text:
آمریکا سناتی روسییا، شیمالی کورئیا و ایرانا قارشی یئنی سانکسییالار حاقیندا قانون لاییحهسینین متنینی دییشدیرمهیه حاضیرلاشیر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو بارهده فیسبوک حسابیندا ژورنالیست میروسلوو قونقادزه معلومات وئریب.
"دوستلار، منیم بدبین پروقنوزلاریم گئرچکلشیر. سناتین خاریجی ایشلر اوزره کمیته صدری بوب کورکر بیلدیردی کی، سانکسییا قانونو ایله باغلی سس وئرمه کئچیریلجک. شیمالی کورئیایا سانکسییالاری گؤتورمک ایستییرلر. بو ایسه او دئمکدیر کی، سانکسییا متنی دییشدیریلهجک و تکرار سس وئرمه ممکون اولاجاق. سانکسییا قانونو ریسک آلتیندادیر"، - قونقادزه وورغولاییب.


c: text/html

text:
نوروز بایرامی تبریک اس ام اسلری... (1)
نوروز بایرامی تبریک اس ام اسلری... (1)
قارشیمیزا گلن نوروز بایرامی موناسیبتینه بوتون دوستلاریمی تبریک دئییرم. انشاءالله کی یئنی ایل بوتون ایسلام عالمینه و اینسانلیق عالمینه خئییرلی برکتلی اولسون.
دوستلارین بیرینین ایستگیله الیمه دوشن نوروز تبریک اساماسلری بو پوستا یئرلشدیرهجم.
گل-گل آ یاز گونلری. باهار بایرام گونلری. بو نوروز بایرامیندا ایلین خوش گونلری. نوروز بایرامیز موبارک!
*
گلیر باهار آوازی، یاز عطری، یاز آوازی، بو نوروز قوووشانلار دویماسین غم آوازی. نوروز بایرامیز موبارک!
*
بو باهار بایرام گلر، توی گلر، نیشان گلر، نوروزون گؤروشونه ائل گلر اوبا گلر. نوروز بایرامینیز موبارک!
*
یئتیشدی باهار یئنه. باهاردیر یئنه، گئتسین آیازلی گونلر، گلسین نوروزوم یئنه! نوروز بایرامیز موبارک!
*
گلدی باهار بایرامی، ایلین گؤزل بایرامی، قدملرین خوش اولسون نوروزا دئییر هامی. نوروز بایرامیز موبارک!
*
آرزوم بودور نوروز غوصه-غمین یوخ اولسون، اورکلردن گئتسین بوز، سئوگی پایین چوخ اولسون! نوروز بایرامیز موبارک!
*
عزیزینم یاز گلسین، یاز گلسین باهار گلسین، بو نوروز بایرامیندا غم گئتسین، سئوینج گلسین! نوروز بایرامیز موبارک!
*
سئوگی دولو نور دولو نوروز قارشیلایاق، قوی بو باهار یاز بویو گون ساچسین پارلاق-پارلاق! نوروز بایرامیز موبارک!
بولودوز یاغار اولسون ، سولاریز آخار اولسون ، اوجاغیز یانار اولسون ، نوروز بایرامیز موبارک اولسون
*
بایرام گوزللیکدیر ، گوزللیکلر سیزین اولسون ، بایرام اومیددیر ، اومیدلریز گرچک اولسون ، نوروز بایرامیز موبارک اولسون
*
“یئنه گلیر نازلی باهار ، نازلی یاز
هامینین یازیسین بو ایل یاغلی یاز
جان ساغلیغی ، جیب وارلیغی ، اؤلوم آز
مهریبان آللاهیم ، بئله یازی یاز.”
“تازا ایلیز موبارک اولسون.”
*
“گؤزل اینسانلار ، گؤزل گونلرده یادا دوشرلر”بو گؤزل گونده دونیانین بوتون گوزللیکلری سنین حیاتیندا اولسون…” نوروز بایرامی سنه موبارک اولسون
*
سیزی بو گونکی نوروز بایرامی موناسیبتی ایله تبریک ائدیرم. قوی همیشه بئله گوزل بیر گونده بیر-بیریمیزه اس ام اس یازاق. قوی همیشه پوللاریمیز بئله شئیلره گئتسین. بایرامیز موبارک
*
سیزه چوخ عزیز و دَیَرلی اولان نوروز بایرامینی تبریک ائدیرم. سیزه جان ساغلیغی، سوفرهزین بول و برکتلی اولماسین آرزو ائدیرم، قوی بوتون آرزولاریز یئرینه یئتشسین، نوروز بایرامیزی تبریک ائدیرم!!!
*
کونلومده وار مین آرزو مین بیر دیلک،
گل باریشاق نازلی یاریم کوسمیَک
با هم اولاق بایرام گونو بیز گرک
نوروز گونو اولسون سنه موبارک
*
آرزوم بودور غوصه – غمین یوخ اولسون، اورکلردن دردلر گئتسین ، سئوگی پایین چوخ اولسون! نوروز بایرامیز موبارک
*
بو تازا ایلده اورگینده توتدوغون آرزولارینین گرچکلشمهسینی آرزو ایدیرم، بایرامیز مبارک
*
سئوگیلیم بو بایرام موناسیبتین صمیم قلبدن تبریک ائدیرم، بو ایل بیزه دوشَرلی اولسون
*
تازا ایلده. سیزه گون کیمی پارلاق، چای کیمی آخارلی حیات آرزولاییرام
*
یئنی ایلین موبارک ! یئنی ایل سنه یئنی اوغورلار گتیرسین. یئنی ایلده سنه خوش آرزولار و بو آرزولارینین حیاتا کئچمه سینی آرزولاییرام
*
بایرامیز موبارک ! نئچه بئله بایراملار . قوی بو یئنی ایل سیزه و عاییلهزه سئوینج ، اوغور گتیرسین. بوتون کدرلی گونلریز بو ایلده قالسین . یئنی ایلده گؤزل و شن گونلره چیخاسیز
*
شکر کیمی دادلی ، ناغیل کیمی گؤزل بیر ایل آرزولاییرام سنه. قارشیندان گلن یئنی ایلین جان ساغلیغی، اوغور و سعادتله دولو اولسون. نئچه بئله بایراملارا
*
بایرامیز موبارک ! اورگیز اومودلو، اومودلریز آتلی، سئوداز قانادلی، سئوینجیز قاتلی، سوفرهز دادلی ، مکانیز تختلی، عؤمروز بختلی، ائویز برکتلی اولسون
*
یوردوموزا آیاق باسمیش باهار بایرامینی تبریک ائدیرم. قدملری اوغورلو، کونول اوخشایاجاق سئوینجلی گونلری بول اولسون . بایرامیز موبارک
*
قوی بو طراوتلی نوروز بایرامی سوفرهزه روزی و برکتله ، قلبیزی خوش حیسلرله دولدورسون ، ساغلاملیغیز مؤحکم آرزولاریز سونسوز ، اومودلریز گرچک اولسون
*
یئنی ایلین موبارک ! او گون اولسون کی یئنی ایلده بوتون آرزولارین یئرینه یئتیشسین
یئنی ایلده هئر شئیین کونلوزجه اولماسینی آرزولاییرام و بوتون گوزلنتیزین گرجکلشمهسینی آرزو ائدیرم. یئنی ایلده هئج اومیدسیز قالمامان و خیاللارینا قوووشماغینی ایستیرم. یئنی ایلیزی تبریک ائدیرم.
*
نوروز آخشامی قوی اورگینده توتدوغون بوتون آرزولار نیّتلر جین اولسون دیلکلرین حیاتا کئچسین. بایرام سوفرهسیندهکی خورکلر کیمی عؤومرون برکتلی اولسون.
*
همیشه بیر یئرده، سئوگی دولو بئله بایراملار کئچیرمک دیلییله. موبارک نوروز بایرامی بوتون خالقیمیزا موبارک اولسون. الله بوتون اینانالارا نه قدر دینج، برکتلی بایراملار نسیب ائتسین. نوروز بایرامیز موبارک
*
دومماغ یاغان قار، نه یاشانمیشسا یاشانسین، اؤرتر کئچمیشین سهولرینی... یئنی بیر گلهجک تقدیم ائدر بیزه و یئنی بیر باشلانغیج. یئنی ایلین بوتون اینسانلیغا و اؤلکهمیزه باریش، خوشبختلیک گتیرمهسی دیلگیله یئنی ایلیزی تبریک ائدیرم. هر شئی اورگیزجه اولسون!
*
یئنی ایلده حیاتی توتا بیلمک، سئوگینی قاچیرماماغ، کاش کی دئمهمک اوچون خیاللارینی ایکییه وور بو دفعه. و اونلاری رئاللاشدیراجاق زامانی آییر اؤزونه. خوشبخت ایللر
*
بولودسوز سما سنین اولسون دئمیشدیم، اومیدلرین سولماسین، توکنمهسین دئیه. یئنی ایلده هئچ اومیدسیز قالماماغین و خیاللارینا قوووشماغین دیلگیله.. یئنی ایلیز موبارک.
*
یئنه بیر ایل باشی یاخینلاشیر بو ایل باشی سئودیکلریزله بیرلیکده خوشبخت دینج بیر ایله باشلانغیج ائتمهزی و بوتون ایلیزین عئینی گؤزللیکده کئچمهسینی دیلهییرم.
*
مرحمت صاحیبی،عدالتلی آللاه دوعا ائدنلری تنها قویماز. بو دَیَرلی بایرامدا کاییناتین یارادیجیسی و عالملرین ربّی دوعالارینی قبول ائتسین. اورگینده نه آرزولارین وارسا هامیسی حیاتا کئچسین. آمین!!نوروز بایرامین موبارک.
*
هر یئنی ایل بیر باشقا گؤزل. 1392 یئنی ایل سیزلره حیاتیز بویونجا اونوتامایاجاغیز گؤزللیکلر یاشاتسین. یئنی ایلیز موبارک اولسون.
*
هئچ سهو ائتمهین اینسان عمومیتله هئچ بیر شئی ائده بیلمز. یئنی ایلده سهولریمیزین آز، مووّفقیّتلریمیزین دواملی اولماسی دیلگیله خوشبخت ایللر...
*
سئوگی دولو نور دولو نوروز قارشیلایاق، قوی بو باهار یاز بویو گون ساچسین پارلاق-پارلاق! نووروز بایرامیز موبارک!
*
گلدی باهار بایرامی، ایلین گؤزل بایرامی، قدملرین خوش اولسون نوروزا دئییر هامی. نوروز بایرامیز موبارک!
*
یئتیشدی باهار یئنه. باهاردیر یئنه، گئتسین آیازلی گونلر، گلسین نوروزوم یئنه! نوروز بایرامیز موبارک!
*
بو باهار بایرام گلر، توی گلر، نیشان گلر، نوروزون گؤروشونه ائل گلر اوبا گلر. نوروز بایرامیز موبارک!
گلدی باهار بایرامی، ایلین گؤزل بایرامی، قدملرین خوش اولسون نوروزا دئییر هامی. نوروز بایرامیز موبارک!
*
سلام! سیزی قارشیدان گلن نوروز بایرامی موناسیبتیله تبریک ائدیرم. آرزوم بودور آللاه هامیزا سعادت وئرسین.
*
سلام ! بایرامیز موبارک اولسون. آللاه هامیزا جان ساغلیقی اوزون عؤمور وئرسین. آرزو ائدیرم، بو باهار اؤزو ایله شادلیق گئتیرسین. یئری گلمیشکن خواهیس ائدیرم، بو تبریکی قبول ائدهسیز. :)
*
نوروز بایرامینین منشأیی، اونونلا باغلی اساتیرلر، میفلر قدیمدیر. آراشدیرانلار نوروز بایرامینین محض یاخین شرقین قدیم اکینچیلیکله مشغول اولان خالقلار آراسیندا مئیدانا گلدیگینی سؤیلهییرلر.
*
بایرامیز موبارک! سیزه بو ایل خوسبختچیلیک و ایشلریزده مووّفقیّتلر آرزولاییرام.انشاالله خوشا گلمز حادیثهلر کئچن ایلده قالار. بو ایلیز آللاهین کومکلیگی ایله خوش و فیراوان اولسون. بیر داها تبریکلر!
*
یئنی ایلده قار دنهجیکلری قدر خوش گونلرین، اویونجاقلار کیمی رنگارنگ سورپریزلرین،و اَن اَساسی روزی برکتین اَسکیک اولماسین. من دیلهدیم قوی ملکلر آمین دئسین.
*
یئنی ایل موناسیبتی ایله سیزی تبریک ائدیرم. نیفرت دولو بیر ایلی آرخادا قویدوق انشاالله گلن ایل اوغورلو اولار. یئنی ایلده سیزه اوغورلار
*
دئییر آدامین قوجاسی حؤرمتلی اولور، ایلین آخیرینجی ایلی چوخ گؤزلنیلیر. قوی بو بایرام سیزده بئله حؤرمتلی اولوب، هاراسا گئتدیکده بئله گؤزلنیب،سئویلسیز. بایرامیز موبارک!!!!
*
سنی نوروز بایرامی موناسیبتی ایله تبریک ائدیرم. آرزو ائدیرم کی، محبت قلمیندن، سئوینج گوزلریندن، تبسّوم اوزوزدن اَسکیک اولماسین
*
10 دنه سؤزدنسه 1 یاخشی سؤز : بایرامین موبارک!
*
حیاتین شکربورا کیمی شیرین، پاخلاوا کیمی یاغلی،قوغال کیمی دادلی، موشکوللرین فیندیق بویدا، جیبینده گؤیتمه کیمی یاشیل پوللار چوخ اولسون. نوروز بایرامین موبارک
*
حیاتیز خونجا کیمی بزکلی،شکربورا و پاخلاوا کیمی شیرین،پوللاریز گؤیتمه کیمی یاشیل،دردیز فیندیق بویدا اولسون. بایرامیز موبارک اولسون
*
آناجان،بایرامین موبارک.آغلادیغیمی دوشونمه.سادهجه هاوا چیسکینلیدیر،دامجیلار یاییلیر مزارینا
*
گؤزل گونلرده گؤزل اینسانلار خاطیرلانیر. گؤزل اینسانلارا گؤزل آرزولار عنوانلانیر.بو گؤزل گونده دونیانین گؤزللیکلری سنین اولسون.بایرامیز موبارک!
*
گؤزل گونلرده گؤزل اینسانلار خاطیرلانیر،گؤزل گونلرده اؤزل اینسانلارا آرزو-دیلک یوللانیر. باهار بایرامیز موبارک
*
قوی بو طراوتلی نوروز بایرامی سوفرهزی روزی، قلبیزی ایسه خوش حیسلرله دولدورسون. ساغلاملیغیز مؤحکم، آرزولاریز سونسوز، اومیدلریز گئرچک اولسون! نووروز بایرامیز موبارک اولسون!
*
عزیزیم. بیر بایرام وار. نوروز! سِحیرلی بایرامدیر. بایرامدا، کوسنلر باریشیر، سئونلر قوووشور. اینانمیرسان؟ بو گون گؤررسن. نووروز بایرامیز موبارک اولسون!
*
سئوگیلیم، اینانیرام کی، بیر گون منه گؤستردیگین سئوگی و صبری سنه گؤسترمک شانسیم اولار. یئنی ایلین موبارک.
*
نوروز بایرامی موناسیبتی ایله سیزی تبریک ائدیرم. آرزو ائدیرم سو قدر تمیز، حیات قدر جانلی، چیجک قدر طراوتلی و گؤزل قالاسیز.
*
فداکارلیق، سئوگی، صبر و گؤزللیک نهدیر دئیه سوروشارلارسا، آنامدیر دئیهرم. آنا بایرامین موبارک.
*
بیر گونومده دئییل، هئر گونومدهسن. هر گون هر ثانیه منیملهسن. هر زامان منه کؤمک اولدون. سن منیم اوچون چوخ اؤنملیسن. آنا بایرامین موبارک.
*
سن حیاتیمین اولدوزو اولدون. هارا گئتسم سنین ایشیغین آلتیندا سئوگینله اولدوم. دوز یولو تاپدیم. سنی سئویرم.باریامین موبارک.
*
شکر کیمی دادلی،ناغیل کیمی گؤزل بیر ایل دیلهییرم. یئنی ایلیز جان ساغلیغی، اوغور و سعادتله دولو اولسون.نئچه بئله بایراملارا!
*
یئنی ایلین، دوستلارینین چوخالدیغی، حیاتیندا سئوگینین هئچده آزالمادیغی، حیاتی گؤزل-گؤزل کئچیرهجگین بیر ایل اولسون، یئنی ایلین موبارک!
*
یئنی ایلین خوش حادیثهلرله دولو اولماسینی،حیاتیزا یالنیز سئوینجلی یئنیلیکلر گتیرمهسینی آرزو ائدیرم!
*
یئنی ایلدا حیاتی توتا بیلمک،سئوگینی قاچیرماماق،کئشکه دئمهمک ایشین،آرزیلارینی ایکییه چال.و بو دفعه اونلاری گئرچکلشدیرهجک زامانی آییر اؤزونه. یئنی ایلین موبارک اولسون.!
*
سئوگینین آدی اؤنملی دئییل، ایستر عشق اولسون ایسترسهده دوستلوق. یئنی ایلده سئو، سئویل. سئوگینی اورگینده حیس ائت.! برکتلی ایللر.!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اندونیزیاده تلفات سانی 1407 کیشی گه کوتاریلیب کیتدی
مذکور مملکتده زلزله آرتیدن تسونامی طوفانی یوز بیرگن ایدی
اندونیزیانینگ سولاویسی آرالیده جمعه کونی یوز بیرگن زلزله آرتیدن تسونامی طوفانی عاقبتیده اولگنلر سانی 1407 کیشی گه کوتاریلیب کیتدی.
اندونیزیا ملی عافت اداره سی آژانسی، سوزچیسی پوروو نیگروهو، 519 جنازه نینگ کومیلگن لیگینی بیلدیردی.
زلزله و تسونامی طوفانی فلاکتیده 2 مینگ 549 کیشی نینگ یره لنگن لیگینی افاده ایتیب، 100 دن آرتیق کیشی نینگ لادرک بولگن لیگینی قید ایتدی.
اداره چیلر منطقه ده 2 مینگدن آرتیق مکتب بناسی گه زیان ییتیشگن لیگینی و درسلرگه دوام ایتیشلری اوچون موقتی صنفلر قوریله جگینی بیلدیردی.
نوگروهو، 61 مینگ 867 کیشی نینگ موقتی پناهگاه لرگه جایلشتیریلگن لیگینی معلوم قیلگن ایدی.
مملکت نینگ شمالیده جایلشگن سولاویسی آرالیده پالو کورفزی نینگ 27 کیلومتر شمالیده جمعه کونی امریکا قوشمه ایالتلری تیکشیروو موسسه سی (USGS) راپورلریگه کوره 7،5 رشترلیک زلزله یوز بیرگن.
زلزله نینگ آرتیدن دونگاله و پالو شهرلریگه یوکسک لیگی 3 الی 6 متر بولگن تسونامی دالغه سی باریب اورگن ایدی. خوددی شو زلزله 450 مینگ کیشی گه تاثیر قالدیررکن، 563 کیشی جان بیرگن ایدی.
تینچ اوقیانوس آتش دایره سی دیب اتلگن زلزله و ولقان منطقه سیده اورین آلگن اندونیزیاده 26 دسامبر 2004 – ییلی 9،1 رشترلیک زلزله و ارتیدن یوز بیرگن تسونامی طوفانی عاقبتیده منطقه ده گی ایریم اولکه لر داخل 230 مینگ کیشی حیاتینی یوقه تگن ایدی.


