text:
دوه
تۆره لریدَییشدیر
- †کاملوس گیگاس (فوسسیل)
- †کاملوس هسترنوس (فوسسیل)
- †کاملوس سیوالنسیس (فوسسیل)
- †سوریه دوهسی
شفاف گؤز قاپاغیدَییشدیر
دوهلرین گؤزلری قوم فیرتینالاریندان قورونماق اۆچون ۳ قاپاقلیدیر. لاکین معلوم اوْلدوغو کیمی، گؤز قاپاقلاریمیزی یومدوقدا کنار موحیطی گؤره بیلمریک. اوْنا گؤره، صحرادا اۇزون یول قت ادن دوه قوم فیرتیناسی اوْلدوقدا گؤزو گؤرمهدن یولونا داوام اده بیلمز. بۇ شفاف گؤز قاپاقلاری اینک کیمی حئیوانین گؤزلرینی قومدان قورویور، هم ده گؤزلری قاپالی ایکن ایشیغی گؤرمهسینی تامین ادیر. اۇزون، سیخ یارائدیلمیش کیرپیکلر ده لازیمی احتیاجی اؤدییر. بۇندان علاوه، گؤزلرین اطرافینداکی مؤحکم سۆموکلر هم ضربهلره، هم ده گونش شوالارینا قارشی گؤزو قورویور.
هضم سیستمیدَییشدیر
دوهلرین هضم سیستمی صحراداکی محدود ییئجئک موختلیفلیینه اۇیغون یارادیلمیشدیر. دوهلر یم تاپمادیقدا ییئجئک حساب اوْلونمایان کاوچوک، تیکان کیمی مادهلر یییرلر. گۆجلو دیشلری، یاریق اۆست دوداقلاری و خصوصی آغیز قورولوشو سایهسینده بئله مادهلری آسانلیقلا ییه بیلیرلر. البته، هر شیی هضم ادن گۆجلو معدهلری ده بونا کؤمک اوْلور. معده سلیینین پارچالاییجی تأثیری ایله ان برک مادهلری ده هضم ائدیرلر. دیگر ممهلیلرین معدهسی ۱ کامرالی اوْلور، دوهلرین ایسه معدهسینین ۸۰۰ کامراسی وار. ییئجئک و سو بۇ کامرالاردا ساخلانیلیر. بۇندان علاوه، دوهلر معدهلریندهکی هضمه کؤمک ادن باکتری لر واسطهسیله دیگر جانلیلارین هضم اده بیلمدیی سللولوزانی آسانلیقلا هضم ائدیرلر. نورمال شرطلرده گونده ۳۰-۵۰ کیلو ییئجئک قبول ادن دوهلر چتین شرایطده گونده سادهجه ۲ کق قورو اوْتلا بیر آی یاشایا بیلیرلر.
ایفرازات سیستمیدَییشدیر
دوهلرین بؤیرکلری صحرا شرایطینه اۇیغون اوْلاراق آز میقداردا مایع ایله ایشلییر. دوهلر مؤجوزوی خصوصیته مالیک بؤیرکلری سایهسینده سو تاپمادیقدا، دۇزلو دنیز سویو ایچه بیلیر. سویون گری سورولماسینی تامین ادن سیدیک کانالی دا دیگر هیوانلارداکیندان داها اۇزوندور. بئلهلیکله، داها چوْخ سو گری سورولور و سو ایتکیسی آز اوْلور. بئلهجه، سو قیتلیغی(کمبود) زامانی گوندهلیک ۵-۱۰ لیترلیک سیدیک ایفراز(ترشّح)ینی ۹۰% آزالدا بیلیرلر. نورمال شرطلرده ممهلیلرین بؤیوک حیصّه سی بؤیرکلرینده ییغیلمیش سیدیک قانا قاریشدیقدا زهرلنیب اؤلور. دوهلرده ایسه وضعیت فرقلیدیر. دوهلرین بؤیرکلری بدنلریندهکی سیدیی تمیزلهیهرک دفعهلرله قاراجیردن کچیریر. بۇ یوللا سودان و ییئجئکلاردان ماکسیموم فایدالانیرلار.
بوغازلیق دؤورودَییشدیر
دوهلرین بوغازلیق مدتی ۱۳ آیدیر. بالا دوهلر، اساساً، قیش فسلینده دوغولورلار. دوغوش واختی قوراق صحرانین تزه اوْتلارلا اؤرتولدویو و چوْخلو سو قویوسونون اوْلدوغو دؤوره دوشور. بالالار ۱.۵ ایل عرضینده آنا سودو ایله ییئجئکلانیرلار. آنجاق قوراق موحیطده سوده ده قناعت ائتمک لازیمدیر. سود آنجاق بالایا سودورمه واختلاریندا گلیر.
دوه سودودَییشدیر
دوهلرین قانیندا اوْلان «نانوبادی» آدلانان آنتیتللرین موالیجوی خوصوصیتی کشف ائدیلیب. دوه آنتیتللرینین ویروسلاری توتوب اؤلدوردویونو اؤیرهنهن آراشدیرماچیلار قیچس و سرطان کیمی نوخوشلوقلرین مۆالیجهسینده آنتیتللرین تأثیرلی اوْلاجاغینی بیلدیریرلر. دوه قانی ایله یاناشی، عصرلردیر صحراداکی کؤچریلر طرفیندن ییئجئک کیمی ایستیفاده اوْلونان دوه سودونون فایدالاری دا چوْخدور. دوهلرین سودو اینسانلار اۆچون شفا منبعیدیر. بۇ شفالی سودده اینک سودوندن ۱۰ دفعه چوْخ دمیر و ۳ دفعه چوْخ سی ویتامینی وار. ویتامین و مینراللارلا زنگین اوْلان دوه سودو ینی زاماندا بیر چوْخ نوخوشلوق اۆچون موالیجوی اهمیته مالیکدیر. آپاریلان آراشدیرمالار نتیجهسینده بۇ سودون دیابت خستهلرینین حیات سوییهسینی قالدیردیغینی، آوتیست خستهلره موثبت تأثیر اتدیینی، ایمنی سیستمینی گوجلندیردیینی و بۇ سببدن، اۆزه چیخان نوخوشلوقلرین مۆالیجهسینده فایدالی اوْلدوغو بللی ائدیلیب. بۆتون بونلارلا یاناشی، دوه سودو سو و ییئجئک احتیاجینین چوْخ اوْلدوغو صحرا شرایطینده یاشایان اینسانلار اۆچون، البته، چوْخ اهمیتلیدیر.
نقلیات واسطهسی کیمیدَییشدیر
آذربایجاندا دمیر یولو چکیلنه قدر آت، قاتیر و اۇزونقولاقدان فرقلی اوْلاراق دوه اساس یوک حئیوانی ساییلیردی. چونکی بیر دوهنین یوکو ۲-۳ آت یوکونه برابر ایدی. یوکلو دوه بیر گونده فاصیلهسیز اوْلاراق ۳۰-۳۵ km، فاصیله ایله ایسه ۵۰ km-ا قدر یول گده بیلیردی. یوکلو دوهنین سرعتی ساعتدا ۴-۵ km-ا چاتیردی. دوهیه وۇرولان یوکون میقدارا مسافهدن وابسته اوْلاراق بللی ائدیلیردی. هر دوهنین یوکو اؤز چکیسینین تخمیناً یاریسینا برابر اوْلمالی ایدی.
آذربایجاندا اۆرتیم (تولید) اوْلونان ایپک، کتان، پامبیق، تاخیل، بویاق مادهسی، نفت، دۇز، شراب و س. محصوللار ایستر داخیلی، ایسترسه ده خاریجی بازاردان دوه کاروانلاری ایله داشینیردی. ۱۹-جو عصرین ۷۰-جی ایللرینه عایید بیر قایناقده دئییلیر کی، هر ایل گدبیدن گؤندریلهن ۴۰ مین پودا قدر میس باکییا قدر دولرله گتیریلیردی.
دوهدن یوکداشیما واسطهسی کیمی حربی یوروشلار زامانی دا گئنیش ایستیفاده ادیلمیشدیر. بۇ زامان لازیم اوْلان ارزاغی و دؤیوش سورساتینی دوه ایله داشیماغا اۆستونلوک وریردیلر. روس الچیسی آ. وولینسکی ایرانا سفر ائدرکن سییار ماغازا اۆچون ۲۰۰۰ ماناتلیقدان چوْخ (تخ. ۲۸-۳۴ باش) دوه ساتین آلمیشدی.
۱۸۲۶-۱۸۲۸-جی ایللر تۆرکیه-روسیه ساواشی زامانی چار اوْردوسو اؤز اوْردوسونو یوک حئیوانلاری ایله تامین ائتمک اۆچون آذربایجاندا یرلی اهالیدن چوْخلو میقداردا دوه، آت و اؤکوز آلمیشدی.
عادتاً، بیر نئچه باش دوهسی اوْلانلار چاروادارلیقلا مشغول ایدیلر. شاروادارلیق قوبا، شاماخی، قبهله و خاچماز کندلری آراسیندا گئنیش یاییلمیشدیر. تکجه شاماخی قضاسیندا ۱۹-جو عصرین ۸۰-جی ایللرینده ۴۲۸۲ باش دوه وار ایدی، همین دوهنین صاحبلری چاروادارلیقلا مشغول اوْلوردو. دوه ایله یوک داشیماق اۆچون یوکونو نؤعوندن وابسته اوْلاراق خصوصی دوه چووالیندان، ساندیقلاردان، سبتلردن، تولوقلاردان ایستیفاده ائدیلیردی. ازیلمهیهن شیلر (تاخیل، اۇن، قند، دۇز) چووالا، سیلاح، شوشه قابلار و س. ساندیق و سبتلره، مایع محصوللاری (نفت، شراب، سو، بال) تولوقلارا دولدورولوب داشینیردی.
دوهنی یوکلهمک اۆچون اوْنلارین بیرهورگوجلولرینی جاهازلاییر، ایکی هورگوجلولرینی ایسه آلیقلاییردیلار. بۇندان سوْنرا حاضیرلانمیش یوکلر (تایلار) بیر-بیریندن تخمیناً ۱، ۵-۲ م آرالی قویولدوقدان سوْنرا، یوک تایلارینی دوهیه یاخین چکیر، کیچیک آغاجلا دوهنین قاباق قیچلارینا وۇروب اوْنو خیخیردیردیلار. یوکو ایلگکلی ایپ و چیلیکله بیر-بیرینه چاتیر و دوزی دورقوزوردولار.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Camelus gigas. ZipcodeZoo. BayScience Foundation, Inc. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 8 May 2016. یوْخلانیلیب17 April 2016.
- ↑ Falconer, Hugh (1868). Palæontological Memoirs and Notes of the Late Hugh Falconer: Fauna antiqua sivalensis. R. Hardwicke. p. 231. Archived from the original on 2016-05-11. Unknown parameter
|deadurl=ignored (
|url-status=suggested) (help); CS1 maint: discouraged parameter (link)


c: text/html

text:
محمد عقید
محمد عقید (اینگیلیسجه: Mohamed Akid) (دوْغوم:۵ ژوئیهٔ ۱۹۴۹ Sfax) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده محمد عقید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۴۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- صفاقسی کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۷۸ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۷۸ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ماساتشوستس بیلیمیوردو
ماساتشوستس بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of Massachusetts#UMass Boston, [] Error: {{Lang-xx}}: no text (help)، عربجه: جامعة ماساتشوستس )آمریکانین امهرست، ماساچوست, بوستون, دارتموت، ماساچوست, لوول، ماساچوست, ووستر، ماساچوست و اسپرینقفیلد، ماساچوست شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. و ۵۱٬۰۷۰ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- UMassD campus center entrance.jpg
- UMass Dartmouth 666.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ماساتشوستس بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
- UMassD website Archived 2017-12-19 at the Wayback Machine., history.


text:
اؤزبکیستان، افغانیستان وطنداشلارینین بو اؤلکهنی ترک ائتدیگینی بیلدیردی
یاسادیشی یوللارلا اؤزبکیستانا گئچهن عسگرلر ده داخیل اولماقلا بوتون افغانیستان وطنداشلارینین سون ایکی گونده اؤلکهنی ترک ائتدیگی و اوچونجو بیر اؤلکهیه گئتدیگی بیلدیریلدی
اؤزبکیستان، طالبانین افغانیستاندا کنترلو اله گئچیرمهسیندن سونرا اؤزبکیستان تورپاقلارینا سیغینان افغانیستان عسگر و وطنداشلارینین اؤلکهنی ترک ائتدیگینی بیلدیردی.
افغانیستان دیش ایشلری باخانلیغیندان وئریلن آچیقلامادا، گئچن آی حاکمیتی اله گئچیرمهسیندن سونرا، طالباندان قاچاراق یاسادیشی یوللارلا اؤزبکیستانا گئچهن عسگرلر ده داخیل اولماقلا بوتون افغانیستان وطنداشلارینین سون ایکی گونده اؤلکهنی ترک ائتدیگی و اوچونجو بیر اؤلکهیه گئتدیگی بیلدیریلدی.
گئچن آی طالبانین حاکمیتی اله گئچیرمهسی اۆزرینه چوخ ساییدا افغانیستان وطنداشی ایله آرالاریندا حربی پیلوتلارین دا اولدوغو ۵۸۵ افغانیستان عسگری یاسادیشی یوللارلا اؤزبکیستانا گئچمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
بیر آذربایجان عسگری شهید اولدو
ارمنی سلاحلی قروپلارین ائتدیگی کسکین نیشانچی آتیشی نتیجهسینده بیر عسگرین حیاتینی ایتیردیگی بیلدیریلدی
بایراموو: آذربایجان، ارمنیستانلا ایلیشکیلری نورماللاشدیرماغا حاضیردیر
جیحون بایراموو، آذربایجانین ۳۰ ایللیک ایشغالا سون قویاراق تورپاق بوتؤولویونو تامین ائتدیگینی بیلدیردی
ارمنیستان، قاراباغدا تاریخی آنیدلارین یوزده دوخسان بئشینی یوخ ائتدی
آذربایجانین مدنیت باخانی: قاراباغ یاخین گلهجکده آذربایجانین ان گؤزل بؤلگهلریندن بیرینه چئوریلهجک


text:
اوکتای: صادرات هدفیمیز۲۱۰ میلیارد دلار
"گؤردوگوموز تدبیرلر نتیجهسینده ایلین ایکینجی یاریسیندا هم جاری آچیقدا، هم ده تورمدا مثبت گلیشمهلر گؤزلهییریک"
جمهورباشقانی یاردیمچیسی فواد اوکتای، تورکیهنین صادراتینین ایلین سونونا قدر ۲۰۰ میلیارد دلاری گئچهجگینه دایر گوجلو گؤسترگهلرین اولدوغونو بیلدیردی.
فواد اوکتای، جمهورباشقانلیغی ساراییندا اقتصادی ائشگۆدوم قورولو توپلانتیسیندا دانیشدی.
اوکتای،
"گؤردوگوموز تدبیرلر نتیجهسینده ایلین ایکینجی یاریسیندا هم جاری آچیقدا، هم ده تورمدا مثبت گلیشمهلر گؤزلهییریک" دئدی.
اوکتای، "ایلین سونونا قدر صادراتیمیزین ۲۰۰ میلیارد دلاری گئچهجگینه دایر گوجلو گؤسترگهلر وار. هدفیمیز تخمیناً ۲۱۰ میلیارد دلارلیق صادراتا چاتماقدیر. پرزیدنتیمیزین اونایینا اویغون اولاراق، سپتامبرین ایلک یاریسیندا ۲۰۲۲-۲۰۲۴ دؤنمینی احاطه ائدجک اورتا مدت پروگرامیمیزی یاییملاماغی پلانلاییریق" ایفادهلرینی قوللاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه ایله آذربایجان آراسیندا طبیعی گاز تیجارت آنلاشماسی
"تورکیه، باشاریلی بیر انرژی دیپلوماسیسی ایجرا ائدرک دونیانین جدی بیر عرضه بحرانییلا قارشیلاشدیغی دؤورو سیخینتیسیز شکیلده سوووشدوراجاق"
تورکیهده خاریجیلره ائو ساتیشیندا رکورد
ایران وطنداشلاری، توپلام ۱۳۲۳ ائو آلیشی ایله، تورکیهدن ائو آلان خارجی اؤلکه وطنداشلاری آراسیندا بیرینجی یئری توتدو
نوبل اقتصاد اؤدولونون صاحیبلری آچیقلاندی
اقتصادچیلار دیوید کارد ایله جاشوا انگریست و گیدو ایمبنز، ۲۰۲۱ نوبل اقتصاد اؤدولونه لایق گؤرولدو


