضی ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.


text:
ویکیپدیا:یازی قۇراللاری
تۆرک دیلی یازی قۇراللاریبیرینجی و ایکینجی اوْرتوقرافی سمینارینین آلدیغی قرارلار
ایچیندهکیلر
- ۱ ۱- الیفبامیزین آدی
- ۲ ۲- سسلیلرین یازیلیشی
- ۳ ۳- سسسیزلرین یازیلیشی
- ۴ قوْشا سسلر
- ۵ تشدید علامتی
- ۶ تنوین علامتی
- ۷ همزهلی کلمهلر حاقّیندا
- ۸ شکیلچیلرین یازیلیشی
- ۹ کلمهلرین یازیلیشی
- ۱۰ مۆرکّب سؤزلر و سؤز بیرلشمهلرینین یازیلیشی
- ۱۱ تۆرک دیلی قۇراللاری؛ اوْرتوقرافی سمینارینین آلدیغی قرارلارین آنا خطلری
- ۱۲ تعریفلر
- ۱۳ سمینارین قۇرلوشو
- ۱۴ قایناقلار
۱- الیفبامیزین آدی
الیفبامیزین آدی "تۆرک الیفباسی"-دیر. آنجاق فرقلندیرمه زامانی "عرب کؤکلو تۆرک الیفباسی"دا دئییله بیلر.
۲- سسلیلرین یازیلیشی
صاییتلرین یازیلیشی اۆزرینه قئیدلر:
۲/۱-Ə سسینین یازیلیشی
بو سسین یازیلیشی عئینی نتیجهنی تؤرهدن ایکی قایدا اساسیندا تنظیملنیر: موْرفم قایداسی، هیجا قایداسی.
الف – موْرفم قایداسینا گؤره، بو سسین یازیلیشی کلمهلرین باشلانغیجینا و موْرفملرین سوْنونا محدودلاشیر و موْرفملرین اوْرتاسیندا یازیلمیر. قئید ائتمک لازیمدیر کی:
- بو سس کلمهلرین باشلانغیجیندا "ا" بیجیمینده، موْرفملرین سوْنوندا ایسه "ـه، ه" حرفینین موافیق فوْرمو ایله یازیلاجاق: گؤزلهمهدی، اسیرگهمک، دستهلهمک، وظیفهلی.
- بیر هیجادان آز اوْلان موْرفم اؤزوندن قاباقکی موْرفمله بیرلشیب، واحید بیر موْرفم کیمی چیخیش ائدهجک:
ایزلهمک ← ایزلنمک، ایشلهمک ← ایشلتمک
بیر هیجادان آز اوْلان موْرفم منسوبیت شکیلچیسی اوْلسا، یئنه ده مۆستقیل موْرفم کیمی چیخیش ائدهجک: ددهم، اؤنرگهن، وظیفهم.
ب- هیجا قایداسینا گؤره، بو سسین یازیلیشی کلمهلرین باشلانغیجینا و هیجالارین سوْنونا محدودلاشیر و هیجالارین اوْرتاسیندا یازیلمیر، کلمهلرین باشلانغیجیندا "ا" بیچیمینده، هیجالارین سوْنوندا ایسه "ـه،ه" حرفینین موافیق فوْرمو ایله یازیلیر.
قئید ائتمک لازیمدیر کی:
-همین سس بیرینجی هیجانین سوْنوندا گلسه، یازیلمیر: گتیرمک، درین، دلی.
-کلمه سادهجه بیر هیجادان تشکیل اوْلسا، یئنه ده هیجانین سوْنوندا یازیلیر: نه، ده
-کؤکلرین و شکیلچیلرین ایملاسی ثابیت قالماسی اساس گؤتورولور: گل، گلن، گلنیم (گلهنیم یازیلمامالیدیر). کؤکلرین و شکیلچیلرین ثابیت قالما اصلی هیجا و موْرفم آنلاییشی بیر-بیرینه یاخینلاشدیریر و اوْنلاری واحید بیر آنلاییشا چئویریر.
