text:
دیلاره مهدی/ نیازی مهدی
آذربایجان مدنیتینده قادین سیموولو یئترینجه گوجلودور. اسکیدن توتموش اورتا چاغ ادبیاتیناجان قادین گؤزللییی تاثیرلی، ائتگیلی (تاثیرلی) بنزتمهلر آختاریشینی ادبییاتدا ستیموللاشدیرمیش(جانلاندیرمیش) و دئمهلی، بدیعی دیلیمیزین گلیشمهسینده اساسلی سببلردن بیری اولموشدور. آزاجیق بیرطرفلی سؤیلهسک، دیلیمیزین یئتگینلشدیریلمهسینده ایکی اینسان جینسینین ایکیسینین ده بؤیوک رولو اولوب: بیری (قادینلار) مئتافورا(استعاره) آختاریشلاری اوچون «بهانه لر» وئریب، او بیریسی ایسه بو بهانهلردن ائتگیلنهرک، ایتهلهنرک آختاریشا یوللانیب.
قادین گؤزللییینین اینتئنسیو(شیدتلی) یاشانیلماسی آذربایجاندا ایسلام کولتورونه ده اَمللیجه تاثیر گؤستریب. آللاه سیموولونو ائموسیوناللاشدیرماقدا کیشی صوفیلر قادینلارلا باغلی یاشادیقلاری سئوگی دویغولاریندان، گؤزللییه حئیرانلیقلاریندان مؤحکمجه ایستیفاده ائدیبلر.
آذربایجاندا قادین پروبلئمی دئییلن بو مسلهنین گیریش حیصهسینی بیر آز دا جلبائدیجی ائتمک اوچون پارادوکسلارین یاراتدیغی تعجوبلردن ده ایستیفاده ائده بیلریک. اورتا چاغ شعرلریمیزین مرکزینده دوران گؤزهلین سیماسینی، خاراکتئرینی آییق بئیینله دوشونسک، بئله بیر سرت دوغرویا گلریک: کلاسیک شرق پوئزییاسینین قادینی نورمال موسلمان کیشیلرینین عایله قورماق مسلهسینده ایلان وورموش آلا چاتیدان قورخان کیمی قورخدوغو قادیندیر. هانسی نورمال موسلمان «اغیارا مئیل سالمیش» ، «مین عیشوه -ناز ساتان» ، اعتیبارسیز سئوگیلی اولان قادینلا ائولنمهیه راضی اولار؟! یقین هئچ بیر موسلمان کیشیسی، بلکه، بئله قادینا یالنیز معشوقه کیمی راضی اولار. آنجاق پارادوکس اوندادیر کی، کلاسیک پوئزییانین گؤزلی محض بئله «آفتدیر» .
پارادوکسو آچیقلاماق دا اولار. شعر اوچون شریعته تام عمل ائدن، باشی آشاغی، عیصمتلی و باشقا قادین تیپی داریخدیریجیدیر. بئله بیر قادینین گؤرکو (اوبرازی) شعرین مرکزینه قویولسا، اونونلا باغلی شاعیر شعره لازیم اولان دراماتیک، اینتئنسیو دویغولو پسیخولوژی حاللاری تئکسته(متنه) گتیره بیلمز. پارادوکسو بیر داها باشقا قیافهده تکرار ائدک: کلاسیک موسلمان پوئزیاسی مرکزده شریعته ضید اولان قادین تیپینی قویوب وصف ائدیر (بئش آلتی ایل بوندان اؤنجه بیزیمله پارالئل پروفسور کامال عابدوللا «ادبیات و اینجهصنعت» قزئتینین صحیفهلرینده بو پروبلئمه توخونموشدو).
بورادان دا قادینلارین مدنیتده یاراتدیقلاری بیرمعنالی اولمایان وضعیتلره ثوبوتلار چیخارماق اولار. عایله گرکلری ایله باغلی قادینی ائله هئی آرخایینچیلیق، ساکیتلیک، گوونج ایدئاللاری ایله باغلایان و بونون مومکونلویونه ثوبوتلار تاپان آذربایجان کیشیسی، سیتواسیالارا(موقعیتلره) ولوله سالان، کولتورده کولتورولوژی، پسیخولوژی گرگینلیکلر یارادان قادین فاکتینا دا چوخلو ثوبوتلار تاپیر.
بیر سؤزله، بو گیریش سؤزلریمیز پروبلئمین گرگینلییینی گؤسترمک اوچون اولدو. گرگینلیگی گؤسترمکده مقصدیمیز ایسه یئنی چاغدا سیاسی فیکرین مرکزینه کئچمیش قادین پروبلئمینین بو کئچیدینین اساسلی اولدوغونو گؤسترمکدیر. قادین پروبلئمی دئموکراتییا نظریهلرینین ده مرکزینده دورور. قادین حاقلاری دئموکراتیک حاقلارین سیاهیسیندا اؤنملی یئر توتور. اَیَر بیز غربی گؤتورسک، اوراداکی علم یوزایللردیر(عصیرلر)، بو پروبلئمله باغلی موختلیف یؤنلو آراشدیرمالاری آپاراراق قادین حاقلارینین گوندمه چیخماسی اوچون فوندامنتال(تملله باغلی) حاضیرلیق ایشلری گؤروب.
آذربایجاندا قادینلارلا باغلی گؤزل ساغلیق دئمک (کیشیلرین موطلق آیاغا دورماسی شرطی ایله) یاخشی سوییهیه چاتیب. غرب بئله ساغلیقلار دئیه بیلمیر. اونون یولو باشقادیر. غرب صنعت و علم واسیطهسی ایله قادین پروبلمینی منیمسهدییی واخت بیزیم شرق پروبلئمین یالنیز صنعت دیلینده منیمسنیلمهسی قایغیسیندا اولوب (تکرار ائدیریک، صؤحبتیمیزین بو مقامی اونونلا باغلیدیر کی، دئموکراتیک و سیاسی فیکیرده، حاقلار کومپلئکسینده قادینین مرکزی پروبلئملردن بیرینه چئوریلمهسینی علمی آراشدیرمالار و صنعت اثرلری ده حاضیرلاییب).
اونو دا دئمهلیییک کی، غربین علمی و صنعتی قادین پروبلئمی ایله باغلی یئترینجه قادینلاری ناراضی سالان شئیلر ده دئییب. بیر ایکی میثال. فرویید بیر یازیسیندا قادینلاری آنتی-کولتور مؤوقئعده دوران اینسان کیمی خاراکتئریزه ائتمیشدی. اونون آرقومئنتی تخمینن بئله ایدی: اینسانین لیبیدیوز انرژیسی (سئکسواللیقدان قایناقلانان انرژیسی) سونسوز دئییل، ایستیفاده ائدیلنده آزالیر. ایکینجی طرفدن، یارادیجیلیق لیبیدیوز انرژینین صرف اولونماسینی طلب ائدیر. مدنیت باشلیجا اولاراق کیشی یارادیجیلیغینین «چییینلرینده» دایانیر. دئمهلی، مدنیتی ایرهلیلهدن و یاشادان کیشیلر لیبیدیوز انرژیلرینی مدنیته صرف ائدنده قادینینین، عاییلهنین پاییندان کسیرلر. بو سببدن ده قادینلار مدنیته گونویه باخان کیمی باخیرلار. اونو لیبیدیوز انرژینی اریندن اوغورلایان دوشمن ساییرلار. فروییدین بو دوشونجهسیندن چیخیش ائتسک، اَرینه «ائوه، اوشاقلارا باخ، نه وطن، نه لیاقت» دئین قادینی آنتی-کولتور ماهیتده گؤرمک اولار.
(اونو دا دئیک کی، آروادینین گؤزونده پیس گؤرونمهیهجهییندن آرخایین اولوب دولانیشیق اوچون ایستهنیلن یالتاقلیغی، سیماسیزلیغی ائدن اَرلرین بو اوسلوبا راضی اولماسیندا آنتی-کولتور پسیخولوژیده اولان آذربایجان قادینلارینین دا تاثیری آز دئییل. اونلار «ائوه پول گتیرمک اوچون» بوتون آلچاقلیقلاری باغیشلاماقلاری ایله آلچاقلیغا مئییللی کیشیلر اوچون خوش فون یارادیرلار. ماراقلیدیر کی، اره گئتمزدن اؤنجه یئنییئتمه چاغلاریندا همین قادینلارین خئیلیسینده بو «آنتی-کولتور» پسیخولوژیسی هله ضعیف اولور، اونا گؤره ده اویغون اولاراق آذربایجان یئنییئتمهلرینین، گنجلرینین غورورو ده گوجلو اولور. بو دئییلندن باشقا بیر پروبلئمه ده چیخماق اولار. بیزیم بعضی ایالت شهرلریمیزین جاماعاتینین آشیری سوییه ده غورورلو، ایگید، دوست اوغروندا فداکار و باشقا گؤرونمهسینده اساس تاثیری گنجلرین، جاوان نسلین عمللری یارادیر. بو جاوانلارین اورتا نسله کئچنلریندن فیلان قدری ایسه «آنتی-کولتور» پسیخولوژیسینده اولان قادینلا راستلاناندا سینیرلار).
یازیمیز قادین حاقلاری ایله باغلی بیر تئکستدیر. کیمسه مؤعتریضهدهکی فیکیرلری آذربایجان قادینینا قارشی ایتیهام کیمی قاوراسا، یانیلار. کیشیلر کیمی قادینلارین دا موختلیف تیپلری وار. آذربایجان علمی ایسه (و بلکه ادبیاتی دا) آذربایجان قادینی پروبلئمینه دایاز یاناشدیغی اوچون چوخ رئاللیقلاردان بیز خبرسیز قالیریق.آنجاق ائله مؤعتریضهده وئردیییمیز منظره کولتوروموزده قادین فئنومئنیندن چوخ اؤنملی شئیلره چیخماغین مومکون اولدوغونو آیدین ائدیر. بیزده ایسه نه باش وئریر؟ تیوی، مطبوعات قادینا هسر اولونموش دیالوق قورور و قادین، کیشی «اکسپرتلرین» ایشتیراک ائتدییی بو دیالوقدا صؤحبت چوخ دایاز شئیلردن اوزاغا گئده بیلمیر. سبب اودور کی، آذربایجاندا هئچ بیریمیز قادینلا باغلی پروبلئملرین آدینی بیلمیریک. اونلار هر طرفده سیرا-سیرا دوروب، بیز ایسه آدلارینی بیلمهدیییمیز اوچون تانییا دا بیلمیریک، ایشاره ده ائده بیلمیریک.
غرب علمینده قادین فئنومئنی ایله باغلی فرویددن گتیردیییمیز فیکیر گؤستردی کی، غربده قادینا سایغی (قادین حاقلاری دا سرت شکیلده، آخی، اورادا قویولوب) قادین حاقیندا کوسمئتیکاسیز(بَزَکسیز) ایدئیالارا دا مانع اولماییب. اوخشار وضعیت صنعت عالمینده ده قالیب. بونا اؤرنک اوچون داهی کینو رئژیسورو ساییلان، اینسان پسیخولوگیاسینی بدیعی یوللا دریندن آچان فئدئریکو فئللینینین بیر اینتئرویوسوندن(موصاحیبهسیندن) ایستیفاده ائدک. ضعیف جینسله باغلی سوالا فئللینینین اینتئرویوسوندهکی جاوابینی آذربایجان تورکجهسی دانیشیق طرزینه اویغونلاشدیرساق، تخمینن بئله بیر عیبارت آلاریق:
قادینلارا حتّی کؤهنه فیکیرلرله باخمایان ایتالیانلارین دا باشیندا تام قارماقاریشیقلیق وار.
قادینلارین وضعیتیندن دانیشاندا لاپ اوتانیرسان. کیشیلر اؤزلرینی اونلارلا دهشتلی ایرقچی کیمی آپاریرلار. آما ائله قادینلارین دا باشیندا دولاشیقلیق آز دئییل. او کی قالدی کونکرئت ایدئیالارا، کیشیلرله قادینلارین برابرلییی حاقیندا موعاصیر چاغیریش بیولوژی کوفردور. کیشیلرین قادینلارا باخیشی، قاوراییشی، قادینلارلا داورانیشی دا چوخ نؤقصانلیدیر. بیز کیشیلرین اَن عابیرلیسی دا اَن یاخشی حالدا اؤزونو قادینلارلا یا ائروتومان(سئکسوال چیلغینلیق)، یا دا آغزینین ائستئتیک سویو تؤکولن کؤپک کیمی آپاریر.
داهی صنعتکار کیمی قادین بیلیجیسی ساییلان فئللینینین بو صمیمیتی فیکیر موختلیفلییینه گئنیش مئیدان آچمیش پلورالیزم مدنیتینده اینقیلابی یئنیلیک دئییل. بلکه ده بوندا رئژیسورون بیر اداسی، ژئستی ده وار. آنجاق آذربایجاندا قادینلار حاقیندا گؤزل ساغلیقلار دئییب آیاق اوستده ایچن «پروفسیوناللارین» بئله صمیمیتی نادیر بیر شئیدیر. حالبوکی بو ساغلیقلاردا بیزلر ده اؤزوموزو یا «آغزینین ائستئتیک سویو تؤکولن کؤپک» کیمی آپاریریق، یا دا اونلارین عیصمتی، ناموسو حاقیندا سؤزلریمیزدن بیر خاصیتیمیزی ایفشا ائدیریک. سؤزلرمیزدن رئکونستروکسیا(یئنیدن قورماق) ائتمک اولور کی، ناموس، عیصمت ایدئالینی یوکسک معنویات و ایراده طلب ائدن چتین حیات کیمی آنلایاممیریق. قادینین بوینونا ناموس، عیصمت ایمپئراتیولرینی(ضروریتلرینی،امرلرینی) قویماق بیزه ضعیفلیک، یاریمچیقلیق کومپلئکسینده قارانتییا قازانماق اوچون گرک اولور. او کی قالدی آذربایجان ائروتامانلارینا(سئکسوال چیلغینلارینا)، – ساغلیقدان قیراقدا مملکتین کیشیلرینین چوخو بئله اولور، – یازیقلار اولسون کی، بو ائروتومانلارین قادینلار حاقیندا سؤیلهدیکلرینده کلاسیک پوئزیامیزین تربییهسی گؤرونمور. اونلارین سؤزلرینده کلاسیک پوئزیانین ائروتومان ائستئتیکاسیندان دا اثر-علامت گؤرونمور.
علاوه ائدک کی، مدنیتین عومومی موحیطی کیشیلرله قادینلاری بعضی مقاملاردا چوخ اوخشادیر، او معنادا کی، (مثلن، آذربایجان واریانتیندا) قادینلارین دا اؤز پیچ-پیچلاریندا کیشیلر حاقیندا سؤیلهدیکلری اینجه ائستئتیکاسی ایله سئچیلمیر.
آذربایجان قادینلارینین پروبلئملرینه «آد قویما مراسیمی»
اونلو(مشهور) آلمان فیلوسوفو مارتین هایدئگئر «رئسپوبلیکا» سؤزونون ماراقلی بیر ائتیمولوژیسینی وئریب. بو سؤزدهکی ایکی کؤکو یوزاراق گؤستریر کی، «رئسپوبلیکا» هامییا دخلی اولان، هامینی قایغیلاندیران نسنه آنلامینا گلیر. بونون معناسی اودور کی، رئسپوبلیکادا بوتون جاماعات پروبلئملرین دوشونولمهسینه، دَیَرلندیریلمهسینه، چؤزولمهسینه بو و یا باشقا شکیلده جلب اولونور. غئیری-رئسپوبلیکا تیپینده پروبلئملر خاقانلارین، باشچیلارین، یوخاری طبقهلرین کومپیتئنسیاسیندا اولور، یئرده قالان خالق قارا کوتله آدی ایله بوتون بونلاردان اوزاقدا ساخلانیلیر. رئسپوبلیکادا ایسه اؤلکهنین طالع مسلهلرینه هامی جلب اولونور.
دئموکراتیادا قادین حاقلاری بیزیم ساغلیقلاردا قادین حاقیندا سؤیلهدیییمیز کومپلیمئنتلرین(تعریف) داوامی کیمی اورتایا چیخمیر. قادینین وطنداش حاقلاری اونون اوچوندور کی، اونلار دا اینکیشاف ائتمک، گئریده قالمیشلیقدان قورتولماق شانسینی قازانیب اؤلکهنین ایشلرینه جلب اولونسونلار. غرب توپلوموندا پولیسده، حربده آکتیو چالیشان قادینلار جمعیتین رئسورسلارینا(قایناق، منبع) قادینلارین دا جلب اولونماسین گؤسترن فاکتدیر (اوخشار فاکت سووئت جمعیتینده، سریلانکادا، ایراندا دا وار. آنجاق فرق اوندادیر کی، دئموکراتیک اؤلکهلرده قادینلارین موختلیف پئشه لرده چالیشماسی آددا-بوددا نومونوی حادیثهلر دئییل، کوتلهویلشن پروسئسدیر).
بئله لیکله، قادین حاقلارینین دئموکراتییا سیتواسیاسیندا(مقامیندا) اؤنه چیخماسینین ایکی تملی وار. بیرینجیسی، دئموکراتیا فردی آزادلیغی و قانون قارشیسیندا هامینین برابرلییینی نظرده توتور. بو برابرلیک قادینلارین وطنداش حاقلاری واسیطهسی ایله اونلاری کیشیلرله بیر سیرایا چیخارماغی طلب ائدیر. ایکینجیسی، دئموکراتیا توپلومون پروبلئملرینه هامینین جلب اولونماسینی طلب ائدیر. بو دا قادین حاقلارینین مودافیعهسی واسیطهسی ایله حیاتا کئچیر.
غرب علمینده کیشی و قادین «قوطبلری» ایکی تئرمین واسیطهسی ایله آدلاندیریلیر. «جینس» تئرمینی (اینگیلیسجه SEX) قادین جینسی، کیشی جینسی واریانتلاریندا اینسانلیغین بو ایکی نؤوعونون بیولوژی-فیزیولوژی فرقلرینه و سایرهیه آراشدیرمالاری یؤنلدیر. او بیری تئرمین اینگیلیس تلفوظونده «جئنده/جئندئر»(Gender) ، روس تلففوظونده «گئندئر» سسلهنیشینی آلیر. جئندئر نؤوع، سوی معناسینی وئریر و قادین ایله کیشینی پسیخولوژی، کولتورولوژی، سوسیولوژی توتوشدورمالارینا دیقتی جلب ائدیر. جئندئر پروبلئملری کونتئکستینده آذربایجان قادینینا، باخساق، ایرهلیده دئدیییم کیمی آجیناجاقلی بیر بیلیم منظرهسی آچیلار.
یازیمیزین سونوندا قادینلارلا باغلی بعضی پروبلئملره «آد وئرمکله» دئدیییمیز میسکین منظرهنین داغیلماسی اوچون ایلک آددیمی آتماق ایستردیک.
چاغداش آذربایجان قادینی کیشینین هئدونیک(لذتله ایلگیلی) دایرهسینه سالینمیش مخلوقدور.
بونو آچاق. یونانجا «هئدونHedon » لذت معناسینی وئریر. «لیبیدوLibido » ایسه سئکسوال لذتی ده بیلدیریر. واختی ایله چارشاب یالنیز اؤرتوک دئییلدی. اونون بیر فونکسییاسی(ایشلهوی،کارکردی) دا اَری اوچون قادینی هئدونیک (و یا لیبیدیوزLibidioz) دایرهیه سالماق ایدی. بو هئدونیک دایره باشقا کیشیلره آنلادیردی کی، کونکرئت قادین باشقاسینین هئدونیک اراضیسینه مخصوصدور و اورا گیرمک قاداغاندیر. آذربایجاندا چارشاب چوخدان آتیلیب. آنجاق اونون چکدییی هئدونیک دایره هله ده قادینلارلا باغلی قرافیک اولماسا دا باخیشلاردا قالماقدادیر. بو دایره عیصمتلی اولماق ایستهین قادینلارین حرکتلرینه خئیلی دار چرچیوه قویور.
آذربایجان مدنیتی داها چوخ ماسکیولین(ائرککسل) مدنیتدیر.
بونو دا آچاق. «ماسکیولین» («موسکول» سؤزو ده بورداندیر) کیشییه خاص اولان دئمکدیر. آذربایجان مدنیتی، اینجهصنعتی ده داخیل اولماقلا داها چوخ کیشی دونیاسینا، کیشی قاوراییشینا حئسابلانمیش، کؤکلنمیش مدنیتدیر.
آذربایجان کیشیسینین قادین ایدئالی و کئچید دؤورونون طلبلرینه اونون اویغونسوزلوقلاری.
آذربایجاندا کیشی و قادینلارین بیر-بیریندن ناراضیلیقلارینین باشلیجا موتیولری
یاشلاندیقجا آذربایجان قادینلارینین گنج قیزلاری قاوراماسیندا باشوئرن دَییشمهلر: یاشلی قادین پسیخولوژیسینده کیشی ائقوسئنتریزمینین(خودمحوری) دیکتهسینین آرتماسی.
کئچید دؤورونون معنوی آشینمالاری و آذربایجان قادینینین چتین سیتواسییالارا(موقعیتلرده) سینهگرمک پلانیندا پسیخولوژی حاضیرلیق سوییهسی و سایره
بیز آنجاق بیر نئچه پروبلئمین آدینی قویدوق. قادین حاقلارینا جیدی یاناشما بو کیمی پروبلئملرین اؤیرهنیلمهسینی گرکلی ائدیر.
جئندئر: توپلومسال جینسیت Gender
کؤچورن: رامین جبارلی
قایناق: اولوشوم سایتی نین آرشیوی


