text:
اؤنجه تبریزینهاوا لیمانینا گئتدیک. سعید آدلی کیمسه روحو چاغیرماق اوچون بیزه یاردیم ائتمهگه گلهجکدی. بیر آز گؤزلهدیکدن سونرا بیریسی تئرمینالدان چیخیب بیزه دوغرو گلدی. آشاغی_یوخاری ایگیرمیسکگیز یاشی اولاردی. ساچلارینی دیزلی کسدیرمیشدی. یاشیل کؤینهگینین آلتیندان بیر آغ تی شرت گئییب دوگمهلرینی آچیق بوراخمیشدی. گونش گؤزلوگونو تی شرتینین بوغازیندان آسلاییب ووقارلا بیزه ساری آددیملاییردی. زینب’له نرگیز اونو تانییر کیمیال قالدیردیلار. گولر اوزلو اوغلان یئتیشیبهامیمیزلا سلاملاشدی. سونرا اوزونو نرگیزه چئویریب اونو باغرینا باسیب منیم جانیم نئجه دیر ؟ دئدی.نرگیز ده چوخ صمیمییتله اونو یانیتلادی. قیسقانجدان یومروقلاریمیائله برک سیخمیشدیم کی زینب منی گؤرن کیمیاوزونون رنگی آتدی. احمد منله سعیدی تانیش ائدیب سونرا آرابانی گؤستهرهرَک گئدهگین دئدی.
سعید باشقا بیر لوکس آرابانی گؤستهریب: منیم آرابام اؤزومدن تئز چاتیب. سیز یولا دوشون، منله نرگیز ده آرخانیزجا گلیریک.
بو سؤزو سانکی سرت بیر یومروق کیمیمنیم باشیما ائندی. نهدن بو آدام نرگیزه بو قدر یاخینلیق ائدیر آما او بیر سؤز دئمهییر؟ یوخسا منیم اونا اولان دویغولاریمدان خبرسیز میدیر؟ یوخ نییه خبرسیز اولسون، اوت دئییل کی نئچه گوندور گؤرور منیم اونا مئیلیم وار. ایچیمده نرگیزه اونو سئودیگیمیآچیق_آشکار دئمهدیگیم اوچون اؤزومو دانلایاراق احمدین آراباسیندا ایلشدیم. بیر آزدان سونرا بلور ایداری_تیجاری کومپلئکسینین اؤنونده’ایدیک. بیرلیکده آرابادان ائندیک. نرگیزله سعید ده ال_اله بیزه ساری گلدیلر. احمد سعیدله نهسه آلماق اوچون بیزدن آیریلاجاقلارینی سؤیلهدی.سونرا علاوه ائتدی کی شام ائلهمک اوچون ساعات ۲۰:۳۰دا شهریار رئستورانیندا اولاق. اونلار بیزدن آیریلدیقدان سونرا زینب بیر آز دولانیب پالتار زاد آلماغی تکلیف ائتدی. کونولسوزجه اونلارین یانینجا آددیملاییب پاساژا گیردیم. سعیدین نرگیزه باخیشلاری بئینیمده دولانیردی. بیر آن ایستهدیم اونلاردان آییریلیب بیر داها عیمارته قاییتمایام. ائله بو آندا نرگیز الیمدن توتوب بیر دوکانین اؤنونه چکدی. آغ بیر سارافون گؤستهریب نازلا او منه یاراشار دئیه ایشارت بارماغینی دوکانین شوشهسینه سؤیکهدی. من ده البتته کی یاراشار دئیه اونو دوکانینین ایچینه آپاردیم. گنج اوغلاندان سارافونو آلیب پرو ائتمک اوچون نرگیزه وئردیم. بیر آن سونرا کابینین قاپیسینی آچیب منی چاغیراراق یاراشیر میدئیه سورو وئردی. ایلک دفعهایدی اونون اینجه اندامینی بو قدر آچیق_ساچیق گؤروردوم. باشدان آیاغا آچییلمامیش غونچایا بنزر تنینی سوزوب گولر اوزله: ایندی دوغرودان نرگیز اولدون دئدیم. بیر آن ایچینده اللرینی کابینین ایچینه اوزانمیش بوینوما آتیب دوداقلاریمیاؤپدو سونرا دا بیر گؤز ووروب قاپینی باغلا دئدی. نرگیزین بو حرکتی یئنه ده ایچیمده مین بیر سورون یاراتدی.
پاساژدان چیخارکن خاطیرلادیم کی ائویمیزه باش چکمهلییم. زینب’له نرگیزی باش_باشا بوراخیب گؤرولهسی ایشلریم وار دئیه اونلاردان آیریلدیم. اؤنجه ائویمیزه گئتدیم. قاپینی نهقدر دؤیدوم کار وئرمهدی. ائله بیل بورایا کیمسه کؤچمهمیشدی. آقازاده’دن معلومات آلماق اوچون اونون دفترینه گئتدیم. هئچ کیمسه یوخ’ایدی. کاتیبه اوتوردوغو ماسانین اشیاءلارینی بیر کارتونا ییغیردی. منی گؤرجَک حیاتینی دگیشدی دئیه الینی آغزینا آتیب آغلادی. غریبه اویونا دوشموشدوم. منه یاردیم ائده بیلهجک هر کس بیر_بیر اؤلوردو. بو اویونون سونو نه اولاجاق؟ نهدن بو اولایلار منیم چئورهمده باش وئریر؟ منی بو اویونا کیم قاتدی؟ هه،آقازادهنین او یولداشی اولدو. شوبهم یوخدور هر شئی اونونلا باغلی دیر. من باشقا بیرینه زیان وئرمهدن بو ایشی بیتیرمهلییم. احمد’ه زنگ ائلهییب شام پیروقرامینی کنسل ائتمهگی ایستهدیم. او دا راضیلیق وئردی.
ساعات ایگیرمیدؤرده اون بئش دقیقه قالان سعید’دن باشقاهامیمیز عیمارتین سالونوندا اوتراجاقلاری بیر ماسانین اطرافینا یوارلاق شکیلده دوزوب اوتورموشدوق. بیر آن سونرا سعید الینده شاهمات تاختاسینا اوخشار بیر شئی گتیریب ماسانین اوستونه قویدو. سونرا دئدی کی بونون آدی وییا تاختاسی دیر و اونلا روحو چاغیراجاق. بیزدن ده ایستهدی کی ایشاره ائتدیگی واخت او دئینلری قورخمادان تکرار ائدک. ساعات ۲۴:۰۰ تامامدا لامپالاری سؤندوردوک. هر یئر قارالدی، تکجه ماسانین اوزریندهکی شام اطرافینا ایشیق ساچیردی. سعیدهامیمیزی سسسیزلیگه دعوت ائدیب نهسه پیچیلداماغا باشلادی. سونرا دوعالار اوخودو. بیز ده گؤزلریمیزی یوموب اونونلا بیرلیکده سؤزلرینی تکرار ائدیردیک. بیردن دیواردان بیر شئی یئره دوشدو. سعیدین اوجا سسله سن روحموسان؟ دئدی. سسینه گؤزلریمیزی آچدیق. بیر آندان سونرا وییا تاختاسینین اوزرینه قویدوغو نلبکی ترپهنیب بلی اوستونده دایاندی. سعید یئنه اوجا سسله، سن ائرکک میسن؟ سوردو. یئنه ده نلبکی ترپهنیب بلی اوستونده دایاندی. سعید اوزونو منه چئویریب ،بیر شئی میسوراجاقسان؟ دئدی. باشیمین ایشارتیله هه دئدیم. تیترهین اللریمین ایچینی ماسانین اوستونه داها سرت باسیب بیزدن نه ایستهییرسن سوردوم. اوشاقلار قورخو دولو گؤزلریایله بیر_بیرینه باخیب سونرا باخیشلارینی وییا تاختاسینا تیکدیلر. سعیدین الیفبا حرفلرینین اوستونه قویدوغو داش ترپهنیب سیرایلا ‘ ق’ ، ‘ ا ‘ و ‘ ن ‘ حرفینین اوستونده دوردو. زینب قورخوسوندان اؤزونو احمدین قوجاغینا آتاراق باغیردی. نرگیزین ده گؤزلرینین یاشی سوزدو. سانکی بیر ال قارنیمین ایچینی بوروشدوروردو. دوشگون سسله کیمدن ایستهییرسن؟ سوردوم. بو دؤنه هئچ بیر ایشارت گلمهدی. بیر داها سوردوم ، یئنه ده هئچ بیر ایشارت گلمهدی. سعید تاختانی گؤتوروب علاقه کسیلدی ، بیر ده صاباح آخشام سیناماق اولار دئدی. قیزلار آغلایاجاقلار کیمیسعیده باخیردیلار. احمد باخیشلارینی بیر یئره تیکیب دوموخوب قالمیشدی. سعید یئریندن قالخیب لامپالاری یاندیردی.
احمد ایندی نه ائدهجهییک دئیه سورو وئردی. بیردن ایکینجی قاتداکی اوتاقلاری خاطیرلادیم. کیمسه سسینی چیخارمادان تئز دئدیم: نه ائدهجهگیمیزی من بیلیرم.
هامیسی منیم سؤزومون آردینی گؤزلهییردی. او گون آیاق سسینین منی ایکینجی قاتدا اوتاقلارین قارشیسینا چکدیگینی سؤیلهدیم.
سعید ـ بو بیر سیقنال اولا بیلر.
زینب ـ آنجاق ایندی تهلوکهلی دیر.
ـ آما من بیر داها او اوتاقلارا گیرمهلییم.
احمد ـ من ده سنله گلهجهیم.
قیزلار واز کئچدیرمک اوچون چالیشدیلار آنجاق کار وئرمهدی. بیز بو تاپماجانی چؤزمهگه قرار وئرمیشدیک.
احمدین وساییللارینین ایچیندن بیر قووه چیراغی تاپیب ایکینجی قاتا قالخدیق. پیللهکنلرین بیتدیگی یئرده دایانیب قارانلیقدا بوغولموش دیبی گؤرونمهین سالونا باخدیق. احمد منه باخاراقهانسی دیر دئدی. الیمین ایشارتیله سالونون قورتاراجاغینی گؤستهردیم. فنارین ایشیغینا آستا_آستا ایرهلی گئدیردیک بیردن قاچماق سسی گلدی. سس بیز گئدن یؤنه ساری قاچیردی. بیر آز آیاق آلدیق. آرتیق اوتاقلارین اؤنونده’ایدیک. کیمسه الیمدن توتوب سوروتلهیهرَک قیرمیزی اوتاقلی قاپییا ساری چکدی. باغییرتیما احمد اؤزونو توللاییب منیم یئرله سورونن آیاقلاریمیتوتدو. آنجاق گؤرونمهین کیمسه ایکیمیزی ده چکیب اوتاغین ایچینه توللادی. قاپی باغلاندی. اوتاق بیر_بیریمیزی گؤره بیلمهیهجگیمیز قدر قارانلیق’ایدی. اللریم پاییز یارپاقلاری کیمیاسیردی. چتینلیکله سسیمیچیخاریب بورادا میسان؟ دئدیم. احمد داها دوشگون سسله هه دئدی. قالخیب قاپینی آچماغا چالیشدیم آنجاق آچیلمادی. قاپینی دؤیهرَک سعیدی چاغیردیم. احمد ده منله بیرلیکده سعیدی سونرا دا زینبی چاغیردی آنجاق اونلاردان هئچ بیر خبر اولمادی. سانکی سسیمیزی ائشیتمهییردیلر. آرخامیقاپییا سؤیکهییب اوتاغا دؤندوم نهسه اوزومه ساری گلیردی بیر آز اگیلیب بوروق وئردیم. اوزون ساپلی بیر قمه قاپییا ساپلاندی آردینجا تاواندان آسیلمیش نهسه یئره دوشدو. بیردن هر یئر اود توتدو. احمد باییلاجاق کیمیقاپییا سؤیکهنیب قالمیشدی. اوزونه بیر شیلله ووردوم اؤزونه گلدی. اودون ایشیغینا هر یئری گؤرمک اولوردو. تاواندان چئشیدلی قوشلار اؤلوسو، قویون جمدهگی و آدام باشی ساللانیردی. اوتاغین اورتاسینداکی ماسانین اوستو آل قانا بویانمیشدی. اوستهلیک ایکی اوچ قمه و بیر بالتا دا اوزرینه ساپلانمیشدی. دیوارلار ، پنجرهلر ،تاوان و اوتاقدا اولان بوتون اشیاءلارین اوزرینده قان وار’ایدی. بو گؤرونتونو گؤرهرکن آز قالدیم قوسام. آیاقلاریمین اوستونده چتینلیکله دایانمیشدیم. احمد بوتون گوجویله قاپینی دؤیوب یاردیم ایستهییردی آنجاق هئچ کیمسه سسینی ائشیتمهییردی. اود داها آلوولانمیشدی. آرتیق ایستی اوزوموزو قارسیردی. توستو بوغازیما دولموشدو. گؤزلریمییوموب بیر باشا اؤسگوروردوم. آیاغیما توتاجاق کیمیبیر شئی دگدی. موکئتی چکیب بیر طرفه آتیب توتاجاقدان یاپیشیب قالدیرماغا چالیشدیم. بیر ایکی دؤنه یوخلادیم چوخ برک قاپانمیشدی. بوتون گوجومو قوللاریما ییغیب بیر داها چکدیم. جیریلتی سسیله اوتاغین آلتینا گئدن بیر یول آچیلدی. یئردن فنری قاپیب احمدی چتینلیکله قالدیریب پیللهکنلردن آشاغی ائندیردیب آردینجا اؤزوم ده ائندیم. سرداوادا فنرین ایشیغی بیر_ایکی مئتیر اویانلیغی گؤسترمیردی. قاباغا دوشدوم آرخامجا احمد الینی دیوارا سورتهرَک آددیم آتیردی. آدامین بئینینی چاتلادان ایرین قوخوسو نفس آلماغیمیزی برکه سالمیشدی. بیر آز گئتدیکدن سونرا آیاغیمین اؤنونده بیر قادین اسکئلئتی گؤردوم. آرتیق قورخویا آلیشمیشدیم بو گؤرونتو منی هئچ ده شاشیرتمادی آنجاق احمد گؤرونجه باغیریب آرخادان اللرینی بئلیمه دولادی. اونو بیر آز ساکینلشدیریب آددیملادیم. نفسیمیز کسیلن زامان بالاجا بیر قاپییا چاتدیق قاپی ائشیگه آچیلیردی. بیرلیکده نئچه آددیم دالی گئدیب قاپییا سرت تپیک سالدیق دارانق سسیله قاپی آچیلدی. عیمارتین دال طرفیندن ائشیگه چیخدیق. اللریمیزی دیزیمیزه سؤیکهییب ایکی قات اولوب نفسیمیزی دردیک سونرا عیمارتین اؤنونه طرف قاچدیق. بؤیوک قاپینی آچیب ایچهری گیردیک. قاپینین سسینه اوشاقلار قورخوب بیزه ساری دؤندولر. بیزی گؤرونجه شاشیریب قالدیلار.
سعید ـ سیز یوخاریدا دئییلسیز ؟
نرگیز ـهاردان چیخدینیز ائشیگه؟
زینب ـ اوز_گؤزونوز نییه قارالیب؟
احمدله بیر_بیریمیزه باخیب اونلارا یاخینلاشیب ایکی کیشیلیک مئبئلین اوستونده اوتوروب بوتون اولایلاری اونلارا دانیشدیق. سونرا حلهلیک بیر داها ایکینجی قاتا کیمسهنین چیخمایاجاغینا قرار وئردیک.
صاباح تئزدن یوخودان آییلیب پالتارلاریمیدگیشیب عیمارتین ائشیگینه چیخدیم. نرگیز ائیواندا اوتورموشدو. یانیندا اوتوروب تئز دورموسان دئیه سورو وئردیم.
نرگیز ـ هه یوخوم گلمیردی.هاوا چوخ گؤزل دیر.
اؤزومه اورهک وئریب الیمیبوینونا آتدیم. هه گئرچکدن ده.
نرگیز هئچ تپکی گؤسترمهدی. اؤزومه بیر آز داها اورهک وئردیم.
ـ سعید کیمدیر؟
نرگیز ـ داییم اوغلو.
ـ سئویرسنمیاونو؟
گؤزلریمه باخیب گولومسهیهرَک ، قیسقانیرسانمی؟ دئدی .
یئنه ده جان آلان گولومسهمهسی جانیما اود آتمیشدی آز قالیردیم ال آیاغیمیایتیرَم.
ـ سئون قیسقانار.
نرگیز ـ بس منی سئویرسن؟ نییه دئمیردین؟ سئودیگینه امین اولماق اوچون سعیدله رول اویناییردیق.
بیر آز گؤزلرینین ایچینه باخیب ساچلارینی تومارلادیم سونرا یاناغیندان اؤپوب امین اولدون مو دئدیم. او دا گولهرَک هه دئدی.
ـ من کنده گئتمهلییم. سونرا گؤروشهریک.
نرگیزـ نهیه؟
ـ او گون مسجیدین اؤنونده بیر آغ ساققال گؤردوم. ایچیمدن بیر سس دئییر او بیزه یاردیم ائدهجک.
نرگیز ـ بس من ده گلیرم. دؤز گئیینیم.
بیر آزدان سونرا نرگیزله برابر عیمارتین اؤنوندهکی دؤنگهدن ائنیب کنده ساری گئتدیک. همین آغ ساققال مسجیدین اؤنونده اوتوروب تسبئح چئویریردی. یاخینلاشیب سلاملاشدیق. دانیشارکن ایستهمه دن سؤزجوکلرین بیر سیراسینی اوزالدیردی. باشیمیزا گلن هر شئیی اونا دانیشیب یاردیم ایستهدیم. کیشینین قیریشمیش بنیزی آغ آپپاق اولدو. کوتونون جیبیندن بیر مندیل چیخاریب گؤزلرینین بوجاغینی سیلدی. سونرا اورهگه یاتان یوموشاق سسله دانیشماغا باشلادی.
قوجا ـ خانین ایکی اوشاغی وار’ایدی. بیر قیــز ، بیر اوغلان. قیزین آدی نرگیز، اوغلانین آدی آراز’ایدی. ایکی ائرمنی قوللوقچوسو دا وار ایدی. قیزلا من یاشــید”ایدیق.اونو چوخ سئویردیم. هردن اونو گؤرمک اوچون ائوین اطرافیندا دولاناردیم. بیر گون نرگیز منه یاخینلاشیب قوللوقچولاردان قورخدوغونو سؤیلهدی. او گوندن ایشیم ائوین اطرافیندا دولانماق اولدو.
قوجا درین بیر نفس آلیب داوام ائتدی.
بیر نئچه گوندن سونرا قوللوقچو آرسئنی مئشهده کیمسهیه دوزاق قوردوغوندا گؤردوم. سسسیزجه بیر یئرده گیزلندیم. کندلیلردن تانیدیغیم بیری مئشهدن اودون آپارماغا گلمیشدی. آرسئن اونو ایزلهییب یاواش_یاواش اونا یاخینلاشدی. سونرا قارتال اوونا شییغییان کیمیکیشییه سالدیریب الیندهکی بالتانی باشینا ائندیردی. اوندان سونراسی یادیما گلمهدی بیر آن اؤزومه گلیب گؤردوم گئجه اولوب. سونرالار بیلدیم ائرمنی آرسئن’له حیات یولداشی سیروارت ایبلیسه تاپینیبلار و اللریندن گلن هر تورلو جینایتی ائدیرلر.
قوجا دانیشاراق بیر الینده تسبئح چئویریب بیر الیله ماوی مندیلیایله گؤزلرینی سیلیردی. مندیلی جیبینه قویوب بیر قوتو سیقارئت چیخاریب اوووجونون آراسیندا کیبریتله آلیشدیریب داوام ائتدی.
بیر گون ائوین یانیندا بارماقلیقلارین آراسیندان نرگیزی آختاراندا غریبه بیر اولایلا قارشیلاشدیم. خانلا حیات یولداشی آت آراباسینا مینیبهاراسا گئتدیلر. آراز آرابانین آرخاسینجا قاچیردی بیردن آرسئنی گؤروب اولدوغو یئرده دیک دوردو. آرسئن یاخینلاشیب اونون قولاغیندان یاپیشیب سوروکلهیهرک ائوه ساری آپاردی. چاشیب قالمیشدیم او نئجه اورک ائلهییب خانین اوغلونون قولاغیندا توتموشدو!!
بیر نئچه ساعات سونرا نرگیزله بولوشدوق. آتا _آناسینین شهره قوناق گئتدیکلرینی سؤیلهدی و دئدی کی اونلار اولمایاندا آرسئنله سیروارت اونلاری اؤلدورمک ایستهییرلر. من نرگیزه خانین آرخاسینجا گئدهجهگیمیسؤیلهدیم آنجاق او بو ایشه راضیلیق وئرمهدی. دئدی آتاسی دؤنرکن هر شئیی اونا دئیهجک.
اوندان سونرا نرگیزله بولوشا بیلمهدیم. سونوندا خان گلدی. ائوده قوللوقچولاردان خبر یوخایدی. خان اوشاقلارین تیکهتیکه دوغرانیلمیشین ائوده تاپمیشدی. من خبری ائشیتدیگیمده خانین یانینا گئدیب هر شئی اونا سؤیلهدیم. بیر نئچه آتلی گؤندریب اونلاری یئرده ده گؤیده ده اولسالار تاپیب گتیرمهلرینی بویوردو. ایکی گون سونرا آتلیلار اونلاری گتیردی. خان سرداوا دا سیروارتی آغیر ایشکنجه آلتیندا اؤلدوردو. سونرا دا آرسئنی مئشهیه آپاریب موتورلو میشارلا دوغرادی. آنجاق بو سون اؤلوم اولمادی. آرسئن خانلا حیات یولداشینی دا اؤلدورمک اوچون ائوی طیلسیمه سالمیشمیش. خان ائوه دؤندوگونده حیات یولداشی اؤزونو سرداوادا آسمیشدی. او گوندن خان یوخ اولدو. بیر داها اونو کیمسه گؤرمهدی. ایللر سونرا خبر چاتدی خان تورکیهده حیاتینی ایتیریب.
قوجا سؤزونو بیتیردی آنجاق من حلهده گؤزومو اوندان چکه بیلمیردیم. هئچ اؤزومده دئییلدیم. ایچیمدهکی سورغولار بئینیمیپارتلاتماغا آز قالمیشدی. من بو اویونونهاراسیندایام؟ نهدن من بو ائوه گتیریلدیم؟ خانین اوغلو منله، قیزیسا سئودیگیم قیزلا آدداشمیش! بو نئجه اولور؟…
نرگیزین سسیله اؤزومه گلدیم.
نرگیز ـ منیم آتاملا_آنامدان بورالیایمیش. آنام مئشهده اؤلوب. آتام دا بیزی گؤتوروب آمئریکایا قاچیر. سونرا…
قوجا نرگیزین سؤزونون آراسینا گیردی.
قوجا ـ رحمتلیک آنان دا ، آتان دا و بیر چوخ آداملار آرسئنین الیله اؤلوبلر.
ـ بس منه بو ائوی وئرن کیشی؟
قوجا ـ سنله بو ائوین علاقهسینی بیلمیرم آنجاق طیلسیمین باطیل اولماسی اوچون بو ائوده سون بیر دفعه بیری اؤلمهلی دیر. دئدیگین آدام بلکه ده خانین روحو’ایمیش سنی بورایا گؤندریب اؤلولرین روحونو سربست بوراخاسان. طیلسیم باطیل اولمایینجاق بو اولایلارلا ایلگیده اولان هر کس بیر_بیر اؤلهجک. یازیق صمد….
بیر آن گؤزلریمینرگیزه ساری چئویردیم. ایشارت بارماغینی دیشلریله چئینهییردی. باییلاجاق کیمیگؤزلرینین قاراسی ایتمک اوزرینده’ایدی. تئز آیاغا قالخیب نرگیزین بیر الینی بوینوما آتیب قولتوغونا گیریب قوجا’ایله ساغ اوللاشیب اورادان اوزاقلاشدیق. کند’دن ائشیگه چیخیب عیمارتین دؤنگهسینده یولون قیراغینداکی بؤیوک بیر داشین دیبینده اوتوردوق. نرگیز اؤزونه گلمیشدی. گؤزلریمه زیللهنیب گولومسهدی.
نرگیز ـ قورخورسان؟
ـ اؤزومدن یوخ،باشقا بیریسینی ایتیرمکدن قورخورام.
نرگیز ـ من ده.
ـ قوجانین سؤزلرینین فرقینده اولدون مو؟ خانین اوشاقلاری بیزله آدداش’ایمیش.
نرگیز ـ منجه بو دوگون بیریمیزین الیله آچیلمالی دیر.
نرگیز بیردن چیخیش یولو بولموش کیمیباغیردی: آراز تاپدیم!
ـ نه؟
نرگیز ـ دور، تئز ائله. عیمارته گئدیب بیر داها دون آخشامکی اوتاغا گیرمهلیییک.
ـ آنجاق، اورا چوخ تهلوکهلی دیر.
بیز سون دفعه اورایا گیرهجهییک.
آیاغا قالخیب نرگیزله ال_اله وئریب عیمارته دوغرو یولا دوشدوک. اورایا چاتدیغیمیزداهاوا قارالمیشدی. بؤیوک قاپینی آچیب ایچهری گیردیک. اوشاقلار دئیینهرَک اوستوموزه توکولدو.
احمد ـ سیزهارداسیز؟
زینب نرگیزی باغرینا باساراق: مین بیر خیالا دوشدوم…
سعید ـ ایپ اوجو تاپدینیز می؟
اوزومو سعیده توتاراق·سنهاردان بیلدین ایپ اوجو تاپماق پئشیندهییک؟
سعید گولهرک: قورخما، سحر ائرکن ائیواندا نرگیزله دانیشاندا ائشیتدیم. من روح زاد دئییلم.
هر شئیی اونلارا دانیشدیقدان سونرا بئله قرارا گلدیک نرگیزله من بیر داها ایکینجی قاتداکی اوتاغا گیرک. ایچیمده کئچن دؤنهکی قورخودان خبر یوخ’ایدی. نرگیزه فیکیر وئردیم ائله بیل اونون دا قورخوسو تؤکولموشدو. احمدین قووه چیراغینی گؤتوروب پیللهکنلری یوخاری چیخدیق. سالونون دیبینه قدر یاواش _ یاواش یئریدیک. غریبه دیر بو دؤنه سیقنالدان خبر اولمامیشدی. ایکی اوتاغین اؤنونده نرگیز اوزونو منه توتوبهانسی دیر دئیه سورو وئردی؟
هانسی اوتاغا گیرجهگیمیزی دوشوندوگومده بیردن قیرمیزی قاپی یارییا قدر آچیلدی. اؤنجه من، آرخامجا دا نرگیز اوتاغا گیردی. اوتاق قاپ_قارانلیق’ایدی. قاپی آچیلدیغی کیمیده اؤرتولدو. نرگیز منه یاخینلاشیب قولوما ساریلدی. اوتاقدان یاواش _یاواش اینیلتی سسی قالخدی. بیر آن سونرا اؤنجه ائشیتدیگیم اوغلان اوشاغینین گولمک سسی ده اوجالدی. سونرا بیر قیزین سیزیلتیسی، سونرا بیر کیشینین باغیرتیسی، سونرا موتورلو میشار سسی بیر بیرینه قاریشدی. کیمسه بیزه یاخینلاشدی. آیاق سسی اطرافیمیزدا بیر نئچه دؤنه دولانیب دیوارا ساری گئتدی. قووه چیراغینین ایشیغینی آردینجا سالدیم. دیورا قیرمیزی بویا’ایله اگری_بویرو جیزگی’ایله قان یازیلیدی.سونرا آلتیندا یا سن یا نرگیز یازیلدی. نرگیز اللرینی بئلیمه دولاییب یاواشجاسینا آغلاماغا باشلادی. بئینیمده مینلرجه فیکیر دولانیردی. نرگیزین باشینی دؤشومه باسیب ساچلارینی تومارلایاراق سن اوتاقدان چیخ دئدیم.
نرگیز آغلایاراق تیترک سسله:یوخ، یوخ.
بیردن اوتاغین دیبیندن قولاقلاریمیکار ائدجک قدر برک سس قالخدی. یئنه ده دون گئجهکی کیمیاوتاغی آلوو بورودو. بیر پیچاق گلیب قولوما ساپلاندی. باغیراراق یئره دوشدوم. نرگیز ده باغیراراق باش اوجومدا اوتوردو. بیر آندا نرگیز یونگول قولچاق کیمیقالخیب دیوارا زوپاندی. آلوولانمیش ماسانین اوستوندن بیر بالتا قالخیب فیرلاناراق منه ساری گلدی. چتینلیکله بوروق وئردیم. بالتا یئرین پارکئتینه ساپلاندی. آرتیق هر یئری آلوو بوروموشدو. بیر جوت ال بوغازیما کیلیدلهنیب سیخماغا باشلادی. بیر آندا نفسیم دارلیق ائتدی. نه قدر چالیشسایدیم کار وئرمیردی. بوغولماق اوزریندهیدیم. سون نفسیمده نرگیزی گؤرمک اوچون چتینلیکله گؤزلریمیاوتاقدا دولاندیردیم. نرگیز پنجرهنی آچیب قیراغینا چیخمیشدی. منه ساری دؤنوب آغلایاراق باغیردی.
نرگیز ـ آراز سنی چوخ سئویرم.
سونرا اؤزونو پنجره’دن آشاغی توللادی. بیر آندا دوروم نورمالا چئوریلدی. نه اوتاقدا آلوو ، نه بوغازیمیسیخان ال’ایله قولوما ساپلانان پیچاق، نه گؤرمهگی چتین ائدن قارانلیق، نه ده اطرافدا قان ایزلری وار’ایدی.
یووووخ دئیه باغیریب پنجرهیه دوغرو سیچیرادیم. نرگیزین آغ شالی یئللهنهرَک آشاغی دوشوردو.
سون
اؤلوم ائوی(۳)/ قاسیم پناهی
اؤنجه تبریزینهاوا لیمانینا گئتدیک. سعید آدلی کیمسه روحو چاغیرماق اوچون بیزه یاردیم ائتمهگه گلهجکدی. بیر آز گؤزلهدیکدن سونرا بیریسی تئرمینالدان چیخیب بیزه دوغرو گلدی. آشاغی_یوخاری ایگیرمیسکگیز یاشی اولاردی. ساچلارینی دیزلی کسدیرمیشدی. یاشیل کؤینهگینین آلتیندان بیر آغ تی شرت گئییب دوگمهلرینی آچیق بوراخمیشدی. گونش گؤزلوگونو تی شرتینین بوغازیندان آسلاییب ووقارلا بیزه ساری آددیملاییردی. زینب’له نرگیز اونو تانییر کیمیال قالدیردیلار. گولر اوزلو اوغلان یئتیشیبهامیمیزلا سلاملاشدی. سونرا اوزونو نرگیزه چئویریب اونو باغرینا باسیب منیم جانیم نئجه دیر ؟ دئدی.نرگیز ده چوخ صمیمییتله اونو یانیتلادی. قیسقانجدان یومروقلاریمیائله برک سیخمیشدیم کی زینب منی گؤرن کیمیاوزونون رنگی آتدی. احمد منله سعیدی تانیش ائدیب سونرا آرابانی گؤستهرهرَک گئدهگین دئدی.


