text:
ساواش
دونن گئجه قاتار ایله "روم" دان چیخان یولچولار، سحره قدر"فابرییانو" آدلی كیچیك بیر دوراقدا قالمالی ایدیلر، بلكه صاباح یئنه بالاجا كؤهنه بیر قاتارلا "سالمونا" یا گئدیب و اصلی قاتار ایله سفرلرینه داوام ائتسینلر.
گون چیخاركم، اؤنجه كی گئجه ایچینده بئش نفر یاتان، ایكینجی درجه لی و توستولو بیر فایطوندان، پوتا بیر آرواد چیخیب، اونو - بونو ایته له یركن، آچیلمیش بیر بوقچا كیمی، قاتارا میندی. آرخاسیندا نفسدن دوشموش و سیزیلدایا - سیزیلدایا، بالاجا و آریق بیر كیشی گلدی. اوزو آغ-آپپاق، بالاجا و ایشیقلی گؤزلری ایسه اوتانجاق گؤرونوردو.
سونوندا بیر صندل تاپاركن، خانیمینا یاردیم ائتمه یه و یئر وئرمكلرینه گؤره هامی یا ساغ اول دئدی. سونرا خانیما اوز چئویریب و پالتوسون یاخالارینی آشاغی چكمك ایسته دی، اونا گؤره ادبله سوروشدو:
-"یاخشی سان عزیزیم؟"
جاواب یئرینه آرواد یاخاسینی گؤزلرینه قدر یوخاری قاوزادی، ائله بیل اؤزونو گیزلتمك ایسته ییردی. كیشی آجی گولومسه ییب و دیل دوداغینین آراسیندا دئدی: "یالان دونیا."
سونرا گركلی بیلیب، خانیمین داورانیشینا گؤره هامیدان عذر ایسته ییب و ایگیرمی یاشلی تكجه اوغلان لارینین، ساواشا گئتدییینی بیلدیردی. اوغلان، اونلارین تكجه اوشاقلاریدی و اونلار عؤمورلرینی اونون تربیه سی اوزره قویوبلار، حتا سالمونادا كی ائو-ائشیكلرینی ساتیب و اوغلان لارینین درس اوخودوغونا گؤره روما گئدیبلر. سونرا اوغلان كؤنوللو اولاراق آلتی آی جبهه یه گئتمه مك شرطی یله ساواشا گئدیب، بونلارا باخمایاراق بیردن - بیره تئلگراف آلیبلاركی او ایسته ییر جبهه یه گئتسین و اونلاردان اوچ گونه قدر گلیب و اونو یولا سالماقلارینی ایسته ییب.آرواد گئن پالتوسونون ایچینده قایناشیب-ترپشیر و جاناوار كیمی فیریلداییردی، بئله سانیردی كی ارینین سؤزلری او بیری یولچولارلا عئینی دورومدا اولماقلارینا باخمایاراق، هئچ توكلرینی ده ترپتمه ییر. دیققتله سؤزلره قولاق آسان یولچولارین بیری دئدی:
-" گرك تانری یا چوخ شوكر ائده سیز كی اونو ایندی جبهه یه یوللاییرلار. منیم كی ساواشین ایلك گونو اورایا یوللانیلیب. ایكی دفعه ده یارالانیب آنجاق قاییدیب یئنه گئدیب."
باشقا بیر یولچو دئدی:" منی نییه دئمیرسن؟ منیم ایكی اوغلوم و قارداشیمین اوچ اوغلو اوردادیلار. كیشی بیردن - بیره دئدی: اولا بیلر، آنجاق بو بیزیم بیرجه دنه اوشاغیمیزدی."
-"نه فرقی وار كی؟ بلكه سیز اونو چوخ عزیز - شیردان بؤیودوبسوز. آنجاق باشقا اوشاغیز اولسایدی اوندا اونو دا او تهر سئوردیز. آنالیق محبّتی چؤرك دئییل كی كسیب، اوشاق لارین آراسیندا بؤلمك اولا. آتا محبتینی اوشاق لارینین هامیسینا بیر قدر یئتیرر و اونلاری بیر گؤزله گؤرر، ایستر بیر اوشاق اولا، ایستر اون اوشاق. ایندی ده كی من اوشاق لاریما گرره راحاتسیزام، هئچ بیرینه یاری - یاری غم یئمیرم ..."
اوتانجاق كیشی بیر آه چكرك دئدی: "دوزدو ... دوزدو. آنجاق اگر بیر آتانین ایكی اوغلو دا جبهه ده اولسا -اینشاللاه كی سیز او جور دئییل سیز - اونلارین بیری اؤلسه، یئنه بیر اوغلو واركی اورَیی اونا خوش اولسون ... آنجاق من نئجه ..."
او بیری یولچون دئدی:" بلی، اوغلان لارین بیری اؤلسه، آدام او بیرسینین عشقینه یاشار، آمما بیر دنه اوغلون اولسا، اودا جبهه ده اؤلورسه، آتا دا اؤلر و بدبختلییینه سون قویار. بو ایكی دورومون هانسی یاخشی دیر؟ ایندی بیلدیز من نئجه نارحاتام؟"
پوتا، آل - یاناق و گؤزلری قیزارمییش باشقا بیر یولچو دئدی: "اؤتورون بو سر-سفئه سؤلری. نفسی دارلمیشدی. بره لمیش گؤزلرینده، آغیر بیر سینیرلیلیق گؤرونوردو، و اینسانا بئله گلیردی كی اونون آریق بدنینین بو عصبی لشمه یه تابی یوخدور.
ایكی دوشموش دیشینی گؤسترمه مَیه چالیشان آدام، الینی آغزینین اؤنونه توتوب و یئنه دئدی: لاپ بوشونا دانیشیرسیزها، بیز اونلاردان یارارلانماق اوچون اونلاری دونیایا گتیرمیشیك؟"
ایكی باشقا یولچو اونا باخیردیلار. اوشاغی ساواشین ایلك گونلریندن جبهه ده اولان یولچو آه چكیب دئدی: "دوز دئییرسن. اونلار تكجه بیزیم دئییل لركی. اونلار اؤلكه میزیندیلر ..."
پوتا یولچو دئدی: "یئنه بوشونا دانیشدین كی! باخ گؤروم، بیز اونلاری دونیایا گتیرنده هئچ بو اؤلكه نی دوشونوردوك؟ اوشاقلاریمیز اونا گؤره دونیایا گلیبلركی ... بیلیرسیزده. آخی گرك دونیایا گلیردیلر، اونلار دونیایا گلركن بیزیم یاشاییشیمیزی بیزدن آلیبلار. دوغروسو بودو. بیز اونلارینیق، آمما اونلار بیزیم دئییل لر. ایگیرمی یاشلارینا آیاق باسار - باسماز، دوز بیزیم ایگیرمی یاشلی زامانیمیزكی اولورلار. بیزیم ده آتا - آنامیز واریدی، اونلاردان سونرا چوخلو شئیلر ده واریدی ... قیزلار، سیگار، جاوانلیق، یئنی یولداشلیق لار ... و اؤلكه، البته بیز ایگیرمی یاشیندا اولاندا آتا - آنا بیزه قارشی چیخسایدی دا، بیز نه ایشلر كی گؤرمزدیك. ایندی اؤلكه میزی یئنه سئویردیك، آنجاق اوشاقلاریمزی اوندان چوخ. بوردا گوجلو بیری واردی كی اوغلونون یئرینه جبهه یه گئتمك ایسته مه یه؟"
هامی سس سیز - سمیرسیز تكجه باشلارینی ییرغالادیلار.
پوتا كیشی داوام ائتدی:" بس نه یه بیز گرك ایگیرمی یاشلی اوشاقلاریمیزی آنلامایاق؟
اونلارین باشلاریندا اولان یئوگیلری، بو یاشدا عاغیلا سیغان دئییلمی؟ البته من یاخشی اوشاقلاری دئییرم ها. حتی بیزه اولان سئوگیلریندن ده ایره لی؟ اونلار بئله جه گرك اولمویارلار؟ اونلار بیره گرك ترپشمه یی باشارمایان بیر قوجا كیمی باخمایارلار؟ بیر یورد وارسا، بیر اؤلكه وارسا، چؤرك كیمی هامیمیز گرك اوندان یئیه ك، گرك بیری گئدیب، اونو قورویا. اوغلان لاریمیز ایگیرمی یاشا دولاركن گئدیرلر، اونلار گؤز یاشی ایسته میرلر، اؤلسسه لرده، سئویملی و سئوینجلی اؤلورلر - البته یئنه یاخشی اوغلانلاردان دانیشیرام ها - ایندی اگر بیری جاوانكن، یاشاییشین یوروجو و آجی گونلرین گؤرمه میش اؤله ...داها بیز اونا نه ایسته یه بیلریك؟ كیمسه گرك آغلامایا. هامی گرك گوله، منیم كیمی ... هئچ اولماسا تانری یا شوكر ائده - منیم كیمی - چون اوغلوم ارلمه میشدن اؤنجه، منه مكتوب گؤندریب، یازمیشدی كی یاشاییشینین سونا چاتماغینا چوخ یسئوینیر، چون ایسته دیی كیمی اولور، اونا گؤره من قارا پالتار گئیمه میشم ..."
اوجادان قهقهه چكیب گولدو، آنجاق قهقهه سی گولوشدن چوخ آغلاییشا بنزه ییردی. سونرا، ساریشین كوتونو هامی یا گؤسترركن اویان - بویان ائتدی. آغارمیش دوداقلاریف دوشموش دیشلرینین اوزرینده تیتره ییردی، گؤزلر نملی ایدی و بیر نقطه یه اویموشدو.
هامی دئدی:" ائله دیر ... ائله دیر."
بوجاغا سیغینمیش قادین، اوتوروب، قولاق آسیردی. كئچمیش اوچ آیینین ایچینده، ارینین و یولداش لارینین سؤلریندن سریندیرجی بیر معنا دویماغی چوخ ایسته میشدی.
ائله بیر دوشونوروجو معنا كی، بیر قادینین نه تهر اوغلونو جبهه دن اؤلومه، بلكه ده تهلوكه لی یاشاییشا یوللاریا بیله جی یینی آندیرا بیلر، آنجاق ائشیتدییی سؤزلردن بیر شئی آنلایا بیلمه میشدی ... اؤزونه بیر غم اورتاغی تاپمایاركن، بو درد اؤنو لاپ سارسیدیردی.
آنجاق ایندی بیر یولچونون سؤزلری، اؤنو سئویندیریب اؤزنه آلمیشدی. بیردن - بیره باشقا آداملارین پیس دوشونمه مكلرینی آنلادی، بلكه او اؤزو پیس دوشونوردو و باشارا بیلمیردی اؤزونو آغلامادان اوشاقلارینی جبهه یه بلكه ده اؤلومه گؤندرن آتا آنالارین دویغوسونو آنلاسین. باشینی قاوزادی، اوتوردوغو بوجاقدان اؤنونه اییلید تا پوتا كیشینین اوغلونون، قهرمان كیمی وطن لریندن و شاهلاریندان اؤترو اؤلومونون ناغیلینا قولاق آسسین. بئله سانیردی تانیمادیغی بیر دونیادا آددیم آتیر، رؤیادا گؤدویو دونیادا، اؤزگه بیر دونیادا و یولچولارین كیشیه دئییلن قوتلامالارین ائشیدركن، سئوینیردی.
سونرا ائله بیل، بیدن او یابانجی رؤیادان اویاندی، اوزونو قوجا كیشی یه ساری توتوب دئدی:" دو ... دو ... دوغرودان اوغلوزاؤلوب؟"
هامی اونا بخدی. قوجا كیشی ده دؤنوب، اویموش بره نمیش بوم - بوز نملی گؤزلریله اونا باخیب، ایسته دی جاواب وئرسین، آنجاق ائله بیل كلمه لر قاچیردیلار. اویموش گؤزلریله اونا باخدی، ائله بیل بو یئرسیز سورغویلا دوغرودان دا اوغلونون اؤلوب و همیشه لیك اوندان آیریلدیغینی آنلادی. اوز - گؤزو بوزولدو، حالی دَییشلدی؛ سونرا تله سیك جیبیندن بیر دسمال چیخاریب، هامینین گؤزونون اؤنونده اوركدن آه چكیب هؤنكور - هؤنكور آغلادی.
لوئیجی پیراندئللو
ساواش
دونیا حئكایه لری
چئویرن: رضا حسینی


c: text/html

text:
"تورک دونیاسی 2.جی قازئتهچیلر شوراسی"، 26-29 میده، تاتاریستان جمهوریتینین باشکندی قازاندا گرچکلشدیریلهجک
تورک دونیاسی 2.جی قازئتهچیلر شوراسی باشلاییر.
ایلکی گئچن ایل اسکیشهیرده تشکیل ائدیلن "تورک دونیاسی 2.جی قازئتهچیلر شوراسی"، 26-29 میده، تاتاریستان جمهوریتینین باشکندی قازاندا گرچکلشدیریلهجک.
دونیا قازئتهچیلر فدراسیونو و تاتاریستان جمهوریتینین تاتمئدیا قورولوشو ایله اورتاق شکیلده تشکیل ائدیلهجک شورانین بو ایلکی آنا تئماسی، "آوراسیادا ایلیشکی و امکداشلیق" اولاجاق.
تورک امکداشلیق و کووردیناسیون آژانسی باشقانلیغی (تیکا)، باشباخانلیق یورددیشی و قوهوم توپلولوقلار باشقانلیغی (یتب)، اولوسلارآراسی تورک مدنیتی تشکیلاتی (تورکسوی)، باشباخانلیق مطبوعات یایین و اینفورماسیون باش مودورلوگو و ترت آواز کیمی دؤولت قوروملارینین دستک وئردیگی شورادا، آنادولو آژانسی ایسه "گلوبال ایلهتیشیم اورتاغی" اولاراق ایشتیراک ائدهجک.
توپلام 20 اؤلکهدن 100 قازئتهچینین قاتیلماسی گؤزلنیلن شورادا، "تاتاریستان تورک دونیاسیندا ژئوپولیتیک قورولوشو"، "تورک دونیاسیندا ایلهتیشیم گلیشمهلری" و "تورک دونیاسی قازئتهچیلر چالیشتایی" باشلیقلاری آلتیندا اوچ اوتوروم گئچیریلهجک.
تورک دونیاسی مطبوعات اؤدوللرینین ده صاحبلرینی تاپاجاغی شورا سونوندا، "تورک دونیاسی قازئتهچیلر قازان بیلدیریسی" ده ایله پایلاشیلاجاق.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کرالیچا ۲-جی یلیزاوئتانین ۹۲ یاشی اولماسینا باخمایاراق، دهشت یادداشی وار. حافیظهسی او یاشا گؤره کیفایت قدر یاخشیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان لوندوندا بؤیوک بریتانییا کرالیچاسی ۲-جی یلیزاوتا ایله گؤروشو بارهده دانیشارکن دئییب.
«عبدالله بیین پرزیدنت، منیم باش ناظر اولدوغوم دؤنمده کرالیچا تورکییهنی زیارت ائتمیشدی. او زیارتی، زیارت اسناسینداکی گؤروشوموزو بوتون دتاللارینا قدر خاطیرلاییر. بوندان علاوه، بو زیارتدهکی تماسلاریم حاقیندا دا تفصیلاتلی شکیلده اینفورماسییا صاحبی اولدوغونو گؤردوم. مؤوضوعلاری چوخ یاخشی منیمسدیینی، هر شئیی آیدین بیر شکیلده آنلاتدیغینی موشاهیده ائتدیم»، - اردوغان بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان کرالیچا ۲-جی یلیزاوتا ایله بؤیوک بریتانییایا ۳ گونلوک سفری زامانی گؤروشوب.


text:
آذربایجان حؤکومتی قاراباغ ائرمنی لرینه موراجیعت ائتمه لیدیر.
تئلِگراف.کام خبر وئریر کی, بونو میللت وکیلی ذاهید اوُروج میللی مَجلیسین ایجلاسیندا دئییب.
"دوغرودور, بو موراجیعتین ده پِرئسپئکتیولی اولماسی ایناندیریجی دئییل. آما بیز اؤز بورجوموزدان چیخمالییق. بیز داغلیق قاراباغ اِرمنی لرینه دئمه لییک کی, سیزی قاراباغدا گیروُو ساخلایان ائرمنیستان حاکمییتی دیر". – میللت وکیلی بیلدیریب.
ذاهید اوُروج دئییب کی, آذربایجان خوجالی قتلی عامینی تؤره دن ائرمنی لری باغیشلامایاجاق: " اگر سیلاحی یئره قویوب تسلیم اولسانیز, سیزی آذربایجان وطن داشلیغی گؤزله ییر. آذربایجان دؤلتینی, کانستیتوسیاسینی, اَراضی بوتوولویونو قبول ائده ن, سیلاحی یئره قویان ائرمنی لری داها یاخشی پِرئسپئکتیو گؤزله ییر. آما خوجالی فاجیعه سینی و خالقیمیزا قارشی دیگر جینایت لری تؤرَتمیش ائرمنی لر باغیشلانمایاجاق".


text:
آذربایجان تورکییهده داشینماز املاک آلقیسینا قویولان اینوئستیسییالار اوزره ایلک بئش اؤلکه سیراسینا داخیلدیر، تورکییه ایسه آذربایجاندا داشینماز املاک سئکتوروندا اینوئستیسییالارین هجمینه گؤره لیدئردیر.
بو بارهده ترئند-ه موصاحیبهسینده تورکییهنین گؤمروک و تیجارت ناظری بولنت توفنکچی دئییب.
توفئنکجی قئید ائدیب کی، تورک بیزنئسمنلری آذربایجاندا آقرار صنایع (کند تصروفاتی محصوللارینین ایستئحصالی و حئیواندارلیق)، بالیقچیلیق و بالیق صنایعسی، قیدا محصوللارینین ایستئحصالی، یونگول صنایع (پارچا و ایپک ایستئحصالی)، ماشینقاییرما، توریسم، ائلئکتروئنئرگئتیکا کیمی اقتصادیات ساحهلرینه اینوئستیسییا یاتیرماغا حاضردیر.
ناظر دئییب: «آذربایجانین اینوئستیسییا جلبینده اساس اوستونلوکلری اوندادیر کی، اؤلکه سرعتله اینکیشاف ائدن اقتصادیاتا مالیکدیر، بورادا مووافیق بیزنئس-موحیط یارادیلیب، یوکسک سوییهلی رقابت مؤوجوددور». توفئنکجی اونو دا علاوه ائدیب کی، تورکییه حاضردا آذربایجانین قئیری-نئفت سئکتوروندا اینوئستیسییالاین حجمینه گؤره لیدئردیر.
ناظرین سؤزلرینه گؤره، تورکییه و آذربایجان تیجارت علاقهلرینی ده اینکیشاف ائتدیرملی و شاخهلهندیرمهلیدیر. چونکی «گوجلو آذربایجان» هم ده «گوجلو تورکییه» دئمکدیر.
ب. توفئنکجی دئییب: «بیزیم تیجارت دؤورییهمیزین و آذربایجان اقتصادیاتینا قویدوغوموز اینوئستیسییانین اساس حیسهسی ائنئرگئتیکا ساحهسینه دوشور.»
قئید ائدک کی، بو گون آذربایجاندا ۲ ۷۰۰ تورک شیرکتی فعالیت گؤستریر.


text:
"فینانسیال تایمس" فرانسانین «سویز» شیرکتینین رهبرینه ایستینادا یازیر کی، اینسانلارین، صنایعنین و کند تصروفاتینین طلبلری آرتدیقجا، سو بیر گون نفتدن باها اولا بیلر.
ژان-لوی کوسادین «سوئز» فیرماسی بو آی «گئنئرال ائلئکتریک» شیرکتیندن قیمتی ۳،۴ میلیارد آورو اولان سو آقرئقاتی آلیب. اونون سؤزلرینه گؤره، یاخین گلهجکده کیمیا، داوا-درمان، مدهنچیلیک و ائنئرژی کیمی صنایع ساحهلرینین ان بؤیوک چتینلیگی عادی سو ایله باغلی اولاجاق.
"فینانسیال تایمس" قزئتینین "سو بیر گون نئفتدن داها باهالی خاممال اولا بیلرمی" سوالینا جناب کوساد "بلی" جاوابینی وئریب. شیرکت رهبری دئییب کی، ۲۰۳۵-جی ایلده دونیا اهالیسینین ۴۰ فایزی سودان کورلوق چکهن اراضیلرده یاشایاجاق. بو ایسه اؤز نؤوبهسینده صنایع شیرکتلرینی اینسانلارلا و اکینچیلیکله سو اوغروندا رقابت آپارماغا مجبور ائدجک.
"حکومتلر صنایعلره دئییرلر: بویورون بورادا ایشلهیه بیلرسینیز، اما تورپاغین آلتینداکی سو ایله ایشینیز اولماسین" – او دئییب.
شیرکت صاحبی اینانیر کی، فیرمالار یاخین گلهجکده یالنیز چیرکاب سولارینین تمیزلهنمهسینه و دنیز سویونون دوزسوزلاشدیریلماسینا بئل باغلایا بیلهجکلر.
کوساد دئییب کی، صنایعلر اوچون سو خیدمتلرینین ۹۵ میلیارد آورولوق بازاری ایلده ۵ فایز آرتیملا اینکیشاف ائدجک. بو، ایلده ۳ فایز اولاجاق قلوبال اقتصادی آرتیمدان چوخدور.
لاکین "فینانسیال تایمس" یازیر کی، «سوئز» صنایع سولاری بازارینا اینوئستیسییا یاتیردیغی بیر واختدا فرانسانین ائنئرژی قروپو «ائنگیئ» نئفت، قاز، هابئله کؤمور صنایعسینی ترک ائتمهیه هازیرلاشیر.
مقالهده دئییلیر کی، حاضردا صنایعلر قلوبال سویون بئشده بیریندن ایستیفاده ائدیرلر، هالبوکی اینسانلار بونون یالنیز ۵ فایزینی ایستئهلاک ائدیرلر. سویون قالانی کند تصروفاتینا گئدیر. «گئ واتئر» شیرکتی «ائخخونموبیل»، «پفیزئر» و «نئستلé» کیمی شیرکتلرین سودان ایستیفادهسینی و ایستئهلاکینی ایداره ائدیر. بو آبش شیرکتینین گلیرلرینین یاریسی ائله بیرلشمیش ایشتاتلاردان گلیر، لاکین کوساد دئییر کی، صنایع سولاری اوچون اساس بازار اینکیشاف ائتمکده اولان اؤلکهلر، او جملهدن، چیندیر.
اونون سؤزلرینه اساساً، چین حکومتی بوندان سونرا سودان نورمال ایستیفاده ائتمهیهن شیرکتلرین بو اؤلکهده زاوودلار تیکمهسینه ایجازه وئرمهیهجک. ماراقلیدیر کی، «سوئز» شیرکتی گئ شیرکتینین سو آقرئقاتینی کانادانین «جایسسئ دئ دéپôت ائت پلاجئمئنت دو قوéبئج» پئنسییا فوندو ایله شریکلی آلیب.


