text:
حئیوان
حئیوانلار اورقانیزملر توپلوسو، بیولوژی مکان، زوولوگییا علمینین تدقیق اوبیئکتی.
عنعنهوی اولاراق حئیوانلار کونسومئنت (حاضر عضوی بیرلشلهمهلرله قئیدالالانلار) و دایماً حرکت ائدنلر حساب ائدیلیرلر. آنجاق علمه پاسسیو حیات کئچیرن حئیوانلار دا معلومدور.
حئیوانلار عالمی چوْخ چئشیتلی و زنگیندیر. عالیملرین سون حسابلامالارینا گؤره یئر اووزونده یاشایان حئیوان نوعلرینین سایی ۲ میلیوندان آرتیقدیر. حئیوان نوعلرینی اولوشتوران اؤزللیکلر ایستر بؤیوک- کیچیکلیگینه، ایسترسه ده کوتله (آغیرلیق و هئیکل باخیمیندان) اعتیباریله چوْخ موختلیف دیر. میثال اۆچون ممه لی حئیوانلاردان اولان گؤی بالینانین آغیرلیغی ۱۵۰تون، بیر توور سیچانین آغیرلیغی ایسه ۳ قیرام دیر. حئیوانلار هم ده خاریجی وداخیلی قورولوشونا، چوْخالما و گلیشمه سینه، داورانیشینا گؤره موختلیف دیر. بۇ فرقلیلیگی آیدین تصور ائتمک اۆچون فیلی، تیسباغانی و آغجا قانادی (بیر توور میلچک) موقاییسه ائتمک کیفایتدیر. حئیوانلار هر یئرده، یئر اووزرینده، تورپاقدا، سودا، هاوادا یاشاماغا اویغونلاشمیشدیر. بیرچوخ حئیوان بیتکی لرده، دیگر حئیوان اورقانیزم لرینده، حتتا اینسان اورقانیزمینده یاشاییر. بوتون حئیوانلار یاشادیقلاری چئوره شرطینه اویغونلاشمیشدیر. هاوا حیات طرزی (اوچماق حیاتی) ایله علاقه دار قوشلاردا، یاراسالاردا (خفاش)، بؤجکلرده قانادلار گلیشمیشدیر، سو حیاتی ایله علاقه دار اولاراق سوروشکن بدن فورماسی، اووزگجلر (بالیقلاردا) ویا کورَک شکیللی اطرافا (بالینادا، سوایتی ده) گلیشمیشدیر. اونا گؤره ده حئیوانین خاریجی قورولوشونا گؤره اونون هانسی موحیط ده یاشاماسینی، نئجه حرکت ائتمه سینی و بَسینینی (یِمینی) نئجه تاپماسینی بللی ائتمک مومکوندور. حئیوانلار عالمیندن بحث ائدن علم زوولوقیا "Zoologiya" آدلانیر. یونونانجا "zoon" حئیوان، "logos" علم، تعلیم ائتمکدیر. "زوولوقیا" حئیوانلار عالمینین موختلیف لیگینی، اونلارین قورولوشونو و حیات فعالیتینی، یاشادیقلاری چئوره ایله علاقه سینی، فردی و تاریخی گلیشمه(تکامول) قانونونا اویغونلوقلارینی اؤیرَنیر. حئیوانلاری قورولوشونون ساده و مورکب لیگینه، منشأینه گؤره موختلیف سیستماتیک قوروپلارا آییرمیشلار. حئیوانلار عالمینده ان عالی سیستماتیک واحید تیپ آدلانیر. گونوموزده حئیوانلار ۲۳ تیپه آیریلیر. هر تیپ ایسه بیر ویا نئچه صینیف لارا بؤلونور. بۇ قایدا اووزره صینیف لار دسته لره، دسته لر فصیله لره، فصیله لر جینس لره، جینس لر ده توورلره (نوع لره) آیریلیر. سؤز گلیمی، ممه لیلر صینیفینین ییرتیجیلار دسته سینه آیت لر، پیشیک لر و اییلار فصیله لری داخیلدیر. حئیوانلارین دوغال (طبیعی) تصنیفاتی (تاکسونومی) ایله حئیوانلارین سیستماتیکاسی مشغول اولور. بۇ علم حئیوانلار عالمینین تکامولونو (گلیشمه سینی) عکس ائتدیریر. بیز حئیوانلارین "مورفولوقیا" و "فیزیولوقیا"سینی ساده دن مورکبه دوغرو (ایبتیدائیدن عالیه دوغرو) اؤیرندیکجه، دوغادا (طبیعتده) گئدن گلیشمه سوره سینین (پروسه سینین) دوغرولوغونو درک ائدیریک. زولوقیا حئیوانلار عالمینین قورونماسینین و اونلاردان یارارلی ایستیفاده ائدیلمه سینین علمی اساسینی تشکیل ائدیر.
حئیوانلارعالمینین موختلیفلیگی[دَییشدیر]
حئیوانلارین دوغادا رولو و اینسان حیاتیندا اهمیتی[دَییشدیر]
حئیوانلار هاوادا، سودا، تورپاقدا، بعضیلری ایسه بیتکی، حئیوان و اینسان اورقانیزمینده یاشار. دوغادا یاشایان چئشیتلی توورده حئیوانلارین هر بیری اؤزو اۆچون هم بسلنمه، پ (تغذیه)، هم ده گیزلنمه یئوا) تۇتور. حئیوانلار عمومی جانلیلار عالمینین تکامولونده بیتکیلرین چارپاز (چپ-راست، اویان بویان) توزلانماسیندا، اونلارین توخوملارینین یاییلماسیندا، تورپاق عمله گلمه پروسه سینده، اونون عضوی مادّه لرله زنگینلشمه سینده اؤنملی رول اوْیناییر. حئیوانلار اؤلموش حئیوان جَمدکلرینی (لشینی)، بیتکی قالیقلارینی یئمکله و بیر چوْخ سو حئیوانلاری سویو تمیزلمکله دوغادا تمیزله ییجی (سانیتار) فعالیتی گؤستریر. حئیوانلار اینسانین حیاتیندا دا بؤیوک رول اوْیناییر. هله ایبتیدایی اینسانلار حئیوانلارین اتیندن، دریسیندن، سومویوندن ایستیفاده ائدیردیلر. زامان کئچدیکجه اینسانلار تدریجاً موختلیف حئیوانلاری اهلی لشدیرمیش و اونلارین نسلیندن مالدارلیق، قویونچولوق، قوشچولوق، آریچیلیق، ایپکچیلیک و… تصروفاتلاری (محصول لاری) یاراتمیشلار. بۇ تصروفاتلار جمعیتی ارزاق و یونگول صنایعی، خام مالی ایله تأمین ائدیر. حئیوانلار هابئله طبیعته گؤزللیک وئرن، اونو زنگین استتیک (ذوق منبعینه) چئویرن جانلی وارلیقلاردیر. دوغادا اونلارین قورونوب ساخلانیلماسی، چوْخالماسی و جمعیت اۆچون یارارلی ایستیفاده ائدیلمه سی چوْخ واجیب مسئله دیر. بونونلا بئله مئشه لره، تارلالارا، باغلارا، ائو حئیوانلارینا، حتتا اینسان ساغلیغینا ضرر وئرن حئیوانلاردا آز دئییلدیر. طبیعت اۆچون و اینسانا فایدالی اولان حئیوانلارین سایینی آرتیرماق، قوروماق و اونلارا دوزگون قوللوق ائتمک، و ضررلی حئیوانلارا قارشی موباریزه آپارماق اۆچون بیز حئیوانلارین حیاتینی و اونلارین طبیعتده کی رولونو یاخشی بیلمه لییک. اودا معلومدور کی، حئیوانلارین اینسان حیاتیندا رولو زامان کئچدیکجه دئییشمیشدیر. مثلاً، وحشی حئیوانلارین اینسان اۆچون بسین (تغذیه) منبعی کیمی اهمیتی چوْخ آزالمیش، بونون عوضینده موختلیف حئیواندارلیق تصروفاتی اینکیشاف ائتدیریلمیشدیر. موعاصیر طبابت زوولوژی تدقیقاتلارسیز تصور ائتمک اولماز، چونکی بیر چوْخ خسته لیکلرین تؤره دیجیلری (قوتورلوق گنه سی، مالاریا پارازیتی (انگلی)، قارا جیگر سُوروجوسو، اؤکوز سولیتِری، کُوک باکتریلری و…) حئیوانلاردیر. البته، بۇ خسته لیکلره قارشی موباریزه آپارماق اۆچون اونلارین تؤره دیجیلری و کئچیریجیلرینین (حامیل لرینین) نوع ترکیبی، مورفولوژی، بیولوژی و اکولوژی خصوصیتلری دریندن تدقیق ائدیلمیشدیر. دیگر طرفدن، اینسان اۆچون خییرلی حئیوانلارین قورونوب ساخلانماسی، اونلاردان تصروفاتدا یارارلی ایستیفاده اولونماسی و عومومیتله، وحشی حئیوانلارین قورونوب ساخلانماسی چوْخ اؤنملی مسئله دیر.
حئیوانلارین و بیتکیلرین اوخشارلیغی و فرقی[دَییشدیر]
حئیوانلار بیتکیلرله بیر چوْخ اوخشارلیغا مالیکدیر. هر ایکیسیده حوجره لی قورولوشا صاحیبدیر، هر ایکیسینده حوجره لر توخوملاری و توخوملار ایسه اورقانلاری عمله گتیریر. بسلنیرلر، تنفس ائدیرلر، چوْخالیرلار، بؤیورلر و گلیشیرلر. بونونلا برابر، حئیوانلارلا بیتکیلر آراسیندا اؤنملی فرقلرده واردیر. حئیوانلار حاضیر عضوی مادّه لرله بسلنیر، اکثر بیتکیلر ایسه عضوی ماده لَری غیری عضوی مادّه لردن اؤزلری حاضیرلاییر. بیتکیلردن فرقلی اولاراق، حئیوانلاردا سینیر (عصب) سیستمی موجوددور و حئیوانلار حرکت ائدیر. گؤستریلن اوخشار و فرقلی جهتلرله یاناشی، ایبتیدایی قورولوشا مالیک اورقانیزملرین بعضاً حئیوانلار عالمینه، یوخسا بیتکیلر عالمینه عایید ائدیلمه سی چتینلیک تؤره دیر. حئیوانلارلا بیتکیلر آراسیندا اولان بؤیوک اوخشارلیقلار تصادوفی اولماییب، اونلارین بیر اجداددان گلیشمه سینی گؤستریر.
اوْنورغالی لار (مهره لی لر)[دَییشدیر]
اوْنورغالی لار ویا کلله لی لر، حئیوانلار عالمینین ایپلیک لی لر (نخاع لی لار) (حئیوانلارین ان یاخشی تانیلان قوروپودور و یاخلاشیق ۴۵۰۰۰ توور تانینمیشدیر) شعبه سینه عایید بیر آلت شعبه دیر. اوْنورغالی لارین ان بلیرگین خوصوصیتی، بیربیرینی تعقیب ائدن اونورقالاردان دوزلمیش بیر اونورقا سوتونونا مالیک اولمالاریدیر. اونورقا سوتونو چوْخ قووَتلی بیر دستک، و عئینی زاماندا اَییله بیلن بیر قورولوشدور. باش، گؤوده و قویروق اولماق اووزوندن اوچ قیسما آیریلمیشدیر. بۇ ستونون ایچینده بورو فورمالی مرکزی عصب سیستمی یئرلشیر. قافا تاسینین ایچینده موحافیظه ائدیلن قارماشیق قورولوشلو بیر بئیین لری واردیر. قیغیرداقلی(غضروف لو) بالیقلار، سوموکلو بالیقلار، ایکی یاشایانلار، سورونگن لر، قوشلار و ممه لی لر کلله لی قوروپو ایچینده دیر
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
https://en.wikipedia.org اینگیلیسیجه ویکیپدیا
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
IUCN1014وارد نشدهاست


c: text/html

text:
دیکلمه صنعتی؛ اوچونجو حصه: سسه زیان ووران عامیللر
کبری میرحسینی
قاباقکی یازیمیزدا سسدن محافظه ایله باغلی تاپیشیریقلار وئرهرک، دئدیک کی، سس مهارتیایله باغلی بوتون ایشلر کیمی، دیکلمه صنعتینه گلدیکده ایسه، سسه زیان ووران عامیللردن چکینمهلییک. بو یازیمیزدا بو عامیللردن بیر نئچهسینه اشاره ائدیریک:
۱. بوغازی تئز-تئز آریتماق سس تئللرینه زیانلیدیر. عمومیتله بوغازین قاشینماسی ایله اؤزونو گؤسترن بو پرابلئم، بعضیلرینده آلرژیک اولسادا، اکثر حاللاردا بیر عادته چئوریلن ایشدیر. بونون یئرینه بوغازیز قاشیناندا بیر قورتوم ایلیق سو ایچین و بو عادتی باشینیزدان چیخاردین.
٢. قیش فصلینده بعضی سببلر اساسیندا تکرار سویوق دَیمهلر و اؤسکورمهلر ده سسه زیان ووران عامیللردندیر. بورادا دا باشاردیقجا اؤسکورمه گلدیکده، ایلیق سو ایچیب، دال با دال اؤسکورمهلره مانع اولماغینیزی تؤوصیه ائدیریک. پس سویوق دَیمهنیزی سهل سانمایین و حکیمه مراجعتله تئزلیکله اونون درمانینا چالیشین. سویوق دَیمه و اؤسکورمهنیز معالجه اولمایینجا دیکلمه ائتمهیین. چونکی بو ایشله بوغازینیزا ضرر یئتیشیب، معالجه مدتی اوزون سورهجک.
۳.بعضی اینسانلاردا چکینین چوخ اولماسی و کؤکلوک ده بلاغتلی دانیشماغا مانع اولوب، نفس کم گتیرمهیه سبب اولار. دئمک حدیندن آرتیق کؤک اولانلار نفس آلماقدا پرابئلمه دوشهرهک، سس تئللری زیان گؤرهجک. البته بو مسئله ده استثنالار دا واردیر.
۴. سسه زیان ووران باشقا عامیللردن بیری ده سیغارا چکمکدیر. گؤزل سسه مالک اولماق ایستهییرسیزسه سیغارا چکمهیین.
۵. دایما استرسدن اذیتچکن اینسانلارین دا دانیشیقلاری و سسلری یاخشی چیخمایاجاق. استرسلی یاشاماغین زیاندان باشقا هئچ ثمرهسی یوخدور.
۶. معین یوخو ساعاتلاری اولمایان و کیفایت قدر یاتمایان شخصلرین ده دانیشیقلاری و سسلری پرابلئملی اولاجاق. پس لازیمینجه یاتین و یوخو ساعاتلاریزی اینتیظاما سالین.
۷ .دوزگون قیدالانماق دا سسین محافظهسی اوچون أن اؤنملی عامیلدیر. اوجملهدن حدیندن آرتیق سرین یئمکلر یئیب، دایما بوزلو سو ایچمک؛ چوخ آجی(بیبهرلی و ادووالی) هابئله تورش خورهکلر یئمک سسه زیان وورار.
۸. باغیرماق و یا حدیندن آرتیق اوجا سسله دانیشماق ایسه، سسه زیان ووران عامیللردندیر. بومسئلهیه، هامیمیز عمومیتله بیز آنالار، تکرار راستلاشمیشیق. ائولادلاریمزدان سهو ایش باش وئردیکده، عادتا اوجا سسله اعتراض ائدیریک؛ اوزامان بوغازیمیز درحال قاشینماغا باشلاییر و بعضاً سسین موقتی اولاراق باتماسی ایله نتیجهلهنر.
٩. بیر سئودییز ماهنینی سسلندیریب، اونونلا سس-بیر اولاراق زمزمه ائدیب-اوخوماق نه قدر سس یئتیشدیرمکده تؤوصیه اولونسادا، بونون اوزباشینا و مربی سیز تکراری، بوغازیمیزا و سسیمیزه جبران ائدیلمز زیانلار وورا بیلر.
۱۰. سحر تئزدن دانیشیغا باشلایین. البته بو سسینیزی زورا سالماق معناسینا دئییل. آنجاق سحر تئزدن دانیشیغا باشلاماق، اوزون زامان دولغون بیر سسه مالیک اولماغینیزا یاردیم ائدهجک. بونون عکسینی تک باشینا یاشایان انسانلاردا گؤرمک اولار؛ بیریسی ایله دینیب دانیشمادیقلاری اوچون، گون اورتایا قدر سسلرینین آچیلماماسی احتمالی وار.
آردی وار…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
مرتضیقلی خان شاملو
'ععشاملی مۆرتضاقولو خان حسن خان اوْغلوعع'-(1591-1649). شاعر، والی، خطتات
حیاتیدَییشدیر
زفر" تخللوسو ایله شعرلر يازمیش مۆرتزاقولو خان شاملو تخمینن 1591-جی ایلده دۆنيايا گلمیش، سفوی حؤکمدارلاریندان شاه سفی (1629-1642) و ایکی شاه آبباسین (1642-1666) هاکیمیييتی دؤورونده يۆکسک دؤولت وزیفلرینده ایشلمیش، ائشیکاغاسیباشی، دیوانبيی، قوْرچوباشی، کئرمان ویلايتی والیسی، سئيخ سفیددین تۆربسینین مۆتوللیسی اوْلموشدور. اؤزونون يازدیغی کیمی، يۆز مین بئيته ياخین فارسجا شعرلری اوْلان شایر، ياشینین ایختیيار چاغیندا، 1669-جۇ ایلده آذربايجان تۆرکجسینده شعرلریندن ایبارت دیوانینی تاماملامیشدیر. اوْنون تۆرکجه شعرلرینده ه.نوای، ش.ای.ختای و م.فۆزولی تسیری گؤرونور.
زفر دیوانینین دیباچسینده، دئمک اوْلار کی، نوای دیوانی دیباچسینین اوولینی تکرار ائدیر. نوای دیباچسینده اینسانی دیگر مخلوقاتدان اۆستون يارادیب اوْنا نیطق، شئیر يازماق قابیلیييتی وئرن يارادانا شۆکورلر اوْخويور: "شۆکر وا سیپاس اوْل قوْدیرغا کیم، چۆن آدام اوْسوْيیش-قوْهیدین وۇجود اوْروْيیشی اوْقوْهلاریغا جیلوا بئردی. اینسوْننی سوْيیر ماخلوقوْتدین نۇتق شارافی بیلا مۇمتاز قیلدی.
رۆبای:
ۇل کیم، چۆ جاهوْن خیلقتین اوْغوْز ائتتی، سۆنی کیلمینی ناقش پاردوْز ائتتی.
اینسوْن خايلین نۇتق ایلا مۇمتاز ائتتی، نۇتق آهلینی نازم ایلا سانافروْز ائتتی".
زفر دیوانینین دیباچسینده بزی سؤز و ایفادلری ديیشسه ده، متنی آذربايجان تۆرکجسینه اۇيغونلاشدیرسا دا، اوْنون نوایدن بهرلنمسی شۆبهسیزدیر. "شۆکرو سیپاسی ناموتناهی اوْل قادیری-بیچونه کیم، چۆن آدم آسايیشگاهیدین مخلوقاتدین برگوزیده ائدیب نیتقی-شریفینه مۆمتاز قێلدی.
رۆبای:
وْل کیم، جهان خیلقتین آغاز ائتدی، سۆنینی کیلکله نقشپرداز ائتدی.
اینسانی قامو نیطق ایله مۆمتاز ائتدی، نیطق اهلینی نظم ایله سرفراز ائتدی."
زفر دیوانینین داها قێسا اوْلان دیباچسینده نوای دیباچسی ایله اۇيغون گلن دیگر يئرلر ده واردیر.
نوای قیتلریندن بیرینی مهممد پئيغمبره حصر ائتمیشدیر. بۇرادا دئيیلیر کی، قئيری خالقلارین اوْنون دینینه ائتیقاد ائتمسی اوْنلارا خئيیردیر. پئيغمبری گۆنشه، اینسانلاری ایسه اوْنون شۆالارینا بنزدن شایر دئيیر کی، زررلر نه قدر چوْخ اوْلسالار دا، گۆنشه مانئ اوْلا بیلمزلر.
مۇهاممادی آرابی شانی اوْندین آزام ائرور کی، نۇقس بوْلغاي اۇلوس بوْلسا نافيیغا گوْيیل.
قۇياش آشاسیغا لاما آندین اوْرتوق ائرور کی، زاررا کاسراتی بوْلغاي زیياسیغا قوْيیل.
زفر بۇ شئیره يازدیغی نزیرسینه الاوه ائتدیيی بیر بئيتده دئيیر کی، يالنیز پئيغمبرین يوْلوندا فنا مۆتلق اوْلانلار اوْنون بۆتون يارادیلیشین سببی اوْلدوغونو بیلیرلر:
مهممدی-اربی شانی اوْندان آرتیقدیر کی، قئير میللت اگر اوْلمايا اوْنا قایل.
گۆنش کیمی بۇ جاهانی تۇتوبدور انواری، هقیر زرره ندیر کیم، اوْلا اوْنا هایل.
اوْنون يوْلوندا فنا مۆتلق اوْلمايان نه بیلیر کی، اوْلدور سببی کۆللی-آفرینیش گیل.