c: text/html

text:
آشیق فرهاد
آشیق فرهاد، آشیق/عاشیق صنعتینین بؤیوک اوستالاریندان ایدی. سلیم اوغلو فرهاد، ۱۲۷۳-جو ایلده دول ماحالیندا، ثمرتو کندینده دونیایا گلیبدیر.[۱] آشیق فرهاد سلیمی۱۳۴۱-جی گونش ایلینین دوندوران آییندا دونیا ایله ویداعلاشاراق عرب باغی (آغا قبیری) مزارلیغیندا توپراغا تاپشیریلیب.[۱]
یاشاییشی[دَییشدیر]
آشیق فرهاد، گنج چاغلاریندا ساز و سؤزه ماراق گؤسترهرک، آشیق جاوادین یانینا گئدیب اونا خدمت ائدیر. ایللر بویو اونا شاگردلیک ائتدیکدن سونرا، بیر اوستاد آشیق کیمی اورمو بؤلگه سی و آذربایجان دیاریندا تانینیر. واختی ایله، اؤز دورونون ان آدلیم آشیغی اوْلان فرهاد، عؤمرو بویو مختلف حاقسیزلیقلار و ظلملرله قارشی-قارشیا گلرکن، یولوندا دیم-دیک بیر چینار تک دایانیر و هئچ نه اونو اؤز یولوندان دؤندره بیلمه ییر. بیر واختلار اورمودا اوْلان جووود عائله لرین حیله لری ایله،چالیب اوخوماغی اورمودا یاساق اولارکن، آرازی آتلاییب، او تایا کئچیر. اورادادا اونو چکمه¬ین دئمه چوْخ ایمیش، آشیق فرهاد مجبوراً یئنه سفر ائدیب، اورمویا قاییدیر. آشیق فرهاد نئچه ایللر سورگونده یاشاییر. ایللر بویو اورمو حاکمی و پلیسی ایله اوز-اوزه دوران فرهاد، مجبوراً بئش سفر گورجوستان ولایتی و بورچالی ماحالینا ائدیب اورادا آشیقلیقلا مشغول اولموشدور. کئچمیشلردن بری دول ماحالی ایله، بورچالی ماحالی انسانی بیر-بیرلری ایله ایلگیده اولموشدور. ائله بونا گؤره ده، بۇ ایکی ماحالین صنعتکارلاریدا، بیر-بیرلرینی تانییب، گئت گلده اولوبلار. بونلاردان حتی بعضی لریده آشیق دوللو اباذره تای اورا گئده رک، قالارگی اولموشدور. دوللو اباذر ۱۸۵۱-جی ایلده اورمونون دول ماحالیندا دوغولوب ۱۸۸۱-جی ایلده ۳۰ یاشی اولدوغو واختدا بیر دفعه لیک، اورمودان کؤچه رک، بورچالی ماحالینا یوللانمیشدیر. اباذر گئدیشی ایله برابر، اورمو مکتبی نین بیر سیرا هاوالارینین بورچالی مکتبینه داشی¬ییجی سی اولاراق ، اورادا مختلف شاگردلر یئتیرمیشدیر. بونلاردان ان آدلیمی، آشیق حسین ساراچلی دیر. آشیق حسین ساراچلی نین سازی و سؤزو هله ده دیللر ازبری دیر و هله ده او تایدا, اونون اوستادلیغی دیللرده گزیر.
آشیق فرهاد سونسوز بیریسی ایدی و بونا گؤره ده اوشاغی اولمامیش ایدی. اوشاغی اولمادیغی اوچون، بوگونده اونونلا ایلگیلی آرتیق معلومات توپلاماق اوچون بیر ایز یوخدور. اونون اوستادی یعنی آشیق جواددا سونسوز ایمیش. اوستادینین اوشاغی اولمادیغینا گؤره اوستادینی عؤمرونون سونونا قدر ائوینده ساخلاییر. هابئله اونون حیات یولداشینی آشیق جوادین وفاتیندان سونرادا ائوینده ساخلاماسیدا، اونون نه قدر بؤیوک انسان اولدوغونو ثبوتا یئتیریر. حتی اوستادینین خانیمی بیرگون دا چوْخ قوجالمیش ایمیش و پیس وضعیتده ایمیش، آشیق فرهاددان اونو آپاریب چؤللرده بوراخماسینی ایسته ییر. آشیق فرهاددا بۇ سؤزدن چوْخ اوزوله رک، اونو عؤمرونون سونونا قدر ساخلاماغی بورجونو خاطرلاداراق دئییر: بۇ منه، بیر بورج دور. من سنه یاخشی لیق ائتمه ییرم. یالنیز وظیفه می یئرینه یئتیریرم. هر نه اولور اولسون، حتی منیم حیات یولداشیمدا بیرگون سندن یورولسا، اؤزوم تکجه وتک باشیما سنین هر نه یینی یئرینه یئتیره جگم. اولا بیلسین، حتی سنه خاطر بوتون مالیمی قویام آما بیل سنی بوراخمارام. عؤمور بویو دوزلوک و صافلیق ایله، یاشایان فرهاد اورمونون کئچه چیلر محله سینده یاشامیشدیر. اؤز دورونون اوستاد آشیقلاری نین قارشیسیندا گؤزل و اوجا سسی ایله سئچیلیرمیش.
اونو بیر دیندار بیریسیده دئییرلر. فرهاد اورمونون سوننو مذهب تورکلریندن اولاراق، بیر دفعه کربلا زیارتینه گئدیب اورالاری گزمیشدیر. بونا گؤره ده یاخینلاری اونو کربلایی فرهاددا دئیه رمیشلر. چوْخ تمیز اوره ک و دینه باغلی اوْلان فرهاد، اؤز دورونون آشیقلاری ایله، فرقلی اولاراق(پاخیل دگیلدی)، هامی نی آشیقلیغی اؤیره نمه یه دعوت ائدرمیش.
مختلف شهرلرده و ماحاللاردا چیخیشی اولان، فرهاد، نئچه نفرلری آشیقلیقدا باغلایاراق، اؤز اوستادلیغینی هامی¬یا ثبوتا یئتیرمیشدیر. بونلاردان بیر نمونه، تورکیه لی آشیق قوجالارین آدینی چکمک اولار. آشیق قوجالار اورمویا گلدیگینده شهرچایی ساحلینده مجلس قورولموشدو. فرهاد ایله قوجالارین باغلاشمالاری یئددی گون اوزانمیشدیر، آما نهایت فرهاد قوجالاری باغلایاراق، اونون سازینی الیندن آلمیشدیر. فرهادین گؤزللمه، دیوانی، شاغی کیمی هاوالاری هله ده شهریمیزین قوجالاری طرفیندن به به-چه چه ایله تعریفله نیر. او اورمو آشیق مکتبینه، بیر هاوادا هدیه ائتمیشدیر؛ اودا شاغی هاواسی دیر. شاغی طایفالاریندان الهام آلاراق، بۇ هاوانی یارادان فرهاد، قیسا زماندا آشیقلارین دیللرینه دوشموش و ماحاللاری آشاراق، بیر گؤزل آشیق هاواسینا چئوریلمیشدی. بۇ هاوانی ایندی غربی آذربایجان آشیقلارینین هامیسی بیلیر و بیر کلاسیک آشیق هاواسی کیمی یئرینه دوشوب. اونون یئتیرمه لریندن و شاگردلریندن سامیرتیلی آشیق عزیزین آدینی چکمک اولار. اوستاد آشیق عزیز، نئچه ایللر فرهادین یانیندا اونا خدمت ائدیب ساز اؤیره نمیشدیر. ائشیتدیگیمیزه گؤره، چوْخ واختلار اونلارین سسلرینی بیر-بیریندن آییرماق اولماییرمیش و اوستاد ایله شاگردین سسی اوست-اوسته دوشورموش. عزیزده اوستادی فرهادا تای، کامل اوستاد ایمیش و او چالان هاوالاری هله ده کیمسه چالا بیلمه ییب. بعضی لر اؤزلرینی آشیق فرهادین آدلیم اولدوغونا گؤره، اونا منسوب ائتمه لرینه باخمایاراق، دئیینلره گؤره ائله فرهادین تکجه بۇ شاگردی وار ایمیش. عزیزین پنجه سی و ساز چالما قایداسیدا بونو ثبوتا یئتیریر. آشیق فرهادین گؤزل سسی و گؤزل ساز چالماسی ایللرین دگیرمانیندان کئچه رک، تعریفاتی بوگونه قدر گلیب چاتیب. بودا اونون نه قدر اوستاد اولدوغو و نه قدر سئویلدیگینی گؤستریر. نیه کی، اونونلا بیر زمان یاشایان آشیقلارین چوخوندان بیر آددا بئله قالماییب. اورمودا قهوه لرده اوخودوغو واختلار، قهوه خانالاردا، ایگنه سالماغا یئر اولماییرمیش. حتی قهوه چی مجبور اولورموش، جمعیتین چوْخ اولدوغونا گؤره قهوه نین قاپیسینی باغلاسین و گلنلری قایتارسین. اونون سسینین نه قدر گوجلو و اوجا اولدوغونو بوگون بیزلر بیلمه ییریک، آما دئییلنلره گؤره هاچان اوخوسا ایدی، دا کیمسه جرأت ائدیب اوخویا بیلمز ایمیش.
یوردوموزون قوجامان و آغ ساققال انسانلاریندان ائشیتدیگیمه گؤره، گؤزل لیکده و اوجالیقدا او بیری آشیقلارین سسی اونون حتی یاریسیدا اولا بیلمزدی. لبه دار تاخارمیش، تاخمایان واختلار ایسه، شلمه یه تای بیر پارچا باشینا دولارمیش. اوجا بوی ایمیش و سازی قارنی اوسته چالارمیش( قارنی او قدر یوغون ایمیش، ساز قارنی اوسته دورورموش. آما اونون جوانلیقلارینی گؤرنلر، اونو آریق بیریسی تعریفله ییردیلر). اونون هنر و صنعت عالمینده،پارلاقلیغی ، عؤمرونون سون ایللرینده، ائله ده یاخشی دوام ائتمه میشدی. فرهادین عؤمرونون سون ایلینده سسی ضعیفله یه رک، دای مجلسی دولاندیرماغا جواب وئرمه میشدی. بونا گؤره ده، خوشا گلمز ماجرالار باشینا گلمیشدیر. او قهوه ده اولدوغو بیرواختدا ، قهوه چی بیر آیری آشیغا پول وئره رک، اونو قهوه یه گتیریب فرهادین یئرینه چالاجاغینی بیلدیرمیشدیر. بۇ سؤزدن چوْخ اوزولن فرهاد سازینی گؤتوره رک، اورادان چیخمیشدیر.
تأسفله، آشیق فرهادین اؤلوموندن ۵۰ ایل اؤتمه سینه باخمایاراق، اوندان بیر نشان و اثر قالماییب. تکجه بیر شکیل و ایکی آشیق هاواسی. بۇ آشیق هاوالاریدا، بۇ تزه لیکده(۹۰-نجی) ایلده طرفیمیزدن تاپیلمیشدیر. یوخسا اوندان اؤنجه، بۇ سسلرده یوخ ایدی. بودا بیر شهرین، نه قدر آدلیملارینا و صنعتکارلارینا صاحب چیخماسینین سیمگه سی اولا بیلر. شهریمیزین آغ ساققاللاریندا ائشیتمیشیک، او اوستادین سسینی بیر دفعه تهراندان گلیب، قدیم گرامافون صحیفه لرینه ضبط ائدیب آپاریبلار. کیملر گلیب؟ هاچان گلیب؟ بللی دگیل. منیم تهراندا صداوسیما آرشیوینده نئچه ایللر اؤنجه چالیشان بیریسیندن خبر آلدیغیما گؤره، فرهادین او اداره نین آرشیوینده، اون بئشه یاخین هاواسینین موجود اولدوغونا اینانمیشام. آما بۇ سؤزو بیلمک بیر مسأله، آشیغین سسلرینی(اولورسا) او آرشیودن ائشیگه چیخارتما یوز مسأله. آشیق فرهاد نهایت ۲/۱۱/۱۳۴۱ تاریخینده گؤزلرینی بۇ دونیادان یوماراق، سون منزله یوللاندی. اونون مزارینین بوگون ایتگین اولماسی، ان گولونج مسأله لردندیر. نیه کی، اونون وفاتیندان، نئچه یوز ایللر یوخ، اللی ایل اؤتور. اللی ایلده بیر مزارین ایتیب، باتماسینا چوْخ قیسا بیر زماندیر.
بوگون بیلمه ییریک، اونو هارادا دفن ائدیب، قویلاییبلار. بیر سیرا ادعالاری اولانلاردا وار، دئییرلر بیز فرهاد ایله بئله قارداش ایدیق، بئله یولداش ایدیق، آما اونلاردا هره سی بیر سؤز دئییر. حتی نئچه سی اونون مزارینین ایتگین اولماسینا اعتراض ائده رک، اونا صاحب چیخماماق اوچون هامی یا، انتقاد ائدیرلر. بونلاردان سوروشماغیمیز یاخشی اولار: به سیز نیه صاحب چیخماییبسینیز؟ ان آزی ائده بیلردینیز، اونون قبرینین آدرسینی خاطرینیزدا ساخلایاسینیز. هر حالدا بوگون اونون قبری ایتگیندیر. کیمسه نین¬ده خبری یوخدور. بیری دئییر، کندلرینده باسدیریبلار. بیری دئییر یوخ ائله اورمونون آغا قبیری قبریستانلیغیندادیر، آما داشینی سیندیریبلار و داها تاپماق اولماز. بیری دئییر، آغاقبیری مزارلیغینا دووار چکنده، دووار آلتدا قالدی.[۲]
آشیقین اؤز سسی ایله ایکی آشیق ماهنیسی[دَییشدیر]
۱. بیرینجی هاوا
۲. ایکینجی هاوا
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ اورمیه آدلیملاری (نام آوران اورمیه/علی بابایی نیلوئی/۱۳۸۹/تکدرخت یایینائوی-ص۳۱
- ↑ http://durnanews.ir/?p=۷۱۶۹