text:
ای گوناهکارلر ذوالفقار کمالی دوشوب زلزله ای گوناهکارلر! داغیلدی بوتون دکه، بازارلر! دئدیم چوخ گوناه ائتمهیین باخمادیز، جهنم یولون گئتمهیین باخمادیز، دئدیم قورخون آللاهدن، قورخمادیز، قالین پیس گونه ای بد افکارلر! اذا زولزوله… زلزله وار دئدیم، قالار تورپاق آلتدا رباخوار دئدیم، سلملر سالار بوینوزا مار دئدیم، یئیر هم چالار جانیزی مارلر! سؤزه باخمادیز، اولدونوز چون دونوز، نه او آخماق اوغلان، ...Read More »
یارپاقلار تؤکولنده/ ذولفقار کمالی
یارپاقلار تؤکولنده ذولفقار کمالی کؤنلومده بیر تیترهییش یارپاقلار تؤکولنده! الوداع ای سون باخیش یارپاقلار تؤکولنده! آرزیلاریم داش اولدو، تورپاغا یولداش اولدو، گؤزلریم یاشا دولدو یارپاقلار تؤکولنده! اینجه خیاللاریمدا گول قالیب اللریمده؛ باغلاندی یوللاریمدا یارپاقلار تؤکولنده! ساپ -ساری زعفران تک سولدو الوان گول چیچک؛ آغاجلار نئیلهیهجک یارپاقلار تؤکولنده؟!Read More »


text:
دیلله یاناشانلار، آوروپا اؤلکهلرینده(اؤز دیللری اوچون) دیلله ماراقلانان بیلیم آداملاری دیرلار. باشقا دیللرله یاناشانلار ایسه سیاستچیلر اولوبلار. دونیانی دولاناندان سونرا، دونیانی اؤزلری ایستهدیکلری کیمی یازماغا باشلادیلار. اونلار، سیاح آدیلا دا گلسهلر، دئولت طرفیندن دستکلنیردیلر. گرکلری اولان هر نهیی، اونلاری دستکلهین دئولتلر چاتدیریردیلار.
اونلارلا بیرلیکده بیر سیرا اؤلکهلرین اؤزللیکلری، یاشایانلاری بیلمهدیکلری یئرلرده اونلار تاپیب، تاریخلرین یارانماسینا ندن اولورلار. اورتا دوغونون یازانلاریلا گزنلرینین آدلاری بونلاردیر:
پییترو دولاواله( ونیزلی، بیرینجی آدام اولاراق تخت جمشیدی تانیتدیردی)، توماس هربرت، ژان شاردن، کلاویخو، تاورنیه، ادوارد براون(ایرانین تاریخ ادبیاتینی یازان، سید حسن تقیزاده، محمدعلی فروغینین استادی)، مینورسکی
گزنلر گزمهمیشدن، گزیلن یئرلرین دیللرینی اؤیرنیب، سونرا گزن یئرلرینی یازماغا چالیشیردیلار. گزمکدن قاییداندان سونرا، بؤیوک ایشلرین باشینا کئچیردیلر.
مستشریق آدلانانلار، بئلهلیکله اؤزلرینه بیلیم دونیاسیندا یئر قازاندیریردیلار. اونلارین یازدیقلاری دونیانین آند ایچیلن اثرلری اولوردو. ایندی ده وار بئله دیر. اونلار گزهیهنتی قیلیغیندا، دوغو اؤلکهلرینی تانیماغا باشلاسالاردا، بیلگیلری توپلایاندان سونرا، شرق اؤلکهلرینی آلماغا چالیشدیلار. دیشلری باتان اؤلکهلری دیزه چؤکدوروب یییهلندیلر. یییهلنمکله بیرلیکده ایستهدیکلرینی یازیب، هر کسی ایناندیردیلار.
دیلله یاناشان مستشرقلردن تانینمیشی اینگیلیسلی سر ویلیام جونز دیر. بؤیوک بریتانیانین ائلچیسی اولاراق هیند ده سانسکریت دیلینی اؤیرنیب اینجهلهمهیه باشلادی. او دیللرینی قوهوملوغونو طرح ائلهییر. او هیند، اوروپا دیللرینی قوهوملوغونو ایثباتلایاندان سونرا، دونیادا دیللرین قوهوملوغو اساسیندا سوی بلیرلهمک اورتایا چیخیر.
فیرانسالی آرتور گوبینو آریان سویونو، دیللرین قوهوملوغو چرچیوهسینده، اوستون اولدوغونو وورغولویور. بو وورغولاماق، هیند- آوروپالی دیللی اؤلکهلرینده، عیرقچیلیغی گوجلندیرمهیینه ندن اولور. آریانتالیزم دونیانین ایکی ساواشینین ندنی اولور. آلمانلار یئنیلندن سونرا آریانتالیزمی چیغیرانلار اوزده چیغیرماغی کسیرلر. آریانتالیزم یاییلدیغینا گؤره اؤزلرینی آریالی بیلنلرین قانیندا یاشاییر. اونلارین اؤلچولری قانلاریندا دورولور.
هیندآوروپالی دیللی دیلاوزمانلاری، دونیانین دیللرینی هیند-آوروپالی دیللریله اؤلچوده دهیرلندیرمهیه باشلاییرلار. دیللرین قوهوملولوغوندان، اؤزلرینی عموغلو قازاندیران آوروپالیلار، سونرا دیللره فرقلی یاناشسالار دا، یایدیقلاری عیرقچیلیق، اونلارین ساوونانلارینی آسیایا چکدیریرلر.
بو یایماغین ندنی گلهجکده اؤزلرینه آیاق یئرلری یاراتماق اولور. اونلار، باشاردیقلاری قدر، یازیلاریندا هیند-آوروپالی دیللیلرین نفعینه ایشلهییرلر. بو ایشلمک هر زامان، فرقلی یؤن گؤتورور. اونلارین اللرینده اولدوغو اورگانلار، بیلیمین بیلمسل مرکزلری اولدوقلاری اوچون، دونیادا یاشایانلارین بوتونونو ایناندیرا بیلدیریر.
اونلاری توخوملارین نئجه سپیلمهیین دیللری قوهوملوغو دئییلمهمیشدن آزی ایکی یوز ایل اؤنجه چیزمیشدیلر. هیند-آوروپالی اولمایانلار هر زامان کیچیلمهیه محکوم اولورلور. هیند-آوروپالی دیللی اولانلار، اؤزلرینی بیر عاییلهدن بیلدیکلری اوچون، سونوندا آوروپالیلارین قووشمالی اولاجاق. ایکینجی درجهلی آوروپالی.


text:
واسیلی رادلوف
واسیلی واسیلیئویچ رادلوف و یا ویلهئلم رادلوف، (روس دیلینده: Bacилий BacилbeBич PaдлoB؛ آلمانجا: Wilhelm Radloff؛ 17 ژانویه 1837 - 12 مای 1918،) آلمان اصیللی روس دوغو بیلیمجی و تورکولوگ. اورخون کیتابهلری چؤزولمهسینده اؤنملی نقشی اوْلموشدور. تورکولوژی بیلیمینین اؤنجو آدلاریندان بیری اولاراق قبول ائدیلیر.
رادلوفف، تورک دونیاسینی موختلیف یؤنلری ایله آراشدیران، اونلاری گون ایشیغینا چیخاریب تورکولوگییا تاریخینده یئنی بیر دؤور آچان و 81 ایللیک اوزون عؤمرونون 60 ایلینی بۇ ایشه حصر ائتمیش آلمان اصیللی بیر روس تورکولوقودور.[۱][۲]
ایچیندهکیلر
تورکولوژی[دَییشدیر]
اورتا آسیا و سیبیریانین آز تانینمیش دیللرینی اؤزونه ایش ساحه سی اولاراق سئچمیش، تورکجه ایله بیرلیکده، موغولجا مانچوجا و چینجه نیده آراشدیرمیشدیر. آراشدیرما آپارماق مقصدیله روسیایا گئتمگی دوشونن رادلوف، دیلینی ده اؤیرنمیشدیر. 1859دا سیبیره گئتمیش و اورادا 12 ایل قالیبدیر.
رادلوف، تورکولوگییا بیلیمینین اؤنجوسو ساییلیر. 81 ایللیک عؤمرونون 60 ایلینی ایستهدیگی تورکولوگییا علمی ایله علاقه دار اولاراق، "من، حیاتیم بویو یئنی بیر علمین، تورکولوگییانین قورولوشو و گلیشمهسینی یاشادیم و گوجومون یئتدیگی قدر بو علمین ایرهلیلهمهسینه خیدمت ائتدیم. بو سببدن منیم ایشلریم، باشقالارینین دا یاردیمینی طلب ائدن بو ائلم بوداغینین باشا چاتدیریلماسی و تورکولوگییانین داوام ائتمهسی اوچون بیر قورولوش داشی اولماقدان باشقا بیر شئی ایفاده ائتمز". دئمیشتیر[۳]
1866-جی ایلده نشر ائتدیردیگی ایلک اثرینین اؤن سؤزونده تۆرکجه اوچون، یئر اوزوندهکی هئچ بیر دیل عاییلهسی تورکجه قدر گئنیش ساحه لره یاییلمیش دئییل. آفریقانین شیمال-شرق بؤلگهسیندن تورکیهیه و روسییانین جنوب-شرقیندن سیبیرین جنوبونا و گوبی چؤلونون ایچریلرینه قدر تورکدیللی قووملار یاشاییر. اونلارین بؤیوک بیر قیسمی ایسلامی قبول ائتدیکدن سونرا دیگر میلتلرین و خوصوصن دین قارداشی اولان عرب و فارسلارین تاثیری آلتیندا قالمیشلار. بو تاثیری خوصوصیله ادبی اثرلرده گؤرمک مومکوندور. اونلار، یالنیز دیللرینه اویغون گلمهیهن عرب یازیسینی آلماقلا قالمامیش، یازی دیللریندن مینلرله کلمه ده آلاراق ائله بیر یازی دیلی مئیدانا گتیرمیشلر کی، بو، اوزرینده رنگارنگ هر جور یاماقلار اولان بیر پالتارا بنزتمک اولار. بو یازی دیلی، طبیعی اولاراق، تورک خالقی اوچون آنلاشیلماز بیر حالقادان عیبارت اولوب، خالقین مدنی سویییهسینی یوکسلتمک عوضینه، خالق مدنیتینین تزه گؤیرتی ایله قیدالانا اوچون اؤزونو کؤرهلتمئکدهیدی.[۳] شکلینده دیرلندیرمهسی وار.
حیاتی و چالیشمالاری[دَییشدیر]
حقیقی آدی ایله فریدریخ ویلهئلم رادلوفف، عسگر بیر آتانین اوغلو اولاراق 1837-جی ایلده بئرلین شهرینده آنادان اوْلوب. آوروپانین اینقیلابلارلا چالخالانان 1848-جی ایللرده تحصیل آلدیغی دؤورده کلاسسیک دیللر، روما و قدیم یونان ادبیاتلاری، کلاسسیک و موعاصیر آلمان ادبیاتی مؤوضوعلاریندا آلدیغی یاخشی تحصیل فیلولوگییایا ماراغینی آرتیریب.
رادلوف، مکتب تحصیلینین آردیندان 1854-جی ایلده بئرلین اونیوئرسیتئتینه گیردی. اوللر ایلاهیات تحصیلی آلیب. داها سوْنرا فیلوسوف ایوهانن فریدریخ هئربارتین فلسفه تعلیمیندن تاثیرلنهرک بۇ ساحه یه قایدی.[۴]
بئرلین اونیوئرسیتهسینده تحصیل آلدیغی ایللرد، موقاییسهلی دیلچیلیگین بانیلریندن فرانز بوپپ، دؤورون موهوم دیلچیلری؛ میشئل جولس آلفرئد برئال، فریدریخ آدولف ترئندئلئنبورگ و هئیمان ستئینتهال بۇ اونیوئرسیتئتده چالیشیردیلار. اونیوئرسیتئتدهکی دیلچی مؤوضوسونداکی اینتئنسیو ایشلر و خاراکتئرلی موعلیملری، رادلوفون بۇ ساحه یه یؤنلمهسینده بؤیوک رول اوینامیشدیر. رادلوف، بئرلین اونیوئرسیتئتیندهکی تحصیلی باشقا حاللا اونیوئرسیتئتینده ایکی دؤور، سس پولیتولوق آوگوست قلبینه موقاییسهلی دیلچیلیک درسلرینه ده کاتیلدی.[۳]
"موغول و تاتارلارین کؤکلری" (1845)، "قیرغیز حقیقتی اوزرینده" (1865)، "اویغور شوبههلی اوزرینه" (1874-1875) کیمی اثرلری ایله دؤورون ائلم دونیاسیندا اؤزونه موهوم یئر توتموش اوْلان موعلیمی، شرق عالیمی "ویلهئلم شوت" تاثیری ایله شرق علمی اؤزونه چالیشما آلانی اولاراق سئچدی. رادلوف، تۆرکجه ایله بیرلیکده مونقول، مانجور و چین دیللرینی اؤیرندیگی کیمی، عبری، عرب و فارس دیلی درسلرینه ده داوام ائدیب. خوصوصیله مانجور تونگوز دیللری اوزرینده دایاناراق گلهجک آراشدیرمالارینی دا بۇ مسله اوزرینه یؤنلتمگی دوشونوردو.
ژئنا اونیوئرسیتئتینه تقدیم ائتدیگی "Über den Einfluss der Religion auf die Nationalitäten und Sprachen Hochasiens" آدلی دیسسئرتاسییا 20 مای 1858 تاریخینده فلسفه دوکتورو اوْلدو. همین ایل پاولینئ-آوگوستئ فروم ایله نیشانلاندی.[۴]
اورال-آلتای دیللری ساحه سیندهکی ایشلری و بئرلینده یارادیلان "روسییانین علمی آراشدیرمالاری آرشیوینه" وئردیگی بؤیوک تؤهفهلر سایهسینده روسییا ایله یاخشی موناسیبتلری اوْلان موعلیمی شوتون تؤوصییه مکتوبو ایله شرق ائلم ساحه سیندهکی ایشلرینی داوام ائتدیرمک اوچون 1858-جی ایلده او زامانکی روسییانین باشکندی اوْلان سانکت پئتئربورگا گئتدی.
1854-جی ایلده پئتئربورقدا آچیلمیش اوْلان "ووستوچنیی فاکولتئتده" (شرق فاکولتهسی) کاظم بگ، طنتاوی، ای.ن. بئرئزین، د.آ. چولسون، و.پ واسیلیئو و پاپوو کیمی تانینمیش شخصیتلرین چالیشیر اولماسی، رادلوفون روسییا چارلیغینا گئدهرک شرق دیللرینی یئرینده اؤیرنمک ایستگینی آرتیرمیشدی.
یاقوت دیلی قرامماتیکاسینی یازان او. بؤهتلیگ ده او زامان پئتئربورقدا یاشاییردی. بۇ سیرالاردا ل. وون شیفرین ایدارهسیندهکیبیر سفر هئیتی (1858) آمور یاخینلیغیندا یئرلشیر، لاکین رادلوفون دا ایشتیراک ائتمک ایستهدیگی ف. ب. اشمیدتین شرق سفری نوماینده هئیتی ایسه بیر جور یولا چیخمیردی. بونون اوزرینه بارون پ. مئیئندورفف و ف. آ. شیفر کیمی هاوادارلاری 14 مای 859دا رادلوفو قربی سیبیرده یئرلشن بارناول شهریندهکی هوندور مئتال صنعتی مکتبینه آلمان و لاتین دیلی موعلیمی اولاراق تعیین ائتدیردیلر.
رادلوف او زامانلار قیزیل کشفیاتچیلارینین مرکزی اوْلان بارناول شهرینه بئش گونده واردی. اورادا اؤزو کیمی آلمان اولان، او گونلرده بؤلگهده بیر یوخلاما - تدقیقات سفرینه چیخماغا حاضیرلاشان کوزنئتسک بؤلگهسی مئتال صنعتی موفتتیشی آلئکساندر یئرمولائویچ فرئزئر ایله تانیش اوْلموشدور. فرئزئر آلدیغی سفره ایشتیراک ائتمک دعوتی ایله چیخدیغی قیسا سفر رادلوفون رئگیونداکی ایلک سفری اوْلوب. رادلوف، واسیلی واسیلیئویچ آدی و روس وطنداشلیغینی یقین کی، بۇ دؤورده (1859) آلمیشدیر.
رادلوف بۇ قیسا سفر سوْنراسیندا اؤز رهبرلیگینده ایلک بؤیوک کشف سفرینی، 1860-جی ایلده آلتای بؤلگهسینده، روس - چین سرحدیندهکی چوی چایینا ائتمیشدیر. بۇ سفر زامانی یئرلی خالق مدنیتی ایله باغلی بول میقداردا نومونه توپلامیش، روسییا و اوزاق شرق اینسانلاری آراسیندا علاقه لری آراشدیریب. داها اولدن بیلدیگی کالمیک و باشقا آلتای دیللرین، بۇ سفر و سوْنراسی قیش آیلاریندا چئوالکوو آدلی بیر تئلئوتتان اؤیرندیگی تئلئوت (تئلئنگئت - تئلئنگوت) دیلینی ده علاوهئتمیشدیر.
رادلوف سیبیرده 1859-1871 ایللری آراسیندا 12 ایل قالمیش، قیشین موعلیملیک ائتمیش، یازلاری دا دیل، ائتنوقرافییا و تاریخ ماتئریالی توپلاماق اوچون سیبیر و تورکوستاندا یاشایان موختلیف تورک بویلاری آراسیندا سیاحت ائتمیشدیر. رادلوف، 1872دئن 1884ئ قدر 12 ایل عرضینده الده قالدی و بۇ مودتده خوصوصیله پئداقوژی، فلسفه و عومومی دیل پروبلئملری ایله مشغول اوْلدو. ایشلر ایله باغلی 11 قدر اثر یاییب.
1884تئ الدن آیریلان رادلوف، پئتئربورق ائلملر آکادئمییاسینین تاریخ و قدیم اثرلر بؤلمهسینه عوضو سئچیلیب و اورایا گئدیب یئرلشدی. داها سوْنراکی دؤورلرده اویغور الیازما متنلر اوزرینده چالیشان رادلوف، 12 مای 1918 تاریخینده پئتئربورقدا وفات ائدیب و اوراداکی پروتئستانت مزارلیقدا دفن ائدیلدی.
اثرلری[دَییشدیر]
- گونئی سیبیریا تورک بویلارینین حالک ادبییاتی یوخسا ایلگیلی اؤرنکلر // Proben der Volksliteratur der Türkischen Staemme Süd-Sibiriens - سانکت-پئتئربورق 1866-1867، 7 جیلد.
- قوزئی تورک بویلارینین خالق ادبیاتی ایله ایلگیلی اؤرنکلر - Proben der Volksliteratur der nördlichen Türkischen Staemme
- تورک بویلارینین حالک ائدئبییاتی یوخسا ایلگیلی درلهمهلر - Proben der Volksliteratur der türkischen Staemme
- اونلو سئسلر و دیلین گئلیشیمینی اوزئرینه ائتکیلری - Die Lautalternation und ihre Bedeutung für die Sprachentwicklung، 5. اولوسلاراراسی دوغو بیلیمجیلئر کنگرهسی - بئرلین 1882
- Zur Geschichte des Türkischen Vokalsystems
- تورک آغیزلاری اۆچون سؤزلوک دئنئمهسی - Versuch Wörterbuches der Türk Dialecte
- کودئکس کومانیکوسون تۆرکجه ایچهریغینین صینیفلاندیریلماسی - Das Türkische Sprachmaterial des Codex Comanicus
- قوزئی تورک آغیزلارینین قارشیلاشدیرمالی دیلبیلگیسی - Vergleichende Grammatik der nördlichen Türksprachen - لایپزیک 1882-1883
- قیپچاق دیلی اوزهرینه - Zur Sprache der Komanen - لایپزیک 1884-1885
- اسگی تۆرکجه آراشدیرمالاری // Alttürkische Studien بیر، ایکی، اوچ، دؤرد، بئش، آلتی
- کوشو سایدام و تونیوکوک یازیتلاری، کوتادگو بیلیگ متنی و ترجمهلری
- قیرقیز گؤزلملری - Observations sur les Kirghis - پاریس، 1864؛
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ اویا آکدنیز
- ↑ تورکولوژی مقالهلری
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ویلهلم رادلوف، اویا آکدنیز چوکورووا اونيوئرسيتهسي تورکولوژي آراشتيرمالاري مرکزي اينتئرنئت سيتهسي. 08.04.2007. ص4.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ []


text:
روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین سورییادا اونلارلا روسیالینین هلاک اولماسی بارهده اینفورماسییالارا آیدینلیق گتیرمهلیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلر روسییا پرزیدنتلیینه نامیزد، یابلوکو پارتییاسینین صدری قریقوری یاولیسکینین پوتینه مراجعتینده یئر آلیب.
«امینم کی، بو حادثهلر آچیق شکیلده موذاکیره ائدیلمهلیدیر. اگر روسلارین کوتلوی اؤلومو باش وئریبسه، او زامان روسییا سلاحلی قوهلرینین باش کوماندانی بونو اعلان ائتمهلی و مسئولیتی کیمین داشیدیغینی آیدینلاشدیرمالیدیر. من همچینین روسییا وطنداشلارینین سورییاداکی یئروستو عملیاتلاردا پرزیدنت و مدافعه ناظرینین بو اؤلکهدن روس قوشونلارینی چیخارماسینی بیان ائتمهسی و سورییادا وطنداش محاربهسینین بیتمهسینی سؤیلهمهسیندن سونرا نیه ایشتیراک ائتمهسینه آیدینلیق گتیریلمهسینی طلب ائدیرم»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
پیسلییرسن گؤزه لی سن نئجه هر آن، ای شیخ؟ بو نئجه عقل، نه انصاف، نه ایمان، ای شیخ؟
عاباس قولو آغا باکی خان اوف ٠١- غزللر
کاکیلیندن هله من بیرجه دوگون آچمامیشام
الده مئی، اوزده گولوش گلدی نگاریم بو گئجه، پیس نظردن اوزاق، اول چشم خماریم بو گئجه.
هجرینده دوشوب بلایه
دیل عشق یولوندا زار اولوبدور، بیر گول هوسینده خوار اولوبدور.
ایستدیم، قدسی، دئییم وصف جمالین دلبرین
زو ائیلر کؤنول دلدار گلسین، گلمه دی، زلفو کافر، گؤزلری خونخوار گلسین، گلمه دی.
کوی جاناندان جدا عاشیقلار احوالین دئسم
گؤزلرین کیم، عاشیقه مخمور شکلین گؤستریر، اهل فقره مردم مغرور شکلین گؤستریر.
عاباس قولو آغا باکی خان اوف
عاباس قولو آغا باکی خان اوف آذربایجان معدنیتینین اینکیشاف تاریخینه بؤیوک عالیم، موفکیر، تاریخچی، فیلوسوف و شاعر کیمی داخل اولموشدور.


text:
قدیم زامانلار سفرهدن دوز چؤرک اسگیک اولمازدی، بو آچیلان سفرهنین ان واجباتیندان ایدی. یئمکدن اول بسمالله دئییب یئمگه باشلاردیلار، یئمک سونا چاتدیقدان سونرا دا آللاها شوکر ائدیب دوعا اوخوردولار.
سفره باشیندا اوتوروب دورماغین آدابی وار ایدی، داها ایندیکی کیمی قاچا- قاچدا آیاق اوستو بله-بؤیورد ائلهمزدیلر. آیاق اوسته یئمگی عیب و مان بیلردیلر. خانملارین نذیر سفرهلری اولاردی، هر نذیر سفرهسینین اؤزونه گؤره مخصوص یئمکلری، ناغیللاری وار ایدی. سفرهلرین ان مشهورو حضرت ابوالفضل سفرهسی و ان سادهسی حضرت رقیه سفرهسی ایدی.
قدیم ائولرده قاب- قاشیق آز اولاردی، عموما ایکی نفره بیر قابدا یئمک وئرردیلر. قورو یئمکلری ال ایله، سولو یئمکلری (مثلا سوپ یا بورشو) قاشیقلا ایچردیلر. بو حالدا دا ایکی نفره بیر قاشیق وئرردیلر، بیر قاشیق او ایچیب، بیر قاشیق دا بو ایچردی.
یئمگین سونوندا بیر تیکه چؤرک ایله یاغا باتمیش بارماقلاری، دوداقلارین دورهسین تمیزلر؛ او بیر تیکه چؤرگی ده یئییب، آللاه چوخ شوکور دئیردیلر. دولتلی ائولرین قوناقلیقلاریندا یئمکدن اول و بیر ده یئمکدن سونرا آفتافا- لگن گتیریب اللرینی مختصر یوواردیلار.
قوناقلیقلاردا ائو صاحیبی سفرهنین آشاغی باشیندا قاپییا یاخین یئرده اَیلشیب، قوناقلای دا یوخاری باشدا اَیلشدیرردی، اوشاقلاردا عموما سفرهنین بوجاقلاریندا اوتورداردیلار.
آذربایجان سوفرهسیندن مربّالار اسگیک اولمازدی، بو ات یئمکلریندن سونرا سویوقلوغو آرادان آپاران ایستیلیک ساییلاردی، هم ده یاددا قالان ان سون مزه شیرین اولمالی ایدی.
یئمکدن سونرا سفرده قالان چؤرکلرین قیراق- قوراقلارین نارین- نارین دوغراردیلار ائوده تویوق- خوروز اولسایدی سپردیلر اولار دنلهسین، تویوق خوروز اولماسایدی، سپردیلر سئرچهلره. باتیق قابلاری درحال ییغیشدیریب، حووض باشیندا چوغانلاییب، یوواردیلار، چکهلره قویاردیلار سولاری سوزسون.
سفرهنی ده قیراقلاریندان یاواش-یاواش ائله ییغاردیلار ، کی ایچیندهکیلر فرش اوسته تؤکولمهسین، سفرهنین ایچینده قالان آشقالی (آشدان قالان و درده دیمزلر خیریم- خیردالاری) کردییه تؤکردیلر، کی طبیعتدن آلدیقلارینی یئنه ده طبیعته قایتارسینلار.
سفره و یئمک عادت- عنعنهلریندن باشقا بیر چوخلو آتا سؤزلریمیز و دئییملریمیز و لطیفهلریمیز وار.


text:
وبعبارة اخرى: الشك هنا فی وصول الحق
باشقا سؤزله [ایكینیجی مسألهنین موضوعوسو] حقّین چاتماسینا شبهه اولماقدیر. آما اوردا حقّین اؤزونده شبهه واریدی. اصل، هر ایكی مقامدا، لازم اولماماقدیر. (یعنی بیع جایز اولمالیدیر.)
دئدیكلریمیزدن ساتیجینین مدّعی اولدوغو مقامدا بللی اولدو. (یعنی بوردا ساتیجینین سؤزو اساس گؤتورولر.) هر ایكیسی توافق ائدیرلر كی مشاهده زمانی آریق ایدی و عقد مشاهدهیه اساساً واقع اولوب و ایندی (تحویل زمانی) كؤكدور. كؤكلمهنین عقددن اوّل یوخسا سونرا باش وئرمهسی اوستونده اختلافلاری وار. [عقددن اوّل اولورسا ساتیجینین فسخ خیاری وار.] (عقددن سونرا كؤكلمیش اولورسا مشترینین ملكونده اولوب و اونا حساب اولونار.) بیل و دوشون گینن كی بو مقام سهودن و اشكالدان بوش دئییل.
تخلیه و رفع ید ایله قبضین حیاتا كئچیریلدیگی مبیعده، (مثلاً ائو و باغ) تحویلدن سونرا تلف اولوندوغو آشكار اولونور. ایختیلاف بوردا اولور كی تلف بیعدن اوّل باش وئریب یوخسا بیعدن سونرا. اصل، مشترینین ثمنده ملكیّتینین باقی قالماسیدیر. چونكی بیعین تأثیرسیز اولدوغو اصلدیر.
بعضیلری بوردا، بیعین بعضی شرطلرینده _مبیعین وارلیغیندا_ شبههنین اولماسینا گؤره، صحیحلیك اصالتینین جاری اولماسینی گمان ائدیبلر. (چونكی یالنیز گمان وار. وار اولدوغونو حسابلاییب مسلمانین عملینی صحیحلیگه حمل ائدَریك.)
بونا ایراد توتولار. (مسلمانین عملی او زمان صحیحلیگه حمل اولونار كی مبیع موجود اولا مثلاً كسیلمیش بیر قویون مسلماندان آلیریق. شك ائتسك كی كسَنده بسمالله دئییب یا یوخ. بوردا اونون عملینین صحیحلیگینه یعنی بسمالله دئدیگینه حمل ائدریك.) عقدین صحیحلیگی بوندان عبارتدیر كی شرعاً عقدده تأثیر ائدیله. (بیر شئی اولمالیدیر كی اونو صحیحلیگه و یا فاسیدلیگه حمل ائدك بوردا كی بیر ایش حیاتا كئچیریلمهییب.) بیر حالدا كی بیز عقدین واقع اولماسینی معدوم بیر شئیه فرض ائدیریك، عینین مالكلیگینه عقلاً اونون اوچون تأثیر نظرده توتولاماز. چونكی معدوم بیر شئیی مالك اولماق، نه وار اولان زمان اونا مالك اولماق نیّتی ایله، و نه بَدَلینه و یا قیمتینه مالك اولماق نیّتی ایله اولورسا، عاغلا سیغماز ایشدیر. عرفاً بو عقدی لفظاً اینشاء ائتمك لغو بیر ایشدیر. طرف بو ایشی بیلَرَكدن گؤرورسه عرف اونو تقبیح ائدر. عقد زمانی عینین وارلیغینا شبهه اولونورسا، [وار اولمادیغینی بیلندن] سونرا یوخلوغونا حكم ائتمك، مسلمانا فاسد عملی نسبت وئرمك آنلامینا گلمز. (بیز یالنیز اونون لغو بیر ایشه ال ووردوغونو دئییریك، فاسد ایش گؤرمهسینی یوخ.) چونكی حقیقی تملّك، حیاتا كئچیریلمهییب. صوری (ظاهری) تملّك حیاتا كئچیریلسهده فاسد دئییل [بلكه یالنیز لغودیر.] لغو عمل [یالنیز] عرفده فاسد ساییلیر یعنی دورومدان خبردار اولان زمان قبیح عملدیر.
وبعبارة اخرى: الشك هنا فی وصول الحق، وهناك فی حقیة الواصل، ومقتضى الأصل فی المقامین عدم اللزوم.
ومن ذلك یعلم الكلام فیما لو كان مدعی الخیار هو البائع، بأن اتفقا على مشاهدته مهزولا ووقوع العقد على المشاهد وحصل السمن، واختلفا فی تقدمه على البیع لیثبت الخیار للبائع، فافهم وتدبر، فإن المقام لا یخلو عن إشكال واشتباه.
ولو وجد المبیع تالفا بعد القبض فیما یكفی فی قبضه التخلیة،واختلفا فی تقدم التلف على البیع وتأخره، فالأصل بقاء ملك المشتری على الثمن، لأصالة عدم تأثیر البیع.
وقد یتوهم جریان أصالة صحة البیع هنا، للشك فی بعض شروطه، وهو وجود المبیع.
وفیه: أن صحة العقد عبارة عن كونه بحیث یترتب علیه الأثر شرعا، فإذا فرضنا أنه عقد على شئ معدوم فی الواقع فلا تأثیر له عقلا فی تملیك العین، لأن تملیك المعدوم لا على قصد تملیكه عند الوجود، ولا على قصد تملیك بدله مثلا أو قیمته غیر معقول.
ومجرد إنشائه باللفظ لغو عرفا، یقبح مع العلم دون الجهل بالحال، فإذا شككنا فی وجود العین حال العقد فلا یلزم من الحكم بعدمه فعل فاسد من المسلم، لأن التملیك الحقیقی غیر متحقق، والصوری وإن تحقق لكنه لیس بفاسد، إذ اللغو فاسد عرفا - أی قبیح - إذا صدر عن علم بالحال.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
بؤیوک بیر دییشیکلیک اولماسا، رفرندوم آپرلین ۱۶-دا کئچیریلهجک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییهنین عدلیه ناظری بکیر بوزداغ «ت رت خبر» کانالینا آچیقلاماسیندا دئییب.
«رفرندوملا باغلی چیرکین کامپانییا آپارانلار وار، بیز بو مسئله نین خالقیمیزا دوغرو شکیلده باشا سالاجاغیق. «رفرندوما یوخ» دئیهنلرین هدفی آ ک پ-دیر.
امین اولون کی، رفرندوم، دییشیکلیک تورکییهنین بؤیوک سیچراییش یاشاماسی اوچون اولدوقجا واجیبدیر»، - بوزداغ بیلدیریب.
قید ائدک کی، رفرندومدا کونستیتوسییایا بعضی دییشیکلیکلرین قبول اولونماسی نظرده توتولوب.


text:
منیم سئچکی کامپانییاما مانعه یارادان هاکرلر هله ده اؤلکهنین سیاسی حیاتیندا آکتیو رول اویناییرلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو آمریکا مطبوعاتینا مصاحیبهسینده آمریکانین کئچمیش دؤولت کاتیبی هیللاری کلینتون سؤیلهییب. او، روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینین آمریکانی پارچالاماق ایستدیینی بیلدیریب:
«منجه، سون کامپانییادان رئال درس چیخارماق واختیدیر. منه مانعه یارادان هاکرلر اقتصادیات و میللی بیرلییمیزه تأثیر ائتمک ایستییرلر. بو کامپانییانی روسییا باشلاتمیشدی. آمریکالیلار آنلامالیدیرلار کی، پوتین بیزی پارچالاماق ایستییر. آخی او، کئچمیش ک گ ب آگنتیدیر».


