text:
آشاغیداکی سؤزلوک [لغتنامه] سون واختلار ایشیق اوزو گؤرموش بیر کیتابین چتین سؤزلرینی ایچهریر. کیتابین آدی بودور: «کیملیکچی سیاست بارهسینده پاتولوژیک تئزلر.»
کیتابدا سیزین اوچون قاورانیلماسی چتین اولان باشقا سؤز، جومله و پاراگراف وارسا بیزه یازین. بیز اونلارین آچیقلاماسینی دا بو سؤزلویه آرتیراجاغیق.
بو سؤزلوکده “آذ” آذربایجان جمهوریتینده ایشلهنن دیله ایشارهدیر، “تر” ایسه ایستانبول تورکجهسینه.
آبسورد absurd: پوچ
آرگومئنت: احتجاج، برهان، argument
آغیرلیق نؤقطه: نقطهی ثقل،
آنتاگونیزم: ستیز، antagonism
آنتیک چاغ: دنیای باستان
آنلاتيم: ايفاده، بيان، expression
آيدينلانما: روشنگري، Enlightenment [Az. məarifçilik]
آیرینتی: خيرداليق، جزئيات، attribute [Az. atribut]
آیغیری: ضد
ائتنیک آزلیق: اقلیت قومی
ائتنیک: قومی
اؤز: ذات، essence // تؤز: ماهیت، substance
اؤزبيلينج: خودآگاهي، consciousness
اؤزچولوک özcülük : ذاتگرایی، essentialism
اؤزگورلوک: آزادليق، آزادي، freedom, liberty
اؤزگون özgün: اوريژينال، original
اؤزنل öznəl: ذهني، subjective [آذ: subyektiv]
اؤزنلليک öznəllik: ذهنی بودن، معقول بودن به ذهن، subjectivity [آذ: subyektivlik]
ائشدهیر: همارز، equivalent
اؤلچو: بُعد، dimension [تر: boyut]
ائندیرگهمه: تقليل، reduction
ائندیرگهمهچیلیک: تقلیلگرایی، reductionalism
اؤنسانیم: پیشفرض، presupposition
اؤنمودئرن: پیشامدرن، promodern
اؤنيارغي: پيشداوري، prejudice
ائوریمچیلیک: تطورگرایی، evolutionalism
اورتا چاغ: قرون وسطا
اورهتيم ürətim: ایستئحصال، توليد، production
اوس: عاغیل، خِرَد
اوسچولوق usçuluq: عاغيلچيليق، خردگرايي، rationalism
اوسديشي usdışı: غيرعقلاني، irrational
اوسساللیق: عقلانیت، rationality
اوسلوب üslub: سبک، style
اؤگه: عنصر، element. بو سؤزجویو “اویه üye” سؤزوندن فرقلندیرمهلیییک: عضو، member
اولومسوز: منفی، negative
اولوملو olumlu: مثبت، positive
اويغارليق: تمدن، sivilization [آذ: sivilizasiya]
ایستنج: اراده، will /گوج ایستنجی: ارادهی معطوف به قدرت، The Will to Power
ايم: نشانه، sign [آذ: işarə]
ایمگه imge: تصویر، خیال، ایماژ، imajery
اينانج: عقيده، belief
بؤلوجولوک: تجزیهطلبی، separatism
باخيش بوجاغي: زاويهي ديد، view point
باشقالیق: غیریت، otherness
بلیرلهنیمچیلیک: تعینگرایی، determinism
بيچيم: فرم، forme [آذ: forma]
بيلگي: information
بيليک: شناخت، episteme ، knowledge
بيليم: science
بيلينج: آگاهي، conscious
بيلينجآلتي: ناخودآگاه، subconscious
پولیس Polis: شهر دؤولتی، فارسجا: دولتشهر. أرسطو سیاست کیتابینین بیرینجی بؤلومونون ۹-جو بندینده یازیر: بیر نئچه کندین بیرلشمهسیندن عمله گلمیش توپلومون آدی پولیس [شهر]دیر. پولیس اؤز احتیاجلارینین تأمینی باخیمیدان بیتکینلیک [کمال] زیروهسینه چاتیر.
تجريد soyutlama :absraction
توپلومسال آنتاگونیزم: ستیز اجتماعی، social antaginism
توتارلي: منسجم، coherent
توتارليليق: انسجام، coherence
توتالغا: ابزار، instrument
توتالغالاشما: ابزاري شدن، instrumentalization
توتوم tutum: ظرفيت، capacity
توکهديجي tükədici: مصرفکننده
تومل tüməl: کلّي، universal
تیکل tikəl: خاص، particular
چئوریلمه: مسخ، transformation
چات: شکاف، گسل
چاغيريشيم: تداعي معاني، association of ideas
چوخسسلي: چندصدايي، polyphonic
خيال: imajination
دئسپوت despot: مستبد
دالیش: تأمل، شهود، intuition
دورتو dürtü: انگيزه، رانه، drive
دوزهنک düzənək: دسيسه، توطئه، conspiracy [ تر: komplo]
دوشونَر düşünər: متفکر، thinker [تر: düşünür]
دونیاگؤروشو: جهانبینی
دويغو: احساس، شور، عاطفه sensation؛ emotion
دويغوسال: sentimantal ؛ emotional
دويغوسالليق: احساساتيگري، sentimantality
دويو duyu: حس، sense
رئال: واقعی، real
روحبيليم: روانشناسي، phsycology
زوراکیلیق: خشونت، violence [تر: şiddet]
سؤيلم: گفتمان، discourse
سانیم: فرض
سورون sorun: مشکل، مسئله problem
سورهج sürəc: گئدیش gediş: پروسئس، فرآیند، فراشد، process
سوموت somut: کونکرئت: انضمامی، concret
سیاسال siyasal : امر سیاسی the politics
سيمگه: نماد، symbol [آذ: Simvol]
فونکسیا: کارکرد، function [تر: işlev]
قارشیلیق: معادل
قاورام: مفهوم، concept
قوتسال: مقدس، sacred
قورام quram : نظریه، theory
قورولوش: ساختار structure
قورولوشچولوق: ساختارگرايي، Structuralism، [آذ: strukturalizm؛ تر: yapısalcılık]
قوروم qurum: نهاد، institution
قونوم qonum: جايگاه، status
کؤروکلهمک körükləmək: دمیدن [در آتش]
کونتئکست: زمينه، متن، context
کونکرئت: انضمامی، concret [تر: somut]
کيمليک: هويت، identity [تر: özdeşlik]
گئدیش gediş: سورهج sürəc : پروسئس، فرآیند، فراشد، prosess
گئرچک: واقعي، real
گئرچکچيليک: رئاليزم، واقعگرايي realism
گئرچکلشمک: تحقق یافتن
گئرچکلشمیش سوسیالیسم: سوسیالیسم تحققیافته، سوسیالیسم موجود، real socialism
گئرچکلهییش: تحقق
گئرچکليک: واقعيت،reality
گؤستریم: تصويرلنديرمه، بازنمايي presentation
گلهنک galanək: سنت، tradition [آذ: ənənə]
لاغ: irony
لطيفه: anektod
نئیترال: خنثی neutral
نامعينليک: عدم تعین، undeterminism
نسنه nəsnə: شئي، عين [در مقابل ذهن]، object، [آذ: obyekt]
نسنهلليک nənəllik : objectivity [Az. obyektivlik]
نوستالگييا nostalgiya : نیسگیل، غمياد، nostalgia
وطنداش: شهروند، citizen
وورنوخما vurnuxma: اضطراب Angouish
يئنیدن گؤسترمه: representation
ياتيريم yatırım : سرمايه، capital
يارارليليق: سودمندي utility
ياساق: ممنوع، قدغن، interdit
یانیلساما: وَهم، توهم، illusiation
یوکسک یاخشی: خیر اعلا، the Highest Good.
___________________
بیرنئچه ایصطیلاحین قیسا آنالیزی
بو آچیقلامالار کیتابین أتک یازیسیندا یئر آلیب:
● اؤزنه و نسنه
بو متنده ایکی ایصطیلاح حیاتی اؤنم داشیییر: اؤزنه [سوژه] و نسنه [اوبژه] . فلسفي متنلرده سوژهنين باشليجا آنلامي “تانييان فاعيل”دير، اوبژهنين آنلامي ايسه “تانينان شئي”دير، ذهنين خاريجيندهکي أشيادير. سيز دونياني اوبژه کيمي نظره آلين، اينسانين ذهنيني ايسه سوژه کيمي. اؤزنه öznə : سوژه، فاعل شناسا، subject [آذ: subyekt]؛ نسنه nəsnə: موضوع شناخت، اوبژه، object [آذ: obyekt]. (باخ: ا. طاها، نئجه يازاق، يارپاق قزئتي ۱۲- جی ساییسینین خصوصي علاوهسي، “اؤزنه/نسنه” باشلیغی [مدخلي])
● سیاسال [امر سیاسی]
“سیاسال” سؤزو صیفت اولسا دا اونو ایسم کیمی ایشلهدیرم. بو، اینگیلیسجه the political ایصطیلاحینین قارشیلیغیدیر. آذربایجان تورکجهسینده ایندییه قدهر ایشلنمهمیش بو تئرمینین (من بوندان اؤنجه اونو بیر نئچه کز قوللانمیشام) ایستانبول تورکجهسینده قارشیلیغی “سیاسال”دیر، فارسجادا ایسه “أمر سیاسی”.
● تاریخی سورهکلیلیک [تداوم تاریخی]
پان ایرانیستلرین باخیشینا گؤره، “ایران” هخامنشیلردن باشلاناراق ایندییه قدهر وارلیغینی قوروموش سیاسی بیریم [واحید]دیر. حالبوکی پستمدرنیسم سونراسی دوشونجهلرده بوتون تاریخی سورهکلیلیکلر ناغیلدان باشقا بیر شئی دئییل. اوندا قالسین ایران آدلی بیر سیاسی واحید کی، سون واختلاراجان ناغیللارا بورونموش بیر قاورام ایدی. واختیله بو آدی “ممالیک محروسه” اوچون منیسمهمک گئدیشینده بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندا افغانیستانلا یاریش آپارماق مجبوریتینده قالمیشلار. ایسلامدان سونرا آردیجیل دؤولتلر گلیر: موسلمان شرق خیلافتی (امویلر، عباسیلر)، سونرا موغوللار، ائلخانلیلار و… بونلاری ایران آدلاندیرماق، ایندیکی تورکیهنی یونانیستان آدلاندیرماقدان داها گولونج اولاردی.
● آچیق اولماق [گشودگی به روی دیگری]
بوتؤولویه قارشی چیخماق، باشقاسینا آچیق اولماغین باشلانغیجیدیر. بو دئييمي اوُمبئرتوْ ائکوْ’نون Umberto Eco “آچيق اثر” The Open Work کيتابيندان آلميشام. ائکونون آچيق اثردن مقصدي بودور: اثرين گؤروٍجوسو، دينلهييجيسي، اوخوجوسو اونو اؤزونه مخصوص منطيقي اوٍسلوبلا قاوراماغا ايمکان ياراتماليدير. آنجاق، اوخوجونون اؤزو ده اثره قارشي آچيق اولماليدير. گومان ائتدييي آنلاييشي زورلا اثره يوٍکلهمهمهليدير.
● گئرچکلشمیش سوسیالیزم
گئرچکلشمیش سوسیالیزم: سوسیالیزم تحقق یافته در اتحاد جماهیر شوروی، سوسیالیزم موجود. بو ایصطیلاحی Real Socialism تئرمینینین قارشیلیغی اولاراق قوندارمیشام. پوستمارکسیست متفکرلر، “گئرچکلشمیش سوسیالیزم” دئدیکده سووئتلر بیرلیییندهکی سوسیالیزمی نظرده توتور، بونونلا دا اونو “ایدئال سوسیالیزم”دن فرقلندیریرلر.
● پارادیگما [پارادایم]
.paradigm یونان منشألی بو تئرمین حرفی باخیمدان “اؤرنک” و “میثال” آنلامینا اویغون گلیر. فلسفی و علمی چئورهلرده «کونکرئت علمی آراشدیرمالاری معینلشدیرن نظری و مئتودولوژی ایلکین شرطلرین توپلوسو» کیمی باشا دوشولور. باشقا دئییشله، پارادیگما بیلیمده هر هانسی بیر پروبلئمین آراشدیرما قونوسو کیمی سئچیلمهسی و او پروبلئمی چؤزه بیلن هر هانسی سوالین و یا سواللارین قویولماسینین ایلکین شرطیدیر.
● اولو یاخشی
خیر اعلا، the Highest Good. اینسان موتلولوغونون ساغلانماسی بو خئیرلری ایزلهمکله مومکون اولور، أفلاتونـا گؤره “یوکسک یاخشی” سعادتین اؤزودور. “تانری، دین، توپلوم، طبقه، سوی، اولوس” یوکسک یاخشیلارین بیر قیسمیدیر. کانتـا گؤره، خئیر اینسانین أن یوکسک آماجینا ایشارهدیر. أفلاتونـا گؤره، بوتون ایی نسنهلرین اورتاق اولدوقلاری یالنیز بیر “یوکسک یاخشی” وار. آمما أرسطونون نظرینجه، هر بیر علمی ساحهده یوکسک یاخشینین آیریآیری آنلامی وار. باشقا بیلیکلرین تابع اولدوقلاری بو تومل بیلیک، فردی مرحلهده فلسفهدیر، توپلومسال مرحلهده ایسه سیاست. اونون دا نظرینجه، یوکسک یاخشی سون مقامدا موتلولوقلا عئینیدیر.
● بدیعی أثرده آماج و آماجلیلیق
“آماج”دان مقصد هر بير بديعي أثرين قارشيسينا قويولموش خارجي مقصددير، اؤرنک اوچون استالين′ين دوْغوم گونو ايله باغلي معين شعرين قوْشولماسي بارهده شاعره امر وئريلير. بئلهجه یارانمیش شعرین دیشآماجی وار. آمما “آماجليليق” أثرين داخلي قورولوشونا قاييدير، شعر بيردن بيره شاعيرين بيلينجيندن فوّارهلهنير. بئلهجه آدلانديرما چتينليک تؤرهديرسه بيرينجيسينين يئرينه “ديش آماج”، ايکينجيسينين يئرينه ايسه “ايچ آماج” اصطلاحلاريني اؤنهريرم. هر ايکي سؤزجوکله ايگيلي اوْلاراق انگليس ديلينده ده بو چاتيشمازليغي گؤروروک. چونکو همين ديلده بو ايکي سؤزجويون بيربيريندن فرقلنديريلمهسي اوْ قدهر ده دقيق دئييل: آماج purpose، آماجليليق purposiveness. فارسجادا عربجهنين خزينهسيندن چيرپيشديريلان “غايت و غايتمندي” اصطلاحلاري “آماج و آماجليليق” آنلاميني داشييير.
● قورغو قورامی [نظریهی توطئه]
Conspiracy theory of society، نظریهی توطئه. بوندان اؤنجه أثرلریمده “قورغو قورامی” اصطیلاحینی قوللانیردیم. آمما اونون بیر چوخلارینا آنلاشیلماز گلدیییندن ایستانبول تورکجهسینده منیمسهنیلمیش “دوزهنک قورامی” تئرمینیندن یارالانماق قرارینا گلمیشدیم. سون مقامدا سایین توغرول آتابایین تکلیفی ایله بو فیکریمدن داشیندیم.
● دورتو dürtü [انگیزه، رانه]
دورتو، اينساني اؤز احتياجلاريني اؤدمه اوچون حرکته گتيرمهيه مئیيللنديرن عامیلدير. هارتلي “drive” [دورتو]، “need” [احتياج] و motive [دئویندیریجی، حرکتوئریجی] بير سببين اوچ آدي ساییر. دورتو بدنين ائله بير حالتيدير کي، بورادا جسماني قوه چئورهدهکي بؤلمهجیکلرینه دوغرو سفربر اولونور. بعضيلرينه گؤره، جاذيبهلر بدنين جوشقو شکلينده دويولان حالتلريدير. بونا گؤره ده، دورتو اينسانين چاليشمالاري، داورانيشلاري و تپکيلري اوندان آسيلي اولان داخيلي باسقي حالتلرينه دئييلير.
● 1968 اولایلاری [جنبش 1968]
فرانسا باشدا اولماقلا غرب اؤلکه لري 1968ـجي گئنيش اؤيرنجي حرکاتينين ٍEvenments شاهيدي اولموشدو. بو اولايلار، بوتون غربده 60ـجي ايللرين اورتالاريندان باشلانميش گنجلر و اؤيرنجيلر عوٍصيانينين پارتلايش نؤقطهسي ايدي. مؤوجود ايجتيماعي گلهنکلره و گوج قورولوشلارينا قارشي يؤنلميش بو اولايلار، غرب اويغارليغيندا درين ايز بوراخدي. فرانسادا کوچه يوٍروشلري «دوْگول»ون اؤلکه باشچيليغيني ترک ائتمهسينه گتيريب چيخاردي و بيليميورد چئورهلرينده تام آنلاميندا دپرم ياراتدي.
● آیدینلاتما آخیمی [جریان روشنگری]
آذربايجان جومهورييتينده بونا “معاريفچيليک” دئييلير, فارسجادا «روشنگري»، اينگيليسجهده ايسه Enlightenment. بو آخيم 18ـ جي يوزايلليکده آورپادا ياراندي. بو آخيما منسوب دوٍشونرلر گومان ائديرديلر عاغيلين ايشيغيندا هر شئي آيدينلاشاجاق. بشرين قارشيلاشديغي بوتون چتينليکلر، بوتون پروبلئملر چؤزولهجک. آيدينلانما جريانينين اؤنجوللري، علمين گوجونه هر شئيي تانيياجاقلاريني لوْوغاليقلا دوٍشونوردولر. هئچ بير تانينماز نسنهنين قالماديغي واخت، قورخودان قورتاراجاغيق. ايندنبئله، بشرين قارشيلاشديغي مجهوللار ميتوْسون [اوسطورهنين] قارانليغيندا دئييل، لوْگوْس, يعني عاغيلا سؤيکهنن کلامين ايشيغيندا چؤزولمهلي ايدي. دیققتلی اولمالیییق کی، آذربايجان معاريفچيلييي 19ـجو يوز ايلليکدن باشلايير و روسيا اوکتيابر اينقيلابيناجان داوام ائدير. باشليجا غايهسي چاغداشلاشماقدير.