text:
رئال مادرید- بایرن مونیخ: تۆرک امین آغضا تۆیدۆک چالار
بو یاریش 1-نجی مای سه شنبه گۆنی گچیرلر
فیفانینگ امین آغضالاریندان جنید چاقیر اسپانیانینگ رئال مادرید فوتبال توپاری بیلن آلمانیانینگ بایرن مونیخ توپاری نینگ یاریشیندا تۆیدۆک چالار.
بو یاریش 1-نجی مای سه شنبه گۆنی گچیرلر.
بأسله شیکده ینگیجی بوُلان توپار اوروپانینگ قاهرامانلاری لیگی نینگ فینالینا آدینی یازدیرار.
یاریش مادرید دا سانتاگو برنابئو استادیومیندا تۆرکیأنینگ واغتی بیلن 21.45 ساغادیندا گچیرلر.
جنید چاقیرا بو بأسلهشیکده حسین گؤچک و باریش شیمشک کؤمِکچی حؤکمۆنده قاتناشار.
دِگیشلی حابارلار
بنکسی نینگ بیر اثری 18.5 میلیون پوندا ساتیلدی
مارماریس دا فونیکس تاریحی شهرینده قازوو آغتاریش ایشلری باشلادیلار
بو قازوو آغتاریش ایشی پنسیلوانیا بیلیم یوردونینگ عالیملاریندان دکتر آصیل یامان ینگ یوُلباشچیلیغیندا باشلادیلار
قاراحان دپه ده نئولیتیک دؤورۆنه دگیشلی تاریحی اثرلر تاپیلدی
قاراحان دپه ده 3 ییلدان بأری قازوو آغتاریش ایشی دوُوام ادیأر


text:
ایواز طاهانین «قورشون هاردان آچیلدی» آدلی کیتابی بیر پووئستی ائحتیوا ائدیر. عرب الیفباسی ایله یاییلمیش بو کیتابین قیسا متنی 1998-جی ایل “دیری مئییت” باشلیغی آلتیندا باکیدا چیخان “جاهان” درگیسینده درج ائدیلمیشدی. بونونلا بئله، کیتابین ایندیکی متنی تام فرقلی بیر بیچیمده یازیلمیشدی.کیتابین بیرینجی باسقیسی 2006ـجی ایلین یاییندا آز ساییلی نوسخهلرده باکی شهرینده چاپ ائدیلمیشدی. ایکینجی باسقیسی ایسه 2007جی ایلین باشلانغیجیندا 1500 نوسخهده تبریز شهرینده چاپدان چیخمیشدی.
“یول”، “جاهان” و “یارپاق” نشر اورگانلاری ایله یاناشی ایکی کیتاب ایواز طاها شؤهرتینین تملداشیدیر. بیری، “قورشون هاردان آچیلدی”، او بیریسی ایسه “شعر وارلیغین ائویدیر”. باخمایاراق کی، آدلاری سرّ کیمی ساخلاناراق یاییلمامیش کیتابلارینین داها ائتکیلی اولاجاغینا اینانیر. کیچیک حجملی رومان ژانریندا یازیلمیش بیرینجی کیتاب، تکنیکی و بدیعی اؤزهللیکلری ایله یاناشی ساغلام بیر نثر دیلی سرگیلهییر. گونئی آذربایجان بدیعی نثرینین قیتلیغیندا بئله بیر کیتاب گونئی نثر مدنیتینین گلیشمهسینده ائتکیسیز اولمایا بیلمزدی.


text:
بادولاتو
بادولاتو (ایتالیاجا: Badolato) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۲۴۰ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 3152 نفر ایمیش.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Comune di Badolato, Storia del comune Archived 2011-07-22 at the Wayback Machine.
- ↑ Population as of 2013 census: source Istat
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Badolato»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بادولاتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شاعر «افراسیاب نورالهی بسطام»ین ایشیق سایتینا گؤندردیگی معلوماتا اساسن، «شعر نهدیر؟» موضوعسوندا کیتاب حاضیرلانیر. بو کیتابا آذربایجان شاعرلرینین وئردیگی جوابلار داخیل ائدیلمکله، سورغونون جاوابی دیرلندیریلهجدیر.(ایشیق)
***
سایین شاعر/ یازار ……………
سالاملار و سایقیلاریملا
بیلدیینیز کیمی، تا قدیملردن عینی تاریخه صاحیب اولساقدا، قاجارلار دؤنمی پارچالاندیقدان سونرا، آرتیق آیری آیری تاریخلری یاشاماغا و یازماغا مجبور اولدوق؛ گونئی و قوزئی آذربایجان خالقی.
بو آرادا گونئی آذربایجان شاعر و یازارلاری، هر دؤورده اولدوغو کیمی، بو دؤوردهده، بو آغیر شعر و ادبیات یۆکونون داشییجیسی اولموش و سوروملوغونو یۆکلنمیشدیر. اساسلی ایشلر گورموش و لاییقینجه داورانماقدادیر. ائله کی، گۆوهنیلیر حالا گلمیش و سوز صاحیبلریدیرلر.
ایندی “ادنان یۆجل” دئمیشکن؛ “بلکه بیر شاعیره سورولاجاق، ان زور سورو” اولان “شعر ندیر؟” سوروسونو عنوانلارینا سورور و بئلهلیکله بو جاوابلامالارین گونوموزده و گلجکده بوراخدیغی ائتگیسینی آشیلاماق نییتیندهییک.
بو اساسدا، بو جاوابلامالاردان اولوشاجاق کیتاب اوچون، “شعر ندیر؟” سوروسونا، دیرلندیرمهلرینیزین یولونو گوزله ییریک.
دیرلندیرمهنین حجمی: بیرجملهدن بیر A4 صایفایادک.
گوندرمه زامانی: بیر آی سوره نظرده توتولوب.
مئیل آدرئسی:
afrasiyab_nurullahi@yahoo.com
واتساپ نمره سی:
۰۹۱۴۳۲۶۳۸۶۲
درین حورمتلرله: افراسیاب نورالهی بسطام


text:
آذربایجانین میللی گئییملری تاریخن اوزون و چوخ مورککب اینکیشاف یولو کئچمیشدیر.گئییملر خالقین تاریخی ایله سیخ باغلی اولاراق، اونون مادی مدنیتینی اؤیرنمک اوچون قیمتلی منبعلردن حساب اولونور. گئییملر مادی مدنیتین عونصورو کیمی، خالقین میللی خصوصیتینی عکس ائتدیریرلر. میللی گئییملر ائتنوگئنئز مسئلهلرینی آیدینلاشدیرماق باخیمیندان، خالقلار آراسیندا مدنی-تاریخی علاقهلری مسئلهلری موعینلشدیرمک اوچون یاردیمچی واسیطه رولونو اویناییر.
خالقلارین اینکیشاف تاریخی، ائتنوقرافیک و بدیعی خصوصیتلری اؤز عکسینی اونلارین گئییملرینده تاپیر. بو خصوصیتلر اؤزونو هم گئییملرده و اونلارین بزکلرینده، هم ده بدیعی تیکیم، توخوما و توخوجولوقدا اؤزونو بروزه وئریر.
آذربایجاندا آپاریلان آرخئولوژی قازینتیلار زامانی تونج دؤورونون اوللرینه عایید ائرادان اوول اوچ مینایللیکده تونجدان حاضیرلانمیش ایینه و بیز تاپیلمیشدیر. بو تاپینتیلار ثبوت ائدیر کی، قدیم اینسانلار پالتار تیکمهگی باجاریردیلار.
آذربایجان خالقی چوخ قدیم زامانلاردان یوکسک مادی مدنیته مالیک اولموشدور. باکی شهریندهکی شیروانشاهلار سارایینین یانینداکی مقبرهده آپاریلان تدقیقات ایشلری زامانی قیمتلی خارا و ایپک پارچا قالیقلاری آشکارا چیخاریلمیشدی.
شوبههسیز کی، پارچا خالقین مدنیتینی عکس ائتدیرن اساس ائلئمئنتلردن بیریدیر. پارچالارین ناخیشی و رنگلری هم بیر خالقی باشقاسیندان آییرماغا کؤمک ائدیردی؛ همچنین گئییملر خالقین موختلیف صینفی طبقهلرین نومایندهلرینی فرقلندیرمهیه ایمکان وئریردی.
قادین پالتارلاری اساسن ایپک پارچا و مخمردن تیکیلیردی. کیشی گئییملری ایسه اکثر حاللاردا ماهوتدان و ائوده توخونان شال پارچادان حاضیرلانیردی. ایستر قادین و ایسترسه ده کیشی آلت پالتارلاری کتان و پامبیق پارچالاردان حاضیرلانیردی.
اون آلتی – اون یئددی عصرلرده آذربایجان گئییملری زنگین اینکیشاف یولو کئچمیشدیر. بو دؤورده آذربایجاندا میللی گئییم مکتبی یارادیلمیشدیر.
اون آلتی عصرده آذربایجان گئییملری ایچریسینده ان دیققت جلب ائدهنی باش گئییملری ایدی. اون آلتی-اون یئددی عصرده آذربایجاندا چالما ایله یاناشی، اوریژینال کیچیک شاپکایا بنزر پاپاقلار دا ایستیفاده ائدیلیردی. اون آلتی-اون یئددی عصرلره عایید آذربایجان قادین باش گئییملری ده موختلیفلیگی ایله سئچیلیر. بو باش گئییملری اؤز فورمالارینا، مورککبلیکلرینه گؤره سئچیلیردی. اساس ایستیفاده اولونان قادین باش گئییملریندن بیری آراقچین حساب اولونوردو.
اون آلتی-اون یئددی عصرلرده آذربایجاندا ایستیفاده اولونان اوست گئییملری ده چوخ موختلیف و رنگارنگ اولموشدور. بو دؤورون گئییملری اوولکی ایللرین گئییملرینه بنزسهده، گئییم فورمالاریندا یئنیلیکلر ده وار ایدی. زامان کئچدیکجه گئییملر داها دا تکمیللشیر و یئنیلهنیردی. دهییشیکلیک اساسن آیری-آیری دئتاللاردا، ناخیش و بزکلرده حیس اولونوردو. بو دؤوره عایید قادین اوست گئییملری ده موختلیف اولموشدور. اساس اعتیباری ایله گئییملر بیچیمینه گؤره همین دؤورون کیشی گئییملرینه بنزهییردی.
اون سککیزینجی عصرده آذربایجان میللی گئییملری اؤز رنگارنگلیگی ایله سئچیلیر. بو دؤورده اؤلکهده باش وئرن سیاسی پروسئسلر گئییملرده اؤز عکسینی تاپمیشدیر.
آذربایجان اراضیسینی شرطی اولاراق بیر نئچه تاریخی-ائتنوقرافیک زونایا بؤلمک اولار. بو تاریخی-ائتنوقرافیک زونالاردا یاشایان آذربایجانلیلارین گئییملرینین اساسن عینی اولماسی اونلارین تاریخن واحید ائتنیک قروپا منسوب اولماقلارینا بیر ثوبوتدور. بو زونالارین اهالیسینین یالنیز لوکال خصوصیتلرینی عکس ائتدیریردی. بو دؤورده ده گئییملر اونون صاحیبینین هانسی طبقهیه مخصوص اولدوغونو گؤستریردی.
موعاصیر دؤوروموزده بو دؤورلرده ایستیفاده اولونان آذربایجانین میللی گئییملرینه موختلیف موزئیلرده راست گلمک اولار. آپاردیغیمیز تدقیقاتلار، الده ائتدیگیمیز معلوماتلار، بیر سیرا تکلیفلرین مئیدانا گلمهسینه ایمکان یارادیر. آذربایجان گئییملری اؤزونه مخصوص و فرقلیدیر. دیزاینئرلر میللی دهیرلردن، تیکمه نؤولریندن ایستیفاده ائتمکله یئنی گئییم طرزلری یارادا بیلیرلر. بو گئییملر اؤزونده یالنیز موعاصیر ائلئمئنتلری دئییل، قدیم گئییم نومونهلرینی ده بیرلشدیریر. میللی گئییملریمیز اولدوقجا موختلیف و اسرارانگیز اینجهلیکلرله زنگیندیر.
بزک عونصورلری گئییملری تاماملایان و اونون میللی خصوصیتلرینی اؤزونده بیرلشدیرن بیر واسیطهدیر. بزک اشیالارینین موعاصیر دؤوروموزده یئنی تئخنولوژی آوادانلیقلار واسیطهسیله یئنیدن جانلاندیریلماسی و گئییملری یئنیدن دئکور ائدیلمهسی مقصده اویغون حساب ائدیله بیلر.
منبع: «ایشیق» درگیسی، نومره ۱ ، اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۷
آنلاین ساتیش و آبونمان:
www.ishiq.ir
info@ishiq.ir
۰۹۳۷۹۹۹۹۶۳۷