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سوال عوضلیکلری
تبریز دیالئکتینده سوال مقصدیله کیم، نه، نه قده، نه جور، نئجه، نه منه، نه وخ، نه تر، حاچان، حاواخ، هانکیسی/هانسی عوضلیکلریندن استفاده اولونور. مثل: به نه ایش گؤروم، هارا گئدیم، کیمه دیییم.. اما هوانین ایسسی اولماقینا نه دیییسن؟..قردشون حالی نجه دی؟.. بابا حاجا نه وخ گلیپ؟..
تبریز دیالئکتینده نه منه سوال عوضلییی گئنیش اشلنمه سینه گؤره دیگر عوضلیکلردن فرقلنیر. بو "نه" معناسینی افاده ائدیر و اسمین حال شکیلچیلرینی قبول ائدرک ده ییشیر. نه منه لازیمدی. پولی نه منه ده قویدی اورا.؟
نه منه عوضلییی بعضن متن داخلینده نه قدر، هارا سؤزلرینین سینونیمی کیمی ده ایشلنیر. مثل: بیرا نه منه دی؟ قیشلاقوز نه منه دی؟
تبریز دیالئکتینده هانسی و هانسیکی عوضلیکلری ده ایشلنیر.مثل: اولار اوغلانین هانسی شتده رینه قیز وئرمزله؟ هانکیسینین کی ماشنی وار، گئدر ایرانین شوماللارینا..
تبریز دیالئکتینده نئجه عوضلییینین "ه" سسی دوشموش، نئج فورماسی دا مشاهده ائدیلیر. بو فورما نئجه عوضلیییندن سونرا صایتله باشلانان سؤز گلدیکده اؤزونو گؤستریر. مثل: دلی ولموشدولا، سن بو سؤزلری نئج ائشیتمیسن؟ بو فورمایا شهریارین شعرلرینده ده راست گلمک ممکندور. مثل: هئچ بیلمیرم گؤزللرین نئج اولدی...


text:
یووا
قوشلار و بعضی حیوانلارین یومورتالارینی و بالالارینی یئتیشدیرمک اوچون دوزلتدیکلری یئردیر. قوشلاردا یوا دوزلتمک عمومی بیر ایشدیر. بالیقلاردا، بؤجک لرده و سورونگن لرده و ایکی یاشایان لاردا دا چئشیت لی یووالار گؤرونور. ایستر موریانالارین قالاسی و قوندوزلارین(سو ایتی) ائولری، ایستر آری پتگی و باراما(ایپک قوردو) پیله سی، هامیسی بو جانلیلاری و بالالارینی، اُوچولاردان و هاوا دَییشیکلیک دوروموندان قوروماغا، شاشیرتیجی درجه ده دوزنلی اینشا ائدیلن ائولردیر. جانلی لار بو ائو لری، یارپاقلار و قوروموش اغاج بوداقلاری و چور-چوب و پالچیق، یادا بدنلرینده اولوشان ایپک و موم کیمی دوغال ماده لرله دوزلدیرلر. بعضی لری ده اوبیری جانلیلارین ائوینده، سؤز گلیمی موریانالار قالاسیندا یادا بیزیم ائولرده یاشار.


text:
کمال عبداللایا جاواب: ح.جاوید ''ایلان بالاسی'' کیمی
- یازار: آغالار قوت
- کؤچورن: وحید نریمان
دیلیمیزین تورکییهجه قارشیسیندا دوشمهیه باشلادیغی «کندچی» ایستاتوسو حاققیندا سون زامانلار آز قالا قیشقیرا-قیشقیرا، سیلسیله مقالهلر یازیرام. باکیدان ایسه هئچ بیر رئاکسییا گلمیر. ادبیات سایتلارینی ایشلهدنلر، اولا بیلسین سیزین اؤزونوزون بو مذاکیرهلره قوشولماغا بیلیینیز چاتمیر، بس نه اوچون بیرجه یول دا اولسون کیمدنسه بو مؤوضودا بیر فیکیر سوروشمادینیز، رای ایستهمهدینیز، پولئمیکا آچمادینیز؟ ادبیاتین دیلله آزاجیق باغلیلیغی اولمالیدیر، دئیهسن، یوخ؟


text:
باییر بایرامی
ایسلام دینی یاخین شرق و اورتا عاصییا اولکه لرینده یاییلدیقدان سونرا عرب خیلافتی بو اولکه لرین خالقلاری نین عادت عنعنه لری نین بایراملارینی تقیب ائتمه یه باشلادی.
عصرلر بویو دینی خادیملر، موختلیف طریقت نوماینده لری بو بایرامی طبیعی و تاریخی کوکلریندن آییرماغا چالیشمیش، اونا دینی مووهومی لیباس گئییندیرمه یه جهد گوسترمشلر. حتی بعضی دین خادیملری بئله بیر فرضیییه یه اویدورموشلار کی، نووروز بایرامی گویا دورد خلیفه علی نین حاکیمیته (۶۵۶-۶۶۱) گلدیگی گونله علاقه داردیر.
حالبوکی ایمام علی اییول آییندا حاکیمیته گلمیش، نووروز ایسه یازدا بایرام ائدیلیر. اصلینده، خالقین بایراملا علاقه دار کئچیردیگی مراسیملر هئچ بیر دینی ائهکاملار ایله باغلی دئییلدیر. اکثر خالقلار باهار بایرامی نین اسل ماهیتیندن دوغان بیر سیرا عادت-عنعنه لری اویونلاری ایندییه دهک ساخلامیشلار.
اورتا عصر مولیفلری شرق اولکه لرینده ایسلام دینی یاییلدیقدان سونرا دا نووروز بایرامیندا یاز عنعنه لری نین، اکینچیلیک تقویمی اعتیقادلاری نین موحکم یئر توتدوغونو گوستریرلر.
تورکجه ده بایرام کلمه سی چول و طبیعت آنلامیندا اولان »باییر« کلمه سیندن آلینیب(باییر+ام) »ام، یم، وم« سون اکی فعلدن اسم دوزلدر. دوروم(وضعیت)، اینام(اعتقاد) سئچیم(انتخابات) و گئییم(لباس) کیمی. دئمک بایرام کلمه¬سی باییر و طبیعت کلمه¬لری ایله اورگانیک ایلگی¬ده¬دیر...
ادامه دارد...>>>


text:
ولو لم یقدرا علی التحصیل و تعذر علیهما الا بعد مدة
آما عادتاً بللی اولان بیر مودّتهدك تسلیمه گوج اولماسا و هر ایكیسیده عاجیز اولسا، او زاماندا بیر ایل و یا آرتیق كیمی موسامیحه ائدیلهمهین بیر مودّت اولورسا گؤرهسن بئیع باطیل اولمالیدیر یوخسا او مودّت گؤزلنیلمهلیدیر؟
باطیللیك سببلری: 1. نقل اولان ایجماعلارین ظاهیری 2. غررین ثابیت اولماسینا گؤره.
صحیحلیك سببی: ایجماعلارین معقدی تسلیمین بوتونلوكده ایمكانسیز اولماسی ایدی.
بونا گؤره ایجماع مودّعیسی اؤزو صحیحلیگه حؤكم وئریب. غرر ده دئییل. چونكی بو مودّتین باشا چاتماسینی گؤزلهملی اولدوغونو بیلیر. نئجه كی بئیده تأخیر شرط اولونان زامان گؤزلهملی اولار.
بونلارا اساساً باطیل و یا صحیح اولماسیندا ایكی طرف وار بلكه ایكی نظر وار. محقق «الشرایع» كیتابیندا تردید ائدیب. سونرا صحیحلیگی یاخشی بیلیب. «التحریر» و «المسالك» و محقق سبزوارینین «الكفایه»سیندن نقل اولاندا علامهنین تابعی اولوبلار.
بلی موشتری بو مودّتده اونا عایید اولان مولكون منفعتیندن خبرسیز (جاهیل) اولورسا، فسخ ائتمگه ایختیاری وار.
آما الده ائتمك گوجون اولمادیغی مودّت عادتاً سینیرلی اولماسا، مثلاً هیندوستانا گؤندریلمیش قولون قاییتما زامانی بللی دئییل. بئلنچی موعامیلهنین صحیحلیگینده ایشكال وار. چونكی عالیملر، عئینین تسلیم زامانینین مجهوللوغونا سبب اولدوغونا گؤره، عیدّهسی بیتمهمیش ریجعی بوشانمیش آروادین _كی عیدّهسی اوچ طهارت گؤرندن سونرا بیتهجك_ اوتوردوغو ائوین ساتماسینی جاییز بیلمهییبلر. (ریجعی بوشانمادا آروادی، نفقه و مسكنله تأمین ائتمك كیشینین بوینونادیر. آروادین عیدهسی اوچ طهارت گؤرمكدن آسیلی اولورسا كیشی اؤزونه عایید اولان، آروادین اوتوردوغو ائوی ساتا بیلمز. چونكی اوچ طهاریت مودّتی بللی دئییل.)
بو بارهده بعضی سؤزلر، مونقطیع وقفین ساتیلماسیندا قئید اولدو. (واقیف، مونقطیع وقفی ساتا بیلمز چونكی بللی دئییل كی موقوفعلئیهم هاچان مونقریض اولاجاقلار.)
ولو لم یقدرا على التحصیل وتعذر علیهما إلا بعد مدة مقدرة عادة وكانت مما لا یتسامح فیه كسنة أو أزید، ففی بطلان البیع، لظاهر الإجماعات المحكیة ، ولثبوت الغرر، أو صحته، لأن ظاهر معقد الإجماع التعذر رأسا، ولذا حكم مدعیه بالصحة هنا، والغرر منفی مع العلم بوجوب الصبر علیه إلى انقضاء مدة، كما إذا اشترط تأخیر التسلیم مدة، وجهان، بل قولان، تردد فیهما فی الشرائع، ثم قوىالصحة ، وتبعه فی محكی التحریر والمسالك والكفایة وغیرها .
نعم، للمشتری الخیار مع جهله بفوات منفعة الملك علیه مدة.
ولو كان مدة التعذر غیر مضبوطة عادة -كالعبد المنفذ إلى [ ال ] - هند لحاجة لا یعلم زمان قضائها - ففی الصحة إشكال: من حكمهم بعدم جواز بیع مسكن المطلقة المعتدة بالأقراء، لجهالة وقت تسلیم العین.
وقد تقدم بعض الكلام فیه فی بیع الواقف للوقف المنقطع
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
وكذا الاشكال لو علم التقدیر فی زمن الشارع و لم یعلم كونه بالكیل او بالوزن
هابئله بعضی شئیلردهده كی «پیغمبر زامانی چكی و اؤلچونون موقدّر اولماسینی بیلیریك آما بیلمیریك هانسیسی موقدّر اولموشدو (چكی و یا اؤلچو؟)»، ایشكال وار.
قئید اولانلاردان، بیر جماعتین سؤزونون ضعیفلیگی ظاهیر اولدو كی دئییرلر:
1. [چكی و اؤلچونو] موقدّر ائتمكده، پیغمبر زامانینین عؤرفونو مؤعتبر سایماقدا، شرعین عادتینه ال آتیب ایستیدلال ائدیبلر. شارع بیر لفظی ایشلتدیگینده اؤز عؤرفونه حمل اولمالیدیر.
2. شرعین عؤرفو بیلینمهدیگینده، شهرلردهكی عؤرفلر مرجع ساییلسین. بونو دا بونونلا ایستیدلال ائدیبلر: شرعین عؤرفو بیلینمهدیگی یئرده، عؤرفی حقیقیّه (عمومی عؤرف) مرجع ساییلیر.
3. شهرلرین عؤرفونده ایختیلاف اولاندا هر شهرین اؤزوندهكی عؤرفون مرجع اولماسی. بئله ایستیدلال ائدیلیر: عام عؤرفون اولمادیغی یئرده، خاص عؤرف اونون یئرینده اوتورار. بیتدی.
محقق ثانیده بئله دئییر: «عؤرفیّه حقیقیّهده، شارعین موطلق لفظینین اونا حمل اولان شئی (شرع عؤرفونده مؤعتبر اولان شئی) مؤعتبردیر.» (یعنی عام عؤرفدن صرف نظر ائدیب خاص عؤرفه طرف گئتمك اوچون بو مطلب مؤعتبردیر كی دونیادا عام عؤرف اولمایاندا خاص عؤرفه طرف گئتمك اولار. شرع عؤرفی ایله عام عؤرفی آراسیندا سئچمك لازیم اولدوغوندا یالنیز شرع عؤرفونون اولمادیغی یئرده عام عؤرفونه طرف گئتمك اولار.)
اگر بیر شئی موستقرّ اولاندان سونرا بیر عصرده تغییر تاپا، اوّلكی عؤرف مؤعتبر اولار. سونرادان عاریض اولان دییشمهنین تأثیری یوخدور. چونكی اوّلكی حؤكم ایستیصحاب اولونار. و بیرده پیغمبرین بو سؤزو: « بیر نفره حؤكم ائتمگیم بوتون عالمه حؤكم ائتمگیمیدیر».
آما ایقرارلاردا، آندلاردا و اونا تایلاردا ظاهیر بودور كی بونلارین هر هانسینین واقع اولدوغو زامانین عؤرفونه حواله اولسون بو اساسدا كی شخصین اؤزونون آنلادیغینا حمل اولسون. بیتدی. (محقق ثانینین سؤزو)
وكذا الإشكال لو علم التقدیر فی زمن الشارع ولم یعلم كونه بالكیل أو بالوزن.
ومما ذكرنا ظهر ضعف ما فی كلام جماعة من التمسك لكون الاعتبار فی التقدیر بعادة الشرع بوجوب حمل اللفظ على المتعارف عند الشارع، ولكون المرجع فیما لم یعلم عادة الشرع هی العادة المتعارفة فیالبلدان بأن الحقیقة العرفیة هی المرجع عند انتفاء الشرعیة، ولكون المرجع عادة كل بلد إذا اختلف البلدان، بأن العرف الخاص قائم مقام
العام عند انتفائه، انتهى.
وذكر المحقق الثانی أیضا: أن الحقیقة العرفیة یعتبر فیها ما كان یعتبر فی حمل إطلاق لفظ الشارع علیها، فلو تغیرت فی عصر بعد استقرارها فیما قبله فالمعتبر هو العرف السابق، ولا أثر للعرف الطارئ، للاستصحاب، ولظاهر قوله صلى الله علیه وآله وسلم: " حكمی على الواحد حكمی على الجماعة ".
وأما فی الأقاریر والأیمان ونحوها، فالظاهر الحوالة على عرف ذلك العصر الواقع فیه شئ منها، حملا له على ما یفهمه الموقع، انتهى.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
قوتفرید لایبنیتس
قوتفرید ویلهلم فون لایبنیتس — آلمان فیلوسوف، ریاضیاتچیسی و هوقوقسوناس، ایکیلی سایی سیستمی لاییحهسینین مؤلفی.
ایچیندهکیلر
حیاتی[دَییشدیر]
منده اوْ قدر یاخشی فیکیر وار کی،اگر مندن داها یاخشی گؤرمهسینی بیلنلر بیر گۆن اوْنلاری درینلشدیرهجک و منیم ذهن امییمه اؤز بئیینلرینین گؤزللیینی علاوه ائدهجکلرسه سوْنرالار بلکه نیهسه لازیم اوْلار" دئین قوتفرید ویلهلم لایبنیتس ۱ جۇلای ۱۶۴۶-جی ایلده لایپزیقده آنادان اوْلموشدور [۱]
.
فعالیّتی[دَییشدیر]
حۆقوق و فلسفه تحصیلی آلان لایبنیتس ۱۷-جی یوز ایل اوروپا سیاستی و دیپلوماتیاسیندا اؤنملی روْل اوْینامیشدیر. عینی درجهده فلسفه و ریاضیات علملرینه ده مثلسیز تؤهفهلر وئرمیش لایبنیتس اینگیلیس عالیمی نیوتوندان تام موستقیل اوْلاراق حساب (و یا ریاضی آنالیز) (جالجولوس) بیلیمینی ایختیراع ائتمیش ، فاکتیکی اوْلاراق چاغداش کومپوترلرینن اساسینی تشکیل ائدن ایکیرقملی حسابلاما سیستمینی یاراتمیشدیر. فلسفهده ایسه ان چوْخ اوْپتیمیزم نظرییهسینه گؤره خاطیرلانیر. اوْپتیمیستیک نؤقطه یی-نظردن چیخیش ائدن لایبنیتس اثرلرینده یاشادیغیمیز کایناتین محدود معنادا، اللهین یارادا بیلجیی ان مۆکمّل مکان کیمی قبول ائدیردی.
رنه دکارت و باروش ایسپینوزا کیمی فیلوسوفلارلا بیرگه لبنیتس ۱۷-جی یوز ایل آوروپا فلسفهسینده راسیونالیستیک فلسفی جریانین ان قاباقجیل نمایندهسی ساییلیر. لاکین لایبنیتس فلسفهسینده سکولاستیک فلسفی المنتلر ده آیدین سئزیلمکله منطیق و آنالیزین چاغداش آنلامینی اۆچ یوز ایل قاباقلاییر.
بۇندان علاوه لایبنیتس فیزیک و تکنولوژیه بؤیوک تؤهفهلر وئرمکله چاغداش بیولوژی، طیب، ژئولوژی، احتیمال نظریهسی، سایکولوژی علملرینده ایستیفاده اوْلونان تعریف و ایصطلاحینلری بللی ائتمیشدیر. اوْ بیرده سیاست، حۆقوق، اخلاق، دینشوناسلیق، تاریخ و فیلولوژی علملرینه ده بؤیوک خیدمتلر ائتمیش ، آرابیر ایسه شعرلر ده یازمیشدیر. اوْنون بۇ بؤیوک علمی فعالیّتی آیری-آیری ژورناللاردا، اوْن مینلرله مکتوبلاردا و نشر اوْلونمامیش الیازمالاریندا قالماقدادیر. گۆنوموزه قدر لایبنیتس ین یازیلاری بوتؤو بیر شکیلده نشر اوْلونمامیش و اوْنون علمه ائتدیی عوضسیز خیدمتلرین تام میقیاسی هله کی بللی اوْلونماییب.
۱۶۷۹-جو ایلده قوتفرید لایبنیتس « Explication de l’Arithmétique Binaire » آدلی مقالهسینده چاغداش ایکیلی سایی سیستمینین تام و گئنیش تصویرینی وئرمیشدیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
بؤلمه:ریاضیاتچیلار
بؤلمه:آلمان فیلوسوفلار بؤلمه:آلمان فیلوسوفلاری