هر حالدا بۇ سسین یازیلمادیغی یئرلرده چاشقینلیق احتمالی اوْلسا، فتحه حرکهسی (__َ_) علامتیندن فایدالانماق اوْلار. اَیری، دَیَر، دَوه. آشاغیداکی جدولده گؤروندوگو کیمی بۆتون کلمهلرین یازیلیشی هر ایکی قایدا اساسیندا عئینی بیچیمده اوْلور:
بیر کلمهنی کسینلیکله موْرفملره آییرماق اوْلماسا، ایملا هیجا اساسیندا قۇرولمالیدیر: گؤبهلک، چییهلک، کپهنک، یئلپهنک، کؤندهلن، کلبهجر، چتهنه، گؤرهلیم، گؤزلهیهلیم، بیلهرک، گلهنک.
۲/۲- E سسی
-بۇ سس تۆرک سؤزلرینین هر یئرینده آشاغیداکی علامتلرین موافیق فوْرمو ایله ایفاده اولاجاق:
ائـ ئـ ئ
میثال اۆچون:
ائشیدیرم، دئمهمیشم، گئدیرم، یئ، دئ
-بۇ سس آلینما کلمهلرین باشلانغیجیندا و اوْرتاسیندا یازیلماز، آنجاق چاشقینلیق احتمالی اولان یئرده "ِ" حرکهسیندن فایدالانماق اوْلار:
انرژی، اِلِمِنت، تلویزیون، تکنولوژی، تِست، احسان، علم، حکایه، فاتح، قانع، نهضت، عشق
-بو سس Yسسینین جواریندا گلیرسه، ایستر آلینما، ایترسه اؤز سؤزلریمیزده مۆطلق یازیلمالیدیر. قئید، مئیل، سئیر، شئیدا، گونئی، سئیرک، حئیرت، غئیرت، جئیران، تقییئف، یئکون، ویئتنام، هئیأت.
-همین سسی اصلینده İ سسی، بیزده ایسه Eسسی ایله ایفاده اوْلان فارس و عرب کؤکلو کلمهلرده ده یازماق لازیمدیر:
تسبئح، قبئح، سفئه، بئچارا، بئساواد، پئشواز، پئشکش
۲/۳-I سسی
I سسینین دیاکریتیک علامتینی یازماغا گرک یوْخدور: آغیز، قاییق. آنجاق فرقلندیرمه ضرورتلرینه گؤره اوْنون سادهجه اۇشاق درسلیکلری، یاد سؤزلر و فوْلکولورا عایید اولان متنلرده یازیلماسی تؤوصیه ائدیلیر.
۳- سسسیزلرین یازیلیشی
سسسیز فوْنملری تمثیل ائدن حرفلر آشاغیداکیلاردان عیبارتدیر کی، کلمهنین هر یئرینده اؤزونه مخصوص فوْرمدا یازیلیر:
میثاللار: بۇلود، توْپ، جام، چرچی، خاچ، دره، سوْن، زور، ژاله، شانس، آغا، قاییق، گۆنش، لاله، من، نئجه، هارا، ائو، یاشار.
ایضاح: پارانتز ایچینده گؤستریلن حرفلر آنجاق عرب کؤکلو سؤزلرده، بعضاً ده فارسجا سؤزلرده یازیلیر، میثال اۆچون:
ظالیم، اذیّت، ضربه، ثۆریا، صاباح، صۆلح، حۆریت، مدّاح، صرّاف، طلیعه، گۆذشت، ایصفاهان.
صامیتلرین یازیلیشی اۆزرینه قئیدلر
۳/۱-عربجه سؤزلرین یازیلیشیندا عرب دیلینه مخصوص اوْلان صامیتلر قوْروناجاق:
طلیعه، ثۆریا، صاباح، ظارافات، مدّاح، ضربه، ظۆلم، صرّاف.
۳/۱- V صامیتی سادهجه (و) بیچیمینده یازیلیر و هئچ بیر دیاکریتیک علامتی یوْخدور، میثال: وارلیق، سئوگی.
۳/۳- H صامیتی (هـ ـهـ ه ـه) بیچیمینده یازیلیر و هئچ بیر دیاکریتیک علامتی یوْخدور، میثال: همیشه، ساهمان، مئه، شئه، آللاه، هله.
