text:
اوکتوبر آییندا یئر داغیلاجاق
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : خبرلر+0 به یه ن
اسپوتنیکین وئردیگی خبره گؤره، 2017-جی ایلین اوکتوبر آیینین 2 –سینده یئر کورهسی بؤیوک فاجعهایله اوز اوزه گلهجک. بؤیوک گؤی داشینین بو ایلین پاییزینده یئره دَیمک احتمالی وار.
بو خبر ابتداءً 2015-ده مطرح اولموشدو آما او زمان هله ائله ده ایناندیریجی گلمیردی.
2012 TC4 آدلانان بو گؤی داشی 2012-جی ایلینده تاپیلدی و اونون مداری تقریبی حالتده مطالعه اولونوب. اونون قطری 12 دن 14 متره قدر تخمین وورولور.
بئلهلیکله بو داش روسیهنین چلیابینسک منطقهسینه دوشن داشدان داها بؤیوکدور. او داش 1613 نفره صدمه ووروب و 8 میلیارد دولاردان آرتیق خسارت وورموشدو. هله بو داش مسکونی یئره دوشسهیدی خسارتی چوخ داها آرتیق اولا بیلردی.
البته رسانهلر دونیانین سونونو گتیرمک کیمی خبرلری دئمکده بیر آز مبالغه ائلیرلر آما هر حالدا بو داشین یئره دَیمهسی جدی صدمهلره یول آچا بیلر.
متخصصلرین چوخو 2012 TC4 داشینین 2020-جی ایله قدر یئره دَیمک احتمالینی صفرله برابر بیلیرلر.
زنجیرسیز چرخ سورون
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : تكنولوژی+0 به یه ن
چرخ سورماغین لاپ مهم مسألهلریندن بیری زنجیرین قیریلماسی اولور. آما دیجیتال ترندزین وئردیگی خبره گؤره، بو مشکل زنجیرسیز چرخلرین اختراعسی ایله حل اولور. تازا چرخلرده تنگستن چرخدندهلردن استفاده اولوب کی نه یاغلانماق ایستیر نه ده پاس توتور.
بو چرخین دوزلدیلمهسینده ایشلنن موادّیندا یوخاری کیفیتی وار. بدنهسی یوخاری چگالیسی اولان منیزیوم آلیاژیندان دوزلیب.
بو چرخلر اوچ 20 اینچ، 24 اینچ و 26 اینچ سایزلاریندا دوزلدیلیبلر و اونون دالی و قاباغیندا تورموز دیسکیندن استفاده اولونماغا گؤره، تورموزلارا اشاره ائلهمک همان چرخ دایانیر.
بو چرخین فرمانی چوخ انعطافلیدیر و سرعت ایله دؤنه بیلیر اونا گؤره داراشلیق یئرلرده حرکته ال وئریشلی اولور.
بو چرخین اؤن ساتیشی باشلانیب و سئونلر اونو آلماغا 800 دولار وئرمهلی اولورلار.
نیوتون قانونو خلافینا، منفی جرمی اولان ماده دوزلدی !
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : تكنولوژی+0 به یه ن
عالملر منفی جرمه صاحب اولان مایع دوزلدیبلر کی نظره گلیر نیوتونون حرکت قانونونون خلافینا رفتار ائدهجک.
واشنگتون دانشگاهینین عالملری تازا مایع دوزلدیبلر. بو مایع اونا وارد اولان نیرونون خلاف جهتینه حرکت ائلیر.
بو دانشگاهین اوستادیارلاریندان اولان مایکل فوربس دئییر: بو حیرت آمیز پدیده آزمایشگاه محیطینده یارانیب و اونون کؤمگی ایله بعضی مفهوملاری چالیشا چکمک اولار.
عادی وضعیتده نیوتون قانونلاری اساسیندا بیر مادهیه باسقی گلدیگینده، او ماده همان باسقی جهتینه حرکت ائلر آما منفی جرمی اولان مادهیه باسقی گلدیگینده ترسه یؤنه حرکت ائلیر.
بو محققلر روبیدیمین اتوملارینی سویوقلاتماقلا منفی جرمین یارانماسینا شرایط یارادیبلار. بو ایش اوچون، مادهنین اتوملاری او قدر سویومالیدیر کی بیر جور کاندنسیت Bose-Einstein یارانا. بو وضعیتده ذرهلر چوخ یاواش حرکت ائلیر. هابئله کوانتوم فیزیکی قایدالارینا گؤره دالغالی رفتار ائدهجکلر. اونلار بیرلیکده حرکت ائدیب بیر جور سوپر ماده دوزلدیب، انرژی ایتیرمهدن جریان تاپیرلار.
فیزیک اوستادی پیتر انگلز، لیزر واسطهسی ایله بو ذرهلری سویوتدولار. بئلهلیکله داغ و یوخاری انرژیلی مادهلر بوخار کیمی اوندان قاچیب ماده داها دا سرینلشدی.
هابئله لیزر اتوملاری، خاص وضعیتده میکرونون یوزده بیر قطری اولان قابدا کنترل ائلهدی. بو حالتده بیر جور روبیدیم سوپر مایع یاراندی کی معمولی جرمه صاحبدیر آما قابین سینماسی ایله روبیدیم مایعسی داغیلیر.
سونراکی مرحلهده محققلر منفی جرمی یاراتماق اوچون اتوملاری دالی و قاباغا سورن و اونلارین حرکت وضعیتینی دَییشدیرن آیری لیزرلردن استفاده ائلهدیلر. بو زمان یوخاری سرعتله آخان روبیدیم، ائله نظره گلیر کی منفی جرمی وار. بونا گؤره اونا باسقی گلنده عکس طرفه حرکت ائلیر.
اوشاقلارین بئینین گوجلندیرن یئمهلیلر
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : ساغلاملیق+0 به یه ن
اوشاقلاری هوشلو و عاغیللی بارا گتیرمک اوچون آیری مسائلدن علاوه اونلارین یئمکلرینه دقّت یئتیرمک لازمدیر.
بئیین دوستلاری:
1. کامل تاخیللار 2. یاغلی بالیقلار 3. بلوبری 4. بامادور 5. ب ویتامینلری و فولیک اسید 6.قره اوزوم 7. کدو توخومو 8. بروکلی کلمی 9. خام آجیل (پوسته، بادام، فیندیق و . . .)
بئیین دوشمنلری:
1. فست فودلار 2. شور یئمهلیلر 3. فراوری اولموش غذالار 4. قیزارتمالی غذالار 5. شیمیایی کودلا تماسدا اولان غذالار 6. شیمیایی یوخو گتیرن ترکیبلی یئمهلیلر 7. الکل 8. مصنوعی شیرینلهدنلر 9. قیویر زیویر (پوفک و چیپس و . . .)
برونو لاتور: تازا جامعه شناسلیغا احتیاجیمیز وار
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : اجتماعی+0 به یه ن
فرانسهلی فیلسوف و جامعه شناس دئدی: جامعه شناسلیغا تازا مئتود داخل ائلهمهلیییک. بو تازا مئتودا گؤره نفرلری بیر بیرندن آیری نظرده آلماق یئرینه اونلار آراسیندا اؤتوشمه نظرده آلاق.
مهرین وئردیگی خبره گؤره، بدیل جامعه شناسلیق امکانلاری اجلاسی بو ایلین فروردین آیینین 28-ده تهران دانشگاهینین اجتماعی علملر دانشکدهسینده برونو لاتورون حضورو ایله قورولدو.
لابراتوار یاشاییش کتابی ایله مشهور اولان برونو لاتور، اوّلده دورکیم ایله تانینان اجتماعی و دورکیم و گابریل تارد ایله تانینان ایکی جور جامعهشناسلیغی بیر بیریندن آییراندان سونرا دئدی: بیرینجی جریانین اؤزو خیردا و کلان نوعلارینا بؤلونور.
او آرتیردی: تارد غیر معمول بیر سؤال مطرح ائلیر: جامعه نهدیر؟ و ادامهده بوتون انسانلار طرفیندن مختلف شکللرده اعمال اولان ایکی طرفلی مالکیته اشاره ائلیر. اجتماعی نظریهده بیر آنلاشیلمازلیق وار: اروپادا بیر نحله اجتماعی پدیدهلری فرددن مطالعه ائلهمگه باشلاییر و او بیری، جامعهدن باشلاییر. بیر حالدا کی مهم اولان بیلگیلری ییغماق اوچون ابزارین نه اولدوغودور. مثال اوچون سرمایه بازاری کیمی کلان پدیدهلرین مطالعهسی Actor-Network Theory شبکهسینین اکتیو اولدوغونا دقّت یئتیرمکله، دئیتالاری ییغماق ابزارلاریندا مهم ساییلیر.
او آرتیردی: سرمایهدارلیق کیمی کلان پدیدهلری توضیح وئرمک اوچون بیر بانکدا اولان دئیتا ییغما ابزارلارینا متمرکز اولا بیلریک.
لاتور ادامهده اجتماعی نظریهده، مقیاسین مهم نقشینه اشاره ائتمکله دئدی: مقیاس، جامعه شناسلارین نظریهسینده او قدر مهم رول اویناییر کی اونلار مطالعه ائلهدیکلری اساسیندا مثلاً خیردا و یا کلان مقیاسدا، یوللارینی بیر بیریندن آییریردیلار. آما سؤز بوردادیر کی بو مقیاسی بونلار اؤزلری دوزلدیبلر. بونا گؤره اکتیو شبکهده (ANT) مقیاسی تماماً قیراغا قویوروق.
او آرتیردی: اجتماعی مسألهلرین مختلف سطحلرینده دوربین کیمی زوم ائلهمکله بؤیوک سطح و کیچیک سطحه یئر به یئر اولماق امکانسیزدیر. بیزیم بو ساحهده فرقلی ابزارلارا احتیاجیمیز وار. مقیاس بحثینده مقیاسلارین فرقلری یئرینه ایکی طرفلی رابطهیه دقت یئتیرمک لازمدیر. مثلاً سیاسی مسألهلرده بیر شخصین جهانی باخیشی اولدغونو مطرح ائدنده بو شخصین بؤلگهسل باخیشیدا اولمالیدیر. حقیقتده جهانی اولماق مقیاس مالکیتی دئییل بلکه اتصالات و ارتباطات مالکیّتیدیر.


c: text/html

text:
(غیراز تبدیل کلمه «وبلاگ» به «وبنشر»، متن بر اساس نوشته نویسنده وبنشر داده شده است.)
من عبداله غنی زاده حاجی ملّا محمّد یعقوب نینگ اوغلی، آقچه ولسوالیغنیگ چلیک یازخان اوبه سیندن.
ترکمن کلاسیک و معاصر شاعرلرینه و اولارئنگ شعر (غوشغی) لرینه غئزئقلانماق بیلن، شو وبنشری یولا قویدوم. بو وبنشیر، فیسبوک توپاری بولان (ترکمن شاعرلاری توپارئنا) دگبشلیدیر. توپاردا پایلاشئلان شاعرلارئنگ سوانح سی دیریچیلیگی، یاشایشی و شعر(غوشغی) لری، و شونگا منگزش مطلپلاردان عبارات دیر. و شو آیدئلان ذادلارئنگ باره سیندا دوستلارینگ یازان نظر و دوشینجه لری توپاردان گؤچیریلیپ آلئنان دئر.
افتتاح وبنشیر: 2013/9/23
ایمیل: ghanizada2015@gmail.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ana dərdimi bilən yox
Ürəyimdə çoxlu qəm var Ana dərdimi bilən yox
Gözlərim qan ağlayırı gözümün yaşın silən yox
Sən olan zaman deyirdim güləş üzlü bir ınsanam
Sən gedəndən amma Ana gülmağımı heç görən yox
Gecələr təkliq tənhalıq yaman incidir qəlbimi
Qussədən və qəmdən sora məni kimsə dindirən yox
Həsrətəm Ana həsrətəm sənin o məhəbbətinə
Indi bir halin nəcürdi sözünü mənə deyən yox
Atamıda sən apardın indi məndə lap yalnızam
Siz ikiz gedəndən daha bu evə gəlib gedən yox
Demirəm qayıt gəlginən barı gəl apar mənidə
Ki sənin gözəl balanı dünyada daha sevən yox
Şair : Vəhid Şükürzadə
آنا دردیمی بیلن یوخ
اوره ییم ده چوخلو غم وار آنا دردیمی بیلن یوخ
گؤزلریم قان آغلاییری گؤزومون یاشین سیلن یوخ
سن اولان زامان دئییردیم گولش اوزلو بیر اینسانام
سن گئدن دن آمما آنا گولماغیمی هئچ گؤرن یوخ
گئجه لر تکلیق تنهالیق یامان اینجیدیر قلبیمی
غصه دن و غم دن سورا منی کیمسه دیندیرن یوخ
حسرتم آنا حسرتم سنین او محبتینه
ایندی بیر « حالین نجوردی » سؤزونو منه دئین یوخ
آتامی دا سن آپاردین ایندی من ده لاپ یالنیزام
سیز ایکیز گئدن دن داحا بو ائوه گلیب گئدن یوخ
دئمیرم قاییت گلگینن باری گل آپار منی ده
کی سنین گوزل بالانی دونیادا داحا سئون یوخ
شاعیر : وحید شکرزاده
Filed under: وحید شکرزاده نین شعرلری Vəhid Şükürzadə'nin şeirləri,باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: منیم آنام,نازلی آنام,وحید شکرزاده,وحید شکرزاده + آنا شعری,وحید شکرزاده نین شعرلری,گوزل آنام,آنا,آنا جان,آنا دردیمی بیلن یوخ,آنا سئویسی,آنا شعرلری,آنا شعری,آنالار,آنالار اوچون شعر,آنالار شعرلری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,دوزلو اوغلان شعرلری,شعر ترکی مادر,عشق به مادر |


text:
یاشلی کیشی، بیر پالتار توکانینین ویترینینه خئیلک باخاندان سونرا، ایرهلیدهکی اوینایان اوشاقلارین لاپ آریغینا اوز توتاراق، سسلهندی: "جیققیلی... منه بیراز یاردیم ائدهبیلرسن؟" اوشاق، هفته سونلاریندا اوینادیقلاری شار اویونوندا ایلک دؤنه اوتدوغونو سایمایاراق یولداشلارینی اؤتوروپ گلدی. یئددی سککیز یاشلاریندایدی، اهینیندهکی پالتارلار، دئمک اولار داغیلمیشدی. یاشلی آدام، اوشاغین ساچلارینی سیغاللادیقدان سونرا "ویتریندهکی پالتارلاری دئمیشم گئیهسن، گئدک گؤرک اهینیوه اولاجاق؟" دئدی.
اوشاق، ایلک اؤنجه بو اؤنهرینی شوخلوق ساندی. آمما کیشی سون درجه جیددییدی . اوننان بیرگه توکانا گیرنده، اؤنجه رویادا اولوپ اولمادیغینی دوشوندو. گئنللیکله ائولیکدهکی1 بؤیوک اوشاغا آلینان یا قونشولار وئرن گئیهجکلر، اونا دار گلمهسی اوچون اورتانجا قارداشینا قالار، نئچه ایل سونرا دا دیزلری آشینمیش2 یا دلینمیش دورومدا اؤزونه وئریلردی.
آنجاق هر زامان مریض دئدیکلری آتاسینین نه قدر چتین پول قازاندیغینی بیلدیگینه گؤره، بیر سئری بئله دیللهنمهمیشدی. ایندییسه، ایلک دؤنه یئنی بیر پالتاری اولاجاغیدی. اوستهلیک بایراما دا اوچ گون قالان...
اوشاق، یاشلی کیشینین گؤرستدیگی پالتارلاری گئیرکن، بؤیودویونو ایلک دؤنه آنلادی. مخملدن تیکیلمیش جیزیقلی شالوار، قیچلارینین نه قدر اوزون اولدوغونو اوزه چیخاردارکن، یئنی ژاکتی ده چییینلرینی آیدینجا گئنیش گؤرستمیشدی. آمما هامیسینین اوزهریندن گئیدیگی پالتوو، آیری بیر شئی ایدی. دای اوشومهیهجهیدی.
اوشاق بیراز اؤنجه اوتدوغو شارلاری اونون جیبینه قویاندا، بتر کئف ائلهدی. خیردالی ایریلی شارلار، چوخ درین اولان جیبلرین بیر بیجاغیندا قالمیشدی. دئمک اولار هر جیبده، ان آزی، اللی شار یئرلهشهبیلردی. یاشلی کیشی اوشاغی ساغا سولا دؤندردیکدن سونرا پالتارلارین قوتویا قویوپ باغلاماسینی ایستهدی. سونوندا، ساتیجییا "پالتارلاری نوهمه آلیرام." دئدی. " اونو چاشدیرماق اوچون، اونلاری بو اوشاغین اهینینده سینادیم." ایکیسینین ده سایزی، بویو زات بنزردیر...
اوشاغین بئینی تاققیلدادی، نه دئیهجهیینی بیلمهدی. آنجاق دای بؤیودویونه گؤره ، بیر شئی بللی ائتمهمهلییدی. آینایا سون دفه باخاندان سونرا، اهینیندهکیلری یاواش یاواش چیخاردیپ، بیر قیراغا توللادیغی اسکیمیشلری گئیدی.
کیشی، پالتارلارین نوهسینه اویاجاغینا آرخایین ایدی. اوشاغا زحمت چکدیگی اوچون بیر ساققیز پولو وئرمک ایستهینده اونو یانیندا گؤرهبیلمهدی. بللی دیر، شیلتاق اوشاق، بو ایشدن سیخیلمیشدی.
اوشاق یولداشلارینین یانینا قاییداندان سونرا بیر قیراقدا اوتوروپ اونلارا باخیردی. یولداشلاری نه قدر اونلارا قوشولماق اوچون دیرهندیلر، گنه اونلارا قوشولمادی. یولداشلاری: "نهیه گؤره اوینامیرسان؟" دئیه سوروشدولار. " ان گؤزل شارلاری سن اوتوپسان."
اوشاق گؤزلریندن اینجی کیمی سوزولن یاشلاری یولداشلاریندان گیزلهتمهیه چالیشارکن: "شارلاریم، بو پالتارلارا یاراشمایاجاق قدر گؤزل ایدی." دئدی. "بو اوزدن اونلاری، بایراملیق پالتووومون جیبینده ساخلادیم!"
1. ائولیک: عاییله
2. آشینماق: سورتوله سورتوله آرادان گئتمک
یازار: cüneyd suavi
چئویریجی: حسین ساعدی
بو اؤیکو بایرام درگیسینین 54ونجو ساییسیندا چاپ اولوبدور.


