text:
حکایه
------
اؤلیم یاپینچیغی
غم-غصّه گه باتیب یاتگن ایسان بی بی نینگ بیر یرده تینیمی یؤق. باشیگه ماتم توشیب، إیکّی قاره کؤز اؤغلیدن اجره لگه نیدن بیری جانینی قؤیرگه جای تاپه آلمی قالگن. هفته ده بیر مرته بؤلسین قی لرگه دیر باریب، بیر دردکش تاپیب، کؤنگلی نینگ چیگیلینی یازگیسی کیله دی. او بیر کونی اویی نینگ بیر چیتیده تشلب قؤئیلگن أیرتیق و اونیققن پاچان نینگ اؤوَدی مامیغیدن پیلته ایشیب قؤیدی. سفال چیراغیگه هم اچّیق یاغ سالدی. نیتی جمعه آقشاملری نبیره سینی ایرگشتیریب، قبرستانگه باریش. هر هفته قبرستانگه باریش عادت توسینی آلدی. او گورستانگه باره رکن، یانمه- یان قؤئیلگن إیکّی اؤغلی نینگ مزاری اوزره یوم- یوم أیغلب کؤز یاشی تؤکه دی.
هر بارگنده دؤپّه یگن قبرلرنینگ توپراغی پسه یب، تا باره کیچره یب باره یاتگنده ی تویلردی. بو کیتیشده ینه بیر نیچه آی اؤتیب، قبرلرنی تاپه آلمی قالیشیدن خواطرده ایدی. قبرلرگه تیکیلیب مهم سؤراق و جنمباقلرگه جواب تاپه آلمی، چیکسیز اؤیگه باتیب، توبسیزحیرتگه چؤکیب کیتردی.
کینگ آسمان هلی قاره پلاسینی یائگه نیچه یؤق. بولوتلر آرتیدن بابا قویاش نینگ شیرینگینه جیلمه یشینی انیق-تینیق کؤریش ممکن ایدی. ویزّیلله گن شمال سوران کؤتریب، ساکنلیکنی بوزیب، قبرلر اوستیده هیلپیره یاتگن قاره و ماوی متاعلرنی شدت بیلن هیلپیره تر، الـله قنده ی قؤرقینچلی و توشونیکسیز تاووشلرنی قیر- ادیرلرگه یائیردی. آخری: " حیات گلچراغی بیر کون کیلیب، منه شو منگو یر- تینگستانده اؤچه دی، اداغ تاپه دی" دیر ایدی گویا. ایسان بی بی خیالیده هر زمان گور آچیلیب، باله لری قبردن قؤپیب، آنه سی نینگ قؤئینیگه آتیله یاتگنده ی. خودّی، بؤئنیدن قوچاغله گنچه، یوزو و کؤزلریدن اؤپیب، تؤئیب- تؤئیب دیدارلشه دیلردی گویا.
ساغینچ حقی، کؤزلری خیره له شیب قالگن آنه هم اوشبو روحی اوچره شوودن قانیقمی: " مینی هم آلیب کیتینگ چین دنیاگه دیگنچه" زار- زار أیغلب، غریبگینه کلبه سیگه قئته ردی. شو ذیل هر جمعه آقشاملری قبرستانگه باریب یوره ک توگونینی یچه دی. او اؤته بیر آغیر درد آستیده، فرزندلریدن ائریلیق عذابینی چیکمـــاقـــده ایدی.
ایسان بی بی نینگ إیکّی اؤغلی هم ملالر فتواسی بیلن اؤلدیریلگن. آنه نینگ اؤقیمیشلی اؤغیللری ملالر اوقتیرگن مقدّس نرسه لر، جمله دن " حلاله" یو، " حجاب"/ یاپینچیق... مساله سینی سؤراق آستیگه آلگه نی اوچون، اولرنی دیندارلر اؤلدیریشگندی. حجاب دیگن نرسه، ایسان بی بی اوچون إیلان- چَیان، بیتمس- توگه مس داستان بؤلیب قالگندی. هوشیده هم توشیده هم شونی یازغیریب، " اهمیتسیر بیر نرسه اوچون مینینگ نوقیران باله لریم اؤلدیریلسینمی؟ "- دیگن شکایتنی تیلیدن توشورمسدی.
ایسان بی بی قبرلر قرشیسده تیزله نیب اؤتیردی، بیلی ققشب آغریگه نیدن چیده آلمه دی، سهل اؤتمی، جاییده اؤتریب قالدی. سؤنگ نیبره سی نینگ قؤلیدن توگونچه سینی آلیب، لای چیراقّه اچّیق یاغ سالیب، قؤش پیلته نی یاقدی. قویوق توتون اره لش، النگه آلیب، یالینلنه ی باشله دی چیراق. اؤز تیلیده ایشیتیلر- ایشیتیلمس باله لری بیلن سؤزله ی باشله دی. اویاقدن قنده ی جواب آله یاتگه نی یالغیز آنه گه عیان ایدی. او تاماندن بیر نرسه لرنی ایشته یاتگنده ی ایدی آنه. اوزاق إیچکی راز و نیاز إیله یره تگنگه تاپیندی. یوره گی توته قیب إیچیده اویولیب یاتگن دردینی تؤکه باشله دی: "... بو یاروغ عالمده خاتین بؤلیب توغیلیشدن کؤره، بیر مشتوم توپراق بؤلیب توغیلمی منمی؟ دنیانینگ بار یؤق عذاب-عقوبت، آغریق، اؤکسیکی، ائریلیق، اینگ آغیر مشقّت-او، مصیبتلری خاتین ایلکه سیده. شونچه آغیر یوکنی، ازلدن پروردگار خاتینلرنینگ زواله سیگه قؤشیب یورغگن ایکن-ده؟". ایسان بی بینی بیر عالمشمول معّما قیئنب کیله دی. او ایسه، بونینگ ته گیگه یتماقچی:
" بو نیمه دیگنی اخیر! خدایم بیز خاتین- قیزلرگه بیر توتم قاره ساچ بیرگندن کؤره، باشیمیزنی تیمیر- تونیکه دن قیلیب یره تمیدیمی؟ ایرککلرنینگ "حرص-او، شهوت"ینی "قؤزغب" کیله یاتگن ساچیمیزنی إیگنه دن قیلیب یره تمه یدیمی ایگم؟ مونچه لر قان تؤکیلسمیدی بیر ساچ اوچون. مین شو مه ئیزده ی سؤلیب قالگن یاشیمده ساقالنی تبرّک، عیال ساچینی جنجالگه باتیرگن خدادن رازی ایمسمن".
بو سؤزلرنی أیغی اره لش تیلگه کیلتیره رکن، قرشی تاماندن ائتیلگن نرسه لرنی یخشی إیلغب آله یاتگن دیک، آره - سیره بیر جیمیب کیته دی ایسان بی بی و ینه سؤزیگه دوام ایته دی: " منه گورستانگه کیلگونچه شو کمپیر حالیم بیلن، قوریب کیتگور تؤربه- چادرگه اؤره لیب، مدره ب إیقیلگه نیم-إیقیگن. نیمه ایمیش، یوزیم کؤرینسه- کؤرینسین، ساچیمی کؤرینمه سین ایمیش؟! إیسق- ساووقدن، آچلیک، یوپینچلیکدن، أیرتقیچلردن ایمس، قرانغولیک، بلا- قضا، دؤنگ و چقوردن ایمس، ایرکک نینگ کؤزیدن ساچنی سقلش فرض ایمش. بونی قره نگ که، باردی یر سیلکینیب، سیل کیلیب عیالنی دماریگه تارتگوده ی بؤلسه، اوّل جانینی ایمس، ساچینی قوتقزیش کیره ک ایمش. بیزنی یردن- یرگه، گوردن - گور سالگوچی پروردگار، ایرک نینک کؤزینی تیکیب قؤیمه دیمی، یاکه کؤزلرینی تیپّه سیدن قیلیب یره تمه یدیمی؟ بو نیمه کؤرگولیک اخیر؟...".
ایسان بی بی نامراد کیتگن اؤغیللری بیلن غایبانه دیدارله شیب، کؤپ دردلشدی. بو کبی سؤزله شو بیرینچی سی هم ایمس و سؤنگیسی هم ایمسدی. چونکه، آنه نینگ هلی ائتیلمه گن گپ - سؤزلری کؤنگلیده مؤل. بو نوبت ایسان بی بی جودیره گن کؤز یاشلری إیله قبرلر اوستیده قؤش چیراقلرینی یاقدی. ینه اؤلیکلر بیلن راز و نیازگه کیریشیب کیتدی. شوندیکّینه جانلی صحبت بؤلماقده ایدیکه، افتیدن آنه اؤلیکلر بیلن ایمس نق، تریکلر بیلن گپله شه یاتگنده ی ایدی گویا. آنه قاره یر آستیدن ایشیتگنلرینی قؤرقّه نیدن بؤلسه کیره ک سیر بیرمسدی.
ینه جگربندلری بیلن سیرلشه یازدی. کیئین ایسه، بیر رومالچه ده توگیلگن نرسه نی یوزیگه توتگنچه،: " ای پروردگار بولر إیکّی لعل تاشیم ایدی، بو قیزیل تاشلر مینینگ یوره گیم نینگ کویگیدن آخری قاره توسگه بورکندی. بو إیکّی تاش مینینگ یوره گیم نینگ إیکّی پرچه سی ایدی. منه، آخر-عاقبت کیلیب بولر مینینگ قاره قسمتیمگه ائله ندی"- دیه إیکّی یلپاق قاره تاشنی إیکّی قبر اوستیگه بیجیریم اؤپیب قؤیدی و: " مین یؤغیمده بوتاشلر بیلن سؤزلشینگ باله لریم، اولرده قالیب کیتگن مینینگ حسلریم، یوره ک تیپیشیم احوالینیزدن درک بیره دی. مینی منه شو تاشلراوئیغه ته دی"- دیگن جمله نی هم قؤشیب قؤئیدی.
ایسان بی بی قبرلر بیلن گپله شرکن، بیر وصیت هم قالدیردی: " خدایمگه میندن ساغینچ سلاملر ائتینگ، باله لری یؤلیده یوره ک - بغری ایزیلگن آنم( ایسان بی بی) کؤپ سؤره دی سینی دینگ. یر یوزینی یاووزلیک قاپله دی، کؤریمسیز احوال. التماسیمنی ائتینگیز، بیر ایپه قیگه کیلتیرسین بنده لرینی. هر قدمده، اویت اوستیگه شرمنده لیک، آبروی قالمه دی خدایم نینگ. ائتینگ خاتینلرگه قرشی بونده ی بیتیک و کتابلرنی یوبارمه سین یرگه قئتیب. ایرککلرنی سویش و ایرکه لشنی تؤخته تسین... خیر تینچ اوخله ی بیرینگ مینیگ إیکّی قاره کؤزیم". شوندن سؤنگ کوچ- مدارسیز آنه آرتگه قئتدی.
جمعه آقشامی یقینلشه یاتگندی. بو گل ینه ایسان بی بی پیلته ایشیب، سفال چیراقّه مای سالیب قؤئیدی. غلام دیگن اینگ کتـّه اؤغلیگه: " بو آقشام مینی زیارتگه، اوکه لرینگ آلدیگه آلیب بار باله ام"- دیه التماس قیلدی. یاشی قیرقدن اؤتگن داودیراقـّـینه اؤغلی آنه سینی نینگ ائتگه نینی نریدن بیری قبول قیلدی. قویاش کون باترگه آغیب، باشله گن پئیت ایسان بی بی توگونچه سینی قؤلتیقلب یؤلگه توشدی. اوئیدن اونچه لیک اوزاق بؤلمه گن قبرستانگه جرلردن قیه له نیب، کیچیکراق دریانی کیچب باریله دی. آلدینده غلام، آرقه سیدن ایسان بی بی إیکّلاوله شیب جؤنه دیلر. شریعتگه کؤره، غلام خاتین ذاتیدن یتتی قدم آلدینده یوریشی شرط، آرقه دن آنه سی زؤرغه تیبره نیب، یؤل یورماقده ایدی. بوتون بؤیی و باشینی یاپگن چادرایسان بی بی نینگ یوریشگه خلخت بیره یپتدی، چادر تیشیکلریدن یؤلنی یخشی کؤرمه یدی.
آنه- باله تیز آقر دریا بؤئیگه یتیب کیلیشدی. دریانینگ إیکّی قولاچ کیلرده ی تارراق جائیگه باریب، اوزونه سیگه قؤئیلگن بالاردن کیچیب اؤتیشلری کیره ک قبرستان طرفگه. ایسان بی بی قیمتینیب- قیمتینیب، چادری نینگ تیشیکلرینی کؤزلریگه اؤنگلب، ماسلب، کؤره رلیک قیلیب، بالارنینگ باشیده تورگن اؤغلی غلامگه قؤلینی توتقزدی. غلام آنه سینینگ قؤل اوچیدن اوشلب، اوزون یؤغاندن کیلگن چوپ آرقه لی دریانینگ نری یاقیگه یتکلب، آلیب اؤتیشی لازم. ایسان بی بی بیر قؤلیده توگونچه سینی اوشلب ینه بیر قؤلینی اؤغلیگه اوزه تدی. دریا تؤلیب، سوو شدت إیله آقماقده ایدی. یاغاچنینگ اؤرته سیگه کیلگنده، ایسان بی بی چادریگه اؤره لیب، بیر مؤنکیدی. آنه غلامنینگ امانت قؤلیدن سیریلیب، دریاگه چؤکیب کیتدی. تیز شاشیب آقه یاتگن سوودن آنه نینگ کؤک رنگ چادری بیر- إیککی کؤرینیش بیردی.
سوو توبیگه چؤکیب کیتگن ایسان بی بی قئتیب نشانه بیرمه دی. اؤغلی غلام بیلن هم رازیله شه آلمی کیتدی. ______________
إیشانچ تؤره
کانادا
11/01/2015
اؤلیش آسان ایمس
(حکایه)
اوچ خاتین آلیب، تؤرتینچی سیگه اؤیله نه من، دیب تورگن ظاهر ابه، قؤقّیسدن کسل بؤلیب قالدی. بای- بدولت، کیلیشگن آدم نینگ ساغلیگی هم کسل-بیماری هم مبادا اؤلیب قالسه، اؤلیگی هم قدرلی بؤلرکن... ظاهرابه نینگ احوالی کون سائین آغیرله شه باردی. داکتر، داری- درمان یتمه گنیدیک، ملا، پالچی، قاقیمچی، بخشیلرنینگ- ده، کیئتی اوزیلمه یاتگن بؤلیب قالدی.
بیر یاقدن خاتینلری نینگ اؤزا ارا مشمشه لری، کونداشلرنینگ بیر- بیریگه تاش آتیشلری زوره یماقده. ساغلیغی چؤکیب، توشه کّه میخله نیب قالگن ظاهر ابه نینگ إیچیدن: « اخ بو میکه جینلرنینگ تابینی آله آلمیپمن-ه»-دیگن کیچینمه لر بات-بات اؤتماقده. تیشلرینی غیچیرله دی و اوستونده آسیلگن قیزیل قمچیگه تیکیله دی، نی قیلسین که، اوندن ایندی فایده یؤق." هیچ بؤمه سه قمچینی آلیب یانیمگه قؤی برکه تاپگور"- دیگولیک گپنی تیلیدن تشقریگه چیقره آلمی، کؤزیگه یاش قه لقیدی.
اؤلیم بیلن آلیشه یاتگن کسل بیردن تنه یگه کوچ یاغیلیب، اورنیدن توره ی، دیب قؤزغه له دی-یو، بیراق، کوچی یتمه می، ینه ناچار یانباشله یدی.
شوتاب کؤزی شونده یکّینه آغیلخانه یانیده گؤنگدن تؤپ یسب، جان-جهدی بیلن پستلیکدن تیپه گه آلیب چیقه یاتگن بیر قاره قرنغیزگه إیلینه دی. قره سه که، اوسته کار قؤنغیز مهارت بیلن اؤزیدن أیگیرمه برابر کتته راق قیلیب تؤکیس توزگن تؤپنی تیپه راققه آلیب چیقیش بیلن آواره. قؤنغیز اؤز قؤلی بیلن یسه گن دؤمه لاق گؤنگنی جاییدن سهل سیلجیتیب، آزگینه جیلدیره دی-ده؛ توتیب توره آلمگه نی سبب، قئه تیب اوستیگه گؤنگ ینه اغه نیب توشه دی. بو وضعیت ظاهر ابه نینگ کؤز اؤنگیده کؤپ باره تکرارله ندی.
کسل نینگ جان کویرلری شفا سؤره ب، خدا یؤلیده هفته سیگه بیرجانلیق سؤئیشه دی. قاری لر کیلیشیب، قیزیل بخمل کؤرپچه اوستیده، قرآن یازیب، باش إیرغیتیب، تاماغینی قیگنچه تلاوت قیلیش بیلن بند. بیر سیدره ختم توگه گچ، چیننی کاسه لرده قؤی گوشتیدن پیشیریلگن شوربه نی شؤرچه شؤرپه إیچیب، یاغلیقّینه یتینی یئیشر، سویگینی چه ینب، إیلیگینی قؤلی کفتیگه قاقیب لوقّه یوتیشه دی؛ سؤنگ آغیز- باشینی یلتیره تیب، قؤلی نینگ یاغینی ساقاللریگه إیشقب، گلمه- گلیگه فاتحه گه قؤل کؤته ردیلر. آخرده ختم پولینی آلیشیب، تورنه قطاربؤلیشیب ظاهر ابه نیکیدن چیقیشه دی؛ کیئینگی ختم وقتینی انیقلب، ریجه لب، آرتگه قئته دیلر...
اوزاق یاتیب قالگن کسل نینگ یانیگه کیلیب، کؤنگلینی کؤتروچیلر هم باره- باره نیگه دیر سیره کله شرکن. دره نغیلله گن حولیده یالغیزلیک دردی إیله إیچیدن ایمریله بارماقده ایدی بیمار. اگر اؤشه ساغلیگیده باقیب قؤیگن ائغیر إیتیلری، قفسلرده گی قؤشّه- قؤشّه کـکلیکلری، غوجوم درختلرده تیزیب آسیلگن بودنه لری بؤلمسه، ابه نینگ إیچی ترسه یاریلیب اؤلیشی تورگن گپ. هر نه شولر دردینی آلیب توریبتدی.
ظاهر ابه خانه ده، اوی بالارلریگه تیکیله - تیکله بیزدی. بو یاروق عالمده اؤپکه سیگه جایله یاتگن مصفّا هوا برده لنگن قؤغانشین میده لری دیک تاماغینی قیریب اؤ اؤته دی. شو هم یتمی قاله دیگن پئتلر هم بؤلیب توریبتدی. ظاهر ابه آخری:
- جائیمنی اوو انه اووی چارپایه دن،- دیب اولیگه کؤز اشاره سی بیلن، کیئین تیلی بیلن ائتدی،- سالیب بیرسه یزلر بؤلمه یدیمی؟- دیدی خاتینلریدن بیریگه قره ب. عایشه خاله مینغیلله ی- مینغیلله ی : " کسل بؤمه ی هر بلا بؤلگور" دیه إیستر- یسته مس، ایریگه اؤریک درختی آستیده گی سؤریده جای تؤشه دی. ایندی، کسلنی چپرکتگه آلیب باریب یاتقیزه ی دیسه، بیر اؤزی ایپله آلمه یدی. گاوده لی آدمنی ته شیب باریشی اعیال ذاتی اوچون آسان ایمس. کونداشلرگه ائتیب، یاردم آله ی دیسه، غروری یاری بیرمه یاتیر. بیر إیککی کائیب، ظاهر اکه گه اولرنی سؤکتیره ی دیسه، کسل نینگ تیلی ائله نمی توریبتدی. قؤنی- قؤشنیدن کؤمک آله ی دیسه، بَری اؤز إیش- یوموشلری بیلن کیتیشگن. عایشه خاله نینگ إیچیدن « اؤلیب کیتگور، تیکینخور قاریلر کیلیشمه یدیمی شو پئت؟ منه وی گؤمه گور بؤلگورنی اوزه تیب قؤئیشگه یاردم قیلیشسه!»- دیگن اؤی اؤتماقده. کونداشلر بیر- بیریدن قالیشمس لیک معناسیده، تاووش چیقرمسدن، قؤلمه -قؤل قیلیشیب ظاهر ابه نی کؤرپچه سی بیلن بیر عمللب، تشقریگه سودره ب، سؤریگه آلیب باریب یاتقه زیشدی.