c: text/html

text:
اورینوکو چایی
اورینوکو چایی (اینگیلیسجه: Orinoco، فارسجا: رود اورینوکو، ایتالیاجا: Orénoque، عربجه: نهر أورينوكو، روسجا: OpиHoko) کولومبیا اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۱۴۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن اورینوکو چاییندان ثانییهده ۳۷۰۰۰ متر مکعب سۇ آخیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده اورینوکو چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Orinoco»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دوشرگه رمانیندان کیچیک پارچا…
دینمز دانیشماز نیمکت اوسته أیلشیب، انجیلی دیزیم اوسته قویورام. یاشلی کیشی دیزیم اوستهکی کیتابا زیللهنیر. ایکیمیز ده سلامیمیزی اودوروق. اونون باخیشیندان هئچ بیر شئی سئچه بیلیمرم. دییهسن دونن هیجانلا سامان مئیدانی اوشاغییام دئین آدام بو دئییلمیش. اونون خبری یوخدور دوشرگهیه گئدیرکن تانیمادیغیم بیر دویغو منی تگل ساحیلینه ساری گتیریب. او ایسه دیزیم اوستهکی انجیل کیتابینا اشاره ائدیب دئییر: «نئجه بیر تجربهدی؟»
سوسوب، دنیزین اوجقارینا زیللهنیرم. اونون سوالی ذهنیمه تاققا ویریب، یئنه هؤوشنهیه دوشورم. بیردن بیره کتابین آدینی أللریم آتدا گیزلهدیرم. مسلمان بیر عایلهده دوغولوب، بویا باشا چاتیب، عایله و یاشادیغیم تورپاغین کولتورو ایلیک سومویومه کئچیب. بو یاشا چاتینجا یاشادیغیم تجربهلرین هئچ بیرینده خریستیانلیغین یئری یوخ ایدی. بوندان بئله مصلحت اوزویله سئچدیییم بو تجربهنی نئجه یاشامالییام!
بیر آن اؤزومو دنیزین تلاطومونده اوزهین قالمیش بیر زیبیل کیمی، هئچ کیمی حیس ائدیرم. آمما زیبیل هئچ آنلامیندا دئییل، زیبیل بیر زامان کارا گلن بیر شئی ایمیش. بلکه ده زیبیل هئچدن یاخچیدیر.
« سیزین نظریزه مصلحت اوزوینن یالان دیینلر اؤز وجدانلارینا دا یالان دییه بیلرلر؟»
او ایسه انجیلی أللریمین آلتیندان چکیب واراقلاییر.
«بو کیتابی تربیزدن آلیبسان؟»
«کیلسه راهیبینین هدیهسیدیر.»
«یالانین مشتریسی اولماسا آدام یالان دانیشماغین تتینمهسینی بوینونا آلماز. بولوسن عرضه –تقاضا ندی؟ خبرین وار سنه وئریلن بو کیتاب کاپیتالیسمین عرضه تقاضا پروسهسینین بیر پارچاسیدیر؟»
تعجوب ایله اونا باخیرام. او ایسه آرتیریر: «کتابی سنه وئرنده اؤزوندن سوروشدون فارسجا انجیل کیتابی آلمان دیللی بیر راهیبین ألینده نه قئییریر؟»
«ایرانلی مهاجیرلر آراسیندا خریستیانلیغا کئچنلرین ساییسی چوخ اولدوغونا گؤرهدی یقین. بورا گلمهمیشدن، تبریزده بو کیتابی اوخویوب، دین دهییشدیرمک قرارینا گلدییمده بو ایشین چوخ ساده اولدوغونو دوشونموشدوم. آمما ایندی اؤز اؤزومله ساواشدایام. اؤزومو بیر فیریلداقچی کیمی حیس ائدیرم.»
«آدلارینان اویناماغی خوشلامارام. سؤزون جیرگی بودو با قیزیم: راهیبلر خریستیانلیغی ترهزینین بیر کفهسینده عرضه ائدیرلر، سنین کیمی مهاجیرلر ده اونو ترهزینین او بیری کفهسینده آلیرسیز. گاهدان بو پروسهده بیر طرف ضررلی چیخیر گاهدان دا هر ایکی طرف؛ چوخ آز گؤرونور کی ترهزینین هر ایکی کفهسی برابر بیر وضعیتده دایانسین.»
ایدییه کیمی دین دهییشدیرمک پروسهسینه اونون دئدییی آچیدان باخمامیشدیم.
«بئله واختلار مسئولیت فقط تقاضا ائدهنین بوینونا دوشمور، عرضه ائدهنین ده بوینوندا مسئولیت وار. سن هدفیوه چاتماغیوا گؤره خریستیانلیغا کئچمهیی تقاضا ائتسن ده، او راهیب کیمیلری ده اؤزل بیر هدف ایله خریستیانلیغی سنه عرضه ائدیرلر. بو عرضه تقاضانین آرخاسیندا انکار آدلی اورتاق بیر شئی وار، هر ایکی طرف ده واقعی هدفلرینی انکار ائدیب بو پروسهنین دوامچیسی اولورلار.»
یاشلی کیشی دین دهییشدیرمک پروسهسینی ساده دیلده خیردالادیقجا منه ائله گلیر کی فیریلداقچیلیق بیر مئیوه کیمی ایکییه بؤلونوب، یاریسی منیم أتهییمده او بیری یاریسی ایسه راهیبین خرقهسیندهدیر.
Ruqeyye Kebiri


text:
ائیدز
ائیدز یا دا ائیدز مریضلیغی — بولاشیجی (اینگیلیسجه : contagious) بیر خستهلیکدیر. میکروبو HIV آدی وئریلن ویروسدور. HIV، گیردیگی بدنین، میکروبلارا قارشی قویما قابیلیتینی تامین ائدن ایمنی سیستمینه تاثیر قویوب ، گئدهرک چؤکدورور. بونون نتیجهسینده موقاویمتی آزالان بدنده، HIV -نین تاثیری یانیندا، موختلیف میکروبلار (باکتری، گؤبهلک (قارچ)، ویروس، پروتوزون) دری، تنفوس، سیندیریم (هضم)، مرکز سینیر (عصبی) سیستمی کیمی موختلیف توخونما و اورقانلارا یئرلشیب خستهلیکلر یارادیر. آیریجا بدنده بعضی خرچنگلر (سرطان) گلیشهبیلر. ائیدزین کسینلشمیش موعالیجهسی هله تاپیلمامیشدیر. AZT, DDI, DDC کیمی درمانلارین فایدالی اولدوغو بیلدیریلیر.
ائیدز خستهلیگی بَلیرتیلری (علامتلری)[دَییشدیر]
HIV-یه بولاشدیقدان سونرا، آدامین یاشام طرزینه و بدن دیرهنیمینه (موقاویمتینه) گؤره ائیدز خستهلیگینین علامتلری ۵-۱۰ ایل، بلکه ده داها سونرا اورتایا چیخار. HIV اینفئکته آدام (فرد آلوده) ، بو موددتده ساغلام گؤرونوشدهدیر. لازیمی تدبیرلر آلمازسا خستهلیگی باشقالارینا بولاشدیرا بیلر. HIV، بولاشدیغی بدنده موختلیف سئللوللار، خوصوصیلهCD4T سئللوللارینا یئرلشهرک چوخالار. ضرر گؤرن CD4T سئللوللاری گئتدیکجه آزالیرلار و بونون سونوجو (نتیجهسی) اولاراق بدنین ایمنی سیستئمی محو اولماغا اوغرایار. بدن موقاویمتی ضعییفلهین خستهده، نورمالدا ضررسیز اولان، یونگول کئچن یا دا نادیر راست گلینن بعضی خستهلیکلر مئیدانا چیخار (اوچوق، زونا، پاموکچوک، ورم، آغجییر اینفئکسییاسی). آیریجا لینفا وزهلرینده (غدد لنفی) بؤیومهلر، حالسیزلیق، ایشتاهسیزلیق، سببی بیلینمهیهن اوزون داواملی آتش(تب)، گئجه ترلمهلری، کیلو ایتکیسی (کاهش ورزن)، ایسهال، اؤسکورک، جینسی اورقانلاردا اوزون داواملی یارالار کیمی علامتلر اورتایا چیخار. آدامدا بو علامتلردن آنجاق بیر نئچه دنهسینین بیر یئرده اولماسی دوروموندا ائیدز دوشونولمهلیدیر. کاپوسی سارکومو، بعضی لئنفومالار، بئیین، آغجییَر و گؤز ایلتیهابلاری دا HIV اینفئکسییاسینین دوشوندورهن اؤنملی علامتلردندیر. ائیدز خستهسینین آنتی HIV تئستی پوزیتیودیر (مثبت).
HIV نئجه بولاشیر؟[دَییشدیر]
قان، جینسی علاقه و آنادان کؤرپهیه اولماق اوزره اوچ یوللا یولوخور (اینتیقلال تاپیر). قان ایله بولاشیر. ائیدز خستهسینین و داشیییجیسی قانینداHIV تاپیلار. HIV-لی قانلا، موختلیف شکیللرده یولوخما اولور. نظارتسیز قان اینتیقالی ایله بولاشیر. ضدعفونی ائدیلمهمیش قوللانیلمیش سورهنگ، ایینه، جراحی آلتلر، دیش حکیملیگی آلتلری، کسیجی و دئشیجی آلتلر (ماققاج، قایچی)، دؤیمه آلتلری و آکوپونکتور (سوننتی طیب) ایینهلری ایله بولاشیر. دامار ایچی نارکوتیک پایلاشدیقلاری ایینه قوللانیمی، انژکتور و نارکوتیک مادّه اریدیلن قاشیقلارلا چوخ آداما یولوخما اولور. HIV-لی کیشی و قادینین جینسی اورقانلارینداکی قانامالارین و عادت قانینین کیشینین جینسی اورقانی، واژنه و آغیزا تماسی ایله یولوخما اولا بیلر. HIV-لی اورقان، توخونما و ایسپئرما اینتیقالی ایله ده یولوخماسی اولور.
جینسی علاقه لر ایله بولاشیر HIV، قاندا اولدوغو کیمی کیشینین ایسپئرما مایهسینده، قادینین واژینا ایفرازاتیندا (ترشحات واژنی) دا تاپیلار. جینسل ایلیشگی سیراسیندا HIV کیشیدن قادینا، قادیندان کیشیییه، کیشیدن کیشیی، قادیندان قادینا بولاشا بیلر. ایدز-دن باشقا جینسی علاقهیله بولاشان ان اؤنملی خستهلیکلر؛ بئلسوغوقلوغو(سوزاک)، سیفیلیس و هئپاتیت (ساریلیق) دیر.
خسته آنادان کؤرپهسی بولاشیر HIV اینفئکته، آنادان کؤرپهسینه حامیله لیک، دوغوم، امیزدیرمه سیرایندا بولاشیر. HIV موثبت قادینین دوغوراجاغی اوشاغا HIV-نین کئچمه نیسبتی% ۳۰ قدهردیر. سودله کئچه نیسبتی چوخ اولماماقلا بیرلیکده اینفئکتئ آنالارا امیزدیرمه تکلیف ائدیلمز. حامیله لیک و HIV ایله علاقه دار معلوماتلار اۆچون ائیدز مصلحت مرکزینه موراجیعت ائدین.
HIV-نین بولاشمادیغی دوروملار[دَییشدیر]
HIV گوندهلیک یاشامدا، بیر اوتاقدا یاشاماقدا، عئینی مکتبده اوخوما، عئینی هاوانی تنففوس ائتمه ایله بولاشماز.HIV ساغلام دریدن کئچه بیلمز. توپورجک، گؤز یاشی، تر، آکسیریک، اؤسکورک، سیدهک، نجیسه ال سیخما، درییه توخونما، اوخشاما، قوجاقلاما، گوناهسیز اؤپوشمه، یئمهکلر، ایچکیلر، چنگل، قاشیق، ایستَکان، قاب، تئلئفون توالئت، دوش، اوزمه هوووزو، دنیز، سونا، حامام، آغجاقاناد (پشه) و دیگر بؤجکلرین سانجماسی. حئیوانلار: HIV-نین بولاشماسینا سبب اولا بیلمزلر.
ائیدزدن نئجه قورونمالی؟[دَییشدیر]
کونتورولسوز قان نقلی و HIV-لی قانا بولاشمیش آلتلرین ایستیفاده ائدیلمهسینه ایزین وئرمهیین. قان نقلینده، ائیدز تستی آلینمامیش کونتورولسوز قان هئچ زامان ایستیفاده ائدیلمهمهلی، تئست نتیجهسینده HIV منفی اولان قان قوللانیلمالیدیر. قولانیلمیش و ضیدعوفونی ائدیلمهمیش سورهنگلر، ایینه، جراحی آلتلر، اولگوج، قایچی، دیش حکیملیگی آلتلری، دؤیمه آلتلری، آکوپونکتور(طب سنتی) ایینهلرینی کسینلیکله قوللانمایین و سیزده قوللانماقلارینا ایجازه وئرمگین. بئله عملیاتلاردا واسیطه-وسایت بیر دفعه ایستیفاده ده آتیلمالی یا دا ایستیفاده ائدیلن آلتلر قطعیلیکله دئزینفئکسییا (ضد عفونی) و یا ایستیریل ائدیلمهلیدیر. بدنینیز سیزیندیر. سیزه اویغولاناجاق عملیاتلار زامانی عاغیلینیزا ایلیشن سورولاری قارشینیزداکینا سوروشماقدان چکینمهگین. HIV موثبت کیشی، تئست نتیجهسینی اؤیرندیکدن سونرا قطعیلیکله قان وئرمهمهلیدیر.
تدبیر آلمادان جینسی علاقهیه گیرمهیین! HIV هر جور جینسی علاقهیله بولاشیر. تهلوکهسیز جینسی یاشام قایدالارینا اویغون گلهرک جینسی یوللا بولاشمادان قورونماق مومکوندور. جینسی علاقه ده قورویوجو اؤرتوک = پرئزئرواتیو (کوندوم، کاپوت) ایستیفاده ائدین. قوردوغونوز علاقه نین تهلوکهلی اولمایاجاغینی دوشونسهنیز بئله اؤرتوک (کاندوم) قوللانماسینا لاقئید یاناشمایین. HIV-اینفئکته آدام اؤزونو و جینسی یولداشینی قوروماق اۆچون هر جور جینسی علاقه سینده کاندوم (اؤرتوک) قوللانمالیدیر.
HIV-نین یولوخما یوللارینی انگللهمهلیسیز جینسی حیات یولداشی سایینین چوخلوغو بولاشما ریسکینی آرتیران بیر فاکتور اولدوغو بیلینمهلیدیر. جینسی یوللا سیزه بولاشان بیر خستهلیگینیز وارسا گووهنجهسیز علاقهیله خستهلیگین باشقاسینا بولاشاجاغینی و HIV-نین سیزه یولوخما اولاسیلیغینین (احتمال) آرتاجاغینی اونوتمایین. آلکول و نارکوتیکلر دوغرو و ساغلام دوشونمهگه مانع تؤرَدهرک، جینسی علاقه سیراسیندا منفی داورانیشلارا ندهن اولابیلر.
باشقاسینین آلت(زیر) پالتارلارینی قوللانمادا ائیدز بولاشماسا دا بئلسوغوکلوغو(سوزاک)، گؤبهلک خستهلیکلری، قاشینما بؤجهگی، قاسیق بیتی کئچه بیلر.
لابوراتورییا تانیسی (تشخیص آزمایشگاهی) HIV اینفئکته ائتدیگی بدنده، موختلیف سلول و توخومالارا یئرلشیر. HIV ائنفیکسییونلو آدام یاشامینین سونوندا دک “HIV داشیییجیسی” اولاراق قالیر.HIV داشییان آداما ” HIVموثبت” و یا “HIV اینفئکته” دئییلیر. بونو ایفاده ائتمهک اۆچون آنتی-HIV (ELISA) تئستی ائدیلر. HIV-یه قارشی بدنده ۲-۳ آیدا آنتیکورلار مئیدانا گهلر. بو آنتیکورلار قان زردابیندا آنتی-HIV تئستی ایله تعیین اولونار. تست ائتدیرمک ایستهین کیمسه بیلگی آلمالی و اؤز ایرادهسی ایله تست ائتدیرمه قراری وئرمهلیدیر. تستین نتیجهسی موثبت ایسه (سئروپوزیتیف) آدام HIV اینفئکته دئمکدیر.
HIV-نین اؤلدورولمهسی[دَییشدیر]
HIV خاریجی موحیطده بیر نئچه ساعاتدا، قورودوغوندا یاریم ساعاتدا اؤلور. HIV قوروموش قاندا دا قیسا زاماندا اؤلور. HIV-لی مادّهلرین (قان، ایسپئرما، واگینا ایفرازاتی(ترشحات واژنی)) اولدوغو اشیالاری بیر نئچه دقیقه قایناداراق و یا ۶۰ درجهده ۳۰ دقیقه ایستیلهتمهکله HIV-نی اؤلدوره بیلرسینیز. سولاندیریلمیش پالتارلار چاماشیر سویو ایله تماس ائتدیگی HIV-نین ۳۰ دقیقه ایچینده اؤلدورور. سدیم هیپوکلوراید، یویوجودا اولان تاثیرلی مادّهدیر، ایچینده خلور (کلر) وار. چاماشیر سویو معدنسل اشیالارا ضرر وئریر. سو و یا سابونلا یاخشیجا یویولماسی ایله بوتون میکروبلار کیمی HIV-یی دریدن اوزاقلاشدیریلیر. یویوندوقدان سونرا درینین آلکول ایله تمیزلنمهسی اویغون اولور. یارالانما اولدوغوندا یارا یئری اول صابین و سو ایله یویولمالی، سونرا تئنتوردییوت و یا بئتادین کیمی بیر آنتیسئپتیک اویغولانمالیدیر. HIV-یی اؤلدورن دیگر مادّهلر Bacteranios D, Buraton 10F, Cidex, Gıgasept, Lysetol V, Presept, Steranios, Virkon -دور. داها چوخ خسته خانالاردا قوللانیلماق اوزره چیخاریلمیش اولان بو مادّهلرین قوللانیملاری دفترچهلرینده یازیلمیشدیر. اولتراویولئت(اشعه فرابنفش) ایله شوعالانما HIV-نین یوخ ائدیلمهسی اۆچون تکلیف ائدیلمهیهن بیر اوصولدور. اولتراویولئت شوعالاری بیرباشا تماس ائتدیگی سطحدهکی میکروبلاری اؤلدورور. جیسمین آلتیندا اولان میکروبلاری اؤلدورمز .
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
AIDS2010GOVوارد نشدهاست
- ^ "HIV Classification: CDC and WHO Staging Systems | AIDS Education and Training Centers National Coordinating Resource Center (AETC NCRC)". aidsetc.org (in انگلیسی). AIDS Education and Training Center Program. Archived from the original on اوْکتوبر 18, 2017. Retrieved سپتامبر 10, 2017.
{{cite web}}: More than one of
|accessdate=and
|access-date=specified (help); More than one of
|archivedate=and
|archive-date=specified (help); More than one of
|archiveurl=and
|archive-url=specified (help)
- ^ "Wear your red ribbon this World AIDS Day | UNAIDS". www.unaids.org. UNAIDS Secretariat. Archived from the original on September 10, 2017. Retrieved September 10, 2017.
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
WHO2015Factوارد نشدهاست
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
CDC21015Basوارد نشدهاست
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
UN2012Vacوارد نشدهاست
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
UNAIDS2007وارد نشدهاست
- ^ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
UN2021وارد نشدهاست


