text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژوئن ۳
- رویدادلار
- ۱۹۵۹ - سنقاپور بؤیوک بریتانیادان آیریلدی و ایستیقلالا ال تاپدی.
- دوْغوم گونلری
- ۱۸۰۸ - جفرسون دیویس آمریکالی سیاستچی
- ۱۹۲۵ - تونی کرتیس آمریکالی اویونچو
- ۱۹۲۶ - آلن گینزبرگ آمریکالی شاعیر
- ۱۹۳۱ - رائول کاسترو کوبانین ایندیکی رهبری، فیدل کاسترونین قارداشی
- ۱۹۸۶ - رافائل نادال اسپانیالی تنیسچی
- اؤلوم گونلری
- ۱۳۶۸ ـ سئید روحالله خمینی، ایران ایسلام جومهوریتینین رهبری
- ۱۸۷۵ - ژرژ بیزه فرانسهلی بستهکاری رمانتیک عصرینده.
- ۱۸۹۹ - یوهان اشتراوس (عکسده)، اتریشلی و دونیانین شؤهرتلی بستهکاری.
- ۱۹۲۴ - فرانتس کافکا یازیچی.
- ۱۹۸۹ - سئید روحالله خمینی ایران ایسلام دۇولتینین ایلک باشچیسی و ولی فقیهی.
- ۲۰۰۱ - آنتونی کوئین اویونچو، یازیچی و رسیمچی، آمریکایا گلن مکزیکلی لردن بیری.
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژوئن/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ذیالقعده/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژوئن/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ذیالقعده/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژوئن/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ذیالقعده/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


c: text/html

text:
1- اوون آلارسان میریلدار ، تومارلارسان پریلدار
2- اونه دیر بویو بادیه جان ، دریا سویون توکه رسن یئنه دولماز
3- اونه دیر کی اوزو وار ، آمما کولگه سی یوخ
4- اونه دیر دورد آیاغی وار ، هر آیاغیندا اوچ بارماغی ، هر بارماق دا اوتوز دیرناغی؟
5- اونه دیر باشین کسمه سن ، دیلی آچیلماز؟
6- اونه دیر کی آتیشیر ، آمما سیلاحی یوخ ، بیربیرینه قاتیشیر ، آمما آییرانی یوخ ؟
7- اونه دیر چرده یی یوخ دی ، یئینده آغیزدا لذتی چوخ دیر
8- اونه دیر کی قاپوسو حلقه حلقه دیر ، اتین دادی – شوربانین قاتی ، کسسه هر کس بو معمانی گوزلری دولور
9- اونه دیر کی دیشی وار ، آمما آغزی یوخدور
10- اونجه گزه ر دورد آیاقلی ، سونرا لار ایکی آیاقلی ، نهایت ده اوچ آیاقلی
جاوابلار
1- پیشیک
2- سوماق پالان – سوز کش
3- سو
4- ایل – فصیل لر – آی و گون
5- قلمی تراشلایاندان سونرا
6- بولودلار و ایلدیریم
7- انجیر
8- سوغان
9- داراق – باش داراغی
10- انسان – اوشاق – گنج و قوجا یاشلاریندا اولاندا

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تۆرکیه ده اورولان واکسن سانی 65.4 میلیون دُز
تۆرکیه ده شو واغتا چنلی 65 میلیون 432 مۆنگ واکسن اورولدی
تۆرکیه ده شو واغتا چنلی 65 میلیون 432 مۆنگ واکسن اورولدی.
بیرینجی دُز واکسن اوردورانلارینگ سانی 39 میلیون 350 مۆنگ سانینا قوُلایلادی.
22 میلیون 342 مۆنگ آدام ایکینجی دُز واکسنینی اوردوردی.
میلیونلارچا آدام دا اۆچۆنجی دُز واکسن اوردوردی.
سوُنگقی 24 ساغاتدا تۆرکیه ده 60 آدام کروناویروس سبأپلی آرادان چیقدی.
219 مۆنگ 528 آدام تست بردی و شوُلاردان 11 مۆنگ 94 آداما کروناویروسی نینگ یوُقاشاندیغی حابار بریلدی.
دِگیشلی حابارلار
فخرالدین آلتون تأزه تکنولوژیلارینگ دؤرهدِن دۆنیأقاراییشی حاقدا بیانات بردی
آراقاتناشیق اداراسی نینگ باشلیغی تۆرکیأنینگ دۆنیأدأکی أهمیتینه اۆنس چکدی
تۆرکیه ترورچیلاری تأثیرسیز یاغدایا گتیرمأگه دوُوام ادیأر
میت تاراپیندان ایزارلانان ترورچی سوریه دأکی حرکت بیلن تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی.
أردوُغان حالقارا مدیانینگ ایکییۆزلۆلیگینی تانقیت اتدی
تۆرک یوُلباشچی آراقاتناشیق اداراسی تاراپیندان ایستامبول دا گچیریلن 2-نجی حالقارا استراتژیک آراقاتناشیق ماصلاحاتینا ویدئو آرقالی بیانات بردی


text:
آزربایجان مالیاتلارلا تالانیر!
دؤولت لر میلتین عمومی ایستک لرینی قارشیلامالاری و مالی سیاسی گؤروشلرینی عمله کئچیرمه له ری اوچون قازانج ألده ائتمه ک ایسته ییرلر و بو اساسدا میلتدن وئرگی(مالیات) آلیرلار.
وئرگی دؤولت لرین میلت واسیطه سیله ألده ائتدیک لری قازانج دیر، اصلینده وئرگی اینسانلارین شخصی قازانجلاری و فردی وارلیقلاریندان آیریب دؤولته وئردییی گرکلی اولان و عوضی اولمایان بیر اؤده مه دیر ، بئله کی بیر میلت قوللاندیغی یا خود فایدالاندیغی امکاناتین قارشیلیغی اولاراق دؤولته یئنی امکانلار یاراتماق یا قوللانیلان امکاناتین یئرینی دولدورماسی اساسیندا وئرگی اؤدر.
ایراندا میلتدن وئرگی آلمانین اونملی هدف لریندن ، دؤلتین پیلانلادیغی بلیرلی ایشلرین مادی طرفینین قارشیلانماسی ، ایجتیماعی عدالت و ایقتیصادی سیاست لرینین عمله گئچمه سی ندن آد آپارماق اولار.
بحثیمیزه حاکیم اولان اساس قونو ایرانین وئرگی هدف لریندن ایجتماعی عدالت وایستیثمار اولان آزربایجانین اؤده مک زوروندا قالدیغی و فارس اوستانلارینین اؤده دیی وئرگینین نئچه قاتی اولماسی دیر:
اؤنجه لیکله وئرگی آلماق ایجتماعی عدالت نییتیله یانی بیر اؤلکه ده یاشایان و او اؤلکه نین امکاناتیندان فایدالانان هر بیر وطن داش، فایدالاندیغی امکاناتین قارشیلیغیندا گرکیر او اؤلکه نین مخاریجینده و هزینه لرینده اورتاق اولسون.
هر وطنداش نقدر امکاناتدان فایدالانیرسا گرکیر او اؤلکه نین مخاریجینی قارشیلاماق اوچون بیر اوقدر دؤولتینه وئرگی اؤده سین، بوگونلر آذربایجان شهرلرینده اعتراض قونوسو اولان اساس پروبلم آذربایجان شهرلرینین ایرانین باشقاشهرلرینه مثلا اصفهانا گؤره آز امکانات گؤروب چوخ وئرگی اؤدمه زوروملولوغوندا قالماسیدیر.
اوسته لیک آزربایجان شهرلرینین مستعمره حالیندا اولوب ایستیثمار اولماسی دا آچیق آیدین اورتادادیر.
پهلوی زامانی ایرانین أن گوجلو و ثروتلی شهرلریندن اولان تبریزدن ،و آزربایجانین باشقا شهرلرینده اولان قیزیل،میس و… معدن لریندن و تورک میلتینین کؤکنینه ،کئچمیشینه عایید اولان یئر آلتی لاریندان هئچ بیر اثر قالماییب.
آزربایجان گون به گون گوجسوزلویه ساری آددیملاییب و ایندی ایسه بارماق سایی اولان فابریکالارین ایفلاسیلا یوخ اولمایا ساری گئدمک ده دیر.
آزربایجان میللتی فقرین سونونا گلیب، بیر تیکه تاپیب قارینلارین دویورما آماجیلا جنوبا، اصفحانا، تهرانا ساری کؤچورلر و اوردا پان فارس لارین آشاغیلامالارینا معروض قالیب،تورکلویونو دانیب آسیمیله اولورلار و اؤز جینسیمیزدن اولان بالتالارا چئوریلیب، آزربایجانا قایتدیقلارینداسا یوکسک مقاملار قازانیب فارس شوونیزمینین الینده اولان چوماقلارا دؤنوشوب رژیمین (پان فارسلیق و آنتی تورکلوک) هدفلری دوغرولتوسوندا اؤزلرینی میلتدن کیمی گؤستریب تورک میلتینی أزمه یه چالیشیرلار.
بوگونلریمیزده، آزربایجاندا قالیب یاشام مجادله سی وئرن اینسانلارسا باشلارینی آشاغی سالایب بیر تیکه تاپیب قارینلارینی دویورما دردینده دیرلر ائله کی اورمو گؤلونون قوروماسی، مکتب لرده تدریس اولونان فارس دیلی، اؤلکه ده یئرله شن کوردلرین گون به گون چوخالماسی، سؤمورولان معدن لر ، فابریکالارین ایفلاسی و ایران حاکیمیتینین باشلارینا گتیردیگی چوخلو اویونلار هئچ ده اونلارین ایلگی آلانلارینا کئچمیر،بئله کی اینسانلار ،دانیشسام بو بیر تیکه چؤرکدن ده اولارام قورخوسویلا یاشاما دوام ائدیرلر…!
بو آرادا قورخونو گؤزلرینه آلیب اعتراض ائدنلرسه سیامک میرزایی لر ،یوروش لر،لطیف لر، علیمحمدی لر،رضوی لر و باشقا میلی فعال لار کیمی عاییله سیندن، ساغلیغیندان ،هر شئیندن اولوب شوونیزم ین چوماقلاری واسیطه سیله باسقی آلتیندا قالیب أزیلیرلر،و بعضا بیریلری عاییله لرینین جانیلا تحدید اولونوب بو یولدان گئری چکیلیرلر.
بو آرادا فراکسیونا گوونن لر فراکسیون ألیله بو حاقلارین ألده ائدیله جه یینی دوشونورلر، و سون زاماندا وئرگی قونوسوندادا اومودلا فراکسیوندان بیر حرکت گؤزلورلر…
بئله لیکله آزربایجانین باشینا گلنلر ایران حاکمیتی طرفیندن اؤنجه دن پیلانلانیب و بیزیم بو پیلانلارین اؤنونده وئردییمیز تبکی لر اؤنجه دن حسابلانیب خنثی ائدیلمه سی اوچون گرکه ن ایشلر گؤرولوب دور، ائله کی قورخوب دانیشماساق یوخ اولاجاییق قورخماییب دانیشساق یئنه یوخ اولاجاییق..
بئله لیکله تاریخ بویو سورن و سون زامانلاردا آچیقجاسینا گؤرونن آیری سئچگیلیک و ایستیثمار آزربایجان میلتینین ایللر بویو سورن قیش یوخوسوندان آییلمالارینی ساغلیاجاق اوجا بیر تاققیلتیدیر!
ندن کی ایل لر بویو ایران حاکمیتی آزربایجانین بوتون وارینی سوموروب اصفحاندا ،تهراندا دیرلندیریب لر، آزربایجانلیلاری ایستیثمار ائدیب اصفحانا وئردیک لری بودجه نین یاریسین بیله وطنیمیزه چوخ گؤروبله ر.
هر زامانکی کیمین بیرداها دا آزربایجانا وئردیک لری آز امکاناتین قارشیسیندا چوخ وئرگی ایسته مه له ری آیری سئچگیلیین، ائله جه ایراندا ایجتیماعی عدالتین اولماماسینین، آچیق آیدین گؤسترگه سی دیر.
یازار: بورلا توران


text:
چیلله؛ تبسملو باخیشلی شاعیرین شعرینده
نگار مجدفر
“عمران صلاحی”، آذربایجان شعرینین یئنی نسلینین بؤیوک تمثیلچیلریندن ساییلیردی. او ۱۳۲۵ – ده تهراندا، آذربایجانلی بیر عائیلهده آنادان اولدو و آتاسینین “راهآهن”ده ایشلهدیگی اوچون، اوشاقلیق یاشلاریندا بیر چوخ شهرلرده یاشادی. او، چوخ جاوان ایکن، تهرانداکی “توفیق” مجلّهسینه داخیل و “جوادیه اوشاغی” امضاسیایله یازان شعرلریایله معروف اولدو. عمران صلاحی، سونرالار مختلف شعر کیتابلاری چاپ ائتدیردی. خصوصیله اونون طنز کیتابلاری و شعرلری چوخ مشهور اولدو. صلاحی، فارس شعرینده، همده شعرین طنز بؤلومونده آدلیم اولدوقدان علاوه، تورکجه شعر یازماقدا چوخ آدلیم ایدی.
اونون تورکجه شعرلری، انقلابدان سونرا چاپ اولان مطبوعاتین بیر چوخوندا چاپ اولوندو. اوندان، ۱۳۸۵ –نجی ایلده قلب خستهلیگی عارضهسینده اؤلمهمیشدن قاباق، اوچ تورکجه شعر کیتابی چاپ اولموشدور: مجموعه (دؤرد باشقا شاعیرله برابر)، پنجرهدن داش گلیر و آیناکیمی. اونا هر بیر زامان گولر اوزلو اولدوغو اوچون، آذربایجانلی شاعیر و یازیچیلاری طرفیندن،«تبسملو باخیشلی شاعیر» لقبی وئریلمیشدیر.
بو گونلر امرود نشریاتی، آذربایجانلی یازیچی و محقق دکتر مرتضی مجدفر و عمران صلاحینین اوغلو یاشار صلاحینین همتیایله، اونون بوتون تورکجه شعرلرین احتوا ائدن بیر کیتابی نشر ائتدیرمیشدیر. بو کیتابین آدی یارالیدورنا دیر. کیتاب ۲۶۰ صحیفهده، ۵۵۰۰ تومن قیمتله، چوخ گؤزل شکیلده چاپ اولونموشدور.
بو گونلر چیلله گئجهلریدیر. ائله بئله قرارا گلدیک کی سایتیمیزدا بو کیتابی تانیتدیرماقلا برابر، عمران صلاحینین نئچه ایل بوندان قاباق سؤیلهدیگی “چیلله” شعرینیده، یارالی دورنادانسیزه تقدیم ائدهک.
چیلله آخشامی
کورسو آلتیندا
اوتوروب هامی
یئیبلر شامی
اوشاقلار اوینور
یورغان اوستونده.
یورغان اوزولوب
کورسو اوستونده
چایلار دوزولوب
شیرین پارتاخال
چایلار دال با دال.
شوشه دالیندا
گؤر نه قار یاغیر.
حیهطیمیزده
پامبیق اکیبلر.
گؤز قاباغینا
پرده چکیبلر
هاوا، یاوادیر
یئنه یئل اسیر
قولاغی کسیر
شاختادیر – شاختا
پالتار، ایپ اوسته
گئجه اوزوندور
هاوا قارانلیق.
شوشه دالیندا
قارقا ییغیشیب.
سویوق چیلله ده
دوروب پیللهده
قاپینی چالیر
جانیمی آلیر
کئچن گونلری
یادیما سالیر.
آتام دایانیب
قاپی دالیندا
شوشهدن باخیر.
یئنه آتامین
الی دولو دور
– قاپینی آچین!
– قاپینی آچین!
قاپی آچیلیر
– هانی پس آتام!
کورهک ییخیلیب
دووار دیبینه
کؤلک کئفلنیب
حیهطی گزیر
شاختا، پیچاغین
قویمور جیبینه.
شوشه دالیندا
قیشین نفسی
کورسو آلتیندا
آغلاماق سسی…
عمران صلاحی
مراغه – ۳۰/۹/۱۳۵۱


text:
امریکانین ویرجینیا ایالتینده فوق العاده وضعیت اعلان ائدیلیب
بو بارهده والی شخصی توییتر صحیفهسینده یازیب.
امریکانین ویرجینیا ایالتینین والیسی رالف نورتهام یاخینلاشان "ایدا" تروپیک قاسیرغاسی ایله باغلی فوق العاده وضعیت اعلان ائدیب.
بو بارهده والی شخصی توییتر صحیفهسینده یازیب.
"باتی ویرجینیادا لئیسان یاغیشلارا و داشقینلارا سبب اولا بیله جگی احتیمال ائدیلن "ایدا" تروپیک قاسیرغاسی ایله علاقهدار فوق العاده وضعیت رژیمینین تطبیق اولوندوغونو اعلان ائتدیم"، - نورتهام یازیب.
ایلگیلیلی خبرلر
اینگیلیس و آمریکالی دکترلار تعلیم اوچون تورکیهیه گلدی
"تکجه اینگیلتره و آمریکادان دئییل، دونیانین هر یئریندن تعلیم آلماق اوچون باشاکشهیر جام و ساکورا خستهخاناسی اورولوژی کلینیکینه گلیر"
خزر ساحیلینده مینلرجه سو ایتی اؤلوسو تاپیلدی
اؤزللیکله یوزباش بؤلگهسینده و سولاق و شورنیکا چایلارینین آغیزلاری آراسیندا چوخ ساییدا اؤلو سو ایتی اولدوغو بیلدیریلدی
نیجریهده ۱،۸ میلیون نفر ایدز خستهسیدیر
"ایدزه قارشی یئریدیلن موختلیف کمپینلرین آرزو ائدیلن نتیجهسی یاواش یاواش الده ائدیلمهیه باشلاندی"


text:
اوکراینا و روسیا هیئتلری بو گون ایستانبولدا بیر آرایا گلیر
"تورکیهدهکی دانیشیقلاردا مینیموم طلبیمیز اینسانی پروبلئملرین حلی، ماکسیموم طلبیمیز ایسه آتیشکس و بونون اوچون سۆردورولهبیلیر آنلاشما اولاجاق"
روسیانین ۲۴ فوریهده اوکراینایا قارشی باشلادیغی ساواشدان سونرا طرفلر، دانیشیقلار اوچون بو گون ایستانبولدا بیر آرایا گلیر.
گؤروشمه دولماباغچا چالیشما اوفیسینده تشکیل ائدیلهجک.
جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان و روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین بازار گونو تلفن دانیشیغیندا روسیا و اوکراینا مذاکره هیئتلرینین بیر سونراکی توپلانتیسینین ایستانبولدا ائدیلمهسی ایله باغلی آنلاشمیشدی.
بو آرادا اوکراینانین خاریجی ایشلر باخانی دمیترو کولبا اؤلکهسینده مطبوعاتا وئردیگی آچیقلامادا،
"تورکیهدهکی دانیشیقلاردا مینیموم طلبیمیز اینسانی پروبلئملرین حلی، ماکسیموم طلبیمیز ایسه آتیشکس و بونون اوچون سۆردورولهبیلیر آنلاشما اولاجاق" بیلگیسینی وئردی.
ایلگیلیلی خبرلر
جمهور باشقانی اردوغان تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون ایجلاسیندا چیخیش ائدیب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان پایتاخت آنکارادا تورکیه ایش وئرن سندیکالاری کنفدراسیونونون (TİSK) ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیب
تونجلی شهرینده پ.کا.کا-نین سیغیناجاق یئرلری و تعلیم دوشرگهسی محو ائدیلیبç
چاووش اوغلو:"یونانیستان ترک-سلاح ائدیلمیش آدالارین ایستاتوسونو پوزماغا سون قویمالیدیر"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو رومینیانین خاریجی ایشلر ناظیری بوگدان اورسکو ایله ناظیرلیکدهکی گؤروشوندن سونرا پایتاخت آنکارادا تشکیل ائدیلن بیرگه مطبوعات کنفرانسیندا چیخیش ائدیب.


text:
توخوم (بیتگی)
توخوم، چیچکلی بیتکیلرین اینکیشافیندا اساس رول اوینایان موستقیل چوخالما اورقانیدیر. توخوم ضرر گؤرسه بیتکی اینکیشاف ائتمز.
توخوم بیتکیلرین اؤنملی بؤلومونه دییلیر کی تاریمچیلیق و باغچیلیق دا چوخ دیرلی دیر و بیتکیلرین اورهمه و تکثیرینده اساسی تاثییری وار.
توخوم ایچریسینده روشئیم، اونون دا اطرافیندا روشئیمین موقّتی قیداسینی تشکیل ائدن احتیاط مادّه سی اولور. هر توخوم خاریجدن قابیقلا اؤرتولور. توخومون خاریجی قابیق حیسّه سی موختلیف سرتلیکده و رنگده، سطحی ایسه چوپور، قیریشیق، حامار، کله-کؤتور، تیکانلی، توکلو اولا بیلر.