ابه بیر پیاله کؤک چاینی هوپلب، بیر زوم تین آله دیسه تینکه سی قوریگن-اؤشه احوال، کسل نینگ کؤزی ینه هَلیگی ینه بایه گی قاره قؤنغیزگه توشدی. قؤنغیز همان گؤنگنی مقصدگه آلیب باره آلمی، بار کوچینی إیشگه سالیب، تیریشماقده ایدی. کؤره ر کؤزگه قیزیق منظره. ظاهر ابه إیچیده، اؤتمیشینی، یشب تورگن حیاتینی، بار وجودینی انه شو قؤنغیزگه مینزه دی؛ اؤینی تینیم بیلمس قؤنغیزگه اؤخشه ته دی گویا. بیمار بیر نفس اؤیگه باتیب، دهشتلی اؤلیمینی کؤز اؤنگیگه کیلتیریب کؤردی. چیده ب بؤلرده ی وضعیت ایمس...کؤزلری منگو اویقوگه کیتر- کیتمس بیمارنینگ روحینی اؤزیدن قاله یاتگن مال- مُلک، تؤرته خاتین تقدیری کیمیره باشله یدی. اؤزیدن کیئین بیوه قالگن خاتینلری باشقه لرنینگ قوچاغینی تؤلدیریب یاتیشینی اؤیله سه، پارتلب کیتگیسی کیله دی. هلی اوئیگه آلیب کیلمه گن، آق بیلک قرچیغــَی دیک کیلین داغیده پیتکه نک بؤلیب کیته دی. اؤلیمی آلدیدن بولر کیمگه یمیش بؤلیب کیتیشیدن؛ آغیر ائریلیق دردینی خیالن چیکه دی. اچّیغی بیلن دنیانی بورگه ده ی سیقیمیگه آلیب، غیجیملب تشله گوده ی بؤله دی. ...هلی اؤلمی توریب، مال-ملکینی میراث خورلری تارته- تارته خام تلاش قیلیش بیلن- اندرمان. ظاهر ابه نینگ حالیدن ساکنلیکدن اؤزگه خبر آله یاتگن کیمسه یؤق. شمال ایسیب، شیتیر- شیتیر درختلر یپراغی قیمیرله شی بیلن، تنگه ده ی گینه قویاش نوری یوز و کوزینی إیلت ایتب سیله یدی خلاص.
ظاهر ابه گوشت و پستی ایریب، سویکلری ققشب توشه کّه تؤکیلگنده ی اؤزینی حس قیله دی. ایندی فایده یؤق، غیشت قالیبدن کؤچگنده ی نظریده. کؤزی ینه اؤشه قاره قؤزنغیزگه توشدی. بو گـَل قاره قؤنغیز کولوله گؤنگنی تیپه گه یتردی، منزلگه یتر- یتمس، إیرغیب کؤز إیلغه مس توبنگه دؤمه لب کیتدی. قؤنغیز هم گؤنگ تؤپ بیلن قؤشیلیب، پستگه قره ب قؤله، کؤزدن غایب بؤلدی.
ظاهر ابه کیپریگی اوستیده کؤتریب تورگن آغیر آسمان یوکی آستیده اؤته اؤکینچلی آه چیکتدی، بیرچقور نفس آلیب، " وادریغ دنیا!" دیماقیچی ده ی بؤلدی- یو، دمی تشقریگه چیقمه دی.
***
إیچیده :" گورگه ! نه او یاق بؤلدی، نه بویاق"- دیب تورگن عایشه خاله بو وضعیتنی سیرتدن کوزه تیب توره رکن، " بیردن إببببیییی اویئیم کویدی؛ بیرگینه ام ایدی؛ ایسیز تؤره مدن اجره لدیم!!"-دیگنچه قیچقیریب أیغله ی باشله دی. إیکله کونداش هم خوددی خوتیب توزگنده ی شوکویی ماتم قؤشیغینی ائتیشگه کیریشدیلر.
قویاش کون باترگه آغه یاتگن پئت، آفتاب قیزیب توریبتدی. ضرور بؤلمسه کوچگه چیقرده ی هوا ایمس. آدملر قاپ - قاره تیر ته گیده، خُم و کؤزه لر تؤله ساووقیّینه دن جاملرنی تؤلدیریب إیچگه نی إیچگن. سایه سلقینلرده بیر چیریم اویقو آله ی دیب یانباشله گن آدم نینگ سیلله سی قوریگن، توریشگه مداری یؤق. آدم اؤلگنده بوتون احوال و وضعیت اؤزگره دی...
آدملر مرحوم خداگه مهمان بؤلسین دیب، جنازه نی ایرته راق توپراققه تاپشیریش پیئیده. اؤلیکنی اوی إیچکریسیگه آلیب کیردیلر. عایشه خاله ایری نینگ جه غینی آق سوپ بیلن باغلشگه شاشیلدی. کونداشلر هم حاضر و ناظر توریشر، کیره ک بؤلسه عایشه خاله گه یاردم قؤلینی چؤزیشماقچی اولر. شو تاب کتته خاتینی ایری نینگ یوزیدن یاپینچیقنی موربت کؤته ریب، جه غینی باغله ماقچی ایدی-یم که، مرحوم نینگ آچیق آغزیدن، تیشلریگه کئیگیزیلگن قطار آلتینلر لاوللب کؤزگه إیلیندی. چؤغده ی کؤزگه تشلنگن طلا تیشلرنینگ یلتیره ب تــَوله نیشیدن اؤلیک خودّی تیریکلر کبی، گؤزه ل و جاذبه دار بؤلیب کؤزلرگه کؤرینرکن. سریق شیطان اؤلیکنی هم چرایلیک قیلیب یوباریشینی شو زمان انگلش یخشی ممکن ایدی.
عایشه خاله ایری نینگ یوزیگه سیکین گینه قیلیب آق پرده نی یاپتدی-ده، سوغریلیب، تشقریگه چیقدی. سهل اؤتمی، اوچی سینیق قـــئیچینی آلیب کیلیب، مرحوم نینگ تیشلریدن آلتینلرنی اجره تیب آلیشگه کیریشدی. قــئیچی إیش بیرمس ایکن، کونداشی اوچلی راق پیچاقچه نی، اوچنچی کونداش ایسه، آمبرنی آلیب کیلدی. اوچ کونداش خزینه اوستیگه چؤکــّن بؤلیشیب، اؤتّیز إیککیته تیشدن بیر-کیتین طلالرنی آلماقچیلر. آلدینگی قطار تیشلرگه قؤندیریلگن طلالردن اوچته سینی آسانراق کؤچیریب آلیشدی. اؤلیک نینگ آغزینی کتته راق آچیب، کلـّک تیشیگه داریب ایدیلرهم که، نی کؤز بیلن کؤریشسین، ظاهر ابه نینگ کؤزلری شقـّـه آچیلیب کیتدی. تنه سیگه قان یوگورگنده ی بؤلدی. شو پئیت کونداشلر داد و وای کؤتریشیب، قؤرقینچ باسگن بیر وضعیتده آلدین -کیتین تشقریگه آتیلیب چیقدیلر.
***
اؤلیک تیریلیشی یخشی نرسه ایمس، بو قوم اؤرته سیده نحس، شوملیک بیلگیسی سنه له ی. اونی ینه حیاتگه قئتریشدن کؤره، میئغیده اؤلدیریب، کؤمیشنی افضل بیلیشه دی. بولرگه کؤره اگر شونده ی قیلینمسه، بار اوروغو-ایماغی، باله- چقه سی بیلن قیریلیب کیتیشی ممکن، دیگن إیریم بار.
هی دیمه ی کؤپچیلیک تؤپله نیشدی؛ اوزاق- یقینلرده گی قوم و قرینداش، ته نیش بیلیش، یارو برادرلرگه خبر کیتگن. مونچه آلتینی قاره یرگه کؤمیب یوباریشگه کؤزلری یتمی توریبتدی. جنازه گه کیلگنلر نیمه قیله رینی بیلمی حیران.
کیمدیر اؤلیکنی کؤرگه نی إیچکریگه کیردی. مرحوم نینگ کؤزلری چیندن هم یاپیق، تیشلریدن سیزیب چیقه یاتگن قانلر قاتیب قالگن. پیشانه سیگه کفتینی قؤئیب قره سه، تنه ساویگن ایدی...
_________
إیشانچ
تورانتو- کاناد
ا07/11/14
یتیم باله
(فیسبوک اجتماغی ترماغیدن تاثرله نیب یازیلدی)
حکایه
شهرگه کیره بیریشده موترلرنینگ قتناوی سیکنله شیب، تیقن وضعیت یوزه گه کیلدی. اؤنقیر-چؤنقیر یؤللردن چنگ کؤتریلیب، هوانی آبدان افلاسله ماقده. پیاده لر ایسه، اؤزلرینی یؤلککه آلیب، دوکانلردن بیر نرسه لرنی ساتیب آلی دیب، شاشیلماقده لر. هول- قوروق میوه؛ آیاققه إیلیشگه شیـپّک، لیلامی باب کیئیم- کیچکلرآرتیلگن عرابه لرنی سودره ب باره یاتگنلرنینگ بازاری قیزیق. چادره آستیدن آق بیلکلرگه بیلک اوزویک ساله یاتگن خاتین- قیزلرنی کرگن أیگیتلر حرصی قؤزغه لیب، گپ آتگه نی- آتگن، تیگه چاغلیق قیلیش بیلن آواره... قطار کیتگن مغازه لر روپره سیده گی میدانچه ده بیر کفشناس بابا یؤلاوچیلرنینگ کفتینی اؤقیماقده ایدی. اوروشلرده آته- آنه سیدن اجره لیب، اؤنگ آیاغینی قؤلدن بیرگن بیر باله کی، قؤلتیق تیاغیگه سوینگنچه اؤتگن- قئتگنگه یوزله نیب تیلمچیلیک قیله یاتگندی. باله نینگ یاشی سکـّـیزده چمه سی. دؤنه لاق یوزلی، بیر مترگه یتر- یتمس بؤیی بار. باشیده تورقی کیتیب قنغسیگن راق دوپپی؛ ایگنیده یغیری چیققن گوپی چه؛ ساغ آیاغیده لونجی أیرتیق که لیش؛ إیشتانی نینگ بیر پایچه سینی شمال اوچریب توره ر، اینسه سی قاتیب؛ نا علاج بیر قیافه ده بایه گی کفاشناس چال آلدیگه کیلیب: - بیرررر کفتیمگه قره ب با قاقینگ قنی بابا جان، نیمه لرنی کؤره سیز؟ لیکین، ائتیب قؤیه ی قؤلیمده پولیم یؤق. خدا یؤلیده شوگینه کفتیمگه قره ب بیرینگ التماس باباجان، دیب یالبردی تیلمچی باله کی. - اؤزی کؤرینیب توریبتدی-کو، احوالینگ، ینه نیمه نگی بیلماقچی سین باله، دیب دؤنغیلله دی کفشناس چال آغیزیده گی ناسینی دیوارگه چوفیلله تیب تف آترکن. - آنه امگه راکت تیگیب اؤلدی. مین یتیم من باباجان. آته ام عسکرچیلیککه کیتگندی. بیر أیلدن بیری دره گی یؤق. شونی بیلماقیچمن-ده،- دیه کؤیلگی نینگ اؤنگیری بیلن جودره ب تورگن کؤز یاشلرینی اریتیب آلدی،- اگه شونی ائتیب بیرسه یز سیزگه کیچ پئیتی بیتته نان آب کیلیب بیره من. - آوو باله! الده مه گین تغین. باردی، فالینگنی آچیریب، چققانلیک قیلیب، جفتکنی راستله سنگ، إیشیم نینگ بره که اوچه دی. جنلریم هورکیب یانیمگه کیمی قاله دی. سین بونی یخشی بیلیب آل. - إیشانه بیرینگ باباجان، مین نایزنی تویه قیله یاتگنلردن ایمسمن. اؤله ی اگر یالغان ائتسم،- ینه قؤلینی اوزه تدی باله کی یلینه توریب،- یتیم باله بؤلسم هم همتیم اولوغ خوشمی؟! - میلی بؤلمه سه یم، بیر قؤلینگنی، دیدی چال. - منه کفتیم باباجان! کفشناس چال باله نینگ کفتی اوزره اوزینه سیگه کیتگن چیزیقلر اوزره برماغی نینگ اوچینی یوگیرتیره باشله دی. فالنی چمه سی شونده ی ائتگن بؤلدی: - نصیه فال کؤپ هم اؤنگ کیله بیرمه یدی. جنلریم کیلمی قالسه طالیعنگدن کؤر باله...آته نگ عسکر چیلیکّه کیتگن بؤلسه یا کیله دی، یا کیلمه یدی. اؤزی تیریک، انه نگنی کؤپ اؤیله یدی، بیراوگه یرگه چیقمه گن بؤلسین تغین دیب. تیلمچیلیکدن پول تاپسنگ، فالچی باباینگنی یؤقله یسن. مین قؤلینگده شونلرنی اؤقیماقده من. مینگه اخلاص قیلسنگ برکه تاپه سن. بار کیته بیر باله! - دیه ایلکه سیگه اوزون تسبیح بیلن بیر إیککی توشوردی. - ای بو، آناه امگه راکت تیگیب اؤلدی-کو بابا! - اؤگه ی آنه نگ بارمی، اؤشه نی ائته من-ده. - اؤگی آنه ام یؤق. آته ام کمبغل، بؤلگن قؤش خاتیننی قی دن آلسین؟! - آته نگ کؤنگلیده "بیتته قـَرچیغی دیک قیز آله من، - دیب یوره ردی، انه اؤشه نی ائته من-ده، ساده باله. - بار ایندی کیته بیر، بؤلمسه جنلریم چه لیب کیته دی سینی. تیلی قیسیق بو یتیم باله گپنی چؤزمسدن کفشناسگه " رحمت"- دیه تیلمچیلیک قیله بیردی. *** باله شوندن کیئین بیر آیاغی کیسیک باله یؤلاوچیلردن: " چقه پولیز بؤلسه بیرینگ خدا یؤلیگه"- دیگچ، قؤلتیق تیاغیگه سوینیب آلدینگه تیبره نه باشله دی. قنچه قیلیب قؤللرینی اؤنگ- سؤلگه چؤزمه سین، کؤزگه إیلینرلی قاره پول توشمه دی. باله بوکیچ یئیشگه ارزیگولیک پول تاپمه گه نیدن راسه اؤکسیندی. قؤللرینی پیشانه سیگه توتیب، یوم-یوم دیغله دی. شونگه قره می، غمگین بیر احوالده یؤلیده دوام ایته بیردی باله. عین پئت بیر چقیریمچه لیک نریدن آلتی- یتتی یاشلی قیزچه، تیلمچی باله گه قره ب کیله بیردی. گدای باله ایسه، کیله یاتگن قیزنی هلی کؤرمه ی توریبتدی. باله کی: - بیرینگ خیر وصدقه،- دیب تیوره ک اطرافگه جیلمه یب قؤل اوزه ته یاتگندی. شو زمان قؤللریده قؤغیرچاق کؤترگن چقـّانگینه قیزه لاق بایه گی تیلمچی باله گه یقنلشدی. باله ایسه " یتیم من، خدا یؤلیده یاردم قیلینگ"- دیب تورگن ایدی یمکه، قیزچه شاشه - پیشه قؤلیده گی قؤغیرچاغی نینگ اؤنگ آیاغینی سوغیریب آلیب، یتیم باله نینگ کفیگه توتقزدی-ده، آرقه سیگه قره ب، قره ب کیتیب قالدی... یتیم باله سیوینگه نیدن ذوقله نیبف توتقه زیلگن قؤغیرچاق ایاغینی اؤپیب کؤزیگه سورگنچه أیغلب یوباردی.
کانادا-تورنتو
12/10/14
Go'rlikka Sho'rlik
Hikoya
غؤرلیکّـه شورلیک
حکایه
بابا قویاش اؤزی نینگ زرین ساچیدن اوزیلیب آرتده قالگن سؤنگگی آلتین رنگ تاله لرینی یردن أیغیب آلماقده ایدی. ماوی آسمان تیپ- تینیقلیگیدن کؤککه قره سه، خوددی کؤزگوگه باققـندیک آدم نینگ یوزی کؤرینه یاتگن هوا بؤلدی. کوندوزی إیلیق؛ تونلری ایسه کؤیلکچن کوچه گه چیقیشگه ساووق سیره سن کیشی. تیوره ک-اطراف هلی تؤله، سریق یاپینیب خزان توسینی آلمه گن. ایندی، درختلردن بیته- یریمته کوزنینگ زرحل بؤیاغیگه چه یلگن برگلری یرگه توشه باشله گندی. کوزنینگ مه ئین شمالی دماققه اوریلیب، کیشینی مونگلی اؤیگه تالدیره یاتگن چاغلر حکمران. کؤچه لر ایسه همان بؤم -بؤش.
مینگ بیر خیال إیله کتته یؤلدن اؤته یاتسم، " آوو باله ! بو یاققه کیل سینده گپیم بار"- دیگن چقیریق قولاغیم آستیده جرنگله گنده ی بؤلدی. چله ایشتگنیم اوچونمی، تیسه ریلیب آرقه امگه قره مه دیم. یؤلیمده دوام ایته بیردیم. بوگل بلندراق تاووشده بایه گی سؤزلر تکرار ایشیتیلدی. سؤنگ آرقیمگه اؤگریلیب، سیس چیققن جایگه تیکیلدیم. بیر کیکسه کیشیگه کؤزیم توشیب قالدی. آقر سووو بؤئیده اؤتیرگن بو آدم نورانی، آقسالگینه کیشی ایکن. منگله یگه اجین یوگورگن. ایتی سویه گیگه یاپیشگن؛ سؤلیگن برماقلرینی ایه گیگه توتیب تورگن بیر قیافه ده. إیچکریگه باتیب کیتگن کؤزلری کؤزلیک آرتیدن معنادار کؤرینه یندی. یخشیلب قره سم یاشی 70نی اوریب قؤیگن-چال. اؤنگ قؤلیده قنده ی دیر بیر کتاب اوشلب آلگن. کتاب نینگ قاق اؤرته سیگه باش برماغینی سالگنچه، بیر نرسه لرنی ائته ین مینگه، ائته ی، دیب چاغلنماقده. یقین باریب حال-احوال سؤره شدیم. کیئین او کیشیگه یوزله نیب:
- گپیرینگ باباجان، إیچینگیزده برار دردینگیز بارگه اؤخشه یدی. سؤزلرینگیز حکمت-او، اؤگیتلرگه بای دانشمند کیشیگه اؤخشه یسیز.
- یانیمگه اؤتیر اؤغلیم،- راسا سؤزلریگه قریلیکـّه خاص تاووش تیتراغی قؤشیلدی،- آدمنینگ دردینی آدم آله دی. شو بو گون کؤرگن واقعه امنی سؤزلب بیره یئنمی سینگه باله ام؟ یاکه، بیرار یاققه شاشیلمه یپسنیمی اولیم؟-دیدی باسینقیراق.
- یؤق باباجان، هیچ قه یاققه شاشیله یاتگنیم یؤق. مین سؤزلرینگیزنی جان قولاغی بیلن ایشیتیش گه تیارمن، سؤزله نگ.
- بوگون توشدن سؤنگ دنیاده نیمه خبر؟- دیه بیر فیسبوکّه باش اورگندیم. بو یرده شونچه بیر- بیریگه قره مه- قرشی فکرلر یازیلکن که، اولرنی اؤقیب یاقه اوشله یسن کیشی.
- هه، تؤغری سؤزله یسیز آته. اویرده یازیله یاتگن، کؤریشگه قؤئیله یاتگن نرسه لر ادمنینگ عقلینی شاشیریب قؤیه دی. شولرنی مشاهده قیلرکنمن، انسان نینگ کیملیگینی بیلماقچی بؤلسنگ فیسبوکّه کیر،- دیگیم کیله دی. بیلمه گن اینمیز، انسانیت تاریخی إیرینگ- زردابدن عبارت ایکن -آوو. بو کهنه تاریخ مینگ - مینگ أیلدن بیری قنده ی قاره کونلرنی باشدن کیچیرمه گن، دیئسیز. همّه سی یاپیقلیگیچه قالیب کیله یاتگن ایکن! علم-فن، تیکنالوژی عصریده ایندی، اولرنینگ اوستیدن پرده آلیب تشلنماقده. انه بولرنی کؤریب تاریخ تیلگه کیردی، دیسه هم بؤله بیره دی. بو نرسه لرنی کؤرگچ، آدملرنینگ کؤزی آچیلیب، بیر یاقدن دیده سی قاتماقده. دنیانی یاووزلیک یوتیب بارماقده.
