text:
صمد یوسیف اوغلو وکیلوو 1906-جی ایل مارتین 21-ده قازاخ رایونونون یوخاری سالاحلی کندینده بی نسلینه منسوب بیر عاییله ده آنادان اولموشدور. وکیل آغالیلار، سونرالار ایسه وکیلوولار آدلانان نسلین 300 ایللیک تاریخی معلومدور. شاعیرین آناسی دا همین نسیلدندیر. وکیل آغالیلاردان چوخ جورأتلی حربیچیلر، معاریفچیلر، حکیملر، شاعیرلر یئتیشمیشدیر. اونلار چار روسییاسی دؤورونده قازاخدا، تیفلیسده، باشقا یئرلرده یاشامیش و ایشله میشلر. شاعیرین آتاسی یوسیف آغا کندینده، عؤمرونون سون ایللرینی ایسه قازاخدا یاشامیشدیر. او، چوخ سخاوتلی اولدوغوندان اؤز وار-دؤولتینی الینده ساخلایا بیلمه میش، یوخسوللاشمیشدیر. بالاجا صمدین اوشاقلیغی چوخ آجیناجاقلی اولموشدور. 6 یاشی اولاندا آناسی محبوب خانیم 28 یاشیندا وفات ائدیر. صمد آتاسی یوسیف آغانین و آنا ننه سی عایشه خانیمین هیمایه سینده یاشاییر. عایشه خانیمین اری- شاعیرین باباسی مئهدیخان آغا اؤز دؤورونده ائلینده، اوباسیندا کوهنسال لقبی ایله تانینان شاعیر ایدی. گؤرکملی آذربایجان شاعیری، قاراباغ خانی ایبراهیم خانین وزیری موللا پناه واقیف (1719-1797) ده بو نسله منسوب اولموشدور. شاعیر اوشاقلیق ایللرینی دوغما کندینده کئچیرمیش، ایلک تحصیلینی کند مکتبینده آلمیشدیر. 1918-جی ایلده گؤرکملی ادبیات شوناس و معاریفچی فیریدون بی کؤچرلی قوری موعلیملر سئمینارییاسی نین آذربایجان شؤعبه سینی قازاخا کؤچوررک قازاخ موعلیملر سئمینارییاسینی تشکیل ائدیر. سئمینارییا موترققی بیر معاریف اوجاغی ایدی. بو مکتبه قبول اولونان کند اوشاقلاری آراسیندا صمد و مئهدیخان وکیلوو قارداشلاری دا وار ایدیلر. فیریدون بی کؤچرلی نین حیات یولداشی بادصبا خانیم وکیلووا (کؤچرلی) شاعیرین یاخین قوهومو ایدی. صمد وکیلوو گنجلیگینده او هر شئیله ماراقلانان، حسساس، شیلتاق، بدنجه ضعیف، بونونلا یاناشی چوخ جورأتلی، مؤحکم ایراده لی، حاضیرجاواب ایدی. تحصیله باشلادیغی ایلک گونلردن اونداکی فیطری ایستعداد اؤزونو گؤسترمه یه باشلامیشدی. بو ایللرده او، واقیف، ویدادی، ذاکیر و صابیر یارادیجیلیغی ایله یاناشی، آ.س.پوشکی نین، ی.م.لئرمونتووون و تورک یازیچیلاریندان توفیق فیکرتین، نامیق کامالین، محمد امینین اثرلری ایله ده تانیش اولور. سسی اولدوغوندان گؤزل اوخویور، مهارتله شعیر دئییر، هوسکار تاماشالاردا چیخیش ائدیردی. 1922-جی ایلده شاعیرین آتاسی یوسیف آغا، بیر ایل سونرا ایسه ننه سی عایشه خانیم وفات ائدیر. بوندان سونرا صمده و قارداشی مئهدیخانا اونلارین بیبیسی قیزی خانقیزی وکیلووا قایغی گؤستریر. سئمینارییادا او، ایلک شعیرلرینی قلمه آلیر. بونلار خالق پوئزییاسی فورماسیندان بیری اولان لیریک قوشمالار ایدی. یازدیغی شعیرلر سئمینارییانین دیوار قازئتینده چیخیردی. شاعیرین ایلک چاپ اثری اولان «جاوانلارا خیطاب» شعیری 1925-جی ایلده تیفلیسده چیخان «یئنی فیکیر» قازئتینده درج اولونموشدور. بو شعیری او، سئمینارییانی قورتارماسی موناسیبتیله یازمیشدی. سئمینارییانی بیتیردیکدن سونرا صمد وکیلوو آذربایجانین بیر سیرا کند و رایونلاریندا، او جومله دن قازاخدا، قوبادا و داهی نیظامی نین وطنی گنجه ده آذربایجان دیلی و ادبیاتینی تدریس ائتمه یه باشلاییر. پوئزییا گئت-گئده شاعیرین بوتون وارلیغینا حاکیم کسیلیر. گنج شاعیر اؤز خالقینی، وطنینی، دوغما تورپاغی نین اسرارانگیز طبیعتینی سئودیگی اوچون «وورغون» تخلوصونو گؤتورور. او، اؤزو سونرالار بئله یازیردی:
عاشیقم اینسانا و طبیعته، الیم قلم توتوب یازاندان بری…
1929-جو ایلده صمد وورغون ایکینجی موسکوا اونیوئرسیته سی نین ادبیات فکولته سینه داخیل اولور. موسکواداکی تحصیل ایللرینده او، فعال یارادیجیلیقلا دا مشغول اولور. همین ایللر یازدیغی سیاسی مضمونلو و لیریک شعیرلر اونون 1930- اینجی ایلده چاپ اولونموش «شاعرین آندی» آدلی ایلک کیتابیندا توپلانمیشدیر. 1930-1940-اینجی ایللر-وورغون ایستعدادی نین چیچکلنمه سی و یوکسه لیشی دؤورودور. 1934-اینجی ایلده شاعیرین «کؤنول دفتری» و 1935- اینجی ایلده «شعیرلر» آدلی کیتابلاری نشر اولونموشدور. بو دؤورده شاعیر، شعریمیزین دیلینی بیر چوخ اجنبی سؤزلردن تمیزلیه رک، ادبیاتیمیزی، دراماتورگییامیزی یئنی اثرلر حسابینا زنگینلشدیرمیشدیر. یالنیز 1935-اینجی ایلده صمد وورغون 7 پوئما و 100-ه یاخین شعیر یازمیشدیر. 1934-اینجی ایلده یازیلمیش «آذربایجان» شعیری آذربایجان ادبیاتی نین اینجیلریندندیر. بو شعیرده دوغما آذربایجانین قدیم تاریخی،طبیعی گؤزللیگی، نعمتلری، خالقیمیزین خئییرخواهلیغی، آچیق اؤرکلیگی و قوناق پرورلیگی اؤز عکسینی تاپمیشدیر: ائله همین ایل صمد وورغونون شخصی حیاتیندا یئنیلیک باش وئرمیشدیر. او، عبدالله شایقین بالدیزی خاور خانیم میرزبی اووا ایله عاییله حیاتی قورموشدور. او، چوخ قایغی کئش و مئهریبان آتا ایدی. حیات یولداشی خاور خانیم اوشاقلارین شیلتاقلیغیندان شیکایتلننده، صمد وورغون دئمیشدی کی، من اؤزوم آنا، آتا قایغیسیندان محروم اولموشام، قوی اوشاقلاریم سربست بؤیوسونلر. شاعیرین خاور خانیما و اوشاقلارینا حسر ائتدیگی شعیرلر بو موناسیبتین گؤزل ایفاده سیدیر:
یوسیفین، واقیفین گؤروم وار اولسون،
آیبنیز هامیدان بختییار اولسون.
یوز ایل ده وورغونا خاور یار اولسون،
ان عزیز سیرداشیم، کؤمگیم سنسن .
1. صمد وورغون 1936-37-اینجی ایللرده یئنی اثرلر یازماقلا یاناشی ترجومه چیلیکله ده مشغول اولاراق، آ. س. پوشکی نین «یئوگئنی اونئگین» منظوم رومانینی آذربایجان دیلینه ترجومه ائتمیشدیر:
آخیتدیم آلنیمین اینجی ترینی،
یانمادیم عؤمرومون ایکی ایلینه.
روسییا شعیری نین شاه اثرینی
چئویردیم ایلک دفعه تورکون دیلینه.
بو منظوم رومانین ترجومه سینه گؤره شاعیره پوشکین کومیته سی نین «ا. س. پوشکین مئدالی» تقدیم اولونموشدور. بو ایللر شاعیر شوتا روستاوئلی نین «پلنگ دریسی گئیمیش پهولان» اثری نین بیر حیصه سیسینی بؤیوک اوستالیقلا ترجومه ائتمیش، بونون اوچون گورجوستان س س ائر یسینین فخری فرمانی ایله تلطیف ائدیلمیشدیر. ائلجه ده شاعیر تاراس شئوچئنکونون، ایلیا چاوچاوادزه نین، جامبولون بیر چوخ شعیرلرینی دیلیمیزه ترجومه ائتمیشدیر. 1937-اینجی ایلین ایکینجی یاریسیندا صمد وورغون اؤزونون اؤلمز درام اثرینی – «واقیف»ی یازیر. «واقیف» درامینی 3-4 هفته عرضینده، حئیرتلندیریجی بیر سورعتله تاماملایان شاعیر اثرده موللا پناه واقیفین فاجیعه لی حیاتینی، شاعیر بؤیوکلوگونو، اینسانلیق کامیللیگینی اوستالیقلا، محبتله عکس ائتمیشدیر. «واقیف» درامینا گؤره صمد وورغون 1941-اینجی ایلده «ستالین موکافاتی جایزه سی» آدینا لاییق گؤرولموشدو. 1937-1938-اینجی ایللرین معلوم حادیثه لری – قانلی رئپرئسییالار صمد وورغونو دا «اونوتمامیشدی». اونون یوکسک صنعت قودرتی، نوفوظو و اونا اولان خالق محبتینه قیسقانان آداملار شاعیری میلتچیلیک بؤهتانلاری ایله لکه لمک و جرگه دن چیخارتماغا جان آتیردیلار. موختلیف دایره لرده دفعه لرله «اونون مسئله سین» باخیلمیش، بؤیوک شاعیر «اولوم و یا اؤلوم» دیلمماسی قارشیسیندا قالمالی اولموشدور. شاعیری «لازیمی ایداره لر» تئز-تئز چاغیریردیلار. لاکین صمد وورغون معنوی ایضطیراب کئچیرسه ده، اَییلمز ایراده سی، جورأتی، منطیقی و تاثیرلی دانیشیقلاری ایله علئیه دارلاری نین پلانلارینی پوزموشدو. نیظامی گنجوی نین 800 ایللیک یوبیلئیینه حاضیرلیق ایشینده فعال ایشتیراک ائدن صمد وورغون 1939-جو ایلدن باشلایاراق نیظامی حاقیندا مقاله لر یازمیش، علمی معروضه لرله چیخیش ائتمیش، اونون «لئیلی و مجنون» پوئماسینی مهارتله دیلیمیزه چئویرمیشدیر. 1939-جو ایلده شاعیر اینقیلابچی خانلار سفره لیگئوین حیاتیندان بحث ائدن ایکینجی منظوم درام اثری اولان «خانلار»ی یازمیشدیر. همین ایل اونون «آزاد ایلهام» کیتابی نشر ائدیلیر. 1941-جی ایلده صمد وورغون نیظامی نین «خوسروو و شیرین» پوئماسی نین موتیولری اساسیندا «فرهاد و شیرین» منظوم درامینی یازیر. موحاریبه دؤورونده یازیلمیش بو درامدا بؤیوک وطنپرورلیک دویغولاری نین ترننومو خوصوصی معنا کسب ائدیردی. صمد وورغون 1942-جی ایلده بو اثره گؤره ایکینجی دفعه «ستالین موکافاتی لایوراتی» آدینا لاییق گؤرولور. شاعیرین یارادیجیلیغیندا بؤیوک وطن موحاریبه سی دؤورو خوصوصی یئر توتور. موحاریبه نین باشلاندیغی گون صمد وورغونون یازدیغی:
بیلسین آنا تورپاق، ائشیتسین وطن،
موسلح عسگرم من ده بو گوندن.
– میصراعلاری شاعیرین خالق و وطن قارشیسیندا آندی ایدی. بو میصراعلار تکجه شاعیرین دئییل، بوتون آذربایجان پوئزییاسی نین موحاریبه دؤورونده کی یارادیجیلیق پروقرامینا، یارادیجیلیق دئویزینه چئوریلمیشدی. موحاریبه ایللرینده صنعتکار 60-دان آرتیق شعیر، بیر نئچه پوئما، او جومله دن «باکی نین داستانی»نی یازمیشدی. بو ایللرده صمد وورغون صنعتی نین شؤهرت میقیاسی چوخ گئنیشله نیر. اونون یازدیغی «اوکراینا پارتیزانلارینا» شعیری نین متنلری طیاره دن اوکراینا مئشه لرینه سپلنه رک پارتیزانلارا چاتدیریلمیشدیر. 1943-جو ایلده آمئریکادا کئچیردیگی موحاریبه علئیه اینه یازیلمیش ان دیرلی اثرلر موسابیقه سینده شاعیرین یازدیغی «انانین اؤیودو» شعیری چوخ یوکسک قییمتلندیریلمیش و بوتون دونیا ادبیاتیندا بو مؤضوعودا یازیلان ان قییمتلی 20 اثردن بیری کیمی نیو-یورکدا چاپ ائتدیریله رک حربیچیلر آراسیندا یاییلمیشدیر. موحاریبه ایللرینده وطنپرور شاعیرین آتشین سسی اؤن جبهه ده، خسته خانالاردا، رادیودا داها عظمتلی سسله نیردی. موحاریبه نین آغیر شرایتینده صمد وورغون کریم، موزدوک، قروزنی، نوووروسسییسک جبهه لرینده اولموشدور. 1943-جو ایلده اونون تشببوسو ایله حربی تدبیرلر، جبهه چیلر و اونلارین دوغمالاری ایله گؤروشلر کئچیرمک اوچون فیضولی آدینا ضیالیلار ائوی یارانمیشدیر. 1945-جی ایلده یازدیغی فلسفی درام اولان «اینسان»دا شاعیر گله جگی رومانتیک ووسعتله اکس ائتدیرمه یه چالیشمیش، موحاریبه نین اودلو-آلوولو گونلری ایچریسینده اینسان ذکاسی نین قودرتینی گؤسترمیشدیر. صمد وورغون مقاله لری نین بیرینده یازیردی: «من «اینسان» آدلی بئش پرده لی منظوم درام اوزرینده ایشله ییرم. «اینسان» منیم دؤردونجو منظوم درامیمدیر. اثر اوزرینده بؤیوک بیر ذؤوقله ایشله ییرم، چونکی تاریخی مؤوضوعدا یازیلمیش اولکی اوچ پیئسیمدن فرقلی اولاراق من بیرینجی دفعه اؤز موعاصیرلریمین صورتینه موراجیعت ائتمیشم، اونلارین گله جک نسلینی تصویر ائتمک عزمیندیم.» شاعیرین «اینسان» اثرینده یاراتدیغی «قارداشلیق شهری»نده دونیانین عئینی آرزو و ایدئاللارلا یاشایان اینسانلاری توپلاشمیشدیر. مؤلیفین همین پیئسده قویدوغو «قالیب گله جکمی جاهاندا کامال؟» درین بشری، فلسفی، ریتوریک سوال بو گون ده و گله جک زامانلار اوچون ده آکتوال اولاراق قالیر. صمد وورغون تکجه مشهور شاعیر دئییل، عئینی زاماندا بؤیوک عالیم، عوض سیز تشکیلاتچی و نظریییه چی ایدی. 1945-جی ایلده او، آذربایجان س س ائر علملر آکادئمییاسی نین آکادئمیکی سئچیلمیشدیر. ائله همین ایل باکیدا ایرانلا مدنی علاقه لر جمعیتی یارانیر. بو جمعیتین باشچیسی صمد وورغون تعیین ائدیلیر. ایلک گوننن شاعیر طرفیندن جمعیتین قارشیسیندا دوران وظیفه لر تعیین ائدیلیر. او، ایران آذربایجانی ایله آذربایجان س س ائری آراسیندا مدنی کؤرپو یارادیلماسی ایشینده فعال ایشتیراک ائدیر. موحاریبه دن سونراکی ایللرده صمد وورغون گؤرکملی ایجتیماعی خادیم کیمی دونیادا صولحون برقرار اولماسی ایشینده فعال ایشتیراک ائتمیشدیر. س س ائری عالی سووئتی نین دئپوتاتی کیمی شاعیر 1947-جی ایلده گؤرکملی ادبیات و مدنیت خادیملری ایله بیرگه لوندونا سفر ائتمیش، یولوستو بئرلینده ده اولموشدور. بورادا شاعیری بؤیوک سئوینج گؤزله ییردی. اونون «واقیف» درامی بئرلین تئاتریندا صحنییه قویولموشدو. تئاترین یارادیجی کوللئکتیوینه مؤلیفله گؤروشمک، اونون فیکرینی اؤیرنمک چوخ ماراقلی اولور. آلمان رئژیسسورو کیچیک دییشیکلیک ائتمیش، قاجارین اوبرازیندا هیتلئره مخصوص جیزگیلر وئرمیشدیر. 1948-جی ایلده صمد وورغون پولشانین وروتسلاو شهرینده کئچیریلن مدنیت خادیملری نین عوموم دونیا کونقرئسی نین ایشتیراکچیسی اولموش، کونقرئسدن قاییتدیقدان سونرا شاعیر «زنجی نین آرزولاری» پوئماسینی یازمیشدیر. همین ایل پوئما پولشادا چاپ ائدیلمیشدیر. خاریجی سفرلرله باغلی یازدیغی شعیرلرینی صمد وورغون مشهور «اوروپا خاطیره لری» آدی ایله چاپ ائتدیرمیشدیر. 