text:
تورکییهجه تورکجه دئییل -مؤلف آغالار قوت- کؤچورن: وحید نریمان
- توضیحات
- منتشر شده در یکشنبه, 17 خرداد 1394 15:48
۱
تورکییهلی دیل مأمورلاری اَسکی تورکجه یازیلی عابدهلردن سؤزلر گؤتوررکن او سؤزلرین معنالارینی یا یانلیش باشا دوشوبلر، یا دا کئفلری ایستیهن معنانی وئریبلر دئیه، بو دا اونلاری اَسکی تورک دیللی تاریخدن و خالقلاردان اوزاق سالمیشدیر. اونلارا قوشولانلار دا عینی بلایا توش گلیر. گلین، یوزلرله بئله سؤزلردن بیر نئچهسینی تانییاق:
تارتیشماق
عربجه «موباحیثه ائتمک» قارشیلیغیندا «تارتیشماق» سؤزونو قبول ائدیبلر. دده قورقود داستانیندا «بکیل اوغلی اَمرانین بویی»ندا اوخویوروق: «قارغو دالی سوگولر ایله قیریشدیلار، میداندا بوغا کیبی سوسشدیلر؛ کؤکسلری دلیندی، سوگولری سیندی، بیر-بیرین آلیمادیلار. آت اوزریندن ایکیسی قارواشدیلار، دارتیشدیلار.» سیزین ده آنلادیغینیز کیمی، بو آداملار میداندا موباحیثه ائتمیرلر، برک ساواشیرلار. عربجهنین «موباحیثه» سؤزو «بحث» کؤکوندندیر، بیر-بیریله دانیشماق، دئییشمک دئمکدیر. دارتیشماق ایسه چکیشمک کیمی بیر سؤز اولوب، قارشیلیقلی اولاراق بیر-بیریندن، یاخاسیندان، ساققالیندان، بئلیندن یاپیشیب دارتماق، چکمک دئمکدیر. ایندی هانسیسا بیر تورکییهلی دیل مأمورو «دارتیشماق» سؤزونه بیلهرکدن، یا بیلمهیهرکدن «موباحیثه ائتمک» معناسی وئرمیشدیر دئیه، بیزیمکیلر سؤزو او معنادا ائشیدیب ایشلدیرلر. سونرا دا اوتانمادان دئییرلر: «بونون نیی پیسدیر؟» بس، آذربایجانلی کندلینین، ایضاحلی لوغتیمیزین، دده قورقوت داستانینین سؤزه وئردیی معنا هارا گئتسین؟ ایندی نه اولدو، دده قورقوتون دیلی یانلیش اولدو، تورکییهلی دیل ممورلارینینکی دوغرو؟!
دوروم
بیر بؤلوک آزربایجانلینین چوخ باییلدیغی سؤزلردن بیری ده «دوروم» سؤزودور. م. کاشغاری ۱۰۷۴-جو ایلده، باشقا سؤزلرله دئسک، هله آیری-آیری تورک دیللرینین و دیالئکتلرینین یارانمادیغی بیر چاغدا یازیب قورتاردیغی، تورک دیلینین اَن اَسکی سؤزلویو ساییلان «دیوانی لوقاتیت-تورک»ده «دوروم» («توروم» فورماسیندا یازاراق) سؤزونون معناسینی بئله گؤسترمیشدیر: «بیریسی آیاغا دوراندا، آیاق اوسته دایاناندا اونون بویونون اوزونلوغو قدر اوزونلوق». کاشغاری بئله بیر مثال گؤسترمیشدیر: «بیر اَر تورومی سو» – (بیر آدام بویو [درینلیینده] سو). گؤروندویو کیمی، «دوروم» – بیزیم ایندیکی قولاج (قولاچ)، قاریش سؤزلریمیز کیمی، گؤودهمیزله یاراتدیغیمیز بللی بیر اوزونلوغو بیلدیریر، ایندی ده بیر چوخ تورک دیالئکتینده «دوروم» سؤزو بو معنادا ایشلنیلمکدهدیر. تورکییه دیل ایدارهسینین ایشچیلری ایسه نه تاریخی کئچمیشه، نه ده یاشایان معنایا فیکیر وئرمهدن «دوروم» سؤزونه حال، وضعیت معناسی وئرمیشلر. سیز کاشغاری-نین گؤستردیی معنا ایله سؤزه جالانان بو معنا آراسیندا هانسیسا علاقه قورا بیلیرسینیزمی؟
دوغا
عربجهنین «طبیعت» سؤزونه «دوغا» دئییبلر. طبیعتده هر شئی دوغورمو؟ بیتکیلر، باکتئرییالار و س. دوغورلارمی؟ البته، یوخ! بو، بیرینجی یانلیش. ایکینجی یانلیش: اَسکی تورکلر عربلرین «طبیعت» دئدیکلری فئنومئنی هئچ تانیمیردیلار و اونا هئچ بیر آد وئره بیلممیشدیلر. هالبوکی، اَسکی تورکلر طبیعتی تانیییردیلار، اونا آد دا وئرمیشدیلر، عربجه «طبیعت» سؤزونون قارشیلیغی اَسکی تورکجه متنلرده واردیر، تئز-تئز ده ایشلنیلمیشدیر (او سؤزو بورادا یازماق ایستهمیرم)، سادهجه، تورکییهلیلر او سؤزو آنلاماییبلار. اوچونجو یانلیش: اَسکی تورک دیللی متنلرده عربجهنین «طبیعت» سؤزو قارشیلیغیندا ایشلهنیلن همین سؤزو آنلامادیقلاری اوچون، اونا دا یانلیش و بئلهلیکله یئنه کؤکدن قوپاریجی معنا وئرمیشلر.
سونوج
دده قورقوت داستانیندا تئز-تئز اوخویوروق: «گلیملی-گئدیملی دونیا، سون اوجو اؤلوملو دونیا». بیهم، بو، «نتیجهسی اؤلوملو دونیا» دئمکدیر؟! سون اوجو – آخیری دئمکدیر. دده قورقوت داستانینی بیرجه دفعه آچیب اوخومامیش، اما تورک(یهلی)لشمک ایستیهن کلاویاتورا دؤیجلینلریمیز دده قورقوت-اون دیلینده «آخیر» معناسینی بیلدیرن «سون اوج» سؤزونو تورکییهجهدهکی کیمی «نتیجه» معناسیندا ایشلتمکله دیل یادداشیمیزی کورلادیلار؛ بئلهجه، بیزیم بو سؤزو هاچاقسا اؤزونون دوزگون معناسیندا – «آخیر» معناسیندا – دیریلتمهییمیزه و بونونلا دا دیلیمیزدن عربجه «آخیر» سؤزونو اوزاقلاشدیرماغیمیزا اَنگل اولدولار، گؤزل بیر سؤزوموزون بو ایمکانی زدهلندی. تورکییهجه ائپیدئمییاسینا قارشی ایندی آییلماساق، بیر آز سونرا چوخ سؤزلریمیز بئله زدهلنهجکلر.
۲
گؤردویونوز کیمی، «نئجهگلدی» قایداسییلا ایشلهییبلر. بونون آغیر نتیجهلری اولموشدور.
اَن بیرینجی ضربه اؤزلرینه دیمیشدیر: اَسکی تورک عابدهلریندهکی تورکجه سؤزلری اونلارا یانلیش معنالار وئرهرک دیریلتدیکلری اوچون، بو گونکو دیللری اَسکی تورکجه عابدهلری اوخویوب آنلاماقدا اونلارا کؤمک ائتمک اوزینه، عکسینه، آزدیریجی، چاشدیریجی رول اویناییر. دوروم، تارتیشماق، سون اوج و س.
او بیری یاندان ایسه بیر سیرا تورک اینتئللئکتواللاری اؤزلری ده بونو اعتراف ائدیرلر: «کؤکسوز و یانلیش سؤزلرین یارادیلماسی نتیجهسینده دانیشدیغیمیز دیل نه میفولوژی، نه پسیخولوژی، نه تاریخی، نه ائتنولوژی، نه فلسفی، قیساسی، هئچ بیر سوسیو-هومانیتار آراشدیرمادا بیزه ایشیق اولا بیلمیر، کولتوروموزو کئچمیشه باغلایا بیلمیر.»
اوستهلیک، تورک دیللری عائلهسی ایچینده تکلنیبلر، بیزدن باشقا هئچ کیمی باشا دوشمورلر. آنجاق بو یانلیشلارینی آرادان قالدیرماق اوچون، چوخ پیس مؤقع توتوبلار: «سیز بیزیم سؤزلریمیزی اؤیرهنین، دده قورقوت-اون، م. کاشغاری-نین سؤزلرینی ایشلتسهنیز بئله، او سؤزلری بیزیم وئردییمیز معنالاردا ایشلدین، بیز سیزی باشا دوشمسک ده اولار، سیز بیزی باشا دوشون، سونرا دا سیز بیزیم دیلیمیزده دانیشین. اورتاق تورکجه ده بیزیم تورکییهجهمیز اولسون.»
خستهلیینی باشقالارینا خبر وئریب، اونلاری اؤزونو قوروماغا چاغیرماق اوزینه خستهلیینی باشقالارینا بیلهرکدن یولوخدورماغین آدی ندیر؟!
۳
آذربایجان دیلینده ایستر سومئرجهدن، ایستر آلتای هونلارینین دیلیندن قالان و بو گون ده ایشلهنیلهن سؤزلرین سایی تورکیهجهدکیندن قات-قات چوخدور. مثلاً، سومئرجه «قابا-قی» – آذربایجان دیلینده «قاباق»، سومئرجه اوپپونئنت، اوپپوزیسییا دئمکدیر؛ سومئرجه «چیبین» – آذربایجان دیلینده ده چیبین، میلچک آدیدیر؛ آلتای هونلارینین دیلینده «اَنکه» منشأ دئمکدیر – آذربایجان دیلینده ده اَنکه عینی معنادادیر (تورکییهلیلر «کؤکهن» سؤزونو اویدوروبلار)؛ سومئرجه «قاراواش» – آذربایجان دیلینده ده عینی معنادا؛ آدلارینی بورادا وئرمک ایستهمدییم اَسکی تورک دیللی متنلرده «دوغما، دوغمالیق»؛ بنزهمک معناسیندا «اوخشاماق»؛ «یولوخماق»؛ «تولهمک» و س. بو کیمی یوزلرله سؤزلریمیز آذربایجان دیلینده عینی معنادا ایندی ده ایشلهنیلمکدهدیرلر. بیزی قدیم تورکلویه، تاریخین لاپ قارانلیقلارینا باغلایان یوزلرله بئله سؤزلریمیزین هئچ بیری تورکییهجهنین ایکیجیلدلیک سؤزلویونده یوخدور، بیلمیرلر! بیزیم سؤزلوکلریمیزه باخیب سؤز اؤیرنمیی ده اؤزلرینه آییب ساییرلار. ایندی کابینئتلرده یاراتدیقلاری هئروقلیفلرینی گتیریب بیزیم سؤزلردن اوستون توتورلار. بیز ده بامبیلی کیمی دوشموشوک اونلارین دالینا.
گلین، عربجه و فارسجا ایله هله موردارلانمامیشدان قاباق یازیلمیش اَسکی تورکجه متنلری تحصیلسیز بیر آزربایجاندیللی گنجه ده اوخوداق، تورکییهجه دانیشان تحصیلسیز بیر گنجه ده: آذربایجانلی داها چوخ سؤز آنلایاجاقدیر.
بیر سؤز –اَسکی اولدوغو قدر دیرلیدیر. بیر دیل– اونو کئچمیشین درینلیکلرینه باغلایان دوغما سؤزلرینین سایی قدر کؤکلودور.
۴
ایندی ده تورک دیل ایدارهسی اینضیباطچیلارینین یاراتدیقلاری مینلرله یانلیش کلمهلر حاقیندا دا بللی بیر تصووور یاراتماق اوچون، گلین، اونلاردان بیر نئچهسینی تانییاق:
اؤزگور
فارسجا «آزاد» سؤزو قارشیلیغیندا «اؤزگور» سؤزو دوزلدیبلر. آنجاق تورک دیللری و دیالئکتلری عائلهسینده «-گور» دئیه بیر سونلوق یوخدور! -گور سونلوغونون هاوادان گؤتورولدویونو اؤز دیل پروفئسسورلاری دا بویونلارینا آلیرلار (آلماییب، نئیلهیهسیدیرلر). دیلچیلری دئییرلر «سربست ایلهام» (؟) آلتیندا یارادیلیب بو سؤز. اؤزوندن سونلوق اویدورماق نه دئمکدیر؟!
اویقار، اویقارلیق
عربلرین مدینه شهرینین آدیندان یارانمیش «مدنیت» سؤزونو، گویا «تورکجه»لشدیرمک اوچون، گؤرون، نه هوققا چیخاریبلار. دئییبلر، بو اویقور تورکلری بیلینن بوتون تورک تاریخینده بؤیوک مدنیت یارادیبلار. اوندا، گلین، «اویقور» سؤزونون سونونداکی «-قور» هیسسهجیینی دَییشدیریب، ائدک «-قار»، اونو یئنیدن بیرلشدیرک «اوی»آ، اولسون «اویقار». بئلهجه، «مدهنی» سؤزو قارشیلیغیندا «اویقار»، «مدنیت» قارشیلیغیندا دا «اویقارلیق» دئیک. ایندی بو، ندیر سیزجه، تورکلشمکدیر، مزهلنمکدیر ندیر بو؟ بیر سؤزله، بو دا «او سؤز»، یعنی «سربست ایلهام».
کیمی
بیلدیینیز کیمی، تورک دیللرینده «کیم»، «کیملیک» آنجاق و آنجاق اینسانی، شخصی بیلدیریر. بونا گؤره ده، مثلاً، بئله دئییریک: «کیمیسی یاتمیشدی، کیمیسی اویاق ایدی.» بئله بیر جمله ایله صحبتین اؤکوزلردن یوخ، اینسانلاردان گئتدیی بللیدیر. تورکییهلی دیل مأمورلاری ایسه عربجهنین «بعضی» ایشاره عوضلیینی «کیمی» عوضلیگیله عوضلمیشلر. ایندی تورکییهجهده بئله جملهلر قورورلار: «ائلبیسئنین کیمی یئرینی کالین، کیمی یئرینی اینجئ دوکودو.» – (پالتارین بیر سیرا یئرلرینی قالین، بیر سیرا یئرلرینی اینجه توخودو). پالتارین هانسیسا یئری «کیم؟» سورغوسونا جاواب وئره بیلرمی؟ تورکییهجهده وئریر.
مثلاً، آذربایجان دیلینده «بعضی پیشیکلر چوخ دجل اولور، بعضیلری ده تمبل» جملهسینی تورکییهجهده بئله دئییرلر: «کئدیلرین کیمیسی چوک یاراماز، کیمیسی دئ تئمبئلدیر.» حتی بئله: «کیمی کئدیلر یاراماز، کیمیلئری تئمبئل». «بعضن» عوضینه ده «کیمی زامان» دئییرلر. اَلینیزی قویون اوریینیزین اوستونه، دئیین، پالتار، پیشیک، زامان «کیم» عوضلیگی ایله ایشارهلنه بیلرلرمی، اشیانین دا کیملیگی اولارمی؟! تورکییهجهده نه دئسهن اولار.
«بعضی» ایشاره عوضلیینی اوزلهمک اوچون، گؤرون، آذربایجان دیلینین نئچه جور ایمکانی واردیر: «بیر سیرا»، «بیر بؤلوک»، «بیر تاقیم!»
ایلگینج
فعل کؤکلرینه بیرلشیب سرگی، سئوگی، چالغی کیمی ایسیملر یارادان -گی (غی) سونلوغونو، ایلیشمک، ایلمک کیمی فعللردن تانیدیغیمیز «ایل-» فعل کؤکونه بیرلشدیریب «ایلگی» سؤزونو دوزلدیب و سؤزه یئنه کئفلری ایستیهن، تصادفی، یا دا احتیاجلاری اولان معنانی وئریبلر، «علاقه» معناسینی.
دیلیمیزده قاییدیش نؤوونده فعللرین اساسینا بیرلشیب قاخین-ج، گولون-ج، سئوین-ج کیمی آدلار یارادان -ج سونلوغونو آدا بیرلشیب یئنی آد یاراداجاق -نج (-نچ) سونلوغو سانیبلار. هالبوکی، قاخینج، گولونج، سئوینج کیمی آدلاردا ن-لر قاییدیشلی فعلین سون سسیدیر، سونلوق اؤزو ایسه -ج-دیر، -نج یوخ. عمومیتله، تورک دیللری عائلهسینده آددان آد دوزلدن -نج (-نچ) دئیه بیر سونلوق یوخدور. بونلار ایسه ائله بیلیبلر سونلوق -نج-دیر و «ایلگی» سؤزونه -نج سونلوغو یاپیشدیریب، «ایلگینج» سؤزو دوزلدیبلر. دیلیمیزده سرگینج، سئوگینج، چالغینج کیمی سؤزلر یارانا بیلمدیی کیمی، ایلگینج سؤزو ده یارانا بیلمیر. بیر سؤزله، «ایلگینج» سؤزو ده تورکجه یوخ، تورکییهجهدیر.
۵
سون زامانلار «باغلیلیق» سؤزوموزون عوضینه «ایلگی»؛ «قاباق» اوزینه «اؤن»؛ «قاباقجا» اوزینه «اؤنجه»؛ «قاباقلاماق» اوزینه «اؤنلهمک»؛ «اومسوق» اوزینه «اوزونتولو، اوزگون»؛ «اومسونماق» اوزینه «اوزگون اولماق»؛ «دابانلاماق» اوزینه عربجه-تورکییهجه «تعقیب ائتمک»؛ «سورغو» اوزینه «سورو»؛ «بؤلوشمک» اوزینه «پایلاشماق»؛ «بوجاق» اوزینه فارسجا-تورکییهجه «کؤشه» و س. یازماقلا گویا بونونلا باشقالاریندان فرقلی، ساوادلی، مودئرن و تورک گؤرونمک ایستهیهنلرین سایلاری چوخالیب. آنجاق بئله یازماقلارییلا اؤز دونیاگؤروشلرینی، دوشونجه و بیلیک سوییهلرینی و داها نلرینی ایفشا ائتمکلریندن، حئیف، خبرلری یوخدور...
یوخسا، آذربایجان تورکجهسی ایکینجی صورت تورکجهدیر؟!
(آردی یئنه اولاجاق)
یازیداکی فیکیرلر مؤلفه مخصوصدور.
کؤچورن: وحید نریمان