text:
Wq/azb/ساواش
ساواش, اؤلکهلر، بلوکلار یا دا بیر اؤلکه ایچریسینده نئچه بؤیوک گروهون آراسیندا گرچکلشن سلاحلی بیر دؤیوشدور.
سؤز[edit | edit source]
آ[edit | edit source]
- سونسوز بیر ساواشدا اینسانلیق بؤیویوب گنیشیر، سونسوز باریشدا ایسه یوخ اولور. آدولف هیتلر
- ساواشدا هر زمان اؤلن طرف سوچلودور. آدولف هیتلر
اَ[edit | edit source]
- ساواشین سونونو یالنیز اؤلولر گؤرور. افلاطون
ائ[edit | edit source]
اوْ[edit | edit source]
اؤ[edit | edit source]
اۇ[edit | edit source]
اۆ[edit | edit source]
ایٛ[edit | edit source]
ای[edit | edit source]
- ساواشدا وئریلن ایلک اؤلو حقدیر. آیسخولوس
- ساواش بیر اؤلکهنی تاپسا داها بوراخماز. ایدموند بؤرک
- ساواش اورکلیلیک دئییل، قورخاخلیقدیر. ایدموند بؤرک
- ساواش نه ایشه یارار؟ کسینلیکله هئچ بیر ایشه. ایدوین ایستار
ب[edit | edit source]
- یاخشی بیر ساواش یا دا پیس بیر باریش اولماز. بنجامین فرانکلین
پ[edit | edit source]
ت[edit | edit source]
ث[edit | edit source]
ج[edit | edit source]
چ[edit | edit source]
ح[edit | edit source]
خ[edit | edit source]
د[edit | edit source]
ذ[edit | edit source]
ر[edit | edit source]
ز[edit | edit source]
ژ[edit | edit source]
- ساواشی بیلمهین، باریشی دا بیلمز. ژاپون آتا سؤزو
- ساواشی وارلیلار چیخاردیر، یوخسوللار اؤلور. ژان پول سارتیر
- عاغیللیلار ساواشمادان قاباق اوتورلار، عاغیلسیزلار اوتماق اوچون ساواشیرلار. ژوگه لیانگ
س[edit | edit source]
ش[edit | edit source]
ص[edit | edit source]
ض[edit | edit source]
ط[edit | edit source]
ظ[edit | edit source]
ع[edit | edit source]
- ساواش، اودانی دا یورار. عثمان پاموکاوغلو
غ[edit | edit source]
ف[edit | edit source]
- بوتون ساواشلار ایچ ساواشدیر، چونکو بوتون اینسانلار قارداشدیر. فرانسیس فنلون
ق[edit | edit source]
- پیس بیر باریش، ساواشدان داها پیسراقدیر. قای کورنلی تاچیت
ک[edit | edit source]
گ[edit | edit source]
ل[edit | edit source]
م[edit | edit source]
- اولوسون خطر ایله قارشی قارشییا قالمادیقجا، ساواش بیر جنایتدیر. مصطفی کمال آتاتورک
ن[edit | edit source]
و[edit | edit source]
- ساواش چاغی، گرچک او قدر دَیرلیدیر کی، یالانلاردان بیر دووارلا قورونور. وینستون چیرچیل
ه[edit | edit source]
- ساواشی سونلاندیرمازساق، او بیزی سونلاندیراجاق. هیربیرت جورج ویلز
ی[edit | edit source]
قایناقلار[edit | edit source]


text:
دونیا أدبی مکتبلری / إکزيستئنسياليزم
آخینین اولاناقلی کونسئپسی حاقيندا تام گؤرونتونو ائ.مونک-ون «هارای» شکلی وئرير. آبستراکت-اوربانيست یئرده قورخو إکستازيندا، دهشتلی قيشقيريق’لا آغزينی آچميش اينسان تصوير اولونوب. اوچوروما بنزهين نهنگ قيشقيران آغيز شکلين کومپوزيسيون مرکزی دير. نهیی، هانسی نهدنـه گؤره بو اينسان قيشقيرير؟ رسّام اونون اوچون هئچ بير تهلوکه گؤرسَتمير. کيشی و يا قادين اولماسینـا باخماياراق اينسانين عذابینين بؤيوک نهدَنینی باخیجی اؤزو حيس إتمهلی دير. عالم بوتؤولوکـده جينسيندن و کئيفيیتيندن آسيلی اولماياراق، شخصيته دوشمن دير. بيزيم قارشيميزدا «جينسسيز اينسان» دورور، اونون دونيا ايله يالنیز ایلگیسی دونيانين موکمملسیزلیگی، إشیک هارمونیسی، اينسانا دوشمنليگی قارشیسينداکی دهشتلی قورخودور.
باغيران آغيز یان-یؤورهسیندهکی بوشلوق إله وئريليب کی، باخیجی اورَک پارچالايان هارايا إله بيل کی،کونسئنتريک دالغالار’لا بوتون دونيايا ياييلماسينی و دولدورماسينی حيس إدير. لاکين دونيا کار و لال دير؛ او دلیجهسينه هارايی سئزمير، قورخولو حقيقت قارشیسيندا عاجيز قالان شخصيتين آغریسینـا قارشی اؤزگه دير. «مونک» اؤز شکیلی ايله دئمک ايستهيير کی، اينسانا بو اؤزگهلنمیش دونيادا آنجاق اؤز آغریسیندان باغيرماق، جان وئرن جانلی اورقانيزمين اينستيکتيو قيشقيريغی کيمی، يارديما اومود بسلهمهين قيشقيريق قالير. إکزيستئنسياليستلر اوچون اينسانین توپلوم ساییسی و اينسانلارين یاشامی، باشدان-باشا «آنلاشيلمازليق» و آبسوليوت آبسورددان آچیقلاییب، سؤز آپارماق دیر. اينسانلار آراسيندا سئوگی و باغلیليق يوخدور، آنجاق جینسل ایلیشگیسی وار، آداملار آراسيندا بوتون اينسانا عایید اولان اولایلار قيريليب.
کيشیلر و قادينلار پرينسيپيال شکيلده اؤزلرينه قاپانيبلار، قارشیليقلی باشادوشمهمزلیگه محکومدورلار. هر بير اينسان بير دونيا دير. آنجاق بو دونيالار بير-بيری ايله ایلگیلنمهییب، اورتاقلیق إتمز دورومدا یاشاییرلار. اينسانلارين باغلیلیقلاری آنجاق اؤتری دير و اورهگین درينليکلرينه توخانمیر. دونيا اينسانینين إکزيستئنسياليست مودئلی بئله دير.
ييرمی-نجی عصرين 50-نجی ايللرینین سونوندا فرانسا أدبياتيندا (م.سارروت، آ.روب-قريييئ، م.بيوتور و بونلارا تای…)«يئنی رومان» دایانیشی يارانير. یاشامین آبسوردلوغو، رئال حاديثهلرده سونوج ایلگیلنمکلرینين يوخلوغو، «داغيديلميش» کاوتيک دونيا حاقيندا إکزيستئنسياليزم باخيشلاريندان فايدالانان «يئنی رومان» مکتبینين داوامچیلاری اؤز اثرلری’له بوتون دب-دبهلی کومپوزيسيون إلئمئنتلرینين تشکيلاتچی-کونسئپتوال آنلامینی داغيداراق سوژهدن اوزاق نقلی پرينسيپ سَوييهسينه قالديرديلار. رومان یاشامی فاکت و حاديثهلرين حیکايه إديلمهسيندن قهرمانلارين معنوی یاشامینين فاکتلارینين اینجه-إسئايست ايمپرئايسيونيست حیکايهسينه چئوريلدی. پسيکولوژيزم موطلقلشديريلدی. «بیلینجآلتی سئلی» رئال دونيا ايله ایلگیسينی تامام کسدی، اگر قاباقلار رئال أدبياتدا قهرمانلارين شعورو «اينفورماسیده ياريق» ايله ایلگیلی اولاراق، بير فاکتدان باشقا فاکتا و يا هيپوتئز، ميراث قالان تجروبی، گلهجک احتیماللارا آتیلاراق، یاشام پروسئس ایله ایلگیسینی ساخلاییردی’سا، ايندی بو سئل رئالليغين اوستوندن دورمازدان اوچوب کئچير. «شعور سئلی» «اؤزو درک إتمه سئلينه» چئوريلدی. شعورون سوبیئکتيوليگی اونون سوبيئکتليويزمينه چئوريلدی.
دوشونمهگین اؤزو إقوسئنتريک کاریزماسی اوچون پیسکولوژی پروسئس کيمی باشا دوشولمهگه باشلاندی. حیکايه تئز-تئز سؤزو بيتيرمهميش، قفيل و موتيوسيز کسيلير. أثرلرين عومومی شکیلینی ايتيرديلر: نهدن کی تکجه سوژئت گوجسوزلنیب پوزولدو، سونلوق قاراليق قالدی، آچيلما آرتيق أثرين دوغال سونوجو اولمادی. أثر پیسکولوژی اؤنردیگینین تئز-تئز دگیشديگی پئرسوناژين و اونون روحونونا باغلی إدهنکلرینین ناتوراليست شکیلينه چئوريلدی.
ن.ساروتون «نامعلوم پورترئتی» رومانيندا قادين و کيشی آراسيندا چتين حيس اولونان و آنلامی بيلينمهيَن اولایلارین چوخ اينجه چالارلاری وياريمتونلاری آچيلير. اوخوجو اوچون کيمليگی بيلينمهيَن کيشی شهر باغيندان تئز-تئز کئچرکن هر دفعه تانيش اولمايان بير قيزا باخير. کيشینين اورهگینده يارانان سئوگی و شفقت و اونون اینجه باخيشلارینـا قارشی قيزين اورهگینده يارانيب تئز-تئز دگيشن یانیت رئاکسييالاری چاغین مضمونونا چئوريلير. هئچ بير آچيلما يوخدور، يارانان سوژئت خطلری قيريلير.
يازيچی بونونلا گؤرسَتمک ايستهيير کی، دوغال و اولاناقلی گؤرونتودَن و آناليزين تمل پارامئتری یاشام اولالی دگیل، قادين و کيشیلرين آراسينداکی دویغولارين چالارلاری، ایچ و اؤتری هيجانلار دير. «شعور سئلی» أدبياتین دوروشوقلی ایچ دونیاسینی، دوزنلهییب، سونوجلاییر.آردی وار…..
دونیا أدبی مکتبلری کیتابیندان / آیهان میانالی


text:
1990-جی ایل یانوارین ایییرمیسینه کئچن گئجه آراز رادیوسوندان قارا خبرلر گلمهیه باشلادی. باکی ایشغالینا دیرهنهرک شهید دوشموش اینسانلار بارهده خبرلر دمیر سرحدلری نئجه آشیردی؟ سووئت [شوروی] قوشونلاری باکیداکی اؤتوروجولری [فرستندهلری] سوسدورسالار دا، خبرلری شوشاداکی اؤتوروجولردن دینلهییردیم؛ آغیر نویزلار ایچینده. باشقا بیر قایناق، وئرلیشلرینی مونخئندن یایان آزادلیق رادیوسو ایدی. بو رادیو ساواش آلانینا سوروکلنمیش باکی اهالیسینین دانیشان دیلینه چئوریلمیشدی. هر ایکی رادیودا آرا-سیرا قیسا خبرلر آردینجا کامیل جلیلاووون گابویو تام بیر ماتم هاواسی یاراتمیشدی. بو، تاریخی فاجیعهنین موسیقی دیلینه یانسیماسی ایدی.
ایییرمی یانوار فاجیعهسینین خبرینی اولوسلار آراسی ایجتیماعیتا چاتدیرماقدا ایکی نفر بؤیوک رول اوینادی: رضا دقتی و میرزه خزر. آدلیم فتوآپاراتچی رضا دقتی، قاچاق یوللارلا اؤزونو باکییا چاتدیریب اولایلارین جانلی شاهیدی اولموشدو. اؤزگورلوک دیلهیی ایله مئیدانلارا آخیشمیش آذربایجان خالقی پروسترویکا قاتاری آلتیندا أزیلمکده ایدی. تبریز کؤکنلی صنعتکار ایسه گورباچوفون وحشیلیک بلگهلرینی دمیر مفتیللر آرخاسینا اؤتورمهیی باجارمیشدی. میرزه خزر آزادلیق رادیوسوندان اولایلارا آیدینلیق گتیرهرک شرق دوشرگهسینین تبلیغات ماشینینا تکباشینا مئیدان اوخویوردو. بو، آذربایجان تورک خالقینین کیمسهسیزلییینده بؤیوک بیر اووونج ایدی. ۱۹۸۷-دن باشلایاراق سووئت پارازیت سیستمینین سیرادان چیخماسی ایله میرزه، آزاد مئدیانین سیمگهسینه چئوریلمیشدی. یئرسیز دئییلدی کی، آزادلیق رادیوسونون سسی بوتون شهری بوروموشدو.
سون نفسلرینی چکن سووئت ایمپراتورلوغو گؤزل باکینی تانکلارلا آیاقلاییب کئچمکده ایدی. کرئملینله اؤلوم-دیریم آلیش-وئریشینه قاتلاشمیش باتی ایسه سوسموشدو. ایسلام امتی قایغیکئشلییی آدینا “فلسطین، فلسطین” دئیه باغیران مقدس رژیم ده یئنی بؤیوک قارداش ائحترامینا قیرغینا گؤز یومموشدو. بو سوسقونلوغون سونرالار چچن موسلمان خالقی محو ائدیلرکن یئنیدن حؤکم سورمهسی، بیر مسئلهنی آیدینلاشدیردی: مسئله فلسطین خالقینین چکدییی عذابلارا آجیماق دئییل، سیاسی قازانج آختارماقدیر. آرتیق “نه شرقی، نه غربی” شعارینین آنلامسیز سؤزجوکلر ییغینیندان باشقا بیر شئی اولمادیغی گؤز قاباغیندا ایدی. بو آنلامسیزلیق ائرمنیلرین قاراباغدا و چین حؤکومتینین سینجان بؤلگهسینده تؤرهتدیکلری قیرغین زامانی بیرداها تصدیقلندی.
۹۱-جی ایلین یاییندا باش وئرمیش چئوریلیش [کودتا] سووئت تابوتونا سون میخی چالدی. ادعا ائدیلیردی کی، راحیل امام سووئتلر بیرلییینین چؤکمهسینی اؤندن گؤرموشدو. لاکین بئله بیر ادعایا اینانمایان بیرینجی آدام ایسلام رئپوبلیکاسینین خارجی ایشلر ناظیری ایدی. یوخسا علی اکبر ولایتی هله ده باکی یولونون موسکوادان کئچمهسینی گومان ائتمزدی. بونون اوچون آياز موطلیباوف تهرانا ائتدییی سفرینده اؤلکه باشچیسی کیمی دئییل، بیر اوستاندار کیمی قارشیلاندی. تهران بیرداها تاریخی بیر گئدیشله آیاقلاشما فورصتینی ایتیردی.
دوققوز آی سونرا باکییا سفریمده هله سووئتلر بیرلییی چؤکمهسه ده بختیار وهابزاده نین گولوستان پوئماسی رادیودان سسلهنیردی:
تاختا دیرهکلری تورپاغا دئییل
قویدولار فیضولی دیوانی اوسته؛
ایکییه بؤلوندو یوز یوزاللی ایل
گرایلی، بایاتی، موغام، شیکسته.


text:
آدولف هیتلر
آدولف هیتلر (آلمانجا: Adolf Hitler)، (دوغوم:۲۰ آوریل ۱۸۸۹ – اؤلوم: ۳۰ آوریل ۱۹۴۵) آلمان نازی حزبی باشچیسی ایدی. هیتلر اوتریش ده دوغولموش بیر آلمان سیاست چی سی میش ۱۹۳۳ دن ۱۹۴۵ جک آلمانون دیکتاتورو اولدو . هیتلر نازی حزبینین باشچیسی و قوروجوسو اولاراق سیاسی گوجی اله آلدی ۱۹۳۳ ده آلمان کونسولو اولدو و بیر سوره سورا اؤلکه سینون باشقانی اولاراق آلمانین سیاستین ده افسانه لی اولاراق رایش آدینی اؤزۆنه سئچدی (اوچونجو رایش) هیتلر ایکینجی دونیا ساواشین لهیستانا حوجوم ائتمکنن باشلادی بو ساواشین بیر ندنی اوروپا نون بعضی اؤلکه لریندن اینتیقام آلماق اوچون میش . هیتلر آلتی میلیون یهودینی سویقوروم آماجی نان اؤلدوردو و ندنین یهودلارین آلمانین بیرینجی دونیا ساواشیندا اوتوزماسیندا سوچلی اولدوقلارینی و دوشوک بیر اینسان جینسینن اولدوقلاری اوچون اؤلدورولمسینی دئدی نازی دؤولتی ایلک یهودلاری ماداقاسکارا گؤندرمک ایستدی آما بو ایشی ساواش ایچینده گؤره بیلمدیلر و سونوندا یهودلاری سیستماتیک قیرماغا باشلاتدی لار. هیتلر اؤنجه لیک نن آلمانون بیرینجی دونیا ساواشیندا و ورسای آنلاشماسینون ندنی یخیلمیش ایقتیصادین قالخیزدیردی .
نازی حزبین ایدئولوژیک اولاراق بیر دیکتاتورچی یوخسا ایقتیدارچی ، اوتوکراتیک و توتالیتر میش.
هیتلرین سونو[دَییشدیر]
آدولف هیتلر آلمانین ایکینجی دۆنیا ساواشیندا اوتوزماسینان و برلین دؤیوشونده (شوروی اوردوسونون طرفیندن فتح اولماسی) اؤزۆنۆ اؤلدۆرمۆش.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ویکیپدیانین اینگیلیس دیلینده اولان Adolf Hitler صفحه سیندن چوریلمیش.
- ایکینجی دونیا ساوشی
- تایم مجلهسینین ایل آدامی
- آلمانلی سیاسی یازیچیلار
- آدولف هیتلر
- ۱۸۸۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۴۵-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- 20th-century Chancellors of Germany
- 20th-century German male writers
- 20th-century German non-fiction writers
- 20th-century Presidents of Germany
- Anti-Christian sentiment in Europe
- Anti-Judaism
- Anti-Polish sentiment
- Anti-Protestantism
- Anti-Romanyism
- Anti-Russian sentiment
- Anti-Serbian sentiment
- Anti-black racism
- German anti-communists
- German white nationalists
- White supremacists
- German anti-Zionists
- Antisemitism in Germany
- ویدئو کلیپلری اولان مقالهلر
- Austrian emigrants to Germany
- Austrian people of World War I
- Chancello