text:
اویان نیوز: اورمیهنین ائللرباغی پارکیندا آشیق سمبولو اولان هئیکلدن پرده آچیلدی.
بیلیمسسینین اورمیهدهکی مخبرینین وئردییی بیلگیلره گؤره، بوگون آخشام چاغی، اورمیه شهرداری و شهر شوراسینین بیر نئچه نفرینین اشتراکی ایله بؤیوک بیر آشیق هئیکلیندن پرده آچیب آچیلیش مراسمی کئچیریلدی. اورمو خالقینین گئنیش حضوروندا، آشیق ذکریانین ایفاسیندان سونرا، اورمیه شهرداری دا اؤز دانیشیقلاریندا بو گؤزل گون اؤچون هامیدان تشککور ائدیب، بوتون آشیقلارا اؤز مینتدارلیغینی بیلیندیردی.
او دانیشیقلاریندا آرتیردی، «هامیمیزا وظیفهدیر آذربایجانین اصیل موسیقیسینی قورویوب گلهجک نسیللره چاتدیراق».
او آرتیردی، تورک میسیقیمیزه غرب موسیقیسینین غلبهسینه شاهیدیک و بو چو.خ آجی بیر اتفاقدی و گرک اؤز موسیقیمیزی اصیل حالیندا ساخلایاق. او بو اولایی فارس موسیقیسینینده باشینا گلمهسینی وورغولاردی.
اورمو بلدیه باشقانی حضرت پور، صحبتلرینین داوامیندا دئدی، اورمیه آبادانلیغینی سورعتله قاباغا آپارماقلارینی وورغولاییب دئدی، گلهجکده داها یاخشی و مهم ایشلر گؤرمهیی پلانلامیشیق و بوتون خالقیمیزین فیکیرداشلیغینی و کؤمک ائتمهسینی گؤزلهییریک.
مراسیمین سونوندا آشیق هئیکلیندن پرده آچیلدی و خالق طرفیندن گئنیش شکیللر یادیگار اولارا چکیلدی.
بو مراسیمده آشیق ذکریادان سونرا باشقا آشیق یوخ ایدی و هامییا سوال ایدی.
شکیل: حسین واحدی


text:
ایله داغیت، شیطانلارین کاشانهسین
او فساد و فتنه قصرین، خاکله یکسان ائله
وئرمه امکان بوندان آرتیق هر شرفسیز انسانا
آز بو یولسوز کسلری، دل مولکونه سلطان ائله
تؤکدو ناحق، سئل کیمی، بیهوده قارداشلار قانین
کئچمیشی سال خاطره، بیر قانه یوز مین قان ائله
سو دهییل سندن آخان، قانه دؤنن گؤز یاشی دیر
بو اَسَف احوالی گؤر، طوفان قوپار، عصیان ائله
بیر ـ بیریندن، سن بو قان قارداشلارین سالدین اوزاق
گل بو سرگردانلارین، هر موشگولون آسان ائله
بیر قیلیج تک اورتادان کسدین محبّت رشتهسین
آز بو مئیداندا شرارت مرکبین جولان ائله
قاضی اول، انصافه گل ، حکم زامان وئر تازهدن
غصب اولان تورپاقلاری، وابسته ایران ائله
کؤکلهمه هجران سازین، دل سوزونو آرتیرما چوخ
وصلدن سال صحبتی، گل چاره هجران ائله
قارداشی ـ قارداشا چاتدیر، جانی هجراندان قوتار
بو آغیر بیر خستهلیکدیر، خستهیه درمان ائله
نه «شمالی » نه « جنوبی»؟ آت بو چیرکین سؤزلری
مولک ایران دیر تماماً، دونیایا اعلان ائله
لعنت او شاهه کی، وئردی باده ملک ایرانی
یاده سالدیقجا او شاهی، لعن ائله، افغان ائله
فتحعلی شاه ائیلهدی، فاحش خیانت ایرانا
سنده خدمت گؤستریب، نقصانلاری جبران ائله
تورکمن چای پیمانی، بیر ننگ دیر تاریخده
عُرضهسیز شاهین ایشین دونیالره اعلان ائله
کئچدی اون یئددی شَهَر روسیّهنین چنگالینا
بو جنایاتی گتیر یاده، بوگون عنوان ائله
گولستان پیمانیدا سیندیردی ایرانین بئلین
بو ایشه باعثلره، یارب اؤزون دیوان ائله
گل گتیر بو ملّته آزادهلیک فرمانینی
ملک ایرانی صفاده روضه رضوان ائله
تهمت و تحقیر اوخو، هر سمتیدن یاغماقدادیر
سینهوی بیر داغ کیمی، بو اوخلارا قالخان ائله
یا اؤزون چک بیر کناره، غصب اولان مرزی گؤتور
یا ایکی روحو سازاشدیر، دللری شادان ائله
«شیدا» نین دائیم فراق یاردن آغلار گؤزو
گؤستر او شوخون جمالین، گول کیمی خندان ائله.
_________________


text:
سنترویل، آلاباما
سنترویل، آلاباما (اینگیلیسجه: Centreville, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۲۴٫۸۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۷۷۸ نفر و اهالی سیخلیغی ۱۰۸٫۹۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۷۷ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سنترویل، آلاباما گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Centreville, Alabama»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
کرونا بیر عزیز انسانیدا الیمیزدن آلدی
قوی اؤلوم سئوینمهسین! عؤمرونو وئرمیر بادا
ائل قدرینی جانیندان داها عزیز بیلنلر.
شیرین بیر خاطیرهتک قالاجاقدیر دونیادا
سئوهرک یاشایانلار، سئویلهرک اؤلنلر.
چوخ تاسفله، دونن سحرچاغی چوخ عزیز و شریف بیر انسانی، انسانسئوهر بیر اجتماعی مدنی شخصیتی، ادبیاتیمیزین صداقتلی و صمیمی حامیسی، دوستلارین سئویملیسی «جهانبخش بنی بایرامی»نی کرونا سببیندن الدن وئردیک. بو آغیر ایتگیلر گونلرینده بئله بیر صمیمی انسانی الدن وئرمک اونونلا تانیش اولان انسانلاری اورکدن سارسیلتدی. او تام معنادا اؤز شرفلی عؤمرونده دوستلوغون، ائل سئورلیگین، خالقا باغلیلیغین نه اولدوغونو معنا ائدن انسانلاردان ایدی.
«جهانبخش بنی بایرامی» ادبیاتیمیزین صمیمی قایغیکئشی، صداقتلی حامیسی، اؤزونو هئچ بیر زامان گؤزه چکمهین تواضعکار انسان ایدی. ادبی مدنی ییغینجاقلاریمیزین، خصوصیله ده تهراندا فعالیت گؤسترن ادبی مدنی درنکلریمیزین و آنا دیللی مطبوعاتیمیزین همیشه قایغیسینی چکن اولموشدور. عینی حالدا بو عزیز انسان کیمیا اوزره متخصص و بیر چوخ آموزشی کیتابلارین موللیفی اولماقلا برابر Genealogy (تبارشناسی) اوزره باجاریقلی تدقیقاتچی ایدی. بونلاردان علاوه بیر چوخ اجتماعی مدنی موضوعلاردا یادداشت و مقالهلری ده یادگار قالمیشدیر.
«جهانبخش بنی بایرامی» ۱۳۳۰نجی ایلین اردیبهشت آییندا آستارانین لوندویل شهرینه تابع «کوته کومه» کندینده یوخسول بیر عائلهده دونیایا گؤز آچیر. آتاسی مزرعه ایشچیسی، آناسی ایسه ائودار قادین اولموشدور. عائله یوخسوللوغونا باخمایاراق کیچیک یاشلاریندان دوگو زمیلرینده ایشلهمکله خصوصیلهده آناسینین ایستهییله دیپلوما قدر تحصیلینی داوام ائدیر؛ سونرا عسگرلیک خیدمتینی سونا چاتدیریر و ۱۳۵۳نجی ایل مشهد شهرینین فردوسی دانشگاهیندا کیمیا اختصاصیندا تحصیلینه باشلاییر. اویرنجیلیک ایللری اونو داها آرتیق جمعیتده حؤکوم سورن زوراکیلیق، استبداد و عموم خالقین یوخسوللوغدا عؤمور سورمهلرینین سببلری ایله تانیش ائدیر. سیاسی اجتماعی فیکیرلری فورمالاشیر و بیر مبارز اؤیرنجی کیمی فعالیت ائدیر. بو انسانی و بشری آماللار اوغروندا مبارزه، جهانبخش بنی بایرامینین عؤمرونون سونونا قدهر اونون حیاتینین آیریلماز حصهسینه چئوریلیر. انقلابدان سونرا «نیروگاه لوشان»دا ایشه آلینیز و تقاعده چیخانا قدهر اؤلکهنین مختلف شهرلرینده اؤز اختصاصی اوزره مختلف شرکتلرده فعالیت ائدیر. بو ایللرده اونون «بویالار کیمیاسی» موضوعسوندا دوققوز جیلد آموزشی کیتابی علمی مرکزلر طرفیندن نشر ائدیلیر. بونلاردان علاوه اوزون ایللر اجتماعی تدقیقینین ثمری اولان «تبارشناسی مردم کوته کومه» آدیندا چوخ گؤزل بیر ندقیقی اثری الکترون شکیلینده نشر ائدیلیر.
چوخ تاسفله، بو سئویملی و عؤمرونو شرفله باشا ووران انسان آز بیر مدتده کرونا ویروسا یولوخدوقدان سونرا سه شنبه گونو ۶/۸/۹۹ سحرچاغی کرج شهرینین امام علی خستهخاناسیندا حیاتا گؤز یومموش و ابدیلیک آرامیزدان کؤچموشدور.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری اؤز صمیمی و فداکار دوست و حامیسینین آغیر ایتگیسینی ادبی مدنی جمعیتیمیزه، «آذری فصلنامهسی»نین امکداشلاری و اداره هیاتینه، «ساهر» و «صابر» ادبی انجومنلرینه، حؤرمتلی عائلهسینه، دوستلارینا، فیکیرداشلارینا و قوهو- اقرباسینا باش ساغلیغی وئریر، شرفلی خاطیرهسینی عزیزلهییر و شرفینه عشق اولسون! دئییر.
«ایشیق» – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۰۷/۰۸/۱۳۹۹


text:
خورداد قیامینین شانلی خاطیره سی
گونئی آزربایجان میللی آزادلیق حرکتینین دیره نیش مرحله سینین سیمبولو اولان خورداد قیامی، تاریخی، سوسیولوژی و سیاسی آچیدان گوزده ن کئچیردیکده، اوزونه خاص بیر یئری اولدوغو اورتایا چیخیر. بو تاریخی ضرورتدن دوغان حرکت توپلوموموزون بوتون صنیف و کئسیملرینی ایچینه آلدیغی و آزربایجان تورکونون سیاسی و مدنی
حاقلارینی جانی باهاسینا قوروماسی ،گونئی آزربایجان آچیسندان بیرایلک ایدی
.
غئیرتلی و شرفلی آزربایجان تورک میللتی ۱خورداد دا ، عملده گوستردی کی ، تاریخینی، دیلینی ، وارلیغینی هئچ بیر شئیدن قورخمادان قورویوب یاشاتمایا لایقدیر. نیه کی،قورخان اینسان دوز دوشونوب. میللت اولدوغونو ثابیت ائدیب، آزاد یاشایا بیله مز. خوردادقیامیندا میللتیمیز قورخو دئییله ن اسارت زنجیرنینی قیرماغی باجاردی. او تاریخی گونده ،بوتون آزربایجان تشکیلاتلاری ، میللی شخصییتلری ، میللتیمیز ایله ، چیین ـ چیینه وئریب بیرلیکده ایشغالچی ـ تئروریست تهران رئژیمینه بونو گوستره بیلدی کی ، گونئی آزربایجان داها آزاد و مستقیل یاشاماق ایسته یر، اسارتده یاشاماقدا یوخ! .
قهرمان آزربایجان تورک میللتی ،هارای ـ هارای من تورکم دئمه سیله بونو وورقولادی کی. ایلردیر ایشغالچی رئژیم و اونو یونه تن اولکه لرین ،اوز ایچینده اریتمه(آسیمیلاسیون) ، توهین و تحقیر سیاستی تاثیرسیز اولوب. زیرا میللتین ایسته یی ، ایستیقلال ، آزادلیق و باغلی سیزلیقدیر ، عین زاماندا بوگونه قده ر بو مقدس یولدا چکیله ن زحمتلرین ، توکولن قانلارین ، دوسداقلاردا ایشکنجه ائولرینده باش وئریب ، دوشمنه سیر وئرمه ین قیز و اوغوللاریمیزین چکدیکلری امکلری نین بوشا گئتمه دی یینین شاهیدی اولدوق. زیرا اونلار ایلک دفعه اولاراق ، ایران دئییله ن اولکه اوچون یوخ ، تکجه آزربایجان آدلی وطنیمیز اوغروندا جانلارینی فدا ائتدیلر.
تاریخ یارادان ایگیت میللتیمیز!
دونیانین ان گئریجی ، ایرتیجاعی و فوندامنتالیست رئژیملریندن بیری ساییلان بو رئژیم و اونا دایاغ اولان چیخارجی دولت لر و سوزده ساغ وسول ایچ اپوزیسیونو بیر گروب ـ ناموسونو، شرفینی پولا ، بیر نئچه گونلوک مقاما ، عنوانا ساتان قاتیل و جینایتکارلاردیرلار. و بو گون آرتیق نه آزربایجان تورکلری و نه باشقا غیر فارس میللت لر و حتی عقلی سلیم فارس میللتی (شوونیست لر خاریج) بونلارا اینانمیر. بیر تک سوزله دئسک بو رئزیمین ایشلتمه(مصرف) تاریخی سونا گئلمیشدیر.
بیز نه ائتمه لی ییک؟ !
بیزیم نهایی ایستک و یولوموز بللی دیر.داوامیز آزادلیق و ایستیقلالییتیمیزین داواسیدیر. بو هدفه چاتماق اوچون بیرلیکده حرکت ائتمه لی ییک ، دوشمن بیزی پارچالاماغا چالیشیر. بیز ایسه داها چوخ بیرلشمه لی ییک .میللی تشکیلاتلار آراسی امکداشلیق ، و ایش بیرلییی آرتمالیدیر و بوتون موباریزه شیوه لریندن یارارلانمالییق، اوزه للیک ایله مشروع مدافعه قوه نی یاراتماق گونوموزون شرطیدیر.
یوردوموزون دوشمنی ساییلان تهران رئژیمینین استراتژی و تاکتیک لرین نظره آلاراق ، اونلارا قارشی دوزگون و اویقون تاکتیک لر و موباریزه شیوه لری سئچمه لی ییک. اوز وارلیغینی ،حاکمیتینی تهلوکه ده گوره ن رئژیم تیکرار هر بیر جینایته ال آتا بیله ر( سوریه ده گوروروز). بیزبونا حاضیر اولمالی ییق. بو بیزیم میللتیمیز اوچون اولوم ـ قالیم ساواشیدیر. قورتولوش اسکی یونتملر ایله یونه تیله بیلمز ، حرکتین چیخیش و قورتولوش یولو هئچ شبهه سیز سون بیر فارس ایشغالچیسینی آزربایجانیمیزین تاریخی اراضیلریندن چیخارمایانا قده ر دوام ائده جکدیر،
او تاریخی گونون ۱۰ –جی ایلدونومونده بیزه وار اولمانی ، تورک اولمانی و دیره نمه نی جانلاری باهاسینا اوره تنلره قارشی وفا بورجوموزو آزدا اولسا اوده مک اوچون.
۱-هر ایل ۱خورداد دا شهید لریمیزین مقدس مزارلاری باشیندا حاضیر بولوناراق یولاری یولوموز دور دییه آند ایچاق.
۲-شهیدعائله لرین زیارت ائدیب اونلاا بوتون آزربایجان تورک اولادلارینین معنوی عائله لری اولدوقلارینی آنلاتاق .
۳- دوسداقلاردا ایشکنجه ائولرینده باش وئریب ، دوشمنه سیر وئرمه ین قیز و اوغوللاریمیزین عائله لرینین گوروشونه گئده لیم.
یاشاسین ۱ خورداد قیامینین شانلی خاطیره سی!
۲۹.۰۲.۱۳۹۵


