text:
«هاشم ترلان»ین خاطرهلریندن:
تبریزده «مهاجر»ایدیم، تهراندا «متجاسر»ده اولدوم
….. ۱۳۲۵نجی ایلین آذر آیینین اییرمی بیری آذربایجان، او جملهدن تبریز اؤز آغیر و چتین گونلرینی یاشاییردی. سینهسیندن چیخان نفس بوغازینداکی بوغونتولارین ایچینده ایتیردی. بو قوجامان شهر اؤز قارا طالعی بویو آپاردیغی مبارزهلرده آغ گون دئیه آیاغا قالخمیشسا دا منحوس شاهلارین اسیری اولموشدو. ایندی یئنه ده ستارخانین بایراغی الینده اولا- اولا اورهیی دؤیونور، نفسی تؤیشهییردی؛ آمما تبریز مشروطه زامانینداکی کیمی باشینی دیک توتموشدو. او سانکی دؤرهسیندکی باش وئرن فیرتینالارا دوداق بوزهرک «بو منیم نه اوّلیم، نه ده آخیریمدیر»، دئییردی.
تبریز عادی حالدا دئییلدی. اکثر آداملار ائولرینده قالیب قاپینی دالدان باغلامیشدیلار. فقط دربارین قیرینتی هدیّهسی ایله دولانان اوباشلار اللرینده توفنگ کوچه- خیابانلاردا ملی حؤکومت ایله همکارلیق ائدنلری اوولاییب یوخ ائدیردیلر. ساعات میدانینا طرف یولا دوشدوم. هله اورا چاتمامیش سول طرفده یئنی ساختمان عملیّاتی گئدن خرابه بیر یئرده نئچه نفرین صؤحبتینی ائشیتدیم. اونلارین بیری دئییردی:
– بستانآبادین صدری علیاکبر فردینی ووروبلار، هله اؤلمهییب جان وئریر. من علیاکبر فردینین آدین ائشیدن کیمی قورویوب قالدیم. اونو یاخشی تانییردیم. «مهربان» حومهسی او زامانلار بوستانآبادا باغلی اولدوغو اوچون اونو «مهربان»دا چوخ گؤرموشدوم. ایندی اونو بوردا اوباشلار تانییب اؤلدورموشدولر. آرتیق یوخاری چیخیب اونون قانلی جنازهسینی گؤرمک ایستهمهدیم. چونکی هیجان منی بوروموشدو. اورادان قاییدیب گؤی مسجیدین کوچهسیندن کؤهنه بازارا گیردیم. یاشادیغیم مسافرخانا بو بازارین اوّلینده ایدی. مسافرخانادا نهلر باش وئردیگینی بیلمک ایستهییردیم. بازارین دوکانلاری باغلی ایدی. فقط چؤرک ساتان و باققاللار آچیق گؤرونوردو. مسافرخانانین قاباغیندان اؤتنده سیلاحلی اوباشلارین هله ده اورادا اولدوغونو حسّ ائتدیم. اؤزومو لاقید گؤستریب بازاری اوزو آشاغی یئریدیم. بورانین آخیری کؤهنه خیابانا چیخیردی. بازار آغزیندا آداملار چوخ ایدی. من اونلارا یئتیشنده سیلاحلی اولدوقلارینی گؤردوم. اونا گؤره ده بورا گلدیگیمه پشیمان اولدوم. نهایت ایش ایشدن کئچمیشدی. من بورادان آیریلمالی ایدیم. هله اونلار منی گؤرمهمیشدیلر، آمما کؤهنه خیابان خلوت ایدی. بیر نفر ده اولسا خیاباندا گؤرونموردو. اونلارین ائتدیگی صؤحبتلره گؤره بازارلا روبرو ائوین دامیندا ایکی مهاجر آتا، اوغول سنگر توتموشدولار. سیلاحلی اوباشلار جسارت ائدیب خیابانا باش اوزادا بیلمیردیلر. بئله دئییردیلر کی، مهاجر فداییلر دامین اوستونده مسلسل قویوب اؤزلرینی مدافعه ائدیردیلر. بازار باغلی اولدوغونا گؤره خلوت ایدی. مال ساتاندان مال آلاندان خبر یوخ ایدی. من وضعیّتی بئله گؤروب گئری قاییتماق قرارینا گلدیم. ائلهجه ده گلدیگیم یوللا گئرییه دوغرو یئریدیم. هله اونلاردان اوتوز آددیم آرالانمامیشدیم کی، «ایست» سسی بازارین دیوارلارینی سارسیتدی. من دایانیب اونلارا باخدیم. بازار آغزیندا جمع اولان اوباشلارین هامیسی منه طرف قاچیردیلار. اونلارین آتدیقلاری هاوایی گوللهلر بازارین سقفلرینه توخونوب توزاناق سالمیشدی. بیر آزدان سونرا اونلار منی احاطه ائتمیشدیلر. قاپیسی باغلی بیر دوکانا دایانمیشدیم. اونلار منه امر ائدیردیلر:
– اللرینی یوخاری قالدیر!
اونلاردان سوروشوردوم:
– مندن نه ایستهییرسینیز؟
بیری، «سن فداییسن»، او بیری «سن فرقهچیسن»، بیر باشقاسی ایسه «سن مهاجرسن»، دئییردی.
من اونلارا دئییردیم:
– سیز دئیینلرین هئچ بیریسی دئییلم. کنددن گلمیشم، تبریزده ایشیم وار ایدی.
منی احاطه ائدنلرین بیری یانینداکی بیر نفره دئدی:
– احمدآغا سن اونون بدنینی، جیبلرینی آختار!
احمدآغا دا باشقاسینا امر ائتدی. بئلهلیکله اونلارین بیری سیلاحینی باشقاسینا وئریب منیم بدنیمی، جیبلریمی آختارماغا باشلادی. آختاریش قورتاراندان سونرا دئدیلر:
– دوش قاباغا!
بو زامان بیرینجی توفنگ قونداغی کورهگیمه دهیدی. باشقالاری دا تپیک و توفنگ قونداغی ایله وورماغا باشلادیلار. من یئره ییخیلاندا اونلار تپیک ایله ووروب منی آیاق اوسته قالدیریب ایرهلییه طرف ایتهلهییردیلر. بازار خلوت ایدی. گل-گئت چوخ آز ایدی. فقط اوباشلارین سسی بازاری بوروموشدو. اونلار منه ووردوقلاری توفنگ قونداغیندان لذت آپاریردیلار. شاققیلتی گولوش سسلری خلوت بازاری باشینا گؤتورموشدو. من ایسه اؤزومو ضربهلردن قوروماق اوچون هر تشبّوثه ال آتیردیم. اونلار منیم اعتراض سسلریمی ائشیتمک ایستهمیردیلر. اونلار منیم کیملیگیمی، هانسی یووانین قوشو و هارالی اولدوغومو بیلمیردیلر. یوخسا اؤزلرینه زحمت وئرمزدیلر؛ آمما اللرینده مدرک اولمادیغی اوچون ایندی قاباقلارینا قاتیلمیش بیر اسیر ایدیم. توفنگ، تپیک ضربهلرینین آلتیندا فیرفیرا کیمی ساغا-سولا فیرلانیردیم. اوباشلار منی اولدوغوم مسافرخانایا طرف آپاریردیلار. بو آرالاردا منی تانییان فقط بیر نفر اولا بیلردی، او دا مسافرخانا صاحبی ایدی. اونون ملی حؤکومته مئیلی وار ایدی و منه احترام بسلهییردی. منیم راحاتلیغیم اوچون الیندن گلنی اسیرگهمزدی. قارشیدا سنگکچی وار ایدی. اونون قاپیسیندا پئندیر، کره، قایماق و بعضی گؤیرتیلر ساتان جاوان بیر اوغلان تاباق اوستونده آل-وئر ائدیردی. منی اوزاقدان-اوزاغا تانیسا دا کیم و نه کاره اولدوغومو بیلمیردی. آرامیز ساز ایدی. اونون ساتدیغی شئیلردن آلاردیم. ایندی اوباشلار منی چؤرکچی دوکانینا طرف آپاریردیلار. امیدیم همین جاوان اوغلانا گلیردی. اؤز-اؤزومه دوشونوردوم کی، بلکه ده تانیش اولدوغوم جاوان اوغلان منی بو ظالیملرین الیندن قورتارا بیلدی. او منی اوباشلارین الینده اسیر گؤرنده نه اینکی کؤمکلیک ائتمهدی، اوستهلیک اؤزو اونلارا قوشولوب کؤتک وورماغا باشلادی.
هله منی هارا آپارماقلارینی بیلمیردیم. چؤرکچینین قاباغیندان کئچیب یاشادیغیم مسافرخانایا طرف گئدیردیک. اونلار آرخادان توفنگ قونداغی ایله ووروب ایرهلییه دوغرو ایتهلهییردیلر. مسافرخانایا آز قالیردیق. هر گون اونونلا سالاملاشیب و خرید ائلهدیگیم قوجا باققال کیشی دوکانین آغزیندا گؤروندو. بیر ایل تامام ایدی سحر چاغلاری اونونلا اوز به اوز اولوردوم. قوجا باققال منی گؤرن کیمی تانیدی، آمما اؤزونو گؤرمهمزلیگه ووروب دوکانا قاییتدی. من اونو چؤرکچی قاباغیندا پئندیر کره ساتان جاوان اوغلان ایله اؤز فکریمده مقایسه ائدیردیم. ایندی مسافرخانانین قاباغیندان اؤتوردوک. گؤز آلتی اورا باخا-باخا مسافرخانانی آرخادا قویدوق. من یاشادیغیم یئرین دالانداریندان احتیاط ائدیردیم. بئلهلیکله بورانی خطرسیز آرخادا قویدوق. گؤی مسجیدین قارشیسیندان اؤتنده ایکی نفر اؤز کندلیلریمیزله اوز به اوز اولدوق. اونلارین تبریزده اولماقلارینی سونرادان بیلدیم. اونلار تهران قوشونلاری ایله مبارزه ائتمک اوچون فرقهنین چاغیریشی ایله کؤنوللو فدایی دستهلرینه قوشولموشدولار. ایندی ایسه آوارا، سرگردان تبریز کؤچهلرینده دولانیردیلار. من اونلاری گؤرن کیمی آز اولسا دا یئریمده دایاندیم. بوینومون آردیندان دهین توفنگ قونداغیندان یئره سریلدیم.
تبریزین هر طرفیندن گولله سسی ائشیدیلیردی. آرا-سیرا مسلسللردن آچیلان رگبار شهری تیترهدیردی. پیس وضعیتده کریمخان میدانینا یئتیشدیک. میداندا ازدهام وار ایدی. هامی بیر یئره توپلاشمیشدی. اونلار منی گتیرن اوباشلاری گؤرن کیمی هورا چکدیلر. بو آندا جمعیت آرالاندی. اورتادا بیر جنازه گؤروندو. اونو تازه شکار ائدیب اؤلدورموشدولر. جنازه قان ایچینده ایدی. یانینا دوشموش کئپیسیندن مهاجره اوخشاییردی. منی جنازهنین یانینا ایتهلهدیلر. جنازه آدلاندیردیغیم آدام هله اؤلمهمیشدی. من اونون قیرمیزی قانلار آراسیندا بدنینین تیترهمهسینی گؤروردوم. اطرافینا جمع اولموش اوباشلار ایسه اؤز داش قلبی و قان چاناغینا دؤنموش گؤزلری ایله بو مدحش جان وئرمک منظرهسینه اشتیاق ایله تاماشا ائدیردیلر. دؤرهیه ییغیلمیش آداملارین اکثریّتی سیلاحلی ایدی. من جنازهنین یانیندا آیاق اوسته دایانمیشدیم. ایندی عؤمرومده ایللر، آیلار، گونلر، دقیقهلر یوخ، ثانیهلر حساب اولونمالی ایدی. قلبیم نفرتله دولو ایدی. دؤرهمی آلمیش اوباشلار اللریندهکی توفنگین گلن گئدهنینی چکیب لولهسینی منه طرف توشلامیشدیلار. من داها اؤلومومو گؤزومون قاباغیندا گؤروردوم. بو آندا اؤز- اؤزومه فیکیرلشدیم: «من اؤلهجهیم. هئچ اولمازسا اؤز نفرتیمی بونلارا بیلدیرمک اوچون قلبیمدهکی سؤزلری بو اوباشلارا دئمهلییم». بو فکرین ایچینده ایدیم، دؤورهمدهکی آداملاردان بیر سس گلدی:
– آند اولسون حضرت ابوالفضلین دوشن قوللارینا، هر کس اونو وورسا من ده اونو ووراجاغام دئییب، الیندهکی توفنگین چاخماغینی چکدی. سس گلن طرفه باخدیم. اورتا یاشلی بیر کیشی ایدی. اگنینده قیریشیقلی قدیمکی پاسبانلارین پالتارلاری وار ایدی. بو ملی حؤکومتدن قاباق خدمت ائدن پاسبانلارا اوخشاییردی. منه طرف گلیب بیر قولونو بوینوما سالدی. او بیری ایله توفنگی اوباشلارین اوستونه توتوب «هئچ کسین بونو وورماغا حقی یوخدور، بو آدام گناهکاردیرسا اونو کلانتریه تحویل وئرملیییک، دئدی. پاسبان منی قوجاقلامیشدی. او منه باخیب دئییردی:
– قورخما، سنی گولله ایله وورسالار گرک منی ده وورسونلار.
او منی اوباشلارین ایچیندن چیخاریب کلانتریه آپارماق ایستهییردی، آمما پاسبانین قاباغین کسمیشدیلر. من اونو تانیمیردیم. او دا منی تانیمیردی. قانون پرستلیک هاردان اونون قلبینه قونموشدوسا بیلمیردیم. بو، اوباشلارین ایچینده نادر بیر آداما اوخشاییردی. منی آرادان چیخارتماق ایستهییردی. باشقالاری ایسه بیر الیمدن توتوب پاسبانین الیندن آلماق ایستهییردیلر. بو آندا او عصبانی اولوب منیم الیمدن توتوب گئرییه چکنلرین اوستونه قیشقیردی. -«من گرک بو آدامی کلانتریه تحویل وئریم» دئییب، توفنگینی اونلارا طرف توتدو. نه ایسه منیم خلاصکاریم غالب چیخدی.
کلانتریده منی بوش کیچیک بیر اوتاغا سالیب قاپیسینی باغلادیلار. ایندیه قدر توفنگ، تپیک، یومروق ضربهلرینین آغریسینی حسّ ائتمهین جانیمین ایندی هر طرفی آغریماغا باشلامیشدی. بوینومون آردینا وورولان توفنگ قونداغینین آغریسی منی الدن سالمیشدی. بوینوم هر طرفه دؤنوردوسه سانجیسی آمانیمی قیریردی. یاواش-یاواش بو سلولون دیوارینا سؤیکهنیب قورو یئرده اوزاندیم. فکر ائدیردیم. واختیندا اؤز جانیمی بو معرکهدن قورتارمادیغیم اوچون پئشمان دئییلدیم. او زامان منیم اییرمی اوچ یاشیم اولسا دا مبارزه یوللارینی یاخشی تانییردیم. اؤزومو بئله گونلره حاضرلامیشدیم. بو منیم بیرینجی امتحانیم ایدی….
نظمیّه زندانیندا
….. من اییرمی اوچ گون نظمیّه زندانیندا حرکتسیز قالان بدنیمین، عصبلری آچیلسین دئیه ایری آددیملارلا حیطین بو باشیندان او باشینا آددیم آتیردیم. بوردا تانیدیغیم آداملار چوخ ایدی. هله هئچ کیمله گؤروشمهمیشدیم. قارشیما چیخان بیرینجی آدام «صمد صباحی»ایدی. او ملی حؤکومتین ملی تئاترینین هم رهبری، هم ده رئژیسسورو اولموشدو. بیز گؤروشدوک. بیرلیکده گزمهیه باشلادیق. بیرینجی سوالیم بو اولدو:
– «بالاش آذر اوغلو»دان، «علی توده»دن خبرین وارمی؟
– علی تودهنین جولفایا طرف گئتدیگیندن خبریم وار، آمما بالاش آذر اوغلوندان خبریم یوخدور.
– «گنجعلی صباحی»دن نئجه؟
– او هله گیره کئچمهییب.
صمد صباحی ده اوتایدان گلن مهاجرلردن ایدی. او گنجه شهرینده یاشامیش، آکتیورلوق مکتبینی قورتاریب اوردا دا صحنهیه چیخمیشدی. استعدادلی آکتیور اولدوغونا گؤره ایرانا گلندن سونرا تبریز تئاتریندا رئژیسسورلوق وظیفهسینده ایشلهمیشدی. ملی حؤکومت تشکیل اولاندا آذربایجان تئاترینین رهبری اولموشدو…
سورگون
….. ۱۳۲۶-نجی ایلین خورداد آیی ایدی. هاوالار قیزماغا باشلامیشدی. زندانین وضعیّتی گئتدیکجه آغیرلاشیردی. زندانیلردن آزاد اولان یوخ ایدی. بلاتکلیف قالانلار گئتدیکجه داریخیردیلار. بونو هامینین قیافهسیندن اوخوماق اولوردو. هئچ کسین اؤز گلهجک طالعیندن خبری یوخ ایدی. ساعاتلار، گونلر اؤتدوکجه بلاتکلیف قالان دوستاقلار گؤزلرینی زندان قاپیسینا دیکیب، اؤز آدلارینین سسلنمهگینی گؤزلهییردیلر. زندانا ایسه سکوت چؤکموشدو. فقط دار آغاجینین آلتینا گئدنلری سئچیب دوستاقلاردان آییریردیلار. ایکی گون قاباق «اژدر» آدلی بیر نفری ده اعدام ائتدیلر. او ملی حؤکومتین انتظامی افسرلریندن ایدی. اودا «غلامرضا جاویدان» کیمی شهادتی قبول ائتدی.
گون اورتادان قاباق ایدی. دوستاقلارین اکثریّتی حیطده ایدیلر. بعضیلری دیوارلارین کؤلگهسینده حلقه ووروب صؤحبت ائدیردیلر. بعضیلری ایسه هاوانین ایستیسینه باخمایاراق قدم ووروردولار. بو زامان حیطین او باشیندا اولان قاپی آچیلدی، بیر نئچه نفر ایچهری داخل اولدولار. آدلاری چاغیران آدامین اونلارین آراسیندا اولدوغونا گؤره تزه بیر خبرین اولدوغونو گؤزلهییردیلر. آدلار بیر-بیر اوخونماغا باشلادی. زندانین اوتاقلاریندا اولانلار دا حیطه گلدیلر. ایندی هامی اوزونو قاپییا دؤندریب گؤزلری آدلاری چاغیرانین آغزیندا قالمیشدی. آدلاری چاغیریلانلار چوخ ایدی. آدلار قورتاراندا دئدیلر:
– شئیلرینیزی باغلاییب حاضر اولون. گون اورتادان سونرا بوردان آزاد اولاجاقسینیز.
بو مسئله آدلاری اوخونمایانلارین دا سئوینجینه سبب اولموشدو. چونکی اونلار دا بیلیردیلر کی، بیر تحول وجودا گلمیشدیر. اونلارین دا بو گون صاباح تکلیفلری آیدینلاشاجاقدیر. زنداندا بؤیوک بیر همهمه وجودا گلمیشدی. آدلاری چیخانلار گون اورتا اولمامیشدان شئیلرینی ساهمانا سالماغا باشلامیشدیلار. آدی اوخونانلارین ایچینده من ده وار ایدیم.
بیر قایدا اولاراق آزاد اولان دوستاقلاری نظمیّهیه آپاریب اوردا سخنرانلیق ائدیردیلر. دوستاقلارا دلیل نصیحت دئییردیلر کی، داها دؤلتین قارشیسیندا جسارت ائتمهسینلر. بیز بونلاری ائشیدیب بیلیردیک. اؤزوموزو نطمیّهیه گئتمگه حاضرلاییردیق، آمما ایندی وضعیت آیری بیر موضوعدان خبر وئریردی. بو زامان یاخینداکی بینادان بیر سروان چیخیب بیزه طرف گلمهیه باشلادی؛ آمما بیز سهو ائدیردیک. سروان صفین اولینده دایانیب، هامینین حیرتی ایچینده بیرینجی دوستاغا بیر سیلله ووروب دئدی:
– سن شاهنشاهین اوزونه عاق اولوب آذربایجانی ایراندان آییرماق ایستهییردین؟
سروان بو سؤزلری فارسجا دئییردی. اوزونه سیلله وورولان دوستاق سروانین ضربهسیندن غافل اولدوغو اوچون ایکی آددیم دالییا چکیلدی. سونرا اوزونو صفده دایانان دوستاقلارا توتوب اوجادان فریاد چکدی:
– من ایندی سیز «مهاجر»، «متجاسر»لره گؤسترهجهیم.
بیز هله ایندییه قدر بو اللی اوچ نفرین هامیسینین مهاجر اولدوغونو بیلمیردیک. بیز ائله بیلیردیککی، بو گروهون ایچینده هر جور آدام وار. ایندی بونلارین سئچیلمیش مهاجر اولدوقلارینی درک ائدیردیک. سروان ایکینجی دوستاغین قارشیسیندا دایاندی و «سن بیلمیرسن کی، ایرانا شاهنشاه حؤکمرانلیق ائدیر؟»، دئییب، بیر سیلله ده اونا ووروب، اوزونه توپوردو. صفده دایانان دوستاقلارین آراسیندا ولوله دوشموشدو. هامی ناراحات ایدی. سروان اوچونچو زندانینین قارشیسیندا دایاناندا دوستاق بیر آددیم قاباغا یئرییب یومروقلارینی ماهر بوکسورلار کیمی سروانین گؤزلری قاباغیندا توتوب اوجا سسله دئدی:
– من آذربایجانلی بالاسییام. اؤلمهگیمه حاضر اولارام، آمما تحقیری قبول ائتمهرم. کیشیسن الینی یوخاری آپار!
سروان دایانیب اورتا یاشلی بو مهاجرین اوزونه باخیردی. صفده دایانان مهاجرلرین گؤزلرینده تبسم اویناییردی. سروان نئچه ثانیه یئرینده قورویوب قالدی. نهایت آماده حالیندا دایانان سیلاحلی عسگرلره باشی ایله اشاره ائلهدی. عسگرلر گلیب جسارتلی مهاجری قوللاریندان توتوب صفدن چیخاریب آپاردیلار. دوستاقلارین دایاندیقلاری صفدن بیر آز آرالی ایکی بؤیوک اوتوبوس دایانمیشدی. بایاقدان هئچ کیمین نظرینی جلب ائتمهین بو اوتوبوسلار ایندی هامینین نظرینی جلب ائدیردی. ایندی اونلار بیلیردیلر کی، بو ماشینلار اونلاری گؤزلهییر، آمما مقصدی هئچ کیم بیلمیردی. بیر آز سونرا سروان بینادان خارج اولوب صفه دوغرو گلمهیه باشلادی. او تک تنها گلیردی. یانیندا هئچ کیم یوخ ایدی. سروان عسگرلرین گروهبانینا اشاره ائدیب اؤز طرفینه چاغیردی. گروهبان قاچا- قاچا اؤزونو اونا یئتیردی. اونون بیر الی قولاغینین دیبینده ایدی. سروان اونا دستور وئریب اؤزو یئنه ده زندان ادارهسینه قاییتدی. گروهبان دوستاقلارا طرف گلیب اونلاری بیر آز آرالی دایانمیش اوتوبوسلارا طرف هدایت ائتدی. اللی اوچ نفر دوستاق مهاجر بو منوال ایله ایکی یئره تقسیم اولوب، بو ایکی اوتوبوسا میندیلر. اون دقیقهدن سونرا اؤزو ایله آلتی یا یئددی ژاندارم گتیردی. بیزی بو ژاندارملارا تحویل وئردیلر. یاریم ساعاتدان سونرا اوتوبوسلار حرکت ائلهدیلر. هله بیزی هارا آپاردیقلارینی بیلمیردیک، آمما اونلارین بیزه وئردیکلری وعدلر دوز اولسایدی، یاخود آزاد ائتمک خیاللاری اولسایدی، گرگ نظمیّهیه آپاریب اوردان بیر باشا آزاد ائدهیدیلر. اوتوبوسلار زندان دروازاسیندان چیخیب شهره طرف یوخ، زندانین آرخاسینا طرف حرکت ائتمهیه باشلادی. زندانین آرخاسی بیابان ایدی. دوستاقلار تعجب ائتمهیه باشلامیشدیلار. بیزی هارا آپاریرلار؟ بو سؤال هامینین فیکرینی مشغول ائتمیشدی. نهایت دوستاقلار کاروانی تبریزین قورتاران یولو ایله گئدیب شرق طرفده تهران جادّهسینه چیخدی و تهرانا طرف یوللاندی….
دیدرگینلیک
….. آذربایجان کندلرینده وضعیت داهادا آغیرلاشیردی. ملی حؤکومتین آرادان گئتمهسی کند اربابلارینین ال- قوللارینی آچمیشدی. اونلار آج قوردلار کیمیکندلره سوخولوب، کندلیلری سویماغا باشلامیشدیلار. اربابلار، ملی حؤکومتین کندلیلره کئچدیگی مالکانه بهرهسینی یئنیدن نئچه برابر آلماغا جان آتیردیلار. دولت ژاندارملاری فداییلرین یئرینی توتوب، اربابلارین آرخاسیندا دایانیب، کندلیلری سویوردولار. «ساراب»ین «آلانبراغوش» ماحالینین اربابلاری: بهادریلر، اسکندریلر، حسینعلیخانلار، سردارخانلار، یئنهده قویون، قوزو، تویوق و س وئرگیلرینی بیر قانون کیمیکندلیلرین بوینونا قویوردولار. احوالاتی بئله گؤرهن کندلیلر جانلاریندان بئزیب، شهرلره، باشلیجا اولاراق تهرانا آخیشماغا باشلامیشدیلار. ایندیه قدهر اؤز آلین ترلری ایله اؤلکهنین اکین ایشلرینی قایدایا سالان کند زحتمکشلری، اؤز یورد- یووالارینی ترک ائتمهیه مجبور اولموشدولار…
تهراندا
….. البرز سیرا داغلارینین قوینوندا یئرلش تهران شهری، بوینو چیگنینده قالمیش موفلیس دیلنچیلره اوخشاییردی. تهران، ایکی ایل بوندان اول ترک ائتدیگیم همان شهر ایدی. خیابانلاردا آخیب گئدهن انسانلار ایستکلی بیر شئیینی ایتیریمیش آداملار کیمی اویان- بویانا قاچیردیلار. اونلارین آلینلاریندا اولان قیریشیقلاردان، گؤزلریندهکی وحشتی، باخیشلاریندانایسه بیر درده مبتلا اولدوقلارینی آنلاماق اولوردو؛ آمما بیر تزهلیکده نظریمیجلب ائدیردی؛ اودا بیر فرومدا اولان مینیک ماشینلارینین خیابانلاردا آخیشماسیایدی. بو ماشینلار تانیدیغیم تاکسیلر کیمیدئییردیلر. سونرا اؤیرندیم کی قاجار نسلیندن اولان فخرالدوله آدلی بیر خانم نئچه یوز عدد بو تزه تاکسیلاردان ایلک دفعه اولاراق خارجدن وارد ائتمیشدیر.
ایکی ایلدن سونرا یئنه تهران کوچهلرینده ایش آختاریردیم. فاشیزمین دونیادا یاراتدیغی محاربه یئنیجه قورتارمیشدی. بیر ایل ایدی دونیادا توپ، توفنگ سسی ائشیدیلمیردی. محاربهدن ضرر گؤرموش اؤلکهلر یئنیدن قوروجولوق ایشلرینه باشلامیشدیلار. ایراندادا باشیلجا اولاراق تهراندا قدیم دایر اولان کارخانالارین چوخو قاپیلارینی باغلامیش، صادرات و وارداتین اولمادیغیندان کسادلیق و ایشسیزلیک وجودا گلمیشدی. چؤرکچی دوکانلارینین اؤنونده صفلرین سایی گئتدیکجه آرتماقدا ایدی. هر بیر آذربایجانلی تهرانا وارد اولان کیمیچیگنینه بیر صاندیق پرتقال آلیب، اونو دنه- دنه ساتماغا مشغول اولوردو. تهران دوغروسو اوستو آچیق بیر مزارا بنزهییردی…
ایش آختاریشیندا
….. من ایش دالینجا دولانیردیم. او زامانلار تهراندا اولان «چیتسازی» کارخاناسی تازا تیکیلیب، ایشه باشلامیشدی. ائشیتدیگیمه گؤره اوردا کارگر قبول ائدیردیلر. اونا گؤرهده اؤزومو حاضیرلاییب، صاباحی گونو چیتسازی کارخاناسینا گئتدیم. اوردا منیم کیمی ایشسیز آداملارین سایی حددیندن آرتیق ایدی. بئله گؤردوکده بیر آز ال- آیاغیم سویودو، آمما چارهم یوخ ایدی. مجبور اولوب دؤزمهلی اولدوم. بیر آزدان سونرا کارگرلر آراسیندا انکئت پایلادیلار؛ هامیگرهک اونو دولدورمالی ایدی. من انکئتی دولدوراندا «آنادان اولدوغون یئر» سوالینا جواب یازمالیایدیم. سیجیللیمده «باکی» یازیلمیشدی، آمما باکی سؤزونو یازماغا الیم گلمیردی. بیلیردیم کی بو سؤز اونلاری ایلدیریم کیمی چالاجاق. اونا گؤره ده باکی سؤزونون یئرینی بوش قویدوم. انکئتین آلتینی امضالاییب آماده ائتدیم. ازدهام او قدهر چوخالمیشدی کی نؤوبهنین منه چاتماغینی گومان ائتمیردیم. ائله ده اولدو. او گون ساعت ۳ کیمیگؤزلهدیم. نؤوبه منه یئتیشمهدی. تصمیم توتدوم صاباح سحر تئزدن کارخانادا حاضیر اولام. ائرتهسی گون سحر تئزدن گلیب اؤزومه یئر توتدوم. گون اورتایا یاخین دفتره وارد اولدوم. دولدوردوغوم ورقهنی تقدیم ائتدیم. مسئول کارمند ورقهنی اوخویوب، باشینی قووزادی:
– نه اوچون دوغولدوغون یئرین آدینی یازمامیسان؟
او مندن جواب گؤزلهمهییب دئدی:
– سیجیللینی وئر منه!
من ناامید اولا- اولا دئدیم:
– بویورون.
او سیجیللینی مندن آلیب ورقلهدی:
– سن کی «بادکوبه» ده آنادان اولوبسان. بیز ایرانلی ایشه قبول ائدیریک.
– من ده ایرانلییام. آذربایجانلی.
او قاشلارینی دویونلهییب دئدی:
– سیز «مهاجر»سیز!
قاپیدا دایانان مامورا ایشاره ائتدی. مامور گلیب قولومدان توتوب ائشیگه چیخارتدی. بئلهلیکله بیر دونیا اومید بسلهدیگیم آروزلاریم هاوایا دؤندو. یئنهده دوننکی مبارزه یوللاریم گؤزلریمین اؤنونده جیلوهلندی. یولومون حق اولدوغونا بیر داها ایمان گتیردیم. دوشونوردوم، نه قدهر کوروشلارین، دارالارین، محمدرضا کیمیتؤر- تؤکونتولری وارسا، ایران و آذربایجان خالقلارینا شن حیات، رفاه امکانی اولمایاجاقدیر. یوللاری ایشیقلاندیران یالنیز مبارزهدیر…
یئنه تحقیر، یئنه اذیت
….. آذربایجان نهضتینین غروبوندان سونرا ایراندا خصوصاً تهراندا سیاسی، اجتماعی وضعیت آغیر و دؤزولمز اولموشدو. فارس شوونیستلری تورکلری گؤرنده اونلاری آجی گولوشلرله قارشیلاییردیلار. آذربایجانین شهر و کندلریندن آخیب گلنلر تهرانین جنوبونو – «جوادیه»نی، «نازیآباد»ی- دولدورموشدولار. باشقا دیلله دئسک آذربایجانلیلارین دیوارلاری آشاغی گلدیکده، شوونیستلرین دیوارلاری یوخاری قالخیب اوجالیردی. دربارین هوادارلاری کؤنوللری ایستهمهدیگی آداملاری «متجاسر» آدی ایله تحقیر ائدیردیلر.
هله یوز ایل بوندان اول اورتا شرقده، مثلی اولمایان مشروطه قیامینی یارادان، آذربایجانین قهرمان اوغلو ستارخانین قالدیردیغی بایراغین آلتیندا لیاقتسیز قاجار شاهلارینین تخت- تاجینی لرزیه سالان، شیخ محمد خیابانینین آزادستان شعارینین آلتیندا آپاریلان مبارزه نتیجهسینده ایران ارتجاع حؤکمرانلیغینین آیاغینی بیرایل تمام آذربایجاندان کسن، ۱۳۲۴- جی ایلین ۲۱ آذرینده س. ج پیشهورینین رهبرلیکی ایله یاراتدیغی ملی حؤکومت، آزادلیغین، اصلاحاتین نه اولدوغونو نه اینکی آذربایجانا، حتی بوتون دونیایا بیلدیرن بیر قهرمان خالقین ائولادلاری، ایندی تهران شوونیستلری طرفیندن مختلف شکیللرده تحقیرلره، اذیتلره معروض قالیردیلار.
آذربایجان نهضتیندن سونرا رضاخانین اوغلو محمدرضا آمریکادان آلدیغی غالبیت نشانین سینهسینه تاخاراق اؤزونو اسکندرکیمی فاتح حساب ائدیردی. یالتاق مطبوعاتچیلار «آریامهر» آدینی بیر مدال کیمی شاهین یاخاسینا یاپیشدیرماغا حاضیرلاشیردیلار. دربارین دؤرهسینده قارینلارینی پیی باسمیش لقب صاحبلری، سلطنتین پایهلرینی مؤحکملتمکدهایدیلر، آمما صاباحکی باشلارینا گلهجک قضا- قدردن خبرلری یوخ ایدی. ایران و آذربایجان خالقینین دؤزومو اولسادا، کؤهنه شاهلیق اصولونون عئیبجرلیکلرینه قارشی نیفرتینی اؤز قلبینده یاشادیردی…
قایناق: «گوموشو پئنجک» – نشر فیروزان – ۱۳۸۷ و چاپ اولونمامیش خاطرهلری(ائلدار موغانلی)


