text:
غریبه دیلداماقلی گونلریمیز واریدی…
سوسن نوادهرضی
(دیالوگلار دانیشیق دیلی ایله یازیلیب)
سحری تئزدن دوروب چاچاللاندیق گئدک «دوهچی»-ده بؤیوک مامانیم گیله. بؤیوک باجیملا من اننهمدن خودافیزلشدیک، یوک- یاپیمیزی گؤتوردوک، مامانیم دا بالا باجیمیزی آلدی قوجاغینا، یولا دوشهک. اننهم بیزلره قوشولوب، چوخ بو یان- او یانا گئتمزدی. طایفا بؤیویویدو، آغیرباشلیلیغینی قورویاردی همیشه.
گئدیب اننهنین بوینونو قوجاقلادیم، یاناغیندان بیر ماچی آلیب، فرانسیزجا “او غؤ وواغ” یعنی گؤروشریک، دئدیم بیلهسینه. او دا باشینی توولاییب دئدی:
-آی قیز! ددهن سوغان، ننهن ساریمساق، سن نئجه اولدون بئله گولمهشکر بَی قیزی؟!
گتیریب سیگار قوتوسونو، کیربیت و چوباغالتیسینی قویدوم قاباغینا، دئدیم:
-اننه داریخسان گئتمییماااا…. هن؟ نه دییسن؟ گولمه شکر قالسین یانیندا؟
الینین دالیسیله “گئت! گئت!”- دئیه اشاره ائدیب، نارین گولومسمهسینی مندن گیزلتمک ایستهدی. بیلدیم یالانچیق تعاروفوم اورهیینه یاتیب!
سورا گینه ال اشارهسیله منی بری چاغیریب، دئدی:
-بورا باخ، بالامسان! هوشدورمنانای ائلرسیز، بیر خطا چیخار. اوشاغی گؤزدن قویمایین، اؤزوزدن ده موغایات اولون.
آنام الینه گلهنی بوقچالاییب، سوخموشدو قیرمیزی نایلون سلهیه، اونو دا چوللامیشدی منه! گوجوم چاتا- چاتمایا سلهنی داشیمالی ایدیم… دستهلری الیمی کسیردی، آنجاق آخشاما کیمی دئییب- گولوب، آتیلیب- دوشوب، آغاج باشیندا اویناقلایاجاغیمیزی یادیما سالیب، گوج بیللاهینان هینقینا- هینقینا سلهنی سوروتدوردوم.
-قیز سلهنین دیبین سورتمه یئره!-دئدی آنام.
-من سوتمورم، اؤزو سورتوشور! -دئدیم.
-بیر جیققیلی دیح توتسان سورتوشمز!
“اوزاقدان باخانا آسان گلر، دیلده دئمهسی راحاتدی، هن، دوز آدامسان گل اؤزون گؤتو، اوشاغی وئر منه…” دئمک ایستردیم، آما دئمهدیم. دانلاق ائشیدیب، اووقاتیمی کورلاماغا دهیمزدی!
سله اووجوما یئر سالمیشدی، اووجوم قیپ قیرمیزی قیزارمیش، گؤینهییردی:
-دیح توتا بیلسم توتارام دا… آغیردی آخی…
-یاخجی دی! یئتیشدوخ! -دئدی مامانیم، کیچیک باجیمی آشتانا پیشتان ائلیه- ائلیه.
دربند اوزون، یوک آغیر… هین چوشونان، دربند باشینا چاتدیق. ال ائلهدیک بیر تاکسییه، ساخلادی. “هارا گئدیرسیز؟” دئیه سوروشدو شوفئر.
-دوهچییه گئدهجیوخ- دئدی مامانیم.
من تئز آتیلیب اوتوردوم قاباقدا، سلهمی ده قویدوم ایکی قیچیمین آراسینا. باجیم الیندهکی یئکه ساکی آلدی قوجاغینا کئچیب دالی صندله یئرلشدی. مامانیم چادیرانی ویردی دیشینه، قاباق قاپینی آچدی، شست اینن یاپیشدی قولاغیمی ائششک قولاغی کیمی چکه- چکه منی یئندیریب، دالی صندله دورتهلهدی، آز قالیردیم زوزا تَپهم… اؤزو ده، اوشاق قوجاغیندا، سوخولدو اوتدو یانیمدا؛ الینَن قوی، آیاغینان تَپ… ماشینین دالیسی آز قالیردی پاتداسین! (او زمانلار، قیز اوشاغینین تاکسینین قاباق صندلینده اوتورماسی خوشاگلیم دییلدی، آنجاق من لاپ داشلار چاتداسین دوققوز یا دا اون یاشیم اولاردی). بورنومو دویونلهییب، قاشقاباق ساللاییب، فیس- فیس- فیس نفس چکهرک، چیینلریمی، یانچاغیمی ترپتدیم کی، یانی یئریم داردیر، چکیلین! بیردن مامانیم بودومدان ائله بیر قیرتیق گؤتوردو کی، ایچیم کئچدی، ایلیکلریم گؤینهدی، بئینیمده سئرچهلر اوچوشماغا باشلادی. خیمیمی چکیب، میسیب اوتوردوم.
او دؤنمده، تاکسییه مینن ده آز اولاردی. ایندیکی کیمی ایکی آددیمدان اؤتور زیرتباشی ماشینا مینیب شوفئره پول وئرمک دب دییلدی. جماعات هله، چوخ اوزاق یوللاری دا پیادا گئدردی. اونا گؤره ده تاکسیلار بوش- بوش خیابانلاردا دولانیب مسافر پئشینده گزردیلر. شوفئرلر یالواریب میندیرردیلر آدامی، ایندیکی کیمی مازاماتا قویمازدیلار!
دوهچی، تبریزین چوخ قدیم و تاریخی محلهلریندندیر. بیر طرفدن سیرخابا، بیر یاندان دا امیرهقیزا یئتیشیر. تاکسی، سئید حمزهدن دؤنوب گیرردی دوهچییه. او زامان دوهچیده باشی آچیق قیز یا دا آرواد دولانمازدی. مامانیم منی ده، باجیمی دا چوخ تر- تمیز، سانتیمانتال گئییندیریب کئچیندیرردی. اؤزو چادیرا اؤرتردی آما بیزه اؤرتدورمزدی، اوردا بیزه ترسه باخاردیلار همیشه. من دوهچییه گئدنده کوچه- باجایا چوخ چیخمازدیم، قورخاردیم. کوچه خلوت اولسایدی، بعضن فاناتیک اوغلان اوشاقلاری داش دا آتاردیلار آداما.
شوفئر یولا دوشدو. تاکسیچی رادیو آچمیشدی. لاپ تازاجا مود اولان بیر سفئح اوخوماق واریدی، او زامانلار بتر دیللره دوشموشدو؛ اول قدیمکی او قارا تئلفونلارین زنگینین سسی گلیر، دیررررر- دیررررر، سورا جیف تهر بیر خانیم سسی دئییر:
-جانی دالئر
-بله خانوم
-جانی دالئر
-بله خانوم؟
-دزد اومده به خونمون بیا که میترسم از او…
اوخوماغین سونوندا معلوم اولور او جیف تهر خانیم بو پلیسه وورولوبموش، اوغرونو توتماق ماهاناسیله اونو ائوه چکمک ایستیرمیش… من اوشاقلیغیملا اتیم- ایپلیییم تؤکولردی بو اوخوماغی ائشیدنده، آنجاق ندنسه سؤزلرییله هاواسی هله ده کی وار ذهنیمده قالیبدیر!
ائلهبیل شوفئرین ده زهلهسینی آپارمیشدی بو اوخوماق. رادیونون دویمهسینی بوردو، بوردو، بو سفر “آذربایجان- آذربایجان”لاری اوخوردو خواننده. چوخ سونرالار من بیلدیم ذهنیمده هله ده قالان و خوش سسلهنن بو ماهنینین اوخویانی رحمتلیک عیسی بالا یا سرابلی عیسی باربد ایدی؛
چوخ کئچمیشم بو داغلاردان بو داغلاردان
دورناگؤزلی بولاقلاردان بولاقلاردان
ائشیتمیشم یاخینلاردان اوزاقلاردان
ساکیت آخان آرازلاردان آرازلاردان
یوردوم یووام مسکنیمسن آذربایجان…..