1951-جی ایلده شاعیر «بولقار-سووئت دوستلوغو جمعیتی» نین خطیله بولقاریستاندا اولموشدور. او دؤورون خاریجی مطبوعاتیندا صمد وورغونون خاریجده چیخیشلاری، کئچیریلن گؤروشلرده مضمونلو، منطیقلی صؤحبتلری حاقیندا یازیلار درج ائدیلمیش، یارادیجیلیغیندان نومونه لر چاپ ائدیلمیشدیر. بؤیوک روس یازیچیسی و شاعیری کونستانتین سیمونووون یازدیغی «دوستوم صمد وورغونون لوندوندا ضیافتده نیطقی» شعیری چوخ یاییلمیش، ادبی ایجتیماعیت طرفیندن یوکسک قییمتلندیریلمیشدی. صمد وورغونون موحاریبه دن سونراکی دؤور یارادیجیلیغی دا چوخ محصولدار اولموشدور. شاعیر بیر-بیری نین آردینجا «موغان» (1948)، «ای گون» (1950-51) و «زامانین بایراقداری» (1952) پوئمالارینی قلمه آلمیشدیر. حیاتی نین سون ایللرینده یازدیغی شعیرلری اونون یارادیجیلیغی نین یئنی مرحله سینی تشکیل ائدیر. اونلار رنگارنگلیغی و پوئتیکلیغی ایله سئچیلن شعیرلردیر. بو شعیرلر حیاتا باغلیلیق، اینسانلارین موتلوق و خئییرخاهلیق کیمی کئیفیتلرینی عکس ائتدیرمکله یاناشی، شاعیرین وطن و خالق قارشیسینداکی موقدس بورجونون ایفاده سی ایدی. صمد وورغونون بو ایللرده یارادیجیلیق اوغورلارینا باخمایاراق او، یئنه 1953-جو ایللرده حاقسیز هوجوملارا، تزیقلره معروض قالیر. «آی گون» پوئماسی تنقید ائدیلیر شاعیرین موسکوادا چاپ ائدیلمیش «شاعرین حوقوقلاری» مقاله سی اونا قارشی هوجوملاری داها دا کسکینلشدیریر. رئسپوبلیکا رهبرلیگی نین گؤستریشی اساسیندا مقاله آذربایجان یازیچیلار ایتتیفاقیندا موزاکیره ائدیللیر، اونون علئیه اینه مکتوب یازیلیب موسکوایا گؤندریلیر. شاعیری یئنه ده میلتچیلیکده تقصیرلندیریلیر. کیتابلاری نین کیتابخانالاردان، دراملاری نین صحنه دن گؤتورولمه سینه گؤستریش وئریلیر. شاعیره شهردن چیخماق قاداغان ائدیلیر. سؤز یاییلیر کی، وورغون توتولوب. بو دوز اولماسا دا، 1953-جو ایلین سئنتیابر آییندا حبس ائدیلمه سی اوچون فرمان یازیلماسی حاقیقت ایدی. لاکین 1953-جو ایلین یاییندا س س ائری و رئسپوبلیکا رهبرلیگینده ائدیلن دییشیکلیکلر نتیجه سینده بو تدبیر باش توتمور… (1956-جی ایلین یانوار آییندا او زامانکی، رئسپوبلیکا رهبری م.ج.باغیرووون و دسته سی نین محکمه سینده، اونلارین «آذربایجانین سئوییملی شاعیری گؤرکملی سووئت یازیچیلاریندان بیری صمد وورغونو آرادان گؤتورمک جهدلری» ایفشا ائدیلمیش، بو مقصدله توپلادیقلاری بؤهتان دولو ایکی قوولوق ماتئریال، او جومله دن حبسی اوچون فرمان اشیایی-دلیل گتیریلمیشدیر.) 1953-جو ایلده اؤلکه ده و رئسپوبلیکادا بؤیوک دییشیکلیکلر باش وئریر. صمد وورغونو علملر آکادئمییاسی نین ویتسه-پرئزیدئنتی وظیفه سینه تعیین ائدیرلر. ایشله دیگی دؤورده ایجتیماعی علملر قارشیسیندا بؤیوک پروبلئملر قویور، ساعاتلارلا بو پروبلئملرین، علمی اثرلرین موزاکیره لرینی کئچیریر، پروبلئملرین حللینی تشکیل ائدیر. حددن زیاده خئییرخاه بیر اینسان اولان صمد وورغون ویتسه-پرئزیدئنت وظیفه سینده چالیشدیغی زامان دا، آیری-آیری اینسانلارا اؤز کؤمک الینی اوزاتمیشدیر. آکادئمیکلردن سارا آشوربیووانین، پوسته خانیم عزیزبی اووانین علملر آکادئمییاسینا گلمه لری صمد وورغونلا باغلیدیر. بوندان علاوه ، دیلچی عالیملردن تورکان افندییئوا، واقیف آسلانوو، فیلوسوف جامال موصطافایئو، تاریخچی ماحال مممدوو و اونلارلا بئله اینسانلارین علمه گلمه سی صمد وورغونون تکیدی و کؤمکلیگی نتیجه سینده اولوب. موسکوایا اوخوماغا گؤندردیگی آسپیرانتلارین عاییله سینه کؤمک ائدر، تقاعدو آز اولانلارا ماددی یاردیم گؤسترردی. او زامانکی س س ائری مکانیندا صمد وورغونون بؤیوک نوفوظو وار ایدی. او، موختلیف ایللرده س سرئی- نین ان یوکسک اوردئن و مئداللاری ایله تلطیف ائدیلمیش، سووئت خالقلاری نین سئویملی شاعیری اولموشدو. 1954-جو ایلده سووئت یازیچیلارین ایکینجی عوموم ایتتیفاق قورولتاییندا «سووئت پوئزاسی حاقیندا» معروضه اونا تاپشیریلمیشدی. بو، او دؤورده خالقیمیز اوچون اولدوقجا ایفتیخارائدیجی بیر حادیثه ایدی. 1955-جی ایلین اوکتیابر آییندا صمد وورغون س س ائری نوماینده هئیتی ترکیبینده ویئتناما گئدرکن یولدا خستله نیر و سفرینی یاریمچیق ساخلامالی اولور. چینده اونو پئکین خسته خاناسیندا موعایینه ائدیرلر. شاعیر خسته خانادا اولدوغو مودتده تئزلیکله ساغالماق و فعال حیاتا قاییدماق آرزوسو ایله یاشاییر. یاتاقدا یازدیغی کیچیک شعیر اونون بؤیوک ایراده سینی و متانتینی گؤستریر:
واختسیز اجل، مندن اوزاق دولان،دور
قوربت ائلده جان وئرمرم اؤلومه!
قیلینجینی مندن اوزاق دولاندیر
اونو بیل کی، قلم آلدیم الیمه،
قوربت ائلده جان وئرمرم اؤلومه.
بیر نئچه هفته دن سونرا شاعیر وطنه قاییدیر. اونون خسته لیگی شیددتله نیر… 1956-جی ایلین مارت آییندا صمد وورغونون 50 یاشی تامام اولور. خالقیمیز شاعیرین یوبیلئیی نین کئچیریلمه سینه حاضیرلاشیر. آذربایجانین رهبرلیگی طرفیندن «اذربایجانین خالق شاعیری» آدی تاسیس ائدیلیر و ایلک دفعه بو آدا صمد وورغون لاییق گؤرولور. مای آیی نین 12-ده اوپئرا و بالئت تئاتریندا س س ائری- نین ادبی ایجتیماعیتی نین و خاریجی قوناقلارین ایشتیراکی ایله شاعیرین طنطنه لی یوبیلئی گئجه سی کئچیریلیر. یوبیلئی طنطنه سیندن ایکی هفته سونرا 1956-جی ایل مای آیی نین 27-ده، ساعات 19:30-دا شاعیرین گؤزلری ابدی یومولور. آمانسیز اؤلوم شاعیرین حیات عشقیله چیرپینان اورگینی، یارادیجیلیق آتشی ایله اودلانان قلبینی ابدی سوسدورور. مای آیی نین 28-دن 30-نا کیمی شاعیرین جنازه سی آذربایجان دؤولت فیلارمونییاسی نین بیناسیندا قویولور. او گونلر بوتون آذربایجان ماتم ایچریسینده ایدی. اوچ گون خالقیمیز شاعیرله ویداعلاشماغا گلیر، ایزدیحاملی اینسان آخی نین آردی-آراسی کسیلمیردی. شاعیر مای آیی نین 30-دا باکیدا فخری خیاباندا دفن ائدیلیر. ماتم گونلرینده شاعیرین عاییله سی نین آدینا اؤلکه میزین بوتون گوشه لریندن باش ساغلیغی تئلئقراملاری گلیردی. اورک آغریسی ایله یازیلمیش بئله تئلئقراملارین بیرینده: «تسللینیز او اولمالیدیر کی، صمد وورغونون اؤلدویو گوندن اونون یئنی حیاتی – شاعیر اؤلومسوزلوگو باشلانیر» – سؤزلری یازیلمیشدی. بو حاقیقت ایدی… شاعیرین آدی اؤلوموندن سونرا موختلیف یئرلرده ابدیلشمیشدیر. باکیدا شاعیرین مؤحتشم حئیکلی اوجالدیلمیش، مئیدانا و مرکزی کوچه لردن بیرینه شاعیرین آدی وئریلمیشدیر. بوندان باشقا آذربایجان روس درام تئاتری، دنیزکناری پارکداکی یای کینو-تئاتری، نئفت تانکئری ده صمد وورغونون آدینی داشیییر. موسکوا کوچه لریندن بیری، کیئو شهرینده کیتابخانا، دوشنبه شهرینده 57 سایلی مکتب و بولقاریستاندا تئخنیکوم شاعیرین آدینی داشیییر. .
حیات فلسفه سی
قوشلار قاطار- قاطار ائللردن کئچر،
بشر نسیل- نسیل دونیادان کؤچر؛
اینسانلیق گاه زهر، گاه شربت ایچر…
ازلدن بئله دیر حؤکمو زامانین –
دویوملو بیر سیرری وار آسیمانین!
چارخینی قوردوقچا دؤورانین الی
بعضن آغلار اولور، بعضن گولمه لی…
اینسانین ان بؤیوک عشقی، عملی
بعضن آصلان کیمی چیرپینیر داردا،
بزن ده غرق اولور فیرتینالاردا…
دییشیر سمتینی دایما سولار،
دییشیر فیکیرلر، دؤنور دویغولار.
کاینات توتماییر بیر یئرده قرار:
– چارپیر سینه سینی قایالیقلارا-
او گاه قیشا چیخیر، گاه دا باهارا!
دونیا بیناسینی قوراندان بری
سعادت آدلانان او گؤزل پری
گل! – دئیه سسله میش قرینه لری؛
یازیقلار اولسون کی، هله اینسانلیق
گلیب قوووشمامیش اونا بیر آنلیق.
ائی دونیا گؤزه لی، قاچما بشردن!
اینساندیر آییران خئییری شردن!
گل اونون عشقینی اوجوز توتما سن، –
قلبی وار، حیسسی وار هر محبتین،
قارالماز اولدوزو ابدییتین!…
اؤلوم بیر ایبلیسدیر، حیات بیر ملک!
وارلیغی ایزله ییر هئچلیک کؤلگه تک…
ایشیق قارانلیقلا پنجلشه رک
یاشاتماق ایسته ییر جاهاندا بیزی،
گونش سالاملاییر ایراده میزی!
یامانلیق، یاخشیلیق دورموش اوز-اوزه،
دیلسیز عصریلردن میراثدیر بیزه.
اسیر باهار یئلی قلبلریمیزه،
لاکین آرخاسینجا کفن گئییر قیش،
طبیعت وارلیغا بئله قارغامیش.
بیر بایرام سؤزو وار، بیر ده کی، ماتم،
نشه بیر عالمدیر، غوصه بیر عالم.
حیات اؤز آتینی سورور دمادم؛
اودلار ایچینده ده هر بیر منظره
یئنه قاناد وئریر دوشونجه لره!
یئنه ده اینسانین خیال شهپری
گزیر فضالاری، گؤی دنیزلری.
سن ائی سعادتین گؤزل سحری
آلقیشلا اینسانین پاک عملینی،
اوزات یئر اوزونه هونر الینی!
زاماندیر، بشرین ایمدادینا گل!
خسته بیر گؤزلدیر هونرسیز عمل…
هونر سؤیله دیگیم او قودرتلی ال
بوتون کایناتا قوی قاناد گرسین،
بشر کاروانینا او یول گؤسترسین.
هونر قاناد وئرسین تورپاغا، داشا،
دنیزلر چاتیلیب گلسین باش-باشا…
آزادلیق اوردوسو وارسین بیرباشا،
هر ظفر داستانی یادیگار اولسون،
اؤلوم تسلیم اولسون، حیات وار اولسون!
دونیایا بیر شؤهرت یارانمیشیق بیز،
گونش چؤکمه میشدیر قارانلیغا دیز.
قوی اؤلسون یامانلیق، او خاین ایبلیس!…
یاخشیلیق چاغیرسین هر قلبین نئیی،
قورتاراق زنجیردن پرومئتئیی…
فلاکت قوجالمیش…قارتدیر او کؤپک.
اونون سوموکلری تئز چورویه جک…
سعادت – گنجلیکدیر، آدی – گله جک!
اونون گؤزلرینده حیات عشقی وار-
وار اولسون گله جک! وار اولسون باهار!
1942
شاعیر، نه تئز قوجالدین سن…!
نعمت سه ده گؤزل شعر،
شاعیر اولان قم ده یئییر.
عؤمرو کئچیر بو عادتله،
اوغورلو بیر سعادتله.
گؤرن منی ندیر دئییر:
ساچلارینا دوشن بو دن؟
شاعیر، نه تئز قوجالدین سن!
دونن منه اؤز الینده
گول گتیرن بیر گلین ده
گؤزلرینده مین بیر سوال
هئیکل کیمی دایاندی لال…
او بختور گؤزلین ده
من اوخودوم گؤزلریندن:
شاعیر، نه تئز قوجالدین سن!
آذربایجان
چوخ كئچمیشه م بو داغلاردان
دورنا گوزلی بولاقلاردان
ائشیتمیشه م اوزاقلاردان
ساكت آخان آرازلاری
سینامیشام دوستی یاری
ائل بیلیر كی سن منیم سن
یوردوم یووام مسكنیم سن
دئمه ك دوغما وطنیم سن
آیریلارمی كونول جاندان
آذربایجان، آذربایجان
من بیر اوشاق، سن بیر آنا
اودور كی باغلی یام سانا
هانكی سمته، هانكی یانا
هی اوچسامدا یووام سن سن
ائلیم، گونوم، اوبام سن سن
فقط سندن گن دوشنده
آیریلیق مندن دوشنده
ساچلاریما دن دوشنده
بوغاز آیلار، ایللر منی
قیناماسین ائللر منی
داغلارینین باشی قاردیر
آغ اورپه گین بولوتلاردیر
بویوك بیر كئچمیشین واردیر
بیلینمه ییر یاشین سنین
نه لر چكمیش باشین سنین
دوشدون اوغورسوز دیللره
نحس آیلارا، نحس ایللره
نسللردن نسللره
كئچن بیر شهرتین واردیر
اوغلون قیزین بختیاردیر
هی باخیرام بو دوزلره
آلا گوزلی گوندوزلره
قارا خاللی آغ اوزلره
كونول ایستر شعر یازا
گنجله شیرم یازا یازا
بیر طرفین بحر خزر
یاشیل باش سونالار گزر
خیالیم دولانار، گزر
گاه موغانی، گاه ایلداری
منزل اوزاق، عمریم یاری
سیرا داغلار گن دره لر
اوره ك آچان منظره لر
جیران قاچار، جویور مه لر
نه چوخدور اویلاغین سنین
آرانین، یایلاغین سنین
كئچ بو داغدان بو آراندان
آستارادان لنكراندان
آفریقادان هندوستاندان
قوناق گلیر بیزه قوشلار
ظلم الیندن قورتولموشلار
بو یئرلرده لیمون ساری
اگیر، سالیر بو داقلاری
داغلارینتین دوم آغ قاری
یارانمیشدیر قارلی قیشدان
بیر سنگردیر یارانیشدان
لنكرانین گولی رنگ رنگ
یوردوموزون قیزلاری تك
دمله چایی، توك وئر گورك
آنامین دلبر گلینی
یادلارا آچما الینی
ساری سنبل بیزیم چورك
پامبیغیمیز چیچك- چیچك
هر اوزومدن بیر شیره چك
سحر- سحر آج قارینا
قوت اولسون قوللارینا
مین قازاخدا كوهلن آتا
یالمانینا یاتا- یاتا
آت قان تره باتا- باتا
گوی یایلاقلار بئلینه قالخ
كپه ز داغدان گوی گوله باخ
ای آزاد گون، آزاد انسان
دویونجا ایچ بو بهاردان
بیزیم خاللی خالچالاردان
سر چنار كولگه سینه
آلقیش گونش اولكه سینه
كونلوم گئچیر قارا باغدان
گاه بو داغدان گاه او داغدان
أخشام اوستی قوی اوزاقدان
هاوالانسین خانین سسی
قاراباغین شكسته سی
گوزل وطن معنان درین
بئشیگیسن گوزللرین
عاشق دییه ر، سرین- سرین
سن گونشین قوجاغیسان
شعر، صنعت اوجاقیسان
اولمز كونول ، اولمز اثر
نظامی لر، فضولی لر
الین قلم، سینه ن دفتر
دئه، گلسین هرنه یین واردیر
دئییلن سوز یادگاردیر
بیر دون بیزیم باكی یه باخ
ساحیللری چیراغ- چیراغ
بوروقلارین هایقیراراق
نعره چالیر بوز چوللره
ایشیقلانیر هر داغ دره
نازلادیقجا سرین كولك
ساخللره سینه گرك
بیزیم باكی، بیزیم اوره ك
ایشیقدادیر قوت سوزی
سحرلرین اولكر گوزی
گوزل وطن او گون كی سن
آل بایراقلی بیر سحردن
الهام آلدین، یاراندیم من
گولور توپراغ، گولور انسان
قوجا شرقین قاپو سو سان
نغمه لریم سرین – سرین
عاشقی یم بو گونلرین
آتامیز شانلی رهبرین
گنجلیگی سویله نیر بوردا
حیات وئرمیش بیزیم یوردا
دینله منی، گوزل وطن
بیر سوز گلیر اورگیمدن
خلقیمیزین عشقیله سن
گوله جكسن هر بیر زمان
آذربایجان، آذربایجان