text:
«کیمه نیّت، کیمه قیسمت» تئاتری اورمیهده صحنه آلدی اورمولو یازیچی رضا خوفینین یازیسی و یؤنتمنلییی ایله «کیمه نیّت، کیمه قیسمت» آدیندا نوماییش اورمودا صحنه آلدی. بو نوماییش، اجتماعی مسئلهلره طنز باخیشی ایله باخاراق، آذربایجان تورکجهسینده حاضیرلانیبدیر. «کیمه نیت، کیمه قیسمت» تئاتری، آذر آیینین ۲۱-دن، ۲۷-سینه کیمیاورمیهده ارشادین فرهنگی-هنری مجتمعسینده اولان شمس سالونوندا صحنه آلیر. بو نوماییش، هرگون آخشام ساعات بئشده ...Read More »
سومین شماره «غروب» منتشر شد
سومین شماره «غروب» منتشر شد سومین شماره مجله فرهنگی، ادبی و هنری «غروب» منتشر شد. صاحب امتیاز و مدیر مسئول مجله «غروب» آقای حامد ایمان و سردبیر آن روزنامهنگار شناخته شده آذربایجان آقای رضا همراز میباشد. مجله غروب را میتوان از دکههای روزنامهفروشی و کتابفروشیهای معتبر تهیه کرد.Read More »
آجی خبر: «موغان اوغلو» ابدیلیک سوسدو…
آجی خبر: «موغان اوغلو» ابدیلیک سوسدو… چوخ تاسفله موغانین سئویملی شاعری و اوچ جیلدلیک «آی ساوالان» منظومهسیله آذربایجان مقیاسیندا ادبی شهرت قازانان بختیار علیمرادی(موغان اوغلو) بوگون(۲۴ آذر) ۵۵ یاشیندا ابدیلیک اولاراق آرامیزدان کوچدو. موغان اوغلو «شاعر اورهییم» و «عؤمرومون آغاجیندان بیر یارپاق» عنوانلی اثرلریله داهادا آرتیق اوخوجو رغبتینی قازانمیش صنعتکارلاریمیزدان اولموشدور. سئویملی شاعریمیزین بارلی بهرلی یارادیجیلیق حیاتی اونون وطنپرور، ائلینه، ...Read More »
کنسرت شب آذربایجان با خوانندگی ناصر عطاپور در تهران
کنسرت شب آذربایجان با خوانندگی ناصر عطاپور در تهران دو مجموعه موسیقایی ارکستر سمفونیک «البرز» و گروه موسیقی «موغام» به خوانندگی ناصر عطاپور تازهترین کنسرت خود را در برج میلاد تهران برگزار میکنند. به گزارش خبرگزاری مهر، شب موسیقی آذربایجان حاصل همکاری ارکستر سمفونیک البرز و گروه موسیقی موغام به خوانندگی ناصر عطاپور ۲ دیماه در برج میلاد برگزار میشود. ...Read More »
شمارهی جدید مجله «آذری» ویژهی «رحیم رئیسنیا» منتشر شد
شمارهی جدید مجله «آذری» ویژهی «رحیم رئیسنیا» منتشر شد شماره ۲۹ (شماره یازدهم دورهی جدید) مجله «آذری» ویژهی استاد «رحیم رئیسنیا» نویسنده و مترجم نامآشنای کشور به دو زبان فارسی و ترکی آذربایجانی با سردبیری حسن ریاضی(ایلدیریم) و با گستره توزیع بینالمللی منتشر شد. در این شماره آثار نویسندگان، شعرا و هنرمندان زیر چاپ شده است: مفتون امینی، محمود دولتآبادی، ...Read More »
«نوروز» در یونسکو ثبت جهانی شد
«نوروز» در یونسکو ثبت جهانی شد بهگزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، «نوروز» با مشارکت ۱۲ کشور و با مدیریت ایران جزو بزرگترین و کهنترین مواریث ناملموس جهان در یونسکو ثبت جهانی شد. پرونده نوروز در مهرماه سال ۱۳۸۸ با عضویت هفت کشور ایران، جمهوری آذربایجان، هند، پاکستان، ترکیه، ازبکستان و قزاقستان در فهرست میراث ناملموس یونسکو به ثبت رسید. این ...Read More »
امکداشیمیز شاعر «هریزلی»یه باش ساغلیغی!
امکداشیمیز شاعر «هریزلی»یه باش ساغلیغی! چوخ تاسفله امکداشیمیز شاعر «هریزلی» عائیلهسینه یئنی بیر آغیر ایتگی اوز وئرمیشدیر. تانینمیش شاعریمیزین آتاسی اوستاد حاج موسی هریسینژادین آغیر ایتگیسیندن بیر ایل کئچمهمیش، قارداشی دوقتور کمالالدین هریسینژاد بیر آز مدت خستهلیکدن سونرا حیاتا گؤز یومموشدور. دوقتور کمالالدین هریسینژاد ایکی آی اؤنجه گؤزلنیلمهدن خستهلنیر و خستهلیگینین آغیر اولدوغوندان آمریکایا گؤندریلیر. آنجاق تاسفله اوردادا حکیملر بیر ...Read More »
باشین ساغ اولسون آذربایجان!
باشین ساغ اولسون آذربایجان! نه اولار، ساخلایین گئدهن قاتاری…! چوخ تاسفله کئچن گون اللی نفره یاخین وطنداشلاریمیزدان قاتار توققوشماسی نتیجهسینده حیاتلارینی ایتیرمیشلر. بو حادثهده یوزدن آرتیق وطنداشیمیز ایسه یارالانیب و بیر چوخونون ساغلیق دورومو جیددی تهلوکهدهدیر. رسمیدایرهلر طرفیندن یاییلان معلوماتلارا اساسن اؤلنلرین چوخونو تبریز شهری ساکینلری تشکیل ائدیر. خالقیمیزا اوز وئرن بو انسانی فاجیعه، عزیزلرینی ایتیرمیش عائلهلر اوچون بؤیوک ماتمدیر. بیز ...Read More »
گؤرکملی صنعتکار «ودود مؤذنزاده»یه باش ساغلیغی
گؤرکملی صنعتکار «ودود مؤذنزاده»یه باش ساغلیغی تانینمیش آذربایجان صنعتکاری خواننده و رسام جناب «ودود مؤذنزاده» حؤرمتلی آتاسی حاج سلیم مؤذنزادهنی الدن وئرمیشدیر. حاج سلیم مؤذنزاده یوکسک قابلیتلی آذربایجانلی مداح اولموش و سون ایللر نوحه اوسلوبوندا اوخودوغو «چوخ سئویرم آنا دیلی دانیشام / آذربایجان ائللرینه قاریشام» تکرار مصراعلی شعری دینلهییجیلر طرفیندن گئنیش قارشیلانمیشدیر. «ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی بو ایتگینی گؤرکملی صنعتکاریمیز ...Read More »
گولر اوزلو «ائلمیرا» ابدیلیک سوسدو…!
گولر اوزلو «ائلمیرا» ابدیلیک سوسدو…! چوخ تاسفله گنج شاعره «ائلمیرا خانیم کریمی» کانسر سببیندن حیاتینی ایتیرمیشدیر. استعدادلی شاعرهمیزین بو آجی ایتگیسی بوتون قلمداشلاری کیمیبیز «ایشیق» امکداشلارینی دا سارسیلتدی. بو آجی ایتگینی آذربایجان ادبی جمعیتینه، شاعرهمیزین مؤحترم عائلهسینه و دوست تانیشلارینا باش ساغلیغی وئریب خاطیرهسینی عزیزلهییریک. گولوشلرینی ابدیلیک ایتیرمیش قلمداشیمیزین شعرلریندن نمونهلری سیز اوخوجولارا تقدیم ائدیریک: بیزدن سورا… بیزدن سورا دونیا ...Read More »


text:
قولام دایینین ماجرالاری (۸): قولام دایینین «ساواک»ا چکیلمهسی
نریمان ناظیم
دیلشادخانیم گلینگلمه گئجهسی قولامدایینین ادیک میخاناسینا گئدیب، صاباح سحره یاخین زیر کئفلی قاییتماسینین اوستون اصلن ویرماییر؛ هئچ بیر شئی اولمایبمیش کیمی، بیر کلمه بئله اونا گؤره دئییب دانیشماییر. او اؤز شیرین دیلیله، اؤزونه مخصوص سیاستیله باشلاییر قولامدایینین بوینونو اووماغا.هامیسی بیرجه ایل چکر- چکمز بیزیم ایپه – میریغا یاتماز قولام داییمیز اولور بیرجه دانا قوزو، لاپ یومورتا یوکو آپاریر؛ هرهانسی یانا کی دیلشاد خانیمین ایشاره بامارغی توشلانیر، قولام دایی تکجه اورانی گؤروب، اورایا گئدیر.
دیلشادین قاباقکی ائوین ایجاره وئریب، اونون هر ایکی اوغولون گتیریرلر اؤز یانلارینا. قولامین قووو دئینده قولاق توتولان ائوینده گتیر- گؤتور باشلانیر. ایللر بویو اوشاق حسرتینده یانان قولام دایی بیر ایلین ایچینده ایکی اوغلان، بیر قیز،بیر کورهکن، بیرجه دانا دا ساری تئل قیز نوهسینه صاحاب اولور. ائو دئمه ایندی اونون دامینان دوواریننان شنلیک یاغیر. قولام دایی ایسه بوتون فر- فامیلین، یور- یولداشین یادیرغاییب، بو کیمدی طیبه باجیسیدی، او کیمدی جلیل یولداشیدی، داها هئچ بیری یادینا دوشمور؛ پاشا قفهسینه ده مطلق آیاق قویمور. سحردن آخشاما یا نوهسین قیدیخلییر، یا دا دیلشاد خانیملا شئش- بئش آتیر.
هر شئی بیر یانا او ایل دیلشاد خانیمین بؤیوک اوشاغی ایرجین دانیشگاهدان، حقوق رشتهسیندن قبول اولونماسی بیر یانا. دیلشاد خانیملا برابر قولام دایی دا قاناد آچیب گؤیونن اوچور. ایرج بیرینجی ایلین اوخویور، ایکینجی ایلین اورتالاریندا گونلرین بیر گونو سحر ائرکن قولام دایی باغچانی سووارارکن قاپی چالینیر. قاپی آچیلجاق اوچ نفر مامور ایرجله برابر ایچری گیریرلر. ائودهکیلری حیطین بیر بوجاغینا ییغیب ائوی آختارماغا باشلاییرلار. چوخ چکمیر کی بیر ساک کیتابایلا زیرزمیدن حیطه چیخیرلار. کیتابلاری یئره تؤکوب، یوخلاییب صورتجلسه ائلیینده قولام دایی اؤزونه گلیر، بیر لحظهده قئیرت داماری ترپهنیر، درحال قاباغا کئچیب دئییر:
– بو کیتابلارینهامیسی منیم اؤزومه راجعدی، بو اوغلانا هئش ربطی یوخدو.
مامور آتدان- آتدان قولام دایینین پاتیلیتین سوزوب سوروشور:
– سنین ساوادین دا وار؟
– نئیه یوخومدو.
– گل بونو اوخو گؤروم !
– اده من اکابیر کلاسینا زادا گلمهمیشم کی، ایمتحان آلیرسان؛ دئییرم کیتاب منیمدی یانی منیمدی دای، قورتاردی.
قیراقدا دایانیب صحنهنی سوزن مامور آجیقلانیب دیله گلیر:
– بابام سن نئیه سؤزو اوزادیرسان، گؤر کیمینن آغیز- آغیزا وئریرسن؟! بوشلا پخمه کؤپهاوغلونو، دسبتده گؤتور گتیر دییوثو! ؛
دئیه، کیشی حیطدن چیخیر ماشینا ساری یوللانیر.
– دییوث …
دیلشاد خانیمین یوگوروب قولام دایینین آغیزینی باغلاماسیلا شررین قاباغی آلینیر. اینصافن ایچریدهکی مامور دا اؤزون بیلمهمزلییه ویریر.
قولام دایی ایرجین دسبتلنمهسین گؤرنده یئنه ده اعتراضا قالخیر:
– بس اونو ندن اوترو آپاریرسان ؟
مامور گولومسهییر:
– اونو دا آپارمالییام ، چونکو سنین اوغولوندی؛ اوننان بؤیوک جورم؟!
***
“ساواک”دا اولاری بیر- بیریندن آییریرلار. گئجه یاریدان سوووشاندا گلیب قولام دایینی آپاریرلار. گؤزلرین آچیرلار. قاباغینداکی میزین دالیندا ایلهشن کیشی، “خوب جناب غلامعلی حیدری؟! ” دئیه، آیاغا قالخیر، الینده نئچه واراق کاغاذیلا بیر خودکار اونا ساری گلیر. کاغاذی اونا وئره – وئره دئییر:
– گل یاز !
– نه یازیم ؟
– یاز کیمسن ؛ کیملرینن اوتوروب دوروبسان؛ نه ایشلر گؤروبسن؛هانسی پوخلاری یئیبسن ،…
– خاهیشت ائلیرم مربوط دانیش آغا رئیس!
کیشی بیر آندا ایلان کیمیاونا ساری قانریلیر. یئدیگی سیلله بئش آچیلان کیمیقولام دایینین قولاغیندا سسلهنیر:
– ایندی بیلدین نه یازاجاغسان ؟
– دای نئیه ویریرسان ، من یازماخ باشارمیرام کی، نه تههر یازیم ؟
– کیتابلارا صاحاب چیخان دییوث لابود یازیب اوخوماغ دا باشارار.
– من عرض ائلهدیم کیتابلار منیمدی، اونلارین پولون وئرن کیمدی؟ معلومدی کی منم.
– منیم اونون صاحابینان ایشیم یوخدو، اوخویانی کیمدی؟
– باخ گؤر اولاردان هئش بیری ده اوخونوب آخی ؟
– اوخونماغینا کی اوخونوب ؛ ایستیرم بیلم کیملرینن اوخونوب ، اولارین آدین ، یولداشلارینین …
– اونون یور- یولداشی یوخدو والله ؛ قیز کیمیبیر اوشاقدی ؛ صوب گئدیر درسه، ایکیندی قاییدیر ائوه .
– بوش- بوش دانیشماجاغسان ! هوشووو باشیوا ییغ گؤر نه دئیرم! دوز جاواب وئرمهسن انیووونن اوزونووو بیر ائلهرم . کیمنن گیت-گل ائلییر بو گهده؟
– والله هیش کیمنن؛ قوزو کیمیبیر اوشاغدی آغا، لاپ قوزونون اؤزودو.
– بس بو کیتابلاری کیم اونا آلدیریر؟ کیم اونو بو یولا چکیر؟… منه باخ گؤروم ! سیزین دوسدا، فامیلده چپی وار؟
– چپی؟! نئیه یوخدو، نه چوخ چپی. بیزده ده وار، قوهوم- قونشودا دا وار.
– خوووب،… بس بئله ! یاخشی، دئ گؤرک، کیم لردیلر؟ آدلارین آپارا بیلرسن؟
– هه هه، آدین؟! چپینین ده آدی اولار؟ آغا میرتین توتوب؟!
– یووخ، سوآل چوخ دا جیددیدی،سوروشورام آدلاری نهدیر؟
– بابام اونون کی آدی اولماز آخی، گؤرورسن بعضیسی شوکهدن توخونور، بعضیسی ده کولشدن، آمما دای آدی یوخدو کی اونون.
– اولما سن دویو سوزن چپینی دئییرسن؟! خاخول کوپهاوغلی اوزووو ساریمیسان یوخسا منی؟ آهای، گهده گل گؤروم، گلین آپارین بو اوورشی باسین قودوخلیغا ویرین قویون ایت سسی وئرسین ! … قورومساق ، سارییب منی!
در حال ایکی سرباز ایچری گیریر، قولام دایینی چکه – چکه آپاریرلار یالدان قویروغا ازیپ، سورویوب سالیرلار سلولا. بیر هفته چکیر قولام دایینین یارا – پاراسی توختایا، او اؤزونو اله آلیب آلمامیش یئنه ده گلیب آپاریرلار؛ آغا رئیس همان آدامدی، دئییر:
– خووب، دئمهدین دوسدا فامیلده چپی وار یا یوخ . اؤزووو ائششکلییه ویرمیشدین یوخسا دوغروداندا بیلمیرسن چپی نهدی .
– منهاردان بیلهجئیم چپی نهدی .
– چپی یانی کومونیست، یانی تودهای.
– آههوو، دی دئ داای ! من ده دئییرم بلکه سوماخپالاننان سؤز گئدیر. من شوفیر بابانین بیری، ساوادیم دا یوخدو، من نه بیلیم چپی نهدی، دئ توده داآ !
– یاخشی، ایندی دئ گؤروم دؤرد – دؤروزده تودهای وار یا یوخ ؟
– توده ده وار نئیه یوخدو؛ اودو باخ بیزیم اؤز محلهده اکبر نجاردی، سیفعلی پیچاغچی دی؛ آل ایتدن مشهوردیلار،هامیدا تانیییر؛ هله اوننان علاوه سلمان کوزهگری، بازار ایچینده،هامینین گؤزونون قاباغیندا سحردن آخشاما روزنامه اوخویور؛ آمما اولارین نه دخلی وار بیزه ؟
– دخلی وار، سنین قودوغون دا همن یولو گئدیر.
– یوخ ائله دئمه، یوخسا من بیلیم آللهیم سؤکهرم اونون قارنین.
– قارنین سؤکونجه گئت نصیحت ائله گلسین سؤزلرین دانیشسین، دوزون دئسین ایشی قورتارسین. قویمارام بیر گون بوردا قالا، قوشوم اوزووه گؤتور آپار.
– والله بیللاه او بیرایش گؤرمهییب آغا، من بیلیرم، آمما گئنه ده سؤزوم یوخدو ایجازه وئرین دانیشیم .
قولام داییلا ایرجی بیر یئره سالیب گؤروشدورنده، قولام دایی باشلاییر اونو دانلاماغا :
– -اولان بیزیم اورییمیزده توی – بایرامدی کی آغا اوخویوب رییس دادگاه اولاجاق بیزه، دای دئمه گئدیب قورشانیب آیری ایشلره. هیش بیلیرسن نه آدی قویوبلار سنه؟ توده! بیلیرسن یانی نهمینه؟ یانی اؤلوم، ایتیم، زیندان، تعبید، مین شوکور قاچاغچییا ! گئنه اونا نئچه ایلدن بیر عففدن زاتدان چیخیر، آمما تودهیه دای باغیش- ماغیش یوخدو، او یازیخ نهنووه رحمین گلسین، گئت نه ائلئییبسن دئ قوی قوتارسین، من بیلیرم نئیلیرلر آداما، منیم دریم قالیندی، سن او جور کؤتکلره داواملاشا بیلمهسن ؛اولان دری- بوغاز ائلیرلر آدامی! آمما کیشینن من دوسلاشمیشام، منه قؤول وئریب دئییب دوز دانیشسا قوشاجام اؤزونه گؤتوروب آپاراسان. هر نه سوروشسالار دوزون دئ قوتار! والسلام ! قولاغون مندهدی یا یوخ؟
ایرج گؤزون دیکیب یئره هیش نه دئمیر، یازیغین اولوب- قالان روحیهسین ده قولام کورلاییر. یئنیدن سوروشور:
– اوغلان به سنننم آخی ، ائشیتدین نه دئدیم؟
– بعلی .
– گئدیب گؤردویون ایشلرینهاممیسین دئیهجهسن ؟
– بعلی .
– بیتدن سیرکئیه !؟
– بعلی.
– قوتار بو بعلیوی! ساریمیسان منی؟ بعلی- بعلی اولدو منه جاواب ؟
– ال چکین یاخامنان! نهغد جاواب وئرهجهیم من؟ اؤلدورون قورتارین منی! هر شئی دئمیشم، اؤلدورون منی!
قولام دایی اوغلانین پوزغون- پوزغون باغیرتیسین گؤرنده ال- آیاغین داغیدیر، قاپینی چالیب چاغیریر :
– اولان گل آچ بو قاپینی گؤروم! منیم رئیسینن ایشیم وار.
گؤزهتچی گلیر قاپینی آچیر:
– نهیندی سنین، نئیه باغیریرسان؟
– من رئیسی گؤرمک ایستیرم، منی آپار اورا!
گؤزتچی دئییر:
– داهی امرین یوخ؟ سنین نهییندی ؟ سفیهلهیبسن ائله بیل!
قولام دایی آجیییر:
– سفیه سنین بؤیوهجه بؤیویوندو!
گؤزتچی غیظ له اونا باخیب، قاپینی چکیب گئدیر. او نئچه دقیقهدن سونرا قاییدیر:
– بویور گئدک رئیسین یانینا-
دئیه، قولام دایینین گؤزون باغلاییر. قولام دایی تخته باغلاناندا ایشین نه معنادا اولدوغونو باشا دوشور؛ اونون اعتیراضا قالدیردیغی سس شاللاق آلتیندا یاواش- یاواش نالهیه چئوریلیر.
بیرایکی هفته ایچینده، قولام دایینین آیاغینین قان – قوخوسو چکیلندن سونرا بیر گئجه اونون پالتارین گئیندیریب گؤزلری باغلی ماشینا میندیریب شهرین اوجقار بیر خیاوانیندا گؤزلرین آچیب بوراخیرلار.
ایکی اوچ آیدان سونرا ایرجی ده بوشلاییرلار . قولام دایی بیر قوچ آلیب اونون قاباغیندا کسمهسیله آتالیق تکلیفین یئرینه یئتیریر.