c: text/html

text:
گادتب: به گزارش مرکز خبر گادتب، دادگاه تجدید نظر “عباس لسانی” زندانی سیاسی مطرح تورک که با صدور کیفر خواست “ناصر عتباتی” دادستان پیشین اردبیل و حکم بدوی شعبه ۱ دادگاه انقلاب اردبیل به ریاست قاضی خدادادی به ٨ سال حبس تعزیری محکوم شده است صبح امروز دوشنبه ۲۵ شهریور ۱۳۹٨ در شعبه ۱ این استان که ریاست آن نیز اخیرا به آقای عتباتی سپرده شده برگزار گردید.
در این جلسه ٤ ساعته که توسط دو مستشار این دادگاه ” بلال مظفری ” و “مرحمت شهباززاده” اداره میشد، آقای لسانی و وکیل ایشان ” سید محمد رضا فقیهی ” با ارائه دفاعیاتی به حکم صادره در شعبه یک دادگاه انقلاب اردبیل اعتراض کردند.
بنا به اظهارات مستشاران مذکور ” سید عبدالله طباطبایی ” دادستان جدید اردبیل نیز با شکایت بر علیه آقای لسانی و اعتراض به روند دادرسی قبلی، خواستار تجدید نظر در حکم صادره شده بدوی علیه آقای لسانی شده است.
حکمی که در آن این فعال آذربایجانی از اتهامات مطروحه و تفهیم شده در جریان پرونده تبرئه ولی با اتهام جدیدِ « تشکیل گروه به قصد برهم زدن امنیت کشور » که صرفا در دادنامه و بهانه صدور حکم لحاظ شده، مجرم تلقی گردیده است.
عباس لسانی در جلسه تجدید نظر امروز، خطاب به گردانندگان این دادگاه اعلام کرده؛
«دور باطل رسیدگی در این پرونده تاکنون، مو به مو از سناریویی بوده که بازجویان اداره اطلاعات در زمان بازجویی جزئیات آن را تشریح کردهاند.»
به آنها گفتهام به شما هم میگویم؛
«حکم هر چه باشد ؛ حتی حبس ابد و اعدام! ذرهای عقب نشینی نخواهم کرد.اگرتنها یک سلولِ زنده هم از بدنم باقی بماند آنهم در راه ملت و وطنم آذربایجان مبارزه خواهد کرد.»
آقای لسانی در انتهای این جلسه نامهای سرگشادهای به شرح زیر قرائت کرده است:
متن نامه:
عدالت و صداقت واریزدیرسا و اؤزونوزو وئردیگینیز ایتهاملاردا و توتدوغونوز توتوملاردا حاقلی بیلیرسینیزسه؛ قاپیلاری آچین و محکمهنی علنی قورون کی میللت و بوتون دونیا اؤزو قضاوته دورسون.
آذربایجان میللی حرکتی گؤبهلک کیمی یئردن لاپدان پیرتلاییب چیخماییب. أن آزی بیر عصر تورک میللتینه یوکلنن ظولملر، آیری سئچکیلیکلر، آلچالدیلمالار و بوتون ساحهلرده اؤزللیکله فرهنگی، اقتصادی و سیاسی ظلملره قارشی، قایناییب و دوغولموش بیر حرکتدیر.
بئلهلیکله هر بیر ساغلام آذربایجان تورکو، دیلینی-کیملیگینی و توپراغینی تاپتاق آلتیندا گؤرونجک نورمال تپکیسی اولاراق اؤز دوغال و ایلاهی حاقلارینی قوروماغی و بو یولدا أن یوموشاق، دموکراتیک و باریشجیل آددیملار آتماغی چوخدان باشلاییب دوام ائدیب ، ائدهجک و هئچ بیر گۆج اونو دوردوروب، جایدیرا بیلمهیجک.
ایندی گلیب ساغلام، باریشجیل و آذربایجان میللتینین ایچیندن قایناییب چیخان فعال و مدنی چالیشقانلارا قارا یاخیب، أنگ ووروب و اورا-بورا باغلاماقلا، حاکمیت و بوتون مسئوللاری عدالته چاغیرانلاری دیفاع و ساوونما توتومونا و موضعینه چکهبیلمهیهجکسینیز و آذربایجان میللتینی اؤز حاقلی ایستگیندن گئری اوتوردا بیلمهیهجکسینیز.
بو میللت هر فورصتده او جۆملهدن بابک قالاسیندا، ۸۵ ین خرداد قیامیندا، فیتیله اعتراضلاریندا، ایدمان و ورزشی میدانلاردا چالیشیر سسینی دونیانین و خصوصن حاکمیتین قولاغینا چاتدیرسین تا بیلسینلر کی بو میللتین سسینی ائشیتمهسهلر، شووینیستی و نژادپرستانه متد و سیاستلرینی قیراغا قویماسالار و آذربایجان میللتینین قانونی و حاقلی ایستکلرینین قاباغیندا اگیلمهسهلر، شاققیلتیسی دونیانی بورویهجک سینماغا حاضیر اولمالیدیرلار.
سون سؤز بوکی بو ظالیمانه و آغیر حؤکملر، سیزین دوشوندوگونوزون ترسینه، نه تکجه میللی فعالاری و میللتی قورخودوب -سوسدورمایاجاق، بلکه اونلاردا اؤز حاقلی یوللاریندا بؤیوک و تایسیز بیر اؤزگوون و اینام یاراداجاق.
بو میللتین دوستاقلیقدا و اسارتده اولانلاری آذربایجان میللی حرکتینین آزادلیق تیکینتیسینین و بیناسینین سارسیلماز دیرکلری، گونئی آذربایجان بویدا بؤیوک بیر دوستاقلیقدا یاشایان و چالیشانلاری دا بو تیکینتینی ان گؤزل دوروشوقدا باشا چاتدیرماغا أللریندن و جانلاریندان گلهنی اسیرگهمهیهجکلر.
بورادا اۆزومو توتورام اؤزموزدن گؤرونوب اؤزگه قوللوغوندا اولانلارا؛ او جۆملهدن اوزده و سؤزده میللتچی گؤرونن و میللی حرکته سیزان ساتقینلارا!
اونلارکی چالیشیرلار حرکتین گؤرونتوسونو اؤزللیکله مجازی فضادا بولانیقلی گؤسترهرک بو یوللا میللت و آذربایجانا ضربه وورسونلار.
هابئله تورک آدی داشییان و میللی فعالارا پرونده دوزلدیب اؤز میللتلرینه قارشی دوران گیزلی و رسمی گوجلره و قضاوت یئرینده اوتوروب یالان، افترا و تهمتلری اساس توتاراق آغیر حؤکملر وئرنلرده اۆز توتورام!
سیز قضاوت ائدین و ظالمانه حؤکملرینیزی وئرین، آنجاق بونو بیلین و قوشقونوز اولماسین کی داورانیشلارینیزا و قضاوتلرینیزه تئز یا گئج اولو تانرینین ایذنی و گۆجوایله اولوس طرفیندن چوخ دقیق قضاوتلر اولونوب و حؤکملر چیخاجاق.
” اینسانلار گئدر، آنجاق حقیقت و میللتلر قالارغیدیر.
بیزیمله یا بیزسیز آذربایجان آزاد اولاجاق”.
یاشاسین عدالت
یاشاسین آزادلیق
یاشاسین آذربایجان.
بوتون اسارتده اولان میللتلره آزادلیق آرزیسی ایله
عابباس لیسانی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اۆچونجو فرانسه جومهوریتی
اۆچونجو فرانسه جومهوریتی (اینگیلیسجه: French Third Republic, فارسجا: جمهوری سوم فرانسه ، عربجه: الجمهورية الفرنسية الثالثة ، فرانسهجه: Troisième République (فرانسه) , آلمانجا: Dritte Französische Republik , ایتالیاجا: Terza Repubblica francese , روسجا: TpeTbя фpaHцyзckaя pecпyблиka) اوروپادا بیر اسکی دؤولت. مسیحیت بۇ اؤلکهنین رسمی دینیدی. اۆچونجو فرانسه جومهوریتی ۱۸۷۰ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۱۹۴۰ میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولردَییشدیر
- La séparation.jpg
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
فیقه
فقه -ایسلامدا شرعی حوکملری قایناقلاردان اله گتیرمک بیلگیلری فقه آدلانیر.
فقه بیلگیلری چوخلو اوصول فقه کیتابلاریندان و حدیث علملریندن بیلینیر.
آددَییشدیر
فقه یانی درین بیلمک و تانیماق و سالیب چیخماق. اصیل معناسی دوشونمک دیر.
فقه قایناقلاریدَییشدیر
شیعه قایناقلاری
- کیتاب -قورآندا یازیلان و اله گلن اولاریشلار
- سونت : پئیغمبر و ایماملارین سوزلری و ایشلری و یاساق ائدماقی و واجیب بیلماقی
- عقل : اینسان عقلینه دوغرو و دوزگون گلن سوزلر و ایشلر
- ایجماع :عالیملرین بیرلشماقی و بیرلیقی بیر سوزده و بیر ایشده
سوننی لر قایناقلاریندا بو دورد قایناقدان سونرا قیاس و استحسان چوخالیب هابئله عقل اولارین قایناقلاریندان اولمور.


text:
دزولراتیدین
دزولراتیدین (آیوپاک آدی: 8-chloro-6,11-dihydro-11-(4-piperdinylidene)- 5H-benzo[5,6]cyclohepta[1,2-b]pyridine, اینگیلیسجه: Desloratadine, (چینجه:地氯雷他定)، روسجا: ДeзлopaTaдиH) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۳۱۰٫۸۲ دیر. نیمه عمر یا یاریلانما سۆرعتی ۲۷ ساعات زامان آپاریر. متابولیسمی قاراجییرده باش وئریر.
بیرده باخدَییشدیر
- دواء شیرکتلرین لیستی
- بیوفارماسی
- دواء کیرلیلیغی
- اؤن دواء
- فارماکولوژی
- کپسول (دواء)
- آنتیبیوتیک
- آنتی سایکوتیک یا ضد روان پریشی
- آغری کسیجی یا ضد درد
- آنتیدپرسان یا ضد افسردگی
قایناقلاردَییشدیر
- اینگلیسیجه ویکی پدیا
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده دزولراتیدین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۳ سپتامبر
۳ سپتامبر: ایلک کونسرو کارخاناسی، ایتالیانین تسلیم اولماسی
۱۲۶۰ — عین جالوت ساواشی: سیفالدین قوْتاز و بایبارس باشچیلیغینداکی مملوک اوْردوسو٬ موغول اوْردوسونو آغیر مغلوبیته سالمیشدیر.
۱۵۸۸ — گنجه قالاسی تیکدیریلیب.
۱۷۸۳ — بریتانیا آمریکانین موستقیللیگینی تانیمیشدیر.
۱۸۵۹ — شیخ شامیل داغیستاندان سنتپترزبورقا گتیریلمیشدیر.
۱۹۱۲ — لندنده دونیانین ایلک کونسرو کارخاناسی ایستیفادهیه وئریلمیشدیر.
۱۹۴۳ — ایکینجی دونیا مۆحاریبهسی: ایتالیا تسلیم اوْلموشدور.
۱۹۵۲ — تورک بایراغی آغری داغینین قولهسینه سانجیلمیشدیر.


text:
بوُ او کور دیلسییز کوچه لردیر آمما مغرور
سنی ناغیللاریمدا گتیرمیشدیم بورا سنی شعرلریمده گؤره سن گؤردون
هئیهات منیم دلی آتالاریمدان کی اینسانا یازماغی اؤرگه تدیلر و یانماغی
اونلار بیلمه دیلر کی تبریزلیلرـ بو بوغولموش تورکلرـ
تاریخی بیر اووچ ئوزه رلیک کیمی اووچلارینداکی کؤزده داشییاجاقلار
بوُ او اوُجا سؤیودلردیر
بوداقلاریندا سئحر اوخوُیان یئل
بوُ دا قاشقاباقلی مئهربان گون باتیمی
باخ! بیر بئله عنتیقه اؤلوآراسیندا تکجه منه گؤر!
قبیرلرین قارا داشلاری آیاق ئوسته دوروبلار شهرین بو تاییندا
شهرین او تایینداکی قیزیل تپه لره باخیرلار
ائله بیل بیر شئیلر یادا سالماق ایسته ییرلر
آمما اونلار ابدی اوُنوُدقانلاردیر
قبریستانین توزوُ تورپاغی عجیب بنزییر هاااا!
مینجه سس سیزلیک قادینی نین آراسیندان کئچمیشم
مینجه تعججوب کیشیسی نین آراسیندان
هانسی کورپودن کئچسم سنه راستلاییرام
منه سوروُشوُرسان داخی هارا؟
بیلیرسن داغلار کیچیلیب
سانکی قاپقارا بیر شقاوتین خنجری کئچیب بوُ شهردن
ائله بیل کوچه لر او آلوولوُ پالتارلارینی چیخارتماییب هله اه گنیندن
منه سوروشما هارا!
اوُزاقلاردان گلن و سنین ائشیدیگین سس آواره بیر ماهنی دیر
بوُ کوچه دن کئچیب گئده جک و آغ اوُزلو قاراقاشلی بیر قیزین قولاقلارینا چاتاجاق
بوُ قیزین ئوزو عجیب بنزییر هاااا!
من اولنده سنه دئمیشدیم آغلاما
منی یادا سالاندا دئمیشدیم الینی قوی آلنیوا ائله باخ
بیزه ساری گلن قییامتی گورجکسن
قورخما!
بوُ گلن آتالاریمیزین آلوولوُ آتلاریدیر
منیم قلبیمی آل یانیوا پئشوازا الی بوش گئتمه!
ساچلارینی دارایاندا گئجه داشلانار ئوزومه گؤزومه
بوینوُنوُن آغیندان اوپنده دوداقلاریمدا دان آتار
بوُ اطلسی رایحه سی عجیب بنزییر هاااا!
او کورپوُلرین آلتیندان چوخ قانلی سئل آخیب
Bunu beğen:
Beğen Yükleniyor...
İlgili


text:
بو یئرده بنی آدم . . . / حبیب فرشباف
سسلندیرن: کبری میرحسینی
بیر خلوت کوچهنین اورتاسیله، آریق اوجابویلو بیر کیشی عصاسینی گؤیده فیرلادا- فیرلادا گلیر. اونون عصاسیلا بیرلیکده، گولدانی بؤرکونون قیرمیزی قوتازی و ییرتیق- یاماقلی اوزون آرخالیغینین اتکلری ده توولانیر.
او یاخینلاشدیقجا یوغون سسی آیدین قولاغا چاتیر:
– منم بهلول-ی داننده، منم بهلول-ی دیوانه، منم…
یولدان اؤتن پییادالارین کیمیسی دایانیب، حئیرت ایچینده اونا تاماشا ائدیر؛ کیمیسی ده اونون عئیبهجر گؤرکمیندن قورخا- قورخا دووار دیبینه سوزولوب، گؤزون اوندان گؤتورمهدن، سورعتلی آددیملارلا اوندان اوزاقلاشیر.
بهلول هئچ بیر کسه توّجؤه ائتمهدن یولونا داوام ائدیر. بو آن چلیگینی یئره دؤیه- دؤیه اونا یاخینلاشان بیر قوجا کور کیشی، بیردن بهلولون گؤزونه ساتاشیر.
بهلول سورعتله دووار دیبینه چکیلیب، قوجانین یولونون اوستونده دایانیر. کور اونا یاخینلاشارکن، بهلول تئز جیبیندن بیر قیزیل سیکّه چیخاریب اوجادان سسلهنیر:
– آی گؤزلو قارداش! آللاه سنه کؤمک ائلهسین، آل بو سیکّهنی بیر باخ گؤر دوغرودان دا سیکّهدیر، یا یوخ؟
قوجا بو سؤزلری ائشیدرکن، تئز چلیگینی قولتوغونا ووروب، دیک یئرینده دایانیب ساغ قولاغینی سس گلن طرفه چئویریر. بهلول بو عملی قوجادان گؤرن کیمی یئنه سؤزلرینی تکرارلاییر:
– آی گؤزلو قارداش! آللاه سنی گون ایشیغینا حسرت قویماسین، آل منیم بو سیکّهمی بیر یوخلا؛ قوی لاپ آرخایین اولوم.
کور، هر ایکی الینی قاباغا طرف اوزالدیب، سسه طرف یاخینلاشاندا، بهلول فؤورن الینی اوزالدیب، اونون الینی توتوب، سیکّهنی اونون اووجونا قویوب، دایانیر. قوجا سیکّهنی ایکی بارماغینین آراسیندا سورتوب یوخلادیقدا، اورهیی گوپ- گوپ دؤیونمهیه باشلاییر. آخی او سیکّه تانیماقدا هئچ زامان یانیلمامیشدیر.
قوجا فورصتی فووتا وئرمک ایستمهدن، تئز ایکی آددیم دالی چکیلیب، سسسیز دووار دیبینه یاخینلاشماق ایستهییر.
بونو گؤرن بهلول اونو سسلهییر:
– آی گؤزلو قارداش! منیم سیکّهم نئجه سیکّهدیر؟ بس ندن دانیشمیرسان؟
کور قوجا بیر نئچه آددیم دا سسسیز آرخایا چکیلیب، دووار دیبینه قیسیلیر. یئنه بهلول:
– آی گؤزلو قارداش! بس ندن جاواب وئرمهییرسن؟ بیر دیء گؤروم سیکّهم نئجه سیکّهدیر آخی؟!
کور جینقیرینی چیخارتمادان، نفسینی اوغورلاییئب دایانیر.
بهلول:
– آی گؤزلو قارداش! بس سن هارا گئتدین؟ منه بیر جاواب وئر گؤروم!- دئسه ده، یئنه قوجا کور ساکیت- ساکیت دایانیر. بو دؤنه بهلول اونو هدهلهییب:
– آی گؤزلو قارداش! منیم سیکّهمی وئرمهسن، باخ داش آتاجاغام ها! دئیه- دئیه، بیردن یئردن بیر داش گؤتوروب، قوجایا یاخینلاشیب، داشی اونون بؤیروندن ووروب دایانیر.
کور، داشین ضربهسیندن نیققیلداسا دا، داشین اونا توخوندوغونو تصادوفی ظنّ ائدیب، موطلق سسینی چیخارماق ایستهمیر.
بهلول بو احوالاتی سئیر ائدهرک، سسسیز- سسسیز گولومسهییب یئنه سؤزه باشلاییر:
– آی گؤزلو قارداش! منیم سیکّهمی وئرمهسن باخ یئنه ده داش آتاجاغام ها!- دئییب، یئنه اییلیب یئردن بیر داش گؤتوروب، نه گوجو وار قوجانین قابیرغاسیبنا گوبسهییر.
کور داشین ضربهسیندن ائی وای دئییب، تئز سسینی کسیرسه ده آنجاق بو دؤنه داشین اونا توخوندوغوندان حئیرتلنیب بیرآز فیکره گئدیر…
بهلول ایچین- ایچین گولسه ده، یئنه توختاقلیلقلا سؤزه باشلاییر:
– آی گؤزلو.ٍقارداش! ایکیجه داش آتمیشام بیلمیرم سنه دییب، یوخسا یوخ؟ بونو بیلمیرم، آنجاق سنه دئییرم منیم سیکّهمی وئرمهسن، یئنه داش آتاجاغام ها!- دئییب، یئنه یئردن بیر داش گؤتورور…
اوچونجو داش کورون قابیرغاسینا دیدیکده، او داها دؤزنمهییب:
– ائی وای ننه، ائی وای! – دئیه- دئیه دیلی آچیلیر:
– گل آی قارداش! گل- گل اؤلدوم! گل آل سیکّهنی! واللاه سنین آتیشین کور آتیشینا بنزهمیر! آی قارداش گل آل سیکّهنی، منی نییه اؤلدوروسن؟- دئییب، سیکّهنی بهلولا اوزادیر.
بهلول سیکّهنی آلیب، گوله –گوله یولونا داوام ائدیر:
– منم بهلول-ی داننده، منم بهلول-ی دیوانه. منم..


text:
اگر هر شئی ده ن خبرسیز اولان او گنج قاتل لری میدانا گؤنده ره ن دولتلر و دایره لر، یئنی یاشاما دوغرو گئده ن یولو بئله آلچاق عمللرله باغلایا بیلمه یه اینانیرلارسا، دئمک کی اونلار یانیلیرلار.
Jan 12, 2015
منده بیر «شارلی» یام
س. حاتملوی
یئنه ده آیدین انسانلار جهالته و قارانلیق دوشونجه لره قوربان گئتدیلر.
دین، زامانیندا قارانلیقلارین و جهالتین تؤره مه سی ایدیسه، ایندی فاناتیزمین یانان اودونو دیر.
اگر هر شئی ده ن خبرسیز اولان او گنج قاتل لری میدانا گؤنده ره ن دولتلر و دایره لر، یئنی یاشاما دوغرو گئده ن یولو بئله آلچاق عمللرله باغلایا بیلمه یه اینانیرلارسا، دئمک کی اونلار یانیلیرلار.
حیات بئله بیر شئی دیر: شرط لر نه قدر چتین اولورسا- اولسون؛ یئنی لیک اؤز یولونو آچاجاقدیر.
غافل لر!
بیر رسم اوچون 12 آیدین انسانی اؤلدورمک له، یئنی فیکیرلره دور دئمک اولارمی؟ ...


text:
۱۲ دسامبر
۱۲ دسامبر:
- ۶۲۷ - نئینوا دؤیوشونده بیزانس ایمپیراتورو ایکینجی ایراکلیوس ساسانی شاهی خسرو پرویزه غالیب گلمیشدیر.
- ۱۰۹۶ - مرمره دنیزی ساحیلینده بیرینجی صلیب یۆروشونون اساس دؤیوشو باش وئرمیشدیر.
- ۱۵۷۴ - عثمانلی سولطانی ایکینجی سلیمان تخته چیخمیشدیر.
- ۱۶۴۲ - ایسپانیا و بؤیوک بریتانیا آراسیندا ساواش باشلامیشدیر.
- ۱۸۳۰ - عثمانلی ایمپیراتورلوغو صربیستان باغیمسیزلیغینی تانیمیشدیر.
- ۱۹۱۱ - هیندوستان باششهری کلکۆتهدن دهلییه کؤچورولموشدور.
- ۱۹۲۵ - رضا پهلوی ایران تختینه چیخمیشدیر.
- ۱۹۳۹ - شوروی-فنلاند ساواشی دؤورونده باش وئرمیش تولوایاروی دؤیوشونده فنلاند غالیب گلمیشدیر.
- ۱۹۴۵ - گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتی قۇرولموشدور.
- ۱۹۴۹ - تۆرکیه پارلمانی اوروپا شوراسینا عۆضو اوْلماغا سس وئرمیشدیر.
- ۱۹۷۹ - رودزیا آدینی دییشدیرهرک زیمباوه آدلاندیریلمیشدیر.