c: text/html

text:
9 رۆباعی مؤولانادان (شعر)
1
کؤنۆل، اوجا دۏستا – اۏنا بیر یۏل وار،
یا گیزلی، یا آچېق… سېنا، بیر یۏل وار.
لاپ آلتې یؤندن ده قاپانسا یۏللار،
یار باغېنېن قاپېسېنا بیر یۏل وار.
2
حاقّ بیلگیسینی سئچ، گل،
یارا سېغېن! أجل’له سۏورولما، دووارا سېغېن!
وار کیمی گؤرۆنن یۏخو ترک إیله،
یۏخ حئساب إتدیڲین اۏ وارا سېغېن!
3
نه من – منم، نه سن – سنسن، نه سن – من،
هم من – منم، هم سن – سنسن، هم من – سن.
عئشقین’له دۏلویام، هؤتَنلی گؤزَل،
بیلمیرَم: أکیزیک، یۏخ’سا سنسن من؟!
4
هانسې باهار سَندَن شوخدور، تزهدیر؟
هانسې مهتاب سَندَن داها گؤزَلدیر؟
هانسې سَحَر داها خۏش مۆژده وئردی؟
هانسې شکر سنه رقیب مزهدیر؟
5
هارایا اۆز توتسام، سجدهگاه – اۏدور،
آلتې یؤنده، دېشدا تک ایلاه – اۏدور.
باغ-معشوق، گۆل-بۆلبۆل – صېرف بهانهدیر،
بونلاردان تک مَقصَد، بیل، واللاه، اۏدور.
6
جانېندا بیر جؤوهر اویویار، یاتار،
تنینده بیر گؤوهر اویویار، یاتار.
گؤوهر مدَنینی، إی حاقّ یۏلچوسو،
کناردا آختارما، کؤنلۆنده آختار.
7
یاشادېقجا أڲرییه داییم آرخا چئویردیم،
تؤوبه إتدیم أڲریدن، دۆزلۆڲه کؤنۆل وئردیم.
صاف-چۆرۆک إیلهدیکجه هم أڲرینی، هم دۆزۆ،
سۏندا هر ایکیسی ده اۏنونموش… بونو گؤردۆم.
8
آزدان دا، چۏخدان دا أل چَکَن کسین
زنگینلیک، درویشلیک پۏزماز نشهسین.
اۏ، أل-أتک اۆزۆب هر جۆر فانیدن،
تاپمازسان ذاتېندا منلیک ذرّهسی(ن).
9
هر جانلې تئز، یا دا گئج اؤلۆم شربتین دادار،
أجل بیر گۆن سَنین ده گلیب یاخاندان توتار.
هئچ روامې ألین’له ایمانلې بیر قارداشېن،
یا دا هر هانسې اینسان مین درده-غمه باتا؟!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
مظفر درفشی اؤلمزدیر…
(آذربایجان ادبی-مدنی درنکلرینین بیاننامهسی)
دونیا سندن کیملر کئچدی!
ازلدن بئلهدیر چونکی کائنات
جهان دائمیدیر عؤمور آمانات
الدن- اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی- گئدهریک سن یاشا دونیا!
اؤلکهمیزین اونودولماز اجتماعی– ادبی سیماسی، ۲۱ آذر نیشانلی آذربایجان اوغلو اوستاد مظفر درفشی (م.بشیر) دونیادان کؤچدو. «شاعرلر مجلیسی»نین یگانه یادگاری جیسمن سیرامیزی ترک ائتسه ده، ادبیات عالمینده، موباریز شعریمیزین اؤن سیرالاریندا اؤز نیشانی اولان اثرلری ایله یاشاماقدادیر.
آذربایجانین، بوتونلوکله ایرانین اؤتن ۷۰ ایل بویونجا، ائله مهم بیر حادیثهسی اولماییب کی مظفر درفشینین اورادا ایزی و نیشانی اولماسین. او، عؤمور بویو اؤلکهمیزین سعادتی، ایران داخیلینده یاشایان خالقلارین خوشبختلیگی، قارداشلیغی و بیرلیگی اوغروندا چالیشمیشدیر. دونیادا صولح و آزادلیق و اجتماعی عدالت اوغروندا گئدهن موباریزهنی اورکدن آلقیشلامیش و بو یولدا اؤز قلمینی بیر آن دا یئره قویمامیشدیر. اؤلکهمیزین ادبیاتی و ائولادلارینین تربیهلنمهسی اوغروندا بیر شاعر، ژورنالیست، معلیم کیمی وار قوهسی ایله امک صرف ائتمیشدیر.
او گنجلیگینده، «شاعرلر مجلیسی»نین استعدادلی عضوو، معلیملر دانشسراسینین معاوینی و…س وظیفهسینده چالیشمیشدیر.
۳۰- ینجی ایللرده اینگیلیس استعماری علیهینه قورتولوش اوغروندا گئدهن موباریزهنین سیرالاریندا بیر اجتماعی و ادبی فعال کیمی بؤیوک هوس و ایراده ایله چالیشمیشدیر. تهراندا نشر اولونان نشریهلرین یارانماسیندا اوستاد بهزاد بهزادی ایله بیرلیکده «بشیر آینده»، «بشریت» و «آذربایجان» روزنامهلرینین داخیله مدیری کیمی ایشلهمیش و آذربایجان انجمنینین یارانماسیندا میثیلسیز خدمتلری اولموشدور. بو مبارزه ده، آمریکا – اینگیلیس و دربار طرفیندن ترتیب ائدیلمیش کودتا اثرینده دئوریلن دوکتور مصدقین میللی حکومتیندن سونرا سورگونلره، زندانلارا معروض قالان مظفر درفشی (م.دؤنمز) مبارزه عزمینی ایتیرمهدن اؤز آرمانی و اینامینا صادق قالمیشدیر .
انقلابدان سونرا دا استاد درفشی فعالیتینی داهادا آرتیرمیش. «آذربایجان انجمنی» یئنیدن قورولاندان سونرا اونون مدیره هئیتینده چالیشمیش و «انجمن» آدلی درگینین باش یازاری و مدیری کیمی ادبیاتیمیزین چیچکلنمهسی اوغروندا دیرلی آددیملار آتمیشدیر و ائلهجهده ۷۰ینجی ایللرین اولیندن فعالیته باشلایان «صابر ادبی انجومنی»نین صدری و هابئله باشقا ادبی انجومنلرین او جملهدن «ساهر ادبی- مدنی درنهیی»نین و «آذربایجان ادبیاتی اوجاغی»نین آغ ساققاللاری سیراسیندا بؤیوک حؤرمته مالک شخصیتلردن و ایران یازیچیلاری اوجاغینین اعتبارلی عضولریندن اولموشدور. اوستاد عینی حالدا مطبوعاتی فعالیتیندن ده ال گؤتورمهمیشدیر. صابر انجومنینین داخیلی درگیسینین مسؤل مدیری و باش یازاری و ائلهجه ده «آذری مجلهسی»نین تحریریه هیئتینین عضوو کیمی چالیشمیشدیر.
موباریزه اعتباریله آذربایجانین آدلیم عائلهلریندن اولان مظفر معلیمین اؤلمز خاطیرهسی – بیر دیرلی وطنداش، مباریز شاعر، متین اجتماعی شخصیت، آلچاق کؤنوللو بیر انسان، اؤتکم بیر آغ ساققال کیمی- اونون یولونو دوام ائتدیرن شاگیردلری و قلمداشلارینین اورهیینده یاشایاجاقدیر.
اوستادین اؤلمز و پارلاق خاطیرهسینه عشق اولسون!
- صابر ادبی انجومنی
- ساهر ادبی- مدنی درنهیی
- آذربایجان ادبیاتی اوجاغی
- «آذری» درگیسی
- «ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی
- خدافرین ادبی انجومنی
- دده قوربانی ادبی انجومنی
- آراز ادبی انجومنی
- قاراداغ ادبی انجومنی
- چیچکلر قورولوشو
- ماوی چیچکلر درنهیی
- آذربایجان مدنی درنکلر بیرلیگی
- کرجده یاشایان آذربایجانلیلار درنهیی
- اندیشه نو (فرزانه) انتشاراتی
۱۸ بهمن ۱۳۹۳


text:
ایفل بُرجی هوتل گه ایلنتیریله دی
ایفل بُرجی هوتل گه ایلنتیریله دی
فرانسه پایتختی پاریس نینگ سمبولیدن عبارت تاریخی ایفل برجی, اوروپا فوتبال قهرمان لیق مسابقه لری سببلی هوتل گه ایلنتریله دی.
اوچ یوز متر اوزون لیق گه ایگه اوشبو برج, فوتبال قهرمان لیق مسابقه لری جریانیده تورت مهمان نی کوتیب آله دی.
ایفلده نیمه اوچون قاله دیگن لیک لری نی یازه دیگن کیشی لر آره سیدن سیله نه دیگن تورت کیشی, اوشبو تاریخی برجدن هوتل اوله راق استفاده ایتیش حقی گه ایگه بوله دی.
بیرینچی قواتی هوتل گه ایلنتریله دیگن برج, ایلک مراتبه هوتل صفتیده استفاده ایتیلگن بوله دی.
شونده ی قیلیب ایندی ایفل برجی ده بیر کیچه قالیش امکان سیز ایمس البته که.
تیمیر دن تیارلنگن اوشبو برج پاریس نینگ شان دومارس منطقه سیده اورین آلماقده.
توریست لرنینگ دنیا ده اینگ کوپ اوشبو برج نی باریب کوریتگن لیک لری بیلینماقده.
خودی منه شوو برج نینگ ساختمانی ایش لری میلادی ۱۸۸۷ نچی ییلیده باشلرایکن, میلادی ۱۸۸۹ نچی ییلی مارچ آیی نینگ ۳۱ نچی کونیده ایسه تکمیل بولدی.
اوشبو برج نینگ آتی ایسه, خودی منه شوو برج نی قورگن گوستاو ایفل دن آلینگن.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه – لیبیا اورته سیده هیدروکاربون ساحه سیده کیلیشووگه قول قوییلدی
تورکیه نینگ استانبول شهری اوروپا ده بیرینچی اورین نی ایگلله دی
استانبول گه کووید 19 پاندمیسی باشله مسدن آلدین میلادی 2019- ییلده 9,9 میلیون توریست کیلگن ایدی


text:
سرو (اورمیه)
سِرو — باتی آذربایجان اوستانینین شهرلریندن بیریدیر. بۇ شهر اورمیه بؤلگهسینده یئرلشیبدیر و صومای برادوست بؤلومونون مرکزیدیر. بو شهر تورکیه مرزینده یئرلشیب و تورک آلیش و ساتیش یئرلرین بو شهرده یئرلشمهسی اۆچون چوخلو موسافیرلر اؤلکهنین هر یئریندن اؤز ایستکلرین آلماق اۆچون بو شهره گلیرلر. سرو اهالیسی تورک و کورد اولاراق، آذربایجان تورکجهسینده و کورمانج کوردجهسینده دانیشیرلار.[۲]
موقعیت[دَییشدیر]
سرو شهری اورمیهنین ۵۵ کیلومتر باتیقوزئی طرفینده یئرلشیب و اونون مرزی و هابئله گومروک و ترانزیت اولدوغو اساسدا چوخلو بازارلار تورک پالتارلار آلیم و ساتیم اۆچون یارانیب.
گئچمیش[دَییشدیر]
سرو شهری ۱۳۷۹–جی هیجری گۆنشلی ایلده دؤولتین تصویب ائتدیگی اساسدا دؤرد کند (سرو، کورآباد، بهیک و نوجوان) بیرلشمهسیندن یارانیب و بؤیۆک و اوجا داغلارین یانیندا یئرلشمهسی اۆچون هاواسی سویوق و داغلی هاوادیر.


text:
آنقلو-آمریکا
آنقلو-آمریکا آمریکا قیتاسیندا اسلئن قوزئی اوروپالی اولان و اینگیلیس دیلینی کونوشان اینسانلرین اکثرییت ده اولدوغو رایوندور.آنگلو آمریکا بیر کولتور(مدئنییئت) رایونودور.هیسه سی آمریکا بیرلئشمیش شتاتلاری و کانادانین بؤیؤک قیسمیندان اولوشور.گؤنئی آمریکا دا فرانسیز گویاناسی انگلو آمریکا یا داخیلدیر.انگلو کئلیمئسی بیاز آمریکالیلار ایله حیسپانیکلاری(لاتین آمریکالیلار) آییریر.دونیادا اؤلکهلری نده اراضیسینه گؤره ۲۳-جو یئردهدیر.[۲]
قایناقلاردَییشدیر
- نوتلار
- ^ This usage refers to those who reside within the geographical area of Anglo-America as opposed to those who are members of the آنقلو-آمریکا.
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2020-05-06. یوْخلانیلیب2015-08-15.


text:
`تورکیه پرزیدنتی` نتیجهلر
خبرلر [5070]
- تۆرکیهیه گلن خاریجی قوناقلارین ساییسی اوتوز میلیونا یاخینلاشدی
- بیرلشمیش میللتلردن تۆرکیهیه تشکر
- تورک سولارینا دوغرو قایتاریلان۵۱ کؤچمن قورتاریلدی
- ایراندان آذربایجان - ارمنیستان چاتیشمالاری ایله باغلی آچیقلاما
- مصطفی شنتوپ نانسی پلوسییه رئاکسیا وئریب
- فیچ، تورکیهنین بؤیومه تخمینینی یوکسلتدی
- تورکیه-دن پاکیستانا اینسانی یاردیم
- "اویغور راپورو، تۆرکیهنین قایغیلارینی تایید ائدیر"
- آذربایجان و تورکیه ده داخیل اولماقلا 17 اؤلکه آوروپا بیرلیگی ذیروه توپلانتیسینا دعوت آلاجاق
- آلکساندر ووچیچ :"هر کسین تورکیه-یه گئتمهسینی توصیه ائدیرم"
- تۆرکیهدن عرب لیگینین آچیقلامالارینا تپکی
- جمهور باشقانی اردوغان صربیستان-دا گؤروشلر کئچیریر
- مصطفی شنتوپ فینلاندیالی و سوئد-لی همکارلاری ایله گؤروشوب
- تورکیه-دن چاد-دا اینسانی یاردیم
- تورکیهدن یونانیستانین حقوقسوز حرکتلرینه قارشی دیپلوماتیک حمله
- قالاتاسارای"دان عزمکار غلبه
- تورکیهدن افغانیستانا باشساغلیغی
- "بشیکتاش" آنکارادان چتین غلبه ایله دؤندو
- جمهور باشقانی اردوغان صاباح بالکان اؤلکهلرینه سفر ائدهجک
- تکنوفست قاردانیز بؤیوک ماراق گؤرور
- تورکیه-ده 10 محتشم یئر
- تورکیه خاریجی لرین گؤزو ایله
- تورکیهنین عراق سرحدیندکی مانورو
- تورکیه قوناقلارینی گؤزلهییر
- تورکیه اوزای یاریشینا می قاتیلیر؟
- UEFA-تورکیه
- تورکیه ایله آذربایجان آراسیندا هانسی فرقلر وار؟
- تورکیه-نین کروناویروس ایله اوغورلو موباریزهسی
- تورک بیرلیکلری ادلب یولوندا
- تورکیه آرتیق قاچقین لارین آوروپایا گئتمه سینه مانع اولمایاجاق
- تورکیه ۴ - ۰ مولداوی
- گئرچکدن بیر ارمنی سویقیریمی اولدو مو؟
- تورکیه صاندیق باشینا گئتدی
- تورکیهیه نیه کؤچدوم؟
- تورکیه و دونیادا نئلر باش وئریب
- صاحبی ایله بیرلیکده اوچان ایت
- اوزایدان تورکیه
- تورکیه-نین ایلک دنیز راکتی، آتماجا
- "هر زامان قارداشلاریمیزین یانینداییق"
- تورکیه وطنداشلیغینی آلما
- تورکیه تحصیلین مرکزیدیر
- تورکیهنین گؤزللیکلری
- تورکیه-ده قیش
- تورکیهنین اتومبیلی "توگ"
- تورکیه-نین یئنی نوع کرونا ویروس اپیدمیاسینا قارشی گوجلو تدبیرلری
- تورکیه-آذربایجان قارداشلیق آنیدی
- تورکیه اؤغرنیمین مرکزی
- تورکیه گئچیلمز!
- تورکیه اوچون بریکس ایمکانی
- تورکیه، آوروپانین ان گنج اؤلکهسی
- تورکیه 562-جی اویونونا چیخیر
- عفرین: تورکیه نین یانی باشینداکی ترور یوواسی
- تورکیه گؤیتورک 1 اویوسونو گؤیه فیرلاددی
- تورکیه آهلاتدا مالازگیرت ظفری جوشغوسو
- تورکیه جمهور باشقانی اردوعاندان دیپلوماسی ترافیگی


text:
قوش
قوشلار (lat. Aves) - اونورغالیلار یاریمتیپینه عاید حئیوان صینفی.
حاقّیندادَییشدیر
قوشلار اونورغالیلارین اؤن اطرافلاری قاناد شکلینده اوْلان لعلکلی، یومورتلایان، ایستیقانلی نومایندهلریدیر. یئر کورهسینده ۹۸۰۰-دن آرتیق نؤع یاشاییر. عادتاً قوشلار اوچماق قابیلیتلری ایله کاراکتئریزه اوْلونسا دا، پینقوین، دوقوشو و ... کیمی اوچا بیلمهین قوشلار دا مؤوجوددور. قوشلار بیر سیرا خصوصیتلرینه گؤره دیگر اونورغالیلاردان فرقلهنیر. اونلاردا دری قورو اوْلوب، اوزری لعلکلرده اؤرتولموشدور، وزیلردن محرومدورلار. بعضی قوشلاردا بیر عدد بوزدوم وظیفهسی اولور. اونلاردا چنهلر دیمدییه چئوریلمیش و دیشلر ردوکسیایا اوغرامیشدیر.