c: text/html

text:
ماچی مورافسکی
ماچی مورافسکی (اینگیلیسجه: Maciej Murawski) (دوْغوم:۲۰ فوریهٔ ۱۹۷۴ (۴۸ یاش) Zielona Góra) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. لهیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ماچی مورافسکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ژیلونا قورا دوغوملولار
- لخ پوزنان کولوبونون اویونچولاری
- لقیا ورشو کولوبونون اویونچولاری
- آرمینیا بیلهفلد کولوبونون اویونچولاری
- اریس سالونیک کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی
گئجه واختی چاخان ایلدیریملار ایسپانیانین منورکا آداسینی ایشیقلاندیریر.
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی.
ایلگیلیلی خبرلر
لیبیده تۆرک خستهخاناسی آچیلدی
۱۳ پلیکلینیک و ۴ عملیات اوتاغی اولان ۱۲۰ یاتاقلی خستهخانادا تام دونانیملی آمبولانس سرویسی ده فعالیت گؤستریر.
اندونزیده باش وئرن زلزلهده اؤلو ساییسی آرتیر
باتی جاوه ایالتینده باش وئرهن زلزلهدن ایکی گون سونرا ۶ یاشلی بیر اوشاق ییخینتیلار آلتیندان چیخاریلدی
دۆزجهده ۵،۹ بؤیوکلوگونده زلزله باش وئردی
زلزله اطراف شهرلرده، اؤزللیکله ایستانبول و باشکند آنکارادا حس ائدیلدی


text:
«الف – آذری»
جعفر، بارماقلاری یانانکیمی، اؤزونه گلدی. پاپریز کؤتوگونو کول قابیندا ازیشدیریب، سؤندوردو. گؤزلری تاقچا ساعاتینا ساتاشاندا گؤردوکی، ۱۲ـیه آزجا قالیر. آجی ـ آجی گولومسهدی. اورهگیندن کئچدی:
ـ گؤر نه واختداندیر فیکیر عالمیندهیم. بو آرواد قویماییر آدام اؤز دردینه قالسین. آتماجالارینی آتیر، سونرادا اوزانیب یاتیر. سؤزونون نه آغینی یوخلاییر، نهده قاراسینی. هارادان گلدی تولازلاییر. بیر دئمهییر بو یازیق کیشینین هئچ نهیی اولماسادا، باری آزاجیق دوزلوگو وار. الی اؤزگهلر جیبینده دئییل…
سونرادا دریندن آه چکیب، فیکیرلشدی:
ـ آرواددیر دا… نه بیلیم بلکهده حقلی اولسون. گؤز گؤرور، اورهک ایستهییر. منیمدهکی الیم بوش، جیبیم ییرتیقدیر. چؤرکده، ماشاللاه اولسون، گیریب داش آلتینا، گؤبک ایستهییر دوشمهسین…
***
گئجه شام واختیایدی. نارگیله، سفرهنی سالیب، قاب ـ قاشیغی دوزدو. بیر شابایدادا قاتیق آشین اورتایا قوْیدو. احمدایله سارا کوچهده اوشاقلارایله اویناییب آتیلیب ـ دوشدوکلرینه گؤره آجلاریندان ال ـ آیاقدان چیخیب، سس ـ کوی سالاراق، شام ایستهییردیلر.
احمد:
ـ آنا، آنا منیم پاییمی وئر!
ـ آنا اوّل منیمکی، اوّل منیمکی.
سارا قیشقیرا ـ قیشقیرا پیالانی آناسینا ساری توتدو…
نارگیله اوشاقلارین باشینا چیغیریب، آجیقلاندی:
ـ اود پارچالاری، دینمهیین گؤروم هله!
اوتاقدان مطبخه دؤنوب، الینده سو بارداغیایله قاییتدی. جعفر ال ـ اوزونو حولهایله قورولایا ـ قورولایا اوشاقلارا باخدی. اونلار میسیب، سفرهدن قیراقدا دیوارا سؤیکنمیشدیلر. سارا پارلاق گؤزلرینی شابایدادان قالخان آشین بوغونا زیللهمیشدی.
احمدده آیاق بارماغیایله پالازین دلینمیش گؤزونو ایریلدیردی.
جعفر حولهنی آسیلقاندان آسلایاراق: «احمد، اوغلوم! آنانین آجیغینی پالازدان نییه آچیرسان.» دئیه، نارگیلهنین یانیندا بارداش قوروب، اوتوردو. چؤرهکدن کسیب آغزینا قویدو. کؤزه یئل ووروب کؤزهرن کیمی، نارگیلهنین یاناقلاری پؤرتدو، اوشاقلارین پیالاسینا ایکی چؤمچه آش شاپبیلدادیب، دئیینمهیه باشلادی:
ـ بو اوْلدو دوْلاناجاق، بو اوْلدو ایش! بیلمیرم ائو دردی چکیم، بیلمیرم اؤز دردیمی چکیم، بیلمیرم بو اود آپارمیشلارین دردینی چکیم، بیلمیرم…
ـ ایندیکی بیلمیرسن نه چکهسن، ائلهده منیم آش پاییمی چک!
جعفر بونو دئییب گولمهیینی بوغازیندا پیققیلداتدی. نارگیله شهوه گؤزلرینی جعفرین اوزونه ایریلدیب دیللندی:
ـ سن هر نهیی شوخلوغا سالیرسان، هر نهیی! قولاقلارین اولوب دروازا، سؤز بو یاندان گلیر، اویاندان گئدیر. بس دوننکی سؤزون نه اولدو؟ بازارلیق نه اولدو؟ بوگونده کی گئج گلدین. آی «جعفر آغا قوربانی!» سنین بوگون ـ صاباحین قورتارمادی… یاخشیدیرکی همیشه توْیا گئدهن دئییلم. واللاه ـ بیللاه قارداشیم اوغلو اولماسایدی گئتمزدیم. آمما نه ائدیم؟ مجبورام. گئتمهسم، اوزوم قارداش دانلاغیندا قالار. گئتمهسم، بایرامین اوزونه نئجه باخیم! گئتمهسم او قیز جیغاز گلین نه دئیهر! داش بئله بیبینین باشینا… بودا کی بیزیم اگین ـ باشیمیزدیر، گئدیم نئجه گئدیم؟ فامیل ایچینده آبیریم گئدیر. گئتمهییم نئجه اولسون؟ نئجه اولسون آی جعفر؟
جعفر اؤزونه آش چکیب یئمهیه مشغولایدی. چؤرهکدن کسیب آغزینا قویاراق دئدی: «عصبیلشمه نارگیله خانیم! صاباح، باخ صاباح اینشاللاه ایشدن تئز گلرم، گئدهریک بازارا. دئییرسن هله بیغلاریمدان بیر تئل قیریب یانیندا گیروو قوْیوم.» سونرادا قاققیلداییب، آرتیردی:
ـ بیردهکی، آی «قیرآت»سیز کوراوغلونون شهوه گؤز نارگیلهسی! بوش جیبایله بازارلیق اولماز. بیرآز پالازقولاق لازمدیر یا یوخ؟
نارگیله آغزینداکینی اودوب، دئدی:
ـ کرمینه شوکور آللاه. بیلمیرم بو کاسیبلیق نییه بیزیم یاخامیزدان ال چکمهییر. یاغ یاغ اوستونه تؤکولور، یارما یاوان قالیر…
ـ یئنه هانسی بختهورین یاغینا یاغ تؤکولوب آی نارگیله؟
نارگیله عصبی حالدا قاشیغی کاسایا بوراخدی. آیاغا قالخاراق «مرحمتدن باشقا کیم اولاجاق!» دئیه ـ اوتاقدان ائشیگه چیخدی.
جعفر کاسانین دیبینی قاشیقلایاراق دئییندی کی:
ـ ایشین، پئشهن اولوب مرحمت، مرحمت! آی آرواد، آدام بیر بئله قارنی قوردلو اولماز! آدام بیر بئله گؤزو گؤتورمز اولماز! قالدی، گئتدی، ایندییهجن سنه یوز دفعه دئمیشم آدامین الی اؤزگهلر جیبینده اولماسا پولو سامان کیمی سووورا بیلمز. هئی اوتوروب گؤزونو مرحمته تیکمه! آیری قونوم ـ قونشویادا باخ، من مرحمتین اری کیمی اولا بیلمهرم، اونون مین جوره اویونو وار. گونده مین کوزهیه قولپ قوْیور. الآلتی آشیریب داشیرتماسی وار. آرواد! آغزیمی آچما… سن نه بیلیرسن بختهور مرحمتین اری…
استغفروللاه ـ دئیه ـ سفرهدن کنارا چکیلدی. نارگیله نه ایسه قاش ـ قاباغینی ساللاییب، داها بیر کلمهده جعفرایله دانیشمادی. بیر استکان چاییدا جعفرین قاباغینا ائلهجه تیپبیلداتدیکی، استکان سسلهنهرک چایی ائشیگه داشلاندی. جعفر پیرت ـ پیرت نارگیلهیه باخیب، اورهگینده یاواشجا دئدی:
ـ قاش قاباغینا باخ! یئنه جینلر داغدان گلدی…
سؤزونو اوجادان دئسهیدی، آرتیق داوا ـ شاوا اوزاناجاقایدی… نه ایسه کؤنولسوز قندی آغزینا آتیب چایی ایچدی. چای آغزیندا سامان سویونون دادینی وئریردی. پاپریز آلیشدیریب فیکره دالدی. دوزو، بللی دئییلایدی نهیه فیکیرلشیردی. فیکرینین کلفچهسی دولاشمیشدی. باشیندا مین جوره قیریق ـ قوروق فیکیر اویناییردی. پاپریزی پاپریز کؤتوگوایله آلیشدیریردی.
«آردیوار»


text:
رسمی خبر آژانسلارینین یایدیغی خبر اساسیندا، قاشقای ائلینین گؤرکملی تدقیقاتجیسی اوستاد «اسدالله مردانی رحیمی» مهر آیینین ۳۰-جی گونو ۷۰ یاشیندایکن حیاتلا ابدیلیک وداعلاشمیشدیر.
«اسدالله مردانی رحیمی» ۱۳۳۱-جی ایل قاشقای ائلینین کؤچری طایفالاریندان اولان «رحیملی» طایفاسیندا دونیایا گؤز آچمیش، ابتدایی تحصیلینی «مکتبخانا» و «عشایری مدرسه»ده کئچیریب، دوققوزونجو صینیفه قدهر شیراز شهرینده اوخویوب، سونرا «دانشسرای عشایری»یه داخیل اولوب تحصیلینی بیتیرمیشدیر. او دانشسرانی بیتیردیکدن سونرا قاشقای ائلی و اؤلکهنین جنوب حصهلریندهکی کندلرده معملیک ائتمیش، بو ایشله برابر ریاضی اختصاصیندا دیپلوم و فارس دیلی و ادبیاتی اوزره لیسانس آلمیشدیر؛ راهنمایی و اورتا مکتب سویهسینده اوتوز ایل معلیملیکدن سونرا ۱۳۷۹-جی ایل تقاعده چیخمیشدیر.
اوستاد «اسدالله مردانی رحیمی» ۱۳۶۶-جی ایلدن عؤمرونون سونونا قدهر قاشقای ائلینین مدنیتی، عنعنعهلری و فولکلورو اوزهرینده چالیشمیش، اونلاری یایماقدا الیندن گلنی اسیرگمهمیشدیر. ایلک اثرینی ۱۳۶۸-جی ایل «قاشقای سؤزلوگو» عنوانیندا ۸۷۲ صحیفهده نشره حاضیرلامیشدیر. باشقا اثرلریندن: «فرهنگ لغت ترکی قشقایی- فارسی»، «زبان ترکی و شیوه نگارش آن»، «خود آموز زبان ترکی قشقایی و مبانی دستور آن»، «آتالار سؤزو (ضرب المثلهای ترکی قشـقایی)»، «آساناکلار(ترانههای ترکی قشقایی)، و «فرهنگ نامهای ترکی قشقایی همراه با اسامی ترکی امروزه و قدیمی» کیتابلارینی آد آپارماق اولار.
«ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت درگیسی امکداشلاری آدیندان، قاشقای ائلی ادبیات و مدنیتی اوغروندا عؤمرونو صرف ائدن اوستاد اسدالله مردانی رحیمینین ایتگیسینی اوستادین حؤرمتلی عائله و دوست تانیشلارینا، قاشقای ائلینه، آذربایجان ادبی مدنی اجتماعیاتینا باش ساغلیغی وئریر و خاطیرهسینی عزیزلهییریک.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت درگیسی
۰۱/۰۸/۱۴۰۱


text:
بدخشان محلي حکومتی: طالبان فایدهسیگه ترغیبات قیلگنلر انیقلنیب، جوابگرلیککه تارتیلهدی
طالبان فایدهسیگه اجتماعي ترماقلرده ترغیبات ایشلری قیزیگنیدن سۉنگ، بدخشان محلي حکومتی اوشبو ترغیباتنی عملگه آشیرگن شخصلر انیقلنیب، حبسگه آلینیشینی اعلان قیلدی.
بدخشان محلي رسميلر نینگ ایتیشیچه، بیر قطار اجتماعي ترماق اشتراکچیلری ولایت مرکزی فیضآبادشهریگه طالبلر هجومی اویوشتیریش احتمالی تۉغریسیده اجتماعي ترماقلرده بیله توریب یاکه بیلمهگن حالده خبر نشر قیلیب و اهالی نینگ روحی تینچلیگینی بوزگنی عیلبلوی بیلن حبسگه آلینهدی.
سۉنگگی کونلرده بیر قطار اجتماعي ترماق فایدهلنووچیلری اهالینینگ روحی خوفسیزلیگینی بوزیشگه حرکت قیلیب و بدخشان مرکزیگه طالبلر نینگ کېنگ هجومی و شهر نینگ طالبلر قۉلیگه اۉتیشی خوفی حقیده معلومات ترقهتیش آرقهلی کۉپچیلیکنی واهمه گه سالگی.
اوشبو فایدهلنووچیلر طالبلر شهرگه هجوم قیلیشگه، تومنلردن قۉشیمچه کوچلرنی سفربر اېتیشگه و طالبان نینگ فیضآبادنی قملینی کوچهیتیریشگه تۉلیق تیار اېکنلیکلرینی خبر قیلیشهدیلر.
بدخشان ولایت حاکمی سوزچیسی نیکمحمدنظری
ناتۉغری معلوماتلر و چلغیتووچی معلوماتلر نینگ ترقهلیشیگه مناسبت بیلدیریب، بیر قطار اجتماعي ترماقلر خادملری نینگ ناتۉغری معلومات ترقهتیشی آدملرده تشویش توغدیرگنینی و محلي حکومت بو بارهده عملي رېجهلرنی باشقهرهیاتگنینی تأکیدلهدی.
بدخشان ولایت حاکمی سوزچیسی نینگ سۉزلریگه کۉره، محلي حکومت، طالبلر نینگ تبلیعاتچیلریگه ایلنگن شخصلرنی اېندی کېچیرمهیدی دیب ایتدی. جناب نظری قۉشیمچه قیلهدی: “کېچیریم یۉق، دشمن فایدهسیگه ترغیبات قیلگن بیر قطار آدملر ملي خوفسیزلیک ادارهلری تامانیدن انیقلنگن و تېز آرهده حبسگه آلینیب، محکمه گه تاپشیریلهدی.”
بدخشان ولایت حاکمی سوزچیسی، یالغان و چلغیتووچی معلوماتلر ترقهتگن و ژورنالیستیک اصوللر و قاعدهلرینی بیلمسدن طالبلر فایدهسیگه ترغیب قیلگنلر جوابگرلیککه تارتیلیشینی قۉشیمچه قیلدی؛ اونگه کۉره، اولر نینگ بو حرکتی واهمه قۉزغهتدی و خوفسیزلیک حالتینی بوزدی.
طالبان فایدهسیگه قیلینگن بو شفقتسیز ترغیبات دن تشقری، بیرقطار اهالی، خوفسیزلیک کوچلرینی طالبان نینگ تجاوزکار هجوملریگه قرشی روحیاتینی کۉتاریش اوچون معلومات بېرهدیگن شخصلر، باشقه اجتماعي ترماق فایدهلنووچیلردن، چلغیتووچی و تشویشلنرلی معلوماتلر ترقهتمسلیککه چقیرهدیلر.
هرچند افغانستان حکومتی طالبان معروضهچیلری نینگ حبسگه آلینیشی تۉغریسیده بیر نېچه بار آگاهلنتیرگن ایدی، اما حکومتنینگ بو توغریده جدّي اېمسلیگی و خوفسیزلیک کوچلریگه قرشی سلبي تشویقات حالتلری آلدینی آلیشده ایجابی اۉزگریشلرگه سبب بولمهدی.


text:
پایگاه خبری توران : آشیق حوسئین گورولتولو آلقیشلار ایچینده چایخانایا وارید اولدو. او – ایله شین – دئیه، آغ ساققاللارا باش ایدی. سونرا آشیق خئیروللایا یاخینلاشیب – خوش گلدین – دئییب اونا گوله – گوله بیر گؤز ده ووردو. سازینین زیل – بمینی کؤکله ییب حاضیرلاشدی. ایکی آشیق چایخانانین ایکی باشیندا اوز – اوزه دایاندیلار. […]
پایگاه خبری توران : آشیق حوسئین گورولتولو آلقیشلار ایچینده چایخانایا وارید اولدو. او – ایله شین – دئیه، آغ ساققاللارا باش ایدی. سونرا آشیق خئیروللایا یاخینلاشیب – خوش گلدین – دئییب اونا گوله – گوله بیر گؤز ده ووردو. سازینین زیل – بمینی کؤکله ییب حاضیرلاشدی. ایکی آشیق چایخانانین ایکی باشیندا اوز – اوزه دایاندیلار.
آشیق حوسئین سازینا بیر تک میضراب ووراندا بوتون سسلر کسیلدی، داها کیمسه دن بیر جینقیر دا چیخماییردی.
آشیق حوسئین اوزونو آشیق خئیروللایا توتوب – قوناق قارداش! بویور باشلا! – دئیه نده، خئیروللا یوخاری باشدا اوتورموش آشیقلارا باش اییب – اوستادلارین ایجازه سیله – دئیه، میضرابی سیملره توخوندوردو.
خئیروللانین اللری اسیر، اوره یی چیرپینیردی. آشیق حوسئینین مئهریبان باخیشی اونا توختاق وئریردی. خئیروللا دیوانی هاواسینی چالا – چالا سؤزه باشلادی :
مندن سالام اولسون حوسئین جاوانا،
یاییلیب شؤهرتی میله، موغانا،
عزیز اوستاد! نئچه سورغوم وار سانا،
جاواب بویور، ائل سسینی دینله سین.
***
او نه دیر کی، بیلینمزدیر یاراسی؟
او نه دیرکی، هئچ تاپیلماز چاراسی؟
نه قده ردیر یئرله گؤیون آراسی؟
لزگی احمد بو دفتری یازار هئی؟..
خئیروللانین ملاحتلی سسینی دینله ییب، باخیشلار گئت به گئت اونا مئهریبانلاشدی.او، سؤزونو قورتاران کیمی ائحتیراملا آشیق حؤسئینه باش اییب، چکیلیب کناردا دایاندی. آشیق حوسئین سازینی باغرینا باسیب، میضرابینین ریتمی ایله چایخانانین مئیدانینی ووقارلا دولانماغا باشلادی.او گاهدان سازینی چالا – چالا چایخانانین آستاناسینا چیخاندا، باییرا توپلانمیش پرستیشکارلارینین مئریبان باخیشلاریلا آلقیشلانیردی. نهایت گلیب آشاغی باشدا آشیقلارین اؤنونده دایاندی. اونون هر میضرابیلا بوتون باشلار ساغا – سولا هرلنیردی.
بیردن – بیره، ایلدیریم چاخان کیمی چایخانانین فضاسی جینگیلده دی. بو آن تاخچالارا دوزولموش ایستیکانلار لرزه یه دوشوب بیر – بیرینه توخوندولار. اونون سسی گؤی مچیدین کونبزیندن آشیب، تبریزین خیاوانلارینا یاییلدی…
او اوره کدیر بیلینمزدیر یاراسی،
او اؤلومدور هئچ تاپیلماز چاراسی،
دوخسان مین ایل یئرله گؤیون آراسی،
خسته قاسیم بو دفتری پوزار هئی…
آشیق حوسئین سؤزونو قورتاران کیمی گوموش پول چایخانانین اورتاسینا قویولموش سینییه یاغیش کیمی یاغماغا باشلادی. بو آن شمیل بیر اووج اوزه رلییی اوچ دؤنه آشیق حوسئینین باشینا دولاندیریب، توولامانین اودونا آتدی. فیت سسیله گورولتولو آلقیشلار چایخانانی تیتره دیردی. سسلر کسیلمک بیلمیردی، نهایت آشیق حوسئینین الینین ایشاره سیله سسلر کسیلدی. خئیروللا ایکینجی و اوچونجو قیفیلبندینیده اوخویوب، آشیق حوسئیندن جاوابینی آلدی. سونرا نؤوبت حوسئین جاوانا چاتدی…
دئییشمه اوچ ساعاتدان آرتیق داوام ائتدی، هر ایکی آشیق بیر – بیرینین سورغو – سوآلینا لایقینجه جاواب وئردیلر. سؤز گلیب سون مقامینا چاتمیشدی. قهوه چی شمیل یاواش – یاواش تداروک فیکرینده ایدی…
هر زامان آشیق حوسئینین دئییشمه سیندن سونرا، شمیل ارز حئسابینا بوتون موشتریلره شیرین چای پایلاردی. ایندی ده ایستیکانلاری یویوب، الینده قورولاییب، سینییه دوزوردو. شمیل ایشله دییی حالدا دا، بیر آن بئله گؤزونو آشیق حوسئیندن آییرا بیلمیردی. خئیروللا سون قیفیلبندینی بئله باشلادی :
بیر حیکمت گؤرموشم خیالیم چاشیب،
هوش باشیمدان گئدیب، دیلیم دولاشیب
شاهین قوللوغوندا بیر قول ایله شیب
بدن بیردیر، ال – آیاغی یئددیدیر؟
خئیروللا سؤزونو قورتاران کیمی یئنه باش اییب کنارا چکیلدی. آشیق حوسئین سازینی چالا – چالا مئیدانی بیر دؤوره گزیب، گلیب دایاندی. او، قیفیلبنده جاواب وئرمه ییب، بیر آزدان دوباره مئیدانی دولانماغا باشلادی. بو ایش قئیری – عادی بیر حرکت اولسادا، هئچ کسین دیققتینی اؤزونه جلب ائتمه دی. اوچونجو دؤورو ده قورتاریب سؤزه باشلامادی. یاواش – یاواش باخیشلاردا بیر نییارانلیق یاراندی. بیردن قهوه چینین الیندن بیر ایستیکان یئره دوشوب، چیلیک – چیلیک اولدو…
خئیروللا باشینی آشاغی سالیب، خیالا دالمیشدی:
« بلکه قیفیلبندین جاوابی قاغامین یادیندان چیخیب؟! یوخ! بو اصلن اولان ایش دئییل، او یقین بیله – بیله جاواب وئرمکدن بویون قاچیریر » دئدی.
خئیروللانین گؤزلری دولدو، اوره یی قوش کیمی چیرپینماغا باشلادی.
بیر نئچه نفر آیاغا قالخیب، سیغار یاندیریب، چایخانادان باییرا چیخدیلار. بیردن چایخانانین قاباغینداکی ایزدیحام دنیز کیمی چالخالانیب، بیر الی آغاجلی جاوان ائشییه توللاندی. او، سؤیوش وئره – وئره ایچه ری گیریب، خئیروللایا طرف یویوردو. آشیق حوسئین جلد اونو قوجاقلاییب، آغاجینی الیندن آلدی. جاوان اوغلان جاوان اوغلان باشینی حوسئینین سینه سینه سؤیکه ییب، هؤنکور – هؤنکور آغلاماغا باشلادی. هامی چاخناشدی. عابباس بالابانچی تئز خئیروللانی آرادان چیخارتدی.بیردن آشیق حوسئین اوجا سسله سؤزه باشلادی:
– قارداشلار! قارداشلار! بیر منه ایجازه وئرین. منیم عزیزلریم! بورا صنت مئیدانیدیر، سؤزه سؤزله جاواب وئرمک لازیمدیر. بیر دایانین! خئیروللا منیم اؤز بالام کیمیدیر، بوندان علاوه، او منیم نئچه ایل شاگیردیم اولوب. من قاراداغین بئله بیر صنتکار یئتیردییینه فخر ائدیرم.
بیر آن های – کوی سایخاشلاندی.
آشیق حوسئین – منیم حئسابیما هامییا شیرین چای وئرین – علاوه ائتدی. قهوه چی شمیل دیزلرینی قوجاقلاییب، باشینی دیوارا سؤیکه میشدی…
***
بوتون دوکان – بازار باغلانمیشدی. گئجه دن بیر نئچه ساعات کئچسه ده، هله ده حتم کاروانساراسیندا بیرجه نفر بئله یاتمامیشدی.
بوتون موسافیرلر خئیروللانین اوتاغینا توپلاشیب، اونون صنتکارلیغیندان، اونون شؤهرتینین بوتون تبریزه یاییلماسیندان سؤز آچمیشدیلار…
خئیروللا ایسه چایخانادان چیخدیقدان بری داغینیق فیکیرلرله سیغاری سیغارلا یاندیرمیشدی.
بیردن کاروانسارانین قاپیسی تاققا – تاق چالیندی. بیر آندان آشیق حوسئین الینده بیر دولو دسمال قاپینی آچیب ایچری گیرنده، هامی بیرلیکده آیاغا قالخدیلار. خئیروللا آشیق حوسئینین الینی اؤپمک ایسته یه نده حوسئین اونا مانع اولدو.
ایکی صنتکار بیر – بیرینی باغرینا باسدیلار… .
تهیه و تنظیم: الهام عبادی ( دبیر سرویس تورکی )