بالاجا باجیم مامانیمین قوجاغیندا ماهنینین هاواسییله به قول معروف چاپان چالیب خوشان خوشانلیقلا نای- نای ائلیردی. یئتیشدیک بالا حامام اوستونه، دربند آغزیندا تاکسیدان دوشدوک. مامانیم دارتینیردی کیفیندن پول چیخاردیب وئرسین، باجیمین قیرمیزی امزییی آغزیندان دوشدو قَنووا. آللاه گؤرستمهسین، باجیم گؤزون یوموب، آغزین آچیب ائله جیهنه تپیب، ونگهونگ آغلادی کی، دئیهسن عقرب سانجیب، یا دا قارا بووه چالیب بیلهسینی! اونون قرهچیلیییندن مامانیم کیریخ دوشدو، بیلمیردی چادیراسینی ییغیشدیرسین، بیلمیردی اوشاغی ساکیتلسین، بیلمیردی شوفئرین پولونو وئریب یوللاندیرسین… کلفچهسی حئسابی دویون دوشموشدو.
الیمدهکی سلهنی قویدوم یئره، تاپشیردیم باجیم گؤز اولسون، اوشاغی آنامدان آلدیم، پیش- پیش دئییب آتیب توتدوم بلکه کسسین باغیرتیسینی. مامانیم تاکسینی یوللاندیریب اوستباشینی سهمانلاییب اوشاغی مندن آلاراق: ”دوش قنوودان اوشاغین امزییینی وئر”- دئدی منه!
من یازیق، من کولباش، من دوواری آلچاق، به من نیه؟!… بؤیوک باجیم، هم خانیم خاصا، هم ده چینچاواد ایدی، هم ده مامانیمین عزیزگیرامی ایلکیسی ایدی؛ قیزخاتین ایدی، قیزخاتین. من لُوتویدوم، اوغلان خویلویدوم، ایرگنمک زاد دا بیلمزدیم. توپوغوما کیمی گیردیم قَنوون لیغلی- پَسابلی سویونا، سونبئشیییمیز اولان توتو تَبررییینین امزییینی چیخارداندا گؤردوم بیدانا کاغاذ ایکی تومنلیق ایلیشیب قالیب ایکی داشین آراسیندا (یانی آللاه بئله آللاهدی هاااا!).
– مامااااان، بیدانا ایکی تومننیخ تاپدیم بوردان!- دئدیم.
-اؤتور اونو، امزییی گؤتو، چیخ گئداخ! یوبانمیشیخ”- دئدی آنام.
“پَه! سن اؤلمیهسن! بهیم ائششک تَپیحلییب بئینیمی؟ سفئییم مهیه ایکی تومنی اؤتورم؟! (او زامان ایکی تومن چوخ- چوخ بؤیوک پول ایدی بیر اوشاغا). آلتدان توپوغوما کیمین، اوستدن دیرسهییمهجان لیغا بولانمیشام، امزییی چیخاردام، بو دا جایزهم!”- دئدیم اورهییمده. دَوه گؤردوم قیغین گؤرمهدیم دئییب، ایکی تومنی بورگهلهییب سوخدوم ناسقی جورابیمین کئشینه.
خولاصه نه باش آغریسی وئریم، آنام گیل دوزهللَندیلر یولا، من ده آتیلدیم دربند آغزینداکی مشهمختارین باققال توکانینا، آفتافاسینی آلدیم، گئتدیم ارخ قیراغینا. مشه مختار باغیردی:
-گلیم آخیدیم؟
-یوووو ترپشمه یئریندن، جوجهلرین داغیلار بیردن!- دئدیم بیلهسینه دیل- دوداق آراسیندا. آخی بونون دا سوروشماسی وار؟!
البته راضی دا دئییلدیم گلیب سو آخیدا، گلسهیدی فیریلداغینان کاغاذ پولومو الیمدن چیخارداردی. تولونون بیریسی ایدی. دئیردیلر آروادی ایلده بیرینی دوغار. سوروشاندا “نئینیرسن بیر بئله اوشاغی؟”، دئیرمیش “منه بیر زحمتی یوخدو کی، آغیرلیغین یئر چکیر روزوسون آللاه وئریر!”
خولاصه، آفتافانی اَیدیم هم امزییه، هم پولا، هم ده اللریمه سو آخیتدیم، پولو سوخدوم سلهدهکی بوخچانین آلتینا، یئیینلهدیم قان تر ایچینده قوشولام آنام گیله.
بوروق- بوروق دار- اوزون دربندی ها گئت کی قورتولاجاق!… الیم بیلهکدن، قولوم کورهکدن آز قالیردی قیریلیب، دوشه یانیما. ایستی بیر یاندان، کیفیر لیغ اییسی بیر یاندان، اَیین باشیم پیر-پینتی، ساچلاریم دار با داغینیق… هئچ قوناق گئدن آداما بنزهمیردیم آرتیق! آغاجا دیرماشماغا دا نه اشتیاقیم، نه ده اینجاریم قالمیشدی. بالاجا باجیما گیجیییم گلدی، گول دستهسی کیمی، راحت- آسوده یایالانمیشدی مامانیمین قوجاغینا، ائله بیل شاه عابباسین قیزیدیر تخت-ی روان ایچینده گئدیر… هله سیرتیق- سیرتیق دیشلرینی آغاردیب منه اَدیباجی دا ائلیردی هردن! حیاسیزین بیری حیاسیز!
بؤیوک باجیم دا کییییی… دئیهسن ایندی چیخیب فاب قوتوسوندان! باشدا گئیینیب آیاقدا قیفیللانیب، دئیهسن ایندیجه ولیعهد گلیب آلیب آپاراجاق بیلهسینی شاه ساراییندا فرح دیبانین قوللوغوندا ایکی آیاغینی بیر باشماغا سوخاجاق کی حؤکمن تئز اولون بو قیزی آلین منه! میغاووادی دئیهسن، قیز کی قیز! خانیم خاصا! خاتین قیز!
هاندان- گئجدن گلیب چاتدیق بؤیوک مامانیم گیله. دَیقهباشی دوروب قاپییا گلمهسین دئیه، قاپینین آراسینا بیر داش قویموشدو، اؤرتولو قالسین. من، حقدن حوقدن دوشموش، الیمدهکی سلهنی قاپینین یانینداکی سککییه قویوب بیر دینجیمی آلدیم. سلهنین دستهسی ده الیمی ائله کسمیشدی، اووجومون ایچی آلوو وئریردی.
های-کویوموزو ائشیدیب، ائودهکیلر چیخدیلار قارشیمیزا. خالامگیل ده اوردایدیلار. مامانیمین زنعمیسی ده اوشاقلارینی گؤتوروب گلمیشدی. سلام صلواتلاشیب، کئف احوال ائلمک سسیمیز سانیرام یئددی قونشو او یانلیغاجان گئدیردی. ساکی ییغیشمیشدیق روب چکمکده بؤیوک مامانیما ال یئتیرک.
من دؤزدوم هاممی گیرسین ایچری. او قدر آدام، او قدر های- کوی واریدی کی، بیرینین اکسیک اولماسی هئچ گؤزه گلمیردی. پولو سلهدن چیخاردیب سوخدوم جورابیما گینه. باشیمی اوزالدیب قاپینین چاتداغیندان خالوغلومو چاغیردیم، گلدی:
-“یاخینا گلمه! یاخینا گلمه!” دئدیم.
ذاتا دئمهسهیدیم ده، ایت ایییندن منه یاخینلاشماق اولموردو! ماجرانی بیرخیردا تعریفلهدیم بیلهسینه، و البته کی، پولا راجع هئچ بیر سؤز دئمهدیم، سَر وئریب سیر وئرمهرم، هارانین پخمهسییم؟!
-قَنووا دوشموشم، سن سلهنی آپار ائوه من گئدیم گیریم حووضا.- دئدیم بیلهسینه. او دا جوذاملیدان قاچیرمیش کیمی، سلهنی گؤتوروب توو دابانا قووت، آستا قاچان نامرددی، قاچدی یانیمدان.
او گئتدی، من دهلیزدن سوزولوب، حیهطه گیردیم. سویونوب پالتارلاریمی قویدوم حووضون قیراغینداکی یئکه پوسته آغاجینین دیبینه. بیر شیرجه ووروب جومدوم حووضا. دیشیم دیشیمه دهیدی، سو هله قیزیشمامیشدی، بیلینه- بیلینمهیه ایلیقلانماقدایدی. “آخئئئئئئئئئئئئی، دینجهلدیم!”
