text:
اولدوز
اولدوز (اینگیلیسجه:Star , فارسجا:ستاره) بیر ایشیقلی و چوْخ ایستی توپا بنزر پلاسما کی اینسجامینی چکیم گؤجویله ساخلییر. یئره لاپ یاخین اوْلدوز گونش دیر. آیری اوْلدوزلار گئجه ده گؤرسنیرلر. بیر اوْلدوز ایشیقلی و چوْخ اوزاق اولماقا گوره یئر اوزوندن قالارلی و ایشیقلی بیر نقطه گوروشور. ان ایشیقلی اوْلدوزلاری اسکی چاغدان تانییبلار و اولاریندا گویده خیالی بیر شکیللر چکیبلر کی اولارا اولدوزلار شکیلی اد وئریلیب. بۇ شکیللر ایشقلی اوْلدوزلاری خیالی بیر چیزگینن یاپیشماسیندان اولور. بۇ شکیللردن آدلیملاری اؤلکر، کیچیک آیی، قیفاووس و… اولور. بۇ اوْلدوز شکیللری اوْلدوزلاری تانیماقدا چوْخ یاریدم اولور.
بیر اوْلدوز اوز یاشامیندا هیدروژن ماده سین هلیوم ماده سینه چوندرر و چکیردک یاپیشماسی گوجو اونی ایشیقلی و. ایستی ائدر. اولدوزون ایچریسینده چکیردک گوجو آچیلار و اونی قیزدیرار. بۇ گوج ایستی و ایشیق اوْلوب و اوْلدوزدان چیخار.
بیر اوْلدوزون ایشیقندان و اونون ایشیقلارین آچمادان اوْلدوزون بؤیوک کیچیکلیقی وکوتله سی و اوندا اوْلان ماده لری بیلماق اولار. اولدوزلار بؤیوک و یاخین اوْلدوقلارینا گوره ایشیقلاری چوْخالیب آزالار. بیریم یاخینلیقدا اوْلان اوْلدوزلار سامان یولو قالاکسی اوْلدوزلاری اولور.
بیر اوْلدوزون بوتون کوتله سی اونون یاشامین و اولماقین بؤیوک کیچیکلیقن و باتماسین و اولماسین گورسه دیر. اولدوزلارین ایشیقلاری آچیلمادا اوندا اوْلان ماده لر و یاشامین گورسئدیر.
بیر اوْلدوز باشدا قازلارین یغیشماسیندان و بیر بیرینه یاپیشمادان اولور کی بیر قاز قالاکسیده اوْلان ماده لر بیربیرین چکیب و یاپیشار و بیر بؤیوک اوْلدوز اولار. بۇ قاز چوْخلو هیدروژن وهلیوم اولور. بۇ قازلار یغیشمادا آغیرلاشیب و چکیردکینده هیدروژن قیزیشیب و چکیردک گوجون آچار و هلیوم اولار.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
فارسجا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«ستاره»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲ ۱ دئسامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- ↑ Bahcall, John N. (June 29, 2000). "How the Sun Shines". Nobel Foundation. Retrieved 2006-08-30.


c: text/html

text:
آمئریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ آمئریکایا یاراشمیر. بونا گؤره ده بو اؤلکهدهکی سئچکی سیستمینی دییشمک لازیمدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا روسییا لیبرال دموکرات پارتییاسینین رهبری ولادیمیر ژیرینووسکی سؤیلهییب.
«اونون یئرینه هیللاری کلینتون اولسایدی، هر شئیی راحت ایداره ائدردی. ایندی حاکمیتده ترامپدیر، اما دؤولتی ایداره ائده بیلمیر. اونا گؤره کی، او، بو وظیفهیه یاراشمیر. بیز نؤوبتی دفعه امین اولدوق کی، آمئریکا پرزیدنت رسپوبلیکاسی یوخ، پارلامنت رسپوبلیکاسیدیر. بورادا بوتون قرارلاری کونگرس وئریر. رئاللیق اودور کی، خالق دا، کونگرئس ده ترامپا قارشیدیر»، – دئیه او بیلدیریب.
قئید ائدک کی، ۱ ایل اؤنجه محض ژیرینووسکی ترامپی روسییا اوچون ان بؤیوک اوغور آدلاندیریردی. او، حتی ترامپین پرزیدنت سئچیلمهسی شرفینه شامپان پارتلادیب، بونون آمئریکایلا موناسیبتلری دوزلده جه یینی بیلدیرمیشدی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ایران - تورکیه اورته سیده ریل سفری باشلنه دی
ایران لیک لرنینگ ایندی ریل آرقه لی تورکیه گه سفر قیلیشلری ممکن
تورکیه نینگ وان ولایتیده بولووچی ترور تشکیلاتی پی کاکا جنگریلری نینگ هجوملری باعث 3 ییلدن بیری توخته لیب قالگن ایران – تورکیه یولاوچی ریلی خوفسیزلیک نینگ تامین ایتیلیشی بیلن 15 – جون کونی تکرار باشلنه دی.
پی کاکا جنگریلری نینگ هجوملری باعث 3 ییلدن بیری توخته لیب قالگن خوددی شو یولاوچی ریل سفرلری رمضان بیره می نینگ بیرینچی کونیدن قیته باشله یدی.
ایران نینگ پایتختی تهراندن حرکت قیله دیگن یولاوچی ریلی، تبریز- سلماس-خوی شهرلری آرقه لی تورکیه نینگ وان ولایتی گچه ییتیب کیله دی.


text:
مَتّیٰ 3
3-نجی باب
یحیی تَعمید بِریَنچینینگ واغظی
مَرقُس 1:1-8؛ لوقا 3:1-18؛ یوحنا 1:19-28
1شُل گونلِرده یحیی تَعمید بِریَنچی گُرونوپ، یهودیه بیابانیندا واغیظ اِتمَگه باشلادی. 2اُل: «توبا اِدینگ، سِبَبی آسمانینگ پاتیشاهلیغی قُلایلادی» دیییَردی. 3- اینه، اِشعیا پیغامبارینگ اُل دیییپ:
«بیاباندا قیغیریانینگ سِسی:
”خودایینگ یُلونی تاییارلانگ!
اُنونگ یُلّارینی دُغرولانگ!“ دیییَر»
دیییپ آیدان شُل آدامی یحیادیر.
4یحیانینگ دویه یونگوندِن لِباسلاری، بیلینده قاییشدان قوشاغی باردی. اُنونگ اییمیتی چِکیرتگه بیلِن بیابانینگ بالیدی. 5سُنگرا اورشلیمینگ، هِمّه یهودیهنینگ و اُردُن اِطرافینینگ هِمّه خالقی اُنونگ یانینا گِلدیلِر. 6اُلار گونَهلِرینی بُیون آلیاردیلار، یحیی هِم اُلاری اُردُن آرناسیندا تَعمید بِریپ چیقاریاردی.
7یحیی فَریسیلِرینگ و صادّوقیلِرینگ اِنچِمهسینینگ تَعمید بِریلمِک اوچین اُز یانینا گِلیَندیکلِرینی گُرِنده، اُلارا شِیله دییدی: «اِی، ییلانینگ نِسلی! گِلجِک غاضابدان قاچماغی سیزه کیم بیلدیردی؟ 8موندان بِیلَک اِدِن توبانگیزا میناسیپ میوه بِرینگ. 9اُز یانینگیزدان: ”بیزینگ آتامیز ابراهیمدیر“ دیییپ فیکر اِتمَنگ. مِن سیزه شونی آیدایین: خودای ابراهیم اوچین شو داشلاردان هِم فِرزِنت یارادیپ بیلیَندیر! 10و شو زامان پالتا باغلارینگ دویبونده یاتیر: قاوی میوه بِرمِیَن هِر بیر باغ چاپیلیپ، اُدا آتیلار. 11توبا اِدِندیگینگیزینگ نیشانی حُکمونده مِن سیزی سووا تَعمید بِریَرین، اِمّا مِندِن سُنگرا گِلجِک مِندِن-ده خاص گویچلیدیر. مِن اُنونگ کُووشلِرینی گُتِرمَگه-ده میناسیپ دَلدیرین. اُل سیزی مُقادِّس روحا هِم-ده اُدا تَعمید بِرِر. 12اُنونگ خارمان آراسّالایان چارشاخی اِلیندِدیر. اُل خارمان یِرینی سوپوریپ، بوغدایینی آمّارا ییغنار. سامانی بُلسا سُنمِز اُتدا یاقار.»
عیسی تَعمیدلِندیریلیَر
مَرقُس 1:9-11؛ لوقا 3:21-22
13سُنگرا عیسی یحیی طارافیندان تَعمید بِردیریلمِک اوچین جلیلهدِن اُردُنا، یحیانینگ یانینا گِلدی. 14اِمّا یحیی اُنی ساقلاپ: «سِن مِنی تَعمید بِرمِلی، سِنینگ اُزونگ مِنینگ یانیما گِلیَرسینگمی؟» دییدی. 15عیسی اُنگا: «دِگمه، حَضیر شِیله بُلسون، سِبَبی بیزه خودایینگ ایسلِگینی بِرجای اِتمِک گِلیشیَندیر» دیییپ جُغاپ بِردی. 16عیسی تَعمید بِریلیپ، سودان چیقان واقتیندا آسمان آچیلدی. عیسی خودایینگ روحونی کِپدِره مِنگزِش اُز اوستونه اینیپ گِلیَنینی گُردی. 17شُندا آسماندان گِلِن بیر سِس: «بو مِنینگ عزیز اُغلومدیر. مِن اُندان کَن راضیدیرین» دییدی.