text:
لیبرالیسم
لیبرالیسم ( اینگلیسجه : Liberalism )، لغوی معناسی آزادلیق ایسته مک دیر ، غربده تشکیل تاپان بیر سیاسی - فلسفی دوشونجه دیر و اصلی هدفی فردی آزادلیق لاری و خصوصی مالکیتی تضمین ائتمک دیر.
لیبرالیسم-ین قایناغی اوروپا نین آیدینلیق دوره سینده ،کلیسا و دینه قارشی یئنی فلسفی دوشونجه لرین اورتایا چیخماسی ایله باغلی دیر ، لیبرالیسم-ین چئشیتلی قوللاری اولماغینا رغما ، نئچه اساسدا اورتاقلیغی دانیلمازدیر : دوشونجه آزادلیغی ، ایفاده اوزگورلویو ،دوولت لرین کیچیکلیب و توپلوم دا داها آز مداخله ائده بیلمه سی ، قانون-ون محور توتولماسی ،ایقتیصاد دا بازار آزادلیغی ، دوولت سیستم-ینین آچیق و آیدین اولماسی و حکومت لرین وطنداشلارین آزاد رای و سسی ایله سئچیلمه سی ، هر کسین قانون قارشیسیندا برابرلیگی ، قادین - ارکک برابرلیگی ، دین ، سوی منسوبیتینین اوستونلوک ساغلاماماسی و ... بو اورتاقلارین اونملی لری ساییلا بیلر.
دوغوشودَییشدیر
لیبرالیسمین کؤکنله رینین ایلک چاغ'دا اسکی یونان سیاسی و ایقتیصادی دوشونجه سینه دک اوزاندیغی دوشونولمکدهدیر. میلاددان اونجه ۵. یوزایلده سوفیستلرین (پروتاگوراس، گورگیاس، آنتیپهون، کاللیقلاس، تارسیماجئوس و دیگرلری) دوشونجه سیستملرینده لیبرال دوشونجه نین ایزلری گؤروله بیلیر. گئنه ایلک چاغ'دا کیمی دوشونورلر اثرلریله اونلاردان سونراکی دوشونورلر اوزه رینده ائتکی اولوشدورموش و لیبرال ایدئولوژینین دوغوشونا قایناق یارادمیشدیر. اؤرنه یین، آریستودلس'نین پولیتیکا آدلی اثری بو قونویلا ایلیشکیله ندیریلیر.
اورتا چاغ'دایسا مسیحیت و ایسلام دونیاسیندا بعضی لیبرال دوشونورلره راستلانیلیر. مسیحیت دونیاسیندا سنت توماس د'آگوینو ایلک دفعه اقتیدارین سینیرلاندیریلماسی و اؤزگورلویون قورونماسی یؤنونده فیکیرلر اورتایا آتمیشدیر. آگوین بو آنلامدا آنایاساجیلیغین، اقتیدارین سینیرلاندیریلماسی آنلاییشینین، ایلک ساوونوجولاریندان بیریسی اولاراق قبول ائدیله بیلیر. او دؤنمده ساینت پاولوس'اون بوتون اقتیدار تانری'دان گئلیر سؤزونه قارشیلیق، ساینت تهوماس، بوتون اقتیدار تانری'دان گئلیر، فاکات خالقین آراجیلیغایلا کوللانیلیر گؤروشونو ساوونموشدور. گئنه اورتا چاغ'دا بویوک ایسلام دوشونورو ابن'i هالدون لیبرالیسمین ایلک هابئرجیلریندهندیر. ابن'i هالدون'اون موکاددیمه آدلی اثرینده لیبرالیسمین بعضی تمل ایلکه لرینه راستلانیر.
لیبرال کلمه سی لاتینجه اؤزگور آنلامینا گلن لیبئر'دن توره میشدیر. کلمه ، اؤنجه لری اینگیلیس قایناقلی، یابانجی قایناقلی پولیتیکالاری ایفاده ائتمک آماجی ایلا کؤتوله ییجی و سوچلاییجی بیر آنلامدا کوللانیلمیشدیر. ایزله ین ایللرداه ایسه ایسپانیوللار لیبرال صیفاتینی اینگیلیس قایناقلی پولیتیکالارین نیته له ندیریلمه سی آماجی ایله قوللانمایا باشلامیش و لاک آناقانونی مونارشی ایله پارلامئنتئر یؤنه تیم ایلکه لرینی ساوونان میلت وکیللرینی لیبرالئس اولاراق ایسیمله ندیرمیشدیر. بیر باشقا گؤروشه گؤره، آدام اسمیت، اولوسلارین زنگینلییی'نده کی لیبرال صادرات و واردات سیستمی ایفاده سیله لیبرال قاورامینی ( مفهومونو ) ایلک قوللانان یازار اولموشدور. زامانلا استفاده سی یایغین لاشان قاورام، یوزایلین اورتالارینا و سونلارینا دوغرو سیاست سؤزلوگونه اییییجه یئرلشه رک بیراخین یاپسینلار، بیراخین گئچسینلر ایفادهسینین یئرینی آلمیش و دوشونجه اؤزگورلویونو، ایفاده اؤزگورلویونو، باسین ( مطبوعات ) اؤزگورلویونو و آزاد تیجارتی ساوونانلارین آدلاندیریلماسیندا قوللانیلان ائتیکت دورومونا دؤنوشموشدور. آنجاق داها سونرالاری دونیانین موختلیف یئرلرینده لیبرالیسمین بیر قاورام اولاراق آشیری مقبولیت قازاندیغی گؤرولموشدور.
رونسانس حرکتیدَییشدیر
۱۵۰۸-۱۵۱۱ آراسیندا راففائللو طرفیندن یاپیلان بو فهرست ده اسکی یونان'ین ان اونلو دوشونورلری تصویر ائدیلمکدهدیر.
رونئسانسین وورغوسو، اونونلا بیرلیکده گلیشه ن یئنی بیر اینسان آنلاییشی و بو آنلاییشا باغلی اولاراق وورغولانان اؤزگورلوک قاورامیدیر. رونئسانسین اصیل اؤنمی اؤزگورلوک قاورامی اطرافیندا اولوشان بیرئیجیلیک آنلاییشینین گلیشیمینه تمل اولوشدوران یئنی بیر اینسان فلسفه سی دوغورموش اولماسیدیر. بو فلسفه لیبرالیسمین ان اؤنملی ایلکه لری اولان بیرئیجیلیک و اؤزگورلوک آنلاییشینین گلیشمه سینه قاتقئیدا بولونموشدور. رونئسانسین اینسان آنلاییشینین ان اؤنملی اؤزه للیگی؛ اینسانین اوز ائیلم ایله اوزونو گئرچک لشدیرن، اوز تاریخینی اوزو یاپیپ ائتدیکلریله اولوشدوران بیر وارلیق اولدوغو آنلاییشیدیر. رونئسانس ایله بیرلیکده اینسان، بیرئی ( فرد ) اولاراق توپلومدان آیری بیر وارلیق حالینده آنلاشیلمایا باشلانمیشدیر. اینسانی جماعت، ایله و یا توپلومسال طبقه لرین اؤنجه دن هیرارشیک و دئییشمز قالیب لرینین دیشیندا، آیری بیر وارلیق اولاراق آنلاشیلماسینین کؤکلری آتیلمیشدیر. اینسان عقلی نین تک یول گؤسته ریجی اولدوغو قبول ائدیلمیش، اینسان عقلی نین سوره کلی بیر شکیلده ایلری یه دوغرو گلیشدییی آنلاییشی سونوجو عقل دیشی انگل لرین قالدیریلاراق عقله اویغون «راسیونل» بیر دوزه ن قورمانین گرکلی اولماسی آنلامیندا پروژه لر و آراییشلار باشلامیشدیر. لیبرال آراییشلار و فرانسه انقلابی ایله اؤزگورلوک، ائشیتلیک، قارداشلیق شعارلاری بو آراییشلارین تاریخی سونوچلاری اولموشدور.
فرانسه اینقلابیدَییشدیر
آمریکا دئوریمی قاره آوروپاسینی ائتکیله یه رک اینگیلیس’ئ، فرانسا’یا یول گؤسترمیش و آمریکا دئوریمی'ندن داها ائتکیلی اولاراق ۱۷۸۹’دا فرانسه’ده بیر دئوریم یاشانمیشدیر. فرانسه دئوریمی'ایله فئودال دوزه ندن دوغان سوسیال حقوقی آیریجالیق ( تبعیض )لار، قالدیریلدی و توپراق مالکیتی سینیرلاندیریلیب بوتون اینسانلار قانونیار اؤنونده ائشیت قبول ائدیلدی. فرانسه دئوریمی'ایله اینسان و یوردداشلیق حاقلاری بیلدیریسی، میلّی مجلیس طرفیندن ۲۶ آگوست ۱۷۸۹’دا قبول ائدیلدی. بیلدیری گیریش بؤلومونده اینسان حاقلارینین ائوره نسل اولدوغونو بلیرله ییر و اینسان حاقلارینین دوغال حاقلار اولدوغونو آچیقلاییر.
فلسفهدَییشدیر
لیبرال گله نک ایچینده منفی اؤزگورلوک و مثبت اؤزگورلوک اولماق اوزره ایکی نوع اؤزگورلوک آنلاییشی بولونماقدادیر. کلاسیک لیبرال و لیبئرتارین لر «منفی اؤزگورلوک» آنلاییشینا صاحیبلردیر. منفی اؤزگورلوک آنلاییشی، بیرئیی ( فردی ) باشقالارینا ضرر وئرمه ین اوزو ترجیح لری قونوسوندا آزاد بیراخماق دیشیندا ایکینجی کیشیلره هئچ بیر مثبت یوکوملولوک یوکله مز. بو چرچیوه ده، «بیرئیسل اؤزگورلوک، بیرئیین آیری بیرئیلردن مشروع اولاراق طلب ائده بیله جه یی تک شئیدیر. اؤزگورلویون منفی یورومونا باغلی قالان لیبرال لار سینیرلی دوولتی ساوونور.
آنجاق، گئنیش لیبرال گله نک ایچه ریسینده یئر آلان بوتون دوشونورلر، اؤزگورلویون بو منفی یورومونا باغلی قالمازلار. نئجه کی، ۱۹. یوزایلده توماس هیلگرین، بیرئیله رین ( فردلرین ) دیشاریدان بیر باسقی یا معروض بوراخیلمامالارینین اونلارین گئرچک دن اؤزگور اولدوقلاری آنلامینا گلمه دیگینی ایفاده ائتمیشدیر. هیلگرین’ا گؤره، بیرئیله رین ( فردلرین ) اؤزگور ساییلابیلمه سی اۆچون اونلارین انسانلیق پوتانسیئللرینی گئرچک له شدیرمه دوغرولتوسوندا ایسته دیکلری شئیلری انجام وئرمه یه قادر اولمالاری دا گرکدیر. گرین اۆچون اؤزگورلوک؛ یاپمایا و یا ذوق آلمایا ده یر بیر شئیی یاپماق، یاخود دا ذوق آلماق باره سینده اولوملو بیر گوج و یا باشاریق دیر. دولاییسایلا، اینسانین گئرچک دن اؤزگور اولابیلمهسی اۆچون، یالنیزجا اونا بو ایمکانی ساغلایان حقوقی بیر چرچیوه نین اولماسی یئترلی دئییلدیر. عئینی زاماندا فعلی ایمکانلاردان، توپلومون اوره تدیگی مال و خیدمتلردن پای آلمالی و بیرئیین گوجو اورتاق رفاها قاتقئیدا بولوناجاق اؤلچوده آرتمالیدیر. اؤرنه یین سیاحت اؤزگورلویونه گئرچک آنلامدا صاحیب اولابیلمهسی اۆچون اونون سیاحت ائتمک ایسته مهسی حالینده انگل لنمه مهسی یئتمه ییب، بیلیت آلابیله جک مادی ایمکانلارا دا صاحیب اولماسی گرکدیر. گرین، بو باغلامدا توپلوما، بیرئیی رفاه دوولتی بنزه ری مثبت دستکلر ساغلایاراق اؤزگورله شدیرمه آماجی یوکلر. اؤزگورلویون بو مثبت یورومونا باغلی قالان لیبرال لار، «مدرن لیبرال لار» اولاراق تانینیرلار. مدرن لیبرال لارا گؤره بیرئیله رین ( فردلرین )، اوز یاخشی حایات آنلاییشلارینی اولوشدورابیلمه لری اۆچون اونلارین دیش باسقیدان قورونمالاری (منفی اؤزگورلوک) یئتمئز؛ بیرئیلر عئینی زاماندا ایمکانلارلا (مثبت اؤزگورلوک) دا گوجلنمه لیدیرلر.
خوشگؤرودَییشدیر
خوشگؤرو، اینسانلارین اونایلامادیقلاری داورانیشلارا و یا ائیلم لره موداخیله ائتمه مه لری گرکدیگی اینانجیدیر. بو اینانجین ایکی تمل نیته لیگی واردیر: بلیرلی بیر داورانیشین اونایلانماماسی و فردلرین اوز گؤروشلرینی باشقالارینا دایاتمالارینین رد ائدیلمهسی. اخلاقی آچیدان اقناع ائتمک، موحاکمه ده بولونماق و یا آرگومانلار ایلری سورمک کیمی بعضی موداخیله بیچیملری مشروع اولابیلیر، آنجاق باسقی یاپماق و یا گوج قوللانماق دئییلدیر. خوشگؤرو، بیرئیسل اؤزگورلویه باغلیلیغین اؤنملی ایفاده لریندن بیریدیر. بیرئیسل اؤزگورلویون اولدوغو بیر یئرده اینسانلار چوخ اینسانین گؤروشوندن چوخ فرقلی اولسا بیله، یاخشی بیر حایات سورمه یه دایر اوز گؤروشلرینی تعقیب ائده بیلیرلر. بیرئیلر باغیمسیز، اوز حایاتلاری و ایچینده اولدوقلاری شرط لر اوزه رینده کنترول صاحبی اولابیلمه لیدیرلر.
خودموخدارلیقدَییشدیر
لیبرال اؤزه رکلیک چوخ زامانلار اوزونون، باشقالارینین و توپلومسال پراتیکلرین دواملی اولاراق عقلجی اینجه له مه دن گئچیریلمه سیله ایلیشکیله ندیریلمیشدیر. Andrew دا بونا بنزه ر شکیلده، اؤزه رکلیگین اوز اوزونو یؤنتمه و یا اوز سرنوشت-ینی قرارلاشدیرمایلا ایلگیلی اولدوغونو بلیرتمکده و بونون عقل طرفیندن یؤنتیلمه ک و باشقالارینین ایراده سیندن باغیمسیز اولماق، قیساجا اوزو طرفیندن یؤنتیلمه ک کیمی ایکی عنصرو بولوندوغونو بلیرتمکدهدیر. بو ایکینجی عنصرلا ایلگیلی باشلیجا اؤزه رکلیک آنلاییشلاری ایسه «باغیمسیز دوشونجهلی» اولماق و «ائلشتیره ل-دوشونمه» یئته نه ییدیر. سوسان مئندوس ایسه اؤزه رکلیگی، کانتچی بیر طرزده، کیشینین اوزو اۆچون بلیرله دیگی بیر یاسایا اطاعت ائتمهسی اولاراق تانیملاماقدادیر. اونون اۆچون، اوزه رینده دوشونوب تاشینمادان گله نه یه و یا گونون پراتیگینه اویان آدامین دوغرو آنلامدا اؤزه رک اولدوغو سؤیله نه مز، چونکو اونون ایرادهسی چئوره سینده کیلرین ایرادهسی طرفیندن بلیرله نمکدهدیر. اؤزه رکلیگین بو آنلاتیمی آداملارین یالنیزجا زوردان، سینیرلاندیرمادان و محدودیت دن اوزاق اولما کیمی ایستاندارد منفی اؤزگورلوکلری دئییل، فقط عئینی زاماندا توپلومسال تؤره نین و گله نکلرین بوغوجو سینیرلارینین عهده سینه گئچیب اؤزگور اولماغی دا گرکدیرمکدهدیر. قیساجا اؤزه رکلیک فیکری انسانین سئچیملرینین دیش ائتکن لر طرفیندن بلیرله نمه مهسینی، اوز گئرچک ایرادهسینین سونوجو اولماسی گره کلیگینی ساوونور.
چوغولجولوک ( تکثرگرایی ) و طرفسیزلیکدَییشدیر
لیبرالیسم، توپلومسال و سیاسی تاساریمی آچیسیندان باخیلدیغیندا چوغولجو بیر تئوریدیر. چارلز لارمور’آ گؤره لیبرالیسم، نهایی اؤنمده کی مسئله لر حاقّینداکی گؤروش فرقلیلیک لرینه رغما، بیرلیکده یاشامانین زورا باش وورمایان بیر یولونون بولونابیله جه گینه ایلیشکین اومودو سیمگه لر. اونا گؤره اینسانلار حایاتی نه یین یاشانمایا ده یر قیلدیغی قونوسونداکی فرقلی گؤروشلرینی قورویاراق مخصوص بیر اخلاقلی لیق آچیسیندان آنلاشمایا وارابیلیر.
اؤز-صاحیبلیکدَییشدیر
جان لاک’ین «اؤز-صاحیبلیک» دوشونجهسی لیبرالیسمین تمللریندن بیریدیر. بیرئیلر اوزولرینین صاحیبلریدیر. بو، هر بیرئیین بدنی اوستونده کی بوتون قوللانیم حاقلارینا صاحیب اولدوغو آنلامینا گلیر. آیریجا، یاپیلماق ایسته نیله ن هر شئی اۆچون خاریجی ماللارین استفاده سینه احتیاج اولدوغوندان لاک، بونلار اوزه رینده ده بیر شکیلده مالکیت ائدینیلمهسی گره کلیگینی دوشونموشدور. بونون دا طبیعی یولو، صاحیب اولونان امه یین بو خاریجی ماللارا قاتیلماسیدیر. بؤیله جه بیرئی اونلاری مولک ائدینمیش اولور. آنجاق، لاک’آ گؤره خاریجی ماللاری اؤزه ل مولک حالینه گتیره بیلمه نین بیر سینیری واردیر. «لاک شرط» دئییله ن بو سینیرا گؤره، صاحیبله نمه نین مشروع اولماسی اۆچون گئری یه «باشقالارینین اورتاق استفاده سی اۆچون یئترلی مقداردا و یاخشی دورومدا» بوراخیلمیش اولمالیدیر.
کلاسیک و مدرندَییشدیر
کلاسیک لیبرالیسمدَییشدیر
کلاسیک لیبرالیسم، سیویل اؤزگورلوکلر و پولیتیک اؤزگورلوک ایله حقوقون ائگئمنلییی آلتیندا تمثیلی دموکراسینی ساوونان و اکونومیک اؤزگورلویو وورغولایان لیبرالیسمین بیر دالیدیر.
مدرن لیبرالیسمدَییشدیر
سوسیال لیبرالیسم، مدرن لیبرالیسم و یا رئفورم لیبرالیسمی اولاراق دا بیلینیر. بیرئیسل اؤزگورلوک و سوسیال عدالت آراسیندا دنگه ( تعادل ) قورمایی آماجلایان پولیتیک بیر ایدئولوژیدیر. کلاسیک لیبرالیسم کیمی بازار اکونومیسی، سیویل و سیاسی حاقلار ایله اؤزگورلوکلرین گئنیشله مهسینی اونایلاماسی باخیمی ایله هماهنگ اولور آنجاق بونلارا اضافه اولاراق حکومتین مشروع رولونون یوخسول لوق، ساغلیق و ائییتیم کیمی اکونومیک و سوسیال قونولاری دا ایچردیگی فیکرینی باریندیریر. سوسیال لیبرالیسمده توپلومون یاخشیلیغی بیرئیین اؤزگورلویو ایله اویوملو گؤرولور. ایکینجی دونیا ساواشی سونراسیندا سوسیال لیبرال فیکیرلر دونیانین بیرچوخ اؤلکه سینده منیمسنمیش دیر. سوسیال لیبرال دوشونجه لر ایله پارتیلر مرکز و یا مرکز سول اولاراق قبول ائدیلیر.
قایناقلاردَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
- "Liberalism". An article by the Encyclopædia Britannica.
- Zalta, Edward N. (ed.). "Liberalism". Stanford Encyclopedia of Philosophy.
- لیبرالیسم Curlie دا
- "Liberalism/Antiliberalism". A critical survey.
- "Guide to Classical Liberal Scholarship" Archived 2013-10-02 at the Wayback Machine..