text:
آزاده دارایی ۱
وطنسئور شاعیرهمیزین آجی اؤلوم خبری بو سطیرلرین یازماسینا سبب اولدو. ائشیتدیگیمیز خبره گؤره آزاده دارائی ایکی گون اؤنجه دونیاسینی ده¬ییشمیشدیر. شاعیره¬میزین یئرینی بوش گؤروب، حؤرمتلی عائیله¬سینه توختاقلیق دیله¬ییب و آدربایجان ادبسئور خالقیمیزا “باشین ساغ اولسون” دئییرم. . . .
زنگان چوخ قدیم زامانلاردان شعر و مدنیت اوجاغی اولاراق، گؤرکملی شاعرلرین مسکنی اولموش و بو شاعرلرین شعر دیوانلاری بو گون اورهییمیزی دؤیونتویه سالیر. بونلاردا دالغالانان وطن سئوگیسی، ائل قایغیسی، و انسان¬سئوهرلیک هر موضوعدان آرتیق گؤزه گلیر. کئچن ایکی یوز ایل عرضینده زنگاندان نئچه – نئچه قادین شاعرلر باش قالدیریب و دهیرلی اثرلر یارادیبلار. آما تاسفله دئمهلیییک بونلارین درین دوشونجهلی، فکر داشییان شعرلری هله زامانین توزو آلتیندا قالاراق، ایشیق اوزو گؤرمهییبدیر. تکجه تذکرهلرده آدلاری چکیلیب، الیازما دیوانلاری ائولرین بزهیی اولاراق خالقیمیزین اکثریتینین الینه چاتماییبدیر. بو قادین شاعیرلردن نئچهسینی آد چکمک اولار: ایلک اؤنجه جاریه خانیمدان آد گتیرمک لازیمدیر. بو قادین شاعر ۱۸۰ ایل بوندان اؤنجه زنگانین آدلی – سانلی بیر عائلهسینین قیزی اولاراق، گؤزهل و اورهیه یاتان شعرلری بوتون ییغینجاقلاردا آغیزلار ازبری اولوب، دیللرده گزیردی. بوگون جاریه خانیمین شعرلرینی شهریمیزین یاشلی و دونیا گؤرموش آداملاریندان ائشیتمک اولار. اونون الیازما نسخهلرینی اله گتیرمک ده چوخ چتین دئییلدیر.
زنگانین ایکینجی قادین شاعری حکیمه بلوریدان آد آپاریریق کی نئچه – نئچه شعر دفتری چوخلو دیللره ترجومه اولاراق بیر چوخ اؤلکهلرده ده چاپ اولموشدور و چوخ گئنیش صورتده یاییلمیش و دونیا اؤدوللرینی ده قازانمیشدیر. آنجاق نه یازیق کی بو اثرلردن (ایکی دفتریندن سووای) اؤز آنایوردو و شهرینده هله ایشیق اوزو گؤرمه¬ییبدیر. حکیمه بلوری¬نین اثرلری ۲۰ جیلددن آرتیق اولاراق، اوستاد شهریارین فارسیجا غزللرینی تورکجه¬یه چئویریب و توپلاماسی و ۱۸۰ مین تیراژدا یاییلماسی ان اؤنملی ایشلریندن ساییلیر.
اوچونجو قادین شاعیریمیز آزاده دارایی دیر کی ایندی عمرونو وطندن اوزاقدا کئچیریرسه ده، اورهیی وطنله دؤیونور؛ شعر دیوانی «ائللر دیلی» عنوانیندا چاپ اولوب و بوتون وطنداشلارینین محبت و سئوگیسینی قازانمیشدیر. آزاده خانیم زنگاندا آنادان اولوب، بورادا بوی آتیب، تحصیل آلیب، اجتماعی – ادبی ساحهلرده فعالجاسینا اشتراک ائدیب و ایندی عمرونون دهیرلی ثمرهسی اولان «ائللر دیلی»نی اؤز دوغما ائللرینه هدیه وئرمیشدیر.
آزادهنین دیوانیندا اجتماعی موضوعلارلا، عاشقانه شعرلر دولودور و بونلارلا یاناشی آذربایجان عشقی و آناوطن معناسی شاعیرانه بیر طرزده دالغالانیر.
شاعر، شعر دفترینی بو ایکی بیت ایله باشلاییر:
آذربایجان عزیزدیر، اورهک کیمین، گؤز کیمین،
اگر اوستون کول توتوب، آلتدا یانیر کؤز کیمین.
گلین وئرهک ال – اله، سیلاق توزون – تورپاغین،
تا گؤسته رک دونیایا پارلایان اولدوز کیمین.
آزاده ایندی یئنگه دنیادا یاشاییرسادا، وطن عشقیله یاشاییر، هر زادی دا وطنه باغلیدیر:
هر بیر یئرده وطن عشقینه ایمان دئیهرم من،
آذربایجان یوردونا قوربان دئیهرم من.
آزاده، شعرلرینین چوخونو آناوطنینه باغلامیش، اونونچون ماهنیلار یاراتمیش و ایندی بو شعرلر آشیقلارین سازلاریندا اوخونور:
آذربایجان اؤلکهلرین گؤزهلی،
اوزاق دوشن منیم کیمی سوزهلی،
بیر داناسان عزیز آذربایجانیم،
داشینا – تورپاغینا قوربان جانیم.
شاعر بو شعرینده آذربایجانین بیر – بیر شهرلرینی آد آپاراراق، اونلارین اؤزلرینه مخصوص گؤزهللیکلرینی بیان ائدیر. آستارادان، اردبیل، اورمیه، زنگان، هابئله شکی، شیروان، قرهباغ و … تبریزه قدر بوتون شهرلری اؤیوب، شعرینی بئله تماملاییر:
من قوربانان بوتون آذربایجانا،
قافلانکودان آشیب گلن زنگانا.
آزاده خانیم آنادیلینی بالدان شیرین بیلیب، یئری گلدیکجه بو موضوعا اشارهلر ائدیر و اینانیر کی:
دئییب ار بیر مثل فارسی شکردیر،
و اما تورکونو بیلمک هنردیر.
بیز بورادا عزیز شاعرهمیزه ساغلیق آرزیلاییب، «وطنیم» شعرینین بیر پارچاسینی بیرگه اوخویوروق:
آنایوردو وطنیم زنگانیما قوربان اولوم،
شهریمین اول یاراشیقلی آدینا قوربان اولوم.
دولانیم باغچاسینا – باغینا – دروازاسینا،
آغ چیچکلر آچیلاندا یازینا قوربان اولوم.
او گؤزهل منظرهسی، بهشته بنزهر هاواسی،
او سرین دردیمه درمان سویونا قوربان اولوم.
نفسی تازه ائدهن صبح و سحر سللهمینه
آدی اوستونده اولان یایلاغینا قوربان اولوم.
یئل اسنده اوجا بوی آغاجلارین اویناماغی،
آغ بولوتلاردان اوچان دورناسینا قوربان اولوم …
آزاده خانیمین عمرو ادبیاتلا بارلی اولموش و نئچه – نئچه کتابلار یازمیش و آنادیلینه اولان محبتی نی گؤسترمیشدیر. او جمله دن حکیم عمر خیامین روباعی لرینی آنادیلینه چئویرمه¬سی¬دیر. آزاده خانیم دارایی¬ بو کتابینی ۲۰۰۱جی ایلده آمریکادا یایدیغی کتابدا. خیامین ۱۲۵ روباعیسینی آنادیلیمیزه چئویرمیشدیر. بورادا آزاده¬نین گؤزل دیله مالیک اولدوغو ایله برابر، آنادیلینه درین حؤرمتی و ایشه آپاردیغی یازی قایدالاری داها اؤنملی¬دیر. نئچه روباعینی اونون ترجمه¬سیله اوخوماغیمیز یاخشی اولار:
روحانی¬لارین اولوب بو دونیاده ایشی
تسبیح چئویره سایا بیری – دؤردو – بئشی
خوش اول نه بیلیرسن گلیبسن هارادان
می ایچ نه بیلک هارا گئدیرسن آ کیشی.
بو گئنیش جهان گلیب بیلینمز یئردن
هر کس دئدی بیر فلسفه اؤز فیکریندن
اما کی سؤزون دوغروسو گیزلین قالمیش
هئچ واخت نشان تاپیلمادی اصلیندن.
تورپاقدا اولان ذره اوزوکلر قاشی¬دیر
یا جیقه ووران جهاندا سلطان باشی¬دیر
آستا او نگارین اوزونون سیل توزونو
بلکه او دا بیر گؤزَل نگارین قاشی¬دیر.
گل باده¬نی ایچ عؤمور گئدر باشا چاتار
یاشلی یا جاوان اولانی جانسیزا قاتار
مِی جامینی دولدور، بو گؤزَل آی ایله گون
بیزدن سورا هر گون هم آچار هم ده باتار.
جنتده گومان گؤزَل گؤزَل اوزلر وار
سوت وار، شیره وار، حوری کیمی قیزلار وار
من یاریله می سئچدیم اگر قورخوسو یوخ
آخیرده او دونیادا همین سؤزلر وار.
روحو شاد، یولو گئدرلی اولسون.
دور باده¬نی تؤک جامینا، سن تله¬س گتیر
اول مونسی، اول یولداشی هم نفس گتیر
عؤمور بئله بیل یئلدی گلیر اسَر – گئده¬ر
بس سن ده شرابی بئله اوخشار اَس گتیر.
***
من¬سیز یاز یازیلار آلنیما هر نه گله¬جکلر
پیس – یاخشی¬سین آما نییه مندن گؤره¬جکلر؟
من سیزدی گئچن گون، و بوگون ده من و سن¬سیز
علت نه¬دی محشرده منی دیندیره¬جکلر؟


text:
Nov 30, 2015
اجتماعی مازوشیزم
درویش اوغلو
بو یازینی یازماغا مجبور اولدوغومون ندنینی و بو یازی یاییلدیقدان سونرا نه کیمی اولاسی (احتمالی) تهمتلره، ائتیکت وورلماغا (برچسب لره) و قینانماغا معروض قالاجاغیمی، یازینین سونوندا آچیقلایاجاغام.
بیر توپلوم بیرئیلردن (فردلردن) اولوشور. آنجاق بیر توپلومو بیر میلت شکلینه سالان فاکتور یالنیر اونون چوخ ساییدا بیرئیدن اولوشماسی دگیل، بو بیرئیلر آراسیندا اورتاق اولان بیر پارا فاکتورلارین وارلیغی دیر. دونیانین بیر جفرافی بؤلگه سینده یوز مین ایتالیالی ،یوزمین چک، یوزمین پرتقاللی، یوزمن لهستانلی، یوز مین افغان، یوز مین ترکیه لی، یوزمین چینلی و .....بیر یئره ییغیشیب، بیر آرادا یاشاسالار، بیر جامعه تشکیل وئردیکلرینین یانیندا، بیر ملت تشکیل وئرمیش اولمازلار.بیر میلتی میلت ائدن او ملتی اولوشدوان بیرئلر آراسیندا اورتاق دگرلریر. بو دگرلر، اورتاقلاشا قاباغا آپاریلان اقتصاد، دیل، دین، کولتور، اینانج، تعلق دویغوسو و بیر سیرا آیری پسیکولوژیک اؤزللیکلردیر. بو فاکتورلارین بیر چوخونون اوستونده دانیشلیب، یازلیبدر. بو یازیدا من آنجاق سون فاکتورو، دئملی بیر میلتی، بیر توپلومو (توپلوم و میللت سؤزلرینی ائش آنلاملی ایشلدیرم) اولوشدوران بیرئی لر آراسیندا اولان پسیکولوژیک اؤزللیکلر اوستونده دایاناجاغام.
هر توپلومدا حاکم اولان بیر پارا سوسیال پسیکولوژیک اؤزللیکلر گؤزه دگر. بو اؤزللیکلری او توپلوما متعلق بیرئی لرین چوخونلوغوندا گؤرمک مومکوندور. آنجاق بو، بیر توپلومو اولوشدوران بیرئیلرین هامیسیندا و عینی اؤلچوده عینی اؤزللیکلرین اولماسی گرکدیگی دئمک دئگیلدیر. آلمان توپلومونون سوسیال پسیکولوژیک اؤزللیکلریندن بیری قانونچولوق و قایداچیلیقدیر. آلمانلیلارین بیر چوخوندا بو اؤزللیگی گؤرمک مومکوندور. خیاواندا یئریرکن، ترافیک ایشیغی قیرمیزی ایسه، هئچ بیر یاندان ماشین گلمه دیگینه قارشین قیرمیزی چیراقدا دوروب، چیراغین یاشیل اولماسینی گؤزلَینلری آلماندا یاشایانلار گوروبلر. آنجاق یوخاریدا دئدیگیم کیمی بو، آلمانلارین هامیسی و عینی اؤلچوده قایدا قانونچودورلار، دئمک دگیلدیر. خیر، آلمانلیلارین ایچینده ده اجتماعی نورملارا و قانون قایدایا اویمایانلار، اجتماعی نورملاری و قانون قایدانی پوزانلار دا واردیر.
ایتالیا توپلومونون سوسیال پسیکولوژیک اؤزللیکلریندن بیری، مزاحچیلیق، و طنز دیر. ایتالیالیلاردان بیر چوخو سؤزونو بو کولتوره اؤزگو بیر مزاح و طنز شکلینده آنلاتار.
امریکا توپلومونون سوسیال پسیکولوژیک اؤزللیکلریندن بیری استیلاچیلیق دویغوسودور. امریکالیلارین بیر چوخو، دونیانین بوتونو اؤز مالی کیمی گؤرر. "بیزیم نفتیمیز عرب تورپاغینین آلتیندا نه گزیر" دئیه بیر مثل وار امریکالیلارین ایچینده.
بیر پارا توپلوملاردا، بو آرادا، فارس و گونئی آذربایجان توپلوموندا گؤزه ووران سوسیال پسیکولوژیک اؤزللیکلردن بیریسی مازوشیزم دیر.
مازوشیزم و سوسیال مازوشیزم نه دئمکدیر.
روح بیلیمینده (پسیکولوژی) ده بیرئسل (فردی) مازوشیزم انسان وارلیغیندا اولان و طبیعی شکلینده ایچدن ائشیگه ساری بیر آگرسینون ائشیگه ساری یول تاپابیلمه دیگیندن بیرئین اؤزونه دؤنوشو و اؤزونو،اؤز اینجیتمه، اسگیکلیک دویغوسو، دگرسیزلیک دویغوسو و بو دویغولاردان ایلری گلن، قوجلویه باش ایگمه، اؤزونو ساوونابیللمه، گوجلونو ایده آلیزه ائتمه و هدفسیز یالتاقلیک شکلینده بیر تئرپنیش (رفتار) شکلینده گؤرون بیر شخصیت اؤزللیگی دیر. دئملی بیر انسان اوشاقلیغیندان باشلایاراق، حدیندن آرتیق ایته لَیجی، رد ائدیجی، آلچاقلاییجی و اؤنمسمز بیر محیطده یاشارسا، ایستکلرینی اؤز گوجونون اِعمالی ایله اله گئتیرمک یولوندا اومودسوزلاشارسا، ایستکلرینی یالوارماقلا، مظلوملوق گؤستریسی ایله، اؤزونو حقیر گؤسترمکله، اؤزونو ایجیتمکله، گوجلویه یالتاقلیق ائتمک ایله اله گئتیرمه یولونو سئچه بیلر. بئله بیر یولو سئچمک ایله اؤز ایستکلرینه چاتابیلن بیر انسان، زامان ایله بو تئرپنیشی اؤزونه یاشام استراتژی سی ائده بیلر. اوزون زاماندا بو یاشام استراتژیسی او انسانین شخصیت اؤزللیگینه دؤنوشه بیلر و بئله جه "مازوشیست شخصیت" اورتایا گله بیلر. مازوشیزم، بیر شخصیت اؤزللیگی اولدوقدان سونرا آرتیق هر زامان و هر یئرده وار اولان بیر دیوغو و هر زاما و هر یئزده اؤزونو گؤسترن بیر تئرپَنیش شکلینه دؤنوشه بیلر. (بو نئچه سطیرده آنلاتیلان بو موضوع اوخویان اوچون آنلاشیلماز ایسه، بو موضوع نون یوزلرجه صفحه آچیقلانماسی و آنلاتیلماسی گرکن بیر موضوع اولدوغوندان دیر. بو موضوع نون آیدینجا آچیقلانماسی و آنلاتیلماسی بو قیسسا یازینین چرچوه سینه سیغماز)
بیرئیسل اولاراق گؤرونن بیر پسیکولوژیک اؤزللیک، اؤزونو توپلومسال اولاراق دا گؤستره بیلر. دئملی بیر توپلومو اولوشدوران بیرئیلرده اؤز اینانج، اؤز گوجونه دایانابیلمه اؤزللیگی، عصیان و حاکمه باش قالدیرماق ایله ایستکلرینه یئتیشمکدن اومودسوزلاشمیشلیق، حاکم بیر پسیکولوژیک اؤزللیک شکلینه گلمیش ایسه، بو اؤزللیک اؤزونو، استقلال دویغوسونون اسگیکلیگینده، باغلیلیق (وابسته گی) ائیلیمی، مظلوملوق دویغوسوندا، آیریلارینی اؤزونه حاکم ائتمک ایستگینده، اؤزونه یوخ، آیریلارینا دایانماق ایستگینده و اؤزونو یوخ، اؤزگه لری ایئده آلیزه ائمک ائیلیمینده (تمایل)، قضا و قدر قارشیسینا محکوملوق دیوغوسو و .... گؤستره بیلر. بئله بیر اؤزللک اؤزونو او توپلومون دیلینده، کولتورونده، مذهبینده، سیاستینده و یاشام فلسفه سینده گؤستره بیلر. و بئله جه او توپلومون بارز و حاکم سوسیال پسیکوژیک اؤزللیگی شکلینده گؤرونه بیلر.
خالق دیلی و محاوره ده:
بیر آلمانلیدان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، "یاخچیام، یاخچی دگیلم، پیس دئگیلم، اؤزون نه جورسن؟" کیمی بیر جواب وئرر
بیر ایتالیالیدان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، او دا آلمانلینین دئدیکلریندن بیریسینی دئیر، یاخود ایتالیا توپلومونا خاص بیر مزاح ایله، "مطبینیز هاردادیر؟" دئیه سوروشابیلر.
بیر گوزئی آذربایجانلی دان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، او دا گئنه یوخاریدا ساییلان جوابلاردان بیریسینی وئرر.
بیر فارس ویا گونئی آذربایجانلیدان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، "نوکرم، کیچیگم، خاک پاتم، مخلصم، زیر سایه شما..." و.... بو سایاقدان سؤزلر دئیر. دئملی بیر یاندان اؤزونو تحقیر ائدرکن، اؤزونون دگرسیز، گوجسوز، خسته حال، یالواریش دولوسو، گؤستررکن، اوبیر یاندان دا سوروشانا یالتاقلیق بیلدیرن، اونو اوجالارا قاوزایان، دئملی ایده آلیزه ائدن دئیملر.
شعر و ادبیاتدا:
مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید
که ز انفاس خوشش بوی کسی می آید.
.....................................
یار دارد سر آزردن حافظ یاران
شاهبازی به شکار مگسی می آید.
بنشسته ام من بر درت تا بوک برجوشد وفا
باشد که بگشائی دری گویی که برخیز اندرآ
.............................................
ای بر درت خیل و حشم بیرون خرام ای محتشم
زیرا که سرمست و خوشم زان چشم مست دلربا
(جلال الدین رومی)
اولدوز سایاراق گؤزلمیشم هر گئجه یاری
گج گلمه ده دیر یار یئنه اولموش گئجه یاری
................................................
یاتمیش هامی بیر اللاه اویاقدیر داها بیر من
مندن آشاغی کیمسه یوخ اوندان دا یوخاری
محمد حسین شهریار
دئگیلسن چوْخدان، ائی گردون، جاهان سئیرینده یوْلداشیم،
نوْلا خم اوْلسا قددین، سندن آرتیقدیر منیم یاشیم.
ترازویی-عیاری-مؤهنتم بازاری-عشق ایچره،
گؤزوم هر دم دوْلوب، مین داشه هر سات دگر باشیم.
سیریشکیم آل، باغریم پاره، بیر کۇهی-بلایم کیم،
همیشه لالوو لعل ایله رنگیندیر ایچیم، داشیم.
منه مانند بیر دیوانه صۇرت باغلاماز، گۇیا،
قلم سێندیردی تصویریم چکندن سوْنرا نقاشیم.
فۆضولی، خازینی-گنجی-وفایم، اوْل سببدندیر،
گۆهرلر تؤکدو ایسراف ایله بۇ چشمی-گۆهرپاشیم.
محمد فضولی
بونلار آنجاق بیر – ایکی سئچیلمیش نمونه دیر. ادبیاتیمیز بئله دئیملر ایله دولودور. اصولاً منظوم ادبیاتیمیزین بؤیوک بؤلومو بئله دئیملردن اولوشور.
سوزو قیسسالتاجاق اولورسام: ایستر کئچمیشیمزده، ایستر بوگونوموزده سوسیال مازوشیزم بیزیم کولتوروموزن آیریلماز بیر پارچاسی اولموشدور. بو فنومنین تاریخی کؤکلرینی آختارماق بو قیسسا یازینین چرچوه سینه سیغماز و اؤزو اؤز باشینا بؤیوک بیر آراشدیرما گرکدیرن بیر ساحه دیر.
بو یازینی نئیه یازیرام؟
سون زامانلاردا خارج ده یاشایان آذربایجان میللی فعاللاریمیزین بیر پاراسیندان ائشیتدیگیم یوروملار و استراتژیک پلانلارمنی بئله بیر یازینی قلمه آلماغا مجبور ائتدی: بیر پارا "سیاسی" لریمیزدن "فدرال دؤلت قورماق ایسته ییریک، مستقل آذربایجان قورماق ایسته ییریک، بوتؤو آذربایجان قورماق ایسته ییریک، بؤیوک آذربایجان قورماق ایسته ییریک، بؤیوک تورک دونیاسی قورماق ایسته ییریک و ..... کمی سؤزلر ائشیتدیگیمده، چوخ وورقولادیغیم بیر اینانجیمی دیله گتیررم، "ان گوجلو سیلاحیمیز دیلیمیزدیر"، "دیلیمیزی اؤزوموز اؤیگرنملی ییک"، "دیلیمیزی بیلیمسللشدیریب، حقوقی، سیاسی، تکنیک، اقتصادیی ، فلسفی دیل سئویه سینه یئتیرملییک" بو اینانجیما قارشی آلدیغیم جوابلاردان بیر پاراسی بونلاردیر:
مدرسه میز یوخدور کی
دؤلتیمیز یوخدورکی
بو دوستلارمین بئله بیر سؤزونه ایللردن بری ذهنیمده دولانان بیر جوابیم وار:
ساباح سحر، خیالی بیر دونیادا، خیالی بیر "آذربایجان دؤلتی" قورلدو.
بو توپلومدا یوزده نئچه نفر آنادیلینده یازیب اوخوماق باشاریر؟ گؤنئی آذربایجاندا یاشایان گؤرکملی یازیچیلارمیزین بیر نئچه سی ایله بو باره ده یازیشدیم. "داش چاتلاسا، یوزده بیر" دئدیلر.
نفوسونون یوزده بیری آنا دیلینی یازیب اوخویابیلن بیر توپلومو نه جور اداره ائدجکسن؟
بو یوزده بیر یازیب اوخماق بیلنلرین، یازیب اوخوماق قابیلیتی آنجاق "شعر" و "ناغیل" حدینده دیر. سنین خیالی گونئی آذربایجان دؤلتینده، مدرسه لرده (دئملی ایلک مدرسه ده، اورتا سئویه ده و یوخاری سوئیه مدرسه لرده) درس وئرمک اوچون لازیم اولان کیتابلاری کیم یازاجاق، ویا آیری دیللردن چئویرجک؟ آنا دیلینی آنجاق شعر و ناغیل حدینده باشاران یوزده بیر می؟
اونیورسته لرینده درس وئریلمه سی گرکن کیتابلاری کیم یازاجاق، یوخسا آیری دیللردن چوئیرجک؟
مدرسه لرده درس وئرجک اولان (دئملی آنادیلیمیزی علمی شکیلده باشاران) نئچه نفر معلمین وار؟
نئچه نفر آنا دیلیمیزده اونیورسیته لریمیزده درس وئره بیلجک انسان وار؟
حقوق دیلینی بیلن وارمی؟ دئملی آنادیلیمزده حقوق کیتابلارمیزی، قانونلاریمیزی، محکمه یازیشمالاریمیزی، اداره لر آراسی یازیشمالاری، بیلن وار می؟ اقتصاد و تجارت ساحه سینده کی یازیشمالاریمیزی کیم قاباغا آپاراجاق؟
بیلیم دونیاسینین هر بؤلومونون اؤزونه گؤره اؤزل دیلی، اؤزل ترمینولوژی سی وار. فیزیک ترمینولوژی سینی آنادیلمیزده یاراتدین می؟ شیمی ده؟ اقتصاددا؟ حقوق دا؟ اینفورماتیک ده، نجومدا؟ سوسیولوژی ده؟ طب ده؟ پسیکولوژی ده؟ ریاضیات دا؟ تکنیک ده؟ الکترونیک ده؟ و ...............؟ منیم بیلدیگیمه گؤره بئله انسانلاریمیز یوخدور. سون بیر ایل ایچینده بیلیم دونیاسنا یاخین اولان جوانلاریمزدان بیر نئچه سی "بیلیم سسی" آدیندا بیر اینترنت صفحه سی قویوبللار. بو جوانلارین گؤردوگو ایش بؤیوک تقدیره لایق دیر. آنادیلیمیزده یارادیلان بیلیمسل اثرلر ایندیه قدر آنجاق بوقدر دیر( اولابیلسین کی منیم بیلگیم آزدیر، بیلیم ساحه سینده آنادیلیمزده یازیلمیش، یوخسا آیری دیللردن چوئریلمیش بیر اثر وارسا منه ده گؤسترین)
بیر "سیاسی" یولداشدان ائشیتدیگیم جوابدان آیاغیم یئره یاپیشدی: گوزئی آذربایجاندا بونلارین هامیسی وار، ترکیه ده ده داها گلیشمیش شکیلده وار.
آغیلیمدان چوخ قولای و دئیلمه مه لی شئلر کئچدی. آنجاق دیله گتیره بیلمه دیم. دئملی بو یولداشین ذهنینده کی "گؤنئی آذربایجان" دؤلتینده بوتون بیلیم ساحه لری، اؤیگرتیم – ائیتیم، سیاست، حقوق، اقتصاد و تجارت، قیسساجاسی توپلومون بوتون شاه دامارلاری گوزئی آذربایجان و یا تورکیه طرفیندن اداره اولوناجاق. ذهنیمدن یوخاریدا یازدیغیم فیکیلر کئچمه گه باشلادی:
منجه بئله فیکیلرشن انساندا اؤز اینانج یوخدور. اؤزونه ایناناجاغی، اؤز آیاقلاری اوستونده دورماغا چالیشاجاغی یئرده، اؤزوندن داها قدرتلی بیلدیگی، اؤزوندن داها بؤیوک بیر قدرته دایانماق ایسته یر. بونون آدینا من سوسیال مازوشیزم دئیرم. بو بیر اجتماعی خسته لیک دیر.
بو یازینی اوخویان یولداشلاردان بیر پاراسی منه اولاسی (احتمالی) تهمتلر ووراجاقلار، برچسب لر یاپیشدیراجاقلار:
بابا، طرف مائویست دیر!
تورک دوشمانی دیر!
اصلینده ایرانچی دیر، سؤزونو بوروشدورب بئله دییر!
آذری لردن دیر.
حتماً آروادی فارس دیر!
و...............
هرکس نه دئسه، اونون ذهنینده من اویام. آنجاق اؤز دویغولاریما و اؤز بیلینجیمه مراجعه ائتدیگیمده، آیری بیر آدامین چئیگنه دیگی چؤرگی آغزیما قویابیلمرم. چؤرک یئمک ایسته سم، اؤزوم گرک چئگنه یم.
بوتون دوستلارا، یولداشلارا، دیلداشلارا ساغلیق و باشاری دیلگی ایله
درویش اوغلو