- اؤقیله یاتگنلری بیر سری؛ اناووی کؤریله یاتگنلرینی ائیتمه سنمی باله ام؟
- بیله من بابا. بیر- بیریدن قیزیقرلی؛ رنگمه - رنگ و عین پئتده اؤته دهشتلی اولر.
- انه شونقه سیدن بیرینی گپیریب بیرماقچی ایدیم، میلیمی؟
- میلی، نیمه ایدی او؟ گپیره قالینگ.
- فیسبوکنی ورقلب تورسم بیرگینه لوحه گه کؤزیم توشدی،- کتته بیر حقیقتنی آچگنده ی، سؤزیگه اورغو بیریب، باش قیمیرله تیب، اچینه کیتدی،- شو سچقانچه نی بیر اؤزبیکچه کلیپ اوستیگه آلیب باریب کلیک قیلدیم. نی کؤز بیلن کؤره ی که، بیر ایسکی مچیت یانیده أیگیرمه-اؤتتیز چاغیلیک کیشی تؤپله نیشیب توریشیبتدی. اولیگه، " بو یرده کیمدیر اؤلیب، جنازه سی اؤقیلماقده شیکللی؟"- دیگن فکرگه باردیم. یاکه، ادملر بیرار بیر مهم نرسه اوستیده جنجلله شه یاتیر دیب اؤیلب قالدیم.
- بل که، ملا، آخوند دینی گپ و سؤز نی ساده آدملر قولاغیگه إیله یاتگندی،- دیدیم باباگه.
- یؤغ-ای، گپ عمومن باشقچه، یتتی اوخلب ایسینگیزگه کیله یاتگن صحنه ایمس، اؤغلیم.
- باشیده سلله، یاشی اؤتتیزدن اؤتگن، إیچکی نینگ دُمیگه اوخشه تیب سیره کّینه ساقال اؤستیرگن کیشی، بیر آغیر نرسه نی کؤترگنچه، بایه گی أیغیلیشیب تورگن آدملر تامان کیله یتگندی. یقین کیلرکن، کؤکره گیده انیق، بیر تلویزیون کؤتریب کیله یاتگه نی معلوم بؤلدی. تلویزیون اوستیدن دی وی دی پلیر، اونینگ اوستیدن یاقیب اؤچیرگیچ قؤئیلگن ایدی. اوزون بؤیلی بو أیگیت جماعه گه یقینله شه یاتگن پئت، بیردن قؤلیده میکره فون توتگن بیر ژورنالست أیگیت پیدا بؤلیب بؤلدی. ژورنالیست دراو تلویزیون کؤترگن کیشیگه قوئیده گیچه سوال بیره باشله دی:
- هارمنگ اکه! تلویزیون بوزیلدیمی؟
- یؤق
- استه گه آلب بارماقده میسیز؟
- یؤق.
- ساتگه نی ایلته سیزمی؟
- یؤق
- باشی آغریدیمی، ملاگه اؤقیتگه نی الیب باره یپسیزمی؟
- یؤق، دیگن معناده بوگل تیلینی ایمس باشینی إیرغیتدی.
- نیمه؟ اونده بو تلویزیوننی قوچاقلب قی یاققه بارماقده سیز؟
- بونی مچیتگه آلیب باره من اوکه.
- نیمه گه کیره ک بؤلیب قالدی؟
- مچیتگه، ملانینگ یانیگه آلیب باره من.
- نیمه اوچونگه آلیب باره سیز ملاگه؟
- بونی سیندیرماقیچیمن.
- بو تیلسیز، چغسیز تیمیرنی سیندیریب نیمه قیله سیز؟- هیجانله نیب سؤره دی ژورنالست.
- هی!-إیجیرغیله ندی،- سیز بیلمه یسیز. بوشیطان قطینی ملامیز حرام دیدی.
- یئیله دیگان نرسه ایمس-کو، حرام بؤلسین!- عجبله نیب سؤره دی مخبر.
- یؤق. بو کافرنینگ نرسه سی؛ اونی کؤریش گناه ایمش، شونینگ اوچون مین بونی سندیرماقچیمن! هه، ادملرنینگ کؤز اؤنگیده سیندیریب تشله یمن بو شیطان قطینی!- هیجانده ایدی؛ جهلی تاشیب گپیگه نقطه قؤیئدی.
شوندن سؤنگ، ژورنالیست اؤزینی بیر چیکه گه آلدی. هلی گی کیشی کؤکسیده زورغه اوشلب تورگن تیلوزیوننی باشیگه کؤتره سالیب، یرگه بیر اوردی. اوستیگه چیقیب آلیب، قؤپال آیاقلری بیلن بابلب تیپکیله دی. تلویزون نینگ إیچک-چه واغی شوو ایتیب إیچکریگه تؤکیلدی. شو پئت اؤرته ده توریب، تسبیح سینی قؤشه- قؤشه آغدره یاتگن ملا:" بالته نی کیتیریب بیرینگ جوره بایگه"- دیه قیچقیردی. شیطان ایلکه سیگه مینگن بایه گی قصاصکار آدم " یاالـله!"- دیگنچه، آغیر بالته بیلن تلویزیوننی اوریب قپّه یاریب تشله دی. بیر دقیقه گه باره ر- بارمس توزوککینه، آباد، قیمتیگه ساتیب آلگن، تغین ساتسه بیر دردیگه یره یاتگن تلویزیوننی پرچه لب تشله دی. سینیق پرچه لرنی-ده، میده لی باشله دی. آدملر همان حیرت بیلن یاقه اوشلب توریشردی.
***
- إیچینگیز تؤلیب تورگه نینی توشوندیم بابا، دیدیم آقساقال کیشیگه.
- ایندی، اؤزینگ بیر اؤیلب کؤر باله ام؟ بو شورینگ قورغور بای بچه- کو، ایمسدی. کتته بؤلسه دهقان، یاکه، حمال، جیلله قورسه بیر خشه کی مردکارگه اؤخشه دی. بو دستگاه نی نی عذاب و عقوبت بیلن باله لرنینگ آغزیدن اوریب ساتیب آلگن. قاله بیرسه، شو دستگاه، کمبغل نینگ بیر کونلیک غم-غصه سینی آلردی. اؤرگه نه یاتگن تربیه وی نرسه لرکؤپ ایمس میدی؟ مثلن، سیندیرمسدن اوستیگه کؤرپه قه لب قؤیسه بؤلردی...نیمه دیب اؤیله سن، بو تیرمزه ک نینگ بوزغونچی لیگیگه باله-چقه سی کؤندیمی ایکن؟
- یؤق البتته، اوی نینگ بیر چیکه سیده، توره بیره ردی. باله لری اوینچاغی، اوونچاغی بؤلیشی ممکن ایدی. شو جرار صوفی إیشدن چرچه گنده اؤریندیق قیلسه بولردی-کو اخر،دیب قؤشیب قؤئیدیم.
- بیله سنمی باله ام،- دیدی دانشمند تاکیدله یاتیب،- بدعت و خرافات بیردنیگه آدم نینگ انگینی اشغال قیله دی. بونگه إینانگنلر بار-یؤغینی، حتاکه، جانینی هم بو یؤلده تیکیشگه تیار. قدیمده باله سینی اؤز عقیده سی یؤلیده قربان قیلیشگه چاغلنگن اؤشه روحی کسل چال انه شونده ی لر جنسیدن بؤلگنینی بیر ایسلب کؤرینگ. اگر بو سوادسیز کیشی نینگ بوندنده کتته راق امکانیتی بؤلسه، قنده ی قیرغین -براتلرنی انسانیت باشیگه الیب کیلگن بؤلردی.
بابانینگ تیلیدن بو واقعه نی ایشیتیب، بوتون وجودیم لرزه گه توشدی. اگر بو سوادسیز آدمنینگ قؤللیده بوندن-ده، کتته راق امکانیت بؤلسه، اتم قوراللرینی تاپ تارتمه یدی اؤز مخالفلری باشیگه یاغدیرگن بؤلردی. چونکه، بولر اوچون جنتده، 72 ته باکره قیز و غلمان( بی ساقال باله لر)لر خذمتگه شی توریبتدی. بودنیاده یشش اولر اوچون قیزیق ایمس، دیگن فکرلر إیچیمدن اؤتدی.
2014-أیل کانادا
حکایه/Hikoya
قؤش تیره ک
Qo'shterak
ادامه مطلب...
استاذ
ادامه مطلب...
لاتین یازوویگه اؤته یلیک
آت ائلــــه نیـب، قـــازیغینـــی تـــاپــــــه دی. مقال
Ot aylanib, qozig`ini topadi. maqol
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
تیریکچیلیکنی تیبره تیش، باله- چقه نینگ قارنینی تؤیدیریش نهایتده آغیرله شیب باره یاتگن اؤته آغیر و قلتیس بیر زمانده یشه ماقده میز. مردکارلیک بیلن تاپیلگن پولگه قاره قازاننی قئنه تیش نینگ هیچ هم علاجی یؤق. اوستیگه اوستک یاتیب- توره ردیک بیرگینه باش پنه بؤلمسه، کمبغلنینگ شوری قوریدی، قیامت قؤپتی دیه ویرینگ. یؤقسیللرنینگ عاتده باله سی کؤپ بؤله دی. آچی- تؤقی، کسل- بیماری، یاپینر- تؤشه نری، یوریش- توریشی، اؤقو- تربیه سی یؤلیده حضور-حلاوت نیمه لیگینی بیلمه گن، بیچاره آته- آنه ایرته خزان بؤلیب، عالمدن کؤز یومه دی. بولر- کو، ازلی تشویش کمبغل آته- آنه اوچون. ایندیلیکده، آغزیده تیشلب کتته قیله یاتگن مرغک باله لرنینگ امنیتی خطرگه توشیب قالگن. قراوسیز باله کی لر اؤغیرلب کیتیله دی و یاکی پولگه ساتیله دی. بونده ی واقعه- حادثه هر کونی، هر تؤکسیده، هر یرده، هر آن یوز بیریب توریبتدی. حکایه قیلماقچی بؤلگنیمیز واقعه کونی کیچه جنوبی تورکستان کینتلریده بیریده صادر بؤلدی. إیککی کونده، بیر-بیریگه اؤخشه واقعه لر بو حکایه نینگ توغیلیشیگه سبب بؤلدی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ حکایه
حکایه
اوزیلگن ارقان
ادامه مطلب...
بختی قرا گلچهره
حکایه آلدیده گی اؤیلر
انسان وجودینی تیتره تیب، روحنی ققشه ته یاتگن بو واقعه، شو کیچه- کوندوزلری ایلکترون ترماقلری(فیسبوک) آرقه لی یشین تیزلیگیده میلونلب آدملرگه یتیب باردی.
ادامه مطلب...
حکایه
یر اؤپگن برماقلر
ادامه مطلب...
إیشانچ حکایه
قوتیلیش
1985-أیل. محصللرنینگ یازگی تعطیلی باشلنگن- بیر پلله. بوتون شوری بؤیلب مینگ- مینگلب طلبه لرنینگ وطنگه آقیب کیلیشی کوچه یگن وقت ایدی. ..
ادامه مطلب...
حکایه
إیــتلر سلطانی
میمنه، 1979-أیل. سرسان- سرگردانلیک باشلنگن کونلر. روزی بای سراییده قؤنیم تاپگنمیز، بیزنی کیم بو یرگه باشلب کیلگنینی ایسله ی آلمی من. توننی کونگه اولب یشه یمیز إیش قیلیب. شونده، عزت الله دیگن بیر انسان بیزنی اؤزیگه یقین توتدی. یاردمینی ایه مسدن کؤنگلیمیزنی کؤتریب، هزل-هوزل گپلر بیلن دردیمیزنی آله دی. تونلری روزی بای سراییده شو انسان نینگ اؤتاغیده اوخلب چیقه میز...
ادامه مطلب...
حکایه
ماوی بیراق آستیده
اوچ- تؤرت چقیریم یؤل باسیب مکتبگه باره میز. یاز هواسی، قویاش نینگ زرّین تیغلری آستیده باش یلنگ، آیاق یلنگ، کویلکچن بیر کؤرینیشده یؤل چنگیتیب مکتبگه باریب- کیله میز. بیر کونلیک اؤقیشگه باریب کیلیشیمیزنینگ اؤزی بیر داستان.
ادامه مطلب...
ادَشگن محبّــت
سلیمانگه اونه شتیریلگن نرگس نینگ تؤیی هم یقینلشب قالگن. اوزاغی بیلن إیککی هفته إیچیده تؤی بؤلیب اؤتیشی ریجه لشتیریب قؤئیلگن. بؤله جک قوده لر حالیگه یره شه تیارگرلیک کؤرماقده ایدیلر. اویی شهرگه یقین بؤلگنی اوچون نرگس وقت تاپتمدیم دیگونچه بیرار کمچیلیگینی بوت اوچون دوکانلرگه باش اوره دی. اویدن شهرگه باریب کیلیش نینگ اؤزی بؤلمه یدی. هر قه لی کیمدیر، یانیده بؤلگنی یخشی- ده. نرگس کون إیسیمی، سلقینده «نیمه قیپتدی؟ کوپه کوندوزی، شهر تؤله آدملر»- دیگن اؤی بیلن چادره سینی باشیگه یاپیب میده چویده ساتیب آلگنی شهرگه توشدی.
ادامه مطلب...
سیوگی
بیر کیچه - کوندوز تینمی یاققن یامغیرنینگ ایندی کیتدی اوزیلگندی. هنوز هوا یککه - یریم تامچیلب توریبتدی. کؤپ یامغیر یاققنیدن بؤلسه کیره ک اؤشه کونی بازار چیلرنینگ آقمی انچه سیره کلشگن کؤریندی. همیشه گیدیک قیزیق- پیشیق بازار ایمس. قؤلی قؤلیگه تیگمی نرسه لرینی جرق- جرق پولـله یاتگن ساتوچیلر خریدار پایله یاتگندی.
ادامه مطلب...
آمازون
آسمان تیز- تیز ائنیب، اؤزگریب توریبتدی. اؤشه کونی هوانینگ خـُمی بوزیلگندی؛ سهل اؤتمی قار یاغیب بیردی. تیوره ک-اطراف بیردن آپپاق لباسگه بورکندی...
ادامه مطلب...
قیزیل داغ
1981- إینچی أیلی، جزیره مه کونلرنینگ یاز پلله سی، ایرته سی جمعه دم آلیش کونی ایدی. توشگی آوقتدن کیئین غوج-غوج اؤقوچیلر یاتاقخانه لرینی ترک قیلیشیب، انستیتوت باغی آره لب، سلقین سایه لرده گی یؤلکلرنی ائله نیب، بیر یازیلیب، یه یره ب کیلیش مقصدیده شهرگه تامان آدیمله ی باشله دیلر.
ادامه مطلب...
حکایه
اوشـَــلمه گــن آرزو
انقلاب بؤلدی... کاروان- کاروان موترلر تیزیلیشی، شهرلر ارا شوروی نینگ قیزیل عسکرلرینی ته شیماقده ایدی. هواده تیک اوچرلر گیر- گیر ائله نه دی، بمباردمان قیلوچی اوچقیچلر تینمسیز پروازده.
ادامه مطلب...
حکایه
نجات إیزلب
حکایه قیله یاتگنیمیز حیاتی بو واقعه گه کؤپ أیللر بؤلدی. اؤشــــه پئـــــتـلری شفاخانه دیگن نرسه بیرگینه ولایت مرکزیده بؤلرایدی. بیزنینگ شهریمیزگه هلی زمانوی ایملش(طبی خذمت) یتیب کیلگنچه یؤق. اوستیگه اوستک قیشلاغیمیز هم شهردن بیش چقیریمچه لیک اوزاقده جایله شگن.
ادامه مطلب...
بارسه کیلمس
شهریده گی کتته مکتب یاندیریلدی.کیچیک مکتبلرنینگ هم کولی کؤککه ساوریلدی.برچه نینگ یوزیگه اؤقیش ایشیکلری تقه-تق یاپیلدی.بوکونلر دن قاچگنلر قاچدی؛قاچه آلمه گنلر توبه لر قیلیشیب،مسجدلردن اؤزلر یگه باش پناه إیزلشلریگه تؤغری کیلدی.شوندن کیئین سؤراق-جواب کونلری باشله نیب،قیپ-قیزیل قیامت قؤپتدی شهریمیز ده.
ادامه مطلب...
أیگیت اؤلسه بلند تاغلر پس بؤلر،
قری اؤلسه اوچ کیچه مَــیلس بؤلر.
مقال
ینگلیش منظره
قیشلاغیمیزنینگ بای-بدولت اولوغلریدن،دانیار حاجی اؤلیب قالدیلر. یؤقاریده گی مقالنی اؤشه کونی آدملر تیلیدن ایشتگن ایکنمن.درّاو خبرچینی چارلب کیلدیلر.اونگه قاره سحردن«یتتی قیشلاقنی جنازه گه خبر قیلگین!»-دیه تاپشیریق بیریلدی.شوندن سؤنگ ممه دیار صوفی یؤلگه آتلندی.
ادامه مطلب...
حکایه
آتسیز چقه لاق
کیلین- کویاونینگ تورموش قورگنیگه ایندی بیر أیل بؤلی،دیب قالگندی.کوموش خان اؤزینی آوویتیش اوچون مغازه دن بیرشیشه إیدیشده کیچکینه بلیقچه ساتیب آلدی و اونی اویلب اوئیگه آلیب کیلدی.تینیق سوده اؤیناقلب سوزه یاتگن بلیقچه،کؤزنی قونه ته یاتگن درجه ده چرایلی.بلیقچه میتتیگینه کؤرینیشلی. سیرتی قیزغیش توسده؛اؤمگنی بؤیلب،زیغیرده ی- زیغیرده ی تؤریق خالچه لر آره له گن.شوخ بلیقچه شیشه آستیده گی بیر تیکیس سکوتدن بیزاوته لنگندیک،بیر قلقیب سو یوزیگه چیقه دی-ده،قئتیب ینه شیشه توبیگه قره ب شونغیب کیته دی.معنالیک،کؤرگوده ی صحنه. یالغیز قالگن پئیتلریده کوموش خان انه شو بلیقچه گه تیکیلیب، قؤشیقلر تؤقیر،پس آوازده اشوله لرائتر،او بیلن دردو حال قیلر و آخری چرچب، بلیقچه نی آووقتلنتیره دی-ده، میزغیب کؤزی اویقوگه إیلینه دی.بلیقچه،ینگی تورموش قورگن یالغیز،مسافر بیر عیال اوچون یخشیگینه ایرمک بؤلیب قالدی.
ادامه مطلب...
قاره باتیرلر
اونینگ لبلری اوستیده ایندیگینه توکلرسبزه اوره باشله گندی.اؤقیشدن ایرا قالگن باله نینگ ذهنی راسه اؤتکیر.باردی مکتب اؤقیب،عالی معلوماتلی بؤلگنیده ایدی،إیگنه نینگ کؤزیدن نق تویه نی اؤتکزردی.بو کیتیشده،یولدوزلرنی نروانسیز اوره یاتگن بؤلیب اولغه ییشی تعین.فقط گینه اولکن شهرلرگه باریب اؤقیشگه قؤلی یتمی توریبتی.اوستیگه-اوستک تینیمسیز بی ثمراوروشلر قومگه اؤخشب،انه شونقه استعداد لرنینگ کؤزینی یاپیب تشله گن.
ادامه مطلب...
حکایه
قؤزغالان
قؤزغالان نینگ بیرینچی کونی ایدی.توشدن سؤنگ؛کوتیلمه گنده،رادیودن ینگره گن کیسکین هیجانلی «کوی»،یورتده قنده ی دیر بیر اولکن حادثه-بوریلیش یوز بیرگنیدن دلالت ایدی.سراسیمه وضعیت کؤلنکه سی آستیده اوزون قولاق گپلر همّه یاققه ترقلدی...بیردنیگه چومالی إینیگه سوو قوئگنده ی بؤلیب، مملکت تؤزیدی قؤیدی.نیمه لیگینی بیلمسه-ده،آدملر«انقلاب»دیگن سؤزنی اؤشنده ایشیتگن بؤلدیلر.
ادامه مطلب...
النگه
یاشلیگیم بی باشلیگیم...