text:
کولورید دمیر (III)
کولورید دمیر (III) (اینگیلیسجه: Iron(III) chloride، روسجا: Xлopид жeлeзa(III)، عربجه: كلوريد الحديد الثلاثي) بیر شیمیایی ماده. قیٛرمیزی، قارا رنگلی حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.کولورید دمیر (III) دمیر بیلشیکلری و کولور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Iron(III) chloride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کولورید دمیر (III) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بابور
ظهیرالدین محمد بابور (۱۴۸۳-۱۵۳۰) بؤیوک تورک هیند ایمپراطورلوغو نون قوروجوسو، کاریزماتیک تورک پادشاه، شاعیر و یازیچی. هندیستاندا سون تورک حاکميّتی تئیموروغوللارینین آدی ایله باغلیدیر. آتا طرفدن امیر تئیمور نسلیندن، "بارلاس" تورک بویوندان، امیر تئیمورون اوغلو میرانشاهین نوهسی عمر شئیخین اوغلو، آناسی چینگیز خان نسلیندن چاغاتای خانین نوهلریندن یونوس خانین قیزی قوتلو نگار خانیم اولان، اؤزونون و اوردوسونون تورک اولماسی ایله فخر ائدن ظهیر الدین محمّد بابور (1483-1530) 1519-جو ایلده هندیستانا گلمیشدیر. او، افقانلی دهلی سلطانی ایله یئددی ایللیک مجادلهدن سونرا پنجابین بؤیوک شهرلرینی، دهلی ، آقرا، لوکنوو، بئنقال و بوتؤولوکده هندیستانی ایچینه آلان تاریخده مشهور تورک-حیند ایمپئراتورلوغونون (1526-1858) اساسینی قویموش، افقان امیرلرینی، هیند پرئنسلرینی، راجپوت حکمدارینی مغلوب ائدهرک امیر تئیمورون قانونی وارثی اولموش، بتپرستلییه قارشی باشاریلاریندان دولایی "قاضی" دئیه آنیلمیشدی. تورک ادبيّاتینداکی یوکسک مؤوقئیی و شاعرلیگی ایله مشهور اولان، علمه ، صنعته یوکسک قیمت وئرن بو داهینی، تورک حکمدارلاریندان بحث ائدن بوتون اورتا عصر مولیفلری و معاصر تدقیقاتچیلار بئله آنلادیرلار: "بابور بوتون سفرلرینده اؤز کتابخاناسینی یانیندا داشیتمیش، "بوتون ساواشلار و باشاریلار عرفهسینده ده اؤز بیوقرافیاسینی یازماغا واخت آییرمیشدی. اؤز حیاتینی تصویر ائدن تورکجه نثرله یازیلمیش "بابورنامه" آدلی بو بیوقرافیک شاه اثر دنیا ادبيّاتینین ان دقتهشایان اثرلریندن بیریدیر. بابور همچینین تورکجه "عروض رسالهسی"، حنفی فقهینه عائد "موبیین" آدلی بیر اثر، تصوّفه عائد "ریسالئیی-والدین" و "دیوان" کیمی اؤنملی اثرلر یاراتمیشدیر. بابور ان اینجه و ان نفیس احاطهلی بیر مدنيّته صاحب ایدی. تورک ددهلریندن گوجو و جسارتی میراث اولاراق آلمیش، ماهر دؤیوشچو، قیلینجاوینادان و اوخچو ایدی. سواریلیکده انسانی هئیرتلندیرن باشاریلاری واردی. نهنگ چایلاری اوزهرک کئچمیشدی. موسیقی آلت لرینی چالار و اؤزو ده موسیقی بستهلردی. خطّاط، دین عالمی و یازیچی ایدی. یازدیغی تورکجه و فارسجا شئیرلری اونون یوکسک سويّهلی بیر صنعتکار اولدوغونو ثبوت ائدیر. بابورون XV عصر شاعرلرینین هئچ بیریندن، حتی علی شیر نواییدن گئری قالمایان تمیز، صاف بیر تورک دیلی، طبیعی الهامی واردیر. دویدوغو و دوشوندوکلرینی آچیق بیر شکلده سؤیلهمیش، جورتلی مجازلاری ایله صمیمیلیکدن و طبیعیلیکدن آیریلمامیشدیر... بابور یازمیشدیر: "اگر آتا-بابان یاخشی بیر قانون قویموشسا، اونو قورو و حیاتا کئچیر، پیس بیر قانون قویموشسا، اونو ديَیشدیر، داها یاخشیسینی یاپ"... اونون "بابورنامه"سی یولی سئزارین "خاطرهلر"ایندن داها جدّی و داها صمیمیدیر. بئله کی، بابور دشمنلرینین قصورلارینی سایارکن اونلارین اوستون جهتلرینی ده قئید ائتمیش، مردانهلیک گؤسترمیشدیر. قوردوغو تمل اوزرینده خلفلری قدرتلرینی داها دا آرتیرماغا داوام ائتمیشلر. بابور شاهین قوردوغو بؤیوک تورک-هیند ایمپئراتورلوغو داها اوزون و شانلی بیر تاریخه صاحب اولموشدور". (سئچمهلر بیزیملیر - آ.م. باخ: گرئنارد. بابور. پاریس، 1930؛ پروف. در. لاسزلو راسونیی. تاریهتئ تورکلوک. آنکارا، 1971، سه. 190؛ کؤپرولو مئهمئت فوات. اسلام آنسیکلوپئدیسی. "بابور" مادهسی. ایی جلد، سه. 180-187؛ آبدولکادیر عنان. چاغاتای ائدئبییاتی، تورک دنیاسی. اییی جلد، آنکارا، 1992، سه. 93، 94؛ پروف. در. آنیل چئچئن. تورک دئولئتلئری. آنکارا، 2003، سه. 301-306). اؤزو ایکی بؤیوک تورک جاهانگیرینین - چینگیز خان و امیر تئیمورون وارثی اولماسینا باخمایاراق اؤز شخصی زکاسی و فعالیّتی ایله هندیستاندا ائله بیر سلطنت یاراتمیشدی کی، بو تورک سلطنتی سوندا هندیستاندا مسلمان تورک و بوددیست هیندلیلرین قاریشیغیندان یئنی بیر خالق - پاکیستان خالقی تاریخ صحنهسینه چیخمیشدی. بونو نظره آلان XV عصر بئنارئسلی هیند دین فیلوسوفو کابیر یازمیشدی: "قلبین تمیزلیگی قانق چاییندا یویونماقدان داها اؤنملیدیر. هیندلیلر و تورکلر ائینی چامیر دان یاپیلمیش قابلاردیر(ظروف) . تانرینی سئون و یاخشی حرکت ائدن هر کس بیری دیگرینین قارداشیدیر". (اقتباس راسونیینین گؤستریلن اثریندن گؤتورولموشدور. باخ: سه. 169). بابورون یاراتدیغی هندیستانداکی بو تورک ایمپئراتورلوغونو آوروپا تاریخچیلری هئچ بیر علمی اساسا دایانمایان "بؤیوک موغول ایمپئراتورلوغو" آدلاندیرمیشلار. حالبوکی، بو آد بو دولته عائد هئچ بیر تاریخی منبعده و هئچ بیر اسلام مولیفی طرفیندن ایشلهدیلمهمیشدیر. آغ هونلاردان باشلایاراق X-XII عصرلرده قزنهلیلر، XII-XIV عصرلرده دئهلی تورک سلطانلیغی، XVI-XIX عصرلرده تورک بابورلولار طرفیندن اداره اولونان هندیستاندا فتیح پور-سیکری، کلکوتته، مادراس و بومبئی کیمی یئنی سالینان شهرلر، تیکیلن بؤیوک مئمارلیق عابدهلری، جامیلر، توربهلر، بدیعی اثرلر ، محض تورکلرین عظمت و دوهاسینین محصولودور.
یاشامیدَییشدیر
اثرلریدَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
قایناقدَییشدیر
- ^ Christine Isom-Verhaaren, Allies with the Infidel, (I.B. Tauris, 2013), 58.


text:
بیلَرزیکلر / نوریه لۏح (حیکایه)
خانېم پرستار بالان جانې بونلارې کسمه دئیه گؤزلرینین یاشې سئله دؤنن بیر قادېنا یاخېنلاشدېم
+قېز نهدن بئله آغلایېرسان؟ سۏروشدوم.
آلتدان اۆسته منه باخارکن خانېم منه قولاق آسمایېرلار بارې سن دئگینَن کسمهسینلر قۏل باغلارېمې.
من ایسه پرستارا اۆز توتارکن:
+چۏخ زامانلار اۆستۆندن بیر چسب وورورلار، ایمکانې وارسا سیز ده اۆستۆندن چسب وورون بو قادېن بونلارې چۏخ سئویر دئیهسن.
یۏخ بو دۏکتۏر حساس دېر عمل اۏتاغېندان قایتارار مریضی دئیه پرستار سؤزۆمۆ آغزېمدا قۏیدو.
قادېن یئنیدن خېسېن-خېسېن آغلاماغا باشلادې
آخ سئرۏم ووران پرستارا دئدیم داااا
دئدیم دؤز بونلارې چېخاردېم دئدی چسب ووراجاقلار…
جرّاحی بخشینین خیدمتچیسی مۏو قایچېسېنا بنزَر بیر قېچې ایله یاخېنلاشېب قادېنې بیرداها دریندن آغلاتماغا باشلادې
منیم گؤزلریم دۏلارکن یئنیدن:
+ قېز قۏی کسهلر، بوراخ بونلارې تکجه ایکی دمیر تیکهسی دیر، صاباح وئرهجکسن جوشلاسېنلار و یادېندان چېخاجاق هرنه.اؤنملیسی سنین جان ساغلېغېندې جانېوېن هایېندا اۏل. ایندی عمل اۏتاغېما گئدیرسن گـَرَک ایسترئسین اۏلمایا.
خیدمتچی کیشی کسمهڲـه داوام وئردیکده سانکې قادېنېن قۏلونو دیبیندن کسیردیلر.
آغلایا آغلایا
خانېم بونلارې سن ساخلا اۏغلوم گلنده وئرَرسن دئدی.
روحوم سانجې وئره-وئره
+قېز گۆجلۆ اۏل آدام دا دَمیر تیکهسینه بئله قرارسېز آغلایارمې!!!؟
خیدمتچی ویلچئری یۏلا سالارکن قادېن سۏن دؤنه اۏلاراق ایچینین لاپ درینلیکلریندن بیر آه چکیب
آخې سیز بیلمهییرسیز کی یۏرقان سېرایېب بونلارې آلمېشدېم
لاپ إله تزهلیکده آلمېشدېم
ایندی یارې-یارې اۆستۆندن گؤتۆرهجکلر… دئیه بیزدن اوزاقلاشدې.
پرستارلار دۏغال حالدا ایشلرینه باشلاسالار دا، آما منیم روحوم ایله جیسمیم پارچالانمېش تکی اۏلوب گؤزۆمۆن یاشې ماسکایا جوموردو
آخې
قادېنېن سۆمۆڲۆنه یۏرقان ایڲنهسی باتمېشدې…


text:
اویان نیوز: ایش آدامی مونیب مصری،’ هماس و فتح قارشیلیقلی راضیلاشمایا چوخ یاخینلار. ایشین ایچینده مصر وار، تورکیه وار، دیگر عربلر وار. بیرلشمه تاریخی تقویمه بئله باغلاندی دئیه بیلرم دئدی
حماس و فتح قارشیلیقلی راضیلاشمایا چوخ یاخین.
گولف بوسینی ژورنالینین سون سایسیندا عرب دونیاسینین ان تأثیرلی ۵۰ آدی آراسیندا گؤستریلن فیلیسطینین ان سرمایه دار ایش آدامی مونیب مصری، حماس و فتح آراسیندا قیسا مدت ایچینده اوزلاشما تامین ائدیلهجگینی تخمین ائتدی.
ایش آدامی مونیب مصری،’ هماس و فتح قارشیلیقلی راضیلاشمایا چوخ یاخینلار. ایشین ایچینده مصر وار، تورکیه وار، دیگر عربلر وار. بیرلشمه تاریخی تقویمه بئله باغلاندی دئیه بیلرم دئدی.
باتی شرعییهدکی نابلوس داغینین تپهسینده یئر آلان قالاسیندا آنادولو آژانسی مخبیرینه آچیقلاماسیندا اولان مصری، سیاستدن، ایقتیصادا چوخ چوخ موضوعدا فیکیرلرینی آچیقلادی.
آچیقلامالارینا کئچن نوامبر آییندا بیرلشمیش میللتلرده فیلیسطینین ‘گؤزلمچی دولت “ایستاتوسو قازاندیغی سس وئرمه باشلایان مصری:
‘ او گون اورادا دولت باشقانیمیز محمود عباسین یانیندا، اونو تبریک ائدن ایلک آد تورکیه خاریجی ایشلر باخانی احمد داوود اوغلو ایدی. سونراسیندا قید ائتمهلر یئنه تورک ائوینده داوام ائتدی. هله خاطیرلادیقجا آدامین توکلری بیز-بیز اولور. بیز تورکلرین پارچاسیییق. فیلیسطینین عثمانلی ایمپراتورلوغونون بیر پارچاسی اولاراق قالماسینی اینانین چوخ ایستیردیم، چونکی سیکئس-پیکوت راضیلاشماسییلا تورکیهدن سونرا بورا گلنلرین هامیسی، فرانسیزلار، اینگیلیسلر بیزه دئییل همیشه ایسراییله و یهودیلره کؤمک ائتدیلر دئدی.
مصری، ایسراییلین ۱۹۶۷ سرحدلرینه سؤیکنن پایتختی شرقی قودس اولان فیلیسطین دولتینی قبول ائتمهمیز حالیندا بؤلگهده اهمیتلی گلیشمهلرین اولاجاغی تخمین ائدیلدی. مصری،’ چوخ بؤیوک بیر انتفاضه آددیم-آددیم یاخینلاشیر دئیه دانیشدی.
ت ر ت


text:
ادنا سنت وینسنت میلی
ادنا سنت وینسنت میلی (اینگیلیسجه: Edna St. Vincent Millay) آمریکالی شاعیر و یازیچی - .۲۲ فوریه ۱۸۹۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۸ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ اوکتبر ۱۹۵۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Edna St. Vincent Millay»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ادنا سنت وینسنت میلی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چکمه
چکمه یا پؤتون بیر جور ایاق گئیمی دیر.چکمه معمولدا ایاغی و تؤپوغو توتار.بعضی چکمه لر دیزه جا یادا بوداجا اولا بیلر.
تاریخده[دَییشدیر]
قار اوستونده یئریماق اۆچون واجیب بیر ایاق باشماغی دیر.قارین بعضی اوجالیغی دیزدن اوسته اولار و بو اساسدا چکمه یا پؤتون ایله اونون اوستونده یئریماق اولار.
آت چاپانلارین گؤن دن مخصوص چکملری واردیر و مئشه ده گئزماق اۆچون بعضی چکمه لر قرشولوب و بو چکمه لر ایلان چالماغین قاباغیندا دایاق اولار.
دونیادا چوخلو نوعو چکمه لر و پؤتونلار تانینیب و ان دئیرلی پؤتونلار قوشونچولار و داغچیلار اۆچون تیکیلیب.


text:
ائرمنیستان دؤولتینین آذربایجان رئسپوبلیکاسی اراضیسینه یئنی حربی
تجاوزو بارهده آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مرکزی کومیتهسینین بیاناتی
عزیز وطنداشلار!
آذربایجان دئموکرات فیرقهسینین عضو و طرفدارلاری!
داخیلی و خاریجی خبر آگئنتلیکلرینین وئردیکلری خبره اساساً تجاووکار ائرمنیستانین سلاحلی قوهلری طرفیندن “توووز” منطقهسی ایستیقامتینده آذربایجان رئسپوبلیکاسی اراضیسی یئنیدن تجاووزه معروض قالارق، آتشکس رئژیمی پوزولدو. آذربایجان اوردوسو قطعیتله بو تجاووزون قارشیسی آلدی. لاکین هله ده پراکنده شکیلده آتیشما داوام ائتمکدهدیر.
بو ووروشمادا هر ایکی طرفدن اؤلن و یارالانانلار وار. آذربایجانلی قارداشلاریمیزیدان یاشلی بیر مولکی وطنداش، بیر نئچه عسگر، ایکی سرگرد، بیر سرهنگ و بیر ژنرال- بیرلیکده 12 نفر شهید ولدولار.
بیلدیگینیز کیمی آذربایجان اراضیسینین آیریلماز حیسهسی اولان داغلیق قاراباغ موختار ویلایتی اوزرینده آذربایجان رئسپوبلیکاسی ایله ائرمنیستن آراسیندا گئدن بو مناقیشه سووئت اتفاقینین داغیلماسی ایللرینه تصادف ائدیر.
ائرمنیستانین بو تجاووزو سووئت اتفاقینین داغیلماسی ایله باشلاندی، ایکی طرف آراسیندا بو مناقیشه چوخ سرعتله گئنیش بیر محاربهیه چئوریلدی. ائرمنیستان دؤولتی بو تجاووزو گئرچکلشدیرمک مقصدینی اؤنجهدن حاضرلادیغی اوچون سووئت اتفاقینین داغیلماسی عرفهسینده یارانان خاووسدان(هرج-مرجدن) بهرهلنهرک، یعنی آذربایجان دؤولتینین مستقیللیگی دؤورونده گؤزلنیلمهدن اؤز شدتلی هجومو نتیجهسینده آذربایجان رئسپوبلیکاسینین 20 فاییز تورپاغینی اشغال ائتدی. تجاووزکار ائرمنی سلاحلی بیرلشمهلری اشغال اولونموش منطقهلرین ساکینلرینی اؤز دوغما آتا-بابا یوردلاریندان قوواراق دیدرگین سالدی. ائرمنیستانین بو وحشی تجاووزو نتیجهسینده میلرله مولکی، او جملهدن قادین- کیشی، قوجا- جاوان و کورپه اوشاقلار قتله یئتیریلدی. مینلرله آذربایجانلی یارالانیب و علیل اولدولار. بو وحشیجه هجومدا داغلیق قاراباغ منطقهسیندن علاوه آذربایجان رئسپوبلیکاسینین 7 شهر و رایونو دا تجاووزکار ائرمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن اشغال ائدیلدی. بو ایشغال نتیجهسینده بیر میلیونا یاخین آذربایجان وطنداشلاری اؤز دوغما یوردلاریندان قووولاراق دیدرگین دوشدولر.
نهایت، 1372-جی گونش ایلینده(1993) روسیا، آوروپا و آمئریکا دؤولتلرینین آراجیلیقلاری ایله ایکی اؤلکه آراسیندا آتشکس رئژیمی برقرار اولدو.
همین ایلده بلاروس پایتخی- مینسک شهرینده ائرمنیستان-آذربایجان و یوخاریدا آدی چکیلن واسیطهچی دؤولتلرین نمایندهلریندن عبارت بیر کونفرانس کئچیریلدی. بو کونفرانسدا مناقیشهنین صلح یولو ایله حل اولونماسی اوچون اوچ دؤولتین- آمئریکا، روسیا و فرانسا نمایندلریندن عبارت ایش قروپو(مینسک قروپو) یارادیلدی.
یارانمیش مناقشه و ائرمنیستانین اراضی ادعاسی بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندا دا مذاکیره اولوندو. بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین چیخارتدیغی قرارلاردا ائرمنیستان تجاووزکار دؤولتی کیمی تانیندی. اشغال اولونموش اراضیلر و داغلیق قاراباغ منطقهسی آذربایجان اراضیسی اعلان ائدیلهرک اشغالچی ائرمنیستان دؤولتیندن اشغال اولونان اراضینین بوشالدیلماسی طلبی ایرهلی سورولدو. آذربایجان دؤولتیندن قاراباغ منطقهسینده یاشایان ائرمنیلرین حقوقلارینین تانینماسی، یعنی بیر موختار ویلایت اولماسی ایستهنیلدی.
آذربایجان دؤولتی دفعهلرله قاراباغین موختار بیر ویلایت اولماسینی تانیماقلا یاناشی، ائرمنیلره یوکسک حقوقون وئریلمهسینه(آذربایجان اراضیسینده گئنیش موختاریتین وئریلمهسی) حاضر اولدوغونو بیان ائتمهسینه باخمایاراق، تأسفله ایندییه قدر طرفلرله مینسک قروپونون مذاکیرهسی بیر نتیجه وئرمهمیشدیر.
27 ایل عرضینده ایکی طرف آراسیندا رسمی آتشکسین برقرار اولماسینا باخمایاراق ائرمنیستان سلاحلی قوهلری طرفیندن جبهه بویو دفعهلرله بو آتشکس رژیمی پوزولموشدور. هر دفعه قطیعتله آذربایجان اوردوسو طرفیندن جاواب آتشیله قارشیلانمیشدیر.
لاکین بو دفعه قاراباغ جبههسیندن یوزلر کیلومتر اوزاقدا، یعنی گنجه و گرجستان سرحددی آراسیندا یئرلشن "توووز" منطقهسینده آذربایجان اراضیسی ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین موفقیتسیز تجاووزونه معروض قالدی.
بعضی سیاسی ائکسپئرتلر ائله دوشونورلر کی، محاربه اوچون تجاووزکار ائرمنیستان دؤولتینین بو منطقهنی سئچمهسینین سببی گرجستان، تورکیه واسطهسی ایله آوروپایا داشینان نفت-گاز بورولارینین کئچدیگی بؤلگه اولماسیدیر. بو منطقه آذربایجان و یوخاریدا آدلاری چکیلن دؤولتلر اوچون استراتژی اهمیته مالیک بیر بؤلگهدیر.
همین ائکسپئرتلرین سؤیلهدیکلرینه گؤره اگر ائرمنیستان بو منطقهنی اشغال ائدیب، آذربایجان نفت-گازینین اخراجیندا جدی مانعه یاراتدیقدا، لابد منفعتی اولان دؤولتلر ده آچیق و گیزلی شکیلده بو مناقشهیه مداخیله ائمهلیدیلر.
نفوذلو دونیا اجتیماعیتلر، او جملهدن بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی، مینسک قروپو و منطقهنین گوجلو دؤولتلری بو داغیدیجی محاربهنین آلوولانماسینا راضی اولا بیلمزلر. بو سببدن ده اونلار ائرمنیستان دؤولتینی مجبور ائتمهلیدیرلر کی، محاریبهسیز، صلح یولو ایله اشغال ائتدیگی آذربایجان تورپاقلاریندان چیخاراق، اونون اراضی بوتؤولوگونه و دؤولت مستقلیگینه حؤرمت ائتسین.
بئلهلیکله کئچمیشده اولدوغو کیمی اگر آذربایجان دؤولتی و خالقی اؤز حاقلی حقوقوندان محروم قالارسا، اونو، اشغال اولونموش اراضیسینی آزاد ائتمهسی و تورپاق بوتؤولوگونون برپاسی اوغروندا آپاردیغی شرفلی مبارزه اوچون قیناماق اولماز.
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی آذربایجان رئسپوبلیکاسینین اراضیسینی اشغال ائتدیگی اوچون ائرمنیستان دؤولتینی محکوم ائدهرک، دایما آذربایجانلی قارداش و باجیلارینین یانیندا دوراراق، اونلارین حاق مبارزهسینی مدافعه ائدیب، گله جکده ده ائدهجکدیر.
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مرکزی کومیتهسی
26 تیر 1399
16 یول 2020