text:
گشتاسب عباسوند (یاشار)
متولد اول اسفند 1344 اردبیل - بخش یورتچی - روستای بلقیسآباد (مالقاتاوا) - بعد از دوره ابتدایی جهت ادامه تحصیل به همراه خانواده به تهران نقل مکان کردیم - بیشتر اشعارم در قالب غزل و قالبهای هجایی ترکی آذربایجانی میباشد.
بیزه گلمیر
بیر عومریدیر آی گــویچک اولاندان بیزه گلمیر
کونلــــــوم ائوی ویرانه قالاندان بیزه گلمیر
داغلاردا سولوب باغچامیزین گوللری چوخدان
یاز عطری خزان فصلی دولانـدان بیــزه گلمیر
بیر آیریلیغی سالدی کـــــی ویرانی منیمـــدیر
خوش گــونلریمی حسرت آلاندان بیزه گلمیـر
بیر عومریدی کی گونده من اؤللم و دیریللـــم
بخت آیناسینی داشه چالاندان بیزه گلمیــر
ساتدیق وطنی قـــــاره پولا ائتمدیک آبــــاد
خوش گونلریمیز کتـــده قالاندان بیزه گلمیر
آغزیندا یئمک لیذذه تی بیر اؤزگه داد اولدو
کندین قاتیغین سوتچو چالاندان بیزه گلمیر
آرتیق نه گوناه ائیله میشک هر نه کوسوبدور
گؤز یاشلی بولود باغچا سولاندان بیزه گلمیر
بیچاره یاشار فصلی خـزاندان نه گؤروبسن
سونبول ساچینی غمده یولاندان بیزه گلمیر
نالی چکک
گؤره سن فرصت اولار عومروموزو دالی چکک
نقشینی بیرده گــــؤزل یوخ داهادا عالی چکک
چکک عشقین سؤزونـو گیزلی اورکدن اوره یه
هانسی سؤز اینجیــدجکدیر یئرینی خالی چکک
اریش آرغاج یاناشـــــان واختی بوتـون ایلمه لرین
داها گویچک اولا تبریزده کی بیر خالی (قالی) چکک
نه اولار نازلیلارا ائلده گؤزل حورمت ائدک
یایلیغا چاتماسا ال باشــدا ایپک شالی چکک
آرینین زحمتینین حددینــــــــی یوکسک بیله رک
مین گولون شهدینی قاتمیش او شیرین بالی چکک
ســــــاوالانــــــدان گؤز آتیب اردبیلین ائللـــــــرینه
مئهه دولموش گدیییندن (گدیگیندن) نئجه خالخــالی چکک
چاروادار یوخدو گلین ایندی یولون نقشینـــده
بیر قوجا آت کی ایاقدا چورویوب نالی چکک
شاهلارین باشلارینا اولدو حرمخانه یاخیــــن
ائل بؤلوندو اوزاغا دوشدو کی یارالی چکک
آرازی خنجر اولوب جوت یانا بؤلدو ائلیمــــی
کوره گؤز یاشلی باخیب غوصصه للن حالی چکک
یاشارین کونلو ندن آرزیلارین بوغچاسیـــــدیر
نییه اولماز وطن عشفینده خوش ایقبالی چکک
گله جک
یوللارا گؤز یاشی سپدیم دئدیلر یار گله جک
گلمه دی سینه می یاردیم دئدیلر یار گله جک
او قه در سینـــه می یاردیم یارالاندی یارالار
یارالاندیقجا یارام گولدو دئدی یار گله جک
یارالار سینه میــن اوستونده یاتیب قالمالیدر
باخیشی مرحم اولان ، یاره مه دیلدار گله جک
عاشیم تکجه اونون حوسنونه اونسوز بو جهان
گؤزلریمده کیچیلیب سانکی قفس دار گله جک
حسرتیندن اوره ییم غملی بولوت میثلی دولار
یاغیش آخدیقجا گؤزومدن باشیما قار گله جک
عیب یوخ اینتیظارین لحظه ســی دونیـــایه ده یر
اوندا کی فیکر ائدیسن واردی دوز ایلقار گله جک
باغیبان باخما پوزولموش بوداغین یارپاغینــا
صبر ائله ایل دولانیب بو بوداغا بار گله جک
شئیدا بولبول بو قدر ائتمه فغان صبر ائیلـــه
بو گولوستانه یئنی غونچا یئنی وار گله جک
یاشارین سینه ده قلبی توتولان بیر قوش تک
چیرپینیر بس کی دئییلر یئنه ده یار گله جک


text:
آرون کوپلاند
آرون کوپلاند (Aaron Copland) (۱۴ نووامبر ۱۹۰۰ – ۲ دسامبر ۱۹۹۰) کنسرت و فیلم لر اۆچون موسیقی یازان آمریکالی بسته کار (فارسجا:آهنگساز) ، و ویرتووز پیانوچو. او "آمریکالی" موسیقی اوصولو یاراتدی، و اونا "آمریکالی بسته کارلارینین دئکانی" آدی وئریلمیشدیر. کوپلاندین موسیقی سی [موْدرن] موسیقی سی و آمریکالی ماهنیلارینین اصول لری آخیریندا بالانسی ورموشدو.
دئییلیر کی ، اونون موسیقی سینین آچیق آککوردلار و گئچ دییشیلن هارمونیالار آمریکاسینین لاندشافت اویاتیرلار. کوپلاند تئز تئز قوناق دیری ژور کیمی خیتمت (خدمت) ائتدی، اؤزون هم ده باشقالارینین اثرلریده. آرون کوپلاند نیویورک دا بروکلین رایوندا (منطقه) آنادن اولدو. اونون عایله نی لیتووا یهودی لر نسل یندن تؤرورلر. آمریکایا اسکاتلند دن گلمکدن اول کوپلاندین آتاسی فامیل یاسینی اینگیلیسجه گؤره"کاپلان" دان " کوپلاند" ده دییشدی. آرون کوپلاند ۱۵ یاشیندا موسیقی ایله مشغول اولموش و بسته کار اولماق ایسته میش.
لئوپولد وولفسون ، روبین گولدمارک (جورج گئرشوینی دا اؤیرتمیشدی) کوپلندین معلم لری آراسیندادیرلار. کوپلاند پاریس شهرینده ۱۹۲۱- جی ایلدن ۱۹۲۴- جو ایله Fontainebleau موسیقی آکادئمییاسیدا نادیا بولانجئر (Nadia Boulanger) دن تحصیل آلمیشدی.


text:
سؤیلهین: رحمتلیک زینالعابدین حضرتقلیزاده(قبیر قازان زئلّابدین)
هن داداش، دئیهرلر قدیم زامانلار شبسترده بیر کئش کافتار تاپیلمیشدی. اونون الیندن قبریستان دیدیک- دیدیک اولموشدو. بوگون جاماعات اؤلونو قویلاییردیلار، صاباح گئدیردیلر قبیر اوسته کی، گؤزوز یامان گؤرمهسین! گؤروردولر قبیر دئشیلیب، اؤلو چیخاردیلیب؛ قبیرده کی، بوم- بوشدور! هنده وری آختاریردیلار، آزاراق قالان ایز- توز دان بللی اولوردو کی، اؤلو یئییلیبدیر. آی بالا گؤرهسن بو اؤلونو کیم یئییب!؟ آز آختاریردیلار، چوخ آختاریردیلار، ایکی بؤیوک اوچ بارماقلی آیاق یئریندن باشقا بیر زاد تاپا بیلمیردیلر. جاماعات اؤلمکدن چوخ، اؤلندن سونرا یئییلمکدن قورخوردولار.
او گوندن ایگید اوغلانلار، اؤلو یئیهنی تاپیپ توتماق قرارینا گلدیلر. بیر- بیر، ایکی- ایکی قبریستانی گودمهیه باشلادیلار. آنجاق اوندان اتر ده اولسایدی، خبر اله گلمیردی. چونکی، اونو گؤرنلرین یا اؤدو چاتلامیشدی، یا دا کی، اؤلولره تای اونون یئمی اولوب، یئییلمیشدیلر. او هر نه ایدی، گوندوزلر ائشییه چیخمازدی، یالنیز گئجهلر اؤلولری قبیردن چیخارماق اوچون قبریستانا باش چکردی.
جانیم سیزه دئسین داداش: او زامانلار شبسترده بیر ایگید اوغلان واریدی کی، حسین کوت اونون موشتولوغو دا اولابیلمزدی. او هم قورخماز ایدی، هم ده هوشلو- باشلی! ایگید، اؤزویله ایلقار باغلاییب، دئییر: من گرک بو ایشه سون قویام! بیر آرا کئچندن سونرا، بیر گون بیر اتلی – جانلی جوانی اجل چولقالادی. اونو آپاردیلار تورپاغا تاپشیردیلار. هامی قاییداندان سونرا، ایگید اوغلان بیر بوجاقدا گیزلهنیب، قبیری گؤزدن قاچیرتمادی. گون أییلیب، گئدیب، داغین دالیندا گیزلندی. هاوا قارالدی. اولدوزلار بیر- بیر گؤیو بزه دیلر. هله هئچ خبر- اتر یوخ ایدی. گئجه یاریدان آشمیشدی، اون دؤرد گئجهلیک آی دا ائلبیز دوزونده قالخیب، پاریلداماغا باشلامیشدی. بیردن ایگید اوغلانین گؤزلری ائله بیر شئیه شاتاشیر کی، گؤزلرینه اینانمیر. گؤزلرینی سیلیر بیر ده باخاندا گؤرور یوخ دئیه سن دوغرودور؛ هئیبهرهنین بیریسیدیر! اونا نه جاناوار، نه آدام دئمک اولاردی! باخدی، گؤردو، اونون قاباغینا بئله چیخا بیلمهیهجک. اؤز – اؤزونه دئدی: قوی گؤروم بو هانسی اویونلاردان چیخاجاقدیر. باخدی گؤردو، ایکینی سایینجا قبیری دئشیب، اؤلونو قبیردن ائشییه چیخارتدی. سونرا گتیریب، اؤلونو دایادی دیوارا، بئش- اون مئتیر دالی- دالی چکیلیب، تپهسینی گتیریب گوپسه دی اؤلویه. نه بیر، نه ایکی، او قدیر چکیلیب، قاچا- قاچا گلیب، باشینی اؤلویه چیرپدی کی، اؤلونون سوموکلری اوغوم- اوغوم اولدو. سونرا باشلادی، اونو کفنلی- زادلی اوتوردو ایچهرییه. ایگیدین هیرسی، باغیرساغینی کسیردی! آمما قدیمدن دئییبلر، یوز اؤلچ، بیر بیچ! او دورومدا ائشییه چیخیب، قارشیلاشماق اؤلوب، یئییلمکله بیر ایدی. او هئیبهرهنی کی، ایگید گؤروردو، نئچه آدامی دا یئسه ایدی، دویمازدی.
او، آتا – بابا سیندان کئش کافتار آدلی بیر جاناواردان بیر سؤزلر ائشیتمیشدی. اؤز- اؤزونه دئدی: اولسا- اولماسا بو کئش کافتار اولاجاق. دئیهردیلر: کئش کافتار بیر اؤلونو قبیردن چیخارداندان سونرا اونو أزیب یئمهسه أل چکمز! هاوا ایشیقلاناندا، گوجدن دوشوب، قاچار بیر یاندا گیزلنر. آمما گئجهلر کیمسهنین اونا گوجو چاتماز. کیچیک خطا ایله بؤیوک بلایا دوشمهیینه دوشوندو. چارهنی دؤزمک ده گؤردو.
کئش کافتار گئدندن سونرا ایگید، قبریستانی بوشلاییب، گلدی، چیخدی ائولرینه. گیریب یئرینه، اوزاندی؛ گؤزلرینی یوموب، دینجلمک ایسته دی. آمما ایلان ووران یاتدی، بو یاتا بیلمه دی! بیر یاندان اؤزونه سؤز وئرمهیینه دوشونوردو، بیر یاندان دا، کئش کافتارلا دؤیوشه چیخماق، اؤلومله دارتیشماق ایدی. گئت- گئده هاوا ایشیقلاندی. بیر آزدان دا گون چیخیب، آلاتلی پنجرهدن کئچیب، سوواقلی دیوارلاردا بئش- آلتی قویروقلو ایشیق- ایشیق اولدوزلار یاراتدی. سحر یئمهیینین وقتی چاتمیشدی. آناسی، ساری بوغدانین فتیرینی، قارا اینهیین قایماغینی، کمهرینین بالینی و کهلیک اوتونون چایینی گتیریب، دسترخانی بزهدی. ایگید اوغلان قارنینی برکیدیب، آناسینین رضایتی ایله توکدویو نقشه ایله، کئش کافتارین دؤیوشونه حاضیرلاندی. گلین گؤرک ایگیداوغلان نه ائیله دی؟! هن، آدام بئله لرینه توش گلنده گؤرور آنالار نئجه اوغلانلاردا دوغارمیشلار.
ایگید اوغلان، بیر قبیر قازدیردی، بیر خنجر گؤتوروب، کفن گئییندی. جوانلارا دئدی: منی بو قبیره قویون؛ آنجاق نفس چکمهییمه ده بیر یئر اولمالیدیر؛ اوندان سونرا سیزینله ایشیم یوخدور. گئدین سحر گون چیخاندا قاییدین، گلین! اوندا، کئش کافتارین لئشینی بوردا گؤرمه سز، بیلین کی، منی ده یئییب، یولونو توتوب، گئدیبدیر.
هامی چیخیب گئدندن سونرا، ایگید اوغلان اؤز- اؤزونه دئدی: کئش کافتار هله بو تئزلیکده گلهسی دئییل. گئجه کئچهنهدک من بیر چورت ووروم. اوندان سونرا آییق- ساییق، کئش کافتارین یولونو گودوم. هن داداش! قبیرده اؤزو ده کئش کافتارین یولونو گودهسن، ایستهیهسن ده یاتاسان، هر اوغلانین ایشی دئییل، نر اوغلانین ایشیدیر. ایگید اوغلان یوخویا گئدیر. نئچه ساعات یاتیب، آز- چوخ دینجینی آلمیشدی کی، قبیرین دئشیلمهیینین سسینی ائشیدیر. کئش کافتار سال داشلاری دا بیر قوجاق ائلهییب، آتیر قیراغا. بیر الینی آتیر، کفنه بورونموش ایگید اوغلانی قبیردن ائشییه چکیر. آپاریر، دایاییر، دیوارا! دالی- دالی چکیلیر، وار گوجو ایله گلیب، تپه سینی اؤزونو اؤلویه اوخشادان، ایگید اوغلانا وورا- ووردا، اوغلان، قوروموش اؤلو کیمی یئره ییخیلیر. کئش کافتارین باشی، مؤحکم دیوارا چیرپیلیر. کئش کافتار اؤلونو قاوزیر، بیر ده دیوارا داییر. اوزون سؤزون قیساسی، هاوا ایشیقلانیر. کئش کافتار بیر یول دا تپهسینی توتوزدورانمیر. آما بیر یاندان او قدر باشینی دیوارا چالمیشدی کی، باشی شیریم- شهره ایدی؛ بیر یاندان دا هاوا ایشیقلانمیشدی و گوجو گئتمیشدی. او، ائله بیر گونه قالمیشدی کی، داها ایگید اوغلانین گوجو اونا چاتاردی. اوغلان أل ائیله دی خنجرینه، یوگوردو کئش کافتارین اوستونه، کئش کافتار گوجسوزلوکدن نه قاچا بیلدی، نه ده ایگید اوغلان ایله دیرهشیب، ساواشماغی باجاردی. ایگید اوغلان، اونون باشینی اوزدو.
دئیهرلر، او کئش کافتار اؤلدورولندن سونرا، آیری کئش کافتار دا شبسترده تاپیلمادی و جاماعات او ایگید اوغلانین قوچاقلیغینی ناغیل ائتدیلر، سینهدن سینهیه گزدیردیلر.


