text:
وامّا ما علم انّه كان یباع جزافاً فی زمانه (ص) فالظاهر جواز بیعه كذلك عندنا
آما، بیر شئیین پیغمبر زامانی جزاف ساتیلماسی بیلینسه، بیزیم زاماندا دا قطعیّاً غررلی اولمازسا، ظاهیر، اونون جزاف ساتیلماسینین جاییزلیگیدیر. بو مسأله ظاهیراً ایجماعلیدیر. عالیملرین بعضیسینین ایجماعاً آشاغیداكی سؤزو ایدّعا ائتمكلری كیمی: «بونون كیمی شئیلر (پیغمبر زامانی جزاف ساتیلماسی بللی اولان) ریبالی ساییلمازلار».
مشهور دا بو مطلبی ثبوت ائدیر. (پیغمبر زامانی چكی و اؤلچو ایله ساتیلیردیسا ایندیده ائله ساتیلمالیدیر. جزاف ساتیلیردیسا ایندیده _غررلی اولماسا_ ائله ساتماق اولار هرچند ایندی چكی و اؤلچو ایله ساتیلماسی عؤرفدیر.)
بلی، اوّللر قئید اولونموش بعضی خبرلر، چكیلمهلیلری و اؤلچولمهلیلری موطلق اولاراق جزافلا ساتیلمانی منع ائدیبلر و بونونلا ضیدّیّتلری وار.
حدیثین ظاهیری بیر شئیین اؤلچولمهلی اولماسینی تانیتدیرماغی، ایمامین و یا سوآل سوروشانین و یا آلیش-وئریش ائدنلرین و یا اونلارین بیرینین زامانی و عؤرفونده اولماسینا دایانیر. بو زامانلاردان باشقاسیندا (پیغمبر زامانیندا) نئجه اولدوغو ایله ایشی یوخدور. (ایمام اؤلچومهلی اولوب اولماماقدا پیغمبر زامانینی نظرده توتماییب بلكه بو زامانلارین بیرینی نظرده توتوب.) و هابئله ایمامین بویوردوغو: «سنین نزدینده اؤلچولمهلی ساییلان طعامین جزاف ساتیلماسی جاییز دئییل» عیبارتدن، موخاطبین عؤرفونده اؤلچولمهلی ساییلماسی ظاهیر اولور. هرچند پیغمبر زامانینین عؤرفونده او جور ساییلمیردی.
یوخسا [حدیثلرین سؤزو بارهده كی دئییرلر چكیلمهلی و اؤلچولمهلینی جزاف ساتما] بئله دئییله: ایماملار و اونلارین صحابهسی دؤرونده، اؤلچو و چكی ایله عؤرف اولان شئیلرین، پیغمبر زامانیندا موقدّر اولمادیغی بیزه بللی دئییل كی ضیدّیّت یارانسین.
بو مطلبی حل ائتمگین اساسی بودور: بوتون مكیل و موزون فرض اولان شئیلر، نظرده توتولماییب كی پیغمبر زامانی موقدّر اولمایان شئییده شامیل اولسون. بلكه خبرلرده نظرده توتولان مكیل و موزون، ایندی یعنی سوآلا جواب وئرن شخصین زامانیندا، مكیل موزونلا عنوانلانمیش میصداقلاردیر.
[پیغمبر زامانیدا مكیل و موزون اولدوقلارینی بیلدیكلریمیزده موشكول یوخدور. آما بعضیلری ایندی مكیل و موزوندور و او زامان مكیل موزون اولدوغونو بیلمیریك.] و بو فردلر (او زامان مكیل موزون اولدوقلارینی بیلمهدكلریمیز) هاردان بیلیرسن كی بونلار پیغمبر زامانی مكیل و موزون دئییلدیلر؟ كی ایندی ضیدّیّت یارانسین.
وأما ما علم أنه كان یباع جزافا فی زمانه صلى الله علیه وآله وسلم، فالظاهر جواز بیعه كذلك عندنا مع عدم الغرر قطعا، والظاهر أنه إجماعی، كما یشهد به دعوى بعضهم الإجماع على أن مثل هذا لیس بربوی، والشهرة محققة على ذلك.
نعم، ینافی ذلك بعض ما تقدم من إطلاق النهی عن بیع المكیل والموزون جزافا، الظاهر فیما تعارف كیله فی زمان الإمام علیه السلام أو فی عرف السائل أو فی عرف المتبایعین أو أحدهما، وإن لم یتعارف فی غیره.
وكذلك قوله علیه السلام: " ما كان من طعام سمیت فیه كیلا فلا یصلح مجازفة "الظاهر فی وضع المكیال علیه عند المخاطب وفی عرفه وإن لم یكن كذلك فی عرف الشارع.
اللهم إلا أن یقال: إنه لم یعلم أن ما تعارف كیله أو وزنه فیعرف الأئمة وأصحابهم، كان غیر مقدر فی زمان الشارع حتى یتحقق المنافاة.
والأصل فی ذلك: أن مفهوم المكیل والموزون فی الأخبار لا یراد بهما " كل ما فرض صیرورته كذلك " حتى یعم ما علم كونه غیر مقدر فی زمن الشارع، بل المراد بهما المصداق الفعلی المعنون بهما فی زمان المتكلم، وهذه الأفراد لا یعلم عدم كونها مكیلة ولا موزونة فی زمن النبی صلى الله علیه وآله وسلم.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


c: text/html

text:
ایرانین کئچمیش پرزیدنتی محمد خاتمی مایین ۳-ده اصلاحاتچیلارین سیاستینی تعیین ائدن عالی شورا عضولری ایله گؤروشهرک، قارشیدان گلن پرزیدنت سئچکیلریندن و پرزیدنت حسن روحانیدن دانیشیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، اصلاحاتچیلاری و اهالینی حسن روحانییه سس وئرمهیه چاغیران خاتمی روحانینین سئچیلمیجیی تقدیرده اؤلکهنین بین الخالق آرناداکی ایمیجینین ایتیریلجیینی بیلدیریب.
«روحانینین سئچکیلرده قالیب گلمهمهسی ایرانین دونیا بیرلییندن تیجرید اولونماسی و اؤلکهیه قارشی بین الخالق سانکسییالارین برپاسی احتیمالینی گوجلهندیرهجک. اونا گؤره ده بیزیم پرزیدنتلییه یئگانه نامیزدیمیز حسن روحانیدیر. حساب ائدیرهم کی، اؤلکهنین و خالقین مصلحتی و منافعیی ایندیکی پرزیدنت حسن روحانی حکومتینین داوام ائتدیریلمهسیندهدیر و بیز بونا چالیشمالیییق. عکس تقدیرده، روحانیدن اوولکی آغیر شرایطین یئنیدن گئری قاییتماسی احتیمالی چوخ بؤیوکدور»، - خاتهمی دئییب.
ایراندا نؤوبتی پرزیدنت سئچکیلری بو ایل مایین ۱۹-دا (۱۳۹۶-جی ایل، اوردیبهشتین ۲۹-دا) کئچیریلهجک.
سئچکیلرده ۶ نامیزد (حسن روحانی، اسحاق جهانگیری، ایبراهیم ریسی، محمدباقیر قالیباف، مصطفی میرسلیم و مصطفی هاشمی طبا قاتیلیب) پرزیدنتلیک اوغروندا مباریزه آپاریر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
علی ابن ابیطالب
ایمام علی ابن ابیطالب شیعه موسلمانلارینین بیرینجی ایمامی و سوننی موسلمانلارینین دؤردونجو خلیفهسیدیر. اونون آتاسی ابوطالب، نئچه ایل حضرت محمد (ص)دان موحافیظه ائتمیشدی. خصوصاً شیعه قایناقلری باشدا اوْلماقلا ایسلامی قایناقلره گؤره علی کعبهده دۆنیایا گلن یگانه شخصدیر.
علی محمددن سوْنرا مدینهیه کؤچموشدور. اوْرادا علی محمدین قیزی فاطمه الزهرا ایله عائله حیاتی قۇرموشدور. ۶۶۱-جی ایلده کوفه مسجیدینده سوی-قصد نتیجهسینده اؤلدورولموشدور.
ایسلام مدنیتینده علینین اؤزونمخصوس یئری واردیر. بئله کی، اوْ ایسلامدا مودریکلیک، دوروستلوک، ایگیدلیک، حؤرمت و ... رمزیدیر. خصوصاً تصوفده علی تفسیر، فیقه و دینی فیکیر ساحهلرینده ان یۆکسک شخص حساب اوْلونور و اوْ محمدین نسلینین داوامچیسی کیمی قبول ائدیلیر.
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
هز. علی "آمول-فیل"-این (فیل ایلینین) اوتوزونجو ایلینده (هیجرتدن ایگیرمی اوچ ایل اول) رجب آيینین 13-او کبه ائوینده دونيايا گؤز آچمیشدیر. آتاسی ابو طالب، آناسی فاطمه بینت اسد اولموشدور. هیجرتین 40-جی ایلی رامازان آيینین 21-ده کوفه شهرینده شهادته قوووشموشدور. مزاری نجف شهریندهدیر.
هز. علینین بئستدن (محمّد پئیغمبر(س) پئیغمبرلیيه سئچیلمزدن) اون ایل قاباق دونيايا گلمهسینی، ایسلامی حادثهلرده پئیغمبرله (س) چیگین-چیگینه اولماسینی و او حضرتین وفاتیندان سونرا 30 ایل ياشاماسینی نظره آلماقلا اونون (هز.علینین) 63 ایللیک عومرونو بئش حیصهيه بؤلمک اولار:
توللوددن پئیغمبرین(س) بئستینه قدر[دَییشدیر]
علینین(ع) دونيايا گلمهسیندن حضرت محمّدین (س) بئستینه (پئیغمبرلیيه سئچیلمهسینه) قدر يوخاریدا قئيد ائتدیک کی، اگر علینین(ع) عومرونو بئش حیصهيه بؤلسک بیرینجی حیصه او حضرتین توللودوندن پئیغمبرین(س) بئستینه قدرکی دؤورو احاطه ائدهجک. علینین عومرونون بۇ حیصهسی اون ایلدن چوخ دئيیل. چونکی هز. علی(ع) دوغولاندا پئیغمبرین(س) آرتیق اوتوز ياشی وار ایدی و او، پئیغمبرلیيه قیرخ ياشیندا اولارکن يئتیشمیشدیر. دئمهلی، محمّد پئیغمبر(س) محمّد پئیغمبر(س)سئچیلرکن علینین(ع) جمعی اون ياشی وار ایدی..
علی (ع)، محمّد پئیغمبر(س)قوجاغیندا[دَییشدیر]
علی(ع) عومرونون حساس اولان روحی و فیزیکی جهتدن فورمالاشما دؤورونو محمّد پئیغمبر(س) پئیغمبرین ائوینده و اونون تعلیم-تربیيهسی آلتیندا کئچیرمیشدیر. ایسلام تاریخچیلری بۇ بارهده يازیرلار: "بیر ایل مککهده آجلیق اوز وئرمیشدی. بو زامان پئیغمبرین عمیسی ابو طالب بؤيوک بیر عائلهيه باشچیلیق ائدیردی. اونلاری چوخ چتینلیکله دولاندیریردی. محمّد پئیغمبر(س) بنی-هاشیم طایفهسینین وارلیلاریندان اولان دیگر عمیسی عباسا تکلیف ائتدی کی، ابوتعلیبین دولانیشیغینا کؤمک ائتمک مقصدیله گئدیب هرمیز اونون بیر اوشاغینی گؤتوروب اؤز ائویمیزده ساخلاياق. عباس پئیغمبرین(س) بو تکلیفی ایله راضیلاشدی. بئلهلیکله ده، عباس جعفری، محمّد پئیغمبر(س) ایسه علینی اؤز اؤهدهسینه گؤتوروب اؤز ائولرینه آپاردیلار. علی محمّد پئیغمبر(س) محمّد پئیغمبر(س)سئچیلنهدک اونون ائوینده قالدی. محمّد پئیغمبر(س) پئیغمبرلیيه سئچیلدیکدن درحال سونرا علی اونون پئیغمبرلیگینی تسدیق ائدیب اونون آردیجیلی اولدو." محمّد پئیغمبر(س) اؤز اوشاقلیق ایللرینی باباسی عبدول موتللیبین وفاتیندان سونرا عمیسی ابوتعلیبین ائوینده کئچیرتدیگینه گؤره ایستهيیردی کی، بؤيودوکدن سونرا ابوتعلیبین اوشاقلاریندان بیرینی اؤز اؤهدهلیگینه گؤتورسون. بئلهلیکله ده، عمیسی ابوتعلیبین و فاطمه اسد قیزینین اونون اوچون چکدیکلری اذیتلرین عوضینی چیخسین. ابوتعلیبین اوشاقلاری آراسیندا علینی پئیغمبرین(س) گؤزو توتموشدو.
بئستدن پئیغمبرین(س) مدینهيه هیجرتینهدک[دَییشدیر]
هز. علینین عومرونون ایکینجی حیصهسینی بئستدن مدینهيه هیجرته قدرکی دؤور تشکیل ائدیر. بۇ حیصه 13 ایلدن عبارتدیر. هز. علینین ایسلامین دیرچهلیشی يولوندا گؤستردیگی بیر سیرا شجاعتلر و خیدمتلر بۇ حیصهيه عایددیر. پئیغمبرین (س) دعوتینی اوللر حیات يولداشی خدیجهدن باشقا علی قبول ائتمیشدیر.
شکیللر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ (1993) Guidance From Qur'an (en). Khoja Shia Ithna-asheri Supreme Council. 11 April 2017 tarixində istifadə olunub.
- ↑ Shad, Abdur Rahman. Ali Al-Murtaza. Kazi Publications; 1978 1st Edition. Mohiyuddin, Dr. Ata. Ali The Superman. Sh. Muhammad Ashraf Publishers; 1980 1st Edition. Lalljee, Yousuf N. Ali The Magnificent. Ansariyan Publications; January 1981 1st Edition.
- ↑ Sallaabee, Ali Muhammad. Ali ibn Abi Talib (volume 2), 621. 15 December 2015 tarixində istifadə olunub.


text:
آمریکانین چینه اتم ضربهسی ائندیرمک احتیمالی چوخ آشاغیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا حربی پروقنوزلاشدیرما مرکزینین دیرکتورو پولیتولوگ آناتولی تسیگانوک دئییب.
سکوتت سویفتین بیاناتینی تخریبات آدلاندیران پولیتولوگ آمریکانین بو آددیمی پکین و مسکوانین رئاکسییاسینی اؤیرنمک اوچون آتدیغینی بیلدیریب. تسیقانوکون سؤزلرینه گؤره، آمریکانین چینه اتم ضربهسی ائندیرمهسی ایلک نؤوبهده آمریکا اقتصادیاتینا گوجلو ضربه اولار.
«گؤرونور، آمریکانین یادیندان چیخیب کی، ایستحصالینین تخمیناً ۵۰ فایزی چین اراضیسینده جمعلشیب و رسمی پکین تهدید و یا بیرباشا هجوم وضعیتینده موافیق جاواب تدبیرلری گؤرمهیه قادیردیر»، - پولیتولوگ علاوه ائدیب.
آناتولی تسیگانوک قید ائدیب کی، بئله بیر حادثه باش وئررسه، جنوبی کورئیا و یاپونییا آمریکانی درحال فیکریندن داشیندیرا بیلر. چینین زیان گؤرمهسی ایلک نؤوبهده اونون قونشولارینین منافعینه خیدمت گؤسترمیر. آمریکا اوچون ان بؤیوک تهلوکه ایسه اونا و متفیقلرینه قارشی دیورسییا عملیاتلاری آپارماغا قادیر اولان شیمالی کورئیانین مسئلهیه داخیل اولماسیدیر.
خاطیرلادق کی، آمریکانین ساکیت اوکیان دونانماسینین کوماندیری سکوتت سویفت آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ امر وئرجیی تقدیرده چینه نووه ضربهسی ائندیرمهیه حاضر اولدوقلارینی بیلدیرمیشدی.