text:
اکادمیسین شرعی جوزجانی
صاحبقران نینگ 685 ییللیگی مناسبتی بیلن
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
امیر تیمور دولتیده کینگاش نینگ اورنی
امیر تیمور بوتون تورکستان رهبری صفتیده حاکمیت تیپه سیگه کوتریلگندن سونگ، تورکی خلقلرنینگ ملی اودوم وعنعنه لریگه تینگن حالده برچه دولت ایشلرینی کینگاش (شورا) اساسیده عملگه آشیریشنی اساسی پرنسیپ قیلیب آلگن ایدی. “تیمورتوزوکلری” ده یازیلیشیچه امیر تیمور دولتی نینگ توققیز اولوشی کینگاش وبیراولوشی قیلیچ یاردمیده برپا ایتیلگن ایدی. شونینگ اوچون او، هربیرایشنی کینگاش بیلن بجردیم، اولرنینگ فقط بیر قسمینیقیلیچ آرقه لی عملگه آشیردیم دیدی. بوحقده بیر عجایب مثال: تاریخی منبعلرگه کوره بلخ شهریده 1370 یاکه 73 ییللده بولیب اوتگن کتته قورولتای، اونی بوتون تورکستان – ماوراؤالنهر نینگ یگانه حکمداری قیلیب سیله دی. قورولتایده تورلی – تومن مملکت معمالری، مالی مسئئله لرو قوریلیش ریجه لری کوریب چیقیلیب، اشتراکچیلر کیلیشوویدن سونگ، اولر تطبیق قیلینیب کیلگن ایدی.
شاعروتدقیقاتچی خورشید دوران تأکیدلشیچه صاحبقران تامانیدن اوتکزیلیب کیلگن قورولتایلر شرق اولکه لریده بوندن 6 عصر مقدم، تیپیک پارلمان، امیر تیمور تامانیدن اساس سالینیب دوام ایتگنلیگی نینگ یارقین دلیلیدیر.
دنیا مقیاسیده صاحبقراننی یوکسک مقامگه کوترگن اونینگ سیاسی وحقوقی قرشلری نینگ مجموعه سی” تیمور توزوکلری” یاکه “ملفوظات تیموری” دیر. دنیانینگ تورلی تیللریگه ترجمه قیلینگن اوشبو اثر– دولتنی اداره قیلیش اصوللری، قوشیننی تشکیل ایتیش قاعده لری، سودا- ساتیقنی یوللری، خلق ارا مناسبتلرنی یولگه قوییش معیارلری، اوروشلرده عملگه آشیریلیشی ضرور بولگن تورلی حربی تکتیکلر سینگری، بیر قطارسیاسی، حقوقی، حربی غایه لرو نورملرنی اوز ایچیگه آلگن. بابایف بیرگن معلوماتلرگه کوره “تیمور توزوکلری” 1783 ییل ایضاحلربیلن انگلستانده، 1785 و 1981 ییللر هندوستانده، 1868 ییل ایرانده باسمه دن چیقدی. جهان جماعتچیلیگی نینگ دقت- اعتبارینی جلب قیلگنی اوچون1787ییل فرانسه، 1830 ییل انگلیس، 1845 ییل اردو، 1894 و 1934 ییللر روس، 1835 و 1858 ییللر تورک- ایسکی اوزبیک تیللریگه
ترجمه ایتیلدی. اما بو اثر امیر تیمورنینگ آنه یورتیده اوزبیک تیلیگه 1991 ییلده قسقرتیریلگن نسخه سی، 2000 ییلده ایسکی اوزبیک تیلیده، 2004 یییلده ایسه ” تیمور قصه سی” نامی بیلن حاضرگی اوزبیک تیلیده تولیق نسخه سی نشر ایتیلدی.
تیمورنینگ حقوقی قرشلرید ن کیلیب چیققن اینگ عالی خلاصه لر، دولتنی باشقریش بوییچه اونینگ اون ایککیته (12) اصولیدن عبارتدیر.
تیمور توزوکلری نه فقط تیمور دولتیده، بلکه اونینگ ادامه چیسی بولمیش بابریلر دولتیده هم اساسی قانون صفتیده فایده لنیب کیلگن. اونینگ تأثیری آستیده میرزا بابر اوزی نینگ شاه اثری بابرنامه (الوقائع) نی یازگن. اونینگ نیوه ره لریدن بیری جهانگیر بن جلال الدین اکبر “توزوک جهانگیری” نی اوزیدن قالدیرگن.
امیر تیمورنینگ صحبت ومجلسلریده هردایم تنیقلی فقیه لروعالملر، مؤرخلر و شاعرلر، مهندسلر و منجملر قتنشیب کیلگنلر. مثلا ییریک هندوستانلیک عالم مولانا عبدالحی دهلوی “الفوائد البهیه…”ده یازیشیچه اوشه عصرنینگ ایککی ته اقتدارلی علامه سی سعدالدین تفتازانی (المطوّل وباشقه کوپ اثرلر مؤلفی)، سید شریف جرجانی(التعریفات وباشقه کوپ کتابلر مؤلفی) کوپینچه اونینگ مجلسلریده حاضربولیب، علمی مناظره لرده اشتراک ایتیب کیلگنلر.
سلطانیه اسقفی- تیمورنینگ دولت مصلحتچیسی و فرانسه قرالیگه یوبارگن مسیحی ایلچیسی، تیمورحقیده اوز قلمی بیلن یازیب قالدیرگن 12 بیتلیک خاطره دفتریده ( اوشبو خاطره دفتری بیرمنحصر اثر صفتیده پاریس ملی موزیمیده سقلنماقده) اونینگ حقیده بونداق دیب یازه دی: “تیموربیک فارس، عرب و تورک تیللرینی بیله دی. قرآن علمی واسلام حقوقی بوییچه شونداق کوچلی عالم که هیچ بیر مسلمان عالمی او بیلن مناظره قیلیشگه قادر ایمس. او عالم و شاعرلرگه کتته حرمت قایل. بونینگ سببی شونده که اونینگ اوزی عالم ودانشمند در”.
تیمور، توزوکلرده دولت قوریلیشی، اونینگ تورلی ارگانلرگه بولینیشی وهربیرارگان نینگ وظیفه و مسئولیتلرینی کورسه تیب بیرگن. شرق و غرب منبعلریگه اساسلنیب علمی اسلوبده یازیلگن “اوزبیک دولتچیلیگی تاریخی” ناملی قیمتلی کتاب مؤلفی عظمت ضیا، تأکیدلگنیدیک، امیرتیموردوریده باشقروایککی اداره: درگاه ودیوانلرگه (وزیرلیکلرگه) بولینگن. درگاه ــ اینگ عالی دولت اداره سی. اونینگ باشلیغی هم طبیعی روشده دولت نینگ عالی حکمداری بولگن.
امیرتیمور اوززمانه سی شرایطیگه کوره جمعیتنی، برچه اجتماعی طبقه لر و قشرلرنی اوز ایچیگه آلگن اون ایککی طائفه گه بولیب، قانونلرنی اوشه طائفه لرگه ماسلشتیریب توزگن. او توزوکلرده “سلطنتیم مرتبه سی بولمیش توره- توزوکلرو قانون– قاعده لرنی هم شو اون ایککی طائفه گه باغلب توزدیم” دیدی. یعنی بیران طائفه هم قانون چیگره سیدن چیتده قالگن ایمس.
مؤرخ عالم عظمت ضیا تورکی دولتلرده توره- توزوکلرحقیده قوییده گیدیک یازه دی:
“عموما آلگنده، جمعیتنی قانونلر اساسیده باشقریش مدنیتی بیزده اینگ قدیمگی دورلردن
شکل لنیب کیلگنی حقیده تاریخی گواهلر ییترلی. چنانچه، ختای(چین) تیلیده بیتیلگن تاریخی اثرلردن «بییشی» ده (6 عصرگه تیگیشلی) یورتیمیزده گی بو باره ده گی احوال حقیده شوندی معلوماتلر بار. ” اولرده عبادتخانه ده سقلنه دیگن تورکی توزوکلر توپلمی بار. (بیران جنایتچی گه) جزانی بیلگیلشده مذکور توزوکلر(توپلمینی) آلیب(اونگه سویَنگن حالده) حکم چیقره دیلر” یعنی قیلینگن جنایت اوچون جزانی بیران بیر شخص ایمس، بلکه معین حقوقی نورمه لر بیلگی لگن و او همه اوچون برابرکوچگه ایگه بولگن. ( اوشه کتاب،18 بیت).
ع. ضیا، امیر تیمور دولتیده درگاه یعنی سرای یاکه دربار ده موجود بولگن اورینلر، اولرنینگ صلاحیتلری وسلسلۀ مراتبینی کورسه تیب اوتگندن کیین، اجرائیه تیزیمی وزیرلر فعالیتیده مجسم لشگن لیگی حقیده معلومات بیره دی. او مملکت ورعیت وزیرلیگی( باش وزیرلیک وظیفه لرینی بجروچی وزیرلیک)، حربی وزیرلیک(مدافعه وزیرلیگی)، ملکچیلیک وسالیق ایشلری وزیرلیگی، بوتون سلطنت اداره لری نینگ کیریم- چیقیملری، خزینه دن صرف قیلینه یاتگن برچه خراجاتلر حسابینی آلیب باروچی مالیه وزیرلیگی، عدلیه وزیرلیگی و اوچته باشقه وزیرلیک حقیده معلومات بیریب اوته دی، اوقاف ایشلری صدرلرصدری( صدر الصدور) گه یوکلنگن ایدی. شونینگدیک او پوسته تشکیلاتلری، استخبارات خدمتلری و رسمی تشریفات ایشلری بوییچه اسپانیه ایلچیسی کلاویخوسفرنامه سی و باشقه منبعلرگه اساسلنگن حالده ییترلی معلوماتلر بیره دی.
او، کلاویخو دن نقل قیلیشیچه عالی احکام، بویروغ و فرمانلر، مراتب سلسله سیدن اوتگندن کیین، ینه 3- 4 عملدارنظارتیدن اوتیب اولرنینگ مهرلری باسیلگندن سونگ اونگه عالی حکمدار مهری اوریلگن. شوندن سونگ بو حجت، فانونی کوچگه ایگه بولگن.
امیر تیمور دولتیده هردایم قانون استوارلیگی تأمینلنگن بولیب، قانون احکامی استثناسیز تطبیق ایتیب کیلینگن. او، توزوکلرده شونداق دیب یازگن ایدی: “مینینگ کتته مملکتیم تورلی ساحه لریده قانون عملگه آشیریله دیگن بولسه، مین اوزیمنی اوشه ییرده حاضر تورگندیک سیزردیم. مین هردایم عسکرلریمنی قانونگه اطاعت قیلیش روحی بیلن تربیه-
لب کیلدیم. قانون بوزرلرنی جزاسیز قالدیرمدیم”. مثال صورتده تیمورنینگ نیبره سی عمرشیخ نینگ اوغلی پیرمحمد (1379- 1410) اوز قیلمیشی اوچون دیوان مظالم ده قتیق سوراق قیلینیب، جرمی انیقلنگچ شونگه یره شه جزا بیریلگنی وبو حقده شخصا امیر تیمورنینگ اوزی فرمان بیرگنی شامی و یزدی ظفرنامه لریده قید ایتیلگن.
تیمور دوریده قضا تیزیمی رواجلنگن ایدی. حربی جنایتلر اوچون علیحده محکمه و نظامی مسئله لرنی حل قیله دیگن ” قاضی عسکرلر”ایش آلیب بارردی. دیوان مظالم استئناف محکمه سی صفتیده، دولت خادملریگه تیگشلی جرائم، شونینگدیک اولرگه قرشی دعوالرنی کوریب چیقردی. احتساب (محتسبلیک) تیزیمی بوتون مملکت بوییچه جنایتلر صادر بولیش آلدینی آلیب، آدملر حقوقینی حمایه قیلیب تورردی. نرخ ونوانی کنترول ایتیش، محیط پاکیزه لیگینی رعایه قیلیش، یوللر خطرسیزلیگی، بازارلرده ساتیله دیگن آزیق- اوقاتلر، ایچیملی سولر پاکیزه لیگینی سقلب، مملکت بوییچه، باشقه دینلر طرفدارلری و خارجی مسافرلرگه تضییق اوتکزیش، شهرلرده قشلاق اهالی سیگه ناتوغری مناسبتده بولیش آلدینی آلیش، حتی حیوانلرنی حمایه قیلیب، کیمه لر خوفسیزلیگینی نظارت قیلیش، محتسبلرنینگ وظیفه سیگه کیرردی. اوشنده محتسب اسلام مملکتلریده حاضرگی امبودسمن)1- ombudsman ( وظیفه لرینی کینگراق کولمده بجریب، توغریدن توغری دولت رهبری تامانیدن تعیینلنردی. تیمور، توزوکلرده مملکت بوییچه محتسبلر تعیین قیلگنلیگی حقیده معلومات بیرگن. حاضر، امبودسمن انستیتوتی دنیانینگ سکساندن آرتیق مملکتی پارلمانلری ترکیبیده انسان حقوقلری حامیسی صفتیده ایش آلیب باره دی. ایریم اسلامی مملکتلرده امبودسمن محتسب دیب اته له دی. خلاصه قیلیب ایتیش ممکن که عدالت سیز، قانون سیز،عرف وعادت قانونلری سیز دولت موجود لیگینی تصور قیله آلمیدیگن تیمور، مرکزی آسیاده 2700 ییللیک اوزبیک
دولتچیلیگی (تورکی خلقلر دولتچیلیگی) تاریخی نینگ اینگ مهم باسقیچی گه رهبرلیک قیلیب، دولت وجمعیتنی باشقرووی اوچون بیزلرگه اوزی نینگ “توزوکلر”ی کبی قیمتلی سیاستنامه و قانوننامه اثرینی قالدیردی.
صاحبقران وصیتیدن:
صاحبقران تیمور1405 ییل 18 فبروری کونی حیاتدن کوز یومدی. او، اوز وفاتیدن آلدین اوغیللریگه قوییده گیدیک وصیت قیلگن ایدی:
“ملت نینگ اولوغ مرتبه سینی، سعادتینی سقلماق اوچون سیزلرگه قالدیره یاتگن وصیت
و توزوکلرنی یخشی اوقینگ، اصلا اونوتمنگ و تطبیق ایتینگ. ملت نینگ درد لریگه درمان بولماق وظیفنگیز در. ضعیفلرنی قوریقلنگ، یوقسیللرنی بایلرظلمیگه تشله منگ. عدالت و آزادلیک (اولکه آزادلیگی) دستورینگیز، رهبرینگیز بولسین… آره لرینگیزگه نفاق تخملری ایکیلمسلیگی اوچون کوپ دقتلی بولینگ. بعضی بیر دشمنلرینگیز نفاق اوروغینی ساچیب اوندن فایده لنیشگه چلیشه جکدورلر. سیزگه وصیتلرده فقط اداره شکلی، اونینگ ایلکولرینی کورستدیم. بولرگه صادق قالسنگیز تاش باشینگیز گه توشمس”( امیر تیمور اوگیتلری. تاشکینت، ، 1992 ییل، 60-61 بیتلر).
صاحبقران نینگ حکمتلی سوزلریدن:
- کوچ عدالتده دور.
- عدل و احسان بیلن جهان گلشنی آباد بولور.
- عداوت ایمس، عدالت یینگه دی.
- هرمملکتده عدالت ایشیگینی آچدیم، ظلم وستم یولینی توسدیم.
- سلطنتیمنی باشقریشده اوچره گن هرقنداق واقعه و ایشنی، توزوک اساسیده حل قیلدیم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
فایده لنیلگن منبعلر:
- تیمور توزوکلری، علیخان صاغونی و حبیب الله کرامتوف ترجمه سی، اکادمیسین بوری بای احمدوف اهتمام ومقدمه سی بیلن، غفورغلام نشریاتی، تاشکینت،1991.
- ابن عربشاه احمد، عجائب المقدور فی تاریخ تیمور، قاهره نشری .
- محمدعبدالحی لکنوی، الفوائد البهیة فی تراجم الحنفیة، قازان،مطبعةالخزانه، 1903.
- سلطانیه اسقفی، امیرتیمور حقیده یازگن خاطره لری، پاریس ملی موزیمیده گی قولیازمه.
- خورشید دوران
- اکادمیسین مظفر خیرالله یف، اویغانیش دوری وشرق متفکری، تاشکینت، “فن”.
- ظهیرالدین محمد بابر، بابرنامه، تاشکینت، “شرق” نشریات- مطبعه کومپانیه سی باش تحریریتی 2002.
- دموکراتلشتیریش وانسان حقوقلری مجله سی. 1 سان، 1999.
- 11ابراهیم مومنوف،امیر تیمورنینگ اورته آسیا تاریخیده توتگن اورنی، 1993 “فن”.
- نسیم خان رحمان، تورک خاقانلیگی، تاشکینت، “میراث”، 1993.
- .عبدالحی حبیبی، هنرعهد تیموریان، ایران نشری.
- دوکتور ذبیح الله صفا، تاریخ ادبیات در ایران، 5 جلد، تهران،1944.
- ناصر محمد، توران دولتلری ییلنامه سی (میلاددن آلدینگی 3 عصردن میلادی 20 عصرگه چه)، تاشکینت، “میری یوس”.
- محمد علی، امیرتیمورسالنامه سی، علیشیر نوایی کتبخانه سی نشریاتی، تاشکینت، 2008 .
- ل. کیرین، ا. سعیدوف، امیر تیمور و فرانسه، تاشکینت، “عدالت”، 1996.
- شمس الدین سامی، قاموس الاعلام، استنبول،1317.
- فنلر دوکتوری پروفیسور حلیم بابایف، اوزبیک دولتچیلیگی تاریخی، 1 کتاب، اوزبیکستان فنلر اکادمیسی”فن”نشریاتی،2004 ییل.
- عظمت ضیا، اوزبیک دولتچیلیگی تاریخی (اینگ قدیمگی دوردن روسیه باسقینی گه قدر)، تاشکینت، شرق نشریات – مطبعه کنسیرنی باش تحریریتی، تاشکینت – 2000 ییل.
- گردآورنده مارسل بریون، منم تیمور جهانگشا، ترجمه واقتباس ذبیح الله منصوری، کتابخانۀ مستوفی، تهران،
1362.
- امیر تیمور اوگیتلری، تاشکینت، 1992.


text:
چارلز لوتن
چارلز لوتن (اینگیلیسجه: Charles Laughton) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۱ ژولای ۱۸۹۹ ایلینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۳ ایل عؤمر ائلهییب و ۱۵ دسامبر ۱۹۶۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1926–1961 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charles Laughton»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده چارلز لوتن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
#خبر: ماکو شهرینین فجر خستهخاناسێنێن رئیسی دئدی: شنبه ۲۴ مهر آیێ، ماکو کندلرینین بیرینین اهالیسیندن اوْلان ۲۴ یاشلێ گنج بیر قادێن ایکینجی حاملهلێغێندا بِشأکیزلرینی خستهخانانێن درمان إکیپینین یاردێمێ ایله ماکونون فجر خستهخاناسێندا دنیایا گتیردی....
🔸گولنآی (بوغا، اردیبهشت): دویغو و دوشونجه¬لریزدن دانیشماق چوخ چتین دیر، آنجاق بعضی وقتلر قورخمامالی¬سیز. بو فرصتلر هله- هله اله دوشمز، قورخمایین و واقعیتی دیین. هفته¬نین سونلارینا دوغرو یولداشلارین بیری سیزینله بیر تلفن باغلانتیسی توتاجاق، اونونلا شوخلوقلاشماقدان ساخینین، او بو گونلر چوخ دویغوسال ح...
✍آراشدیریب، یازان: #رضوان_حاجیقاسملو ایران و هابئله باشقا اؤلکهلرده آذربایجانین تانینمیش کولتورونون سایسیز مَراقلیلاری وار، نییه کی کولتورو یاشادان دوغال، دَگرلی و آنلاملی دبلریمیز اولوب، وار و یاشانیر. تانینمیش دبلریمیزدن اؤزلجه «سامان شورباسی» نین بارهسینده اکینچی عزیزلرله گئچیردیگمی...
#خبر: دوخانیات توکهتیمی ایله موجادیله درنهینین باش دبیری، دوکتور محمد رضا مسجدی: سون 8-10 ایلده اؤلکه صنایعینین 50% -سی باغلاندیغی یا دا اوچده بیر کاپاسیته ایله چالیشدیقلاری حالدا، دوخانیات تولید ائلهین بیریملرین سایی همین سوره ایچینده 7 بیریمدن 21 بیریمه یئتیشیب. تاسوفله اؤ...
#خبر: ایرانین ماراغا شهریندن اولان هئیکلتیراش، ایرنا-یا آپاردیغی آچیقلامادا 12 اثرینین بو آلیشوئریش مرکزینده سرگیلندییینی بیلدیردی. اثرلرین گئری دؤنوشوم مادهلریندن (مواد بازیافتی) دوزهلتدیینی و فرقلی جانلیلاری سیمگهلهدییینی ایفاده ائدن آشفته، اثرلرینین تخته و مختلف مئتاللار...
#خبر: چین-ده 150 میلیون سانتیگراد درجه ایستیلییینده بیر نوکلئئر رئاکتور یاندیریلدی، بو اوزدن اونا «یاپای گونش» آدی وئریلیبدیر.
ائدیلر. ?بو سفرین آماجی دیپلوماتلار و عسکری باغیملیلارینا ائرمنی سیلاحلی قوهلرینین فضولی-ده ایشلهدیکلری ظولوم و جینایتلر حاقیندا بیلگی وئرمکدیر. بو دیپلوماتلار و عسکری باغیملیلاری آذربایجان جمهور باشقانی یاردیمچیسی، حکمت حاجیاوف و جمهور باشقانی یاردیمچیسینین بیرینجی آسیستانی، ائلچین ام...
قئید ائدک کی، آغدام رایونونون ۷۷%-ی ۱۹۹۳-جو ایلده ائرمنیستان اوردوسو طرفیندن ایشغال ائدیلمیشدی. ایشغال سببیندن تخمینن ۲۰۰ مین آذربایجانلی یورد- یووالارینی ترک ائتمک مجبوریتینده قالمیشدی. خاطیرلاداق کی، آذربایجان اوردوسونون سپتامبرین ۲۷-ده باشلاتدیغی عملیات نتیجه سینده ۵ شهر، ۴ قصبه و ۲۸۶ ک...
?گولنآی (بوغا، اردیبهشت): اؤنوموزده اولان گون¬لر، دوشونمک، دانیشماق و یئنی آدام¬لار گؤرمه-یه یاخجی فرصت دیر. قیسسا سفرلر چوخ لذت وئریجی دیر. ذهنیز مشغول دور و گون¬لر حیزلی اولاراق گئچیر. اؤفکه¬لنمه¬یین و والدین ایله دانیشیق¬لاریزدان فایدالانین. ائو تعمیراتی سیزه ائیلنجه¬لی دیر. ملک و املاک قونوسوند...