هله امللی- باشلی جانیم ایسلانمامیشدی، بیر هاندا گؤردوم اوشاقلارین هرهسی بیر کؤینک بیر تونوکه اَیینلرینده، اوز قویوبلار حووضا طرف! (آللاه شیطانا لعنت ائلهسین، ایت الیندن سوموک گمیرماق اولمور!) بؤیوک مامانیم دا الینده بیر یوغون یون آغاجینی توولایا- توولایا، قوپالاقلارینی گؤتوروب کی:
-قیچیز سینسین! حلال ائلمرم دوشسز سووا!…دونن آخشام حووضو یووب دولدورتموشام، بامادورلاری تؤکوپ یوواجییوق اوردا! سویو باتیرمایین،قویون ایشدن قورتولاق سورا… کؤپهیشاقلاری سووا گیرسز دؤیهجام بیلهزی!
-به او نیه دوشوبدی؟
-بیز ده گئدیروخ سولاشدییه!
-ایندیکی بیز سووا گیرنمهروخ بس او دا چیخسین سودان!- دئیه، دئر- دئر دئیینیردیلر اوشاقلار،آتیلیب دوشه- دوشه.
-آی آتووا لعنت قیز سنین! سَتَلجم اولاجاخسان، سحری به حووضدا نه غلط دارتیسان؟!- دئیه، چیمخیردی اوستومه بؤیوک مامانیم. الیندهکی شویو ده ایکی یول چیرپدی سویون اوزونه کی: “چیخ کؤپهیین بیری! چیخ ملعونون بالاسی!”، من بوروق وئردیم، شوی جانیما دهیمهسین، فوارهنین اوجو ایلیشدی اومباما، اومبام سؤکولدو، ایچیم کئچدی، گؤزوم قارالدی آغریسیندان.
بیر جیغان- ویغان دوشدو کی، گل گؤرهسن! اوشاقلاری دا دئمه، ائله بیل کؤز اود اوسته بیر اووج اوزرلیک آتمیسان. مامانیم گلدی، منی سودان چیخاردیب قطفهیه بورگهلهینده قولومون دیبیندن گینه ائله بیر قیرتیق گؤتوره بیلدی کی، اومبامین گؤینمهسی پاک یادیمدان چیخدی!
-بو اوتدار هاممیسی سنین باشیوین آلتیننان چیخیرااااا اوتون قیرناسی!- دئدی، منی گئییندیره- گئییندیره. سونرا دا قَنووا گیرمک جریانینی هامییا تعریفلهدی، قال یاتدی، غائله سؤندو، ال- آیاقلار ییغیشیلدی، هامی گئتدی ائوه؛ البته کیییییی….. بیر مندن سووای!
من، او ایکی تومنلییین اسیری ایدیم آخی! مثلی ده پیسدی، دئیرلر موسلمانین ایشی اولماز… کسرینی ده بیلیسیز اؤزوز! آخی دئین اولا دَدون یاخجی، نَنون یاخجی هاممی نئینیر سن ده اوننان ائله دا…
بو یان- او یانا گؤز گزدیردیم، جورابدان پولو چیخارتدیم توتدوم قیرنانین آلتیندا پاکلادیم، تاهینی آچیب صافالداندان سونرا، آپاردیم حیهطین او باشیندا، تویوق نینینین دالیندا قویدوم هئرهیه، اوستونه ده بیر دانا کرپیج قویدوم.
آعاجانیمین شققاواتلی بیر خوروزو واریدی، تویوقلار هامیسی اوندان توک سالاردیلار. دوغروسو، آداملار دا اوندان حساب آپاراردیلار! خوروز اوغلو خوروز ایدی! حیهطین او باشی اونون دارالخلافهسی ساییلیردی، قاریشقا کئچنمزدی، میلچک بیله اذنسیز اوچانمازدی اورالاردا. حیهطین بو باشینا دا نه اؤزو گلردی، نه ده تویوقلاری قویاردی گلسینلر. بیر گلیر- گؤتورو واریدی گل گؤرهسن! خوروز قاغا منی گؤروب للکلرینی شیشیرتدی، قانادلارینی یئللندیریب، بوغازینین نم هاراسیندان عجاییب گور سسلر چیخاردیب بوینونو دیک توتدو، چئری- چئری باخدی منه، هاندایدی یومولسون اوستومه. ها دیله توتدوم، میزیقیللی کئچدیم، بارماقلاریم دن تؤکر کیمی اوزالدیب، هوت- هوت- هوت فیشقا چالدیم… جین آتیندان یئنمهدی. من ده “گون او گون اوسسون پیلو اوسته بودووو یییاخ!…”- دئدیم بیلهسینه، سونرا دا ترسه طرفدن سوزولوب، اکیلدیم. قطیفهمی سردیم شریته، اوستباشیمی سهمانا سالدیم، آدام کیمی گلدیم قاریشدیم ائو اهلینه.
هر ایل یایین آخیر آیینین اورتالاریندا، بامادورلارین یئتیشیب قیزاران چاغیندا، هاممی روب چکردی. تبریزده هانسی محلهدن کئچسهیدین روب اییی گلردی ائولردن. او زامانلار حاضیری روب اولمازدی باققال- چاققالدا. هر کس ایللیک روببونو ائوده دوزلدردی. حیهطی یئکه اولانلار اؤز کردیلریندن بیر ایکی تشتلیق، بلکه داها دا چوخ بامادور درردیلر. دئیردیلر: “آللاه برکت وئرسین، بو ایل روبلوغوموزو ائودن گؤتدوخ”. چوخلاری دا لاله بامادورو آلیب گتیرتدیرردیلر روبلوغا. لاله بامادورو هم تورش اولاردی، هم اتلی اولاردی هم ده روببونون رنگی زعفران کیمی گؤزل اولاردی. گل- گئتلی ائولر گؤرهسن اون- اون ایکی سبد بامادورون روببون چکردیلر. سبد دئدییین، ایندیکی سبدلر یوخااا، آدام بویدا سبدلر اولاردی.
سمواری گتیریب دسترخانی آچدیلار، هاممیمیز، ایت ایلخیسی- کؤپک سوروسی، خیردا- خیزانلی دوزولوب اوتوردوق دسترخان باشیندا، میرتداشا- میرتداشا چای چؤرک یئمهیه؛ بو اونون پئیسهرینه سالیردی، او بونون تیکهسینی ویزیب یئییردی، بیری او بیریسینه ایلدیح اوزالدیردی، او بیریسی گؤز- گؤز ائلهییب، بو بیریسینین شیرین چایینا نمکدانی آغنادیردی، بو دئییردی سن منیم یئریمده اوتوموسان، او دئییردی چکیل اویانا منه سورتوشمه!… بو قتدان ایستیردی، او نلبکی آختاریردی، بیری چای قاشیغینی ایتیرمیشدی، بیری الین اوزالدیب پنیر گؤتورنده ویریب او بیرینین شیرین چایینی جالاییب دسترخانی شیرتیغا چکیردی… بو ویریم شیپبیلداق ایچینده بالاجا باجیم دا نه آلدی نه ساتدی، ایمکلیه- ایمکلیه بویوروب یانین باسدی دوز سوفرهنین آراسیندا اوتوروب، بئش بارماغینی دا باسدی گول مورابباسینین ایچینه سونرا دا چیخاردیب باشینا مس چکدیییییی!… اوز- گؤزو بوتون شیره- شاققیلداق اولدو! ایندیجه دوهچینین بوتون میلچک- میغمیغالاری ییغیشیب، یالاسین دویسون! هایکویدن آغیز دئیهنی قولاق ائشیتمیردی. مامانیم بیر اوجدان چاککاچوک استکانلاری نلبکیده یئیخالاییب چای تؤکوردو هاممییه.
-دیش دورون گؤروم، ایندی سموار گلر اوستومه! قیز آپار او اوشاغین الینه سو آخیت قیرنادان–دئدی مامانیم.
-باش قولاغیم گئتدی، بیر عالم ایشیمیز وار هااااا… آدام بالاسی کیمین اوتورون چؤرهییزی یئیین گؤروم – دئدی خالام.