text:
من نیفرت أدبیاتینا قارشییام. گئرچک و یا فرضی دوشمنه یاغدیریلان سؤیوشلر عاغیل گؤستریجیسی دئییل، گئریقالمیشلیغین علامتیدیر. آچیغینی دئییم، واخت وار نه دئمک اؤنملی دئییل، نئجه دئمک اؤنملیدیر. دوشمنه قارشی زوراکی بیر دیلله دانیشان اؤزنه [فاعل]، دوستا دا رحم ائتمهیهجک. بدیعی بیر اثر، ایچیمی [مضمونو] ایله دئییل، بیچیمی [فورماسی] ایله اؤلچولمورمو؟ باخمایاراق کی، دوشمنین اؤزو ده آرتیق سرت، بوتؤو و کلاسیک آنلامینی ایتیرمیشدیر.
بو بیچیمین فاجیعهوی یؤنو وار. باشقاسینا قارشی نیفرت سؤیلمینی[گفتمانینی] قوللانان کیمسه، اؤزونو راضی سالماغی هر شئیدن اوستون سانیر. بئله کی، سیاسی آماج، اینسانلارین موتلولوغو، توپلومون یاخشلیغیا دوغرو دییشدیریلمهسی بو نیفرتین کؤلگهسینده قالیر. چونکو بئله بیر آدام یئری گلدیکده اؤز فیکیرداشینی دا نیفرت سؤیلمینین بورولغانینا سوروکلهیهجک. چونکو او، همیشه اؤزونو خئیر اؤلچوسو کیمی گؤرور، باشقاسینی ایسه شر. بو شر دامغاسی ایسه، فیکیر آیریلیقلاری زامانی دوستون آلنینا وورولا بیلر. دئوریملرین ظفر سونراسی دورومونا باخین! دئوریم اؤز اوشاقلارینی اودمور، دئوریمچیلر بیربیرینی پارچالاییر.


text:
*****
ساواش لاردان سونراکی عبادت
دوعا اوچون... باشی...ی...ی.... وئرررر...!(1)
تانریم! بیز اسگی چوروموش سوموک لر
سنین قارشیندا عبادن اوچون
آهک ده قویلاندیغیمیز خندق لرده ن
یئنی ده ن
ایمک لیییب چیخیریق.
داها سس سیز قالماق ایسته میریک.
سنده ن سوروشماق ایسته ییریک:
نه اوچون-؟
نه اوچون آخیتدیق قیپ- قیرمیزی قانیمیزی؟
آخی قیصریمیزین(2) آلتی اوشاغیندان بیری ده اؤلمه دی.
بیز اینانمیشیدیق... بیز عاغیل سیز ایدیق...!
بیزی بئله سرخوش ائتدیلر...
نه اوچون-؟
بیزلرده ن بیری جبهه خسته خاناسیندا
آلتی آی چیغیردی.
سونوندا ایکی حکیم و بیرده جبهه یئمکلری
اونون ایشینی بیتیردی.
بیریسی کور اولوب، گیزلیجه تریاک اوددو.
اوچ نفریمیزین وار- یوخ بیر الی وار...
نه اوچون-؟
بیز اینانجیمیزی، ساواشی، حیاتیمیزی
و بیرده هر شئی یمیزی اودوزدوق.
سینامادا اولدوغو کیمی، گلادیاتورلارا بنزه ر
بیزی میدانا گؤنده ردیلر.
تاماشاچیلاریمیز اولدوقجا یاخشی دیلار.
فقط اونلار بیزیمله بیر یئرده اؤلمه دیلر...
نه اوچون-؟ نه اوچون-؟
تانریم!
سنین حاقیندا اؤره ندیکلریمیز
ایه ر دوزسه:
اوندا بویور گؤی لرده کی ملکوتدان یئره گل!
اؤزونده گلمه سن، باری اوغلانی(3) گؤنده ر!
پارچالا بایراقلاری، ییرت دمیر بورک لری،
و بیرده او بزه نیلمیش شاققاتالاری(4)!
بیلدیر یئر اوزونده بوتون اؤلکه لره
چکدیییمیز فلاکتلری:
نئجه گؤیده میزی پارام- پارچا ائله دیلر
بیت لر، شراپنل لر، آجلیق و بیرده یالانلار!
سنین آدین لا قاضی عسگرلر
بیزلری مزارا قویدولار.
اونلارین یالان سویله دیکلرینی آنلات!
بونلاری سنه سویله مه یه اذن وئریر سن می؟
قوو! قایتار بیزی مزارلاریمیزا، آمما اؤنجه جاواب وئر!
قالان گوجوموزله قارشیندا دیزه چؤکوروک-
نه اولور، آمما بیزه قولاق وئر!
بیزیم اؤلمه ییمیزین بیر فایداسی وارسا،
قورو اوندا انسانلاری 1914- جی کیمی بیر ایل ده ن(5)!
سویله انسانلارا! بوراخسینلار سیلاحی، قاچسینلار!
ایندی دایانمیشیق سنین قارشیندا: بیز اؤلولر باتالیونی(6).
و سنه گلیب دوعا ائتمک ده ن باشقا چاره میز یوخ!
و ایندی چکیله بیلریک!
(1) آلمان اؤلکه سینین لوبک شهرینده یئرلشن حربی بیرلیک ین بیرینجی دونیا ساواشیندا حیاتلارینی ایتیره ن عسگرلر اوچون میلادی 1925- جی ایلده برپا اولونان هیکل ین آدی "دوعا اوچون بؤرکی گوتور!" دیر. بو عسگر هیکلی، سایقی دوروشو اوچون، اؤلنلرین آنیسینا دمیر بؤرکینی باشیندان گؤتوروب سینه سینه دایاییب. هله ده فدرال آلمانین قوشونوندا مهم مراسملرده ن بیری "دوعا اوچون بؤرکی گوتور!" آدلانیر.
توخولسکی بیرینجی دونیا ساواشیندان سونرا یازدیغی بو شعرینده، باشلانقیجدا استعاره اولاراق بورک یئرینه، «باش» سؤزینی ایشلتمیشدیر.
(2) بیرینجی دونیا ساواشیندا آلمان اؤلکه سینین پادشاهی قیصر (Kaiser) ایکینجی ویلهلم ین بئش اوغلو و بیر قیزی واریدی.
(3) خریستانلارین اینانجلارینا گؤزه، مسیح حضرتلری آللاهین اوغلودور.
(4) قوشوندا ضابط لرین چییین و بئل لرینده ن آسلادیقلاری زینتلر.
(5) بیرینجی دونیا ساواشینین باشلانقیج ایلی دیر.
(6) باتالیون، معین اؤلکه لرین قوشونوندا بیر بیرلیک آدی دیر. ایران قوشونوندا بو بیرلیگ «گردان» آدلانیر.


text:
برازیلیانین َ"شاپئکوئنس" کومانداسینی کلمبیایا آپاران طیاره نین قضایا اوغرادیغی فاجیعوی حادیثه قوربانلارینین خاطیره سی آذربایجاندا دا آنیلدی.
رئپورتون معلوماتینا گوره، بونونلا علاقه دار باکی اولیمپییا ستادیونو کلوبون رنگینه بویانیب. ستادیونون مطبوعات کاتیبی جمیله سلطانووا آرئنانین یاشیل رنگه بوروندویو گؤرونتوسونو سوسیال شبکه ده پایلاشیب.
قید ائدک کی، "شاپئکوئنس" "آتلئتکو ماسیونال"لا جنوبی آمئریکا کلمبیا فینال ماتچینا یوللانارکن قضایا دوشوب. طیاره نین 81 سرنیشینیندن 5 نفری ساغ قالیب. دونیاسینی دییشن لردن ایکی نفری مدافعه چیلر فلیپ ژوزه ماچادو و ویلیام تیه قو ده خوسه واختی ایله آذربایجاندا موافق اولاراق، "اینتر" و "خزرلنکران"دا چیخیش ائدیبلر.


text:
تورکیه-قطر اورتاق مانورو
تورک عسگرلرینین ایلک تعلیم مانورونو طارق بن زیاد حربی مرکزینده ائتدیگی بیلدیریلدی
تورکیه-قطر اورتاق مانورو اوچون قطره گئدن تورک عسگرلرینین ایلک قروپو باشکند دوحهیه چاتدی.
قطر ساوونما باخانلیغیندان وئریلن آچیقلامادا، تورک عسگرلرینین ایلک تعلیم مانورونو طارق بن زیاد حربی مرکزینده ائتدیگی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا، تورکیه-قطر بیرگه حربی مانورونون قطر بحرانیندان اؤنجه پلانلاشدیریلدیغی، طرفلرین ساوونما قابیلیتلرینی گلیشدیرمه چالیشمالارینین بیر پارچاسی اولدوغو قید ائدیلدی.
قطردهکی مرکزده 200 دولاییندا تورک عسگری وار.


text:
رضاشاه-ین اؤلوسو نییه گولدو؟!
دوکتور جئری
شاه عبدالعظیم حرمینین یاخینلیغینداکی خارابالیقدان مومیالانمیش بیر اؤلونون تاپیلماسینین آردینجا، بیر قروپ اوزمان اولای یئرینه یئتیشَرک مومیایینین رضاشاه-ا عایید اولوب-اولمادیغینی آراشدیرماغا باشلادیلار. ژئنئتیک بیلیملرینین پروفئسورو دئدی:
- بیز مومیایینی اینگلیستانا گؤندرملیییک، هر نه اولسا اونلار رضاشاهین گؤزه-گؤزهسینه آرتیقراق تانیش اولدوقلاریندان بیزدن یاخشی جمدگین کیملیگینی آیدینلادا بیلرلر.
اسکی بیلیملرینین دوکتورو دیللندی:
- بو اولان ایش دئییل! بیزیم اؤز بیلگینلریمیز بو قونونو آراشدیرمالیدیرلار!
بو سؤزلرین آردینجا، اوزمانلار ایکییه بؤلونوب کیمی دوکتورون، کیمی ایسه پروفئسورون فیکرینی ساووناراق دارتیشماغا باشلایاندا اوستاد دفتری آرالیغا گئچدی:
- آغالار.. بیر دقیقه... بیر دقیقه...
هامی سوسدو.
- آغالار ایجازه وئرسهنیز من بیر دفیقهنین ایچینده مومیایینین رضاشاها عایید اولوب-اولمادیغینی آیدینلادیم.
اوزمانلار شاشقین-شاشقیق اوستاد دفترییه پول آچدیلار. اوستاد مومیایینین باشینا گئچدیکدن سونرا اگیلیب قولاغینا نسه پیچیلدادی. بیردن مومیایی قاققاناق چکیب گولمهیه باشلادی.
هره قورخودان بیر یانا قاچاندا، اوستاد دفتری دیکلَنیب گولومسوندو:
- قورخمایین.. گلین.. گلین!..جمدک رضاشاهینکی دیر!!
اوستاد دفترینین گولومسهمهسیندن اورکلهنن اوزمانلار توپلاشدیلار:
- سیز رضاشاهین مومیاییسینین قولاغینا نمنه دئدینیز گولدو؟!!
- من دئدیم: قوردوغون شئونیستی حوکومتین دئویلمهسیندن قیرخ ایل سونرا، دؤولت باشچیلاری، بیز تورکلره سؤز وئریبلر یاخین گلهجکده مدرسهلرده آنادیلیمیزده درس اوخویاجاغیق.
آچیقلاما:
اوُزمان: متخصیص
اولای: حادیثه
گؤزه: سلول، حوجره
بیلیم: علم
بیلگین: عالیم
قونو: مؤوضوع
ساوونماق: مدافیعه ائتمک
دارتیشماق: موباحیثه ائتمک
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
كیم آغا
...، هر شئی بیردن بیره اولدو. كیم آغادا بیدن بیره اریییب قورتولدو. اؤزوده دور قیشن پوفه -پوفونده.
...، یئددی مرتبهلی بینانین سكگیزینجی مرتبهسینده ساعاتین زنگی چالیندی. كیم آغا یوخودان خورتلادی. تر-تلهسیك گئییندی. چانتاسی چیینینده ائودن چیخدی ...
...،آددیم لارینی ایری گؤتوردو. باشی آشاغای دایانمادان گئدیردی. ایشه یوبانمیشدی. قولونداكی ساعاتینا باخی. یاتمیشدی. عقربه لرین اوچوده بیر-بیری نین اوسته شئت دوشموشدو ... بیر ایك دؤنه ساعاتین اوستونه چالدی. ساعات دان سس چیخمادی ...
یانیندان كئچن لرین بیریندن ساعاتی سوروشدو ... جاواب ائشیتمه دی. داها دوغروسو ائشیدیلمه دی. بیر داها باشقاسیندان سوروشدو. او دا بایاق كینا تای ائشیتمه دی ...
...، غریبه ایش ایدی. نییه كیمسه اونا ساعاتی دئمیردی. یوبانماسین دئیه گون ده كی یولوندا قاچماغا باشلادی. ساعات قاباغینا چاتاندا دایاندی. بینانین ساعاتینا باخدی. عقربه لرین اوچوده اوست-اوسته شئت دوشموشدولر ...
...، دوروخدو؟ اوشونودو؟ شاشیندی؟ اؤزونه ده آیدن دئییلدی ... یوبانماسین دئیه ایش یئرینه دوغرو قاچدی ... هله ترپنمه دن دایاندیغی یئرده دایاندی. هایانا گئده جه یینده قالدی. دؤرد بیر یانا باخدی. دؤرد یول آیریمی نین اورتاسیندایدی ... اؤزونه اله آلدی. آیاق – آیاق اولدو. یانیندا دوران كیشی دن یولونو سورشوسون دئیه، :"آغا!..." سؤزوندن آردینی دانشانمادی. یانینداكی كیشی، دوردوعو یئرده دونموشدو. ال آتیب قولوندان سیلكه له دی. كیشی دن سس چیخمادی. كیشی، چتیر النده قارا باسیلیب دونموشدو.
...، كیم آغا پاپاغینی چیخارتدی. قارین قوشی باشی یاغماسینا باخمایاراق، كیم آغانین ایستی سی ایدی. یول گوتدیكجه ده داها آرتیق قیزیشیردی. باشینی قالدیریب آلنی نین ترینی سیلدی. شالی جوم-جولوتما سویا باسییلدی. ایل یول اولاراق گؤزلری بینالارا، تابلولارا، یازی لارا ساتیشدی ... كیم آغا دوروخموشدو!... بونو دویدو. آنجاق گؤزلرینه اینانمادی. بیر داها گؤزلرینی سیلیب باخدی ... "قارا باسدی" دئییلدیف گؤردوك لری گئرچك ایدی. بینالارین تیكینتی سی تامام عكسینه ایدی. باش لاری یئرده، آیاق لاری گؤیه قالدیریلمیشدی. ساعاتا گلدیكده بینانین آغزی آیریلمیشدی. تابلولار، اونو لاپ دوروخدوردو. باشی بوغلادی. یازی لاردان بیر حرف اولسون دا اوخویانمادی.
...، غریزه اوزره یول لارین بیرینی توتوب قاچدی. ساعاتی ایشلَمه سه یدی ده گئجیكمه سینی دویوردو. جانی قیزیشمیشدی. تره باسیلمیشدی. پالتوسو، گؤرده سینه آغیرلیق ائدیردی. پالتوسونون قول لاری اوزانیب توولانیردی. «تربییت» ین آغزیندا اوزوقویلو یئره قابلاندی. شالوارینین پاچالاری آیاق لاری آلتیندا قالمیشدی. باشماق لاری آیاغیندان چیخمشیدی ... یئردن قالخاندا پالتوسو بیله سینی باسمیشدی. پالتارلاری اونسوز یول یئریییردیلر. آنجاق كی پالتارلارین ایچینده كیمسه گؤرونموردو ...
...، شاشیردیشدی. چانتاسینی هاردا سالمیشدی ... پالتوسونون اَته یی یئرده سورونوردو ... ائله جه ده شالواری ... آیاق لاری گؤرسنمیردی ... جانی دَهشَته دولموش بیردن – بیره باغیردی. سسی ده چیخمادی. سسی قولاق لاریندا باتدی ... اوشوندو. دؤرد بیر یانینا فیرلانیب باخدی. قارالتی دان باشقا هئچ زاد گؤرموردو. یول دان كئچن لر اؤز ایش لرینده ایدیلر ... قاچا-قاچدایدیلار ... بیر آنلیق اولسا دا، كیم آقایا بیر گؤز قیرپیمی دا باخمیردیلار ...
...، كیم آغا دایاندیغی یئرده بوغلاییردی. اؤزوده نه تَهر!... اریییردی ... سویا گئدیردی ... كیم آغا ترپندیكجه جانیندان قالخان بوغ قاتیلاشیردی. گؤزلری نین اؤنونو چَملندیریردی ... بیر آن فیرلاندیغی یئرده گؤزلری هئچ بیر یانی گؤرمه دی ... ایرچه یه سالینیب باغیردی. "هارای، آی هارای! ..." قاچدی ... قاچدیقجا پالتارلاری یئرده سورونوب، ال آیاغینا دولاشیردی.
...، اركین قاباغینا یئتیشنده، قیچی قیچینا دولاشدی. بیرداها، بلكه ده همیشه لیك اوزو قویلو یئرده قابلاندی ... ییخیلدیغی یئرده بوغلاییردی ... پالتارلاری یئرده سریلیب اؤزو ده گؤردن ایتیب باتدی. یئرده آنجاق بیر جانلی نسنه ایشاریردی. آغزی آچیلیب یومولوردو. دال-دالا. بوغلاییردی. یاواش-یاواش بوغلاییب قورتولدو.
بوغون ایزی كسیلدی ... كیم آغادان، سلقه-سهمان لا یئره سریلمیش بیر دست پالتاردان باشقا هئچ زاد گؤرونمه دی ...
...، قار یاغیردی. اؤزوده قوش باشی ... خیاوان، باش-باشا ساعات دان قونقایا كیمی الی چتیرلی آدام لار باسیلی ایدی. چتیر ال لرینده قارا باسیلمیشدیلار. دایاندیغی یئرده دونموشدولار ...
...، قار یاغیردی. خیاوان دولوسو آدام لارین قارا باسیلمیش هئیكل لری آغاریب پار-پار پارلاییردی ...
تهران شرق اسلامی آزاد بیلیم یوردونون اؤیرنجی سل درگی سی
"چیراغ" دان
واله شیری


text:
ترکیه بیلن هندوستان مشترک فلم ثبت قیله دی
ترکیه بیلن هندوستان مشترک بیر شکلده فلم ثبت قیلیش بوییچه اوز ارا کیلیشیب آلدی
ترکیه بیلن هندوستان مشترک بیر شکلده فلم ثبت قیلیش بوییچه اوز ارا کیلیشیب آلدی.
ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان و عیالی امینه اردوغان, استانبولده بیر افطار دعوتیده صنعتچی لر و سپورتچیلر بیلن صحبت ایتدی.
جمهوررئیسی اردوغان, ترک سریال لری نینگ سونگگی پیتلرده خلق ارا مقیاسده مشهور بولیب کیتگن لیگی نی بیلدیررایکن, اینیقسه اوشبو سریال لرنینگ هندوستانده کتته قیزیقیش بیلن تماشا قیلینیتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
جمهوررئیسی اردوغان, "هندوستان گه قیلگن سفریم جریانیده ترک سریال لری نینگ اوشبو اولکه ده کتته قیزیقیش بیلن تماشا قیلینیتگن لیگینی ایشیتیب جوده خرسند بولدیم. اولر بیلن کیلیشیب آلدیک. هندوستان و ترکیه نینگ مشترک فلم ثبت قیلیشی اوچون فعالیت لر آلیب باره میز" دییه قید ایتدی.
ترک سریال لری حاضرگی کونده افغانستانده هم کتته قیزیقیش بیلن تماشا قیلینماقده.