کؤچه نی چنگیتیب،اؤرتاقلریم بیلن اؤینه شدن هلی تؤیگیم یؤق پئتلر ایدی.ائنیقسه گلبهار بیلن یشینمه چاق اؤینش- جان دلیم! لبلریم اوزره مه ئین توکلر ایندی سایه ساله باشله یاتگندی.اؤین آره گلبهارنی باله لرچه ایرکه لب،بغریمگه بیر قوچیب قؤیه من.چولپیلله تیب کؤمّه سیدن اؤپیه ین،دیسم اویه له من.یاناقلری وستیده اؤینب تورگن کاکلچه لرینی شمال آلیب قاچگنده،یوره گیم آرتیدن قویب یته آلمه مسدی.او قاچه دی،مین قوه من.یته آلمه گن وقتیمده کله پوشیمنی آلیب بالدیرلرینی گزلب آه ته من.کولگیچلریدن ذوق آله من.
ادامه مطلب...
حکایه
کوتیلمه گن خط
- حیات کیشینی فیلسوف قیلیب قؤیرکن،یاش اؤتگن سری آدمنینگ حیاتگه قره شلری چقورله شیب باره ویره رکن.مینینگ إیچیم عقللی گپلردن تؤلیب کیتگن.قولاق بؤلسه بس،تؤقیب تشله ی بیره من، قنچه کیره ک بؤلسه،میندن آله ویرسین شاعراکه لر،سؤزلریمنینگ کیتیگه :«بازار،لاله زار،آزار ،مزار...»دیگن قافیه لرینی قؤیسه لر بؤلدی،نقد حکمت نینگ اؤزی.توشیندینگمی خاتین! ای هی، یخشی یم سین بار ایکن سن بو یالغانچی دنیاده.آنده- سانده دردیمنی ائتیب إیچیمنی بؤشه تیب توره من هر قه لی،- دیدی خاتینگه قمچی بای برماقلری آره سیده بورقیب تورگن یؤغان سیگار نینگ آخرگی توتونلرینی شیمیره توریب.
ادامه مطلب...
حکایه
حاکـم
بوندن بیش أیل چمه سی بورون،اؤزبیکلر غاو یشه یاتگن بیر ولایتنینگ بختی کولیب(یؤق،شؤری قوریب!)باقیب،او یرگه بیر جرار حاکم(والی)تعینله نیبتی.سهل کم قیرق حاکمنی باشیدن اؤتکزگن بو ولایت آدملرینینگ افتیدن،آشیغی آلچی توریب،نانی یاققه باته دیگن بؤلیبتی.آدملر،عقلی کلته،دغدغه سی اوزون بو حاکمنی یخشیلب عزّت-اکرامگه باتیریشیبتی.کیملردیر ضیافت اوئیشتیریب تؤن کیئدیریشگن؛ کیملردیر آیاغی آستیده قان چیقریشگن؛إیس چیقرگنلرهم مؤل بؤلیشگن. بیر عمر یاریب- یالچیمی کیلگن بیچاره خلق«کؤرگنلریمیز اونوت بؤلدی شیکللی!»-دیه شادیانه توتیشگن.اونینگ یگنی آلدیده،یمه گنی آرتیده بؤلیب قاله ویرگن...ایلنینگ نظری توشگن حاکم إیش قیلشنی بیلمسه-ده،قرچه قوشدیک هر شاخ شبـّه-یو،بــُـتــّه لر باشیده پیدا بؤله ویریبتی.
ادامه مطلب...
حکایه
بلبل سیره مه گن کیچه
کتته حاولی.بیریاقی باققه توتشگن،ینه بیر تامانی قه لین اؤریک،جیئده،یانغاق و توت درختلریگه قؤشیلیب کیتگن.حاولینینگ قاق اؤرته سیدن سوو آقر،یازده غوج-غوج درختلر یپراغیدن سایه-سلقین تره لیب توره ردی.کؤمکؤک درختلرنینگ شاخ- شبّه لریده إیلینیب قالگن قویاش نورلری سیکین- سیکین برگلر آره سیده یشینماقده ایدی. بیر زوم اؤتیب،یپراقلرآره سیدن ســـُفه اوستیگه یلتیللب توشیب تورگن سرغیش آفتاب تنگه چه لری کؤرینمی قالدی.
ادامه مطلب...
بیرینچی قؤنغیراق
- زنگ باسیب اؤتیره بیره سیزمی آته خان؟بوندن قیرق-ایللیک أیل آلدینگی حیاتدن سؤیلنگ! باله لیگینگیز،مکتب دیگنلریدیک. بیز ژورنالیستلرگه قیزیقده بَری-بیر،- دیدی قؤلیده میکره فون کؤتگن أیگینچه. یاشی آلتمیشنی اوریب قؤیگن آته خان برماقلری إیله مـَنگلینی قه شی یاتیب گپگه کیردی :
ادامه مطلب...
حکایه
اؤلوم قؤشیقلری
جناب ایکس حیاتیده کؤپ نرسه لرنی کؤردی و کوزه تدی.اونینگ کؤرگن بیلگنلری آره سیده،ایسده قالرلی نرسه لر آز ایمسدی...
ادامه مطلب...
قاره قوش
کیچگه یقین،ساعت میللری بیشگه قره ب باره یاتگندی.اپریل آیی نینگ باشی،بهار نینگ إیلک آنلری ایدی.هفته نینگ قیسی کونی ایکنی ایسیمده ایمس...
ادامه مطلب...
اوچره شو
شهر تیکیسلیکده ایمس،پستلیک- بلندلیکده جایلشگن. یؤقاری(شمال)دن شاشقه لب،تؤلغه نیب آقه یاتگن قاره دریا نینگ سووی(سوونینگ رنگی شونده ی)،شهرنی إیککیگه بؤلیب،جیلغه زارکینت نینگ قاق اؤرته سیدن اؤته دی.تیپه لیکلر ارا توتش درختلر إیچیده،یؤل ویؤلک یاقه لری بؤیلب،کؤپراغی یاغاچدن سالینگن اویلر،یم-یشیل میسه اوزره تیریب قؤئیلگن گوگرد قطی سینی ایسلته دی.بوشهردن اوزاقلشگن سری،اداغی کؤرینمس،سؤلیم طبعیتلی قه لین اؤرمانلر باشلنه دی.چیندن هم بو یورتنی بار بؤیی بیلن کؤمکؤک ارچه زارلر مملکتی،دیب ائتسه بؤله دی.اؤنقیر- چؤنقیر سای،دؤنگلیک،قیر-آدر،گـــَزه لر جایلشگن همده کیچیک لیگینی حسابگه آلمه گنده،بو شهردنیانینگ باشقه شهرلردن فرق قیلمیدی.اساسی فرقی شونده کی، بو یرده برچه عدالتلی بیرقانونگه بؤی سونه دی.هرکیم اؤز حقیگه قول.
بو اولکه ده گی قهرتان و اوزوندن اوزاق قیش یوره کلرگه توشیب کیته دی. بیرتوتم سیر یاغین کؤکلم؛ بولوتلرگه اؤره لگن بیر پرچه نم یازکونلری نینگ دیداریدن تؤیمَی توریب،بویاغیدن دراو،ینه همیشه گی قیش ایشیک قاقیب کیله دی. بوشهرآدملری بیلن طبعیتی اؤرته سیده قنده ی دیراوئغونلیک بار.اؤزلری بیلن تورلی مملکتلردن هرخیل مدنیتلرنی ته شیب کیلگن مهاجرلر،بومدنی تفاوتلرنی ینه ده چقورلشتیرگن. تورلی-تومن ورنگمه-رنگلیکــّه یورغوریلگن یورت نینگ اؤقیلمه گن وراغلریدن سؤز باشله یمیز.منه شوگینه بیرکیچیک دیباچه دن کیئین اصل واقعه نی حکایه قیلیشگه کیریشسم...
ادامه مطلب...
حکایه
کؤز مینچاق
اولرنینگ یاشی بیر جایگه یتیب قالدی.بیر نرسه نی حسابگه آلمسه شو پئیتگچه تورموشلریدن نالیگن یرلری یؤق.اؤشنگه أینتیلیب یه شه دیلر.برچین آی بابا مراد گه تورموشگه چیقــّن ایکن، بیر تیرناققه زار بؤلیب،باله کؤریشنی راسه اؤن سکــّیز أیل کوتدی. بؤئیده بؤلمی یوردی. باله سیزلیک عذابی اؤنینگ تینچینی آلیب قؤیدی.
ادامه مطلب...
حکایه
مکتبده سینگن کؤنگیل...
کیشیلرمکتبگه یازیلیشدن هدیک سیره یاتگن،قؤرقه یاتگن زمانلرایدی. باردی،کیمدور بیرآونینگ مکتبگه چیقر باله سی باردیب،شیطانله سه،اؤرته ده کتته جنجل باشله نیب کیتیب، بیر- بیری بیلن یوزکؤرمس بؤلیب قالیشردی آدملر.ائتیشلریچه سرمعلم صنفگه کیریب،بالـــــه لردن :
ادامه مطلب...
حکایه
قلدیرغاچ
بهاریشل کؤرپه سینی دشت- یه یلاولرده یایه باشلگن کونلر ایدی.تانگی میه ین یللر اؤت-اؤلنلرنی قیتیقلب اویغه ته یاتگندی.شودیرینگ غنچه لر قولاغیگه تامچی دُرلرینی ساله باشله گن آنلر.گل-چیچکلر قیئغاس آچیلگن.داو-درختلر اؤزشاخچه لریگه إینجو شاده لرآسیب آلگنده ی جلوه لنردی...
ادامه مطلب...
فنستیک حکایه
توشده گی اؤیلر
احتمال،سیزده هم بؤلگندیربونده ی حالت.آتمدن قالگن ایسکـینه پخسه اویده یالغیز یشرایدیم.اوی دیواریده بیرتابلو آسیغلیق توره ردی.تابلواوزره اؤرگمچیک انینگ یسکی تؤرلری چؤزیلیب یاتر.شوتابـــلوده صدفگه اؤخشه گن زرّین سینیق بیرکیمه دینگیزقیرغاغیده جلغه لرآره سیده،اؤز یؤللاوچیلردن بــؤشب،ساکن تورویبدی.
ادامه مطلب...
حیاتی حکایه
قبردن قیتگن مهمان
قیش یقینله شیب قالگن کونلر.توشگه قالگنده سیرچه لب قار یاغه باشله دی. کیتیدن شیبّاتلب یامغیر یاغدی.تونلری هوا موزلمس درجه ده ساوویدی.مین اویمدن کؤچه گه چیقدیم.ضرور إیش یوزه سیدن اوچره شگنی باره ی- بارمی قیلیب،کؤچه بؤیئده تورگن ایدیم.
ادامه مطلب...
وَیــــلون
یازکونی.ایرته لب ایسه یاتگن پاریمگینه شمال نینگ دواملی وینغیرلــَی ویشلری، اویقودن اویغه نیشــــــیمگه خـــَلخت بیره یــاتگنده ی ایدی.شمال نینگ بونچه لیک مونگلی نالیشگه اهمیت بیرمه گن ایکنمن.قویاش چیــــــــقــَریگه سهل قالگنده، تشقریدن،آینه آرتیدن مأیوس گینه یــله یاتگن شمال نینگ معنادار غیــنغیللشلری، ماتم کونیده ایریلیق کوئینی تره ته یاتگن وَیلونــنی ایسله تردی گویــا.
ادامه مطلب...
حکایه
ایوریلیش
عذر. قهرمانیمیزنی هرتامانلمه ته نیشتیره آلمــَیمن. بوهوسَل إیش.چونکی بیزنینگ جمعیتیمزده شیرین یالغان ایرتکلری حکمراندیر!...
ادامه مطلب...
قارنینگ تاووشی ادبی نقد
یازووچی قادر مرادی
«ایشه گــــــیمگه عـقـــل بیر خدایـــــم!»
یاکی،
سلام اروه چینینگ دعالری
یازووچی قادر مرادی بیلن تــَنیشگنیمگه اوچ آیدن آشه ی،دیب قالدی.شوآره ده وقت تاپیب ادیب نینگ کتته- کیچک آلیتیته حکایه سینی اؤقیشگه اولگوره آلدیم.هلی آلدینده اؤقیشیم کیره ک بؤلگن، یازووچی نینگ ته لی گینه یوکسک روحده یازیلگن اثرلری توریبدی. بیرسؤزبیلن ائتیش ممکن کی،قادرمرادی حاضرگی افغانستان ادبیّاتــیده اؤزی نینگ عجایب وبی تکرارحکــایه لری بیلن یؤلچی یولدوز بؤلیب پارله ماقده.
ادامه مطلب...
إیلک سباق
نیچه یاشگه کیرگنیمنی هیچ کیم بیلمیدی.آنه م اوزوم پیشیغیده دیسه،آتم اؤریک گلله(زردآلو) گنده توغیلگن سن بالم دیــــردی.قیشلاغیمیزده کیم قچان توغیلگه نینی بیش قولده ی یخشی بیله دیگان مامه م بیچاره اؤلیب کیتگنیگه اچینه من
ادامه مطلب...
بـَـیـــــره م
(حکایه)
إیشخانه نینگ دیوار تخته سیده شونده ی دیب یازیلگندی :
«ایرته گه اداره میزده أیغین اؤتکزیله دی. آنه لرکونی نشانله نه دی.شومناسبت بیلن سیزحرمتلی خادملرائنیقسه،عزیزعیاللردن تدبیرده قتنه شیشینگیزنی التماس قیله میز»
اداره
جمعه کونی ایدی .سیف الله قاره سحردن توریب کؤچه گه چیقیب کیتگن.آی بیکه هم ایرته لب بروقت توردی .عایله نینگ تشویشی کتته-ده.هرکونگی إیشلریدین آی بیکه باش کؤتره آلمیدی. بوگون کؤپراق اورونیشیگه تؤغری کیله دی .
ادامه مطلب...
حکایه
بیر پرچه نان
(حیاتی واقعه)
بوگون مینگلی خال ایرته راق تیریکچیکیک إیشلریگه کیریشب کیتدی...اوبیتاب یاتگن خاله سینی کؤریب کیله قالی،دیب خمیرقیلشگه باشله دی.قؤللرینی یوه سالیب،ینگلرینی شیمه رگنچه،اون تؤربه دن إیککی تاواق اون آلدی.قؤللریده گی بیلک اوزوک،برماقلریده گی اوزوکلرنی- ده، چیقریب بیرإیدیشچه گه سالدی. مــُشتله گن خمیرینی،باتراق اوندریش مقصدیده إیســّیقینه جایگه قؤیب قؤیدی.اونگچه تورموش اؤرتاغی ایلمراد هم إیشیدن قیتیب کیلدی. باله- چقه نی آوقــتـلــنتــیریب،تیوره گ-تاشنی سرانجام قیلگن مینگلی خال ایریگه قره ب:
ادامه مطلب...
کیم نیچه کیم رنج نهانی چیکه ی،
آب حیات إیستب و جانی چیکه ی.
نوایی
حکایه
بؤلسه بوتگار،بؤلمسه...
«بیلم ساحه لری آره سیده اینگ چیگــَــلی،توشونیب بؤلمیدیگنی بو-انسانشنالیک»-دیدی عالملر. شونینگ اوچون دانشمندلرانسان حقیده قطعی فکرائیتیب،بیرتؤختمگه کیله آلگنلری یؤق.اونگه بیریلگن تعریفلرنینگ بَرینی«انسان ته نیب بؤلمَس- بیرمخلوق»-دیگن عباره اؤزکؤلــَنکه(سایه)سیگه آلیب توره دی.انسان حرکتی نینگ باشی هم سؤنگگی هم انه شوآره لیقده توگه یدی،بیته دی. آدمنی کییم- کیچــَککه اؤخشب،اونینگ بیلمی،اؤی-اندیشه لری،یخشی سؤزلری،خدا جؤیلیگی یــَـشیریب توره دی.انسان هرخیل خواهش-إستکلرإیلینجیده یشــَب اؤته دی ایمسمی؟ بوتویغولر نینگ اینگ کوچلسی«حاکمیت!»(قدرت)گه بؤلگن إینتیلیشدیر. بشربوحاکمیتنی بیرینچی گــَلده، اینگ کمیده اؤزإیچیده قوروب کؤره دی.شوآرزولریگه ایریشه دیمی،ایریشمیدیمی،بَری-بیراؤز إیچیده سرگردان یشه یـــویره دی.آدم باله سی گاهّا،غؤزه سیدن تشقریگه چیققن پــِلله قورتیگه اؤخشب،قابیغینی یاریب،کــَپــَلک سینگری،یؤقارلشگه شیله نه دی...
ادامه مطلب...
حکایه
اؤلیک بؤلیب گؤرده یؤق،تیریک بؤلیب تؤرده یؤق.
مقال
اؤرگیمچـَک
آستان بوه قیشلاغیده اؤزیگه تؤق عایله لردن ایدی.او بیرقیز،إیککی بربسته اؤغیلنی دنیاگه کیلتیردی...
ادامه مطلب...
تاریخی حکایه
خان آییم
یازکونلری نینگ تفتیدن ایندیگینه سراب کؤککه اؤرله یاتگن کیزلرایدی.غیر-غیرایسه یاتگن شمال اوزاق- یقیندن الـله قیسی خبرلردرگینی کیلتیریب تورگنده ی.غم- قیغوگه یؤل یؤق. کاروانلرتویه لرده یوکلنگن توز،غلله،تیری،بوغدای وباشقه لرنی کیلتیریب آمبارلرگه تختله یاتگن کیزلر.آدملر آت-اره وه،ایشک،قــَچیرلرده بازارلشگنی شهرگه کیریب کیله دیلر. بازارچیلرنینگ تیاقــــــلریدن کؤرتریله یاتگن چنگلر تارباره قویوقـله شیب بارماقـــــده ایــدی.جرچی کیلگـــوسی جمعه کونی اؤتکزیله جک اؤینلرنی بازارچیلرگه،یؤقاری تاووشده یتگزیب توریبدی.
ادامه مطلب...
حکایـــه ذ.إیشانچ
بــالــــه
بوآدم بیلن أیگرمه سککیز أیل بورون اوچره شگنینی آته نظر شونده ی گپریب بیرگن ایدی : شهرسرایــلردن بیریده اؤتاق آلیب بـــــیراؤزیم یشردم.تون- کون موترلرنیــــنگ غــَر-غورسالیب اؤتیشی اویقومنی بوزردی. بیرهــــــــفته اؤتیب بوشاوقینگه عادتــلندیم.هریاقدن کیلگن سرایده گی مسافرلرنینگ طرفه قیافه سی کؤزیمگه خونیک کؤرینیب کیتدی.
ادامه مطلب...
تاریخی حکایه ذ.إیشانچ
هــــــدیــــه
تؤقـقــیزیـوزاؤتـتیزآلتینچی(1526م)هجری قمری أیلی .هندوستاننی ضبط قیلیب، بویورتده قؤنیم تاپگنیمگه ایندی اوچ إیل اؤتیب ایدی. بهار. کؤکلم طراوتی، چیچیکلر آچیلغانی،اؤت-اؤلنلرنینگ شوخ رنگلرگه بورکنگنی کؤنگلومگه غلغله سالر، وجودیمنی جنبشگه کیلتیریب،طبعیمنی قؤزغه تور ایردی. بی اختیار قؤلیمغه قلم آلیب اوشبو رباعییغه رقم چیکتدیم:
ادامه مطلب...
ذ. إیشانچ
حکایه
بایقوش
اوزون قیشلاقده،قیرق بیش یاشلی مومین بؤزچی اینگ بختی چاپگنلردن ایدی.قیزنی ایمس، اعیال ذاتینی توشیده هم کؤره آلمه گن اؤنلب أیگیتلر بویداغ یورگن بیر پیتلرده،ککلیکدیک خاتینچه سی بارلیگیدن اونینگ آغزی قولاغیده ایدی.
ادامه مطلب...
اؤزبیک تیلیده گی ایریم«ی»گه یقین تلفظ قیلینوچی،
سؤزباشیده کیلوچی تاو ّشلرنی عرب حرفلری
واسطه سیده قوییدگیچه افاده لش ممکن
N+Shif = أی
B+Shift =إی
ذ.إیشانچ حکایه
آق رومال
آته- آنه سی نینگ بیرگینه ارزنده قیزه لاغی عایشه،ایندیگینه توقیزنی تولدیریب،اؤنگه قدم قویگن ایدی.کونلرنینگ بیریده، طوطی عمّه قاق توشده ،جزیره مه قویاش تیغلری آستیده، قیزگینه سینی یتکلب،تؤی تیپه قیشلاغی تامان کسل کورگنی کیتدی.
