text:
ماکی بؤلگهسی
۳۹°۱۷′۴۵″شمالی ۴۴°۳۰′۴۸″شرقی / ۳۹.۲۹۵۸°شمالی ۴۴.۵۱۳۲°شرقی
ماکو شهریستانی (فارسجا:شهرستان ماکو)، غربی آذربایجان اوستانی نده یئرلشیب. ماکی شهری بۇ بؤلگه نین مرکزی دیر.
ایچیندهکیلر
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵ اینجی نوفوس سایی سی اساسیندا بۇ بؤلگه ده 176٬411 نفر اهالی یاشاییرمیش لار.[۲]
اینظیباطی بولمه لر[دَییشدیر]
ایرانین اینظیباطی بولوم لری اساسیندا، بۇ بؤلگه 3 بولوم، 10 قصبه و 4 شهردن تشکیل تاپیب دیر. بونلارین آدلاری بئله دیر:
قارا عین بولومو (بخش پلدشت)
شوط بولومو
ماکی بولگه سی نین مرکزی بولومو
دین و دیل[دَییشدیر]
بو بؤلگه نین اهالی سی عومومیت ده تورک دورلر و آذربایجان تورکجهسی نده دانیشیرلار.[۳][۴]
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
گوزل و گزملی یئرلر[دَییشدیر]
بیلیم یوردلار[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ایران تورك لری نین یاشاییش یئرلری


c: text/html

text:
ویکیپدیا:سیلمه سیاستی
ویکیپدیا سیلمه سیاستینین آماجی٬ ویکیپدیاداکی هر جۆر سیلمه عملیّاتینین آماجینی و سیلمه مرحلهلرینین قۇراللارینی مۆعیّن ائتمک و ایفاده ائتمکدیر.
ایچیندهکیلر
مقالهنین سیلینمهسی تکلیفی[دَییشدیر]
مقالهیه {{سیل}} ویا {{سیلینمهیه کاندید}} شابلوْنو علاوه ائتمهنیزدن اؤنجه اوْنون تاریخچهسینه و دانیشیق صحفهسینه باخماق واجیبدیر. اوْلا بیلسین کی مقالهنین سیلینمهسی ایله باغلی تکلیفلر اوّللرده اوْلموشدور. لاکین عۆمومی راضیلیق نتیجهسینده ساخلانماسینا قرار وئریلمیشدیر. تاریخچه صحفهسینه باخماقلا بعضاً بیلینیر کی٬ مقاله اوّللر ویکیپدیا قایدالارینا اۇیغون حاضیرلانمیشدیر. لاکین آیری ایشلدنین «دگیشدیرمهسی» نتیجهسینده پیس حالا سالنمیشدیر. بۇ حالدا مقالهنی نوْرمال دۇروما سالماق واجیبدیر.
مقالهنین سیلینمهسی ایله ایلگیلی اوّللر هئچ بیر تکلیف ائدیلمهییبسه ویا ساخلانماسی ایله ایلگیلی وئریلمیش ایستیدلاللار سیزه یئترلی گؤرنمهییرسه مقالهنین سیلینمهسینی تکلیف ائده بیلرسینیز. مقالهنین سیلینیب ویا قالماسیندا شک ائدیرسینیزسه مقالهنین آدینی ویکیپدیا:سیلینمگه کاندید مقالهلر صحفهسینه داخیل ائدین و ویکی-جمعیّتین فیکرینی اؤیرنین.
دانیشیلمادان سیلینن مقالهلر[دَییشدیر]
دانیشیلمادان سیلینن مقالهلر آشاغیدا گؤرسدیلن شرطلری اؤدهمهلیدیر:
- رِکلام و اسپم کاراکترلی مقالهلر؛
- بوْش مقالهلر (چوخ قیسا و هئچ بیر بیلگی داشیمایان مقالهلر (ان ساده مضمون قایداسی: مقاله باشلیقدان و بۇ باشلیغی چوخ ساده شکیلده ده اولسا ایفاده ائدن ان آزی بیر جۆملهدن عیبارت اولمالیدیر).)
- واندالیزم نتیجهسینده یارادیلمیش مقالهلر؛
- عئینی ویا چوخ یاخین مضمونا مالیک باشقا مقالهنین مؤوجود اوْلماسی؛
- مضمونو مؤعتبر قایناقلارلا اساسلاندیریلماسی مۆمکون اولمایان مقالهلر٬ اوْ جۆملهدن ایشلدنلرین قایناقلارا اساسلانمایان اؤز فعالیّتی؛
- دیگر دیللرده یازیلمیش مقالهلر.
سیلینمهسی دانیشیق ایستهین مقالهلر[دَییشدیر]
سیلینمهسی دانیشیق ایستهین مقالهیه {{سیلینمگه کاندید}} شابلوْنو داخیل ائدیلیر و مقاله ویکیپدیا:سیلینمگه کاندید مقالهلر صحفهسینده دانیشیغا چیخاریلیر.
سیلینمهسی دانیشیق ایستهین مقالهیه عاییددیر:
- مقالهده اعتیبارلی قایناق یوْخدورسا؛
- مقالهیه {{قارالاما}} شابلوْنو داخیل ائدیلسه ده اؤزون مۆدّت (۶ آیدان آرتیق) دگیشیک اوْلونماییرسا؛
- مقالهیه {{ایش گئدیر}} شابلوْنو داخیل ائدیلسه ده اۇزون مۆدّت (۳ آیدان آرتیق) دگیشیک اوْلونماییرسا؛
- مقالهدهکی بیلگیلرین اِنسیکلوپِدیک اؤنمی شۆبهه آلتیندادیرسا؛
- مقاله مۆباحیثه و تناقوض یارادیرسا و دیگر یوْللارلا تناقوضو دفع ائتمک مۆمکون دئییلسه؛
آز اهمیّتلی مقالهلر[دَییشدیر]
ویکیپدیادا مقالهنین اؤنملیلیک درجهسینی تعیین ائتمک چوْخ زامان چتینلیک تؤرَدیر. بئله کی٬ مقالهنین اؤنملیلیگی نظری و ذهنی آنلاییشدیر. لاکین مقالهنین اؤنملی اوْلماسینی تعیین ائتمک اۆچون ایک اوْلاراق مؤوضوع ایله علاقهدار اعتیبارلی قایناقلارین تعیین ائدیلمهسیدیر. مقالهنین مؤوضوعو حاقّیندا اعتیبارلی قایناقلاردا هئچ بیر بیلگی یوْخدورسا مقاله سیلینمهلیدیر.
حقیقته اۇیغونلوغو[دَییشدیر]
مقالهنین سیلینمهسینه سببلردن بیری ده اوْراداکی بیلگینین حقیقته اۇیغون اوْلماماسیدیر. بۇ زامان مقالهنین بۆتون بیلگیسی ویا متنین چوْخلوغو شۆبهه یارادارسا سیلینه بیلر. اگر مقالهنین مۆعین بیر حیسّهسیندهکی متن شۆبهه یارادیرسا مقالهنین سیلینمهسینی تکلیف ائتمک دۆزگون دئییل. مقالهدهکی بیلگینین حقیقی اوْلماسی ایله باغلی شۆبههلره سوْن قوْیماق اۆچون تکجه اۆصول همین بیلگییه اعتیبارلی قایناقلاردان ایستیناد آرتیرماقدیر (اعتیبارلی قایناقلاردان ایستینادلار نه قدر چوْخ اوْلارسا٬ قایناغین دوْغرولوغونا امینلیک داها چوْخ اوْلار.
اعتیبارلی قایناق ایله اساسلاندیریلمایان مقاله دانیشیق آپاریلمادان ویکیپدیادان سیلینه بیلر و بۇنا گؤره مقالهنی سیلن مۆدیره ایراد بیلدیرلمهسی اخلاقی دئییل. اعتیبارلی قایناغی اوْلمایان مقالهنی سیلن مۆدیر ویکیپدیانین اساس اصلرینه اۇیغون اوْلاراق چالیشمیش اوْلور.
سیلینمگه کاندید اوْلان مقالهلرده نظره آلینمالی مقالهلر[دَییشدیر]
اگر مقالهدهکی چاتیشمامازلیقلار آسانلیقلا آرادان قالدیریلا بیلَرسه اوْنو دانیشیغا چیخارتمایین٬ چالیشین چاتیشمامازلیقلاری اؤزونوز آرادان قالدیراسینیز. مقالهنین جیدّی دگیشدیریلمگه احتیاجی وارسا و ایندیکی حالیندا ویکیپدیا استیلینه اۇیغون دئییلسه سیلینمهسی تکلیف اوْلونا بیلر.
چاتیشمامازلیقلار دئدیکده نظرده تۇتولور:
- یازان حۆقوقلارینی پوْزان متنین اوْلماسی. مقالهدهکی متنین بیر حیسّهسی اینتیحالدیرسا اوْنو اؤزونوز ده سیله بیلرسینیز. آنجاق متنین اینتیحال اوْلماسی ثۆبوت اوْلونمالیدیر.
- مقاله ویکیپدیا قایدالارینا اۇیغون اوْلاراق دۆزولمهییبسه٬ یعنی٬ باشلیقلارا آیریلماییبسا سیلینمهسی اۆچون جیدّی بحث اوْلا بیلمز.
- مقالهدهکی بیلگیلر عئینی مؤوضوعلو دیگر مقالهدهکی بیلگیلرین داوامیدیرسا ویا مۆعیّن مقالهلر تکرارلانیرسا بۇ مقالهلری بیرلشدیرن شابلوْنو ایشلدین: {{تکرارلانان مقاله}}
- سیلینمگه کاندید اوْلان مقالهلر صفحهسینه بیر گۆنده ماکسیموم ۵ مقالهنین سیلینمهسی ایله باغلی تکلیف وئرمک اوْلار. ۵-دن آرتیق مقالهنین سیلینمهسی حاقّیندا تکلیف یالنیز عئینی تیپلی مقالهلر حاقّیندا عۆمومی قرار قبول ائدیلدیکده مۆمکوندۆر.
مقالهنین سیلینمگه کاندید اوْلان مقالهلر سیاهیسیندان چیخاریلماسی[دَییشدیر]
مقاله سیلینمگه کاندید اوْلان مقالهلر سیاهیسیندان چیخاریلا بیلر:
- مقاله بیلیکلیکلیک اؤنم داشییرسا و ویکیپدیا استیلیلنه اۇیغوندورسا؛
- مقالهنین سیلینمهسی کۇکلا ویا باغلانمیلمیش ایشلدن طرفیندن تکلیف اوْلونورسا؛
- سیلینمهسینه گؤره سبب گؤستریلمهییبسه؛
- مقاله «سیلینمگه کاندید مقالهلر» صفحهسینده آرتیق دانیشیغا چیخاریلیبسا و قالماسی حاقّیندا قرار وئریلیبسه.
ایشلدن یۇخاریداکی گؤستریلن قایدالارا محل قوْیمادان مقالهنی سیلینمگه کاندید وئریرسه٬ بیرینجی حالدا تذکّۆر ائدیلیر. تذکّۆره محل قوْیمایان ایشلدن موْعیّن مۆدّته باغلانیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آقاتا کریستی (اینگیلیسجه: Agatha Christie) بریتانیالی شاعیر، رومانچی، اوْیون یازیچی قیسا حکایه یازیچی - و یازیچی - .۱۵ سپتامبر ۱۸۹۰ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۵ ایل عومر ائلهییب و ۱۲ ژانویه ۱۹۷۶ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Agatha Christie»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
فایللار
قارداش پروژهلرده آقاتا کریستی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا


text:
تورک میللی- دئمکراتیک حرکاتی نین بعضی مسئله لری حاقدا
سوآلو جاواب
یونس شاملی
1. ایران دا یاشایان تورک میللتی یندن و یا تورک خالقین دان نه آنلایشیز واردیر؟
ایران دا یاشایان تورک لر، هویتینه آیدینلاشماق و میلت لشمه پروسئسین گئچیرمکده دیرلر و 1385 خرداد قیامی میلتیمیزین سیاسی لشمه سی نین گؤسته ریشی ایدی. بونا گؤره تورک لر بوگون ایراندا بیر میللت موقعین داشییرلار. بو میللت فرقلی استاتوسلا (وطنی اولان و وطنی اولمویان) فرقلی جغرافیادا یاشاییرلار.
بیر:گونئی آزربایجان، اووشار یوردو (خوراساندا)، قشقایی یوردو، او بؤلگه لرده یاشایان تورکلرین آنا وطنی دیر. بو بؤلگه لرده، تورک میللتی اؤز مقدراتی نی تعیین ائتمک حاقینا مالیک اولماغینا و خالق اؤزو اؤز بؤلگه سین ایداره ائتمک حاقینا رغمن، آزربایجان دا بیر مدرن دئولت یارادیلماسی ان اوستون آماج اولاراق، اووشار (خراسان) یوردو و قشقایی یوردو فارسیستان نین اراضی سینده یئرلشمه سی اوچون، ان آزی او خالقین اؤزون ایداره ائتمک و بیر آتونومی یارالتماق حاقینا مالیک اولمالی دیرلار.
ایکی: تئهران متروپولو بیر نئچه دیللی بؤلگه دیر. بو بؤلگه نین چوخونلوغو تورکلر و فارس لاردان تشکیل ائدیلیر و البته ایران دا یاشییان باشقا خالقلاردا بو شهرده اوزون زاماندان بری یاشاییرلار. بونا گؤره بؤیوک تئهران (متروپولو) دموقرافیک باخیمدان اؤزل اولدوغونا گؤره، بیر اؤزل رئژیم اساسیندا ایداره اولمالی دیر. بو شهرین ایداره سینده اتنیک جمعیت لرین سایی سی و ائشیت بیر شرایط ده، آزاد سئچیم اساسیندا شهرین دئولت اورقانلارین برپا اولمالیدیر.
اوچ: فارسیستان و یا غیرتورک بؤلگه لرده سپه لنمیش فورمادا یاشایان تورکلر ده میللی آزینلیق کیمی یاشاملارینا دوام ائتملی و بو اساسدا وطن داش حاقلاریندان مودافعه ائتملی دیرلر. عین حالدا سپه لنمیش فورمادا یاشایان تورکلر گله جک گونئی آزربایجان دولتی نین و اووشار ایله قشقایی آتونومولارینا دییاسپورا رولون اوینویاجاقدیرلار.
2. گونئی آزربایجان هارادایر؟
گونئی آزربایجان بوگون ایرانین سیاسی جغرافیاسی نین گوزئی باتی سیندا یئرلشیر. گونئی آزربایجان تورکلرین آنا وطن دیر. آزربایجاندا البته تورکلردن سونرا، باشقا خالقلاردا (فارس، کورد، گیلک، ارمنی و...) یاشاییرلار.
آزربایجانین مدرن دئولتی گونئی آزربایجان و یا اتنیک آزربایجاندا برپا اولمالیدیر. ائتنیک آزربایجان و یا آزربایجان هارادیر دئیه، عمومیتله بئله جاوابلاماق اولور؛
"آزربايجان جنوبي و يا آزربايجان اتنيك سرزميني در محدوده جغرافيايي كشور ايران است كه از نظر تاريخي مسكن اقوام ترك بوده و اكنون نيز اكثريت ساكنين آنرا ملت ترك تشكيل ميدهد. آزربايجان جنوبي، منطقه ملي ترك نشين در شمال غرب ايران است. اين سرزمين به طور مشخص شامل كليه مناطق ترك نشين شمال غربي ايران در آغاز قرن بيستم و يا مناطق ترك نشين استانهاي سيزده گانه فعلي آزربايجان شرقي، آزربايجان غربي، اردبيل، زنجان، قزوين، همدان، مركزي، گيلان، كردستان، تهران، قم و كرمانشاهان و استان جديدالتاسيس البرز، به انضمام مناطق ترك نشين متروپل تهران و همه قلمرو خلجستان اتنيك ميباشد. مجموعه اين نواحي يك واحد ارضي بوده و داراي يك هويت ارضي است. بويژه سه استان همدان، قزوين و مركزي كه آينده نواحي ترك نشين و آزربايجاني واقع شده به ترتيب در پنج استان كردستان-كرمانشاه، تهران، البرز و قم مستقيما به آينده آنها وابسته است، جزء لاينفك آزربايجان اتنيك، تاريخي و سياسي اند." مئهران بهاری
3. تورکجه میزده آزربایجان سؤزونو "ز" حرفی ایله یازمالییق یا "ذ" حرفی ایله؟
تورک دیلی یازی قوراللاری بیرینجی و ایکینجی تورک دیلی اورتوقرافی سیمیناری نین آلدیغی قرارلارا گؤره تورکجه میزین عرب کؤکلو الیفباسی ندا (z) حرفی، "ز" فورموندا یازیلیر و "ذ، ظ، ض" فورموندا یازیلمامالی دیر.
آزربایجان سؤزو خالقیمیزین آنا وطنی اولاراق عرب کؤکلو الیفبادا یازیلان تورکجه میزده "ز" ایله یازیلمالی دیر، "ذ" ایله یوخ. بو آیرینتی هم اورتوقرافی سیمینارینین قرارلارینا سایقی دویماق و هم ده آزربایجان سؤزونون فارس دیلنده یازیلیش فورماسیندان آیرینتی فومادا یازیلماسی گؤسترمکده دیر. ادبیات ساحه سینده تورک سؤزلرین آیرینتی سی هر بیر باشقا ساحه کیمی تورکلرین فارسلاشما پروسئسیندان آیرینتیلاشماسینا بیرطرفدن و میللتله شمه سینه بیر باشقا طرفدن کمک ائدیر.
http://www.achiq.org/pitikler/ortoqrafi.pdf
4. آزربایجان میللتی یوخسا تورک میللتی؟
آزربایجانلی: جغرافیا منسوبیتی دیر. آزربایجانلی دئدیگین آزربایجانین اراضی سینده یاشییان انسان دیر. آزربایجان اراضی سینده یالنیز تورک لر یاشامیرلار، اورادا فارسلار، کوردلر، گیلک لر، ارمنی لر و...) یاشاییرلار. بونا گؤره آزربایجانلی دئدیگین تورک آنلامین دا گلمه مه لی دیر. بو آنلایش آزربایجان دا برپا اولونان دئولتچیلیگه گئنیش پروبلئم لر یارادیر. گله جک ده آزربایجانلی و ان دوزو گونئی آزربایجانلی، گونئی آزربایجان دئولتی نین وطن داشی دئمک دیر، بوندان باشقا معناسی یوخدو. آزربایجان میللی هویت معناسیندا دئیر و آزربایجانجا (گوزئی ده یالنشجا قویولان دیل آدی) آدیندا دا بیر دیل یوخدور.
تورک: میللی هویتیمیزین آدی "تورک" و میللی دیلیمیزین آدی ایسه "تورک" دور. ایراندا حاکیم اولان ائکسترم میلتچیلیگه دایانان فارس دئولتی "تورک"هویتین و تورک خالق نین دیلی "تورکجه" نی محو ائتمه آماجی ایله سیاست یورودور، آزربایجانی محو ائتمک اوچون یوخ. بو دئولت آزربایجانی فارس لاشدیرسا نئجه کی همدانی و قزوینی فارسلاشدیردیلار، آزربایجان اونلارین قازاندیغی توپلاقلار اولاجاقدیر. ایندیه قدر ده تاریخی آزربایجان دان فارسلاشمیش بؤلگه لری، فارس دئولتچیلیگی نین خیدمتینده دیرلر. و فارسلاشدیرما پروسئسی فارسستان سینیرلاریندا چوخ سرعتله ایلرله مه ده دیر.
بونا گؤره "گونئی آزربایجان میللتی" قاورامین گونئی آزربایجان دئولت چیلیگی برپا اولونمادان اؤنجه چوخ یالنیش، آنتی دئمکراتیک و تورک خالقی نین چیخارلارینا قارشی بیر قاورام دیر. چون کی بو قاورامدا آزربایجان و تورک ماهیت باخیمدان ائشیت (برابر، عین هم) سایلیر. حال بو کی هئچ ده بئله دئیر. بلکه آزربایجان بیر جغرافی اولاراق اورادا تورکلر و باشقا خالقلاردا یاشاییرلار. بو مسئله یه دیققت اولونماسا تورکیه ده کی کورد مسئله سی کیمی، گونئی آزربایجانین گله جک دئولتتین جیددی سورون لارلا قارشی قارشی قویاجاقدیر و گله جک گونئی آزربایجان دئولتی نین باشین چوخ گئنیش بحرانلارا سوخاجاقدیر.
5. تورک خالقی نین میللی– دئمکراتیک حرکاتی و آزربایجانین مودرن دئولتیچیلگی نه دئمکدیر؟
ایران دا یاشایان تورک خالقی نین میللی دئمکراتیک حرکاتی، او خالقین سیاسی قوه سین تمثیل ائدیر. آیری دئیش له تورک میللی دئمکراتیک حرکاتی، تورک خالقی نین سیاسی قوه سی دیر. بو قوه گونئی آزربایجاندا تورک دئولت چیلیگین قورماق آماجی ایله حرکت ائتمه مه لی دیر. بلکه خالقیمیزین بو سیاسی و دئمکراتیک قوه سی "آزربایجان دا مدرن دئولت چیلیگی" قورماق آماجی ایله حرکت ائتملی دیر. آیری دئیش له، میللی دئمکراتیک حرکات تورک خالقینین سیاسی قوه سی دیر، گونئی آزربایجاندا دئمکراتیک بیر قوروم و یا دئولت یارانیرسا، آزربایجانلی لارین دئولتی اولمالی دیر، تورکلرین یوخ. چون کی آزربایجان دا تورکلر و غیر تورکلر یاشاییرلار. بونا گؤره تورک میللی دئمکراتیک حرکاتی، آزربایجان دا مدرن دئولت (غیر ائتنیک و یا نئچه اتنیکلی) دئولت یاراتمالی دیر. باخمییاراق کی تورکلر آزربایجانین چوخونلوغودورلار و حقوق ساحیه سینده چوخونلو کیمی حقوق صاحبی اولاجاقدیرلار.
6. اوزون وادیلی و قیسسا وادیلی ایستک لر نه لردیر؟
تورک خالقی نین میللی دئمکراتیک حرکاتی بیر سیاسی حرکت اولاراق ایکی ساحه ده چالیشمالی دیر. اوزون وادیلی، و قیسسا وادیلی ساحه لرده. یازیلان متن ده یالنیز اوزون وادیلی ایستک لر مئیدانا قویولور و قیسسا وادیلی ایستک لردن هئچ بیر سؤز مئیدانا گلمیر.
البته کی تورک خالقینین میللی دئمکراتیک حرکاتی نین اوزون وادیلی ایستک و آماجی گونئی آزربایجاندا مدرن دئولت چیلیک برپا ائتمک دیر. آمما اورا قدر قیسسا مودتلی ایستراتئژی و تاکتیکلری اونودمامالییق. قیسسا وادیلی ایستکلردن تورک دیلی نین ایران دا رسمیت تاپماسی، تورک میللتین حضورو رسمی فورمادا قبول اولونماسی، تورک دیلینده تحصیل آلینماسی سیستمی نین برپا اولماسی و یا تورک دیلینده رادیو و تلویزیا وئریلیشلری اولماسی قیسسا وادیلی ایستکلردیرلر کی اوزون وادیلی ایستک لر بو اساسلارا دایاناراق الده ائدیلمه لی دیر.
20120806