text:
بیز گلدی گئدهریک؛ سن یاشا دونیا!
(۱۳۹۴ینجی ایل ادبیات و اینجهصنعتیمیزدن آخان اولدوزلار)
چوخ تاسفله آرخادا قویدوغوموز ۱۳۹۴ینجی ایلده ده بیر سیرا ادبیات و مدنیت اولدوزلاریمیز ابدیلیک اولاراق سؤندولر. بو ایل همچنین آذربایجان جومهوریسینده یازیب یارادان صنعتکارلاریمیزدان پروفسور توفیق حاجیبئو (دیلچی عالیم)، هابیل علییئو(صنعتکار) و زلیمخان یعقوب(شاعر) ده بو آخان اولدوزلار سیراسیندا اولدولار.
بو اینسانلار میللی مدنیتیمیزین ترقیسی و چیچکلنمهسی اوغروندا صرف ائتدیگی عؤمورلری اعتباریله، خالقیمیزین یادداشیندا همیشهلیک یاشایاجاقلار. اونودولماسینلار دئیه، بیر داهادا عزیز خاطیرهلرینه عشق اولسون دئییریک:
۱- عباس بابایی (سؤیلر) – شاعر (۱۳۲۳ زنجان – ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۴ زنجان)
زنگانین قوجامان شاعری «عباس بابایی(سؤیلر)» ۷۱ یاشیندا اردیبهشت آیینین ۲۷ینجی گونو آرامیزدان ابدیلیک اولاراق آیریلمیشدیر. «عباس بابایی» ۱۳۲۳جو ایل زنگاندا دونیایا گلمیش، ۱۳۴۴ینجی ایلدن شعر یازماغا باشلامیشدیر. اونون فارسجا شعرلری تهراندا یاییلان فردوسی، روشنفکر، چاپار، صدا و… س کیمی درگیلرده یاییلمیشدیر. ۱۳۵۰ینجی ایل ایکی مین جیلدده “چراغ و چاه” آدیندا بیر شعر مجموعهسی چاپ اولور، آنجاق اونون یاییلماسینا اجازه وئریلمیر. ۱۳۶۹ینجی ایلدن زنگاندا «ایشیق» درنهیینده فعالجاسینا اشتراک ائدیر و تورکجه شعر یازماغا اوز گتیریر. ایکی تورکجه کیتاب: “گلیرم” و “آییق گئجهلر” آدلاریندا و بیر جیلد فارسجا “رد خون بر سنگ” آدیلا شعر مجموعهسی ایشیق اوزو گؤرموشدور.
۲- عیسی شعارقدیم (مجید حسینی) – شاعر (۱۳۳۰ تبریز – ۶ تیر ۱۳۹۴تهران)
«صابر ادبی انجومنی»نین اداره هئیتی عضوی(بازرسی) سئویملی انسان و دیرلی شاعر «مجید حسینی» ایکی گون ایتگین دوشدوکدن سونرا، جنازهسی تیر آیینین آلتینجی گونو تهرانین جنوب حصهسینده (شهرری ده) تاپیلمیشدیر. مجید حسینی آدیلا تانینان عیسی شعار قدیم ۱۳۳۰ینجی ایل تبریز شهرینده دونیایا گؤز آچمیش؛ عؤمرونون بؤیوک حصهسینی خالق سئوهر و اجتماعی عدالت اوغروندا چالیشان بیر شخصیت کیمی یاشامیشدیر. او عؤمرونون سون ایللرینی آذربایجان مدنیت و ادبیاتی اوغروندا جیددی مسئولیتله فعالیت ائدهن ادبی بیر شخصیت کیمی صابر ادبی انجومنینین اداره هئیتی ترکیبینده چالیشیردی.
۳- محمد نباتی – عاشیق (۱۳۴۸ ورزقان- چایکندی – ۱ شهریور ۱۳۹۴ ورزقان)
قاراداغ عاشیقلاری ایچینده اؤزونون آد- سانی اولان «عاشیق محمد نباتی» شهریورین بیرینجی گونو هله ۴۶ یاشینی تماملامادان حیاتینی ایتیرمیشدیر. محمد نباتی ۱۳۴۸ینجی ایل ورزقان ماحالینین چایکندی کندینده دونیایا گؤز آچمیش گنجلیک ایللریندن عاشیق صنعتینین وورغونو اولموش و ائل اوبا تویلاریندا بوللوجا اشتراک ائتمیشدیر. او ایران آذربایجانیندان علاوه آذربایجان جومهوریسیندهده دفعهلرله چیخیش ائتمیشدیر. مرحوم عاشیقین وداع و تورپاغا تاپشیرما مراسیمی گئنیش کوتله اشتراکیلا دوغما کندی چایکندینده کئچیریلمیشدیر.
۴- فریدون حصاری (حاصارلی) – شاعر (۱۳۱۶ جلفا- یکان کهریز– ۳ شهریور ۱۳۹۴تبریز)
آذربایجانین تانینمیش شاعری و ادبی جمعیتیمیزده لاییقینجه سئویلن صمیمی انسان اوستاد فریدون حاصارلی شهریور آیینین اوچونجو گونو تبریز شهرینده حیاتا گؤز یومموشدور. او ۱۳۱۶ینجی ایلده جلفا ماحالینین «یکان کهریز» کندینده آنادان اولموش و گنج چاغلاریندان آذربایجان دیلینده شعر یازماغا باشلامیشدیر. فریدون حاصارلی انقلابدان سونرا تبریزده تشکیل ائدیلن «آذربایجان یازیچیلار و شاعرلر جمعیتی»نین ایلک عضولریندن اولموش و اثرلری تهران و تبریزده نشر اولان دؤرو مطبوعاتدا آردیجیل یاییلمیشدیر.
۵- رسول قربانی – عاشیق (۱۳۱۴ قاراداغ- عباسآباد کندی– ۶ مهر ۱۳۹۴ تبریز)
آذربایجانین گؤرکملی و اوستاد عاشیقلاریندان اولان ۸۰ یاشلی عاشیق رسول قوربانی بئیین اینفاکتی نتیجهسینده مهر آیینین آلتینجی گونو تبریز شهرینده وفات ائتمیشدیر. ایران اذربایجانی عاشیقلاری ایچینده “دده” عنوانیلا حؤرمتلهنن عاشیق رسول قوربانی ۱۳۱۴ینجی ایل قاراداغ ماحالینین عباسآباد کندیده دونیایا گؤز آچمیش و عاشیق صنعتینی ۱۳۳۰ینجی ایلدن عاشیق خیرالله، عاشیق حیدر، عاشیق کریم حضرتی و عاشیق عزیز شهنازی مکتبینده اؤیرنمیشدیر. او انقلابدان سونرا بیر چوخ موسیقی فئستیواللارینین غالیبی اولموش و دونیانین ایگیرمییه یاخین اؤلکهلرینه سفر ائتمیش و اؤز صنعتینی نوماییش ائتدیرمیشدیر. اوستاد عاشیقیمیزین اثرلرینی احتوا ائدهن «سینهمده سسلهنن سازیم وار منیم» آدلی شعر مجموعهسی ایشیق اوزو گؤرموشدور.
۶- محمدحسین مبین (شیمشک) – شاعر (۱۳۰۶ تبریز – ۶ مهر ۱۳۹۴تبریز)
آذربایجانین تانینمیش اجتماعی شخصیتی و گؤرکملی حکیم شاعری و جذامیلرله علاقهدار بیر عؤمور چالیشدیغی اوچون اؤلکهده جذامیلرین آتاسی آدلانان دوقتور محمدحسین مبین(شیمشک) مهر آیینین آلتینجی گونو ۸۸ یاشیندا وفات ائتمیشدیر. خالقیمیزین بو فداکار اوغلونون وداع و تورپاغا تاپشیرما مراسیملری گئنیش کوتله اشتراکیلا تبریز شهرینده کئچیریلمیشدیر. اوستاد شیمشکدن بیر چوخ آذربایجان دیلینده شعرلر و مقالهلر یاییلمیشدیر. او جوملهدن: قانلی چیچکلر(۱۳۶۹)، آچیل چتریم آچیل(۱۳۷۴)، گل باهاریم گل(۱۳۷۸)، قوش یوواسی(۱۳۷۸)، جذاملی سارای(۱۳۸۰) و …
۷- صیاد گلیپور (آغجا اوغلان) – شاعر (۱۳۳۲ هشتری – ۵ آبان ۱۳۹۴ ارومیه)
«آغجا اوغلان» تخلصلو اورمیهلی شاعر “صیاد گلیپور” ۶۲ یاشیندا حیاتلا وداعلاشمیشدیر. او ۱۳۳۲ینجی ایل هشتری (هشترود) ماحالیندا دونیایا گؤز آچمیش و عؤمرونون چوخ ایللرینی اورمیه شهرینده یاشامیشدیر. اونون ادبی فعالیتی۱۳۶۰ینجی ایلدن باشلانمیش و ایندییه قدهر بیر شعر مجموعهسی ایشیق اوزو گؤرموش و بیر چوخ اثرلری هلهده یاییلماییبدیر.
۸- محمدحسین ملحی (توفان) – شاعر (۱۳۰۹ تبریز – ۱۲ بهمن ۱۳۹۴تبریز)
تبریزین مهربان و زحمتکش اوغلو، اؤز دولغون صمیمیتیله تبریز ادبی- اجتماعی محیطینین حؤرمتینی قازانان شاعر «محمدحسین ملحی (توفان)» بهمن آیینین ۱۲ینجی گونو تبریز شهرینده ابدیلیک سوسموش و وادیرحمت مزارلیغینین “هنرمندلر” حصهسینده تورپاغا تاپشیریلمیشدیر. اجتماعی مضمونلو شعرلر موللیفی کیمی تانینان «توفان» ۱۳۰۹ گونش ایلی تبریزین عموزینالدین محلهسینده دونیایا گؤز آچمیش و بوتون عؤمرونو بو شهرده یاشامیشدیر. شاعرین اثرلرینین بیر چوخو انقلابدان سونرا آذربایجان دیلینده یاییلان دؤرو مطبوعات چاپ ائدیلمیشدیر.


text:
تورکیه-نین اریک قاخی صادراتی
تورکیه-نین اریک قاخی صادراتی آرتاراق داوام ائدیر.
تورکیه-نین اریک قاخی صادراتی آرتاراق داوام ائدیر.
دونیا اریک قاخی اوره تیمینین 85%-نین قارشیلاندیغی مالاتیادان مؤوسومون ایلک 6 آییندا 51 مین 731 تون اریک قاخی صادر ائدیلهرک 222 میلیون 619 مین دولار گلیر تامین ائدیلیب.
مالاتیا تیجارت بوراسینین ایداره هئیتینین صدری رمضان اؤزجان بو بارهده معلومات یاییب.
بیلدیریب کی، تورکیه-دن دونیانین موختلیف اؤلکهلرینه اریک قاخی صادراتی آرتاراق داوام ائدیر. اؤزجانین سؤزلرینه گؤره جاری ایلین ژانویه آییندا 5 مین 337 تون قاخ صادر ائدیلیب.
مؤوسومون باشلادیغی آوقوستون 1-دن اعتباراً صادراتین آرتاراق داوام ائتدیگینی ایفاده ائدن اؤزجان سؤزمؤزوسو دؤورده 51 مین 731 تون اریک قاخی صادراتیندان 222 میلیون 619 مین دولار گلیر الده ائدیلدیگینی، بئلهجه اؤتن ایلین مووافیق دؤورونه موقاییسهده صادرات حجمینین 1700 تون، الده ائدیلن گلیرین ایسه 60 میلیون دولار آرتدیغینی وورغولاییب. اؤزجان قورو قاخ صادر ائدیلن اؤلکهلر آراسیندا امریکانین بیرینجی سیرادا قرارلاشدیغینی، بو اؤلکهنی آوروپا اؤلکهلرینین ایزلهدیگینی سؤزلرینه علاوه ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
دونیا بانکی تورکیه-یه 512،2 میلیون دولار وام آییردی
بانکدان وئریلن آچیقلامادا بیلدیریلیر: "مالیه ایقلیم و فلاکته دؤزوملو شهرلر لاییحهسی اوچون نظرده توتولوب.
فیچ، تورکیهنین بؤیومه تخمینینی یوکسلتدی
تورکیه اقتصادینین بو ایل یۆزده ۵،۲، ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴.جو ایللرده ایسه یۆزده ۲،۹ بؤیومهسینین گؤزلنیلدیگی قید ائدیلدی
نورالدین نباتی: "معین شرایط یاراندیقدا قطرله گاز تیجارتی برپا اولونا بیلر"
خزینه و مالیه ناظیری نورالدین نباتی، شرطلر موناسیب اولدوقدا قطرله طبیعی گاز تیجارتینه باشلانیلاجاغینی بیلدیریب.


text:
"تورک اولدوزلاری نین قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی سمالاریندا اوچوشو
"تورک اولدوزلاری" طرفیندن "قیبریس باریش حرکاتی ایله قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی باریش و آزادلیق بایرامینین 47-جی ایلدؤنومو" تدبیرلری نوماییش/سالاملاما اوچوشو حیاتا کئچیردی.
"تورک اولدوزلاری" طرفیندن "قیبریس باریش حرکاتی ایله قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی باریش و آزادلیق بایرامینین 47-جی ایلدؤنومو" تدبیرلری نوماییش/سالاملاما اوچوشو حیاتا کئچیردی.
قیبریس باریش حرکاتی ایله قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی باریش و آزادلیق بایرامی&zwn...
-
-
-
-
-
23.09.2022


text:
ترکانا اینسانی
تورکانا اینسانی Homo ergaster ( چالیشان اینسان) کلله حجمی cm³ 880 اولاراق حیسابلانمیش. تورکانا اوشاقی هومو ارگاستر قالیغی(فوسیلی) اولدوغو دوشونلمکدهدیر.
بو فوسیل 1.6 میلیومن ایل قدمتینن، ترکانا گؤلونون باتی طرفینده ایندیکی کنیا اؤلکهسینده تاپلمیش بیر اینسان اسکلتیدیر. بو اوشاغین یاشی 12 ایل تخمین ائدلیب. بو نوع اینسان عاقیل اینسان (ایندیکی اینسانلار) ساییلمیر.[۱]
باغلانتی
تورکچه ویکیسی: Turkana Çocuğu
قایناق
- ^ "Turkana remains Turkana Çocuğu." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc.


text:
آخ چکمه
نیگار خیاوی
آخ چکمه قوزو بالام، آخون داغلارا
آخ چکمه قیرمیزی قیزتیراختور بالام آخون داشلارا
قویمورلار سنی قیرمیزی تیراختور سورهسن؟
قویمورلار قیرمیزی تیراختورا باخاسان؟
قویمورلار قیرمیزی تیراختورا مینیب منبره چیخیب پیسدیکلی بئیینلری سؤکهسن
بیر ده گؤررسن دونیانین ساچلاری باغروندا سومهلشیب هااا
بیر ده گؤررسن سوچلو ساچلارووا سیچانلار یووا سالیب هااا
بیر ده گؤررسن فیکریوین یاری یولوندا گؤیلووه یار دوشوب
آی سنی اللرین یار قوینوندا
دیبین تؤکولر درین بیر قویونون دیبینه دوشرسن، اوندا سنی اره آلمازلار هااا
قیزلیغیوین اؤلوسو اوسته قالیب قیجقیرما، تورشوموش قوزو بالام!
قویمورلار سنی قویمورلار سنی قویمورلار سنی
قویمورلا ا ا ار؟؟؟


text:
اؤز آنا دیللرینده تعلیم تربیه دن محروم اولان اوشاقلار، مدرسه ده آنا دیللری یاساق اولان یئنی یئتمه لر ساوادلانماق اوچون اؤنجه دیللرینی و سونرا دا کیملیک و کولتورلری نین بؤیوک پارچاسینی بوراخیب دَییشدیرمه یه مجبور قالیرلار. بو سببدن آسیلی، غیر فارس میللت لرین آراسیندا تحصیللی لرین ساییسی گئتدیکجه آزالیر. بونونلا بیرگه ایراندا وار اولان سیاسی - ایجتماعی - ایقتصادی برابرسیزلیک داهادا درینله شیر. بو آیری سئچگی لیک نتیجه سینده غیر فارس میللتلر گونو- گوندن داها آرتیق حاشیه یه سورولوب، مارژیناللاشیرلار.
بو راسیست سیستئمین هدفی، غئیری فارس میللتلرین دوشونجه گوجونو محدودلاشدیرماق، توپلومدا سس سیزلیک کولتورو یارادیب، بو میللتلری حاکیم سیاستین خیدمتینه گتیرمکدیر.
هر میللتین دیلی نین آزاد و رسمی اولونماسی او میللتین آزادلیغی یولوندا آتدیغی ان اؤنملی آددیملاردان بیریدیر. هابئله هر اوشاغین اؤز آنا دیلینده تحصیل آلماسی او اوشاغین ان ایبتدائی حقلریندن بیری ساییلیر. بیر میللتین اوشاقلارینی بو حقدن محروم ائتمک او میللتین ان طبیعی حاققینی و آزادلیغینی اینکار ائتمک دئمک دیر.
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی، دیل و کولتور استعمارینا و عومومیتله ایراندا حاکیم اولان رسمی (دولتی) و غیررسمی راسیسمه قارشی میلتیمیزین موباریزه سینی حیمایت ائتمه یی اؤزونه هدف و وظیفه گؤرور.
مهر آیی نین بیرینده مدرسه لرین باشلانماسی دؤولتی راسیزمین گوجلنمه سی و تکرار تولید اولونماسیدیر. اؤز میللتیمیز و بوتون ظولم آلتینداکی میللتلرله بیرگه بو دولتی راسیزمه قارشی چیخیب و دئییریک:
آنا دیلیمیزین رسمی لشمه سی، دیل و دوشونجه آزادلیغی اوغورندا موباریزه ائدیب و حبس اولونان عزیزیلریمیزین قئید - شرطسیز آزادلیغی نی دیله ییریک.
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی
شهریور 1392