۳/۴-Y صامیتی سادهجه (یـ ی) بیچیمینده یازیلیر و هئچ بیر دیاکریتیک علامتی یوْخدور، میثال: یایلیق، بایرام، آی.
۳/۵- ایکی İ آراسیندا گلن Y سسی "گ" (یۇمشاق گ) ایشارهی ایله یازیلمالیدیر، میثال: ایگید، ایگیرمی، چیگین، گتیردیگیم.
۳/۶-کلمهنین گؤرونوشونو ساخلاییب، کؤکونو ایتیرمهمک اوچون "ک" حرفی ایکی سسلی آراسیندا قالیب "ی" سسینه چئوریلدیگی زامان "گ" ایله یازیلمالیدیر، میثال: چؤرگیم، گلهجگیم، گؤروندوگو، شاعیر لردرنگی.
۳/۷- K (قالین ک) صامیتی: یاد دیللردن دیلمیزه کئچن قالین K-لی کلمهلر "ک" ایله یازیلمالیدیر، میثال: دوْکتور، دموْکراسی، کاراکتر.
۳/۸- عرب کؤکلو کلمهلرین سوْنوندا اصلینده "ع" حرفی ایله ایفاده اوْلان و بیزده H سسینه دؤنموش اوْلان فوْنم "ح" حرفینین موافیق فوْرمو ایله یازیلاجاق: ماتاح، طاماح. همین سس کلمهلرین اورتاسیندا "هـ" حرفینین موافیق فوْرمونا چئوریلهجک: فهله.
۳/۹- تلفّوظوندن آسیلی اوْلمایاراق، یابانجی کلمهلرین باشلانیشیندا و بعضاً اوْرتاسیندا "ق" کیمی سسلنن "غ" حرفی اوْلدوغو کیمی یازیلاجاق:
غریب، غزل، غم، افغان.
۳/۱۰-فارس کلمهلریندهکی "گ" حرفی بعضاً "ق" کیمی تلفّوظ اوْلدوغونا باخمایاراق اوْلدوغو کیمی یازیلاجاق:
کارگاه، آگاهی، دانیشگاه، آبگوشت، گۇماشتا.
قوْشا سسلر
۴/۱ - خاریجی کلمهلرده İU و İO و İA قۇرولوشونون ایچینده عمله گلن بیتیشدیریجی صامیت «ی» حذف ائدیلیب؛ کلمه سادهجه بیر «ی» ایله یازیلاجاق:
رادیوْ، بیوْلوژی، کیوْسک، دیالکتیک، نیویوْرک، آشیان، ریا، شیار، باریوم، نیۇزویک، خیاوان، میانپور، ریاضی، سیاست، ضیالی، خیار.
۴/۲ - SK و ŞT و ŞP و ST و SP قوْشاسسلر ایله باشلانان کلمهلرین اوّلینه «ای» حیصّهسی آرتیریلمالیدیر.
ایسپورت، ایستالین، ایستانسیا، ایستیراسبورق، ایستئیک، ایستکر، ایشتوتقارت، ایشنیتسل.
تشدید علامتی
عرب کؤکلو کلمهلرده تشدید علامتی قوْرونمالیدیر، آنجاق تۆرکجه سؤزلرده و اۇروپا سؤزلرینده تشدید ایشلنمز:
مۆکمّل، ادبیّات، موفّقیّت، مدنیّت، دوْققوز، اوْتللوْ.
تنوین علامتی
عربجه سؤزلرین یازیلیشیندا لازیم اوْلان یئرده تنوین علامتیندن ایستیفاده اوْلمالیدیر و تنوینین یازیلیشی آشاغیدا گؤروندوگو کیمی اوْلاجاق:
مثلاً، اعتیباراً، قصداً، سهواً، قطعیاً، عملاً.
همزهلی کلمهلر حاقّیندا
۷/۱ - کلمهنین سوْنوندا گلن ساکین همزه Ə سسیندن سونرا گلسه، «أ» بیچیمینده یازیلاجاق:
منشأ، مبدأ، ملجأ.