text:
گؤرکملی آذربایجان صنعتکاری، ویولونیست و کامانچا اوستاسی علی فرشباف ۷۰ یاشینا دولدو.
۱۳۳۰نجی ایلین بهمن آیینین ۳ -ده تبریز شهرینده دونیایا گؤز آچمیش و یئنییئتمهلیگیندن موسیقی صنعتیله مشغول اولان صنعتکار، ایران آذربایجانی موسیقی صنعتینین انکشافیندا قویدوغو دانیلماز مثبت تاثیرلری اعتباریله، چوخ تقدیره لاییق و شرفلی بیر صنعت فداییسیدیر.
عالی تحصیلاتینی «هنرستان موسیقی تبریز»ده باشا ووران اوستادین بستهلهدیگی «گئجهدیر»(صمد بهرنگی)، «صبح نمازی»(محمود قبهزرین)، «صولح اولماسا»، «حیات»، «شانلی داغلار»، «تنبل حسن»(حبیب فرشباف)، «آی اوشاقلار»(علیرضا نابدل)، و دیگر ماهنی و مارشلاری اوزون ایللر صنعتسئونلر رغبتینی قازانمیش و دیللر ازبری اولموشدور.
اوستاد فرشبافین صنعت عؤمرونون بهرهسی اولان اونلار صنعتکار بو گون آذربایجان موسیقی صحنهلرینده پارلاییرلار. اوستادین ملی رقصیمیزی متدیک اؤیرهدیب یایماسی، عاشیق صنعتیمیزین علمیلشمهسیندهکی قویدوغو تاثیری، حسن انعامی، یاشار شادپور، مسعود پایاوند، سهند اسدی، یاشار جوادپور کیمی تانینمیش آذربایجان صنعتکارلارینین تربیه ائدیلمهسینده چکدیگی زحمتلری، موسیقی مکتبلری اوچون یازدیغی ایکی جیلدلیک «کامانچا مئتودی» کیتابی و اونلار بو کیمی ایشلری، آذربایجان خالقینین یادداشیندا قالارغی و سیلینمز پارلاق ایزلره چئوریلیبدیرلر. اونون چکدیگی زحمتلر، علی فرشبافی بوگون آذربایجان مدنیتینین مشهورلاری سیراسینا و تبریز کامانچا مکتبینین قوروجوسو سویهسینه یوکسلتمیشدیر.
بیز، ایشیق (آذربایجان ادبیات و اینجهصنعت سایتی) امکداشلاری، سئویملی اوستاد علی فرشبافی آد گونو موناسیبتیله تبریک ائدیر، گؤرکملی صنعتکارا داهادا یارادیجیلیق اوغورلاری، جان ساغلیغی و بارلی بهرلی عؤمور آرزولاییریق. ساغ اولسونلار.


text:
دده م قورقودون تورکمنصحرا کتابی قیسا تانیتیمی, علیرضا صرافی
دده م قورقودون تورکمنصحرا کتابی قیسا تانیتیمی
علیرضا صرافی
بیر آی اول بیز بیر کتاب نشر ائلهدیک، بیز دئینده 20 نفرلیک بیر اکیپدن صحبت گئدیر، بو کتاب «ددهم قورقودون تورکمنصحرا کتابی»دیر. کتابین اورژینال نسخهسی تورکمنصحرادا ساخلانیلدیغینا گؤره بو آد اونا وئریلیب، آما اصلینده کتاب بیزیم آذربایجاندا یازیلیب. بو کتاب ائله بو ایلین ایچینده کشف اولدو و علم عالمینده بؤیوک عکس صدالار اویاندیردی، تورکیهده و باکیدا هم ده ایراندا بیز (ائلبیلیمی موسسهسی اولاراق) اونون اوستونده ایشلهدیک. بو کتابدان سانیرام هر کسین ائوینده بیر نسخ اولمالیدیر، چونکو بیزیم آنا کتابلاریمیزداندیر. بو کتاب قدیم حماسی ادبیاتیمیزین گؤز نمونهسیدیر و صفوی دؤورونده یازیلمیشدیر، آنجاق کؤکو چوخ قدیملره گئدیب دایانیر سینهدن سینهیه، آغیزدان آغیزا گلیب صفوی دؤورونده یازییا آلینیب و سونرا قاجا دؤورونده ده اونون اوستوندن استنساخ ائدیلیب. محدود سایدا و چوخ نفیس بیر کیفیتد چیخیب و ایچینده کتابین اورژینال صفحهلریندن بیر نئچهسینین ترانسکریپسیونو هم د کتابداکی جغرافیانین خریطهلری وئریلمیشدیر.
کتابین اساس یازیچیلاری: دکتر جمال آیریمی، نیگار خانیم خیاوی، دکتر حسین فیض الهی وحید، مهندس ناصر ب. کریمی و بیر ده منم.
جناب دکتر حسین محمدزاده صدیق و جناب اسماعیل هادی ده عالی مشاورلریمیز اولموشلار.
باشقا بؤلوملرده مسئولیتلی و چالیشان دوستلاریمیز: احد فرهمندی، دکتر سیامک ارگین افشار، دکتر ارشد نظری، اولکر تبریزی، دکتر توحید ملکزاده دیلمقانی، مهندس جعفر کیوانچهر، روحالله صاحب قلم، سوسن نواده رضی، شبنم توحیدی، عادل برازنده، علی برازنده، علی خالط آبادی، گونش امانی، نوید محمدی.
بو کتابی آلماق اوچون باخمییاراق کی معتبر کتاب ساتیش مرکزلرینه گؤندریلیب، آنجاق بوگونکو شرایطده نه اولار توکانلارین آچاجاق و نه سیزین ائودن چیخماغینیز توصیه اولور، اونونچون بیزیم آنلاین کتاب ساتیش مرکزینه ائودهآل سایتینا www.wvdeal.ir باش ووروب، سفارش وئریب قاپینیزدا تحویل آلا بیلرسیننیز.
دده م قورقودون تورکمنصحرا کتابی قیسا تانیتیمیعلیرضا صرافیبیر آی اول بیز بیر کتاب نشر ائلهدیک، بیز دئینده 20 نفرلیک بیر اکیپدن صحبت گئدیر، بو کتاب «ددهم قورقودون تورکمنصحرا کتابی»دیر. کتابین اورژینال نسخهسی تورکمنصحرادا ساخلانیلدیغینا گؤره بو آد اونا وئریلیب، آما اصلینده کتاب بیزیم آذربایجاندا یازیلیب. بو کتاب ائله بو ایلین ایچینده کشف اولدو و علم عالمینده بؤیوک عکس صدالار اویاندیردی، تورکیهده و باکیدا هم ده ایراندا بیز (ائلبیلیمی موسسهسی اولاراق) اونون اوستونده ایشلهدیک. بو کتابدان سانیرام هر کسین ائوینده بیر نسخه اولمالیدیر، چونکو بیزیم آنا کتابلاریمیزداندیر. بو کتاب قدیم حماسی ادبیاتیمیزین گؤزل نمونهسیدیر و صفوی دؤورونده یازیلمیشدیر، آنجاق کؤکو چوخ قدیملره گئدیب دایانیر، سینهدن سینهیه، آغیزدان آغیزا گلیب صفوی دؤورونده یازییا آلینیب و سونرا قاجار دؤورونده ده اونون اوستوندن استنساخ ائدیلیب. محدود سایدا و چوخ نفیس بیر کیفیتده چیخیب و ایچینده کتابین اورژینال صفحهلریندن بیر نئچهسینین ترانسکریپسیونو هم ده کتابداکی جغرافیانین خریطهلری وئریلمیشدیر. کتابین اساس یازیچیلاری: دکتر جمال آیریمی، نیگار خانیم خیاوی، دکتر حسین فیض الهی وحید، مهندس ناصر ب. کریمی و بیر ده منم. جناب دکتر حسین محمدزاده صدیق و جناب اسماعیل هادی ده عالی مشاورلریمیز اولموشلار. باشقا بؤلوملرده مسئولیتلی و چالیشان دوستلاریمیز: احد فرهمندی، دکتر سیامک ارگین افشار، دکتر ارشد نظری، اولکر تبریزی، دکتر توحید ملکزاده دیلمقانی، مهندس جعفر کیوانچهر، روحالله صاحب قلم، سوسن نواده رضی، شبنم توحیدی، عادل برازنده، علی برازنده، علی خالط آبادی، گونش امانی، نوید محمدی.بو کتابی آلماق اوچون باخمییاراق کی معتبر کتاب ساتیش مرکزلرینه گؤندریلیب، آنجاق بوگونکو شرایطده نه اولار توکانلارین آچاجاق و نه سیزین ائودن چیخماغینیز توصیه اولور، اونونچون بیزیم آنلاین کتاب ساتیش مرکزینه ائودهآل سایتینا www.wvdeal.ir باش ووروب، سفارش وئریب قاپینیزدا تحویل آلا بیلرسیننیز.
Slået op af Ruqayye Kabiri i Søndag den 15. marts 2020


text:
اتیلن دی آمین تترا استیک اسید
اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (اینگیلیسجه: Ethylenediaminetetraacetic acid, روسجا: ЭTилeHдиaMиHTeTpaykcycHaя kиcлoTa، عربجه: ثنائي أمين الإيثيلين رباعي حمض الأسيتيك) بیر شیمیایی ماده. کریستال حالتینده تاپیلار.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Ethylenediaminetetraacetic acid»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اتیلن دی آمین تترا استیک اسید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`بالکان اؤلکه لری` نتیجهلر
خبرلر [227]
- اولاف شولتس بالکان اولکه لرینه چاغیریش ائدیب
- کیئوده پارتلاییش سسلری
- اردوغان یوردا قاییتدی
- اردوغان کروواسیده
- اردوغان: آوروپا قیشدا جدی پروبلئملرله اوزلشهجک
- جمهور باشقانی اردوغان صاباح بالکان اؤلکهلرینه سفر ائدهجک
- مولود چاووش اوغلو صربیستان-دا سفردهدیر
- بالکان اؤلکه لرینده کووید-19-ا یولوخانلارین سایی آرتیب
- پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 25 عضوونو ضررسیزلشدیریب
- تۆرکیه، یئنه ان چوخ اینسانی یاردیم ائدن اؤلکه اولدو
- مولداوی و اوکراینا-یا "نامیزد اؤلکه" ایستاتوسو وئریلیب
- مولود چاووش اوغلو بالکان اؤلکهلرینه سفر ائدهجک
- داها ایکی ترورچوسو ضررسیزلشدیریلیب
- 2 عسگریمیز شهید اولوب
- اوکراینا روسیانی گوناهلاندیریب
- زلنسکی آلمان میللت وکیل لرینه مراجعت ائدیب
- کیئوده گنجه پارتلاییش سس لری ائشیدیلیب
- اوکراینا: روسیانین تلفاتی 2800 عسگر، 80 تانک، 10 اوچاق
- تورکیه-اوکراینا آراسیندا دیپلوماتیک علاقهلرین قورولماسینین ایلدؤنومو
- افغانیستان-دا اوشاق اؤلوم لری اندیشه وئریجی
- سنگال-داکی خریستیان گنجلر رمضان آییندا افطار یئمک لری حاضیرلاییرلار
- آمازون مئشه لرینده قورخونج یانغینین گونتولری
- سارایین لذت لری: "‘ریکلی یاهنی"
- آذربایجان اوردوسونون بؤلمهلری دوشمن موضع لرینه توپ ضربه لری ائندیریر
- تورکیه ساحل محافظه دسته لری قاچقین لاری قورتاریب
- سارایین لذت لری: بیلدیرچین دولماسی


text:
صادیق باغبان (فیلم، ۲۰۰۵)
صادیق باغبان (اینگیلیسجه: The Constant Gardener, فارسجا: باغبان وفادار) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی پیت پاستویت، بیل نای (اویونچو)، دنی هوستون، ریچل وایس، رالف فاینز جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین البرتو ایقلسیاس یارادیب.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ "The Constant Gardener (2005)". Box Office Mojo. اینترنتده فیلملرین بیلگی قایناغی. Retrieved 2017-11-11.
قارداش پروژهلرده صادیق باغبان (فیلم، ۲۰۰۵) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فیلیپه سندروس
فیلیپه سندروس (اینگیلیسجه: Philippe Senderos) (دوْغوم:۱۴ فوریهٔ ۱۹۸۵ (۳۷ یاش) ژنو) بیر فوتبالیست. هیوستون دینامو و سوئیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فیلیپه سندروس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- سروت ۱۸۹۰ کولوبونون اویونچولاری
- آرسنال کولوبونون اویونچولاری
- آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
- اورتون کولوبونون اویونچولاری
- فولام کولوبونون اویونچولاری
- والنسیا کولوبونون اویونچولاری
- ایستون ویلا کولوبونون اویونچولاری
- قراسهاپر زوریخ کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- رنجرز کولوبونون اویونچولاری


text:
نورمن، اوکلاهوما
لوآ خطاسیماژول:Location_map-ین 388-جی/جو خطینده: The value "-35.22.N" provided for longitude is not valid. نورمن، اوکلاهوما (اینگیلیسجه: Norman, Oklahoma) آمریکانین اوکلاهوما ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴۹۰٫۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۱۰۹۲۵ نفر و اهالی سیخلیغی ۲۵۵٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۳۵۷ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده نورمن، اوکلاهوما گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Norman, Oklahoma»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
میانمارده یوز بیرگن توقنه شووده کوپلب عسکر هلاک بولدی
اوشبو حادثه میانمار نینگ چین ایالتیده یوز بیردی
میانمار نینگ بنگلدیش چیگره سیده جایلشگن چین ایالتیده کودتا گه مخالف اتنیک قوراللی گروپ بیلن میانمار اردوسی اورته سیده یوز بیرگن توقنه شوو عاقبتیده, میانمار اردوسی نینگ کمیده 10 عسکری اولدیریلدی.
حربی کودتا آرتیدن مظاهره چی لر نی میانمار اوردوسی دن قوریش اوچون قوریلگن چین لند مدافعه قطعه لری نینگ بیر نفر مسئولی, مذکور ایالت نینگ میندات شهریده توناوون یوز بیرگن توقنه شوولر بیلن علاقه لی بیانات بیردی.
اوشبو کیشی, توناوون مذکور شهرده کیچکی پیتده اردو نینگ قطاری گه قره ته هجوم اویوشتیرگن لیک لری نتیجه سیده کمیده 10 عسکر نی اولدیرگن لیک لری و توقنه شوولرنینگ بیر کون دوام ایتگن لیگی نی بیلدیردی.
اردونینگ بوگون ایرته لب هجوم لری نی باشلتگن لیگی نی بیلدیرگن اوشبو کیشی, "هاوان توپی و آر پی جی لر بیلن جواب بیردی لر. قتتیق بیر شکلده بمباران قیلدی لر" دییه قید ایتدی.


text:
ایسکانتورپ یونایتد فوتبال کولوبو
ایسکانتورپ یونایتد فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Scunthorpe United F.C.) بیر فوتبال کولوبودور. اوْیونلارینی دا ۹٬۰۸۸ نفرلیک قلانفورد بارک ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
h&lوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Scunthorpe United F.C.»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ایسکانتورپ یونایتد فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بعضی قادینلاریمیز ندن بوقدر خاریجی گؤروشلرینه اهمییت وئریرلر؟
چوخ قدیم زامانلار هر محلهده بیر نفر ” قاش آلان” خانیم اولاردی. اونلارین عمومیتده ثابیت بیر یئرلری اولمازدی. محله خانیملاری قونشونون بیرینین ائوینه یغیشاردیلار، قاش آلان خانیمی چاغیریب اوردا سیرایلا قاشلارینی آلدیتدیراردیلار. بو ایشین آراجی بیر قاش پیچاغی، اَنلیک کیرشان، قاش رنگی و سورمهدن عبارت اولاردی.
خانیملارین بیر یئره یغیشماسی، دئییب گولوب دانیشماغی، ائو صاحابی نین چای چؤرگی او گونو گؤزل بیر خاطیره یه چئویرردی.
مودلو- پوزلو جاوان خانیملار موطلق قاشلارینی رنگلردیلر، سورمه چکردیلر، آنجاق چوخوسو تکجه قاشلارین آلدیریب، اوزلری نین توکلرینی تمیزلردیلر.
هئچ بیر قیز اَره گئتمدن، قاش آلدیرماغا، سورمه چکمگه اختیاری اولمازدی. بونو بیر قانون کیمی هامی قبولانمیشدی. خانیملارین ائولی و سوبای اولماغینی قاشلاریندان(بوغلاریندان) سئچمک اولاردی.
بو سوننت دئمک اولار 70-لره کیمی بیزیم توپلومدا بیر دگر کیمی قالمیشدی.
آنجاق چوخ سورعتله بوتون بو قایدا لار دگرینی ایتیردی. یاواش- یاواش قیزلاردا قاشلارینی آلدیردی، هله بوندان یئتمدی، بزنیب دوزنمک ده قیزلاردا باشلانیب، نورمال بیر ایش کیمی اؤزونو گؤستردی.
ایلک باخیشدا بو ایشی تمیزلیک، گؤزللیک و تیتیز نیشانهلری کیمی بیر چوخوموز اونایلاییب ، آلقیشلاییردیق. آنجاق کشکه دیش گؤرونتویله بیرگه، ایچ گؤزللیینه بو اندازه دیقت یئتیریلردی. تاسسوفله بئله گؤرونمور. ظاهری گؤرونتوده ایفراط ائتمک بیزیم توپلومدا جیددی بیر سورونا دؤنوشوبدور.آمارلارا گؤره، بزک -دوزک ماده مصرفینده ایران، دونیادا یئددینجی یئر و اورتا دوغودا ایکینجی یئرده دیر. اورتالاما هر خانیم بیر میلیون تومندن چوخ بو ملزمه لره پول وئریر. البته بو عدد وارلی خانیمدا قات قات چوخ اولور.
ایراندا، ایلده 200000 بورون عملیاتی اولور.
بوتاکس، تاتو، دیرناق اَکمک، کیرپیک اکمک، چئشیتلی ساچ بویاما، مئش و اونلار موختلف گؤزللیک عملیاتلاری چوخ آز یاشدان قیزلاردا باشلانیر و توپلومدا بیر نورمال ایش کیمی قبولانیب. طبیعی کی بونلارین هر بیرینه مینلر- میلیونلار پول خرج اولور.
بو پوللاری عائلهلرین نجور و هاردان تأمین ائتمک مسئلهسی، بعضا قیزلارین عومروندا بئله اولمور. یوخسول بیر عائله نین بئله قیزی، دیشلرینین خاراب اولماسینی، اؤنمسهمیر! آنجاق دوستلاریندان گئری قالماسین دئیه، موطلق دیرناق اکیب و بورنونو عملیات ائدیر. اون- اون ایکی یاشیندا بیر قیز اوشاغی هر بیر ماکیاژ ملزمه لرینده استفاده ائتمگی و بزنمگی اورتا یاشلی بیر خانیمدان چوخ یاخشی بیلیر.
بو آرادا آرایشگر لیک چوخ گلیرلی و دردسرسیز بیر ایش گؤرونور. مشهور آرایشگرلر گونده میلیونلار پول قازانیرلار.
البته بعضی اوغلانلار دا آشاغا- یوخاری قیزلاردان گئری قالمیرلار.
کئچن گونلر پیادا یولدا گئدرکن، آرخامجا گلن ایکی گنج اوغلانین دانیشدیقلاری منی ماراقلاندیردی. اونلاردان بیری:
-آرایش وسایلی چوخ باهالانیب! اوگون روژون بیرینه یوز مین پول وئردیم.
-هن بابا! من نمنه آلیرام بیر هفته ده خیردا قارداشیم قورتاریر.
……………
ذئهنیمده اونلاری هارداسا 20- دن یوخاری یاشدا سانیردیم. آنجاق گلیب یانیمدان سووشاندا دیقتله باخدیم، چوخ اولسایدی، اون یئددی اون سگگیز یاشدا یئنی یئتمه اوغلان اوشاقلاریدی!!!
گؤزللیک و گؤزل گؤرونمک توپلومدا انکشافین ورفاهین اوست قابیغی اولا بیلر. گرچکدن گؤروندوگو کیمیدی توپلوموموز؟ گؤزل گؤرونمک جاوانلاری روحا آرامیشه یئتیریب می؟ منجه یوخ! بونون عکسینه، بیزیم توپلومدا گؤزللیک تکجه اوست قابیقدا قالیر. جاوانلاریمیز ین بیر چوخو موختلیف جیسمی- روحی خسته لیکلرله اَل به یاخادیلار. اومودسوزلوق، ایشسیزلیک، ایچی بوشلوق هر گون نئچه گنج اوغلان- قیزی انتحارا سوروکلییر.
چاپ اولان کتابلارین تیراژی (اؤزللیکله تورکجه یازیلان کتابلار) و کتاب اوخویانلارین آماری ایچدن بوشالان بیر نسلین دورومونو چوخ یاخشی گؤرسدیر.
ایران دا اورتامالا هر ساوادلی گونده اون دیقه بئله مطالعه یه واخت قویمور. بو فاجعه دی! ، بو بیر بؤیوک سوسیال سورونودور.
نه ائتمهلییک؟
ذکیه ذولفقاری
1400|8|10