text:
تاموورث، یئنی گونئی ولز
تاموورث (اینگیلیسجه: Tamworth)اوستورالیانین یئنی گونئی ولز اوستانینین یئنی اینگیلیس بؤلگهسینده یئرلَشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۴۷,۵۹۵ نفر جمعیتی واردیر.
ایچیندهکیلر
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ اوستورالیا بؤلگهسل جمعیت بؤیومهسی: ۲۰۰۹ - ۲۰۱۰ (اینگیلیسجه). Australian Bureau of Statistics (31 March 2011). یوخلانیلیب 23 August 2011.
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Tamworth,_New_South_Wales»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۶ مئی ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تاموورث، یئنی گونئی ولز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یئیهجک
ییئجئک و یا ییئجئک محصوللاری - اورقانیزمین اطراف موحیطدن الده ائتدیی اورقانیک و غیری-اورقانیک ماددهلر ییغیمی. ییئجئکلار چوخ ساده کیمیوی ماددهلردن مورکّب اورقانیک بیرلشمهلره قدر گئنیش میقیاسدا دییشیر.
اینسانین هر گون یئییب-ایچدیی ییئجئکلار چوخ موختلیفدیر. اونلار اورقانیزمی لازیمی قدر زولاللار، یاغلار، کربوهیدراتلار، مینرال ماددهلر، ویتامینلر و عادی سو ایله تامین ائتمهلیدیر.[۱].اینسانلار مئیوه یه داها جوخ اوستونلوک وئرسئ داها یاخسی اولار
ایچیندهکیلر
اورقانیک ماددهلر[دَییشدیر]
زولاللار[دَییشدیر]
ان چوخ زولال تویوق یومورتاسینین آغیندادیر. لاکین پئندیر و کسمیک ده، خالص زولالدان عبارتدیر. زولال اتده و بالیقدا دا چوخدور. بیر پارچا خمیر گؤتوروب، اونو سودا یویون،علینیزده رئزینه اوخشایان یاپیشقانلی بیر شئی قالاجاق. بو زولالدیر. عالیملر زولالی پروتئین (یون. πpώteιoς سؤزوندن) آدلاندیرمیشلار. بو دا "بیرینجی یئری توتان" دئمکدیر. زولاللار اورقانیزمده آشاغیداکی فعالیتلری تنزیملییر:
- بؤیومه و یئنیلنمه
- اورقانیزم حیسهلرینین یارادیلماسی
- انرژی ایستئهسالی
- هورمون ایستئهسالی
- اوکسیگئنین قاندا داشینماسی
یاغلار[دَییشدیر]
یاغلار موختلیف اولور: کره یاغی، مال پیی و ... مایع حالیندا اولان بیتکی یاغلاری دا وار، مثلاً، زئیتون یاغی، پامبیق یاغی، گونباخان یاگی، بادام یاغی. یاغلار اورقانیزم اوچون هم اساس هم ده احتیاط انرژی قایناقلریدیر. کاربون، اوکسیگئن و هیدروگئندن عمله گلیب کاربوهیدراتلار ایله اوخشاردیر، لاکین کاربوهیدراتلاردان داها آز اوکسیگئن مولئکولونا صاحبدیر. سودا حل اولمور.
کربوهیدراتلار[دَییشدیر]
ییئجئکنین دیگر ترکیب حیسهسی ده کربوهیدراتلاردیر. بو تانیدیغینیز نیشاستا و شکردیر. سیییقدا، چؤرکده، کارتوفدا، مئیوه و گیلمئیوهلرده، تروزده چوخلو کربوهیدراتلار اورقانیزمده پارچالاناراق، کاربون قازینا و سویا چئوریلیر. اونلار پارچالانارکهن، اینسانین اورقان و ازلهلری ایشی اوچون لازیم اولان انرژی آلینیر.
ویتامینلر[دَییشدیر]
ویتامینلر تروز، مئیوه، سود و باشقا محصوللاردا اولور. اونلار اورقانیزم هوجئیرهلرینین نورمال ایشینی تامین ائدیر. ویتامینلر ایکی یئره بؤلونور:
- یاغدا حل اولان ویتامینلر (آ، د، ائ، ک)
- سودا حل اولان ویتامینلر. (ب، سی)
غیری اورقانیک ماددهلر[دَییشدیر]
مینئراللار و دوزلار[دَییشدیر]
مینئرال ماددهلر بدهندهکی بوتون اورقانلاردا، توخومالاردا، مایئلرده وار. بدهنین هئچ بیر اورقانی، هئچ بیر هوجئیرهسی ناتریوم، کالسیوم، فوسفور و باشقا مینئرال اولمادان یاشایا بیلمز. عادتهن، اونلار، دوزلارین، زولاللارین و همچینین باشقا مورکّب بیرلشمهلرین ترکیبینه داخیلدیر.
سو[دَییشدیر]
اینسان اورقانیزمی اوچون گونده آزی ۲ لیتر سو لازیمدیر. آخی بدهنیمیزین ۳/۲ حیسهسینی سو تشکیل ائدیر. سو اورقانیزمین اساس فعالیتی اوچون لازیمدیر. اگر اینسان ۳-۴ گون عرضینده سو ایچمهسه، بدهندهکی سویون احتیاطی آزالار و او محو اولار. بیتکیلر دیگر اورقانیک و غیری اورقانیک ماددهلری سو واسطهسیله تامین ائدیر. سویون بئله اهمیتلی اولماسی اونون چوخ یوکسک سطح گرگینلیینه صاحب اولماسی ایله ایضاح اولونور. کاپیللیارلار واسطهسیله سویون بیتکیلرده یوخاری قالخماسینین اساس سببی بودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
همچینین باخ[دَییشدیر]
ادبیات[دَییشدیر]
- ФpeйдeHбepr O. CeMaHTиka eды: лиTyprия // ФpeйдeHбepr O. M. ПoэTиka cюжeTa и жaHpa M.، ۱۹۹۷، c. ۵۳-۶۷


text:
اویان نیوز-ا اؤزل: گونئی آذربایجانلی سیاسی آکتیویست ابراهیم رشیدی(ساوالان) تبریز حبسخاناسیندان تبریز اطلاعاتینا آپاریلمیشدیر.
اویان نیوزون آلدیغی بیلگیلره گؤره، هفتهنین ایکینجی گونو، ۸ آپرئل ۲۰۱۴ تاریخینده گونئی آذربایجانلی محبوس، ابراهیم رشیدی تبریزین مرکزی حبسخاناسیندان تبریز اطلاعات ایدارهسینه کؤچورولموش و ائله او گونون آخشام اوستوسونده ساغلیق دورومو آغیر اولدوغو اوچون یئنیدن تبریز مرکزی حبسخاناسینا قایتاریلمیشدیر.
گلن خبره گؤره، بو اینسان حاقلاری آکتیویستینین دورومو او قدر آغیردیر کی، اطلاعات ایدارهسینین مسئوللاری، میللی فعالی ساخلاماغینین مسئولیتینی قبول ائتمهدیکلری اوچون تبریزین مرکزی حبسخاناسینا قایتارمیشلار.
سون گونلرده ابراهیم رشیدینین قارداشی آمئریکانین سسینه وئردیگی موصاحیبهده قارداشینین فیزیکی دورومونون اولدوقجا آغیر اولدوغونو سؤیلهمیشدیر. اونون سؤیلهدیگینه گؤره: حبسخانانین هاواسی سویوقدور و حبسخانا مسئوللاری اونا تکجه بیر پتو وئرمیشلر.بو دا اونون بؤیرکلرینین اینفئکسییاسینا(عفونت) سبب اولموشدور.
ابراهیم رشیدینین قارداشی جلال رشیدی هم ده دئمیشدیر: اونلار ساغالتماق یئرینه سادهجه آغری کسیجی درمانلار وئریرلر.
کئچن گون ابراهیم رشیدینین عاییلهسی، ایبراهیملا گؤروشمک اوچون تبریز حبسخاناسینا گئتسه ده،حبسخانا مسئوللاری گؤروشمک اوچون ایذن وئرمهمیشلر.
۸ مارت ۲۰۱۴ تاریخینده ابراهیم رشیدی اوچون ۱۰۰ میلیون تومنلیک مولکی گیروو قویولدوقدان سونرا، اهر حبسخاناسیندان تبریز حبسخاناسینا کؤچورولدو.
بو میللی فعال، بیر ایللیک محکوملوق دؤنهمینی تاماملاماق اوچون تبریز مرکزی حبسخاناسینا کؤچورولموشدور.
ابراهیم ساوالان، ۲۰ فئورال، دونیا آنا دیلی گونو عرفهسینده یوزه یاخین میللی فعاللا بیرلیکده اهر شهرینده بو گونو بیر ائوده قوتلادیقلاری زامان حبس ائدیلمیشدیر.
ابراهیم رشیدی، ۲۶ مای ۲۰۱۲ تاریخینده، اینقیلاب محکمهسینین بیرینجی شؤعبهسی طرفیندن ۴ اؤیرنجی(طلبه) آکتیویستی ایله بیرگه موحاکیمه ائدیلیب، حؤکومته قارشی تبلیغاتی اتهامی ایله بیر ایل حبسه محکوم ائدیلدی.
بو حؤکم، آپئلیاسییا(تجدید نظر) محکمهسینین دؤردونجو شؤعبهسینین رئیسی، ایمانی آدلی حاکیم طرفیندن تصدیق ائدیلدی.
ابراهیم رشیدی اؤتن ایللرده دفعه لرله مولکی گئییملیلر طرفیندن حبس ائدیلیب و اینقیلاب محکمهسی طرفیندن محکوم ائدیلمیشدیر.
داها اؤنجه ابراهیم رشیدی، ۲۰۰۸-ین قیشیندا اورمییه حبسخاناسیندا بئش آیلیق حبسینی کئچیرمیشدی.
بین الخالق عفو تشکیلاتی،۱ آپرئل و ۱ مای ۲۰۰۶ تاریخلرینده بیانات وئرمکله ابراهیم رشیدینین(ساوالان) حبسی و اونا قارشی اولان تضییقلری قینامیشدیر.
سرحدسیز رئپورتئرلر تشکیلاتی دا ۲۲ اییون ۲۰۱۰ تاریخینده وئردیگی بیاناتلا بو ژورنالیستین حبسیندن خبر وئرمیشدیر.


text:
400 نفر داعش اعضاسی جنگری اوشلب آلیندی
تروریست گروهی داعش بیلن یوز بیرگن توقنه شوو نتیجه سیده 80 نفر یره دار توپلم 400 تروریست اوشلب آلیندی
بشارالاسد تیزیمی تامانیدن آچیلگن گذرگاه آرقه لی ادلب بحراننی کمه یتیریش منطقه سیگه کیریب بارماقچی بولگن داعش لیک تروریست لر بیلن سوریه لیک مخالفلر اورته سیده توقنه شوو یوز بیردی. خودی شو توقنه شوو نتیجه سیده 400 نفر تروریست جنگریسی قولگه آلینیب، کوپ سانده تروریست اولدیریلدی.
اشغالچیلرنی برطرف ایتیش اوچون مشترک عملیات اتاقی دیب آت قوییب ایجاد ایتگن سوریه لیک 12 مخالف گروپ، ادلب گه قره ب باره یاتگن داعش لیک تروریستلرنی برطرف ایتدی.
خودی شو مخالفلر، ادلب نینگ جنوب و شرق تامانیده گی قشلاقلرده کوپ سانده داعش اعضاسی جنگریلرنی اولدیردی.
مخالفلر تامانیدن ایجاد ایتیلگن مشترک عملیات اتاقی نینگ سوزلاوچیسی نجی ابو حذیفه، بشارالاسد تیزیمی نینگ کنترولیده گی منطقه لردن ادلب گه کیریب بارماقچی بولگن داعش گه قره ته آلیب باریلگن عملیات نینگ دوام ایتیب تورگنینی بیلدیردی.
ابو حذیفه، ادلب نینگ جنوب و شرق تامانیده گی قشلاقلریده 80 نفر یره دار توپلم 400 تروریست نینگ اسیر آلگنلیکلرینی ایتدی.
ابو حذیفه ادلب نینگ جنوب - شرقیده بیر قطار قشلاق نینگ هم قولگه کیریتگن لیکلرینی بیلدیردی. توقنه شوولر باعث ادلب گه کیرالمه گن و کوپ تلفات بیرگن داعش نینگ امر و قومنده ارتباطی نینگ کیسیلیب قالگن لیگینی تروریست جنگریلری نینگ اوز خوشلریگه حرکت ایتگنلیکلرینی معلوم قیلدی.
بشارالاسد حکومتی بیلن داعش بیر مدتدن بیری ادلب بحراننی کمه یتیریش منطقه سیده مخالف لرگه قرشی یوتوق قولگه کیریتیش اوچون مشترک حرکت ایتماقده لر. خودی شو حکومت اکتوبر آییده هم داعش لیک تروریست لرگه یول بیریب ادلبده مخالفلرنینگ کنترولیده گی منطقه لرگه اوتیب باریشلریگه امکانیت یراتگن ایدی.


text:
آذربایجان رضا نقیزاده(اوزان) وطن تورپاغینا جـــــان قوربان اولسون کی هر شئیدن شیرین اینسانه جاندی. بورا بابکلــــــــــــرین اودلار دیاری وطن تورپاغی آذربایجاندی. بو داغ داش کی بوتون قانـــه بویانمیش شهیدلر قانی هر یئرده جــــــالانمیش بو کی ظالیملره قارشی دایانـــــــمیش شهیدلر داغی آذربایجاندی. او کی مشروطه بایراغین اوجالتــدی او کی وار دؤرهسینده مین بیر آتلی او کی آزادهلیکده آد چیخارتــدی اونون قونداغی ...Read More »
آتا / رضا تقیزاده(اوزان)
آتا رضا تقیزاده(اوزان) منیم گوزهل یاشلی آتام ائل اوبا یادیگاریسان! چارداغیمین باش دیرهیی ائویمیزین دایاغیسان! دنیز قدهر محبتین شیرین- شیرین سؤز صؤحبتین آینا کیمین صداقتین عؤمرومون چیلچیراغیسان! چکیبسن ائولاد زحمتین گؤروبسن دونیا مؤحنتین مرجاندی، دوردی قیمتین گؤیلومون بارلی باغیسان! قابار اللر، یورغون گؤزلر بالاسینین یولون گؤزلر دیلینده یوخ یالان سؤزلر حقیقتین اورتاغیسان! چوخ ائشیتدین نامرد سؤزون گولمهدی دونیادا اوزون غم ...Read More »


text:
اؤلسم سنین قاپیندا قازارلار مزاریمی
ای صوبح آچیل دوباره گؤروم نازلی یاریمی
حظ ائیلیرم گؤرنده من اول با ویقاریمی
بیلمم کی قارا گؤزلری نین وار نه حیکمتی
الدن آلیر توانیمی ، صبر و قراریمی
دوزدوم سه لایه تخته یه رنگ و قلملری
ترسیم ائدم اورک ده کی نقش و نیگاریمی
اوّل قارا گؤزون گتیرم تابلو اوستونه
زولفون چکنده یادا سالام روزگاریمی
آهو باخیشلی گؤزلرینین حالتین چکم
بیر یول تؤکم بوم اوستونه دار و نداریمی
طراح لیغیندا هر نه گوجوم وار نشان وئرم
مبهوت ائدم ایشیمده من اؤز اوستا کاریمی
مانی دوروب الیمدن اؤپوب آفرین دییه
صورت چکنلر ائیله یه تحسین چیخاریمی
کؤنلوم سئویر کی منبع ایلهامیم اولان منه
سندن توان آلیب یارادام شاهکاریمی
گر اؤلکه میزده بیلسه له من عاشیقم سنه
اؤلسم ، سنین قاپیندا قازارلار مزاریمی
جنتده خالیقیم دئسه بو حوریلر بو سن
گؤرسم قویوبلار اؤز الیمه ایختیاریمی
آلسا خبر گول اوزلولرین هانسین ایستی سن
آغلار گؤزیله من دییه جم اؤز نیگاریمی
شاعیر : اوستاد هوشنگ جعفری
Filed under: استاد هوشنگ جعفری,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: هوشنگ جعفری,گوزل شعرلر,آذری شعر,آذربایجان دیلینده شعر,آذربایجان شعرلری,آذربایجانی شعر,استاد هوشنگ جعفری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر |


text:
تورکیه پنجرهسیندن اورتادوغو(22)
دونالد ترامپ دا سئچیم کامپانیاسی دؤورونده ایسلاما و ایسلام دونیاسینا مسافهلی دایاندی. پرزیدنت سئچیلدیکدن قیسا بیر مدت سونرا دا مسلمان یئددی اؤلکه وطنداشلارینین آمریکایا گیریشینه قاداغا قویدو
تورکیه پنجرهسیندن اورتادوغو(22)
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ ایلک خاریجی سفرینی اورتا شرقه، سعودی عربیستانینا رئاللاشدیردی. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا ترامپین یاخین شرق سفرینی و بؤلگهیه عکس اولونمالارینی آنالیز ائدجگیک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرماچی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعیلا باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک ...
--------
آمریکا اسکی باشقانی باراک اوباما وظیفهیه گلدیکدن قیسا مدت سونرا تورکیه و میصره سفر ائتدی. بو ایکی اؤلکهدکی آچیقلامالاری سببیله (آمریکانین یاخین شرق و ایسلام دونیاسینا ایستیقامتلی سیاستینه دایر) بؤیوک گؤزلمهلر میدانا گلدی. اوباما خصوصیله قاهیره چیخیشیندا دموکراسی وورغوسو ائتدی. آنجاق عینی اوباما میصرده چئوریلیشه سسینی چیخارمادی. تورکیهدکی کودتا گیریشیمینین آرخاسینداکی ترور تشکیلاتینی، فتونو گؤرممزلیکدن گلدی. سوریهدکی دموکراسی طلبلرینه آرخاسینی دؤندو. بئلهجه بؤیوک بیر خیال قیریقلیغینا یول آچدی. بو دؤورده آمریکانین بؤلگهدکی عنعنوی موتتفیقلری سعودی عربیستانی، میصر، تورکیه و ایسرائیل ایله ایرتیباطلار اوباما نزدینده اهمیتلی گؤرولمهدی. نوکلئر موقاویله وسیلهسی ایله اوباما رهبرلیگی ایران ایله علاقهلرده نورماللاشما پروسهسینه گیردی. ایرانین بؤلگهدکی ایشغالچیلیق داورانیشلارینا گؤز یومدو. یئنه عینی دؤورده سوریه، یمن و لیبی ایچ ساواشا سوروکلندی.
دونالد ترامپ دا سئچیم کامپانیاسی دؤورونده ایسلاما و ایسلام دونیاسینا مسافهلی دایاندی. پرزیدنت سئچیلدیکدن قیسا بیر مدت سونرا دا مسلمان یئددی اؤلکه وطنداشلارینین آمریکایا گیریشینه قاداغا قویدو. آنجاق ترامپ، ایسلام و ایسلام دونیاسی ایله علاقهلی رفتارینی دییشدیرمه میلینده. ایلک خاریجی سفری اوچون سعودی عربیستانینی سئچدی. ایکیلی علاقهلرین یانیندا 55 مسلمان اؤلکهنین لیدرلرینین و رهبرلرینین قاتیلدیغی بیر توپلانتیدا دانیشدی. اهمیتلی مساژلار وئردی. ترامپ اوّلکی دانیشمالارینداکی بیر سهوینی دوزلددی. بو دفعه ایسلام ایله ترورو بیر-بیریندن آییردی. ریاضداکی چیخیشیندا "رادیکال ایسلامی ترور" کیمی بیر دئییم ایستیفاده ائتمهدی. آمریکانین کلاسیک موتتفیقلرینه دؤنجگینی، ایرانی دا تهدید سایماغی داوام ائتدیرجگینی سؤیلهدی. ذیروه سونوندا ایشتیراکچی اؤلکهلر آراسیندا یاخین امکداشلیغی نظرده توتان 18 ماددهلیک ریاض بیاننامهسی نشر اولوندو. ریاض بیاننامهسی، تروریزم و ایران یاییلماجیلیغینین اؤنونه کئچمه بارهسینده اورتاق مسئولیتلر و وظیفهلر حاقیندا ائدن هر بیر دولت یول پلانی چکیر.
یاخین شرق توروندا، اوبامانین مسافهلی دایاندیغی سعودی عربیستانی و ایسرائیلله یئنی بیر صحیفه آچان ترامپ، فیلیسطین لیدری عباس ایله ده گؤروشدو. باریش، ایکی دولتلی حلدن بحث ائتدی. بو بؤلگه ایله علاقهدار یئنی بیر تلاش سیگنالی وئردی. ایسرائیل-فیلیسطین باریش دانیشیقلارینین یئنیدن باشلاماسی اوچون دؤورهیه گیرمک ایستدیگینی سؤیلهدی. مثبت بیر هاوا میدانا گلدی. آنجاق بو هاوانین فیلیسطین پروبلمینه حل گتیرجگی گؤزلنیلمیر. بؤلگهده آکتوال ریسک نقطهلری داها شمالدا. ایسرائیل-فیلیسطین مسئلهسی بو آندا آمریکا خاریجی سیاستینده اؤنجهلیک مسئله دئییل. بو سببدن قیسا وعدهده ایسرائیل-فیلیسطین مسئلهسینده بؤیوک دییشمهلر گؤزلنیلمیر.
ترامپ پرزیدنت اولمادان اوّل باشاریلی بیر ایش آدامی ایدی. دیپلوماسیده ده بو خصوصیتینی ایستیفاده ائدیر. چونکی سعودی عربیستانی زیارتینده 110 میلیارد دولاری نیظامی ساحهده اولماقلا، عمومی 480 میلیارد دولارلیق موقاویلهلر ایمضالانیب. ترامپین سعودی عربیستانی-ایسرائیل-واتیکان سیاحتیندکی پرفورمانسی داها دقتلی و دیپلوماتیک بیر یاناشماسی منیمسدیگینی گؤستریر. ترامپ، یاخین شرقده یئنی بیر بؤلگهسل امنیت معماریسی یارادیلماسی چاباسیندا. گؤروندوگو قدریله ترامپ رهبرلیگینین یاخین شرق سیاستیندکی اؤنجهلیکی بو: کؤرفزدکی عرب موتتفیقلریله، تورکیه و میصر کیمی مسلمان دولتلرله اولان علاقهلرینی یئنیلمک و عنعنوی موتتفیقلریله یئنی باشلانغیجلار ائتمک. بئلهجه ترامپ، اوباما رهبرلیگینین عکسینه آمریکانی یاخین شرقده یئنیدن تأثیرلی بیر آکتور حالینا گتیرمگی هدفلییر.
ترامپین اورتا شرق تماسلاری هئچ شبههسیز بیر چوخ بؤلگهسل مسئلهده عینی پوزسیونلاری آلان تورکیه و قطری تأثیر ائدهجک. سوریه، میصر، لیبی و ایرانا قارشی سیاستلرده تورکیه و قطر بنزر اؤنجهلیکلر چرچیوهسینده حرکت ائدیر. تورکیه و قطر سون دؤورده آمریکا ایله علاقهلرده آنلاشیلمازلیقلار یاشاییر. اوباما دؤورونده خصوصیله سوریه سیاستی سببیله آمریکایا اعتراض گؤسترن تورکیه، ترامپ دؤورونده آمریکا ایله داها ساغلام علاقهلر اینکیشاف ائتدیرمک مقصدینده. آنجاق گرک ترور تهدیدیله موباریزهده احتیاج ده ایرانا قارشی یارادیلان اتفاقدا آمریکا، تورکیه و قطرین دستگینی ایستییرسه تورکیهنین و قطرین اؤنجهلیکلرینی نظره آلمالی. ترسینی دوشونن و تلقین ائدنلر اولاجاق، آنجاق تورکیه و قطر چؤلده توتولاراق ائدیلهجک تلاشلارین باشارییا چاتماسی چتیندیر.
ترامپ اورتا شرق تماسلاری سیراسینداکی دانیشیقلاریندا تروریزمه قارشی موباریزه و امکداشلیق تئز-تئز وورغو ائتدی. یاخشی آمریکانین (ترور تشکیلاتی پ.ک.ک-نین سوریه قولو اولان) پ.ی.د / ی.پ.گ-یه اولان آچیق دستگینی نئجه یوروملاناقا؟ ترامپ رهبرلیگینین تورکیهنین بوتون طلبلرینه باخمایاراق پ.ی.د / ی.پ.گ-یه دستک وئرمهسی تروریزمله موباریزه موضوعسونداکی صمیمیتینین سورغولانماسینا دا سبب اولور.
------
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشماچی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعیلا باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک ...


text:
امثال-ی تورکانه
نوت: بو يازي، طرفيميزدن –يازيم باخيميندان- ائديت ائديلميشدير. مئهران باهاري
(بوگونه کیمی بولونان ان اسکی آزربايجان [تورك] دیلینده آتاسٶزلری کیتابی)
یازار: علی. ب. تورک
E-mail:turkbaris2003@yahoo.com
http://www.durna.info/emsal.htm
آتالارسٶزلری تورک خالقينین ان اٶنه ملی کولتور وارلیقلاریندان بیریسی سایيلیر؛ تورک توپلومونون عادتلری؛ گله نه کلری، اوزون حیات تجروبه لری و اینسانلارلا اٶزه لله شمیش گٶروشلرينین بیر یانسیماسیدیر. بیر آتاسٶزوندن یولا چیخاراق بیر اینسانین و بیر توپلومون گئچمیشیندن بیر چوخ کیتابدان چوخ بیلگی الده ائیله مک اولار. بو سٶزلر اوزون بیر سوره اینسان ایلیشکیلری و حیاتلارينین زنگین تجروبه لریندن اورتایا چیخمیشلار. آتاسٶزلری خلق حیکمتلری و خلق بیلگیسیدیرلر. دیلدن چیخیلدیغی زامان بیر میللتین نجور دوشوندوکلرینین گٶسته رگه سی سايیلیر.
آتالارسٶزلری تورک خالقينین آیریلماز بیر گرچه يی اولاراق تورکلرین وار اولدوغو دٶنه ملردن بری تورک اولوسویلا برابر یاشاییب؛ قول-بوداق آتاراق؛ گوللو- چیچه کلی بیر تایسیز ادب خزینه سی و سٶز کولتورونه دٶنوشموش. تورکلرین وار اولان زامانلاردان بری تورک خالقی؛ آتالارينین ده یه رلی تجروبه لرینی اٶزلرینه اٶیوت آلاراق هر بیر زاماندا اونلاردان فایدالانمیشلار. آتاسٶزلرينین اٶنه ملیلیيی بوردان بللی اولور کی بوتون تورک یازیلاريندا بیر نئچه آتاسٶزو گٶزه ده یه ر.
آتاسٶزلرینین قلمه آلينما تاریخی تورکلرین ان اسکی یازیلاری چاغلارينا قایيدیر. "اورخون داش یازیتلاری"نين تورک آتاسٶزلریيله ن بزه ک تاپاراق ادبی یازی گوزه لیيی داها دا آرتمیشدیر. خاطیرلاتماق گره کیر کی آتاسٶزلرینه اسکی تورک دیلینده "ساو" دئيیله ردی. "ساو" آنلامی آتالاردان قالان سٶزلر؛ پئیغام و حیکمتلی سٶزدور کی آنلاتماسی اٶزو بیر باشقا یازی گره کدیریر. ساو سٶزو و آنلامی "دیوان لغات تورک" یازیلان زامانلاراجان گئنه آتالارسٶزو یئرینه ایشله نمیش. "دیوان لغات تورک"ماحمود کاشغارلی کیتابی اٶزلويونده بیر آتاسٶزلري کیتابی سایيلیردی. "دیوان لغات تورک" کیتابیندا توپلام اولاراق 315 عدد آتاسٶزو یا "ساو" واردیر. بو کیتابین یازیلدیغی زامانلار باشقا تورک کیتابلاریندا دا بیر چوخ "ساو" یا "آتاسٶزو" یازیلماقدا [ايدي. اٶرنه يين] اولاراق "قوتادغوبیلیک" کیتابیندا دا چوخلو ساو یئر آلمیشدیر. "دده قورقوت کیتابی" دا بو آرادا چوخلو آتاسٶزو ایله دولودور کی اٶزلويونده اسکی بیر قایناق سايیلیر. "اوغوز نامه"لرده ده چوخلو آتاسٶزلرینه راست گلمک اولار. باشقا تورک دیلینده یازیلمیش چوخلو اثرلرده ده اٶرنه ک اولاراق "عتبه الحکایه "کیمی کیتابلاردا و داستانلاردا دا آتاسٶزلری و ساولار وار اولموش.
آد آپارديغيمیز کیتابلار و یازیلار اگرچه تورک خالقينین شاه اثرلری سایيلیرلار آمما هئچ بیري اٶزلويونده یالقیز بیر آتالارسٶزلری کیتابي سایيلماماقدادیرلار. بو کیتابلارین یازيلیش دٶورانلاريندان سونرا ساو سٶزو یئریني "آتاسٶزلری" یا "آتالار سٶزو" "مثل" "دورب-ی مثل" (دورب-یمثال) "ضرب المثل" وئره رک آتالارسٶزلرينین دئمک اینکیشافی دٶورانلارینا آددیم آتیلدی.
تورک خالقلارین آغ ساققالاری و باشچی اوزانلاری طرفیندن ده، بوتون "بوی"لار و "آشیق داستانلاری" و "اوستادنامه" لری ایچه ریسینده ده آتالارسٶزونون اٶزه ل بیر یئری اولموشدور کی ان اسکی دٶورانلاردان بری گونوموزه گلیب چاتان آتاسٶزلرینين قایناقلاری سایيلیرلار.
ان اسکی تاپیلمیش آتالارسٶزو سايیلان اٶزه ل کیتاب " تسهیل" آدلی بیر طيببی کیتابین سونونا یازیلمیش بیر ریساله دیر کی 698 آتاسٶزو ایحتيوا ائده ره ک 1240میلادی885-نجی هيجری ایللرده قلمه آلنمیشدیر. بو کیتاب "آتالارسٶزو" آدیله 1934 نجی ایلده تورکیيه دیل قورومو (tdk) طرفیندن ولید بوداق چالیشمالاری سایه سینده یئنیدن باسیلمیش.
آزربايجان تاریخینده آتالارسٶزلری توپلانماسی و موددون بیر شکیل تاپماسی صفوی دٶوورانلارینا قاییدیر. فارس دیلینین ایلک و اوگونه کیمی بیرینجی سايیلان "محمد حبله رودی"نون یازدیغی "جامع التمثیل"کیتابيندا بونا آیدینجا ایشاره اولوب؛ [او] تورکلرین نه قده ر آتالارسٶزلرینه قيیمت وئردیکلرینی چوخلو تعریف و تمجیدله آلقیشلامیشدیر. بو کیتابین یازدیغینا گوره "شاه عباس صفوی "(1571-1629)نین امریله [توركجه] آتاسٶزلری کیتابلاری بیر آرایا گتیريلمیش.
آدی گئچه ن کیتابین دئدیيی کیمی اوگونه کیمی هئچ بیر فارس دیللی آتاسٶزلری بیر آرایا گتیریلمه میش؛ تکجه عرب دیلینده آتاسٶزلری کیتابلارينين فارسلار طرفیندن قلمه آليندیغينا ایشاره ائدیلیب.
قاباقجادا ایشاره ائله دیيیمیز کیمی آتاسٶزلری بیر آغیز ادبیياتی کیمی اولدوغوندان باشقا آغیز ادبیيات قوللاری کیمی آزاراق یازیيا گتیریلمیش؛ هر حالده ان اسکی یازی قایناقلاریندان؛ ادبی ساحه لری سايیلان شئعرلر و دیوان کیتابلاریندا بئله بو ده یه رلی سٶزلردن ایز واردیر. یازیلی و شئعر ادبيیات ساحه لرینده "پندنامه لر" و آشیقلارین "اوستادنامه لری" بو سٶزلرله دولودور. بو آرادا دئمک اولار آزربايجان خالقی تورک اولوسلار[ي آراسيندا] ایلک آتاسٶزلری توپلایان خالق سايیلیرلار کی توپلاماق چاغی صفوی دٶورانلاریندان باشلامیشدير. خاطیرلاتماق لازیمدیر کی تورکييه و آنادولو تورکلری ایچه ریسینده بئله آتالارسٶزلری توپلاماق 300ایل بوندان قاباغا قایيدیر. آنادولو اٶلکه سینده "شيناسی" آدلی بیر کیشی "دورب ال-مثال عثمانی" آدلی [كيتابدا] عوثمانلی آتاسٶزلریني ایلک توپلایان اولموشدور. اوندان سونرالار آنادولودا بو تور کیتابلارا بولجا راست گلمک اولار.
اگرچه بوگونه کیمی "محمد حبله رودي"نون آد آپاردیغی شاه عباس امریله ن توپلانان کیتابدان بیر ایز تاپیلماییب گئنه ده آزربايجان تورکلرینين بو ایشین اٶنجولری اولدوقلاری آیدیندیر. الیمیزه گلیب چاتمیش و بیلیم عالمینده تانینمیش ان اسکی آزربايجان آتاسٶزلری کیتابی "امثال–ی تورکانه" کیتابیدیر کی اٶزلويونده بیر آبیده سایيلیر.
بو کیتاب "عباس اوغلو مراغی" طرفیندن "آغامحمد شاه قاجار"ین آتاسی مازندران حاکیمی "حسین قلی خان"نين حاکيمیيت ایللرینده (1770-1779) اونون تشببوثیله یازيلمیشدیر. اوز دٶورانینین ادب سئوه ر و ادب پرور حاکیمی "حسین قلی خان" طرفیندن چوخ قيیمتله ندیریله ره ک خالق آراسیندا گئنیش بیر یئر آلمیش اولوب یایقین بیر کیتابا دٶنوشموشدور.
"عباس اوغلو مراغی" آزربايجان´ین چوخلو یئرلریندن اٶزه ل اولان و چئشیدلی ايجتيماعی طبقه لره عایید آغیزلاریندان آتاسٶزلرینی بو کیتابیندا بیر آرایا گتیرمیش اولوب يیغجام شکیلده او زامانین دوشونجه لرینی و عنعنه لرینی عکس ائتمیشدیر.
"امثال-ی تورکانه"ده کی آتاسٶزلرینین آزربايجان خالقینا منسوبیيتی و اونلارین کٶچورو اولمادیغینی و اورژینال اولماسی بیر چوخ دیل اوسلوب اٶزه لیيیندن بللیدیر. اثرده دیليمیزین بوتون اینجه لیکلریندن؛ ظرافتلیلیيیندن و موسیقی توتوموندان؛ هجايی وزنلریندن ده بللی اولور کی بوسٶزلر آزربايجان آغیزلاریندان توپلانمیشدیر. "امثال-ی تورکانه"نین اٶنه ملیلیيی؛ اسکی "اوغوزنامه" کیتابلاری اولان یازیلاردان بولجا سٶزو اٶزونده آلاراق گئچمیشدن اوگونکو و حتتا بوگونلره بئله بیر آراجی و باغ اولوشدوران قدیمی سٶز خزینه لریندن اٶزنده باریندیرمیش اولماغیدیر.
ان آدلیم اوغوز داستانلاریندان سایيلان "کیتاب دده قورقود"داکی بوتون آتاسٶزلرينی عئینی شکیلده "امثال–ی تورکانه "کیتابيندا دا گورمک مومکوندور. بو دا او دٶنه ملرده بئله "دده قوروقود"کیتابینین تانيندیغی و شٶهرتینین گٶسته رگه سی سايیلیر.
کیتابین بیر ال یازما نوسخه سی باکی شهه رینده الده ائدیلمیشدیر. بو ال یازما نوسخه 31 واراقلیق توپلامدا 25 صحیفه ده بللی اولمایان بیر خططاط طرفیندن کٶچوروله ره ک 5/25x5/15کاغاذ اوستونده گوزه ل نستعلیق خططیله یازیلمیشدیر. هر بیر آتاسٶزو اوچ نوقطه ایله آیریليب سٶزلر قارا مورکكبله یازيلمیشدیر. کیتابین کاغاذینین جینسیندن بئله معلوم اولوب کی 18 اینجی میلادی ایللرین سون زامانلارینا عاییددیر و بو دا کیتابین ان اصلی نوسخه یه ان یاخین ايستينساخ اولدوغونو گٶرسه دیر. چوخ تاسسوفلو بودور کی کیتابین سون قیسملاری یعنی "ک"حرفیندن سونراکی بٶلوملر اولمادیغیندان کیتابین هانسی زامان یازیلدیغی معلوم اولماییب.
بو ال یازامانین حاشیه لرینده باشقا خطلرله ن بیر چوخ آتاسٶزو و ایضاح دا گٶزه ده يیر کی کیتابا باشقالاري طرفیندن ده آتاسٶزلری آرتیريلدیغینی گٶرسه دیر. "امثال-ی تورکانه" کیتابیندا الیمیزه گلیب چاتمیش 1149آتاسٶزو واردیر. هر بیر صحیفه ده 20-25 آتاسٶزو یازيلمیش و "ک"حرفیندن سونراکی قیسمتلر ایندیلیکده ایتگین قالمیش. کیتابین باش سٶزو و ایلک و ایکینجی صحیفه لری فارسی دیلینده اولوب ایکینجی صحیفه نین سونلاریندان آتاسٶزلری یازيلمیشدیر.
بو کیتاب 1996-ینجی ایلده باکی شهه رینده رسول اوغلو بٶيوك´ون تشببوثو ايله باسيلیب آزربايجان لاتین حرفلریينه ن گون ایشیغینا چیخمیشدیر. دئمک لازیمدیر کی اوندان قاباقکی ایللرده بو کیتاب کیریل حرفیلریله ن ایلک دفعه باسیلمیش اولوب آمما سون باسقیدا کیتابین ال یازماسیندا کوپیله بیرلیکده همده لاتین حرفلریله ن وئریلمه سی داها دا اوخویوجو کیتله سی توپلامیش اولموشدور. نیيه کی اسکی تورک عرب یازیسیله تانیش اولان شیمالی آزربايجان تدقیقاتچیلار و همده جنوبی آزربايجان عرب حرفلریله ن یازدیقلاريندان دولایی کیتابین یانلیشلیقلاری و دوزگون دئییشلری اورتایا چیخمادا اییی اولموش. یازينین سونوندا بونو دا دئمک اٶنه ملیدیر کی بو کیتابدان سونراکی آتاسٶزلری توپلایانلار طرفیندن ده بیر قایناق کیتابی اولاراق فایدالانماسی گئنه ده بو کیتابین اٶنه مینی گورسه دیر." علي اصغر مجتهدي"ين هيممتي و اوغراشلاری سایه سینده توپلانمیش "امثال حكم در زبان محلي آذربايجان" آدلی کیتابيندا دا "مراغی" آدیله ن بیر چوخ آتاسٶزو گوزه ده يیر. بو کیتاب 1332ایلینده یازيلمیشدیر و آزربايجان [تورك] دیلینده ده یه رلی آتاسٶزلری کیتابلارینین اٶنجولریندن سایيلیر.