text:
اوزوز آغ اولسون!
دوکتور جئری
"حداد عادل-دن سوروش" یازیسیندا اوخودوق:
اوستاد دفتری آنادیلی گونو گؤستریلرینده توتوقلانیب سوروشدورولدوقدان سونرا محکمهیه وئریلدی.
ایندیسه اولانلارین قالانی:
محکمهنین باشقانی اوستاد دفترینین قوولوغونو گؤزدن گئچیرندن سونرا اوندان سوروشدو:
- اومودوم وار آنلامیش اولساسیز هانسی سوچدان اؤترو بوراداسیز؟
اوستاد دفتری گولومسهدی:
- هه جناب قاضی بیلیرم... من آدام اؤلدورموشم؛ جاسوسلوق ائلهمیشم؛ اؤلکهنی پارچالاماق ایستهمیشم؛ دوشمنلرین یئل دگیرمانینی یئللهمیشم؛ قاچاق مال ساتمیشام... گؤرهر یوخسا یئنه ساییم؟!!
باشقان چاش-باش اولدو:
- سیز دلی اولوبسوز؟!.. بورادا یازیلیب سیزی آنادیلی گونو گؤستریلرینده توتوقلاییبلار؛ بو سؤزلر ندیر دئییرسیز؟!!..
اوستاد دفتری گولدو:
- ایسته ییرم منی داما باسدیغیزدا, خالقین یانیندا اوزوز آغ اولسون؛ دئمه سینلر آنادیلی گونو گؤستریلرینه گؤره منی جزالاندیرمیشسیز!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
حداد عادل-دن سوروشون!
دوکتور جئری
ایسفندین ایکیسینده, اوستاد دفتری اولوسلار آراسی آنادیلی گونو موناسیبتینه گئچریلن گؤستریده توتوقلانمیشدی.
سوروشدورما باشلاندی:
- آدین ندیر؟
اوستاد دفتری بیلگینی اؤوکهلهیه- اؤوکهلهیه یانتیلادی:
- حداد عادل-دن سوروشون!
مأمور ترس-ترس اوستادین اوزونه باخدی:
- سوروشدوم؛ آدین ندیر؟!
- منده دئدیم؛ حداد عادل-دن سوروشون!
مأمور دیشلرینی قیجیرتدی:
- آتان آدی ندیر؟
اوستاد دفتری دوداغی قاچدی:
- حداد عادل-دن سوروشون!
- هارالیسان؟
- حداد عادل-دن سوروشون!..
مأمور قیزغین-قیزغین یوموروغونو میزین اوستونه تاپدادی:
- سن منی ساریمیسان یوخسا اؤزونو؟!..
اوستاد دفتری دیک-دیک مأمورون گؤزونه باخاراق دیللندی:
- یوخ جناب مأمور!..من نه سنی ساریمیشام نه اؤزومو...
من دئسم: تورکم
اویاندان حداد عادل دئیهجک: یوخ.. سن تورک دئییلسن آذری سن
من دئسم: اوغوز خانین اوغلویام
حداد عادل دئیهجک: یوخ.. سن کوروش جانین اوغلوسان!
من دئسم: من سولدوزلویام, توفارقانلییام, سویوق بولاقلییام...
حداد عادل دئیهجک: یوخ.. سن نقدهلیسن, آذرشهرلیسن, مهابادلیسان...
من دئسه م...
اوستاد دفتری نفسینی دردی:
- بئله لیکله بو سورغولاری مندن نییه سوروشورسوز گئدین حداد عادل-دن سوروشون!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
قاشینما
دوکتور جئری
دونن اوستاد مانقورتزاده مطبه گلمیشدی. رنگ-روفو ساپ-ساری اولموشدو:
- دوکتور! دادیما چات اؤلدوم!- دئیه زاریلدادی.
اوتوراجاق بویور ائتدیکدن سونرا سوروشدوم:
- دئ گؤروم نهیین دیر اوستاد؟!
ساپ-ساری رنگی قیزارماغا باشلادی. باشینی آشاغی سالاراق:
- یانیم قاشانیر دوکتور! – دئییب آرتیردی:
- دوکتور! قاشیرام قانیم چیخیر، قاشامیرام جانیم چیخیر!
- نه واختدان قاشینتی توتوبسان؟
- چوخداندیر دوکتور! آنجاق سون واختلاردا قاشینتیم دؤزولمز اولوب!...
- قاشینتیز سورکلی(مداوم) دیر یوخسا آرالیقلی؟!
- یوخ دوکتور.. مداویم دئییل هردن توتور، هردن بواخیر؟!
- یاخشی بئله ایسه دئ گؤروم قاشینتیز نه زامان توتور، نه زامان بوراخیر؟
اوستاد مانقورتزاده باشینی قووزادی:
- دوکتور!!
"زبان رسمی" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " آنادیلی" آدی گلنده قاشانیرام!
"پارس" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " تورک" آدی گلنده قاشانیرام!
"آذری" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " تورکی" آدی گلنده قاشانیرام!
"خلیج همیشگی" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " اورمو گؤلو" آدی گلنده قاشانیرام!
"محمود افشارلار" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " جاواد هئیتلر" آدی گلنده قاشانیرام!
"ارمنستان" آدی گلنده خوش-خوش اولورام " آذربایجان" آدی گلنده قاشانیرام!
"کوروش، داریوش" آدی گلنده خوش-خوش ....
سؤزونو کسدیم:
- گئچین تخته، موعاینه ائدیم- دئدیم.
اوزو قویلو تختین اوستونه اوزاندی. باش بارماغیمله تومانینی آشاغی چکیب اوتوراغینا چیراغ سالدیم:
- اوستاد!! اوتوراغیزین باشینا نه ایش گتیریبسیز؟!!
یئریندن داشلاندی؛ نیگران-نیگران اوزومه باخدی:
- یعنی دئییرسیز، ایش ایشدن گئچیب دوکتور!.. هئچ بیر ایش گؤرمک اولماز؟
اوزونتو ایله دئدیم:
- بیرآزجیق تئز گلسهیدیز، یاغ- یاخی ایله سیزی درمان ائده بیلردیم آنجاق ایندی گرهک بیر فوق تخصص دوکتورا موراجیعه ائدهسیز...
- سوراغیزدا یاخشی بیر دوکتور وارمی، منی اونون یانینا گؤندهرهسیز؟!
باشیملا "هه" دئیهرک میزین چکمهسیندن بیر ویزیت کارتی چیخاردیب بیلهسینه اوزاتدیم. اوستاد مانقورتزاده تشکور دولو باخیشلاری ایله کارتی آلیب اوخدو:
- پروفئسور دوکتور ساری قولو خان
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سویوق اؤلچر
دوکتور جئری
شاختا-سازاقدان دانشیردیق. قلئیچی مورتوض اللرینی هافلایا- هافلایا:
- بو ایل هاوا هر ایلدن بتر سویوقدور- دئدی؛ سونرا کوچهنین باشیندا یانلارینی باسا-باسا گلن ددهلیگینی گؤستریب آرتیردی:
- شیخ آغایا باخ؛ هاوانین سویوقلوغوندان اللرینی اؤز جیبینه سوخوب!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
هامییا ایش وار!
دوکتور جئری
دونن کوچه ده قلئیچی مورتوض ایله بورون-بورونا گلدیم. سککیز- دوققوز آی ایدی ایشسیز گزیر، ائوینی باققالدان-چاققالدان نیسیه آلماقلا گئچیندیریردی.
- خوش گؤردوک مورتوض بگ نئجهسن؟ ایش تاپدین؟!- دئیه سوروشدوم.
الیمی ایستی- ایستی سیخدی:
- ساغ اول دوکتور!.. هه؛ ایش تاپمیشام!..
اورکدن سئویندیم:
- مورتوض بگ سنه دئمهدیم؛ بیرآز دؤزسهز شیخ حسن آغا "برجام" دان سونرا بوتون ایشسیزلره ایش فورصتی یاراداجاقدیر؟!
باشینی آشاغی سالیب اوتانجیندان دینمهدی!
- هله دئ گؤروم نه ایش گؤرورسن؟
فیسیلدادی:
- ائو اثاثی ساتیرام...
- بازارین نئجهدیر؟..یاخشی قازانیرسان؟..
- یوخ! یاری-یاری زییان ائلهییرم!!
شاشیردیم:
- نئجه زییان ائلهییرسن؟!!.. ائشیتدیگیمه گؤره ائو اثاثی ساتانلار یاری- یاری قازانیرلار سن نییه...
سؤزومو کسدی:
- آخی من ائویمین اثاثلارینی ساتیرام...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
دومبا گؤز
دوکتور جئری
اوستاد دفتری، کئفلی ایسکندر، قلئیچی مورتوض، کل اوغلان قبیریستانلیق طرفیندن گلیردیلر. اوست باشلاری توز-تورپاق ایچینده ایدی. ماراقلاندیق. یاخینلاشینجا سوروشدوم:
- خئیر اولا یولداشلار، هارادان بئله؟!
اوستاد دفتری الینین دالی ایله آلنینین ترینی سیله-سیله دئدی:
- دومبا گؤزو قویلاماقدان گلیریک!
یانیمدا دوران اوستاد فرهیخته ایکی الینی باشینا تاپدادی:
- ائی وای ائویمیز ییخیلدی! فرهنگستان زبان فارسینین رئیسی اؤلدومو؟!!
قوشوقچو کل اوغلان باشی ایله "هه!" دئدی.
شاشقین-شاشقین سوروشدوم:
- هله بو صیر-صوفت ندیر؟! باشدان آیاغا توزا، تورپاغا بورونموشسوز!!
یانیت وئرن اولمادی؛ اوستاد دفتری گؤیه باخدی. کئفلی ایسکندر گولدو. کل اوغلان باشینی قاشادی.
قلئیچی مورتوضا دؤندوم. اوزو جیرماقلانمیشدی! آرغین-یورغون فیسیلدادی:
- آدام کیمی باسدیرماغا قویموردو کی!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سیاسی طوطی قوشو
دوکتور جئری
بیر گون فارس دیلی قورومونون باشقانی قوشچو دوکانینا گئدیب بیر طوطی قوشو ساتین آلماق ایستهیر. دوکانچی قفس ایچینده بیر قوشو گؤستهرهرک دئیر:
- باشقانیم! الیمده تکجه بو طوطی قالیبدیر فقط دئمهلییم بو قوش بیرآز سیاسی دانیشیر، ایستهسهنیز بونو وئریرم؟
باشقان، "عئیبی یوخدور، ائله بیزده سیاسی آدام ساییلیریق!" دئیه طوطینی آلیب ائوینه آپارار. ائرتهسی گونو باشقان طوطینی قوشچویا قایتاریب دئیر:
- بونو نه قوشدور منه ساتیبسیز؟ بو قوش سیاسی دئییل ده پانتورکیستدیر! هر ائوه دؤندوگومده منه دئییر: خوش گلدین شئونیست!! من بو سؤزلره دؤزه بیلمهرم، تئز اول منیم پولومو گئری وئر...
دوکانچی پولو خرجلهدیگیندن طوطینی قایتارماق ایستهمز. بو اوزدن دئیر:
- باشقانیم! من بو قوشو تربیه ائلهرم! لطفا سیز صاباح گلین قوشو آپارین.
باشقان گئدندن سونرا، قوشچو بیر بالاجا باتوم گتیریب طوطی قوشونا گؤستهرهرک دئیر:
- باشقان ائوه گلنده نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین شئونیست!-دئیر طوطی.
دوکانچی اؤفکهلهنیب باتومی طوطینین یانینا سوخاراق یئنه سوروشار:
- باشقان ائوه گلنده نه دئیهجکسن؟
طوطی جیغیلدایا- جیغیلدایا یئنه:
- خوش گلدین شئونیست دئیهجگم- دئیر.
ایشکنجه اوچ-دؤرد کره تکرار اولونجا طوطی دایانا بیلمهییب:
- خوش گلدین باشقان دئیهجگم – دئیه جانینی قورتارار.
ائرتهسی گون باشقان گلینجه، دوکانچی قوشون تربیه اولدوغونو سؤیلر. باشقان بونو دئنهمک ایستهیهرک طوطیدن سوروشار:
- من ائوه گلنده نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین باشقان دئیهجگم- دئیر طوطی.
- یانیمدا ایرج افشار اولسا نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین باشقان!..خوش گلدین ایرج! دئیه جگم.
- یانیمدا ایرج افشار،بیرده احمد کسروی اولسا نه دئیهجکسن؟
- خوش گلدین باشقان!..خوش گلدین ایرج!..خوش گلدین احمد!.. دئیهجگم.
- یانیمدا ایرج افشار،احمد کسروی، محمدعلی فروغی، عنایت اله رضا و.. اولسا نه دئیهجکسن؟!
طوطی بیرآز سوسدوقدان سونرا دوکانچییا دؤنوب دئیر:
- گئت باتومی گتیر!.. بو آلچاق گئرچکدن شئونیست!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
شئیطانین
مکتبی
دوکتور جئری
شئیطان موخبیرلرین آیلیق توپلانتیسینا قاتیلاراق سورغولاری
یانیتلاماغا باشلادی. هفتهلیک برنامهلریندن سوروشدولار .
دئدی:
- شنبه گونلری روسیه شئوینیستلرینه درس وئریرم نئجه قیریم
تاتار اؤز ارک جومهورییتینده ایشغاللارینی سوردورسونلر.
بازار ایله بازار ائرتهسی گونلری چین فاشیستلرینه درس
وئریرم نئجه شرقی تورکستانی آسیمیله ائتسینلر.
آرا گون ایله چارشنبه گونلری ائرمنی داشناقلارینا درس
وئریرم نئجه ایشغال اولونموش آذربایجان تورپاقلاریندا یئنی-یئنی جینایتلر
تؤرتسینلر.
جومعه آخشامی گونلری کورد پ.ک.ک-چیلرینه درس وئریرم
نئجه تورک-تورکمن تورپاقلاریندان اؤزلرینه اؤلکه یاراتسینلار.
جومعه گونلری ایسه ...
موخبیر شئیطانین سؤزونو کسدی:
- حتما جومعه، تعطیل گونونوزدور ده دینجهلیرسینیز؟
شئیطان اوزونتو ایله باشینی توولادی:
- یوخ جانیم!!..بیزه دینجهلیش گونو یوخدور کی!... جومعه
گونلری ده گئدیب پان ایرانیستلردن درس آلیرام!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
یارانهنین مؤعجوزهسی
دوکتور جئری
کئچن آی اگری-بوروق ایدارهسینین باشچیسی یوز میلیارد تومن گؤتوروب کانادایا قاچاندا پولیس بیلدیردی:
- آی چیخمامیش سانیقی توتوقلاییب عدالت الینه تاپشیراجاغیق!
بو قیزیقلی خبرین آردینجا، آی باشی موخبیرلر پولیس ایدارهسینه توپلاشیب سانیق حاققیندا سوروشدولار.
پولیس باشقانی آچیقلادی:
- سؤز وئردیگیمیز کیمی، سانیقی توتوقلاییب تورمهیه باسدیق!
موخبیرلر شاشقین-شاشقین:
- بو بیر مؤعجوزهدیر؟! سیز نئجه بو ایشی باجاردینیز؟!..- دئیه سوروشدولار.
پولیس باشقانی باشی ایله موخبیرلرین سؤزونو اونایلادی:
- دوغرودور بو بیر مؤعجوزه دیر! یارانهنین مؤعجوزهسی!!
- یارانهنین مؤعجوزهسی؟!!!
باشقان گولومسهدی:
- ائلهدیر!.. بیز قاباقدان بیلیردیک، ایرانلیلار هر شئیدن واز گئچسهلر ده قیرخ بئش مین بئش یوز تومن یارانهلریندن واز گئچمهیهجکلر. بو اوزدن پوسقودا یاتدیق؛ سانیق اوغرونجا اؤلکهیه قاییدیب یارانهسینی آلاندا، خودپردازین قاباغیندا بیلهسینی یاخالادیق.
موخبیرلرین بیری دیللندی:
- بئله ایسه، نییه ایکی آی بوندان قاباق اوچ مین میلیارد تومن گؤتوروب قاچانی توتوقلامادینیز؟!
باشقان اوزونتو ایله یانیتدا دئدی:
- تاسفله؛ بللی اولمایان ندنلره گؤره، دؤولت اونون یارانهسینی کسمیشدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
خبریز یوخدور!
دوکتور جئری
قهوهچی تئیمور آغانین شاگیردی چایلاری شاققاشاقلا میزین اوستونه دوزنده ائشیگده شیدیرغی یاغیش یاغیردی.
ماعاشلاردان دانیشیردیق؛ اوستاد دفتری دئییردی:
- من یازیق ایکی میلیون آیلیقلا نه ائدیم؟! ائوی گئچیندیریم؟! قیسطلاریمی وئریم؟! قیزیما جئهیز آلیم؟!
اوستاد فرهیخته اوزونتو ایله باشینی ترپهدهرک اوستاد دفترینین سؤزلرینی کسدی:
- رحمتلیگین اوغلو! من بئش میلیون آیلیقلا ائوین خرجینده قالمیشام. سن هله ایستهییرسن ایکی میلیونلا، قیسطلارینی وئریب قیز دا اره وئرهسن؟!
پروفئسور نصرالدین صؤحبته قاریشدی:
- منجه بو گون اون میلیون ماعاشلا بیر ائوی آنجاق ایداره ائتمک اولار.
من دانیشماق ایستهینده، تئیمور آغانین شاگیردی آیاق یالین صؤحبتین ایچینه قاچدی:
- آغالار باغیشلایین ها!..من فیکر ائلهییرم سیز موؤضونو بیرآز شیشیردیرسیز! نئجه یعنی ایکی میلیونلا، بئش میلیونلا، اون میلیونلا ائو گئچیندیرمک اولماز؟ من تئیمور آغادان آلان دوققوز یوز مین تومنله دؤرد باش عاییلهمی گئچیندیریرم...
اوستاد دفتری آجییا-آجییا اوزونو تئیمور آغانین شاگیردینه توتدو:
- اوغلوم اصلان! سیز اؤلموشسوز، خبریز یوخدور!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بیزده قورد قارداشدان اؤیرنمیشیک می؟!
دوکتور جئری
بیلگینلرین آراشدیردیقلارینا گؤره:
قانون، عدالت، برابرلیک، حاق-حوقوق کیمی قاوراملار تکجه اینسانی توپلوملارا عایید اولماییب یابانی حئیوان توپلولوقلاریندا گئچرلیدیر.
اؤرنک:
گئچمیشده اورماندا آسلان، قورد، تولکو یولداشلاشیب قرارلارشیرلار؛ آرخا-آرخایا وئرهرک بیرگه اوولاییب بیرگه یئیهلر.
گونلرین بیر گونو، بو اوچو اووا چیخیب بیر دووشان، بیر قویون، بیرده جئیران اوولاییرلار. یئمک واختی گلنده آسلان اوزونو قوردا توتوب دئییر:
- قورد قارداش! سن هامیمیزدان یاخشیراق حاق-حوقوقدان باش چیخاردیرسان دوزو بودور، سن اوولاری آرامیزدا پایلایاسان!
قورد تشکور ائدهرک الینی باغیرینا باسیب دئییر:
- سولطانیم!.. جئیران سیزینکی اولسون، دووشان تولکونونکو، قویون دا منیمکی...
آسلان اؤفکه ایله پنجهسینی قووزاییب وار گوجو ایله قوردون تپهسینه تاپداییر. قورد اوزون-اوزون اوزانیب اؤلور. سونرا آسلان گولومسهیرک تولکویه دؤنور:
- تولکو قارداش! اولماسا اوولاری سیز بؤلون!
تولکو الینی گؤزونون اوستونه قویوب دئییر:
- قوربان! جئیرانی ناهارا یئیین، قویونو شامدا یئیرسیز، دووشانی دا سحریزه ساخلایین!
آسلان قاققاناق چکیب گولور:
- تولکو قارداش! بو عدالتلی پای-بؤلوشو کیمدن اؤیرهنیبسن؟!
تولکو باشینی آشاغی سالیر:
- رحمتلیک قورد قارداشدان!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
اوپئک-این ایجلاسلاری چرچیوهسینده گؤرولهن تدبیرلرین دونیا بازاریندا نئفتین قیمتلرینه تأثیری اولدو.
بونو ترئند -ا ائنئرگئتیکا ناظری ناطیق علیئو دئییب.
ناظیر حساب ائدیر کی، همین تدبیرلرین بوندان سونرا دا تأثیری اولاجاق:
«آنجاق او قدر ده بؤیوک تأثیر گؤزلهمک لازیم دئییل. بیز حساب ائدیردیک کی، ایجلاسدا قبول ائدیلهن قرارلار نئفتین بیر بارئلینین قیمتینی ۶۰ دوللارا قدر آرتیرسین».
ن.علیئوین فیکرینجه، بو ایل دونیا بازارلاریندا نئفتین قیمتی دونیا اقتصادیاتینین اینکیشاف تئمپیندن آسیلی اولاجاق:
«بو ایل دونیا اقتصادیاتیندا بؤیوک سیچراییس اولاجاقسا، اقتصادی اینکیشاف تئمپی موشاهیده اولوناجاقسا، اوندا نئفتین قیمتی داها دا باهالاشا بیلر».


text:
فینلاندییا دایره محکمهسی «اصل فینلر» فراکسییاسیندان اولان میلت وکیلینی تووو هاکارینانی ۱۱۶۰ آورو جریمه ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، میلت وکیلینین جریمه ائدیلمهسینه سبب میللتلرآراسی مناسیبتلرین قیزیشدیریلماسی گؤستریلیب.
قئید ائدک کی، هاکارینا بوندان اؤنجه بوتون موسلمانلاری تحقیر ائدیب. نیتسه تراکتیندان سونرا اؤز فیسبوک صحیفهسینده ویدئوموراجیت یاییملایان میلت وکیلی«بوتون موسلمانلار تررورچو دییل، اما بوتون تررورچولار موسلماندیر» دئییب. داها سونرا او بوتون موسلمانلارین فینلاندییادان قووولماسینی طلب ائدیب.


text:
آذربایجان رئسپویلیکاسینین پرئزیدئنتی ایلهام علییو یئکدیلیکده میللی اوُلیمپییا کوُمیته سینین پرئزیدئنتی سئچیلیب.
رئپورتون معلوماتینا گؤره, بو بارَده ژورنالیست لره گنجلر و ایدمان ناظیری آزاد رحیم اُو آچیقلاما وئریب.
او بیلدیریب کی, سئچگی میللی اوُلیمپییا کوُمیته سینین بو گون کئچیریلن حسابات سئچگی کونفرانسی چرچیده سینده باش توتوب:
"کونفرانسدا ایشتیراک ائدن میللی اوُلیمپییا کوُمیته سی عضولری یئکدیلیکله, بؤیوک هوس و سئوینج حیسسی ایله جناب پرئزیدئنتی یئنیدن میللی اوُلیمپییا کوُمیته سی پرئزیدئنتی سئچدیلر. بو موناسیبتله ایدمان ایجتماعییتی آدیندان دؤلتیمیزین باشچیسینی تبریک ائدیریک. بوگونکو بؤیوک نائیلییتلریمیزین اَساسینی ایدمانچی نین اصل دوستو, ایدمانا بؤیوک کؤمکلیک گؤسترن, دستک اولان جناب پرئزیدئنت قویوب. اونا بؤیوک اوغورلار آرزولاییریق".
قئید ائده ک کی, پرئزیدئنت ایلهام علییو میللی اوُلیمپییا کوُمیته سینه 1997-جی ایلدن رهبرلیک ائدیر.


