text:
فرهاد سوسدو
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق …!
«فارس» خبر آژانسینین یایدیغی خبره استنادا، آذربایجانین تانینمیش شاعری و یادداشتلاردا قالان «آیریلیق» ماهنیسینین موللیفی رجب ابراهیمی(فرهاد) اوزون مدت خستهلیکدن سونرا بهمن آیینین ۲۰نجی گونو اردبیل شهرینده ابدیلیک سوسموشدور.
رجب ابراهیمی(فرهاد) ۱۳۱۴نجی ایلین آبان آییندا اردبیل ولایتینین یورتچو ناحیهسینده کورعباسلو کندینده دونیایا گؤز آچمیش، عؤمرونون اوزون ایللرینی تهراندا، سون ایللر ایسه اردبیلده یاشامیشدیر. فرهادا بؤیوک شؤهرت گتیرن اونون «آیریلیق» عنوانلی شعری اولموشدور. بو شعر ۱۳۳۵نجی ایل یارانیب و گؤرکملی آذربایجان بستهکاری اوستاد علی سلیمیبو شعرین اوستونده ماهنی بستلهمیشدیر. ماهنینی ایلک دفعه تبریز رادیوسوندا «وارتوش» خانیم، سونرالار ایسه رشید بهبودف، یعقوب ظروفچی، باریش مانچو، امیل ساین، لطفیار ایمانوف، داریوش، گوگوش، منصور، جم کاراجا، کورای آوجی، ماحسون قیرمیزی گول و بیر چوخ خوانندهلر ایفا ائتمیشدیر. «آیریلیق» ماهنیسینا دونیا شؤهرتی قازاندیران رشید بهبودوفون ایفاسی اولموشدور.
رجب ابراهیمی(فرهاد)ین ادبی یارادیجیلیغی داها آرتیق آنا دیلینده اولموشدور. اونون شعرلرینین بیر حصهسینی احتوا ائدن «آیریلیق» عنوانلی شعر مجموعهسی ۱۳۸۸نجی ایل «یعقوب بهادر» طرفیندن ساهمانلانیب و «سعید موغانلی»نین تشبثی ایله «پینار» انتشاراتی واسطهسیله ۲۰۰۰ نوسخهده یاییلمیشدیر.
«ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی اونودولماز آذربایجان شاعری و اجتماعی شخصیتی رجب ابراهیمی(فرهاد)ین آغیر ایتگیسینی آذربایجان خالقینا، ادبی- مدنی جمعیتیمیزه، شاعرین حؤرمتلی عائلهسی و تانیشلارینا تسلیت دئییر و اوستادین اونودولماز خاطرهسینی عزیزلهییر.
«ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۰/۱۱/۱۳۹۷
«آیریلیق ماهنیسی»
فیکریندن گئجهلر یاتا بیلمیرم
بو فیکری باشیمدان آتا بیلمیرم
نئیلهییم کی سنه چاتا بیلمیرم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
اوزوندور هیجریندن قارا گئجهلر
بیلمیرم من گئدیمهارا گئجهلر
ووروبدور قلبیمه یارا گئجهلر
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
یادیما دوشنده آلا گوزلرین
گویده اولدوزلاردان آلام خبرین
نئیلهییم کسیبدیر مندن نظرین
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق دردینی چکمهین بیلمز
یاردان آیری دوشن گوز یاشین سیلمز
دئییرلر اینتظار خستهسی اؤلمز
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
نئجه کی ائلیمدن آیری دوشندن
سورار بیربیرینی گوروب بیلندن
حسرتله سیزلار یار داییم بو غمدن
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
ایللردی اوزاغام آرخام ائلیمدن
بلبلم دوشموشم آیری گولومدن
جورایله آییریب شیرین دیلیمدن
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
اولوبدور بیگانه یاریم_ یولداشیم
غریبه ساییلیر سئوگیم – سیرداشیم
بو جاوان چاغیمدا آغاردیب باشیم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
منی آغلاداندان گولوش ایستهرم
آیری دوشنیمله گوروش ایستهرم
حصاری ییخماغا یوروش ایستهرم
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درددن اولار یامان آیریلیق
سئوگیلیک اولوبدور شانی فرهادین
سئوگیسیهاردادیر،هانی فرهادین
دییهرهک چیخاجاق جانی فرهادین
آیریلیق، آیریلیق، آمان آیریلیق
هر بیر درد دن اولار یامان آیریلیق


c: text/html

text:
روبین کازان فوتبال کولوبو
روبین کازان فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: FC Rubin Kazan) بیر فوتبال کولوبودور. Russian Premier League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۴۵٬۳۷۹ نفرلیک قازان آرنا ایستادیومو ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Official Russian Premier League website Archived 26 February 2009 at the Wayback Machine.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«FC Rubin Kazan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده روبین کازان فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
حئیوانلار قالاسی
حئیوانلار قالاسی (اینگیلیسجه: Animal Farm) جورج اورولون یازدیغی رومان. بو رومان ایلک دفعه 1945-جی ایلده اینگیلیستاندا یاییلیبدیر. رومان شورویده اولان 1917-جی ایلین اینقیلابی و ایستالین زامانیندا اولان عدالتسیزلیک و شوعارلا عمللرین فرقلرینه اعتیراض کیمی یازیلیبدیر. [۱]
موضوع[دَییشدیر]
بو رومان جونزون اوتلاغیندا یاشایان حئیوانلارین قیامی بارهسیندهدیر. حئیوانلار قیام ائدرک جونزو اوتلاقلیقدان قاچماغا مجبور ائدیرلر و دونقوزلار لیدرلیک ایشلرین اله آلیرلار. ایلک اونجه هر شئی یازیلی شوعارلار اساسیندا ایرهلیلهییر. زامان کئچدیکجه لیدرلر شوعارلاری اوز نفعلرینه تحریف ائدیرلر و جونزون ائتدیگی عمللری اوزلری تکرارلاییرلار. بیر خاریجی دوشمان و هر شئیی اونون بوینونا آتماق حربهسیده بو روماندا ماراقلی صورتده اؤنه چکیلیر.
آذربایجان تورکجهسینه چئویرمه[دَییشدیر]
بو کیتاب هم نثر صورتینده و هم نظم صورتینده آذربایجان تورکجهسینه چئوریلیبدیر. کیتابین نثر صورتی اصلینده لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمهدن گوتورولوبدور. لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمه ویلایت قلییئو الیله و "حئیوانیستان Heyvanistan" آدیلا یاییلیبدیر. اکبر رحیمزادفرجی اونو "حیوانلار قالاسی" آدیلا 1389-جو ایلده لاتین الیفباسیندان عرب الیفباسینا کوچوروبدور.[۲][۳]
بو کیتاب 1385-جی ایلده، محمد اشراقی طرفیندن نظم صورتینده آذربایجان تورکجهسینه چئوریلیبدیر. کیتاب "سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران" طرفیندن یاییلیبدیر.[۴]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ BBC. (اینگیلیسجه) BBC Learning Zone, Animal Farm. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ^ کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. (فارسجا) کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ^ خبرگزاری کتاب ایران (27 ارديبهشت 1389 ساعت 10:43). (فارسجا) «قلعه حیوانات» به ترکی منتشر میشود. خبرگزاری کتاب ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ^ کنسرسیوم محتوای ملی (1390/5/24). (فارسجا) حيوانلار قالاسي: توركجه منظومه. کنسرسیوم محتوای ملی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.