text:
آذربايجان مطبوعاتيندان سؤز گئدنده بير شهر و اوندا چاپ اولان مطبوعات داها چوخ گؤز اؤنونده جانلانير، اودا قاجارلارین دارالسلطنهسي و غرب دونياسينين شرقه دوغرو قاپيسي ساييلان تبريز شهري و بو شهرده بوراخيلان مطبوعاتدير.
اساساً آذربايجان آديني هر بير انسان ائشيدنده اونون ذهنینده ستارخان – باقيرخان، تورك ديلي، عاشيق سازي، ساوالان- سهند داغي، آراز چايي و دونيا شؤهرتلي اوستاد شهريار و اونون شاه اثري «حيدر بابايه سلام» منظومهسي جانلانير!
لاكين بيزيم بو مقالهميز عموميتله انقلابدان سونرا آذربايجان شهرلرینده و یا آذربایجاندان قیراق تورک شهرلرينده و یا فارس دیللی شهرلرده، آذربايجان تورکلری و یا ایرانین مختلیف بؤلگه لرینده یاشایان باشقا تورکلر طرفيندن تورکجه و یا تورکجه – فارسجا بوراخيلان مطبوعاتا، اؤزلليكله سیراسال قزئت و درگيلره حصر ائديلميشدير.
اساساً آذربايجان مطبوعاتي، پهلوي حؤكومتي ايش باشينا گلن زاماندان و فارس ديلي رسمي و دؤولت ديلي اعلان اولوب مكتب – مدرسهلرده فارس ديليندن باشقا آيري بير ديلده اوخوماق ايمكاني اولماماديغيندان سونرا، بؤحرانلي ایللرینی کئچیرمیشدیر.
1320- جي ايل و متّفیقلرین قوشونلاري ايراني اشغال ائتديكدن سونرا، رضاشاه ايران حؤكومتيندن اوزاقلاشيب گونئی آفريقانین «موريس» آداسينا تبعيد اولدو ؛ رضاشاهین تبعيدیندن سونرا ايدي كي، آذربايجان مطبوعاتي ديرچلمه يه باشلاييب، ديليميز 1324- 1325- جي ايللرده اؤز حقيقي يئريني توتاراق میلّی ، رسمي و دؤولت ديلينه چئوريلدي.
لاكين بو شن گونلرين عؤمرو اوزون اولمادي ؛ و 1325 – جي ايل آذر آييندا شاه قوشونلاري آذربايجانا سوخولاراق گوناهسيز انسانلاري دسته – دسته و وحشيجه سينه اؤلدوروب بو آيين 26- سيندا کولتورل سوي قيريما ال آتيب آذربايجان توركجهسينده چاپ اولموش بوتون كيتاب و نشريهلري يانديردي؛ بو گوندن سونرا آذربايجان آيدينلاري هر ايل آذر آيي نين 26 – سيني ” يانديريلان كيتابلار گونو “ آدي آلتيندا قيد ائديرلر !
بو ايللردن سونرا آذربایجان توركجه سینده يازيب- اوخوماق ياساق اولدوقدان علاوه، تورك ديلي سياسي آنلام داشيدي و هر هانسي بير آيدين – ضيالي تورك ديلي و آذربايجان ادبياتيندان دانيشسايدي سياسي اتهاملا محكمهيه چكيليردي!
1325- جي ايلدن 1357- جي ايلهدك آذربايجان مطبوعاتي دورغونلوق ايللريني كئچيرميشدير؛
يالنيز بعضي واختلار كئچيجي آزاد فضا ايرانا حاكيم اولدوقدا و يا بعضي انسانلارين اؤزل شخصيتي و نفوذو سايهسينده، بارماق سايي قدر و تقريباً هئچ بير سياسي و ميلّي آنلام داشيمايان تورك ديللي و يا توركجه – فارسجا نشريه و كيتابلار چاپ اوزو گؤرموشلر !
1356- جي ايلين سونلاري و 1357- جي ايلين ايلك آيلاريندان، و گئرچكده 1356- جي ايل بهمن آيينين 29- وندان بري و شاه ديكتاتورلوغونون بوينوزو آذربايجانليلار طرفيندن و تبريز شهري نين قياميندا سينديقدان سونرا، شاه رژيمي بير بالاجا آزاد فضا ياراتماق مجبوريتينده قالديقدا، آذربايجان مطبوعاتي دا يئنيدن اؤز وارليغيني گؤسترمه يه باشلاياراق چاپي ياساق اولموش بعضي كيتابلار چاپ اوزو گؤرموش و آناديليميزده مطبوعات ديرچلمه يه باشلاميشدير ؛ لاكين آذربايجان مطبوعاتي اؤز وارليغيني 1357- جي ايلین سونلاری داها آچيق شكيلده نومايیشه قويموشدور !
1357- جي ايل بهمن آيينين 22- سينده، انقلاب غلبه قازانديقدان سونرا آزاد فضا اؤلكهيه حاكم اولدوقدا باغلي ديللر، اؤزلليكله آذربايجان ميلّيتينين ديلي ده آچيلدي! لاکین آذربایجانین گوز ببه گی تبریز شهرینده، “اولدوز” نشریه سی ،هله انقلاب غلبه قازانمامیشدان قاباق، 1357- جی ایلین قیش موسمینده ، دی آیی نین 26- سیندا ، و محمد رضاشاه ایراندان قاچان گوندن سگگیز صحیفه ده، سایین عباد، نوروز و حمید “احمدزاده” قارداشلاری تلاشی ومسئولیتی ایله و یوخاری تیراژدا نشره باشلاميش و میلّتیمیز طرفیندن دریندن آلقیشلانميشدير !
” اولدوز” نشریه سی انقلاب عرفه سینده بوراخیلان آنا دیلیمیزده ایلک نشریه اولموشدور. اولدوز نشریه سی 10 نومره بوراخیلدیقدان سونرا تعطیله اوغرامیشدیر!
1357- جي ايلین سونلاری تهراندا آنا دیلیمیزده و یوکسک تیراژدا بير نشریه ياييلماغا باشلاميشدير ؛
«يولداش» هفته لیگی مجله فورموندا هر هفته بير نومره و سونرالار فاصیله ايله، شاه زامانينين مدني- سياسي فعالي «حسين دوزگون» جنابلاري و زمانهميزين تانينميش عاليم و تدقيقاتچيسي دوكتور «حسين محمدزاده صديق» باشچيليغي و آذربايجان توركجهسي ايله فعالیته باشلاميشدير.
«يولداش» درگيسي داها چوخ سیاسی بیر درگی تانیناراق 21 نومره بوراخيلديقدان سونرا 1359- جو ايل تعطيله چكيلميشدير.
«يولداش» درگيسي تعطيله اوغراديقدان سونرا دوكتور صديق جنابلاري «انقلاب يولوندا» آيليق درگيسیني 1360- جي ايله قدر 13 نومره، و بو درگي دن سونرا «يئني يول» مجلهسيني فصلنامه كيمي 4 نومره و 1363- جو ايل حدودوندا تهراندا يايماغا غئیرت گؤسترميشدير .
ایرانین باش شهری ساییلان و یاری جمعیتینی تورکلر تشکیل ائدن تهراندا، بؤيوك جراح و عاليم دوكتور جواد هيئت مدیرلیگی و دوكتور حميد نطقينين باش يازارليغي ايله، انقلاب ظفر قازانديقدان سونرا و 1358- جي ايلين باشلانيشيندان، توركجه- فارسجا باشقا بیر درگي و هر آي بير نومره یاییلماغا باشلاميشدير ؛ بو درگی نین آدی«وارليق» قویولموشدور .
وارلیق درگیسی نشره باشلایان گوندن سیاسی موضوعلارا گیرمه دن دیلیمیز وادبیاتیمیز ساحه سینده یازان شاعیر و یازیچیلاریمیزین اثرینی اوزونده عکس ائتدیرمه یه اقدام ائتميشدير . ائله بو یوموشاق سیاست نتیجه سینده باشقا نشریه لر تعطیله اوغرادیقلاری زامان اونون نشري دایانماییب نهایت بو گونه كيمي داوام ائدیب و ايندي فصلنامه كيمي هر اوچ آيدا بير نومره اوخوجولارا چاتديريلماقدادير .
وارليق مجلهسينين مطبوعات دونياميزدا اؤنملي رولو اولموشدور، بو درگي، بو گونكو اورتا ياشلي و جاوان ياشلي شاعير، يازيچي و تدقيقاتچيلاريميزين چوخونون بيليك قايناغي ساييلميش و ديليميزين يازيب- اوخوما و اؤيرنمه مكتبينه چئوريلميشدير. وارليق مجلهسي تورك دونياسيندا گونئي آذربايجانين مطبوعات تمثيلچيسي كيمي تانينماقدادير!
انقلابدان سونرا، تهراندا یاشایان آذربایجانلی شاعیر، یازیچی و سیاسی فعاللار، آذربایجان ادبیاتینی انکیشاف ائتدیرمک اوچون «آذربايجان انجمني»نی بو گونكو فلسطين خيابانيندان آيريلان «دمشق» خيابانيندا بير آپارتماندا تشكيل ائتدیلر، بو انجمن هفتهده ايكي گون توپلانتي قورماقلا آذربايجانلی شاعير- يازيچي و ادبیات هوسکارلارینی بير آرايا گتيریردي.
آذربایجان انجمنی اوز حیاتیندا «گونش» آدلي مجلّهني توركجه- فارسجا اوچ نومره بوراخماغا ناییل اولموشدور؛ بو انجمن، 1360 – جی ایلین سونلارینا یاخین و آپارتمان، انجمن مسئوللارینین الیندن آلينديقدان سونرا تعطيله چكيلميشدير.
آذربایجان انجمنی هم سیاسی هم ادبی ساحه ده چالیشیردی ؛ اونون ادبی ساحه سینین مسؤولو قوجامان يازيچي “گنجعلي صباحي” ايدي.
1358- جی ایلین خورداد آییندا تهراندا آنا دیلیمیزده باشقا بیر نشریه ” چنلی بئل” آدیندا هر ایکی هفته دن بیر، یاییلماغا باشلادی ، بو نشریه سونرالار آدینی ” آذربایجان سسی ” قویدو.
بو نشریه مهندس علیرضا صرافی جنابلاری و اونون یاخین دوستلاری طرفیندن 12 نومره یاییلدیقدان سونرا تعطیل اولدو.
“چنلی بئل “و یا ” آذربایجان سسی” نشریه سینده میلّی مسئله لریمیز اوزه رینده تحلیلی مقاله لر یازیلیردی.
تبريزده ايسه انقلاب غلبه قازانان گوندن اعتباراً آناديليميزده نشريهلر بوراخيلماغا باشلادي. آذربايجانين غيرتلي اوغول – قيزلاري بو ضرورتي هر زاماندان آرتيق حيسّ ائدير و دوغما ديليميزده كيتاب و نشريه بوراخماغا جان آتيرديلار.انقلاب عرفه سینده، آنا دیلیمیزده ایلک نشره باشلایان «اولدوز» هفتهليگيندن سونرا انقلاب غلبه قازاناندان سونرا بو شهرده ” کوراوغلو” آیلیق درگيسي 1358 – جی ایلین اوردیبهشت آییندان حسين فيضالهي (اولدوز) جنابلارينين جسارتي و سارسيلماز ارادهسي ایله بوراخيلماغا باشلادي، لاكين بو درگي نین عؤمرو اوزون اولمادي و اوچ نومره یاییلدیقدان سونرا نشري نين قاباغي آليندي!
«کوراوغلو» درگي سيندن سونرا يئنه همين چاليشقان انسانين تلاشی ايله «دده قورقود» آیلیق مجله سی 1359 – جو ایلین مورداد آییندان یاییلماغا باشلادی.” دده قورقود” درگیسی ایکی ایل و 20 نومره یاییلدیقدان سونرا 1361 – جی ایل اوردیبهشت آییندا نشردن دایاندیریلدی !
58- جي ايلين باشقا نشريهلريندن و تبريز شهرينده ياييلانلاردان «اودلار يوردو» هفتهليگيندن سؤز آچماق يئرينه دوشر، بو نشريه محمد علي نقابي جنابلارينين چاليشماسي نتيجهسينده ايشيق اوزو گؤرموشدور.
«اولكر» مجلهسي ايسه تبريزين «شاعيرلر- يازيچيلار» جمعیتینین اورقاني ساييلاراق تهرانين «گونش» مجلهسي كيمي يالنيز اوچ نومره و 1360 – جی ایلده بوراخيلدي. ” اولکر” مجله سی تبريزین شاعيرلر- يازيچيلار اثرلريني اؤزونده عكس ائتديریردي. ” موشتولوق” و “ستارخان بایراغی” ایسه انقلابدان سونرا تبریزده یاییلان نشریه لردندیر . نظره گلیر ” ستارخان بایراغی” سولچولار طرفیندن یاییلیردی ، آما کیمین مسئولیتی ایله و نئچه نومره چیخماسیندان خبریم یوخدور.
آدلاريني گتيرديگیميز نشريهلردن علاوه اولا بيلسين تبريزده باشقا نشريهلرده بوراخيلميش اولسون لاكين منيم اونلاردان خبريم يوخدور و يا اليمه بير بيلگي گلمهميشدير.
انقلابدان سونرا تبريزدن علاوه آذربايجانين اردبيل، زنجان، اورمو، ماراغا، خوی ،سالماس و باشقا شهرلرينده ايسه دوغما ديليميزده احتمالاً بعضي نشريهلر بوراخيليردي لاكين اونلارين عؤمرو اوزون اولماديغيندان و يا يالنيز همان شهرلرين ايچينده ياييلديقدان آز تانينيرديلار، من بو نشريهلرين بیر سیراسینی آليب اوخوموشدوم لاكين هانسي شهرلرده و كيمين تلاشي ايله بوراخيلديقلاري ياديمدا دئييل.
انقلاب غلبهسي ايله نشره باشلايان و بوگونه كيمي داوام ائدن توركجه- فارسجا نشريهلردن تهراندا «وارليق» درگيسيندن علاوه، تبريزده «فروغ آزادي» و سونرالار آدي «مهد آزادي»يه چئوريلن گوندهليكدن آد آپارماق اولار.
«فروغ آزادي» قزئتي گوندهليك نشريه اولاراق «پيمان» عاییلهسي طرفيندن و فارس ديلينده و هئچ بير ميلّي مسئلهيه توخونمادان بوراخيلديغي حالدا اونون هفتهده بير صحيفهسي «آذري صحيفهسي» آدي ايله قوجامان شاعير و اديب اوستاد «يحيي شيدا» جنابلاري طرفيندن آذربايجان توركجهسي ايله ياييلماسي بوگونه كيمي داوام ائدير.
وارليق مجلهسي ايله فروغ آزادينين «آذري صحيفهسي» نين مطلبلري، 1360- 1369- جو ايللر آراسي ديليميزي سئونلرين چوخونون استفاده ائتديگي يگانه منبع اولموشدور. 1363 – جو ایلدن 1367 ايلهدك ديليميزده ادواري مطبوعات ساحهسينده تهراندا يالنيز «وارليق» درگيسي و تبريزده «فروغ آزادي» گوندهليگينين آذري صحيفهسيندن باشقا، آيري نشريه لردن سؤز آچماق چتيندير، لاكين 1365 – 1366 – جي ايل دوكتور صديق جنابلارينين غئیرتی ايله انقلاب خيابانيندا و اونون كيتابساتیجی دوكانيندا هفتهده بير گون توپلاشيب، فيكير آلیش- وئریشی آپاران ادبيات سئورلریمیزین تلاشي ايله دؤرد نومره «بولتن» آديندا شعر، فولكلور، داستان و مقاله توپلوسو بوراخيلدي ، من ده بو توپلومون عضوو ایدیم.
1367- 1368- جي ايل اطلاعات قزتئينين ضميمهسي اولاراق «ياشيل يارپاق» آديندا و هفتهده بير دفعه ديليميزده ادبيات ساحهسينده مقالهلر توپلوسو حاضيرلانيب آذربايجان شهرلرينده ياييليردي، بو بؤلوم اساساً تبريزده حاضيرلانير تهرانا یوللانیر و اطلاعات قزئتينه علاوه اولوردو.
اطلاعات قزئتی نین علاوه سی 1368 – جی ایلدن سونرا “سهند” آدی ایله و دوکتور صدیق جنابلارینین تلاشی ایله 1381 – جی ایله قدرداوام ائتدی. “سهند” ین سیاسی خط مشیی ، اطلاعات قزئتینین خط مشی ایدی و یاییم دایره سی ده محدود ایدی، لاکین اونون ادبی بولومو دولغون ایدی .
1369 – جو ايل مطبوعات عالميميزده يئني بير دؤوران حئساب اولونور. سووتلر بيرليگينين دمير چپرلري سؤکولدوکدن سونرا و آذربايجان جمهوريتي و باشقا جمهوريتلر اؤز استیقلاليتلريني اله آلديقلاري زامان بیزده ده هويت و كيمليك آنلامي گئنيش مقياسدا، اؤزلليكله بيليم يوردو اؤيرنجيلري ايچينده اؤزونه يئر آچدي!
بئله بير زاماندا ايران دؤولتينين ده آذربايجان توركجهسينده مطبوعات بوراخماغا ماراغي آرتدي و 1369- جو ايل «كيهان» گوندهليگي طرفيندن عباس سليمي نمين نظارتي آلتيندا «اورکدن- اورگه يول» هفتهليگي تام آذربايجان توركجهسينده، رحمتليك دوكتور حميد محمدزاده و اسماعيل هادي جنابلارينين زحمتي ايله ياييلماغا باشلادي، سونرالار ايواز طاها ( عظیم عبادپور) و اكبر آزاد جنابلاري و باشقالاری دا بو كاروانا قوشولدولار.
«اورکدن- اورگه يول» هفتهليگي 1370- جي ايل «يول» مجلهسي شكلينده و عبادپور جنابلارينين باشچيليغي ايله تكميللشدي.
«يول» مجلهسي يازارلار بيرليگينين تلاشي ايله و دؤولت ايمكانلاريندان فايدالاناراق یاریم رنگلي چاپ اولاراق يوكسك مؤحتوالي بير درگييه چئوريلدي و آذربايجان ادبي فعاللاريني بير يئره توپلاییب چاليشدیرماغا ناییل اولدو.
سونرالار مجلهنين اوشاقلارا حصر ائتدیگی «كپنك» اؤزل ضمیمهسینی حاضيرلاماغا نوشين خانيم موسوي ده بو توپلوما قوشولدو.
بو مجله دؤولت طرفيندن بوراخيلديسا دا اونون مهارتلي يازارلار بيرليگي مجلهني تام مدني- ادبي- فولكلوریک بير مجلهيه چئويرمگه ناییل اولدولار. ائله بو سببدن و كوتله ايچينده سئويلديگينه و گئنيش میقياسدا ياييلديغينا گؤره آذربايجانين موختليف كند و شهرلريندن و حتي ايرانين اوجقار يئرلريندن بو درگييه بوللو -بوللو مكتوبلار گليردي!
يول مجلهسي آيدا بير نومره، يوخاري كيفيّتله و نسبتاً اوجوز قيمت ايله ياييلير، آذربايجان و ايرانين باشقا يئرلرينده ياشايان توركلر طرفيندن آلقيشلانيردي. يول مجلهسينين 23- جو نومرهسيندن، ايواز طاهاني (دوكتور عبادپورو) ژورنالين مسؤوليتيندن اوزاقلاشديريب بو وظيفهني «امين صديقي»يه وئرديلر.
«يول» مجلهسي احتمالاً قيرخ اوچونجو نومرهدن سونرا داها ياييلمادي !
1369- جو ايلين اؤنملي مطبوعات حادیثهلريندن بيري ده «جوالدوز» طنز ژورنالي اولموشدور. «جوالدوز» مجلهسي 1369- جو ايلدن 1373- جو ايله دك و 36 نومره ياييلدي، بو طنز درگيسينين مسؤولمودیری تانينميش يازيچي و آراشديرجي ” زهره وفايي” خانیم ايدي.
«جوالدوز» ژورنالي داها دوغروسو ايگيرمينجي قرنين اوّللرينده بوراخيلان «ملانصرالدين» ژورنالينين داوامچيسي كيمي خالقيميز ايچينده اؤزونه گئنيش يئر آچميشدي. «جوالدوز» مجلهسي توركجه- فارسجا طنز يازيلاري ايله آذربايجانيميزين آجي- آغريلاريني طنز شربتي ايچينده ميليّتيميزه چاتديريردي!
زهره خانيم وفايي «دونيادا طنز ژورنالي ساحهسينده ایلک قادين مسؤول مدیری» تانينميشدير! من بو خبري 1370- 1372 – جي ايللرده تهراندا قورولان مطبوعات سرگيسينين داخیلي خبر بولتنينده اوخودوم.
1369- جو ايلده تهراندا باشقا بير دؤولت طرفيندن حاضيرلانان هفتهليك” اسلامی بیرلیک “ آدیندا تام آذربايجان توركجهسينده ياري عرب، ياري كريل (سيريليك) اليفباسي ايله ياييلماغا باشلادي. بو هفتهليك اساساً آذربايجان جمهوریتینه گؤندهريليردي و ايرانين ايچينده محدود سويهده اوخوجوسو وار ايدي. بو هفتهليگين مسؤولو توركيهدن گلميش و تهراندا فعاليت آپاران « ماليك كايا » آديندا بيريسي ايدي. لاكين اونون مطلبلري اساساً فارسجادان ترجومه اولان مطلبلر ايدي.
بو هفتهليگين يازيلاريني فيروز رفاهي، صالح صادقي و باشقالاري تنظيم ائديردي. من ده بير مدت بو نشريهده چاليشديم ، لاکین سونرالار امکداشلیغیمی اوندان کسدیم! بو نشريهنين كريل حرفلر ايله يازيلاريني قوزئي آذربايجاندان گلميش «ايوب سعدي» حاضيرلاييردي. ايوب سعدي، آذربايجان مستقيل اولدوقدان سونرا وطنه قاييتدي.
1370- جي ايلدن سونرا توركجه- فارسجا بوراخيلان نشريهلردن «اميد زنجان» هفتهليگي مطبوعات تاريخيميزده اؤزونه اؤنملي يئر قازانميشدير. «اميد زنجان» نشريهسي زنجان شهرينده و زنجانين مجليس وكيلي « احمد حكيميپور» جنابلاری نین امتیاز صاحيبليگي و مسؤول مدیرليگی ايله بوراخيليردی و اونون توركجه بؤلومونون مسؤولو تانينميش يازيچي و آراشديريجي مهندیس محمدرضا كريمي ايدي. اميد زنجان هفتهليگي 1372- جي ايلين خورداد آييندا ياييلماغا باشلاييب يئددي ايل نشردن و 462- جي ساي چیخدیقدان سونرا 1379- جو ايل باغلاندي!
اميد زنجان هفتهليگي ميلّي مسئلهلريميز و اساس قانونون 15- جي و 19 – جو ماده لرینین اجراسي بارهده گؤركملي مقالهلر يازيردي.
آبان آیی 1376 – جي ايل تبريز مطبوعاتي ايچينده «شمس تبريز» آديندا هفتهليك توركجه- فارسجا « حامد ايمان » جنابلاری نین مسؤل مدیرلیگی ايله حياتا آياق قويدو. بو نشريه ميلّي مسأله لریميزین اهمیتینی دریندن دوشونرك بو ساحهده قلم چالان مهارتلي يازيچيلاري اؤز چئورهسينه آلاراق آز بير زاماندا تيراژي بئش ميندن، ايگيرمي مينه يوكسلدي و اوخوجولار اونون هر بير نومرهسينی سئوه- سئوه اوخويوردولار. شمس تبريز هفتهليگي 1381 – جي ايلهدك و 135 سايي بوراخيلدي و اونون تعطيل اولماسي، مسؤول مدیری نین محكمهيه چكيلمهسي و جزالانديريلماسي ايله برابر اولدو!
1376 – جي ايلده، بیر هفته لیک نشریه اردبيل شهرينده نشره باشلادی. بو هفته لیگین آدی «آواي اردبيل» اولدو . “آوای اردبیل ” هفتهليگي نین مسؤول مدیری محسن حافظيفر و اونون باش يازاري وحيد درگاهي جنابلاري اولدو. «آواي اردبيل» نشريهسي 1385- جي ايل یاز فصلینده نشري نين اونونجو ايلينه آياق قويدو و اينديه قدر( یاز 1385) 260 ساييدان چوخ بوراخيلميشدير. «آواي اردبيل» هفتهليگيده ميلّي مسئلهلريميز و دوغماديل و ادبياتيميزلا ماراقلانان نشريهلردندير.
“احرار” نشریه سی تبریزده و محمد حسین کوزه گر جنابلاری نین مسئولیتی ایله بوراخیلان نشریه دیر. بو نشریه اؤزل ساییسینی 418 – 419 – جو نومره ایله شهریور آیی 1382 –جی ایل رحمتلیک اوستاد فرزانه نین عزیزله مه سینده یایمیشدیر. بو نومره گؤستریرکی، بو نشریه ده سابقه لی نشریه لردندیر، لاکین اونون نشری نین نئچه نجی ایل اولدوغو، نشریه اوزه ری نین بو نومره سینده قید ائدیلمه میشدی .
1377 – جی ایلین شهریور آییندا آذربايجانيميزين اورمو شهرينده « پیام اروميه » آدلي هفتهليك «مهران تبريزي» جنابلاري نين مسؤوليتي آلتيندا تورکجه – فارسجا نشره باشلادي، بو نشريه بیر ایل سونرا آديني « نويد آذربايجان » قويدو. «نويد آذربايجان» دا ميلّي مسألهلريميزي دريندن دوشونوب بو ساحهده مهارتلی یازیچیلاری طرفیندن چئشيتلي و اؤنملي مقاله لر يازماغا باشلادي.
«نويد آذربايجان» اؤز ياييم دايیرهسيني آذربايجان محدودهسيندن قيراغا چيخاراراق تهران و اونون اطرافيندا دا ياييلماغا باشلادي و ائله بو سبب دن دولايي اوخوجولاري نين سايي داها دا آرتدي و احتمالاً ايگيرميمين نوسخهني آشدي.
«نويد آذربايجان» هفتهليگي توركلر طرفيندن داها آرتيق سئويلديكده هفتهده بير دفعه يئرينه هفتهده ايكي دفعه نشر اولماغا باشلادي، لاكين بو نشريهده ميلّي مسئلهلريميزله باغلي مقالهلر يازديغينا گؤره عموميتله باسقي آلتيندا قالیردي، ائله اونا گؤرهدير كي، بو نشريهنین چاپی 1384- جو ايلين اسفند آییندان کئچیجی اولاراق دایاندیریلیب!
اردبيل شهرينده بوراخيلان باشقا بیر نشریه «آراز» هفتهليگي آدیندا ميليّتيميز ايچينده اؤزونه اؤزل يئر قازانميشدير، بو نشريه اؤز فعاليته 1380- جي ايلين سونلاري باشلاميش و اينديه قدر(یاز 1385) 120 نومره بوراخيلميشدير، «آراز» نشريهسي ديلیميز و مدنيتيميزله ماراقلانان نشريهدير و اونون مسؤول مدیری « نظري » جنابلاري دير.
«اختر» نشریه سی تبريزين میلت وكيلي ميرطاهر موسوي مسؤول مدیرلیگی و گؤركملي يازيچي و ژورنالیست « مرتضي مجدفر » جنابلاري نين تلاشي ايله 1380- جي ايلين سونلاري تبریز و تهراندا حاضیرلانیب یاییلان ” تورکجه – فارسجا” نشریه لردن دیر. مجدفر جنابلاري اؤز امكداشليغينی بونشریه نین 22 – جی نومره سیندن كسمیشدیر . بو هفته لیک 29- نومره ياييلديقدان سونرا داها بوراخيلماميشدير.
ابن سينا عاليميميزي باغرينا باسان « همدان» شهريميزده ده 1381- جی ايل « سينا » آدلي هفتهليك نشر مئيدانينا آياق قويدو. سينا هفتهليگي ميلّي مسئلهلريميز و آناديليميزله باغلي «همدان» اوستانيندا ياشايان ديلداشلاريميزا اؤنملي بيلگيلر وئرير و اينديه كيمي اونون نشری داوام ائتمکده دیر.
” سینا” هفته لیگی نین مسئول مدیری یداله شریفی جنابلاری دیر.
كيچيك شهرلر سيراسيندا « سولدوز » (نقده) شهرينده « ارمغان آذربايجان » هفتهليگي دوكتور ايرج سليمانزاده مسؤول مدیرلیگی ايله 1381- جي ايلدن نشره باشلاییب و ميلّي مسألهلريميز و ادبياتيميز ساحهسينده چاليشماقدا آذربایجان مطبوعاتی ایچینده اؤزونه اؤنملي يئر قازانمیشدير. بو نشریه ده اؤز نشرینی داوام ائتمکده دیر.
« ورواي» نشريهسي ايسه 1382- جي ايلده « خياو » (مشكينشهر) ده ياييلماغا باشلاميش و دوغما ديليميز ساحهسينده دگرلي مقاله يازماقلا مشغول اولموشدور، بو نشریه نین مسئول مدیری سلیم زحمت دوست جنابلاری اولمشدور.
1370- جي ايلدن بو گونه كيمي تبريزده « ارك »، «عصر آزادي» ، زنجاندا”پیک آذر“،”بهار زنجان” ،”موج بیداری“، اردبیل ده ” ساوالان”، ” پیام اردبیل” ، “سارای“، ” مهر اردبیل“، اورومیه ده ” صدای اورومیه“، “فردای ما” ، ” اولدوز“، ” آسان “، ابهرده “ابرچای“، خوی دا “اورین” نشریه لری دیلیمیز و ادبیاتیمیز ساحه سینده چالیشان و مقاله یازان نشریه لردندیرلر . بو نشریه لردن علاوه آذربایجان شهرلرینده ، آنادیلیمیزله باغلی باشقا نشریه لرده چاپ اولوب و یا اولورلار، لاکین منیم اونلارا الیم چاتمادیغیندان ،تاسفلر اولسون بو حاقدا بیلگی وئره بیلمه ییرم.
تبريز،اوروميه، اردبيل، زنجان،همدان و آذربايجانين باشقا شهرلرينده بیر پارا فارس دیللی نشريهلرده چاپ اولور. لاكين بو نشريهلرین موضوعلاری اساساٌ تهران مطبوعاتیندا و یا رادیو – تئلویزیوندا وئریلن مطلبلر اولدوغوندان، بيزيم ماراق دايیره میزدن قيراقدا اولان نشريهلردير!
1378- جي ايل اؤيرنجي عالمينده چوخ اؤنملي بير ايل ساييلير، چونكو بو ايلده آذربايجانلي اؤيرنجيلری نین تلاشي ايله ( كمال اميني مسؤول مدیرلیگی ، تيمور الهياري و سونرا حسن. م. جعفرزاده باشيازارلیغی ایله ) « چيچك » آدلي اؤيرنجيسل درگي توركجه – فارسجا تهران بيليم يوردونون طب فاكولتهسينده ايلك دفعه اولاراق نشره باشلادي. بو ایلک آذربایجانلی اویرنجیسل درگی نین، سونرادان چیخان آذربایجانلی اویرنجیسل درگی لر اوزه رینده درین ائتگیسی اولدو. “چیچک” درگیسی آنا یاسانین 15 و 19 – جو ماده سینین اجراسی،هویت بؤحرانی و باشقا میلًی مسئله لریمیزله باغلی مقاله لر یازماقلا تورک اؤیرنجی لرین نظرینی اؤزونه چکدی ! بو مجله 12 نومره یاییلدیقدان سونرا 1380- جي ايلين شهريور آييندا تعطیل اولدو.
چيچك اؤيرنجيسل درگيسيندن سونرا اميركبير بيليم يوردونون تورك اؤيرنجيلري طرفيندن« اؤيرنجي» مجلهسي و بوندان سونرا تهرانين خواجه نصير، شهيد بهشتي، علم و صنعت، تربیت مدرس،تربیت معلم ،صنعتی شريف، علامه طباطبايي و باشقا بيليم يوردلاري نين اويرنجيسل درگيلري، ميلّي مسألهلريميزي دريندن آراشديراراق نشر مئيدانينا آياق قويدولار و اؤيرنجيلره بيليك وئرمگه چاليشديلار.
بو زامانلار تبريز، اردبيل، اوروميه، زنجان، همدان، قزوين، مرند، خوي، كرج، اصفهان، سنندج، رشت و باشقا شهرلرين دؤولتي ، اسلامي آزاد و پیام نور بيليميوردلاريندا تورك اؤيرنجيلري، دوغما ديليميزين مکتبلرده تدريس اولما مسئلهسي و میلٌی وارلیغیمیزلا علاقهدار اويرنجيسل درگيلری (توركجه و فارسجا) بوراخماغا غئیرت گؤسترديلر. حتي گئرمي كيمي- كيچيك شهرده ده «پيام نور» بيليم يوردونون توركجه- فارسجا ” قارتال “ اؤيرنجيسل درگيسی ياييلماغا باشلادي و بو درگيلرين سايي۱۳۸۴- جو ايلين سونلارينا قدر يوز ايگيرمي يه چاتدي !
قادين حاقلاريندان اؤزل مودافعه ائتمك اوچون ايلك دفعه اولاراق آذربايجانلي قيز اؤيرنجيلري طرفيندن تهرانين «الزهرا» بيليم يوردوندا ژيلا خانيم محمدخاني مسؤول مدیرلیگی و سميه خانيم فلاحي باش يازارليغي ايله توركجه- فارسجا «ساراي» اؤيرنجيسل درگيسی 1383- جو ايل مطبوعات عالمينه آياق قويدو.
بو درگي ميلّي مسئلهلريميزله یاناشی قادينلارين تاپدالانميش حاقلاريندان اؤزل مدافیعه ائتمه گی بیرینجی وظیفه اولاراق اوزه رینه گؤتوردو.
1378 – جی ایلدن ، دوغما دیل،ادبیات،مدنیت،تاریخ،موسیقی،کیملیک و کئچمیشیمیزی اؤیرنمک ایسته ین چالیشقان تورک اؤیرنجیلرین تلاشی ایله آذربایجان و ایرانین باشقا شهرلری نین بیلیم یوردلاریندا بوراخیلان تورکجه – فارسجا “اؤیرنجیسل” درگی لرین، گنج نسلیمیز اوستونده اؤنملی ،درین و گئنیش تاثیری اولموشدور.
بو درگی لرین تعداد و یاییم دایره سینی نظره آلاراق ، 1378 – جی ایلدن 1385 –جی ایلین خورداد آیینا قدر موختلیف شهرلرده چاپ اولوب یاییلان اؤیرنجیسل درگیلرین آدلارینی خلاصه اولاراق بورادا گتیریریک .
دئییلمه سی لازیمدیر کی،بو نشریه لرین بیر سیراسی،اوچ-دورد نومره ‘ بعضيسي بئش – آلتي آي و بير قيسمي ده بير – ايكي ايل چاپ اولدوقدان سونرا موختليف دليل لره گوره تعطيل اولموش ‘ لاكين باشقا درگي لر باشقا آدلارلا چيخماغا باشلاميش و اونلارين يئريني توتموشلار .
بو نشريه لرين ايچيندن چوخ آز تعدادي ‘ او جومله دن ” اؤيرنجي” و ” سايان “ كيمي درگي لر ايلك نومره دن بوگونه كيمي چاپ اولمالاريني داوام ائتديره بيلميشلر ! .
بو یئددی ایلده ، موختلیف شهرلرین بیلیم یوردلاریندا چاپ اولوب یاییلان اویرنجیسل درگی لرین آدلاری و تعدادلاری بئله دیر:
تهران: 1 – چیچک 2 – اؤیرنجی 3 – چاغری 4- اردم 5 – دوزگون خبر 6 – ایشبق 7 – ائل سسی 8 –بیرلیک 9 –گونش 10– یول 11- گله جک 12 – سارای 13 – هارای 14 – یاغیش 15 – اؤیرنجی باخیشی 16 –آذربایجان 17 – یورد 18 – یاشماق ۱۹ -شهريار ۲۰- حيدربابا ۲۱- اولوس ۲۲- آراز ۲۳- جيرتدان ۲۴- دالغا ۲۵- گنج ۲۶- اقتصاد ۲۷- آذربايجان ۲۸- ساو ۲۹- صبح صحرا
تبریز: 1- بایقوش 2- سحر 3 – آراز 4 – یارپاق 5 – گونش 6 – باریش 7 – یورد 8 – ائلچی 9 – خان ننه 10 – ائل سسی 11 – دنیز 12- توپلوم (جامعه) 13 – سوغوز 14- چالقی 15 – نوآوران 16 – آینا 17 – خزر 18 – آرتا ۱۹- اؤزلوك ۲۰- شهريار ۲۱- آذرخزر ۲۲- سهند ۲۳- آختاريش ۲۴- آذربايجان گونشي ۲۵- آرمان ۲۶- ستارخان
اورومیه: 1 – باخیش 2 – اولدوز 3 – بولود 4 – گونش 5 – اویانیش 6 – تانسو 7 – وارلیق 8 – اؤلکه ۹- يول بير ۱۰- اولوس
اردبیل: 1 – سایان 2 – ساوالان 3 – سحر 4 – گؤی 5 – یورد 6 – دان اولدوزو 7 – صاباح
۸- شهريار
زنگان: 1 – سس 2 – شهریار 3 – آراز سسی 4 – یاشار 5 – قیزیل اؤزن ۶- آزاد زنجان ۷- زنگان سؤزلري
اصفهان: 1 – دان اولدوزو 2 – سهند 3 – شهریار ۴- ماءذون
خوی: 1 – کوی شهریار 2 – یاشیل یول 3 – توپراق
همدان: 1 – ایلدیریم 2 – بیرلیک یولو 3 – بولود
قزوین: 1 – آراز 2 – یئنی باخیش
کرج: 1- یاشاییش 2 – یارپاق
مرند: 1 – نسیم 2 – چالیش
گئرمی: 1 – تانیش 2 – قارتال
آدلارینی گتیردیگیمیز شهر، و اونلارین هر بیریسینده ايكي دن چوخ یایینلانان اؤیرنجی درگیلریندن علاوه آلتداکی شهرلرین هر بیرینده ده بیر اؤیرنجی درگیسی یایینلانمیش و یا یایینلانماقدادیر !
باخیش (کرمان)، گئرچک (مازندران- بابلسر)، آینا (ابهر)، ارکین (ایلام)، کیملیک (سنندج)، قوپوز (رشت)، اولدوز (اراک)، بولود (سویوق بولاق- مهاباد)، دان یئلی (خیاو- مشکین شهر)، آنایوردو (یزد)، ایشیق یول (قوشاچای-میاندوآب)، بیرلیک (ماراغا)، اولدوز(بیرجند)، “اؤلکه میز ” (قشقایی توکجه سی لامرد شیراز) . گنجليك ( موغانشهر- پارساآباد ) ‘ قيزيل اؤزن (خالخال) ‘ رسول (قوم- قم )‘ سؤنمز (بناب ) ‘ گونش (كرمانشاه )
۱۳۸۳-جو ايل ” قوم ” شهري نين (علم اوجاغي نين) تورك طلبه لري طرفيندن ” رسول “ آدلي اوچ ديلده (توركجه – عربجه – فارسجا ) نشريه چاپ اولماغا باشلادي ؛ بونشريه نين مسئول مديري فتح الله ذوقي و باش يازاري سيدموسي كارجو سادات جنابلاري اولدو.
“رسول ” نشريه سي اؤز ايلك نومره سينده ” خوجالي سوي-قيريمي “ اردبيلين “ سرچشمه ” مسجدي نين اولايلاري و تورك ديلي نين علم اوجاقلاريندا تدريسي باره ده مقاله لر يازدي .
آد آپاردیغیمیز تورکجه – فارسجا اویرنجی نشریه لریندن علاوه احتمالاً یئنه بعضی اؤیرنجی نشریه لری، آدلارینی گتیردیگیمیز و یا گتیرمه دیگیمز شهرلرده فعال آذربایجانلی اؤیرنجیلری طرفیندن چاپ اولوب ییاییلیردی و یا یاییلیر، لاکین منیم الیم اونلارا چاتمامیش و یا او نشریه لر حاقدا الیمه بیر بیلگی گلمه میشدیر.
مثلاً نظریمه گلیر سبزوار، تاکستان و دليجان شهرلري نين بيليم يوردلاري نين فعال تورك اؤیرنجیلری طرفیندن نشریه لر چاپ اولوب یاییلیردی، لاکین بونلارین حاقیندا یازماغا الیمده بیر بیگی یوخدور !
اؤیرنجی نشریه لرین بعضی اؤزللیکلرینی بئله قید ائتمک اولار:
1 – بو نشریه لر، عادی نشریه لردن داها جدّی و آچیق، میلّی مسئله لریمیزی آراشدیریر و دؤولت مسئوللارینی سورغو- سئوالا چکه رک اونلاری تنقید آتشینه توتورلار.
2 – اصیل تورک سؤزجوکلریندن استفاده ائتمک فیکیری بو نشریه لرده داها گوجلو گؤرونور. مثلاً ” اؤیرنجی”سؤزو دانشجو و طلبه یئرینه و “بیلی یوردو و یا بیلیم یوردو” دانشگاه و اونیورسیته یئرینه.
۳- اؤيرنجي نشريه لري نين تيراژي محدود ساي دا و عموميتله ۵۰۰ نوسخه آراسيندا اولور و اؤيرنجي لر آراسيندا داها چوخ اوخونور
۴- بو نشریه لرین تقریباً %85 مجله فورموندا و ياري دان چوخو رنگلي قابيقلا چاپ اولموش و يا اولورلار
4 – بو ۱۲۰ اؤيرنجي نشريه آدلاري نين ايچيندن ۱۰۷ سي اصيل توركجه و يالنيز ۱۳-و فارسجا و عربجه سوزجوكلردير ؛ فارسجا وعربجه سؤزجوكلرده ديليميزده گئنيش سويه ده ايشلنميش و توركلشميش سوزلردير ؛ مثلا ” آينا “؛ ” سحر ” و ” رسول ” سؤزلري كيمي ؛ بونلارين ايچينده يالنيز ” نو آوران ” سؤزو غير عادي فارس سؤزودور !
5 – بعضی نشریه لر اورتاق آدلا، لاکین آیری – آیری شهرلرده چاپ اولوب یاییلیردیلار و یا یاییلیرلار ، مثلاً: 1– گونش (تبریز)، گونش (تهران)، گونش (اورومیه) 2 – یورد (تبریز)، یورد (تهران)، یورد (اردبیل ) 3 – اولدوز(اراک)، اولدوز (بیرجند)، اولدوز (اورومیه) و …
6 – نشریه لرین تعدادی باخیمیندان،تهران ۲۹ نشريه ايله بيرينجي ؛ تبريز ۲۶ نشريه ايله ايكينجي ، اورومیه ۱۰ نشریه ایله اوچونجو ، اردبیل ۸ نشریه ایله دؤردوججو ، زنگان ۷ نشریه ایله بئشيجي ، اصفهان ۴ نشریه ایله آلتينجي، خوی و همدان هر بيري ۳ نشريه ايله يئددينجي، قزوین، کرج، مرند ، گئرمی،سولدوز و ابهر 2نشریه ایله سگگيزينجي و قالان شهرلر هر بیری بیر اؤیرنجی نشریه یایماقلا سونونجو یئری توتموشلار.
1382- جي ايل«آذري» فصلنامهسي اوستاد بهزاد بهزادي مسؤول مدیرلیگی ايله تهراندا یاییلماغا باشلاییب دیلیمیز و ادبیاتیمیزلا ماراقلانانلاری سئویندیردی و 1383- جو ايل اوچ اؤنملي «ديلماج»، «يارپاق» و «خداآفرين» نشريهلري بير زاماندا نشره باشلاديلار.
«ديلماج» مجلهسي توركجه- فارسجا آيدا بير دفعه مهندیس عليرضا صرافي مسؤول مدیرلیگی ايله تبريزده، «يارپاق» هفتهليگي تام توركجه دوكتور عظيم عبادپور (ايواز طاها) مسؤول مدیرلیگی ايله تهراندا و «خداآفرين» درگيسي ايسه يئنه آيدا بيركره توركجه- فارسجا دوكتور حسين شرقي مسؤول مدیرلیگی ايله و تهراندا بوراخيلير. بو اوچ نشريه ميلّتيميز ايچينده گئنيش مقياسدا اوخونماقدا و سئويلمكدهدير.
1375- جي ايلدن بو گونه كيمي ( 1385 – جي ايلين خورداد آيي ) آذربايجان مطبوعاتي هم كيفيت و هم كمّيت باخيميندان اؤنملي آشيريملاري آشميش و ميلّي مسألهلريميز، مطبوعات يولو ايله گون موضوعسونا چئوريلميشدير، لاكين بو گلیشمهلرین شاهیدي اولاراق آذربايجان- مطبوعاتي اؤز لایقلي مقامينا چاتماق اوچون اوزون- اوزادي يول گئتمك مجبوريتيندهدير!
__________________
* بو مقالهده نشریهلر، 1385-جی ایلین خورداد آیینا کیمی آراشدیریلمیش و بو تاریخدن سونراکی دگیشیکلیکلر بورادا نظرده توتولمامیشدیر.