-مهیه بیز میمون بالاسی کیمین اوتورموشوق یئییروخ؟- دئدی خالوغلوم.
اوشاقلار پاققا وئریب اوجادان- اوجادان گولدولر. هره بیر طرفده میمون اداسی چیخارتماغا باشلادی! خالام توتوب خالوغلومون یانچاغینی چیمدیکلهدی.
-آاااااخ اتیمی قوپاتدین-دئیه باغیردی خالوغلوم.
قاپی دؤیولدو، “قاچ او قاپینی آچ مشدعلی حامبالدی” دئدی بؤیوک مامان.
هن، دوز دئییردی.
مشدعلی حامبال باشین آشاغا سالیب، زیققینا- زیققینا بیر یئکه سبد بامادور کؤرهیینده، “یاللاه، یاللاه” دئیه، قاپیدان گیریب دالاندان سووشوب، حیهطه ساری گئتدی. پیللهلری یئندی آشاغا، آپاریب سبدی حووضون یاخینلیغندا دایادی دووارا. سبد مشدعلیدن یئکه ایدی! بیر به بیر آلتی سبد بامادوری گتیریب ییغدی حیهطین قیراغینا:
-خانیم من گئتدیم- دئدی.
-دایان بیر تیکه چای چؤرح گتیریم- دئدی بؤیوک مامانیم.
مشدعلی: “زحمتیزه راضی دهییلم”- دئییب، اوتدو کوچه قاپیسینین سککیسینده دینجین آلا، خالوغلوم دا مئژمئییده چای، پنیر چؤرک بیر ده قتدان آپاردی بیلهسینه. من ده گئتدیم. اوتوردوم قارشی سککیده گؤزومو زیللهدیم حامبالین اوزونه؛ کوله بوی، اورتا یاشلی، چال ساققاللی اوزو قاتماقلی بیری ایدی. یئکه اللری هئچ یاراشمیردی کیچیک اندامینا، بیرووزا اوخشوردو! تومان کؤینهیینده یاماق یاماق اوستوندن تیکیلمیشدی. یایین بو جیزلاماسیندا، اَینینه دری جیلیققا گئییب، باشینا دری پاپاق قویموشدو. شاقاقلاریندان نوودان کیمی تر آخیردی. بیر نئچه تر داناسی دا بورنونون اوجوندان دامیب نلبکیده چایینا دوشدو.
-سلام مشدعلآعا…- دئدیم بیلهسینه.
-علیکوم اسسلام بالا.-دئدی، هئچ باشینی قالدیرمادان.
-به قیزیشمیسان بو ایسسیده بؤرک قویموسان؟
ساغ الینی آپاریب پاپاغینی دال- قاباق ائلهدی، باشین سالدی آشاغا، آلدیرمادان چیرک – پولوک، قاتماقلی اللری ایله تیکه توتدو اؤزونه.
گؤزلری قاپقارا، باخیشی ایسه، غم دریاسی ایدی، جومدوقجا جوموردو آدام. آلنینداکی چوپورا بنزر مؤهور یئرینه باخیردیم. دانیشماقلا ائله آراسی یوخیدی. گویا منیم ده اوردا اولماغیم اونون راحاتینی پوزوردو، آنجاق من، بونو بیله- بیله ائلهجه اوتوروب گینه ده هوروت- هوروت زیللهنمیشدیم اونا.
-به ایچری گئتمیهجاخسان؟- سوروشدو مندن.
-یوخ. اوتوموشام چوبوق چکماغیوا باخام.- دئدیم.
-نه بیلیسن چیبیخ چکهجییَم؟
-ائله بئلهسینه!
-من تیاتورام(تئاتر)؟
-یوخ، مشدعل آعا حامبالسان، چَح باخیم داااا نولار؟!
دوداغینین بیر طرفی بیلینه- بیلینمیه بیر آز قاچدی. “لا اله الاالله هاااا” دئدی. ال ائلهدی جیلیققاسینین ایچری جیبیندن چوبوغونو چیخاتدی. سونرا دا بئلینه باغلادیغی شالی قوتدالادی- قوتدالادی، بیر دانا کیربیت، بیر دانا دا پارچادان کیسه چیخارتدی.
-مشد علآعا، او کیسهده نه وار؟
-قیزیل اشرفی!
-هانی، گؤرست باخیم!
-آللاه اوولادیوا عغیل وئرسین! نه اولاجاق؟ تانباکیدی تانباکی.
-تانباکینی نئینهللر؟ نیه سوخموسان شالیوا؟- دئیه سوروشدوم.
-ایرحمتلیغین قیزی به دئمهدین چیبیخ چَح؟! مجال وئر چکیم دااا.
کیربیت چؤپونون گوگوردسوز طرفی ایله چوبوغون گیرده یئرینی قورتدالاییب تمیزلدی، تانباکیدان بیر نئچه چیمدیک گؤتوروب تؤکدو اورا، تانباکی کیسهسینین ایپلیگینی چکیب، آغزینی بوزوب، دویونلهدی سوخدو شالینین ایچینه، کیربیتی یاندیریب توتدو چوبوقداکی تانباکییا. سونرا چوبوغون او باشینی قویدو دوداقلاری آراسیندا هوف هوف هوف دئیه ایچینه چکدی. تانباکی آلیشیب یاندی، ایچیندن توستو قالخدی. مشدعلی توستونو آغزینا دولدوروب ائشییه پوفلوردو.
-اژدهایا بنزهدین، دئدیم، وئریسن من ده پوفلییم بی دفعه؟
-آللاه آتووا رحمت ائلهسین! اوز وئردوخ بیول دا آستار ایستیسن؟!
-یوخ آستار ایستهمیرم کی، فقط بیدانا پوفلییم. نیه وئرمیسن؟
اَییلدی، اوزونو گتیردی اوزومون قاباغینا، باخیشینی دیرهدی باخیشیما، بورنونون اوجو آز قالدی بورنومون اوجونا دهیسین، سسینی یاواشلادیب دئدی:
– وئرمرم! چونکی چاخیری تؤکسن سیچانین بوغازینا،گئدر پیشییین پئشوازینا!
نه دئدیییندن هئچ باش آچمادیم، قیراموم یاپیشدیم کی:
– بس توسسوسون پوفله منه، اییسینه باخیم.
او دا چکیب پوفلهدی منه…
-بونون ایی اننهنین سیگاریننان چوخ بَتردی.- دئدیم.
-اننه کیمدی؟… هه، بو، سیگاردان غلیظ اولی- دئدی. سونرا، “دا دو، بو مئژمئیینی ده گؤتی، گئت ایچری، قاپینی دا ایشکیلله، قیز اوشاعی قاپیدا دورماز”- دئدی.
-نیه دورماز؟ دورسا نولار مگر؟!
-نولاجاق؟ دَردوش آتار تورباسینا آپارار اؤزوینن! گئد ایچیری! دئیه، اوجادان چیمخیردی بیلهمه.
چیینلریمی چکدیم، دوداقلاریمی بوزهرک مئژمئیینی آلدیم گلدیم ایچری، آما فیکریم قالدی دَردوش یانیندا… مامانیم گؤزون آغارتدی بیلهمه، چونکی اکیلمیشدیم، سفرهنی ییغیشدیرماقدا ال یئتیرمهمیشدیم. من ده گؤرمزلیکدن گلیب، گئتدیم بؤیوک مامانیما کی:
-گئداخ بامادورلاری تؤکاخ حووضا؟
بؤیوک مامانیم:
-هن بالا یوباندیخ، گونورتا اولدی. گلین اوشاقلار، دورون گلین!… فَریح، سن ناهارا باخ، بیز ده گئداخ حیهطه!- دئدی خالاما.
ائله بیل آری یوواسینا چؤپ اوزاتمیسان، دهلیزدن پؤهره وئریب، هاممیمیز آغناشدیق حیهطه. حیهط قاپیسی آز قالیردی چرچوواسیندان چیخسین!
اننهم منه تاپشیرمیشدی هوشدورمبازلیق ائلهمهییب، باجیمدان گؤز اولام. بیر بالا خالچا، بیر کؤهنه یاستیق ویردیم قولتوغوما، قیرمیزی امزییی باسدیم باجیمین آغزینا، آلدیم قوجاغیما اهمال- اهمال پیللهلردن ائندیم حیهطه. اؤنجه باجیمی راحاتلادیم سونرا گئدیب قاریشدیم اوشاقلارا.