text:
جبار باغچهبان
جبار باغچهبان آدلا آدلیملانان میرزا جبار عسگرزاده (دوغوم: 1264 ایروان- اؤلوم:4 آذر 1345 تهران) میرزا جبار عسگر بنا نین اوْغلو اورمیه شهریندن بنایی وقنادی ایش اوچون ایروانا گئدیب 1264 شمسی ایل ده ایروان دا دوغولوب دیر.[۱]تبریزلی یازیچی، ایراندا لال-کارلارین اوچون اؤیرتیمین آتاسی. جبار باغچهبان طنز درگیلر یایماقلا یازیچیلیق عالمینه گیردی، الیفبانی اوشاقلارا یاخشی اؤیرتمک اوچون یئنی یول گؤستردی، اوشاقللار باغچهلری یولا سالدی و بۇ موناسیبتله "باغچهبان" آدی اوْنا وئریلدی، او اوشاقلارین ادبیات نوماییشینین تملینی قویدو. ایلک شعر دیلینده اوْلان داستانلارین "قیزیللی یاپراق" و "بایرامچیلیق" آدی ایله 1290-جی ایلده ایروان شهرینده و آذربایجان تورکجهسینده یازدی.[۲][۳][۴] اوندان آذربایجان تورکجهسینده 12 کیتاب قالیبدیر.[۵]
لال-کارلارا اؤیرتیمی باشلایان زامان دا آذربایجان کولتورونون مودور کوللو، موحسنی، طرفیندن هدهلهنیبدیر:
"سن لال-کارلارا دیل اویرتمک باشاریرسانسا، اوندا اوشاق باغچاسیندا تورک اوشاقلارا فارس اؤیرتمهگین داها یاخشیدیر. بیزیم لال-کارلار اوخولونا احتیاجیمیز یوخدور."
1306-جی ایلدن "موحسنی" سیاسی ندنلره گوره اوشاق باغچاسی لارین تبریز شهرینده مونحل ائتدی و نهایت باغچهبان آذربایجانی ترک ائدیب فارس شهرلرینده چالشماغا مجبور قالدی.[۲]
باغچهبان اوشاقلار باغچاسیندا اوشاقلارا تورکجهده شعر اؤیرهدیردی [۶] . باغچهبانین قیزی ثمینه خانیم آتاسی بارهسینده بئله دئییر کی "آتام بویوک ماراقلا تورک دیللی اوشاقلارا اوشاقلیق سورودلار اؤیرَدیردی، نوماییشنامه یازیردی و ایجرا ائدیردی. تورکجه دیلینده ایلک اوشاق شعرلری بو ایللرده سؤیلهندی."[۷]
ایچیندهکیلر
یاشاییش[دَییشدیر]
میرزا جبار عسگرزاده 1264-جو ایل ایروان شهرینده دونیا گلدی. "رضا" آدلی جدی تبریز[۸] بعضی منبع لرده اورمیه[۹] شهرینده بورایا کؤچموش اولوبدور. آتاسینین پئشهسی معمارلیق و قنادچیلیق ایمیش، همده قهوه خانالاردا ناقاللیقدا ائدرمیش. آلبارسلان، کوراوغلو، نوشآفرین و بوتونلوکله حماسی داستانلار نقل ائدرمیش. بویوک ننهسی شاعیر و طبیب ایمیش. باغچهبان 15 یاشیناجان سونتی شکیلده ایداه اوْلان مکتبخانادا درس اوخویوبدور. مکتب موللاسینین آدی "شئیخ علی اکبر" ایمیش. اوندان سوْنرا عاییلهسینین یوخسوللوغونا گؤره درس اوخوماغی ترک ائدیب آتاسینین پئشهسینده ایش گؤرمکله مشغول اولور. همین دورده گیزلین صورتده قیزلارا درس اوخوماغی اؤیرَدیر.[۲][۳]
1905- میلادی (1282 شمسی) ایلده موسلمانلار علئیهینه اوْلان قیرغینلادا توتوقلانیب و دوستاغلانیر. دوستاقدا طنز هفتهلیکلر یایماغا باشلاییر. ایلک درگیسی "ملا نهیب" آدیندا اولور. او آتاسیندا اؤیرنمیش نقاشلیق باشاریشیغیندا فایدالاناراق بیر هفته ایچینده 8 صحیفهلیک اوْلان هفتهلیگیندن 50 نوسخه حاضیرلاییر. درگی دوستاقدان ائشیگدهده گئنیش صورتده آلقیشلانیر. بۇ هفتهلیک چالیشماسی بیر آی داوام ائدیر. "ملا باشی" دوستاقدا اوْلان باغچهبانین ایکینجی طنز درگیسیدیر. بۇ درگی کاغیذ و ژلاتین آزلیغیندان و اونو دوستاقدان ائشیگه الده ائتمهسی چتینلیگه گؤره دایاندیریلدی.
دوستاقدان آزاد اوْلان باغچهبان اوشاقلار و قادینلارین ساوادلاندیریلماسینا چوْخ دَیَر وئریر و گیزلین صورتده قیزلارا درس اوخوماغی اؤیرتمهگه داوام ائدیر. قیزیللی یاپراق و بایرامچیلیق منظوم داستانلاردا 1290-جی ایل ایروان شهرینده یاییلیر.
"لکلک" باغچهبانین یایدیغی اوچونجو طنز درگیدیر. بۇ درگی1291 شمسی (1914 میلادی) ایلینده ایروان شهرینده یاییلیردی. بۇ 8 صحیفهلیک درگی 12-جی شومارهسیندن بیرینجی دونیا موحاریبهسی باشلانماغی گؤره دایاندیریلیر. "لکلک" درگیسی ملانصرالدین (1906م)، بهلول (1907م)، زنبور (1909م)، مرآت (1910م)، آری (1910م) و کل نیت (1912م) دن سوْنرا آذربایجان تورکجهسینده یاییلان یئددینجی طنز و فوکاهی درگیدیر.
همین ایللرده باغچهبان "الف"، "اشک دَغلیان"، "مَحیمه پیش آیی" و "م.پ" آدلارلا ملانصرالدین درگیسینده یازیلارین یاییرمیش.[۲][۳]
موسلمانلار علئیهینه باشلانان قیرغینلارین سون ایلینده تورکیهیه گئدیر. ایغدیر شهرینین شهرداریسینین تحویلداری اولور و سوْنرالار فرماندار مقامینا یوکسهلیر. دانشاکلار طرفیندن توتاقلاناندان سوْنرا ایروانا قایتاریلیر.[۱۰][۱۱]
ایرواندان مرنده کؤچمهسی[دَییشدیر]
باغچهبان موعلیم اوْلان "صفیه میر بابایی" آدلی خانیملا ائولَنیر و 1297-جی شمسی ایلینده، ایروانا تابع اوْلان نوراشین کندینده، بیر قیز-اوغلان قاتیشیق اوْلان اوخولدا اؤیرتمنلیکله مشغول اولور. روسیهده باش وئرن دئوریمدن سوْنرا، ایندی ارمنیستان آدلانان اؤلکهده موسلمانلارا قارشی قومی-دینی تضییقلر آرتیر و ایروان تاریخ بویونجه موسلمان بیر شهر اولماغینا باخمایاراق، موسلمانلار بورانی ترک ائتمهگه مجبور اولورلار. باغچهباندا بودورومدا مرند شهرینه گلیر. مرند شهرینده "احمدیه" آدلی دولتی مدرسهده درس وئرمهگه باشلاییر و "خورخور" نوماییشنامهسین صحنهیه چیخاردیر.
مرندده بویوک چالیشقانلار گؤسترن باغچهبان "ابولقاسم فیوضات"، آذربایجانین کولتور مودور کوللو، طرفیندن تبریز شهرینه گلمهسی ایستهنیلیر.[۲]
تبریز شهرینده چالیشمالاری[دَییشدیر]
1299-جو ایل، تبریز شهرینه گلندن سوْنرا، "دانش" آدلی اوخولدا اؤیرتمن اولور. 1302-جی ایلده "برنامه کار آموزگان" و 1303-جو ایل "الفبای آسان" آدلی کیتابین یاییر. باغچهبان "ابولقاسم فیوضات"ین حیمایهسی آلتیندا 1303-جو ایلین گولن آییندا ایلک "اوشاقلار باغچاسی"ن (فارسجا: باغچه اطفال) مقصودیه محلهسی و انجومن کوچهسینده قوردو[۲][۳]. همین ایل سوی آدین "عسگرزاده"دن "باغچهبان"ا چئویریر[۱۲][۱۳]. بو اوخوللار اصلینده آلمانلی فردریک فروبلینین ایلک دفعه "اوشاقلار باغچاسی" آدیندان گؤتورولوبدور.[۱۴]
او تبریز شهرینده اوْلان زامان اوشاقلارین ادبیات نوماییشینین تملینی قویدو. نوماییشنامه یازیب صحنهیه چیخارتماق، سورود اوخوماد، اوشاقلارا ناغیل تعریف ائتمک و... ایلک دفعه باغچهبان طرفیندن مدرسهلرده ایجرا اولوندو. همین شهرده اوْلان زامان لال-کارلارین اؤیرتیمی ایشینه ماراقلانیر و بۇ ایشی گؤرمک اوچون آددیم آتیر. لال-کارلارا اؤیرتیمی باشلایان زامان دا آذربایجان کولتورونون مودور کوللو، موحسنی، طرفیندن هدهلهنیبدیر:
"سن لال-کارلارا دیل اویرتمک باشاریرسانسا، اوندا اوشاق باغچاسیندا تورک اوشاقلارا فارس اؤیرتمهگین داها یاخشیدیر. بیزیم لال-کارلار اوخولونا احتیاجیمیز یوخدور."
بونلاردان علاوه او چوخلاری طرفدن ایستیهزا اولوندو و اونو آلچالتماغا چالیشیردی. بونلارا باخمایاراق باغچهبان ایشینه داوام ائتدی و آلتی آیدان سوْنرا قویولان جشن مراسیمی، اهالی طرفیندن بویوک ماراقلا قارشیلاندی. ماراغین بویوکلوگونده مدرسهنین حایاطیندا اَیلشمهگه یئر یوخ ایدی.[۲][۳]
باغچهبان 1303-جو ایلده 3 نفر لال-کارلارا اوغورلو درس وئرندن سوْنرا، زحمتلرن اونلارا اؤزل ال الیله دئمهلی الیفبا یاراتماغا یؤنهلتدی. او بۇ یئنی یولو 1323-جو ایل اؤزو یایدیغی "زبان" (دیل) درگیسینده و 1329-جو ایل "الفبای گویا" (دانیشان الیفبا) کیتابیندا ایضاحلادی. بۇ شیوهده تلفوظ و دوداق اوخاماغا تاکید اولدوغونا گؤره "دانیشان الیفبا" آدی وئریلدی و بۇ گونهجن ایرانین لال-کارلار اؤیرتیم مرکزلرینده ایشلهنیر.[۲][۳]
شیراز و تهران شهرلرینده یاشاییشی[دَییشدیر]
1306-جی ایلدن "موحسنی" سیاسی ندنلره گوره اوشاق باغچاسی لارین تبریز شهرینده مونحل ائتدی و نهایت باغچهبان آذربایجانی ترک ائدیب فارس شهرلرینده چالشماغا مجبور قالدی. او زاما "ابولقاسم فیوضات" باغچهبانی شیراز شهرینه دعوت ائتدی. شیراز ایلک اوشاق باغچاسی دومیل منطقهسینده ایشه باشلادی. 1308-جی ایلده "زندگی کودکان" (اوشاقلارین یاشاییشی) آدلی کیتابین شیراز شهرینده یایدی. بۇ ایراندا اوشاقلار اوچون یاییلان ایلک غئیری درسی کیتابایدی. بغچهبان شیرازدا اوشاقلار اوچون یئددی نوماییشنامه یازدی. "خانم خزوک" / خزوک خانیم (1307)، "گرگ و چوپان" / قورد ایله چوبان (1308)، "پیر و ترب" / قوجا ایله تورپ (1311)، "مجادله دوپری" / ایکی پری دئییشمهسی، "شیر و باغبان" / آسلان ایله باغبان، "شنگون و منگول" و "آتشدان زرتشت" / زرتوشتون اوتیئریسی بۇ یئددی کیتابین آدلاریدیر. باغچهبان 1311-جی ایلده "بازیچه دانش" / بیلیک اویونجاغی کیتابین یایدی.[۲]
او 1311-جی ایلده لال-کارلار اوچون مکتب آچماق اوچون تهران شهرینه گلدی. تهران تکجه "صوفیا" آدلی بیر قیز اونون مدرسهسینده درس آلماق اوچون آد یازدیردی. تهرانین اهالیسی باغچهبانی بیر اوغرو گوزو ایله باخیردیلار، محلهنین اوشاقلاری داش ایله کیلاسلارین شیشهلرین سیندیریردیلار. 1312-جی ایلهجن اوچ-دؤرد نفر شاگیردلره آرتدی. 8 آی چالیشیندان سوْنرا، باغچهبان اونلار اوچون بیر شنلیک مراسیمی کئچیردی و اورایا کولتورو وزیرینده دعوت ائتدی. وزیر باغچهبانین ایشلرین آلقیشلادی و مدرسهسینه یاردیم ائتمهگه قرار وئردی. باغچهبانین ایشی تۇتدو و 1313-جو ایلده ایلک لال-کارلار مدرسهسینین ایمتیازی اونون آدینا وئریلدی.
1312-جی ایلده، دوندوران آیینین 22-ده "کار تلفون" و یا "سوموکسل تلفون"-و ایختیراع ائتدی. بۇ دستگاه 1313-جو ایلده، آغلارگولر آیینین 18-ده، 118 نومرهایله شیرکتلر، تیجاری علامتلر و ایختیراعلار ثبت ائتمه ایدارهسینده ثبت اولوندو.[۲]
باغچهبان 1323-جو ایل مدرسهنین خرجلرین یئترمک و یئنی اؤیرتمنلر تربیهاوچون بودجه تامین ائتمک اوچون "لال-کار و کور اوشاقلار اوچون دستک توپلومو" توزوغون (اساساًامهسین) حاضیرلادی و 60 نفرین ایشتیراکی ایله قوراپیشیرن (تیر) آیینین بیرینجی گونونده تصویبه یئتیردی و 12-12-1323 ده 36 نومرهسی ایله ثبته یئتیردی. توپلومون یؤنتیم قورولو، لال-کارلار اوچون اوخول تیمگه، 2000 مترلیک بیر یئری تهران شهرینین یوسوفآباد محلهسینده، اوجرتسیزلیک اولاراق دارایی ویزارتخاناسیندان آلدیلار. توزوغا اساساً باغچهبان اؤمورلوک صورتده توپلومون فنی مودورو کیمی رسمیته تانیندی. 1341-جی ایلده "کور" کلیمهسی توپلومون آدیندان سیلیندی و "لال-کار اوشاقلار اوچون دستک توپلومو" کیمی آدلاندیریلدی.
1323-جی ایلده "زبان" (دیل) آدلی درگینی بیرینجی ساییسین بوراخدی. دیل سؤزجوگونده منظور، اؤیرتمنلرین دیلی ایدی. باغچهبانین کولتور قونوسوندا اوْلان دوشونجهلری "جلیل محمد قولی زاده" و "میرزا حسن روشدیه"یه (ایراندا ایلک مودرن مدرسهنین قوروجوسو و ایلک اوشاق شعرینین مولیفی) چوخ اوخشارلیغی واردی. حسن روشدیه اولان بویوک حؤرمتی اساسیندا، دیل درگیسینین بیرینجی نومرهسینین قابیغیندا اونون شکیلین قویدو.
1326-چی ایلده دیل درگیسی پولسوزلوق ندنینه گؤره باغلانیر. باغچهبان عئینی حالدا 1324-جو ایلدن "بهار کودکان" (اوشاقلار بهاری) درگیسین یاییردی. او بۇ ایللرده "جبهه آزادی" (آزادلیق جبههسی" نین مئییللی ایدی.
باغچهبان "لال-کارلار اوجاغی" قورولماغا یادیمچی الدو. او همده 1328-جی ایلده "تهرانین لال-کارلار دبیستانینین (باغچهبان) توزوغو"ن یازدی. 1335-جی ایلده ایلک دفعه اولاراق کولتور ویزارتخاناسینین یاردیم ایله لال-کارلار اوچون اؤیرتمن تربیهسی یاراتماغا یاردیم ائتدی. 1342-جی ایلده سلام (آغیرلاما) توپلومون، داهی اینسانلاری دیرلیکده قدر بیلمک اوچون یاراتدی. 1344-جو ایلده برنامه و بودجه سازیمانیندا لال-کارلار اوچون موستقیل بودجه آیریلماقلا باغچهبانین لال-کارلار اوخوللاری موستقیل بیر کیملیک قازاندی.[۱۵]
اؤلوم[دَییشدیر]
باغچهبان 80 یاشیندان اوْلان زامان، 1345-جی ایلده، آذر آیینین 4-ده دؤرد گونلوک مریضلیکدن سوْنرا دونیادان گئتدی. مزاری شهرریین چشمهعلی محلهسیندهدیر.
یارادیجیلیق[دَییشدیر]
- برنامه کار آموزگار - ۱۳۰۲
- الفبای آسان - ۱۳۰۳
- الفبای دستی مخصوص ناشنوایان - ۱۳۰۳
- زندگی کودکان - ۱۳۰۸
- گرگ و چوپان - ۱۳۰۸
- خانم خزوک - ۱۳۱۱
- پیر و ترب - ۱۳۱۱
- بازیچه دانش - ۱۳۱۱
- دستور تعلیم الفبا - ۱۳۱۴
- علم آموزش برای دانشسراها - ۱۳۲۰
- بادکنک - ۱۳۲۴
- الفبای خودآموز برای سالمندان - ۱۳۲۶
- پروانهنین کتابی - ۱۳۲۶
- الفبا - ۱۳۲۷
- اسرار تعلیم و تربیت یا اصول تعلیم الفبا - ۱۳۲۷
- الفبای گویا - ۱۳۲۹
- برنامهٔ یکساله - ۱۳۲۹
- کتاب اول ابتدایی - ۱۳۳۰
- حساب - ۱۳۳۴
- کتاب اول ابتدایی - ۱۳۳۵
- آدمی اصیل و مقیاس واحد آدمی - ۱۳۳۶
- درخت مروارید - ۱۳۳۷
- خیام آذری - ۱۳۳۷
- رباعیات باغچهبان - ۱۳۳۷
- روش آموزش کر و لالها - ۱۳۴۳
- من هم در دنیا آرزو دارم - ۱۳۴۵
- بابا برفی - ۱۳۴۶
- عروسان کوه - ۱۳۴۷
- زندگینامهٔ باغچهبان به قلم خودش - ۱۳۵۶
- شب به سر رسید - ۱۳۷۳
- کبوتر من کبوتر من - ۱۳۷۳
باغچهبان بارهسینده یازیلانلار[دَییشدیر]
- تاريخ ادبيات کودکان ايران از آغاز تا سال ۱۳۵۷ - جلد پنجم، ششم و هفتم درباره شکلگيری ادبيات نوين کودکان در ايران، در سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۰، از سوی پيشگامانی همچون جبار باغچهبان، عباس يمينی شريف و توران ميرهادی [۱۶]
1393 ایلینده دکتر حسین محمدزاده صدیق آثار ترکی جبار باغچهبان آدلی کیتاب نشر ائتدی.[۱۷] بۇ کیتابدا گئنیش اؤن سؤزدن سوْنرا باغچهبانین آشاغیداکی منظوم حکایهلری نقل ائدیلمیشدیر:
- ذوکالی انور
- بایرامچالیق
- پروانهنین کیتابی
- بولبول[۱۸]
ها بئله بۇ کیتابدا دیوانیندان سئچمهلر عونوانی آلتیندا آشاغیداکی شعرلری نشر ائدیلمیشدیر:
- احتجاب
- هماندیر بۇ دونیا
- منیم عشقیم
- حرّیت باهاری
- ترانهی اعتراض
- خیانت
- تبریکنامه
- ها یات، ها یات!
[۱۹]
کیتابین سونونا باغچهبانین خیّام نیشابوری روباعیلری آراسیندان 341 روباعینین تورکجه ترجمهلری وئریلمیشدیر. بۇ بؤلومون باشیندا باغچهبانین خیّاما خیطاب ائتدیگی وئریلن اوچ روباعی بئلهدیر:
دهرین آناسی دوغورمامیش دیگرینی،
خیام کیمی چکه سؤزون جوهرینی.
سؤز بوتهسی ایچره اریدیب فلسفهنی،
تقدیم ائلهدی جهانا خالص زرینی.
گه مبدأ، گه معادا عطف ائتدی نظر،
جومدو بۇ دنیزدن چیخارا بیر گوهر.
چیخدی، دئدی بهره آلمایان مغبوندور،
گئتسه یئرینه گلمیهجک الدهکیلر.
بیر دختره بنزهدیر بۇ دهری خیام،
دؤندوکجه گئدیر ملاحتی در ایام.
آل کامینی دوشموشکن اله، ائتمه رها،
گئتسه او قاییتماز سن اولورسان ناکام.
[۲۰]
شهریارا جاواب[دَییشدیر]
باغچهبان شهریارین حیدربابایا سالام شعرینه جاواب اولاراق، حیدربابا داغینین دیلیندن بئله یازیر:
...
"فارس قيزلار آزديرميشدي عملين؟
کي فارسجايدي بوتون شعرين غزلين؟
حيدربابا يوردوندا بير گؤزلين
عشقينه بير قلم قويمازدين بئله
فارسيجا يازماقدان دويمازدين بئله
تهران گؤزللري يولونو کج ائتدي
کؤنلونو آپاريب سني گيج ائتدي
دي گؤروم يا فلک سنله لج ائتدي
دؤنگه وارميش دؤنوم وارميش بيلمه دين
آيريليق اؤلوم وارميش بيلمه دين
ايندي بيزي تازه گليب تاپيرسان
کؤنلوموزه کؤزلر قويوب ياخيرسان
حسرت ايله کئچنلره باخيرسان
گؤرورسن کي سولار آخيب گئديرميش
دوغولان قوجاليب اؤلوب ايتيرميش
چوخدا وئرمه، سيخينتي اؤز گؤنلونا
مهربان دير هر آتا اؤز اوْغلونا
قاييتميسان ايندي کي سن يولونا
بويور گلين گؤز اوستونده يئرين وار
ائلين سني سئوينج ايله قارشيلار
سلام ائيلر بوتون ائليميز سنه
باغچاميز، باغيميز، گولوموز سنه
اوزون مدت سوسان ديليميز سنه
دي گؤرک دئمه لي داها نه يين وار؟
...
ايندي کي ديل آچدين سوسما، آغلا، گول
يامان سؤيله ياخشي سؤيله داغلا گول [۲۱]
اؤنملی خیدمتلری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ زندگی نامه جبار باغچه بان به قلم خودش ،تهران ،چاپ،ارژنگ،1356
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ ۲٫۸ ۲٫۹ روزبه قهرمان. (فارسجا) زندگینامه جبار باغچه بان (قسمت اول). رضا ذبیحی. بنیاد پژوهشهای ناشنوایان ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۲-۱۷.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ گذری دوباره بر زندگی و آثار جبار باغچه بان (1) به بهانه هشتم مهر روز جهانی ناشنوایان، ابراهیمی،امیر عباس، نشریه: تعلیم و تربیت استثنائی، مهر و آبان 1386 - شماره 70 و 71 (9 صفحه - از 39 تا 47)
- ↑ گذری دوباره بر زندگی و آثار جبار باغچه بان (2) ، ابراهیمی،امیر عباس، نشریه: تعلیم و تربیت استثنائی، آذر 1386 - شماره 72 ،(9 صفحه - از 59 تا 67)
- ↑ پورتال شهرداري تبريز. (فارسجا) جبار باغچهبان. پورتال شهرداري تبريز. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-17.
- ↑ معلمان بزرگ ایران: جبار باغچه بان (1345 - 1264 ش) معتمدی،اسفندیار، نشریه: رشد معلم، آذر 1388 - شماره 244، 2 صفحه - از 40 تا 41
- ↑ نشریه: کتاب ماه کودک و نوجوان، فروردین 1382 - شماره 66 (2 صفحه - از 8 تا 9)، (گزارشی از مراسم بزرگداشت جبار باغچه بان) قلم را دوست بدار، نوشتن را دوست بدار، کتاب را دوست بدار
- ↑ پیشگامان تاریخ و فرهنگ آذربایجان - امیر چهره گشا - تکدرخت - 1391 - صفحه 31
- ↑ پیشگامان تاریخ و فرهنگ آذربایجان - امیر چهره گشا - تکدرخت - 1391 - صفحه 31 - شماره 1 پاورقی
- ↑ زندگینامه ی جبار باغچه بان به قلم خودش ، صص 17- 16
- ↑ ثمینه باغچه بان. (فارسجا) باغْچه بان. بنياد دايرة المعارف اسلامي. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-18.
- ↑ محمد جعفرآبادي. (فارسجا) جبار باغچه بان معلم گلهاي خاموش در ايران. روزنامه مردمسالاری. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-18.
- ↑ tabnak.ir (۰۳ آذر ۱۳۸۷). (فارسجا) یادی از چهره ماندگار؛ جبار باغچهبان. tabnak.ir. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-18.
- ↑ تاریخ ادبیات کودکان ایران ، محمد هادی محمدی – زهرا قایینی ، ج 5 ، ص 109
- ↑ روزبه قهرمان. (فارسجا) زندگینامه جبار باغچه بان (قسمت دوم). رضا ذبیحی. بنیاد پژوهشهای ناشنوایان ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-17.
- ↑ تاریخ ادبیات کودکان ایران
- ↑ باغچهبان، جبار. آثار ترکی جبار باغچهبان، مقدمه و تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، تهران، تکدرخت، 1393.
- ↑ همان، ص 58 - 125.
- ↑ همان، ص 127-135.
- ↑ همان، ص 141.
- ↑ جبار باغچه بان (عسكرزاده)، مشاهيرشهر تبريز، دائرةالمعارف شهر تبريز، گردآوری و تنظيم: مهدی موتلو


text:
۱۹۱۴-جو ایلین دئکابریندا بیرینجی دونیا محاربهسینین ایشتیراکچیلاری هئچ بیر راضیلیق و رسمیت اولمادان آتشکس ائدیرلر. آلمانلار، اینگیلیسلر و فرانسیزلار سلاحلاری یئره قویاراق بیرلیکده میلاد بایرامینی قوتلاییر، رقص ائدیر، ایلهنیرلر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو حاقدا معلوماتی ایلک دفعه اولاراق بریتانییا نشری "میررور" یاییر.
عسگرلر سنگردن چیخاراق بیر-بیرینین بایرامینی تبریک ائدیر. ایلک اولاراق آلمانلار اینگیلیسلره دئییر:
"میلاد بایرامینیز موبارک، اینگیلیسلر!"
عینی حال فرانسیزلارلا دا باش وئریر، عسگرلر بیر-بیرینی یئمهیه قوناق ائدیر، دردلشیر، فوتبول اویناییرلار. بو عنعنه موختلیف جبههلرده یاییلماغا باشلاییر. عسگرلر بوندان سونراکی بوتون بایراملاری بئله قئید ائتمک قرارینا گلیرلر، اما کوماندیرلرینین قطعی تاپشیریغی بونا مانع اولور.
۱۹۱۴-جو ایلین دئکابری محاربه داخیلینده اولسا بئله، صولحون و اینسانلیغین سیموولو اولاراق تاریخه دوشور.