text:
آوروپا ایقتیصادی بیرلیگی
آوروپا ایقتیصادی بیرلیگی (اینگیلیسجه: European Economic Community, فارسجا: اتحادیه اقتصادی اروپا ، عربجه: السوق الأوروبية المشتركة ، فرانسهجه: Communauté économique européenne , آلمانجا: Europäische Wirtschaftsgemeinschaft , ایتالیاجا: Comunità economica europea , روسجا: EBpoпeйckoe эkoHoMичeckoe cooбщecTBo) اوروپادا بیر اسکی دؤولت. آوروپا ایقتیصادی بیرلیگی ۱۹۵۸ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۹۹۳ میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
شائوشنگ ده چیخیش
شائوشنگ ده چیخیش (اینگیلیسجه: The Shawshank Redemption ) فرانک دارابونتون یؤنئتمنلییی و تیم رابینز و مورگان فریمنین اویونجولوغو ایله بیر درام جنایی فیلم دیر. سینما تاریخینین ان یاخشی فیلم لریندن بیری ساییلیر. بو فیلم استیون کینگ'ین "ریتا هیورث و شائوشنگ ده چیخیش" آدلی قیسا حیکایه سی اساسیندا دوزلیب دیر. و رابینز ایله فریمن ترتیب'له "اندی دوفرین" و "الیس رد " کاراکترلرین ایفا ائدیرلر.[۱]
1994 اینجی ایلینده اسکار اؤدولو مراسمینده بو فیلم یئدی اسکار اؤدولونه نامزد اولدو.( ان یاخشی فیلم .. ان یاخشی اویونجو.. ان یاخشی سناریو.. ان یاخشی فیلم چکیمی .. ان یاخشی تدوین.. ان یاخشی فیلم موزیکی.. ان ایی سس ایشلمهلری) اما هئچ بیرینی قازانا بیلمهدی.[۲] .
فیلمین روایتی[دَییشدیر]
اندی دوفرین( تیم رابینز )گنج بیر بانک ایشچیسی اولاراق ائشی و اونون گیزلین سئوگیلیسین اؤلدورمک ندنی ایله شائوشنگ دوستاغیندا ابد جزاسینا دوستاقلانیر.او اؤزونو سوچسوز بیلیر اما حاکیمین قرارینا گؤره سوچلو تانینیر و ایللر بویو تکجه ایلنجهسی جامعه نین اشاغی قاتینین انسان لاری ایله دوموکلنمک اولور. و بونلار اونو هر زامان اینجیدن همجنس گرا لار و قاتل لردیرلر. آلیس بوید ردینگ( مورگان فریمن ) بیر قارا دریلی دوستاقلیق و فیلمین راوی سی دیر.و دوستاقدا هر لازیم اولان بیر شئیی حاضیرلادیغی اۆچون تانینمیش دیر.اندی نئچه آی سونرا تکجه اونلا دانیشیب و اؤزل بیر چکیج اوندان ایسته ییر."رد" ایلک باشدا دوشونور "اندی" چکیجی دوستاقدان قاچماق اۆچون ایستهییر اما چکیجی گؤرندن سونرا اونون چوخ کیچیک اولدوغونو آنلاییر و بئله دوشونوب روایت ائدیر: دوستاغین دیوارین دئشمک بو چکیج ایله آلتی یوز ایل چکر.سونرالار اندی "رد"دن تانینمیش قادین اویونچوسو ریتا هیورثون بویوک بیر پوسترینی ایستهییر و اونو اؤز سلولونون دیوارینا آسیر.دوستاغین باشچیسی اندی'نین سلولون آختاراندا انجیل کیتابین اندی'نین الینده گؤردوغو سببی ایله اونو پوستر اۆچون باغیشلاییر.سونرا انجیله اشاره ائدیب دئییر: چیخیش بو کیتاب دا دیر و سلولدان چیخیر.[۳] .
سونرالار دوستاغین باشچیسی اندی'نین موقعیت و بانک ایشچیسی اولدوغونو آنلایارکن اونو اؤز روشوت لری اۆچون قوللانیر.ایللر گئچیر و گنج بیر اوغلان شائوشنگ ده دوستاقلانیب اندی و رد ایله دوست اولور. و اندی'نین دوستاقلانماق حیکایه سین ائشیدنده اونولا باشقا بیر سلول دا دوستاقلاندیغی بیریسینین سؤزلرین آنلاتیر. او آدامین دئدیکلرینه گؤره اندی'نین ائشینین قاتلی اودور. دوستاغین باشچیسی اندی'نین سربست بیراخیلدیغین ایستهمهدییی اۆچون گنج اوغلانین اؤلدورولمه سینه امر ائدیر.بیر گون اندی رد ایله "زواتانئو" آدلی بیر آدا دا یاشاماق دویغوسونو آنلاتیر و رد اونو اومودلو اولدوغو اۆچون دانلاییر و اندی فیلمین مشهور دیالوقون دئییب رد دن اوزاقلاشیر.[۴]
" یاشام ایله آنلاش ;یا دا اؤلومو قارشیلا " . . .
رد بو سؤزدن قایغیلانیب اندی'نین اینتیحار ائتمهسینی دوشونور.دوست لاری ایله دانیشیب او گون اندی'نین بیریسیندن ایپ آلدیغینی آنلاییر.اونلار بوتون گئجه اندی اۆچون قایغیلانیرلار.یارین صاباح دوستاقچیلار اندی'نین سلولونون بوش اولدوغونو آنلاییرلار و دوستاق باشچیسی عصبی حالدا پوستره ساری بیر داش فیرلایارکن اندی'نین کیچیک چکیج ایله دیواردا قازدیغی درین دئشییی گؤرور.اندی او دئشیکدن چیخیب اؤزو ایله ریشوت بلگهلری و دوستاق باشچیسینین جعل تانیتیم بلگهلرین آپاریر.بوتون روشوت پارالاری بانک لاردان آلیب زواتانئو یا قاچیر. اندی'نین طریقی ایله دوستاغین بوتون روشوت آلانلاری دا توتوقلانیرلار.سونرالار دوستاق باشچیسی اندی'نین انجیلین اؤز اوتاغیندا تاپیب اندی'نین چکیجی کیتاب دا گیزلتدیینی بیلیر.[۵]
اینجیلین ایلک صفحه سینده اندی دوفرین'ین امضاسی ایله بو سؤز یازیلیب: سیزه قاتیلیرام باشچی! چیخیش بو کیتاب دا ایدی.
سونرالار رد سربست بیراخیلیب و اؤنجهلر اندی یه وئردیی سؤزه گؤره اونون دئدیی یئره گئدیب اندی'نین دئدییی یئری دئشیر و اونون یازدیغی بیر مکتوب و رد اۆچون بیراخدیغی پارالاری تاپیر.مکتوب دا فیلمین باشقا گؤزل بیر دیالوقلاریندان اوخوروق.اومود ایی بیر شئی دیر.و هئچ ایی بیر شئی هئچ بیر زامان آرادان گئتمز.رد اندی'یه دئدییی آدایا گئدیب و اونو کهنه بیر قاییغ دوزلدرهک گؤرور.و فیلم بو یئرده قورتولور.
کاراکترلر تانیتیمی[دَییشدیر]
اویونجولار[دَییشدیر]
- تیم رابینز (اندرو «اندی» دوفرین)
- مورگان فریمن (الیس بوید «رد» ردینگ)
- باب گانتن (دوستاق باشچی سی ساموئل نورتون)
- کلانسی براون (بایرون هادلی کاپیتان )
- گیل بیلاز (تامی ویلیامز)
- مارک رولستون (باگز دیاموند)
- جیمز ویتمور (بروکز هاتلن)
- پل مککرین (نگهبان تراوت)
اؤدول لر[دَییشدیر]
- فرانک دارابونت و نیکی ماروین ان یاخشی فیلم اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- مورگان فریمن ,ان یاخشی ارکک اویونچوسو اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- فرانک دارابونت , ان یاخشی سناریو آلماسی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- راجر دیکنز , ان یاخشی فیلم چکیمی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- ریچارد فرانسس-بروس, ان یاخشی فیلم تدوینی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- توماس نیومن, ان یاخشی فیلم موزیکی اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- ان یاخشی سس ایشله مه لری اۆچون اسکار اؤدولو نون نامزدلییی
- فریمن اۆچون ان یاخشی رل ایفاسینا گؤره گلدن گلاب اؤدولونون نامزدلییی
- دارابونت ان یاخشی سناریو اۆچون گلدن گلاب اؤدولونون نامزدلییی
- فریمن باش رل دا ان یاخشی ارکک اویونچوسو اۆچون "Screen Actors Guild Awards"اؤدولونون نامزدلییی
- رابینز باش رل دا ان یاخشی ارکک اویونچوسو اۆچون
"Screen Actors Guild Awards" اؤدولونون نامزدلییی
- دارابونت ان یاخشی اکشن فیلم اۆچون
"Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films" اؤدولونون نامزدلییی
- دارابونت ان یاخشی یازار اۆچون
"Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films" اؤدولونون نامزدلییی
- فرانسیس-بروس ان یاخشی فیلم تدوینی اۆچون
"American Cinema Editors" اؤدولونون نامزدلییی
- ریچارد فرانسیس-بروس
"Camerimage" دن قیزیل قورباغا اؤدولو
- برتی دبورا آکویلا ان یاخشی اویونجو سئچیمی اۆچون
"Casting Society of America" اؤدولونون نامزدلییی
- راجر دیکنز ان یاخشی فیلم چئکیمی اۆچون
"American Society of Cinematographer" اؤدولونون قازانماسی
- فرانک دارابونت ان یاخشی فیلم اۆچون یابانجی دیلده
"Awards of the Japanese Academy" اؤدولونون قازانماسی
- زیچارد فرانسیس بروس برونج قورباغا اؤدولونون قازانماسی
"Camerimage" دن
- باشقا ۶ نامزدلیک و باشقا ۱۳
اؤدول قازانماسی
قایناقلار[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- ↑ http://naghdefarsi.com/world-movies-review/6384-the-shawshank-redemption-.html?showall
- ↑ name="naghdefarsi.com
- ↑ http://www.ruinedendings.com/film1146plot
- ↑ http://www.imdb.com/title/tt0111161/plotsummary
- ↑ http://www.sparknotes.com/short-stories/rita-hayworth-and-the-shawshank-redemption/summary.html
- فیلملر
- 1994 films
- 1990s crime drama films
- 1990s prison films
- American films
- American prison drama films
- Castle Rock Entertainment films
- Columbia Pictures films
- Directorial debut films
- English-language films
- Films about friendship
- Films about miscarriage of justice
- Films based on short fiction
- Films based on works by Stephen King
- Films directed by Frank Darabont
- Films scored by Thomas Newman
- Films set in Maine
- Films set in Mexico
- Films set in prison
- Films set in the 1940s
- Films set in the 1950s
- Films set in the 1960s
- Films shot in Ohio
- Films with screenplays by Frank Darabont


text:
یئددی آغاج(اویون)
یئددی آغاج - آذربایجاندا اساساً یاز، پاییز آیلاری و یا بایرامقاباغی گونلرده اوشاق و گنجلر آراسیندا گئنیش یاییلان قدیم اویونلاردان بیری.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
یئددی آغاج قیریغی دوزلدیب قویورلار بیر داشین اوستونه. ساناما و یا پوشکله آیریلان اویونچو دایانیر آغاجین یانیندا و گؤزلرینی یومور. قالان اویونچولار قاچیب گیزلهنیرلر. سونرا پوسقودا دوران اویونچو قاچیب گیزلننلری آختاریر. اگر آختاریلان اویونچولاردان بیری گلیب آغاجلاری قاریشدیریب یئره تؤکرسه، اویون یئنیدن باشلانیر. پوسقودا دوران اویونچو آغاجلاری قوروماق شرطیله بوتون گیزلنن یولداشلارینی تاپمایینجا بو اویونداکی آختاریجی وظیفهسیندن خیلاص اولا بیلمیر. ائله کی، بوتون گیزلنن یولداشلارینی تاپدی، او زامان ایلک دفعه تاپدیغی یولداشی اونو عوض ائدیر. اویون گؤستریلن قایدادا یئنیدن داوام ائدیر.


text:
تورکیه – پاکستان تشقی ایشلر وزیرلری اوزارا سوزلشوو اوتکزدی
مولود چاووش اوغلی پاکستانلیک کسبداشی گه قیغوداشلیک بیلدیردی
تورکیه تشقی ایشلر وزیری مولود چاووش، اوغلی پاکستان تشقی ایشلر وزیری شاه محمود قریشی بیلن تیلفون آرقه لی صحبت قیلیب ییر قیمیرلشده حیاتینی یوقاتگنلر اوچون قیغوداشلیک بیلدیردی.
تورکیه جمهوریتی تشقی ایشلر وزیرلیگی تامانیدن موضوع بوییچه بیانات بیریلدی.
بیاناتده "وزیریمیز مولود چاووش اوغلی بوگون پاکستان تشقی ایشلر وزیری شاه محمود قریشی بیلن تیلفون ارقخ لی سوزلشیب پاکستان نینگ جنوبیده جایلشگن بلوچستان منطقه سیده بوگون ایرته لب یوز بیرگن ییر قیمیرلش حادثه سیده حیاتینی یوقاتگنلر اوچون قیغوداشلیک بیلدیرگن حالده احتیاج بولگن تقدیرده یاردم گه تیار ایکن لیگیمیزنی بیلدیرگندیر" دییلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه تامانیدن اوزبیکستان گه یوز مینگلب واکسین یاردم ایتیب بیریلدی
ایردوغان بیر قطار چیت ایللیک مهمان بیلن اوچره شدی
تاجکستان مجلس باشلیغی و اندونزیا تشقی ایشلر وزیری نی قبول قیلیب اوچره شدی


text:
`تۆرک دۆنیأسی` نتیجهلر
حابارلار [820]
- تۆرک ست 5A 30-نجی نوُیابردا گؤنگه ایبریلر
- تۆرک ساواش اوچارلاری آذربایجان دا
- حکاری ولایاتیندا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- تۆرک قیزلاری والیبالدا اوروپادا بیرینجی بوُلدی
- تۆرک هوُوا گۆیچلری یونان ینگ ۶ ساواش اوچارینی اوزاقلاشدیردی
- أردوُغان: تۆرک قشونی بارلیغیمیزینگ گۆوأچیسیدیر
- حکاری ولایاتیندا ایکی تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- "تۆرک میللتی ارکینلیگینی الدن برمِز"
- تۆرک گِنگهشی آذربایجانا قوُلداو بردی
- تۆرک جمهوریتلرینده کروناویروس یاغدایی نأحیللی؟
- دمیرقازیق عیراق دا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- ادلب شهرینده 20-نجی بیله لیکدأکی تۆرک- روس گؤزهگچیلیک ایشلری گچیریلدی
- دمیرقازیق عیراقدا بیر تۆرک عسگری شهیت بوُلدی
- بیر تۆرک یورتداشی اؤزبگیستان ینگ هوُوا یوُللاری نینگ باشلیقلاریندان بیری بوُلدی
- تۆرک- ایتالیان دنگیزآستی حیذماتداشلیغی
- تۆرک قشونی دمیرقازیق عیراقداقی ترورچیلاری اوریار
- تۆرک قشونی آقدنگیزده ساپاق بردی
- تۆرک دۆنیأسی نینگ فیلم فستیوالی ایزا سۆیشۆریلدی
- تۆرک ایلدشی نروژدن تۆرکیأ گتیریلدی
- تۆرک هوُوا یوُللاری یوُلاغچی ساپارلاری نینگ سانینی یوُقارلادار


text:
ایسلتمه
زمان خواندن: (تعداد واژه ها: )
قوییده گی شعر 1965 میلادی، 1343هجری ییل، 22 د لو آیی، جمعه کونی، سرپل شهری نینگ بوغاوی "بوغا یی" قشلاغیده، اوز ایکین زارلری اوستیده، "نا قلین خانلری" تامانیدن وحشیلرچه آتیلگندن کیین، تیریکله یین کتته النگه ده کویدیریب اولدیریلگن آلتی ته اوزبیک و تاجیک دهقانلری فاجعه سی مناسبتی بیلن یازیلگن ایدی. تأسف بیلن ایتیش کیره ک که شعرنینگ یازیلیشی و فاجعه نینگ تاریخی، "یورک سرلری" شعرلریم توپلمیده نا توغری شکلده 1954 میلادی و 1332 هجری ییل دیب نشر ایتیلگن.
مرحوم شهید لر قوییده گیلردن عبارت ایدی:
1- مرحوم محمد قل، 2- مرحوم ملاشریف، 3- مرحوم احمد، 4- مرحوم یادگار، 5- مرحوم غلام قادر، 6- مرحوم عبدالواحد. بولردن تشقری توققیز دهقان قتتیق یره لنگن ایدی.
حاضر اوشبو الملی فاجعه دن 46 ییل اوته دی. بیز اونی خلقیمیز حیاتیده یوز بیرگن سانسیز قیغولی فاجعه لردن بیری صفتیده حرمتلی وطنداشلریمیزگه ایسله تیش اوچون، مرحوم شهید لرواولرنینگ ایریم عایله لری صورتلرینی، اوشه زمانده محترم ژورنالیست غلام نبی خاطر تامانیدن نشر بوله دیگن "پیام امروز" جریده سی نینگ 1344 ییل 21 حمل سانیدن اقتباس قیلیب، اوشه شعر بیلن بیرگه نشر ایته میز.
خلق دردی
ییغله سم ایککی کۉزیمدن آقیزیب مین یاشلر
سوو بۉلیب آققهی چیدالمسدن بو تاغ و تاشلر.
بیر من اېرمسمن کۉنگول بیرگن سینگه ای سیوگلیم
جان و دلدن عاشقینگ دورلر قریلر، یاشلر.
تنگری اولدین بیلردی عشق اېلین اۉلدورگوسین
شو سببدن بیردی او سینگه قیلیچدېک قاشلر.
سۉیله گیل سیومهی بۉلرمو سین کبی طنازنی
کیم اۉتر بۉلسنگ اېگیلگهی یۉللرینگده باشلر.
اې گۉزهل هجرینگ چیکردیم لیک نیلای عاقبت
آلدی میندن خلق دردی طاقت و برداشلر.
قانگه تۉلدی کۉنگلیم اېل نینگ آغیر احوالین کۉریب
چونکه تقدیری بیلن اۉینر نیچه اوباشلر.
تا "بوغایی" اوستیده یاغدی مصیبت یاغمیری
ظلم اۉتی بیرلن توتشتی "سرپل" و "لولاش"لر
غفلت اویقوسیدن اویغانینگ وطنداشلر کیلینگ
قۉیدیلر مقصد ساری آلغه قدم یۉلداشلر
کیم اېدیک تاریخده بیر کون، نه بۉلدیک عاقبت
اې ستم آستیده قالگن بینوا قرداشلر
تیکلهگین قدینگنی، سیندیر عیش و عشرت کاسه سین
اۉزگه لر ایلگی نینگ آستیده قالر عیاشلر
الپ سن، اېسکی جهان تاریخیده سین ارسلان
همتینگگه عالم اهلی کۉب دېگن شاباشلر
علمینگ اۉتیدین بیر اوچقون "کۉرگانی جدولی"
"آقسرای" و "تاج محل" فضلینگ اوچون پاداشلر
تیکله دی شرق اویغانیش دورین "نوایی" همتی
بو یوتوقلرنی چیزیب قالدیردیلر نقاشلر
حکمتینگ انواریدن "فارابی" دور یارقین مثال
بیردی عالمغه تفکر مطعمیدن آشلر
اې اولوغ خلقیم، اولوسیم، اې اېلیم، اې ملتیم
بیرلشیب تشلهنگ قدم، اې کیکسه لر، اې یاشلر!
شرعی جوزجانی
جمعۀ سیاه بیست و دوم دلو 1343 خورشیدی یا کربلای آدمسوزی سرپل توسط اسحق زایی ها
با حقایق پنهان در تاریخ افغانستان آشنا شوبد/ قسمت نهم
جمعه 11 فوريه 2011, بوسيله ى توردیقل میمنگی


text:
عبدالله توقای
محمد عاریف اوْغلو عبدالله توقای (تاتار تورکجهسی: Möxämmätğärif ulı Ğabdulla Tuqay)، تاتار شاعیر، ناشیر و یازیچیسی دیر. چاغداش تاتار ادبیاتینین آتاسی ساییلیر.[۱]
حیاتی[دَییشدیر]
توقاي چاغجيل ايديل تاتار ادبياتي و ديلينين باباسيدير. 26 آوریل 1886-جی ایلده کازان بؤلگهسي قوشلاويچ آدلي کندده دوغمولموشدور. ائلدن ائله دولاشاراق اوشاقلیق دؤورونو ساسنا، اوچيلي کندلرینده گئچيردي، ايلک اؤیرتيميني کيرلاي مدرسهسینده آلدي. 1895 سونرا قازاقيستاندا اورالسک آدلي کندده اقربالارینين يانيندا عایله تربييهسي گؤردو. اورادا تاتار ادبياتي ايله خالق ادبياتيني اینجهلیکلریله اؤیرهندی، عربجه، فارسجا، روسجا، باشقورتجا، تورکجه کیمی و ديگر خالقلارين ادبیاتلاری، شرق فلسفهسي ايله عروض تئوريسيني مطیعالله حضرتین اؤزوندن اؤیرندی.تورک چالیشقانی، کؤچری عبدالولی اونو تورکجه و فرانسيز ادبیاتلاری ايله تانيشديردي. توکاي داها سونرا عبدالولی ايچين دونياني تانيماق ايچين گؤزومو آچان کيشي دئميشدیر.
توقاي مدرسهده اوخورکن شعرلر يازماغا باشلادي. 1905 ایلینين باشيندا سوسيال دئموکراتلار اورگاني اولان اورالئتس گازئتهسينه مرتّب اولاراق گيردي. شهرده جريان ائدن احتلال حرکتلرینه ده ايشتيراک ائتدي. کاميل مطیع نين چيخارديغي فيکير، العصر الجدید نشریاتیندا، اوخلار ژورناليندا فعال اولاراق چاليشدي. بو اورگانلارين هم مورتيبي، هئم مساهمی، هم يازارلاريندان بيريسي، هم ده رئداکتورو ايدي. جاييکدا توقايين شاعيرليگي وه يازارليغي گليشده، شؤهرئتي بوتون روسيايا ياييلدي. توقاي 1907 ايلي نين گوزونده قازانا دؤندو. او زامانکي ادبی مدنی موحيطين مرکزينده اولگونلاشدي. 15 آوریل 1913-جو ایلده تاريخينده توبئرکولوز خستهخانالیغیندا 26 ياشيندايکن اؤلموشدور.
شعري
کتاب
هیچده کوڭلم آچلماسلق اچم پوشسه،
اوز اوزمنی کورهلمیچه روحم توشسه،
جفا چیکسهم، جودهب بتسهم بو باشمنی
قویالمیچه جانغه جلی هیچ بر توشکه،
حسرت صوڭره حسرت کیلب آلماش، آلماش،
کوڭلسز اوی بلهن تمام ئهیلهنسه باش،
کوزلرمده کیببده جیتمگان بولسه
حاضرگنه صغلوب، صغلوب جلاغان یاش.
شول وقتده مین قولیمه کتاب آلام
آنڭ ایزگی صحیفهلرن آقتارام
راحتلهنوب کیته شونده جانم، تهنم.
شوندنغنه دردلريمه درمان طابام.
اوقوب بارغان هربر یولم، هربر سوزم،
بولا مینم یول کورسهتکوچی یولدزم
سویمی باشلیم بو دنیانڭ واقلقلرن
آچیلادر، نورلانادر کوڭلم، کوزم.
جیڭللهنهم، معصوملهنهم مین شول چاقده
رحمت ئهیتهم اوقوغانم شول کتابقه
اشانچم آرطه مینم اوز اوزیمه،
امید برلن قاری باشلیم بولاچقغه.
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ [تاتارجا ويکيپئديا]


text:
آلساندرو ماندزونی
آلساندرو ماندزونی (اینگیلیسجه: Alessandro Manzoni) شاعیر و یازیچی - ۷ مارس ۱۷۸۵ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۸ ایل عومر ائلهییب و ۲۲ مئی ۱۸۷۳ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی ایتالیا دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Alessandro Manzoni»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آلساندرو ماندزونی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کوْپ 1
کوْپ 1 : تورکجه تورکجه
[سس تق] ال ایچ ایله وورما سسی، باخ: گوُپ.
کوْپ2 (آد) شیش، قابارما، شیشمه، کؤپموش اوْلان،باخ:کؤپ
کوٌپ 1 : تورکجه تورکجه
[آد]
کوٌپه،گیلدن قایریلمیش آغزی دار ساخسی قاب، سوُ کوٌپهسی (فا:کوزه).
دیبجیک، توٌفنگین یئره قوْیولان طرفی، دوْلما توفکلرده لوله ایله چاخماق آراسینداکی باروت یئری، بالتا و خنجر کیمی شئیلرین ساپلارینین دیب طرفی، بوُخوْوون آچارلا آچیلیب باغلانان یئری،قلیانین سوُقابیسی a bigpot{دیوان لغات تورک ده ایشله نیبدیر، سنگلاخ سؤزلویونده ایشله نیبدیر؛ بو کلمه ایله cube کیمی کلمهلرین کؤک بنزرلیگی واردیر}.
کوٌپ2küp (آد،فرانسیزجا) مُکعب، 6 ائشیت مربّع اوٌزلو جیسیم.
بیر جیسمین حجمینین اؤلچو بیریمی «بوُ قاب 8متر کوٌپ سوُ توتور».
بیر سایینین 3جو قُوّهتی (64=4*4*4=3^4).
کوٌپkup (اؤزل آد) سالماس دا داغ آدی