ادامه مطلب...


c: text/html

text: آغ آلمـا قـیـزیـل آلــمـا نیمچه یَه دوزول آلما چیرکین آل ، اصیل اُلسون بد اصیل گوزَه ل آلما آغ دَسمالین مندَه دیـر سَرمیشم چمنده دیـر عالم گوزه ل نن دولسا مَنیم گوزیم سنده دیر عزیزیم گول آلاندا ساچا سونبول آلاندا یاریم یادیمـا دوشَر الیـمَه گــول آلانـدا داغـلارا اَکـدیـم لالا الـه آلـدیـم پیــیـالا هئچ گورونوب دونیادا ظلم ائوی آباد قالا؟ آغـلارام آغلار کیـمی دردیم وار داغلار کیمی خزه ل اولوب توکولدوم ویـرانـا بـاغـلار کیـمی یار منه باخدی گئتدی قلبیمی ، یاخدی گئتدی آغلاماقدان گؤز یاشیم سئل کیمی آخدی گئتدی اوجاغی یاخشی قالا اودون قوی یاخشی قالا نَه اولار بو دونیادا پیس ئوله ، یاخشی قالا الـیـنـده گـؤزه ل آلـمـا توتوبدور گؤزه ل آلما ائل چیرکینین آل ، عاشیق حـیـاسـیـز گـؤزه ل آلـمـا عاشیق ناچار آغلاما پیس گون کئچر آغلاما فـلک باغـلی قاپـینـی بـیرگون آچـار آغلاما دورمـا قاپی دالیـنـدا گؤزوم قالدی خالیندا گـئـدیـم آناما دئـیـیم گـلیـم قـالـیم یـانیـندا لای لای دئدیم گونده من کؤلگه ده سن ، گونده من ایلده قوربان بیر اولسا سـنه قـوربان گونده من لای لای دئدیم اوجادان چئخسین سسیم باجادان آلله سـنی ساخلاسـین بوغـمادان ، قیزیلجادان آل کمری بئل باغلا ساچلارینی تئل باغلا نَه یادا سیرّینی وئر نَه نامرده بئل باغلا یامان گون کئچر گئدر عؤمرومو بیچر گئدر دونـیادا غـم شـربـتـین هـرگـلـن ایـچـر گـئـدر من عاشـیق دالداسـینا مرد ایگید دالداسینا نامرد آصلان اولسادا سئـخیلما دالـداسینا عزیزیم وطن یاخـشی کؤینگی کتان یاخشی غربت یئر جنّت اولسا یئنه ده وطن یاخشی عاشیقم ، وطن آغلار منه هر یئتن آغلار غریبلیکده ئوله نـین حالینـا کفن آغلار من عاشیق ، قازان آغلار اود یانار ، قازان آغلار غربت یئرده ئوله نین قبرینی قازان آغلار امام زاده باغلاري ، ياشيلدي ياپراغلاري ، نذريم قبول اولسون ، ياندريم چراغلاري گويده اوچان قوش اولسون/ايچديگين سونوش اولسون/ليلي ئه خبرورين/مجنون گليرخوش اولسون بوردان بيرآتلي گچدي/آتين اوينادي گچدي/آي كيمي شفق ساچدي/گون كيمي باتدي گيچدي لاي لاي دييم ياتاسان/قزل گوله باتاسان/قزل گولون ايچينده/شيرين يوخوتاباسان هامي ياتيب سنده يات/دينجل قوزوم تزبوي آت/صبحون خيره آچيلسن/سنه گولسون بوحيات لاي لاي دئديم آدينا/حق يتيشسين دادينا/بوياباشاچاتاندا/مني ده سال يادينا. آي ايلرايلر/باغچاداگولر/اوشيرين ديلر/بئله ديللر/يئل يئل

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ازدیلر پهلوی عشقی دورمهدی جان تیترهدی
فاطمه تا آخ دئدی دین اسدی ایمان تیترهدی
معجرین آلدی اله داده چاغیرسین آللهی
اَل گویه قوزانامیش مسجیدده ارکان تیترهدی
رنگی سولموش گوللریننن اَل چکنده فاطمه
یئل گیجهلندی نوایه گلدی طوفان تیترهدی
زینبین نیسگیللرین ییغمیشدی یاره قلبینه
یارهلی گئتدی قالیب زینب هراسان تیترهدی
گئتدی مولا تیکیهگاهی یئر گؤیو ماتم توتوب
مظلوم اؤلدو فاطمه تاریخده عصیان تیترهدی
هر سازین بیر سوزی وار هر عاشقین بیر معشوقی
سسلهدیم یا فاطمه مست اولدو دیوان تیترهدی
شاعیر: شریفه جعفری
طبقه بندی:
قوی اوپوم گوزلرووی بلکه اورک دینجلسین
سن ده بیر کلمه دانیش منده دیلک دینجلسین
قوزا یئردن باشوو سال قولومون اوستونده
قؤل دولاشسین بویونا یانقی بیلک دینجلسین
باشووا دونمهده یورقون دگیلم آمما آخی
اؤت قالا بیر دفعه وورقون کپهنک دینجلسین
پیشمیشم گون آلوویلا دؤداغیم قوپ قورودو
سنده بیر دامجی دامیز ساخسی سهنک دینجل سین
شاعیر: شریفه جعفری
طبقه بندی:
سوسوزام، یانقییام بیر دامجی دامیز
دولانما خیال سیز هاوادا بولود
دیللندیر چمنی، دیللندیر چایی
توختاسین کونلومده یارادا بولود
گوناهسیر بیر قادین اؤزون اوتلادی
اؤزو محکوم اولدو آرادا، بولود
آلیب گوزهلرین باشین قارا دِوو
دوئوشوب یورولوب سارادا بولود
آختار کیلیدین تاپ حاق قاپیسینین
اینسانلیق قویلانیر پارادا بولود
حقیقت دالدادا بئله باتیر کی
داها باشی چاتمیر دارادا بولود
«دنیز» ساز گوتور اله سیزلییا
دردلری سیغمادی تارا دا بولود
شاعیر: شریفه جعفری
طبقه بندی:
ائلیمین اوبامین سازینا بندم
ظولمه باش اَیمیین قئزینا بندم
گورمهلی قئشینا یازینا بندم
الدوزلار ایچینده دان اولدوزویام
افتخاریم بو دور آذر قئزییام
بینامی قویوبدور عشقیله آنام
اویرهدیب ائلی مین دردینه یانام
اولکهمی عزتیم شرفیم سانام
الدوزلار ایچینده دان اولدوزویام
افتخاریم بو دور آذر قئزییام
کوکومو قازمالار، قورودا بیلمز
اوزگهلر دیلیمی اونودا بیلمز
سوزو دوشونمیین، بونودا بیلمز
اولدوزلار ایچینده دان اولدوزیام
افتخاریم بو دور آذر قئزییام
قوربانام آدینا آذربایجانین
یورغون اولادینا آذربایجانین
ائل چاتسین دادینا آذربایجانین
الدوزلار ایچینده دان اولدوزویام
افتخاریم بو دور آذر قئزییام
شاعیر: شریفه جعفری
طبقه بندی:
سن منیم تیتردهنیم سن
بولودا چاتدیرانیم
ساز دا اولسایدیم اگر توز بوروموشدو کوکومو
منی ایدیم؟ غم سیزلیک
سندهکی شاعیرلیک
بیردن آنجاق منی دیللندیردی
اولدوم عاشیق
یئریدیم، سونرا ایناندیم کی
وارام
حرکت دونیامی آلت اوست ائلهدی
مهربان اللریوین ردی هله کؤنلومده
گوزلریندن الهنن دویغولارین
دادی داماغیمدا قالیب
او لطافتلی گولوشلر
خیالیمدان کوچمور
ایندیسه
من یازیچی
من شاعیر
هامیسی آددی بولار
هر نه واریم سندندی
شاعیر: شریفه جعفری
طبقه بندی:
سوگیلیم زولفون توکوبدور گینه اول شانه سینه
قوربانام زولفونه هم زولفو گزهن شانه سینه
گئجه گوندوز گزرم دلبریمین کویینی من
...چونکی یوخ منده لیاقت گئدم اول خانه سینه
دالیسیجان دوشرم فیکر و خیال ایلیهرم
دوشجکدیر پس هاچان سایهم اونون سایه سینه
حوری جنت ده گرک دیر گورورم حورینی من
تا کی گوزلر ساتاشیر گوزلرینین قاره سینه
دوزدی غمزه اوخونون یارهسی کار ائتدی منه
لاکین آرزوم بو دی کی مرهم اولوم یاره سینه
من گونش اولسام اگر سنده گرک مهپاره
چونکی یئتمز اول گونش سئودیگی مهپاره سینه
شاعیر: الهامی علمداری
طبقه بندی:
عشقه وئردیکجه کونول دردایله دریالاندیق
اتک آچدیقجا یخیب سدلری دنیالاندیق
دویغولار دالغالارا دونمه ده دالدیق دولدوق
اوتوروب بارلی باخیشلاردا تماشالاندیق
من عطش سن ده گونش عشقیمیز آتش آرادا
جلوه لندیکجه دل ذره ده گویالاندیق
اولدو لال کار بیزی کور تعبیر ائدهن تصویرلر
گوردولر هر دورو صاف گوزگوده رویالاندیق
گونشین عشقینه مین رشک ایله آچماغدا آغیز
درو گوهر آخیدیب لولو لالالاندیق
بیزده بیر ذره قرار دوتمادی عشق ایله عطش
هئی پریشانلیقی آشدیق گئنه بلوالاندیق
دوشدو فیکر ائتمه چکیمدهن داها پیر اولدو موغان
هر نفس دهن دم آلارکن ئینه شیدالاندیق
محمدعلی نهاوندی(موغان)
طبقه بندی:
بسلهییب دیر سینه سینده چیلخا عصیانلار کوراوغلو
قالدیریب دیر گؤزلرینده قانلی طوفانلار کوراوغلو
دالغا دالغا آغ بولودلاردان قیرآتلان ایسلانیبدیر
اورمان اورمان هایلاییبلار بارلی نیسانلار کوراوغلو
پوتقو پوتقو کیشنهییب آت شئهلی یول لاردان کئچیب دیر
چیرپینیبدیر چنلی بئل باغریندا وولقانلار کوراوغلو
دالغالاندیرمیش عدالت بایراغین آل یوردو اوسته
مینلر عشق اولسون گتیرمیش تازه دورانلار کوراوغلو
تا گؤروبلر قان قیلینجین آل گونشده پارلادیبدیر
سسلهییبدیر جان جییردن، زوغ زوغ اورمانلار کوراوغلو
تورپاق اوسته لالهلردن ژاله ژاله عشق آخاندا
سؤیلهییب قانلار کوراوغلو، دینلهییب جانلار کوراوغلو
وار آدین زنگین قوپوزلاردان یاییلمیش ماهنی ماهنی
هایدی بوی بوی سؤیلهییبلر اسکی دستانلار کوراوغلو
بوردا بیر سورگون آتین کیشنرتی سسی داغلاردا قالمیش
آختاریرلار هئی اودور ائللرده کروانلار کوراوغلو
کاظم نظری(بقا)
طبقه بندی:
کؤنول کؤنول سیزه غوربتده نالهدن یازیرام
سینیق سینیق آیا، ایواندا هالهدن یازیرام
آراندا بولدوزرین قانلی قیناغین گؤرورهم
چمن چمن پوزولان غملی لالهدن یازیرام
زامان دوداق لارینا بوش پیالهلر چیلهنیب
چاخیر چاخیر اورهیه قان پیالهدن یازیرام
آیاق لانیبدی شوخوملوقدا آرزولار چیچهییم
نه آرزو بیر تیکه روح مچالهدن یازیرام
بولاق بولاق قورویوب بختیمین ایشیق گؤزهسی
قارانلیغا بورولان کور شلالهدن یازیرام
حکایهلر پوزولوب، قالماییبدی نئیده نوا
اوتورموشام هله پیس پیس نوالهدن یازیرام
بوداق بوداق باهاری داللاییبدی کوز دولوسو
دایانمیشام هله من رقص ژالهدن یازیرام
نه دالغا دالغا قالیب بوغدالیق نه بیلدیرچین
نه دنسه من هله یئردن، قبالهدن یازیرام
باهارلی سؤزلره نئیلیم کاغیذ عطیرلنمیر
نه دن بقا! سیزه من زر کلالهدن یازیرام
کاظم نظری(بقا)
طبقه بندی:
مین مین اوجالان قصر بیر آلچاق داغا دگمز
ظلم اوسته دوران قله اسن چارداغا دگمز
یوز پارچا تیکانلیق دره باغبان باخیمیندان
بیر باغچا قرنفیل بیتیرهن توپراغا دگمز
حشمتلی سرای لاردا کی مرمر پاسیولار
دامان طبیعتده حصار سیز باغا دگمز
اشداد الینین زینتی قیمتلی بیلرزیک
احراره دهمیردهن دوزهلن قولباغا دگمز
بی غیرت آدام قصرده اگلشسه ده آنجاق
زنداندا شهامتله یاتان دوستاغا دگمز
هر بیر یاراماز قولدورا تعظیمهانن باش
ظالم باشینا اندیریلهن توخماغا دگمز
ناحق لره یاردیملیقا قالخان یوموروقلار
حق اوسته گناهسیز چکیلن دیرناغا دگمز
ایش گورمهین آرتیق یئیهن آغ جانلی بیلهکلر
بیر ایلمه سالان خیردا قابار بارماغا دگمز
هرگون بو فنا دهرده مین رنگه دوشنلر
یئللن دولانان یئرده گئدهن یارپاغا دگمز
بو جرم و جنایت یئرینین جاه و جلالی
مولا بویوروب بیرجه جیریق باشماغا دگمز
خوشدور بو شعار: آزیاشا انسان یاشا«صادق»
چوخ چوخ یاشایان گورموشم اوچ مترآغا دگمز
علی عسگر صادقی(صادق) اردبیلی
طبقه بندی:
سنی تاری بایرام خانیم
راضی اولما من اوتانیم
بایرام دا یوخدور تومانیم
گئت تبریزه، گلمه بیزه
من ده یوخ حوصله بایرام!
الیم بوشدور هله بایرام!
شیل اولاسان بئله بایرام
گئت تبریزه، گلمه بیزه
بایرام اگر گلسن بیزه
بیر شال گتیر قارا قیزه
گتیرمه سن، گت تبریزه
گلمه بیزه، گلمه بیزه
گلسن بیزه آغام جانی
باشین یاررام، آخار قانی
اوغلانین یوخدور تومانی
گئت تبریزه، گلمه بیزه
گؤرسن آخیر چرشنبهنی
سؤیله اینجتمه سین منی
پلووون یوخ یاغی– دنی
گئت تبریزه، گلمه بیزه
ساققیزی سالمیشام انگه
اوغلان گتدی منی تنگه
پول یوخدور وئرم فیشنگه
گئت تبریزه، گلمه بیزه
بایرام! واللاه یوخدور ناریم
یاری گورمه یه آپاریم
نار وئرمه سم، کوسر یاریم
گئت تبریزه، گلمه بیزه
وارلی یئییر یاغلی چیلوو
یوخسول چکر، غصه– خینوو
بیزده یوخدور، خوروز پیلوو
گئت تبریزه، گلمه بیزه
یوخسول مین درده توش اولار
مئی ایچمه دن سرخوش اولار
تبریز حالواسی خوش اولار
گئت تبریزه، گلمه بیزه
معجز شبستری
طبقه بندی:
قارانلیقین کوچه سین دهن گونش ضیافتینه
سفردهیم گئدیرهم سئوگی مین زیارتینه
گره ک بو دار کومه دهن اوز قویام سماواته
وئرهم بویوک عرضی جوهرین طراوتینه
سفر بولیل لی سولاردان گره ک دی ماوی لیگه
قاتام بو دامجی نی دریالارین لطافتینه
قیرام نه باغلی لیقیم وار بو کوهنه توپراق دان
چکهام قاناد ابدی وارلیقین مساحتینه
سفر سفر ابدی دور دونوم لی داغ دره لی
نهایتین ده چاتیر خلقتین قیامتینه
سفردهیم بویوروبلارکی یولچو یولدا گره ک
او دورکی ائلچی گئدیر کهکشان سیاحتینه
عباسعلی یحیوی(ائلچی)
طبقه بندی:
ایلدیریم حک ائیله یر عرشه سما آیه لرین
عرش ده نقش ائله یر فرشه هدا آیه لرین
باغلایب قول قولا بیر جاذبه مین لر فلکی
مین هالای ذکر ائله یر گوی ده ثنا آیه لری
یئل اسیر یازنفسین دهن اویانیر گوللو باهار
دولدورور جامه سوزهن چاغدا صفا آیه لرین
هرنه وارسینه افلاک ده تسبیح ائله یر
ذکر ائدیر هرنه کی وار یئرده دعا آیه لرین
قابلیت آنا توپراق دا بویوک معجزه دیر
کی دوزوب سرگی یه خوش نشو و نما آیه لرین
بیر مقدس گئجه نین خاطره سین دهن نه دئییم
حوری لر یای دی سماواته حرا آیه لرین
(ائلچی) از باب بشیرا و نذیرا قرآن
هر نفس نشر ائله یر خوف و رجا آیه لرین
عباسعلی یحیوی(ائلچی)
طبقه بندی:
گوی ده ن منه بیر بایداقیزیل قان گتیریب لر
یوخ یوخ گونشین آلماسین احسان گتیریب لر
حیرت یوگوره رکن ائله اوزسوزله میشم کی
بوهیکله آلقان داچیمه ن جان گتیریب لر
بیر دالغالی جوشغون دنیزی من ده اکرکن
هر بیریئنی چیرپینتیما طوفان گتیریب لر
گوی قورشاغی منظومه لری بیرساپا دوزموش
بوسینه مه مین حالقالی کیهان گتیریب لر
بوجان کی غزل چشمه لرین ده ن می ایچیب دیر
هر دالغادامین شیهه لی دیوان گتیریب لر
بهت عالمی دیر سن هار بو من هارا بالله
بیلمم منی هاردانن هارا حیران گتیریب لر
قوی دال بادال انسین نفسون روحومه وحشی
مجنونلوقوما عشقی پریشان گتیریب لر
شاعردئیه بیلمز نه یازیر یا یازاجاق دیر؟
وحی عطرلی الهام لاری الان گتیریب لر
حورالره باخ ائلچی غزل طرحی توکنده
مضمون یئرینه آتش و عصیان گتیریب لر
عباسعلی یحیوی اردبیلی
طبقه بندی:
دولغون سمالاردان یاغیر توفان لی توفان یاخشی باخ
حیران کونول ده چیرپینیر عصیان لی توفان یاخشی باخ
یئرسیز ده ییل بیر بویله های بیربویله گون بیر بویله آی
هاردان آخیر بیربویله چای بو جان لی توفان یاخشی باخ
جوشغون دی شاعرسینه سی اوددور اوره ک گنجینه سی
شاعر خیالیندان بیتر آلقان لی توفان یاخشی باخ
بو حس یوخ بیر جذبه دیر روحو یاران بیر ضربه دیر
توپراق جانین دیکسیندیریر عصیان لی توفان یاخشی باخ
رقصان دی عالم شبهه سیز هم غمزه گر هم عشوه ریز
وارلیق نه دی جوشغون دنیز طغیان لی توفان یاخشی باخ
آخ آخ ریاست ده ن دئمه زوردان سیاست ده ن دئمه
دیل باغلادار قان آغلادار بحران لی توفان یاخشی باخ
قوی کوکره سین قان چایلاغی جوشسون سوزون قان قایناغی
چاخناشدیران دا ائلچی نی جولان لی توفان یاخشی باخ
عباسعلی یحیوی اردبیلی
طبقه بندی:


text:
3-
" فلسفه دوشونجهسینین راییج اولدوغو زامان؛ تانریلار قوتساللیق سوییهسیندن
آشاغیلارا ائندیریلیب بیلیمسل تانیتیم ( شناخت شناسی علمی) سوییهسینه
چؤکدورولموشدورلر. تانریسال گوجلرین موباحیثه و فلسفهوی دیالئکتیکا قونوسو
اولدوقلاریندا اوسطورهوی آنلاییشلاری اونودولوب ایلک مبداء آدی ایله منطیقلی جدل
و موباحیثهلره قونو اولموشدورلار. بو اعتیبارلا اورتا چاغدا گؤودهلی چیچکلی آغاج
اولان " ایلاهیات"- ین موماسی ( نهال) باتی کولتورونده اکیلمیشدیر. (
عئینی قایناق، ص 69)
اسکی یوناندا
اوسطورهوی کیملیکلرینی داشییاراق ادبیاتدا چیخیش ائدن تانریلارین حوضورو؛ آیاق
توتماقدا اولان فلسفهنی خوشلاندیرمازمیش. یوناندا فلسفه الی ایله گئدن قوتساللیق
سؤکومو؛ اصلینده اونلارین اوسطورهوی خورافهلردن آرینمیش گئرچک قوتساللیقلارینی
یئنیدن اؤدهمک کیمی گؤزه آلینیرمیش!! اسکی یوناندا و بوتون اوسطوره کؤکنلی
یازیلاردا تانریلارین دوغانین بوتون گؤرونگولری قدر یئرسل اینسانا عایید
اؤزللیکلری واردیر. اینسان کیمی شَهوته دولور؛ حیرصلنیب بیر- بیرلرییله ویا اؤز
یاراتدیقلاری اولان اینسانلارلا اؤجهشیر؛ سهو ائدیر فاجیعه لر یارادیرمیشلار.