۷/۲ - همین نؤوع همزه U سسیندن سونرا گلسه، «ء» بیچیمینده یازیلاجاق:
سوء.
۷/۳ - همین نؤوع همزه A سسیندن سونرا گلسه، تلفّوظده غیر-فعال اوْلدوغونا گؤره یازیلمایاجاق:
اینشا، ایملا، ایجرا، ایبتیلا، انبیا، اؤولیا.
۷/۴ - A سسی ایله سسلنن همزه «آ» بیچیمینده یازیلاجاق، آنجاق مدّ علامتینین یازیلماقی چاشقینلیق احتیمالی اوْلان یئرده گرکلیدیر:
سۇال، مۇاخیذه، مبدآت، اینشاآت، مآل، مآب.
۷/۵ - Ə سسی ایله سسلنن همزه «أ» بیچیمینده یازیلاجاق:
جۆرأت، تأسّوف، هئیأت، مسأله، نشأت.
۷/۶ - آنجاق بو Ə سسی کلیمهنین سوْن سسی اولسا، همزه «ئ» بیچیمینده یازیلاجاق:
نشئه، تؤوطیئه.
۷/۷ - İ سسی ایله سسلنن همزه «ی» حرفی ایله ایفاده اوْلاجاق:
رییس، فدایی، جرایید، ایسراییل، کایینات، داییر.
قئید: منشأ، اینسانین منشأیی، مبدأ، سفریمیزین مبدأیی کیمی کلمهلر گؤروندوگو کیمی یازیلمالیدیر.
۷/۸ - همزه O و U و E سسلرینین بیری ایله سسلنیرسه، «ئ» بیچیمینده یازیلاجاق:
ناپلئون، ژئوْپوْلیتیک، زئۇس، دۇئل، سۇئد، نوْئل، شۆئۇن، کلئوْپاترا، مائوْ، رۆئۇس، ایدئوْلوژی، نئوْن، آئوْرت، مسئول، آرکئولوژی، رئۇف، داخائۇ، ایشترائۇس، سئول، چائوشسکو، تئولوژی.
۷/۹ - E سسیندن سوْنرا گلن همزه، «ئ» بیچیمینده یازیلاجاق:
تئاتر، رئال، نئاندرتال، پروتئین (پروتیین).
۷/۱۰ - Ö و Ü سسیندن سوْنرا گلن همزه یازیلمایاجاق:
مؤمین، لؤلؤ، مۆدّب، مۆنّث، مۆلّیف، مۆسّیس، مۆثّیر.
۷/۱۱ - اۇروپادان آلینما کلمهلردهکی ae سسلری بیزده «آی» بیچیمینده ایفده اوْلمالیدیر:
aeroport آیروپورت، aeroplan آیروپلان.
۷/۱۲ - تنوین قبول ائدن همزه بۇرادا گؤروندوگو کیمی یازیلمالیدیر:
جوزئاً، ایستیثناً.
شکیلچیلرین یازیلیشی
۸/۱-شکیلچیلر عۆمیتله کؤکلره بیتیشیک یازیلیر: گلمیشم، گلدیلر، ائللر، گؤزلدیر.
۸/۲- "می" و "مو" سۇال شکیلچیلری اوْرتادا بیتیشیک، سوْندا ایسه یان-یانا یازیلمالیدیر: گلدیمی؟ گئتدیمی؟
ای بیقرار سینهده، نشترمیسن، نهسن؟ پیکانمیسان، کؤنولموسن، اخگرمیسن، نهسن؟ (قؤوسی تبریزی).
۸/۳- "دا" و "ده" نیطق حیصّهلر شکیلچی کیمی ایشلندیگی زامان بیتیشیک، یوْخسا آیری یازیلیر: بۇ سۇالین جاوابی مندهدیر. حسن ده گلدی، من ده.
۸/۴- کلمهلری بیتیشدیرجی صامیتله باشلانان شکیچیلردن قاباق پارچالاماق تؤوصیه اولور: موسیقیسی، قالمالییام، قالمالیییق، دئمهلییم، دئمهلیییک، فیضولییه.