text:
حومیرا آقبای
حومیرا آقبای (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Hümeyra) تورکیهلی موغنی و اوْیونچو ۱۵ اوْکتوبر ۱۹۴۷ میلادی تاریخینده ایستانبول شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۶۸-گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
beyazperde.comوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hümeyra»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده حومیرا آقبای گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
لئیتئنانت / نیهاد پیرییئو (حیکایه)
…اۏتاقداکې اؤلۆ سۆکوتو یالنېز ماسانېن اۆزهریندهکی ساعات عقربهنین تاققېلتېسې پۏزوردو. ایندیکی حالدا، بو تاققېلتېلار بئله اۏنا غریبه گلیردی. إله بیل، عقربهلر ده هر شئیدن بئزیب، زامانې سۆرۆکلهمکدن یۏرولموشدولار.
حربی دۆشَرگهنین مسئول لئیتئنانتې أللرینی قۏینوندا بیرلَشدیریب، گؤزۆنۆ ساعاتا دیکمیشدی. اۏ قَدَر ناراحات، اۏ قَدَر قایغېلې ایدی کی، آرد-آردا یاندېرېب، کۆلقابېدا یارېمچېق بوراخدېغې سیقارلارېن فرقینده دَڲیلدی. گؤڲۆلسۆز ده اۏلسا، داها بیرینی آلېشدېرېب، درین بیر قوللاب آلدې. تۆستۆنۆن آز دا اۏلسا آجېسېنې دیندیرمهسینه اومود إدیردی. آما هلهلیک یانېلېردې.
اۆرهڲی سېخېلدې، حربی فۏرمانېن دۆڲمهلرینی بۏشالدېب، کۆرهڲینی آرخایا سؤیکهدی. گؤزلرینی یومدو و سیقارې باشقا عاقیبَت یۏلداشلارېنېن یانېنا-کۆلقابېیا قۏیوب، دریندن نفس آلدې. بو، نفسدن داها چۏخ آها بنزهییردی. ایچیندهکی قرارسېزلېغېن إلچیسی ایدی بو آه.
نَفَسینین گۆجۆندن کۆلقابېداکې کۆل و بیر-ایکی سیقار کؤتۆڲۆ ماسانېن اۆزهرینه سپهلَندی. چارهسیز شکیلده پۏرتفئلین اۆزهریندهکی مکتوبا تکرار نظر سالدې. ألینه گؤتۆرمهڲه قۏرخوردو إله بیل.
“ساواشدا یاش و جینسيَّت اۏلمور، لئیتئنانت. بو قطعی أمر دیر و سَنین بۏرجون أمره ایطاعت إتمک دیر.
دۆشَرگهده دوستاق إتدیڲینیز اوشاقلار بو گۆن آخشاما کیمی گۆلـلهلَنسین! یۏخ’سا 10 ایلدن سۏنرا آنامېزا سؤیَنلرین أساس سببکارلارېندان بیری ده محض سن اۏلاجاقسان.
مایۏر: ک.م. ”
گؤزۆنۆ مکتوبدان چکیب، یئنیدن آرخایا یاسلاندې. داها بیر سیقار یاندېرماق ایستهسه ده، بو فیکریندن واز کئچدی. آیاغا قالخېب ایچهریده بیر آز دۏلاشدې، سۏنرا پنجرهیه یاخېنلاشېب، اؤرتۆڲۆ بیر آز کنارا سیییردی. دۆشَرگهنین تۏرپاغېنا گؤز گزدیردی، یان-یؤورهده هر شئی قایداسېندا ایدی. عسگرلر نیظاملې شکیلده دۆزۆلمۆش، اؤنلرینده چېخېش إدَن گیزیرین اؤرگهتیمینې دینلهییردیلر. بو دم قاپې دؤڲۆلدۆ و باش چاووش ه.ب ایچهری داخیل اۏلدو.
– یۏلداش لئیتئنانت، أمرینیز اۆزره اوشاقلار یئمک و سو ایله تأمین اۏلوندو. صاباح آخشاما…
– ایچهریده نئچه اوشاق وار، یۏلداش چاووش؟ – لئیتئنانت گ.م چاووشا سارې دؤنمهدن سۏروشدو.
14 -، یۏلداش لئیتئنانت!
– اوشاقلارې اۏرادان چېخارېن، گلیرَم ایندی…
– یۏلداش، لئیتئنانت؟..
لئیتئنانت گ.م آغېر حرکت’له ماسانېن اۆزهریندهکی مکتوبا ایشاره إدیب، یئنیدن اۆزۆنۆ پنجرهیه سارې چئویردی. چاووش ماسایا یاخېنلاشېب، مکتوبو گؤتۆردۆ. سۆرعتلی شکیلده متنی اۏخویوب، “آیدېن دېر” – دئییب، اۏتاغې ترک إتدی.
لئیتئنانت گ.م-این 26 یاشې وار. آتاسې دا ساواشچې اۏلوب. اوشاق یاشلارېندان محض اۏنا قارشې دویدوغو حئیرانلېق حیسّی بیر گۆن اؤزۆنۆ ده ضابیط کیمی گؤرمَک هَوَسینین أساس نهدنلریندن ایدی. خۆصوصَن ده، آتاسېنېن ساواشچې اۏلماغېن أن هَیَجانلې طرفلرینی اۏنا سئوگی و حئیرانلېق’لا دانېشماسې، بیتمز-تۆکنمز کئچمیشلری و س. بو کیمی عامیللر تئز بیر زاماندا اۏنو آرزېسېنې گَرچهڲه چئویرمهڲه تحریک إدیردی. بئلهجه گۆنلر آیا، آیلار دا ایله دؤندۆکجه ایچیندهکی هَوَس و قرار، نهایت، حربی مکتبه یازېلماسې ایله نتیجهلَندی. اؤزۆ ایله إله غورور دویوردو کی… آتاسې دا همچینین…
آما لئیتئنانت گ.م اؤزۆ اۆچۆن بیر شئیده یانېلدېغېنې اؤتن ایلین یایېندا وئرمکده چتینلیک چکدیڲی قرارې زامانې باشا دۆشمۆشدۆ. اۏندا آتاسېندا اۏلان ضابیط حؤکمۆ قطعی شکیلده یۏخ ایدی.
اؤتن ایل حربی دۆشَرگهنین بیلگیلرینین سېزدېرېلماسېندا گۆناهکار بیلینن بیر قوروپ عسگرین گۆللـهلَنمهسی أمری اۏنا تاپشېرېلمېشدې. بو، اۏ قَدَر شرفلی بیر وظیفهیه چئوریلمیشدی کی، دۆشَرگهده اۏلان بۆتۆن ضابیط-گیزیر هئیأتی، آز قالا، اۏنا پاخېللېق إدیردی. قرارېن اۏنا وئریلمهسی ده مَقصَدلی ایدی. کۏماندېر دۆشَرگهیه یئنی گؤندَریلن ضابیطی تانېماق ایستهییردی. بو، بیر چئشید اۏنون سېناق سېراسې ایدی.
گؤزۆندهکی قۏرخو، تَرَدّۆد، رَحم و چارهسیزلیک کیمی چېرپېنتېلارې کیمین گؤزۆندن یایېنسا دا، کۏماندېرېن گؤزۆندن یایېنا بیلمَزدی. إرتهسی گۆن سَحَر مۆشاویرهسیندن سۏنرا کۏماندېر “سَندَن ضابیط اۏلمایاجاق” – دئیَنده، سادهجه باشې ایله تصدیقلهمک’له کیفایتلَنمیشدی. چۆنکی بو، اۏنون إشیده بیلهجهڲی أن بؤیۆک حقیقت ایدی. کی اؤزۆ ده بو حقیقت’له هر گۆن اۆز-اۆزه گلیردی.
ایندی اۏخشار دوروم’لا تکرار قارشې-قارشېیا ایدی. بیرینجی سېناقدان نهقَدَر اوغورسوز چېخسا دا، هئچ واخت اؤزۆنۆ گۆناهلاندېرمامېشدې. عکسینه، یان-یؤورهسینده گزیب-دۏلاشان “ضابیط شرفی” آنلایېشې اۏنا گئتدیکجه یادلاشېر، ایندیکی مۆحیطدن باش گؤتۆرۆب قاچماغا، اؤزۆنۆ آزاد حیسّ إده بیلهجهڲی یئره گئتمهڲه گۆن به گۆن داها دا جان آتدېرېردې. ساواش، قان اییی، شیدَّت، آرامسېز سیلاح سَسلری، گۆناهسېز قتللر آراسېندا اؤزۆنۆ أن بؤیۆک گۆناهکار کیمی حیسّ إدیردی.
بورا اۏنون اۆچۆن دَڲیلدی.
نهیین باهاسېنا اۏلور’سا اۏلسون، اؤزۆنۆن لئیتئنانت رۆتبهسیندن ایمتیناع إدهجکدی. آما ایندی أساس مسأله آخشاما کیمی حَلّ اۏلوناسې أمر ایدی. و مۆمکۆن ایطاعتسیزلیڲی اۏنا چۏخ باها باشا گله بیلَردی.
***
– یۏلداش لئیتئنانت، حاضېر دېر! – چاووش تلاش’لا ایچهری گیریب، معروضه إتدی.
هله ده قرارسېز اۏلماسېنا باخمایاراق، لئیتئنانت گ.م باشقا چېخېش یۏلونون اۏلمادېغېنې بیلیردی. أڲنینده فۏرماسېنې قایدایا سالېب، پنجرهنین اؤرتۆڲۆنۆ چَکدی. ماسایا یاخېنلاشدې، سیییرمَزدن “لوگئر پۏ8” تاپانچاسېنې گؤتۆرۆب، چاووش’لا بیرلیکده اۏتاغې ترک إتدی.
***
بعضن اؤلۆم اۏ قَدَر عادیلَشیر کی، کیمین’سه اؤلۆمۆنه آجېماق، کیمین’سه آغرېسېنا یانماق آداما غریبه گلیر. ایچینده اؤزۆن-اؤزۆنۆ سۏرغولایېرسان، اؤزۆن-اؤزۆندن حئساب ایستهییرسَن. و باشقالارېنېن جاواب وئرمهلی اۏلدوغو سواللارې جاوابلاندېرماق کیمی بیر مسئولییت’له اۆز-اۆزه قالېرسان. کی بو هئچ ده آسان ایش دَڲیل. نهیینکی عدالتلی.
مثَلَن، ساواش. ساواشدا اؤلۆم أن عادی حال دېر. هانسې’سا اوزاق داغ کندیندن حربی قوللوغا چاغرېلمېش بیر عسگر سیلاحې نه اۆچۆن گۆناهسېز آداملارا طرف توشلادېغېنې بیلمیر. اۏ، سادهجه أمری إشیدیر. اۏ، سادهجه اؤلدۆرمهلی دیر. هم سیلاحېنېن توشلاندېرېلدېغې آداملارې، هم ده ایچینده اؤزۆنه تابئع إده بیلمهدیڲی اؤزۆنۆ.
***
…اوشاقلار نیظام’لا آددېملایېر، بعضیسی قۏرخوسونو، بعضیسی ایسه، آز قالا، وارلېغېنې گیزلَتمهڲه چالېشېردې. أصلینده، دۆشَرگهده قالدېقلارې بو بیر نئچه گۆن عرضینده لئیتئنانت گ.م-این گؤرسهدیشی ایله اۏنلارا قارشې أن یومشاق داورانېش شکلی تطبیق اۏلونموشدو.
بعضیلری حتتا دۆشَرگهنی اؤزلری اۆچۆن سېغېناجاق حئساب إلهمهڲه باشلامېشدې. آما، ایستهنیلن حالدا، بو جۆر “سیاحَت” اۏنلارېن اوشاق عاغلېنې تشویشه سالمایا بیلمَزدی. آرخالارېندا اۏنلارې آددېم-آددېم ایزلهڲَن عسگرلرین اؤز “أجل”لری اۏلماسېندان خبرسیز اۏلسالار بئله، بو، اۏنلارې قۏرخودوردو.
دۆشَرگهدَن، تَخمینَن، 800 مئتر اوزاقلاشمېشدېلار. آرتېق ایرهلیدهکی سېخ مئشهلیک گؤرۆنمکده ایدی.
مئشهنین اؤنۆنده درین خندکلر قازېلمېشدې. خندَکلرین یان طرفینده یاماجا بنزَر تپهجیکلر واردې. تپهجیکلرین اۆستۆنه ایسه داش و تۏرپاق’لا دۏلدودورولموش کیسهلر دۆزۆلمۆشدۆ. بو، اۏلاسې هر هانسې’سا بیر هۆجوما قارشې ایدی.
لئیتئنانت گ.م اوشاقلاردان آرخادا فیکیرلی-فیکیرلی آددېملایېر، آرابیر اؤلۆ نظرلر’له اوشاقلارا باخېر، اۏنلارېن ایچلرینده حیسّ إلهدیڲی قۏرخونو، اؤزۆنده حیسّ إدیردی.
اوشاقلېغېنې خاطېرلادې. …آتاسې ایله اۏیونجاق سیلاح’لا “داوا-داوا” اۏیونونو. …آتاسېنې “اؤلدۆردۆڲۆنۆ”… اؤزۆنۆ بیر آنلېق اۏنلارېن یئرینده تَصَوّۆر إلهمک ایستهدی. گۆناهسېز بیر اؤلۆمه مَحکوم شکیلده. باجارمادې. قۏرخدو.
باش چاووش ه.ب-نین “دور” تیمسی اۏنو آیېلتدې.
آددېملارېنېن سۆرعتینی آرتېرېب، اوشاقلارېن اؤنۆنه کئچدی.
“فلیاقا”سېندان سو ایچیب، بۏغازېنې آرېتلادې. هَیَجانلې اۏلدوغو سَسیندن حیسّ اۏلونوردو:
– اوشاقلار، ایندی بوردان حربی طَيّارهلر کئچهجک، تهلۆکهسیزلیڲینیز اۆچۆن یئره اوزانېن و أللرینیز’له قولاقلارېنېزې مۆمکۆن قَدَر مؤحکَم سېخېن…
لئیتئنانت گ.م اۏنلارېن گؤزۆنه باخا-باخا أمر وئره بیلمهیهجهڲینی آرتېق دقیقلَشدیرمیشدی.
اوشاقلار خندَکلرین یان-یؤورهسینده سېرا ایله یاماج بۏیو یئره اوزاندېلار. یارې قۏرخو، یارې هَیَجان ایچینده بیر-بیرلرینه باخېر، اؤز دوروملارېنېن دۏغرو اۏلوب-اۏلمادېغې ایله ماراقلانېردېلار. إله بو واخت اۏنلاردان فیزیکی جَهَتدن أن گۆجسۆزۆ یئرده اوزانېقلې شکیلده گئری چئوریلیب، لئیتئنانتا سَسلَندی:
– عمی، گؤر من دۆز اوزانمېشام؟
بو سۏرغو یان-یؤورهدهکی هر شئیی بیر آن ایچینده سۆکوتا بۏغدو.
لئیتئنانت گ.م بَدَنینده غریبه ایستیلیک حیسّ إلهمهڲه باشلادې. إله بیل بیردن-بیره تئمپئراتورو یۆکسَلدی. اودقونماق ایستهدی، مکتوب گلندن بو یانا یاشادېقلارېنې، ایچیندهکی چَک-چئویرلری اودماق ایستهدی. باجارمادې. بۏغازې اۏ قَدَر قوروموشدو کی، نفس آلماقدا بئله چتینلیک چکیردی.
عسگرلر أمره حاضېر شکیلده گؤزلهسهلر ده، اۏنلارېن دا دوروشوندا غریبه حرکتلیلیک حیسّ اۏلوندو. سۏرغو اۏنلاردان دا یان اؤتمهمیشدی. هامې تَرَدّۆد ایچینده بیر-بیرینه باخېر، إله بیل، اؤزلریندن اوتانېردېلار. اوشاق ایسه هئچ نه اۏلمامېش کیمی جاواب گؤزلهییردی. سۆکوتو چاووش پۏزدو:
– هه… یاخشېدې، بالاجا…
کئچن بو بیر نئچه ثانییه عرضینده لئیتئنانت گ.م آرتېق قرارېنې وئرمیشدی. اۆزۆندهکی کَدَر و چارهسیزلیک شکلی قرارېن یالنېز اؤزۆنه زیان وئرهجهڲینی گؤرسهدیردی. بئله ده اۏلدو.
آغېر-آغېر باش چاووش ه.ب-یه سارې دؤندۆ. بو چارهسیز دوروم قارشېسېندا اۏ دا إلهجه دۏنوب قالمېشدې. لئیتئنانت گ.م أللری أسه-أسه “لوگئر پۏ8” تاپانجاسېنې چېخاردېب، باشېنا دایادې. بونو گؤرَن باش چاووش ه.ب تشویش و قۏرخو ایچینده قېشقېردې:
– یۏلداش، لئیتئنانت!
لئیتئنانت ایسه گؤزۆندهکی کَدَر و غضب’له بیرلیکده وئردیڲی قرارېن دادېنې چېخارتماقدا ایدی:
– یۏلداش چاووش، اۏنلارا دئیَرسن کی… اۏنلارا دئیَرسن کی، ساواش اوشاقلار اۆچۆن هر زامان حاقسېز دېر…
چاووشون یئریندن سېچرایېب، مۆداخیله إتمک ایستهمهسی ایله آتشین آچېلماسې بیر اۏلدو.
…
…اوشاقلار قۏرخو ایچینده چېغېرېشېر، عسگرلر نه إدهجهڲینی بیلمیر، چاووش ایسه أللری باشېندا دیزی اۆسته چؤکۆب قالمېشدې…


text:
میلتلرآراسی قیزیل صلیب کمیتهسی
قیزیل خاچا کمیته سی(اینگیلیس دیلی: International Committee of the Red Cross (ICRC)) اولوسلارآراسی تشکیلاتدیر.اینسان سئون ایشلره چالیشان کمیته دیر.سوئیس ین ژنو شهرینده اصلی مرکزی قورولوب.
بو کمیته باشدا محاربه ده یارالی سربازلاری علاج ائتماغا چالیشیردی هابئله سون ایللرده بوتون اینسان سئون ایشلرده دوام ائتدی.بو گون بو کمیته یوخسول و کاسب اؤلکه لرده اینسانلارین حیاتینا باغلی ایشلرده چالیشیر.
اسکیده[دَییشدیر]
ژان هانری دونان بیر سوئیسلی بانکچی بو کمیته نین قورمونا چالیشدی.ژان هانری دونان ایتالیانین لومباردی شهرینه یؤللاندی و یؤل اوسته چوخلو یارالی سربازلاری گؤردو.سولفورینو دؤیوشونده فرانسه و اوتریش قوشونچولاریندان چوخو یارالی اولموشدور و ژان هانری اولاری چوخ پیس حالدا یاردیم سیز بوراخیلمیش تاپدی و دؤره کندلردن یاردیم آلدی و بو یارالی سربازلاری علاج ائتماغا چالیشدی.
1862 جی میلادی ایلده بیر کیتاب یازدی و سولفورینو خاطیره لرین بو کیتابدا یازیب و دونیادا یارالی سربازلاری معالجه ائتماغا بیر کمیته نین قورولماسین ایستیردی.


text:
- اورجینال ترکیه (23)
- جامعه شناسی (12)
- تابلو ویترای (10)
- روانشناسی و موفقیت (39)
- جغرافیا (13)
- کتاب کودک (160)
- فولکلور و اسطوره (155)
- مجلات (92)
- ادبیات (770)
- سیاسی (43)
- حقوق (4)
- سایر (41)
- زبان و زبان شناسی (93)
- تئاتر و نمایش نامه (20)
- موسیقی (23)
- تاریخ (245)
رقیه کبیری
رقیه کبیری (1341/10/11)،1341-نجی گونش ایلینده خوی شهرینده دونیایا گلمیش، تبریز یونیورسیته سینده علوم آزمایشگاهی فاکولته سینده تحصیل آلیب. 1392-جی ایلده علوم پزشکی ادارهسیندن تقاعد اولوب.
ایمیل: kabiri41@yahoo.com
تلگرام: https://t.me/ruqayyekabiri
فیسبوک: https://www.facebook.com/Ruqayye.kabiri
اینستاگرام: rugayye_kabiri
حئکایه، رمان و سفرنامه
1- اوره ییم آغریییر( حئکایه توپلوسو- باکی شهرینین قانون انتشاراتینین طرفیندن 2012-جی ایلینده لاتین الفباسی ایله نشر اولونوب)
2- بو قاپی هئچ چالینمایاجاق( حئکایه توپلوسو- یاران انتشاراتی- تبریز، 1392)
3- ائویم( رمان) –یاران انتشاراتی- تبریز، 1392
(ائویم رمانی 2016-جی ایلده باکی شهرینین قانون انتشاراتی طرفیندن لاتین الفباسیندا چاپ اولوب.)
4– آنلاین یازیلار( مکتوب فرموندا یازیلمیش اوزون حیکایه)- یاران انتشاراتی- تبریز، 1392
5- ایچیمده کی قیز( حئکایه توپلوسو)- یاران انتشاراتی- تبریز،1392
6- یئردن اوجا تورپاق- (علمی- تخیلی رمان) موغام انتشاراتی- تبریز، 1393
7- دونیا قابار چالیب یولداش (حئکایه توپلوسو) موغام انتشاراتی- تبریز، 1395
8 - ساچاقدان آسیلمیش اژدها (چین سفریندن یازیلار) موغام انتشاراتی- تبریز، 1395
9- قوشلار داها قورخمورلار (رمان) یانار- آیدین انتشاراتی، تبریز 1395
( قوشلار داها قورخمورلار رمانی فارسی دیلینه ترجمه اولوب و پرندهها دیگر نمیترسند آدی ایله 1397-جی ایلین اسفند آییندا تهراندا نشانه انتشاراتیندا چاپ اولوب.)
10- اؤزبکیستان سفرنامهسی، انور انتشاراتی، تبریز، 1396
11-مرّ آغاجینین کهربا گؤزلری(رمان) یانار- آیدین انتشاراتی، تبریز، 1396
( بو رمانین فارسجا ترجمهسی، چشمان کهربایی درخت مر آدی ایله 1399-جو ایلده تهراندا نشانه انتشاراتی طرفیندن چاپ اولوب، اوستهلیک 2018-جی ایلده باکو شهرینین، قانون انتشاراتی طرفیندن لاتین الفباسی ایله چاپ اولوب.)
12- آجلیق باراتاسی (رمان) اختر انتشاراتی، 1397
بو رمان 2020-جی ایلده تورکیه تورکجهسی ایله آنکارا شهرینین بئنگو یایین ائوی طرفیندن تورکیهده چاپ اولوب.
13- ائندیم بولاق باشینا (یایلاق سفریندن یازیلار)، اختر انتشاراتی، 1397
14- آگورادا یاندیرین منی (حئکایه توپلوسو) اختر انتشاراتی- تبریز، 1398
اوشاق ادبیاتی
خیالباز قورقور، 1397، آیدین ساو انتشاراتی (تصویرگر: نسیم صادق)
شعر:
1- تبریزیم! آل تبیمی، شعر توپلوسو، انتشارات نباتی. تبریز، 1390
2- بیر اوجاقدا ایکی کول توپاسی- اصلی کرم دن یئنی آنلاتی(اورتاق یازیلمیش شعر- رقیه کبیری و کیان خیاو) یاران انتشاراتی- تبریز، 1390
بو کیتاب 1392- جی ایلده «کتاب تبریز» مسابیقه سینده ایکینجی مقامی قازانمیشدی.
ترجمه:
1- دنبال چشمانت می گردم (پرویز جبرائیلین سئچیلمیش شعرلرینین فارسجا ترجمه سی) انتشارات کشمر. 1392
2- الیمدن دوشورم (سهیلا میرزایینین میافتم از دستم، کتابینین سئچیلمیش شعرلرینین تورکجه ترجمهسی)، انتشارات مهری، انگلستان، 2019
اؤدوللر
- 2012ینجی ایلده باکی شهرینده کئچیریلن حئکایه مسابیقه سینده « ماوایل» آدلی حئکایه 180 اثرین ایچینده بیرینجی مقامی قازانمیشدی
- 1395-جی ایلده تورکیهده کئچیریلن کاشغارلی محمود مسابیقهسینین ایران قولوندا «منی آگورادا یاندیرین» حئکایهسی اوچونجو مقامی قازانمیشدی.
- 1397-جی ایلده تورکیهده کئچیریلن کاشغارلی محمود مسابیقهسینین ایران قولوندا «گؤیرچین قیزلار» حئکایهسی اوچونجو مقامی قازانمیشدی.
- 1398جی ایلده تهرانین اوتوز آلتیجی بینالمللی قیسسا فیلم فستیوالینین اقتباسی اوچون حیکایه[سی و ششمین نمایشگاه بینالمللی فیلم کوتاه تهران، بخش داستان اقتباسی] پاسبانهای بطنم داستانی 650 اثر ایچینده ایکینجی مقامی قازانیب، آمما یازیچی بیر قیسسا آچیقلاما یازیب و بو مقام و اؤدولو آلماقدان امتناع ائدیب.
*
- 1390-جی ایلده «قار یاغیر» حئکایهسی اساسیندا قادر فریورین رئژیسسورلوغو ایله «قارال» آدلی فیلم چکیلمیش. بو فیلم «پروین اعتصامی» و «سیب» جشنوارهلرینده رتبه قازانیب.
- «اوبا» آدلی سندلی فیلم، (1399-1397)، بو فیلم محمد علیمرادی رئژیسسورلوغو ایله یایلاق سفریندن چکیلیب، هله لیک هر هانسی بیر جشنوارهده اکران اولماییب.