باتینین اوسطورهلری ائلهجه اینسانی اولومسوز اؤزللیکلرله باش توتموشدور.
افلاطونون شاعرلره خور باخدیغینین بیر سببی؛ تانریلارا اینسان شخصصیتی وئرمکله
اونلاری کیچیمسهدیکلریندن اؤترودور. بورادا دیقت چکیجی نؤقطه، افلاطونا گؤره اوسطورهلره
بیر بدیعی- و بوندان دولایی رئال دونیایا عایید اولمایان- متن کیمی یوخ، تاریخ قدر
رئال، منطیقلی، راییج توپلومسال اینانجلارلا اویغون بیر روایت اولاجاغینی
ساووندوغودور. فلسفی- بیلیمسل باخیشدا یارادیجی اولان تانری هر باخیمدان موکمّل
اولمالیدیر. یونانلی اوسطورهوی تارنیلار موکمّل دئییلدیرلر. اساسدا یونان
اوسطورهلری اینسانلار یوخ تانریلارین بیر- بیریله چوخ کیچیک ایختیلافلار اوزره ( مثلا بیر قادینین تصاحوبی اوزره!) دستکلدیکلری ساواشلاردان
عیبارتدیر. فلسفه، اوسطورهوی دوشونجهلردن قوتساللیق سؤکومچولوک ( تقدس زادئی)
آماجینی ایزلهدیینده تانریلارین گئرچک قوتسالیقلارینی اونلارین اینسانا عایید
اولومسوز اؤزللیکلردن آریندیرماقلا اؤدهمک ایستهییرمیش. بو تک تانریلیق دوشونجه
سینین تبلیغی یولوندا اولموشدور. آیریجا تانرینی اینیزاعیلشدیرمکله اینساندان
باغیمسیز صیفتلرله تانیتدیرماق اوچون باش وئرمیشدیر. بو اوزدن افلاطونون سؤیلهدیی
کیمی اوسطورهوی تانریلار گئرچک تانری یوخ خورافهلردن عیبارت سانیلمالیایمیشلار.
اینانیلان قوتساللیقدان دولایی تانریلارین عَمللرینی تنقید ساحهسینده گتیرمک
اولمازمیش. بئله بیر قوتساللیغین بوراخیلیشی ایله فلسفه اونلارین تانری
اولابیلمزلیکلرینی مودافیعه ائدیر، اؤز ایلاهی سیستئمینی قورموشدور.
بورادا کیلاسیک
ادبیاتلا دینین ایلیشکلرینی اؤتریجه گؤزدن کئچیرمهلییک. تک- تانریلی دینلرین
یاییلماسیندان اؤنجهکی چاغلارا گؤره، دئمه لییک اوسطوره ایله دین عئینی بیر سؤز
دئمکدیر. دین اوسطوره دیر؛ اوسطوره ایسه همین دیندیر. تک تانریلیق ( پانته ایسم)
ووجودونو طلب ائدن فلسفهوی تحلیل؛ دونیانی ایکییه ( فیزیک/ مئنافیزیک ) بؤلدویو
کیمی اوسطوره ایله فلسفه آچیسیندا معین تعریفه چاتان دین-ین ده آیریلیغینی طلب
ائدیر. فیزیک/ مئتافیزیک آیریلیغی میتوس سؤیلمینده معناسیزدیر. تانییان/ تانینان
آیریلیغی کیمی. شئعیر/ منطیق و بو کیمیلر ده. بو آنلامدا فلسفه لوقوسو
آیریلیقلاردان دولایی قورولور. آیریلیقلارین آراسیندا ایسه تشخّوص یا ایمتیاز
وئرمکله بیرینی حاکیم بیرینی محکوم قیلماغا باشلاییر. فلسفه شئعیرده همین
ایمتیازلاری ساخلاماق ایله ائییتیملی فایدا وئرمه گؤرهوینی شاعیرین بوینونا آتیر.
عمومیتله کیلاسیزمه داییر دئمهلییک بو آخیمین باخشینجا اؤزو تعریفلهدیی دین ایله
اویغون گؤرونگو نه وارسا فایدالیدیر. کیلاسیک دونیانین بوتون اؤلکهلرینده
شئعیرین دین سؤیلمینه بیر دانیشمان کیمی گؤزه آلینماسی گؤرولمکده دیر. شئعیر حتی
باتیدا اومانیزمین رئفورمایا سبب اولدوغوندان بویانا گوجلنن سئکولاریزمین گلیشمه
سییله بیرلیکده اخلاق و دینه سایغی پیرینسیپلرینی ساخلایاراق یاشامیشدیر.
اسکی
یوناندا تانریلارین گؤردوکلری ایشلر نوماییشنامهلرین اساس قونوسودور؛ اورتا چاغدا
ایسه مسیحیت دئییه اؤزل بیر مئتافیزیک گؤروشو. آذربایجان کیلاسیزمینده ده دوروم
عئینیدیر. هم اوزان ادبیاتی- بیرچوخ آغیرلیغی اوسطوره یه دوغرو اولاراق- هم ده
غزل- مرکزلی یا اعتیبارن اون یئددینجی عصیردن موللا پناه واقیفله یئنی
بیچیمده باشلانان آشیق ادبیاتی. [1]
4- " اوسطوره دونیاسیندا شخص
ائدیلگن ( منفعل) و وجود تمثیللرینه آلیشان مؤوجوددور. آنجاق عاغیلچیلیق ایله
اؤزونه داییر بیلینج اله کئچیرمهسیله گؤودهسینه هؤرولموش گلنک آغلاریندان (
تارهای سنت) قورتولوب اؤزونه پئرئستیژ و کیملیک منیمسهییب بیرینجی دفعهیه
اولاراق اؤز- اؤزو ایله جامیعهنین آراسینداکی درین اوچورومو دویموشدور. ( عئینی
یازار، ص 70)
شاعیر میتولوژیک
سؤیلمده ایختیارسیزدیر. بیلیریک بعضی تانریلار اونا ایهلام وئریر. او اؤز عاغیلی
ایله یوخ موکافیشه چاغیندان تانریلارین دیکته ائتدیکلرنین راویسیدیر. بو اؤنملی
قونویا موکمّل موراجیعت ائدهجه ییک. قیساجا دئمهلییک اؤزوندن چیخدیغیندا هانسیسا
تانرینین سؤزونو سؤیله ییر. او عاغیلدان یوخسونلاشدیقدا یازابیلرمیش میتوس
سؤیلمینه گؤره. بو اوزدن اؤز ایرادهسییله یازمادیغیندان دولایی، اونون کاتیبلیی
ایله یازیلمیش شئعیرلرین اوزرینده ده مسؤولیّتی یوخ سانیلیرمیش. اوسطوره وی
دوشونجه دن قوپوب اؤزه بیلینج ( خودآگاهی) سوییهسینه چاتان، بیلگی ایله و بللی
آماجلاری اومان کیلاسیک قوراللاری گؤزه آلماقلا یازماغا باشلایان شاعیر، ائدیلگن
اولدوغو اوچون هئچ وئجه آلمادیغی و دویمادیغی جامیعه ایله اؤزو آراسیندا اوتورموش
اوچورومو دویور. آرتیق جامیعه اوغروندا فایدا و ائییتیم وئریجی شئعیرلر یازماقلا
دولدورا بیلهسی اولور او اوچورومو. چونکو بیلینج گؤرولیلیک ( مسؤلیّت
) گتیریر. داها ائدیلگن یا ایلهام وئریجی تانریلارین آراجی سانیلمایان شاعیر
یازدیغی اوزرینده مسؤولیت دویماقلا برابر میتولوژیک موکاشیفه یوخ عاغیل ایله
یازماغا باشلاییر. بو شئعیرین فورماسی و قونوسو اوزرینده کیلاسیزمین جامیعه یه
دؤنوک بیر عاغیللا باش توتماسی دئمکدیر.
ادبیاتی گؤزه
آلدیقدا فلسفه ایله میتولوژینین گرگین ساواشی ایچیندن جوشان باخیش دهییشیلمهلرین
آنا چیزگیلرینه فلسفه دئوریمی اولاراق ایشارت ائتدیک. میتولوژیک دوشونجه ایله
فلسفهوی دوشونجه آراسیندا بیر کؤرپو کیمی سانیلان سوفیستلره داییر قیسا بیلگیلر
دستکلمهلییک.
سوفیستلر ایله
فلسفه و میتولوژینین موناسیبتلری
اسکی یوناندا
میتوس دوشونجهسینه ایلک تنقیدلر آپاران دوشونجه صینیفی سوفیستلر اولموشدورلار.
اونلارا داییر دوز- عمللی بیر یازیلار قالمامیشدیر[2]. سئوفیستلرین تئوریلرینی قیریق- قیریق
شکیلده چاتان بعضی قالینتیلاردا گئدن ایشارتلر آراجلیغیندان تانییریق. بلکه
اونلارین بوتون یازیلاری فلسفه آخیمی طرفیندن بوتونلوکله محو ائدیلمیشدیر و یا
خود- خوشبین باخیشلا- یازماغا ماراقلی دئییلمیشلر! هرحالدا سوفیزمه گؤره موکممل
بیلیگیلر الده یوخدور.
"
سوفیست" لؤغتجه بیلگین دئمکدیر. اونلاری فلسفه ایله میتوس آراسیندا بیر کؤرپو
کیمی گؤزه آلابیلهریک. ایلک دؤنمین فیلسوفلاری عئینی حالدا ایکی جئبههده بیر
یاندان میتوس سیستئمی ایله او بیری یاندان ایسه سوفیزم سیستئمی ایله
ساواشدایدیلار. سوفیزم ایله فلسفهنین اصل آیریلیغی، سوفیستلرین گؤره جهلیک (
نیسبی گرائی) اینانجیندا اولاراق فیلسوفلارین موطلق بیر اینانجلاردا
گؤروندوکلریندن عیبارتدیر. قیسا سؤزله فلسفهوی سؤیلمده دئییلدیی کیمی دئسک
سوفیزمه گؤره هدف سادهجه موباحیثهلرده موخاطیبی اقناع ائتمکله غلبه چالماقدان
عیبارتمیش. فلسفی متنلرده، سوفیستلرین چوخونلوقلا محکمهده بیر ایددیعالاری ثوبوت
ائتمک اوچون خالق طرفیندن ایشه آلیندیقلاری سؤیله نیلیر. اونلار فلسفه وی ( یا
فلسفه یه بنزر) بیر ایستیدلال مئتودو ایله بیر خاص موباحیثهده داندیقلارینی باشقا
بیر موباحیثه ده ثوبوت ائده بیلمک قدر زویوشکن و نیسبیّتچی گؤروشده ایمیشلر.
گونموزده کی پوست مودئرنیزم سؤیلمی ایله دئسک: سوفیزمه گؤره آنلام، اؤزل بیر
دورمدا حادیث اولور، بیتیر گئدیر. دوروم دهییشدیکده آنلام ایسه دهییشر. حالبوکی
موطلقچی فلسفه ایله قورولوشچو دیلچیلییه گؤره آنلام اورتامدان باغیمسیز اولاراق دهییشمزدیر.
سوفیزمین آخان بیر سودان ایکی دفعه ایچیلمز دئییه، فلسفهنین « ایچیلر! » دئییه
بیر دهییشمز اینتیزاعی دونیانی رئال دونیامیزا قوشدوغو اورتامین قاباریلیشینا
دیقت چکمک ایستهییریک. گونوموزده پوست مودئرنیزم دئییه اؤزل بیر آخیم ایله اسکی
یوناندا سوفیزم دئییلن آخیمین آراسیندا گوجلو بنزرلیکلر واردیر. بوگونکو دیلله
دئسک آنلام سوفیزمه گؤره واحید یوخ چوخ یؤنلو و تکجه دوروم ( موقعیت) اساسیندادیر.
بو پوست مودئرنیزم دؤنمیندهکی فلسفه و پراقماتیک دیلچیلیین اساس اینانجیدیر.
کیلاسیک فلسفهیه گؤره آنجاق آنلام موطلق دهییشمز و دورومدان دوروما فرق
ائتمیزدیر.
فلسفه ایله
سوفیزمین اساس ساواشی لوقوس دئییه هرنه یه اؤزل بیر سیستئم ایچینده پول
ریکور-ون سیرالادیغی یئر؛ چاغ؛ موخاطب و دینلهییجی ائلئمانلارینا
باغلانمادان موطلقچی بیر دونیا گؤروشو ایله دورومسال ( موقعیتی) شکیلده هرنه یه دهییشن؛
موخاطب؛ چاغ، یئر و دینلهییجیه باغلاناراق نیسبیتچی ( گؤره جی) و هر چئشید موطلق
اینانجا شوبهه گؤزو ایله باخان بیر دونیا گؤروشونون ساواشیدیر.
سوفیستلر
دونیانین تملی؛ جامیعهنین نئجه ایداره اولونماسی و بو کیمی فلسفهوی قونولار
اوزرینده تخصصوصن فیلسوف آدینی آلان سوقراط یا افلاطوندان داها اؤنجه دوشونمهیه
باشلامیش اؤزل تئوریلر اورتایا قویموشدورلار. فلسفه همین تئوریلردن فایدالانارق؛
اونلارین آراسیندا دیالئکتیکا قوراراق تشکیل اولونموشدور.
سوفیزمین
گؤزونده شئعیرین ریتوریک بیر بدیعی یارادیجیلیق کیمی میتوس سؤیلمینده قازاندیغی
پوئیسئس حئیثییتینه مالیک اولابیلدینی یوزابیلهریک. نیسبیتچی دوشونجه و موباحیثه
لرده سرت؛ یازمادان اؤنجه رعایت اولونمالاری لازیم گؤرونن قایدالار یئرینه تکجه
دینلهییجینین ایقناعینی اساس توتان سؤیلم، طبیعی کی شئعیری فایدا؛ عاغیلچیلیق و
بو کیمی اؤلچولرله یوخ، گونوموزده فورمالیزمین اساس تئوریسی اولان دیلین عاطیفی
ایشله یینیین ( کاربرد) اؤنده گئتمه سیله برابر بدیعی اؤلچولرله یاریقیلامالیدیر.
یوخاریدا گئدن
موباحیثهدن اومدوغوموز بیر آماج، کیلاسیزمین ندن سرت اولدوغونونون بیر سببینی،
سوفیزمه قارشی دستکلهدیی قورال کیمی اورتایا قویماقدیر. سوفیزمین متن و آنلام
حاققیندا دوشوندوکلرینی تمامیله ترس ائتمهیه چالیشان قورالچی فلسفه نین سونوجودور
کیلاسیزم. بو اوزدن دئمهلییک، ادبیات تاریخچیلری، ادبی تنقیدچیلر، ادبی اخیملار
اوزره تدقیقات آپارنلار و عمومیتله کیلاسیزمله اوغراشانلارین سوفیزمین کیلاسیزمین
تمل عونصورلارینا بوراخدیقلاری بو قدر گئنیش ائتکیلری گؤزدن قاچیرمیشدیرلار.
گؤزدن قاچیریلمیشلارین بعضن بوتون تاریخی دهییشمیش اولاجاق قدر آکتیو رولو اولور.
کیلاسیزمین اوزرینده ائتکیسی اولان سوفیزم کیمی. گونوموزده پوست مودئرن دوشونجهلیلرین
اورتایا قویدوقلاری تئوریلری ماهیّتجه سوفیزمه بنزهییر. مثلا لوقوسچو فلسفهنین
لوقوسو پوست مودئرنیتهنین تمل داشلارینی قویایانلارین بیریسی اولان ژاک
دئریدا طرفیندن سؤکولمه یه باشلاندیقدا، سوفیزمین آنلام اوزرینده
مودافیعه ائتدیی باخیشلاری بیر داها جانلاشدیرمیشدیر. بو، کیلاسیزمی مودئرنیتهیه،
پوست مودئرنیزمی ایسه سوفیزمه موراجیعت کیمی اورتایا قویماق دئییلدیر، آرادا فرقلر
ده واردیر. بیر اوکالیپتوسیک ( آخرالزّمانی) فلسفه اولان پوست مودئرنیزم ایله
فلسفه- اؤنجه سی اولان سوفیزم آراسینداکی بنزرلیکلری دیقت مرکزینه
قویماق باشقا یازیلار طلب ائدر. بو یازیدا ساده جه، کیلاسیزمین ایناندیغینا رغمن
ازلی- ابدی بیر قوراللارین، اینسان طبیعتینین ( فیطرتین) ، آنلامین، ذؤوقون و...
یوخلوغونا ایشارت ائدن بو ایکی دوشونجه نین آنا بنزرلیکلرینی گؤزدن کئچیرمه یه
کیفایتلنمیشیک.
[1] . اوزان
ایله آشیق- عاشیق- آراسینداکی دویدوغوموز فرق اوسطوره ایله دین آیریلیغی
کئیفیتیندهدیر. ایسلام سونراسی بو تاریخدن اؤنجهکی حاکیم اوسطورهوی باخیشدا
پئیغمبر اولاراق گؤزه آلینان اوزان-ا داییر آپاریلان قوتساللیق سؤکومچولوک گئدیشی،
اونا آشیق آدی وئرمکله اؤنه چیخیر. " بوتا" یا " ایلاهیلیک "
کیمی اَرمیشلیک ( وصل مقامینا چاتیب اللهین باش قوللاری اولاراق اینسان اؤتهسی
گوجلره مالیک قیلما دورومو) یا قوتساللیغیندان قالان اؤزللیکلری ایسه بو دؤنمده
داها آشاغیلار ائندیریلیب مؤعجیزه یئرنه کرامت صاحیبی اولان پاک موسلمانلارا
عایید آنلانیلمالی اولدوقدان دولاییدیر. ائلین یالاواجی سانیلان اوزان، ایسلام
سونراسی یالاواج یوخ، کرامتلی، حاق کیشیسی و بو کیمی پئیغمبرلیکدن آشاغی درجهده
بیر قوتساللیغی اولان آدام اولاراق تانینماغا باشلانیر. اوزانلارین- شاعیرلر کیمی-
باجاریقلاری اؤز چالیشماری ایله یوخ، واحید آللاهین وئردیی وئرگیدیر. گوراوغلو
قوشابولاق سویوندان ایچدیکدن سونرا گور بیر سس آلیر آللاهدان، ساز چالیب-
ییرلاماغا ( اوخوماغا) باشلاییر (یازیلیش فورماسینا گؤره تانریدان
یوخ، آللاهدان! حالبوکی بیزجه کوراغلو ایسه ده ده قورقود کیمی ایسلامیتله
اویغونلوق یولوندا قوربانلیق وئریلمیش بیر اوسطوره دیر! یعنی ایسلامدان اؤنجه یه
عایید اولاراق ایسلام سونراسی یازیلدیغینا گؤره بیرچوخ اوسطوره وی میفلرینی، اؤزل
فورماسینی و روایت پارچالارینی حذف ائتمیشلر. بو خصوصدا دهده قورقود بویلاریندا
اؤزل بیر سرگردانلیق دویوروق. کیتابین ایچهریی ایسلامدان چوخ اؤنجهلره قاییدیر؛
حالبوکی یازیلیشی و یئنی اوخوجو کوتلهسی آراسیندا یاییلماسی ایسلامدان سونراکی
چاغلاردا باش وئریر. راوی تورکلره عایید ایسلام اؤنجهسی بیر سیرا دَبلری
آنلاداراق، همین دَبلره قارشیت اولان ایسلامی اینانجلارین دا بیرسیراسینی ایسه
روایت ائدیر. یازارین بو باخیمدان ایچینه دوشدویو سرگردانلیق، آیریجا فارس دیلینده
فیردوسی- ین عئینی بیر سرگردانلیغینا بنزهییر. کیلاسیزمین عاغیلچیلیغی اوزرینده
فیردوسی اوسطورهنین عاغلا سیغماز آنلاتیلارینی عاغیللا اویغون شکیلده تفسیر ائتمهیه
مجبوریّت دویور. شاهنامهنین چوخلو روایتلری چین اؤلکهسیندهکی اوسطورهلره بنزهییر.