text:
آخار .آذ ایممونیتئت .آذ-آ ایستینادن شکرلی دیابئت خستهلری اوچون ۶ مصلحتی تقدیم ائدیر:
۱. زدهلهنمه ریسکینی نظره آلاراق، دیرناقلارین و دؤیَنکلرین تمیزلهنمهسی زامانی ایتی و کسیجی اشیالاردان (قایچی، دؤینک بیچاقلاری، اولگوج) ایستیفاده ائتمه یین. همچینین دؤیَنک و یا دیرناقلاری یومشالدان واسطهلردن (دؤینک ملههملریندن، پلاستیرلاردان) هئج واخت ایستیفاده ائتمه یین.
۲. پنجرهلرده زده لنمیش درینی تمیزلهمک اوچون ایسپیرتلی محلول لاردان (یودون ایسپیرتلی محلولو، بریللیانت یاشیلی - "زئلیونکا")، همچینین قاتیلاشدیریلمیش توند کالیوم پئرمانقانات محلولوندان ایستیفاده ائتمه یین.
۳. آیاقلاری قیزدیریجینین (ائلکتریک داخیل اولماقلا)، بوخار ایستیلیک باتارئیالارینین، ائلکتریک قیزدیریجیلارینین کمکی ایله ایسیته مه یین.
۴. آیاققابیسیز گزمه یین، حتی ائوده بئله جوراب و یا جوست (شپ-شپ) گئیینین. بو، هم پنجه دریسینین زدهلهنمه ریسکینی آزالدیر، هم ده پنجهیه دوشهن آغیرلیغین آرتماسینی آرادان قالدیریر. یوکسک سورتولمه احتیمالی اولدوغو اوچون یالین آیاغا آیاققابی گئیینمه یین.
۵. بوتون گون عرضینده و یا اینتئنسیو فیزیکی یوک ( تئز یوروش، باشقا حرکت آکتیولیگی) نظرده توتولوبسا، یئنی آیاققابی گئیینمه یین.
۶. سیقارئت چکمک اورگانیزمه زیاندیر، خصوصاً ده آیاقلارینیزین ساغلاملیغی باخیمیندان تهلوکهلیدیر. سیقارئتی آتماق هئچ زامان گئج دئییل!


text:
آزربایجان قادین لاری بیرلیگه دوغرو !
قادین لارین دیره نیش گونو، 8 مارت،آ یاخینلاشیرق. گئچن سنه قادین لارا باسقی، حؤرمت سیزلیک، حقوق سوزولوق و اورتادوغو بؤلگه ده سینده و اؤزللیکله سوریه ده گئدن ساواش قادین لاری دونیا سویه سینده سارسیلتمیشدیر. اؤتن ایلن باشقا اؤزلیک لریندن بیری ده قادین لارین سورگون دوشمک و قاچقین اولماسی ایدی. آجیناجاق قاچقین آخینی نین گئچن ایللرده گئنیش بؤلومونو قادین لار و اوشاق لار تشکیل ائتمیشدیرلر. بو حادیثه لر دونیانین هر بیر گوشه سینده بؤیوک بیر حادیثه کیمی قارشیلانمیشدیر.
ایران،آ گلدیکده، ایسلام جمهوریتی نین حاکمیتی نین دوام، قادینا حاقسیزلیق، اونا یاریمجیل بیر اینسان و هله ده سیخینتی اولان بیر"شی" سایلیر. گونئی آزربایجان دا قادین بونلاردان علاوه، کیشی سل "مدنیتی" باسقی سی، یوخسوللوق، اتنیک آیری-سئچیکمه و آسیمیلا سیون سیا ستینه معروض قالمیشدیر.
قادین حرکاتی نین ایران چاپین دا یئنی چاباسی دا گؤزدن آتیلمامالیدیر. ایرانین سون پارلمئنت سئچگی لرینده، باخمییاراق کی قادین لار بو اؤلکه ده چوخ گئنیش واسیطه ده سیخینتی داردیرلار، آمما سون سئچگی لرده چوخ سایی دا قادین، او جمله ده ن آزربایجان قادین لاری، گئنیش واسیطه ایله اؤزلرینی مجلیس سئچگی لرینه آدای (کاندید) ائتمیشدیرلر. آمما تاسفله قادین لارین بو چاباسی، قوروجولار شوراسی نین (شورای نگهبانین) او کاندیدلرین مجلیس سئچگی لرینده ایشتراک ائتمک ده ن محروم ائتمه لری اوچون، او قادین لار بو چابالارین سونوجلاندیرماقدان محروم قالمیشدیرلار. هر زامانی کیمی اؤنجول قادین لار یئنی چیخیش یولارینا اه ل آتیب حاقلارینی هایکیرماق و برابرلیک اوچون موباریزه ائتمک دن دایانمامیشدیرلار.
آزربایجان قادین حرکاتی اؤز چاباسینی موستقیل بیر قادین حرکاتی نین جانلانماسینا، اونون اورقانیزه اولماسینا و آزربایجان آدینا حرکاتی فورمالاشدیرماسیندا چالیشمالی دیر. تورک قادینی اؤز قادین موباریزه سینده اؤز قوه سینه، اؤز کادرلارینا و اؤز تشکیلات لارینا سؤیکنمه لی و اونلاری گئنیش دیرمه لیدیرلر. آزربایجان قادین حرکاتی 8 مارت دا اؤز آدینا چیخیش ائتمه لی دیر و آزربایجان دا یاشایان قادینین مسئله لرینه آچیلیش و اوغور قازانماسی اوچون بیر یول تاپمالی دیر.
آزربایجان قادین حرکاتی، بو کوتله نین تاریخی، مدنیتی، اقتصادی و یا سیاسی گلیشمه سی نه باخاراق آزربایجان قادینینین بیرلییه دوغرو آپارمالیدیر.
"بیرلیک" آزربایجان و هابئله دونیا قادین لارینا 8 مارتی تبریک ائدیر.
آزربایجان میللی دئمکراتیک بیرلیگی- بیرلیک
مارت 2016


text:
سیغورتا
سیغورتا (اینگیلیسجه: Insurance) – شخصلرین املاکی، حیاتی، ساغلاملیغی، مولکی مسئولیّتی، بیرده قانونوئریجیلیکله قاداغان اوْلونمایان فعالیّتی، اوْ جملهدن تیجارت فعالیّتی ایله علاقه دار اوْلان املاک منافعلرینین مۆدافیهسی ساحهسینده ریسکین اؤتورولمهسینه و یا بؤلوشدورولمهسینه اساسلانان موناسیبتلر سیستمیدیر.
ایختیصاصلاشدیریلمیش تشکیلاتلار – سیغورتا شیرکتلری – طرفیندن سیغورتا ائتدیرنلرین سیغورتا حاقلاریندان (اؤدوللاریندان) فورمالاشان، سیغورتا حادیثهسی نتیجهسینده سیغورتا ائتدیرنه دین ضررین اؤدنیلدیی سیغورتا فوندونون حسابینا فیزیکی و حۆقوقی شخصلرین املاک ماراقلارینین قورونماسی ایله باغلی اوْلان موناسیبتلر سیستمیدیر.
عۆمومیلیکده سیغورتا اۆرتیم (تولید) موناسیبتلرینین مؤهوم المنتلریندن بیریدیر. بۇ، اۆرتیم (تولید) پروسئسینده مادی ایتکیلرین اؤدنیلمهسی ایله علاقه دار و نورمال، فاصیلهسیز و مۆنتظم تکرار اۆرتیم (تولید)ین اساس شرطلریندن حساب ائدیلیر. سیغورتا خیدمتلری سیغورتا بازارلاریندا یاییلیر. سیغورتا بازاری – پول موناسیبتلرینین اؤزل سفراسیدیر و بۇرادا آلقی-ساتقی شئیی کیمی خاص خیدمت – سیغورتا مۆدافیهسی، تکلیف و اوْنا اوْلان نیازی فورمالاشدیران پول موناسیبتلری کیمی چیخیش ائدیر.
سیغورتا کؤنوللو و ایجباری فوْرمالاردا حیاتا کئچیریله بیلر. کؤنوللو سیغورتا سیغورتاچی ایله سیغورتالی آراسیندا مۆقاویله اساسیندا حیاتا کئچیریلیر. سیغورتانین آپاریلماسینین عۆمومی شرطلرینی و قایدالارینی بللی ائدن کؤنوللو سیغورتا قایداسی سیغورتاچی طرفیندن موستقیل بللی اوْلونور. سیغورتانین بتون شرطلری سیغورتا مۆقاویلهسینین باغلانماسی زامانی بللی اوْلونور. ایجباری سیغورتا قانونون قوهسی ایله حیاتا کئچیریلن سیغورتادیر.
قانونوئریجیلییه ضد اوْلمایان آشاغیداکی املاک منافعلری سیغورتا شئیلری اوْلا بیلر: سیغورتالینین و یا سیغورتا اوْلونان شخسین حیاتی، ساغلاملیغی، ایش قابیلیتی و پئنسییا تأمیناتی ایله علاقه دار (شخصی سیغورتا)؛ املاکین صاحیبلییی، ایستیفادهسی و سرنجاملیغی ایله علاقه دار (املاک سیغورتاسی)؛ سیغورتالی طرفیندن اوْنا و یا فیزیکی شخسین املاکینا وورولموش زیانین، اله جه ده حۆقوقی شخصه دیمیش زیانین اؤدنیلمهسی ایله علاقه دار (مسئولیّت سیغورتاسی).
اؤلکه اراضیسینده یئرلشن حۆقوقی شخصلرین املاک منافعلرینین (تکرار سیغورتا و قارشیلیقلی سیغورتا استثنا اوْلماقلا) و اؤلکهنین رزیدنتلری کیمی فیزیکی شخصلرین املاک منافعلرینین سیغورتاسی یالنیز سیغورتا فعالیّتینین حیاتا کئچیریلمهسینه لیسنزیاسی اوْلان حۆقوقی شخصلر طرفیندن حیاتا کئچیریله بیلر.


text:
گلچین اشعار و نوحه های مرحوم صحاف تبریزی
نام نوحه : ماه محرم
اثر مرحوم: محمدحسین جنتی مقام متخلص به صحاف اهل تبریز
حسینه انس و جان آغلار بو آیدا
امام عصر قان آغلار بو آیدا
گلوب موجه بو آی بحر مصیبت
بو آیدا دولدوروب آفاقی محنت
ویروب غم یوز بو آیدا ماسوایه
گلوب جن و ملک شور و نوایه
چکوبلر قاره عرش کبریایه
هامی لاهوتیان آغلار بو آیدا
لوای غم آچوب پرچم حسینه
قان آغلار عالم و آدم حسینه
دوتوب افلاکیان ماتم حسینه
آچوب جنتده باش ختم پیغمبر
آلوب زلفین اله خواتون محشر
ایدر اشک روان آغلار بو آیدا
حسینیم وای دیر ساقی کوثر
امیرالمومنین آغلار بو آیدا
اسوبدو صرصر محنت جهانه
دونوب گلزار پیغمبر خزانه
گلوب بلبلری غمدن فغانه
گل آغلار گلستان آغلار بو آیدا
یازوب چوخ نامه لر عدوان حسینی
عراقه گتدیلر مهمان حسینی
او چولده قویدیلار عطشان حسینی
فرات آخدوقجا قان آغلار بو آیدا
علی اکبر کیمی شبه پیمبر
بویاندی قاننه اولماه منظر
اورکده اللری لیلای مضطر
ایدر داد و فغان آغلار بو آیدا
گلنده قانلی نعشی خیمگاهه
اوجالدی شور و شیون مهر و ماهه
دوشوب هر غلغله خرگاه شاهه
حرملر مو کنان آغلار بو آیدا
قورولدی قاسمه بیر طوی اساسی
طوئی یاسه دونوب باشلاندی یاسی
عروسی یاخدی قاندان طوی حناسی
آناسی باغری قان آغلار بو آیدا
حسینون اوندا پرگاری پوزولدی
اباالفضلین قلم قولاری اولدی
سو مشکی اوخلانیب قانیله دولدی
او حاله قدسیان آغلار بو آیدا
بو سوزده ایسترم رخصت اوزیندن
اولوم آثاری گورسندی یوزیندن
گلوب بیر اوخدا دگدی ساغ گوزوندن
هامی اهل جهان آغلار بو آیدا
دوشوب قولسوز یره اولماه پاره
قلج خنجر وران دوردی کناره
دیریلدی حکم بش یوز نیزه داره
اوزی یاره وران آغلار بو آیدا
گورنده حرمله اصغرده جان یوخ
عطش دلدن سالوب بی حالدور چوخ
کمانه قویدی بیر اوچ شعبه لی اوخ
سیزیلدار اوخ کمان آغلار بو آیدا
رها اولدی کماندان تیر پران
هواده آچدی پر سسلندی قان قان
حسینون اصغری اوخلاندی عطشان
گل آغلار باغبان آغلار بو آیدا
او ساعتدن امان شاه لب عطشان
دوشوب توپلاقلار اوسته قانه غلطان
اوقدری وردیلار داش نیزه پیکان
سنان الده سنان آغلار بو آیدا
چخاندا شمر حسینون سینه سینه
تزلزل سالدی افلاک برینه
توکولسون آز قالوب گویلر زمینه
زمین آغلار زمان آغلار بو آیدا
اوتانموب شمر کافر مصطفادن
سو سوز کسدی حسین باشین قفادن
هوا تار اولدی قان یاغدی سمادن
نشان بی نشان آغلار بو آیدا
صحاف آغلا بو غمده عالم آغلار
آچوب باشون رسول اکرم آغلار
توکر قانیاش خلیل و آدم آغلار
سراسر کون فغان آغلار بو آیدا
نویسنده : رحیم سهرابی از تبریز
منبع: http://khoban.persianblog.ir
------------------------
(((نوحه روز عاشورا)))
اثر مرحوم محمد حسین جنتی مقام متخلص به صحاف اهل تبریز
ای شمر حیا ایله خدادن
ال چک بو غریب کربلادن
از بسکه دوتوبدی گوزلرون قان
قان قان دیوسن بو چولده هرآن
ظلمونده بو قدری ایتمه طغیان
شرم ایله خدای کبریادن
ظالم گوروسن یاراسی چوخدی
بیر صاف یری پیکرینده یوخدی
باشدان باشا زخم نیزه اوخدی
جسمنده یارا گیچوب یارادن
بیحالیدی ضعف ایدوب عطشدن
ال چک داخی سن بو کشمکشدن
قوی بیر گله باری حاله غشدن
گلمور نفسی دوشوب صدادن
بیر جسم که اولدی پاره پاره
وورمازلا اونا یاره دوباره
ساخلا الوی چکیل کناره
کسمه باشنی سوسوز قفادن
چوخ تشنه دی بو غریب و بیکس
باری بیر ایچیم سو ویر باشین کس
یوخدور سنه بو گون ویرن سس
بیر کیسمه اوتوزمین اشقیادن
جسمنده کثرت جراحت
بو یاره بو شدت جراحت
سوز عطشنده یوخ نهایت
گون ایستی اود یاغور سمادن
ظالم بو حبیب کبریادی
فرزند علی مرتضادی
کافر دگی سبط مصطفادی
ال چک داخی حرف نا سزادن
بو ایسی قوم اوسته گون دگنده
آرتار پارا سوزشی بدنده
دلدن یانوب العطش دینده
داش نیزه قلج گلور هوادن
بو سینه دی علم حقه مخزن
سن چکملی ایتمیسن نشیمن
دور قبلیه دوندروم یوزون من
صرف نظر ایت بو بینوادن
بیر جان ویره نی ایدله راحت
جان اوسته دی بو شه شهادت
انجتمه بو قدری ویرمه زحمت
گل شرم ایله جدی مصطفادن
حددن گیچوب اشقیا جفاسی
گور وار یارا دگمه مش هاراسی
دورت مین وورولوبدی اوخ یارسی
بیر سینیه قوم بیحیادن
زهرا قیزی ایتدی هر قدر داد
شمر ایلدی کینه سنده بیداد
اوج ایلدی آه و داد و فریاد
افلاکه او بنت مرتضادن
تا ظلم الین آچدی شمر کافر
ما بین ده حاکم اولدی خنجر
گوی اهلی گلوب نوایه یکسر
قان آغلادیلار بو ابتلادن
باخ سنده او عرصه قتاله
گور زینبی ایله آه و ناله
سالماز لا بیر عورتی او حاله
یان آغلا او حال غم فزادن
بیر کشمکش اولدی عقل حیران
زهرا قیزی اولدی قانه غلطان
دوشدی یره معجری باشندان
طاقت کسلوب او با وفادن
جان اوسته گوز آچدی حجت الله
گوردی باش آچوقدی عصمت الله
جوش ایلدی بحر غیرت الله
بو ظلم و جفای نا روادن
اوز فکرینی شه باشدان آتدی
یاددان یارا سوزشین چیخاتدی
خوندلین اشک چشمه قاتدی
صبر ایستدی زینبه خدادن
فرمایش ایدوب شه لب عطشان
دورما باجی بوردا دیده گریان
گیت خیمه لره چوخ ایتمه افغان
چکمز بو ستمگر ال جفادن
شرم ایتمه دی شمر گوز یاشوندان
سالدی یره معجرون باشوندان
ال چک بو یارالی قارداشوندان
قان ایلمه باغرون التجادن
صحاف الونده یاندی خامه
ویرمه داخی طول بو کلامه
یتمز بو مصیبت اختتامه
قان اولدی گوگل بو ماجرادن
منبع : http://khoban.persianblog.ir
----------------------------------------------


text:
محمد اشرف نیا شهرین اساس مسئله و چتینلیگینین نه اولدوغو حاقدا دئدی: تبریزین اساس مسئله سی نی دئمک اوچون ایلک نوبه ده بو شهری تانیمالی و ساغلام بیر شهرین معناسینی آنلامالییق.
اونون سوزلرینه گوره تمیز و ساغلام بیر شهر بیر معنادا اوزونه مخصوص خصوصیتلره مالک دیر: هر بیر کس اوز قابلیترینه اساسلاناق چالیشدیغی مجموعه ده باشاردیغی قدر چالیشیبدیر و شهرده هئچ ایش گورلومویوب دئمک دوز سوز دئییل.
تبریز شهرینین اسلامی شورا اویه سی دئدی: کوهنه تیکینتی ناحیه لری شهر چئوره سینده و غیر استاندارد ائو و محله لرده یاشایان لارین احوالاتینا یئتیشمک هم دولت، خدمت وئرن اورگان لار و هم ده اسلامی شورانین وظیفه سیدیر. بو یئرلرده یاشایان اینسانلار غیر ایمن ائولرده یاشاماقلا برابر شهرده وئریلن خدمت لردن ده محروم اولورلار.


text:
اسرائیل ایران نینگ اوچاغی نی اوریب توشیردی
اوشبو مطلب نی اسرائیل اردوسی بیلدیردی
اسرائیل ایران نینگ پیلوت سیز اوچاغی نی اوریب توشیرگن لیگینی بیلدیردی.
اسرائیل اردوسی اوشبو پیلوت سیز اوچاق نینگ اسرائیل هوا ساحه سی نی اخلال ایتگن لیگی سببلی اوریب توشیریلگن لیگینی بیلدیردی.
بیریلگن بیاناتده خودی منه شوو اوچاق نینگ ایران نینگ سوریه ده گی حربی مرکزیدن اوچگن لیگی معلوم قیلیندی.
شونده ی قیلیب بیاناتده اسرائیل نینگ ایران نینگ سوریه ده گی حربی مرکزی گه قره ته هوائی هجوم اویوشتیرگن لیگی بیلدیریلدی.
بیراق اوشبو حادثه بیلن علاقه لی ایران تامانیدن ایسه هیچ قنده ی بیانات بیریلمه دی.


text:
قازاغیستان ینگ داشاری سؤودا موقداری یۇقارلادی
یوردونگ داشاساتووی ۲۷ گؤتریم یۇقارلاپ ۱۳ میلیارد ۷۷۹ میلیون دلار بۇلدی
قازاغیستان داشاری سؤوداسی ۲۰۱۸-نجی ییلینگ ایلکینجی ۳ آییندا اؤتن ییلا گؤرأ ۲۴.۳ گؤتریم یۇقارلادی و ۲۱ میلیارد ۲۶ میلیون دلارا یتدی.
قازاغیستان ینگ میللی ایقدیصادیهت وزیرلیگی نینگ حاسابات کمیته سی تاراپیندان بریلن ماغلوماتا گؤرأ یوردونگ داشاری سؤودا موقداری شو ییلینگ ایلکینجی ۳ آییندا اؤتن ییلا گؤرأ ۲۴.۳ گؤتریم یۇقارلادی.
یوردونگ داشاساتووی ۲۷ گؤتریم یۇقارلاپ ۱۳ میلیارد ۷۷۹ میلیون دلار بۇلدی.
قازاغیستان ینگ داشاری یورتلاردان آلان اؤنۆملری بۇلسا ۱۹.۴ گؤتریم یۇقارلادی و ۷ میلیارد ۲۴۷ میلیون دلار بۇلدی.
قازاغیستان ینگ اساسی سؤودا اۇرتاقلاری روسیا، حیتای، هلند، تۆرکیه، آمریکا، سوئیس، اؤزبگیستان و فرانسیا.