text:
سۇال جۆملهسی
بیر شئیی اؤیرنمک، دقیقلشدیرمک و یا یئنی معلومات آلماق مقصدیله ایشلهدیلن جۆملهلره سۇال جۆملهسی دئییلیر.
اگر نقلی جۆملهلر واسطهسیله دانیشان شخص مۆساهیبینه معلومات وئریر، بیر معلومات اؤتورورسه، سۇال جۆملهلری دینلهیهنین فیکرینی بیلمک، اوْندان معلومات آلماق، اوْنون کؤمگی ایله معلوماتینی دقیقلشدیرمک، زنگینلشدیرمک مقصدی داشیییر. مثلا:
- کیمسینیز، هارا گئدیرسینیز؟
- ائلچیگیک، سۇلطانین یانینا گئدیریک.
- بۇ زنن خایلاغی دا ائلچیدیر؟
- اوْ زنن اۇزون حسنین آناسیدیر. اوْنا باش ایمهلیسن، آغایی-باشچی. (ف. کریمزاده)
سۇال جۆملهلری اینتوْناسییانین، سۇال عوضلیکلرینین و سۇال اداتلارینین کؤمگی ایله قۇرولور.
اینتوْناسییا سۇال معناسی یارادان ان اۇنیوئرسال واسطهدیر. سۇال جۆملهلرینین بیر قیسمی باشقا هئچ بیر واسطه اوْلمادان، یالنیز اینتوْناسییانین کؤمگی ایله یارانیر. بۇ جۆر سۇال جۆملهلری اؤز ستروکتورونا گؤره نقلی جۆملهلره چوْخ یاخیندیر. یالنیز خبرین سوْن هئجاسینین بیر قدر اۇزون تلفّوظو ایله بۇ نؤو سۇال جۆملهلری نقلی جۆملهلردن فرقلهنیر؛ مس.: اشرفین باجیسیدیر. - اشرفین باجیسیدیر؟ ائوه گئدیرسن. - ائوه گئدیرسن؟ اوْخوماق ایستهییرسینیز. - اوْخوماق ایستهییرسینیز؟ کنده گئدیریک. - کنده گئدیریک؟ و س.
بئلهلیکله، جۆملهده هئچ بیر دیَیشیکلیک ائتمهدن، یالنیز خبرین سوْن هئجاسینی بیر قدر اۇزون تلفّوظ ائتمکله نقلی جۆملهنی سۇال جۆملهسینه چئویرمک اوْلور. سؤز سێراسی اوْلدوغو کیمی قالیر و حتی منطیقی وۇرغونون اؤز یئرینی دیَیشمهسی ده بۇنا مانع اوْلا بیلمیر؛ مس.: سیز اۇنیوئرسیتئتده اوْخویورسونوز؟ سیز اۇنیوئرسیتئتده اوْخویورسونوز؟ سیز اۇنیوئرسیتئتده اوْخویورسونوز؟
قئید. جانلی دانیشیق دیلینده، خۆصوصن قرب قروپو شیوهلرینده (کلبهجر، لاچین، قۇبادلی و س. ) بۇ جۆر سۇال جۆملهسینین یارانماسی اۆچون هئجا اۇزانماسی باشقا سؤزلرین، حتی اداتلارین دا اۆزرینه دۆشه بیلیر؛ مس.: گئنه کنده گئدیرسن؟ کنده ده گئدیرسن؟
اینتوْناسییا ایله قۇرولان سۇال جۆملهلرینه -مێ (-می، -مۇ، -مۆ) شکیلچیسینی آرتیرماق اوْلور؛ مس.: کنده گئدیرسن؟ - کنده گئدیرسنمی؟ اشرفین باجیسیدیر؟ - اشرفین باجیسیدیرمی؟ و س. بۇ زامان آرتیق خبرین سوْن هئجاسینین اۇزون تلفّوظونه احتیاج قالمیر.
سۇال جۆملهلرینین یارانماسیندا باشقا قرامماتیک واسطهلر (اداتلار، سۇال عوضلیکلری) ایشتیراک ائتدیکده اینتوْناسییانین یۆکو خئیلی آزالمیش اوْلور. بۇ جۆر حاللاردا ان فعال مؤوقئیی عوضلیکلر اؤز اۆزرینه گؤتورور و سۇال جۆملهلرینین فوْرمالاشماسیندا سۇال عوضلیکلری مۆهوم روْل اوْیناییر.
بۆتون سۇال عوضلیکلری سۇال جۆملهلرینین یارانماسینا سبب اوْلور؛ مس.: بس ایندی قێزینیز هارادادیر؟ (ای.افندییئو) آدینیز نه دیر؟ اوْنلار بۇرادا نه ایش گؤره بیلرلر؟ (ای.افندییئو) مۇغاملاردان هانسینی بیلیرسینیز؟ (ای.افندییئو) بۇ گۆن نه ایله مشغول اوْلدونوز؟ (ای.افندییئو) یاخشی، آنا، ایندی نه واخت گئدیرسن؟ (ای.افندییئو) سحر ساعت نئچهده شهره گئدهجکسینیز؟ (ای.افندییئو)
سۇال عوضلیکلری بعضا سۇال اداتلاری ایله بیرگه چێخیش ائدیر و بئله حاللاردا سۇال معناسی گۆجلنمکله یاناشی، علاوه معنا چالارلاری دا یارانیر؛ مس.: داها بس دَییرمان نه اۆچوندور؟ بس سن نه اۆچون اوْ چاغاجان یاتمامیشدین؟ نییه اینجیگیرم کی؟ گؤرهسن، دَییرمانچی مۇسا بۇ ساعت نه ائدیر؟ یاخشی، خئییر ایشین تقسیرکاری کیمدیر؟ پهلوانی مغلوب ائتمهیه نه وار کی؟ صدر بۇنا نییه اعتراض ائدیر کی؟ بس دَییرمانین کؤهنه بیناسی نه اوْلسون؟ یاخشی، بس ایندی نئیلهیک؟ نه معناسی وار ایدی کی؟ آی خالا، آخی بۇ بینوا اوْن چیی یۇمورتانی نئجه ایچسین؟ بس آتاسی بیر اوْ قدر پۇلو کیمین اۆچون قازانیر؟ بس اوْرادا نه یئییرسینیز؟ بس نه اۆچون فیرنگیز هئچ منه دئمهییب؟ و س. (ای.افندییئودن)
بۇ جۆملهلردهکی بس، کی اداتلاری تاکید، آخی، مگر اداتلاری، یاخشی، گؤرهسن موْدال سؤزلری تعجب و س. بیلدیریر، سۇال معناسینی گۆجلندیریر. سۇال معناسینین یارانماسیندا سۇال اداتلارینین و بعزی موْدال سؤزلرین روْلونو اؤیرنمک اۆچون آشاغیداکی جۆملهلره دقت یئتیرک:
سنین اۆچون بۇرادا چوْخ چتین کئچمیر کی؟ بلکه، منه آجیغین تۇتدوغو اۆچون بئله دئییرسن؟ بیر یئرین-زادین یارالانماییب کی؟ قوْرخوب ائلهمهدین کی؟ سیز بیر ده اوْرا قاییتمایاجاقسینیز کی؟ مگر نازخانیم باجی تک یاشاییر؟ (ای.افندییئودن)
بیرینجی جۆملهده سۇال معناسی کی اداتینین و اینتوْناسییانین کؤمگی ایله یارانمیشدیر. همین جۆملهنی نقلی جۆمله کیمی تلفّوظ ائدک: سنین اۆچون بۇرادا چوْخ چتین کئچمیر. گؤروندویو کیمی، بۇ زامان کی اداتینی آتماق لازیم گلیر؛ لاکین تعجب مقامیندا کی اداتینی ساخلاماق دا اوْلار: (نییه ائله دئییرسن؟) سنین اۆچون بۇرادا چوْخ چتین کئچمیر کی... همین جۆملهنی تسدیق جۆمله شکلینه سالاق: سنین اۆچون بۇرادا چوْخ چتین کئچیر؟ سنین اۆچون بۇرادا چوْخ چتین کئچیر کی؟ کی اداتی اوْلمادیقدا کئچیر سؤزونون سوْن هئجاسی، کی اداتی اوْلدوقدا ادات اؤزو اۇزون تلفّوظ اوْلونور. آیدین اوْلور کی، اینکار جۆملهلرده سۇال معناسینین یارانماسی اۆچون لازیم اوْلان فاصیلهنی زامان شکیلچیسی -اێر آلیر. لاکین اینکار شکیلچیسی ایله بیرلیکده همین جۆملهنی نقلی جۆمله کیمی ده تلفّوظ ائتمک اوْلار: سنین اۆچون چوْخ چتین کئچمیر کی. (نییه گیلئیلهنیرسن؟) آیدین حیسس اوْلونور کی، بۇرادا فرقی یئنه اینتوْناسییا یارادیر: نقلی جۆملهلرده خبرله ادات آشاغی توْنلا، سرعتله تلفّوظ ائدیلدیگی حالدا، سۇال جۆملهلرینده اوْنلارین آراسیندا نیسبتن آرتیق فاصیله اوْلور و اداتین منطیقی وۇرغو ایله تلفّوظو حیسس اوْلونور.
بلکه، منه آجیغین تۇتدوغو اۆچون بئله دئییرسن؟ - جۆملهسیندن بلکه موْدال سؤزونو آتساق، خبرین سوْن هئجاسی اۇزون تلفّوظ ائدیلمهلیدیر. مگر نازخانیم باجی تک یاشاییر؟ جۆملهسیندن مگر اداتینی آتدیقدا دا خبرین سوْن هئجاسی اۇزون تلفّوظ ائدیلمهلیدیر. سۇال معناسینین فوْرمالاشماسی اۆچون لازیم اوْلان فاصیلهنی بلکه، مگر سؤزلری آلیر. بۇ جۆر جۆملهلر اینتوْناسییا ایله قۇرولان سۇال جۆملهلرینه چوْخ یاخیندیر و سۇال معناسی همین سعزلرین کؤمگی ایله یارانیر. هئچ شۆبههسیز، بۇ حالدا منطیقی وۇرغونون سوْن سؤزلره دۆشدویونو ده اۇنوتمامالیییق.
سۇال شکیلچیسی -مێ (-می، -مۇ، -مۆ) (بۇنا سۇال اداتی دا دئییلیر) سؤزلرین سوْنونا آرتیریلاراق، مۆستقیل سۇال معناسینین یارانماسینا سبب اوْلور؛ مس.: چای قوْیموشوق، سنه ده گتیریممی؟ بیزیم قێزلار نئجه، خوْشونوزا گلیرمی؟ نه اوْلدو، بَییم، فیکیرلشدینمی؟ هه... گؤر هئچ آغلیما گلیرمی؟ ائوینیزدن مکتوب آلیرسانمی. (ای.افندییئودن)
سۇال عوضلیکلری ایله سۇال شکیلچیلرینین یاراتدیغی سۇال معنالاریندا فرق وار. سۇال جۆملهسی سۇال عوضلیکلرینین کؤمگی ایله فوْرمالاشدیقدا سۇال معناسی جۆملهنین عۆمومی مظمونو ایله باغلی اوْلور و بۇنا گؤره ده یئنی اینفوْرماسییا وئرن جاواب جۆملهسینه احتیاج اوْلور؛ مس.:
- منیم شئیلریمی هارا آپاریبسان؟
- تزه منزیله. (بئش .بابانلی)
- گلن کیمدیر، ه؟
- اوْ قوْشاتخاندیر، اوْ ادعاسی یئره-گؤیه سێغمایان معاریف مۆدیری. (م. ایبراهیموْو)
گؤروندویو کیمی، هر ایکی مثالدا مۆساهیبلردن ایکینجیسی سۇالا یئنی اینفوْرماسییا وئرن جۆمله ایله جاواب وئرمهلی اوْلموشدور. سۇال شکیلچیلی جۆملهلرده ایسه بۆتون اینفوْرماسییا سۇال جۆملهسینین اؤزونده اوْلور؛ سۇال وئرن شخصین مقصدی اینفوْرماسییانی دقیقلشدیرمکدیر. اوْدور کی، بۇ جۆر سۇاللارین جاوابی عادتا قێسا اوْلور؛ بلی، یوْخ، خئیر، هه، اصلا، البته و س. کیمی سؤزلردن عبارت اوْلور؛ مس.: کنده گئدهجکسنمی؟ سۇالینا وضعیتدن آسیلی اوْلاراق، بلی، یوْخ، هه، البته، سؤزسوز، شۆبههسیز و س. سؤزلرله قێسا جاواب وئرمک اوْلار. دانیشانین مقصدیندن، ایستهییندن، حادثهیه مۆناسیبتیندن آسیلی اوْلاراق، بۇ جۆر قێسا جاوابلا یاناشی، تام جاواب دا وئریله بیلر:
- اۇزاقدامی یاشاییرسینیز؟
- خئیر، ائویمیز لاپ یوْلونوزون اۆستوندهدیر. (بئش .بابانلی)
-مێ (-می،-مۇ،-مۆ) شکیلچیلی سۇال جۆملهلرینده مۆساهیبین جاوابی تامامیله گؤزلهنیلمز ده اوْلا بیلر. بۇ جۆر حاللاردا سۇالا جۆت ترکیبلی و یا تک ترکیبلی جۆملهلرله جاواب وئرمک مۆمکوندور؛ مس.:
- منیم اۆزوم پاییمی گتیرمیسنمی؟
- کؤنلو بالیق ایستهیهنین قۇیروغو سۇدا گرک. (بئش . بابانلی)
قئید ائتدیگیمیز شکیلچینین ایشتیراکی ایله فوْرمالاشان سۇال جۆملهلری اینتوْناسییا ایله قۇرولان جۆملهلره چوْخ یاخیندیر. شکیلچینی ایختیسار ائتمکله خبرین سوْن هئجاسینین اۇزون تلفّوظوندن ایستیفاده ائتمک و یا اۇزانما اۆچون لازیم اوْلان واختی بۇ شکیلچی ایله دوْلدورماق مۆمکوندور؛ مس.: وۆقار! سنسن، اوْغول؟ یاخشی کینوْدور؟ سن یئنه گلدین؟ اوْن بیر تامامدیر؟ آتانیز یوْخدور؟ سیز ده معزونیته چێخیرسینیز؟ آلاگؤزو گؤرمهدین؟ راستینا چێخمادی؟ منم. تانیمادین؟ (بئش .بابانلیدان)
بۇ جۆر مثاللاردا خبرین سوْن هئجاسینین فرقلی تلفّوظونو -مێ (-می،-مۇ،-مۆ) شکیلچیسی ایله آرادان قالدیرماق و سۇال معناسینی ساخلاماق مۆمکوندور: وۆقار؟ سنسنمی، اوْغول؟ یاخشی کینوْدورمو؟ سن یئنه گلدینمی؟ و س.
مۆرککب جۆملهلرده ده سۇال معناسی عینی واسطهلرله فوْرمالاشیر؛ مس.: سنه نه دۆشوب کی، یالانچی وعدلره آلدانیب باشینی جنجل بیر ایشه قاریشدیریرسان؟ سیزه دئمیشم، من هاردا اوْخویورام؟ (بئش .بابانلی) بس نه جۆر اوْلور کی، سیز منی پنجرهدن ایشه گئدن گؤرورسونوز، آمما من سیزی هر دفعه گلیب لابوْراتوْرییادا تاپیرام؟ (بئش .بابانلی) ائله بیلیرسن کی، گۆنشلی سنین خئیرینه چالیشیر، سنه جانی یانیر؟ (بئش .بابانلی)
سۇال جۆملهلرینین اۆسلوبی ایمکانلاری گئنیشدیر. هم اینتوْناسییا ایله، هم ده اداتلارین ایشتیراکی ایله قۇرولان سۇال جۆملهلرینده مۆختلیف موْدال مۆناسیبتلر ایفاده اوْلونور.
سۇال جۆملهلرینین بیر قیسمی جاواب آلماق مقصدیله دئییل، تسدیق و یا اینکار فیکری داها ائموْسیوْنال شکیلده ایفاده ائتمک اۆچون ایشلهدیلیر. بۇ جۆر جۆملهلر ریتوْریک سۇال جۆملهلری آدلاندیریلیر. ریتوْریک سۇال جۆملهلریندن پۇبلیسیستیک دیلده داها چوْخ ایستیفاده اوْلونور. لاکین بدیی دیلده ده اوْنلارین روْلو بؤیوکدور؛ مثلا: سۇلطان امیرلی ائولهنیب، لاپ یاخشی ائلهییب! مگر داشدیر، دمیردیر سۇلطان امیرلی؟ اینسان دئییلمی؟ سئوه بیلمزمی؟ سئویله بیلمزمی؟ تکلیگین عذاب-اذیتینی آزمی چکیب، سۇبایلیغین محرومیتلرینی آزمی گؤروب کی، بۇندان سوْنرا دا گؤرسون؟. . (ای.حسینوْو)
بۇ جۆر سۇال جۆملهلری مظمونجا نقلی جۆملهلره چوْخ یاخیندیر و دوْلایی یوْللا حؤکم ایفاده ائدیر: سۇلطان امیرلی داش دئییل، دیوار دئییل. اینساندیر. سئوه بیلر و س.
ریتوْریک سۇال جۆملهلرینین سوْنوندا اکثرن سۇال ایشارهسی، بعضا بیرلیکده سۇال و نیدا ایشارهلری قوْیولور.
نقلی جۆمله
اوْبیئکتیو گئرچکلیگین، خیالی عالمین بۇ و یا دیگر فاکتی، حادثهسی بارهده معلومات وئرن آدی تصویری جۆملهلره نقلی جۆمله دئییلیر (نقلی سؤزو عرب منشألی 'ناقیل' سؤزو ایله بیر کؤکدن اوْلوب پایلایان، اؤتورن معنالاریندادیر). نقلی جۆملهلر واسطهسیله یالنیز گؤردویوموز، مۆشاهیده ائتدیگیمیز فاکت و حادثهلر حاقیندا دئییل، باشقاسیندان ائشیتدیگیمیز، اوْخودوغوموز، بیر چوْخ حاللاردا میفوْلوْژی تفککورله باغلی حادثهلر حاقیندا دا باشقالارینا معلومات وئریر و یا باشقالاریندان معلومات آلیریق.
نقلی جۆملهلر سؤز سێراسی و اینتوْناسییانین کؤمگی ایله فوْرمالاشیر.
نقلی جۆملهلرده عادتا مۆبتدا 'معلوم اوْلانی - تئمانی، خبر ایسه 'یئنیعنی بیلدیریر. اوْنا گؤره ده بۇ جۆر جۆملهلر ادبی دیلین نوْرمال سؤز سێراسینی نۆماییش ائتدیریر. مۆختسر نقلی جۆملهلرده قایدا عۆذره اولجه مۆبتدا، سوْنرا خبر، گئنیش نقلی جۆملهلرده ایسه اول مۆبتدا زوْناسی، سوْنرا خبر زوْناسی ایشلهنیر؛ مثلا: گؤیلر قئیزله گۇرولدادی. ایلدیریم چاخاراق قوْجا داغین شیش تپهسینی پارچالادی. سۇلار قایالارا چارپاراق هیددتله سسلندی. درهلر اۇغولدادی. مۇغان تیترهدی. اوْنون گؤزهلی گئدیردی... (ای.افندییئو)
شۆبههسیز، بۇ جۆر سؤز سێراسی ثابت دئییلدیر. جانلی دانیشیق دیلینده، بدیی اثرلرده آکتواللاشدیرما طلبلری ایله علاقه دار بۇ قایدا پوْزولا بیلیر؛ مثلا:
من گؤرموشم اۇشاقلیقدا چؤرک دردی دۆشونهنی-
آنام سوْیوق بیر داخمادا آج قارینا دوْغدو منی...
سیزه نه وار، اؤولادلاریم، گؤرمهدینیز اوْ پیس گۆنو،
گؤرمهدینیز یوْخسوللارین خجالتدن اؤلدویونو.
گؤرمهدینیز قلم قاشلی، دۇرنا گؤزلو اوْ گلینی...
جان اۆستونده منه ساری اۇزاتمیشدی اؤز الینی -
(س.وۇرغون)
میصراعلاریندا فرقلندیریلمیش سؤزلر نوْرمال سێرادا خبردن اول ایشلهنیر.