قونوموموزا اؤرنک اولاراق چین اوسطورهلرینده یئل تانرسی اولان ائکوان دیو ایله
اللهین گؤزونده محبّت یئرینده اوتوران روستمین ساواشینی آنلاتدیغیندا، ائکوانین
خاریق العاده ایشلرینی، بوتون دئولر کیمی ترسه- مذهب اولدوغونو و بو کیمی ایسلام
اؤنجهسی اینانجلاردان دانیشدیغینا رغمن، روایتین سونوندا اونلاری سیمبولیک روایت
کیمی تانیتدیرماغا چالیشیب اخلاقی نتیجهلر اله کئچیرمک ایستهییر. بو اخلاقی
نتیجهلر اوزرینده دویولان مجبوریّت، کیلاسیزمین ائییتیم فایداچیلیغی
سیراسیندادیر. فیردوسی-ین شهنامهسی ده دهده قورقود بویلاری کیمی ایسلام اؤنجهسی
اینانجلارلا دولودور، ایسلام سونراسی بیر زاماندا و ایسلام سونراسی بیر اوخوجو
کوتلهسینه یازیلدیغینا رغمن. بو آردا کورتاژلار، علاوهلر، دهییشمهلر،
ایسلامیّتله قارشی دوران رئال سانیمالاردان دویولان تهلیکهلر اوزرینده آپاریلان
ایضاحلار و...افلاطونون باشلادیغی تانرینین قوتساللیق اؤدهییشی گئدیشی سیراسیندا
یئرلهشیرلر! دینین یئنی بیچیمده ادبیاتا حاکیم قیلینماسی، غزل- مرکزلی ادبیاتیمیزدا
داها قاباریق بیچیمده گؤرولمکدهدیر. یئرینده بو قونویا داییر آچیقجا دانیشمامیز
گرکیر.
[2] . بو
ایسه بیزجه ذاتن فلسفهنین کؤلگه آغیرلیغی و موخالیف سسلری بوتون
دئورمچی سیاسی احزاب کیمی باتیرماغا چالیشدیغیندان دولایی اولموشدور. بوتون
دئوریملرده گؤروندویو قدر، ایلک دئوریمچی نسیلین گوجه چاتان دئوریمداشی، باشقا
یاردیمچیلاری اورتادان قالدیرار. بیرلیکده دئوریمه چالیشارلار. حاکیم اولان
دوشونجه دئوریمداشلارینین باشینی بیر- بیر بیتلهیر! صحنهدن ائشییه توللایار.
سوفیستلر اورتامی حاضیرلادیقدان سونرا فلسفهچیلر باش چیخاریب اونلارین
حاضیرلادیقلاری اورتاما حاکیم کسیلمیشلر. فلسفه، سوفیزم و میتولوژیزم آراسینداکی ایلگیلر،
سوسیال دئوریملر کیمی گلیر بیزه. فلسفه لوقوسو ذاتیندا سیاسی بیر دهییشمدیر.
گونوموزده فلسفهنین سیاسی بیلیملر، سیاسی ائکونومی و بو کیمی چالیشمالارین نتیجهسینده
سوسیولوژیک ائتکیلرینین چوخونو الدن وئرمیش بیر اینتیزاعی ضیالیلیق کیمی یاریمچیق
حیاتا کئچدیینه رغمن، اسکی دونیادا سیاستدن آیریمازدیر. فلسفه اؤزو ایله حؤکومت
مودئللرینی اورتایا قویموشدور. بو آردا افلاطون ان سیاسی فیلسوف کیمی حاکیمین
بئله اؤزللیکلرینی بلیرلتمیشدیر. اونجا حاکیم یا فیلسوف اولاسیدیر یا ان آزی
یئترگین حالدا فلسفه تاریخینی بیلن!بونو آذربایجاندا تکجه شاعیر اولمایان اوزانلار
ایله حاکیملرین آراسینداکی اؤزل ایرتیباطلارینا بنزده بیلریک. اسکی ادبیاتیمیزین
بیر قولو بو اؤزللییه مالیکدیر. اسکی ادبیاتیمیز ، چاغداش ادبیاتیمیز و
یوناندا کیلاسیزمین تئوریسینی اورتایا قویان فلسفه کیمی دونیانین ان گرگین شکیلده
سیاسی ماهیتی اولان بیر ادبیاتدیر!


text:
زنگان
زنگان (زنجان) شهري زنگان ایالتینين مركزي دير. 1385 اينجي ايلين نوفوس ساييسي اساسيندا بو شهرين 349713 نفر اهاليسي وار.[1]
زنگان شهری تئهرانین 328 کيلومئتير-لیيینددیر. یایدا مولاییم، قیشدا سویوق هاواسی اولان زنگان ایکی بؤیوک درهدن عبارتدیر: زنگان چای و قیزیل اوزن، اونلارین آراسیندا قاراواس و آنقوران داغلاری یئرلشیر. 372-جی ایلده یازیلمیش دونیانین سرحدلری کیتابیندا چیچکلنن، زنگینلشن، فیراوان شهر کیمی تصویر اولونوب.
زنگانا مونقوللارین هجوموندان سولطان محمد خودابندهنین حاکیمیتی دؤورونده چوخلو زیان دیمیش، سولطانیه ده ییشیب ایلخانی دؤولتینین و ایسلام یوردونون بؤیوک پایتاخت شهری اولموشدور. اولجایتونون امری ایله فارتیفیکاسییا (قالا دیوارلار) چکیلمیشدیر. سولطانیهنین سرحدلرینده و اونون مرکزینده هوندور قالا تیکلیمیشدیر. او، اؤزو اوچون مسچید تیکدیرمیش و همین منبر خودابنده منبری کیمی تانینیب. سولطانیه تبریزدن سونرا رئگیوندا ان مهم شهرلریندن بیرینه چئوریلیر. شهر امیرتئیمور طرفیندن داغیدیلمیشدیر. ائرامیزین 786-جی ایلینده ایلخانان ییخیلدیقدان سونرا سولطانیه تنزوله اوغرادی. شاه I طهماسیب صفوی دؤورونده بو شهرده فتحعلی شاه قاجار یای سارایی تیکدیرمیشدیر.
بو گون شهرده بؤیوک اهالی یاشاییر. زنگان شهرینین طبیعت، تاریخ و دینی باخیمدان ان مهم یئرلری آشاغیداکیلاردیر:
- بیر نئچه مینئرال سو بولاقلاری; - آندوران قوروغو; - مؤحتشم زولفاقاری بیناسی; - زنگان قالا دیوارلاری; - شامیران، سانسیز و ساتی قصرلری; - گولشن و مایسک کاراوانسارایلاری، قدیم حاماملار; - بیر نئچه کؤرپو; - قالیجاک و خارمانچ سار تاریخی ماغارالار; - سید، میرزیی و قولایر جالی مسجیدلری; - ایمامزاده سید ایبراهیم.
نيگارخانا[redaktə]
دیل[redaktə]
زنگان جماعاتینین دیلی آزربايجان توركجهسیدیر
قايناق[redaktə]
- ↑ http://www.sci.org.ir ایرانین آمار مرکزی
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Zəncan


text:
بۇ قاره کـؤینهگیلـهن سیز قـوْیـۇن مـزاره منـی
غملر دریاسی
(صادقپور اوْخۇیان اوْخشامالار)
ایندییهدک من بۇ وبده بیر ایکی یازێدان سوْرا بۆتۆن بؤیۆک آغێت قوْشارلارێمێزدان یازمێشام و تۆرک بۆدۆنۆن آغێز (شیفاهی) آغێت گؤرکسؤزۆندان آز یازمێشام. بیز قاباقجا دئدیک کی تۆرکجه ده آغێت کؤکلهری لاپ آیدێن و گۆجلۆ گؤرۆکۆر، ایندیسه ائله اوْنا گؤره بیر آغێت بیتیکی (کیتابی) اله گتیرمیشهم کی چوْخ پایێ بۇ شیفاهی سؤزلردی. آدێ «غملر دریاسی» یازانی «عابد صادقپور» چوْخ گؤزهل و اؤنهملی بیر کیتابدیر، بۇ کیتابی بایاتی و اوخشاما کیتابی دئمهکدیر. رحمهتلیک صادقپور بۇ کیتابدا تۆرک آغێ تؤرهنلرینده اوْخۇیان بایاتێلاری و اوْخشامالارێ گتیریب و اوْلارێن ایچینده لاپ اۇنلۇ و مشهور نوحهلر دهنده بیر نئچهسین گؤرمهک اوْلۇر، بۇ کیتابین اوْخۇماغێن دۆزگۆن تۆرک مداحلارێنا و تۆرک آغێز گؤرکسؤزۆنۆن آراشدێرێجێلارێنا و سئوهنلهرینه توصییه ائدهرهک اوْندان بیر نئچه اؤرنهک اوْخۇیاق:
کیتابێن اؤنۆنده بۇ ایکی دؤردلیکی اوْخۇیۇرۇق:
امانـدی وئرمییـهسیز رسـم-ی-روزیـگـاره منـی
اؤلـهن زامانـدا سـوْیـۇنـدورمـایێـن دۇبـاره منـی
حۆسئنچییهم من اۆچۆن آغ کفهن نه لازیمدیر
بۇ قاره کـؤینهگیلـهن سیز قـوْیـۇن مـزاره منـی
ادامه مطلب ...


text:
کونسرتلر وئریلدی، چیچکلر آلیندی، تئاتر اویونلاری اونلار اوچون سرگیلندی.
بو گون آذربایجاندا آپاریلان فعالیتلرین باش رولوندا قادینلار وار ایدی.
آزربایجانین باشکندی باکیداکی یول پلیسلری بو گون چوخ چالیشدی. پلیسلرین هدفینده اؤزللیکله ده قادین سوروجولر وار ایدی. آنجاق بو دفعه مقصد جزا یازماق دئییلدی. آذربایجانلی یول پلیسلری قادین سوروجولرین، دونیا قادینلار گونونو قوتلادی. تخمینا اون مین گول اونلارا هدیه ائدیلدی.
قادینلارین باش رولدا اولدوغو باشقا بیر ائتکینلیکسه تاریخی ایچری شهیرده ائدیلدی. پانتومیم اویونچوسو بیر قروپ گنج گؤستریلریله آذربایجانلی قادینلارین قادینلار گونونو قوتلادی. شوبههسیز بو گونده قادینلارلا بیرلیکده ان چوخ سئوینن کسیم چیچک ساتیجیلاری اولدو. باکیداکی چیچکچیلر دولوب داشدی. آذربایجانلی و تورکیهلی قادینلارین گؤروشمه نقطهسی ایسه رشید بهبودوو تئاتر سالونو اولدو. مدنیت و توریزم مشاویرلیگینین اورگانیزاسیونویلا صنعتچی اویا ارگون، قادینلارا اونودولماز ساعاتلار یاشاتدی. آذربایجاندا شهید آنالاری دا اونودولمادی. دونیا قادینلار گونو موناسیبتیله یئریدیلن ائتکینلیکلر چرچیوهسینده شهید آنالاری بیر آرایا گلدی. میللت وکیلی قنیره پاشایئوانین شعیرلریندن اولوشان آلبومون گلیری ده اونلارا باغیشلاندی.


text:
« آیریلیق »
« آیریلیق »
نازلی یار عشق اودونا بیرده آلیشدیم
یئنه جانان لا کوسوب غم له باریشدیم
بیرده او دورنا گؤزون گؤرمگینه جانلا چالیشدیم
یئنه ده قان لا قاریشدیم
یئنه کؤنلوم نه اولوبدور توتولوبسان
هانسی لیلا سایاغا مجنون اولوبسان ، وورولوبسان
ندی دردین نیه بس قانلا دولوبسان؟
یار تک ، سنده اورک ، آتما منی
بیر خومارگؤز مارالین قایغی سینا ساتما منی
سنده جانان کیمی آلداتما منی
غم ایله ، ماتم ایله قاتما منی
یئتر آغلاتما منی .
نه اولار سنده بیرآز مهر و محبت گؤره سن.
دیل بیلن یارین اولا ، شوق ایله نازین چکه سن.
یار سنین یارین اولا ، او قارا زولفون هؤره سن.
بو قدر آغلاماییب بیر گوله سن.
دونن آخشام یئنه گئتدیم گؤرم او نازلی یاری
وعده وئرمیشدی گله بیرده باری
نئجه اود ووردو منه او گؤروشون اینتیظاری
گلمه یین گئتمه یه قاتدی دلی کؤنلوم نیگاری
بیرده باخدی اوزومه ایسته دی گئتسین
دؤزمه دی سؤزلریمی کامیل ائشیتسین
نه اولوردو او منیم حالیمی بیلسین .
بیر قدم گوتدو چاغیردیم :
نه اولور گئتمییه سن
منی ترک ائتمیه سن
دؤندو باخدیم اوزونه
دوشدو یالوارماغا دیل ، آغلاماغا گؤز
گئتمه بیر دؤز
سنه یالوارمیرام ، آمما
بونو یالوارماق حئسابلا
اوخ اولوب باغریما باتما
منی آتما .
دؤندو تحقیر ایله باخدی
غم اوخون قلبیمه تاخدی
کؤنلومو اودلادی یاخدی
دئدی : آخیر نه دئییم باشقا یاریم وار
سنه من سؤز وئره بیلمم ، اؤزومون سؤز وئرنیم وار
نه یامان وئردی جواب او سؤزومه
بیر زامان چیخدیم اؤزومدن ، یئنه گلدیم اؤزومه
اوندا بیلدیم کی گئدیبدیر او گوزل یاریم الیمدن
نئجه اینصاف ائلدی او آییران جانی تنیمدن
ایکی ال بیر باشیم اولدو
ائله بیل یوز یاشیم اولدو
بوغازیم توتدو قهر، باتدی سسیم
ائله بیل کی کسیلیردی نفسیم.
اودا باخماقلا منه گؤزلری دولدو
سارالیب هئیوا کیمی ، گول کیمی سولدو.
آغلادیق هر ایکیمیز یاش توکنینجه
بو صداقتلی سئوینجه
گؤزو آغلار سسی سیزلاردیله گلدی
سانکی بی دین ، دینه گلدی
دئدی ، سن هر نه دئمیشدینسه ایناندیم
سنی مجنون کیمی ساندیم
سنی یاندیرماغا یاندیم
چوخ اوتاندیم ،
من سنین عشقینه لاییق دئییلم
بیه مندن سورا گؤز قاره سی یوخدور ،
آیریلیق دیر یولوموز
چاره سی یوخدور.
بو سؤزایله گئدرک آتدی منی
غم ایله ، نیسگیل ایله قاتدی منی
آخ نئجه آغلاتدی منی.
یاندی قلبیم اودونا ، توستوسونه عشقه بوغولدو
وئردیگیم قول شرف سیندی اوغولدو
گلدی یورغون سره لندی
گؤزلریندن یاش الندی.
توتدو اوز تانریا ، قیشقیردی ، باغیردی :
هئچ کیمین سئوگیسینی باشقاسینا یار ائله مه
بیر طبیبه ایکی کس کونلونی بیمار ائله مه
منی بوندان دا بؤیوک درده گرفتار ائله مه.
آغلاماقدان دا یورولدو
سیلدی گؤز یاشلارینی سوسدو بوغولدو
آچدی غم دفترینی قان ایله یازدی :
منی هئچ کیمسه اینانماز
سؤزومو دردیمی قانماز
دوشر عاشیق اودا البت
هئچ کیم آنجاق ، بئله یانماز.


text:
شعر معروف حیدر بابا از شهریار به زبان ترکی
حیدربابا ، ایلدیریملار شاخاندا سئللر ، سولار ، شاققیلدییوب آخاندا
قیزلار اوْنا صف باغلییوب باخاندا سلام اولسون شوْکتوْزه ، ائلوْزه !
منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوْزه
حیدربابا ، کهلیک لروْن اوچاندا کوْل دیبینَّن دوْشان قالخوب ، قاچاندا
باخچالارون چیچکلنوْب ، آچاندا بیزدن ده بیر موْمکوْن اوْلسا یاد ائله
آچیلمیان اوْرکلرى شاد ائله
بایرام یئلى چارداخلارى ییخاندا نوْروز گوْلى ، قارچیچکى ، چیخاندا
آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون
دردلریمیز قوْى دیّکلسین ، داغ اوْلسون
حیدربابا ، گوْن دالووى داغلاسین ! اوْزوْن گوْلسوْن ، بولاخلارون آغلاسین !
اوشاخلارون بیردسته گوْل باغلاسین یئل گلنده ، وئر گتیرسین بویانا
بلکه منیم یاتمیش بختیم اوْیانا


text:
چتین بیر یازیلیم (برنامه) تاپماق اولارکی ویندوز ۷ پارتیشن لرین قورسون ایندی یئنی بیلگی سایارلار کی اولارین سی پی یو سی ۳ هسته و یا فاضلا اولور اولاردا چوخ یازیلیملار جواب وئرمیر و یندوز ۷ بو ایمکانی قویوب بیزلر ۳ ده ن فاضلا درایو یارالداق
شکیلده گوردوغوز کیمی راحاتجاسینا بو ایشی گورون
بو پنجره ده ائیله یه بیلرسیز پارتیشن لری قوراسیز
Cizix cdləri kopi etmək(کپی سی دی های خشدار )
O CD ləriki üstündə cızıx (xəş) var addi halda windows olari copy eləmir və bir errorla üzləşisiz bu yolunan çox rahat və başqa yazılıma ehtiyac olmadan eliya bülərsiz copy edəsiz
Bu iş görmağa desctopda ya bir drive ya folderin içində sağ kilik edin və şəkildə görduğuz kimi Briefcase seçin və cdinin içindəkiləri copy edənən sonra Briefcase içinə paste edin.
او سی دی لريکي اوستونده جيزيخ (خش) وار آدی حالدا ویندوز اولاري کوپی ائلمير و بير خطایلا اوزلشيسيز بو يولونان چوخ راحات و باشقا يازيليما احتيياج اولمادان ائليه یه بیلرسيز کوپی ائدسيز
بو ايش گؤرماغا دسکتاپدا يا بير درايوین يا فولدئرين ايچينده ساغ کيليک ائدين و شکيلده گؤردوغوز کيمی Briefcase سئچين و سی دی نين ايچينده کي لري کوی ائدنن سونرا Briefcase ايچينه پست ائدين.
بير تئلئفون گؤزله ييرم، سئوگيليم دئيه باشلايان، سني سئويرم دئيه بيتن. بير تئلئفون گؤزله ييرم، دونن گلمه سي لازيم اولان و بو گون بيبي/هله گلمه يهن...
حياتدا اوچ شئيي سئوديم. سني، اورگيمي، اوميد ائتمگي. سني سئوديم، سنسن دئيه. اورگيمي سئوديم، سني سئودي دئيه. اوميد ائتمگي سئوديم، بلکه سئورسن دئيه...
Bir telefon gözləyirəm, sevgilim deyə başlayan, səni sevirəm deyə bitən. Bir telefon gözləyirəm, dünən gəlməsi lazım olan və bu gün bibi/hələ gəlməyən...
Həyatda üç şeyi sevdim. Səni, ürəyimi, ümid etməyi. Səni sevdim, sənsən deyə. Ürəyimi sevdim, səni sevdi deyə. Ümid etməyi sevdim, bəlkə sevərsən deyə...
Həyatda iki kor tanıyıram; 1.ı səndən başqasını görməyən mən, 2.ı məni görə bilməyən sən...
Bir yağış damlası səni sevirəm mənasını daşısaydı və sən mənə, səni nə qədər sevdiyimi soruşacaq olsaydın, enənki bir dənəm hər gün yağış yağardı...
Əgər gecələr səni düşündüyüm qədər uzun olsaydı əsla səhər olmazdı...