text:
`آلمانیا باش ناظیری` نتیجهلر
خبرلر [1956]
- ایران؛ آلمانیانین تهران ائلچیسی خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
- ژاپن آلمانیانی مغلوب ائتدی
- حولوصی آکار ترورلا موباریزه بارهده آچیقلاما وئریب
- روسیا اوکراینا ایله دانیشیقلار بارهده آچیقلاما وئریب
- سلیمان سویلو قیرغیزیستان-دا سفردهدیر
- تورکیه تانزانیایا باش ساغلیغی وئریب
- ناخچیوانین گوونلیک سرویسی لغو ائدیلدی
- تورکیه هیندوستانا باش ساغلیغی وئریب
- دمیتری پاتروشئو: "روسیا یوخسول اؤلکهلره تاخیل تداروک ائتمهیه حاضیردیر
- حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
- پنتاگونون کئچمیش رهبری وفات ائدیب
- حولوصی آکار و سرگئی شویگو اوکرایناداکی وضعیتی موذاکیره ائدیب
- سی جین پینگ اوچونجو دفعه چین کمونیست پارتیاسینین باش کاتیبی اولدو
- سرگئی شویگو بیر سیرا اؤلکهنین ساوونما ناظیرلری ایله گوروشوب
- تۆرک قیزی دونیا شامپیونو اولدو
- تبریزده گؤستری تشکیل ائدیلدی
- "بوتون دلیللر ایرانین روسیایا اینسانسیز هاوا آراجی وئردیگینی گؤستریر"
- تورکیه و امریکا ساوونما ناظیرلری تلفونلا دانیشیبلار
- آکار: "یونانیستانلا پروبلئملری قارشیلیقلی دانیشیقلار یولو ایله حل ائتمک اولار"
- عادل کارا اسماعیل اوغلو: "اوکراینا لیمانلاریندان 354 گمی یولا دوشوب"
- لبنان باش ناظیری سعد حریری تورکیه-ده
- آلمانیادا بیر تاسیسده پاتلاما
- آلمانیا-دا ائوسیزلرین درامی
- فرانسا - آلمانیا اویون اؤزتی
- آلمانیا-دا سیناقوقا هوجوم ائدیلیب، اؤلنلر وار
- اوخولدا گیروو آلما ادعاسی
- آلمانیادا پاتلاما
- آلمانیا-دا حیات اونلار اوچون هم آجی، هم شیرین اولدو
- آلمانیا، انرژی قایناقلارینی چئشیدلندیرمک ایستهییر
- آلمانیادا "ترورا قارشی بیرلیک" یوروگوشو
- آلمانیا، روس گازیندان قورتولماق اوچون عجله ائدیر
- تورک منشألی آلمانیا وطنداشی بو اؤلکهده پولیس زوراکیلیغینا معروض قالیب
- تورکیه و امریکا سلاحلی قوهلرینین باش قرارگاه رئیس لری گؤروشهجکلر
- باش ناظیر بینالی ییلدیریم گونئی کره-یه سفر ائدیب
- یونانلی باش اسقفون اسلام قارشیدی سؤزلری اؤفکه اویاندیردی
- دونیا لیدرلری لوبنان خالفینا باش ساغلیغی وئریب
- میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار آذربایجان اوردوسونو تبریک ائتدی
- تورکیه رادیو تلویزیون قورومو باش مودورو شئنول گؤکان، مقدونیهده


text:
شفق (فیلم)
شفق (اینگیلیسجه: Sunrise: A Song of Two Humans, تورکیه تورکجهسی: Şafak, فارسجا: طلوع: آواز دو انسان) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش سَسسیز دراماتیک رومانتیک قیسا فیلم. فیلمین باش روْللارینی مارقارت لیوینقستون، جنت قینور، جورج اوبرایان (اویونچو) جانلاندیریب.
گؤرونتولردَییشدیر
- F. W. Murnau-Sunrise-Gaynor and O'Brien on Farm.jpg
- F. W. Murnau-Sunrise-Gaynor and O'Brien in Boat.jpg
قایناقلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده شفق (فیلم) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جمهور باشقانی اردوغانلا پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
جمهور باشقانی اردوغان ایله ولادیمیر پوتین اوکراینا محاربهسینی موذاکیره ائدیبلر.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان ایله روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب.
جمهور باشقانلیغی ایله تیشیم ایدارهسینین یایدیغی معلوماتا گؤره، تلفون دانیشیغیندا 24 فوریهدن بری داوام ائدن روسیا-اوکراینا محاربهسی ایله باغلی سون حادثهلر موذاکیره ائدیلیب.
جمهور باشقانی اردوغان گؤروشده اوزون مدتدیر اوزرینده چالیشدیقلاری روسیا-اوکراینا اسیر موبادیلهسینین اوغورلا باشا چاتماسیندان و بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین دستکی ایله حاضیرلادیقلاری ایستانبول سازیشینین فعالیتیندن ممنونلوغونو ایفاده ائدیب.
نوامبردا باشا چاتاجاق مکانیزمین مدتینین اوزادیلماسینین اورتاق ماراق اولدوغونو بیلدیرن دؤولت باشچیسی روسیا گوبرهسینین و تاخیل محصوللارینین فاصیلهسیز صادراتی اوزرینده ایشلرین داوام ائتدیریلدیگینی بیلدیریب.
جمهور باشقانی اردوغان داها مثبت ایرلیلییشلره یول آچماق اوچون گرگینلیگین آزالدیلماسی ایستیقامتینده آددیملارین آتیلماسینین لازیم اولدوغونو، روسیادان بو پروسهسی آسانلاشدیراجاق آددیملار آتماسینین گؤزلنیلدیگینی وورغولاییب.
روسیا پرزیدنتی پوتیندن دانیشیقلارا بیر شانس وئریلمهسینی ایستهین جمهور باشقانی اردوغان بو پروسهده یاردیمچی رول اویناماغا حاضیر اولدوقلارینی قئید ائدیب.
کرملین-دن گؤروشله باغلی وئریلن آچیقلامادا ایسه ایکی اؤلکه آراسیندا تیجارت و اقتصادی علاقهلرین سرعتله اینکیشاف ائتدیگی، تیجارت حجمینین اهمیتلی درجهده آرتدیغی، انرژی ساحهسینده امکداشلیغین، او جملهدن روسیادان تورکیه-یه طبیعی گاز داشینماسینین و آک کویو آتوم الکتریک سانترالینین تیکینتیسی ساحهسیندکی امکداشلیغین مثبت قیمتلندیریلدیگی ایفاده ائدیلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
"عملیات ائتمهسیدیک، سوریهنین تورپاق بوتؤولوگو اولمازدی"
جمهورباشقانلیغی سؤزچوسو، سوریهده بؤلوجو ترور هؤرگوتو عنصورلارینا قارشی اولاسی عملیاتلا باغلی دانیشدی
"ترور هؤرگوتونو دستکلهیهنلرین ایکی اۆزلولوگونه دؤزمریک"
اردوغان: هئچ کیمسه تورکیهنین گوونیک و دینجلیک چنبرینی گئنیشلتمه آماجلی حربی عملیاتلاریندان راحاتسیز اولماسین
یارالی تۆرک عسگری شهید اولدو
بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولرین طرفیندن ائدیلن ساتاشما آتیشی سونوجو یارالاناراق خستهخانایا آپاریلان خیل ابراهیم ییغیتین بوتون موداخیلهلره باخمایاراق شهید اولدوغو بیلدیریلدی


text:
`عبدالله رعایه الدین المصطفی بالله شاه` نتیجهلر
خبرلر [180]
- چاووشاوغلو، شیرازداکی سالدیرینی قینادی
- ایراندا سلاحلی سالدیری
- آلمانیادا پکاکا طرفدارلاری بیر تورک وطنداشینا سالدیردی
- جمهور باشقانی اردوغان مالزیا کرالی ایله گؤروشوب
- مالزی کرالی آنکارادا
- مالزی شاهی تورکیهیه گلیر
- آوروپا بیرلیگی بیر تشکیلاتی داها تحریم سیاهیسینا داخیل ائدیب
- چاووش اوغلو: "یونانیستان ایله دیالوق کاناللاری بو گون کئچمیشده اولدوغوندان داها آچیقدیر"
- مولود چاووش اوغلو بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده رسمی سفردهدیر
- اؤزبکیستان جمهورباشقانی میرضیایئوین پاکیستان سفری
- حوثی لرین راکت هوجومو نتیجهسینده 4 نفر اؤلوب
- کرکوکده بومبالی سالدیری
- سودان باشباخانی استعفا ائتدی
- ترور تشکیلاتی داعش-ین عراق-دا هوجومو نتیجهسینده 3 نفر اؤلوب
- ایران و پاکیستان خاریجی ایشلر ناظیرلری افغانیستان-داکی وضعیتی موذاکیره ائدیبلر
- تورکیه: درین قایغییلا قارشیلاییریق
- سوداندا فؤوقالعاده وضعیت اعلان ائدیلدی
- سودان-دا حربی چئوریلیش اولوب، باش ناظیر حبس ائدیلیب
- تورکیهدن پاکیستانا باشساغلیغی
- پاکیستانین خاریجی ایشلر ناظیری ایرانا سفر ائدیب


text:
سیستم موهندیسلیگی
سیستم موهندیسلیگی(اینگیلیس جه: systems Engineering)، قارماشیق سیستم لرین یا دا بو سیستم لری تشکیل وئرن پایه سیستم لرین طراحی سی نی، تولیدی نی و باخیمی نی، زامان و هزینه قیسیتلارینی دا گوز اونونده توتاراق، انجام وئرمک دیر. بوگون کی ایراندا اولان بیلیم یوردو یئرلشیمینده، سیستم موهندیسلیگی، صنایع موهندیسلیگی نین بیر دالی(شاخه سی) ساییلیر.
بیلیم یوردولار[دَییشدیر]
- شریف بیلیم یوردو - صنایع موهندیسلیگی بولومو
- علم و صنعت بیلیم یوردو - صنایع موهندیسلیگی بولومو
- تبریز بیلیم یوردو - صنایع موهندیسلیگی بولومو
- اورمو بیلیم یوردو - صنایع موهندیسلیگی بولومو
- تهران بیلیم یوردو - صنایع موهندیسلیگی بولومو
- امیرکبیر بیلیم یوردو - صنایع موهندیسلیگی بولومو


text:
مونت ایسا
مونت ایسااینگیلیسجه: Mount_Isaاوسترالیانین کوئینزلند اوستانینده یئرلشن بیر شهردیر.بو شهرین ۲۰۱۲ ساییملارینا گؤره ۲۲۷۸۵[۱] نفر جمعیتی واردیر.
نوْتلار[دَییشدیر]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ مونت ایسا رسمی سایتی - جمعیت ساییملاری (اینگیلیسجه). اقتصادی ایله ساییم آراشدیرما مرکزی. یوخلانیلیب سپتامبر ۲۰۱۲.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mount_Isa»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۸ جولای ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده مونت ایسا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کابلده انتحاری هجوم عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیردی
عینی دمده کوپلب کیشی یره لندی
کابلده بیر تعلیمی مرکز گه قره تیلگن انتحاری هجوم عاقبتید آلینگن دستلبکی معلومات لر گه کوره 19 کیشی جان بیردی.
طالبان حکومتی کابل پولیسی سوزچیسی خالد زدران, "تعلیمی مرکز نینگ ایچیده پارتلش یوز بیردی, اوشبو حادثه جانی خساره گه سبب بولدی" دییه قید ایتدی.
حادثه عاقبتیده 29 کیشی نینگ ایسه یره لنگن لیگی بیلدیریلدی.
قربان لر سانی نینگ آرتیب کیتیشی بوییچه خواطر بیلدیریلماقده.
علاقه لی ینگی لیکلر
مزارشریف ده بیر بسده پارتلش یوز بیردی
مامورلرنی تشووچی بسده اویوشتیریلگن ترورچیلیک هجومی عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیرگن
گلبدین حکمتیار خودکش هجوم حادثه سیدن امان قالدی
یوناما آیبیک شهریده گی حادثه بیلن تیگیشلی معلومات ترقه تدی
آلدینگی کونی سمنگان ولایتی آیبیک شهریده بیر مدرسه ده پارتلش یوزبیرگندی


text:
امریکا تورکیه-نین ادعالارینا جاواب وئردی
ژنرال وتل امریکا مودافعه ناظیرلیگیله (پنتاگون) تل کنفرانسلا علاقه ساخلایاراق اؤلکهسینین اورتا دوغوداکی عملیاتلارینی دیرلندیریب.
امریکانین مرکزی قوهلر (CENTCOM) قوموتانی ژنرال جوزف وتل تورکیه ایله سوریه-نین منبیچ بؤلگهسیله علاقهلی الده ائدیلن یول خریطهسی چرچیوهسیندکی مسئولیتلرینه صادق اولدوقلارینی و حیاتا کئچیریلمهسی موضوع سوندا گؤزلدیکلری نقطهده اولدوقلارینی ایرهلی سوروب.
ژنرال وتل امریکا مودافعه ناظیرلیگیله (پنتاگون) تل کنفرانسلا علاقه ساخلایاراق اؤلکهسینین اورتا دوغوداکی عملیاتلارینی دیرلندیریب.
ژورنالیستلردن بیرینین منبیچله علاقهلی یول خریطهسینین مقصدلریندن بیرینین اورانی ترور تشکیلاتی ی.پ.گ/پ.کا.کا-دان تمیزلمک اولدوغونو، آنجاق بونون هله ده رئاللاشمادیغینی خاطیرلاداراق، امریکانین بونو نه زامان حیاتا کئچیرجگی سوالینا جاوابن وتل دئییب کی، منبیچ یول خریطهسیله علاقهلی دوزگون یولدا اولدوغوموزو فیکیرلشیرم. بو تقویملرین شرطلردن آسیلی اولاجاغینی وورغولادیق. هامیسی اولماسا دا ی.پ.گ-نین اکثریتی شهردن چیخاریلیب. تورکیه ایله اورتاق گشت لر اوچون ایشلییریک. تعلیم چیلرین تعلیملرینه باشلاندی، گشت ده ایشتیراک ائدهجک قوهلرین تعلیملری اوچون ایسه حاضیرلیقلار گؤرولور.
"آنادولو" خبر آژانسی نین موخبیرینین جمهور باشقانی سؤزچوسو ابراهیم کالین ین سراغا گونو وئردیگی بیاناتی خاطیرلاداراق "منبیچ یول خریطهسی 90 گون عرضینده حیاتا کئچیریلمهلیدیر، آنجاق هله اورتاق نظارت فعالیتلری بئله باشلاماییب. بو لنگیمهنین مسئولیتلیسی کیمدیر؟ تورکیه-می، امریکا می" سوالی قارشیسیندا وتل بیلدیریب کی، هئچ کس مسئول دئییل. بو، راضیلاشمانین شرطلردن آسیلی تطبیق ائدیلمهسیدیر. بو موضوع دا ان باشیندان بریدیر آچیق اولدوق و ایرلیلییریک.
"کئچن مودت نظره آلیندیقدا امریکانین تورکیه ایله قبول ائتدیگی راضیلاشما چرچیوهسیندکی مسئولیتلرینه ده هله ده صادق اولدوغونو سؤیلهیه بیلرسینیزمی؟" سوالینا ایسه وتل "قطعیت ایله راضیلاشمایا صادق اولدوغوموزو سؤیلهیه بیلریم" دئییب.
ایلگیلیلی خبرلر
میت: داعش عضوو ۵ تروریست یاخالاندی
سوریهنین قوزئیینده ترور هؤرگوتو داعش منسوبو ۵ تروریست سلاح و تجهیزاتی ایله بیرلیکده اله گئچیریلدی
بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
"پنجه-کیلید عملیاتی بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولری ایله چیخان چاتیشما نتیجهسینده یارالانان قهرمان سلاحداشیمیز، ندیم قورخماز ائدیلن بوتون موداخیلهلره باخمایاراق شهید اولدو"
ترت وورلد فوروم ۲۰۲۲
ترت وورلد فوروم، دونیانین هر یئریندن لیدئرلر، متخصصلر، آکادمیسینلر و مشهور شحصیتلری بیر آرایا گتیررک، قلوبال پروبلئملری موذاکیره ائتمه و حل یولو اؤنریلری سونماغی هدفلهییر


text:
حفصه
حفصه عمر بن خطاب قیزی (عربجه کامیل آد:حفصه بنت عُمَر ابن الخطاب بن نفیل بن عبدالعزی بن ریاح بن عبدالله بن قُرط بت رزاح بن عدی بن کعب بن لؤی) (دوغوم:۱۸ ایل هیجرتدن اؤنجه) پیئغمبرین خانیمی ایدی. کعبه تعمیر اولان ایل مکهده دونیایا گلدی.
اؤنجه خنیس بن خذافهنین آروادی ایدی. موسلمان اولوب مکهدن مدینه شهرینه کؤچدولر. بن خذیفه بدر دؤیوشونده اؤلدو و عمر بن خطاب اونو اؤنجه عثمان و سونرا ابوبکره وئرمهیه چالیشدی. ابوبکر و عثمان اونو آلمادی و عمر پئیغمبره شیکایت ائدیب قیزینین ارسیز اولدوغونو بیلدیردی و بئلهلیکله پئیغمبر حفصهنی آلدی.
حفصه قورآنی ازبر ائتمیشدی و عثمان قورانی اونون یاردیمی ایله یازمیشدی. شیعه باخیشیندا تحریم سورهسی اونون اوچوندور.
قایناق
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«حفصه»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۸ بهمن ۱۳۹۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ائوجیک-ائوجیک (اویون)
ائوجيک-ائوجيک و یا قوناق باجی- آذربايجاندا اساساً يازقاباغي (بایرام قاباغی) گونلرده، ائلجه ده ديگر فصيللرده اوشاقلار آراسيندا، اساساً ده کيچيک و اورتا ياشلي قيز اوشاقلاري آراسيندا گئنيش شکيلده اوينانيلان قديم اويونلاريندان بيريدير.
عومومي معلومات[دَییشدیر]
اونودولوب آرادان چيخماقدا اولان بو اويونون يارانما تاريخي بيزه معلوم اولماسادا، عاييله معيشتي ضمنينده يارانديغي معلومدور. بو بارهده دقيق فيکير دئمک چتيندير.هر حالدا، اويونو خوصوصيتلري اونون اوزاق کئشميشلره عاييد اولدوغونو گؤسترير. هله آذربايجاندا اون سککيز و اون دوققوزنجو عصرلرده اوشاق اويونجاقلاري ايستحصال اولونماديغي، ياخود دا ضعيف ايستحصال اولوندوغو بير دؤورده بو اويونو کئچيرمک اۆچون قيزلار "يورغان-دؤشک دستي" ائلجه ده باشقا معيشت اشيالاري تيکيب دوزلديرديلر. چوبوقلاردان، دويمهدن (پيلکدن) و کيچيک پارچا قاليقلاريندان (قيرينتيلاريندان)، موختليف ساپلاردان اولدوجا گؤزل، گلينجيک حاضيرلاييرديلار.
ائوجيک-ائوجيک اويونو ماراقلي اويونلاردان بيري اولماقلا ياناشي، موقدس عاييله معيشتي مراسيملرينين قاليغي اولوب، سونرادان اويونا چئوريلميشدير.
هر دؤورون طلبلرينه اويغون اولاراق دَييشن بو اويونون موعاصير عاييلهنين معيشت و مدنيتينده تربيهوي اهميتي بؤيوکدور.
اويونون قورولوشو[دَییشدیر]
بير نئچه اوشاق (اساس حاللاردا قيز اوشاقلاري) بير يئره جمع اولوب ساناما يولو ايله ائو يييهسي (باشچي، موللا و يا آپاريجي) سئچيرلر. يئرده قالان اويونچولارا ائو يييهسي (باشچي، موللا و يا آپاريجي) طرفيندن موختليف وظيفهلر تاپشيريلير. اويون زاماني آذربايجان خالقينين عاييله معيشتينه (قوناقپرورليک، عاييلهجانليليق و س.) اويغون شکيلده عاييلهده باش وئرن حاديثه و اولايلار اوشاقلار طرفيندن اويون شکيلينده اوينانيلير (يامسيلانير، ايجرا ائديلير).
اويون زاماني اويونجاقلارلا ياناشي موختليف مطبخ اشيالاريندان دا ايستيفاده اولونوردو.
قئيد ائتمک لازيمدير کي، بو اويونو اساساً کيچيک و اورتا ياشلي اوشاقلار (خوصوصاً ده قيز اوشاقلاري) اويناييرلار.