text:
طبیل
طبیل یوخسا بارابان (عربجه: طبل، اینگیلیسجه: Drum) بو وسیله موزیک یاپیمی وورماق یوخسا چئرپماق نان سسلنیر. بارباران بیر بارباران دریسی کی بابارانین بدنین دؤرونون اوستونه چکیلمیش. بارباران چی تک و یوخسا جوت یوخسا چوخلی بارباران بیر یئرده چالئر[۱].
هانسی موزیک متود لاریندا ایشلنیر؟[دَییشدیر]
موزیک تراپی ده ، پاپ یوْخسا پوپ،جاز موزیکی یوخسا جز، راک موزیکی ، اردولارین موزیک لرینده[۲] و...
گئچمیشی[دَییشدیر]
ایلک تاپیلان بارباران نئولیتیک یوْخسا یئنی داشلیق دؤنمینده ایندیکی چین ده تیمساح دریسیندن دۆزلمیش[۳].
قایناقلار[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- The dictionary definition of طبیل at Wiktionary
- Drums (Polish folk musical instruments)


text:
اونکولوژی
اونکولولوژی (یونانجا: ovkoς — "تومور" و شابلون:Lang-el2 — "علم، بیلیم") سرطانین عمله گلمهسی، سببلری، نوخوشوقلارین اؤیرنیلمهسی، تشخیص و معالیجهسی ایله مشغول اولان علمدیر. اونکولولوژی سؤزونون معناسی یونانجا ترجومهده اونکوس یوک، تومور، کوتله دئمکدیر. انوکولوژی نوخوشوقلار عمله گلمهسی و بویومهسی اساسلاناراق ۲ جور اولور:
- خوش خاصیتلی تومورلر
- بدخاصیتلی تومورلر
اونکولوژ نوخوشوقلار اینسان اورقانیزمینین ایستهنیلن ناحیهسینده عمله گله بیلیر. بو خستلیکلرین موختلیف فورمالاری و نؤولری وار. اکثر حاللاردا اونکولوژی نوخوشوقلار نوخوشون اؤلوم حؤکمونو وئرمیش اولور. بونا سبب ایله بو نوخوشوقلارین علامتلرینین چوخ واخت گیزلی گئدیب سون آندا مئیدانا چیخماسیدیر. بئله کی، اونکولوژی نوخوشوقلارین چوخو خستلیین سون مرحلهسینده اؤزونو بیروزه وئریر. انوکولولوژینین موختلیف ساحهلری وار. بونلار آشاغیداکیلاردیر:
- اونکواندرولوژی – کیشی جینسیت اورقانلارینین سرطان نوخوشلوقونو معالیجه ائدیر
- اونکوقاسترونترولولوژی – معده-باغیرساق سیستمینین تومور نوخوشوقلارینی معالیجه ائدیر
- اونکوهموتولولوژی – قان و قان دامارلارینین سرطان نوخوشلوقونو معالیجه ائدیر
- اونکوهپاتولولوژی – قارا جیرین تومور نوخوشوقلارینی معالیجه ائدیر
- اونکوگینکولولوژی – قادین جینسیت اورقانلارینین تومور نوخوشوقلارینی معالیجه ائدیر
- اونکودرماتولولوژی – درینین سرطان نوخوشوقلارینی معالیجه ائدیر
- اونکومامولولوژی - سود وزیلرینین سرطان نوخوشلیقی ایله مشغول اولور
- اونکونفرولولوژی – بؤیرکلرین تومور نوخوشوقو ایله مشغول اولور
- اونکوپروکتالولوژی – دوز باغیرساغین تومور نوخوشوقلاری ایله مشغول اولور
- اونکوورولولوژی – سیدیک ایفرازی سیستمینین تومور نوخوشوقلاری ایله مشغول اولور
- نیروونکولولوژی – بئیین تومورلری ایله مشغول اولور
- کاردیوونکولولوژی – اوریین سرطانی ایله مشغول اولور
- رادیواکتیو اونکولولوژی – رادیواکتیو اشعه سببی مئیدانا چیخان تومور نوخوشوقلاری ایله مشغول اولور
- اوشاق اونکولولوژیسی - اوشاقلاردا و یئنییئتمهلرده تومور نوخوشوقلارینین عمله گلمهسی، اونلارین معاینهسی و معالیجهسی ایله مشغول اولور
اونکولوژی نوخوشلوقلرین هر بیرینین معالیجهسی ایله اؤز ساحهسینده پوختلشمیش حکیملر ایشتیراک ائدیر.


text:
روسیا و امریکا نوماینده هئیتلری استراتژی ثابتلیگی موذاکیره ائدهجکلر
روسیا و امریکا نوماینده هئیتلری 28 جولای دا استراتژی ثابتلیگی موذاکیره ائدهجکلر.
روسیا و امریکا نوماینده هئیتلری 28 جولای دا استراتژی ثابتلیگی موذاکیره ائدهجکلر.
روسیا خاریجی ایشلر ناظیرلیگینین بونونلا باغلی آچیقلاماسیندا پرزیدنت ولادیمیر پوتینین 16 ژوئن تاریخینده سوئیس-ین ژنو شهرینده امریکا پرزیدنتی جو بایدن ایله گؤروشدوگو خاطیرلادیلیب.
آچیقلامادا همین گؤروشده الده ائدیلن راضیلاشمالارین داوامی اولاراق روسیا ایله امریکا آراسینداکی دیالوق چرچیوهسینده، 28 جولای دا ژنوده استراتژی ثابتلیک مسئله سینده یئنی تور توپلانتینین کئچیریلهجگی بیلدیریلهرک دئییلیب: "روسیا نوماینده هئیتینه روسیا خاریجی ایشلر ناظیرینین معاوینی سرگئی ریابکوو، امریکا نوماینده هئیتینه ایسه امریکا خاریجی ایشلر ناظیرینین معاونی وندی شرمن رهبرلیک ائدهجک. ایجلاسدا استراتژی ثابیتلیگین قورونماسی و محکملندیریلمهسی ایله سلاح نظارتینه دایر مسئلهلر موذاکیره ائدیلهجک".
ایلگیلیلی خبرلر
استوره: تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار
نروژ باشباخانی، "تهلوکه اولدوغو زامان تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار" دئدی
بروکسلده "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" آدلی پانل تشکیل ائدیلدی
متخصصلر، جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" کیتابیندا دقته چاتدیردیغی دوشونجهلر اطرافیندا فیکیر آلیش وئریشی ائتدیلر
آوروپا پارلمانینا سایبری سالدیری
"آوروپا پارلمانی، چوخ گلیشمیش بیر سایبری سالدdری آلتیندا. کرملین یؤنوملو بیر قروپ سالدیرینین مسئولیتی اۆستلندی"


text:
اوکراینا-روسیا دانیشیقلارینین ایکینجی تورو
اوکراینانین خاریجی ایشلر ناظبری دمیترو کولبا محاربنی دایاندیرماق اوچون روسیا ایله دانیشیقلارا حاضیر اولدوقلارینی، لاکین روسیانین اولتیماتومونون علیهینه اولدوقلارینی بیان ائدیب.
اوکراینانین خاریجی ایشلر ناظبری دمیترو کولبا محاربنی دایاندیرماق اوچون روسیا ایله دانیشیقلارا حاضیر اولدوقلارینی، لاکین روسیانین اولتیماتومونون علیهینه اولدوقلارینی بیان ائدیب.
سوسیال مئدیادا پایلاشیم ائتدیگی ویدئودا کولبا روسیا و اوکراینا نوماینده هئیتلری آراسیندا دانیشیقلارین 1-جی راوندونون فوریهنین 28-ده کئچیریلدیگینی قئید ائدهرک، بو دانیشیقلاردا “گئری آددیم آتمادیقلارینی” وورغولاییب.
"روسلارین طلبلری دییشمهییب. بونلار (روسیا پرزیدنتی ) پوتینین محاربهیه باشلامازدان اول مراجعتینده سسلندیردیگی طلبلردیر. بیز دانیشیقلارا و دیپلماسی یه حاضیریق، لاکین روسیانین اولتیماتوملارینی قبول ائتمهیه حاضیر دئییللیک. یئنی دانیشیقلارین نه واخت آپاریلاجاغی هله معلوم دئییل”، - کولبا بیلدیریب.
اوکراینادا هاوا مکانینین راکتلردن قورونماسی مسئله سیندن اونلار اوچون اهمیتلی اولدوغونو بیلدیرن کولبا ناتو-یا اوچوشا قاداغا زوناسی بیاننامهسی اوچون مراجعت ائتدیکلرینی وورغولاییب.
کولبا دئییب:
"ساوونما باخیمیندان بیزیم ده هاوا مکانینین تهلوکهسیزلیگینی تامین ائتمک اوچون آلترناتیو مکانیزملریمیز وار. بیز اوکراینالیلاری هاوادان قوروماق اوچون الیمیزدن گلنی ائدجییک".
دیگر طرفدن، اوکراینا پرزیدنت آپاراتینین باش موشاویری آلکسی آررستوویچ روسیا ایله دانیشیقلارین ایکینجی مرحلهسینین بو آخشام کئچیریلهجگینی و بیرینجی راونددا اولان نوماینده هئیتلرینین ایشتیراک ائدجگینی آچیقلامیشدی.
اوکراینا ایله روسیا آراسیندا دانیشیقلارین ایلک راوندو بلاروسون اوکراینا ایله سرحدینده یئرلشن گومل ویلایتینده کئچیریلیب.
ولادیمیر پوتینین موشاویری ولادیمیر مدینسکینین رهبرلیک ائتدیگی روسیا نوماینده هئیتی ایله حاکم خالق پارتیاسی باشچیسی داوید آراخامیا و ساوونما ناظیری اولکسی رزنیکووون رهبرلیک ائتدیگی اوکراینا نوماینده هئیتی آراسیندا تخمینن 5 ساعات داوام ائدن دانیشیقلار هئچ بیر نتیجه وئرمهییب.
نوماینده هئیتلری دانیشیقلارین ایکینجی راوندونون کئچیریلمهسی بارهده راضیلیغا گلیبلر.
ایلگیلیلی خبرلر
ایرانداکی گؤستریلرده اؤلنلرین ساییسی ۴۴۸ نفره یوکسلدی
ان چوخ جان ایتکیسینین ۱۲۸ نفرله داها چوخ سنیلرین یاشادیغی سیستان بلوچیستان ایالتینده ثبت ائدیلدی
میت، پکاکانین سؤزده استخبارات یؤنهتیچیسینی ضررسیزلشدیردی
هؤرگوته اینگیلترهدن قوشولان تروریست اونور، هؤرگوتون سلاحلی قانادی ایچیریسینده اوزون ایللر فعالیت گؤستردی


text:
علملر اکادیمیهسی ریاستی نینگ معمالرینی حل قیلیش همده جمهور رییسلیک عالی مقامی نینگ بویروغینی تعقیب ایتیش اوچون ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ دولت ایشلرینی منسجملشتیریش اورین باسری داکتر عب...کوپراغ اوقینگ
جلالتمآب مملکت جمهور رییس نینگ بویروغی اساسیده، مملکت نینگ حربی و نا حربی شهیدلری نینگ میراث خوار لری توغریسیده ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی تامانیدن سلام خانه قصریده ملی مناظره اوتکزیلیب و او...کوپراغ اوقینگ
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ فرهنگی و اجتماعی ایشلری بوییچه ریاستی تامانیدن یاشلرنینگ معمالری، ضرورت لری و ایستک لریگه قولاغ توتیش اوچون بیر قطار ولایت لر یاشلری اشتراکی بیلن ییغیلیش اوتک...کوپراغ اوقینگ
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ فرهنگی ایشلری بوییچه ریاستی قاچقینلر وزیرلیگی نینگ نماینده لری بیلن کوچیریلگن لر و قیتیب کیلگنلرنی برقررلشتیریش و کوزتیب بیریش ریجه سینی کوریب چیقیب...کوپراغ اوقینگ
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ قانون نی نظارت و سقلش اورین باسری داکتر محمد رفیع پوپل رهبرلیگیده ییرنی باشقریش بوییچه معلومات تیزیمنینی لایحه لشتیریش تیگیشلی اداره لر بیلن شریک بولیش مقصدید...کوپراغ اوقینگ
حج جریانی بیلن باغلیق معمالرنی حل قیلیش مقصدیده ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ...
علملر اکادیمیهسی ریاستی نینگ معمالرینی حل قیلیش همده جمهور رییسلیک عالی مقامی نینگ بویروغینی ت...
جلالتمآب مملکت جمهور رییس نینگ بویروغی اساسیده، مملکت نینگ حربی و نا حربی شهیدلری نینگ میراث خوار لر...
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ فرهنگی و اجتماعی ایشلری بوییچه ریاستی تامانیدن...
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ فرهنگی ایشلری بوییچه ریاستی قاچقینلر وز...
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ قانون نی نظارت و سقلش اورین باسری داکتر محمد رف...


text:
یاشیل یارپاق، قیزیلگول(اویون)
یاشیل یارپاق، قیزیلگول - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر واختلاردا، اساساً اوشاق وگنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
قدیملرده اکین باشلاناندا، تورپاغا خیش-کوتان آغزی دَینده اصیل بایرام اولدوغو کیمی اکین قورتاراندا دا موختلیف مراسیم و شنلیکلر کئچیریلردی. شوم قورتاراندان سونرا قیز-گلینلر تئللرینین اوجلارینی گول-چیچکله بزهیَر، چمنلیکده "یاشیل یارپاق، قیزیلگول" اویونو اوینایاردیلار.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
بیر نئچه اوشاق جمع اولوب ساناما یولو ایله اوستا(باشچی، یا موللا) سئچیرلر.
اویون ایشتیراکچیلاری دایره ووروب بیر-بیرینین الیندن توتورلار. سونرا اوستا(باشچی، یا موللا) بیر بند ماهنی اوخویار، قالانلاری ایسه ال چالا-چالا "یاشیل یارپاق، قیزیلگول" دئیرلر. داها سونرا ایسه اوستانین(باشچینین، یا موللانین) گؤستریشی ایله اویون ایشتیراکچیلارینین هرهسی بیر بند ماهنی اوخویار، قالانلاری ایسه ال چالا-چالا "یاشیل یارپاق، قیزیلگول" دئیرلر.
اویماقدان، آی اویماقدان،
اؤلدوم خینا قویماقدان.
بارماقلاریم یانیبدی
چوبوغا اود قویماقدان.
هامی:
یاشیل یارپاق، قیزیلگول.
کؤینگی یاشیل اوغلان،
گل گئی، یاراشیر، اوغلان.
آنام سنه قیز وئرمز
گل منی قاچیر، اوغلان.
هامی:
یاشیل یارپاق، قیزیلگول.
اویون بئلجه داوام ائدیر. ماهنی اوخوماغا سؤز تاپا بیلمهین اویونچو اویوندان چیخاریلیر. سونا قالان اویونچو غالیب ساییلیر.