text:
Jan 1, 2015
مهدی قلی
دنیز ایشچی
"مهدی قلی" تازا استرالیا یا گلمیشدی. او کی مراغه شهرینده دوغولوب و بویویوب و بارا گلمیشدی، ایکی ایل ترکیه ده منتظر اولوب و بالاخره بیر طرفدن سیاسی پناهنده سی اولاراخ، او بیری طرفدن سیدنی ده کی فامیل لرینین حمایتی نتیجه سینده باجارمیشدی تا اوزون استرالیانین سیدنی شهرینه یئتیرسین. سیدنی شهرینه یئتیردیغی زمان، او اوز قاینی گلیلده قالیردی. اونلارین یاشلاری بیر بیره یاخین و البته ایکی باجی بیر بیرین یانیندا قیسا مدتی بیرلیخده قالماخدان لذت آپاریردیلار. او بیری طرفدن مهدیقلی اوز همشهری سی باریش ین تلفن شماره سین تاپیب و اونونلا تلفن تماسی توتوب و دانیشماغا باشلایر."باریش" اون بئش ایل اوندان قاباخ استرالیایا گلمیشدی، او استرالیایا گلمه میشدن قاباخ، ایکی ایل ترکیه ده گئچیرتمیشدی. باریش اوزو سیاسی پناهنده سی اولاراخ استرالیایا گلیب و بورادا تازا یونیورسیته سین قورتاریب و بیر یئرده تجربی اولاراخ چالیشیر و اوز خرجینی چیخارتماخ اوچون، گئجه لری پترول پمپ دوراغیندا چالیشیردی. باریش سیدنی ده یاشایان سولچو حرکت چالیشقانلاری طرفیندن تانینیردی، اما اوزو اونلارین ایچینده قاریشیب فعال اولمادیغینا خاطرفقط اونلاریلا یاخین سلام علیکی واریدی، اما اوزو چوخ فعال صورت ده چالیشقان دیلدی. باریش بیر مقدار قدیمی اولدوغونا خاطر و دانیشیخلاردا آغیر ترپیندیغینه خاطر، سولچولار جمعیتی نین ایچینده حرمتلی یئری واریدی. باریش ین باجاریسی بو نظردن کی سولچو سابقه سی اولاراخ، یاشی یونیورسیته تحصیلاتینا یوخاری اولاراخ، باجارمیشدی استرالیا دا یونیورسیته قورتارسین، بلکه بو حرومت قازانماسیندا نقشی اولایدی.باریش اوز دیرلری، ایستح لری و آرمانلارینا دایانان بیر اوغلان اولدوغو اوچون، هر زمان دوزگون آخلاقی دیرلره دایاناراخ، انسان ازادلیغی، اجتماعی عدالت و هر طورلو ظلم، تبعیض و ظلمون قاباغیندا دایانماغی اوز اورنکی قرار وئریب و بو نظرلردن اوز یولوندان چیخمامیشدی. باریش اوزون مدرن جامعه نین تازالیخلاریلا تازالایب و عین حالدا اصلی یولون ایتیرمه مه لی اولدغونا دایانیردی. باریش ین تجربی چالیشماسی بو امکانی یارادیردی تا اوز تای توشونون ترسه سینه کی هامیسی آشاغی درجه آغیر ایشلره باخیردیلار، باجارا بیلسین تا بیر حرفه ای ایش اوزونه قازانسین. اونون تسلطی انگلیسی دیلینه بو امکانی یارادیردی تا تازا و مدرن دنیانین اورنک لرین اونلاری کتابلاری و آیری اعلانات امکانلاریندان آلا بیلسین.
مهدیقلی اونونلا بو تلفن تماسیندا، باریش ماشین سوروردو و تلفنا جواب وئردغی آن دا، او زمان کی مهدی قلی اوزون تانیتدیریر، باریش اونون سسین تانیدی. اونون ماشینی اون ایللیخ تویوتا کریسیدا آلتی سیلندر بیر ماشینیدی کی بالاخره باریش باجارا بیلمیشدی او اندازه پول آرتیرسین تا بیر اون ایللیخ ماشینی یوخاری کیفیت ده و تمیز و پارلاخ بدنه سیله آلیب و سوره بیلسین. باریش ماشینین عشقیله سوردوغو حالدا "حسن زیرک" دن "نوروز" ماهنی سینا کردی دیلینده قولاخ وئریب و اوزو ده اونونلا بیرلیخده اوخوماغا باشلامیشدی.
"امروژی، سال تازه یه نوروژ حه ته آوا بو گونلر یئنه تازا ایلده نوروز بایرامی گلدی
جژنی کی، کونی کردان به خوشی بو هه ته وا، کرد لرین قدیم تاریخی جشن لری خوش گلدی
تا روژ هه لات، له برزنی بندی ولات آوا، تا کی گونش کندیمیزین کوچه دالانلاریندان گلدی
.......................................
......................................
تلفن زنگ وورور. باریش تلفنی آلیب و ماشینی سوردوغو حالدا جواب وئریر.
-الو، سلام، کیمدی؟ "باریش ضبط ین سسین آزالدیر"
- باریش سن سن، منم مهدی. کیفین.
- مهدی، سن سن، نئجه سن؟ منیم تلفونومو هاردان آلدین؟
- من ایندی سیدنی ده یم، تازا سیدنی ه گلمیشیخ. ایکی گون اولار بوردایخ، ایستیردیم سنی گورم.
- سیدنی ده؟ سن هارا بورا هارا؟ هاردا قالیرسان؟ آدرسین وئر تا من گلیم و سیزی گوروم.
- ایندی قینیم گیلده قالیرام. اونلاری کی تانیرسان؟ دکتر اصغری گیل.
- ها، ها، یاخجی تانیرام. اونلارنان سلام علیک یمیز واردی. اولسون، بو گون آخشام ساعت بئش یاریم آلتی دوره سینده گلیب و گوره رم سیزی. خانم اوشاخلارا سلام یئتیر.
دانیشخلار قورتاریر. باریش بونا فکر ایله یردی کی مهدی نین خانمی کیملردن دی؟ اونون حتما اوشاخلاری واردی و اوشاخلار بویویورلر. باریش قاریشیخ بیر احساس نان اوزون حاضرلایردی تا گئدیب و محرم گیلی گورسون. باریش اوزون زمان سیدنی ده یاشادیغی اوچون، اوز ایاغینین اوستونده دوروب و بیر کسه احتیاجی یوخویدو. اما ایندیه قدر ایرانلی جمعیتیندن یئدیغی ضربه لره خاطر، لاپ یاخین یولداشلارینی گورمغه ده احتیاط لا یاناشیردی. بونا خاطر مهدی گیلی گومخدن سئوینجح اولدوغو حالدا، ایسته میردی کی اندازه سیندن آرتیخ یاخینلاشیب و احتمالا آرتیخ ضربه ییب و عین حالدا سوء استفاده آلتیندا قرار تاپسین.
ساعت بئش یاریم آخشام باریش اوزون دکتر اصغری گیلین قاپیسینا یئتیریر. منصور اصغری ایکی ایل بوندان قاباخ استرالیایا گلیب و هنوز چالیشیردی تا بیر پارا داخلی امتحان لارین دا اشتراک ایله یب و اونلاری قازانیب و سونوندا استرالیا دا دکترلوخ مدرکیله چالیشماغا امکان تاپا بیلسین. او اقتصاد رشته سینده دکتراسین قازاناندان سونرا، باجارا بیله جخدیر تا یونیورسیته ده درس وئرسین. اونلار دا مجبور اوز خرج لرین چیخارتماخ اوچون، هم دولت کمک لیغی نه دایانیب و هم کیچیح تکه پارچه ایشلریله مشغولویدولار. دکتر اصغری نین خانمی بیر خانم لار آرایش مغازه سینده چالیشیردی. اوزو ده باجارمیشدی موقتی اولاراخ، بویوک زنجیره ای بازار دا گئجه لر قفسه لری دولدورماخ ایشی صوریتینده هفته نین نئچه گونو چالیشسین. اونلارین بیر اوغلانلاری واریدی کی بلکه اون بیر یاشیندا اولایدی. اونلار ایکی اطاقه بیر آپارتمان "کارلیگفورد" محله سینده کرایه ایله یب و اورادا یاشایردیلار. دکتر اصغری حدث ووروردو تا ایکی ایلین عرضینده باجارسین یونیورسیته لرین بیرینده تدریسه مشغول اولسون. اونلارین قوناخلاری گلندن سونرا، اونلارین هامیسی کی یددی نفر اولاردیلار، او ایکی یاتاخلی کرایه ائوده یاشایردیلار.
باریش قاپی نی چالدی. تاخ تاخ تاخ. قاپی آچیلدی. دکتر اصغری نین خانمی قاپینی آچدی.
- سلام سکینه خانم، حالیز یاخجی دیر؟
- سلام چوخ ساغ اولون. بویورون ایچریه. خواهش ایلیرم. سیزین ده حالیز یاخجی دیر؟
- گوزلریمیز آیدین.
باریش بو لحظه ایچریه گیریر. ایچرینه گیردیغی حالدا، آپارتمانین کیچیک هال یندا، یددی نفری گوردو کی مبل لارین اوستونده اوتوروب و هامیسی گوزلرین تلویزیونا تیکیب لر. او بو جمعیتین ایچیتده، مهدینی سئچیر. مهدی آیاغا قالخیب و قاباغا گلیر و اونونلا قوجاخلاشیب و کیف احوال ایله مغه باشلایرلار.
_ سلام کیشی، نئجه سن؟ سن هارا بورا هارا؟ ( اونلار قوجاخلاشیب و اوپوشوللر). خوش گوردوخ.
_ساغ اولاسان. اوزون نئجه سن. ( مهدی باشلایر بوغازین تمیزله مغه).
باریش جمعیتین ایچیندن مهدینین خانمی و اوغلو ینان قیزین سئچیب و اونلارلا خوش گلدینه باشلایر. اونون خانمی کی دکتر اصغرین نین خانمی نین باجیسی سایلیردی، مراغه شهریندن اولاراخ اونون همشهریسی سایلیردی. اونلارین قیزلاری و اوغلان لاری دا اون دورد نن سگیز یاشلاریندا اولا بیلردیلر. باریش اول باشلایر مهدینین خانمیلا ال وئریب و اونا خوش گلدین دئیر.
_ سلام، خوش گوردوخ. خوش گلیبسیز بیریم دیاره،
_ سلام آقا باریش. بیزده سیزی خوش گوردوخ. نه جورسوز؟
_یاخجی. یاخجی. بو گوزل خانم کیمدی؟ بو گول اوغلانین آدی نه دیر؟
_ بو خانم بیزیم قیز "نینا" دی و بیزیم جوان اوغلان دا "آیدین" دی. بویورون ایلشین.
آیدین سکّیز یاشیندان آرتیخ گورسنمیردی. نینا خانم دا اون دورد یاشیندا اولا بیلردی. اونلار بیر گولوش و ال وئرمخنن باریش لا آلقیشلاماخ دان سونرا، یئرلرینده ایلشیب و تلویزیونداکی فیلمه دقت له توجه لرین جلب ایله دیلر. آیدین اوز خالاسینین اوغویلا کی آرش آدیندا سسلنیردی و اوندان بیر یاش بویوک نظره گلیردی، بیر گوشه یه سیخینیب و اوز الکترونیکی سواش قیم اویونجاخلاری لا مشغول اولدولار. بو حال دا نینا تلویزیونا باخاراخ، باریش نان اوز آتا آناسینین دانیشیخ و گوروش لرین قیراخدان گوز آلتینا آلمیشدی.باریش چاینی ایسدی ایچردی. او آغزینا بیر حبه قند قویاندان سونرا باشلادی لیوانی دوداغینا دایاماخ حالیندا، آغزیلا پوف له سین تا چایین اوستو سرینله میش حالدا، اونو ایچسین. مهدی باشلادی دانیشماغا.
مهدی: سیز قاچیب گئدندن سونرا، شهرده چوخ آغیر بیر قارانلیخ جو حاکمیدی. هامی قورخوردو. اوشاخلارین چوخون اطلاعات طرفیندن چاغیریلیب و سوال جواب آلتینا چکدیلدیلر. بیزی نئچه دفعه بو اتهاما خاطر کی بیر "مطالعاتی حوزه" تشکیل وئرمیشدیخ، اوز آرامیزدا کتاب پایلاشیردیخ تهدید ایله دیلر. نه اندازه چالیشدیخ تا بو اتهام لاری داناخ، اونلار بیزه او حوزه لرده کیملرین اولماسی، بیزیم جلسه لرین کیمین ائولرینده تشکیل تاپماسین، هامیسین بیلیردیلر. فقط تنها سوز کی بیزه قالیردی دیخ بویودور کی " بیز، اکثریت فدائیلری خط امام نان امپریالیسمین قاباغیندا حمایت ایله یردیخ. بیز دولت نن ساواشیمیز یوخویدو، بلکه حمایت و انتقاد سیاستی قاباغا آپاریردیخ". نهایت ده اونلار بیزدن نئچه امضا آلیردیلار کی بیر ده دولتین علیه ینه بیر اقدامی ایله میخ. اوندان سونرا هر زمان دوباره بیزی ایسته سه لر گئنه اطلاعاتا گلخ، اونا مشابه سناریو تکرار اولوردو.
باریش، بوندان قاباخ کی مهدینین سوزونه بیر نظر وئرمیش اولسون، بونو بیلیردی کی بیر نئچه یوز نفرلیخ بیر سیاسی مخفی تشکیلاتین ایچینده، بیر کیچیک مطالعاتی حوزه، فقط نئچه نفر سمپاتین مطالعاتی حوزه سین تشکیل وئریر و اونون اوزو ده بیلیردی کی چوخ آغیر سیاسی و تشکیلاتی اونم و اهمیت داشامیردی. او هامیدان یاخجی بیلیردی کی او زمان دا مهدی فقط سیاسی مخفی تشکیلاتین فقط بیر سمپاتی حساب اولوردو. عین حالدا او گئنه بیر پارا مخفی کارلیخلاری رعایت ایله مخ طریقیله بو مساله یه یاناشمالیدی.
باریش: بیز گئدنده، بیز بیلیردیخ کی بیزه حمله اولوناجاخ و بوگون صاباح بیزلری، یعنی "شهرین مرکزی سیاسی کمیته سی" توتولاجاخلار. بونا خاطر بیزلر بیر قدم اونلاردان قاباغا توشوب و بیر گئجه جلسه قوروب و تصمیم توتدوخ، بیر گونون عرضینده هر بیریمیز ایرانین بیر گوشه سینه گئتدیب و تازا مخفی بیر یاشاماخ باشلایب و سونرا گورخ نه ایش گوره بیله جیخ. هیچ کس ده بیلمیردی او بیریسی هارا گئدیر. بیز بو ایش دن قاباخ، اوز یئریمیزه آیری بیر داها آرتیخ" مخفی شهرسیاسی کمیته سی تشکیلات اوچون" تشکیل وئردیخ تا بیزیم یئریمیزی توتسونلار. اونلارین هامیسی امتحان وئرمیش و اعتمادلی و چوخ باجاریلی یولداشلاردان تشکیل تاپیردیلار. باریش اوزون دوندریر مهدی نین طرفینه و بئله دئیر. مهدی، حکومت هر بیر یئرده بوتون سیاسی اپوزیسیون تشکیلات لاریناهجوم گئتیرمیشدی. قاباخکی شهر سیاسی کمیته سینین ده اوزون بیلیرسن کی قاچاندان سونرا دورد نفری توتولدولار و بیزیم فقط ایکیمیز دورد ایل قاچاخ یاشایاندان سونرا، باجاردیخ ایراندان چیخاخ.
بو طرفدن "سهیلا" مهدینین خانمی اوزون صحبته قاریشدیریر: باریش، مهدینین آدی عوض اولوب و هامی اونو "غلام" سسله یللر.
باریش: من بیلمیرم. من بونو قیرخ ایلدی مهدی سسله یرم، ایندی دوندریب آدین دیشیب و غلام سسله یه بیلمه رم.
سهیلا: دکتر؛ شیرنی لری بو طرفه توتا بیلرسن.آغا باریش؛ چایی بو شیرینی لرنن امتحان ایله ین. چوخ یملی دیلر. مهدی دوز دئیر؛ نئچه دفعه منی ده اونونلا بیرلیخده اطلاعاتا چاغیردیلار. سیز اصلا نه اوچون پروانه نی تشکیلاتین خانملار بولومونون مسئولی تعیین ایله میشدیز. مینم اصلا اوندان خوشوم گلمیردی. چوخ قورو بیر خانمیدی و فقط دستوری بیر صورت ده هر کسین مسئولیتین تعیین ایله یب و اونلاردان ایسته یردی کی فلان کتابلاری، یا مقاله لری اوخویوب و فلان تبلیغاتی قاباغا آپارسینلار. حتی اونون باجیسی دا کی بیزیم قسمت خانملار حوزه سینین مسئولویدو، اوزون او قدر توتوردو کی ائله بیله سن شاه قیزی دی. من هیچ بیلمیرم بیز تشکیلاتا وئردیغیمیز کمک لیخلری گئتیریب و تحویل وئریردیلر، یا یوخ؟
باریش: تشکیلاتین خانملار بولومونون مسئولو پروانه دیلدی. خانملار بولومو شهر کمیته سی نین جوانلار بولومو مسئولو طرفیندن هدایت اولونوردو. پروانه خانملار و جوانلار مشترک کمیته سینین ایچینده خانملار اصلی کمیته سینین ایچ مسئولو تانینیردی. اونلارین هامیسی اجرائی باخیمیندان شهر کمیته سینین تصمیم لرین اجرایا قویوردولار، او بیری طرفدن چوخ قابل شخص لر اولاراخ، اخلاقی بابت دن چوخ اعتمادلی شخص لریدیلر. سیزین کمک لریز، حتی نئچه مورد چوخ باهالی و قیمتلی هدیه لر و بئله کمک لریز ده تشکیلات اوچون گلیب، یئتیشدی و تشکیلاتین یوخاریسینا تحویل وئریلدی.
سهیلا: بیلیرسن کی بیزیم خانواده چوخ وارلی خانواده لردن سایلیردی. بیز اوزوموز چوخ دفعه لر اوز آتامیزدان یاخجی بایراملیخ لا آلیب و تشکیلاتا وئریردیخ. بیلمیرم اونلاری اونلار اوزلرینه گوتوروب، یا تشکیلاتا وئریردیلر؟
باریش: اونلارین هامیسی گلیردی و یئتیریردی. اونلار کی جانلارین خطره سالیردیلار، نئچه قوروش اوچون اوز وجدانلارین یاندیرمازدیلار. تازا، پروانه خانم گیل ده سیز کیمین ثروتلی خانواده لردن اولدوخلاری اوچون، بئله بیر ایش لره احتیاج لاری یوخویدو. باریش اوزون دوندردی مهدی طرفینه و سوروشدو.
دی گورخ، بارات، تقی، ارسلان، قربان و او بیری لر نئجه دیلر؟ ائولری، ایشلری اوز حال و احوال لاری نئجه دیر؟
مهدی: حسین ده کی منیم کیمین چوخ گرایشی اقلیت طرفینه یدی. او بیر باقال توکانی آچیب و همان توکان طریقیله یاشایر و اوز زندگانلیغینا ادامه وئریر. باراتین قیزی خسته دیر. او گئچن ایل سوئد ده اولان اوشاخلاردان کمک لیخ ایسته میشدی تا او باجارا بیلسین قیزینین خسته لیغینه مداوا ایله سین. او بیریلر ده هامی اوز ایشلرینده مشغول دولار. تقی قاچاخچیلیخ ایشینه باشلایب و عراق دان آغیر ماشین آلات گئتیریر و ایران داکی چالیشان شرکت لره ساتیر و ایندی میلیونر اولوب. بویوک ائوی ایشییی و باغا باغاتی وار. اونلار هر زمان بیر یئره یئغیشدیخلاری زمان ییب، ایچیب و قدیمکی گونلردن یاد ایله یللر. ایندی ده یئغیشیب و ایچندن سونرا، قربان قدیمکی ماهنی لاری اوخویور. اونلارین گئجه ایچیب و ساغلیخ وئریب و اوخوماخ ویدئولارین گئتیرمیشم. گوره سن قربان نه گوزل "مرا ببوس" ماهنی سینی اوخویور.
سهیلا: بیزیم قارداش، شاهین، خانواده نین تک اوغلو اولدوغونا خاطر، آتام یاشلانیب و ائوده یاتدیغی زمان، آتانین میلیونلار وار یوخون خرج ایله یب و باشینا سوورور. او آخرین سیستم ماشینلار ایاغینین آلتیندا، حاضر و یولا دوشموش آتامین کسبین بیراخیب، باشلادی بیر تولیدی فاکتوری یولا سالسین. بو قدر خرج ایلیندن سونرا، نه فقط ایران دولتیندن جواز آلا بیلمه دی، بلکه اقتصادی محاصره نتیجه سینده، آلمان داکی شرکت ده اونلاریلا ایش بیرلیغی ایله مه دن، بوتون سرمایه دایاندی و تقریبا دیمخ اولار کی باتدی گئتدی. نه قدر آتام دئدی اوغلان تجارتین نه عیبی وار کی سن فاکتوری ویرماغا باشلایرسان، قولاخ آسمادان آتانین وار یوخون دارماداغین ایله دی.
باریش: صحبتی دیشیب و حال حاضره دوندو. دولت اجتماعی سوسیال کمک لیخلر اداره سینه یازیلیبسیز؟ دولت دن کمک لیخ آلیرسیز؟ اوزوزه ائو ائشیح فکرینه دوشوبسوز؟ اوشاخلارین مدرسه لری نه جور؟ ائو وسایلی نه جور؟
مهدی کی مرتب الینده کی سیگاری بارماخلارینین آراسیندا سیغارلادیغی حالدا اوزون بالکون طرفینه چکیردی، بالکن قاپی سین آچیب و سیگار یاندیریب و پنجره دن ائشیه پوفله دیغی حالدا چالیشدی جواب وئرسین. اونون جواب وئرمه سینین اوزونا چکدیغی حالدا، بو طرفدن منصور باشلایر جواب وئرسین.
منصور: بوگون گئتدیخ و اجتماعی سوسیال کمک لیخ اداره سینه یازیلدیخ. اونلار یددی یوز دلار بوگون بونلارین حسابلارینا توکدولر. البته اولجه اونلارا بیر بانک حساب نمره سی آچدیخ. سونرا مهاجرت اداره سی طرفیندن معرفچیلیخ کاغذلارین وئرمه سینین کمک لیغیله، اوشاخلاری مدرسه لره یازدیردیخ. اونلار دا گلن هفته دن کلاس لارین باشلایا بیلرلر. ائو رابطه سینده هنوز بیر ایش گورمه میشیخ. اونا هنوز وقت چوخدو. تازا اوزون زماندان سونرا بیر بیریمیزی گوروروخ. تازا اوشاخلار بیربیرلریله تانیش لاشیلار. او مورد ده هیچ بیر تلسیح ایش یوخدور.
مهدی بورادا صحبته گیریشیر: دکتر گیله چوخ زحمت وئرمیشیخ. ائو کرایه سی رابطه سینده گویا دولت بیزه لازم کمک لیخ ایلیه جخدی. شاید وسایل آلماخ بیزه بیر مقدار آغیرلیخ گئتیرسین، اما ائو کرایه توتوب ایچریه گئدندن سونرا، یواش یواش اونلار دا تکمیل لشر.
باریش کی ایاغا قالخدی تا گئتسین، آخیردا بئله دئدی:
نگران اولماین، ائو ده تاپیب توتاریخ، وسایل ده تهیه اولونار. اجازه وئرسز من گئتمه لیم. صاباح یا بیریسی گونده گئنه گلیب و باش وورارام. اگر اداری ایشلریزده کمک احتیاج اولسا منه خبر وئرین. آقا منصور، بو شنبه گونو بونلاری آپار بیر ایکی "گاراژ ساتیشلاری" گورسونلر. بلکه نئچه شئی بیندیلر.