text:
قویکو کاچار
قویکو کاچار (اینگیلیسجه: Gojko Kačar) (دوْغوم:۲۶ ژانویهٔ ۱۹۸۷ (۳۴ یاش) Novi Sad) بیر فوتبالیست. صربیستان میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قویکو کاچار گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- وویوودینا کولوبونون اویونچولاری
- هرتابرلین کولوبونون اویونچولاری
- هامبورق کولوبونون اویونچولاری
- سرزو اوساکا کولوبونون اویونچولاری
- اقسبورق کولوبونون اویونچولاری


text:
میلی دؤولت
میلی دؤولت(اینگلیس Nation-State)، قانونیلیگینی بیر میلّتین موعین بیر جوغرافی سرحد ایچینده کی اوستونلوگوندن آلان دؤولت فورماسیدیر. دؤولت سیاسی و ژئوپولیتیک بیر وارلیق، اولوس (میلّت) ایسه مدنی و یا اتنیک بیر وارلیقدیر. اولوس دؤولت قاورامی ایسه بو ایکیسینین موعین بیر جوغرافیادا اؤرتوشدورور، بئلهلیکله ده اؤزوندن اوّل اولان دؤولت فورمالاری ایله بؤیوک اؤلچوده فرقلیلشیر. تاریخده کی دیگر دؤولتلردن فرقلی اولاراق اولوس دؤولت مودلینده دؤولتی یارادان بوتون وطنداشلارین اورتاق بیر دیلی، اورتاق بیر مدنیتی و اورتاق دَیرلری پایلاشماسی اساسدیر. بوندان باشقا اولوس دؤولت قاورامی هر میلّتین اؤز طالعینی تعیین ائتمک و موختاریت حاقینا صاحیب اولدوغو فیکرینی مودافیعه ائدیر. بو خوصوصیتی ایله دونیاداکی بیر چوخ میلّتچی حرکاتا ایلهام قایناغی اولموشدور.[۱]
اولوس دؤولتین یارانماسی[دَییشدیر]
عومومیلیکده اولوس دؤولتین فرانسه اینقیلابی دؤورونده تاریخ صحنهسینه چیخمیش اولدوغو قبول ائدیلیر. بو عئینی زاماندا فئودالیزمدن کاپیتالیزمه کئچید مودتینی موعین ائدن دؤوردور. فئودال دؤولتده اوستون اولان قانونیلیک آنلاییشینا گؤره دؤولتین صاحیبی و قانونیلیگینین منبعی مونارشیدیر. فئودال سیستمین ضعیفلهمگه باشلاماسی ایله بیرلیکده گوجلنن بورژوازی صینیفی سیاسی آمبیسیالارینی حیاتا کئچیرمک اوچون خالقین دستگینی قازانمالی ایدی. بورادان باشلایاراق قانونیلیگین مونارشدان آلیناراق خالقا وئریلمهسی پروسهسی ایچینده میلّتچی آخیملارین گوج قازانماسی میلی موستقیللیک فیکری نین کوتلهلرده گئنیش طرفدار تاپماسینی تأمین ائتمیشدیر. آنجاق اولوسون (میلّتین) یوخسا اولوس دؤولتینمی داها اول مئیدانا چیخماسی موباحیثهلی مسله دیر. میلّتچی دوشونجهلر داها چوخ اولوسون داها اوّلدن وار اولدوغونو ایدیعا ائدیرلر، اونلارا گؤره اولوس دؤولت بو اولوسون اوستونلوک و موستقیللیک طلبلرینی قارشیلایاجاق بیر مودل اولاراق اورتایا چیخمیشدیر. آنجاق مودرنلشمه مرکزلی نظریهلره گؤره میلی کیملیک داها اوّلدن وار اولان دؤولتین یئریتدیگی سیاستین بیر نتیجهسیدیر 19. عصر اوروپاسیندا صنایع اینقیلابی، چاپ مطبوعاتینین اینکیشافی و یوکسک سویهلی تحصیل سیستمینین قورولماسی کیمی حادیثهلره باغلی اولاراق دیل، مدنیت و باشقا دَیرلرین یاییلماسینین اؤنو آچیلمیشدیر. بونلار دا اولوس دؤولتین فورمالاشماسینی سورعتلندیرن پروسهلردیر.[۲]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ Anthony D. Smith, The nation in history: historiographical debates about ethnicity and nationalism, UPNE, 2000, sf. 56
- ↑ Mealler: http://www.kuranmeali.org/arama/kuran_arama.aspx?searchQ=millet Archived 2016-10-30 at the Wayback Machine.


text:
تورکیه ایله آذربایجان اوچاقلاریندان سلاملاما اوچوشو
تکنوفستده ورکیه هاوا گوجلری ایله آذربایجان هاوا گوجلرینه عاید اوچاقلار، ایستانبول بوغازیندا سلاملاما اوچوشو گرچکلشدیردی
میللی ساوونما باخانلیغی، تورکیه هاوا گوجلری ایله آذربایجان هاوا گوجلرینه عاید اوچاقلارین ایستانبول گؤیلرینده گرچکلشدیردیگی اوچوشدان گؤرونتولری پایلاشدی.
تورکیهنین ان بؤیوک تکنولوژی فعالیتی تکنوفست ایستانبول هاواچیلیق، اوزای و تکنولوژی فستیوالی (تکنوفست ایستانبول) آتاتورک هاوالیمانیندا داوام ائدیر.
فستیوالدا، تورکیه هاوا گوجلری ایله آذربایجان هاوا گوجلرینه عاید اوچاقلار، ایستانبول بوغازیندا سلاملاما اوچوشو گرچکلشدیردی.
میللی ساوونما باخانلیغی، گرچکلشدیریلن سلاملاما اوچوشونا دایر گؤرونتولری پایلاشدی.
گؤرونتولرده، سولوتورک و تورک اولدوزلارینا، آذربایجان هاوا گوجلرینه عاید میگ-۲۹ اوچاقلارینین ائشلیک ائتدیگی گؤرولدو.
ایلگیلیلی خبرلر
یونان عسگرلرینین دؤیدوگو کؤچمنلر معالیجه ائدیلدی
دؤیولدوکدن سونرا زورلا تورکیهیه گؤندریلدیکلرینی ایرلی سورهن مراکش وطنداشی ۱۳ کؤچمن ائدیرنهده معالیجه ائدیلدی
آکار، ناتو قرارگاهیندا
باخان آکار، جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین لیدئرلیگینده اولوسلارآراسی ساحهده بیر اؤزنه/فاعل حالینا گلن تورکیهنین چوخ اؤنملی ایشلر گؤردویونو، جدی باشاریلار آلدیغینی سؤیلهدی


text:
باغداد بیرگه عملیاتلار قوموتانی وظیفهدن چیخاریلدی
عراق-ین پایتاختی باغداد-داکی بیرگه عملیاتلار قوموتانی ژنرال قیس المحمداوی وظیفهدن چیخاریلیب.
عراق-ین پایتاختی باغداد-داکی بیرگه عملیاتلار قوموتانی ژنرال قیس المحمداوی وظیفهدن چیخاریلیب.
اونون یئرینه ژنرال مایور عبدالحسین التمیمی تعیین اولونوب.
آتامانین قیس المحمداوینین ساغلیق پروبلئملرینه گؤره رئاللاشدیغی بیلدیریلیب.
آنجاق دسامبرین 6-دا آخشام رادهلرینده الهیلانی میدانیندا 25 نفرین حیاتینی ایتیردیگی و 120 نفرین یارالاندیغین هوجومدان سونرا آتامانین رئاللاشماسی دقت چکیب.
ایلگیلیلی خبرلر
قندهاردا مسجیده بومبالی سالدیری
شیعهلره عاید امام بارگاه فاطمیه مسجیدینده، جمعه نامازی قیلینارکهن انتحار سالدیریسی گرچکلشدیریلدی
سوریهنین قوزئیینده ۱۶ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
فرات قالخانی بؤلگهسینده سون بئش گونده ۱۳، باریش بولاغی بؤلگهسینده ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی


text:
آنتونی گادی
آنتونی گاودی کورنت (اینگیلیسجه: Antoni Gaudí i cornet)، (۱۸۵۲ ژوئن ۲۵-۱۰ژوئن ۱۹۲۶) بیر کاتالونیالی معمار ایدی.بیر آدلی کاتالانلی آرشیتکت میش اعلی کاتالان مدرنیست اوس یا پایه دیمیش.گاودی یاشلری چوخ بیریسل دیر گنل سویی ایستایل دا . چو خ بارسلونا یارادیلمیش ان اونملی ایشی ساگرادا فامیلییا کیلساسی دا بارسلونا دا .
گاودینین اشیلری چوخ اوز یاشامی توتکوسینان تاثیر آلمیش: آرشیتکت دوغال و اینانجی یا مذهبینن .
گاودی بوتون یارادیخ لاریندا و بیرلشدیخلرینده یا تلفیقاتینده اوز آرشیتکتینده ائل صنعت لرینده : سرامیک لر ویترای یا رنگ لن میش شیشه دمیر دومه یا دمیرچیلیک صنعتی و خاچالاردا اوز دوشونجه لرینی یریتمیش.
گاودی اوزونن ینی تکنیک لر یاردمیش اورنک:trencadís بویوک سرامیک قطعه لرنیده دوزلدیلیر.
ینی گوتیک صنعتینین تاثیرینن و اورینتال یوخسا دوغوش تکنیک لرنن گاودی مدرنیست حرکتین بیر پارچاسی اولموش بو حرکت ۱۹ مینجی یوز ایلین سونونا و ۲۰ مینجی یوز ایلین ایلکینه جک گلمیش.
گاودینین ایشلری دونیا خالق لارینین خوشونا گلمیش و دیگر آرشیتکت لرین تحسینین و آراشتیرما لارینان یاد ادیر لر.
آنتونی گاودینین ان اونملی اثری ساگرادا فامیلیا ایسپانیا دا ان چوخ توریست لر باش وران بینا دیر گاودینین ۷ اثری یونسکو دا کاییتلانیپ.
آنتونی گاودی رومن کاتولیک اولدوغو ایچین اثرلرینده بو مذهب دن تاثیر آلمیش.
قایناقلار[دَییشدیر]
http://en.m.wikipedia.org/AntoniGaudicornet[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ↑ Massó 1974, pp. 17–18.
- ↑ Biography at Gaudí and Barcelona Club, page 1.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- اولو خاریجی باغلانتیلی مقالهلر from August 2021
- Articles with invalid date parameter in template
- ۱۸۵۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۲۶-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- ۲۰. یوز ایلده ایسپانیالی معمارلار
- رئوس دوغوملولار


text:
واراولوشچولوق
واراولوشچولوق یادا ائگزيستانسياليسم اینگیلیسجه: Existentialism تلفوظو: (/ˌɛɡzɪˈstɛnʃəlɪzəm/)[۱] بیر ایصطیلاح دیر کی ۱۹ جی یوز ایلین آخیرلرینده و ۲۰ اینجی یوز ایلین اوللرینده کی فیلسوفلارین موشخص ایشلرینه ایستیفاده اولونور و بولارین آراسیندا چوخ درین فرقلرایله،[۲][۳][۴] هابله بیر موشترک اینان (باور) وار و او دا بو دیر کی فلسفهلی فیکیرلئشماق همیشه اینسانا مربوط اولان بیر باشلیقدان باشلانیر. واراولوشچولوق دا بیر اینسانین باشلانیش نوقطهسی، اونون باخیشی وارلوشا نه اولماقدان باشلیر.
سارتر، یاسپئرس، کامو، هايدیگئر و مارسئل کيمي دوشونورلر طرفيندن اينکيشاف ائتديريلن موعاصير دونيانين، خوصوصيله کوتله جمعيتی اوزريندن اؤزونو گؤسترن، بؤحرانيندان قيدالانان موعاصير فلسفه آخیمی دیر. واراولوشچولوغون بير چوخ جهتدن راديکال بير فلسفه جريانی اولدوغو قبول ائديلير. اونون راديکالليغی ايکی آيری عوصيانکارليقلا موعينلشديريب کاراکتئريزه اولور. سؤزو گئدن باشقالديرانلاردان بيرينجيسی بؤيوک اؤلچوده تاريخی، بونا قارشی ايکينجيسی تاماميله مئتافيزيکسل بير عوصيانکارليغي تمثيل ائدير. تاريخی عوصيانکارليق، البت، واراولوشچولوغون مؤوجود زامانا و شراييطه قارشي کسکين بير اعتيراض روحو ايچينده اولماسينی، زامانين قوروم و دَيرلری قارشيسيندا موطلق بير ناراضيليق ايچينده اولماسينی ايفاده ائدير. مئتافيزيکسل عوصيانکارليق سؤز قونوسو اولدوغوندا، اونون بو دفعه اؤزونو، هاميسی دا بو و يا باشقا درجهده موعين بير مئتافيزيک و يا وارليق فيکری اوزرينده يوکسلن اوچ آيری گؤروش و يا ياناشمايا قارشی چيخاراق ايفاده ائتديیی دئييله بيلر. واراولوشچولوق هر شئيدن اول وارليغی تؤز و جؤوهر دوغمالاردان موتشککيل گؤرن مودئرن دونيا گؤروشونه و يا آريسطوطئلئس (ارسطو ) دن ۲۰ اینجی عصره قدر اوزانان کلاسيک مئتافيزيکا قارشی چيخيش و يا عوصيانکارليقلا سئچکينلهشير. او، ايکينجی اولاراق علمی دونيا گؤروشون، تئکنولوژی ايله بيرلشن مودئرن علمين اينسانی يئر اوزوندن سيلمه نؤقطهسينه چاتميش اولان احاطهلی تحککومونه مئيدان اوخويور. [۵]
واراولوشچولوق فلسفهسینده ، دونیانین هر بیر نسنهسینده ، اؤنجه اؤزلوک (ماهیت) گلیر و سونراسی وار اولور، یانی اؤنجه پیلانلاشیر، تاسارلانیر، سونرا وجود وار اولور. مثلاً بیر موهندیس اؤنجه بیر تیکینتینین پیلانین ذهنینده تاسارلاییر، سونرا پیلانین چکیر، پیلانلاردان سونرا، وار اولماغی (تیکیلمه مرحلهسی) گئرچکله شیر و مؤوجود اولور.
آنجاق یالنیز اینسان دا تام ترسینهدیر . ایسنان وار اولور، سونرا اؤزلویون اولوشدورور. وجود و وارلیق، اؤزلوک (ماهیت)دن اؤنجه گلیر.
واراولوشچولوق فلسفهسینی ساده دیلده سؤیلهسک، هر نسنهنین بیر اؤزلویو (ماهیتی)، و بیر ده وارلیغی واردیر. اؤزلوک، آرد آردا گلن کیفیتلرین بوتونودور. وارلیق(یا دا وار اولوش) ایسه دونیادا ائتگین اولاراق، بولونوش ( وجودا گلیش، یاراتما) دئمکدیر. چوخلو اینسانلار اؤزلویون اؤنجه، واراولوشون سونرا گلمهسینه اینانیرلار. آنجاق واراولوشچولارا گؤره کاییناتین وارلیغی بو قوراملا گرچکلهشیر آنجاق یالنیر و یالنیز اینسان دا بو تام ترسینهدیر. اینسان دا اؤنجه وار اولماسی، سونرا اولوشماسی گرچکلهشیر. اینسان اوغلو یاشاییش بویوندا اؤزون اولوشدورور.
بو قاورامی آلقیلاماق اۆچون سارترین بو مضمون دا عیبارتی بیزه فایدالی اولور ." قیچیندان فلج اولان بیر کیمسه، ماراتن شامپیونو اولا بیلمزسه، سوچو یالنیز و یالنیز اؤزونده دیر." یانی اینسانین اولوشدورماسی اؤز الیندهدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Oxford University Press, "Oxford Dictionary: 'existentialism'", Oxford English Dictionary, Retrieved 22 August 2014.
- ↑ Crowell, Steven (October 2010). "Existentialism". Stanford Encyclopedia of Philosophy.
- ↑ John Macquarrie, Existentialism, New York (1972), pp. 18–21.
- ↑ Oxford Companion to Philosophy, ed. Ted Honderich, New York (1995), p. 259.
- ↑ [احمد_ جویزچی، فلسفه سؤزلویو،442]


text:
تکنولوژی
تکنولوژی - یونان سؤزو اوْلوب، "تکنو" (باجاریق) و "لوژی" (اؤیرنمه) سؤزلریندن یارانمیشدیر. محصولون حاضیرلانماسی باجاریغی، اۆرتیم (تولید) پروسسلرینین یئرینه یئتیریلمهسی اۆچون اۆصول و واسطهلر حاقیندا بیلیکلر توْپلوسو.
قایناقلاردَییشدیر
تکنولوژیانین اینسان حیاتینداکی رولو بو گون سرحدلری آشدی ، بونا گوره تکنولوژی اعتیادی ان واجیب پرابلئم لردند بیریدی. تکنولوژی گوران و اونو گونوگوندن گئنیشلندیرن اوزوموزوک. حیاتی اوزوموز اوچون آسانلاشدیرماق اوچون تکنولوژیا تقدیم اتدیک. تکنولوژی حقسیزلیق ائتمییب و هر ثانیه حیاتیمیزی بیر مدل ده تاثیر قویوب. ایندی روباتلار کی بیز اولاری یاراتمیشیق انسان نما اولوبلار و داها تاثیر قویولار انسانین حیاتینا. تکنولوژی سایه سینده ایندی ربات لار انسان لارین یرین توتوبدیر. بیر گون اولاجاق چی روبات لار انسانلارین ایشلرین گوره جاخلار . تکنولوژی بوگونده انسان لاری آراسینا گون به گون نفوذ ائتمیشلر. و فیرمالار ایندی انسان یرینه روبات لاری ایشلدیرلر و بو انسان جامیعه سینه ضررلی اولاجاخ. [۱] ائنکشاف ائدن تکنولوژیانین بلکه ده ان بویوک فایدالاریندان بیری اینسان ساغلاملیغی نین دیر.طبیب و یا حکیم لر ایندی تکنولوژی سایه سینده چوخ خستلیک لره داوا درمان اولور تاپیپلار.اینی زاماندا بیر چوخ اولومجول خستلیک و پوزقونلوقون آلماقا کمک ادن بیر چوخه درمان و معالیجه تاپدی. سکس قایلدلری اوخواق ایندی داها آساندیر و طیبی ادلیقالار قریبه بیر شکلیده انینکیشاف ائتمیشدیر. نتیجه میلیونلار اینسان خلاص اولدو. [۲]


text:
۲۵ فوریه
۲۵ فوریه:
- ۱۶۴۳ - عثمانلی سۇلطانی ایکینجی احمد آنادان اوْلدو.
- ۱۸۳۶ - ساموئل کوْلت٬ کوْلت سیلاحینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۹۵ - مشهور فیزیکچیلر پیئر و ماری کوری ائولندی.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه٬ آراکلی٬ سۆرمنه و ایسپیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ - تۆرکیه٬ چیلدیری روسیه ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ - گۆرجوستان باشکندی تیفلیس٬ بولشویک روسیه طرفیندن ایشغال ائدیلدی.
- ۱۹۲۵ - تۆرکیه خیانت-وطنیه قانونوندا دییشیکلیک ائدیلدی؛ دین سیاسته آلت ائدیلمهیهجک و بۇ جورم وطن خیانتی ساییلاجاق.
- ۱۹۹۵ - یوقوسلاوی اۆزره اۇلوسلارآراسی حربی تریبونال صرب باشچیلاری رادوام کاراجیچ و راتکو ملادیچی سوْیقیریم تؤرتمکده تقصیرلندیردی.