text:
رۏمانېن یۆکسَلمه تاریخی / شریف مردی (مقاله)
باشلانېش
چالېشاجاغام سؤزلریمی چۏخ ساده و یېغجام بیر شکلیده خیدمتیزه ارائه وئرم. سؤزلریمین قۏنوسو «رۏمان و اۏنون یۆکسهلیشی» دیر. هاردان «رۏمان» دئیه تانېدېغېمېز ژانر اۆزه چېخېب و گلیشیب. رۏمانېن یارانان زمینهسی، ایجتیماعی و فلسفی جهتدن نهلر ایدی؟ نهدن رۏمان قاباقکې یازېلې دَستانلار و أفسانهلردن فرقلی دیر؟
سؤزلریمین بیر قېسمې Ian Watt یازدېغې Realism and the Novel Form باشلېقلې مقالهسینه دایانېر. ایان وات بو مقالهنی 1957-ده یئنی تنقید آخېمېنا قارشې جاواب اۏلاراق یایېملادې؛ آنجاق هله ده اؤنملی و اۏخونولمالې مقالهلردن دیر. مقالهنی Mehmet Sert تۆرکجهیه و حسین پاینده فارسجایا چئویرمیش.
رۏمانېن اؤنَمی
رۏمان هامېنېن بیلدیڲی کیمی سۏن ایکی یۆز ایلده، أدبی، تاریخی یۏخسا سیاسی آنلامدا اؤنملی ژانئرلاردان حئساب اۏلور. تاریخی و سیاسی دؤنملره سبب یا دستک اۏلان رۏمانلار دا آز دَڲیل. «تام دایېنېن داخماسې» یا «کلبهی عموتم» آدی ایله تانېنان رۏمان، آمئریکاداکې جریاندا اۏلان اۏلایلارا گۆج وئردی، داها دقیق دئسَم آبراهام لینکلنـا گؤره آمئریکانېن ایچ ساواشېنا باعیث اۏلدو. «تام دایېنېن داخماسې» تک بیر تئمین حاکمیتینده قورولموش: کؤلهلیڲین کؤتۆلۆڲۆ و أخلاقسېزلېغې.
داها یاخېن زامانلاردا، عرب دۆنیاسېندا یازېلان «یعقوبیان آپارتمانې» دا بو رۏمانلاردان دېر. بعضیلرینه گؤره 2011دهکی میصرین عرب باهارې، علا الاسوانی یازان بو رۏمانا بورجلو دېر. نئجهکی دئوریمچی گنجلر گلیب علا الاسوانییه «سنین رۏمانېن بیزی إتکیلهدی» دئییرمیشلر. «یعقوبیان آپارتمانې» میصری تمثیل إدن بیر رۏمان دېر.
ألبته رۏمان یالنېز سیاسی یۏخسا تاریخی اؤنم داشېمېر. أیلَنجه و دۆشۆنجه پایې دا رۏماندا قابارېق رۏل اۏینایېر. دۏغروسو رۏمان’لا باغلې بۆتۆن ماراق، اۏنون اۏخوجولارېنا بخش إتدیڲی لذته قایېدېر. رۏمان یئنی دۆنیانېن اینسانې ایله آددېملایا بیلن و اۏنون’لا دۆنیانې تانېماغا چالېشان بیر ژانئر اۏلاراق اۏرتا عصرلردن سۏنرا اۏنیئددینجی یۆز ایلده باشلاندې. فرق إتمیر «دۏن کیشۏت»، «تریسترام شئندینین حیاتې و گؤرۆشلری» یۏخسا «رابینسۏن کرۏزۏء»نی ایلک رۏمان تانېیاق. آدېنې چکدیڲیم رۏمانلار آچېقلایاجاغېم بیر نئچه خۆصوصیتده اۏرتاقدېلار.
رۏمانین یارانېش زمینهسی
آیدېنلانما چاغې ایله آیاق توتان رۏمان، دئکارت’ېن «کوگیتو» گؤستریشی ایله بۆتۆن دۆنیانې اؤزۆندن آیېرېب سۏنرا اؤز و اؤزۆنه مخصوص دۆشۆنجهدن دانېشا بیلدی. «دۆشۆنۆرم، إله ایسه وارام.» ألبته اینگلیس دۆنیاسېندا باشلانان بو فلسفه، اینگلیس دیلینده رۏمانېن یۆکسهلیب گلیشمهسینه ده باعیث اۏلدو. ایلک رۏمان یازارلارې، “لارنس أسترن”، “دنیل دئفو”، “ساموئل ریچاردسۏن” و “هئنری فیلدینگ” کیمی یازارلار، اینگلیس دۆنیاسېنېن یازارلارې دېر.
بیر زاماندا نئچه نفر باشلایېب سۏنرالار رۏمان آدې ایله تانېنان ژانئردا یازماقلارېنې تصادۆف و یازارلارېن داهیلیکلرینه ده ربط وئره بیلهریک، آنجاق بئله باخېش رۏمان و اۏنون اؤزللیکلری قۏنوسوندا بیزه چۏخ شئی وئره بیلمز.
ایقتیصادی ایجتیماعی و ألبته سیاسی جهتدن رۏمانېن یۆکسَلَن زامانېنا باخساق، اۏنآلتېنجې یۆز ایلدن باشلانان و دؤلتلر دستهڲی ایله اوغور قازانان سیاستلر، اۏنسکگیزینجی یۆز ایله قدر آوروپایی اؤلکهلرینی داها دا وارلاندېردې. “کریستۏف کۏلۏمب” چالېشمالارې ایله آمئریکایا آچېلان یۏل و آفریقا گۆنئییندن هیندیستانا یۏل آچماق، بیر طرفدن ده آوروپا اؤلکهلرینین اۏ جۆملهدن اینگیلیس و فرانسهنین سیاسی بیرلیڲی، بو اؤلکهلره و اؤلکهلرده یاشایان اینسانلارا گئنیش مئیدان آچدې. یاشام طرزی دڲیشمهڲه باشلادې و یاشام تجرۆبهلرینه یاناشما طرزی ده بو اۆزدن دڲیشدی. گۆج و سرمایه دنگهلری بؤیۆک خاندانلار سولالهسیندن جایېب تۆجّارلار طبقهسینه یاسلاندې. یئنی دۆزن دۆزۆلدۆ. آرتېق بؤیۆک خاندانلارا قوللوق إدن شۏاللییهلر اۆچۆن دۆنیا دارالدې. یئنی طبقه یئنی باخېش آچېسې ایله باخېردې دۆنیایا.
زامانېن فلسفی جهتلرینه گلینجه، باخېشلار گؤڲدن یئره و یونیوئرساللېقدان اینجهلیکلره دڲیشدی. «رئالیسم»ین «ایدهآلیسم»ـه قارشې دورماسې، دۆنیانې و نسنهلری تانېماقدا یئنی یاناشما طرزی اۏلوشدوردو. أفلاطونون ایدهلرینه، أرسطونون «رئالیسم»ی، بو کره آنجاق ایسکۏلاستیک ایدهآلیستلرینه قارشې تپکی گؤرستدی. «رئالیسم» دئییمینه هئچ زامان دقیق، جامئع و مانئع تعریف دئیه بیلمهریک. أرسطودان باشلایاراق گرچکچیلیک و گرچهڲین تعریفی دڲیشهرَک گَل-گله بیزیم زامانېمېزا قدر گئنیشلَنمیش دیر. ایسکۏلاستیک ایدهآلیستلرینه گؤره یونیوئرساللار، مۆجرّدلر و ایدهلر معریفت و گرچک بیلگینین قایناغې و قۏنوسو دېر. ایدهآلیستلره گؤره ایدهلر نسنهلردن قاباق دېر و نسنهلرین اولوشماسېنا ایمکان یارادان دا ایدهلر دیر یالنېز. گرچکچیلیک آنجاق بئله بیر باخېش آچېنېن تام قارشېسېندا، دۆشۆنجه و ذئهنیمیزدن باغېمسېز نسنهلری قبول إدیر. گرچکچیلیک نسنهلری اۏلدوقلارې کیمی گؤرۆر و دۆنیانې تانېماق اۆچۆن یالنېز ذئهنسَل باخېشا یاسلانمېر.
بئلهلیک’له دویومسال قاورایېشلار’لا دۆنیانې تانېماغا چابا گؤرسهدیلدی. رۏمان دا إله بو باخېش آچېسېنا یؤنهلَن زاماندا اۆزه چېخدې. هرکسین اؤز تجرۆبهسی اؤنم قازانان زامان، دویدوغو حیسلر ده گرچک سانېلدې.
أصلینده بئله بیر باخېش دئکارت و جان لاک’ېن فلسفهسیندن قایناقلانېر. حقیقتی اؤز حیسلریمیز’له قاورایا بیلهریک. گرچکچیلر بوردان باشلایېب یئنی عصره قدم قۏیدولار. هر حالدا ایدهآلیزمه قارشې دوران گرچکچیلیک، گلهنَکسَل باخېشې آرخادا بوراخېب، اؤز تجرۆبهسینه گۆونمهڲه باشلاماغا سبب اۏلدو.
رۏمانېن اؤزللیکلری
یازېلې دَستانلارېن چۏخ یۆکسک آرخاسې وار؛ گیلگامېش دستانې، ژاپۏنلارېن گئنجی حیکایهسی، دده قورقود بۏیلارې و باشقا. بو أفسانهلر و دستانلاردا بشر تجرۆبهسیندن سؤز إدن یئرلر آز دڲیل. آنجاق بونلار اۏنسکگیزینجی یۆزایلده «رۏمان» عۆنوانې ایله تانېدېغېمېز دستهیه گیرمیر. بو فرق هاردان گلیر؟ نهدن اؤنجهکی یازېلان طرزلر «یئنی» یا Novel آدلانان طرزده دستهلَنمیر؟ سۏرغوموزو ترسینه سۏروشوب، ایلک باشلانان رۏمانلارېن اؤزللیکلرینی بیر نئچه زمینهده آراشدېرساق بلکه آرادېغېمېز فرقی داها آیدېن گؤره بیلهریک.
آرایا چېخان ایلک رۏمانلار شخصیت، تئم، مکان و زامان قۏنوسوندا باشقا اؤز سئلفلری ایله بۆس-بۆتۆن فرقلی ایدیلر. رۏمانلاردا یازېلان آداملارېن بَدَلینی یاشادېغېمېز دۆنیادا گؤره بیلَر، اؤزۆمۆز’له توتوشدورا بیلهریک. اینسان مسالهلری ایله اوغراشان کاراکتئرلر یاراندې رۏماندا. اۏنلارېن قایغېلارې، دردلری، هر کیمسهنین چکن قایغې و دردلری ایدی. ایشاره إلهدیڲیم گرچکچیلیک اؤزۆنۆ آپ-آچېق رۏماندا گؤرسهدیب، یئنی کاراکتئرلر اؤنجهکی کاراکتئرلردن فرقلی یاراندېلار. کاراکتئرلر بللی و اؤزل بیر یئره عایید ایدیلر، یاشادېقلارې زامان گرچک دۆنیادا، سۆرۆلمۆش زامانې تمثیل إدیردی. شخصیتلره وئریلن آد بئله گرچک بیر آد اۏلاراق یالنېز بیر خۆصوصیت یۏخسا باشقا بیر زمینه یا تعهۆدۆ گؤرستمَک اۆچۆن دڲیلدی.
ألبته گَل-گله، دئدیڲیم کیمی، گرچک و گرچکچیلیک آنلامې دڲیشدی و گئنیش آنلام قازاندې. ایلک باشلانېشدا یالنېز فیزیکی و اؤلچۆلَن نسنهلر گرچک سایېلسا دا، سۏنرالار مئتافیزیکی عالملر ده گرچکچیلیک قاورامېنا گیره بیلدی. یئنی فلسفی آخېملار مین ایللر سۆرَن باخېشې اینسانا و اۏنون أطرافېنداکې أشیالارا دڲیشدی. اینسانې عالمین مرکزینه یئرلَشدیرهرَک، فردییت تجرۆبهلرینی ساووندو. یازار بیر بیرئی اۏلاراق اؤز قایغېلارېندان و دۆشۆنجهلریندن یازدې. گرچک نسنهلر، خیالې ایدهلرین یئرینی توتدو. یئنی یازېلان طرزین آدېنې ناوئل (یئنی آنلامېندا) آدلاندېردېلار. بیزلره رۏمان کلمهسی فرانسه دیلیندن گلمیش و اۏنلار کئچمیش سئوگی ماجرالار ایله دۏلو اۏلان دستانلارا رۏمان دئییرمیشلر. ألبته کلمهنین ایلک کؤکۆنه گلینجه عامیانه فرانسېزجایا، فاخیر لاتین دیلینین قارشېسېندا «رۏمان» دئییرمیشلر. هر حالدا رۏمان کلمهسی اؤزۆنده بیر سئری کئچمیش روحونو داشېیاراق اۏن سکگیزینجی عصردن بری یئپ-یئنی بیر اؤزللیک قازاندې.
رۏماندا گرچکچیلیک
هر نهدیر یئنی ژانئرین باشلانماسېندا گرچکچیلیک و گرچکچی باخېش اؤنملی رۏل اۏینادې. دۆنیادا یازېلان بۆتۆن رۏمانلارې بو باخېشېن آلتېندان کئچمهسینی ده ایدیعا إده بیلهریک؛ آنجاق دئدیڲیم کیمی گرچهڲین تعریفی و نهیی گرچک بیلیب نهیی گرچکلیک حیطهسیندن دېشارې بیلدیڲیمیز قاورام، زامان-زامان دڲیشمیش و فرقلی دیر. إستئتیک فلسفهسینده رئالیسم یاشام یا تجرۆبهنین، یۏخسا گؤردۆکلریمیزین گرچک تمثیلی دئمک دیر. رئالیسم دئییمی بعضن خۆنثا اۏلاراق بیر أثرین آچېقلاماسېنا یا دا بیر أثری مۆثبت یۏخسا منفی آنلامدا اؤیمَک اۆچۆن ایشلَنمیش دیر.
رۏمان تاریخینین و رۏمان ژانئرینین بۆتۆنۆنۆ گرچکچیلیڲه باغلاماق نهقدر ده دۆز و حاقلې اۏلسا، آنجاق بیر جۆر إندیرگهمهچیلیک و سېرادان باخما اوچورومونا گتیریب چېخارا بیلَر. ایلک یازېلان رۏمانلار، حتتا اۏندۏققوزونجو یۆز ایلین سۏنلارېنا قدر یازېلان بۆتۆن رۏمانلار اۏبجئکتیو رۏمان و گرچکچی اۏلدوغونو ایدیعا إدن رۏمانلار ایدی. زامان سۆرهجینده چئشیتلی آخېملار گلیب گئتدیلر؛ چۆنکی هرکسین آنلادېغې گرچک فرقلی ایدی.
زامان سۆرهجینده رۏمانېن کئچمیشینه تۏخونماق بیزی بۏللو-بۏللو آدلار و دئییملر’له قارشې-قارشېیا قۏیاجاق؛ بوردا آنجاق آماجېم چتین ایصطلاحلارا گیریشمَک، یۏخسا اۏنلارې تانېتماق دَڲیل. سؤز قۏنوسو، زامانېمېزا گلیب چاتان و عئینی حالدا بشر تاریخینده اؤنملی رۏل اۏینایان رۏمان بیزیم’له «اینسان و اینسان اۏلماقدان» دانېشدې. هر رۏمان یئنی بیر تجرۆبه ایدی اینسانلېقدان. هر رۏمان یئنی پنجره ایدی اینسانې تانېماق اۆچۆن. دئمَک زمانهنین روحونو تمثیل إدن شاخېص رۏمانلار، عصرین اینسانېنې و باخېشېنې گؤرستمَک اۆچۆن بؤیۆک گؤسترگه دیر.
رۏمان ییرمینجی یۆز ایلین باشلانېشېندا
إیلملر و حرکتلر’له باشلانان رۏمانلار، یانې یالنېز شخصیتلرین و اینسانلارېن حرکتلرینی و سؤزلرینی دئمک’له یۏلا چېخان رۏمانلار، هرشئی بیلن اۆچۆنجۆ شخصدن باشلایېب، اۏندۏققوزونجو یۆز ایلین سۏنلارېندا بیرینجی شخصه گلدی و داها دا سېنېرلاندېرېلدې. “قوستاو فلۏبئر” یاراتدېغې فضا عصرین تام آنلامېندا گرچکچیلیک باخېشې تمثیل إدیر. ألبته اؤز زامانېندا اۆزهرینده چۏخ دارتېشېلان، مۆثبت یۏخسا منفی آنلامدا رئالیسم ایله یارغېلانان تپکیلره نهدن اۏلدو.
چارلز دیکئنز رۏمانلارېندا شهرین کۆچهلریندهکی إولرین کرپیجلرینین هانکې چئشیتده اۏلدوغونا قدر دقیق آچېقلاما وئردی. مکانې گؤزۆمۆزۆن قاباغېندا سرگیلهمَک اۆچۆن شهردن آپ-آچېق گؤرۆنتۆلر یاراتدې؛ آنجاق بئله آچېقلامالار یالنېز مکانېن دورومونو آنلاتماق دَڲیل، إولر و شهرین ایچینده یاشایان اینسانلارېن دورومونو اۏخوجونون گؤزلری اؤنۆنده سرگیلهمَک اۆچۆن بئله گئنیش آچېدان گیردی. بئلهکی اۏخوجو زاماندا یایقېن اۏلان عدالت مفهومونو آنلاماق اۆچۆن چارلز دیکئنزین تۏصیف إتدیڲی، کۆچهلره یایېلمېش پالچېق و دیوارلاردا اۏلان کرپیجلردن باشلامالې دېر. صنعتیلَشَن جامعهنین اینسانېنېن دردلرینی أیلَنجهیه چئویریب سؤیلهمَک، أن چۏخ اۏخونان و یایغېنلاشان رۏمانلار’لا یۏخسوللوقدان و یۏخسوللاردان دانېشماق چارلز دیکئنزین قلمینین باشارېسې دېر.
اۏن دۏققوزونجو یۆز ایلین سۏنلارېندا، ایشاره إلهدیڲیم کیمی، رۏماندا دانېشان راوی داها هر شئی بیلن و آللاه گؤزۆ ایله باخان دَڲیل، «سېنېرلې من» ایدی. سانکی گؤیلۆ و چئورهسی آچېق اۏلان اینسانېن دورومو کؤتۆلَشمیش و داها دار بیر یئره سېخېشدېرېلمېشدې. صنایئع دئوریمی کۆتلهنی دار کارخانالار، دار و قارانلېق کۆچهلر و إولره سېخېشدېردې. طبیعی دیر ده زامانېن آچېق گؤزۆ و دانېشان دیلی ایسه داها اؤنجهکی آچېدان گیریشه بیلمزدی. سۏنرا دا بئلَنچی سېخېنتېلار دۏلایېسېندان چئشیتلی روحی خستهلیکلر، ایچ چلیشکیلر اۆزه گلدی. رۏمان یازانلار اینسان و اۏنون روحونون درینلیکلرینه و ایچ قاتلارېنا نقبلر ووردولار. خسته، أزیلمیش، اینجیمیش روحلارېن دانېشماسېنا شاهید اۏلدوق.
ییرمینجی یۆز ایلین باشلانېشېندا ایسه سیگمۏند فرۏیدون ایشلریندن إتکیلهنن یازارلار اینسان روحونون داها درین و قارانلېق قاتلارېنا وارا بیلدیلر. ویرجینیا وۏلفون اینجیمیش و دیدرگین روحونو یالنېز «بیلینج آخېشې» ایفاده إده بیلردی. ایستهمیرم بو سؤزۆم’له یازارېن أثریندن اؤزۆنه و شخصیتینه قایېدام؛ آنجاق فرۏیدېن ایلک ایشلری تام معنادا أثردن مؤلّفین روانېنا یۏل آچماق آماجې ایله یازېلدې. نه ایسه سۏنرالار أثرین ایچیندهکی کاراکتئرلرین روانې چؤزۆلدۆ و داها سۏنرالار دا أثردن اۏخوجونون روانېنا یۏل آچما چابالارېنا شاهید اۏلدوق. سؤزۆمدن اوزاق تۆشمهڲیم. زامانېن مئعیارلارې و بیلگیسی رۏماندا اؤزۆنۆ بیچیم ایله ایچهریکده گؤرستدی. فۏرم و مۆحتوا ایچ-ایچه ایرهلیلهدی.
رۏمان و ایکی دۆنیا ساواشې
ییرمینجی یۆز ایلین اینسانلېق جانېنا بلا اۏلان ایکی دۆنیا ساواشې حسّاس و یارادېجې روحلارې تام معنادا دارماداغېن إتدی. بو إتکی اۏ قدر درین ایدی، آدئرنۏ «آشۏویتس’دن سۏنرا شعر یازماق باربارلېق دېر» دئدی. بۆتۆن دۆنیا بیر-بیرینه تؤکۆلمۆش، اینسان-اینسانې اؤلدۆرمۆش، اینسان-اینسانې یاندېرېب کۆل إتمیشدی. مین ایللر بۏیو فرهنگ و تئکنۏلۏژی ساندېغېمېز شئی، اؤز ألیمیز’له قوردوغوموز تمدّۆن، یېخېلمېشدې سانکی. داها أسکی دۆزَن، أسکی سؤز یئنی دۆنیانې تمثیل إده بیلمزدی. اؤلۆم دؤشرگهسی اۏلان اۏردوگاهلارې باشېندان کئچیرَن اینسان داها قاباقکې فۏرمدا دانېشا بیلمزدی. دیل داها مارسئل پرۏست’ېن دیلی اۏلماز، فئردیناند سئلین’ین دیلی اۏلا بیلردی بلکه. هر شئی داغېلمېشدې.
ساواشلاردان سۏنرا بیر سۆره هئچلیک و بۏشلوق ساردې یارادېجې روحلارې. سۏنرا یئنی فۏرملار اۆزه گلدی. “کورت ونهقات” یازدېغې Slaughterhouse-Five یا «مذبحه نومارا بئش» باشلېقلې رۏمان ایکینجی ساواشې تجرۆبه إدن یازارېن دئیهبیلهجَک سؤزلری دیر؛ یۏخسا “کورتزیو مالاپارته” یازدېغېLa Pelle باشلېقلې رۏمان ایتالییانېن ناپئل آدلې شهرینین ایکینجی دۆنیا ساواشېنېن سۏنلارېنداکې دورومونو آنلاتېر. بو رۏمان تۆرکجهیه «جان پازارې» و فارسجایا «پۏست» آدې ایله ترجۆمه اۏلموش.
بۆتۆنلۆکده، رۏمان آچېق و شاید ده دئیهبیلَم فۏرما سېغمایان بیر شکیلده، زامان-زامان یئنی قاورایېشلار’لا اۆزه-اۆزه گلن اینسانې تمثیل إتمک اۆچۆن بشرین یارادا بیلهجَک أن اؤنملی و ألوئریشلی ژانئر و آراج اۏلموش. بلکه إله صیرف بو اوزدن دیر بؤیۆک دۆشۆنۆرلرین اینسانې و باشقاسېنې آنلاماق اۆچۆن، رۏمان اۏخوماغېنې چۏخ شیددت’له تۏصیه إدیرلر. رۏمان اۏخویان کیمسه، قات-قات و چئشیتلی یاشام تجرۆبهلرینین دادېنا وارا بیلر.
هر حالدا سؤزلریمدن هر رۏمان مؤلیفینین حساسلېغېنېن بیانې یۏخسا دۆنیایا باخېش آچېسېنې گؤرستدیڲی آنلاشېلماسېن؛ رۏمان یالنېز گرچک دۆنیانېن یانسېتماق دَڲیل. رۏماندا یارادېلان دۆنیا، گرچک دۆنیادان آلېنتې آلاراق اؤزۆنده ایستهنیلن یۏخسا آرزو إدن یا اۏلا بیلن بیر دۆنیانې قورماق چاباسې دېر. دیل ایسه بئله بیر دۆنیانېن قورماغېندا یارادېجېنېن تک آراجې دېر.
ییرمینجی یۆز ایلین سۏنلارېندا دۆنیا کۆلتۆر اۏجاغېنېن مرکزی پاریسدن نیۏیۏرکا داشېنمېش کیمی اۏلدو. بؤیۆک یازارلار پاریسده دۏلانېب أثر یارادسالار دا، سۏنراکې نسل نیۏیۏرکا کؤچدۆ. ایکینجی دۆنیا ساواشېندان سۏنرا نیۏیۏرکدا بیر آرایا گلن بیت نسلی 1950دن 1960لارا قدر تۏپلومدا تابو اۏلان بۆتۆن قایدالارې سېندېرماق قرارېنا گلدیلر. بیت قوشاغېنېن پۏستمۏدئرن أدبیاتا إتکیسی دانېلماز دېر.
آنجاق دۆنیانېن دؤرد بوجاغېندان باشقا یئنی طرزلر ده اۆزه گلیب آخېملار یاراتدېلار. گۆنئی آمریکانېن یازارلارې، رۏمان تاریخینده بؤیۆک رۏل اۏینایېب، بلکه ده لاپ سئویملی رۏمانچې و رۏمانلار دۆنیایا عرضه إلهدیلر.
رۏمان، اینجهصنعتده لاپ گئج باشلانمېش طرز ده اۏلسا، أن چئشیتلی، گۆجلۆ و گئنیش قاپساملې بیر صنعت دالې دېر. رۏمانا گؤره سؤز داها چۏخ دېر؛ “میخاییل باختېن” کیمی دۆشۆنۆرلرین سؤز إتدیڲی «تک سسلی» و «نئچه سسلی» رۏمانلار و اۏنلارېن فرقیندن؛ رۏمان یازېلماغېنېن ایجتماعی و گلهنکسَل ندنلریندن؛ بیزیم عصریمیزی تمثیل إدن رۏمانلاردان دا دانېشماق اۏلار.


text:
نیکولا انکولو
نیکولا انکولو (اینگیلیسجه: Nicolas Nkoulou) (دوْغوم:۲۷ مارس ۱۹۹۰ (۳۲ یاش) Yaoundé) بیر فوتبالیست. تورینو فوتبال کولوبو و کامرون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده نیکولا انکولو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- یاشایان اینسانلار
- ۱۹۹۰-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۱۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۵ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- اولمپیک مارسی کولوبونون اویونچولاری
- اولمپیک لیون کولوبونون اویونچولاری
- تورینو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۷ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری


text:
آذربایجان مدافعه وزیری ایرانلیک کسبداشی بیلن اوچره شدی
اوشبو اوچره شوو تهرانده بولیب اوتدی
آذربایجان مدافعه وزیری جنرال ذاکر حسن اف, ایران پایتختی تهران ده ایرانلیک کسبداشی محمد رضا آشتیانی بیلن اوچره شدی.
ایران مدافعه وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, حسن اف بیلن آشتیانی نینگ خوفسیزلیک و حربی مناسبت لر بیلن بیر قطارده منطقه مقیاسیده گی ینگیلیک لر باره سیده هم سوز یوریتگن لیک لری بیلدیریلدی.
حسن اف, ایرانلیک مسئول لرنینگ آذربایجان نینگ ارضی تمامیتی نی قوللب- قوتله گن لیگی اوچون منتدارچیلیک بیلدیررایکن, ایکله اولکه اورته سیده گی مناسبت لرنینگ رواجلنتیریلیشی نینگ اهمیتی گه دقت قره تدی.
حسن اف, ایران مدافعه وزیری آشتیانی نی باکو گه دعوت ایتدی.
آشتیانی هم, ایران بیلن آذربایجان نینگ کوپلب تاریخی و مدنی اورتاق تامان لری نینگ موجود ایکن لیگی نی معلوم قیلرایکن, فرقلی ساحه لر بوییچه ایکله اولکه اورته سیده گی مناسبت لرنینگ رواجلنتیریلیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیردی.


text:
جومهوریت
جومهوریت (عرب دیلینده :الجمهوریة) بیر حوکومت نیظامی و سیستمیدیر. بۇ حوکومئت سیستمینده حوکومئت رئیسی خالق یانی میللئت تئرئفیندان سئچیلیر. جومهوریت کئلیمئسی عئرب دیلیندئن یارادیلمیشدیر. کلمهنین معناسی دا بیرلشمک، جم اولماق، جمعت اولوشدورماق دیر. جومهوریت کلیمهسی، عشمانلی تورکجه سینه آرتیریلمیشدیر. اورادان دا آیری دیللره کئچمیشدیر. اینگیلیز و باشقا اوروپا و غرب دیللرینده لاتین دیلیندئن یارادیلان رئ پوبلیکا سؤزجؤغؤ دئییلیر. آذربایجان جومهوریتی نین رسمی آدی دا آذربایجان رِسپوبلیکاسی دیر. یانی شمالی آذربایجان دا جومهورییت سؤزجؤغؤ یئرینه جومهوریت سؤزجؤغؤ دانیشیلماقدادیر.


text:
بلومینقتن، مینهسوتا
|footnotes = }}
بلومینقتن، مینهسوتا (اینگیلیسجه: Bloomington, Minnesota) آمریکانین مینسوتا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 2.46 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 82893 نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- مینسوتا ایالتی
- مینسوتا ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری
قایناقلار[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- Star Tribune|accessdate=3 October 2015|date=29 March 2008|quote=Bloomington Mayor Gene Winstead is a Republican}}