text:
قازان بیین اوغلو اوروز بیین دوستاق اولدوغو بوی
بیر گۆن اولاش اوغلو قازان بگ یئریندن دورموشدو. قارا یئر اۆزرینده
اوتاقلارینی تیکدیرمیشدی. مین یئرده ایپک خالچا دؤشتمیشدی.
هۆندور آلاچیق گؤی اۆزونه دیرنمیشدی. دوخسان دسته گنج اوغوز مجلیسینه
توپلاشمیشدی. آغزی بؤیوک شراب کۆپلری اورتالیغا قویولموشدو. دوققوز
یئرده کئف مجلیسی قورولموشدو، قؽزیل قدحلر، صۆراحیلر دۆزولموشدو.
دوققوز قارا گؤزلو، هؤرمه ساچلی، اللری بیلگیندن خؽنالی، بارماقلاری
ناخیشلی، بوغازلاری بیر قاریش کافیر قؽزلاری آل شرابی قؽزیل قدحله قالین اوغوز بگلرینه پایلاییردیلار. اولاش اوغلو سالور قازان هر بیر شراب کۆپوندن ایچمیشدی. قؽزیلی ساپلا تیکیلمیش چادیر-اوتاقلار، قاتار-قاتار دوهلر
باغیشلاییردی. اوغلو اوروز، قارشیسیندا یای کیمی سؤیکنیب دورموشدو. ساغ
یانیندا قارداشی قاراگونه اوتورموشدو. سول یانیندا داییسی آروز
اوتورموشدو.
قازان ساغینا باخدی، قاه-قاه گۆلدو. سولونا باخدی، چوخ سئویندی.
قارشیسینا باخدی، اوغلو اوروزو گؤردو. الینی الینه چالیب آغلادی. اوغلو اوروزا
بو ایش خوش گلمهدی. ایرهلی گلدی، دیز چؤکدو. چاغیریب آتاسینا سویلاییر،
گؤرک، خانیم، نه سویلاییب دئییر:
سؤزومو آنلا منیم، سؤزومو دینله، آغام قازان
ساغینا باخدین قاه-قاهلا گۆلدون.
سولونا باخدین، چوخ سئویندین.
قارشییا باخدین، منی گؤروب آغلادین.
سببی نهدیر، سؤیله منه،
قارا باشیم قوربان اولسون، آتا، سنه!
دئمزسنسه، قالخیب یئریمدن دورارام،
قارا گؤزلو ایگیدلریمی اؤز دستهمه قاتارام،
قانلی آبخاز ائلینه من گئدرم،
قؽزیل خاچا من ال باسارام،
پیلون گئین کئشیشین الینی اؤپرم،
قارا گؤزلو کافیر قؽزینی من آلارام،
داها سنین اۆزونه من گلمرم.
آغلاماغینا سبب نهدیر؟ سؤیله منه!
قارا باشیم قوربان اولسون، آغام، سنه!
قازان بگ قؽزاردی. اوغلانین اۆزونه باخدی. چاغیریب سویلاییر، خانیم،
گؤرک، نه سویلاییر:
بری گل، قولونوم اوغول!
ساغ طرفه باخاندا من
قارداشیم قاراگونهنی گؤردوم –
باش کسیب – قان تؤکوبدور،
حاقین آلیب، آد قازانیبدیر.
سول طرفه باخدیقدا داییم آروزو گؤردوم، –
باش کسیب – قان تؤکوبدور،
حاقین آلیب، آد قازانیبدیر.
قارشیما باخاندا سنی گؤردوم.
اون آلتی یاشین اولدو
بیر گۆن اولا، دۆشوب اؤلهم، سن قالارسان، –
یای چکمهمیسن، اوخ آتماییبسان،
باش کسمهییبسن، قان تؤکمهییبسن.
قانلی اوغوز یوردوندا بیر مۆکافات آلماییبسان.
صاباحکی گۆن واخت گلر، من اؤلوب سن قالاندا تاخت-تاجیمی بیردن
سنه وئرمزلر، – دئیه سونومو آندیم، آغلادیم، اوغول، – دئدی.
اوروز بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
دوهجه بؤیوموشسن، کؤشکجه عقلین یوخ!
تپهجه بؤیوموشسن، داریجا بئینین یوخ!
هۆنری اوغول آتادانمی گؤرر، اؤیرنر،
یوخسا آتالار اوغولدانمی اؤیرنیر؟
سن منی گؤتوروب هاچان کافیر سرحدینه چؽخاردین،
قؽلینج چالیب باش کسدین؟
من سندن نه گؤردوم، نه اؤیرنیم؟ – دئدی.
قازان بگ الینی الینه ووروب قاه-قاه گۆلدو. دئدی: «آی بگلر،
اوروز یاخشی دئییر. سیز یئیینیز-ایچینیز، صؤحبتینیزی ائلهیین. من بو اوغلانی
گؤتوروب اووا گئدیم. یئددی گۆنلوک آذوقه ایله چؽخاق. اوخ آتدیغیم یئرلری،
قؽلینج چالیب باش کسدیگیم یئرلری گؤستریم. کافیر سرحدینده جؽزیقلارا،
آغلاغانا، گؤیجه داغا گؤتوروب آپاریم. سونرا اوغلانا گرک اولار، آ
بگلر!» قونور آتینی چکدیردی، میندی. دونو قاش-داشلا بزنمیش اۆچ یۆز
ایگیدی سئچدی، اؤز دستهسینه قوشدو. اوروز دا قؽرخ آلا گؤزلو ایگیدینی اؤزو ایله
آپاردی. قازان اوغلونو گؤتوروب اوجا داغلار اۆزرینه اووا چؽخدی. اوو اوولادی،
قوش ووردو. سؽغین-کئییک یؽخدی. هۆندور و گؤزل گؤی چمنلیکده چادیر
قوردو. بیر نئچه گۆن بگلر ائلهجه یئییب-ایچدی.
سن دئمه، باشی آچیغین دادیانی قالاسیندان، آق-ساقا قالاسیندان
کافیرین جاسوسو بونلاری گؤروب، تکورا دئدی: «هئی، نه اوتورورسان، آی ایتینی
اولاتمایان، پیشیگینی میولداتمایان! آلبانلارین باشچیسی قازان اؤز اوغلو
ایله سرخوش اولوب یاتیر».
اون آلتی مین قارا دونلو کافیر آتا میندی. قازانین اۆزرینه ایرهلیلهدی.
باخیب گؤردولر آلتی بؤلوک توز ائندی. کیمی دئدی: «کئییک توزودور»، کیمیسی
دئدی: «دۆشمن گلیر». قازان دئدی: «کئییک اولسایدی، بیر یا ایکی بؤلوک
اولاردی. بیلین کی، بو گلن دۆشمندیر». توز یاریلدی، گۆن کیمی پاریلدادی،
دنیز کیمی یایخاندی، مئشه کیمی قارالدی. اون آلتی مین ایپ اۆزنگیلی، کئچه
پاپاقلی، آزغین دینلی، قوزغون دیللی کافیر گلیب چؽخدی. قازان قونور آتینی
چکدیردی، میندی. اوغلو اوروز بدوی آتینین جیلووونو چکیب اویناتدی، اونون
قارشیسینا گلدی، دئدی:
بری گل، آغام قازان!
دنیز کیمی قارالیب گلن نهدیر؟
اود کیمی ایشاریب، اولدوز تک پارلاییب
گلن نهدیر؟
اؤز دیلینله بئش کلمه خبر وئر منه!
قارا باشیم قوربان اولسون، آتام، سنه!
قازان دئییر:
بری گل، آسلانیم اوغول!
بؤیوک دنیز کیمی یایخانیب گلن
کافیرین قوشونودور.
گۆن کیمی پارلاییب گلن
کافیرین پاپاغینداکی ایشیقدیر.
اولدوز کیمی ایشاریب گلن
کافیرین نیزهسیدیر.
آزغین دینلی یاغیدیر، دۆشمندیر، اوغول!
اوغلان دئییر: «یاغی» دئینده نهیه دئییرلر؟ قازان دئدی: «اوغول،
اونا گؤره یاغی دئییرلر کی، بیز اونلارا یئتسک، اؤلدورریک؛ اونلار بیزه یئتسه،
اؤلدوررلر».
اوروز دئییر: «آتا، اونلارین ایچینده بگ ایگیدلردن اؤلدورولسه، قان
حاقی طلب ائدرلرمی؟». قازان دئییر: «اوغول، مین کافیر اؤلدورسن ده،
کیمسه سندن قان ایدعاسیندا اولماز. اما بونلار آزغین دینلی کافیردیرلر،
یاخشی یئرده راست گلدیلر. آنجاق سن یامان یئرده منه بوخوو اولدون،
اوغول!».
اوروز بورادا سویلامیشدیر، گؤرک، خانیم، نه سویلاییب دئمیشدیر:
بری گل، آغام قازان!
قالخیب یئریمدن
بدوی آتیمی ساخلاییردیم بو گۆن اۆچون.
گۆنو گلدی، هۆندور مئیداندا سعییردیم من سنین اۆچون!
اوزاق ووران سۆر نیزهمی
ساخلاییردیم بو گۆن اۆچون.
گۆنو گلدی، قارینلارا-کؤکسلره سانجیم من سنین اۆچون.
بؤیوک، ایتی پولاد قؽلینجیمی ساخلاییردیم بو گۆن اۆچون،
گۆنو گلدی، موردار دینلی کافیر باشین کسدیریم سنین اۆچون!
اینیمده برک دمیر دونومو ساخلاییردیم بو گۆن اۆچون.
گۆنو گلدی، قولچاق-یاخا تیکدیریب-تاخیم سنین اۆچون!
گۆنو گلدی، قابا توپپوز آلتیندا یوغوردوم سنین اۆچون
قؽرخ ایگیدیمی ساخلاییردیم بو گۆن اۆچون.
گۆنو گلدی، کافیر باشینی کسدیریم سنین اۆچون!
آسلان آدیمی ساخلاییردیم سنین اۆچون.
کافیرله البیاخا توتاشیم من سنین اۆچون!
آغیز-دیلدن بیر نئچه سؤز سؤیله منه!
قارا باشیم قوربان اولسون، آغام، سنه!
قازان بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر، – دئییر:
اوغول، اوغول، آی اوغول!
سسیمی آنلا، سؤزومو دینله!
او کافیرین اوخچوسو وار،
آتدیغی اۆچ اوخدان بیری بوشا چؽخماز.
«هؽ!» دئمهدن باشلار کسن جلّادی وار.
آدام اتیندن قووورما ائدن آشبازی وار.
بو، سن دئین دۆشمن دئییل،
من یئریمدن قالخیب دوروم.
قونور آتین بئلینه قوی من مینیم.
دۆشمن منیمچین گلیر، قوی من گئدیم.
بؤیوک، ایتی پولاد قؽلینجی من چالیم.
کافیر آزغین دینلیدیر، باشلارین کسیم.
دؤنه-دؤنه ساواشیم، دؤنه-دؤنه دؤیوشوم.
قؽلینج چالیب باش کسمگی گؤر، اؤیرن.
باشین بلایا دۆشسه، گرَگین اولار...
اوروز بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیش، نه دئمیشدیر:
آ بگ آتا، ائشیدیرم،
عرافاتدا ائرکک قوزو قوربان کسیلر.
آتا اوغول قازانار آد اۆچون.
اوغول دا قؽلینج قورشانار آتا غئیرتی اۆچون.
منیم ده باشیم قوربان اولسون سنینچون.
قازان بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم نه سویلامیش. قازان دئدی:
اوغول، اوغول، آی اوغول!
دۆشمن آراسینا گیریب باش کسمهییبسن،
آدام اؤلدوروب قان تؤکمهییبسن،
آلا گؤزلو قؽرخ ایگیدی گؤتور اؤزونله،
کؤکسو گؤزل داغ باشینا چؽخ.
منیم نئجه ساواشاراق دؤیوشدوگومه،
منیم نئجه قؽلینج چالیب چکیشدیگیمه
هم باخ، اؤیرن، هم گؤز اولوب، پوسقودا دور سن!
اوروز آتاسینین سؤزونو سؽندیرمادی، گئری دؤندو. یولداشلارینی دا
گؤتوروب اوجا داغلارین باشینا چؽخدی. او زامانلار اوغول، آتا سؤزونو ایکی ائلهمزدی.
ایکی ائلهسهیدی، او جۆر اوغولو قبول ائتمزدیلر. اوروز سۆنگوسونو گئن
یاخاسیندان کئچیریب، یئره سانجدی، دوردو.
قازان بگ گؤردو کی، کافیر یاخینلاشدی. آتیندان ائندی، تمیز سودا یویوندو.
آغ آلنینی یئره قویدو، ایکی رۆکعت ناماز قؽلدی. آدی گؤزل محمّدی
یادا سالدی. قارا دینلی کافیرین گؤزونه قارانلیق چؤکدوردو. هایقیریب
آت سۆردو، ایرهلی گئدیب قؽلینج ووردو.
گومبور-گومبور ناغارالار چالیندی،
بورماسی قؽزیل تونج بورولار چالیندی.
او گۆن ایگید بگ ارنلر دؤنه-دؤنه ساواشدی.
او گۆن ایتی پولاد قؽلینجلار چالیندی.
او گۆن قارغی دیللی برک اوخلار آتیلدی.
اوزاق ووران سۆر نیزهلر سانجیلدی.
او گۆن نامردلر خلوت یئر گؤزلهدی.
او گۆن اوروز باخا-باخا جوشه گلدی.
دئدی: «بری گلین، قؽرخ یولداشیم،
قوربان گئتسین یولونوزدا منیم باشیم!»
گؤرورسونوز کی، آغام قازان باش کسدی، قان تؤکدو. منه ده هئچ
اوغول-اوشاغین یئمگی قدر تأثیر ائتمیر. اما آتام، ائله بیل، بعضی
کافیرلری باغیشلاییر. منی سئون ایگیدلریم، نه دورموسوز، دۆشمن
قوشونونون بیر اوجونا هۆجوم ائدک!» قاراجیق آتینی اویناتدی. اوروز کافیرین
ساغ جیناهینا آت سۆردو. ساغلی-سوللو دۆشمنی یاخشیجا داغیتدی. سانکی دار
یولدا دولو دۆشدو، یا قاز سۆروسونه شاهین گیردی. کافیرین بیر جیناهی
باسیلدی. آزغین دینلی کافیر الدن دۆشوب اوخ آتماغا باشلادی. قووولانلاردان
بیری اوروزون بدوی آتینی اوخلادی. آت یؽخیلدی. کافیرلر قاییدیب اوروزون
اۆستونه یؽغیشدیلار. اوروزون قؽرخ ایگیدی آتدان ائندی. بؤیوک قالخان باغینی
قؽسا دۆگونلهدیلر. قؽلینج سییردیلر. اوروزون اۆستونده چوخ ووروشدولار.
لاکین چوخلوق قورخودور، درینلیک باتیریر. پیادا یولچونون اۆمیدی اولماز.
اوروزا ساغدان-سولدان هۆجوم ائتدیلر، قؽرخ یولداشینی هلاک ائتدیلر. اوغلانین
اۆستونه دۆشوب توتدولار. قوللارینی باغلادیلار. آغ بوینونا قؽل اؤرکن
تاخدیلار. اۆزو اۆسته سالیب سۆرودولر. آغ اتیندن قان چؽخینجا دؤیدولر.
«آتا» دئیه آغلاتدیلار، «آنا» دئیه اینلتدیلر. علی باغلی، بوینو باغلی،
اۆزو اۆسته سالیب سۆرویهرک آپاردیلار. اوروز دوستاق اولدو. قازان خبر توتمادی.
ائله ساندی کی، دۆشمن باسیلیب. آتین یۆینینی دؤندریب گئری قاییتدی.
گلدی، اوغلانی قویدوغو یئرده تاپا بیلمهدی. «آ بگلر، اوغلان هارا
گئتمیش اولا؟» – دئدی. بگلر دئدیلر: «اوغلان قوش اۆرکلی اولور. قاچیب آناسی
یانینا گئتمیشدیر». قازان قارالدی دؤندو. دئدی: «بگلر، الله بیزه
بیر فراستسیز اوغول وئرمیشدیر. گئدک، اونو آناسی یانیندان آلاق، قؽلینجلا
پارالایاق، آلتی بؤلوک ائدک، آلتی یولون آیریجینا آتاق. بیر داها کیمسه
چؤللوک یئرده یولداش قویوب قاچماسین!». سونرا قونور آتینی دیزلری ایله
ووروب یولا دۆشدو. ائوینه گلدی.
خان قؽزی بویو اوزون بورلا خاتون قازانین گلدیگینی ائشیتدی. آتدان
آیغیر، دوهدن بوغرا، قویوندان قوچ کسدیردی. «اوغلانجیغیمین ایلک
اووودور، اووو قانلی اوغوز بگلرینی سئویندیریب-شنلندیریم!» – دئدی.
خان قؽزی گؤردو کی، قازان گلیر، اؤزونو یؽغیشدیریب یئریندن جلد دوردو.
سامور جۆبّهسینی اینینه گئیدی. قازانین قارشیسینا گلیب اۆز اؤرتوگونو
قالدیردی. قازانین اۆزونه ساری باخدی. ساغ-سولونا گؤز گزدیردی. اوغلو
اوروزو گؤرمهدی. قارا باغری سارسیلدی، اۆرگی یئریندن اوینادی، قارا قؽییلمیش
گؤزلری قان-یاشلا دولدو. قازانا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه
سویلامیش، دئمیشدیر:
بری گل، سالور بگی، سالور گؤیچگی!
باشیمین بختی، ائویمین تاختی!
خان آتامین کۆرهکنی،
خانیم آنامین سئویلنی،
آتا-آنامین وئردیگی،
گؤز آچاراق گؤردوگوم،
کؤنول وئریب سئودیگیم.
ایگید بگیم قازان!
قالخیب یئریندن سن دوردون،
اوغلونلا گؤزل قارا یاللی قازلیق آتینی میندین.
بوینو اوزون وحشی کئییکی ووروب-یؽخدین،
سن آتینی یۆکلتدین، گئری دؤندون؟
ایکی گئتدین، بیر گلیرسن، بالام هانی؟
قارا دؤراندا تاپدیغیم اوغلوم هانی؟
تکجه بگیم گؤرونمور، باغریم یانیر.
آسیلان اوچوروم قایالاردان
قازان، اوغلومو اوچوردونمو؟
تالی سازین آسلانینا یئدیرتدینمی؟
آغ اللرینی قوللاریندان ساریتدینمی؟
کافیرلر اؤنونده قاچیرتدینمی؟
دؤرد یانینا باخدیردینمی؟
دیل-داماغینی قوروتدونمو؟
قارا گؤزدن آجی یاشلار آخیتدینمی؟
«خانیم آنا، بگ آتا!» – دئییب آغلاتدینمی؟
یئنه سویلاییب دئییر:
اوغول، اوغول، آی اوغول! ائویمین دیرگی اوغول!
قارشی یاتان قارا داغین یۆکسگی، اوغول!
قارالیجا گؤزلریمین ایشیغی، اوغول!
آجی یئللر اسمهدن، قازان، قولاغیم جینگیلدهییر.
ساریمساق اوتونو یئمهدن، قازان، ایچیم گؤینهییر.
ساری ایلان سانجمادان آغ بدنیم قالخیر-شیشیر.
قوروموشجا سینهمده سۆدوم اویناییر.
یالقیزجا اوغول گؤرونمور، باغریم یانیر.
یالنیز اوغول خبرینی، قازان، سؤیله منه!
دئمزسنسه، یانا-یانا قارغایارام، قازان، سنه!
آناسی بیر سوی داها سویلاییب دئییر:
قارغی نیزه اوینادانلار گئتدی، گلدی.
قؽزیل نیزه اوینادانا، یارب، نه اولدو؟
قاراجیق آتا میننلر گئتدی، گلدی.
بدوی آتلی بیر اوغولا، یارب، نه اولدو؟
نؤکر گلدی، نایب گلدی.
یالنیز بیر اوغولا، یارب، نه اولدو؟
یالنیز اوغول خبرینی، قازان، سؤیله منه!
دئمزسنسه، یانا-یانا قارغایارام سنه!
بیر داها سویلامیشدیر:
قورو-قورو چایلارا سو بوراخدیم؛
قارا دونلو درویشلره نذیر وئردیم.
یان-یؤرهمه باخدیقدا قونشوما یاخشی باخدیم.
اوموب-کۆسنه، دیلنچییه یئمک وئردیم.
آج گؤرسم، دویوردوم؛ چؽلپاق گؤرسم، گئییندیردیم.
دیلک ایله بیرجه اوغول گۆجله تاپدیم.
یالنیز اوغول خبرینی، آ قازان، سؤیله منه!
دئمزسنسه، یانا-یانا قارغایارام سنه!
بیر داها سویلامیشدیر:
قارشی یاتان اوجا داغدان
بیر اوغول اوچوردونسا، دئ منه،
کۆلونگله یؽخدیریم!
جوشغون آخان یۆیرک سودان
بیر اوغول اوچوروب-آخیتدینسا، دئ منه،
منبعینی-منصبینی داغیدیم!
آزغین دینلی کافیرلره
بیر اوغول توتدوردونسا، دئ منه؛
خان آتامین یانینا گئدیم من،
بؤیوک قوشون، بول خزینه آلیم من.
یارالانیب قازلیق آتیمدان ائنمهیینجه،
اتگیمله آلجا قانیمی سیلمهیینجه،
قول-بود اولوب یئر اۆزونه دۆشمهیینجه،
بیرجه اوغلومون خبرینی آلمایینجا
کافیر یوللاریندان دؤنمهییم من! – دئدی.
یوخسا، آ قازان، آیاقدان باشماغیمی چؽخاریم؟
آغ اۆزومه اوزونجا دؽرناقلاریمی چالیم؟
پاییز آلماسی کیمی یاناغیمی یؽرتیممی؟
اؤز چادراما، دونوما قانیمی آخیدیممی؟
سنین یوردونا آغیر بیر شیون سالماییممی؟
«اوغول، اوغول!» دئیهرک هامینی آغلادیممی؟
قؽزیل دوه سۆروسویله بوردان کئچدی؛
کؤشکلری مهلهیهرک اوردان کئچدی.
بالاجیغازیمی ایتیرمیشم، مهلهییممی؟
بیر قاراجیق قازلیق آت دا بوردان کئچدی،
قولونجوغو کیشنهیهرک اوردان کئچدی.
قولونجوغومو ایتیرمیشم، کیشنهییممی؟
یایلاقداکی آغجا قویون بوردان کئچدی،
قوزوجوغو ملشهرک اوردان کئچدی.
قوزو بالامی ایتیرمیشم مهلهییممی؟
«اوغول» دئیه هؽچقیریممی، اینلهییممی؟
بیر داها سویلامیشدیر:
قالخیب یئریمدن دوروم، دئییردیم.
قارا یاللی قازلیق آتیما مینیم، دئییردیم.
قالین اوغوز ایچینده گزیم-آراییم، دئییردیم، –
اوغلوما بیر آلا گؤزلو گلین آلیم، دئییردیم.
قارا یئرده آغ اوتاقلی چادیرلار قوردوروم، دئییردیم.
اوغلومو هوسله بگ اوتاغینا کئچیریم، دئییردیم.
مورادینا، مطلبینه یئتیریم، دئییردیم.
مورادیما، آرزوما یئتیرمهدین منی،
دردلی باشیمین قارغیشی توتسون، قازان، سنی!
بیر بگیم گؤرونمور، باغریم یانیر،
نئیلهدین، سؤیله منه!
دئمزسنسه، یانا-یانا قارغارام، قازان، سنه!
اوغلانین آناسی بئله دئدیکده قازانین عقلی باشیندان گئتدی. قارا باغری
سارسیلدی، اۆرگی یئریندن اوینادی. قارانلیق چؤکموش گؤزلری قان-یاشلا
دولدو. دئدی: «عزیزیم، اوغول گلسهیدی، سندنمی سوروشاردیم؟ قورخما،
فیکیر ائلهمه، اوودادیر. اوودا قالان اوغول اۆچون غملنمه! من قازانا
یئددی گۆن مؤهلت وئر! یئرده ایسه اوغلونو یئردن چؽخاریم؛ گؤیده ایسه،
گؤیدن ائندیریم. تاپا بیلدیم، تاپدیم؛ تاپماسام، تانری وئردی، تانری
آلدی، نئیلهیک؟ سنینله بیرلیکده قارا شیونه گیرک».
خان قؽزی دئییر: «قازان، اوغلانین اوودا اولدوغونا اوندا اینانارام کی،
یورغون آتینلا، کۆتلشمیش نیزنله آردینا دۆشهسن».
قازان گئری دؤندو. گلدیگی یولو آلیب چاپدی. گئجهنی گۆندوزه قاتدی.
اوغلانین آناسی دویمادان الالتی بویوردو: «دوخسان دسته گنج اوغوز
آردیمجا گلسین! بگلر بیلسین کی، اوروز دوستاقدیر»، – دئدی.
...او یئره گلدی کی، دۆشمن باسیلمیشدی. گؤردو اوغلانین آلا گؤزلو قؽرخ
ایگیدی قؽریلمیشدیر. اوغلانین بدوی آتی اوخلانمیش یاتیر. مئییتلر آراسیندا
اوغلونو تاپمادی. قؽزیل دستکلی قامچیسینی تاپدی. یقین بیلدی کی، اوغلو
کافیرلره دوستاقدیر، آغلادی:
اوجا داغیمین زیروهسی اوغول!
جوشغون سولاریمین داشقینی اوغول!
قوجالیغیمدا ایتیردیگیم یالنیز اوغول! – دئدی،
هؽچقیردی. کافیرین ایزینه دۆشدو. کافیر دربندده ساکین اولموشدو.
اوغلانا قارا یاپینجی گئیدیرمیشدیلر. ائشیکده، قاپی آغزیندا قورو یئرده
قویموشدولار؛ گیرن باسیر، چؽخان باسیردی. فیکیرلشیردیلر: «بو قاری دۆشمن،
یاد اوغلو الیمیزه دۆشموشکن عذابلا اؤلدورک!». اوروزون بئله قورو
یئرده آتیلدیغی واختدا قازان خان یئتیشدی. قونور آتینی اویناتدی. کافیرلر
قازانین گلدیگینی گؤروب تشویشه دۆشدولر. کیمی آت مینیر، کیمیسی زیرئهلی
پالتار گئییر. اوغلان باشینی قالدیریب سوروشدو: «اده، کافیر، نه اولوب؟»
کافیر دئدی: «آتان گلیب، توتماق ایستهییریک.» اوغلان دئییر: «آمان، آی کافیر،
آمان! تانرینین بیرلیگینه شۆبهه یوخدور!». کافیرلر اوغلانا آمان
وئردیلر، الین-گؤزونو آچدیلار. اوغلان آتاسینا قارشی گلدی، سویلادی،
گؤرک، نه سویلادی؛
اوروز دئدی:
بری گل، آ بگ آتا!
هارادان بیلدین دوستاقلیغیمی؟
آغ اللریمین باغلاندیغینی؟
آغ بوینوما قؽل سیجیمین تاخیلدیغینی؟
قاراگؤز ایگیدلریمین قؽریلدیغینی؟
سن گلینجه، آتا، کافیرلر دانیشدیلار:
«قونور آتلی قازانی توتون،
آغ اللرینی، قوللارینی باغلایین.
سس-سمیرسیز گؤزل باشینی کسین.
آلجا قانینی یئر اۆزونه تؤکون.
اوغلو ایله اؤزونو بیر یئرده اؤلدورون.
«اوجاغینی سؤندورون!» – دئیه سؤیلهدیلر.
خان آتا، قورخورام سییردرکن
قونور آتینی سۆروشدورهسن،
ووروشارکن اؤزونو توتدوراسان،
خبرسیزجه گؤزل باشینی کسدیرهسن.
آغ بیرچکلی آنامی «اوغول» دئیرکن
«باشیم بختی قازان» – دئیه آغلاداسان.
قاییداراق، آتا، گئرییه دؤن!
سۆر آتینی، قؽزیل تاغلی ائوینه گئت!
قوجالمیش آنامین اۆمیدی اول!
قارا گؤزلو باجیمی آغلاتما!
قاریمیش دردلی آنامی سؽزلاتما!
آتا اؤلسه اوغلو اۆچون، عیبدیر،
یارادانا آند وئریرم سنی، آتا،
قاییداراق گئرییه دؤن، ائوینه گئت!
قوجا آنام قارشیلاییب سوروشسا،
آتا، دوغرو خبر وئر:
سنین اوغلونو دوستاق گؤردوم، دئ!
آغ اللرینی قوللاریندان باغلی گؤردوم، دئ!
قؽل سیجیمی آغ بوینونا تاخیلی گؤردوم، دئ!
قارا دونوز دامیندا یاتیردیرلار، دئ!
قؽل یاپینجی بوینونو سۆرتموشدور، دئ!
آغیر بوخوو توپوغونو دؤینک ائدیب، دئ!
یانمیش آرپا چؤرگی، آجی سوغاندیر یئمگی، دئ!
آنام منی اؤزو اۆچون درد ائتمهسین!
بیر آی یولا باخسین، گلمهسم، ایکی آی باخسین!
ایکی آیدا گلمهسم، اۆچ آی باخسین!
اۆچ آیدا گلمهسم، او واخت بیلسین اؤلموشم.
آیغیر آتیمی کسدیریب، آشیمی وئرسین!
یاد قؽزیدیر، آروادیما ایذن وئرسین،
منیم بگ اوتاغیما آیریسی گیرسین!
منیم آنام گؤی گئیینیب قارا سارینسین!
قالین اوغوز ائلینده یاسیمی توتسون!
منیم باشیم سنین یولوندا قوربان اولسون!
گئری دؤن، آتا!
اوغلان بیر داها سویلامیشدیر، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
قارشی یاتان اوجا داغلار ایستهسه، ائل یایلار.
آشقین-داشقین سئللر-سولار ایستهسه، آخار-چاغلار.
قاراجیق آتلار ساغلام اولسا، قولون وئرر.
قایتاباندا قؽزیل دوه ساغلام اولسا، دوغار-تؤرر.
یایلاقداکی آغجا قویون ساغلام اولسا، قوزولایار.
ایگید بگلر ساغلام اولسا، اوغلو دوغولار.
سن ساغ اول، آنام ساغ اولسون،
الله سیزه مندن یاخشی اوغول وئرر.
آنام منه حالال ائتسین آغ سۆدونو،
ووروشما، سن، قاییت، آتا، قاییت گئری!
قازان خان بورادا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلاییب دئمیشدیر:
اوغول، اوغول، آی اوغول!
قارشیداکی اوجا داغیمین زیروهسی اوغول!
گۆجلو بئلیمین قوّتی، جانیم اوغول!
قارانلیق گؤزلریمین ایشیغی اوغول!
دان سؤکولنده یئریمدن سنینچین دورموشام.
قونور آتی چاپاراق سنینچین یورموشام.
کیره-توزا سنه گؤره بولامیشام آغ دونومو.
قوربان وئریم قوی سنینچین من باشیمی، بو جانیمی.
سن گئدهلی اوجا تاختیم گؤیده ایکن یئره ائندی.
ناغارالار، تبیللر ده گومبور-گومبور دؤیولمهدی.
عظمتلی دیوانیمدا بۆتون ایشلریم دایاندی.
تانیدیغیم بگزادهلر آغ چؽخاریب قارا گئیدی.
قازا بنزر قؽز-گلینیم آغ چؽخاردی، قارا گئیدی.
قاریمیش آنان قان-یاش تؤکدو.
آغساققال آتانین هوشو باشیندان گئتدی.
اوغول، بوردان قاییداراق ائوه گئتسم،
آغجا اۆزلو آنان گلیب «اوغول» دئسه،
دئییممی کی، قؽل اؤرکن ده آغ بوینونا تاخیلیدیر؟
دئییممی کی، آغ اللری آرخاسیندا باغلیدیر؟
دئییممی کی، نئجه سنی یۆیوردورلر آیاقلا؟
اوندا منیم بس ناموسوم هارا گئتسین، دئ، بالا؟
قؽل یاپینجی نئجه سۆرتموش بویونجوغونو، دئییممی؟
آغیر بوخوو نئجه دؤیوب توپوغونو، دئییممی؟
آرپا چؤرگی، آجی سوغان ناهاریدیر، دئییممی؟
قازان یئنه دئییر:
قارشیداکی اوجا داغلار.
قوروسا، اوتو بیتمز، ائل یایلاماز.
آخینتیلی گؤزل سولار
قوروسا، آشیب-داشماز.
دوهلر قاریسا، نسیل وئرمز.
قاراجیق آتلار قاریسا، قولون وئرمز.
ایگید ارلر قوجالسا، اوغلو اولماز.
آتان قوجا، آنان قاری
سندن یاخشی الله بیزه اوغول وئرمز.
وئرسه بئله، سنین یئرینی توتا بیلمز.
قارا بولود اولوب گؤی آسیماندا،
کافیرین اۆستونده قوی گورلاییم من.
آغ ایلدیریم اولوب قوی چاخیم من.
کافیری قامیش کیمی اود اولوب یاندیریم.
بیر نفرین یئرینه دوققوزونو سایدیریم.
ووروش، دؤیوش سسییله قوی عالمی دولدوروم.
یارادان الله کؤمکیم اولسون!
قونور آتیندان یئره ائندی، آخیب گئدن تمیز سودا یویوندو. آغ
آلنینی یئره قویدو. ناماز قؽلدی، آغلادی. قادر اللهدان گۆج ایستهدی.
محمّده صالاوات چکدی. دوه کیمی کۆکرهدی. آسلان کیمی نره چکیب
هایقیردی. آتا کافیرلره یالقیز هۆجوم ائتدی، آت سۆروب قؽلینج ووردو. دؤندؤنه
یاخشیجا ووروشدو، کافیری مغلوب ائتمک ایستهدی، باجارمادی. بیر ساعات
عرضینده آتلا اۆچ دفعه هۆجوم ائتدی. بیردن گؤز قاپاغینا قؽلینج توخوندو.
قارا قانی شورولداییب، گؤزونه تؤکولدو. اؤزونو خلوت یئرلره سالدی.
گؤرک، ایندی یارادان نئیلهییر.
بویو اوزون بورلا خاتون اوغلونو آندیقجا قراری قالمادی. قؽرخ اینجه
بئللی قؽز-اوغلانلا قارا آیغیرینی چکدیریب میندی. بؤیوک قؽلینجینا قورشاندی.
«باشیمین تاجی قازان گلمهدی»، – دئیه ایزینه دۆشوب گئتدی. گلیب، گلیب
قازانا یاخینلاشدی. قازان اؤز آروادینی تانییا بیلمهدی. دئییر:
قارا آیغیرین جیلووونو منه وئر، ایگید!
آیاق ساخلا، اۆزومه باخ بیر، ایگید!
آلتینداکی قارا آیغیری منه وئر، ایگید!
الیندهکی سۆر نیزهنی
یانینداکی گؤی پولاد سیلاحی منه وئر، ایگید!
بو گۆنومده کؤمک اول منه!
قالا-اؤلکه وئریم سنه!
بورلا خاتون دئییر:
قارشیمی آلیب، ایگید، منی نه ساخلاییرسان؟
منیم کئچمیش گۆنومو نه یادیما سالیرسان؟
قالخیب یئریندن دوران قازان!
قاراگؤز آتین بئلینه یاتان قازان!
آپاراراق اوجا داغیمی یؽخان قازان!
کؤلگهسی تک ایری آغاجیمی کسن قازان!
بؽچاق آلیب قانادلاریمی قؽران قازان!
یالنیز اوغلوم اوروزا قؽیان قازان!
آت اۆستونده اوتورماییب، آیاق اۆسته چاپان قازان!
اۆزنگییه یؽغیشمازدی دیزین سنین
خان قؽزینی، – آروادینی تانیماییر گؤزون سنین!
نه اولموشدور سنه بئله، اؤز هوشونو ایتیرمیسن؟
چال قؽلینجینی، یئتدیم، قازان!
بو زامان اوغوز ایگیدلری بیر-بیر یئتیشدی. گؤرک، خانیم، کیملر
یئتیشدی:
قارادره آغزیندا الله وئرن، قارا بوغا دریسیندن بئشیگینین
اؤرتوگو اولان، آجیغی توتاندا قارا داشی کۆل ائیلهین، قارا بؽغینی انسهسینده
دۆگونلهین، قازانین قارداشی قاراگونه چاپار یئتدی: «چال قؽلینجینی،
قازان قارداش، چاتدیم!» – دئدی.
اونون آردینجا گؤرک، خانیم، کیملر یئتیشدی:
دمیر قاپی دربنددهکی دمیر قاپینی آلان، آلتمیش توتاملیق بؤیوک
نیزهسینین اوجوندا ایگیدلری بؤیوردن، قازان کیمی پهلوانی بیر ساواشدا
اۆچ دفعه آتیندان یؽخان قؽیان سلجیک اوغلو دلی دونداز چاپاراق یئتدی:
«چال قؽلینجینی، آغام قازان، چاتدیم!» – دئدی.
اونون آردینجا، گؤرک کیملر یئتدی:
گئدیب باییندیر خانین دۆشمنینی ایجازهسیز باسان، آلتمیش مین کافیره
قان قوسدوران غفلت قوجا اوغلو شیر شمسددین چاپاراق یئتدی: «چال قؽلینجینی،
آغام قازان، چاتدیم!» – دئدی.
اونون آردینجا، گؤرک، کیملر یئتدی:
پاراسارین بایبورد حاصاریندان سؽچراییب آشان، آتی بؤیوک گلین اوتاغینین
قارشیسینا گلن، قالین اوغوز سئویملیسی، قازان بگین دوستو –
سیلاحداشی بوز آیغیرلی بئیرک چاپاراق یئتیشدی: «چال قؽلینجینی، خانیم
قازان، چاتدیم!» – دئدی.
اونون آردینجا، گؤرک، کیملر یئتیشدی:
چایا باخسا، قؽلینج چالان، قاراقوش اردملی، قوراما قورشاقلی،
قولاغی قؽزیل کۆپهلی، قالین اوغوز بگلرینی بیر-بیر آتدان یؽخان قاضیلیق
قوجا اوغلو یئینک بگ چاپاراق یئتدی: «چال قؽلینجینی، آغام قازان،
چاتدیم!» – دئدی.
اونون آردینجا، گؤرک، کیملر یئتیشدی:
ایگیرمی دؤرد بویونو تعریف ائدیب اوخشایان دلی دونداز یئتدی. اونون
آردینجا مین نفرین باشچیسی دۆیر یئتدی. اونون آردینجا مینباشی بۆگدوز
امن یئتدی. اونون آردینجا دوققوز طایفانین باشچیسی آروز یئتدی. سایدیقجا
اوغوز بگلری تۆکنن دئییل.
قازانین بۆتون بگلری یئتدی، اطرافینا یؽغیلدیلار. تمیز سودا
یویوندولار. ایکی رۆکعت ناماز قؽلدیلار. آدی گؤزل محمّده صالاوات
گتیردیلر. جسارتله کافیرین اۆستونه آت سالدیلار، قؽلینج چالدیلار. او گۆن
جیگرلی، جسور ایگیدلر بللی اولدو. او گۆن نامردلر گیزلنمهیه یئر
آختاردی. بیر قیامت ساواش اولدو، مئیدان باشلا دولدو. بیر قیامت گۆنو
اولدو، بگ نؤکردن، نؤکر بگدن آیریلدی.
اوغوز بگلری ایله دلی دونداز ساغدان هۆجوم ائتدی. جسور ایگیدلرله
قارابوداق سولدان هۆجوم ائتدی. قازان اؤزو دۆشمن قوشونونون مرکزینه
هۆجوم ائتدی. تکور ایله شؤکلو ملیکه چاتدی. بؤیوردوب آتدان سالدی.
آل قانینی یئر اۆزرینه تؤکدو.
ساغ طرفده دونداز قارا تۆکهنه قارشی گلدی. قؽلینجلاییب یئره
سالدی. سول طرفده بوغاجیق ملیکه قارشی قارابوداق گلدی. نیزهسییله
سانجیب یئره چالدی، بیر آندا باشین کسدی.
بویو اوزون بورلا خاتون کافیرین قارا بایراغینی قؽلینجلادی، یئره سالدی.
تکور باسیلدی، قالان دۆشمنلر قاچدی. درهلرده کافیرلره قؽرغین
دۆشدو. اون بئش مین کافیردن کیمی قؽریلدی، کیمیسی توتولدو.
قازان، اوغلونون یانینا گلدی. آتیندان دۆشوب، اللرینی آچدی. آتا ایله
اوغول قوجاقلاشیب گؤروشدولر. اوغوزلاردان اۆچ یۆز ایگید هلاک اولدو. قازان،
اؤز اوغلونو خیلاص ائدیب گئری دؤندو. هامی بیر-بیرینی تبریک ائتدی. اوغوز بگلری
سئویندیلر، بؤیوک غنیمت الده ائتدیلر.
قازان آغجا قالا سۆرمهلییه گلیب، قؽرخ اوتاق تیکدیردی. یئددی گۆن،
یئددی گئجه یئمک-ایچمک اولدو. قازان قؽرخ ائولی قوللا قؽرخ خیدمتچی قؽزی
اوغلونون باشینا چئویریب آزاد ائیلهدی. قهرمانلیق گؤسترنلره بؤیوک
اؤلکه وئردی، جۆبّه-چوخا وئردی.
ددهم قورقود گلیب قوپوز چالدی، اوخودو: بو اوغوزنامهنی دۆزدو
قوشدو. بئله دئدی:
ایندی هانی او دئدیگیم بگ ارنلر؟
دۆنیا منیمدیر دئینلر!
اجل آلدی، یئر گیزلهدی،
فانی دۆنیا کیمه قالدی؟
گلیملی-گئدیملی دۆنیا،
سون اوجو اؤلوملو دۆنیا!
خئییر-دوعا وئرک، خانیم:
یئرلی اوجا داغین یؽخیلماسین!
کؤلگهلی ایری آغاجین کسیلمهسین!
جوشغون آخان گؤزل سویون قوروماسین!
قانادلارینین اوجو قؽریلماسین!
الله سنی نامرده مؤحتاج ائتمهسین!
چاپارکن آغ-بوز آتین بۆدرهمهسین!
ووروشاندا ایتی پولاد قؽلینجین گؤدلمهسین!
الله وئرن اۆمیدین اۆزولمهسین!
آخیر گۆنده آری ایماندان آییرماسین!
آغ آلنیمیزی یئره قویوب بئش کلمه دوعا ائتدیک، قبول اولسون!
اولو تانری یؽغیشدیرسین، ساخلاسین گۆناهینیزی،
آدی گؤزل محمّده باغیشلاسین، خانیم، هئی!!!