text:
آلمانیا اوُوغانیستان داقی یورتداشلارینی اؤزبگیستانا گچیریأر
کابل دان چیقانلار داشکنت اۆستی بیلن آلمانیا یتیریلیأر
آلمانیا اوُوغانیستان داقی یورتداشلارینی اؤزبگیستان ینگ اۆستی بیلن یورتدان داشاری چیقاریار.
آلمانینانیگ داشکنت دأکی ایلچیحاناسی یازماچا بیانات بریپ آلمانیانینگ قوُرانماق وزیرلیگینه دگیشلی اوچارینگ آلمانیا، اوُوغانیستان و اوروپا بیله له شیگی نینگ یورتداشلارینی اوُوغانیستان دان چیقارماغا دوُوام ادیأندیگینی بیلدیردی.
آلمانیا تاراپیندان شو واغتا چنلی 260 آدام اوُوغانیستان دان چیقاریلدی.
کابل دان چیقانلار داشکنت اۆستی بیلن آلمانیا یتیریلیأر.
دۆین اؤزبگیستان ینگ جمهورباشلیغی شوکت میرضیایف بیلن آلمانیانینگ جمهورباشلیغی فرانک والتر اشتاین مایر تلفن آرقالی دوشوشیق گچیریپدی.
طالیبان یکشنبه گۆنی کابل شهرینه گیریپدی.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان میرضیایف بیلن تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، اؤزبگیستان ینگ تأزه دن سایلانان جمهورباشلیغینی قوتلادی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی تۆرکمنیستاندا ساپاردا بوُلدی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی قاسیم جومارت توُقایف ایکی گۆنلۆک ساپار بیلن تۆرکمنیستان دا بوُلدی


text:
تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپادا اؤزۆندن سؤز اتدیرمأگه دوُوام ادیأر
تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپادا اینگ کؤپ اوچار اوغرادان ایکینجی هوُوا یوُلی شرکتی بوُلدی
تۆرک هوُوا یوُللاری 13-19-نجی سپتامبر آراسیندا گۆنده 1221 اوچار ساپاری بیلن اوروپانینگ اینگ کؤپ اوچار ساپارینی قورایان هوُوا یوُلی شرکتی بوُلدی.
یوروکنترل اوروپادا گچن هپده 169 مۆنگ 471 اوچارینگ اوچاندیغینی بیلدیردی.
ریان ایر گۆنده 2 مۆنگ 345 اوچار ساپاری بیلن اوروپانینگ بیرینجی شرکتی بوُلدی.
تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپادا اینگ کؤپ اوچار اوغرادان ایکینجی هوُوا یوُلی شرکتی بوُلدی.
ایزی جت گۆنده 1071 اوچار ساپاری بیلن 3-نجی یرده.
تۆرکیه دن پگاسوس شرکتی ده گۆنده 476 اوچار ساپاری بیلن 9-نجی یره ایه بوُلدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیأنینگ مبلمان پوداغینداقی داشاساتوو موقداری 9 آیدا 3 میلیارد دلاردان گچدی
تۆرکیه مبلمان پوداغیندا اینگ کؤپ آمریکا، ایسرائیل، فرانسیا و انگلستانا اؤنۆم ساتدی
اینچه بورون سرحت گچلگهسی آچیلدی
ایران بیلن تۆرکمنیستان ینگ آراسیندا اینچه بورون سرحت گِچلگه سی آچیلدی
تۆرکیه 9 آیدا داشاری یورتلارا 69 میلیون دلار نار ساتدی
ایران، هیندیستان، حیتای و تۆرکیه دۆنیأده اینگ کؤپ نار اؤندۆریأن اۆلکهلر


text:
القرنون چارلز سوینبرن
القرنون چارلز سوینبرن (اینگیلیسجه: Algernon Charles Swinburne) شاعیر، رومانچی، اوْیون یازیچی، ادبیات تنقیدچی و یازیچی - ۵ آوریل ۱۸۳۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۲ ایل عومر ائلهییب و ۱۰ آوریل ۱۹۰۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Algernon Charles Swinburne»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده القرنون چارلز سوینبرن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آزربایجانین همریلیک گونو ایله باغلی گادپنین بیلدیریسی
- توضیحات
- منتشر شده در یکشنبه, 07 دی 1393 08:22
Azərbaycanın həmrəylik günü ilə bağlı GADPnın bildirisi
31 Dekabr Həmrəylik Günü qutlu olsun
31 Dekabr-Dünya Azərbaycanlıların Həmrəylik Günü 50 milyon Azərbaycan Türkünün milli bayramıdır. Bu bütöv Azərbaycanın varlığının göstərcəsi, Azərbsaycanın bütövlüyünün simgəsidir. Bu günü hər bir azərbaycanlı qeyd etməli, fikir baxımından daha da genişləndirməlidir.
Bu bayram vahid bir millət kimi formalaşmamızın ən önəmli araclarındandır . Sərhəd Hərəkatının 25 illiyi, Həmrəyliyimizi, birliyimizi və sonucda millətlər içində vahid bir millət kimi varlığımızı ortaya qoymaqdır.
Bugün Quzey Azərbaycan Cümhuriyyəti, bütöv Azərbaycan varlığının bir bölümünü beynanlxaq quruluşlarda təmsil etməkdədir . Quzey Azərbaycanın özəlliklə Bakinin gözəl inkişafı ilə yanaşı demokratiya, insan haqları qorunması və milli düşüncənin artması da milli məfkürəmizin formalaşmasında önəmli araclardandır.
Fars şovenizmin pəncələri altında əsir qalan Güney Azərbaycanımız Oyanış və özgürlük mücadiləsini günü gündən artıq canlandırır.
31 dekabra can verən və dərindən ruh verən olay, Güneyin qurtuluşudur .
Sərhəd Hərəkatının uğurlanması, beynimizdə süni şəkildə yaranan ayrılıq fikirlərinin silinməsindən keçir.
Dilimiz, kültürümüz, Tarıxımız və hissiyatımızı bölmək olmaz, biz bir millət bir toprağız.
Güneyin qurtuluşu üçün 50 milyon azərbaycanlı birlikdə olmalıdır.
Araz çayının həsrət şeirlərinə son qoyan 31 dkabra Eşq olsun
Bayramımız qutlu olsun
Güney Azərbaycan Demokrat Partyası (GADP)nın mərkəzi şurası
2014.12.26
31 دئکابر همریلیک گونو قوتلو اولسون 31 دئکابر-دونیا آذربایجانلیلارین همریلیک گونو 50 میلیون آذربایجان تورکونون میللی بایرامیدیر. بو بوتؤو آزربایجانین وارلیغینین گؤسترجهسی، آزربسایجانین بوتؤولوگونون سیمگهسیدیر. بو گونو هر بیر آذربایجانلی قئید ائتمهلی، فیکیر باخیمیندان داها دا گئنیشلندیرمهلیدیر. بو بایرام واهید بیر میللت کیمی فورمالاشمامیزین ان اؤنملی آراجلارینداندیر . سرحد حرکاتینین 25 ایللیگی، همریلیگیمیزی، بیرلیگیمیزی و سونوجدا میللتلر ایچینده واهید بیر میللت کیمی وارلیغیمیزی اورتایا قویماقدیر. بوگون قوزئی آذربایجان جومهوریتی، بوتؤو آذربایجان وارلیغینین بیر بؤلومونو بئینانلخاق قورولوشلاردا تمسیل ائتمکدهدیر . قوزئی آزربایجانین اؤزللیکله باکینین گؤزل اینکیشافی ایله یاناشی دئموکراتیا، اینسان حاقلاری قورونماسی و میللی دوشونجهنین آرتماسی دا میللی مفکورهمیزین فورمالاشماسیندا اؤنملی آراجلارداندیر. فارس شووئنیزمین پنجهلری آلتیندا اسیر قالان گونئی آذربایجانیمیز اویانیش و اؤزگورلوک موجادیلهسینی گونو گوندن آرتیق جانلاندیریر. 31 دئکابرا جان وئرن و دریندن روح وئرن اولای، گونئیین قورتولوشودور . سرحد حرکاتینین اوغورلانماسی، بئینیمیزده صونعی شکیلده یارانان آیریلیق فیکیرلرینین سیلینمهسیندن کئچیر. دیلیمیز، کولتوروموز، تاریخیمیز و هیسسیاتیمیزی بؤلمک اولماز، بیز بیر میللت بیر توپراغیز. گونئیین قورتولوشو اوچون 50 میلیون آذربایجانلی بیرلیکده اولمالیدیر. آراز چایینین هسرت شئیرلرینه سون قویان 31 دکابرا عشق اولسون بایرامیمیز قوتلو اولسون گونئی آذربایجان دئموکرات پارتیاسی (گادپ)نین مرکزی شوراسی 2014.12.26


text:
خسته قاسيم
خسته قاسیم (۱۶۸۴-۱۷۶۰) ـ آذربایجانلی اوزان و عاریف، عالیم و شاعیر دیر. تیکمه داش شهرینده آنادان اوْلوب و همین یئرده ده دونیاسینی دییشدیریب دیر. بۇ بویوک شاعیرین مقبره سی تیکمه داش شهرینده دیر. خسته قاسیمین شعرلری بیر یئرده الیمیزه چاتماییب دیر. آنجاق اونون ایلک شعر دیوانی ۱۹-نجو عصر ده، م. محمود بي اف طرفیندن یاییملانیب دیر. ۱۹۷۵-نجی ایلده، پروفسور سدنيك پاشايف، خسته قاسیمین بوتون و کامیل دیوانینی باکو دا یاییملاییب دیر. ایراندا دا، محمدعلي نقابي ۱۳۷۳-نجو ایلده، تبریز شهرینده، خسته قاسیمین دیوانینی چاپا یئتیریب دیر. همین ایل ده، حسين سيامي تبریز شهرینده، خسته قاسیمین شعلرینی و حیاتی نین باره سینده آپاردیغی آراشدیرمالاری و سونوجلارینی یاییملاییب دیر. ۱۳۸۰-نجی ایلده، آشيق حوسين ساعي، «خسته قاسم و آشيق داستانلاري» کیتابی نی تبریزده یاییملاییب و سون اولاراق محمد عبادي قاراخانلو (آليشيق) خسته قاسیمین بوتون شعرلرینی یاییملاییب دیر. «حوسین ساعی» خسته قاسیمین احوالاتینا گوره ایکی جیلد کیتاب داها یاییملاییبدیر. بۇ کیتابلار «آشیق خسته قاسیم» و «من قاسیمام سینهم حاقین کلامی» دان عیبارت دیلر.
تاخما آدی[دَییشدیر]
عالیملر و شاعیرلر، خسته قاسیمین تاخما آدینین(تخلص) «خسته قاسیم» اولماغینین ندنینی اوچ شی ده بیلیرلر:
۱- خسته ایمش و حضرت علی طرفیندن شفا تاپیب،
۲- خسته کلمه سینی دؤنم و زمانه نین دورومونون یاخشی اولمادیغی اۆچون ایشلدیبدیر،
۳- بعضی لر ایسه «عشق خسته سی» آنلامیندا ایشلدمه سینه اینانیرلار. بۇ باره ده «سد نیک پاشایوف» یازیر کی شاه ایسماعیل خطایی ده بعضی شعرلرینده اوزونو خسته آدلاندیریب دیر(عشق خسته سی) و خسته قاسیم دا شاه خطایی یه احترام و سایقی گورستمک اۆچون بۇ تخلصی سئچیبدیر. نئجه کی بیر نئچه شعرینده شاه خطایی دن سوز آپاریر.[۱]
حیاتی[دَییشدیر]
اوشاقلیغین تیکمه داش دا گئچیردیب، سنتی ائییتیمینی (آموزشینی) مالا مکتبینده گئچیریب و ائییدیمینین دالسین توتماق اۆچون اردبیل شهرینه گئدیب و شیخ صفی الدینین مقبره سینه یئرلشمیش و همین ایللر ده ده شعرلرین یازماغا باشلامیشدیر. درسینه اردبیل ده بیتیردیک دن سوْنرا، دین درسلرینی بیتیرمک اۆچون، قوم و نجف شهرلرینه گئدیب دیر. ۱۴ ایل بۇ شهرلرده حیاتینی گئچیردیک دن سوْنرا آنا یوردونا گئری دونموش دور و اوز میللتینی آیدینلاتماغا بیر چوْخ تلاش ائدمیشدیر. خسته قاسیم ۱۱۵۷-نجی ایلده، ۷۵ یاشیندا ایکن، حیاتی نی دییشیبدیر. شعرلریندن آلینان بیلگی لره گوره آتاسی نین آدی «ایبراهیم» ایمیش. خانیمینین آدی سلبی و خورامان و احمد آدلی بیر قیزی و بیر اوْغلو واریمیش. آرتیرمالییق کی اوستاد شهریار خسته قاسیمین «یالان دونیا» شعرینه نظیره یازیبدیر.[۱] خسته قاسیم عاریف، آشیق و شاعیرلیک کناریندا قرآنی دا ازبردن بیلیر و عین زاماندا قاری و مفسر ایمیش. بۇ باره ده بئله شعر یازیر:
تام بـيله رم ترسـه «ابـجـد»، «هـوّزي»
ايسـته سم يـازارام مـيـن قـاتـار سؤزي
«جفر ـ اعداد» بیلیمینه حاکیمیدی و شعرلرینده بیر چوْخ بۇ بیلیمی قوللانیبدیر.
خسته قاسیم اردبیلده شیخ صفی مقبره سینده عیرفان یولونو توتوب و آشیقلار دئمیشکن حضرت علی (ع) دان «بوتا» آلمیشدیر. «بوتا» آشیقلار و صوفی لر آراسیندا تانری طرفیندن موقدس بیر معرفت داملاسی (قطره سی)، یا دا بیر آنلام دا باده، ساییلیر. بۇ باره ده اوزو، اوز شعرینده بئله یازیر:
خسته قاسم دئـيير : دست دست اولـدوم ،
شاه اليـندن بـاده ايـچـيـب مست اولـدوم،
سايلي قيرخ گون شيخ صفيده بست اوْلدوم
اونـدا بــيان اولــدو دؤرد كتــاب مــنـــه.
خسته قاسیم تورکجه، عربجه و فارسجا دیللرینه حاکیمیدیر و شعرلرینه گوره آذربایجان شاعیرلرینه بویوک سایقی دویارمیش. بیر شعرینده ده اوزون بویوک شاعیر فضولی نین نسلیندن بیلیر:
او مـحـتـشم فــضـولـينيـن نـسلـييـم
بـحـرلــرده مـن عــمانـام، سن نـه سن؟
يــوز اون دؤرد سـوره ني مـعنا ائـيـلـه رم
مـن ازبـردن قـرآن خـوانام، سن نه سن؟[۱]
خسته قاسیم و آشیقلار[دَییشدیر]
شوبهه سیز خسته قاسیمین شعرلری بیر چوْخ آشیق ادبیاتی ایچینده یئر آلیب و تاثیرینی قویوب دور. بۇ آشیقلاردان آشيق آلي، دوللو مصطفا، آشيق علسگر، آشيق حسين بوزالقانلي، آشيق حسين شمكيرلي نی سایا بیلریک. آشیق ادبیاتیندا اوْلان ایلک «دؤشلمه» نی خسته قاسیما عایید بیلیرلر. «دوداق دیمز» آشیق صنعتینین ده ایلکین اثرلرین خسته قاسیم دان بیلیرلر. خسته قاسیمین بعضی «قیفیل بت» و «باغلاما» لاری آشيق علسگر، نورس ايمان، آشيق بهمن گويچهلي، حسن پروانه و بیر نئچه باشقا آشیق طرفیندن آچیلیب دیر. آما بعضی لری هله ده آچیلمامیش قالیبلار.
وطنه سایقی سی[دَییشدیر]
خسته قاسیمین شعرلرینده وطنه سایقی سی نی بیر چوْخ یئرده گوره بیلیریک:
يــــئـــنــــه وطـــن يــــادا دوشــدو
بــيــز اولـــدوق ائــــلـلر آيـــريــسـي.
يـاريــم بـــيــر گــــونــه دؤزمــــزایدي
ايــنــدي قــال ايـلــلـــر آيـــريــسـي.
بیر نئچه شعری[دَییشدیر]
ائيلر ـ ائيلر[دَییشدیر]
ائله بير كـيشـي نـيـن تـوت اتـگيندن،
بيل سنه ايـمـدادي اول ائـيـلر ـ ائيـلر.
ذرّه داش گؤتورسن لعل ائيلر ـ ائـيـلـر.
يئردن داش گؤتورسن لعل ائيلر ـ ائـيلر.
- بؤهتان دئمه، بـؤهـتـان تـوتـار آدامـي،
- قــول ائـيـلــر، بـازار دا ساتـار آدامـي،
- جــهنّــم اودونــدان بـــتـــر آدامـي،
- يوخسوللوق يانديريب، كول ائيلر ـ ائيلر.
عـاقل اينسان دئمز هـر گـؤردوگونـو،
دالدالار دوشماندان واي دئديـگيـنـي،
گؤرمز سن ناكسين پاي وئـرديگـيني،
وئرسه ده منّـتـين بول ائـيلر ـ ائـيلر.
- «خسته قاسم» دئـير سؤزون بۇ باشدان،
- پاي اومما قوهومدان، ياردان، يولداشدان،
- اؤزون امك چكسن سو چيخار داشدان،
- اريـدر داغـلاري يـول ائـيـلـر ـ ائـيـلـر.
بللي دير[دَییشدیر]
آي آغـالار سيزه تـعريـف ائيله يـيم،
گلن آيـين گليشـيـنـدن بلـليديـر،
كيمي قونار، كيمي كؤچر يوردوندان،
فـلكـيـن ده گرديشـيندن بـلليديـر.
- نـامـرده اوز سالـمـا اوزون گـؤتـورمـز
- نامرد قـونـاغـيـنا چــؤرهك گـتيرمـز،
- اوت كؤك اوسته بيـتر اصلين ايـتيرمز،
- بد اصـيل ده يئريـشـيـنـدن بـلـليدير.
هر كيم قـاپيسيندا بئـش كـئـچي ملر،
تـكـبّـر ائـيـلـه يـيـب مجـليسـه گلر،
گؤزو كلّه سينـده هـر جـايـي گـولـر،
هر جـايي ده گـولوشوندن بـلـلـيديـر.
- صاباح مـحـشر گـونـو قـورارلار سـاني،
- كيمسه سالا بيـلـمـز قـصـري ائيواني،
- هـر آنـلامـاز دئـيـيـر مـنم كـئيواني.
- كـئـيواني دا تـيـكيـشـدن بـلـليدير.
«خسته قاسم» سؤزون سالما دريـنـه،
عاشيق، مـعشوق ايـلن گـرك سورونه،
مرد آنـد ايـچر ايستكلـيـنـين سرينه،
ايـستكلي ده با خـيشينـدان بـلليدير.
قایناقلار[دَییشدیر]
- دائرة المعارف تشیع، جلال محمدی، «خسته قاسم» مقالهسی، جلد7، صفحه137-138.