text:
ایشلدن دانیشیغی:Arjanizary
خوشگلدینیزدَییشدیر
سالام٬ Arjanizary. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
--آلپ ار تونقا✉ ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۳۳ (UTC)
- سلاملار سیزه حورمتلی یولداش خوشگوردوک.E THP (دانیشیق) ۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۵:۲۷ (UTC)
- علیکم السلام. منت دارام. Arjanizary (دانیشیق) ۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۰۹ (UTC)
- سلاملار سیزه حورمتلی یولداش خوشگوردوک.E THP (دانیشیق) ۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۵:۲۷ (UTC)
سلامدَییشدیر
ساغ اول یاشا دوستوم. نه اولوب ویکی یاتیب هئچ کیم مقاله یاراتمیر!؟ گون به گون ده چالیشان عضولار سایی سی دؤشور! ۶۴ نفر ایکی آی قاباق ایندی اولوب ۳۷ نفر. بیلمیرم ندن ؟ اصلی مقاله یارادان لار دا ۱۰_ ۱۵ نفر آراسیندا .بؤیله دؤشونورم کی یازیلاریمیز میلت آراسیندا چوخ بینیلمییب یا نمنه !؟ حورمتلهاکتای (دانیشیق) ۵ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۳۰ (UTC)
- سلام حؤرمتلی اکتای بَی. ائلهدیر. بیر آز داوالاریمیزدان آزالدیب و مقاله یازماغا آرتیرمالیییق. همده تبلیغ اولماغی گرک دیر. یاخشی ایشلر تلگرامدا گؤرونور و من بو ایشی القیشلاییرام. بولارا هدفلی ایشلر ایستهییر و هامینین باشی قاریشیب! منجه هئچ چوخلاری بورانی تانیمیر، تانیتماق گرک. گوله گوله --Arjanizary (دانیشیق) ۲۴ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۳۹ (UTC)
ان شاالله اکتای (دانیشیق) ۲۴ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۴۱ (UTC)
سلاملار. من بئله دوشونورم آنا صفحه سی اوستونده بیراز چوخ چالیشمالی ییق. مثلا اوردا آی مقاله سی آغیر و چتین دیلده یازیلدیغی اوچون یئنی اوخوجولاری قووور. اونون یئرینه داها راحات شکیلده یازیلمیش مقاله لر قویساق موثبت اثرینی گؤسترر. حؤرمتلهMatreeks (دانیشیق) ۲۴ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۱۲ (UTC)


text:
فالکرک دؤیوشو
فالکرک دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Falkirk) اینگیلیس شاهلیغی و قوْنشو اؤلکهسی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.بیرینجی ایسکاتلند باغیمسیزلیق ساواشینین بیر قیسمیدیر. فالکرک و ایسکاتلند یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو اینگیلیس غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Falkirk»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فالکرک دؤیوشو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
لیسمور، یئنی گونئی ولز
لیسمور اینگیلیسجه: Lismoreاوسترالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین قوزئی چایلار بؤلگهسینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۲۷,۴۷۴ نفر جمعیتی واردیر.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lismore,_New_South_Wales»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- لیسمور رادیوسو
- لیسمورون تاریخی گؤرونتولری میلّی ساخلانجدا Archived 2012-10-18 at the Wayback Machine.
قارداش پروژهلرده لیسمور، یئنی گونئی ولز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۱۷ ژانویه
۱۷ ژانویه — قریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۱۷-جی گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی ۳۴۸ گۆن واردیر (آرتیق ایللرده ۳۴۹ گۆن).
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۱۲۹۹ - عثمانلی ایمپیراتورلوغونو٬ اوْغوزلارین قایی بوْیونا منسوب عوْثمان غازی٬ آنادوْلو سلجوقلو دؤولتیندن باغیمسیزلیغینی اعلان ائدهرک قۇردو.
- ۱۶۰۵ - سروانتسین دوْن کیشوت رومانی ایلک دفعه یاییملاندی. رومانین ایکینجی بؤلومو ده ۱۰ ایل سوْنرا چاپ اوْلوندو.
- ۱۶۸۵ - وینده ایلک کافهنی ژوهانس دیوداتو آچدی.
- ۱۸۱۹ - سیمون بولیوار کولومبیا جۆمهۇریتینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۵۲ - ساند ریور آندلاشماسی ایله بیرلشمیش شاهلیق٬ ترانسوال دئدیگی (گۆنئی آفریقا) بوئر مۆستعمرهلرینین باغیمسیزلیغینی قبول ائتدی.
- ۱۹۰۹ - فنرباخچا ایله قالاتاسارای ایلک دفعه قارشیلاشدی: ف.ب ۰٬ ق.س ۲.
- ۱۹۱۷ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ویرجین آدالارینی ۲۵ میلیون دوْلارلا دانمارکدان آلدی.
- ۱۹۲۳ - مصطفی کمال پاشانین ایزمیتده دۆزنلهدیگی ایلک باسین توْپلانتیسی٬ سحره یاخین سوْنا چاتدی.
- ۱۹۴۴ - مونت کازینو دؤیوشو: ایکینجی دۆنیا ساواشینین ان اۇزون و قانلی دؤیوشلریندن بیری باشلاندی.
- ۱۹۴۵ - شوروی قوْشونلاری ورشو شهرینه گیردی.
- ۱۹۶۴ - لندن کونفراسیندا قیبریس تۆرک جمعیتینی تمثیل ائدن رئوف دنکتاش دانیشدی. رئوف دنکتاش٬ فدرال ایدارهیه گئدیلمزسه٬ آیری بیر حؤکومت قۇراجاقلارینی آچیقلادی.
- ۱۹۹۱ - خلیج ساواشی٬ مۆتّفیق اۇچاقلارینین عیراق و کووئیتدهکی هدفلری وۇرمالارییلا باشلادی.


text:
`گوترش` نتیجهلر
خبرلر [106]
- مولود چاووش اوغلو مراکش-ده سفردهدیر
- گوترش: ایستانبول دیپلوماتیک باشارینین مرکزیدیر
- تاخیل آنلاشماسینین سۆرهسی اوزادیلدی
- آنتونیو گوترش تاخیل راضیلاشماسیندان دانیشیب
- بیرلشمیش میللتلر باش کاتیبی، اردوغانا تشکر ائتدی
- امریکا تورکیه-یه تشککور ائدیب
- بمت باش کاتیبی تورکیه-یه تشککور ائدیب
- بمت روسیانی قیناییب
- بیرلشمیش میللتلردن تۆرکیهیه تشکر
- اردوغان: نیه؟ او، بایدن، من ده اردوغان
- گوترش "باریش" چاغیریشی ائدیب
- الکساندر کوباکوو:"تاخیل کوریدورو ثمرهلی ایشلییر"
- زلنسکی: باریش اوچون روسیا ایشغال ائتدیگی توپاقلاری ترک ائتمهلیدیر
- اردوغان: ساواش ماسا آرخاسیندا بیتهجک
- اردوغان، زلنسکی ایله گؤروشدو
- اردوغان اوکراینایا گئتدی
- اردوغان اوکراینایا گئدیر
- مولود چاووش اوغلو و آنتونیو گوترش آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- گوترشدن آذربایجان و ارمنیستانا چاغری
- گوترش:"اوکرایناداکی محاربه ارزاق، انرژی و مالیه ایمکانلارینا جدی تأثیر گؤستریر"


text:
فرانک ریکارد
فرانک ریکارد (اینگیلیسجه: Frank Rijkaard) (دوْغوم:۳۰ سپتامبر ۱۹۶۲ (۶۰ یاش) آمستردام) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هولند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فرانک ریکارد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «nb» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- NTA شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- آمستردام دوغوملولار
- آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری
- اسپورتینق پرتغال کولوبونون اویونچولاری
- رئال ساراقوسا کولوبونون اویونچولاری
- آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۸ اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۹۲ اویونچولاری


text:
هشجین
هشجین اردبیل اوستانینین ، خالخال بؤلگهسینین ، خورش رستم بؤلۆمۆنۆن مرکزیدیر.
جوغرافیا[دَییشدیر]
خورش رستم بؤلۆمۆ جنوبدن زنجان اوستانیایله ، غربدن شرقی آذربایجان اوستانیایله ، شرقدن شاهرود بؤلۆمۆ ایله و شومالدان خالخال و گیوی شهرلری ایله قونشودور. قیزیل اؤزن چایی دا بو بؤلۆمدن کئچیر. ۱۳۳۴ایلینده ایلک دفعه هشجین شهرینین محله و کۆچه لرینیه آد قویوبلار.
سوی و دیل[دَییشدیر]
هشجینین اهالیسی تۆرکجه دانیشیرلار و مذهبلری ده شیعه و شافعی سۆننۆ دۆر.قورشاق سالاماق ، یومورتا بویاتماق ، طشت قویماق ، مولودی اوخوماق و اوغوز بایرامی بو شهرین مرسوماتلاری سایا گلیرلر کی آذربایجانین آیری یئرلریندهده یایغیندیرلار.
گؤرمهلی یئرلر[دَییشدیر]
- هشجینین آغاج کؤرپۆسۆ
- قیزیل اؤزن چایی
- کزج کندی
- شیخ محمد قریشینین تۆربهسی هشجین شهرینده


text:
قطر ۲۰۲۲: ژاپن فوتبال توُپاری آلمان ینگ فوتبال توُپارینی دۆنگدِهردی
اسپانیا بوُلسا کاستاریکا توُپارینی 7-0 حاسابی بیلن ینگدی
بۆتین دۆنیأ فوتبال یاریشیندا سعودی عربیستان دان سوُنگرا ژاپن دا اؤزۆندن سؤز اتدیردی.
E گروهیندا ژاپن بیلن آلمانیانینگ فوتبال توُپارلاری یاریشدی.
آلمانیا 33-نجی داقیقادا ایلکای گۆن دوُغان ینگ پنالتی دان اوران گلی بیلن 1-0 اؤنگه گچدی.
ژاپن اۆچین 75-نجی داقیقادا ریتسو دوآن و 83-نجی داقیقادا تاکوما آسانو گل اوردی.
آلمانلاری ینگن ژاپن 3 بال آلدی.
اسپانیا بوُلسا کاستاریکا توُپارینی 7-0 حاسابی بیلن ینگدی.
اسپانیا بیلن ژاپن 3 بال بیلن بیرینجی و ایکینجی.
آلمانیا و کاستاریکا بوُلسا 0 بال بیلن اۆچۆنجی و دؤردۆنجی.
دِگیشلی حابارلار
اسماعیل نظیر "ییلینگ پارلایان ییلدیزی" بوُلدی
اسماعیل نظیر بۆتین دۆنیأده ایلغاما یاریشیندا بیرینجی بوُلوپدی
قطر ۲۰۲۲: مراکش اسپانیانینگ فوتبال توُپارینی دا یوُلا سالدی
مراکش ینگ میللی فوتبال توُپاری اسپانیا توُپارینی ینگیپ آدینی 8 توُپارینگ آراسینا یازدیردی


text:
آبراهام سایدنبرق
آبراهام سایدنبرق (اینگیلیسجه: Abraham Seidenberg) بیلیم اینسان. ۲ ژوئن ۱۹۱۶ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۱ ایل عومر ائلهییب و ۰۳ مئی ۱۹۸۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. آبراهام سایدنبرق جانز هاپکینز بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری کالیفورنیا، برکلی بیلیمیوردودیر. اوْ ریاضیات ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Abraham Seidenberg»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آبراهام سایدنبرق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بالبوئنا د پیسوئرقا
بالبوئنا د پیسوئرقا (ایسپانجا: Valbuena de Pisuerga) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و پالنسیا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۲۸ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۶۸ نفر و اهالی سیخلیغی ۲٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Valbuena de Pisuerga»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بالبوئنا د پیسوئرقا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یان واکر
یان واکر (اینگیلیسجه: Ian Walker (footballer)) (دوْغوم:۳۱ اکتبر ۱۹۷۱ (۵۱ یاش) Watford) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده یان واکر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فوتبال قولرلری
- تاتنهام هاتسپور کولوبونون اویونچولاری
- اکسفورد یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- ایپسویچ تاون کولوبونون اویونچولاری
- لستر سیتی کولوبونون اویونچولاری
- بولتون واندررز کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۹۶ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۴ اویونچولاری