text:
تۆرکیه سوریه ده ترورچیلیغا قارشی دوریار
دؤولتینگ مطبوغات گنگه شچیسی ابراهیم قالین یازدی
آنکارا سوریأنینگ دمیرقازیغیندا آمریکا، روسیه و سوریأنینگ حؤکۆمِتی نینگ بریأن یالنگیش قۇلداولاری سبأپلی، قورولماغا سینانشیلیان پ.ک.ک-نینگ حأکیمیه تی آراسینداقی سیاسی قوراما و ترور دؤولتینه برک قارشیلیق گؤرکِزیأر.
دوشمانچیلیغینگ اۇرتادان آیریلماغی اۆچین باغلاشیلان مونیح شرطناماسی نینگ شو گۆندن باشلاپ گۆیجه گیرمه گی بیلن اۆنسلر سوریه ده باشدان گچیریلیأن واقالارا گؤنۆگِر. اِمما ساواشینگ اوزاق دۇوام اتمه گی سبأپلی حۇوپسوزلیق آلاداسی هم چونگلاشیار.
ترور قوراماسی داعشه قارشی دؤره دیلن حیذماتداشلیغینگ آغضاسی حؤکمۆنده تۆرکیه شۇل ترور قورامالارینا قارشی گؤرۆلیأن چأره لره قۇلداو بریأر.
سوریه دأکی ساواش تۆرکیأنینگ گۆن اۇرتا سرحِتلری تایدان حۇوپلی یاغدایا گلدی.
http://www.nytimes.com/roomfordebate/2016/02/24/ar...)
ترور قوراماسی YPG آنکارانی آلادالاندیرماغا دۇوام ادیأر. YPG-نینگ آفرین ینگ گۆن دۇغارینا گچمأگه سینانشماغی اعزاز، تل رفعت، ادلیب و حلب شأهِرینده پاراساتلی اپوزیسیونرلره قارشی قوران هۆجۆمی YPG-نینگ حۇوپلی یاغدایا گلندیگینی گؤرکِزیأر.
http://www.nytimes.com/roomfordebate/2016/02/24/ar...)
شۇل هۆجۆملر YPG-نینگ فرات ینگ گۆن دۇغاری بیلن آفرین ینگ آراسینداقی تۇپراقلاری اله گچیرمه ک باراداقی میلناماسی نینگ بیر بؤله گینی گؤرکِزیأر.
اوفوق اولوتاش ینگ هم بِللأپ گچیشی یالی YPG-نینگ ماقصادی داعشه قارشی گؤره ش باهانا ادیگ گؤزه گچیلیگی آستینداقی تۇپراقلاری گنیگِلتمه کدیر.
YPG روس هۇوا هۆجۆملری نینگ و سوریأنینگ یۇلباشچیسی بشار اسدینگ دۇلی قۇلداو برمه گینده هۆجۆملرینی دۇوام اتدیریأر، شیله لیکده روسیا و سوریأنینگ حؤکۆمِتینه قۇلداو بریأر، سوریه لی اپوزیسیونلارینگ بۇلسا تأثیرینی ییتیرمه گینه سبأپ بۇلیار.
YPG-نینگ آمریکا و اوروپا بیله له شیگی تاراپیندان ترور قوراماسی حؤکمۆنده قابول ادیلن پ.ک.ک بیلن بیرنأچه واغتدان بأری یاقیندان قاتناشیق اتمه گی بۇلسا تۆرکیأنی آلادالاندیریار. سۇنگقی گۆنلرده پ.ک.ک تاراپیندان تۆرکیه ده قورالان هۆجۆملر آرتدی. شۇل هۆجۆملر پ.ک.ک تۆرکیه- سوریه سرحدینده یاراغ، اۇق- دأری و باش بۇزار قۇلداوینی بریأن ypg-نینگ قۇلداو برمه گینده قورالیار. تۆرکیه بیر تاراپدان سرحتلرینی داعش دن و داشارقی یورتلی باش بۇزارلاردان قۇراماغا چالیشیارقا، شۇل بیر واغتدا هم سوریه دن یاراغ و پ.ک.ک بیلن آراباغلانشیقلی ترورچی آقیمی نینگ سرحتدن گچمه گی نینگ اؤنگۆنی آلماق اۆچین چأره گؤریأر.
پ.ک.ک نینگ سوریه دأکی بؤلۆمی داعشه قارشی گؤره شدن یرلیکلی پیدالانماغا سینانشیار. پ.ک.ک سوریه دأکی ساواشی اؤزۆنه تأزه آغضا تاپماق و تۆرکیه ده هۆجۆم قوراماق اۆچین اولانیار. پ.ک.ک قۇلداو بریأنلر، پ.ک.ک-نینگ تۆرک حؤکۆمِتی نینگ باشلادان چؤزگۆت اتابیندان حیاناتچیلیقلی پیدالاناندیغی حاقیقاتینی گؤرمِک ایسله مه یأر.
اگر پ.ک.ک و. اۇنونگ سیاسی بؤلۆملری چؤزگۆت اتابی نینگ یانگاداندان باشلاماغینی ایسله یأن بۇلسالار اۇندا ترورچیلیقلی هۆجۆملری بس اتمه لی و یاراغسیزلاناندیقلارینی گؤرکِزمه لی. اگر شیله بۇلسا پ.ک.ک، پرزیدنت رجب طیب أردۇغان ینگ "کۆرتلره قارشی ساواشی" حؤکمۆنده حأصیه تلندیرن واقالارینگ اؤنگۆنی آلیپ بیلرلر. اِمما بیله اتمه ک ایسله مه یأرلر. پ.ک.ک و اۇنگا قۇلداو بریأنلر پاراحاتچیلیق و دموکراتیک سؤزلرینی اولانماق بیلن بیر تاراپدان ترور قوراماسینا پ.ک.ک قۇلداو برمه ک بیلن قورامانی آقلاماغا سینانشیارلار.
http://www.chicagotribune.com/news/sns-wp-blm-decl...
تۆرکیه حیذماتداشلاریندان قۇلداو سۇراماق اۆچین أهلی حقوغا ایه دیر. پ.ک.ک بیلن ypg-نینگ آراسینداقی ترور آراباغلانشیغینا اۆنسسیز چمه له شمه ک هم آحلاق هم ده سیاسات تایدان یالنگیشدیر. PYD (دموکراتیک بیله له شیک پارتیاسی) ۲۰۰۳-نجی ییلدا پ.ک.ک-نینگ توسساغحاناداقی یۇلباشچیسی عبدالله اؤجالان ینگ تابشیریغی بۇیونچا قورولدی. پ.ک.ک بیلن شۇل بیر ایدئولوژیک ماقصادا ایه دیگینی و قوراما بیلن بۇلان آراباغلانشیغینی آصلا گیزله مه دی.
۱۹۸۰-نجی ییللاردان بأری پ.ک.ک-نینگ آغضالاری نینگ ۲۰ گؤتریمی سوریه دن گلیأر. راغب سۇیلونینگ حابارناماسیندا گینگیشله یین بیلن ادیلشی یالی، آمریکانینگ مرکزی رازوتکا قوللوغی نینگ آنالیزلرینده و حابارنامالاریندا پ.ک.ک بیلن PYD-نینگ آراسیندا آراباغلانشیغینگ باردیغینی نیغتالاپدیر.
آنکارانینگ پ.ک.ک بیلن PYD-نی قابول اتمِزلیگینی آنتی- کۆرت توتوم حؤکمۆنده گؤرکِزمه گی بۇلسا دینگه ایچگینسیزلیکدیر. نیویور تایمزینگ اۇقیجیلارینی یالنگیش گؤنۆکدیرن ماقالاسیندا اؤنگه سۆرۆلیأنینگ ترسینه تۆرکیه نه تۆرکیه دأکی کۆرتلره، نه ده عیراق و سوریه دأکی و نه ده ایران داقی کۆرتلره قارشی توتوم آلیپ باردی. تۆرکیه دینینه، مذهبینه، ایدئولوژیسینه قارامازدان أهلی ترور قورامالارینا قارشی دوریار.


text:
آمریکا بیزی کونجه سیخیشدیریب تکطرفلی اولاراق نووه سلاحلاریمیزدان ایمتینا ائتمییمیزی ایستیرسه، گؤروشلره اولان ماراغیمیزی ایتیرریک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده کجنا آگنتلیینه شیمالی کورئیا رسمیسی دانیشیب.
«بو حالدا گؤزلهنیلن شیمالی کورئیا-آمریکا زیروهسینده ایشتیراک ائدیب-ائتمیجییمیز مسئلهسینی یئنیدن قیمتلندیرجییک. زیروهنین کورئیا یاریماداسیندا گرگینلیگی آزالداجاغینا بؤیوک اومیدلریمیز وار و بو گؤروشو محتشم گلهجهیه دایر بیر آددیم اولاراق گؤروروک. لاکین آمریکا سرسم بیاناتلار سسلندیرهرک زیروه اؤنجهسی بیزی تحریک ائدیر»، - خین رسمیسی بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، آبش و جنوبی کورئیا حربی تعلیملرینین داوام ائتمهسینه اعتراض اولاراق شیمالی کورئیا بو گون جنوبلا گؤروشدن ایمتینا ائدیب. پخنیان آمریکا ایله ساممیتینباش توتماسینی دا شوبهه آلتینا آلیب.
بونا باخمایاراق، ترامپ و کیم چنین ۱۲ ایوندا سینگاپوردا کئچیریلمهسی گؤزلهنیلن گؤروشونه حاضرلیق گئدیر.


text:
باییلما
باییلما، اؤزوندن گئتمه، اورکگئتمه (شابلون:لانگ-لا) — بئیینده قیساموددتلی قانازلیغی نتیجهسینده بیردن-بیره هالسیزلاشما، باشگیجللهنمهسی، گؤزون قارالماسی و نهایت هوشون ایتمهسی.
باییلما زامانی خسته هوشونو تامامیله ایتیرمهیه ده بیلر.
باییلما بئیینه گلن قانین قفلتهن آزالماسی نتیجهسینده هوشون قیساموددتلی ایتمهسیدیر. بو، عادتهن آیاقوستو و یا اوتوراق وضعیتلرده باش وئریر. باییلما باییلماؤنو وضعیتله موشاییت اولونور. بئله کی، باییلمادان اؤنجه خسته اؤزونو پیس هیسس ائدیر، آیاقلاری سانکی آغیرلاشیر، گؤز اؤنونده قارالما و ایشارتیلار، قولاقلاردا جینگیلتی اولا بیلر، بزهن اورکبولانما و قوسما دا اولور. خستهنین رنگی آوازیییر، دریسی سویویور، سویوق تر باسیر. بوتون بۇ علامتلر چوخ زامان خستهیه ایمکان وئریر کی، ییخیلماماق اوچون تدبیرلر گؤرسون. لاکین باییلما قفلتی ده اولا بیلر. اورکگئتمهنین مدتی ۱۰–۳۰ سانییه، نادیر حاللاردا داها چوخ چکیر. هوش تامامیله ایته بیلر، و یا جزعی قیجیقلارا جاواب رئاکسییاسی قالار. آرتئریال تضییق صیفیرا قدر ائنیر، نبز ضعیف و یا هیسس اولونمور، تنففوس ضعیف سطحی اولور، بزهن هیسس اولونمور. باییلمانی ائپیلئپتیک توتمادان فرقلهندیرمک لازیمدیر. ائپیلئپتیک توتمادان سوْنرا خستهده باشاغریلاری، یوخولولوق اولور، ائپیلئپتیک توتما چوخ زامان قیجولمالارلا موشاییت اولونور، باییلما زامانی ایسه قیجولما نادیر حاللاردا اولور. هوشونو ایتیرمهنین سببلرینه داخیلدیر: -اساساً قادینلاردا ایسترئسس -یورغونلوق -اوزون مدت آیاقدا قالماق -آنی هیهجانلار -تضییق یوکسکلیگی -هامیلهلیک -قانسیزلیق -دامار سرتلیگی -اورک خستهلیکلری -هاوا چاتیشمازلیغی -قورخو خرونیکی آجلیق
سببلری[دَییشدیر]
اورک-دامار سیستئمیخستهلیکلرینده، چوخلو قان ایتیردیکده، موختلیف خاریجی تسیرلر (آغری، قورخو، هیهجان و س) نتیجهسینده دامارلارین قئیری-ایختیاری اولاراق تونوسدان دوشمهسی. باییلما زامانی خستهنین رنگی آغاریر، بدهنی سویویور، تنففوسو ستهیلشیر. سببینه گؤره باییلمالار بؤلونورلر: وازوواقال باییلما ۵۰٪ حاللاردا اولور. بۇ جور اورکگئتمهلر عادتهن نورمال اینسانلاردا هیجانلاندیغی زامان قاپالی هاوا چاتیشمایان اوتاقدا و یا قورخو زامانی باش وئره بیلر. بۇ زامان آرتئریال تضییق ائنیر، نبز سئیرلیر، رنگ آوازیییر، سویوق تر باسیر، هوش ایتیر.
اورتوستاتیک باییلما- بۇ جور باییلمانین اساسیندا دامارسیخیجی رئفلئکسلرین چاتیشمازلیغی و یا لابیللیگی دورور. باییلما اوزانمیش و یا اوتورموش وضعیتدن قفلتهن آیاقوستو وضعیته کئچدیکده و یا اوزون مدت آیاق اوسته قالدیقدا باش وئریر.
کاردیوگئن باییلما-موختلیف اورک خستهلیکلرینده، ان چوخ آریتمییالار زامانی باش وئریر. بوندان باشقا باییلمالار قانیتیرمه، دیل-اودلاق سینیرینین نئورالگییاسی قانازلیغی بئیین-قان دؤورانی پوزغونلوغو سینوکاروتید رئفلئکس اؤسکورک و س. نتیجهسینده عمله گلیر. باییلما زامانی خسته درهال اوزادیلمالی آیاقلاری قالدیریلمالیدیر. خستهنین بورنونا کسکین ایلی بیر شئی (ناشاتیر ایسپیرتی، اتیر و س) یاخینلاشدیریب ایلدیلیر. خسته آییلدیقدان سوْنرا توند چای قهوه و یا شوکولاد وئریلیر. بزهن باییلما هانسیسا خستلیین سیمپتومو مثلاً داخیلی قاناخمانین سوسوزلاماغین اورک ریتمینین اینفارکت میوکارد کیمی خستهلیکلردن یارانیر. اگر باییلما زامانی علینیزده ناشاتیر ایسپیرتی یوخسا آغری نقطهلرینی مثلاً دوداغین یوخاری حیسهسی ایله بورون پردهسی آراسیندا مسافهنی برک سیخماق لازیمدیر. باییلما جدی خستلیین علامتی اولا بیلر. اونا گؤره ده باییلمادان سوْنرا باشقا شیکایتلر اولدوقدا موطلق هکیمه مراجعت ائتمک لازیمدیر.
ایلکین یاردیم[دَییشدیر]
باییلما بیر نئچه سانییهدن و یا دقیقهدن سوْنرا عادتهن، اؤز-اؤزونه کئچیب گئدیر. اوزون مدت داوام ائتدیکده خستهنی باشی بیر قدر آشاغی وضعیتده اوزاندیرماق، یاخاسینی آچماق، اوزونه سویوق سو چیلهمک، اوتاغین هاواسینی دییشمک، ایستی، توند شیرین چای وئرمکلازیمدیر.


text:
قودسو ایسرایلین پایتاختی اولاراق تانیماقلا آمریکا داخیلی پروبلملرینی حل ائتمهیه چالیشیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «آنادولو» آگنتلیینه موصاحیبهسینده روسییالی پولیتولوگ ویاچسلاو ماتوزوو سؤیلهییب.
«بیر مدت اؤنجه کنگرسده آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین ایمپیچمنت مسئلهسی سس وئرمهیه چیخاریلدی. بورادا ترامپ قالیب گلدی. او، غلبهنی یهودی لوببیسینین کمکی ایله الده ائتدی. بونون دا نتیجهسی قودسون تانینماسی اولدو»، – دئیه او بیلدیریب.
روسییالی پولیتولوگ آلکساندر کریلوو ایسه ترامپین قرارینین یاخین شرقدهکی صولح پروسسینه سون قویاجاغینی بیلدیریب:
«بو قرار تکجه یاخین شرقدهکی صولح پروسسینی محو ائتمیر، او هم ده بین الخالق حقوق بازاسینی یوخ ائدیر. بو، بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسینین ۲۴۲ و ۴۷۸-جی مادهلرینین بیرباشا پوزولماسیدیر. سادهجه اولاراق اؤزباشینالیقدیر. پروبلملر بئله حل ائدیلمیر. بو قرار بؤیوک مناقشه لره سبب اولمایاجاق، اما ترور تشکیلاتلارینا ایمکان وئرهجک کی، آمئریکا وطنداشلارینا هوجوم ائده بیلسینلر».