text:
تورک نننیلرینین(لالایی) یارادیجیسی قشقایی ائلیندن ” پروین بهمنی دونیاسینی دئیشدیردی
پروین بهمنی ۱۳۲۸جی شمسی ایلینده شیرازدا قشقایی تورک بیر عائیله ده دونیایا گلدی. اوز دئییشینه گوره اوشاقلیقدان بری ائولری موسیقی، صنعت و شعر مرکزی اولاراق تانینیرمیش و باباسی بویوک شعر، ادب و موسیقی اوستادلاریلا صورکلی گئت گلده ایمیش . اونا گوره اوشاقلیقیندا اوز تای توشلاریلا اویناماق یئرینه ، دقت و ماراغینی شعر و موسیقیه وئرمیشدیر .
تانینمیش موسیقی آراشدیرماجی محمدرضا درویشی، پروین خانیم حاقدا دئییرکی : ” صون ۳۰ ایل ایچینده پروین خانیم قدر، تورک موسیقی صعنتی حاقدا آراشدیرما یاپان کیمسه اولمویوبدور .آیریجا پروین خانیم دیگر قشقایی تورک موسیقیچی لرینین یولونو آچاراق دونیا سویه سینده تانیمالارینا سبب اولموشدور .
اصلینده قشقایی تورک ائلینین یاشام طرزلری موسیقی و شعرله ایچ ایچه دیر و رحمتلیک پروین خانیم بو باره ده دییردی کی :” قشقاییلر موسیقی اولمادان، چورک بیله یییممزلر هر بیر قشقایی تورکو، موسیقی صنعتینی اویرنمک ایسترسه، معلیمه احتیاجی یوخدور. چونکو هر قشقایی هم اوخویور و هم چالیر و سونوج اولاراق قشقایی لرین یاشام طرزلری موسیقی ایله دویونلنیبدیر “.
پروین خانیم بهمنی موسیقی ساحه سینده اولان بوتون استعدادلارینا رغما گینه بویوک اوستادلاردان آواز درسلری آلدی و ایکی ایل ایتالیادا یاشادی . ایتالیادان دوندوکدن صونرا ۱۳۷۲جی شمسی ایلینده اوز عهده سینده اولان قشقایی موزیک قوروپو ایله “آواز آیناسی” فستیوالیندا شرکت ائله دی . صونرادا ۱۳۸۰جی ایلده “حاووا” آدیندا بیر موسیقی قوروپو اولوشدوردو کی هنری چالیشمالاریندا یئنی بیر باشلانقیج ساییلیردی.
۱۳۸۶. جی ایلده ” اوچ قادین” فیلمینده ننی اوخویاراق اوز شهرتینین اوجونا یئتیشدی .
وورقولاماق لازیم کی پروین بهمنی سس صنعتچیسی اولماقلا بیرگه شاعیر، یازار و چئویرمن ایدی . اونون قلمیندن چیخان اثرلردن: “اصلی و کرم منظوم دستانی” ، “قشقایی صنعتچی لرینین یاشاملاری” مشهور قشقایی قادینلاری” و آشیقلار موسیقی سی” کیتابلاریندان آد آپارماق اولار .
بو بویوک تورک شاعیر، یازار و موسیقیچی، عینی زاماندا فولکلور آلانیندا دا بیر چوخ کیتابین نشر اولماسیندا، اونملی بیر رولو اولموشدور : “تورک خالقینا عائید دستانلار، افسانه لر و ناغیلار ” مونوگرافیا باخیمیندان ایران تورکلرینین آشیقلاری” و ” ایران تورکلری”، بو کیتابلاردان ساییلیر. موسیقی ساحه سینده پروین خانیما عائید اولان “قشقایی نغمه لری” ، ” غریب تانریم” و “فرودون یادینا” آلبوملردیر .
اونودماماق گره کیرکی : پروین بهمنی، تحصیلاتینی، شیرازین دانشسراسیندا تربیت معلم بولومونده بیتیرمیشدی و ۱۶ ایل بویونجا قشقایی ائلیننین دانشسراسیندا درس وئرمکله مشغولدو . اونون موسیقی ، هنر و ادب ساحه سینده پارلاق گیریشی و تورک موسیقی سی حاقدا ائتدیگی آراشدیرمالا سایه سینده “تورک ننیلریننین آناسی” (لالایی) لقبیله تانیندی و ایرانین کولتور باخانلیقی طرفیندن فخری دکتری درجه سینه نائیل اولدو . روحو شاد یولو گئدرلی اولسون.


text:
باش(اؤلچو بیریمی)
باش - قدیم اؤلچو بیریمی
عومومی معلومات[دَییشدیر]
آذربایجان خالقینین معیشتینده باش، بویون، دیش، کلّه، توپ، دۆیم و س. سؤزلر سای و میقدار بیلدیرمک مقصدیله تا قدیم واختلاردان بو گونه قدر گئنیش شکیلده ایشلنمکدهدیر.
باش سؤزو اساساً سای بیلدیریر. حئیوانلارین سایی باشلا حسابلانیر: بئش باش قوزو، اون باش قویون، اوچ باش اینک. اینسانلار اۆچون ایشلهدیلن "باش" سؤزو اساساً عاییله عوضولرینین سایینی بیلدیریر (مث.: "بئش باش کولفت").
باش سؤزوندن خالق آراسیندا آخار سویون میقدارینی اؤلچمک اۆچون ده ایستیفاده اولونموشدور. سووارما ایشلرینده ایشلهدیلن سویون میقداری باشلا اؤلچولموشدور. بیر باش سویا بئللیک دئییلیر. گؤرونور، بو بیر بئل آغزی درینلیکده قازیلمیش آرخی دولدوران سویا برابردیر.
مطبخده ایشلنن سوغانی دا چوخ واخت باشلا ساییرلار. بیر باش سوغان، اوچ باش سوغان و س.
قایناق[دَییشدیر]
آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 462. ایسبن 978-9952-34-152-2


text:
سؤندۆرۆلمۆش ایشېقلار / آیناز بزرگان (حیکایه)
یاشام یۏلداشېنې یۏلا سالدې. پردهلر آسلاق ایدی. یاشام یۏلداشې پردهلرین اؤرتۆکلۆ اۏلماسېنې سئوردی. پردهلر آچېق اۏلان چاغ، اۆزۆ دۆشردی، مېرسېقلارې ساللاناردې؛
– سنه دئمهمیشم پردهلری چک قارشېداکې آپارتماندان إوین ایچی گؤرۆنۆر، سن گؤرۆنۆرسن.
آما هرزامان گۆنشین پارېلدایان اۆزۆنۆ گؤرنده هرشئیی اونوداردې؛ «گۆنش، پردهلرین دالېندا قالمامالې ایدی، إوه گلیب، سارې ساچلارېنې إوین اۏرتاسېنا سرمهلی’یدی، اۏ زامان اۏ اوزانېب دلیجهسینه اۏنون ساچلارې’یلا سئویشیب، گۆنشین ایستیسینی جانېنا دریب اۏنون’لا سرخۏش اۏلمالې ایدی» گؤزلرینی یوموب، قاپېنېن آچېلماسې قولاقلارېنا دَڲدی…
گؤزلرینی آچدې، کیتابې باغلادې؛ اۆچ نؤقطه قارشېسېندا ایدی، اوشاقلېقدان بری بو اۆچ نؤقطه اۏنا ایلگینج گَلَردی. ساعاتلارجا اۏتوروب اۏنون ایچینده گیزلهنَن سئحیرلی یاشامې تاپماق ایستردی، هیجانلې حیکایهلرین سۏنوندا راستلاشان هم هئچ، هم هرشئی آنلامېندا اولان بو نؤقطهلرده ساعاتلارجا یاشایاردې…
یاشام یۏلداشېنې یۏلا سالدې، پردهلر آسلاق ایدی، پردهنین دالېسېندان ساچان گۆنشین ایشېغې گؤزلرینی قاماشدېردې؛ گۆلۆمسهدی؛ پاتلامېش دۏداغېندان قان سۆزدۆ…
گؤزلرینی آچدې…
هرشئی یالان…
گؤزلرینی یومدو…
اۏ ایشېقلارې سؤندۆرمک اۆچۆن گئری دؤنمۆشدۆ…


text:
ساغلاملیق
ساغلاملیق — ایستهنیلَن جانلی جانلیلارین بدن عوضولرینین هامیسینین اؤز خۆصوصیتینی تام یئرینه یتیردیی حال؛ ایسته نیلَن آغرینین و نوخوشلوق اوْلمادیغی دۇرومی. ساغلاملیق اینسانین تکجه خسته اوْلماماسی ایله اؤلچولمور، هم ده اوْنون فیزیکی، سایکولوژی و سوسیال ریفاهینین اؤز قایداسیندا اوْلماسی ایله بللی اوْلونور.
ساغلاملیغی اؤیرهنن علملره آشاغیداکیلار عاییددیر: دیتولوژی، فارماکولوژی، جانلی بیلیم و دیگریلری.
ساغلام اوْلماق اۆچون توصیهلر[دَییشدیر]
- ایدمانلا مشقول اوْلون. گۆنده ۱ کیلومتر پیادا گزمک و یا هفتهده ۳ دفعه یونگول ایدمانلا مشغول اوْلماق اۆرک دامار نوخوشلوقلرینین قارشیسینی آلیر.
- کپکلی محصوللار سرطاندن قورویور. هفتهده ۴ دفعه کپکلی چؤرک، ماکارون و یا قابیقلی دۆیو یئمک سرطان احتیمالینی ۴۰% آزالدیر.
- میوه نی سوفرهنیزدن اسکیک ائتمیین.
- فست فود یئمکلرینی بیردفهلیک اۇنودون. اۆرک-دامار نوخوشلوقلرینین ۳/۱-ی سبب اوْلان هامبورگر، یئرآلما قیزارتماسی و .. کیمی یئیجکلاردیر.
- بل آغریسینا قارشی حرکت ائدین. آراشدیرمالار گؤستریر کی بل آغریسیندان اذیّت چکنلر یاتماق عوضینه نورمال فعالیّتلرینه داوام ائتملیدیرلر.
- یئمهاینیزه نظارت ائدین. بالیق یئمک اینفارکت احتیمالینی آزالدیر. وندان باشقا،بالیقدا اوْلان یاغلار ایمنی سیستمینی ده مؤحکملندیریر.
دوزو آزالدین[۱] حَددیندن آرتیق دۇز ایفلیجه و اورک دامار نوخوشلوقلرینه سبب اوْلور. اوْنا گؤره ده گۆنده ۵ قر دۇز یئمک کیفایتدیر. آراشدیرمالار گۆنده ۲ جام قهوهنین باغیرساق سرطانی احتیمالینی ۲۵%، اؤد کیسهسیندهکی داش احتیمالینی ۴۵% آزالتدیغینی گؤستریر. آنجاق قهوهدن چوْخ ایستیفاده ائتمک یۆکسک تضییقه سبب اوْلور. متخصصلر چوْخ چای ایچنلرده اینفارکت احتیمالینین یاریبایاری آزالدیغینی بیلدیریرلر. چایا بیراز موالیجه اهمیتلی اوْتلاردان علاوه ائدین - کهلیکاوتو، میخک و ...
- هر پرهیزه آلدانمایین. هفتهده ۲-۳ کیلوگرم آریقلاماغی ود ائدن پرهیزلردن اۇزاق اوْلون. آریقلاماق ایستیییرسینیزسه بونو هفته-هفته یوْخ،اۇزون مدت اۆچون حیاتا کئچیرمهیه چالیشین.
- آرتیق چکیلره دیقّت. یئنی بیر آراشدیرمایا گؤره چکینین اۆزرینه گلن هر یئنی کیلوگرم اینسانین اؤمرونو ۲۰ هفته قیسالدیر. آرتیق چکیلردن خلاص اوْلماق اۆرک،سرطان،اوْیناق ایلتیهابی و ... نوخوشلوقلردن ده خلاص اوْلماق دئمکدیر.
- ایدمانلا مشغول اوْلماق یاغی،دۇزو آزالتماق کلسترولو آشاغی سالیر. بۇ دا اینفارکت و ایفلیجدن قورویور.
- ایسترسه قارشی موباریزه آپارین.
- سوسیال فعالیّتلر، هوببیلر ایسترسه قارشی موباریزه اۆچون ان یاخشی واسطهدیر.
- سیقاره یوْخ. سیقاری آتماق آرتیق چوْخ آساندیر.ایندی بۇنون اۆچون سایسیز حسابسیز واسطهلر وار.مثلاً نیکوتین لنتلری،ساققیزلار،اینه ایله مۆالیجه و ...
- یوخوسوز قالمایین. یوخو ایمنی سیستمینین داها یاخشی فعالیّت گؤسترمهسینه کؤمک ائدیر.
- هر گۆن ویتامین قبول ائدین. ترکیبینده فول تورشوسو اوْلان ویتامین حبلری سرطان و اۆرک دامار نوخوشلوقلریندن قورویور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "archive copy". Archived from the original on 2016-03-06. Retrieved 2017-12-24.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
قارداش پروژهلرده ساغلاملیق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شبات
شَبات یوخسا شببات -شنبه (عبرانیجه: שבת)جویوتلر دؤنوشونده تعطیل گون و هفته نین آخیری شبات یا شنبه گونو اولور.شبات یا یئتدینجی گون آخیر گون سایلیر تورات یازیلاریندا بو گون استراحت گونودو.تورات یازیب تاری یئر و گؤیلری آلتی گونده یاراتدی و یئتدینجی گون ال دایاندیردی.بو گون دعا و ناماز گونو جویوتلر ایچره سایلیر.جویوتلر کنیسه لره گئدیب و دعا ائدر.
میشنا ده چوخلو سوزلر و عمللر بو گون اۆچون یازیلیب.میشناده زمانیم بؤلومونده یازیلیب 39 ایش گورماق بو گونده حرام و قدغن اولوب.
اکماق.توخوم سپماق.بیچماق.دسته ائلماق.خرمن دؤیماق.الک ائتماق.سئچیب آریدماق.اؤوماق.خمیر توتماق.پیشیرماق.بیچماق.یوماق.یون قیخماق.بؤیاماق.ایپ اریماق.ساپ توخوماق.الک دوزتماق.توخوماق.ایکی بؤلماق.دوگون سالماق.تیکماق.پارجالاماق.شیکار.کسماق و قصابلیق.دری قوپاتماق.اته دوز ویرماق.چکماق.صاف ائتماق.قیتماق.یازماق.گوندرماق.دوزتماق یا دووار چکماق.خرابلاماق.سوندورماق.اوت قالاماق.سون قویماق.ائودن ائیشیکه چیخماق.
ارتودوکس جویوتلر چوخ بو ایشلرده متعصب دیلر.بو گونده هامی یئرده کنیسه ایچره گئدر.چوخلو ناماز قیلار.ائودن چوخ اوزاق اولمازلار.یولداشلار گورماقینا گئدللر.
آکادی دیلده شپتو یاریم آی گونو آدلانیبدی.توبه گونو .شبت عبرانیجه استراحت و یاتماق گونو اولور. بایرام گونو جویتلر اۆچون شبت یا شنبه اولور.


text:
ملیکان
مَلیکان (رسمی: ملِکان) (کئچمیشده: مَلیککندی) ایران شهرلریندن بیریدیر کی شرقی آذربایجان اوستانیندا یئرلشیبدیر و ملیکان شهریستانینین مرکزیدیر. بۇ شهرین جمعیتی ۱۳۹۵ ایلینده ۲۷٬۴۳۱ نفردیر کی بۇ باخیمدان اوستانین ۱۳ اینجی شهری سایاگلیر.بو شهر تبريز _قوشاچای یؤلونون قیراغیندا یئرلشیب دیر.
ملکانین چایلاری
مردق چای
بو چای کی منطقه ده مردی چای آدلانیر ، سهند داغینین گونئی دامنه لریندن باشلانیر و ملکان شهریندن کئچیب و نهایتا اورمو گؤلونه قاریشیر.
لیلان چای
بو چای دا سهند داغلاریندان باشلانیب و اؤنون ایکی دانا شاخه سی وار کی بیری بولوک آباد و بیری ده سراجو چای آدلانیر ؛ بۇ شاخه لر کوساصفر کندینده قاریشیرلار و لیلان چایین تشکیل وئریرلر.بو چای گونئی باتی(قوشاچایا ساری)گئدیر و اؤردا جیغاتی چایا قاریشیر.
محصول لار
ملکان اوزوم باخمیندان ، دوغو آذربایجان دا بیرینجی شهردیر.ملکانین اوزومو کانادا ، عرب اؤلکه لر و اروپایا صادیر اؤلور.خالچا تؤخوماق دا بۇ شهرده رواج واری و بعض عائله لر خالچا تؤخوماقا مشغول دیرلار.یئر آلما و پامادور دا ملکانین آیری محصول لاری دیر.
گزملی و گؤرمه لی یئرلر
قیزلار کؤرپوسو ، علی بولاغی زیارتگاهی ، لیلانین جومعه مسجیدی ، بختک قالاسی ، لیلان چایی کؤرپوسو ، شیروان شاهلی داغی ، جامبش اؤلن دره سی ، شورسو و آرپادره سی بولاغلاری ملکانین گزملی یئرلری ساییلیر.
قایناقلار
- ایرانین آمار مرکزی
- ایرانین نوفوسو ۹۵ایلینده


text:
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا.
- ألیف-لام-میم!
- بو کیتابئن عالملرین راببی (صاحیبی) طارافئندان ایندیریلمیش اۇلدوغوندا هیچبیر شۆبهە یۇقتور.
- یۇقسا؛ “اۇنو، اۇ (موحاممد) اویدوردو” مو دییۇرلار؟ حایئر! اۇ (کیتاب)، راببین طارافئندان ایندیریلمیش بیر گرچکتیر. سندن اؤنجە کندیلرینە اویارئنجا گلمەمیش بیر تۇپلولوغو اویارمان ایچیندیر. بلکی دۇغرو یۇلا گیررلر.
- آللاە؛ گؤکلری، یری وە ایکیسینین آراسئندا بولونانلارئ آلتئ گۆندە یاراتمئش، سۇنرا عارشا (یؤنتیمین باشئنا) گچمیش اۇلاندئر. اۇنونلا آرانئزا گیرەجک بیر ولی (یاقئنئنئز) وە شفاعاتچینیز یۇقتور. بیلگیلرینیزی قوللانمایاجاق مئسئنئز؟
- گؤکتن یرە هر ایشی اۇ دۆزنلەر؛ سۇنرا (سۇنوچلارئ) سیزین حسابئنئزا گؤرە بین یئلدا اۇنا یۆکسلیر.
- ایشتە اۇ، غایبئ (آلغئلانامایانئ) وە شهادتی (آلغئلانابیلنی) دە بیلن، دائیما اۆستۆن وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.
- اۇ، یاراتتئغئ هر شەیی گۆزل یاراتاندئر. اینسانئ یاراتمایا چاموردان باشلامئشتئر.
- سۇنرا اۇنون سۇیونو بیر اؤزدن؛ دایانئقسئز بیر سودان (سئوئدان) اۇلوشتورموشتور.
- سۇنرا اینسانا سۇن شکلینی ورمیش، ایچینە روحوندان اۆفلەمیش، سیزین ایچین دینلەمە یتەنگی، باصیرت (ایلری گؤرۆشلۆلۆک) وە گؤنۆللر اۇلوشتورموشتور. گؤرەولرینیزی نە قادار آز یرینە گتیرییۇرسونوز!
- دەدیلر کی: “تۇپراقتا قایبۇلوپ گیتمیشکن می، بیز گرچکتن ینی بیر یاراتئلئشلا مئ (دیریلتیلەجگیز)؟”آصلئندا اۇنلار راببینین حوضورونا وارمایئ گؤز آردئ أدنلردیر.
- دە کی: “سیزین ایچین گؤرەولندیریلن اؤلۆم ملگی سیزی وفات أتتیرەجک وە داحا سۇنرا راببینیزین حوضورونا چئقارئلاجاقسئنئز.”
- سوچلولارئن، راببینین حوضوروندا باشلارئنئ اؤنە أگەرک؛ “راببیمیز! (گرچگی) گؤزۆمۆزلە گؤردۆک وە قولاغئمئزلا دویدوق. بیزی گری چەویر دە ایی ایشلر یاپالئم! آرتئق کسین بیلگی صاحیبی کیمسەلریز.” دەدیکلری سئراداکی حاللرینی بیر گؤرسن!
- ترجیحی بیز یاپسایدئق، کسینلیکلە هرکسی هیدایتە أردیریردیک. آما بنیم شو سؤزۆم گرچکلشەجکتیر: “جهننمی تامامن (شەیطانلارا اویان) جینلر وە اینسانلارلا دۇلدوراجاغئم.”
- (اۇنلارا شؤیلە دەنەجک:) “بوگۆنۆنۆزە وارمایئ اونوتموش اۇلمانئزئن قارشئلئغئنئ تادئن! بیز دە سیزی اونوتتوق. یاپتئقلارئنئزا قارشئلئق قالئجئ اۇلان عاذابئ تادئن!
- آیتلریمیزە سادەجە، کندیلرینە آنلاتئلدئغئندا سایغئیلا بۇیون أگن وە هر شەیی مۆکممل یاپماسئنا قارشئلئق عیبادت أدنلر اینانئپ گۆونیرلر. اۇنلار بۆیۆکلۆک تاسلامازلار.