text:
معاصر آذربایجان شعرینده سئودیییم شاعیرلرین بیری ده واحد دیر. بیر چوخ شعر هوسکاری کیمی منده واحدین غزللری ایله بویویوب، بویا- باشا چاتمیشام. آذربایجان غزل اوستادلاریندان بیری اولان علی آقا واحد، ان کیچیک یاشلاریمدان منی آذربایجان شعرینه باغلایان شاعیرلرده ن بیری دیر. واحدین غزللری آذربایجان موسیقیسی و موغامی ایله سیخی باغلی دیر. آدی هر زامان یاشار موغامات خواننده میز حاجی بابا حسین اوفون اثرلرینده یاشایان واحدین غزللری، بو بویوک اوستاد و دیگر مغنی لریمیزین ماهنی لاریندا، اؤلکه میزین بئله اوجقار یئرلرینه گئدیب، چاتمیشدیر.
اوستادین، «قارا گؤزلردن» غزلینین:
عشق زنجیرینه یوز دفعه گرفتار اولسون،
منه هر کیم دئسه، ال چک بو قارا گؤزلردن
بیتی، منی گنجلیک چاغلارینا، تبریزین نجات مدرسه سینده درس اوخودوغوم ایللره آپاریر. بو بیتی بیرینجی دفعه او مدرسه ده درس اوخودوغوم ایللرده، او زامان حؤرمتلی معلم و اوستادیم اولان فریدون قره چورلونون ادبیات درسینده آپاریلان مشاعره ده، بیر دوستدان ائشیتدیم. مشاعره بیتدیکده ن سونرا، ایندی تاسفله حیاتدا اولمایان او دوستومدان، بو بیتی منیم دفتریمده یازماغینی خواهش ائله دیم.
آذربایجان غزل ینده مستثنی یئره مالیک اولان واحد، آذربایجان یاشادیقجا، شعره، غزله هوسکار اولان آذربایجانلیلارین، اوره ک لرینده و یادداشتیندا یاشایاجاقدیر.
علی آقا واحد
قارا گؤزلردن!
گؤزه لیم، گول یاناغین قیرمیزی دیر مخمردن!
دوداغین لعلدن آرتیقدی، سینه ن مرمردن،
گولده وارسا نه گؤزه للیک، گؤزه لیم.، سنده ده وار،
دی گؤره ک، بیر نه یین اسکیکدی گول- احمردن؟
دهنین غنچه، بئلین اینجه، اوزون گول کیمی تر،
ساچلارین سونبولو آواره سالیب چؤللردن
اهل- عشقه بو قدر ناز ائله مک یاخشی دئییل،
بسدیر، انصاف ائله، ال چک بو یامان شاکردن!
نئجه اغیاره باخیرسان، گؤزه لیم، قان اولماز،
گؤز اوجویلا بیزه ده بیر نظر ائتسن هردن
عشق زنجیرینه یوز دفعه گرفتار اولسون،
منه هر کیم دئسه، ال چک بو قارا گؤزلردن
بو پری چهره لر عشقینده گؤزه ل دیر، واحد،
غزلی سن دئیه سن، من اوخویوم از بردن


text:
۲۱ یاشلی پولینا پوپووا "روسییا-۲۰۱۷" گؤزللیک یاریشماسینین قالیبی اولوب.
کولت. آز خبر وئریر کی، سوئردلووسک ویلایتینی تمثیل ائدن و ۶ ایلدیر مودئللیک کاریئراسی اولان پوپووا ایندییه قدر هئچ بیر موسابیقهده ایشتیراک ائتمهییب.
روسییا گؤزهلی اوغروندا ۵۰ قیز موباریزه آپاریب. موسابیقهنین شرطلرینه اساساً، فینال مرحلهسینده ایشتیراک ائدن بوتون قیزلارین بویو ۱۷۳ سانتیمئتردن چوخ، ۱۸ یاشدان بؤیوک، ۲۳ یاشدان بالاجا اولمالی، بدهنلرینده دؤیمه، اری، اوشاغی، ائروتیک کاراکتئرلی فوتو-ویدئولاری اولمامالی ایدی.
۲۵-جی یوبیلئی مراسیمی «بارویخا لوخوری ویللاگئ» کونسئرت زالیندا کئچیریلیب. مراسیمین آپاریجیلاری مشهور دیجئی ماکسیم پریوالوو و ۲۰۰۳-جو ایلده «میسس روسییا» تیتولونو قازانمیش ویکتورییا لوپیرئوا اولوب.
قالیبه دیری ۳ میلیون دوللار اولان آغ قیزیل، میرواری و بریلیانتدان هازیرلانمیش تاج، ۳ میلیون روبللوق بانک کارتی و آوتوموبیل هدییه اولونوب.


text:
غزنوی لر
غزنوی لر حکومتی (۹۷۵-۱۱۸۷ م.) (۳۴۴ ه.ق. - ۵۸۳ ه.ق.) تورک سولطانلیق موسلمان دولت .اورتادوغو (ایندیکی ایران تورکیستان )یئرینده سولطانلیق یاراتدیلار.سامانیلر مغلوب اولمادا بیرینجی شاهی آلیپ تکین تخت اوسته گئچدی.
غزنوی دؤولتی (962-1186) - بیر تۆرک دؤولتی. غزنوی دؤولتینین اساسیٛنیٛ آلپ تکین قوْیمۇشدۇر. اوْ، سامانیلر دؤولتینین گؤرکملی سرکردسی ایدی و سامانیلرین تۆرک غۇلاملاریٛندا خیدمت ائتمیشدی (غۇلاملار تۆرک اصیللی گنج قۇللاردان تشکیل ائدیلمیش دایمی سۆواری قواردیا ایدی). آلپتکین شخصی شۆجاعتینه گؤره حربی ایانلار سیٛراسیٛنا داخیل اوْلمۇشدۇ. آلپتکین سامانیلرین حاکیمییتینی تانیٛماقلا یاناشیٛ، غزنوی دؤولتینی یاراتدیٛ. اوْنۇن اؤلۆمۆندن سوْنرا حاکیمییته سبۇتکین (977-997) گلدی و اوْ، هیندوستانا دفلرله حربی سفر ائتدی.دؤولتین باشکندیٛ غزنی شهری ایدی.
ایچیندهکیلر
تاریخ[دَییشدیر]
سبۇتکین اؤلندن سوْنرا اوْغلۇ سولطان ماحمۇد غزنوی (998-1030) حاکیمییته گلدی. تاریخده ایلک دفه «سولطان» تیتۇلۇ ماحمۇدا وئریلمیشدیر. سامانیلر دؤولتی 999-جۇ ایلده داغیٛلدیٛ، اوْنۇن اراضیسی غزنوی و قاراخانلیٛ دؤولتلری آراسیٛندا بؤلۆشدۆرۆلدۆ. نتیجده کئچمیش سامانی توْرپاقلاریٛ اوْلان خوراسان، خارزم، سیستان و ایندیکی افقانیستان غزنوی دؤولتینه قاتیٛلدیٛ.سولطان محمود غزنوینین دؤورۆنده اراضیلر آرتدیٛ. غربی ایران غزنوی دؤولتینین ترکیبینه کئچدی. هیندوستانیٛن شیمالیٛ و شیمال غربی 1026-جیٛ ایلده ایشغال ائدیلدی. دؤولت هیندوستاندان خزره قدر اراضینی احاطه ائدیردی .[۱][۲][۳] ماحمۇد غزنوی 1002-1026-جیٛ ایللرده 17 دفه هیندوستانا هۆجۇم ائتمیشدی. اوْنۇن شیمال و شیمال-شرق توْرپاقلاریٛنیٛ، ینی کشمیر، پنجاب، قۇجارات ویلایتلرینی غزنوی دؤولتینه قاتمیٛش، هیندوستاندان چوْخلۇ قنیمت الد ائتمیشدی. ماحمۇد حاکیمییتینی غربی ایراندا یایماق مقصدیله 1029-جۇ ایلده ری، همدان و ایصفاهان اوستانلرینی، آز سوْنرا گۇر اوستانینی تۇتدۇ. سولطان ماحمۇدۇن حاکیمییتینین سوْن دؤورۆنده غزنوی دؤولتی هیندوستاندان خارزمه و خزر ساحیلی توْرپاقلارا قدر اراضینی احاطه ائدیردی.
سولطان ماحمۇدۇن داخیلی سیاستی[دَییشدیر]
غزنوی دؤولتی فئوْدال موْنارخیاسیٛ ایدی. دؤولتی سولطان ایدار ائدیردی. سولطان ماحمۇد مرکزی حاکیمییتی مؤحکملندیریردی، بۇ مقصدله مۆلکی اصیلزاد، غۇلاملاردان عیبارت حربی ایانلارا، تۆرکلردن عیبارت حربی ایانلارا آرخالانیٛردیٛ. سولطان ماحمۇدۇن اوْردۇسۇندا یۆکسک حربی اینتیزام وار ایدی. اوْردۇنۇن اساسیٛنیٛ تۆرک اصیللی غۇلاملار (قواردیا) تشکیل ائدیردی. غزنوی اوْردۇسۇندا «قازیلر» دئیلن کؤنۆللۆ دؤیۆشچۆلر ایشتیراک ائدیردی. حربی یوْللا الد ائدیلن قنیمت اوْردۇ و دؤولت ممۇرلاریٛنیٛ تمین ائتمیردی. دؤولت ایلدن-یله وئرگینی آرتیٛریٛردیٛ. کندلیلر، صنعتکارلار، تاجیرلر وار-یوْخدان چیٛخیٛردیٛ. سولطان ماحمۇد غزنیه شهرینین اینکیشافیٛنا کؤمک ائدیردی.
غزنوی دؤولتینین ضعیفلمسی[دَییشدیر]
آلتینجی عصرین بیرینجی یاریٛسیٛندا سولطان مسعودۇن دؤورۆنده دؤولت ضعیفلدی. وئرگینین چوْخلۇغۇنا گؤره داخیلی چکیشملر آرتدیٛ.غزنوی دؤولتینین ترققیسی زاحیری خاراکتئر داشایکینجیردیٛ. بۇنۇن آرخاسیٛندا خالقیٛن آغیٛر گۆزارانیٛ دۇرۇردۇ. سولطان ماحمۇدۇن اوْغلۇ مسعود (1030-1041) حاکیمییته گلدی و قارداشیٛ اوْنا مۆقاویمت گؤستردی. مسعود ایانلارا آرخالاناراق قارداشیٛنیٛ ضررسیزلشدیره بیلدی. مسعود ایانلاردان آسیٛلیٛ اوْلدۇ. اؤلکده رۆشوتخوْرلۇق باش آلیٛب گئدیردی. خارزم غزنویلردن آیریٛلدیٛ. غزنویلرده داخیلی ضیدیتلر کسکینلشدی، سلجۇقلاریٛن غزنوی دؤولتینی سیٛخیٛشدیٛرماسیٛ دا گۆجلندی. بۆتۆن بۇنلار دؤولتین ضعیفلیب ایفلاس ائتمسی ایله نتیجلندی.
1040-جیٛ ایلده دندنکن دؤیۆشۆنده سلجۇقلار غزنویلره قالیب گلدیلر. بۇندان سوْنرا غزنویلر دؤولتینین ترکیبینده آنجاق افقانیستانیٛن بیر هیسسی و پنجاب قالدیٛ. خایکینجی عصرین 70-جی ایللرینده گۇرلۇ طایفالاریٛ غزنویلری شیمالی هیندوستانا سیٛخیٛشدیٛردیٛ. پاکیستانیٛن لاهور شهری باشکند اوْلدۇ. 1186-جی ایلده گۇرلۇلار لاهورۇ تۇتدۇلار، خوْسروْو ملیک اسیر آلیٛندیٛ. غزنوی دؤولتی سۆقۇط ائتدی.
ایستینادلار[دَییشدیر]
همچینین باخ[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Islamic Central Asia: an anthology of historical sources, Ed. Scott Cameron Levi and Ron Sela, (Indiana University Press, 2010), 83;The Ghaznavids were a dynasty of Turkic slave-soldiers...
- ↑ "Ghaznavid Dynasty" Encyclopædia Britannica
- ↑ Jonathan M. Bloom, Sheila Blair, The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, Oxford University Press, 2009, Vol.2, p.163, Online Edition, Turkish dominated mamluk regiments...dynasty of mamluk origin (the GHAZNAVID line) carved out an empire...


text:
اهوازدا ترورچیلیقلی هۆجۆمده 25 آدام آرادان چیقدی
شنبه گۆنی ارتیر بیلن اهواز قانا بولاندی
ایران ینگ اهواز شأهِرینده ایران- عیراق ساواشی نینگ ییللیغی میناسیبتلی دابارا ترورچیلیقلی هۆجۆم قورالدی.
هۆجۆمده 25 آدام آرادان چیقدی، 60 آدام یارالاندی.
اؤلِنلرینگ آراسیندا عسگرلر بیلن بیله لیکده یؤنه کی رایاتلارینگ دا باردیغی حابار بریلیأر.
شنبه گۆنی ارتیر بیلن اهواز قانا بولاندی.
ترورچیلارینگ عسگرلرینگ کؤینِگینی گِییپ آرقاداقی پارکدان هۆجۆم قوراندیقلاری حابار بریلدی.
هۆجۆمینگ جوغاپکأرچیلیگینی الاحوازیه آدینداقی یاراغلی توپار اؤز اۆستۆنه آلدی.
ایران ینگ داشاری ایشلر وزیری جواد ظریف هۆجۆمدن سونگرا "آمریکا و ترورچیلارینگ بؤلگه دأکی قولداوچیلارینی" بو هۆجۆمینگ جوغاپکأری دییپ گؤرکِزدی.
ایران ینگ جمهورباشلیغی حسن روحانی دا بو واقا باراسیندا درنگو ایشلری نینگ آلیپ باریلماغینی ایسله دی.
ایران ینگ دینی یوُلباشچیسی آیت الله خامنه ای ده واقادا اؤلِنلره دویغوداشلیق بیلدیردی و جوغاپکأر قورامالارینگ جنایاتچیلاری اینگ قیسغا واغتدا توسساغ ادیپ قاضیهته تابشیرماغینی ایسلهدی.


text:
پوتینه سلفی بوریس یلتسیندن بحران میراث قالسا دا، او، اؤلکهدهکی سیتواسییانی ایستابیللشدیریب، روس دؤولتینی قورویا بیلدی.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو سؤزلر اس اس ار ای-نین ائکس-پرزیدنتی میخایل گورباچووون «تایم» ژورنالیندا درج اولونان مقالهسینده یئر آلیب. او، روسییانین اساس پروبلمینین اقتصادیاتداکی دورغونلوق، حیات سوییهسینین آشاغی دوشمسی، کوتلوی کاسیبلیق، کورروپسییا، معین شخصلرین غیری-قانونی وارلانماسی، تحصیلین، صحییهنین و علمین دقراداسییاسی اولدوغونو بیلدیریب. گورباچووون فیکرینجه، روسییانین پروبلملرینین حلی یالنیز دؤولت ایدارچیلیک سیستمینین دییشیلمسیندن کئچیر.
«منجه، روسییا یالنیز دموکراتییا سایهسینده اوغور قازانا بیلر. روسییا سیاسی رقابته، رئال چوخ پارتییالی سیستمه، عدالتلی سئچکییه حاضردیر».


text:
هر ایشده، ایشین بیر باشینی بوش توتساق، ایش اوزناالادیقدا، زورلانماریق. ایش تئز بیتدییی آن دا، بیتدییی یئردن باغلاییب، قورتاراریق. آنجاق بوش توتمادیقدا، ایشی بیر باشدان باشلاییب، سونونا یئتیرنده، قالانینی زورلا یئرلشدیرمه یه چالیشیب، ایشی آخسادیب، بیر واقتلار دا ایش بیر یوللوق باتیراریق.
هردن "ایشین بیر باشین بوش توت"-و قولاغیمیزا سیرقا ائله دییمیزده، بیر باشی بوش توتماق یئرینه، ایکی باشینی دا بوش توتاریق. ایکی باشی بوش توتولان ایشین سونونو سیز دئیین نئجه اولار. اوشاقلیق زامانین، ائوجیک-ائوجیک اویونلارینا اوخشایار، بیر فرقیله او دا بوکی؛ اوشاقلیقدا اوینانان ائوجیک-ائوجیک، تکجه واقت گئچیرمک اوچون اولماز. بؤیوکلری یانسیلاماق اوچون اولوب، گله جک اوچون اوینانار. آنجاق، بؤیوکلوکده ایکی باشی بوش اولان ایشلر، تکجه واقت گئچیرمکله، اؤزوموز قاندیرماق اوچون اولور. بوش توتماغی، ایکی قولاغیمیزا سانجماقلا، باشلاری بوش قویا بیلریک.


text:
حلبدن ایندییه قدر ۷۵۰۰ قدر مولکی شخص خلاص ائدیلیب.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه باش ناظیری بینَهلی ییلدیریم دئییب.
«حلبین یاردیم یالواریشلارینا سسسیز قالمادیقلاری اوچون بوتون وطنداشلاریمیزا تشککور ائدیریک. سورییانین سووئرئنلیگی ایله باغلی پروبلئمیمیز یوخدور. سورییا سورییالیلارین اولمالیدیر. موصول دا ایشید تئررور قروپلاشماسیندان تمیزلهنمهلیدیر. موصول موصوللولارین اولمالیدیر. «فرات قالخانی» عملیاتینین مقصدی ایشیده قارشی موباریزه و سورییانین شیمالیندان اؤلکهمیزه گلن تهدیدلری آرادان قالدیرماقدیر»، - ناظیر بیلدیریب.


text:
ایردوغان کلانترلر بیلن افطار پروگرامیده اوچره شدی
ایردوغان جنابلری، تروریستلرنینگ باشینی ایزیب یوبارگن لیکلرینی ایتدی
تورکیه جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان، جمهور رئیس لیک مجتمع سیده گی کورگزمه صالونیده انقره کلانترلری بیلن افطار پروگرامیده اوچره شدی.
ایردوغان جنابلری؛
"ترور تشکیلاتلری نینگ باشلرینی اوز سُم لریگه ایزیب یوبارگنلرینی اورغولب، جودی، غَبار، تندورک، بستلر دره سیده ترورچیلرنینگ اوستیگه هجوم قیلگنلری گه اشاره قیلدی.
عفرین و الجرابلس ده ترورچیلرگه قره ته آلیب باریلگن عملیاتلرنی ایسله تیب اوتگن ایردوغان، "بیزگه کیلگن مهاجرلر ایککی تامانده 4 مینگ کیلو مترلیک ساحه گه قیتیب بارماقده لر. 200 کیشی اطرافیده مهاجر شو وقت اوز توپراقلریگه قیتیب بارگنلر. انشالله کوپراق کیشی قیتیب باره دی" دیب ایتدی.


