text:
دیوان لغات الترک
دیوان لغات الترک ایلک تورکجه ـ عربجه یازیلان سؤزلوک و تۆرک دیللرینین بؤیوک بیر مجموعه، بیلیکلیک و دائره الموعاریفی و جامع سؤزلر خزینهسیدیر. بۇ دیوانی ۱۱-نجی میلادی عصرده یاشایان کاشغرلی محمود، تۆرک یوردلاریندا اۇزون چاغ یاشاماقدان سوْنرا، عربلره تۆرکجه اؤیرتمک اوچون یازیب دیر.
ایچیندهکیلر
- ۱ یازیچیسی
- ۲ دیوانین یاپیسی
- ۳ دیوان لغات الترک نئجه تاپیلدی؟
- ۴ دیوان لغات الترک و تاپیلماسی
- ۵ دیوان لغات الترکـون نشری
- ۶ دیوان لغات الترک صداقهسی
- ۷ کیلیسلی رفعت افندی نین کیتابا گؤستردیگی موعظّم اؤزن
- ۸ ایکینجی باسقی مجاریستاندا
- ۹ دیوان لغات الترک شهیدلری
- ۱۰ اؤزبکیستاندا دیوانا وئریلن اؤنم
- ۱۱ قازاقیستاندا دئولت باشقانی نورسولطان نظربایئوین اؤن سؤزو
- ۱۲ آذربایجاندا باغیمسیزلیغی گؤزلهدی
- ۱۳ اینگیلیزجه ترجومه سی
- ۱۴ چینجه ترجومه سی
- ۱۵ فارسجا ترجومه سی
- ۱۶ باشقا نشرلری
- ۱۷ روسجا ترجمهسی
- ۱۸ ایستانبولدا یئنی باسقی سی
- ۱۹ قایناقلار
یازیچیسی[دَییشدیر]
دیوان لغات الترک یازیچیسی قاراخانلیلار سولالهسیندن اوْلان محمود بن حسین کاشغری دیر. کاشغرلی محمود قاراخانلیلار سولالهسیندن اولماغینی، کیتابیندا یازیلان بۇ سؤزو ایله بیلدیریر: "بیزیم جدّیمیز تۆرکلرین یوردونو سامانیلردن قورتاراندیر کیم خمیر تگین آدلانیردی." (اوغوزلار امیر سؤزون خمیر سؤیلردیلر). کاشغرلی محمود ۳۸۰-نجی هیجری ایلده ایسیق گؤل یاخینلیغیندا اوْلان بارسغان شهرینده آنادان اوْلوب و ۴۷۷-نجی هیجری ایلده ۹۷ یاشیندا آجون شهرینده دونیادان گؤز اؤرتوبدور.
کاشغرلی محمودون مزاری کاشغر-تاشقورغان یولونون ۶۰کیلومترلیغیندا اوپال یولوندا اوْلان آزیق کندینده دیر.
دیوانین یاپیسی[دَییشدیر]
دیوانین بؤلوملری کیتاب آدلانیر و دیوان سکگیز کیتابا بؤلونوب دور:
-
- کتاب همزه
- کتاب سالم
- کتاب مضاعف
- کتاب مثال
- کتاب ذوالثلاثه
- کتاب ذوالاربعه
- کتاب ذوالغنه
- کتاب ذوالساکنین
کیتابلار اؤزلری "اسماء" ایله "افعال" بؤلوملریندن تشکیل تاپیبلار.
دیوان لغات الترک نئجه تاپیلدی؟[دَییشدیر]
بؤیوک دیل بیلگینی کاشغرلی محمودون دیوان لغات الترک آدلی موعظّم اثری، 1910-آ قدر آدی بیلینن، فقط اؤزو مجهول بیر اثر ایدی. دیگر بیر دئییشله، او زامانا کیمی، اثرین ساده جه آدی وار ایدی، و اؤزو اورتادا یوخ ایدی. اثر، بۇ گون بوتون دونیادا تانینیر، حاقّیندا مقاله، کیتاب یازیلیر و اوزرینده دارتیشمالار گئدیرسه، بونو بؤیوک کیتابشناس، علی امیری افندییه بورجلویوق. علی امیری افندی، کاشغرلی محمودون طرفیندن 1074- 1072 ایللرینده باغداتدا عباسی خلیفه سینه سونولماق اوزره یازیلان بۇ موحتشم اثری، صحافلاردا دیوان لغات الترک اوْلدوغو بیلینمهدن ساتیلیرکن، متوجه اوْلموش و ساتین آلمیش. بۇ سببله، علی امیر افندی نین آدینی، اثرین یازاری کاشغرلی محمود ایله بیرلیکده هر زامان خاطیرلاماغی حق ائتدیگینه شوبهه یوخدور. ضیا گؤکآلپ و طلعت پاشانین کیتابین یاییملانماسینا یاپدیقلاری قاتغی ایسه چوخ ایلگینچدیر.
دیوان لغات الترک و تاپیلماسی[دَییشدیر]
علی امیری افندی صحاف برهان دان 33 لیره یه ساتین آلدی. انجاق، نه صحافین و نه ده اثری ساتانین اونون دیوان لغات الترک اوْلدوغوندان خبرلری یوخدو. اگر بونو متوجه اولسایدیلار، چوخ داها بیوک مبلغ لره ساتاجاقلاری کسیندی. داها کؤتوسو، بۇ اثر کیتاب آوجیلارینین الینه گئچمیش اولسایدی، آنیدن یورت دیشینا قاچیریب قارشیلیغیندا بیر ثروت الده ائتمه لری مومکوندو. علی امیری افندی بؤیله بیر اثره مالیک اوْلدوغو ایچین تعریف ائدیله مز بیر موتلولوق ایچینده ایدی. چونکو، بۇ کیتاب عثمانلی علماسینین عصیرلردیر پئشینده قاچدیغی «دیوان لغات الترک»ون تا کندیسی ایدی. بیر باشقا نوسخه سی دونیادا یوخدو. علی امیری افندی کیتابی ساتین آلدیغیندا دویدوغو سئوینجینی بو شکیلده دیله گتیریر:
- «بو کیتابی آلدیم؛ ائوه گلدیم. یئمهگی ایچمهگی اونوتدوم... بو کیتابی صحاف بورهان 33 لیره یه ساتدی. فقط من بونون بیرکاچ میثلی آغیرلیغینداکی، زومروتلره دئگیشمم.».
بؤیوک بیر جوشغو ایچینده اولان علی امیری افندی کیتابینی کیمسه یه گؤسترمک ایسته مه دی. همن کیتابی قیسقانیر و هم ده ایتمهسیندن قورخوردو. دئوریم اونلو سیمالاری ضیا گؤگ آلپ و فواد کؤپرولو گیبی شخصلر، علی امیری افندی نین دیوان لغات الترکو تاپدیغینی ائشیتمیش و گؤرمک ایستهمیشلرسه ده علی امیری افندی اونلاری کیتابا یاناشدیرمامیشدی؛ کیتابی سادجه چوخ گؤوندیگی کیلیسلی رفعت افندی یه گؤستریردی. علی امیری افندی ساتین آلدیغیندا، کیتاب خیرپالانمیش و ییپرانمیش بیر وضعیتده ایدی. شیرازه لری چؤزولموش، فورمالاری داغیلمیش، صایفالاری بیربیرینه قاریشمیش و نومارالاری دا یوخدو. بو سببله کیتابین اکسیک می، تام می اولدوغو بللی دئگیلدی. علی امیری افندی بونون تثبیتینی کیلیسلی رفعت افندی یه گؤردوردو. کیلیسلی رفعت افندی، ایکی آی موددتله کیتابی اوچ کره اوخودو. سونوندا بللی اولموشدو اثر تامدیر. کیلیسلی رفعت افندی قاریشمیش صایفالاری یئرلی یئرینه قویدو و نومارالاندیردی. علی امیری افندی بو خیدمتی قارشیلیغیندا، کیلیسلی رفعت افندی یه بیر ائوینی هدیه ائتمک ایسته دیسه ده قبول ائتدیرهمهدی. کیلیسلی رفعت افندی، اگر ایللا کندیسینه بیر موکافات وئرهجکسه، کیتابی یایینلانماسینین یئترلی اولاجاغینی سؤیله دی.
دیوان لغات الترکـون نشری[دَییشدیر]
آنجاق علی امیری افندی کیتابی همن یایینلاتماق ایستمه دی. کیتابین نشرینی ان چوخ دا ضیا گؤگ آلپ ایستهییردی. کیلیسلی رفعت افندی یه بونلاری سؤیله ییب دورویوردو: «رفعت من سئودا بیلمزدیم. فقط بو کیتابا توتولدوم. گؤرمک ایچین نه یاپتیمسا اولمادی. بو قدر وارکی، عزم ائتدیم بو کیتابی هم آلمالی، هم نشرائتمهلیییز. بو خزینه نین آچاری سنین الینده دیر. گل، منه یاردیم ائت. بو کیتابی قورتاراریم. بوتون تورکلرله آرماغانیمیز اولسون. هایدی بانا چاره سینی سؤیله!»
گئرچکدن ده کیلیسلی رفعت افندی چارهنی بیلیردی. چاره، صدراعظم طلعت پاشا نین آرایا گیریب علی امیری افندی دن کیتابی نشر ائتمهسینی ریجا ائتمه سی ایدی. آما نئجه اولاجاقدی؟ طلعت پاشا، بونون ایچین علی امیری افندی یی باب عالی یه چاغیرسا اولمازدی ویا علی امیری افندینین ائوینه گئتسه یئنه اولمازدی. بونون ایچین یالنیزجا بیر یول واریدی. علی امیری افندی نین چوخ یاخین اوْلان دوستو و سیخ سیخ گؤروشدوگو عدلییه ناظیم ایبراهیمی بگین ائوینه یئمه گه چاغریلماسی و یئمکلر یئندیکدن سوْنرا طلعت پاشانین آرخاداشلاری ایله تصادوفن ایبراهیم بگین ائوینه زیارته گلمهسی و اورادا علی امیری افندی یه الطفاط لار ائتدیکدن سوْنرا، کیتابین باسیمینا ایزین وئرمهسینی ریجا ائتمهسی ایدی. آنجاق، بئله بیر شئیی صدراعظم طلعت پاشا قبول ائدردی می؟ ضیا گؤک آلپ، اتحاد و ترقی نین مرکز اعضاسیندان یاخین دوستو طلعت پاشانی بونا اقناع ائده بیلهجهگینی سؤیله دی. بئلهجه، پلان تطبیق ائدیلدی. تانیشدیرمادا قوناقلار امیری آدینی دویونجا، باشدا طلعت پاشا اولماق اوزره بیرده آیاغا قالخدیلار، ایلک اؤنجه طلعت پاشا امیری یه دوغرو یورویرکن یانینا گلدی و «های اوستادی موحتشم، موبارک الینیزی اؤپمکله کسبـی شرف ائتمک ایستریم. مساعده بویورونوز» دئدی. الینی تکرار تکرار اؤپدو. سوْنرا اؤتهکیلرده سیرایلا اؤپدو. علی امیری افندی بۇ صحنه یه داها سوْنرا دوستلارینا دانیشیرکن: «من او گئجه بلکی 33 کره استغفر اللاه چکدیم. من ایستغفار ائتدیکجه، اونلارین عشقی آرتیر، الیمی اتگیمه اؤپمک ایستهییردیلر. بو مراسیمدن سونرا، هئچ بیریسی اوتورمادی. آیاق اوستونده دوراراق ال باغلادیلار. دوردولار. عادتا اؤزومو قانونی سولطان سولئیمان ظن ائدیر، هم ده اونلارین بو ادیبانه وضعیتلریندن سیخیلیر، ریجا ائدیرم، ایستراحت بویورون دئییردیم نیهایت اوتوردولار. مندن مساعده آلاراق تاریخه، ادبییاتا دایربیر شئیلر سوردولار. من ده آنلاتدیم. تشککورلرین مینی بیر پارا...»
بوندان سوْنرا، طلعت پاشا دیوان لغات الترک حاققیندا بیلگی ریجا ائتدی. علی امیری افندی معلومات وئردیکدن سوْنرا طلعت پاشا آیاغا قالخاراق بۇ موحتشم اثرین یایینلانماسینا ایزین وئرمهسینی ایسته دی. علی امیری افندی شرطلی اولاراق قبول ائتدی. علی امیری افندی اؤنه سوردوگو شرطه گؤره، کیتابی یایینا کیلیسلی رفعت افندی حاضیرلایاجاقدیر. طلعت پاشا اونون شرطینی ممنونییتله قبول ائتدی و آیریجا اؤزونه یوخاری بیر پول تکلیف ائتدی. آنجاق، علی امیری افندی رد ائتدی.
دیوان لغات الترک صداقهسی[دَییشدیر]
کیتابین نشری چالیشمالاری باشلار باشلاماز، طلعت پاشا، علی امیری افندی یه 300 لیره هدیه گؤندردی. علی امیری افندی بۇ قبول ائتمهیهرک بونلاری سؤیله دی:« لوطفونوزه، قدیرشیناسلیغینیزا تشککور ائدیرم. فقط پولو قبول ائده بیلمم. چونکی، قبول ائدرسم، وطنی، میلّی بیر اوفاجیق هیزمتی مقابلینده پارا آلمیش اولاجاغیم. بو ایسه ویجدانیما آغیر گلن بیر شئی دی. بوندان دولایی، تشککور ایله برابر پولو دا اعاده ائدیرم. سیز پولو موحتاج اولان بیر نئچه ناموسلو عایله داغیدیرسانیز، من سیزه متشککیر قالاجاغیم کیمی جناب حقده ممنون اولور. بو صدقه نین آدی دا دیوان لغات الترک اولسون»
کیلیسلی رفعت افندی نین کیتابا گؤستردیگی موعظّم اؤزن[دَییشدیر]
کیلیسلی رفعت افندی (رفعت بیلگه) کیتابی یایینلاماق اوچون آلدی. الماسینا آلدی، آما کیتابی قویاجاق بیر یئر تاپمادی. کیتابی ایتیرمکدن مودهیش قورخوردو، امنیتلی بیر یئر تاپماق ایچین چیرپینیردی. اؤنجه عومومی کیتابخانایا گؤتوردو. مودور، شیدٍتله ایعتراض ائتدی: «یوزلرجه اوخویوجو گلیب گئدیر. بیری آلیب گئدیرسه، من نه نیئیلهرم، آلا بیلمم.» دئدی. بونون اوزرینه وفا اوخولونا گؤتوردو اوخولون دمیرکاساسی واردی. مودور آکیف بگ، آمان آمان دئیهرک مسئولییتی قبول ائتمک ایسته مه دی. اورادان موعاریف موحاسیبهجیسینه گئتدی. موحاسیبهجی صدقی بگ ده دمیر کاساسینا قویمایی قبول ائتمه دی. مطبع امیری نین کاساسینا قویماق ایسته دی مودور حمید بگ، « نه سؤیلویورسون. بیزیم مطبع آغاجدیر. بیر یانغین اولور دا، کیتاب یانارسا منی آسدیراجاقسان می؟ قبول ائتمم، نه ائدیرسن ائت.» دئدی. سونوندا بیر چانتا ایچینده ائوده ساخلاماق زوروندا قالدی. دووارا یئکه بیر چیوی(میخ) چالاراق اورایا آسدی. اوشاقلارینی دواملی سورعتده نؤبته دیکدی. یانقین حالینده اؤنجه بۇ چانتانین قورتاریلماسینی ایسته دی. گئجه لری ایسه چانتانی یاستیغینین آلتینا قویاراق یاتدی. بیر بوچوق ایلده کیتابین باسیمی تاماملاندی. کیلیسلی رفعت افندی نین ال یازماسیندان مطبع ایچین حاضیرلادیغی دفترلر، گونوموزه چاتمیشدیر. میلّت کیتابخاناسینین امکلی مودورلریندن محمت سرحان تایسی، بۇ دفترلری ایکی جیلد حالینده جیلدلنمیش بیر بیچیمده آرکئولوجی موزه سی کوتوبحانه سینده گؤردوگونو سریلهمکده دیر. اونون فیکرینه گؤره، مطبع امیره نین او دؤنمده کی سوروملولاری، بۇ دفترلره تاریخی اؤنم عرض ائتمیشلر و جیلد له یه رک کوتوبحانه یه تسلیم ائتمیش اولمالی دیلار بؤیله جه، بؤیوک بیر دویارلیلیق اؤرنه گی سرگی له میشلردیر. دیوان الغات تورک ایچین ان وجیز دگرلندیرمه لردن بیرینی یئنه علی امیری افندی یاپمیشدیر. « بو کیتاب دئگیل، تورکیستان اؤلکه سیدیر. تورکیستان دئگیل بوتون جیهاندیر. تورکلوک، تورک دیلی بو کیتاب سایه سینده باشقا رونق قازاناجاق.» بیر باشقا سؤزونده « تورک دیلینده ایندییه قدر بونون کیمی بیر کیتاب یازیلمامیشدیر. بوندان سونرا دا یازیلماز. بو کیتابا حقیقی قیمتی وئریلمک لازیم گلسه، جیهانین خزینه لری کافی گلمز.» دئمیشدیر.
ایکینجی باسقی مجاریستاندا[دَییشدیر]
دیوان لغات الترکون تاپیلماسی ایله بیرلیکده کیتابی الده ائتمه یه چالیشان مجارلار، بۇ ایلگیلرینی کیلیسلی باسقی سیندان سوْنرا دا دوام ائتدیررکن بۇ بؤیوک اثری دیللرینه همن کؤچوردولر. کارل بروککئلمانین، 1928 ده مجاریستانا بیلیملر آکادئمیسینین کؤمگی ایله دیوان لغات الترکو یایینلادی.
تورکییه جومهوریتی ده اثرین اوزرینه تیتردی جمهوریتین قورولوشونون آردیندان دیوان الغات تورک ترجومه مسئله سی، سورکلی گوندمده اوْلان بیر مسئله اوْلدو. 1932 ییلیندا توپلانان 1- جی تورک دیلی قورولتاییندا، دیوان لغات الترک له ایلگیلی اولاراق اؤزل قرار آلیندی و ترجومه چالیشمالاری ایچین 2500 لیره بودجه آیریلدی. بئسیم آتالای ین چالیشمالارینی ایلک جیلدی 1939 دا، ایکینجی جیلدی 1940 ده، اوچونجو جیلدی 1941 ده ایندکسی ایسه 1942 ییلیندا یایینلاندی.
دیوان لغات الترک شهیدلری[دَییشدیر]
علی امیری افندی نین «بو کیتاب دئگیل. تورکیستان اؤلکهسیدیر. تورکیستان دئگیل. بوتون جیهان دیر» دئدیگی دیوان لغات الترکون دئییشیک تورک لهجه لرینده یایینلانماسی بیلیم آداملارینی و آیدینلاری هیجانلاندیرماقدایدی. تورک دونیاسی نین هرگؤشه سیندن بۇ بؤیوک کیتابا یوغون ایلگی واردیر. دیوان الغات تورک ون وارلیغینین بیلینمه سینین تورک کؤکنلی خالقلارین مورال دونیاسینا یاپاجاغی قاتغی، اونلارا قازاندیراجاغی اؤزگوون، مع السف. بعضی یؤنئتیملرین یاپای پارادیغمالارینی تک باشینا پارچالایابیله جک گوجده ایدی. اؤرنگین کندی دیلینین دیوان الغات تورک گیبی بیر بؤیوک وارلیغا صاحیب اوْلدوغونو بیلن کافکاسیالی، اوْرتا اسیالی و یا سیبررییالی بیر گنجه، « یوکسک روس دیلینی» کاییتسیز شرطسیز قبول ائتدیره بیلمک اسکیسی قدر قولای اولمایاجاقدی.
کاشغرلی محمودون قاراخانلی ساراییندا کومپلو و دهشتله باشلایان سرووئنی، عادتا اثری اوزریندن بیرقادرمیش جه سینه دوام اوده جکدیر. دیوان الغات تورک ون دونیاسیندا ایلک ترجومه گیریشیمی، آذربایجاندا اوْلموشدور. سوویئت بیلیملر آکادئمیسی نین آذربایجان شوعبه سی، بۇ ایش ایچین خالد سعید حوجایئوی گؤرئولندیریر. حوجایئو، 37-1935 ییللاریندا بۇ گؤرئوی تاماملار. فقط باشاریسینین موکافاتی، اؤلوم اولور. حوجایئو، ایلک دیوان شهیدلریندن اولور. عزیز خاطیره سی اؤنونده سایغی ایله اگیلی یوروز.
ایلک شهیدلردن اولور، دییوروز؛ چونکی 1937 ییلی بۇ کز اویغورلاردان شهید آلیر. مشهور اویغور شاعیری کوتلوک شئوکی و ایتیمجی شاعیر محممد علی دیوان الغات تورک و اویغورجایا ترجومه ائتدیکلری ایچین شهید ائدیلیرلر و بوتون چالیشمالاری یاخیلیر. کوتلوک شئوکی، حج یولچولوغو سیراسیندا اوغرادیغی ایستانبولدان کیلیسلی باسقی سینی آلاراق اؤلکه سینه گوتورموشدور. بیلیم دونیاسینا خیدمت ایچین گیریشدیکلری ایش، کندی سونلارینی حاضیرلار. آنجاق کوتلوک شئوکی و محممد علی نین شهید ائدیلیشلری، دیوان الغات تورک شهیدلری کروانی نین یالنیزجا باشلانقیجیدیر. اویغورلار، 1944 ییلیندا شرقی تورکیستان دئولتینین قوردوقلاریندا، ایلک ایش اولاراق دیوان الغات تورک ون ترجومه سی ایشینه گیریشیرلر. بۇ ایش ایچین مشهورعالیم ایسماییل داموللام گورئولندیریلیر. بیرینجی جیلدین ترجومه سی تاماملانمیشدی کی، روسیه ایله چین انلاشاراق شرقی تورکیستان دئولتی اورتادان قالدیریلیر و ایسماییل داموللام شهید ائدیلیر. دیوان ترجومه لری یاخیلیر. شهیدلر کروانی بورادا دا بیتمز: شرقی تورکیستانین قیزیل چین طرفیندن ایشغال ائدیلمه سیندن سوْنرا اویغور بؤلگه سینده سین جانگ اؤزرک یؤنئتیمی قورولور. کاشغر بؤلگه سینین والی سی صیف اللاه صیف للین، ماددی قایناق دا آییراراق تانینمامیش شاعیر و تاریخچی احمد ضیایی دیوان الغات تورک ون ترجومه سی ایچین رسمن گؤرئولندیریر. 54-1952 ییللاری اراسیندا دیوانین ترجومه سی تاماملانیر و پئکینه باسیلماسی ایچین گؤنده ریلیر. باسقینین گیدرلری ده کاشغر والی لیگی بودجه سیندن آیریلمیشدی. آنجاق پئکین« قارشی دئوریمچیلیک و میلّت چیلیک» سوچلامالاری ایله احمد ضیایی 20 ایل آغیر حبسه محکوم ائدر و ضیایی جزا ائوینده دیوان شهیدلری کروانینا قاتیلیر. دیوانین بوتون ترجومه لری ده یاخانیر.
اویغورلار، ییلمازلا؛ دیگر بیر ترجومه گیریشیمی ده 63-1960 ییللاریندا، چین علملر آکادئمیسی اویغور سایرامی طرفیندن حیاتا گئچیریلیر. فقط بۇ ترجومه نین متنلری ده یاخانیر. اویغورلارین دیوانا مراکی بوتون بۇ اوْلانلارا رغمن آزالماقدا عکسینه آرتماقدادیر. خالقین و آیدینلارین یوغون ایسته گی ایله دیوان الغات تورک ایبراهیم موطیعین یؤنئتیمینده عبدالسلام عباس، عبدالرحمن اؤتکور، عبدالرحمن حیم، حبیب اللاه، عبدالرشید کریم سایت، عبدالحمید یوسفی، حلیم صالح، حاجی نور حاجی، اوسمان محممد نیاز، امین تورسون، ثابیت روزی، محممد امین و میرسولطان اوسمانو ودان اولوشان 12 کیشیلیک کمیسیون طرفیندن ترجومه ائدیلیر. بۇ ترجومه ایله دیوان، آردیندا شهیدلر بیراخاراق 84- 1981 ییللاریندا اوریمچیده 3 جیلد حالینده و 10مین ساییدا یاسیلیر
اؤزبکیستاندا دیوانا وئریلن اؤنم[دَییشدیر]
اؤزبکیستان ماورالنهر کولتور بیریکیمینین دوام ائتدیگی اؤلکه دیر. بۇ بؤیوک کولتور بیریکی میله اؤزبک آیدینلاری دیوان الغات تورک ون اؤنمینی و عینی زاماندا سووت کولتور پارادیگماسینی تک باشینا پارچالایابیله جک بۇ بؤیوک اثری یایینلامایا قالخانلارا قارشی یؤنئتیمین نلر یاپابیله جه گینی غایت ایی دئگرلندیرییورلاردی. ایشته بۇ اورتامدا اؤزبک دهاسی کندینی گؤستریر: اؤزبکییستان علملر آکادئمیسینین توم دیل و ادبییات بیلیم اداملارینین اورتاق قراری ایله دیوان الغات تورک ون ترجومه قراری آلینیر. پوشکین دیل و ادبییات انیستیتوسو و ابوریحان بیرونی شرق شناسلیق انیستیتولرینین آکادئمیک قوراللاری اورتاق بیر توپلانتی ایله بۇ قراری آلیرلار. بؤیله لیکله ترجومه ایشلری ایچین گله جک تئپکیلری بوتون بیلیم اداملاری اورتاقلاشا گؤگوسله یه جکلرینی و بۇ ایش ایچین قارارلیلیق درجه لرینی گؤسترمیش اولویورلاردی. قورول صالیح مطلیب اوو بۇ ایش ایچین گؤرئولندیریر و دیوان الغات تورک ون ایلک جیلدی« تورکی سؤزلر دیوانی» ادیلا 1960 ییلیندا یایینلانیر. دیگر جیلدلر 1960، 1963 و 1967 ییللاریندا یایینلانیر. سون جیلدی مطلیب اوو،قانی عبدالرحمن
قازاقیستاندا دئولت باشقانی نورسولطان نظربایئوین اؤن سؤزو[دَییشدیر]
دیوان الغات تورکون قازاق دیلینه ترجومه سینی یاپیلابیلمه سی ایچین باغیمسیزلیغین گلمه سی بکلنمیشدیر. 98-1997 ییللاریندا عسکر ائگوبایی طرفیندن اوچ جیلد حالینده یایینلانان اثره قازاقیستان ین بیلگه دئولت باشقانی نور سولطان نظربایئو اوزون بیر آؤن سؤز یازاراق بورادا، دیوان الغات تورک گیبی اثرلرین میلّی کولتور و میلّی شعورون گلیشمه سینده اوینادیقلاری مستثنا رولو وورغولامیشدیر.
آذربایجاندا باغیمسیزلیغی گؤزلهدی[دَییشدیر]
ایلک دیوان الغات تورک شهیدی نی وئرن آذربایجان دا اثرین یایینلانا بیلمه سی ایچین یئنه باغیمسیزلیق ییللارینی بکله مک گرکدی. 2006 ییلیندا بؤیوک آراشدیرماجی رامیس عسکر طرفیندن یایینا حاضیرلانان دیوان الغات تورک. تورکییه جومهور باشقانلیغیندان سولئیمان دئمیرل ین اؤز سؤزو ایله یایینلاندی. آذربایجانکولتور و ادبییات آداملارینجا سئوینجله قارشیلانان عسکر ین ترجومه سی ایچین آذربایجان یازارلار بیرلیگی باشقانی آنار، «مدنییتیمیزین بؤیوک بایرامی» باشلیقلی یازیسیلا سلاملادی. دیوان ین آذربایجاندا یایینلانماسی تورکییه ده ده یانغی بولدو و آوراسیا یازارلار بیرلیگی رامیس عسکر ه تورک کولتوره یاپدیغی بؤیوک خیدمتدن دولایی شوکران پلاکتی وئردی.
اینگیلیزجه ترجومه سی[دَییشدیر]
دیوان الغات تورک ون ایلک اینگیلیزجه ترجومه سی جرالد طرفیندن 1972 ییلیندا یایینلاندی. ایکینجی ترجومه سی ایسه روبرت دانکوف ون ترجومه سی ایله 85-1982 ییلیندا جهیجاگو دا یایینلادی. بۇ باسغی نین رئداکسییونونو شیناسی تکین و گؤنول الپای طرفیندن یاپیلدی.
چینجه ترجومه سی[دَییشدیر]
دیوان الغات تورک ون یایینلانماسی ایچین شهیدلر وئرن اویغورلار 2002 ییلیندا آلیم جان ساید ین رئداکتورلوغو ایله خلوی، هینی، سیاو جونی و لون چزینتسزیا نین ترجومه سی ایله پکینده یایینلامایی باشلادی.
فارسجا ترجومه سی[دَییشدیر]
دیوان الغات تورک ایلک دؤنه سید محمد دبیرسیاقی طرفیندن فارسجایا ترجمه ائدیلمیش[۱]. بو متنین اساسیندا اونون آدلار، صفتلر، ضمیرلر و پسوندلری، دبیرسیاقینین تشبثی ایله ۱۳۷۵ ینجی ایل بیر کیتاب ۱۱۰۱ صحیفهده ایشیق اۆزو گؤره بیلمیشدیر. قزوینلی دوقتور دبیرسیاقی ۳۸ صحیفه اؤن سؤزدن سونرا یازارین مقدمهسینین فارسجا ترجمهسین وئرمیشدیر.
سوْنرا ایسه 2004 ییلیندا دوقتور حسین محمدزاده صدیق (حسین دوزگون) طرفیندن یایینلانمیشدیر. فارسجا ترجومه دوزگونون یاپدیغی علمی تحلیل لره زنگینلشمیش ان ایی باسقی لاریندان بیری اوْلموشدور. دوقتور ح. م. صدیق (دوزگون) بۇ کیتابا گئنیش بیر اؤن سؤز یازمیش و اورادا کاشغری حاققیندا علمی بیلیگیلر وئرمیشدیر. بۇ کیتابی اختر نشریاتی ایکی مین دؤرد ایلینده تبریزده یاینلادی.[۲] ترجمهده تۆرکجه کلمهلر ساولار و اؤرنک جوملهلر عرب حرفلری ایله یازیلمیش لاتین حرفلی چئوریم یازیسی یاپیلمیش سوْنرادا فارسجا آنلاملاری وئریلمیشدیر.[۳] دوکتور صدیقین ترجمه ائتدیگی نۆسخه ۶۲۸ صحیفهدهن عیبارت دیر کی، ۷۲ صحیفهلیک بیر فارسجا اؤن سؤزدهن سونرا اعتباراﱡ متن گلمیشدیر. بو اثری دوکتور صدیق فارسجایا چئویرمیشدیر.[۴]
باشقا نشرلری[دَییشدیر]
کیتابین بیر چاپی دا اوچ جیلدده اؤزبکستانین تاشکند شهرینده ۱۹۶۳ ده چاپ اولموشدو.
روسجا ترجمهسی[دَییشدیر]
کئچن ایللرده علملر آکادئمییاسی دیوان لوغاتین روسجا ترجمهسیین ایلک جیلدینی یاییملادی.
ایستانبولدا یئنی باسقی سی[دَییشدیر]
سئچکی اردی و سراب توغبا یوردسئورین حاضیرلادیقلاری یئنی باسقی کابالجی یایینلاری آراسیندان 2005 ییلیندا یاینلانمیشدیر. بۇ چالیشما دیوان الغات تورک ون یئنی تۆرکجه ایله اوخویوجویا اولاشماسی باخیمیندان اؤنملی اوْلدوغو گیبی اؤزل بیر یایین ائوی طرفیندن یایینلانماسیلا دا آیریجا دیقته دگردیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ دیوان لغات الترک، محمود کاشغری، ترجمه سید محمد دبیرسیاقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران: ۱۳۷۵.
- ↑ کاشغری، محمود. دیوان لغات الترک. مقدمه، تصحیح و ترجمه: دکتر ح. م. صدیق، تبریز، اختر، 1383.
- ↑ Mahmud Bin El-Hüseyn Bin Muhammed El-Kaşgari, Kitabu Divanı Lügati`t-Türk, Yayına hazırlayan: Şaban Kurt, T.C. kültür ve turizm bakanlığı yayınları,İstanbul,2008, S. 21.
- ↑ همراز، رضا؛ سؤزلۆکلر سؤزلۆیۆ: تۆرکلرین ۱۰۰ دن چوْخ یازدیقلاری سؤزلۆکلرین سییاهیسی، تبریز: 1384گونش ایلی/2005م.
- دیوان لغات الترک، کاشغرلی محمود، دکتر حسین محمدزاده صدیق، اختر
- تاریخ زبان و لهجه های ترکی، دکتر جواد هیئت، پیکان
- زنگین، زنگانلیلارین ادبی درنهیی