text:
من 1314 جو ایلده، تبریزده یوخسول ساییلان بیر امکچى (کارمند) عایلهسینده دوغولموشام. 1339-1340 جى ایللرده تبریز اونیوئرسیتئتىنین (دانیشگاهینین) طب فاکولتهسینى بیتیرمیشم... تهران اونیوئرسیتئتىنین پسیکولوژى بؤلومونده تحصیل آلاندان سونرا روزبه آدلى خستهخانادا چالیشمیشام. ائله اورادا ایکن ساواک، آیاغیمى اونیوئرسیتئتدن اوزمگه گؤره قورغو قورماغا باشلاییبدى. بونون سببى بللى ایدى: من، کیلاس باشیندا اؤیرهنجیلرله موباحیثه ائدرکن، پسیکولوژیک حادیثهلره یالنیز بیوشیمیک پروسئسلر کیمى یاناشمیردیم، منجه ایجتیماعى فاکتورلار بورادا اؤنملى رول اویناییردیلار. اؤرنک اوچون «دئپرسیونلار»دان سؤز گئدنده اون – اون بئش خستهنى اؤزومله کیلاسا گتیریب، اؤیرنجیلرله تانیش ائدندن سونرا چوخ دیقتله اونلارین احوالاتینى سوروشوردوم. بونونلا دا لاپدان «فاکتورلارین» هانسى درجهده داخیلى یاخود خاریجى اولدوغو آیدینلاشیردى، بللى اولوردو. «تراپى» یه گلدیکده ده بو ایشی گؤروردوم. بونا گؤره ده اونلارین فیکیرینجه من کیلاس باشیندا بللى بیر سیاسى مکتبى تبلیغ ائدیردیم.
الیم اورادان اوزولندن سونرا، 1353 جو ایلده دوستاق اولانا دک چوخلو سفره چیخیردیم، یاخینلارلا- اوزاقلارلا تانیش اولوردوم... بو منیم سونونجو دوستاق اولمام ایدى. ایلکى موردادین 28 – دن سونرا ایدى. یئنىیئتمه اولدوغوم ایللر ایدى... بو دؤنمده آذربایجان دموکرات فیرقهسىنین گنجلر تشکیلاتى گیزلى فعالیت آپاریردى، من ده اونون «فریاد»، «صعود» و «آذربایجان گنجلرى» آدلى اوچ قزئتىنین مسئولو حؤکمونده ایدیم. توتوب، آراسى کسیلمهدن کؤتک ووروردولار. آذربایجان دموکرات فیرقهسى دوکتور مصدقین دؤرونده گیزلى چالیشیردى و اونو میللى بیر آدام تانیمیردى و مصدقه گؤره سوردوگو سیاست حزب تودهنین سیاستیندن چوخ دا فرقلنمیردى.
1332 جى ایلین مورداد آیىنین 28 ده دئمک اولار 18 یاشیندا ایدیم. ایکى اوچ گون تامام تبریزین «داش کؤرپو» سو آدلانان یئرده ییغیشیب سیلاحلاندیریلمامیزى گؤزلهییردیک. دئییردیلر دینج دورون، دؤزون، بئله گئتمز. آنجاق گؤردوک نئجه گئتدى.
او واختلار حزب توده ایله آذربایجان دموکرات فیرقهسى نئجه دئیرلر «سینکرون» ایش آپارسالاردا، اونلارین درین ایختیلافلارینى اونوتمامالیدیر. دئمک 1324 جو ایلى، پیشهورى دؤنمینى دئییرم.
دموکراتلار بیر ایل حؤکومت ائتدیلر. یادیمدان چیخماز اوندا کیچیک اوشاق ایدیق. من اؤزوم پیشهورینى چوخ گؤرموشدوم. پیشهورى اساسن جماعت ایچینده گل گئت ائدردى... کاویانى آت اوسته توکانلارا باش چکردى. بیر ایل ایچینده چوخ ایشلر گؤردولر. او واختلار تبریزده یالنیز 120 متر قیرقوم (آسفالت) اولموش کوچه وار ایدى. تربیت خیاوانىنین آغزیندان بلدیه مئیدانینادک پروژئکتور قویولوب بیرباشا قیرقوم اولوندو. تبریز دانیشگاهىنین بیناسینى اونلار قویدولار، رادیونو اونلار قوردولار، پارک دوزلتدیلر، نهلر ائتدیلر... تبریزین گولوستان باغى خلقین گزینمه یئرینه چئوریلدى. هیجانلار دؤورانى ایدى...
محلهلرده «حوومه» لر وار ایدى و خلق اورا گئدیب مشق ائدردیلر. بیز اوشاقلاردا اونلارین تاماشاسینا چیخاردیق. «حوومهلر»ده اؤزلرینى ائله آپاراردیلار کى، «حوومهلر» خلقین زیارتگاهینا چئوریلمیشدیر. گئجهلر هامى گئدردى «حوومه» یه، اوتوروب دانیشاردیلار، آتموسفر چوخ یولداشجاسینا ایدى. آنجاق بیر پارالارى دا، اربابلار کیمى، قورخوردولار و قویوب قاچمیشدیلار. قونشولاریمیزدان بیرینین چوخ کندى وار ایدى و بیر ایل گیزلنمیشدى. اربابلارى قورخو گؤتورموشدو، گیزلى یاشاییردیلار. گئرچکدن ده دموکراتلارین فیکیرلرینین اساسى کندچىلرین مسألهسى اوستونده دایانیردى، کندچى حرکاتى اونلار اوچون چوخ اؤنملى ایدى، مثل اوچون اؤز یانلاریندان یونما پرولتر دوزلتمهییردیلر.
ماراقلى بیر خاطیره یادیمدا دیر: بیزیم کیمى دموکرات فیرقهسىنین گیزلى تشکیلاتینا قوشولان گنجلرى تبلیغات آپارماغا گؤره کندلره گؤندریردیلر. مثلن من اؤزوم دبیرستاندا درس اوخویاندا «پینه شالوار» آدلى بیر کنده گئدردیم. آراشدیرماغا گلمک آدیله مئیدانیندا کندچیلره اربابین ظولموندن و حقلرینى اربابلاردان آلماقدان دانیشاردیق. اوگونون شرایطینه اویغون اولاراق موباریزه کندچى حرکاتینا سارى «یؤنلیردى»... او زامان تبریزده بیر نئچه دانا اهمیتلى کارخانا وار ایدى. بونلاردان ایکیسى کیبریت قاییرما، بیریسى فرش توخوما و پشمینه آدلى توخوجولوق کارخاناسى ایدى. دئمک اولار ایشچیلرین (کارگرلرین) بوتوؤو سول مئیللى و رادیکال ساییلیردیلار. آذربایجان دموکرات فیرقهسى دوشندن سونرا پشمینهنى باغلادیلار و اورانین بوتون ایشچیلرى شهر اوتوبوسلارینین سوروجوسو اولدولار. اوندا هله اوتوبوس ایستانسیاسى یوخ ایدى و اوتوبوسا مینمنک ایستهین یول اوستونده الینى قالدیریب و مینیردى. سوروجولر ده یوخسول و کندچینى و عومومیتله یالنیز آشاغى طبقهنى میندیریردیلر و پوللو گؤرنده دایانمادان سورعتله اؤتوب کئچیردیلر.
مرکزى حؤکومت (مثلن پهلویلرین دؤنمینده)... اؤز سولطهسینى تامین ائتمگه گؤره خالقى قورخویا سالیردى. خوراسانلینى مازندارانا اوستاندار گؤندریردى و ترسینه مازندارانلینى خوزیستانا گوندئریردى و ائلهجه ده یوخارى مرتبهلى امکچیلرى (کارمندلرى) یئرلى آداملاردان دئییل باشقا بؤلگهلردن سئچیردى، چونکو سلطهچیلیک سرطانى یاد الیله راحاتجاسینا اؤز قارماغینى یئرلى اهالىنین جانینا یئریده بیلیردى. گؤندریلن رییس تبریزده فارسجا دانیشیردى. خالق فارس لهجهسیندن چکینیردى و قورخوردو، ال- آیاغینى ایتیریردى... بو بیر یانا قالسین تهراندان گلن رییس بورانین اموراتیندان خبرى یوخ ایدى، باشى دا چیخمیردى. بونا گؤره هامینین بورالى اولمایان مرکزى حؤکومت تمثیلچیلریندن آجیغى گلیردى...
دموکرات فیرقهسى دؤنمینده بو چتینلیک بیر تههر آرادان گؤتورولموشدور. هامى تورکجه دانیشیردى و اؤزلرى ایدیلرلر. پیشهورى دؤورونده من بیر ایل تورکجه اوخودوم، ابتدائىنین دؤردونجو صینیفینى. درس کیتابیمیزدا ماکسیم قورکىدن حکایه، تورکجه آتالار سؤزو، صابر و معجوزون شعرلرى... وار ایدى. بونلارین هامیسى کیتابیمیزدا وئریلمیشدیر. عؤمروم بویوندا ائله یالنیز بو بیر ایلده من اؤزومو بیر اوشاق و بیر آدام حیس ائتمیشم و درس اوخوماقدان کئف ائلهمیشم. من اونلارى مودافیعه ائتمک فیکیرینده دئییلم آنجاق اؤز حیسلریمى و دویدوقلاریمى دانیشیرام.
دئمهلییم کى اوندا روسلارین اللرى چوخ آچیق ایدى و «وطن یولوندا » قزئتینى روس سالداتلارى گتیریردیلر...
حؤکومتین ییخیلماسیندان یادیما گلنلرى دانیشاندا، ایستر- ایستهمز اؤزونه ناغیل بیچیمى آلابیلر. بیزیم ائوین قارشیسیندا فیرقه افسرلریندن بیرى (موصادیره اولونموش ائولرده) اگلشیردى. آذر آیىنین 19 دا او قاچاندان سونرا اونون قونشولوغوندا اوتوران باشماقچى ائوینى تالادى. آدلى سانلى مشروطهچیلردن ساییلان بابام بو ایشدن حئیرتده قالمیشدى. او بابام بیر دست صندل گتیریب روشوه وئرمگه ده جان آتدى. اونون آرواد اوشاغینى دا یاخشى تانیییردیم، بونلار گلیشمهده اولان «لومپن» طبقهسىندن ساییلمالى ایدیلر. دوغروسو گلیشمیشدیلر و ایندى یوروشه باشلاییردیلار. فیرقهچى افسرین ائوینى غارت ائدندن سونر باشقالارینى دا تالاماغى مومکون گؤردولر. اوردو شهره گلمهدن اؤنجه اوچ گون حؤکومت لاتلارین و لومپنلرین الینده ایدى.
یوخاریدا دئدیگیم قاچیب گیزلنن اربابلار، او جوملهدن قونشوموز حاج عابباس آغا اوغلانلاریله بیرلیکده اوزه چیخدیلار. ائولره یوروش آپاردیلار، هامیسى اربابلارین بالالارى ایلدیلر، تالادیلار، تابلولارى سؤکوب یئندیردیلر، سیندیردیلار، پیچاقلادیلار...
فداییلرین بیر پاراسى، دموکرات فیرقهسىنین فداییلرینى دئییرم، دوغرودان غریبه آداملار ایدیلر. اونلاردان بیریسى منیم یاخین یولداشیم، هله دوروردو و تهراندا یاشاییردى. بیر نفر کندچى ایدى. ویئتنام ماحاریبهسینه گؤره منیم یانیما گلردى و مندن یازیب- اوخوماق اؤرگنردى...باخین ویئتنام ماحاریبهسینه گؤره. اؤزو قزئت اوخویا بیلمک اوچون، آنلاماق اوچون.
بئله ایدى، تالانا باشلارکن، سوللارى اؤلدورمگه باشلادیلار. فیرقه طرفدارلارینى. سایسیز آدام اؤلدوردولر. تبریزده «آش تؤکدو قبریستانى» آدیندا اسکى بیر قبریستان وارایدى. * یادیمدان چیخماز اوردو گلنه دک جنازهلر اوست اوسته قالانمیشدی. بوتون، قافقازلى مهاجیرلرى، اوکتیابردان سونرا گلن و سول اولمایان مهاجیرلردن اله کئچنى اؤلدوردولر. قریبه بیر ایش ایدى، تالان و قیرغیندان سونرا اوردو شهرین ایچریسینه گیردى.
اونوتماسام، اوردو اوچ گون سونرا گلدى.
*. بیر آنانین بالالارى تبریزده دوشن قیتلیقلاردان بیرینده آجیندان اؤلور. قیتلیق سوووشاندان سونرا قادین آنا بیر یئکه قازان آش بیشیریب قبریستاندا بالالارینین قبرى اوسته بوشالدیر. بو قبریستان چوخ تانینمیش ایدى. (لاهوتىنین شعرینده ده آدى چکیلیبدیر)