text:
مصنوعی قمر
دوزَلمیش آی یوخسا قوندارما اویدو (اینگیلیسجه. Satellite) یئر کورهسینین یا باشقا گزهگنلرین اطرافینا دولانان، آدام دوزلتمیش آراجا (حرکت ائدن وسیله) یه دئییلیر. دونیانین بیرینجی قوندارما اویدوسو اسپوتنیک-۱ (روسجادا یولداش معنی سینده) کی ۱۲ مهر ۱۳۳۶ دا (۴ اوکتوبر ۱۹۵۷) یئر مدارینا یوللاندی.
قوندارما اویدولار ایلیتیشیم (موخابرات) و تلویزیون وجاسوسلوق و گؤی تانیماق و اوزای و اوردو اوچون گؤیه آتیلار. اوزای گویده اوْلان ایدولار سیگنال یا الکتریکی دالغالاری آلیب و وئرر و بۇ الکتریکی دالغارلار وارلیقلاری یئر اوزونده اوْلان مرکزلرده بیلگیلر اولار.
۱۹۵۸ده بیرینجی آمریکا بیرلشمیش اوستانلری قوندارما اویدوسو ایلیشتیم پروسه سینده «اسکور پروسه سی» ادیندا اوزایا گئتدی کی اوندا بیر نوار سسلری یغماق و یایماق اوچون ایشلنیردی. بۇ نواردا آیزن هاور آمریکا جومهور باشکانی سسی یایلدی کی اوندا کریسمس اوچون ساغلیق وئردی. ۱۹۶۰دا ناسا «اکو» قوندارما اویدوسون اوزای گؤیه یوللادی. بیرنجی تیجاری اویدو تل ایستار اوْلدو کی فرانسا دولتی نئچه دولتلر آراسیندا اوْلان کمپانی «ای تی اند تی» ایشلرینه گوره اوزای گؤیه یوللادی. بۇ اویدو ۱۹۶۲ اینجی یالده ۱۰ ژوئیه ده فرانسهدا کیپ کارانوال اوزای مرکزیندن آوازی گؤیه آتیلدی.
بو اویدو قاره لر آراسیندا تلفن خطی یاراتماق اوچون اوْلدو امّا سون ایللر ایلیشتیم کابللاری سو آلتیندان چکیلدی و چوْخلو بۇ اویدولار ایشدن سالیندی امّا هله اوسترالیا و گونی قوطبو بۇ اویدولاردان فایدالانیر. ۱۹۷۹ دا اویدو موبایللاری قورولدو. بۇ ایلده اویدو تلویزیون واویدو رادیو قورولدو. ۱۹۹۰ اینجی اون ایللرده اویدو ایشلری آیری یئر اوزونده اوْلان الکترونیک قوندارمالارا وئریلدی و اویدو ایشلری دالی قالدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«ماهواره»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۴اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
بشریتین اساس سیماسی اولان اینسان دایم آختاریشدادیر. او، گاه مختلیف اوبرازلارین فونوندا "اوزاق سیاحتلره چیخیر"، گاه دا آختاریشلار آراسیندا "ایتیب-باتیر". طبیعتیندهکی "آختارماق و تاپماق" خصوصیتی اونو دئمک اولار کی، هر زامان غالیب جنگاوره چئویرمک گوجونه مالیکدیر.
آختاریش اوبیکتلرینه گلینجه ایسه - بو، اؤزلویونده "مختلیف سپکیلی مؤوضوعلار مجموعسودور" - دئسم، یانیلمارام؛ علمی آختاریش، سؤز دونیاسینا باش ووراراق حیاتا کئچیریلن ادبی-بدیعی آختاریش، خوشبختلیک آختاریشی و س.
اؤزومو تانییاندان، دونیانی درک ائدندن بری خوشبختلیک آرخاسینجا گاه قاچان، گاه لنگ آددیملارلا آددیملایان بیری کیمی دئیه بیلرم کی، موطلق اولاراق خوشبختلیک دویغوسونا قوووشماق حتی آرزو، ایستک پئرفورمانسیندا دا ممکن دئییل. زامانی گئری قایتارماق و یا خزینه تاپماق کیمی اوتوپیک دوشونجه و آرزولار واسطهسیله خوشبخت اولماق دوشونجهسی ایسه فیکیر صاحبلری اوچون سادهجه اولاراق خیال دونیاسینا نؤوبتی سیاحت شانسیدیر.
* * *
مشهور آمئریکا رئژیسسورو روبئرت زمکیسین ایللر اؤنجه ائکرانلارا چیخان "گئرییه، گلهجهیه" آدلی فانتاستیک فیلمیندهکی قهرمانلارین زامانلارآراسی سیاهتینی بو گون ده هیجانسیز ایزلهیه بیلمیرم. فیلمین اساس قهرمانی مارتین ماکفلایین دوکتور براون طرفیندن ایجاد اولونان زامان ماشینی ایله گاه کئچمیشه، گاه گلهجیه یوللانماسی فیلمی ایزلین اینساندا بیر نؤع اومید یارادیر؛ نه واختسا بو جور زامان ماشینینین کشف اولوناجاغینی، همین ماشینلا کئچمیش گونلره یوللانیب سهولرینه دوزلیش ائدجیینی و یا اؤتن گونلری خاطره اولاراق خاطیرلاماق دئییل، جانلی صورنده گؤره بیلمک شانسینا صاحب اولاجاغینی خیال ائدیر. یا دا ائله گلهجهیه گئتمک، معین زامان سونرا توتاجاغی مؤوقعیی، قازاناجاقلاری و یا ایتیرجکلرینین شاهدی اولماق یقین کی، ایزلییجیلرین اکثریتین فیکریندن کئچمیشدیر.
* * *
بو یئرده سؤیلهمهلییم کی، پاولو کوئلیونون "کیمیاگر" اثری منیم اوچون بیر چوخ حاللاردا "خوشبختلیک" مؤوضوعسونا آچار رولونو اویناییر. سانتیاگونون "یوخوسو"، همین یوخونون آردینجا اوزاق دیارلارا یوللانماسی و نهایت، تالئیینه یازیلمیش اوغورو الده ائتمهسی اوخوجونو "آختاردیغینی تاپاجاغینا" بیر داها امین ائدیر - بو مؤوضوعدا ایستیفاده ائتدیکلری "اولمایاجاق"، "اولا بیلمز" کیمی یانلیش ایفادهلره اینانان کسلرین ایسه اومید ائتمکدن باشقا "یولو" قالمیر.
اصلینده، بو جور فاتالیست دوشونجهلرین هانسی سونلوقلا یئکونلاشاجاغینی بیلمک اوچون ائله سانتیاگو کیمی "یوخولارین یوزولماسینا مراجعت ائتمک" ان اوغورلو واریانتدیر. بو زامان دا باشقا انگل یارانیر: یوخویوزان تاپمالی. بس هارادان؟ بلکه ائله یوخولاری اؤزون یوزاسان؛ هانسیسا شخصین، اشیانین، یا دا فانتاستیک وارلیقلارین هانسی مقصدله یوخونا گلدیینی محض اؤزون درک ائدسن... زیرا، یوخولار بیزه حادثهلرین باشلانماسی، کولمیناسییاسی و فینالی حاقیندا ایپ اوجو وئرمک گوجونه مالیکدیر.
بئلهلیکله، خوشبختلیک آختاریشیندا اولان اینسان گؤندریلن "سیگناللار"ı، "ایشارلر"ی قبول ائتملی، هم اطرافیندا، هم ده یوخوسوندا گؤردویو هر شئیه - هر بیر نسنهیه دقت یئتیرملی، هئچ بیر علامتی گؤزدن قاچیرمامالی، ان کیچیک، معناسیز گؤرونن حادثهدن بئله دقتینی یاییندیرمادان اینجلمیی باجارمالیدیر. هر نه قدر "باجارمالیدیر" ایفادهسی اؤزلویونده حکم کیمی سسلنسه ده، بونو حیات دئویزینه چئویرمک ائله اینسانین اؤز الیندهدیر.
بس تالع، قیسمت، بخت؟ آخی حیاتی ایداره ائتمهیه یؤنلمیش بوتون بو آنلاییشلار دولایی یوللا دا اولسا، اؤزلرینی یاشامین بیر حیصهسینه عایید ائتمیی باجارمیشلار. ائله بو یئرده داها بیر سوال چیخیر اورتایا - فاتالیست دوشونجه طرزی ایله کامییلییه و اصلینده دولایی یوللا دا اولسا، خوشبختلییه دوغرو آددیملاماق اولارمی؟ طبیعی کی، یوخ. بو اصول اولسا-اولسا، معنوی جهتدن آرخایینلیغا آپارا بیلر. لاکین خوشبختلیک تنلیینین حلی کیمی هم فیزیکی، هم معنوی ساکیتلییه قوووشماغا چالیشان اینسان اوچون بو وضعیته چاتماق ائله خوشبختلیگی الده ائتمکدیر. بو، هر نه قدر استثنا حال اولسا بئله، خوشبختلیین حیاتا کئچمهسی یولوندا "ایستیفاده ائده بیلدییمیز" ممکن واریانتلارداندیر.
* * *
و بیر گون اینسان باشا دوشور کی، ان جزعی حادثهلره، اهمیتسیز حساب ائتدیی حسلره گؤره ده خوشبخت اولماق ممکندور. ائله همین آندان دا خوشبختلیگی آز قالا ان خیردا دئتاللاردا آختاردیغی کیمی، اونو ان عادی حادثه زامانی ایتیره بیلجیینی یاخشی باشا دوشور. "منیم اولانلاری، منه باغلی اولانلاری قوروماق" اینستینکتی سایهسینده اؤزونون، سئودیکلرینین حیاتینی محافظه ائتمهیه چالیشیر، اؤولادینین قایغیسینا قالیر...
باش وئرهن هئچ نیه "اهمیتسیزدیر" - دئییب کئچمیک. "خوش-بختلیک" و "بدبختلیک" آراسیندا بیر هئجالیق فرق اولدوغو کیمی، خوشبخت اولماقلا بدبخت اولماق آراسیندا دا بیر آددیملیق مسافه وار... بختیمیزی سینایاق، مسافهلری قورویاق، خوشبخت اولاق…
خاطره نورگول


text:
فتح اللهجی ترور أورگوتینڭ ( فتو ) ۱٥ تموزدەكی ضربە گیریشیمنڭ آردندن طوتوقلانان آلبای علی ار ارسلان ، صاوجیلقدە قامرە قیدلری ایزلتیلنجە آقنجی ٤ . آنا ژت اسی نزامیەدەكی غروبڭ ایچندە یر آلدیغنی... تمامینی اوقو
ارضرومده ، فتح اللهجی ترور أورگوتینە ( فتو ) یوڭەلك صوروشدیرمە قاپسامندە عدلیەیە سوق ایدیلن فتو ألە باشی گولنڭ عمجەسنڭ اوغلی طورسون یاشار گولنڭ دە آرالرندە بولندیغی ٤ كیشی طوتوقلاندی . ایل أ... تمامینی اوقو
فتح اللهجی ترور أورگوتینڭ ( فتو ) ۱٥ تموزدەكی ضربە گیریشیمی صیرەسندە چوق صاییده پولیسڭ شهید اولدیغی گول باشیندە أوزل حركات دائرە باشقانلغی ایلە هواجیلق دائرە باشقانلغنە بومبا آتان ضربەجی ف... تمامینی اوقو


text:
عزیز اوخوجولار!
بیر نئچه واخت وار، منیم بو وب سایت مله تانیش اولوبسوز. بوردا فقط آذربایجان ادبیاتی، خصوصاً کلاسیک شعریمیزدن نمونه لر گورورسونوز. اومید ائدیرم، یاخین زمانلاردا، بو وبلاگی داها آرتیق گوجلندریب، اوندا گئده ن بعضی سهولری ده آرادان آپاراق. بو سایت نین صاحبی اولان، رحمن پورنگ، آیری ساحه ده تخصص آلسادا، آنجاق اونو دوشونموشم کی، ادبیات هر شئی دن قاباقدا گئدیر. علم ائوی نین بینوره سینی تشکیل ائده ن ادبیات بیر بئله مهجور اولمالی، اونو یاییماغا همیشه جان قوتمالی ییق. منیم بیر بئله ایشیم حساس اولسادا، اوزومه وظیفه بیلیب، آذربایجان ادبیاتینی یاییماقا یورولمایاجاقام. هامیدان نظر و یاردیم گوزله ییرم.
حورمتله، دوکتور رحمن پورنگ


text:
اوروش
باشکینت یشاوچیلری خواطردهلر
کابل یشاوچیلرینینگ ایتیشیچه، ترورچیلیک واقعهلر احتمال یوز بیریش خصوصیده، مش-مش ترقلگنی باعث، شهرده تینچلیک بیلن یوره آلمهیدیلر. باشکینت یشاوچیلریگه کوره، ترورچیلیک واقعهلر احتمال یوز بیریشیدن قورقیش یشاوچیلرنینگ روحیگه زیان ییتکیزگن؛ شو موضوع سبب، قطار کیشیلر مملکتنی ترک قیلماقدهلر.
کابل شهری جمهوریت کسلخانهسی اونگیده یوز بیرگن قانلی هجومدن سونگ، باشکینتنینگ ایریم منطقهلری و اجتماعی ترماقلرده ترورچیلیک واقعهلر احتمال یوز بیریش توغریسیده مش مشلر ترقهتیلدی.
اجتماعی ترماق ایشلاوچیلری، بیر- بیراویگه مسیج یوللب اوزینگگه احتیاط بول سین ایشلهیدیگن ییر امنیتی تهدید آستیده دییدیلر.
کابل یشاوچیلریدن بیرقطارینینگ ایتیشیچه، اجتماعی ترماقلرده شوندهی مسیجلر قولمه قول بولیشی اولرنی خواطرگه سالگن و شو یوزدن شهرده یورمهیدیلر.
کابل شهرینینگ یشاوچیلریگه کوره، ترورچیلیک واقعهلر احتمال یوز بیریش خواطری یشاوچیلرنینگ ایشلریگه هم سلبی تشلهگن.
اوشبو یشاوچیلر امنیتی ادارهلردن مسیجلر توغری و ناتوغری بولگنینی اهالیگه آچیقلشلرینی سورهیدی.
کابل یشاوچیلریدن باشقه بیرقطارینینگ ایتیشیچه، شهرده ترورچیلیک واقعهلر احتمال یوز بیریش خواطری باعث، قطار کیشیلر مملکتنی ترک قیلیشگه قصد قیلگنلر.
کابل یشاوچیسی عتیقالله نینگ ایتیشیچه، سونگی واقعهدن سونگ پاسپورتیگه قیته تیکلهگن و افغانستاننی ترک قیلیشگه قرار قیلگن.
بیراق، سلاموطندارگه صحبت بیرگن ایچکی ایشلر وزیرلیگی سوزلاوچیسی اورین باسری نصرت رحیمی، اجتماعی ترماقلرده ترقهتیلگن قورقینچ مسیجلرنی اساسی یوق دیب ایتیشیچه، بو ایش ترورچی گروهلر تامانیدن اهالی روحیهسینی کوچسیز قیلیش دیر.
جناب رحیمی، مملکت یشاوچیلریدن سلبی تبلیغلرگه الدهنمهی و مش مشلرنی بیر-بیراویگه ییتکزیشدن وازکیچیشلرینی سورهگن.
عین حالده، مهاجرلر و باش پناه ایزلاوچیلر وزیرلیگی مسؤوللری، افغانستان یشاوچیلری تشقی مملکتلرگه کیتیش سببینی ناتینچلیک دیب و شونینگدیک، انسان قاچاقیگه قرشی کورهش عالی کمیسیونی، غربی مملکتلرگه قاچقینلیک میزانی آشگنینی بیلدیرگن.


text:
آمئریکا خصوصی تعیناتلیلارینین یمنده یانوارین سونوندا کئچیردیی مخفی عملیاتین اساس هدفی «عربیستان یاریماداسی القایدهسی» ترور تشکیلاتینین لیدری قاسم الریمی توتماق اولوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانیان بی سی تلکانالی اؤزونون اعتبارلی منبعلرینه ایستینادا یاییب. تلویزییا آمئریکالی حربچیلرین قاسم الریمی محو ائده بیلمدیینی آچیقلاییب. ترورچولارین لیدرینین هله ده یمنده اولدوغو ادعا ائدیلیر.
قید ائدک کی، آمئریکا خصوصی تعیناتلیلاری یانوارین ۲۹-دا «عربیستان یاریماداسی القاییدهسی» ترور تشکیلاتینا قارشی یمنده خصوصی عملیات کئچیریب. نتیجهده ۱۴ ترورچو محو ائدیلیب.
قاسم الریمی۲۰۱۵-جی ایلدهن بو ترور تشکیلاتینا رهبرلیک ائدیر. آمئریکا اونون باشینا ۵ میلیون دوللار مکافات قویوب. قاسم الریمی حاضردا دونیانین اوچونجو ان تهلوکهلی ترورچوسو حساب ائدیلیر.


text:
توضیح: این مقاله را دکتر ح. م. صدیق در اواخر سال 1357 دربارهی «راجی» نوشتهاند و تا کنون در جایی چاپ نشده است. آن را عیناً از میان دست نوشتههای ایشان انتخاب و منتشر کردیم.
50 ایل قانلی پنجهلری ایله حکومت سورن پهلوی رژیمی حیاتیمیزین هر بیر ساحهسی کیمی آذربایجان ادبیات شناسلیغی و ادبی تنقیدین رشد و تکاملونده،منفی تاثیر بوراخمیشدیر. ایندی انقلابدان سونرا بیزیم کئچمیش ادبی اجتماعیت و سنتلریمیزی اؤیرهنمگه آتدیغیمیز آددیملار، اوشاغین یئنی آیاق دوتماسی کیمیدیر. چوخلو قصورلار ایله دولو اولا بیلر. آمما بو آددیملار لازیمدیر. ائله بونا گؤره ده نباتی، راجی، صراف، شکوهی، لعلی، محمد باقر خلخالی،هیدجی، حداد و بو کیمی کئچن عصرده یاشامیش ادبی شخصیتلریمیزین اثرلرینی اؤیرهنمگه تلاش گؤستریریک.
ابوالحسن راجی دن محمد علی تربیت «دانشمندان آذربایجان» و محمد علی مدرس «ریحانة الادب»ین 2-نجی جیلیدینده آد آپاریرلار، تربیتین دئدیگینه گؤره 1247 هجری ده تبریزده دوغولان راجی، 1292 هجری ایلینده مکهدن قاییداندا قلزم دریاسیندا غرق اولموشدور. مدرس یازیر:
«... از هماه راه جده رو به دیار خود کرده و سوار کشتی شده تصادفاً هوا منقلب و کولاک شدیدی رخ داده و کشتیبان راه را گم کرده و کشتی شکسته و سیصد تن ار حجاج که راجی نیز از آن جمله بوده غرق، و کلمه «ایاغفار» مادهی تاریخ این قصّه میباشد.»
ابوالحسن راجی تبریز تاجرلریندن حاجی علی اکبر تبریزی نین اوغلو ایمییش. اونون حیاتی حاققیندا حلهلیک زیاده فاکتلار اله گلمهمیشدیر. یالنیز اثرلرین اوخودوقدا، خلق و خوی و حیات و معیشتی حاققیندا بیرپارا معلومات ألده ائده بیلریک.
شاعر تبریز بازاریندا تجارتله مشغول ایمیش. او حیله کار و منفعت طلب تاجرلرین ایج أوزلرینی هامیدان یاخشی سئچه بیلیب،اونلارین حقیقی سیمالارین خلقه آچماقدا تلاش گؤستریردی. تجاری مناسبتده یالنیز پول و شخصی منافع دالیجا گزن تاجرلرین نه قدر انسانی صفتلردن اوزاق اولدوقلارین، بو مناسبتلر ایچینده انسان معنویاتینین آلچالماسی و کؤلهلیگینی گؤروب:
«الحق منه بو امر تجارت یاراشمیری»
دئین آزاد روحلو شاعر، یاشادیغی جمعیتین ایچینده حاکم اولان ایگرنج مناسبتلری یالین و آیدینجا سینا تصویر ائدیردی. او بوتون « همکار» لاردان اونلارین صفا اورهکلی و پاک نیتلی شاعره یاردیم سیز اولدوقلاریندان گله ائدیر:
همکاردان واریمدی گله، همده کاردان،
همکار آشمیری دویونو، هم کار آشمیری.
ائله بوردا پولسوز- پاراسیز شاعر،یاشادیغی جمعیتده پولون نه قدر اهمیتلی و طالع ساز اولدوغونادا استهزا ایله اشارت ائدیر:
ایندی بو «پاسلی شاهی» آچان عقدهنی،کؤنول
بو شهر ایچینده خنجر جوهر وار،آشمیری.
شاعرین خلاقیتینده، نامردلرین ناز و نعمت ایچینده یاشاماسی و اونلارین حیات امکانلاریندان استفاده ائتمگه لیاقتلری اولمادیغی موضوعو دفعهلر ایله ایشلنیبدیر. حتی شاعرین غزللرینده بئله، بو معنا عاشقانه کلمهلر و غنائی اصطلاحلار ایله بیان اولور.
شاعر تجارت عالمیندن اؤز نفرتینی دفعهلر ایله بیان ائتمیشدیر. اونون بوتون غزللرینده بونوعی یاشادیغی شرایطدن ناراضیلیق احساس اولونابیلر. حتی بعضاً صراحتله حاکم مناسبتلری تنقید آتشینه دوتور. اؤزونو نصیحت ائدیر،بو مناسبتلردن چیخماغا یول آختار. بیر یئرده:
ترک ائله سیم و زری، جمع ائله اشعار و غزل
ایسته سن راجی اگر نام و نشانین چیخسین.
دئین و تجارت عالمیندن قوپوپ علم و ادب دونیاسی ایله یاخینلاشماغی آرزو ائدن راجی، نام و نشانی یالنیز بو دونیادا آختارمیر. او آج گؤز تاجرلرین پول ییغماغینی بیلیر. اونلارین حیاتینین نه قدر چرکین و نفرتلی اولدوغونداندا خبری واردیر.
نسبتاً آز عمر ائلهییب 40 یاشلاریندا دنیزده بوغولان شاعرین شعرینین اساس موضوعو تغزل دور. بئله اولدوغو حالدا،چوخ زامان او یئتگین و کامل بیر دوشونجه لی قوجا و اجتماعی متفکر کیمی ده زمانهده و جمعیت قانونلاریندان سؤز آچیز. بئله شعرلرده اونون حقیقی و مترقی سیماسی گؤرونور.
اوضاع چرخ سانماکی بی اختلاف اولور
جوی زمانه گه بولانیر، گاه صاف اولور
دئین شاعر،اساسا ایشچی و زحمتکش حقوقوندان مدافعهچیدیر. دفعهلرله«طعن زمانه» و «جور رقیب»دن سؤز آچان راجی، حقیقتده ظالملر و پادشاهلار علیهینه ادعانامه یازیز و اونلاری بیر گون عمرلری نهایته یئتمیشگی گوشزد ائدیر.
«جوی زمانه»نین بولانیب، و بوتون بشریت تاریخینی پیس عمللری و ظلمکارلیقلاری ایله لکهلندیرن و اؤزلرین یئر اوزونون آللاهلاری سانان طاغوتلاری تاریخین زیبیل قابینا آتدیغینا اینانیر و زمانهنین یئنیش- یوخوشلو اولدوغونو سؤیلهییر:
شهبازلرین بال و پرین «چرخ» قیریبدیر:
البته راجینین سیاسی- اجتماعی شعرلریده تاپیلیب أله گلیرسه،اونون بیر «چرخ» و «زمانه»لر حاقیندا گؤروشون داها اطرافلی اؤیرهنه بیلریک. هر حالدا غزللریندن اؤیرهندیگیمیز کیمی، اونون زمانهسی شهباز و شاهین قوشلارینین قانادسیز و حبسلرده قالدیقلاری و یالتاق لشخورلارین خلقه حکم سوردوکلری زمانه ایمیش. انسانا اهانت و انسان معنویانتین اکسیک سانماق و انسانیته خور باخماق روزگاری ایمیش.
نظمه چکدیگی «ابراهیم ادهم» مثنویسینین بیر یئرینده اونون، شاهلیغی معرفت سیزلیک گؤروب، اوندان ال گؤتورمهگینه گؤره ستایش ائدیر:
گؤروب باشدا چون معرفت تاجینی،
باشیندان آتیب سلطنت تاجینی.
وئریب جمله اسباب سلطانلیغین،
آلیب درگه فقر دربانلیغین....
فقر و «اهل فقر» سئون شاعر، علمه، معرفته دین، مذهب و دوشونجه به هر زامان قیمت وئریر. اونون غنائی شعرلرینده ائله بئله بیر اساس موضوع ایله تشکل تاپمیشدیر. ابوالحسن راجینین خلاقتینی، زنگین کلاسیک آذربایجان ادبیاتینین مستقیم و منطقی ادامهسیدیر. او اؤز سلفلرینه حرمت بسلهین و اورتا عصرلر ادبیاتیمیزدان الهام آلیب فداکار جاسینا ادبی سنتلریمیزی حفظ ائیلهین زمان شاعریدیر.
ادبیات تاریخیمیز و شعر ملکوموزون «علم و افراز بیان»لاریندان آذربایجانین شکسپیر و پوشکینی آدلانان فیلسوف شاعریمیز محمد فضولییه داها زیاده توجه ائدن اونون بیر چوخ غزللرینی استقبال و تخمیس ائدن راجی، بیر نئچه یئرده فضولینین پیروی اولدوغونا و اؤز خلاقه استعدادی واسطه سیله فضولینین شعریتینی یئنیدن برپا ائتمگه اؤزونون موظف بیلدیگینه اشاره ائدهرک دئییر:
احیا اولو بو نظمیم ایله نظم فضولی
بو معجزهنین شاهدی عیسای زماندیر!
شاعر بو گووهنمگه حقیقتا حقلیدیر. اونون غزللری ساده و جوخ آنلاشیلان دیلده یازیلمیشدیر. سادهلیکده فارسی شاعری «سعدی»نی خاطرلادان راجی، عینی زاماندا فضولی و حافظ کیمیده درین مضمونلو فلسفی شعرلر شاعریدیر. امّا مسأله بوراسیندادیرکی حتی فلسفی شعرلری بئله راحت آنلاشیلا بیلیر، بیر دفعه اوخویورسان، مطلبی قانیرسان، اسلام فلسفهسی،اسلام دوشونجهسی و مترقی گؤروشلرینی، علی الخصوص غزللرده داها چوخ یئرلشدیریر. دیوانینین اولینده چاپ اولان بیر غزلده، اؤز شعریتی بارهسینده چوخ حقلی اولاراق فخریه یازیر، بو فخریهدن بیر نئچه بیتی اوخویالیم.
صفحهم- یئری وار- دؤنسه اگر صفحهی چینه
خامهم رشحاتیله دؤنوب مشک فشاندیر.
موسای خرد آلدی نی کلکی دهانه،
گویا رمهی فکر و خیالاته، شباندیر!
بو رایض اندیشه مینیب توسن طبعی،
میدان معانیده بوگون اسب دواندیر!
گؤستردی کلیم دله نخل قلمیم نور،
سینهم یئنه سینایه دؤنوب پرلمعاندیر!
جوشیده اولوبدور خم دلده می معنا،
هر قطره سینین نشئهسی یوز رطل گراندیر.
بو فخریهلر ایله حقلی اولان شاعر،ادبیات تاریخیمیزده حقیقتا بیردان اولدوزو کیمی پارلاییر. او بوتون معاصرلرینین دئدیگینه گؤره «فنون شعرده استاد کامل» ایدی. بونو اونون بوتون آذربایجانجا همده فارسجا غزللری ثبوتا یئتیریر. کلمهلر اونون الینده مومدور. هر جوره کلمه ایله اوینایا بیلن، سؤزله درین اجتماعی ایدهیاسینی هنرمندانه دئمگی باجاران شاعردیر، اؤزوده بونا واقفدیر:
راجی فنون شعرده گر چه وحیدسن،
دم ویرما چوخ کی باعث لاف و گزاف اولور.
باشقا بیر یئرده اؤزونو«سعدی» ایله مقایسه ائدهرک دئییر:
سابقا ذوق وئریردی شعرایه شیراز،
ایندی شیرازی کئچیب آب و هوای تبریز.
دوغرودان دا ساده و آخیجی لهجهلی غزل بازماقدا،راجی آذربایجان ادبیاتینین سعدیسیدیزده، دئیه بیلریک.
راجی صنعتکار شاعردیر. او عروض و قافیه علمینین ان اینجه و ظریف فن لرینه آشنادیر. دفعهلرله عروضون آذربایجان دیلینه مناسب بیر چوخ وزنلرین ایشلهدیبدیر. شعرینده بیر چوخ مترادف، متشابه و متضاد سؤزلر ایشلهدن، دیلیمیزین زنگین خزینهسیندن فایدالانان راجی، قافیه علمینینده بیر چوخ مشکل فنلریندن شعرلرینده استفاده ائدیر. اونون ایشلتدیگی تجنیس لردن نمونه وئرهلیم:
داغیت او اگری قاشین اوسته زولف قاره یئری.
ویراندا غیبت کبراده ذوالفقاره یئری
قوری یئر أوسته قدم قویما منّتین چکرم
گؤز اوسته قوی قدم ای ماه پاره، یئری!
***
گل ای عاشقین آتشه یاندیران
منی یانه- یانه قویوب، یان دوران!
ندیر ای سهی قد گناهیم منیم،
کئچر عرشدن هر گون آهیم منیم؟
سن اوینا گئجه رود و شطرنج ایله
تؤکوم من اوزه رود شط، رنج ایله!
آچیبدیر قرنفیل، گل یاسمن.
گلِ یاس تک باتمیشام یاسه من.
هراییم چیخار عرشه هر گون هرآی
یئتیش ای ستمگر هرایه، هرای!
راجینین آذربایجان تورکجهسینه اوستادانه تسلطی واردیر. ساده و خلق ایچون آنلاشیلان بیر دیده یازان شاعر حتی فارسجا لیریک اصطلاحلارا تورکجه معادللر آختاریب تاپیر. مثلا « مرغ دل» عوضینه «کؤنول قوشو» چشم سیاه یئرینه «قارا گؤز» ایشلهدیر:
کؤنلوم قوشو حسرت قالی بو کنج قفسده،
بولبول سنین اوچماغه هله بال و پرین وار.
همچنین بیر چوخ یئرده فولکلوردان الهام آلیر،آتالار سؤزو و یا عامیانه تعبیر ایشلهدیر. نمونه ایچون:
گئت گئت اوزو قاره کی سنی تاری توتوبدور
**
گئدهر مثلدی دئیر خلق یاغ یاغ اوسته
**
سنه رقیبه مناسبدی بو مثل گؤروروم
**
یاری تعریف ائیلمز زاهد، دئیر اوصاف حور.
**
تازه بیر دلاک گلیبدیر کاکلی یاندان قویور.
راجی فارس و ائلهجهده آذربایجان ادبیاتیندا اینجه مضمونلار یارادان و «سبک هندی» شیوهسین بنیان قویان صائب تبریزینیده چوخ اوخویور.
شاعر اینجه مضمونلار یازماقدا و ریزه کارلیقدا صائبین پیروودور دئسک، یانیلماریق. سبک هندی شیوهسیله، او دیلمیزده گوزل مضمونلارلا دولوتک بیت آز یاراتمامیشدیر:
تیغ نازین قانیمی تؤکمز وصالیندا نئچین
عاشق مجروحی فیض عید قرباندان قویار؟
راجینین دیوانینی هجری 1340-نجی ایلده تهراندا چاپ ائدن حاج ولی ادبیه، کلیاتا اونون یالنیز فارسجا و آذربایجانجا غزللرینی و بیر نئچه بیت، رباعی، مثنوی و قصیدهسینی داخل ائتمیشدیر. ناشرین سلیقهسی ایله چاپ اولان شعرلر واسطهسی ایله، راجینین خلاقیتی حاققیندا معین معلومات الده ائده بیلیریک، البته بو کلیات، ناشرین سلیقه سیندن و تجاری و «مقبولیت» معیارلاریندان منشعب اولان بیر دیواندیر.
راجینین اجتماعی سیاسی موتیفلی اثرلری متاسفانه بو کلیاتا داخل اولونماییب، و بو جهتدن اونون گئنیش دونیا گؤروشو حاققیندا حلهلیک قطعی سؤز سؤیلهمک او قدرده آسان دگیلدیر. «ناجی» تخلصی- ایله بعضاً غزل بعضاً ده نوحه یازان میرزا ابوالحسن راجینین اوغلونا ارث یئتیشن شاعرین الیاز مالاری ایندی ایرانین هانکی نقطهسی و کیمین الینده اولدوغونو بیلمیریک. اومید ائدیریک بو الیاز مالارین تاپیلماسی و گون ایشیغینا چیخماسی سایهسینده شاعرین خلاقیتی هر طرفلی اؤیرهنیله واو دورون اجتماعی- سیاسی جریانلارینین تصویرینده بیزه کؤمک ائده.
حلهلیک دئیه بیلهریک کی الیمیزده اولان راجینین چاپ اولموش کلیاتینین آذربایجانجا قسمینده 2 قصیده،200- یاخین غزل، بیر اوزون تجنیسلی مثنوی، بیر منظوم سفرنامهنین مقدمهسی، بیر مربع، بیر منظوم حکایه (ابراهیم ادهم) نئچه رباعی و تک بیت داخیلدیر.