text:
محاکمة اللغتین
محاکمة اللغتین ـ 15. یوزایل امیر علیشیر نوایینین طرفیندن تورکجه و فارسجانی توتوشدوراراق چاغاتای تورکجهسی ایله یازیلمیش بیر اثردیر.
اثر حاقّیندا[دَییشدیر]
نوایی، ادبی دیل اولاراق تورک دیلینین فارسجایا نظرا اوستون اولدوغونا اینانمیش و آرالیق 1499دا تاماملانمیش محاکمة اللغتینده ده ایدیعاسینی ساوونموشدور. اونلو اثرینده ایکی دیلین قارشیلاشدیرماسینی سؤز وارلیغیندان اؤرنکلرله گؤررکن فارسجایا اوستونلوغونو قانیتلامایا چالیشتیغی اؤز دیلینی تورکی، تورکجه شکلینده بیان ائتمیشدیر.[۱][۲] اؤزللیکله تورک دیلینین حیوان آدلاری و فعل زنگینلیگی باخیشیندان فارسجادان داها اوستون اولدوغونو گؤستریر.
اون بئشینجی یوزایلده چاغاتایجانین (چاغاتای تورکجهسینین) کلاسیک بیر یازی دیلی اولاراق کیملیک قازانماسیندا علیشیر نوایینین اؤنمی بیلینمکدهدیر. نوایی اؤنجهسینده و نوایی’نین چاغیندا، تیمورلولار دؤولتینده تورکجه یازان صنعنتچیلر آزدیر. نوایی، تورکجهنی ادیی دیل اولاراق ایشلتمهین، فارسجا یازان چاغداشلارینا چاتار. چاغداشلارینین فارسجانین قارشیسیندا ادبی دیل اولاراق تورکجهنی یئتئرسیز گؤرمهلرینی الشدیریر؛ اگر امک وئریلیرسه تورکجهنین ده فارسجا قدر، حتی داها آرتیق آنلاتیم اینجهلیکلرینه صاحیب اولدوغونون گؤرولهجهیینی بلیردیر. بو گؤروشلرینی محاکمة اللغتینده گؤروروک.[۳]
علیشیر نوایی بو اثرده یئر اوزوندهکی باشلیجا دیللری عربجه، هیندجه، تورکجه (بوگونکو آلقییلا چاغاتایجا) و فارسجا اولاراق سایار. عربجهنین ان اوستون و هیندجهنین ان دهیرسیز دیل اولدوغونون بیلینن بیر گئرچک اولدوغونو ایفاده ائتدیکدن سونرا، گئری قالان ایکی دیل آراسیندا هانکیسینین داها اوستون اولدوغونو موختلیف دلیللره دایاناراق موناقشه ائدر. سونوج اولاراق چاغاتایجانین فارسجادان داها اوستون بیر دیل اولدوغونو ایثبات ائدر.
نوایی، اثرینده بیرچوخ دفعه تورکجه کلمه داغارجیغینین فارسجایا نظرا داها زنگین،گوزهل و اسنک اولدوغونو دوشوندوگونو دیله گتیرمکدهدیر.
اثرین یازیلماسینین اؤنملی بیر سببی، او دؤنمده تورک آیدینلاری آراسیندا فارسجا قوللانیمی یؤنونده یایقین بیر اؤزهنتی اولماسیدیر. شعر یازماغا مساعد بیر دیل اولماسی سببییله فارسجا رغبتده ایدی. محاکمة اللغتین بو باخیمدان گئرچکدن ائتکیلی اولموش و علیشیر نواییدن سونرا تورک دیلینه رغبت آرتمیش، اؤزللیکله شعر بویوک گلیشمه گؤسترمیشدیر،
تکملهلر و ردّيهلر[دَییشدیر]
امیر علیشیر نوائی «محاكمة اللغتین» آدلی اثرینده توركجهنین فارسجادان داها زنگین دیل اولدوغونو كسگینلیكله گوسترمیشدیر. گونوموزه قدر بو اثر هئچ بیر ردیه یازا بیلمهمیشلر. آما اونون تأییدی و تکمیلینده دوکتور جواد هیئت مقایسة اللغتین آدلی اثرینی یازمیشدیر.
اثرین نشری[دَییشدیر]
امیر علیشیر نوائینین بیر ایل اؤلومونه قالمیش یازدیغی بو شاه اثر، هجری ۹۰۵ ده یازیلیب و بیرینجی دفعه تبریزلی پروفسور تورخان گنجهاینین همتی ایله گونش ایلی ۱۳۲۷ ده تهراندا ایشیق اۆزو گؤرموشدو. کیتاب ۳۶ صحیفهده نشر اولموش، ۶ صحیفهسی تورخان گنجهیینین اؤن سؤزو و دورد صحیفه علیشیر نوائینین ایضاحیندان سونرا یوز دنه لوغتین اؤزلری ایله برابر ایضاحلاری وئریلمیشدیر کی، فارسلاردا بونلارین معادیللری یوخ دور. محاکمةاللغتین دفعهلر چاپ اولسادا، اونون گؤردویوموز چاپلارین بئله گؤسترمک اولار.
۱ ـ تورخان گنجهیینین متنینه اساسیندا گونش ایلی ۱۳۶۳ ده افغانستاندا ارغون توخمنهاینین همتی ایله بیر متن ده چاپ اولموشدو. بو متن ده تورخان گنجهینین متنینده گؤره بیر سیرا مطبعی سهولر قورونموشدو. کیتاب ۵۰ صحیفهده نشر اولونموشدو.
۲ ـ محاکمةاللغتین بیر دؤنهده ۱۹۹۶ دا آنکارادا F.SEMA BARUTCU OZONDER طرفیندهن ۲۴۴ صحیفهده نشر اولونموشدو. بو کیتابین مصححی بو جزوه ده چوخلو زحمتلره قاتلاشسادا، آنجاق بیر سیرا سهولره یول وئریلمیشدیر. کیتابین سونوندا محاکمةاللغتیننین الیازمالاریندا بیر اوْرژینال دا وئریلمیشدیر.
۳ ـ کیتاب بیر دونهده میلادی ۱۹۶۸ ده امیر علیشیر نوائینین اثرلری ایچره چاپ اولموشدو. محاکمةاللغتین بو کیتابین ۱۹۰ ینجی صحیفهسیندن باشلایاراق ۲۱۷ ینجی صحیفهده سونا چاتمیشدیر. بو اثر تورکیهده تاریخ قورومو طرفیندهن آنکارا شهرینده باسیلمیشدیر.
۴ ـ محاکمةاللغتیندهن بیر علمی ـ تنقیدی متنینی، رضا همراز همتی ایله چاپا حاضیرلانمیشدیر.
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- ^ Şükrü Halûk Akalın, “Türk Dünyasında Dil”, Yeni Türkiye, Temmuz-Ağustos 2013, Yıl 9, Sayı 53-54, Ankara, s. 362. ISSN 1300-4174
- ^ A. Deniz Abik, “Nevâyî'nin Üç Eserindeki Deyimlerin Farsça İle Karşılaştırılması” Archived 2016-03-10 at the Wayback Machine.
- ^ Deniz,ABİK,"NEVÂYÎ'NİN ÜÇ ESERİNDEKİ DEYİMLERİN FARSÇA İLE KARŞILAŞTIRILMASI[دائمی اولو باغلانتیلی]",Türkoloji Makaleleri Archived 2016-03-31 at the Wayback Machine.
- ^ همراز، رضا؛ سؤزلۆکلر سؤزلۆیۆ: تۆرکلرین ۱۰۰ دن چوْخ یازدیقلاری سؤزلۆکلرین سییاهیسی، تبریز: 1384گونش ایلی/2005م.


text:
قبله فوتبال کولوبو
قبله فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Gabala FK) بیر فوتبال کولوبودور. آذربایجان اوست فوتبال لیگی دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۴٬۵۰۰ نفرلیک قبله ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Gabala 10وارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Gabala FK»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قبله فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سانار: قیبریس تورکلرینین حاقلی ساوینی دونیایا آنلاتاجاغیق
"آنا وطن تورکیه جمهوریتی ایله هر زامان بیرلیکده حرکت ائتدیگیمیزده، تورک خالقینین چیخارلارینین قوروناجاغی و بیرلیکده بونلاردان قازانج تامین ائدجگیمیز بیر گئرچکدیر"
قوزئی قیبریس تورک جمهوریتی باشباخانی ارسان سانار، روم کسیمی ایله، فدراسیون یئرینه ایکی دؤولتلی چؤزومون دانیشیلماسیندن یانا اراده قویدوقلارینی وورغولادی.
ارسان سانار، باشکندآنکارادا جمهورباشقانی کؤمکچیسی فواد اوختایلا ائتدیگی گؤروشمهنین آردیندان دانیشدی.
قوزئی قیبریس تورک جمهوریتی ایله تورکیه آراسیندا ایمضالانان اقتصادی و مالی امکداشلیق پروتوکولو ایله آتیلماسی لازیم اولان آددیملارین قرارلیلیقلا آتیلدیغینی سؤیلهیهن سانار،
"آنا وطن تورکیه جمهوریتی ایله هر زامان بیرلیکده حرکت ائتدیگیمیزده، تورک خالقینین چیخارلارینین قوروناجاغی و بیرلیکده بونلاردان قازانج تامین ائدجگیمیز بیر گئرچکدیر" دئدی.
سانار، قیبریس روم رهبرلیگینین ۵۳ ایلدیر فدراسیون گؤروشمهلریندن باشقا بیر قونونو گوندمه گتیرمهدیگینه دقت چکهرک،
"بیزیم بیر ۵۳ ایل داها دؤزهجک گوجوموزون قالمادیغینی ایفاده ائدیریک. آنا وطن تورکیهنین گوجلو دستگی ایله قوزئی قیبریس تورک جمهوریتینده ان سون جمهورباشقانلیغی سئچیملرینده اراده، ایکی اگمن، برابر دؤولت ایستاتوسوندا گؤروشمهلرین داوامی یولوندا گرچکلشمیشدیر" دئدی.
قوزئی قیبریس تورک جمهوریتی باشباخانی سانار، قیبریس تورکلرینین حاقلی مبارزهسینین آنا وطن تورکیه جمهوریتی واسطهسیله بوتون دونیادا ان یوکسک سسله آنلاتیلاجاغینی ایفاده ائتدی.
بو آرادا، سانار، یئنی نسیل کوروناویروس (کووید-۱۹) سالقینینا قارشی تورکیهدن قوزئی قیبریس تورک جمهوریتینه گؤندریلن آشیلار اوچون ده تشکر ائدرک، خالقین بؤیوک اکثریتینین آشیلانماسییلا جولای و آگوست آیلاریندا توریزمدن گؤزلنتینین آرتاجاغینا ایشاره ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
علییئو: ایراندا یاشایان آذربایجانلیلارین مدافعهسی اوچون الیمیزدن گلهنی ائدجییک
"بیز اونلاردان قورخمادیغیمیزی گؤسترمک اوچون ایران سرحدینده حربی مانور گئچیرمهلی اولدوق"
قازاخیستان پرزیدنت سئچکیلرینین نتیجهسی آچیقلاندی
قازاخیستانین حاضیرکی پرزیدنتی قاسم جؤمرد توکایئو نوامبرین 20-ده کئچیریلن پرزیدنت سئچکیلرینده 81،31 فایز سس توپلایاراق غالیب گلیب.
تورکیه قازاخیستان-دا کئچیریلن سئچکیلره موناسیبت بیلدیردی
20 نویابر 2022-جی ایلده قازاخیستان جمهوریتینده کئچیریلن ارکن پرزیدنت سئچکیلرینین دینج شرایطده اوغورلا باشا چاتماسیندان ممنونوق".


text:
Qəribə Dünyadı Bu Dünya
"Qərib Duyğular" kitabından
بیرین آغلادیرسا، بیرین گولدورور.
اونون نه وئجینه، اونا نه وار کی،
بیرین دیریلدیرسه، بیرین اؤلدورور.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
آجیسی بولدوسا، شیرینی ده بول.
هله نه یاخشی کی، بئله دنیانین
دایازی بولدوسا، درینی ده بول.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
کامینا چه کیبدی او اؤلمزلری.
غریبه ایشینین بیری بودورکی،
گؤزتچی قویدورور او گؤرمزلری.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
آغلی اولمایانی تاختا میندیریر.
هله بو نه دی کی، دهشت اودی کی،
آغلی اولانلاری تاختان ائندیریر.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
هله بوندان سونرا اویونی چوخدی.
آستارین اوز ائله، اوزونی آستار،
اؤز ایشین گؤره جک خیری یوخدی.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
تپه سی داغیندان بارلیسی دا وار.
گز، دولان دنیانی گؤره جکسن کی،
آرانی داغیندان قارلیسی دا وار.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
بعضا هر داشینی قوجماق ایستیرسن.
بعضا ائله اولور، ائله اولور کی،
الیندن قورتاریب قاچماق ایستیرسن.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
بیر الی زه هردی، بیر الی بالدی.
کیمینه ان شیرین دادلی رؤیادی،
کیمینه دائیما او قیمه- قالدی.
غریبه دنیادی بو قوجا دنیا؛
بیرین آغلادیرسا، بیرین گولدورور.
اونون نه وئجینه، اونا نه وار کی،
بیرین دیریلدیرسه، بیرین اؤلدورور.
*****
اولان اولدی کئچدی، آما کی، والله
هله ده جانیمدا اونون ایستیسی.
اوجاق یانیب، سؤنوب، کول اولوب، دی گل
اودی قالماسادا قالیر توستوسی.
بو یوللار بویونجا یولچولاریق بیز،
یولوموز هارادی بیله بیلمیریک.
تاسف گؤزوموز گؤرمه ینلری،
عاغیللا، ادراک لا گؤره بیلمیریک.
ایش وارکی، گؤرولوب توکه نیب، آما
بیتیب توکنسه ده ایزی توکنمیر.
ایشده وار گؤرولور توکه نیر، آنجاق
ایزی ده توکنسه، سؤزی توکنمیر.
بلکه اونا گؤره چاشیب قالمیشیق؛
اؤلموشوک، یوخدی دا آغلایانیمیز.
توتاق اؤلمه میشیک، دیری ییک هله،
تاپیلمیر بیر یارا باغلایانیمیز.
بوداغیندان قوپان یارپاقلار کیمی
یولون کناریندا دوشوب قالمیشیق.
بیر زامان گؤوده یه نفسدیک، ایندی
آیاقلار آلتیندا خزه ل اولموشوق.
اولان اولدی کئچدی، آما کی، والله
هله ده جانیمدا اونون ایستیسی.
اوجاق یانیب، سؤنوب، کول اولوب، دی گل
دا هله وار اونون توستوسی.
*****
بو دنیا هله کی، دوزه لن دئییل؛
بو قدر آلیشما، یاخما اؤزونی.
دئمیره م دیزینی قوجاقلا اوتور،
دئییره م دوشونوب دانیش سؤزونی.
هله گؤر نه قدر اوزوندی یوللار،
یوللار تضادلارلا یاشا دولورلار.
سنین دوز بیلدی یین، سر راست گؤردویون
اه یری گؤردویونله یاشید اولورلار.
آلیشماغین بؤیوک، یانماغین بؤیوک؛
دی گل مجراسینی ده ییشمه لیسن.
بعضا کؤنلون دئین دوزه دئییل، یوخ!
عاغلی نین سهوینه باش اه یمه لیسن.
خیال مرکبیندن ائنه بیلمه سن،
بیل کی، اؤز ایچینده غرق اولاجاقسان.
حیاتی حیات تک دوشونه بیلسن،
یئنی دن باشقا جور دوغولاجاقسان.
بو دنیا بئش گونه یارانماییب کی،
بئش گونه دوزه له یا سر راستلاشا.
دوزه لیش آختاران شبهه سیز گره ک،
دره لردن کئچه، داغلاردان آشا.
دنیانی بئش گونه ده ییشمک اولماز؛
اونونلا سن ائکیز پیشه سن گره ک.
دوزدور، دوزه لتمه یه، آباد ائتمه یه،
تله سیر، تله سیر، تله سیر اوره ک.
تکلیکدن اوزاقلاش، تنهالیقدان قاچ!
یوخسا اؤز ایچینده یاشایاجاقسان.
اینان کی، نه قدر گوجلی ده اولسان،
بیر آدام یوکینی داشییاجاقسان.
دنیانین دردی تک سنه قالماییب،
نییه آلیشیرسان، نییه یانیرسان؟
نییه سؤیله سایی میلیاردی آشان
انسانین حاققینی، حاققین ساییرسان؟
منم دن اوزاقلاش، من دئمکدن قاچ!-
اوندادیر حیاتلا قارشیلاشماغین.
حیاتی حیات تک دوشونه بیلسن،
گؤررسن باشلانیر دویون آشماغین.
یوخسا آلیشماغین بؤیوکده اولسا،
بوشونا بوش یئره آلیشماق اولار.
باشیندان داغیلسا انسانلار اگر،
گور یانان اوجاقدا تکجه کول قالار.