c: text/html

text:
دانلود آلبوم غریب آنام عارف دن گوزل آذربایجانی موزیک لر
Qərib Anam arıfdən mp3 danlod edin
Güney Azərbaycan oxuyanı گونی آذربایجان اوخویانی
۱- غریب آنام mp3 Qərib Anam
۲- تبریزیم mp3 Təbrizim
۳- ارگ قالاسی mp3 ərg Qalası
۴- گؤزوم قالدی mp3 Gözüm qaldı
۵- بو قالا داشلی قالا mp3 bu qala daşlı qala
۶- کوچه لره سو سپمیشم mp3 küçələrə su səpmişəm
۷- قاراباغ mp3 Qarabağ
۸- ساوالان mp3 Savalan
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Azərbaycan mp3,bu qala daşlı qala mp3,küçelere su sepmişem mp3,küçələrə su səpmişəm mp3,kuchalara su sapmisham mp3,mp3 Azerbaycan,mp3 Azeri,mp3 Azəri,qarabağ mp3,Qərib Anam mp3,savalan mp3,Tebriz mp3,Tebrizim mp3,Təbriz mp3,Təbrizim mp3,موسیقی کوچلره سو سپمیشم,کوچه لره سو سپمیشم,کوچه لری سو سپبیشم موزیک,آهنگ های اصیل آذری,آهنگ بو قالا داشلی قالا,آذربایجانی موزیک لر,بو قالا داشلی قالا قورخورام گلمه یه سن گؤزلریم یاشلی قالا,ترانه های اذری,دانلود آهنگ قاراباغ,دانلود آهنگ کوچه لره سو سپمیشم,دانلود آهنگ تبریز,دانلود آهنگ تبریزیم,دانلود آهنگ ساوالان,دانلود آهنگ غریب آنام گوزل آنام,دانلود آهنگهای اصیل آذربایجانی,ساو آلان,ساو الان,ساوآلان,عارف,عاریف |

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
منیم اولدوزوم ائلدار موغانلی بورویوبدو گؤی اوزون قورخولو بیر زیل قارا، گئجه چیخاندا چؤله باخیرام اولدوزلارا. آنام دئییر: “-گول بالام هامینین وار اولدوزو؛ هله چوخ اولدوز وار کی، گؤرمور اینسانین گؤزو.” گئجه گؤیو بزهییر گؤزل اولدوز، گؤیچک آی؛ بیلمیرم اولدوزلاردان هانکی دوشوب منه پای. آنام یئنه دانیشیر: “-هامینین اولدوزی وار، سنینده نازلی بالام گؤیده اولدوزون اولار. بالاجا اولدوزلارین- یییهسی اوشاقلاردی؛ ...Read More »
سنی دوشوننده / ائلدار موغانلی
سنی دوشوننده ائلدار موغانلی گلدین، قانادلاندی عشقیم، امهلیم، بولودلار سینهمه سیخدی کؤینهیین. گونشین ساچینی اوخشادی الیم، قلبیمله قول- بویون اولدو اورهیین. گلدین، ماویلیکده غرق اولدو حیات، ماوی دالغاسینی ایتیردی دنیز. ائله یوموشاق اولدو بو سرت کائینات بولودا چئوریلدی محبتیمیز. فصیللر دهییشدی دوغما دونونو، پاییز دا یاز اولدو، قیش دا یاز اولدو. قیزیل گول بزهدی سئوگی قوینونو قلبیمیز گونشه پایانداز اولدو…. ...Read More »
“حیات یوللاریندا” کیتابیندان ایکی شعر / ائلدار موغانلی
“حیات یوللاریندا”[1] کیتابیندان ایکی شعر ائلدار موغانلی (1): کؤرپهلر اینسانلارین حیاتینین ثمری یاشاییشین چیچگیدیر کؤرپهلر. گئجه- گوندوز دؤیونمهیه فرحله- اورهکلرین کؤمهییدیر کؤرپهلر. غم ایچینده یاشایاقدا اگر بیز مؤحنتلره توش اولسادا قلبیمیز گؤنلریمیز سووشورسا فرحسیز قلبیمیزین دیرهییدیر کؤرپهلر. محوائتمهسه یئر کورهسین بومبالار عؤمور سورر اوشاقلار دا بختیار صولح ایستهییر هر اؤلکهده آنالار آنالارین امهییدیر کؤرپهلر. قوی محو اولسون موحاریبه فیتنهسی قانادلانسین ...Read More »
بو تورپاق وطنیمدیر / ائلدار موغانلی
بو تورپاق وطنیمدیر ائلدار موغانلی داغلارین دؤشونده گؤزوم قالیبدی بونو کیمه دئییم، کیمه سؤیلهییم بیر سینه دولوسو سؤزوم قالیبدی بونو کیمه دئییم، کیمه سؤیلهییم بو دؤشلر، یاماجلار اویلاغیم اولوب چیچکلی یایلاقلار یاتاغیم اولوب سایریشان اولدوزلار چیراغیم اولوب بونو کیمه دئییم، کیمه سؤیلهییم چن دومان ایسلادیب دویغولاریمی قایالار بورویوب یوخولاریمی من اوندان آلمیشام اؤز ووقاریمی بونو کیمه دئییم، کیمه سؤیلهییم چوخداکی ...Read More »
بیر سؤز بوخچاسینین ایتگین طالعی / ائلدار موغانلی
بیر سؤز بوخچاسینین ایتگین طالعی (قیرخینجی ایللردن یادگار بیر شعر مجموعهسینین تانیتیمی) ائلدار موغانلی • اؤن سؤز معاصر ادبیاتیمیزدا اؤزونه مخصوص سیاسی- اجتماعی یئری اولماقلا برابر، اؤزهل ادبی- مدنی خاصیتلر داشییان دؤور، قیرخینجی ایللر اولموشدور. بو آغیر ایللرین ادبیاتیمیزدا خصوصیله پوئزیامیزدا بوراخدیغی درین و اوزون عؤمورلو ایزلرین بو گونده شاهدیییک. بو ایللرده یازیب یارادان صنعتکارلار سایینین آز اولماسینا باخمایاراق، اثرلرین ...Read More »
اوشاق ادبیاتی و”حبیب فرشباف”ین اوشاق ادبیاتی اثرلرینه دایر/ائلدار موغانلی
اوشاق ادبیاتی و “حبیب فرشباف”ین اوشاق ادبیاتی اثرلرینه دایر ائلدار موغانلی (“آذربایجان اوشاق ادبیاتی گئجهسی ” مراسیمینده کی چیخیشین متنی) مقدمه هر سؤزدن اول منه آیریلان بو واخت اوچون مجلیسی تشکیل ائدن ادبی مدنی انجمنلریمیزین اداره هیاتیندن تشکر ائدیب، اونلارا اؤز منتدارلیغیمیبیلدیریرم. منه اختصاص وئریلن 15 دقیقهلیک بیر زاماندا طبیعیدیر کی آذربایجان اوشاق ادبیاتی موضوعسونون مختلف قاتلارینی آچماق اولمایاجاق. ...Read More »
سئوگی گونوموز / ائلدار موغانلی
سئوگی گونوموز ائلدار موغانلی بیر عشقی تن بؤلدوک ایکیلیکده بیز من سنی، سن منی سئودیگیمیز گون آنالی یاشادی یئتیم عشقیمیز من سنی، سن منی سئودیگیمیز گون تورپاق یاشیللاشدی، سما گؤیردی گونش ساچلارینی دنیزه سردی دالغالار ساحیلدن اؤپوجوک دردی من سنی، سن منی سئودیگیمیز گون باهار عطری یاغدی اللریمیزه نه پاییز، نه ده قیش گلمهدی گؤزه گلن گونلریمیز قیسقاندی بیزه من ...Read More »
اوستاد بهزاد بهزادینین خاطیرهلی شکیللر آلبومی
اوستاد بهزاد بهزادینین خاطیرهلی شکیللر آلبومی اوستاد بهزاد بهزادی ( 9 اسفند 1386 – 2 دی 1306) آذربایجانین اونودولماز اجتماعی- مدنی شخصیتی کیمیگئنیش ضیالی جمعیت حؤرمتینی قازانان و خالقین سعادتی اوغروندا عؤمرونون بؤیوک بیر قیسمینی صرف ائدهن اوستاد بهزاد بهزادی 1306 ینجی ایلین دی آیینین ایکیسینده آستارا شهرینده چوخ حؤرمتلی و ضیالی بیر عائلهده دونیایا گؤز آچیر؛ ابتدایی و اورتا ...Read More »
اوستاد گنجعلی صباحینین خاطیرهلی شکیللر آلبومی
اوستاد گنجعلي صباحي (1368 – 1285) معاصر گونئيي آذربايجان ادبياتينين نثر قولو، قوجامان يازيچيميز گنجعلي صباحينين آديلا باغليدير. آذربايجان ديلي و ادبياتي اوزره آکادئميک تحصيل آلديغي اوچون، ديل و ادبياتين اينجهليکلريني و بديعي خصوصيتلريني دريندن بيلن، دوغما خالقين معنوياتيني ياخشي تانييان، جمعيتين داخيليندهکي قايدا- قانونلاري اجتماعي و سياسي موباريزهده اؤيرهنن قوجامان اديب، اؤز دؤورو شرايطيني گؤسترن پارلاق نثر اثرلرينين مؤلليفي ...Read More »
گؤیرچین/ ائلدار موغانلی
گؤیرچین ائلدار موغانلی گؤیرچینم گؤیرچین قانادلاریم چین به چین. ماوی سما مکانیم آغ بولوددور هر یانیم. قارانلیقدان بئزارام گئجهیله یوخدور آرام. ایستهرم کی هر زامان نه چن اولا نه دومان. سما اوزو آچیلا دونیایا نور ساچیلا. یئر اوزو باشدان باشا چیچکله دولوب داشا. باغلاردا گوللر اچا دوزلرده مارال قاچا. نغمهلر سوزه دیلدن غم سیلینه کؤنولدن. هامیسئوینه گوله شنلیک یاییلا ائله. ...Read More »