text:
۲۰۱۶/۱۲/۲۸
۱۹۰۸-جی ایلده،ایراندا مجلیس باغلانان زامان، مشروطه مرکزی تبریزه کؤچورولوب و بو شهرین مجاهد قادینلاری دا موباریزهیه قاتیلیبلار. تبریز محاصرهیه آلینان زامان قادینلار کیشی پالتاری گئیینیب شهری قوروماق اوچون کیشیلرله برابر دؤیوشوبلر. بیر گون انجمن حقیقت ده یارالیلاردان بیرینین یاراسینی ساریماق اوچون کؤینیینی چیخارماق ایستهییبلر. یارالی بو ایشه مانع اولوب. یالواریب کی، بو فیکیردن داشینسینلار. سوندا ستارخان اؤزو دئییب کی، قوی یارانی باغلاسینلار. یارالی سوندا چارهسیز قالاراق قیز اولدوغونو اعتراف ائدیب. بو آن ستارخان کؤورلیب، گؤزلری دولوب، قیزا جاواب وئریب: «قیزیم، من حیاتدا اولارکن، سن نیه دؤیوشه گئتمیسن؟»
بو خانیم تئللی زری ایدی. آذربایجان شاعری سهراب طاهیر بو ماجرانی «قیز موجاهید پالتاریندا» آدلی شئیرینده جانلاندیریب.
آخار. آز سهراب طاهیرین «قیز موجاهید پالتاریندا» آدلی شعیرینی تقدیم ائدیر:
گونش چیخیر، قیزیل شفق سپهلنیر هر بیر یانا
بیر موجاهید گؤز یاشییلا تعظیم ائدیر ستارخانا
سردار! بوردا بیر موجاهید یارالیدیر، ساییقلاییر.
بوتون گئجه قان ایتیریب، چؤپه دؤنوب، آریقلاییر.
بیر اوغلاندیر، تانیماییر بو یئرلرده هئچ کس اونو.
او گیزلهدیر هامیمیزدان یاراسینین اولدوغونو
یومروغونو باسیب اوغلان یاراسینا
او دوشموشدور ایکی سنگر آراسینا
٭٭٭
سردار آچیر اول اونون دؤشوندهکی بو قاتاری
پئنجک قانلی، پئنجک آلتدا زربافتالی قیز پالتاری
پاپاغینین آلتینداکی هؤروکلری
آغ آلنیندا مونجوقلانیب اؤلوم تری
قیزیم! کیمسن، کیملردنسن؟ بو نه حالدیر، بو نه قرار؟
مجاهدهم، بؤیوک سردار، من بیر قیزام، آدیم تئلی
نه نیشانلیم، نه ده اریم، من همیشه چوخدان بری
قیز آدیمی یالان دئدیم
گنج عمرومون باهاریندا، بو مجاهد پالتاریندا
سنگرلرین مزاریندا، من اؤزومه اوغلان دئدیم
٭٭٭
باتدیم آرزو دنیزینده، توفنگ گؤردوم جئهیزیمده
گولّه آلدیم گیلیزیمده، اؤز جانیمی قوربان دئدیم
باجیم قالدی «مارالاندا»، یارالاندی «خیاواندا»
دئدی: ووروش، قیز اولسان دا، ووروشارام هر آن دئدیم.
قوربان گئتدی سون قارداشیم، قان آغلادی داغیم، داشیم.
قورومادی گؤزوم یاشی، بو دونیایا عصیان دئدیم
نه مجنونام، نه لیلی یم، اؤز بختیمدن گیلئیلییهم
گلدیم عشقه مئیل ائیلییم، ناکام عشقیم تالان اولدو
من بیر قیزام، آدیم تللی، نه نیشانلیم، نه ده اریم
سنه آچدیم بو سیرلری، آدیم سنه عیان اولدو
٭٭٭
ال اوزاتدی او سردارا
یومروغوندا چنگلنمیش اورک یارا
اوریینده ناکام قالمیش ایستک یارا
سنگرلرین بلیینده،عینالینین اتیینده
سن اؤز بؤیوک اوریینده باسدیرارسان منی، سردار.
اؤلسم اوزوم بئله دؤندر، شیکست اولسام کنده گؤندر.
کج باخماسین منه گئدن،
بیر نامحرم، دئنه، سردار
ناکام قیزام، توتما یاسیم، بلکه منی قارا باسیر
چن گؤزومدن پرده آسیب،
قوو گؤزومدن چنی، سردار!
٭٭٭
قیز کئچینیر گؤزلرینده ایکی گیله میرواری یاش
سوُلور اوزو یاواش-یاواش... آچیق قالمیش گؤزلرینده
بیر یاریمچیق یول حسرتی، ایکی گیله یاش ایچینده
قرق اولموشدور اونون دونیا محببتی...
٭٭٭
قوربان گؤزون قاراسینا، قیز کؤکسونون یاراسینا
کیرپیکلرین آراسینا آغ اولدوزلار دولار، قیزیم!
گؤزلرینده گؤزوم آغلار، اورییمی یاران داغلار
آنان گلر ماتهم ساخلار، ساچلارینی یولار، قیزیم!
٭٭٭
آغلامارام گؤزوم دولسا، یئر اوزونو اؤلوم آلسا،
ستار اگر ستار اولسا، قیساسینی آلار، قیزیم!
گلدیم اؤلوم خبرینه، حئیران اولدوم سؤزلرینه
یوم گؤزونو، گؤزلرینه توپ توستوسو دولار، قیزیم!
٭٭٭
قوی وار اولسون اعتیقادیم، قیز قارداشسان، کیشی قادین
سن اؤلسن ده، اؤلمز آدین، بو دونیادا قالار، قیزیم.
ائل قهرمان قیز یئتیردی، داغیم اوستدن داغ یئتیردی
سنی هانسی خالق یئتیردی، او خالق ظفر چالار، قیزیم.
٭٭٭
قریب دوشور قیزیل شفق، سپهلنیر هر بیر یانا
موجاهیدلر باش اییرلر، گؤزو یاشلی ستارخانا
٭٭٭
سردار یومور اللریله قیزین یاشلی گؤزلرینی
اوریینده سؤیلییر قیزین اورک سؤزلرینی:
«اؤلسم اوزوم بئله دؤندر....»