text:
•
بیرینجی گون: ایلغیم
ادیبلرین چوخو ادبیاتی هر شئیدن اوستون ساییرلار. شاعیرلر شعری اینسان دوشونجهسینین جؤوهری، صنعتچیلر ایسه موسیقینی کاینات هارمونییاسینین شلالهسی حساب ائدیرلر. فیلوسوفلار دا بئله دوشونورلر کی، سن دئمه بیزیم دونیامیزین آلینیازیسی اونلارین کیچیک بئینینده فورمالاشیر. هئرمان هئسه «هؤلدئرلینین بیرجه بیت شعری بوتون سیاستچیلرین عاغلینا دَیَر»، سؤیلهسه ده، هله نه اَیرییازی [پوئزیا!]، نه دوزیازی [نثر]، نه موسیقی، نه ده فلسفه هئچواخت قودرت شیطانلیغینا اوستون گله بیلمهمیشلر.سونوجدا دونیانین طالعینی ادیبانه یازیلار، شاعیرانه دویغولار، مؤحتشم سیمفونیالار، یا دا فیلوسوفانه دوشونجهلر دئییل، سیاسی هذیانلار چؤزور.
•
ایکینجی گون: بیر الچیم اومید، بیر چَللک نفت
ایییرمینجی یوزایللییین سون ایللرینده اینانجلاری، توپلوملاری، و نهایت، مفتیللی سرحدلری سیلکهلهین زلزله سونوجوندا، یئنی بیر دونیا یارانیر. لاکین بو یئنی دونیا یارانار یارانماز یئنی اینتیظام دا اؤزونون جیندیر قایدالاری و اسکی گلهنکلری ایله باشیمیزین اوستونو آلیر. بو یئنی اینتیظام دئییلن قایدا، ائله مودهیش سورعتله مئیدانا چیخیر کی زامانی و اینسانی بیر دایره ایچهریسینده یئر کیمی فیرلادیر. زامان اؤتوب انسان فیرلاندیقجا، اینانجلار دَییشیر، گونده بیر رنگ آلیر. سونرا اینکیشاف زیروهسینه یوکسلمیش مدحیهچیلیک علمی، بو ایرنج دَییشکنلییی اؤرتباسدیر ائدهرکن، فانی انسان بیر باشا 19 عصرین چئیننمیش آمالینا قاییدیر: اومید خستهلییینه.
بو قاییدیش پروسئسینده اومید آدلی سئویملی آنلاییش، ایجتیماعی چالیشقانلیغی عوض ائدیر. سونرا دبدن دوشموش پارتیابازلیق یولو ایله دموکراتیا گؤیرچینی دیمدییینه زیتون یارپاغی آلیر، بوینونا گول چلنگی سالیر، گلیر گلهجهیین ایتکین اوفوقلرینه قونور. آرخا پلاندا آنجاق بیر قیزیل بایراق قالیر، بیر مومیالانمیش هیکل. گؤیرچین بیر سیگارت یاندیریر، کَهَر آت مینیر، آتلانیر، کمند آتیر. کیمه آللاه بیلیر. داها سونرا اَیریپالانلارلا گتیریلن آغزی قاپالی صاندیقلاردا کوللی میقداردا آلابَزَک ائمبلئملر گلیر. بعضیلرینه گؤره، بو اَیریپالانلاردا گؤندریلن یونگول هدیهلر، آنجاق بیزی گوموش یوللارلا «ایروان»ـا آخان قیزیل کاروانلاریندان یاییندیرماق مقصدی گودورموش.
•
اوچونجو گون: ابدی یئنیلگی
گونوموزون شاعیری پاراجانوون «عاشیق غریب»ـینی خاطیرلادیر، «عالیم»ین غریب سسی ایسه «قدیر»ین «قارا باغ شیکستهسی»نی. سونونجو آککورددا هر شئ داغیلیر، کائنات تیترهییر مفکورهلر چاخناشیر. هئچلیک باش وئریر. و نهایتده، هئچلیک یادداشیندا قورونوب ساخلانان اینسانین یگانه ایزی مؤحتشم بیر خاطیره کیمی گؤزه چارپیر. او، هم ستارخانین خاطیرهسیدیر، هم ده جوهر دودایئوین. باکیدان قووولموش، سیبیرده چوروموش حسین جاویدین.
غریبهدیر، پوئزیانین چالاری ایستر فضولی دیلینده، ایستر شهریارین کوسکون کؤنلونده عینیدیر، اونون عکس صداسی هئچواخت قودرت و سیاست دیوارینی آشا بیلمیر. بورادا صؤحبت سوسیال یاشامدا اؤنملی رول اوینایان، حیاتیمیزی یاخشیلیغا، پیسلییه یؤنلده بیلن سیاستدن گئتمیر، ابدی مغلوبیته اوغرامیش پؤئزیادان گئدیر. شاعیر گومان ائدیر: نه قدهر اینسان یاشاییر «شب هیجران» ترنّومو او قدهر داوام ائدهجک. بوتون بونلارا رغمَن عادی حیاتین بوش آلقیشلار کیمی دایاز رئاللیقلاری اجل تکی غفیلدن باش قالدیریب، پؤئزیانی زهرلهییر. سون مقامدا سیاست یئنییئتمهلری دولاشیق بولماجالارین چؤزومونو تاپیرلار: سن دئمه، بو خالقین تنززولو بیر باشا فضولینین پؤئتیک دونیاسینا اساسلانیر!میش! شاعیر، قارشیلاشدیغی بو مشئوم اوغورسوزلوقدا آدامسیز دئییلدیر. چونکی اونون آغریلارینی، آجیلارینی بؤیوک بیر فیلوسوف دستهسی ده بؤلوشور.
•
دؤردونجو گون: چؤرهکله دوشونجه یاریشی
ادبیاتچی، اینجهصنعت خادیمی، رسام، یؤنتمن و بستهکارلا برابر، چاغداش فیلوسوف دا فاجیعهیه عینی شکیلده قاپیلیر، عینی بیچیمده سوسور، دوشونور و دانیشیر. او، زاقافقازیا آدلانان گرگین بؤلگهده یئری گؤیو اَلَکبَلَک ائدیر، دوشونجهیه ایشلک [فونکسیا] آختاریر، لاکین آلینمیر کی، آلینمیر. بیر زامان فلسفه متافیزیک دونیاسینین گئنیشلیک، زنگینلیک و لامکانلیغینی اونا گؤره ترک ائتمیشدی کی، یئر اوزهرینده آجگؤز اینسانین گوندنگونه آرتان ایستکلرینی تخنولوگییا واسیطهسیله حیاتا کئچیرسین. لاکین ایندی باکینین مرکزینده یئرلشمیش یئنی و اسکی بینالاردا فلسفه نهاینکی گؤیو و یئری بیرلیکده ایتیریر، مئتودولوژی قونوم [جایگاه] بیله قازانا بیلمیر.
سؤزسوز، فیلوسوف بئله وضیعتدن راضیلیق حیسسی دویا بیلمز. او ائله دوشونور کی ، اینسان یارانان گوندن، بلکه ده اوندان اؤنجه، دوشونجه دئییلن ماراقلی سوبیئکت مئیدانا چیخمیشدیر. دوشونجهنین مئیدانا گلمهسینین باشلیجا سببی اونون هر هانسی بیر احتیاجی آرادان قالدیرا بیلمهسی و یا حیاتدا ایفا ائدهجهیی رول دئییل، محض اونون اؤزونون اینسانین ان بؤیوک ایستهیی اولماسیدیر. دوغرودور، فلسفهنین یارامازلیغی هاراداسا موباحیثه مؤوضوعسو اولا بیلمز. واختیله اینسان یاشایشیندا باش وئرمیش نهنگ دییشیکلیکلر ائله محض فلسفهدن ایرلی گلمیشدیر. اوستهلیک چاغداش دونیانین معروض قالدیغی بؤیوک اینکیشافین نظری اساسلاری، تئخنولوگییانین یارانماسی و اونون جهاندا یاراتدیغی یاخشییامان تبدلات، هابئله گولونج نیکبینلییی رئال بدبینلیکله جیلوولاما قابیلییتی و نهایت، اؤزونو اینکار ائتمک جسارتی فلسفهنین اورهیینده یئرلشیر. آرتیق فیلوسوف بوردا یانیلیر کی، چؤرکله دوشونجه یاریشیندا اینصاف آدلی میزانی بومبوش جیبلر و آج قارینلار سیراسیندا گؤرمک ایستهییر. باخ، ائله بو آندان او یازیغین الینده فلسفه دئییلن دئکوراتیو بیر واسیطه قالیر: ائله بیر واسیطه کی، نه مدنییته یاراییر، نه ده گؤدهنییته.
•
بئشینجی گون: آللاه رحمت ائلهسین!
حادیثهلر تلهسیک شکیلده بیربیرینه جالانیر. ساختا رئاللیقلارین یئرینی عادی حیات شیلتاقلیقلاری دئییل، فانتازیا آلیر. فانتازیا آرخاسیندا ایسه چیخیلماز یوللارا گتیریب چیخاران خولیالار یئرلهشیر. فؤوقل عاغیلا اینانانلار دا ائله سانیرلار کی، اوزاق مسافهلرده کؤکلهنیب اوستوموزه یویورن چئشیدلی دالغالارلا پولسوز پاراسیز دوزگون بیلگیلر گلیر. تیکانلی مفتیللر گئدیر، لاکین مفتیل دوشونجهسی بئیینلرده چیرپینیر، یئنه ده واختیله دیکلدیلمیش نهنگ هئیکللرین اوزهرینه قونور. سونرا تاریخ محض او دایاندیغی آندان یئنیدن باشلاییر. بو دفعه گلهجهیه دوغرو گئتمیر، بیر باشا کئچمیشین درینلیینه یویورور. بئلهلیکله، او چیرپینتی بو عکس استیقامتده تاماملانیر، داها دا بیتکینلهشیر .
بوتون بونلاردا ـ مادی و معنوی حیات ساحهسینده قضا پارالئل باش وئریر. کیمسه بیر بند قوشما ایتیریر، هارداسا بیر باشقاسی بیر قارین چؤرهک تاپیر. تاجیر بیر گئجهده مدنیت زیروسینه یوکسهلیر، کیتابلاری پارتاپارت ایشیق اوزو گؤردوکده، سئوینجیندن دریدن قابیقدان چیخیرسان. آمما سئوینجین چوخ کئچمهدن سونسوز کدره، آجییا چئوریلیر: عالیم الیازمالاری قولتوغوندا فیرمالاری دولاشیر، اسپونسور آختاریر. یوخودان آییلار آییلماز گؤرورسن کی ادبیاتی، شعری ، حئکایهنی و یومورو موزئیه گوندهریب، سرحدلردن دارتیلیب سؤکولموش مفتیللرله علم اوجاقلارینین قاپیلارینی هؤرموشلر. بیرجه او قالیر کی قارلی یاغیشلی بیر جومه آخشامی علمین اؤلومو موناسیبتیله کئچیریلهجک تدبیرده اشتیراک ائدیب، آغیز دولوسو «آللاه رحمت ائلهسین» دئیهسن.
•
آلتینجی گون: موحاریبه گونو
دئمک، بورا آوروپادیر، آمما آوروپانین اوچونجودونیاسی. بورا آوروپانین گؤبهیی اولاسایدی بئله، یئنه ده دریدن قابیغدان چیخماغا دَیمزدی. یئنه ده شوشانین کرپیج کرپیج سؤکولوب ایزینین تاریخ یادداشیندان سیلینمه تهلوکهسی گؤزلهنیلمز اولمازدی. یئنه ده خانکندینده اَلآلتی بیر حؤکومت هئچ کورلوق چکمهدن درهبَیلیک ائدردی، هومانیزم اوجاغی ساییلان همین پاریسین قولاغی دیبینده بوسنیالیلارین دریسی دری دیری سویولدوقدا بیز نه ایتیریب، نه آختاریریق؟ دریلر سویولوب، گؤزلر چاناقدان چیخیب، باشلار کسیلدیکدن سونرا، آوروپانین ویجدانی اویانیر و فانتازیا سجیهلی صولح کونفئتینی پارچالانمیش بیر خریطهیه بوکولو حالدا سارایئویا هدیه گؤندریر. بیر اؤلکه اوچ پیرئزیدنت، ایکی باش ناظیر و دؤرد بایراق! مسئله او قدهر مرکّب حالا گلیب چاتمیشدیر کی ، گؤیون انگینلیینده یئرلشن پلانتلردن گلمیش خارقالعاده وارلیقلار دا بَبَک قالمیشلار. اونلار بیزیم بو کیچیک یئر کورهسینه گلیب، داغلاردان آشیر، چایلاردان کئچیر، بؤلگهلری دولاشیر، اؤلکهلری گؤرور، سونرا اؤز پلانتلرینه قاییدارکن بئله چیخیش ائدیرلر: «یئر پلانتینده بوتون گؤردوکلریمیز بیر یانا، انسان آدلانان ایکی آیاقلی جانلی جاناوار ایسه بیر یانا. بونلار سؤنمز هیجان و سونسوز تاماهکارلیقلا داغا داشا داراشیر، هر شئیی چالیب چاپدیقدان سونرا، ایکی جرگهیه بولونور، بیربیرلرینین جانینا دوشور، باجاردیقجا اؤلدورورلر. نهایت قان تؤکمکده داها باجاریقلی اولان اینسانلار اوردئن آلیر، قهرمان آدلانیرلار.»
بو آنلاشیلماز و مجهول یولچولارین یاراتدیقلاری اینسان اوبرازی، 20ـ جی عصریده قارشیلاشدیغیمیز بیر چوخ رئاللیقلارلا اوستاوسته دوشور. بیز هامیمیز بو اؤتن یوز ایلده دفعهلرله اؤلومو گؤزوموزله گؤرموشوک. هر دفعه گؤجلو اینسانلارین بیربیرینه غضبی توتاندا، قورخونج فاجیعهنین باش وئرهجهیینی گؤزلهمیشیک. بعضَن هیجانلی اینتیظاریمیز سئویجله سونا چاتیب، بعضَن ده بؤیوک فلاکتلر تورهدن بیرینجی و ایکینجی جاهان ساواشلاری باشلاییب. سونرا همیشه اولدوغو کیمی، فاجیعه آردیندان طنطنهلی صولح تدبیرلری کئچیریلیب. لاکین ائله همین واختلاردا گیزلی بارماقلار داها قورخونج رقابتلره حاضیرلیق گؤرور، هیروشیما و ناکاساکیده سیناقدان کئچیریلن دهشتلی سیلاحلارا یئنی ایستیفاده یوللاری آختاریرلار.
آمما گئتدیکجه باللیستیک راکئتلره و یاخود گئنیش مقیاسدا ویرانائدیجی سیلاحلارا او قدهر احتیاج دویولمادی. چونکو اینسانین داخیلینده یئرلهشن کینکدورت سیلاحی هر شئیه اوستون گلدی. ائله اولماسایدی رواندادا، زئیرده آدام آدامی یئمزدی؛ افغانیستاندا انیسان آخینی فاجیعهدن کئچن دقیقهلرده، ساعاتلاردا، یوخ ائدیلمزدی.
گروزنیده بؤیوک بیر اؤلکه دیز چؤکمهسهیدی، یازیق شاعیر مئییتلردن قوپان قوخولو سوژئتلر نتیجهسینده بوغولوب اؤلردی. آمما فاجیعه عکس استقامته یؤنهلیر، کؤورک اورهکلر حربی سورساتا اوستون گلیر. موحاریبه بیرینجی نؤوبهده اینسان بئینیندهکی کونسئپسییالاردان باشلادیغی کیمی، تجاوز قارشیسینداکی دیرهنیش ده اینسانین اورهیینده یارانان اینام و ایگیدلیکدن باشلاییر. نیتیجهده تجاوز نه قدهر چیرکیندیرسه مودافیعه بیر او قدهر ایلاهیلشیر.
•
یئددینجی گون: یانار گول
قیش مؤوسیمی الیمی اوزاتدیم، قارین ایچیندن بویلانان چیچهیی دریم. علی آغباش هیجانلا سؤیلهدی:
ـ بئله بیر شئی اولمازمی دئییرسن؟!
آمما من گؤردوم ـ
مؤوسیم قیش ایدی،
هر یان قار ایدی.
آدام بیر گول قوپاردی،
الی یاندی!


text:
چیلله گئجهسی
چیلله گئجهسی[۱] — یئر کورهسینین قوزئی یاریمکورهسینده، ایلین ۳۶۵ گئجهسینین ان اوزون گئجهسیدیر. بۇ گئجه، شمسی ایلینین، دئی آیین باشلانقیج گئجهسی، آذر آیینین سونونجو گئجهسی و 3 آی نووروز بایرامینا قالمیش بیر گئجهدیر.
میلاد تاریخی ایله دئکابرین 21-دن 22-ا کئچن گئجهدیر. بۇ گئجه اساساً جمهوری آذربایجاندا ، تورکییهده و ایراندا قئید ائدیلیر.
بو گئجهده قار یاغماسی چوخلو سئوینجه سبب اولور. همین گئجه عائله عضولری، قوهوم، دوست، تانیش صمیمییتله بیر یئره ییغیشیر و ایلین ان اوزون گئجهسینی مئیوه و چوخلو شیرنیات یئمکله قئید ائدیرلر.
بو گئجهنین ان اهمیتلی آتریبوتلاریندان بیری قارپیزدیر. اهالی قارپیز یئییر کی، سویوغا یوخ دئسین. بئله کی، هر عاییله همین گئجه موتلق بیر قارپیز آلمالیدیر. اگر یئنی ائولننلر وارسا اونلارا دا والیدئینلری طرفیندن قارپیز هدیه وئریلیر.
بو گئجه آذربایجانین ان دوغما، قدیمی و یئگانه گئجه بایرامیدیر. جویز (قوز) هالواسی، هویج (کؤک) هالواسی، پاخلاوا (باقلوا)، توخوم (سئمیچکا)(توم) و مئیوهلر و دیگر شیرنیاتلار دا بۇ گئجهده سوفرهده اولمالیدیر.
چیلله گئجهسینین عادت عنعنهلری[دَییشدیر]
آذربایجان كندلرینده و شهرلرینده بۇ گئجهاۆچون موختلیف عادت – عنعنهلر موجوددور. كورسو دوورونو ییغیلیماق، فامیلین بویوگلرینین ائولری گئتمك، گئجهلر "تاپماجالار" و "بایاتیلا" سویلهمك بۇ گئجهنین عادت-عنعنهلریندندیرلر. هر حالدا "چیلله قارپیزی" یئمك بۇ گئجهنین تمل عادتیدیر.[۲][۳][۴]
چیلله قارپیزی[دَییشدیر]
قیش فصلینین ان اوزون سورن بؤیوک چیللهسی اؤز قار توفانینا، سویوق و دوندوروجو شاختاسینا گؤره ائل آراسیندا قاراقیش دا آدلانیر. بؤیوک چیللهنین باشلاندیغی گونو، یعنی 22 دئکابری بزن چیلله بایرامی دا آدلاندیرمیشلار. همین گونون گئجهسی ایلین ان اوزون گئجهسی اولدوغوندان بونا چیلله گئجهسی ده دئییلمیشدیر. چیلله گئجهسینین آخشامی آداملار قیشدان قورخمادیقلارینی نوماییش ائتدیرمک اۆچون تونقاللار یاندیریر، اودون اوستوندن هوپپانیر، تونقالین اطرافیندا رقص ائدیر، اهیلنجهلی اویونلار، تاماشالار گؤستریرلر. بؤیوک چیللهنین شرفینه هر ائوده آچیلمیش سوفرهیه جانا ایستیلیک گتیرن دادلی-لذتلی یئمکلر قویولور. بؤیوک چیلله سوفرهسینین ان ساییلیب-سئچیلن، یایدان محض بۇ گون اۆچون ساخلانیلان چیلله قارپیزیدیر. خالق بۇ قارپیزین شانینه سؤز ده قوشوب:
قارپیز ائله، قارپیزی،
قالیب ایله قارپیزی.
بؤیوک چیلله آدییلا
دوشوب دیله قارپیزی.
عزیزیم، چیلله قارپیز،
دوشوبدو دیله قارپیز.
ییغیلیب خورجونلارا،
گئدیر یازگیله قارپیز.
چیلله قارپیزینی عادتن ائوین بؤیوگو کسیر. او اولجه قارپیزین زوغو اوْلان طرفینی دایروی کسیب قابیغی دؤرد حیسهیه بؤلور. اؤزو و دیگر عاییله عضولری اورکلرینده نیت توتورلار. او همین قابیقلاری یئره آتیر. قابیقلارین نئجه دوشمهسینی هر کس اوریینده توتدوغو نیتی ایله یوزور. قارپیزی کسن اونو دیلیملهییر. عائلهنین هر بیر عضوو بۇ قارپیزدان یئییر. قونشولارا دا پای گؤندریلیر. چیلله قارپیزینین توملاری ییغیلیب ساخلانیلیر. ایناما گؤره، چیلله قارپیزینین توملاری آتیلارسا، اوندا قارشیداکی ایلده محصول بوللوغو اولماز. بؤیوک چیللهنین ان مشهور آیینی، سؤزسوز کی، سمنی گؤیرتمک و اوندان حالوا بیشیرمکدیر. بو، بیر واخت دوغرودان-دوغرویا سمنی بایرامی آدلانان بایرامین چوخسایلی مراسیم آیینلریندن بیریدیر. باهاری چاغیرماق، بونونلا دا طبیعتی یاشیل گؤرمک، اؤز اکدیگی تاخیلین گؤیرمهسی آرزوسونون صونعی رمزینی یاراتماق تشببوسوندن ایرهلی گلن سمنی گؤیرتمهیین تاریخی اجدادلاریمیزین ایلکین امک، تصرروفات حیاتی ایله باغلیدیر. یاشاییشینی، دولاناجاغینی تصرروفات ایلینین – باهارین، یازین باشلانماسیندا گؤرن اولو اجدادلاریمیز تاخیلی صونعی شکیلده، یعنی ائو شرایطینده گؤیرتمکله تئز گلمهسینی، بونونلا تورپاغین اویانماسینی، محصولون جوجریب بؤیومهسی آرزوسونو ایفاده ائتمیشلر. سؤزسوز کی، بورادا تقلیدی سئحر آکتی آپاریجیلیق تشکیل ائدیر. بۇ تقلیدی سئحرین باشا دوشولن معناسی بئلهدیر: "محصولوم، سنی ائوده گؤیرتدیگیم کیمی، اکین ساحمده، تورپاغیمدا دا بئلهجه گؤیر، بؤیو" [۴]
سویودوجو اولمایان زامانلار بوستانلاری اولانلار، بیر-ایكی یاخشی قارپیزی طاغینین اوستونده ساخلاییب، اوزونه هالاخ و جیویر توكردیلر تا سویوق و حئیوانلاردان اماندا قالسین. بونلاری چیللهگئجهسی اۆچون گوتورردیلر. بوگونكو گونده آذربایجان خالقی، قارپیزلارین میناب، دزفول و اهواز شهرلریندن الده ائدیرلر.[۳]
خونچا[دَییشدیر]
خونچانی بهی (داماد)ین عاییلهسی پای اولاراق گلینین ائوینه آپاریر. خونچانین ایچینده قارپیزدان علاوه حریر و باهالی پارچالار، میوهلر، آجیل و شیرینیلر گورمك آپاریلیر. عادت اولاراق خونچانین قارپیزی گوزل صورتده بزهنمهلیدیر.[۳]
چیلله گئجهسی اۆچون بایاتی[دَییشدیر]
چیله چیخار بایراما بیر آی قالار
پینتی آرواد قوورمانی قـــورتارار
گئدر باخار گودول ده یارماسینا
باخ فلكین گردش و غوغاسینا [۳]
داش ماكيدا چيلله گئجه سي بۇ نغمه ني اوخويارلار:
آي چيلله ، چيلله قارداش
آتين قامچيلا قارداش.
بير گلدين دانيشماديق،
قلبيم آچيلا قارداش قوشا چايدا مياندابدا چيلله آخشامي گون باتاركن اود يانديريب، اوٍستوندن آتيلارلار . سوْنرادا
اوْدو قاريشديريب ، داغيديب، بئله اوْخويالار :
چيلله قوْودو ،چيلله قوْودو
سحر مينجيق ، سحر مينجيق. 40
سحر مينجيق دئديكده ساباهيسي گون مينجيق – مينجيق ياغيش ياغماسيني آرزيلارلار .[۵]
بيرده باخ[دَییشدیر]
آيريجا باخ[دَییشدیر]
- چیلله گئجه سی – شعرطنز ترکی شب یلدا[دائمی اولو باغلانتیلی]
- On min illik Türk Bayramı – Ergenekon![دائمی اولو باغلانتیلی]
قایناقلار[دَییشدیر]
- نوتلار
- ↑ ČELLA, term referring to any forty-day period.
- ↑ 'چیلله گئجه سی' یاد آور صمیمیت های قدیمی خانوادگی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ چیلله گئجه سی[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ "AZƏRBAYCAN ETNOQRAFİYASI" AZƏRBAYCAN MĠLLĠ ELMLƏR AKADEMĠYASI ARXEOLOGİYA VƏ ETNOQRAFİYA İNSTİTUTU، ŞƏRQ-QƏRB, BAKI 2007 s 14
- ↑ تورک خلق ادبياتي (يازان: عليرضا صرّافی
- اولو خاریجی باغلانتیلی مقالهلر from August 2021
- Articles with invalid date parameter in template
- اولو خاریجی باغلانتیلی مقالهلر from February 2021
- Infobox holiday (other)
- Festivals in Iran
- Non-Gregorian December observances
- Persian culture
- Observances set by the Solar Hijri calendar
- Winter events in Iran
- آیین و مراسیملر