باشقا میثاللار:
۸/۵-اۇزون کلمهلرین یازیلیشینی آسانلاتماق اوچون دؤرد و داها چوخ هیجالی کلمهلر سسلی ایله بیتن موْرفمندن سونرا پارچالانا بیلر، آنجاق آرالاریندا فاصیله اوْلمامالیدیر: مۇسیقیچیلر، بیزیمکیلر.
۸/۶ بیر کلمهده عئینی صامیت یا بنزر صامیتلر آردیجل شکیلده اۆچ دؤنه تیکرار اوْلورسا، کلمه ایکی موْرفم آراسیندا پارچالانا بیلر، آنجاق بیر کلمهنین موختلیف حیصّهلری یان-یانا یازیلمالیدیر، میثال اۆچون: سسسیز
۸/۷- موْرفملرین قوْووشماغیندا عئینی حرف یا اوْخشار حرفلر تیکرار اوْلورسا و اوْ ایکی حرفین بیرینجیسی ساغدان موتّصیل یازیلمیشسا، کلمهنی همین یئرده پارچالاماق تؤوصیه اولور:
نسیللر، منیممیش، دیللنمک
آشاغیداکی میثاللاردا صامیتین ساغ طرفدن آیری یازیلدیغینا گؤره سوْل طرفدن مۆتصیل یازیلماسی تؤوصیه اوْلونور:
اللر، داممیش، آشسیز، گؤللنمک
۸/۸- باشقا دیللردن آلدیغیمیز بو حیصّهلر قوْشولدوغو سؤزه بیتیشیک یازیلاجاق:
۸/۹- باشقا دیللردن آلدیغیمیز آشاغیدا قئید ائدیلن حیصّهلر موستقیل و قوْشولدوغو سؤزه یاخین یازیلاجاق:
کلمهلرین یازیلیشی
۹/۱-"مدنیّت"، "ادبیات"، "سویه"، قیمت، "صحیه"، "ویئتنام" و کیئف" کیمی آلینما سؤزلرده ایشلنن İYY سس ترکیبی و İY سس ترکیبی بۇرادا گؤروندوگو کیمی ییغجام شکیلده و سادهجه بیر "ی" ایله (و لازیم گلسه، بیر تشدید علامتی آرتیرماقلا) ایفاده اوْلاجاق.
۹/۲-اۇروپا دیللریندن آلینمیش کلمهلر عۆمومیتله فرانسیز تلفّوظو ایله یازیلاجاق: رداکسیوْن، ناسیونال، انرژی
۹/۳-اوْرژینال ایملاسی G ایله یازیلان و آذربایجان لاتین الیفباسیندا Q ایله ایفاده ائدیلن سس، بیزده «ق» ایله یازیلاجاق: اوْرتوقرافی، قرامر، قاز
۹/۴-تۆرک سؤزلرینین باشلانیشینداکی I فوْنمی قوْروناجاق ( İ سسینه چئوریلمهیهجک):
اێشیق، اێلدیریم، اێلیق، اێلغیم، اێلخی
دیقّت: ایراق، ایلان، اینام کیمی کلمهلر بۇ قایدادان قیراقدا قالیر.
۹/۵-بۇ قرارنامهدهکی قئیدلری نظرده تۇتماق شرطی ایله بۆتون یابانجی کلمهلر فوْنتیک شکیلده یازیلاجاق:
۹/۶-صاییتلری تمثیل ائدن دیاکریتیک علامتلرین یازیلیشی سادهجه کلمهنین بیرینجی هیجاسیندا گرکلیدیر:
گؤرونوش، اوْغوز، دۆیون
آنجاق مۆبتدیلر اۆچون بو علامتلرین هر یئرده یازیلیشی تؤوصیه ائدیلیر: گؤرونۆش، اوْغۇز، دۆیۆن
۹/۷- فارسجا و عربجه شخص آدلارینین یازیلیشیندا اۇرژینال ایملا قوْرونمالیدیر: محمّد، حسین، ابوالقاسم، منوچهر، کاظم، عبدالناصر، سعودالفیصل، کبری، ساعد، هیئت.
