text:
بو قشلاققه کیلیب یشیدیگن عایله لر گه 70 مینگ دالر بیریله دی
اوشبو قشلاق سویس نینگ جوده هم گوزه ل بیر قشلاغیدن عبارت
سویسده نفوسی کونساین کمییب باریتگن, لیکن جوده هم یخشی طبیعی گوزه ل لیک لر گه ایگه آلبینان قشلاغیگه کوچیب کیله دیگن عایله لر گه 70 مینگ دالر بیریله دیگن لیگی بیلدیریلدی.
اوشبو تشویق بوییچه اساسی مقصد نینگ یاش نفوس نی خودی منه شوو قشلاققه کوچیب کیلیش گه کوندیریش دن عبارت ایکن لیگی معلوم قیلیندی.
ایککی یوز قیرق عایله لیک بیر نفوس گه ایگه بولیشی کیره ک بولگن اوشبو قشلاقده حاضرگی کونده فقط گینه 7 باله نینگ یشیتگن لیگی سببلی قشلاق مکتبی یاپیلیب قویلدی.
شوباعث, قشلاق یشاوچی لری شهردار دن انسان لرنی اوشبو قشلاققه کوچیب کیلیش گه تشویق ایتیشی نی طلب ایتدی.
شونده ی قیلیب شهردار هم خودی منه شوو قشلاققه کوچیب کیله دیگن عایله لر گه 70 مینگ دالر بیریش گه قرار قیلدی.
شهردار نینگ اوشبو قراری یقین بیر کیله جکده کینگش تامانیدن قبول قیلینیب هر بالغ کیشی گه 25 مینگ و هر باله گه ایسه 10 مینگ سویس فرانکی بیریله دی.
شونده ی قیلیب اوشبو قشلاققه کوچیب کیلگن ایککی باله لیک بیر عایله گه قشلاقده گی محللی رهبریت تامانیدن 70 مینگ دالر نقد پول بیریلگن بوله دی.
خودی منه شوو پول 45 یاشدن کیچیک بولگن یاکه سویس نینگ آلمان تیلیده گپریله دیگن منطقه سیده گی قشلاغیدن 200 مینگ دالر ارزشیده اوی ساتیب آله دیگن عایله لر گه بیریله دی.
اون ییل دن آلدین اوشبو قشلاق نی ترک ایته دیگن کیشی لر ایسه خودی منه شوو پول نی قیتریب بیریش گه مجبور.


c: text/html

text:
«ساغلاملیق هفتهسی»نین ایکینجی گونونده ماراغا شهرینده «ساغلام قیدا» فستیوالی کئچیریلیب.
کولت. آذ «یول پرس»ا ایستینادلا خبر وئریر کی، فستیوالدا ماراغا و اطراف کندلردن اولان ۱۴۰ قادین ایشتیراک ائدیب. فستیوال ایشتیراکچیلاری اساساً یئرلی متبخدن ۶۰ نؤع یئمک تقدیم ائدیبلر.
بیشیریلن یئمکلر اساساً مختلیف شوربالار، پیتی، کوفته، کوکو و دولمادان عبارت اولوب. یئمکلرده ان چوخ طبیعی داغ بیتکیلری، او جملهدن، قارترهسی، کنگر، قازیایاغی و س. ایستیفاده اولونوب.
فستیوالین تشکیلاتچیسی اولان ماراغا طیبب اونیورسیتتینین ساغلیق مسئلهلری اوزره پرورکتورو احمد مجتهدی فستیوالین کئچیریلمهسینده اساس مقصدین ساغلام یئرلی یئمکلرین خالق آراسیندا تانیدیلماسی اولدوغونو بیلدیریب. اونون سؤزلرینه گؤره، «ساغلام یئمک» دئیهنده اساس اؤلچو واحیدی بیتکیلر، پاخلاگیللر و تاخیل محصوللاریندان ایستیفاده ائدیلهرک حاضرلانان یئمکلر نظرده توتولور. او، همچینین، علاوه ائدیب کی، ساغلام قیدادا شکر، دوز و یاغدان آز ایستیفاده اولونمالیدی.
فستیوالین سونوندا ایشتیراکچیلاردان ۱۰ نفره مکافاتلار تقدیم اولونوب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سونگگی مرکز ادلب
اوشبو مطلب تورکیه سیاسی, اجتماعی و اقتصادی تحقیقات لر مرکزی یازوچیسی جان آجون نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
کون نینگ آجنداسی حقیده بیر تحلیل- 38
روسیه و ایران نینگ همکارلیگی بیلن سوریه ده بشار الاسد رژیمی حربی میتود لر بیلن کوپلب منطقه لر نی قیته باشدن اوز کنترولی آستی گه آلگن وضعیتده. سوریه ده حربی مخالف لر و منطقه ده یشیاتگن ملکی لرنینگ حمص, غوطه, درعا و باشقه منطقه لردن ادلب گه انتقال ایتتیریلیشی آرتیدن, ادلب حربی و سیاسی جهت دن رژیم مخالف لری نینگ سونگگی مرکزی گه ایله نیب قالدی. اوروش لر باشله مسدن آلدین 700 مینگ نفوس گه ایگه بولگن ادلبده حاضرگی کونده اوشبو رقم نینگ تقریباً 3 میلیون گه کوتریلیب کیتگن لیگی کورینماقده. آستانه مذاکره لری دایره سیده اوروش لرنینگ کمیتیریلیشی کیره ک ایکن لیگی بیلدیریلگن 4 منطقه دن بیری بولگن اینگ سونگگی مرکز ادلبدن عبارت. عینی دمده آستانه مذاکره لری چوکاتیده تورکیه جمهوریتی قوراللی کوچلری ادلبده گی جبهه خطیده 12 نظارت مرکزی قوردی.
اوزاق بیر مدت دن بیری روسیه و ایران نینگ همکارلیگی بیلن ادلب گه قره تیلگن عملیات لر کون ترتیبیده اورین آلیب کیلماقده. شونده ی قیلیب اوشبو دایره ده ینه کوپلب کیشی نینگ منطقه نی ترک ایتیب مهاجر بولیب قالیش لری و تورکیه گه کیلیش لری کوتیلماقده. تورکیه دنیا ده اینگ کوپلب مهاجر قبول قیلگن اولکه لردن بیری نی تشکیل ایتماقده. اوشبو وضعیت نینگ اوزی ایسه ایندی تورکیه نینگ بوندن آرتیق مهاجر نی قبول قیلیشی نینگ ممکن ایمس لیگی نی کورستماقده. ادلب عملیاتی نینگ خساره لری توغریسیده برچه دنیا اولکه لری خواطرده ایکن, دیپلماسی ساحه سیده اوشبو بحران گه مانع بولینیشی اوچون سعی و حرکت قیلیاتگن بیرته گینه اولکه نینگ تورکیه دن عبارت ایکن لیگی کورینماقده.
آستانه پروسه سی دایره سیده ایران, روسیه و تورکیه اورته سیده گی سونگگی ییغیلیش ایسه ایران پایتختی تهرانده بولیب اوتدی. تهران ده گی اوشبو رهبر لر ییغیلیشی نینگ تورکیه و روسیه گه معلومات بیریلمسدن ایران تامانیدن جانلی روشده کورسه تیلیشی نتیجه سیده برچه دنیا اولکه لری تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ منطقه ده آتش کیسین نینگ تامین ایتیلیشی و هر قنده ی بیر بحران نینگ آلدی نینگ آلینیشی بوییچه قنچه لیک سعی و حرکت قیلیاتگن لیگی نی یققال کوریب قالدی. تهرانده گی رهبر لر ییغیلیشی جریانیده روسیه و ایران نینگ مخالفتی سببلی آتش کیسین گه قرار قیلینمه دی. بیراق, اوشبو ییغیلیش جریانیده تامان لر سلاح لری نی ییر گه قویش گه چقیریلدی. شونده ی قیلیب تورکیه نینگ معقول سیاستی نتیجه سیده ادلبده احتمالی حربی بیر عملیات هیچ بولمه سه معطل قیلیندی و ساحه ده تینچ لیک نینگ اورنه تیلیشی بوییچه قدم تشله نیشی اوچون زمینه یره تیلگن بولدی.
ادلب نینگ کیله جگی بیلن علاقه لی احتمالی الترناتیف سناریولر موجود. روسیه و متفق لری تورکیه نینگ نظارت مرکز لریدن چیکیلیب ادلب گه قره ته کینگ کولملی بیر عملیات اویوشتیریلیشی نی قبول قیلیشی اوچون باسیم قیلماقده. تورکیه ایسه الترناتیف سناریو لر نی مطرح قیلیش گه انتیلماقده. تورکیه نینگ سناریو لریدن بیری ایسه تورکیه و رژیم مخالفی نظامی لرنینگ اوز تاثیری نی کینگیتیریب هیئت تحریر الشام کبی تامان لرنینگ هیچ بولمه سه شمال دن چیکیلیب جنوب گه اوتیش لریدن عبارت.
هر قنده ی بیر بحران گه قرشی تورکیه نینگ اوزیگه طرفدار تامان لر بیلن ساحه گه کیریب, ادلب نینگ مرکزی داخل امنیت بیر منطقه تشکیل ایتیشی اینگ یخشی سناریو لر دن بیری نی تشکیل ایتگن بوله دی. سوریه ده رژیم مخالف لری نینگ اوز توپراق لری نی بوتونلی قولدن بیریب قویشی نینگ توسیق له نیشی و احتمالی بیر بحران نینگ آلدی نینگ آلینیشی, ترور تشکیلاتی پی کا کا/وای پی جی نینگ اوشبو پروسه دن فایده له نیب سیاسی موفقیت قولگه کیریتیشی گه مانع بولینیشی معنی سی گه کیلماقده. اوشبو وضعیت ایسه تورکیه جهتی دن جدی بیر موفقیت دن عبارت بوله دی. ادلبده هر قنده ی بیر عملیات اویوشتیریلیشی تقدیرده, ترور تشکیلاتی پی کا کا نینگ سوریه ده گی قسمی هم اوشبو وضعیت دن فایده له نه باشلَیدی. اینیقسه ایران گه باغلیق جنگری لر و حزب الله نینگ منطقه ده سوریه دموکراتیک کوچلری جنگری لری گه ترینینگ بیریاتگن لیگی بیلینماقده. اولر نینگ هم اوشبو عملیات گه اشتراک ایتیش لری تقدیرده, ینه عفرین نی قولگه کیریتیش گه حرکت ایتیش لری ممکن. عینی دمده تل رفعت منطقه سیده اوشبو مقصد بیلن کوچ ییغیاتگن لیک لری هم انیق. بونده ی بیر وضعیتده تورکیه نینگ ساحه ده جوده هم فعال بیر رول اوینه شی کیره ک.


text:
سیامک میرزایی "سؤزده" ارمنی سویقیریمینی انکار ائتمکله سوچلاندی
تهران عدلیهسی طرفیندن سیامک میرزایییه 10 ایل حبس و 2 ایل طبس ائلچهسینه سؤرگون جزاسی وئریلمیشدیر
10 ایل حبس و 2 ایل سورگون جزاسی وئریلن مدنی فعال سیامک میرزایی سؤزده ارمنی سویقیریمینی انکار ائتمکله سوچلاندی.
سیامک میرزایی 1395 ایلی تیر آییندا مغاندا گؤزآلتینا آلیناراق اوین حبس خاناسینا گؤندریلدی. میرزایی حاقیندا حاضیرلانان محکمه قراریندا بیر چوخ اتهام یئر آلماقدادیر. "اولوسال گوونلیگی پوزماق آماجی ایله یاسادیشی جمعیت قورماق، آذربایجانلیلاری دونیادا یاشایان باشقا تورکلرله عینی کؤکدن سایماق، قادین حاقلارینی ساوونمایا چالیشماق، تورک بویلاری ایله ایلگیلی گؤرسل حاضیرلاماق، آنادیلینده اییتیمی ساوونماق، عثمانلیلاردان حمایت ائتمک" بو سوچلامالاردان بعضیلریدیر. قرارلار آراسیندا ان دقت چئکن خصوص ایسه میرزایینین "عثمانلی دؤولتینی ساووناراق (سؤزده) ارمنی سویقیریمینی انکار ایچریکلی بیلدیری یایینلاماق"لا سوچلانماسیدیر.
سیرالانان سوچلامالار نتیجهسینده، تهران عدلیهسی طرفیندن سیامک میرزایییه 10 ایل حبس و 2 ایل طبس ائلچهسینه سؤرگون جزاسی وئریلمیشدیر.


text:
سیبری ده ۵۰ مۆنگ ییللیق فسیل تاپیلدی
نسلی یۇق بۇلان تولانینگ فسیلی نینگ چۆیرۆیمأندیگی و ۶-۸۹ هپده لیک واغتیندا اؤلِندیگی بیلدیریلدی
سیبری ده ۵۰ مۆنگ ییللیق قۇواق آرسلانی نینگ چاغاسی نینگ فسیلی تاپیلدی.
نسلی یۇق بۇلان تولانینگ چۆیرۆیمأندیگی و ۶-۸۹ هپده لیک واغتیندا اؤلِندیگی بیلدیریلدی.
سیبریان تایمز قازتینه بیانات برن دکتر آلبرت پروتوپوپوف نأمه سبأپلی اؤلِندیگی بیلینمهدیک آرسلان ینگ اۆستۆنده یارا بۇلامدنیغینی آیتدی.
پروتوپوپوف، فسیلینگ چۆیرۆیمأندیگینی و نسیلی قوتاران حیوانلارینگ یانگاداندان طبیغاتا گتیریلمه گی اۆچین اولی اومیت بۇلاندیغینی بیلدیردی.
قۇواق آرسلانلاری یاشان ماحالی یرینگ دمیرقازیغیندا اینگ اولی آرسلان حؤکمۆنده بیلینیأردی.
بو آرسلانلار، اوروپادان آلاسکا چنلی مدرن آرسلانلارینگ آتاسی حؤکمۆنده قابول ادیلیأر.


text:
آذربایجانلی میللی-مدنی فعال حبیب ساسانییانین محکمهسی نؤوبتی آیا تعیین اولونوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، هبیب ساسانییانین یاخینلاری ایران مطبوعاتینا آچیقلاماسیندا محکمهنین بیر آی مدتینده تاخیره سالینماسینا سبب کیمی محکمه حاکملریندن بیرینین محکمهیه گلمهمهسی گؤستریلیب.
قید ائدکی کی، بوندان اوولکی محکمهده ۱۰ ایل شرطی حبس جزاسینا محکوم ائدیلن حبیب ساسانییانا قارشی جاسوس لوق، غیری قانونی تشکیلات یاراتماق، سپاراتچلیق (تجزیه طلب) و بیر چوخ اتهاملار ایرلی سورولوب کی، بونلارین دا چوخو ثوبوتا یتریلمهییب. او، ۱۶ آی تبریز حبسخاناسیندا ساخلانیلدیقدان سونرا ۵۴ گونلوک آجلیق آکسییاسی کئچیردیب و سوندا گیروو قارشلیغیندا آزادلیغا بوراخیلیب.


text:
اولوبلا بیزلرَه قارداش یا امام رضا
یازار : علیرضارضائی+0
اولوبلا بیزلره قارداش یا ایمام ریضا
بیرعیدده فاسق و کللاش یا ایمام ریضا
ییخیب،چپاول ائدیبلر بوتون بو ایرانی
اولوبدو گؤزلریمیز یاش یا ایمام ریضا
بیر ایشده ائیله کی اولسون آغیزلاری سرویس
و توللا باشلارینا داش یا ایمام ریضا
بو آج میللت اولوبدور یالان،فیریلداقچی
اراذیل،اوغرو و اوباش یا ایمام ریضا
باشیما شیره یاخیرلار مۆهندیس و دوکتور
ناخیرچی آشبازی، کففاش یا ایمام ریضا
بیرایل اولار ، کابابی ، دۆگونو گؤرنمه میشیم
یوخودا هئی ایچیرم آش یا ایمام ریضا
یوزایلدیرآختاریرام هئی تاپمیرام ، یوخدور
وطنده سئوملی یولداش یا ایمام ریضا
قارا باتاقدا باتیبدیر آداملیغین گۆنشی
تیراکتورون گتیرن کاش یا ایمام ریضا
دئمه جسارتی یوخدور اؤپوب باغیشلا منی
اۆرک سؤزون دئییرم فاش یاایمام ریضا
گلیب قوناق سنه بیرتالان اولان اینسان
دئییل نه اوْغرو نه عییاش یا ایمام ریضا
turkcetanzler@


text:
ایران اؤزونون حاضیرلادیغی ۵-جی نسیل قاهر اف-۳۱۳ قیریجیلارینی نماییش ائتدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «نشنل اینترست» قزئتی یاییب. قزئت ایرانین بو دفعه کی طییارهسینین اوزرینده بیر خیلی مدرنیزاسییا آپاردیغینی بیلدیریب:
«ایلک دفعه ایران اؤز طیارهسینی (قاهر-۳۱۳ نظرده توتولور – رئد.) ۲۰۱۳-جو ایلین فورالیندا نماییش ائتدیردی. لاکین او زامان آیدین ایدی کی، بو طیاره ماکتدن او قدر ده فرقلنمیردی. بئله کی، او زامانکی طیارهنین محرکینین آغزی یوخ ایدی، طیاره قریبه قانادلارا صاحب ایدی و آئرودینامیکاسی مباحثه لیدی. اوستهلیک، طیارهنین کابینهسی نورمال پیلوتون اوتورماسی اوچون چوخ بالاجایدی. دیگر مسئله ایسه تهرانین بو جور کومپاکت اؤلچولر اوچون آویامحریکلرینین اولماماسییدی.
بو دفعه ایرانلیلار قاهر اف-۳۱۳ اوزرینده خیلی چالیشیبلار. طیارنین حجمی بیر نئچه دفعه گئنیشلنیب. اونون کابینهسی دا آرتیق بؤیویوب. اوستهلیک طیاریه ایکی محریک یئرلشدیریلیب و بو دا بؤیوک احتیماللا آمئریکا ایستحصالی اولان «گنرال الکتریکس ژ۸۵» توربورئاکتیو محریکیدیر. لاکین طیاره هله ده قریبه قاناد فورماسینی ساخلاییب. بو ایسه آئرودینامیکانی پیسلشدیریر و طیارنین سرعتینی آشاغی سالیر. طیارهنین هاوا گیریشلری ائله یئرلشدیریلیب کی، هجوم زامانی پروبلملر یارانا بیلر. اوستهلیک، قیریجینین داخیلینده سلاح یئرلشدیرمک اوچون بؤلمهلر یوخدور. بورادا همچینین رادارا یاخالانا بیلهجک معین المنتلر ده مشاهده ائدیلیر. بوتون بونلار طیارهنین گؤرونمز اولدوغونو دئمهیه اساس وئرمیر. ایران قیریجیلارینین همچینین یوک قالدیرماسی دا ضعیف اولا بیلر کی، بو دا دؤیوش تاپشیریغینی یئرینه یئتیرمک اوچون کیفایت قدر یاناجاق داشیماغا مانع اولا بیلر».