نقلی جۆملهلرده نیطقین ریتمیک-مئلوْدیک آخینی ساده شکیلدهدیر: جۆملهنین اولیندن باشلایاراق اینتوْناسییا تدریجن یۆکسهلیر، خبردن اول واجیب معلوماتی بیلدیرن سؤزون داها یۆکسک و آیدین توْنلا تلفّوظوندن سوْنرا تدریجن آلچالاراق کسیلیر. یۆکسک توْنلا تلفّوظ اوْلونان سؤز عینی زاماندا منطیقی وۇرغولو دا اوْلا بیلر. بۇ جۆر حاللاردا یۆکسک توْنلا تلفّوظ ائدیلن سؤزله منطیقی وۇرغولو سؤز عینی اوْلور. مثلا: قێزیل ایشلهمهلی، فۆروزه رنگلی کۇزهلر یئددییللیک شیراز شرابلاری ایله دوْلدورولدو. اتی معجون اوْلان بئشیللیک قارا ائرککلر کسیلدی. اوْوچولار قاراباغ مئشهلریندن تۆکلری آلوْو کیمی یانان قێرقوْووللار گتیردیلر. (ای.افندییئو)
بۇ مثاللاردا توْنون یۆکسلدیگی سؤز و بیرلشمهلر - شیراز شرابلاری ایله، ائرککلر، قێرقوْووللار - هم ده منطیقی وۇرغولو سؤزلر و بیرلشمهلردیر. هئچ شۆبههسیز، بۇ جۆملهلرده مقصددن آسیلی اوْلاراق، هر بیر سؤزون اۆزرینه منطیقی وۇرغو دۆشه بیلر: اتی معجون اوْلان بئشیللیک قارا ائرککلر کسیلدی. اتی معجون اوْلان بئشیللیک قارا ائرککلر کسیلدی و س. بۇ حالدا سؤز سێراسی دیَیشمیر. لاکین سؤز سێراسینی دیَیشمکله ده منطیقی وۇرغونون یئرینی دیَیشمک اوْلار؛ بۇنا باخمایاراق، بۆتون حاللاردا جۆملهنین عۆمومی اینتوْناسییاسی طبیعی آخاریندا قالیر.
نقلی جۆملهلر چوْخیشلنمه ایمکانلاری ایله دیگر جۆمله نؤولریندن فرقلهنیر.
نقلی جۆملهلر ایسمی و فعلی خبرلی اوْلماقلا ایکی نؤوه آیریلیر. ایسمی خبرلی نقلی جۆملهلرده خبر آدلارلا، مصدر، فعلی صیفت و زرفلرله، ایسمی سؤز بیرلشمهلری ایله ایفاده اوْلونور و حؤکم بیلدیریر؛ مس.: بئشیللیک رۇس مکتبینه گیرنده اوْن بیر یاشیم وار ایدی. مکتب کندین اوْرتاسیندا ایدی. ایلین قێش آیلاری ایدی. هم ده برک سوْیوق ایدی. (ه. ولییئو)
فعلی خبرلی نقلی جۆملهلرین خبری داها چوْخ فعلین خبر فوْرماسی ایله ایفاده اوْلونور. فعلین خبر فوْرماسینین فۇنکسییاسی ایله نقلی جۆملهلرین فۇنکسییاسی آراسیندا بؤیوک یاخینلیق واردیر: خبر فوْرماسی ایشین هانسی زاماندا هانسی شخص طرفیندن ایجرا ائدیلدیگینی (و یا ائدیلمهدیگینی) بیلدیریر. نقلی جۆملهنین ده اساس فۇنکسییاسی بۇندان عبارتدیر. فعلی خبرلی نقلی جۆملهلرین خبرینین داها چوْخ فعلین خبر فوْرماسی ایله ایفاده اوْلونماسینین اساس سببی ده بۇدور؛ مس.:حؤکمدار یئددی قێزیل دیرکلی چادیریندا، یئددی تیرمه دؤشک اۆستونده ایلشدی. آتلاس گئییملی نیشاپور سازاندالاری گلدی. سۆفرهلر دؤشندی. قێزیل قدهلر دۆزولدو. ایلک بادهلر قالدیریلان زامان یئتمیش یئددی شئیپور شاهلار شاهینین قلبهسی شرفینه گۇرولدادی. (ای.افندییئو)
نقلی جۆملهنین خبری امر حؤکمونده اوْلمایان باشقا فعل فوْرمالاری ایله ده ایفاده اوْلونا بیلر. بۇ جهت جۆملهنین اینتوْناسییاسیندان آسیلیدیر. سن ایشلهمهلیسن، چالیشمالیسان - جۆملهسینده فیکیر معلومات شکلینده ده ایفاده ائدیله بیلر، حؤکم شکلینده ده. بیرینجی حالدا نقلی جۆمله، ایکینجی حالدا امر جۆملهسی فوْرمالاشیر.
نقلی جۆملهلر تسدیق و اینکار اوْلور. اینکاری نه - نه باغلاییجیسی، دئییل سؤزو و -ما، -مه شکیلچیسی ایله یارانیر؛ مس.: بۇ ساده آداملارین هامیسی طبیعتن شاعر ایدی. هامیسی مۇسیقی پرستیشکاری ایدی. (ای.افندییئو) اوْ گئجه مۆعللیم اۇزون زامان یاتا بیلمهدی. (ای.افندییئو) توْرپاغا گؤمولمک دهشت دئییلدیر. (ن.خزری) نه یاتیر، نه دینجهلیردی. یوْخ سؤزو ده اینکار نقلی جۆملهلره خیدمت ائدیر: سنوبر ائوده یوْخ ایدی.
نقلی جۆملهلر هر جۆر جۆمله ستروکتورلارینی - ساده و مۆرککب، جۆت ترکیبلی و تک ترکیبلی، مۆختسر و گئنیش، بۆتؤو و یاریمچیق جۆمله فوْرمالارینی احاطه ائدیر.
نقلی جۆملهلر تصویر ائتمه، سجیهلندیرمه، تهکییه، نقل ائتمه، معلومات وئرمه ایمکانلارینا مالیکدیر و دیلده منطیقی حؤکمون اساس ایفاده واسطهسیدیر. نقلی جۆملهنین مۆبتداسی سؤیلهنیلن فیکرین پرئدمئتینی بیلدیریر و منطیقی سۇبیئکت کیمی چێخیش ائدیر، خبر ایسه زامان و موْداللیق علامتلری ایله منطیقی حؤکمون پرئدیکاتی وظیفهسینی داشیییر.
مقصد و اینتوناسییایا گؤره جوملهنین نؤولری
نقلی جومله
اوبیئکتیو گئرچکلیگین، خیالی عالمین بو و یا دیگر فاکتی، حادثهسی بارهده معلومات وئرن آدی تصویری جوملهلره نقلی جومله دئییلیر (نقلی سؤزو عرب منشألی ' ناقیل' سؤزو ایله بیر کؤکدن اولوب پایلایان، اؤتورن معنالاریندادیر). نقلی جوملهلر واسطهسیله یالنیز گؤردویوموز، موشاهیده ائتدیگیمیز فاکت و حادثهلر حاقیندا دئییل، باشقاسیندان ائشیتدیگیمیز، اوخودوغوموز، بیر چوخ حاللاردا میفولوژی تفککورله باغلی حادثهلر حاقیندا دا باشقالارینا معلومات وئریر و یا باشقالاریندان معلومات آلیریق.
نقلی جوملهلر سؤز سیراسی و اینتوناسییانین کؤمیی ایله فورمالاشیر.
نقلی جوملهلرده عادتا موبتدا ' معلوم اولانعی - تئمانی، خبر ایسه ' یئنیعنی بیلدیریر. اونا گؤره ده بو جور جوملهلر ادبی دیلین نورمال سؤز سیراسینی نوماییش ائتدیریر. موختسر نقلی جوملهلرده قایدا عذره اولجه موبتدا، سونرا خبر، گئنیش نقلی جوملهلرده ایسه اول موبتدا زوناسی، سونرا خبر زوناسی ایشلهنیر؛ مثلا: گؤیلر قئیزله گورولدادی. ایلدیریم چاخاراق قوجا داغین شیش تپهسینی پارچالادی. سولار قایالارا چارپاراق هیددتله سسلندی. درهلر اوغولدادی. موغان تیترهدی. اونون گؤزهلی گئدیردی... (ای.افندییئو)
شوبههسیز، بو جور سؤز سیراسی ثابت دئییلدیر. جانلی دانیشیق دیلینده، بدیی اثرلرده آکتواللاشدیرما طلبلری ایله علاقه دار بو قایدا پوزولا بیلیر؛ مثلا:
من گؤرموشم اوشاقلیقدا چؤرک دردی دوشونهنی-
آنام سویوق بیر داخمادا آج قارینا دوغدو منی...
سیزه نه وار، اؤولادلاریم، گؤرمهدینیز او پیس گونو،
گؤرمهدینیز یوخسوللارین خجالتدن اؤلدویونو.
گؤرمهدینیز قلم قاشلی، دورنا گؤزلو او گلینی...
جان اوستونده منه ساری اوزاتمیشدی اؤز الینی -
(س.وورغون)
میصراعلاریندا فرقلندیریلمیش سؤزلر نورمال سیرادا خبردن اول ایشلهنیر.
نقلی جوملهلرده نیطقین ریتمیک-مئلودیک آخینی ساده شکیلدهدیر: جوملهنین اولیندن باشلایاراق اینتوناسییا تدریجن یوکسهلیر، خبردن اول واجیب معلوماتی بیلدیرن سؤزون داها یوکسک و آیدین تونلا تلفّوظوندن سونرا تدریجن آلچالاراق کسیلیر. یوکسک تونلا تلفّوظ اولونان سؤز عینی زاماندا منطیقی وورغولو دا اولا بیلر. بو جور حاللاردا یوکسک تونلا تلفّوظ ائدیلن سؤزله منطیقی وورغولو سؤز عینی اولور. مثلا: قیزیل ایشلهمهلی، فوروزه رنگلی کوزهلر یئددییللیک شیراز شرابلاری ایله دولدورولدو. اتی معجون اولان بئشیللیک قارا ائرککلر کسیلدی. اووچولار قاراباغ مئشهلریندن توکلری آلوو کیمی یانان قیرقوووللار گتیردیلر. (ای.افندییئو)
بو مثاللاردا تونون یوکسلدیگی سؤز و بیرلشمهلر - شیراز شرابلاری ایله، ائرککلر، قیرقوووللار - هم ده منطیقی وورغولو سؤزلر و بیرلشمهلردیر. هئچ شوبههسیز، بو جوملهلرده مقصددن آسیلی اولاراق، هر بیر سؤزون اوزرینه منطیقی وورغو دوشه بیلر: اتی معجون اولان بئشیللیک قارا ائرککلر کسیلدی. اتی معجون اولان بئشیللیک قارا ائرککلر کسیلدی و س. بو حالدا سؤز سیراسی دیَیشمیر. لاکین سؤز سیراسینی دیَیشمکله ده منطیقی وورغونون یئرینی دیَیشمک اولار؛ بونا باخمایاراق، بوتون حاللاردا جوملهنین عومومی اینتوناسییاسی طبیعی آخاریندا قالیر.
نقلی جوملهلر چوخیشلنمه ایمکانلاری ایله دیگر جومله نؤولریندن فرقلهنیر.
نقلی جوملهلر ایسمی و فعلی خبرلی اولماقلا ایکی نؤوه آیریلیر. ایسمی خبرلی نقلی جوملهلرده خبر آدلارلا، مصدر، فعلی صیفت و زرفلرله، ایسمی سؤز بیرلشمهلری ایله ایفاده اولونور و حؤکم بیلدیریر؛ مس.: بئشیللیک روس مکتبینه گیرنده اون بیر یاشیم وار ایدی. مکتب کندین اورتاسیندا ایدی. ایلین قیش آیلاری ایدی. هم ده برک سویوق ایدی. (ه. ولییئو)
فعلی خبرلی نقلی جوملهلرین خبری داها چوخ فعلین خبر فورماسی ایله ایفاده اولونور. فعلین خبر فورماسینین فونکسییاسی ایله نقلی جوملهلرین فونکسییاسی آراسیندا بؤیوک یاخینلیق واردیر: خبر فورماسی ایشین هانسی زاماندا هانسی شخص طرفیندن ایجرا ائدیلدیگینی (و یا ائدیلمهدیگینی) بیلدیریر. نقلی جوملهنین ده اساس فونکسییاسی بوندان عبارتدیر. فعلی خبرلی نقلی جوملهلرین خبرینین داها چوخ فعلین خبر فورماسی ایله ایفاده اولونماسینین اساس سببی ده بودور؛ مس.:حؤکمدار یئددی قیزیل دیرکلی چادیریندا، یئددی تیرمه دؤشک اوستونده ایلشدی. آتلاس گئییملی نیشاپور سازاندالاری گلدی. سوفرهلر دؤشندی. قیزیل قدهلر دوزولدو. ایلک بادهلر قالدیریلان زامان یئتمیش یئددی شئیپور شاهلار شاهینین قلبهسی شرفینه گورولدادی. (ای.افندییئو)
نقلی جوملهنین خبری امر حؤکمونده اولمایان باشقا فعل فورمالاری ایله ده ایفاده اولونا بیلر. بو جهت جوملهنین اینتوناسییاسیندان آسیلیدیر. سن ایشلهمهلیسن، چالیشمالیسان - جوملهسینده فیکیر معلومات شکلینده ده ایفاده ائدیله بیلر، حؤکم شکلینده ده. بیرینجی حالدا نقلی جومله، ایکینجی حالدا امر جوملهسی فورمالاشیر.
نقلی جوملهلر تسدیق و اینکار اولور. اینکاری نه - نه باغلاییجیسی، دئییل سؤزو و -ما، -مه شکیلچیسی ایله یارانیر؛ مس.: بو ساده آداملارین هامیسی طبیعتن شاعر ایدی. هامیسی موسیقی پرستیشکاری ایدی. (ای.افندییئو) او گئجه معلم اوزون زامان یاتا بیلمهدی. (ای.افندییئو) تورپاغا گؤمولمک دهشت دئییلدیر. (ن.خزری) نه یاتیر، نه دینجهلیردی. یوخ سؤزو ده اینکار نقلی جوملهلره خیدمت ائدیر: سنوبر ائوده یوخ ایدی.
نقلی جوملهلر هر جور جومله ستروکتورلارینی - ساده و مورککب، جوت ترکیبلی و تک ترکیبلی، موختسر و گئنیش، بوتؤو و یاریمچیق جومله فورمالارینی احاطه ائدیر.
نقلی جوملهلر تصویر ائتمه، سجیهلندیرمه، تهکییه، نقل ائتمه، معلومات وئرمه ایمکانلارینا مالیکدیر و دیلده منطیقی حؤکمون اساس ایفاده واسطهسیدیر. نقلی جوملهنین موبتداسی سؤیلهنیلن فیکرین پرئدمئتینی بیلدیریر و منطیقی سوبیئکت کیمی چیخیش ائدیر، خبر ایسه زامان و موداللیق علامتلری ایله منطیقی حؤکمون پرئدیکاتی وظیفهسینی داشیییر.
جوملهنین تسنیفی
آذربایجان دیلینده جومله بیر نئچه جهتدن، بیر نئچه پرینسیپ اساسیندا تسنیف ائدیلیر. بونلارین بیر قیسمی عومومی کاراکتئر داشیییر، هر جور قورولوش خصوصیتلرینه مالیک اولان جوملهلری احاطه ائدیر (مثلا، جوملهنین مقصد و اینتوناسییایا، قورولوشونا، موداللیغا گؤره تسنیفی)، بیر قیسمی ایسه (ترکیبه، یعنی باش عضولره گؤره، ایکینجی درجهلی عضولرین ایشتیراک ائدیب-ائتمهمهسینه گؤره و س.) یالنیز ساده جوملهلره عایددیر. لاکین بوتون تسنیف پرینسیپلری عومومیلیکده ستروکتور-سئمانتیک جهته اساسلانیر، یعنی بوتون حاللاردا جوملهنین معنا و قورولوش خصوصیتلری نظره آلینیر.
منطیقی-سینتاکتیک عضولنمه ایمکانلارینا گؤره جوملهنین تسنیفی. بو پرینسیپه اساساً ایشلتدیگیمیز بوتون جوملهلر ایکی قروپا آیریلیر:
عضولنن جوملهلر؛
عضولنمهین جوملهلر.
فیکرین اساس ایفاده واسطهلری عضولنن جوملهلردیر. عضولنمهین جوملهلر ده یالنیز عضولنن جوملهلرین کؤمیی ایله (بعضا ده سیتواسییا ایله) معنا ایفاده ائدیر. مثلا، آیریلیقدا گؤتورولن ' بلی' جوملهسی هئچ بیر کونکرئت معنا ایفاده ائتمیر. یالنیز متن شرایطی بو جور جوملهلره کونکرئت مظمون وئره بیلیر: -ائوه گئدهجکسینیزمی؟ - بلی.
ساده و مورککب جوملهلرین بوندان سونراکی بوتون نؤولری، بوتون تسنیف پرینسیپلری عضولنن جوملهلره عایددیر. عضولنمهین جوملهلرین ایسه یالنیز ایکی نؤع واردیر: سؤز-جوملهلر، ووکاتیو جوملهلر.
جوملهنین مقصد و اینتوناسییایا گؤره تسنیفی. هر بیر جومله موعیین مقصدله ایشلهدیلیر. اینسانین نورمال دانیشیق مقصدی اوچ ایستیقامتده اولور: معلومات وئرمه، سوروشوب-اؤیرنمه، تاکید-طلب. بو اوچ جهت شیفاهی نیطقده اینتوناسییانین کؤمیی ایله موعیینلشیر: مقصد اینتوناسییانی دوغورور، اینتوناسییا ایسه مقصدین گؤستریجیسینه چئوریلیر. اونا گؤره ده جوملهنین ' فونکسیونال تسنیفی' حساب اولونان بو تسنیفده هم مقصد، هم ده اینتوناسییا نظره آلینیر؛ مثلا: معلم گلیر. معلم گلیر؟ معلم گلسین.
جومله
جومله و اونون علامتلری
جومله دیلین داخیلی قانونلاری اساسیندا فورمالاشان و بیتمیش فیکیر ایفاده ائدن سینتاکتیک واحیددیر. جومله فیکیر موبادیلهسی و ان موهوم اونسیت واسطهسیدیر.
جومله هر بیر دیلین اؤز داخیلی قانونلاری اساسیندا فورمالاشیر. آذربایجان دیلی آققلوتیناتیو دیللردن اولدوغو اوچون بو دیلده حال شکیلچیلری و فعلین تسریف فورمالاری جوملهنین قورولماسیندا موهوم رول اویناییر: سؤزلر موختلیف شکیلده دیَیشهرک علاقهلهنیر و دانیشانین مقصدیندن آسیلی اولاراق جوملهنین لازیمی شکیلده فورمالاشماسینا سبب اولور. دیلین داخیلی قانونلاری دئدیکده، جوملهده ایفاده اولونان مودال موناسیبت، خبرده اؤزونو گؤسترن پرئدیکاتیولیک علامتلری و شیفاهی نیطقده دیلین اؤزونهمخسوس سجیوی اینتوناسییا خصوصیتلری احاطه اولونور.