۹/۸- دوْغمالاشمیش عرب و فارس منشألی شخص آدلاری اؤز ایملامیزلا یازیلا بیلر: علسگر، فاطما، حوسئن، ایرضا، ممّد.
۹/۹- جۇغرافی آدلاری ایراندا ایشلندیگی کیمی، آنجاق ایمکان داخیلینده اؤز تلفّوظوموزه اۇیغون شکیلده یازیلاجاق:
لهیستان، اؤزبکیستان، هیندوستان، لۆبنان، اوْتریش، تۆرکیه، کۆردوستان
۹/۱۰- سوْن عصرده غرض اۆزوندن یا بیلگی چاتیشمازلیغی سببیندن دَییشدیلمیش یئر آدلاری ایمکان داخیلینده اۇریژینال شکیلده یازیلاجاق: تۇفارقان، سئییدآوا، سایینقالا، سۇلدوز، آخماقایا.
۹/۱۱- فارسجادا ایشلنمکده اوْلان تۆرک سؤزلری اؤز ایملامیزلا یازیلاجاق: بوْشقاب، اۆتو، شۇلوق، اۇمود، قۇلدور.
۹/۱۲- سیرا سایلار و ایسمین مۆختلیف حاللاریندا و منسوبیت فۇرموندا چیخیش ائدن سایلار آشاغیدا گؤروندوگو کیمی یازیلمالیدیر:
۹/۱۲- دۇغمالاشمیش خاریجی کلمهلر اوْرتوقرافیده تۆرک سؤزلری کیمی چیخیش ائدهجک: مۇغایات، هامبال، باریت، مێزی، آبیر.
بۇ کیمی کلمهلرین یازیلیشی اوْرتوقرافی سؤزلوگونده وئریلهجکدیر.
مۆرکّب سؤزلر و سؤز بیرلشمهلرینین یازیلیشی
۱۰/۱ - مۆرکّب کلمهلری ترکیب حیصّهلری مۆستقیل، آنجاق یان-یانا یازیلمالیدیر:
آغساققال، آغبیرچک، ککلیکاوْتو، قانۇنااۇیغونلوق، گؤزوگؤتورمزلیک، دیکباشلیق.
۱۰/۲ - یابانچی مۆرکّب کلمهلر بیر لکسیک واحید کیمی دئییل، مۆرکّب کلمه کیمی نظرده تۇتولاجاق؛ باشقا سؤزله اوْنلارین حیصّهلری مۆستقیل، آنجاق یاخین یازیلاجاق:
مؤحنتافزا، دیلآرام، وطنپرست، شؤهرتطلب.
قئید ائتدیگیمیز کیمی، آشاغیداکی ترکیبلر مۆرکّب سؤز حئساب ائدیلیر:
شۆناس (آذربایجانشۆناس)، پرست (وطنپرست)، طلب (شؤهرتطلب)، فۆروش (فضلفۆروش)، آنتی (آنتیکوْمونیست)، پرور (قوْناقپرور)، پان (پانعربیزم).
۱۰/۳ - فارسجا سؤز بیرلشمهلرینین آزی بیر حیصّهسی دیلیمیزده تکلیکده معنایا مالیک اولسا، اوْنلارین علاقهسی «-» اشارهسی ایله افاده اولاجاق؛ یوخسا بۆتون ترکیب بیر لکسیک واحید کیمی قبول اوْلاجاق:
سیمای-شمس، زولف-پریشان، سوء-قصد، بادهی-ناب، پنبهی-داغ-جونون، غیر-مۆمکون، ضیدّ-اینقیلاب، چشم-گیریان.
۱۰/۴ - فارس و عرب دیللریندن آلدیغیمیز بیرلشمهلردهکی «و» باغلاییجیسی اوْلدوغو کیمی و یا موافیق دیاکریتیک علامت قبول ائدهرک ایملادا چیخیش ائدهجک:
گشت و گۆذار، درد و غم، ناله و افغان.
گشت ۆ گۆذار، درد ۆ غم، ناله ۆ افغان.