text:
سورییادا نؤوبدنکنار پرئزیدئنت سئچکیسی موخالیفتله گؤروشده موذاکیره مؤوضوسو اولمایاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو یاپونییانین تی بی اس تلویزییاسینا مصاحیبهسینده سورییا پرئزیدئنتی بشار اسد سؤیلهییب.
«پرئزیدئنتین ایستئفاسی و سئچیلمهسی میللی مسئلهدیر و بو بوتون سورییالیلارا عاییددیر. اونا گؤره ده بو، موخالیفتله و یا هانسیسا باشقا دؤولتله موذاکیره ائدیلمیر. بو، سورییانین مسئلهسیدیر و کونستیتوسییا ایله باغلیدیر. من سورییا تهدیدلرله اوزلشنده قاچمامیشام. بحران زامانی دؤولت باشچیسی هر شئیی علینه آلیب بحرانی حل ائتمهلیدیر. یالنیز بحراندان سونرا او گئتمک و قالماق ایستدیینی دئیه بیلر» – او بیلدیریب.


text:
آفریقا بیرلیگی اؤرگوتو
آفریقا بیرلیگی اؤرگوتو (اینگیلیسجه: Organisation of African Unity، (فارسجا:سازمان وحدت آفریقا)، (عربجه:منظمة الوحدة الأفريقية)، (فرانسهجه:Organisation de l'unité africaine)، (آلمانجا:Organisation für Afrikanische Einheit)، (ایتالیاجا:Organizzazione dell'unità africana)، (روسجا:OpraHизaция aфpиkaHckoro eдиHcTBa)) آفریقادا بیر اسکی دؤولت. آفریقا بیرلیگی اؤرگوتو 1963 میلادی ایلینده قۇرولدو و 2002 میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
روسییانین «کاسپرسکی لابوراتورییاسی» شیرکتی بو ایلین اوچونجو روبونون کیبرتهدیدلرله باغلی ایستاتیستیکاسینی حاضرلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «ایسپوتنیک» آگنتلیگی یاییب. آگنتلیک بو ایلین اوچونجو روبو عرضینده شبکه هوجوملارینا ان چوخ بلاروسون معروض قالدیغینی بیلدیریب.
«کاسپرسکی»نین حاضیرلادیغی ریتینگ جدولینده ایلک بشلییه همچینین الجزایر، روسییا، ارمنیستان و مولدووا داخیل اولوب. اونلاردان سونراکی یئرلری ایسه یونانیستان، آذربایجان، قیرغیزیستان، اؤزبکیستان و آلبانییا تاماملاییب.
شیرکت بو اؤلکهلرین اهالیسینین داها چوخ «مالواره» ویروسونون هوجومونا معروض قالدیغینی بیلدیریب.