text:
تبریزده لقب وئرمک قایدالاری
م. هؤکماوارلی
بیریسی ده ده سینین گؤزونو چیخارتدی کی اونا «کوراوغلی» دئسینلر، آمما دئدیلر «کورکیشینین اوغلو»
لقب وئرمک ساتیرا (طنز) ادبیاتیندا مستقیل بیر ژانر ساییلیر.
نئجه کی ساتیرا هر یئرده وار، لقب اونونلا بیرلیکده تامام اجتماعیاتدا واردیر. انگلیس و عرب دیللرینده لقب حاقدا اطرافلی تحقیقات اولونوب، ساتیریک ژورناللاردا، کیتابلاردا تیاتور پیئسلرینده لقب گئنیش بیر یئر توتور. تاسفله تبریزده لقب عوموم آراسیندا اسکی عادت اولسادا، بو حاقدا ایندیه قدر جیددی تحقیقات اولونماییب.
تبریزده چوخ آداملارین ایکی آدی واردیر. بیریسی سیجیلیده یازیلمیش آد، او بیریسی لقب آدی کی اؤزگهلر اونا وئریبلر، مثل اوچون: قارنی ییرتیخ کاظیم، نعره جاواد. لقبلر تبریزده عومومون کولتورونه قاتیلیب. بو یازی چالیشیر ایمکان قدری ۱۳۵۷نجی ایلین انقلابیندان قاباق تبریزده اولان لقب وئرمک قایدالارینین کؤکونه بیر گؤز دولاندیرسین.
الیمیزده هیچ بیر سند یوخدور کی لقب وئرمگین فایدالارین یا زیانلارین گؤسترسین، آمما چون تامام میللتلر آراسیندا لقب وئرمک واردیر او بابتدن دئمک اولار کی شیفاهی کولتورون بیر حیصهسیدیر. مووضویا اطرافلی باخاندا گؤرونورکی لقب وئرمک هر طبقهنین و اجتماعی بؤلوگون دیلینده بیری بیریندن فرقلیدیر؛ بعضیسی رومانتیک، بعضیسی تراژیک و چوخو کومیک اولور. آمما تبریزده لقب ایله اینسانلارین شخصی مسالهلرینه یاناشماق و اونلارین عئیبلرین آچماق، شیرین لقبلرین اوستون اؤرتور. تبریزده قوشولان لقبلری بئله تعریف ائتمک اولار:
اگر آد بیر آدامین شکیلی ساییلسا، لقب او آدامین کاریکاتورودور. کاریکاتور اغراق حالدا شیشیردیلمیش شکیلدیر.
البته لقب وئرهنین قصدی مهم حئساب اولور. لقب شوخلوق اوچون، تحقیر اوچون، انتقام اوچون، جیجیکلیکدن و یا حتی پاخیللیق و اوندان علاوه اینانج اوزوندن دئییلیر. لقب هر یئرده اولسادا، عرب ادبیاتیندا حددن آرتیخ گؤرونور. عرب دیلینده بعضی آدلار چوخ لقبه اوخشاییرلار. مثلن قارقایا دئییرلر «غراب البین». یعنی آیریلیق خبرچیسی. انگلیس دیلینده دوکتورا پیچاق دستهسی لقب وئریرلر. آوروپادا یازیچیلار کیتابلاریندا یاراتدیقلاری پرسوناژلارا یاراشیقلی لقبلرده یارادیرلار.
لقب وئرمک کؤهنه بیر عادتدیر. اونو ساخلاماق یوخ، بلکه اونو مدنی یوللارلا دئییشمک لازیمدیر. اینسان سئور کولتور اؤلکهده اینکشاف تاپارسا بئله گوبوت سوننتلر آرادان گئدر. غرب اؤلکهلرینده ادبی، رومانتیک و تنقیدی لقبلر چوخ واردیر، آمما سوننتی اجتماعیات آراسیندا عیب آختاریب و تحقیر ائتمهگه لقب یارانیر. تبریزده لقب وئرمک حاقدا آکادمیک تحقیقات لازیمدیر. اؤزوموزو آینا قاباغینا قویوب دیققتله باخمالییق.
لقبلر نئچه پیللهده دئییلیر:
۱-بیر عائله یا بیر بؤیوک فامئل ایچینده دئییلن لقبلر
۲- بیر محلله یا بیر صنف ایچینده دئییلن لقبلر
۳- بیر شهر یا بیرکووشن ده دئیلن لقبلر
معروفدور تبریزلیلر شوخلوق اهلی، متل دئین و دهلی بازدیلار. دهلی بازلیق اوچون دهلی آدام گرکدیر. آداملارا آد قویورلار، لقب وئریرلر، اونلاری آجیقلاندیریب جینیلهدیب دهلی ائیلهییرلر. سونرا اونلارلا دهلی بازلیقا باشلاییرلار. بئله گؤرونور کی بو پسیکولوژیا کؤهنه حربی کولتور علامتیدیر. همهشه و هر یئرده دؤیوشچولرین روحیهسین یاخشی ساخلاماقا، اؤلومو، اسارتی یاددان چیخارتماغا، دؤیوشچولرین شادلیقا و گولمهگه احتیاجلاری وار. سرکردهلر بونو نظره آلاراق عسکرلره شادلیق ایمکانلاری یارادیرلار، اوخویوب اویناماق تکلیف ائدیرلر، دلخک گتیریرلر دؤیوشچولره گولمهلی حکایتلر و لطیفهلر تعریف ائیلهسین و قوشونا روحیه وئرسین. بو سیاست داوام تاپاندا یئرینه دوشور، یاواش- یاواش کولتوره قاریشیر و اؤز- اؤزونه تزهلهنیر و آرتیر.
تبریزده بیری بیری ایله باش باشا قویماقین اساسدا اوچ کؤکو وار:
- بیرینجیسی حربی کولتوردور. تبریز تاریخ بویو محاریبه میدانی و کولتور قایناغی اولوب؛ محلله لرین بیر بیری ایله داعواسی بو کولتورون یارانماسینا کؤمک ائیلهییب.
- ایکینجیسی تبریزین متروپل اولماسیدیر. تبریز همهشه بؤیوک بیر تورک شهر اولوب، آیری میللتلر فارسلار، کوردلر، ائرمنیلر و باشقالاری پول قازانماقا تبریزه گلیبلر و جماعات مجبور اولاراق اورادا یان به یان یاشاییبلار. آمما بو میللتلرین آیریلیقلاری کولتور ساحهسینده داوام تاپیب. بیر بیرلرینین عئیبلرین آختاریب تحقیر و توهین ائدیبلر و زامان کئچدیکجه لقب وئرمه و آلچاتما عادته دؤنوبدور.
- اوچونجوسو تبریزده بازار و بازار دیلی عصرلر بویو یارانیب یئرینه دوشوب. بازار اهلی رقابتده، اؤز ماللارین یاخشی، اؤزگه مالین پیس گؤسترمکده اوستاددیلار. تبریزین بازاری دونیادا ان بؤیوک اوستو اؤرتولو بازاردیر. بورادا اوستو اؤرتولو سؤز دانیشماق دب اولوب. معروفدور بازاریلار موشتریه چای دئینده باشلارین حجرهدن چیخاریب تیمچه باشیندا اولان قهوهچیه دئییرلر: «آقا مهدی چای گتیر». قهوهچی باشا دوشور دئییلمهدی نئچه دانا چای گتیر، بؤیوک چای گتیر یا کیچیک چای، نهایتده آنلاییرکی تاجر دئییر: «آقا مئهدیر» قهوهچینین آدی مهدی دئییل، اوندان بیلیر موشتری یاغلی مشتری دئییل چای گتیرمیر. بازاریلار قهوهچینین آدین مهدی چاغیراندا قهوهچی دوشونور مشتری «مئه دیر» یعنی آلمامیش گئچیب گئدهجک.
لقب وئرمک عادتی آشاغا طبقهلرین آراسیندا هامیدان چوخ یاییلیبدیر، عوام آداملار هامینی لقبی ایله چاغیریرلار و لقبلرین چوخودا اینسانلارین عضوی عیبلرین، یوخسوللوقون گؤسترمگه و یا جنسی عضولری ایله یا شخصی خوصوصیتلری ایله باغلی اولور. بعضی لقبلرین یامان و سؤیوش ایله هئچ بیر فرقی یوخدور. بونلاری نظره آلاراق دئمک اولار لقب وئرمک مدنیلشمهمیش کولتوردن باش توتور. تامام اؤلکهلرده آشاغا طبقهلرین جماعاتی سؤزو پیشیریب چیخارتماز، هر جور فیکیرلشیلر او جور دانیشیرلار؛ یعنی هئچ بیر تعاروف، سؤز گیزلتمک باجارمازلار. عکسینه اولان یوخاری طبقهلر حیلهکار اولورلار و سؤزلری تعاروف ایله قاریشدیریرلار. خولاصه اعتقادلاری وار کی آللاه آداما دیل وئریب عقیدهسین گیزلتمهگه. بئله دئیهک: آشاغا طبقهلرده اونا بونا لقب وئرمک اونلارین ساده فیکیرلی اولمالاریندان گلیر.
بعضی آداملار منفی لقب وئرمکلری سادهجه جوک و لطیفه حسابلاییر و خوصوصو یا عومومو یئرلرده دئییب گولورلر، بیر حالدا کی تمدونلو اؤلکهلرده بئله سؤزلر و بیریسینه جینسی یا شخصی عیبلری اساسدا لقب وئرمک قاداغاندیر و او آدامی محکمهیه چکمک اولار.
ایکینجی دونیا ساواشیندان سونرا آوروپا شهرلرینده سربازخانا کولتورو و جیلف شوخلوقلار و تحقیر اوچون لقب یاراتماق چوخ واریمیش، آمما اؤلکهلرین کولتورو موُدرن اولدوغونا و آوانگارد هنرمندلرین چالیشماغی ایله و هرشئیدن آرتیق دولتلرین کولتورل فعالیتلری باعث اولوب لومپنی تیاتور پیئسلری و اینسالارا توخونان لقبلر آرادان گئتسین. تاسفله ایراندا خصوصن آذربایجاندا بئله فعالیتلر اولماییب و دولتلر میللتین اویانماغینی اؤزلری اوچون تهلوکه ساییب و یئری گلدیکجه لاتلیق و جاهیللیک کولتورونه مئیدان وئریبلر.
تبریزده لقبلرین یوزده دوخسانی اینسانلاری تحقیر ائتمک و کیچیکلتمک اوچون قوشولور. اونا گورادا چوخ آز لقبی بیر آدامین اوز به اوزونده دئییرلر، عومومیتده لقب آداملارین دالیسیجا دئییلیر یوخسا او آدام عصبلنیر، داعوا دوشور، او بیریسی آداملاردان کوسونور. لقب دئمک بیر اینسانا او لقب اساسدا قیمت وئرمکدیر. او لقب کی اینسانی حؤرمتلندیریر او داها لقب یوخ، بلکه فخری عونوان ساییلیر. اگر لقب تنقید سیلاحی ساییلسا دئمک اولار بو سیلاحی هر بیر آیری سیلاح تکین هم یاخشی، هم ده پیس ایشلتمک اولار.
میللی فرهنگده و شیفاهی ادبیاتدا پیس ایله یاخشینی آییرماق گرکدیر، آمما پیسی قیراغا آتماغ اولماز، اودا لازیم اولور دئییلسین و میللی مدنییته هر طرفلی باخیلسین. میثال اوچون فرانسادا یامان سؤزلویو «دیکسیونر دنسولت» وار. بئله سؤزلوکلر هر زاماندا اینسانلارین بیر بیری ایله مناسبتلرین گؤستریر. مدنییتین هانکی مرحلهده اولدوغون نیشان وئریر. اجتماعی پسیکولوژیانی یاخشی آنالیز ائتمک اوچون ضیالیلار وعالیملر بوسؤزلری بیلمه لیدیرلر. خصوصن کی تشبیهات بیر ادبی صنعت ساییلیر و لقبلرده چوخ دیققتلی تشبیهات واردیر.
تبریزده لقب وئرمک هانکی زاماندان و نه اوچون تاپیلیبدیر؟
لقبلرین عومومو اولماقلارینا قطعی تاریخ دئمک اولماز، آمما هامی میللتلرین آراسیندا، خوصوصن دالی قالمیش اؤلکهلرده، اینکشاف تاپمامیش اجتماعیاتدا، شیفاهی کولتورلرده، او یئرلرده کی عموم اوچون فامئل آدی رسمی اولونماییب، اینسانلاری تانیماق اوچون هر آداما بیر لقب وئریلیر. لقب گرک هر آداما یاراشسین (کاریکاتور او آداما اوخشاسین) یا بیر موناسیبتله دئییلسین. اونا گورا دئییرلر «لقب گؤیدن گلر» (الاسماء ینزل من السماء) بو بیر عومومو قایدادیر و دونیانین هر یئرینده بئله اولور. آمما جنوب آذربایجاندا خصوصن تبریز شهرینده هزل و هجو، تاریخی دلیللرله عومومو اولونوب.
ساتیرا تنقید مقصدیله دئییلنده «هجو» ساییلیر، شوخلوق مقصدیله دئییلنده هزل ساییلیر. تبریزده بیریسین اله سریمک، بیریسینه شوشهکی سالماق، لوغازا قویماق، پولچوک بند ائیلهمک بیر کولتوره چئوریلیب. بو ایش اوچون مخصوص مکانلار شوهرت قازانیبلار. اونلاردان بیریسی تبریز بازاریندا «دوببهلر قهوهخاناسی» و بیریسی ده کافه مایاک ایدی. چوخلی باجاریقلی آداملار گولمهلی سؤزلری و گولمهلی آدلاری یاراتماقدا هنر صاحابی اولوبلار. اونلارا «دوببه» دئییرلر. تبریز مشهور آداملاریندان نقاشی معلمی رحمتلیک کریم حاجی زاده اؤزو دوببه باشی ایدی. یولداشیمیز مهندیس رحیم نخبهیه رحیم دوببه دئیردی. معلوم اولان دوببه سؤزو نئچه جور معنا اولونوب. بیر معناسی دا فرانسا دیلینده اولان «دوپه» (دوپینگ) سؤزوندن آلینیب و تورکلهشیب و مایاسین آرتیرماق، اغراق و افراط ائتمک معنادا دیر و بورادا دوببه او آداما دئییلیرکی شوخلوق ائتمکده و گولمهلی سؤزلری دئمکده اغراق ائتسین. بو کولتورو تانیماق لازیمدیر. بئله آد قویمالار و لقب یاراتماق کوچه بازار دیلینده و فولکلور تکین یارانیر، بئلهلیکله ایکینجی آدا چئوریلیر.
سندلر اوزوندن تبریزده ایندیکی فورمادا تنقیدی لقب وئرمک مشروطه دورهسیندن عومومیت تاپیب. البته اوندان قاباقدا واریمیش، آمما ایندیکی سایاقدا یوخ. مشروطه دورانی تبریزده تاریخی اویانیش دورانیدیر. او زامان نشر اولان ژورناللار، لک لک، میغ میغ، موللانصرالدین و… تنقیدی لقبلری یازی ایله، شعر ایله و کاریکاتور ایله میللت آراسیندا یاییرلار و ایستهییرلر میللتده «تنقیدی فیکیر» یارانسین. بو بیر بؤیوک خیدمت حئساب اولور. تاسفله تنقیدی فیکیرین قاباغی آلینیر و زامان کئچدیکجه ارتجاع حاکمیت آلتیندا یالنیش لقبلر غلبه تاپیر و ایندیکی فورمایا دوشور. یوخسا موللانصرالدین ژورنالینین اؤز یازیچیلارینین لقب یا مستعار آدلاری چوخ ماراقلیدیر: لاغ لاغی، سوپورگه ساققال، هر دبیل و … میللی شاعیریمیز علی اکبر صابیرین لقبی هوپ هوپ دیر. اوآشاغیداکی شعرینده بیرکیشی نین کاریکاتورون چکیر:
دودکش کیمی بیر پاپاخ باشیندا
آغ توکلری بللی دیر قاشیندا
گرچی قوجادیر بابام یاشیندا
اما سوراغاندی قویما گلدی
کرداری یاماندی قویما گلدی
تاریخ بویو میللتلر یاخشی آداملارا یاخشی لقب و پیس آداملارا پیس لقبلر وئریبلر. مثل اوچون
یاخشی لقب: شاه عباس کبیر، ریچارد شیردیل، سولطان سولئیمان قانونی …
پیس لقب: شاپور ذوالاکتاف، توپال پاشا، ایوان مخوف…
گاهدان لقب وئرمک اینانج اوزوندن اولور. ابنبطوطهنین سفرنامهسینده یازدیقینا، تورک شاهلاریندان بیرینین گؤزل قیزینا کوچوک (ایت بالاسی) لقب وئرمیشدیلرکی اونا گؤز وورماسینلار. گؤرونور بیرینین چوخ قیزی اولاندا آللاهدان ایستهییر داها اونا قیز وئرمهسین، قیزین آدین قویور قیزبس، تاماما، کافیه. اوغلانلارین آدین قویورلار ماشاللاه و اینانیرلار کی آللاه اونو ساخلایار. بئله آدلار لقب یئرینه دئییلیر. بورادا اوشاقلارین ایکینجی آدلاری دا اولور.
ائفوریسم، یعنی لقب گلیب آدین یئرینده اوتورماسی، تورکلر آراسیندا چوخدور؛ یعنی اکراه و اینانج اساسیندا بیر آدی دئمهمک و اونون یئرینه بیر آیری آد گتیرمک، لقب یاراتمانین بیر آیری فورماسیدیر. مثلن تورکمنلر قورد آدین دیله گتیرمزلر، اونون یئرینه بوری دئییرلر (ائل اوغروسوز، داغ بوروسوز بولماز). بوری سؤزو قوردون لقبی ایدی، آمما ایندی آد یئرین توتوب.
آذربایجاندا مخصوصن تبریزده عقرب و ایلانا «آدی باتمیش» دئییرلر. بونلار بیر نوع اینانجدان باش توتور. تورکلرین اسکی اینانجی شامانیزم اولوب. شامانیزم اعتقادیندا بیرینین آدین چکنده اویله بیل اونی چاغیریرسان. ایلان و عقرب آدین گتیرمزلر، اوندان اؤترو کی اونلار ائشیدرلر گلیب آدامی چالارلار.
صفویلر حؤکومتینده آذربایجانلیلار ایمپراتورلوق قورورلار و معروف عایلهلر اؤزلری اوچون محتشم آدلار و شؤهرتلر یارادیرلار. اوندان علاوه عثمانلی ایمپراتورلوقوندا حؤرمت اوچون میللت خادیملرینین لقبی واریدی. صفویلر ده وزیرلره و بؤیوک مقام صاحابلارینا شؤهرت آدی قویورلار و ایشچیلرینه ده لقب وئریرلر. مثلن قیزلارآغاسی، قوُللارآغاسی و بئلهجه لقبلر… بو اساسدا قاجار دؤرونده یازیلان رستم التواریخ کیتابی، صفویلر و زندیه دؤورونده یارانمیش قوندارما لقبلرله دولودور. دئمک اولار یالانچی لقبلر حاقدا اولان سندلر صفویلر دؤوروندن باشلانیر، کیتابی یازان اؤزونه «رستم الحکما» لقب وئریب.
صفویلردن اول آق قویونلو و قارا قویونلو حؤکومتلرینده و یا اونلاردان مستقل اولان محلی حؤکومتلرده شاهلارین و حاکملرین لقبلری واریدی، آمما اصلن و ابدن تحقیر ائتمهگه دئییلمیردی. نمونه اوچون اوزون حسن، بؤرکو یاریق، آت سیز، قارا یوسف، آخی جیق و…
کوراوغلونون اصل آدی «روشن» دیر و کوراوغلو اونون لقبیدیر. کوراوغلو حماسهسینده هر آدامین بیر لقبی وار – دمیرچی اوغلو دهلی احمد، کوسا ، کئچل حمزه و…
ناغیللاریمیزدا اولان قهرمانلارین لقبی وار، یانیق کرم، قاچاق نبی و…
قاجار حؤکومتینده عرب سؤزلریندن آلینمیش آدلار خلافت دؤوروندن تقلید اولارکن چوخلو یاییلیر و رسمی اولونور، سونرا قاجار شاهلاری و شاهزادهلری اونلارا خیدمت ائدنلره موناسیب لقبلر وئریرلر و هابئله ثروتلی آداملار قاجار شاهلارینا پول و مولک وئرمکله اؤزلرینه لقب آلیرلار – ناظم الاطباء، مصدق السلطنه، مشیرالدوله، کمال الملک، ظل السلطان…
قاجار شاهلاری موللالارا دینی لقبلر وئریرلر. مثلن ثقهالاسلام، حجهالاسلام، آیتالله و آیتاللهالعظماء عنوانلاری فتحعلی شاه دؤورونده موللا احمد نراقی دان سونرا عمومیلشیر.
گاهدان دا ثروتی اولمایان آداملار قاجار شاهلارینین بیر سؤزون گؤتوروب اؤزلرینه لقب و شهرت یارادیردیلار. میثال اوچون تهراندا دؤولت تکیهسینده ناصرالدین شاه بیر نوحه اوخویانین سسیندن خوشلانیر، دئیر «بارک آللاه» او گوندن سونرا او نوحه اوخویانین شهرتی اولور «حاجی بارک آللاه».
قاجار دؤورونده تبریز شهرینده قارا میللت شاهلارین و شاهزاده لرین اداسین چیخاردیب هر آداما بیر گولمهلی آد قویورلار و بو یولدان نالایق آداملاری کی ناحاق یئره پول وئریب طنطنهلی آدلار آلیبلار، تنقید وتحقیر ائدیرلر. مثلن سوسمار الدوله (بو آدلا بیر کیتاب یازیلیب)، مفسدالممالیک. فضول الدوله، ذلیل السلطان و…
علی اکبر دهخدا «چرند پرند» مقالهلرینده چوخلو بئله گولونج لقبلر یارادیر و یازیر. نومونه اوچون: معشوق السلطنه، محبوب الدوله، عزیز الایاله، خوشگل خلوت، قشنگ حضور، ملوس الملک…….
شاهزاده نادر میرزا فتحعلی شاهین نوهسی «تاریخ و جغرافیای دارالسلطنه تبریز» کیتابیندا لقبلری اولان آداملاردان دانیشیر. کریم شیره ای و ملیجک حاقدا یازیلان تاریخ کیتابلاریندا بو قوندارما لقبلردن صؤحبت اولونور. کریم شیره ای ناصرالدین شاهین سرایینین دلخکی گولمهلی لقب یارادماقلا شهرت تاپیب. یئری گلنده بئله مسخره اوچون دئییلن آدلار حؤکومتله موخالفت گؤسترمک معنادا دیر و فرهنگی تنقید حئساب اولور.
مشروطه ایللرینده یاواش یاواش آوروپا دا اولدوغو قایدادا فامئلی آدلار دب اولونور و ایگیرمی ایل مشروطهدن کئچنده رضا شاه حؤکومته یئتیشندن سونرا مشهور آداملارین لقبلری خان خانلیق نیشانی و لازیم اولمایان آرتیق عنوان ساییلیر و رسمی لقب وئرمهگه سون قویولور. او عنوانلارین یئرینه دکتر، مهندیس، پروفسور، سرهنگ، سرتیپ، استاندار و بو سایاق دا عنوانلار چوخالیر (مصدق السلطنه اولور دکترمصدق) سونرا هامی اوچون سیجیلل وئریلیر.
سیجیللینین متنی فارس دیلینده یازیلیر و سیجیللی ده فامئل آدی یازماق ایجباری اولونور. بیر سیرا عائلهلر اؤزلرینه یاخشی فامئل آدی سئچیرلر، آمما قارا میللت بیلمیردی فامئل آدی نه دردینه دهیهجک. بئلهلیکله بیر چوخ عائله لره سیجیللی یازان اؤزو ایستدیگی شؤهرتی یازیر. خصوصا آذربایجاندا دولت مأمورلارینا امر اولونور سیجیللی ده شؤهرت اوچون مطلق فارس معنالی کلمهلردن یازیلسین. او اساسدا دمیرچینین لقبین یازیرلار «آهنگری» تفنگچی نین شؤهرتین یازیرلار «رزمی». بئلهلیکله آسیمیلاسیون سیاستی رسمی اولور. آمما عوموم میللت سیجیللی ده فارس آدلارا باخمایاراق، اؤزلری قویموش لقبلرله آداملاری تانییرلار. دؤولت راپورتلاریندا یازیلیرکی آذربایجانلیلار فارس معنالی سؤزلری باشا دوشمورلر و چوخ آدام عائیلهسینه سیجیللی آلماق ایستهمهییر. بعضیلری دئییرلر دولت غیر ایسلامی آد قویور بیزی دین دن چیخاردسین. چوخ عائیلهلر سیجیللی آلمیردیلار، قورخوردولار اوغلانلاری ایژباری آپارسینلار. بئلهجهده اولدو. هر آدامین سیجیللیسی واریدی اون سککیز یاشا چاتاندا سرباز توتدولار.
سیجیللی وئریلمهدن اول معروف اولموش عربی و تورکی آدلار یئرینده قالیر. مثلن سلطان القرائی، ایپکچی و… آمما یوزده دوخسان عائیلهلره فارسی آد یازیلیر. گاهدان دا چوخ تحقیر ائدن آد یازیرلار. هؤکماوار محللهسینده بیر عائیله نین فامئلی آدی «سرگردان حکم آبادی» یازیلمیشدی. چونکی ائوین کیشیسین چاغیریرلار سیجیللی آلسین، ثبت مأمورو سوروشور سنین شوهرتیوی نه یازیم؟ او کیشی جاواب وئریر «واللاه سرگردان قالمیشام فارس دیلین بیلمیرم» مأمور اونون سؤزون ائشیدنده سیجیللی ده شوهرتین یازیر: سرگردان حکم آبادی.
تبریزده فامئل آدینا «شوهرت» دئیرلر. سوروشورلار آدین نه دیر؟ شؤهرتین نه دیر؟ لقب هر آدامین شؤهرتی ساییلیر و اونونلا تانینیر. بو لقبلر بعضیسی بیر محللهنین ایچینده دئییلیر – هؤکماوار محللهسینده، آجان روبابه، علی قیزقین، ماللا سئید و… هؤکماوارلی لار بو آداملاری تانییرلار، آمما هؤکماواردان قیراقدا بو لقبلرین معناسی یوخدور. یعنی لقبلرین چوخو محللی شیفاهی فرهنگده یاشاییر و نسیلدن نسیله دهییشیلیر.
بیر سیرا لقبلر بیر شهرده تانینیر و دئییلیر – تبریز شهرینده قلیخان سالار متجدد بیر ضیالی و خرافاتلا موخالف اولان «ساری قلیخان» آدلانیر، خیاوان محللهسینین موشاطاسی «حلمه سازاندا» و داش ماغازالارین دالیسیندا اولان زورخانانین صاحابی حاج میرزا بادامی «میرزا بادام » آدی ایله تانینیر. ساری قلیخان حاضیر جاواب اولماقدا و جینسی لطیفهلر دئمکده، حلمه سازاندا توی توتماقدا و میرزا بادام شاهپرستلیکده، آدلاری دیللره دوشوب. حاجی ابولقاسیم جاوان پیشهوری حؤکومتی ایله موخالفت گؤسترمکده تانینیب. حاجی ابولقاسیم جاوان، میللی حوکومت داغیلاندان سونرا تبریزده شهر انجومنینه داخیل اولور. بیرگون سوپورگهچیلری بیر یئره ییغیر اونلارا دانیشسین، دئییر: «من هله ایکی گوندو سیاسته داخیل اولموشام، آمما ایندی بیلیرم یازیق چرچیل نه چکیر».
قیزلارا و آروادلارا فامیل ایچینده آد قویورلار و ناموسی مسالهلر باعث اولور او آد فامیلدن و همسایالاردان قیراغا چیخماسین. چوخودا قادینلاردا اولان خیصلتلر و ظاهیردهکی نیشانلاری اونلارین لقبی اولور. مثلن پینتی کوبان، گزهین فاطی، سؤزباز نرگیز، چوپور سکینه، چئری هوللیه، خاللی توران و… عایشه، خدججه، کلانتر، قوردلو کالاک، شلخته و بئلنچی لقبلر هر محللهده پیس تانینمیش، های سالان و حیاسیز آروادلارا دئییلیر. آذربایجاندا عومومیتده تحقیر ائدن آدلار و جینسی لطیفهلرین چوخو کیشیلر حاقدا دئییلیر و غئیرت و ناموس مسالهلری باعث اولور آروادلار حاقدا آز سؤز چیخارتسینلار. بو موضوع آروادلارین ائوده قالیب و کوچهیه چیخماماسین گوستریر. هر یئرده آروادلاردان آز دانیشیلیر، اودا آروادلارین حوقوقونون اولماماغین نیشان وئریر. تورکلرین تاریخینده آروادلار همهشه کیشیلرله برابر ساییلیبلار و بودا تورکلرین اسگی اینانجیندان یعنی شامانیزمدن و ائل اوبا کولتوروندن گلیرمیش، آمما هر یئرده تورکلر شهرلرده یاشاماغا باشلاییبلار یاواش یاواش آروادلارین حاقی آزالیب. کئچمیشده تبریز شهرینده کیشیلر اؤزلرین غئیرتلی تانیتدیرماق اوچون آروادلاری آزادلیقدان محروم ائدیبلر.
بعضی آداملارین جیسمی نقصلری یا نشانهلری لقب اولور- آخساق احمد (آخساغا بیر آددیم بیر آغاج یولدور)، کار ابولقاسیم (کاردان کار او آدامدیرکی ایسته میر بیرسؤزو ائشیتسین»، کچل حمزه (چئچله دئییرلر زولفعلی)، بیغلی ایبراهیم، (بیغ توکوندن گیرو قویاندیر)، پوتا بؤیوک آقا (یئمکدن آز قالیر پارتلاسین)، جورو خلیل (جورولوگونه باخما جؤهرینه باخ)، جین جاواد (جینه بؤرک تیکیر) و …
او آداملارین کی بیر میوهدن یا بیر یئمهلیدن آجیقلاری گلیر و او یئمهلینی یا میوهنی اؤزلرینه توکان ائدیبلر، اونلارین لقبی اولور – بیبر رسول، علی بادیمجان، عسکر ساریمساق، شوربا قلی، ایشگنه کریم، تورش آلچا و …
بعضیلرین حیوانلارا اوخشایان اخلاقلاری یا رفتارلاری لقب اولور – ائشک ممد (تنبللیکدن ائشگه دایی دئییر)، ایت خلیل (ایت اوزوندن برک اوزو وار)، تولکو قاسیم ( تولکو سوواخلی باغا گیرمز)، قیرقی ایبراهیم (سن گله نه جک قیرقی شیوانی آشار)، قیتمیر غولام (قیتمیرلیقدا جویودلرین الین باغلار)، پخیل حسن ( پخیل یاراماز اولار- الحسود لایسود)، گُوپچی ولی (ائیله یالان دانیش یورماق اولسون)، …
بیر سیرا لقبلر دین و میللییت حاقدا دئییلیر میثال اوچون ارمنی آوانس، کورد عثمان، گوران رشید، جویود موسا و…
بعضی لقبلر بیر محللهدن یا بیر کنددن اولمانی تمثیل ائدیر. نومونه اوچون ماحمود چهرگانلی، استاد غلامحسین بیگجه خانلی (تار اوستادی)، تیمسار عباس قرهباغلی، حاج محمد نخجوانلی و … بوآدلار سیجیللی ده یازیلان آدلارلا برابردیلر. میللت اونلارین آدین ائشیدنده همی اونلاری تانییر همی ده بیلیر هارالی دیرلار.
صنعتکارلار و کاسیبکارلار و هنرمندلر اؤز ایشلری ایله آدلانیب تانینیرلار – علی بویاخچی، حجت کلهپز، عاباس نجار، حسن دمیرچی، جاواد باققال. صمد آیناچی … حاج ماحمود قاوالچی (قاوال اوستادی)، عاشیق قشم، علی نقاش، عیسی تارزن…
قهوهچی، باشماقچی، کومورچو، دستمالچی، توتونچو، فرشچی، دیرهکچی … کیمی لقبلر کئچمیشده تاجیرلرین و صنعتکارلارین لقبی اولوب سونرادان فامئل آدینا چئوریلیبلر. تبریزده بونلار داها لقب ساییلمیر. لقب او آدلارا دئییلیر کی آدامین عیبین گؤسترسین. سوننتی اقتصادیات آرادان گئتدیکجه بئله لقبلر آرادان گئدیر.
بعضی لقبلر تکجه بیر صنعت و حیرفه صاحابلارینین آراسیندا معنا وئریر. خالچاچیلار، باشماقچیلار، شوفرلر و آیری صنفلرین ایچینده بعضی لقبلر او صنفدن قیراقدا معنا وئرمز و ایشلنمز. چونکو او حرفهنین اصطلاحلاری لقب اولور و او اصطلاحلاری هامی بیلمزلر. هؤکماوار محللهسینده اینقلابدان قاباق « بئش چرک حسین» واریدی. فرش توخویانلار هر اون بئش مین ایلمگه بیر «قابال» دئییرلر. فرش کرخانالاریندا هر فرش توخویان گونده اون بئش مین ایلمک سالماغا یعنی قاتمالارا اون بئش مین دوگون وورماغا مجبور اولوردو. بونا قابال سالماق دئییردیلر. اوشاقلار یاریم قابال سالیردیلار. هر قابال دؤرد چرک ساییلیردی. حسین بئش چرک گونده بیر قابال و بیر چرک ایلمک سالیردی. اونون الی سورعتلی و یئگین اولدوغونا «حسین بئش چرک» آدلانمیشدی.
آذربایجانین کندلریندهده لقب وار، آمما تبریزده اولان معنادا دئییل. کندیلیلر عومومیتده آداملاری حیوانلارا اوخشادیب و حیوان آدین بیر آدامین آدینا یاپیشدیریرلار. مثلن بیزوو ممد، کئچی کریم، ایت خلیل و… بو لقبلر تبریزده ده دئییلیر، آمما تحقیر ائتمک معنادا اولور. بیر حالدا کی کندلرده ساده بیر آد کیمین ایشلنیر. کندلرده، کند کولتورونه اویغون لقبلر وار مثلن ناخیرچی قیزی (ناخیرچی قیزی یئریکلهینده آرپا چؤرهگینه یئریکلر)، گؤزو قانسیز احمد (آرپا چؤرهگی داش پئنیر، گؤتور داش ایله از احمد، آی آلا گؤز آلا گؤز احمد).
شمر، حرمله، یزید، عمر و… بو لقبلر او آداملارا قویولور کی عاشورا و تاسوعا گونلرینده کربلا واقعهسینین شبئهین چیخارداندا اونلار امام حسینین دوشمانلارینین رولون اویناییرلار – شیمیر ریضا، عمر قلی، یزید عسکر، حرمله جاببار، خولی خلیل و…
کربلا واقعهسینده حر ریاحی چوخ مشهوردور. او یزید ابن معاویهنین قوشونوندان آیریلیر و امام حسینین طرفینه گلیر. شیعه فرهنگینده دوشماندان آیریلان آداملار «حر» آدلانیرلار. تبریزده حر لقبی وار و حر رولون اوینایانلارا بو لقب وئریلیر.
بیر دفعه عاشورا گونو شبئه چیخارداندا، بیر آتلی گیریر میدانا اوجا سس ایله نعره چکیر دئییر «من حوررم» اورادا اوشاقلاری ایله شبئهه تاماشایا گلن بیرقادین دئییر «آی قارداش گئت آیری یئرده هور (ایت سسی چیخارد) بورادا منیم اوشاقلاریم قورخارلار».
بیر محلله ده، قومارباز، قوش باز، جمال باز و… بئلهجه لقبلر هر کسین آدینا یاپیشیر او آدامی اعتباردان سالیر و لاییبالی تانیتدیریر.
تورک میللتلر آراسیندا شوخلوق و میرت اهلی اولماقین درین کؤکلری واردیر. ماللانصرالدین اؤزو بؤیوک بیر سیمبولدور. مین ایل بوندان قاباق سلطان ماحمود غزنوینین ساراییندا بیر دلخک واریدی عرب تاریخچی لری اونون آدین طلحک یازیبلار و عبید زاکانی اونا گولمهلی سؤزلر نیسبت وئریب، فارسلار «دلقک» سؤزون اونون آدیندان گؤتوروبلر. سلطان ماحمود غضبلهننده طلحک گولمهلی سؤزلرله اونو گولدورب غضبین سویوداردی.
لقب وئرمک اصل ده شوخلوق اوچون تورکلر آراسیندا هر یئرده واردیر. بو لقبلر و آدلار هر نسیلده دئییشیلیر و تزه آدلار تاپیلیر، آمما قایدا یئرینده قالیر. هر آدام اؤلنده اونون آدی دا باتیر و تکجه او آدلار قالیرلار کی بیر خیصلت اساسیندا یارانیبلار. مثلن ساری قلیخان جینسی لطیفه دئمکله تانینیب و عسکرانلی یالانچیلیقلا (عسکران شمال آذربایجاندا یئر آدیدیر)، اونلار اؤلوب گئدیبلر، آمما ایندی هر کیم ایستر بیر جینسی لطیفه دئسین اونو ساری قلیخانا نیسبت وئریر و یالانچیلیق حاقدا گولمهلی سؤزلر عسکرانلی یا نیسبت وئریلیر. بئلهلیکله بو آداملاراؤز یئرلرینده بیر کیچیک ماللانصرالدین اولورلار و میللت اونلارین دیلیندن اؤز سؤزلرین دئییرلر. مثال اوچون یاخین ایللرده عسکرانلی عوضینه، نعره جاواد تبریزده یالانچیلیق سیمبولو اولوب، اونون دیلیندن دئییلیر: بیرگون قمهنی چکیب یولومون اوستونده قاباغا گلنی شاققالاییردیم. یاری یولدا گویدن سس گلدی جاواد نه ایش گورورسن؟ بئله اولماز «آخی من خلقه سن قتله؟».
نعره جاواد حقیقی بیر شخص دئییل، بلکه نئچه نفر جاواد آدلی آداملار بیری دهلی، بیرسی سفئه، بیر آیریسی شوفر اداسی چیخاردان بیر یئره ییغیلیب «نعره جاواد» آدلانیب؛ یعنی ماللانصرالدین کیمی بیر مجازی شخص اولونوب.
هرعاشیقین دورانی وار. معروف لقب صاحابلاری بیر نسیلده هامی اوچون تانیش اولور، نسیل دئییشیلنده آیریسی اونون یئرین توتور. تبریزده میللی حؤکومتدن سونرا عسکرانلی معروف اولور. ۱۳۴۰ نجی ایللرده ساری قلیخان دیللره دوشور و اینقلابدان سونرا نعره جاواد گوندهلیگه گلیر. گاهدان دا بیر گروپ میداندار اولورلار. ۱۳۴۰ نجی ایللرده ساری قلیخان، سید عرب و سید احمدیان تبریزین مرکزینده مایاک کافهسین اؤزلرینه پاتوق ائتمیشدیلر و تامام لقبلر و قارا یاخمالار و جیلف جوکلار اونلارین دیلیندن دئییلیردی.
اوتانجاق آداملار لقبدن چوخ اینجیکلی اولورلار. گورونوب کی بیر آداما لقب قوشولاندان سونرا اؤز دوغما شهریندن چیخیر گئدیر غوربت اؤلکه لرده یاشاییر، بو اومودلا کی او لقب یاددان چیخاندان سونرا قاییتسین گلسین. معروفدور قوناقلیقدا نا قافیل بوراخدیقی سس اوتانجاق بیر کیشی یه لقب اولور. کیشی اوتاندیقیندان تهرانا قاچیر؛ اون ایلدن سونرا قاییدیر تبریزه گلیر. اؤز کوچه لرینین باشیندا بیراوشاق گؤرور سوروشور کیمین اوغلوسان نئچه یاشین وار؟ اوغلان دئیر قیروو قنبرعلی نین اوغلویام، اون یاشیم وار، کلب حسن عمی او … ایل دونیایا گلمیشم. کیشی گؤرور لقب تاریخ اولونوب، گلدیگیندن پئشمان اولور اورادان قاییدیر بیر داها غوربته گئدیر.
آنالار اوشاقلارین تربیت ائدنده دئییرلر اخلاقیوی دوز ائیله، گؤزهتله اوستووه آد قویماسینلار. آد دیللره دوشدو داها ییغیشدیرماق اولماز. بیر سؤزو نرگیز بیلدی تربیز بیلدی.
دولتلی عائیلهلرایچینده لقب عیب ساییلیر و ایجازه وئریلمیراوشاقلار بیرآدامی لقبی ایله چاغیرسینلار.
یازینین سونوندا تبریزده کی لقبلردن بیرنئچه نومونه گتیریرم:
۱ – جیسمی نقصلره وئریلن لقبلر:
کؤرپه ماحمود، اوش دوداخ حسن، کار غلامرضا، کور نادیر، چئچل اصلان، یانیق عابباس، دلی جاواد، ایری اویری کیشی، کوفته کلب حسین، ایکی باشلی زینال، میریخ باقیر، زال ریضا، قارنی ییرتیخ کاظیم، یوموری عسکر، چوپور ایبراهیم، چئری یوسوف، بورون مشد علی، چاپیخ غولام، قولی یوخ کریم، خیر خیر محسن، کوله ماحمود، چولاق ناصر، آخساق قلی، انگی ایری ایمان، قوز حاجی علی اکبر، آلتی بارماق میر ایبراهیم، جیجنکین اوغلی، داز علی اصغر…
۲ – تحقیراوچون دئییلن لقبلر
فیشقا جاواد، جین عسکر، مال یوسوف، قیریخ حیدر، قیفیل حسین، کونز حسن، مال ممی، میمون احد، اینک احمد، قیرمیزی حسین، سئرچه جلیل، جین بؤیوک آقا، نشتاب حسین، عریان اکبر، دولچا باقیر، پونزا ماحمود، قیف صمد، مایا داوود، فیریلداقچی میرعلی، قجله ماحمود، اوکوز علی، دیلنچی غافار، پتی حیدر، کال ممدتقی، علی بهداوام، پوخلی باقیر، قارقا صمد، دیلقیر اسد، دینقا رحیم، پالان حسین، یئتیم علی، ننه کریم…
۳ – بیر سیرا لقبلر وار کی آشکارا یامان یووز ساییلیر. قلمین حؤرمتی اجازه وئرمز اونلاری یازماقا.
سون
۲۰۱۲ نجی ایلین پاییزی
pensouthazerbaijan.info قایناق:


text:
پایتخت
پایتخت یا دا باشکند و یا باششهر (اینگیلیسجه: Capital)، بیر دؤولتین یؤنتیم (حؤکومت) مرکزی اولان شهر دیر. بیر اؤلکه نین سیاسی ندن (علت) لره گؤره بیردن چوخ باشکندی اولابیلر. اؤرنک اولاراق، گونئی آفریقانین اداری باشکندی پرتوریا، یاساما (قانون قویما) باشکندی کیپ تاون، یارغی (قضاوت) باشکندی ده ایسه بلومفونتن دیر.[۱]
چوخلوق بیر اؤلکه نین باشکندی، ان بویوک و اؤنملی شهری اولار،[۲][۳] اما ترسینه ده اولابیلر. اؤرنک اولاراق، تورکیه نین ان بویوک ایله اؤنملی شهری ایستانبول اولارکن، باشکندی آنکارا دیر. آنکارا تورکیهنین ایکینجی بویوک شهریدیر. همچنین آمریکا نین دا ان بویوک شهری نیویورک اولارکن، باشکندی واشنگتون شهریدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ گونئی آفریقانین نئچه باشکندی وار؟(تورکچه)
- ^ "صفویه لرین باشکند لری (فارسجا)". Archived from the original on 2020-08-11. Retrieved 2017-12-24.
- ^ (باشکند داشینماسی، یوخسا جمعیت داشینماسی؟ (فارسجا[دائمی اولو باغلانتیلی]


text:
۱۸ سپتامبر
۱۸ سپتامبر: شیلی موستقیلییینی اعلان ائتمیشدیر؛ نیویورک تایمز نشریهسی تأسیس اوْلونموشدور.
۹۶ — قدیم رومدا بئش یاخشی ایمپیراتور دؤورو باشلامیشدیر.
۱۷۹۳ — آمریکا رئیسجومهورو جورج واشینقتون پایتخت بونؤورهسینین ایلک داشینی قویموشدور.
۱۸۱۰ — شیلی موستقیلییینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۸۵۱ — نیویورک تایمز نشریهسی تأسیس ائدیلمیشدیر.
۱۸۸۵ — اوزیر حاجیبیوو آنادان اوْلموشدور.
۱۹۳۴ — شوروی میللتلر جامعهسینین ترکیبینه داخیل اوْلموشدور.
۱۹۶۱ — آفریقاداکی طیاره قضاسی ۱۶ نفرین، او جملهدن بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی داق خامارشؤلدون حیاتینا سون قویموشدور.
۱۹۹۸ — دومن آدلارینین و آیپی-عونوانلارین ایداره اولونماسی اۆچون، آیکان شیرکتی تأسیس ائدیلمیشدیر.