۱۰/۵ - عربجه عیبارهلر، سؤز بیرلشمهلری، آتالار سؤزو و آیهلر اوْریژینال ایملایلا یازیلاجاق:
علیالخصوص، سهمالهضم، میزانالحراره، نعوذبالله، استغفرالله، انشاالله، ماشاالله، الیآخر.
تۆرک دیلی قۇراللاری؛ اوْرتوقرافی سمینارینین آلدیغی قرارلارین آنا خطلری
تعریفلر
اوْرتوقرافی. دیلین دۆزگون یازی قایدالارینی آراشدیران بیلیم ساحهسی اوْرتوقرافی آدلانیر.
بیتیشدیریجی صامیت. تۆرک دیلینده ایکی صاییت آردیجل ایشلنمز و بۇ کیمی دۇروم اوْرتایا چیخینجا، ایکی صاییتین آراسیندا "بیتیشدیرجی صامیت" دئییلن بیر فوْنم چیخیش ائدر. بیتیشدیریجی صامیت داها چوْخ اۆچ شکیلده تظاهور ائدیر: س (آتا، آتاسی)، ن (مۇسیقی، مۇسیقینی)، ی (ماهنی، ماهنییا)
دیاکریتیک علامت. فوْنملرین سس اوزللیگینی تمثیل ائدن و اوْنلاری بیر-بیریندن فرقلندیرن علامتلردن عیبارتدیر کی، حرفین اۆستونه یا آلتینا آرتیریلار. میثال: اۇن، اوْن، اؤن و اۆن کلمهلرینین تلفّوظ فرقینی تمثیل ائتمک اۆچون "و" حرفینین اۆستونده قوْیولان آیری-آیری دیاکریتیک علامتلردن ایستیفاده اوْلونموشدور.
سسلیلر و سسسیزلر (صاییتلر و صامیتلر). فوْنملر سسلی (A,I,O,U,Ə,E,Ö,Ü,İ) و سسسیز (میثال اۆچون P,T,Ş,K,L و باشقالاری) اوْلماق اۆزره ایکی قوْلا آیریلیر: سسلیلرین تلفّوظونده بۇ خۆصوصیت وار کی، هاوا جریانی آزاد شکیلده و هر هانسی مانعهلره راست گلدیگی اساسیندا فوْرمالاشیر.
فوْنم. ایکی کلمهنی فرقلندیرن ان کیچیک سس حیصّهسیندن عیبارتدیر. میثال اۆچون گؤز و کؤز کلمهسینی نظرده تۇتاق، بۇ ایکی کلمهنی فرقلندیرن جهت اوْنلارین بیرینجی سس حیصّهسینین تلفّوظ طرزیندن عیبارتدیر. باشقا میثال: اۆز و اؤز کلمهسی.
لکسیک واحید (سؤزجوک). سؤزلوکده قئید ائدیلمگی ضروری اوْلان و ساده بیر معنانی ایفاده ائدن کلمه بیر لکسیک واحید یا سؤزجوک آدلانیر. میثال اوچون گلمک فعلی گؤرندوگو شکیلده سؤزلوگه داخیلدیر، آنجاق گلمیشدیر سؤزونو سؤزلوگه داخیل ائتمگه گرک یوْخدور.
موْرفم. هر ساده کؤک یا شکیلچی بیر موْرفم آدلانیر و موْرفم عۆمومیتله ان کیچیک معنا واحیدلری یا قراماتیک وظیفهنی تمثیل ائدن حیصّهدن عیبارتدیر. میثال اۆچون گتیرمهمیشم سؤزونو بو موْرفملره بوْلمک اوْلار: گتیر+مه+میش+ام. موْرفم آنلاییشی هیجا آنلاییشی ایله دَییشیک سالماماق لازیمدیر. میثال اۆچون همین سؤزو هیجالارا بۇ شکیلده بؤلمک اوْلار: گه+تیر+مه+می+شم. گؤروندوگو کیمی موْرفملر همیشه معنالی حیصّهلردیر. آنجاق هیجالار معناسیز دا اوْلا بیلر.