text:
ادوارد مورقان فورستر
ادوارد مورقان فورستر (اینگیلیسجه: E. M. Forster) بریتانیالی یازیچی - .۱ ژانویه ۱۸۷۹ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۱ ایل عومر ائلهییب و ۷ ژوئن ۱۹۷۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«E. M. Forster»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ادوارد مورقان فورستر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مئشه، همیشه ده آغاجلار، یا ییرتیجی حیوانلارلا تانینمیر؛ بلکه ده آغاجلارین سیرایلا دوزولوب تاماشا ائتدییی یاخود وحشی حیوانلارین ندنسه آیاق باسا بیلمهدییی چئورهدیر اصیل مئشه!
کیمیلرینی دیزه چؤکدورور کیمیلرینه دیز چؤکور!
کیمیلرینی اژداها کیمی آغزینا آلیب اودور کیمیلرینین گؤزونده قاریشقا قدر ده دئییل!
دیز چؤکنلرله دیزه چؤکدورنلر، قاریشقا گؤرنلر ایله اژدها گؤرنلر بیر آرایا گلینجه فیرتینا یارانیر قاسیرغا قوپور; ایستی هاوانین سویوق هاوا ایله قاریشماسیندان یئل تؤرهنن کیمی.
ایکی آی اولموشدو؛ هرگون ایکی دفعه معین ساعاتلاردا ائودن چیخیردی. کؤرپهسینی أمیزدیریب آلتین تمیزلهییردی. سونرا حزین بیر ایفا ایله:
“لای-لای بئشیییم لای-لای
ائویم ائشیییم لای-لای
سن یات یوخونو آل بالام
چکیم کئشییین لای-لای…”
اویودوب بئشییینه قویوردو. کاسئتی ضبطه یئرلشدیریب، موسایئودن چوخ سئودییی، مشهور “قرنفیل گوللر” آدلی ماهنینی کؤرپهسی اوچون سسلندیریب، آیاغا دوروردو …. هارداسا ساعات یاریم سونرا ائوه قاییدیردی.
أری همیشه او ساعاتلاردا ایش یئرینده اولسا دا ایشچیلرین، آروادی حاقدا پیچیلتیلاری ایله معنالی باخیشلاری، ایچینی سؤکموشدو.
او گونو میزیلدانا-میزیلدانا بیرآز ایشدن ائرته چیخدی.
– یوخ اینانمیرام او منی چوخ ایستیییر، هله اوغلوموزو…اوغلوموزون لاپ دلیسیدیر. یقین بولار منیم خوشبختلیییمی قیسقانیر. هه! هامیسی بیزیم عشقیمیزه حسدنن باخیر. سؤز باز شهردی دا ! پروین هارا او ایشلر هارا. دونیا ییغیشا منی بونا ایناندیرا بیلمز.
آناسی دا ایلک گوندن ایکی آیاغینی بیر باشماغا دیرهمیشدی کی: “بالا اوننان سنه آرواد اولماز، قیریق آدامدیلار. ددهسی ننهسین بوشایان گوننن ایتکین گئتدی. عمیسی قیزی دا فیلان یئرده موطوروفلوک ائلیییر. خیردا عمیسی بیر بازارین قانین شیشهیه توتوب، نزول پولدان وئریر چکدن سوفتهدن آلیر، میللتین وار یوخون سومورور. بودا اولاردان آرتیق اولمایاجاق کی؟ ذاتلاری خرابدی!”
او ایسه پروینی سئودییندن بئش ایل کئچمیشدی، ایکی آیاغینی بیر باشماغا باسیب “حخدی یوخدو من پروینی آلاجام کی آلاجام” دئمیشدی.
گئت-گئده آناسی دا فرقینی آواریب پروینی سئومهیه باشلامیشدی، آما هئچ واخت بونو ایقرار ائتمهیه غورورو ایذن وئرمهمیشدی. بلکه ده پروینین، عاییلهسینه بنزهمهدییینی اینانماییب دونیادان شوبههلی گئتمیشدی.
ایکی کوچه ائوه قالان ماشینی گؤرونمز بیر یئرده ساخلادی. اؤزونو کوچهلرینین باشینا یئتیردی. یازین بیرینجی آیی ایدی. گؤی نریلدهییر یاغیش وحشیجه یاغیردی؛ یئردنمی گؤیه، گؤیدنمی یئره، هئچ سئزیلمیردی. ائله بیلیردی یئر گؤی ده اونون پریشان حالینا زاریییر.
دیشی باغیرساغینی کسمیر، تینجیخدیریردی! یاغیشا، یامان-یووز قالمیردی یاغدیریردی.
دویدوغو پیچیلتیلار ایچیندن یادداشینین قابیندا تورتالانان ساعات بئشی آییردی. ساعاتا باخدی. دؤردو قیرخبئش دقیقه کئچیردی. بو ایشیندن اوتانج حیسی دویسا دا ائوه گئتمک ایستهمهدی.
بؤرکونو گؤزلرینین اوست قاپاغینا کیمی چکدی. کوچه باشینداکی چوخدان تنهالانمیش تلفن کابینینده دایانیب گؤزلهدی.
کاپشنینین یاخاسینی کوچهیه ساری اولان اوزونه قالدیردی. دیل آلتی: “چیخمییاجاق بیلیرم، هاممیسی بؤهتاندی” دئسه ده اورهییندهکی ایپک یولوندان “آی آللاه چیخماسین” کاروانی کئچیب، گئدیب آرزولارینا قاریشیردی. اؤزو اؤزونه:
“لاپ بوتون دئییلنلر دوز اولسا بئله ایندی، بو یاغیشدا ایتی ده وورسان چؤله چیخماز؛ هله قالا آدام!”دئییب، میزیلدانیردی.
اونونلا خوشبخت گونلری بوتون داغ-درهسی ایله گؤز اؤنونده جانلانیر دوداغیندا چیچکلهنیر بیردن سولوردو!
ایچینده چلیشیک حیسلر اویناشیردی. بیرینجیسی: دئییلنلره اینانیب ماراقلا اونو گؤزلهییب، ایزلهییب، بو ایشدن باش چیخارماق، او بیریایسه: بیرینجی حیسدن اوتانماق!
آلنیندا سویوق تردن عمله گلن مونجوقلاری بارماقلاری ایله سیلدی.
کابینین ساری رنگینین شووقوندان گؤزلرینین بال رنگی توتقونلاشمیش آجییا چالیردی!
چوخ آل-وئردن سونرا نهایت کی ایکینجی حیسی بیرینجی حیسینه غالیب گلدی. “آللاه سنه توکل” دئییب ائوه گئتمک اوچون کابیندن چیخماق قرارینا گلدی.
چیخماغا دارتینیب قاپینی آچسا دا بیر الینی چرچیوهیه ائله دایامیشدی سانکی اؤزو اؤزونه چیخماق اوچون مانع اولوردو!
بلکه ده گؤرونمز بیر قوه اونو قالماغا زورلاییر ایچهری ایتهلهییردی، او ایسه،بو زوراکیلغین قارشیسیندا دایانیردی.. بونو، عکس حالدا دا دوشونمک اولوردو; هانسیسا بیر قوه اونو ایتهلهیهرک کابیندن چیخیب ائوه گئتمهیه زورلاییردی، آنجاق الینی چرچیوهیه دایایاراق بو گوجه قارشی، دیرنمک ایستهییردی. آلت بیلینجینده نهلر اولدوغونو اؤزو بئله، بیله بیلمیردی. ایلک آددیمی دیشاری آتار_آتماز بیردن بیره یوز مرتبهلی غورور بینالاری ایچینه چؤکدو.
بیر آن سانکی روحو جیسمیندن آیریلدی.
یاغیشی اومورسامادان کابینین اؤنوندن کئچن قادینا دیققت ایله باخدی.
قادین آددیملارینی مؤحکم آتسا دا اورهیینده دالغالانان تشویش شپهلری اوزونه کیمی قالخیردی.
گؤزلری دولوب تورلاندی.
میل توخونمادان چیخار کیمی جان ریشتهسی قیریلیب، وجودونون ایلمکلری هر طرفه داغیلدی. سونرا بیر اوجو قادینا باغلیایمیش کیمی اونون سایریشان اندامینین هر حرکتینده سؤکولمهیه باشلادی.
زور اولسا دا اؤزونو توپلاییب کابیندن چیخمالیایدی. بیر تهر چیخیب دالی سوره یوللاندی.
هر بیر خیابانی- کوچهنی آرخادا قویوب ائودن اوزاقلاشدیقجا داها راحات نفس آلیردی قادین، کیشی ایسه بوغولماق اوزره ایدی.سانکی یاغیش هاوانی دا یویوب آپاریردی!
بیردن ایلَج سسی گلدی. سیقنال سیقنالین آردیجا.
دؤنوب باخدی.آغیر ترافیک یارانمیشدی. سوروجولر ماشینلارینی بوراخیب هر طرفدن حادیثه یئرینه قاچیردیلار. ایکینی سایینجا میللت دولوشموشدو. نه باش وئردییینی گؤره بیلمیردی؛ سادهجه اینیلتی سسی دویوردو. بیرآز یاخینلاشیب آداملارین آراسیندان سوخولا-سوخولا بویلاندی. قیز اؤزونو ماشیندان آتمیشدی. اوغلان ایسه آیاغینداکی عسگر پوتونونا بنزر پوتونلاری ایله اونو تپیک آلتینا سالمیشدی.
– قانجیق! دئییرسن بس قویارام بئله راحات اؤلهسن؟ سنین کیمیلری دوغراییب ایتلره آتاسان گرک. عیفریته!
کیمسه ایرهلی گئتمیردی. ناموس مسئلهسیدیر دئیه پیچیلداشیر یاخینلاشماقدان چکینیردیلر. قانینا بویانمیش قیزدان ایسه ایندی خیریلتی سسیندن باشقا هئچ بیر سس چیخمیردی.
اؤزونو قیزین اوستونه آتیب اونو ضربهلردن قوروماق گلیردی ایچیندن آمما گئتمهیه ده تلهسیردی.
کلمهلرله ایفاده اولونمایاجاق قدر آغیر بیر بوغونتودا قاپسانیب قالمیشدی.
گیزلینجه، ایزدیحامین اوبیری باشیندان، بیر او جانسیز بدنه بیرده آروادینین برهلمیش گؤزلری و سولموش سیماسینا باخیردی. هله ده اینانماق ایستهمیردی.
استرسدنمی، قورخودانمی یوخسا عصب پوزقونلوغوندانمی نهسه قارنینداکی تیکیش یئری سانجماغا باشلادی. بیر آن الینی قارنینا آتیب اؤزونه قیوریلدی. آغری، شیمشک کیمی قارنیندان باشلاییب قیچلاری آشاغی زوغ آتیردی. دوغومدان سونرا دوکتور “موطلق ایستیراحات ائلییهجکسن” دئمیشدی آما قولاق آردینا وورموشدو.
خستهخانادا دوغوم سیراسیندا اؤلن قادینی خاطیرلادی. آجیندان ملهین کؤرپهسینی ده.
بو کؤرپه ساغلام اولسا دا آرتیق آناسیز ایدی و بو بیر اینسان اوچون چوخ قورخونج بیر باشلانیشایدی.
دوشوندو کی آرتیق اؤزونه یاخشی باخمالی، جیسمینی، روحونو یاخشی بسلهمهلیدیر. اوغلونون آناسیز بؤیومهیینی موطلق ایستهمیردی.
یاغیشدان ایسلانان بویاسیز ساچلاری آخیب آلنیندا غریبه بیر تابلو یاراتمیشدی. عاجیز و اومودسوز گؤرونوردو. بیر ایکی آددیم آتیب سؤیکهنهجک بیر سکی تاپدی. گؤردویو صحنهدن سارسیلمیش، رنگی آتمیشدی. قادینین تاریخ بویو دوستاق اولماسینی دوشونوب ائرکک توپلوما نفرت ائلهییردی. بیردن کورهیی بوشا گئتدی. اوتوردوغو سکی بیر گؤزللیک سالونونون قاپیسینا عاییدایدی. قاپینی آچمیشدیلار .اورادان چیخماق ایستهین قادین “قیزیم بی شئی اولوب؟”دئیه سوروشدو. دانیشماغا هئیی قالمامیشدی. باشی ایله یوخ دئیهرک قادینا یول وئرمک اوچون آیاغا دورماغا چالیشدی. بایقینلیق گؤزلرینی قادینین گؤزلریندن آلماغا ماجال وئرمهدی.اینجه گؤودهسی یئره سریلدی.
أری ال-آیاغینی ایتیریب میللتی ایتهلهیه- ایتهلهیه اونا ساری یوگوردو. بیر نئچه قادین اوندان اؤنجه اؤزونو یئتیریب یاریمجان بدنی سالونا گؤتوردولر.
ألی بوشا چیخدی. فیکری ایسه مین یئری ایداره ائلهییردی. ائوده کؤرپهنی، محلهده قونشولاری، ایش یئرینده ایشچیلر ایله ایش صاحیبینی، بوردا ایسه آروادینی.
او قاپالی یاساق قاپینی دؤیه ده بیلمیردی. ایچی ایچینی یئییردی. یاغیش، یاغی بنزینی پالتارلاریندان یویوب آیاغی آلتینداکی چوخورا آخیدیردی. بو چیرکاب ایچینده بئله، طبیعتین سئحرلی رنگلرینی گؤرمک اولوردو.
گؤزلرینی آچدی. ساری ساچلی یاریم چیپلاق بیر قادین باشی اوستونده دورموشدو.
سوروشدو: “یاخجیسان؟”
دوروخدو. پاراوان آرخاسیندان فیرلانا-فیرلانا گلین دونو گئیمیش بیر قیز چیخدی. قیرجانا-قیرجانا “نئجهدی؟” سوروشوب بیر-بیر ایلهشنلرین اوز ایفادهلرینه باخدی. ذووقوندان هر آن اوچاجاقمیش کیمی قول- قانادین گؤیده اوینادیردی. اوراداکی هر کس خوشاگلیم بیر جومله ایله قیزی راضی سالدی. ائشیکده اولانلاری بیرده ذهنینه چکیب ساعاتینا باخدی. آلتییا آز قالیردی. قارنی هله تام ساکینلشمهمیشدی آنجاق، اؤزونو دیک توتدو، ساچینی، باشینی دوزلدیب آیاغا دوردو. گلینه خوشبختلیک آرزوسونو بیلدیریب ساری ساچلی قادیندان تشککور ائلهدی. قاپیدان چیخاندا یاغیش هله تؤکوردو.
کیشینین کدرلی گؤزلری ایشیلدادی. اورهیی بیر آن ساکینلشدی. بدنده میغمیغا چالان نقطهنی قاشیماق لذتی کیمی بیر حیس کئچیریردی. آجی آمما شیرین! شیرین آمما آجی!
نه او قالابالیقدان خبر وارایدی نه ده او قیزلا اوغلاندان. سسسیزلیک هر یئری چولغالامیشدی; قارشی کئچیتده گؤزلهین أرینین اورهییندن باشقا. اوراسی سانکی مال میدانیایدی آلان کیم، ساتان کیم،مهلهین کیم!
ایچینده سینسی بیر داریخما قیمیلداندی. بوغوق سس ایله:
“اومورام اوغلوم بؤیویونجه منی باغیشلار!”دئدی.
بو سؤز بئینینده دئییل اورهیینده تومورجوقلاندی.
شهرین یوخسول شیریق کوچهلرینین بیرینده چیی کرپیجدن تیکیلمیش، یاریم سوواق کؤهنه بیر دامین اؤنونده دایانیب اطرافی یاخشیجا سئزدی.کوچهده ایت اولاییردی! یاغیش دامجیلارینین تنهکه بورولارا چیرپیلیب شیریلتیلا آخماسی نوستالژیک بیر ملودی یاراتمیشدی. قاپینین قاباغیندا پالچیق الیندن دورماق اولموردو. جانلی دیوارلاردان هاوایا باییلدیجی بیر تورپاق عطری یاییلیردی. بلکه ده دونیادا هئچ بیر عطر اونو بوقدر فرحلندیرمزدی. تمیز هاوادان جییر دولوسو ایچینه چکیب قاپینین وورقوسون چالدی. چوخ گؤزلهمهدی. اوجا بوی بیر گنج کؤینهیینی چلیمسیز أیینینه چکه-چکه قاپینین چرچیوهسینده گؤروندو. ألینی ایرادت نیشانهسی اولاراق کؤکسونه باسدی. باش أییب بویور دئدی.
کوچهنین تینیندن باخان، کیشی دئییلن روحدان نهسه یئرلره جالاندی. هر آن دوشهجهیینی حیس ائدیردی. آیاقدا دورا بیلسین دئیه یاخینداکی الکتریک دیرهیینه ال آتدی.
– ائله بو سوخولجان اوچون اؤزونو دیللره سالمیسان؟ آی یازیق!
یقین او مننن چوخ محبتلیدی چوخ دیققتلی… یقین او اوزون قوللارین آراسیندا… شیطانا لعنت! یاناسان آرواد یییهسی!
یئنه یادداش آرشیوینه باش چکیب قاریشیق سسلر، قاریشیق تصویرلر چیخارتدی.
“گل عهدیمیز ابدی اولسون دئیه اوغلوموزون آدین ایلقار قویاق.اولار؟”
ایلقار…ابدی…عهدیمیز…اوغلوموز…
“بالا اوننان سنه آرواد اولماز…قیریقدیلار…ذاتلاری خرابدی!”
“سنین کیمیلری دوغراییب ایتلره آتاسان گرک!”
_هیم! یازیق ایتلره
گؤیون کول رنگی بوتون یئر کورهسینه کؤلگه سالمیشدی. یاغیش سنگیمیشدی آما تام کسمک قصدی یوخودو دئیهسن.
بیردن بیر فیکیر خورا کیمی، ذکاسینی یئییب تؤکمهیه باشلادی
_اولمایا اوشاق…
یوخ! یوخ! بو اولا بیلمز! هامی منه بنزهدیینی دئییر. او منیم اوشاغیمدی، منیم اوشاغیم، اؤز اوغلوم. منیمدی منیم.
بو ایماژدان ممنون گؤرونموردو. باشینی جایناقلارینا آلیب وار گوجو ایله سیخدی; سانکی فیکیرلرین تؤرندییی یئری سؤکوب داغیتماق ایستهییردی. پانیک کئچیریر اؤزونو هر آن بوغولاجاق سانیردی. باهارین او سرین هاواسیندا اوستهلیک یاغیش آلتیندا آلوولانیب یاندیغینی حیس ائدیردی. یاخاسینی بیرآز آچدی. ایچینده بوغولان نفسی یوخاری چکیب بوراخماغا چالیشدی. فلسفه دونیاسینا آتیلمیش کیمی اؤزونو جوابسیز سواللارلا قارشی-قارشییا گؤرن آدام آز قالا اؤلهجهییندن قورخوردو. تلفونونو جیبیندن چیخارتدی “سئوگین ده عهدین ده دیسین باشیوا قح…” سون کلمهنی اودوب بیر نومره ییغدی. سونرا کاپشنینین چیرکلی قولو ایله بورنونون سویونو سیلیب، گؤزلهدی.
یاریم ساعات سونرا پلیسله برابر ائوین ایچیندهایدی. قادینین یاریم آچیق دؤشونو تمناایله أمن کؤرپهیه باخیردی. یاغیش گؤزلرینه دولوب ائوه گلمیشدی…


text:
کیچیکآد
کوچوکآد یا دا بالاجا آد و یا بالا آد اینسان آدی نین بیناسی نین بیر بؤلومو دور، بیر سؤزجوک دور کی اینسانا هویت وئریر و معمولاً کیشی و آرواد اۆچون تفاووتی وار. آیری عیبارته کوچوک آد بیر آد دیر کی دوستلار، عائیله و یولداشلار و یاخینلار اینسانی سسلمهک و چاغیرماق اۆچون اونو ایشلدیرلر. البته بیر اینسانین هوویتین دقیق موشخّص ائلمک اۆچون کامیل آد دان ایستیفاده ائدیرلر کی موختلیف فرهنگلرده موتفاویت دوزلیشی وار و ایراندا آد و سویآد دان تشکیل ائدیلیر. بیر اینسانین آدین معمولاً نئچه گون دوغوم گونوندن سونرا سئچیرلر و تانیشنامه آلان زامان او شخصه، اونو ثبت ائلییرلر.[۱]


text:
آبانتو وای سیربانا آبانتو زیربنا
آبانتو وای سیربانا آبانتو زیربنا (ایسپانجا: Alguazas) Abanto y Ciérbana-Abanto Zierbena ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و بیسکای اوستانینده یئرلشیب. ۱۲۸ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۱۸٫۰۳ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۹۶۴۷ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Abanto Ciérvana»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آبانتو وای سیربانا آبانتو زیربنا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
آبانتو وای سیربانا آبانتو زیربنا