text:
«وانناکرای» ویروسو واسطهسیله تشکیل ائدیلن گلوبال کیبرهجومون آرخاسیندا شیمالی کورئیا هاکرلری دایانیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی بی بی سی تلویزییاسی بریتانییانین کیبرتهلوکهسیزلیک اوزره میللی مرکزیندهکی منبعسینه ایستینادا یاییب. تلویزییا گلوبال کیبرهجومو تشکیل ائدن هاکر قروپونون آدینین «لازاروس» اولدوغونو بیلدیریب.
بو قروپون همچینین بینلخالق بانکلارا و بنگلادشین مرکزی بانکینا هجومدا دا ایشتیراک ائده بیلجیینی ادعا ائدیلیر.
قید ائدک کی، گلوبال کیبرهجوم مای آییندا اولوب. محض بو تاریخده نامعلوم هاکرلر «وانناکرای» ویروسونو ۱۵۰ اؤلکهدهکی کامپوترلره بولاشدیرماغا باشلاییبلار.


text:
گؤرکملی آذربایجان بستکاری، سسری خالق آرتیستی، سسری دؤولت موکافاتی لاورئاتی فیکرت امیروو ۱۹۲۲-جی ایل فورالین ۲۰-ده گنجهده تارزهن-خواننده عائلهسینده آنادان اولوب. اونون آتاسی مغننی و تارزهن اولماقلا یاناشی، هم ده معلم ایدی. اوشاقلیق ایللری موسیقی عالمی ایله احاطه اولونموش فیکرت امیرووون موسیقییه یؤنلهنمهسینده بو عاملین بؤیوک تأثیری اولوب.
کولت. آذ خاتیرلادیر کی، اؤز صنعت آماللارینین تجسسومو اوچون یئنی یوللار آختاران بستکار فورما و ایفاده واسطهلرینه گؤره نوواتور اثرلر یازیب. هر شئیدن اول، قئید ائدک کی، او، آذربایجان موسیقی تاریخینه ایکی ژانرین – سیمفونیک موغام و موغام-پوئما ژانرلارینین یارادیجیسی کیمی داخیل اولوب. یارادیجیلیغیندا میللی فولکلورون اؤیرنیلمهسینه خصوصی دقت یئتیرهن بستکار، آذربایجان مغاملارینین سیمفونیکلشدیریلمهسی ساحهسینده یئنی نالیتلر قازانیب. بستکار اوپئرادا آذربایجان خالق ماهنیلارینین اساس تئکنیکالاریندان گئنیش صورتده ایستیفاده ائدیب.
فیکرت امیروو موسیقیسینین ژانر دایرهسی نه قدر گئنیش اولسا دا، سیمفونیک و موسیقی صحنه ژانرلاری صنتکارین موسیقی ارثینده آپاریجی رول اویناییر. بستکارین ایختیراع ائتدیی یئنی، سیمفونیک مغام ژانری "شور" ، "کورد اووشاری" و "گلستان بایاتی-شیراز" کیمی دیرلی اثرلرله تمثیل اولونوب. ف. امیرووون "نظامی" سیمفونییاسی، دوغما وطنی ترننوم ائدن "آذربایجان کاپریچچیوسو"، "آذربایجان سویتاسی" ، "آذربایجان قراوورلری" بستکار ارثینین دیرلی صحیفهلریدیر.
فیکرت امیروو بستکار اولماقلا یاناشی پئداگوژی ساحهده ده فعالیت گؤسترهرک، مطبوعاتدا بیر سیرا مقالهلرله چیخیشلار ائدیب، اجتماعی ایشلرده چالیشیب.
۱۹۵۶-جی ایلده آذربایجان اوپئرا و بالت تئاترینین دیرکتورو وظیفهسینده ایشلهیهن بستکار، آذربایجان بستکارلار اتفاقینین کاتیبی، سونرالار ایسه اس اس ار ای بستکارلار اتفاقینین ایکینجی عموم ایتیفاق قورولتاییندا ریاست هئیتینین عضوو اولوب. میللی موسیقیمیزین اینکیشافینداکی خیدمتلرینه گؤره، فیکرت امیروو آذربایجان اس اس ار-نین امکدار اینجه صنعت خادیمی، ۱۹۵۸-جی ایلده ایسه خالق آرتیستی فخری آدینا لاییق گؤرولوب.
اونون "قاراباغ" آدلی بستهسینی تقدیم ائدیریک:


text:
هر بیر متنین ترجومهسینده قاوراملاری اوْلدوغو کیمی باشقا دیله داشیمالیییق. آنجاق حرفی [لفظی] ترجومهدن اوزاق گزمهلییک. ألبته نادیر حاللاردا حرفی ترجومه یئرینه دوشور. اؤرنهیین، فارسجا ”سرمایه“ سؤزو، عربجه ”رأس المال“ین حرفی ترجومهسیدیر. باخمایاراق کی، هر ایکیسی capital سؤزونون غئیردقیق قارشیلیغی [معادلی]دیر. بیزدهکی ”یاتیریم“ سؤزو آنلام باخیمیندان بونلارین هر ایکیسیندن ده capital تئرمینینه یاخیندیر.
آنجاق حرفی ترجومه چوْخ واخت گولونج و چیرکین آلینیر. مثلن ”بید مجنون“ ترکیبی بیزده ”دلی سؤیود“ دئییل، ”سالخیم سؤیود“ کیمی سسلنمهلی، ”بیماری مسری“ ایسته ”یوْلوخوجو خستهلیک“ کیمی چئوریلمهلیدیر. بونلاری نظرده آلاراق نئچه آی اؤنجه وئردیییم قیسا بیر خبرین ایکی دیلده چئوریسینی درج ائدیرم. خبر، عینی قاوارمی فرقلی سؤزجوکلر و جومله قورولوشلاری ایله چاتدیریر:
ــ قازاخیستانلی آکتریسا “سامال ایسلیاموْوا” کن فئستیوالینین أن یاخشی قادین اوْیونچو اؤدولونو قازاندی. اوْینادیغی فیلمین آدی “آیکا”دیر.
ــ فستیوال کن جایزه بهترین نقش زن را به خاطر بازی در فیلم آیکا به ”سامال ایسلیامووا“ هنرپیشهی قزاقستانی اهدا کرد.


text:
١٣٩۷- جی نوروز بایرامی مناسیبتیله
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مرکزی کمیتهسینین تبریکی
عزیز وطنداشلار!
نووروز شنلیگی یاز فصلینین باشلانغیجی اولاراق ایراندا یاشایان خالقلارین بیرلیک، همرأیلیک و هابئله مشترک مدنیت تاریخینین رمزی ساییلیر. آذربایجان دئموکرات فیرقهسینین مرکزی کمیتهسی بو میللی بایرام مناسیبتیله هامینیزی تبریک ائدیر.
ایراندا یاشایان خالقلار مین ایللر اؤنجهدن بیرلیک و همرأیلیک سیموولو اولاراق نوروز مراسیمینی خصوصی قئید ائتمکله بو بایرامی عزیز توتورلار.
آتا-بابالاریمیزین ایناملارینا اساساً نوروز طبیعتین اویانیشی، حیاتین یئنیلشمهسی، ایش و فعالیتین باشلانغیجی، دوغوش و چیچکلنمک دئمکدیر. نوروز دونموش و سؤنوک فصلین سونو، یئنیلنمه و چیچکلنمه دؤورون باشلانغیجینین موژدهسینی وئرن گون دئمکدیر. نوروز پیسلیک و چیرکینلییه قارشی مبارزه گونودور.
بو اینام اساساً بوتون تاریخ ب…


text:
اوغوز تی وی:بو گون ۳مای تورکچولوک گونو و بایرامی دیر . ۱۲۷۷ میلادی ایلده قارامان محمد، قارامانلیلار دؤولتینین باشچیسی بو گون تورک دیلینی دؤولتین رسمی دیلی اعلان ائدیب و باشقا دیللری دؤولت ده ایشله دیلمه سینی یاساقلادی. ۱۹۴۴ جو ایلده ایسه حسین نیهال آتسیز، آتا بو گونو تورکچولوک گونو و تورکچولوک بایرامی اعلان ائتدی. تورکچولوک تورک میلتینین یاشام فلسفه سی و غلبه قازانماق سیری دیر. تورکچولوک تورک میلتینین فیزیکی اولاراق یاشاماسینین معنوی رمزی دیر. هر بیر میلت کیمی تورک میلتی اؤز کوکونه آرخالاناراق بو دونیادا یاشاییب، یارادیب و ظفرلر قازانمالی دیر. بو وار اولماغین، یاشاماغین و ظفرلر قازانماغین رمزی تورکلویوموزو درک ائدیب و اونون ایشیغیندا حرکت ائتمه ییمیزده دیر. ائله بونا گؤره ده یاباجی لاشماغا قارشی و اؤزگه لره کؤله اولماغا قارشی اؤز میلی کؤکلریمیزه سؤیکنمک بیر حیاتی ضرورتدیر. بیزجه بیر سیرا ایدئولوژی لره آلدانیب تورکلویوموزه اؤنم وئرمه مک و یا اونا قارشی اولماق آیدینلیق علامتی یوخ غفلت، خیانت و مانقورتلوق علامتی دیر. هر بیر شرفلی میلت کیمی تورک میلتینین ده شرافتی، قورتولوشو و باشی اوجالیغی اؤزونو درک ائتمک اؤز کؤکونه اؤنم وئرمک یعنی تورکچولوک ده دیر. “میلی بیرلیک کاناللاری” اولاراق، بوتون تورکلوک یولوندا کی فداکارلیق لاری و بو قوتسال یولون شهیدلرینی و اؤندرلرینی شوکرانلا یاد ائدیب بو یولدا فداکارجاسینا چالیشان لارا اؤز سایغی و درین مینتدارلیغیمیزی سونماقدان غرور دویوروق.
یاشاسین شانلی تورک میلتی.
آیدینلیق


text:
مذاکره اوچون افغان حکومتی ینگی تکلیف نامه صادر ایتدی
افغانستان ریاست جمهورلیک سرای طالبان عصیانچیلری بیلن مذاکره قیلیش 11 بند دن عبارت بولگن بیر تکلیف نامه نینگ ملی قوریلتای گه تاپشریب ، مذاکره اوچون اساسی یول یورق دیب فکر بیلدرگن.
عینی حالده اوشبو تکلیف ایریم تشقی اولکه لرده کی ایلخانه لرده هم یوباریلگنی اورغولنگن، افغانستان ریاست جمهورلیک سرای سوزچیسی ایمل فیضی مذاکره دن الدین آتش کسین بولیشی همده صلح مسله لریگه تشقی اولکه لرنی اره لشمسلیگی ایلگری سوریلگن تکلیف کیرتیلگن اساسی موضوع لر دیب اورغولنماقده.
افغانستان حکومتی نینگ ایتیشچه بیرقنچه سیاسی وجهادی رهبرلر و کابینه اعضالری بیلن مذاکره اوچون یول یورق لر مباحثه ایتیلیب نهایتده 11 بند دن عبارت بولگن تکلیف نامه صادیر ایتیلگن. شونینگدیک رسمیلر اوشبو حجت یا تکلیف نامه افغانستانده کی تشقی اولکه نینگ سیاسی وکالت خانه لریده هم یوباریلگنینی ایتماقده لر . افغان حکومتی بیرقنچه قرمه قرشی لیک لردن سونگ بو تکلیف نامه نینگ مذاکره اوچون اساسی یول یوروق دیب کورستگن افغانستان ریاست جمهورلیک سرای نینگ سوزچیسی ایمل فیضی 11 بند دن عبارت بولگن تکلیف نامه نینگ اساسی بندلری نیمه بولگنینی قوییده گی چه اچیق له دی : "اوشبو مکانیزمده مهم بولگن بند لر مذاکره پروسه سیگه هیچ بیر تشقی اولکه لر اره له شه آلمسی لیگی تاکیدلنگن، شونینگ دیک پاکستاننی هم مذاکره دن حمایت بیلدریشی ایتیلگن، ملی وحدت، اون ییل لیک قولگه کیرتیلگن یوتوق سوال آستی کیتمسلیگی همده مذاکره باشلنمی افغانستان لیک لرگه قرشی اوریش و زوروانلیک توخته تیلیشی قید ایتلگن."
شونینگ دیک مذاکره مسله لری اوچون طالبان جدی قرشی لیک بیلدریب کیلگن افغانستان اساسی قانونی گه حرمت قوییلیشی هم تکلیف نامه ده علاحیده تاکیدله لنگن.
همده مذاکره نی بیرینچی مرحله سی میزبان اولکه تمانیدن رهبرلیک قیلنیشی هم اوشبو تکلیف نامه ده تذکر ایتیلگن بندن لریدن بیری بولگن.
افغانستان حکومتی آنه شو تکلیف نامه اساسیده مذاکره بولیش گه راضی ایکنینی ایتیب، دولت نماینده سی صفتیده مذاکره عالی تینچلیک قوریلتای تمانیدن رهبرلیک قیلنیشینی معلوم قیلگن.
بوندن بیرنیچه آلدین امریکا مقاملری قطرده طالبان گه سیاسی دفتر آچیب بیریش و مذاکره اوچون بولگن ایریم برنامه لرگه افغان حکومتی نینگ قرشی چیققنی باعث بوپروسه توخته تیلگنینی ایتگندی.
بیراق افغان حکومتی بو کبی سوزلرنی رد ایتیب، فقط طالبان نینگ بیش تنیقلی محبوسی نینگ گوانتامو قماقخانه سیدن قطرده انتقال بیریش ریجه سیگه قرشی ایکنینی ایتگندی.
ایندی لیک افغان حکومتی تمانیدن ایلگری سوریلگن بو تکلیف نامه ایسه مذاکره اوچون الیب باریله دیگن سعی حرکت لرثمره بیریلیشی ممکن دیگن امید لرنی توغدیرگن. لیکن شوندی بولسه هم طالبان عصیانچیلری حاضرگه قدر هم بوخصوصده هیچ قندیر ایجابی فکر بیلدرگنی یوق.