əziz doslar bağışlayin əyər qusur olursa , yazılim təvasatüylə yazılar çevirilib
عرب ایفباسیندا آردین یوکله دانلود
الفبای زبان ترکی آذربایجانی:
آ ا عا A a مثل کلمه ی آغاج ağac : درخت
اَ َ (فتحه)، ه ـه، عَـ Ə ə مثل کلمه ی ال əl : دست
اُو و، عُـ O o مثل کلمه ی اُتاق otaq : اتاق
او و، عو U u مثل کلمه ی اوشاق uşaq : کودک
او و، عو Ü ü تلفظ در کلمه گوموشو gümüşu : نقرهای
اؤ ؤ Ö ö تلفظ در کلمه گؤز göz : چشم
ائـ ئـ ئ، عِـ (کسره) E e مثل کلمه ی ائل el : مردم
بـ ب B b
پـ پ P p
تـ ت، ط T t
جـ ج C c تلفظ در کلمه جان can : جان
چـ چ Ç ç تلفظ در کلمه چای çay : رود، چای
هـ ـهـ ، حـ ح H h
خـ خ X x
د ـد D d
ر ـر R r
ز ـز، ضـ ض، ظ Z z
ژ J j
سـ س، صـ ص، ثـ ث S s
شـ ش Ş ş
غـ ـغـ ـغ غ Ğ ğ
فـ ف F f
قـ ق Q q تلفظ در کلمه قیزیلی qızılı : طلایی
کـ ک K k
گـ گ G g
لـ ل L l
مـ م M m
نـ ن N n
و V v
ایـ یـ ی I ı تلفظ در کلمه ساری sarı : زرد
یـ ی Y y فقط صدای “ی” می دهد در کلمه ی ” یار” (صدای “ای” نمی دهد مثل “ایران” )
ایـ یـ ی İ i فقط صدای “ای” می دهد در کلمه ی ” ایران” (صدای “ی” نمی دهد مثل “یار” )
به جز حروفی که تلفظ آنها در جلوی آن قرار دارد، تلفظ بقیه حروف مشابه زبان فارسی می باشد.
نكته مهم: واج “ای” که مشابه آن در فارسی هم هست و همان طور تلفظ می شود، در خط لاتین ِ نوشتار ِ ترکی آذری، در هر دو صورت ِ حرف بزرگ و حرف کوچک، نقطه دارد: İ i
و حرف “ای” ِ کوتاه که معادل فارسی ندارد، نه در حرف بزرگ و نه در حرف کوچک نقطه ندارد: I ı
سوال: آیا ترکی آذربایجانی، مثل فارسی واج /ق/ دارد؟
جواب: بله. ترکی آذربایجانی واج /ق/ دارد، اما در نوشتار به صورت “غ” نوشته می شود. مانند: “آغلادی” به معنای گریه کرد، که “غ” ِ آن مانند واج /ق/ فارسی تلفظ می شود.
اما اکثر کلماتی که بین فارسی و ترکی آذربایجانی مشترک می باشند و نوشتار فارسی آنها با “ق” است ( مانند کلمه “اقتصاد” ) ، در ترکی حرفی بین “ق” و “گ” تلفظ می شود که مثال صوتی و نوشتاری آن در بالا ذکر شد.
اولا
ایسته رم من او گولی ، اؤز گولی خندانیم اولا
اودا اؤز کونلونو وئرسین منه جانانیم اولا
تکی جانانیله بیر یئرده گونوم خوش گئچسین
آرزو ائیله ییرم باغ و گولیستانیم اولا
قییمایان جانینه عاشیق دگیل اؤز یاری اوچون
من فدا ائیله یه رم یاریمه مین جانیم اولا
گونده یوز یول ائده رم جانیمی قوربان او گوله
او دا بیر یول دولانیب باشیمه قوربانیم اولا
بو پری چهره لرین بیرجه گوزللیک لری وار
سئومه رم هئچ بیرین الده اگر ایمکانیم اولا
نیله ییم کونلومه بیر قویمادی آسوده اولام
گؤروم ای کاش کی ویران ، دل سوزانیم اولا
واحید هر شوخه ایناندیمسا وفاسیز چیخدی
بو گؤزللرله منیم حشرده دیوانیم اولا
آذربایجان
کؤنولوم قوشو قاناد چالماز سنسیز بیرآن، آذربایجان،
خوش گونلرین گئتمیر مودام خیالیمدان، آذربایجان.
سندن اوزاق دوشسم ده من عشقین ایله یاشاییرام،
یارالانمیش قلبیم کیمى، قلبی ویران آذربایجان.
بوتون دونیا بیلیر سنین قودرتینله، دؤولتینله
آباد اولوب، آزاد اولوب مولکی ایران، آذربایجان.
بیسوتونی اینقیلابدا، شیرین- وطن اوچون فرهاد
کولونگ وورموش اؤز باشینا، زامان- زامان، آذربایجان.
وطن عشقی مکتبینده جان وئرمگی اؤیرنمیشیک،
اوستادیمیز دئییب هئچدیر وطنسیز جان، آذربایجان.
قورتارماق چون ظالیملرین الیندن رئی شومشادینی،
اؤز شومشادین باشدان- باشا اولوب آل قان، آذربایجان.
یارب، ندیر بیر بو قدر اورکلری قان ائتمگین،
قولوباغلی قالاجاقدیر نه واختاجان آذربایجان؟
ایگیدلرین ایران اوچون شهید اولوب، عوضینه
درد آلمیسان، غم آلمیسان سن ایراندان، آذربایجان.
اؤولادلارین نه واختا دک ترکی- وطن اولاجاقدیر؟
ال- اله وئر، عیصیان ائله، اویان، اویان، آذربایجان.
بسدی فراق اودلاریندان کول الندی باشیمیزا،
دور آیاغا، یا آزاد اول، یا تامام یان، آذربایجان.
شهریارین اورییده سنین کی تک یارالیدیر،
آزادلیق دیر منه ملحم، سنه درمان، آذربایجان.
Yaşamağa nə varki (ياشاماغا نه وار كي ! )
Sözümüzün keşikində dura bilsək
Hadəfləri bircə-bircə vurabilsək
Gələcəyi gunumuzdə görə bilsək
Yaşamağa nə varki
*************
Dörd tərəfdən ağ yalanlar görünməsə
Xain quldur saxta cildə burunməsə
Yaltaq adam ayaq altda surunməsə
Yaşamağa nə varki
*****************
Vətən millət şuar deyil , amal olsa
Ortaliqda hünər olsa, kəmal olsa
Söz sahibi , hünər əhli xoşhal olsa
Yaşamağa nə varki
*******************
sevgililər can eşidib can desələr
duyğularin şiddətindəd titrəsələr
könüllərə körpü salsa şən busələr
Yaşamağa nə varki
Saçın tək xatirin artıx pərişan qaldı mən qaldım
Pərişan günlərilə dərdi hicran qaldı mən qaldım
Bütün dərdən çətin oldu mənə sənsizliyin dərdi
Ucaldı dağların bu çəşme hicran qaldı mən qaldım
Bu eşqin sırrı könlümdə qalarki ta nəfəs vardı
Hədise eshqimiz düyadə pinhan qaldı mən qaldım
sənə qarşı olan duyğum çoxaldixca günü gündan
ürak düşdü xəyallara o heyran qaldı mən qaldım
gözəl röyama gəlmişdin ayildim bu sevincilə
duvarlarda bu təşvişdə hərasan qaldı mən qaldım
bütün taracə geddi sevgilim könlümda hər arzım
görüş kaxı yıxıldıxca o viran qaldı mən qaldım
şeir : behruz imani
دونن گلدينسه تئز گئددون ، خيالين قالدﻯ من قالديم
اوچوب لذت سماسيندا ، وصالين قالدﻯ من قالديم
كونول تختينده ايلشدين ، تمام اولدو بوتون سؤزلر
محبت عالمين گزديك كمالين قالدﻯ من قالديم
دولانديق چوخ گليب چاتديق تميز بير چای قيراغينا
تئز آيريلدين آما سودا جمالين قالدﻯ من قالديم
ندنسه بيرگيزلی بيرسؤز سويلمك فيكرينده اولموشدون
باخيشلاردان دويار دويماز سوالين قالدی من قالديم
نه اولا بير دفعه گؤرسيديم بو سئوگي لذتين آللاه
دوروشدی عقل ايله عشقيم ماحالين قالدی من قالديم
یازانی : بهروز ایمانی
1992 جی ایل فئورال آیی نین 25 دن 26 سینا کئچن گئجه، آذربایجان میللتی نین تاریخینده قارا حرفلرله یازیلمیشدیر. همین گئجه ائرمنی سیلاحلی دسته لری، شوروی ،زامانیندا خانکندی شهرینده یئرلشمیش، کوماندا وشخصی هیاتین بیر چوخو ائرمنی لردن عیبارت اولان 366 نجی موتوآتیجی آلایی نین زیرئهلی تکنیکاسی و ساواشچی لارین کومه یی ایله خوجالی شهرینی یئرله بیر ائتمیشلر.
خاتین، لیدیستا و اوردور سوی قیریملاری کیمی خوجالی فاجیعه سیده اینسانلیق تاریخینده دوشموش قانلی بیر اولای دیر. ائرمنی موتجاویزلری نین آذربایجان میللتینه قارشی توره تدیکلری بو نووبتی کوتلوی قیرغین، 613 نفرین، او جومله دن 106 قادینین، 63 اوشاقین، 70 قوجانین حایاتینا سون قویدو. 1275 دینج ساکین اسیر گوتورولدو، 150 نفرین طالعی ایسه هله ده معلوم ده ییلدیر.
۱- نارسیسی نصب ائله ینده ن سونرا کی یازدی ok پنجره لرین هامیسین باغلی یین
۲- crack پوشه سینین ایچینده قیرمیزی رنگیده اولان بیر فایل وار اونو ایجرا ائدین.
3-بیر صفحه آچیلیر و اونون اوستونده ( crack ) کلیک ائله یین .
۴-یئنی آچیلان پنجره ده او یئره کی نصب ائله میسیز سئچین و ok اوستونده کلیک ائله یین ( آشاغیدا شکیلده کی کیمی ).
هر یازیلیم کی (نرم افزار ) نصب ائلیریک اگر بو یازیلیم پولونان اولسا اونو بعضی اشخاص اوتورور قیفیلین سیندیریر و قیفیلین سیندیرماق اوچون بیر یازیلیم یازیللار کی هامی اون نان ایستیفاده ائله سینلر . و او یازیلیما بیز crack دئیریک معمولا بیز اونو نصب ائله دیغیمیز مسیرده ایجرا ائده ریک و بیر پارا فایل لار او مسیره کپی اولار یا دا اوزوموز کپی ائله ریک .
آذربایجان تورکجه سیند ه ( dilmanc) دیکشینری وار کی اسکی مطلبلرده ن دانلود ائله یه بیلرسیز . او یازیلیم حتی متنیده گؤزل صورتته ( en-az & az-en & tr-az ) بیربیرنه چئویریر .
دونيا ادبياتي
ياسر الاطرش
ياسر الاطرش 1973 ـ نجو ايلده، سوريه نين سراقب شهرينده آنادان اولدو. او گنج ياشينا باخماياراق، عرب يازيچي لار بيرليينه عضو سئچيلدي. 1995 ـ ده كويتده سعاد الصباح للابداع الادبي مكافاتينا لايق گؤروندو 2002 ـ ده بيرلشميش ملت لرين يونيسف تشكيلاتي نين اوشاق ادبياتي اوزه رينه اؤدولونو آلدي. بير سؤزله عرب دونياسيندا اؤزونه مخصوص يئر آچان شاعرين چاپ اولان اثرلري سئويله ـ سئويله اوخونور. آشاغيداكي شعرلر، سهيلا خانم پرستگاري نين فارسجا ترجمه سيندن و بير نئچه شعريني اوژينالدان آناديليميزه چئوريب، اوخوجولارا تقديم ائديرم.
«امرؤ القيسه» اوچون
آتا. اي آزاد ليغين باشلانغيجي
بؤيوك چاتيشين سنه طرف نه ساياق؟
بو اوچان قاطارين يوزولماسي نئجه؟
بو اوخونماميش اؤزگه ني...
چونكي اسگي باغيرتي
آخير، سنين قورخو گؤزگولرينين اوزه رينه
سنين قارشييندا بنيزيمي قويلاياجاغام
اؤلوم اولسون «روما»
يامان داريخميشام سن اوچون آنا
جابر نوروزي
نفسين اوزومه ده يمير نه واختدي،
اللرين قاپيمي دؤيمور نه واختدي،
انتظار قالميشيق گؤر بيرنه واختدي،
يامان داريخميشام سن اوچون آنا
دوشمه رم بير اؤزگه آرزويا سنسيز،
گئجه لر گئتمه رم يوخويا سنسيز،
يئيه سيز بير ائودي بو دونيا سنسيز،
يامان داريخميشام سن اوچون آنا
سني بو هفته لر آيلار ايسته يير،
ساچين تك آغاران چايلار ايسته يير،
دونيانين اؤزوده لايلا ايسته يير،
يامان داريخميشام سن اوچون آنا
عؤمور بيرقايق دير ايماني سنسن،
حياتين بئشيگي عنواني سنسن،
كومان سيز كؤنلومون گوماني سنسن،
يامان داريخميشام سن اوچون آنا
باياتيلار
عزيزييم، گول الللر،
آغ بيلكلر، گول الللر،
درياجا عقلين اولسا،
يوخسول اولسان گوللر
ë
آپاردي چايلار مني،
هفته لر، ايلار مني،
يوكوم قورقوشون يوكي،
يوردو بو تايلار مني.
ë
مني عاشيقام هر آيلار
هر اولدوزلار، هر آيلار
بوردا بير گول بيتيبدي،
سوسوزوندان هارايلار.
ë
من عاشيقام هر آيلار،
هر اولدوزلار هر آيلار،
باشيم جلاد الينده،
ديليم سني هارايلار
گورواندا بير شاعيروار
عجب شير و اونون دؤره قصبه ـ كندلري، دونيا سويه سينده بير چوخ شخصيت لري ايله مشهوردور. اوخوجولاريميز اونلارين آدلاري ايله چوخدان تانيشديرلار، بوياخينلاردا، حؤرمتلي دوستوم سيروس عباسپور جنابلاري، عجب شيرين لاپ ياخينليغيندا يئرلشن گؤروان كندي و اونون علمي ـ ادبي محيطي ايله مني تانيش ائتدي قديم تاريخه مالك اولان بوكند جامعه ميزه بير چوخ علم آداملاري بخش ائتميشدير.
اونلاردان بيري ده نزاكتلي اديب، مجيد ابراهيم پور حضرتلري دير. بو سئويملي شاعيريميز 1320 ـ ده بو كنده آنادان اولدو اؤز لياقت و استعدادي نتيجه سينده منطقه ده ايلك عالي تحصيل آلانلار سيراسينا يئرلشدي اونون ادبياتا اولان درين علاقه سي نتيجه سينده فارس و تورك ديللرينده گؤزل شعرلرين مؤلفي كيمي تانيندي. اديبين بو ايكي ديلده بؤيوك حجملي شعر مجموعه سي چاپا حاضيرلانماقدادير. بيز اونا جان ساغليغي و يئني ـ يئني اثرلرين ياراتماسيني آرزو ائده رك، بير نئچه شعري ايله سيزي تانيش ائديريك.
حؤرمتله: سارابلي
ياخشيليغا ياخشيليق(!)
«حميد» آدلي يوخسول بير كيشي وارايدي. بو كيشي نين آلتي خيردا اوشاغي وارايدي. حميد كيشي هرگون مئشه دن شله ايله اودون گتيريب ساتار، الديغي پول لا اوشاقلاريني ياري آج، ياري توخ دولانديراردي. بيرگون حميد كيشي يئنه تئزدن دوردو، ال اوزونو يودو، اوتوروب بير از چؤره ك يئدي، سونرا دهره سيني، بالتاسيني گؤتوروب مئشه يه اودون ييغماغا گئتدي از گئتدي، چوخ گئتدي، مئشه نين لاپ قالين يئرينه چاتدي. بيردن گؤردوبير شئي اودتوتوب يانير. كيشي ياخينا گئديب گؤردوالووون ايچينده بير قوطودار. بو قوطونون ايچيندن سس گلير.
ـ آي آمان، كؤمك ائله يين مني بو آلووون ايچيندن قورتارين!
حميد كيشي چوخ رحملي آدام ايدي. اوره يي ياندي، اؤزونو آلووون ايچينه آتيب قوطونو كنارا چيخارتدي. قوطونون آغزيني آچان كيمي ايچيندن بير ايلان چيخيب، كيشي نين بوغازينا دولاندي، قيشقيريب دئدي:
ـ سني ائله ووراجاغام كي، پارچا ـ پارچا اولاسان.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | ay bəri bax mp3,ayrılıq,azeri mp3,cavid tebrizli,pəncərədən daş gəlir mp3,Tebriz mp3,Təbriz,موزیک آیریلیق,موزیک دالغالار,موسیقی آیریلیق,موسیقی آذربایجان,چاغیریرام گل,یالنیز,یالنیزام یالنیز آهنگی,پنجره دن داش گلیر,yalnız mp3,آهنگ های آذربایجانی,آهنگ یالقیزام یالقیز,آهنگ گل گل,آهنگ ائله بندم,آهنگ بو گئجه,آهنگ دالغالار,آهنگ داریخیرام,آهنگ داغلاردا دومان,آهنگهای جاوید تبریزی,آی فریبا,آی پری باخ,ترانه آیریلیق,جاوید تبریزلی,جاوید تبریزلی موزیک,جاوید تبریزی دانلود,خومار گوزدن یاش گلیر آی بری باخ,دانلود آهنگ پنجردن داش گلیر آی بری باخ,دانلود آهنگ آی بری باخ,دانلود آهنگ آیریلیق جاوید تبریزلی,دانلود آهنگ آخشاملار,دانلود آهنگ آذری,دانلود آهنگ آغلاتما منی,دانلود آهنگ تبریز,دانلود آیریلیق,داریخیرام


text:
گوزل اولمایان قیز وارمی گورسن
باخین ، بیرده باخین ، یاخینا یادا
بلکه گوزللیی گورمه ین گوزلر
دویمایان اورکلر وار بو دنیادا
گوزللیک گنجلیین بولاق دنیاسی
قیزلار بو بولاق دان سو ایچیب ایچر
هر قیز هارداسا نه واخت سا آزی
بیر اوغلان قلبینه اود سالیب کئچر
بیر سری ده دویدوم من زامان زامان
جاوانلار سئوللر ، عشقه دوشرلر
سئون اوغلان لارین باخیشلاریندان
گوزل لر بیر آزدا گوزللشرلر
گوزل اولمایان قیز اولماز منجه
منکی گورمه میشم ، گورن وار دئسین
بس گوزل اولمایان اوغلانلار نئجه
بونو من دئمیرم ، قوی قیزلار دئسین
موضوعات مرتبط: سئوگی


text:
بايرام 7, 2015
اؤنجهلر ترجومه اولان فایللار بوردان یؤکلهنمهیه گؤندهریلیردیلهر. آنجاق ایندی بو ایش اوتوماتیک اولارای سونولور. آذری ترجومه سینی آلماق اؤچون وردپرئس یئندیرمهلهری بؤلومونه گئده بیلهرسیز.
چيلله 29, 2012
دونیاجا اؤنلو وردپرئس یاییم سیستئمی “گؤنئی آذربایجان” تؤرکجه سینده حاضیرلانماقدادیر. بیلدیگینیز کیمی، گؤنئی آذربایجان تؤرکجه سی دانیشانلار میلیونلارجادیرلار، آما بو دیلی اوخویوب یازانلارین ساییسی چوخ آزدیر. چونکو گؤنئی آذربایجان ایندیکی ایران داخیلینده دیر و اوردا رسمی دیل فارسجادیر. گؤنئی آذربایجان تؤرکجه سینده اوخویوب یازما ایمکانی یوخدور. آنجاق سون ایللرده آنا دیلینه قایغی گؤسترنلرین سایی آرتماقدادیر، […]
چيلله 29, 2012
هامیلیقجا چالیشاق تا اینترنئت دؤنیاسیندا گؤجلو و ساغلام یئریمیز اولسون. گؤنئی آذربایجان تؤرکجه سینده وردپرئس سیستئمی ایلکین آشامالاریندادیر، بیرینجی بوراخیلیش یاخین سؤره ده سیزینله پایلاشیلاجاقدیر.