text:
خاجه اهرار ولي جامع مسجدی (15-عصر) (شیخانتاهور تومنی، «گُلزار» محلهسی، حقیقت کۉچهسی، 22) – معماري یادگارلیک. خاجه اهرار قوردیرگن، شهر نینگ باش جامع مسجدی بۉلگن، اوسمان قرآنی شو یېرگه کېلتیریلگن اېدی. 1875 ییل چار مأمورلری تامانیدن بوزیب تشلنگن. اوسمان قرآنی سهمرقندگه آلیب کېتیلگن. 1886 ییل محلي اهالی ناراضیلیگیدن خوفسیرهگن چار مأموریتی مسجد بناسینی قَیته قوریب بېرگن. 1999 ییل مسجد پایدېوارینی …باتفصیل »
فرقت
فرقت (تخلصی؛ اصل اسم-شریفی زاکیرجان خالموههممهد اۉغلی) (1909-1859) – معرفتپرور شاعر، متفکر، پوبلیسیست. قۉقاندهگی مدرسهده تحصیل کۉرگن (76–1873)، 1889 ییل جونده تاشکېنتگه کېلگن و 1891 ییلگچه شو یېرده یشهگن. شاعر تاشکېنتده دستلب «کۉکهلداش» مدرسهسیده استقامت قیلگن. زمانهسی نینگ ترقيپرور کیشیلریدن ستّارخان ابدوغهففاراو، جۉرهبېک قلندر اۉغلی، موهیددین حکیمخۉجه اۉغلی، سعیدرهسول سعیدزیز اۉغلی بیلن تنیشگن. 1892 ییلگی تاشکېنت قۉزغآلانی تشکیلاتچیلری اهمهدخۉجه ابدورهشیدخۉجه …باتفصیل »
شاش واحهسی فهقیهلری میراثی
فیقه علمی اسلامشناسلیک نینگ یېتکچی ترماقلریدن بیری. عینِ پیتده کم اۉرگنیلگن ساحهسی سنهلهدی. «گرچه فیقه علمی حقیده ک.براککېلمن، آ.پریتسهک، یو.ز.کهوهکجی و باشقه غرب عالِملری ایشلریده بیرمونچه سۉز یوریتیلسه-ده، لېکن اولر ماوراوننههرده اۉرته عصرلردهگی فیقه علمی تاریخی ترقیاتینی اۉرگنیشده یېترلی منبع بۉله آلمهیدی»[1]. کېینگی ییللرده بیر قطار اۉزبېک عالِملری ه.سعیداو[2]، ه.مومناو[3]، م.کمیلاو[4]، آ.قارییېو[5]، ه.جا‘زجاني[6]، س.ایشاقاو[7] تامانیدن تدقیقاتلر عملگه آشیریلدی. شونینگدېک، بویوک …باتفصیل »
منورقاری. هر کیم اېککنینی اۉرهر
هر کیم اېککنینی اۉرهر بیر کیشی نینگ آتهسی کۉپ یشهمیش، قرتهیمیش. ساچ-سقالی آقرمیش، بېللری کوچدن قالمیش. نان یېگنده لبلری بورنی بیلن سۉزلشور. چای ایچگنده قۉللری قهلتیرهشیب، تیترهشور. بېلی ایکّی بوکیلگن، یورهی دېسه، یورالمس. بیر اۉتیرسه، اۉرنیدن کۉترمسهنگ، تورالمس. اۉغیل، کېلین، نېوره زېریکدیلر بو حالدن قوتولماقچی بۉلدیلر بیر ایش قیلیب او چالدن. کیریب بیر خیلوهت اویگه، سۉزلشدیلر اوچاولان؛ اۉغیل بیلن نېوره …باتفصیل »
میرشب
میرشب (عربچه-فارسچه تون باشلیغی) – تاشکېنتده آکتیهبر تۉنتریشیگچه مأموري لوازم؛ تونگی شهر ساقچیسی. میرشبخانه باشلیغی قۉرباشی دېییلگن. میرشبلر تون بۉیی شقیلداق بیلن کۉچه و محلهلرنی ایلنیب، شهر آسایشتهلیگینی تأمینلهگن. قۉقان خانلیگی حکمرانلیگی دوریده (65-1810) پولیس فونکسيهسینی بجرگن. تاشکېنت نینگ هر دههسیده 10 تهدن میرشب، بیر میرشبباشی بۉلگن. 1892 ییلگچه میرشب کتّه آقسقالگه، کېینچهلیک اېسکی شهر پولیتسمېستېریگه بۉیسونگن. «تاشکېنت» اېنسیکلاپېديهسی. 2009 ییلباتفصیل »


text:
آذربایجان اوشاق ناغیل لاری گؤزل و اوخومالی تورکو ناغیللاری ناغیللارین لیستی: جیرتدان اوچ کئچی بیلندر شنگولوم، شونگولوم، منگولوم خوروز زحمت سیز چؤرک یئمک اولماز تولکو، تولکو، تونبه کی آج قورد لوقمانین شاگردی سیچان و پیشیک تولکو و حاجی لئیلک قاچاغان دووشان تورکجه -فارسجا سؤزلوکمطالعه بیشتر »
“بی” ین آلما آتماسی
“بی” ین آلما آتماسی یازیچی: دوکتور مرتضی مجدفر کنده قوناق ایدیم. قوناق الدوغوم ائوین حیه طی گول – چیچکلی بیر یئر ایدی. اورادا یاتیپ، اوتوردوغوم اتاقدان، حیه طده اولان تازا آچمیش غونچه لرین گوزه للیکلرینی گوره بیلیردیم و یاز گوللری نین عطرینی بوتون ووجودوملا حیس ائدیردیم. یاز فصلی نین باشلانماسینی، حیه طده شئح تورپاقلاردان قالخان خوش و گویده جولانا گلمیش …مطالعه بیشتر »


text:
اویان نیوز:
ایواز طاها
۱٫ ایگیرمینجی یوزایللیکده “دیل”ـه باخیش بوجاغی کؤکلو دییشلیکلییه اوغرادی. بو واختاجان دیلین نه قدهر اؤنملی وارلیق اولدوغونون سرّینه یئترینجه واریلمامیشدی. بو اؤنهمه دیققت یئتیریلمهسینین گؤستریجیلری آز دئییل: اؤتن یوزایللیکده «فلسفه دیلین چاتیندا یارانیر» ادعاسی سسلندی (ویتگئنیشتاین)؛ ادبیاتین بیر دیل دونیاسیدیر، متندن باشقا بیر دونیا یوخدور، آنلام سؤز بطنینده گیزلنیر، یا دا دیل اویونلاری ایچینده أریییب گئدیر (دئریدا). بو گؤستریجیلرین سایینی داها دا آرتیرماق اولار: آنالیتیک دیل فلسفهسینین یارانماسی، پسیخولوگییادا دیلین گؤرونمهمیش اؤنم قازانماسی، حتتا آلتبیلینجین دیلسل [زبانی] بیر قورولوش اولدوغونون وورغولانماسی (لکان) و قورولوشچولوغا [ساختارگرایییه] گتیریب چیخارمیش فردیناند سؤسورون دیل قوراملاری [نظریهلری].
بونون اوٍچون من همیشه دیلین هئیبتیندن دانیشیرام. دیلله سایماز و نئجهگلدی داورانیشین تهلوٍکهسینی وورغولاییرام [تأکید ائدیرم]. لاکین بو وورغولار، دیلی اؤز باشینا بوراخیب، اونون کورلاماسینا نئیترال [خنثی] تانیق اولماق کیمی یوْزولمامالیدیر. بو وورغولاردا دیلی آچیق گؤزله گوجلندیرمک، چیچکلندیرمک، گئنیشلندیرمک مقصدی گوٍدولور.
۲٫ دیل مسئلهسی ایله اوُغراشماق اوٍچون سیاسی آچیلیم دوًنمینی گوًزلهمک یئرسیزدیر. کیمسه «سیاسی گوجو أله کئچیریرسک دیلی بیر گئجهده چؤزه بیلهریک» دئییر، او بیریسی «ایندی تئزدیر، دیلی واختیندا اؤیرنهجهییک» سؤیلهییر. بو باخیشدا حقیقت وارسا، بؤیوک یانلیش و چاتیشمازلیقلار دا وار.
بیرینجیسی، ائله بیر فوٍرصتین واختینی معینلشدیرمک کیمسهنین ألینده دئییل. او فوٍرصت بللی زامان نوًقطهسینده یئرلشمیر، تاریخی گئدیشله باغلیدیر. گلهجک گلمیر، بیز اونو یارادیریق. بونون اوٍچون دیلین آلینیازیسینی باشلی باشینا بوراخماق اوْلماز. دیلین ماهیتی، ساغلام دیلین گئرچکلشمه مئخانیزملری، دیلین اؤیرهتیمی، أنگللر و اولاناقلارلا تانیش اوْلمادان بیر گئجهده سهلدیر، بیر عؤمور بویو مسئلهنی چؤزمک موٍمکون اوْلمایاجاق. بونو دا سؤیلهمک یئرینه دوشردی کی، دیل نه قدهر سیاسی یاساقلار چرچیوهسینده یئر آلیرسا، بیر او قدهر ایستکلی گؤرونور. آمما دیل یاساقلار دایرهسیندن چیخدیقدا اونونلا باغلی ماراقلار داها «قوتساللاشدیریلمیش اؤزگورلوک، میللی منلیک، اؤزوٍنه قاییدیش» قاوراملارینین آدی آلتیندا آنلاشیلمایاجاق. گلوباللاشمیش رقیب دیللرین چارپیشماسیندا یاریشمالی اولاجاق. [۱]
بیز دیلین تدریسینی گئرچکلشدیرمک اوچون ألیمیزدن گلهنی أسیرگهمهمهلیییک. آنجاق اؤنپلانلارا دا حاضیرلیغیمیز اولمالیدیر. توتالیم دیلین تدریسینه ائله بیر سیاسی ایمکان یاراندی. مسئلهنین اؤنملی طرفی دیل سیاستینی پلانلاشدیریب گئرچکلشمکدیر. دیلله ایلیکین تانیشقلیق اوْلمایان تقدیرده، یا دا آذربایجان تورکجهسینده بیرجه سطیر دوزگون یازماغی باجارمادیغیمیز حالدا، دیلین تدریسینه گئدن هانسی یولو سئچهجهییک؟ بورا فاجیعه دؤنگهسیدیر.
گوٍج دؤنگهسینی گؤزلهمهیین آستاریندا ایندیکی دؤزومسوزلوک یاتیر. بعضیلری دئییر: «او زامان گئج گلهجک، تئزلیکله مسئلهنین باشینی باغلامالیییق.» بو ایسه، دیل مسئلهسینی گئجیکدیریب آنلاشیلماز بیر واختدا چؤزمهیین او بیری اوٍزدور. بللی چئورهلر اولدوقجا دارتیشمالی مسئلهلرده گرهکلی علمی صلاحیت قازانمادان تلهسیک کسه چوًزوٍمیوللارینا [راه حللره] فیکیرلشیرلر. کسه چؤزومیولونون دا تئزلیکله عومومی ماراق اویاندیرماسی موٍمکون اولمور. سونجدا رقیبلری عرصهدن دیشاری وورماقلا سؤزبیرلییینی ساغلاماق اولور! بو ایسه آچیقجا بیلگی، دیل و دوشونجه آلانلارینی تکسسلیلیک قارانلیغینا سوروکلهمک دئمکدیر. بو «دؤزومسوزلوک سیاستی»نین باشقا آدیدیر. بو سیاست دوٍشونجهلری، اینانجلاری و باخیشلاری قوْندارما بیچیمده عئینیلشدیرمک ایستهییر. لاکین ادبیات، اویغارلیق [تمدن]، تکنولوژینین کوًکلری دوشونجه بنزهرلیکلرینده دئییل، فیکیر آیریلیغیندادیر. کسکین انکارلاردا.
نه یازی قایدالاری، نه ده ساغلام دیل، عئینی دوٍشونجهلی آداملارین اوزلاشماسی ایله یئترینجه گئرچکلشه بیلمهیهجک. بو اوزلاشما، چئشیدلی ـ حتی ضدیتلی ـ باخیشلاردان سوزولموش سونوج ایشیغیندا گئرچکلشمهلیدیر. بئله اوْلمادیقدا ایشین سوْنو اوٍرکآچان اوْلمایاجاق، چاتیشماز، عئیبهجر آلیناجاق، هامینین طرفیندن ماراقلا منیسمهنیلمهیهجک.[۲]
معین قدر دوشونجه آیریلیغی اوْلمادان اویغارلیغین، بیلیمین، دوشونجهنین چیچکلنمهسی آلینمازدیر. اؤزهللیکله ایصطیلاحلار ـ گئنللیکله دیل ـ کیمی بیر بیلیمسل مسئلهده، هم دوشونجه چارپازلیغینا، همده دوشونجه چارپیشمالارینا تمل احتیاجیمیز واردیر.
۳٫ دیلین اؤزوٍنه گلدیکده، موتلولوقدان فاجیعه دؤنگهسینی آشمیشیق. مرکزچیل چئورهلرده دیلیمیزین اؤلومونه بسلنمیش اومودلارین پوچا چیخماسی، فاجیعهنین آرخادا قالماسینین گؤستریجیسیدیر. باخمایاراق کی، گئنیش سیاسی باسقیلار تهلوکهلرین بؤیوٍکلویونه دلالت ائدیر. آمما بو یازیدا مسئله تهلوٍکهنین سیاسی طرفی دئییل (اؤز یئرینده بو چوخ اؤنملی و دارتیشمالیدیر)، علمی طرفینی گؤز اؤنونه آلیرام: علمی دیلدهکی گرگینلیک.
آذربایجان نثرینین بدیعی قولوندا گرگینلیکدن سؤز آچماق یئرسیزدیر، دیلیمیزین آغریان یئری علمی نثردهدیر. بو سورون ایسه آذربایجان جومهوریتیندهکی رسمی دیلدن قایناقلانیر. رسمی دیله بیر چوخ آلینما سؤزجوکلر یوکلهنیب. بونو تکجه بیلیمسل یازیلاردا گؤموروک، اینسان آدلاریندان توتموش بیلگی آراجلاریناجان بو آلیشقانلیغین قاباریق اؤرنکلریله قارشیلاشیریق: گولنیسا، فوقالمنطیق، تشکیلات [۳] ، تهران و جانعلی کیمی اینسان آدلاریندان توتموش پانوراما، پاریتئت، کولیس، عدالت، لیبئرال پرئس، لیدئر و سپئیس کیمی مئدیا آدلاریناجان هئچ بیری دوغما دئییل. بو ایسه بیزی قیجیقلاندیرمایا بیلمز.
”بیلیمسل نثر” دئینده یالنیز هومانیتار بیلیملر، یا دقیق بیلیملری نظرده توتمورام، چؤزوملهمهیی [آنالیزی] احتیوا ائدن هر بیر یازینی علمی نثر آدلاندیریرام. بو تانیم، فلسفهنی ده اؤز ایچینه آلیر. دیلین بو ایکی یؤنونون فرقلی بیچیمده گلیشمهسی اینجه ندنله باغلیدیر. بدیعی نثرده جوملهلرله اویناماق قولایدیر، ایستهنیلمز قاورامدان، آنلاشیلماز کوبود سؤزجوکدن یان کئچمک اولور. آمما علمی نثرده بللی سؤزجوکله قارشیلاشماق قارچیلمازدیر. أدیب سلطانییه گؤره «بدیعی نثرده جوٍملهلرین قاباریق شخصیتی واردیر، علمی نثرده ایسه سوًزجوکلرین. باشقا سوًزله علمی سؤزجوکلر اوًزونلوکده داها ’اوًزونه باغلی‘، ’یئتکین‘ و ’اوًزونه سیغان‘، ’منطقی‘دیرلر. بدیعی نثرده سؤزجوکلرین ائموسیالارینی، دویغولارینی، مئتافوریک [استعاری] آنلاملارینی چاتدیرماق قارشییا مقصد قویولور، علمی نثرده ایسه اونلارین دقیق آنلاملارینی چاتدیرما گوٍجو گؤز اؤنونه آلینیر. علمی نثر، ادبی و بدیعی تنقیددن باشلانیر، بوٍتون ساحهلری بورویور.»
۴٫ قارشیلاشدیغیمیز باشلیجا پروبلئم بیلیمین یوخلوغودور. بئله بیر دورومدا تئرمین قوندارما اؤز اونمینی ایتیریر. آنلام یوخدورسا سؤزجوک نهیه گرهک. هابئله بیلیمین قایناغی دیلیمیزین یوردوندا یئرلشمهدییی اوٍچون، آلینما تئرمینلر آنلاشیلماز آلینیر، بو تئرمینلرین دوغما قارشیلیغی دا [معادلی ده] یئرینه دوٍشمور. بونونلا بئله هر ایکی پروبلئم بیزی چیخیلماز یولدا قویمامالیدیر. بیرینجیسی، بیلیم دیلینین یارانماسینا جان آتماغیمیز بیلیمین یارانماسینا یول آچاجاق. ایلک باخیشدا یاد گؤرونن تئرمین ایسه زامان آخاریندا دوغمالاشاجاق. آنادولو تورکجهسینده “آیدینلاما” [روشنگری، Enlightenment]، “اوزمان”، “باشباخان”، بیزده ایسه “آپاریجی” [مجری]، “نئفت قورغولاری” [تأسیسات نفت] و “دوزلیش” [تصحیح] کیمی سؤزلر بئله اوْلمادیمی؟ عربلر بیر چوخ دیللرده قارشیلیغی بولونمایان “سوسیالیزم”، “کومونیزم”، “تئلئفون” کیمی سؤزلری چئویردیلر. ایندی “اشتراکیّه”، “شیوعیّه”، “هاتف” کیمی سؤزلر عربجهده او قدهر دوغما آلینیر کی، دئییرسن رحمتلیک مارکس “یاتیریم” باشلیقلی کیتابینی دوه اوٍستونده یازیب.
بو آرگومنتلری ایرهلی سوٍرمکده آماجیم بودور: بیرینجیسی اؤزگه ایصطیلاحلارین مسئلهسینی قوْلای سانمایاق، اوْنو دیلین قارشیسیندا دایانمیش داغ کیمی مانعه گؤرهک. بو ایسه اولدوقجا چئشیدلی فرضیهلر ایرهلی سوٍرمک، مسئله ایله ایلگیلی درین بیلگی قازانماق، گئنیش چالیشمالارا قاتلاشماق و یئنیلیکلر آختارماقلا برابر، عملده بیر او قدهر احتیاطلی داورانماق طلب ائدیر. ایکینجیسی، بوٍتون چتینلیکلره رغمن مسئلهنین چؤزومیولو اولدوغونا اینانماق. دئمک، تئرمین آچیسیندان دیلیمیز چیخیلماز یولدا دئییل. هم اؤزونون پوتانسئیلی، هم ده تورکجهنین قارداش قوللارینین بؤیوک تجروٍبهسینه آرخانالا بیلر.
۵٫ سوْن واختلاراجان غریبه بیر سؤز دیلده دیشده گزیردی: «توٍرکجهمیز دونیانین أن قایدالی دیلیدیر». بو ادّعانین دوْغرو اولوب اوْلماماسیندان آسیلی اوْلمایاراق، دیلین تام قایدالی اوْلماسینی بیلیم تأیید ائتمیر. بو هئچ بؤیوک اوٍستونلوک ده دئییل. بیلگی آلیشـ وئریشی گئنیش اوْلمایان چاغلاردا تام قایدالی دیل گئرچک گوًرونسه ده، ایندی بؤیوک خال دئییل، چاتیشماز یؤندور! [۴] دیلین اینکیشاف مرحلهسینده، اؤزهللیکله باشقا دیللرله گئنیش آلیشوئریشه گیریشمیش دؤنمده، ’تام قایدالی‘ آدلانان دوروم آبسورددور. شخصن منیم اوٍچون تام قایدالی بیر دیل قورخونج، شوم بیر فئنومئندیر. تام گؤز آلتینا آلینمیش، بوٍتون آلانلاری دیققتله پلانلاشدیریلمیش بیر فئنومئن. جوْرج اوْروئل′ین ۱۹۸۴ باشلیقلی أثرینده جانلاندیردیغی و یا آلدوکس هاکسلینین یئنی قشنگ دونیا آدلاندیردیغی دوروم.
هئچ بیر دیل ایستئثناسیز اولا بیلمز. ایستئثنا اوْلمایان یئرده هم دیل اؤله بیلر، هم ده سیاست. کارل ائشمیت دئمیشکن «ایستئثنا قایدادان داها ماراقلیدیر. قایدا هئچ نهیی آچیقلامیر، ایستئثنا ایسه هر شئیی آچیقلاییر. ایستئثنا یالنیز قایدانی وورغولامیر، بلکه قایدا اؤزو ده اوندان قیدالانیر».
ائشیمت′ین نظرینجه گئنل قایدانی گئرچکجه آراشدیرماق ایستهین کیمسه، یالنیز بیر گئرچک ایستئثنا آختاریشیندا اوْلمالیدیر.» تام اوٍستاوسته دوشمهسه ده، بو سؤًز کارل پوْپئر′ین «چورودولمه [ابطال اولونما] قابلییتی» آدلی قورامینی خاطیرلادیر. پوْپئره گؤره، علمی بیر فرضیهنی اونلایلاماق اوٍچون، تأیید ائدیجی اوْلغولارین [فاکتلارین] یئرینه، ابطال ائدیجی اولغولار آختارمالیییق. بونون آنلامی قوْلایدیر. توتالیم «بوتون قارغالار قارادیر». بو فرضیهنی اونایلاماق اوچون مینلرجه قارا قارغانین عوضینه بیرجه آغ قارغا آختارمالیییق، تاپیلماسا فرضیه قوّهیه مینهجک.
ایستئثنانین بو غئیرعادی گوٍجونه باخمایاراق، نییه بیزده بو قدهر اییرنج گؤروٍنور، قایدا ایسه قوتسال. بیزده ایستئثنا نییه هر شئیی قارانلیغا سوٍروکلهییر، آچیق اولغولارین اوستونه قالین پرده چکیر؟
منجه سورغونون جاوابی بیزدهکی ایستئثنانین ماهییتینه قاییدیر. ایستئثنا بیزده قایدادیر. بیزده بونلارین یئری دَییشیلیب، ایستئثنا قایدالارین یئرینی آلیب. دیلیمیزدهـ البته گونئی لهجهسیندهـ ایستئثنالارین چوْخلوغو قایداسیز قایدالارا چئوریلیب، خائوس. بونونلا دا ایستئثنالار قوروجو و آچیقلاییجی ماهیّتلرینی ألدن وئریبلر. اؤرنهیین، بیر چوخ دیللرده شعرین اینقیلابی ماهیّتی دیلین گراماتیک سینیرلارینی آشماقدا دوغرولورسا، بیزده بو ماهیّت دیلین گراماتیک قورولوشونا باغلیلیق و وفالیلیقلا اؤزونو گؤستره بیلیر. چوٍنکو بوردا گئرچکلیک خائوسدورسا، ایستئثنا گئرچکلییین ایچیندهکی چاتدیر. بونا گؤره من گراماتیک قوراللاری پوزماغا سوروملولوقدان یایینما کیمی باخیرام، ایندیکی دورومون أسارتی کیمی باشا دوٍشورم. خائوسا قاپیلماق. بیز عقلانیت یوخوشونو آشدیقدان سونرا أدبیاتین اوسدیشی [فراعقلانی] اویونلارینا قورشانا بیلهریک. بیز ایستئثنانی قایدایا چئویردیکدن سونرا خائوسون آوانگارد مرحلهسینه چاتا بیلهریک. آوانگارد ایندی بیزده گراماتیکانی، یعنی ایستئثنانی، برپا ائتمکدیر، شیفاهی دیل آنارشیزمینی قایدالارا سؤیکهنهرک اؤنلهمکدیر.
————-
۱- بو بیر احتیمالدیر، آمما اینترنت، میللی سینیرلاری آشان ’یاتیریم‘، و ایشیق سورعتی ایله مبادله اولونان ایمگهلر [تصویر] سوًیلهنیلن احتیمالی گوجلندیریر. گلوباللاشما مکانیندا ضعیف بیر دیلین فونکسیاسینین ایتیریلمهسی او قدر ده عاغلا سیغمایان دئییل.
۲- بیر موٍددت اوًنجه سویداشلاریمیزدان آزساییلی بیر گروپو املا بیرلییی بارهسینده هفتهلیک آردیجیل مشاورهلر کئچیرتمک قرارینا گلدیلر. آداملارین ترکیبی گوًردوکده شاشیردیم، بونلاردان بعضیسی یئنی یازماغا باشلامیشدیلار. سوروشانداکی بس ’ابراهیم رفرف‘ هاردادیر؟ «او گلسه چوًپ قویار» دئدیلر، «اوستاد ’مشروطهچی‘ نییه دعوت اولونماییب» دئدیم، «اونونلا اوزلاشماق موٍمکونسوزدور» سوًیلهدیلر. باشقا آدلارین بارهسینده ده بونا بنزهر جاواب آلدیم. اونلار املا قایدالارینین عئینیلشدیریلمهسینده فیکیرآیریلیقلارینا مانعه کیمی باخیردیلار، و بو مانعهلرین غیابیندا، ایشی ساهمانا سالماق ایستهییردیلر. نه یازیق کی، بیزده بیر چوخ ساحهده گلهنکسل خاراکئتر آلمیش بو داورانیش، سیاسی دوًزوٍمسوزلوکدن گلیر. ایندی بیزیم دوٍشونجهلریمیزله ایله راضیلاشمایانلاری علمی ساحهدن دیشلاماق ایستهییرسه، دئمک بو بدیهی ایلکهنی اونوتموشوق: عاغیل عاغیلدان اؤتکوندور؟
۳- باکی-سومقاییت ماگیسترال یولو بیر زامانلار لاچین دهلیزی آدلانیردی. چونکو بو یولون هر ایکی یانی لاچین قاچقینلارینین تیکدییی کابابخانالارلا دولو ایدی. بو کابابچیلارین بیرینین آدی “تشکیلات” ایدی.
۴- اؤرنهیین دیل نییه دخیل کلمهلرده “سس اویومو قانونو”نو قوربان وئیر. نیه “فُعول وزنینده عربجهدن گلمه سؤزلری “فوٍعوُل” بیچیمینده قئید ائدیر. بو گیریشیمی یالنیز ساوادسیزلیق، باشیسویوقلوق و یا قورغو [توطئه] نظریهسینه باغلاماق منطیقی دئییلدیر. بلکه ده “فُعول” وزنینده دیلیمیزه سوخولموش سوًزلرین هامیسینین «سساوُیومو قانونو»نون چرچیوهسینه سیغیشماسی ایمکانسیز ایمیش. بو چاتیشمازلیغی آنادولو تورکجهسینده داها گئنیش گؤروروک: بئیتالمقدس شهری “Kudus” دئییل، “Kudüs” کیمی یازیلیر.
آچیقلاما: بو یازی “آنا وطن” درگیسینین اوچونجو ساییسیندا یایینلانیب.