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۵
۵ دسامبر: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۵/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ دسامبر/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ آذر/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ آذر/رویدادلار
- ۱۴۹۲ - کریستوْفر کوْلومب هایتینی کشف ائتمیشدیر.
- ۱۹۰۴ - ژاپون پوْرت-آرتوردا رۇس دوْنانماسینی مغلوب ائتمیشلر.
- ۱۹۱۴ - ایتالیادا "طرفسیزلیک بَياننامهسی" مجلیسده تصدیق ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۳۴ - ایستالینه قارشی سۇی-قصدده گۆناهلاندیریلان ۷۰ نفر گۆللهلنمیشدیر.
- ۱۹۳۴ - تۆرکیهده قادینلارا سئچکی حۆقوقو وئریلمیشدیر.
- ۱۹۴۶ - نيويوْرک شهری بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین دایمی قرارگاهی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۶۲ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و شوروی ایتیفاقی آرام اوقیانوس حؤوزهسینین بیرگه ایستیفادهسینه قرار وئرمیشلر.
- ۱۹۷۷ - جومهور باشقانی انور ساداتین ایسرایلین مۆستقیللیگینه طرفدار چێخماسیندان سوْنرا ۵ عرب اؤلکهسی مصرله دیپلوْماتیک علاقهلری کسمیشدیر.
- ۱۹۷۸ - شوروی و افغانیستان آراسیندا ۲۰ ایللیک دوْستلوق مۆقاویلهسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۹۸۴ - بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین عوضولری قانون پوْزولماسینا گؤره جزا نظرده تۇتان بئين الخالق مۆقاویله لايیحهسینی يئکدیللیکله قبول ائتمیشلر.
- ۱۹۸۵ - بؤيوک بریتانیا يۇنسکو–دان چێخمیشدیر.
- ۱۹۸۹ - مارقارت تاچر يئنیدن مۆحافیظهکار حیزبینین لیدئری سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۱ - آذربایجان جومهوریسی جومهور باشقانینین فرمانی ایله داخیلی ایشلر ناظرلیگی يانیندا عالی دؤولت ایداره ائتمه اوْرقانلارینی مۆحافیظه شؤعبهسی يارادیلمیشدیر.
- ۱۹۹۵ - خاوير سوْلانا ناتوْ-نون باش کاتیبی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۵ - فرانسه يئنیدن ناتوْنون ترکیبینه قايیتدیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۹۹۶ - مادلین آلبرايت آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دؤولت کاتیبی وظیفهسینه تعیین ائدیلن ایلک قادین اوْلموشدور.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ آذر/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ آذر/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ آذر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ آذر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ آذر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۵ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۱ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
`سیاحاتچیلیق` نتیجهلر
حابارلار [81]
- شانلی اورفا اسلام حیذماتداشلیغی قوراماسی نینگ توریسم شهری سایلاندی
- اوچار بیلن آنتالیا گلنلرینگ سانی 3 میلیون آدامدان گچدی
- تۆرکیه شو ییل 42 میلیون توریستا قاراشیار
- تۆرکیأنینگ سیاحاتچیلیق پوداغی نینگ گیردِجیسی یوُقارلادی
- تۆرکیأنینگ مدنیت وزیرلیگی نینگ یؤریته بایراقلاری قوُوشوریلدی
- فورال آییندا تۆرکیأ گلیأن توریست سانی اؤرأن یوُقارلادی
- اؤتن ییل آذربایجانا گلن توریست سانی بِللی بوُلدی
- تۆرکیه ده مؤولانا موزه سی اینگ کؤپ گؤرۆلن موزه بوُلدی
- سمرقند 2023-نجی ییلدا دۆنیأنینگ سیاحاتچیلیق پایتاغتی بوُلار
- تۆرکیه سیاحاتچیلیق پوداغیندا اؤسۆشینه دوُوام ادیأر
- تۆرکیه ده 10 میلیون ایرکی رزرواسیونا قاراشیلیار
- تۆرکیه بیلن صربیستان سیاحاتچیلیق پوداغینداقی حیذماتداشلیغینی اؤسدۆرِر
- تۆرکیأنینگ سیاحاتچیلیق پوداغیندان گیردجیسی 3 آیدا 3.3 میلیارد دلار
- اسپانیول سیاحاتچیلار تۆرکیأنی تانادار
- بۆتین دۆنیأنینگ توریسم پوداغی 3 تریلیون دلار ضِلِل گؤردی
- آنتالیا شهرینه 10 آیدا 3 میلیوندان کؤپ توریست گلدی
- انگلیس توریستلار گۆیزده تۆرکیه ده
- آنتالیا گلن توریستلارینگ سانی 2 میلیونا قوُلایلادی
- تۆرکیه شو ییل سیاحاتچیلیق پوداغیندان ۱۵ میلیارد دلار گیردجأ قاراشیار
- آلمان وکیللر تۆرکیه بیلن توریسم قاتناشیقلارینا باشلاتماغی ایسلهیأر


text:
بیلمه دیم ، اویدوم بو مجنون کؤنلومون فریادینه
عشقه دیل وئردیم ، بلادن باشقا بیر شئی گؤرمه دیم
روحی مجروحیم گؤزل لردن وفا بکلر یئنه
من هنوز اصلا جفادان باشقا بیر شئی گورمه دیم
گؤرمه دیم اصلا تیکان سیز گول ، قارانلیق سیز ایشیق
هر وصالی دایما تعقیب ائدر بیر آیریلیق
سؤیله ییرلر: دایمی ذؤوقو سعادت وار ، یازیق!
سئیر ائدیب بوش ادعادن باشقا بیر شئی گؤرمه دیم
گؤردویوم هر مضطرب سیمایه دؤیدوم مرحمت
یاره ، هم اغیاره یار اولدوم دا ، سئودیم بی جهت
آشینا ظن ائتدیگیم هر اوزده هیهات ! عاقبت
بوش تملق دن ، ریادان باشقا بیر شئی گؤرمه دیم
هر محبت بیر خیانت ، هر گولوش بیر حیله دیر
هر سعادت روحو اوخشار چوخ سؤنوک بیر شعله دیر
بلکه وار سهویم؟ فقط گؤردوکلریم هّپ بؤیله دیر…
گؤرمه دیم ٰ اصلا بلادان باشقا بیر شئی گؤرمه دیم


text:
شیرناق دا بیر قوُراغچی شهیت بوُلدی
شیرناق ولایاتیندا پارتلاما سبأپلی بیر قوُراغچی شهیت بوُلدی
شیرناق دا پ. ک. ک نینپگ ترورچیلیقلی هۆجۆمینده بیر قوُراغچی شهیت بوُلدی.
شیرناق ولایاتی نینگ اولودره شهرینده یوُل قورلوشیغی بیلن اوغراشیانلارینگ یوُلوندا پ. ک. ک تاراپیندان دوزاقلانان ال بمباسی پارتلادی.
پارتلاما سبأپلی بیر قوُراغچی شهیت بوُلدی.
دِگیشلی حابارلار
مصطفی شن توُپ مجاریستان دا
مصطفی شن توپ مجاریستان دا یوردونگ جمهورباشلیغی کاتالین نواک، مجلیسینگ باشلیغی لازلو کوور و باش وزیر ویکتور اوربان بیلن دوشوشار
أردوُغان تۆرکیأنینگ ساغلیغی قوُراییش پوداغینداقی اؤسۆشینه اۆنس چکدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تۆرکیهده قورالان مدرن کِسلحانالارینگ دۆنیأده گؤرهلده آلینیاندیغینی آیتدی
تۆرکیه پأکیستان دا 26 مۆنگ چادیر پایلادی
تۆرکیه دن پأکیستانا ینه 14 اوچار بیلن و 13 قطار بیلن کؤمِک ایبریلر


text:
۷ سپتامبر
۷ سپتامبر: برزیلده موستقیللیک گونو، موزامبیکده پیروزلوق گونو
۱۸۱۲ — موسکویا حمله ائدن ناپلئون روسلاری شهرین ۷۰ مایل غربیندهکی بورودینودا اوتوراق ائتدی.
۱۸۸۲ — نیویورکدا بیر محله الکتریکله تجهیز اولونور.
۱۹۴۳ — ایکینجی دونیا مۆحاریبهسی: ایتالیا موتفیقلره تسلیم اولدو.
۱۹۵۳ — خروششوو شوروی رهبری اولور.
۱۹۵۶ — بیرلشمیش میلتلر سازمانی بردهلیگی و برده تیجارتینی قاداغان ائدن قطعنامه قبول ائدیر.
۱۹۸۶ — شیلیده پینوچت سویقصده معروض قالدی، ۵ موحافیظی اؤلدو.
۱۹۹۲ — آذربایجان جومهوریتی ژاپن ایله دیپلوماتیک علاقهلر قورموشدور.


text:
ف- هر دەویردە فارقلئ کیملیکلە اۇرتایا چئقما ایددیعاسئ
“حاقیقاتی موحاممدیە”، موحاممدین (ع) تاریحی شاحصیەتی دگیلدیر.
بونا اینانانلارا گؤرە اۇ حاقیقات، هر دەویردە دگیشن ایسیم وە صورتلردە “نبی وەیا ولی” اۇلاراق اۇرتایا چئقار. ساعید نورسی کندیسینین اؤیلە اۇلدوغونا اینانئر.
اۇنون سؤزلری شؤیلەدیر:
“بن بو آندا، سکسن ساعیدین اؤزۆ اۇلاراق اۇرتایا چئقمئشئم. اۇنلار زینجیرلەمە شاحصی قئیامتلر وە زینجیرلەمە تناسۆح، یاعنی روح گؤچۆ ایلە چالقالانئپ بنی شو زامانا فئرلاتمئشلاردئر.
شو ساعید؛ یتمیش دۇقوز اؤلۆ وە بیر قۇنوشان جانلئنئن بدنلردە اۇرتایا چئقان ساعیدلر بیربیرینی گؤرسەلر، جیددی فارقلئلئقلاردان دۇلایئ بیربیرلرینی تانئمایاجاقلاردئر. بن اۇ بدنلرین اۆستۆندە یووارلاندئم؛ اییلیکلر وە لذذتلر داغئلدئ گیتتی. سئقئنتئ وە اۆزۆنتۆلر بیریکتی قالدئ. اۇ قۇناق یرلرینین هر بیریندە بن بندیم. اؤلۆمۆمدن سۇنرا گلەجک قۇناقلاردا دا یینە بن بن اۇلاجاغئم. بو قۇناق یریندە یاعنی وۆجودتاکی حۆجرەلر ناسئل یئلدا ایکی کرە وۆجودتان آیرئلئیۇرسا بن دە اۇ شکیلدە ألبیسە دگیشتیریریم؛ یئرتئلمئش ساعیدی آتار، ینی ساعیدی گیەریم.”
“بن بو آندا، سکسن ساعیدین اؤزۆ اۇلاراق اۇرتایا چئقمئشئم” سؤزۆ اؤنملیدیر.
چۆنکۆ تەوراتا گؤرە آدمدن (ع) یاعقوبون (ع) اؤلۆمۆنە قادار 2413 سنە گچمیشتیر. یوسوف (ع) 110 یاشئندا، موسا (ع) دا 120 یاشئندا وفات أتمیشتی. یاعقوبتان عیسانئن (ع) دۇغومونا قادار دا تۇپلام 1600 سنە گچمیش اۇلسا یاقلاشئق 4000 یئل أدر. ساعید نورسی 1960’تا وفات أتتیگینە گؤرە تەوراتا گؤرە؛ ایلک اینساندان اۇنون اؤلۆمۆنە قادار 5960 سنە گچمیش اۇلور. بونو سکسنە بؤلۆنجە اۇنون گیردیگینی ایددیعا أتتیگی هر بدنین اۇرتالاما عؤمرۆ 75 یئل أدر.
بو سببلە “سکسنینجی بدن” سؤزۆ، دۆشۆنۆلەرک سؤیلنمیش بیر سؤزدۆر.
بو، رئەنکارناسیۇن اینانجئدئر.
ساعید نورسی أن تپەدە اۇلدوغونو، قئیامتە قادار دا أن تپەدە قالاجاغئنئ سؤیلۆیۇر. یاعنی گلمیش بۆیۆک نبیلر ایلە هر دەویردە گلن مۆرشید، مۆجددید، مهدی وە بکلنن عیسا اۇدور.
ریسالەیی نورلارئن قۇنو ایلە ایلگیلی ایفادەلری شؤیلەدیر:
“اۇل نوردان ایچین یونوسو حئفظ أیلەدی اۇل حوت،
اۇل نور ایلە قاهرەیلەدی هم قاومینی اۇل لوط.”
بو ساطئرلار شو شکیلدە سادەلشتیریلەبیلیر:
“اۇ نوردان دۇلایئ بالئق یونوسو (ع) قۇرودو.
لوط (ع) قاومینی اۇ نور ایلە یۇق أتتی.”
“(…) چۇق شاحصئ ولی، نور ایلە هم أتتی قاناعات،
چۇق شاحصئ دنی، نور ایلە هم بولدو کرامت!”
بو ایکی ساطئر شو شکیلدە سادەلشتیریلەبیلیر:
“چۇق سایئدا أولیا اۇ نور ایلە ایقناع اۇلدو.
چۇق سایئدا آلچاق اینسان، اۇ نور ایلە کرامتە أردی.”
“درحال آچئلئپ گؤکیۆزۆ هم پارلادئ اۇل نوردان گلن
ریسالتۆن-نور حاللاقئ راحیم أیلەدی ماحلوقونو مسرور.”
بو ساطئرلار شو شکیلدە سادەلشتیریلەبیلیر:
“درحال آچئلئپ گؤکیۆزۆ وە اۇ نوردان گلن ریسالەیی نور پارلادئ.
ایکرامئ بۇل یاراتئجئ بؤیلەجە یاراتئقلارئنئ موتلو أتتی.”
“اۇل تازە گۆنش، اۆلکەیە سرپتیکچە ائشئقلار،
حپ شاد اۇلاجاق، شەوق بولاجاق قالبی قئرئقلار.
(…) أی نورئ ریسالتتن گلن بیر بورهانئ قورئان!
أی سئررئ فورقاندان چئقان حۆججتی ایمان!”
سۇن ایکی ساطئر شو شکیلدە سادەلشتیریلەبیلیر:
“أی پەیغامبرلیک نوروندان گلن بیر قورئان دلیلی
أی آللاهئن سئررئندان چئقان ایمانئن دلیلی.”
“سندین بیزە ماطلوب، یینە سندین بیزە مەوعود،
سایەندە بوگۆن هرکس اۇلور زیندە وە مسعود.”
بو ایکی ساطئر شو شکیلدە سادەلشتیریلەبیلیر:
“ایستەدیگیمیز سن، بیزە سؤز وریلن دە سندین
هرکس سنین گؤلگەندە گۆچلۆ وە موتلو بوگۆن”
“هر آن سنی بکلەر وە سایئقلاردئ بو دۆنیا،
حاق کندینی گؤستردی، بوگۆن بیتتی اۇ رۆیا.
بین اۆچ یۆز سنەدیر تۇپراغا دؤنمۆش نیجە میلیار
مۆمین وە موواححید سنی گؤزلەردی حپ أی یار!
هر حپسی دە سندن یانا سؤیلەردی کلامئ
هر حپسی دە هر آن سانا أیلەردی سلامئ.
(…) واللاە، أزلدن بونو بن أیلەدیم أزبر:
ریسالتۆن-نوردور واللاە اۇ سۇن مۆجددیدی أکبر.”
سۇن ایکی ساطئر شو شکیلدە سادەلشتیریلەبیلیر:
“واللاهی أزلدن بری أزبریمدە اۇلان بودور
واللاهی أن بۆیۆک مۆجددید ریسالەیی نوردور.”
“عاففەت بنی أی عاففئ بۆیۆک لۆطفو بۆیۆک ریسالتۆن-نور!
بیر دم بیلە هم أیلەمە سندن بنی یا راببنا مهجور!”
بو ایکی ساطئر شو شکیلدە سادەلشتیریلەبیلیر:
“عاففەت بنی أی عاففئ بۆیۆک لۆطفو بۆیۆک نور ألچیسی!
أی راببیمیز! أیلەمە بنی بیر آن بیلە سندن ماحروم بیریسی.”
“نور عاشقئنا، حاق عاشقئنا، دۇست عاشقئنا أی نور!
نورونلا وە سئررئنلا بوگۆن قئل بیزی مسرور.”
-عاجیز، بیچارە طالبەنیز “حاسان فەیضی”
گ- أن بۆیۆک مۆرشید وە مۆجددید اۇلدوغو ایددیعاسئ
نورجولار ساعید نورسییی شؤیلە تانئتئرلار:
“بدیعۆززامان ساعید نورسی، هیجری اۇن دؤردۆنجۆ وە میلادی ییرمینجی عاصرئن مینارەسینی تپەسیندە دوروپ، چاغداشلارئ اۇلان مۆسلۆمانلارا وە اینسانلئغا باغئرئیۇر وە بو عاصرئن آرقاسئندا دیزیلمیش وە گلەجک سئرالارئندا صاف توتموش اۇلان گلەجک نسیل ایلە أن بۆیۆک مۆرشید وە أن بۆیۆک مۆجددید اۇلاراق قۇنوشویۇر.”
ه- مهدی اۇلدوغو ایددیعاسئ
ریسالەیی نورون بیر قئسئم اؤنملی شاگیردلری، ساعید نورسییە ائصرارلا شونو سۇرارلار:
– آحیر زاماندا، پەیغامبریمیزین عائیلەسیندن گلەجک اۇلان اۇ بۆیۆک مۆرشیدین سن اۇلدوغونو دۆشۆنۆیۇروز. آما سن بو قاناعاتیمیزی ائصرارلا قابول أتمییۇر، چکینییۇرسون. بو بیر چلیشکیدیر. چلیشکینین حاللینی ایستەریز.
ساعید نورسی بو سۇرویا شو جوابئ وریر:
– گلەجک مهدییی رسولۆن تمثیل أتتیگی قوتسال جماعاتین ماعنوی شاحصیەتینین اۆچ گؤرەوی واردئر. بونلار؛ ایمانئ قورتارماق، پەیغامبرین حالیفەسی عونوانئیلا ایسلامئن فارقلئ یؤنلرینی ایحیا أتمک وە زامانئن أتکیسییلە قورئان حۆکۆملریندە وە شریعات قانونلارئندا گؤرۆلن بیرچۇق دگیشیکلیک سببییلە اۇ ذات بو أن بۆیۆک گؤرەوی یاپمایا چالئشئر.
نور شاگیردلری بیرینجی گؤرەوی تام اۇلاراق ریسالەیی نوردا گؤردۆکلریندن، ایکینجی، اۆچۆنجۆ گؤرەولر بونا نیسبتلە ایکینجی، اۆچۆنجۆ درەجەدە اۇلدوغوندان، ریسالەیی نورون ماعنوی کیشیلیگینی (ساعید نورسییی) حاقلئ اۇلاراق بیر چشیت مهدی دییە آلغئلئیۇرلار.
… حاتتا بیر قئسئم أولیا، غایب ایلە ایلگیلی کرامتلریندە ریسالەیی نورون (نور ألچیسی ساعید نورسینین) تام اۇ آحیر زامانئن هیدایت أدیجیسی اۇلدوغو، اینجەلەمە وە یۇروملا، آنلاشئلئر دییۇرلار.
ایکی نۇقطادا قارئشئقلئق اۇلدوغوندان یۇروما ایحتیاج واردئر:
بیرینجیسی: … پەیغامبرین حالیفەسی اۇلما وە ایسلام بیرلیگی؛ حالقا، سیاستچیلرە وە اؤزللیکلە بو عاصئرداکی دۆشۆنجەلرە گؤرە بیرینجی گؤرەودن بین درەجە گنیش گؤرۆنۆیۇر. گرچی هر عاصئردا هیدایت أدیجی بیر نویع مهدی وە مۆجددید گلمیشتیر، آما هر بیری اۆچ گؤرەودن بیریسینی بیر یؤنۆیلە یاپتئغئ ایچین آحیر زامانئن بۆیۆک مهدیسی عونوانئنئ آلمامئشلاردئر.
ایکینجیسی: آحیر زامانئن اۇ بۆیۆک شاحصئنئن پەیغامبر عائیلەسیندن اۇلماسئدئر. آصلئندا بن حاضرتی عالینین ماعنوی أولادئ حۆکمۆندەییم. اۇندان حاقیقات درسینی آلدئم. موحاممدین (ع) عائیلەسی بیر ماعنادا حاقیقی نور شاگیردلرینی دە ایچینە آلدئغئندان، بن دە اۇ عائیلەدن سایئلابیلیریم.