text:
آنادیلدن درلمهلر-20
1.
مالاتوپ(malatop):"بؤیوک توخماق، گوپَن". کلمهنی میانادا ائشیتمیشم.
باشقا بؤلگهلرده ده اولاجاقدیر. بیلدیییمه گؤره یازی دیلینه گیرمهمیشدیر.
سؤزجوک روسجادیر. او دیلده مالاتوک (malatok) "توخماق" دئمکدیر و کیچیلتمهسی Molotoçek چکیج دئمک اولور. سؤزجوک ایسلاو کؤکنلی ساییلیر. کلمه سونونداکی
پ<ک حادثهسی غیرعادی اولوب و تورکجه "توپ" سؤزجویونون تأثیر آلتیندا
اولاجاقدیر.
2.
میتبئیین(mitbéyin):"آرخایین،
خاطرجمع". دانیشیق دیلینده داها چوخ
اورتا یاش اوستوندهکی یورتداشلاردان ائشیدیلیر. یئرینی یئنیجه فارسجادان
گئچن مطمئن کلمه سینه بیراخیر. میتبئیین بو سؤزجویون اسکیدن آلینیب، دیلیمیزین سس
قایدالارینا اویدورولموش بیچیمی ساییلیر.
3.
ماحمودیه(Mahmudiye):"بویونباغ،
اوجوندا داملا/آرمودا بنزر قیزیلی/داشی/قاشی اولان بویونباغ". سؤزجوک ان آزی ماراغا
و میانادا وار. ایلک اولاراق بیر کیشی آدیندان گلهبیلهجهیینی ساندیم. آنجاق
عثمانلیجادا بیر بیلگی دقتمی چکدی؛ آرمودیه(armudiye)، آرموت/امرود
میوهسینه بنزر بیر تاخیسی اولان و نظرلیک اولسون دییه آسیلان قادین بویونباغی
وار عثمانلیلاردا. حتا مزارداشلاریندا بئله آرمودیه گؤرونور. کلمه فارسجا
آرموت<امرود ایله عربجه ـیه اکی ایله یاراندیغی آچیقدیر و عثمانلیجادان
آذربایجانا گلدییی کسین اولاراق سؤیلهنهبیلر. سانیرام آرمودیه،
"محمود" آدینا بنزدییی اوچون، ایکیسینین قاریشیمیندا "ماحمودیه"
اورتایا چیخیبدیر.
4.
اَجوزا(ecuza):"پلاستیک
جینسیندن، قوندارما(مصنوعی) جینسلر". مثلا بئله بیر جوملهده ایشلهنیر:"بو
تسبئح اَجوزادی، داش دهییل". آذربایجان و زنجاندا آز فرقله باشقا سؤیلهییشلری(اَجوزه/ecüze، اَژنا/ejna) و
معنالاری(مثلا پارتلاییجی ماده)دا وار. سؤزجوک عربجه "اجزاء"(=تیکهلر،
تیکهجیکلر)دان گلدییی آچیقدیر. آنجاق منجه عثمانلیجا یولویلا گلیبدیر.
باشقا بیر یازیدا اشارت ائتدیییم کیمی، اون دوققوزونجو یوزایلده غربدن گلن یئنی
مفهوم و قاوراملارا و بیلیم دیلینده ایشلک اولان سؤزجوکلره، عثمانلیدا، "انجمن
دانش" کیمی قوروملار، عربجه و فارسجا قارشیلیقلار(معادل) اؤنرمهیه باشلادیلار.
اون مینلرجه بئله سؤزجوک یاراندی. بوگون بونلارین بیر قیسمی هلهده تورکیهده
ایشلهنیر و فارسجا، عربجه کیمی دیللرده قبول گؤرنلری ده وار. اجزاء بو اؤنریلن
سؤزجوکلردن بیرایدی. اجزا، تورکجهده، "پارچالار، پارچاجیقلار" معناسی
یانیندا، "ماده، کیمیا مادهسی/مادۀ شیمیایی" کیمی آنلاملاردا دا
یایقین اولدو و بوگونده تورکیه تورکجهسینده یاشار. بوردان اجزاچی، اجزاچیلیق(Eczacı,eczacılık)،
"داواچی، داواچیلیق، pharmaceutics و فارماکولوژی معنالاری
قازاندی و بوگون ده بو معنالاری ایله یایقین ساییلیر. آنادولو آغیزلاریندا، اجزا
"کیبریت" معناسیندا دا گؤرولور. جمهوریت دؤنمینده، داواخانا قارشیلیغی
اولاراق، اَمائوی یانیندا اجزانه (<اجزاخانه)(eczane)ده اؤنریلدی و بو قیسالتما رغبت گؤروب، یایقین اولدو.
5.
آپارماق(aparmaq):"بیر
یئره گؤتورمک، فارسجاسی: بُردن". آذربایجان تورکجهسیندن باشقا، دوغو
آنادولودا دا گؤرونور. تورکیه تورکجهسینین یازی دیلینده "چالماق، گیزلیجه
آلیب قاچماق" معنالاری کوچه-باجا دیلینی گؤسترمک اوچون ایشلهنیر.
سؤزلوکچولر، اورتا تورکجهدهکی "آلیب-بارماق"(=آلیب-گئتمک) فعلیندن
گلدییینی قبول ائدیرلر. بو گؤروشو دوغرولایان بوگون قزاقجا، قیرقیزجا، اؤزبکجه،
باشقوردجا و اویغورجادا هلهده "آلیب-بارو" و بنزر بیچیملرین یاشاماسیدیر(یازیلی
اویغورجادا، "آپارماق"دا وار). نیشانیان، آپارماق فعلینی اورتا
ایرانجا/پهلویجه apurtan(=آوردن، گتیرمک) فعلینه باغلاماغا چالیشسادا، گؤروشو قبول ائدیلهبیلمز.
تورک دیللرینده یاشایان شاهیدلر بیر یاندا دورسون، پهلویجه فعل ایله آپارماق فعلینین
آنلام ضدلییی وار.
6.
حَزْیر(hezir):"تخمین". آذرشهره باغلی "قاضیجهان/قَزْجان"دا
درلنمیش[1].
سؤزجوک اسکی اکینچیلیک و باغچیلیق ایشلریله ایلگیلی اولاجاقدیر. فارسجا سؤزلوکلرده(عمید،
دهخدا کیمی) "حَزْر" وار:"تخمین، آغاجداکی میوهلری/چؤلدهکی
بیچینی تخمین ائتمک" دئمک اولور. عربجهده حَزَر "تخمین ائتدی"،
حُزْر/حِزْر/حَزْر "تخمین" و مَحْزره ده یئنه او معنادا دیر.
آنادولودا(قیصری، نییده، آدانا) بیر حزیر (hezir) وار:"اسکیدن بوستان محصوللاریندان آلینان اوندا بیر
وئرگی" آنلامی داشیر. بودا بیزیم حزیر اولابیلر. تخمین قارشیلیغی عثمانلی
قایناقلاریندا تاسیم(tasım) دا وار و یئنی
تورکجهده ده بعضن گؤرونور.
7.
باندوروم(bandurum):"پول
کیمی کیچیک اشیالاری باغلاماق اوچون یارایان باغ، ایپ، ساپ، باند". اؤزللیکله
بانکدان آلینان پول باغلیسینا "باندوروملو پول" دئییلدییینی یازار
سایین شهبازی(ائل دیلی و ادبیاتی درگیسی، 7.نجی سایی). او یازیدا، سایین شهبازی
اوزونجا، سؤزجویو بندی-رومی(=بندِ رومی) اولاراق آچیقلاماغا چالیشیر و قاراباغدان
گلدییی احتمالی اوزرینده دورار. منجه سؤزجوک آچیقدیر. تورکجه و عثمانلیجادا،
فرانسیزجا(banderole)دان آلینتی اولاراق باندرول(bandrol) واردیر.
روسجادا دا باندرول وار و اوردان قافقاز یولویلا دیلیمیزه گیرمیش اولابیلر. عربجه
و فارسجادا دا بندرول/باندرول اولاراق گؤرونن کلمه، ایتالیانجا banderuola دان گلیر. ایتالیانجا سؤزجوک bandera
"بایراق" دان گلیر و "کیچیک بایراق" دئمک اولور و اصلیندن
رنگلی کاغیذلارا وئریلن آدایمیش.
8.
شورتان(şortan):"نوودان،
شیرنوو". اورمودا و اطرافیندا یاشایان سؤزجوک، آنادولودا و تورکیه تورکجهسی نین
یازی دیلینده ده گؤرولور و فرقلی دهییشگهلری وار: چؤرتن(çörten)، شؤرتن(şörten)، چورتان(çortan) و
باشقالاری..بیلیندییی کیمی سؤزجوک ارمنیجهدن آلینتیدیر. نیشانیان'ین یازدیغینا گؤره çur "سو"، و ortan "بورو، لوله، اولوق" کلمهلرینین بیرلشمهسیندن
اورتایا چیخیبدیر.
9.
رئی(rey):"برکتلی، بارلی، یاغینلی-یاغمولور ایل". اردبیل بؤلگهسینده
یایقیندیر آنجاق باشقا بؤلگهلرده ده وار. فارسجادا دا ریع، دانیشیق دیلینده
"رونق، قازانج" معنالاری داشیر. کلمهنین نهایی قایناغی عربجه
ریع/رَیَعان "هر زادین ایلکی و ان یاخشیسی" اولدوغو بیلینیر. آنادولودا
رئی/ریع یوخ کیمی دیر.
10. پئنجک(péncek):"کوت(پالتار)، جکِت". کلمه آنادولودا (قارص) بئیینجک(beyincek) اولاراق گؤرونور. روسجا pidjak دن گلدییی آنلاشیلیر. روسجا سؤزجوک ایسه اینگیلیزجه pea-jacket "گمیچیلرین پالتوسو" سؤزجویوندن گلیر. اینگلیزجه سؤزجوک، بیر آلینتی-ترجومه اولوب و هولندجا Pij-jekker "یون جکت"دن گلدییی بیلینیر.
[1] وحید کاظمزاده قاضیجهانی، قاضیجهان
در گذر تاریخ، تبریز:احرار، 1383. 97.ص


text:
گ۲۰-نین هامبورگ سامیتی آمریکا و آوروپا مناسیبتلرینده پارچالانمانی نماییش ائتدیردی.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو ادعا ایله آمریکالی سیاسی اکسپرت جودی دمپسی چیخیش ائدیب. او، پرزیدنت ترامپین بونونلا آوروپانین گوجلهنمهسی احتیمالینی شوبهه آلتینا قویدوغونو بیلدیریب:
«ترامپ ۱۹۴۵-جی ایلدهن سونرا یارادیلمیش و قربین ایندییه قدر اوغورلا ایستیفاده ائتدیی اینستیتوتلارین داغیلماسی پروسسینی باشلاتدی. آمریکانین اؤزونو تجرید ائتمهسی بین الخالق تیجارت سیستمینی محو ائده بیلر. آوروپا بیرلیگی بوتون گوجونو توپلاییب، غربین چؤکوشونو دایاندیرماسا، سیستمین محو اولماسینین قارشیسینی آلماق ممکون اولمایاجاق.
بو پروسسین قارشیسینی آلماق ایشینده اساس رول آلمانییا کانسلری آنگئلا مرکلین اوزرینه دوشور. مرکل آوروپا بیرلیینه یؤن وئرمک ایمکانلارینا مالیک اولسا دا، بونو اؤز اوزرینه گؤتورمک ایستمیر. لاکین امانول ماکرونون فرانسا پرزیدنتی سئچیلمهسی بونو دییشدیره بیلر. ماکرون داها چوخ متفیق توپلایاجاق کی، آوروپانی دییشدیره بیلسین. بو ایسه اوزونموددتلی پرسپکتیوده آمریکانین اؤزونوتجریدی ایله باجارماغا ایمکان وئرجک».


text:
افغانستانده القاعده نینگ اینگ مهم قوماندان لریدن بیری اولدیریلدی
اوشبو مطلب نی افغانستان ملی امنیت ریاستی بیلدیردی
افغانستان ملی امنیت ریاستی افغانستان و چیت ایل لیک کوچ لرنینگ غزنی, پکتیا و زابلده ترور تشکیلاتی القاعده گه قرشی مشترک عملیات اویوشتیرگن لیگی نی معلوم قیلدی.
خودی منه شوو عملیات نتیجه سیده 80 نفر القاعده جنگری سی نینگ جان بیرگن لیگی بیلدیریلدی.
جان بیرگن اوشبو کیشی لر آره سیده القاعده نینگ اینگ مهم قوماندان لریدن بیری ایکن لیگی بیلدیریلگن عمر منصور اسمی بیلن مشهور بولگن عمر خطاب نینگ هم موجود ایکن لیگی معلوم قیلیندی.
عمر خطاب نینگ عاصم عمر دن کیین القاعده نینگ هند شبه جزیره سیده گی اینگ کتته قوماندانی ایکن لیگی بیلدیریلدی.
آلینگن معلومات لر گه کوره, عمر خطاب نینگ, سونگگی پیت لرده افغانستان ده اویوشتیریلگن کوپلب ترورچیلیک هجوم لریده قولی بولگن.