text:
HARAY: Mirzə İbrahimov yaradıcılığında İran Azərbaycanı (əski əlifba ilə)
Anası, atası və qardaşını uşaqlıq illərində itirən yazıçı əvvəlki əsərlərində də dogma torpaqlarına yer versə də İran Azərbaycanını anladan "Gələcək Gün" romanı ilə Azərbaycan ədəbiyyatının təkrarolunmaz yazıçıları siyahısına daxil olub. Onun ən böyük uğurlarından biri Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda Cənubi Azərbaycan şöbəsinin açılmasındakı xidmətləri olub.
میرزا ابراهیم اف
"هارای" برنامه سی نین قوناغی آذربایجان میللی علملر آکادمی سینین ناظیمی آدینا ادبیات اینیستیتوسونون جنوبی آذربایجان ادبیات شعبه سی نین آپارجی علمی ایشچی سی فیلولوژی اوزه زه فلسفه دکتورو اسمیرا خانیم فواد دیر. آو آذربایجانین تانینمیش یازچی سی میرزا ابراهیم افون ایران آذربایجانیله باغلی یارادجلغئندان دانشیر.
میرزا ایراهیم اف آذربایجانین سراب شهرینین یاخینین داکی "ایوه" کندیدنده آنادان اولوب. 1918 (1209) ایلینده آتا و بویوک قارداشیله باکیه گلیب. اونون "قازیلان بوروق" آدلی ایلک شعری 1930 (1309) ایلده درج اولوب و "حیات" 1935 (1314) "مادرید" 1937 (1316)، "محبت" 1941 (1320)، "کندچی قیزی" 1961 (1340)، "یاخشی آدام" 1963 (1342)، "کوزه رن اوجاقلار" 1967 (1346) پییس لرینی (نمایشنامه لری) یازیب.
میرزا ابراهیم افون "بویوک دموکرات"، "گلجک گون"، بویوک دایاق" و "پروانه" کیمی بویوک حجیملی اثرلری، او جومله دن، اثرلرینین 10 جیلدلیگی چاپ اولوب.
او. وی. شکسپیرین "لیر شاه"، "اون ایکینجی گئجه، یا خود هر نه ایسترسه نیز"، ای. ان. اوستوویسکی نین "قودوز پوللار"، "مودریک اولان هر کسه کیفایت دیر ساده لیک"، ای. پی. چئخوفون "اوچ باجی"، مولییرین "دان جووان" کیمی نمایش لری آذربایجان دیلینده ترجمه ادیب.
1945 اینجی ایلده (1314) آذربایجان ای. آ. تاسیس ادیلرکن، اونون ایلک حقیقی عضولریندن سئچیلدی. آذربایجان یازئچی لار ایتتیفاقی هیاتی نین صدری 1946-1954، بیرینجی کیتابی (1965-1975)ای. ای. آر. آی یازیجیلار ایتتیفاقی هیاتی نین کیتابی (1965-1975)،آذربایجان رسپابلیکاسی ناظیرلر سوویتی صدری نین موعاوینی (1946-1950) آذربایجان رسپابلیکاسی عالی سوویتی ریاستی هیاتینین صدری (1954-1758) وظیفه لرینده ایشلیب.
آذربایجان علملر آکادمیاسینین ناظیمی آدینا دیل و ادبیات اینیستوتوسونون جنوبی آذربایجان ادبیاتی شعبه سی نین مودورو وظیفه سینده چالیشیب. 1993 (1372) ایل دکابرینین 17 وفات ادیب.
سوال: ایلک اونجه میرزا ابراهیم اف باره ده قیسساجا معلومات وئرمه ینیزی خواهیش ادیرم.
جاواب: میرزا ابراهیم اف آذربایچان مدنیتی نین تاریخینده اوز صحیفه سینی یازان ناثیر (نثریچی- یازئچی)، دراماتولوگ، ادبیات شوناس، پابلیسیست (مطبوعات یازلری)، دیلچی، ترجمه چی و ایجتیماعی – سیاسی خادیم اولوب. دورانینین میللی روحلو شخصیتی اولان ادیبین اثرلرینده دوغولدوغو تورپاغا، ال – اوبایا، کلاسیک ادبی ایرثیمیزه، فولکولور (خالق مدتی) قایناقلارمیزا، بوتولوکده آذربایجان مدنییتینه درین محبت، سوی– کوکونه، میللی عادت – عنعنه (عادتلر) لریمیزه سئخ باغلیق، خالقلار آراسیندا میللی و ایرقی آیری-سئچگیلیک سالان ظولم کارلارلا، آرتیجاجی شووینیست قووه لرله نیفرتی وار.
آو، اوشاقلیقدان، حیاتین سرت (برک) روزگارینا (طوفان) طالعین سیناقلارینا (ایمتاحانلارینا) توش گلیب. 20 اینجی عصرین اوول لرینده ایرانی، ایله جه ده کونئی آذربایجانی بوروین آجلیق، یددی یاشلی میرزانین عایله سینده حاقلایئر (توتور). آجلیقین اولوم ساچان جایناقلاری، اونجه آناسی؛ زهرا خانیمی، سونرا ایسه باجیسینی عایله دن قوپاریب آلیر. بو ایتکیلردن قورخویا دوشن اژدر کیشی ساغ قالان ایکی اوغلونو آجلیغین گیردابیندان خیلاص اتمک اوچون ایراندان نفت باکیسینا پناه گتیریر(1918 یا 1207 اینجی ایلده). اژدر ابراهیم اف باکی نین "زابرات" قصبه سینده نفت بوروقلاریندا (دریل - قازماق) ایشله مه یه باشلیر. لاکن بیر ایل گئچمه میش میرزا ابراهیم افون بویوک قارداشی دا اونلاری ابدی ترک ادیر. 1919 (1208) اینجی ایلده "بالاخانی" نفت قویوسوندا باش وئرن فونتان (فیشقیرماخ) بالاجا میرزانین آتاسیندا الیندن آلیر و سگگیز یاشیندا ایکن، او، حیاتدا کیمسه سیز قالیر. بالاجا میرزا زابرات دا وارلی بیر عایله ده موزدورلوق (خیدمتچی - ایشلمک له) ایمک له یاشامینی سوردورمگه باشلایر. سونرا فهله - کندلی مکتبینده اوخویور. عینی زاماندا نفت بوروقلاریندا فهله لیک ادیر هم ده زابرات فهله لری اوچون یارادیلان و یازیچی سید حسین نین باشچیلیق اتدیگی ادبیات درنگینده یازیلیر. او، "آپریل آلولاری" مجموعه سینده درج ادیلن "قازیلان بوروق" شعری ایله ادبی یارادیجیلیغا باشلاییر. لاکن آز سونرا "زهرا"، " ملک" و "حیات اوچون"، حیکایه لری ایله یاریچیلیغا قدم قویان گنج (جاوان) نفتچی نین نثیرلیک استعدادی همکارلارینین دیققتین جلب ادیر.
1931-33 (1310-13) ایللرده "آذربایجان دولتی علمی تدقیقات (تحقیقات) اینیستوتونون ایکی اللیک حاضیرلیق کورسونو (دوره سینی) بیتیریر (تامام ادیر) و نخجواندا "سرعت" قازتی نین (مجله) رئداکتورو (سردبیری) تعیین ادیلیر. ادیب (نویسنده - یازار) مشهور "حیات" پیسی نی (نمایشنامه سی نی) محض بو دووره ده، نخجواندا یازیر. "حیات" پیسی صحنه لشدیریله رک تماشایا قویولور (1938 یا 1317) و تاماشاچیلار طرفیندن رغبت له قارشیلانیر. او، 1937 (1317) ایلده اس. اس. آر. آی. (ساوت ایتتیفاقی) "علملر آکادمی یاسینین" لنینگرادداکی شرق شوناسلیق انیستوتونون آسپیرانتوراسیندا (یوکسک لیسانس – فوق لیسانس) تحصیل آلماغا گونده ریلیر. جلیل ممدقولوزاده نیین حیات و یارادیجیلغینی "ملا نصرالدین" ژورنالینداکی خالقین میللی اینتیباهی (آگاهی سی) نامینه موضودا مودافیعه ادیر و فلولوگییا (دیلچیلیک علمی) علم لری نامزدی عالیم لیک درجه سی آلیر. "بویوک دیموکرات" مونوگرافیاسی (شفاهی) 1939 (1318) جو ایلده نشر اولونور و بوندان سونرا میرزا ابراهیم افون کاری یرا (حرفه ای) یوکسلیکی باشلایر. اوولجه "آذربایجان دولت اوپرا و بالت تاترینین" دایرکتورو (کارگردانی)، آز سونرا "خالق کومیسارلاری سوویتی" (شورا) یانیندا اینجه صنت (هنر) ایشلری ایداره سی نین رییسی تعیین اولونور. او، اوزون ایللر "آذربایجان یازیچیلار ایتتیفاقی نین" صدری (رییسی)، خالق معاریف کومیساری(نازیر - وزیر)، آذربایجان اس. اس. آر. نازیرلر سوویتی صدری نین موعاوینی، آسیا و آفریقا اوزه ره سوویت همرایلیک (موقاویمت - امکداشلیق) کومیته سی نین صدری، آذربایجان کی. پی. ام. کی- نین (آذربایجان کمونیست پلرتیاسونین مرکزی کومیته) بورو (شعبه) عضوو، رسپابلیکا عالی سووئتی نین صدری، و سایره کیمی یوکسک وظیفه لرده ایشلییر. آذربایجان اس. اس. آر. ای. ای تاسیس ادیلرکن، اونون ایلک حقیقی عضولریندن بیری سئچیلیب. دفه لرجه اس. اس. آر. آی عالی سوویتی نین دپوتاتی (عضوو- نوماینده) سئچیلیر.
سوال: میرزا ابراهیم اوفون ایران آذربایجانی ایله باغلی اثرینین یارانماسینا نه سبب اولوب؟
جاواب: میرزا ابراهیم افون یادداشینی (فیکرینی - خاطیرینده) هئچ زامان ایران موضوسو ترک اتمئیب. او بدیعی یارادیجئلیغیندا، ایران، دوغما شهری سراب، تبریز و عمومیلیک له ده ایران خالقی نین حیاتیندان بحث ادیب. ایراندا یاشایان خالقلارلا یاناشی، اوز خالقی نین، اله جه ده بوتون دونیادا یاشایان خالقلارین آزادلیغی نی، اونلارین صولح و امین-آمانلیق شرایطینده یاشاماسی نی آرزولایب. ادیب، باجاردیغی قدر، بتنین دن قوپدوغو کونئی آذربایجان خالقی نین ایمپرییا (امپراتورلوق) بوخولاریندان (بویوندوروق) قورتولماسینا، آنا دیلینده مکتب لرینین اولماسینا و دوغما تورکجه ده یازیب – یاراتماسینا چالیشیب و چوخ سایلی اثرلرینده گونئی آذربایجان موضوسونا دونه – دونه قایئدیب. بو قایئدیش تصادوفی دئیل دیر. گورونور، یئددی یاشیندا ایکن سرابی ترک ادن میرزا معللیمین یاشادیغی، قورودویو سانکی یادداشیندا، روحوندا داشلاشیبمیش. او، 1941 (1320) اینجی ایلده سووت اوردوسونون ترکیبینده گونئی آذربایجانا گئدنده ده بورادا باش وئرن حادیثه لرین بیلواسیطه (واسیطه سیز- مستقیم) ایستیراقچی سی (ایشتیراکچی) اولور، قاینار حیاتین تام مرکزیندن ایجتیماعی-سیاسی، ادبی پروسس لری (جریان - حرکت لری) دیققت له، دریندن موشاهیده ادیر و گلجک ادبی- بدیعی فعالیتی اوچون، زنگین حیات متریالی توپلایئر. 1941-42 (1320-21)-اینجی و 1945-46 (1324-25)-جی اللرده تبریزده یاشایئر، بوردا سووت اوردوسونون سیاسی ایشچی سی وظیفه سی نی ایجرا ادیر و قئزیل اوردونون (قئرمئزی آرتش) اورگانی کیمی یاینلانان "وطن یولوندا" قازتی نین رئداکتورو تعیین اولونور. قوزئیدن گلن و گونئیده مدنی سئچرایئشا ناییل اولماق، سویداشلارینا (هم نژادلارینا) کومک اتمک میسیاسی نی (وظیفه - ماموریتی نی) چیین لرینه گوتورن گورکملی صنتکارلار، صمد وورغون، قیلمان ایلکین، قولام ممدلی، ممد رحیم، سولیمان روستم و عثمان ساروللی ایله چیین- چیینه چالیشیرلار.
میرزا ابراهیم اف "وطن یولوندا" قازئتینده (46 سایی درج ادیلیب) جبهه خبرلری ایله یاناشی آذربایجانین تاریخیندن، خالقین آزادلیق اوغوروندا موباریزه سالنامه سیندن، بو موباریزه نین آپاریجی قووه لری اولان مرد وطن اوغلانلارینین حیاتیندان، ادبییات و مدنیه تیندن دیققت چکن مقاله له ره یئر وئریر.
1945-1946 (1324-1325)-جی ایللرده، جنوبی آذربایجاندا سید جعفر پیشه وری نین باشچی لیغی ایله 21 آذر اینقیلابی باش وئریر و جنوبی آذربایجانین بولورلو سماسئندا، یئنی دن آزادلیق کونشی پارلایئر. طبیعی کی، یئنه ده خاریجی مورتجع قووه لرله یئرلی ایستیبداد رژیمی نین قووه لری بیرله شرک، اینقیلابی قان دنیزینده بوغدولار آمما خالقین آزائلیق، ایستیقلال آرزولارینی بوغماق مومکون اولمور. ایستیقلال اوغوروندا موباریزه، گونئیده بو گون ده داوام ادیر.
میرزا ابراهیم اف ایلک دفه اولاراق محض "ایران قئزی" آدلی حیکایه سینی – اولدوز آدلی جنوبلو قئزین فاجعه لی حیات حیکایه سینی یازماقلا بدیعی یارادئجئلئغینا جنوبی آذربایجان موضوسونو گتیریر )1930 یا 1309) گونئی آذربایجاندا زحمت کش طبقه نین، کدنلی لرین آغئر وضیعتی نی، یوخسوللوق اوزوندن وارلی بیر عاییلیه ساتئلان و محضی بو سبب دن سئوگیلی سینه قوشولابیلمیین، لاکین سئومه دیی بیر اینسانلا عمور بویو یاشاماقدان سا، اولومو اوستون توتان و سوندا اینتیحار ادن اولدوزون فاجیعه سینی ریال لوحه لرده جانلاندئران یازئچی نین بو حیکایه سی گوجلو عکس- صدا دوغورور.
"آزاد"، "12 دیکابر"، "تونقال باشیندا"، "اضطرابین سونو"، "سالام سنه روسیا"، و "ایلک حیات"- آدلی حیکایه نین داخیل اولدوغو "جنوب حیکایه لری" سیلسیله سی (1946-1947 یا 1325-1326)، ایراندا دالغالانان میللی- آزادلیق حرکتلرینین یئتیردیگی اینقیلابچی لارین پارلاق اوبرازلار (تیپ – شخصییت داستان) قالری یاسی ساییلا بیلجک "گلجک گون" رومانی، (1948-1950 یا (13027-1329) "خسرو و روزبه" پووستی (اوزون سعر - منظومه) و "آزاد قئز" لیبیرتتوسو (تیاتیر اثری) یازئچی نین گونئی آذربایجانداکی جیددی و داواملی موشاهیده لرینین، دوغما خالقئنا اودولو محببتی نین، اوزون- ا زادی (اوزون زامان آپاران) ویارادئجیلیق آختاریشلارینین اوغورلو نتیجه لری ایدی. گونئی آذربایجان مسله سی میرزا ابراهیم افون گوندلیک حیاتی نین دویغو و دوشونجه لر عالمی نین آیرئلماز حیسسه سی ایدی. ئوده، ایشده، سیاحتده، حتتا یوخولاریندا بئله دوغما تبریز- سراب – ایوه اونونلایدی. قئزی سئودا خانیمین خاطیره لرینده ده بو مقام وار. او، جنوبلا باغلی خاطیره لرینی دانئشاندا همیشه منی قهر بورویردی. آتام تبریزی چوخ سئوردی. بیز باغا گئدن ده اوشاقلیق ایللرینی خاطئرلایار و نیسگیللی سسله دییردی، "آنام همیشه منیم باشیمی سئغاللایاردی ..." تئز تئز حسرتله بیر سوال وئرردی، "گوره سن، منه قیسمت اولاجاق می کی، نه واختسا سیزی تبریزه آپارام".
بیر چوخ دیللره ترجومه ادیلن و باش قهرمانین - آزادین ناکام طالعی نین بدیعی تصویری اولان "آزاد" حیکایه سی نین ده یاشادئغی همین کشمه کشلی دورون مورککب ایجتیماعی- سیاسی حادیثه لرینین عکس صداسی دی. "جنوب حیکایه لری" سیلسیله سی "آزاد" حیکایه سی ایله باشلایئر. تبریز و زنجاندا باشلایان، لاکین گئتدیکجه کوتلوی (توپلو - عمومی یا توده ای) خاراکتر (نقس، رل، کاراکتر - شخصییت) آلان خالق حرکاتیندان، اینقیلابچی خالقین دویوش مئیدانئندا قازاندئغی ایلک اوغورلاردان بحث ادن حیکایه ده میرزا ابراهیم اف وطن پرورلیک روحونون اینسانلارین دوغولدوقلاری تورپاغا، خالقئنا و بیر- بیرینه باغلئلئق حیسسی لری گتیردی ینی وورغولایئر. زنجاندا دموکراتیک قووه لره قوشولاراق وطنین ایستیقلالییتی اوغوروندا حاکیم رژیمه - مورتجع قووه لره قارشی ساواش مئیدانئنا آتئلان و قارا دینمزلیگینه (دینیب دانیشمایان – ایچینده اولان بیری)، آز دانئشماغئنا گوره یولداشلارئنین ظرافت یانا (شوخلوقلا) "سوکوتی" آیاماسئنی (لقب) قوشدوغو آزاد خالقین سعادتی اوغوروندا موباریزه مئیدانئندا شهید اولماغی ان شرفلی ایش، حیاتین ان ضروری احتیاجی سایئر.
وطنی نی جانئندان دا چئخ سئون آزاد آغ بئرچک آناسی نین اومیدی، گلجه یینین قوروجوسو، ئوینین- کاسیب داخماسی نین (دخمه – قارانلیق ئو) یگانه چئراق یاندئرانئدیر. حیاتی نین معناسینی وطنین سعادتی اوچون یاشایئب چالئشماقدا، آز دانئشیب داها چوخ ایش گورمک ده، یاریم قارانلیق داخمالارین آزادلئقیندا، دوغما یوردون، آنا تورپاغین ایستیقلالییه تینده گورن گنج قهرمان یالنیز سون نفسینده، اولوم آیاغیندا دانیشیر، تورپاغی اوپور، عقیده دوستو فریادا و سیلاح داشلارینا دئییر: "اوپونوز، سجیه (سجده) قاپئلیب (اییلین- اوتورون) حامینیز بو تورپاغی اوپونوز ...عزیز قارداشلاریم، منیم قبریمی اوجا بیر یئرده قازارسینیز. همده او یئری بویوک بیر یول کناریندا سئچرسینیز. قوی، گلجه یین آزاد نسیللرینین آیاق سسی قبیرده ده اولسا قولاقلاریما چاتسین. بودور حیاتین معناسی ... دورمده سیلاح یولداشلاریم، یانیمدا وطنین آزادلیغی اوچون قالدئریلمیش سیلاح. بو، شرفلی بیر اولومدور. عزیز قارداشلاریم، منیم قبریمی اوجا بیر یئرده قازارسینیز. اله یئرده قازارسینیز کی، اورادان آذربایجانین گئنیش چوللری، دورو چایلاری، گوللو چمن لری و باغلاری گوروشسون. اله یئرده قازارسینیز کی، قبریمین اوستونه گلن آداملارین نظرلرینده گئنیش اوفوقلار آچسین. هم ده او یئری بویوک بیر یول کناریندا سئچرسینیز! قوی گلجه گین آزاد نسیللرینین ایاق سسی، قبیرده ده اولسا، قولاقلاریما چاتسین!"
بو عالی حیسسه لر، یوکسک دویغولار، وطن پرورلیک آمالی دونیانین بوتون خالقلاری اوچون دوغمادیر. "آزاد" حیکایه سی نین میللی سرحدلری آدلاماسینین، موختلیف خالقلارین دیلینه چئوریله رگ اوفوقدن – اوفوقه دک یایئلماسینین سیرری اثرین گوجلو آزادلیق، ایستیسقلال روحوندادیر.
"تونقال باشیندا" حیکایه سی روحن "آزاد" و "12 دیکابر" اثرلریله سسله شیر. اثرده شیرین بیر تحکیه (حیکایه دیمک) اوصولی ایله کریم کیشی نین دیلیندن خالقین قهرمانلیق صحیفه لری ایله زنگین تاریخیندن، وطن موقددس لیگیندن تقدیم اتدیگی ماراقلی و عبریت آمیز حیکایه لرله میرزا ایراهیم اف تونقال باشینا توپلاشان فدایی لری یئنی موباریزه لره سسله نیر. کریم کیشی نین "موعاصیر قانونلاری، قایدا و رژیمی بوخوو (بویوندوروق) زنجیر آدلاندیرماسی، فدایی لری یئنی دویوشله لره سسله مه سی حیکایه یه گوجلو موعاصیر روح وئریر. عینی زاماندا دا گئچمیشه، تاریخی کوکلره سویکنمه یین ان دوغرو یولونو گوسته ریر. "ایضطرابین سونو" حیکایه سینده ایسه میللی دموکراتیک حرکت یاتیردیلیغیندان سونرا ایران حکومتی نین و اونون خاریجی هوادارلارینین اینقیلابچی خالقا دیوان توتماسی، ظولم، ایشکنجه، تعقیب، تضییق، سورگون و حبس لرین باش آلیب گئتمه سیندن، لاکن بوتون بو اذابلارا راغمن خالقین موباریزه عزمی نین قئریلماماسوندان بحث دیلیر. خالقلار دوستلوغو، اینسانلارین واحید مقصد اوغوروندا بیرگه فعالییتی ده کونکیرئت (خولاصه) فاکتلارلا (نومونه لرله) ترننوم ادیلیر.
40-جی ایللرده یازماغا باشلادیغی، آنجاق یاریمچیق قالمیش "ناکام محببت" اثرینین داوامی، موکممللشدیریلمیش، تکرار- تکرار ایشلنمیش واریانتی اولان "گلجک گون" رومانی میرزه معللیمین یارادئجئلئغئندا موهوم مرحله تشکیل ادیر. ادیب جنوبی آذربایجاندا باش وئرن آزادلیق حرکاتی نی روماندا پارلاق بدیعی بویالارلا عکس اتدیریر. گونئی آذربایجانی، ایرانی یاخئندان تانئماسی، خالقین حیاتئنا دریندن بلدلیگی ادیبی بو حیاتی و شاهلیق رژیمی نین چوخ یونلو سیاسی گئدیش لرینی بوتون آیرینتئلارئ ایله تصویر اتمک ایمکانی یارادیر. بو بلدلیک اونا خالقین میللی آزادلیق حرکتی نین باش قهرمانلاریندان بیری کیمی تصویر اتدیگی اوبرازی جانلی حیاتدان کوتورمک شانسینیدا وئریر. بو محتشم اوبرازین پوروتوتیپی (الگو و ایلک نومونه) میللی حوکومتین یارادئجیلارئندان بیری اولان آلوولو وطن پرور، پروکرور (دادسیتان) فریدون ابراهیمی دیر.
"گلجک گون" رومانی گوجلو بدیعی عومومیلشدیرمه لرینه، ریال حیاتدا باش وئرن حادیثه لرله بویابوی سسلشدیگینه گوره بو موضوعدا یازیلمیش دیگر اثرلریندن فرقیله نیر. روماندا خالقین آزادلیغی اوغوروندا موباریزه آپاران فریدون ابراهیمی و اونون عایله سینین فاجیعه سینی ایناندئرئجی بدیعی لوحه لرده تصویر اولونور. "گلجک گون"- ده یازئچی ایران و گونئی آذربایجان خالقلارئنین اضطرابلارلا دولو مشققتلی حیاتی نی حسنعالی و موسی کیشی نین عایله لری فونوندا (شکلینده –واسیطه - منظره) عومومیلشدیریر. "گلجک گون" رومانی گوجلو بدیعی عومومیلشدیرمه لرینه، ریال (واقعی- حقیقی- گرچک) حیاتدا باش وئرن حادیثه لرله بویابوی مینلرله زحمتکش اینسان بیر قارین چورک اوچون هر گون اساسسیز دهشتلی قانونلارلا اوزلشمه لی اولور. حاکیم رژیمین مامورو حکمت اصفهانی نین "محصولون بئش ده بیری رعییته چاتاجاق" امیری کندلی لر اوچون سانکی اولوم حوکمودور. بو آغئرلی گونلرین بیرینده حسنعالی کیشینی ایلان چالئر و دوستونون عاییله سینین یوکو ده اولوم - ظولوم دولانان موسی کیشی نین اوزرینه دوشور. خیرماندا تاخیل (دن) دجی نین (ترتیب) پوزولماسی اوستونده حکمت اصفهانی موسی کیشینی آغاجا ساریتدئراراق وحشیه جه سینه دویدورور. اوغول- گنج فریدن بو ایشکنجه یه، ظولمه قارشی عوصیان ادیر، اصفهانی لره، اونلارا هاوادارلیق ادن موجود قانونلارا نیفرین لر یاغدیریر. فریدون حبس ادیلیر و بونونلادا عاییله نین زنجیرواری فاجیعه لری باشلانیر. موسی کیشی نین باشینا مین بیر بلا گلیر، یوردونون داشئنی- داش اوسته قویمور، تالان ادیرلر. او شیکایت اتمک، عدالت اومیدی ایله تهرانا گئدیر. لاکن اونو هئچ کس دینله میر، آختاردئغی عدالتی تاپا بیلمیر، عکسینه حبسه سالئنیر. اوزلشدیگی حاقسیزلیقلار زینداندا اونو دلی ادیر و زاواللی قوجا اله اوردا اولور. سرییه خالا دا ارینین قایئتمادئغئنی گورونجه، اونو آختاریب تاپماق اوچون یولا چئخیر. آغیر یولچولوق و آجلیق ایکی اوشاغینی محو ادیر. یول اوستو کندلرده اونلاری دفن ادن آنا تهرانا گلیر. یازیچی یاخجی بدیعی دیلده ایکی عایله نین فاجیعه لرینین فونوندا (اساسئندا) بوتون خالقین مشققتلی حیاتی نین آیدین منظره سینی یارادیر و سوندا حبسیدن قورتولان فریدون ابراهیمی نی یئنه ده موباریزه مئیدانئنا قوووشدورور. بونونلا دیققت ادیر کی، خالقین ظولم و ایشکنجه دن، اسارت زنجیریندن یگانه قورتولوش یولو موباریزه یه قالخماق، اینقیلاب اتمک دیر. خالقین نجاتی یالنیز میللی بیرلیکده، میللی وحدت ده دیر.
عمرونون سون گونلرینه دک جنوبی آذربایجان موضوسو اونون یارادیجیلئغئنین آپارئجی خططینی تشکیل ادیب. جنوبدا گئدن ادبی پروسسی (جریانی) یاخیندان ایزلئیب، گنجعلی صباحی، رحیم دقیق، جاواد هیات، سالام الله جاوید، سونمز و دیگر استعدادلی صاحیبلری (دوستلاری) ایله مکتوبلاشیب، ادبی موکالیمه لر ادیب، بورادا یارانان پوئزیانی (منظومه) "اومید و کدر پوئزیاسی" آدلاندیریب. مرضیه خانیم اوسکویی، علیرضا نابدیل اوختای، صمد بهرنگی کیمی شهید یازارلارین عمللرینی، مردیلیک لرینی، یوکسک دیرلندیریب، شهریار، سهند، ساوالان، ساحیر، ح. ترلان، ر. دقیق، یحیا شیدانین موباریز پوئزیاسینی تقدیر ادیب، بو شاعیرلرین رومانتیک اصالتی نیۀ لیریکاسئنی (یازی طرزینی) تقدیر ادیب.
پابلیسیستیک (ژورنالیستیک) یازئلاریندا دا همچینین، گونئی آذربایجانی اونوتمایان ادیب "تبریز سفری"، "اونلاردا گونشی گورجکلر"، " جنوبی آذربایجاندا میللی دموکراتیک حرکات حاققیندا "فریدن ابراهیمی"، "آزادلیق موباریزه سی"، "خالقین سسی" مقاله لرینده اوخوجولارئنین دیققتینی ایرانا، گونئی آذربایجانا، گونئی ایدئولوگیانین (ایدئولوژی نین) پارپیشماسینا یونلدیب.
سوال: میرزا ابراهیم افون هانسی اثرلرینده خالقین آزادلیق آرزولاری عکسینی تاپیب؟
جاواب: میرزا ابراهیم اف گونئی آذربایجانداکی ایجتیماعی – سیاسی و ادبی پروسسی منتظم (منظم) صورتده و بو پروسسلرین اساس حرکت وئریجی سیمالاریندان بیری ایدی. بو پروسسلره واختیندا، یوبانمادان اوز یازئچی، یا خود ادبییات شوناس- عالیم موناسیبتینی بیلدیریردی. میرزا ابراهیم افون یازیچی، ادبیات شوناس- عالیم، هم ده پابلیسیست کیمی عمرونون سونونا دک صادیق قالدیغی، یازئلاریندا و اوریینده دایم یاشاتدیغی بیر موضو واریدی: گونئی آذربایجان و بورادا جریان ادن ایجتیماعی- سیاسی حادیثه لر، گونئی آذربایجان ادبیاتی، چاغداش ادبی پروسسسین وضیعتی. یاشادئغی حیاتی، ایشتیراکچی سی اولدوغو و یا آیئق تفککورله موشاهیده اتدیگی و قلبن یاشادیغی حادیثه لری بدیعی اثرلرینه گتیرن ریالیست صنتکار میرزا ابراهیم اف دفعه لرله سفر اتدیگی خاریجی اولکه لرده سووت ایتتیفاقی نی تمثیل ادیب. مثلن 1947- جی ایلده آسیا خالقلارینین ایستیقلالییت و آزادلیق اوغوروندا موباریزه مسله لرینین موذاکیره سینه حصر اولونموش دهلی کونقیرسینده (...؟) ایشتیراک و هیندخالقی ایله گوروشلری "چاندرانین عوصیانی" کیمی اوریجینال بیر اثرین مئیدانا گلمه سینه سبب اولور.
میرزا ابراهیم اف علمی یارادئجئلئغئندا دا جنوبی آذربایجان ادبیاتینی تدقیقات موضوسونا چئویریب. آذربایجان ادبیات تاریخینی بوتئو شکیلده اویرنمه یه چالیشان عالیم جنوبی آذربایجانلا، اورادا یارانان زنگین ادبی ایرث له باغلی چاتیشمازلیقلاری، بوشلوقلاری گوروردو. هاردا، هانسی وظیفه سینده ایشلمه سیندن آسئلی اولمایاراق یالنیز خالقینی، اونون طالع یوکلو مسله لرینی دوشونن و اونلاری باجاردئغی قدر حلل اتمیه چالیشان عالیمین بوتون فعالییتینده بو بوشلوقلاری دولدورماق جهدلری آدین گورونور.
XIX-XX
(19-20 ایجی عصیرلرده) اثرلرده جنوبی آذربایجان ادبیاتی تاریخی نین، دورد جیلدیلیک جنوبی آذربایجان ادبیاتی آنتالوگییاسینین (توپلوسو)، کلاسیکلر، ادبی شخصییتلر حاققئندا مونوقئرافییالارین (اثرلر) یازیلماسینین گرکلیلیگینی ده ایلک اولاراق میرزا معللیم درک ادیب. میرزا معللیم 1976- جی ایلده آذربایجان علملر آکادمییاسینین نیظامی گنجوی آدینا ادبیات اینیستیتوتوندا جنوبی آذربایجان شعبه سینین یارادیلماسینا نایل اولوب. اونون جنوبی و شومالی آذربایجان ادبیاتی ایله باغلی ایلک تدقیقاتی هر ایکی طرفده خالقین یاراتدیغی فولکولور قایناقلاری اساسیندا قلمه آلدیغی "آذربایجان آشیق پوئزییاسیندا ریالیزیم" موضوسو اولوب.
سوال: هانسی سببدن میرزا ابراهیم افون اثرلری ایران آذربایجانیندا یایئلمئیب؟
جاواب: میرزه ابراهیم اف اوچون او تای بو تای آذربایجان یوخ، واحید آذربایجان وار ایدی. وطنیمیزین جنوبی حیسسه سینده، کونئی آذربایجان خالقئنین قوجاغیندا دونیایا گلسه ده، طالعینه بولونموش بویوک وطنین هر ایکی تایئندا یاشاماق قیسمتی یازیلدی. ادیب بویوک وطنین گوزئییندن بوتوو خالقینا، دونیادا هر شئیدن عزیز، اوجا توتدوغو وارلیغا سسلندی. "بویوک دایاق" کیمی آکتوآللئغئنی (علاقه دار- حادیثه لر) بو گونده قورویوب ساخلایان اثرلردن ایکیه بولنموش، پارچالانمیش خالقی او تای- بو تایا آیئرمادان، روحونا آیریلیق مهی اسدیرمه دن، اوزرینه هیجران کولگه سی سالمادان موراجیعت اتدی: "ای منیم خالقیم، ای منیم اومیدیم و پناهیم! اورگیمین ایستیلیگی سنده دیر، فیکریم ایشئغینی سندن آلیر. حیاتیمین نشه و سئوینجینه سبب سنسن! حیات یولونون سوروشکن دونگه لرینده قولومدان توتان، منی یئخئلماغا قومایان، قولومدان توتوب "یاز!" دیین سن اولموسان. آمانسیز قورخو باشیمین اوستونو آلاراق منی آغیر فیکیرلره سالدئغی زامان، خوش گونون بویوک دوستلاری، ضعیف و قورخاق یولداشلار مندن اوز دوندردیگی زامان یگانه دایاناجاغیم سن اولموسان. او زامان کی، قارانلیق ایچه ریمه کولگه سالماغا، تنهالیق دویغوسو اورگیمی قورد کیمی یئمه گه باشلایئب، اوندا سنین مونیس، مهریبان، موقددس سسینی اشیتمیشم. بو سس منی حیاتا باغلامیش، یاشاماغا، موباریزه اتمه یه، چیرکابلاری آرادان قالدیرماغا روحلاندیرمیشدیر. قولوما قووت وئرن، ایرادمی موحکمله دن بو سس سنین سسیندیر، ای منیم هر شئی دن عزیز، هر شئی دن گوزل، هر شئی دن یوکسک، هر شئی ذن نجیب و مرحمتلی خالقیم! ..."
کیم بیلیر، بلکه تانری میرزه معللیمه بو قیسمت پایئنی یازدی کی، تاریخن ایستیلالارا، تالانلارا، ایستیثمارلارا، اوغرادیلمیش ایستعدادلی بیر خالقین، هئچ اولماسا، ادبیاتی، سوز صنعتی، محتشم مدنییتی، ایکی یه بولونمه سین.
اونون اثرلری ایراندا درج ادیلمه سه، یا خود آز درج ادیلسه ده، بوراداکی سویداشلاری آراسیندا شخصییتینه بویوک سئوگی و محببت وار. خالق اوز بویوک ضییالی اولادینین ده یرینی بیلیر. یازیچینین قئزی سئودا خانیم ابراهیم اوا یاخین زامانلاردا تبریزده و سراب دا اولوب. دوغما وطنده اونو بویک سئوگی ایله قارشیلایبلار.
میزه معللیم دوشمن خالق آختارمیردی، ساده جه اوز خالقینین آزادلغینی، ریفاهینی ایسته ییردی. او ایسته ییردی کی، جنوبی آذربایجانداکی سویداشلارینین دا اوز شقرق (حرکتلی- جانلی- آهنگلی) تورکی دیلینده مکتبلری، مطبوعاتی، رادیو- تیلویزیاسی اولسون. میرزه ایراهیم اف بوتون خالقلارین آنا دیلینه حرمتله یاناشاردی. بیر حقیقت وار کی، مدنییتلرین سرحدی اولمور. بو گون میرزه معللیمین اثرلرینین جنوبی آذربایجاندا گئنیش یایئلماسئنا ایمکان اوماسادا، خالق اوز گورکملی اوغلون قلبینده یاشادیر، احتیراملا یاد ادیر. گون گلجک کی، اونون اثرلری ایراندا دا گئنیش یایئلاجاق، اوخوجولاری سئویملی یازیچیلارینین محتشم یارادیجیلئغی ایله داها یاخیندان تانیش اولاجاقلار.