بامادورلاری تؤکدوک حووضا. ایکی الیم اولدو بیر تپهم، “نه یاخجی پشابیمی حووضا ائلمه میشدیم بایاق!” -دئدیم اؤز- اؤزومه، یوخسا گلن روب واختینا کیمی هاممی میردار خوروش یئیهجاقدی!
اوشاقلار هامیسی دؤوره ییغیشمیشدیق بامادورلاری بیر دانا- بیر دانا یوووب آتیردیق یئکه تشتین ایچینه. هر دن ده بیر ازیک- اوزویو اولاندا یاخیردیق بیر- بیریمیزین باش- قولاغینا! قودوروشماق اوچون هر شئیی بهانه ائدیردیک. مامانیم قیرنادان شیلانک اوزاتمیشدی تشته، سویو دا زینه آچمیشدی. بامادورلاری تشتین سویوندان چیخاردیب چکهلره ییغدیق. اوغلانلار چکهلری آپاریب داییردیلار دوواردا گون قاباغینا. بؤیوک مامان پالاز سالیب اوتورموشدو آغاج کؤلگهسینده، سویو گئدیب کئشهلن بامادورلاری آرادان کسیبب آتیردی قازانا، اوستونه ده اووج- اووج دوز سپیردی. آخ! روبلوق لاله بامادورونو دوزلاییب یئیهسن، ائله یئمهلی اولار! دئییرم بس ائله یاریم سبد بامادوری ایاق اوسته دوز سپیب یئدیک!
-آز بامادور یئیین، سانجیلاناجاقسیز!
بیز هله ده میرتداشیمادایدیق… سس-کویوموزه یازگول خانیم، بؤیوک مامانیم گیلین دوواربیر همسایاسی، نردووانا چیخیب، بویلاندی کی:
-نه خبریزدی بالا، محلهنی گؤتوموسوز باشیزا!
مامانین عمیسی آروادی، نجیبه خانیم دئدی:
-آهان! مئشه ده قورد آز ایدی بیری ده گمی اینن گلدی!
خالام اوزونو دیددی کی:
-یاواششش! ائشیدر!
یازگول خانیم گولر اوزلو، شوخ بیر خانیم ایدی. گؤزل ده سسی واریدی. تئز بیر مئژمئیی گؤتوروب قاچیرتدیم بیلهسینه:
-یازگول خانیم بیدانا بیزه اوخو دا.
-بوردان اولماز کی قیزیم!- دئدی.
بیر هاندا گؤردوک کؤرپهسینی دیبک دستهسی کیمی ویریب بیر قولتوغونا، قاوالینی ویریب او بیری قولتوغونا، بورونلاریندان جوت فتیله ساللانان خیردا- خیزان ایکی قیز بیر اوغلو دا یاپیشیب پولوک چادیراسیندان، حیهط قاپیسیندان اوخویا- اوخویا گلیر:
– دئدیم قیز یاشیل نهدی؟ دئدی باشیمدی
دئدیم قیز قلم نهدی؟ دئدی قاشیمدی
دئدیم قیز اون دؤرد نهدی؟ دئدی یاشیمدی
دئدیم قیز سونبول نهدی؟ دئدی ساچیمدی
دئدیم قیز سال بوینوما، دئدی اولماز اولماز
اولماز اولماز اولماز
محبت اولسا اولار
آخ نئجه اولماز اولماز
یار نئجه اولماز اولماز
دئدیم قیز آلا نهدی؟ دئدی گؤزومدی
دئدیم قیز لاله نهدی؟ دئدی اوزومدی
دئدیم قیز قونچه نهدی؟ دئدی لبیمدی
دئدیم قیز شکر نهدی؟ دئدی سؤزومدی
دئدیم قیز چاره نهدی؟ دئدی اولماز اولماز
اولماز اولماز اولماز
محبت اولسا اولار
آخ نئجه اولماز اولماز
قیز نئجه اولماز اولماز
هر کس الین ایشدن چکدی، اولماز- اولماز دئیه چپیک توتدو. یازگول خانیم بورجودا – بورجودا گلیر، هاممی دا اونون هاواسیله چیلتیک چالیب، بورجودور! کاسیب دیلخوشلوغو دیزدندی!!!
آنام سوروشدو:
-یازگول خانیم، بتر کئفین سازدی ماشاللاه، روب ایشین قورتولوب؟
-باجی منیم روببومو، آبقورامی چکیب ، قاپیمیزدان گتیریب وئررلر.- دئدی شیشه- شیشه یازگول خانیم.
خالام دیل- دوداق آراسی دئدی:
-اوهه! عئیرانى یوخ ایشماغا، تخت روانینان گئدیر سیشماغا!
نجیبه خانیم لاغینان دئدی:
-آی یازگول خانیم، به جووانهزنلیغیوا نه گلیب؟ اؤزون چک دا روببووو، آبقوراوی. اؤزگه اؤزگهنین نامازینی بیلیسن دا ننجه قیلار؟….
سؤز اوستو اؤرتولو دئییلمیش اولسا دا، اوشاقلی- بؤیوکلو هاممی پاققا وئریب، کئچیندیلر گولمکدن. اوشاقلارین الینه دوو دوشدو، اوغلانلار هرهسی بیر آغاج قیریغی کردیلردن تاپیب، قول- قولا وئریب، حیهطده دسته چیخارتدیلار:
یازگول خانیمین روببو بو ایل بار باساجاقدی!
هم روببو هم ده آبقوراسی کوفلنهجاقدی!… بونو دئییب حیهطی دودو دولانیرلار!
بئناوا آرواد دئدییینه پئشمان اولدی. هله اؤز اوشاقلاری دا دستهیه قوشولوب، حیهطی باشلارینا گؤتوردولر.
یازگول خانیمین مؤحسون اوغلو قیسلمیشدی ننهسینین بؤیرونه، قاشقاباق ساللاییب، ایچین چکیردی. ۱۰-۱۱ یاشی اولاردی. آغزی- گؤزونون یاشی قاریشمیشدی بورنونون زیلیغینا. هر دن کؤینهیینین قولو، هر دن ننهسینین چادیراسینین قیراغییله سیلیردی اوزونو. مامانیم سوروشدو:
-به مؤحسون نیه قوشولمور اوشاقلارا؟ کئفسیزدی؟
یازگول خانیمین دئمه دردی دئشیلدی، یومروغونو دویونلهییب چالدی سینهسینه:
-مؤحسونون آدی باتسین! مؤحسونو میردهشیر یوسون! گؤروم قیزیلا ال آتاسان میسه دؤنسون مؤحسوووون!…
-نیه؟ نولوب آخی؟ نیه به اوشاغا ائله دئییرسن؟- سوروشدو مامانیم.
هامیمیز تعجوبله گؤزوموزو تیکدیک یازگول خانیمین آغزینا:
-گؤروم بونون جییهرلری پؤرتهلنسین! سورا دا اوزونو توتوب مؤحسونه؛ آزیب چؤللره دوشهسن قودوخ! پامال اولاسان قودوخ حسرتی چکن! بابالیم سنی توتسون، مؤحسوووون!
-آی بالا اوشاغی اود ووردون اوددادین آخی! – دئدی بؤیوک مامانیم، سنین الیوین حاجاتیدیر بو اوشاق نیه ائله دئییرسن، آللاه گؤزووه چیراق ائلهسین.
یازگول خانیم اورکلهندی:
-آعا قولی سحر ایکی تومن تاقچایا خرجلیق قویموشدو. وئردیم بو ویرغینا گئدیب بیر پونزا پنیر آلیب گتیرسین، فراساتسیز، بئدَستالات آپاریب پولو ایتیریب الی قولوندان اوزون قاییدیب ائوه! سنی گؤروم بالان باشیوا بلا اولسون مؤحسوووون!
مامان منه باخدی، من اؤزومو ووردوم او یولا! لالام لال، کارام کار باخدیم گؤیه، باخدیم داما، باخدیم او یاندا شافتالی آغاجینا، باخدیم بو یانداعطیرشاهی گولدانلارینا، دووار دیبیندهکی چکهلری، هئرهیه ییغیشان یاهیلاری سایدیم، … یانی کی خبریم یوخدو خبردن…
-دمیر پول ایدی یا کاغاذ ایکی تومنلیق یازگول خانیم؟-سوروشدو مامانیم.