text:
اورمو سئچگی لری نین نتیجه لری!
بؤیوک رسول اوغلو
آذربایجان تورک میللتی نین اورومو سئچگی لری نین بیرینجی آددیمی نداکی باشاریسینی تبریک ائده رک، ایکینجی تورا حاضیرلانماغین واجیبلیگینی وورقولاماغی میللی بورج ساییرام. اساسا سئچکی لرین کیمین و هاردا بویکوت ائتمه سینده ن ویا قوشولماغا چاغریماسیندان آسیلی اولمویاراق بؤیوک سیاسی کئچمیشه صاحیب اولان میللتیمیز ان دوغرو یولی سئچمیشدیر. باتی آذربایجان- دا یوکسک فعالیت گؤسته ره رک آذربایجان- ین میللی منافئعین قوروماقلا بیرلیکده تبریز- ده دوشوک ایشتیراکی ایله اؤز سوزونو دئمیشدیر. آنجاق بعضی قووه لرین آلداتماجالارینا باخمایاراق " آذربایجان اؤیرنجی حرکاتی نین" سئچکی لرین نتیجه سینه گؤسته ردیگی موناسیبتده وورقولادیغی چوخ اهمیتلی بیر فیکیره توخونماق ایسته ییرم. اونلار یازیرلار" تبریز- ده ایشتیراک لارین آز اولماسینی، آذربایجان میللی حرکاتی نداکی بعضی قوروم و شخصیت لرین تحریمینه باغلاماق دوغرو ده ییل دیر. چونکو باشقا بؤلگه لر او جومله ده ن تهران و اصفهان- دا ایشتیراک نیسبتی 30% آلتیندا اولموشدور و بودا احمدی نژاد- ین آپاردیغی غلط سیاستی نین نتیجه سی دیر. بونودا وورقولاماق گرکیرکی، تبریز- ده کی ایشتیراک تقریبا 27% اولاراق میللتین موناسیبتین پارلاقجا گؤسته رمیشدیر( فیکریمجه سایین صرافی بی- ین حئساب لامالاریندا ساده جه تبریز شهری نظرده آلینمیش دیر و 33% ده یرلندیریلمیشدیر).
گئچن یازیلاریمدا ایشاره ائتدیگیم کیمی گونئی آذربایجان- ین باشقا بؤلگه لرینده سئچگی لره قوشولوب- قوشولماماق سیاستینده خاریج ده کی لرین دخالتین دوزگون گؤرمه دیگیم حالدا باتی آذربایجان، اؤزللیکله اورمو- دا ایشتیراکین میللی منافئعی میزه اویغونلوغونون تیکرار ائتمیشدیم. نتیجه لر ایسه بو سیاستین قیزیل خط اولدوغونو یعنی میللتین ایراده سینین هر شئی ده ن اوستون اولدوغونو آچیقجا گؤسته رمیشدیر.
اورمو سئچگی لرینده بعضی اوزده ن ایراق سیاست چی لرین کوردپرست تبلیغات لارینا و کئشیک چیلر شوراسی نین گئچن سئچکی لرده اوقولادیغی اویون لارین تایینی باشقا بیر بیچیمده سیریماسینا باخمایاراق میللت یومروغونو دویونله میش و تپه لرینه یئندیرمیشدیر. آنجاق آذربایجان میللی حرکاتینا سوخولموش، سولدوز- ا هوجوم پروژه سینده ایرتیجاعی ایدوئولوژیک چیخارلار حسابینا ایشتیراک ائده ن لرین منفی تبلیغاتی ایسترسه ده تهران- ین سئچکی قاباغی اویونلاری تام چیپلاقلیغی ایله روسوای اولموشدور. میللی حرکتین و تورک میللتچی لرینین دوزگون و منطیقی سیاستی اونلارین سیاسی خطالارینی اوزه چیخارمیشدیر. بونو تبریز- ده اؤلچه رک دوزگون تحلیل ائده رسک، آنتی آذربایجان و آنتی تورک جریان لارین، میللی حرکت قارشیسیندا سیناراق، قیریلاراق، قیریخ قالدیغی آچیغا چیخاجاقدیر. بو تحلیل بیر ده اونا گؤره لازیم دیرکی ، اؤزوموزه گوونه رک ، میللتیمیزین گوجونه دایاناراق بوتون مانئع لری آشاجاغیمیزین بیر گؤسته رجه سیدیر.
بو باره ده یوخاریدا آدینی چکدیگیم ایکی جریانین غلط سیاست لرینی آچماق میللتیمیزین گله جگینه اومیدلرین آرتماسینا سببدیر.
1- کئشیکچی لر شوراسی نین اویونو
اورمودا 35 نفر تورک- ون آدایلیغینی تایید ائده رک گئنه تورک لرین سسینی بؤلمه یه چالیشدیر. بونون قارشیسیندا عبدالرحمان نقشی آدیندا حاکیمیت یانداشی تک بیر کورد- ون صلاحیتی نی تایید ائتمه کده ن نئچه هدف گودوردولر.
A
- تورک لرین آزینلیق دا گؤسته رمک اوچون قارشی طرفین سسی نی بؤلمه ده ن بیرینجی توردا وکیل چیخارماق. چون کی چوخ گؤزل بیلیرلرکی ایکینجی توردا تورک لرین سسی نین بؤلمه مکانیزمی اولمادیغینا گؤره قارشی طرفین سس گتیرمه سینه ایمکان یوخدور.
- میللییتینده ن آسیلی اولمویاراق اؤز طرفدارلاریندان بیرینی مجلیسه گؤنده رمک. B
- سیاسی حساب کیتاب دان دا چوخ باشی چیخمایان موللا حسنی و طرفدارلارینا، موثبت موناسیبتله رینی ثوبوت ائتمک.
بوریا قده ر اورتایا چیخان نتیجه لر گؤسته ریرکی، تهران خطا ائتمیشدیرو اودوزموشدور. بیرینجی هدفده کی خطا سئچکی لرین نتیجه سینده گیزلنمیشدیر. چون کو 248640 سسده ن، اونلارین دستکله دیگی عبدالرحمان ساده جه 57500 سس قازانمیشدیر. بو اؤلچو ده یری حتی ایکینجی شخص اولان جواد جهان گیرزاده- ده ن ده آلچاقدا قالماقلا بیرگه، گئچن سئچکی لره نیسبت تقریبا 20% آز اولسادا بیرینجی سس گتیره ن تورک آصیللی سید سلمان ذاکیری 67000 سس ایله میللت وکیلی اولاراق تقریبا گئچن سئچگی لرده کی عئینی مرحله یه نیسبت 10% آرتیم گؤسته رمیشدیر.
بو بیر طرفده ن ده گؤسته ردیکی، بؤلگه ده یاشانان کورد آصیللی لارین بیر بؤلومو اؤز گله جگینی و منفعت لرینی قوروماق اوچون تئروریست دسته لرین و یا آرا عیرقچی لارین آرخاسینجا گئتمه ده ن ایمتیناع ائده بیله رلر. چونکو قوناق پرور اورمو اهالی سی ایله دوستجا یاشاماق هر ایکی میللتین خئیری و صلاحی دیر.
بوروادا بیر حاشیه چیخاراق، گیزلین آدلارا یازی یازیب " تورک لر گوجلن دیکجه بؤلگه ده کی میللت لر آراسیندا ساواش یئرینه باریش اولاجاغی " فیکرینی آنلامییان و یا آنلاماق ایسته مه ین قیزیل ایرتیجاعی تفککور صاحیب لرینه بیر اویانیش و آنلاییش قامچیسینیندا وورولدوغو آنلاشیلماق دادیر.
ایکینجی هدف لرینه چاتماق اوچون نه اویون لار بئزییه جکلر آیدین ده ییل. آنجاق میللت بیر- بیرینه اومیدوار اولوب گؤزله مه ده ن ایکینجی توردا ایشتیراک ائده رسه عبدالرحمان نقشی- نین وکیل اولما شانسی آزالاجاقدیر. میللت اونا گؤره بیر- بیرینه سالمادان تؤکولوب سس وئره رک اؤز میللت وکیلینی سئچمه لیدیر کی، تئروریست دسته لرین تبلیغات نتیجه سینده عبدالرحمان حاققینداکی فیکری، سوی داشلاری آراسیندا ده ییشدیریله بیلر. بونلارین بؤلگه اهالی سینین 15% فایزینی تشکیل ائتمه سینی رقم لرین بیر داها گؤسته رمه سینه باخمایاراق، ایشتیراک ائده رک کسین اوستونلویون الده ائدیلمه سی اورادا یاشایان میللت لرین هامیسینین خئیرینه اولاجاقدیر.
تهران- ین اوچونجو اویونونون اؤزلرینه قاییدماسی اوچون میللی حرکتچی لرین ایفشاسی بؤیوک تاثیر گؤسته رجکدیر.
بو تحلیل دوغرودان- دوغرویا دخیل اولماسادا تهران- ین، آذربایجان میللی حرکاتی نین قارشی سیندا ال- آیاغا دوشره ک تبریز سئچکی سیاستینده اؤزونو ایتیرمه سینین بیر فاکتینیندا آچیلماسی گوجلو میللتیمیزین گله جگینین آیدینلیغیندان خبر وئریر. کیمسه یه سیر ده ییل کی، تبریز- ده میللی حرکته باغلی ویا یاخین اولان ویا اؤزله رینده ن اولسادا هئچ اولماسا آذربایجان حقیقت لرینی بیر بالاجا قورویا بیله جک آدایلاریندان بیرینی تایید ائتمیش اولسایدیلار دوروم ده ییشه جکدیر. تجروبه گؤسته رمیشدیرکی، او حالدا تبریز- ده قاتیلیم 50%- نی آشا بیلردی. آنجاق آذربایجان تورک میللتی نین بؤیوک پتانسیل لرینده ن اؤیله سینه دیسکینمکده دیرلرکی، بعضا اؤز منفعت لرینده تهلوکه یه سالماقداندا چکینمیرلر.
بو چیرکین سیاستین نتیجه سینده یوماق اوچون دوغو آذربایجان- داکی MSK – نین (مجلیس سئچکی کومیسیونو) ایسفند آیینین 26- سیندا وئردییی نتیجه لری آیین 28- نده تکذیب ائده رک یئنی بیر ساختاکارلیغا ایمضا آتماسی قارا اوزلزینی لاپ قارالادی. کیمسه یه سیر ده ییل کی، او اؤلکه ده بو گونه قده ر آپاریلان سئچکی لرده سئچیلمیش لرین سئچیلمه سینده بؤیوک پوزونتولارا یول وئریلمه میشدیر. بو سفر ایسه قاتیل احمدی نژاد- ین غلط سیاست لری نتیجه سینده اؤز آرالارینداکی یارقان اؤیله سینه ده رینلشمیشدیرکی، خاتمی و کروبی- نین اعتیراضی نا باعیث اولموشدور. ماراقلی بوراسیدیرکی، بونلارین تبریز- ده بو بویدا ساختاکارلیغا گؤز یومارکن، تهران- داکی وضعیت لعنت لنمیشدیر. بورادا رحمتلیک شهریار- ین تهران لی لار باشلیغی ایله فارس شوونیزمینه دئدییی شئعر بیر داها خاطیرلرده اویانیر.
2- ایرتیجاعی ایدئولوژی لرین سینگین سیاستی
کورد تئرورچی لارین آچیق- آیدین اراضی ایددعالارینی گؤرمویه جک قده ر بصیرت گؤزلرینین قارشی سینا ایرتیجاعی ایدئولوژی گؤزندیرییی باغلانمیش بو اینسان لارین تبلیغاتی سویون اوزونده کی کفده ن باشقا بیر ماهییت داشیمادی. هله ده کوردیستان باغلاریندا سرمایه دارلیغین علئیهی نه ساواشه حاضیرلانماق یوخوسوندا اولان بو اینسان لارین حقیقتده ن بئیین یاریق لارینین ایچینده نه اولدوغو آیدین ده ییل دیر. بونلارین فیکیرلرینده ن آنلاشیلدیغینا گؤره تورکون قانی نین تؤکولمه سینین اهمییتی اولمادیغی حالدا، اؤزونو و توپراغینی قوروماق اوچون مبادا گونه حاضیرلانماق نتیجه سینده اورتایا چیخاجاق دوروم قان خورلوق اولاجاقدیر.
میللت آچیقجاسینا بو سیاسی سینگی لارین تاکتیکلرینی آنلییاراق، یوخ دئمه یی باجارمیشدیر. ایچلرینده کی دویون لری بوشالداراق ضددی میللی یوللارینی میللتین اؤنونه سردیکلری اوچون خطا ائتدیکلریده آیدین لاشمیشدیر. میللت باشا دوشموشدورکی، اؤز موقددراتی تعیین ائتمک اوچون شاه قولو، روس قولو و ایمام قولویا ائحتیاجی یوخدور. موتشککیل اولوب گوج مرکزینه دؤنوشه رسه بوتون پیروبلم لرین حللینه ناییل اولاراق غالیب گله جکدیر.
آذربایجان میللی حرکاتی نین بو غالیبییتی نتیجه سینده میللت بونودا باشا دوشموشدورکی، فارس شوونیزمینین موختلیف قوللارینا قوجاق آچان اویدورما کومونیزم ویا بعضی آلداتیجی اؤرتوکلر آلتیندا شاه چیلیق، ایران- دا دئموکراتیک جمهوریت چیلیک ویا میللی مذهبیلیک اونلارین دردینی درمان ائتمه یه جکدیر. اونا گؤره ده " بیز اؤلکه ده کی سئچکی لر ویا تهران- دا کیمی حاکیمییت ده اولماسی ماراقلاندیرمیر. بیز تورک محوری اطرافیندا فیرلانان آذربایجان مرکزلی دوشونجه سیستئمینی سئچمیشیک." دئدیلر. میللی حرکتیمیزی تحریف ائده ن قووه لرین قولاغینین دیبینده ن بیر مؤحکم شاپالاق ووراراق گیجلتدیلر.
خالق شاه قولو، ایمام قولو و روس قولولارین ماهییتینی چوخدان آنلامیشدی. ایندی ایسه "کورد قولولارین مقصدینی اؤیرنمک" سوالینی اورتایا آتدی، گرچی قوللوقچویا فرق ائتمه دیگینده بیلمیشدیر. میللت، آذربایجان یولونو صمیمیتله چالیشان بوتون فعال لاری، بوتؤو آذربایجانچی سیندان توتموش- ایستیقلالچی سینا، فئدرالچی دان توتموش- میللی موختاریتچی سینه، تورکچوسونده ن توتموش- دیل حاققینی قورویانلار سسلندی. " سیزی پارچالاماق اوچون سیزین ایچینیزه سوخولموش ضددی میللی لره مئیدان وئرمه یین".


text:
لوقا 21
21-نجی باب
دول آیالینگ صاداقاسی
مَرقُس 12:41-44
1عیسی قاباغینی قالدیریپ گُزَنده، بایلارینگ عیباداتخانانینگ خازیناسینا اُز صاداقالارینی آتیپ دورانینی گُردی. 2اُل بیر قاریپ دول آیالینگ هِم خازینا ایکی کیچی سِکّه آتانینی گُردی. 3عیسی: «سیزه دُغروسینی آیدیارین، بو قاریپ دول آیال هِمّهلِردِن کَن آتدی. 4بو آداملارینگ هِمّهسی خازینا اُزلِریندِن آرتانی آتدیلار، بو آیال بُلسا قاریپلیغینا گُزلِمِدِن، بار-یُغونی، اِلیندَکی هِمّه بار پولونی آتدی» دییدی.
عیسی مسیحینگ اُورولیپ گِلمِگینینگ عالاماتلاری
مَتّیٰ 24:1-21، 29-35؛ مَرقُس 13:1-19، 24-31
5شَگیرتلِردِن کَبیری عیباداتخانانینگ عجاییپ داشلار هِم خودایا باغیش اِدیلِن صاداقالار بیلِن بِزِلِندیگی بارادا سُز آچدیلار. شُندا عیسی: 6«شِیله بیر گونلِر گِلِر، شُندا بو یِرده داش اوستونده داش قالماز، گُریَن زاتلارینگیزدان هیچ زات قالمان، هِمّهسی دارغار» دییدی. 7اُندان: «اُستاد! بو زاتلار هاچان بُلار؟ بولارینگ بُلجاق ماحالیندا نَهیلی عالامات گُرونِر؟» دیییپ سُرادیلار. 8اُل: «خاباردار بُلونگ، هیچ کیم سیزی آلدایماسین! اِنچِمهلِر ”شُل قاراشیانینگیز — مِندیرین!“ و ”واقت قُلایلادی!“ دیییپ، مِنینگ آدیم بیلِن گِلِرلِر. اُلارینگ ایزینا دوشمَنگ. 9اوروشلار هِم قالماغالّار بارادا خابار اِشیدِنینگیزده قُرقمانگ. بو زاتلار اُوونچَک بُلمالیدیر، اِمّا هِنیز دونیَهنینگ آخیری دَلدیر» دیییپ جُغاپ بِردی.
10سُنگرا عیسی اُلارا شِیله دییدی: «میلِّت-میلِّته و پاتیشاهلیق-پاتیشاهلیغا قارشی چیقار. 11آیری-آیری یِرلِرده گویچلی یِر تیترِمِلِر، آچلیق هِم یُغوشیان مِریضچیلیکلِر، قُرقونچ واقالار، آسماندان اولی عالاماتلار بُلار.
12«اِمّا بو واقالارینگ هِمّهسیندِن اُوال، سیزی ایزارلاپ، آزار بِرِرلِر. سیزی اَکیدیپ، کِنیسهلِره بِریپ و زیندانلارا زینگارلار. مِن سِبَپلی سیزی پاتیشاهلارینگ، حُکومدارلارینگ حوضورینا اِلتِرلِر. 13بو بُلسا شاهاتلیق اِتمِک اوچین سیزه بیر فورصات بُلار. 14اِمّا سیز اُزونگیزی نَهیلی قُراجاقدیغینگیزی اُووندِن قایغی اِتمِزلیگی یورِگینگیزه دووونگ. 15مونونگ اوچین مِن سیزه سُز هِم عاقیلدارلیق بِرِرین. سیزه قارشی چیقیانلارینگ هیچ بیری مونگا نه قارشی دوروپ بیلِر، نه-ده بیر زات آیدیپ بیلِر. 16سیزه اِنه-آتانگیز، دُغانلارینگیز، قارینداشلارینگیز، دُستلارینگیز هِم خایینلیق اِدِرلِر، کَبیرینگیزی اُلدورِرلِر. 17مِنینگ آدیم سِبَپلی هِمّهلِر سیزی ییگرِنِر. 18اِمّا ساچینگیزینگ بیر قیلی هِم کِمِلمِز. 19جیداپ دورونگ، شُندا جانینگیزی نِجات بِرِرسینگیز.
20«قُشونلارینگ اورشلیمی قاباندیغینی گُرِن واقتینگیز، اُنونگ وِیران اِدیلجِک واقتینینگ قُلایلاندیغینی بیلینگ. 21شُندا یهودیهدَکیلِر داغلارا قاچسین، شَهرینگ ایچیندَکیلِر چیقسین، تُوِرِگیندَکیلِر شَهره گیرمِسین. 22سِبَبی شُل گونلِر هِمّه یازیلانلارینگ بِرجای بُلماغی اوچین جِزا گونلِریدیر. 23اُل گونلِرده گُورِلی آیالّارینگ و چاغا اِمدیریَنلِرینگ وای گونونه! سِبَبی یوردا اولی بِلا-قاضالار اینِر، بو خالق غاضابا دوچار بُلار. 24اُلار قیلیچدان گِچیریلِر، اِسیر آلنیپ، هِمّه میلِّتلِرینگ آراسینا تَبعید اِدیلِر. بیگانه میلِّتلِر اُزلِرینینگ زامانی دُلیانچا، اورشلیمی یِر بیلِن یِکسان اِدِرلِر.
25«گونده، آیدا و ییلدیزلاردا عالاماتلار گُرونِر. یِر یوزونده میلِّتلِر دِریا هِم مُوجلِرینگ جُشوپ و سِسلِنِن سِبَپلی راحاتسیز بُلوپ، باشاغایلیغا دوشِرلِر. 26آداملار قُرقودان، دونیَهنینگ باشینا گِلیَن بِلالارا قاراشماقدان یانگا هوشلارینی ییتیرِر، سِبَبی آسمانینگ قودراتلاری تیترِشِر. 27شُندا اُلار اینسان اُغلونینگ بولوتدا قودرات هِم اولی بِییکلیک بیلِن گِلیَنینی گُرِرلِر. 28بو زاتلار یِرینه یِتیپ باشلاندا، باشینگیزی قالدیریپ، یُقاری باقینگ، سِبَبی نِجات تاپماغینگیز قُلایلاپ گِلیَندیر.»
29عیسی اُلارا بیر میثال آیتدی: «اینجیره و هِمّه باغلارا باقینگ. 30اُلارینگ یاپراقلاندیغینی گُروپ، تُمسونگ قُلایلاندیغینی اُز-اُزونگیزدِن بیلیَرسینگیز. 31شُنونگ یالی هِم، بو واقالارینگ بُلانینی گُرِنینگیزده، خودایینگ پاتیشاهلیغینینگ قُلایلاندیغینی بیلینگ. 32سیزه دُغروسینی آیدیارین، بو زاتلارینگ هِمّهسی بُلیانچا، بو نِسل دونیَهدِن اُتمِز. 33آسمان هِم یِر اُتِر، یُنه مِنینگ سُزلِریم آصلا اُتمِز.
34«خاباردار بُلونگ! عایشی-عِشرِت، سِرخُشلیق، یاشایشینگ قایغیلاری یورِگینگیزه یِرلِشمِسین. یُغسام، اُل گون دوزاق کیمین بیردِن اوستونگیزدِن اینِر. 35چونکی اُل گون تامام یِر یوزونده یاشایانلارینگ هِر بیرینینگ اوستوندِن اینِر. 36بو بُلجاق واقالارینگ باریندان قاچیپ نِجات تاپار یالی و اینسان اُغلونینگ حوضوریندا دوروپ بیلِر یالی، هِمیشه اُیا بُلوپ، خودایا دُغا اِدینگ.»
37عیسی گوندیزلِرینه عیباداتخانانینگ حایاطیندا خالقا اُورِدِردی، گیجهلِرینه بُلسا شَهردِن داشاری چیقیپ، زِیتون داغیندا گِچیرِردی. 38اِرتیر ایردِن هِمّه خالق اُنونگ گورّونگلِرینی دینگلِمِک اوچین عیباداتخانا گِلِردی.