text:
ايلك اول دنيز ايشچى نى اوز
آغزينيزدان بيزه و اوخويانلارا تانديرين زحمت اولماسا؟
اجازه وئرسز؛ اولّجه سیزدن تشکز ایله یم بو فرصتی فراهم ایله دیغیز اوچون.منیم قلم آدیم "دنیز ایشچی" دیر و اگر اختیاریم اوز الیمده اولسایدی؛ دوغوم آدیمی دا دنیز ایشچی قویاردیم. آنامین دئدیغینه گوره من باهارین اوچونجو آینین اون بئشینده مین اوچ یوز اوتوز بئش ایلینده سولدوز محاليندا دا دنیایا گوز آچميشام. بیزیم ائویمیز ایکی اطاق بیر قهوه خانایدی و بو ایکی اطاقین بیریسی قوناق اطاقی سایلاردی.
بیزیم هامیمیز نئچه قارداش و نئچه باجی بیر اطاقدا یاشیاردیخ. من اوبیری باجی و قارداش لاریم چوخو کمین او ائوده دوغولوب و دنیایا گلدیم.
منیم آتام، بیر ایشچی اولاراخ اونا بونا ایشله یردى، او وارلی اکینچی لره ايشچيليق ایله ردی. من دوغولدوغوم دان سونرا آتام داها ترقّی ائليب و بیر باقّال توکانی آچاراخ، اکینچی كندلى لرله پایاپای معامله شکلینده بازارلیغا باشلامیشدی. اما آنام کی بيزلردن چوخ ايلگى لَنيردى، سولودوزون بیر تانینمیش اکینچی عائله سیندن اولدوغو اوچون، اکینچیلیخ و باغدارلیخ قونوسوندادا بیزیم ائوده زنگین تجربه سی واریدی.
آتام یوخسول بیر باقالیّدی. اما بونا باخمایاراخ اوز ایشینه و کسبینه چوخ فخر ائلَردی، اما بیزیم عائله نین حیوانی و اکین –پیچینی اولماديغى ايچون اونون گليرى ده آز اولاردى. بونودا آرتيرماق اولار کی سولدوز اوزو بیرینجی بيچيمده بیر اکین پیچین و سونرا حیواندارلیغا باغلى اولان بیر بویوک کند، یا کیچیح شهریدی که تازا تازا بیر عده توكانجى دا اوردا کاسيب چیلیخ ایشینه باخیردیلار. بئله بیر محیط ده دنیایا گلیب و یاشادیم کی چوخ آغیر و چتین اوشاقلیق دورانینا شامل اولوردو. اما بونا باخمایاراق، بو چتین لیخلر قيراغيندا بعضا حيات چوخ ساده و دولاشیق سیزیدیر. او زامان بیزیم محیط ده هامی هامینی تانیردی و هامی نین ایچینده بیر "ائلدارلیخ" رابطه سی واریدی کی هیچ کس اوبیریلرینين گوزوندن اوزاق اولمایاراخ، چوخ دارلیخ و چتینلیخ چکمیردی و هامی بیر بیرینین دالیسین ساخلایردی. هامی بیربیرلریله سلام علیکی و کیف احوالی واریدی.
من ابتدائی تحصیلاتیمی سولدوزدا اوخویاندان سونرا، چون سولدوزدا "ریاضیات" رشته سینده دبیرستان یوخویدو، قارداشیمین "اورمیه" ده ریاضی اوخوماسینا گوره ، دبیرستانین ایکینجی کلاسیندان اورمیه یه کوچدوم. کورپه یاشیمدا آنامدان، باجی، قارداشلار، عزیز یولداشلاریمدن و دوغما دیاریمدان آیری دوشمك ایستر- ایسته مز منده "غریب" اولماق و دوغما دیاريمين حسرتین چکمك دردینی اورگيم ده یاراتدی.
بایرامدان- بایراما و یایدان- یایا سولدوزا دونوب و بیر طرفدن منی عزیزلریم و دوغما دیاریمنان گئنه تازاشدان باغلاندیریردی، اما بیر طرفدن ده گوروردوم کی من چوخلو اولایلاردان اوزاق اولاراخ، بیر پارچا سولدوزون وارلیغ لاريندان و اولان لاريندان قیراخدا قالمیشام. دبیرستانی قورتاریب، بیر ایل اورمیه ده "راه و ساختمان" اوخویوب؛ سونرا تهرانين "ملّی یونیورسیته" سینده "اقتصاد" رشته سینده قبول اولاراخ تهرانا كوچدوم. منیم تهرانا گئتمگغیم، ملتین حرکتینین جوشقونلوغو و باشلانیشی لا عینى زامان دا اولدوغو اوچون، منده یونیورسیته نین بیرینجی ایلینده دئوریم حرکت لرینه قاریشدیم. قالانین دا حدس وورابیلرسیز. ایندی ده سیزین خدمتینیزده وارام.
سولدوزون اولدوزلارى كيتابى دورد اوزل قيسمت يا دورد جيلد كيتابا بولونوب، اونلارى تانديريب هر جلدين ندنلرين آچيقلايين لطفاً.
بو رومان ناغيلينى دورد جیلد ده یازمیشام. بیرینجی جیلدی منیم اوشاق لیق زامانيما شامل اولور. زمانین دئيشمه سی، مثلاً داشقالار و آرابالارین يئرين یئنی تکنولوژی ماشین لار و اتوبوس لارين توتماسی، سولدوزدا اسكى و يئنى توقوشماسى و اوشاقلیخ دورانی نین توخونتو پوزماسی باعث اولدو تا من بیرینجی جیلدی او دورانا اختصاص وئره م. او دوران کی سولدوز: باغدارلیخ، اکینچیلیخ، حیواندارلیق، اكونوميك و كولتور توخونتولاریلا بير بيره گئچيب و حياتى دولانیردی. بونلار پوزولماخدایدی و يئنى بير كورالار قورلماق داي دير. او دوره نین اوزنه گوره گوزللیخلری-چتینلیخلری؛ دردلری- سئوینج لری و گوزل رزمی و عاشقانه خاطره لری واریدی کی بو پوزلماى یلا آرادان گئتمه یه مجبور و محكوم قالمیشیدلار. اوزومه بورج بیلیردیم باجاردیغیم قدر او گونلری دوغرولدوب و گلن نسیل لره او زمانه نى و باش وئرميش حاديثه لرى يئتيرم.
ایکنجی جیلد دئوریم و انقلاب دوره سینه مربوط اولور. منیم نظریمه دئوریم رابطه سینده سولدوز اوز گوجوندن داها چوخ یوک چکیب و نقش اوینادی. من بونو اوزوم ایچینده اولدوغوم اوچون دئیرم. او بیری طرفدن؛ بو دئوریمین نئتیجه سی هر نه اولورسادا؛ سولدوز نئچه باخیمدان مظلوم واقع اولدو. بو سببدن دولايى "سولدوزون اولدوزلارین" بیر داها پارلادیب؛ دیکلدیب اوزه چکمه گين كوركلريمده بير يوك اولاراخ بونو اوزومه بیر وظیفه بیلدیم. او "اولدوزلار" دان کی من صحبت آپاریرام هله هیچ بیری باغلانتی لارین سولدوزدان کسمه یبلر، بویوک زیروه لره چاتسالاردا؛ گئنه ساده و باشی آشاغی یاشایّلار؛ نئجه کی دئمیشلر بارلی آغاج باشی آشاغی اولار.
اوچونجو جیلد، دئوریمدن سورنرا، سولدوزدا اوز وئرن اولای لاريلا ایلگیلی اولان حادثه لره ايختيصاص وئريب و اوردا گنج لرين نه طورلو تشکیلات قوروب، چالیشمالارينى تصويره چكميشم. نه جوره خفقان، باسقی، ارتجاع، توتولمالار، زندانلارا سالینمالار و گنج لرین اولدورولمه لری قارشیندا، سون آنلارا قدر ساواشیب و اوزلرین باسقی شرایطی له وفق وئریب ساواشا ادامه وئريب ادامه تاپیر، باشارديغيم قدر اونلارى تصويره چكميشم.
دوردونجو جیلدی اورادان باشلایر کی سولچو فدائی لر تشکیلاتی نین باش شهر کمیته سی بیر گئجه بوندان قاباخ کی اونلارا حمله اولونسون، اضطراری اوتوراغیندا تصمیم توتور تک به تک هامیسی شهر دن چیخیب، هر بیریسی ایری، ایرانین مختلف شهرلرینه كوچسونلر. بو مساله نین اونلارا کی ائو، ایش و عائله وارلاريدى نه قدر چتین اولماسینی حدس وُرا بیلرسیز. البته شهر کمیته سی اضطراری پلان لاری قاباخدان گوز اونونه آلميشدى، اوز یئرلرینه باشقا شهر کمیته سین تعیین ایله میشدی، و دایانیب اوزلرین دشمن توسطیله توتولوب و زنداندا چورودوب، اولدورولمه لرین بیر تدبيرسيزلیخ بیله رك، اوزون خصمدن بیر قدم قاباخ گوروب و بو طریقیله شهری ترک ائتمكلرى بویوک اولچوده اونلارین سیاسی ساواش رابطه سینده پیشمیش اولماخلارین گوستریردی. دوردونجو جیلد، بیزیم دورد ایل قاچاقاچ دا ساواش و مقاومت لری گوستریر کی بو رمان دا اوندان سونرا ایراندا گیزلی قاچاراخ چالیشمالاریمیزی تصویره چکیر. یادمیزدان چیخماسین کی بو دوران، ایران عراق ساواشی و مین لرله سیاسی زندانی لرین اعدام اولونماسیلا عین زمان دا اتفاق دوشوردو.
بو كيتابى يازماق بير اينام دان قايناق لانمالى دير، بو اينامين نه اولدوغون و گلجك ايچون ده بير پرسپكتيو اولدوغون آچيقلارسينيز.
اوشاق لیخ زامانیندان آنامین ارباب لارین ظلمیندن دانیشیب و رعیت لرین نه اندازه بو رابطه ده مظلوم قرار تاپمالاریندان دانیشمالاری، منیم صاف اورگیمی هر بیر طورلو ظلمه قارشی تاثیر بوراخ میشدی. بو ظلم و انسانین استثمار اولونماسى، ارباب رعیتی سیستمین گئدیب و تازا سرمایه دارلیخ نظامی نین گلمه سی، عينى ظلم و حاقسيزليق لار بو سرى بير آیری شکیلده توپلومدا اوزون گوستریردی. اسكى ارباب لار، عينى دولت له اوزل ايليشگى سى اولان يئنى سرمايه صاحيبلارينا چئوریلمیشدیلر. وارلى و يوخسول فاصله سینین چوخالماسی، میلیونلارجا انسانلار کندلرین بیراخیب، شهرلرین كنارلارینا هجوم آپاریب و حلبی آباد لاری یاراتمالاری بو ظلمون آیدین گوستریجى نشانه لريدير.
بونون قیراغیندا، پهلوى حكومتى نه فقط بیر دیکتاتور حكومتى دير، اونان زياده ده هیچ بیر دئيشیک دوشونجه نین آچیلیشماسینا امکان وئرمیردی و او دوشونجه لرین صاحاب لارين دوستاق لاردا اولدوروب آرادان آپاریردی. بو سیاست همان غرب و آمریکانین سیاستی کی" بیر یاخجی سولچو؛ بیر اؤلموش سولچو دور" بیرلیغی واریدی. کافی دیر، اندونزی، لاتین آمریکا و اونلارا تای اولکه لرده اولان قیرقین لاری یادیمیزا سالاق کی میلیون لار انسان اوز دوشونجه لرینه خاطر اولدورولوب، آرادان آپاريردیلار. ایران دا آپاریلان سیاست اپوزیسیون رابطه سینده دئدیغیم سیاست دن آیری دگیلدی.
او دورانین سویوخ ساواش لا بیر زمانه دوشمه سی، ظلمه قارشی عدالت سئورلیخ آلترناتیوین فقط سوسیالیستی نظام دا گوستریليردى. اونا خاطر بوتون عدالت و آزادلیخ سئور انسان لار، بیر رومانتیک سوسیالیستی نظام و سیستمی یارادماغی دوشونوردولر کی اوندا هم عدالت اولسون، هم آزادلیخ. هیچ بير انسانین او بیری انسانين استثماریندا اولماسین. بوتون سندیکالار، سیاسی حزب لر و فردی حق لر آزاد اولونسون. آزادلیخ یولوندا ساواشیب جانلارین الدن وئرنلر، یئر آلتی مخالفت دنیاسیندا بویوک احترام لا قارشیلانیب یادلاردا ساخلانیردیلار.
بیزیم نسل یاراتدیغی دئوریم، تنها بیزیم نسله عاید دئيلدى، بلکه مشروطه انقلابیندن باشلانان ساواشلارین دوامینده اولوب، نئچه نسل بیزدن قاباق دا کیلره عاید اولوب و اونلارین ساواش لارینین دوامی نین سونوجودور. بیزیم یاراتدیغیمیز دئوریمده بویوک فداکارلیخلار و قهرمانلیخلار آزادلیخ یولوندا اوز وئریلدی. جوانلار کی زنداندا چورودوخلری حالدا اوز سئوگی لي لرینین مجبور اولارق باشقاسیلا ائولنمه لرینه شاهد اولاراخ، بونون دردین دوستاقلاردا زندانچی لارین قيرباج لارى آلتیندا تحمل ائليرديلر، بونلارین بیر دئیلمه میش نمونه لریندن سایلیر.
او بیری ياندان شاهدیخ که بیزیم نسلی قیریب، اولدوروب و آرادان آپاران لار نه چیرکینليكه بیزیم نسلی و بیزیم تاریخیمیزی یالانجا سینا تحریف ائديب و قارالار یاخيب و قارانليق يازيرلار. بیزیم نسلین دستانین یازیب و گلن نسيللره يئتيرمك بیزیم ایچیمیزده ديرى قالان لارین وظیفه سی دير. بونا خاطر بو آغیر، شیرین و گوزل وظیفه نی اوز بوینومدا احساس ایله یَرَك، بو ایشه باشلادیم. البته چوخلو آیری دلیل لری ده واریدی. بیریسی ده بویودو کی "سولدوز" شهری نین دَستانين یازماخ، بوتون ایران و خصوصا آذربایجان عرصه سینده بیر کیچیک شهرین سرنوشتین دیکلدیب و اونا عمومیت وئرمگى ده اوزومه بورج بيلرديم.
بیر آیری عيلته ده اشاره ایله مه لیم كى: اودا بودور کی بو رومانی من "آذربایجان تورکجه"سینده یازمیشام. منیم بيرينجى شخصى هدفیم بو ایشدن بویويدور کی آذربایجان ادبیاتین محاوره، خیردا شعرلر و قیسا نئغیل لر مقیاسیندان یوکسلدیب و بویوک دنیا عرصه سینده تانینمیش رومان لار عرصه سینه یوکسلده بیلم و اونلار کی بیزیم ادبیاتی قینایب و محاوره اندازه سینده کیچیلدیللر گوروسنلر کی آذربایجان دیلینین و ادبیاتی نین نه اندازه گوجو وار کی بئله بویوک رومان لار یازماغا باجاری سی وار. دوغرودان دا آنا دیلینده یازاندا نه اندازه بیزیم دویغولاریمیز گوزلجه سینه بیان اولونور.
سولدوزون اولدوزلارى كيتابيندا روايت سولدوزدان باشليب و هابئله آذربايجان و ايرانيين فرقلى شهرلرى و يورد ديشينا كيمى اوزانير. بو چكليش و بو فرقلى محيط لر سيزه و كيتابا ائتكى بوراخماسى اولدوغون دوشونورم. بو ائتكى لرى وارسا آچيقلايا بيلرسيز؟
چوخ بیر اینجه سورون سوروشدوز. ایران رابطه سینده بو قدر اشاره ایله یه بیله رم کی اشاره ایله یم، بیزیم زمانیمیزدا، تهرانداکی و تبریزده کی سولدوزلو اویرنجی لر هامیسی بیربیرلریله چوخ یاخین ایلیشگی لری وارید. بیر بیرلرینین ائولرینه گل گئت ائدیب و چوخ یاخین بیر مناسبت له بیر- بیرلریله یاشایردیلار. بو مساله حتی اورمیه ده کى سولدوزلا او قدر آراسى یوخویدودا، صدق ائليیردی. اونلار سولدوزداکی اوشاقلیخ یولداشلیخلارین و ائلدارلیخ فرهنگین و کولتورون اوزلریله هر یئره آپاریب بیر عائله کیمین یاخین یاشایردیلار. بیلمیرم سولدوزون توپراغیندا، گادار چایی نین آخاریندا، سلطان یعقوب داغی نین بو شهره بیر بویوک بابا کیمین باخماسیندا نه لر واردی كى بو اندازه ائلدارلیخ گوجون چوخالدیب. اوتوز بئش ایل سولدوزدان اوزاق اولاندان سونرا، او زامان كى من ائشیدیرم بیر نفر سولدوزدان بیزیم شهره گلیب، بئله بیر حيس منه ال وئریر کی بیر نفر مینم عائله منن بورا گلیبدیر.
تورکیه ده اولاندا، "احمد" قارداشیمین ایل دونومونده اوزومنن عهد ایله دیم کی همیشه ذهنیمی آچیخ ساخلایام و هیچ زامان اوزومو قورو دوشونجه لر زندانی سی ایله میيَم. بیرده عهد ایله دیم کی باجاردیغیم قدر عومرومون قالانین آزادلیخ و انسان سئورلیخ یولوندا گئچیردیم. بونا باخاراخ من بئله ايدعا ائده بيلرم کی من بیر آزاد و آنسانلیخ سئون سولدوزلویام کی دئوریم دورانین باشیندان گئچیردیب و اوز نسلی و باجاردیغی قدر اوزوندن قاباق نسلین باشه گلن اولایلارین قلمه چکمغه چالیشیر.
من بو گئچن اوتوز ایلده هر زامان مطالعه ایله یب، مقاله لر یازیب، دوشونوب و اوز دوشونجه لریمی سیناوا چکیب، تکمیل ایله یب و اصلاح ائتمكله مشغول اولموشام. بونو دئيرَك، من اومانیسم سکولار و آزادلیخ سئورلیخ دوشونجه سی له دنیایا باخاراخ، چالیشمیشام افراطی و ائدئولوژیک دوشونجه لریندن تاثیر آلمایاراخ "آبژکتیو" اولاراخ اوز نسلیمین اولایلارین یازام. البته سولچولار تشکیلاتین و چالیشمالارین یازاراخ، بو اولایلاری او طورلو کی بیزیم ذهنیمیزده واریدی و بیز دوشونوب و عمل ائليرديك قلمه چکمیشم. ممکن دیر بونو "ایدئولوژیک" آدلاندیرانلار اولسون. من او دوستلاری قینامیرام، اونلار اوز دوشنجه لرینده آزاد دیلار.
من چوخلو قدیم دورانین عزیز یولدواشلاری و تانیشلاری گورنده، گوروره م کی اونلار کوچه به کوچه، قاپی قاپی، " داش دوزرلی " (سنگ فرش) کوچه لری و آت داشقالاری و سامان داشیان چتن لری و مال داشیان آرابالاری و زمی لرده کی جوت لری مندن داها یاخجی خاطيرله یللر. بونو دئيرَك، تاسفله من اوشاق اولدوغوم اوچون سولدوزدان چیخدیغیما خاطر گوروره م کی او دوست لارا نسبت، ظریف خاطره لر ذهنیمده قالمادیغی اوچون، احساس ایله یره م بلکه آز باجارمیش اولموشام او زامانین وارلیغین تصویر ایله میش اولام. بیر جمله ده منیم سولدوزدان اوزاق دوشوب اوزون ایللری قوربت ده یاشاماغیم بونو دئيشمه یب کی سولدوز منیم دوغما دیاریم دی. بلکه منیم ذهنیمین اوزون ایللردن برى اوز ایچینده داها آچیلدیغی سبب اولوب کی تعصّب سیز و دیدیغیم کیمین "آبژکتیو" اولایلارا باخیب و انسان سئورلیخ و آزادیخ آرزوسویلا اوز نسلیمین داستانین یازمیش اولام.
من آنلاديغيم قدر سولدوزون اولدوزلارى كيتابى بير تاريخى واقعيته ائشاره ائديب و اونلارى روايت ائدير، اولسون آرادا مستعار آدلار دا ايشلنيرلر. دوشونورم كى آرادا چوخ شى لرى يادا ساليب يازماق هم شيرين اولار و هم ده آرادا آجى دا اولا بيلر. يعنى روايت لر هر زامان آجى و شيرين دير، ايندى بو روايت لردن اَن شيرين و اَن آجى سين تعريف آئده بيلرسيز؟
اشاره ایله دیز بو مساله یه کی بو رومان چوخو واقعیت دیر. منجه بوتون رمان لار واقعیت لردن الهام الیب لار. من یازدیغیم رومان دا بو قاعده دن استثنا دگیل. بلکه من یازدیغیم سیز دیدیغیز کیمین، چوخ و اندازه دن آرتیخ واقعیت اساسیندا اولسون. بو سوز نن دن مخالفتیم یوخدور. اما بو مساله لرین هیچ بیری یازدیغیم رومانین ارزشین اشاغیا گئتیمیر. محمد سعید اردوبادی یازدیغی "دومانلی تبریز" ده خاطره لر و واقعیت لرین اساسیندا یازیلیب. اگر بو رومان سولدوزون اولدوزلاریندان صحبت آپارسا، بونا مشابه اولدوزلار اورمیه، تبریز، سراب، اردبیل و بوتون آذربایجان شهرلرینده آیاغا قالخیب و تازا و پارلاخ بیر صفحه انسانیت و آزادلیخ عرصه سینده تاریخ ده یازماق ایسته مك بلكه بير هوسى ياراتدى. بو رومان اونلارین هامیسینین خاطره لری دیر.
شیرین خاطره لر چوخدولار. البته هامیسیندان شیرین خاطره نی سئچيب دئمك چئتیندی. بیرینجی دفعه انقلاب دان قاباخ سولدوزدا نئچه گنج اویرنجی ، اوز اللریله چاپ دستگاهی دوزلدیب و یازدیخلاری اعلامیه نی "سولدوز انقلابی کمیته سی" آدیلا شهرده اصلی خیاباندا دیوارلارا ياپيشديرمالارى و جماعت یئغیشیب و اونلارین اعلامیه لرین اوخوماقلاری او قدر سئوینج و هیجان بیزیم ایچیمیزده یارادیردی بلكه آغيزا سيغينمايان دير. یا مثلاً بیزیم گیزلی و یئر آلتی تشکیلاتیمیز باجاراندا بوتون شهرده اوخول و اداره لرده عمومی اعتصاب یولا سالسیين گوستریردی کی گئجه قارانلیخدا بیر دامدا اوتوروب و اجلاس قورماغیمیزلا بیزیم نه اندازه گوجوموز واریدی و سونرا اوتوروب دالدان باخاندا بو بيزه چوخ شيرين گليردى. بونلارايا تای کیچیک- کیچیک خاطيره لر گوستریردی کی ملّت بیزی تانیردی، بیزیم سوزلریمیزی ائشیدیردیلر و اونلارا نسبت عکس العمل گوستریردیلر. بیزيله اوز به اوزه گلدیخلری زمان تازا و گنج نسله گووَنیب و اونلارین گلَجگی یارادماق داکی نقش لرینه گووَنیب و اونلارين اومودلو باخيشلارى بیزه یورولمیاسان دئمك آنلاميندا اولدوغو و بیزیم بوتون یورقونلوخلاریمیزی و اوزوموزو تهلكه يه سالماخلاریمیزی یادیمیزدان چیخاردیردی.
شاید دیه سیز نه دن انقالابین قازانماخ لحظه سینی ان شاد لحظه لردن سایمادیم. او لحظه ده نه قدر کی منیم اورگیم ایستیردی کی تهران دا اولایلارین لاپ ایچینده اولام، اما من اوزوم ایسته یه رك سولدوزا گلمیشدیم. سولدوزدا بهمن آینین ایگیرمی ایکی سینده بیر تظاهرات اولوب و بیرینجی مرحله ده شهربانی بوشالیب و تسلیم اولوندو. سونرا تظاهرات ژاندارمری سمتینه گئدنده، اورادان قورشون آتيليب و یئدی- سگیز نفر گولله له نیب و جانلارین الدن وئردیلر. اونلاردان بیرین من شخصا تانیردیم. بونا خاطر او لحظه بیر کدرلی خاطره یله بیر یئره گلیر.
ان کدرلی خاطره لردن نه اولا بیلر. کدرلی خاطره البته یولداش لارین ساواش دا و بیزیم یولدا جان لارین الدن وئرمخ لریدی. بلکه لاپ کدرلی خاطره لردن بیری "رحمان" منیم یانیما گلیب و منه "قولو" نون، ايشکنجه آلتیندا اولدورولمه سینین خبرین گئتیرمغى دير. بئله بیر صحنه لری من چوخ آز بوتون عومروم ده گورموشم. توکانین ایچینده اوطرف بو طرفه گئدَرك، تئز- تئز دانیشا- دانیشا، دانیشغیندا عادی و نورمال گوروشَرك، گوزلریندن گوز یاشی سئل کیمی آخیردی. او کی هیچ زامان یامان سوز آغزیندان چیخمازدی؛ اوزونو ساخلایا بیلمیه رك، نئچه کلمه یامان قولاندى "قولونو" اولدورن جلاد لارين علينه. من ده بیر گوشه دن دونوب، یاریمچیلیخ اؤلموش کیمین یامان دئمكدَدن سونرا هیچ بیر ایش الیمدن گلمه دير: نه جوره اینانا بیله ریخ کی "قولو" کی ایللر بويو شاه زمانی زندان چکديخدن سونرا، تهران دا بیزيله آیلار بیر یئرده قالیب و بیزلره بیر مهربان معلم کیمین اولوب، ايشکنجه آلتیندا بو رژیم توسطیله اولدورولموش اولار. بئله سیله "غلامرضا رستمی" تاریخ ده ابدیّته قاریشدی.


text:
“بی” ین آلما آتماسی یازیچی: دوکتور مرتضی مجدفر کنده قوناق ایدیم. قوناق الدوغوم ائوین حیه طی گول – چیچکلی بیر یئر ایدی. اورادا یاتیپ، اوتوردوغوم اتاقدان، حیه طده اولان تازا آچمیش غونچه لرین گوزه للیکلرینی گوره بیلیردیم و یاز گوللری نین عطرینی بوتون ووجودوملا حیس ائدیردیم. یاز فصلی نین باشلانماسینی، حیه طده شئح تورپاقلاردان قالخان خوش و گویده جولانا گلمیش …مطالعه بیشتر »
پینه چی (تورکو ناغیل)
پینه چی ( تورکو ناغیل ) بیری واریدی بیری یوخ ایدی بیر پادشاه واریدی ، عؤمرونده اؤز سراییندان باشقا هئچ یئره چیخمامیشدی. گونلرین بیرینده پادشاه كیتابلارین بیرینده اوخویور كی، بس قدیملرده بعضی پادشاهلار، هردن بیر تغییر لیباس اولوب اؤز اؤلكه سینی شهر به شهر كند به كند گزرمیش بازاردا دكاندا آداملارلا درتله شیرمیش كاسیب – كوسوبون ائوینه گئدیب دردلرین اؤیرنیرمیش. …مطالعه بیشتر »
شنگول – شؤنگؤل – منگول
شنگول- شؤنگؤل – منگول شنگولوم منگولون آدیندا بیر تورکو ناغیل: داستان ترکی ( شنگول منگول ) بیری وارمیش بیر ی یوخوموش،بیر کئچی وارمیش.بو کئچنین گوزنون آغی- قاراسی اوچ بالاسی وارمیش.چپیشلرین بیرنین آدی شنگول،بیرنین آدی شؤنگؤل بیرینینده آدی منگول ایمیش.کئچی گئدیب هرگون مئشده اوتارارمیش.گئجه قایدیب دا بالالارینا آغیزیندا سو،بوینوزوندا اوت ،ممه لرینده سود گتیره رمیش.بوجور قایدیب قاپی دوورمیش.شنگول آتیلا-آتیلا قاپییا یاخینلاشیب …مطالعه بیشتر »


text:
وبسایت
وبسایت (اینگیلیسجه: website ، وب: توراتان تورو، سایت: یئر) — وب صفحهلریندن تؤرهلمیشدیر کی اچتیتیپی / اچتیتیپیاس پروتوکوللارلا اینترنتده سس، شکیل، فیلم و بونلار کیمی شئیلری داشیما اولور.
وب سایتدا فیلم شکیل و یازی قورماخ اولار وب سایتلار بیر دامنه اوستونده یارادیلیر لار کی چوخ زامان اچ تی تی پی اس پروتوکولونان چالیشیر لار بیرده بیر وب سایت اینترنتده یوخاری گلماخ اوچون هاست لازیم دی.
وب سایت لار چوخ ایشلر گورولر ایندیکی زامان دا وب سایت لار یا بر شخص اطلاعاتی یا شرکت اطلاعاتی گورسدیلر لر آینی زامان دا ایندی وب سایت لارینان آلیش وریش ایشی آنلاین پول اودمه ایشلری گورماخ اولار بئله دیمک اولار کی هر نه ایشی ایندی سایت نان گورماخ اولار.