text:
سومقاییت
سومقاییت آذربایجان جمهوریتین دوغو منطقه سینده و هابئله خزر دنیزین یانیندا اوْلان بیر صنعتی شهریدیر.بو شهر باکی اؤلکه نین باشکندیندن ۳۱ کیلومتیر آرالی دیر و دئمک آذربایجان اۆچونجو شهری نفوس باخیمیندان ساییلیر.
آد[دَییشدیر]
سومقاییت شهرین آدی دئدیک لر اساسیندا ایکی سوز دن سووم + قاییت دان کوکلنیب سووم دئمک کی شخص آدی اولاراق گئچمیشلرده کاروان بۇ منطقه دن گئچرکن سوومون جئیران آدلا سئوگیلی سی اۆچون سوسوزلوق ال وئریب سووم دا سو دالجا آختاریب بۇ شهرین اورتاسیندان گئچن چایدا بوغولوب و اونون معشوقه سی جئیران چای قیراغینا گئدیب و سوومو چاغیراراق دئیرکن سووم قاییت ائله کی او زاماندان بۇ شهرین آدی سومقاییت اوْلوب.
جمعیت[دَییشدیر]
آزاستات- ۱ ژانویه ۲۰۱۳-جو ایل تاریخینه اوْلان معلوماتین اساساً سومقاییت بؤلگهسینیندا ۳۲۵،۲۴۷ نفریاشیر.[۱] اونلاردان ۲۹۰،۵۰۰ نفری سومقاییت شهرین اوزونده، ۲۱،۶۰۰ نفری هاجی زین العابدین قصبهسینده و ۱۳،۱۰۰ نفری ایسه جورات قصبهسینده یاشاییر.[۲]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: Sumqayıt ş.ə.d. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-09. یوْخلانیلیب2016-03-06.
- ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: 2013-cü ilin əvvəlinə iqtisadi və inzibati rayonlar, eləcə də şəhər yaşayış məntəqələri üzrə əhalinin cins bölgüsündə sayı (min nəfər


text:
`ارمنستان` نتیجهلر
خبرلر [118]
- علییئودن ایرانا تپکی
- آذربایجان، ارمنیستانی عدالت دیوانینا شکایت ائتدی
- ارمنستان، یئنه آذربایجان مؤوضعلرینه سالدیردی
- ارمنستانین سالدیریلاری داوام ائدیر
- پاشینیان یئنیدن ارمنستانین باشباخانی اولدو
- ارمنستان اوردوسو، آذربایجان مؤوضعلرینه سالدیردی
- ارمنستان، آتیشکسی پوزماغا داوام ائدیر
- آذربایجان: ارمنستان آتیشکسی پوزور
- ارمنستان اوردوسونون تخریباتی داوام ائدیر
- ارمنستان آتیشکسی پوزدو؛ بیر تورک عسگری شهید اولدو
- ارمنستان ساوونما باخانی استعفا ائتدی
- علییئو: باریشی دوشونمهنین زامانی گلدی
- آذربایجان، ۱۵ ارمنستان وطنداشینی قایتاردی
- بایراموو: ارمنیستان بؤلگهنی مینلرله زهرلهدی
- بایراموو: ایکیلی گؤروشمهلره باشلاماغی تکلیف ائدیریک
- ارمنستاندا سئچیمین ایلک نتیجهلری بللی اولدو
- ارمنستان عسگرلری، آذربایجان عسگرلرینه آتیش ائتدی
- آذربایجان تورپاقلارینا گئچن ارمنستان عسگری یاخالاندی
- آذربایجانلی ۲ ژورنالیست حیاتینی ایتیردی
- ارمنستان دالان وضعیتیندن چیخابیلهجک می؟