text:
رابرت آنسون هاینلاین
رابرت آنسون هاینلاین (اینگیلیسجه: Robert A. Heinlein) آمریکالی رومانچی، قیسا حکایه یازیچی - و یازیچی - .۷ ژولای ۱۹۰۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۰ ایل عومر ائلهییب و ۸ مئی ۱۹۸۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Robert A. Heinlein»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده رابرت آنسون هاینلاین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
Aug 5, 2016
روح بیلیمی باخیشیندان فاناتیزم (اجتماعی بویوتلار) - 4
درویش اوغلو
بو یازینین اؤنجه کی بؤلوملرینده فاناتیک شخصیت تیپینین اولوشوم شرطلرینی، فیکیر، دوشونجه و دویغو دوزلگه سینی و فاناتیک شخصیتین اؤزللیکلریندن بیر پاراسینی آچیقلاماغا چالیشدیم. بونون یانیندا بیر توپلومون تاریخی گلیشیمینین، اینانجلارینین، عنعنه لریین و رسم و رسوماتینین جمعی بیلینج اولاراق بیرئیین روح دوزلگه سینین (ساختارینین) اولوشوموندا بؤیوک رول اوینادیغینی بیلیریک. جمعی بیلینجین بیرئی (فرد) اوستونده کی ائتکیسی (تأثیری) هاوانین، گونش ایشیغینین، جفرافی اؤزللیکلرینین بیرئی اوستونده کی ائتگیسی قدر ائتگین (مؤثر) و عینی زاماندا بیرئی طرفیندن آنلاشیلماز اولدوغونا دققت یئترمگیمیز گرکیر.جمعی بیلینجین بیرئی اوستونده کی اتگیسینین ان آیدین و آچیق مثالی دیل دیر. تبریزده، اردبیلده، اورومیه ده دونیایا گلیب، بؤیوین بیر انسان اؤز اختیاری و اؤز سچگیسی اولمادان آذربایجان تورکوسو دانیشار، (توپلومون چوخونلوغوندان سؤز ائدیرم، زورلامالی استثنالاردان سؤز گئتمیر). بیرئی ایچینده یاشادیغی توپلومون دینینی، عنعنه لرینی و جمعی بیلینجی اولوشدوران اینانجلاری اؤزونون اختیاری و انتخابی اولمادان منیمسه مک زوروندا قالیر. تاریخی بویوتدان باخارساق، یوز ایللر بؤیونجا اسلام دینینین دگیشمز و دوگم قایدا قانونلارینا گؤره یاشامیش بیر توپلوم اولان گونئی آذربایجان توپلوموندا، یوخاریدا آنلاتدیغیم پروسه ایچینده، فاناتیک شخصیت توپلومون اورتالاما (میانگین) شخصیتی اولموشدور. فاناتیک دین قایدا قانونلارینا، فاناتیک رسم و رسوماتا قارشی چیخان آیدینین دا آیدینلیغیندا بیر فاناتیزم وار. بئله بیر توپلوم ایچینده گلیشن، گؤرونورده هئچ بیر دین ایله ارتباطی اولمایان و یئنه گؤرونورده دینه قارشی اولان مارکسچیلیق، لنینچیلیق، مائوچولوق، انورخوجه چیلیک کیمی فیکیر آخیملاری دا فاناتیک فیکیر آخیملاری دیر. فاناتیک بیر توپلومدا اورتالاما شخصیت تیپی فاناتیک شخصیت اولدوغو کیمی، بو توپلومون "آیدینلاری" دا بو اؤزللیکدن استثنا دگیل. بو فیکیر آخیمی دا اسلام دینینین زامان ایچینده سنی وشیعه قوللارینا آیریلدیغی کیمی، اصلینده بیر آنا فیکیرین زامان ایچینده آیری آیری قوللارا آیریلماسینا معروض قالیبدیر. سنی و شیعه قوللارینین هر بیرینین یئنه اؤز ایچینده اسماعییلان، افطحیه، شمیطیه و مالکی، حنفی، شافعی، حمبلی و .... کیمی آلت قوللارا آیریلدیغی کیمی مارکسچی فیکیر آخیملاری دا هر بیری اؤز ایچینده آلت قوللارا آیریلماقدادیر. کارل مارکس و فریدریش انگلس فاناتیک دینلرده کی (پیغمبر) ین یئرینه اوتورور. مارکسچی فیکیر آخیمینین بوتون قوللاری اوچون مقدس و مطلق دیر. کارل مارکسین یازدیغی کاپیتال کیتابی دا فاناتیک دینلرده کی (مقدس) کتابین یئرینه اوتورور. بو کیتابا مارکسچی فیکیرآخیملارینین هئچ بیرینده ان کیچیک شک و شبهه اولونمامالی دیر. آنجاق بو کتابلارین دا اصلی نسخه سینی، ترجمه، تفسیر و تحلیل یوخ، کارل مارکسین اؤز یازدیغینی اوز یازدیغی دیلده اوخویوب آنلایانلارین سایسی ایکی الین بارماقلارینین ساییسینی آشماز. تقی ارانی، بزرگ علوی، احسان طبری، نورالدین کیانوری و بیر نئچه نفر داها. بونلار مجتهدلر و علما دیرلار. قارا میلت (سیاهی لشکر) آنجاق بو مجتهد و علمانین یازدیغی تفسیر و تحلیل ایله یئتینمه لی (اکتفا ائتملی) دیر. بو سئویه نین آلتیندا قول آییریملاری باشلاییرلار. لنینچیلیک یوخسا مائوچولوق. استالینه شک اولونار می یوخسا اولنماز می؟ مطلق و دگیشمز حؤکملر ایسه "دیکتاتوری پرولتاریا و انترناسیونالیزم پرولتری دیر. قاریشقادان، آسترولوگی یه (اولدوز و کیهان بیلمی) قدر، موسیقی دن سرطان خستلیگینه قدر وار اولان بوتون گؤرونگه لری آچیقلاماغا قادر اولان دونیا گؤروشو ده "ماتریالیزم دیالکتیک" دیر. بو فیکیر آخیمینی آیاقدا توتان انسانلار دا فاناتیک بیر دینی آیاقدا توتان انسانلار کیمی فاناتیک شخصیت تیپلری دیرلر. اؤز ذهنلرینده مطلقلشدیردیکلری دوگم لار ایله مقدسلشدیردیکلری شخصیتلرین بویوروقلاری نین جیزدیغی جیزیغین ایچینده فیکیرلشیرلر و بو جیزیغین ائشیگینه چیخماغا جسارت ائتمیرلر.
من بو یازیدا کارل مارکسین و فریدریش انگلسین فیکیر و دوشونجه لرینی نقد ائتمیرم. آنجاق بو انسانلارین مقدس اولمادیقلارینا و بو انسانلارین فیکرلرینین (هر انسان و هر فیکیر کیمی) مطلق اولمادیغینا اینانیرام. بوتون وارلیق و البته کی انسانی جامعه لرین هامیسی دایانماز بیر دگیشمه و گلیشمه پروسه سی ایچینده اولدوغونا گؤره، بیر فیکیرو دونیا گؤروشونون مطلق و دگیشمز اولدوغونا اینانماق بو دونیا گؤروشونو عینی و اوبژکتو فاکتورلاردان ایزوله ائدیب، تحجره و داشلاشماغا چکمک دیر. بو باخیش آچیسیندان ایستر کارل مارکسین، ایسترسه تانرینین بویوروقلارینی دگیشمز و مطلق معیار اولاراق قبول ائدن ایکی انسانین دونیا باخیشینین بیری – بیریندن فرقی یوخدور.
کارل مارکس آلمانلی و عؤمرونون چوخونو آلماندا یاشامیش و آلماندا فعالیت ائتمیش بیر حقوقچو، اقتصادچی و فیلسوف ایدی. طبیعتاً کارل مارکسین فیکیلرینی اوخویوب آنلایابیلنلرین چوخو دا آلمانلی، یوخسا آلمان دیلینه مسلط اولان انسانلار اولمالیدیرلار. کارل مارکسین فلسفه، دونیا گؤروشو و توپلومسال فیکیرلرینی ده بیرینجی یول بیلیمسل و متودیک اولاراق نقد ائدنلر یئنه آلمانلیلار ایدی. 1924 ایلینده آلمانین فرانکفورت شهرینده قورولان بیر توپلومسال آراشدیرما انستیتوسو هگلین، کارل مارکسین و زیگموند فرویدون دونیا گؤروشلرینی دگیشمکده اولان اجتماعی شرطلره گؤره اویغونلاشدیرماغا باشلامیشدیر. بو انستیتونون قوروجولاری و فعاللاری ایچینده دونیا مشهورو روح بیلیمچیسی اریک فروم دا وار ایدی. سونرالاری اوروپا مارکسیستلری، یاخود اویروکومونیسم آدی ایله تانینان بو فیکیر آخیمی دیالکتیک ماتریالیزیمین "هر شئی دگیشمکده دیر" اصلینی بو دونیا گؤروشونون اوزونون اوستونده ده اعمال ائتمکده ایدی. "هر شئی دگیشمکده دیر" اصلی البته کی بیر فیکیر آخیمینین دا بو دگیشن هرشئیه آیاق اویدورماسی گرگینی احتوا ائتمکده دیر. فاناتیک دوشونجه سیستمینین یایغین و اورتالاما فیکیر سیستیمی اولدوغو اورتا شرق اؤلکه لرینین آیدینلاری ایسه کارل مارکسین و فریدیش انگلسین فیکیرلرینی آنجاق اؤز دوشونجه سیستملرینه اویغونلاشدیراراق مطلقلشدیریب، دگیشمز بیر ایدئولوژی حالینه گتیریبلر. بو فاناتیک مارکسچیلار اؤز فاناتیزملریندن حرکت ائدرک اویروکومونیسم فیکیر آخیمینی "خائن"، "اوپورتونیست" "ملایم" "دگمه منه دگئمه ییم سنه" کیمی صفت لر ایله بزه ییب و بو فیکرآخیمینی آلچاقلاماغا چالیشارلار. دئملی اؤلو قالخیب میردشیری یوور.
فاناتیک دوشونجه چرچووا سیندا اسیر اولان انسان اؤز دویغو و تجربه لرینه یوخ، دگملارینا دایاناراق دوشونه بیلر. فاناتیک مارکسچی دوشونجه یه منسوب فاناتیک بیر "آیدین" بیر گؤرونگه نی آچیقلاماغا چالیشدیغی زامان، "کارل مارکسین بیر سؤزو وار......کی ..... دئملی بو مسئله نین چیخیش یولو بئله اولمالی دیر" کیمی بیر منطق قاباغا آپارار.
اؤز تجربه لریمدن بیر نئچه سی:
مین اوچ یوز اللی آلتی دا، ایران اسلام جمهوریتی داها قورولمامیش ایکن، تانیدیغیم یولداشلاریمدان بیریسی، ایگیرمی یاشلاریندا بیر جوان، آغیر روحی بحران دا ایدی. بیزدن بیر نئچه یاش داها بؤیوک اولان، اونیورسیته ده تحصیل آلماقدا اولان و اوگون بیزیم اوچون بیر آیدین، بیر اؤنچو (پیشرو) کیمی گؤرونن بیر نفر، آغیر روحی بحرانداکی دوستوموزا، "لنینین یک قدم به پیش، دو قدم به پس کیتابینی اوخوسان، محکم بیر دونیاگؤروشو تاپارسان و اؤزوه حاکم اولارسان" دئیه اوگوت وئردی. بوگون، قیرخ ایل سونرا، روحی بحراندا اولان او یولداشیمیزین درین و اوزون زامانلی بیر معالجه یه احتیاجی اولدوغونو هله ایندی آنلاییرام.
مین اوچ یوز آلتمیش دؤرد ایلینده آلمانین فرانکفورت شهرینده مارکسچی ـ لنینچی آیدینلارین بیر آرایا گلدیگی بؤیوک بیر ییغینجاقدا خانبابا تهرانی (آلماندا تحصیلات آلمیش، تانینمیش تجربه لی بیر سول آیدینی) دانیشماسینین ایچینده، اوروپادا اولان بو یاریمچیلیق دمکراسی نین شوروی و چین ده اولان سوسیالیزم دن داها چوخ سوسیالیسیتی اولدوغونو آچیقلادی. خانبابا تهرانی بو دانیشیغیندا کیتابدان اوخودوقاریندان دانیشمیردی. ایللر بویو یاشادیغی چین توپلوموندا و یاخیندان ارتباطی اولان آیری سوسیالیستی توپلوملار ایله یاشادیغی اؤز تجربه لریندن دانیشردی، دئملی وار اولان عینی شئیلردن دانیشدیردی. آنجاق بیزیم او زامانکی، کیتابدان اوخودوقلاری حؤکملری مطلقلشدیرمیش مارکسچی ـ لینینچی آیدینلاریمیز بو آدامی "تروتسکیست مرتد" آدی ایله هوولادیلار. بو انسانلارین واقعیتی قبول ائتمک یئرینه ذهنلرینده کی مطلقلیکلری واقعیته یوکلمکده اسرار ائتدیکلری آیدین دگیل می؟
مین اوچ یوز آلتمیش دؤرد ایلینده، آلماندا، بوخوم شهرینده منی اوزاقدان تانییان بیر یولداش منی تظاهرات ائتمک اوچون چاغیردی. اونلارین قویدوغو تظاهراتا گئتمک اوچون کؤنولسوز اولدوغومو حس ائدینجه منیم فیکریمی اؤیگرنمه گه چالیشیردی:
سنین فیکرین شوروی باره سینده نه دیر؟
تانیمادیغیم بیر اؤلکه دیر.
چوخ گؤزل، افغانستان باره سینده نه فیکر ائیردسن؟
شوروی افغانستانی اشغال ائدیب.
نه؟ اشغال! اشغال دگیل، یاردیم دیر. باخ، لنین دئمه میش می کی سوسیالیست بیر اؤلکه، قونشو، قاردش بیر اؤلکه نی اشغال ائتمز! شوری سوسیالیسیتی بیر اؤلکه دیر. دئمک کی افغانستاندا حضورو اشغال اولابیلمز، یاردیم دیر.
بو شکیلده دوشونن بیر انسانین بللی شخصیت لری مقدسلشدیردیگی و داشلاشمیش، متحجر و دگیشمز دوگملاردان یولا چیخدیغی آیدین دگیل می؟
بونو دا قید ائتملییَم کی قیرخ ایل اؤنجه بیزیم بیر پارا "آیدین" مارکسچی ـ لنینچی وطنداشلاریمیز طرفیندن "افغانستان سوسیالیسیتی" آدلاندیریلان توپلومدا، قیرخ ایل سونرا انسان داشلاماق، باش کسمک، ال کسمک، انسان شاللاقلاماق و بونا بنزر ایشلر، هله ده دین و توپلومسال قایدا – قانونلارینا عاید، و بالفعل عمله کئچیردیلمکده دیر. بو توپلومو، قیرخ ایل اؤنجه کی حالی ایله، "سوسیالیست" آدلاندیران انسانین واقعیت دن نه قدر اوزاق اولدوغو، و بو ادعاسینین آنجاق حؤکملره و دوگملارا دایاندیغی آچیق دگیل می؟
مارکسچی، لنینچی، مائوچو دوشونجه آخیمینین منسوبلارینین ایچینده اولان عنعنه لر، حراملار، مکروه لار و ثوابلار دا وار ایدی. تبریز اونیوزسیته سینده "خصوصیات دختر انقلابی" باشلیغی آلتیندا بیر بیلدیری اللرده گزردی. "دختر انقلابی نباید دامن کوتاه بپوشد، دختر انقلابی نباید ناخنهایش را لاک بگذارد، دختر انقلابی نباید توی جمع بلند بخندد......" بونلار اؤزومدن چیخارتدیغیم جوک و لطیفه دگیل.
بو فیکیر آخیمینین منسوبلارینین اؤزونه خاص موسیقی سلیقه سی ده وار ایدی. "شور امیرف" (بوتون سنفونی لرین هامیسنین آدی "شور امیرف" ایدی)، کوراوغلو اوپراسی کیمی بیر پارا موسیقی لری دینلمک ثواب ایدی. فارس دیللی مارکسچی – لنینچیلردن بیر پاراسی بئله کوراوغلو اوپراسینین حیرانلاریندان ایدیلر، رشید بهبدوفون حیرانلاریندان ایدیلر. مرضیه، داریوش رفیعی کیمی اوخویانلاری دینلمک مکروه ایدی، گوگوش کیمی اوخویانلار ایسه حرام ایدی.
بو فیکیر آخیمینین باش چکنلرینین نطق لری یوزده دوقسان بئله باشلاردی: "رفیق استالین در جواب سئوال احمقانه تورتسکی مرتد که مزبوهانه میکوشید رهنودهای داهیانه رفیق لنین را زیر سئوال ببرد، مینویسد......دیکتاتوری پرولتاریا جامعترین و عالی ترین شکل دمکراسی است، چرا که بر مبنای منافع طبقه کارگر عمل میکند......
بللی شخصلرین مقدسلشدیریلمیش و بللی دوگم لارین دگیشمز حؤکملر اولدوغو گؤرونمور مو بو دوشونجه سیستمینده؟
بوگونکو گونئی آذربایجانلی مارکسچی – لنینچی وطنداشلاریمیزین میللی شعورا قارشی دوشمانلیق ائتمکلری، داشلاشمیش و متحجر دوگملارینین، مارکسچیلیق – لنینچیلیگین حؤکملریندن بیری اولان "انترناسیونالیسم پرولتری" نی آشابیلمدیکلریندن دیر. مارکسچی – لنینچی دوشونجه آخیمیندا میللی شعور "ناسیونالیسم" اولاراق تانینیر و "فاشیسم" ایله عینی آنلامدا ایشلنیلیر. دئملی "ناسیوناسیت" اولان هر کس، شرایطینه و ناسیونالیسمینین ایچریگینه (محتواسینا) باخمادان "فاشیست" دیر. لنین و استالین یولداشلار زامانلارینداکی آذربایجان و قیریم - تاتارلارین میللی حرکتلرینی باسیب، ازیب ییخمادیلار می؟ میللی شعورو قبول ائتمک، لنین و استالین یولداشلارین مقدسلیگینه، "انتریاسیونالیسم پرولتری" دوگم و حؤکمونه آیقیری دیر. فاناتیک بیر مارکسچی – لنینچینین بوگون میللی شعورو منیمسه مه سی، فاناتیک بیر مسلمان اوچون قران آ شک ائتمک قدر چتین و امکانسیزدیر. گؤنئی آذربایجانلی مارکسچی لنینچی وطنداشلاریمیزین آذربایجان ناسیونالیسمینی "فاشیسم" ایله یان – یانا قویدوقلارینا قارشین فارس فاناتیک ناسیونالیسیمنی "فاشیست" اولاراق تانیمادیقلارینین و فارس فاناتیک ناسیونالیسیمنه قارشی ساواشمادیقلارینین ندنی ایسه، فارس فاناتیک ناسیونالیسمی حاکم بیر میللتین، دؤلتین آرخاسیندا اولدوغو بیر میللتین ناسیونالیسیمی اولدوغودور. قدرتده و حوکومتده اولانا باش ایگمک، یالتاقلیق ائتمک، اونا قارشی ساواشماقدان داها راحات دیر.
روح بیلیمی باخیمیندان ایسه بئله بیر باش ایگمک و یالتاقلیغین ایچ مکانیزمینی "اجتماعی مازوشیزم" آدلی یازیمدا آچیقلاماغا چالیشمیشام. بو یازینی اوخومامیش اولان دیلداشلار اوچون بو یازینین بیر پارچاسینی بوردا تکرار ائدیرم:
روح بیلیمینده (پسیکولوژی) ده بیرئسل (فردی) مازوشیزم انسان وارلیغیندا اولان و طبیعی شکلینده ایچدن ائشیگه ساری بیر آگرسینون ائشیگه ساری یول تاپابیلمه دیگیندن بیرئین اؤزونه دؤنوشو و اؤزونو، اؤز اینجیتمه، اسگیکلیک دویغوسو، دگرسیزلیک دویغوسو و بو دویغولاردان ایلری گلن، گوجلویه باش ایگمک، اؤزونو ساوونابیلمَمک، گوجلونو ایده آلیزه ائتمک و هدفسیز یالتاقلیک شکلینده بیر تئرپنیش (رفتار) اولاراق گؤرون بیر شخصیت اؤزللیگی دیر. دئملی بیر انسان اوشاقلیغیندان باشلایاراق، حدیندن آرتیق ایته لَیجی، رد ائدیجی، آلچاقلاییجی و اؤنمسمز بیر محیطده یاشارسا، ایستکلرینی اؤز گوجونون اِعمالی ایله اله گئتیرمک یولوندا اومودسوزلاشارسا، ایستکلرینی یالوارماقلا، مظلوملوق گؤستریسی ایله، اؤزونو حقیر گؤسترمکله، اؤزونو ایجیتمکله، گوجلویه یالتاقلیق ائتمک ایله اله گئتیرمک یولونو سئچه بیلر. بئله بیر یولو سئچمک ایله اؤز ایستکلرینه چاتابیلن بیر انسان، زامان ایله بو تئرپنیشی اؤزونه یاشام استراتژی سی ائده بیلر. اوزون زاماندا بو یاشام استراتژیسی او انسانین شخصیت اؤزللیگینه دؤنوشه بیلر و بئله جه "مازوشیست شخصیت" اورتایا گله بیلر. مازوشیزم، بیر شخصیت اؤزللیگی اولدوقدان سونرا آرتیق هر زامان و هر یئرده وار اولان بیر دیوغو و هر زاما و هر یئزده اؤزونو گؤسترن بیر تئرپَنیش شکلینه دؤنوشه بیلر. (بو نئچه سطیرده آنلاتیلان بو موضوع اوخویان اوچون آنلاشیلماز ایسه، بو موضوع نون یوزلرجه صفحه آچیقلانماسی و آنلاتیلماسی گرکن بیر موضوع اولدوغوندان دیر. بو موضوع نون آیدینجا آچیقلانماسی و آنلاتیلماسی بو قیسسا یازینین چرچوه سینه سیغماز)
بیرئیسل اولاراق گؤرونن بیر پسیکولوژیک اؤزللیک، اؤزونو توپلومسال اولاراق دا گؤستره بیلر. دئملی بیر توپلومو اولوشدوران بیرئیلرده اؤز اینانج، اؤز گوجونه دایانابیلمک اؤزللیگی، عصیان و حاکمه باش قالدیرماق ایله ایستکلرینه یئتیشمکدن اومودسوزلاشمیشلیق، یایغین بیر پسیکولوژیک اؤزللیک شکلینه گلمیش ایسه، بو اؤزللیک اؤزونو، استقلال دویغوسونون اسگیکلیگینده، باغلیلیق (وابسته گی) ائیلیمی، مظلوملوق دویغوسوندا، آیریلارینی اؤزونه حاکم ائتمک ایستگینده، اؤزونه یوخ، آیریلارینا دایانماق ایستگینده و اؤزونو یوخ، اؤزگه لری ایئده آلیزه ائمک ائیلیمینده (تمایل)، قضا و قدر قارشیسینا محکوملوق دیوغوسو و .... گؤستره بیلر. بئله بیر اؤزللک اؤزونو او توپلومون دیلینده، کولتورونده، مذهبینده، سیاستینده و یاشام فلسفه سینده گؤستره بیلر. و بئله جه او توپلومون بارز و حاکم سوسیال پسیکوژیک اؤزللیگی شکلینده گؤرونه بیلر.
خالق دیلی و محاوره ده:
بیر آلمانلیدان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، "یاخچیام، یاخچی دگیلم، پیس دئگیلم، اؤزون نه جورسن؟" کیمی بیر جواب وئرر
بیر ایتالیالیدان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، او دا آلمانلینین دئدیکلریندن بیریسینی دئیر، یاخود ایتالیا توپلومونا خاص بیر مزاح ایله، "مطبینیز هاردادیر؟" دئیه سوروشابیلر.
بیر قوزئی آذربایجانلی دان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، او دا گئنه یوخاریدا ساییلان جوابلاردان بیریسینی وئرر.
بیر فارس ویا گونئی آذربایجانلیدان "کئفین نئجه دیر؟" دئیه سوروشولدوغوندا، "نوکرم، کیچیگم، خاک پاتم، مخلصم، زیر سایه شما..." و.... بو سایاقدان سؤزلر دئیر. دئملی بیر یاندان اؤزونو تحقیر ائدرکن، اؤزونون دگرسیز، گوجسوز، خسته حال، یالواریش دولوسو، گؤستررکن، اوبیر یاندان دا سوروشانا یالتاقلیق بیلدیرن، اونو اوجالارا قاوزایان، دئملی ایده آلیزه ائدن دئیملر.
شعر و ادبیاتدا:
مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید
که ز انفاس خوشش بوی کسی می آید.
.....................................
یار دارد سر آزردن حافظ یاران
شاهبازی به شکار مگسی می آید.
بنشسته ام من بر درت تا بوک برجوشد وفا
باشد که بگشائی دری گویی که برخیز اندرآ
.............................................
ای بر درت خیل و حشم بیرون خرام ای محتشم
زیرا که سرمست و خوشم زان چشم مست دلربا
(جلال الدین رومی)
اولدوز سایاراق گؤزلمیشم هر گئجه یاری
گج گلمه ده دیر یار یئنه اولموش گئجه یاری
................................................
یاتمیش هامی بیر اللاه اویاقدیر داها بیر من
مندن آشاغی کیمسه یوخ اوندان دا یوخاری
محمد حسین شهریار
دئگیلسن چوْخدان، ائی گردون، جاهان سئیرینده یوْلداشیم،
نوْلا خم اوْلسا قددین، سندن آرتیقدیر منیم یاشیم.
ترازویی-عیاری-مؤهنتم بازاری-عشق ایچره،
گؤزوم هر دم دوْلوب، مین داشه هر ساعت دگر باشیم.
سیریشکیم آل، باغریم پاره، بیر کۇهی-بلایم کیم،
همیشه لالوو لعل ایله رنگیندیر ایچیم، داشیم.
منه مانند بیر دیوانه صۇرت باغلاماز، گۇیا،
قلم سێندیردی تصویریم چکندن سوْنرا نقاشیم.
فۆضولی، خازینی-گنجی-وفایم، اوْل سببدندیر،
گۆهرلر تؤکدو ایسراف ایله بۇ چشمی-گۆهرپاشیم.
محمد فضولی
بونلار آنجاق بیر – ایکی سئچیلمیش نمونه دیر. ادبیاتیمیز بئله دئیملر ایله دولودور. اصولاً منظوم ادبیاتیمیزین بؤیوک بؤلومو بئله دئیملردن اولوشور.
سوزو قیسسالتاجاق اولورسام: ایستر کئچمیشیمزده، ایستر بوگونوموزده سوسیال مازوشیزم بیزیم کولتوروموزن آیریلماز بیر پارچاسی اولموشدور. بو فنومنین تاریخی کؤکلرینی آختارماق بو قیسسا یازینین چرچوه سینه سیغماز و اؤزو اؤز باشینا بؤیوک بیر آراشدیرما گرکدیرن بیر ساحه دیر.
فاناتیک شخصیت اؤز تجربه و دویغولارینا دایاناراق بیر دونیا گؤروشو گلیشدیره بیلمدیگینه گؤره هرزامان بیر رهبره، بیر اؤنچویه احتیاج حس ائدر و بئله بیر اؤنچوسو اولمادیغی زامان اؤزونو آوارا، دگرسیز، آنلامسیز حس ائدمگه باشلار. دین ایدئولوژیلرینین بیریسینه، یوخسا سیاسی، فلسفی گؤروشلرین بیریسینه منسوب ایسه، مرجعلری و اؤنچولری حاضیردیر. بئله بیر فیکیر آخیمینا منسوب دگیل ایسه، سعدی، حافظ، فریدریک نیچه، ژان پل سارتر ویا بونا بنزر بیریسینی تاپیب، اؤزفیکیرلرینی بو اؤنچوسوندن آلار. بو قدر اینتلکتوئل دگیل ایسه ده کندخدا، بویوک آتاسی و یا بونا بیزر بیریسیندن بیر بوت دوزلدیب اونو اؤزونه حاکم ائدر. اریک فروم بو موضوع نو "آزادلیق قورخوسو" آدلی کتابیندا آیرینتیلی شکیلده آنلاتماقدادیر.
فاناتیک بیر انسانین یارادیچیلیق و خلاقیت دن یوخسول اولدوغونا، ییخیچیلیغا و ویرانگرلیگه اوز گتیرمه سینه یوخاریدا قیسساجا اشاره ائتمیشدیم. بو گؤرونگه نی (فنومن) مارکسچی – لنینچی دیلداشلاریمیزدا داها آیدین گؤره بیلدیگیمیزین یانیندا بو گؤرونگه نین ایچ مکانیزمینی ده بوردا داها آیدین آچیقلاماق مومکوندور. شوروی "علیه الرحمه" یئتمیش ایللیک سوسیالیستی سیستمینده و "انترناسیونالیسم پرولتری" حوکمونون اجراسی ایله ویلادیمر پوتین کیمی سیاستچیلر تربیت ائتدی. بوگون ویلادیمر پوتینین سوریه ده "انترناسیونالیزم پرولتری" نین اجراسیندا نه قدر مؤحکم دوردوغونو گؤرمکده ییک. بوگون هله ده اؤزلرینی مارکسچی – لنینچی بیلن وطنداشلاریمیزین ایدئولوژیک مرجع لری وفات ائتدیکدن سونرا، اؤزلرینه آیری بیر مرجع تاپماقلاری گرکلیدیر. فارس فانتیک ناسیونالیسمی بو مرجعین یئرینی دولدورماقدیر. "تمامیت عرضی ایران" ایده آلی دا "سوسیالیزم" و "انترناسیونالیسم پرولتری" ایده آلینین یئرینی دولدورماقدادیر. بو شرطلر آلتیندا، بیزیم چاغداش فاناتیک مارکسچی – لنینچی دیلداشلاریمیزا آچیق قالان تک یول آذربایجان میللی شعورونا قارشی ساواشماق، اونو ییخماغا، ویران ائتمگه چالیشماق اولابیلر.
یاخین کئچمیشده، ( 2016.06.07) "سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجمنی" نین اینترنت صفحه سینده اوخودوغوم بیر یازی منی هئچ ده تعجبلندیرمدی. بو یازینی بو انجمنین اینترنت صفحه سیندن کوپی ائدیب بوردا گتیریرم. حؤرمتلی اوخویانلاردان خاهیش ائدیرم بو یازینین اصلی متنینی بو اینترنت صفحه سینده اوخوسونلار.
احمد امید یزدانینین « آلمانجا- آزربایجانجا سؤزلوک» کتابینین جنوبی
آذربایجانلیلارا فایداسی وارمی؟
محّمد علی حسینی
درین تأسّف و اورک آغریسی ایله اعتراف ائتمک لازمدیر کی، چوخ میلیونلو جنوبی آذربایجان اهالیسنین چوخ آز حصّهسی اؤز آنا دیلینده اوخوماغا قادردیر. بئله اولدوغو حالدا، طبیعی اولاراق بئله بیر سئوال میدانا چیخیر: احمد امید یزدانینین 2004- جو ایلده آلمانیانین کُلن شهرینده نشر ائتدیردیگی « آلمانجا- آزربایجانجا» سؤزلوک جنوبی آذربایجانلیلارین هانسی دردینه یارایا بیلر؟
آرتیق هامییا معلومدورکی، ایراندا هربیر سوادلی، حتّی ابتدائی تحصیله مالک اولان بیر آذربایجانلی، فارس متنینی تورکجهدن (= آذربایجاندان) قات- قات راحت اوخویوب، باشا دوشور. محض بونا گؤرده، آلمان دیلی ایله مشغول اولان جنوبی آذربایجان وطنداشی اوچون، ایرانینین گرمانیست عالملرینین ترتیب ائتدیکلری، «آلمانجا- فارسجا» و یا «فارسجا- آلمانجا» لغتلردن، استفاده ائتمگین داها الوئریشلی اولدوغو انکار ائدیلمیزدیر. مسئله اوراسیندادیرکی ایستر جنوبی آذربایجاندا، ایسترسهده اونون سرحدّلریندن کناردا یاشایان هموطنلریمیز اگر آلمان دیلیایله ماراقلانارسا آذربایجانجا دا اوخویا بیلسه بئله، احمد امید یزدانینین لغتیندن بیر چوخ آلمان سؤزلرینین قارشیلیغینی تاپا بیلمیهجک.
آراشدیرمامیز گؤستردی کی، اَ. امید یزدانینین ترتیب ائتدیگی لغت خیلی درجهده ج. م. جعفراوفون رداکتورلوغو ایله، 1971- نجی ایلده، باکیدا، آذربایجان دؤلت خارجی دیللر انستیتوندا نشر ائدیلن « آلمانجا- آذربایجانجا لغت»دن منیمسه میشدیر. بورادا وئریلن بیر چوخ آلمانجا سؤزلرین قاراشیلیغینین جنوبی آذربایجاندا باشا دوشولمهسی ممکن دگیل. عیانی اولسون دییه، بو لغتدن بعضی سؤزلری دقته چاتدیرماق ایستردیک:
1- Kühlhaus = Buzuxana
2- Kühlschrank = Soyuducu, Buz dolabı
3- Urlaub = məzuniyyət
4- Nessel = Gicitkən
5- Bürste = Şotka
6- Bleistift = Karandaş
7- Stecker = Ştepsel
8- Steckdose = Ştepsel (züda. Düşaxa)
9- Musketier = müşketyor
10- Hausfrau = evdar qadin
11- Rassismus = irqçı
12- Laboratorium = Labor
13- Schweden = Isveç
14- Österreich = Avstriya
15- Satier = Satira, həcv, məzhəkə
16- Lohn = maaş, əmək, haqqı
17- Mongole = Mongol
18- Furnier = Faner, Lay (Taxtadan)
19- Hauptbahnhof = mərkəzi vağzal
20- Feuerwehr = Yanqin dəstəsı
21- Füller = avtomat qələm
22- Statue = heykəl
23- Dreieck = üçbucaq
24- Kesselstein = arp
25- Archäologe = arxeolog
26- Belohnung = Mükafat, Ödul, Təltif
27- Süchtig = mübtəla, xəstə
28- Sensation = Sensasiya
ج. م. جعفراوفون لغتیندن بیر باشا چؤرولموش بئله مثاللارین سایینی دفعهلرله آرتیرماق اولار. خصوصی اولاراق قید ائتمک ایستهیریک کی، آلمان سؤزلرینین بورادا وئریلن قارشیلیغی جنوبی آذربایجانلیلار اوچون آنلاشیلمازدیر. اَحمد امید یزدانی نمونه گتیردیگیمیز آلمان سؤزلرینه قارشیلیق اوچون آشاغیداکی سؤزلری علاوه ائتمهلیایدی کی، جنوبدا باشا دوشولسون: 1 (سردخانه)، 2 (یخچال)، 3 (مرخصی، تعطیل)، 4 (گزنه)، 5 (چؤکّه، باشماق و یا پالتارچوؤکهسی)، 6 (مداد)، 7 (دوشاخه)، 8 (پریز) لغت نامه ده 7 و 8 – نجی سؤزلره عین قارشیلیق وئریلمیشدیر. عینی ایله باکیدا نشر ائدیلمیش لغتده اولدوغوکیمی! جنوبدا (پریزه) دوشاخه دئمزلر. شمالدا ایسه عمومیّتله بئله سؤز ایشلنمیر)، 9 (تفنگچی)، 10 (خانه دار خانیم)، 11 (نژادپرست)، 12 (آزمایشگاه)، 13 (سوئد)، 14 (اتریش)، 15 (طنز)، 17 (مغول)، 18 (روکش، نازیک تختهدن)، 19 (ایستگاه راه آهن)، 20 (آتش نشانی)، 21 (خودنویس)، 22 (مجسمه)، 23 (مثلث)، 24 (کئهره)، 25 (باستان شناس)، 26 (جائزه)، 27 (معتاد)، 28 (جنجال) و ...
امید یزدانیKugelschreiber سؤزنون قارشیلیغینی «دیریرجکلی قلم» کیمی وئرمیشدیر کی، جنوبی آذربایجاندا بونو آنلامایاجاقلار. «خودکار» یازسایدی، باشا دوشردیلر.
ماراقلی دیر کی، احمد امید یزدانی آورپا منشءلی، سؤزلرین ده روسلاسمیش واریانتینی وئریب. مثلاً، جنوبی آذربایجداندا «آوتوبان» دگیل، « اتوبان» « آوتومبیل» دگیل، « اوتومبیل» دئیلیر. لغتده «هومورفول humorvoll سؤزون قارشیلیغی کیمی، یزدانی نین اؤزوندن علاوه ائتدیگی «خوش مشرب» سؤزوایله راضی لاشماق اولماز. ترتیبچی «humor » سؤزونون دقیق معناسینی بیلسیدی، بورادا «خوش مشرب» سؤزوندن استفاده ائتمزدی.
*
معلومدورکی، جنوبی آذربایجاندا عرب الفباسیندا استفاده اولونور. بئله اولان صورتده او، نه اوچون سؤزلوگونون لاتین الفباسی ایله ترتیب ائدیب؟ سبب بودور کی، «آذربایجان» سؤزونو «ذال» عوضیه «زا» ایله یازان احمد یزدانی سؤزلری عرب الفباسی ایله یازماقدا چتینلیک چکدیگیندن، ایشینی آسانلاشدیرماق اوچون بویولو سئچیب. بئله دوشونن اولار کی، بلکه او، شمالی آذربایجانداکی اوخوجولاری دا نظرده توتدوغو اوچون بئله ائدیب. لاکن بو فکرلهده راضی لاشماق اولماز. چونکه شمالی آذربایجاندا 9 گرمانیست عالمین ترتیب ائتدیگی «آلمانجا- آذربایجانجا لغت» موجود اولدوغوحالدا غیرآکادمیک و هوسکار سویّه ده ترتیب ائدیلمیش بیر لغته نه احتیاج اولا بیلر؟ اوستهلیک، شمالی آذربایجاندا «آلمانجا روسجا» لغت لردن ده استفاده ائتمک امکانی وار. اونو دا قید ائدک کی، همین لغت 2007- نجی ایلده 10 مین ینی سؤز علاوه ائدیلمکله 25000 تیراژلا باکی دا ینیدن نشر اولونوب. کتابین ایکینجی رداکتورو چرکز قربانلی اولوب.
*
« ایران گولوبال» سایتیندا، اسماعیل پور محمدی آدلی بیر شخص احمد یزدانی یه لغتله باغلی بئله بیر سئوال وئریر:
« آقای امید یزدانی ... بعضیلرینین دئدیکلرینه گؤره، سیزین لغت آذربایجان علملر آکادمیاسی نین لغتی دیر کی، اوزون ایللر بویو اونون اوزرینده ایشلهیب، امک صرف ائتمیشلر. سیز اونا معیّن دگیشکلر ائدیب اؤزآدینیزا چاپ ائتدیرمیسینز. بئله اتهاما جوابینیز نه دیر؟»
« من آذربایجان علملر آکادمیاسی نین آلمانجا- تورکجه [آذربایجانجا] لغتینی گؤرمه میشم»- دئیر.
یزدانی یاخشی بیلیرکی، اسماعیل پور محمّدی نین نظرده توتدوغو لغت ائله همین باکی نشریدیر کی، او، اوزون ایللر بویو اوندان استفاده ائدیب. ساده جه اولاراق او، پور محمدینین لغتی نشر ائدن مؤسسهنین آدینی سهو یازدیغیندان سوء استفاده ائدرک اتهّامدان بویون قاچیرماق ایسته یب.
تبریز شهرینده دوغولوب بویا- باشا چاتمیش و اورتا تحصیلینی ده اورادا آلمیش شخص نمونه اولاراق گؤستردیگیمیز آلمانجا سؤزلرین جنوبی آذربایجاندا کی قارشیلیغینی بیلمه دیگی حالدا، شمالی آذربایجاندا کی قارشیلیغینی نئجه بیلهجک؟!
بوخصوصدا تام قطعیتله دییه بیلریک کی، احمد امید یزدانینین، ج. م. جعفراوفون رداکتورلوغو ایله 1971- نجی ایلده باکی دا چاپ ائدیلمیش لغت دن باشقا منبعی اولابیلمزدی!
آذربــایجان یــازیچیلار اتّفاقـینین عضوی، و آذربـایجان علملر آکادمیاسی محمد فضولی آدینا الیازمالار انستیتوتون اشتاتدان کنار امکداشی
محّمد علی حسینی، 11 دسامبر 2015، برلین
من جناب محمد علی حسینی نین شخصی نین باره سینده، آلمانجا و آذربایجانجا دیللرینه هانسی اؤلچوده مسلط اولوب – اولمادیغی باره سینده، "سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجمنی" نده کی یئری و سمتی باره سینده و بو یازیسینین باره سینده هئچ بیر فیکیر بیلدیرمک ایستمدیگیم کیمی، احمد امید یزدانی نین ده شخصی، "آلمانجا ـ آذربایجانجا سؤزلوک" کیتابی باره سینده و "سورگونده گونئی آذربایجان (ایران) قلم انجمنی" نین قورولوشوندا یئری و رولو باره سینده ده هئچ بیر فیکیر بیلدیرمک ایسته میرم. بو یازینی اوخویانلاردان بو باره ده ماراقلانانلار وارسا، اؤزلری آخداریب تاپسینلار.
مارکسچی ـ لنینچی دوشونجه آخیمینین واراولان اوبژکتیولیکدن (عینی لیکدن) داها چوخ مطلقلشدیردیگی تئوریلر و مقدسلشدیردیگی شخص لر ایله مشغول اولدوغونو کئچن قیرخ ایلده بو فیکیر آخمی ایچینده کئچن مباحثه لر و یازیلارین ایچریگینین چوخونون "مارکس فیلان یازیسیندا بئله یازیر، لنین فیلان کتابیندا بئله یازیر...." کیمی دایاق نقطه لردن یولا چیخاراق "ایران" توپلومونو بو شخصلرین تئوریلشدیردیگی اؤلچولره گؤره طبقه لره بؤلمه سینده ده گؤرمک مومکوندور. بونلارین هامیسیندان اؤنملیسی 1353 ـ 1357 ایللری آراسیندا چوخ یایغینلاشان و "ایران" گنچلیگی ایچینده بؤیوک کوتله نی ائگیسی آلتینا آلان بو فیکیر آخیمینین، واقیعی اولدوغو کیمی آنلایابیمه یرک، واقعیتی آنجاق اؤز مطلقلشدیرمیش تئوریلری آراجیلیغی ایله آنلاماغا چالشاراق اسلامین و اؤزللک ایله شیعه مذهبینین آلتی ـ یئددی یوز ایللیک کؤکونو و بو کؤکه داناناراق تشکیلاتلانمیش اولدوغونو گؤروب، آنلاییب و دوغرو دگرلندیره بیلممه سینده آیدینجا گؤرونور.
مارکسچی ـ لنینچی فیکیر آخیمی روحانیتین توپلومداکی هیرارشیک گوجونو و بو هیرارشینین نئچه یوز ایللک تجربه یه دایاناراق بیر هیرارشیک اوتوریتر قدرت اولدوغونو گؤره بیلمه مکده ایدی. روحانیتین هیرآرشیک تشلکیاتی یوخاریدان آشاغی گئت گئده گئنیشلنن بیر هرم کیمی ایدی.
بیرینجی شخصلر: آیت الله عظمی لار و آیت الله لار.
ایکینجی درجه ده: حجت الاسلام و المسلمین لر.
اوچونجو درجه ده: حجت السلام لار.
دوردونجو درجه: ده ثقت الاسلام لار.
بئشینجی درجه ده: بو درجه لره دن اولمایان، آنجاق خالق ایچینده سؤزو کئچن و اوتوریته گوجو اولان مذهبی لر.
جماعاتین قالانی.
بو هیرآرشی ایچرسینده شیعه لیگین اوتوریته گوجو قلب دن باشلاییب بدنده یاییلان دامارلار کیمی توپلومون بوتونلوگونون اوستونده بیر آوتوریته گوجو قورموشدو و بو آوتوریته گوجونو نئچه یوز ایلدن بری آیاقدا ساخلامیشدی.
مارکسچی ـ لنینچی فیکیر آخیمی ایسه آنجاق سون ایگیرم ـ ایگیرمی بئش ایل ایچرسینده، شوروی طرفیندن دن تئوریک تغزیه ایله آنجاق آیدینلار و اوخویب یازماق بیلنرلرین ایچینده گلیشمیشدی.
بو وار اولان گرچکره قارشین مارکسچی لنینچی فیکیر آخیمینین اؤزونو بؤیوک قدرته مالیک و "انقلاب سوسیالیسیتی" ائده بیله جگینه اینانماسی، توپلومسال حرکتی روحانیتین الیندن چیخاردابیله جگینه اینانماسی انجاق فیکیرلرینین بیر دوگم و مطلق اولدوغونا ایناندیغیندان ایدی.
بو باخیشدان باخدیغیمیزدا دوگم فیکیر و مقدش شخصلره دایانان بو فیکیر آخیمینین اؤنجه آنلاتدیغیم فاناتیک فیکیر آخیملاریندان بیر فرقی یوخدور.