منصور: نگران اولماین. مینیم ازاد وقتیم چوخدو. هم اونلارنان چیخیب بازاری، منطقه نی، پارکی و ها بئله خیابان لاری دولانیب و عین زماندا اداری ایشلرین ده گوره ریخ.
باریش آیریلیب و اونلارین ائوین ترک ایله یر. سئوینیر کی بیر اوشاخلیخ دورانینین یولداشلاریندان سیدنی شهرینه گلیب دیر. او قورو داش کیمی یئرده اوشاخلیخ زمانی مهدی له بیرلیخده فوتبال اویناماخلاری یادینا دوشوردو. باریش مهدی له بیر مدرسه ده درس اوخوماسی و خرمن لیخده گوروشمه لری و بستان لاردا خیرچا یمخلری یادینا دوشوب، بیر داها اوشاخلیخ گونلرین یاشایردی. مهدی اونا بوتون او معصومیت گونلرینین ارزش لری و خاطره لرین دیریلدیردی. بئله بیر وارلیغی استرالیا کیمین یئرده تاپاندان سونرا، گرک ایکی اللی قدرین بیلسین.
ایکینجی پرده. اوچ هفته گئچندن سونرا. منصور گیلین ائولرینده.
باریش: گئدیب و شنبه گونو "گاراژ ساتیشلاری"ینا جماعتین اوز ائولرینده باش ووردوز؟ اونلارین بعضی سی ایولرین ساتیب و آیری شهره یا حتی آیری مملکته گئدیللر. اونلارین بوتون وسایللرین چوخ اوجوز قیمت له هامیسین بیر یئرده آلماخ اولار.
سهیلا: یوخ، من بو اوزونلوخدا یولو گلمه میشم کی جماعتین کهنه سینی ایشله دم. ائوین اصلی وسایلین قسطی آلدیخ و قراردی نئچه گوندن سونرا "اپینگ" محله سینده بیر آپارتمان توتموشوخ، اورایا داشیناخ.
مهدی: بیزیم سهیلا گیلین بیر تعداد قوهوملاری ملبورن شهرینده یاشایلار کی نئچه پترول پمپ دوراغینین صاحبی دیلر. اونلارین چوخلو ائو ائشیح لری وار. بلکه بیز از مدت ده گئدیب و اونلارا باش ووردوخ. بالاخره یاخین قوهوملارنان گوروش واجب دی. اونلار بلکه اون بئش یا ایگیرمی ایل اولار بوردادیلار. دکتر اصغری گیل آلتی یددی آی بوندان قاباخ، اونلارلا ملبورن دا گوروش ایله یبلر.
باریش: چوخ مبارک. نه جور راحت سیز دا. اگر ایکینجی ال وسایل نن راحت دیلسیز، او زمان بیرینجی ال وسایلی آلا بیلرسیز. اما ، بیرینجی ال وسایل باهالی اولور، خصوصا اگر اونلاری قسطی آلساز، گرک بیر مقدار دا اوستونده بهره وئره سیز. سیز اوچون چوخ آغیر اولار ائوین بوتون وسایلین بیرینجی ال آلاسیز.
مهدی: بیر مقدار وسایل اوزوموزنن ترکیه دن گئتیرمیشیخ، بیر مقدار دا بورادان قسطی آلیب و ائوی دوشویه ریخ. اسگیح لرین ده سورا یواش یواش دولدورارریخ.
باریش اوشاخلارین اوزونه باخاراخ: بو طریقیله اوز خرج و مخارجیزی چوخالدیرسیز. بیر مقدار اوشاخلارا چتین اولاجاخدی. الیزده آز پول اولدوغو زمان، اوشاخلارا آز یئتیشیه بیله جخسیز.
مهدی بیر سیگار یاندیریب و سیگار بهانه سینه باریش دان ایسته یر تا او دا بالکن دا اونا قاریشسین. اونلارین ایکیسی ده بالکنا گئدیب و هره سی بیر گوشه ده صندلی اوستونده ایلشیب و قاپی نی اورتوللر تا سیگار توسدوسو ایچریه گئتمه سین.
مهدی: بورادا "اکثریت" و "اقلیت" نشریه سینی نه جوره تهیه ایله مخ اولار؟ نه جوره اوشاخلارنان تماس توتماخ اولار. سنین اوزویون سیاسی فعالیت لرین نه صورت ده گئچیر؟ همان باریش قالیبسان، یا سنده دیشیلیب و بورانین جامعه سینین زرق و برقینده حل اولوب گئدیبسن؟
باریش: یوخ، من اوز اخلاقی و انسانی پرینسیپ لریمین اوستونده دایانمیشام و همان آدم وارام کی گورموشدون. اما سیاسی بابت دن، دوزونه باخاسان، بوراداکی سیاسی چالیشانلارنان من چالیشا بیلمه رم. بونلارین یاریسیندان چوخو نه فقط بیسواد آداملاردیلار، بلکه بوتون بو جامعه نین امکان لاریندان بیر شئی اویرنمغه ده اوزلرینه زحمت وئرمیللر. اونلار ایگیرمی ایل ایرانین بوندان قاباغیندا دونوب و منجمد اولوبلار. اونلار دا کی بیر مقدار بیلگی لری وار و زیرک دیلر، باشلایبلار تجارت و آلیش وئریشه. تاسف له بونلارا سیاست ده بیر نوع تجارت اولوب. من بو جماعت دن خارج، اوز حیثیتیمی ساخلاسام، بویوک بیر ایش گورموشم.
باریش احساس ایله دی کی جوابی مهدی نی قانع ایله میب. تازا مهدی اوز سوالی نین جوابیندایدی.
مهدی: بورادا تظاهرات ضد حکومتی، ایرانین کارگرلریندن حمایت ایله مغ اوچون، پناهنده لردن حمایت اوچون و غیره اولور؟
باریش: ایسته سن، سنین تلفن نومره ین ایکی نفر بوراداکی اوشاخلارا وئره رم. بیریسی کی "اقلیت" و "اشرف چیلر" طرفیندن بورادا چالیشقان بیر نفردی. او بیریسی ده گرک کی اکثریتین سیدنی ده کی نماینده سی اولسون. تازا اونلار بیر برنامه قویاندا، بورادا هم ایرانلی مغازه لرده اعلان لارین یاپیشدیریلار، هم هفته لیخ قازته لرده چاپ ایله تدیرلر. سنین تلفونویون اونلارا ویرندن سونرا، اونلار اوزلری بیللر نه جوره تماس توتسونلار.
مهدی: ها. ها بو ایشی گور. اونلارین گلن برنامه لریندن خبرین اولسا، منه خبرین وئرگیلن.
باریش: بیر حالدا کی ایاغا قالخمیشدی تا گئتسین، اونلاردان ایاغ اوسته دانیشا دانیشا خدا حافظ لیغه باشلادی. " داشیندیغیز زمان خبر وئرین منده گلیم کمک لیغه". اوزون اوشاخلارا دوندردی، " نینا خانم، آیدین، مدرسه لریز نه جور دی؟ اوزوزه یولداش زاد تاپیبسیز؟
اوشاخلار: ها بیزه مخصوص انگلیسی معلم تعیین ایله یبلر. نئچه آیری ایرانلی اوشاخ دا بیزیم کلاسیمیزدا واردیلار.
داها فقط ایکی نفر، یعنی باریش نان سهیلا اوندان سونرا مهدی نین اوز آدین، یعنی مهدی سسله یردیلر. البته سهیلا جمعین ایچینده، اونو "غلام" سسله یردی. داها استرالیا دا هر یئرده مهدینین آدین "غلام" سسله مغه باشلادیلار. بو مساله نین هیچ بیر امنیتی علتی یوخویدو، بلکه فقط بیر کتدی قدیم سایاخ آددان، گئچیش سایلیردی بیر تمیز و مدرن بیر آد اوچون. "غلام" ادینین بیر آغیر سنگین لیغی واریدی اگر "قلی" نن مقایسه اولونسایدی. مهدی ده او زمان کی آدین غلام سسله یردیلر، باشین بیر مقدار اوجا توتوردو.
اوچونجو پرده.
مهدی اوز فامیل لریله کی ملبوردن دادیلار تلفن آچیب و صحبت ائدیر. مهدی اکبر آقا گیلین ائولرین توتوب. تلفن زنگ وورور.
مهدی: الو، آقای مهندس حیرت گیلین ائولریدی؟ سیز سیران خانم سیز؟
سیران خانم: بلی، جنابیز کیمسیز؟
مهدی: من غلام ، جیران خانمین دامادی. آقای مهندس ائوده تشریف لری یوخدو؟ اونلاریلا بیر دانیشماخ ایستیردیم.
سیران خانم: بلی واردیلار. بیر لحظه ساخلاین تا سسله یم گلسینلر. جیران خانم گیلین حال لاری یاخجی دیر؟ سیزین خانم گیل نئجه دیلر؟ خانواده یه سلام یئتیرین.
مهدی: چوخ ساغ اولون هامی یاخجی دیلار. سلاملاری واردی.
اکبر حیرت: الو؟ جنابیز؟
مهدی: الو، سلام حالیز یاخجی دیر؟ من غلام جیران خانم گیلین دامادی. سیزین حالیز یاخجی دیر؟ بیز تازا استرالیایا گلمیشیخ و ایندی سیدنی ده یاشایریخ. بورادا بیر درویشی ائویمیز وار. اگر بو طرفلره تشریف گئتیرسز، چوخ سئوینه ریخ خدمتیزده اولاخ.
اکبر حیرت: چوخ ساغ اولون. جیران خانم گیل ، خانواده لری یاخجی دیلار. سیزین ائولنمه نیز بیزیم مهاجرت دن سونرا اوز وئردیغی اوچون، فقط ادیزی اوزاخدان ائشیتمیشیخ. چوخ سئویندیم کی ایندی اوز سسیزی ده ائشیدیرم. خانم اوشاخلار خانواده یاخجی دیلار؟ بو طرفلره گلسز، خدمتیزده اولاریخ.
سهیلا: تلفنی مهدی نین الیندن آلیر. سلام ببی اوغلو. نئجه بئله غریبه اولوبسوز کی بئله فامیل لری یاددان چیخاردیرسیز. داغ داغا دا چاتماسا، آدام آداما چاتار. بیز ده سیدین یه گلدیخ و تازا ساکن اولموشوخ. اوشاخلار دا مدرسه یه گئدیرلر. بیز ده ایکیمیز ده انگلیسی کلاسلارینا یازیلمیشیخ و هفته نین بئش گونو کلاسا گئدیریخ.
اکبر حیرت: دائی قیزی البته کی یاددان چیخارتمامیشیخ. خارج ده یاشاماغین اوزونه گوره گرفتارچیلیخ لاری واردی. بیز ده چوخ گرفتاریخ و باشیمیزی قاشی ماغا وقتیمیز یوخدو. بو طرفلره گله بیلسز، خدمتیزده واریخ. جیران خانم گیلنن دانیشدیغیز زمان بیزیم ده سلاممیزی یئتیرین.
سهیلا: حتما، بیزه وظیفه دی بویوک لریمیزه باش ووروب حالارین خبر آلاخ. گورورم کی سیران خانم سیزی سسله یر. اونلارا سلام یئتیرین. سونرا تلفن آچیب اونلارنان دا دانیشاریخ. آقا غلام طرفیندن ده سیزدن خداحافظ لیخ ایله یرم. فعلا خدا حافظ.
سیران خانم: سلام سهیلا خانم، حالیز یاخجی دی. عذر ایسیرم اکبری موبایل تلفن دا ایستیردیلر، گرک کی گئدیب و دانیشایدی. اونون باشی مشتریلر و بانک و دولت اداره لریله چوخ مشغول دو. دائما یا تلفن دا، یا قاچاقاچدادی. ایندی ده کی ائوده تاپیلیب، حیاط دا استخریمیزین سو یولوسو توتولوب و مخصوص لوله کش لر گلیبلر تا هم استخری تمیزله یب و هم توتوغون آچسینلار. بویوک ائوین ساخلاماغی دا بویوک مشکل اولوب دا، دائما گرک باغبان گلیب باغبانلیخ ایله سین، لوله کش گلیب استخری تمیزله سین و نظافتچی گلیب ائوی تمیزله سین و ها بئله. بونلارین اداره ایله مغی ده منیم تمام وقتیمی توتور. باغیشلاین اصلا سوروشمادیم. سیز نئجه سیز؟ یاخجی راحت گله بیلدیز؟ اوشاخلارین آدالاری نه دیر؟
سهیلا: ساغ اولاسیز. ایسته مه دیم مزاحم اولموش اولام. فقط دئدیم بیر سلام وئریب و حالیزی سوروشموش اولام. قیزیمین آدی "نینا" دی و اوغلوم "آیدین". چوخ وقتیزی آلمایم. چوخ خوشحال اولدوم. سیز الله بو طرفلره گلسز چوخ خوشحال اولاریخ تا خدمتیزده اولاخ. اوشاخلاریزین اوزلریندن اوپون.
سیران خانم: چوخ ساغ اولون. بیزیم سیدنی ده چوخ ایشیمیز یوخدو. البته ملبورن چوخ اروپایی دی تا سیدنی. بیز بورادا چوخ راحتیخ. حتما سیدنی شهرینه گلسخ، سیزنن تماس توتاریخ. سیزده فامیله سلام یئتیرین. باغیشلاین. گرک گئدیم گوروم نظافتچی کاشی لرین و کف لرین اوستونه پالیش ووروب یا یوخ. موفق اولاسیز. فعلا خدا حافظ.
دوردونجو پرده.
باریش نان مهدی آلتی آی اوندان سونرا اوز تجربه لریندن دانیشلار. مهدی سیدنی ده کی سولچو تشکیلات لارینین اجتماعی اعتراض لاریندا اشتراک ایله دیخدن سونرا، اونلارلا تانیش لیخ تجربه لرین باریش لا پایلاشیر. باریش بیر کتاب گوستریجی نمایش یئرینده "پاراماتا" محله سینین شهرداری سالونوندا اشتراک ایله یر. باریش اورادا مهدی نی گورور کی میز باشیندا ایلشیب و بیر نفر اداره ائدنلردن دیر.
باریش: سلام حیدر آقا حالیز یاخجی دیر؟ آقا جمشید سیز نئجه سیز؟ آقا خسرو، خوش گوردوخ. دئدیم بیر کتابلارا باخیم. باریش مهدی نی گوروب، اونون سمتینه گلیر. سلام آقا مهدی، یورولمویاسان. نه خبربر؟
مهدی: ساغلیخ، سلامتلیخ. اوشاخلارین چوخون تانیرسان؟ بونلارین ایچینده فکر ایله میرم "شیرعلی" نی تانیاسان. او لرستان اوشاخلاریندان دی. بونلارین هامیسیندان فداکار، صادق، قاطع و باسواد دی. او دا بیزیم کیمین تازا گلن لردن دی. مهدی اوزاخدان "شیرعلی" نی گورستدی. من سنین باره نده اونا چوخ دانیشمیشام. دئمیشم کی سنین کیمین تجربه لی سیاسی چالیشقان بو شهرده آز تاپیلار.
باریش دا دئدی: کی یوخ، اونونلا تانیش اولمامیشام. سونرا دئدی کی : لازم دگیل منی اندازه سیندن آرتیخ بویوده سن. زمانیندا اونونلا تانیش اولاریخ. تازا، امنیتی مساله لر همیشه جدی بیر مسائل دیلر. هر کس او اندازه کی لازم دی گرک بیلسین، نه اوندان آرتیخ.
مهدی دانیشان حال دا، شیرعلی ده اونلارین طرفینه گلیر: یوخ، سن بیلمیرسن. او هم چوخ قاچاق توشوب و هم بویوک ضربه لر ئئیب دی. هم جدی کادرلاردانیدی، هم چوخ تجربه لی دیر. سلام شیرعلی، نه خبرلر؟ بو یولداشیمیز باریش دی کی باره سینده دانیشمیشام.
باریش کی باشین دردسره سوخماخ ایسته میردی دونوب و دئدی کی: آقا مهدی منی یئرسیز بویودوب. من ساده جه گلدیم کتابلارا باخام، اگر بیر ایکی نفر تانیشلاردان دا گورسم، سلام و علیکی تازالیام.
شیرعلی" سیزین تانیشدیغیزدان حالیم خوش اولدو. چوخراخ برنامه لریمیزده بیله یزی گورخ. مهدی؛ نه اوچون حسین او نشریه لری او میزین اوستونه آتیب جماعت نن انگ انگه وئریر؟ اونون مسئولیتی بودور کی گلن لرین هر بیریسینه بیر نشریه وئرسین. نشریه لری آتیب بیر گوشه یه و اوزو ده قوشولوب جماعته. بونلار هیچ بیر وظیفه شناس آدام اولا بیلمزلر. سونرا شیرعلی گئدیر تا حسین له دانشسین.
باریش کتابلارین ایچینده آختاراراخ، نهایت ده بیر کتاب "پلخانف" دان آلیر کی "اوچ تئز" آدیندایدی. باریش حسابین ایله یر. سونرا بیر به بیر تانیش لارنان خداحافظ لشیر و مهدی نن ده آخیردا خداحافظ لشیر و قول و قرارلاشیلار تا سونرا گوروشسونلر.
بئشینجی پرده
مارچ اینین سکیّزی، بیر ایل یاریم سونرا، اپینگ کتابخانا سیندا دنیا قدینلار گونو مناسبتینه مراسم قویولوب. سهیلا دا بو مراسمین تشکیل وئرن اداره ایله ین کمیته سینین عضوی اولوردو. البته بو کمیته نین بوتون عضولاری خانملاردان تشکیل تاپیردی. اونلار بیر تشکیلات یولا سالیبلار کی بیر سول فمنیتستی تشکیلات آدلاندیریلا بیلر. بو هفته کی مراسم ده هم خانملار و هم آقالار اشتراک ایله یبلر، اما مدیرلوغو و اجرا ایلینلری خانملاردیلار. تقریبا بئش خانم بو پروگرامین مدیرلوغونده واردیلار.
خانملار ایندیه قدر کولگه ده اولدوخلاری اوچون، بیر دفعه ده اوزلرین تک باشینا میداندا گوروب و بیر مقدار اوزلرین ایتیرمیشدیلر. بونا خاطر، اونلار مرتب بیر بیرلریله سوز وئریب سوز آلیردیلار. ایندی باشلایاخ، یا منتظر اولاخ بیر مقدار چوخ جمعیت گلسین؟ سکینه یه دیین قاپی دا دوروب و بلیط لری ساتسین، او طرف بو طرفه قاچماسین. موسیقی گروهو هامیسی گلیبلر؟ برنامه نی میترا باشلایاجاخ؟ یا لیلا؟ البته کی میترا باشلایاجاخ. اورتاداکی بریک اوچون یملخ لری آشپازخانا دا ساخلایب و فقط اورتا بریک اولاندا، ائشیه چیخارداخ. کاشکی یمخ لر آز گلمه سین. میترا؛ پس نه زمان باشلایاجاخسان؟ بالاخره وقتی یئتیشدی.
میترا: عزیز یولداشلار، لطفا ساکت اولون و ایلشین. من سیزلرین هامیسینا خوش گلدین دئیرم و اجازه وئرسز، بیر مقدار دنیا خانملار گونونون ایل دونومونون تاریخی باره سینده دانیشیم. مندن سونرا یولداشلارین ایرانداکی خانملارین مبارزه لری باره سینده دانیشیب و سونرا خانملارین برابرلیغی باره سینده و ستم مضاعفی کی آغالار طرفیندن خانواده لرده و اجتماع دا خانملارا اولور، دانیشاجاخلار. اجازه وئرسز من سگیّز مارچ دنیا خانملار گونونون تاریخچه سی باره ده بیر قیسا دانیشیم.
او زماندان کی سرمایه دارلیخ استثماری سیستمی زحمت چکن لرین قانلارین سورماغا باشلایب، خانملار و خصوصا زحمت چکن خانملار بو استثمارین موازاتیندا، مضاعف بیر استثمار و ستمه ده معروض قالمیشدیلار. اونلار نه فقط زحمت چکن عنوانیندا، بلکه خانم اولماخلارینا خاطر دا ایکی قات استثمار اولونوردولار. اونلارین ایش ساعت لری اوزون و گلیرلری کیشی لره نسبت آز اولوردو. بو بیر شرایط دیدی کی اونلار ائوده گرک خانه دارلیخ ایشین و اوشاخ ساخلایب بویوتمخ ایشین ده بویونلارینا آلسینلار.
خانملارین مستقل تظاهرات لاری و اعتصابلارینین تاریخ لری 1905 الی 1907 آمریکا دا نیویورک و شیکاگو شهرلرینه عاید اولور. ................ سونرا 1910 ایلینده کلارا تزتکین و رزا لوگزامبورگ توسطیله کپنهاگ شهرینده دنیا قادینلار گونونون تشکیل تاپماسی، سوسیالیستی خانملار طرفیندن مطرح اولونور.
میترانین صحبتی اوزونه چکیردی. او اصلا توجه ایله میردی کی اونون یاریم ساعت دانیشیغی قیرخ بئش دقیقه دن اوزونه چکیب و جماعت اونون صحبتیندن یورولماغا باشلایب و او هنوز صحبتینین دورد دن اوچون قورتارمایب. آخیردا میترا هیچ کسه توجه ایله مه دن، بیر ساعت کامل دانیشدی. او بیر حالدا کی اوزون رزا لوگزامبورک کیمین احساس ایله یردی، جمعیتین بیر طرفدن اسنه مه لری، او بیری طرفدن تشویق لریله میکروفون دان چکیلدی.
سودابه: ایکینجی دانیشان میکروفونون دالیسنا گلدی و ایراندا اسلام جمهورتی حکومتی خانملارنان نه جوره رفتار ایله مخلریندن صحبت ایله دی. سودابه کرد بیر خانم اولدوغو حالدا، کردستان دان توتولان خانملارین هامیسینین احتمال اعدام اولونماخلاریندان و اونلارین آنا آتالارینین نه چکمه لریندن دانیشدی. او حتی بو مساله یه ده اشاره ایله دی کی نه جوره جوان قیزلارا پاسدارلار طرفیندن اعدام دان قاباخ تجاوز ایله یردیلر، تا اونلار باکره اعدام اولونوب و اولمه سینلر. اونلارین باکره اولمخلری اونلاری معصوم ایله یب و امکانی واردی کی اونلار معصوم اولمخلرینه خاطر بهشته گئتسینلر. کردستان دا بیر مدرسه قیزی نین الینده بیر تکه نشریه، اعلامه یا بیر آیری سیاسی کاغذ تاپیلماسی کفایت اولوناردی اونلارین کردستان سیاسی تشکیلات لارینا وابسته اولونوب و اونلارا اعدام جزاسی وئریلمه سینه سبب اولسون. سودابه اوزون اولمه یب و ساغ قورتولانلاردان آدلاندیریردی کی اورمیه زندانیندا اونا دا تجاوز اولونوبدور. سودابه کی آرام، یواش، ساکت دانیشیردی، یاریم ساعت دانیشماسین، ایگیرمی دقیقه ده قورتاردی و اورتا بریکی اعلام ایله دی.
بریک دن سونرا، قراریدی تا سهیلا دانشسین و اوندان سونرا موسیقی برنامه سی اجرا اولونسون.