text:
نروا
نروا (اینگیلیسیجه: Nerva) روم ایمپیراتورو. ایکینجی یتیان اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا تراژان واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب. نروا آتمیش یاشیندا ایمپراتور اولدو بیر عمر نروا و فلاویان خاندانینا قوللوغ اتدیخ دن سرا. نروا روم تاریخینون بش یاخجی ایمپراتورلارینان ساییلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- ویکیلشدیرمک لازیم اولان مقالهلر
- بۆتون ویکیلشدیرمک لازیم اولان مقالهلر
- ویکیپدیا:قایناقسیز مقالهلر
- بۆتون قایناقسیز مقالهلر
- گئنیشلندیرماغا احتیاجی اولان مقالهلر
- بوتون گئنیشلندیرماغا احتیاجی اولان مقالهلر
- BNE شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- CANTIC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- NLI شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- PLWABN شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- FAST شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- SUDOC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- WORLDCATID شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- روم ایمپیراتورلاری
- شاهلار


text:
دینی مرجعلیگی
تقلید مرجعلیگی یا دینی مرجعلیگی شیعی بیر آنلام و مفهومدور و شیعه مسلمانلارین شرعی احکام دا بیر اجتهادا و اعلملیغا چاتان کیمسهیه رجوع و دؤنمهسی آنلامینا گلیر. فتوا وئرمک منصبینه اهل اولان و فقهی احکامی قایناقلاریندان استنباط ائدیب و اونلاری عملیّه رساله آدلانان بیر کتابدا ییغان کیمسهیه شیعه مذهبینده تقلید مرجعی یا دینی مرجعی یادا "آیت الله العظمی" دئییلیر. شیعهلر تقلید مرجعلرینه فقهی احکاملارینی تانیماق و بیلمک اۆچون رجوع ائدیرلر. مرجعلرین نفوذو شیعهلیک مرجعلیگی تاریخینده گؤرسنیلن کیمی بوتون سیاسی و اجتماعی مسائلده ده یئر آلیر. مرجع بیر دینی علملری طلبهسی (اؤیرنجیسی) اولاراق علمیه حوزهلرینده (غالباً نجف و قوم حوزهلرینده) درس اوخویار و ایللر بویو عالی و اولو درسلری کئچیردیکدن سونرا اجتهاد رتبهسینه چاتیب و فتوا وئرمک منصبینه اهل اولار. مرجعلیگین مشروعلوغو و دوزلوگونده عقلی دلیل، جاهل و بیلمزین بیلمدیگی ایشلرده او ایشلره عالم و بیلگین اولان متخصص و اوزمانا رجوع ائتمهسیدیر و نقلی و روایتلره باغلی اولان دلیل، شیعی حدیث کتابلاریندا شیعهلرین سون امامی امام مهدیدن روایت اولونان حدیثدیر، او حدیث بودور:«وأما الحوادث الواقعة فارجعوا فيها إلى رواة حديثنا، فإنهم حجتي عليكم وأنا حجة الله.» [۱] (واقع اولوناجاق حادثهلرده بیزیم حدیثلری روایت ائدنلره رجوع ائدین؛ اونلار سیزه منیم حجتیم و دلیلیمدیرلر و من ده آلله-ین حجتی و دلیلییَم.)[۲]
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ وسائل الشیعة (آل البیت باسقی سی)، الحر العاملی، ج18، ص 101. بؤلوم: وجوب الرجوع إلى رواة الحديث، ح 9.
- ↑ ویکیپدیا عربی


text:
مرحومه حمیده برنا آصفی وفاتی مناسبتی بیلن
ا لـحـکـم لـلـه
مرحومه حمیده برنا آصفی وفاتی مناسبتی بیلن
قیغوداشلیک و تعزیت سوزلری
افغانستانده صحتِ روان مرکزی اساسچیسی مرحوم دوکتور محمد صادق برنا آصفی نینگ حیات شریگی، فاریاب ولایتی نینگ کوزگه کورینگن مدنیت سیور ضیالی خانملریدن بیری رحمتلی حمیده برنا آصفی، 9 جولای جمعه کونی لندن شهری نینگ بیر کسلخانه سیده حیاتدن کوز یومدی. اوشبو الملی حادثه مناسبتی بیلن اوزیم و جوزجانیلرعایله سی تامانیدن مرحومه نینگ اوغیل – قیزلری و برچه عایله اعضالریگه قیغوداشلیک بیلدیریب، تعزیت و تسلیت اظهار ایتگن حالده، مرحومه اوچون یره توچیدن کیچیریم و رحمت سوریمیز، یاتگن جایی جنتدن بولسین دیب دعا قیله میز.
بیز مرحوم دوکتور برنا و فامیلی بیلن اوزاق مدتلی دوستانه عایلوی مناسبتیمیز بار ایدی.
حمیده برنا آصفی بیر مهربان آنه صفتیده برچه امکانیتلرینی باله لر تربیه سی یولیده وقف ایتیب اولرنی کمالات درجه سیگه ییتکزدی. هردایم مرحوم دوکتور برنا خدمتیده بولیب اونگه بیر حقیقی حیات شریگی ایکن لیگینی عملده اثباتله دی. اوزاق مدتلی خسته لیک دوریده، اوییده بولسین یا که شفاخانه ده، هیچ قچان اونی یککه قالدیرمه دی. لندن شفاخانه سیده یاتگنیده هر قچان تیلفون آرقه لی دوکتورنینگ احوالینی سوره ماقچی بولگنیمده، البته خانم حمیده تیلفوننی کوترردی. 2006 ییل دوکتوربرنا نینگ جینی عزیزه خان توییگه اشتراک ایتیش اوچون رحمتلی دوستیم محمد امین اوچقون تکلیفیگه کوره استنبول شهریگه بارگنیمده، نیچه هفته گه چه مرحوم اوچقون نینگ مهمانی ایدیک. اوشنده مرحومه اوز تورمیش اورتاغیگه قنچه مهربان و جان کویر ایکنلیگینی کوریب قایل قالگن ایدیم.
استنبول شهریده دوستلرنی صورتگه توشیرگن ایدیم. اوشه لردن قوییده گی عکسنی ایسده لیک صفتیده تقدیم ایته من.
Short URL: https://www.turklar.com/turkic/?p=3577