text:
`جیمز ماتیس` نتیجهلر
خبرلر [81]
- "ایران هئچ بیر شکیلده نۆوه سلاحی الده ائتمهمهلیدیر"
- حولوصی آکار امریکا-لی همکاری ایله تلفوندا دانیشیب
- امانوئل ماکرون پاریس مسجیدینی زیارت ائدیب
- امریکانین سوریه اوزره خصوصی نومایندهسی جیمز جفری آنکارایا گلیب
- مشهور اوشاق جراحی کروناویروسدان وفات ائدیب
- جیمز جفری:"امریکا تورکیه-یه مهمات وئره بیلر"
- حولوصی آکار جیمز جفری و دیوید ساترفیلدی قبول ائتدی
- جیمز جفری آنکارا-دا سفردهدیر
- حولوصی آکار جیمز جفرینی قبول ائدیب
- اسکی آژان ایستانبولدا اؤلو تاپیلدی
- آخار، جفرینی قبول ائتدی
- جیمز جفری صاباح تورکیه-یه گلیر
- فیزیک نوبل اؤدولو صاحبلری بللی اولدو
- ایبراهیم کالین جیمز جفری ایله گؤروشوب
- آکسوی: تک باشیمیزا قورماق مجبوریتینده قالاجاییق
- امریکانین آنکارا سفیرلیگی جیمز جفری ین گوروش لرینی دیرلندیردی
- حولوصی آکار جیمز جفرینی قبول ائتدی
- جیمز جفری تورکیه-ده سفردهدیر
- حولوصی آکار امریکانین سوریه عذره خصوصی نومایندهسی ایله گؤروشدو
- جیمز آرتور آنتالیادا کونسرت وئریب