text:
ایکی فرقلی تنقیدچیلیک مئتودو
تایماز اورمولونون یازیسینا بیر باخیش
من تایماز اورمولونون یازیسینی (آقای زارع کهنمویی آدرس شما هم غلط است هم تقلبی) اوخودوم. قلم لری یورولماسین. آمما ایکی چوخ جیددی قونو بو یازیدا ایلگیمی چکدی؛ بو یازیلاری تایماز بئیه یازدیغیم اوچون بو یازیدا مخاطب تایماز بئی دیر.
یازینیزین احساسی و شیددتلی دیلدن ایستفاده ائتمه سی چوخ گؤزه چارپیر. آرامیزدا اولان موباحیثه لرده دوستجا یازیرساق و استدلالا داها چوخ یئر وئریرسک یاخشی اولماز می؟ کهنمویی ایچره ریده بیر ایش صاحیب دیر. بو اینسانین اونلارجا ملاحیظه اولمالیدیر. بو ملاحیظه لره باخمییاراق آزربایجانین و تورک لرین میللی حقوق لاریندان عمومیتده مدافعه ائدیر. بو اینسانی شیدتله قارشیسینا چیخماق اینصافسیزلیق و اوندان اؤنملی اولان ایچریده کی و سیز دئمیشکن ایصلاح طلب اولانلاری قورخوتماق و قاچیرتماق معناسینا گلمز می؟
منیم سیزدن یالنیز بیر ریجادا بولوناجاغام. لوطفن و لوطفن آزربایجان آ چالیشان اینسانلارلا ه سویه چالیشیرلارسا دوستجا دانیشین، دوستجا یازین، دوستجا تنقید ائدین... هامیمیزین گؤرویمیزدیر کی بیر نئچه فعال اینسانیمیزی شیدتلی دیلدن ایستفاده ائتمک له اونلاری قورخودمویالیم و قاچیرمیالیم. دوزون ایسترسز سیزدن داها مدنی داورانمانی گؤزله ییرم. سیزین یازدیغینیز دیله باخین... اینسانی قاچیرتماسا، اوره گین سویودور! نمونه اولاراق بیر ایکی جمله ده یازیم. یازیرسینز کی؛
"شما که سایت های آزربایجانی متعلق به حرکت ملی آزربایجان را آن ور آبی خطاب می کنید با چه رویی از نمایندگان رسمی آزربایجان انتقاد کرده متهم به بی شرفی می کنید" (سیتاتین سونو)
یازینیزین تنقید ائتدیگی قونولار دا چوخ ایلگی چکن قونولار ایدی. من بعضی نمونه لره ایشاره ائدیرکن سیزه او نمونه لر حاقدا بعضی ایضاحلاری دا قیسساجا یازیرام. چون دئیبلر کی عاقیل اینسانا بیر ایشارت ده یئتیر.
1. "آن ور آبی ها" غیرلازیم درجه ده قاباریدیلیب و یازینیزین تنقیدی بؤلومومون ان چوخ فضاسی نی اؤزونه ایختصاص وئریبدیر. حال بوکی او کهنمویی بئین یازیسیندا، ان اؤنمسیز قونو و بیر قیسسا جمله ایله یازینین سونونا باغلانمیبدیر.
آغا کهنمویی بو جمله نی هانکی ملاحیظه اوچون یازمیشدیرسا، اؤنملی دئیر، اونملی اولان سیزین هئچ قونویا علاقه سی اولمویان سؤزو (آن ور آبی ها) بیر یازیدان آلیب چووخ قاباریجی شکیلده اونو گئنیش بیر تنقید موضوسونا چئویرمیسینیز. سیز بو تنقیدده کهنمویی نین فیکرین یوخ، بلکه اؤزون مقصد توتموسونوز و لازیم المویان و تخریبی کارکتری اولان جمله لری آغا کهنمویی حاقیندا یازمیسینیز. تخریبی کاراکتری اولان سؤزلر یازینین دوامیندا گلیرلر.
2. "ترمین های شما غلط است" جمله سی چوخ تحککمی و ایدئولوژیک بیر جمله دیر. حال بو کی ترمین لر گئچن اون ایلده بیزیم آرامیزدا جیددی بیر موباحیثه قونوسو اولموشدور و کمیسه نین فیکیری بو ساحه ده آیهء منزل حئساب اولونمامیشدیر. بلکه هر کس سایقی ایله اؤز فیکرینین ترمین لر حاقیندا یازیر و گونئی آزربایجان ادبیاتی نی و فیکرینی بو یازلار ایله زنگین لشدیریر. بو قونولاردا "باخیش آچی سی" سؤز قونوسودور، غلط یا دوزلوق یوخ، چون کی بیر فیکیر بیرنین آچیسیندان دوز و اوبیرینین آچیسیندان یالنیش حئساب اولابیلیر.
بورا دا گینه ده اؤنملی اولان بو کی "غلط و یا دوز تئرمین لر" آغا کهنمویی نین یازیسیندا سؤز قونوسو دئیر. اورادا تورک خالقینا عاید حاقلاری نئجه اؤنه سورولسون دئیه بیر فیکر آچیلیب و بیر تنقید مئیدانا چیخیب کی چوخ چوخ ده یرلی و حتی دئیه رم جسارتله دولو بیر تنقید دیر. بیر باشقا دئیشله سیزین یازینیزدا عموما کهنمویی بئین یازیسینین مثبت و چون تاثیر ائدیجی یؤنلرین بوش وئریب و سوز قونوسو اولمویان مسئله لر تنقید قونوسونا چئوریلیبدیرلر، باخمییاراق که "ترمین های شما غلط است" جمله سی ده مدرن دئمکراتیک ادبیات آچیسیندان نه مهربان بیر جمله دیر، نه مئتود جهتیدن دوزگون بیر جمله دیر (چون فیکر دونیاسیندا حاقق- باطیل و یا دوز- غلط سؤز قونوس دئیر، دلیل و برهان سؤز قونوسودور) عین حالدا بو جمله نین آشاغیلایجی و اونا باغلی تحقیر ائدیجی بیر کاراکتری واردیر. جمله لریمیزده احتیاطلی اولورساق حرکاتیمیز ایچینده هم ری لیگی (سولیداریته یی) قورویوب یاشادابیله جه ییک. یوخسا گله جک هامیمیزا فنا اولور.
3. "هیچ مجمع علمی به زبان قشقایی ، خلجی و تورکمنی اشاره نشده است . اینها همه شاخه ای از زبان تورکی هستند" (سیتاتین سونو).
بو قونودا یعنی دیللرین حاقیندا دانیشماق، آغا کهنمویی نین یازیسینین سؤز قونوسو دئیر. بورادا دیل قونوسندا گینه تحکمی دیل ایشله تمیسینیز و گویا او دیللرین آدین گتیرمک له "پان آذری (پان آذری سؤزون نه دئمکدیر دئیه ده بیله بیمه دیم) و پان ایرانیست" لره خیدمت ائدیرمیش کیمی جمله نی دوام ائتمیسینیز. گویا سیزین ایضاحاتینیز دیللرین حاقیندا ان سون سؤزلردیرلر. آمما باخاندا گؤرورک کی، تورکمن لر، هم دیل باخیمیدان و هم میللت باخیمیدان موستقیل بیر دیل و موستقیل بیر میللت و هم موستقیل بیر دئول صاحیبی اولان میللت دیر. تورکمن لر اؤزلرین تورک یوخ، تورکمن تانییب و تانیدارلار. تورکمن لر البته کی دیل باخیمیندان تورک دیلی آعیله سیندن حئساب اولونور، آمما آدلاری ترکمن و دیللرینین آدی تورکمنجه دئیلیر تورکجه یوخ. قشقایی و یا خلج آدلانان سؤزلرده ده تورکجه نین ایکی فرقلی لهجه سی سایلیر. بو ایکی ترمین ده (قشقایی و خلج) موباحیثه لی ترمین لردیر و آراشدیرمایا احتیاجی اولان قونولاردیر. البته کی دوزگون ترمینولوژی ایشلتمک چوخ اؤنملی دیر. آمما دوزگون بیر ترمینولوژی ایشله دیلمیرسه ده، دوستجا آیدینلیق گتریمک لازیمدیر. بیرینین یالنیش لیغین آزربایجان فعالاری ایچینده اونون باشینا ورماق دوزگون چیخمیر. بیزیم هامیمیز دوننه قدر اؤز کیملیگیمیز یاخشی تانیمیردیق. ایندی ایسه یاواش یاواش تانیماغا و او قونودا درینلشمه یه طرف گئدریک. من آیدینلیق گترمه نین طرفدارییام. آمما بو یالنیشلیق لاری بیرینین باشینا وورما ایله چوخ چوخ موخالیفیم و ظن ائدیرم کی سیزده بو قونودا منله بیر فیکیرده اولارسینیز.
4. یازیرسیز کی؛ " قومیت ، قوم و اصطلاحات من در آوردی اینچنینی نشانه نگاه از بالا به پایین ملت حاکم به ملت های غیر فارس است" و سونرا بئله دوام ائدیرسیز؛ " اطلاق خلق ترک نیز به ملت آزربایجان که عموماً از طرف دوستان فدرالیست بخصوص آقای شاملی استفاده میشود نیز قطعا صحیح نیست و با این ذهنیت قطعا به جایی نخواهیم رسید." (سیتاتین سونو)
گینه ده گؤردویونوز کیمی بو قونولار آغا کهنمویی نین یازی سینین مسئله سی دئیردیلر. بونا باخمییاراق ترمینولوژی قونوسوندا گینه ده تحککمی دیلنیدن ایستیفاده ائتمیسینیز (قطعا صحیح نیست). بو جمله نین یئرینه بلکه "از نظر من صحیح نیست" سؤزونو ایشلتسه ایدنیز داها دوزگون چیخمازدی می؟
"قوم یا قومیت" اؤزلویونده یالنیش سؤزلر دئیرلر. فارس دیلینده قوم یا قومیت همان "اتنیک یا اتنیسیتیت" دیر. آمما قوم و یا قومیت اوزون زامان فارس دیلینده سیاسی لشدیریلمیش و غیرفارس میللت لره قارشی آشاغیلایجی فورمادا ایستیفاداه اولماغی اوچون او سؤزلرین و یا ترمین لری ایشلتمه سیندن ایمتناع ائدیریک. یوخسا سؤزلر اؤزلویونده یالنیش دئیرلر. بیر میللت ایلک تانیتیمدا بیر اتنیک معناسیندا یاشاماقدادیر. بو اتنیک ین سیاسی ایراده سی هر بیر فورمادا دئولت چیلیک آماجی ایله مئیدانا چیخیرسا، او اتنیک تاریخی سورجده میللت لشمه آشاماسینا گئچمیشدیر. بیر میللت بو ساحه ده نه قدر ایره لییرسه اوقدربیر میللت کیمی استاتوس قازانیر. بوسورج دئولت قورماق و یا دولت- میللت ین برپا ائتمه سی ایله سونا چاتیر. بو ایضاحلاریم، حاشا کی، سیزی ایصلاح ائتمک اوچون دئیر. بلکه یازیلاریمیزدا تحککمی دیلدن اوزاقلاشماق و فیکیر آلانیندا دئمکراتیک ادبیاتا سؤکنمه نین توصیه سینده بولونماق دئمک دیر.
بو جمله نیزده بیر باشقا یالنیش لیغا دا یئر وئرمیسینیز که گویا فئدرالیست لر و ان چوخو من، تورک توپلومونو "خلق" آدلاندیریرم. آمما سیزین بو دئیشینیز منیم ایشله تدیگیم ادبیات حاقدا دیققتلی ایفاده دئیر. من بلکه یوزلرجه یازیدا تورک توپلومونو گونئی آزربایجان دا "تورک میللتی، تورک خالقی، تورک میللیتی، تورک اتنیکی" عنوانلاری ایله تانیتمایا چالیشمیشام. آمما من هئچ زامان گونئی آزربایجان دا بوگون یعنی دئولت برپا اولمادان "آزربایجان میللتی" سؤزن ایشلتمه میشم. چون کو گونئی آزربایجان دا دئولت برپا اولمادان بو تئرمینین (سؤزون) ایشلتمه سین نظری یؤدن و عملی ساحه ده چوخ گئنیش یالنیشلیق لارا یول وئرن بیر ترمین گؤرورم و حتی بو ترمین آزربایجان توپلوموندا ایرقیچیلیغا شرایط یارالتماسین دوشونورم. بو قونونو چوخدان بری بیر نئچه یازیدا ایضاح ائتمیشم. او یازیلارین ایکی سینی آشاغیدا سیزه تانیتدیرماق ایستیرم. لوطفا اونلارا باخین بلکه فایدالی اولدو. بو یازیلاردا دقیقا دانیشدیغیمیز سوالا جاواب وریلیر.
تورک میللتی یا آزربایجان میللتی؛ هانکی سی، نه زامان ایشلنمه لیدیر؟
http://shameli.blogg.se/2013/april/entry-2-3-4.html
و
آزربایجان تورکلرین وطني دیر یوخسا آزربایجانلی لارین؟
http://shameli.blogg.se/2012/july/entry-166937100.html
من بورادا یالنیز بعضی نمونه لری گوسترمه یه چالیشدیم. بو چالیشمام یالنیز و یالنیز سیزی بیر ده یرلی اینسان بیلدیمه گؤره، قارداشجاسینا اویاریدا بولوندوم. دوستلوقلاریمیزی اویقون دیل و ادبیاتی ایستفاده ائتمه یمیزله ساغلایریق و علاقه لریمیزی بو واسیطه ایله درینله دیریک. گونئی آزربایجانین چوخ درین یارالاری و چوخ گئنش پروبلئم لری واردیر. بو دردله ره درمان و او پروبلئم له ره چؤزوم تاپمالییق.
سون سؤز
بیز بیر- بیریمیزله قارداش جا دانیشمالییق. بو اسیر میللتیمیزه نه سایی دا چالیشان وار کی، بیز اونلاری دا اؤز داورانیش لاریمیزلا حرکت دن قاچیرداق؟ بیز هر بیر آزربایجانا چالیشانی، آز و یا چوخ چالیشان و یا هر بیر سویه ده چالیشیرسا، گؤز به به یی کیمی قورومالییق. بو او دئمک دئیر کی بیز بیر-بیریمیزه تنقید ائتمه مه لییک. اصلا و ابدا! بیز هر زامان دئمکراتیک تنقیدچیلیگی حرکاتیمیز ایچینده جانلی (زنده) ساخلامالییق و دینامیک بیر فورمادا تنقیدچیلیگی یاشاتمالییق. آمما تنقیدچیلیگیمیز اهانت ائتمه دن، آشاغیلامادان، تخریبات آپارمامادان، فیکیر فرقلیک لرین گؤسته رمه لییک. گونئی آزربایجان آکتیویستلرینه تنقید ائدن ده احتیاطلی و داها قارداش یانا تنقید ائتمه لییک، آمما سؤزوموزو مودرن و صمیمی دیلده دئمه لییک.
بوردادا بیر باشقا جیددی مسئله وار. اودا بودور کی، دئمکراتیک تنقیدچیلیک، صمیمیت له تنقیدچیلیک بیزین فعالارین سیراسیندا، هم ایفراتچی کسیمی و هم ده آزربایجانچی آدینا ایران دئولت آداملارینین داورانیشین (رفتارین) آیدینلاشدیریریق و مودرن و دئمکراتیک داورانیشیمیز و تنقیدچیلیگیمیز بیر محک کیمی دوزگون چالیشانلارلا مشکوک حرکتلی اینسانلاری بیر بیرندن آیریتما دورومانا گله بیلیریک و بو بیزیم حرکات اوچون اؤلوم- دیریم دآواسی دیر.
ائله بونا گؤره ده حرکاتیمیزین جیددی اینسانلارینا ریجا ائدیره م کی تورکجه و یا فارسجا یازاندا مسئله لرله صمیمی جه و مودرن دیلدن ایستیفاده ائدسینلر.
2015/08/03


text:
روسییا آویاسییاسی سورییانین دیر الزور شهرینه هجوم ائتمیی پلانلاشدیران ایشید ترور قروپلاشماسینین ۲ کماندیرینی و ۱۸۰ سلاحلیسینی محو ائدیب.
آپا-نین معلوماتینا گؤره، روسییا آویاسییاسینین ایشید مؤقعلرینه قاباقلاییجی ضربهلر ائندیرمهسی نتیجهسینده قروپلاشمانین ایکی کماندری ابو عمر ال بئجیکی و ابو یاسین الماسری محو ائدیلیب.
«ضربهلر نتیجهسینده ۱۸۰-دک ایشید عضوو، ۱۸ ادد آوتومبیل و زیرهلی تئکنیکا، بیر آرتیلرییا قورغوسو، دؤرد کماندا منطقهسی، سلاح-سورسات آنباری محو ائدیلیب»، - دئیه روسییا مدافعه ناظیرلیینین معلوماتیندا بیلدیریلیر.


text:
قطر حکومتی اونا قارشی سانکسییا تطبیق ائدن ۴ عرب اؤلکهسی – مصر، سعودییه عربیستانی، به و بحرینین یالنیز فؤق العاده وضعیتلرده اؤز هاوا مکانلارینی بو اؤلکه طیارهلری اوچون آچاجاغی بارهده خبرلری تکزیب ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییا قطر ملکی آویاسییا ایدارهسینین رسمی تویتر حسابیندا یئر آلیب.
قید ائدک کی، سعودییه عربیستانینین ایسپا آگنتلیگی قطره قارشی سانکسییا تطبیق ائدن ۴ عرب اؤلکهسینین یالنیز فوق العاده وضعیتلرده اؤز هاوا مکانلارینی بو اؤلکه طیارلری اوچون آچاجاغی بارده معلومات یاییب. خبرده بونون اوچون آیریلان دهلیزلردن بیرینین آرالیق دنیزی، دیگرلرینین ایسه فارس کؤرفزی زوناسیندا اولاجاغی و سؤزوگدن قانونون آوگوستون ۱-دن قوهیه مینجیی قید اولونوب.


text:
تو-۱۵۴ طییارهسینده قضایا دوشمزدن اول پارتلاییش اولوب.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری اؤز فئیسبوک صحیفهسینده روسییالی حربی ائکسپئرت وادیم لوکاشئویچ یازیب. ائکسپئرت طییارهنین دوشمه آنینی عکس ائتدیرهن ویدئونو پایلاشاراق بوراداکی گؤرونتولرین اونو بئله دوشونمهیه وادار ائتدیینی بیلدیریب.
لوکاشئویچ ویدئودا عکس اولونان آتشین اوفوقون اوزرینده اولدوغونو و بونونلا رسمی وئرسییادا پیلوتلارین سهوی وئرسییاسینین آرادان قالخدیغینی ادعا ائدیب.
«قضایا سبب اولان ایکینجی رسمی وئرسییا تئکنیکی خطادیر. بو زامان آغلا یالنیز یاناجاق چنینده باش وئرهن پارتلاییش گلیر. لاکین بو پارتلاییشی آز اؤنجه یاناجاق دولدورولموش ماشیندا کناردان مجبوری موداخیله اولمادان تؤرتمک مومکونسوزدور» – دئیه، او بیلدیریب.
قئید ائدک کی، آرتیق روسییا فئدئرال تهلوکهسیزلیک خیدمتی ده مسئله ایله باغلی آچیقلاما یاییب. ف س ب تو-۱۵۴-اون تئررور آکتی نتیجهسینده پارتلادیلماسی وئرسییاسینی اینکار ائدیب. کشفیات دؤرد وئرسییا اوزرینده دایانیر کی، بونلار دا تئکنیکی سببلرله باغلیدیر.
تو-۱۵۴ تییارهسی دئکابرین ۲۵-ده قضایا دوشوب. نتیجهده ۹۲ نفر هلاک اولوب.


text:
ایسرایلده ۱.۵ ایلدیر داوام ائدن سیناقلاردان سونرا ایلک دفعه «دمیر قوببه» دنیز مدافعه سیستملری خیدمته قبول ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «یروسلیم پوست» اینفورماسییا یاییب.
«دمیر قوببه»لرین قارشیسیندا دوران باشلیجا وظیفه کیمی ایسرایلین سو سرحدلرینین و آرالیق دنیزیندهکی طبیعی گاز آختاریش پلاتفورمالارینین قورونماسی گؤستریلیب.
قید ائدک کی، ایسرایل اوردوسو «دمیر قوببه» راکت سیستمینی ایلک دفعه ۲۷ مارت ۲۰۱۱-جی ایلده بیر-شیوا شهرینده یئرلشدیریب.
بو سیستم ایلک دفعه ۷ آپرل ۲۰۱۱-جی ایلده قزادان آتیلان «گراد» راکتلرینی محو ائدیب.