text:
نیقالای
رقیه کبیری
پاییزا ایکی گون قالیر. نوبار قاپیسینین دروازاسینین طاغی آلتیندان کئچیرم. خوشوم گلیر تربیت آغزی دئمک عوضینه نوبار قاپیسی دئییم. ندنسه بو دروازانی مرمت ائلهیندن بری بورا یئتیشنده نه ساغدان کئچرم نه ده سولدان. همیشه طاغین آلتیندان کئچیرم. اؤزوم ده سببینی بیلمیرم. آنجاق طاغین آلتیندان کئچنده، دئییرم بس أسکی ایللردن ایندیکی زامانا قدم قویورام. مرمت اولونموش دروازا قوندارما بیر بینا کیمیاولسا دا، فیروزه رنگدهکی کاشیلاری خوشوما گلیر.
فیکریم قالیب اوردا کی، ساعات بیناسینا یئتیشنده باخیم گؤروم ساعات دوز ایشلهییر یوخسا یوخ. بیلمیرم تبریزین تورپاغینداندی یوخسا ساعاتین عیب- ایرادی وار کی همیشه دالی- قاباق ایشلهییر. بو مسئله بیر سؤزو یادیما سالدی. ظارافات اولسا دا آنجاق ائشیتمهلیدی. دئییر بیر نفر او هوندور ساعاتدان سوروشور بس سن نییه هئچ زامان دوز ایشلهمیسن؟… ساعات جاواب وئریر: باخ گؤر منیم آلتیمداکیلار دوز ایشلهییرلر، من ده دوز ایشلهییم!؟ آنجاق همیشه بورالارا گلنده یادیما ساللام ساعاتین یاتیب یاتمادیغینا، دالی- قاباق ایشلهدییینه فیکیر وئریم. بونونلا بئله چوخ واختلار باشیم خیاوانین قالماقالینا قاریشیب، یادیمدان چیخار. ایندی یوخ، ایللردیر بئلهیم. من و ساعاتا باخماق هوسی هر زامان باطیل بیر دؤور کیمیتکرار اولور.
کیشینین سسی گئری قایتاردی منی.
«نیقالایدی، نیقالای…»
گئری قاییتماق قصدیم یوخ ایدی، آمما قاییتدیم. مئهلنه- مئهلنه، ساعاتا باخماق فیکریله گؤزوم آچیق، أطرافا باخا- باخا آددیملاییردیم. باخیردیم، آمما گؤرموردوم. نه وئجیمهیدی گؤزلریمیزورا باسیب، باخدیغیم هر نهیی گؤروم، آددیم باشی دایانیب چیندن وارید اولموش باشماقلارا، تورکیهدن وارید اولموش بیر سویا بند اولان چرقدلره، تیشرتلره باخیم…؟ ایندی دونیا صنعت اوسته فیرلانیر. آمما دیکتاتورلارین عاغلینی گوج ایله پول- پارا باسان کیمیتبریزی ده، تبریزلیلری ده پالتار باسیب.
کیشینین سسی بیر آن ساعاتین یاتیب یاتمادیغینی ذهنیمدن سیلدی.
«نیقالایدی، نیقالای…گل آپار… نیقالایدی… نیقالای»
سسه ساری گئری دؤندوم. چرقد بوساطینین بؤیرونده بئش ساماوار یئره دوزولموشدو. ساماوار بوساطینین اؤنونده قورویوب قالدیم. یوخ کیریخمیرام. لاپ ائله بورایدی، دومبهلندوز بورایدی. اوندا دا چال باش کیشینین اؤنونده بئش ساماوار وار ایدی. آتام بیر ألینده ائویمیزین ساماواری، او بیری ألی ایله منیم ألیمدن یاپیشیب، من ده اؤزومدن اوچ یاش کیچیک باجیمین ألیندن یاپیشمیشدیم. آتام کیشیله چنه ویراندا بیز ایکیمیز ده داواخانا قاباغیندا دایانمیش ساپساری هئیوالارلا دولو ألآراباسینا باخیردیق. دومبهلندوز بورایدی.
آتام دئدی: «سکگیز مؤهوردی، اینانمیسان سای!»
باجیم دئدی: «آبجی، هئیوالارا باخ!»
آبجی سؤزو قولاغیمدا سسلهنیر. أطرافیما باخیرام. نه هئیوا ساتان وار نه ده آتامین ألیندن یاپیشمشیام. نئچه ایل اولاردی بو سسی ائشیتمهمیشدیم!؟
تانیمادیغیم آداملار کناریمدان اؤتوب، کئچیرلر. منه نه اولدو بیر آن؟ بو سسهاردان گلیب قولاغیما چاتدی؟ زامان گئری قاییتدی یوخسا من اؤزومو زامان ایچینده ایتیرمیشم؟!
کیشی بؤیروندهکی چرقد ساتانا دئدی: «مجید، چرقدلری بئله کاشی کیمیدوزمهدوزمه! ییغجام قوی کی بلدیه تاپیلیب گلنده، دؤرد بوجاغیندان یاپیش، آت چیینوه، قاچ!»»
«سن ساماوارلاریوین فیکرینده قال کی قاچیداندا أزیلمهسینلر…»
کیشی، اوستونه داش پارچاسی قویولموش بیر بوش تلیسی گؤستریب، دئدی: «قوخما، من همیشه آمادهباشام.»
سونرا ساماوار بوساطینین اؤنونده دونوخموش منه ساری دؤنوب، دئدی: «باجی آپار، پئشمان اولمازسان، نیقالایدی، نیقالای! چایینی ایشسن اوندا بولرسن کی ایندییهجن ایشدییین چایلارینهامیسی مای ایدی.»
آتام ساماوارین قاپاغینی گؤتوروب، چال باش کیشییه ساری توتوب، دئدی: «اصل نیقالایدی، اؤزو ده سکگیز مؤهوردی. باخ، بو ایکی مؤهور، دستهلرینین بؤیرونه ده بیر باخ، او دا ایکی…»
چال باش کیشی هوروت- هوروت آتاما باخیردی. آتام دئدی: «اولمویا سایماق باشارمیسان؟! کیشی یالانیم یوخدی کی، سکگیز مؤهوردی، یئددی مؤهور اولسا دییهرم دااا، بو یاشیما قدر حرام تیکه منیم بوغازیمدان گئشمیییب…»
چال باش کیشی ساماواری آتامین ألیندن آلیب، آلت- اوستونه، دستهلرینین اویان بویانینا باخدی. ایچینی اییلهدی. ساماوارین ایچی هله ده یاش ایدی. سحر یئمهیی یئینده آنام شیرین چایلاریمیزین سویونو ائله بو ساماواردان سوزموشدو بیزیم آرمودو ایستیکانلاریمیزا. ساری رنگدهکی نابات، داغ سویون آلتیندا چیرتاچیرت أریینده، هئچ عاغلیما دا گلمزدی بیر نئچه ساعات سونرا آتام ساماواری گتیریب بو کیشییه ساتاجاق. سحر یئمهیینی یئیندن سونرا آتام کرهنئیی ساماوارین باشیندان گؤتوروب، قئینر سویونو چالاسره بوشالداندا، آنام سسسیز- سسسیز پنجره قاباغیندان آسلانمیش حصیرین دالیسیندا دایانیب، گؤزلرینی سیلیردی. من ایسه چالاسردن قالخان قئینر سویون بوغونا باخیردیم.
آتام دئدی: «آججا دا گل اوستونه. عاغلیم آزماییب کی نیقالای ساماوارینی سویو قیمتینه ساتیم، ساماواردان دا واجیب شئیلر وار، اولارا گؤره ساتیرام دا.»
باجیم دئدی: «اییله!… بی اییله!… هئیوا اییسیدی با!.. اییله!»
هئیوالار آغزیمیسولاندیریر. اودقونوب دئدیم:
«ساریلیخلارینا باخما، ایشلری قوددودو، قوددو سریه کیمی»
باجیم گولدو، من ایسه اوغرونجا هئیوا اییسینیهاوادان قاپیب، بورنوما چکدیم.
آتام ساماواریمیزی یئردهکی ساماوارلارین یانینا قویوب، دئدی: «ایندی دستامام اولدی.»
«بیر ساعات چحمز، دستن دوشر.»، چال باش کیشی دئدی.
بیزیم ساماواریمیزین ایچی یاش اولماسایدی کیشینین ساماوارلاریلا دهییشیک دوشردی.
آتام دئدی: «ایکی گون سورا مدرسهلر آچیر. قیزلارین أیین باشلاری، دفتر کیتابلاری، نیقالایدان واجیبدی.»
چال باش کیشی جیبیندن بیر دسته أسکیناس چیخاردیب، سایا- سایا آتاملا دانیشیردی: «اولسون، آلـلاه کریمدی، گئنه تازاسین آلاسان. قوی سنه بیر سؤز دیییم عینین آچیلسین. او زامان کی جوان اییدیخ، قردهشیمنن من بیر نیقالای ساماواری آلمیشدیخ. هله او زامان کی هر ائوده چای قویمازدیلار بیز آتامیزدان گیزلین هردن بیر چای دملهییب، ایچردیخ. بیر گون آتام بیزیم گیزلین ایشیمیزین اوستونه چیخیب، دئدی اوْول بالالار، من دئیردیم کی سیز بولاری ایشمییین، آمما قوی بیر سؤز دیییم یادیزدا قالسین. بو ساماوارلاری نیقالای گؤزل- گؤیچک قیزلار اوچون دوزتلدیریب کی قیزلارین گول یارپاق دوداخلاری نعلبکییه یاپیشاندا آدام باخیب خوشونا گلسین. آمما سننن قردهشین نعلبکینی آغزیزا دایییب ایچینده ائله بیل لؤح قورباغا گؤله دوشور.»
آتام ایله چال باش کیشی اوجا سسله گولوشدولر.
ساماوار بوساطینا دالیب، قالمیشام. بیلمیرم اونودولموش، تاریخ صحیفهلرینده باسدیریلمیش سؤزلر بو گونهاردان گلیب یادداشیمیائشهلهییرلر. ائوه یئتیشجک گرک سؤزلویه بیر باش چکیب گؤروم لؤح قورباغا یانی نمنه؟…
کیشی دئدی: «باجی، آپارسان بیر شئی ده چیخارام.»
ساماوارلارین بیرینی گؤتورب، اویان- بویانینا باخیب، دئدیم: «نئچه مؤهوردی؟»
ساماوار ساتان کیشی دئدی: «یانی نمنه؟»
«قیزیم، بولار بولمزلر مؤهور یانی نمنه. بو ساماوارلارینهامیسی تقلوبودی.»
سسه ساری دؤندوم. بیر آن نظریمه گلدی آتامین سسی گلیر. آمما دانیشان آدام، ألینده چلیک، بئلی بوکولموش بیر کیشی ایدی.
آتامین ألی بوشالمیشدی. بیر ألی ایله منیم، او بیری ألی ایله باجیمین ألیندن توتوب، نوبار قاپیسیندان تربیت خیاوانینا گیردیک. هله ده هئیوالارین اییسی بورنومدایدی. دؤنوب ألآراباسینا باخاندا، گؤردوم باجیم دا منه تای دؤنوب هئیوالارا باخیر. آتام دئدی: «ایندی گئداخ سیزه پالتارینان دفتر- کیتاب آلیم.»
کیشی دئدی: «حاج عمی، سن دئین نیقالای ایکی یوز ایل بوندان قاباغیدی، بولار تازا نیقالایدی، او نیقالایین نوه- نتیجهسیدی، آنجاق ائله ایندی او زامانین نیقالای ثوابینی وئرر.»
ساماواری یئرینه قویوب، ساعات بیناسینا ساری یولا دوشدوم. کرهنئیخانا آغزینا یئتیشنده یادیما دوشدو کی گئنه ده ساعات بیناسیندا ساعاتین أیری دوزونه، یاتیب یاتماماسینا باخماغی اونودموشام. گوناه منده دئییل. اینسانین ذهنی سو کیمیدیر، دائما آخینماقدادیر. منیم ده ذهنیم چوخلارینا تای دائما ساعاتلارین عقربهلرینین آخیشینا خیانت ائتمکدهدیر.


text:
اوغوزتیوی:آمریکا دؤولت کاتیبی مایک پومپئو دئییب کی ایران بوتون دونیادا ترورون ان بؤیوک حامیسی و ایسپونسورودور.
«بیز ایرانین هئچ واخت نووه سلاحینا مالیک اولمایاجاغینا امین اولماق ایستییریک. ایرانلا سازیش حاضیرکی فورمادا بو امینلیی تامین ائتمیر. اگر اينديکي نووه سازيشينه جيدي دوزهليشلر ائديلمهسه و اونداکي چاتيمازليقلار آرادان قالديريلماسا، آمئريکا بو راضيلاشمادا قالماياجاق . اوولکی آدمینیستراسییادان فرقلی اولاراق بیز ایران ترورچولوغونون گئنیش میقیاسینا لاقئید یاناشمایاجاغیق»، – پومپئو بیلدیریب
بو سؤزلری ایسرایل باش ناظری بنیامین نتانیاهو آمئریکا دؤولت کاتیبی مایک پومپئو ایله تل-اویوده گؤروشو زامانی دئییب کی دونیا اوچون بؤیوک تهلوکه تشکیل ائدن ایرانین نووه آمبیسییالارینا و رگیونال اکسپانیسیاسینا قارشی آپاریلان موباریزهیه آمئریکانین باشچیلیق ائتمهسی بیزی جسارتلندیریر.
«ایران موطلق دایاندیریلمالیدیر. اونون نووه پروگرامی ایله باغلی فعالیتینی و آقرسسییاسینی دایاندیرماق گرکدیر. بیز بونو بیرلیکده ائتمک ایستییریک»، – دئیه نتانیاهو بیلدیریب.
اینگیلتره باش ناظری تئرزا مئی، فرانسا پرزیدنتی امانوئل ماکرون و آلمانییا کانسلری آنگئلا مئرکل ایرانلا ایمضالانان نووه سازیشینی موذاکیره ائدیبلر. طرفلر تلفون دانیشیغی زامانی بیرگه هرطرفلی فعالیت پلانینین ایرانین نووه سلاحینا صاحب اولماسینین قارشیسینین آلینماسی اوچون ان یاخشی یول اولدوغونو وورغولاییبلار. لیدرلر ایرانین بؤلگهده یاراتدیغی پروبلملره قارشی آمئریکانین ده دسته ییندن یارارلانمالی اولدوقلارینی بیلدیریبلر.
خاتيرلاداق کي، آمئريکا پرئزيدئنتي بوندان اول بيلديريب کي، اگر مايين ۱۲-ه قدر نووه سازيشينده موعين دييشيکليکلر آپاريلماسا و اونا لازيمي دوزهليشلر ائديلم، ايرانا قارشي اولکي سانکسييالار يئنيدن برپا ائديلهجک.


text:
تورکمن باغشی لار- مارقوش- دردی باغشی ۱۳۳۱-نجی ئیلدا جرگلان اتراینگ مزارلیق دیان اوبه سئنده دایخان مشغلهدا دونیا ایندی.
به گزارش مارقوش ترکمن صحرا، آتاسنینگ آدی خدر باغشی انه سنینگ آدی اوغل قربان پرویزی ترکمن لرینگ نخورلی طایفهسندن، برقیزهسی بار آدی انه قیز دردی خان خدرباغشی نگ یالنگیز اوغلی اکن. یاشلیق دوری مزارلیق اوبهسئنده مالدارچیلق و اکرانچلیق بیلن گچیار اول وقت مزارلیق اوبه ده مدرسه، مکتب بولمانی اوچین دردی سواد دن محروم قالیار!
دردی نینگ آتاسی خدرباغشی اوز دورنده جرگلان منطقه سینینگ خلیپا باغشی لرندن حسابا گلیار و خدرباغشی نگ خلیپاسی محمدقربان باغشی، آنگرسی ترکمنستانینگ قاری غالا اترابندن گلن، ایرانده باغلیق اوبه سئندا یاشاب ۴۵ یاشئندا، دنیادن گچئب دئر. خدرباغشی و استادی محمدقربان باغشی نینگ یولی قپدل یول اَهنگلری بولئیب دئر.
دردی خانینگ ایلکنجی خلیپاسی شول دورینگ تانیمال باغشی سی یغنی اوز آتاسی خدرباغشی بولئیب دئر. گلجک کی استاد باغشی دادسیندن آیدیم آیتماغی و دوتار چالماغی اورگنیار. ۱۵،۱۶ یاشلریندا دردی هوس جنگ لیک بیلن آیدیم سازا اونس بریار.
آتاسی و محمدقربان باغشی اویلرنه گلیب آیدیم ساز ادنلرینده دردی، دورشنا قولاق بولئیب دینگ لارمش. آتاسی دوتاری دولا سویاب داشری گیدنده دردی چپه کی بولان سونگ آتاسی دوتاری چپ اله کوک لاپ قویاردی ! سونگرا بولسا شول باشدا آیدشئمز یالی ۱۵،۱۶ یاشلریندا آتاسی اونگا دردی جان، اوغلوم، ایندی سینینگ دوتار چالمالی و آیدیم آیتمالی واقتینگ بولیبدیر.
دردی باغشی باش، آلتی یئلنگ دوامنده دوتار چالماغی و آیدیم آیتماغی یاغشی آتاسندان اورنیئب دئر. آتاسی قرق یاشلرنده بیک فراغی نینگ
مختومقلی چکسینگ دردی دوگوندن عاصی بولئب شکایت اتمه بوگوندن
بو اولمک آیریلمق قالیپ دئر اونگدن پدر بیزه میراث قویمش بو دردی
آیدیش لاری یالی آمانتین تابشریب آرادن چقئب دئر دردی نی و اویاسی انه قیزی یتیم قویب دئر، شیله لیک بیلن دردی باغشی یگرم باش یاشلرنده آتاسی و خلیپاسنی الدن بریار. اجه سی اوغل قربان بیلنی برک قوشاب بیراوغلی و بیر قیزنگ اکلنجی هم آتا و هم انا بولیئب اوز بونینه آلیار. و انه سی بولارینگ تربیهسنه شیله بیر اونس بریار و جانندن و مالندن مایه قویار قیزیه قرداش اصلا یتیم دک لرینی دویمانی قالیارلار؛
آتام آرادان چقئن سونگ اوبه یاشولی لری مانگه دردی جان سن آتانگ کارینی دوام بِـر، خلق روحی تایدان پِـسه دوشمه سین خالقی قالقیندئر خلقه هزل بردئیب خواهش اددیلر. اجم سس لندی دردی جان، ایل حالا سه آتنگ سوی دئیب دیر لر. یاشولی لانگ دییاننی اِت و اولاری قناعت لاندیر سوزنی یرده قویمه! من یاشولی لنگ خواهشی و اجمنگ بویروغی بوینچه آتامنگ کارینی دوام ادیم. المه دوتار آلیئب دُووریان اوترشقلرده و تویلارده آیدیم آیتماغه مشغول بولدم و آتامنگ کارینی دولی صورتده یوردنیم اوچین خلقنگ بیک بها سینه مناسب بولدئم! ایل خلقی اوترشقلرده و تویلارده خوش ادمانی باشردم. شونده من یگریم باش یاشلرمده باردم. و شو وقت بولسه من آلتمش باش (۶۵) یاشلرمده، من هم آتامنگ یولی بولن قپدل یول اهنگ لرده آیدم آیدیارین و ایلنگ گوونینی اولاب اولاری روحی تایدان قالقین دیر یارین.
دردی باغشی سونگقی وقت لرده یگرم ئیل باری دمیر قازیق خراسان ولایتی نینگ مرکزی بولان بجنورد شهرینه گوچئب گلدی. دردی بهادری تخمیناً اوتز (۳۰) یاشلرمده قام گرگان رادیوسندن بر توپار بزنگ اوبامز مزارلیقه گلئیب مندن دورت باش آیدیمی یازقاگچیر دیلر؟ شول آیدیم لر شولردن عبارت بولسه گرگ؟ ۱ـ تورقای قوش لر ۲ـ مختومقلی ایشانینگ سوزلرینه دوش گلسه ۳ـ صاید همراه دستانندن قال ایندی ۴ـ سودیگم .
دورت باش ئیل موندان اوزال بجنوردنگ تلویزیونندن برتوپار بزنگ اویمزه گلیب برناچه آیدمی گونی، خلق اوچین افیره بردیلر ! اول آیدم لر شولردن عبارت دی. شیردک بولارسن فراغی نگ سوزلرنه ، سودیگم بو آیدیم لر خلقنگ یورگندن توردی. جرگلان اوبه لریندن و باغلیق دن، مزارلیق دن، گرکزدن، بچه دره دن، حصارجه دن و باشقه ده برناچه اوبه لردن بجنورد تلویزیوننه جانگ ادیئب ینه برناچه آیدم یایلیما برمگنی خواهش ادیلر. تلویزیونگ جوغابکارلری خلقنگ اسلگی بوینچه ایکی آیدمی ینه ده گوونی افیره بریب ملتنگ گوننی آوله دیلر.
من گلستان ولایت نگ کلاله شهرینده چاریارقلی بایندری مقدمنگ یول باشچی بولیئب ایشله یان قره دالی گوکلانگ آدینی گوتریان و ارشاد اداره سنینگ طرپندان قوریلان فستیواله قاتناشئب مناسب اورنلری قازانئپ بیک سیلاغ لر بیلن سیلندیم.
دردی خان باغشی نگ مشغله یغدایندن سوز آچر بولساق دورت عیالندن ۱۱ چاغه سی بار! یدی سی اوغلن دوردی سی قیز ، اولردن باش اوغلی اویردم و دورت قیزی بولسه دورموشه چقئردیم. ینه حاضر اویرمه لی ایکی اوغلوم بار انشاءا… خدای عمر برسه اولری ده اویریب گوزلی باشلی ادرن.
دردی باغشی تازه دنیا گلن وقتی خدرباغشی نگ اوینه ترکمن صحرانگ بللی یاشولی سی و خانی اینچهلی دردی خان یانق گلیار و خدرباغشی نگ تازه دنیا گلن اوغلانینگ یوزینی سیپالاپ خدرباغشی دان تازه دنیا گلن اوغلی نینگ آدینی سورا یار و خدرباغشی دردی دیئب جوغاب بریار. دردی خان اونده بو چاغا منینگ آدیمی گوتارسین اونده بو چاغانگ آدی دردی خان بولسین دیئب دردی خان آدقویار.
دردی بهادری برصنغت (صونغات) آدم سی حکمنده ایل گونه سونگقی تابشرقی سی شیله دیر که :من ایل گون دن دوغان و قرینداشلردن و دوست یارلردن تویس یورکدن راضی دئرن! و اولارینگ جان ساغلیقی و ایچری ماشغلهلرنینگ آبادان چیلیق لارنی تویس یورکدن خدای تعالی دان اسلهیارن و یاشلردن اسلگیم شودیر آیدیم سازه چین یورکدن قزقلانینگ آیدیم ساز آدمنگ روحی بایلقی دئر.
تیارلان: مهندس عبدالرحمن قزلجه


text:
سو
سو یئر اوزونده چوْخ تاپیلان، قوخوسوز، دادسیز شیمیایی بیر ترکیبدیر. هر اینسانین یوزده یئتمیشبئشی سوداندیر. گؤل، چای، دنیز و اوقیانوسو اولوشتوران آخیجی ماده، سودور.[۱]
کیمیاسال فرمولو:(H2O) ایکی هیدروژن و بیر اوکسیژن
ایچیندهکیلر
دینلرده[دَییشدیر]
ایسلام[دَییشدیر]
قرآن کیتابینین انبیا سورهسینین ۳۰-جو آیهسینده بئله یازیلیبدیر:
(عربجه:
)
آنلامی:
موسلمانلار سو ایله دستاماز آلارلار، غسل تؤکرلر و بۇ ایش نامازدان اؤنجه گرکلی و قرآن اوخوماقدان اؤنجه یاخشیدیر. مسجیدلرده، اؤزللیکله اسکی مسجیدلرده، بۇ ایشهلره گؤره حوض جورلردیلر. ایسلامدا سو هر نهدن پاک ائدن بیر شئی دیر.