text:
دونیا ایقتیصاد اوتورومو
دونیا ایقتیصاد اوتورومو یا دونیا اکونومیک فورومو یا داووس اوتوروملاری (اینگیلیسجه: WEF, World Economic Forum) مرکزی سوئیس ژنو کندینده یئر آلان میلتلر آراسی بیر وقف تشکیلاتیدیر. هر ایل قیش ژانویه آییندا سوئیس داووس قصبه سینده قورولور. دونیانین ان تانینمیش ایش آداملاری و سیاستچیلرینی بیر آرایا گتیرئن، دونیانین ان اهمیتلی موشکولاتی نین دانیشیلدیغی مجمعلری ایله تانینیر. اوتوروم آیریجا هر ایل چینده یئنی شامپیونلار کونفرانسی آدی وئریلن بیر مجمع و دونیانین فرقلی بؤلگه لرینده منطقهلیک کونفرانس سریلری دوزنلمکده دیر. 2008 ایلیندا بو ییغینتیلار آراسیندا اوروپا و اورتا آسیا، اوزاق دوغو، روسیه عمومی مودورلوک میزی، آفریقا، اورتا دوغو و لاتین آمریکا منطقهلیک کونفرانسلاری یئر آلمیشدیر. 2008 ایلینده اوتوروم دوبیده دونیانین 68 دَییشیک موشکولون اَله آلیندیغی و دونیا سویه سینده 700 قدر عالیمی بیر آرایا گتیرن دونیالیق گوندم زیروه سینی باشلاتمیشدیر.
اوتوروم دوزَنلَدیگی ییغینتیلارین یانیندا فرقلی آراشدیرما راپوتلاری یاییلماقدا و عوضولرینین فرقلی بؤلوملرده چالیشمالارینی کومکلیک ائتمک دیر.
گئچمیشی[دَییشدیر]
فوروم 1971 ایلینده، ژنو بیلیم یوردو ایشلَتمه پروفسورو اولان کلاوس شواب (Klaus Schwab) طرفیندان قورولموشدور. ایلک اولاراق اوروپا یؤنَتیم فورومو آدیندا قورولموشدور داها سونرا 1987 ایلینده دونیا اکونومیک فورومو اولاراق دَییشدیریلمیشدیر و میلتلر آراسی آنلاشمازلیقلاری حل ائتمک)اۆچون بیر پلاتفورم ساغلایاراق داخیل گؤرونوشو (ویزیون) گَنیشلَدیلمَیه چالیشیلمیشدیر.
1971 یازیندا کلاوس شواب اوروپا آلوئر و تیجارت تشکیلاتلارینا، آمریکا مودیریتی اویغولامالاری تانیتماق اۆچون اوروپا کومیسیونو و آوروپا صنایع دَرنَکلری حیمایتینده، داووس کونقره مرکزینده دوزَنلنن ایلک اوروپا یؤنتیم سمپوزیومونا؛ غربی اوروپا تیجاری مؤسسه لردن 444 یؤنتیجیگی دعوت ائتمیشدیر. داها سونرا دونیا اکونومیک فورومونو کâر هدفی گوتمئیئن بیر قورولوش اولاراق ژنو مرکزلی قوردو و اوروپالی ایش لیدرلرینی هر ژانویه آییندا ایللیک ییغینتیلار اۆچون داووسا چاغیرمیشدیر.
سیاسی باشچیلار فوروما ایلک دفعه 1974 ایلینده دعوت ائدیلمیشدیر. فوروم بوندان قیسا زامان سونرا، سیاسی لیدرلر طرفیندن طرفسیز بیر پلاتفورم اولاراق فایدالانمایا باشلاندی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dünya Ekonomik Forumu»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۰۱۶ ژانویهسینین ۲۱ی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
«سحر خیاوی»نین «… و قادین دانیشیر» شعر توپلوسوندان فئمینیستی اوخونوش
سارای محمدرضایی
سحر خانیمیچوخلو سانال دونیاسیندا ادبی قروپلاردان تانییرام؛ ظنیمجه ائله بئله نقد، مباحثه فضالاریندا انسانلارین ایشین و کارکتئرین تانیماق اولار. سحر خانیم اورتا یاشلی بیر قادین شاعر اولاراق همشه دوشونجه و فیکیرده جزملیکدن اوزاق گزن بیریسی اولوب؛ اونونچون ده گنجلرله چوخلو دوست سایاغی داورانیب و کؤهنه فضالاردان اوزاقلاشیب؛ همشه اؤیرنمهیه جان آتماق اونون کاراکتئرینده ان آلقیشلی نوقطهدی. بونونلا بئله سحر خانیمین ایلک شعر توپلوسونا فئمینیستی باخیشلا، هئچ اولماسا قادین مرکزلی دوشونجه ایله اوخونوشلا و باخیشلا توخوناجاغام.
فئمینیستی نقدده چوخلو بیزیم قایناغیمیز آمریکالی ادبیات تنقیدچیسی«الاین شوالترShowalter Elaine »دیر، ایلک اودور کی علمیبیر باخیشلا، قادین ادبیاتینی، تاریخسل دؤورلرینی آچیقلاییب و قادین یازیسی و ادبیاتین اورتایا قویوب. البت فیرانسالی فیلسوف و ادبیات تنقیدچیسی «هلن سیکسو Helene Cixous»، بولغارلی رومان یازاری و ادبیات تنقیدچیسی «ژولیا کریستووا Julia Kristeva» و باشقالاری دا، اؤزهل قادین دیلینی، ادبیاتینی دوشونوبلر؛ آنجاق قادین یازیلارینی آراشدیراندا چوخلو «شوالتر»ه ال قویماق اولار. البت «شوالتر»ده نقده معروض قالیب سون ایللرده؛ آنجاق بونونلا بئله «شوالتر»دن فایدالانماق چوخلو یارارلیدیر.
«شوالتر» قادین ادبیاتینی اوچ دؤوردن عبارت بیلیر:
– ایلک دؤور؛ زنانه یا قادینسل ادبیاتدیر. بو دؤورده قادین یازیچییا اوخوجو اولاراق ائرککسل دوشونجه و ادبیاتینا معروض قالیب، او ادبیاتی داواملاییر.
– ایکینجی دؤور؛ یعنی فئمینیستی و انتقادی دؤورده، قادین چوخلو مصرفچیدیر؛ یعنی هله قادین متنی و ادبیاتی یارانماییب؛ آنجاق قادینا ائرککسل باخیش دیلده و ادبیاتدا انتقادلا اؤزلشیر.
– اوچونجو دؤور؛ قادین مرکزلی ادبیات دؤورو یارانیر. بو دؤورده قادین مصرفچی دئییل، بلکه متن و ادبیات یارادیجیسیدیر؛ قادینین مستقل و اؤزهل دیلی و ادبیاتی بو دؤورده یارانیر.
آنجاق اؤز ادبیاتیمیزا گلنده بیز هله بیرینجی و ایکینجی دؤورده آوارا قالمیشیق؛ یعنی هله ادبیاتیمیز تام ایکینجی دؤوره داخیل اولماییب؛ بونا باخمایاراق کی بیزیم کیمیائرککسل توپلومدا هله نقد و اعتراض دؤورونه آددیم آتماق دا جسارت ایستهییر.
کیتابین آدی«… و قادین دانیشیر» (قادین) و (دانیشیق)دان عبارتدیر؛ ائله بیل کی بو آدلا کیتابین ایچیندهکیلره یئتیشمک اولار؛ بیر قادینین دانیشیغی یوخ، بلکه قادین بیر جینس اولاراق دانیشاجاق. البت اؤن سؤزو اوخویارکن ناشیرین بو همشهلیک سؤزویله کی«شاعر هئچ ایسمه باغلی دئییل و انسانلیقدان دانیشیر» ادعاسیلا و شاعرین تاکیدله فئمینیست اولمادیغیلا دا راستلاشیرام. بو ادعانین عکسینه، فئمینیزم بیر دوشونجه اولاراق باشلانیشدان ایندییه قدهر قادینی انسان اولاراق گؤرونمهسیندن و انسان حاقلاریندان مدافعه ائدیبدیر. آنجاق منجه اؤن سؤزده بئله بیر ادعانی بوراخیب کیتابین ایچینی گؤز اؤنونه آلمالیییق. اؤنجه شاعر اؤزونو وطنی ایله ایلگیلی آذربایجان قادینی تانیتدیریر:
«یاشماقلی گرکدیر
سئوگیمده!
من آذربایجان قادینییام»
منه بئله گلیر کی بو شعر کیتابیندا آددیم- آددیم شاعرین دویغو دوشونجهلری گئنیشلنیر. بعضاً «وولف»ون رومانلاریندا کی پارادوکسلو قادین دورومویلا دا اؤزلشیریک، شاعر بیر یاندان ائرککسل بیر توپلومدا یاشادیغی و اونونلا باغلی اولدوغو اوچون ایستر- ایستهمز او توپلومو یاشادان سؤزجوکلر و آنلاملاری داواملاییر، دیگر طرفدن ایسه اعتراض روحو، اطرافلی باخیشیندا باش قالدیریر. شاعرین شعری بعضا اونون تنقیدلی و اعتراضلی دوشونجهسین ده داشییر؛ او زامان کی شاعر میللی دویغولو بیر شعرده یاشماقدان کولتوروموزده نجابت سیمبولو اولاراق فایدالانیر و تمیز سئوگیسینین یاشماقلی اولدوغونا تاکید اولاراق اونون نهدنین آذربایجانلی اولدوغوندا بیلیر، بو اسکی سؤزجوک واسیطهسیله قادینین نجابتینی بیزیم کولتوروموزده اؤرپکده گیزلنن تنینده خولاصه ائدیر:
«یوخ کیشیلیگین
قادینلیغیمین قارشیندا
تر تؤکور»
بورا یئتیشنده شاعرین دیلی بیر آز فرقلنیر؛ قادینلیغینی مدافیعه ائدیر. بلکه او «یوخ کیشیلیگین» یئرینه تکجه کیشیلیک ایشلتسهیدی سئکسیزمدن اوزاق اولاردی؛ «یوخ کیشیلیک» کیشیلیگی تام فضیلتی بیلیب و اونون یوخلوغوندا قادینلیغین گوجلندیریر.
کیتابی اوخویارکن من شاعرین سئوگیسل، حوزونلو، حسرتله دولو و البت میللی دویغولارینی گؤرورم، سئوگیسل بیر شعرینده:
«اوخویایدین منی
سطیر – سطیر
دقتله»
بوردا توپلومداکی سئوگیسل دوروم آچیقلانیر؛ قادین همیشه ایستهنیلیر؛ سئویلیر؛ معشوقهدیر؛ انفعالدادیر. واراقلاییرکن یاواش-
یاواش شاعرین اؤز دورومونو یا قادین حاقدا دوشونجهلرینی ده دویوروق:
«بو ائوده
بیر قادین یاشاییر
گؤرموشم
قلمله، واراقلا، کیتابلا
سیرداشلیغین»
بوردا من شاعرین اؤزونو دوشونمهیین گؤرورم. البت دوشوندویو قادین قلملی، کیتابلیدیر؛ آنجاق نیسگیلله بیرگه: «دن دوشن ساچلارینی، اوزونون جیزگیلرینی روژلا، ماتیکله گیزلهدن قادین و البت باتی کومپانیالارینی پوللاندیران.» ائله بیز قلملی اولسامیزدا توپلوم بیزی تنده، جیسم گؤزهللیگینده قضاوت ائدیر. بو شاعر «قارانلیق گئجهلری گیجللنیر، اؤرپکلری، اوزونون بزکلری سیلینیر و آینادا اؤزونو گؤرور. ایللر بیر جانلی کؤلگه کیمییاشادیغیندان قورخور، اؤزوندن هورکور» و نه گؤزهل دئییلیر بو توپلومدا قادین همیشه کؤلگهدیر.
آنجاق شاعر اؤرتوکسوز، بزکسیز دویغولاریندا آددیملاییر و گوندوزلر وورغونلوغوندان دانیشیر. یعنی هله ده اومودله یاشاییر. «قیزلیغی یالقیزلیغیلا بیرگه اولان» شاعر بیر قیز اوشاغینی نوستالژی اولاراق حسرت چکیر. «گئجهلر اولدوزلاری درمک آرزوسویلا یاتان قیز» یئنه تکرارلی اؤزونو بیر قادین اولاراق «توزلو گوزگو»ده گؤرور. «آغیرلیقلار»، حتی «آنا آغیرلیغی» چیگنینه یوک اولان قادین شاعر بئله بیر اعتراضلا اورهگیندهکی«معصوم گوناه»دان دانیشیر و چوخ یئرلی؛ چونکو قادین همیشه یاساقلارا معروض قالیر، سوچلانیر، معصومجاسینا سوچلانیر. «یالقیز بیر قادین یاشامیندان نه داد آلیب نه تام،» آنجاق یئنی بیر باخیشلا اؤزو اؤز ایچینده باهار یاراتماغی تکلیف ائدیر. یعنی یاواش- یاواش قادین انفعالدان چیخیر.
ائرککسل دوشونجه کیشی منفعتلی دوشونجه اولسادا بیر دوشونجهدیر و نه چوخ زامانلار کی قادینلار کیشیلردن چوخ بو دوشونجهنی مدافعه ائدیبلر. قادینین قادینا قارشیلیغی شاعرین «یاساق سئوگیسینین کوچه قادینلارینین سؤزبازلیغی» ایله آچیقلانیر. آنجاق هله ده اینانمیر قارانلیغینا:
«و بویلو فلق
گونش آدلی قیز دوغاجاق»
«تکلیگی ایله حیطده آددیملایان» قادین یارادیجی اولور.
«بارماقلاریندان شعر یاغیر»
یئنه توپلومداکی قادین و اؤلوم:
«آخ -آخ
سئوینمهیین چوخدا
بو اؤلو
ایللر اؤلمزدن قاباغ اؤلموشدو»
گوزگولر همیشه یالانچی شاهید اولورلار اونون دیری اولدوغونا. بو توپلومدا البت کی بو «بویاتیمیش خورهک» همیشه کؤلگهدیر؛ اؤلودور. شاعرین هیجانلی دویغولاری بعضاً گئرچک چیرکینلیکلردن سولور، بعضنده ایشیقلی بیر اومود ایچینده سئودالی دوشونجهلریندن جوشور:
«کیم دئییر
پاییز غملی مؤوسیمدیر
او اورتا یاشلی
ووقارلی بیر قادیندیر»
شاعر پوشک شعرینده سئوگیسل بیر فضادا اینانیر کی،
«من قادین اولموشدوم
سن کیشی
شوبههمیز هئچ واقت آلینمادی»
پاییزی مؤحتشم بیر قادین گؤرهن، قوجالیر، «قیرخ یئددینجی تقویمده تؤکولور یارپاقلاری.» بیر کینایه ده وورور اقتصادی دوروموموزا؛ یعنی«آز قالیر میللی اولسون نفت» و سوروشور: «نئچه تقویمله واراقلاناجاقمی!» قادین اتفاقینا دوشونن بیر شاعرین
«رژه گئدیر بئینیمده
تاخ تاخلی دیک دابانلار
چالینیر قاب، قاشیقلار
سیندیریلیر آینالار
آیاقلانیر روژ – میداد»
بئله ایسه شاعر عصیرلر بویو قادینین، مطبخله، جینسللیکله تعریف اولونماسینا عصیان ائدیر، اونوندا «بیر رؤیاسی وار فالاچینین شعاریلا، غادهنین علمیایله و سعادین یاردیمجیل اللریله، نیگارین یوموروقویلا»، حتی گنج قادین شاعرلرین کاراکتریله، بئینینده کی همشه مظلوم بو منفعل قویونون عدالتسیزلییه هوجوم چکن بیر قورد اولماغیندان دانیشیر. بونونلا بئله هله ده بیلمهیه، دوشونمهیه احتیاج دویور. «نه چوخدور بیلدیکلریم قارشیندا بیلمهدیکلریم!» بو اوغورلو گئدیشده بعضا نوقصان دا یارانیر؛ سئوگیده یالنیز قادینی پاخیللیغا محکوم ائدهن ائرککسل دوشونجه دومانلار آلتیندان اوزه چیخیر:
«سئوگیده پاخیل اولمایان
قادین دئییل»
یئنه حسرته دولماق، یئنه اؤز دوروموندان، یعنی قادین دوروموندان شکایت:
«هردن دوشونورم
کئشگه کیشی شاعری اولایدیم
داریخمالاریمیتؤکمکچین
سیقارا، قهوهخانایا، تپهیه
گؤیله قووشماقچین»
نه یازیق کی قادین بوتون بو مکانلارا قریبهدیر؛ حتی شاعر، یازار اولسادا ائوده محبوسدور:
«حئییف حئییف منه
کیشی شاعری دئییلم
گونئیلی آلچاق دووار قادینییام
سوغان سویماق بهانهسیله آغلاماق وورغونو.»
حسرت چکمک، بو گئرچکلری گؤرمک، اونلاری یازماق اؤزو اعتراضدیر و البت جسارت طلب ائدیر. حتی بئله تام سئکسیستی بیر فضانی شاعر اولدوغونون نهدنی اولاراق آچیقلاماق!
«یالان دئدیلر
گول درمهیه گئتمهمیشدیم
گولابدا گتیرمهدیم
یالنیز بؤیوکلرین ایستهیینه وکیل سن! دئدیم»
بو شاعر قادین، شعری بئیده گؤرور، کنشگر، ایستهین.
«یالوارا- یالوارا
اورهییمین زنگینی چالیب
ائلچی گلمهسن منه
من ایسه نازلانا- نازلانا
هه دئییب
یازان دئییلم سنی
قادینلیق غروروم
باشیمدادیر هله»
دئملی بوردا بیر گؤرونتو ائرککسل توپلومدان گؤرسنیر. قادینین دورغونلوغون، انفعالین غرور آدلاندیرماق یعنی؛ چونکی قادین ایستهییب چالیشاندا آلچاق اولور، غرورسوز اولور. بونون دالیجا شعر قادینلاشیر. بودا ائله همن دئدیگیم پارادوکسلو بیر دورومدان عبارتدیر:
«شعرلریم بیر قادیندیر، اوشویور اللری
نئجه کی قادینین اللری»
نییه کی گونش روحوندان ،پنجرهسیندن کوسموش و شعرلری قارانلیغینا معروض قالمیش. یئنه ده قادینا عنعنوی باخیش جانلانیر:
«کئشگه بیرده دؤنئیدیک دوننه
و من تیترک الده چای
اؤرکک باخایدیم سنه
نئجه اولدو اوتانقاجاق یاناقلاریم؟»
و حسرت، ایشیق حسرتی
«ایچیمده کی بو قادین
الی قوینوندا
حسرتلی باخیشلا
بویلانیر پنجرهدن.»
و سئکسیستی بیر آنلاما قاییدیش، اوخونماق ایستهمک، کشف اولماق ایستهمک! اؤزو اوخوماغا چالیشمادان.
«مغرور قادینلار آچماز کی اورهیینی
اوخو گؤزلریمی!»
البت شاعر قادینی مبتذل گؤرمهیه، قادینی تکجه تن گؤرمهیه ده اوزولور؛ اعتراض ائدیر:
«من بو اؤسکورکلی
مسلول خیاوانلارین
قیزمالی شهوت گؤزلری
گؤودهسینین درین دایازیندا سوزن مانکن دئییلم
نه اینجه بیر قادین سسی
نه نازیک بیر پری گؤودهسی
آختارما بو سؤزجوکلرده»
بو شعر گؤزهل قورتاریر. شاعرجه «یانیب – یانیب کول اولوب، یئنیدن دوغولماقدا وار» قادینا. نسه سئوگییه قاییدیشدا ائرککسل دوشونجه ائله بیل تاریخسل ذهنیتیمیز اولاراق بیزدن ال چکن دئییل:
«من ناز
سن نیاز، آرت منی
چوخ آرت منی»
نیگار خانیما یازیلان شعرده یئنه قادین اتفاقی گؤزه دهییر. «چونکو اؤلمهییب سارا» و قادین قادینی قورتارا بیلر. سونرا باشقا شعرده دئییر کی «گولوشلرینی قورو خاتین،/ قارقالارلا ال بیردی بو تولکو کیشی،/ قاپ قارا قارقالار دیلهییرلر گولوشلرینی» البت کی بوردا قادین گوجلو اولماغا، چالیشماغا دعوت اولونور
«بو آینادا کی قادینی دینهدیر
بورو اونو ایستی شعرینین کورکونه»
بوردا شاعر اؤزو اؤزونه یاردیمجیدیر؛ نجات یولودور. او منلیگینده آختاریر و دوشونور کی «گاه آنا، یاشام یولداشی، گاه اؤیرتمن.» اصلینده توپلوم تحمیل ائتدییی بو یئرلر، نقشلر او دئییل و کیملیگینی بیلمک ایستهییر. شاعر گوندهلیکلردن یورولور؛ حبس اولدوغو ائودن، مطبخدن. «بیلیکلری تاوانی آشیب داشسادا» سونوندا توپلوم اونو کیشی ایله تعریف ائدیر. بو دوروما اوزولور؛ شاعر اکسیژن آز گتیریر؛ آنجاق بو «یالنیزلیق خیاواندا، قادین دؤنگهسینده» کینی قورتارماقچین آغالاردان یاردیم اومور. شعرده لاپ سئکسیستی سؤزجوک باکیره اکسیژندیر. تمیزهاوا دیلهنن قادین، باکیره، ال دهییلمهمیش قادینین باکیرهلیک افسانهسینی خاطیرلادان، اوندان تؤرهنن ظولملری ائرککسل توپلومدا ایستر- ایستهمز اوخوجونون ذهنینه گتیریر:
«دوغوردان نهیین آجیدیر!
بو گونلر روحوم»
شاعر گرگین و پارادوکسلو دویغولارین سرگردانیدیر:
«ایللردیر کولکلردن
یوردسوز اوچورام
سفیل، سرگردان
حواسسیز،هاواسیز
و دؤرد فصیلیم همشه پاییز»
و البت بو سرگردانلیغین نهدنی شاعرین حساس دوشونجهلیگیندن، بو عدالتسیزلیکلره اعتناسیز اولمادیغیندان آسیلیدیر.
«قویون کیمییاشاماق
بؤیوک نعمتدیر یولداش!
ایچیرسن بیلیکلر زهرین
سیغیشمیرسان دونیایا»
بو بیلیکلردن و اوندان تؤرهنن مسئولیتلردن ده اوزولور:
«کئشگه اوجقاردا کی
کندلی قادین سایاق
آیین شایین، آرخایین
یاشایا بیلئیدیم»
دئمهلی بیر قادینین حزین کولکلی سسین بو سؤزجوکلردن ائشیدیرسیزمی؟ سونرا شاعر گؤزل سونوجلاییر:
«گئدیرم اؤزومو تاپام
اؤزومو سئوم
ال چکین
بو یالانچی عشق آدلانمیش
افسانهلردن!»
البت کی بوردا عشق افسانهسی بو ائرککسل توپلومدان تؤرهنن افسانهدیر. منجه شاعرین عصیان نوقطهسی بوردادیر، حتی سئوگیسل بیر شعر مکتوبو اولسادا:
«گئدیرم آدمسیز حووا اولام»