text:
۲۰۱۶-جی ایلین آپرلینده باش وئرمیش حادثهلر ایستهنیلن آن تکرارلانا بیلر.
بو سؤزلری پولیتولوق توفیق عباسوو بو یاخینلاردا بلاروسلا ایمضالانان راضیلاشمایا اساساً اؤلکهمیزه گتیریلن ۳۰۱ م م-لیک «پولونز»لرین آذربایجان اوردوسونون سلاحلانماسینا داخیل ائدیلمهسی حاقدا آخار. آذ-ا دانیشارکن دئییب. او بیلدیریب کی، آذربایجان اوردوسونون مدافعه پوتنسیالینین گوجلندیریلمهسی ارمنیستانین غیری-آدکوات آددیملاری ایله باغلیدیر:
«ارمنیستاندا اینقیلابی یوللا حاکمیته گلن یئنی آداملار اؤزلری ایله هئچ بیر پراگماتیک و مثبت دوشونجه گتیرمهدیلر. بو اونو گؤستریر کی، ارمنیستاندا قارشیدورما سیاستینه مئییللی اولان قوهلرین مؤقعلری داها گوجلودور. بو قوهلر هر آن رگیوندا آذربایجان-ارمنیستان موناقیشهسی اوزریندن بؤیوک پروبلملر یارادا بیلر. آذربایجانین سون آددیملاری - بلاروسدان «پولونز»لرین آلینماسی، الاحیدده عوموم قوشون اوردونون آویاسییا حربی حیصهسینده تعلیم اوچوشلاری کئچیرمهسی محض بونون قارشیسینی آلماغا یؤنلیب. ارمنیستان بیلمهلیدیر کی، آذربایجانا قارشی آتیلاجاق هر هانسی بیر سهو آددیم آپرل حادثهلرینین تکرارلانماسی ایله نتیجهلنه بیلر. حساب ائدیرهم کی، آذربایجانین سیاسی رهبرلیگی چوخ دقیق سیاست آپاریر و بوتون پروبلملرین قارشیسینی آلماق اوچون واختیندا دوزگون قرارلار وئریر».


text:
واشینگتن روسییایا دیپلماتیک املاکین قایتاریلماسی مسئلهسینه باخاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آغ ائو رسمیسی سباستیان گورکا دئییب.
«بیز قارشیلیقلی علاقهلرین اینکیشافینا و بیرگه امکداشلیغا شانس وئرملیگیک. بیز عمومی بیر فلسفهیه، دؤولت آداملاری ایله عینی دونیا باخیشینا مالیک اولمایا بیلریک، لاکین مسئله بوندادیر کی، عمومی ناراحاتلیق دوغوران مسئلهلر ده وار»، - دئیه دیپلمات علاوه ائدیب.
داها سونرا ایکیطرفلی امکداشلیغا فایدا وئره بیلجک مسئلهلردن دانیشان گورکا سورییا مسئلهسینی مثال اولاراق چکیب:
«اونوتمایین کی، سورییادا ۴۰۰ میندن چوخ اینسان اؤلدورولوب. بو، دهشتدیر. اگر بیز کرملین صولح الده اولونما پروسسینده خوش نیتینی گؤروروکسه، دئمک، هله ده رکس تیلرسونون ایستدیی کیمی، مناسیبتلرین یاخشیلاشدیریلماسینا شانس قالیب».


text:
۱۱:۱۱
خالق آرتیستی فلورا کریمووا عملیات اولونوب.
بو بارهده آپا-یا آچیقلاماسیندا پاشا قلبینور معلومات وئریب. او بیلدیریب کی، فلورا کریم اوا ایونون ۲۱-ده ساغ گؤزوندن عملیات اولونوب.
پاشا قلبینور قید ائدیب کی، خالق آرتیستینین صحتی ایله باغلی هر هانسی ناراحاتلیغی یوخدور.
***
بیر گؤزو عملیات اولونموشدو، بو آرتیق ایکینجی گؤزون عملیاتی ایدی.
بو سؤزلری کولت. آز-آ آچیقلاماسیندا خالق آرتیستی فلورا کریمووانین کؤمکچیسی یاقوت خانیم سؤیلهییب. او بیلدیریب کی، عملیات اوغورلو اولوب و فلورا کریمووانین وضعیتی ایندی یاخشیدیر.
«عملیاتی پاشا قلبینور ائدیب. هر شئی یاخشیدیر، حاضردا فلورا خانیم دینجلیر».


text:
یئتکینلیک دؤورو اوشاقلارین هورمونال و فیزیکی دییشیکلیکلر نتیجهسینده بیولوژی اولاراق یئتکین حساب اولوندوغو مدتدیر. نورمال یئتکینلیک یاشی قیزلاردا ۹-۱۱ (۸-۱۳) یاش، اوغلانلاردا ایسه ۱۰-۱۲ (۹-۱۴) یاشدیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلری پسیخیاتر آذر باغیروو قئید ائدیب. او بیلدیریب کی، یئتکینلیک دؤورونده داورانیش پوزغونلوغو والیدئینلرین و دیگر عائله عضولرینین اوشاغا قارشی اولان یئرلی-یئرسیز قایغی و خوشگؤرولو اولمالارینا گؤره یارانیر:
«هئچ بیر زامان دیسیپلینه اویغونلاشدیریلمایان، معین چرچیوهلر یارادیلمایان و قاداغالار قویولمایان یئتکینلر هیرسلی، تلبکار و دوشونجهسیز داورانیرلار. بئله اوشاقلار تئز-تئز اسبیلشهرک، بؤیوکلرله موباهیسه ائدیر، ایستکلری حیاتا کئچیریلمدیکده باشقالارینی گوناهلاندیریرلار. قصداً اینسانلاری اسبیلشدیریرلر، عمومیلیکده کین و اینتیقام هیسسلری ایله دولو اولورلار. عائله داخیلی پروبلئملر، منفی حیات تجروبهلری، آشاغی اؤزگووهن هیسسی و مکتب اوغورسوزلوقلاری دا یئتکینلیک دؤورونده دئپرئسسییایا سبب اولور. قیسا مدتلی دئپرئسسییا زامانی یئتکینلر عائلهده باشا دوشولمدیکلرینی دئییرلر و اؤزلرینی دیرسیز، گوناهکار حساب ائدرلر. همین شخصلر کدرلی، اسبی، اومیدسیز اولور و اینتیهاری دوشونورلر. بو وضعیت ۱۵ گوندن چوخ چکرسه، یوخو پوزغونلوقلاری، ایشتاهسیزلیق و آریقلاما کیمی وضعیتلر یاشانیر. بو زامان موالیجه شرطدیر».
پسیخیاتر یئتکینلیک دؤورونده یاشانان دئپرئسسییانین عمله گتیردیی تهلوکهلردن ده دانیشیب:
«یئتکینلیک دؤورونده تئز-تئز راست گلینهن نئوروتیک آنورئکسییا (آنورخیا نئرووزا) دیاقنوزو کؤکلمکدن حدیندن آرتیق درجهده قورخان و اؤزونو هر زامان کیلولو حساب ائدن زامان قویولور. بولیمییا نئوروزو ایسه یئمک یئدیکدن سونرا آرتیق کالوریدن قورتولماق اوچون شخسین قوسما یولونو سئچدیی بیر خستهلیکدیر. ساریشان حاللار نئوروزو (اوبسئسسیو-کومپولسیو پوزونتو) ایسه ناراهاتئدیجی، اؤزوندن آسیلی اولمایان، ترگیدیلمهسی چتین اولان دوشونجهلردیر. بئله شخصلر حدیندن آرتیق تمیزلیکله و اشیالارین سیممئترییاسی ایله الاقدار اولان پروبلئملر یاشاییرلار. بو نئوروز نؤوو اوغلانلاردا دا موشاهیده اولونور».


text:
مهندس ایرج شهین باهر، تبریز بلدیه رئیسی نین معارفه مراسمینده دئدی: ایران اسلامی جمهوریتینین مقدس نظامینین متعالی آماجلاری و هدف لری اوغروندا، انقلابین معظم رهبرینین انتظارلاری و تدبیر ایله اومود دولتینین سیاستلری دوغرولتوسوندا حرکت ائتمه یی اوزومه بورج بیلیرم.
تبریز بلدیه رئیسی آرتیردی: تبریز بلدیه سینین 550 میلیارد تومن لیک بورجو وار و آیدا 40 میلیارد تومن پرسنل آیلیغی وئریلیر. آنجاق معلوم اولان مسئله لر و مشکل لره باخمایاراق، بیز توتدوغوموز یولدا گوجلو حرکت ائده جه ییک.
مهندس شهین باهر آرتیردی: تبریز اسلامی شورا عضولرینین نین ایش بیرلیگی و کومکی ایله و زحمت چکن پرسنلین همکارلیغی ایله صداقت و دوز ایشله مه یی اوزوموزه سرمشق ائده جه ییک.
متخصص لر و عالم لرین نظریندن فایدالانماق، عدالت، عمومی منفعت لره اولویت وئرمک، سیاسی مسئله لردن اوزاق دورماق، قانونون ایشلرده معیار اولماسی، تفصیلی و جامع طرح لری اجرا ائتمک، همشهری لرله بلدیه آراسیندا اعتماد یاراتماق، کدورت لری آرادان قالدیرماق، قالارقی گلیر یوللارینی آختارماق و غیردولتی گلیرلره دوغرو حرکت ائتمک اوزوموزه گلن دورد ایلین اساس محورلریندن اولاجاق.


text:
مریمی اؤلموش مسیحا
قربان علی انصاری (انصار قره داغی)
شعیر صنعتینده قزه ل اسلوبو دولغون معنا داشییان بیر قالیبدیر. بئله نچی بیر شعیر صنعتینین اساسینا آسلی اولاراق، بؤیوک فضولی لار، نسیمی لر و ها بئله حافظ لر، سعدی لر، مولوی لر دونیا دوردوقجا یاشایاجاق لار. بعضاً اولور کی بیر دفتر شعیر قزه ل اسلوبوندا یالنیز بیر تکجه بیت ده قالیب لانیر، بیر باخین:
شعله لر اؤلدورموشه م، آخیر بئله کول اولموشام
یانمیشام آتش لره تا اینکی یونگول اولموشام
قزه ل اسلوبی عرفان اخلاقیات اجتماعی و دیگر موضوع لاری آسانجا بیان ائده بیلیر، بیز میرزه علی اکبر صابر و معجز شبستری نین دیوان لارینا دیققت یئتیردیکده گؤروروک کی او بؤیوک شاعیرلر اجتماعی سیاسی وضیعیت لری قزه ل اسلوبویلا نه قده ر عالی و یئنی کلام لارلا آچیقلایا بیلمیش لر. سایر طرفده ن، واحد و نباتی یا شهریارین قزه ل لرینه باخارساق، گؤره جه ییک کی یئنی لیک دئدییمیز ادبیات او محتشم شاعیرلارین سس لری ایله افلاکی بورموش.
آنجاق تأسف لر اولسون کی بیر خیلی گنج یاشلی شاعیرلریمیز « سربست » شعیر دئیه، بو قیمت لی شعیر اسلوبوندان چکینیرلر و یازدیقلاری « سربست » یا « آغ شعر لر »ایچه ریسی بوش و نثره بنزه رلی بیر مدرسه انشاسی اولا بیلیر. اولسون کی نئچه ایل اوول من سربست و آغ شعیر اسلوبلاریندا خیلی شعیرلر یازا بیلدیم، آنجاق گؤزل لیک لری قزه ل قالیبیندا گؤردوم.
قزه ل اسلوبو هنری، موسیقی نی دنیزلر کیمی ده رین، داغ لار کیمی اوجا، دوزه نگاه لار کیمی ساری سونبول لو حیات لاندیریر و ان سانین اوره یینی سارسیداراق اولویته چاتدیریر.
قزه ل قالیبی بوتون شعیر اسلوب لارینین تملی دیر، قزه لی شعیر دونیاسیندان قیراغا قؤیارساق، شعیر دونیا سینین ساختمانی دائم ز لزله لی اولار.
یول وئر گله ترسا بالاسی درسه معلّم
لال قلبی وار، انصاف ائله ، ترسا دیلی بیلمیر
توضیحات:
- نام کتاب: مریمی اؤلموش مسیحا
- نویسنده: قربان علی انصاری (انصار قره داغی)
- زبان: ترکی
- فرمت فایل : پی دی اف PDF
- تعداد صفحات : 165
- حجم : 2 MB
- پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:


text:
خورشیدبانو ناتوان
خورشیدبانو ناتوان — آذربایجانین گؤرکملی شاعیره-قادینی. قاراباغین سوْنونجو حاکیمی مئهدیقولو خان جاوانشیرین قیزی ، ایبراهیمخلیل خانین نوهسی. آنا طرفدن گنجه حاکیمی جاواد خانین نسلیندندیر. آناسی بهدیرجاهان بهییم ایسه زییا خانین نوهسی وغورلو بهیین قیزیدیر.
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
ناتوان 15 آوقوست 1832-جی ایلده شوشادا آنادان اوْلموشدور. مئهدیقولو خان قیزینا اؤز آناسی خورشیدبانونون آدینی وئرمیشدیر. خورشیدبانو عاییلهنین یئگانه اؤولادی، هم ده قاراباغ خانلیقلارینین سوْنونجو ورثهسی اوْلدوغو اوچون، اونو سارایدا "دوررو یئکتا" (تک اینجی)، ائل آراسیندا ایسه "خان قیزی" چاغیرمیشلار.
بالاجا خورشیدبانونون ایلک تربییهچیلری سارایین تجروبهلی دایه و مورببییهلری اوْلموشدولار. مکتب یاشینا چاتدیقدا ایسه ائوده دؤورون عالیم و صنعتکارلاریندان درس آلماغا باشلامیشدیر. مشغله زامانی خورشیدبانو "قوران" آیهلرینی و دینی احکاملاری ازبرلمکله یاناشی، دونیوی علملرله ده تانیش اوْلموشدور. اون دوققوز عصرده کوبار عاییلهلرین اوشاقلارینا بیر قایدا اولاراق دوغما دیلی ایله برابر، عرب و فارس دیلی، اونون صرفی-نحوی تعلیم ائدیلدیگیندن، خان قیزی دا بۇ دیللری اؤیرنمیش، اونلارین واسیطهسیله کلاسسیک شعرین قایدا-قانونلارینی منیمسهمیشدیر. او، لازیمی درجهده بیلیک الده ائتدیکدن سوْنرا مونتظم صورتده موطالیعه ایله مشغول اوْلموشدور. داهی شرق شاعیرلرین اله دوشن نادیر کیتابلاری، قییمتلی الیازمالاری خورشیدبانونو کلاسسیک ادبیاتا باغلامیشدیر.
ناتوانین دونیاگؤروشونون، بدیعی ذؤوقونون فورمالاشماسیندا یاخین و اوزاق قوهوملارینین امهیی آز اولمامیشدیر. قاسیم بهی ذاکیر، میرزه جاوان، میرزه آدیگؤزل، احمد بی جاوانشیر کیمی حؤرمتلی و تانینمیش شخصیتلر اؤز یارادیجیلیقلاری، ادبی صؤحبت و موباحیثهلری، ائلجهده عاغیللی مصلحتلری ایله خورشیدبانودا شعره و صنعته اوْلان شؤوق و هوهسی قوووتلندیرمیشلر.
تاریخچیلرین ائحتیمالینا گؤر، بۇ دؤورده خاریجی و داخیلی وضعیتین جیدی صورتده گرگینلشمهسی ایله علاقهدار خان عاییلهلری اوزرینده نظارت گوجلندیریلمیش و خورشیدبانو خاسای بهی اوسموبهیله ایزدیواجا مجبور ائدیلمیشدی. بئله بیر ائحتیمال دا واردیر کی، وورونتسووون شخصی یاوری خاسای بهی تیفلیسده اونلارا مولک ایدیعالاریندا کؤمک گؤسترمیش و بونون موقابیلینده خورشیدبانویا ائولنمگی تکلیف ائتمیشدیر. 1850-جی ایلین پاییزیندا خاسای بهی شوشایا گلیب توی ائتمیش و خورشیدبانونو داغیستانا اؤز دوغما کندینه، اورادان دا تیفلیسه آپارمیشدیر.
حیاتینین چیچک آچدیغی بیر دؤورده خورشیدبانو تیفلیسده یاشامالی اوْلموشدور. شهرین صفالی یئرلری، طبیعی منظرهلری اونا خوش گلسهده، بورادا یاشاماغا مجبور اوْلدوغو و چوخ واختلاری تک قالدیغی اوچون سیخیلمیش، قریبلیک چکمیشدیر.
1855-جی ایلده خورشیدبانونون اوْغلو، 1856-جی ایلده قیزی دونیایا گلمیشدیر. اومکانین آدینی مئهدیقولو، قیزین آدینی ایسه خانبیکه قویورلار.
خورشیدبانو ناتوان پارلاق ایستیعدادا و قاباقجیل ایدئاللارا مالیک اوْلان شخصیت اوْلموشدور. او، آذربایجان مدنیتینده و ایجتیماعی حیاتیندا درین ایزلر قویموشدور. بۇ فئنومئنین مئیدانا گلمهسینین بیر نئچه اساس سببی واردیر. بونلاردان بیریسی شاعیرهنین سوی کؤکودور. یعنی، ناتواندا ایکی بؤیوک نسلین – جاوانشیرلرین و زییادوغلو قاجارلارین قانی واردیر. آدلارینی چکدیگیمیز بۇ ایکی بؤیوک و شرفلی نسلین هر بیریسی دونیایا بیر سیرا شاعیر گتیرمیشدیر (مثلاً، جاوانشیر نسلیندن ابولفتحخان طوطینین، قاسیم بهی ذاکیرین، زییاداوغلو قاجار نسلیندن ایسه زییادی قاراباغی، موصاحیب گنجوی و بیر سیرا باشقا شاعیرلرین آدلارینی چکمک اولار). ماراقلیدیر، کی، زییادی قاراباغی و موصاحیب گنجوی واختیله قاراباغ بهیلربهییسی اوْلموشدورلار. ناتوان یارادیجیلیغینین بؤیوک تدقیقاتچیسی بیلر محمدوو "ناتوانین شاعیر قوهوملاری" کیتابیندا (ب. ،1989) بۇ مسالهنی گئنیش آچیقلاییر. عئینی زاماندا، زییادوغلو قاجار نسلیندن چیخان شاعیرلردن سؤز باشقا کیتابلاردا دا آچیلیر (مثلاً، محممدعلی تربیتین "دانیشمدانی – آذربایجان" ،ب. ،1987؛ چینگیز قاجارین "قدیم و اورتا عصرلر آذربایجانین گؤرکملی شخصیتلری" ،ب. ،1997 و س.). فوضولی آدینا جومهوریت الیازمالار اینستیتوتونون فوندوندا موصاحیب گنجوینین شعر دیوانی ساخلانیلیر و بۇ اثرین اوزرینده اینستیتوتون امکداشلاری علمی تدقیقاتلار آپاریرلار.
ناتوانین قیزی خانبیکه خانیم دا آناسینین یولونو داوام ائتدیرهرک، قزللر (غزللر) و روباعیلر یازمیشدیر. اونون بیر-نئچه قزهلی واسیف قولییئوین "دوننه اوزانان جیغیر" (ب. ،2000) کیتابیندا چاپ اوْلونموشدور. بۇ کیتابدا گؤستریلیر کی، خانبیکه خانیم "مجلیسی-اونس"ون عوضولریندن بیری اولوب.
ناتوانین فیطری ایستعدادینین اوزه چیخماسی و چیچکلنمهسینین باشقا بیر سببی، شوبههسیز، شوشانین تکرارئدیلمز یارادیجی آب-هاواسی و موحیطی ده اوْلموشدور.
بیلر محمدوو "خورشیدبانو ناتوان" کیتابیندا یازیر: "حتتا خاطیرهلرده ناتوانین "خانلیق شوکور" آدی ایله تانینان خیدمتچیسینه موسیقی تعلیمی وئرمکله اونو مشهور خواننده ائتمهسیندن ده دانیشیلیر" (ص. 60). اؤزو ده مؤلیف قئید ائدیر کی، بۇ حاقدا ماتئریال نیظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موزهسینین فوندوندا ساخلانیلیر (اینو. 481، ص. 7). حال-حاضیردا بۇ ماتئریالین فوضولی آدینا جومهوریت الیازمالار اینستیتوتونا وئریلدیگی بارهده گومانلار وار، لاکین همین ماتئریاللار هلهلیک تاپیلیب تدقیقاتا جلب ائدیلمهمیشدیر.
ناتوانین پوئزییاسی آذربایجان خوانندهلرینیده روحلاندیریر. بؤیوک صنعتکاریمیز سئیید شوشینسکینین ناتوان حاققیندا خاطیرهسینده قئید اوْلونور کی، او شاعیرهنین قزللرینی "سئگاه" اوستونده اوخویارمیش (نیظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موزهسینین فوندو، اینو. 874). و اوندان بری، دئمک اولار کی، بۇ گونه کیمی تانینمیش آذربایجان خوانند هلری شاعیرهنین قزللرینی اوخویوب، ایلهام آلیرلار.
ناتوان پوئزییاسی پروفئسسیونال آذربایجان بستهکارلارین اثرلرینده ده اؤز عکسینی تاپیر. بونون پارلاق میثالی تانینمیش بستهکار خالق آرتیستی، پروفسور واسیف آدیگؤزلاوون ناتوانین سؤزلرینه یازیلمیش مشهور "قرنفیل" ماهنی-رومانسی اولا بیلر. اونو دا دئیهک کی، سون واختلاردا بستهکار "خان قیزی ناتوان" اوپئراسینی آرتیق یازیب بیتیرمیشدیر.
اییرمی عصر آذربایجان ادبی موحیطی بیر سیرا قودرتلی صنعتکارلار، او جوملهدن شاعیره قادینلار یئتیشدیرمیشدیر: خورشیدبانو ناتوان، فاطما خانیم کمین، آشیق پری و س.
خورشیدبانو ناتوان زمانهسینین گؤرکملی شخصیتلریندن اوْلموش، تکجه آذربایجاندا دئییل، بوتون زاقافقازییادا خئییرخاهلیغی و مئسئناتلیغی ایله تانینمیشدیر. او، کاسیبلارا ال توتموش، شوشایا سو کمری چکدیرمیشدیر.
فعالیتی[دَییشدیر]
ناتوانین یارادیجیلیق فعالیتی تکجه شعرله بیتمیر. او رسساملیقلا دا مشغول اولوردو، همچنین، اونون نفیس الایشلری، موختلیف ژانردا تیکمهلر باجاریغی دا اوْلموشدور.
یارادیجیلیقلا برابر خان قیزینین ایجتیماعی و ایدارهائتمه فعالیتینی قئید ائتمک اولار (تصادوفی دئییل کی، قوهوملار آراسیندا thumb|Xurşidbanu Natəvanخورشیدبانویا "دوررو یئکتا" ،ینی، تک اینجی-خانلیقین یئگانه واریثی دئییرمیشلر).
ناتوانین خئییرخاهلیغی و خئیریییهچیلیگی ده گؤزه چارپیر. بیلر محمدوو "خورشیدبانو ناتوان" اثرینده گؤستریر کی، شوشانین بیر قوروپ شاعیرلری بدیعی مجلیسی تشکیل ائدیلمهسینین ضروریتینی درک ائدیردیلر. لاکین، مجلیس دوزلتمک اوچون شراییط و ایمکان یوخ ایدی. ضیالیلار یالنیز خانقیزینین کؤمهیینه اومید ائدیردیلر. خانقیزی بۇ شاعیرلرین تکلیفینی ممنونیتله قبول ائتمیش و نتیجهده قیسا بیر موددتده شوشادا "مجلیسی-اونس" (یعنی، دوستلوق، اولفت مجلیسی) یاراندی. بۇ مجلیسه رهبرلیگی و اونون بوتون خرجلرینی خانقیزی اؤز اوزرینه گؤتورموشدور. تصادوفی دئییل کی، بیلر محمدوو اؤز اثرلرین بیرینده ناتوانی "مجلیسی-اونس"اون اورگی آدلاندیریردی. شوشادا میر موحسون نوواب قاراباغینین رهبرلیگی ایله "مجلیسی-فراموشان" آدلی داها بیر پوئتیک مجلیس ده فعالیت گؤستریردی.
محض بو زامان خورشیدبانو (شاعیره اؤز ننهسینین آدینی داشیییردی، او دا گنجهلی جاواد-خان زییاد اوغلو قاجارین دوغما باجیسی ایدی) "ناتوان" ،یعنی، "کیمسهسیز" ،"کؤمکسیز" تخللوصونو اؤزونه گوتورموشدور.
"مجلیسی-اونس"ده تانینمیش قاراباغ شاعیرلری ایله یاناشی مشهور خوانند ه و سازندهلر ده ایشتیراک ائتمیشلر بونلاردان حاجی حوسو، مشهدی ایسی، موللا ولی، موللا عابباسقولو، مشهدی داداش، عبدولقهنی و صادیقجانین (صادیق اسد اوغلونون) آدلارینی چکه بیلریک. مشهور تارزن قوربان پیریموو یازیردی: "خورشیدبانو نهاینکی شعر، ائلجه ده موسیقینی چوخ سئویردی. خوانند هلردن حاجی حوسو و مشهدی ایسی اونون مجلیسینده اوخویاردیلار. بو خوانند ه اوخویارکن ناتوانین قزللریندن تئز-تئز ایستیفاده ائدردیلر. سون واختلارا قدر جاببار اونون قزللرینی اؤز رئپئرتواریندا ساخلاردی" (ناتوان حاقیندا خاطیرهلر. نیظامی آدینا آذربایجان ادبیاتی موزهسینین فوندو، اینو. 874). فوضولی آدینا جومهوریت الیازمالار اینستیوتوتون فوندوندا ساخلانیلان میر-حسن آغامیرووون "ناتوان حاقیندا خاطیرهلرده" (ینو. 1788) قئید اوْلونور کی، ناتوانین هر بیر مجلیسینده موسیقیچیلر ایشتیراک ائدیردیلر، ناتوانین بعضی مجلیسلری ایسه صیرف موسیقی مجلیسی حساب اوْلونوردو و بورادا ناتوانین قزللری ده اوخونوردو.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
گنج شاعیره شوشادا "مجلیسی اونس" ادبی مجلیسینی تشکیل ائتمیشدیر. 1973-جو ایلده شوشایا سو کمرینی چکدیرمیشدیر: بۇ سو کمری ایندی ده "خان قیزی بولاغی" آدی ایله مشهوردور. ناتوان آراز چاییندان میل دوزونه ده سو کمری چکمهیه تشببوس ائتمیشدیر.
او، یارادیجیلیغا 50-جی ایللردن عنعنه وی شرق مؤوضوعسو و شعرلرله باشلامیشدیر. قزللرینده محبت، طبیعت گؤزللیکلری ("گولون" ،"قرنفیل" و س.) ترننوم اوْلونموشدور. 16 یاشلی اوْغلونون اؤلوموندن سوْنرا ناتوان بدبین روحلو شعرلر یازمیشدیر.
("آغلارام" ،"اولایدی" ،"گئتدی" ،"سنسیز" ،"اؤلورم" و س.) اثرلری درین صمیمیتی، اینجه لیریزمی ایله سئچیلیر. یوکسک صنعتکارلیق نومونهسی اوْلان شعرلرینده تکریر، قوشما، ردیف، مجاز و س. بدیعی واسیطهلر مهارتله ایشلنمیشدیر. م.ن.نوواب، س.ه.شیروانی و باشقالاری اونا شعر حصر ائتمیشلر.
ناتوان هم ده ایستعدادلی رسسام اوْلموشدور. اونون بدیعی تیکمهلری "گول دفتری" (1886) آدلی آلبومونداکی رسملر بونا ثوبوتدور.
شخصی موناسیبتلرین، دؤورانین حاقسیزلیغی، ظالیملارین سیتمی شاعیری واختسیز قوجالتمیش، اونو حیات ایشیغینا حسرت قویموشدور. آغلاماقدان گؤزلرینین نورو گئتمیش، بدنی طاقتدن دوشموشدور.
محممد راحیمین "ناتوان پوئماسی"، ای.افندییئوین "ناتوان" پیئسی شاعیرهیه حصر اوْلونموشدور.
خورشیدبانو ناتوان 1897-جی ایل، 1 اوکتیابردا وفات ائتمیشدیر و آغدامین "عیمارت" قبیریستانلیغیندا دفن اوْلونموشدور. آدینا کوچه، کلوب، کیتابخانا و مکتب واردیر. خانقیزینین الیازمالاری، شخصی گئییم و اشیالاری نادیر ائکسپونات کیمی آرخیو و موزهلریمیزده ساخلانیلیر. باکیدا هئیکلی، شوشادا بوستو، آغدامدا قبیراوستو آبیدهسی قویولموشدور.
عاییلهسی[دَییشدیر]
- ایبراهیمخلیل خانین نوهسیدیر.
- قاراباغین حاکیمی مئهدیقولو خان جاوانشیرین قیزیدیر.
- خاسای خانین حیات یولداشیدیر.
اؤولادلاری[دَییشدیر]
- مئهدیقولو خانین آناسیدیر.
- خانبیکه خانیمین آناسیدیر.