هیجا. صامیتلر تکلیکده تلفّوظ ائدیله بیلمز. اوْنلاری تلفّوظ ائتمک اۆچون یاناشی گئدن صاییتلردن فایدالانماق گرکلیدیر. بئلهلیکله هر هیجانین اؤزگینده بیر صاییت دایانیر. بیر کلمهنی صاییتلرین اساسیندا تلفّوظ ائدیله بیلن مینیموم حیصّهلره آییرماقدان هیجالار اورتایا چیخیر. میثال اۆچون اوْد بیر هیجا، قوْچاق (قو+چاق) ایکی هیجا و گلمیشم (گل+می+شم) اۆچ هیجادان تشکیل اوْلموشدور.
کؤک و شکیلچی. ان کیچیک لکسیک معنا حیصّهلرینه کؤک و ان کیچیک قراماتیک معنا حیصّهلرینه شکیلچی دئییلیر، میثال اۆچون اؤنلوک سؤزو اؤن و لۆک حیصّهلرینه بؤلونمک اۆزره بیر کؤک و بیر شکیلچیدن تشکیل اوْلور.
سمینارین قۇرلوشو
سمینارین قۇروجولاری
درگیلر و قزئتلر: وارلیق[۱]، مهد آزادی، نوید آذربایجان، آوای اردبیل، شمس تبریز، ارک، چیچک
نشریاتچیلار و مدنیت اوْجاقلاری: چیچکلر قۇرولوشو، میشوْو کۆلتور درنگی، گۆنئی مدنیت اوْجاغی، اندیشة نو نشریاتی، صابر درنگی، آذربایجانلی بیلییۇردلولار توْپلومو
سمینارین باشقانی
دوْکتور جواد هیئت
سمینارین دبیری
مۆهندیس ابراهیم رفرف
سمینارین آراشدیرما مؤوضوعلاری
موْرفم و هیجا آنلاییشی و یازی قایدالاری، شکیلچیلر، دخیل کلمهلر، مۆرکب سؤزلر و سؤزبیرلشمهلری، قیسالتمالار، عۆمومی اوْرتوقرافی مسألری
علمی هئیأتین عۆضولری
اکبر آزاد، دوْکتور جمال آیریملو، فریبا ابراهیمی (آفاق)، عادل ارشادیفر، حسن ارک، توحید اسدزاده، رسول اسماعیلزاده، محمد اشراقی، فریده اصغرنیا، نادرالهی، بهروز ایمانی، بهزاد بهزادی، یوسف بهنمون (دالغین)، دوْکتور غلامرضا بوداغی، دوْکتور حسین پناهی، حسن م.جعفرزاده، میرهدایت حصاری، بهرام حقپرست (ائلچین)، علیرضا حمیدهخو، علی حسینزاده (داشقین)، حسن خدائی (تایماز)، بابک دانشور، عبدالرحمن دیهجی، حسن راشدی، مصطفی رزّاقی، مهرشید رهنما، ابراهیم رفرف، محمد تقی ستاری، داود سعید خانلو، حسن مسلمی، دوْکتور حسینقلی سلیمی، حسین طهماسبپور، یحیی شیدا، علیرضا صرّافی، کیان صفری، دوْکتور هوشنگ عطاپور، دوْکتور محمدعلی فرزانه، مسعود فیوضات، دوْکتور حسین فیض اللهی وحید، دوْکتور م.قاسمی (آغشین آغکمرلی)، حبیب قنبرپور، رسول کامران، کشتیبان، محمدرضا کریمی، علی محمدزاده فارسی، توحید ملکزاده، عزیز محسنی، حسن مجیدزاده (ساوالان)، حسین محمدخانی (گونئیلی)، دوْکتور حسین محمدزاده صدیق (دۆزگون)، دوْکتور یوسف معماری، عباد ممیزاده (آغداشلی)، ناصر منظوری، علیرضا مقدم، اسدالله مردانی، کریم مشروطهچی (سؤنمز)، صدیار وظیفه (ائل اوْغلو)، اسماعیل هادی، دوْکتور جواد هیئت، محمدرضا هیئت
قایناقلار
- ↑ تورک دیلی یازی قوراللاری (تورکجه). وارلیق درگیسی.