text:
طالبان حرکاتینین یاراقلیلاری افغانیستانینین جنوبونداکی کندلرین بیرینده آزی ۷۰ ساکینی اوغورلاییبلار، اونلارین ۷-سی اؤلدورولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی،آ ۳۰ نفردک ساکین آزاد اولونوب. قندهار ویلایتی پلیس ایدارهسینین باشچیسی اوغورلانان ساکینلرین آزاد اولونماسی ایستیقامتینده عملیاتلارین داوام ائتدیینی بیلدیریب.
افغانیستاندا اینسان حقوقلاری اوزره مستقیل کمیته شنبه گونو قندهاری تارینکوت شهری (اوروزقان ویلایتی) ایله بیرلشدیرن یول رایونوندا ۷۰-دن چوخ اینسانین سلاحلی دسته طرفیندن اوغورلاندیغینا دایر معلومات درج ائدیب. تشکیلاتین بیلدیردیینه گؤره، ۴۰-دان چوخ ساکین هله ده اسیرلیکدهدیر.
سون واختلار افغانیستاندا وضعیت خیلی گرگینلشیب. واختیله کند رایونلاریندا گئنیش اراضیلر اله کئچیرن «طالبان» حرکاتینین یاراقلیلاری حاضردا بؤیوک شهرلره هجوما باشلاییب. اؤلکه اراضیسینده ایشید ترور قروپلاشماسینین تأثیری ده گوجلنمکدهدیر.