text:
شانلی اورفادا سیاحاتچیلیق پاجارلاپ اؤسِر
روم، بیزانس و پاتشا آبگار دؤورۆندن قالاندیغی چاق ادیلیأن قایا قۇنامچیلیقلاری دا آصلینا گؤرأ موزه گؤرنۆشینه اؤورۆلیأر
شانلی اورفاداقی قۇواقلار و قایا قبورلار آچیق هۇوا موزه سینه اؤورۆلر.
تۆرکیأنینگ اینگ مؤهۆم سیاحاتچیلیق مرکزلریندن شانلی اورفادا، ۱۳۳ تاریحی قۇواق و قۇنامچیلیق بار.
دۆیپلی تاریحی و طبیغی اۇوادانلیقلاری بیلن یرلی و داشاری یورتلی سیاحاتچیلاری اؤزۆنه چکن شانلی اورفا، بای تاریحی بیلن اؤوۆلیأر.
شأهِرده بیر قازوو آغتاریش پروژه سینده تاپیلان روم دؤورۆنه دگیشلی ساواشچی آمازون زنانا پاتشالاری حاقیندا بۇلان موزائیکلار سیاحاتچیلارینگ اینگ کؤپ گؤرمهک ایسلهیـأن یرلریندن بیری.
روم، بیزانس و پاتشا آبگار دؤورۆندن قالاندیغی چاق ادیلیأن قایا قۇنامچیلیقلاری دا آصلینا گؤرأ موزه گؤرنۆشینه اؤورۆلیأر.
شانلی اورفاداقی قۇواقلاردان ۱۳۳-ی تعمیر ادیلیأر.


text:
چای داشدی، کلمبیانین بیر شهرینی سئل آپاردی - اؤلنلر وار
کلمبیانین کورینتو شهرینده باش وئرمیش داشقین نتیجهسینده 4 نفر اؤلوب. طبیعی فلاکت نتیجهسینده 29 نفر یارالانیب، 18 نفر ایتکین دوشوب.
کلمبیانین کورینتو شهرینده باش وئرمیش داشقین نتیجهسینده 4 نفر اؤلوب. طبیعی فلاکت نتیجهسینده 29 نفر یارالانیب، 18 نفر ایتکین دوشوب.
معلوماتا گؤره، سئل پایلا چایینین داشماسی نتیجهسینده یارانیب و کورینتو شهرینین آلت یاپیسینا جدی زیان ووروب. 3 مین نفرین تخلیه اولوندوغو بیلدیریلیر. کلمبیانین پرزیدنتی خوان مانوئل سانتوس قورتارما عملیاتلارینی کوردینه ائتمک اوچون ایله بؤلگهیه گلیب.
خاطیرلاداق کی، بو ایلین آوریلینده کلمبیانین پوتومایو بولگه سینده باش وئرمیش سئل 300-دک اینسانین حیاتینا سون قویوب


text:
SUPER HQ اویونو اندروید اوچون
پنجشنبه 1394.6.12
03:16
بو گونکو چارپیجی (خیره کننده) گرافیکاسی اولمایان بیلگی سایار اویونلاری؛
90-جی ایللرین ان ماراقلی اویونلاریندان بیری (SUPER HQ)
اویونویدور.
اوشاقلیق گونلرینده، سئقا اوینویانلار؛ بو اویونو هئچ زامان اونودمازلار!
سیز بو اویوندا ماشینلاری قووالییب، اوغورو ماشینی تومالیسینیز
اویونون گؤزل و هیجانلی آشامالاری(مراحل) سیزی ساعاتلارجا اؤزونه مشغول ائده جک
C دویمه سینی باسماق ایله، ماشینین سورعتینی آرتیرا بیله رسییز
اوشاقلیغی خاطیرلاماق ایسته ییرسینیزسه بو اویونو الدن وئرمه یین:
اؤلچو: 3.4 MB
بیچیم: اندروید
ائندیریم ساییسی: 20.000+
قونو: یاریشما
بو اویونو ایندیرمک اوچون بورانی تیکله یین:


text:
آمریکانین ان تجروبهلی دیپلماتلاریندان بیری جیمس اوورلیک آمریکا حاکمیتی ایله سپاراتچی «داغلیق قاراباغ رسپوبلیکاسی»نین آمریکا ارمنی میلی کمیتهسی (آئمک) و آمریکا ارمنی آسامبلیاسی طرفیندن مالیلشدیریلمهسی فاکتلاری اوزره محکمه ایجراعاتینین مومکونلویو بارهده دانیشیقلار آپاریر.
ویرتوالاذ. اورگ بیلدیریر کی، بو بارهده ارمنی «دپیارارات» پورتالی معلومات وئریب.
سؤزوگئدن هر ایکی تشکیلات لاببیچیلیکله مشغول اولور و آمریکا رهبر دایرهلرینده سیخ علاقهلره مالیکدیر. اونلارین الینده گوجلو مالییه و اینفورماسییا رسورسلاری جمعلشیب. آمریکا ارمنی میلی کمیتهسی آمریکادا نفوذونا گؤره اتنو-لوبیست تشکیلاتلار آراسیندا ایکینجیدیر، آمریکا ارمنی آسامبلیاسی ایسه آمریکادا گوجونه گؤره ایکینجی ارمنی تشکیلاتیدیر.
جیمس اوورلیکین تشببوس گؤستردیی محکمه ایجراعاتی حقوقی جهتدن اساسلاندیریلیب، بئله کی، هر ایکی ارمنی تشکیلاتی آمریکا رزیدنتیدیر.