“سنه نه آخی؟” دئدیم اؤز اورهییمده. “کیفیندن چیخاردیب وئرهجاقسان؟!”
-کاغاذ ایکی تومنلیق ایدی….. یاناسان بالا، یاناسان سنی، ایندی من قولویا نه جواب وئریم؟!
مامانیم باشلادی کی:
-بو قیز سحر قنودا بیر………….
دوردوم سویو سوزولموش گئتدیم کرپیجین آلتیندان کاغاذ ایکی تومنلیغی گتیریب اوزاتدیم یازگول خانیما، بئگؤیول- بئگؤیول دئدیم:
-پاحلامیشام ها…
یازگول خانیمین گؤزلری ایشیقلاندی، رنگی روفو آچیلدی، پولو مندن آلیب، دئدی:
-به به به! هم پاحلیییب ، هم تاحلیییب بالام! گیلهلریوه قوربان اولوم… دئیه، دوروب منی ائله باسدی باغرینا آز قالدی قابیرغالاریم اوغولسون. زهلهم گئتمیش!
هاممی هایکوی سالیب شادیانالیق ائلهییب، منی تحسین ائلیردیلر. منیم اوقَتیم زهری هلاهیل دادی وئریردی!
بو هنگامهده، بو حیص- بیصده تاق- تاق- تاق حیط پیللهلریندن دیکدابان سسی گلدی. ایفاده یوکو، فیس- فیس شَلان خانیم، مینیژوپ قیرمیزی چارگول اتک، ال بویدا دا پوستهیی بولوز اینینده، گول- گول نازیک ژورژئت چادیرا باشیندا، قاشقاباغی یئر سوپوره- سوپوره گلدی کی:
– نه سسیزی باشیزا آتمیسیز، های-کویوز محلهنی گؤتوروب! بللی دَیی روب چکیسیز، ییغوا ییغمیسیز، توی توتموسوز، دسته چیخاتمیسیز شاخسئی گئدیرسیز…
او دئیینیردی، من، اونون چادیرا آلتیندان گؤرونن آغ بودلاری، آیاغینداکی عنابی لاکلاری، پوش وئریلمیش ساچلاری و دؤش- باشینین آچیقلیغینا هویوخ قالمیشدیم. او، حرارت ایله چیینباشینا آتا- آتا دانیشارکی، من بیردن سؤزونون آراسینا آتیلیب دئدیم:
– چادیراننان هر یئرین گؤرسنیر هااا شلان خانیم!
بونو سن ایدین دئدین؟!… قورباغا گؤلونه داش آتدیلار سانکی….. بوتون سس- صدا یاتدی.
شلان خانیم بیر آن دونوخدو، اوستدن آشاغیا اؤزونه موشتری گؤزویله باخیب:
-گؤر من کیملرینن گلیب آغیز آغیزا اولموشام! – حیرص ایلن دئییب، تاق تاق تاق دیکدابانلارینی دؤیه- دؤیه اوزونو دؤندریب، پیللهلره ساری گئتدی. بیردن دابانی ایلیشدی کرپیجلرین آراسینداکی شیریغا، قیچی بورخولوب، بودورهدی. زورونان اؤزونو ساخلاشدیردی. بیز پیققیلدادیق. دؤندو، آجیقلی- آجیقلی “ایکی قیرانلیق ائششهیین، اون شاهیلیق دا قودوغی اولار!”- دئدی، اوتانماز- اوتانماز! و پیللهلردن ایتیلیب گئتدی. مامانیم گینه منه ترسه باخیب، قینادی منی. بؤیوک مامانیم دئییندی:
-بالا اوشاغی قیناما! شلان خانیم اوروس گلنده ماتیشقادی، عثمانلی گلنده جوجوق!
خالام گیلین گولدویو بو استعارهلردن من گینه هئچ نه آنلامادیم. سوروشمادیم دا بو ماتیشقا- جوجوق جریانی نهدیر.
آز قالیردی قاش قارالا. میرتابازار قورتولاندان سونرا، مئژمئییلری، تشتلری، قازانلاری نئچه یاندان یاپیشیب دوزدوک شاققار گونون قاباغینا. ایکی گون گرک قالا، بامادورلار تیتتایا. بیریسی گون تیتتایان بامادورلاری اللـهییب، اَزیب سوزکئجدن کئچیردردیلر. سونرا تیلیفلرینی برک- برک الده سیخیب، کوندهلهییب، قویاردیلار بیر طرفه. سوزکئجدن سوزولن دورو روببو دا مئژمئییلره تؤکوب، دوزردیلر گون قاباغینا، ایکی- اوچ گونه کیمی برکییَردی، گؤتوروب بانکالارا تؤکوب زئرزمییه ییغاردیلار، ایل بویونجا گتیریب ایشلهدردیلر.
بو یازینی یازیچینین اؤز سسیله دینلهیین!


c: text/html

text:
اولو قايین
اۇلوقايین - تۆرک میفوْلوْژیسینده حیات آغاجی. اۇلوغقايین، اۇلوقادهین، اوْلوْقايقین اوْلاراق دا بیلینر. بايقايین، بايتئرک و يا اۇلوبوخ (اوْلوْبوخ، اوْلیبوک) دا دئيیلیر. ياکوتلاردا لۇق ماس (آال لۇوک ماس، آغال لۇغوق ماس) دئيیلیر.
معنا و اهمیت[دَییشدیر]
يئرله گؤيو بیر-بیرینه باغلايان حیات آغاجیدیر. کايرا خان طرفیندن اکیلمیشدیر. دۆنيا ایله بیرلیکده يارادیلمیشدیر. دۆنيانین، يئرآلتینین و سمانین تام مرکزیندهدیر. بۇداقلاری سمانی اۆستون تۇتار. کؤکلری توْرپاغین بۆتون قاتلارینی دئشیب يئرآلتی اوْفبانوسا قدر اۇزانار. اؤکسؤکؤ قۇشو اطرافیندا دؤنهرک اۇچار و بعضاده تپهسینه قوْنوب. دوْققوز بوْی (تۆرکلرین دوْققوز قؤومو و يا يئر اۆزوندهکی دوْققوز بؤيوک اینسان نژادی) بۇ آغاجین دوْققوز بۇداغیندان تؤرهمیشدیر. اۇمای آنا حیات آغاجینین صاحبیدیر و يئر اۆزونه ائنرکن بۇ آغاجی ایستیفاده ائدر. کۆبئی خانیم بۇ آغاجین ایچینده ياشار. کؤکلری يئرآلتینا، بۇداقلاری گؤيه اۇزانار. کؤکلریندن حیات سۇيو (بئنگوسو) آخار. هر ساحهسی، آلتیندان يئتمیش يارپاقلی اوْلاراق تعیین اوْلونار. يارپاقلارینین بؤيوکلويو بیر آت دریسی قدردیر. تۆرک میفوْلوْژیسینده چوْخ اهمیتلی بیر يئره مالیکدیر. گؤيلری دئشیب نامعلوم يۆکسکلیکلره چێخار. اۇلوقايینین نوْعلاریندان بیری گۆنشه بیریده آيا اۇزانار. تپهسینده اۆلگن اوْتورار. بضا بیر شام آغاجی اوْلاراق قبول ائدیلیر. آغاجین بیر طرفینده آي بیر طرفینده ایسه گۆنش تاپیلار. بعضا دئمیر داغین اۆزرینده داياندیغی قبول ائدیلیر. سککیز کؤلگهلی، دوْققوز کؤکلو اوْلاراق خاطیرلانار. اینسانلارین رۇحلاری بۇ آغاجین بۇداقلاری آراسیندا اۇچوشور دۇرور. بۇ رۇحلار کیچیک قۇشلارا بنزهيیرلر. عثمانلی دؤولتین قۇروجوسو عثمان بَي (اوْتمان بَی)ین يۇخوسوندا گؤردويو، بؤيويوب بۆتون دۆنيانی ایحاطه ائدن آغاج دا اۇلوقايینا بنزهيیر. آغاجا بئز (چاپوت) باغلاياراق دیلک تۇتماق دا يئنه اۇلوقايین ایله علاقهلی گؤرونمکدهدیر. ایلگئن دئيیلن رئچینئسی، اوْنو يئينلره مۆدحیش بیر گۆج وئرر. چۇواش بايراغیندا سیمووْللاشدیرما ائدیلمیش بیر حیات آغاجی واردیر. مانیخئیزمین تأثیریيله حیات آغاجینین علئيهداری اوْلان اؤلوم آغاجی دا تۆرک مدنیتینه گیرمیشدیر لاکین چوْخ چوْخ يايقینلاشمامیشتیر. بعضا عئینی کؤکدن چێخان ایکی آغاج اوْلاراق آدلاندیریلار کی، بۇ وضعیت ایکی زیروهسی اوْلان دۆنيا داغی ایله ده اۇيغون دۆشر. مانی دینی ایله بۇ اکیز آغاجلاردان بیرینه اؤلوم فۇنکسیاسی يۆکلنمیشدیر. حیات آغاجینا آز قالا عئینی خصوصيتلرله آمّا بیر آز داها دئتالی و ساده اوْلاراق ماجار میفوْلوْژیسینده ده ویلاگفا و يا ائلئتفا آدیيلا راست گلینیر. آدی ماجار آمّا موْتیو اۇرال-آلتای میفوْلوْژیسینه عایددیر. ماجارلارا گؤره شامان ترانس حالینداکی سفرینده بۇ آغاجا دێرماشاراق گؤيه چێخار.