text:
آذر آیینین 26 سی، زنگان بیلیم یوردونون کولتورل توپلومسال اشراق اوجاغی، ملی شاعریمیز هوشنگ جعفری جنابلارینین حضوری ایله تانیتیم تؤرهنیسینی قوردو.
تؤرن بئش بؤلومدن عبارت ایدی:
بیرینجی بؤلومده اوجاغین سایین دبیری میلاد صیادی جنابلاری، اوجاغین آماجی و آپاردیغی برنامهلر بارهسینده اؤیرنجیلره معلومات وئردی و اوجاغین ایندیکی و کئچمیش برنامهلری ایسه بیر کلیپ قالبینده تانیتیلدی. اوجاغین ایندیکی برنامهلریندن، دیل کلاسلاری(آذربایجان تورکجهسی، تورکیه تورکجهسی) ، 10 ایل دایانمادان هفتهلیک قورولان شعر اوتوروملاری، تئاتر ایش قوروپو، موسیقی ایش قوروپو، قادینلار ایش قوروپو، درگی ایش قوروپلاری و باشقا برنامهلری سایماق اولار.
ایکینجی بؤلوم، موسیقییه عایید ایدی. روحو اوخشایان، اوجاغیمیزین گنج موسیقیچیلرینین اجرالاری ایفا اولوندو. مهدی فاطمی، ناصر مصطفایی و مهدی آقاکریمی جنابلاری دیلبریم جان، هر شئییمسن، وفاسیز عشقیم و بو قالا داشلی قالا عنوانلی آذربایجان پاپ ژانریندا یئر آلان قطعهلرینی اجرا ائتدیلر.
اوچونحو بؤلومده، شاعرلریمیز شعر ایفاسی اوچون چاغیریلدیلار. ایلک اؤنجه اوجاغیمیزین گنج شاعری پرویز بی علیزاده تریبون آرخاسیندا شعرلرینی ایفا ائتدیلر(آرتیرمالییام علیزاده جنابلارینین «سوسوز» آدلی شعر توپلوسو نئچه آی اؤنجه یایینلاندی.) سونرا ملی شاعرمیز هوشنگ جعفری جنابلاری اؤیرنجیلرینین آلقیشلاری ایله سئن اوستونه چیخدیلار. آغ آتیم و ساوالان شعرلرینی اؤیرنجیلره سوندولار.
کئچن ایللردن فرقلهنهرک، بو ایل تانیتیم تؤرهنینده یئنی بیر بؤلوم آرتیلمیشدی. دؤردونجو بؤلومده تورکجه استندآپ کمدی اجرا اولوندو. بو بؤلومده گنج هنرمندیمیز مهدی بی سرافراز ین گولونج ایفالاری، اؤیرنجیلرین دوداقلارینا گولوش باغیشلادی.
سون بؤلومده ایسه اوجاغین کئچن دؤورهلرینین چالیشقان اویهلریندن تقدیر عمله گلدی.
آذوح


text:
دنیانینگ اتاقلی یازووچیلریدن بیری « بیلیمدن قدرتلیراق کوچ یۉق، بیلیم بیلن قوراللنگن آدم یېنگیلمس دیر» دېگن اېکن. حقیقتن بیلیم بیلن قوراللنگن کیشی حیاتده یېنگیلمسلیگی انیق. بیلیم اۉرگهنیش زمان طلب قیلمهیدی. انسان قیسی یاشیده بۉلمهسین بیلیم اۉرگهنیشی شرط. اېنگ یخشیسی هر بیر کیشی دستلب اۉز آنه تیلیده سواد چیقاریشی ضرور. انه شو نیّت بیلن گهواره افغانستانلیک بالهلر بیرینچیدن اوز آنه تیلیده سواد چیقاریب بیلیم آلیشی مقصدیده گهواره سایتینی فعال قیلگن. گهواره بالهلر اوچون اېنگ قیزیق داستان، حکایه و قصهلرنی کتاب حالیده تارلب اختیارینگیزگه قۉیهدی. بو سایتنینگ ایشی کوندن –کونگه یخشیلهشیب بارهیپتی. گهوار سایتی تشبثکارلرینینگ سعی وحرکتی نتیجهسیده اۉزبېک تیلیده بالهلر اوچون ینه بیر کتاب تألیف بۉلدی. بو مرته «بۉریس، زېریککن اَییق» ناملی کتاب نشر قیلیندی. گهواره افغانستان و چیت اېلده حیات کېچیرهدیگن تیلداشلریمیزدن سایتنینگ اۉزبېکچه بۉلیمگه کیریب، اۉزبېک تیلیده یازیلگن کتابلرنی سقلب آلیشنی طلب قیلهدی.
۱۲۸ ایکّی مرته سقلب آلیش
بو کتابلرنینگ هر بیر جلدی اوچون امریکالیک 5 دالر صرفلنگن. سیز اوشبو مبلغ و بوندن آرتیق پولنی گهوارهگه مالی کۉمک اېتهآلهسیز. مذکور توگمهنی باسیش بیلن ایستهگن کتابینگیزنی تېکین گینه سقلب (دانلود) قیلیب آلیشینگیز ممکن. کتاب نرخینی تۉلَش اوچون گهوارهنی مالی حمایت قیلیش بۉلیمیگه بارینگ.


text:
مینگه چئویرده کئچیریلن فوتبول ماچیندا اؤلوم حادیثه سی باش وئریب.
آ. ائر. ب تی وی خبر وئریر کی, مینگه چئویر تورک اولیمپییا مرکزینده دؤلت گؤمروک کومیته سینین ایستوروکتورونا داخیل اولان قوروملار آراسیندا فوتزال یاریشی ایستارت گؤتوروب.
دونن کئچیریلن ماچادا "گنجه گؤمروک" کامانداسی تئرمینال گؤمروک خیدمتی" نین کومانداسی ایله قارشیلاشیب. اویونون ایکینجی حیسسه سینین اوّلبنده گنجه کومانداسی نین عضوو شهرییار علییو غفلتا هوشونو ایتیره رک یئره ییخیلیب.
حکیملرین ایلکین طیببی یاردیمینا باخمایاراق شهرییار علییو دونیاسینی دَییشیب.
نتیجه ده اویون تاخیره سالینیب.
دؤلت گؤمروک کومیته سینین یارانماسی نین 25 ایللیینه حصر اولونموش تورنیر 4 گون دوام ائده جک.


text:
ساتقین و ساتیلان !! هانگیسی سوچلودور!؟
بؤلوم : اؤیكوجوك
باشقا اوخولاوتاقلاری (1) كیمی بیزیمده اوخولاوتاغیمیزدادا نئچه دینج اوتوماز (2) اوشاق واریدی. اونلارین باشچیلارینا دؤرد نفر اولدوغونا گؤره دؤرتلوك دییردیلر. گونده بیر فیریلداق و اویون بزهردیلر و اؤزلریندن سووای آیریلارینیدا پیس گونه سالاردیلار. او گونده بو دؤردلوك قوروپو پیچیلداشیردیلار. بئله گؤرنوردو یئنی بیر پیلان حاضیرلاییردیلار. بوینو یوغونلاری آیاغا قالخیب اؤرگتمهنین اوتوراجاغینا ساری گئدیب اووجوندا اولان سانجاقلاری چیخاریوئردی (3) و دیققتله اوتوراجاغین یوغروق (4) دریسینین آستیندا (آلتیندا) یئرلهشدیردی و اوشاقلارا بوزاراركن جولو بارماغینی بورنونون اوستونه - سوس سیمگهسی (5) اولاراق- آپاریب گئری دؤندو یئرینه اوتوردو. اوشاقلار پیچیلداشدیلار آنجاق بیریسینین جینقیری چیخمادی. هامی باشینی آشاغی سالمیشدیر و نه اولاجاغی!؟ گؤزلهییردیلر. چوخ چكمهدن اؤرگتمن قاپینی آچیب ایچری گیردی. اوشاقلار سایقی اولاراق آیاغا قالخدیلار و اؤرگتمن اوتراجاغا ساری گئدیب اوتوردو.
سانكی بیردن داغ سو اوستونده اوتورموش دییه " آخ" دئیب قالخدی. بو اولای چوخ سورعتلی اولدوغونا گؤره اوشاقلار یئرلریندهده اوتورمامیشدیلار و اؤرگتمن قیزاریب بوزاردی. خیژم (6) ایله قیشقیریدی: هانسی قودوق بو ایشی گؤروبدور!؟
كیمسهنین سسی چیخمادی. آداملار هئچ، قاپیدان دووارداندا قورخو یاغیردی. اؤرگتمن گئنهده قیشقیردی: "دیلیز یوخ! سوروشدوم كیم بو سانجاقلاری باتیریب منیم اوتوراجاغیما!؟ "
ائله بیل اوخولاوتاغیمیزدا كیمسه یوخودو! بیر زینه سس چیخمیردی. اؤلو توزو هاوایا سپیلمیشدیر سانكی. اؤرگتمن اووجونو بوتون گوجویله یازیتاختاسینا چیرپدی و اوشاقلار بوتون دیكسیندیلر.
" بو ایشی گؤرهنی منه تانیتماساز بوتون اؤرگنجیلری اؤز درسیمدن سالاجاغام. ایندیده من كیلاسی ترك ائدیب و مودورون یانینا گئدیرم. بوگوندن بری بو كیلاس تعطیلدیر؛ ایسترسیزسه بو كیلاس اولسون و سیزده ایلین سونوندا بو درسده تابلاناسینیز (7) بوگونون سونونا قدر واختیز وار منه بو آدامی تانیتدیراسینیز."
اؤرگتمن بو سؤزلری سؤیلهییب و كیلاسدان چیخدی. آردینجا قاپینی چیرپدی.
ایندی اوشاقلار یئرلرینده اوتوردولار. اؤرگنجیلرین چوخو اللرینی یاریمیومروق ائتمیشدیلر و چنهلرینی اونون اوستونه سؤیكهمیشدیلر. درین دوشونوردولر. بیلمیردیلر نه ائتسینلر. هر دن دؤنوب و بو ایشی تؤردنلره یان باخیردیلار گؤزلریندن یالواریش یاغیردی. آنجاق قورخولاریندان بیر سؤز دییه بیلمیردیلر.
بو سسسیزلیگی بوینویوغون اوغلان بیر داها سیندیردی: " ائشیدم یوخسا گؤرم بیری بو كیلاسدان گئدیب و منیم یوخسا یولداشلاریمین آدینی وئریبسه او آدامین یوخسا آداملارین ننه باجیسینی .... ؛ اؤزونوده آغلار گونه قویارام. "
بو سؤز كیلاسدا اولان خبرچیلری و دئدیكاوتو (8) یایانلارین حالینی پوزدو و باشقا اوشاقلارین اومود چیراغینیدا سؤندوردو. بو یئرلرده گئنه بئلهنچی آداملار (خبرچیلر) آرادا اولان سورونلارین (9) چؤزهسی (10) اولانلاردیلار آنجاق اوشاقلارین چوخو مودوردان چوخ بو بوینویوغوندان قورخوردولار.
بیرآزدان سونرا اوشاقلارین بیریسی كی آتوشقانین (11) یانیندا اوتوراردی یاواش سسله سؤیلهدی:
" آی اوشاقلار اؤرگتمن ایندی پیللهلردن آشاغی گلدی و موتورونا ساری یوللاندی. "
بیردن هامی آتوشقالارا ساری هاپپیلدیلار. اؤرگتمنین گؤرمهیینه باش قول سیندیریردیلار. اؤرگتمن موتورونا مینیب گئتدی و اوشالارین چوخوسو حالدان گئدیب "وای ددم وای" دئدیلر. اینانمایانلاردا ایناندیلار كی ایش داها برك پیرتلاشدی. بئله بللهنیر " بو سن اؤل او سن اؤلدن دگیل!"
بو دورومدا بیرآن مودور كیلاسا گیردی و یئرلرینده اوتورمویان اوشاقلار جین كیمی یئرلرینه سوزولوب ائله هامی بیرلیكده آیاغا قالخدیلار. مودور اوشاقلارا ایلهشین دئمهدن حیرصله سؤیلهدی: " اؤرگتمنیز منه نه اولدوغو سؤیلهدی. ایندی منه دئیین كیم یوخسا كیملر بو ایشی گؤردولر. دئمهسز یوخسا بو آداملار اؤزلرینی تانیتدیرماسالارسا اؤرگتمنیز بو كیلاسا سون قویوب و هامینیزی درسدن سالاجاق. منده اؤز گؤرهویمده (12) اولاراق 5 نومره اینضیباط نومرهنیزدن چیخاجام. اؤرگتمنیز گئتدی و سؤیلهدی بو آداملار یوخسا آدام تانینمایانا چان او بو كیلاسا گلمییهجك. ایندی بو آدام یوخسا اونو تانیانلار بو گونون سونونا قدر واخت وئریلیر اؤزلرینی تانیتدیرسینلار یوخسا كیمسه اونلارین آدینی بیزه وئرسین و باشقا اوشاقلار اونون اودونا یانماسینلار."
مودور سؤزلرینی دئدی و كیلاسدان چیخدی. گئنه اوشاقلار اوتوردولار. بیر چیخیلماز یول آچیلماز دوروم یارانمیشدی. اوشاقلار اوچ یئره بؤلونموشدولر. بیر قوروپ بوینویوغونلار قوروپو؛ بیر قوروپ آرادان آوارالار و باشقا قوروپ چالیشیردیلار بیر تمبل اوشاغی سئچیب و اونو راضیلاشدیرسینلار كی بو ایشی (سوچو) اؤز بوینونا آلیب و هامینی قوتارسین.
*****
ایكینجی چینقیراق (13) چالیندی. اوشاقلار سئل كیمی ائشیگه تؤكولدولر. آیاقیولونا گئدنلر گئتدیلر، یئمهلیلرین یییهنلر یئدیلر، سو ایچنلر ایچدیلر، اوینویانلار اوینادیلار آنجاق سوچلانان اوشاقلار درین دوشونردولر. ائله بیل بو دونیادا دگیلدیلر. گئنه چینقیراق چالیندی. اوشاقلار گمی (14) سینانلار كیمی اوخولاوتاقلارینا گئتدیلر. سوچلانان اوشاقلاردا یئرلرینده اوتورموشدولار.
آغیر سوسقونلوق واریدی كیلاسدا؛ سانكی ساغیش گونونو (15) گؤزلهییردیلر آنجاق بوتون بو اوشاقلارین ساغ اللری بوش كیمی گؤرونوردو. بیر آن مودور ایچری گیردی. هامی قالخدی. اوتور دئدی. اوتدولار. مودور دؤرت بوینو یوغونو چاغیردی. كیسمه ائشیتدیكلرینه اینانمیردی هامیدان چوخ دؤرتلوك قوروپو! دؤرتلویون باشچیسی سوروشدو : " ندن بیزی ... ؟"
آنجاق مودرو اونلارا اؤچ (16) دئدی و دؤردونوده دؤیه دؤیه اوخولاوتاغیندان ائشیگه چیخاردی. بو سس كویه (səsküyə) گؤره باشقا كیلاسلاریندا اوشاقلاری قاپینی آچیب ائشیگه باخدیلار. اونلارین باشی اوزوم سالخیمی كیمی قاپیدان ساللانمیشدی.
بیر آز كئچدی و دؤرتلوك قوروپو ، كوسن اؤرگتمن كیمی پیللهلردن آشاغی انیب ائشیگه چیخدیلار. آنجاق چیخماق نه چیخماق!؟ باشچیدان سووای هامیسی آغلاییردیلار. باشچی كئچر گئدر آتوشقالاردان باخان اوشاقلارا نیفرتله باخدی؛ اوشاقلار اؤزلرینی گیزلهتدیلر.
***
عربجه دیلی اؤرگهدن اؤرگتمن كیلاسا گیردی و كیتابینی آچیب اؤرگتمهیه باشلادی. گون اورتایا یاخینلاشیردی و داها سونونجو چینقیراق سسی گلمهلیایدی. اوخول اوتاغین قاپیسی چالیندی. كوسن اؤرگتمن ایسه مودور قاپی دالینداایدیلار. عربجه اؤرگتمندن ایستهدیلر كیلاسی اونلارا وئریب و اؤزو گئتسین. اؤرگتمن چانتاسی ایسه كیتابینی گؤتوروب و اوشاقلارا هلهلیك دئییب چیخدی. كوسن اؤرگتمن و مودور ایچری گیردیلر. مودور سؤیلهدی:
" اؤرگتمنیز سیزینله ایشی وار. "
بو سؤزودن سونرا چیخیب گئتدی و اؤرگتمنله اوشاقلار اوز اوزه قالدیلار. اؤرگتمن ائدرمنلر (17) كیمی دؤشونو قاباغا وئرمیشدی و كیلاسی باشدان آیاق آددیملایاراق بیر ساواشدا ظفر قازانمیش كیمی گؤرسهدیردی اؤزونو. بیر آز آددیملایاندان سونرا ماساسینین (18) آرخاسینا گئچدی آنجاق اوتورمادان اؤنجه – ائله بیل گؤزو قورخموشدو – اوتوراجاغین اوزهرینه (19) بیر ال چكیب سونرا اوتوردو. اوشاقلارین بیر ایكیسی پیققیلدادیلار.(20) اؤرگتمن ایلدیریم كیمی باخدی و گئنه سوسقونلوغو اوتوشدوردو. (21)
سونرا اوشاقلارین بیریسینین آدینی چاغیردی: " سعید پارسا " گلسین بورا.
سعید ال آیاغی اسهرك اؤرگتمنین گؤرسهتدیگی یئره گئتدی. اؤرگتمن باشینی اوشاقلارا ساری دولاندیردی و سؤیلهدی:
" بو گونده نه اولدوغونو سیز هامینیز مندن یاخشی بیلیرسینیز. او دؤرد نفردن، اوچونون آتاسی چاغیریلدی و بیری كی باشچیلیق ائدیردی اوخولدان چیخاریلاجاق؛ آنجاق قالدی سعید. سعید چوخ گیزلین او دؤرد نفرین آدینی بیزه یئتیردی. آنجاق سعیددن ایستیرم كی اینتیظاری اولماسین من اونا بو گوندن بّری یاخشیراق باخام؛ یوخ! تام ترسینه منیم یانیمدا سعیدین قونامی (22) بیر آزدا آشاغی گلیر. سیزده اؤرگهنین كی آدام نه قدر چتینلیكده اولسا یولداشین ساتماز!؟ "
بو سؤزلردن سونرا سعیددن ایستهدی كی یئرینه گئدیب اوتورسون. سون چینقیراق چالیندی و سئل آخدی.
*******************************************
سؤزلوكجوك :
1- اوخول اوتاغی = كیلاس
2- دینج اوتوماز = شولوغ – ناآرام – شر
3- چیخاری وئردی = تئز چیخارتدی – توپلو ائیلم (فعل مركب): اسكی تورك دیلینده بئلهنجی ائیلملر هیز و سورعتی گؤرسهتمك اوچون ایشلهنیردی. اؤرنهیین (مثلن) : گلیوئردی = تئز گلدی ؛ آچیوئردی = تئز آچدی و ... .
4- یوغروق = پیلاستیك
5- سیمگه = نیماد – علامت – نیشان
6- خیژم ایله = چوخ عصبانیته دئییلیر – برك
7- تابلانماق = قبول اولونماق
8- دئدیك اوتو = خبرچینی – تهمت ووررماق
9- سورون = مسئله – موشكول
10- چؤزهسی = حل ائدهنی
11- آتوشقا = پنجره – آغیزقا
12- گؤرهو = وظیفه – اینسانا تاپشیریلان ایش - تاپشیریق
13- چینقیراق = زنگ
14- گمی = كشتی
15- ساغیش گونو = قیامت گونو (كیتاب-ی دده قورقود: "ساغیش گونونده، آینا گؤركلوSağış günündə ayna görklü "- در روز قیامت آئینه زیباست.)
16- اؤچ Öç = ساكیت اول – خفه شو
17- ائدرمن Edərmən= قهرمان
18- ماسا = میز – نیمكت
19- اوزهرینه = اوستونه
20- پیققیلداماق = گیزلی (قورخودان) گولومسهمهك
21- اوتوشدورماق = حاكیم ائتمك
22- قونامQonam = موقعیت – مقام
گؤنده ر بؤلوم لر: اؤیكو (حكایت)