text:
آیدین شافاق 225
شهریار نیوزون یازدیغینا گؤره، تبریز بلدیه رئیسی، شرقی آذربایجان والیسی و تبریز ژورنالیست لرینین حضوروندا، تبریز مطبوعات موزه سی نین تجهیز ائتمه سی باشلاندی. تبریز مطبوعات موزه سینین یارانماسی بیر نئچه ایل اونجه دن باشلانسادا بیر سیرا انگل و چتینلیک لره گؤره بو گونه قدر تاخیره دوشموشدور. ایندی بئش ایل دن سونرا مطبوعات موزه سینین قورولماسینا شاهید اولوروق. بو موزه نین تجهیزی مرداد آیینین 17 سی، مطبوعات و ژورنالیست گونویله برابر تبریز بلدیه سینین حمایتی و شرقی آذربایجان ژورنالیست لرینین صنفی انجمنینین چابالاری نتیجه سینده یولا دوشدو. بو موزه ده تبریزین قدیم نشریاتی، تاریخسال سندلر و وسیله لر یئرلشدیریله جک. تبریز مطبوعات موزه سی تربیت خیابانیندا یئرلشن حریری ائوینده قورولوبدور. تبریز 2018 ایلینده اسلامی اؤلکه لرین پایتختی اولماق ایچین سئچیلیب بو نظر دن مطبوعات موزه سی 2018 ایلینه گؤره حاضیرلانان اونلارجا موزه دن بیری سی اولاجاقدیر. تبریز مطبوعات موزه سی تربیت خیابانیندا یئرلشن حریری ائوینده قورولوبدور.
دوغو آذربایجانین ایسلامی فرهنگ وایرشاد ایداره سینین گئنل مودورو، «محمد محمدپور»، تبریز شهرینی انتشاراتین آنا یوردو دئیه سؤیله دی: « تبریز، اؤلکه نین مطرح درگی و گونده لیک لرینین زنگین قایناق لارینا صاحیب اولان بیر شهر دیر. بو قایناق لارین ان بؤیوک حیصه سی تبریزین مرکزی کیتابخاناسیندا ساخلانیر. بو قایناق لاردان بیر سئراسی 10 ایللیک عمورویله مجلد حالدا مرکزی کیتابخانادا حفظ اولونور. مین لرجه باشقا نوسخه لر میللی سندلر مرکزینده یا دا یوردداشلارین شخصی کیتابخانالاریندا یئرلشیبلر. بو موزه نین ایشلری بیتیب آچیلیش ائدن دن سونرا، بو مطبوعاتی سندلر و اثرلری اورادا گؤستره یه قویماق اولار.»
شرق آذربایجان والی سینین معاوینی، «محمدصادق پورمهدی»، چاپ و مطبوعات صنعتینین تبریزده اولان اسکی و اوزون موددتلی تاریخینه ایشاره ائدرک سؤیله دی: «گؤروندویو کیمی تبریز ایلک چاپخانانین ایشه دوشدویو و ایلک گازئته نین چیخدیغی یئر اولموش؛ آمما بو شهرین بو تاریخینه باخاراق تاسفله بو سورویا یئتیشیریک: تبریز چاپ و مطبوعات دا بیر بئله اؤنملی درجه یه صاحیب اولارکن، بو گون ندن بو زمینه ده بو قدر ضعیف دیر؟!»
او ایدامه ده خاطیرلاییب سؤیله دی: «تبریزده، دوغو آذربایجان-دا حتی اؤلکه نین باشقا یئرلرینده یاشایان و اسکی نشریه لره صاحیب اولان چوخلو تبریزلی عائیله لر واردیرلار. موزه ایشه باشلایاندان سونرا، اگر بیر چاغری اولورسا، موطمئنا بو عائیله لر بوتون صاحیب اولدوقلاری نوسخه لری گؤستره یه قویماغا و یا ساخلاماق ایچین ریضایت ایله مطبوعات موزه سینین ایختیاریندا قویاجاقلار.»
مطبوعات موزه سینه چئویریلن «حریری ائوی»
قاجار دوورونون ایلک زامانلاریندان قالان «حریری» ائوی، تبریزین تربیت خیابانیندا نورهاشیمی کوچه سینده، نومارا 132 ده یئرلشیب و 27/ دی/1377 گونش ایلینده میللی اثر عنوانیلا ثبت اولونوب. بو ائو ایرانین ان نادیر و تاریخسال ائولریندن بیری اولاراق قاجارین ایلک زامانلاریندان تا پهلوی زامانینا قدر تبریز نقاشلیق مکتبینین دورو آیناسیدیر. بو ائوین قیبله یه باخان ایچری و ائشیک ایکی حیطی واردیر. ائشیک بنانین اوست قورولوشو، اسکی میتولوژی موضوعلارا باغلی و یوسوف زولیخا داستانی کیمی قورآن دان ایلهام آلینمیش حئکایه لرله نقاشلیق اولونوب و ایرانین اصیل صنعتینه بیر گؤزل گالری اولوب. بو بنانین سقفی ایران مینیاتورونون ان مؤحتشم نومونه سی دیر. آیریجا بو ائوین دیوارلاریندا اولان قاجار دوورونون دیوار صنعتی، ان اینکیشاف ائتمیش و ان اهمیتلی قجر اینجه صنعتیندن بیری ساییلیر.
فرهنگی ایرثین اکثر کارشوناس-لاری معتقید دیلر، بو ائوده کی دیوار نقاشلیغلارینین بوللوغو، دیزاینلارینین موختلیفلییی، طرحی، رنگ لری، اسکی دوورونه عایید ماراقلی موضوعلاری و تبریز ده کی قاجار دوورونون وارلیغی، شرقی آذربایجان حتی اؤلکه نین تاریخی ائولری آراسیندا اونا خصوصی یئر آییریب. تبریزده کی ان قدیم ائولردن بیرینین سئچیلمه سی بو یئنیلیکچی موزه یه، شرق آذربایجان ژورنالیست-لری جمعییتینین توپلانتی لاریندان چیخیب و بو انجمن اینصافا بوآرادا اساس رلو اویناییب.
ملانصرالدین ژورنالینین یاییم حیاتینا قیسا بیر باخیش
یازار: دوكتور سئدات آدی گؤزل- چئویرن: اؤزگور
ملانصرالدین، آذربایجاندا یاییملانان ایلک طنز ژورنالدئر. 7 آوریل 1906دا ایلک سایی نشر ائدیلن ژورنال، تیفلیس-ده غیرت مطبعسینده باسیلماغا باشلانمیشدئر. ملانصرالدین،20-نجی عصرین ایلک ایللریندکی قاریشیق سیاسی موحیط و دییشیک سببلرله بعضی دؤوره لرده یاییم حیاتینا آرا وئرمک مجبوریتینده قالسا دا تخمینن ایگیرمی بئش ایلده یئددی یوز یئتمیش آلتی سایی نشر ائدیلهرک اوزون بیر مدت مطبوعات و ادبیات آلانیندا تأثیرلی اولموشدور. ملانصرالدین موختلیف آرالیق لارلا ییرمی بئش ایل نشر ائدیلمیشدیر. او اولجه تیفلیس-ده (1906- 1918)، قیسا بیر مدت تبریزده سونرا ایسه باکی-دا فعالیت گؤسترمیشدیر. متخصصلره گؤره تیفلیس-ده اوچ یوز یئتمیش، تبریز-ده سککیز، باکی-دا اوچ یوز دوخسان سککیز سایی چیخمیشدیر.
ملانصرالدین ژورنالی، جلیل محمد قلی زاده و عمر فایق نعمانزاده نین لیدئرلیگینده یاییم حیاتینا باشلامیشدیر. ژورنالا دؤردونجو ساییدان اعتباراً قاتیلان میرزه علی اكبر صابیر، ساتیریک و منتقد شاعیر اولدوغوندا گئرچک یئرینه، ملانصرالدین سایهسینده چاتمیشدیر. ژورنالین تورکجه یاییما چیخماسی ایچین چارلیک روسیاسیندان ایجازه آلینماسی چوخ آسان اولمامیشدیر. بو ژورنال، او ایللرده آذربایجان تورکجهسی ایله یاییملانان یالنیز بیر نئچه قازئته و ژورنالدان بیری اولور. بو سببله آذربایجان ادبیاتیندا اولدوقجا اؤنملی بیر ده یره مالیکدیر.
ایلک سایی، مین عدد باسیلان و یاییملاندیغی گون خالق آراسیندا بؤیوک ماراق ایله قارشیلانان ژورنالین آدی، تورک طنزینده اؤنملی بیر یئره صاحب اولان ایتی تنقیدلری و حاضیرجاوابلیلیغی ایله تانینان مشهور لطیفه تیپی موللا نصرالدین (نصرالدین معلم) آدی ایله چیخمیشدیر. یاییملانماسی توپلومسال و سیاسی اولاراق، وئره جه یی موباریزهده ایزله یی جی یولون ایلک ایشارهسیدیر. ملانصرالدین ژورنالی یاییم حیاتی بویونجا اؤزللیكله ده تیفلیس-ده چیخان ساییلاریندا، مرکزی رهبرلیکله، اینسانلارین دینی دویغولارینی ایستیثمار ائدن ملالارلا، اخلاقسیزلارلا موباریزهسینده هجو و قارا طنزی اؤن پلاندادیر. ملا نصرالدین ژورنالی عینی زاماندا آدی کیمی طنز عونصورلرینی ده تورک خالق ادبیاتی شکیللریندن آلمیشدیر. ژورنالدا آتالار سؤزلری، بیلمهجهلر، لطیفهلر، مانعلر، طنز و تنقید عونصورلری اولاراق قوللانمیشلار.
ژورنال، بو طنز عونصورلرینی بؤلگه خالقینین ایللردن بری سوسقونلوغونو، ازیلمیشلیگینی و هر شئیه بویون أیمهلرینی تنقید ائتمک، خالقی ایستیثمار ائدنلری قطعی بیر شکیلده اورتایا چیخارماق اوچون قوللانمیش دیر. ژورنالین ایلک ساییسیندا ایشتیراک ائدن و ملانصرالدین تاخما آدییلا جلیل محمد قلی زاده طرفیندن یازیلان «سیزی دئییب گلمیشم»، ژورنالین ایزلیجیی یولو، فلسفهسینی و مقصدینی اورتایا قویماقدادیر. بو یازیدا ژورنالین مقصدینین آذربایجان تورکلرینی شعورلاندیرماق اولدوغو و تورکجه بیر طنز ژورنالی اولاجاغی ایفاده ائدیلیر. «ای منیم موسلمان قارداشلاریم! کیمین اوستونه گولدوگونوزو بیلمک ایستییرسینیزسه، او زامان آینانی قارشینیزا قویون و اؤزونوزه دقتله باخین.»(ملانصرالدین 1906/1: 2).
ملانصرالدینین تیفلیس-ده چیخاریلماسینین ان اؤنملی سببی بورانین اهمیتلی مرکزلره یاخین اولماسیدیر. بو سببله ملانصرالدین یالنیز آذربایجاندا دئییل، ایراندا دا تأثیرلی اولموشدور. ژورنالین قیسا بیر مدت ده اولسا تبریزده یاییلماسی، بو ائتكی ده كی بیر باشقا اؤنملی سببدیر. «ایراندا فارسجا چیخان و مشروطیت دؤنمین مشهور نشر اورقانلاری اولاراق بیلینن «نسیم شمال» (1907-1912) و «صور ایسرافیل» (1907-1908) صحیفهلرینده، ملانصرالدین ژورنالینین گوجلو ائتكیسی گؤرولمکده ایدی.»
ملانصرالدین ژورنالیندا تارتیشیلان موضوعلار:
1. دیل: ملانصرالدین ژورنالینین آذربایجان ادبیاتیندا صاحیب اولان ان اؤنملی اؤزللیکلردن بیری، آذربایجان تورکجهسی ایله یاییملانماسی دیر. ژورنالین یایین فلسفهلریندن بیری، آنا دیلده یاییندیر.
2. اؤزگورلوك: ملانصرالدین ژورنالیندا أله آلینان بیر باشقا اؤنم لی قونو دا آزادلیقدیر.
3. دین: ملانصرالدین ژورنالینین یاییملاندیغی دؤنمین سیاسی و توپلومسال موحیطینده أن چوخ موباریزه ائتدیگی قونو، دینی، اؤزلرینه قالخان ائدهرک، اینسانلارین ویجدانی دویغولارینی ایستیثمار ائدنلردیر.
4. ایسلام جوغرافیاسی: ملانصرالدین ژورنالیندا موسلمانلارین گئری قالمالاری، چاغداش بیلیم لردن اوزاق دایانمالاری، اینسانلارا وئریلن ده یرین آزلیغی، ایسلام عالمیندکی ان فوندامئنتال پروبلئملر ساییلیر
5. قادین: ملانصرالدین-ده آذربایجان تورکلرینین توپلومسال حیاتینا عایید ان چوخ یئر وئریلن قونو، قادینین دورومودور.
6. ائیتیم (تحصیل): ملانصرالدین درگی سینده اله آلینان توپلومسال قونولاردان بیری ده ائیتیمدیر.
7.کندلی و ایشچی حاقلاری: ملانصرالدین-ده خالق امنیتینین قورونماسی و حاقینین هئچ کیم طرفیندن ضایع اولماماسی قونوسوندا چوخ ساییدا یازی، شعر و کاریکاتور نشر ائدیلمیشدیر.
1905-جی ایلده باشلایان ایشچی حرکتلری و بو حرکتلرین نتیجه سی اولاراق اورتایا چیخان سیاسی و اقتصادی دئییشمهلر، ملانصرالدینین صحیفهلرینده طنز عونصورو اولاراق یئرینی آلمیشدیر.
***************************
قیز و ننه
جلیل محمد قلی زاده بو شعرده، قیزلارین کیچیک یاشدا ائولندیریلمهلری سببیله چکدیکلری چتینلیکلری آنلاتماقدادیر.
گئچر گونلر، چاتار سئککیزه یاشین / چاغیرار حرص ایله سنی داداشین
تورشودار اوستونه گؤزلرین قاشین / دیققت ایله سن ده اونا باخارسان
……
آخیردا زور ایله اولار سنه ار / قیرخ یاشیندا دَوه کیمی بیر نفر
بوینو یوغون، عاغلی نازیك، اؤزو خر / اوندا سن باشینا نه داش سالارسان
……
سونرا گئدیب آلار بیر اؤزگهسینی/ سالار اوچونجویه اؤز هوسینی
آروادلارین کسیلمهین سسینی / ائشیدیب اود توتوب سن اودلانارسان
ملانصرالدین 1906/4: 6


text:
بو گون آذربایجان آشیق صنعتینین تانینمیش ایسیملریندن اولان آشیق ووقار ماحمودوغلونون آد گونودور.
آشیق ووقار ۱۹۷۰-جی ایل نویابرین ۳-ده شاماخیدا دوغولوب. شیروان آشیق صنعتینین مشهور اوستادلاریندان اولان آشیق محمود علسگروغلونون ایلک اؤولادیدیر. شاماخی شهرینده اورتا ایختیصاص موسیقی مکتبینی و آذربایجان دؤولت اینجه صنعت اونیورسیتتینی بیتیریب.
آشیق ووقار مدنیت و توریزم ناظیرلیینین تشکیلاتچیلیغی ایله ایندییه قدر بیر چوخ خاریجی اؤلکهلرده - فرانسا، آلمانییا، خورواتییا، ایسوئچ، تورکییه، روسییا، ایران و س - کونسرت پروگرامی ایله چیخیش ائدیب، فستیواللارین ایشتیراکچیسی اولوب و آذربایجان میللی صنعتینین تبلیغینده حاضردا دا آکتیو ایشتیراک ائدیر.
عائلهلیدیر، ایکی اؤولادی وار.
شیروان آشیق موحیطینین ان پارلاق ایستعدادلاریندان اولان آشیق ووقاری آد گونو موناسیبتی ایله تبریک ائدیریک:


text:
قارس-آخالکالاکی دمیر یولونون تیکینتیسیندن سونرا ایروان ائرمنیستان و تورکییه آراسیندا دمیریولو داشیمالارینین حیاتا کئچیریلمهسی ایله باغلی دانیشیقلارا باشلایاجاق.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بونو «آزادلیق» رادیوسونا آچیقلاماسیندا ائرمنیستانین نقلیات ناظیری واان مارتیروسیان سؤیلهییب. او، بو تیپ داشیمالاری گورجوستان دمیریولو شیرکتینین حیاتا کئچیره بیله جه یینی استثنا ائتمهییب:
«بو ایستیقامتده موذاکیرهلر آپاریلاجاق. نتیجهلری حاقیندا بیز ایجتیماعیتی معلوماتلاندیراجاغیق».
قئید ائدک کی، قارس-آخالکالاکی باکی-تیفلیس-قارس دمیریولو لاییحهسینین بیر حیسهسیدیر. لاییحهنین بو ایلین بیرینجی یاریسیندا رئاللاشدیریلماسی گؤزله نیلیر.
ائرمنیستانلا تورکییه آراسیندا کئچهن ایل تیجارت دؤورییهسی ۱۴۵،۴ میلیون دوللار اولوب. بو ایسه ۲۰۱۵-جی ایلله موقاییسهده ۱۷% چوخدور. تورکییه حاضیردا ائرمنیستانین ۷-جی بؤیوک تیجارت طرفداشی ساییلیر.


text:
اوکراینا پرزیدنتی پیوتر پوروشنکو ایله روسییا لیدری ولادیمیر پوتین ۲۴ ایولدا بلاروسون پایتختی مینسکده بیر آرایا گلهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده معلوماتی آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتینین خصوصی نمایندهسی مارتین سایدیک وئریب.
سایدیک بیلدیریب کی، "نورماند دؤردلویو"نون گؤروشونده فرانسا، روسییا، اوکراینا و آلمانییا لیدرلری ایشتیراک ائدجکلر
آوروپا تهلوکسیزلیک و امکداشلیق تشکیلاتی نمایندهسی قید ائدیب کی،پرزیدنتلرین گؤروش تاریخینین بللی اولماسینا باخمایاراق، مناقیشه زوناسیندا هله ده آتیشمالار گئدیر.


text:
قیزیمین دیللری 10
بو گونلر بویوح بیر آدام نه عرض الیییم بیر حاجی خانیم کیمین دانیشیب آدامی گولدوروسن قیشلاریوی اوزالدیب اوغوسان...دیسن قیشلاریم آریر..بیراز سورا دیسن ماشالله قیشلاریم دوزلدی دونن منن بیر موضوع اوسته شوخلوق الیسن سورا غش غش گولوب دیسن یانانمییه سن!!!! قوربان اوللام یورولمییه سن ÷رده دالیندا گیزله نیب منه دیسن مامان من خانیم معلمین قیزی اولدوم گل منی تا÷ منه غذا وریسن :نازیم دوزم قیقیلی قیزیم ایندی غذا وی وررم امینینده ماماسی شام ورر ...
نویسنده : مامان آیسل
9:27
28 دی 1392
522 0 5 ادامه مطلب


text:
شعردی ده...
شعرین دوواری ایراندا اوجادیر دئییرلر. بئلهمی؟ بو اؤلکهده حافظ، سعدی، مولانا آدینا نئچه نئچه میللتین ایلکین حاقلارینی دانماق چوخدا چتین دئییل. یالان دا اولسا آنجاق دیللرده بئله بیر سؤز گزیب: سعدینین شعرینی سازمان ملل-ین قاپیسینین اوستونه ووروبلار. بو اوستونه چوخ مهمدیر ها، حتی مثلن ساغینا یا سولونا دا دئییل، اوستونه ووروبلار. یانی چوخ چوخ مهمدیر.
داریوش شایگاندان بیر جومله اوخودوم:بیز ایرانلیلار همیشه هر ایشده حافظه، مولانایا مراجیعت ائدیریک و ایلگینج اولان دا بو: اونلارین همیشه بیزه بیر جاوابلاری وار. (بو جوملهنی حافیظهدن نقل ائدیرم.)
بونون باشقا آنلامی بیر دؤورده گیره دوشوب، بیر دایره ایچینده فیرلانیب باشلادیغین نؤقطهیه قاییتماقدیر.
اما نییه شعردن یازماق ایستهدیم؟ بایرام گونلری موغاندا همت شهبازییه قوناق ایدیق. آیلین، همتین بالاجا قیزی پولیسدن بیر شعر اوخودو. ابراهیم دئدی: به پولیسدن نییه شعر اوخودون، بیز قورخدوق! همتین بالاجا قیزی جاوابییلا بیزی هم گولدوردو هم دوشونجهیه دالدیردی: قورخمایین شعردی ده...
شعردی ده...
اما بو جومله یالنیزجا بالاجا آیلینا عایید اولان بیر جومله دئییل. بعضی میللی فعاللار بیزلری گؤرنده «آللاه یاردیمجینیز اولسون میللتمیزین سیزین شعرلریزه احتیاجی وار. آنجاق میللتیمیزین دیرهنیشچی موباریزلره احتیاجی واردیر. بو ائلین قهرمان اوغلانلاری موباریزهنی هر دورومدا اؤز شرفلرییله قاباغا آپارمالیدیرلار. سیزلرین شعری ده خالقیمیزی اویاتماق اوغروندا بؤیوک رول اویناییر.»
بو سؤزلرین آچیق آیدین آنلامی بئلهدیر منجه: سلطان محمود هیندوستانی قیلینج ایله آلاجاق آنجاق سیز ده امیر معزی کیمی ریکابیمیزدا اولوب، هردن بیر شئی سؤیلهیین.
بیر ایدئولوگ دا بئله دئییردی: سیاست ایشینی سیاستچیلر گؤرر، بیزده فقط شاعیرلر گلیب سیاسی نظریه وئریرلر، سیاست ایشی گؤرورولر، بونلار گلهجهیه بیر ایش گؤره بیلمزلر.
بو ایدئولوگدان آنجاق سورمالییدیم: هله آفریقانین درینلریندن قافقازلارا و چینه کیمی بو قدر غیر شاعیر ایدئولوگ و سیاستچی، سیاسی ایش گؤروبلر. بونلار شرقین باشینا هانسی گولو سانجا بیلیبلرکی؟ یانی جیددن شرقده (بعضی اؤلکهلر استثنا اولاراق) هانسی اوغورلو اؤلکهدن سؤز آچیرسان سایین ایدئولوگ؟
نسه، منجه شاعیرلر اؤزلری تاریخی قارپیزی قولتوقلاریندان آتیب، سادهجه شعره فیکیرلشیرلر. اما خالقیمیزین موختلیف قاتلاریندا، شاعیرلره گؤره چئشیتلی تصورلار وار. همن تصورلار شاعیر – توپلوم آراسیندا اولان ایلیشگینی، خسته بیر ایلیشگییه چئویریر.
-
- 15/04/06


text:
قیزیمین قوناخ باجی اویناماغی
دونن سن آییلمامیشدان قاباخ بالا تختیوی بالا اتاق کیمین دوشدیم....یوخودان دوراننان سورا ذوق المیشدون...اول آوا ددون سورا مننن قوناخ باجی اوینادوخ....هر کیم بیزه گلسه آپاریسان بالا اتاقیوا یالاننان پذیرایی الیسن....اوردا سنه کیتاب اوخورام...لگو اوینوروخ... دونن حیواناتین آدین دیینن سورا سننن ایستدیم دییسن....اینح...اوردح...ددون آمما اوردیی بیر یول ددون ...سورا سوروشاندا قوقو دیییسن...نه ده شیرین دانیشیسان تازا بیر تغییر اوده گورنده یا تازا پالتارگیینده یا اوزون یامن دیییسن به به هردم غذاوی یمیینده لاپ آخیر حربم اودی کی دیییرم مامان ناراحات اولاره...
نویسنده : مامان آیسل
20:31
26 فروردين 1392
753 0 7 ادامه مطلب


text:
قاضی اوغلو
ائل اوبا – حضرت زینب علیها سلام ، بوکولموشیں بیل، قورو دیل آغیزلا، قیرغین و صوصوز يوره گله قارده شی مظلوملارین افندیسي امام حسینین پارچالانمیش بدنینین یانینا گلدی، غم دولو بیر سه سله، حسرت دولو بیر یوره گله سانکی بویله چاغیردی:
ای علی، ای اسلامین قوجامان و قاهرامان پهلوانی ، یگیت بابام، بو حسیندیر باشی که سیک قانا بویانمیش. بولاردا قیزلریندیر، هاراسان اولموشلار.
ای زهرا ای مظلوم انام بو سه وگيلی اوغلوندور اولاردا عباس، اکبر، قاسم علی اصغر دیر قانا به لنمیشلر، بولاردا قیزلریندیر اسیر ایدیلمیشلر.
ای محمد بو سه وگیلی حسینیندیر باشی که سیلمش، بوحسینیندیر حرام زاده لرین قیلی جیله صوصوز ئوزو و – اصحابی ئولدورولمش ، امان بو بلاده ن… امان بو غم ده ن بو کیمسه سیزلیغده ن بو ده ربه داغینلیغدان بوچتین گونده ن.
سانکی قوجام محمدین ، بابام علینین انام زهرانین عمیلریم حمزه و جعفر طيارين دنيادان گوچ توغلری گونلره به نزيری بوگون…
زینب علیها سلام بوحالدا بیر قارانتی گوردوغونده سانکی بویله دیدی:
ای یاشمانان آل قان ایله
سن کیمسه ن بو صحرا دا
قارده شیمی که سه نده لر
یوخویدون کربلا دا!
ای افندیم نه ایستیرسه ن
اوتانما سویله منه؟
قارده شیمین تمیز قانی
به نزیری والله سنه
گر حسینی آختاریرسان
میزراق اوستونده باشی
فراتین ده قیراغیندا
قولسوز ییگید قارداشی!
بیز علی نین قیزلرییغ
نه قارده ش وار نه بابا
اوشاغلارین صوصوزلوغو
آغلادیر داغی داشی
داها صونرا کربلانین ییگید قیزی زینب سلام الله علیها مدینه یه گیده ن بیر یولچویا سانکی بویله سویله دی:
مدینه یه گیده ن یولچو چاغیر آنام زهرانی
سویله اسیر ایله دیلر زینب ، رباب لیلانی
سویله حسینین ، باشینی صوصوز که ستیلر صوصوز
سؤت ئه مه رین اوخلانماغی آغلاتدی کربلانی
اللرینی باغلی گوردوم سویله قیزین زینبین
اغلادیغجا بیر خسته گنج آغلادیردی هر یانی
سویله عباس. قاسم، اکبر پارچا پارچا ایدیلدی
یتیملرین داد فریادی داغلادی هر انسانی
قایناق : کربلا اولایلاری – یازان : قاضی اوغلو – عربجه مقرم مقتلینده ن سه چمه لر


text:
17 تروریست اؤلدورولدو
بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکالی 17 تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
تورک سلاحلی گوجلری دونن ایجرا ائدیلن هاوا عملیاتلار نتیجهسینده بیتلیس، شیرناک، حکاری و عراقین خاکورک بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکالی 17 تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
تورک سلاحلی گوجلریندن وئریلن بیلگییه گؤره، کشف و گؤزلم آراجلاری ایله عملیات یئریدن بیرلیکلره و سرحد خطینده قاراقول و حربی مرکزلره سالدیری اوچون حرکت حالیندا اولدوقلاری معین ائدیلن بؤلوجو ترور هؤرگوتو منسوبلارینا قارشی هاوا عملیاتلار گئچیریلدی.
عملیاتلار نتیجهسینده، 2سی بیتلیسین سارپقایا بؤلگهسینده، 4و شیرناک/بستلر-درهلر بؤلگهسینده، 11ی عراقین خاکورک بؤلگهسینده اولماقلا 17 تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
حکاری والیلیگیندن وئریلن آچیقلامایا گؤره، استخبارات بیریملری ایله آپاریلان چالیشمالار نتیجهسینده ترور هؤرگوتو پکاکایا قارشی گئچیریلن هاوا عملیاتیندا، آرالاریندا سؤزده شمدینلی لیدئر کادرینین دا اولدوغو 10 تروریستین ائتکیسیز حالا گتیریلدیگی بیلدیریلدی.