text:
آمئریکا ساکیت اوکیان قوهلری کوماندانلیغی (پاکوم) "کارل وینسون" طیاره داشییان گمی ایله باغلی امر وئریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، آوسترالییا سولاریندا سفرده اولان گمی هئیتینه اورانی ترک ائدرک، کورئیا سولارینا داخیل اولماق امر ائدیلیب.
مسئله ایله باغلی پاکوم-او سؤزچوسو دیو بنهام آچیقلاماسیندا بؤلگهده ماراقلارینی قوروماق اوچون بو آددیمی آتدیقلارینی بیلدیریب.
او قید ائدیب کی، رئگیونداکی بیر نمرهلی تهدید مسئولیتسیزلییه، قئیری-ثابتلییه یول آچان راکت سیناقلاری ائدن و نووه سلاحی الده ائتمک ایستیقامتینده چالیشان شیمالی کورئیادیر.


text:
علاقه (فانتاستیک پووئست) 3
علاقه (فانتاستیک پووئست) 3
یازار: آنار رسول اوغلو
***
قاری:
—بلی، — دئدی و اؤسکورمگه باشلادی، بو پاپیروسا آلوده اولموش آدامین اوزون سورن قورو اؤسکورگی ایدی.— اؤیرنجی اوتاغین موختلیف یئرلریندهکی ایچی کؤتوکلرله دولو کولقابیلارا و بوش پاپیروس قوتولارینا فیکیر وئرمیشدی.
بیر قدر ساکیت اولدوقدان سونرا قاری:
—بلی، — دئدی — 20-جی مرتبهدهدیر اوتاق — و یئنه ده سوسوب درین خیالا گئتدی، دوشونجهلر عالمینه قرق اولدو.
اؤیرنجی بیر داها اوتاغا گؤز گزدیردی و باشا دوشدو کی، موصیبت، فاجعه تأثوراتی ندن دوغور — اوتاقداکی شوشهلی ایشکافلار، دولابلار، کیچیک تیلویزیون ائکرانی، بدننوما گوزگو و حتّا کفکیرلی ایری دیوار ساعتینین اوستلرینه اؤرتوکلر آتیلمیشدی. عادتاً ائوده مئییت وارسا و یاخود مئییت باسدیریلاندان سونرا قیرخ یاس گونو بئله ائدیلیر. قدیم عادته گؤره گوزگولرین، شوشهلرین اوزو اؤرتولور، سون واختلار تیلویزیون ائکرانینیدا اؤرتورلر، آما اوستونه پارچا سالینمیش ساعتی اؤیرنجی ایلک دفعه گؤروردو. دوزدور بعضاً ساعتی ساخلاییرلار، وفات ائتمیش آدامین کئچیندیگی دقیقه اوزرینده دایاندیریرلار. آما بو اؤرتوکلو ساعت دایانمامیشدی، ایشلهییردی، اؤیرنجی بونو اؤرتوگون آلتیندا گئدیب-گلن کؤلگهدن-کفکیرین حرکتیندن آنلامیشدی. ساعتین خفیف چیق-چیقی دا ائشیدیلیردی و حتی زنگیده چالدی — آهنگدار صدالار اون ایکی دفعه سسلندی — دئمهلی، گونورتا واختی ایدی.
دیوارلاردا چوخلو فوتو شکیل واردی. اونلارین چوخو اوتوز-قیرخ ایل بوندان قاباغین شکیللری ایدی. شکیللر هامیسی عئینی بویدادی. ندنسه اؤیرنجینین آغلینا گلدی کی، بو آداملاردان هئچ بیری ایندی ساغ دئییل. بعضاً فوتوشکیللر آنلاشیلماز بیر سیرله تصویرینی ساخلادیغی آدامین دیری اولوب-اولماماسینی بوروزه وئریر. فوتولاردان یالنیز بیری باشقا اؤلچوده — دیگرلریندن چوخ ایری ایدی. بو شکیلده اورتا یاشلی، چاتما قاشلی، قارا بیغلی بیر کیشی عکس اولونموشدو، اونون گئن یاخالی پئنجَیی و بیررنگ کراواتی واردی. کیشینین گرگین باخیشی پاسپورت شکیللرینی یادا سالیردی. آما اگر بو دوغرودان دا پاسپورت اوچون چکیلمیش شکیل ایدیسه، اوندا آزی یوز دفعه بؤیودولموشدو. فوتو توند رنگلی چرچیوهده ایدی. بلکه ده چرچیوهنین رنگی تصادوفاً بئله ایدی، آما هر حالدا او، ماتم حاشیهسینه ده اوخشاییردی.
اؤیرنجی بو شکلین سئیرینه دالدی و دویدو کی، قاریدا اونون اؤزونو اوزون-اوزادی سئیر ائدیر. اؤیرنجی دوشوندو کی، قاری بیر داها اونونلا دانیشمایاجاق، آنچاق قاری غفیلدن دئدی:
—شهرین او بیری طرفینده، دنیز قیراغیندا 20 مرتبهلی ائو وار. اوتاق اوردادیر، آخیرینجی مرتبهده. بو منیم اوغلومون اوتاغیدیر — قاری دریندن کؤکسونو اؤتوردو. — داها اوتاق اونا لازیم دئییل. من بو اوتاغی کیرایه وئرمک ایستهییرم... موعیّن مبلغه... — قاری سوسدو، سونرا یئنیدن داوام ائتدی. — بو اونون دا آرزوسودور. — قاری بو سؤزلری دئییب سونسوز کدرله باخیشلارینی همین کیشینین شکلینه زیللهدی.
طبیعی کی، قاری «اوغلوم» دئینده اونو نظرده توتوردو. بو شکلی، اونون قارا حاشیهسینی قارینین سؤزلریله، کدری ایله، آهی ایله، بوشالمیش، اونا گؤرهده آرتیق گرک اولمایان و اونا گؤرهده کیرایه وئریلن اوتاقلا توتوشدوراندا علاوه ایضاحا احتیاج قالمیردی. — هر شئی آیدین ایدی. قارینی بو بارهده سورغو-سوالا توتماق قاناجاقسیزلیق اولاردی. گؤرونور، یارالار دا لاپ تزه ایدی، یقین آرواد اوغلونو لاپ بو یاخینلاردا ایتیرمیشدی — گوزگولر، شوشهلر هله ده اؤرتوک آلتیندا ایدی. اؤیرنجی بیرجه اونو دئدی کی، اوتاغا باخماق ایستهییر.
قاری تلسیک:
—البتّه، — دئدی و غئیری-عادی بیر چئویکلیکله یئریندن سیچرادی. اؤیرنجییه ائله گلدی کی، قاری اونونلا بیر یئرده ائوه باخماق اوچون گئتمگه حاضیرلاشیر. آما اونو ایفلیج بیلنده یانیلدیغی کیمی، ایندی ده قارینین حرکتینی دوز یوزمامیشدی. قاری، سانکی اؤیرنجینین بوردا اولدوغونو بوسبوتون اونوتموشدو. او، اؤیرنجینین قارشیسیندان کئچیب دیوار ساعتینا یاناشدی، اؤرتوگو چکدی، ساعته باخدی، یئنیدن اؤرتوگو سالدی و بو سفر تلسمهدن، آراملا اؤز یئرینه قاییتدی، کورسوسونه چؤکدو، گؤزلرینی یومدو. نه قدر واخت کئچدی؟ بیر دقیقه، یاریم ساعت، بیر ساعت؟ سونرالار، قارینین ائویندن چیخاندان سونرا اؤیرنجی ائله هئی بو بارهده دوشونوردو، آما یادداشینی نه قدر الک-ولک ائلهسه ده، موعیّنلشدیره بیلمیردی کی، قارینین ساعته طرف گئدیب-گلمسیله کورسوسونه چؤکوب مورگولمهسی آراسیندا نه قدر واخت کئچیب. دیوار ساعتینین گوناورتانی وورماسینی — اون ایکی زنگ چالماسینی اؤیرنجی آیدین خاطیرلاییردی. قارینین ائویندن چیخاندا دا قول ساعتینا باخدی — ایکییه اون بئش دقیقه ایشلمیشدی. آما بو ایکی زامان نوقطهسینین آراسینداکی مودّت هئچ جور اونون شعورونا سیغیشمیردی. بو مودّتده نه اولموشدو؟ بیر-ایکی کلمه سؤز، قارینین ساعته طرف گئدیب گلمهسی و کورسوده مورگو دؤیمهسی. یعنی او بیر ساعت مورگولهییب؟ تعجوبلو بیر شئی یوخدور، قاری بیر ساعت یوخ، بوتون گونو ده یاتا بیلردی، آما آخی بس اؤیرنجی اؤزو بوتون بو واخت عرضینده نئیلمیشدن — دوروب قارینین کئشیگینیمی چکیردی، اوتاغی، فوتولاری نظردنمی کئچیریردی، آروادین اویانماسینیمی گؤزلییردی؟ بلکه، بوتون بونلار بئله ایدی، اولموشدو، آما اؤیرنجینین تصوّورونده بو ایشلرین هامیسی چوخ آز بیر واختین عرضینده جریان ائتمیشدی. هر حالدا بیر ساعت اولمازدی. قاری، دوغرودان دا مورگولهدی، آما — اؤیرنجینین ظنّینجه — درحال دا اویاندی. ایندی ایسه بئله معلوم اولور کی، آزی بیر ساعت کئچیب. اویاندی و ساکیتجه دئدی:
—ایگیرمی مرتبهلی ائو. اوردا جمعیسی بیرجه دنه بئله هوندور بینا وار. آلتیندا دا چؤرک دوکانی. دوز ساعت آلتیدا اورا گلین. من سیزی اوردا گؤزلهیهجگم. عونوانی یازین.
او، عونوانی آراملا دیکته ائتدی و اؤیرنجی یازان مودتده یئنیدن یوخویا گئتدی.
اؤیرنجی ویداعلاشمادان چیخدی. کوچهده قول ساعتینه باخدی. معلوم اولدو کی، قارینین اوتاغیندا ساعت یاریما یاخین اولوب.
***
ایگیرمی مرتبهلی بینا شهرین لاپ کناریندا ایدی. داها دوغروسو، بورادا شهر قورتاریر و چؤل-بیابان باشلانیردی. بو بینا بومبوش چؤلـله دنیز ساحلینین آراسیندا، غریبه بیر تنهالیق ایچینده اوجالیردی. اطرافیندا بیر نئچه تپهجیک واردی و بو تپهجیکلرین اوستونده ایکی-اوچ مرتبهلی ائولر تیکیلمیشدی، آما ایگیرمی مرتبهلی گؤیدلنله موقاییسهده اونلار بالاجا داخمالارا بنزییردی.
تاکسی سوروجوسو بو عونوانا آپارماغا هئچ جور راضیلاشمیردی. جوربجور بهانهلر گتیریردی:
—پارکا گئدیرم... نؤوبم قورتاریب... یولومون سمتی دئییل. اوزاقدیر... — و س. آخیردا بئله بیر شئی ده دئدی: — عمومیّتله او طرلر...
اؤیرنجی باشا دوشمهدی:
—نهدیر کی، او طرفلر؟
سوروجو دیلینی سورودو:
—یوخ، یعنی دئییرم... — سونرا غفیلدن راضیلاشدی: — یاخشی، گئدک.
یول بویو هئچ بیریسی — نه سوروجو، نه اؤیرنجی کلمه کسمهدیلر.
سوروجو:
—بو دا سنین بینان، — دئدی.
اونلار تزه، گؤرونور، لاپ بو یاخینلاردا ایستیثمارا وئریلمیش بینانین یانینا چاتمیشدیلار. سوروجو دوز چؤرک دوکانینین قارشیسیندا ساخلادی.
اؤیرنجی حقّینی وئریب چیخدی. سوروجو، اؤیرنجینین ظنّینجه حدّن زیاده تلسیکلیکله ماشینی دؤندردی و اوزاقلاشیب گؤزدن ایتدی. اطرافدا اینسجینس یوخ ایدی. قو دئسن قولاق توتولاردی. آما سکینین یانیندا خئیلی ماشین دایانمیشدی، هامیسی دا اؤرتوک آلتیندا ایدی. چؤرک دوکانی باغلی ایدی. قارینین بورا گلیب چیخاجاغینا اؤیرنجینین گومانی آزدی: قوجا، خسته آروادین بئله بؤیوک بیر مسافهنی قطع ائدیب بورا گلجگینه اینانماق چتیندی و عمومیتله، بوتون بو ایشلردن اؤیرنجینین هئچ گؤزو سو ایچمیردی. آما بینا، دوغرودان-دوغرویا واردی، اؤزو ده محض ایگیرمی مرتبهلی ایدی. اؤیرنجی مرتبهلری بیر-بیر ساییب آخیرینجیسینا چاتمیشدی کی، قارینین سسینی ائشیتدی:
—اخی بیز دوز آلتییا دانیشمیشدیق.
قاری هاردان پئیدا اولدو؟ اؤیرنجی نه آیاق سسی ائشیتمیشدی نه ماشین سسی، بورادا دوشنده قاریدان اثر-علامت یوخ ایدی. آما هر حالدا ایندی آرواد بورادایدی، دوز چؤرک دوکانینین قاباغیندا دایانمیشدی. بایاقکی قارا پالتاردا، چینینده ده یون شال.
اؤیرنجی:
—باغیشلایین، — دئدی. — تقصیر تاکسیلردهدیر. ندنسه هئچ بیری بورا گلمک ایستمیر. اودور کی، من بئش دقیقه گئجیکدیم.
قاری جاواب وئرمهدی، اوزونو بینایا طرف چئویریب دئدی:
—گئدک.
بینانین گیریش قاپیسینا طرف آددیملادی. اؤیرنجی اونون آردینجا دوشدو. بینانین ایچینه گیردیلر. قاری لیفتین (آسانسور) دویمهسینی باسدی. لیفت، گؤرونور، چوخ اوزاقلاردان، داها دوغروسو، چوخ هوندورلردن ائنیردی و چوخ آغیر-آغیر گلیردی.
نهایت گلیب چیخدی، دایاندی، قاپیلاری تایباتای آچیلدی. اونلار کابینهیه داخیل اولدولار. کابینه اؤیرنجییه غئیری-عادی گؤروندو. نهیه گؤره؟ قاری 20-جی مرتبهنین دویمهسینی باسدی. لیفت آراملا یوخاری دیرمانماغا باشلادی، هاراداسا یولون اورتاسیندا اؤیرنجی یئنیدن بو کابینهدهکی غریبهلیگی دویدو، آما بو غریبهلیگین محض نهدن عیبارت اولدوغونو یئنه ده تعیین ائده بیلمهدی. او، قاری حقینده دوشونمگه باشلادی و اؤز-اؤزونه فیکیرلشدی: گؤرهسن، بو آرواد عؤمرونده هئچ بیر دفعه گولومسونوب؟ بو نه بوش سؤزدور. البته کی، گولومسونوب. ایندی ایسه، آیدین مسألهدیر، درد-غم باسیب اونو، ظارافات دئییل، داغ بویدا اوغلونو ایتیریب، بئله ایتکیدن سونرا نه گولوش-فیلان؟ آما ایش اوندادیر کی، قارینین صیفت جیزگیلری اونون عموماً گولوشه قابیل اولماسینا شوبهه اویادیردی. هئچ بیر واختدا، هئچ بیر شرایطده، هئچ بیر وجهله بئله صیفتین تبسّومونو تصوّور ائلهمک اولموردو! بیر آن، بیرجه آن اؤیرنجییه ائله گلدی کی، او کابینهنین غریبهلیگینین محض نهدن عبارت اولدوغونو تاپیب و همین آنداجا بو ایختیراع شعوردان سیلینیب گئتدی؛ بو بارهده اطرافلی دوشونمگه ماجال تاپمادی: لیفت برک سیلکلهنرک دایاندی، قاپیسی آچیلدی و اونلار چیخدیلار، 20-جی مرتبهده ایدیلر.
پیلّهکن مئیدانچاسیندا یئگانه بیر قاپی واردی و بو قاپیدا منزیلین نؤمرهسی یازیلمیشدی. بیر ده لؤوحهجیگین شوشهسی قالمیشدی، آما شوشهنین آلتینداکی لؤوحه بومبوش ایدی — فامیلیاسیز، آدسیز. قاپی مؤحکم دمیردن ایدی و چوخ تزه گؤرونوردو. قاری، قاپییا یاناشدی، زنگی باسدی. «آروادین باشی خارابدی، — دئیه اؤیرنجی دوشوندو. — یقین اوغلونون دردیندن باشینا هاوا گلیب. یوخسا بوش منزیله زنگ نیه چالیر؟ یا بلکه منزیل بوش دئییل، اورادا کیمسه وار؟»
قاری، سانکی اونون فیکیرلرینی اوخویوبموش کیمی. — همیشه منزیله گیرمزدین قاباق زنگی باسین، — دئدی، — اگر منزیله قاز دولوبسا زنگین قیغیلجیمیندان منزیل پارتلایا بیلر.
—بس...
یئنه ده اونون دئییلمهمیش سؤزلرینه جاواب اولاراق قاری:
—اؤزون پارتلاماقدانسا منزیل پارتلاسا یاخشیدیر، — دئدی و آچارلا قاپینی آچیب ایچری گیردی. — گلین.
بو یئنی ائولردهکی ان عادی منزیللردن بیری ایدی و قارینین اوتاغیندان فرقلی اولاراق چوخ سلیقه-ساهمانلیایدی. هر بیر راحتلیغی دا واردی: ترتمیز مطبخ، دوم آغ کافئللی (کاشی) حامام. اوتاغین اؤزو ده چوخ تمیز، گئنیش، ایشیقلی ایدی. اولدوغوندان دا گئنیش گؤرونوردو؛ اوّلا شئی-شوی آز ایدی — تاخت، ایستو◦ل (میز)، کیتاب ایشکافی، ایکی ایستوُل(صندل)، والسلام. ایکینجیسی ده دنیزه آچیلان ایری بیر پنجرهسی واردی. پنجرهدن بیر آخار-باخارلی منظره آچیلیردی — ایکی گؤز ایستهییردی تاماشاسینا. اؤیرنجی کیتاب ایشکافینین شوشهسی، دهلیزدهکی گوزگو و دیوارداکی ساعتی اؤرتوکلنمیش گؤرنده تعجوبلنمهدی. دیوارلاردا چوخلو فوتوشکیل واردی. بو همین او قارینین اوتاغینداکی آداملارین شکیللری ایدیمی؟ یا یوخ؟ اؤیرنجی بونو دقیق موعیّنلشدیره بیلمزدی. گؤرونور، اوراداکی شکیللری خئیلی واخت سئیر ائتمیشدیسه ده عمللی-باشلی حافیظهسینده ساخلایا بیلمهمیشدی. آما بیر شئیی بیلیردی کی، بو شکیللر داها جاواندیرلار، عکس اولونموش آداملارین سینلرینه گؤره دئییل، اونلارین چکیلمه واختلارینا گؤره تزه ایدیلر، آداملار دا یاخین واختلارین دبلریله گئیینمیشدیلر. بوتون بو شکیللر ده هامیسی عئینی بیچیمده، عئینی بویدا ایدیلر و بورادا دا یالنیز بیرجه شکیل — اورتادان آسیلمیش گنج، گولشصیفتلی اوغلانین عکسی او بیریلریندن ایری ایدی. اوغلان کؤینکده ایدی، کؤینگینین یاخاسی آچیق ایدی. بو همین او اوغلان ایدیمی، قارینین ائویندهکی شکیل و بو فوتو عئینی آدامین تصویری ایدیمی؟ قارینین وفات ائتمیش (وفات ائتمیشمی؟) اوغلو (اوغلومو؟) و بو شکیلدهکی شخص عئینی آدام ایدیمی؟ بیر یاندان عئینی آدام ایدی — چاتما قاش، اوخشار صیفت جیزگیلری، او بیری یاندان — یوخ. قارینین ائویندهکی شکیل داها سینلی آدامین شکلیدی. بیغی واردی. هم ده بو ایکی شکیلدهکی ایفادهلر بام-باشقا ایدی.
اورادا گرگین، اؤزونو قیسمیش، حتّا ائله بیل نهدنسه قورخموش، نیگاران بیر آدامین صیفتی. بورادا ایسه یالنیز ایفاده یوخ، خاصیتده سانکی باشقا ایدی — آچیق اورکلی، دئیَن-گولن، مهریبان، یاپیشیقلی بیر شخص... بلکه ده بو عئینی بیر آدامین موختلیف یاشلاردا، موختلیف شرایطلرده، موختلیف اؤوقاتلاردا چکیلمیش فوتولاری ایدی.
قارینین سسی اؤیرنجینی فیکیرلریندن آییردی:
—نئجهدیر، بگنیرسینیز اوتاغی؟
اوچونجو بؤلومون سونو