text:
قطر بحرانی
ترکیه نینگ نگاهیده اورته شرق
قطر بحرانی
سعودی عربستان، بیرلشگن عرب امیرلیک لری و مصر داخل بیر قطار عرب اولکه لری تورلی عیبلاولر بیلن قطر بیلن دیپلوماتیک مناسبت لرینی توخته تیب قویدیلر. بیز هم بو هفته قطر بحرانی و منطقه گه انعکاس لرینی ایشلب چیقه میز.
منه ایندی شو توغریده آتاترک عالی بیلیم یورتی خلق ارا علاقه لر بولیمی اسیستانت لریدن جمیل دوغاچ ایپک نینگ یازووینی تقدیم ایته میز.
سعودی عربستان، بیرلشگن عرب امیرلیکلری و مصر داخل بیر قطار عرب اولکه لری نینگ تورلی عیبلاو بیلن قطر بیلن دیپلوماتیک علاقه لرینی کیسیب قویگن لیگی کورفزب منطقه سیده سونگی پیتده گی اینگ بویوک دیپلوماتیک بحرانگه باعث بولدی. دیپلوماتیک مناسبت نینگ تماماً کیسیلیشی امریکا قوشمه ایالتلری نینگ ترامپ اداره سی آرقه لی "قطر بیلن مناسبت لرنی تیکشیریب چیقینگ" دیگن فشار وارد بولگن بیر دور بولدی. سعودی عربستان و اونینگ یانیده گی عرب اولکه لری قطرنی تروریزم نی حمایه قیلگن لیگی بیلن عیبله ماقده. لیکن بو اولکه لرنینگ قولیده بیر دلیلی یوق.
قطر، بصره کورفزیده کیچکینه گینه بیراق منطقه سیاستی و اقتصادی اوله راق تأثیر قالدیرووچی بیر اولکه دیر. 330 مینگ اوز وطنداشی توپلم 3 ملیون کیشی یشه ماقده. دنیانینگ 3 نچی گاز ذخیره سی قطرنینگ دیر. مهم عالی بیلیم یوراتلری، توشونچه موسسه لری و الجزیره کبی مهم بیر خلق ارا میدیاگه ایگه دیر. توپراقلریده جایلشگن خارجی عسکر و مرکزلر هم بار. ترکیه بیلن مناسبتی جوده یخشی گینه. قطرنینگ منطقه ده ترکیه بیلن انرژی ساحه سیده همکارلیک توغریسیده آتگن آدیملری، ترکیه بیلن عسکری مناسبتی، حتی ترکیه نینگ قطرده گی عسکری مرکزی نینگ کورفز اولکه لرینی ناراحت قیلگن لیگینی کورماقده میز.
کورفز نینگ اینگ بای اولکه سی بولگن قطر منطقه ده گی دموکراتیک لشوو حرکت لری قیلگن همکارلیگی باعث عرب جامعه سی نینگ اوستیگه یخشی تأثیر قالدیرگن. هم منطقه همده خلق ارا جامعه ده تأثیر قالدیرگن بیر اولکه دیر. اینیقسه انگلیسچه و عربچه نشرات قیلیب تورگن الجزیره میدیا گروهی بیلن قطر هم منطقوی همده گلوبال سویه ده علاقه لرنی اوزیگه جلب قیلیب آلماقده. قطر کورفزنینگ ایریم اداره لریگه کوره کوپراق لیبرال سیاستی بیلن دقت ترتماقده. عرب بهاری جریانیده کتله وی مخالفت گه و ینگی لیکچی گروهلرنی حمایه قیلگن لیگی کورفز سلطنت لری نینگ قطرگه قره ته بولگن عکس العملی نینگ اساسینی تشکیل ایتماقده. قطرنی سعودی عربستان، بیرلشگن عرب امیرلیکلری، مصر و امریکا قوشمه ایالتلری تامانیدن آماج قرار بیریلیشی گه باعث بولگن دوحه اداره سی نینگ سیاسی ترجیح لری و سیاست ده گی تأثیراتلری دیر. بناً ترکیه و قطرنینگ سوریه ده اسدگه قرشی معتدل مخالفت نی حمایه قیلگن لیگینی بیله میز. ژنو و آستانه جریانیده مخالفت نی میزنینگ اطرافی گه اولتیریشی گه قانع قیلگن ترکیه بیلن قطر بولدی.
نفت صادر قیلیب تورگن اولکه لر بیرلیگی OPEC نینگ اعضالریدن بیرته سی بولگن قطرگه عملی قیلگن دیپلوماتیک تحریملر، نفت نرخی نینگ یوقاری باریشی گه سبب بولدی. برنت نفت نینگ بیرل نرخی تقریباً 2 % یوقاری کیتیب 50 دالر سویه سی نینگ اوستیگه چیقدی. منطقه ده گی بحران نینگ کتته بولیب کیتشی بیلن قطرنینگ OPEC دن جدا بولیش احتمالی بار. بو نفت نرخی نینگ یوقاری کیتیشی گه باعث بوله دی. بو کورفز بحرانی ترکیه کبی منطقوی اکتورلرنینگ فعالیتی بیلن قیسقه مدت جریانیده حل بوله دی دیب امید قیله میز. و منطقه ده یینه بیر کورفز اوروشی یوز بیرمه یدی. بیراق اوروش اوزاق هم بولسه احتمالی بار. سعودی عربستان نینگ ینگی رهبریتی نینگ یمن مسئله سی نینگ اداره شکلی گه قره گنده بو بحران نینگ منطقوی بیر اوروش گه اینلیش احتمالی کم بولسه هم اما موجود.
ترکیه اولاً عنعنوی تشقی سیاستی ماس ا.له راق منطقه ده شیعی – سنی کبی مذهب چی قطب لشوودن اوزاق توره دی. لیکن منطقه ده مهم متفق لریدن بیر قطرنینگ منطقوی تجرید گه دوچ قالگن لیگی گه هم دوست لیگین کورسته دی. اسلام همکارلیک تشکیلاتی نینگ دوره ریاستی قولیده بولگن ترکیه جمهور رئیسی ایردوغان آلیب باراتگن هر تامانلمه دیپلوماسی بو توغریده یشخی بیر ایش دیر. جمهور رئیس رجب طیب ایردوغان نینگ قطر بحرانی باشله گندن بیری آلیب بارگن دیپلوماتیک فعالیت لر بحران نینگ کوپراق ییره ییب بارمس لیگی گه تأثیر قالدیردی. قطر اداره سی نینگ بحران نینگ ابتداسیدن بیری آلیب بارگن مثبت معناده گی سیاست هم، بحران نینگ کتته بولیب کیتیشی گه مانع بولدی. ترکیه کورفز منطقه سی نینگ استقرارینی اوز استقراری اوله راق کورماقده. داعش گه قره ته، داریکالیزم گه قره ته، مذهب چیلیک و اسلام دشمن لیگی کبی موضوعلرگه قره ته مجادله توغریسیده منطقه ده گی برچه اولکه لر بیلن همکارلیک ایچیده بولیشگه اهمیت بیرماقده. البته اولکه لرنینگ تورلی مسئله و فکرلری بولیشی ممکن. لیکن هر شرایط ده اوچره شوولرنینگ دوام ایتیشی کیره ک. موجود وضعیت دن اینگ کوپ متأثیر بولگن اولکه لرقطاریده ترکیه بیرینچی اورینده توره دی. بناً کیلگوسی جریانده ترکیه وضعیت نینگ نورمال لشووی اوچون هم قولیدن کیلگننی قیله دی و تورلی همکارلیک قیله دی.


text:
روسیه نینگ انقره بویوک ایلچیسی آلتی آی کیین تعیین قیلیندی
روسیه دلت باشلیغی قرارنامه نی قبول ایتیب امضاله دی
روسیه فدراسیونی دولت رئیسی ولادیمیر پوتین، الیکسیی ییرهاونی انقره فوق العاده و بویوک ایلچیسی ایتیب تعیینلنیشی نظرده توتگن قرارنامه نی امضاله دی.
ییرهاو، 2016- ییلی دسامبر آییده سوءِ قصدگه اوچره گن روسیه نینگ انقره فوق العاده و بویوک ایلچیسی اندریی کارلوف نینگ اورنیگه اوته دی.
روسیه نینگ سابق استانبول باش قونسلی بولگن ییرهاو، روسیه تشقی ایشلر وزیرلیگی انقراض بولیمیده دیریکتورلیک وظیفه سینی یوریتگن ایدی.
انقره فوق العاده و بویوک ایلچیلیک وظیفه سیگه، کارلوف نینگ اولیمیدن بیری اوتگن آلتی آی مابینیده ایلچی تعیین ایتیلمه گن ایدی.


text:
دؤولت دئپارتامئنتی تورکییه پرئزیدئنتی رجب طییپ اردوغانین آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین ایشید-ه دستک وئرمهسی بارهده بیاناتینا موناسیبت بیلدیریب.
آخار. آز خبر وئریر کی، دؤولت دئپارتامئنتینین نمایندهسی مارک تونئر بو آچیقلامانی گولونج آدلاندیریب و آنکارانین بو جور بیاناتلار وئرمهیه اساسی اولمادیغینی دئییب.
«بو اتهام جفنگیاتدیر»، - او بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، اردوغان کوالیسییا قوهلرینین ایشید-له موباریزهیه دایر عهدهلیکلرینی ایجرا ائتمدیینی قئید ائدیب.
«کوالیسییا قوهلری «ایشید-ه قارشی سونونا قدر موباریزه آپاراجاغیق» دئییردی. حتی بیزی ایشید-ه دستک وئرمکده اتهام ائدیردیلر. ایندی ایسه هامیسی یوخا چیخیب. حتی بونلار ایشید ده داخیل اولماقلا، ی پ گ، پ ی د-یه دستک وئریرلر. بو فاکتلار هامیسی فوتو و ویدئو ایله الیمیزدهدیر»، - اردوغان اؤتن گون قوینئیالی همکاری آلفا کوندئ ایله گؤروشدن سونرا تشکیل اولونان مطبوعات کونفرانسی زامانی دئمیشدی.


text:
قاراقان/ اسدالله امیری
http://www.tilimxan.blogfa.com/post-124.aspx
آچیقلاما: قاراقان سؤزجوگو فارسجادا خرقان کیمی ایشله نیلیر و مرکزی(اراک)، همدان و قزوین بؤلگه لرینه پارچالانمیش واحید و داغلیق بیر بؤلگه نین آدی دیر. ایندی ایسه همدان اوستانی، رزن شهریستانی، مرکزی بخشینده بیر دهستان آدی(خرقان)، قزوین اوستانی بویون زهرا(بوئین زهرا)شهریستانی، آبگرم بخشینده(خرقان شرقی) و آوج بخشینده(خرقان غربی)، مرکزی اوستانی، زرندیه شهریستانیندا (بخش خرقان) آدلانیرلار. طبیعی کی بو قاراقانلار تورپاق باخیمیندان بیر بیرینه یاپیشیق و فرهنگی باخیمیندان عینی دیرلر. بو بؤلگه اهالیسی نین دیلی آزربایجان تورکجه سی دیر.
ائشیتدیکلریمیزه گؤره قرار بودور کی قزوینین قاراقانلاری (شرقی و غربی) بیرلشمه نتیجه سینده آبگرم آدیندا بیر شهریستان آرایا گلسین. طبیعی بودور کی بو دوغولاجاق شهریستانین آدی قاراقان اولسون آمما ائله بیل آبگرم آدی ایله دوغولاجاق بو جوجوق.
دئمک لازیمدیر کی ایراندا سمنان اوستانی، شاهرود شهریستانی، بسطام بخشینده ده بیر دهستانین آدی خرقان دیر.
قاراقانین فرهنگی شخصیتلریندن: آوالی غیبعلی، دوکتور علی کمالی، اکبرخان رزاقی، حسین حیدری، الیاس امیرحسنی، آشیق مسیح الله رضایی، آشیق کاظم مشهدی و س آد آپارماق اولار.
قاراقانین طبیعی و تاریخی یئلریندن: ایکیز گوممزلر، اینجی قارا داغی، قیرخ بولاق، علی بولاغی، ایستی سو.
قاراقانین چاناقچی و شاید باشقا کندلرینده علوی لر یاشاییرلار کی امام علی (علیه السلام) ا آرتیق سایغی گؤستریرلر.
قاراقانلی لاردان بیر چوخو ایندی ایسه تهراندا یاشاییرلار و تهرانین دمیر بازاری اونلارین الینده دیر. قاراقانلیلارین تهراندا نئچه حسینیه و مسجدلری وار کی اونلارین بیریسی مالک اشتر خیابانی، دستغیب خیابانینین اولینده واقع اولوبدور- اوسته اکلنن گؤرونتولر بو حسینیه یه عاییددیر. باشقا حسینیه لر تهرانین اوستاد معین بولواریندا و تهرانسر منطقه سینده واقع دیرلار.