text:
اللی دؤردونجو درس
ساى (4)
سیرا سایلارى:
سیرا سایلارى شئیلرین سیراسینى بیلدیریر. بو سایلار میقدار سایلارینا دؤرد چئشیدلى (ینجى (inci)، ینجى (ıncı)، ونجو (uncu)، ۆنجۆ (üncü)) شکیلچیلرینى آرتیرماقلا دۆزهلر. بو سایلار "نئچهنجى" سوالینا جاواب وئرر: اۆچ --> اۆچۆنجۆ، اون --> اونونجو، ...
"ایکی، آلتى، یئددى" سایلارى، سسلى ایله بیتدیکلرى اۆچۆن، سیرا سایلارى شکیلچیلرى قوشولاندا، ایکى "ى" سسلیسیندن بیرى دۆشر: ایکینجى، آلتینجى، یئددینجى.
میقدار سایلارى شئیلرین میقدارینى بیلدیردیکلرى حالدا، سیرا سایلارى شئیلرین سیراسینى بیلدیرر.
سیرا سایلارینین ایکینجى خصوصیتى اونلارین صیفتلره یاخین اولماسیدیر. صیفتلر کیمى بو سایلار دا، عئین زاماندا "هانسى؟" سوالینا جواب وئرر.
میقدار سایلارینین ایسمى جمع اولا بیلمزدى، آنجاق سیرا سایلارینین ایسیملرى بعضى حاللاردا جمع علامتى آلا بیلر: اۆچۆنجۆ شاگیردلر، بیرینجى قهرمانلار، ...
سیرا سایلارى مۆستقیل ایشلندیکده، میقدار سایلارینا نیسبت، ایسیملره داها یاخین اولور.
بو حالدا سیرا سایلارى تامامیله مۆستقیل اشیانى نظرده جانلاندیریر و ایسیملر کیمى حاللانیر و جمعلهنیر: اۆچۆنجۆنۆ گؤردۆم، اونونجودان سوروشدوم، سککیزینجیلرى چاغیردیلار، ایکینجییه سؤزۆم واردیر، بئشینجیده ثروت واردیر، ...
سیرا سایلارى ایسیم مقامیندا ایشلهنَنده، ایسیملر کیمى "کیم؟" سوالینا جاواب وئره بیلیر: اۆچۆنجۆلر گلدى. کیملر گلدى؟


text:
اؤتن گون اژه دنیزنده تورکییه ایله یونانیستان آراسیندا گرگینلییه سبب اولموش قارشیدورمانین تفررعاتی بللی اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، گرگینلیک یونانیستانا عایید ۳ ساحل محافظه قاییغینین تورکییه سولارینا داخیل اولماسی ایله باشلاییب.
تورکییه ساحل محافظه خیدمتینین خبردارلیغینا محل قویمایان یونان قاییقلاری تخمیناً ۱۵ دقیقه عرضینده تورکییه سولاریندا قالاراق سرحد پوزونتوسونا یول وئریب. سرحدی پوزان یونان قاییقلارینا تورکییه ساحل محافظه خیدمتی موداخیله ائدیب. تقریباً یاریم ساعت عرضینده یاشانان قووالامادان سونرا تورکییه ساحل محافظه خیدمتینه مخصوص کاتر یونان کاترینه چیرپیلاراق اونو اؤز سولاریندان قوووب. حادثهدن سونرا اراضییه ۲ هوجوم کاتری، ۶ ساحل محافظه قاییغی، بیر دؤیوش گمیسی و بیر آختاریش-خیلاص ائتمه گمیسی جلب اولونوب. کارداک قایالیقلارینی ۴ طرفدن محاصرهیه آلان تورک گمیلری هاوا قارالدیقدان سونرا دا اراضینی ترک ائتمهییب.
قید ائدک کی، اؤتن گون یونان مطبوعاتی تورکییه و یونانیستانا مخصوص گمیلرین کارداک قایالیقلاری اراضیسینده توققوشدوغونو بیلدیرمیشدی.
اولایا تورکییه لیدری اردوغان دا رئاکسییا وئرمیشدی.


text:
غیری-ثابت هاوا شرایطی ایله باغلی اولاراق آذراوتویول آسج- باکی شهرینده بالانسیندا اولدوغو کوچه و پروسپئکتلره، او جملهدن رئسپوبلیکانین آوتوموبیل یوللارینا قارین تمیزلهنمهسینه و بوزلاشمانین قارشیسینی آلماق اوچون گئجه بویو و حاضیردا دا قاباقلاییجی تدبیرلر گؤرور.
آذراوتویول آسج-دن آخار .آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، قار تمیزلهیهن و قوم سپهن تئکنیکالار آوتونقلیات واسطهلرینین حرکتینده پروبلئم موشاهیده اولونان اراضیلره جلب ائدیلیر، قارین ان چوخ یاغدیغی و بوزلاشمانین اولدوغو اراضیلرده وضعیته نظارت ائدیلیر، حرکتین تهلوکهسیزلیگی تامین اولونماسی مقصدی ایله ایشلر آپاریلیر.
آذراوتویول آسج-نین بالانسیندا اولان باکی شهرینین کوچه و پروسپئکتلرینده، همچینین رئسپوبلیکانین آوتوموبیل یوللاریندا حیاتا کئچیریلهن قاباقلاییجی تدبیرلر نتیجهسینده آوتونقلیات واسطهلرینین حرکتینده هر-هانسی بیر پروبلئم موشاهیده اولونمور، حاضیردا دا یوللاردا وضعیت نورمالدیر.
آنجاق یئنه ده یوللاردا حرکتین فاصیلهسیزلیگی و تهلوکهسیزلیگی ایستیقامتینده آتیلان آددیملارا باخمایاراق ناساز، شینلری مؤوسومه اویغون اولمایان، شینلرین پروتئکتورلاری یئییلمیش و تجروبهسیز سوروجولر طرفیندن ایداره اولونان آوتونقلیات وایتهلرینین حرکتینده پروبلئملر یارانیر. همچینین بو جور سوروجولر دیگر حرکت ایشتیراکچیلارینین دا حرکتینه مانع اولماقلا یوللاردا تیخاجلارین یارانماسینا گتیریب چیخاریرلار و قار تمیزلهیهن تئکنیکالارین دا حرکتینه مانعهچیلیک تؤردیرلر. بیر داها حاضیرلیقسیز سوروجولرین یوللارا چیخماسی مصلحت گؤرولمور.


text:
جمالالدین افغانی
جمالالدین افغانی یا جمالالدین اسدآبادی، تام آدی جمالالدین الافغانی السید محمد ابن صفدر خان (1838، اسدآباد - 9 مارس 1897، ایستانبول)،سیاست خادیمی، آکتیویست و ژورنالیست. 19-جی عصر ایسلام مودئرنیزمین ان اساس سؤزچولریندن بیریدیر.[۱]
آوروپا حاکمیتینه قارشی گوجلو بیر ایسلام تمدنونون یئنیدن جانلاندیرماسینا اولان اینامی، 19-جی عصرده ایسلام جوغرافیاسینی گزه-گزه ایسلامی فیکرین اینکیشافینا تاثیر گؤسترمیش، بیر چوخ موعاصیر ایسلامی حرکاتا رهبرلیک ائتمیش، پانایسلامیزم جریانینین اؤنده گئدن اؤندرلریندن بیری. چوخ حرکتلی بیر حیات یاشایان افغانی، افغانیستان، عثمانلی ایمپئریاسی، میصیر، فرانسه ، روسیه، ایران و اینگلیسده موختلیف سیاسی تدبیرلرین ایچینده یئر آلدی؛ فیکیرلری و تدبیرلری سببی ایله بو اؤلکهلرین بیر چوخوندان دئپورتاسییا ائدیلیب. حیاتینی، ایکینجی عبدالحمیدین دعوتی ایله گلدیگی ایستانبولدا تاماملاییب.
ایچیندهکیلر
یاشامی[دَییشدیر]
عاییلهسی و گنجلیگی اوزرینه چوخ آز شئی معلومدور. "افغانی" لقبینی آلماسی (لقبینی اؤزو سئچمیشدی) و بو آدلا تانینماسینا باخمایاراق، بعضی تدقیقاتچیلارا گؤر، افغان دئییل، ایرانین همدان یاخینلیغینداکی اسدآباددا دوغولموش بیر ایرانلیدیر. آنجاق بو مؤوضوعداکی حاکیم فیکیر افغانینین کابل یاخینلیغینداکی کونئر قصبهسینین اسدآباد کندینده دوغولدوغو یؤنونده دیر.[۲] عومومی قناعت ایرانلی اولدوغو ایستیقامتیندهدیر. آنجاق، آوروپایا سفر ائدرکن افغان اولدوغونو، افغانیستاندا ایکن ایستانبوللو اولدوغونو دئدیگی ایدیعا ائدیلیر. قوهومو اولدوغو ایرهلی سورولن میرزه لطف الله اسدآبادی طرفیندن یازیلان مغلق بیوقرافییاسینا گؤره، ایران، همدان دا اولان اسدآباد دا اولان سید ("محمد"ین عاییلهسیندن) گلن بیر عاییلهده آنادان اولموشدور. افغانی ایسه افغانیستانین کابل یاخینلیغینداکی اسدآباد دا ایرهلی گلدیگینی سؤیلهمیشدیر آنجاق ایکی ایدیعانین دا ثوبوتو یوخدور.[۳] بیر باشقا منبع ایسه افغانی نین ایلک حیات ایللری حاقیندا چوخ آز معلومات وار، بعضی عالیملر طرفیندن حقیقتده افغان اولمادیغی، آنجاق شیعه منشأینی گیزلتمک اوچون بو یولا ال آتدیغی اؤنه سورولمکدهدیر.[۴] محمد مخزومی پاشا طرفیندن درج اولونان خاطیرهلرینده. افغانینین اسدآباددا آنادان اولدوغو، آنجاق عاییلهسینین بؤلگهده گوجلو اولماسی و یئنی رهبرلیگین بو گوجدن قورخماسی سببییله عاییلهسینی افغانیستانا سوردویو، بو سببله افغانینین هم ایراندا، هم ده افغانیستاندا قوهوملارینین اولدوغو بیلدیریلمیشدیر. یئنه عئینی منبعده جمالالدین افغانینین فیکیرلریندن شیعهلیگه مسافهلی دایاندیغی آنلاشیلماقدادیر.[۵] گنجلیگینده، بؤیوک احتیماللا دین و فلسفه تحصیلینی اینکیشاف ائتدیرمک اوچون، عیراقداکی شیعه مرکزلری اولان کربلا و نجف شهرلرینه و هیندیستانا گئتدی. آوروپا علم و ادبیاتی ایله هیندیستاندا تانیش اولدوغو [۲] و اینگیلیس سؤمورو رئژیمینین مؤوقئعیینی گؤرندن سونرا غرب مخالفتی بیر مؤوقئع توتماغا باشلادیغی [۶] دوشونولور. 1857ده حج مقصدیله چیخدیغی سیاحتده حیجاز، میصیر، یمن، تورکیه، روسیه، بؤیوک بریتانییا و فرانسه کیمی بیر چوخ اؤلکهنی زیارت ائتدیکدن سونرا افغانیستانا دؤندو. تأثیرلندیگی آدلار آراسیندا هیندیستانلی شاه ولیالله دهلوی باشدا گلیر.
افغانیستان[دَییشدیر]
افغانیستان رهبری دوست محمد خانین خیدمتینه داخیل اولان افغانی، 1863ده خانین اؤلوموندن سونرا اؤلکهده باش وئرن وطنداش موحاریبهسی زامانی دوست محمد خانین اوغوللاریندان ازا دستکلهدی. 1866 سونلاریندا ازم، قندهاری اله کئچیرنده، افغانی ان گووندیگی موشاویرلریندن بیری اولاراق سونرا قبیله گئتدی. او دؤورده "ایستانبولو" کیمی تانینان افغانی، سپتامبر 1868ده اذان قارداشی شیر علی خان طرفیندن تاختدان ائندیریلمهسینه توخون باشوزیرلیک مأموریتده داوام ائتدیردی. نووامبر 1868ده افغانیستاندان دئپورتاسییا ائدیلیب. افغانیستاندان سورگون ائدیلنده هیندیستانا گئدن (1869) آنجاق وارلیغیندان ناراحات اولان اینگیلیسلر طرفیندن میصیره گؤندریلن افغانی، 40 گون قالدیقدان سونرا ایستانبولا کئچیب؛ میصیرده کئچیردیگی قیسا مودت ایچینده سونرادان ایسلامداکی مودئرنیست حرکاتین لیدئری اولان محمد آبدوه ایله تانیشمیشتی [۷].
ایستانبول[دَییشدیر]
1870تئ ایستانبولدا گؤرولن افغانینین اؤزونو ایلک دفعهبو شهرده "افغانی" اولاراق تانیتدیغی و مقصدینین شیه اینانجدان اولدوغونون باشا دوشولمهسینی قارشیسینی آلماق اولدوغو سؤیلئنیر.[۷]. بورادا وئردیگی "پئیغمبرلیک صنعتدیر" مؤوزوسوندا خالقا آچیق کونفرانسدا "پئیغمبرلیک ایلاهی هدیهدیر کی، بو نعمته ایشله تانیش. جنابی حاق قوللاری آراسیندان کیمی ایستسه اونا وئریر بو نعمتی (نام سورهسی، 124). حیکمت ایشی دوشونمکل، فیکیر و دوشونجه اینکیشافی، معلومات زنگینلیگی ایله الده ائدیلیر. بیر ده پئیغمبرلیک حؤکملری اییرنج باطیلین هوجوموندان اوزاق اولان ایلاهی ائلم اوزرینده اوتورموشدور کی، اینسان اونا اینانماقلا وئرگی اؤدگیجیسیدیر. حیکمت صاحیبلرینین ایرهلی سوردویو فیکیرلره گلینج، بونلار ایلاهی حؤکملره تابئ اولدوقجا قبولا لاییقدیر، هامیسینی قبول ائتمک مجبوریتی یوخدور. آغلا اویغون اولمایانلار ردد ائدیلیر. " شکلینده بیر سؤز سؤیلهدی. بو گؤروش، دؤورون اؤنده گلن دین آداملاری خوش قارشیلانمادی و دیندن ساپما اولاراق آدلاندیردی. گؤستریلن بؤیوک رئاکسییا ایله ایستانبولدان آیریلماق مجبوریتینده قالان افغانی، 1871دئ قاهیرهیه گیتتی.[۷].
میصیر[دَییشدیر]
میصیرده اولدوغو سککیز ایل عرضینده بیر قروپ گنج یازیچی و دین آدامینی اطرافینا توپلایان افغانینین آدی قیسا مۆدتده اینانج چیخدی. اطرافیندا توپلاشان گنجلرین آراسیندا محمد آبدوه ایله میصیردهکیمیلتچی وافد پارتییاسینین قوروجوسو سااد زاگلول دا واردی. قاهیرهده اولارکن شرق اؤلکهلرینده ضیالیلار آراسیندا تشکیلاتچیلیق ائتمکده اولان ماسون لوژالارینین فعالیتلری و گوجلری حاقیندا معلومات صاحیبی اولدو.[۷]. 7 جولای 1868 تاریخینده قاهیرهده قالدیغی زامان شوتلاند ریدی ماسون لوژاسیندا گؤروندو. عوضولوک نؤمرهسی 1355 ایدی. بوندان باشقا، قاهیره ماسونلار لوژانی دا قورماق مقصدی ایله بورانین ایلک بؤیوک اوستادی صیفتینی الده ائدیب. داها سونرا ایسه شوتلاند ریدی ماسون توپاسیندان دینسیزلیک گوناهلاندیرماسی ایخراج ائدیلمهسینین درحال سونرا فرانسیز بؤیوک شرق (گراند اوریئنت) ماسون لوژاسیندا ایشتیراک ائدیب و بورادا دا بؤیوک اوستاد اونوانینی الده ائتتی.[۸] بوندان باشقا، فرانسیز شرق لوژاسیندا باغلی یئنی بیر لوژا قوردو؛ دؤورون میصیر باش نازیری رییاز پاشانین دا کؤمگی ایله دؤورون اؤنده گلن چوخ سایدا آدامینی بو لوژایا کایدئتتی، [۹] آنجاق میصیر لوژانی صفر اوچون گلن اینگلیس ولیهدی میصیرده بیر خوطبه اوخویاراق ماسونلوغو پیسلهییب و ایستئفا ائتتی.[۱۰] میلّی موستقیللیگی تهلوکهیه سالدیغی ایله دؤورون میصیر حدیو-ای ایسماییل پاشایا موخالیفت ائدن افغانی، 1879دا ایسماییل پاشانین وضعیفهدن آلیندیقدان سونرا اونون آردیجیلی و اوغلو اولان توفیق پاشا دا اعتیبار دوغورمامیشدی؛ جومهورییئتچیلیک دوشونجهسینی یایماغا چالیشدیغی اینانجی میصیردن دئپورتاسییا ائدیلیب؛ مجبوری یاشایان ائتمک اوچون هیندیستانا گؤندریلیب.
هیندیستان[دَییشدیر]
اوچ ایللیک مجبوری یاشاماق اوچون حئیدرآباد گئدن افغانی، بورادا "الرد علی الدهریین" (طبیعتچیلره رددییه) آدلی بیر کیتاب یازدی. اثرینده (1879) [2] پوزیتیویزم، آتئیزم، دونیویلییه کسکین ایرادلار یؤنلتدی. بو آرادا میصیرده عربی پاشا عوصیانی باشلایاندا اینگیلیسلر طرفیندن هیندیستان خالقینی میصیردهکیعوصیانی دستکلهمهیه چاغیردیغی بو سببله ده نزارت آلتینا آلیندی. عوصیان یاتیریلدیقدان سونرا بئش ایل بیر ایسلام اؤلکهسینه آیاق باسماسین قئیدیاتی اؤلکهدن چیخیش ایجازهسی وئریلیب. اینگلیسه گئدن افغانی، قیسا بیر مودت سونرا فرانسه یا کئچدی.
فرانسه[دَییشدیر]
افغانینین آوروپا سووئرئنلیگینه قارشی بیر دؤیوشچو و بیر ایسلام ایصلاحاتچیسی اولدوغو یولونداکی افسانه و اؤلوموندن سونرا یاییلان تاثیری، بؤیوک اؤلچوده ژانویه 1883تئ گلدیگی پاریسدهکیحیاتینا اساسلانیر. بیر چوخ قزئت و ژورنالدا سیاسی فیکیرلرینی یایان افغانی، فرانسیز تاریخچی و فیلوسوف ائرنئست رئنان ایله د، ایسلامین ائلم قارشیسینداکی مؤوقئعیی ایله مشهور بیر موباحیثه یه گیردی. ایسلامین ائلمه قارشی اولدوغو، عرب میلتینین ده طبیعتی لازیمی مئتافیزیکا ائلملره قارشی ذلیل اولمادیغی ایدیعاسینی عربجه بیر مقاله ایله جاواب وئریب. پاریسدهکیان اهمیتلی چالیشماسی بئیروتدا سورگونده اولان محمد آبدوهو دا پاریسه دعوت ائدهرک اونونلا بیرلیکده ائل-اوروئتول-ووسکا (تورکچئسی، "مؤحکم ایپ") ژورنالینی چیخارماسی ایدی. ژورنال، شرق اؤلکهلری موستملکهچیلردن خیلاص اولماسی، خیلافتین جانلانماسی یولوندا ایدئیالار یایماغی قارشیسینا مقصد قویوردو. ژورنال، ایلک سایینی 13 مارس 1884تئن چیخاردی؛ 18 سایی نشر اولوندوقدان سونرا بو ایدئیالاری اؤز ماراقلارینا ضید تاپان اینگیلیسلرین تشببوسو ایله باغلاندی.
ایران[دَییشدیر]
ژورنالین باغلانماسیندان سونرا 1886دا ایران شاهیندن گلن دعوت اوستونه ایرانا گئدن افغانی، ناسیرئددین شاهدان اؤلکهده ایصلاحات ائتمهسینی ایستهینده اونونلا ترس دوشوب و بو اؤلکهدن ده آیریلاراق روسیهیه گئتدی.
روسیه[دَییشدیر]
افغانینین 1887، 1888 و 1889دا روسیهده اولدوغو آشکار اولونموشدور. بو مودت عرضینده روسیه ایله اینگلیس قارشی-قارشییا گتیرمگی حدفلهین موختلیف جهدلر گؤستردی، بو جهدلری اوغورسوز اولسا دا روسیهدهکی موسلمانلارین قورانی کریم باسما ایجازهسی کیمی بعضی حوقوقلار الده اولونماسیندا تاثیرلی اولموش [۷].
چار طرفیندن تهلوکهلی اولدوغو اوچون 1889دا روسیهدن دئپورتاسییا ائدیلن افغانی، آلمانییایا گئتدی. مونهئنده بیر سرگیده ناسیرئددین شاه ایله قارشیلاشدی و اونونلا یئنیدن ایرانا گئتمهسی اوچون دعوت ائدیلدی [۷].
ایران[دَییشدیر]
1889دا ناسیرئددین شاهین دعوتی ایله یئنیدن ایرانا گئدن افغانی، شاهین موشاویری کیمی سیاسی بیر رول اویناماغا چالیشدی، آنجاق ایصلاحات فیکیرلرینده ایصرار ائدینجه تکرار آزغینلیقلا گوناهلاندیردی. ناسیرئددین شاهین، اونونلا باغلی شوبههلری آرتدی، افغانی دا، شاها قارشی آچیق موخالیفته باشلادی. 1890دا قوووه گوجونه دئپورتاسییا ائدیلیب. ایران خاریجینه سورولدوکدن سونرا دا باشدا میرزه حسن شیرازی اولماق اوزره عالیمه گؤندردیگی مکتوبلارلا "توتون آیاکلانماسی" آتانین حاضیرلیغی اولموش [۷]. . ایراندا اونون فیکیرلرینی قبول ائدن قروپلار "مجموعسو ایسلام" آدلی گیزلی بیر تشکیلات یاراداراق و بعضاً تئررور آکسییالارینا ده باش ووراراق وارلیقلارینی اوزون مودت داوام ائتدیردیلر. ایران و ایسلام دونیاسیندا مئیدانا گلن بوتون رادیکال ایسلام تشکیلاتلانمالاریندا بو قروپون بؤیوک تاثیری اولدو. "قرب بشری ائلملره بلی، معنوی و سیاسی تزییقلرینه یوخ" شوعاری ایله حرکت ائدن قروپ ایلک جیدی آکسییانی قاجار شاهی ناسیرئددینئ قارشی 1 مای 1896-جی ایلده تشکیل ائتدیگی سوی-قصدله گئرچئکلئشتیردی[۱۱].
لوندون[دَییشدیر]
دینجلمک اوچون لوندوندا قالان افغانی، بو آرادا رهبرلیک ائتدیگی قزئت واسیطهسیله شاها و خوصوصن اینگیلیس وطنداشینا وئریلن توتون ایمتییازلارینا قارشی موقاویمت چاغیریب.
ایستانبول[دَییشدیر]
افغانی، 1892ده ایکینجی عبدالحمیدین یاخین آدامی ابوالهدینین چاغیریشی ایله ایستانبولا گئتدی. اؤزونه بیر ائو، ماعاش تعیین ائدیلدی[۷]. ایکینجی عبدالحمیدین آفغانینی پانایسلامیزم تبلیغاتی اوچون ایستیفاده ائتمگی اومید ائتدیگی گومان ائدیلیر. 1896دا ایران شاهی ناصرالدین شاهین میرزه ریضا کیرمانی آدلی شخص طرفیندن اؤلدورولمهسیندن سونرا جینایتی ترتیبی ایله ایتتیهام ائدیلن افغانی شوبههلی گؤرولمهیه باشلادی و نیشانتاشی بیر یاندا گؤز حبسینده ساخلانیلیب. آمین ماالووفون سمرقند آدلی اثرینده ده ایکینجی عبدالحمیدین افغانینی دیش حکیمی واسیطهسی ایله اؤلدورمک جهدیندن بحث ائدیلیر.
اؤلومو[دَییشدیر]
جمالالدین افغانی، چنهسینده باشلایان بوغاز خرچنگی نتیجه 9 مارس 1897ده ایستانبولدا وفات ائدیب. نیشانتاشینداکی شئیخلر مزارلیقدا دفن ائدیلیب. 1944ده افغانیستان حکومتینین طلبی ایله جنازهسی بو اؤلکهیه گؤندریلیب. کابیلده اونیوئرسیتئت داخیلینده افغانی اوچون بیر آنیتمزار ایشلهنیلیب.
دوشونجهلری[دَییشدیر]
میصیرده بریتانییا حاکیمیتینه قارشی بیرلیک چاغیریشی ائدیب. دینده بیر ایصلاحات ایله موعاصیرلشمه ایستهین افغانی، ایسلامچی دوشونجهلرین جانلانماسینی و بوتون دونیا موسلمانلارینین بیرلشمهسینی ایستهمیشدیر.[۱۲] لیبئرال بیر آنایاسا طلب ائتمیشدیر. [قایناق؟] رئژیمی چَتین بیر شکیلده تنقید ائتمیشدیر. دوشونجهلری داها سونرا طلبهسی اولان محمد عبده طرفیندن اینکیشاف ائتدیریلمیشدیر. "اصلینده کیم اولدوغو بارهده هله ده بیر فیکیر بیرلیگی یوخدور. ایفلاه اولماز بیر اینگیلیس دوشمنی، یوخسا بیر اینگیلیس جاسوسو ایدیمی؟ بیر آزغین، یوخسا دینی بوتون بیر موسلمان ایدی؟ و بیر چوخ سوالدان بعضیلری: پان-ایسلامیزمی می مودافیعه ائتدی، پان-عربیزمی بیلرمی؟ ایسلام رئفورمجولوک-اونون لوتهئر ای ایدی؟ نییه ماسونلارلا بیرلیکده چالیشدی، مقصدی نئیدی؟ [۱۳]" تدقیقاتچی احمد الی سلیمه گؤر، افغانینین مقصدی تورکلر طرفیندن ایداره اولونان عثمانلی ایمپئراتورلوغونون یئرینه عرب بیر خلیفه طرفیندن ایداره اولونان، موستقیل موسلمان اؤلکهلرین یاراتدیغی بیر فئدئراسییا و یا کونفئدئراسییا، بیر موسلمان میلتلر بیرلیگی اولوشتورماکتی.[۱۳] ایکینجی عبدالحمید خاطیرهلرینده افغانی ایله علاقه دار اولاراق بئله یازار:[۱۴] "منیم خلیفه آدیم اینگیلیسلر اوچون داواملی بیر ناراحاتلیق منبعیی ایدی. اینگیلیس خاریجی ایشلر نازیرلیگینده بلونت آدلی بیر اینگیلیس و افغانی آدیندا بیر شارلاتانین امکداشلیق ایله بیر پلانین حاضیرلاندیغینی کشف ائتدیم. بو ایکیسی خیلافتین تورکلر طرفیندن زور ایشلهدیلهرک اله کئچیریلدیگینی ایرهلی سورهرک، مکه امیری شرعیف هوسئین خلیفه ائلان ائدیلمهسینی مودافیعه اولونوردولار. جمالالدین آفگانیگی چوخ یاخشی تانیییردیم. چوخ تهلوکهلی بیر آدام ایدی. میصیرده ایکن اؤزونو مئهدی ائلان ائدهرک بوتون اورتا عاصییا موسلمانلارینی آیاغا قالدیرماغی اؤنئرمیشتی.[۱۳]
آیریجا باخینیز[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ عثمانلی دؤولتینده عرب میللتچی جمعیتلری ـ علی بیلگناوغلو: Osmanlı Devleti'nde Arap Milliyetçi Cemiyetleri - Ali Bilgenoğlu
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ آحمئت دانیشماز، جمالالدین افغانی، کؤرپو درگیسی، سایی ۷۲، گوز ۲۰۰۲.۲
- ↑ مسلمان قارداشلاردان یئنی عثمانلیلارا ایسلامجیلیق، سئلین چاغلایان، ایمگه کیتاب ائوی، س.۹۳، ۹۴، ۱۰۲
- ↑ بریتانیکا، جمالالدین افغانی
- ↑ محمد محزومی پاشا، جمالالدین افغانینین خاطرهلری، ۲۰۰۶، قایناق یایینلاری
- ↑ فاروق یوجل، تعصبا قارشی دوروشون آدی: جمالالدین افغانی / Faruk Yücel, Taassuba Karşı Duruşun Adı: Cemaleddin Afgani
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ ۷٫۵ ۷٫۶ ۷٫۷ جمالالدین افغانینی خاطیرلاماق، حاقسؤز درگیسی، ۲۷.۰۵.۲۰۰۸
- ↑ Soner Yalçın, Beyaz Müslümanların Büyük Sırrı-Efendi 2, 2006, pp. 215-217
- ↑ Tevfik Karabulut, Ilımlı İslam, Bayrak Yayınları.
- ↑ تاجالدین شیمشک، جمالالدین افغانی و مجادلهسی، درس نوتلاری، یوخلانان تاریخی: ۰۹.۱۰.۲۰۱۵
- ↑ Faruk Yücel, Taassuba Karşı Duruşun Adı: Cemaleddin Afgani.
- ↑ Osmanlı Devleti ve Kürt Milliyetçiliği - Hakan Özoğlu
- ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ Müslüman Kardeşlerden Yeni Osmanlılara İslamcılık, Selin Çağlayan, İmge Kitabevi, S.93, 94, 102
- ↑ سلطان عبدالحمیدین خاطره دفتری، استانبول، ۱۹۸۶، ۸. باسقی، ص۷۳