text:
الیفبا حرفلرینین
بیر به بیر شعره سالېنېب تفسیر ائدیلمهسینه، الیفنامه
دئییلیر. بو نوع شعر، عاشېق شعری شاخهلریندن
بیری سایېلماقدادېر. نسیمی یازدېغې الیفنامهلرده،
حروفیلیڲین حرفلر حاققېنداکې دۆشۆنجهلرینی
راحاتجا تفسیر ائتمیشدیر. اۏ، الیفبا حرفلرینی باشدان سۏنا و یا سۏندان باشا،
ترتیب ایله قصیده قالېبېندا و هر حرفی بیر بئیتین باشېنا سالاراق شرح ائتمیشدیر.
همین شیوه ایندیه قدهر
عاشېق شعرینده مرسوم اۏلان شیوهلردن
سایېلېر. تۆرکیهده بکتاشیلر و علویلر آراسېندادا بو طرز
شعرلر، نسیمینین تأثیری ایله طریقتین دینی- فلسفی دۆشۆنجهلرینی
بیر آزدا اسرار انگیز بیر هاوا ایله آچېقلاماق مقصدی ایله رایج اۏلموشدور.[1]
آذربایجان دیوان ادبیاتېندا الیفنامه
یازان شاعیرلر چۏخ اۏلموشلار. بو نوع شعرین اۏخوجولار طرفیندن داها یاخشې منیمسنمهسی
اۆچۆن، آشاغېداکې پیغمبر نعتینده اۏلان الیفنامهنی نقل ائدیریک:
ادبیات تاریخیمیزده الیفنامهلر،
اوستادنامه کیمی عاشېق شعر قالېبلارېنادا سالېنمېشدېر.
نسیمینین
الیفنامهلرینین
اؤزۆنه مخصوص حال و هواسې واردېر. او، بورادا یئنهده
اؤزۆنۆن اۆرهکدن ایناندېغی حروفیلیک اینانجلارېنې
تفسیر و تبلیغ ائدیر.
قصیده کلمهسینین
آنلامې قصد ائتمک و یؤنلمک
دیر. شعرده: معلوم بیر هدف ایله یازېلان اوزون شعر فۏرماسېدېر. قصیدهده
بیرینجی بئیتین ایلک مصراعی بۆتۆن بئیتلرین سۏن مصراعلارې ایله اویاقداش یا همقافیه
اۏلمالېدېر.
قصیده ان آزې 15 بئیت و ان چوخ 99 بئیت
اۏلور.
قصیدهنین
آشاغېداکې مهم نۏعلارې واردېر:
1. تحمیدیه. 2. نعت. 3. منقبه. 4.
مدحیه. 5. عرفانیه. 6. اجتماعیه. 7. فلسفی. 8. اؤیود وئریجی. 9. سیاسی. 10.
انتقادی.
نسیمینین
قصیدهلری عمومیتله 1، 2، 3 و 5 - نجی
نۏعلاردان سایېلېر. اۏنون قصیدهلری
ایستر الیازمالار، ایسترسهده
چاپ اۏلموش دیوانلارېندا ایندیه قدهر
داغېنېق حالدا، دیوانېن مختلیف یئرلرینده یئرلشدیریلمیشدیر.
بیز بو چاپدا، قصیدهلری
خاص بیر بؤلومه توپلادېق. اۏنون قصیدهلری
آراسېندا 51، 47، 43، 34، 33، 32، 22 و 21 بئیتلی قصیدهلر
واردېر.
بو کلمهنین
معناسې قادینلار ایله عاشیقانه صحبت ائتمک
دیر. شعر دۆنیاسېندا ایسه 6 بئیتدن آز و 15 بئیتدن چۏخ اۏلماماق شرطی ایله یازېلان
عئشق و گؤزللیڲی ترنّم ائدهن
شعردیر. غزلدهده قافیهلر،
قصیدهده دئدیڲیمیز کیمی گلر. بیرینجی بئیته مَطلع،
سۏن بئیته مَقطع دئییلیر. شاعیرین تخلّص آدې مقطعده گلیر. نسیمینین
غزللری آذربایجان ادبیات تاریخینین
ان لطیف و اۏیناق غزللری حساب اۏلونور و بعضاً دانېشېق دیلی قدهر
ساغلام و طبیعیدیر. اۏنون غزللری عمومیتله عاشېقانه-
عارفانه غزللر حساب اۏلونور. نسیمی دیوانلارېنا مینه یاخېن غزل سالېنمېشدېر. بوز
بورادا اۏنا انتسابې مشکوک اۏلان غزللری آیرې بؤلۆمه یېغدېق. بیز 401 قطعی و 98 منسوب غزل تقدیم ائدیریک.
بندلر ایله قورولان اوزون بیر شعر
بیچیمیدیر. هر بند بیر غزل کیمی اۏلور، بندلری بیر- بیرینه باغلایان «واسیطه بئیت»،
هر بندین سۏنوندا تکرار اۏلور. عمومیتله شاعیریمیزین چاپ اۏلموش دیوانلارېندا یئرلشن
اۆچ گؤزهل ترجیعبندی بورایا تۏپلادېق.
دؤرد مصراعلی بندلردن تشکیل تاپان و
بندلرینین دؤردۆنجۆ مصراعلارې اویاقداش اۏلان
شعره مربع (=
دؤردلوک) دئییلیر. مربع بیچیملی شعرلرین بندلرینین
ایلک اۆچ مصراعیدا
اویاقداش اۏلمالېدېر. نسیمینین
حضرت پیغمبرین لا فَتی الا عَلی، لا سَیفَ الا ذوالفَقار
حدیثینی تضمین ائتدیڲی بیر و «مستفعل مفعولن» وزنینده باشقا مربّعی واردېر.
بو کلمهنین
آنلامې زیادهلنمیش دیر. هر غزلین مصراعېنا قیسا بیر مصراع
آرتېرېلاراق دۆزهلیر. آرتېرېلان قیسا مصراعېن آدې زیادهدیر.
زیاده
گرهک قاباقکی مصراعېن معناسېنې تکمیل ائتسین
و حذف اۏلارسا، اصل مصراعېن معناسېنا خلل یئتیرمهسین
و اصل مصراع ایله اۏیاقداش اۏلسون. نسیمی آدېنا معروف اۏلان 8 مستزادې بورایا
تۏپلادېق.
بو کلمهنین
معناسې ایکیلی دیر. هر بئیتین مصراعلاری مستقل قافیهلی
اۏلان شعر نوعودور. نسیمینین
بورادا ( 3 ) مثنویسینی نشر ائدیریک. بیرینجی مثنوی 51 بئیتدیر و نسیمی دیوانېنېن
بۆتۆن نسخهلرینده باشدا گلمیشدیر. بو مثنوینی اۏنون،
قارداشې شاه خندانېن جوابېندا یازدېغې روایت اۏلونور.
بیر مصراعی تۆرکجه، باشقا مصراعی عربجه
و یا فارسجا اۏلان شعردیر. مولوی رومینین
تۆرکجه- فارسجا
و نسیمینین تۆرکجه- عربجه
ملمّعلری واردېر. بیز نسیمیدن
7 ملمّع یېغا بیلدیک.
ملمّع عمومیتله غزل بیچیمینده یازېلېر.
بئیتلرین بیر مصراعی تۆرکجه و باشقا مصراعی عربجه و یا فارسجا اۏلور. بعضاًده
مصراعلارېن بیر پارچاسې تۆرکجه و دیگر پارچاسې عربجه و یا فارسجا اۏلور. بیز نسیمینین
7 ملمّعینی گتیرمیشیک.
سید نسیمی، قاضی برهان الدیندن
سۏنرا، هجا اؤلچولرینه اهمیت وئرهن
بیر شاعیردیر. اۏنون بو اؤلچۆنۆن تویوق نوعوندا بیزه چۏخلو شعری گلیب چاتمېشدېر.
بیر، ایکی و دؤردۆنجۆ مصراعی اویاقلې یا
همقافیه اۏلان و عروض اؤلچۆسۆنۆن فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلن
بحرینه مخصوصدور، فارسجا و عربجهده
یۏخدور. ان چوخ تویوق یازان شاعیر ایسه قاضی برهان الدیندیر.
اۏندان سۏنرا حجمجه چۏخ تویوق یازان، نسیمی سایېلېر. اۏنون بیر چوخ تویوقلارې
مصرّع دیر. بیز بو نشریمیزده نسیمینین
279 قطعی و 134 مشکوک و منسوب تۏیوغونو تقدیم ائدیریک. نظیرهلر
و مشکوک شعرلر بؤلۆمۆنهده
اۏنا منسوب اۏلان تویوقلارې سالمېشېق. نسیمینین
دیوانېندا، غزل بؤلۆمۆندن سۏنرا، ان جاذبهلې
بؤلۆم تویوق بؤلۆمۆدۆر.
یقین ائدیریک کی سید نسیمینین
هجا اؤلچۆلرینین باشقا فورمالارېندادا شعرلری
اۏلموشدور. بئله شعرلر اهل حق، بکتاشیلر و باشقا باطینی طریقتلر آراسېندا رایجدېر.
اۏنلار حلهلیک عموم ادبیات مئیدانېنا چېخمامېشدېر.
آشاغېداکې گرایلی همین طائفهلر
آراسېندا ائشیدیلمیشدیر و نسیمییه
منسوبائدیلیر:
باخ بو دلبرین اۏینونا،
گۆناهین آلمېش بۏینونا.
سحردن عاشېق قۏینونا،
گیرهن
دلبرین قۏلویام.
نسیمینین
یارادېجېلېغېندا اوستالېقلا و قصداً ایشلهدیلن
بیر چۏخ شعر صنعتی نمونهلری
ایله قارشېلاشماق اۏلور. بونلاردان
بعضیلرینی آشاغېدا وئریریک:
1. جیناس: سؤیلهنیشلری
و یازېلارې بیر ولاکین معنالارې آیرې ایکی کلمهنی
بیر یئرده گتیرمک صنعتیدیر.
دیوانېن متنینده چۏخلو جیناسلارا راست گلهجکسینیز.
میثال اۆچۆن:
آشاغېداکې غزل نسیمینین
جیناس ایشلتمکده سۏن درجه مهارتلې اۏلدوغونو گؤستریر:
2. مراعات نظیر (= تناسب):
بیر- بیرلری ایله متناسب و اویغون اۏلان ان آزې ایکی کلمهنی
بیر مصراع و یا بیر بئیتده گتیرمک صنعتیدیر:
3. ایهام: ایکی یادا ایکیدن آرتېق آنلامې اۏلان
بیر کلمهنی بیر مصراع و یا بیر بئیتده گتیریب،
یاخېن آنلامېنې دئییب، اوزاق آنلامېنې قصد ائتمک صنعتی دیر.
4. تضاد (= طباق):
ایکی دۆشۆنجه، دویغو و خیال آراسېندا بیر- بیرینه ضدّ اۏلان کیفیتی گؤسترمک صنعتیدیر:
5. عکس (= طرد و عکس):
بیر مصراعېن آنلاملې ایکی پارچاسېندان بیرینی اؤنجه، ایکینجینی سۏنرا گتیرمک صنعتیدیر:
6. حُسن تعلیل: هر هانسې بیر واقعهنی
گؤزهل و خیالی بیر سبب و علّته باغلاماق صنعتیدیر:
آرتــیغین اوخوماغا بورا کلیک اِئلین


text:
اینگیلترهدن ایرانا اویاری
"دیپلوماتیک قاپی آچیق آنجاق بیر آنلاشمایا چاتماق اوچون زامان دارالیر"
اینگیلتره باشباخانی بوریس جانسون، ایرانین نوکلئر پروگرامی قونوسوندا بیر آنلاشمایا چاتماق اوچون زامانین دارالدیغینی ایفاده ائتدی.
باشباخانلیق اوفیسیندن وئریلهن آچیقلامایا گؤره، جانسون، اسرائیل باشباخانی نفتالی بنت ایله تلفندا دانیشدی.
لیدئرلر، یئنی نسیل کوروناویروسون اومیکرون واریانتی ایله مباریزه و سربست تیجارت آنلاشماسینین یانیندا، وینده ایرانین نوکلئر پروگرامینا باغلی اولوسلارآراسی مذاکیرهلری اله آلدی.
باشباخان جانسون، اینگیلترهنین، "مذاکیرهلرین نوکلئر آنلاشمانین تامامیله یئنیدن ایشلرلیک قازانماسییلا نتیجهلهنمهسینی ایستهدیگینی" ایفاده ائتدی.
آنجاق بونون اوچون ایرانین یاخشی نیتله حرکت ائتمهسینه احتیاج اولدوغونو بیلدیرن اینگیلیس باشباخان،
"دیپلوماتیک قاپی آچیق آنجاق بیر آنلاشمایا چاتماق اوچون زامان دارالیر" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
استوره: تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار
نروژ باشباخانی، "تهلوکه اولدوغو زامان تورکیهنین ترورلا موباریزه حاقی وار" دئدی
بروکسلده "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" آدلی پانل تشکیل ائدیلدی
متخصصلر، جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین "داها عدالتلی بیر دونیا مومکوندور" کیتابیندا دقته چاتدیردیغی دوشونجهلر اطرافیندا فیکیر آلیش وئریشی ائتدیلر
آوروپا پارلمانینا سایبری سالدیری
"آوروپا پارلمانی، چوخ گلیشمیش بیر سایبری سالدdری آلتیندا. کرملین یؤنوملو بیر قروپ سالدیرینین مسئولیتی اۆستلندی"