text:
تورکیه - لتونی اویونو آوروپا مطبوعاتیندا
اشتفان کونتس، میللی تیمین باشیندا ایلک غالیبیتینی آلارکن، بوندا ان بؤیوک پایین بوراک ییلمازا عاید اولدوغو وورغولاندی
تورکیه میللی فوتبال تیمی، ریگادا لتونینی ۲-۱ مغلوب ائتدیگی قارشیلاشما آوروپا مطبوعاتیندا گئنیش شکیلده یئر آلدی.
اشتفان کونتس، میللی تیمین باشیندا ایلک غالیبیتینی آلارکن، بوندا ان بؤیوک پایین بوراک ییلمازا عاید اولدوغو وورغولاندی.
میللی تیمیمیز، ۲۰۲۲ دونیا کاپی الهمهلری گ قروپو اویونوندا لتونی ایله ریگادا قارشی-قارشییا گلدی.
آلمان مطبوعاتی اشتفان کونتسون گؤزیاشلارینا دقت چکدی.
بیلدده یئر آلان خبرده 'بوراک ییلمازین گلو کونتسو قورتاردی' باشلیغی قوللانیلدی.
خبرین آیرینتیسیندا ایسه "تورکیه سون دقیقهده گلن ظفرین موتلولوغونو یاشاییر. کونتس اوچون بؤیوک بیر اویون" ایفادهلرینی ایشلتدی.
اشپیگل قزئتی ایسه "اشتفان کونتس ۹۰+۹دا گلن غالیبیت گلونون آردیندان گؤزیاشلارینی توتا بیلمهدی" باشلیغینی اوخوجولارینا سرویس ائتدی.
خبرده "تورک فوتبالچیلار رومانتیک باش مشقچی اشتفان کونتس ایله سون دقیقه گلن غالیبیتی قوتلادی و بئلهجه دونیا کاپی شانسلارینی قورودو" سؤزلرینی ایشلتدی.
ایسپورت۱ ایسه تورکیه-لتونی قارشیلاشماسینی "کونتس، دراماتیک غالیبیتین آردیندان آغلاییر" باشلغینی ایشلتدی.
فرانسا مطبوعاتی بوراک ییلماز، چینگیز اوندر و ذکی چئلیکین اویونلارینا دقت چکدی.
ایتالیادان کالسیو مرکاتو ایسه "تورکیه سون دقیقه گلن معجزه گللا دونیا کاپی شانسینی قورودو. تورکیهنین هم بیرینجیلیک هم ایکینجیلیک اوچون شانسی داوام ائدیر" ایفادهلری ایشلدیلدی.
لا گازتا دلو اسپورت ایسه سون دقیقه بوراک ییلمازین گلوندا تجروبهلی اویونچونون غالیبیتده اؤنملی رول اوینادیغینی یازدی.
خبرده "سونسوز موباریزهیه صحنه اولان اویونون سون دقیقهسینده قازانیلان پنالتیده بوراک ییلماز خطا ائتمهدی. آنجاق تورکیهنین اویونو هله تنقید اولونور" ایفادهلری ایشلدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
شاهیکا ارجومن دونیا رکوردو قیردی
سربست دالیش دونیا رکوردچوسو ارجومن، تک نفسده ۱۰۰ متر درینلیگیه ائندی
اینگیلتره پریمیر لیگی: "لیورپول" سفرده "منچستریونایتد"ی دارماداغین ائدیب
"اولدترافورد" ایستادیوموندا باش توتان گؤروشده "منچستر یونایتد" اؤز میدانیندا "لیورپول" تیمینی قبول ائدیب.


text:
امرسون دا کونسیسائو
امرسون دا کونسیسائو (اینگیلیسجه: Emerson (footballer, born 1986)) (دوْغوم:۲۳ فوریهٔ ۱۹۸۶ (۳۵ یاش) سائو پائولو) بیر فوتبالیست. کوریتیبا فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده امرسون دا کونسیسائو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- اتلتیکو مینیرو کولوبونون اویونچولاری
- کوریتیبا کولوبونون اویونچولاری
- لیل کولوبونون اویونچولاری
- رن کولوبونون اویونچولاری
- بنفیکا کولوبونون اویونچولاری
- ترابوزاناسپور کولوبونون اویونچولاری


text:
شوروی
شوروی سوسیالیست جومهوریتیلاری اتفاقی، قیساجا: شوروی اتفاقی، شوروی (روسجا: Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, CCCP). روسیه ایمپیراتورلوغونین واریثی اوْلموشدور.
عۆمومیلیکده دۆنیانین قۇرو حیصّهسینین ۱/۶ حیصّه سی محض شوروی-نین پایینا دوشموشدور – ۲۲ ۴۰۲ مین km۲. اهالیسینین سایینا گؤره ده دۆنیادا ۳-جو یئرده اوْلموشدور (۱۹۸۹، ۱ ژانویه – ۲۹۳ میلیون).
شوروی-نین اراضیسینین اساس حیصّهسینی روسیه شوروی فدراتیو سوسیالیست جومهوریتی تشکیل ائتمیشدیر. شوروی یارادیلارکن اوْنون اساسیندا ۴ دؤولت قۇرومو اوْلموشدور – روسیه، بلاروس شوروی سوسیالیست جومهوریتی، اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی و ترکیبینده ۳ (آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، گورجوستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، ائرمنیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی) دؤولتی بیرلشدیرمیش ماورای قفقاز سوسیالیست فدراتیو شوروی جومهوریتی. ۱۹۳۶-جی ایلدک شوروی-نین ترکیبینده علاوه اؤزبکیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، تورکمنیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، تاجیکیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، قیرقیزستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی و قازاخیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی تشکیل ائدیلمیشدی. بیرده، ۱۹۳۶-جی ایل اصلاحاتلارینین نتیجهسی اوْلاراق زاقافقازی سفسر پارچالاندی. بئلهلیکله، شوروی فورمال ۱۱ دؤولتدن عبارت اتفاقاً چئوریلدی.
ایکینجی دونیا ساواشیندن غالیب چیخمیش شوروی ترکیبینه لیتوانی شوروی سوسیالیست جومهوریتی-ی، مولداویان سوویت سوجیالیست رپوبلیج-ی، استونی شوروی سوسیالیست جومهوریتی-ی و لتونی شوروی سوسیالیست جومهوریتی-ی ده قاتدی. شوروی اؤز سرحدلرینی اوروپایا طرف گئنیشلندیردی. بیرده آلماننین بیر حیصّه سی ده (کئچمیش کنیسبرق ایالتی) اوْنا نسیب اوْلدو.
تاریخیدَییشدیر
شورویلرین قۇرولماسیدَییشدیر
۲۰. یوز ایلین اوّللرینده روسیه ایمپیراتورلوغو کاپیتالیزمین اینکیشافی سورعتلنمیشدی. لاکین ۱۹۰۰-۱۹۰۳-جو ایللر دۆنیا ایقتیصادی بحرانی روسیه دان دا یان کئچمهدی. ایجتیماعی سیاسی پروسِسلرین درینلشمهسی ایله ایلک سیاسی حزبلر یارانماغا باشلادی. سوْنرالار روسیه نین تاریخینده اهمیتلی روْل اوْینامیش سوسیالیست-اینقیلابچیلار حزبی ۱۹۰۲-جی ایلده یاراندی.
بیرینجی دونیا ساواشی بیر چوْخ دؤولتلرین، بیرده روسیه ایمپراتورلوغونون دا ضعیفلمهسی ایله نتیجه لندی. نتیجهده داخیلده اوْلان ضدیتلر داها دا قاباردی. بۆتون بۇ پروسِسلرین نتیجهسی کیمی روسیهدا ۱۹۱۷-جی ایلین فوْریه آییندا اینقیلاب نتیجه سینده ۱۶۱۳-جو ایلدن حاکمیّتده اوْلان روماناوف تاختدان محروم ائدیلدی (۱۹۱۷-جی ایل ۲ مارس).
حاکمیّت موقتی حؤکومته (اثر-منشویکلره) کئچدی. لاکین بولشویکلر بۇ جور «حاکمیّت بؤلگوسوندن» راضی قالمادیلار. ۲۵ اوْکتوبردا (۷ نوْامبر) باش وئرمیش نؤوبتی اینقیلاب نتیجه سینده موقتی حؤکومت حاکمیّتدن گئتدی. نتیجهده حاکمیّت ولادیمیر لنین باشدا اوْلماقلا کومونیسملرین الینه کئچدی.
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Declaration № 142-H of the Soviet of the Republics of the Supreme Soviet of the Soviet Union, formally establishing the dissolution of the Soviet Union as a state and subject of international law. (روس دیلینده)
- ↑ Historical Dictionary of Socialism. James C. Docherty, Peter Lamb. Page 85. "The Soviet Union was a one-party Marxist-Leninist state.".
- ↑ Ideology, Interests, and Identity. Stephen H. Hanson. Page 14. "the USSR was officially a Marxist-Leninist state"
- ↑ The Fine Line between the Enforcement of Human Rights Agreements and the Violation of National Sovereignty: The Case of Soviet Dissidents. Jennifer Noe Pahre. Page 336. "[...] the Soviet Union, as a Marxist-Leninist state [...]". Page 348. "The Soviet Union is a Marxist–Leninist state."
- ↑ Leninist National Policy: Solution to the "National Question"?. Walker Connor. Page 31. "[...] four Marxist-Leninist states (the Soviet Union, China, Czechoslovakia and Yugoslavia)[...]"
- ↑ Law of the USSR of March 14, 1990 N 1360-I 'On the establishment of the office of the President of the USSR and the making of changes and additions to the Constitution (Basic Law) of the USSR'. Garant.ru. یوْخلانیلیب12 July 2010.
- ↑ ویکیپدیا


text:
اورت اسلون
اورت اسلون (اینگیلیسجه: Everett Sloane) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. ۱ اوْکتوبر ۱۹۰۹ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۵ ایل عؤمر ائلهییب و ۶ اوت ۱۹۶۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1935 - 1965 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ (Winter 2013) «Those Were the Days». Nostalgia Digest 39 (1): 32–41..
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Everett Sloane»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اورت اسلون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آغری اوستانی
آغری اوستانی و یا آغری ایلی (آنادولو تورکجهسی: ağri ili)، تورکیه اوستانلاریندان بیریدیر، بو اوستان تورکیه و ایران سینیرلاریندا یئرلشیبدیر و ایرانین باتی آذربایجان اوستانیله هم سرحد دیر. بو اوستانین اهالیسینین چوخونلوغو آذربایجان تورکلری و آنادولو تورکلریندن عیبارتدیر. آغری ایلی(آغری اوستانی)نین مرکزی آغری شهری دیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Turkish Statistical Institute, MS Excel document – Population of province/district centers and towns/villages and population growth rate by provinces