text:
مجتبی آقیی و سعید پاور گولو ریحانین الوم
دانلود آهنگ جدید مجتبی آقیی و سعید پاور به نام گولو ریحانین الوم
Download New Music Mojtaba Agharezaei & Saeid Power – Gulo Reyhanin Olum
سینت:علی سنائی – تنظیم و میکس:مجتبی آقیی – تهیه و پخش استودیو احساس
اینستاگرام مجتبی آقیی | اینستاگرام سعید پاور
دانلود و پخش انلاین مرتبط کد پخش لینک کوتاه برچسب ها
دانلود آهنگ با کیفیت 128
برای دانلود آهنگ کلیک کنید
دانلود آهنگ ترکی جدید دلیجسینه من بیرینی سئویرم آبی
Sevirem Abi
دانلود آهنگ ترکی دلیجسینه من بیرینی سئویرم آبی
دانلود آهنگ با دو کیفیت ۱۲۸و ۳۲۰
متن آهنگ ترکی دلیجسینه من بیرینی سئویرم آبی
دلیجسینه من بیرینی سئویرم آبی
من اونون حسرتینن اولورم آبی
بو گیزلی عشقین عذابن چم آبی
گورممیشم اونون کیمی فانی حیاتدا
گوزلیده بیردندی اونان حیاتدا
اونو گورمیدن اوترو من بله حیاتدا
هردن بیر محله لرینه گدیرم آبی
دلیجسینه من بی
برای دانلود آهنگ کلیک کنید
دانلود آهنگ ترکی عادل کاراجا به نام او کادین
Adil Karaca – O Kadın
دانلود آهنگ ترکی عادل کاراجا به نام او کادین
دانلود آهنگ با دو کیفیت ۱۲۸و ۳۲۰
متن آهنگ ترکی عادل کاراجا به نام او کادین
Adil Karaca-O Kadın Şarkı Sözleri
Hava qədər, Su qədər ehtiyacım var onaHeç kəs çalışmasın onu əlimdən almaqaBax necə vurulmuşam mən hər onun üçünİçib içib içib mp3dunyasi.ir sərxoş olmuşamO Kadının adını beynimə ürəyimə yazmışamO kandının uqrunda hər gecə yanmışamAdı gizli qalsin onun adı gizli qalsinO mənim canımdı mən onun üçün yaranmışam
نحوه ی گویش
دونن ایکی خبره گؤره، بو صوبح بیرآز دورماغیما قالان ایلگینج بیر یوخو گؤردوم. یوخودا گؤردوم یئددی یاشیندا باجیمین قیزی ـ پریسا ـ باشقا قوناقلاریمیزین یانیندا، دیوار دیبینده اویناقلاییب آتیلیب توشهرک، بیر کیلیدی باسماق ایستهییر. بو آرا بیر اویون دا اوینانیر قوناقلیقدا. سیرا دورموش اوشاقلاردان (پریسا دا ایچینده) آیاغا دورموش بیری سورغولار سوروشور. اونلارین جواب وئرمهیی ایله بیز اوشاقلاری آلقیشلاییریق. باشقا اوشاقلار اوقدر آیدینج
دونن ایکی خبره گؤره، بو صوبح بیرآز دورماغیما قالان ایلگینج بیر یوخو گؤردوم. یوخودا گؤردوم یئددی یاشیندا باجیمین قیزی ـ پریسا ـ باشقا قوناقلاریمیزین یانیندا، دیوار دیبینده اویناقلاییب آتیلیب توشهرک، بیر کیلیدی باسماق ایستهییر. بو آرا بیر اویون دا اوینانیر قوناقلیقدا. سیرا دورموش اوشاقلاردان (پریسا دا ایچینده) آیاغا دورموش بیری سورغولار سوروشور. اونلارین جواب وئرمهیی ایله بیز اوشاقلاری آلقیشلاییریق. باشقا اوشاقلار اوقدر آیدینج
اوچ گوندور بیر داها باشلامیشام بوغاناق» رومانینی اوخوماغا. بو رومانین یازیلماغیندا پیلله پیلله یازیچی ایله آیاق توتوب یئردیم. من، حمید قرائی و سایین یازیچی (محد ملک نژاد). اوچ بؤلوم اوخوموشام هلهلیک. باشقا آچیلارین آچیلماسینی دئسم یانیلمامیشام بو یئنیدن اوخودوغومدا. رومانا گؤره کیمسهدن بیر سس قالخماییب هله. دونن ائله بونا فیلهشیردیم. نهدن بو رومانا گؤره کمیسه بیر سؤز دئیه بیلمهییب؟ چونکو رومانین آنلاتیسی یئنیدیر. چونکو ر
این شعر از شا عر دیگر میباشد
من یادگاری از شعر او استقبال کرده ام
------------
اگر شهره خاص و عام اولموشام
اگر صاحب احترام اولمو شام
نه شاهم نه خلقه اما م اولمو شام
فقط اهلبیته غلام اولموشام
------------
اوشاقلیقدا اور گشدیم عشقین یولون
منافقلرین آلمادیم صاق صو لون
قو ش اولدوم دولاندیم ولایت یولون
گوروب قاچدیم او پدوم قولون
شمادت ائدنلر خبردار اولون
بیلورسن نئیه نیک نام اولمو شام
فقط اهلبیته غلام اولموشام
----------
من اوز یاریمی عالمه وئر مرم
کر
اولوبدی بزم فراق هر ایکی دل آرایه
بیله وصییت ائدردی خانم اومولایه
اونون وصیتی قلب امامی داغلاردی
همان وصییته مولا اوزیده آغلاردی
اگر چه وقت آزیدی چوخلی سوز لر ایتدی بیان
نئچه سینی اولارین شعرده ایلورم عنوان
گجه زمانی منی غسل ایله اوزن ایوده
منیم بوسوزلریمی قو یما سن قالایئرده
ایلکه غسل ایلدین سن گجه مزاره آپار
اوزون نمازیمی قیل قاز گیلان بوزاره مزار
دئیو بله اوغلان اوشاقی یتیم اولار آتادان
اولار یتیمه بلی قیز عیالیده آنادان
1. ایکی گون اؤنجه تورکان شورآی* ی گؤردوم. گلمیشدی من ایشلین یئره. بیر دانا فورم آلمیشدی دولدوروردی. فورمو دولدوردی خدافظلشدی، گئتمک ایستینده، اونوتموش آپاریردی. بیر آن فرقینه واردی و خودکاری گوله گوله قایتاردی. بو آرادا من اونون گؤزللیگینه قاپانمیشدیم. قاچاقدان اونا باخیپ و گؤزومی بیلهسیندن زور آییرابیلیردیم! البته ائله اوولدن تانمیادیم کی بو خانیم تورکان شورآیدیر. ایسیراغا گوندن فیکریمی درگیر ائلیندن سونرا، نهایت دونن آخشام بیلمیش
برای دانلود آهنگ اینجا کلیک کنید
دانلود آهنگ فرهاد بیچاره به نام اولوم سن چون
Download New Music turki Ferhad Bicare –
Olum Sen Cun
دانلود آهنگ فرهاد بیچاره به نام اولوم سن چون
دانلود آهنگ با دو کیفیت ۱۲۸و۳۲۰
متن آهنگ فرهاد بیچاره به نام اولوم سن چون
سنین من آی قادانی آلیم
سن سیز چوخ پیسدی حالم
اول ده اولوم قال ده قالم
گلیم سنین چون من اولوم
اولوم سنین چون من اولوم
عاشقینم نازلی گوزل
گل بو قدر اولما دزل
ناز اله منه ناز اله گل
گولوم سنین چون من اولوم
گلو
دانلود آهنگ جدید بیری واردی از مهدی بابازاده با بهترین کیفیت + پخش آنلاین
آهنگ ترکی احساسی
بیری واردی اورییمده نفسمدیر نیینیرم بو دنیانی عمر بویوی اونون اولماسی بسیمدی
Mehdi Babazadeh – Biri Vardi
دانلود آهنگ مهدی بابازاده به نام بیری واردی با دو کیفیت ۳۲۰ و ۱۲۸
متن و ترانه آهنگ بیری واردی – مهدی بابازاده
Mehdi Babazadeh – Biri Vardi
دانلود آهنگ بیری واردی از مهدی بابازاده (آهنگ ترکی احساسی)
--------------------
در احوالات حضرت فاطمه زهرا (س) ۵۸۴۰
متن نوحه —-> در احوالات حضرت فاطمه زهرا (س) ۵۸۴۰
در احوالات حضرت فاطمه زهرا (سلام الله)
صدیقه ای که عصمت پروردگار اولا
انصافدور زمانه ده غمدن فکار اولا
انصافدور حبیبۀ خلّاق لم یزل
هر گون صباح و شام گوزی اشکبار اولا
انصافدور حدیث کسانون معرّفی
زهرا اولا و لیک بلایه دچار اولا
انصافدور آتاسی فداها دین قیزین
طوفان ظلمدن گونوزی لیل تار اولا
انصافدور پیمبر اولا خلقته سبب
زهرا ولی جهاندا
--------------------
حالات حضرت امام حسن (ع)
.
✍ زبده الاشعار ✍
.
: @nohe_torki
.
اسماعیل زرّین
.
وصیّ ختم رسول حُجّت خدادی حسن
امام خَلقیدی هر خُلقی مُستَحسَن
.
بو اسم پاکی بو نا حقیدن اولوب تعیین
ایدوبدی خالق اوزی خَلق و خُلقونی تحسین
.
اوچ ائیل مرور ائیلدی روزگار هجرتدن
عنایت ایتدی خدا خلقه مهرو رأفتدن
.
گتوردی عالمه بو شاهی اون بش رمضان
بونور پاکیله روشن اولوبدی چشم جهان
.
بو نوریله آپاروب فرشه رشک عرش برین
رسوله تهنیته گلدی جبرئیل امین
.
قدم قویوبدی بو
اونیوئرسیتهده یوردوموز اولان محلهنین قادینلاریندان بیری آناما اوخشاییردی. صوبحلر بربری آلیر اونون دا بربری آلماغینا دالاردیم. بیر فرق واریدی آنجاق. او چادرا بورونموردو. صیفهتینه گیزلینجه باخیر کئییفلهنیردیم. گونده گونده یا سوت یا بربری بهانهسینه ساعات دوز یئددینی اون دقیقه کئچمیش یوردون قاپیسیندان زنجیری آچیر چیخیردیم، ایکی دقیقه ده چدی کوچهنین باشینا چاتام؛ اوردان بربری صفینه یوخسا سوت توکانینا یوللانیردیم. آناما
*تورکجه
دونیا مقیاسیندا افلاطون اموزش پرورشین آتاسی اولسا ایراندا دا میرزه حسن رشدیه یئنی مدرسهلرین آتاسی و قورجوسو ساییلیر. افلاطون دئییر او بیلیم وعلمی که زورونان اویرنجینین-دانش آموزون بئینیه گیریر کئچیجیدیر و یاددان چیخار. تبریزین چرنداب محلهسینده دوغولان رشدیهده بو مسئلهنی دوشونوب هر اینسانی اوز دیلینده آموزش وئرمک ایستهمیش .رشدیه، مکتبلرین ضعفینی اونلارین اویرتدیگی دیلده و قوللاندیغی یول یوندمینده بیلرمیش بواوزد
شما کاربر هر یک از اپراتورهای تلفن همراه باشید، در حالت پیش فرض در صورت تماس با خط شما، برای فرد منتظر در پشت خط صدای بوق ساده پخش می شود.
حال شما با استفاده از خدمات آهنگ پیشواز (آوای انتظار) و انجام تنظیمات بسیار ساده متناسب با اپراتور تلفن همراه خود (همراه اول، ایرانسل)، می توانید آهنگ، ترانه و یا موسیقی مورد علاقه خود را برای مخاطبان خود در حالت انتظار پخش کنید.
قراردادن آهنگ پیشواز چندین مزیت دارد که از جمله آن می توان به موارد زیر اشاره
اوخولون بئشینجی کیلاسی، ایلین اورتالاریندا، اونبیر یاشیمین اویان بویانیندایکن؛ یاراغیمین کنارلاریندا آغ بیر جوش باش آچمیشدی. توالئتدهیکن گؤردوم؛ هئچ زامان اللـهشمهییم یادیما گلمز او آندان قاباق. قاشیدیم، خوش گلدی. یئنه قاشیدیم. قاشیدیم. دوردوم آیاغا قاشیماغا شیددت وئردیم. چوخ خوش بیر حیس یارادیردی بیلهمده. اوقدر کی جوش و چئورهسی قیزاریب ییرتیلیب قاناماغا باشلادی. بو زامان بیردن بیره آغ بیر شئی شیددتله دیشاری فیشقیردی.
حاشیهنین حاشیهسی:
ییرمی ایل زامان سورهجی؛ و بوغاناق اؤزهتی.
شریف مردی
سون گونلر هارای توشندن سونرا کی، بوغاناق» یازاری دونیاسینی دییشیب؛ بیر سیرا یازیلار، حاق ناحاق، اینترنت اوزره یاییلدی. اوزاق یاخین، سایین یازاری و یاییملادیغی کیتابی قوتلادی. اوخویوب اوخومایان بوغاناق»دان دئدی. کیمیلری غریبلیکدن، کیمیلری یییهسیزلیکدن، کیمیلری ده کیتابین یاخشیجا یاییملانماماغیندان دانیشدی. آلماق ایستهدیک تاپابیلمهدیک دئدیل
گوندَمدن دوشمهیَن موضوع لاردان بیری ده اورتاق تورک دیلی نین یارادیلماسی مسئله سی دیر. موختلیف ایللرده بونونلا باغلی چوخسایلی قورولتایلار، توپلانتیلار کئچیریلسه ده، مسئله حلّینی تاپماییب. اورتاق تورک دیلینین یارادیلماسینی ضروری ائدن، بو یولدا آتیلمالی اولان آددیملار نَدن عیبارتدیر؟ تانینمیش تورکولوق، فیلولوژی علم لری دوقتورو، پروفسور فریدون جلیلوو نوواتور.آز-این امکداشی ایله صُحبتینده بیلدیریب کی، اورتاق دیل مسئله سی چوخ آغیر م
یئل یاتار طوفان یاتار یاتماز حسینین پرچمی
دیده دورا ن یاتار یاتماز حسینوپر چمی
==========
آند اولااللاهه عزت اسلامین دینینده دی
دشمن قرآن وعترت خواریدی شر منده دی
شاد اولوب آل امیه یاتدی اسلام پرچمی
گور دولر اول قانلی پر چم زینبین چگنیند ه دی
عالم امکان یاتار یاتماز حسینو ن پر چمی
یئل یاتار طوفان یاتار یاتماز حسینین پرچمی
دیده دوران یاتار یاتماز حسینو ن پر چمی
بو لمو یوبلر واردی تا زینب حسینون یو خ غمی
نهضتین بیر زرده اولماز داخی کسر کمی
ز
تعویض رایگان
ایرانسل به مشترکین خود این امکان را می دهد که پس از خریداری هر آهنگ پیشواز در صورت تمایل به دفعات آن را با آهنگ همقیمت دیگر تعویض کنند. این تعویض کاملا رایگان بوده و تنها میان آهنگ های پیشواز هم قیمت قابل انجام خواهد بود.
تعویض آهنگ به روش های زیر قابل انجام است:
پیام کوتاه
به عنوان مثال اگر آهنگی با کد ۱۰۰۱۰۰ هم اکنون در آلبوم شما موجود است و شما مایل به جایگزینی آن با آهنگ ۱۰۰۱۲۳ هستید عبارت TV ۱۰۰۱۰۰ ۱۰۰۱۲۳” را به ۷۵۷۵ ارسال
نظر ایلر به وجه الله بسیجی
نظرایلر به وجه الله بسیجی-بوگون دنیاده جندالله بسیجی
او پاک قانیندی ثارالله بسیجی-حقیت یول گئدروالله بسیجی
گورونموبدوراولاگمراه بسیجی –اولوب تائیدروح الله بسیجی
سنی حفظ ایلسین الله بسیجی –بو سوزده ایتمورم اکراه بسیجی
تاپوب قرب خدایه راه بسیجی – جهانی ایلیوب آگاه بسیجی
اولان عاشق حسینه کربلایه-چاتان عشقینده عالی مدعایه
نقد یاره دگه ایتمز گلایه –تو کل ایلییر هرآن خدایه
توسل ایلییرآل عبایه –اطاعت ایلدی رو
گوندَمدن دوشمهیَن موضوع لاردان بیری ده اورتاق تورک دیلی نین یارادیلماسی مسئله سی دیر. موختلیف ایللرده بونونلا باغلی چوخسایلی قورولتایلار، توپلانتیلار کئچیریلسه ده، مسئله حلّینی تاپماییب. اورتاق تورک دیلینین یارادیلماسینی ضروری ائدن، بو یولدا آتیلمالی اولان آددیملار نَدن عیبارتدیر؟ تانینمیش تورکولوق، فیلولوژی علم لری دوقتورو، پروفسور فریدون جلیلوو نوواتور.آز-این امکداشی ایله صُحبتینده بیلدیریب کی، اورتاق دیل مسئله سی چوخ آغیر
زینبین همّت و ایثارینه وار ایمانیم
آدیناقربان اونون اهل عیالیم جانیم
دریادان قطره مثال دور نه یازام شانوندن
یازماسام حتمی که شرمنده اولاروجدانیم
-----------------
بو خانم قویمادی دین دشمنی قد ایتسون علم
ایتمدی شکو ه بلایه نه قدر اولدی ستم
حتّی چوخ قمچی ووروب قو لاریناقوم ظلم
دشمن هر طرح چکوب چکدی اونا نقش عدم
سو یلدی فخریدی بو یولدا اگرمنده ئو لم
نجه که ئولدی منیم راه ولایتده نه نه م
سنی وئرم من علی اوغلی ابو ا لفضله قسم
یازما زینب
ای حسین عاشقی امداد ائله حق پرچمینه
دینووی ساتما ساتانلار کیمی زر درهمینه
مرتضی مثلی شریک اول فقرانین غمینه
کربلا مکتبی چون مکتب حریتدی
اولین درس حسین ابن علی غیرتدی
دئمه مختومه اولوب کرب و بلا جریانی
نقدر واردی هله ظلم و ستم بنیانی
کربلا نهضتینون اولمیاجاق پایانی
بیز اگر یاتسوق حسینون علمی یاتمالیدی
خون پاک شهدای علوی باتمالیدی
آغلاماق دوزدی نمودار شرافتدی بیزه
یوخ سوزوم گوز یاشی غیرتدن علامتدی ببزه
دوزدی ترویج عزاداری رسالتدی
Pبسمه تعالی
استقبال از شعر استاد کریمی که هفته معلم سال 98 به
منطقه یکانات تشریق آورده بودند ودر تالار یکانکهریز
درجمع اهل یکانات ومعلمان منطقه ومسئولین عزیز
شعر خواند وبخصوص شعر رمضان که سال 96 در بیت
امام جمعه تبریز در جمع شعرا خوانده بودند و مورد تشویق
امام جمعه وحاضر ین شدند این جانب شعر استادرا تعقیب
نموده وبه وضعی گرانی امسال نوشتم و اشاره کردم
======================
به به گنه آغ گوی قره تسبه لر اوزاندی ماه رمضاندی
آدّیم باشی قرآندی مناج
گرک سهیم اولا ملت شهید عزاسیندا
ائدر ملائکه شرکت شهید عزاسیندا
==================
شهید شاهدسیمای ذات یکتادی
شهید جلوه خورشید عالم آرادی
ملکدن حتّی مقامی بیوکدی بالادی
شهیدجمله ارواحه حکم فرمادی
تاپاللاروحیلر عزت شهید عزاسیندا
---------------
شهید نمره آلار بیست امتحا نیندان
خدا یولوندا چکرال عزیزجانیندان
یازار شهادته تفسیرپاک قانیندان
ائدر ملائکه تقدیس آرما نیندان
تاپاللا فیض شهادت شهید عزاسیندا
شهید جانینی قربان وئرندی قرآنه
وطن یولوندا بات
تورکجه یازماغا باشلاماغیمدان اون ایکی ایل قدر کئچمهکدهدیر. باشلار باشلاماز اؤرنکلر گؤتوروردوم بعضی کیتابلاردان؛ خوشوما گلن دئییملر، خوشوما گلن جوملهلر، اورهییمه یاتان کلیمهلر. بونلاری ائله بونا گؤره اله آلدیغیم سررسیدده یازیر هردن تئیخهسینه اوخویاردیم؛ اوقدر کی ازبر اولموشدوم. جوملهلرین قورولوشو دا اوتوروردو بئینیمده. بو کیتابلاردان ایکیسی محمد صبحدل ایشلهدییی آذربایجان حیکایهلری ایدی (بیر و ایکی).
آنجاق یازماق بو
درمورداعزام زوار به عتبات عالیات
=====================
زوّار یو للا نورگنه جا نان اولان یئره
مظلو مه زینبون او رگی قان او لان یئره
شو ق زیارت ها ممو نی شو رید ه ایلیو ب
بلبل کیمی گئد یله گلستا ن او لا ن یئر ه
افسوس اوگلستا نه اسو ب صرصر خزان
آ فت یتو ب او سنبل و ریحان او لان یئره
یو خ یو خ او گلستا ن خزا ن او لماز هیچ زمان
قا نیله سو وئریبله او بحران او لان یئره
شش گوشه لی مزار ه اولا جانیمیز فدا
سیر ایلییر گو نو ل مه تابان او لان یئره
قر با نو
نویسنده و محقق : اشکان ارشادی
سالها در کرمانشاه کتاب خواندم و بس.
حالا دارم بصورت کاملا رایگان برایتان مینویسم. فقط بخوانید و اگر کپی کردید ذکر نام یادتان نرود. مطالب را اکثرا خودم مینویسم و اگه جمعآوری باشه ، در بالای مقاله ذکر شده.
جدا از اینکه حکایات تاریخی ، راست باشه یا دروغ تعریف میکنم.
تیمور لنگ هم فارسی می دانست و هم عربی و ترکی جُغتایی که همان ازبکیست. ازبکان به همراه کاشغری ها و رومی ها تا قبل از کشمکشهای صفویه_مذهبی_قزلباشی ،


text:
قولام دایینین ائولنمهسی چوخ اوزون چکیر. دای ائو قالماییر کی او ائلچیلیگه گئتمهسین؛ داها قاپی قالماییر کی اونون دالینجا تاققیلتیلا باغلانماسین. او اؤزویله برابر هامینی آبیر- حیادان سالیر، هامینی یورور. هامیدان اوول خدیجه خالام، «آی باجی بوندان آرواد آلان چیخماز، والله بو بیزی بیلهیینه ساریییب اینانین!»- دئیه ائلچیلیک تیمیندن آیریلیر. سونرا او بیری خالام. داها سونرا...، نهایت آنام دا جانا گلیب: «بویووا قوربان قارداش گئت اؤزون بیرین تاپ، هاواخ کی ایستهدین قولوندان توتوب ائویوه آپاراسان، منی خبر ائیله، قوی من ده الیمده قاوال قاپیندا دایانیم یولونوزو گؤزلهییم» دئییب جانین قورتاریر. بو سؤز آمما قولام دایییا بیر بوتون دهییر بیر ده پارا : «سنی ده آللهها تاپشیردیم، لازیم دئییل زحمته دوشهسن. منیم چال-چاغیرانیم چوخدو. قاپی آچیقدی، خوش گلدین! »
دوغروداندا قولام دایی کیشی کیمی دئدیگی سؤزه صاحاب چیخیر. او گوندن بری بیر داها باجیلارینین آدینی گؤتوروب قویماییر. دوزدورکی ائلچیلیک پروژهسی، ایستر-ایستهمز، بیر نئچه آی تعطیل اولور، آمما قولام دایی مطلق اؤزون سیندیرمیر.
او هر گون ناهاراجان یاتار؛ سونرا دورار مکمل صورتده سار- ساققالا یئتیشر؛ اوتولو کوت-شالوارین گئیر؛ دؤره بورکون شوتقالاییب باشینا قویار؛ قونشو دوکانداریلا بیر به بیرسالاملاشا-سالاملاشا کبابچی عزاللهنین دوکانینا یوللانار؛ دوکانین لاپ سایخاش واختیندا اورا چاتار. اوولجه اوتوروب تمکینله ناهارین یئیر؛ سونرا روبرو قفهخانادان گتیریلن دیشلهمهنین بیرین ایچر؛ باشلایار قلیانین دملهمهیه. قلیان قیزیشاندان سونرا ایکینجی دیشلهمهنی ده قندی خیرپیللادا-خیرپیللادا ایچر. قلیانین چکه-چکه گولومسهیهرک آلتدان-آلتدان عزاللهنی سوزر. او قدهر اونا مئیدان اوخور کی نهایت اونو چکر تاختانین باشینا؛ تاسلاری اوینادا-اوینادا سوروشار:
– نهدن اوینویورسان ؟
– هر نهدن سن سئویرسن.
– دئییرسن یانی من دئییم؟ اولسون! باخ داداشیم سن اوتسان، من یئدیگیمین، ایشدیگیمین پولونو دوبل وئرهجهیم؛ ایندی گلدی من اوتدوم، اوندا بؤرکومو گؤتوروب تکجه ساغ اول دئییب یولا دوشهجهیم،… اولدو ؟
– اولدو.
– آز یا چوخ ؟…،
تاختانی اوینایان زامان او قدهر مئیدان اوخور، او قدهر دیغاللیق ائدهر، کبابچی عزاللهنین عصبلرین ائلهجه قاریشدیرار کی نهایت اویونو اوتوب، آیاغا دوروب، یولا دوشر؛ عزاللهنین آرخادان سسلهنیب «یئدیگین کاباب بورنوندان گلسین»- دئمهسینه جاواب وئرمهدن قاققاناق چکه – چکه اوزاقلاشار. اورادان ائوه گلر، واراقلاری دؤشر قاباغینا «گورهسن بیر جانا دهین آرواد منه قسمت اولاجاق؟ یا یوخ!»- دئیه باشلایار فال آچماغا. فال خوش گلنده قولام دایی یونگولهشر، خوش گلمهین زامان دای قولام دایینین حالین سوروشما! اوزدن ایراق لاپ ... دادی وئرر.
آخشام چاغیلار قولام دایی پاشا قهوهسینه گئدهر. بو قهوهخانا ایللر بویو اونون یاتاغی اولوب. بورادا دا آرمودو ایستیکاندا دیشلهمهسین ایچر؛ بیر ایکی اوش باش قلیان چکر؛ حریفلرینه مئیدان اوخویا – اوخویا بیر ایکی ال تاختا اوینار؛ سونرا «مراد یرقی سئریالی الدن چیخماسین»- دئیه حسابین وئریب، ائوه تلهسر. سئریال قورتاراندان سونرا باخمالی بیر وئرلیش اولسا باخار، یوخسا «شالوارین اوتوسو سینماسین»- دئیه، اونو تومارلاییب، دؤشهیین آلتینا سالار. یاتاغا اوزانیب بیر جانا دهین آروادیلا برابر بیر شیرین یاشاییش رؤیاسینا دالیب، خورولتویا دوشر.
بئله بیر یاشاییش دوققوز آیا یاخین چکیر. آنجاق گونلرین بیرینده قولام دایی جلیل بیابانیایلا توشلاشیر. جلیل دئییر :
– اده بی معرفت نه بیزی شاما چاغیریرسان، نه شامدان سورا بیزه گلیرسن، هئش بللیدی سن هارداسان!؟
قولام دایی ملول- مسکین گؤرکمله جلیلی سوزور :
– من هر گون بوردایام جلیل، سنین باشین قاریشیب ماشین آل-وئرینه، گؤزون آیاغیوین آلتین گؤرمور. بیرده نهدی، «آروادسیز ائو بد یومن اولار» دئییبلر؛ قورخمالیدی دا، نئیلییهسن!
جلیل کؤورهلیر :
– ایندی کی بئله اولدو صاباح گئجه یوخ، بیریسی گئجه ده یوخ، لاپ بو گئجه گلهجهیم سیزه. یئمک ایشمهیه ده اؤزوم بیر شئی آلیب گتیررم.
– یئمک ایشمهیین قئیدینه قالما! اؤزون گلسن کیفایتدیر.
او گئجه قولام دایینین یاشاییش تاریخینده اونودولماز بیر گئجه اولور. سرخوشلوق عالمینده عاطفهلر قایناییر جوشور؛ اولوب کئچمیش گلئیلر، کدورتلر اورکلردن آرینیر؛ قاباقکی محبت، دوستلوق اوزه چیخیر؛ گئت گئده جیلالانیر؛ جیلالانیب جیلالانیب او حدده گلیر چاتیر کی جلیل بیابانی نئچه ایلدن بری گؤزونون آلتیندا یاتیرتدیغی دیلشاد خانیمی بیر هدیه کیمی یولداشینا تقدیم ائلهمهگه سؤز وئریر:
– «لاپ اؤزوم، فاطینی دا سالاجام یانیما، گئدهجهیم ائوینه ائلچیلیگه. “هه” سؤزونو آلمامیش او ائودن چیخمایاجام.»
البتده دیلشاد خانیمی آلماق او قدهر ده ساده ایش دئییلدی. بو آدلی – سانلی خانیمی رحمتلیک امنیه یوسوف هانسیسا ماحالدان آلیب گتیرمهسی کیمسهیه بللی دئییلدی. دئییلردی کی گویا خان قیزیمیش. هر نسه، دیلشاد خانیم اوجا بوی، قاوارالی، چوخ گؤزل بیر قادین ایدی. امنیه یوسوف اؤلندن سونرا چوخلاری اونا ائلچی گؤندرمیشدی. آمما او «هله منیم ائوده ارلیک قیزیم وار »- دئیه هامییا یوخ جاوابی وئرمیشدی. قیزی اره وئرندن سونرا دا چوخ آغیر شرط و شروط قویدوغونا گوره هله – مله آدام اونا گیریشه بیلمهمیشدی. قولام دایینین اؤزو ده بیر نئچه دفعه اونون صؤحبتین سالمیشدی، آمما هر دفعه باجیلارینین شیدتلی یوروشونا معروض قالمیشدی:
– «واه-واه آلله آمان، اونون قیرر-فیررینین عؤهدهسیندن گلمگ اولار!؟ آدام گرک عاغلین یئمیش اولا اونا ائلچی گئده!»
دیلشاد خانیمین قونشوسو اولان جلیل بیابانی ده دیلشادی سئوردی. اووللر او اؤزونه بئله بیر اومود بسلهییرمیش کی «دیلشاد قیزی اره وئرهنهجان ایشاالله فاطینی تورپاغا تاپیشیرریق گئدهر! مریض حالدی! دیلشاد دا مندن یاخشیسین هاردان تاپاجاق؟ یاشدا جاوان، بلکه ده اونون اؤزوندن ده جاوان. قالمیش شئیلر ده هامیسی آمادهدیر، ائولرین بیرین وئرهریک ایجارییه، بیرینده ده اوتورروق، ایکی اوغلان اونون وار، ایکیسی منیم؛ قوشاریق بیر- بیرینه بؤیودهریک؛ نئجه دئیرلر ایکی تویو بیر ائلهریک، دویونو باتمان یاریم».
آیلار، ایللر اؤتور، دیلشاد قیزی اره وئریر، آمما فاطینین اؤلمهسیندن خبر اولمور! هر هانسی بیر آدام هر بیر عللته دیلشادین ائوینه یاخینلاشیر جلیل بیابانینین قانی قارالیر. داییم اؤزویله «ددهم وای، آرواد الدن گئتدی»- دئیه اؤزونه عذاب وئریر. جلیل فاطینین اؤلمهسیندن نااومود اولدوقدا بیر ایکی یول چیرمانیر گئتسین قاباغا، آمما اوغلانلارینین بوی- بوخونو دههتلهینده چکینیر، گؤرور یوخ توتمایاجاق، واز کئچمهلیدیر. آمما دیلشادان دا واز کئچمک بو سادهلیگه دئییلدی. بیر گئجه کئفلیلیک عالمینده قولام دایییا دئمیشدی:
– «دوغرودان دا الله فهیمه خانیما غنی-غنی رحمت ائلهسین! نه یاخشی آروادیدی او! رحمتلیک واخلی – واختیندا اؤلدو، سنی ده چیخارتدی یانییا، بیر دفه ده اولموش اولسا ائلییه بیلهسن قلیانیوین باشین دهییشهسن. دی گل باخ منیمکینه، کؤپهیین قیزی اوتوروب گؤزون دیکیب منیم گؤزومه؛ لابود منیم اؤلومومو گؤزلهییر. دای دئمیر کی ایستهیه اره گئده اوشاغلار شاققالاییب قنارهیه ویرارلار لئشین.
اوزون سؤزون گودهسی، بو گئجه سرخوشلوق عالمینده جلیل اورهگینی آیاغینین آلتینا قویوب اؤز اوستاسینا سؤز وئریر کی گئدیب اؤز سئوگیلیسینی اونا ائلچیلیگ ائده: «گونو صاباح فاطینی سالیم یانیما گئدیم اوضاعنی بیر دههتدهییم گؤروم آغزینین دادی نهدیر.»…..