سهیلا: بیز بیلیریخ کی هنوز مضاعف ستم خانملارا نسبت شدتیله بیزیم جامعه میزده و بیزیم خانواده لریمیمزده و متاسفانه بیزیم اوز یولداشلاریمیزین ایچینده دوامی واردی. بیزیم یولداشلارین بعضی لری حاضر دیللر تا خانملاری ائشیح ده ایشله سین. اونلارین چوخو ائو ایشلرین خانملارین ایشی بیلیب و اوزلرین قیراغا چکیللر. آقا لار اگر آشپازلیخ ایله میللر، حد اقل قابلاری یوماخدا کمک لیخ ایله میللر. خانملاری صاباح دان آخشاما قدر اوشاخلاری ساخلایاندان سونرا، اونلار آخشام دا حاضر دیللر تا اوشاخلاری ساخلاسینلار تا خانملار بیر استراحت ایله سینلر. اونلار ایشدن گلندن سونرا، یولداشلاریلا ائشیح ده کلوپ و آیری یئرلره گئدیللر. آقا لار ائوین نظافتی سیلیب سوپورمه سینده ده خانملارا کمک لیخ ایله میللر. آقالار ائوده بیر دیکتاتورلوخ جوی حاکم ایله یللر کی خانملار حتی جرات ایله مه سینلر تا دانیشسینلار. وقتی خانملار اقتصادی بابت دن آقالارا باغلی اولدولار، او زمان ائو و خانواده مساله لرینده ده اونلارا تابع اولا بیللر.بو مساله لر بوتون سول یولداشلاریمیزین ایچینده و آغالاردا رایج دی کی گرک آرادان گوتورولسون. بیز خانملار داها اجازه وئرمه ریخ بیزلری هم جامعه استثمار ایله سین، هم اوز خانواده میزین ایچینده اوز کیشی لریمیز بیزی استثمار ایله سینلر. یاشاسین خانملارین آزادلیغی.
سهیلا نین دانیشیخلاری محکم ال چالمالاردان سونرا سونا چاتدی و موسیقی گروهو باشلادی چالماغا کی خانملارین اوزلریندن ایکیسی موسیقی نن برابر اوخوماغا باشلایب و "آفتاب کاران جنگل" و نئچه آیری فدائیلر اوخوماخلاریندان اوخودولار.
آلتینجی پرده
ایکی ایل سیدنی ده یاشایاندان سونرا، مهدی نن سهیلا تصمیم توتوللار تا ملبورن شهرینه کوچ ایله سینلر. اونلارین ائولرینده بیر کیچیح قوناخلیخ تدارک گورولوب تا اونلاری ملبورن شهرینه یولا سالسینلار. بو قوناخلیخدا، باریش، منصور اصغری نین خانواده سی و شیرعلی گیلین خانواده سی شرکت ایله یبلر. قوناخلیخ بازار گونو ناهار اوچون تدارک گورولموشدو. هامی ساعت اون ایکی دن اورادا یئغیشمیشدیلار.
بوتون آقالار مبل لارین اوستونده ایلشیبلر، سهیلا، سکینه و فریبا هر اوچو آشپازخانا دا مشغولدولار. باریش عادت اولاراخ، اوزون آشپازخانایا یاخینلاشیر تا باخسین و گورسون اونا امکان واردی تا ایشین بیر گوشه سیندن یاپیشسین. او آشپازخانا دا خبر آیر کی، " بیر کمک لیغه احتیاج واردی". سهیلا دئیر کی بویورون سیز آقالار ایلشین. سیزین آشپازخانا ایشینده ایشیز اولماسین. بو طرفدن سهیلا اوجا سسنن نینا نی سسله یر کی قوناخلارا، چای آپارسین، میزین اوستونه باخسین کی بیر شئی اسگیح اولماسین.نینا چایلاری قوناخلارین قاباغینا قویاندان سونرا، آناسی اونو سسله یر کی گل آشپازخانادا اوز خالا لاریان کمک لیخ ایله.
سکینه: آشپازخانا لیخ ایش یوخدو. سالاد حاضردی، آش حاضر اولوب، دویو پیشیب و خورشت ده حاضردی. نینا یا فقط دئ گینن تا میزین اوستون دوشه سین. غذانی اوزوموز چکمه لیخ. اوشاخلارین ایشی دگیل.
آیدین: گئدیر آشپازخانایا. مامان؛ من نه ایش گوروم؟
سهیلا: سن گئت اوتو بابان گیلین یانیندا. آشپازخانا اوغلان لارین ایشی دگیل. آجیخیبسان؟ گل بیر آز قازماخ توکوم آشین ایچینه وئریم یه گینن. بیر آز قارنین دویسون تا ناهاری چکخ. سهیلا اوجا سسنن نینا نی سسله یر. نینا پالتار یویان ماشین دا باباین پالتارلارین یوموشام. گئت اونلاری سر ائشیح ده تا آخشام من اونلارا اطو چکیم.
بو بیری طرفده مبل لارین اوستونده آقالار ایلشیبلر و اونلارین اراسیندا بیر پارا صحبت لر گئچیر.
باریش: آقا غلام؛ سیدنی نین نه مه نه سی اسگیح دی کی سیز تصمیم توتورسوز تا ملبورن شهرینه گئده سیز؟
شیر علی: بیر یاریمچیلیخ گولوش حالیندا صحبته قاریشیر. غلام گئدیر تا ملبورن داکی سولچولاری متحد ایله سین.
مهدی: بیزیم قوهوملاریمیز ملبورن دا چوخدولار. آقای مهندس اکبر حیرت نئچه دانا شرکتی ملبورن دا واردی دانیشیخلاریندا تمایل گورسدیردی کی من اونلارا کمک لیخ ایله یم. اوشاخلار دا اوز فامیل لریه تانیش اولوب و داریخمادان چیخالار. بیزیم ایرانداکی قوهوملایمیزین دا وضع مالی لری چوخ یاخجی یدی. آقای حیرت اوزو تک باشینا بو ایشلری یئر به یئر ایلیه بیلمیردی. سیران خانم اوزو دئیردی کی اونون سحر دن آخشاما تلفن لارا جواب وئرمغه مشغولدور.
منصور: سکینه گیلین اورادا بیر بی بی اوغلان لاری اولسا، نئچه بی بی قیزلاری دا واردی. اونلارین دا اوشاخلاری نین بعضی سی بویوک اولسا، بعضی لری ده آیدین نان نینا یاشلاریندادیلار.
مهدی: من مسعود نان چوخ یاخین یولداشلیغیم وار. او ایراندا کارمند اولدوغو زمان، هر یرده فدائی لردن دفاع ایله یردی. ایندی ده زحمتکش بیر آقا دی. سهیلانین بی بی قیزیسی نازنین خانمین اری دی. مسعود چوخ سالم بیر اوغلان دی. آقا مسعود چوخ اصرار ایله یر گلین ملبورنا. اونلار اورادا اولماسایدیلار، اصلا نه ملبورنا گئدیب و نه اورادا قالا بیلردیخ. ایران دا اولاندا، سهیلا نین دائی سی اوزو یوک داشیما شرکتی واریدی کی کامیون لاری بندر عباس دان تا تهرانا، تبریز دن تا مشهده و ایرانین بوتون نقطه لرینده دائما حرکت ده دیلر. اما بو آدام بیر کمونیست دن چوخ دوره سینده کی زحمتکش آداملارین فکرینده دی. بوتون تانیشلار فکر آلیش وئریشی ایله مخ اوچون اونون یانیا گلیردیلر. چوخ پوللو اولماغی بیر طرفه، امانت دار اولماسی و بوتون بازارین اعتمادی اونا اولماسی هر زاد دان مهم یدی.
سهیلا: دکتر؛ سیزین امتحان لاریز هارا چاتدی. بالاخره قورتولدو، یا یوخ؟
منصور: بله، بالاخره اوچ ایلدن سونرا، هم امتحانلار قورتاردیم، هم سیدنی تکنولوژیک یونیورسیته سینده قبول ایله یبلر کی گلن ایلدن اورادا درس وئرمغه باشلایام. اوچ ایل چکدی، ولی بالاخره قورتاردی.
سهیلا: جانیز ساغ اولسون، بالاخره بورادا دکترا مدرکیزی قبول ایله دی. داها بلاتکلیفی دن چیخارسیز. بیز ده مرتب سیدنی یه گلیب و سیزه باش ووراریخ. سهیلا سوزونون دوامیندا، هامینی ناهارا سفره باشینا دعوت ایله یر.
یددینجی پرده
مهدیقلی گیل ملبوردن دا "نارانبرن" محله سینده بیر آپارتمان کرایه ایله یب و سوسیال اجتماعی کمک لر اداره سینه یازیلدیلار تا هم ایشسزلیخ کمک لیغی، هم اوشاخلار کمک لیغی و هم ائوین اجاره کمک لیغیندن بهره آپارسینلار. اونلار ائو وسایل لرین دوشویوب و مدرسه لرین تازا باشلادیغی زمان، اوشاخلاری مدرسه لره یازدیلردیلار. هفته نین آخیری اولاراخ، اونلار هفته نین سونو ناهار اوچون بوتون فامیل لر آقای مهندس اکبر حیرتین، بیر باغین اورتاسیندا ایتالیالی رستوران دا قوناغیدیلار. رستوران بیر خلوت یئرده دریانین قیراغیندا بیر ایتالیائی رستورانیدی. معلوم اولدوغونا بئله نظره گلیردی کی رستوران چوخ باهالی اولسون. دریا گوروشو، طبیعی گوزللخلر و غذانین کیفیتی و خدمت و سرویس لر نشان وئریردی کی گرک چوخ تشریفاتی اولسون. قوهوملارین ایچینده، مهدی نن سهیلا، نازنین له مسعود آقای حیرت و سیران خانم لا بیر میزده ایلشمیشدیلر. میزین باشیندا صحبت هر بیر یئردن گئچیردی.
اکبر حیرت: بو رستوران چوخ گوزل و دینج بیر یئردی. غذاسی سرویسی دا یاخجی دیر. آقا مسعود؛ او یئرین معامله سی نه جور اولدو؟ قاباغا گئتدیز؟ قیمتی پیس دیلدی ها. غذا نه جوردو اوشاخلار؟
مسعود: یوخ معامله میز توتمادی. بیزیم نظریمیزه بیر مقدار باهایدی. طرف حاضر دیلدی بیز ایسته دیغیمیز قدر اشاغیا یئنسین. تازا، او شئی کی استرالیا دا چوخدو یئردی. هر زمان ایسته سن هر بیر یئرده یئر تاپا بیلرسن.
اکبر حیرت: او یئرین موقعیتی یاخجیدی. اونون دوره سینده تازا تجاری ساختمانلار یوخاریا قالخیردیلار. محله سی ده یاخجی تجاری میله یه تبدیل اولور. اورانین ترقی اوچون پتانسیلی چوخ یوخاریدی. قیمتی ده پیس دیلدی. سهیلا خانم، ملبوردن دان خوشوز گلدی. اوشاخلار آپارین "یارا ریور" یاخینلیغیندا گوزل موزه لر، رستوران لار و اوشاخلار اوچون اویناماخ یئرلری واردی. آقا غلام، لازم اولان زبان کلاس لارین گئچیردیبسیز؟ بورادا نه اندازه آدامین سرمایه سی ده اولسا، گئنه بزینیس ایله مخ راحت دیل، بلکه چوخلو ریسکلری واردی.
مهدی: بله آقای مهندس، بیز انگلیسی کلاسلاریمیزی قورتاردیخ. معلم لریمیز بیزیم پیشرفتیمیزدن چوخ راضی دیلار. بیزه "سرتیفیکیت" ده وئردیلر. بیز "سرتیفیکیت" لریمیزی ایش تاپان اداره سینه آپارمیشیخ. اونلارین بیزیم مدارک دن چوخ خوشلاری گلیب. بیزه دیبلر کی هر ایکی هفته دن بیر گرک ایش تاپما فورم لارین دولدوروب و اونلارا وئراخ. هر شئی یولوندا گئدیر. اوشاخلار دا درس لرینه مشغول دولار.
سیران: ایششسیزلیخ چوخ چتین بیر مساله دیر. بیلمیرم اونلار کی فقط دولتین کمک لیغینه دایانیلار، نه جوره یاشایا بیللیلر.
مسعود: سیران خانم، هر کس ایاغین یورقانی اندازه سینده اوزاتسا، باجارا بیلر بو مملکت ده متوسط بیر یاشاماغی اولسون. اگر سیزین ائوین هفته ده خرجی مین بئش یوز دلار اولسا، بیر نفر فقط سوسیال پولونا دایانسا، ایکی یوز دلار لیخ ائو کرایه ایله یر. سیزین ماشینینز یئتمیش مین دلار اولسا، سوسیال پولونا دایانان، یددی یوز دلارلیخ ماشین سوره بیلیر.
نازنین: من بیلمیرم بو ایتالیائی لر نه اوچون بو اندازه سوس لاری سولو دوزلدیللر. اونلار بو اندازه ماکارونی سرو ایله یب و بو اندازه پول آلیلار. بیزیم اوز ائو غذامیز بونلاردان مین مرتبه داها یاخجی دیر. بو خانم دا نه تئز تئز بیزیم میزه باش وورور. نه غذا وئریبسیز کی بئله تئز تئز باش وورورسوز؟
مهدی: آقای مهندس، سیزین کی باشیز بو اندازه مشغول دو، یاخجی دگیل اوز فامیل لردن ایش باشینا قویاسیز تا هم آرتیخ جان یاندیرسینلار، هم خارجی لرین اوغورلوخلارینین قاباغین آلسینلار و هم هر زات دان یاخجی مواظبت ایله یللر. مثلا سیز آقا مسعودا گئجه نین هر زمانی زنگ آچساز، گلیب و ایشیزی یولا سالار. اما بو ایشی سیز بیر استرالیایی نان گوره بیلمزسیز. مثلا سهیلا نین انگلیسی مدرکی نین نمره سی چوخ یوخاری دی. سهیلا مین مرتبه سیزین دفترین سکرتری سیندن یاخجی سیزه جان یاندیرا بیلر. او قوجا خانم کیمدی سیزین سکرتری کی انگلیسی دانیشاندا هیچ کس قانمیر نه دئیر.
اکبر حیرت: آقا مهدی سیز بیلمیرسیز. استرالیائی نین عهده سیندن فقط استرالیائی گلر. بونلارین دیللرین فقط اوزلری بیللر. بونا خاطر بورادا شرکت آچان، گرک فقط بورالیلاردان استخدام ایله سین. بیر ده فامیلی تانیشیخلار، دوستلوخلار اگر ایش و بزینس نن قاریشسا، بوتون اورتاداکی صمیمیت و دوز چورک و سلام علیک حرمتی خراب اولار.
سیران: ها، اکبر یادیان گلیر نئچه ایرانلیا ایش وئردین گئدیب دالینجا نه سوزلر چیخارتمیشدیلار؟ هامیسینین قارینلاری آج و گوزلری قورت لودور. پخیللیخلریندن بیلمیللر نه جور آداما ضربه وورسونلار.
مهدی: آقای مهندس، من فکر ایله یرم بیر آز کم لطف لوخ بویورورسوز. آقا مسعود کیمین شخص لر کی ایللر بورادادیلار، هم انگلیسی دیلینده کامل تسلط لاری وار و دانیشمادا استرالیالیلاردان هیچ فرقلری یوخدو، هم ده کی یوز مرتبه اونلاردان چوخ جان یاندیرالار. ممکن دی غریبه پخیلیخ ایله سین، اما بئله بیر فامیل لر استرالیا کیمین یئرده حکم کیمیا لاری واردی.
مسعود: قارداش منی مثال چکمه ین. منیم اوزومه ایشیم و گوجوم وار و او اندازه چیخاردیرام کی بیر آبرومند زندگانلیغیم اولسون. اوشاخلاریمین ایکیسی ده یونیورسیته ده چوخ عالی رشته لرده درس لرین اوخویوبلار و آز قالیب سونا یئتیرسینلر.
اکبر حیرتی: دوستلار شرمنده کی بیزه امکانی یوخدور کی ائویمیزده قوناخلیخ وئریب و خدمتیزده اولاخ. سیران ائوده تک باشینا بوتون ائو ایشلرین گرک یئر به یئر ایله سین. تازا هر ایکیمیزین ده باشیمیز چوخ مشغول اولدوغو اوچون، ترجیح وئردیخ تا بورادا خدمتیز ده اولاخ. تازه بو گوزللیخده غذا، بو گوزللیخده سرویس و بو گوزللیخده بهشت کیمین باغین ایچینده و هامیسیندان مهم بو گوزللیخده فامیل لرین جمعینین ایچینده بو فرصتین یارانماسی فقط نفره یوز دلارا باخیر. سورا تازا بو اندازه آشپازلیخ ایله مه سی، قابلاری یوماسی ائو تمیز ایله مه سی و او بیری دردسرلری یوخدو.
هامی قوناخلار یمخلری یئدیلر، مختلف مشروب لاری امتحان ایله دیلر. رستورانین حیاط یندا کی بیر بویوک باغین اورتاسیدی و اورادا سودان آشار داشار لار دوزلتمیشدیلر، دولانیب و لذت آپاردیلار. هامیسیندان گوزل، رستورانین دریایا باخیش نقطه سیدی. هر کی دریایا باخماغا زووم ایله ینده، بیر نقطه ده دونوب و مجسمه کیمین بوتون بو گوزللیخلرین ایچینده حیران قالیب و دونوردولار. آخیردا هامی سالانا سالانا اوز ماشینلاری طرفینه یوللاندیلار. هامی، آقای مهندس اکبر حیرت دن تشکر ایله یب، بیر بیرلریله خداحافظ لیخ ایله یب و ماشین لار بیر به بیر یولا دوشدولر.
یولدا سهیلا ینان مهدی دن بیر سس چیخمیردی. بلکه اون بئش دقیقه اونلار اوز ایچلرینده جوموب و بیر سینما پرده سی کیمین ناهارداکی دانیشیخلارین صحنه لرین گوزدن گئچیردیردیلر. فقط نینا ینان آیدین ماشینین دالیسیندا بعضا قیرتیلدایب گولوردولر، بعضا بیر بیرلرین سانجیردیلار.
بیر ربع یول گئدندن سونرا، سهیلا فقط آغزین آچیب و اوزون اسنه مخدن سونرا مهدی یه دئدی کی: غلام؛ بو نه ماشینی دی کی گئدیب آلدین. وام گوتورخ بیر آبرومند ماشین آلاخ. آدامین فامیل ایچینده اتی توکولور. البته مهدی اونون نظریله مخالفتی یوخویدو. مهدی بیر ذهنینده کیچیح حساب کتاب ایله دی و گوردو کی هفته دن اونلارا یوز اللی تا ایکی یوز دلارا باخار تا بو ایشی گوسونلر. او تئز متوجه اولوردو کی اگر بو ایشی گورسه لر، داها یمخلرینه هیچ پول قالماز. بونا باخمایاراخ، مهدی ده بو نتیجه یه یئتیشمیشدی کی اونلارین قوهوملار ایچینده آبرولارین حفظ ایله مخ، آج قالماخ قیمتینه ده باخسا، گئنه ده ارزشی واردی. ولی فعلا سکوت ایله مغی هر طورلو جوابا ترجیه وئریردی. بونا خاطر کی جواب وئمه مه میش اولماسین، اوزون اوشاخلارا توتدو و دئدی کی؛ بیر آز آز سس ایله ین دا، بلکه آدام ایستیر بیر کلمه سوز دانشسین.
سکیّزینجی پرده:
مهدی گیل بیر ایل ملبورن دا قالاندان سونرا، تصمیم لری دیشیلدی و تازاشدان سیدنی یه دوندولر. البته سیدنی یه گلندن سونرا، ملبورن داکی قوناخلیخلاردان گوزل خاطره لری ، دریا کنارا گئتمه لردن و او بیری تفریحات دان کی گئچیرتمیشدیلر، اونلار اوچون نئچه ایللیخ دوستلارا تعریف ایله مغه سوژه لر یارادمیشدی. بونلارین هامیسیندان مهم بویودور کی اونلار اوزلرین بئله بیر پوللو، وارلی، اعتبارلی و مهم قوهوملارین ایچینده گورمخدن، چوخ غرور احساس ایله یردیلر. اونلارین هر بیر جمع ده اوتوراندا، بیرینجی اصلی دانیشیخ موضوع لاریندان ، بلکه اونلارین باشلانیش صحبت لریندن بیریسی، مهندس اکبر آقا حیرت و اونلارین یاخین ملبوردن دا یاشایان، ایراندا یاشایان و او بیری فامیل لرینین ثروت لری، مقام و موقعیت لری و قدرت لری اولوردو.
اکبر اقا حیرت گیل بیر مقدار کم لطف اولاراخ، اوزلری هیچ زمان آقا غلام گیله قوناخ گلمه دیلر، اما اونلاری چوخلو دفعه لر ائشیخ ده رستورانلاردا قوناخلیغا دعوت ایله دیلر. اکبر اقا گیل اصلا سیدنی یه گلمیردیلر و اگر گلسه یدیلر دا، فقط ایش اوچون گلیب و هتل ده قالاردیلار. بونا خاطر، اونلارین تماس لاری فامیل مقیاسیندا تعارف و تشریفات اندازه سینده تلفن دانیشیخلارینا خلاصه اولوردو.سهیلا خانم دا تلفن دا اوز تماس لارین سیران خانما بونا خاطر کی اونلارین بیر مقدار سانجی لی دیللری واریدی، آزالتمیشدی. سیدنی یه گلندن سونرا، هم مهدی و هم سهیلا هر ایکیسی باجاردیلار تا زنجیره ای ساتیش بازارلارینین بیریسی " کی مارت" آدیندا ایش تاپیب و مشغول اولسونلار. سهیلا ساتیش قسمتینده و مهدی انبار دا مشغول اولموشدولار. اونلارین متوسط بیر یاشاماخلاری واریدی و داها ماشینین قسطی اونلارا چوخ فشار گئتیرمیردی.
بونلارین قیراغیندا، مهدی نن سهیلا چالیشیردیلار تا سهیلا نین دائی سینی استرالیا یا قوناخ دعوت ایله سینلر. اونلار بو مساله یه واقف اولاراخ کی سهیلانین دائی سی تبریز بازاریندا بیر میلیونردی، چالیشیردیلار تا اونون بورا دعوت ایله مخنن، بلکه بیر تجارت کانالی ایران لا استرالیا اراسیندا آچا بیلسینلر تا ممکن اولسا، دائی لاریلا تجارت ایش بیرلیغی آپاریب و اونلار دا بیر ثروته ال تاپا بیلسینلر. اونلار بیر طرفدن اوزلری توریستی دعوت نامه سی تهیه ایله یب و امضالانمیش صورت ده دائی لرینه و اونون خانمینا گوندرمیشدیلر. دائی دا بو تماس لارین نتیجه سینده، پیسی ده گلمیردی بیر کیچیح سفر استرالیایا ایله یب و بیر آز تنوع یارادیب و بازاری مطالعه ایله یب و بیر مقدار دا تفریح ایله سین.
مهدی گیلین تازا ائولری کی "پننت هیلز" منطقه سینده بیر "تاون هاوس" دا اولوردو کی بیر کیچیح دوره سی حصارلی دالی حیاطی واریدی. مهدی گیل بیر کباب قوناخلیغی تشکیل وئریبلر کی اوندا شیرعلی نن خانمی، منصور نان سکینه، باریش کی همچنان مجرد دی، و بیر ایکی آیری یولدشالاری خانم لاریلا اشتراک ایله یبلر. هاوا یاین هاواسی دی. بلکه هوانین درجه سی اوتوز دوره سینده اولسون. بو قوناخلیخدا، آقالار حیاط دا کومور اوجاغینین اوستونده کباب پیشیریب و هر بیریسی بیر آبجو اللرینده بیر گوشه ده اوتوروب و بیر طرفدن پیشیریب و او بیری طرفدن دانیشماغا مشغولویدولار. سهیلا ینان او بیری خانملار دا ایچری ده سالاد، پلو و او بیری میز اوستونون غذالارین حاضرلایرلار. بیر حالدا کی اوشاخلار دا ایچریده تلویزیون و اللرینده کی قیم اویونجاخلاریلا مشغولویدولار. خانملار نان آقالار، پنجره نین طریقیله بیر بیرلریله غذا پیشیرمغین نه جوره قاباغا گئتمه سین توتوشدورولار.