text:
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – اوچونجو بولوم
یازار: بابک و اومود ایلقارلی
اوچونجو بؤلوم : سوسیال حرکتلرین سیمگهرنگلری
کئچمیشدن بری رنگلرین سیمبولیک معنالاری اولموشدور، میثال اوچون آشاغیدا بیر نئچه رنگین تانینمیش سمبولیک آنلاملاری حاقیندا معلومات وئریلمیشدیر:
قیرمیزی:
- دیریلیک و دیرنیش سیمگهسی.
- سئوگی و عشق سیمگهسی.
- بو رنگ هیندوستاندا قوتسال رنگ کیمی تانینیر.
- بو رنگ المپیک اویونلاریندا (قیزیل دریلرین اعتیباریله)آمریکا قیطعهسینی تمثیل ائدیر.
- قان رنگی شیدت و ساواش آنلامیندا گلدیگی اوچون اونو خطر و اویاری (هشدار) سیمگرنگی (سیمگه رنگی) کیمی ده ایشلدیرلر.
- جهازلارین سؤنوکلوگو، خرابلیغی و ترافیکده ایسه یولون باغلیلیغی آنلامیندا ایشلنیلیر.
یاشیل:
- طبیعت و حیات سیمگهسی.
- مسلمانلیق سیمگهسی.
- اولمپیک اویونلاریندا (یاشیل اورمانلاری اعتیباریله) بو رنگ آوروپا قیطعهسنینی تمثیل ائدیر.
- یاشیل رنگ قیرمیزینین عکسینه دینجلیک و حضور ایچینده اولماغی تداعی ائتدیگی اوچون هر هانسی بیر جهازین آچیقلیغی، ساغلاملیغی و ترافیکده ایسه یولون آچیقلیغی آنلامیندا ایشلنیلیر.
ساری:
- نیفرت و خیانت سیمگهسی.
- گونش و ایشیقلیق سیمگهسی.
- بو رنگ بوداییلرده قوتسال رنگ کیمی تانینیر.
- بو رنگ المپیک اویونونلاریندا آسیا قیطعهسینی تمثیل ائدیر.
- جهازلاردا و ترافیکده بو رنگی ساییقلیلیق و احتیاط آنلامیندا ایشلدرلر.
قارا:
- اؤلوم، عزا، غم-غصه سیمگهسی.
- بو رنگ المپیک اویونلاریندا (قارا دریلرین اعتیباریله) آفریقا قیطعهسینی تمثیل ائدیر.
- اسلام تاریخینده بو رنگ عباسی خلیفهلرینین (و ائلهجه ده اونلاری اقتدارا چاتدیران خوراسانلی ابومسلم دؤیوشچولرینین) سیمرنگی ایمیش.
آغ:
- باریش و صولح سیمگهسی.
- تمیزلیک و پاکلیق سیمگهسی.
یاشیللی ماوی (زومرود رنگی): کریستیانلیق سیمگهسی
گؤی ماویسی: تورکلوک سیمگهسی
و…
***
سوسیال حرکتلرین سیمگه رنگلری:
سوسیال حرکتلر، اجتماعی صینیف و قروپلارا عایید یا خود ائتنیک قروپلارین مقدراتینی تامین ائتمکده دیرنن و یا دا بیرباشا اؤلکه اقتدارینی قصد ائدن هر هانسی بیر رفورمجو و یا دئوریمجی حرکتلردن عیبارتدیر.
اییرمینجی عصرین اوللریندن باشلایاراق بو گونه کیمی همین سوسیال حرکتلر معین درجه گلیشدیکدن سونرا اؤزلرینه بیر رنگی اوزللشدیررک سیمرنگ ائتمیشلر، او جوملهدن:
قادین حرکتلری و قادینلاری مدافیعه ائدن سوسیال قوروملار عموما مور (بنفش) رنگینی اؤزلرینه سیمرنگ ائتمیشلر، ایلک دفعه اییرمینجی عصرین اوللرینده قادینلارا اوی وئرمه حاقی آلماق مقصدیله اینگیلترهده باش وئرمیش قادین حرکاتی بو رنگدن فایدالانمیشدیر و او تاریخدن اعتیبارا مور قادینلیق سیمگهسی کیمی قبول ائدیلمیش و قادین حرکاتیندا همین رنگدن بول-بول استفاده اولونار..
ایشچی حرکتلری و ایشچیلری مدافیعه ائدن سوسیالیست و کمونیست پارتیالار، بورژوازی ایله ساواشیندا دیرنیش سیمگهسی اولان قیرمیزینی اؤزلرینه سیمرنگ ائتمیشلر. بو سیمرنگ اییرمینجی عصیرین اوللریندن باشلایاراق چکیش-اوراق سیمگهسیله بیرلیکده کمونیست اؤلکهلرین بایراقلارینا دا کئچمیشدیر.
چئورهچیلر و چئورهنی مدافیعه ائدن قوروملار سون اللی ایلده آوروپادا صنایعلشمهنین قارشیسیندا، چئورهنی قوروماق مقصدیله دوغانی (طبیعتی) تمثیل ائدن یاشیل رنگی اوزلرینه سیمگه ائتمیشلر. بوگون بیر چوخ آوروپا اؤلکهلرینده بعضا ده اقتدارا کئچه بیلن یاشیل پارتیلر واردیر.
آشاغیدا بو حرکتلرینین نماییشلرینده و آرملاریندا گؤزه چارپان سیمرنگلردن بیر نئچه گؤرونتولر وئریلمیشدیر.
+++
میللی دموکراتیک آزادلیق حرکتلرینین سیمرنگلری:
سون ایللرده میللی حرکتلر اؤزلرینی سیمرنگلری ایله تانیتدیرمیشلار.
میثالچون:
تبت میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی: توخ قیرمیزی (عنّابی) و ساری (بوداییلیگین قوتسال رنگلری اولاراق)
کشمیر میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی: یاشیل (مسلمانلیغین قوتسال رنگی اولاراق)
کورد میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی: ساری،
تورکمن و اویغور میللی آزادلیق حرکتینین سیمرنگی گؤی ماویسی (تورکلوگون قوتسال رنگی اولاراق)
دئمک بوگون دونیادا نیسبتا گلیشمیش اولان میللی حرکتلر، خالقلارینین مقدراتینی اله کئچیرمهده و مرکزی حکومتلرینه قارشی آپاردیقلاری مباریزهده اؤز سیمرنگلریله میدانا چیخیرلار، بو سیمرنگلرین پسیکولوژیک ائتکیلری حرکته معین انرژی گتیریر، هم ده اونون کیملیگینی اؤتری بیر باخیشدا بئله دونیایا بیلدیریر.
آشاغیدا بو حرکتلرین گؤستریلرینده گؤزه چارپان سیمرنگریندن گؤرونتولر وئریلمیشدیر.
رنکلی دئوریملر: اقتدارا قارشی دموکراتیک دییشیکلیکلر ایستهین سوسیال حرکتلر خصوصیله ده (یئنی مستقیل اولموش اؤلکهلرده) سون اییرمی ایلده رنکلی حرکتلر کیمی تانینیبلار، بونلار عموما رفورمچو حرکتلر اولوب، حاکیمیتده اولان اقتداری دوشوررک، یئنی بیر اقتدار قورماغا چالیشیب اؤزللیکله ده اؤلکهنین خاریجی سیاستینده آمریکایا یؤنهلیک رفورملاری قصد ائدیرلر. بو رفورمجو حرکتلر حاکیم میلتین اقتدار ساواشینین بیر تظاهورودور و اقتداردان اوزاق اولان غیر-حاکیم میلیتلرین مسئلهسینه یونهلیک داخیلی دوزنین دییشیلمهسی اونلار اوچون سؤز قونوسو دئییلدیر.
نئجهکی اوکرایناداکی تاتارلارین، صیربستانداکی مسلمان آزینلیقلارین، گورجستاندا گونئی اوستیالیلارین پروبلمی و قیرقیزستاندا اؤزبکلرین مسئلهسینین حلی بو اؤلکهلرده اوز وئرن رنکلی دئوریملرین مسئلهسی ساییلماییب، سونرالار یئنی گرگینلیکلره باعیث اولدو.
رنکلی حرکتلر نتیجهیه اوغرایینجا دا بو دییشیکلیگه رنگلی دئوریم (یا خود گول دئوریم، مخمر دئوریم) دئییرلر. آشاغیدا بونلاری سیرا ایله گوسترمگه چالیشاجاغیق:
1- چکسلاواکیا، 1989-جو ایلده قیرمیزی سیمرنگایله
2- صیربستان،1997 و 2000-جی ایلده آغ-قارا سیمرنگله
3- گورجستان، 2003-حی ایلده قیرمیزی سیمرنگ و قیزیل گول سیمگهسیله
4- اوکراین، 2004جی ایلده ناریجی سیمرنگله
5- قیرقیزستان، 2005-جی ایلده قیرمیزی سیمرنگ و لاله سیمگهسیله
بو حرکتلر چکوسلاواکیا، صیربیستان، اوکراین و گورجستاندا دینج یوللارلا دیکتاتورلوغا غلبه چالمیش و رنکلی دئوریملر یاراداراق ایش باشیندا اولان اقتداری دیزه کؤچورموشدور.
1388-جی هیجریده (2009-جو میلادیده) ایراندا پرزیدنت سئچکیلری آردیندان باش وئرمیش اولایلاری دا (بیر چوخ اوخشارلیقلارینا گؤره همین حرکتلرین سیراسینا یئرلشدیرمک اولار). انجاق بو اولایلار هله کی هئچ بیر چئوریلیشه سبب اولا بیلمهدی و گؤستریجیلرین دینج حرکتی یوخاریداکی اؤلکه لرین عکسینه ایران مودلی قانا چکیلیب، شیدتله تاپدالاندی. منجه بو هئچ ده باشلانان پروسهنین بیتمه سی آنلامیندا دئییل.
آشاغیدا اوکراین، قیرقیزستان و ایران رنکلی حرکتلریندن بیر نئچه گؤرونتو وئریلمیشدیر:
بونو دا وورغولاماقدا فایدا وار کی خلق حرکتلرینین سیمرنگلری آنجاق تک یاخود خالیص بیر رنگدن عیبارتدیر. مثلا: هئچ بیر باشقا قاتقیسی اولمایان خالیص ماوی، خالیص یاشیل، کی بونون دا معین سببلری وار. (بورادا صیربیستان حرکتی استثنا اولاراق ایکی آغ و قارا رنگلری بیرلیکده سیمرنگ ائتمیشلر)
سیمرنگ حرکتین آکتیویتیستلری طرفیندن گئییلهجک پالتارلاردا ایشلنیلیر، یاخود کیچیک بیر روبان کیمی آلنین دؤورهسینه یاخود بیلگه ساریلیر، کاغاذلار و مقوالار اوزرینده چاپ اولور، حتی یازیلارین حرفلری بئله سیمرنگه بویانیر. بعضا بوتون شهرلرین در-دوواری، اوتوموبیللری و تابلولاریندا دا همین سیمرنگی گؤرمک ممکندور، بئلهلیکله حرکتین آکتیویتیستلری اؤز سیمرنگلرینی هر یئرده نماییش ائتدیررک «بیز واریق» دئییرلر.
سوسیال حرکتلرین آکتیویتیستلری (خصوصیله ده میللی حرکتلرین آکتیویتسیتلر) هم ده خالیص بیر رنگی سئچمهلری ایله بونو دا وورغولاماق ایستیر کی «بیز اؤلکه بایراغینا قارشی باشقا هله بیر بایراق چیخارمیریق». بئلهلیکله اؤزلرینی بؤلوجولوک اتهامیندان قورویورلار .
بیلیندیگی کیمی دونیا اؤلکهلرینده 250-یه یاخین بایراغین ایچینده آنجاق لیبی مملکتینین بایراغی تک رنگلیدیر (او خالیص یاشیلدیر). لیبیدن باشقا بوتون دونیا بایراقلاری ایکی، اوچ، دؤرد و بعضا ده داها چوخ رنگدن اولوشور، عینی حالدا میللی بایراقلارین اورتاسیندا بعضی سیمگهسل میللی موتیولرین ده یئری وار.
بئلهلیکه خالیص رنگ حتی پارچا اوزرینده اولسا بئله رسمی بایراقلاردان فرقلیلیگی ایله سئچیلیر و کیمسه اونو اؤلکه بایراغی کیمی آلقیلاماز.
اصلینده سوسیال حرکتلرده بعضا اونو پارچا اوزرینده دیرک ایله داشیسالار بئله اونو میللی بایراق دئییل، سیمرنگین بیر تظاهورو کیمی تانیملایارلار.
اوچونجو بؤلومون سونو
دؤردونجو بؤلومده آذربایجان کولتورنده تاریخی سیمرنگلر اولان (ماوی، قیرمیزی و یاشیل رنگلر) حاقیندا دانیشاجاغیق.
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – ایکینجی بولوم
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – بیرینجی بولوم
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – ایکینجی بولوم
یازار: بابک و اومود ایلقارلی
ایکینجی بؤلوم: میللی آرملار، داورانیشلار
بیرینجی بؤلومده سیمگه، میللی سیمگه و اونون چئشیتلری و میللی مارشلار حاقیندا دانیشدیق. بو بؤلومده ایسه میللی آرملار، میللی دبلر و داورانیشلاردان دانیشاجاغیق.
میللی آرملار (نیشانلار) :
نیشانه و علامت آنلامیندا گلن «آرم» سؤزو، فیرانسیزجادیر.
میللی آرملار و نیشانلار دا بایراق کیمی شکیللردن و رنگلردن اولوشور و بیر میللتی یاخود دولتی تمثیل ائدیر. آنجاق بایراقلار معین چرچیوهده (بویو ائنینین بیر یاریم قاتی اولان مستطیل) و معین ماتریالدان (پارچادان) تیکیلیرسه، آرملار فرقلی چرچیوهلرده (مربع، داییره و…) و فرقلی ماتریاللارلا (قیزیل، گوموش، برونز، پلاستیک و….) هم ده یئرینه گؤره داها کیچیک اؤلچولرده قایریلیر، بو سیمگهلر میدال کیمی میللی قهرمانلارین دؤشونه تاخیلیر، لوگو کیمی رسمی مکتوبلارین، فرمانلارین باشلیغیندا چاپ اولور.
آرملار یا نیشانلار هم ده کئچمیش زامانلاردا شاهلارین تاجینا تاخیلیر، دامغاسینا حک اولوب، سکّهلرین اوزرینده باسیلیردی. میللی نیشانلارین دا بایراقلار کیمی هر میلتین تاریخ و اساطیرلری دونیا گؤروشو و اؤنم وئردیگی معنوی دَیَرلری ایله سیخ باغلیلیقلاری وار.
بیر چوخ زامانلار بو نیشانلار بایراقلارین اوزرینده ده اؤزونو گؤستریر.
دونیادا مشهور نیشانلاردان بیریسی «خاچ» یاخود«صلیب» نیشانیدیر. بو کریستیانلیغی تمثیل ائدن بو نیشان کلیسهلرده، کرستیان روحانیلرین پالتارلارینین بزکلرینده و حتی بیر چوخ کریستیان اؤلکهلرین بایراقلاریندا بئله اؤزونو گؤسترمکدهدیر.
باشقا مشهور نیشانلاردان بیری ده«اوراق-چکیش» نیشانیدیر، اوراق اکینچیلری، چکیش ایسه ایشچیلری تمثیل ائدرک، اوست اوسته کمونیسم ایدوئولوژیسینین آرمی کیمی ایشلنیلیر. زحمتکش بو نیشان کمونیست اؤلکهلر و پارتیالار طرفیندن استفاده اولموش و حالا دا اولماقدادیر.
مسلمان اؤلکهلرده «آیپارا» یاخود«هیلال» مسلمانلیق رمزی کیمی قبول اولموشدور. اکثر مسجیدلرین گونبذی و مینارهلرینده هیلال علامتین گؤرمک اولار. ائلهجه ده هیلال بیر چوخ مسلمان اؤلکهلرین دولت نیشانلاری و بایراقلاریندا یئر آلمیشدیر.
آزربایجانا گلدیکده واقتیله گؤی جیسملریندن گونش، آی و اولدوز و یئر اوزونده واقتیله توتم اولموش آسلان، قورد، دورنا موتیولری زامان-زامان بیر نیشان کیمی ایشلنمیشدیر. خصوصیله گونش و آسلان اوزون ایللردن بری تورک پادشاهلاری طرفیندن رسمی دولت سیمگهسی کیمی ایشلنمیشدیر.
مهران بهارییه گؤره آسلان و گونش سیمگهلری سلجوقیلر دؤنمیندن باشلایاراق سکّهلرین اوزرینده باسیلمیش او زاماندان اعتیبارا ده همین نیشان بایراقلارا داشینمیشدیر.(مهران بهاری- تاریخ فشردهی پرچم آزربایجان جنوبی )
آسلان نیشانینین بایراقلاردا اولماسی حتی مولانا جلالالدین رومینین شعرلرینده ده اؤز عکسینی تاپمیشدیر:
ما همه شیریم شیران علم
حملهمان از باد باشد دم به دم
(بیز هامیمیز آسلانیق آنجاق بایراقداکی آسلان
یوروش ائتمهمیز، هرزامان یئله باغلیدیر)
بیلیندیگی اوزره کئچمیش عصیرلرده تورک شاهلیق سلالهلری «آرخاسیندا گونش آسلان سیمگهسی» بیر نیشان کیمی قوللانمیشلار. سون دؤنملرده آسلانین الینه ده بیر قیلینج آرتیریلمیشدیر. گونش-قلینجلی آسلان قاجار شاهلارینین تاجیندا ائلهجه ده رسمی فرمانلارین باشلیغیندا و نهایت بایراقلارین تام اورتاسیندا یئرلشمیشدیر.[1]
پهلویلرین یاریم عصیرلیک قیسا بیر دؤنه قوللانیلماسینا رغما گونش-آسلان نیشانی تورک حاکیمیتی تمثیل ائدن بیر نیشان ساییلماقدادیر.
بیلیندیگی کیمی آسلان نیشانی هلهده بیر چوخ خالچا موتیولریمیزده، عزادارلیق دستهلرینین علملرینده، هابئله قدیم شهر قالاقاپیلاریندا ایشلنمیشدیر.[2]
آشاغیدا سلجوقیلردن قاجارلارا قدر سکهلر اوستونده گونش و آسلان نیشانی گؤستریلمیشدیر.
آزربایجاندا آی-اولدوز بیر میللی سیمگه کیمی میللی آرملاریمیز ایچینده اؤنملی بیر یئر توتماقدادیر. بو سیمگه سومر دؤنمیندن باشلایاراق گونوموزه گلیب چیخمیشدیر. آزربایجاندا بو نیشان اسکیدن بری قادین بزکلرینده، مزار داشلاریندا و ائلهجه ده مسجیدلرده ایشلنمیشدیر.
آشاغیدا بوزقورد و آی-اولدوز سیمگهسیندن بیر نئچه گؤرونتو وئریلمیشدیر:
میللی دب و داورانیش
میللی دب و داورانیشلاراگلدیکده ده بونلار بایراق و مارشلارین گؤردوگو ایشی باشقا ایفاده طرزی ایله (داورانیشلا) یئرینه یئتیریر. مثلا رسمی رژهلر، بایراقآچما مراسیمی و…..اکثر مستقیل مملکتلرده تمامیله یئرینه دوشموش و معین چرچیوه و قالیبلارلا ایفاده طرزی قالیبلاشمیش بیر داورانیشلاردیر.