text:
Güney Azərbaycanın ədəbi dilndə böyük canlanma var. Bu gedişdə dillə yeterincə tanışlığın yoxluğundan dolayı geniş yanlışlıqlar buraxılır. Bunun üçün Güney yazarları Respublikanın rəsmi dilini dəqiq oxumalıdırlar. Güney dil baxımından Quzeyə möhtacdır. Ancaq bizdə müsbət məqam da var–təntəli dildən uzaqlaşmaq. Biz Az tvnin yarı Rus, yarı Fars türkcəsini qullanmaqdansa doğma sözlərə üstünlük veririk. “Daxil olmaq” yerinə …
Read More “Biz “Daxil olmaq” yerinə “girmək”dən utanırıqmı? | Eyvaz Taha”
گونئی آزربایجانین أدبی دیلینده بؤیوک جانلانما وار. بو گئدیشده دیلله یئترینجه تانیشلیغین یوخلوغوندان دولایی گئنیش یانلیشلیقلار بوراخیلیر. بونون اوچون گونئی یازارلاری رئسپوبلیکانین رسمی دیلینی دقیق اوخومالیدیرلار. گونئی دیل باخیمیندان قوزئیه مؤحتاجدیر. آنجاق بیزده موًثبت مقام دا وار–طنطنهلی دیلدن اوزاقلاشماق. بیز آذ تیوینین یاری روس، یاری فارس تورکجهسینی قوللانماقدانسا دوغما سؤزلره اوًستونلوک وئریریک. “داخیل اولماق” یئرینه …
Read More ““داخیل اولماق” یئرینه “گیرمک”دن اوتانیریقمی؟ | ایواز طاها”
ایواز طاهانین آنلام درگیسینه وئردییی موًصاحیبه ــ کیمی یازار و شاعیرلریمیز آذربایجان رئسپوبلیکاسینین رسمی دیلی اوْلان “آذربایجانجا” و یا “آذربایجان دیلی”نی اؤزلری اوًچون اورنک آلیب، اوْ اوًسلوبدا یازماغا چالیشیرلار. آذربایجانجانین سوْرونلاری و أکسیکلیکلری و بو دیلین توًرکجهمیزه اوْلومسوز ائتکیلری حاققیندا دوشونجه و گؤروشلرینیزی اؤیرنمک ایستردیک. ــ منجه بو سوالدا بیر اؤنسانیم …
Read More “ایواز طاها: دیل و دوشونجه ایله سیاست آراسیندا باغداشلیق وار (سؤیلهشی)”
بوندان اؤنجه “نه جالاق دیل، نه ده دیل تملچیلییی” باشلیقلی بیر مقاله وئرمیشم. دوستلارین کیمیلری دئییر: مقالهنین بعضی بؤلوملرینده چتینلیک تؤرهدن ییغجاملیق [ایجاز مخل] وار. بونلاردان بیری سؤیلم [سؤیلم] قونوسودور. سؤیلهننلری گؤز اؤنونه آلاراق اوچ گیریشیمده بولوناجاغام: ــ مقالهنین ییغجام یئرلرینه شرحلر آرتیراجاغام؛ _ چاتیشایان مقاملاری قیساجیق آنالیز ائدهجهیم؛ _ چتین تئرمینلر و عیبارهلره آیدینلیق …
Read More “آرتیرما (1): “نه جالاق دیل، نه ده دیل تملچیلییی””
سؤزجوکلر بیزیم اوچون اؤنملیدیر، چونکی داها دانیشمایان کیمسه آرتیق گئجیکمهدن قتل تؤرهده بیلر. ائ. ژئلینئک آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا ایشلهنن بیلیمسل دیل پروبلئماتیکدیر. پروبلئم ایلک باخیشدا اؤزونو تئرمین آلانیندا گؤستریر.[1] دئمک اولار تئرمینلره سؤیکنمهسی قاچیلماز اولان بیلیمسل نثرده، فعللردن باشقا دوغما دیلدن بیر ایز قالماییب. فعللرین چوخو دا جالاقدیر. منطیق، فلسفه، حقوق، دیلچیلیک و ریاضیات کیمی …
Read More “نه جالاق دیل، نه ده دیل تملچیلییی | ایواز طاها”
آذربايجان توركجهسينده وئريليش يايان یئرلی راديو و تلويزيون كاناللاري گئنللیکله يانليش دانيشيرلار. ديليميزين کورلانماسیندا بونلارين بوراخدیغی بؤيوک ائتکی دانيلمازدير. بو بيلگي آراجلاري، اوخوجو، دينلهييجي و گؤروجولرین بؤيوك كوتلهسي ايله دیالوگدا اولدوقلارینی گؤز اؤنونه آلدیقدا، مسئلهنين اؤنمي داها دا آرتير. گؤرونور، بئله بير آپاريجي مانعهدن يان كئچمك، ديلين آلینیازیسینا گؤز يومماقدان باشقا بیر آنلام داشيماياجاقدير. بیلیریک …
Read More “يئرلي راديو و تلويزيونلارين جالاق ديلی | ایواز طاها”
دوشونجه ساحهسینده دیلیمیزی ایندیدن دیندیرمک اولار _______________________________ ● سایین سوسن رضی یازیر: بعضی یازیلارینیزی، او جملهدن ائله بوردا گلن مطلبینیزی [یعنی “ایستئثنانین گوجو” باشلیقلی مطلبی] اوخویوب باشا دوشمک اوچون هم فلسفهده، هم دیلچیلیکده، هم ده آذربایجان تورکجهسینده اوستاد دئییل، پروفسور اولماق لازیمدیر. حدّیمده اولماسا بئله، سیزه بیر سورو سورماق ایستهییرم. یازیلارینیزی کیمه یازیزسینیز؟ نه …
Read More “یوروم: عاغیل عاغیلدان اؤتکوندور (4)”


text:
کؤشک
کؤشک : تورکجه فارسجا
آلاچیق
چادر
خانه و عمارت کوچک
به صورت کیوسک وارد زبانهای اروپایی و به صورت کشک و کوشک وارد زبان فارسی شده است
کؤشَک : تورکجه تورکجه
[آد]آلماکیمی¬میوهلرین¬یئیلمه¬ییب¬آتیلان حصّه سی، جئجه، پوُچال، پوٌلوش «هئیوا کؤشگی» (فا: قسمت غیر خوراکی میوه ها).
دوه بالاسی، باخ: کؤشکَک
کؤشْک : تورکجه تورکجه
[آد] سارای، بؤیوک و گؤرکملی تیکینتی، باغ باغچا آراسیندا اوْلان بؤیوک تیکینتی، پارکلاردا دینلنمه اوٌچون اوٌستو اؤرتولو تیکینتی ویا آلاچیق (فا:قصر، دربار). court {دیواندا کؤشیمک کلمهسی اؤرتمک و کؤلگه سالماق معناسیندا و کؤشیک و کؤشیگه سؤزلریده کؤلگهلیک آنلامیندا بولارین اورتاق کؤکونه باغلاناراق کؤشک سؤزوده کؤلگهلیک مفهوموندادیر، بو کلمهدن آلیناراق اؤزگه دیللرده ایشلهنن بعضی کلمهلره اشاره ائتمک اولار: کیوسک (کؤلگهلیک وکؤلگه سالان یئر)بوکلمهدن آلیناراق کوُشک سؤزو فارسجادا ایشلهنیر}
کؤشْک : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد] شبستر، آباده-سوریان (إشوْراب)، هشتَری (إقاراآغاج) و¬ خوی (إزر)، همدان(إآباد) دا کند آدی


text:
میرزا مهدی خان استرآبادی
میرزا مهدی خان استرآبادی (دوغوم: 1177 هجری ـ اؤ:؟) تاریخچی، دیلچی و منشی.
یاشاییشی و یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
میرزا مهدی خان استرآبادی 1759 میلاد (1173 ه. ق) ایلینده گورگان شهرینده دونیایا گؤز آچدی. او نادیرشاه افشارین میرزهسی (منشی الممالک)، تاریخچیسی،چاغاتای تۆرکجه سی نین قرامئر کتابینی یازان و فیزیک عالیمی ایمیش.
میرزا مهدی خان 1747 میلاد ایلینده موصطفی خان بگدیلی ایله بیر دیپلومات کیمی ایستانبولا یولا چیخمیش، بغدادا یئتیشدیکده، نادیر شاهین اؤلومونه داییر بیلگی و معلومات آلاراق اورادان ائوه دؤنه رک سیاستدن گئری اوتورموش. سیاستدن گئری اوتورماسینا باخمایاراق علمی فعالیتینی سوردوره رک کیتابخاناسینی بؤیوک اوغلونا(نسیلدن نسیله) وصیت ائتمیش. اونون یازدیغی «سنگلاخ» آدلی چاغاتایجا-فارسجا سؤزلوک ده بو ایددعانی دوغرولاییر. او بو کیتابدا بیر چوخ کیتابلارین اؤرنَک اولاراق (میثال اۆچون): برهان قاطع،«تاریخ بابری»، «حیرت الابرار»، «حبیب السیر»، «محبوب القلوب»، و بیر چوخ عثمانی ادبیاتیندا تانینماز کیتابلارین آدینی و یازیچی آدی دئیه میرزا جلیل ناصری، نادرعلی (ندرعلی). آدلارینی و دیل دئیه «موغول»، «قالماق»، «هند» و «بربر» دیللرینین آدینی قلمه آلیر.
محمدعلی تربیت یازدیغی «دانشمندان آذربایجان» کیتابین اؤن سؤزونون اساسیندا، میرزا مهدیخان، محمدعلی تربیتین 4-اونجو جددی ایمیش.
یازدیغی کیتابلار[دَییشدیر]
- درّه نادری ( نادیرشاه دوورونون تاریخی، 1341 ایلده تهران دا چاپ اوْلموش)
- جهانگشای نادری (نادیر شاه تاریخی، 1341ایلده تهران دا چاپ اوْلموش)
- وقایع روزانه سلطنت نادرشاه (نادیر شاهین شاهلیغیندا گونده لیک ایتیفاقلار،
- منشآت، انشاء نامه (نادیرشاهین دوستلوق مکتوبلاری)
- شعرلر (اؤزونون قلمه آلدیغی شعرلری)
- سنگلاخ: چاغاتایجا-فارسجا سؤزلوک (ال یازماسی1173 ه. ق= 1759 میلاد)
- مبانی اللغة (مقدمه سنگلاخ) [۱]
ائشیک باغلانتی[دَییشدیر]
- گفت وگویی با دکتر صدیق درباره فرهنگ ترکی به فارسی «سنگلاخ» Archived 2015-10-29 at the Wayback Machine.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ کتابشناسي آثار ترکي ايران (نوشين موسوي): ص52.


text:
ویکیپدیا:طرفسیزلیک
طرفسیزلیک (نیترال نظر نؤقطهسی) — ویکیپئدیانین فۇندامئنتال پرینسیپلریندن بیری و ویکیپئدیانین تمل داشیدیر. بۆتون ویکیپئدیا مقالهلری نئیترال نؤقطهی-نظردن، غرضسیز و عدالتلی یازیلمالیدیر و اعتیبارلی منبعلرله تصدیق ائدیله بیلینمهلیدیر. بۇ پرینسیپ بۆتون مقالهلره و بۆتون ایستیفادهچیلره عینی درجهده عایددیر و بۇ پرینسیپ بارهسینده هر هانسی سؤودهلشمه یوْلوئریلمزدیر.
طرفسیزلیک ویکیپئدیانین مضمونلا باغلی اوْلان اۆچ اساس سیاستیندن بیریدیر.
انسیکلوْپئدیکلیک، طرفسیزلیک و مۆلیف حۆقوقلارینین قوْرونماسی. هر اۆچ پرینسیپ دیلیندن آسیلی اوْلمایاراق ویکیپئدیانین بۆتون بؤلمهلرینه عایددیر. دیگر قایدالار سسوئرمه و عۆمومی راضیلیغا گلمکله قبول اوْلونا بیلر.. بۇ اۆچ سیاست بیرلیکده هانسی تیپ متنلرین ویکیپئدیادا یئرلشدیریلمهسینی مۆعَیین ائدیر. ویکیپئدیانین هئچ بیر قایدا و پرینسیپلری و ایستیفادهچیلر آراسیندا هئچ بیر فیکیربیرلیگی بۇ اۆچ سیاستله مۆقاییسهده اۆستون اوْلا بیلمز.
طرفسیزلیک پرینسیپینه ویکیپئدیانین بۆتون بؤلمهلرینده رعایت اوْلونمالیدیر. جیمی اۇلسین دئدیگی کیمی: " طرفسیزلیک — ویکیپئدیانین مۆطلق و مۆزاکیره ائدیلمهین طلبیدیر"
طرفسیزلیگین تامین اوْلونماسی اۆچوندَییشدیر
اگر کوْنکرت مساله بارهسینده مۆختلیف توْققوشان نظر نؤقطهلری وارسا، امین اوْلماق لازیمدیر کی، مۆباحیثهلی مقالهده بۆتون طرفلرین نظری عدالتلی شکیلده تمثیل اوْلونسون. لاکین بۇ یاناشما بۆتون نظر نؤقطهلرینه دئییل، آنجاق اعتیبارلی قایناقلاردان قایناقلانان و تصدیق ائدیله بیلن پئرسپئکتیولره عایددیر.
بئله دوروملاردا هئچ بیر نظر نؤقطهسی “حقیقت” کیمی تصویر ائدیلیب اوْنا فوقالعاده چکی وئریله بیلمز. بۇندان علاوه، دیگر نظر نؤقطهسی حاقیندا آلچالدیجی توْنلاردا معلومات وئرمک، اوْنلارین سهو اوْلدوغونو بیلدیرمک ویکیپئدیاچیلارا ضد داورانیشدیر. مقالهلری غرضلی شکیلده یازماق اوْلماز.
“فاکتلاری تثبیت ائت، مۆلاحیظهلری یوْخ!” – بۇ طرفسیزلیک سیاستینی تانیتدیران قێسا رهبرلیکدیر. بۇرادا فاکت دئدیکده ثبوتا احتیاجی اوْلمایان ساده حقیقتلر، مۆلاحیظه دئدیکده ایسه مۆباحیثه موضوعسو اوْلا بیلهجک آبستراکت آنلاییشلار نظرده تۇتولور. مثلا، مارس پلانئتدیر ایفادهسی فاکتی بیلدیرسه ده، "بیتلز" تاریخ بوْیو ان داهی مۇسیقی قروپو اوْلوب ایفادهسی سادهجه مۆلاحیظهدیر. اوْنا گؤره ده بیرینجی ایفادهنین ویکیپئدیایا یازیلماسینا هئچ بیر محدودیت اوْلماسا دا، ایکینجی تیپ ایفادهلر ویکیپئدیانین سیاستلرینه ضدیر.
بۇنا گؤره ده ویکیپئدیادا “بیر چوْخلاری بئله دۆشونور کی” تیپلی ایفادهلرین سۇی-ایستیفادهسی آلقیشلانمیر (ایشلنمهمهلیدیر).
“قوْی واقعیتلر سنین عوضینه دانیشسین” – بۇ دا طرفسیزلیک ایفاده ائدن دیگر قێسا رهبرلیکدیر. یعنی ویکیپئدیادا آدوْلف هیتلر و یا صدام حسین حاقیندا مقالهلری “هیتلر و یا صدام پیس آدام اوْلوب” جۆملهلری ایله باشلاماق دۆزگون دئییل. سیز سادهجه اوْنلارین حاکمیتده اوْلارکن ائتدیکلری عمللری (هوْلوْکاست، یئرلی اهالینین کۆتلوی قتلی) ویکیصحیفهلرینده فاکتلار فوْرماسیندا یئرلشدیرسهنیز، هر کس بۇ شخصلرین کاراکتئری حاقیندا رئال تصور آلاجاق.
اگر ایستیفادهچی مقالهده یازیلانلارلا راضی دئییلسه اوْنون اؤز فیکیرلرینی دیگر مقاله فوْرماسیندا یاراتماسی قاداغاندیر. یاخشی اوْ اوْلاردی کی، ناراضی طرف اؤز فیکیرلرینی و نظرینی آرتیق مؤوجود مقالهده نۆفوذلو قایناقلاردان ایستیناد گتیرمکله بیلدیرسین. عۆمومیتله، نۆفوذلو قایناقلارا ایستیناد وئرمک نئیترال نظر نؤقطهسینه نایل اوْلماغین ان یاخشی یوْللاریندان بیریدیر.


text:
۱۹۳۵ (میلادی)
میلادی ۱۹۳۵-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْتوز بئشینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۶ ژانویه - تۆرکیهده «میلّیّت» قزئتهسی نشره باشلادی.
- ۲۸ فوریه - والاس کاروترس٬ نایلوْنو کشف ائتدی.
- ۲۱ مارس - ریضا شاه پهلوی٬ اۇلوسلارآراسی توْپلولوغا سسلنهرک اؤلکهسینین «پرشیا» اوْلاراق دئییل٬ «آریانلارین اؤلکهسی» آنلامینا گلن «ایران» اوْلاراق آدلاندیریلماسینی ایستهدی.
- ۲۱ اوْکتوبر - آلمان میلتلر جمعیتیندن رسماً آیریلدی.
- ۱۶ مارس - آدولف هیتلر٬ ورسای آندلاشماسینی ایبطال ائتدیگینی آچیقلادی.
- ۱۵ سپتامبر - نورنبرق قانونلاری ایله یهودیلر وطنداشلیقدان محروم ائدیلمیشلر، آلمانین دؤولت نمادی سینمیش صلیب اولموشدور.
- ۱ مارس - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی ۵-جی دؤنم چالیشمالارینا باشلادی. آتاتۆرک٬ ۴-جۆ دفعه جومهورباشقانی سئچیلدی. تۆرکیه مجلیسینده ایلک دفعه ۱۸ قادین میلّتوکیلی یئر آلدی.


text:
آجی بیان
آجی بیان یا ژاپون سوفوراسی (اینگیلیسجه: Styphnolobium japonicum، فارسجا: تلخ بیان ژاپنی ، لاتین تورکجه: Yapon soforası ، عربجه: صفيرا اليابان ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Japon soforası ، فرانسهجه: Japanischer Schnurbaum ، آلمانجا: Japanischer Schnurbaum ) بیر نؤع بیتکی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ جمشیدی النجارقی، سلیمان؛ رمضانی، عادل؛ اسامی محلی گیاهان آذربایجان، گرگان: انتشارات نوروزی، ۱۳۹۵، ص؟.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Styphnolobium japonicum»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آجی بیان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.