text:
– بئشینجی بؤلوم پایگاه خبری توران – « آتالار سؤزو » : قاشقایی تورکجه سینده ضرب المثللر بو دیرلی کیتابین توپلایانی « اسداله مردانی رحیمی » دیرکی ۱۳۷۸ – جی ایلده ۲۴۵ صحیفه ده نشر اولموشدور. آتالار سؤزو کیتابی « آبی دوْنوم پیریللار، باغیرساغیم قوْرولار » مثلی ایله باشلانیب و « یئنگی یوردا گئدنده، کؤهنه […]
– بئشینجی بؤلوم
پایگاه خبری توران – « آتالار سؤزو » : قاشقایی تورکجه سینده ضرب المثللر بو دیرلی کیتابین توپلایانی « اسداله مردانی رحیمی » دیرکی ۱۳۷۸ – جی ایلده ۲۴۵ صحیفه ده نشر اولموشدور. آتالار سؤزو کیتابی « آبی دوْنوم پیریللار، باغیرساغیم قوْرولار » مثلی ایله باشلانیب و « یئنگی یوردا گئدنده، کؤهنه یوردونگ قدرینی بیلدینگ » – له باشا چاتیر. قاشقایی آتالار سؤزونون قاباق – قارشیسیندا اونلارین فارسجا ترجومه لری ده وئریلمیشدیر.
– « دویست و بیست ضربالمثل » : بویوک محبی – نین توپلادیغی ۲۲۰ ضربالمثل ۷۹ – جی ایل تبریزده ۳۰ صحیفه ده نشر اولموشدور. بو کیتابدا مثللر اساسا فارسجا و انگلیسجه وئریلسه ده آنجاق آراسیرا تورکجه لره ده یئر وئریلمیشدیر.
– « فرهنگ ضرب المثلهای افشار آذربایجان » : آذربایجان افشارلارینین ضرب المثل سؤزلویو آدی ایله گئدن بو کیتابی علی محمدی برنجه ۷۰ – جی ایل ۲۹۳ صحیفه ده تهراندا نشر ائتمیشدیر. بو گؤزل کیفیتده چاپ اولان کیتابدا اؤنجه، مثلین اؤزو، سونرا لاتینجاسی و داها سونرا فارسجا آچیقلاماسی وئریلمیشدیر. « فرهنگ ضرب المثلهای افشار آذربایجان »، « آت مینه نین تانییار»، ایله باشلاییب و « یئییله نیم یئییلدی، داغیلانیم داغیلدی، قوناغیم گلدی، گئتدی » سؤزو ایله ده سونا چاتیر.
– « آتالار سؤزونون اینکیشافی » : بو تدقیقی ایشی سورگون تخلوصلو محرم پریزاد ایشله میشدیر. بو اثرده یازار، محمود کاشغرینین «دیوان اللغات الترک » اثرینه موراجیعت ائده رک ۲۳۳ آتالار سؤزونو اوندان چیخاریب و بو گونکو ایشله نن موعادیللری ایله برابر ۸۰ – جی ایلده تبریزده ۲۴۷ صحیفه ده چاپا یئتیرمیشدیر.
– « آتالار سؤزو » : آتالار سؤزو باشلیقلی بو کیتابی شیمالین بؤیوک فولکلورچوسو ابوالقاسم حسینزاده ایللر اول توپلامیش و اوتایدا چاپ اولموشدور. آنجاق ۱۳۸۱ – جی ایلده کیتاب جاوید کبیر قاسمی- نین همتی ایله کؤچورولوب ۲۸۹ صحیفه ده تبریزده ایشیق اوزو گؤره بیلمیشدیر. بو کیتاب دا « وطنه گلدیم، ایمانا گلدیم » سؤزو ایله باشلانمیش و « مین خالا ییغیلسا، بیر آنا یئرین وئرمه ز » – له سونا چاتیر.
– « یوردومون دیرلی سؤزلری » : یوردومون دیرلی سؤزلری – نی فرنگیز خانیم حاجی ستاری، دئدییینه گؤره گنج چاغلاریندان توپلامیش و نهایت ۱۳۸۲ – جی ایلده ۲۶۴ صحیفه ده چاپ اولونوب و یایینلانمیشدیر. بو کیتابدا آتالار سؤزونون بیر سیراسی اونلارین فارسجا ترجومه سی ایله برابر وئریلمیشدیر. کیتاب « آباد اولاسان خالخال، یئل یاتار گرمیش قالخار » مثلی ایله باشلانمیش و « اؤلویه رحمت یئتیشر » – له سونا چاتیر.
– « ادب خزینه سی » : ادب خزینه سی آدی ایله نشر اولان بو فولکلور مجموعه سی ۱۳۵۹ – دا تهراندا شانجانلی علی اصغر خرم- ین تشبوثو ایله ۳۸۰ صحیفه ده یایینلانمیشدیر. بو مجموعه، بایاتی، آشیق داستانلارینا داییر شعرلر، کلاسیک شعرلر و … ساییره یه یئر وئریلمیش و نهایت کیتابین ۲۴۵ – جی صحیفه سینده « آتالار سؤزو و ضرب المثللر » عونوانی ایله « آباد یئره سو گئدر » ایله باشلاییب و نهایت « یییه نین و گییه نین پایین آللاه یئتیرر» – له سونا چاتیر. خرم بو مجموعه ده ۳۷۰۰ حودودوندا آتالار سؤزونه یئر آچمیشدیر.
– « آذربایجان فولکلورو » : یئکانان منطقه سی مونوقرافیاسی اساسیندا بو دیرلی مجموعه نی مهندس میر هدایت حصاری جنابلاری ۵۰ ایلدن بری توپلادیغی ماتئرییاللارین اساسیندا تولامییش و ۱۳۷۹ – جی ایلده تابان و شهریور ناشیرلیکلری واسیطه سی ایله چاپ عرفه سینه چاتدیرا بیلمیشدی. بو فولکلور توپلوسوندا ۱۰۸۷ آتالار سؤزونه ده ماراقلار یئر وئریلمیشدیر. بیرینجی آتالار سؤزو « آت آت اولونجا، یییه سی مات اولار » – لا باشلامیش و سونونجو ایسه « ییخیلانین دالیسیجا داش آتان چوخ اولار» – لا قورتولور.
– « دنیای سبز آذری زبانها » : فارسجا متنی اولان بو کیتابی ۷۹ – جو ایلین پاییزیندا اصغر جدائی قم شهرینده ۲۰۸ صحیفهده « طاووس بهشت » ناشرلییی طرفیندن چاپ ائتدیره بیلدی. همین کیتابدا ماهنیلار، نغمه لر، اؤیودلر و ساییرلرله برابر آتالار سؤزونه ده یئر آچیلمیشدیر. بو کیتابین بیرینجی آتالار سؤزو بئله دیر:
« همسایه نین تویوغو نظره قاز گلر آدامین اؤز مالی نظره آز گلر »
و « ائششه یه گوجو چاتمیر پالانین دؤیور» ایله بیتیر. همین کیتابین ماراقلی حیصه سی بوندان عیبارتدیر کی، آتالار سؤزونون ایشله ندییی شهر آدی مثلین اوستونده وئریلیر.
– « گؤیجه یازیلار » : گؤیجه یازیلار عونوانی داشییان ادبی، بدیعی مجموعه ۱۰۰۰ – دن چوخ آتالار سؤزو «ائلین سؤزو عقلین گؤزو » باشلیغی ایله حسن بیگ هادی و رحیم گؤزل – ین امکلری ایله قلمه آلینمیشدیر . «گؤیجه یازیلار» مجموعه سی ۱۳۸۲ – جی ایل تبریزده حسن بیگ هادی- نین هیمتی ایله ۵۴ صحیفه ده یایینلانمیشدیر. بورادا گلن آتالار سؤزو « آت آیلیغین، دوه ایللییین دوشونور »سؤزو ایله باشلانیب و «یییه سینه باخ، آتین ناللا » ایله بیتیر.
– « تجرید اللغات » : تجرید االغات آدی ایله تانینمیش نیصابی، حاج مصطفی اوغلو آخوند میرزه علی بادکویی قوشوب ۱۳۱۴ قمریده تهراندا چاپا یئتیرمیشدیر. همین نیصابدا بول – بول آتالار سؤزونه یئر وئریلمیشدیر.
– « آتالار سؤزو » : بو کیتابی تبریزلی علامه مدرس، ۸ جیلدلیک «ریحاﻨﺔ الادب» صاحیبی ترتیب وئرمیشدیر. علامه مدرس – ین ۳۰۷ صحیفه لیک بو دیرلی کیتابی چاپ عرفه سینه چاتسا دا تاسوفله چاپ اولمامیشدیر.
– « آتالار سؤزو » : « از صبا تا نیما » کیمی دیرلی مشروطه ادبییاتیندا یازیب، زحمتکش ژورنالیست رحمتلی یحیی آرینپور دا ال یازمالاری ایچره بیر دفتری ده « آتالار سؤزو» اولوب. نه یازیق کی، بو اثرده اوستاد آرینپور – ون بیر سیرا باشقا اثرلری کیمی هله لیک چاپ اولمامیشدیر.
– « فیروز آبادین یئرلی ضرب المثللری » : بو کیتابی دا قاشقای تدقیقاتچیسی اسداله مردانی رحیمی توپلامیشدیر و آدیندان بللی اولدوغو کیمی فیروزآباددا ایشله نن آتالار سؤزلرینی ائحتیوا ائدیر.
– « آتالار سؤزونون ایضاحی » : بو چاپ اولمامیش اثرده آذربایجانین شاعیر و عالیملریندن بیری اولان رضا غفاری – نیندی. بو کیتابدا آتالار سؤزوندن یارانان حیکایه لر و یا اوز وئرمیش ماجرالاردان تؤره نن آتالار سؤزوندن سؤز گئدیر. بو کیتاب چاپ عرفه سینه چاتسا دا هله لیک ایشیق اوزو گؤره بیلمه میشدیر.
آشاغیدا بیر سیرا آتالار سؤزلریندن گتیریلمیشدیر:
– آرپا یییه نه بوغدا یئدیردرسن قودوروب قاچار؛ بوغدا یییه نه آرپا یئدیردرسن قویوب قاچار
- هر کؤپوکلو سویا سئل دئمزلر
– قوردونان قونشو اولان چوماغینی یئره قویمامالیدیر
– لات لات اولماز، لاتین یئریشی لات اولار
– ننه طرفینین آغزی اوینایار، دده طرفینین گؤزو
– چؤمچه دن داغیلان، قازانا داغیلار
– آشاغیدان یوخاری گلن ائلین قدرین بیلمه ز
– کاسیب چیراغین یاندیرار دؤلتینین حئسابین گئدر
– داشی آتارسان دوغرو ایته، اوغرو ایت اؤزون بللندیرر
– زرگر توکانینین توزو دا قیزیل اولار
– قاطیرا دئدیلر نییه شیللاق آتیرسان؟ دئدی: آتامدان یادگاردی
– دیلنچیده دیل گرک یوخسا تورباسی بوش قالار
– شهر قیزی حامام دییه ر، کند قیزی خرمن دییه ر آغلار!
– اؤزگه اؤزگه نین نامازین دستمازسیز قیلار
– قوی دئسینلر حسن به یین چوستو وار، کیم نه بیلیر آلتی یوخدو اوستو وار.
تهیه و تنظیم : الهام عبادی ( دبیر سرویس تورکی )


text:
شعیرلریمده…
بهزاد بیاتفرد(حسرت زنگانلى)
شعیــرلریمده آغیـر دردلى عیصـیانیم دیـلهنیر
بو یاسلى شهره یاغیش لاختالیقدا قان الهنیر!
.. و فـیرتینا، دلیسـوولوق قانیمدا قانلارکن
باشیمدا اینتیقام آدلی قیصاصدی پوهرهلهنیر
منم بو من آدیمی، وولکان آندیمیمداکی قیز
ساواش اؤلوم هاواسیندا…کؤز آلتی کول پولهنیر
بیر ایت کؤپوکلو هاوارلاردا هئی قاپیر اؤزونو..!
بیر ایت باشین ییهرک! دؤنگهلرده هئیى سولهنیر
گؤزونده گؤزله سن آللاه منـی بو شـعریم ایچین
الیمــده کلمــهجییمـدیـر دومــانــدا پلمهلهنیر
منم بو سوچلوجا میصراعلاریملا … قاندی گئدیر!
منم یارام _ یاراسین باغلاماقدا دوز چیلهنیر
قـارالتـیلار بـورویـوب کنـدیمـین گونشلیـیـنی
شعیـرلـریمده آغیر دردلـى عیـصیانیم دیـلهنیر


text:
رقیه کبیرینین حکایهسی بیرینجی یئری قازاندی!
یاییلان خبرلر اساسیندا تانینمیش شاعره و یازیچیمیز رقیه خانیم کبیری باکی شهرینده “آزادلیق” سایتینین کئچیرتدیگی ملی شعر، حکایه و رمان مسابقهسینده بیرینجی یئری قازانمیشدیر. رقیه خانیم کبیری بو مسابقهده اؤز ” ماوایل” آدلی حکایهسیله اشتراک ائتمیشدیر.
مسابقهنین غالبلرینی تعیین ائتمه پروسسی ایکی مرحله اولموش، بیرینجی مرحلهده ۱۰ نفر سایتین منصفلر هئیتی واسطهسیله سئچیلیب، سونرا فاینال سویهیه قالخان کسلر، اینترنتی سس وئرمه یولو ایله رتبهلشدیریلمیشلر.
“ایشیق” سایتی آدیندان حؤرمتلی رقیه خانیم کبیرینی بو غالبیت مناسبتیله تبریک دئییر، اونا داهادا یارادیجیلیق اوغورلاری آرزولاییریق.


text:
تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه 28.09.2022
تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه 28.09.2022
خبرتورک روزنامه سی, تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ, ارال لر نی قوراللنتیریاتگن یونان گه قتتیق عکس العمل کورستگن لیگی نی بیلدیرماقده.
خبرده, غربی تراکیا و ارال لر گه جایلشتیریلگن قوراللر نینگ تورکیه جهتی دن هیچ قنده ی بیر معنی گه ایگه ایمس لیگی نی بیلدیرگن اردوغان نینگ, "بیزنینگ کوچی میز و امکانیت لری میز بوندن انچه کوپ" دییه قید ایتگن لیگی گه دقت قره تیلماقده.
روزنامه جمهوررئیس اردوغان نینگ, اوشبو خصوصده اوز سوز لری نی, "امریکا قوشمه ایالتلری و اوروپا نینگ حمایتی نینگ سیز لرنی قوتقره دیگن لیگی نی اویله سیز می؟ قوتقرمه یدی" شکلیده دوام ایتتیرگن لیگی نی یازماقده.
ستار روزنامه سی, تورکیه نینگ جغرافی موقعیتی جهتی دن اوروپا گه یقین لیگی نینگ اهمیت کسب ایتگن لیگی و کوپلب سکتور لر ده اساسی رول اوینه یاتگن لیگی نی بیلدیرگن لیتوانیا نینگ انقره ایلچی سی ریکارداس دیگوتیس نینگ, "لیتوانیا بیلن تورکیه اورته سیده باشله یدیگن ینگی همکارلیک, ینگی امکانیت لرگه سبب بوله دی" دییه قید ایتگن لیگی نی معلوم قیلماقده.
خبرده, لیتوانیا پارلمانی اعضاسی ریمانته سالاسیوته نینگ هم سرمایه گذارلیک بوییچه تورکیه بیلن همکارلیک قیلیش کیره ک ایکن لیگی نی معلوم قیلگن لیگی بیلدیریلماقده.
صباح روزنامه سی, تورکیه جمهوریتی انرژی و طبیعی منبع لر وزیری فاتح دونمز نینگ, تورکیه نینگ, شمال انرژی سی سکتوری ده اوروپا و منطقه نینگ مرکزی گه ایله نیش نی هدف قیلیب آلگن لیگی نی بیلدیرگن لیگی گه دقت قره تماقده.
خبرده, دونمز نینگ, تورکیه نینگ اوروپا نینگ بیشینچی شمال انرژی سی پرزه لری ایشلب چیقاروچیسی ایکن لیگی نی بیلدیررایکن, "میلادی 2021- ییلده 50 گه یقین اولکه گه تقریباً 1,5 میلیارد یورولیک شمال توربینی و پرزه ساتدیک" دییه قید ایتگن لیگی معلوم قیلینماقده.
حریت روزنامه سی, تورکیه جمهوریتی خزانه و مالیه وزیرلیگی میزبانلیگیده بولیب اوته دیگن "اقتصادی اوزگریش رهبر لر ییغیلیشی" دایره سیده, دنیا نینگ اینگ مهم اقتصاد متخصص لری نینگ استانبول گه کیله دیگن لیگی نی یازماقده.
خبرده, اوشبو ییغیلیش نینگ پنجشنبه کونی (29- سپتامبر) باشله یدیگن لیگی بیلدیریلماقده.


text:
شاه داغیندان آستن یئللر ساچلارینی داراسین،
سنی سئون قودیال چایین ساحیلینده آراسین،
دیلین آنا تورپاغی نین میوه سیندن شیرین دیر،
محبتین اور گیمدہ دریالاردان دریندیر.
سن عؤمرومون چیچگی سن قوبالی قیز، قوبالی،
گؤیچک لرین گؤیچگی سن، قوبالی قیز، قوبالی.
نفسیندن دویورام من چیچکلرین عطرینی،
بو دونیادا منیم قدر بیلن و ارمی قدرینی؟!
شهرتینی اولدوزلارا، آیا، گونه یاز میشام
صورتینی محبتله اورگیمدن آسمیشام.
سن عؤمرومون چیچگی سن، قوبالی قیز، قوبالی،
اور گیمین اور گیسن قوبالی قیز، قوبالی.
خزان بیلمز عؤمروموزون ہو معنالی چاغیندا
گول، همیشه باهار گولسون عشقی میزین باغیندا.
جانان دثسین گئجه – گوندوز منیم اورک تئللریم،
آغ گؤیرچین اللریندان آیریلماسین اللریم.
سن عؤمرومون چیچگی سن، قوبالی قیز، قوبالی،
وطنیمین بزگیسن، قوبالی قیز، قوبالی!
ائل اوبا
منبع : کتاب آذربایجان سئوگی شعرلری ، ترتیبچی : هاملت عیسی خانلی ، کؤچورن : محمد عبادی قارا خانلو ( آلیشیق ) – نشر اختر تبریز


text:
8 مارت، دونیا قادین لار گونونون موناسیبتی ایله بیانات
برابر یاشاماغا چالیشیریق
8 مارت ین یاخین لاشماسی، بیر طرفدن کدر، باشقا طرفدن زئوق ایله قارشیلانیر، کدر 8 مارتین یارادنلارینین قادین حاقلاری اوغوروندان جانین وئرنلر اوچون، و شادلیق قادین لار اوچون بین الخالق بیر گونون رسمیت تاپماسی و قادین کیشی برابرلییی اوچون موباریزه دونیا چاپیندا اؤزونه بیر اهمیت لی زمین قازانمیشدیر.
مارتین 8ی قادین لارین هر ساحه ده چکدیگی سیخینتی لار، باسقی لار، حقارت لر، آیری سئگیلیک لرینه قارشی باغیران بیر گون، اؤز فردی یاشامینا حاکیم اولماق اوچون بیر هایقیری گونو، و قادین لارین دوشوک بیر شرایط ده یاشاما قارشی برابرلیک موباریزه سینین سیبولیک بیر گونودور. 8 مارت قادین برابرلیگی نین بین الخالق آلاندا هایقیریسینین گونودور.
تاریخ بویو، گئرجی و پاتریالکال کولتور (فرهنگ) ده ن چکن آجیلیق لار، توپلومون صینیف قایدالارینا چه تینلیک لرینه قادلاشانلار، آتا بئیلی گین چتین لیک لرینه سیاست ساحه سینده معروض قالان قادین لار 8 مارتی بو ظولوم لر و حاقسیزلیغا قارشی موباریزه سینده بیر بایراق کیمی قولانیر. قادین لار اوچون مارتین 8ی قادین لارا عدالت اوچون موباریزه ائتمه بایراغی سایلیر. بو برابرلیک بایراغی هر زامان اسمه ده و هر زامان دیک دورما ایله قادین لار و اونلارلا چیین چیین فمنیست و یا پروفمنیست کیشی لر بو برابرلیک موجادیله سین دوام ائده جک لر.
گونئی آزربایجان قادینی، ایران سیاسی چاپیندا گئنیش، آغیر و یوغون چتین لیک لرله قارشی قارشییا دورماقدادیر. تورک قادینی جنسیت آیر سئچگیلیگی، دین آیری سئچگیلیگی، دیل آیری سئچگیلیگی، میللی هویت آیری سئچگیلیگی نه معروض قالان بیر آزربایجان قادینی اولماقدادیر. آزربایجان دا یاشایان بیر قادین، تورک بیر قادین بوگون یالنیز بیر پاتریالکال مدنیتین ائگه منلیگینده (دومینانتیلیغیندا) یوخ، بلکه ایران دئولتی نین دین و میللی باخیش آچی سینین باسقی سی آلتیندا دیر. ائله بیر باسقی کی حتی ایلده بیر گون ده 8 مارتی قئید ائله مه یه چوخ شیددتله قارشی دورور.
بیرلیک، 8 مارتی بؤیوک زئوق ایله قارشی لاییر و اؤزون بیر فمنیست قوروم تانییر. بیرلیک آزربایجان قادینی ایله چیین چیینه قادین کیشی برابرلیگین ساغلاماق اوچون موباریزه آپاراجاقدیر و بو موباریزه نین اوغورون گونئی آزربایجانیمیزا چوخ اهمیتلی بیر اوغور کیمی ده یرلندیرجکدیر.
بیرلیک
گونئی آزربایجان میللی دئمکراتیک بیرلیگی
7 مارت 2015


text:
یئنیجه بوراخیلمیش “مدرنیزمین چاغداشلیغی” کیتابیندا ایواز طاهانین یئنی بیر مقالهسی یئر آلیب. مقالهنین آدی بئلهدیر: “کیملیکچی سیاست بارهسینده پاتولوژیک تئزلر”. [تزهای آسیبشناختی دربارهی سیاستهای هویتی].
بو تئزلر سایین افشین شهبازینین أمهیی ایله ایشیق اوزو گؤرموش “مدنیزمین چاغداشلیغی” آدلی کیتابدا گئدیب. بو یاخینلاردا ایسه مقالهنین گئنیشلندیریلمیش پیدیاف متنینی یئنی بیر رئداکته ایله بو دوشرگهجیکدن نشر اولوناجاق.
مدرنیزمین چاغداشلیغی
تبریز اونیوئرسیتئتینین سارای درگیسینین اؤزل ساییسی،
حاضیرلایان و اؤزل سایینین باش یازاری: افشین شهبازی،
صحیفهلر 214-264


text:
ایران-دا گون عرضینده کوروناویروسدان 9 نفر اؤلوب
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
ایران-دا اؤتن گون عرضینده 435 نفر کوروناویروسا (کووید-19) یولوخوب، 9 نفر اؤلوب.
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
بونونلا دا ایران-دا بو ویروسدان اؤلنلرین سایی 144 مین 448 نفر، یولوخانلارین سایی ایسه 7،55 میلیوندان چوخدور. ویروس داشیییجیلاریندان 144 نفرین وضعیتی آغیر قیمتلندیریلیر.
اؤلکهده ایندییهدک 7،32 میلیون نفردن چوخ شخص کوروناویروسدان ساغالیب، 54،1 میلیوندان چوخ تشخیص تستی حیاتا کئچیریلیب.
عمومیلیکده، ایران-دا تخمینن 155 میلیون واکسن وورولوب. بیرینجی مرحله ده واکسیناسیون اولونانلارین عمومی سایی 65 میلیون، ایکینجی مرحله ده واکسیناسیون اولونانلارین سایی 58،4 میلیون، اوچونجو مرحله ده ایسه واکسیناسیون اولونانلارین سایی 31،2 میلیون تشکیل ائدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"شهیدلریمیز اوچون، میللتیمیز اوچون، بو عزیز وطن اوچون یورولمادان موباریزهیه داوام"
القریشی اؤلدورولدو
"ابو الحسن الهاشمی القریشینین اکتبر آیینین اورتالاریندا اؤلومو، داعشه بیر باشقا ضربه ووردو"


text:
س. حاتملوی
لسون ماندلا نین ئؤلوم خبری تکجه آفریکا قاره سینی یوخ، بوتون ایره لی جی بشریتی سارسیتدی. بوتون شعورلی حیاتینی گونئی آفریکا اهالیسینین چوخونلوغونو تشکیل ائده ن قارا ده ریلی انسانلارین آزادلیغی اوغروندا وقف ائده ن بو بویوک انسان، ایراندا فارس شوونیزمینین باسقی سی آلتیندا یاشاماغا مجبور اولان آذربایجان ملتی اوچون ده، دگرلی و تحسینه لایق بیر انسان ایدی.
نلسون ماندلا آپارتاید و کؤله لییه قارشی مجادله سینده، ایللر بویو حبسده یاتیب و مختلف اشکنجه لره معروض قالمیشدیر. بوتون بونلارا رغماً او گونئی آفریکانین گله جی یی اوچون حبسده ن چیخار- چیخماز باریشجیل یوللار ایله آغ ده ریلی وطنداشلاری ایله آنلاشماغا چالیشمیش و بئله لیکه بیر ایچ ساواشین باشلانماسینی انگلله میشدیر.
ماندلانین حیاتی و داورانیشلاری او قده ر بویوک و گؤزه ل ایدی کی، بئله اونون دوشمانلاری دا اونا قارشی سایقی گؤسته رمه یه مجبور قالمیشدیلار.
ایران دا ئؤز آنا دیلینی ئؤره نمک ده ن محروم ائدیلمیش، گونده لیک حیاتدا ایکینجی درجه لی انسانلار کیمی یاشاماغا مجبور اولان، ملی ظولوم و هر گون و هر ساعات تحقیره معروض قالان جنوبی آذربایجان ملتی و بو ملتین ملی فعال لاری اوچون، نلسون ماندلا کیمی انسانلار بیر ئؤرنک و بیر سیلاحداش کیمی قیمت لنیرلر. خصوصیله جنوبی آذربایجان ملتینین ملی آزادلیغی اوچون خیلی شهیدلر سیراسیندا، یوزلر سیاسی محبوسین نزدینده 30 ایل حبسده یاتان صفر خان قهرمانی کیمی اولادلاری دا آز اولمامیشدیر.
جنوبی آذربایجان ملتی بویوک انسان و آزادلیق اوچون بوتون حیاتینی وقف ائده ن نلسون ماندلا نی اوتوتمایاجاق و ئؤز ملی حکومتی نی بر پا ائده ن ده ن سونرا اونون آدینا آبیده لر یاراداجاقدیر.