text:
روسییانین یوکوُس نِفت شیرکتی نین (آرتیق لغو ائدیلیب) کئچمیش صاحیبی میخاییل خوُدوُرکوُوسکی نین اورتاغی, بیزنئسمَن پلاتوُن لِبئدِوین نَوه سی ایله ایسوئچره ده باش وئرمیش آوتوموبیل قضاسیندا هلاک اولان آذربایجانلی ماَمورون اوغلو آذر یاقوب اوُون گؤرونتولری یاییلیب.
قئید ائده ک کی, قضا زامانی آذر یاعقوب اوونون ایداره ائتدیگی بی ام وِ ایکس6 آوتوموبیلی جئنئوره گؤلونه دوشوب.
جسدلری خیلاص ائدیجیلر گؤلون دیبیندن چیخاریبلار. داها سونرا خصوصی تئخنیکا آوتوموبیلین اؤزونوده گؤلده ن چیخاریب. قضانین دقیق سببی معلوم دئییل. آنجاق احتیمال اولونورکی, آوتوموبیل یوکسَک سورعتله حرکتده اولارکن گؤله آشیب.
آخار.آذ باکو.وی اس – ه ایستیناداٌ همین گؤرونتولری تقدیم ائدیر:


text:
اهالی سانینی اورگه نیش قانون لایحه سی نینگ ایریم بندلری تصدیق لندی
اهالی سانینی اورگه نیش قانونیده قوم، تخلص، دین،آلدینگی کیم لیک حجت رقمی نی الکترونیکی کیم لیککه کیردیریش وکوچمنچی لر اوچون کوچمسلیک اتمه سی نی کوپیتیریش ایسه اولوسی جرگه نینگ بوکونگی یغینیده جدی قرشیلیک لرگه سبب بولدی.
ایکی قرمه قرشی مساله اوستیده چیققن شاوقین وجنجاللرایسه قوم ودین مساله لری کیم لیک حجت لرده کیلتیریلیشی وکیلتیریلمسلیگی ایدی.
ایریم ملت وکیللریدن ایریم لری بو ایکی مورد نینگ الکترونیکی کیم لیک یوزیده قید ایتیلیشی نی معلوم قیلدیلر.
"اگر بو قانون تصدیقله نیب جاری ایتیلسه، افغانستان خلقی گه کتته منفعت آلیب کیله دی. بوندن آلدین ساخته کارلیک بیلن بیرکیشی اونته کیم لیک حجت گچه آلیش گه قادر ایدی. بونینگ آلدی آلینه دی.قوشنی مملکتلر وطنداشلری کیلیب، باشقه آتگه کیم لیک حجت آلیش لری هم آلدی آلینه دی. قیلینه دیگن ساخته کارلیک لرنهایه تاپه دی. خلق سانی انیقله نیشی اوچون کوپ مهم دیب بو دولت اوچون هم بیر کتته یوتوق دیر، بوندن آلدین بوکبی امکانیت گه ایگه ایمس ایدیک" دییدی ملت وکیللریدن بیری.
اما ایریم لر بونگه قرشی چیقدیلر، نهایتده بوایکی موضوع ایسه آوازگه قوییلدی.
ملی کینگاش باشلیغی عبدالروف ابراهیمی وکابل ولایتی نینگ وکیلی شکریه بارکزی لر، افغانستان اسلامی اولکه بولگن حالده، اهالی نینگ دینی انیقلنگن دیب بونی الکترونیکی کیم لیک که کیردیریش گه احتیاج یوق لیگی نی تیل گه آلدیلر.
اما بو فکربیرقطار ملت وکیللری نینگ قرشی لیگی گه سبب بولیب، نتیجه ده دین مساله سی الکترونیکی کیم لیک بیتیده کیردیریلیشی تصویب ایتیلدی.
بوحالت ایسه ییغین نی اوزه یتیریب نتیجه ده بیر قنچه وکیللرجلسه نی ترک ایتیب وایکی ماده تصویب ایتیلیشی اوچون کیره کلی آوازقالمه دی.
بیرنیچه آی جریانیده پارلمانده کیم لیک حجت قنده ی بولیب چیقیش مساله سی تصویب ایتیلیشی جنجاللی مساله لردن بیری ایدی، بوایسه الکترونیکی تذکره نی ترقه تیشی نی آرتگه توشیریب قویدی.
هلی گچه، افغانستان اهالی سی نینگ سانی، قنچه کیشی ایکن لیگی معلوم ایمس،
اما بیریلگن رقم لرتخمینی بولیب،بوقانون تصویب ایتیلیشی بیلن افغانستان خلقی نینگ سانی نی قنچه ایکن لیگی نی اورگه نیش گه زمینه یره تیلیشی کوتیله دی.


text:
لوگر ولایت کینگشی: لوگر ولایتی نینگ ایریم رسمی لری مافیا بیلن قولی بار
لوگر ولایتی نینگ بیرقطارولایت کینگش وکیللری دولت تاماندن بو ولایت حاکمی، وباشقه بیرقنچه رسمی لری اوز لوازم لریدن برطرف ایتیلمه گن تقدیرده ولایت کینگشی گه بارمسلیک لری بیلن آگاه لنتیریشگنلر.
اولر ولایت رسمی لری نی بو ولایتده تینچلیک تاباره بوزیلگنی واداری فسادگه قوللری بارلیککه عیبلب چیققن لر.
عین حالده لوگر ولایتی رسمی لری اولرگه قوییلگن بوعیب لاولرنی رد ایته دیلر.
لوگرولایت کینگش باشلیغی تورت اعضاسی بیلن بوگون کابلگه کیلیب آلدلریده بولگن حجت لرنی خبرنگارلربیلن اورته گه قوییب بوولایت رسمی لریگه قرشی اعتراض بیلدیردیلر.
بوولایت نینگ ولایت کینگش وکیللری لوگرولایت حاکمی، پلیس قوماندانی وبلدیه باشلیغی نی اداری فسادگه قوللری باردیب عیبلب چیقدیلر.
بو ولایت نینگ ولایت کینگش باشلیغی حسیب الله استانکزی لوگرولایتیده ناتینچلیک لری یامانلشگنی وییرلرتارتیب آلگن لیککه بوشخص لرنی عیبلب حکومت تاماندن اولرنی برطرف ایتیلیش لرینی سوره دیلر."مرکزی حکومتدن طلبی میز شوکه، لوگر ولایتی اهالی سی نینگ سیسینی ایشیتسین، بوولایت نینگ حاکمی، پلیس قوماندانی وبلدیه سی مافیایی گروه لربیلن قاچاق، ییرلرنی تارتیب آلیش واداری فساد گه قوللری بولگن، دوسیه لری بار، ولایت نی یخشی باشقره آلمسلیک لری سبب بوولایت نینگ 90فایزگه طالبان حضوری تاپگن، بووضعیتگه اولر سبب بولگن، اولربرطرف ایتیلمه گونچه بیزولایت کینگش گه بارمه یمیز"
عین حالده استانکزی جنابلری ولایت کینگش وکیللری، ولایت رسمی لری تاماندن اولیم گه تهدیدایتیله یاتگن لرینی ادعا قیلیب حکومتدن یاردم طلب قیلدی."خلقیمیزنی آوازینی چیقرگن اوچون آتی توتیلگن ولایت مسووللری تاماندن بیزلرتهدید ایتیله میز، بیز اوییرده حیات کیچیره آلمه یمیز" دییدی استانکزی جنابلری
بوادعالر فقط ولایت کینگش وکیللری نینگ 5ته اعضاسی فکری بولگن. باشقه وکیللربو موضوعدن خبرسیزبولگن لری باره سیده فکر بیلدیردیلر.
لوگرولایت کینگشی نینگ توقیز اعضاسی بولگن.
بومساله نی اورته گه قوییش اوچون قیته – قیته تیلفون قیلیب ولایت حاکمی نینگ فکرینی بوخصوصده اورگنه آلمه دیک.
اما لوگر پلیس قوماندانی عبدالحکیم اسحق زی اونگه قوییلگن بوعیبلاولرنی رد ایتدی."مثال بیلن بیز بیرار جنایت وقتل قیلگننی قولگه آله میز، بوندن آلدین لوگرده حاجی محمد کاکرنی اولدیگن لرنی قولگه آلگندیک، بولر همه لری اوشه لر آزاد ایتیلیسن دیب واسطه چیلیک قیلگن ایدیلر، قولگه آلینگن شخص لربوقتلنی اوز بویین لریگه آلگن، بیزقنده ی آزاد ایتیلیک، قوییب یوبارمه سک، کیین اولررسانه لرگه چیقیب ولایت نینگ صلاحیتلی رسمی لری یامانله یدیلر"دییدی لوگر پلیس قوماندانی
کابل جنوبیده جایلشگن لوگر ولایتی ناتینچ ولایت لردن بیری حسابلنه دی. دولت مخالف لری بو ولایت نینگ بیرقطار تومن لریده تاثیرلی کوچگه ایگه لر. بوندن آلدین لوگر ولایتی اهالی سی ناتینچلیکلر آشیب کیته یاتگنی وایش قیلمسلیک موضوعی گه ولایت رسمی لرینی مسوول دیب اعتراض بیلدیریشگندیلر.


text:
ایکی ایل یاریم اولار آچاچیدا وزنه برداری ریشته سی، یئرلی و اولوسلار آراسی مربی لیک مدرکینه صاحاب اولان سعید محمدی نین زحمتلری ایله ایشه باشلاییب...
بو ریشته ایشه باشلایاندا عاییله لر و جاوانلارین طرفیندن قارشیلاندی و اوشاقلاردان چوخو بو ریشته ده ایشله مه گه باشلادیلار آنجاق ایندی بئش آلتی نفر بو ریشته ده حرفه ای ایشله ییرلر...
بو ایکی ایل یاریمدا اوستانی لیگده آچاچی اوشاقلاری نئچه قهرمانلیق قازاندیلار و ایندی سعید قره داغی سجاد انوشیروانی ایران یئنی یئتمه لرینین (نوجوانان) میللی تاخیمینین مربی سی طرفیندن میللی تاخیمین اوردولارینا چاغیریلیب دیر...
دونن طاها طلوعی قزوینده ۱۳ و ۱۴ یاشلیلارین اؤلکه یاریش لاریندا (مسابقات کشوری) ۹۴ کیلولار ایچینده تاختا اوستونه چیخدی و اؤلکه ده بیرینجی اولوب و قیزیل میدالا صاحاب اولدو...
طاها ۱۳ یاشلی دیر و بیر ضربده ۱۰۸ و ایکی ضربده ۱۳۵کیلو وزنه ووردو...
طاها بو گون آچاچینین ایدمان سئورلرینین طرفیندن قارشیلاندی...
و عرفان آقایی نونهال لار رده سینده اوستاندا بیرینجی روتبه یه صاحابدیر...
بو عزیزلره تانریدان باشاریلار دیله ییریک...
"وزنه برداری فدراسیونونون سیته سینده سعید قره داغی نین میللی تاخیمین اوردوسونا چاغیریلماسین و طاها طلوعی نین اؤلکه یاریشلاریندا قیزیل میدالین قازانماغین گؤره بیلرسیز"


text:
ویکیپدیا، آچیق بیلیکلیکدن
۱۷ دسامبر:
- ۱۷۹۳ - ناپلئون بوناپارت ایلک حربی اۇغورونو اینگیلیس طرفیندن آلینمیش تالونو تۇتماقلا قازانمیشدیر و بۇ ظفرینه گؤره بریگارد جنرالی اوْلموشدور.
- ۱۹۰۳ - تاریخده ایلک طیاره هاوایا قالخمیشدیر.
- ۱۹۲۵ - شوروی و تۆرکیه آراسیندا طرفسیزلیک آنلاشماسی ایمضالانمیشدیر.
- ۱۹۴۶ - پهلوی حؤکومتی گۆنئی آذربایجان میلّی حؤکومتینی ییخاراق تۆرکجه کیتابلاری یاندیرمیشدیر.
- ۱۹۸۹ - برزیلده ۲۵ ایللیک آرادان سوْنرا ایلک سئچکیلر کئچیریلمیشدیر.
- ۲۰۰۴ - اوروپا بیرلیگی تۆرکیه ایله مۆذاکیرهلره باشلاماغا قرار آلمیشدیر.
- ۲۰۰۸ - تایم قزئتی آمریکا جۆمهۇرباشقانی باراک اوبامانی «ایلین آدامی» اعلان ائتمیشدیر.


text:
حسن روحانی امریکا گه قتتیق هوشدار بیردی
روحانی نینگ اوشبو هوشداری هسته ای کیلیشوو بیلن علاقه لی ایدی
ایران جمهوررئیسی حسن روحانی سی ان ان تلویزیونی بیلن قیلگن مصاحبه سیده امریکا نینگ ایران بیلن بولگن هسته ای کیلیشوو نی لغو قیلیشی تقدیرده کتته قیین چیلیک گه دوچ کیلیب قاله دیگن لیگی نی بیلدیردی.
شونده ی قیلیب روحانی امریکا نینگ اوز اعتباری نی کمیتریب قویه گن لیگی گه دقت قره تدی.
بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی عمومی کینگشی نینگ 72 نچی ییغیلیشی گه اشتراک ایتیش اوچون نیویورک گه تشریف بویورگن روحانی, "دونالد ترامپ نینگ سیاست لری گه قرشی بیز نینگ هم تدبیر لری میز بار" دییه قید ایتدی.


text:
آذربایجان اعتراض ائتدی
"آوروپا شوراسی پارلامنترلر مجلسی، بیر داها آذربایجانا قارشی غرضلی و عدالتدن اوزاق توتومونو نوماییش ائتدیرمیش اولدو"
آذربایجان دؤولت باشقان یاردیمچیسی علی حسنوو، آوروپا شوراسی پارلامنترلر مجلسینین آذربایجان ایله باغلی قبول ائتدیگی قرارین، اؤزلرینی، آوروپا شوراسی ایله ایلیشکیلری گؤزدن گئچیرمهیه مجبور ائتدیگینی بیلدیردی.
حسنوو،
"آوروپا شوراسی پارلامنترلر مجلسی، اؤزل مقصد داشییان و آذربایجان قارشیدی دایرهلرین سوبژکتیو بارغیسی اساسیندا حاضرلانان بو لایحهنی قبول ائدهرک بیر داها آذربایجانا قارشی غرضلی و عدالتدن اوزاق توتومونو نوماییش ائتدیرمیش اولدو" دئدی.
آوروپا شوراسی پارلامنترلر مجلسینین استرازبورگداکی توپلانتیسیندا، "آذربایجانداکی دموکراتیک قوروملارین فعالیتی" و "آذزربایجانین آوروپا شوراسینداکی باشقانلیغی دؤورونده اینسان حاقلارینا سایغی ساحهسینده آتیلان آددیملار" آدلی ایکی راپور قبول ائدیلمیشدی.


text:
«اولد سکول» کافه سینده شاعرلرله رئسپوبلیکا گؤزدن علیللر کیتابخاناسینین عضولرینین گؤروشو کئچیریلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، لاییحهنین رهبری، ژورنالیست دیلارا زامانووا تدبیری گیریش سؤزو ایله آچاراق، گؤروشون اهمیتیندن دانیشیب:
«بو گؤروشو تشکیل ائتمکده مقصدیمیز گؤرمه محدودیتلی ایستعدادلی گنجلرله شاعرلر آراسیندا موناسیبت، اونسیت یاراتماقدیر. ایستردیک، گنج دوستلاریمیز شاعرلرله فیکیر موبادیلهسی آپارسین، اؤز شعیرلرینی اوخوسونلار. اینانیرام کی، بو گؤروشدن سونرا رئسپوبلیکا گؤزدن علیللر کیتابخاناسینین عضولری ادبی تدبیرلرده، گؤروشلرده منتظم اولاراق ایشتیراک ائدجکلر».
داها سونرا شاعرلر ربیقه ناظیم قیزی، آقشین ائورهن، خزر سولیمانلی، اسد قاراقاپلان و یازیچی اولوییه حیدرووا پوئزییا و ادبیات حاقیندا فیکیرلرینی بؤلوشوب، اؤز شعیرلرینی سسلندیریبلر.
رئسپوبلیکا گؤزدن علیللر کیتابخاناسینین عضولری ده مطالعه ائتدیکلری اثرلردن، ادبیاتا موناسیبتلریندن دانیشیبلار.
سوندا چیخیش اوچون یئنیدن سؤز آلان لاییحه رهبری دیلارا زامانووا بو جور گؤروشلرین یئنیدن کئچیریلجیینی بیلدیریب.
فوتو: ائلچین موراد


text:
پئشمرگه ایله بیرلیکده پ ک ک تئررورچولارینین سینجاردان چیخاراجاغینی دئیهن عیراق رهبرلیینین کوردلره یاردیم ائتدیی اورتایا چیخیب.
آخار.آذ خبر ۷-یه ایستینادن معلومات وئریر کی، دستک تکجه مالییه یاردیمی ایله بیتمهییب. سون آیلاردا عیراق حکومتی سینجارا حربی تجهیزات و تئکنیکا دا گؤندریب.
اؤتن چرشنبه آخشامی کوردلره ۱۲ میلیون دوللار مبلغینده مالییه یاردیمی گؤندریلیب. یانوارین ۱۳-ده ایسه تئلافر هاوا لیمانینا ائندیریلهن ۲ تیر حجمینده حربی تجهیزات کوردلره تحویل وئریلیب.
بوندان باشقا، ۲ هفته اول ایرانین دستکله دیی هاشدی شابی-پ ک ک بیرلشمهلرینین ایشید-این حربی آنبارینا تشکیل ائتدیی هوجوم زامانی اله کئچیریلهن کوللی میقداردا سلاح-سورساتین اوچده بیری پ ک ک-یا وئریلیب.
بوتون بو یاردیملار آمئریکانین باغدادداکی سفیرلیینین کووردیناسییاسی ایله حیاتا کئچیریلیب. پ ک ک-نین رهبرلیگی ایله سینجاردا یئزیدیلر اوچون قورولان یبش-یه (سینجار-شئنقال موباریزه بیرلیکلری) سون ۱۴ آیدا وئریلهن مادی و حربی دسته یین ۳۸ میلیون دوللاری اؤتدویو بیلدیریلیر.
کوردوستان وتنپرورلر بیرلیینین (کیب) سؤزجوسو هئیاس سورچی عیراقین تشکیلاتا ائتدیی یاردیملاری تصدیقلهییب:
«باغداد شئنقالدا پ ک ک-یا میلیونلارلا دوللار مالییه و سلاح وئریب، بو گیزلی دئییل. پ ک ک ایله عیراق آراسیندا آچیق بیر آنلاشما وار. رسمی باغداد پ ک ک-یا یاخین سلاحلی قروپلارا دا دستک وئریر. شئنقالداکی پ ک ک قوهلرینین الیندهکی سلاح عیراق اوردوسونون کؤهنه سیلاحلاریدیر».
خاطیرلاداق کی، تورکییهنین باش ناظیری بینهلی ییلدیریمین عیراقا سفری زامانی رسمی باغداد تئررور تشکیلاتلاری ایله موباریزه آپاراجاغینی آچیقلامیشدی.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آنا محبتی
نقل ائدرلر که منی دوغدو آنام
دئدی به به نه گوزل دیر بو بالام
دولانیب باشیمه پروانه کیمی
چکیب آغوشینه دوردانه کیمی
سوتیله قووه وئریبدیر اتیمه
دؤزوب ایللر اوزونی زحمتیمه
دییب آهنگ ایله لای لای سوزونو
یاتیدیب یوممویوب او هئچ گوزونو
سویله ییب آغلاما قوربان جانینا
گلرم ایسته سن هر آن یانینا
منی گولدورمک ایچون پیخ پیخ ائدیب
چاخچاخی الده توتوب چیخ چیخ ائدیب
یئریه ن وقته توتوبدور الیمی
آچیب اوز دوغما دیلینده دیلیمی
اورگدیب بیلمه دیم کلمه لری
آنا یوردومدا اولان نغمه لری
مندن اوتری اویون اسبابی آلیب
گاه گولوب گاه گوتوروب فیشقا چالیب
قویماییب اوز باشیما تک دولانام
اورگه دیب دیر کی وئرم خلقه سالام
تاپشیریب حورمت ائله یولداشینا
مهریبان اول باجینا قارداشینا
سالمیشام محنته گر چه آتامی
سئویرم هم آتامی هم آنامی
دئیه رم بو سؤزو عشقیله هر آن
جانیم اولسون سنه قوربان آنا جان!
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: منیم آنام,گوزل آنام,گوزل انالار اوچون گوزل شعر,آنا,آنا + شعر,آنا محبتی,آنا محبتی تورکجه شعر,آنا جان,آنا حاقیندا تورکی شعر,آنا شعرلری,آنا شعری,آنالار,آنالار اوچون تورکجه شعر,آنالار شعری,آنام,آناجان,آذری شعر آنا اوچون,تورکی گوزل آنا شعر,تورکی شعر,تورکی شعر آنا,تورکی شعرلر,شعر آذری مادر,شعر ترکی مادر |