text:
عرب الیفباسی
عرب الیفباسی— ۷.جی یۆزایللرین سوْنلاریندان بۇ یانا اموی و عباسی ایمپیراتورلوقلاری آراجیلیغییلا اوْرتا شرق مرکزلی بؤیوک بیر منطقهیه یاییلما ایمکانی تاپمیش ایسلام دینینین تصاحوب ائتدیگی جوغرافیالاردا ایشهآلینان الیفبادیر. دۆنیادا لاتین الیفباسیندان سوْنرا یازی دیلی اوْلاراق اَن چوْخ ایشلهنن یازی سیستمیدیر. عرب الیفباسی ۲۸ حرفی وار و ساغدان سوْلا یازیلیر.
حرفلر[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arap alfabesi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آتا محمد سیمزاری (بیر) مکتبخانادا اول درسی اوخودوق: آتا ایکینجی درسده اؤرگشدیک: آتا چؤرهک وئردی آنجاق قابار درسینی هیچ واقت اوخومادیق آخی قابارلار، یارسا سایاغی تکجه گئجه سیزیلداییردیلار (ایکی) آنام دئییردی آتان لاتیدی آخی من اؤزگه قیزی اولا- اولا منیم دالیما دوشوردو من اینانا بیلمیردیم آنجاق آنامین آیاغینین آلتینداکی جننتین دامیدلیننده یئنه ده آتام بالالارینی گؤرمهدن ائلههامان اؤزگه قیزینین دالینا ...Read More »
گولون بوغازیندان الینی گؤتور / محمد سیمزاری
گولون بوغازیندان الینی گؤتور محمد سیمزاری دست از گلوی گل بردار (حسین منزوی) گولون بوغازیندان الینی گؤتور سیخسان گول بوغولار، باغچا بوغولماز. حقیقت سوایلا سوواریلان باغ مجازین یئلیله آشیب داغیلماز. قدیمدن رسمدیر پاخیل دونیادا خبرین یئتیرر عشقین قارغالار. آغیزدان آغیزا دوشر بو خبر عاشیقی تئز گلیب دوتار دارغالار. دارغالار؛ دوشونمز خیلقتده سئودا حققین گولوشودور خالیقین نازی. یارین قاشلارینین نستعلیقیندن سوروشسه ...Read More »
“پیر و مغان” شعر توپلوسونا دایر قیدلر / محمد سیمزاری
“پیر و مغان” شعر توپلوسونا دایر قیدلر محمد سیمزاری 1. گیریش گؤیرچینین اورهگینی باریشدیریر منله سازاق قاناد قاناد حیاتینا آچیرام قول …قونور منده حیاتیما یول ائیلهییر … دن دن – دنلیر کدهریمی دهییشیریک اورهکلری عشقه داییر نئچه لحظه گؤیرچینم! اودا شاعیر! لایق اولان ادبی بیر اثر، یوکسک ارزشه مالک اولدوغونا خاطیر، اونا لایق نقد یازان کیمسهنی چتینلیکله، اوز به ...Read More »
شیرینترین تلخ ممکن/ محمد سیمزاری
شیرینترین تلخ ممکن محمد سیمزاری یادداشتی در مورد شعر و شخصیت استاد عاصم اردبیلی بعضاً ائله منی اینجیدیر حیات گونشده گؤزومه، آنجاق تار گلیر اؤزوم سئون کیمیاولانمییاندا داها یاشاماقدا منه عار گلیر هر شاعر، ادیب، سخنور و علاقمند شعر و ادبیاتی در سطح دارالارشاد اردبیل و حتی در سطح ملی، با استاد عاصم اردبیلی و اشعار پر مغز و سروده ...Read More »


text:
یئنه دیلیمیز، ادبیاتیمیز
همت شهبازی
بئله نظره گلیر کی بو گونکو دیلیمیزی قورویوب ساخلاماق یاواش-یاواش چتینلشیر. دیلیمیزین الینده، قوروما جیهازلاری (مثلن: مکتب، مئدیا، تلویزیا و…) اولمادان یاری جان حیاتا داوام ائدیر. بئله اولدوقدا دیل اؤز کؤکونو، اؤز اوریژیناللیغینی ایتیریر؛ بو دا ادبی یارادیجیلیقدا تاثیر قویور. دیلیمیزین کلمه احتیاطلاریندان (ذخیره) اوزاقلاشان اوخوجوموز، ادبیاتیمیزین دا دیلینی باشا دوشمهیهجکدیر. داها دوغروسو، بو گون ادبیاتیمیز بیر دیل یاشاییر، کوتله آراسیندا یاشانان دیل ایسه، باشقا بیر دیل حساب اولونور. بو سؤز، ائله آلینماسین کی عمومیتله بو ایکی دیل حقیقتن ایکی فرقلی یابانجی دیل ساییلیرلار. بو سؤزدن مقصد دیلیمیزده اولان گئدیشاتا اولتیماتوم وئرمکدیر.
دانیشیق دیلیمیز صنعی و ساختالاشیر. اونا گؤره کی هم قراماتیکاسی (نحوی) یادلاشیر هم یئرلی و دوغما سؤزلریمیز باشقا دیللردن گلن سؤزلرله قاریشیر. بعضیلری بونو آل-وئر حساب ائدیرلر. منجه بونو او زامان آل-وئر حساب ائتمک اولار کی آلیش-وئریشده اولان ایکی دیل آراسیندا بوتون واریانتلار آربا و برابر، یعنی منیم دیلیمیتبلیغ ائدن مئدیا، یازی، اوخوجولوق، مکتب و … آلیش-وئریش ائتدییم دیلین جیهازلار ایله باشا باش اولسون. بیز بونون ترسینی گؤروروک.
بیر طرفین خئیرینه سونا چاتان دیلده اولان سؤز آلیش-وئریشینین آدی یالنیز قوماردیر. بو قومارین بیر اوجوندا اودان، بیر اوجوندا ایسه اودوزان واردیر. چونکی جیهازلاردا برابرسیزلیک حاکیمدیر. بس دیلیمیزه داخیل اولان یاد بیر دیلین کیملییی برابر دورومدا آلیش-وئریشه کئچه بیلر. عکس حالدا ایسه زیان گؤرن کیمسه، بو مسئلهیه یئترینجه قایغی گؤسترمهین طرف اولاجاقدیر.
بوردا ایسه صحبت بیزیم آنا دیلیمیزدن گئدیر. مسئلهنین هر طرفینه یاناشدیقدا ان آزیندان دانیشیق و یا کوتله دیلیمیزده اودوزان طرف ده ائله بیزیک. قالیر ادبیات دیلیمیز. بو دا هر ایکی طرفدن قیسقیدادیر. یعنی بیر طرفدن باشقا دیللرین هجوم گتیرمهسی، بیر طرفدن ده یوخاریدا دئدییم او دانیشیق دیلینی باشقا دیللرین خئیرینه اودوزان واریانت، ادبیاتیمیزین دیلینی باشا دوشمهمکده سوچلاندیریر؛ بونون آردیندا ایسه ادبیاتیمیز اوخوجوسوز قالیر. ادبیاتچیلاریمیز، یالنیز بیر خاص ادبیاتچیلارلا دانیشیغا و دیالوگا کئچه بیلیر.
بو دورومدا نه ادبیاتچی و نه اوخوجو اؤز توتدوغو یولدان گئری چکیله بیلمیر. ادبیاتچی گئری چکیلدیکده اونون تکجه سیلاحی اولان دیلینین آرادان گئتمهسینین شاهیدی اولور. بونا گؤره ده اوغراشدیغی دیل، دوشونولمز اولسا دا قورویوب ساخلاماسینا فیکیرلشیر. داها دوغروسو او، بو گونکو یازدیغی اثره گلهجکده، تاریخی دیلچیلیکده، موزئیلره باش ووران آرخئولوقلار (باستانشناس) گؤزوندن یاناشیر. بئله کی ان آزیندان بو دوشونجهدهدیر کی، بو گون اونون دیلینی باشا دوشمهسهلر ده، گلهجکده اونون بو گونکو یازیب یاراتدیغی دیلدن بیر دیل اؤزهیی کیمیاستفاده ائده بیلرلر.
دیل چئشیدلی موضوعلارلا یاناشی چئشیدلی سجییه قازانیر. سیاست، شعر، ادبیات، فلسفه، بیلیم و گوندهلیک دیللرین هر بیریسینین اؤزونه مخصوصلوغو وار. بو قونولار، اؤزونه مخصوص دیللری بیربیریندن سئچیلیر و اؤزو اوچون سجییه قازانیر.
مدرن دونیامیزین دایم حرکتده اولماسی طلب ائدیر کی اونو عکس ائتدیرن صنعت ده حرکتده اولسون. صنعت ده بو حرکتی گؤسترن شئی، دیل و اونون اوزرینده یارادیلان صنعتکارلیقلاردیر. دیل آنلاییشلارینین گئنیشلنمهسی نتیجهسینده صنعتکارین دا گؤروشلری گئنیشلهنیر.
یئنه بو مسئلهیه قاییداجاغیق….


text:
فرانسا چئمپیوناتینین 14-جو توروندا "لییون" اوزرینده سفر غلبه سی (2:1) قازانان پ س ژ 3-جو پله دکی موقعینی قورویوب. آپاسپورت.آذ سایتینین خاریجی مطبوعاتا ایستینادا وئردییی معلوماتا گؤره قارشیلاشمادان سونرا قوناقلارین فوتبالچیسی حاتم بن آرفا ایله "لییون"ون پرئزیدینتی ژان-میشل آراسیندا ماراقلی دیالوگ یاشاندی.
بئله کی، میدانا ستارت چیخان و 65-جی دقیقه ده عوضله نن بن آرفا ماتچ دان سونرا ژورنالیستلره مصاحیبه وئردییی سیرادا ژان میشل اونا یاخینلاشیب. یاناغینی فوتبالچییا طرف اوزادان "لییون"ون پرئزیدینتی "اؤپ منی" دئسه ده، فرانسالی یاریم مودافیه چی "ایندی مصاحبه وئریرم" جوابینی وئره رک اونون ایستیینی گئیری چئویریب.
قید ائدک کی، ایلک پئشه کار کلوبو "لییون" اولان حاتم بن آرفا 2004- 2008 جی ایللرده بو کلوبون فورماسینی گئیینیب.


text:
کولت. آذ آذربایجانین گنج شاعرلریندن بیری اولان، آقشین یئنیسئیین "اونودولموش اعدام" شعیرینی تقدیم ائدیریک.
اؤلوم حؤکمو اوخویوبلار، اما اؤلدورمهییبلر
کیمینسه اومروندا دئییل، وارلیغینلا، یوخلوغون.
حتی گوناهکار کیمی ده داها گرک دئییلسن
هئچ سنی ده دوشوندورمور.
ایندی بوردا کیمدن اؤترو، ندن اؤترو اولدوغون.
سؤزلر یاددان چیخماماق، اونودولماماق اوچون
سوسوب اؤزون اؤلدورور، فیکیر اولماق ایستییر.
طبیعت روحدان دوشور شهر آخشام چاغیندا.
گؤیلر عیبه جرلشیب کیفیر اولماق ایستییر.
تاریخ هیکله دؤنور، داشین بویون اوجالدیر
طاماه گیزلهنمک اوچون گیریر قیزیل کوپونه،
منسه کؤهنه سوبانین دیبینده، سویوق ائوده
سیتاییش ائلییرم، سؤنمهمهسیندن اؤترو
سون بیر کیبریت چؤپونه.