text:
کورت توخولسکی
مترجم: س. حاتملوی
مترجم ده ن:
وایمار (Weimar) جمهوریت ینده* سیویل جسارته مالیک اولان دموکرات انسانلارین ساییسی بیر او قدر ده چوخ دئییل ایدی. آلمان اؤلکه سینده جمهوریت اوچون ساواشان ضیالیلاردان بیری کورت توخولسکی (Kurt Tucholski) اولموشدور. او آلماندا یاشادیغی ایللرده، یورولمادان میلیتاریزمی و دادگستری نین ناسیونال سوسیالیزم ایله گیزلی باغلانتی لارینی و بئله لیکه فاشیزمه زمین حاضیرلاماغی افشا ائده ن ایره لیجی انسانلاریندان بیری اولموشدور.
کورت توخولسکی میلادی 1890- جی ایلده برلین شهرینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. شاعیر، یازیچی، ژورنالیست و ادبیات تنقیدچی سی توخولسکی، وایمار جمهوریتی نین باشاریلی ضیالیلرینده ن بیری ساییلیردی. 1924- جی ایلده ن پاریسده و 1929- جی ایلده ن سونرا سوئدده یاشایان توخولسکی، 1935- جی ایلده بو اؤلکه ده دونیایا گؤز یومموشدور.
یازینین باشلیغینی متن ده ن آلمیشام. یوخسا اونون باشلیغی آلمانجا متن ده (Die Zentrale - مرکز) دیر و 2012- جی ایلده فدرال آلماندا نشر اولونان و یازیچی نین ساتیریک یازیلارینی احتوا ائده ن کتابیندان آلینمیشدیر.
یازی 20- جی عصرین اوللرینده آلمان اؤلکه سینده حاکیم اولان شرطلری لاغا قویماق اوچون یازیلسادا، قابلیت سیز، بوروکراتیک، اؤلکه نین گله جگی اوچون هئچ بیر ویزییونا مالیک اولمایان میلیتاریست، ییرتیجی، فاسد و هر بیر یئنی فیکری و عملی کؤکونده قوروتماغا چالیشان ایراندا دینچی و مرکزچی بیر رژیمین باسقی سی آلتیندا یاشاماغا مجبور اولان جنوبی آذربایجانلیلاری، هم گولدوروب و همده آغلادا بیلر.
***
مرکز هر شئی ئی داها یاخشی بیلیر. هر شئی اونون کنترولو آلتیندادیر. بونا اینانماق کی هر شئی اونون کنترولو آلتیندادیر، ائله اودا مرکزه عاید دیر. بیرده کی مرکزین هر شئی ده ن بیر سیاهه سی واردیر. مرکز ده اوتوران آداملار یورولمادان بیر- بیری ایله دیدیشه- دیدیشه چالیشسالاردا، سنین کوره یینه ال چالیب دئییللر: " دوستوم! سیزلر او آشاغیدا بیزیم نه ائتدیییمیزی بیله مه سینیز. بیز مرکز ده اوتورانلار ..."
مرکزین فیکری- ذکری و نگرانچیلیغی مرکز کیمی قالماق دیر. وای او گونه و آللاه او آشاغیداکی اورگانین دادینا چاتسین کی، ئؤزباشینا بیر ایش گؤرمه گه تشبث ائله سین. هر نه ایش اولورسا، اولسون. عاغیلا باتان و یا یانلیش بیر ایش. لازیم اولان و یا گره ک سیز بیر ایش. یانان اودو سؤندورمک اوچون اولسادا بئله، هر شئی ده ن ئؤنجه گره ک مرکزده ن سوروشماق و مرکزین نظرینی بیلمک. یوخسا مرکز کیمه لازیم دیر؟ بونو بیلمه لییک کی او اؤزلویونده مرکز اولماق اوچون، مرکزی یاراتمیشدیر! بونو هر زامان قولاقلارینیزا سیرقا ائدین! توتالیم کی او کنارداکیلار، اؤزلری ایشلری بیر ته هه ر اؤز یولونا قویماغی دا باشارمالیدیلار.
مرکزده یالنیز عاغیللی آداملار توپلانماییبلار. خیر، اونلار همده زرنگ آداملاردیلار. بیر کیچیک ایشی گؤرمگی باشاران بیریسی، عاغیللی اولسادا، اونا زرنگ دئمک اولماز. زرنگ او دور کی او ایشی گؤرمک یئرینه یئنی بیر «رفورم» اورتایا آتسین. بودا او دئمک دیر کی، یئنی بیر اداره یارانمالیدیر. البته بو اداره ده مرکزه تابع اولمالی و مرکزین بیر حیصه سی اولمالیدیر. ... بئله لیک له بیر نفر اودون یارار و اوتوز اوچ نفرده اونون ایشینه نظارت ائده ر: مرکز ایسه ائله بو اوتوز اوچ نفرده ن عبارت دیر. مرکز آدلانان تشکیلاتین اساس ایشی، مرکزه تابع اولانلارین گوجینی، انرژی سینی و عمل قابلیت ینی کؤکونده ن قوروتماق دیر. مرکزه تابع اولانلار، مرکزین وئرمه دییی گؤستریشلری ده بئله یئرینه یئتیرمه لیدیلر. توتالیم کی بو ائله ده یاخشی گؤرونمور. آمما پاپ سهو ائسه ده، مرکز سهو ائله مز.
آشاغیدا ایشله یه ن آدام اوچون بو هئچ ده راحات دئییل. او ایشی گؤره- گؤره آغزیندان چیخان پیس سووشلری مرکزده اوتورانلارا وئره ر؛ مرکزده ن گؤنده ریلن گؤستریشلری ییرتیب، پارچا- پارچا ائده ر؛ سونرا اونلار ایله گؤزلرینی سیله ر. بو ایشی گؤره ر- گؤرمز مرکزده اوتوران بویوک اویونبازین قیزی ایله ائولنیب و بئله لیک له ئؤنجه آدینی مرکزده کی سیاهه یه کئچیرده ر- آخی او سیاهه یه هر آدامین آدی کئچه بیلمز- و سونرا مرکزه یئرلشه ر. مرکزه یئرلشن کیمی ئؤنجه اؤسکوروب بوغازینی آچار، کراواتینی دوزلدیب و چیلیقاسی نین دوگمه لرینی باغلادیقدان سونرا، حکومت ایشلرینه باشلار: آللاهین یئر اوزونده نماینده سی اولان مرکزین آدامی کیمی، آشاغیدا ایشله ین لره یوخاریدان باخیب، مرکزده ایشله ین امکداشلاری ایله دیدیشه- دیدیشه، تورآتان کیمی باشقالاری نین الی ایله توخونموش تورون ایچینده اوتوروب، فایدالی ایشلرین قارشی سینی آلماق اوچون عاغیل سیزلیقلارا میدان وئره ر و البته کی او هر شئی ئی داها یاخشی بیلر.
(بو آنالیز البته اوشاق باغچالاری، خارجی ایشلر وزارت خاناسی، روزنامه لر، خسته خانالار، مئشه چی لیک و بانک لار اوچون کئچه ر لی دیر. بیرده کی بیر آز گولمک اوچون اونا بیر آز قول- قاناد وئریلمیشدیر. بو هر کیمسه اوچون کئچه رلی اولسادا، سنین چالیشدیغین موسسه اوچون البته کی کئچه رلی دئییل.)
سون
* آلمان اؤلکه سینین معاصیر تاریخینده میلادی 1918 ده ن 1933- جی ایله کیمی دوام ائده ن سیاسی دؤنه م، وایمار (Weimar) جمهوریتی آدلانیر. بو دؤرده بیرینجی دفعه اولاراق ئؤلکه ده پالامنته دایانان بیر دموکراتیک سیستم یارانمیشدیر. نوامبر انقلابی آدلانان خالق آیاقلانماسیندان سونرا، وایمار شهرینده چاغریلان بیر بویوک توپلانتی دان سونرا کی گلیشمه لرده، اساس قانون یازیلیب و اؤلکه، فئدرال جمهوریسی آدلاندیریلمیشدیر. آدولف هیتلرین 1933- جی ایلده اقتدارا گلمه سی ایله بو جمهوریت سونا چاتمیشدیر. (م.)
الفباسیندا متن وارسا بورادا یازین، یوخسا بو سطرلری سیلین


text:
روسییا کریم سناریسیندن ایستیفاده ائدرک، آسانلیقلا بلاروسو توتا بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «اوبوزرواتل» سایتینا آچیقلاماسیندا آمئریکالی پولیتولوگ جیسون سمارت سؤیلهییب.
«لوکاشنکو و پوتین آراسیندا فیکیر آیریلیغی آرتا بیلر. اگر سیتواسییا گرگینلشسه، او زامان بلاروس اوردوسو و خصوصی خیدمت اورقانلاری روسییا ایشغالینین قارشیسینی آلا بیلمهیهجک. اوستهلیک، لوکاشنکو اؤز حربچیلرینه امین دئییل. بئله کی، اونلارین بؤیوک حیصهسی اوزون ایللر روسییا فئدئرال تهلوکهسیزلیک خیدمتی و باش کشفیات ایدارهسینده چالیشیبلار. بلاروسون ایشغال اولونماسی احتیمالی آرتیق چوخ یوکسکدیر. بورادا هر شئی کریمداکی کیمی اولاجاق»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
روسییانین باش ناظری دمیتری مدودیئو میخایل سااکاشویلینین اوکراینا وطنداشلیغیندان محروم ائدیلمهسی مسئلهسینه مناسیبت بیلدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، باش ناظر بو بارهده رسمی فیسبوک حسابیندا یازیب.
«گورجستان وطنداشی، گورجستان پرزیدنتی، گورجستان وطنداشلیغیندان محروم ائدیلمیش شخص، اوکراینا وطنداشی، اوکراینا پرزیدنتینین دوستو، اودسا ایالتینین قوبرناتورو، اوکراینا وطنداشلیغیندان محروم ائدیلمیش شخص. اوکراینا حاکمیتینین محتشهم آردیجیللیغی – کئچمیش گورجستان پرزیدنتینی اوکراینا وطنداشلیغینا قبول ائتمک، اونو قوبرناتور تعیین ائتمک، وطنداشلیقدان محروم ائتمک و گورجستانا اکسترادیسییاسینا اجازه وئرمک. بوتون بونلار همین فانتاستیک تراگیکومدییانی اوینایان ایکی نفرین ان یوکسک معنوی کیفیتلرینین مباحثهسیز ثبوتودور.»، - باش ناظر سااکاشویلینین وطنداشلیقدان محروم ائدیلمهسی خبرینه ایستهزالی شکیلده مناسیبت بیلدیریب.


text:
سرژ سرکیسیان دا حبس تهلوکهسی آلتیندادیر.
بو سؤزلری آخار. آذ-ا ارمنیستانین کئچمیش پرزیدنتی سرژ سرکیسیانین داغلیق قاراباغا سفرینی شرح ائدن میللت وکیلی راسیم موسابیوو دئییب. دپوتات سرکیسیانین خانکندییه قفیل سفرینین سببلرینه بئله آیدینلیق گتیریب:
«بیرینجیسی، قاراباغ کلانینین اساس آرخاسی قاراباغ سپاراتچیلاریدیر. اورادا حاضر سلاحلی قوه وار و لازیم گلرسه، بوندان پاشینیانا تضییق اوچون ایستیفاده ائتمک مومکوندور. ایکینجیسی، سفرین کؤچریانین حبسی ایله باغلی اولدوغونو دوشونمورم. سرکیسیان کؤچریانین رقیبی ایدی، اونون حاکمیته قاییتماسینین بوتون یوللارینی کسمیشدی. دوزدور، هر ایکیسی قاراباغ کلانینین عضوو اولسا دا، سون ایللر داها چوخ رقیب کیمی گؤرونورلر. اوچونجوسو، سرکسییان قاراباغا گیزلهنمک اوچون ده گئده بیلر. چونکی سرکیسیان دا حبس تهلوکهسی آلتیندادیر. ارمنیستان پارلامنتی سرکیسیانین توخونولمازلیغینی گؤتورهرک اونو ایستینتاقا جلب ائده بیلر».
قید ائدک کی، ارمنیستانین کچمیش پرزیدنتی سرژ سرکیسیان ایتالییادان ارمنیستانا قاییدیب.
سرکیسیانین ایرواندان بیرباشا آذربایجانین ایشغال آلتیندان اولان خانکندی شهرینه گلدیی و آرتیق ۳ گوندور خانکندیده اولدوغو بیلدیریلیر.


text:
آبش، فرانسا و بریتانییانین اورتاق سورییا عملیاتینین داها بیر ماراقلی دئتالی اورتایا چیخیب.
آخار. آز «وول ایستریت ژورنال»آ ایستینادن خبر وئریر کی، عملیات باشلامازدان اول آبش پرئزیدئنتی دونالد ترامپ گئنئراللاری ایله فیکیر آیریلیغی یاشاییب. بئله کی، پرئزیدئنت سورییاداکی بوتون روسییا و ایران اوبیئکتلرینین بومباردمان ائدیلمهسینی ایستهییب. ترامپین بو قرارینا قارشی آبش مدافعه ناظری جئیمس مئتتیس اعتراض ائدیب.
مئتتیس آغ ائو اوچ عملیات واریانتی تکلیف ائدیب: بیرینجی واریانتا اساساً، سورییاداکی کیمیوی سلاحلارا عایید اولان اوبیئکتلر بومباردمان ائدیلمهلی ایدی. ایکینجی واریانتیندا داها گئنیش هدفلره یئر وئریلیب. بئله کی، مئتتیس کیمیوی سلاحلارا عایید اولان اوبیئکتلرله برابر، تدقیقات و حربی کوماندانلیق مرکزلرینین وورولماسینی ایستهییب.
مئتتیسین تقدیم ائتدیی اوچونجو واریانتدا ایسه روسییانین سورییاداکی هاوا هوجوموندان مدافعه سیستئملرینی یوخ ائتمک تکلیف ائدیلیب. سون واریانت سورییا پرئزیدئنتی بشر اسدین سیاسی مئخانیزملرینه توخونمادان اونون حربی پوتئنسیالینا زربه وورماق اوچون هازیرلانیب.
ترامپ روسییا و ایران اوبیئکتلرینه زربه ائتمک اوزرینده ایسرار ائدیب. لاکین مئتتیس بونا قارشی چیخیب. نتیجهده ترامپ هیبرید پلانی تصدیق ائدیب.
قئید ائدک کی، آبش، بریتانییا و فرانسا آپرئلین ۱۴-ده سورییانین حربی اوبیئکتلرینه زربه ائندیریب. هوجوم زامانی سورییایا ۱۰۵ راکئت آتیلیب. آبش بو راکئتلرین هامیسینین هدفه دیدیینی دئسه ده، روسییا مدافعه ناظرلیگی ۱۰۳ راکئت آتیلدیغینی و اونلاردان ۷۱-نین سورییا ههم قوهلری طرفیندن محو ائدیلدیینی بیلدیریب.


text:
بیکرهیل، آلاباما
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 389: The value "-" provided for longitude is not valid. بیکرهیل، آلاباما (اینگیلیسجه: Bakerhill, Alabama) آمریکانین آلاباما ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۷٫۱۳ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۷۹ نفر و اهالی سیخلیغی ۳۶٫۶۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ایچیندهکیلر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بیکرهیل، آلاباما گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
گوندم آنالیز (38)
سوریه نیظامی موخالیفتی و بؤلگهده یاشایان وطنداشلارین حمص، غوطه، درعا و دیگر بؤلگهلردن چیخاریب ایدلیب آزاد ائدیلمهسی سونراسیندا، ایدلیب، هم نیظامی، هم ده سیویل موخالیفتین سون قالاسی حالینا گلمیشدیر
گوندم آنالیز (38)
روسیا و ایرانین دستگی ایله اسد رژیمی سوریه'نین بیر چوخ بؤلگهسینی نیظامی یوللارلا تکرار اله کئچیرمیشدیر. سوریه نیظامی موخالیفتی و بؤلگهده یاشایان وطنداشلارین حمص، غوطه، درعا و دیگر بؤلگهلردن چیخاریب ایدلیب آزاد ائدیلمهسی سونراسیندا، ایدلیب، هم نیظامی، هم ده سیویل موخالیفتین سون قالاسی حالینا گلمیش وار. ساواش اؤنجهسی 700 مین کیمی بیر اهالییه صاحب اولان ایدلیب 3 میلیونا یاخین وطنداشین اولدوغو بیلدیریلیر. آستانا پروسه'سی کونتکستینده اعلان ائدیلن 4 گرگینلیگی آزالتما بؤلگهلری آراسیندا وارلیغینی داوام ائتدیرن سون بؤلگه ایدلیب. آستانا پروسه'سی کونتکستینده تورک سیلاحلی گوجلری ایدلیب جبهه خطی بویو 12 کونترول منطقهسی تیکمیشدیر.
سئتا (سیاست، اکونومی و توپلوم آراشدیرمالاری فوندو) آراشدیرماچی - یازار جان آجون'ین مسئله ایله باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک.
ایدلیب قارشی روسیا و ایران دستکلی نیظامی عملیات اوزون مدتدیر گوندمی مشغول ائدیر. مومکون نیظامی عملیاتلار کونتکستینده ایدلیب یئنی بیر کؤچ دالغاسی گؤزلنیلیر. میلیونلارلا وطنداشین تورکیه'یه دوغرو قاچماغی و مجبوری ائتمگی پلانلاشدیردیغی معلومدور. تورکیه'نین دونیادا ان چوخ قاچقینی بیرلشدیرن اؤلکه اولماسی، تورکیه'نین یئنی بیر قاچقین دالغاسینی قالدیرمایاجاغینی گؤستریر. ایدلیب عملیاتینین یاراداجاغی داغینتی و اینسانی بحران بوتون دونیانی ناراحات ائدرکن، میداندا و ماسادا اینسانی بحرانی انگللمک اوچون یالنیز تورکیه'نین چابالاری اؤنه چیخیر.
آستانا پروسه'سی کونتکستینده ایران، روسیا و تورکیه آراسیندا حیاتا کئچیریلن ایجلاسلارین سونونجوسو تهران-دا اولدو. تهران ایجلاسینین روس و تورک مقاملارینین بیلگیسی دیشیندا جانلی یایینلانماسی ایله بوتون دونیا پرزیدنت رجب طیب اردوغانین بؤلگهده بیر آتشکش تامین ائتمک و ایمسانی بحرانین قارشیسینی آلماق اوچون گؤستردیگی غیری-عادی تلاشینی گؤردو. تهران ایجلاسیندان آتشکس اعلانی روسیا و ایرانین اعتراضلاری دولاییسی ایله باش وئرممیش اولسا بئله، سیلاح بوراخماغا چاغیریب. آییرجا تورکیه'نین قطعیتلی موضع'سی موناسیبتیله ایدلیب مومکون نیظامی عملیاتی ان آزیندان تاخیره سالدی و میداندا آددیملار آتیلماق اوچون واخت قازانیلدی.
ایدلیب گله'جگی اوچون مومکون آلترناتیو سناریولار وار. روسیا و موتتفیقلری تورکیه'نین کونترول منطقهلریندن گئری چکیلهرک ایدلیب گئنیش میقیاسلی عملیات قبول ائتمهسی اوچون تضییق گؤستریرلر. تورکیه ایسه آلترناتیو سناریولار حاضیرلاماغا چالیشیر. بونلاردان بیری ایسه تورکیه و تورکیه'یه یاردیم ائدن نیظامی موخالیفتین تأثیرینین گئنیشلندیریب هیات تحریرالشام و ایستیشاکلی قروپلارین ان آزیندان شمالدان چکیلیب جنوبا کئچمهسی. تورکوستان ایسلام پارتیسی و حراس الدین کیمی قروپلارین دا بؤیوگونه ائدیلمهسی.
یارانا بیلهجک اینسانی بحرانا قارشی تورکیه اؤزونه یاردیمچی قروپلارلا بیرگه میدانا گیرهرک، ایدلیب مرکزی ده داخیل اولماقلا تهلوکهسیز بؤلگه یاراتماسی ان مثبت سناریو اولاجاق. موخالیفتین تامامیله توپراقسیزلاشدیریلماسینین قارشیسینین آلینماسی، مومکون بیر اینسانی بحرانین قارشیسینین آلینماسی، پ.ک.ک/ی.پ.گ-ینین پروسهدن ایستیفاده ائتمهسینین و سیاسی نایلیتلرین الده ائتمهسینین انگللنمهسی آنلامیندا اؤنملی بیر علیم اولاجاق. ایدلیب احتیمال اولونان بیر عملیات کونتکستینده پ.ک.ک-نین سوریه قولو دا فعال رول اویناییر. خصوصیله ایرانا باغلی میلیس گوجلری و حزب الله'ین ساحهده سوریه دموکراتیک گوجلرینه باغلی خادیملری تربییه ائتدیگینی بیلیریک. اونلارین دا حرکاتا داخیل اولما ایستیقامتینده پلانلاری اولدوغونو بیلیریک. اگر اونلاردا حرکاتین بیر پارچاسی اولسا، عفرینه بیر جبهه آچیب، تکرار عفرینی اله کئچیرمهیه یؤنهلیک پلانلاری وار. یئنه تل رفعت-ده بونا قارشی قوه ییغدیقلارینی بیلیریک. بئلهلیکله، بوتون بو ریسکلر ائدرکن، تورکیه'نین پرواکتیف داورانماسی و هئچ واخت اولدو بیتتی'یه ایجازه وئرممهسی لازیمدیر.
سئتا (سیاست، اکونومی و توپلوم آراشدیرمالاری فوندو) آراشدیرماچی - یازار جان آجون-ون مسئله ایله باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک.