text:
ولتاوا چایی
ولتاوا چایی (اینگیلیسجه: Vltava، فارسجا: ولتاوا، آلمانجا: Moldau (Fluss)، عربجه: فلتافا، روسجا: BлTaBa) چک جومهوریتی اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۴۳۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن ولتاوا چاییندان ثانییهده ۱۴۹٫۹ متر مکعب سۇ آخیر. و البه چایینا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ولتاوا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vltava»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
قیرقیزیستاندا جمهورباشقانلیغی سئچیمینین کسین اولمایان نتیجهلری آچیقلاندی
جمهورباشقانلیغی سئچیملری و رفراندومدا بیر میلیون ۳۳۹ مین ۶۳۸ سئچیجینین اوی وئردیگی بیلیریلدی
قیرقیزیستاندا جمهورباشقانلیغی سئچیملرینی کسین اولمایان نتیجهلره گؤره سسلرین یوزده ۷۹،۱۸ینی آلان اسکی باشباخان سادیر جاپاروو قازاندی.
مرکز سئچیم و رفراندوم کمیسیونو باشقانی نورژان شایلدابئکووا ۲۴۷۴ صاندیقدا ایشلرین تاماملاندیغینی و سسلرین یوزده ۹۶،۴۴ونون ساییلدیغینی سؤیلهدی .
۳ میلیون ۵۶۳ مین ۵۷۴ سئچیجی اولدوغونو ایفاده ائدن شایلدابئکووا، جمهورباشقانلیغی سئچیملری و رفراندومدا بیر میلیون ۳۳۹ مین ۶۳۸ سئچیجینین اوی وئردیگینی، بونون دا یوزده ۳۷،۵۹ اولدوغونو بیلدیردی.
شایلدابئکووا، قطعی اولمایان نتیجهلره گؤره سسلرین یوزده ۷۹،۱۸ینی آلان سادیر جاپارووون اؤنده اولدوغونو بیلدیردی.
شایلدابئکووا، ، اؤلکهنین یؤنتیمینی معین ائتمک اوچون ائش زامانلی ائدیلن رفراندومدا دا سئچیجیلرین یوزده ۳۴،۲۹ونون رای وئردیکلرینی و اونلاردان ۸۱.۲سینین "دؤولت باشقانلیغینا" سس وئردیکلرینی بیلدیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
قازاقیستان: گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو ساواشا قاتیلمایاجاق
"روسیا-اوکراینا اختیلاف بؤلگهسینده کوللکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتونون ایشتیراکی مسئلهسی گوندمده دئییل"
دونیا کؤچری اویونلاری باشا چاتدی
قاپانیش مراسیمینده دانیشان گنجلر و ایدمان باخانی محمد محرم قصاباوغلو، اویونلارین تۆرک دونیاسی آراسیندا ایلیشکیلری گوجلندیردیگینه دقت چکدی
آذربایجان و ارمنیستان خاریجی ایشلر باخانلاری گؤروشدو
پاشینیان، گؤروشمهده آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا باریش آنلاشماسی لایحهسینین حاضیرلاناجاغینی ادعا ائتمیشدی


text:
واترقیت روسوالیغی
واترقیت روسواچیلیغی (اینگیلیس دیلی:Watergate scandal) آمریکادا بیر سیاست پیسلشماغی دیر. ریچارد نیکسون بو جریاندا جومهور باشکانلیقدان دالی چکیلماغا مجبور اولدو. ۱۹۷۲-۱۹۷۵ ده واشینقتون شهرینده واترقیت آدلی بیر هوتلده اوز وئرن حادیثهلر روسواچیلیغا چکدی.
اولاریشلاردَییشدیر
اف. بی . آی افسرلری واترقیت هوتلینده اولان دموکرات پارتیسینین مرکزینده جاسوسلوق میکروفونلاری یئرلی ائتدیلر و بعضی سندلر و مدرکلری اوغورلادیلار.سونرادا هوتل ماموری بیر نوار تاپدی و افسرلرین ایشلری روسوا اولدو. واشینقتون پوست باب وودوارد و کارل برنستین قلمی ایله بو روسواچیلیغی پایلاشدیردی و سونرا بللی اولدو بو ایشلر چوخلو یئرلرده اوز وئریب و جمهوری پارتیسی دموکرات پارتیسینی مغلوب ائتماقدا چوخلو جاسوسلوق ائدیب و مدرکلر قؤشوبدور.


text:
سونگو ایله قلم بیرلشنده
صابر نبیاوغلو
جنوبی آذربایجاندا یارانمیش ادبی نمونهلرله تانیش اولدوقدا چوخ رنگارنگ و بنزرسیز بیر پوئتیک عالمله قارشیلاشیریق. بوعالمین ان عمده خصوصیتلری سیراسیندا ایکی نظر داها چوخ جلب ائدیر. بونلاردان بیری اوندان عبارتدیر کی شاه رئژیمینین هر جور تعقیب, یاساق و قاداغالارینا باخمایاراق شاعرلر سوسمامیش و اونلارین دوغما آنا دیلینده یازیب, یاراتماق عزملری بوتون هده –قورخولارا اوستون گلمیشدیر. دیگر جهت ایسه سؤز صنعتی اوستالارینین شعری دوشمنه قارشی موباریزهده سؤزون اصیل معناسیندا چوخ معتبر بیر دؤیوش سیلاحینا چئویرمک سعیلریدیر.
دئدیگیمیز هر ایکی خصوصیت قورخماز موباریز, اودلو وطن پرور, قدرتلی شاعر”علیرضا نابدل”ین (اوختای) یارادیجیلیغیندا آیدین شکیلده گؤرمک اولور.
علیرضا نابدل پئشه اعتباری ایله معللیم اولموشدور. او عالی مکتبین حقوق فاکولتهسینی بیتیردیکدن سونرا خوی شهرینده معللیملیگه باشلامیشدر. لاکین هم آلدیغی تحصیل, هم ده بیر معللیم کیمی هر گون شاهیدی اولدوغو, گؤروب موشاهیده ائتدیگی رئال حیات منظرهلری اونو بئله بیر قناعته گتیریب چیخارمیشدی کی, یوخ حیات بئله دوام ائده بیلمز. بیر قدر ده اونون ادبی منطیقینه اویغون دئسک حیات بئله دوام ائتمهمهلیدیر. خالق شاهلیق دئییلن رذالتلی رئژیمین اسارتیندن, اؤلکه خارجی امپریالیستلرین تاپداق و سویقونوندان, زحمت آداملاری ایستثمار دونیاسینین بویوندوروغوندان, کؤرپه بالالار محرومیتلرین پنجهسیندن خیلاص اولمالیدیر. اونون میللی تحقیر و میللی ظولم زنجیری پارچالانمالی, آنالارین لای –لای چالدیقلاری و نور بالالارینا بایاتی دئدیکلری دیل, شاهلیغین تعقیبیندن وشووینیزمین لووغا حقارتیندن همیشهلیک آزاد اولمالیدیر.
خالقین بو موباریز و قورخماز اوغلو محض بئله بیر آیدین و ایشیقلی نییتلره شاهلیق دئییلن منحوس رئژیم و اونون آغ ائودن اولان هاوادارلاری, ساواکدان اولان جاناوارلاری علیهینه دؤیوشلره آتیلدی.
علیرضا بیر حقیقتی چوخ واختیندا و دوزگون درک ائتمیشدی: قوشولدوغو تاریخی ووروش جبههلرینده سونگو ایله سؤزون قدرتی بیرلشمهلی, چوخ شاخهلی موباریزهنین طلب ائتدیگی تقدیره بو سینانمیش سیلاحلارین هر ایکیسیندن عینی مهارتله ایستفاده اولونمالیدیر. او دوشوندویو کیمیده حرکت ائتدی. بئله بیر ادعا هئچ ده موبالیغه اولماز کی او سؤزون, شعرین گوجوندن اؤز ایدهآلی اوچون ایستفاده ائتمکده تاریخی نمونه گؤسترمیشدیر.
علیرضا نابدل اؤلکهده حؤکم سورن قارانلیقلار سلطنتینده پارلاق ایشیق ساچان و تئز ده سؤندورولن بیر ضیا ایدی. اونون هم معنالی حیاتینی, هم ده موباریزلیک و وطنپرورلیک احتراصلاری ایله شعلهنن ادبی یارادیجیلیغینی چوخ تئز چوخ غددارجاسینا خفهلهدیلر. دوشمنلر هم اونون اودلو سیلاحیندان هم ده خمیرهسی بیر پارچا آتشدن یوغرولموش شعرلریندن برک قورخوردولار. چونکی بو مصراعلارین آلیشدیردیغی تونقال ایشیغیندا موجود جمعیتین عیبهجرلیکلری چوخ اآدین و قاباریق جیزگیلرله گؤرونوردو. او اؤز دؤیوش و موباریزه دوستلاری ایله قاتیللر علیهینه اؤلوم شربتی ایچن زامان شرفلی عؤمرونون اوچونجو اون ایللییینه یئنیجه قدم قویموشدو. فقط یاغیلارین محو ائتمهیه گوجلری چاتمایان باشلیجا اولاراق ایکی شئی اولدو. ظولمت سلطنتینده بیر ایشیق ضیاسی کیمی پارلایان بو موباریز حاققیندا خوش خاطرهلر, بیرده البتده یادیگار قویوب گئتدیگی اودلو مصراعلار.
چوخ سیمبولیک بیر حالدیر کی اوختایین ایدیا و سنگر دوستلاری طرفیندن توپلانیب نشر ائدیلن شعر کیتابینا محض ایشیق آدی وئریلیمیشدیر. بو اونون قورونوب ساخلانیلمیش اثرلرینین توپلوسودور. آذربایجان و فارس دیللرینده یازدیغی کوللی مقداردا اثرلری هابئله دیگر دیللردن ترجمهلرینین بؤیوک بیر حصهسی شاهین ساواک دستگاهی طرفیندن محو ائدیلمیشدیر.
اوختای هر شئیدن اوول ایشیقلی ایدیاللار شاعری ایدی. اونون میصراعلارینین اتینی, قانینی جانینی اینسانلارا اغ گونلر, قانسیز- قاداسیز دؤورانا چاغیریش تشکیل ائدیر. فقط اونون ایدراک دونیاسیندا بو چاغیریشا تکجه طرفدار چیخماق مقبول سسلنمیر, اصیل هنر خالق و وطنله علاقهدار اولان ایدیاللارین حقیقته جئوریلمهسی اوچون عصیرین موباریز قووهلری سیراسینا قوشولماقدیر.
بو جهتدن اوختایین ایشیق آدلی شعری اولدوقجا توتوملودور. شاعر بو اثرینده جمعییتده اؤزلرینه مخصوص ثیقلت و جیزگییه مالیک اولان بیر سیرا پئشه صاحیبلرینه موراجعت ائدیر. بس اونون اؤز موصاحیبلرینه دئدیگی ندن عبارتدیر ؟
شاعر قارا تئللی کیبریت دوزلدنه دئییر کی قارانلیقدا دامجی –دامجی تر تؤکن فهله قارداشیم “اود یوردونون قیزیلجا داغلاریندان ” ائله کیبریت دوزلت کی ظولمتین کؤکونو یاندیریب یاخسین. سن ده ساری تئللی زنجانلی اوستا, آغ پولاددان پولاد تکی سوموکدن ائله کسکین پیچاقلار یون کی ییرتا بیلسین ظولمون چیرکین اورهیین.
شاعرین موراجعت ائتدیگی پئشه صاحیبلری سیراسیندا اؤز همکاری اولان معللیم ده واردیر. اوختایین معللیم موراجعتینده خصوصی بیر صمیمییت قایغی و دوغمالیق دویولور. بو سطیرلر آرخاسیندان جمعییتده معللیمین توتدوغو مسئول و علوی مووقع خصوصی بیر عظمتله بویلانیر.
امان- امان اوزاق کندده اوبادا
اوجا بویلو خورما تئللی معللیم
ایشیقلیق آچ قارانلیق کیلاسلارا
ایشیقلیق آج کیلاسلاردا توپلانان
آی-اولدوزسیز او کیچیک دونیالارا.
اوختای بیر وطنپرور و بیر شاعر کیمی قیسا عؤمرونده چوخ آغیر گونلر, دقیقهلر کئچیرمهلی اولموشدور. او عؤمرونون بؤیوک بیر حصهسینی ساواک جللادلارینین حبسخانا و گیزلی دوشرگهلرینده کئچیرمیشدیر. لاکین بو جهننم عذابلی دوشرگهلرین ان دهشتلی ایشکنجه اوصوللاری بئله اونون ایرادهسینی سارسیدا بیلمهمیشدیر.
حیران قالیناجاق جهت بیرده اودور کی امریکا, ایسراییل خفییه ایدارهلرینده کشف ائدیلیب, ایران حبس دوشرگهلرینده تطبیق ائدیلن رنگارنگ جزا اوصوللاری بو موباریزین ایرادهسینی بیر قدرده مؤحکملندیرمیش؛ اونون میصراعلارینا یئنی گومراهلیق و موباریزلیک احوال – روحیهسی آشیلامیشدیر. کیم بیلیر بو سطیرلر بلکه ده شاعر نووبتی “سورغو –سوالدان”, ایشکنجه اوتاغیندان قاییتدیقدان سونرا یازیلمیشدیر.
من تابوت دئییلم
ایچریم ده کی منده میخلانان دیریدیر
ایچیمده هر لحظه مین اورک دیریلیر
هانکی تورپاغا قویلایا بیلهجکسینیز منی ؟
بو یولسیز کوچهنین بئلینده گئدهرک
هانکی تورپاغا قویلایا بیلرسیز
هانکی تورپاغا –
قویلایا بیلهجکسیز منی؟
اوختایین پوئتیک دونیاسینین باشقا بیر حقیقت حاققیندا دا قناعتی چوخ قطعی و پرینسیپالدیر. ضعیف ارادهلی سؤنوک روحلو مطیع طبیعتلی اینسانجیقلار آزادلیق دئییلن اودلار, آلوولار, ائنیش و یوخوشلارلا دولو یولون یولجولاری اولا بیلمزلر.
سازاق
بیزی گوزلهییر
سویوق اللر ایله آچا بیلمهریک
گلهجک گونلرین قیزیل قاپیسین
سویوق اللر ایله چالا بیلمهریک
گونلرین سازیندا ظفر ماهنیسین
علیرضانین قلمینه منسوب اولان اثرلرده سون درهجه کؤورهک, صمیمی, حساس بیر قلبین عکس صداسینی دویماق هئچ ده چتین دئییل. بو ایکی خصوصییت ان چوخ ایکی حالدا داها قاباریق و کؤورهکدیر. بو جهتدن اونون “یاغدی یاغیشلار”, “من کیچیک بیر چردهک ایدیم”, “یاشیل”اثرلری چوخ خاراکتریکدیر. بو قبیلدن اولان اثرلرینده او هم شعرین مرکزینده قویولمیش ایدهیانین آیدین, بدیعی حللینده چالیشمیش, همده شعرین آخیجیلیغینا, فورما گؤزللیگینه خصوصی قایغی گؤسترمیشدیر.
او یانا قاچدیم سیخدیلار
بویانا قاچدیم ییخدیلار
من یادلارا قاتیلدیم
باغبانلارا ساتیلدیم
باغبان ییغدی بوخچایا
آپاردی گوی باغچایا
شاعرین میصراعلاری دوستلوق, قارداشلیق ماهنیلاری اؤتنده, سئون اورهیین چیرپینتیلارینین ایفادهچیلرینه چئوریلدیکده ده, مسئلهنین صنعتکارلیق طرفینه قایغینی اون پلانا چکیر. بورادا باهادیر هنر, قورتولوش نییتلی علیرضا کؤکسو سئوگی و محببت حیسلری ایله جوشوب داشان شاعر اوختایلا قووشور.
بعضن قانلی دؤیوشلردن, آغیر ایشگنجهلردن فورصت تاپدیقدا آرزوسو بختور اوشاقلیق و گنجلیک چاغلارینین قایغیسیز دونیاسیندا یئلکن آچدیقدا شاعر اوختای دؤیوشچو علیرضانین ان صمیمی و معتبر بلدچیسینه چئوریلیر.
اوختایین بلکه ده اوتوماتینین قونداغی اوستونده باخیشلاردان اوزاق بیر طبیعت گوشهسینده واختی ایله سئوگیلیسی ایله ویدالاشدیغی, خان چینارین آلتیندا قوشدوغو ماهنیلارین باش قهرمانی سئوه-سئوه یاد ائتدیگی ساراسیدیر. کیم بیلیر بلکه ده واختی ایله سارا آدلی بیر آفتین سوزگون باخیشلاری اونون تلاطملو کؤکسونده بیر محببت اوجاغی چاتمیشدیر. کیم بیلیر؟ بیرجه بوراسی آیدیندیر کی سارانین هیجری اونا چوخ آغیردیر. بو هیجران او قدر ثیقلتلی و دؤزولمز دیر کی حتتا شاهلار شاهنشاهلار قارشیسیندا بوکولمهین دیزلری بئله سارسیدیر.
نولاردی سن قویایدین کی
داملا –داملا ارییهیدیم سو اولایدیم
دؤشونده کی قیزیل گولو ایسلادایدیم
گؤزله سارا
سنی تاری
گئده –گئده دالا باخما
گؤز یاشیمی گؤرمه باری
علیرضا نابدل چوخ سئودیگی حیاتلا چوخ تئز ویدالاشمالی اولدو. فقط دؤورون, زامانین حؤکمو, ایرادهسی داها گوجلودور. اونون گنج حیاتینا قییانلار حاققیندا ان غددار رفتارا یول وئرهنلری زامان چوخدان تاریخین زیبیللیکلرینه آتمیشدیر. علیرضا نابدل کیمی یاشاییب, اوختای کیمی یازیب یاراتمیش وطنداش –شاعر خالقین آزادلیق حرکاتینین چوخ عصیرلیک سالنامهسینه یازدیغی قهرمانلیق داستانلاری ایله کؤکسوندن پروازلانیب اوچان قانادلی میصراعلاری ایله اؤزونه ابدی, هئچ بیر زامان سولمایاجاق بیر حیات قازانمیشدیر.
آذربایجانین موقتدیر خالق شاعری بالاش آذراوغلو نه قدر ده گؤزل دئمیشدیر:
اخی هامییا قیسمت اولمور
عؤمرونه هشتاد نه یوز اولا
ان چوخو اوتوز اولا
آنجاق عومور اولا
عومور….


text:
کوراوغلو دستانلار آذربایجانین زنگین ائپیک اثرلریندن ساییلیر. بو قوللار اوچون بوگونه قدر یوزلر واریانت سؤیله نیب و اونلارجا کتاب یازیلیب.
کوراوغلو حماسه سی آذربایجان تاریخی و کولتوروندن باش قووزایان بیر داستانلار مجموعه سی دیر و ایندییه قدر آشیقلاریمیز اونو دیری ساخلامیش و فولکلور گنجینه میزه آرتیرمیشلار. کوراوغلو دستانی فیلمه چکیلیب، رومانلار یازیلیب، اوپرالار ایشله نیلیب و یوزلرجه ماهنی قونوسو اولموشدور.
بو دؤنه تبریز صنعتکارلاری بیر اویون کیمی تئاتر صحنه سینده جانلاندیرماغا چالیشیرلار. بو نمایشده ۱۴۰ کیشی رول اوینایاجاق. شوبهه یوخدور کی ادبیات و اینجه صنت دونیامیزه ده یرلی بیر پای اولاجاق.
بو تئاتری گؤرمک بوتون آذربایجانایلاری ذووقا گتیره جکدیر.
ایندی دن صنعتکارلاریمیزا اللرینیز آغریماسین دئییب، باشاریلار دیله ییریک.