text:
ایقور سمشوف
ایقور سمشوف (اینگیلیسجه: Igor Semshov) (دوْغوم:۶ آوریل ۱۹۷۸ (۴۴ یاش) شوروی) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. روسیه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایقور سمشوف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- زسکا موسکو کولوبونون اویونچولاری
- تورپدو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- دینامو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- زنیت سن پترزبورق کولوبونون اویونچولاری
- کریلیا سووتوف سامارا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۴ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری


text:
مراغا
ماراغا (اینگیلیسجه: Maragheh، فارسجا: مراغه) ایرانین شرقی آذربایجان اوستانیندا بیر شهردیر. تبریزدن ۱۳۰ کیلومتر گونئی دوغودا و سهند داغینین گونئیینده یئرلشیر. ماراغا بؤلگهسینین اهالیسی ۳۰۰-مین نفر دیر و ماراغا شهرین اهالیسی ۲۰۰۶-نجی ایلده ۱۴۶٬۴۰۵ کیشی حسابلانیبدیر کی بۇ باخیمدان شرقی آذربایجان اوستانیندا -تبریز شهریندن سوْنرا- ایکینجی ان بویوک و نوفوسلی شهردیر.
دیلدَییشدیر
ماراغا اهالیسی دوغو آذربایجانین آیری شهرلری کیمین آذربایجان تورکجهسینده دانیشیرلار. ماراغا اهالیسینین لهجهسی آذربایجان لهجهلری بولومونده جیغاتی لهجهلریندن سایلیر.
تاریخچهدَییشدیر
ماراغا شهرینین بیر اوزون تاریخی واردیر و آذربایجانین ان تاریخلی شهرلریندن بیری ساییلیر. بۇ شهر اورتا عصرلرده ماراغا ایلخانی لر دؤولتی نین (ایرانین) باشکندی اوْلموش دیر. سوْنرالار ایرانین ترکیبینده ایکن پایتخت استاتوسونو الده ائتمه سه ده سیاسی ، ایقتصادی ، ایجتیماعی و مدنی باخیمیدان بؤیوک نقش اوینامیش دیر. XVIII عصرده شهر ماراغا خانلیغی نین مرکزی ایدی.
بو شهرده ایندیلیک ده چوخلی تاریخی و گؤزل بینالار یئرلشیلر کی هر ایل چوخلی توریست اؤزلرینه جذب ائدیرلر.
ماراغانین رادیوسیدَییشدیر
بو رادیو ۱۳۷۵ ایلینده افتتاح اؤلوب دور کی اؤنون وئرلیک(برنامه)لری آذربایجان دیلینه دوزلیر.رادیو مراغه نین وئرلیک لریندن سیزلر و مسئولار(منطقه نین سورون لارینا گؤره دوزلینیب دیر) و سحر گؤروشین آد آپارا بیلریک.
هؤتل لردَییشدیر
ماراغا دا ایکی دانا هؤتل واردیر کی مؤسافر لره خدمات وئریر. بیری هتل بزرگ مراغه دیر کی دؤرد اولدوزلی بیر هؤتل دیر و شهرین قوزئی باتی سیندا یئرلشیب دیر و ایکینجی ده آلیانس هؤتلی دیر کی اوچ طبقه و ۱۵ دانا اؤتاق واری و شهری گونئی باتی سیندا یئرلشیب دیر.
منطقهلردَییشدیر
مراغا شهری بونا گؤره کی بیر بویوک و نفوسلی شهر دیر، ایکی منطقهیه بؤلونوب دیر. بیرینجی و ایکینجی منطقه. بیرینجی منطقهنین نفوسی ۲۰۰۶-نجی ییلده ۶۸٬۴۸۶ کیشی و ایکینجی منطقه نین نفوسی ۷۷٬۹۱۸ کیشی ساییلیب دیر.
ماراغا دا نصیرالدین طوسی یاشاییب و بورادا اونون مشهور رصدخاناسی یئرلشیر.
گورملی و تاریخی یئرلردَییشدیر
ماراغا حتی مرمر محصولی ایله تانینیر
ماراغانین سوغاتلاریدَییشدیر
ماراغا صابونودَییشدیر
ماراغا صابونو آذربایجان و آذربایجاندان اوزاق یئرلرده شؤهرتلی بیر صابون آدی دیر و ماراغادا دوزلن بیر گلنکسل (سنتی) صابون آدی دیر.
- باسلوق
- سوجوق
- قره حالوا
- ایپک فرشی
- باقلوا
- قورو میوهلر
- آیران
- اوزوم دوشابی
- یئمیش
قارداشلیقدَییشدیر
آدلیملاردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-07-03. یوْخلانیلیب2015-08-13.
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-09-11. یوْخلانیلیب2015-08-13.
- ^ http://www.gorazde.ba/index.php/images/vijesti/media/system/dokumenti/index.php?option=com_content&view=article&id=251:naelnik-upriliio-prijem-za-goste-iz-irana-&catid=27:vijesti&Itemid=34


text:
بیر تورک عسکری شهید بولدی
اوشبو مطلب نی تورکیه جمهوریتی مدافعه وزیرلیگی بیلدیردی
عراق نینگ شمالیده بولووچی ترور تشکیلاتی پ.ک.ک گه قرشی عملیاتده بیر عسکر شهید بولدی.
تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی, پنجه- قفل عملیاتی منطقه سیده بولووچی ترور تشکیلاتی اعضاسی ترورچی لر تامانیدن اوق اوزیلیشی عاقبتیده بیر عسکر نینگ شهید بولگن لیگی نی بیلدیردی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه قوراللی کوچلری تامانیدن بیر قطار تروریست جنگری تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی
اوشبو تروریست جنگریلر تورکیه و عراقده تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی


text:
سونسوزلوق
داوود اهری
از واقعه ای تو را خبر خواهم کرد
وان را به دو حرف مختصر خواهم کرد
با عشق تو در خاک نهان خواهم شد
با مهر تو سر ز خاک بر خواهم کرد.
ابو سعید ابوالخیر(قرن ۴و۵)
خزرین ساحیلینده اوفوقا، اورادا کی دنیز ایله ماوی گؤی اؤپوشورلر ، گؤز دیکمیشم. دنیز دالغالاری ایلا منیمله سانکی دانیشیر، آمما من اونون سؤزلرینی باشا دوشمهییرم. دالغالارین سسی یالنیز بیر موسیقی کیمی منده بیر گیزلین دویغو اویادیر. بیلمهییرم هارادان گونده لیک چکیش- برکیش لردن اوزاق اؤزومو بورادا راحات حس ائدیرم و او اوزاقداکی اوفوق، سونسوزلوغو یادیما سالیر.
اؤز- اؤزومه دئییرم:
دونیا نه قدهر بؤیوکدور و آیا اولا بیلر کی انسان یئنی دن دونیایا گلسین؟ دونیا کی اوجسوز- بوجاقسیز و زامانا دا نه باشلاناجاق و نه ده قورتاراجاق یوخدور. بیگ بنگ (Big Bang) تئوریسی اگر دوز اولسا ، بو بؤیوک پارتلاییش حدودا ۷/۱۳ میلیارد ایل بوندان قاباق، دونیانین بیر گوشهسینده اوز وئریب و هندهوریمیزده کی کهکشانلار تؤرهنیب و بو کهکشانلار بیر چوخ سرعت ایله بیربیریندن اوزاقلاشیرلار و گئت به گئت سرعتلری داها چوخالیر و دئییرلر کی شاید گله جکده بیر زامان یئنه بونلار هامیسی چکیم اثرینده انقباض تاپیب و بیر یئرده قوووشالار و یئنی دن بیر بؤیوک پارتلاییش اوز وئره. بو اولای سونسوز دفعهلر اؤنجه تکرار اولوب و گلهجکدهده تکرار اولاجاق. آمما آیا بو بؤیوک پارتلاییش یالنیز بیر یئرده اوز وئریر؟ دونیا کی بؤیوکدور و اونا بیر مرکزیت قائل اولماق اولماز. پس دئیه بیلهریک سونسوز دفعهلر بو پارتلاییشلاردان بؤیوک دونیانین هر بیر گوشهسینده هر آن اوز وئریر و دونیا ازلدن واردیر و ابدیدیر.
البته بو بیزیم هندهوریمیزده کی دونیا چوخ بؤیوکدور. اونلار کی آسترونومی رقملری ایله تانیشدیرلار، اونون بؤیوک اولماسینی تصور ائده بیلرلر، آمما بؤیوک دونیانین تصوری ممکن دئییل. دئیه بیلهریک کی بیزیم دونیادا سوتلو یول کهکشانینین آیری منظومهلرینده و باشقا کهکشانلارین منظومهلرینده اولا بیلر کی یئر پلانئتی اوزهرینده کی کیمی یا بیر آیری صورتده حیات اولا و بؤیوک دونیانین ایچه ریسینده کی کیچیک دونیالاردا دا حیات اولا.
دئمهلی بؤیوک دونیانین، کیچیک دونیالاریندا سونسوز دفعهلر پلانئت لرده حیات وجودا گلیر و سونرا آرادان گئدیر و یئنه سونسوز دفعه لرله تکرار اولونور. چونکی زامان نهایتسیزدیر و میلیاردلار یا تریلیونلار ایل بیر شئی دئییل و زامان بیگ بنگ اولاییندان سونرا باشلانماییبدیر.
ریاضیات احتمالاتی ایلا بو تکرارلارا فیکیرلشنده و گؤزلریمیزین اؤنونده کی سونسوزلوغا دقت وئرنده، انسان سوروشور:
آیا بیر ده من بو دونیایا گله بیلهرم یا یوخ؟ آیا کئچمیش زامانلاردا من میلیاردلار دفعه دونیایا گلیب گئدیب و گله جکده ده میلیاردلار دفعه یئنی دن دونیایا گلمهیهجه م؟ هر چند بو گلیب گئتمکلرین آراسیندا میلیاردلار ایل زامان و فاصله اولا؟!
آیا من یئنی دن اولاجاغام؟ آدیم، شهرتیم، شهههریم، مملکتیم، پلانئتیمیز یئر پلانئتی، گونش منظومهسی، سوتلو یول کهکشانی یئنیدن اولاجاقمی؟ آیا من یئنه ده ایندی کی آدام اولاجاغام و یئر پلانئتینین اوزهریندهکیلر و بوتون اولایلار یئنیدن تکرار اولاجاق و نهایت من یئنه سونسوز دفعه لر اؤرنک اوچون یازیچی اولاجاغام، فیکیرلشهجهیم و بونلاری یازاجاغام و ایندییه دک گؤردوکلریمی یئنیدن گؤرهجهیم و کئچهجهییم تکرار اولاجاق و بیر فیلم کیمی یئنه ده اولدن باخاجاغام و آیری انسانلاردا منیم کیمی تکرار اولاجاقلار و هر کس اؤز دینینده، مذهبینده، ایدهئولوژیسیندا و اؤز وطنینده و اؤز آنا دیلی ایله دانیشاجاق و آیا فرعونلار، نرون لار، هیتلرلر و… و باشقا طرفدن بتهوون لر ، پیکاسولار، ناظم حکمت لر و … او کوچه ده کی بقال و … اولاجاقلار و ایلک اوزایا گئدهن انسان یوری گاگارین و تاریخین بوتون حادثهلری تکرار اولاجاق و بو سویوق یاز گونو تکرار اولاجاقدیر و …؟
سونسوزلوق بیر ریاضی علامتی و نشانهسیدیر. بو کلمه بیزیم تورکی دیلیمیزده بیر نهایت سیزلیک و بیر ده قیسیرلیق معناسی وئریر. سونسوزلوق نه لر کی انسانا دوشوندورمه ییر؟!!!
اوفوقا باخیرام. خزر دالغالانیر. بیر سیگارئت یاندیریرام. من همین ساحیلده ، میلیاردلار دفعه بورادا اوتوروب ، بونلاری فیکیرلشیب، اوفوقا و دنیزین دالغالارینا باخیب، بیر سیگارئت یاندیرمیشام و میلیاردلار و سونسوز دفعه لر همین اولای تکرار اولوب و اولاجاقدیر…!
دالغالارین موسیقی سسی ، اوفوق، گؤی و دنیز منی هارالارا آپاردی؟!
اؤزومه قاییدیرام.یوخ! بو ایش اولانماز. بیر دؤنه دونیایا گلیب و بیر دؤنه ده اؤلهجهیم و سون … و دونیا ، قوجامان دونیا ، ازلدن ابده و زامان سونسوز و یازیق انسان، دونیانین تراژئدیسی انسان!
گولمهیین! من بو یوخ کلمهسینی ائله بو جور کئچمیشده ده میلیاردلار دفعه دئییب و گله جکده ده میلیاردلار دفعه دئیه جه یم.
اینانماییرسینیز ، سیز ده سونسوزلوغا فیکیرلشین…!
اهر- ۱۲/۲/۷۷


text:
خوزه سباستیانو پیرس نیتو
خوزه سباستیانو پیرس نیتو (اینگیلیسجه: José Sebastião Pires Neto) (دوْغوم:۲۳ فوریهٔ ۱۹۵۶ (۶۶ یاش) Sorocaba) بیر فوتبالیست. برزیل میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده خوزه سباستیانو پیرس نیتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- یاشایان اینسانلار
- پالمیراس کولوبونون اویونچولاری
- باهیا کولوبونون اویونچولاری
- ویتوریا قیمارش کولوبونون اویونچولاری
- ژیل ویسنته کولوبونون اویونچولاری
- بلننسس کولوبونون اویونچولاری
- اولسان هیوندای کولوبونون اویونچولاری


text:
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان!
بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان.
قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین!
اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین.
***
بئلی بوکولموشدو؛ گؤزلری یاخشی گؤرمهییردی؛ کوچهده گـئدیردی… یاواش- یاواش گـئدیردی، ائله یاواش کی، اونو گؤروب گؤرن کیمی، اؤز- اؤزومه دئدیم: بو ظالـیم فلک آنالارین چییینلرینه نه آغـیر یوک چاتـیر؟
سونرا اونا یاخـینلاشـیب دئدیم:
ـ سلام لئـیلا ننه!.
ـ سلام بالا!.
ـ لئـیلا ننه یاخشی سانمی؟.
ـ یاخشی؟ هه بالام یاخشییام… سن نـئجهسن؟ آمما بیلیرسن من سنی تانـیمادیم ها؟!…
– لئـیلا ننه من رحیمم… رحیم!.
لئـیلا ننه دیل ـ دوداغی آراسیندا زمزمه ائـتدی: رحیم… رحیم…؟! عؤمرونون ایلک بهاریندا، او زامانکی نه گلین ایدی نه قـیز؛ لئـیلانـین اری اؤلدو. لئـیلا ننه قالدی بیرده یـئـتیم یـئسیرلری. او یـئری اکدی، یـئـتیملری بؤیوتدو. یـئـتیملر، قوشلارین بالالاری کیمی بیر- بیر قاناد آچـیب، اوچوب گـئـتدیلر. لاکین بیر قاراقاش ـ قاراگؤز بالا (آخـیرینجی یـئـتیم) آنانـین یانـیندا قالدی تا ائـوین چـیراغی اولسون، داخمانـین کیشیسی اولسون. او دئدی:
آنا قورخما ایشلهرم سنین زحمتلرینی اؤدهرم، بیزده بیر گونه چـیخاریق. آنا قـئـیرتلی بالانی گؤروب گووندی، اورهیینـین سولموش چیچکلری طراوتلندی. بالا ایشلهدی، درس اوخودو، یاخشیدا اوخودو، لاپ یاخشی اوخویان بالا، مدرسهده فرانسه دیلینی اؤز یانـیندا ائله اؤیرهنمیشدی کی، اونا اوشاقلار بعضن زارافات اوچون عبدالله یـئرینه «فرانسه» دئـییردیلر. لاکین بو خوش گونلر چوخ سورمهدی. بیرگون ساواک مأمورلاری مدرسهده اونو یاخالادیلار، آخی او شاهین ضیددینه چـیخـیش ائـتمیشدی. ایکی ایل ساواکـین «کمیته-ی ضد خرابکاری» سئلوللاریندا قالدی. بو مودّت آنا آغلار قالـیب، گؤزونو یوللارا تیکدی. بیرگون خبر گلدی عبدالله-نی «ائوین» زندانـینا آپاریبلار، آنا بالانـین، گؤروشونه گـئـتدی:
ـ بالا عبدالله؟.
اوغول گولدو:
ـ آنا یاخشیسان؟
آناـ بالا دویونجا آغلاشدیلار.
سککیز ایلدن سونرا بالا آنانـین یانـینا قایـیـتدی، آنانـین داخماسین ایشیقلاندیردی. لاکین بو چیراق سحرهدک یانمادی… عبدالله یـئنهده یاخالاندی و بیر سحر عبدالله-نی گوللهلهدیلر، لئـیلا ننه بو اؤلومو بیلمهدی.
منه باخـیب دئدی:
ـ دئدین رحیم؟ هانسی رحیم؟ عبداللهنـین یـولداشی رحیم؟ منیم بالام هاردادیر؟ جواب وئر بالا، منیم بالام هاردادیر؟
بو سؤزه جاواب نه اولاردی، سوسدوم… ایچیمده یاندیم!!!


text:
تیوفوسفوریل کولورید
تیوفوسفوریل کولورید (اینگیلیسجه: Thiophosphoryl chloride، روسجا: Tpиxлopид Tиoфocфopилa) بیر شیمیایی ماده. رنگسیز و مایع حالتینده تاپیلار.تیوفوسفوریل کولورید فوسفور بیلشیکلری و کولور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.اریمه نوْقطهسی −35 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Thiophosphoryl chloride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده تیوفوسفوریل کولورید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روحانی، خالقدان صاندیغا گئتمهلرینی ایستهدی
"دونیانین هر طرفیندهکی دوشمنلریمیز سئچیم صفلرینین اولماسینی ایستهمیر"
ایران جمهورباشقانی حسن روحانی، اؤلکهیه دوشمن اولان گوجلرین یارین ائدیلهجک جمهورباشقانلیغی سئچیملرینده قاتیلیمین دوشوک قالماسینی ایستهدیگینی ایفاده ائدرک، خالقدان صاندیغا گئتمهلرینی ایستهدی.
ساغلیق باخانلیغی طرفیندن گرچکلشدیریلن پروژهلرین آچیلیش مراسیمینه ویدئو کنفرانس یولویلا قاتیلان روحانی، خالقا "صاندیغا گئدهرک اوی وئرمهلری" چاغیریشی ائدرک،
"دوشمنلریمیز آز قاتیلیملی بیر سئچیم ایستهییر. یوکسک بیر قاتیلیملا صاندیق باشینا گئدهرک دوشمنین آرزوسونون گرکلشمهسینه ایجازه وئرمهیک. دونیانین هر طرفیندهکی دوشمنلریمیز سئچیم صفلرینین اولماسینی ایستهمیر" ایفادهلرینی ایشلتدی.
هر کسین اؤزونه یاخین گؤردویو نامیزده سس وئرمهسینی ایستهیهن روحانی، بونلاری قید ائتدی:
"بیر قوروم یا دا توپلولوغون یانلیشی بیزی ملی وظیفهمیزدن اوزاق توتمامالی. گئچهن هفتهلرده سئچیملره ماراق آز ایدی. گلیشمهلر ماراغی آرتیرابیلمهدی. خالقین اؤزو بونو تلافی ائده بیلر".
ایلگیلیلی خبرلر
ایران-دا اعتراض لار 17-جی گونده ده داوام ائدیب
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراض آکسیالاری داوام ائدیر.
ایران-دا گون عرضینده کوروناویروسدان 9 نفر اؤلوب
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 7 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
سوریه-نین قوزیی ینده "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه هوجوم ائتمهیه حاضیرلاشدیقلاری معین ائدیلن بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 7 عضوو ضررسیزلشدیریلیب.