text:
ایفاده اوبرازلیغی «نادر الهی» شعرینده
همت شهبازی
ادبی توپلوموموز اوزون زامان حسرتینی چکن، چاغداش شعریمیزین نومایندهلریندن اولان و شعرلری هله چاپ اولمادان بیر سیرا ائتکیلر بوراخان اوستاد شاعیریمیز نادر الهینین شعر توپلوسو نهایت کی «بو قفس ده اوچدو بلکه» باشلیغیندا چاپ اولدو. بو کیتابدا دیققتیمیچکن شاعیرین ایفاده اوسلوبو ایدی. اونون شعر اوسلوبونو (مضمونو استثنا ائدهرک) ایکی جهتده آراشدیرماق اولار:
الف) شعر قالیبی (بونون اوزرینده قیسا دایاناجاغام)
ب) شعر فورماسی (یا ایفاده اوبرازی)
شعر قالیبی ایچهریسینده: غزل، قوشما، گرایلی و حتتا سربست شعر قالیبلری و بونلارا عاید اولان وزن (اؤلچو)، قافیه و ردیف مسئلهلری دورور.
فورما ایسه، شعرین دئییم صنعتی و ایفاده تکنیکلرینه قاییدیر. گؤروندویو کیمیبونلار هر ایکیسی ده شعرین اوز و ظاهیری گؤرونتوسو ایله ایلگیدهدیر. منیم ده بو یازیدا توخوناجاغیم مقام ائله ایکینجی اوسلوبدور.
نادر الهی بیرینجی اوسلوبدا یعنی شعر قالیبلریندن استفاده ائتمکده کئچمیش عنعنهیه صادیقدیر. یعنی اونون شعرینده عروض، هئجا وزنی، قافیه، ردیف عنعنهسی کئچمیشده اولدوغو کیمیواردیر. حتتا او کلاسیک شعرده اولان مثلن قافیه، وزن فورمتلری اوزرینده ده دَییشیکلیک وئرمهییر. وزن تکرار گلن و شعری ریتمیکلشدیرن چوخ سسلی حرفلردن تشکیل تاپان قافیه و تکرار کلمهلی ردیفلردن عیبارتدیر. وزنده عنعنه سینماییر. بونا گؤره بو حاقدا کلاسیک شعرله نادرین شعرینده فرقلنمه یوخدور.
منجه نادر الهی بو موضوعدا اؤز شعرینی کلاسیک شعردن آییرماق اوچون یوموشالتمالی ایدی. بو دا اؤلچو بؤلگولرینده ریتمیاویناقلیقدان سالماقلا مومکون اولا بیلردی. بونون اوچون او آربازامانلی، آرباهئجالی اولان ضربه و تاققالاری آزالتمالی ایدی. سؤزون کسهسی: شعری اویناق ریتمدن سالمالی ایدی.
اؤرنک اوچون:
الف) قوشا ایشلک عینی سؤزلر (مثلن: بولود-بولود، چینار-چینار و… کیمیسؤزلر) شعری ریتمیکلشدیریر. تکرار و قوشا ایشلهنن سؤزلر، شعرین گوجون آلیر (باخ ص ۵۴)
ب) «ردیف» موضوعسو منی داها چوخ قیجیقلاندیران مسئلهلردندیر. اونا گؤره کی تکجه نادرین شعرینده یوخ، عمومیتله کلاسیک قالیبینده یازیلان شعرلرده، ردیفین حذف اولماسینین طرفدارییام. ردیف حذف اولدوقدا شعر ریتمدن دوشور. ریتمدن دوشنده کلاسیک شعرله فرقلهنیر. ایکینجیسی ایسه، بئیتین اؤزایچینده، معنانین انکشافینا امکان یارانیر. اؤرنک اوچون:
سسیم سکوتا بوروندو،غزللریم اوشودو
خزل – خزل آیاغا دوشدو، اللریم اوشودو (ص۵۳)
“اوشور” ردیفی حذف اولسا و ۴٫جو بئیت ایلک بئیت کیمیگئتسه ایدی شعر قافیه ایله ردیفلهنه بیلردی (وزنی اویغونلاشدیرماق شرطی ایله):
او سئودا ساچلی پریشان پاییز، او قیز سولدو
و من ساز اولدوم آسیلدیم و تئللریم اوشودو
ردیف حذف اولاندا شعر یئنی چالار قبول ائدیر. قافیه «سولدو، گولدو، دولدو» کیمیسؤزلرله همقافیه اولسایدی شعر شابلون (کلیشهای) ریتمدن چیخاردی.
یا باشقا بیر شعرینده ردیفین شعرده هئچ بیر رولو یوخدور. سادهجه شعری ریتمیکلشدیریر و طبیعی کی کلاسیک شعرله ده اویغونلاشیر:
باخمایین کی اونودولموش اوجاغیق، آی ائللر
داوا -درمان دولوسو، بور-بوجاغیق، آی ائللر! (ص ۶۶)
بو شعری ردیفسیز یعنی “آی ائللر”سیز سوناجاق اوخوسانیز شعره هئچ بیر خلل گلمهیهجک، اوستهلیک بئیتلرله اویوشمایان و شعرده رولو اولمایان ردیفی ده حذف ائلهمک اولور (مصراعلارین وزنینی اویغونلاشدیرماق شرطی ایله).
بونلاری دئمکدن مقصد اودور کی بعضی شعرلرده ردیف و یا قافیهنین عینی حرف و کلمهلرله تکرار اولونماسی شعری هم ریتمیکلشدیریر مضمون باخیمیندان دا هر بیر بئیتده تکرار اولان مضمونا سبب اولور. یعنی تکرار کلمهلر یئنی مضمون گتیرمیر. قاباقکی مصراعدا اولان مضمونو، سونرا کی مصراعلارا کؤچورور. بعضن ده بو قافیه و ردیفلر، بئیتین اساس مضمونونو تشکیل ائدیر. یعنی بئیتین مضمونو، اؤز آنلامینی، قافیه و ردیفله تاماملاییر. داها دوغروسو مضمون، گؤزونو قافیه یا ردیفه تیکیر. اونونلا اؤزونو تاماملاییر. بو مسئله ایله ده ایشیم یوخدور. بو عمومیتله کلاسیک قالیبلرده یازیلان شعرلرین چوخوندا واردیر و تکجه نادرین شعرینه عاید دئییل.
بس نادر الهینین شعرینی فرقلندیرنهانسی جهتلردیر؟ بو سوالین جاوابینی یوخاریدا دئدییم ایکینجی اوسلوب فورمتینده یعنی شعر فورماسیندا آختارماغا جهد ائدهجهیم.
منیم سؤزوم نادر الهینین شعر فورماسی و ایفاده اوبرازی اوزریندهدیر. بو اؤزللیکله نادرین شعرینه مخصوص اولاراق، بیر چوخ شعرلرینده اؤزونو گؤستریر. یوخاریدا دئدییم عروض و یا هئجا اؤلچوسو کلاسیک شعرده اولدوغو کیمی، نادرین ده شعرینده واردیر؛ آنجاق سؤزجوکلرین ایفاده حرکتی و تصویرلرین مودالاشماسی ایله قوتولاشیب آچیق قالماسی و شعر کاراکتئرلرینین فرقلنمهلری نادرین شعرینی کلاسیک شعرده اولدوغوندان فرقلندیریر. داها دوغروسو شعرین فورمال عنصرلری، کلاسیک شعرین فورمال عنصرلرینه اوخشامیر. بو ایفادهلرین، شعر ایچینده اوبرازلاشان جهتلری واردیر. (هه. آرا وئرمهدن آرتیرمالییام کی نادرین شعری کلاسیک شعرله مقایسهده مضمون باخیمیندان دا استقامتینی رئاللاشما و گوندهلیک انسان قایغیسی خئیرینه دَییشیر. (اؤرنک: صص ۱۰۹، ۱۱۰، ۱۱۴، ۱۲۰، ۱۲۴ و… شعرلر) بو اؤزو، باشقا بیر باشقا آراشدیرما طلب ائدیر).
کلاسیک شعرده ده عینی اؤلچودن (وزن) استفاده ائلهین شاعیرلر وار. محمد فضولی استفاده ائلهدییی مثلن بحر هزجدن قوسی تبریزی ده استفاده ائلهییر. آنجاق اونلاری قالارغی ائدن دئییم فورمتی یا شعر فورماسیدیر. نادر ده بونلارا تای. اصلینده نادرین شعری، سؤزلره بدیعیلیک واریانتینی یوکلهییر. اونون شعرینده ایفاده اوبرازلاشیر. شخصیت، کیملیک قازانیر. یعنی ایفادهنین ظاهیری گؤرونتوسونو عیانی تمثیلینی بیز تیپیک بیر کاراکتئر کیمیگؤروروک. اوبراز حکایهچیلیکده بوتون داورانیشلاری و ایفادهلری ایله سئچیلیب تانینیر. بونو نظره آلاراق بو اؤزللیک شعره قاتیلدیقدا، شعره آخدیقداهانسی اؤزللیکله حکایهده اولان اوبرازلا فرقلهنیر؟ ایفاده ائستئتیکاسی ایله. اوبراز ائستئتیکا ایله بدیعیلشیر. حکایهچیلیکده اوبراز مختلیف شاخهلری ایله سئچیلیر: انسانی اوبرازلار، طبیعت و توپلوملا باغلی اوبرازلار.
بونلاردان انسانی اوبراز ان یایغین اوبرازدیر حکایهچیلیکده. بو حاقدا شعرله حکایهنی فرقلریندن جهتلردن بیری بودور کی: شعرده انسان اؤزو کاراکتئر اولماییر. اونون دئییم و داورانیشلاری کاراکتیریستیک جهتلر آلیر. نادرین شعری بو کانتئکستده اوبرازلاشیر:
شنگولوم! قاچ اؤزونو قورتار الیمدن هلهلیک
قورد وار منده… منیم نازلیم!… آیی وار منده (ص۴۱)
گؤروندویو کیمیبوردا بیر بئیت، بیر حکایهنین ایشینی گؤرور. یعنی اونون شعرینده اؤرنک اوچون “آنا” اوبرازینین تیپینی آییرد ائتمک اولماز. آنا تیپینین نئجه داورانماسی نئجه ایفاده اولونماسی بؤیوک بیر تصووره چئوریلیر. بونا اورهییمیز ایستهدییی قدر اؤرنک وئرمک اولار بیر ایکیسینه اشاره ائدیرم:
صفحه ۱۰۹ دا ایکی بندده آتانین نه قدر باشی آشاغیلیقلا ائوه قاییتماسینی اوبرازلاشدیران شاعیر، سون بندده آنانین موضوعلا نئجه داوراندیغینی، دویغوساللیقلا اوخوجویا آشیلاییر. بوردا اساس کاراکتئر، شخصلر دئییل. دئییملرین حرکتی ایله اوبرازلیق حددینه قالخان ایفاده تکنیکلریدیر.
و یا:
-«او گلسه ایت اولوب هورهجهیم من
سو دا ایچهجهیم ایت بینهسیندن
گؤرهسن او گونو گورهجهیم من؟»
دئدی، دیسگیندی بیر آیاق سسیندن! (ص۱۱۰)
بالاسینین یولونو گؤزلهین آنانین گؤزو، بالاسینین پلاکی ایله راستلاشیر. بو اؤزلویونده عادی و رئال بیر روایت و سوژئتدیر؛ آنجاق آنانین دیلیندن سؤیلهنیلن ایفادهلر، آنانی یوخ، ایفادهلری تیپیکلشدیریر:
آنا آختاردیغی گونو گؤرمهدی،
او داها دیسگینمیر آیاق سسیندن
آنا ایت اولمادی، آنا هورمهدی
آنا سو ایچمهدی ایت بینهسیندن. (ص ۱۱۰)
و یا:
صفحه ۱۱۴ ده آنانین زلزلهده تورپاق آلتدا قالان بالاسینین زلزلهدن قاباقلا زلزلهدن سونرا کی ایفاده طرزی، انسانین طالعی ایله تورپاغین دانیشماغینا و آنا-بالا آغیتینا چئوریلیر. ایفاده، سوژئتین اؤن سیراسینا کئچیر. شعری اوخویاندا، آنانی، بالانی آرخادا ساخلاییرسان. گؤزون قاباغیندا صحنهلشدیریلن، جانلاشدیریلان مسئله ایفادهنین کیملیک و اوبراز قازانماسیدیر.
و یا:
اونو باشا سالماق، مصیبت اولوب
منیم قاری ننهم دوز دولت اولوب! (ص ۱۷۳)
شاعیرین قصدی نه «قاری ننه» نه ده «دولت» اوبرازلارینی یاراتماق دئییل. شاعیر «دولت» قاورامینین اوزرینده اولان آنلاییشی چوخالتماق ایستهییر. یعنی ایفاده شاعیرین هم اوسلوبونو معین لشدیریر هم ده معناسینی چوخالدیر؛ تکثیر ائدیر. حکایهچیلیکده اوبراز تیپیکلشیرسه شعرده سؤزلر اوبرازا فیقور وئریر:
ساچلارینین حسرتیندن
دئدیم داراغا دؤنهجک
آه گولوم! نه بیلهیدیم من
الیم اوراغا دؤنهجک
آی بو قارانلیغا قادام
قویمادی بیر اولدوز دادام
واللاه بو آسیلان آدام
بیر گون چیراغا دؤنهجک (ص ۱۰۳)
نادرین شعرینده کی ایفاده اوبرازینین سئچیلن اؤزللیکلریندن بیری بودور کی ایفاده بوتون کاراکتئرچیلییی ایله اوبرازلاشیر. ساده سؤزله دئسک ایفاده کاراکتئردن اؤزل آنلاییش وئرن و اوخوجودا اوندان بیر تصوور یارادان اوسلوبدا یعنی جومله بوتؤولویونده اؤزونو گؤستریر. نثرده ایفاده کامیل اولماسا کاراکتئرین نه کیمیخصوصیتلره قاتیلدیغی آنلاشیلماز قالیر. یعنی کاراکتئر، جوملهنین آنلاییشینین معنالانماسی ایله کیملیک قازانیر. نادرین شعرینده، نثرین بو اؤزللییی کاراکتئری کامیللشدیریر؛ یعنی شعر، نثرین جومله ایله تام معنالیلیغینی آلیر، اونا پوئتیک جهتلر قاتیر. بو فرقله کی شعرده داها کاراکتئر یارانمیر. شعرده فیقوراتیو اوبراز، ایفاده لحنلری، دئییم اینتوناسییاسی یارانیر.
بیزیم عادت ائتدییمیز کیمی، شعرده ایفاده، کلمهنین مجازی اوسلوبوندا یا دا ترکیبی بیر جهتده اؤزونو گؤستریر (اؤرنک اوچون: توصیفی یا تشبیهی اضافهلرده، مجازلاردا و … ) بو کیمیترکیبلرده «فعل»ین رولو کنارا وورولور بونو نادرین بیر شعری ایله آچیقلاماق ایستیرم:
باشیم بیر آچیلسین دئییردیم، دوردوم…
الیمده ایتمیشدی بالاجا الین
اوشاقلار ائوینین قاپیسین ووردوم
حسرت بَی اولموشدور، آیریلیق گلین! (ص ۱۲۰)
وردیش ائتدییمیز شعرلرده یوخاریدا گلن جوملهلری ترکیب بیچیمینده ایشلنمهسینه شاهید اولموشوق: اؤرنک اوچون: «حسرت بهیی (=داماد حسرت)، آیریلیق گلینی (=عروس جدایی) چیخدی» کیمی. بو ترکیبلره هرنه فعلی آرتیریلسا «فعل» سانکی گؤزدن دوشموش بیر کلمه اولاجاقدیر. فعلین رولو اولمایاجاقدیر. اوخوجونون دیققتینی چکن ترکیبلردیر. آنجاق «حسرت بَی اولموشدو» دئینده «اولموشدو» فعلی ده معنادا اشتراک ائتمکله یاناشی ایفادهنی بدیعیلشدیریر. دئمهییم بودور کی: نادرین شعرینده، بو مسئله جوملهیه یاییلیر. یعنی کئچمیشده قولاق آردینا وورولان «فعل» مسئلهسی، نادرین شعرینده رول فبول ائدهرک، ایفادهنین اوبرازلاشماسیندا اشتراک ائدیر. «فعل»ین ایفاده ده رول قبول ائتمهسی یعنی نثرین اؤزللیینی منیمسهمکدیر شعرده. شعرین ایفادهسینده بئکار قالان فعل بدیعی ایفادهده رول قبول ائدیر. بو سؤز، نادرین شعرینی نثر اوسلوبوندا دئییلمهسی کیمییانلیش تصووره یوزولماسین. چونکو نادرین شعری، نثرین بو اؤزللیینی شعرین خئیرینه باشقا بیر اؤزللیکله یاناشاراق، اونو شعر اوچون دوغمالاشدیریر. او دا یوخاریدا دئدییم ایفاده اوبرازیدیر.
«آراز آخیر» دئدیکده، آراز چایینین سویونون آخماسی نظرده توتولور. بورادا گؤروندویو کیمیتاکید بیر کلمهنین اوزرینده یعنی «آراز» کلمهسینین اوزریندهدیر. «آخماق» فعلینه پوئتیک رول وئریلمیر. یالنیز «آراز» کلمهسی ایفادهنین بیر قیسم رولو اوزرینده دایانیر. بو معنادا، بو کیمیدئییملر او قدر یایغین استفاده اولونوب و او قدر شابلونلاشمیش وضعیت آلمیش کی آرتیق اوخوجو اونون مجازی معنادا اولدوغونا وارمیر، ترسینه اونو بیر حقیقی معنا کیمیدوشونور. زامان کلمهنین آنلام دَیرینی یونتالاییب سوروشدورور (فرسایش). زامان اؤتدوکجه و کلمهلر آغیزدا، شعرده تکرار اولدوقجا آنلامینی دا کانکرئتلشدیریر. اؤزل اولماقدان چیخیر و عمومیلشیر. یعنی کلمه ایشلندیکجه، ایلک دفعه ایشلندییی معنانی، سونرالار وئرمیر. اونا گؤره کی تکرار اولور. بونو نظره آلاراق بعضن شعریمیزده، نادرین شعرینی یامسیلایان شعرلر ده گؤرورم. بو، شعریمیز اوچون خطرلی و ریسکلی بیر ایشدیر. اونا گؤره کی، نادرین ایشلتدییی ایفاده، دئییم و یوروتدویو کلمه حرکتی اؤزلویونده و هله اؤز شعرینده یاواشیاواش عادت و عنعنهیه چئوریلیر. اؤزو اوچون کیملیک قازانان بیر شعر اوبرازی اولموش نادرین شعری. بونا گؤره، بو شعر کیملییی، باشقاسینین شعر کیملیینه گیردیکده، آچیقـآیدین ساختا اولدوغو گؤرسهنیر.
البتده بونو دا وورغولاماق ایستردیم کی ایفادهنین اوبرازلاشماسی فارس ادبیاتیندا داها چوخ تورک دیللی فارس شاعیرلرین دیلینده اؤزللیکله خاقانی و صائب تبریزینین دیلینده ده گؤرمک اولور. نادرین شعری ده، گوندهلیک دئییم و اوسلوبدان یارارلانانداهارداسا بو اوسلوبو خاطیرلادیر. حتتا صائب تبریزینین دیلینده، اوسلوب یالنیز بیر بئیتده کامیللشیر. بونا گؤره من بیر آز دا موضوع دایرهسینی کیچیکلشدیرهرک دئییرم کی:
ایفادهنین اوبرازلاشماسی، بیر کلمهدن توتموش شعرین سونونا قدر حرکتده اولان بوتون جهتلری چئورهیه بیلر. بعضن نادرین شعرینده، بیر کلمه اؤزو ایفادهنی کامیللشدیریر. اؤنملی بودور کی ایفاده مستقل بیر جومله اولمامالیدیر. یعنی ایفاده اونونلا سونا چاتدیقدا، شعر اوبرازلاشمایاجاقدیر. شعری اوبرازلاشدیران ایفادهنین سورکلی اولماسیدیر. اؤرنک اوچون یوخاریدا سؤزو گئدن شعرده «دولت» سؤزو، ایفادهنی کامیللشدیریر؛ آنجاق مستقل و آیریجا بیر ایفاده کیمیایشلنمهیه امکان وئرمیر. اونون داوامیوار. یعنی «دولت» دئدیکده اوخوجو اونو اؤز سوبیئکتینده آنلامینین اوجونو توتور، انکشاف ائتدیریر و اؤزو ایستهدییی یئرده قاباغینی باغلاییر آنلامین. یعنی آنلامیبیتیرن اوخوجودور. شاعیر ایفادهیه، توکنمز اوبراز وئرهرک اوخوجونون بئینینه آخیدیر، اونونلا جالاشدیریر. اوخوجونون جیلدینه کئچیر؛ و اونونلا ایفاده ساکیتلشیر، طبیعیلشیر. یعنی عادی و مستقل بیر جومله و آنلاما چئوریلیر.
بوتون بو دئدیکلریمدن بو نتیجهنی چیخارماق ایستیرم کی شعر فورمالاشماق اوچون شابلون و ذهنه اویغون و تانیش گلن و عادت اولونان ایفادهدن اوزاقلاشاراق، اونون استقامتینی یئنی آب-هاوایا یؤنلتمهلیدی. نادرین شعرینده، کلاسیک شعر کاراکتئرلری یوخدور. کلاسیک شعر کاراکتئرلری، کلاسیک شاعیرلرین شعرلرینده عینی ایله تکرار اولونور. مثلن گؤزو، نرگس دئیهرک مست و خومار آنلامینا کاراکتئریزه ائتمک اکثر شاعیرلرین شعرلرینده عینی ایفاده ایله گؤرمک اولور، آنجاق نادرین شعرین بو ایفادهلر هئچ ایشلنمیر. نادر الهی بونلارین یئرینی باشقا شعر تکنیکلری ایله دولدورور. بو او دئمکدیر کی او کلاسیک شعر فورماسینینین ایفاده یؤنلرینی دَیردن سالیر؛ شعر قالیبلرینه توخونمادان یئنی بیر ایفاده فاکتورونو او قالیبلره یوکلهییر.
من نادرین شعرینی، کلاسیک شعر قالیبلریندن اؤزللیکله «گرایلی» قالیبیندن آیریلماسینی ایستهمیرم. اونا گؤره کی اونون ایفاده اوبرازلاری «گرایلی» قالیبینده تاماملانماییر. ایفاده، شعرین بوتونونده اؤزونو گؤستریر. (اؤرنک اوچون ص ۹۶ شعرینه باخ). داها دوغروسو ایفاده، غزلده اولدوغو کیمیگرایلی قالیبینده مصراع و یا ان چوخو بئیتده سونا چاتماییر. ایفاده مصراعدان مصراعیا سوزولور و شعرین بوتونونو چئورهییر. نادرین بعضی قوشمالاریندا دا ایفاده، هر بیر مصراعدا تکباشینا قالیر. حتتا بعضی قوشمالاردا ایفاده لازیم دئییل. مشهور شعرینده بیر ترجیعبند کیمیتکرارلانان «دونیانین اؤلهیدی بالاسی بئله!» مصراعسینا دیققت یئتیریلسه تکرار اولان بو مصراع اصلینده بیر چوخ بندلرده گتیریلمهسی لازیم دئییل. معنانین، ایفادهنین تاماملانماسیندا دا رولو آزدیر. عینی حالدا، مضمون باخیمیندان دا دونیایا عاید شابلون بیر دوشونجهدیر. حال بو کی بیر چوخلارینا دونیا اؤیولمهیه دَیر بیر فءنومئندیر. بو دوشونجه، کلاسیک شعرین قالیقلاری کیمینادرین شعرینه داخیل اولدوقدا، ظاهیرن خوش دا گلسه، پروفسیونال بیر بوجاقدان یاناشدیقدا عدالتلی بیر باخیش دئییل دونیایا گؤره. تکلیف ائدیرم اوخوجولار بو شعری او مصراعسیز اوخوسونلار. منجه او مصراع اولماسا دا مضمون و ایفاده اؤز یئرینده و کامیلدیر.
نادر الهینین ایفاده اوبرازیندا، قاپالیلیق (ابهام) دا یوخدور. عادی اوخوجو دا اونون هم ایفاده اوبرازینین نئجهلیینی کشف ائده بیلیر هم ده بو ایفادهنین آرخاسیندا گیزلهنن معنانی دا چوخ راحاتجا آلا بیلیر. آشاغیدا کی بئیتله باشلایان شعرین بوتونو بو سؤزه شاهیددیر:
بولودام… آمما آغلاغان دئییلم
اورهییم دولماسا، یاغان دئییلم (ص ۴۶)
یعنی شعر، هم پوئتیکدیر هم ده قاورانیلاسی مضمونو وار. بو ایکی ساحهنی جالاشدیریب اوخوجونو اؤزو ایله آیاقلاشدیران شعرلریمیزین سایی بارماق سایی قدردیر. بایاغیلاشان شعریمیز، پوئتیکلیکدن، پوئتیکلشن شعریمیز ایسه، بایاغیلاشان شعردن یوللارینی، جیغیرلارینی آییریب اوزاقلاشدیریرلار. یعنی نادرین شعرینده، نه شعری بایاغیلاشدیریب «کوتله ده باشا دوشسون» ایفادهسی، نه ده شعری پوئتیک قاپالیلیغا آپاراراق آیاغینی توپلومدان قیرما دئدی-قودوسو واردیر. نادرین شعر ایفادهسی، هم کوتله هم ده انتئلئکتووال توپلومون روحونو اوخشاییر.
موغان- ۱۳۹۵/۱۲/۱۴