text:
جان فان لون
جان فان لون (اینگیلیسجه: John van Loen) (دوْغوم:۴ فوریهٔ ۱۹۶۵ (۵۷ یاش) Utrecht) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هولند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جان فان لون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۵-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فاینورد کولوبونون اویونچولاری
- آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری
- اوترخت کولوبونون اویونچولاری
- رودا جیسی کرکراد کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- اندرلشت کولوبونون اویونچولاری
- اپوئل کولوبونون اویونچولاری
- سانفریس هیروشیما کولوبونون اویونچولاری


text:
آذربایجان ادبیات تاریخینین صحیفه لری نه قدر گئنیش و زنگین اولورسا ، بیر اوقدر ده سن دئنه هله آدی ایتیب باتمیش شاعیریمیز وار کی تاسف له آدلاری ایله اثرلری ادبیات تاریخیمیزه داخیل ائدیلمه میشلر . سئوینج له دئمه لی ییک کی بونلارین بیرسیراسی نین اثرلری بو گون عمومی یا خود شخصی آرشیولرده قورونسالاردا ، مع الاسف بیرسیرالارینین شعرلری ایله باشقا اثرلری آرادان گئدیب یا همان ایتیب – باتمیش یادا بیر سیرا موقع لر ایتیریلیب – باتیریلمیشلار !
تبریزلی کشوری دیلمقانی ، تبریزلی عمادالدین نسیمی ، حکیم فضولی ، قوشچو اوغلو ، ماراغالی عبدالقادر ، حقیقی قاراقویونلو ، تبریزلی غریبی ، حسن اوغلو ، شاه اسماعیل خطائی ، تبریزلی صائب ، تبریزلی میرزه محسن تاثیر ، همتی انگورانی و اونلار بو سیرادا اونجول باشقا شاعیرلریمیزین شعرلرینه باخاندا گوروروک کی ، بونلارین شعرلری او قدر یئتیشمیش هابئله بیشمیشلر کی بونلارین گلیشمه سینه یوز ایللر گرک . اما تاسف له دئدییمیز کیمی سگیز – دوققوز یوز ایل بوندان اوّل آذربایجانیمیزدا کلاسیک اثرلری الده ائتمک بو گون داها دوغروسو بیر معجزه یه اوخشار !
تبریزلی برقی کیم دیر ؟
هجری اونوچونجو قرنین بیرینجی یاریسیندا یاشایان شاعیرلردن اولموشدور . بیر مدت زنگاندا قالیب دارا تخلّص لو فتحعلی شاهین اوغلو میرزه عبدالله ین مجلسینه یول تاپیر . اونون سفارشی و تاپیشیریغی اساسدا عائله قوروب ، ائوله نیر .بیرینجی دونه میرزه محمود قاجار اوز توپلادیغی آنتولوژوسوندا برقی دن ذکر ائدیب سونرا تکرار باشقا کیتابلار او یازی نی کپی ائتمیشلر .میرزه محمود قاجار اوز تذکره سین هجری ۱۲۴۰ ینجی ایل یازمیشدیر .« مصطبه خراب » تذکره سی ده اونو خویلو بیلیب یازیر « نامش عبدالله از خوی آذربایجان . طبعکی دارد » داها سونرا دورد بیت فارسحا شعرلریندن ذکر ائدیر . تاسف له الده اولان قایناقلاردا اونون تورکجه میراثیندان هیچ بیر سوز – صحبت گئتمه میشدیر . ۲۵۰۰ بیت حدودوندا شعری اولان برقی نین تورکجه پوئزیاسی حاقدا سئوینج له دئییریک کی بیرینجی دونه اولاراق بورادا کیچیک بیلگی لری تقدیم ائدیب بو نیسگیللی شاعیر حاقدا مکمّل بیر یازی یازماغی عمر شرطی ایله گله جه یه ساخلایریق .
غزل
زولف آراسیندا مه روخسار جانان ایستیرم
سن خیال خام گور کفر ایچره ایمان ایستیرم
ای صبا وار اختیارون قیل پریشان زولفونو
کیم گول مجموعه سین سندن پریشان ایستیرم
هجر آرا یانماقلیغیم چون خواهش جانان دور
اول سبب دن دور کی دایم داغ هجران ایستیرم
ای بلای عشق قیلما ترک جانان ایسته چون
تا کی وار جانیم سنی جانیمدا مهمان ایستیرم
کونلومو اینجیتمه شهزاده سن ملاح دور
جانیمی اولونجه دن مدحینده قوربان ایستیرم .
غزل
رخ ائیله مز اسیر غمه دلستانیمیز
بیداد آتشینده مگر یاندی جانیمیز
بحث و جهان و دلبریدن یاندی جانیمیز
بو بختیمیز بو دلبریمیز بو جهانیمیز
جولانه گلدی برق شرر بار آسمان
گولزار ایچینده یاندی بیزیم آشیانیمیز
ترک ائتدی خلق لیلی و مجنون حکایتین
گلدی آرایا تا کی بیزیم داستانیمیز
گل ای کونول وئرک بو گونده ناله ناله یه
ایلشدی محمل ایچره مه کاروانیمیز
گویدن آیری تابدی بیزه جور چرخ
خوش آن زمان که داروی دارلایانیمیز
اشک آتشینده تا کی اولاجاغیق کاباب
اغیار ایله گزمه نا مهربانیمیز
اول زولف تابداره ائدر شانه شوخ چشم
تاب ائیله سون نه نوع دل ناتوانیمیز
عشاق بخت قاره دئدیم کیم دور ایلین
وئردی جواب طره ی عنبر فشانیمیز
ای باغبان فغان کی چیخار بوستاندن
اغیار دامنینده گول گولستانیمیز
بیر دلبرین غمیندن کی عالمده طاق دور
سیل سرشک دن یوخولوب خانه باغیمیز
اشعار دل نشین و کلام متین ایله سن
توتدو جهانی برقی آتش فشانیمیز .
غزل
سنه ای گول کونول ایمیش گرفتار
نئجه کیم لیلی یه مجنون گرفتار
هلالی قاشلارین بیر آفت جان
حرامی گوزلرین ]چون [ ترک خونخوار
برین شوقون قیلار جانیم ستم دن
چکر بولبول قفسده ذوق گولزار
کمند گردن جانیم اولوبدور
شکنج زولفون ای شوخ جفا کار
کنش تک عالم عشقینده پاکم
چکیرسن سن اوزون ای ماه روخسار
سنه قوربان جهان مولکونده بس دور
وصالیندان یئنه بیر ذوق دیدار .
قایناقلار ، ایضاحلار :
بیر نسخه برقی نین الیازما دیوانیندان بوگون تهراندا مجلس کیتابخاناسیندا بو مشخصات لا قورونماقدادیر کیتابین ثبت نومره سی۸۶۵۰۸ ، فهرست نومره سی ۱۳۴۷۵ ، قفسه نومره سی ایسه بئله دیر ۱۳۴۷۵ . بو نسخه نین ایلک صحیفه سینده قیرمیز قلم له « برقی تبریزی » قئید اولونموشدور . علی الظاهر کیتاب « باقر ترقی » آدلی بیریسینین ایدی کی یا ساتیلیب یادا اهداء اولونموشدور . مجلسده کیتابین مشخصاتین یازان «دیوان برقی خوئی » ذکر ائتسه ده آنجاق الیازمانین بیرینجی صحیفه سینده « دیوان غزلیات میرزا برقی تبریزی رحمة الله علیه » سوزو داها ماراق دوغورور . ۱۹۴ صحیفه دن عیبارت اولان تورکجه – فارسجا بو دیوانین خطی ده اوزلویونده گوزل دیر . همین الیازما زنگاندا یازییا آلینیب ، سون صحیفه سینده ایسه بو عیبارت لری گورمک مومکون دور : « حسب الفرموده عالیجاه رفیع جایگاه صاحبی قبله و امید گاهی ام عبداله خان زید عمره غره در دارلسعاده زنجان قلمی شد . کتبه محمّد تقی ابن مرحوم شیخ محمد بحرینی فی شهر جمادی الاولی فی شهور سنه ۱۲۵۷ » کیتابین خطی اوخوناقلی و گوزل دیر . تام خط لر مشکی قلم له یازیلیب گاهدان ایضاحلاری قیرمیزلا قئید اولونموشلار .
بررسی هنر شاعری میرزا عبدالله متخلص به برقی خویی در دیوان اشعارش – دکتر جلیل تجلیل ،فصل نامه تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد ، شماره ۳۱ ، پائیز ۹۰ ( گویا دوقتور جلیل تجلیل – ین پایان نامه سی ائله برقی نین دیوانینین تصحیحی دیر کی مع الاسف نشر اولونمامیشدیر .)
تاریخ خوی – دکتر محمّد امین ریاحی ، صص ۲۱۰-۲۱۶ ، ایکینجی چاپ ۱۳۷۸ ، تهران طرح نو نشری
فرهنگ نام آوران خوی / بهروز نصیری ، زهرا عاشر زاده / بیرینجی چاپ ۱۳۸۲ ، نشر قراقوش – خوی
سخنوران آذربایجان ، عزیز دولت آبادی ، جلد دوّم ، ایکینجی چاپ ۱۳۷۷ ، تبریز ، ستوده صص۷۹۴-۷۹۸
دانشمندان آذربایجان ، محمّد علی خان تربیت ، یئنی دن چاپ ائدن : غلامرضا طباطبائی مجد ، تبریز نشر اختر ۱۳۹۱
مصطبه خراب ، تالیف : احمد قاجار مشهور به هلاکو و متخلّص به خراب . به کوشش دکتر ع . خیّامپور . تبریز ۱۳۴۴ . کتابفروشی معرفت و کتابفروشی تهران – تبریز


text:
آبانماق
- مشخصات
- مجموعه: سؤزلوک
- منتشر شده در دوشنبه, 31 تیر 1392 19:19
- تعداد بازدید: 2098
آبانماق a:banmak. 1. بیرینینگ یا-دا بیر زادیٛنگ اۆستۆنه گؤورأنگی اِگمِک، اِگیلمِک، بیرینه یا-دا بیر زادا یاقیٛن دوُرماق. نَظَر گۆررۆنگدِشینینگ اۆستۆنه آبانیار ("کوْلخوْز گۆنلِری"). اؤزی هِم یِله قاپدالیٛندان اۆستۆنه آبانیٛپ، اوْدوُنیٛنیٛ اِزمِزلیگه چالیٛشیان اِکن (میٛرالیٛ). 2. قوْرقیٛ سالماق، حوْوپ سالماق. اوْل اؤز اۆستۆنه حوْوپوُنگ آبانیاندیٛغیٛنیٛ بیلیأردی. (م. گوْرکی، اِنه). باباخان آرچیٛن، حالنظر بای یالیٛلار قامچیٛلاریٛنیٛ چوْممالدیٛپ، اۆستۆنگیزه آبانیٛپ دوُرمازلار (ب. کِربابا، آیغیٛتلیٛ أدیم).


text:
واسیلی رادلوف
واسیلی واسیلیئویچ رادلوف و یا ویلهئلم رادلوف، (روس دیلینده: Bacилий BacилbeBич PaдлoB؛ آلمانجا: Wilhelm Radloff؛ 17 ژانویه 1837 - 12 مای 1918،) آلمان اصیللی روس دوغو بیلیمجی و تورکولوگ. اورخون کیتابهلری چؤزولمهسینده اؤنملی نقشی اوْلموشدور. تورکولوژی بیلیمینین اؤنجو آدلاریندان بیری اولاراق قبول ائدیلیر.
رادلوفف، تورک دونیاسینی موختلیف یؤنلری ایله آراشدیران، اونلاری گون ایشیغینا چیخاریب تورکولوگییا تاریخینده یئنی بیر دؤور آچان و 81 ایللیک اوزون عؤمرونون 60 ایلینی بۇ ایشه حصر ائتمیش آلمان اصیللی بیر روس تورکولوقودور.[۱][۲]
تورکولوژی[دَییشدیر]
اورتا آسیا و سیبیریانین آز تانینمیش دیللرینی اؤزونه ایش ساحه سی اولاراق سئچمیش، تورکجه ایله بیرلیکده، موغولجا مانچوجا و چینجه نیده آراشدیرمیشدیر. آراشدیرما آپارماق مقصدیله روسیایا گئتمگی دوشونن رادلوف، دیلینی ده اؤیرنمیشدیر. 1859دا سیبیره گئتمیش و اورادا 12 ایل قالیبدیر.
رادلوف، تورکولوگییا بیلیمینین اؤنجوسو ساییلیر. 81 ایللیک عؤمرونون 60 ایلینی ایستهدیگی تورکولوگییا علمی ایله علاقه دار اولاراق، "من، حیاتیم بویو یئنی بیر علمین، تورکولوگییانین قورولوشو و گلیشمهسینی یاشادیم و گوجومون یئتدیگی قدر بو علمین ایرهلیلهمهسینه خیدمت ائتدیم. بو سببدن منیم ایشلریم، باشقالارینین دا یاردیمینی طلب ائدن بو ائلم بوداغینین باشا چاتدیریلماسی و تورکولوگییانین داوام ائتمهسی اۆچون بیر قورولوش داشی اولماقدان باشقا بیر شئی ایفاده ائتمز". دئمیشتیر[۳]
1866-جی ایلده نشر ائتدیردیگی ایلک اثرینین اؤن سؤزونده تۆرکجه اۆچون، یئر اوزوندهکی هئچ بیر دیل عاییلهسی تورکجه قدر گئنیش ساحه لره یاییلمیش دئییل. آفریقانین شیمال-شرق بؤلگهسیندن تورکیهیه و روسیهنین جنوب-شرقیندن سیبیرین جنوبونا و گوبی چؤلونون ایچریلرینه قدر تورکدیللی قووملار یاشاییر. اونلارین بؤیوک بیر قیسمی ایسلامی قبول ائتدیکدن سونرا دیگر میلتلرین و خوصوصن دین قارداشی اولان عرب و فارسلارین تاثیری آلتیندا قالمیشلار. بو تاثیری خوصوصیله ادبی اثرلرده گؤرمک مومکوندور. اونلار، یالنیز دیللرینه اویغون گلمهیهن عرب یازیسینی آلماقلا قالمامیش، یازی دیللریندن مینلرله کلمه ده آلاراق ائله بیر یازی دیلی مئیدانا گتیرمیشلر کی، بو، اوزرینده رنگارنگ هر جور یاماقلار اولان بیر پالتارا بنزتمک اولار. بو یازی دیلی، طبیعی اولاراق، تورک خالقی اۆچون آنلاشیلماز بیر حالقادان عیبارت اولوب، خالقین مدنی سویییهسینی یوکسلتمک عوضینه، خالق مدنیتینین تزه گؤیرتی ایله قیدالانا اۆچون اؤزونو کؤرهلتمئکدهیدی.[۳] شکلینده دیرلندیرمهسی وار.
حیاتی و چالیشمالاری[دَییشدیر]
حقیقی آدی ایله فریدریخ ویلهئلم رادلوفف، عسگر بیر آتانین اوغلو اولاراق 1837-جی ایلده بئرلین شهرینده آنادان اوْلوب. آوروپانین اینقیلابلارلا چالخالانان 1848-جی ایللرده تحصیل آلدیغی دؤورده کلاسسیک دیللر، روما و قدیم یونان ادبیاتلاری، کلاسسیک و موعاصیر آلمان ادبیاتی مؤوضوعلاریندا آلدیغی یاخشی تحصیل فیلولوگییایا ماراغینی آرتیریب.
رادلوف، مکتب تحصیلینین آردیندان 1854-جی ایلده بئرلین اونیوئرسیتئتینه گیردی. اوللر ایلاهیات تحصیلی آلیب. داها سوْنرا فیلوسوف ایوهانن فریدریخ هئربارتین فلسفه تعلیمیندن تاثیرلنهرک بۇ ساحه یه قایدی.[۴]
بئرلین اونیوئرسیتهسینده تحصیل آلدیغی ایللرد، موقاییسهلی دیلچیلیگین بانیلریندن فرانز بوپپ، دؤورون موهوم دیلچیلری؛ میشئل جولس آلفرئد برئال، فریدریخ آدولف ترئندئلئنبورگ و هئیمان ستئینتهال بۇ اونیوئرسیتئتده چالیشیردیلار. اونیوئرسیتئتدهکی دیلچی مؤوضوسونداکی اینتئنسیو ایشلر و خاراکتئرلی موعلیملری، رادلوفون بۇ ساحه یه یؤنلمهسینده بؤیوک رول اوینامیشدیر. رادلوف، بئرلین اونیوئرسیتئتیندهکی تحصیلی باشقا حاللا اونیوئرسیتئتینده ایکی دؤور، سس پولیتولوق آوگوست قلبینه موقاییسهلی دیلچیلیک درسلرینه ده کاتیلدی.[۳]
"موغول و تاتارلارین کؤکلری" (1845)، "قیرغیز حقیقتی اوزرینده" (1865)، "اویغور شوبههلی اوزرینه" (1874-1875) کیمی اثرلری ایله دؤورون ائلم دونیاسیندا اؤزونه موهوم یئر توتموش اوْلان موعلیمی، شرق عالیمی "ویلهئلم شوت" تاثیری ایله شرق علمی اؤزونه چالیشما آلانی اولاراق سئچدی. رادلوف، تۆرکجه ایله بیرلیکده مونقول، مانجور و چین دیللرینی اؤیرندیگی کیمی، عبری، عرب و فارس دیلی درسلرینه ده داوام ائدیب. خوصوصیله مانجور تونگوز دیللری اوزرینده دایاناراق گلهجک آراشدیرمالارینی دا بۇ مسله اوزرینه یؤنلتمگی دوشونوردو.
ژئنا اونیوئرسیتئتینه تقدیم ائتدیگی "Über den Einfluss der Religion auf die Nationalitäten und Sprachen Hochasiens" آدلی دیسسئرتاسییا 20 مای 1858 تاریخینده فلسفه دوکتورو اوْلدو. همین ایل پاولینئ-آوگوستئ فروم ایله نیشانلاندی.[۴]
اورال-آلتای دیللری ساحه سیندهکی ایشلری و بئرلینده یارادیلان "روسیهنین علمی آراشدیرمالاری آرشیوینه" وئردیگی بؤیوک تؤهفهلر سایهسینده روسیه ایله یاخشی موناسیبتلری اوْلان موعلیمی شوتون تؤوصییه مکتوبو ایله شرق ائلم ساحه سیندهکی ایشلرینی داوام ائتدیرمک اۆچون 1858-جی ایلده او زامانکی روسیهنین باشکندی اوْلان سانکت پئتئربورگا گئتدی.
1854-جی ایلده پئتئربورقدا آچیلمیش اوْلان "ووستوچنیی فاکولتئتده" (شرق فاکولتهسی) کاظم بگ، طنتاوی، ای.ن. بئرئزین، د.آ. چولسون، و.پ واسیلیئو و پاپوو کیمی تانینمیش شخصیتلرین چالیشیر اولماسی، رادلوفون روسیه چارلیغینا گئدهرک شرق دیللرینی یئرینده اؤیرنمک ایستگینی آرتیرمیشدی.
یاقوت دیلی قرامماتیکاسینی یازان او. بؤهتلیگ ده او زامان پئتئربورقدا یاشاییردی. بۇ سیرالاردا ل. وون شیفرین ایدارهسیندهکیبیر سفر هئیتی (1858) آمور یاخینلیغیندا یئرلشیر، لاکین رادلوفون دا ایشتیراک ائتمک ایستهدیگی ف. ب. اشمیدتین شرق سفری نوماینده هئیتی ایسه بیر جور یولا چیخمیردی. بونون اوزرینه بارون پ. مئیئندورفف و ف. آ. شیفر کیمی هاوادارلاری 14 مای 859دا رادلوفو قربی سیبیرده یئرلشن بارناول شهریندهکی هوندور مئتال صنعتی مکتبینه آلمان و لاتین دیلی موعلیمی اولاراق تعیین ائتدیردیلر.
رادلوف او زامانلار قیزیل کشفیاتچیلارینین مرکزی اوْلان بارناول شهرینه بئش گونده واردی. اورادا اؤزو کیمی آلمان اولان، او گونلرده بؤلگهده بیر یوخلاما - تدقیقات سفرینه چیخماغا حاضیرلاشان کوزنئتسک بؤلگهسی مئتال صنعتی موفتتیشی آلئکساندر یئرمولائویچ فرئزئر ایله تانیش اوْلموشدور. فرئزئر آلدیغی سفره ایشتیراک ائتمک دعوتی ایله چیخدیغی قیسا سفر رادلوفون رئگیونداکی ایلک سفری اوْلوب. رادلوف، واسیلی واسیلیئویچ آدی و روس وطنداشلیغینی یقین کی، بۇ دؤورده (1859) آلمیشدیر.
رادلوف بۇ قیسا سفر سوْنراسیندا اؤز رهبرلیگینده ایلک بؤیوک کشف سفرینی، 1860-جی ایلده آلتای بؤلگهسینده، روس - چین سرحدیندهکی چوی چایینا ائتمیشدیر. بۇ سفر زامانی یئرلی خالق مدنیتی ایله باغلی بول میقداردا نومونه توپلامیش، روسیه و اوزاق شرق اینسانلاری آراسیندا علاقه لری آراشدیریب. داها اولدن بیلدیگی کالمیک و باشقا آلتای دیللرین، بۇ سفر و سوْنراسی قیش آیلاریندا چئوالکوو آدلی بیر تئلئوتتان اؤیرندیگی تئلئوت (تئلئنگئت - تئلئنگوت) دیلینی ده علاوهئتمیشدیر.
رادلوف سیبیرده 1859-1871 ایللری آراسیندا 12 ایل قالمیش، قیشین موعلیملیک ائتمیش، یازلاری دا دیل، ائتنوقرافییا و تاریخ ماتئریالی توپلاماق اۆچون سیبیر و تورکوستاندا یاشایان موختلیف تورک بویلاری آراسیندا سیاحت ائتمیشدیر. رادلوف، 1872دئن 1884ئ قدر 12 ایل عرضینده الده قالدی و بۇ مۆدتده خوصوصیله پئداقوژی، فلسفه و عومومی دیل مۆشکیللری ایله مشغول اوْلدو. ایشلر ایله باغلی 11 قدر اثر یاییب.
1884تئ الدن آیریلان رادلوف، پئتئربورق ائلملر آکادئمییاسینین تاریخ و قدیم اثرلر بؤلمهسینه عوضو سئچیلیب و اورایا گئدیب یئرلشدی. داها سوْنراکی دؤورلرده اویغور الیازما متنلر اوزرینده چالیشان رادلوف، 12 مای 1918 تاریخینده پئتئربورقدا وفات ائدیب و اوراداکی پروتئستانت مزارلیقدا دفن ائدیلدی.
اثرلری[دَییشدیر]
- گونئی سیبیریا تورک بویلارینین حالک ادبییاتی یوخسا ایلگیلی اؤرنکلر // Proben der Volksliteratur der Türkischen Staemme Süd-Sibiriens - سانکت-پئتئربورق 1866-1867، 7 جیلد.
- قوزئی تورک بویلارینین خالق ادبیاتی ایله ایلگیلی اؤرنکلر - Proben der Volksliteratur der nördlichen Türkischen Staemme
- تورک بویلارینین حالک ائدئبییاتی یوخسا ایلگیلی درلهمهلر - Proben der Volksliteratur der türkischen Staemme
- اونلو سئسلر و دیلین گئلیشیمینی اوزئرینه ائتکیلری - Die Lautalternation und ihre Bedeutung für die Sprachentwicklung، 5. اولوسلاراراسی دوغو بیلیمجیلئر کنگرهسی - بئرلین 1882
- Zur Geschichte des Türkischen Vokalsystems
- تورک آغیزلاری اۆچون سؤزلوک دئنئمهسی - Versuch Wörterbuches der Türk Dialecte
- کودئکس کومانیکوسون تۆرکجه ایچهریغینین صینیفلاندیریلماسی - Das Türkische Sprachmaterial des Codex Comanicus
- قوزئی تورک آغیزلارینین قارشیلاشدیرمالی دیلبیلگیسی - Vergleichende Grammatik der nördlichen Türksprachen - لایپزیک 1882-1883
- قیپچاق دیلی اوزهرینه - Zur Sprache der Komanen - لایپزیک 1884-1885
- اسگی تۆرکجه آراشدیرمالاری // Alttürkische Studien بیر، ایکی، اوچ، دؤرد، بئش، آلتی
- کوشو سایدام و تونیوکوک یازیتلاری، کوتادگو بیلیگ متنی و ترجمهلری
- قیرقیز گؤزلملری - Observations sur les Kirghis - پاریس، 1864؛
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ اویا آکدنیز
- ^ تورکولوژی مقالهلری. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-31. یوْخلانیلیب2016-06-23.
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ویلهلم رادلوف، اویا آکدنیز چوکورووا اونيوئرسيتهسي تورکولوژي آراشتيرمالاري مرکزي اينتئرنئت سيتهسي. 08.04.2007. ص4.
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ []


text:
۱۸۳۰ (میلادی)
میلادی ۱۸۳۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز اوْتوزنجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۸ آوریل - اوروپا اؤلکهلری٬ عثمانلی ایمپیراتورلوغوندان٬ باغیمسیز یونان دؤولتینی تانیماسینی ایستهدی.
- ۵ جولای - فرانسه٬ الجزاییری ایشغال ائتدی.
- ۴ اوْکتوبر - بلژیک موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۱۸ نوْوامبر - بلژیک باغیمسیزلیغینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۶ اوْکتوبر - روسیه ایشغالینا قارشی ۲۱ ژوئنده باشلایان زاقاتالا عوصیانی یاتیریلدی.
- ۱۳ ژانویه - نیو-اوْرلِان، لۇیزیانادا دهشتلی یانغین باشلادی.
- ۱۲ دسامبر - عثمانلی ایمپیراتورلوغو صربیستان باغیمسیزلیغینی تانیمیشدیر.


text:
تۆرکیأنینگ صناغات اؤنۆمی یوُقارلادی
تۆرکیأنینگ حاسابات قوراماسی ژوئن آیی بیلن باغلانشیقلی گؤرکِزیجیلری چاپ اتدی
تۆرکیأنینگ صناغات اؤنۆمی ژوئن آییندا آیلیق 1.3، ییللیق 8.5 گؤتریم یوُقارلادی.
تۆرکیأنینگ حاسابات قوراماسی ژوئن آیی بیلن باغلانشیقلی گؤرکِزیجیلری چاپ اتدی.
تقویم تأثیریندن صاپلانان صناغات اؤنۆمی اؤتن ییلینگ ژوئن آیینا گؤرأ 8.5 گؤتریم یوُقارلادی.
دِگیشلی حابارلار
روسیا حیتایا یانگاداندان طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأر
گازپروم شرکتی، یانگاداندان حیتایا طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأندیگینی بیلدیردی
آگوست آییندا تۆرکیأنینگ داشاساتوو موقداری 21 میلیارد 337 میلیون دلار بوُلدی
آلمانیا تۆرکیه دن 1 میلیارد 664 میلیون دلار اؤنۆم ساتین آلدی
تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپانینگ اینگ قوُوی هوُوایوُلی شرکتی سایلاندی
اشپیگل تۆرک هوُوا یوُللارینی اؤودی، لوفت هانزا شرکتینی تانقیت اتدی


text:
کویت تخمینن 7 ایلدن سونرا ایرانا سفیر گؤندردی
نئچه ایللیک فاصیلهدن سونرا کویت ایرانا سفیر تعیین ائتدی.
ایرانین رسمی خبر آژانسی ایرنا-نین معلوماتینا گؤره، کویت-ین ایران-داکی یئنی سفیری بدر عبدالله المنیح اعتیمادنامهسینی اؤلکهنین خاریجی ایشلر ناظیری امیر عبداللهیانا تقدیم ائدیب. صحبت زامانی اونلار ایکی اؤلکه آراسیندا علاقهلردن دانیشیبلار.
خاطیرلاداق کی، 2016-جی ایلده سعودی عربیستانینین آرالاریندا شیعه دینچی نمر النمرین ده اولدوغو 47 نفری "ترورچو" آدی ایله اعدام ائتمهسی ایران-دا بؤیوک عکس- صدا دوغورموش، اعتراض آکسیالارینا سبب اولموش، سعودی عربیستانینین ایران سفیرلیگی و مشهد شهرینده یئرلشن کونسوللوق بیناسینا هوجوملار ائدیلمیشدی.
بوندان سونرا سعودی عربیستانی، بحرین و سودان ایرانلا دیپلوماتیک علاقهلری کسمیش، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری ایسه موناسیبتلرینی موقتی ایشلر وکیلی سویهسینه ائندیرمیشدی. او زامان کویت ده سفیرینی گئری چاغیراراق ایرانا قارشی دیپلوماتیک هوجوما کئچن 5-جی اؤلکه اولموشدو.
ایلگیلیلی خبرلر
ایران-دا اعتراض لار 17-جی گونده ده داوام ائدیب
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراض آکسیالاری داوام ائدیر.
ایران-دا گون عرضینده کوروناویروسدان 9 نفر اؤلوب
بونو ایرانین ساغلیق، معالیجه و طبی تحصیل ناظیرلیگی اعلان ائدیب.
پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 7 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
سوریه-نین قوزیی ینده "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه هوجوم ائتمهیه حاضیرلاشدیقلاری معین ائدیلن بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 7 عضوو ضررسیزلشدیریلیب.


text:
اورخون الیفباسی
اورخون الیفباسی تورکلر ساغیندان یارادیلان و ایشلهنیلهن الیفبا دیر . تورکلر بۇ الیفبانین ایشلهتمهگین ایکی یوزلوک میلاددان اؤنجه باشلیییپلر (بویوک هون خانلیغی) و میلادی 8نجی یوزلوکهجه بۇ الیفبا تورکلر آراسیندا ایشلهنیلیپدیر . او چاغلاردان سوْنرا اویغور الیفباسی ، اوندان سوْنرا دا عرب الیفباسی بۇ الیفبانین یئرین توتوبلار .
بو الیفبا ایله یازیلان داش یازیلارین یاپ آدلینی اورخون منطقهسینده تاپیلان داش یازیلار دیرلار . الیفبانین آدلانماسی دا ائله بۇ داش یازیلارا باغلی دیر .
اورخون داش یازیلارینین وارلیغی "تاریخی جهانگوشا" آدلی کیتابدا ذیکر اولونوب دور [۱] و 1721نجی میلادی ایلده "مئسئرئشمیدئت" و "ایستیرالئنبئرگ" آدلی شخصلر ساغیندا عیلم دونیاسینا تانیلیپلار .[۲]
بو الیفبا ایله یازیلان یازیلارین تاپیلماق یئرلری اورخون ، یئنیسئیی ، تالاس ، تورپان ، آلتای و قازاقیستان دیر .[۳]
الیفبا[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ تاریخی زبان و لهجه هایی تورکی ، جواد هیئت ، ص 36
- ^ یادیمانهایی تورکییی باستان ، دکتر حسین محمدزاده صدیق ، سیتادی نشریآثاری دکتر صدیق ، ص100
- ^ http://irq.kaznpu.kz/?lang=e&mod=1


text:
`چیگره` نتیجه لر
ینگی لیکلر [79]
- قیرغزستان بیلن تاجیکستان چیگره سیده قوراللی توقنه شوو یوز بیردی
- یونان چیگره سیده افغانستانلیک بیر نفر قاچاق مهاجر حیاتی نی یوقاتدی
- ارمنستان تامانی چیگره ده گی آذربایجان موضع لری گه اوق اوزدی
- سپین بولدک چیگره دروازه سیده طالبان بیلن پاکستان خوفسیزلیک کوچ لری اورته سیده توقنه شوو یوز بیرگن
- قیرغزستان بیلن تاجیکستان چیگره توگینی ییچیلدی؛ تورکیه خرسندچیلیک بیلدیردی
- قیرغزستان بیلن تاجیکستان چیگره ده آتشکیسین بوییچه کیلیشیب آلدی
- آذربایجان- ارمنستان چیگره سیده وضعیت کیسکینله شدی
- اوزبیکستان نینگ افغانستان چیگره سیده حربی تطبیقات باشله دی
- سپین بولدک چیگره دروازه سی آچیلدی
- ایران بیلن طالبان اورته سیده تجارت کیلیشووی امضالندی
- ایران, آذربایجان بیلن ارمنستان چیگره سیده حربی تطبیقات باشلتدی
- ایران, آذربایجان چیگره سیده حربی تطبیقات اوتکزه دی
- اوزبیکستان افغانستان بیلن چیگره سی نی یاپدی
- آذربایجان- ایران چیگره سیده توقنه شوو یوز بیردی
- روسیه ناتو نینگ حربی فعالیتلری گه قرشی چاره کورماقده
- سوریه دن تورکیه گه اوتماقچی بولگن ترور تشکلاتی داعش اعضاسی 2 نفر ترورچی اوشلندی
- مالی ده چیگره سیز داکترلر آلیب قاچیریلدی
- چین و هند عسکر لری اورته سیده توقنه شوو یوز بیرگن
- هندوستان و چین عسکر لری اورته سیده توقنه شوو یوز بیردی
- تورکیه چیگره ایشیکلرینی خلق ارا ترانسپورت اوچون قیته دن آچیب بیردی


text:
فنرباغچه فوتبال کولوبو
فنرباغچه فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Fenerbahçe S.K. (football)) بیر فوتبال کولوبودور.اوْیونلارینی دا شوکرو سراجاوغلو ایستادیومدا اوْیناییر.
فنرباخچا فوتبال کولوبو ایستانبولدا ۱۹۰۷-جی ایلده قورولان بیر تاخیمدیر. بو تاخیم سوپر لیگده (۱۹ دفعه)، تورکیش کوپاسیندا (۶ دفعه) و تورکیه سوپر کوپاسیندا (۹ دفعه) شامپیون اولوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Fenerbahçe S.K. (football)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فنرباغچه فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روسیا خارکف شهرینی اوردی
هۆجۆمده 2 یؤنه کی یورتداش اؤلدی، 2 آدام دا یارالاندی
روس قشونی اوکراینانینگ گۆن دوُغارینداقی خارکف شهرینه هوُوا هۆجۆمینی قورادی.
هۆجۆمده 2 آدام اؤلدی.
اوکراینانینگ اینگ اولی ایکینجی شهری بوُلان خارکف دۆین گیجه دن بأری روس قشونی تاراپیندان بمبالانیار.
اوکراینا، خارکف شهرینه قوُلای بوُلان چوگییف شهرینه دۆین آغشام روس قشونی نینگ هۆجۆم قوراندیغینی بیلدیردی.
شوُل هۆجۆمده 2 یؤنه کی یورتداش اؤلدی، 2 آدام دا یارالاندی.
دِگیشلی حابارلار
آمریکا 2023-نجی ییلدا قابول اتجک بوُسغون سانینی 125 مۆنگ بیلن چأکلِندیردی
اؤتن ییل بایدن ینگ یوُلباشچیلیغیندا آمریکا دینگه 20 مۆنگ بوُسغونی قابول ادیپدی


text:
اسماعیل حیدری
اسماعیل حیدری مراغهای (دوْغوم: ۱۳۲۸ ماراغا - اؤلوم: ۲۳ دسامبر ۲۰۱۷ میلادی (۶۸ یاش) - کرج) آذربایجانلی استنداپ کوْمدین دیر. اوْنون ایجرالارینین چوْخو آذربایجان تۆرکجهسینده دیر. ۱۳۹۶ ایلینده قند نوْخوشلوغونا گؤره دۆنیادان گئتدی.[۱][۲]
مراغانین خواجه نصیر اوخولوندا درس اوخوماغا باشلایان اسماعیل حیدری، دوققوزونجو کیلاس دا، سئوگی و عشق ماجرالارینا گؤره درسی بوراخیب ارتشه گیردی. آناسینین ریضایتی اولمادیغی اۆچون ده ارتش دن چیخیب، یول ایدارهسینده ایستیخدام اولدو.[قایناق گؤسترین] آتمیش و یئتمیشینجی ایللرده، ائولرده اولان قوناقلیقلارا دعوت اولوب واونون کاست ناوارلاری و ویدئولاری میلت آراسیندا الدن اله اولوب.
هوشو و ژیلی، مشهد، باغ وحش، قوسما داواسی، اوتو میخون دیبینده، اینهنن خال دؤومک، دور بزن، نائب، کاسیب و دؤلتلینین یاس تؤرهنی، کارمند شعری و باشقا ایفالار، اوستادین ان سئویملی ایفالاریندا اولدولار. بو آرادا "مشهد خاطیرهسی" هر ایفادان چوخ میلت آراسیندا یئر آلدی. کند و کندلی لرین مشهده گئتمک ماجرالارینا طنز قاتیب و سرگیلهین اسماعیل حیدری، آرتیق تبریز دئییل، بوتون آذربایجان دا تانیندی.
۱۳۹۴ جی ایل ده اسماعیل حیدرینین اؤلوم خبری مدیالاردا یاییلدی و آرتیق بیر ویدئو دانیشیقیندا بو خبرین یالان اولدوغونو سؤیله دی آنجاق خستهلیگینین شیددتلی اولدوغوندا بیلدیردی.[۳][۴] او تاریخدن بو یانا اوستادین قند خستهلیگی نَدنی ایله، ایفالاری آزالیب، کامرا اؤنونه چیخیش ائتمهدی. قند خستهلیگی نَدنینه گؤره ایکی آیاغین دا کَسمگه مجبور قالدی و آرتیق ۱۳۹۶ جی ایلین دی آیینین ایکی سینده دونیانی ترک ائتدی.
قایناقلار
- ^ تسنیم نیوز
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-12-27. یوْخلانیلیب2017-12-27.
- ^ پارسینه (۲۲ آبان ۱۳۹۴). اسماعیل حیدری درگذشت. یوخلانیلیب ۲۲ آوریل ۲۰۱۶.
- ^ تبریز من (۲۲ آبان ۱۳۹۴). شایعات را باور نکنید؛ اسماعیل حیدری خبر فوتش را تکذیب کرد. یوخلانیلیب ۲۲ آوریل ۲۰۱۶.