text:
۲۵ فوریه
۲۵ فوریه:
- ۱۶۴۳ - عثمانلی سۇلطانی ایکینجی احمد آنادان اوْلدو.
- ۱۸۳۶ - ساموئل کوْلت٬ کوْلت سیلاحینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۹۵ - مشهور فیزیکچیلر پیئر و ماری کوری ائولندی.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه٬ آراکلی٬ سۆرمنه و ایسپیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ - تۆرکیه٬ چیلدیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ - گۆرجوستان باشکندی تیفلیس٬ بولشویک روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
- ۱۹۲۵ - تۆرکیه خیانت-وطنیه قانونوندا دییشیکلیک ائدیلدی؛ دین سیاسته آلت ائدیلمهیهجک و بۇ جورم وطن خیانتی ساییلاجاق.
- ۱۹۹۵ - یوقوسلاوی اۆزره اۇلوسلارآراسی حربی تریبونال صرب باشچیلاری رادوام کاراجیچ و راتکو ملادیچی سوْیقیریم تؤرتمکده تقصیرلندیردی.


text:
کتاب فضولی حیاتی و اثری + دانلود کتاب
ای ملک سیما که سندن ئوزگه حیراندر سنه
حق بیلیر انسان دئمه ز هر کیم که انساندر سنه
وئرمییه ن جانین سنه بیلمه ز حیات جاویدان
زنده و جاویداونا دئرلر که قرباندر سنه
عالمی پروانه شمع جمالین قیلدی عشق
جان عالمسن فدا هر لحظه مین جاندرسنه
عاشقه شوقینله جان وئرمک ایکن مشکل دگل
چون مسیحی وقتسن جان وئرمک آساندر سنه
چخسا یاریم گئجه لر اغیار طعنیندن ساقین
سن مهی اوج ملاحتسن بو نقصاندر سنه
پادشاهیم ظلم ائدیپ عاشق سنه ظالم دئمیش
خوبرو لردن یامان گلمه ز بو بهتاندر سنه
ای فضولی خوبرو لردن تغافلدر یامان
گر جفا هم گلسه اونلاردان بیر احساندر سنه
گئرچک آدی محمد بین سلیمان اولان بو بؤیوک شاعرین دوغوم تاریخی تام اولاراق بیلینمهسه ده، 1480لی ایللرده، ایندیکی واختدا عراق سرحدلری ایچینده اولان کربلادا دوغولدوغو تخمین ائدیلمکدهدیر. اوغوز تورکلرینین بایات بویوندان اولان فضولی، ایلک تحصیلینی آتاسیندان و داها سونرا رحمت الله آدلی بیر معلمدن آلمیشدیر. دؤورونون اساس علملرینی یاخشی بیر شکیلده اؤیرنن، آنا دیلی اولان تورکجهنین بوتون اینجهلیکلرینی قاورایان، عرب و فارجاسینی دا شعر دیوانی یازابیلهجک قدر گلیشدیرن فضولی، گنج یاشلاریندان اعتباراً شعر یازماغا باشلامیشدیر. اؤزوندن اوّلکی بؤیوک شاعرلرین اثرلرینی دفعهلرله اوخویوب، بعضن اونلاردان ایلهاملاناراق قلمه آلدیغی شعرلر، قیسا بیر زاماندا سرحدلری آشاراق، شرق جمعیتلری آراسیندا یاییلمیش، بیر چوخ شاعره ایلهام قایناغی اولموشدور.
فضولینین حیاتی یوخسوللوق و سیخینتی ایچینده کئچمیش و بو وضعیت اونون شعرلرینه ده عکس اولونموشدور. او، لیریک و یا عاشیقانه شعرین تورک ادبیاتینداکی ان بؤیوک نمایندهسیدیر. لاکین بو قدر مشهور اولماسینا باخمایاراق، حیاتی حاقینداکی معلوماتیمیز اولدوقجا محدوددور. بیلینن بودور کی، سارای طرفیندن سئویلدیگی حالدا، اونلارین حمایهسینی قازانا بیلممیشدیر. بؤیوک عالیم فواد کؤپرولو، بو وضعیتی اونون عثمانلیلاردان فرقلی اولاراق شیعه مذهبینه منسوب اولدوغونا باغلاییر. لاکین نه وار کی، فضولی، صفویلر طرفیندن ده کیفایت قدر دستکلنممیش، حؤرمت گؤرممیشدیر.
توضیحات:
- نام کتاب: فضولی حیاتی و اثرلری
- نویسنده: –
- زبان: ترکی
- فرمت فایل : پی دی اف PDF
- تعداد صفحات : 375
- حجم : 15 MB
- پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:
لینکهای کمکی:دانلود از لینک کمکی اول دانلود از لینک کمکی دوم
توضیحات اضافی:
دانلود کتاب فضولی غزللر از اینجا


text:
روسییایا قارشی یئنی سانکسییالارین تطبیقی آمریکا طرفیندن ضعیفلیین گؤستریجیسیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «روسییا ۱» تلویزییاسیندا چیخیشی زامانی روسییا لیبرال دموکرات پارتییاسینین صدری ولادیمیر ژیرینووسکی سؤیلهییب.
«سانکسییالار تطبیق اولونسا، بو ضعیفلیین گؤستریجیسی اولاجاق. بیز هامیمیز نیه عمومدونیا تیجارت تشکیلاتینا عضو اولموشوق؟ آمریکالیلار اؤزلرینی پلانتین رهبرلری کیمی آپاریرلار. بوتون پلانت کولونییادیر، صاحب ایسه واشینگتندا اوتورور. آمریکا آرتیق پرزیدنت رژیمیندن اوزاقلاشیر، ترامپ آمریکانین سون پرزیدنتی اولور. بوندان سونرا آمریکادا پارلامنتلی رسپوبلیکا اولاجاق» – دئیه او بیلدیریب.


text:
تۆرکیأنینگ گۆن ترتیبی ۲۲: سوریهده تۆرکیأنینگ آلیپ باریان ایشلری
جان آجون؛ سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستا
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقایارسینگیز:
سوریهدأکی دارتغینلیغی قۇوشاتماق و تاراپلارینگ آراسیندا بارلاشیغی یۇلا قۇیماق اۆچین دؤرهدیلن آستانا مکانیسمی ایشینی دۇوام اتدیریأر. تۆرکیه، ایران و روسیانینگ حمایاتکأرچیلیگینده دۇوام ادیأن تاپغیرینگ چأگینده کِسگیتلهنِن دارتغینلیغی آزالدیجی یرلره قارشی حؤکۆمتینگ، روسیانینگ و ایران ینگ هۆجۆملرینی دۇوام اتدیریپ اۇلاری آلماغیندان سۇنگ اساسا ندا ادلب شأهِری نینگ ایه له یأن أهمیتی حاص هم یۇقارلادی. ادلب دارتغینلیغی آزالدیجی بیله کی یرلره سر ادیلنده تۆرکیأ گؤنۆدن سرحتدِش بۇلماغی تایدان تۆرکیأنینگ توتومینی گۆیچلندیریجی حأصیته ایه. شیله ده حؤکۆمته دگیشلی گۆیچلرینگ قاباو آستینا آلان یرلریندأکی سوریه لی محالیفلاری ادلبه و فرات قالقانی حرکتی نینگ قورالان یرلرینه گؤچۆرمهگی ادلب شأهِرینی حاربی محالیفلارینگ مرکزینه اؤوۆردی. آستانا تاپغیری نینگ چأگینده ادلب دارتغینلیغی آزالدیجی بؤلگه سی بیله کی یرلره گؤرأ تاپاووتلی. تۆرکیأنینگ ۱۲، روسیانینگ ۱۰ و ایران ینگ ۷ گؤزهگچیلیگی بۇلان ادلب ده چاقنیشیقلار اساسان دوروزیلدی. اساسان دا تۆرکیأنینگ آچان گؤزهگچیلیک یرلری حؤکۆمته دگیشلی گۆیچلرینگ سوریه لی محالیفلارا قارشی حاربی تایدان هۆجۆم اتمه گی نینگ اؤنگۆنی آچدی.
تۆرکیأنینگ بؤلگه ده آچان گؤزهگچیلیک یرلری اپراتیف تایدان کؤپ سانلی قینچیلیغی یانی بیلن آلیپ گلیأر. تۆرکیأنینگ اؤز سرحدیندن گؤنۆدن بارما مۆمکینچیلیگینه ایه بۇلماغی اولی ینگیللیک دؤرهدیأن هم بۇلسا، ادلب دأکی رادیکال گۆیچلرینگ و حؤکۆمتینگ ایچالیلاری نینگ هۆجۆم قوراما أحتیماللیغی تۆرکیأنینگ پاراحاتچیلیغی اۆپجۆن اتمه ک اۆچین اؤز اۆستۆنه آلان بۇرجونی آغیرلاشدیریار. شیله لیکده تۆرک اولاغ کرونی دوران بمبالی اولاغینگ یاریلماغی سبأپلی آغیر ییتگی چکیپدی. واغتال واغتال حؤکۆمته دگیشلی گۆیچلر و ایرانا تابینلیقداقی شیغا یاراغلیلار تاراپیندان تۆرک عسگرلرینه اۇد آچیلدی. تۆرکیأنینگ سوریه دأکی چاقنیشیقلاری بس اتدیرمهک اۆچین اؤز عسگرلرینی جپهه ده اۇرناشدیرماغی، تۆرکیأنینگ بؤلگه دأکی اورشی دوروزماق اوغرونداقی ایغتیاری نینگ اینگ آچیق گؤرکِزیجیسیدیر.
تۆرکیه بیر تاراپدان آستانا تاپغیری بیلن سوریأنینگ حؤکۆمتی نینگ و محالیفلارینگ آراسینداقی اورشی دوروزیپ، آداملارینگ اؤلمه گی نینگ اؤنگۆنی آلیپ، تاراپلارینگ آراسینداقی گپله شیکلرینگ و گچیش دؤورۆنینگ یۇلونی آچان بۇلسا، بیله کی تاراپدان سوریه دأکی اربت یاغدایدان پیدالانیان ترور قورامالارینا قارشی گؤرهشینی دۇوام اتدیریأر. فیرات قالقانی حرکتی بیلن ترور قوراماسی داعش ی سرحدیندن صاپلان تۆرکیأنینگ ایکی حرکتینده یرلی گۆیچلر بیلن بیرلیکده حرکت اتمه گی هم تۆرکیأنینگ بؤلگه دأکی پوزیسیاسینی برکیدیأر هم ده تۆرکیأنینگ بؤلگه ده کولونیال (استعماری) منطق بیلن حرکت اتمهیأندیگینی گؤرکِزیأر. تۆرکیه ترورچیلیغا قارشی گؤرهشیأرقا بیر تاراپدان هم قۇنگشی سوریه ده پاراحاتچیلیغینگ و آسودالیغینگ یۇلا قۇیولماغی اۆچین ایش آلیپ باریار، بیله کی تاراپدان بۇلسا اؤز میللی حۇوپسوزلیغینی اۆپجۆن ادیأر.شیله لیکده فیرات قالقانی حرکتیندن سۇنگ ترور قوراماسی داعش ینگ تۆرکیه دأکی ترور هۆجۆملری و سینانشیقلاری آزالدی. شۇنونگ یالی هم زیتین شاحاسی حرکتی حاتای داقی و آمانوس داغلارینداقی ترور قوراماسی پ. ک. ک تاراپیندان قورالیان هۆجۆملری هم ده هۆجۆم سیناشیقلارینی دۇلی یۇق اتدی دیمهک یالنگیش دألدیر.
اِمما تۆرکیأنینگ ترورچیلیغا قارشی گؤره شی بیله کی یرلرده دۇوام ادیأر. عیراغینگ ایچینده دۇوام ادیأن حرکتینگ یانی بیلن سوریأنینگ دمیرقازیغینداقی پ. ک. ک/ ی. پ. گ گۆیچلرینه قارشی برک چأره گؤرۆلیأر. آمریکانینگ ی. پ. گ بیلن حیذماتداشلیق اتمه کدن ال چکمهزلیگی بؤلگه دأکی ترورینگ اۇرتادان آیریلماغینا پأسگِل بریأن بۇلسا، شۇل بیر واغتدا دا تۆرکیأنینگ میللی حۇوپسوزلیغینا مسئله دؤره دیأر. تۆرکیه بیلن آمریکانینگ آراسیندا ی. پ. گ و اساسان دا منبج اترابی نینگ گلجگی بۇیونچا گپله شیکلر بیرنأچه واغتدان بأری دۇوام ادیأر.
آمریکا منبج شأهِرینی آلاندا تۆرکیأ ی. پ. پ نینگ چکیلجکدیگی باراداقی وعده سینه دورمازلیغی و ی. پ. گ نی قۇراپ، اۇنگا حمایات برمه گی ناتو حیذماتداشلاری نینگ آراسینداقی قاتناشیقلاری دارتغینلاشدیریپدی. آمریکانینگ اۇزالقی دؤولت یازمانی و داشاری ایشلر وزیری رکس تیلرسون تۆرکیأ گلیپ منبج مسئله سینی تۆرک ایشدشی بیلن آرا آلیپ ماصلاحاتلاشماغیندان سۇنگ ایکی یوردونگ آراسیندا ایلالاشیق قازانیلیپدی. سۇنگ، پرزیدنت دونالد ترامپ تیلرسونی وظیپه سیندن بۇشادیپ، یرینه مایک پمپئونی بِلله دی. بو، ایشلرینگ واغتلایینچا دورماغینا سبأپ بۇلوپدی. تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلونینگ قۇلایدا برن بیان ناماسینا لاییقلیقدا ایکی یوردونگ آراسیندا منبج مسئله بۇیونچا تاسلاما ایلالاشیق قازانیلدی و قۇلایدا جیک مهجیک کِسگیتلهنر. چاووش اۇغلونینگ بیان ناماسیندان سۇنگ یرلی چشمه لرینگ برن ماغلوماتینا گؤرأ ی. پ. گ ترورچیلاری بؤلگه دن چکیلمه ک اۆچین طایارلیقلارا باشلادیلار. شیله لیکده تۆرکیه بیلن آمریکانینگ آراسینداقی ایلالاشیغا لاییقلیقدا ی. پ. گ منبج دن چیقیپ، فیرات دریاسی نینگ گۆن دۇغارینا گچر. تۆرکیه بیلن آمریکا بؤلگأنینگ حۇوپسوزلیغینی بیله لیکده اۆپجۆن ادر و ایکی یورت بیله لیکده منبج ینگ یرلی دۇلانشیغینی، پلیسینی کِسگیتلأر.
تۆرکیه بیلن آمریکانینگ آراسیندا منبج مسئله سینده ایلالاشیق قازانیلیان هم بۇلسا فیرات دریاسی نینگ گۆن دۇغاریندا ی. پ. گ ترورچیلاری نینگ بۇلماغی ایکی یوردونگ آراسیندا سوریه بیلن باغلی دۆشنۆشمزلیکلرینگ قوتارماجاقدیغی نینگ آراسینداقی آراقاتناشیغی، اوتغاشیقلیلیغی و اینامی گۆیچلندیرر. منبج مسئله سینده ایلالاشان ایکی یورت سوریأنینگ بیله کی یرلری بۇیونچا هم ایلالاشیپ بیلر.
سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستانینگ عیلمی بارلاغچیسی، یازیجی جان آجون ینگ مسئله بۇیونچا سینینی اۇقادینگیز.


text: ایندیکی بو مطلبی یازیرام ساعت 12 نی سوشوب پس آخیر چهارشنبه دوننیدی.....بو گونکی گونده اوت یاندیراللارو اوتدان آتیلاندا دییللر آتیل باتیل چهارشنبه....بختیم آچیل چهارشنبه....قاپینین دالیندا ایاق آلتینا آچار قویاللار و نیت الللر اول یولدان گچن نه دسه جوابلاری اودی....چهارشنبه بازارینا گدیب و آینا سوپورگه آلالار....آداخلی قیزلارا خنچا گدر...بخت اوینه گدنلره آتا اوینن خونچا گلر....و سنین کیمین ناز بالالارا چهارشنبه لیق آلینار بو رسمی من گورممیشم آمما شیرین سوزلی شهریاریمیز بئله یازیر بایرامیدی گئجه قوشی اخوردی آداخلی قیز بیه جوراب توخوردی هرکس شالین بیر باجادان سوخوردی آی نه گوزل قایدادی شال ساللاماق بی شالینا بایراملیغین باغلام...


text:
سپورت افغانستانده ملی بیردملیککه خذمت قیله آله دی می؟
افغانستان فوتبال اویشمه سی نینگ فیفا نینگ "عدالتلی اویین" اوچون مکافاتینی آلیشی ینه بیر بار سپورت مملکتده ملی بیردملیککه خذمت قیله دی دیگن امید لرنی پیدا قیلماقده.
افغانستان فوتبال ملی تیرمه جماعه سی اوتگن ییلی اوز تاریخیده ایلک بار جنوبی آسیا قهرمان لیگنی قولگه کیرتر ایکن، خودی شوندی امید بخش فکر لرهم ینگره گندی.
جاری ییل افغانستان سپورتی اوچون جوده آمدلی کیلدی. فوتبالچی لردن تشقری افغانستان کرکتچی لر هم کیله سی ییلگه ایلک بارجهان بیرینچی لیگیده اشتراک ایتیش حقوقینی قولگه کیرتیشدی.
سیز نینگ نظرینگیزده سپورت افغانستانده ملی بیردملیکنی تامین لشگه قادر بوله دی می؟ سیزنینگچه سپورت قنچه لیک ملی تاتولیککه خذمت قیله دی؟ سپورت ساحه سیده قولگه کیرتله یاتگن یوتوق لردن فخرله نیش تویغو سی افغانستانده امنیتنی قرار تاپتیرشگه اورنه یاتگن تمانلر اوچون قنچه لیک قول کیلیشی ممکن؟ یا کی بو کبی فخرلر فقط سطحی بیرشکلده بولیب قالماقده می؟
سوز سیزگه برنامه سی پنجشنبه کونی جانلی روشده توغریدن توغری نشر ایتله دی.
سوز سیزگه رکنی ده کی موضوع حقیده فکر و ملاحظه ینگییز بولسه صفحه میزده تیلفون رقملرینگیزنی قالدیرینگ، بیزبرنامه جریانیده سیزگه تیلفون قیله میز.
سوال و فکرلرینگیزنی قوییده کی فورم یا کی ایمیل آرقه لی هم بیزگه یوبارشینگیز ممکن:
uzbek.afghan@bbc.co.uk


text:
ایران نینگ آتن بویوک ایلچی لیگی گه هجوم اویوشتیریلدی
اوشبو حادثه بوگون ایرته لب یوز بیرگن
یونان نینگ پایتختی آتن ده ایران بویوک ایلچی لیگی گه تاش آتیب بویه قیلدیلر.
رویکوناس آتیده گی بیر انرچیست گروپ اعضالری ایرته لب ساعت 06:00 ده تاش و بویه آرقه لی ایران نینگ آتن بویوک ایلچی لیگی گه هجوم قیلگن.
هجومدن آلدین ایلچی خانه قوریقچیسینی کلبه سیدن چیقرگن هجومچیلر محافط اتاقی نینگ شیشه لرینی سیندیرگن.
رویکوناس گروهی، تورکیه نینگ آتن بویوک ایلچی لیگی، آتن باش قونسل لیگی و تورک هوا یول (THY) نینگ آتن ده گی دفتریگه هم هجوم اویوشتیرگن ایدی.