text:
آپرلین ۱۱-دن ۱۵-دک آذربایجان میللی علملر آکادئمییاسینین (آمئا) تاریخ اینستیتوتو و تورکییه جومهوریتی آتاتورک آراشدیرما مرکزینین بیرگه تشکیلاتچیلیغی ایله آذربایجان خالق جمهوریتینین ۱۰۰ ایللیینه حصر اولونموش «20-جی عصرده تورک-موسلمان خالقلارینا قارشی سویقیریملاری» مؤوضوسوندا ۵-جی بین الخالق علمی کنفرانس کئچیریلهجک.
تاریخ اینستیتوتوندان آخار. آز-ا وئریلهن معلوماتا گؤره، بین الخالق کنفرانسین «20-جی عصرده آذربایجان خالقینا قارشی سویقیریملاری»، «۱۹۱۴-۱۹۲۰-جی ایللرده شرقی آنادولو، اورمییا، سالماس، خوی بؤلگهلرینده تورک-موسلمان اهالییه قارشی سویقیریملاری» و «20-جی عصرده قافقاز، ولگا بویو و مرکزی آسییا خالقلارینا قارشی سویقیریملاری و دپورتاسییالار» بؤلمهلرینده معروضهلر دینلهنیلهجک.
کنفرانسین ماتئریاللاری چاپ اولوناجاق و ایشتیراکچیلارا پایلانیلاجاق. مقالهلر کدلاشدیریلمالی (آذربایجان، روس و اینگیلیس دیللرینده آچار سؤزلر، روس و اینگیلیس دیللرینده خلاصهلرله بیرلیکده) و فئورالین ۱۵-دک تشکیلات کمیتهسینه گؤندریلمهلیدیر. مقالهلرین حجمی ۸-۱۰ صحیفهدن آرتیق اولمامالی و الکترون واریانت ymahmudov@mail.ru و soyqirim.konf@gmail.com امایل عنوانلارینا گؤندریلمهلیدیر.
مقالهنین متنی "مایکروسافت Word" ۲۰۰۷-۲۰۱۰-دا "تایمس نیو رومان" شریفتی ایله ییغیلمالیدیر. شریفتین اؤلچوسو ۱۴، سطیرلرآراسی اینتئروال ۱،۵، سول طرفدن مسافه ۳ سم، ساغدان ۱ سم، یوخاری و آشاغیدان ایسه ۲ سم اولمالیدیر. مقالهلرین آدینین اوستونده ساغدا مؤلفین آدی و سویادی، آلتیندا ایسه چالیشدیغی موسسهنین، تشکیلاتین و شهرین آدی، علمی درجهسی و علمی آدی قید اولونمالیدیر.


text:
آذربایجان رسپوبلیکاسی مدنیت و توریزم ناظرلیگی و ایران ایسلام رسپوبلیکاسینین باکیداکی سفیرلیینین مدنیت مرکزی آراسیندا الده اولونموش راضیلیغا اساساً، ۲۰۱۷-جی ایل ۳-۹ ایول تاریخینده ایراندا آذربایجان مدنیت گونلری کئچیریلهجک.
کولت. آذ خبر وئریر کی، مدنیت گونلری چرچیوهسینده تهران، اصفهان شهرلرینده موسیقی و تئاتر کولکتیولرینین ایشتیراکی ایله کنسرتلر، تئاتر تاماشاسی، کینو نماییشی، فوتو، توریزم، میللی مطبخ و مینیاتور کیتاب سرگیلری کئچیریلهجکدیر.
آذربایجان دؤولت خالق چالغی آلتلری اورکسترینین و ایرانلی مسیقیچیلرین ایشتیراکی ایله اصفهاندا دا کونسرت پروگرامی باش توتاجاق.
مدنیت گونلرینده ایشتیراک ائدجک نماینده هئیتینه آذربایجان رسپوبلیکاسینین مدنیت و توریزم ناظری جناب ابولفضل قارایئو رهبرلیک ائدجک. سفر چرچیوهسینده ناظرین بیر سیرا گؤروشلری نظرده توتولور.


text:
یازار : هاماش
+0 به یه ن
گ بؤیوک دده م دوزدو مندن خوشو گلمزدی آنجاق دوغرو دانیشساق، کارلی باشلی آدام ایدی. آتامین آتاسی دئیردی: فراساتلی آدامین ندنسه ائولادلاری چیخارسیز اولار! او بیلردی کیمه سایغی گؤسترسین کیمی خوش دیندیرسین، کیمه سالام وئرسین، کیمی هنده وره قویماسین سؤزون قیسساسی کیمینله یولداش اولسون کیمینله یوخ. ائله اونا گؤره ده ایسته یه نی ده چوخ ایدی، ایسته مه ینی ده. کندیمیزین بیر بوزوقلیو طایفاسی وار ائله بو عارسیزلار کیمی اونلاردا یئردن گؤیدن دانیشارلار آنجاق عمله گلنده اللریندن بئش قیرانلیق ایش گلمز، آنجاق نیه آرا قاریشدیرماقدا لاپ اوستادیلار. ایرحمتلیک دئیردی: آدامین بیر کوت دهره سی اولا، بونلار دانیشاندا آغیزلارینا آغیزلارینا چیرپا. بولاردا ائله حئساب اللرینه گلمیشدی چوخ بیزیم عائیله نین هنده ورینه دولانمازدیلار. بؤیوک آتام ائلیمیزین بؤیوک هامپالاریندان ایدی، مولکه دارایدی،باغ باغات ،حشم ،مال ،قارا هرزاد دویونجا وار ایدی. ایل بایرامیندا بوتون ائلین اوشاقلارینا یومورتا بویاتدیریب پایلاردی جیبلرین چرشنبه یئمیشیله دولدوراردی. باغ واختی مویوه سیندن، خیرمان واختی آرپا بوغدا دوگوسوندن هامینین ائوینه پای گؤندرردی. بوتون خئیر ایشلرین، احسانلارین بانیسی اولاردی. بؤیوک آتام اؤلندن سونرا بیر بئله مال وارلیق آتاملاعمیمه قالدی. آتامنان عمیم هم قارداش ایدیلر هم یولداش. بونلار هامیلا دوستلوق اولسون دئیه عارسیز طایفاسی یوخ باغیشلایین بوزوقلو طایفاسیلا یاخینلاشیب اولارنان یولداشلیق موناسیبتینه گیردیلر. بیلیرسیز دا کوسه نلر باریشاندا بتر قوجاقلاشارلار! او چاغا کیمی هئچ کیم آتامدان عمیمه و یا عمیمدن آتاما بیر سؤز دئیه بیلمزدی آنجاق بوزوقلو لار هم آرا قاریشدیرما اوستاسی ایدیلر همده یئنی یولداش، و بوندان یارارلاناراق ائله لاپ ایلک آندان اؤز ایشلرینه باشلامیشدیلار. ائله هردن شوخلوغا سالیب بیر آرا قاریشدیران سؤز آتاردیلار سونرا شوخلوق ائله دیکلرین سویلردیلر آنجاق ائله بو شوخلوقلار ایشین گؤرمه گه باشلامیشدی. گئت به گئت آتاملا عمیمین آراسی پوزولماغا باشلامیشدی. آخیردا دا بیر گون گؤردوم باغدا آتامنان عمیمین سسی قوزانیب گؤیه. قاچیب آتامی چکیب بیر یانا سؤیله دیم :آتا جریان نه دی؟ دئدی: باغی بولنده منیم باشیما بؤرک گئچیب! دئدیم او واخت دئییردین ایکیسی ده بیردی، ایندی نه اولدی ؟ منه بیر گؤز آغارتماسی گلدی سسیمی کسدیم. اوگوندن بو یاناهئچ زاد سؤزه ال اله قالخدیلار. هر بیر داوادان سورادا بوزوقلو طایفاسیندان اولان دوستلاریلا درتله شیردیلر! ائله اولدو کی آتام آتاسیندان قالان حیطدن اؤز پایین بوزوقلو طایفاسینا ساتدی، نیه کی ایسته میردی زهلم گئتمیش قارداشینین اوزون گؤرسون. عمی ده اونون آجیغینا باغدان اولان پایین ساتدی بوزوقلو طایفاسینا. ایندی بیر یول بوزوقلولار گرچک اوزلرین گؤسترمه گه باشلادیلار. چوخ زامان گئچمه دی کی گؤردوم آتام ائله کئفسیزدیرلاپ آز قالیراؤرگی پارتلاسین. دئدیم نه اولوب؟ دئدی : عمیوین باغین آلان بوزوقلو کؤپگ اوغلو گونده باغین مرسین قاریشدیریر. بوگون سؤزوموز چیخیب ساواشمیشیق. ئییرر باغین بوتونو بیزیمدی! دئیرم سنه هاردان گلیب؟ دئییر او واخت آتان آتامی زورلاییب. بویاندان سحر خبر گلدی کی عمیم قونشوسوایله بوغوشوبب. آتام منی گؤندردی گئدیم گؤروم نه خبر وار؟ عمیم منی گورنده دئدی: آی گؤروم او مردم آزار آتاوین بئلی سینسین! منی ائله آداملا قونشو ائله دی کی هله چکمه لی یم. اونوندا ائوینین دوواریاوچولموشدیو، سانکی اونون دا بوزوقلو دوستو دووارین لاپ دیبیندن قویو قازیرمیش. اودا ائوه قورقوشوملو قباله چیخادیردی .
دئدیم عمی ایرحمتلیک بؤیوک آتام بیرزاد بیلیرمیش ها بو جاناوارلاری هنده وره قویمورموش!!
باشین سالیب آشاغی هئچ سؤز دئمه دی.