text:
`اسپانیا` نتیجهلر
حابارلار [63]
- ویدئو: کاتالونیادا جؤوهنِک یاغدی
- اسپانیادا ایول آیی یوردونگ اینگ قیزغین آیی بوُلدی
- شکیرا 8 ییلدان کؤپ تۆرمهده قالیپ بیلر
- أردوُغان آلمانیا، هلند، اسپانیا و اتریش ینگ یوُلباشچیلاری بیلن دوشوشدی
- أردوُغان بایدن بیلن دوشوشدی
- أردوُغان اسپانیا ساپار قورار
- دۆنیأنینگ اینگ قارری ارکک آدامی اؤلدی
- اسپانیاداقی یانارداغ کۆل و اوُد ساوورماغا باشلادی
- تۆرکیه بیلن اسپانیا اوروپا بیله له شیگی باراسیندا دوشوشیق گچیریلر
- اسپانیول سیاحاتچیلار تۆرکیأنی تانادار
- کاپادوکیا لالیگا یاریشلاریندا
- مادریدداقی پارتلامادا 3 آدام اؤلدی
- سانچز: تۆرکیه بیلن قاتناشیقلاریمیزی اؤسدۆرمهک ایسله یأریس
- فوتبال: رئال مادرید اسپانیا لیگینده اۆستۆنلیگینه دوُوام ادیأر
- روسیادا کروناویروس یایبانگلاشیار
- کروناویروس سبأپلی اسپانیادا عاداتدان داشغاری یاغدای دوُوام ادر
- کروناویروس کِسِللری نینگ سانی ۱.۳ میلیون آداما قوُلایلادی
- اسپانیا بیلن ایتالیا تۆرکیأ مینّتدارلیق بیلدیردی
- ایراندا کروناویروس سبأپلی 2077 آدام جان بردی
- ایتالیادا کروناویروس سبأپلی ییتگیلر تأزه رکورد قوُیدی
- اسپانیادا دوُنگان گؤلدن بیر ایت چیقاریلدی
- اسپانیادا پۇمازۇر فستیوالی!
- تۆرکیه، اسپانیا و ایتالیا قوُلداو بریأر


text:
اسکات وینقر
اسکات وینقر (اینگیلیسجه: Scott Weinger) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یاپیمجیسی, دوبلور و اوْیونچو. ۵ اوْکتوبر ۱۹۷۵ ایلینده نیویورک ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. اؤز تحصیلینی هاروارد بیلیمیوردودا بیتیرمیش. 1988–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Scott Weinger»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اسکات وینقر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آذربایجان عاشیق داستانلاری کتابینین باشلانیشی
آرخا: سخاوت عزتی یازان آذربایجان عاشیق داستانلاری کیتابی نین باشلانیشی سیز عزیز قوناقلارا تقدیم اولور:
باشلانیش
آغیز ادبیاتی و یا شیفاهی ائل ادبیاتی یاخود فولکلور هر ملّت ین نسیلدن نسیله، سینهدن سینه یه کؤچورولن تاریخی و مادی – معنوی قازانجی دیر. بو گون آغیز ادبیاتی هر ملّت ین هووییتی، و کیملیغی دئمکدیر . بیر ملّتی تانیماق ایسته ین هر شئییدن اؤنجه او ملّت ین آغیز ادبیاتی نی بیلملیدیر نییه کی بوتون عادت، عنعنه، شنلیک، نیسکیل، حتی طبابت، عشق، نیفرت، اَیریلیک، دوزلوک … نه وار بو ادبیاتدا اؤزنو گؤستریر . آغیز ادبیاتی نین یاشی انسان یاشی ایله بیر یاشدا دئمک اولار او گون کی آدم آتا اؤز اوغلونون جنازه سینه آغی دئدی بو ادبیات اؤز یاشینی باشلادی . او گون کی آدم اوغلو طبیعتده گوللرین رنگینی بیر – بیریندن سئچدی ائل ادبیاتی نین کؤکونو یاراتدی . آغیز ادبیاتینا بیر حدّه قدر بوتون ملّت لر شریکدیرلر . آنجاق دیللرین، دینلرین، جغرافییا عامللرینین، ملّت لرین تاریخی یاشاییشی، دؤیوش لری، ظفرلری، مغلوبییتلری بو ادبیاتین چئشیدلی خلق لرده چئشیدلی یارانماسینا سبب اولدو .
آذربایجان آغیز ادبیاتی دنیانین ان زنگین ادبیات نوع لاریندان بیریدیر . چوخ ژانریلی آذربایجان شیفاهی ائل ادبیاتینین گئنیش یاییلمیش قوللاریندان بیری داستان ژانریدیر . داستانلار ائل ادبیاتینین ان ماراقلی و رنگارنگ مؤوضوعلارلا دولو بیر قولودور. کئچمیش آتا – بابالاریمیزین دونیا گؤروشلری، فلسفی، دینی و اخلاقی باخیشلاری، دویغو و دوشونجه لری، منلیکلری، عایله مناسبتلری وتام شکیلده یاشام طرزیلری اؤزعکسینی و ایزینی داستانلاردا بوراخمیشدیر وداها دوغروسو داستانلار ملّت لرین شفاهی تاریخی دیر تورک داستانلاری ایکی یئره بؤلونور:
۱ – اسلام دان قاباق یارانان داستانلار
۲ – اسلام دان سونرا یارانان داستانلار
البته هر ملّتین داستانی یوخدور . بیر ملّتین داستانلاری اولابیلمه سی اوچون اونون اسکی کئچمیشی و بو کئچمیشینده اونودولماز طبیعت حادثه لری، بؤیوک ساواشلار، کؤچلر، ظفرلر و مغلوبیّتلر و نهایت نسلدن نسله کئچه بیلن و اونودولمویان حادثهلر گرک دیر.
داستانلار سینه سی قوپوزلو(سازلی) ائل اوزانلاری (عاشقلاری )طرفیندن چوخونلوقلا توی ییغینجاقلاریندا سؤیلَنن ادبی نمونه لردیر . داستان سؤیلَنیشی داستانین حجمینه گؤره ایکی، اوچ و بعضن داها چوخ گئجهلر وقت آپارارمیش.
آذربایجان داستانلاری ایران تورک عاشق محیطلرینده زمانیندا توپلانمادیغیندان ایتیب باتماق اوزرهدیر . ۱۳۵۰ اینجی ایللردن باشلییاراق اوستاد عاشقلار طرفیندن داستانلاریمیزین بیر مقداری سس ناوارلارینا یازیلیبدی نه یازیق کی بو سس یازیلارینین دا چوخو آرادان گئتمک اوزره دیر اورنک اولاراق « علی ایله رافی » داستانی کلیبرلی عاشق همت طرفیندن ۵۵ اینجی ایلده دانیشیلیمیش و یازییا آلینمیشدی بیز بوگون او کاسئتی تاپا بیلمیریک
آذربایجان داستانلاری موضوع باخیمیندان اوچ یئره بؤلونورلر:
۱ – قهرامانلیق داستانلاری،
۲ – سئوگی و محبّت داستانلاری،
۳ – عایله و اخلاق داستانلاری،
بو او دئمک دئییل کی اگر بیر داستان قهرمانلیق داستانیدیر اوندا سئوگی و محبّت اولماسین ویا بیر محبّت داستانیندا اخلاق و عایله سؤزو اونودولسون عکسینه انسان معنوییتی تام شکلده داستانلاریمیزدا قورونوب ساخلانیلیر .
داستانلار یارانما باخیمیندان دؤرد یئره بؤلونورلر:
۱ – تاریخی حادثه لردن کؤک آلان داستانلار ،
۲ – کؤکو شخصی حیاتلارا دایانان داستانلار،
۳ – قدیم ناغیل و افسانه لره منسوب اولان داستانلار،
۴ – اوستاد عاشقین اؤزو طرفدن یارانان داستانلار،
رحمتلیک عاشق حوسئین ساراجلی دان بئله بیر روایت وارکی، بیر گون بیر تویدا ساراجلی نین اوستادی مرحوم شاعر نبیدن مهدی بَیین داستانی ایسته نیلیر اودا دئییر بوگون وقت آزدی گلن گئجه اوخورام گلیرلر یاتاق اوتاغینا ساراجلی باخیرکی اوستادی یاتماییب دئییر آی اوستاد نییه یاتمیرسان، دئییر آبالا مهدی بَیین دستانینی یازیرام آخی کیشییه سؤز وئرمیشم بئله لیکله « مهدی بی» داستانی یارانیر.
داستانلاریمیز اوچ بؤلومدن دوزَلیر:
۱- باشلانیش ویا اوستاد نامه،
داستان سؤیلییَن عاشق سؤزونو اوستاد نامه ایله باشلار بئله کی « کئچن اوستادلارا رحمت سیزلره جان ساغلیغی » عاشق بوردا همی کئچمیش اوستادلاری یادا سالیر همیده قولاق آسانلارا عبرت لی سؤزلر دئییر استاد نامهلر اوچ اولور عاشق بو افادهلرله « اوستادلار اوستادنامهنی بیر یوخ ایکی دئیر بیزده دئیک ایکی اولسون دشمن عمرو پوچ اولسون »بیردن ایکییه وایکیدن اوچه چاتارلار و بعضاً بو اوچلویه طریقت نامه، شریعت نامه (معرفت نامه) وحقیقت نامهده دئیرلر
۲ – داستانین متنی،
شعریله ساده دانیشیق نثریله قورولموش داستان متنی عاشق طرفیندن ایجرا اولونور وداستاندا گئدن شعر بؤلمه لری شعره و داستانین متنینه اوغون اولان ساز هاوالاریلا اوخونار آذربایجان داستانلاریندا متنی دؤرد یئره بؤلمک اولار:
آ – قهرمانین دوغولماسی اساساً غیری عادی اولور.
ب – بوتا وئریلمه مرحله سی .
ت – قهرمانین اؤز آماجی یولوندا قاباغینا چیخان مانعلر و اونلارا قارشی آپاریلان مبارزهلر .
د- سیناقدان چیخما، مسابقه و غلبه
۳ – قورتاریش،
او داستانلاری کی اونلارین سونو اوغورلا باشا چاتیر او داستانلار دوواق قاپما ایله قورتاریردوواق قاپما بیر نوع شعردیر کی اونا مخمّس ویا بئشلیکده دئیرلر و مخمّس دئییلن ساز هاواسیلا اوخونار، او داستانلار کی سونو اوغورسوز اولور فاجعه ایله باشا چاتیر اونلار جهاننامه و یا عبرتنامه ایله قورتولور . سیز باخین هیچ یئرده اصلی و کرم داستانی قورتاراندا دوواق قاپما اوخونماز بلکه بوردا جهاننامه و یا عبرتنامه اوخونار . بعصی داستانلار دا وارکی دینی ماهیّته مالک دیرلر بئله داستانلاردا وجود نامه ایله سونا چاتیر .
آذربایجان داستانلارینین متنی نثر و نظم (شعر)دن یارانیر داستانین روایت یئرلری نثر ویا ساده دانیشیق دیلی ایله اساس تفکور و مضمونلارو دییالوقلار شعریله گئدیر . داستانلاردا دئییلن شعرلر چوخونلوقدا قوشما و گرایلی شعر قالیبلریدیر بعضاً دیوانی شعریده دئییلیبدیر .
آذربایجان داستانلاریندا دقّتی اؤزونه چکن سؤزلردن بیریده قادین صورتیدیر . داستانلاردا اشتراک ائدن قادینلار چوخ زمانلار سارایلاردا دوغولموش و بؤیوموش شاهزاده، خانزاده قیزلاردیرلار. بئله راحت یئرلرده راحتلیق ایله بؤیوموش قیزلار سئوگی، محبّت یولوندا هر چتینلیغه دؤزور و اؤز حیات یولداشی ایله چین – چیینه بوتون قارشیداکی چتینلیکلره غلبه چالیر سیز باخین معصوم و دل افروزدا دل افروز سئوگی اوغرونا چین درباریندان یَمنه کی ایستی، یاشاماق اوچون هله داستان دؤورونده گؤرنه قدر چتین اولار بیلردی گلیر. و اونون ایسته گینه گؤره معصوما یئنیدن جان باغیشلانیر دلی دومرول دا دا عینیدیر اونون حیات یولداشینین وفادارلیغی تانری غضبی نی دییشیر .
آذربایجان داستانلاریندا داستان قهرمانین دوغولماسیدا ماراقلیدیر اکثر حاللاردا قهرمانلارین آتالاری سونسوز اولور آنجاق غیبیدن گلن درویشین گتیردیگی آغ و قیریمیزی آلمانین بیر طرفینی اوغلان آتا – آناسی اوبیری طرفینی قیز آتا – آناسی( اصلی کرم، زهره و طاهر ) یئمک ایله قهرمان دنیایا گلیر. بعضاً آغساققال و آغ بیرچک مصلحتی ایله نذیر نیاز وئرن و احسان ائدن آدامین اولادی دوغولور . بودا اودئمک دیر کی داستان قهرمانی مایاسینی خیر ایشدن آلیر، حلال تیکهدن دوغولور،
داستانلاردا اساس سؤزلردن بیریده قیز و اوغلان تانیشلیغیدیر بو تانیشیلیق بیر نئچه جورهدیر:
۱ – قهرمان یعنی اوغلان قیزین شکلینی گؤروب عاشق اولور ( « مهرو ماه » « سیف الملوک » « بهرام و گول اندام » « امیرارسلان رومی » )
۲ – قهرمان یعنی اوغلان قیزین سوراغینی ائشیدیب دالینجا گئدیر .
۳ – قیز اوغلانا مکتوب یازیر اساساً قهرامانلیق داستانلاری بئلهدیر نگار کوراوغویا مکتوب یازیر.
۴ – حیوانلارین واسیطه سیله ( « اصلی و کرم » « شاه اسماعیل و گولعزار » « کریم و سوسن » )
۵ – گئجه یوخودا ارنلر و اولیالار واسیطه سیله ( بوتا وئریلمک) ان چوخ یاییلمیش اولان واریانت بودور.
بوتا سؤزو غونچا، گول، بوداق، نیشان، نیشانه، هدف و سایره کیمی معنالاری واردیر . بوتا آلیب، بوتا وئرمک یالنیز محبّت داستانلاریندا اؤزونو گؤستریر اسلامدان اؤنجه کی داستانلاردا و یا قهرمانلیق و اخلاق عایله داستانلاریندا یوخدور و بیرده کی صفویلر چاغیندا یارانان داستانلاردا چوخ گؤرونور بودا شیعه لیکله علاقه سی اولان بیر ایش دیر داستانلاردا آدی چکیلن بوتا بئله دیر کی داستان قهرمانی یوخوسوندا اولیالاردان بیرینی گؤرور و اونون الیندن حقّین جامینی آلیب ایچیر و اونون بارماغینین آراسیندان باخیب سئوگیسینی گؤرور و نهایت بوتا وئرن اولیانین دیلیندن بئله بیر سؤز ائشیدیر:
اؤز گؤروب اوز دؤندرسن اوزون قارا اولسون. بوردا نوروز و قنداب داستانیندا گئدن بوتا احوالاتینی بیر داها بیرلیکده اوخویاق:
مجلس قورتاریب، هامی داغیلیب گئدیب. ائله مایوس فکرلی ییخیلیب یاتدی. بیرده گؤردو عالمی- واقعهده بیر نورانی درویش باشی نین اوستونده دوروب دئییر:
– اوغلوم، نییه فکر دریاسینا غرق اولوب، قفلت یوخوسونا جوموبسان؟ آل، بو باده نی نوش ائله، مطلبینه چاتارسان.
نوروز دقّتله درویشه باخاندا گؤردو کی، هم درویشدن، هم بادهدن بیر نور قالخیب، آسمانا بلند اولدو. بو معجزه یه مهتل قالیب دئدی:
– آغا درویش، بیزلرده او باده حرام بویورولوب. بیز شراب ایچمیریک.
درویش نوروزون جاوابیندا دئدی:
– بالا، بو باده او باده لردن دؤیول. بو باده یوسیفی زلیخایا یئتیرن باده دندی.
نوروز باده نی درویشدن آلیب نوش ائلدی. او ساعت سینه سی دمیرچی کوره سی کیمی یانماغا باشلادی. برکدن قیشقیردی کی:
– آغا درویش، یاندیم، منه علاج!
درویش بارماغینی اونون گؤزونون قاباغینا توتوب دئدی:
– اوغول، بارماغیمین آراسیندان باخ، گؤر نه گؤرورسن؟
نوروز دئدی:
– اوزاق-اوزاق یوللار گؤرورم.
درویش دئدی:
– داها نه گؤرورسن؟
نوروز دئدی:
– بیر بؤیوک شهر، شهرده بیر سارای، ایچینده بیر گؤزل قیز گؤرورم.
درویش دئدی:
– اوغلوم، همن گؤردویون شهر میصیردی. سارایین ایچینده کی قیز دا میصیر پادشاهی جلال پادشاهین قیزی قنداب خانیم دی. اونو سنه، سنیده اونا بوتا وئردیم. اؤز گؤروب اؤز چئویرسن اؤزون قارا اولسون ایندی بیر گئری باخ، گؤر گلن کیمدی؟
نوروز گئری باخاندا درویش یوخ اولدو. نوروز او ساعت بیهوش اولوب یئره ییخیلدی.
ماراقلی بودورکی بوتا وئرن اَرَن هر هانسی بیر چتینلیکده بوتا آلان قهرمانین یاردیمیندا اولور.
بو کتابدا وئریلن داستانلار هر باخیمدان بیر بیریله فرقی لی داستانلاردیر.


text:
`محمد یوسف غضنفر` نتیجه لر
ینگی لیکلر [187]
- تنقیلی اسلام عالمی یوسف القرضاوی وفات ایتدی
- ولادیمیر پوتین محمد بن سلمان بیلن سوزله شدی
- جمهوررئیس اردوغان بیلن ولیعهد شهزاده بن سلمان اورته سیده بیر اوچره شوو بولیب اوتدی
- سعودی عربستان ولیعهد شهزاده سی محمد بن سلمان تورکیه گه تشریف بویوردی
- فخرالدین آلتون: تورکیه نینگ متاورس ده مهم اورین گه ایگه بولیشی کیره ک
- هندوستان ییتکچیلری نینگ اسلام بیلن تیگیشلی سوزلری پاکستانده قاره لندی
- ایرانده قالیباف قیته دن مجلس باشلیغی ایتیب سیلندی
- تی آر تی عمومی رئیسی اوروپا نینگ نشراتی اورگان لرینی تروریزم گه قرشی کوره ش گه چقیردی
- دنیا نینگ تنیقلی یاش لری نینگ اشتراکی بیلن NEXT by TRT World Forum بولیب اوتدی
- تورک فوتبالچی یوسف یازیجی روسیه ده کتته یوتوق قازاندی
- جمهوررئیس اردوغان دبی امیری آل مکتوم بیلن اوچره شدی
- جمهور باشلیغی ایردوغان ابوظبی ولیعهد شهزاده سی آل نهیان بیلن اوچره شوو اوتکزدی
- جمهوررئیس اورینباسری فواد اوکتای تورکیه نینگ استقلال مدحیه سی شاعری حقیده بیر پیام ترقه تدی
- تی آر تی رئیسی محمد زاهد سوباجی نینگ مهم سوزلری
- تورکیه تجارت وزیری: صادرات بیلن اوسیش گه دوام ایتماقده میز
- بیرلشگن عرب امیرلیکلری ولیعهد شهزاده سی تورکیه گه تشریف بویوره دی
- تورکیه بیلن الجزایر اورته سیده کوپلب سرمایه گذارلیک ساحه لری موجود
- استانبول کوپریگی قان سرطان کسل لیگی حقیده خبردارلیک نی آشیریش اوچون یاریتیلدی
- کابلده گی ترور هجومیده کوپلب کیشی نینگ اولیب یره لنگن لیگی بیلدیریلدی
- کابلده سردار محمد داوود خان کسلخانه سی نینگ آلدیده پارتلش یوز بیردی
- خیر محمد چاووش - مستانه بولدیم
- خیر محمد چاووش - بیلگیل دهقان نینگ قدرینی
- آیدین افغانستان اویوشمه سی تامانیدن انقره ده کنسرت اویوشتیریلدی
- اوزبیک صنعتکار خیرمحمد چاووش نینگ انقره کنسرتیدن بیر اشوله
- حضرت محمد (ص) نینگ قیسقه فلمی
- آیدین اویوشمه سی نینگ باشلیغی محمد نظیف صالحی بیانات بیردی
- محمد علی نینگ مسلمان بولیش ویدیوسی
- خیر محمد چاووش - آنه تیل