text:
دیشلنمیش قیرمیزی آلما
{ اولو تانرینین آدی و یادیله }
صباحی اؤیکو یاریشماسینا گؤندردیگیم حئکایه
***********************************
« دیشلنمیش قیرمیزی آلما »
مدرسهنین حیهطینده اوشاق الیندن کئچمهک اولموردو؛ سانکی پهتک آریسی یئنیجه دوغموشدور؛ قیشقیرتی، ویزیلتی، جیغان بوغان سسی یئتدی بوروغا کیمی گلیب، اونلاریدا بئدار ائتمیشدی؛ حیهطده بیر سس واریدی کی گل گؤرهسن. اوشاقلارین بیری ساغا قاچیردی ، اوبیریسی سولا، بیری ائله یئرینده دایانیب آغزین یئنی یومورتادان چیخان سئرچه بالاسی کیمی گؤیه ساری آچیب دایانمادان جیغیلداییردی، آیریسی اوجا سس ایله گولمهکده ایدی، اوبیریسینین نم ندن ایسه بورنونون لیلیغی آخماقدایدی ، ائله زیریلداییردی ائله بیل بدنینین یاریسین کسیب آپارمیشدیرلار ؛ هئچ ایت ده اییهسین تانمازدی بو قالابالیقدا.
یاشار حیهطین ساغ طرفینده دووارین دیبینده دایانیب اوشاقلارا باخیردی. هئچ بیلهسین بهیهنمهدیگی همکیلاسلاریندان بیریسی اولان "صابیر"ی اؤز کیفینی آچاراق گؤردو؛ صابیر بیر لالا قیرمیزیلیغیندا اولان یئکه آلمانی کیفیندن چیخاردیب ایکی اووچ دیش ویردیقدان سونرا یئره آتیب سایمازجاسینا بوفیه ساری یوللاندی. یاشار اؤز اورهیینده باشلادی صابیری یامانلاماغا ؛ " گده هئچ بیلمیر نمنه یئسین با، اوغلان حئییف او آلمایا، بورنوندان گلمیش یاریسیندان چوخونو یئمهمیش یئره آتدی؛ ائشک اوغلو ائشک؛ جیبینه قویولموش سایسیز پول قودوردوب بیلهسین؛ آغا هله گئدیر بوفیه ساری با " دئدی.
همین بو فیکیرلردهایدی کی سراحت زنگینین وورولماسی، بوتون اوشاقلارین اؤز کیلاسلارینا دوغرو یولا دوشمهکلرینه ندن اولدو. یاشار سون زنگین بویوجا بئینینده بیر چوخ مسئلهنی آلچاق اوجا ائدیردی، بئله دوشونوردو او قیرمیزی آلمایا تاماحی دوشموشدو ؛ بؤیوک ننهسیندن ائشیتدیگی بیر سؤز بئینین لاب قاتمیشدی.
بؤیوک ننهسیندن بئله ائشیتمیشدی اوغلان اوشاغینین هر هانسی یئمهلیه تاماحی دوشسه، گرهک اوندان آزدا اولموش اولسا دادا، یوخسا کیشیلیگی تؤکولر؛ بو اوزدن یاشلاندیغیندا او آدامین اوشاغی اولماز. (!) بونلاری بؤیوک ننهسینین ناغیللاریندان ائشیدیب، دویموشدو. یادیندایدی بؤیوک ننهسی دئییردی:
{ بیر گون بیر کتده بیر قاری، خمیر یاپماق اوچون تندیر سالمیشیمیش، تندیرین اوستونهده بیر قازان دولوسوندا سو قویموشوموش قایناسین. قارینین قونشوسونون اوشاغی لوم لوت، آنادان دوغما تومانچاق اولاراق گلیر قاریا دئسین کی آنام دئییر تندیر آغاراندا چاغیر گلیم مدد وئریم. آنجاق گؤزو تندیرین اوستونده آغزی باغلی قازانا توخونموشدور. بو اوزدن آغزی-بورنونون سویو آخماغا باشلامیشدی. ائله بیلمیشدی کی بس قازاندا هانسی لذت وئریجی یئمهک حاضیرلانماقدادی. قازانین اویان بویانیندا بیر نئچه دهیقه وورنوخاندن سونرا اوتانیب بیر سؤز دئمهمیش اورانی ترک ائتمیشدیر. بوش قازانین ایچیندن خبرسیز اولاراق تاماحی دوشدوغونه گؤره کیشیلیغی سوننهتینین اوجوندان یئره تؤکولموشدور؛ آنجاق قاری دونیا گؤرموش بیریسی اولدوغونا گؤره تئزلیکله او یئره تؤکولموش کیشیلیغی بیر قندین گوجویله یئردن ییغیب بیر دویونون آراسیندا ساخلامیشدی. آیلار ایللر اؤتوب کئچدیکدن سونرا بو اوشاق بؤیویوب ائولنمیشدیر. آنجاق بیر نئچه ایل ائولیلیگیندن کئچسهیدیده بئله اوشاغی اولمامیشدی و دئمک سونسوزلوغا آلیشماغا باشلامیشدی. بو آرادا اوندان بوندان ائشیتدیگی هر هانسی تورکهسایا داواوادان توت دؤهدورلرین وئردیگی بیر چوخ علاجلاریدا دنهمیشدیر؛ نه یازیق کی اونلاردادا اونون حالینا فایدا اولمامیشدیر.
بیر گون بو قاری یَخدهنینی آچیب او دویونون آراسیندا ساخلادیغی قندی اوغلانین آناسینا وئرهرهک اوگونکو اولایی آچیقلادیغیندان سونرا، دئدی نئچه ایل اؤنجه بو قندین گوجویله اوغلووون یئره تؤکولموش کیشیلیغینی ییغا بیلدیم؛ ایندیسه اونو گتیرمیشهم وئرهسن اوغلون یئییب ، بوتون داوا دؤهدوردن قورتولا. اوغلون بونو یئدیگیندن سونرا کسینلیکله کیشیلیغی قاییدیب ائولاد صاحیبی اولا بیلهجک. بو اوزدن اوغلانین آناسی قاریا دووا-سان ائدهرک همین قندی اوغلونون ائوینه آپاریب اوغلوندان او قندین یئمهگینی ایستهمیشدیر. سؤزو اوزالتمادان ؛ نئچه آی سونرا خبری چیخمیشدی کی فیلان کسین اوغلونون اوشاغی اولوب. }
بو ناغیل یاشارین بالاجا ذئهنین پیس وضعده قاتمیشدیر؛ مدرسهلریندن ائولرینه کیمی، یولو سادجه بو قونویا فیکیرلهشیردی؛ آرادا الین جیبینین جیریغیندان سالیب شورتونون یاش اولوب اولمادیغین بیلمهک ایستهییردی، آنجاق بیر فیکیر ذئهنینه چاتیردی کی کیشیلیگیم تؤکولوبدورسه داها ایندیه قالماز کی، چوخدان قورویوب گئدیبدیر، بو اوزدن الینی اورادان چکیب باشقا فیکیرلرله مشغول اولوردو.
یاشار بو فیکیرلردهایدی کی اؤزونو قاپیلارینین اؤنونده گؤردو. هئچ بیلمیردی هاچان و نئجه قاپیلارینین آغزینا یئتیشیب. قاباقجالار قاپینین ایچری طرفینین ایشگیلینه باغلادیغی ایپین اوجون، کی دووارین دیبیندن قاپینین ائشیک اوزونه چیخارتمیشدیر ، چکدیگینده قاپینی آچیب حیهطه گیردی؛ آناسی حیهطده قیرمیزی تئشتین ایچینده پالتار یوویردی. هئچ سلام وئرمهمیش ائله بیل نئچه ساعاتدی بیربیریله دانیشماقدایمیشلار:
" مان ایندی منیم کیشیلیغیم تؤکولدو یانی" مامانیسینا دئدی.
مامانانیسی گولهرهک " به سنین سلامین هانی؟ اولمیا اونودا مدرسه ده پیشیک یئدی؟ هله کیشیلیغین نیه تؤکولوردو؟ مهیه کیشیلیکده تؤکولر؟ " یاشارا دئدی.
یاشار کیفینی تیراسین بیر قولاغینا قویارکن آغزینی بوزارق " آخ دئیهسن بوگون صابیرین الینده گؤردوغوم قیرمیزی آلمایا تاماحیم دوشدو؛ مئشه ننهم دئییردی کیشی هئچ نهیه تاماح ساللامامالیدیر، تاماحی دوشسه گرهک اوندان دادا؛ یوخسا کیشیلیغی تؤکولر. من ده کی اوندان دادمادیم" مامانیسینا دئدی.
مامانیسی قالدی یاشارین جاوابیندا نه دئسین؛ بیر تههر سؤزو دهییشمهلی ایدی؛ بو اوزدن یالاندان دئدی : " یاخجی سفئهلهمه، هله اونلاری اؤتور، بالامسان قاچ توکاندان منه بیر فاب آل گهل؛ پولو دا بودور با، اوستلوغومون جیبیندهدی، اللریم یاشدی، گهل بالامسان اؤزون گؤتور تئز قوربان عمینین توکانیندان آل گهتیر کی سنین معطهلینهم ها ! "
یاشار پولو گؤتوروب توکانا ساری یولاندی؛ آنجاق یئنهده بئینی قارما-قاریشیق ایدی. یولو گئدهرهک گؤردو یولداشلارینین بیر نئچهسی مدرسه تر-تشکیلاتلارین ائولرینه بیراخیبلار، بیرگه بیریئره یا بیر ایشی گؤرمهیه دوغرو گئدیرلر سانکی.
یاشار اوشاقلارا ساری اوزون توتوب اوجا سس ایله، اونلارا ساری های باسدی:
" هارا بئله ؛ نه ایش گؤرمهک ایستهییرسیز؟ "
خیاوانین او تاییندا گئدن اوشاقلارین ایچینده اولان شهناز خالاسینین اوغلو باقیر دئدی:
"پئشارییا گئدیریک؛آلما پئشاریسینا؛ گلیرسن سنده گل بیزینن گئدهک"
بو سؤزو ائشیدینجه سانکی یاشارا دونیانی وئردیرلر؛ بئینینین قارانلیغیندا ائله بیل یئکه و ایشیقلی بیر لامپ یاندیردیرلار؛ بئینی ایشیقلاندی ؛ نظرینده بوتون بئینیندهکی باغلی قاپیلارین آچارین تاپمیشدیر کیمی گلدی بیلهسینه ؛ بیر تک " دایانین منده گلیم "خالوغلوسو باقیره دئدی. سونرا ارشمیدوس سایاغی تاپدیم ! تاپدیم! دئیه توکانا گئدیب مامانیسی تاپیشیردیغی فابی آلمادان، ائولرینه ساری قوشا دؤرد-أم یولا دوشدو.
یئنه توو تلهسیک قاپینین ایپین چکیب حیهطه گیردی. نفسی گئدیب گلیردی؛ قاچدیغینا گؤره دیلی توتموردو دانیشسین؛ دیلی توتار توتماز مامانیسینا دئدی:
" مان اوشاقلار گئدیرلر آلما پئشاریسینا؛ من ده گئده بیلهرم؟ "
مامانیسی آغزین سوروندورهرهک زورونان:
"هن گئدهبیلرسن؛ گؤر بلکه بیر قیرمیزی آلما پئشاری ائلهییب، یئیهسن و بیرداها تاماحین اؤزگهلرین الیندهکی آلمالاردا قالمایا؛ آمما تئز قاییتگینان ائوه کی آتان بیلسه نایراحات اولار؛ بیرده اؤزوندن موغایات اول" دئدی.
" ائله منده اونا گؤره گئدیرم بلکه بیر قیرمیزی آلما تاپا بیلیب، نفسیمی اؤلدوردوم" مامانیسینا دئییب توو-تلهسیک گلدیگی یولو ائله همین شکلیده قاییدیب باقیرگیله قوشولوب یولا دوشدولر.
کندلرینین دیبینده یئرلهشن یاخین خرمندن اویانداکی باغلارین هامیسینین آلمالارینی درمیشدیرلر؛ دئیهسن هئچ قارقا قوناندادا آلما قالمامیشدی ؛ آنجاق هله اوشاقلارین اللری آختارماقدان اوزولمهمیشدیر، بیر قیرمیزی آلما تاپسینلار دئیه گؤردوکلری ایشه یورولماق بیلمهدن داوام وئریردیرلر. اوشاقلارین بیر ایکیسی بئش آلتی دنه قوش یئمیش، قورد یالامیش، بوم-بوز آلمالار تاپمیشدیرلار آنجاق یاشار آختاران آلمانین ایزی-توزودا بئله یوخویدور. یاشار آغاجلاری بوداق-بوداق قول-قول گزدی؛ آنجاق نه یازیق کی اونا قالان یارپاقلارین اوستونه اوتورموش توز-تورپاقلار اولدورلار کی اوستو باشینین بیلهنمهسینه ندن ایدیرلر !
بیر ایکی ساعات اولاردی آختاریشدایدیرلار؛ داها اوشاقلار یورولوب ائوه دؤنمهیه حاضیرلانیردیرلار؛ یاشاریدا چاغیریب ائوه دؤنمهک ایستهدیکلرین اونادا دئدیلر؛ یاشارین جانینی ایستهدیگین تاپمادیغینا گؤره هؤووشنه بوروموشدور؛ یاشارا بئله گلیردی کی قولاقلاری شیشیب قیپ قیرمیزی اولوب لار. آنجاق نه یازیق کی داها باشقا سئچهنهگی قالمامیشدیر. سانکی بیر نئچه ساعات اؤنجه هارمان-هورمانیلان پئشاریا چیخان یئرده گؤیده یئرلهشه بیلمهیهن اوشاقلار بونلار دئییلمیشلر؛ سویو سوزولموش، سسسیز سمیرسیز ائولرینه ساری دؤنمهکدهایدیرلر.
قاییتدیغی یوللاری بیر سو آرخینین قیراغیندان کئچیردی. پاییز گونلری اولدوغونا گؤره یئر سویاران یوخویدو، بو اوزدن آرخین سویو دولو گلیردی. یاشارین بیر گؤزو سودایدی بیر گؤزو آتدیملاریندا، آنجاق اؤز بئینیندهکی فیکیرلره دالمیشدی. اوشاقلارین هامیسیندان دالییا قالمیشدی، هئچ ائوه گئتمهیی گلمیردی. بیر آن سویون اوزونده گؤزونه بیر زاد ساتاشدی؛ سانکی یوخو گؤرویدو؛ دئمهک اولاردی مدرسهلرینده صابیرین الینده گؤردوغو آلمادان دا چوخ یئکه بیر قیرمیزی آلما سویون اوزونده اونا ساری گلیردی، تکی أییلیب سودان توتماغی قالمیشدی. یاشار قاچدی تئز قاباقلیقدا آرخین اورتاسیندا اولان بیر داشین اوستونده دایاندی؛ اؤز آراسیندا بئله دوشونوردو بو آلمانی آللاه اونا یولاییب، کیشیلیگی تؤکولمهسین دئیه. دئییردی بس آللاهیندا اونون کیشیلیغینین تؤکولمهسینه حئییفلیغی گلیب دیر، بو اوزدن بو آلمانی اونا گؤندریبدیر.
آریخین سویو آلمانی اونا یاخینلاتدیقجا اورهیی تئز-تئز وورماغا باشلامیشدی ؛ سئرچه اورهیی کیمی سینهسینده تاپ-تاپ سسی قوپموشدور. اؤز اورهیینین سسین اؤزو ائشیدهبیلیردی. سویون اوزوندهکی آلما دایاندیغی داشین یانیندان سییریلیب کئچمهکدهایدی کی داها یاشار اونا آمان وئرمهدی. بیر قارتال کور سیچانی یئردن قورپاردان کیمی آلمانی سودان توتدو. سانکی قیشلارینا یئنی قووهت وئریلمیشدیر. میزیقیلتیلان بوتون اوشاقلاردان سیبقت آلاراق سودان توتدوغوندان اونلارا هئچ نه دئمهمیش ائولرینه ساری قاچماغا باشلادی. یولو بیر نئچه دفعه آلمایا باخدی هر باخدیغیندا گؤزلری ایشیقلانیردی. ائله بیلیردی قیزیل تاپیب؛ آلمانی ائله باغرینا باسمیشدی ائله بیل ایتیرمیشینی نئچه ایلدن سونرا تاپمیشدیر.
مامانیسی قاپیلارینین آغزیندا دایانیب یاشارین یولونو گؤزلهییردی. یاشاری گؤرجهک:
" به بالا هارداسان آخی؟ منده دئییرم بو اوشاق هایاندا قالدی به؟ " دئدی.
یاشار تئز الیندهکی قیرمیزی آلمانی گؤیه قالدیریب یاندی قیندی وئرهرهک مامانیسینا گؤستهریب دئدی:
" باخ گؤر نه گؤزللیکده آلما پئشاری ائلهمیشم! "
" آخ الوندهکی آلما کی دیشلهنیلیب دی؛ اؤزون دیشلهییب سن؟ " مامانیسی دئدی.
" یوخ بابا ؛ هانی،تپ-تمیز آلمادی با" دئیهرهک الیندهکی آلمایا بیرداها باخدی؛
بیر آن ائله بیل یاشاری بیر دولچا بوزلو سویونان یوخودان اویاندیردیلار. گؤردو الیندهکی آلما، دیشلنمیش آلمادی! نم هانسی صابیره تای قارنی توخون بیریسی بیر دیش ووروب سویا آتدیغی بللیایدی . یاشار داها اوزلهشدیگی گرچهیی قبول ائلهمهک ایستهمیردی؛ کیشیلیغینین تؤکولمهسی مسئلهسی بئینیندن کئچیردهرهک، اؤزونو بیلمهمزلیگه ویریب، تئز آلمایا بیر دادلی دوزلو دیش ویریب یالاندان ؛ آلما یئییب لذت آپارانلاری یامسیلایاراق:
" بهبه ، گؤر نه یئمهلی دی" مامانیسینا دئدی.
{ سون }
-
- ۹۳/۰۹/۰۱


text:
آمریکادا سون بیر هفتهده 16 اوشاق آنفولانزا اوزوندن اؤلوب
آمریکادا اوکتوبر آییندان بویانا 53 نفر آنفولانزا سالقینی ندنیله اؤلوب
آمریکادا سون بیر هفتهده 16 اوشاق آنفولانزا اوزوندن اؤلوب.
آمریکادا اوکتوبر آییندان بویانا 53 نفر آنفولانزا سالقینی ندنیله اؤلوب.
آمریکا خستهلیک ایداره و قورونما مرکزینین، اپیدمی و جان ایتکیلرینه سبب اولان ویروسون آدینین H3N2 اولدوغونو آچیقلاییب.
آچیقلامادا، ویروس اوزوندن یارانان ناراضیلیقلارین اوّلکی ایللردکی اپیدمیلره گؤره داها آغیر کئچدیگی قید ائدیلیب.
آنفولانزا ویروسوندان قورونماق اوچون داها حساس داورانیلماسی چاغیریشی ائدیلیب.


text:
دونیادا خوشبختلیک اؤلکهلرین آدلارینین سیاهیسی آچیقلانیب.
"سوستاینابلئ دئوئلوپمئنت سولوتیونس نئتوورک" (سدسن) شیرکتی بمت-نین سورغوسو اساسیندا هازیرلانمیش "دونیا خوشبختلیک هئساباتی-۲۰۱۷" هئساباتینی درج ائدیب.
لیدرلیگی الن آلان نوروئچ دانیمارکانی گئریده قویاراق دونیانین ان خوشبخت اؤلکهسی اولدو. تورکییه ۶۹-جو سیرادا یئر آلیب. ایسرایل و کوستا ریکا ایسه سورپریز.۵ اؤلکه آراسیندا یئر آلیر. آذربایجان ۸۵-جی، ائرمنیستان ایسه ۱۲۱-جی یئرده قرارلاشیب.
آخار. آذ میللئتینسئسی. آز-آ ایستینادن همین سیاهینین تام متنینی تقدیم ائدیر:
قئید ائدک کی، بمت باش کاتیبینین خصوصی موشاویری جئفری ساجهس "خوشبخت اؤلکهلر بو سیاهیدا ساغلام ریفاه بالانسینا و سوسیال کاپیتالا، یعنی جمعیت ایچریسینده یوکسک درجهده اعتبارا، آشاغی برابرسیزلیک و حکومته ائتیمادا مالیک خصوصیتلری ایله سیرالاندیغینی " بیلدیریب.


text:
آذردیکته ده باخدیم آنجاق دیلئمانین تورکجهسی یوخدور. Dilemma بیر پیس دورومون قارشیسیندا قالماغا دئیهرلر. آدام نه دالا چکیلهبیر و نه قاباغا گئدهبیلر. هر ایش گؤرونسه بیر ایستهنیلمز سونوجو واردیر.
بو تیراختور دا بیر دیلئما دیر، بیز ایچین یوخ "آذربایجانین وار اولسون" ایستهمهینلر ایچین:
- تیراختورون قاباغینی آلماسالار گون گونه یانداشی آرتاجاقدیر.
- حوققابازلیق چیخاردیب و اوچ - دؤرد دنه اویونوندا تاماشاچیلارین ایستادیوما گئتمکدن یاساقلاسالار گینهده بونلارا یاخشی اولمایاجاق. من اؤزوم قورخوردوم گئت گئده یانداشلارین ههیهجانلاری آزالسین آنجاق بو یامانلاییب و یاساقلاندیرمالار تیراختورچولوق کؤزلرینی بیر داها آلاوندیراجاق. بوندان آرخایینام. بونا گؤره یاساقلاندیرانلار اؤنریرم اؤزلرینی یورماسینلار!
تیراختور اوچون یئنی ماهنی
یاشاسین بیزیم چالیشقان اوزمانجلاریمیز. بو یاساقلاندیرما گونلرینده تیراختور اوچون یئنی اوچ ماهنی یاییلدی:
1- بیریسی آذربایجان تورکجهسینده رپ ماهنیدیر! تایماز و توراتان آدلی گنج رپ اوخوجولار اونو اوخویوبلار.
2- ایکینجیسینی سس قروپو و مسعود فلاح آدلی اوزمانجین ایشلریدیر. ماهنیلارینین باشلیغی "هارای وئردین های آلدین یاشا سنی تیراختور" دور.
3- اوچونجوسونو ده مئهرداد کسانی آدلی گنج موغننی اوخوموشدور "بیزیم تیراختور" آدیندا. البته بونون اوخودوغوندان ائله ده خوشوم گلمهدی، آنجاق بیر آز دا آرتیق چالیشسا اوخودوغو داها گؤزللـهشر.
بو اوچ ماهنینی تیراختور اوچون اوخونموش ماهنیلار صحیفهسیندن یوکلهیهبیلرسینیز.