text:
تئهراندا پارلامئنت بیناسیندا ایران پرئزیدئنتی حسن روحانینین ایناوقوراسییاسی کئچیریلیب.
ترئند- این معلوماتینا گؤره، رسمی مراسیمده ه. روحانی پارلامئنت عضولری، سیاستچیلر و خاریجی قوناقلار قارشیسیندا آند ایچیب. بو گون عینی زاماندا، ایران پرئزیدئنتینین یئنی حکومتین ترکیبینی تقدیم ائدجیی ده گؤزلنیلیر.
ه. روحانینین ایناوقوراسییاسیندا آذربایجان میللی مجلیسینین صدری اوقتای اسدووون باشچیلیق ائتدیی پارلامئنت نماینده هئیتی ده ایشتیراک ائدیر.
قئید ائدک کی، روحانی مای آییندا ایراندا کئچیریلهن پرئزیدئنت سئچکیلرینده نؤوبتی دفعه قالیب گلیب.


text:
ائششک اوْغروسو
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوضو داما باسمیشدیلار. زیندانیلار باشینا ییغیشاراق:
- قارداش ندن اؤترو زیندانا دوشوبسن؟- دئیه سوروشدولار.
قلئیچی مورتوض اوزونتو ایله باشینی توْولادی:
- یامسیلاماقدان اؤترو..
زیندانیلار قاققاناق چکیب گولدولر. بیری سوْروشدو:
- یامسیلاماقدان اؤترو آدامی داما باسسایدیلار گرهک زیندانلار رادیو-تئلئویزیون اوْیونچولاری ایله دوْلو اوْلاردی؟!!
قئلیچی مورتوض دارغین-دارغین دئیندی:
- من رادیو-تئلئویزیون اوْیونچولاری کیمی خالقی یامسیلامامیشام کی!!
- هن بس نه؟!!- دئیه هامی بیر آغیزدان سوْروشدو.
- من آغازادهلری یامسیلاییب اونلار کیمی اوْغورلاماق ایستهدیم!
زیندانیلار بیر-بیرینین اوزونه باخیب سوُسدولار. یئنه بیری دیله گلدی:
- هله نه قدر اوْغورلاییب ایختیلاس ائلهییبسن؟!
قلئیچی مورتوض باشینی آشاغی سالدی:
- من بئلیمده مئشهدن اوْدون گتیریب ساتماقلا اهل-عیالیمی گئچیدیریرم. دونن گؤردوم داها دیزلریمده گوج قالماییب او یئکهلیکده اوْدون شلهسینی بازارا داشییام؛ بئینیمدن گئچدی قوْنشو کنددن بیر ائششک اوْغورلاریام......
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بیزیم دلی خانا...
دوکتور جئری
موفتّیش دلیخانادان گؤروش ائتمکده ایدی. بیرینجی اوتاغا گئچدیلر. بیر دلی ماسانین دالیندا اوتورب نسه یازماقدا ایدی.
- بونون نهیی دیر؟-دئیه موفتّیش سوروشدو.
دلیخانین باشقانی گولومسوندو:
- قوربان بو اؤزونو احمد کسروی سانیر؛ آذری دیلی نظریهسینین اوستونده ایشلهییر، یازیر- یازیر سونرا جیریب تؤکور یئره؛ یئنه تزهدن باشلاییر یازماغا...
ایکینجی اوتاغا گئچدیلر. بیر دلی اوتاقدا وار-گل ائدهرک ویر-ویر تؤکوردو:
- رایانه، زایانه، خایانه، پازانه، چایانه، وایانه، یارانه، هایانه، لایانه....
موفتّیش یئنه سوروشدو:
- بونون نهیی دیر؟!
دلی خانانین باشقانی یئنه گولومسوندو:
- قوربان بو دا اؤزونو "فرهنگستان زبان فارسی" قورومونون رئیسی سانیر، گون چیخاندان گون باتانادک یورولمادان سؤزوجوک دوزلدیر.
اوچونجو اوتاغا گئچدیلر. دلیلرین بیری تاواندان آسلمیش پنکهدن یاپیشیب فیرلاناراق، "تا..تا..تا..تاتا..تاتاتا..تات" دئیه آفتومات(مسلسل) سسی چیخاردیردی.
موفتّیش شاشیردی:
- بونون نهیی دیر؟!
دلی خانین باشقانی یئنه گولومسوندو:
- قوربان، بو اؤزونو اؤلکه قورجوسو ساناراق فارس دیلینین دوشمنلرینی قورشونلاییر.
موفتّیش ال-آیاغا دوشدو:
- تئز اولون بونو یئندیرین آشاغی.. ایندی دوشوب قول-قیچی سینار..
گولوش دلیخانا باشقانینین دوداغیندان قاچدی. الینی قووزایب وار گوجو ایله موفتّیشین قولاغینین دیبینی قیزیشدیردی:
- آخماغین بیری آخماق!!.. ایستهییرسن پانتورکیستلر ایرانی پارام-پارچا ائلهیهلر؟...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
پیشیک یئمهمیشم
دوکتور جئری
شیخ آغا جوما آخشامی قلئیچی مورتوضگیله قوناق گئتمیشدی. اؤپوش- گؤروشدن سونرا قلئیچیمورتوض، ددهلیگینین سارالمیش اوزونه سای سالدی:
- قوربانین اولوم دده! رنگین-روفون نییه قاچیب؟!.. خسته-مسته دئییلسن؟!...
شیخ آغا الینی اورگینین اوستونه باسدی:
- اورگیم آغرییر!
قلئیچی مورتوض نیگران اولدو:
- زنگ وورادین، گلردیم آپاراردیم دوکتورا!!
- گئتدیم.. سحر دوکتور جئرینین مطبینده ایدیم..
- یاخشی!.. نه دئدی؟..
- دئدی: اورگیمین دامارلاری دارالیب...
- داوا-درمان نه یازدی؟
شیخ آغا باشینی آشاغی سالدی:
- دوزونو ایستهسن بو گون چوخراق داوا-درمانا گؤره بورا گلمیشم!..دوکتور دئدی، اورگیمین دامارلارینی آچماق اوچون گرهک ویسکی ایچم. اؤزون بیلیرسن من آبیرلی-ناموسلی بیریسییم، من کیمه دئییم منه ویسکی تاپسین...
قلئیچی مورتوض ددهلیگینین سؤزونو کسهرک:
- دده بهیم من اؤلموشم؟!..- دئییب، تئز جیب تئلفونونو چیخاردیب خالاسی اری کئفلی ایسکندر زنگ ووراراق احوالاتی اولدوغو کیمی آنلاتدی.
یاریم ساعات سونرا کئفلی ایسکندر بیر قاب عاراق، اوچ-دؤرد پورس کاباب ایله قلئیچی مورتوض گیلده حاضیر ایدی.
شیخ آغا عاراغی گؤزدن گئچیره-گئچیره دیللندی:
- دوکتور منه دئییب ویسکی ایچیم بو کی آچیق عاراقدیر؟!!
کئفلی ایسکندر گوله-گوله:
- آغا! ویسکی اولمایان یئرده آچیق عاراق، ویسکی ثاوابی وئرر..-دئدی.
قلئیچی مورتوض سوفرهنی آچینجا شیخ آغا ایله کئفلی ایسکندر ییئیب ایچمگه باشلادیلار. کئفلی ایسکندر آرا وئرمهدن بارداقلاری آرد-آردا دولدورودو. بیردن شیخ آغانین حالی یامان قاریشدی. الینی آغزینا باسیب ائشیگه قاچدی. آردیجا کئفلی ایسکندر ایله قلئیچی مورتوض دا ائشیگه قاچدیلار. شیخ آغا کردینین قیراغیندا اوتوروب قوسوردو. قئلیچی مورتوض اگری- اگری کئفلی ایسکندره باخدی:
- سنه کیم دئدی، آچیق عاراق گتیرهسن؟!.. بهیم بیلمیرسن بونا هرنه پوخدان قاریشدیریرلار؟!..
شیخ آغانین هوشو باشیندان چیخدی.
- ایندی من نئیلهییم؟!
قلئیچی مورتوض باش-گؤزونه تاپداماقدا ایکن، پیشیکلری-مخمر- گلیب آغانین قوسونتولاردان ییئیب-یئییب اؤلدو.
قئلیچی مورتوضون دردی بیر ایدی اولدو ایکی:
- ائی وای ددهم ائی وای.. ائی وای پیشیگیم ائی وای!!...
کئفلی ایسکندر آفتافا ایله شیخ آغانین اوزونه سو سپیردی. هاندان-گئجدن شیخ آغا آییلدی:
- اوغلوم مورتوض بونلار نمنهدیر؟
قلئیچی مورتوض زایلدادی:
- دده حالیز خاراب اولوب یئدیکلریزی قایتاردیز.
شیخ آغا ساییقلایا-ساییقلایا قایتاردیقلارینی سایماغا باشلادی:
- اوغلوم دوزدور؛ من کاباب یئمیشم، خییار یئمیشم، بامادور یئمیشم، دکل یئمیشم، پول یئمیشم، یئر یئمیشم...
سونرا پیشک اؤلوسونو گؤسترهرک آرتیردی:
- آنجاق نه قدر فیکر ائلهییرم یادیما گلمیر نه زامان پیشیک یئمیشم؟!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
اوغروباشی
دوکتور جئری
حاجی روستم شهرین وارلی-کارلی آداملاریندان بیری ساییلسادا سون اوچ-دؤرد ایلین ایچینده بللی اولمایان ندنلره گؤره الی داریشلیغا دوشموشدو. حاجی روستم قاباقلار، دوست-تانیشا اوز سالیب بورج ائلهیهیرک ائوینی بیر تورلو گئچیندیردی آنجاق بورج وئرنلرین سایی گئت-گئده آزالینجا معیشیتی چتینلیگه دوشدو. هر یاندان الی اوزولن حاجی روستم سونوندا علاجسیز قالاراق اوغلو کابلا زؤهرابا ایلیشدی. البته،کابلا زؤهراب اؤنجهلری آز-چوخ ددهسینین الیندن یاپیشیب یاردیم ائدیردی آنجاق نه یازیق اونوندا دورمو قولایلاشیب خیرتدگهجن بورجا باتمیشدی.
بیر گون کوچهده بؤیوک بیر قیامت قوپدو. حاجی روستم،کابلا زؤهرابین ائوینی باسیب ور-وسایلینی ائشیگه تؤکمک ایستهییردی. ایش، پولیسه، محکمهیه چکدی. محکمهده، حاجی روستم بیر حیط قابالاسینی قاضینین قاباغینا قویاراق مدعی اولدو؛ ییرمی ایل بوندان قاباق حیطینی اوغلونا کرایه وئریب ایندیسه احتیاجی اولدوغو اوچون بوشاتماسینی ایستهییر! قارشیدا، کابلا زؤهرابدا جیبیندن اپریمیش بیر قولنامه چیخاردیب مدعی اولدو، ییرمی ایل بوندان قاباق ددهسی حیطی ایکی یوزمین تومنه اونا ساتیبدیر. قاضی قابالایا ایله قولنامهنی اوخویاندان سونرا دئدی؛ دعوا طرفلری، ایدعالارینی ثابیت ائلهمک اوچون شاهید گتیرملیدیرلر.
ائرتهسی گونو، حاجی روستم، قارداشی اوغلو، کئفلی ایسکندرین یانینا گئدیب اوندان شاهید گئچمهسینی ایستهدی. بو گؤرشدن ساعات یاریم اؤتمهمیش کابلا زؤهراب کئفلی ایسکندرین یانیندا ایدی. کئفلی ایسکندر الینی گؤزونه باساراق ایکیسینه ده شاهید گئچهجگینی سؤیلهدی.
بو اولایدان ایکی آی سونرا، حاجی روستم ایله زؤهراب یئنه محکمهده ایدیلر. قاضی پروندهنی اوخویوب دده-بالادان اوچ-دؤرد سورغو سوروشوندان سونرا کئفلی ایسکندری شاهید عونوانیندا یئرلشگهیه چاغیریب دوغرونو سؤیلهیهجگینه آند ایچدیردی.
قاضی سوروشدو:
- بو حیط حاجی روستمین دیر؟!
کئفلی ایسکندر عمیسینین اوزونه باخا- باخا میزیلدادی:
- یوخ! حیط حاجی روستمینکی دئییل!
حاجی روستم قیزغین-قیزغین یئریندن قالخماق ایستهدیگینده قاضی گؤزونو برهلتدی؛ کابلا زؤهرابین دوداغی قاچدی.
قاضی یئنه سوروشدو:
- بئله ایسه حیط کابلا زؤهرابین دیر؟
کئفلی ایسکندر بو کز عم اوغلوسون اوزونه باخا- باخا میزیلدادی:
- یوخ! حیط کابلا زؤهرابینکی دا دئییل!
گولوش کابلا زؤهرابین دوداغیندان قاچدی. قاضی شاشیردی:
- بئله ایسه حیط کیمینکی دیر؟!!
- حیط نه حاجی رستمینکی دیر، نه کابلا زؤهرابین!... اوتوز ایل بوندان قاباق بو حیط، ائل چیمنلیگی ایدی. حاجی روستم، کاتدا ایسلاما بیر چالخام کره، بیر پتک بال، بیرده بئش یوز مین تومن پول وئرهرک چیمنی قاپسادی. البته کاتدا ایسلام تک باشینا بو ایشی گؤرمهدی،فرماندارین الی ایله گؤردو. فرماندار باجی اوغلوسو شهردارا بویوروق وئردی: ائل چیمنلیگی شهر محدودهسینه داخیل ائدیلیسن. البته بو آرادا فرماندارین بئلی داییسی اوستاندارا برک ایدی. اوستاندار بو کیمی ایشلرده ، خالا اوغلوسو شهرچیلیک وزیریندن گرهکن ایجازهلری آلا بیلیردی ، وزیر ......
قاضی توخماغینی میز اوستونه تاپدایاراق کئفلی ایسکندرین سؤزونو کسیب قاپی آغزیندا دایانان گؤزتچیینی چاغیریب قولاغینا پیچیلدادی :
- بو کئفلینی تئز ائشیگه اؤتور یوخسا اؤلکهده هامینی اوغرو چیخارداجاق!!...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
اونلار سؤزلرینی یالنیز داغا دئیه بیلرلر
قاپالی توپلوملار تک سسلی اولور. عاشیقلر کیمی. اونلار هر یئرده اؤز سسلرینی آختارارلار. باشقا سس ائشیدنده داشا باسماسالار، دیک باخیب باشلارینی آشاغی سالیب یوللارینی داوام ائدرلر.
مجنونون آتاسی اونو کعبهیه آپاردی. کعبه یولوندا مجنون داغی گؤردو. بیر شعر اوخودو داغا، داغدا او سسی تکرارلادی. مجنون ایسه:
ساندی کی اوزویله هم نفس دیر
دئدی: "منه بیر رفیق بسدیر"
یوز شکر، کی یار غار بولدوم
گزدیم بو جهانی یار بولدوم
...
سن سن منه همدم موافق
داغ ایله اولور همیشه عاشق
(لیلی مجنون، فضولی)
گرچکدن ده فضولی بو تک سسلیلیک و تک سسلیلرین یالنیزلیغینی گؤزلجه دوشونوب تصویر ائدیبدیر. اونلار سؤزلرینی یالنیز داغا دئیه بیلرلر.
بیزیم کیلاسیک ادبیاتیمیزا باشدان باشا - بیز دئینده یانی ایسلام چئورهسینده یارانان ادبیات- تک سسلی ادبیات دئمک اولار. آنجاق سؤز ادبیاتدا قالیب، بیتمیر. توپلومون بوتون ساحهلرینی گزیب، دولاشیر و ادبیات توپلومون گؤسترگهسیندن باشقا بیر شئی ده دئییل اصلینده.
نسه، عاشیق-ین تک سسلی اولوب تک سسه قاپانماسی قبول اولونان و حتی سئویلین بیر شئیدیر. اما توپلوملارین تک سسلی اولماقلاری ...
*
بو گونلر آذربایجان مسائلی و مئدیا بحثلری آپاریردی دوستلار. نظره گلن بیزیم مئدیا ساحهسینده بیر اوغورسوزلوغوموز دا هر مئدیادا اؤز سسیمیزی آختارماقدیر. اوستهلیک چوخلو زامان سسیمیز بیر ارکستر سسی ده دئییل. گئری قالمیش، تاریخین هانسی بوجاقلارینا عایید، کؤکدن دوشموش بیر سازین قابا سسیدیر..
-
- 15/10/20


text:
ستارخان بلواریندا یئرلشن ستارخان پارکینین حاضرلانما و دوزلدیلمه سی تبریزین دوردونجو منطقه بلدیه سینین یاشیل ساحه لری گئنیشلتمه پروژه لریندن بیریسی دیر.
بو پروژه نین 5 هکتارلیق بیر محیط ده و آشاغی گلیرلی منطقه ده دوزنیلمه سی تبریز بلدیه سینین شهرین دؤرد گوشه سینده برابر یاشیل ساحه فرصت لری یاراتماق مقصدی ایله حاضیرلانیر.
بو پارکین یئرینین صافالیب و حاضیرلانماسی کئچن گونلر ده تبریز بلدیه باشچی سینین فرمانی ایله باشلامیشدی .
قئید ائتمک لازیم دیر حجتی خیاوانی، کاج آپارتمانلارینین قیراغی ، فیضیه و آجی چای کؤرپوسونون یانیندا 4 باشقا پارک و یاشیل صاحه ده دیکیلمه کده دیر.


text:
خامنه ای: مسئوللر ایران خلقی نینگ طلب لریگه مثبت جواب بیرسین
خامنه ای اوشبو مطلب نی پایتخت تهرانده بولیب اوتگن بیر محفل جریانیده بیلدیردی
ایران نینگ دینی رهبری علی خامنه ای, خلق نینگ طلب لری بیلن بوزغنچیلیک قیلیاتگن کیشی لرنینگ فرقلی بولیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیردی.
خامنه ای, ایران پایتختی تهرانده بولیب اوتگن بیر مراسم جریانیده قیلگن صحبتیده, مسئول لرنینگ خلق نینگ طلب لری گه قولاق سالیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیررایکن, حتی الامکان اوشبو طلب لر نینگ بجا کیلتیریلیشی نینگ ضروری ایکن لیگی نی معلوم قیلدی.
علی خامنه ای, "خارجی اولکه لرنینگ خلق نینگ مشروع طلب لری نی عصیانگه ایلنتیریش بوییچه خیاللری پوچ گه چیقدی" دییه قید ایتدی.
عینی دمده ایرانده دسامبر آیی نینگ 28 نچی کونیده باشله گن ناراضی چیلیک نمایش لری جریانیده قریب 3 مینگ 700 کیشی نینگ نظارت آستی گه آلینگن لیگی معلوم قیلیندی.
ایران لیک بیر وکیل, اوشبو کیشی لرنینگ 40 الی 70 نفری نینگ اوقوچیلردن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیردی.
مسئول لر, اراک و تهرانده نظارت آستیده گی ایککی کیشی نینگ انتحار ایتگن لیک لری نی معلوم قیلدی.