text:
آذربایجان جومهورییتینده دوشونجه سورونو دریندیر. بو سورون یالنیز سوموت اؤزهللیک داشیمیر، اونون قیغیلجیملاری هر آن گوندهلیک یاشامیمیزا دا سیچراییر. باشقا سؤزله، اونون ائتکیسی یاشامین اوبیئکتیو آلانی اولان و توپلومون گئرچکلشمهسینین شرطی ساییلان “سیاست”ده ده اؤزونو گؤستریر.
مسئلهنین کؤکو ایسه اوسساللیقدادیر. اوسساللیغین [عقلانیتین] آخساقلیغی اوزوندن “سیاست” اوچ فئنومئنله یئر دییشدیریر: چوروک أخلاقی دهیرلندیرمهلر، أیلنجه و پولیس (گوج قورولوشلاری آنلامیندا) . بئله بیر اورتامدا حتتا دونیاداکی دوشونجه آخیملارینین عکس-صداسی سیاست آلانیندا ائشیدیلمیر، یا دا گولونج آلینیر. اؤرنک اوچون باتیدا گوج اوجاقلارینین یاپیسؤکومو ایله اوغراشان پوستمودئرنیزمدن بیزه قالان حنیف قورئیشینین “یاخینلیق” رومانینداکی سؤیلهدییی سؤزلر اولور: «ایییرمی ایل اؤنجه دئوریم و توپلومو دییشدیرمک سیاسی بیر گیریشیم سانیلیردی. حالبوکی ایندی زئرزمیده سئویشن ایکی وورغون اینسان دونیانی یئنیدن یارادیرلار.» بو سورونو بیر اؤرنهیین ایشیغیندا گؤزدن کئچیرمک ایستهسم ده باشلیجا آماجیم آذربایجاندا دوشونجه گرگینلییینی آراشدیرماقدیر.
آذربایجان جومهورییتینین اؤزگورلوک دؤنمینده حمید هئریسچی أدبیاتین آپاریجی سیمالاریندان اولوب. من ایسه سورهکلی اولاراق گومان ائتمیشم، ایفلاسا اوغرامیش آذربایجان دوشونجهسینی دیرچلتمکده او دا اومود دایاقلاریندان بیری ساییلا بیلر. لاکین اونون سون یازیلاری بو اومودون پوچا چیخماقدا اولدوغونو گؤستریر. مسئله بوراسیندادیر کی، حمید شوو بیزنئس مدنیتینه قارشی چیخاراق دوشونر گؤرکمینده چیخیش ائدیر، یاخشی دا اوخونور. سورون ایسه بوردان باشلانیر. او، قارشی چیخدیغی شوو بیزنئسین قوشوللاری [شرطلری] ایچهریسینده دوشونور، دانیشیر. بونونلا دا آرخا دورماق ایستهدییی دوشونجهنین دایاقلارینی مسئولیتسیزلیکله سارسیدیر. باشقا سؤزله او، آذربایجاندا سیاست فلسفهسینین ده گؤرکملی سیماسینا چئوریله بیلرهدی. لاکین کونسپیرولوژی [توطئهنگرانه] باخیشیندان دولایی تفککوره قارشی دایانیر، آردی-آراسی کسیلمهدن قینادیغی شوو بیزنئس جبههسینه کئچیر.
من هلهلیک اونون “کونسپیرولوگییا” باشلیغی آلتدا ایشیق اوزو گؤرموش سون کیتابینا توخونمورام، اؤتن ایلکی بیر موصاحیبهسینه (کئچید یازینین سونوندادیر) قاییدیرام. چونکو حمیدین دوشونجهسینی چؤزوملهمکده همین موصاحیبه ییغجام و یاخشی اؤرنکدیر. گئنیش یازیلارا توخونماغا بوردا نه ماجال وار، نه ده آماجیمی آنلاتماقدا اونلارا گرهک. سادهجه بو موصاحیبهده گئدن دارتیشمالی مقاملار او قدهر چوخدور کی، گتیرهجهییم آرگومئنتلر اوخوجونو داریخدیرا بیلر. اؤرنهیین، ایک باخیشدا سامباللی گؤرونن بو جوملهلرین بؤیوک چوخلوغو، “دونیانین دییشمهسی” ایستئثنا اولماقلا، گئرچکلییه قارشیدیر: «دونیا دییشیر، پوستمودئرن تفککور آرخیوه گئدیر. دونیا یئنیدن سوژئتی برپا ائدیر، پوستمودئرنین لغو ائتدییی، کنارا ایتهلهدییی، سوال آلتینا قویدوغو بوتون آنلاییشلار، یعنی، سوژئت، قهرمان، الله، سیرر، میستیکا یئنیدن اؤزونه ایکینجی نفس قازانیر. بو معنادا، کونسپیرولوگییانی نئوکلاسیزیم ده سایماق اولار… کونسپیرولوگییادا کلاسیسیزمین بوتون دیرلری یئنیدن برپا اولونور-سوژئت، سیرر، سئحر، قهرمان، منتیق، آللاه، قهرمانلیق یئنیدن ادبی متنده مرکزی نقطهلره چئوریلیر… فونوسئنتریزم ایتیر، لوقوسئنتریزم اؤز اوولکی گوجونو برپا ائدیر بدیعی متنده. مسئلن ، گؤتورک دئن براون، ایستیوئن کینگ، اومبئرتو ائکو، پاولا کوئیلو یارادیجیلیغینی. اونلارین أثرلری پوستمودئرنه سارسیدیجی جاوابدیر. دئیردیم کی، پوستمودئرنین معاصر بحرانی محض اونلارین یارادیجیلیغی سایهسینده مئیدانا گلیب. بلی، بو مؤلفلر سیرر-سئحر فئنومئنی اساسیندا پوستمودئرنی دارماداغین ائتدیلر. سیرر اولان یئرده ایسه موطلق أدبی سوژئت ده وار… پوستمودئرن، ژانر اولاراق، ایدئولوگییالارین علیهینه حاضیرلانمیش بیر نظریه اولوب. واختی ایله کوممونیزمین علیهینه ایشلهدیلیب.» و «یازار تکجه شعور عالمی ایله کیفایتلنمهییب هم ده اینسان شعورآلتیسینی دا یاخشیجا بیلمهلیدیر، اورداکی رمزلری، نیشانلاری دوزگون دئشیفره ائتمهلیدیر.»
اوستهلیک حمیدین کونسپیرولوگییا ایله باغلی آلوولو سئوگیسی جوملهباشی دیله گلیر: «منیم… رومانلاریمدا کونسپیرولوگییا پوستمودئرندن چوخدو. یعنی، من، همیشه داها چوخ کونسپیرولوق اولموشام. “کونسپیرولوق” أثریمده ایسه بو ژانر آرتیق بوتون أثرلریمده اؤن سیرادادیر – اوراداکی شعرلرده، نثر، پوبلیسیستیکا نومونهلرینده.» بونونلا دا اونون یازیلاری آذربایجان توپلومونون دوشونجه گرگینلییینین سیمپتوم نؤقطهسینه چئوریلیر.
دارتیشمالی مقاملارین چئشیدلیلییی اوزوندن جاوابلاریم اوزانا بیلر. بونون اوچون داریخدیریجیلیغا یول وئرمهییم دئیه، آرگومئنتلریمی یالنیز آذربایجان توپلومونون دوشونوشوندهکی چاتیشماز ساندیغیم بویوتلارین کونتئکستینده چؤزوملهیهجهیم. هابئله آد تکرار اولونماسین دئیه “حمید هئریسچی” یئرینه سادهجه “یازار” سؤزونو قوللاناجاغام.
1
یازار آیدینلانمانین سوچونو اونون دوشمنی اولان پوستمودئرنیزمین آلنینا یازیر. «پوستمودئرنیزم سوژئت، تانری، سیر، میستیکانی لغو ائتدی، کنارا ایتهلهدی»، دئییر. بو ادعا گئرچکلییه قارشیدیر. بوردا یانلیش ایشلنمیش “سوژئت” سؤزو ایستئثنا اولماقلا، بونلاری یوخا چیخارماق مودئرنلیک آخیمینین سیچراییش مرحلهسی (بعضیلرینه گؤره باشلانغیجی) اولان آیدینلانمانین ایشی ایدی. پوستمودئرنیزم ایسه آیدین بیچیمده اونا قارشی چیخدی. بونو نئجه ائتدی؟
پوستمودئرنیزم تام دورو، تام مئخانیکی بیر دیلین مؤوجودلوغونو داندی کی، قووولموش میستیکایا بیر داها لاییقلی یئر آیریلسین. همین آخیما باغلی دوشونرلره گؤره، دیلی هئچواخت جادولاردان، دویغوسال اؤزللیکلردن، دوروخمالاردان، بیلینجآلتی یانیلمالاردان آریندیرماق اولاسی دئییل. چونکو ژاک لاکان دئمیشکن دیلین قورولوشونون بیزیم قارانلیق آلتبیلینجیمیزین قورولوشونا بنزهییشی واردیر.
پوستمودئرنیزم مودئرنلییین تنقیدینی “دیل”دن باشلادی. دیلی او قدهر قابارتدی کی، ویتگئنیشاینین کؤهنه ادعاسی اؤزونو تام دوغرولتدو: فلسفه دیلین چاتلاریندا یارانیر. ویتگئنیشتاین بونو پوزیتیو دوشونجهنین اثباتیندا سؤیلمیشسه ده دئریدانین متن دونیاسینین آچارینا چئوریلدی. دئرریدادا دیشائورن آرتیق اؤز اولاناقلارینی توکتدی، اینسانین دیشائورنله ایلگیلری یالنیز دیل دالانیندان مومکون اولدو. دئریدا، أن سیستئملی أثری کیمی تانینان “گراماتولوژی”ده، ایکی مین بئش یوز ایللیک باتی فلسفه گلهنهیینه تنقید قیلینجی ائندیرهرک یئنی سونوجا واریر. او، “حقیقتین حاضیر اولماسی”نی آبسورد سانیر، “آنلامین قایناغینی آختارماق” گیریشیمینی گرهکسیز گؤرور. بئله بیر قایناق، بئله بیر سیرر اوجاغی یوخدور. عینی حالدا وورغولاییر کی، باتی مدنیتی سورهکلی اولاراق دانیشان وارلیغین فونلاریندا آنلامین واسطهسیزلیک و آیدینلیغینی گومان ائدیب. دئریدا بو فونوسئنتئریزمی رد ائدیر. بونون بیرباشا سونوجو دیلین سئحیرلی دونیاسیندا خیال، میف، سیرر، یانیلساما و میستیسیزم کیمی آنلاییشلارا یئنیدن یئر آچیلماق ایدی. گؤرونور باتی لوگوسئنتئریزمینین بیرجه دایاغی وار، او دا فونوسئنتئریزمدیر. لاکین یازار دئییر کی: «فونوسئنتئریزم ایتیر، لوقوسئنتئریزم اؤز اوولکی گوجونو برپا ائدیر بدیعی متنده.» آیدیندیر، یازار “پولیفونیکلیک” سؤزونو “فونوسئنتئریزم”له دییشیک سالیب.
2
یازار اؤرنک گتیردیکده و یا اؤز باخیشینی ثبوت ائتمهیه چالیشیدیقدا دقیقلیکدن یایینیر. سونوجدا “کلاسیزم”، “فونوسئنتئریزم” “ایدئولوگییا”، “شعورآلتی” و “کونسپیرولوگییا” کیمی تئرمینلری نئجهگلدی ایشلهدیر. بونونلا اورهیی سویومور آداملارین دا جبههسینی دییشیر. اؤرنهیین، پوستمودئرن أدبیاتین اؤنجوللریندن ساییلان اومبئرتو ائکونو تام ترسینه تانیتدیریر. یازیلارینی قوراشدیرما یولو ایله حاضیرلایان اوچونجو-دؤردونجو درجهلی پاولو کوئیلونو اؤرنک گتیرمکدن بئله چکینمیر. و یا بازار أدبیاتی یازاری ایستیوئن کینگی ایگیدلیک زیروهسینه قالدیریر. او اونودور کی، کوئیلو و کینگه یالنیز اورژیناللا مارژینالین سینیرلارینی داغیتمیش پوستمودئرن أدبیاتدا یئر آییرماق اولار، کلاسیک أدبیاتدا یوخ.
موصاحیبهده دؤرد یازیچینین آدی چکیلیر، سونرا بو جوملهلرله داوام ائدیر: «اونلارین أثرلری پوستمودئرنه سارسیدیجی جاوابدیر. دئیردیم کی، پوستمودئرنین معاصر بحرانی محض اونلارین یارادیجیلیغی سایهسینده مئیدانا گلیب. بلی، بو مؤللیفلر سیرر-سئحر فئنومئنی أساسیندا پوستمودئرنی دارماداغین ائتدیلر.» بیرینجیسی، دئدیییم کیمی یازار آدینی چکدییی آداملارین قونومو بارهده یانلیش دوشونور. ایکینجیسی، پوستمودئرنیزم اوچ جوت یالین اؤیکودن عیبارت دئییلدی کی، اونو دؤرد یازار دارماداغین ائتسین. پوستمودئرنیزم گوج-اؤزنه ایلیشکیلرینین یاپیسؤکومو ایدی؛ آنلامی اورهتن پروسئدورا ایله باغلی تصووورلرین کؤکلو دییشمیی؛ دیل-دوشونجه ایلگیلرینین آلت-اوست اولونماسی؛ حقیقت، آنلام و وارلیغین حاضیر سانیلماسینین یانلیشلیغی؛ صنایع آلانیندا کوتلوی اورهتیم سیستئمیندن فردی سیستئمه کئچمهسی؛ معمارلیقدا کیبریت قوتوسونا بنزهر بینالارین اؤز یئرینی کومپوزیتیو پلانلی تیکینتیلره وئرمهسی، دمیر اورهتیمیندن ائلئکترون صنایعینه کئچمهسی؛ أدبی اثرده آنلامین یازارین بئینیندن متن جوغرافیاسینا داشیناراق گئجیکمهسی؛ مئدیادا یازیلی یاییمدان ائلئکترون چئورهیه کئچیلمهسی؛ آسوشئیتئدپرئس و تاس کیمی کوتلوی خبر آگئنتلیکلرینین یئرینی آ.ان.اس کیمی کیچیک، چئویک و یئرلی بیلگی آراجلارینین آلماسی؛ اؤلکهلرآراسی دمیر تئللرین یئرینی شففاف سینیرلارین آلماسی؛ “دؤولت-میللت”، “صینیف” و “کیملیک” کیمی سرت قاوراملارین اؤلهزیمهسی یا دا سؤیلمسل ماهیت قازانماسی؛ کوتلوی قیرغین یاراقلارینین یئرینی بللی نؤقطهنی آماجلایان پیلوتسوز اوچاقلارین آلماسی. بو دورمهنی بیر کیتاب قدهر اوزاتماق اولار. بیز ایندی اکینچیلیک، مودئرنیزم و پوستمودئرنیزم دالغالاری ایچینده یاشاییریق، هر اوچونون ائتکیسی آلتینداییق، دانیشقلاریمیز، یازیلاریمیز، أخلاقی دهیرلریمیز و گئییم طرزیمیز بو اوچونون قاریشیغیندان تؤرهنمیش نسنهدیر.
یازار بیر دفعه باشینی فیرلاتسایدی گؤرهردی روبئرت وئنتورینین “قاریشیق ائورهنسللیک” آدلاندیردیغی اوسلوبلا تیکیلن بینالار هله تزه-تزه باکیدا دبه مینیر. آمما دوشونجه بینا دئییل، اوندان چوخ گئج گلهجک. بیز بونا دا بیر یول تاپاریق. اؤرنهیین: 80-جی ایللرین سونلاریندا دبدن دوشموش مودئرن-پوستمودئرن چکیشمهلری، سووئتلر بیرلییینین فیل قولاغیندا یاتمیش خالقیمیزا گئج گلیب چاتدی. او قدهر گئج کی، اؤنمودئرن مرحلهدن بیرباشا پوستمودئرن-سونراسی مرحلهیه آتیلماق ایستهدیک. گؤز قیرپیمیندا ایندی اونو دا آرخادا قویماق ایستهییریک.
3
بیز داها چوخ “اؤنمودئرن” مرحلهدهییک. یازار دا بو مرحلهنین دیشیندا دئییل. بونون بیر اؤرنهیی آدیچکلین موصاحیبهدهدیر: «[هر بیر] یازار تکجه شعور عالمی ایله کیفایتلنمهییب هم ده اینسان شعورآلتیسینی دا یاخشیجا بیلمهلیدیر، اورداکی رمزلری، نیشانلاری دوزگون دئشیفره ائتمهلیدیر.» بو جوملهلری اوخودوقدان سونرا، یازارین فرویدون کیتابلارینین اوزونو آچمامیش کیمی داوراندیغینی آنلاماق اولار. بوندا هئچ بیر عئیب یوخدور، چونکو هئچ بیریمیزه کیمینسه اثرینی اوخوماق یا اوخوماماق ایجباری یوخدور. آنجاق جسارت ائدیب بؤیوک بیر قوراما [نظریهیه] بارماق اوزاتماق ایستهییریکسه هئچ اولماسا اونون باجاسیندان باخمالیییق.
فروید “آلتبیلینج-اوستبیلینج” قورامی ایله اولوشومو گئجیکمیش پسیخولوگییانی “اؤنمودئرن” مرحلهدن “اوستمدرن” مرحلهیه داشیدی. او زاماناجان “ائگو” بوتؤو گومان ائدیلیردی. أن پیسی ده بو یانیلساما سونوجوندا اینسان ظن ائدیردی کی، اؤزونو دوپدورو شوشهنین آرخاسیندان باخار کیمی تانیییر. آمما فروید بیزی ایکییه بؤلوب، “آلتبیلینج” ووجودوموزون قارانلیق بؤلگهسیدیر، دئدی. ووجودوموز بوزداغینا بنزهییر، اونون 10-دان بیر بؤلومو (یعنی اوستبیلینج) سودان چؤلدهدیر، 9 بؤلومو (یعنی آلتبیلینج) ایسه سویون آلتیندا. بوتون بونلارا باخمایاراق، یازار قولایلیقلا باشقا یازارلارا شعورآلتیلارینی بیلمهلی اولدوقلاری بارهده گؤستریش وئریر، او دا یاخشسیندان. سؤزسوز سایین یازارلاریمیز دا باخا-باخا قالیرلار کی، بو حمید بی نه بؤیوک ایگیددیر، آلتبیلینجینی جیلوولاییب اؤزویله گزدیریر، بیزسه هئچ بیلمیریک بو میردار هارا قاچیب ایتیب.
4
موصاحیبهده باشقا دارتیشمالی مسئله ایدئولوگییا تئرمینیدیر: «بیز أدبیاتا… پوستمودئرن ایدئولوگییاسینی گتیردیک.»
ایدئولوگییانین تئلئویزیا آپاریجیلارینین سسلندیردییی بیچیمده ایشلنمهسی بیزی شاشیرتمایا بیلمز: “میللی ایدئولوگییا” کیمی قوندارما سؤز بیرلشمهسینه بنزهین بیر آنلاتیم. مسئله اوراسیندادیر کی، ائورهنسللییی جار چکن مودئرنلیکدن باش قالدیرمیش بوتؤولشدیریجی ایدئولوگییالارا قارشی یاراندی پوستمودئرنیزم. ایدئولوگییا دونیانی ایکی یاخشی-یامان دوشرگهسینه بؤلور. ایکیلی بیر دوروم یاراداراق بیزله اونلار، دئوریمله آنتیدئوریم آراسیندا بئرلین دیواری چکیر. خئیر دوشرگهسی تام ایشیغا دالیر، شر دوشرگهسی ایسه تام قارانلیغا. آنجاق پوستمودئرنیزم هر ایکی دوشرگهنین ایچینده موزاییکالارا بنزهین دوروم اولدوغونو وورغولاییر، دوشرگهلر ایسه آیدین جیزگیلرله بیر-بیریندن سئچیلمیر. مارژیناللا اورژینالین سینیرلاری پوزولور.
پوستمودئرنیزم بللی بیر ایدئولوگییا دئییل، مودئرنلییی کسکین تنقیدلرله قارشی قارشیا قویموش دوزهنسیز چوخشاخهلی دوشونجه، آراشدیرما و یارادیجیلیق طرزیدیر. فلسفهده، معمارلیقدا، موسیقیده، أدبیاتدا و سیاستده گلهنکسل ایدئولوگییا مرحلهسینی آرخادا قویماق. “گلهنکسل” دئییرم، چونکی “یئنی سول”ـون ایدئولوگییا بارهسیندهکی یئنی آختاریشلاری بیزی آیری بیر مرحلهیه داشیییر.
5
موصاحیبهده یانلیش دوشونجهلر توکنمک بیلمیر: «پوستمودئرن، ژانر اولاراق، ایدئولوگییالارین علیهینه حاضیرلانمیش بیر نظریه اولوب… واختی ایله کوممونیزمین علیهینه ایشلهدیلیب.» پوستمودئرنیزم بایاق ایدئولوگییا ایدی، بیردن-بیره دؤنوب ژانر اولور، سونرا دا همین ژانر گؤز قیرپیمیندا نظرییهیه چئوریلیر. بشرین سون ایکی یوز ایللیک یاشامیندا أدبیات، بیلیم و فلسفه آلانیندا دانیلماز اؤنم قازانمیش “ژانر، نظریه و ایدئولوگییا” کیمی آیری آیری تئرمینلره بئلهجه مزهلی یاناشماق دالغاسی سونراکی سطیرلرده ده سنگیمک بیلمیر. یوخاریداکی جوملهده گئرچکلیکلره نسنل یاناشما اولاناغینی کونسپیرولوژیک باخیش کورلاییر. بو باخیشین گؤستریجیسی ایسه عیبارتدهکی “حاضیرلانمیش” سؤزودور. کیمسه دوشونجه تاریخینه حاضیرلانمیش بیر فیتنه کیمی باخیرسا داها اونون نه منطیقه گرهیی وار، نه ده گئدیشلری، فئنومئنلری اؤیرنمک اوچون عذابلی آختاریشلارا قورشانماغا. او یئرینده اوتوردوغو حالدا بیلگیندیر، دونیانین آلتینی دا بیلیر، اوستونو ده. باشی دا گیزملردن هئچ آینیمیر.
مؤوجود قوراملار اوست-اوسته قالانمیش سورونلارین چؤزومونده چیخیلماز یولدا قالدیقدا بیلیم و دوشونجه دئوریملری باش وئریر. اؤتن یوزایللییین آلتمیشینجی ایللرینده باتی مدنیتینده باش وئرمیش کؤکلو دییشیکلیکلر بونون آیدین بلگهسیدیر. پوستمودئرنیزم توتالیتار رئژیملرین حؤکمرانلیق مانیفئستی اولان فاشیزم ایدئولوگییاسینا و سؤمورگهچیلیک دونیاگؤروشونه قارشی بیر تپکی ایدی. باشلیجا سورون ایسه ایکینجی دونیا ساواشینا قاییدیردی: اوچ یوز ایللیک اوسچولوغون [عقلانیتین] ایچیندن فاشیزم نئجه باش قالدیردی؟ ایلکین جاواب تئودور آدورنو و ماکس هورکهایمئردن گلدیسه، داها گئنیش چؤزوملهمهلر پوستمودئرنیستلره عاید ایدی. جاواب ائورهنسللیکلرده، تامچیلیقلاردا ایدی. چونکو تامچی دوشونجهلی اینسان اورتاچاغین پاپالاری کیمی اؤزونو کایناتین گؤبیینده گؤروردو، تام حاقلی؛ همیشه چاتلاردا نفس آلان توپلومون ایسه بوتؤولویونو ساوونوردو.
پوستمودئرنیزم دیل آلانیندا دئکارت اؤزنهسینین یاپیسؤکومو ایله باشلاندی. باشلیجا آماجی ایسه نازیزم، ایستالینیزم و فاشیزمده اؤزونو دوغرولتموش باغیرغان اؤزنهنی سوسدورماق ایدی. آخیمین اؤنجوللری ده سولچو دوشونرلر ایدی. بو، حاضیرلانمیش بیر پرویئکت دئییلدی، دوشونجهوی پروسئس ایدی. هر بیر ایجتیماعی-تاریخی گئدیشه “قورغو [توطئه] قورامی” گؤزو ایله باخانلار بو چلیشکینی [پارادوکسو] اونودورلار: اونلارین بهیهنمهدییی هر شئی حاضرلانیرسا بس اونلارین اؤزونو کیم حاضیرلاییر. باشقا سؤزله، هر بیر دوشونجه، فئنومئن، اولای و یا تاریخی گئدیش حاضیرلانیرسا، بونا ایشاره ائدن جوملهنین اؤزو ده حاضیرلانمیشدیر.
6
موصاحیبهنین بیرینجی سوروسوندان باشلایاراق یازار گیزملره [سیررلره] قاپیلیر. موخبیر سوروشور «هارالارداسینیز؟» جاواب ائشیدیر «نیظامینین “سیررلر خزینهسی”نده. سیررلی-سئحیرلی حیکمت عالمینده.» موخبیرین سؤیلهدییینین ترسینه اولاراق جاوابین پوئتیکلییه دخلی یوخدور. “أیلنجه”نین شرطلرینه اویغوندور.
بو سیررلر اوتاغی نهدیر کی، یازار دئییر اوندا اوتوروب؟ منجه بوردا جیددیلیک یوخدور، سیر سؤزو دئمیرم رومانتیک وورغونلوق اوزوندن سؤیلهنیب، اصلینده اوخوجونو مارقلاندیرماق اوچون واختآشیری دیله گلیر، بلکه ده قورخوتماق اوچون. یوخسا نیظامی دوشونجهسی ایله اونون او قدهر ده ایلگیسی یوخدور.
سؤزومه حاق قازندیرماق اوچون، یازارین دا أمکداشلیق ائتدییی “جاهان” درگیسینده یازدیغیم بیر مقالهنین کیچیک بؤلومونه ایشاره ائدیرم. نظامی کئچمیش عالمین، داها دوغروسو، موسلمان دوغونون اوزامیندا دوشونوردو. عیرفان، ایکی تئولوگییا آخیمینین (أشعریلیک و مؤعتزیله کیمی) اوسچو و یا اوسچولوغا قارشی قوللاری، ابن سینانین باشچیلیق ائتدیی پئریپاتئتیک [مشایی] فلسفه و سؤهروردینین باشچیلیق ائتدییی ایشراق فلسفهسی موسلمان دوغونون دوشونجه آخیملارینی اولوشدوروردو. بو آخیملار بیر مسئلهده بیرلشیردیلر: اینسانین تانری تجللاگاهی اولان دوغایا اویغونلاشماسیندا.