text:
خستهلیگیندن دولایی حیاتینین یاخلاشیق سون اون ایلینی یورد دیشیندا گئچیرن، اینگیلترهده حیاتا گؤزلرینی یومان و ایستانبول زینجیرلی قویو مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلان حمید نطقینی یئنی نسیلدن چوخ آز انسان یاخیندان گؤرهبیلمیشدیر. وارلیق درگیسی یازارلاری آراسیندا دا آدی چوخ ائشیدیلن، یازیلاری چوخ اوخونان، آما اؤزو آز گؤرولن بیر شخصیتدی حمید نطقی. آنجاق اونو یاخیندان گؤروب، صحبتلرینه تانیقلیق ائدن انسانلارین اورتاق بیر تثبیتی واردیر: حمید نطقی داهی بیر شخصیت و بیلگه بیر انساندی.
من ده بیر چوخلاری کیمی دوکتور حمید نطقینین آدی ایله وارلیق درگیسیندهکی یازیلاری واسطهسیله تانیش اولموشدوم. یازیلاریندا ایشلتدیگی اوسلوب و سطیر آرالاریندا وئردیگی اینجه مساژلار اونون فرقلی بیر کاراکتره صاحیب اولدوغونو گؤستریردی. جیدّی قونولاری میزاحلی بیر دیلله آنلاتماق و یئری گلدیگینده بؤیوک یازار و شاعیرلردن اؤرنکلر وئرمک، اونون خطابتدهکی اوستالیغینی دا گؤزلر اؤنونه سرردی. مشهور اینگیلیز یازار برنارد شاو ایسه اونون سیخ سیخ باشووردوغو، اؤرنک وئردیگی شخصیتلردندی.
1372-جی ایلده وارلیقدا رسمی شکیلده ایشه باشلادیغیم زامان، دوکتور نطقی تداوی اوچون اینگیلترهیه گئتمیشدی. دوکتور جواد هیئت سورکلی “دوکتور نطقی گئتدیکدن سونرا چوخ تک قالدیم” دئیه یالنیزلیقدان شکایت ائدر، خاطیرهلرینی آنلاتاردی:
«مقالهلریمیزی نشردن اؤنجه بیر-بیریمیزه اوخوداردیق. باش مقالهلریمیزی او یازاردی. ایستانبولا گئتمهدن اؤنجه تورکیه تورکجهسینی او منه اؤیرتمیشدی. آتام و دوستلاری تهراندا آذربایجان انجمنی قورموشدولار و آذربایجان قزئتی چیخاردیردیلار. او قزئتین باش یازاری حمید نطقی ایدی. بیز ده او سیرادا تانیشمیشدیق. او ائله او یاشدا دا عالیم ایدی. بیزیم الیفبامیزی دا او دوزنلهدی. بو قونودا فیکیر صاحیبی اولانلارین گؤروشونو آلدی و اسکی متینلری اینجهلهدی، سونرا دا “یازی قایدالاری و یا املا قیلاووزو” آدی ایله بیر رساله یازدی، بیز ده وارلیقدا اونو اویقولاماغا باشلادیق. بیر گون مشهور تورکولوق محرم ارگین منه دئدی کی، “حمید نطقینین قیمتینی بیلین، چونکو اونون کیمی عالیم نه شرقده وار، نه ده غربده.” ایندی اوزاقلارا گئدیب و یالنیز قالمیشام. اونون یئرینی کیمسه دولدورابیلمز.»
دوکتور هیئت بیرگون باشقا بیر خاطیره آنلاتدی. بیر اوخوجو صمد وورغونون بیر شعرینی گؤندرمیش. شعرین بیر مصراعسی بئلهایمیش: “هر دؤرانین بیر آللاهی وار.” ایکیسی ده بو شعری اوخوموشلار، آنجاق بیر-بیرلرینه سوروشمادان، بیر-بیرلیرینه حواله ائتمیشلر و درگی بو شکیلده باسقییا گئتمیش. درگی باسقیدایکن، دوکتور هیئت دوکتور نطقییه تلفون ائتمیش و او شعری چیخاردینیزمی دئیه سوروشموش. او دا سیز چیخارداجاقسینیز دئیه من توخونمادیم دئمیش. ایرانین او گونکو شرطلرینده و وارلیقین قاپانماسی اوچون باهانه آختاریلدیغی بیر دؤنمده بئله بیر شعرین یایینلانماسی چوخ ساقینجالیایمیش…. نهایت ائرتهسی گونو مطبعهیه تلفون ائدیب و او شعری چیخاردیب، یئرینه باشقا شعر قویموشلار…
نخجوان اونیورسیتهسی دوکتور هیئته فخری پروفسورلوق عنوانی وئرمک ایستهییردی. آنجاق دوکتور هیئت بونا شرط قوشموشدو: اؤنجه دوکتور حمید نطقییه وئرهجکسینیز سونرا منه. اونلار دا دئمیشلر کی، بیز حمید نطقینی تانیمیریق. دوکتور هیئت دئمیش کی، منی تانییرمیسینیز؟ البته، سیز بؤیوک بیرعالیمسینیز، بیزیم آغساققالیمیزسینیز. دوکتور هیئت ده دئمیش، او دا منیم اوستادیمدیر!
بونا بنزر خاطیرهلری آرتیرابیلرم. چونکو حمید نطقی جواد هیئتین دیلیندن دوشمزدی. بو صمیمی دوستلوق منی چوخ شاشیردیردی. بیرگون سوروشدوم کی، سیزین بو دوستلوغونوزون سیرّی نهدیر؟ جواب وئردی: “او سوسیالیزمدن میلیتچیلیگه دوغرو گلدی، من ده میلیتچیلیکدن سوسیالیزمه دوغرو. آرادا بوُلوشدوق.” جواب گرچکدن چوخ شاشیردیجی ایدی. سیزین آرانیزداکی ان بؤیوک فرق نهدیر؟ دئیه ایکینجی بیر سوال سوروشدوم. متواضع بیر شکیلده جواب وئردی: “او مندن داها ذکیدیر، من اوندان داها چالیشقان!”
بوتون بو خاطیرهلر و آلدیغیم جوابلار، دوکتور حمید نطقینی یاخیندان گؤرمه ایستگینی منده گوجلندیرمیشدی. آنجاق نه او تهرانا گلهبیلهجک دورومدایدی، نه ده من اینگیلترهیه گئدهبیلیردیم.
***
تورکیهده آتاتورک یوکسک قورومو 30 جیلدلیک “تورک دونیاسی ادبیات آنتولوژیسی” پروژهسی باشلاتمیشدی. پروژهیه ایراندان دوکتور هیئت دعوت ائدیلمیشدی. او دا دؤندوکدن سونرا وارلیق درگیسی یازارلارینی بو پروژهیه اکلهمیشدی. هر بیریمیز بیر قیسمینی یازماغا و گؤندرمگه باشلادیق. ان چوخ دا دوکتور هیئت و مرحوم میرهدایت حصاری چالیشدی. پروژهنین ایکینجی توپلانتیسی مرداد 1375-ده گرچکلشهجکدی. دوکتور هیئت منه دئدی کی، بو ایلکی توپلانتییا منیم یئریمه سن گئت. من دئدیم بو منی آشار، من هله ایشین باشیندایام، قوسقوجا پروفسورلارین اولدوغو توپلانتییا من نئجه گئدهبیلرم؟ دئدی “یاواش- یاواش اؤیرنمهلیسن. سن تورکولوژی اوخویورسان و وارلیقدا منیم همکاریمسان، ایستهییرم کی، سنی ایندیدن تانیسینلار. من پروفسور صادق تورال ایله دانیشمیشام. اونلار سنی هاوا آلانیندا قارشیلایاجاقلار.”
بو منیم تورکیهیه ایلک گلیشیمدی. آنکارایا گلدیکدن بیر گون سونرا هله توپلانتی باشلامادان وارلیق درگیسینین دگرلی یازارلاریندان علی کمالینین اؤلوم خبرینی آلدیم. توپلانتیدا منه سؤز وئریلدیگینده بو آجی خبری وئردیم و ایلک 10 دقیقه اونون فعالیتلری حاقیندا دانیشدیم و داها سونرا پروژه ایله باغلی سون گلیشمهلری آنلاتدیم. اوچ گون سورن توپلانتی بیتدیکدن سونرا ایستانبولا عمی اوغلوم نادر هیئتین یانینا گئتدیم. دوکتور هیئته تلفون ائتدیم و هئچ گؤزلهمهدیگیم گؤزل بیر خبر آلدیم: “دوکتور حمید نطقی ایستانبولدا، قیزینین یازلیغیندا.” بؤیوک بیر هیجانلا تلفونونو آلدیم، دوکتور نطقینین قیزی آسیا خانیمدان یازلیغین آدرسینی سوروشدوم و نادر هیئتین سووروجوسوندن منی اورایا گؤتورمهسینی رجا ائتدیم. الیمده بیر کاغیذ-قلم، فوتوقراف ماکینهسی و بیر ده ضبط جیهازی. یازلیغا چاتدیغیمیزدا ساعات 16 ایدی. آسیا خانیم گولر اوزله بیزی قارشیلادی، آیتن خانیم و دوکتور نطقی باغچادا اوتوروردولار. دوکتور نطقی ویلچردهایدی و آیاغا قالخابیلمیردی. الینی اؤپمک ایستهدیم، آما ایذین وئرمهدی. تام اوچ ساعات دانیشدیق، سواللار سوروشدوم و ایذین آلاراق دانیشیغیمیزی ضبط ائلهدیم (بو سس قیدی، بلکه ده دوکتور نطقیدن قالان ان اوزون دانیشیقدیر.) و تهرانا قاییتدیقدان سونرا مصاحبه شکلینده وارلیقدا یایینلادیم. دؤندوکدن سونرا اؤیرندیگیم بیر شئی منی چوخ ائتکیلهمیشدی. دئمه، من دوکتور نطقینی زیارت ائتدیگیم گون، اونا باجیسینین وفات خبرینی وئرمیشدیلر و او منه هئچ بللی ائتمهمیشدی! سونراکی ایللرده دوکتور نطقی ایکی دفعه تهرانا گلدی. بیرینجی دفعه اؤز ائوینده، ایکینجی دفعه ده دوکتور عزیز محسنینین ائوینده وارلیق درگیسینین یازارلاری و مرحوم بهزاد بهزادی ایله بیرلیکده بو بیلگه شخصیتی زیارت ائتمه و سؤزلرینی دینلهمه امکانیم اولدو.
گئچن گون بو مصاحبهنی تکرار اوخورکن، دوکتور حمید نطقینین چوخ اؤنملی قونولارا توخوندوغونو؛ اؤزو، اوستاد شهریار، دوکتور جواد هیئت، حبیب ساهر، سهند و علی کمالی کیمی شخصیتلر و وارلیق درگیسینین یایینا باشلاماسی، آدینین سئچیلمهسی، دیلیمیز و ادبیاتیمیز حاقیندا چوخ دگرلی بیلگیلر وئردیگینی نظره آلاراق، یئنیدن یایینلانماسینی اویغون گؤردوم. مصاحبه وارلیق درگیسینین 2-101، یای 1375 ساییسیندا یایینلانمیشدیر.
***
حمید نطقینین اؤز دیلی ایله حیات حکایهسی:
من ایندی اینگیلترهده یاشاییرام. اودور کی، مشهور بیر اینگیلیزین مشهور بیر سؤزو ایله سیزه جواب وئرمک ایستهییرم. برنارد شاودان بو سؤالی سوروشدوقدا دئمیشدی کی “واللاه منیم ائله ماراقلی بیر ترجمهی حالیم یوخدور، چونکو من کیمسهنی اؤلدورمهدیم.” طبیعیدیر کی قزئتهجیلره (من ده بیر زامان قزئتهجیلیک اوستادی ایدیم) ایتلر آدامی قاپارسا خبر دئییل، آدام ایتی قاپارسا خبردیر. اونا گؤره منده ائله بیر خبر یوخدور. آما دوغوموم چوخ عجایب بیر دوغوم ایدی. شیخ محمدین اؤلدویو گونه تصادف ائدر. او گون شیخ محمدی اؤلدورموشلر، شهرده هیاهو وار، قاتیللرین شادلیق ائتدیگی گوندور و بئله بیر ملموس هیاهونون ایچریسینده آنام قورخار و منی بیر آز تئز دونیایا گتیرر. ایندی شیخ محمد منیم اوچون بیر یاخشی تاریخدیر و 76 ایل بوندان قاباغا و شولوق گونلره گئدیب چاتیر. اساساً شولوق گون دئییرم آرتیق سؤزدور. چونکو منیم اولدوغوم یئر آذربایجان، شولوق اولمایان گون آز گؤرموشدور. او گونلردن بیری ده یاخیندایدی. پهلوی دؤرو یاواش- یاواش باشلایاجاق، خفقان گلهجک و بو خفقان بیزیم اوچون ایکی قات اولاجاق. اؤزگهلری تورکلرین دئدیگی کیمی “اتلییه، سوتلویه” و یا بیزیم دئدیگیمیز کیمی “زولفِ یارا” توخونمادان سو، اود دئیهبیلردیلر، آنجاق بیزیم اونا دا اجازهمیز یوخ ایدی. بیز آب- آتش دئمهلیایدیک. نه ایسه، من همان بو شهرده (تبریزده) تحصیلیمی ائلهدیم. تحصیلیم بیر یازی متجدد مکتبده بیر ملانین مکتبینده اولدو. او منه مکتبی سئومگی اؤیرتدی، آما نئجه اؤیرتدیگینی و نئجه سئودیردیگینی بیلمیرم. چونکو دونیادا انسان نئجه نفرت ائتدیگینی بیلر، آنجاق نئجه سئودیگینی بیلمک مومکون دئییلدیر. اوندان سونرا من مکتبی دگیشدیم. آتام ایشی ایله ایلگیلی آستارایا گئتدیگی اوچون بیز ده اونونلا گئتدیک. اورادا من حکیم نظامی مکتبینه داخل اولدوم. بورادا کؤشهده- بوجاقدا بیر آدامی گؤروردوم گلیر، گئدیر. اونا چوخ حؤرمت ائدیرلر. سونرا بللی اولدو نیما یوشیج ایمیش. البته من نیمانی گؤردوم دئیهبیلمهرم، آنجاق او منی گؤرمهدی دئیهبیلرم. اورادان گلدیک تبریزین روشدیه مدرسهسینه. تبریزده من بیر بوهئم (دوزنسیز) یاشاییشی یاشاییردیم، هم ده چوخ یاخشس بیر طلبه. چوخلو جایزهم و یاخشی نومرهلریم وار ایدی. آما نهدنسه مدرسهدن ائوه گلمهییم یاریم ساع
اتدان چوخ سورردی. حالبوکی بئش دقیقهلیک یول ایدی. داما باخاردیم، دووارا باخاردیم، بؤیوک بیر تجسّم وار ایدی. آچیق قاپی گؤرنده ایچری گیرردیم. سون دفعه آچیق قاپیییا کی گیردیم، گؤردوم اؤلو یویورلار، قورخوب قاچدیم. بئلهلیکله ابتدایی و اورتا مکتب بیتدی.
او بؤیوکلوکده آذربایجاندا بیر تک متوسطه مکتبی وار ایدی. یانیندا دانشسرا و اونون دا یانیندا نظام وار ایدی. بیزی ائله ائلهمیشدیلر کی، چارهسیز اولوب نظاما گئدک. آنجاق نهدنسه من چارهسیز اولمادیم و تهراندا حقوقو بیتیردیم. اوندان سونرا ایستانبولا گئدیب دوکتورامی آلدیم. قاییتدیقدان سونرا نفت صنعتینه گیردیم و اورادا جور به جور یوللارلا ادبیات ایشی ایله مشغول اولدوم. نئجه کی، “خبرهای روز”ون صاحیبی اولدوم، سونرا ایراندا ایلک یارانانروابط عمومینین[1] بعضا مشاوری، بعضا ده مسئولو سئچیلدیم. داها سونرا قزئتهجیلیک، روابط عمومی و ارتباطات اونیورسیتهسی آچیلدیغیندا منی اورایا دعوت ائتدیلر. 25 ایل اورادا درس وئردیم. نهایت قدر (طالع) بیزی اینگیلترهیه گتیردی. اینگیلیترهده عزیمت قیسا اولاجاقدی. آنجاق خستهلیک چوخ اوزاندی و ایندی ده داوام ائدیر. اونون معاینه و معالجهسی و اونون اوستونده ایشلهمهسی منی اینگیلترهده ساخلادی و ایندی بورایا (ایستانبولا) دوکتورون ایذنی ایله تعطیله گلمیشم.
حمید نطقی و ادبیات
منیم آتام ادبیاتچی ایدی. ائو کیتابلا دولو ایدی. آتام قدیم قزئتهلری کولکسیون حالینا گتیرردی. من نسیم شمال و ملانصرالدینی اوخوردوم. ملکالشعرانین هفتهلیک چیخاردیغی نوبهار قزئتینی او قدر اوخوموشدوم کی، هر طرفینی ازبر ایدیم. شاهین آدلی قزئتهنین ده چوخ کیچیک یاشدان، یعنی اورتا مکتبین بیرینجی صینیفینده اوخورکن مقاله یازانی اولدوم و ائله یازی خستهلیگیم ده اورادان باشلاندی. اما شعره گلینجه، آتام شعر یازاردی. من ده آتامدان دالی قالماق ایستهمزدیم. من ائله بیلیردیم کی، دیلیمیزده آنجاق کومیک، مضحکه شعر تورکجه دئییلر، آنجاق جیدّی اولسا فارسجا. ایستانبولا گلدیکدن سونرا گؤردوم کی، بونلارین جیدّی شعرلری ده وار. اول تعجب ائتدیم. یاواش- یاواش گؤردوک کی، بیزیم ده جیدّی شعریمیز اولابیلر.
منیم بیرینجی شعریم سفارشی اولموشدور. منی کیچیک گؤرموشدولر، بیر آز دا او بیری اوشاقلاردان فرقلی. منیم هم گؤزلریمین، هم ده ساچلاریمین رنگی فرقلی ایدی. دئدیلر کی، باهار اوچون بیر شعر دئ. باهار اوچون شعر دئمک ده هم چتیندیر، هم آسان. من اونون آسان طرفینی توتدوم. شعری ایندی خاطیرلامیرام، آنجاق یادیمدادیر کی، چوخ سئومیشدیلر. بیلمیرم شعری سئومیشدیلر، اوخویانی سئومیشدیلر و یا هئچ بیرینی او مجلیسی سئومیشدیلر.
حمید نطقی و تورکولوژی
قویون اول دئییم کی، نه زاماندان غیر علمی شکیلده (تورکولوژییه) باشلادیم. او گون کی، مکتبده تورکجه دانیشدیغیم اوچون مندن ایلک جریمهنی آلدیلار، من تورکجه و فارسجانین فرقینه واقف اولدوم. آنلادیم کی هئی! بونلارین پول فرقی وارمیش. سونرا ائوده ده بعضی سؤزلر گئچردی. منیم آتام بیر آز مغرور ایدی. دئیردی فیلان کلمهنین فارسجاسی یوخدور و … بو غیر علمی مقدمات ایدی. سونرا من متوسطهنین 9-جو صینیفیندهیکن تورکیهنین تازا الیفباسینی اؤز-اؤزومه اؤیرندیم. شامپولیون مصر الیفباسینی اؤیرندیگی کیمی. دوشوندوم کی، بو نه اولابیلر، یئرینه بیر شئی قویدوم تا کشف ائتدیم. اوزون زامان “یوموشاق گ” دئدیکلری بو عجایب حرفی تانیمامیشدیم. چوخ عجایب حرفدیر. آما جیدّی ایشلریم گلیر چاتیر آبادانا. او زامان من اورانین کیتابخاناسیندا فیلولوژی کیتابلارینی اوخوماغا باشلادیم و بیر موسم فیلولوژی کیتابلاری اوخودوم. بیر آز تورکجهنی تدقیق ائتدیم و او زاماندان یاواش- یاواش باشلادیم تورکجهنین اوستونده ایشلهمگه.
وارلیق درگیسیندن اؤنجه تورکولوژییه عاید مقالهم اولابیلمزدی. چونکو وارلیق او زامان چاپ اولدو کی، بونلار چاپ اولابیلردی.
حمید نطقی و وارلیق
بیر گئجه دوکتور جواد هیئت، بیر نئچه دوستلار و من اوتورموشدوق. دوشوندوک کی، ایراندا بوتون بو صحبتلر اگر بیر یئرده یازیلماسا هئچ اولار. تدقیقات متودیک اولماز. رشید یاسمینین گؤزل بیر سؤزو وار. دئییر کی:
اندیشه تو گرچه بود درّ خوشاب روشن نشود تا که نیاید به کتاب.
ور نشر نشد، بدست مردم نفتاد، چون برق جهنده است و چون نقش بر آب.
بیز گؤردوک کی، شاعیر بو سؤزو دوغرو دئمیش و بئلهلیکله وارلیق دوغولدو. اول وارلیقین آدینی بیرلیک قویاجاقدیلار. چونکو ایراندا همیشه بیزیم دیل مسئلهسی اورتایا آتیلاندا نهدنسه پراکندهلیکدن قورخارلار. حالبوکی بیر مملکتده مختلیف کولتورلرین یان- یانا یاشاماسی، او مملکتین زنیگنلیگی، رنگینلیگی و گؤزللیگیدیر. سیز گئدیب گؤرسهنیز کی، بیر یئرده بوتون ائولر، بوتون انسانلار بیر- بیرینه بنزهییر، هامی بیر جور دوشونور، اورا یئر دئییل جهنمدیر. آما بیز بئله دوشونموردوک. بیز دوشونوردوک کی، تورکجه یازدیغیمیز حالدا، تورکجه دانیشدیغیمیز حالدا اگر ایرانلیلاری طبقهبندلیک ائتسک، بیز اوستده قالان طبقهسیییک. او بیریلر ده، فارسلار دا، گیلکلر ده، بلوچلار دا چوخ زحمت چکمیشلر، آما بیزیم زحمتیمیز چوخ چوخ اولموش حتی فارس ادبیاتیندا و فارس استقلالیندا. نئجه کی، ایران صفویلرین زامانیندا و اونلارین زحمتی ایله یوکسلدی و قالدی. تاریخیمیز، هر شئییمیزدیر. نه ایسه، من دوستلارا دئدیم کی، بیرلیک آدی بو شائبهنی تأیید ائدیر. دئدیم دیل بیزیم وارلیغیمیزدیر. آدینی وارلیق قویاق. دوکتور جواد هیئت ده همیشهکی سعهی صدری ایله چوخ گؤزل دئدی “قبول، قبول” و بو آد بیزیم درگینین آدی اولدو. ایلک گوندن یازماغا باشلادیق. دوستلار یازدیلار، چوخ زحمت چکدیلر. آما بعضیلری اول خوش گؤرونمهدیلر. منیم یادیمدادیر “انجمن آذربایجان” واردی کی، آدیندان باشقا هئچ بیر شئی آذربایجان دئییلدی. شاهین گئتدیگی گونلر ایدی. انقلاب آیاق توتوردو. تبریز آیاقلانمیشدی، تهراندا قیامت ایدی. او گونلرده من کیچیک بیر بیت یازدیم:
طالعی ایله باریشمایاندان قورخ اؤز دیلی ایله دانیشمایاندان قورخ
بو گئچدی محترم بیر ذاتین الینه (ایندی آدینی چکمگه لزوم یوخ). اوقات تلخ اولدو، جانی سیخیلدی، بئله شئیلر دئمهیین دئدی. فقط او دئیرکن دوکتور هیئت آیاغا قالخدی، بو مملکتده بیر مجمعده اؤز آنا دیلیمیزده بیرینجی نطق و صحبتی دوکتور هیئت ائلهدی. ائله گؤزل بیر نطق ائلهدی کی، اوراداکیلارین بیر قیسمی آغلادی. اوندان سونرا همان لطفلریله منه دئدیلر کی، قالخ بیر شئیلر دئ! گرردوم کی، بؤیوک بیر واعظدن سونرا تازاکار بیر مرثیهخوانی چیخاردیرلار کی سن اوخو. منیم ده هئچ چارهم یوخ ایدی. اؤز دیلیمیزین گوجوندن، اؤز کولتوروموزون وسعتیندن مدد آلیب دؤرد- بئش کلمه ده من دانیشدیم. بورا کیمی وارلیقدان اوّلکی شیفاهی وارلیق ایدی. سونرا وارلیق چیخدی و داوام ائتدی. خوشبختانه اسلام جمهوریتینین آنایاساسی بو ایشه امکان وئردی. دوزدور بیر چوخ آداملار داش آتدیلار، شاه دؤروندن قالان فیکیرلری ساققیز کیمی چئینهدیلر، اوندان سونرا دوشمنلیکلرینی گیزلتمهدیلر، اؤزگهلرله اوخودوقلارینی تکرار ائتدیلر، آما دوکتور هیئت اونلارین قاباغیندا دایاندی. دوکتور هیئتده حقیقتاً چوخ مزایا وار. ان بؤیوک مزیتی اونون استقامتیدیر. کیم اولسایدی او بئله داشین قاباغیندا دوشوب ییخیلاردی. آما او وارلیقی داوام ائتدیردی، داها دوغروسو وارلیغیمیزی داوام ائتدیردی. سونرا باشقا قزئتهلر ده چیخدی. محیط بیر آز یوموشادی- برکیدی، یوموشادی- برکیدی. بو حیاتدیر. آما آرادا بیر شئی ثابیت اولدو: دیلیمیزین گوجو. بو ائله بیر دیلدیر کی، وارلیقین ایکینجی ساییسیندا فارس ادبیاتینین گونوموزون ان بؤیوک غزل دئیهنی شهریار تورکجه بیر غزلـله اونو آلقیشلادی و و بونلار گلدیلر وارلیقین کؤمگینه. یعنی شهریارین او زامان نفسی و ایندی روحو وارلیقین دالیسیندادیر.
حمید نطقی و جواد هیئت
دوستلوغوموز چوخ اوزاقلارا گئدیر. دئیهبیلرم ایکینجی دونیا ساواشی و رضا شاهین تختدن دوشورولمهسینه گئدیب چیخیر. مرحوم آقا میرزا علی آقا هیئت، دوکتور ابراهیم برزگر و بیر نئچهلری تهراندا آذربایجان جمعیتی قوردولار. بو جمعیتین رسمی قزئتی آذربایجان قزئتینین باش یازارلیغینا منی سئچمیشدیلر. او زامان جواد آقا اورایا گلیب گئدردی. اونون آنا دیلینه اولان شوقو حدسیز درجهده ایدی. بیز بو دیل حاقیندا دانیشدیق و او زاماندان دوستلوغوموز باشلادی و ائله بیلیرم کی، انشاءالله ابدیته قدر گئدهجکدیر. چونکو بیزیم آدلاریمیز بیر- بیرینه ائله هؤرولموش کی، وارلیق یاددا قالینجا ائله بیلیرم اونودولمایاجاغیق. انشاءالله کی، بو دوز بیر اومیدیر. بو بیزیم دوستلوغوموزدور. بو دوستلوغا هئچ بیر شائبه دوشمهدی. دائما یان- یانا اولدوق. دوکتور هیئتین بؤیوک صفتلریندن بیری بو ایدی کی، اوتوروب دانیشیر و آنجاق منطیقله اقناع اولوردو و بو چوخ گؤزلدیر. بیز ان احساساتی دقیقهمیزده، یعنی اوندا کی، بیزه یامان دئمیشلر، بیزی اذیت ائتمیشلر، حرصلندیرمیشلر، حتی او زامان بئله عاغیللی قالابیلمک سعینی گؤستردیک.
حمید نطقی و حبیب ساهر
ائله بیلیرم کی، حبیب ساهر یاددان چیخان آداملاردان بیریدیر. اونو یادا سالان وار، آنجاق لایقیله یادا سالان یوخدور. او ایستانبولدا درس اوخوموش، سونرا ایرانا دؤنموشدور. بیز اورتا مکتبدهیکن بیزیم معلیمیمیز اولدو. بو آدام چوخ یوموشاق، باشی آشاغی و سسسیز ایدی. آما اوّل گوندن آنلاشیلیردی کی، بو یوموشاقلیغین آلتیندا بیر سلدیریم قایا برکلیگی وار. هرگون ائینالی داغینا چیخیب گزردی. طبیعتین عاشیقی ایدی. منیم بؤیوک بابامین قونشوسو و داییمین دوستویدو. تهرانا گلدیکدن سونرا یئنی شعر دئدیگی زامان بیزیم ائوه گلیب همیشهکی صندلین اوستونده اوتوروب بیر چای ایچیب سونرا شعرینی اوخویاردی. دئیهبیلرم کی، بیر زامانلار بیر چوخ شعرلرینین یگانه ائشیدنی من ایدیم. او آدامین درین معنالاری ایشلهدیگینی گؤروردوم. چوخ یاخشی شاعیر ایدی. مهربان بیر انسان و چوخ حساس بیر موجود ایدی. چکدیگی عذاب و اذیتلردن چوخ گؤزل شعرلر چیخاردی و هر شعری ایله «کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد» مصراعسینی تکذیب ائدردی.
حمید نطقی و اوستاد شهریار
شهریارلا تانیشلیغیمیز داها اوّللره گئدیر. بیرگون آتام بیر کیچیک دفتر آلیب گتیردی و دئدی کی، بو زامانیمیزین ان بؤیوک شاعیری اولاجاق بیر آدامین دیوانیدیر. او بیرینجی دیوانینین بیرینجی چاپی ایدی. بو کیتاب منیم یاسدیق آلتیمین کیتابی اولدو. اونو دفعهلرجه اوخودوم. او زامان شهریار “کشاورزی” بانکیندا چالیشیردی. بیرگون منه دئدیلر کی، بو شهریاردیر. من ائله بیلدیم کی، بیر ملکدیر گلمیش اورادا اوتورموش. او قدر اونا باخدیم کی، شهریار تعجب ائتدی. ائشیگه چیخدی. دئدی نه وار، نه ایستهییرسن؟ دئدیم سیز شهریارسیز. دئدی اوغلوم! منیم تاجیم- ماجیم یوخدور. دئدیم من سیزین تاجینیزا گؤره گلمهدیم، سیزین شعرینیزه گؤره گلدیم. او دا منیم بو سرزومو بگندی و گئتدی.
بیر مدت سونرا مرحوم دوکتور لطفی ایله شهریارگیله گئتدیک. تهراندا کیچیک بیر اوتاغی واردی. بیر آز بیزه شعر اوخودو، سونرا بیر آز دا ساز چالدی. بیرگون دئدیم کی، من درسی قورتارمیشام، تورکیهیه گئدیرم. دئدی سندن بیر خواهیشیم وار. من بو تورکلرین تازا الیفباسیندان هئچ باش چیخارتمیرام، غریبه بیر خطدیر. مومکون اولسا توفیق فیکرت دیوانینین قدیم خطّینی تاپ گؤندر. شهریار توفیق فیکرتی اوخوماغی منه چوخ توصیه ائلهدی. اونو ازبرله، او قرنیمیزین معجزهسیدیر، دئدی. من ایستانبولدا صحافلار چارشیسیندا کؤهنه کیتابلار ساتیلان یئرده بئله توفیق فیکرتییت قدیم خطله کیتابینی تاپابیلمهدیم.[2] آما آرادا بیر شئی قازاندیم. اونون تازا کیتابینی آلدیم. اوخودوم گؤردوم کی، شهریار حاقلیدیر. او حقیقتاً شعری تانییان بیر آدامدیر. سونرا تهرانا دؤندوم. شهریار بیر مدت دوکتور هیئتین ائوینده قوناق قالدی. اوندا مکرر- مکرر گرروشوردوک. مختلیف موضوعلار حاقیندا دانیشیردیق. دئییردیک کی، تورکلر حیف ائدیب خطلرین دگیشدیریبلر، دگیشدیرمهسهیدیلر راحات اوتوروب اوخویابیلردیک. شهریار تبریزه گئتدی و من تبریزی ترجیح ائتمهسینه گؤره اونا تلفون ائدیب تبریک ائلهدیم. دئدی واللاه هر گؤزل کیمی بیر آز اوزاقدان داها یاخشیدیر. دئدیم یوخ ایچینه گئتسز ائلهبیل داها یاخشیدیر. وارلیق چیخدیقدان سونرا تلفونلاریمیز چوخالدی. منه دئدی نییه او جور یازمیسان، نییه دیلیوی دگیشیبسن؟ دئدیم کی، دیل بودور. دیل اوستونده بیر آز مذاکره ائتدیک. او محلی دیلی نظرده توتوردو. دئدیم آقا من سیزه بیر شئی دئییم: بس سیز نییه خشکناب لهجهسی یازمیرسینیز؟ و… آما سونرالار منه لطفو او قدر آرتدی کی، تقریباً تلفونلاریمیز آیدا ایکی دفعهیه چیخدی و هامیسینی دا او تلفون ائدیردی. لاپ سون ملاقاتیمیز بیر قروپلا اولدو. دوکتور هیئت ده واردی. او قدر منیم حاقیمدا لطف ائلهدی و منی اونلارا تاپشیریب بونون قدرینی بیلین، دئدی کی، منی خجل ائتدی. ائله اوگون بیر قروپ دا تاجیر گلدی، اوتوردو. بیلیرسیز، شهریار تبریزده ارک کیمی، گؤیمسجید کیمی بیر شئی اولموشدو. توریستیک نقطهلردن بیری اولموشدو. اونلار گئتدیکدن سونرا شهریار چوخ یورولموشدو. دئدیم سیز یورولدونوز بیز گئدک. دئدی همین علته گؤره قالین. بیزیم مناسبتلریمیز آرتیق سئویشمک مرحلهسینه گلمیشدی.
اونون «حیدربابا»سی چوخ بؤیوک بیر اثردیر. هله بیر آز فاصله آلساق قیمتینی بیلهجگیک. شهریار معمولی تورکجهنین نه اولدوغونو آنلاتمیشدیر. یعنی یئره دوشموش، توز- تورپاق آلمیش جواهیرلری چیخارتمیش، سیلمیش و گؤزل دوزموشدور.
حمید نطقی و سهند
سهند بیزیم ائوه چوخ گلیب گئدردی. چاپ اولمایان شعرلریندن بیزه اوخویاردی. بیر نئچه دفعه سهنده دئدیم کی، سن دیداکتیک (اؤیرهدیجی) شعر چوخ یازیرسان، «سازیمین سؤزو» کیمی. من او کیتابی چوخ بگندیم. بیلیرسینیز، دده قورقود بیزیم کیتابیمیزدیر. بختیارین دئدیگی کیمی “کیتاب دئدیگیمیز یعنی او”. او دا دیداکتیکدیر. بیز ائله بیر ایش گؤرمهلیییک کی، خالقیمیز گئدیب دده قورقود کیتابینی اوخوسون. او دیلله تانیش اولسون. آما بو چتین ایشدیر. سهند بو ایشی گؤرموشدو. اونو عمومیلشدیرمیش، گؤزللشدیرمیش و پرداخت وئرمیشدیر. بونو او زامان دئدیم کی، او چوخ گؤزل یاری عاشیقانه بیر شعر دئمیشدی. من ده، خانیم دا اونا واله اولدوق. شعرین آدینی اونوتموشام. ظن ائدیرم، بیر گول شکلی یادیمدا، بیر عطری [3]یادیمدا، بئله بیر شعر ایدی. بلکه دوکتور هیئت اونو خاطیرلار. چونکو اونون یانیندا دا اوخودو.
سهندین شعرلری چوخ نفیسدیر. من اونو چوخ درین بیر شاعیر بیلیرم. او بیر آغاج کیمیدیر کی، 20-10 متری ائشیکده ایسه، 200 متری آشاغیدادیر. بیز او آشاغیلارا گئتمهمیشیک. او چوخ قیمتلی آدامدی. آما نه یازیق کی، بویوردوغونوز کیمی اوّللرده اؤلدو.
حمید نطقی و ادبی گلیشمه
انکشاف چتین شئیدیر و اونو اؤلچمگه ده هئچ بیر واسیطه یوخدور. چوخ زامان گؤررسینیز کی، میلّت و عموم خالق بیر شئیی سئومزلر، آما آز بیر زامان گئچدیکدن سونرا دئیرلر اوه! ائله هر شئی او ایدی. ایندی بو 18 ایلده بیر شئی مسلّمدیر. بیر شئیلر چیخیب، یئر حرکت ائلهییب، مختلیف یارپاقلار، گوللر وجودا گلیب. انشاءالله بو گوللرین بئجرمهسی، داها دا چیچکلنمهسی، بؤیومهسی کسیلمهسین، دائما انکشاف ائتسین. من گنجلریمیز آراسیندا ائله باخیشلار، ائله گؤزلر گؤرورم کی، هئچ اینانمازدیم. منه کاغیذ گلیردی (امضاسینی دئمیرم چونکو یولداشلارینا ظولم اولار) گؤروردوم کی، بو گرزل شعر دئییبدی. یقین کی، ایندی اونلارین سایی آرتیب و بیر- ایکی دانا دئییل. بعضاً بونلارین آراسیندا هئچ معروف اولمامالیلار معروف اولموش و بعضاً ده تانینماسی ایجاب ائدنلر هئچ تانینماییبلار. بیلدیگینیز کیمی تورکجهنین اوچ تاریخی مرحلهسی اولموش. بیرینجیسی نوائی دؤرودور کی، هامی تورکجهنی نوائی تورکجهسی بیلیردی. ایکینجیسی فضولی دؤرودور کی، هامی تورکجهنی آذربایجان تورکجهسی بیلیردی و ایندی تورکیه تورکجهسی دؤرودور. من بئله بیلیرم کی، اگر بو باغچامیز بؤیومگه امکان تاپسا یئنه ده فضولی دؤرو قاییداجاق.
حمید نطقی و علی کمالی
مرحوم علی کمالی تاریخ باخیمیندان ایرانا و یا بو طرفه گلن ایلک تورک قبیلهلرینه منسوبدور. او زامانلار دا بیزیم وطنیمیز فارسلارلا قونشو ایدی. فارسلارین ان قدیم یئرلرینی تعریفلهمکلریله بیزیم یئری تعریفلهمهمیز انطباق ائدیر. بیز قونشو ایدیک. بیلیرسینیز کی؛ ایرج، سلم و تور داستانی داستان دئییل، او تاریخدن سمبولدور. فریدون یا فری (three) (اوچ) دئمکدیر. بیز بیر ایدیک، برابر گلمیشدیک. فارسلار داها اول حرکت ائتدیلر و بیز سونرا دالغا- دالغا گلدیک. اول گلنلردن بیری خلجلردیر و علی کمالی اونلارداندی. او اطرافینداکی شاعیرلری ییغیردی، اونلارا عاشیق ایدی. او هاردان بو عشقی ائدینمیشدی بللی دئییل. بو باخیمدان او هم علمی و هم ادبی خیدمت ائلهدی. اونون خیدمتی چوخ اوزون سورهبیلردی. منجه علمی کمالی یاریدا قالمیش بیر سمفونیدیر.
حمید نطقینین سون سؤزو
منیم ایرانداکی دوستلاریما، امکداشلاریما، کولتورداشلاریما، اورادا منیم دیلیمی دانیشانلارا، منیم دیلیمی آنلایانلارا و دوشمنلیک یئرینه عاقلانه دوستلوغو سئچن فارس دوستلاریما سؤزوم بودور کی، سیز بؤیوک بیر خزانهنین اوستونده اوتورموشسونوز “کی ماهیلر ده دریا ایچرهدیر دریایی بیلمزلر”. آرزوم بودور کی، بیزیم قاپیدان گیرن تورکجه آنا دیلیمیزده دانیشسین و من اوندان یئنی اصطلاحلار ائشیدیم. من ایندی تازا اصطلاحلار تاپماق اوچون باستانشناسلارین ایشینی گؤرورم. او قدر بئینیمی قازیرام. قازیرام کی، آتامی تاپام. حرصلهنیب، بیریسیله داعوا ائدیر. او حرصلهننده خالص تورکجه تعبیرات دئیردی و چوخ دا گؤزل دئیردی.
من اونلارا دوستلوغو، واختلارینی بوشا چیخارتماماغی و بو مناقشهلره گیرمهمگی توصیه ائدیرم، اونلارا موفقیت دوعا ائلهییرم ■
محمدرضا هیئت
آچیقلامالار:
1 دوکتور حمید نطقی “روابط عمومی” اصطلاحینین اینگیلیزجه “Public Relations”-ین یانلیش چئوریسی اولدوغو دوشونجهسیندهدیر.
2 داها سونرا دوکتور جواد هیئت بو کیتابی تاپیب شهریارا وئرمیشدیر.
3 دوکتور جواد هیئت و دوکتور محمدعلی فرزانه بو شعرین “بوز چیچگی” شعری اولدوغونو سؤیلهدیلر.
…….