text:
قوزئی ژرمن دیللری
قوزئی ژرمن دیللری (اینگیلیسجه: North Germanic languages، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: İskandinav dilleri، فارسجا: زبانهای ژرمنی شمالی) هیند اوروپا دیللرینین عائیلهسیندن ساییلیر. بۇ دیل قوزئی آوروپا دا دانیشیلان بیر دیلدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ (2017) "North Germanic", Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«North Germanic languages»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قوزئی ژرمن دیللری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تۆرکیأنینگ گۆن ترتیبی ۲۳: تۆرکیه و منبج مسئلهسی
جان آجون؛ سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستا
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقایارسینگیز:
سۇنگقی ییلاردا تۆرکیه بیلن آمریکانینگ آراسیندا بیرنأچه مسئله ده دارتغینلیق یۆزه چیقیار. اساسا ندا آمریکانینگ فتؤنینگ آغدارلیشیق سینانشیغفیندان سۇنگ پنسیلوانیادا یرله شن یۇلباشچیسی فت الله گۆلنی ایزینا برمهزلیگی و پ. ک. ک نینگ سوریه دأکی شاحاسی بۇلان ی. پ. گ نی آچ آچان قۇلداپ حیذماتداش ایغلان اتمه گی اؤزآرا قاتناشیقلارا ضلل بردی. تۆرکیأنینگ ترور قوراماسی بیلن گؤره ش باراسینداقی تأزه دکترینینا لاییقلیقدا قورلان فیرات قالقانی و زیتین شاحاسی حرکتلرینه قۇشماچا آستانا تاپغیری نینگ چأگینده تۆرک یاراغلی گۆیچلری نینگ ادلب ده آچان ۱۲ سانی گؤزهگچیلیک مرکزی تۆرکیأنینگ بؤلگه دأکی توتومینی گۆیچلهندیریدی. تۆرکیأنینگ زیتین شاحاسی حرکتی بیلن ترور قوراماسی ی. پ. گ نینگ اساسی یرلریندن بیرینی ترورچیلیقدان صاپلاماغی تۆرکیأنینگ منبج مسئله سیندأکی توتومینی حاص هم بِرکیتدی.
منبج سوریه دأکی آغدارلیشیغینگ ایلکینجی ییللاریندا آزات سوریه قشونی تاراپیندان آلینیار. ۲۰۱۴-نجی ییلدا داعش تاراپیندان اله گچیریلیأر. ۲۰۱۶-نجی ییلدا بۇلسا آمریکانینگ اؤنگ باشچیلیغینداقی حالقارا حیذماتداشلیق ی. پ. گ نینگ اساسیندا دؤرهدن سوریأنینگ دموکراتیک گۆیچلری بیلن منبج شأهِرینه حرکت باشلادیار. تۆرکیأنینگ قارشیلیغی و دویدوریشلاری نتیجه سینده آمریکا تۆرک تاراپینا داعش ینگ اتراپدان صاپلانماغیندان سۇنگ ی. پ. گ نی فیرات دریاسی نینگ گۆن دۇغارینا چکیلجکدیگینی و بؤلگأنینگ یرلی عاراپ گۆیچلری تاراپیندان گؤزهگچیلیک ادیلجکدیگینی کپیللِهندیریپدی. آمریکالی یۇلباشچیلارینگ ی. پ. گ نینگ منبج دن چکیلجکدیگی باراداقی بیاناتلارینا قارامازدان ی. پ. گ اتراپدان گیتمه دی. شیله ده آمریکانینگ منبج اۆچین دؤرهدن منبج حاربی گنگه شی ی. پ. گ نینگ حاقیناتوتما قوراماسی حؤکمۆنده ایش آلیپ باریار. منبج حاربی گنگه شی رسمی تایدان قاراشسیز هم بۇلسا، پ. ک. ک تاراپیندان منبج شأهِرینه گؤنۆدن بِللأن جمیل مظلوم و اسماعیل دریک حاربی گنگه شی گؤنۆکدیریأر. اۆسسهسینه اتراپدان حابار بریأن کؤپ سانلی ژورنالیستا گؤرأ پ. ک. ک/ ی. پ. گ نینگ اتراپداقی مکدپلرده اؤز ایدئولوژیسینی پروپاگاندا ادیأر.
منبج اترابی اۆچین تۆرکیأنینگ توتومینی گۆیچلهندیریأن مؤهۆم فاکتورلاردان بیری، یرلی حالقینگ ی. پ. گ دن بینجالیق بۇلماغی. شیله لیکده منبج دأکی ی. پ. گ ظلمیندان قاچان مۆنگلرچه آدام فیرات قالقانی حرکتی بیلن آزات ادیلن یرلره اۇرناشدیریلدی. شیله ده منبج دأکی تاراپلار و یرلی حالق ی. پ. گ نینگ یاشلاری زور بیلن قشونینگ سانینا آلماغی و اۇلاری قیناماغینا قارشی پروتست یؤریشلری گچیردی. بی قانون ایش آلین باریان و جانا قاصت اتمه لر بیلن ی. پ. گ پارتیزانلارینی اؤلدۆرن القیوم حرکتی منبج ده دؤرهدیلدی.
زیتین شاحاسی حرکتیندن سۇنگ تۆرکیأنینگ منبج باراداقی بیاناتلاری و گؤره ن طایارلیقلاری آمریکالی یۇلباشچیلار بیلن تۆرک رسمیلری نینگ آراسیندا دیپلماتیک گپله شیکلرینگ باشلاماغینا سبأپ بۇلدی. آمریکانینگ اۇزالقی داشاری ایشلر وزیری رکس تیلرسون ینگ تۆرکیأ قوران ساپاری نینگ چأگینده منبج مسئله سی بۇیونچا ایلالاشیق و چؤزگۆت تاپماق اۆچین تۆرک- آمریکان بیله لیکدأکی ایش تۇپاری دؤرهدیلدی. رکس تیلرسون ینگ وظیپه سیندن بۇشادیلماغی سبأپلی گپله شیک تاپغیری اۆزنۆگِن هم بۇلسا، مایک پمپئو نینگ وظیپأ بِللهنمهگیندن سۇنگ گپله شیکلر دۇوام اتدی. تۆرک و آمریکان ایش تۇپاری نینگ کِسگیتلأن ۳ تاپغیرلی ایش میلناماسی بۇیونچا ایلالاشیق قازانیلدی. میل ناما لاییقلیقدا ی. پ. گ منبج دن چیقار، تۆرکیه و آمریکا منبج ینگ گؤزهگچیلیگینی بیله لیکده عامالا آشیرار، منبج ینگ یرلی گۆیچلری تاراپیندان تأزه دۇلانشیق دؤرهدیلر.
تۆرکیه بیلن آمریکانینگ آراسیندا منبج مسئله سینده ایلالاشیق قازانیلماغی ناتو آغضا ایکی یوردونگ آراسینداقی دارتغینلیغی قۇوشاتما و حیذماتداشلیغی گۆیچلندیرمه پتانسیلینی اؤزۆنده اۆیشۆریأر. اِمما بیرنأچه مسئله کِسگیتلهنِن میلناما و اؤزآرا قاتناشیقلار اۆچین اولی حۇوپ عمله گتیریأر. میلناما ایش یۆزۆنه گچیریلمأن حالاتیندا، یاغنی ی. پ. گ پارتیزانلاری منبج دن چکیلمه سه لر اؤزآرا قاتناشیقلار یانگاداندان دارتغینلاشار. شیله ده ایکی یوردونگ آراسیندا هایسی قوراملارینگ و کیملرینگ پ. ک. ک/ ی. پ. گ بیلن قاتناشیقدا بۇلاندیغیمسئله سی اؤز چؤزگۆدینه قاراشیار. میثال اۆچین منبج حاربی گنگه شی آمریکانینگ بیاناتلاریندان دۇلی قاراشسیز بۇلسا، ایش یۆزۆنده قندیل تاراپیندان دۇلاندیریلیار. تۆرکیه اۆچین منبج دأکی میلناما نوسغاوی حأصیهته ایه بۇلمالی و ی. پ. گ تاراپیندان گؤزهگچیلیک ادیلیأن أهلی یرلرده ایش یۆزۆنه گچیریلمهلی. آمریکا بۇلسا مئبج ده ایش یۆزۆنه گچیریلن میلنامانینگ فیرات دریاسی نینگ گۆن دۇغاریندا دا ایش یۆزۆنه گچیریلمه گینه قارشی دوروپ بیلر.
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اۇغلی بیلن آمریکالی ایشدشی مایک پمپئو نینگ منبج مسئله سینده ایلالاشماغی اؤزآرا قاتناشیقلار اۆچین اولی پورصات دؤرهدیأن هم بۇلسا، میلنامانینگ ایش یۆزۆنه گچیریلمه گی و منبج دن سۇنگقی قاتناشیقلار اۆچین هم سیناغ بۇلار.
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقادینگیز.


text:
لوکاویل
لوکاویل (اینگیلیسجه. Lukoil، روسجا. Лykoйл) روسیه نین ان بؤیوک نفت شیرکتلریندن ساییلیر. دونیانین چوخ اؤلکه لرینده نفت و قاز صنعت بؤلومونده چالیشیر. بو شیرکت 2012جی ایلینده هر گون 89.856 میلیون تون نفت (1.813 میلیون بؤشگه) نفت تولید ائدیب.
باش دولاندیران تیکینیلری روسیه نین پایتختی موسکو دا یئرلشیر. قوروجو و ایندیکی باشچیسی آذربایجان کؤکنلی ایش آدامی واحید علیاکبروف دور. واحید علیاکبروف1991-جی ایلین سونوندا پرم، وولقوقراد و ماژیسکی فابریکالاری ایله لانقنپاسنفتقاز (Lanqenpasneftqaz) ، اوراینفتقاز( Urayneftqaz) و کوقالیمنفتقاز (Koqalımneftqaz) آراسیندا موقاویلهنین ایمضالانماسینا ناییل اولاراق، روسیه ده ایلک نفت کونسرسیومو یارادیب، و سونرادان بو اوچ شیرکتین باش حرفلری "لوک اویل، LUKoyl" شیرکتینین آدینا چئوریلدی.
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ Annual Report 2014 Archived 2015-09-15 at the Wayback Machine.