text:
آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی یانیندا دؤولت ایدارهچیلیک آکادئمییاسیندا (دیا) پرئزیدئنت آدمینیستراسییاسینین رهبری، آکادئمیک رامیز مئهدیئوین «یئنی دونیا نیظامی و میللی ایدئیا» آدلی کیتابینین تقدیماتی اولوب.
آخار .آذ خبر وئریر کی، تدبیرده دیا-نین رئکتورو، آکادئمیک اورخان الکبروو کیتابا مؤلفین ۲۰۰۲-جی و ۲۰۰۳-جو ایللرده مطبوعاتدا درج اولونموش ایکی اثرینین داخیل ائدیلدیینی بیلدیریب.
دقته چاتدیریلیب کی، بو اثرلرین ایندی، ۱۳-۱۴ ایل سونرا کیتاب شکلینده نشر اولوناراق اوخوجویا یئنیدن تقدیم ائدیلمهسی سببسیز دئییل و درین منطیقه سؤیکه نیر. چونکی بو اثرلرده عکسینی تاپان فیکیر، مولاحیظه و دوشونجهلر معاصر دؤوروموزله تام سسله شیر و آکتواللیغینی اصلا ایتیرمهییب.
تدبیرده دیگر چیخیش ائده نلر وورغولاییبلار کی، آکتوال مؤوضوعلاردا علمی اثرلری ایله واختاشیری گئنیش اوخوجو آودیتورییاسینین دقتینی جلب ائده ن آکادئمیک رامیز مئهدیئوین بو کیتابی زامانلا سینانمیش بو و دیگر فلسفی باخیشلار، فیکیر و مولاحیظهلرله زنگیندیر.


text:
میخایل سااکاشویلینی هئچ بیر حالدا روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینله موقاییسه ائتمک اولماز.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «دویچه وله» رادیوسونا موصاحیبهسینده گورجوستانین کچمیش مجلس صدری نینو بورجانادزه سؤیلهییب.
«پوتینله سااکاشویلینی هئچ جور موقاییسه ائده بیلمرهم. اونا گؤره کی، پوتین جدی سیاستچی و لیدردیر. بو اینسان اؤلکهسی اوچون نه لازیم اولدوغونو بیلیر. سااکاشویلی ایسه ایمپولسیو آدامدیر. پوتینی هر زامان آوتوریتار لیدر کیمی تنقید ائدیرلر، اما غربده هئچ کیم سااکاشویلی حاقیندا سؤز دئمیر. بو منیم اوچون ایکیلی ایستاندارتدیر. پوتین روسییانی دیز اوستوندن آیاغا قالدیریب. سیز روسییایا باخین. اوراداکی ۱۵ ایل اؤنجکی وضعیتله ایندیکی وضعیت موقاییسه ائدیلمزدیر. ایستردیم کی، گورجوستانین دا پوتین کیمی پرزیدنتی اولسون. روسییا آوتوریتار اؤلکه دئییل. اورادا آزادلیق وار. روسییادا سئچکی گورجوستاندان داها یاخشی کئچیریلیر»، – دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، بورجانادزه روسیا یؤنلو سیاستچی ساییلیر. او، سون ایکی ایل عرضینده دفعهلرله موسکوادا اولوب و روسییانین رهبر شخصلری ایله گؤروشلر کئچیریب.


text:
پیامک ترکی آذری سری اول
توتولوپدی اورگیم، قلبیمه اوت سالدی فلک
گوزیمی آتدی کؤزه شادلیغیمی آلدی فلک
قفسه سالدی بو غم، بوغدی داریخدیردی منی
منی سیندیرماقینان اوز سازینی چالدی فلک
عومور گچدی بیر شاد اولوب گولمه دیم
غم توزونی اورگیمدن سیلمدیم
گورچین تک بیر قوشوموش جوانلیق
نجه گلدی نجه گتدی بیلمدیم
ایستیرم گوزلریوین نقشینی تصویره چکم
نینیم سنسیز عزیزیم ینه دنیاده تکم
سن منیم نازلی گولوم سن گوزلیم دردین آلیم
اوزون انصاف ایله سنسیز نجه دنیاده قالیم؟!
آغلارام آخشام اولان وقتیده سنسیز گوزلیم
تک قالان دونیادا سن آغلاما منسیز گوزلیم
سن منیم نازلی گولوم سن گوزلیم دردین آلیم
اوزون انصاف اله سنسیز نجه دونیاده قالیم
بیر قوشام غملر یوروب، گزمکده خوش گلمیر منه
باده لر بیر بیر دولور، ایچمکده خوش گلمیر منه
غملروندن بیر زمان شاهلیق ادردیم عالمه
سن گدن گونن بری، غملر ده خوش گلمیر منه
عطریوی الریدم هر سحر یللره اَسَنده سوگیلیم
ایل گلیپ آیلار گچیپ گونلرده خوش گلمیر منه
گوزلیم گوزله منی من سنی چوخ گوزلمیشم
یئره توشموش توکوی عالمه من ورممیشم
چوخ قالیب آیری ولی آیری کسه باخمامیشام
آیرلیق دان آجی بیر شربتی من ایشممیشم
غم آغاجی بیزه کولگه سالماسین
عشقین غمی صبریمیزی آلماسین
من چکمیشم بو انتیظار چتیندی
هچ عاشیقین گوزی یولدا گالماسین
اگر من نقاش اولام دونیانی زندان چکرم
اولومی- آیرلیقی-حسرتی پشمان چکرم
اگر من صیاد اولام ، سن کیمین جیران اودونا
اوره گی پاره ادیب عشقیوه هیجران چکرم
بیچاره گوزوم هر گئجه سن سیز باخار آغلار
قان یاشیله اولدوزلارین بیر بیر سایار آغلار
سن آیریغیلی خوشلادون اما گئجه گوندوز
دفترده قلم شرح فراقون یازار آغلار
بیز جفا چوخ چکمیشیک، زندان بیزه میخانه دی
بیز اسیدلر ایشمیشیک، الکل بیزه نوشابه دی!
دوسلارین جانی ساغ اولسا...دونیا بیزه گولخانه دی
چاتار هیجران گئجه سی صبح وصاله گوزلیم
تلسیب سالما منی فکر و خیاله گوزلیم
درد هیجرانه دوشوب منده طبیب آختاریرام
نجه صیاد دوشر صید غزاله گوزلیم
آیریلق قصه سی چوخدان یازیلیب آلنمزا
هیجر الیندن قاچارام آیری دیاره گوزلیم
گجه منیم گونوز سنین، آجی منیم شیرین سنین
گوللر سنین تیکان منیم،آباد سنین ویران منیم
شادلخ سنین نیسکیل منیم،گوزل سنین چرکین منیم
هرشی سنین هئج لر منیم، دونیا سنین سنده منیم
گنه آغلاتدی منی خان چوبانین آغلاماسی
سارانین سللره بل باغلاماسی
واردی هر بیر یارانین مرحمی تاپسان طبیبین
نجه درمان اولاجاخ اولسا طبیبین یاراسی
گجه لر آیه باخیب من سنی یاد ایله میشم
صبحه جان یاتمامیشام فکروخیال ایله میشم
گه یاتوب گه اویانوب بیله خیال ایله میشم
من باخان آیه خدایا گوره سن یاردا باخیر...؟
منی دیندیر گوزلیم داغلی اورک دادَه گئلیپ
شیرینین داغ یاراسی بیرده بو فرهاده گئلیپ
منی دیندیر کی شفادیر منه او نازلی سسین
او گئچـن گونلریمیز گور نئــجه فریاده گئلیپ
ﮔﻮﺯﻟﯿﻢ ﺳﺎﻟﻤﺎ ﮔﻮﺯﻭﻧﻦ ﻣﻨﯽ ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ ﮐﯿﻤﯽ
ﺳﻮﯾﺮﻡ ﻣﻦ ﺳﻨﯽ ﺑﯿﺮ ﻋﺎﺷﻖ ﺩﯾﻮﺍﻧﻪ ﮐﯿﻤﯽ
ﻧﻪ ﺍﻭﻻﺭ ﺷﻤﻊ ﺍﻭﻻﺳﺎﻥ ﻋﺎﻟﻤﻪ ﺳﻦ ﻧﻮﺭ ﺳﺎﻻﺳﺎﻥ
ﻣﻨﺪه ﻫﺮ ﮔﻮﻥ ﺩﻭﻻﻧﺎﻡ ﺑﺎﺷﯿﻮه ﭘﺮﻭﺍﻧﻪ ﮐﯿﻤﯽ
من جهانی ورمرم بش گون جهاندار اولماغا
دلخوشم دائم رفیق عشقینده بیمار اولماغا
مدرکیم ثابت اِدیبدی اِتدیگیم پیمانلارا
عاشقم دنیادا دوستون ساتمیان اوغلانلارا
دولدور پیاله نی وئر ایچیم، چوخ یوبانمیشام
ایللر بویو بو جامیدن اوتری دولانمیشام
گورجک سنی ، تمام وجودوم سن اولموسان
سنسیز ولی ، اوزومده اوزومدن تالانمیشام
سنلی گونش لریم منی ایزلیر آداخلی تک
نئیلیم من عاشقم ، سنی تکجه اینانمیشام
عشقیم یالان دئییر منی بیگانه سویله مه
مجنون کیمی دالینجا گزیب چوخ دولانمیشام
سنسن منیم ازل سوزومون سون حکایتی
سن ناز ائله ، کی من سوزوم اوسته دایانمیشام
طاقتیم یوخدی منیم /آتش هیجرانه گوزل
بوندان آرتیق المه قلبیمی ویرانه گوزل
چرخی سینسین فلکین قویمادی گولسون اوزومی
ایلییب گور نجه مندن سنی بیگانه گوزل
ساقی دولانیم باشیوا پیمانه دولاندیر
اخم ایلمه ناز ایلمه مستانه دولاندیر
مال ایستمیرم طالب شهرت دییرم من
یا رب قالان اوقاتیمی مردانه دولاندیر
سن آغلارسان گولوم منسیز ، من گولمرم اینان سنسیز
گولک بیرلیک،ا ولاق غمسیز ، نه سن منسیز، نه من سنسیز
آتـــــــــانین تکجه آدی، کُلِ بو دونیایه دیَر
آتـانین بیر باخیشی مُلک سولیمانه دیَر
آتـا بیر گولدو، گولوستاندا اونا تای اولماز
آتانین عطری بوتون باغ و گولوستانه دیَر
سایارام گونلری سنسیز باشا چاتماز گوزلیم
آغلارام صبحه کیمین غصه قوتارماز گوزلیم
سن اولان یرده فقط من خوشم عالم ده گولوم
سنسیز عالم منه بیر لحظه خوش اولماز گوزلیم
هر کیمه دوست ددیم دشمن جان اولدی منه
دشمن اوز بختیمیدور ایندی عیان اولدی منه
ای خسته قوش آواره گزیرسن بو دیاری
زندان دی قفس دی چمن و باغ و بهاری
بختین کاپیسی ایندی قفلانسا داریخما
هر بیر قفلین واردی طبیعتده آچاری
فانوسا نه حاجت او زمان کی گونوز اولسا
اینسان اوزی بیر کعبه دیر اعمالی دوز اولسا
هر قلبیده آیینه کیمین اولماسا لکه
گر یاخجی گزیب آخداراسان اوردادی مکه
صبر ایله کونول محنت هیجرانه تلسمه
درد اهلی یتر صبر ایله درمانه تلسمه
یوسیفده زلیخانی محبت له سویردی
سالدیردی زلیخا اونی زیندانه تلسمه
دنیایه وفا ایلمه چوخ آغلاما کونلوم
دنیا نه وفا قلدی سلیمانه تلسمه
کام آلمیاجاخ آیریلیغا باعث اولانلار
عاشق چاتاجاغ سوگیلی جانانه تلسمه
قورخورام غملی سوزوم سینه ده خاموش اولسون
سرنوشتیم کیمی عشقیم ده فراموش اولسون
ساقی سیز باده یاپیشمیر منه ای باده ساتان
ایکی پیمانه گتیر با هم ایچک نوش اولسون


text:
قافلان
قافلان(Panthera tigris)[دَییشدیر]
وحشی حیاتدا تاپیلان ان بؤیوک و ان گوجلو پیشیک توورودور. قوزئیده سیبریا، گونئیده هیندیستان ایله مالاکا یاریم آداسی آراسینداکی بؤلگه لرده تاپیلار(هیندیستان، کره، منچوری، مغولیستان، سیبریا، سوماترا، جاوا و بالی). گونوموزده ساده جه 5 یاریم توورو واردیر. سورعتلی ویا داها چئویک اُولاری راحات یاخالاماق اوچون مئشه لرده و اوتلاقلاردا یاشار. بؤیوک پیشکلر آراسیندا ساده جه قافلان و جاقوار یاخشی اووزوجودولر. قاچاق اُولانما و مئشه لیک اورتاملارین یوخ اولماسی قافلانلارین سایلارینی چوخ میقداردا آزالدیب. بوتون قافلان یاریم توورلری تهلوکه آلتیندا کی توورلر لیسته سینده یئر آلمیشدیر. قافلان توورلری ایچینده سیبریا قافلانلاری دونیا اووزرینده کی ان بؤیوک و ان آغیر پیشیک کیمیلردندیر. قافلان وآسلانین جوفتلشمه سیندن میدانا گلن "liger" ویا "tigon" لار سیبریا قافلانلاریندان داها بؤیوک اولا بیلیرلر، قالین و آچیق رنگلی کورک لری وار.
یئتکین بیر ارکک قافلان اورتالاما 200-350کیلو، دیشی لر ایسه 120-180کیلو آغیرلیغیندادیر. ارکک اورتالاما 260-330سانتیمتره آراسی، دیشی لر ایسه 230-275سانتیمتره بویوندادیرلار. یاشایان توورلر آراسیندا سوماترا قافلانی ان کیچیک قافلاندیر. سیبریا قافلانینین نسلی کسیلمک اووزره دیر. بیر چوخ قافلانین خط لرینین رنگلری قهوه رنگیندن صاف قارایا قدر دئییشیر، بونا باخمایاراق آغ قافلانلار داها آز دیققته چارپان خط لره صاحیبدیر. خط لرین شکلی و قالینلیغی تووردن تووره فرقلی دیر، بو خط لرین دووزنی و قاشلاری عینی بارماق ایزی کیمی بنزرسیزدیر. ایکی قافلان عینی خط لره صاحیب دئییلدیر. دیگر بوتون پیشیکلر کیمی ایتی جایناقلارا صاحیبدیر و جایناقلاری ایچه ری چکیله بیلیر. قافلانلار عومومیتله گئجه لر اُولانیرلار. گئجه گؤروشلری اینسانینکیندان 6 قات داها یاخشی دیر. چوخ سسیز و بیلیندیرمه دن اُولارینی تعقیب ائدرلر. قافلانلار دیگر پیشیکلر کیمی اُولارینی پوسقویا یاتاراق یاخالار. چوخ یاخشی اووزوجو اولان قافلان اُولارینی اووزر کن سودا اؤلدوردوکلری گؤرونموشدور. حامیله لیک دؤنمی 103 گوندور، و بونون سونوندا دیشی 3 ویا 4 بالا دوغار. بالالار 8 هفته بویونجا آنانی یووانین خاریجینده تعقیب ائده بیله جک حالا گلیرلر. 18 آیدا ایسه باغیمسیز حالا گلیرلر. لاکین 2-5/2 ایل قدر آنالاریندان آیریلمازلار. بالالار جینسل یئتکینلیگه 3-4 یاشیندا چاتارلار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Panthera pardus. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2016-3. International Union for Conservation of Nature (2016). یوْخلانیلیب27 August 2016.