text:
لوقا 7
7-نجی باب
اَفسَرینگ ایمانی
مَتّیٰ 8:5-13
1عیسی اُزونی دینگلِیَن خالقا بو سُزلِرینگ هِمّهسینی آیدیپ بُلاندان سُنگ، کَفَرناحوم شَهرینه گیتدی. 2بو یِرده بیر اَفسَرینگ عزیز گُروپ حُرماتلایان خیدماتکَری مِریضلَپ، اُلوم یاسّیغیندا یاتیردی. 3اَفسَر عیسی حاقیندا اِشیدِنده، اُز خیدماتکَرینه شِفا بِرمِگینی سُراپ، اُنونگ یانینا بیرنَچه یهودی یاشولیلارینی ایبِردی. 4-5اُلار عیسانینگ یانینا گِلیپ، اُنگا یورِکدِن یالباریپ: «بو آدام سِنینگ کُمِک اِتمِگینگه میناسیپ، سِبَبی اُل بیزینگ خالقیمیزی سُییَر، حتّیٰ بیزه کِنیسه هِم قوروپ بِردی» دییدیلِر. 6شِیلهلیکده، عیسی اُلار بیلِن گیتدی.
اُلار اَفسَرینگ اُیونه یاقینلاشانلاریندا، اَفسَر دُستلاریندان اُنگا شِیله خابار ایبِردی: «آقام، زَحمِتَه قالما، سِبَبی سِنینگ اُیومه گِلمِگینگه مِن میناسیپ دَل. 7شُنونگ اوچین هِم مِن اُزومی سِنینگ یانینگا بارماغا لاییق گُرمِدیم. اِمّا بیرجه سُز آیتسانگ بِس، مِنینگ خیدماتکَریم شِفا تاپار. 8مِن هِم حُکوم آشاغینداقی آدامدیرین، ایختییاریمدا سِربازلاریما بار. اُلارینگ بیرینه ”گیت“ دییسِم گیدیَر، باشغا بیرینه ”گِل“ دییسِم گِلیَر. خیدماتکَریمه-ده ”شونی اِت!“ دییسِم اِدیَر.»
9عیسی بولاری اِشیدیپ، اَفسَره حایران قالدی. اُل ایزینا دوشوپ گِلیَن جِماغاتا طاراف اُورولیپ: «سیزه شونی آیدایین: مِن حتّیٰ اسرائیلدا-دا شِیله اولی ایمانی گُرمِدیم» دییدی. 10سُنگرا ایبِریلِن آداملار ایزینا اُورولیپ بارانلاریندا، خیدماتکَر شِفا تاپاندیغینی گُردیلِر.
عیسی دول آیالینگ اُغلونی دیرِلدیَر
11موندان بیرآز سُنگرا عیسی نائین دییِن شَهره گیتدی. شَگیرتلِری بیلِن اولی جِماغات هِم اُنونگ ایزینا دوشوپ گیتدی. 12عیسی شَهرینگ دِروِزهسینه قُلایلان واقتی بیر دول آیالینگ یِکه اُغلونی جایلاماغا آلیپ باریان میشدیغلار. شَهردِن گِلِن اولی جِماغات هِم بو آیالینگ یانیندادی. 13عیسی بو آیالی گُروپ، اُنگا یورِگی آویدی. اُل آیالا: «آغلاما!» دییدی.
14سُنگرا عیسی باریپ، تابوتا اِلینی دِگیردی، اُنی گُتِریپ باریانلار ساقلاندیلار. عیسی: «اِی، یاش ییگیت، سانگا دیییَرین، تور!» دییدی. 15سُنگرا مِرحوم توروپ، کِپلِمَگه باشلادی. عیسی اُنی اِنهسینه قایتاریپ بِردی. 16هِمّهلِرینه قُرقی باسدی. اُلار: «آرامیزدا اولی بیر نِبی گُروندی! خودای اُز خالقینا ناظار سالدی» دیییپ، خودایی اُودیلِر. 17عیسی باراداقی بو خابار هِمّه یهودیه و داش-تُوِرِکدَکی اِطرافلارا یایرادی.
عیسی بیلِن یحیی تَعمید بِریَنچی
مَتّیٰ 11:2-19
18-19یحیانینگ شَگیرتلِری بو واقالارینگ بارینی اُنگا گورّونگ بِردیلِر. یحیی اُلاردان ایکیسینی یانینا چاغیریپ: «گِلمِلی شُل سِنمی یا-دا بیز باشغا بیرینه قاراشمالیمی؟» دیییپ، عیسادان سُراماق اوچین اُلاری ایبِردی. 20اُلار عیسانینگ یانینا گِلیپ: «یحیی تَعمید بِریَنچی: ”گِلمِلی شُل سِنمی یا-دا بیز باشغا بیرینه قاراشمالیمی؟“ دیییپ، سُراماغا بیزی سِنینگ یانینگا ایبِردی» دییدیلِر.
21شُل واقتلار عیسی کَن مِریضلِری، ناخُشلاری، تِلِکه روح اِیِلَنلِری شِفا بِریپدی، اِنچِمه کُرلِرینگ گُزلِرینی آچیپدی. 22شونلوقدا، عیسی گِلِنلِره: «بارینگ-دا، گُروپ-اِشیدِنلِرینگیزی یحیی خابار بِرینگ: کُرلِر گُریَر، آغساقلار یُرییَر، جُزامیلار پَکلِنیَر، کِرلِر اِشیدیَر، اُلولِر دیرِلیَر، قاریپلارا خوش خابار واغیظ اِدیلیَر. 23مِندِن اِل چِکمِدیک خوشواقتدیر!» دیییپ جُغاپ بِردی.
24یحیانینگ ایبِرِنلِری گیدِندِن سُنگ، عیسی جِماغاتا یحیی بارادا گورّونگ بِرمَگه باشلادی: «بیابانا نَمه گُرمَگه گیتدینگیز؟ یِله ایرغیلییان قامشیمی؟ 25اُندا، سیز نَمه گُرمَگه گیتدینگیز؟ نِفیس لِباسلار گِیِن آدامیمی؟ اِمّا باهالی لِباسلارا گِینیپ، شادی-خُرّاملیقدا یاشایانلار پاتیشاه کُشکلِریندِدیر. 26اُندا، سیز نَمه گُرمَگه گیتدینگیز؟ بیر نِبینیمی؟ هاووا! مِن سیزه شونی آیدیارین، اُل گُرِن کیشینگیز حتّیٰ نِبیدِن هِم اولیدیر. 27- ”اُووندِن یُل تاییارلار یالی، اینه، مِن اُز رِسولیمی ایبِریَرین“ دیییپ یازیلان سُزلِر هِم خاص شُنگا دِگیشلیدیر. 28سیزه شونی آیدیارین، اِنهدِن دُغلانلارینگ آراسیندا یحیی تَعمید بِریَنچیدِن بِییگی یُقدور، اِمّا خودایینگ پاتیشاهلیغیندا اینگ کیچیسی هِم اُندان بِییکدیر. 29هِمّه خالق، حتّیٰ مالییات آلیانچیلار هِم یحیانینگ سُزلِرینی اِشیدیپ، یحیی طارافیندان تَعمید آلماق بیلِن خودایینگ یُلونینگ دُغرودیغینی تاصدیقلادیلار. 30اِمّا فَریسیلِر و دین عُلَمالار یحیی طارافیندان تَعمید آلمادان بُیون تُولاماق بیلِن خودایینگ اُزلِری اوچین نییِتلَن ماقصادیندان یوز اُووردیلِر.»
31عیسی سُزونی دُوام اِتدیردی: «مِن بو نِسلی کیمه مِنگزِدِیین؟ اُلار کیمه مِنگزِیَر؟ 32اُلار بازاردا اُتوریپ، بیری-بیریلِرینه: ”سیزه تویدوک چالدیق، راقص اِتمِدینگیز؛ یاس توتدیق، آغلامادینگیز“ دیییپ قیغیریان چاغالارا مِنگزِیَرلِر. 33اینه، یحیی تَعمید بِریَنچی گِلدی، اُل نه ایییَر نه ایچیَر. سیز بُلسا اُنگا ”جینلی“ دیییَرسینگیز. 34اینسان اُغلی گِلدی، اُل هِم ایییَر، هِم ایچیَر، سیز اُنگا: ”اینه، بو اییِگِنه و آراقخُرا سِرِدینگ! اُل مالییات آلیانچیلار و گونَهکَرلِر بیلِن دُست بُلدی“ دیییَرسینگیز. 35اِمّا دانالیغینگ حاقدیغی اُنونگ اُغلانلارینینگ هِمّهسی طارافیندان تاصدیقلانار.»
گونَهلی آیال عیسایا یاغ چالیار
36بیر گون فَریسیلِردِن بیری عیسانی ناهارا چاغیردی. اُل هِم فَریسینینگ اُیونه باریپ، ساچاق باشیندا اُتوردی. 37شُل شَهرده گونَهکَر بیر آیال باردی. اُل آیال عیسی فَریسینینگ اُیونده ناهارلانیاندیغینی بیلیپ، مِرمِر قاپدا عاطیرلی یاغ گِتیردی. 38آیال عیسانینگ اُوونده دیزینا چُکوپ آغلاپ، گُزیاشلاری بیلِن اُنونگ آیاقلارینی یووماغا باشلادی. سُنگرا آیاقلارینی ساچی بیلِن سوپوریپ اُغشادی و عاطیرلی یاغ چالدی. 39عیسانی چاغیران فَریسی مونی گُروپ: «اِگِر بو آدام نِبی بُلیان بُلسا، اُزونی اِلِّیَن آیالینگ کیمدیگینی، نَهیلیدیگینی بیلِردی. بو آیال گونَهکَر آخیرین» دیییپ، ایچینده کِپلِدی. 40مونونگ اوچین عیسی اُنگا: «شمعون، مِنینگ سانگا آیتمالی زادیم بار» دییدی. اُل هِم: «آیدیبِر، اُستاد» دییدی. 41«بیر آدام ایکی آداما قارض پول بِریپدیر: بیرینه — بَش یوز کوموش سِکّه، بِیلِکیسینه — اِلّی کوموش سِکّه. 42بِرگیسینی بِرمَگه هیچ پولّارینینگ یُقدوغی اوچین، اُل بولارینگ ایکیسینینگ هِم بِرگیسینی گِچیپدیر. مونونگ اوچین اُلارینگ هایسیسی اُنی خاص کَن سُیِر؟» 43شمعون: «مِنینگ فیکریمچه، بِرگیسی کَن گِچیلِن آدام» دیییپ جُغاپ بِردی. عیسی: «دُغری فیکر اِتدینگ» دییدی.
44سُنگرا عیسی آیالا طاراف اُورولیپ، شمعونا شِیله دییدی: «بو آیالی گُریَنگمی؟ مِن سِنینگ اُیونگه گِلدیم، سِن بُلسا آیاقلاریمی یووماغا سو-دا بِرمِدینگ، اِمّا بو آیال آیاقلاریمی گُزیاشی بیلِن یوووپ، ساچی بیلِن سوپوردی. 45سِن مِنی اُغشامادینگ، اِمّا بو آیال مِن اُیه گیرِنیمدِن بَری آیاقلاریمی اُغشاپ اُتیر. 46سِن باشیما یاغ چالمادینگ، اِمّا بو آیال آیاقلاریما خوش ایسلی یاغ چالدی. 47شُنونگ اوچین هِم مِن سانگا آیدیارین: بو آیالینگ کَن گونَهلِری باغیشلاناندیر. چونکی اُنونگ سُیگوسی کَندیر. گونَهلِری آز باغیشلانانلارینگ بُلسا سُیگوسی آزدیر.» 48سُنگرا عیسی اُل آیالا: «سِنینگ گونَهلِرینگ باغیشلاندی» دییدی. 49عیسی بیلِن بیر ساچاقدا اُتورانلار اُز آرالاریندا: «گونَهلِری-ده باغیشلایان بو کیمکَه؟» دیییشمَگه باشلادیلار. 50عیسی بُلسا آیالا: «سِنی ایمانینگ نِجات بِردی، آرقایین گیدیبِر» دییدی.


text:
آغیر گئجه
ائلیار پولاد
· آغیر گئجه
· ائلیار پولاد
گئجه نین قارانلیغی نین آغیرلیغین چیینلرینده حیس ائدیردی. ائله بیل دونیانین آغیرلیغین اونا یوکله میشدیلر. قورغوشون دولو هاوا اونا نفس چکمه یی چتینله شدیریردی. هر آدیم گؤتوردوکجه سانکی چیینینده کی یوک بیر آزدا آغیرلاشیردی. دهشتلی آنلارین دؤزولمه زلیی اونو سارسیدیردی. ایندیه ده ک بو قده ر ایاقلارینین تابسیزلیغین بیلمه میشدی . هاراسا گئدیردی اوزوده بیلمیردی آنجاق ایندی فیکیر- خیال اونا حوکم وئریردی.
سانکی گؤزلری باخار کور ایمیش اطرافیندا دولاشانلاری، کوچه ده گلیب-اؤتنلریده بئله هئچ گؤرموردو. نه ائده جه ینی- هاراسا گئده جه ینی ده آنلامیردی، آنجاق بو آغیر یوکو بیر یئره داشیماق زوروندایدی. بو فیکیر زولاق- زولاق هاوانی دولاشان بیر سیگارئت توستوسو کیمین اونون ایچری عالمینی بورویوردو. هر آدیم آتدیقجا او سانکی اوزونده ن اوزاقلاشیر، منلی یی- کیملی یی شوبهه آلتینا دوشوردو. زامان – زامان دوشونه ره ک، اوزاقلارا گئدیر، باشی هرله نیر، اویاخلیقلا –یوخو آراسیندا کابوس دولو آنلار کئچیریردی.
هرده ن وار گوجونو آووجلاریندا توپلاییب اونه آپاریر نه سه بیر یئرده ن توتوب وار گوجویله ایسته ردی کی او یوکون آلتیندان خیلاص اولسون. آمما اونون دا نتیجه سیز اولدوغونو دویوب ائتدیی حرکتده ن پئشمانچیلیق چکیردی.
گؤزونون اطرافیندا یومشاق بیر یوخلوغون وایتیرمه نین حیس ینه آلیشیردی. بو ایتیرمه اونون کیپریکلرینی آغیرلاداراق قاپاماق زوروندایدی. آما گؤزلری نین اونونده حرکته باشلایان" دومانلی فیرلاماجلار"کیپریکلری نین اؤرتولمه سینه مانعه تؤره دیردی . هرده ن بیر دؤنوب گئریه هاراسا اوزاقلارا زیلله نه ره ک آجیلی- شیرینلی خاطیره آختاریردی. هارداسا بیر خوش خاطیره یادینا سالیر، نه سه اطرافی بورویه ن "دومانلی فیرلاماجلار" اونو تئز فیکیر – خیالدان یاییندیریردی.
هر ایکی یانیندان آسلانان قولاری اوقده ر آغیرلاشمیشدی کی دیزلری نین تاب گتیرمه سینه گومانی گلمیردی. ائله بو نه ده ن دنده بیر یئره، بیرینه سؤیکنمه یی آرزولاییر کیمی اطرافی سوزدو . یاخینلیقدا ایللر بویو گؤرمه دیگی، تنه سی یوغون پلمه له ره اوجالمیش تاریخ لرده ن قالمیش بیر چیناری گوردوکده، اونا طرف یاخینلاشدی. آغاجا سؤیکه نه ره ک دیزلری تاب گتیرمه دی ، مولاییم سوروشمه ک حالیندا آغاجین دیبینده تورپاغا سریلدی .
ایندی بیر آز توختامیشدی. او فیرلاماجلاردا یوخ اولموشدو. یاواش-یاواش دان یئری سؤکولوردو. هارداسا اوزاغدان بیر قوش سسی ائشیدیلیردی. دهشتلی گئجه نین اؤتمه سی و گونشین گلمه سینی دوشونوردو.
او اوشویه ره ک، نه سه ایچریسنده بیرحیسین قزینماغینی آنیردی. او گونش کیمین یئنی ده ن دوغولوردو،
آلیشماغا، نورساچماغا.....
23/11/85


text:
ایران مرکز بانک اسعار ریاستی باشلیغی اورینباسری قولگه آلیندی
اسعار نرخی بوییچه فسادگه قول اورگن لیگی ادعا ایتیلدی
ایران مرکز بانک اسعار ریاستی باشلیغی اورینباسری احمد عراقچی نینگ قولگه آلینگن لیگی بیلدیریلدی.
ایرانلیک اوقووچیلر خبر آژانسی ایسنانینگ خبریگه کوره، ایران قضا اداره سی سوزچیسی غلام حسین محسین اژه ای، ایران مرکز بانک اسعار ریاستی باشلیغی اورینباسری احمد عراقچی نینگ قولگه آلینگن لیگینی، عیندمده 3 کیشی اوچون فسادگه قول اورگن لیگی باعث رسمی پروسه آلیب باریلگن لیگینی قید ایتدی.
اژه ای، اسعار نرخی آرقه لی فسادگه قول اورگن لیکلری بیلن عیبلنگن 6 کیشی نینگ پروسه سی نهایی بولیشی بیلن قولگه آلینگن لیکلرینی افاده ایتدی.
احمد عراقچی فسادگه قول اورگن لیگی بیلن عیبله نیب توناون کون وظیفه دن چیتلندیریلگن ایدی.


text:
بوراسی گؤزهلدیرکی باریشماز اثرلرینی یازمادا سهنددن ایلهام آلیر. ایکیسی بیر بولاقدان سو ایچیرسهلر، باریشماز، سهندین دیلی خزنه سینی یارارلاناراق. اثری نین موضوعونو دا سهنددن آلیر و بئله دئییر: «بو کیشی نین- سهندین- سفره سیندن یئدیگیم هئچ، جیبیمه ده دولدور موشام. کیتابی مین آدینی دا سهنددن بورج آلمیشام. «چاغیریلمامیش قوناقلار».
باریشماز بو اثرینی، سهندین «سازیمین سؤزو» اثرینده «تپه گؤز»ه یازدیغی اؤن سؤزدن آلمیشدیر. سونرا اؤز اثرینی سهندین اؤن سؤزو ایله توتوشدوروب بئله یازیر:
«ایری اوتوروب دوز دانیشاق، آز حجملی اونون شعری چاغیرلمامیش قوناقلارا کؤلگه سالیب، یا خود شاملو دییهن کیمی: «دریا اونون باریندیغی بیر قطرهیه گیجیک ائدیر» یووینجی دیر.»
سهند، تپه گؤزه یازدیغی اؤن سؤزده، دده قورقود و اوخویارکن اونون پرسوناژلارینی بوگون آراییب تاپیر و اؤزو دئمیشکن:
بیر داها من
تانیمیشام، تانیمیشام!
عصریمیزین
بیر گؤزلوسون!
و ایندی باریشماز عصریمیزین تپه گؤزونو تانیتدیریر. باریشماز بورادا ناغیل دئییر و قهرمانلاری سمبولیک حالیندا مئیدانا چیخاریر. استعمارین شوم آدلاری استعاره و کینایه ایله چکیلیر:
«آی تکین» ین لقمان باشلی
یئرین آلتین- اوستون بیلن
قارداشلاری سؤیله دیلر: بیز نه قولوق
نه ده بیرین قول ایسته ریک.
بیزجه «اوچروم»، «یارقان» دان دا مردارچیدیر
بیر مثقالا باتمان آلان
خالوار چیدیر.
کینایهلی دانیشماق، سیمبوللاردان استفاده ائتمک و آذربایجان شفاهی خالق ادبییاتیندان فایدالانیب، آتا بالا مثل لرین یئرلی یاتاقلی ایشه چکمک، باریشمازین ده یرلی دیلی نین اؤزه للیگی دیر. اونون دیلی چاغداش شئعریمیزده آغیر، ووقارلی و محکم بیر دیل دیر، هر کلمه نین اؤز آغیرلیغی وار و دینله ییجی یاخود اوخو جو هر بیرکلمه نی اوخویوب یا دینله ینده اونون آغیرلیغین دویور. هئچ کلمه یا سؤزجوک بوش یئرینه شئعرده گلمه ییب، بلکه هر سؤزون، هر کلمه نین دقیق بیر معنا و دوشونجه لی ایفاده ائتمک اوچون ایشه آپارمیش، بیر سؤزو حذف ائدیرسک، شاعیرین ایسته دیگی مقصددن اوزاقلاشما معنا سیندادیر. حتا اونون پرسوناژلاری توصیف ائتمک اوچون ایشه آپاردیغی لریده یئریندن گؤتورمک دوز دئییل، چونکی بورادا اؤز بدیعی فیکیر و ذوقوندان ایشه آپارمیش و هر کلمه سینده بیر دوشونجه یاتمیش دیر.
باریشمازین اثرلری
باریشمازین چاپ اولان اثرلرینی بئله سیرالاماق اولار:
۱ – چاغر یلمامیش قوناقلار
۲ – نغمه داغی و استعمار
۳ – اودوملو دیره ک
۴ – کعبه وقانلی اذان- یار و نار
۵ – شرح انور- ایکی جیلد
ایضاح: مطلب قیسسالیبدیر
قیزیل قلم آذر – م. کریمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.