تورکیهیه گئتسهنیز بیر نئچه رسمی داییرهلر، هم ده تاریخی دولت سارایلارین قاباغیندا سایغی دوروشوندا دایانان بیر عسگری گؤررسینیز. تمامیله حرکتسیز، عینی حالدا آییق-ساییق آیاقدا دوران بو عسگر الی سیلاحینین دستهسینده داییما وطن کئشیگینده اولماغی تمثیل ائدیر. بو میللی داورانیشین بیر نمومهسیدیر.
گونئی آزربایجاندا میللی دؤلتین قورولمادیغی شراییطده بیر باشا خالقین اؤز طرفیندن بعضی میللی داورانیشلار یارانمیشدیر. خالقیمیزین بو داورانیشلاریندا تمامیله میللی و سمبولیک آنلاملار آیدینجا گؤزه چارپیر. نئجه کی سون ایللرده تدریجا فورمالاشان بابک قالاسی و ستارخان مراسیمینه قاتیلماق هئچ ده عادی بیر مراسیمه قاتیلماق کیمی دئییل، میللی بیر داورانیش طرزی کیمی دَیَرلندیریلمهلیدیر، بورادا صیرف بابکین دوغوم گونونو یا ستارخانین شهادتینی دئییل، بلکه آزربایجان میللتینین وارلیغینی سیمگهلهمیش اولوردوق، ستارخان مزاری اوسته سایغی دوروشوموز، تکجه ستارخانا دئییل، هم ده آزربایجان و اونون تورک میللتینه سایغی دوروشو آنلامینا گلن بیر داورانیش طرزی ساییلماقدادیر.
هر بیر آزربایجانلینین حتی دینمز، سؤلهمز صیرفا آیاقدا یورویرک بابکین آد گونونده قالایا ساری آددیم آتماسی، عادی بیر گزی دئییل، سیمبولیک بیر یورویوش دئمکدیر. باخمایاراق کی سون نئچه ایلده بو مراسیم قاداغان اولموشدور، نه زامان بو مراسیملر بیر داها باش توتاجاق اولسا همین ادب ارکانلی داورانیشلارین بیر داها شاهیدی اولاجاغیق.
هابئله حتی بیر خصوصی توی مجلیسینده «یاشا، یاشا آزربایجان» مارشینی اوخونورکن هامینین آیاغا قالخیشی، میللی داورانیش طرزی سیراسیندا یئر آلماقدادیر.
بو چکدیگیم میثاللار یئنی دؤرده هله اؤز دولتینی قورمامیش بیر میللتین «میللی ادب-ارکانلار»ینین اساس عنصرلرینی تشکیل ائتمکدهدیر.
***
بو بؤلومون سونونو یئنی بیر پرسپکتیوین آچماسیله بیتیرمک ایستردیم:
سیمبولیک دبلر و داورانیشلار گلهجکده دائیما یاشادیلان و ابدیلشن میللی گلنکلریمیز و عنعنهلریمیزه چئوریلهجک. یوکسک و متعالی بیر هدفی قصد ائدن میللتیمیزین ایستر دوشونجهلرینده، ایسترسهده روحیهسینده بؤیوک بیر دَییشیکلیکلرین اوز وئردیگینی گؤرمک هئچ ده چتین بیر ایش دئییل. بونلارین یانی-سیرا دا میللی گلنکلر، گؤرنکلر، ادب-ارکانلار بوتون گلیشمیش میللتلرده اولدوغو کیمی گلهجکده میللتلشمهنین باشقا بیر شراییطینی ده بیزیم اوچون حاضیرالایاجاق.
«اورتاق حیسیات و اورتاق دَیَرلر دوزنی»[3] –نه صاحیب اولان بیر خالقا، میللت دئییلیرسه او حالدا آزربایجان تورک خالقینا میللت دئمهمیز ده دوغرو بیر تثبیت ساییلماقدادیر.
بعضی آراشدیرماچیلار بو اورتاق دَیَرلر سیستمی و اورتاق حیسیاتی اؤزلوگونده مدرن و سیویل دین اولاراق آدلاندیریرلار.
سیویل دین[4]الیس وست-ه گؤره: معنوی و یوکسک بیر حقیقتی قصدائدن بیر سیاسی توپلومون دوشونجه و باخیشلارینی، مراسیملر، میتلر و سیمگهلر دیلی ایله بیان ائدیر.
بوتون اؤلکهلرده اولدوغو کیمی بیزده ده بو سیویل دین یئتگینلشنه قدر بیر چوخ احتیراسلارا معروض قالار، سورکلی اؤزونو دَییشرک، نهایت اؤز نهایی فورمونو آلار.
بیر چوخ آراشدیرماچیلارا گؤره کئچمیش عصیرلرده گلنکسل (سنّتی) دین و مذهبین رولونو مدرن چاغدا همین سیویل دین اویناماقدایر.
(دایرهالمعارف ناسیونالیسم- جلد دوم – نمادهای ملی)
ایکینجی بؤلومون سونو
اوچونجو بؤلومده سوسیال حرکتلرین سیمگه رنگلریندن دانیشیلاجاق.
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – بیرینجی بولوم
[1] – پهلوی دؤنمی همین گونش-آسلان نیشانی داها چوخ سلطنت و درباری تمثیل ائدن بیر نیشان کیمی تانینیردی. همین نیشان ایسلام جمهوریتی دؤنمینده تمامیله یاساقلاناراق یئرینی باشقا نیشانلارا او جوملهدن آیپارا(هیلال) و لفظ جلاله «آلله» یاخود «لاالهالاالله» ایله دَییشمیشدیر.
[2] – تبریزین خیاوان قاپیسیندا حالا دا آسلان نیشانی دورماقدادیر.
[3] – فارسجا متنلرده بو ترمینلر بو عیبارتلرله قیده آلینیر : حس مشترک و نظام ارزشی مشترک
[4]– Civil Religion
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – بیرینجی بولوم
یازارلار: اومود ایلقارلی و بابک
بیرینجی بؤلوم (1)
سیمگه نه دئمکدیر؟
گیریش
آرتیق نئچه ایلدیر کی حرکتیمیزی و میللتیمیزی تمثیل ائدن سیمگهلر و بایراقلار اوزرینده اوزون-اوزادی بحثلر و تارتیشمالار اورتایا چیخمیشدیر.
اوخویاجاغینیز بو سیرا یازیلارلا چالیشاجاغام سیمگه و و بایراق حاقیندا بیلگیلریمی سیزینله پایلاشیم، سونرا دا اؤنریلن سیمگه و بایراقلاری تنقیدی آچیدان دَیَرلندیریم..
بو سیرا یازیلارین تئوریک بؤلوملری، اولا بیلر کی بیر آز آغیر اولسون، بو چتینلیک اصلینده هر بیر تئوریک متنین اوخونماسیندا اوز وئره بیلر، اونا گؤره ده اوخوجولاردان صبیرلی اولمالارینی ریجا ائدرک، چالیشاجاغام یئر-یئر میثاللار وئرمکله همین چتینلیگی ده آسان ائدم.
هر بؤلومون سونوندا او بؤلومون ترمینلر سؤزلویو وئریلمیشدیر..
بیرینجی بؤلوم:
سیمگه نه دئمکدیر؟
سیمگه[1] نه دئمکدیر؟
سیمگه ترمینی بیر چوخ علم ساحهلرینده او جملهدن پسیکولوژی، صنعت (هنر)، دین و سایرهده ایشلنمکدهدیر و او علملرده اؤزونه مخصوص (و آزجا دا بیر-بیریندن فرقلی) تعریفلری واردیر.
تاریخ و سیاست علمینه گلدیکده سیمگه، بیر سوسیال قروپون ایناملارینی و دَیَرلرینی تمثیل ائدن بعضی قالیبلاشمیش شکیللر، اشیالار، مئلودیلر و داورانیشلاردیر.
بو سوسیال قروپلار اولا بیلر کی مثلا بیر سیاسی پارتی و درنک، اکونومیک بیر قورولوش، حتی بیر فوتبال تاخیمینین طرفداشلاری اولسون.
میثالچون پارتیالاشمیش مملکتلرده بوتون پارتیالارین اؤزلرینه مخصوص بایراقلاری وار. درنکلرین، شیرکتلرین، اؤزلرینه مخصوص آرملاری حتی بعضی هتللرین بئله بایراقلاری دا واردیر . ایدمان تیملرینی (خصوصیله ده چوخ سئویلن فوتبال تیملرینی) ده تمثیل ائدن رنگلری واردیر، هم ده همین رنگلردن یاپیلان بایراقلار وار.
سون ایللرده بیرچوخ اؤلکهلرده رنگلی دئوریملر و رنگلی حرکتلر اورتایا چیخمیشدیر، دئمک اجتیماعی حرکتلری ده تمثیل ائدن سیمگهلر، عموما ساده بیر رنگ واسیطهسی ایفاده اولماقدادیر….
بو سایدیقلاریم هامیسی چاغداش و مدرن توپلوملاردا ایشلنن سیمگهلردیر.
آنجاق کئچمیش زامانلارا عایید و بو گونوموزه کیمی سورن بعضی سوسیال قورولوشلارین دا اؤزلرینه مخصوص طوغلاری[2] و علامتلری وار. میثالچون: رشیدالدینفضلاللهین جامعالتواریخده گؤستردیگی کیمی 24 اوغوز بویونون هر بیرینین اؤزونه مخصوص سیمگهسی وارمیش کی اؤز دامغالاریندا اوندان فایدالانارمیشلار، دینی فیرقه و یا بیر محلهنین سینهزنلرینین ده اؤزلرینه مخصوص پرچملری و علملری، طوقلاری واردیر.
میللی سیمگه نه دئمکدیر؟
اگر طایفا و قبیله کیمی کیچیک توپلولوقلاری تمثیل ائدن سیمگهلر وارسا اوندا بوتون بونلاری اؤز ایچینده یئرلشدیرن بیر میللتی تمثیل ائدن سیمگهلرین ده وار اولاجاغیندان بحث ائتمک هئچ ده عجیب ساییلماز.
هر بیر میللتین میللتلشمهسینده «میللی سیمگه«لرین یارانیب عموم خالق طرفیندن آلقیشلاناراق، منیمسنمهسی، چوخ طبیعی پروسهدیر. بوگون یئر اوزونده ایکییوز اللیه یاخین مستقیل اؤلکه و اونون یانیسیرا دا بیر چوخ مختار ایالتلر وار… بونلارین هامیسینین دا وارلیغینی، کیملیگینی سیمگهلهین سیمبوللاری واردیر.
ایشین چتین یئری استقلال یاخود مختاریتینی قازانمامیش دولتسیز میللتلرده میللی سیمگهلرین یارانماسیدیر. خصوصیله کی مرکزی دولتلرین تاپداغی و باسغیلاری آلتیندا بو پروسه اولدوقجا داش- چانقیللی مرکب بیر یولدان کئچیب، باش چیخارمالیدیر.
میللی سیمگهلرین چئشیتلری:
میللی سیمگهلری ایفاده طرزینه گؤره اوچ دستهیه بؤلمک اولار: یا قولاقلا دویولور (میللی مارش کیمی)، یا گؤزله گؤرونور (میللی بایراق و میللی نیشانلار، آرملار و سیمرنگلر کیمی)، یا ادب-ارکانلا یئرینه یئتیریلیر. (رسمی رژه مراسیمی کیمی)
ایجازه وئرین بورادا میلی مارش، میلی آرملار و میلی ادب-ارکان حاقیندا قیساجا معلومات وئریم:
میللی مارش:
بایراق بیر میللتین وارلیغینی رنگ و شکیللرله سیمگهلهییرسه، میللی مارش دا اونو نوت و ریتملرله سیمگهلهییر. میللی مارشا بعضی اؤلکهلرده او جملهدن قوزئی آزربایجاندا هیمن[3] دئییلر. هیمن یا میللی مارش بیر چوخ توپلانتیلاردا، یاریش میدانلاریندا، اؤزللیکله ده رسمی مراسیملرده چالینار.
میلت طرفیندن سایغی دویولان، آیاقدا دینلنن، اؤلکه خاریجینده ده او میللتی تمثیل ائدن بو مارشلارین اوزرینده شعرلر ده قوشولوب، اوخونماقدادیر. تکجه اسپانیانین میللی مارشی شعیرسیزدیر. مارشا رئال (marcha real) آدی وئریلن اسپانیانین میللی مارشی سادهجه موزیک اولاراق دینلهنیلیر و شعری یوخدور.
آشاغیدا بیر نئچه اؤلکهنین میللی مارشینین باشلانقیجلاری وئریلمیشدیر:
آرژانتین: دینلهیین ای فانیلر، بو قوتسال فریادی: اؤزگورلوک، اؤزگورلوک
اوروگوئه: اوروگوئهلیلر یا وطن یا مزار، اؤزگورلوک یا دا شرفله اؤلمک
جامائیکا: تانریم تورپاغیمی تقدیس ائت، هر شئیه قادیر اللرینله بیزی قورو…
کنیا: ای تانری ای دونیانین یارادانی، خالقیمیزی و وطنیمیزی قورو و اسیرگه
ماجارستان: ماجاری تقدیس ائت ای تانریم
میصر: مملکتیم، مملکتیم سئوگیم و قلبیم سنیندیر
آمریکا: پار-پار پاریلدایان اولدوزلو بایراق، آه سؤیله گؤره بیلیرسنمی شفقین ایلک ایشیقلاریندا…
فیرانسا: ایرلی قارداشلار، وطن اوچون ایرلی، شان شرف گونو گلدی چاتدی …،هایدی وطنداشلار سیخلاشدیرین صفلری،
اوردن: یاشاسین پادشاه، یاشاسین پادشاه..
. (Ahmet Akyol/yalovamiz.com)
ایران (پهلوی دؤنمی): یاشاسین بیزیم شاهلار شاهیمیز، ایران اونون شان-شرفیله ابدیلیک اولسون… [4]
ایران (ایسلام جمهوریسی دؤنمی): افقدن حقه اینانانلارین گؤز نورو اولان شرقین گونشی دوغدو / بهمن آیی ایمانیمیزین شان-شؤهرتیدیر/ استقلال و اؤزگورلوک ساوین ای امام…. اورکلریمیزده قازیلمیشدیر…[5]
گؤروندوگو کیمی بو شعرلرین اکثریتینده اؤزگورلوک، وطن سئوگیسی، خالقین سعادتی ترنم اولور، بعضی اؤلکهلرین میللی مارشلاریندا دینی اینانجلار داها قاباریق حالدا گؤرونمکده، بعضیلرینده ایسه سیاسی دوزنین باشیندا اولان شخصلر (مثلا پادشاه و امام و ..) تقدیس اولونور.
تورکیهده استقلال ساواشلارینین روحونو تمثیل ائدن و استقلال مارشی آدی وئریلن میللی مارشین شعرلرینی محمد عاکیف ارسوی سؤیلهمیشدیر:
قورخما سؤنمز بو افقلرده اوزن آل سانجاق
سؤنمهدن یوردومون اوستونده توتن ان سون اوجاق،
او منیم میللتیمین اولدوزودور پارلایاجاق
او منیمدیر، او منیم میللتیمیندیر آنجاق
گونئی آزربایجان میللی مارشلاری
گونئی آزربایجاندا دئمک اولار چاغداش تاریخینیزده بورادا ایکی قیسا دؤنه میللی حکومت قورولموش و هر ایکی دؤنه ده میللی مارش یارانمیشدیر.
آزادیستان حکومتی دؤنمینده1299 (1920 م.): شعرلری عبدالحسین خازن طرفیندن سؤیلهنیلن میللی مارشین شعرلری وئریلیر:
خیابانی (بیرینجی دموکراتلار) دؤنمینده 1299(1920) –ده میللی مارشین کامیل متنی
یئنه اؤتدو اقبالیمیز حاصیل اولدو آمالیمیز
نه گؤزل استقبالیمیز یاشاسین استقلالیمیز
یاشاسین استقلالیمیز
یاشاسین حریت
عزّ و شرف یولداشیمیز میلت هامی قارداشیمیز
تورپاغیمیز، داغ-داشیمیز اؤز الیمیز اؤز باشیمیز
یاشاسین استقلالیمیز
یاشاسین حریت
(علیرضا صاد. – چنلیبئل درگیسی 1358-جی ایل)
دموکرات حکومتی زامانیندا میللی مارشیمیز
دموکرات حکومتی دؤنمینده 25-1924 (46-1945 م.):
پیشهوری (ایکینجی دموکراتلار) دؤنمینده 25-1324 (46-1345م. ) – دهکی میللی مارشین کامیل متنی
ای وطنیم آزربایجان اودلار یوردوندان بیر نیشان
سن بؤیوتدون قهرمانلار آدلی-سانلی کئچمیشین وار (2)
قوجا شرقین چیراغیسان آرادلیغین بایراغیسان (2)
سن قوردوغون تازه حیات خالقیمیزا وئردی نیجات
ناغارات سنسن بیزه آنا وطن سنسن بیزه نعمت وئرن
سنسن بیزه روحو روان یاشا-یاشا آزربایجان (2)
***
بوندان سونرا آزربایجان بیر روضهیی رضوان اولار
چیچکلنر تازه حیات کؤهنه دونیا ویران اولار (2)
یاغی اگر قویسا قدم باغری بوتون آلقان اولار (2)
سن قوردوغون میللی دؤولت خالقیمیزا وئردی قدرت
ناغارات سنسن بیزه آنا وطن سنسن بیزه نعمت وئرن
سنسن بیزه روحو روان یاشا-یاشا آزربایجان (2)
***
ال اوزاتدی یادلار سنه پوزماق اوچون قدرتینی
قالخدی بیزیم اؤز خالقیمیز حفظ ائلهدی عزتینی (2)
قوردو میللی دؤلتینی نیشان وئردی شوکتینی (2)
آرزو ائدر ائللریمیز دونیا توتسون قدرتینی
ناغارات سنسن بیزه آنا وطن سنسن بیزه نعمت وئرن
سنسن بیزه روحو روان یاشا-یاشا آزربایجان (2)
(قایناق: www.achiq.org)
بیلیندیگی کیمی سون ایللرده تبریز موسیقیچیلرینین غیرتی ایله عمومیلشن «یاشا یاشا آزربایجان» ماهنیسی بیر میللی مارش سویهسینه قدر یوکسلمیشدیر. بو ماهنی میللی آبوهوادا قورولان مجلیسلرین سونوندا هامینین آیاغا قالخیشی ایله بیر آغیزدان اوخونور. ضمیمهده هر اوچ مارشین شعرلری وئریلمیشدیر:
بیرینجی بؤلومون سونو
ایکینجی بؤلومده میللی آرملار، میللی ادب و داورانیشلار، سوسیال حرکتلرین سیمگه رنگلری حاقیندا دانیشاجاغام.
میللتلشمه پروسهسینده سیمگهلر و بایراق – ایکینجی بولوم
[1] – سیمبول، symbol (فارسجادا: نماد)
[2] – طوغ، بایراقلارین ایلکین نوعینه دئییلن آددیر. بایراقلار اسکی تورکلرده بیچیملرینه گؤره آت قویروغوندان اولانلارا طوغ، قماش پارچادان اولانلارا بایراق، تپهسیندهکی آت قویروغونا پرچم دئییلمیشدیر. بو تورکجه سؤزجوک vexilloid سؤزونون قارشیلیغیندا ایشلنن بیر ایفاده کیمی ده اؤنریله بیلر. vexilloid ترمینی بایراق کیمی آما ظاهیرا بایراقدان فرقلی و خصوصیله کئچمیش و یا گونوموزده یاشایان گلنکسل توپلوملارین ایشلتدیکلری «بایراقواری» عّلّم-علامتلر آنلامیندادیر.
[3]National Hymn – (فارسجادا: سرود ملی) –-
[4] – شاهنشه ما زنده بادا باشد ایران به فرّش جاودان…
[5] – سر زد از افق مهر خاوران فروغ دیدهی حق باوران، بهمن فرّ ایمان ماست، پیامت ای امام استقلال آزادی نقش جان ماست…..