text:
آهنگ ترکی هارای بند منی سسله
Download Music Haray Band – Meni Sesle On ApMusic
دانلود آهنگ ترکی منی سسله هارای بند همراه با متن آهنگ و پخش آنلاین همینک از سایت ای پی موزیک
متن آهنگ منی سسله با صدای هارای بند
اونو حدسیز سئویرم من اوقدر کی دیله گلمز ائله گئتمیش گوزل عشقیم منجه هئش بیر ایله گلمز
گوزو قاره قاشی قاره گئچیر هر گون خیالیمنان اوتورور اوز اوزه منن خبری یوخ هئچ حالیمنان
منی سسله هر آن سوزمه اینان قلبیمی دینله منیم یولدا قالان بو گوزلریم گولر سنینله
ایر اولدورجیسن داها اولدور اوز الینله خبریم اولمادی یاریم نئجه گلدی نئجه گئتدی
—————————————–
بیر عمور عشقینه یانماق بیر گئجه ده هئچه گئتدی داها منن چوخ اوزاقدی اوزومه یاخین بیلدییم
یادیما دوشمز او گونلر بیر زامان گوزون سیلدییم منی سسله هر آن سوزمه اینان قلبیمی دینله
منیم یولدا قالان بو گوزلریم گولر سنینله ایر اولدورجیسن داها اولدور اوز الینله
اونو حدسیز سئویرم من اوقدر کی دیله گلمز ائله گئتمیش گوزل عشقیم منجه هئش بیر ایله گلمز
گوزو قاره قاشی قاره گئچیر هر گون خیالیمنان اوتورور اوز اوزه منن خبری یوخ هئچ حالیمنان
منی سسله هر آن سوزمه اینان قلبیمی دینله منیم یولدا قالان بو گوزلریم گولر سنینله
پیشنهاد بعدی:


text:
مری ولستونکرافت
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
مری ولستونکرافت (اینگیلیسجه: Mary Wollstonecraft) یازیچی - ۲۷ آوریل ۱۷۵۹ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۳۸ ایل عومر ائلهییب و ۱۰ سپتامبر ۱۷۹۷ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mary Wollstonecraft»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده مری ولستونکرافت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۹۸۸ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسن سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۸ نوْوامبر - جورج بوش آمریکا باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۷ دسامبر - ائرمنیستان قۇزئیینده باش وئرن گۆجلو زلزله نتیجهسینده لنیناکان٬ کیروواکان و ایسپیتاک شهرلری باتمیشدیر. رسمی قایناقلارا گؤره اؤلنلرین سایی ۲۵٫۰۰۰ نفری کئچیب. طبیعی فلاکت زوناسینا ایلک کؤمک آذربایجاندان گلیب.
- ۲۷ فوریه - ائرمنیلر سومقاییت شهرینده ایغتیشاش تؤرتدیلر.
- ۲۷ فوریه - ایران و عیراق آراسیندا «شهرلرین ساواشی» یئنیدن باشلاندی.
- ۲۵ دسامبر - ائرمنیستاندان ۲۵۰ میندن چوْخ تۆرکون ائشیگه اؤتورولمهسی باشا چاتدیریلدی.
- ۲۰ آقوست - ۸ ایل داوام ائدن ایران-عراق موحاریبهسی باشا چاتدی.
- ۲ مارس - آذربایجاندا ائرمنیلرله تۆرکلرین ساواشمالاریندان سوْنرا شوروی بیرلیگی آذربایجانا عسگری بیرلیکلر یوْللادی٬ خیاوانا چیخما یاساغی قوْندو.
- ۲ دسامبر - بینظیر بوتو٬ پاکیستان باش وزیری اوْلاراق آند ایچدی.
- ۱۷ نوْوامبر - بینظیر بوتو پاکیستانین باش ناظیری سئچیلمیشدیر. بونونلا دا اوْ٬ تاریخه مۆسلمان دؤولتینده ایلک باش ناظیر کیمی دۆشوب.
- ۱۷ نوْوامبر - آذربایجاندا میلّی دیریلیش گۆنو.
- ۱۷ سپتامبر - سئولدا ۲۴-جو یای اولمپیک اویونلارینین آچیلیشی اولموشدور.
- ۱۶ مارس - حلبچه شیمیایی بوْمبالانماسی.
- ۱۰ دسامبر - تۆرکیهده ایلک قاراجیگر نقلی عملیاتی ائدیلدی.
- ۱ اوْکتوبر - شوروی میلی فوتبال تیمی برزیل میلی فوتبال تیمینی ۲:۱ حسابی ایله مغلوب ائدرک، اولمپیک قهرمانی اولدو.


text:
کومونیسم
کومونیسم (لاتینجه: commūnis - عۆمومی) — کاپیتالیزمی عوض ائدهجک اجتماعی-ایقتیصادی فوْرماسی: اۆرتیم (تولید) واسطهلری اۆزرینده اجتماعی مولکیته اساسلانیر. دار معنادا همین فورماسیانین سوسیالیزمه نیسبتاً داها یۆکسک اینکیشاف پیللهسی.
فلسفی ، سوسیال ، سیاسی ، و ایقتیصادی ایدئولوژی و حرکت کی سون آماجی کمونیست بیر سوسیال قورماخ ، آددا سوسیال- ایقتیصادی یایگین یوخسا عمومی مولکییت ایده لرینده یاپیلمیش. کمونیسم سوسالیسمین اوزل بیر فورماسی دیر.
مارکسیزمه گؤره، سوسیالیست اینقیلابی اینکیشاف ائتمیش کاپیتالیست اؤلکهلرینده، اؤزو ده دۆنیادا عئینی واختدا باش وئرمهلیدیر. ولادیمیر لنین ایسه کشف ائتدی کی، ایمپریالیزم کاپیتالیزمین اؤزل فوْرماسیدیر. ایمپریالیزم دؤورونده سوسیالیست اینقیلابی ایقتیصادی جهتدن گئری قالمیش تک بیر اؤلکهده ده غالیب گله بیلر.
۱۸۴۸ ده مارکس و انگلس کمونیست دن یئنی بیر تعریف تکلیف اتدی لر و بو آدی(کمونیسم) آدلی بیر بروشورنان (کومونیست مانیفستی) پوپولرلشتیریلدی.
کومونیسمین یارانماسی[دَییشدیر]
کوممونیزمین یارانماسینی باشا دۆشمک اۆچون موطلق ۱۸ و ۱۹-جو یوز ایل آوروپا مدنیتینه نظر سالماق لازیمدیر. ۲-جی عصریندن اعتباراً آوروپا قیطعهسینده مسیحیّت دینی مرحله-مرحله قبول اوْلونموش و بۇ مسیحیّت مدنیتی «مااریفلنمه دؤورو» آدلانان دؤوره قدر داوام ائتمیشدیر.


text:
قازان خانلیغی
قازان خانلیغی، ۹جو هیجری عصیرده آلتین اوردودان آیریلمیش بیر خانلیق. بۇ خانلیق اؤز آدینی ایندیکی تاتاریستان مرکزی اوْلان قازان شهریندن آلیب. بۇ خانلیق ۸۴۱ ایله ۸۴۹جو ایلین آراسیندا قورولوب و ۸۴۹دان سوْنرا موستقیل اوْلوب.[۱]
قورولماسیدَییشدیر
اولوغ محمدخان، ۸۲۹دان آلتین اوردونون خانی، ۸۴۱ده قارداشی کوچک محمدخانا اوتوزاندان سوْنرا، خانلیغین باشکندی «سرای» شهرین اؤتوروب مسکو دوکو، ایکینجی واسیلیه پناه آپاردی. او زامان روس شهرلری آلتین اوردویا خراج وئرردی. واسیلی آلتین اوردونون قورخوسوندان اولوغ محمدخانین قووماغینا قوْشون گؤندردی. اولوغ محمدخان او قوْشونلا دؤیوشمکدن سوْنرا، قازان شهرینه گئدیب اورانین اسکی قالاسینین یانیندا یئنی بیر قالا تیکدی.[۱]
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ خانات قازان، اسلامیکا


text:
آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواشلاری
آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواشلاری (اینگیلیسجه: Wars of the Roses) اینگیلیس و ولز یئرینده اوز وئرمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Wagner & Schmid 2011.
- ↑ Guy 1990, a leading comprehensive survey
- ↑ McCaffrey 1984.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wars of the Roses»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آل قیزیل گول و آغ قیزیل گول ساواشلاری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روبرتو سزار زاردیم رودریقز
روبرتو سزار زاردیم رودریقز (اینگیلیسجه: Roberto César (footballer)) (دوْغوم:۱۹ دسامبر ۱۹۸۵ (۳۵ یاش) Sapiranga) بیر فوتبالیست. هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده روبرتو سزار زاردیم رودریقز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- فیقورنسه کولوبونون اویونچولاری
- کریسیوما کولوبونون اویونچولاری
- کوریتیبا کولوبونون اویونچولاری
- البیرکس نیقاتا کولوبونون اویونچولاری
- توکیو کولوبونون اویونچولاری
- اولسان هیوندای کولوبونون اویونچولاری