دوغو اینسانی، نئجه دئیرلر، طبیعت وورغونودور، چونکو بوتون ائورهنی تانرینین ایشیق دیلیملری ساییر. تانری دا اؤز یاراتدیقلارینی سئویر و اونون بو سئوگیسی وارلیغین بوتون قاتلاریندا اؤزونو گؤستریر. بو دوشونجه طرزینین سونوجو اولاراق دوغودا باتی آنلامیندا بیلیم میدانا گلمهدی. بیر حالدا کی، دونیا تانرینین باغیش و سئوگیسینین گؤستریم دوزهنلیییدیر، طبیعتی روحسوز بیر نسنه کیمی آراشدیرماق و اونا توکهدیجی گؤزو ایله باخماق اولماز. باتیدا طبیعتی درک ائتمهیین باشلیجا دورتوسو اونو دییشدیرمک اولسا دا، دوغودا اینسان یاشامی دونیایا سئوگی ایله قیزینیب آنلام قازانیر. بو یاناشما دوردوقجا اینسانین طبیعت قارشیسیندا شاشقینلیغی آزالمیر، اونا قوووشماق و قاریشماق ایستهیی بیر آن دا سؤنوکمک بیلمیر. اورتادوغو مدنیتنده ائورنله سئویشمک و کایناتین قوتسالاشدیریلماسی طبیعتین ایلاهیلشدیریلمهسینه گتیریب چیخارماسا دا، ایسلام اویغارلیغینین چیچکلنمه دؤنمینده بئله، طبیعته موداخیله آنلاییشی توپلومدا کسکین ماراغا ندن اولمادی.
آمما چاغداش اینسان بو اویغونلاشمایا اؤزگه قالاراق دونیانی دییشدیرمهیه چالیشیر. یازار هر بیر چاغداش اینسان کیمی عملده بو ایکینجی دوشرگهده دایانیر. آنجاق کلاسیک متنلری تلهسیک واراقلایارکن گؤزو سیرر سؤزونه ساتاشدیقدا اؤتهری ده اولسا بیزیم عالم یادیندان چیخیر.
7
موصاحیبهده بیر حاشییه وار— فئیسبوک. وئریلن جاوابدا فئیسبوک اورتامی گؤزلهنیلمز بیچیمده اؤیولور، سونرا دا بو حکیمانه تاپینتی دیله گلیر: «بو گون فئیسبوکدا اولمایان، اجتماعی حیاتدا دا یوخدور.” بونون یانی سیرا ایسه یازار دؤنهلر وورغولاییر کیِ، ایندی اؤزنهنین جانلانما واختیدیر.
باشقا سواللارین جاوابی ایله بیر یئرده گلمهسیدی وئریلن جاوابدان بیر تهر یان کئچمک اولاردی. آنجاق موصاحیبهنین داوامیندا اؤزنه بارهده سؤیلهنیلن دوشونجهلر چلیشکیلی بیر یاناشما طرزینی اورتایا قویور. یازار سونراکی جاوابدا بار-بار باغیران اؤزنهنی یئنیدن دیریلتمک ایستهییر. اما اونودور کی، اینتئرنئتین ویرتوال عالمی اؤزنه باخیمیندان تام پوستمودئرن بیر دوزاقدیر— قیرخیاماق منلییین دولاشدیغی چئوره. باشقا سؤزله، اوردا اؤزنه فرویدون سؤیلهدییی “اؤلوم دورتوسو” ایله اؤزونو پارچالاییر. بیرجه “من” نئچه نئچه “قیریق منلر”ه چئوریلیر. بونون اوچون باسقیچی agressive اؤزنهنین اونورغا سومویو و دوشونن بئینی اولان گلهنکسل “کیملیک” آنلاییشی داغیلیر.
دوغرودور، اینتئرنئت اینسانین بؤیوک کشفیدیر. توپلومسال هؤرگو [شبکهلرین] رولونو 2011-جی ایل مصر دئوریمی و آذربایجان عسکرینین بولماجالی اؤلدورلمهسینه قارشی باکیدا بو ایلین 12 یانوار آکسیاسی کیمی اولایلاردا دانماق اولماز. اینتئرنئت “زامان و مکان اوچورومو” آنلاییشلارینی بایاغی بیر مسئلهیه چئویردی. بوندان داها اؤنملیسی اینسانلارا سیرینمیش بیلگی قاداغالارینی گؤتوردو؛ دیل، دین و دوشونجه اؤزگورلویونو گتیردی. آوتاریتاریزمین اورهتدییی کیملیکلری پارچالادی، باشقا سسلره ائشیدیلمک ایمکانی قازاندیردی. اما اینتئرنئتین منفی یؤنلری ده آز دئییل. یئنی سولون کسکین تنقیدی ایله قارشی قارشییا قالمیش بو یؤنلردن بیری اؤزنهنین مجازی اورتامدا پارچالانماسیدیر. بونون اوچون بو فئنومئنله قارشیلاشدیقدا بیردن-بیره شئیخ نصروللا سایاغی اؤزنهدیریتلمه ماراغینی بوراخیب، دریدن قابیقدان چیخماغا دهیمز. اینتئرنئت تام پوستمودئرن فئنومئندیر: مرکزسیز چئوره، مرکزچیل سؤیلمین اولمادیغی اورتام.
9
«من پوستمودئرنده ایلیشیب قالمادیم. دونیا دییشیر، پوستمودئرن تفککور آرخیوه گئدیر… بیز أدبیاتا یئنی نظریهلر، ایدئیالار، کرئاتیو اوسلوبلار، پوستمودئرن ایدئولوگیاسینی گتیردیک. تأسف کی، أدبی پروسئس ائله بوندا دا ایلیشیب قالدی… داها من پوستمودئرنیست دئییلم.»
“داها من پوستمودئرن دئییلم” سوزونده “من پوستمودرن ایدیم” ادعاسی وار. سورونون ایکینجی طرفی قیسمن دوغرودور، اما من یالنیز مسئلهنین دوغرو اولمایان یؤنونه بیر آز گئنیش توخونماق ایستهییرم. بئله بیر ادعانی ایرهلی سورورم: یازارین شعرلرینده هئچواخت پوستمودئرنیزمین شرطلری گئرچکلشمهییب. بونو چاتیمازلیق کیمی قلمه وئرمک ایستهمیرم، چونکو صنعت بو اؤلچو ایله اؤلچولمور. آنجاق اونون میصراعلاریندا گوجلو بیر “من” چیخیش ائدیب، بیلمهیهرکدن دئکارت کیمی عالم و آدمه آنلام باغیشلاماق ایستهییب. بو یؤنلیش اونون بدیعی نثرینده ده باش وئریب. “نئکرولوق”دا، “دلی کور”ده و “علی. نینو. باکی”دا بوتؤو بیر من وار، بوتون دالاشقانلیقلاری، مظلوملوقلاری و تامچیلیغی ایله.
بو آد قویمالار، بیزنئس دونیاسیندا گئییملر اوچون بللی بویانی قابارتماغا بنزهییر. بونون اوچون یازارین سورهکلی دییشمهسی بارهده من سئیمور بایجانلا راضیلاشمیرام. “جاهان”دا چاپ اولونموش و بیر چوخ ایندیکی شعرلرین ایلکین موتیوینه چئوریلمیش 17 شعریندن توتموش ایندییهدک او عئینی یولو گئدیر. بوندا سؤز اولا بیلمز. او اینکیشاف خطینده ایرهلی گئدیر. سورون یالنیش آد قویمالاردادیر. بو دا آذربایجانا اؤزگودور، آماجلارلا گئرچکلیکلر آراسینداکی گئنیش اوچورومدان قایناقلانیر. ایستر احمد شاه مسعود گؤرکمینده دولانسین ، ایستر سامورایلار، ایسترسه ده درویش مستعالی شاه، دوشونوش طرزی عینیدیر، اوبیئکتیولیکدن اوزاقلیق، قورغو قورامینا وورغونلوق و نهایت بللی اولمایان گیزملره حئیرانلیق. حالبوکی چوخواخت فئنومئنلرین آرخاسیندا آنلاشیلماز گیزم یوخدور، باشقا فئنومئنلر وار. چوخ واخت گیزم گؤرکمینده گؤرونن قارالتیلار دیلین چاتلاریندان باش قالدیریر.
بونو دانماق اولماز کی، بشر اولاراق بیلدیکلریمیزین میقداری بیلمهدیییمیز مجهوللارین قارشیسیندا هئچدیر. آمما بو، اینسان آدلی وارلیغین اؤزنل سینیرلاری ایله باغلیدیر. بئله کی، کیمسهنین توپلومون دیشیندا اوتوروب بیلمدیییمیز مجهوللاری یییهلنمک باجاریغی یوخدور، بونلار قزئتلرین فال صحیفهسینه عایددیر. بیز دیل، توپلوم و مدنیت دوستاقلیغیندا گلیشیریک، بیلگی دایرهمیزی چوخالدالارق داها اینسانلاشیریق، هردن گئری قاییدیر، هردن ایرهلی گئدیریک.
گومانیمجا یازار هر یئنیلییه نیفرت ائدیر. مودئرنیزم و پوستمودئرنیزمی تلهسیک قاتلاییب جیبینه قویماقلا پولیفونیکلیک مرحلهسیندن لوگوسئنتئریزمه کئچمک ایستهییر آمما کئچه بیلمیر. چونکو لوگوسئنتئریزم اوچ بؤیوک قاورامین یوکونو بیر یئرده داشیییر: دوشونجه، منطیق و دیل. و یازار بونلارین اوچوندن ده واز کئچیر. او اصلینده لوگوسا قاییتمیر میتوسا قاییدیر. بشر تاریخی زحمتلر، ایرلیلهییشلر و قورابانلیقلار حئسابینا گیزملرین قایناشدیغی طبیعتدن یاخاسینی قورتاردی، لوگوس دؤنمینه کئچدی، ایلدیریم، دپرم، قاسیرغا، قویروقلو اولدوز کیمی قورخونج فئنومئنلرین آنالیز آچارینی تاپدی. ایندی ایسه یازار بوتون کایناتی گیزملرله دولو قورخونج سیمادا گؤرمک آرزوسونا دوشوب. أن پیسی ده اودور کی، سیرر باخیمیندان ایلکین توپلوملارداکی اینسانلار اونون کیمی دوشونوردولر. کونسپیرلوگییا ایسه بشرین میتوس مرحلهسینین ایدئولوگییاسیدیر. بشر او مرحلهده عالمی تانیمادیغی اوچون اونو سیررلرله دولو گومان ائدیر، مونججیملره، کاهینلره، آلینیازییا اینانیر، تانریلارین هاچانسا گئرچکلهشهجک قورغو پلانلاریندان أسیم-أسیم اسیردی.
ایندی یازار هاردان ائله بیر اوزاق کئچمیشه قاییتماق فیکیرینه دوشوب؟ بیر جاواب بو اولا بیلر کی، او، اوزاق کئچمیشه دئییل، میتوسون مودئرن دونیادا بیچیمینی دییشمیش طرزده جانلادیغی مرحلهیه قاییدیر: سووئت دؤنمینه. سووئت ایدئولوگییاسیندا دیله غریبه بیر میفو-ائپیک روح اوفورمکله وارلیق و توپلوما منطیقی باخیش اولاناغینی کورلادیلار. کونسپیرولوگییا باخیشلی گوج قورولوشلاری بونو قصدن ائتدیلر کی، ایستالینی کورسویه قالدیرمیش اؤزنه، یعنی ایشچی صینیفی، گئرچکلیکلری اؤیرنمکده عاجیز قالسین و اؤندهرین آغزیندان چیخان جفنگیات گئرچکلیکلرین یئرینی آلسین. دیل ایلهتیشیم ایشلهوینی ایتیرهرک دؤولت، اؤزگورلوک، عدالت، دوشمن، کوتله، دئموکراتییا، پارتیا، حاق، ظولم و بیلیم کیمی تئرمینلر چلیشکیلی آنلاملارلا دولوب داشدی. بوتون توتالیتار رئژیملرده دوشونمک اولاناغینی یوخا چیخارماق اوچون دیلده بئلهجه موهندیسلیک آپاریلیر. بوندان سونرا دیلدهکی ایشارهلر داها گئرچکلیکلرین گؤستریجیسی دئییل، ایستهنیلن گیزملی آنلاملارین جؤولانگاهیدیر. سووئت دؤنمینده، اؤزهللیکله لئنیندن سونرا، لوگوس کورلانماقلا میتوس ایستالینیزمین آخیر-زامان دوشونجه هؤرگوسو چرچیوهسینده دیرچلدی. گئرچکلشمیش سوسیالیزم “بیلیم منم” دئدی. بو ادعانین قورخونج سونوجلاری واریدی. بونونلا دا بیلیم ایدئولوگییایا، بیلگینلرین أخلاقی باخیشینا باغلاندی، بلکه ده اونلارین پارتیایا اوزاقلیق و یاخینلیغیندان آسیلی اولدو. بونونلا دا، میتوس دؤنمینده اولدوغو کیمی، کونسپیرولوگیا دونیانی تانیما یؤنتمینه [مئتودونا] چئوریلدی. قورغولار بوتون ائورهنی بورودو. هر یئرده دوشمن، وطن خاینی آختاریشینا چیخدیلار. کونسپیرولوژی باخیشلی سووئت مأمورلاری ایچهریده و دیشاریدا دایما دوشمن آختاریشیندا ایدی. پارلاق گلهجهیین یوللارینا تیکان سپن گیزلی أللرین آختاریشیندا. بوتون سیاست، ایقتیصاد، و مدنیت بو تانینماز دوشمنین آدی آلتیندا یئنییئنی آنلام قازانیردی. ألبته بو اوزون چکمهیهجکدی، گئت-گئده ایدئولوگییا کسردن دوشهرک همین ائموسیالارین کوللویونده یالانچی مدحیهلر قالاجاقدی، یا دا قاتی نیفرتلر. منجه یازار هله ده او دؤنمین نوستالگییاسینی اؤزویله داشیییر. باخمایاراق کی، نوستالگییانین دورغونلوق قورخوسونو یئنیلیک اؤرتویونه بورومهیه چالیشیر.
اوزاغا گئتمهیک. آذربایجان توپلومو قاراباغ مسئلهسینده سووئت دوشونجهسینه آرخالاناراق اؤز چیینینده اولان یوکوملولویون بؤیوک بؤلوموندن بویون قاچیردی.
10
بیر داها کونسپیرولوگییایا قاییداق. بو چاتیشمازلیقلارین چوخلوغو اطراف گئرچکهلییه کونسپیرولوژی باخیشدان ایرهلی گلیر . آذربایجان توپلوموندا کونسپیرولوژی باخیش یایغیندیر. بو ایسه دوشونجه باخیمیندان بیر نؤوع گئری قالمیشلیغین گؤستریجیسیدیر. بو باخیشین اؤزهیی بودور: بوتون اولایلار، فئنومئنلر، دوشونجهلر و أثرلر پلانلاشدیریلمیش بیچیمده باش وئریر، یا دا یارانیر. اوستهلیک بو ادعانین مغزینده هر شئیین آرخاسیندا هانسیسا شر گوجون گیزلندییی گومانینی سئزمک اولار. باشقا سؤزله، بعضیلرینین گومانینجا، بشر عالمینده هرنه باش وئریرسه، دوشونجهلرین، ایستکلرین و عمللرین چارپیشماسیندان تؤرهنمکدنسه، ثروت و قودرت اوجاقلارینین قورغولارینین سونوجودور. سانکی دوشمن قوووهلرینین فیریلدقلیغی اولماسا نه توپلومسال چکیشمهلر باش وئرر، نه ده یوخسوللوق کیمی آجی اولغولار عدالتسیزلییه گتیریب چیخارا بیلر. بو گومانا دایاناراق ایجتیماعی گئدیشلری آچیقلاماغا چالیشدیغیمیز زامان، “کونسپیرولوگییا” اورتایا چیخیر. کونسپیرولوگییا یانیلساماسی دوشونجه بوشلوغوندا باش وئریر. سؤیلنتی [شاییعه] ده بئلهدیر. نئجه کی، دوزگون خبرلشمه مئخانیزمی اولمایان یئرده و یا بیلگی قیتلیغیندا سؤیلنتی یاییلیر، اوسسال دوشونجهنین گلیشمهدییینده ایسه اولاغاناوستو و منطیقسیز بیلگیلره اینام آرتیر، حقیقته وارماغا کسه یوللار آختاریلیر.
اولا بیلسین یازارین بو باخیشینین بیچیملشمهسینده منیم “کونسپیرولوگییا: نظری کؤکلر و پراتیک سونوجلار ” باشلیقلی کیتابیم رول اوینامیشدیر. چونکو بیز بو حاقدا یازارلا واختآشیری گئنیش صؤحبت آپارمیشیق، آمما منیم کیتابیم ایراندا گوج قورولوشلارینین کونسپیرولوژی باخیشینی آنالیز ائدیب اونا قارشی چیخیر: ایچهریدهکی بوتون اوغورسوزلوقلاری دیشاریداکی دوشمنین بوینونا ییخماق. آمما یازار تام ترس یؤنده آدلاییر، کونسپیرولوگییایا سؤیکهنن یاناشما طرزینی قوتساللاشدیرماغا چالیشیر. بئله کی، بعضن دوشونورم او بلکه بیلهرکدن باشقا بیر قاورامی بونونلا دییشیک سالیب؟ یاخشی دیققت ائدنده اونون سؤزلرینده بو ظننی گوجلندیرن اولغولار گؤرورم. دئمهلی اونون، کونسپیرولوگییادان دانیشیرکن ماجرا رومانلارینی گؤز اؤنونه آلدیغی آنلاشیلیر. «اؤزومو کونسپیرولوژی ائستئتیکادا یازان بیر مؤلف بیلیرم» جوملهسی ایله قارشیلاشدیقدا آنلاییرسان کی، او کونسپیرولگییانی بدیعی نثردهکی “کومپلیکاسیا ، چکیشمه و آسقیدا قالیش [تعلیق]” کیمی ترفندلرله دییشیک سالیب. بئله اولدوقدا آگاتا کریستی أن بؤیوک کونسپیرولوق دئییلمی؟ یئرینه دوشموش تئرمینلری گؤتوروب باشقا بیر آنلامدا ایشلتمک بیرئیسل دیله یاخینلاشماق دئییلمی؟
سون سؤزوم: کونسپیرولوگییا نه ائستئتیکا ایله یؤنتم آنلامیندا ایلگیلیدیر، نه ده اطراف گئرچکلییی اؤیرنمه یولودور، اوندا هئچ تاریخ آراباسینی دئویندیرمک قابیلیتی ده یوخدور. تاریخین دورتوسو “قورغو” دئییل، “سورون”دور.
_____________________________
اتک یازی
1. هئچ بیر توپلومون آنتاگونیزمدن ایراقدا اولمادیغی اوچون مودئرن توپلوملاردا بئلهجه آنتاگونیزملری آگونیزمه چئویرمکدهدیر کی، “سیاست” گئرچکلشیر؛ یعنی اؤزنهنین توپلومسال چالیشقانلیغی حیاتا کئچیر.
2. گونئیدهکی دوروموموز بوندان یاخشی دئییل، آمما آنالیز باخیمیندان فرقلیدیر.
3. حمید هئریسچی ایله چوخدان تانیش و یاخین دوستوق. رحمتلیک قافار موللیمین جانسیخیجی اؤلوموندن بیر ساعات اؤنجه و بیر ساعات سونرا باشینین اوستونده اولموشام. و حمیدله بیرلیکده او دهیرلی عالیم و موجاهیدی لؤکباتان قبریستانلیغیندا تورپاغا تاپشیرمیشیق. هابئله، جاهان درگیسینین دوشونجهوی دایاقلاریندان اولان حمید بیر چوخلاریلا موقایسهده تاریخی آلینیازیمیزا دوشونجه پریزماسیندان باخماق ایستهییب. بونا گؤره منده ائله بیر نوستالژیک دویغو وار کی، همیشه اونون حاققیندا تنقیدی بیر یازینین اورتایا گلمهسینی أنگللهییب. لاکین سون واختلار اونون بیر نئجه موصاحیبهسی و بیر کیتابی بو مسئلهنی منیم اوچون قاچیلماز ائدیب. 3. 13.03.2012 تاریخینده یئنی موساوات قزئتینین سایتیندا گئتمیش “حمید هئریسچیدن ادعالی و غئیری-آدی موصاحیبه” باشلیقلی یازینی نظرده توتورام.
4. دقیق اولماسا دا بو تئرمینی Modernite تئرمینینین قارشیلیغی اولاراق ایشلهدیرم. بونون آنلامی “Modernism”دن فرقلهنیر.
5. پیشامدرن،
premodern 6. قورامین بیرینجی بانیسی فروید اولماسا دا اونون یوروموندا اؤز بیلیمسللییینی تاپمیشدیر.
7. himodern . غئیری-دقیق دانیشماغا حاققیم چاتسایدی دئیردیم “ایلنجه” شوو بیزنئسین ایدئولوگییاسیدیر.
8. أشعریلییی تام آنتی-راسیونالیست آدلاندیرماق بیر آز دارتیشمالیدیر. چونکو اونلار ایرهلی سوردوکلری سواللارلا پئریپاتئتیک فلسفهنی چیخیلماز یولدا قویدولار. محمد غززالی او قدهر کسکین ثبوتلارلا بو فلسفهیه قارشی چیخدی کی، بو جریان ایسلام دونیاسیندا ایلکین طراوتله بیر داها باش قالدیرا بیلمهدی. آنجاق مسئلهنی دقیقلشدیرمهنین یئری بورا دئییل.
9. حمید هئریسچی بیرچوخ یازارلاری پوستمودئرنیزمده ایلیشیب قالماقدا سوچلاندیریر. سئیمور بایجان اونون بو فیکیرلریندن اینجیک دئییل: «اگر حمیدین فیکیرلرینی تفتیش ائتسک، اورتایا چوخسایلی آنلاشیلماز مقاملار چیخاجاق. حمیدی بوتؤو قبول ائتمک لازیمدیر. اونو بوتؤو قبول ائدنده باشا دوشمک مومکوندور… حمید ائله آدامدیر کی، هر 2-3 ایلدن بیر یئنی فیکیر دئییر. اونون ایستعدادی محض اوندادیر کی، دئدییی فیکری مدافعه ائلهمهیی ده باجاریر. حمید بیر واختلار تروتسکینی، “قیرمیزی بریقادا”نی، روزا لوکسئمبورقو، چئ گئوارانی تبلیغ ائدیب، چئ گئوارا ایله بابک آراسیندا ماراقلی پارالئللر آپاریب. مسئله اوندادیر کی، حمید ائتدیکلرینی ایستئعدادلی ائدیر. ایندی روحانیتله باغلی دئدیکلری ده ماراقلیدیر. صاباح سامورای ایدئیالارینی تبلیغ ائلهسه و سامورای قیافهسینده کوچهده گزسه، من تعججوبلنمهرم.»
10. حمید آذربایجانلی فیلوسوف حئیدر جامالین تاجیکیستاندان گتیردییی أحمد شاه مسعودون پاپاغینی بعضن باشینا قویور. بیزیم اوچلوکده دارتیشمالاریمیزین بیر بؤلومو ده کونسپیرولوگییا بارهسینده گئدیب.
11. پوستمارکسیستلر سووئت سوسیالیزمینی ایدهآل سوسیالیزمدن آییرماق اوچون بو تئرمیندن یارارلانیرلار.
12. کونسپیرولوگییادان چوخ دانیشماق اولار، چوخ دا دانیشمالیییق، آمما یاخین گلهجکده بو حاقدا ایکی مقالهمین ایشیق اوزو گؤرهجهیینی نظره آلاراق بوردا قیساجا اونا توخونموشام.
13. بو کیتاب 2000-جی ایلده تهراندا ایشیق اوزو گؤرموشدو. فارسجا یازیلمیش کیتابی واختیله ایصلاحاتچیلارا باغلی “جامعهی ایرانیان” یاییمائوی بوراخمیشدیر. همین یاییمائوینین مودیرلری ایندی یا دوستاقدیرلار (عیسی سحرخیز) و یا سورگون حیاتی یاشاییرلار (تانینمیش فئمینیست تبریزلی محبوبه عاباسقولوزاده.) کیتابین ایکینجی چاپینا ایجازه آلماق مومکون اولمادی.
14.Complication, düyün vurma, qarmaqarışqlıq.
15. Conflict, münaqişə.
16. Suspense, təşvişə salaraq asılı saxlama.


text:
سان بیسنته دل راسپیق
{{Infobox settlement| | settlement_type = Municipality | name = San Vicente del Raspeig | native_name =
سان بیسنته دل راسپیق (ایسپانجا: San Vicente del Raspeig / Sant Vicent del Raspeig) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و آلیکانته اوستانینده یئرلشیب. ۱۰۹ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. بۇ شهرین مساحتی ۴۰٫۵۵ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۵۶۷۱۵ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«San Vicente del Raspeig»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سان بیسنته دل راسپیق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.