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آلماز سارایلی دان آذربایجانی موسیقی لر دانلود ائدین
Almaz saraylı mp3 danlod
1- کیم بیله جک قدرینی kim biləcək qədrini
2- محتاج اولمارام mohtac olmaram
3- ندن اولدو nədən oldu
4- اولماز اولماز olmaz olmaz
5- قوی سنین اولسون qoy sənin olsun
6- سحر سحر səhər səhər
7- سنسیز یاشایا بیلمیرم sənsiz yaşaya bilmirəm
8- خوشونا گلیم xoşuna gəlim
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Almaz sarayli mp3,Almaz saraylı,Azerbaycan mp3,danlod mp3 azerbaijani,danlod mp3 azeri,mp3 Azerbaijan,mp3 Azeri,قوی سنین اولسون,مولانا,موزیک آذربایجانی,موسیقی آذربایجانی,محتاج اولمارام,ندن اولدو,آلماز سارایلی,آهنگ های اذربایجانی,آذربایجان نغمه لری,آذربایجان آهنگ لری,اولماز,تورکی موزیک لر,تورکی موزیک آذربایجان mp3,دانلود موسیقی آذربایجانی,دانلود آهنگ کیم بیله جک قدرینی,دانلود آهنگ اولماز اولماز,دانلود آهنگ سنسیز یاشایا بیلمرم,دانلود آهنگ سحر سحر,دانلود اهنگ اذری,سحر سحر,سحر سحر گیردیم باغا نه باغ بولدو نه باغبان |


text:
ایراننی چینگه باغله یدیگن تیمیر یول افغانستاندن اوته دی
افغانستان دولتی تاماندن نیچه کوندن آلدین چین، قیرغیزستان، تاجیکستان، افغانستان وایران مملکت لرینی باغله یدیگن 2100کیلومترتیمیریول قوریش لایحه شرطنامه سی تاجیکستان پایتختی دوشنبه ده امضالنگن. بولایحه خرجتی چین بانکی، دنیاوآسیاترقیات بانکی تاماندن توله نیشی ممکن.
بو شرطنامه اساسیده قوریله دیگن تیمیریول لایحه سی چین نینگ کاشغرمنطقه سیدن باشله نیب کیین قیرغیزستان، تاجیکستان وافغانستاندن اوتیب ایرانگه باریب نهایه تاپه دی.
اوشبو لایحه نینگ یرمیدن کوپراغی افغانستان نینگ شهرلریدن اوته دی.
افغانستان دینگیزگه یولی بولمه گنی اوچون تیمیریول آرقه لی دنیا بیلن باغله نیشی اوته مهم دیب تاکیدلنه دی.
بومملکتدن تیمیریول اوتیشی اوزیدن علاوه منطقه مملکت لری اوچون هم ارزان توشه دیگن یول حسابلنه دی.
افغان حکومتی گه کوره چین، قیرغیزستان، تاجیکستان، وایران اوچون قوشمه لایحه امضاله نیشی بیلن افغانستان اوز کوزله گن مقصدلریگه ییته دی.
فوایدعامه وزیرلیگی رسمی لری نینگ ایتیشیچه 2100کیلیومترلیک تیمیریول دن کمیده 1150کیلومتری افغانستاندن توپراغیدن اوته دی، بولایحه نینگ دستلبکی تیکشیرووی یاسرویسی میلادی 2016ییل نینگ یرمیده یکونلنه دی.
عامه منفعت وزیرلیگی سرپرستی نورگل منگل بولایحه چیندن باشله نیب ایرانگچه ییتیب باریشینی ایته دی."کاشغردن باشلنه دی، قیرغیزستان، تاجکستان، شیرخان بند آرقه لی افغانستان گه آلیب کیلینه دی، قندوز، مزارشریف، جوزجان، فاریاب بادغیس وهرات گه باریب شمتیغ آرقه لی ایرانگه باغلنه دی بوتیمیریول آقیمی" دییدی منگل جنابلری
بووزیرلیک رسمی لری نینگ معلوم قیلیشلریچه بولایحه فایده له نیشگه تاپشیریلگن تقدیرده چین و قیرغیزستان مملکت لریدن ایشلب چیقریله دیگن محصولات لر افغانستان وایران بازارلریگه آسانلیک بیلن ییتکزیله دی، بوایسه آسیاده گی تجاری علاقه لرکوچه ییب رواجله نیشیگه یول آچه دی.
تیمیریول قوریلیشی افغانستان اقتصادی اوچون کته فایده کیلتیره دی، اما بومملکت ده گی کانلرایشلب چیقریلگن حالده بوفایده ایکی برابرگه آشه دی.
بولایحه نینگ خرجتی کمیده 3میلیارد دالرتخمین قیلینگن. بومبلغ آسیا ترقیات بانکی، دنیابانکی، وچین بانکی تاماندن بیریلیشی کوتیله دی.
افغانستان نینگ 5000کیلومترلیک تیمیریول گه ایگه بولیش احتیاجی بار، حاضرگی کونده بورقمدن فقط گینه 75کیلومترتیمیریول ایسه حیرتان بندرگاهیدن مزارشریف شهریگه آلیب کیلینگن.
تیمیریول اینگ ازران توشه دیگن یول حسابلنه دی. افغانستان دینگیزده یولی بولمه گنی سبب اوته اهمیتگه مالک بولگن.
بیراق بومملکت اوروشلرصحنه سی بولیب کیلگنی اوچون تیمیریول قوریش لایحه سینی عملی قیله آلمی کیلگن.


text:
آجیدیرمی؟
بو گونلر سایخاشلاریمدا ایتدیگیمیزی دوشونورم. تورک دیلی وار، آذربایجان وار اما بیز یوخوق. بیزیم نسیل، آذربایجان دئییب قارانلیق کوچهلری گزیب دارتیشان، سویوق پارکلارین تانیشی و هیجانلا سیگارالاری آرد آردا آلیشدیران.
بیلمزایدیک ائل دردیمی یوخسا یار دردی او گئجهلر بیزی اویاق ساخلادان.
یوخوسوز صاباحلار تاریخه قووشور هر شئی قالیر آمما بیز یوخ اولوروق. آدلاریمیز جاندان دوشور، اؤزوموز بیر بیریمیزدن خبر توتماییریق، اورتایاشلیلیق بعضن قوجالیقدان دا سرت داورانیز بیزیم ایله.
دیلیمیز آستاجا آلت قاتلاردان اوست قاتا چیخیر و بیز اونون یئرینه درینلره باتیریق، یوخ اولوروق.
آجیدیرمی؟ بیلمیرم.
بوتون میللتلر بئله سورجلری یاشاییب، بورادا بو تاریخده بیزیم و بیزدن بیر ایکی کؤینک داها آرتیق داغیتمیشلارین پوشکونا دوشدو.
آجیدیرمی؟ هه آجیدیر هم ده چوخ. یالنیز رومانلاردا و شعرلرده گونشی قوناق گتیره بیلرمیشلر. بیز گونشی قوناق چاغیرا بیلمهدیک، بیر پاییر آخشامی، اونودولدوغوموزا بیر سیگارا داها آلیشدیریریق: بوتون اونودولانلارین سالیغینا.
-
- 16/10/15


text:
آذربایجان قیزیام رحیم شهریاری
Azərbaycan Qızıyam mp3 danlod Rəhim Şəhriyarı
دانلود danlod
آذربایجان قیزییام باشقا اوخویان
Azərbaycan Qızıyam mp3 başqa oxuyan
دانلود danlod
آذربایجان قیزلاری علیکرام بایرامو
Azərbaycan Qızları əlikram bayramov
دانلود danlod
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: Azerbaycan qiziyam mp3,Azerbaycan qizlari mp3,Azerbaycan qızı,Azeri müzik,Azərbaycan Qızları mp3,free Azerbaycan mp3 danlod,mp3 Azeri,mp3 آذری,موزیک اذربایجانی,آذری موزیک لر,آذربايجان قيزييام گؤي لرين اولدوزويام اؤلكه مه قوربان اولوم توپراغينين دوزويام,آذربایجان قیزیام گویلرین اولدوزویام,دانلود موزیک آذربایجان قیزلاری,دانلود موسیقی آذربایجانی,دانلود آهنگ های آذری,دانلود آهنگ های شاد آذری,دانلود آهنگ آذربایجان قیزیام,دانلود ترانه های آذری,دانلود ترانه آذربایجان قیزییام |


text:
خواجه غار تومنیده گی امنیتی پوسته لرگه طالبان هجوم قیلیشگن
تخارولایتی نینگ محلی رسمیلریگه کوره، خواجه غار ولسواللیگیده طالبان و افغان امنیتی کوچلری آره سیده یوزبیرگن توقنه شولرده کمیده 5 طالب هلاک بولیب ینه 7 طالب یاره لنگن.
رسمیلرنینگ ایتیشلریچه محلی وقت بیلن ساعت ایکی اطرافیده طالبان گروهی قندوزولایتی بیلن چیگره داش بولگن تخار ولایتی نینگ خواجه غار تومنیده گی خوف سیزلیک پوسته لرگه هجوم اویشتیرگنیدن سونگ توقنه شوولر باشله نیب کیتگن.
تخارولایتی نینگ ولایت حاکمی سوزلاوچی سی سنت الله تیمورنینگ بی بی سی گه ایتشیچه، مذکور توقنه شوولرده 5 طالب هلاک وباشقه یتتی طالب هم یاره لنگن.
عینی حالده او، هلاک بولگن لر اره سیده تاجیکستانلیک پهلوان زبیر ناملی بیر عصیانچی هم موجود لیگینی ایتگن. اونگه کوره، بو شخص طالبان صفیده قوماندان صفتیده فعالیت قیلرایکن. قربان بولگن عصیانچیلر جسدلری هم اوروش میدانیده قالگن.
رسمیلر توقنه شوولرده افغان امنیتی کوچلری هیچ قندی ضرر کورمه گنینی ایتگن.
رسمیلر گه کوره ، طالبان قیته دن بو تومن گه هجوم قیلیش نیتده بولیب تیارگرلیک کوره یاتگنی ایتیله دی .
تاجیکستان بیلن چیگره داش بولگن خواجه غار تومنی نینگ خوف سیزلیک وضعیتی سونگی وقتلر یمانلشگن. همده بوتومن قندوز ولایتی نینگ اینگ ناقرار امام صاحب و دشت ارچی تومنلری بیلن هم چیگرداش.


text:
بحر مجتث مثمن مخبون محذوف
مفاعلن، فعلاتن، مفاعلن، فعلن
(م.)266، (ﻫ.)237
1 یاراشماز اؤگمهگه بیر کیمسنه، مگر تاری،
نئجه وار ائتدی یوخو، یوخ ائدهر گَنه واری.
تمام خلق یئر و گؤگده جن و انس و ملَک،
اولور هلاک، مگر ذات حضرت باری.
قضای حققه ریضا اول، بو گون ازل گونده،
خدای هر نه مقدّر ائدیب اولور جاری.
ایشه کی ال قویاران اؤنده الله آدین آپار،
دولاشمییا سنه شئیطان و یار و انصاری.
5 دالیجا سالماغا اؤلاد آدامی بو شقی،
گئدهر دالیجا بو خلقین الینده افساری.
اؤزون گؤزتله بالام نفسدن، اگر غفلت
ائدهن چکهر سنی کمـکم جهنمه ساری.
قاپار گلیب ـ گئدهنی ایت کیمی مَرَسله بونو،
یئتهر کؤپک کی آچیق قالدی خلقه آزاری.
هر اول کی بوش دولانیر، چوخ یییهر، یاتار آرتیق،
دوتار هر آینه دوشمن بو اوچ کسی تاری.
قارین قولو ائلهمز بندهلیک خداونده،
اولور اؤکوز کیمی فضل و کمالدان عاری.
10 کس اؤزگهیه ال اوزاتماز گر اولسا ناموسو،
کیشی دیل اؤزگهیه آچماز اگر اولا عاری.
خدایا! شوکر، بو نامرد خلقه بورجوم یوخ،
قولاغینی کیشینین بورجودور ائدهر ساری.
سن ائتمه دان بو بؤیوک نعمتی بیلیر قدرین،
فقیر و مفلس و رنج و تعب گرفتاری.
سویوق توکنمهدی، گول بیتمهدی نولوردو گنه،
گلیب بهار آپارسایدی بو قیش و قاری.
فغان کی حسرتی قالدی اورهکده هیدهجین اول،
سویوق بولاقلاری، باشی دومانلی داغلاری.


text:
ساواش اوچاغی دوشدو
ساواش اوچاغینین مرکزه دؤنوش سیراسیندا دوشمهسی نتیجه پیلوت یاشامینی ایتیردی
ایسپانیادا میلی گون مراسیملرینده ایشتیراک ائدن بیر ساواش اوچاغینین مرکزه دؤنوش سیراسیندا دوشمهسی نتیجه پیلوت یاشامینی ایتیردی.
ایسپانیا مطبوعاتیندا یئر آلان خبرلره گؤره، یوروقایتر تیفون تیپی اوچاق، مادریدین 300 کیلومتر گونئی دوغوسونداکی بیر قصبهده، هله بیلینمهین بیر سببله دوشدو.
سانحه، مادریددکی هیسپانیداد گونو قوتلامالاری چرچیوهسینده گئچیریلن هاوا گؤستریسینه قاتیلان اوچاغین، مرکزه قاییدیشی زامانی باش وئردی.
ساوونما باخانلیغی یئتکیلیسی ده قضانین سببینین آراشدیریلدیغینی بیلدیردی.


text:
ایران امریکا گه قتتیق هشدار بیردی
ایران نینگ امریکا گه قتتیق جواب قیتره دیگن لیگی بیلدیریلدی
ایران تشقی ایش لر وزیرلیگی سوزلاوچیسی بهرام قاسمی, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ ایران انقلاب محافظ لری نی ترور تشکیلات لری لستی گه کیریتیشی تقدیرده, تهران رهبریتی نینگ قتتیق و قرارلی بیر جواب قیتره دیگن لیگی نی معلوم قیلدی.
قاسمی, "امریکا قوشمه ایالتلری نینگ بونده ی ستراتیژیک بیر ینگلیشلیک قیلمس لیگی نی امید ایتیب قاله من. بونده ی بیر ایش قیلیشی تقدیرده ایسه ایران نینگ جوابی جوده هم قتتیق بوله دی" دییه قید ایتدی.


text:
مولانا جلالالدین رومی
مولانا جلالالدین محمد رومی ایسلام دونیاسینین بؤیوک عاریف و متصوف و شاعیر.
یاشام[دَییشدیر]
مولانا، ۱۲۰۷ میلادی ایلینده بلخ شهرینده دونیایا گؤز آچیب و اوشاقلیق چاغلاریندا، آتاسی سلطان بهاءالدین ولدله، آناتولییه کؤچوب قونیه شهرینده یئرلشیب و یاشایش سوردوروب. آتاسی بؤیوک عالیم و بؤیوک متصوفلریندن دیر کی سلطان محمد خوارزمشاه دان اینجیدیگیندن بلخ شهریندن کؤچمگه مجبور قالمیشدیر. بیر نئچه یئری گزدیکدن سوْنرا قونیه شهرینده مسکن توتموش.
جلال الدین ین اورتمنلیقینی اوسلنن آتاسی؛ اوْلدوکدن سوْنرا، ترمذی آدلی بیر بویوک اوستادین تعلیمنین قراریندا حلب و دمیشق شهرلرینده تحصیل سوردورموشدور. اورنجیلیک دونمینی بیتیردیکدن سوْنرا اوزی بیر بویوک اورتمن و معلیم اولدی.
۶۲۴ هجری ایلینده «شمس تبریزی» ایله قارشیلاشیب بیر بویوک اینقلاب و سئودایا سوروکلندیکدن سوْنرا چوْخلی ماجرادان سوْنرا شعروشاعیرلیقا اوز قویوب دونیاسینی عشق یارادماقا آداییب اوزونی اویله یوکسک و یوجه زیرویه اولاشدیردی کی دئماق اولار کیمسه اونون یاراددیجیلیقینا اولاشا بیلممیش. اونا تای هیچ کیمسه اوندان اونجه و سوْنرا بویله سینه عشق و سئودانی آنلادیب؛ سوزلریله بیرناخیش تک چیزممیش، کیمسه مولانا تک گوی قوبسینه بویله عشق سوزیله یئرده کی اورکلری یاخین ائدمییب؛ بویلسی بیر یوجه تخت قورامامیش دیر.
آدلیم مولانایا گوره هرنه یازیلا گئنه آز سایلا بیلر، بویوک قلملر و باشاریلی یازارلار بۇ ساحده باشارسیز قالارکن بیزیم حدیمیزه دوشمز کی بۇ کونودا قلم ووروب و بویوک شاعیردن سوز یازاق و اونی آنلادماقا چالیشاق.
مولانانین فارسجا شعرلرینه راجع بوگونه قدر چوْخلی معظم اوستادلارو تدقیقات چیلار و یازارلار چوْخلی کیتابلار و مقاله لر و بیتکلر یازیبلار. اما تاسف بودورکی مولانانین تورکجه و تورک یازدیقلارینا گوره بوگونه دک چوْخ آز و هیچ قدر سایلان یازی اوزلیکله ایراندا یازی و چالیشما واردی.
قبری کونیا شهریندهدیر.
تورکجه شعرلری[دَییشدیر]
مولانانی دیوانیندا بۇ گون ان آز ۲۰۰ بیت اصیل و دوزگون تورک شعربولونماقدادیر؛ بۇ آرادا دیوانلارنین بیر چوْخ یئرینده ده چوْخلی تورکجه سوزجوک بولماق ممکوندور. ایشلنیلن تورکجه سوزجوکلری اصیل بیرتورک اولمایان ادامین طرفیندن ایشلدیلمکلری چوْخ چتین و ممکونسوز گورنور نیه کی بوسوزلرین چوْخی اسکی تورکجه دیلیندن اوْلدوقلارینا گوره باشاریکلی بیر تورک طرفیندن ایشلدیلمگی ممکوندور.
دشمن نیم ارچند که دشمن رویم
اصلم ترک است اگر چه هندی گویم
قایناق[دَییشدیر]
- تاریخ دیرین تورکهای ایران. نشر اختر، تبریز: ۲۰۱۲، ص۱۵۸.