text:
Apr 5, 2014
گوندلیگیمده ن بیر صحیفه
سحر اوتاغین سکوتوندا گؤزلریمی آچیرام، هله اوتاق قارانلیقدی. یاتاغین یانینداکی استولون اوستوندن تلفونو گؤتوروب ساعاتا باخیرام. ساعات ۷-یه بیر نئچه دیقه قالیر. ساعات زنگ وورمادان یوخودان آییلمیشام. بلکه دونن گئجه یاتاغا تئز گئتدییم اوچوندور. یاتاق دان قالخیب ال-اوزومه سو چکیب، چایدانین آلتین یاندیریرام، دوشونورم، حاضیرلانانا ده ک، چای قاینار دئیه : دوشونورم. بیر الیمله گئینیر، او بیریسیله سحر یئمه¬یی حاضیرلاییرام. بیر چای سوزوب یئمه یه اوتورورام. یئمه ییمی یئمه یه 10 دیقه م وار، یوخسا ایشه گئج قالاجاغام. بو گون هئچ ایشه گئتمگ ایستمیرم. آمما بیلیرم آیین باشی کردیت کارتلاریمی اؤده ینده بو گون ایشه گئتدیم اوچون سوینه یه جم. بو گونلر ایشه گئتمه یه اؤزومو زورلایرام!
ساعات ۲-نی کئچیر، تله سیک ماشینا ساری قاچیرام. یولدا دایانیب یئمک آلمالیایم. یوخسا ساعات ۵- دک کلاسدا اولاجاغیم اوچون، یئمک یئمه یه واختیم اولمایاجاق. یولومون اوستونده مکزیک رستورانی وار. اورانین تورتا ساندویجین سئویرم، اما اوزون نووبه سین گؤرونجه، اوندان الیمی اوزورم. یاخیندا اولان فست فود دا دایانیب همبرگر آلیرام. یولدا بیر الیم له ماشینی سوروب و او بیریسیله یئمک یئییرم، حیاتیم دا ایلک دفعه دیر کی قیرمیزی چیراغین آرخاسیندا دایانماغیما سئوینیرم. ان آزی یئمه ییمی بیر نئچه دیقه راحت یئییرم. کوللئجه چاتیب ماشینی پارک ائدیب کلاسا ساری یولا دوشورم. یولدا گئده-گئده بئینیمده اوخودوغوم درسی تکرارلاییرام. کلاسا گیریرم، معللیم اوتورموش و کاغیذلارینی حاضیرلاییر و بیر نئچه دقیقه-دن سونرا درسین دئمه یه باشلاییر...
ساعات ۹-و کئچیر و من، یورغون-یورغون، درسین قوتارماسین گؤزله ییرم. آرتیق یورغونلوقدان درسه قولاق آسا بیلمیرم. معللیمین "گئده بیلرسینیز" سؤزونو ائشیدر- ائشیتمز، چانتامی ییغیشدیریب، تله سیک یولا چیخیرام. یول یولدا، گئده-گئده یکشنبه یه اولان پلانیمی دوشونورم. آیلانی گؤره جه یم، یکشنبه منی گؤرمه یه گله جینی دوشنمه ک بئله منی سئویندیریر. آیلا یا اولان باغلیغیمی آرتیق نه آدلاندیریم، بیلمیرم؟ باجیم؟ قیزیم؟ ... ؟
ان امیدسیز آنیمدا بئله، گولوشو منه سئوینج بخش ائدیر. آبجی .... آبجی ... I love you... دئمه سی، سیجاق قوجاقلاماسی، دئمه سی، همده گؤزلرینی سوزدوره رک دئمه سی، thank you Abji.... دئمه لرینین هر بیری، بیر عالمدیر. منی سئویندیرمه یه چالیشماسی بئله، شیریندیر. دونن زنگ ووروب سوروشوردوم: "آیلا ماما هاردا دیر؟" چالیشیر تورکی جواب وئرسین. آبجی شی ایز حکیمه گئدی... گولمک دن نه دئیه جه ییمی بیلمه دیم ...
سانکی آیلا طبعیتین منه بخش ائتدیگی ان گؤزل هدیه سیدیر. بو حیاتین تکرار گونلرینده ...ان کدرلی گونومده، او منه گولوش بخش ائدیر.
یئنه ده خیاللارا دالمیشام، اؤزومه گلرکن ائوین قارشیسیندایام، چاتمیشام. ماشینی نئجه سوردویومو هئچ خاطیرلامیرام . قاپینی آچماغیمین سس ینه قونشوم چیخیر. الینده کوفی فنجانی، سلام وئریب، باشلاییر دانیشماغا. بیلیرم بوراخان دئییل، ائوه گلمه سینی تکلیف ائدیرم، یاتماق ایسته مه دییمی سوروشوب، ائوه گیریر. وسایلیمی بیر کونجه قویوب، چایدانین آلتینی یاندیریرام، قونشوم، ایشینده باش وئرن حادثه لری تعریفله ییر، من ایسه اؤز ایشیم له مشغولام. او، ۱۵ ایل اولار کی بو بینا دا یاشاییر. کرمانشاهلی دیر. ایلک بو ائوه گلدیییم گونو اونونلا تانیش اولدوم. سوروشاندا کی، کورد سن؟ جاوابیمدا " اوزوم ده بیلمیرم نه یم. آتام دا-آنام دا قاجارلاردان اولوب. منیم ایسه تورک دیلیندن بیلدیییم آنجاق " عمی قیزی" سؤزدور، اونو دا بی بی لریم و آتام چاغیردیغین دان یادیمدا قالیب" دئدی. بو قادینا باخاندا هردن قورخورام. اونون کیمی ایللریمی بو شهرده بیر ائوده گئچیتمه کده ن، گونده لیک ده یاشاماقدان، بینا دا اولوب بیتنلری، شهرده باش وئرنلری، ایشندن،... دال با دال حکایه لرین دانیشیر. من ایسه ساکیت باخیر و هردن بیر باشیملا هه دئییرم. آرتیق نه دئدیینی بئله ائشیدمیرم، او آندا لپ تاپیمی گؤتوروب فیس بوکو آچیرام،... مساژلارا باخیب، خبرلری ایزله ییرم،.. کیمسه اولسا یازیشماغا باشلاییرام ... قونشو آرتیق بیلیر کی، اونو دینله میرم، دوروب بیر ساغول دئیه رک گئدیر و من قالیرام، بیر ده یازیشمالار
...
گئجه ساعات بیری کئچیر یورغونلوقدان گؤزلریم آخیر. آز قالیر درسیمی ده قورتارام، اما یورغونلوقدان دوام ائده بیلمیرم.. دوروب یاتاغا ساری گئدیرم. یئریمده اوزنیرام، موغانداکی دوستوملا یازیشمیشام. هله او هاوادایام. بورا دا گئجه ده اولسا موغانین ناهار گونشین حیس ائدیرم. بو خیاللارلا یوخویا گئدیرم. یوخودا موغاندا اولان پامبیق تارلاسینین ایچینده قاچیرام، اوشاقلیقدا قاچدیغیم کیمی. یاناقلاریم هاوانین سرینلیینی حیس ائدیر....
سان دیگو - 2014/02/09


text:
سیغینماجی لار یاردیم لاشما (Symga) مرکزینین ایکی ایلی تماملاما موناسیبهتینه
Symga مرکزینین ایکی ایلی تماملاما موناسیبهتینه
گونئیآذربایجان یاردیملاشما مرکزینین فعالیته باشلاماسیندان یاخلاشیق ایکی ایل کئچیر و هاردایسا اوچونجو ایلینه گیرهجک. بو مرکزین قورولوش آماجیندان هر کسین خبری وار!!!
قیساجا بو مرکز حاققیندا یازماق ایستهسک : بو مرکز، گونئیآذربایجانین میللی فعاللارا کی ایستهمهسهلرده مجبوری اولاراق دوغما وطنی ترک ائدیب تورکیه اؤلکهسینه ایلتیجا ائدیبلر و سیغینماجی دوروموندادیرلار، بیر آزدا اولموش اولسا بیله بو فعاللارین یانیندا دورماق و اونلارا دستک اولماق آماجیایله ایشه باشلادی، تا بلکه یانلاریندا دورماق ایله او سویداشلاریمیز موباریزهلرینه داها گوجلو داوام ائتسینلر و زور گونلر اوچون فعالیتلری آزالماسین.
بو مرکزین آماجلاریندان بیری ده بو ایدی کی سویداشلاریمیزا حقوقی باخیمداندا یاردیمجی اولسون آما مالسف بو گونهدک او قونودا بیر ایش گؤرهبیلمهمیشیک. اومود ائدیریک بلکه گلهجکده بو قونودادا بیر آددیملار آتاق. مرکزین آچیلیش خبرلری هر یئره گؤندریلدی. بیر سیرا سیتهلر یایدی و بیر سیرا دا صلاح گؤرمهییب یایمادیلار. دوغروسو، خبریمیزی یایماماقدا بلکه ده بیرآز حاقلیایدیلار. چون کی ریسکایدی، تانینمایان بیریسی بئله بیر مرکزی یولا سالمیشدی.
بیرحالدا کی بو مرکزین قورولوش آماجی و ایلکهلرینین هامیسی نی سیته میزده (حاققیمیزدا بؤلومونده) وارایدی و بو ایلکه و قورولوش آماجلارینا اولاشماق اولاردی، آمما یئنه ده گوونمک اولماز دوروموندا ایدیک بلکه! زامان کئچدی؛ بو مرکز یاواش یاواش ایشه باشلادی، گوجو یئتدیغی قدر یاردیم گؤندردی و گؤندریلن یاردیملار تک به تک سوسیال مجرالاریندا (یاردیم آلان سویداشیمیزین بیلگیلری گیزلی ساخلانما شرطی ایله) پایلاشیلدی و حالا پایلاشیلماغا دوام ائتدیریلیر. بیر ایل کئچدی، و بیر ایللیک فعالیتلر اوچون بیلدیری سیتهمیزده و باشقا یوللار ایله پایلاشیلدی، و یئنه آرخا دوران اولمادی. بلکهده حاقلیدیلار، بو زامان دا هئچ کیمه گووهن اولماز سانکی!.
آما بیز مرکزی اؤز گوجوموزایله یولوندا دوام ائتمهسی اوچون چابالادیق و بو گونهدهک آلنی آچیق دوام ائدیریک. بو گونهدک گونئی آذربایجان سیغینماجیلار یاردیملاشما مرکزی (SYMGA) اونمین(10.000) تورک لیراسی یاخینیندا یاردیمدا بولونوب و اومود ائدیریک کی ائلیهبیلمیشیک گوجوموز یئتدیغیقدر بلکه بیر یاردیمیمیز توخونموش اولا.
سون سؤز؛ دوغال اولاراق تورکیهده یاشایان بوتون گونئیلی سویداشلاریمیزا اولاشماق شانسیمیز یوخدور. اگر بیزی لاییق گؤروب بیزه یاردیم ائتمک ایستهمیرسیز، ان آزیندان یاردیما احتیاجی اولان سویداشیمیزا بو مرکزی تانیتدیرین بلکه باشارابیلدیک او سویداشا آزدا اولموش اولسا تورکیه نین بو زور ائکونومی دوروموندا یاردیمجی اولاق.
سایقیلار ایله سیغینماجیلار یاردیملاشما مرکزی یؤنه تیمی


text:
البویوروق
البویوروق ریسالهسی شیخ صفی الدین اردبیلینین طالیب آدلانان موریدلری طرفیندن یازیلمیشدیر. بو ریساله عومومیتّله، شیخ صدر الدین دیلیندن یازیلیر. اثر ٥٠ بؤلۆمدهدیر. هر بؤلۆمده شیخ صدر الدین، سلطان شیخ صفی الدیندن بیر سوال ائدیر و شیخ صفی او سواللارا جواب وئریر.
البویوروق مناقیبینی، احد حامد الصراف موصل اطرافیندا یاشایان قیزیلباشیّه باجآلان تۆرکلری آراسیندا تاپیب، عربجه چئوری و ایضاحاتلا نشر ائتمیشدیر. البویوروق قارا مجموعهنین اساس حیصّهسی کیمی "مناقب شریف قطب العارفین حضرت شیخ صفی - قدّس الله سرّه العزیز -" آدلانمیشدیر. اثر، "امّت خاص و مؤمن پاک اعتقاد اولان قارداشلارا" تعلیم ائتمه ایچۆن قارا مجموعهلرینه داخیل ائدیلمیش بیر زاویه درسلیگی کیمی دگرلندیریلیر. اثر ساده نثر ایله یازیلمیشدیر جوملهلر قیسا و گؤزل سجعلر ایله دوْلۇدور:
- "... لولو جاندیر، نه مرجاندیر، هر بیری بیر جاندیر، محکم ساخلاییب، بو سؤزلری جان قۇلاقلارینا قویالار، انبیانین سرّین بیلیب دوْیالار، اولیانین ارکانین اویالار ..."
اثره شاه اسماعیل خطایینین شعرلریده شاهد مثال کیمی داخل ائدیلمیشدیر. بو ایش قارا مجموعهلرین عمومی حالی دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارا مجموعه، شیخ صفی الدین اردبیلی، دکتر حسین محمدزاده صدیق، اختر رساله البویوروق، شیخ صفی الدین اردبیلی، محمدصادق نائبی، پیام


text:
کمبریج، ماساچوست
{{Infobox settlement |official_name = کمبریج، ماساچوست |settlement_type = شهر |nickname = |motto =Literis Antiquis Novis Institutis Decora (لاتین دیلی)
کمبریج، ماساچوست (اینگیلیسجه: Cambridge, Massachusetts) آمریکانین ماساچوست ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۸٫۴۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۰۵۱۶۲ نفر دیر. بۇ شهر ۱۲ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کمبریج، ماساچوست گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Cambridge, Massachusetts»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
تورکیه، ایسلنده قارشی
لوچسکو: چوخ گووندیگیم بیر تیمیم وار، بئله اویونلاری نئجه اوینایاجاقلارینی یاخشی بیلیرلر
تورک میلی فوتبال تیمی، 2018 دونیا کاپی یولوندا بو گون حساس اویونا چیخیر.
تورک میلی تیمی، ائسکیشهیرده ایسلند ایله قارشیلاشاجاق.
اویون ساعات 21.45ده باشلایاجاق.
تورک میلی تیمینده، باش مشقچی میرچا لوچسکو و آردا توران کامئرالارین قارشیسینا گئچدی.
آردا، قالان ایکی اویوندا شانسلارینی یاخشی دگرلندیرمک ایستدیکلرینی سؤیلهدیلر.
لوچسکو ایسه "ساکین اویناماغیمیز لازیم اولان بیر اویون. آسان دئییل، اما چوخ گووندیگیم بیر تیمیم وار، بئله اویونلاری نئجه اوینایاجاقلارینی یاخشی بیلیرلر" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
"تراکتور" ایران شامپیوناتینین لیدئرینه غالیب گلدی
تبریز تمثیلچیسی "تراکتور" سفرده لیدر "پرسپولیس"له قارشیلاشیب.
تۆرک ایدمانچیلار ۴۳ مدال قازاندی
تیفلیسده گئچیریلهن و ۲۹ اؤلکهدن ۱۵۲ ایدمانچینین قاتیلدیغی پارا هالتر آوروپا شامپیوناسی یاریشمالاری باشا چاتدی


text: کوراوغلو دستانلار آذربایجانین زنگین ائپیک اثرلریندن ساییلیر. بو قوللار اوچون بوگونه قدر یوزلر واریانت سؤیله نیب و اونلارجا کتاب یازیلیب. کوراوغلو حماسه سی آذربایجان تاریخی و کولتوروندن باش قووزایان بیر داستانلار مجموعه سی دیر و ایندییه قدر آشیقلاریمیز اونو دیری ساخلامیش و فولکلور گنجینه میزه آرتیرمیشلار. کوراوغلو دستانی فیلمه چکیلیب، رومانلار یازیلیب، اوپرالار ایشله نیلیب و یوزلرجه ماهنی قونوسو اولموشدور. بو دؤنه تبریز صنعتکارلاری بیر اویون کیمی تئاتر صحنه سینده جانلاندیرماغا چالیشیرلار. بو نمایشده ۱۴۰…بیشتر بخوانید


text:
هئچده سورپرایز بیر خبر دئییلدی. اما خبری ائشیتدیییمده بو جمله یادیما دوشدو: “دئییرلر اینقلاب اؤز بالالارین یئییرمیش”! نه بیلیم بلکهده باهارین خاصیتی بئلهدیر. بعضن جوجردیب، چیچکلنمهمیش دولو یاغدیرار.
خبرلری سایتلاردا اوخودوغومدا دوشونورم کی تحریر میدانی یئنی بیر باهارا یئریکلهییرمیش. آنجاق بو دؤنه هانسی سیاستدن بویلو قالیب، ماراغیمی چکیر. خبرلره گؤز گزدیریرم:
– محمد مرسینین طرفدارلاری دونن گئجه کی میلیتاریستی حرکتی کودتا آدلاندیریرلار.
– بانکیمون تحریر میدانین آرامیشه دعوت ائدیر.
– اوباما کودتا سؤزونو دیلینین اوجوندا اونودور.
– مصر ارتشی عدلی منصوری موقت پریزیدنت مقامینا چاتدیریر.
منیم ده دوشونجهم دینج دورمور. آز قالیرام خورتدانلارین طرفیندن تحریر میدانینا خطاب بیر بیانیه یازیم. باهارا وورغون عربلره دئییم:
– دموکراسینی گلین بیزدن اؤیرهنین! باخین، گؤرون نئجه گؤزل- گؤزل، اؤلوم- ایتیمسیز، سسسیز- سمیرسیز الیمیزده کلید، باغلی قاپیلاری آچماغا قیفیل آختاریریق!!!
۹۲.۱۲.۱۳


text:
هاتای اوستانی
هاتای اوستانی تورکیه دولتینین گونِؽ طرفینده سوریه مرزینده بیر اوستاندیر.بواوستانین مرکزی انتاکیه شهریدیر.
تاریخ[دَییشدیر]
اسکندرون منطقهسی ۱۹۳۹ایلنجاخ سوریه دولتینین بیر اوستانی(سوریه دولتی او زمان فرانسه قیومتینددی)اما ۱۹۳۹ فرانسه دولتی اردوسون بو منطقهدن دیشاری چیخارتی و ترکیهنین رؽیس جمهوری عصمت اینونو دستورینان ترک اوردوسو بو اوستان ی الدی. سوریه دولتی بی اوستانی سورهنین ۱۵ اوستانی بیلؽ.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Error on call to شابلون:وب قایناقلاماسی: Parameters باغلانتی and باشلیق must be specified .


text:
بون بیلیمیوردو
بون بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of Bonn, فارسجا: دانشگاه بن، عربجه: جامعة بون)آلمانین بون شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۳۲٬۱۵۴ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولردَییشدیر
مزونلاردَییشدیر
- یورقن آسچف
- اولریش فن ویلامویتس-ملندرف
- کارل وایرشتراس
- یاکوب بورکهارت
- فلیکس کلاین
- هرمان الکساندر دیلس
- یوهانس پتر مولر
- ماکسیم کانتسویچ
- کریستوف استینبک
- کریس آدامی
- راینهارد قنتزل
- پیتر فرانکنبرق
قارداش پروژهلرده بون بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.