شیر علی: باخین، گئنه "اکثریت" بو جمهور باشی سچیم لرینده فرصت طلبانه و ایکی اوزلو موضع توتوب دور. اونلار بیر طرفدن ایران سیاسی حاکمیت ینده "تحول" ایسته یللر، او بیری طرفدن ضمنی صورت ده "روحانی" دان حمایت ایله یللر.
مجید: تحریف ایله مه شیرعلی. اونلار روحانی دن حمایت ایله میللر. اونلار دیللر کی بیز سئچیم لرده شرکت ایله مغی توصیه ایله میریخ. بیر ده دیللر کی بیز بو کاندیدلرین ایچینده هیچ بیریسیینه رای وئرمیریخ. بو بو مفهوما دیر کی اگر بیر کس روحانی یه رای وئرسه، اوز انتخابی دیر. اونون ضمنینده اونلار دیللر کی روحانی اصول گرالاردان دگیل، بونا خاطر اونونلا انتقادی اصلاحی رفتار ایله مخ اولار تا بیر آز دموکراتیک پنجره سی آچیلسا، اونون ایچینده دموکراتیک حرکت لر چیچک لنه بیلر.
شیرعلی: مجید، اوتوز ایل دی ملتین باشینا بو غیر سرمایه دارلیخ رشد یولویلا شیره سورتورسوز، بو نه سوزلردی. روحانی هم خامنه ای نین، هم هاشمی نین یاخین اعتمالی تانیشلیریندان دی. او، بوتون بو باسقی لار، توت ها توتلار و اولدورمه لر دورانیندا، مملکتین امنیتی مسئولاریندان اولوب و بوتون بو جنایت لرده الی وار، ایندی سیز هم نعله ووروب و هم میخه و اونونلا ایکی طرفلی برخورد ایله یرسیز. بو حکومتین هامیسی بیردی و سیز اونلاری اصلاح طلب و اصول گرایا بولمخ نن هم ملتی اوینادیب و او حکومته بو امکانی یارادیرسیز تا حکومتی اوز ایچینده او ال، بو ال ایله مخنن، اوز ننگین حاکمیتینه دوام وئرسین.
مهدی: آقا بو برخوردلار نه اندازه ده تئوریک پرده لر ایچینده بزنمیش اولونسالار، گئنه همان خیانت آمیز سیاستی قاباغا آپاریر کی خط امام نان حمایت آدینا، او بیری سازمان لارین چالیشقان لارین تانیب و امنیتی قوه لره معرفچیلیخ ایله مغه منجر اولدو.
باریش: آقا، توّاب، تواّب دیر. فرق ایله میر اگر "راه کارگر" اولسون، یا "مجاهد"، "اقلیت" اولور یا "اکثریت" و یا "توده ای". سیز گرک اشکنجه گر رژیمی محکوم ایلیه سیز کی سیاسی لری اشکنجه آلتیندا سیندیریب واونلاری تواّبا چئویریب. هیچ بیر سیاسی سازمان سیستماتیک حکومت له همکارلیخ ایله میب تا او بیری سازمان لارین سیاسی چالیشقانلارین تانیب و معرفچیلیخ ایله سین. بو پروپاگاندا اسلام جمهوریتی رژیمین توسطیله یولا سالینیب تا سیاسی سازمان لارین اعتبار لارین پوزسون و اپوزیسیون آراسیندا اعتمادسیزلیخ و نئچه دسته لیخ یولا سالسین. تازا آتمیش یّدی قتل عام یندا، و اوندان قاباخ نه اندازه "اکثریت" یلردن رژیمه یوخ دئیب و اعدام اولوندولار. بوجوره سوزلر چوخ غیرمسئولانه دیلر.
شیرعلی: هیچ کسین شکی یوخدو کی "اکثریت"ین بدنه سینده کیلر صادق اوشاخلاردانیدیلار. اما منیم نظریمه "فرخ نگهدار" و اونا تای آداملار گرک دادگاه مردمی ده محاکمه اولسونلار و مطرح اولان سورون لارا جواب وئرسینلر. بونلاری قیراغا قویساخ دا، اونلارین سیاستلری هیچ وقت شفاف اولمایب و بونا خاطر همیشه ملتی یولدان منحرف ایله یب.
باریش: من ده اونلارین سیاست لرین قبول ایله میرم. اونلار اگر "تحول" شعارین قبول ایله یلر، بو "تحول" کلمه سی فقط رژیمین دیشمه سی و عوض اولونماسیلا مقدور دو. گرک بو حکومت گئدیب و یئرینه بیر سکولار، مدرن و دموکراتیک بیر حکومت قویولسون. اونلار کلمه لرین مفهومون دیشیب و روحانی نین گلمه سین "تحول" یولوندا آدلاندیریلار کی ملتی یالّاتماخدی. بو سیاست ملتین حرکتین بیراهه یه چکیر.
سهیلا: "اکثریت" منیم نظریمه همان زماندان کی خط امام دان حمایت ایله دی و حزب توده نین دالینا دوشدو، انقلابا خیانت ایله دی.
مجید: بیر حال دا کی گولور؛ سهیلا خانم، پس من ده کی همان رژیمین الیندن قاچیب و بو مملکته پناهنده گلمیشم ، بیرخائنم؟
سهیلا: یوخ منیم منظوروم صادق اوشاخلاردیلار کی اکثریت ین بدنه سینده واریدلار دئیل. بلکه رهبریت و اصلی کادرلارینا شامل اولور. بیزیم شهرین تشکیلاتینین کروکی سین سپاهین اطلاعاتی کامل بیلیردی. بو کروکی ده اورمیه تشکیلاتی طرفیندن سپاها وئریلمیشدی.
سکینه: سیزین بو بحث لریز دا همیشه تکراری دی. ناهار حاضردی. کباب لاری گئتیرین و قویون میزین اوستونه. پلو دا چکیلیب، سالاد دا دوزولوب، بوش قابلار دا میز اوستونده دوزولوبلر.
هامی اوز صندلی لرینده ایلشیب و بوش قابلارین دولدورماغا باشلایبلار و ایچگی لرین لیوان لارینا دولدوروب و یئدیخلری حالدا، هنوز حیاط داکی بحثین ایچینده غرق اولموشدولار. خانملاردان سکینه خانم آیاغ اوسته هامیدان ایستیر تا اجازه وئرسینلر او اونلارین بوش قابلارین پلو لا دولدورسون. بو طرفدن سهیلا هامیدان ایستیر کی هر کیم آش ایستر، دئسین تا اونا بیر کاسا آش چکسین. آغالار هامیسی ایلشیب و بوش قابلارین و کاسالارین حاضرلایلار تا خانملارا وئرسینلر. اول منصور بوش قابین سکینه یه وئریر. سکینه نه فقط اونا پلو چکیر، بلکه بیر جوجه و ایکی دویمه کباب بیر قیرمیزی بادمجان اونون اوستونه قویوب منصورا وئریر. یادیندان چیخمامیشدان، اونا سماق وئریر تا ایسته دیغی قدر سماق توکسون. نئچه لحظه هامی یمغه مشغول اولدوخلاری حالدا، سهیلا صحبتین اوستون آچیر.
سهیلا: نادر دائی احتمالی چوخدو بو آلتی آیدان سونرا استرالیایا گلسین. بو گونلرده گرک ویزاسینین جوابی گلسین. اونونلا خانمی ایکیسی بیرلیخده گله جخلر. اونلارین اوچ آی ویزالاری اولاجاخ، اما فکر ایله میرم بیر ایدان چوخ قالا بیلسینلر.
مهدی: شیرعلی؛ آقا نادر، سهیلا نین دائی سیدی. چوخ بیر استثنائی بیر آدامدی. او تبریزین بازارینین میلیونرلریندن دی، اونون تبریزده نئچه شرکت آلمانی و فرانسوی نین نماینده لیغی واردی تا اونالرین جنس لرین وارد ایله یب و توزیع ایله سین. اما او اندازه متواضع بیر آدامدی کی گورسن دیرسن بو محله نین بقالی دیر. منیم اوز باجیم اری تبریزین بویوک فرش ساتانلارینداندیلار، اما آقا نادر، همان اندازه کی اونلاردان چوخ ثروتلی دیر، همان اندازه ده متواضع بیر شخص دیر. دکتر منصور دا اونو یاخجی تانیر.
منصور: بله ، آقا نادر گلسه لر حتما یئغیشاریخ و سیزلر هامی اونونلا تانیش اولارسیز. عین حال دا چوخ خوش صحبت و شوخ و تجربه لی و دنیا گورموش بیر آدم دیلر.
مهدی: مهندس اکبر حیرت دوزدو ملبورنون بویوک بساز بفروش لاریندان سایلیر، اما بئش دانا مهنس حیرت دا یئغیشسا، گئنه ثروت لری نادر دائی قدر اولماز. نادر دائی "بوش" کیمین آلمانی شرکتین نماینده سی دیر. هر یئرده بیر ایشچی بیر بوش دستگاهین ایلنه آلسا، گرک اونو نادر دائی وارد ایله میش اولسون. اونلارین شخصیت لری ده چوخ متفاوت دی. منیم باجیم اری نین ثروتی مهندس حیرت دن چوخ اولار، اما آز اولماز. اما، نادر دائی بیر سوسیالیست میلیونر دی. او فقیر فقرا یا دا چوخ کمک لیخ ایلر.
سهیلا: دکتر، سن ترشی چکمه دین. بویور بو بیر قاشق ترشی نی غذانین اوستوندن یه تا کبابین یاغین حل ایله سین.
سکینه: منصور ترشی نی سئومز. هامی آقا غلام کیمین دگیل کی هیچ نوع غذایا یوخ دئمه سین.
مهدی: هن، بیر مقدار ترشی منیم بوش قابیما توک. اولمویا ایستیرسن منیم کولسترولوم یوخاریا قالخسین تا سکته ایله یم؟
سهیلا: سنین جانی بونلاردان چوخ برک دی. حالا حالا سن سکته ایلین دیلسن. هارا اولورسن، سنین له بیزیم چوخ ایشیمیز وار.
سکینه: دونن گئجه نادر دائی تلفن آچمیشدی و منصور نن چوخلو صحبتلر آپاردیلار. اونلار استرالیا نین و بو منطقه نین اقتصادی، آلیم ساتیم، شرکت لری، و چوخلو بونا تای مساله لرین باره سینده صحبت لر آپاردیلار کی من اصلا باش چیخارتمیرام. بیز نه بیلریخ استرالیا دان نه مه نه ایرانا صادر ایله مخ اولار و یا ترسه سینه. البته آزیندان هفته ده بیر دفعه مهندس حیرت تلفن آچیب و منصور نان بونا مشابه مساله لرین باره سینده دانیشّلار. بیلمیرم کیشی لر نه اوچون اوتوردوخلار زمان فقط بازار، آلیم، ساتیم، و بئله بئله شئی لردن دانیشیلار.
ناهار قورتاراندان سونرا، سهیلا و سکینه هر ایکیسی آغالاردان ایسته یللر کی ناهار سفره سی میزینین دوره سیندن چیکیلیب و هامیسی یا گئدیب مبل لارین اوستونده ایلش سینلر، یا گئدیب و حیاط دا اوتوروب دانیشسینلار. آغالار چون قارینلاری دولموشدور، مبل لارین اوستونده اوتورماغی ترجیح وئریردیلر. بو حالدا کی خانملار تئز تئز میزین اوستون تمیزله یب و بیر طرفدن آشپازخانا دا قابلاری یویوب، او بیری طرفدن قابلارین بیر تعدادین قاب یویان ماشینین ایچینه دولدوروردولار، همان زمان دا، چایین بساطی حاضرلایب و نینا ینان یولداشی شیرعلی نین قیزینا اویردیلر کی نه جوره ناهار یا شام نان سونرا تئز چای حاضرلایب و سرویس ایه سینلر. آغالار دا ایلشیب و بیر فوتبال مسابقه سینه تماشا ایله یردیلر. اونلار چایی قورتاریب و فوتبال مسابقه سینین وسط لرینده اولاندا گوردولر کی خانم لار آشپازخانا ایشین قورتاریب و اونلارا قوشولدولار. سهیلا بیر قیراخدا اطو میزین گئتیریب و بیر شله مهدی نین کت شلوار و کوینح لرین کی یویوب و قاباخدان قوروتموشدو، بیر به بیر اطو له مه غه باشلادی. مهدی بو حال دا بیر سیگار هوس ایله میشدی کی گئدیب و حیاط دا چکسین. باریش اوزون ساخلایا بیلمیردی. او بیر بهانه آختاریردی تا آغزین آچیب و اورگینده کی سوزلری دئسین. باریش ایسته دی آغزین آچا کی سکینه باشلادی دانیشماغا.
سکینه: گلن هفته دورد گون دال با دال تعطیلات واردی. بیز بو دورود گونو ملبورنا گئده جیخ. مهنس حیرت دعوت ایله یب. اونلار ایسته یللر کی ایکی اوچ گونو بیرلیخده گئچیرده بیلخ. بیز چوخداندی ملبورنا گئتمه میشیخ. بیر فرصت اولور تا او بیری فامیل لری دا گورخ. دوزدو کی ایکی گون یولدا اولاجایخ، اما ایکی گون ملبوردن دا فامیلی گورمخ اوزونه گوره بیر نعمت دیر.
باریش: انگار کی سکینه خانم هیچ بیر سوز دانیشمایب. باریش اوزون توتور سهیلا یا و دانیشماغا باشلایر. سهیلا خانم، سن نه اوچون مهدی نین پالتارلارین اطو ایله یرسن؟ مگر اونون اوزونون الی یوخدو؟ نه اوچون آغالاری آشپازخانا یا یول وئرمیرسیز تا یئر یئغیش و قاب یوماخلاردا کمک ایله سینلر؟ نه اوچون اوغلانلار یوخ، بلکه قیز اوشاخلاری گرک چای حاضرلایب و سرویس ایله سینلر؟ بس او تشکیلات زنان، دنیا خانملار گونونون دانیشیخلاری هارا گئتدی؟ مگر مهدی نین الین پیشیح ییب کی سن گرک اونون پالتارلارین یویوب، قورودوب و سونرا بیر به بیر اطو چکه سن؟ سیز اوزویوز بو ستمی مضاعفی خانملارین علیه ینه نهادینه ایله یرسیز. اصلا سیز اصلی نیرو سایلیرسیز کی مانع اولورسوز بو عمل لریزنن بو ستم آرادان گوتورولسون. اصلا سیزلر بو ایشه مانع اولماغیزنان فقط ایستیرسیز نه فقط اوز خانم اولماغیزی اثباته یئتیره سیز، بلکه بو طریقیله نه اندازه اوز آغا لاریزا یاخجی بیر خانم اولاغیزی اثباته یئتیرمغه چالیشیرسیز.
سهیلا: یوخ آغا باریش، غلامین اصلا بو ائو ایشلرینده سلیقه سی یوخدو. نئچه دفعه ایسته یب کوینح اطوله سین، کوینح لرین یاخاسینی یاندیریب. او ائوی سوپورسه، گرک من تازاشدان دوباره اونون اوستوندن بوتون ائوی سوپورم.
باریش: بونلارین هامیسی توجیح دیلر. من ایللر دی مجرد یاشایرام، نه فقط اوز ائویمی تمیزله یب، اوز آشپازلیغیمی ایله یرم، قابلاری یویورام، اوز پالتارلاریمی یویوب و قورولایب و اوطوله یرم، بلکه بوتون ائشیح ایشلرین عین زماندا ائو ایشلرین ده گورورم. بو ایش تقسیم ایله مخ کی سیز ائوده یارادیبسیز، کیشی لرین حاکمیتین تحکیم ایله یر. اصلا سیز سوزلریزده افراطی فمنیست و یا افراطی سولچو موضعیندن دانیشیرسیز، اما عملا و اوز زندگانلیغیزدا، بوتون تفکر و فرهنگیز بیر اشرافیت آریستوکراسی اساسلارینا دایانیر.
سهیلا: غلام، آریستوکراسی نه مه نه دیر؟ گرک کی بیر کاپیتالیستی بیر کلمه اولسون.
مهدی: به به، هامی نین یولداشی وار، بیزیم ده دوستوموز وار. آی باریش؛ اگر بیر مقدار ائوده بیزیم کیشی لیغیمیز واریدی، اونو سن داها قویمادین قالسین. کیشی نین سوزونون ائوده بیز ذّره کسری اولماسا، او ائو نه جوره کنترل و اداره اولونار. صاباح بو اوشاخلار دا منیم باشیما دیرماشالّار.
باریش: آی قارداش، سن بیر طرفدن بیز تند افراطی سولچئ سان کی چوخلارین سازشکار آدلاندیریرسان. او بیری طرفدن نه فقط سنین لاپ یاخین اورنک لرین، سرمایه دار قوهوملارین دی. سن اوزویون اونلار لا تعریف ایله یب، تانیتدیریب و معرفچیلیخ ایله یرسن. سنین اوزویون هدفین بودور کی امکانی اولسا اونلارین دوره سینه دولانماخنان، اوزون ده بیر سرمایه دارا تبدیل اولا بیله سن. سن اونلارا باخیب و اونلار کیمی و اونلاریلا یاشاماخ ایسته یرسن. سرمایه دارلارین دستمال کشی اولوب و اونلاری سوسیالیست آدالاندیران و اوزون ده افراطی بیر سولچو تانیتدیران، بیر بیرینین توتماز. سرمایه چی فکری سیستمی و منتالیتی سی نان یاشایب و سول سوسیالیستی دوشونجه نماینده لیخ ایله مخ بیر بیرینن توتماز.
آقا؛ اصلا نادر دائی اگر حکومتی لرنن ال بیر اولماسا، نه جوره باجارا بیلر کی بئله بویوک و اهمیت لی امتیازلاری دولت طرفیندن واردات رابطه سینده اله گئتیرسین. حتما حکومتی لرنن الی وار و اونلارین سهمینی اولده اونلارا وئریر.
شیرعلی: آقا بحثی شخصی ایله مه ین. اگر سیاسی بحث ایله یر سیز، گرک سیاسی مواضع و شخصی سیاسی عملکردلرینه دایاناسیز. شخصی بحث لر تخریبی اولا بیلر. بیر کسی کی بیز تانیمیریخ دالیسیندا قضاوت ایله مخ غیر منصفانه اتهام لارا سبب اولا بیلر. بیز هامیمیز سیاسی پناهنده لریخ کی بورا گلمیشیخ. البته دکتر منصور بو مساله دن خارج دی. دکتر منصور دان سونرا، بیزیم هامی میز سیاسی پناهنده لریخ. بیز هامیمیز بو حکومتین طرفیندن سرکوب اولونموشوخ. شخصی اتهام لا بیزیم رابطه لریمیزی خدشه لی ایله یر. بیزیم آرامیزداکی صمیمیتی یارالایار. بو اصلا بیزیم سالم مناسباتیمیزه یاخجی دئیل.
باریش: بیر حالدا کی فکر ایله یردی داها سوزلرین دئیب، لازم بیلمیردی اونلار اونون سوزلرین قبول ایله سینلر. فقط امیدی واریدی کی بیر طرفدن اونلارین بین لرین تاقیلداتسین، او بیری طرفدن جماعته گوسترسین کی اونو بو سوزلرنن پخمه سایماسینلار. او داها سکوت اختیار ایله دی تا ائو صاحبی نین حرمتی آرتیخراخ سینماسین، بلکه بیر اضافه چایی ایچمخدن سونرا، اونلاردان تشکر ایله یب و خداحافظ لشسین. بلکه اونلاری بیر مقدار فکر ایله مغه سالمیش اولسون. باریش آخیز چایین ایچندن سونرا، ایاغا قالخیر و خدا حافظ لشیر.
باریش: اللریز آغریماسین. چوخ گوزل قوناخلیغیدی. هر شئی عالی و چوخ یملی. بیر گون ده گرک من شوربا پیشیریب و سیزلی قوناخ ایله یم. امیدوارم بیر بیریمیزدن انتقادی سوزلریمیزی اورگیزه آلمایب و شخصی تلقی ایله میه سیز. بیز اگر اوزوموز بیر بیریمیزنن آچیخ اولوب و اوستو آچیخ انتقاد ایله مسخ، بیر بیریمیزه صادق دیلیخ. هدف بو انتقادلاردان سازنده و ساغلام نیت دی. هدف بودور کی اوزوموزو اصلاح ایله یخ. هر حالدا امیدوارام اورگیزه آلمیاسیز.
مهدی: آقا خوش گلدیز. اصلا قابلی یوخدور، هر زمان گلسز اوز ائویزدی.
سهیلا: آقا باریش اصلا تعارف ایله مین سیزی الله ها. اوز ائویزدی.
باریش خداحافظ لیخدن سونرا، خیاباندا اوز ماشینی طرفه یولا دوشور. اوز فکرینده اوزونه دئیردی کی بالاخره احتراملی تعارفاتی دا آخیردا یئرینه گئتیریب و قیمادیخ آراداکی پرده یئرتیلسین. فقط آرزو سی بویودو کی سوزلری بیر مقدار تاثیر بیراخمیش اولسون. اوزو اوزونه دئیردی کی فکر ایله میر سهیلا اصلا بو تئزلیخلرده اوز رفتارین ائوده دیشسین. او اوزونه دئیردی کی سهیلا اوزونو بئله تعریف ایله مخنن، ائوین خانمی و حاکمی بیلیر و اوزون بیر یاخجی خانم اولاراخ اوز خانوادگی مناسباتیندا سنتی مفهوم دا تعریف ایله یر.
بو بیری طرفدن باریش بیلمیردی اونلارین آریستوکراتیک اشرافیت اجتماعی موقعیت دالیسیندا گئزمخلری و بونا تای آداملارین دالیسیندا قویروخ تولاماخلاری نه جوره اونلارین افراطی سولچو و فمنیستی چالیشمالاریلا توتوشدورولاجاخدیر.اما بونو بیلیردی کی چوخ اوزون یول قاباخدا واری. اونلار بو ایکی قارپیزی بیر الده ساخلایا بیلمه یه جخلر.
دنیز ایشچی 28-12-2014


text:
سنی سئومه یی دانا بیلمه رم
اونو فیس بوكدا بیلیر
یاخین دوستلار لیستیمده اولماغین اوچون
لایك لاریم ایسه كامنت لریم اوچون
گوگل ده بیلیر
آختاریشلاریم دا آدینی یازماق اوچون
موزیلا دا، كروم دا بیلیر
وبلاگینا باش ووردوغوم ایسه باخیش یازدیغیم اوچون
بلكه CIA ده، پولیس لرده بیلیر
گاهدان بیزلری ایزله دیگی اوچون
بلكه ده بیلگی سایاریما ویروس سالان گده لرده بیلیر
بلكه سن اؤزونده بیلیرسن...
سنی سئومه یی نئجه دانیم
بیرگون زاكربرگ جنابلاری، اشمیت جنابلاری، پولیس لر جنابلاری
عشق لری چكیب
سنی سئومه یی دونیایا بیلیندیرسه لر؟
مریم علی زاده
92/5/23