text:
بایاض آلوو / محمد حسن نژاد (گؤرمزلر گونون قوتلایاراق...)
گونسایاری واراقلاییرام آغ-آپباغ واراقلار اؤزل یازیلارلا منیمسهنیبلر دا هر نهیی بوردان اوخویوب خاطیرلاماق گرهکیر نه اونوتقان اولموشوق…؟! واراقلایارکن گؤزلریم دونوب دایانیر خزلین ۲۳ اونده.
تکجه بیر آد وار سنین ایچین گونسایاریمدا هانسی رادیو رئکلام إدیر سنه حاضیراولان فیلملری؟! دوشونورم گوندم گلیر-چیخاریندا کیم ألیندن توتوب کؤمک اولور سنه؟ آخی ایندیسه گؤزدن گؤزلوک أسگیلیر… أسیرگهنیر…بو آج دوشونجهلر دؤورانیندا نه زور یاشام وار منیم گؤزومده سنین ایچین! سانکی گؤز گؤرمهیینجه هر نه گئریده قالیر.
من هابئله بیز نه کاسیبیق! سنه نه پارک وار نه آلیش وئریش-یئری نه راحات یئریمک اوچون بیر زولاق نه ده هئچ نه… بیر کوچه بئله یوخ سنین آدینا.
بوگئنیش آدلانان دونیادان پایین هاردا دیر؟ آی گؤرم بو یارانیش قوراللارینی سوروشام بو چیراقلاردان سنین پایینی…؟ سنین گونشین هانسی عارسیز داغین دالیندا منیمسهنیب؟!
بایاض چلیک گونونه نه اوزله قوتلو اولسون دئییم؟
محمدحسن نژاد


text:
بین الخالق اجتیماعیت، او جملهدن ده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی ایروانی داغلیق قاراباغین ارمنی ایشغالیندان آزاد ائدیلمهسی و آذربایجانین اراضی بوتؤولویونون برپاسی ایله باغلی بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسینین قطعنامهلرینه رعایت ائتمهیه مجبور ائده بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری سیاسی شرحچی، تاریخچی عالیم اولق کوزنتسوو «وستنیک کاوکازا» آچیقلاماسیندا آذربایجان رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی ایلهام علیئوین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین باش آسامبلیاسینین ۷۲-جی سسییاسیندا ارمنیستانین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسینین قطعنامهلرینی یئرینه یئتیرمهمهسی و بین الخالق اجتیمایتین بو مسئله ایله باغلی تطبیق ائتدیی ایکیلی ایستاندارتلاردان بحث ائدن چیخیشینی شرح ائدرکن دئییب.
«پلانتیمیزده مؤوجود اولان ایستهنیلن کیچیک دؤولت، بو و یا دیگر درجهده، دونیادا حکمران اولان بؤیوک دؤولتدن آسیلیدیر. بو بین الخالق مناسیبتلرین اونیورسال قانونودور. اودور کی، بئله بیر ایراده اورتایا قویولسا، ارمنیستان بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسینین قطعنامهلرینی یئرینه یئتیرمهیه مجبور ائدیله بیلر»، - کوزنتسوو بیلدیریب.
«یاخین زامانلارا قدر بئله اؤلکه رولونو روسییا داشیییردی، آنجاق ائرمنیستانی قتنامهلری یئرینه یئتیرمهیه مجبور ائتمک اوچون تلسمهدی. ایندی بیز گؤروروک کی، ارمنیستان آورو-آتلانتیک آلیانسا قارشی دمارش حیاتا کئچیرمکله، سؤزله یوخ، عملله وورغولاماغا چالیشیر کی، روسییا آرتیق اونلارین تام حوقوقلو رهبری دئییل. اگر آمریکانین پرسونالین سایینا گؤره ان بؤیوک ایکینجی - ۱۵۰۰ نفرلیک (بوندان داها بؤیویو باغداددادیر) سفیرلیینین ایرواندا یئرلشدیینی نظره آلساق، اوندا ایروانا ایکی دؤولتین جدی تأثیر تأثیر ائتدیینی دئیه بیلریک. چونکی ایرواندا حاکمیتین قوللاری هم ده آبش-این علیندهدیر. آبش و روسییا حاضردا بیر-بیری ایله قارشیدورما وضعیتیندهدیر. اونلاردان هئچ بیری ائرمنیستانی بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین قتنامهلرینه ریایت ائتمهیه مجبور ائتمک بارهده کومپرومیسه گئتمهیهجکلر»، - ائکسپئرت دقت چکیب.
سئرژ سرکیسیانین خوجالیدا تشکیل ائدیلهن کوتلوی قیرغینلاردا ایشتیراکی بارهده پرزیدنت ایلهام علیئوین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی دکی سؤزلرینی شرح ائدن اولئق کوزنتسوو قید ائدیب کی، حقوقی نقطه یی-نظردن ارمنیستانین فعالیتده اولان پرزیدنتی بینلخالق ترورچو ساییلیر.
«سرژ سرکیسیان قاراباغ کلانینین – ارمنیستاندا حاکمیتده اولان و داغلیق قاراباغ سپراتچیلارینین غیری-قانونی سلاحلی بیرلشمهلرینین کوماندیرلریندن تشکیل اولونان حربی سیاسی خونتانین باشچیسی حساب اولونور. ارمنیستانین بوتون سیاسی سیستمی آذربایجانین ایشغال اولونموش اراضیلرینده قورولان بو قوندارما دؤولتله باغلیدیر. ارمنیستانین اؤزو ایسه قاراباغدان اولان بین الخالق ترورچولار طرفیندن یارادیلمیش بو قوندارما دؤولتین کولونییاسیدیر».
اکسپرت داغلیق قاراباغا صولح مراملیلارین یئرلشدیریلمهسی بارهده ده فیکیرلرینی ایفاده ائدیب:
«داغلیق قاراباغ ائله بیر جوغرافی مؤقعده یئرلشیر کی، هلهلیک بین الخالق اجتیمایت ایروانی بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسینین قطعنامهلرینی یئرینه یئتیرمهیه مجبور ائتمک اوچون لازیمی سیاسی ایراده گؤسترمیر. باشقا هئچ بیر یوللا ایروانین پروووکاسییالارینین و اینسان اؤلوملرینین قارشیسینی آلماق مومکون اولمایاجاق. قاراباغدا محاربه گئدیر و همین اراضیلره صولح مراملیلارین یئرلشدیریلمهسی هئچ بیر افکت وئرمهیهجک. چونکی صولح مراملیلارا بو زامان اونلارلا کیلومتره نظارت ائتمک لازیم گلیر. من اینانمیرام کی، دونیادا هانسیسا بیر دؤولت ۵۰۰ کیلومتر اوزونلوغوندا و ۲۰ کیلومتر انینده اولان بیر سرحددی نظارتده ساخلایاجاق صولح مراملییا صاحب اولسون».


text:
فاریابده ایکی مهندس قوراللی لر تمانیدن اوغیرلنگن
سه شنبه کونی بلچراغ تومنیده قوراللی طالبان يول قوريش پروژه سی خادم لریگه هجوم قیلیب، بیرینچیدن اولرنی کلتکلب وکیین ايسه، اولردن ایکی مهندسي نی هم اوزلری بیلن آلیب کیتگنلری ایتیله دی.
بلچراغ محلي رسمی لري، آلیب کیتیلگن مذکورایکی مهندس کابل وغزنی ولایت لری نینگ یشاوچی لریدن ايكني ني ايتگنلر.
شونینگ محلی رسمیلری، کلتکلنگن "همکارناملی" نا دولت تشکیلات نینگ يول قوريش خادم لری احوالي آغير ايكنليگي ني دن خبر بيرگنلر. اولرگه كوره، ضررلنگن خادملر ميمنه شفاخانه سيگه ييتكزيلگن
حادثه ده، مذكور تشکیلات گه تیگیشلی کاماز رسوملي ایکكی نقلیه واسطه سي هم، قوراللی طالبان تمانیدن اوتگه يانديریلگني ايتيله دي.
بلچراغ خوفسيزليك مسووللري، بير نفر قوريقچي واقعه ده قولي بولگنليكده عيبلنيب، حبسگه آلينگني ني ايتگنلر.
معلوماتلرگه کوره، قوراللی طالبان تمانيدن آلیب کیتیلگن ایکی مهندس ایسه، گرزیوان تومنی نینگ غولبیان قیشلاقیده سقلنه یاتگنی ایتیله دي.
یقینده "همکارتشکیلاتی" بلچراغ تومنیده 10 کیلومترمسافه لي یول نینگ تاش توشش لایحه سی ني عملگه آشيريشگه باشله گن ايدي.
فاریاب ولايتي رسمی لری، بوندن آلدين مذكور لایحه نی عملگه آشیره دیگن همکارتشکیلاتی دن خوفسيزليك معمالر سبب، ميمنه ده مركزلشيشي ني تكليف قيلگنلر. اما اولر اوشبوتکلیف گه اعتبارقره تمه ي، تومن نینگ توخلمس قیشلاقیده مرکز آچيب، ايش گه باشله گنلر.
هلی گچه قوراللی لر، مذكور انجنیرلرنی آليب كيتيش دن مقصد نيمه بولگني ني باره سيده بيرار نرسه ديمه گنلر، اما فاریاب رسمیلری، اوتمیشده بیرنيچه کیشی لر قوراللی لر تمانیدن آلیب کیتیلیشی دن مقصد، نادولت تشکیلات لرگه ایشله مسلیک تهدیدی و اوشبو يول دن پول قولگه كيريتيش بولگني ني تاكيدله ماقده لر


text:
اویان نیوز : دئکابرین ۲۸-ده”آزادلیق” و “یئنی موساوات”قزئتلرینین کوللئکتیوی “قاسید” یاییم فیرماسینین قارشیسیندا پیکئت کئچیریب.
“آزادلیق”این باش رئداکتورونون بیرینجی موعاوینی راهیم حاجییئو و کؤشه یازاری شاهولد چوبانوغلو چیخیش ائدهرک فیرمانین قزئتلره اولان بورجونون اؤدنیلمهسینین واجیبلیگینی دئییب.
“قاسید” فیرماسی “آزادلیق” قزئتینه اولان ۳۵ مین ماناتلیق بورجونو هله ده اؤدمیر، بو ایسه کوللئکتیوه جیدی مالیییه پروبلئم یارادیر” ،ر.حاجییئو بیلدیریب.
ژورنالیستلر “قاسید”این رهبرلیگینه اونوانلانان “پولوموزو وئرین” شوعاری دا سسلندیریب.
آکسییا ایشتیراکچیلاری “قاسید” فیرماسینین دیرئکتورو میرکازیم کازیموو طرفویندن قبول ائدیلیب.
گؤروش زامانی م.کازیموو قزئتلره اولان بورجلارینی قایتارماقلا باغلی هر هانسی کونکرئت فیکیر بیلدیرمهییب. او، عومومی سؤزلرله بورجو قایتاراجاقلارینی ود ائدیب. اؤزلرینین ده مالیییه بؤهرانی ایچینده اولدوقلارینی دئین فیرما دیرئکتورو گلن ایلین فئورالیندان وضعیتلری یاخشیلاشاجاغی حالدا قزئتلره اولان بورجلارینی اؤدمهیه باشلایاجاقلارینی بیلدیریب.
قافقاز اینفو


text:
اوغوزتیوی: مدینه نورالله قیزی ( مدینه گولگون ) آزربایجان خانیم شاعیری دیر .مدینه خانیم گولگون ١٩٢٦-جی ایل ژانویه نین ١٧-سینده باکی شهرینده آنادان اولموشدور .ابتدایی مکتبی باکی دا بیتیریب ١٩٣٨-جی ایلده آیله سیله بیرلیکده گونئی آزربایجانا اردبیل شهرینه کوچوبلر .سونرا تبریز شهرینده یاشامیش . ١٩٤٥ و ١٩٤٦-جی ایللرده گونئی …دوامی
ازربايجانين گونئيينده يئني بايراق يارانماياجاق. اورايا آذربايجان ميلي بايراقی گئدهجک-ائلچی بئی
اوغوزتیوی :پارچالانمايا معروض قالميش سياسي شرایط دن آسيلي اولماياراق بوتون آذربايجان تورکلرينين تاريخي پروسئسلرده ميللي کيمليگيني قوروماغي باجارميش ميلتدير.بونونلا برابر زامانزامان موستقيلليکلر، ايشغاللار ياشاميش خالقيميز کؤکلو اولاراق ۱۹۱۸-جي ايلده اؤز دؤولتچيليک سيمگهلريني معین لشديردي.دوامی
تئهران يا ديه-آران ،آزربایجانین تاريخي اراضیسی- تهراندا یاشییان آذربایجانلیلار و میللی اویانیش
اوغوزتیوی:تئهران يا يئرلي قدیم آذربايجان تورکلرينين دئييمي ايله ديه-آران (ديکاران)،آزربایجان تاريخي اراضی سینین ان مرزی توپراق لاری و قاجارسولالهسينين آتا بابا یوردو, تورکلرين اينشا ائتديگي تورک شهريدير! تئهران شهري آذربايجان تورکونون باکيدان سونرا ياشاديغي چوخونلوق شهير، عئيني زاماندا، دونيا تورکلرين تورکلرين نين ايستانبولدان سونراياشايان ايکينجي بؤيوک شهريدير. شهرين اهاليسينين ان آز ۶۵ …دوامی
بوگون کي حالدا اورمو گؤلو اوچون ميلي فعاللار نه ائتمهليدير؟
اوغوزتی وی: اوشاقدا بیلر کی اورموگؤلونون قصدا قورودولماسی فارس مولا رژیمینین آنتی تورک و ضدآذربایجان سیاستی نتیجه سینده دیر. یاراتدیقی بو قورخونج فاجيعه دن بئللی هدفلرگودور و بول بول سیاسی و ایقتیصادی قازانجلارگؤزلويور.بو هدفلرین باره سینده یوزلر میلی فعال ومتخصص مینلر دفعه دانیشیب.دوامی
اوشاقلارناغیلی: بالاجاقوزو -چیلله گئجه سیناغیلی – یازار:زنگانلی وولکان
اوغوزتیوی:اوشاقلارناغیلی: بالاجاقوزودوامی
پیشه وری نین میراثی و آزربایجان.
۲۱ آذر آزربایجانین چاغداش تاریخینی ان فخر ائدیجی و شرف زیروه سی دیر.دوامی
اورمولو محمد امین آزاد وطن-میثم آزادی
اوغوزتیوی:محمد امین آزاد وطن اورمونون نازلی چای محالینداندیر. او ، اوللر قدیم اصولدا ، سونرا اورمو شهرینده ایبتدایی مکتبده اوخوماغا باشلاییر، لاکن اؤز تحصیلینی آخیرا قدر دوام ائتدیره بیلمیر.دوامی
۲۱ آذر بایرامینیز مبارک اولسون
اوغوزتیوی:۲۱ آذر حرکاتی ۱۹۴۵- ۱۹۴۶-۱۲ دسامبر یا گونش تاریخی له آذر آیین ۲۱ ده آذربایجانین گونئیینده آذربایجان تورکلرینین آپاردیغی اوزون ایللیک میللی-آزادلیق حرکاتینین طبیعی یئکونو کیمی قیمتلندیریلیر.دوامی
۲۱ آذر قیامی نین یارانیش نه دن لری؟
بیرینجی دونیا محاریبه سیندن سونرا ،آمریکانین گوج قازانماسی بیر آنلامدا ایللر بویو اروپا دربارلارینین حکم سوردوقلاری دوزه نین ، سسیز بیر شکیلده ده ییشدیره ره ک بویوک سرمایه نین الینه کئچمه سی دئمک ایدی!دوامی
آنا دیلینی اؤیرنک – تبریز لهجه سی و کار صامتلرین کار صامتلرله عوضلنمه سی
اوغوزتیوی:تبریز دیالئکتینده آذربایجان ادبی دیلینده ایشلنن صایتلرین هامیسی موجوددور. بورادا ادبی دیلده کی سسلرله یاناشی، اونلارین نوعلری ده اؤزونو گؤستریر. عموم خالق دانیشیق دیلینده سؤزون ترکیبیندکی سسلر ائینی تلفظ اولونمور. سؤزون وورغولو حجاسینین صایتی دیگرلرینه نسبتا اوزون دئییلیر. تبریز دیالئکتینده بوتون صایتلرین فونئتیک شرایطدن آسیلی اولاراق اوزانان نوعلری واردیر.دوامی


text:
ایرک بیتیک
ایرک بیتیگ: دونخوانگدا "مین بودا ماغارالاریندا" تاپیلمیش اسکی تورکجه بیر الیازماسیدیر. فال کیتابی آنلامینا گلمکدهدیر. اثرده، 65 فالین قیسا آچیقلامالاری و قیسا بیر خاتیمه بولونور. ایلک کز آ. فون گاباینین بلیرتدیگی کیمی "ایرک بیتیگ، اوچ کز آتیلان بیر زارین یا دا هر اوزونه بیردن دؤرده قدر دایرهلرین چیزیلی اولدوغو دیکدؤرتگئن بیچیمینده بیر چوبوغون اولوشدوردوغو تورلو بیرلشیملرین آنلاملارینی یوروملایان بیر ال کیتابیدیر. "[۱]
کلاوسون، بئله بیر زارین اؤزبکیستانداکی ترمذ شهرینین بیرنئچه میل قدر قوزئیینده یئرلهشن خیرآباد تپهده، اسکی کوشان سیککهلرینی ده ایچهرن و میلاددان سونرا 3. یوزایل اؤنجهسینه عایید بیر قاتماندا اله کئچدیغینی بیلدیرمیشدیر.[۲] یازیم تاریخی، گونوموزده دقیق اولاراق ساپتاناماماقلا بیرلیکده دیل اؤزهللیکلرینه باخیلاراق 9. یوزایلدن قالما اولدوغو تخمین ائدیلمکدهدیر. کیتابین آدی 101. نجی صفحهده ایرک بیتیگ اولاراق بلیردیلمیشدیر. کیتابین خاتیمهسینده یازیلدیغی قدریله بارس ایلینین ایکینجی آیینین 15. گونونده یازیلمیشدیر.
لوویس بازین، 930 یا دا 40لی تاریخلر اولابیلهجهیینی ایلهری سورموشسه ده اثرین قلمه آلیندیغی نی- مانی دیالئکتی (اسکی اویغور دیالئکتلریندن) اثرین بۇ تاریخدن داها اؤنجه یازیلمیش اولابیلهجهیینی دوشوندورمکدهدیر. اثر، اینگیلیسدهکی بریتیش موزییومون، ال یازمالاری بؤلومونده 8212 نومرهسی ایله قیدلیدیر.


text:
نه بيله يديم بو سئوگينين سوْنو يوْخ
نه بيله يديم دونيا بئله دؤنه جك.
نه بيله يديم سئوگي آدلي بو قوْناق
ايكيميزين آراميزدا اؤله جك ...
اولو سئوگي گؤيدن يئره ائندي مي
نه داياندي يوْلوموزون اوستونده؟
بو محبت سوْيودوقجا، سن دئمه،
جان وئريرميش قوْلوموزون اوستونده.
هر گؤروشه سورونوردو آياقلار
اوْل چمنلر – بير باهارليق چمني
دوْداقلاري يانديراندا دوْداقلار
اوره ييميز اوشويورموش، دئمه لي.
اَيلنجه لر قوْيمادي كي، گؤز آچاق
هر ايسته يي بيز بئله جه بيترديك
پاييز گلدي توْي – بايراملا، بيز آنجاق
يارپاق – يارپاق گونوموزو ايتيرديك.
شيرين اوْلدو يالانلارين زهه ري
حقيقتي گيزله ميشيك هميشه
سئوگيليلر اوْياق آچدي سحري
بيز آخشامي گؤزله ميشيك هميشه ...
يوخو گؤردوك ... گاه گوْرخولو، گاه دا شن،
بوْغدو بيزي ترددودلر آخاري
يوخولاردا اللر گؤردوك بيرلشن
ها يوْزدوقسا هيجران اوْلدو آخيري ...
نه بيله يديك بو سئوگينين سوْنو يوْخ
نه بيله يديك دونيا بئله دؤنه جك
نه بيله يديك سئوگي آدلي بو قوْناقاوزوموزه باخا – باخا اؤله جك
<


text:
أردوغان شو گیجه دموکراسی و میللی جبیسلیک گۆنی نینگ چأره لرینه قاتناشار
دموکراسی و میللی جبیسلیک گۆنۆنه باغیشلانان چأره لری ت. ر. ت-دن گؤنی افیردن توُماشا ادیپ بیلرسینگیز
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان شو گیجه 15-نجی ایول دموکراسی و میللی جبیلیک گۆنۆنه باغیشلانان حاطیرا چأره سینه قاتناشار.
فت الله چی ترور قوراماسی پارالل دؤولت اولغامی فتؤ/ پ. د.ی نینگ 2016-نجی ییلینگ 15-نجی ایولینداقی آغدارلیشیغا سینانشیغی نینگ ایزینا سرپیکدیریلمه گی نینگ 1-نجی ییللیغیندا تۆرکیه جمهوریتی نینگ جمهورباشلیقلیغی نینگ حمایات برمه گینده دۆرلی چأره لر گچیرلر و شول چأره لرده 15-نجی ایول شهیتلری و قاهریمانلاری اولی حورمات بیلن حاطیرالانار.
15-نجی ایول دموکراسی و میللی جبیسلیک گۆنۆنه باغیشلانان چأره لری ت. ر. ت-دن گؤنی افیردن توُماشا ادیپ بیلرسینگیز.