text:
آروماتیک کربوهیدروژنلر
آروماتیک کربوهیدروژن لر - موْلکوللاریندا بیر و یا بیر نئچه بنزول حلقهسی اوْلان کربوهیدروژن لر دئییلیر. آروماتیک کربوهیدروژن لر [۱] ددیکده بنزول و خاصهجه اوْنا بنزر بیرلش-ملر نظرده توتولور. بئله کی، آروماتیک کربوهیدروژن لر اوْنلاری باشقا بیرلشمهلردن فرقلهندیرهن و عادتاً آروماتیک خاصه آدلانان بیر سیرا خصوصیتلره مالیکدیر. ترکیبینه داخیل اوْلان بنزول نۆوهسینین ساییندان و اوْنلارین آراسینداکی علاقهنین خصوصیّتیندن وابسته اوْلاراق آروماتیک کربوهیدروژن لر ایکی قروپا بؤلونور:
- بیر بنزول نۆوهلی آروماتیک کربوهیدروژن لر . بۇ قروپا بنزول و اوْنون هومولوقلاری داخیلدیر.
- کوندنسلشمیش و یا کوندنسلشممیش بیر نئچه بنزول نۆوهلی آروماتیک کربوهیدروژن لر . بۇ قروپا دی فنیل، دیفنیلالکانلار، نفتالین، فنانترن، آنتراسین، آسنافتن، فلوورن و ... داخیلدیر.
آروماتیک کربوهیدروژن لر ین بینلخالق آدی آرن لر-دیر.[۲] آروماتیک کربوهیدروژن لر ین ان ساده نمایندهسی بنزولدور. بنزول هومولوقلارینین دوستورو سیCnH2n-6> کیمیدیر. آشاغیداکی قالریادا آرنلرین بیر سیرا نمایندهلری گؤستریلمیشدیر:
بیر بنزول نۆوهلی آروماتیک کربوهیدروژن لر[دَییشدیر]
۱۸۶۵-جی ایلده آلمان عالیمی فریدریخ آگوست ککوله (بوْن بیلیم یوردو بیتیرمیشدیر) بنزولا تسیکلوهکساترین کیمی قورولوش ورمیشدیر[۳]. (سی۶ه۶). سوْنرالار بنزول اۆچون داها بیر سیرا قورولوشلار تکلیف اوْلونموشدور. ککوله فورمولوندان بۇ گونه کیمی ایستیفاده اوْلونماسینا باخمایاراق اوْ بنزولون خاصهلرینی تام عکس اتدیرمیر. بئله کی، ککوله فورمولو بنزولون بیرلشمه تئپکیسنه داخیل اوْلماسینی ایضاح اتدیی حالدا، بنزول اۆچون بیرلشمه تئپکیسینین دییل، عوضلهنمه تئپکیسینین خصوصیّت اوْلماسی، اوْنون ترمودینامیک و اوْکسیدلشدیریجیلره قارشی داواملیغی ایضاح اوْلونمامیش قاهردی. دیگر طرفدن ککوله فورمولونا گؤره بنزولون ایزومردن ۱،۲-دیوزلی تؤرهمهلری ایکیدن عبارت اوْلمالیدیر. لاکین بئله ایزومرلرین اوْلماسی هچ واخت مۆشاهیده اوْلونمامیشدیر. ککوله بونو دوزگون اوْلاراق بنزولدا ایکیقات علاقهلرین اوْسیللاسییاسی (یرلرینی دییشمهسی) ایله ایضاح ادیردی.
قورولوش[دَییشدیر]
۱۸۶۵-جی ایلده ککوله بنزولا تسیکلوهکساترین کیمی قورولوش ورمیشدیر. سوْنرالار بنزول اۆچون داها بیر سیرا قورولوشلار تکلیف اوْلونموشدور. بۇ قورولوشلار آشاغیداکی قالریادا داها اطرافلی گؤستریلمیشدیر:
سینیفلاندیرما[دَییشدیر]
آروماتیک کربوهیدروژن لر ین سینیفلاندیرماینی آشاغیداکی کیمی ورمک اوْلار:
۶ پ-الکترونلار سیستمی
- بنزول و اوْنون هومولوقلاری.
- تسیکلوپنتادینیل-آنیونو.
- تسیکلوهپتاترینیل-کاتیونو.
- تسیکلوبوتادینین آنیونو.
- پیررول، فوران، تیوفن، پیرریدین.
۱۰ پ-الکترونلار سیستمی
- نفتالین.
- نفتالینین ایزومری آنولن.
- تسیکلووکتاتتران دیانیونو.
- ایندول، کینولین، ایزوکینولین، کینازولین، کینووکسالین، و باشقا سیستملر، بنزول اۆزویو اساسیندا فورمالاشانلار.
- کینولیزیدین، پیررولیزیدین، پورین، پتریدین (و اوْنلارین هومولوقلاری).
۱۴ پ-الکترونلار سیستمی
- آنتراتسن، فنانترن، فنالن.
- ۱۴-آننولن.
۱۴ پ-الکترونلاردان چوْخ سیستملر
هومواروماتیک بیرلشمهلر
- اینیجینسلی بیرلشمهلردیر. خاریجی اوْربیتالیندا سپ³ هیبریدلشمهسی ساخلانیلیر.
سیدنونلار
- مزویون بیرلشمهلر.
ایسپیرواروماتیک سیستملر
- ۴،۲-ایسپیرارن. هوککل قایداسینا تابع اوْلور.
آروماتیک کربوهیدروژن لر ین یاپیسال(ساختار) فورموللاری[دَییشدیر]
آرنلر مۆختلیف یاپیسال(ساختار) فورموللارا مالیکدیرلر. اوْنلاردان بعضیلرینی نظردن کچیرک. آروماتیک کربوهیدروژن لر ین ان ساده نمایندهسی بنزولدور. بنزولون یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
ککوله بنزولون فورمولونو آشاغیداکی کیمی گؤسترمیشدیر:
نفتالینین یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
تولوولون یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
تسیمولون یاپیسال(ساختار) فورمولو آشاغیداکی کیمیدیر:
- ↑ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2009-09-29. یوْخلانیلیب2016-11-05.
- ↑ [۱]
- ↑ ГaбpиeляH O.C.، OcTpoyMoB И.Г. "HacToлbHaя kHиra yчиTeля xиMии - ۱۰ kлacc"
- ↑ Дж. Mapч. OpraHичeckaя XиMия. Peakции، MexaHизMы и cTpykTypa. ۱ ToM. c ۸۸
- ↑ TepHeй A. Л. CoBpeMeHHaя opraHичeckaя xиMия. T.۱. c. ۵۷۸.


text:
سیغیر دیلی (اوت)
سیغیر دیلی، یوخسا "درمان گؤیزابانی" و یا "مال دیلی" (لاتینجه، Borago officinalis) - گؤیزابان جینسینه عایید بیتکی چئشیدی.[۱]
اؤزللیکلری و ایشلتمهسی[دَییشدیر]
بو گون توخوموندان یاغ ألده ائتمک اۆچون تجارت مقصدلی أکینچیلیگی ائدیلسه ده مطبخ و طبی استفاده ایچینده أکیلمهسی ائدیلیر. توخوموندان ألده ائدیلن یاغی قاما لینولئنیک اسید قایناغیدیر. سیغیر دیلیندن (sığır dili) یاغیندان ائدیلن کرئم وه کاپسولالار؛ عدد اولی سئندرومو، باش آغریسی، باش گیجللنمهسی، عصبیلیک، بولانتی، قیچلاردا شیش کیمی راحاتلیقلاردا ایستیفاده. آیریجا، دریده قاشینتی، شیشلیک، قاشینما کیمی بعضی دری خستهلرینده استفاده اولور.[۲]


text:
قاشقای فوتبال کولوبو
قاشقای فرهنگی ایدمان فوتبال کلوبو (فارسجا: باشگاه فرهنگی ورزشی قشقایی شیراز ) شیراز دا یئرلشن قاشقای تورکلرینین فوتبول کلوبو دور. بو فوتبال کلوبو 1397 اینجی ایل ده برق جدید شیراز کلوبونون ایمتیازین آلاراخ ایرانین بیرینجی لیگی اولان آزادگان لیگینه یوکسلدی[۱].
قاشقای کولوبونون تانینماغی و جوشغولو طرفدارلاری[دَییشدیر]
بو کلوب 1395جی ایل گوز ایلکی (مهر، پاییزین بیرینجی آیی) نین 9جو گونونده، المه کاپیندا شیراز حافظیه ایستادیوموندا قاشقایلارین جوشغولو و تایسیز آلقیشلاری ایله، تهرانین پرسپولیس کلوبونون قارشیسیندا، 1/32 آشاماسیندا 120 دقیقه ده 1-1 ائدیب، پنالتی ضربه لرینده 7-6 نتیجه سی ایله، آدلیم حریفینی یاریشمالاردان حذف ائدیب، هامی نی شاشقین قویوب و اؤزونه بؤیوک شؤهرت قازانمیشدیر. [۲] بو تاریخی باشاریدان سونرا شیراز، فارس اوستانی، قونشو اوستانلار، و باشقا قاشقای یاشایان بؤلگه لرده ، خالق ائشیگه تؤکولوب شنلیک کارناواللاری یولا سالدیلار.[۳] قاشقایلار بو کلوبو ایراندا تیراختور، پرسپولیس و ایستیقلالدان سونرا دؤردونجو ان چوخ طرفدارلی کلوب بیلیرلر.[۴] قاشقایلار آذربایجان تورکلری ایله دیلداش اولدوقلاری اۆچون، اؤز کلوبلارینی تیراختورا اوخشادیرلار[۵][۶] و اؤز کلوبلارینی آلقیشلایاندا تیراختور بایراقلارینی دا ایستادیوما آپاریرلار و اغلب تیراختورون اویونلاریندا دا شرکت ائدیرلر.[۷] تیراختور یانداشلاری دا قاشقای کلوبونو تیراختور کیمی سئویب، قاشقایی نین باشاریلارینی تبریک دئییرلر.[۸]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ رسمی: امتیاز برق شیراز به قشقایی واگذار شد
- ↑ قشقایی7 - پرسپولیس 6؛ حافظیه ده بؤیوک تاریخی شاشقینلیق
- ↑ قاشقایلارین شنلیگی، شیراز خیابانلاریندا
- ↑ قشقایی، قطب چهارم فوتبال ایران
- ↑ مهدی شیری قاشقای کاپیتانی: قاشقای کلوبو ایسته ییر تیراختور کیمی بیر کلوب اولسون. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-10-03. یوْخلانیلیب2016-10-01.
- ↑ قشقایی شبیه تراکتور لیگ نهم
- ↑ قاشقایلاری شنلیگی تیراختور بایراقی ایله. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-10-03. یوْخلانیلیب2016-10-01.
- ↑ شادی تراکتوریها بعد از برد قشقایی


text:
آشوریلر – اوْرتا تونج دؤورونده یۇخاری دجله چایینین اطرافلاریندا یئرلشن اراضی. آدی بۇرادا مؤوجود اوْلموش قدیم آشور داها سوْنرالار، آشور ایمپیراتورلوغو اورتا شرقده، میصرده و آنادولودا بؤیوک اراضیلری ترکیبینه داخیل ائدن قودرتلی بیر دؤولته چئوریلمیشدیر.
آشور دؤولتی – بابیلدن شومال قدر یارانمیشدیر. بۇ دؤولت کئچمیشده گۆجلو دؤولت اوْلموشدور. بابیل، سوریه، فیلیسطین اراضیلری آشور طرفیندن ایشغال اوْلونموشدور. میلادان اؤنجه ۶۰۵-جی ایلده آشور دؤولتی بابیل و ماد طرفیندن سوقوطا یئتیریلدی و توْرپاقلاری ایکی دؤولت طرفیندن بؤلوندو.
گؤرونتولرقایناقلار


text:
عاشورا
عاشورا یا دا عاشورا گونو یوخسا اونونجو گون (عربجه: عاشوراء) محرم آینین اونونجو گونو هجری قمری ایلینده. موسلمانلارین مقدس گونو و شیعهلرین عزا و تعزیه گونو دور. عاشورا گونو حسین بن علی کربلادا ۶۱ هجری ده شهید اولان گونودور. بو گون حسین بن علی شیعه لرین اوچونجو ایمامی کربلا چولونده محصور اولوندو و عمر بن سعد اوردوسو اولارا قارشی چیخدی و حسین بن علی و ۷۲ نفر یاناشی شهید اولدولار.
تاریخده[دَییشدیر]
ایسلام یازیلاریندا موسی دنیزی آچان گوندو و موسی دنیزدن یول آچیب و بنی ایسرائیل فرعون الیندن قورتاردیلار. بیر یازیدا نوحون گمیسی جودی داغیندا اوتوران گون اولور.
ایران، عراق، لوبنان، پاکیستان، هیند و افغانیستان اؤلکهلرینده ایلده بو گونو تعطیل گونو بیلیرلر.
گون سایی[دَییشدیر]
۶۱-اینجی هیجری قمری ایلین محرم آیینین اوْنونجو گونو، ۲۰ مهر (خزل) ۵۹ هیجری گونشلی ایلیله برابر بیر گونده (۹ اوکتوبر ۶۸۰). هابئله بیر سایلاردا اودگونو (چرشنبه گونو) ۲۱ خزل (مهر) ۵۹ اولوردو (۱۰ اوکتوبر ۶۸۰) هابئله یازیلاردا بو گون جومعه گونو یازیلیب و سایلار بللی دئیل.


text:
۲۷ نوْوامبر
۲۷ نوْوامبر:
- ۱۵۲۶ - عثمانلی سۇلطانی سۆلئيمان قانونی اوتریش سفرینه باشلايیب.
- ۱۸۹۵ - آلفرد نوبل وصیّتنامه ایله بۆتون واریداتینی نوْبل فوْندونا باغیشلايیب.
- ۱۹۶۷ - فرانسه بؤيوک بریتانيانین عۆمومی بازارا گیرمهسینه وِتوْ قوْيدو.
- ۱۹۸۳ - مادرید فرودگاهینا ائنمه زامانی کوْلومبیايا مخصوص طياره قضايا اۇغرايیب، ۱۹۳ نفر هلاک اوْلوب.
- ۱۹۹۵ - آذربایجان جومهوریتی لیتوانی ایله دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرموشدور.
- ۲۰۰۱ - هابل تلسکوْپو واسطهسیله ایلک دفعه گۆنش سیستمیندن کناردا آتموْسفر آشکار ائدیلیب.
- ۲۰۰۲ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین نظارتچیلری ۴ ایل فاصیلهدن سوْنرا عراقدا يئنیدن شیمیایی سیلاح آختارماغا باشلادیلار.