text:
مسألة: المعروف انّه یشترط العلم بالثمن قدراً
ثمن میقدارینین بیلمگینین شرطلیگی معروفدور. (هامی دئییر ثمنین میقدارینین ساتیجی و موشتری طرفیندن بیلینمهسی شرطدیر.) بیرینین (ساتیجینین و یا موشترینین) قویدوغو قیمتله ساتیلسا، «المختلف» و «التذكره»دهده قئید اولان كیمی، ایجماع اولاراق باطیلدیر. شهید ثانی «الروضه»ده و سلطان العلماء «حاشیة من لایحضره الفقیه» كیتابیندا «اتفاقاً» كلمهسینی یازیبلار. «السرائر» كیتابیدا «بئیع یالنیز موشترینین حؤكمو ایله اولسا باطیل اولار» مسألهسینده دئییب: «موسلمانلار ایختیلافسیز اولاراق، ثمنی ذیكر اولمایان مبیعین بئیعینی باطیل بیلیرلر».
بو مسألهنین اساسی و دلیلی، موسلمانلار آراسیندا معروف اولان «نفی غرر» حدیثیدیر.
آشاغیداكی روایتده ایمامین سببلندیرمهسی [ثمن میقدارینین بللی اولمادیغی دورومدا] باطیللیگی تأیید ائدیر:
حمّاد بن میسره، ایمام صادقدن (ع) و او دا آتاسی ایمام باقردن (ع) روایت ائدیر: «پالتاری دیناردان بیر دیرهم اسكیگه آلماق جاییز دئییل چونكی سن بیر دینارین نئچه دیرهم اولدوغونو بیلمیرسن». (اوّللر هر بؤلگهنین اؤزونه مخصوص دیناری واریدی. مثلاً بیر بؤلگهنین دیناری باشقا بؤلگهنین دیرهمیندن داها كیفیّتلی و دَیَرلی اولاردی.)
لاكین «رفاعة النُخّاس»[1]ین صحیحهسینین ظاهیری بونونلا مونافاتلیدیر. او دئییر ایمام صادقدن (ع) سوروشدوم: «بیر كیشی ایله اونون كنیزی بارهده دانیشدیم. اونو منیم حؤكمومله منه موعامیله ائلهدی. (قیمت تعیینینی منه بوراخدی.) كنیزی اوندان قبض ائدیب تحویل آلدیم. سونرا اونا مین دیرهم گؤندریب اونا دئدیم: «بو مین دیرهم منیم سنه حؤكمومدور اونو قبول ائدهسن». آما او آلماقدان ایمتیناع ائلهدی. منده مین دیرهمی اونا گؤندرمهمیش كنیزله یاخینلیق ائلهمیشدیم». ایمام بویوردو: «منجه كنیز عادیلیانا قیمتله قیمتلندیریلسین. تعیین اولان قیمت، سن وئرندن چوخ اولدوغو تقدیرده گئریده قالانی اونا گؤندرمهلیسن. آما یوخ، سن یوللادیغیندان آز اولورسا داها بیر شئی آلمامالیسان و قیمت همن قالار». رفاعه دئییر حضرته دئدیم: «اونونلا یاخینلیق ائدندن سونرا اوندا بیر عئیبه راستلانسام نئجه گؤرورسوز؟» بویوردو: «اونو قایتارانمازسان یالنیز صحیح و عئیبلی آراسیندا قیمت فرقینی آلا بیلرسن». [روایتین سونو]
مسألة [ من شروط العوضین: العلم بقدر الثمن ]
المعروف أنه یشترط العلم بالثمن قدرا، فلو باع بحكم أحدهما بطل إجماعا، كما عن المختلف والتذكرة ، واتفاقا، كما عن الروضة وحاشیة الفقیه للسلطان .
وفی السرائر فی مسألة البیع بحكم المشتری إبطاله بأن كل مبیع لم یذكر فیه الثمن فإنه باطل، بلا خلاف بین المسلمین .
والأصل فی ذلك: حدیث " نفی الغرر " المشهور بین المسلمین.
ویؤیده: التعلیل فی روایة حماد بن میسر، عن جعفر، عن أبیه علیه السلام: أنه كره أن یشترى الثوب بدینار غیر درهم، لأنه لا یدرى كم الدینار من الدرهم .
لكن فی صحیحة رفاعة النخاس ما ظاهره المنافاة، قال: " سألت أبا عبد الله علیه السلام فقلت له: ساومت رجلا بجاریة له فباعنیها بحكمی، فقبضتها منه [ على ذلك ] ثم بعثت إلیه بألف درهم فقلت له: هذه ألف درهم حكمی علیك فأبى أن یقبلها منی وقد كنت مسستهاقبل أن أبعث إلیه بألف درهم؟ فقال: أرى أن تقوم الجاریة بقیمة عادلة، فإن كان قیمتها أكثر مما بعثت إلیه كان علیك أن ترد ما نقص من القیمة، وإن كان قیمتها أقل مما بعثت إلیه فهو له.
قال: قلت : أرأیت إن أصبت بها عیبا بعد أن مسستها؟ قال: لیس علیك
أن تردها علیه، ولك ان تأخذ قیمة ما بین الصحة والعیب "
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
خلوت کوچهمیزده ع.ن. چاپار هر زامان بو سسی ائشیدیرم من هرگئجه، هر سحر کوچهمیزدن کئچن بیر آیاق سسی … آیاق جینگیلتیسی بو خلوتلییه یئنی بیر حزن ایله سس یاییملاییر؛ او سس، بیر سوکوتدان قاوزانیرسادا یئنه بیر سوکوتا یول آلیب گئدیر! … هر زامان بو سیرره اویورام نهدن؟ هارادان بیر نفر؟ – بو یولو سئچن – بس آلیر نفس؟! .. او ...Read More »
بیر سؤز دئدیم من ؟!/ ع.ن. چاپار
بیر سؤز دئدیم من ؟! ع.ن. چاپار دئمیشدین یاز اولمامیش گلرسن سن، سئوگیلیم یازدا گلدی ساووشدی، سولدو چیمن سئوگیلیم آمما سن گلمز اولدون، بیلمم ندن سئوگیلیم نه ائشیتدین، یوخسا بیر سؤز دئدیم من، سئوگیلیم؟!. بوینون چیگنینه قویدو، سولدو گؤزهل یاسیمن سارالدی باغریمیزدا، چیچکلر چیمن – چیمن یازدا اولدو، گلمه دین! .. ساورولدو دنلی خیرمن نه ائشیتدین، یوخسا بیر سؤز دئدیم ...Read More »
یئنه بیزه پاییز گلیر!…/ ع. ن. چاپار
یئنه بیزه پاییز گلیر!… ع. ن. چاپار یئنه بیزه پاییز گلیر؛ نغمهسینی دینلهییرم – بیر سیزغینین. ائله گلیر منه گویا هر بیر نسنه سیزیلداییر؛ – سانکی نهیه یاس توتاجاق بیر کیمسه تک!… گؤزه چارپیر کوچهلرده کوچهلرین سوکوت – سوکوت استقبالی؛ بودور بیزیم کوچهلرین – ساری طالع، بوز اقبالی!… یئنه بیزه پاییر گلیر؛ سحر سالیب چؤهرهسینه دومان – دومان اؤرپهیینی. اورهییمله ...Read More »
باش ایمهدیم / ع.ن. چاپار
باش ایمهدیم ع.ن. چاپار من سولارا باش ایمهدیم، سو اؤپمهدیم؛ و دئمهدیم اسراریمی هئچ بیر سویا… من داشلارا باش ایمهدیم، داش اؤپمهدیم؛ و دئمهدیم اسراریمی هئچ بیر داشا… سو تانریدیر؛ قدرتیندن یاشیللیقلار گؤیرمیشدیر قارا یئردن؛ او گلمیشدیر حیات وئرسین بیزه گؤیدن. سو سیرریمیساخلایانماز ؛ و دئمهدیم اسراریمی هئچ بیر سویا… داش تانریدیر؛ بینالارین بینؤورهسی باسیلمیشدیر داشدان بوتون؛ داش هئیکللر بوت ...Read More »
گؤروشهجهییک بیز / ع.ن. چاپار
گؤروشهجهییک بیز ع.ن. چاپار دیلیمده قابارلانان آجی دردلرین زوققولتوسونو دینلهیهجکسن. اورهییمده زهرلی گونلردن آسیلی ایتی – ایتی سونگولره قاماشاجاق گؤزلرین. گلهجهیم گئجهلی یوللاردان قانلی – قادالی. گؤزلریمده چیراق یاناجاق، اللریمده فانیس. سوکوت – سوکوت مهربانلیقلاردا سحریمله قارشیلاناجاغام – بیر سحر… هیچقیراجاق ایچیمیز چکیله – چکیله. گؤروشهجهییک بیز گؤروشهجهییک بیز.Read More »
شاختا بابا، قیش بابا / ع. ن. چاپار
شاختا بابا، قیش بابا ع. ن. چاپار ائودن چؤله چیخدی قیز قیزین آدیدی “اولدوز” بیردن آیاغی زویدو اونو یئره ووردو بوز دوردو اؤتدو بوز اوسته او گؤزهل بویو بسته اوزون توتدو قارلارا سؤیلهدی خسته – خسته: “شاختا بابا ، قیش بابا بوردان تئز سوووش بابا گئت گونشلی یئرلره اونلاردا قیزیش بابا ! اودوموز یوخدور بیزیم ائومیز سویوخدور بیزیم بیز ی ...Read More »
دؤیونهجکدیر اورهکلر کیمی / ع. ن. “چاپار “
دؤیونهجکدیر اورهکلر کیمی ع. ن. “چاپار “ اللریمیزی اوزالداجاغیق گؤیلردن اولدوزلاری دهرک . سوندا ، سینهمیزه تاخاجاغیق اولدوزلاری. اورهک– اورهک دؤیونهجهییک و سئوینهجهییک – اولدوزلاری سینهلرده ، سایریشان گؤرهنده !. صاباح، بیزیم ایشیمیز- اولدوزلاری گؤیلردن دهرمک اولاجاق. بیز بوتون صاباحکیلاردا – صاباحکیلارین سینهلرینده تاخاجاغیق بیر به بیر سایریشان اولدوزلاری؛ و – هامیاورهکلر دؤیونهجک، و – سئوینه جک- سایریشان اولدوزلاری سینهلرده ...Read More »
کؤلگهلر / ع. ن. چاپار
کؤلگهلر ع. ن. چاپار هر سحر، گونش چیرتلاناندا سمانین بیر بوجاغیندان بیزیم شههرده ده هر قاپیدان بیر نئچه کؤلگه چیرتلانیر چؤله. کؤلگهلر بویاندان – اویانا سوزولور آستاجا .. کؤلگهلر بیر – بیریندن آخیر، کؤلگهلر بیر – بیریندن سوزور. کؤلگهلر اینجیمیر کؤلگهلر آغریمیر، ساکیت – ساکیت خیمیر – خیمیر هر سحری آخشاملاییر، هر آخشامیگئجهلهییر.. و، هر سحر یئنیدن – چیرتلاییر چؤله. ...Read More »
تک گولوش گتیر…/ ع.ن. چاپار
تک گولوش گتیر… ع.ن. چاپار منیم رؤیالاریم اویانیر سنده من سنله یاشیرام، سن ایسه منده یادیندان چیخماسین بیزه گلنده تک گولوش گتیر… یوبانما – گؤلوشله گل ، گل ای خیال یاشا اوره ییمده، رؤیالاریم قال هرزامان گلنده، آنجاق دال با دال تک گولوش گتیر… سپ شوخوم کؤنلومه، گولوش پایینی کؤنلوم ایتیرمه ییب حاق- سایینی گلسن، آیری شئیین چکمه وایینی تک ...Read More »
یاریش / ع.ن. چاپار
یاریش ع.ن. چاپار – کیم چوخ قاچار؟ دئیهرک دوستوم ایله، یاریشد یق. دونن کوسموشدوکسه ده بوگونلری باریشدیق. بیزیم بیردیر یولوموز مدرسه یه چاتینجان . بیز بو یولو همیشه اویناریق قاچان – قاچان . ائله اوندا گؤرهریک یئتیشمیشیک مکتبه. من دوستوملا باریشدیم ائله، باخ- بو نییته. بیز تک اولاندا بعضا” یوخویادا قالاریق. اونونچوندور کی هرگون مکتبه بیر چیخاریق. بیز بو قاچیشدا ...Read More »