text:
بیروتدهکی آمریکا بیلیمیوردو
بیروتدهکی آمریکا بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: American University of Beirut؛ فارسجا: دانشگاه آمریکایی بیروت؛ عربجه: الجامعة الأميركية في بيروت) لوبنانین بیروت شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. خوصوصی و اؤزل اؤیرهتیم قۇرومودیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بیروتدهکی آمریکا بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
- "AUB Museum". Ddc.aub.edu.lb. Archived from the original on 2010-04-07. Retrieved 2013-02-22.


text:
تراکتور فوتبال کولوبونون مشقچیلر لیستی
تیراختور قورولدوقو گوندن بو یانا ۳۰ مشقچیه مالیکیدیر کی ۴ مشقچی موقت و ۶ مشقچی وظیفهنی بیر دفعهدن چوخ ایداره ائدیبلر. بیرینجیسی محمد بیاتی و ایندیکی فراز کمالوند دیر.[۱]
مشقچیلر تاریخی[دَییشدیر]
آشاغیدا ۱۹۷۰-جی ایلدن بو گونه قدر تراختور مشقچیلرینین لیستی وئریلمیشدی.
- جدولین باشلیقلاری
- میلیت – مشقچینین میلیتی دوغولدوغو اؤلکه اساسیندا وئریلیر.
- دن – مشقچینین تراختوردا ایشه باشلادیقی تاریخ.
- قدر – مشقچینی تراختوردا سون ایشلدیغی تاریخ.
- ایفتیخارلار – تراختوردا مشق ائدرکن قازاندیقلاری کاپلار.


text:
الکتریک یوکو
اِلِکتریک یۆکو ویا الکتریکسل یۆک (اینگیلیسجه: Electric charge) مادّهیه الکتریک مئیدانیندا گۆج دۇیدوران، مادّهنین فیزیکی اؤزللیکلریندندیر. الکتریک یوکو مۆثبت (پوْزیتیو) ایله منفی (نقاتیو) اولابیلر. الکتریک یۆکۆنو اوْلوشتوران الکترونلار و پروتونلاردیر. الکترونون یوکو منفی دیر؛ بئلهلیکله ساییسی آتومون سیغیمیندان چوخ اولورسا آتومون یوکو منفی و سیغیمیندان آز اولورسا آتومون یوکو مۆثبت اولور. مۆثبت یۆکلو مادّه منفی یۆکلو مادّهنی و منفی یۆکلو مادّه ایسه مۆثبت یۆکلو مادّهنی اؤزونه چکر (جذب ائدر). مۆثبت یۆکلو مادّه مۆثبت یۆکلو مادّهنی و منفی یۆکلو مادّه ایسه منفی یۆکلو مادّهنی اؤزوندن قوْوار (دفع ائدر). میلّتلرآراسی بیریملر سیستمینده الکتریک یوکونون بیریمی یا واحیدی کۇلوْن (C) دیر (کۇلوْمب دا دئییلیر). بیر کولون بیر آمپر-ثانیه (A.s) دیر. برق مۆهندیسلیگینده داها آمپر-ساعات (A.h) ایشلنه بیلر.
الکتریک یوکو کؤک مادّه ایچینده قالارقی بیر خاصیت دیر و آزالیب یا چوخالماز. الکتریک یوکو آتوم ایچینده اولان کؤک مادّهلردن اله گلیر. بیر آتوم ایچینده الکترون ایله پروتون ساییسینین تعادولو دَییشیرسه آتومون الکتریک یوکو آزالیب یا چوخالار. الکترومغناطیس مئیدانی الکتریک مئیدانی و مغناطیس مئیدانیندان اله گلیر و الکتریک یوکو الکترو مغناطیس مئیدانیندان تاثیر آلا بیلر و اونا تاثیر ائده بیلر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Electric_charge»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۰ سپتامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
پوتین، اسرائیلدن عذر ایستهدی
پوتین، روس خاریجی ایشلر باخانی سرگئی لاورووون "هیتلرین یهودی اولدوغو" شکلیندهکی ایفادهلری سببیله، اسرائیل باشباخانی نفتالی بنتدن عذر ایستهدی
روسیا دؤولت باشقانی ولادیمیر پوتین، روس خاریجی ایشلر باخانی سرگئی لاورووون "هیتلرین یهودی اولدوغو" شکلیندهکی ایفادهلری سببیله، اسرائیل باشباخانی نفتالی بنتدن عذر ایستهدی.
اسرائیل حکومتی مطبوعات اوفیسیندن وئریلهن آچیقلامایا گؤره، بنت و پوتین تلفندا دانیشدی.
آچیقلامادا، ایکی لیدئرین، لاورووون "هیتلر یهودی اصللی ایدی"، "ان بؤیوک یهودی قارشیدی یهودیلرین اؤزو ایدی" شکلیندهکی ایفادهلرینی اله آلدیغی دا پایلاشیلدی. بنتین لاورووون ایفادهلری اوچون "پوتینین عذرونو قبول ائتدیگی، یهودی خالقینا و هولوکاستا باغلی توتومونو آچیقلادیغی اوچون تشکور ائتدیگی" بیلدیریلدی.
بو تلفن دانیشماسینا باغلی کرملین ساراییندان وئریلهن آچیقلامادا ایسه ولادیمیر پوتینین اسرائیلین ۹ می موستقیللیک گونو سببی ایله نفتالی بنتی و اسرائیل خالقینی قوتلادیغی بیلدیریلدی. آچیقلامادا،
"روسیا دؤولت باشقانی، گتولاردا و توپلاما دوشرگهلرینده ایشگهنجه گؤرهن، نازیلر طرفیندن جزالاندیرما عملیاتلاری سیراسیندا اؤلدورولهن ۶ میلیون یهودیدن یوزده ۴۰ینین سووئت سوسیالیست جمهوریتلر بیرلیگی وطنداشی اولدوغونو خاطیرلاتدی و اسرائیلده یاشایان غازیلره ساغلیق و اسنلیک دیلکلرینی چاتدیرمالارینی ایستهدی" ایفادهلرینه یئر وئریلدی. کرملینین آچیقلاماسیندا پوتینین عذر ایستدیگینه باغلی بیر بیلگی یئر آلمازکن، روس لیدئرین، اسرائیلین موستقیللیک گونو سببی ایله، بنتی و اسرائیل خالقینی قوتلادیغی بیلدیریلدی.
روسیا خاریجی ایشلر باخانی سرگئی لاورووون، هیتلرین یهودی اولدوغو یولونداکی آچیقلامالارینا اسرائیلده ان اوست سویهدن تپکیلر گلمیش، روسیانین تئل آویو ائلچیسی اسرائیل خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلمیشدی.
اسرائیل، سوریهدهکی عسگری حرکت اؤزگورلوگونو دقته آلاراق، تمکینلی حرکت ائتدیگی روسیا ایله ایلیشکیلرینی قوروماقدا چتینلیک چکیر.
اسرائیل اوردوسو، روسیانین عسگری اولاراق آکتیو رول اوینادیغی سوریهده، موسکوا ایله خبرلشمه حالیندا ایران و رژیم هدفلرینه چوخ ساییدا هاوا و موشک سالدیریسی گرچکلشدیریر.
ایلگیلیلی خبرلر
ماجاریستان-ارمنیستان ایلیشکیلری یئنیدن قورولدو
ارمنیستان، آذربایجان بایراغینا سایغیسیزلیق ائدن ارمنی سوبایی اؤلدورن سفرووون آذربایجانا قایتاریلماسینا گؤره ماجاریستانلا دیپلوماتیک ایلیشکیلری کسمیشدی
آیبکده میدانا گلن پاتلامادا ان آز ۱۹ نفر اؤلدو
افغانیستانا یاردیم هیئتی اکیبلرینین آراشدیرمالاری نتیجهسینده پاتلامادا ان آز ۱۹ نفرین حیاتینی ایتیردیگی، ۲۳ نفرین یارالاندیغی آچیقلاندی
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی


text:
خیوه شهرینده حالقارا سیاحاتچیلیق فوُرومی گچیرلر
اؤزبگیستان ینگ خیوه شهرینده "سِرحِتسیز و چأکسیز توریسم" آدیندا حالقارا فوُروم گچیرلر
اؤزبگیستان ینگ خیوه شهرینده "سِرحِتسیز و چأکسیز توریسم" آدیندا حالقارا فوُروم گچیرلر.
اؤزبگیستان ینگ سیاحاتچیلیق و مدنی میراث وزیرلیگی تاراپیندان 29-نجی نوُیابردا گچیریلجک فوُروما دۆرلی یردن قاتناشانلار بوُلار.
فوُرومینگ ماقصادی سیاحاتچیلیغی دۆیپلی اؤسدۆرمهک اۆچین تأزه باشلانغیچلار دۆزمهک، سیاحاتچیلیق پوداغیندا عیلمی- تکنیکی مایاقوُیوم حیذماتداشلیغینی گۆیچلندیرمه ک و سیاحاتچیلیق باراسیندا تجریبه آلیشماق.
دِگیشلی حابارلار
چاووش اوُغلی: گۆن باتار تراکیا تۆرکلری هیچ هاچان یکِه قوُیولماز
تۆرکیأنینگ داشاری ایشلر وزیری یونان ینگ گۆن باتار تراکیا تۆرکلرینه ادیأن باسیشی برک تانقیت اتدی
پأکیستان تۆرکمنیستان دان سووقلاندیریلان طبیغی گاز ساتین آلماق ایسله یأر
پأکیستان اوُوغانیستان ینگ اۆستی بیلن تۆرکمن گازینی ساتین آلماق ایسله یأر
قیرغیزیستان حازارینگ تۆرکمنیستان بؤلهگیندن روسیا اولاغ آراقاتناشیغینی قورماق ایسلهیأر
قیرغیزیستان تۆرکمنیستان ینگ اۆستی بیلن روسیا اولاغ و یۆک داشاماق ایسلهیأر


text:
راکاستار نورث
راکاستار نورث (اینگیلیسجه: Rockstar North) یان قۇرولوش و یا تابعه شیرکت. بۇ شیرکت ویدئو اوْیون ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. باش مرکزی ادینبورق شهرینده یئرلشیر. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی 360 نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- DMA Design logo.svg
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Develop: Inside Rockstar North 2وارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rockstar North»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده راکاستار نورث گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پاشینیان، کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی بیلدیریسینی ایمضالامادی
ارمنیستانین باخانی نیکول پاشینیان، آذربایجانا قارشی قرار قویدورابیلمهدیگی کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو بیلدیریسینی ایمضالامادی
روسیا دؤولت باشقانی ولادیمیر پوتین، آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا الده اولونان آنلاشمالارین توتارلی شکیلده حیاتا گئچیریلمهسی حالیندا، ایکی اؤلکه آراسیندا باریش آنلاشماسی ایمضالانابیلهجگینی سؤیلهدی
پوتین، ارمنیستانین باشکندی ایرواندا کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتونون، کولکتیو گوونلیک شوراسینین توپلانتیسیندا دانیشدی.
سوچیده اؤتن آیین سونوندا گئچیریلهن روسیا، آذربایجان و ارمنیستان لیدئرلر ذیروهسینی مثبت دگرلندیرهن پوتین، دانیشیقلارین گلهجکده تمل مسئلهلرده آنلاشما تامین ائتمهسی اوچون یاخشی بیر آلت یاپی اولوشدوردوغونو سؤیلهدی.
لیدئرلرین ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱.جی ایللرده قبول ائتدیکلری بیلدیریلره باغلیلیغینی یئنهلهدیگینی بیلدیرن پوتین، سرحدلرین معینلشدیریلمهسی، نقلیات باغلانتیلارینین آچیلماسی، اینسانی سورونلارین حلی ایله باغلی آنلاشمالارین توتارلی شکیلده ایجراسینین اؤلکهلر آراسینداکی ایلیشکیلرین نورماللاشماسینا کؤمک ائدجگینی وورغولادی.
پوتین،
"بوتون بونلارین باکی ایله ایروان آراسیندا باریش آنلاشماسی ایمضالانماسینا ایمکان وئرهجگینی اومود ائدیرم" ایفادهسینی ایشلتدی.
اؤته یاندان، ارمنیستانین باخانی نیکول پاشینیان، آذربایجانا قارشی قرار قویدورابیلمهدیگی کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو بیلدیریسینی ایمضالامادی.
پاشینیان، توپلانتیداکی دانیشماسیندا آذربایجان اوردوسونون می ۲۰۲۱دن اؤنجهکی قونومونا قاییتماسی لازیم اولدوغونو ادعا ائدرک،
"ارمنیستان کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو کولکتیو گوونلیک شوراسینانین بو گئری چکیلمهنی تامین ائدهجک ضروری سیاسی و دیپلوماتیک چالیشمالاری آذربایجانلا سورعتلندیرمهسینی تکلیف ائدیر" دئدی.
بو آرادا، کرملین سؤزچوسو دمیتری پئسکوو، پاشینیانین کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو بیاننامهسینی ایمضالاماغی رد ائتمهسی ایله باغلی ارمنیستان کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتونون بیر عضوو اولاراق قالاغا داوام ائدهجگینی بیلدیردی.
وضعیتین "مورکب" اولدوغونو ایضاح ائدن پئسکوو:
"هر مسئلهده آنلاشما اولمادی و بو حادثه ده بیر داها بو فورمتین اؤنمینی اورتایا قویموشدور" دئدی.
دیگر طرفدن، روسیا پرزیدنتی پوتین و پاشینیان ذیروهدن سونرا گؤروشدولر.
پاشینیان مطبوعات کونفرانسینداکی چیخیشیندا گوونلیک ساحهسیندهکی وضعیته توخوناراق،
"پروبلئملر چوخدور. من کولکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو توپلانتیسیندا دا بو بارهده دانیشدیم. بونلار، دستگینیز و حمایهنیزله آذربایجان پرزیدنتی (ایلهام علییئو) ایله ایمضالادیغیمیز اوچلو آنلاشمانین ایجراسی ایله باغلی پروبلئملردیر. بونلار چوخ اؤنملی مسئلهلردیر. بؤلگهده اوزون مدتلی باریشی تعمین ائدجک مسئلهلری موذاکیره ائتمهلیییک" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
دونتسک شهرینه ائدیلن هوجومدا 3 نفر اؤلوب
روسیانین ایلحاق ائتدیگی دونتسک شهرینه ائدیلن هوجومدا 3 نفر اؤلوب، 14 نفر یارالانیب.
رئیسی: اعتراضلارا قولاق آسماق لازیمدیر
"اعتراض مثبت، عصیان ییخیجیدیر. اعتراضلارا قولاق آسماق لازیمدیر"
ایسراییل قوهلری نابلس-دا کؤهنه شهر اراضیسینی محاصرهیه آلیب
ایسراییل قوهلری ایشغال آلتینداکی اوردون چایینین باتی ساحلیندهکی نابلس-دا کؤهنه شهرین اراضیسینی محاصرهیه آلیب.


text:
`مرکز بانکی` نتیجهلر
حابارلار [31]
- مرکز بانکی نینگ رزروی یوُقارلادی
- روس اتم: تۆرکیه بیلن اتمی مرکز حاقیندا گِپلهشیگه باشلادیق
- بۆتین دۆنیأ بانکی پأکیستانا 2 میلیارد دلار کؤمِک برجکدیگینی بیلدیردی
- تۆرکیأنینگ مرکز بانکی نینگ رزروی بِللی بوُلدی
- تۆرکمنیستان دا ۴.۹ میلیون بانک کارتی بار
- بۆتین دۆنیأ بانکی اوکراینا 200 میلیون دلار قوُشماچا کؤمِک برر
- تۆرکیأنینگ مرکز بانکی نینگ رزروی 109.5 میلیارد دلاردان گچدی
- دۆنیأ بانکی: دۆنیأنینگ ایقدیصادی ۴.۱ گؤتریم یوُقارلار
- تۆرکیأنینگ مرکز بانکی نینگ رزرولری بِللی بوُلدی
- ایران اؤز کریپتوپولینی یوُلا قوُیماغا سینانشیار
- دۆنیأ بانکی: ایزاقالاق یورتلارینگ بِرگیلری 860 میلیارد دلارا یتدی
- دۆنیأ بانکی: تۆرکیأنینگ ایقدیصادی اؤسۆشی شو ییل 8.5 گؤتریم یوُقارلار
- أردوُغان: تۆرکیه دۆنیأنینگ سانلیجا قوُرانماق صناغاتینی اؤندۆرِیأن یورتلاردان بیری
- مرکز بانکی نینگ رزرولری 93 میلیارد 687 میلیون دلارا یتدی
- دۆنیأ بانکی: تۆرکیأنینگ ایقدیصادیه تی 2021-نجی ییلدا 5 گؤتریم یوُقارلار
- تۆرکیه ده تورم نئرخی ییلینگ آحیریندا 8.9 گؤتریم بوُلوپ بیلر
- بۆتین دۆنیأ بانکی تۆرکیأنینگ داشاساتووی اۆچین کرِدیت گارانتیسینی بردی
- تۆرکیأنینگ اینگ قیممات باهالی شرکتلری
- بۆتیندۆنیأ بانکی: ۲۰۲۰-نجی ییلدا تۆرکیه ایقدیصادی تایدان اؤسمأگه دوُوام ادر
- تۆرکیأنینگ مرکز بانکی نینگ رزرولری ۱۰۲ میلیارد ۳۷۶ میلیون دلار