چالاما تطبیقی[دَییشدیر]
چالاما - تۆرک خالق اینانجیندا مقدس سايیلان بیر اوْبيئکته و يا وارلیغا بئز (چاپوت) باغلاما معناسینی وئرر. آغاجلارا بئز (چاپوت) باغلاما تطبیقئیدیر. ائدیلن حرکته چالاما/جالاما دئيیلیر. اۇلوغ قايین اینانجی ایله علاقهلیدیر. مايالاما سؤزو تۆرکجهده "چالماق" فعلی ایله ایفاده ائدیلر. بۇ مظموندا بیر دۆشونجهنین، ایستهيین مقدس بیر يئره مايالانماسی کیمی قبول ائدیله بیلر. قۇربانلیق قوْچلارا لئنت باغلانماسی دا يئنه بۇ آنلايیشلا علاقهلیدیر. ایسلام دینی بۇ جۆر ياناشمالاری قطعی اوْلاراق قاداغان ائتمیشدیر. چالاماق (چاپوت باغلاماق) فعلی ایله ده ایستیفاده ائدیلر. چالماق سؤزونون بیر معناسی دا پارچانی کسمک اوْلاراق ایشتیراک ائدر.
تۇروغ[دَییشدیر]
تۇروغ - تۆرک و مغول شامانیزمینده شامان آغاجیدیر. مغولللار "توْروغ" دئيرلر. تانری ایلک شامانی ياراتدیغیندا اوْنون ائوینین اؤنونه سککیز بۇداقلی بیر آغاج تیکمیشدیر. بۇ سببله هر شامان اؤزونو تمثیل ائدن بیر آغاج تیکر. بۇ آغاجا "تۇروغ" آدی وئریلر. تۇروغ، سؤز معناسی اوْلاراق دايانیقلی، يئرینده دايانان، اؤلومسوز دئمکدیر.
سرگئ[دَییشدیر]
سئرگئ - تۆرک، آلتای، ياقوت و دوْلقان خالق مدنیتینده و میفوْلوْژیسینده مقدس دیرکدیر. سرگئی (سرگئن) ده دئيیلیر. آت قوْشماق اۆچون تیکیلیر. بۇ دیرگین قوْرويوجو رۇحونون (ایيئسینین) اوْلدوغونا اینانیلار. عۆمومی سرگئلردن باشقا هياته تیکیلن خصوصی آت سرگئنلری واردیر. کیگی سرگئ / گلین سرگئنینه يالنیز گلینین آتی باغلانا بیلر. بۇندان باشقا اۇلو بايراملاردا تیکیلن خصوصی سرگئنلر اوْلار. يئرین، سۇيون رۇحلارینین معنوی دستهيینی، آلا بیلمک اۆچون عددلری اۆچ و يا دوْققوز اوْلان سرگئنلر ده مؤوجوددور. اینکلر اۆچون تیکیلن سرگئ ده واردیر و بۇنا آت باغلانیلماز. سرگئ بزکلرله تجهیز ائدیلر. سرگئنین باشینا تاختادان آت باشی سیمووْلو قوْيولور. بعضی ناغیللاردا يئر آلتی، يئر اۆزو و گؤي اۆزونو بیر-بیرینه باغلايان قێزیل دیرئک ایله ائکویوالئنت گؤرولر. زنگینلیگی، مؤحترملیگی و گۆجو تمثیل ائدیر. يئر اۆزوندهکی قیسیمینه قهرمانلار، يئرآلتینداکی حیصهسینه ائرلیک، سماداکی پارچاسینا ایسه اۆلگن آتینی باغلار. سؤز، سێرین سؤزو ایله علاقهلیدیر. سرمک فعلیندن گلیر.
ائتیموْلوْژی[دَییشدیر]
- اۇلوقايین: "اۇلو" و "قايین". تۆرکجهده کايین / کاتین / کادون / گايی / کازین / گاجی / هازیم، موْنقوْلجادا ایسه کادون / هادون / کادا / هادا فوْرمالاریيلا آدی مۆختلیف جۆر چکیلر.
- بايتئرئک: بای "مقدس، زنگین" و تئرئک "آغاج، شام"
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Uluqayın»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۱ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Çoban, Ramazan Volkan. Türk Mitolojisinde İyilik Tanrısı Ülgen’in İnanıştaki Yeri,Tasviri ve Kökeni (Türkçe)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۲۰۰۳ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۳-جۆ ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مین اۆچونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
ژانویه[دَییشدیر]
فئوریه[دَییشدیر]
مارس[دَییشدیر]
آوریل[دَییشدیر]
مئی[دَییشدیر]
ژوئن[دَییشدیر]
ژولای[دَییشدیر]
آقوست[دَییشدیر]
سپتامبر[دَییشدیر]
اوْکتوبر[دَییشدیر]
نوْوامبر[دَییشدیر]
دسامبر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - القاعدهنین صعودیه عربیستانیندا کرال سارایینا تررور هۆجومو نتیجهسینده ۲۰-یه یاخین اینسان هلاک اوْلموشدور.
- ۸ ژانویه - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری افغانیستاندا حربی بازالار قۇرماغا باشلادی.
- ۷ آوریل - باغداد٬ بۆتونلوکله آمریکا بیرلیکلرینین الینه کئچدی.
- ۷ اوْکتوبر - فیلم اوینایان آرنولد شوارتسنقر کالیفورنیانین فرمانداری سئچیلمیشدیر.
- ۲۶ دسامبر - بم شهرینده ۶.۶ بؤیوکلوگونده زلزله باش وئردی.
- ۲۳ آوریل - سارس ویروسو سببی ایله چین خالق جۆمهۇریتینده مدرسهلر ایکی هفته باغلاندی.
- ۲۲ نوْوامبر - ائدوارد شئواردنادزه علئيهدارلاری گۆرجوستان مجلیسینه باسقین ائتمیشدیر. شئواردنادزه اؤلکهده وضعیتین گرگین اوْلدوغونو نظره آلاراق فوق العاده وضعیت اعلان ائتمیشدیر.
- ۲۰ مارس - عیراق ساواشی: آمریکا بیرلشمیش ایالتلری عیراقی ایستیلا ائتمهیه باشلادی. باغداد بوْمبالاندی.
- ۱۹ مارس - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین قوْشونلاری عیراقا گیردی؛ اۇچاقلاری دا عیراقین غربینی بوْمبالامایا باشلادی.
- ۱۹ دسامبر - لیبی لیدری معمر قذافی اؤلکهسینین اتوم و شیمیایی سیلاح الده ائتمک آماجیندان ال چکدیگینی سؤیلهمیشدیر.
- ۱۵ مارس - هۇ ژینتائوْ چین خلق جۆمهۇریتینین ۴-جۆ دؤولت باشقانی اوْلدو.
- ۱۴ مارس - تۆرکیه جۆمهۇریتینین ۵۹-جۇ دؤولتی٬ رجب طیب اردوْغان باشوزیرلیگینده قۇرولدو.