text:
«قارپیزلاری قوربان کسدیک چیلله گئجهسینده»
اسمیرا فواد(فیلولوگیا اوزره فلسفه دوکتورو)
بو یازیمدا داشلاری چوخ سئون، داشلاری ان سئوگیلی یولداشلاری-دوستلاری بیلن، اونلارین دیلینی آنلایان، «داشلارینسیررینی بیلمک اوچون داشا چئوریلهرک کئچمیشلریندن، گلهجکلریندن اونلارین اؤز دیللرینده دانیشماغی» باجاران «باشینا دولانیرام، داشین اولورام، باشیما دوشورسن، باشیمدان بیتیر داشلار» فلسفهسیله یازیب- یارادان گنج بیر شاعیردن – چاغداش گونئی آذربایجان ادبیاتینین تانینمیش نوماینده لریندن اولان رامین جهانگیرزادهدن بحث ائتمک ایستهییرم… و اونون ایچینده بولوندوغوموز زامانلا- فئورال آیینین ایکینجی یاریسی، باشقا سؤزله دئسک، کیچیک چیللهنین سون گونلری ایله تام اویغون گلن، داها دوغروسو بؤیوک و کیچیک چیللهنین ماهیتینین آچیلماسینا گؤره بیرجه شعیریندن- «قارپیزلانما» شعیریندن…
او، ۱۹۷۸- جی ایلده گونئی آذربایجانین موغان بؤلگهسینده دونیایا گؤز آچیب. ایبتیدایی و اورتا مکتبی دوغما یوردوندا بیتیردیکدن سونرا تبریز شهرینده عالی تحصیل آلیب (۱۹۹۷-۲۰۰۱). حاضیردا گونئی آذربایجانین اردبیل شهرینده یاشاییر. بو گونه دک رامینین فقط اوشاقلار اوچون یازدیغی «اولدوز» بیر و ایکی (۲۰۰۴ و ۲۰۰۸-جی ایللرد) چاپ، «گؤزلری گول آچیبدی» (۲۰۰۷)، «آیسودا» (۲۰۱۱)، ” نار» (بیر و ایکی چاپ-۲۰۱۳) آدلی شعیر مجموعه لری ایشیق اوزو گؤروب و کؤرپه فیدانلارا بیر دونیا سئوینج دویغولاری یاشادیب…
۲۰۰۸- جی ایلده نشر ائدیلن «دان یئلی» درگیسینین «تارلا» آدلی اؤزل ساییندا بوتونلوکله اوشاقلارا تقدیم اولونموش شعیرلری توپلایان رامین «بیر آز درینه گئدیرم» آدلی نثر کیتابینی دا ائله همین ایلده چاپ ائتدیرهرک اوخوجولارین ایختییارینا وئریب… «داشلار» آدلی یئنی شعیر مجموعهسی ایسه آیب-نین گونئی آذربایجان شؤعبهسینین مالیییه دستگی ایله باکیدا ( نورلان» ، ۲۰۱۱) چاپ اولونموشدور. اوچ جیلدلیک «پئشهلر» و «عاییلهلر» آدلی دؤرد اوشاق شعیر مجموعهسی ایسه حاضیردا چاپ پروسئسینده دیر….
محصولدار شاعیر «دویمورام سنی ایچمکدن» (یئنی ساتیریک شعیرلر)، «مایاللاق» (ساتیریک نثر اثرلری)، «مینیمال ساتیریک شعیر و نثر اثرلری» – بیر و ایکی جیلد، همچنین اوشاقلار اوچون یازدیغی «سئل قیزی» ، «نازلی» ، «الیفبا» ، «دؤرد فصیل» ، «خاللی و آللی»، «قاریشقام»، ” رقملر»، ” بویالار»، ” چییلک»، ” ائلای و ایلکای»، «حیوانلار» (۳ جیلدد)، «کوچه»، «تیراختور باسدی قازا»، «دؤرد فصیل»آدلی شعیر، «اورخان و مانی» آدلی حئکایه مجموعه لرینی چاپا حاضیرلاییب…
عونوانیما گؤندردییی عؤمورلوک اوریژیناللیغی ایله دیقتیمی چکدیییندن حاقیندا قلمه آلدیغیم بو یازییا همین عؤمورلویو ده علاوه ائتمه یی و اوخوجولارا پوست مودرنیست شاعیری داها یاخیندان تانیتماغی قرارلاشدیردیم و دوشوندوم کی، اونون خاراکتئرینی اؤزونه مخصوص ترجومه ی-حالینداکی بو میصراعلاردا سرگیلنن فیکیرلردن داها گؤزل آچان ایکینجی بیر واسیطه اولا بیلمز:
«یئکه – یئکه جیرماغیما باخمایین،
چوخ دا یئکه دئییلم:
بویوم ۱۶۵ Cm،
چکیمیم ۶۰ kg،
آدیم «گونش تانریسینین اوغلو» آنلامینی داشیسا دا،
گونش تانریسینین اوغلو دئییلم…
ساده جه آنامین ایضطیرابلاریندان بوی آتیب بویلانان،
گونشدن چؤرهیی چیخان، بیر اکینچینین بالاسییام.
آیاق یالین بیر اوشاق ایدیم.
بؤیویوب، بؤیویوب،
یئکهلیب، بو گونه دوشموشم…
ایلان ایلینده دونیایا آیاق باسدیغیم اوچون
دیلیمدن زهر تؤکولور…
هردن سورعتله گئدیب اؤزومدن چیخسام دا،
چوخ دا اوزاغا گئدن دئییلم…
تئز قاییدیرام اؤزومه…
رامین مودرن و پوستمودرن اوسلوبدا یازدیغی ماراقلی شعیرلری ایله اوخوجولارین دیقتینی چکمهیی باجاریر. اونون «قارپیزلانما» آدلی یئنی سبکیلی و یئنی بیچیم-لی شعیری ۲۰۱۳- جو ایلین پوئزییا محصولودور. گنج شاعیرین بو شعیری ایلین سونوندا- دئکابر (ارالیق) آیینین ۲۸-ده یایینلاماقدا مقصدی هم ده آذربایجان خالقینین چیلله بایرامینی قوتلاماقدیر…
قئید ائدک کی، ایلین ایکی چیللهسی اولور: بؤیوک و کیچیک چیلله لر. ۴۰ گون داوام ائدن بؤیوک چیللهنین (۲۱ دئکابر-۲۹ یانوار) ایلک گونو، دئکابرین ۲۰- دن ۲۱- نه کئچن چیلله گئجهسی (شبی- یلدا) ۳۶۵-۳۶۶ گونلوک ایلین ان اوزون گئجهسیدیر. سونرا ایسه ۲۰ گونلوک کیچیک چیلله (۲۹ یانوار- ۱۸ فئورال) گلیر. قدیم اینانجلارا گؤره، گونش تانریسی میترانین آنادان اولان گونودور. چونکی همین گوندن سونرا گونلر یاواش- یاواش اوزانماغا باشلاییر، یعنی، همین گئجه خئییر قووه-سی (اهورامزدا) شر قوووهسی (اهریمن) ایله کسکین موباریزهسی نتیجهسینده ایشیغین قارانلیق اوزریندهسیموولیک غلبه چالیر. بایرامین اساس ایدئیاسی دا بودور. خریستیانلیقدا اساس بایراملاردان اولان میلاد بایرامینین دا چیلله گئجهسینه اوخشارلیغی قئید ائدیلیر. چیلله گئجهسی آوستادا قئید اولونان قدیم زرتوشتیلیک بایرامیدیر. بو گئجه اساسن ایراندا (شبی-یئلدا)، تورکییه ده و او تایلی- بو تایلی آذربایجانین موختلیف شهرلرینده- اورمو، تبریز، اردبیل، زنجان، خوی، شبستر، ماراغا، ناخچیوان، شکی، گنجه ده، همچنین کندلریمیزده بو گئجه نی خوصوصی شؤوقله قئید ائدیرلر.
چیلله گئجهسینده قارین یاغماسی یئنی ایلده محصولون بول اولاجاغینی شرطلندیرن علامتدار بیر حادیثه ساییلیر و بو حقیقت اینسانلارا سئوینج، اطرافا ایسه حزین بیر ساکیتلیک، تمیزلیک، پاکلیق گتیریر. همین گئجه عاییله عوضولری، قوهوم- قارداش، دوست- تانیش بیر یئره ییغیشیر، صمیمی مجلیس قورور و ایلین ان اوزون گئجهسینی نؤو ع به نؤوع مئیوه- نار، آلما، هئیوا، پورتاغال، نارینگی و…، موختلیف شیرنیاتلار- قوز حالواسی، کؤک حالواسی، پاخلاوا، قوز، فیندیق، بورانی، گونهباخان تومو و …. یئمکله قئید ائدیر و صوبحه دک اویاق قالیر، سانکی زامانین اوزونلوغونا مئیدان اوخویاراق گویا اونو قیسالدیرلار. بو گئجهنین ان اهمیتلی خصوصیلریندن بیری ایسه قارپیزدیر. بئله کی، هر عاییله همین گئجه موطلق بیر قارپیز کسمهلیدیر. اگر یئنی ائولنن-عاییله قورانلار وارسا، اونلارا دا والیدئینلری قارپیز هدیه ائدیرلر. چیلله گئجهسی تؤرنلری خالق شعیرینده ده خوصوصی اولاراق وصف اولونموشدور:
قوووب قیشی، آیازی،
کسدیک چیلله قارپیزی.
آللاه یئتیرسین روزی
ائل قالماسین تامارزی…(http://www.dgtyb.org/news)
بو تصویرلر، گؤروندویو کیمی، رامین جهانگیرزاده شعیرینه تصادوفن گلمهییب. تصویر عنعنهویدیر، آما عنعنهوییه یاناشما طرزی تامامیله یئنیدیر. یئنی تفککورلو مودرنیست شاعیر «قارپیزلانما» شعیرینی محض چیلله گئجهسی هر بیر تورکون ائوینه سئوینج گتیرن ایچی قان کیمی قیپقیرمیزی قارپیزلارا- چیلله قارپیزلارینا تقدیم ائتدی. عینی زاماندا وطنداشی اولماغی باجاران شاعیر بو اوزون گئجه ده کیمسهسیز، یالقیز و یوواسیز قوشلاری، یوردسوز، ائوسیز-ائشیکسیز قارینداشلارینی دا اونوتماییب، بو اوریژینال اثری اونلارا دا عونوانلاییب… لاکین شاعیرین اساس حادیثه یه موناسیبتی ائله بیرینجی بندده، بیچاغی چکن کیمی چیلله قارپیزینین جیرهاجیرلا کسیلمهسی، قاپقارا قارپیزلاردان آخان قیرمیزی سویون اورکدن آخان قانا بنزهدیلمهسیله بیتیر، سونرا ایسه یاشادیغی حیاتین رئاللیقلارینا سؤیکنن فردی دوشونجه و یوزوملاریسیرالانیر:
پیچاق چک! جیرهاجیر دوشه جک!
باخ! قارا قارپیزلارین دا اورهییندن
قان سوزولهجک!..
تورکییه ده چیلله گئجهسی، ینی ایلین ان اوزون، ان قارانلیق گئجهسی ایله باغلی عوثمانلی ایمپئراطورلوغو دؤنمینده یارانمیش بیر بیت گونوموزه دک یاشاماقدادیر. بئیتین مؤلیفی ماراقلی پارالئللر آپاریر و قئید ائدیر کی، بو ظولمت گئجهنین اوزونلوغونو، نئچه اوزوجو ساعات چکدییینی غمه توش گلنلر، دؤزولمز کدره موبتلا اولانلار بیلر، یعنی دردلی اینسانین گئجهسی بیتمز، سحری آچیلماز:
شئب-ی یئلدایی مونجیم ایله موواککیت نئ بیلیر
موپتئلا-یی گاما سور کیم گئجئلئر کاچ ساعات؟
Şeb-i yeldayı müneccim ile muvakkit ne bilir
Müptela-yı gama sor kim geceler kaç saat? (http://www.dgtyb.org/news)
عینی معنانی تورکوستانین اونلو شاعیری ایسهاک خان عیبرتین «آهیمین توستوسوندن حیاتیم، یئلدا گئجهسی تک قارا اولوبدور» بئیتینده ده ایزله مک ایمکانینی ائتنوقراف عالیم گوللو یول اوغلو «۲۱ دئکابر – چیلله گئجهسی» یازیسیندا (www.ayna.az) یارادیب. شاعیر نؤوبتی بئیتده یاشادیغی جمعیتده موشاهیده ائتدییی پوست مودرنیست مؤوقعیینی سرگیله ییر:
قولتوقلاریندا قارپیز گزدیرنلر
دونیانی قارپیزلا آلماق ایسته ییرلر
میصراعلاردا حدسیز لووغالانان یالانچی ایشبازلار نظرده توتولور. بئله آداملار فرسیز،سیماسیز، یالتاق اینسانلار طرفیندن او قدر یئرسیز تعریف یاغیشینا توتولور، «قولتوقلارینا قارپیز وئریلیر» کی، بو ایشبازلار قارپیز کیمی شیشیرلر و دونیانی آیاقلاری آلتیندا سانیرلار و هر شئیه کوی- کلکله نایل اولا بیله جکلرینی دوشونورلر. «بیر الده ایکی قارپیز توتماق اولماز» آتا سؤزونو یاخشی بیلسه ده، رامین، اصل پوست مودرنیست- یئنیلیکچی و اسکیجی- کلاسسیک طرزلرین هر ایکیسینی بیر الده توتماغی باجاریر. آنجاق بو ایکی جهتین وحدتیندن یئنی تفککورون ایشیغیندا یارانان فیکرین ماهیتینه وارماق او قدر ده آسان اولمور. محض بو سببدن کلمنت قریبرق یازیردی کی، «یوکسک صنعت یاراتماق عادتن چتین و اوزوجو بیر ایشدیر، آما مودرنیزمده یوکسک صنعتی آنلاماق یاراتماقدان دا چتیندیر.»
قارپیزلانماغینیزی دیلیملهییب یئدیم
کئچل اولماقدان قورخوب
قابیغینی یئمکدن چکیندیم
«هر بیر شخص، هر بیر شئی، هر بیر علاقه موطلق شکیلده ایستهنیلن باشقا شئیی معنالاندیرا بیلر» دئییب والتر بنیامین…
شعیرده بو معنالاندیرمانین عؤهدهسیندن باجاریقلا گلن شاعیر قارپیزلانان- یئرسیز لووغالانان آداملارین بو جهتینی دیلیملنن قارپیز کیمی بیر آنداجا هئچلییه قوووشدورور… و… «کئچل اولماقدان قورخوب قابیغینی یئمکدن چکینمک» مسألهسینه گلیر… بعضیلری ائله-دیکلرینی او قدر دیله گتیریب باشا قاخینج ائدیرلر کی، دئمک اولار، «او شخصین باشینی کئچل ائدیرلر.» بو مسأله یه دیقت چکن رامینین اینسانین کئچللییینی قارپیزین هامار سطحینه بنزتمهسیله یاراتدیغی تشبیه ده دیقت چکیر.
«قارپیزلاری یئیندن سونرا، توملارینی یئمه یین! یازیقسیز! قارپیزلارا باغلانارسیز!» تؤوصیهسی وئریلن سونراکی میصراعلارین آلت قاتینداکی فیکیرلر ده آسان آنلاشیلمیر. یئدییین توخوملار ایچینده جوجرر، قارپیزلاشارسان…ایهامی ایله اصلینده هر شئیین، بوتون حیاتین- تورکلویون، آزادلیغین توخومدان جوجریب بوی وئردییینی کینایه آمیز طرزده اوخوجولارینا چاتدیران یئنیلیکچی شاعیر بو ایشده بلکه ده آرتیق گئجیکدیییمیزی «تاغلارینیز چورویوب، داها قارپیزلاریزین اورلانماغینین واختی چاتیب…» سطیرلرینده سرگیله ییر…
خالق دئییملرینه، فولکلورون قیزیل صحیفهلری اولان اینانجلارا سؤیکنمه اونون ادبی عنعنه لر بوخچاسینین اوستونده پرواز ائتدییینین گؤسترگهسیدیر. بو گون ده بو اینانج یاشاییر، قارپیزی کسرکن نیت توتوب «نمنمه» دئییلن آرخا حیصهسینی دؤرد یئره بؤلوب قاریشدیراراق یئره آتیرلار. اگر اوچو بیر، بیری ده آیری دوشرسه نیتین گئرچک اولاجاق… بو اینانجین اونون قلمینده کی عکس- صداسی دا چوخ ایلگینجدیر:
قارپیزین نمنمنهسینی کسین!
دؤرد یئره بؤلون!
سونرا اوووجلاریزین ایچینده قاریشدیرین
آتین یئره!
باختیز آچیلاجاق!
تک دوشسه!
ـ «قارپیز ساتیرسیز… قارپیز آلیرسیز… هئچ بیلیرسیزمی، آلیب ساتدیغینیز قارپیزلار اؤز ایچلرینی یئییرلر؟!» – دئدییینده ده حاقلیدیر شاعیر، چونکی بعضاً قارپیزلاری کسرکن ایچینین بوشالیب توملارینین تؤکولدویونه تصادوف ائدیلیر و بو بیر قارپیز- محصول عؤمرودور، کسیلمه واختی کئچینجه خاراب اولور، آما بو سواللا شعیرین آلت قاتینداکی معنا حاقیندا فهم له دوشونمه یه یؤنهلندیریر اوخوجوسونو – « – ای قولتوغو قارپیزلیلار، یالانچی قهرمانلار، ایچی و باچی بوشسییاستچیلر، گرافومن لر اینسانلاری، خالقی همین بوشلوغا-هئچ لییه- بدبخت لییه سوروکله ییرسینیز، چکیلین معناسیز مؤوقعیینیزدن!!! ایبراهیم سئل رامین جهانگیرزادهنین مدرن شعیرلری حاقیندا رئسئنزییاسیندا اونو موعاصیر شاعیر آدلاندیریر و موعاصیر شعیرین اؤزللیکلرینی بئله شرح ائدیر: «موعاصیر شعیرده میفله بو گونون میستیک مؤعجیزه لری، ایررئاللیقلا ان رئال حیات گؤرونتولری، زامان و زامانسیزلیق بیر آرایا گلیر. دونیانین اوبرازی یارانیر و بو دونیا اوبرازیندا یئر وطنداشی شاعیرین اؤز دونیاسینی سئیر ائدیرسن (diasportv.com)» دوغرو فیکیردیر، رامین سون بندده یئنه ده خالقینین میفولوژی(اسطوره شوناسلیق) گؤروشلرینه باش وورور، قوربان بایرامی ایله باغلی صحنه یه چیلله قارپیزلارینی گتیریر و اونلاری قوربان کسیب اؤز دونیاسینین سطیرآلتی منظرهسینی جیزیب:- بلکه بو قوربانلار قبولا کئچر، تانری قارا گئجهلرین اوزونلوغونو گؤدلدر و گونئی خالقی آزادلیغینا قوووشار!
قارپیزلاری قوربان کسدیک
چیلله گئجهسینده
بلکه تانری گئجهمیزی گودلتدی…
تکجه «قارپیزلانما» شعیرینین قیساجا تحلیلیندن گؤروندویو کیمی، رامین جهانگیرزاده موعاصیر- مودرن، عئینی زاماندا پوست مودرنیست شاعیردیر. او، گونئی آذربایجان تورکجهسینین اؤزللییینی قورویاراق اؤزونه مخصوص شیرینلیکده فیکرینین ایفادهسینه نایل اولا بیلیر. دویغوسال و فهم صاحیبی اولان هر بیر اوخوجونون آنلایا بیله جه یی بیچیمده و مضموندا یازدیغی شعیرلرده زامانین نبضینی، دؤورون ریتمینی توتور، حیاتین گئرچک لیک لرینی عکس ائتدیریر، رئاللیقلا رئاللیغی قوووشدورور.


text:
ایراندا سامسونگ و الجی محصوللارینین وارداتی قاداغان ائدیلدی
علی خامنهاینین تاپشیریغی اوزرینه، گونئی کره شیرکتلری سامسونگ و الجینین ائو لوازمی وارداتی قاداغان ائدیلدی
ایران جمهورباشقانی ابراهیم رئیسی، دینی لیدئری علی خامنهاینین تاپشیریغی اوزرینه، گونئی کره شیرکتلری سامسونگ و الجینین ائو لوازمی وارداتینی قاداغان ائتدی.
دینی لیدئر علی خامنهای، جمهورباشقانی ابراهیم رئیسییه یازدیغی مکتوبدا وارداتین "یئرلی اورهتیچینین بئلینی قیردیغی و بونون اؤنونون آلینماسی" تاپشیریغی وئردی.
رئیسی ده ایلگیلی باخانلیقلارا گونئی کرهلی ایکی شیرکتدن ائدیلهن ائو لوزامی وارداتینین قاداغان ائدیلدیگینی احتیوا ائدن قراری بیلدیردی.
ایران جمهورباشقانی، ۱۰ سپتامبردا وئردیگی آچیقلامادا، آمریکا بیرلشمیش دؤولتلرینین تحریملری دؤورهیه سوخدوغو ۲۰۱۸ده اؤلکهدن سرمایهلرینی چکهن و ایرانا صادراتی دوردوران گونئی کرهلی شیرکتلرین محصوللارینا آرتیق احتیاج دویمادیقلارینی و بو اؤلکهدن "کنترلسوز وارداتا" ایجازه وئرمهیهجکلرینی ایفاده ائتمیشدی.
گونئی کرهلی الکترونیک اشیا اورهتیچیلری سامسونگ و الجی، ایرانین ائو آلتلری و جیب تلفونو بازارینا اوزون ایللر حاکم اولموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
آیبکده میدانا گلن پاتلامادا ان آز ۱۹ نفر اؤلدو
افغانیستانا یاردیم هیئتی اکیبلرینین آراشدیرمالاری نتیجهسینده پاتلامادا ان آز ۱۹ نفرین حیاتینی ایتیردیگی، ۲۳ نفرین یارالاندیغی آچیقلاندی
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"شهیدلریمیز اوچون، میللتیمیز اوچون، بو عزیز وطن اوچون یورولمادان موباریزهیه داوام"


text:
کابل باختر 25 عقرب
تشقی ایشلر وزیرلیگی سرپرستی مولوی امیرخان متقی جنابلری، چین نینگ افغانستان بوییچه ایلچیسی، وانگ یو بیلن اوچرهشدی.
تشقی ایشلر وزیرلیگی نینگ مطبوعات دفتری بیر خبرنامه ترقه تیب، اوچره شووده ایکی ایریم موضوع لر بوییچه بحث آلغه آلیب بارگن لرینی یازگن.
چین ایلچیسی، اوز مملکتی افغانستانده گی حکومت نی قوللب-قوتلشده دوام ایتیشینی همده مناسبت لر مهم ایکنینی ایتدی.
او ” قیش موسومی کیلیشی بیلن افغانستانده گی کمبغل و نیازمند لرگه کیرهکلی یاردمنی بیره میز” دیب قوشیمچه قیلدی.
تشقی ایشلر وزیرلیگی سرپرستی مولوی امیرخان متقی ایکی دولت اورته سیده گی مناسبتلر بوندن کیین هم چقورراق و مستحکم بولیشیگه امید بیلدیردی.
تشقی ایشلر وزیرلیگی سرپرستی، چین گه افغانستانلیکلر منفعتی یولیده یریم قالگن لایحه لرنی باشله گنی اوچون منتدارلیک بیلدیردی و چین نینگ افغانستان محصولاتلریگه 98% تولاوولردن معاف ایتیش بوییچه سونگی حرکتینی یوقاری بهالدی.