text:
اوچ-دؤرد کلمه
اوغول، بو دونیادا شان-شؤهرت، آد-سان
هونرلر گؤسترن قهرمانیندیر.
بلی، اوزواغلیق، آلنیاچیقلیق،
زحمتدن دویمایان مرد اینسانیندیر.
اوزانی اولدوغوم بو گؤزل وطن،
حئیرانی اولدوغوم بو گؤزل وطن،
قوربانی اولدوغوم بو گؤزل وطن
سنین خزان بیلمز گولوستانیندیر.
دونیا بئشگونلوکدور دئینه یازیق،
دؤشونه-باشینا دؤینه یازیق.
چؤرگی زحمتسیز یئینه یازیق،
حیات، یاشاماغی باجارانیندیر.
من کیمم، نچییم، قوی ائللر دئسین، -
یازیب-پوزورام کی، کؤنوللر دئسین، -
مندن سونرا گلن نسیللر دئسین -
بو اوچ-دؤرد کلمه ده سولئیمانیندیر.
نه بیر اؤلوم اولسون،
نه بیر قان اولسون
خزر ساحلینده گلدیم دونیایا،
داشیدیم یوکونو آغیر ایللرین.
آمانسیز اؤلومو آلماییب سایا،
چیخدیم قارشیسینا قارا یئللرین.
دیَدی داشدان-داشا باشیم مین کره،
من گئری دؤنمهدیم، ایرهلی گئتدیم.
بئینیم ده، قلبیم ده دؤندو سنگره،
مسلک ووروشوندا کامیما یئتدیم...
ظولمت دونیاسینا چکیب پرده من،
قازاندیم بختیمی دؤیوشلرده من.
قلبیمده بئشگوشه بیر اولدوز هؤردوم،
هر شئیی، هر یئری قیرمیزی گؤردوم.
بایراغیم قیرمیزی، اؤزوم قیرمیزی،
کؤنول دفتریمده سؤزوم قیرمیزی.
بو گؤزل حیاتدا دؤولتیم، واریم،
عومرومون بزیی یئنی باهاریم -
آنا وطن آدلی خزینمدهدیر،
بؤیوک محبتی بو سینمدهدیر.
هر سحر گؤرورم اوفوقلرده من -
قیزاریر دان یئری شعرلریمتک.
جانیمدان عزیزدیر منیمچون وطن،
بیر آن دا وطنسیز وورماییب اورک.
گئنجلیک هوسییله، ائی کؤنول، اؤیون،
کئچیلمز یوللاردان کئچیرم یئنه.
شعرلر، ماهنیلار یوکومله هر گون
اورکدن-اورَگیه کؤچورم یئنه.
اؤتدوکجئ فصیللر، اؤتدوکجه ایللر
گلیر دونیامیزا تزه نسیللر.
اونلار عشقیمیزدیر، هوسیمیزدیر،
بؤیوک قورغولاردا عوضیمیزدیر.
دئییرم، عومروموز گؤرمهسین خزان،
نه بیر اؤلوم اولسون، نه بیر قان اولسون.
واختیندا دونیادان کؤچدویوم زامان
کفهنیم قیرمیزی پارچادان اولسون.
معلم
معلملیک مقدس بیر صنعتدیر حیاتدا،
معلمین هر سؤزو حقیقتدیر حیاتدا.
اوز-گؤزو، پال-پالتاری مورککبلی کؤرپهلر،
چیرپینان اورکلری خوش مطلبلی کؤرپهلر،
ایلکین وطن سؤزونو معلمدن اؤیرهنیر،
منلیگینی، اؤزونو معلمدن اؤیرهنیر،
باشیم آغاریبسا دا، دئییلسم ده من جاوان،
یانیمدا بیر موهلیم آدی چکیلن زامان
تئز آیاغا قالخیرام بیر مکتبلی اوشاقتک، -
معلمه همیشه، هر یئرده بؤرمت گرک.
معلم ده آنادان معلم دوغولماییب،
معلمین اؤزو ده معلمسیز اولماییب.
دئییرم، کاش تزهدن بیر مکتبلی اولایدیم،
بارماقلاری عومورلوک مورککبلی اولایدیم.
یئرینی وئره بیلمز
من اللری قابارلی باغبانام وطنیمده،
باغچامین گوللرینی یاد اللر دره بیلمز.
گزیشیر جاندان عزیز سئوگیلیم گولشهنیمده
عشقیمین جلالینی کور گؤزلر گؤره بیلمز.
اورگیمین گؤزودور کایناتا پنجره،
قلبیمه هکک اولونور گؤردویوم هر منظره،
دونیانین ماهنیلاری اوخونسا میلیون کره
بیر آنا لایلاسینین یئرینی وئره بیلمز.
دوست کیمی، قارداش کیمی
مئشهده قوشلار آرتیق اوخومور کئف-داماقلی،
گونش اوستده بولود وار گؤز اوستونده قاش کیمی.
پاییز گلیب... چمنلر گؤرونور قاشقاباقلی،
هردن یاغیش چیلهییر تورپاغا خاشخاش کیمی.
جیغیرلارین آل-الوان، رنگبرنگدیر اؤرتویو،
هاوالارا سوورولور یووالاردان قوش توکو.
گؤرونور گؤزلریمه پالیدلارین کؤتویو
برکه-بوشا دؤزوملو قایا کیمی، داش کیمی.
صاباح یقین هر طرف بورونهجکدیر قارا،
قوینو چمنلی داغلار، دؤزمکچون سویوقلارا،
قیشدان سونرا بیر داها قوووشماقچین باهارا -
وئرهجکدیر باش-باشا دوست کیمی، قارداش کیمی.
اؤجا داغلار قوینوندا - لئریکدهیم من یئنه،
پاییز اؤز نفهسییله قم گتیریب گولشنه.
هردن گونش دوغاندا، گؤرونور آیدین منه-
ساوالانین تپهسی چالپاپاقلی باش کیمی.
جانلانیر گؤز اؤنومده هر آن باشقا منظره،
یاغان یاغیش آلتیندا یویوندوقجا داغ-دره -
یارپاقلارین اوجوندان دامجیلار دوشور یئره
گؤزدن آخان یاش کیمی.
قیش قاپینی کسدیریب یورد سالاجاق بو یئرده،
کولکلرین ماهنیسی قالخاجاق پرده-پرده.
شاختا بابا الییله بوتون پنجرهلرده
مین ناخیش چکجکدیر ماهیر بیر نقاش کیمی.
گون گاه چیخیر، گاه باتیر، سیخیر قلبیمی هیجران،
یورویور داغلار اوسته بولودلار کاروان-کاروان.
یول چکن گؤزلریمی چکمیرم ساوالاندان.
قانی قانیمدان اولان قارداشیم بالاش کیمی!
سۆلئیمانام, دیَیشمهرم
کؤنول نئجه سئوینمهسین, باهار گلیب, باهار گلیب,
گزیب دییار-دییار گلیب.
گلیب الینده لالهلر,
شفق دوْلو پییالهلر.
گلیب عطیر سپه-سپه,
وطنیمین توْرپاغینی اؤپه-اؤپه
وجده گلسین ماوی خزر,
سحر-سحر
دالغالانسین یۇردومون آل بایراقلاری,
ماهنیلارلا قؤنچلنسین گؤزللرین دوْداقلاری.
باهار گلیب ماهنیمیزا, شعریمیزه,
کیم اؤیونمز, اوْلسا بیزیم یئریمیزه?!
وطنیمین باهار دیللی بیر کوْلخوْزچو لئیلاسینی,
قان لکهلی,
تهلوکهلی
سارایلارین قوْشون-قوْشون لئیلاسینا دیَیشمهرم!
یئنی سوْوئت شعریمیزین بیر بندینی, معناسینی
خاریجدهکی آدی بؤیوک,
زمانهنین اۆستونه یۆک
میلیوْن-میلیوْن کیتابلارین معناسینا دیَیشمهرم
خزریمده ظفر چالمیش بیرنئفتچینین گۆلوشونو
بؤهتان آتان,
یالان ساتان
دوْداقلارین گۆلوشونه دیَیشمهرم.
بیزیم گؤزل دۆنیامیزا بیر کؤرپهنین گلیشینی
آچیق دئییم,
چوْخ سئودیگیم
ایلک باهارین گلیشینه دیَیشمهرم!
اؤز ائویمدیر وطنیمین هر بۇجاغی,
کؤنولاچان باهار چاغی
ایلهامیما قاناد وئرن,
حیاتیما حیات وئرن
سئوگیلیمین جامالینی گۆنه, آیا دیَیشمهرم!
باهار آدلی دۆنیامیزی یۆز دۆنیایا دیَیشمهرم!
بیر دوْست کیمی گزیر یئنه باهار دوْغما دییاریمی.
بۇ واریمی دۆنیاداکی بۆتون وارا دیَیشمهرم!
خوْشبخت آنا وطنیمده جاندان گۆلن باهاریمی,
یاد ائللرده قان آغلایان مین باهارا دیَیشمهرم!
بیلیر وطن, بیلیر آنام, دیَیشمهرم,
دیَیشمهرم, سۆلئیمانام, دیَیشمهرم!
آنا و پوْچتالیوْن
دؤرد آی واردی, آنانین گؤزلری یوْل چکیردی,
باشقا بیر دردی یوْخدو, اوْغول دردییدی دردی.
سوْروردو: - "بالام هانی?" - هار جبههدن گلندن
اوْندان خبر گلمهییر, خبر گلیر اؤلندن.
یئرمی باتدی اوْغلوم, گؤیمی چێخدی اوْغلوم?
بلکه من یانیلمیشام, ازلدن یوْخدو اوْغلوم?!
ائل بیلیر, اۇشاقلیقدان اوْ ناخلف اوْلماییب.
اۆرگیمه دامیب کی, اوْغلوم تلف اوْلماییب...
سبب نه دیر کی, یازمیر آنایا بیرجه کاغیذ,
اوْغول, اوْغول, - دئمکدن قابار اوْلدو دیل, آغیز!
قلبیندهکی ایلک یارا تازایدی, بۇ ایلکییدی;
اوْنو بۇ حالا سالان نوْبارییدی, ایلکییدی.
قالخیردی یاتاغیندان دان یئری سؤکولنده...
هر قاپی آچیلاندا, هر قاپی دؤیولنده,
دیکیلیردی آنانین گؤزلری بیر نؤقطهیه.
سئوینیردی: - "اوْغلومدان بلکه مکتوب وار!" - دئیه.
دؤرد آی واردی, آنانین گؤزلری یوْل چکیردی,
باشقا بیر دردی یوْخدو, اوْغول دردییدی دردی.
تانیمایان تاپیلماز مهلهده پوْچتالیوْنو,
هامی ایستردی اوْنو, هامی سئوردی اوْنو.
اوْنو تانیییردیلار آداملار آددیمیندان,
بیر بایرامدا چانتاسی دوْلو گلدیگی زامان.
آنایا شاد خبرلر گتیرمیشدی واختیله,
ایندی کاغیذ آلمایان آنا گلهرک دیله,
سؤیلهدی پوْچتالیوْنا بیر نئچه آجی کلمه:
"مکتوب اوْلماسا, بیر ده سن بۇ هیته گلمه!"
پوْچتالیوْن سؤز دئمئدی, دیلسیز دایانیب دۇردو,
ائله بیل داغ باشیندا اوْنو ایلدیریم وۇردو...
آنانین گؤزلرینده سۇال گؤردو بیر یێغین,
باشینی یئره دیکیب دایاندی خئیلی دالغین.
سینهسینی اؤتوروب سوْنرا کۆچهیه چێخدی,
فیکیرلر, دۆشونجهلر هسساس قلبینی سێخدی.
دئییردی اؤز-اؤزونه: - آنانین حاقی واردیر,
گئنیش دۆنیا اوْغولسوز اوْنون قلبینه داردیر...
دؤرد آی واردی, آنانین گؤزلری یوْل چکیردی,
باشقا بیر دردی یوْخدو, اوْغول دردییدی دردی.
گۆنلر کئچدی... پوْچتالیوْن بۇ هیته گیرمهدی,
آنا, گؤزویله اوْنو چوْخ آرادی, گؤرمهدی.
بۆتون هیتدهکیلر اؤیرنمیشدیلر اوْنا,
هامی دئدی: "گؤرهسن نه اوْلدو پوْچتالیوْنا?!"
بۇ قوْجا پوْچتالیوْن دا آنایا بیر درد اوْلدو;
یوْلونو گؤزلهمکدن هر گۆن گؤزو دؤرد اوْلدو.
هئچ اوْلماسا پوْچتالیوْن بۇ هیته گلنده,
مکتوب آلان قوْنشولار سئویننده, گۆلنده,
اوْغلونو خاتیرلاییب سئوینیردی آنا دا -
سئوینجیندن هامینین پای دۆشوردو اوْنا دا.
آنا دۆشوندو: "بلکه قلبینی قێردیم اوْنون,
کیم بیلیر نه گلیبدیر باشینا پوْچتالیوْنون...
بلکه اوْنون دا اوْغلو قانلی دؤیوشلردهدیر,
کیم بیلیر, بلکه اوْ دا منیمله بیر درددهدیر...
خستهدیر, باخان یوْخدور بلک ده پوْچتالیوْنا,
ائولرینی بیلسیدیم, بیر باش چکردیم اوْنا.
بۇندان آرتیق نه گلر, نه گلر کی, الیمدن?!
کاش کی اوْ سؤزلر منیم چێخمایایدی دیلیمدن!
مکتوب گتیرمسه ده, قوْی گلسین, گؤرک اوْنو,
سئویر بیر آنا کیمی بۇ دردلی اۆرک, اوْنو..."
دردلی آنانین آرتدی ایندی بیره اوْن دردی,
بیر دوْغما اوْغول دردی, بیر ده پوْچتالیوْن دردی...
بیر گۆن کۆچه قاپیسی آچیلدی چوْخ سرعتله,
قوْنشولار چێخدی ائودن تعجبله, حئیرتله.
گؤردولر کی, پوْچتالیوْن الینده مکتوب گلیر,
ائله بیل جایناغیندا قارتال اوْو تۇتوب گلیر.
آلدیلار بیر قێرپیمدا پوْچتالیوْنو دؤورهیه,
- مکتوب کیمهدیر? سؤیله, نییه دینمیرسن, نییه?
زیللهییب گؤزلرینی آنانین گؤزلرینه,
پوْچتالیوْن قاناد تاخدی اؤز شیرین سؤزلرینه:
- بۇندان نئچه گۆن اول مندن کۆسن, اینجیین,
"مکتوب اوْلماسا, بیر ده بۇ ائوه گلمه! - دئین
مرحمتلی, مؤحترم آنایادیر بۇ کاغیذ!..
هامی بیر سسله دئدی: "گؤزلرین آیدین, آی قێز!"
آنا, گؤزلری یاشلی, عطیر ساچدی دیلیندن,
تئز اؤپدو پوْچتالیوْنون مکتوب وئرن الیندن...
آنا چؤرگی
بۇ باغین باشقا گؤزللیکلری وار,
بوْیلانیب اینجه چیچکلر, اوْتلار.
اوْخشاییر بیر داها شاعر گؤزومو,
بۇردا سربست سانیرام من اؤزومو.
گۆنشیمدن یئنه قۆوت آلیرام,
نه وئریرسه بۇ طبیعت, آلیرام.
نئچه آیدیر کی, شهردن اۇزاغام,
سۇ, هاوا, مئیوه جهتدنسه توْخام.
دئییرم ماهنی یاشیل مئینهلره,
اۆزومو بلکه بۇ یای بوْللو وئره!
یاشاماز, اوْلماسا اینساندا اینام,
هله ساغدیر قوْجا, آغبیرچک آنام.
اللشیر عشق ایله متبخده یئنه...
قوْجالار گلمسهلر باغ یئرینه
بیر چوْخ ایشلرده بیز عاجیز قالاریق,
نه دئییم, دادلی یئمکسیز قالاریق.
آنا! هر یئرده یئتیرسن کؤمهیه,
بلهدم سن بیشیرن هر خؤرهیه.
یئنه دۆشموش باشیما ایستی چؤرک,
سؤزومو سن یئره, گل, سالما گؤرک.
آنا جان! تندیره دوْلدور اوْدونو
سئیر ائدک تندیرینین گۇر اوْدونو.
چک, تئز اوْل کیبریتی, یانسین تندیر,
بیر قێزیل رنگه بوْیانسین تندیر.
گؤیه قالخسین باجامیزدان تۆستو,
یێغیلاق دؤورنه آخشاموستو.
قۇلاق آس گؤر سنین ایلکین نه دئییر:
سن محبتله یوْغوردوقجا خمیر
بۇ ایشیندن, آنا, لذت آلیریق,
اوْ آریق اللره حئیران قالیریق!
کس, توْتوق کۆندهلری, دۆز تاباغا,
جانیمیز قوْی سنه اوْلسون ساداغا.
سنه زحمتسه ده, تئز کۆندهنی یای,
یای, ناخیش وۇر, آنا جان, تندیره یاپ.
یوْخ, یانیلدیم, منه بیر آن قۇلاق آس,
بزه آنجاق اوْنو خاشخاشلا بیر آز.
بنزهسین بیر قدر اۇلدوزلو گؤیه,
هر گؤرن سؤیلهسین احسن چؤرهیه!
گؤرورم کۆندهلرین بوْللوغونو,
گئی قالین الجهیینی, قوْللوغونو.
قوْیما اوْد قارسالاسین اللرینی,
باغلا یایلیقلا دۆماغ تئللرینی.
قوْی بیزیم حسرتیمیز تئز بیتسین,
نه اوْلار, بیر نئچهسی کۆت گئتسین.
یئنه جانلانسین اۇشاقلیق چاغیمیز,
گزسین اللرده قێزیل قازماغیمیز.
ائله بیل کؤرپه اۇشاقدیر اوْغلون,
فرحیندن اۇچاجاقدیر اوْغلون!
آنا جان! کیبریتی چک, اۇمسونارام,
تندیرین یانماسا, بیل, من یانارام.
چاره تاپ بسلهدیگیم آرزولارا,
چؤرگین یاخشی بیشندن سوْنرا
بۆرویوب اسگییا بیر شوْربالیغی
اوْنو باسدیر کۆله, تندیرده بیشیر.
اوْغلونون خالقا ایاندیر قێلیغی.
سالارام یوْخسا اۇشاقلارتک هشیر.
یئیریک شوْربالیق اۆستوندن اۆزوم,
سنه قۇربان اوْلوم آنجاق من اؤزوم.
سنه زحمتسه ده تئز کۆندهنی یای,
یای, ناخیش وۇر, آنا جان, تندیره یاپ.
گلیر اوْندان آنا توْرپاق اتری,
اینجه گۆللر بیتیرن باغ اتری.
اتری گلدیکجه بیزیم بۇرنوموزا
داها چوْخ باغلانیریق یۇردوموزا.
اوْنو اؤپدوکجه گؤزوم, هم دوْداغیم
برک دۇرور, یئردن اۆزولمور آیاغیم.
سن کئچرکن. آنا, تندیر باشینا,
باخیرام قارتک آغارمیش ساچینا,
آنیرام قملی کئچن گنجلیگینی.
گؤرمهدیک اوْندا سنین دینجلیگینی.
ایندی سن بارلی آغاجسان, باشی دیک,
ایفتیخار ائت, آنا جان, بیز سنینیک!
سن چتینلیکلره گؤسترمهدین اۆز,
آناسیز اوْلماسین هئچ بیر گۆنوموز.
آنا! سۆفرنتک آچیقدیر اۆرگین,
هر زامان بوْللوجا اوْلسون چؤرگین!
آنا جان! تندیره دوْلدور اوْدونو,
سئیر ائدک تندیرینین گۇر اوْدونو!
گئجهنین روْمانتیکاسی
بۇ یاتمیش کۆچهلرده بۇ گئجه منم آییق,
منم آددیملاریملا بۇ سۆکوتا یاراشیق.
دئییل یالنیز بۇ گئجه, بیر چوْخ گئجهلر بئله,
چێخاراق کۆچهلره گزیرم گۆله-گۆله.
یئریگیرم - خیالیم, اۆرگیم, بئینیم آتش, -
سوْنسوز نشه دۇیورام, بۇ سوْنسوز گزهاگزدن
آیاقلار سیلمهسینلر دئیه, قۇرودور گۆنش -
کۆچهلره یازدیغیم شعریمی سحر تئزدن.
بۇ گئجه تکباشیما گزیرم کۆچهلری;
باخیرام بیرلشمهدن گؤزلریمین چپری.
یئریگیرم, شعریمی اؤتهرک دوْداقالتی.
ایشیغام قارانلیقدا, دئییلم بیر قارالتی.
بۇ اۇلدوزلو, بۇ آیلی, بۇ ایلهاملی گئجهده
یئریگیرم, منیمله یئریگیر بۇ گئجه ده...
یۇردومون آددیمیندان گئری قالمیر آددیمیم,
اۇلدوزلار رقص ائدیرلر دؤورهسینده آدیمین...
یئریگیرم, عملیم الیمده فانار کیمی,
باخیشیملا سمانی کسیرم بیر نار کیمی.
قلبیم اوْد آلسین دئیه, اۇدورام اۇلدوزلاری,
شعریمین کؤهنه دوْستو, گؤز وۇران اۇلدوزلاری
منم آددیملایاراق سۆروین اؤز کؤلگمی,
منم گنج اۆرگیمده داشییان, گنج اؤلکمی.
بۇ اۇلدوزلو, بۇ آیلی, بۇ ایلهاملی گئجهده
یئریگیرم, منیمله یئریگیر بۇ گئجه ده...
ائولرین قاپیسیندا گؤز قێرپا-قێرپا یانان
ائلئکتریک لامپاسی دئییل, میصراعلاریمدیر.
تا اۇزاق پنجرهدن قێلینج کیمی اۇزانا
ایشیغین پروانهسی منیم اؤز دیلداریمدیر
بیلیرم کی, سئوگیلیم باخاراق یوْللاریما
نیگاران گؤزلرییله هر آن گؤزلهییر منی;
اوْ بۇ ساعت گؤرمهییر اۇلدوزو دا, آیی دا,
بیر خیال عالمینده سانکی ایزلهییر منی.
باشقا بیر پنجرهده منیم شاعر یوْلداشیم
بیر باخینیز, دایامیش باشینی ماساسینا.
دئییر کی, سؤز تاپ, باشیم, دئییر کی, سؤز وئر باشیم
اؤلمز سؤزلر گرکدیر اؤلمزلر دۆنیاسینا!..
باشقا بیر پنجرهده فیکره دالمیش مۆهندیس,
گلهجک بۇروقلارین نقش ائدیر جیزگیسینی.
بیر داها گۆلدورمکچون بۇ یۇردون گۆزگوسونو
یئرلرین آلت قاتیندا آراییر قێزیل دنیز.
بۇ اۇلدوزلو, بۇ آیلی, بۇ ایلهاملی گئجهده,
یئریگیرم, منیمله یئریگیر بۇ گئجه ده.
آرتیق من ساحلدهیم... بۇ ساحل منه تانیش,
بۇ ساحل منه یاخین, بۇ دئییل بیر آلدانیش
من ده ایلک گنجلیگیمده, ایلک باهار سماسینی
اؤز سئوگیلیمله بیرگه سئیر ائتمیشم بۇ سۇدا.
اۇداراق سالخیم-سالخیم دنیزین هاواسنی:
دۇرموشام سئوگیلیمچین بۇ ساحلده پۇسقودا,
بسدیر بۇ قدر گزدین, دئدیم اؤزوم اؤزومه,
گئجه گؤرهسن, قۇلاق آساجاقمی سؤزومه?
گئجهنین قۇلاغینا: "گۆندوز گلیر, قاچ!"-دئدیم.
- سئوگیلیم, گۆنش دوْغور, پنجرهنی آچ!- دئدیم!
اوْلماسایدی
دینمزدی ماهنیم منیم, گلمزدی شعریم جانا,
گۆنش بایراقلی مین-مین سحریم اوْلماسایدی,
چینار کیمی قوْل-بۇداق آتمازدیم دؤرد بیر یانا,
باکیتک بیر قهرمان شهریم اوْلماسایدی.
چاشباش اوْلوب قالاردیم من یوْللار آیریجیندا,
گؤزل آنا یۇردومون توْرپاغیندا, داشیندا.
قانیم کیمی قاینایان بۇلاقلارین باشیندا,
آچیلان سۇفرهلردن خبریم اوْلماسایدی.
یارامی قارا گۆنده ماهنیلاریملا ساردیم,
دالغالاری آوارتک بۇ اللریمله یاردیم.
من اۆرک سؤزلریمی هارا, هارا یازاردیم,
میلیوْن-میلیوْن اۆرکلر دفتریم اوْلماسایدی!
کؤنوللردن سیلینیب آدیم اۇنودولاردی.
اۆرگیمه دۆنیانین قم-قۆسسهسی دوْلاردی.
پاییز چیچکلریتک ماهنیلاریم سوْلاردی,
زحمتیمین سوْنوندا ظفریم اوْلماسایدی.
گنجلر ساحل بوْیونجا خیالا دالاردیمی?!
منیم شعرلریمده بۇ آهنگ اوْلاردیمی?!
گؤزللرین گؤزلری معاویه چالاردیمی
شهریمین آیناسی خزریم اوْلماسایدی?!
اۆرگیمدن کئچهنی آچیق دئییم سیزه من:
گنجلیگیمدن وۇرغونام گۆنشلی گۆندوزه من,
چێخمازدیم ائل ایچینه, گؤرونمزدیم گؤزه من,
بئش-اۆچ نظره چارپان اثریم اوْلماسایدی!..
چوْخداندیر بیر وۆصالین سئوداسی وار باشیمدا,
یاخشی بیلیر بۇ سیرری دوْستوم دا, قارداشیم دا.
من جاوان گؤرونردیم اینانین بۇ یاشیمدا.
دردلی آرازلا باغلی کدریم اوْلماسایدی!
خالقیمچون قازانمیشام شؤهرتی من, آدی من.
عشقیمدن یاراتمیشام بۇ گؤزل حیاتی من.
ماهنیلارلا بزردیم بۆتون کایناتی من,
بیر گۆن توْرپاق آلتینا صفریم اوْلماسایدی!
سولئیمان روستم آذربایجان سووئت شئعرینین اینکیشافیندا بؤیوک خیدمتلری اولان صعنتکارلاردان بیریدیر. اونون یارادیجیلیغیندا یئنی حیاتین و اینقیلابین ترننومو, ائلجه ده جنوب مؤوزوسو موحوم یئر توتور.
حیاتی: سولئیمان روستم 1906-جی ایلده باکینین نووخانی کندینده آنادان اولموشدور. ایلک تحصیلینی باکیداکی روس-تاتار مکتبینده آلمیشدیر. سولئیمان روستم تحصیلینی نریمان نریمانوو آدینا سنایئ مکتبینده داوام ائتمیشدیر. او 20-جی ایللرده باکی دؤولت ئونیوئرسیتسینده و موسکووا دؤولت ئونیوئرسیتسینده ده اوخوموشدور.
سولئیمان روستم امک فعالیتینه “گنج ایشچی” قزئتینده باشلامشدیر. 1926-جی ایلده او, “گنج قیزیل قلملر اتفاقی”نی یاراتمیشدیر. بیر مدت “اینقیلاب و مدنیییت” ژورنالیندا و “ادبییات” قزئتینده مس`ول وظیفههلرده چالیشمیشدیر.
سولئیمان روستم آذربایجانین خالق شاعری و سوسیالیست امیی قهرمانی فخری آدلارینا لاییق اولموشدور. او 1989-جو ایلنده باکیدا گؤزونو بو دونیایا یومموشدور. اونون مزاری ایندی باکیدا فخری خییابانیندادیر.
یارادیجیلیغی: سولئیمان روستم هله سنایئ مکتبینده اوخویارکن “موللا نصردالدین” ژورنالیندا کیچیک یازیلارینی نشر ائتدیرمیشدیر. شاعرین ایلک شئعری “اونودولموش گنج”دیر(1923-جو ایل). “گنج قیزیل قلملر” کیتابیندا (1926-جی ایل) سولئیمان روستمین بیر سیرا شئعرلری نشر ائدیلمیشدیر. 1926-جی ایلده اونون آلماس ایلدیریملا بیرگه “دون – بوگون” کیتابی چاپ اولونور.
1927-جی ایلده شاعرین سولئیمان روستمین “المدن نشعی”(قمدن سئوینجه) آدلی ایلک کیتابی نشر اولونور. کیتابداکی شئعرلرین چوخو پوبلیستیک-لیریک اوسلوبدادیر و مؤوزوجا بیر-بیرینه یاخیندیر. سولئیمان روستم “منیم شئعریم” اثرینده شاعر پوئزییاسینی “موحیتین مئیوسی” آدلاندیراراق گؤزیاشینین, قم و کدرین اوندان ئوزاق اولدوغونو بیلدیریر.
30-جو ایللرده سولئیمان روستمین “اددیملار”, “سس”, “اتش”, “شایرین سسی”, “اولدوزلار” و “گئجهنین رومانتیکاسی” کیتابلاری نشر اولونور. سولئیمان روستم محاربه دؤورونده قالخی قلبیه سسلین بیر سیرا شئعرلر یازیر. شاعرین بو دؤورده یازدیغی شئعرلری “انا اوریی”, “انا و پوچتالیون(پوستچو)”, “گون او گون اولسون کی” کیتابلارندا توپلانمیشدیر. “اند”, “قافقاز اوردوسو”, “416”, “قفورون قلبی”, “عزیزلردن عزیزلر”, “گون او گون اولسون کی” شئعرلری محاربه مؤوزوسوندادیر. بو شئعرلرده شاعر قلبیه اولان درین اینانیمینی آنلاتیردی:
گون او گون اولسون کی, قورتارسین داوا,
داغیلسین بولودلار, آچلسین هاوا.
سولئیمان روستمین محاربههدن سونرا یازدیغی شئعرلری “ایکی ساحل” کیتابیندا(1950-جی) ایل توپلانمیشدیر. سسری(سووئت سوسیالیست رئسپوبلیکالار ایتتیفاقی) دؤولت موکافاتینا لاییق گؤرولموش بو کیتابداکی شئعرلرین چوخو سییاسی لیریکا نومونهلریدیر. کیتابداکی شئعرلرین بیر حیسههسی ایسه ایکی ساحل – او تایلی-بو تایلی آذربایجان مؤوزوسوندادیر. گونئی آذربایجان مؤوزوسو سولئیمان روستم لیریکاسیندا خصوصی بیر یئر توتور. محاربه دؤورونده شاعر سووئت اوردوسو ترکیبینده گونئی آذربایجاندا اولموشدور و اورداکی سویداشلاریمیزین ایستک و حسرتلرینی یاخیندان دویموشدور.
سولئیمان روستم یاریم عصردن چوخ گونئی حسرتی, گونئی مؤوزوسوندا بیر سیرا دیرلی اثرلر یاراتمیشدیر. همین اثرلر شاعرین یارادیجیلیغیندا گونئی پوئزییاسی آدلانیر. شاعر بو مؤوزودا یازدیغی شعرلرینین بیرینده آیری دوشموش قارداشلارینا قوووشماق حسرتینی بئله ایفاده ائدیر:
هر کسین بیر قلبی وارسا, منیم ایکی قلبیم وار,
هر ایکیسی بیر وصالین حسرتینده چیرپینار,
بیری دوغما باکیدادیر, بیری آنا تبریزده,
بیری گولور, او بیریسه باتیب قانا تبریزده.
سولئیمان روستمین گونئی شئعرلرینین چوخو قزل, قوشما و بئشلیک فورماسیندادیر. شاعر “یاندی” ردیفلی قزلینده وطنین ایکییه بؤلونمسیندم, خالقن فاجعه سیندن اورک آغریسی ایله سؤز آچیر:
اورکده مین یارام واردیر, یازیق میللت, یازیق میللت,
سنه هر لحظه ده اوز جانینی قوربان ائدن یاندی,
... سولئیمان, قافیل اولما, یاخشی باخ اطرافه, شاعرسن,
جینایت آرتدی حددیندن, هارای سال کی, وطن یاندی.
قوشما فورماسیندا یازدیغی “ادیم” شئعرینده ایسه آذربایجان-تورک دیلینه خور باخان ایران شووینیستلرینه غضب و نیفرتینی بیلدیریردی:
من سنین دیلینه دیمیرم, جللاد,
گل سن ده بو آنا دیلیمه دیمه
سنینده باغین وار, گولون وار, چکیل,
باغیمدا اکدیییم گولومه دیمه!
سولئیمان روستمین “ییلم”, “دورنالار”, “زیندان”, “یاد گول دره بیلمز”, “شایر” شئعرلری ده گونئی پوئزییاسینا داخیلدیر. شاعرین شهرییارا یازدیغ منزوم مکتوبلاری دا بو مؤوزودادیر. سولئیمان روستم گونئی مؤوزوسوندا بیر نئچه کیچیک پوئما دا یازمیشدیر: “ون ایکینجی توفنگ”, “گولباهار”, “مئعمارین فاجعه سی”, “شایرین اولومو”. سولئیمان روستم گونئی پوئزییاسیندا خالق منافعیینی مودافیه ائدن وطنپرور بیر شاعر کیمی یاددا قالیر.
سولئیمان روستمین یارادیجیلیغیندا قزل ژانری دا خصوصی یئر توتور. اونون قزللرینده صاف محببت و وطنپرورلیک هیسسلری وحدتده گؤتورولور. بو باخیمدان شاعرین “مند” و “ایریلماز” ردیفلی قزللری خصوصیله دقته لاییقدیر.
“تبریزیم” شئعری: سولئیمان روستمین گونئی پوئزییاسیندا “تبریزیم” شئعری خصوصی یئر توتور. شاعر اونو 1941-جی ایلده تبریزه تزجه گلنده یازمیشدیر. تبریزه موراجیت شکلینده یازیلمیش شئعر بو میصراعلارلا باشلانیر:
باخدیغجا حوسنونه دویماییر گؤزوم
تبریزیم, تبریزیم, گؤزل تبریزیم!
“تبریزیم” شئعری هئجا وزنیند, بئشلیک شئعر فورماسیندا یازیلمیشدیر. شئعر بندلر شکلیندهدیر و هر بند بئش میصراعدان اولوشور. بندلردکی میصراعلار آاابب شکلینده قافییلنیر:
قویمارام یادلاری گیرسین قوینونا,
ایزین وئر قولومو سالیم بوینونا!
سنین بایرامینا, سنین تویونا
دیلی بیر, قانی بیر قارداشین گلیب,
دردینه آشینا سیرداشین گلیب.
شئعر سانکی ایکی دوغما قارداشین, آتا-بالانین ئوزون آیریلیقدان سونرا گؤروشونو عکس ائتدیریر. سولئیمان روستم تبریزله گؤروشمسینی ایکییه بؤلونموش آذربایجانین بیر-بیرینه قوووشماسی کیمی قلمه آلمیشدیر. بونا گؤره ده شئعر اولدوقجا تاثیرلی و ائموسیونال سسلنیر و اوخودوقجا ظریف, کؤورک دویغولار دوغورور:
بولبول زار-زار آغلار چمندن آیری,
اینسان دئییب گولمز وطندن آیری,
جان نئجه یاشاسین بدندن آیری?
آچ اوز اوریینی دانیش, تبریزیم.
اولوم دردلرینه تانیش, تبریزیم!
“تبریزیم” شئعری شاعرین اوز دیلیندن یازیلمیشدیر. شئعرین لیریک قهرمانی دا شاعرین اوزودور. اوخوجو تبریزله گؤروشون سئوینج و هیجانینی شاعرین اوبرازی واسطهسییله دویور و قاوراییر. شئعرده تبریزین شاعری نئجه قارشیلاماسی دا صمیمی شکیلده تصویر اولونور:
سن چیخدین قارشیما دوزلا, چؤرکله,
باغیندان دردییین گولله, چیچکله,
ایکییه بؤلونموش صاف بیر اورکله,
تبریزیم,تبریزیم, آمان تبریزیم
یوخ اولسون باشیندان دومان تبریزیم!
شئعرین اساس مؤوزوسو تبریزین گؤزللییینین تعریفی اولسا دا, گئنیش معنادابو, وطنین ترننومو کیمی قاورانیلیر. شئعرین هر بندی وطن مؤوزوسو ایله سیخ باغلیدیر. بندلرده شهرین بو گونکو منزرهسی جانلاندیریلدیغی کیمی, اونون قهرمانلیقلا دولو تاریخی کئچمیشی ده یادا سالینیر. شاعر جونئی آذربایجان دا خالقین قارا تالئییندن و موباریزسیندن ده صمیمی دویغولارلا سؤز آچیر. بو مؤوزودان دانیشارکهن شاعر خالقین تالئییله باغلی هیجان و ناراحاتلیغی بدیی سوال شکلینده ایفاده ائدیر:
ندیر او, م`نالی, درین باخیشلار?
ندیر گؤزلریندن یاغان یاغیشلار?
ندیر قلبیندکی پاییزلار, قیشلار?
یئتیمتک بوینونو ایمه, تبریزیم!
معلول-معلول باخیب دورما, تبریزیم!
شئعرین سون بندی اولدکی میصراعلارین مزمونو ایله سسلشیر. شاعر یئنه ده دوغما تبریزله گؤروشوندن دوغان سئوینج دویغولارینی ایفاده ائدیر:
سنین چیچیینه, گولونه قوربان!
منه قارداش دئین دیلینه قوربان!
وتهنین قوربان,ائلینه قوربان!
باخدیغجا حوسنونه دویماییر گؤزوم
تبریزیم, تبریزیم, گؤزل تبریزیم!
سولئیمان روستمین “تبریزیم” شئعری شاعرین گونئی لیریکاسینین ذیروهسی و عمومیتله, بوتون یارادیجیلغنین ان گؤزل نومونهلریندن بیری ساییلیر.
شاعر ساغلیغیندا چاپ ائتدیردییی گونئی شئعرلری توپلوسونو “تبریزیم” آدلاندیرمیشدیر.(1985-جی ایل)
قایناقلار:
1. “ادبییات”, یازارلار: مؤحسون ناغیسویلو, رحمان قولییئو, آراز نشری(قوزئی آذربایجان)
2. “تبریزیم”, یازار: سولئیمان روستم
آذربایجانا گلسین
وطنیمین سئیرینه چاغیریرام ائللری,
ثروت گؤرمک ایستهین آذربایجانا گلسین!
بضایب باشدان-باشا شهرلری, کندلری
جنّت گؤرمک ایستهین آذربایجانا گلسین!
قانیمیزدا دؤور ائدن صداقتدیر, صداقت,
گۆنشدن ده پارلاقدیر گؤزومدن بۇ حقیقت.
دوْستونا, قارداشینا تمنناسیز محبت,
حؤرمت گؤرمک ایستهین آذربایجانا گلسین!
گؤزللیکلر وطنه گؤزللریندن گلیر,
دوْستلوغون-قارداشلیغین تمللریندن گلیر,
کؤنوللرین نێوقددس عمللریندن گلیر,
قۆدرت گؤرمک ایستهین آذربایجانا گۆلسین.
سایسیز قهرمانلارین
قۇروب یارادانلارین,
قوْجاسیندا, گنجینده, بۇ ساده اینسانلارین
شؤهرت گؤرمک ایستهین آذربایجانا گلسین!
پاییزیندا, قێشیندا, باهاریندا, یازیندا
دینیر دوْستلوق نغمهسی کوْنوللرین سازیندا.
صاباحا آددیملایان مرد اوْغلوندا, قێزیندا
قئیرت گؤرمک ایستهین آذربایجانا گلسین!
زاوالسیزدیر عؤمورلوک قوْینونداکی باغچا, باغ,
محبتی, شؤهرتی دوْلاشیر اوْیماق-اوْیماق,
آل بایراقلار آلتیندا آلنیاچیق, اۆزواغ,
میللت گؤرمک ایستهین آذربایجانا گلسین!
منیم فلسفم
دۆیونلو سؤزلردن هئچ گلمز خوْشوم,
آیدین حقیقتدیر منیم فلسفم.
وطنه, میللته, قارداش ائللره
درین محبتدیر منیم فلسفم.
دۇمانلی آرزولار, خام خیال دئییل,
شان-شؤهرت اۇغروندا قالماقال دئییل;
فیتنه-عصاد دئییل, پۇچ آمال دئییل,
حاقدیر, عدالتدیر منیم فلسفم.
من چوْخ بلالارا گرمیشم سینه,
حاقی یازمامیشام هئچ واخت ترسینه.
اۇلو بابالارین یاخشی ارثینه
ابدی حؤرمتدیر منیم فلسفم.
معناسیز عداوت نَییمه گرک,
دار گۆنده مال-دؤولت نَییمه گرک,
عاجیزلیک, عطالت نَییمه گرک,
هۆنردیر, جۆرتدیر منیم فلسفم.
خالقیمین شؤهرتی تۇتوب جاهانی,
اوْدور دیلیمدهکی ماهنیمین جانی.
مسلک دۆشمنییله دؤیوش زامانی
یالنیز رشادتدیر منیم فلسفم.
گرک سوْن وئریلسین هر فلاکته,
اینسانام, دۆشمنم ظۆلمه, وحشته;
آزادلیق عاشقی بشریته
جان-باشلا خیدمتدیر منیم فلسفم.
زحمتسیز بیر عؤمرون نه معناسی وار?
اینسانا ظفرسیز یاراشماز وۆقار.
قارداشا, یوْلداشا, دوْستا اعتبار,
دۆشمنه نیفرتدیر منیم فلسفم!
دیلیمه دیَمه!
من سنین دیلینه دیَمیرم, جللاد,
گل سنده بۇ آنا دیلیمه دیَمه!
سنینده باغین وار گۆلون وار, چکیل,
باغیمدا اکدیگیم گۆلومه دیَمه!
حسدلرله باخدین چمهنیمه سن,
گؤر بیر نلر ائتدین وطنیمه سن,
یان-دئییب اوْد وۇردون بدنیمه سن,
آلتیندا آتش وار, کۆلومه دیَمه!
من آغا آغ دئدیم, قارایا قارا,
سن منی ایستهدین چکسن دارا,
یئنیجه ساغالیر وۇردوغون یارا,
منیم بۇ یارالی کؤنلومه دیَمه!