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
گوزل آذربایجانی موزیک لری دانلود ائدین
Azərbaycan mp3’ləri danlod edin
آهنگ های اصیل آذربایجانی دانلود
Üzeyir Hacıbeyov “Koroğlu” (Opera) Overture کوراوغلو اوپراسی
Üzeyir Hajibeyov “Koroglu” (Opera) Dance from the third act کوراوغلی
Üzeyir Hajibeyov “Sensiz” (Romans) اوزییر حاجی بیف سنسیز
Muslim Magomayev “Nargiz” (Opera) Nargiz aria نرگیز اوپرا
Polad Bulbuloglu Gel ey seher پولاد بولبول گل ای سحر
Değirmen grubu – Sarı Gelin; دییرمان گروپو ساری گلین
Değirmen grubu – Azerbaycan; دیرمان آذربایجان
Değirmen grubu – Gara Gile;دییرمان قاراگیله
Değirmen grubu – Ag Chichek دییرمان آغ چیچک
Değirmen grubu – Cücelerim; جوجه لریم
Gedir Rustamov- Sona Bülbüller; سونا بولبوللر
Arif Babayev – Yar Bize Gonag Gelecek; یار بیزه قوناق گله جک عاریف بابایئو
Sexavet Memmedov – Azerbaycan Maralı; آذربایجان مارالی
Garabag Shikestesi قاراباغ شیکسته سی
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Azerbaycan marali mp3,Azərbaycan maralı mp3,Azərbaycan mp3,ağ çiçək mp3,cücələrim mp3,gəl ey səhər mp3,koroğlu mp3,qarabağ,qarabağ şikəstəsi mp3,qaragilə,sari gelin mp3,sarı gəlin mp3,sənsiz mp3,قارا گیله,قاراقیلم,قاراگیلم,قاراگیله,قاراباغ,قره باغ,موزیک آذری,موزیک آذربایجان,موزیک آذربایجانی,موسیقی کور اوغلی,موسیقی سنتی آذربایجان,ماهنی ساری گلین,نرگیز,نرگیس,یار بیزه قوناق گله جک,کور اوغلو,کوراوغو آهنگی,گاراگیله,yar bizə qonaq gələcək mp3,آق چیچک,آذربایجان ماهنیلاری,آذربایجان مارالی,آذربایجان ترانه سی,آغ چیچک,ترانه های آذری,ترانه جوجه لریم,دانلود موزیک کوراوغلی,دانلود موسیقی جوجه لریم,دانلود آهنگ قاراگیله,دانلود آهنگ های اصیل آذری,دانلود آهنگ یار بیزه قوناق گله جک,دانلود آهنگ آذربایجان,دانلود آهنگ آذربایجان مارلی,دانلود آهنگ جوجه لریم,دانلود آهنگ ساری گلین,دانلود ترانه آذربایجان,داونلود,سنسیز آهنگی,ساری گلین,ساری گلین موزیک,ساری گلین ماهنیسی | 1 Comment »


text:
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو(16)
اسد رژیمی هاوا گوجلری سوریهنین ایدلیب شهرینده وطنداشلارا یؤنلیک بیر شیمیایی سالدیری ائتمیشدی. آمریکا بو سالدیرییا، رژیمین بو سالدیرینی دوزنلرکن ایستیفاده ائدیلن هاوا اساسینی ووراراق جواب وئردی
تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو(16)
قیسا بیر مدت اوّل آمریکا، اسد رژیمینین حمصداکی بیر نیظامی پایگاهینا هاوا عملیاتی ائتدی. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا آمریکانین بو عملیاتینی و بؤلگهیه تأثیرلرینی آنالیز ائدجگیک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرماچیسی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعیلا باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک ...
--------
اسد رژیمی هاوا گوجلری سوریهنین ایدلیب شهرینده وطنداشلارا یؤنلیک بیر شیمیایی سالدیری ائتمیشدی. آمریکا بو سالدیرییا، رژیمین بو سالدیرینی دوزنلرکن ایستیفاده ائدیلن هاوا اساسینی ووراراق جواب وئردی. حمص شهریندکی شعیرات هاوا نیظامی پایگاهی، 59 توماهاوک لند موشکی ایله وورولدو. آمریکا ساوونما ناظیرلیگیندن ائدیلن آچیقلامایا گؤره آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین تعلیماتییلا آمریکا گوجلری، سوریه هاوا گوجلرینه عایید بیر مرکزی یئرلی ساعتلا 04.45ده سئیر موشکلری ایله ووردو.
خاطیرلاناجاغی کیمی اوباما دؤورونده آمریکا، سوریهده شیمیایی سیلاح ایستیفاده ائدیلمهسینی قیرمیزی خط اولاراق اعلان ائتدی. اسد رژیمی دفعهلرله شیمیایی سیلاح ایستیفاده ائتمهسینه باخمایاراق آمریکا بونو گؤرممزلیکدن گلدی. ترامپ دؤورونده ائدیلن بو هاوا عملیاتی ترامپین اوباما رهبرلیگیندن فرقلیلیگینی گؤستریر. آنجاق بونون آرخاسی گلهجک می بو آن اوچون بیلمیریک.
بو گلیشمه بین الخالق توپلوموندا آغلا ایلک اوّل آمریکانین سوریه پولیتیکاسینین دییشیب دییشمدیگینی گتیردی. آمریکالی مسئوللارین اوّلکی آچیقلامالاریندا " اؤنجهلیگیمیز اسدین گئتمهسی دئییل" ایفادهسی وار ایدی. بو سالدیری سونراسیندا ایسه او ایفاده یئری "اسد گئتمهدن سیاسی حل دانیشیلا" ایفادهسینه بوراخدی. آمریکانین بیرلشمیش میللتلر سفیری نیکی هیلی موضوعیلا باغلی آچیقلاماسیندا آمریکا اولاراق سوریهدا اوچ اؤنجهلیکلری اولدوغونو سؤیلهدی. اسدین دئویرمک تک اؤنجهلیک دئییل. ایلک مقصدلری داعشی مغلوب ائتمک. ایکینجی اولاراق اسد اورادایکن باریش ایچینده بیر سوریه گؤرمدیکلرینی سؤیلییرلر. اوچونجو اولاراق ایران تأثیرینی چؤله آتاجاقلارینی و سون اولاراق سیاسی حل گئدهجکلرینی ایفاده ائدیرلر.
سوریهده اورتایا چیخان وضعیت بؤلگهدکی آمریکا ماراقلاری اوچون بؤیوک بیر تهدیده چئوریلدی. ترامپ وظیفهیه باشلادیغیندا ایرانی تروریست اعلان ائتمیشدی. ایران ایسه سوریهدکی موجود وضعیتدن ان چوخ فایدالانان اؤلکه موقعیتینده. آمریکانین هاوا عملیاتینین اسد رژیمینه اولدوغو قدر اسد رژیمینین ان بؤیوک دستکچیسی اولان ایرانا دا بیر مساژ اولدوغونو سؤیلهیه بیلریک. آنجاق آمریکا، ایرانین بؤلگهده تأثیر ساحهسینی گئنیشلتمهسینه ایستمیرسه، ایرانا باغلی سیلاحلی قروپلارین سوریهده ایشلدیگی اینسانلیغا قارشی جینایتلری دا انگللملی.
بو طرز عملیاتلار یالنیز شیمیایی سیلاح ایستیفادهسینه یؤنلیک دئییل عینی زاماندا اسد رژیمینین دیگر وطنداش قیرغینلارینی قارشیسینی آلماق اوچون ده ائدیلمهلی. بیلدیگیمیز قدریله بو آندا سوریهده وطنداشلاری شرطی بومبالارلا اؤلدورمک اوچون ایستیفاده 26 هاوا پایگاهی وار. 2011-جی ایلده بو یانا سوریهده اؤلن وطنداشلارین بؤیوک بیر بؤلومو شیمیایی سیلاحلارلا دئییل شرطی سیلاحلارلا اؤلدورولدو.
تورکیه، اسدین مخالیفلره و وطنداشلارا قارشی سالدیریلاریندا ان اهمیتلی گوجو اولان هاوا گوجلرینین یوخ ائدیلمهسینی ایستییر. تورکیه بین الخالق توپلومون شیمیایی سالدیریلارلا محدود توتدوغو بو اعتراضینی غیری-کافی تاپیر. بین الخالق توپلومو موضوعیلا باغلی اولاراق داها توتارلی اولماغا و بین لخالق حقوقون گرکلرینی یئرینه یئتیرمهیه دعوت ائدیر.
اؤنوموزدکی مدتده، قیسا وعدهده، آمریکانین سوریهده کؤکدن بیر سیاست دییشیکلیگینه گئتمهسی گؤزلنیلمیر. آنجاق بعضی دییشیکلیکلر اولاجاق. اسد رژیمینین بعضی فعالیتلرینی محدودلاشدیران علاوه تدبیرلر آلینا بیلر. آمریکا، اؤزگور سوریه اوردوسو کیمی مولاییم مخالیفلره وئردیگی دستگی آرتیرا بیلر. دیپلوماتیک ساحهده اسد رژیمینه چتینه سالاجاق گیریشیملرده اولابیلر.
آمریکالی مسئوللارین ایلک آچیقلامالاریندان آنلادیغیمیز قدریله بو عملیاتین اساس مقصدی اسد رژیمینین شیمیایی سالدیریلارینا جواب وئرمک. آمریکانین عملیاتی سونراسیندا روسیا و ایران موشک سالدیریسینی قینادیغینی آچیقلادی. اینگیلتره، فرانسا، تورکیه، سعودی عربیستانی و ایسرائیل ایسه عملیاتا یؤنلیک دستک آچیقلامالاری ائتدی. بو نقطهده پرزیدنت اردوغان داخیل اولماق عذره تورک مسئوللار آمریکایا دستکلرینی دیله گتیردی. اونسوز دا تورکیه سوریه بحرانینین باشیندان اعتباراً اسد رژیمینه قارشی دقیق بیر رفتار تاکینمیش و اسدین درحال اقتداردان اوزاقلاشدیریلماسینی ایستمیشدی. ترامپین محدود دا اولسا بیرباشا اسد رژیمینه یؤنلیک ائتدیگی عملیات، تورکیهده آمریکانین موقعیتینده بیر دگشیکلیغین ایشارهسی اولاراق گؤرولور. تورکیه بو عملیاتی کافی گؤرمور و آرخاسینین گلمهسینی ایستییر.
بو گلیشمهلر تورکیه اوچون یئنی فورصتلر و تهدیدلر اورتایا چیخاراجاق. آمریکا و بین الخالق کوالیسیونون تاثیرسیزلیک سببیله تورکیه، سوریهده فیرات قالخانی عملیاتی ایله اؤز سیاستینی حیاتا کئچیردی. تورکیه، اؤنوموزدکی مدتده اینکیشافلار نه ایستیقامته ائوریلیرسه ائوریلسین، سوریهده آمریکا و روسیا آراسیندا بیر سئچیم ائتمهدن اؤز امنیتینی ضمانت آلتینا آلماغا چالیشاجاق.
---------
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرماچی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعیلا باغلی قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک ...
سؤز سایی: 625


text:
علی یارلا دوشان اوشاقلار اوچون گؤزل بیر تورکو ناغیل بیری واریدی، بیری یوخیدی، بیر کندلی (کتدی) واریدی. بو کندلینین بیرجه پارچا بوستان یئری واریدی. کندلی بو یئرده قووون اکمیشدی. واخت گلدی، وعده چاتدی، قووونلار یئتیشدی. بوستان چوخ یاخشی محصول گتیرمیشدی. قووونلار شکر کیمی شیرین ایدی. قووونلارین ایچینده بیر ساری قووون واریدی کی، عطری یئتمیش آغاجلیقدان آدامین هوشونو آپاریردی. کندلی بو …ادامه نوشته »
اسکندر نامه
اسکندر نامه (یئددی جیلد تمام) اما راویان اخبار بیله روایت ایدوبلر که اسکندر ذوالقرنین حد بلوغه یتشدی کشالپق خیالی باشینا دوشوب اوز اوزینه خیال ایلدی اگر ایران ملکنه فاتح اولام ایله بولم، دورتدن بیر قسمت ال تاپا بیلم بو خیالیله لشگری جمع ایدوب ایرانه طرف رهسپار اولدو. ایرانین سولطانی دارابه گتیردیلر که عنقریبا اسکندرین قوشونی پایتخت ایرانه یتشر، دارابین ایله …ادامه نوشته »
بایراملیق (اوشاقلار اوچون تورکو ناغیل)
بایراملیق (تورکو ناغیل) آللاه تازا ایلی بیزه موبارک ائله! آتا آنامی ساغلام ساخلا ! آللاه بیزیم میللتیمیزی بیر-بیرینه مهریبان ائله ! ایسلام توپراغی قاراباغی کافیرلر الیندن آزاد ائله ! آللاه بیزی بابالاریمیزا لاییق اؤولاد ائله ! آللاه اورمو گؤلونو ساخلاماغا بیزه لیاقت وئر ! دوه نیزی نئچه یه ساتیرسینیز؟ بیر گون سئوگیلی پیغمبریمیز حضرت محمد (ص) یولداشلاریله بیرلیکده بیر کوچه …ادامه نوشته »
قاری ایله تولکو
قاری ایله تولکو (تورکو ناغیل) بيری وارميش بيری يوخوموش. بير قاري ايله بيراينک وارميش. دار- دونيادا قارنين تکجه بو اينگی واريدی و اونون سودون ساغييب، ساتييب، روزگارين گئچيردردی. گونلرين گونونده قاری سودی ساغديکدان سونرا، سود قاپاغين قويوب باشقا ايشلرينه مشغول اولور. گونلردن بير گون، قاري گئنه سودی ساغييب سود قاپاغين قويوب ائو ايشلرينه مشغول اولور، ايشلرين قورتارديقدان سونرا گئدير سودی …ادامه نوشته »
شن چیچکلر (مجموعه داستانهای ترکی برای بچه ها)
شن چیچکلر مجموعه داستانهای ترکی برای بچه ها مجموعه ای از داستانهای ترکی برای بچه ها میباشد که دارای موضوعات گوناگونی میباشد. در آخر هر داستان چند تمرین نیز وجود دارد که خواننده کتاب باید بعد خواندن داستان و معلوماتی که از متن داستان گرفته به سوالات جواب دهد. چند سطر کوتاه از داستان اول: صابون حیکایه سی من تمیزلیگینه …ادامه نوشته »
چینقیدی-چینقیدی بالا سئرچه
چینقیدی-چینقیدی بالا سئرچه بلکه اولوب، بلکه اولماییب، آمما دئییرلر نه واخت سا، بیر بالا سئرچه واردیر. گونلرین بیرینده اونون آیاغینا تیکان باتیر. بالا سئرچه ها چالیشیر، ها چابالاییر، تیکانی چیخارا بیلمیر. نئیله سین-نئیله مه سین، ساری بولبوله دئییر، قارانقوشا یالواریر، آمما اونلارین هئچ بیری تیکانی چیخارا بیلمیرلر. چاره سیز قالان بالا سئرچه بیر شله اودونو قولتوغونا ووروب، گلیر قاری ننه …ادامه نوشته »


text:
دکتر حسین محمدزاده صدیق
نوحه یازان شاعرلریمیزین بیریسی «محمد تقی بن ابراهیم قمری دربندی» دیر. اونون 600 صحیفهلیک کنز المصائب آدلی بیر نوحه مجموعهسی نثر اولموشدور.
بو مجموعه حکیم سید ابوالقاسم نباتیدن الهام آلیناراق« عشق» تحمیدیهسی ایله باشلاییر. بو تحمیدیه بئلهدیر:
حمد بسم الله دیر سر دفتر فرقان عشق،
مشق عاشقدیر بطون آیهی قرآن عشق.
صنع صانعدن بنای عالم ابداعده،
کلک قدرت ابتدا تحریر ائدیب عنوان عشق.
هئچ بینا عشقین بیناسی تک دگیل محکم حصار،
ماشاءالله آفرین مرصوصدور بنیان عشق.
بدو خلقت جمعینده روز میثاق الست
انباء و اولیادان آلدیلار پیمان عشق.
20 بئیتلیک بو تحمیدیه بئله قورتاریر:
قاسم الارزاق تقسیمینده قسمت ائیلهدی،
قمری شیرین زبانه نغمهی الحان عشق.
قمری بو تحمیدیهدن سونرا، « شعر» موضوعوندا شعرین تفضیلینده (10) بئیتلیک بیر غزل گتیریر. بو غزل بئلهدیر:
شعردیر قائمه عرشده بیر کنز خفا،
اصل مفتاحی او کنزیندی لسان شعرا.
شعری انصاف ایله هرگه چکهلر بازارا،
دارِ دنیادا تاپیلماز اونا هئچ وجه باها.
شعردیر حدّ کمالا یئتیرن معرفتی،
شعردیر انجمن آرای عموم العرفا.
شعر بیر چشمهی شیریندی گلیر جنتدن،
نوش ائدن جرعهسین عالمده تاپار نهجِ هدا.
قمری، بو غزلدن سونرا، بیر گؤزل نثر پارچاسی گتیر. بو نثر پارچاسیندا، کائناتین یارانیشی حاققیندات دانیشارکن، « عقل و عشق» مناظرهسی آدلی اون دؤرد پارچا کیچیک قصیده گتیریر. بیرینجی قصیده بئله باشلاییر:
بو سئودادن کئچ ای عاقل داهی عمر جوان کئچدی،
شباب ایامی گئتدی ذوق سودای جهان کئچدی.
قوام عنصریتدن قوای خمسه سست اولدو،
یقین آباء علوی التقاتیندن عیان کئچدی.
ایکینجی قصیده بئله باشلاییر:
مگر دیوانهدیر عشاق عشق یاردان کئچسین،
هوای وصل سودای رخ دلداردان کئچسین.
روادیر تشنهی جام محبت میدن ال چکسین،
قویوب ذوق صفانی بادهی گلناردن کئچسین؟
هر قصیدهنی بیری – بیرینه باغلایان بیر ترجیع بئیتیده گلیر.
مثال اوچون:
طوطی طبع درج دهان آچدی بیحجاب،
سلطان عقله وئردی بو نوعیله او جواب.
و یا:
تازهدن سلطان عشق مهربان دلنواز،
اولدو میدان نصیحتده مکرر یکّه تاز.
بو مناظره قورتاردیقدان سونرا « عشقین احتجاجی» عنوانلی چوخ جزیل بیر قصیده گتیریر:
دوشدو یاران باشیما سودایِ عشق،
آلدی الدن صبریمی غوغای عشق.
آچدی گول تک قلبیمین گولزاری باخ،
حدّ تکمیله یئتیردی بادهی حمرای عشق.
بو احتجاج قورتاردیقدان سونرا،
بحمدالله عجب سودایه دوشدوم.
بیر آیری عشق اوچون غوغایه دوشدوم،
مطلعلی غزلی ایله بیرنئچه «عشق مبتلاسی» اولماسی مضمونلو غزللر گتیریر. بو غزللردن سونرا، « کتابین ابتدا کیفیتی» عنوانیله اوزون مثنوی یازاراق اساس مطلبه گیریر. بو مثنوی بئله باشلاییر.
قویان زماندا گولوستان کربلایا قدم،
نه گؤردوم اوندا دوزولموش انین ایلن ماتم.
مثنوی 50 بئیته یاخیندیر. مثنویدن سونرا « تألیف سببی» نی بیر اوزون و محکم قصیده ایله آچیر. قصیدهنین مطلعی بئلهدیر.
هزار شکر و درود هزار حمد و ثنا،
او کردگار غفوره، سمیعدیر، دانا.
او حاکم ازلیدیر که بدو خلقتده،
بو یوردو آدمه تعلیم علّم الاسما.
سونرا یئنهده بیر قصیده شعر توصیفینده گلیر، بو قصیدهدن سونرا « بسم الله» ردیفی ایله سید الشهدا علیه السلامین مصائبینین ذکرینه وارد اولور.
الا ای طوطی شیرین لب گفتار بسم الله،
نظام نظم ایلن لعل شکّر بار بسم الله.
ولاکین مصیبتلرین ذکریندن قاباق 8 ساقی نامه گتیریر و 8 ـنجی ساقی نامهده دئییر:
پیاله وئر منه ساقی الم هواسی گلیر،
یواش –یواش گؤزومون درّ پر بهاسی گلیر.
بو ساقی نامه بئله قورتاریر:
بو فخر بسدی غرا گلشنینده قمرینین،
قولاغا حشره کیمی واحسین صداسی گلیر.
ساقی نامهلردن سونرا قمری دؤرد قصیده گتیریر بیرینجیسی تحمیدیه، ایکینجیسی پیغمبر نعتی:
ای خاتم نبوته مهر نگین اولان،
گنجینهی رسالته درّ سمین اولان.
یئنهده اوچونجو پیغمبر نعتی دیر:
شاهباز طبع غرّا دور بالا آختاریر
ارتفاع طارِم افلاک مینا آختاریر.
دؤردونجو قصیدهده یئنهده نعت دیر و قاباقکی قصیدهنین مطلعینین تجدیدیدیر:
طایر طبعیم فراز عر شه شهپر آختاریر،
الده خنجر تنده جوشن سرده مفخر آختاریر.
بو ایکی قصیده یوز بئیتیدن زیادهدیر. اوندان سونرا « باب القصائدنی مدح مولای متقیان» فصلی آچیلیر. بورادا اون دورد قصیده واردیر. بو قصیدهلرده مولا علینین مناقبی ذکر اولونور.
قصیدهلردن سونرا خاتم الانبیانین رحلتیندن سونرا باش وئرن واقعهلردن بحث گئدرک، مصیبت ذکری باشلاییر.