text:
الجزاییر
اَلجَزاییر (عربجه: الجزائر) آفریقا قارهسینین شومالیندا بیر اؤلکهدیر. بۇ اؤلکه تونس و مراکشین آراسیندادیر و اوْنون پایتختی الجزیره شهریدیر. الجزاییرین خالقی عرب و بربردیرلر و اونلارین رسمی دینلری ایسلام و مذهبلری سونودور. بۇ اؤلکهنین مساحتی ۲/۳۸۱/۷۴۱ کیلومتر موربع و جمعیتی ۳۵٬۳۶۹٬۰۰۰ نفردیر. الجزاییرین رسمی دیلی عرب دیلیدیر؛ آما فرانسه و بربر دیللرینهده دانیشیرلار.
۱۹۶۲-نجی ایلین ژوئیهسینده ۱۳۲ ایلدن سوْنرا الجزاییر اؤز موستقیللیگینی اعلام ائتدی و فرانسهنین ایستعماریندان بوراخیلدی. بۇ موستقیللیگ ۸ ایل ساواش و یوزلر مین اینسانین اؤلوم نتیجهسیدی. بۇ گئچمیشین کؤلگهسی هلهده الجزاییریله فرانسه رابیطهلرینده آغیرلیق ائدیر.
ایچیندهکیلر
جوغرافیاسی[دَییشدیر]
الجزاییر ۶ اؤلکه ایله همسرحددیر - تونیس، لیبی، نیجر، مالی، موریتانی، غربی صحرا و مراکش ایله.
تاریخی[دَییشدیر]
چاغداش الجزاییر دؤولتینین اراضیسینده قدیم زامانلارده قدیم لیبی طایفه لاری یاشاییردیلار. ا.ا. ۹-جو-۲-جی عصرلرده الجزاییرین ساحیل بویو اراضیلرینده فینیکییا کولونییالاری یئرلشیردی. بۇ اراضیده ا.ا. ۳-جو-۲-جی عصرلرده نومیبییا دؤولتی مؤوجود اوْلموشدو. ا.ا. ۱-جی عصرده الجزاییر اراضیسی روم ایمپیراتورلوغو طرفیندن ایشغال اوْلوندو و رومنین ایالتینه چئوریلدی.
۴۳۸-جی ایلده چاغداش الجزاییر دؤولتینین ده اراضیسی داخیل اوْلماقلا شیمالی آفریقانین ساحیل بویو اراضیلری وانداللار طرفیندن ایشغال اوْلوندو. ۵۳۴-جو ایلده واندال کراللیغینا سوْن قوْیان بیزانس ایمپیراتورلوغو ایمپراتورو یوستینیان (۵۲۷-۵۶۵) بۇ اراضیلری اؤز دؤولتینین اراضیسینه داخیل ائتدی. ۷-جی عصرده عربلر طرفیندن ایشغال اوْلونان الجزاییر عرب خیلافتینین ترکیبینه داخیل ائدیلدی. اؤلکهده اهالی آراسیندا ایسلام دینی هیزله یاییلماغا باشلادی.
۱۵۱۸-جی ایلده الجزاییرین ساحیل بویو بیر سیرا شهرلرینی اله کئچیرن یئرلی حاکملر ایسپانیا موستملکهچیلرینین موداخیلهسیندن قورخاراق کؤمک اۆچون تۆرکلره مۆراجیعت ائتدیلر. نتیجهده الجزاییر اراضیسی عثمانلی ایمپیراتورلوغونین ترکیبینه داخیل ائدیلدی و اوْنون اراضیسی کونستانتینا، تیتتری (مدا) و ماسکارا (اوْران) بیلربیلیکلری آراسیندا بؤلوشدورولدو. الجزاییرین ساحیل بویو اراضیلرینده دنیز قولدورلوغو گئنیش میقیاس آلدی.
الجزاییر ۲۰-جی عصرده[دَییشدیر]
الجزاییر خالقینین XX عصرین ۵۰-جی ایللریندن اعتباراً ایستیقلالیت اۇغروندا موباریزهسی باشلاندی. الجزاییر خالقی ۱۹۵۴-جو ایل نوْامبرین ۱-ده عۆصیانا قالخدی. بۇ عۆصیانا میلّی قورتولوش جبههسی باشچیلیق ائدیردی. میلّی قورتولوش جبههسی میلّی-آزادلیق موباریزهسینین مقصدلرینی بئله مویینلشدیرمیشدی: اؤلکهنین فرانسه موستملکه ظلموندن آزاد ائدیلمهسی، الجزاییر جومهوریتی یارادیلماسی. ۱۹۶۲-جی ایلین مارسیندا فرانسه آتشین دایاندیریلماسی حاقیندا اویان سازیشینی ایمضالادی و الجزاییرین موستقیللیینی تانیمالی اوْلدو. ۱۹۶۲-جی ایلین سپتامبریندا الجزاییر خالق دموکراتیک جومهوریتی اعلان ائدیلدی. آنا یاسایا گؤره «میلّی دَیَرلر و ایسلام حدودلاریندا سوسیالیزم قورماق» خالقین آماچ اعلان اوْلوندو. مستملکهچیلرله البیر اوْلان ایری فوداللارین توْرپاقلاری، بانکلار، سیغورتا شیرکتلری، نقلیات واسطهلری، الکتریک مرکزلاری میللیلشدیریلدی. بۇنونلا یاناشی، تیجارتده، ییینتی صنایعسینده، صنعتکارلیق و خیدمت ساحهسینده اؤزل کاپیتالین مؤقعلری ساخلاندی. ۱۹۷۱-جی ایلده کچیریلن آقرار اصلاحاتلار نتیجه سینده اؤز-اؤزونو ایداره ائدن فرمرلر، کندلی شیرکتلری یارادیلدی. ۸۰-جی ایللرده دۇروم پیسلشدی. ارزاقلا علاقه دار پروبلملر میدانا چیخدی. ۱۹۷۸-جی ایلده اؤلکهنین رهبرلیینده دییشیکلیک اوْلدو. بن بللا شدلی بنجدید عوض ائتدی. یگانه حیزب اوْلاراق اؤلکهنی ایداره ائدن میلّی قورتولوش جبههسی همین آدلا ایجتیماعی تشکیلاتا چئوریلدی. ۱۹۸۹-جو ایلده قبول ائدیلمیش آنا یاسادا چوْخپارتیالیلیغا ایجازه وئریلدی. سوْل تمایوللو پارتییالارلا یاناشی، تملچی تشکیلاتلار میدانا چیخدی. اوْنلاردان بیری ده ایسلام قورتولوش جبههسی ایدی. اوْ، ۱۹۹۱-جی ایل مجلیس سئچکیلرینده غلبه قازاندی. لاکین بۇنا باخمایاراق باتی اؤلکهلرینین تضییقی ایله سئچکیلرین نتیجهسی لغو ائدیلدی. اوْردو رهبرلییینین تضییقی نتیجه سینده شدلی بنجدید ایستفاء وئردی. اؤلکهنین ایداره ائدیلمهسی اۆچون محمد بودیافین رهبرلییی ایله عالی دؤولت کومیتهسی تشکیل ائدیلدی. لاکین ۱۹۹۲-جی ایلده اوْ سوی-قصد نتیجه سینده اؤلدورولدو. ۱۹۹۵-جی ایلین نوْامبریندا کچیریلمیش سئچکیلرده ژنرال لامین زروال غلبه چالاراق اؤلکه باشکانی سئچیلدی. ۱۹۹۷-جی ایلین ۱۵ ژۇئن مجلیس سئچکیلرینده ده زروالین آرخالاندیغی میلّی دموکراتیک بیرلیگی غلبه قازاندی.
اهالی[دَییشدیر]
۲۰۱۴-جو ایله اوْلان تخمینلرینه اساساً الجزاییر اهالیسینین سایینا گؤره دۆنیادا ۲۴۰ اؤلکه آراسیندا ۳۴-جو یئرده دایانماقدادیر.
دیل[دَییشدیر]
ایقتصادیاتی[دَییشدیر]
الجزاییر، آفریقا قیطعهسینین ان زنگین اؤلکهلریندن بیریدیر. ایللیک ۱۱۳٬۶ میلیارد دوللارلیق عۆمومی میلّی محصول نتیجهسی ایله قیطه نین ان بؤیوک بشینجی ایقتصادیاتینا مالیکدیر. پول واحیدی الجزاییر دیناریدیر.
الجزاییر، اهمیتلی بیر طبیعی قاز (اۆرتیم (تولید) دا دۆنیادا ۵-جی، ایخراجاتدا ۴-جو) و نفت (اۆرتیم (تولید) دا ۱۳-جو، ایخراجاتدا ۹-جو) اۆرتیم (تولید) چیسی و ایخراجاتچیسیدیر. اؤلکهنین گونئی غربینده دمیر، گونئیوندا ایسه اورانوس و سینک یاتاقلاری وار. بیر دؤولت شیرکتی اوْلان سوناتراجه طرفیندن چیخاریلان نفت و طبیعی قاز، اؤلکهنین باشلیجا گلیر قایناغیدیر. الجزاییر، اکینچیلیک اصلاحاتی و آغیر صنایعنین مودرنیزاسیاسی یوْلو ایله] ایقتصادیاتینی جانلاندیرماغی یوخلامیشدیر، آنجاق نفت و طبیعی قاز منشألی محصوللار هله ایخراجاتین دمک اوْلار کی، هامیسینی میدانا گتیریر.
دنیزه یاخین سقمنتده اکینچیلییه الوریشلی ساحهلرده، باشدا زیتون شیمی آرالیق دنیزی ایقلیمی بیتکیلری یتیشیر. الجزاییر، پاخلا اکینچیلیینده دۆنیادا ۱-جی، انجیر اکینچیلیینده ۵-جی، خورما اکینچیلیینده ۶-جی، اریک اکینچیلیینده ۹-جو، بادام اکینچیلیینده ۱۰-جو یئرده گلیر، بۇنونلا بئله، کند چیفتلیک (مزرعه) محصوللارینین بؤیوک قیسمینی ایخراج ائده بیلمز.
الجزاییرین خاریجی بورجلاری ۲۰۰۵-جی ایلده ۱۷٬۵ میلیارد دولار ایکن دسامبر ۲۰۰۶–۴٬۷ میلیارد دوللارا دوشموشدو. اؤلکه، خاریجی بورجلارینی یاواش یاواش باغلاماقدا، بوندا آرتان نفت قیمتلریندن فایدالانماقدادیر. بیر اوْپک اؤلکهسی اوْلان الجزاییر، مؤحکم بیر ایقتصادیاتا مالیکدیر. نفت و طبیعی قاز گلیرلری خاریجی بورجلاری آزالتماقدا ایستیفاده ادیلدیی کیمی اهمیتلی آلت یاپی (زیر ساخت) لاییحهلرینین رئاللاشماسینی ده تأمین ائتمکدهدیر.
تحصیل[دَییشدیر]
الجزاییرده ۲۶ بیلیم یوردو و ۶۷ عالی مکتب فعالیّت گؤستریر. چوْخ میلیونلو الجزیر اهالیسی و ۲۰۰۸-جی ایلده قئیده آلینان آماری جهتتن اساساً ۸۰٫۰۰۰ خاریجی طلبه اؤلکهده تحصیل آلیر. بۇ عالی تحصیل اوْجاقلاریندا ان چوْخ حۆقوق و ایقتصادیات فاکولتهلرینه، داها سوْنرا علم و طیب ساحهلرینه اؤنم وئریلیر. تحصیل عرب و تاریخی سببلره گؤره فرانسه وئریلیر.
ماراقلی حقایق[دَییشدیر]
۱۸۲۷-جی ایلده فرانسه لی سفیر الجزاییر حؤکمداریندان آلینان بورجلاری و بورج فایزینی اؤدمیی طلب ائتدی. بۇندان غضبلهنن حؤکمدار ایسه اۇزون مۆباحیثهلر ائدیر، بۇنا اعتراضینی بیلدیریردی. سوْندا حیصّه لرینی کیلوولایا بیلمه یَن الجزاییرلی مونارخ سفیرین آلنیندان یاواشجا شاپالاق وۇردو. تحقیر اوْلونان سفیر بۇنا باخمایاراق هئچ بیر تئپکی وئرمهدی. یالنیز ۳ ایل سوْنرا – ۱۸۳۰-جو ایلده الجزاییری ایشغال ائتمه یی پلانلاشدیران فرانسه بهانه کیمی ۳ ایل اوّلکی شاپالاغی بهانه گؤستردی.
قالری[دَییشدیر]
صحیّه و طیب[دَییشدیر]
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ Constitution of Algeria, Art. 11 (Arabic). El-mouradia.dz. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 18 July 2012. یوْخلانیلیب17 January 2013.
- ↑ Constitution of Algeria; Art. 11. Apn-dz.org (28 November 1996). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 25 July 2013. یوْخلانیلیب17 January 2013.
- ↑ Constitution of Algeria; Art. 3. Apn-dz.org (28 November 1996). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 25 July 2013. یوْخلانیلیب17 January 2013.
- ↑ APS. Algeria Press Service (6 January 2016). یوْخلانیلیب6 January 2016.
- ↑ The World Factbook – Algeria. Central Intelligence Agency (4 December 2013). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 13 October 2012. یوْخلانیلیب24 December 2013.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ Démographie (ONS). ONS (19 January 2016). یوْخلانیلیب19 January 2014.
- ↑ IMF World Economic Outlook (WEO), October 2015 http://knoema.com/IMFWEO2015Oct/imf-world-economic-outlook-weo-october-2015?tsId=1000880
- ↑ IMF World Economic Outlook (WEO), October 2015 http://knoema.com/IMFWEO2015Oct/imf-world-economic-outlook-weo-october-2015?tsId=1001240
- ↑ IMF World Economic Outlook (WEO), October 2015 http://knoema.com/IMFWEO2015Oct/imf-world-economic-outlook-weo-october-2015?tsId=1000500
- ↑ IMF World Economic Outlook (WEO), October 2015 http://knoema.com/IMFWEO2015Oct/imf-world-economic-outlook-weo-october-2015?tsId=1001260
- ↑ Staff. Distribution of Family Income – Gini Index. The World Factbook. Central Intelligence Agency. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 23 July 2010. یوْخلانیلیب1 September 2009.
- ↑ 2015 Human Development Report 21–25. United Nations Development Programme (14 December 2015). یوْخلانیلیب14 December 2015.
- ↑ Geoghegan, Tom (7 September 2009). "Could the UK drive on the right?". BBC News. Retrieved 14 January 2013.
- ↑ Special Census Topic 2000 Round (1995 - 2004): Volume 2b - Ethnocultural characteristics. Table 5. Population by language, sex, urban/rural residence: each census, 1985 - 2003 (released: ۲۶ ژوئن ۲۰۰۶)
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
منبعلر[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیا


text:
حکومت آذر سولیمانووا تضییقلر ائتمک ایستییر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا واحید میللی حرکات پارتییاسینین میلت وکیلی رومان قوتسیریدزه دئییب.
«سولیمانوو هئچ کیمه تضییق ائتمهییب. اونون اولدوغو صحبتده همچینین رگیونون دینی لیدری اولان شیخ، گورجو آرزوسونون یئرلی ساکربولوداکی (شهر شوراسی) دپوتاتلاری دا ایشتیراک ائدیبلر. آذر سولیمانوو سادهجه واحید میللی حرکاتا قارشی پروووکاسییانین اولوب-اولمادیغینی اؤیرهنمک ایستییردی. بئله کی، سونرادان سرت رفتار اولونان شخص گورجو آرزوسو پارتییاسینین آکتیویستی اولوب و رگیوندا واحید میللی حرکاتین علیهداری کیمی تانینیب. پارتییا بو حادثه دن سیاسی مقصدلر اوچون ایستیفادهیه ایزن وئرمهیهجک. یقین اونلار سولیمانووا تضییق ائتمک ایستییرلر. او، آلتی ایلدیر موخالیفتدهدیر. بیر زامانلار اونا پارلامنتده میللی حرکات فراکسییاسی یارادیلاندا دا تضییقلر ائدیلیردی. سولیمانوو تمیز آدامدیر و اصل دؤیوشچودور»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، گورجوستان باش پروکورورلوغو آذر سولیمانووا قارشی جینایت ایشی قالدیریب. او، بیر مدت اول مارنئولی مئری تمور آبازووو تحقیر ائتدیکدن سونرا زوراکیلیغا قارشی مارنئولی ساکینینه قارشی زوراکیلیقدا اتهام ائدیلیب. آرتیق بو اتهام اوزره گورجو آرزوسو پارتییاسیندان اولان آبازوو حبس ائدیلیب. سولیمانووون حبسینه ایسه دپوتات توخونولمازلیغی مانعه یارادیب.
آذر سولیمانوو اونا قارشی ایرلی سورولن اتهاملارین هئچ بیرینی قبول ائتمهییب. او، باش وئرنلری پروووکاسییا آدلاندیریب و زوراکیلیق تطبیق ائدیلدیی ادعا اولونان شخصی هئچ واخت گؤرمدیینی بیان ائدیب.


text:
2 فیلیسطینلی اوشاق شهید اولدو
ایسرائیل عسگرلری ایشغال آلتینداکی اردن چایینین غرب ساحلی ایله غزه سرحد منطقهسینده فیلیسطینلی ایکی اوشاغی شهید ائتدی، اوچ نفری ایسه یارالادی.
ایسرائیل عسگرلری ایشغال آلتینداکی اردن چایینین غرب ساحلی ایله غزه سرحد منطقهسینده فیلیسطینلی ایکی اوشاغی شهید ائتدی، اوچ نفری ایسه یارالادی.
غزه-ده کی فیلیسطین ساغلیق ناظیرلیگینین سؤزچوسو اشرف ال کودرا البریج قاچقین دوشرگهسینین شرق سرحدینده امریکانین قودسو ایسرائیل-ین پایتاختی اولاراق تانیما قرارینا اعتراض ائتمک اوچون کئچیریلن تظاهرات لاردا 16 یاشینداکی امیر عبدالحمید أبو موساید آدلی فیلیسطینلی بیر اوشاغین ایسرائیل عسگرلرینین گوللهسیله سینهسیندن وورولاراق، شهید اولدوغونو بیلدیردی.
سؤزچو همین حادثهلر زامانی 3 فیلیسطینلینین یارالاندیغینی و وضعیتی آغیر اولان یارالیلارین اولدوغونو سؤیلهدی.
فیلیسطین ساغلیق ناظیرلیگینین آچیقلاماسیندا دا ایسرائیل عسگرلرینین اردن چایینین غرب ساحلینین قوزیی ینده کی نابلوس شهرینه باغلی عراق بورین کندیندکی موداخیلهسینده فیلیسطینلی بیر اوشاغین شهید اولدوغو بیلدیریلدی.
شهید اولان 16 یاشینداکی علی امیر کاینو آدلی اوشاغین عمیسینین اوغلو ناصر کاینو عمی سی اوغلونون عراق بورین کندینین گیریش یئرینده ایسرائیل عسگرلرینین ووردوغونو سؤیلهدی.
کاینو علینین خصوصی ماشینلا آپاریلدیغی نابلوسداکی خستهخانالاردان بیرینده شهید اولدوغونو بیلدیردی.


text:
پنتاگن سورییادا پ کاکا ترور قروپلاشماسینی آمریکا اوردوسونون ایستیفاده ائتدیی ان سون تخنولوژی سلاح و گییملرله تجهیز ائتمهیه داوام ائدیر.
آخار. آذ تورکییهنین «ینی شفق» قزتینه ایستینادا خبر وئریر کی، وئریلهجک سلاحلارین سیاهیسی پنتاگنون حاضیرلادیغی بودجه سندلرینده یئر آلیب.
معلوماتا گؤره، آمریکا مدافعه ناظرلیگی سورییایا بو سلاحلاری گؤندرهجک:
- ۶ مین عدد پ کا ام
- ۳۵۰۰ عدد د س ح ک(دوشکا)
- ۳۰۰۰ عدد ر پ گ-۷
- ۱۰۰۰ عدد آ ت۴ و ایسپگ۹
- ۸۰ عدد ۶۰ م م میناآتان
- ۷۵ عدد ۱۲۰ م م میناآتان
- ۱۵۰ عدد آن/پوس گئجه عینکی
- ۱۵۰ عدد آن/پق۲