text:
کاتالان دیلی
کاتالان دیلی هیند-آوروپا دیل عاییله سینین رومان دیل قروپونون اوسکیتانو-رومان آلت قروپونا عایید اولان دیل دیر.کاتالان دیلی آندورا اؤلکه سینین رسمی دیلی دیر و ایسپانیانین کاتالونیا، بالار آدالاری و والنسیا (کی والئنسییا دیالکتی آدلانیر)موختار ایجماعیلارینین رسمی دیللریندن بیری دیر،همده ایتالیانین ساردینیا آداسینین آلقرو شهرینده دانیشیلیر. بو دیل ایسپانیانین آراقون موختار ایجماعسیندا (لا فرانجا) و مورسییا موختار ایجماعسیندا (کارچه)، و فرانسانین گونئیینده یئرله شن تاریخی روسیون منطقه سی ایندیکی پیرنه اوریانتل بولگه سینده(قوزئی کاتالونیا) رسمی اولمایاراق،دانیشیلیر. [۱]
سوزلر موقاییسه سی[دَییشدیر]
قايناق[دَییشدیر]
- ائتنولوقون کاتالانجا اۆچون راپورو
- کاتالان دیلینین قرامئری[دائمی اولو باغلانتیلی]
- کاتالانجا-اینگیلیسجه سوزلوک
- آنلاین کاتالانجانی اویره نمک اۆچون
- ^ ويکي پديا


text:
`سپورت` نتیجه لر
ینگی لیکلر [36]
- امریکا قوشمه ایالتلریده بولیب اوتگن بوکس بیلله شوویده تورک سپورتچی غلبه قازاندی
- تورکیه نینگ قونیه سپورت جماعه سی اروپاده غلبه قازاندی
- تورکیه لیک سپورتچی آلتین میدال قولگه کیریتدی
- بوگون آته تورکنی ایسلش، یاشلر و سپورت بیره می ایتیب نشانلنماقده
- تورکیه جمهور باشلیغی اورینباسری 19 می بیره می مناسبتی بیلن قوتلاو پیامی ترقه تدی
- تورکیه لیزبون ده کاراته بیلله شوولریده یوتوق قازاندی
- تورکیه سوپر کپ بیلله شووی بولیب اوتدی
- بوگون آته تورکنی ایسلش، یاشلر و سپورت بیره می ایتیب نشانلنماقده
- تورکیه نینگ ترابزون سپورت جماعه سی اروپاده غلبه قازاندی
- تورکیه نینگ یینی ملاتیا فوتبال جماعه سی اروپاده غلبه قازاندی
- بارسیلونا جماعه سی تورکیه نینگ ترابزون سپورت جماعه سیگه منتدارچیلیک بیلدیردی
- بوگون آته تورکنی ایسلش، یاشلر و سپورت بیره می ایتیب نشانلنماقده
- تورکیه ده تنیقلی بیر فوتبالچی حیاتینی یوقاتدی
- UEFA قهرمانلر لیگی بیلله شوولری بولیب اوتدی
- تورکیه لیک پهلوان سپورتچی جهان بیلله شوولریده ایککینچی بولدی
- سویدن - تورکیه ملی فوتبال جماعه لری نینگ بیله شووی بولیب اوته دی
- اوزاق عمر سوریش اوچون تیز-تیز یوریش کیره ک
- تورکیه نینگ اینگ کتته سپورت مجتمع سی آچیله دی
- بیشیکتاش فرانسه نینگ موناکو فوتبال جماعه سینی مغلوبیت گه اوچره تدی
- تورکیه – هسپانیا باسکیتبال ملی جمغرمه لری اوچره شووی بولیب اوته دی


text:
۴ تروریست داها ضررسیزلشدیریلدی
"عراقین قوزئیینده اوغورلا حیاتا گئچیریلهن "پنجه-کیلید" عملیاتی بؤلگهسینده ۴ پکاکالی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی"
عراقین قوزئیینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکالی ۴ تروریست ضررسیزلشدیریلدی.
میللی ساوونما باخانلیغینین سوسیال مئدیا حسابیندان ائدیلهن پایلاشیمدا،
"تروریست هارادادیرسا، هدف اورادیر! تورک سلاحلی گوجلریمیز تروریستلره قارشی ائتکین و قرارلی موباریزهنی داوام ائتدیریر. عراقین قوزئیینده اوغورلا حیاتا گئچیریلهن "پنجه-کیلید" عملیاتی بؤلگهسینده ۴ پکاکالی تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی" ایفادهسی ایشلهدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایران دؤولت تلویزیونو: اؤلو ساییسی آچیقلاناجاق
"تأسف کی، بو حادثهلر زامانی پلیس ده داخیل اولماقلا ۲۶ نفر حیاتینی ایتیردی"
سوریه سولاریندان اؤلن کؤچمن ساییسی آرتدی
آختارما قورتارما ایشلری نتیجهسینده ایندیه دک ۷۱ نفرین جسدینین تاپیلدیغی بیلدیریلدی
سوریه سولاریندا فاجعه
آرالاریندا فیلیسطین، لینان و سوریه وطنداشلارینین اولدوغو ۳۴ نفرین جسدینین تاپیلدیغی بیلدیریلدی


text:
دۆنیأده کروناویروس سبأپلی ییتگیلرینگ سانی یوُقارلایار
شو واغتا چنلی کروناویروس یوُقاشان آداملارینگ سانی 148.5 میلیون آدامدان گچدی
کروناویروس یوُقانچ کسلی بۆتین دۆنیأده ییتگیلره سبأپ بوُلماغا دوُوام ادیأر.
شو واغتا چنلی کروناویروس یوُقاشان آداملارینگ سانی 148.5 میلیون آدامدان گچدی.
اؤلِنلرینگ سانی 3 میلیون 135 مۆنگ آداما قوُلایلادی.
ساغلیغینا قوُوشانلارینگ سانی 126 میلیون 150 مۆنگ آدامدان گچدی.
آمریکا 586 مۆنگ 611 ییتگی بیلن دۆنیأده اینگ کؤپ ییتگی چکن یورت.
برزیلیادا دا شو واغتا چنلی 392 مۆنگ 204 آدام اؤلدی.
مکزیک ده اؤلِنلرینگ سانی 215 مۆنگ 113 آدامدان گچدی.
هیندیستان دا ییتگی سانی 197 مۆنگ 894 آداما یتدی.
انگلستان دا آرادان چیقانلارینگ سانی 119 مۆنگ 539 آدام.
روسیادا اؤلِنلرینگ سانی 108 مۆنگ 588 آدام.
فرانسیادا شو واغتا چنلی اؤلنلِرینگ سانی 103 مۆنگ 256 آدامدان گچدی.
آلمانیادا دا اؤلن آداملارینگ سانی 82 مۆنگ 344 آدام.
اسپانیادا ییتگی سانی 77 مۆنگ 738 آدام.
کلمبیا، ایران، لهستان، آرژانتین و پرو دا دۆنیأده اینگ کؤپ ییتگی چکن یورتلارینگ آراسیندا.
دِگیشلی حابارلار
ایران ینگ هرمزگان ولایاتیندا یر تیتره دی
یر تیتره مه سی نینگ مرکزی نینگ تخت شهری بوُلاندیغی حابار بریلدی
ایتالیالیلارینگ سانی آزالیار
ایتالیانینگ رایات سانی نینگ 50 ییلدا 11.5 میلیون آدام آزالجاقدیغی چاق ادیلیأر


text:
جلیل محمدقولوزاده
میرزا جلیل محمدقلیزاده ناخجیوان شهرینین تهرم کندینده ۱۸۶۶-نجی میلادی ایلده دونیایا گؤز آچیب.
یازیب اوخوماغی ناخجیوان شهرینده اؤیرنیب گورجیستانین گوری شهرینده دارالمعلمین مدرسهسینه گئتدی. آتا بابالاری خویدان اولموشلار. آتاسی محمدقولی و باباسی حیسن علی بنا خوی شهرینین باشچیلاریندان ایمیشلار.
یاشایش[دَییشدیر]
۱۹۰۴-نجی میلادی ایلده تفلیس شهرینه کؤچوب روس دیلینده دوغو روس قزئتینده یازيچی اولدو. او بیر ناغیل اؤلیلر آدیندا یازدی کی چوخ ماراق قازاندی.
میرزا جلیل تورکجه، روس و فارس دیللرینی بیلیرمیش و معلملیک پئشهسینی اؤزونه سئچمیشدی. او ۱۹۰۴دا ملا نصرالدین نشریهسینی نشر ائدیب و بو نشریه ایله آذربایجان و ایراندا بؤیوک اویانیش یارادیبدیر .... اوندان نئچه نمایشنامه و حیکایه ده بیزه یادیگار قالیبدیر کی هر بیریسی اؤز نوبهسینده آذربایجان ادبیاتیندا بؤیوک تاثیر بوراخیبلار. میرزا جلیل باکیدا دونیاسینی دهییشیبدبر. مشهور ملا نصرالدین فیلمی محمد قلیزادهنین اوشاقلیغی حاقدا دوزهلیبدیر.
ملانصرالدین قزئتینده یازدیقلارینا گؤره مرتجعلر اونونلا دوشمان اولدولار و بو دوشمانلیقدا اونو اؤلومه تهدید ائتدیلر. او تفلیس شهرینده موسلمانلار محلهسیندن مسیحی محلهسینه کؤچدو کی اونو تهدید ائدنلرین الیندن قورتارسین. بیر مذهبی جوان تفلیسین قاسم کندیندن اونا بیر یازی گؤندریب و اونو پیس سؤزلرله اؤلدورمهیه تهدید ائتمیشدی.
۱۹۲۱-نجی میلادی ایلده شوروی اؤلکهسیندن تبریزه کؤچدو، آمّا شوروی باشچیلاری اونو باکی شهرینه گئری چاغیردیلار. نهایت او باکی شهرینده ساکین اولدو.
یاراتدیقلاری[دَییشدیر]
- 1- ایراندا حوریت
- 2- ساققالی اوشاق
- 3-قربان علی بیگ
- 4-اؤلولر
- 5-آنامین کیتابی
- 6-دلیلر قوروسو


text:
ویلهلم رونتقن
ویلهلم کونراد رونتقن (د. ۲۷ مارس ۱۸۴۵- اؤ. ۱۰ فوریه ۱۹۲۳) — آلمان اصیللی فیزیک، فیزیک اوزره نوبل اؤدولی قازانان. رونتقن شوالارینین کشفی ایله تانینیر.
حیاتی[دَییشدیر]
رونتقن آلمانین رمشاید شهرینین لننپ کندینده دوغولموشدور. اوشاقلیغی و ایلک تحصیل ایللری هولند و سوئیسده کئچمیشدیر. ۱۸۶۵-جی ایلده داخیل اوْلدوغو زوریخ پولی تکنیکده بیلیم یوردو تحصیلی گؤرموش و ۱۸۶۸-جی ایلده "ماشین مۆهندیسی" اولاراق مزون اوْلموشدور.
۱۸۶۹-جو ایلده زوریخ بیلیم یوردونین دوکتورانتوراسینی آلمیشدیر. عالی تحصیل آلدیقدان سوْنرا علمی ایشلرینه گؤره ایستراسبورق (۱۸۷۶)، قیسنسک (۱۸۷۹)، وورتسبورق (۱۸۸۸) و مونیخ بیلیم یوردولارینین پروْفسورو آدلارینا ییلنمیشدیر. ۱۹۰۰-جو ایلده مونیخ بیلیم یوردو فیزیک کورسوسونه و یئنی فیزیک اینستیتوتونون رهبرلیینه گتیریلمیشدیر.
آروادینین اؤلوموندن دؤرد ایل سوْنرا، یعنی ۱۹۲۳-جو ایلده بیرینجی دونیا ساواشینین یاراتدیغی یوکسک اینفلیاسییا اقتصادیاتی موحیطینده مادی چتینلیکلر ایچریسینده مونیخده حیاتینی ایتیرمیشدیر.
علمی ایشلری[دَییشدیر]
آراشدیرمالاری پیزو الکتریک و پیرو الکتریک خاصهلرینه، اونلاردا الکتریک و اوپتیک حادیثهلر آراسینداکی علاقهیه و مغناطیسی خاصیّته عاییددیر. ۱۰-جو-شوعالارینی (رونتقن شوعالاری) کشف ائتمیش، ایلک رونتقن بوروسونو یاراتمیشدیر. رونتقن شوالارینین کشفی بیلیمین بوتون ساحهلرینه گۆجلو تأثیر ائتمیشدیر. رؤنتگئن و قامما شۆالانمالاری واحیدی رونتقن اونون شرفینه عایید ائدیلمیشدیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]


text:
اؤز آنا دیللرینده تعلیم تربیه دن محروم اولان اوشاقلار، مدرسه ده آنا دیللری یاساق اولان یئنی یئتمه لر ساوادلانماق اوچون اؤنجه دیللرینی و سونرا دا کیملیک و کولتورلری نین بؤیوک پارچاسینی بوراخیب دَییشدیرمه یه مجبور قالیرلار. بو سببدن آسیلی، غیر فارس میللت لرین آراسیندا تحصیللی لرین ساییسی گئتدیکجه آزالیر. بونونلا بیرگه ایراندا وار اولان سیاسی - ایجتماعی - ایقتصادی برابرسیزلیک داهادا درینله شیر. بو آیری سئچگی لیک نتیجه سینده غیر فارس میللتلر گونو- گوندن داها آرتیق حاشیه یه سورولوب، مارژیناللاشیرلار.
Sep 21, 2013
مدرسه لرین آچیلیشی موناسیبتی ایله بیانیه
گونوموزده ایراندا یاشایان اوشاقلارین یوزده یئتمیشی اؤز آنا دیللریندن باشقا بیر دیلده تحصیل آلماغا مجبور اولونورلار. بئله لیکله هر ایل درسلرین باشلاماسیلا بیرگه، دیل و کولتور استعماری داها یئنی بیر نسیل آذربایجانلی یا تحمیل اولونور.
اؤز آنا دیللرینده تعلیم تربیه دن محروم اولان اوشاقلار، مدرسه ده آنا دیللری یاساق اولان یئنی یئتمه لر ساوادلانماق اوچون اؤنجه دیللرینی و سونرا دا کیملیک و کولتورلری نین بؤیوک پارچاسینی بوراخیب دَییشدیرمه یه مجبور قالیرلار. بو سببدن آسیلی، غیر فارس میللت لرین آراسیندا تحصیللی لرین ساییسی گئتدیکجه آزالیر. بونونلا بیرگه ایراندا وار اولان سیاسی - ایجتماعی - ایقتصادی برابرسیزلیک داهادا درینله شیر. بو آیری سئچگی لیک نتیجه سینده غیر فارس میللتلر گونو- گوندن داها آرتیق حاشیه یه سورولوب، مارژیناللاشیرلار.
اؤز آنا دیللرینده تعلیم تربیه دن محروم اولان اوشاقلار، مدرسه ده آنا دیللری یاساق اولان یئنی یئتمه لر ساوادلانماق اوچون اؤنجه دیللرینی و سونرا دا کیملیک و کولتورلری نین بؤیوک پارچاسینی بوراخیب دَییشدیرمه یه مجبور قالیرلار. بو سببدن آسیلی، غیر فارس میللت لرین آراسیندا تحصیللی لرین ساییسی گئتدیکجه آزالیر. بونونلا بیرگه ایراندا وار اولان سیاسی - ایجتماعی - ایقتصادی برابرسیزلیک داهادا درینله شیر. بو آیری سئچگی لیک نتیجه سینده غیر فارس میللتلر گونو- گوندن داها آرتیق حاشیه یه سورولوب، مارژیناللاشیرلار.
بیلدیریش: قلم انجومنینین ایکینجی قورولتایی کئچیریلدی
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنینین ایکینجی قورولتایی 31 اوگوست و 1 سئپتامبر گونلری پالتاکدا کئچیریلدی. ایکی گون دوام ائدن قورولتایدا، دبیرلرهئیاتینین ایکی ایللیک فعالیت گوزاریشیندن سونرا، بیر چوخ موضوعلار، او جمله دن: انجومنین آدی و عونوانی، عوضویت حقلری نین بلیرلنمهسی، دبیلر هئیاتینین ترکیبی و قورولتایلارین کئچیریلمه زامانلاری بارهده اوزون بحثلر اولدو و تصمیملر توتولدو.
ایکینجی قورولتای، یئنی دبیرلر هئیاتینین سئچیلمهسی ایله سونا گلدی. خانیم آیدا امیر هاشمی، صمد بی پورموسوی، و علی بی قره جه لو ایکینجی قورولتایدا دبیر اولاراق سئچیلدیلر. قورولتای بو اوچ دبیره مأموریت وئردی کی دبیرلر هئیاتینی تکمیل ائتمگه چالیشسینلار.
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی
سئپتامبر 2013
ایکینجی قورولتای، یئنی دبیرلر هئیاتینین سئچیلمهسی ایله سونا گلدی. خانیم آیدا امیر هاشمی، صمد بی پورموسوی، و علی بی قره جه لو ایکینجی قورولتایدا دبیر اولاراق سئچیلدیلر. قورولتای بو اوچ دبیره مأموریت وئردی کی دبیرلر هئیاتینی تکمیل ائتمگه چالیشسینلار.
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنی
سئپتامبر 2013
سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجومنینین ایکینجی قورولتایینین گوزاریشی
قورولتای، مرکزی آوروپا واقتیلا شنبه گونو اوگوست آیی نین 31 ینده ساعات 18 ده تاخیرله باشلادی و 1 سئپتامبر گونو آخشاما قده ر دوام ائتدی. شیوا فرهمند بی قورولتایین گئدیشاتی حقده بیلگی وئردیلر و سونرا صدیقه خانیم عدالتی دوکتور رضا براهنی نین (قلم انجومنی نین فخری صدری) ایکینجی قورولتایا گؤندردیکلری پیامی اوخودولار. قورولتای ایلک باشدا خانم آیدا امیر هاشمی و علی بی قره جه لونو قورولتای ایداره رئیسی اولاراق سئچدیلر و آردیندان بیرینجی دبیرلرهئیتی عوضولری گوزاریشلرینی آیری آیری قورولتایا تقدیم ائتدیلر. ایلک گوزاریش دبیرلر هئیتی نین صدری صدیقه خانیم عدالتی طرفیندن آشاغیداکی شکیلده اوخوندو و آردیندان علیرضا بی اصغر زاده، سودابه خانیم اردوان، لیلا خانیم مجتهدی و شیوا بی فرهمند اؤز گوزاریشلرینی قیساجا تقدیم ائله دیلر.