text:
بییک شاهئرا توُوشان اِسنوُوا حاقده یاتلاما // آی ناز سعدیان
خالئ دوُقار اِللریم کِیتاپ اوقار دیل لریم
واطان اوٌچین خالق اوٌچین دئنمان ایشلأر ایل لریم.
گؤزه للیگی یارادان تانگرئ نئنگ آدی بیلن
بو پوُرصاتدان پیدالانئپ ماغتئم غولی جمغئیتی نینگ آغضالارئنا کی آرمانی-یادامانی توٌرکمن مده نیّت و صونغاتی گوٌللأپ اؤسمِگینه غایداوسئز زأحمت چِکِن لری اوٌچین منت دارلئق بیلدیریپ، اولارا آلئپ باریان ایشلرینده اوٌستونلیک دیله یأرین.
ایندی بوُلسا حوُرماتلی توُماشاچئ لارا وه توٌرکمن اِده بییاتی نئنگ موشتاق لارنئنگ دئقغاتئنا بییک شاهئرا توُوشان اِسنوُوا حاقداقی یاتلامانی هؤ دوٌرلِمِگی ماخول بیلیأرین.
توُوشان اِسنوُوا (1987-1915):
توُوشان اِسنوُوا توٌرکمن زنان لارئ نئنگ آراسئنداقئ ایلکینجی شاهئردی هِم ایلکینجی نمایشنامه نویس دی. ایلکی بیلِن اوُنونگ تِرجیمه خالئنی غئسغاچا گوٌرروٌنگ برین.
اوُل 1915نجی یئلدا قاقا اِطراپئندا دؤنیأ اینیأر، باشلانغئچ بیلیمی اوُبالارئنداکئ مِکدپده آلیار. 1928-1932-نجی یئل لاردا آشغابادئنگ عایال-غئزلار دانشکده سئندا اوُقایار، شوُندان سوُنگ یووردئنگ غازیت-ژورنال لاردا، رادیودا، تلویزیوندا ایشله یأر.
موُللا نِپس آدئنداکی آکادِمیکی دِرماتآتری نئنگ، سوُنگ غول مأممِدوف آدئنداقئ یاش لار تآتری نئنگ اِده بییات بؤلوٌمی نینگ موٌدیری بوُلوپ ایشله یأر . عؤمرونینگ سوُنگقی یئل لارئندا بوُلسا یازئجئ لار شوراسئندا گِنگشچئ بولوپ ایشله دی.
1938-نجی یئل دا اوُنونگ «پوُلات غئزلارا» آتلی غوُشغولاریئغئندئسی چاپ اِدیلدی. «اوزاق لارا ناظار»آتلی غوُشغولار یئغئندئسی، غاراغوم دِریاسئ نئنگ غورلوشئغی حاقدا صؤحبت آچیان «کلته بِدِن روُوایاتی»آتلئ منظومه سئ، توُوشان اِسنِوُوا مشهورلئق گِیتردی. بو اثرلر شوروی یورت لاری نئنگ شیله هِم داشاری یورت لارئنگ بیرنأچه سینده ترجیمه اِدیلدی.
توُوشان اِسنووا توٌرکمِن تآترئ نئنگ اوٌسمه گینه اؤنجیلی غوُشانت غوُشدی. اوُنونگ « شمشات» توٌرکمِن زنان لارئ نئنگ اؤزباغتلئ اوغرونداکئ گؤره شی حاقداکی «سنینگ اشئغئنگدا»«گلین گلیأر» طنزلاری توٌرکمِن توٌماشاچئ لارئ طاراپئندان غئزغئن غارشئ لاندی.
اِده بییاتدا بتیرهجن خئذمات لارئنی گؤز اؤنگوٌنده توتوپ ، توُوشان اِسنوُوا 1940یئلدا «توٌرکمِنستانئنگ آت غازاتان شاهئری» 1974-نجی یئلدا «توٌرکمنستانئنگ خالق یازئجی سئ» دییه ن خورماتلی آت داقئلدی.
مِن کؤپ یئل لاپ توُوشان اِسنووا بیلِن دول دِگشیر غوُنگشئ بوُلوپ یاشادئم. کؤپ گزه ک گؤرروٌنگدِش بوُلدوم. بیزنأچه گِزه ک دؤولت گروه لارئنا غوُشولوپ داشارئ یورت لارا بیله گیتدیم.
اوُل سوُواتلئ، مئلایئم حأصیت لی زنان دی، ایشنگنگیردی،
جمغیئت چیلیک ایشلرینه خاص کؤپ غاتناشیاردئ.
توُوشان اِسنووا توٌرکمن زِنان لارئ نئنگ آراسئندا ایلکینجی شاهئر بوُلان سونگ گچیریلیأن سئیاسئ-جمغیئت چیلیک چأره لری نینگ کؤپوٌسینه چاغئرئلیاردی. اول اؤزوٌنینگ کؤپ واغتئ نئنگ یئغناق
لاردا گِچیأندیگیندِن، دؤرده دیجی لیک بیلِن ماشغول لانماغا واغتئ نئنگ آزیوُلبان لئغئندان زیر نیأردی.
توُوشان اِسنوُوانئ آزات توٌرکمِن زِنان لارئ نئنگ سیمبولی حؤکموٌنده اؤنگه سوٌریپ دیلر. شِیله بوُلان سوُنگ اوُل اؤز دؤوروٌنده آلپینیست لِر توُپارئنا غوُشولئپ داغلارا چئقئپدی، اوچاردان چترلی بؤکوٌپدی، سوودا یوٌزوٌپدی. ماخلاصی، اوُنی جمغئتینگ أهلی اوُغورلارئندا اوسسات، باشارجانگ زِنان حؤکموٌنده گؤرکِز یأردیلر. اوُل حاقدا کؤپ یازیاردئلار. غازیت-ژورنال لاردا، صورات لارئ چکیلیأردی.
یِتمیشینجی یئل لاردا توُوشان اِسنوُوانئنگ«ییگرنجی غالئنگ» آتلئ ماقالاسئ چاپ ادیلیپ دی وه بو یوردئمئزدا غئزغئن آرا آلنئپ ماصلاحات لاشئ لئپدی، یئغناق لاردا منینگ ماقالامئ غوُلداپ چئقئش اِدیأریلِر یؤنه اؤز آرا، صؤحبتدِشلیک لِـرده یکه آدام هِم مِنینگ پیکریمی غولداماندئ واخ غالئنگا غارشئ گؤره ش منینگ آدئما دوولانئ لئپدی.
آصلئندا وه لین مِن اوُنونگ یالی، ماقالایازجاق زِنان دأل دییپ توُوشان دایزانئنگ جانئقماسئ یادئمدان چئقانوُق.
تـوُوشان اِسنوُوا 30-نجی-80-نجی یئل لارئنگ آرالارئندا توٌرکمن زنانئ نئنگ گؤرِلده-نوسغاسئ بوُلوپ یاشادی.
اوُنی داشارئ یورت لاردان گِلیأن مئخمان لارا گؤرکِزیأردیلر. داشاری یورت لولار اوُنونگ دؤره دیجیلیگی عؤمری، اؤیی، ماشغالاسئ بیلن غئزئق لانیاردی.
توُوشان اِسنوُوا یازئجی لار شوراسئندا ایشلأن یئل لارئندا مانگا شیله گوٌرروٌنگ بردی:
من عؤمروٌمی ایکی بؤلِگه بؤلیأرین: توٌرکمن زِنان لارئ نئنگ سِمبولی بوُلوپ یاشان یئل لارئم وه اوُندان سوُنگقئ عؤمروٌم . مانگا، دوُغروسی، سونگقی عؤمروٌم خاص لِذذتلی. سِبأبی مِن دورموشئنگ لِذذتینی آلئپ، آسودا، راخات، یاشایارئن.
شاهئرا، بوسؤزلِری دییسه-ده، دییپدی، یؤنه یاشلئق یئل لارئنئ، کؤیسه یأندیگی آچئق دویولیاردی. اوُندا شیله بیر برِک ائنـام باردی: «بیر دؤووٌر گِلِر منینگ دورموش یوُلوم، دؤره دیجی لیکیم، دوٌیپلی اؤرِنیلِر سِبأبی مِن مونگا موناسئپ ایشلری بیتیردیم». مِن هِم بو پیکیره ائنان یارئن.
چشمه سی: قاییوم تانگری غولی اُف،غاراغوم ژورنالئندان


text:
بیابانه منی
- سنین عشقیندی گؤزل سالدی بیابانه منی
- آلدی آرامیمی گؤر سالدی نه هیجرانه منی
- سن جفا قیلدون ازلدن منه رحم ائتمدون هردم
- شوق رویون ائلیوب والح و آواره منی
- سن گؤزللر گؤزلی داش نه دن اولدی اؤرگین
- منه رحمین دگشوب ایلمه دیوانه منی
- رقیبه باخما بیر آن ائیلمه قان یار اؤرگین
- گؤزل حسرت چکیرم ائیلمه بیچاره منی
- آغلیرام من گجه گوندوز قلمه درتلشیرم
- چوخ جفاکاریدی یاریم ساتیب اغیاره منی
- هر قدر ظولم ائده سن جور ائده سن گوجلو وارام
- سنه بیرده چاتارام سالما بو افغانه منی
- ائلشن .، آخیرداپشیمان اولاجاق شک ائلمه
- چکه آغوشه سنی شاد ائلیه بیرده منی


text:
«آذری» سؤزو تاریخ زیبیلقابیسینا آتیلمالیدیر!
اورین مقدم
بعضاً بعضی دوستلار سوروشورلار کی بیر بئله درگیلرده، کیتابلاردا و حتی دانیشیقلاردا «آذری» کلمهسینه توخونماقلا، اونا قارشی دوروب و اونون ایشلتمگینی رد ائدیب، اونو قوللانانلاری توپارلاییرلار. بس نهدن بیر سیرا تورک ـ آذربایجان عالیملری یازدیغی مقالهلر و حتی بئله دانیشیقلاریندا «آذری» سؤزوندن بوللوجاسینا یارارلانیرلار؟ ایستر «آذری تورکجهسی» کیمی و ایسترسه «آذریلر» کیمی! حتی بیر گون نوید ـ آذربایجان درگیسیندن ده بئله بیر سورغو ائدیلمیشدی. (الو نوید بؤلومونده) و خوصوصیله پروفسور زهتابی اؤرنک وئریلمیشدی. خاطیرلاییرام «نوید ـ آذربایجان» نشریهسی بو آنلامدا بیر جاواب یازمیشدی کی پروفسور زهتابی ایشلهدن «آذری» ایله کسروی ایشلهدن «آذری» آراسیندا فرق واردیر. اساساً زهتابی رحمتلیک «آذری»نی تورک دیلی و آذربایجانلی آنلامیندا ایشلَتمیشدیر.
دوغروسو من اؤزوم بو جاوابلا هئچ راضیلاشا بیلمهدیم. باشقا سؤزله، جاوابدا گلن سؤزلر بوسبوتون دوز اولسالاردا، لاکین کافی نظره گلمهییردیلر. ائله بو اساسدا بو قیسا یازیدا «آذری» سؤزو حاقدا دانیشماق ایستردیم. بورادا کسروی و اونون تؤر ـ تؤکونتولرینه جاواب وئرمک مقصدینده دئییلیک. اونلار او زامانین دورومونا اویغون بیر پارا اویدورمالارا اَل وورموش و مادی ـ معنوی ایستکلرینه ده چاتمیش و ایندیلیکده ده اونلارین اویدوردوغو سؤزلرین تام بوش و یئرسیز و قوندارما اولدوغو بللَنمیشدیر. بورادا مقصد اؤز آذربایجانلی و آذربایجانچی یازیچیلاریمیز وَریندن ایشلهنن «آذری» سؤزونه توخونماقدیر!
بو یازیچیلاریمیزدان نهدن «آذری» سؤزونو ایشلهدیرسینیز و اونو نه آنلامدا ایشلهدیرسینیز ؟ سورغوسونو سوراندا، «آذری، آذربایجان سؤزوندن آلینمیش و معناسی هامان تورک آذربایجانلی و آذربایجان تورکجهسیدیر.» جاوابینی آلیریق. شوبههسیز بونلار کسروی کیمی «آذری» سؤزونه باخماییرلار و اونو یالنیز آذربایجان سؤزونون قیسادیلمیشی کیمی ایشلهدیرلر. آما بیزجه بو ایش علمی اساسلارا دایانماییر :
1. «آذربایجان» بوتون بیر کلمهدیر. باشقا سؤزله اونون تشکیل وئریجی عونصورلری هلهلیک تام بللَندیرلمهمیشدیر. بیر سیرا کیمسهلر اونو «آتورپاتکان» سؤزوندن و بعضیلری «آذ + ار + بای + کان» سؤزلریندن تؤرنمه بیلیرلر. اونون کؤکونو فارس، ائرمنی و باشقا دیللرده ده آختارانلار بئله واردیر. بونلارین هامیسی گؤستریر کی «آذربایجان» سؤزونون نه اولدوغو، نه آنلام داشیدیغی هلهلیک، بوتونلوکله بللی دئییل. بئلهلیکله بو سؤزو پارچالاییب، سونونا شکیلچی (اَک) آرتیرماق تامامیله غئیر ـ علمی بیر ایش اولاجاقدیر.
2. بعضیلری «آذربایجان» سؤزوندن «آذر» سؤزونو اساس و تمل بیلیرلر. بونلار ایکی قروپدورلار. آذر = اود + اَر = اود گؤزتچیسی و آذر = آذ (آس) + ار = آس قوومونون کیشیسی، و بئله لیکله بیز «آذر»لریک دئیه، اونون سونونا بیر شکیلچینین آرتیریلماسینی دوز و علمی سانیرلار.
3. «آذری» سؤزو تاریخده ایسلامدان سونراکی عصیلرده، عرب یازیچیلاری طرفیندن کیتابلاردا یازیلمیشدیر. «الآذریه»، «الآذربیجه» و ... کیمی واریانتلاری کیتابلاردا گؤزه دَییر و بو نئچه جور یازیلمالار بو شوبههنی دوغورور کی «الآذربایجانیه» سؤزو ایستهنیلمهدن تکجه کاتیبلرین یانلیشلاری واسیطهسیله بئلهنجی بیر فورمایا دوشموشدور. یعنی اصلی هامان «الآذربایجانیه» ایمیش و سونرالار کاتیبلر اونو یازدیقدا، نوسخه گؤتوردوکده «الآذربیجه» و «الآذریه» فورمالارینا دوشموشدور.
4. اساساً هر بیر آذربایجانلیدان سن نهسن؟ سن کیمسن؟ سورغونوسو اولونورسا، «من تورکم، آذربایجانلییام و دیلیم ایسه تورکودور» یانیتی آلیناجاق. بو دوروم یوز ایللردن بری بئله ایمیش و اینشاا...دا بئله اولاجاقدیر. آنجاق کئچمیش یوز ایلده، خوصوصیله شورویده گئدن سولچولوق حرکاتی و سونرالار ایستالینیستی فعالیتلر نتیجهسینده آیدینلار، روشنفیکیرلر و اؤزللیکله سولچولار و سووئتچیلر ایچینده، حاکیم روسلارین یایدیغی «سیز تورک ـ تاتار دئییلسینیز، سیزین دیلینیز تورکجه دئییل، بلکه سیز آذری و دیلینیز ایسه آذری ـ آذربایجانجادیر» دوشونجهسی یئر آلماغا باشلادی. روسیانین ایچریسینده اولان موسلمان تورکلری بیر ـ بیریندن آییرماق اوچون اونلاری چئشیدلی جومهوریلر آراسیندا بؤلمکله، دیللرینه ده تورک دیلی یئرینه، آذری ـ آذربایجانجا، اؤزبکجه، قازاخجا، اویغورجا، و ... آدلاری وئریلدی.
بو تایدا ایسه هامان یورودولن سیاستلر ایجرا اولوندو. تورک آذربایجانلیلارا «سیز آذری و دیلینیز آذریدیر» دئمکله، اونلاری اصیل تورک ـ آذربایجان هویتلریندن آییرماق ایستهدیلر. سونرالار بو سیاستلر، اؤزللیکله قوزئی آذربایجاندا یورودولن آذری ـ آذربایجانجا بحثی، حتی بئله سولچو اولمایان یازیچیلاریمیز و آیدینلاریمیزا دا ائتکی بوراخاراق، اونلاری دا «آذری» سؤزونو (البته تورک ـ آذربایجانلی آنلامی اولاراق) ایشلتمگه یؤنلتدی. بئله بیر سیاستلر نتیجهسینده تورکلوک و تورک دیلی یالنیز تورکیهلیلره قالدی.
5. هامییا بللیدیر کی بیر میلتین دیلینی، اؤزللیکله اسکی میلتلر سیراسیندا اولان بیر اولوسون دیلینی اونلارین یاشادیغی اراضی آدییلا ایفاده ائتمک اولماز. البته اولا بیلسین کی اؤلکهلرینین آدی اونلارین آدیندان و دیللری آدیندان گؤتورولسون کی او باشقا بیر سؤزدور.
بیز اگر آذربایجان سؤزونون بسیط بیر سؤز اولماسینا قاییل اولماساق و اونو « آذر + بایجان» سؤزلریندن تؤرنمه سانساق (اگر آذربایجان سؤزو بسیط و ساده بیر سؤز نظرده آلینیرسا، اوندا اونو پارچالاییب، شکیلچی آرتیرماق یانلیش بیر ایش اولاجاقدیر. بونا بنزر کی «خوراسان» سؤزونو پارچالاییب، خوراسان اهلیندن اولان بیر شخصه خورلی ـ خوری (خُری) دئیک کی موسلماً دوز دئییل) یئنه ده «آذری» سؤزونون ایشلتمهسی دوز اولمایاجاق. «ی» شکیلچیسی عرب دیلیندن گلن بیر اَک دیر و بیزیم اونون یئرینه «لی و جا» اَکلریمیز اولان یئرده، اوندان یارارلانماق اصلاً علمی و میلی بیر ایش دئییل. بو اساسدا «آذری» سؤزو یئرینه (منسوبیت بیلدیرن چاغ) «آذرلی» سؤزونو ایشلتمهلیییک. «آذری» سؤزو (دیل آنلامیندا) اوسته سؤیلدیگیمیز کیمی اصلاً دوز دئییل و بو آرادا حتی «آذربایجانی» (دیل آنلامیندا) و «آذربایجانجا» سؤزلری ده ابدا علمه دایانان سؤزلر دئییللر. حتی اگر «آذربایجانجا» سؤزو دوز ساییلسا دا (دئدیک کی اساساً دوز دئییل آنجاق سووئتلر دؤوروندن تاسوفله هله ده قوزئی آذربایجاندا ایشلهنیلیر.) اوندا یئنه ده «آذری» سؤزو یئرینه « آذرجه» سؤزونو ایشلتمهلیییک. (بیر داها دا قئید ائدک کی بیر میلتین دیلینین آدی، اؤزللیکله قدیمی بیر اولوسون دیلی آدی اونون یاشادیغی یئرین آدیندان توتولماز.)
«آذری» سؤزو عرب فورمالی بیر سؤزدور و مدنیتلی بیر میلّت ایدیعاسیندا اولدوغوموز حالدا هارالی اولدوغوموزو یابانجی بیر سؤزله و یابانجیلار بیزی او آدلا تانیدیغی سؤزله ایفاده ائتمگیمیز گولونج بیر ایش ساییلا بیلر و عاغیلا سیغمازدیر.
بئلهلیکله گؤرونور کی تاسوفله هله ده یاشلی یازیچیلاریمیز و چوخ ـ چوخ آز حاللاردا گنج یازیچیلاریمیز آراسیندا ایشلهنیلن «آذری» سؤزو نه قدر یئرسیز و یانلیشلیقلا یاناشی بیر سؤزدور. بونودا آرتیریم کی بعضاً بیر سای یازیچیلاریمیزدان بئله بیر ایشه اَل آتمالارینین سببینی سوردوقدا، «من ایستهییرم میلت بیلسین کی آذری هامان تورکدور، آذربایجانلیدیر و نه کسروی دئدیگی کیمی فارس کؤکلو بیر میلت» جاوابینی آلیریق کی یازیچیلاریمیزین صاف اورکلیگی و خیدمت ائتمه آماجلاریندان سو ایچیر. آنجاق «آذری» سؤزونون تورکجهمیزده نه قدر اساسسیز اولدوغونو بیر یاندان و هله ده سیاست عالمینده هامان کسروی دئین کیمی آنلانیلماسینی گؤردوکده، «آذری» سؤزونون بیزیم یازیلاردا هر منظورلا ایشلهدیلمهسینین نه قدر ضررلی اولدوغونو دویماق ائله ده چتین بیر ایش دئییل.
حؤرمتلی اوخوجولارین دَیرلی نظرلرینی بو قونودا گؤزلهییریک.
· یازیلیش تاریخی : 24 / 2 / 81
· بو یازی امیرکبیر بیلییوردونون اؤیرنجی باخیشی آدلی اؤیرنجیسل درگیسینین 4 ـجو ساییسیندا (81 ـجی ایلین اونونجو آیی (اوغلاق)) باسیلمیشدیر.


text:
تۆرکیه
داشاری یورتلاردا سس برمأگه حاق قازانان تۆرک رایاتلاری ۱۹-نجی ژوئنه چنلی ۶۰ اۆلکهدأکی ۱۲۳ مرکزده سس بریپ بیلر
داشاری یورتدا یاشایان تۆرکلر هاچان سایلاوا قاتناشار
ایچری ایشلر وزیرلیگی یازماچا بیانات بردی
رجب طیب اردوغان ینگ قوتلاغی سبأپلی مینّتدارلیق بیلدیرن مادورو اۇرازا آیینی تۆرک حالقینا قوتلادی
سوریهلی بۇسغونلار بیقانون یۇلدان یونان آداسینا باریارقا توسساغ ادیلدی
مسلمان یورتلار تۆرکیأنینگ باشلانغیجی بیلن اسرائیلا دگیشلی اؤنۆملری بایکوت اتمهکچی
تۆرکیأنینگ داشیندا یاشایان تۆرک رایاتلاری نیره ده هاچان سِس بریپ بیلیأر؟
جان آجون؛ سیاسات، ایقدیصادیهت و جمغیت غازناسی- ستا
تۆرکیأنینگ داشیندا یاشایان تۆرک رایاتلاری نیره ده هاچان سِس بریپ بیلیأر؟


text:
اویان نیوز:
سئویل سلیمانی
نده ن بیزیم قیزلار ائولنمک حاققیندا دانیشماقدان چکینیرلر؟!
نده ن اوغلان لار ائولنمک لرینی باغیریرلار اما قیزلار اونو پیچلداشیرلار؟!
(ائولنمک توپلوموزدا و یاسال اولاراق قبول ائدیله ن ان یایقین عایله شکیل اولدوغو اوچون، بوردا اوندان سوز ائدیرم. یوخسا عمومی اولاراق توپلوموزدا ایلیشکی لرین چئشیدلی نوع لری حاقیندا دانیشماق دا قادینلاریمیزدا بویوک بیر چئکینمه واردیر). بو سوآلا گؤره نه قدر چوخ دوشونسه مده ، منی قانع ائده ن جوابا چاتمامیشام. یادیمدادیر باکی یونیوئرسیته سینده اوخویاندا، یاتاق خانادا کی ایران دان اولان قیزلار چکینه چکینه بو صحبته یاناشیردیلار. بو حاقدا اطرافلی و گئنیش دوشونه ن قیز آز گؤردوم. طبیعی کی قیزلار بو قونودا سئچه ن کیمی دئییل، سئچیله ن کیمی تربیت اولورلار. ارکک لر فاعل و قیزلار مفعول کیمی دوشونمه یه یؤنله ندریلیر، عادت وئریلیرلر. بو وضعیتده ده قیزلار بو مسئله ده ساده جه مفعوللوق دورموندان قایناقلانان بعضی عمومی مسئله لری دانیشسالار دا روحسال و جینسل مسئله لری عاییله و اؤز ایچلرینده دانیشب دارتیشماقدا چوخ چتینلیک چکیرلر.
طالع ائله گتیردی من اؤز توپلوموزدان اوزاق دوشدوم. زامان کئچدیکجه بیر چوخ مسئله ده اولدوغو کیمی بو مسئله ده ده، بیزیم له غرب آراسیندا کی درین دوشونجه و داورانیش فرق لیلیینیی گؤردوم. سوآللاریما جواب تاپا بیلمک اوچون بیر سیرا کیتابلار اوخوماغا باشلاییب، کالئج ده بو موضوییا عایید درس گؤتوردوم. سوآللاریما جواب آرارکن ماراقلی موضوعیا راست گلدیم. سترنبرگ آدلی آمریکالی پیسخولوق سئوگینی بیر اوچ بوجاغا بنزده دیر. یاخینلیق ( جینسل)، احتراص و تعهد. تعهد گله جک ده هدفله نن اورتاق یاشام ایله ایلگیلی پیلانلاری ایفاده ائدیر، داها دوغروسو تعهد آنلاشما و قرارداد آنلامینا اشاره ائدیر. بیزیم توپلومدا کی ائولیلیک لرده نه قدر اینسان سؤزله شمه ایمضلاییر و یا بو حاقدا دانیشیر؟ توپلومدا بونا نه قدر یئر وار؟
طبیعی کی ائولیلیک اؤزو بیر سؤزله شمه دیر و ایران داسا کبین کلمه سی بوسؤزله شمنین قارانتی سی کیمی دیر. آمما بو سؤزله شمه و اونون قارانتی سی اولان کبین آرتیق بیر بوراکراتیک فرمول کیمی عمل ائدیر. بو گله نکسل سؤزله شمه شخصی ایستک، آرزو و اؤزه للیکلری یانسیتمادیغی اوچون ایشله مه سی چوخ ضعیف دیر.
ایراندا قادینلار اؤزلرینی ائکونومیک اولاراق قوروماق اوچون کبینده ن یارارلانسالاردا کبینی مودئرن و چاغداش بیرسؤزلشمه حساب ائتمک اولماز. ساده جه ائکونومیک اولاراق باغیمسیز اولمایان قادینلار اوچون بیر قورونما آراجی کیمی استفاده اولونور.
آمما اساس سوآل بودور کی بیزیم توپلومدا کبین و گلنه کسل( سنتی) سؤزلمه شمه نین دیشیندا باشقا سؤزله شمه لره یئر وار می؟ اگر وارسا نه قدر یایقیندیر؟ بو سؤزله شملری نه قدر قانونی چرچویه سوخماق اولار؟
اؤرنه یین تبریزده یاشایان بیر قیز جینسل ایلیشگیسی حاققیندا نه قدر دانیشیب اؤز شرطلرینی آرایا قویا بیلر؟ بو قیز اؤز شرطلرینی عاییله سی ایله اورتایا قویوب اونلاری بیر سؤزله شمه حالینه گتیره بیلرمی؟
قیزی “نجابت” کلمه سینده گیزله دیب اونون آدی ایله اؤز ایستکلرینی قونوشان ارکک لر هاچان بونا سون وئره جکلر؟ بو کیمی یاساقلانان قونولار ، قادین و ارکک اوچونده فلاکت ایله سونوجلانمیر می؟ یوخسا “قیز اوزگه نین مالیدیر” دئیه – دئیه، مال اولان قیزلارا گؤره، آنجاق مال صاحیبی می دانیشاجاق؟!!