text:
سعودییه عربیستانیندا کورروپسییا علیهینه آپاریلان عملیاتلار زامانی شاهزادهلر، مأمورلار و بیزنسمنلر داخیل اولماقلا، ۲۰۰ نفر حبس ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «نیو یورک تایمز» قزئتینه موصاحیبهسینده سعودییه عربیستانینین ولیعهدی محمد بین سالمان سؤیلهییب. اونون سؤزلرینه گؤره، بو عملیاتین کئچیریلمهسی اوچون ۲ ایل حاضرلیق آپاریلیب:
«۲۰۱۵-جی ایلده نفت قیمتلرینین دوشمهسیندن سونرا کرال سالمان بین عبدولعزیز السعود قرارا گلدی کی، بو سوییهده اولان کورروپسییا ایله سعودییه عربیستانی اؤزونون بوندان سونراکی اقتصادی آرتیمینی تعمین ائدیب، بؤیوک ایگیرمیلیکده قالا بیلمز. اونون ۲۰۱۵-جی ایلین اوللرینده اؤز کومانداسینا ایلک امری یوخاریلارین کورروپسییاسی حاقیندا بوتون اینفورماسییانی توپلاماق اولوب. بو کوماندا ان دقیق اینفورماسییانی توپلایانا قدر ایکی ایل ایشلدی. سونرادان اونلارین الینه ۲۰۰-ه یاخین سوی اد کئچدی. اینفورماسییا ییغیمی باشا چاتدیقدان سونرا بورادا اولان هر کسی حبس ائتمک حاقیندا امر وئریلدی. بیز اونلارا توپلادیغیمیز بوتون ماتریاللاری گؤستردیک و اونلار بونونلا تانیش اولدوقدان سونرا آرالارینداکی ۹۵% شخص بیزیمله ایشلهمهیه راضیلیق وئردی. بیزیم اونلارا تکلیف ائتدییمیز راضیلاشما اؤز آکتیولرینی دؤولت خزینهسینه تقدیم ائتمهلری ایدی. اونلاردان آلدیغیمیز آکتیولر نتیجهسینده خزینهیه ۱۰۰ میلیاردا یاخین پول داخیل اولدو. حبس ائدیلهنلردن یالنیز ۱%-ی اؤز گوناهسیزلیقلارینی ثبوت ائده بیلدی و اونلارین ایشلری باغلاندی. داها ۴% شخص ایسه اؤز گوناهینی اعتراف ائتمکدن ایمتینا ائتدی و محکمهده اؤز حاقینی مدافعه ائدجیینی بیلدیردی. حبس ائدیلهنلردن هئچ بیری موفلیس اولونمایاجاق کی، اؤلکهده ایشسیزلیک یارانماسین».


text:
تورکیه لیگی فوتبال بیله یوولریده شهیدلر اوچون حرمت سکونتی عملگه آشیریله دی
فوتبال فدراسیونی تامانیدن اعلامیه ترقه تیلدی
باتمان ولایتی گرجوش تومنیده منفجره مواد آرقه لی اویوشتیریلگن خائینانه هجوم عاقبتیده شهید بولگن عسکرلر اوچون تورکیه پروفیشنل و آماتور فوتبال لیگلریده گی بیله شوولرده حرمت سکونتی عملگه آشیریله دی.
پروفیشنل و آماتور فوتبال لیگلریده بو هفته بولیب اوته دیگن مسابقه لرده باتمانده خائینانه ترورچیلیک هجومیده عسکرلریمیز اوچون بیر دقیقه لیک حرمت سکونتی عملگه آشیریله دی.
خواهله گن سپورت جماعه لری قوللریگه قاره رومال باغلب چیقیشلری ممکن.
فوتبال فدراسیونیدن بیریلگن بیاناتده، "عزیز شهیدلرمیز اوچون یینه بیر مرته رحمت؛ عایله لری، تورکیه قوراللی کوچلری بیلن ملتیمیزگه باش ساغلیگی و صبر تیله یمیز" دیب ایتیلگن.


text:
انکوباتور: آنا صفحه
- You can read this page in other languages. The language menu is here.
ویکیمدیا اینکوباتورونا خوش گلمیسینیز!
بورا ویکیمئدیا اینکوباتوردو. بورادا یئنی دیللرده پوتئنسیال ویکیپئدیا, ویکیکیتاب, ویکیخبر, ویکیسؤز و ویکیسؤزلوک پروئکتلری تشکیل ائدیله، یازیلا، سیناق ائدیله بیلر و، اگر اؤز حیات قابیلیتینی گؤستره بیلر, ویکیمئدیا قورومو طرفیندن دستکلنهجکدیر.
بو تست ویکیلرین هله اؤز ویکی لايحه صفحهسی يوخدور. بونا باخماياراق بو ویکیلردن هر هانسی باشقا ویکیمدیا لايحهدن کیمی یارارلانیب ، دَییشدیره بیلرسینیز.
گرکدیر ویکیبیلیمیوردونون یئنی نوسخهلری بئتا ویکیبیلیمیوردونا و ویکییازینین کیلرده اسکی ویکییازیا گئدلر.
سیز بورادا تامامیله يئنی بیر تاسارینی باشلايا بیلمزسینیز، يالنیز مؤوجود اولان تاسارینین يئنی بیر دیل بؤلمهسینی باشلايا بیلرسینیز.
ویکیلرین ارگینلتمهسی
بولار بیر سیرا چالیشقان ویکیلردن دیلر:
قارداش تاسارلاری
ویکیمئدیا فورومو نئچه آیری چوخدیللی و آچیق کؤکلو تاساریسین دا دولاندیریر:


text:
ارمنیستاندا "ساسنا تسرر" قروپلاشماسینین عضوو وارتان گراودیان آرتیق ۱۳ گوندور کی، آجلیق آکسییاسی کئچیریر.
آزویسیون. آذ خبر وئریر کی، بو گون سیاسی آکتیویست واردگس قاسپار وارتان گراودیانا، او جملهدن "ساسنا تسریر" ایشی اوزره حبس ائدیلن دیگر سیاسی محبوسلارا دستک مقصدیله اعتراض آکسییاسی کئچیریب. او، ارمنیستانین اومبودسمان آپاراتینین قارشیسیندا اوزانماقلا سارکیسیان حاکمیتینه اعتراض ائدیب.
سیاسی آکتیویست اومبودسماندان پنیتنسیار موسسهلرده سیاسی محبوسلارا قارشی حیاتا کئچیریلن زوراکیلیق و تضییقلرین قارشیسینین آلینماسینی طلب ائدیب.