text:
بئین الخالق فوتبول تاریخی و ستاتیستیکالاری فدراسییاسی دونیا فوتبول تاریخینین ۵۰ ان یاخشی فوتبولچولارینی معین ائدیب. قئید ائده کی، حاضرلانان سیاهیدا حاضردا کاریراسینی داوام ائتدیرهن فوتبولچولار داخیل ائدیلمهییب. سیاهی ترتیب ائدیلرکن، فوتبولچولارین دونیا فوتبولونا گتیردیی رنگ و اؤزللیکلر، همچینین عایید اولدوغو اؤلکهنین سرحدلرینی آشاراق، اورانی فوتبول ساحسینده اوغورلا تمثیل ائتمهلری اساس گؤتورولوب.
مودئراتور. آذ خبر وئریر کی، دونیا فوتبول تاریخینین ۵۰ افسانهسی سیراسیندا بیر تورکییهلی فوتبولچو دوشه بیلیب کی، او دا تورکییهنین بیر زامانلار قول کرالی ساییلان تانژو چولاکدیر. آوروپانین گوجلو فوتبول اؤلکهلرینده توپ قوومایان، یالنیز اؤلکه داخیلینده چیخیش ائدن، «قالاتاسارای» و «فنرباخچا» کیمی کلوبلارین شرفینی قورویان تانژو تورکییهده فوتبولون ضعیف اولدوغو دؤنهملرین اولدوزو ساییلیر. او عرفهلرده ووردوغو ۲۴۰ قوللا تورک فوتبولونا علاوه رنگ قاتیب.
آذربایجان اصیللی فوتبولچو علی دایی ده ۵۰ افسانه سیراسیندادیر. اوزون مدت ایران میللیسینین شرفینی قورویان هم یئرلی میز میللی کوماندادا ان چوخ قول ووران فوتبولچولار سیاهیسیندا ایلک پیللهلرده یئر آلیر. حاضردا ایراندا «علی دایی» ایستادیونو دا فعالیت گؤستریر.
پله، مارادونا، پلاتینی، روبرتو باججیو، زینددین زیدان، فیقو، بکهم کیمی فوتبولچولارین دا یئر آلدیغی سیاهییا دوشن یئگانه روس فوتبولچو ایسه افسانوی قاپیچی رئنات داسایئودیر.


text:
کؤپک اوغلولارین یئکهسی
دوکتور جئری
دونن قیبیش عمی اوغلو بیزه قوناق گلمیشدی. اؤز-اؤزمه دئدیم:
- گون هارادان چیخیب قیبیش بیزه قوناق گلیب؟! اولمایا شورا یازیلیب؟!
اؤپوش-گؤروشدن سونرا گئچدی اصل مطلبه:
- عم اوغلی بولمورم بولورسن یا یوخ، شورا اینتیخاباتینا نامزت اولموشام. گلمیشم گؤرهخ نئینهمهلیییخ؟!!..
ایچیمده دئیندیم:
- اولان سندن ده شورا چیخار؟! رحمتلیک عمیم بیرکره چؤلده اوچ قوتور کئچی سنه تاپشیرمیشدی؛ بیرینی قوردا وئردین، بیرینی ایتیردین، بیرینین ده اؤلوسونو ائوه قایتاردین..
قیبیشی آلدیغی قراردان داشیندیرماق ایستهدیم :
- عمی اوغلو یاخشی دئییل ایشی ایش بیلنلره تاپشیریب بو ایشلره قاریشمایاق؟ قورخورام سورو-سورو شورا سئچکیلرینه آدای اولماقلا اورتالیغی بیر سیرا تورپاغیمیزا گؤز تیکن آزینلیقلارا هامارلامیش اولاق...
قبیش اگری- اگری منه باخدی:
- یانی سن دئییرسن من ایشبولن دَییرم؟! منیم اؤزگهلردن نهییم کَمدی؟!.. اصلن من برنامهینن بو یولا قدم قویموشام...
شاشقین-شاشقین سوروشدوم:
- برنامه؟!!..
سینهسینی قاباغا وئردی:
- هه برنامه!... من تصیم توتموشام شورا سئچیلسم ایشسیزلری ایش باشینا قویام؛ میللته ایکی یوز اللی مین تومن رایانه وئرم؛ جاوانلارا اللی میلیون وامی ازدیواج وئرهم، ائوسیزلره ائوه دوزلدم، ائوده قالیب تورشامیش قیز- اوغلانلارا ار- آرواد تاپام...
اوجادان گولدوم:
- عمی اوغلو! یانلیشجا شورا سئچکیلرینه آدی اولموشسان، سن گرهک جومهور باشقانی سئچکیلرینه آدی اولاردین، سنین وعدهلرین جومهور باشقانی وعدهلریدیر نه شورا!!
قیبیش اینجمیشجهسینه دیللندی:
- مگر شورالار نه ایش گؤرهللر؟!
- شورالار شهر ایشلرینه یئتیشرلر..
قبیش سؤزومون اورتاسینا آتلاندی:
- عیبی یوخدی.. منیم اونادا برنامهم وار.. اگر من شورا سئچیلسم شهره زیبیللری آییرما دسگاهی گتیرهجَغم.. بو ایشینن جاوانلارا ایش، اکینچیلره کوت دوزلدهجغم.
دیشلریمی قیسا-قیسا دئدیم:
- آخی عمی اوغلو سنین بو کیمی ایشلرده نه تجروبهن وار؟!
گولومسهدی:
- نئجه یوخدی عم اوغلی!..سن منیم بارهم نه فیکرلهشیرسن. من اؤزوم گئجهلری سهچرخه موتورومنان کوچه به کوچه شهری دولانیب زیبیللری تفکیک ائلیرم. من بو ایشیمنن همی اؤزومه پول چیخاردیرام همی ده جاوانلارا ایشتیغال یارادیرام..
- نه ایشتیغالی؟!!
- هه! من زیبیللری تفکیک ائلیینن، شهرداری عملهلرین سایینی ایکی قات چوخالدیب منن یولداشلاریم سؤکوپ داغتیتدیغی زیبیللری ییغیشدیرسیننار..
سؤزلریمین قبیشین بئینینه باتمادیغینی گؤرونجه باشقا یولدان وارید اولماق ایستهدیم:
- بیلرسن عمی اوغلو! سن ساده، آغ اورک بیریسیسن، آللاه آدامیسان.. یاخشیسی بودور بو ایشدن واز گئچهسن سیاست دونیاسی یالان-فیریلداق دونیاسیدیر؛ کؤپک اوغلولوق دونیاسیدیر...
قیبیش قاققاناق چکهرک گولدو:
- عم اوغلی! ائله بیل خبرین یوخدی خبردن؛ من کؤپک اوغلیلارین لاپ یئکهسییم!!....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بیزیم شورالار
دوکتور جئری
قلئیچی مورتوضون ایشی شورایا دوشموشدو. ایچری گیرنده شورالارین یاخالاشیب یامانلاشدیقلارینی گؤردو. آرالیق ائتمگی باجارمایینجا ائشیگه قاچیب، " وطنداشلار اؤزوزو یئتیرین شورالار بیربیرلرینی اؤلدوردولر!" دئیه قیشقیر-باغیر سالماغا باشلادی. قضادان نئچه ایل بوندان قاباق، قارانلیق بیر گئجهده یورغانینی اوغورلادان موللا نصرالدین، سوراق توتا-توتا اورایا یئتیشمیشدی.
- اشی..نه هارای-کوی سالیبسان؟!- دئیه موللا سوروشدو.
قلئیچی مورتوض تؤوشویه- تؤوشویه دئدی:
- یاردیم ائدین؛ شورالار بیربیرلرینی اؤلدورورلر...
موللا قاشلارینی چاتدی:
- شورالار، خالقین حق- حوقوقو اوستونده دالاشیرلار؟
قلئیچی مورتوض باشی ایله "هه" دئدی.
- بئله ایسه قورخما؛ بیر دقیقه چکمز باریشارلار!
قئلیچی مورتوض، موللانین سؤزلرینه اینانماییب ایچرییه قاییتدی:
شورالار دئییب، گولوب، موز یئییردیلر!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
توت انخ آمون
توت عنخ آمون یوخسا توت آنخ آمون(*tuwt-ʕankh-yamān) یانی آمون تانرینین جانلی بیلیندیرماقی. شاهلیق ۱۳۳۳-۱۳۲۷ م.ق ۱۱-نجی میصر فرعونو ۱۸-نجی سولالهدن یوخسا یئنی شاهلاردان.
اؤنجه توت عنخ آتون آدلانیردی، آمّا دینین چؤندریب و آتون قوللوغوندان ال گؤتوروب و آمون قولو اولدو. آدی بو اساسدا آمون آدینا چؤندو.
ایچیندهکیلر
آمون تانریچا
۹ یاشیندا آخناتونون اوچونجو قیزینی آلدی و اسمنخکاره اؤلوموندن سونرا شاهلیغا یئتیردی. خانیمی عنخ اسن پا آمون، نفرتیتی و آخن آتون قیزی اولوردو. آتاباباسی دوزگون بللی دئییل و بیلینمزدیر. آتاسی اوچونجو آمون هوتب یا دا آخناتوندور.
اؤلوم
۱۹ یاشیندا چوخ جاوان یاشیندا دونیادان گؤزونو یومدو و بیر اوشاغی اولمادی. اونا گؤره اونون مقبرهسی یاریمچیلق قالیب و اونو بیر آیری مقبرهده قویلادیلار. بیلینن بو مقبره اونون وزیری آیه اوچون دوزلمیشدی. آیه توت عنخ آمون وزیری اونون اؤلوموندن سونرا تخته چیخدی. آیه آمون تانریچانی میصر اؤلکهسینده رسمی تانری ائتدی.


text:
ایلمک سالانلارین سؤزلری حمید احمدزاده(تیلیمخانلی) آذربایجانین باشا باشیندا، اؤزللیکله محتشم تبریز شهرینده عائلهلرین دولانیشیغی فرش توخوماقدان چیخاردی. ایلمک سالانلار دا بو صنعتین مظلوم اعضالاری ساییلاردیلار کی زور ایله، فرش اربابلارینین ظولمو آلتیندا جان و دل ایله چالیشیردیلار. گاهدان اوشاقلارین آتالاری، یوخسوللوق اثرینده، اوشاقلارین فرش اربابلارینا، معین زمان قارشیلیغیندا ساتاردیلار. بو شعرلری، ائلیمیزین قهرمان اوغلو مناف فلکی تبریزلی و اونون معلیمیعباسعلی ...Read More »
Home / Tag Archives: تیلیمخانلی


text:
بیر گون گلسن یوخام حیدر بیات بیر گون گلسن یوخام سنه منه حتی آناملا تانرییا باغلی اولمایان بیر یوخلوق عدم، دوغما یوردو کیمیقوناجاق اوستومه قوش یومورتاسینا قونار کیمی بیر گون گلسن متینلرده دئییل حتی حاشیهلرده حتی اتک یازیلاردا حتی کیتابلارین آراسیندا دوشوب قالان جیریق کاغیذلاردا قوروموش چیچکلرده حتی پنجرهدن جالانان ایشیقدا آراما منی بیر گون گلسن یوخام اما سن یوخلوغو ...Read More »
بیر یارالینین ارکستری/ سید حیدر بیات
بیر یارالینین ارکستری سید حیدر بیات درین یارا پییانو اسکی یارا ویولن یئنی یارا اوبوآ قانی سوزولن یارا ساکسیفون و یاردان گلن یارا کامانچا شرقی بیر سازدیر اویوشماییر ارکستره ارکستر دایانیر تکینه چالیرRead More »
ایچیمده … / سیدحیدر بیات
ایچیمده … سیدحیدر بیات ایچیمده چات سالدین، سنه لعنت اولسون! نئچهیه بؤلوندوم نئچه من اولدوم- بیریسینده شیطان آیاق اوستو ایشیر، بیریسینده حوا… بیریسینده آدم آخشام باشی یورغون گلیب کؤهول بوجاغیندا سئوگسینی گزیر؛ او بیرینده عیسا دیسکینیبدیر، قاچیر جوذامیدن؛ بیریسینده دده قورقوت جیریق لی شالوارلا رپ اوخویور، گیتار چالیر دومرول کؤرپوسونده. بیر ایچیمده سن گلیبسن شام اولوبسان مزاریم اوستونده؛ بولود اولوب ...Read More »
بالیقلارین اؤلومو/ سید حیدر بیات
بالیقلارین اؤلومو سید حیدر بیات قیز باغلادی پنجرهنی گونش مئساِژی آلدی لیریکالار، قانلار قیش خییاوانینا آخدی قیز هر گئجه بیر زنجیر ووردو قولوما سونرا “اللرینی نییه آچیب منی قوجاقلامیرسان” سوردو جاواب هر نه اولسایدی اللریمدهکی زنجیر دئییلدی سن منی قوجاقلا دئدیم گونش سؤزلوکده بیر سیرا کلمهلرین آنلامینی آختارماغا دؤندو بیر اسیر قوجاقلاندی سئوگیلیسی قوجاغیندا قارا لیریکالار گئجهنین آرخیندا آخیردی و ...Read More »


text:
Posted on 21/11/2011 by GünTürk
زبان تورکی یا تورکچه گرچه یکی از زبان های رسمی افغانستان نیست اما در نقاط مختلف این کشور گویندگان بسیاری دارد. در دو قرن اخیر در کنار جنایات مختلف و سیستماتیک، تلاش های مشخصی برای محدود کردن زبان تورکی در افغانستان صورت گرفت، کتاب های زبان تورکی به آتش کشیده شد و گویندگان این زبان مجبور به کنار گذاشتن زبان خود در کار و بار روزانه و مسایل اداری شدند.
Okumaya devam et →
Filed under: گوني تورکستان, تورک تيلی, تورکچه, تورکستان جنوبی, د ر ی, زبان توركي | 2 Comments »
Posted on 20/12/2010 by GünTürk
افغانستان اوزبيكلرى نينگ بد يعى آغزه كى ايجاديدن
سوزوان قوشيقلرى حقيده تقريظ
هر بير خلق نينگ آغزه كى ايجاد نمونه لرى ، اوشه خلق نينگ عصر دواميده يره تگن مدنى ميراثيدير. بو آغزه كى ايجاد نمونه لرى ، عادتده اوشه ملت نينگ وكيللرى يشه يديگن كتته بير حدودده ترقلگن بوليب ، اولرنى توپله ب اعلان قيليش خلق آغزه كى ايجادى نينگ جانكويارلرى و فولكلور شناس عالملرى تامانيدن عمل گه آشيريله دى. Okumaya devam et →
Filed under: قوشوق, کولتور, گوني تورکستان, ادبيات, تورکچه | Leave a comment »
Posted on 11/12/2010 by GünTürk
قارلیغاچ
قارلیغاچ نینگ ۱-۵ سانینی
بو ییردن اوقیشینگیز مومکین
قارلیغاچ نینگ باشقه سان لرینی قولگه کیتیرگنیمیزده
اوشبو گون تورک به تیده نشر اته میز
Okumaya devam et →
Filed under: گوني تورکستان, ادبيات, تۇشۇنجه, تورکچه, تاریخ, سیاست | Leave a comment »
Posted on 08/12/2010 by GünTürk
افغانستانینگ دمیر قازیغینده میلیون یاریمدان قاوراق تورکمن یاشایار. یورتده حکم سوروپ گلیان آغیر شرطلر سباپلی اولرینگ کوپوسی پاکستان، ایران، تورکیه، عربستان و اوروپا نینگ دورلی یورتلارینه بوسا-بوسلیق اتدیلر و بو یاغدای هنیزه چنلی دوام ادیپ گلیار.
افقانستانده انچه عصردان باری حکم سوروپ گلیان پشتون آقالیغی نتیجه-سینده بو ایلدشلریمیز اوز میللی کیملیکلریندن داشلاشدیریلیپ، پشتون میللیتچیلیک سیاستی آستیده آسیمیله بولوپ (باشغالارینگ آراسینده اریپ یوق بولماق سیاستی) ییتیپ گیتمک درجه سینه باتپ یتدی. Okumaya devam et →
Filed under: گوني تورکستان, تورک آجونی, تورکچه, تاریخ | Leave a comment »
Posted on 01/05/2010 by GünTürk
بیتیک نینگ بئلگیلری
بیتیک نینگ آتی: اورغا (قؤشوغلار تؤپلومو)
بیتیک نینگ یازاری: دوکتور ع، م، تاشقین
باسقی: آفسیت
یایینلاوچی: محمود قاشغارلی کولتور بیرلیگی
باسقی ییلی: ۱۳۷۸/۱۹۹۹ Okumaya devam et →
Filed under: قوشوق, کولتور, گوني تورکستان, تورکچه | Leave a comment »
Posted on 17/04/2010 by GünTürk
بوردا تانیتماق ایسته دیگیمیز بیتیک اؤزتوروده بوگونگئچه آزکؤرولگئن وائشسیز سانالغان، “ موسیقی میراثیمیز گنجینه سی “ دیر، کی اؤنو آیرینتالی تانیتمادان اؤنگ، بئلگیلرینی کؤروب اؤته میز:
بیتیک نینگ بئلگیلری
بیتیک نینگ آتی: موسیقی میراثیمیز گنجینه سی
مولف: شریف الله
محرر: محی الدین آمان
بدیعی محرر: بهرالدین بازاروف Okumaya devam et →
Filed under: قوشوق, کولتور, گوني تورکستان, تورکچه, تاریخ | Leave a comment »
Posted on 03/02/2010 by GünTürk
کتابینگ آدی : آچیلمادیق غنچه لر
بازوجی : عبدالخالق “ مسکین “
مال یاردم چی سی : تورکمن محصل لر و تورکمن ییگیت لر
چاپ سانی : بیرنجی
سان : 1000 جلد
چاپ ییلی : جدی 1388 هـ ش Okumaya devam et →
Filed under: قوشوق, کولتور, گوني تورکستان, ادبيات, تورکچه | Leave a comment »
Posted on 24/12/2009 by GünTürk
عزیز حرمتلی اؤقوچیلر! آلدین خبر بیرگه نیمیزدیک ،جاری ییل نینگ دوامیده، علوم دوکتوری، پروفیسورعبدالحکیم شرعی جوزجانی جنابلری نینگ « یوره ک سرلری» عنوانی آستیده گی اؤزبیک ودری تیللریده گی شعرلر تؤپلَمی ، دکتور شفیقه یارقین اهتمامی ایله، کابلده باسیلیب چیقدی. بو مجموعه ده ، اتاقلی شاعریمیز نینگ اؤتتیز ایککی پرچه اؤزبیک تیلیده ایجاد ایتگن شعرلری، ییگیرمه بیرته تؤرتلیکلری، همده ییتتی ته دریچه شعرلری اؤرین آلگن.
شو نینگ دیک، مذکور کتابگه، تؤپلم مولفی تامانیدن ۱۲ صحیفه دن عبارت عجایب بیر علمی و تدقیقی کیریش سؤزی یازیلگن. Okumaya devam et →
Filed under: قوشوق, کولتور, گوني تورکستان, تورکچه | 1 Comment »