- ۱۳ دسامبر - صدام حسین گیزلندیگی تکریت شهرینده تۇتولموشدور.
- ۱۰ آقوست - يوری مالنچنکو کوسموسدا ائولنن ایلک اینسان اولدو.
- ۱ مئی - آمریکا باشقانی جوْرج بوش عیراقداکی دؤیوشلرین سوْنا چاتدیغینی آچیقلادی.


text:
فواد اوُکتای دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینده
اوکتای ایکی گۆنلۆک ایش ساپاریندا گۆزل یورت دا سوواریش تونلی نینگ آچیلیش داباراسینا قاتناشدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ اوُرونباساری فواد اوکتای دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریته ساپار قورایار.
اوکتای ایکی گۆنلۆک ایش ساپاریندا گۆزل یورت دا سوواریش تونلی نینگ آچیلیش داباراسینا قاتناشدی.
اوکتای شوُل یرده برن بیاناتیندا تۆرکیأنینگ دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتینه برن قوُلداوی نینگ سمبوللاری نینگ بیرینی آچیاندیقلارینی آیتدی.
تۆرکیأنینگ ایقدیصادی و اؤسۆش حیذماتداشلیغی اۆچین جمهورباشلیق رجب طیب أردوُغان ینگ سؤزلرینه لاییقلیقدا دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتیندأکی قورامالارا قوُلداو بریأندیگینی آیدان اکتای،
"قاتناودان انرژیه، اکرانچیلیقلدان صناغاتا، سیاحاتچیلیقدان اوُقووجایلارینا قوُلداو بریپ دمیرقازیق قبرس تۆرک جمهوریتی اۆچین هر زادی ادیأریس" دیدی.
تۆرک ماقام، وادیلی اوُباسیندا دا یرلی یاشاییجیلار بیلن دوشوشدی.
دِگیشلی حابارلار
أردوُغان میرضیایف بیلن تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی، اؤزبگیستان ینگ تأزه دن سایلانان جمهورباشلیغینی قوتلادی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی تۆرکمنیستاندا ساپاردا بوُلدی
قازاغیستان ینگ جمهورباشلیغی قاسیم جومارت توُقایف ایکی گۆنلۆک ساپار بیلن تۆرکمنیستان دا بوُلدی


text:
قازاخیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی
قازاخیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی (اینگیلیسجه: Kazakh Soviet Socialist Republic، فارسجا: جمهوری سوسیالیستی قزاقستان شوروی ، عربجه: الجمهورية الكازاخية السوفيتية الاشتراكية ، فرانسهجه: République socialiste soviétique kazakhe ، آلمانجا: Kasachische Sozialistische Sowjetrepublik ، ایتالیاجا: Repubblica Socialista Sovietica Kazaka ، روسجا: Kaзaxckaя CoBeTckaя CoциaлиcTичeckaя Pecпyблиka) اورآسیادا بیر اسکی دؤولت. قازاخیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی 1936 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1991 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
آسهآن
آسهآن یا گونئی دوغو آسیا اۇلوسلار بیرلیگی (فارسجا: انجمن ملل آسیای گونئی شرقی , آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Güneydoğu Asya Uluslar Birliği , اینگیلیسجه: Association of Southeast Asian Nations) - ۸ آقوست ۱۹۶۷-جی ایلده ویتنام ساواشیندن قایناقلانان کومونیست گئنیشلمهیه قارشی اوْلاراق فیلیپین، مالزی، تایلند، اندونزی و سنقاپور آراسیندا قۇرولان بینلخالق تشکیلات. ، ۲۸ جۇلای ۱۹۹۵-جی ایلده ویتنام ۲۳ جۇلای ۱۹۹۷-جی ایلده لائوس و میانمار ۳۰ آوریل ۱۹۹۹-جو ایل، تشکیلاتا داخیل اوْلموشدور. ۲۰۰۵ (میلادی)-جی ایلده تشکیلاتین عۆمومی داخیلی نتیجهسینین جمعی تخمیناً ۸۸۴ میلیارد دولارایدی. ایلده% ۴لوک بیر بؤیومه نیسبتی تۇتولموشدور.
۴٬۴۶ میلیون مربّع کیلومتره یاییلان آسان بؤلگهسینین عۆمومی اهالیسی ۶۰۰ میلیون اطرافیندادیر.
آسهآن تشکیلاتینین اصلی هدفلری آراسیندا بؤلگه اؤلکهلرینین ایقتیصادی بؤیومهسینه تکان قازاندیریلماسی، ایجتماعی و مدنی توسعه، بؤلگهده باریش و سابیتلیین تأمین ائدیلمهسی یئرلشیر.
۲۰۰۳ (میلادی)-جی ایلده آسهآن رهبرلرینین آسهآنین ۳ حیصّه نی ایحاطه ائتمهسینین لازیم اوْلدوغو قراری ایله آسهآن تهلوکهسیزلیک بیرلیی، آسهآن ایقتیصادی بیرلیی و آسهآن جمعیت و مدنیت بیرلیی یارادیلدی.
آسهآنین ان اۆست قرار وئرمه اوْرقانی هر ایل حیاتا کئچیریلن آسهآن دؤولت باشچیلاری زیروهسیدیر. آسهآن اؤلکهلرینین خاریجی ایشلر ناظیرلری ده هر ایل بیر دفعه بیر یئره گلیر. بوندان باشقا اکینچیلیک و مشبییلیک، تیجارت، انرژی، اطراف مۆحیط، مالییه، ساغلاملیق، بیلیمیوردو، ایش، حۆقوق، چؤل توسعه، یوخسوللوغون آزالدیلماسی، بینلخالق جینایت، نقلیات، توریسم کیمی کۇنولاردا آسهآن اؤلکهلرینین ناظیرلرینین بیر یئره گلدیی ییغینجاقلار تشکیل ائدیلمکدهدیر.
کووردیناسیانین تأمین ائدیلمهسی و دیپلوماتیک موناسیبتلرده گؤستریلمهسی آماچ ایله آسهآن تشکیلاتینین پکن، برلین، بروکسل، کانبررا، ژنو، ایسلام آباد، لندن، موسکو، یئنی دهلی، نیویورک، اوْتتاوا، پاریس، سئول، توکیو، واشینقتون نمایندهلیک دفترلری واردیر.


text:
اویان نیوز: محو ائدیلن سکسن مین آذربایجان ضیالیسیندان بیری
” آذربایجان خالقی نین حقیقی فاجیعه سی ۱۹۳۶-جی ایلدن باشلاندی. خالق علئیهینه، خوصوصیله ضیالیلار علئیهینه جزا تدبیرلری ۱۹۳۷-۳۸-جی ایللرده داها دا آمانسیزلاشدی، حاکیمیتده اوتورموش دؤولت قولدور دسته سی گؤرونمه میش وحشیلیکلری سومباتووون، بورشووون، گئراسیمووون، سینمانین، شِرین، قریقوریانین، مارکاریانین، قالستیانین، اوهانئسیانین، آوانئسیانین و اونلارین آتاکیشییئو کیمی نؤکرلری نین و غئیریلری نین الی ایله تخمینن ۷۰-۸۰ مین آذربایجان ضیالی نوماینده سی – عالیم، یازیچی، آرتیست، موعللیم، گنج، دین خادیمی، سووئت و پارتییا ایداره سی امکداشی، حربچی – بیر سؤزله، بوتون دوشونن بئیینلر، غئیری-عادی تفککور صاحیبلری بیر اوجدان محو ائدیلدیلر. تک بیرجه خاریجی دیل بیلن شخصلری ده قیریردیلار. اؤلوم و جزا ماشینی دایاناجاقسیز و فاصیله سیز ایشله ییردی. هر بیر ” خالق دوشمنی “- نه ” محکمه “ زامانی آنجاق ۱۵ دقیقه واخت آیریلیردی… باکیدا بوتون بو قولدور تریبونال ایجلاسلارینی ویشینسکی نین موعاوینی، بشر اؤولادی نین قاتیلی ماتولئویچ اؤز ال آلتیلاری زاریانوو و ژیقورلا بیرگه آپاریردی. بیز آنجاق باکیدان دانیشیریق! کیم دئیه بیلر کی، آذربایجانین کند رایونلاریندا بو فؤوقعاده اوچلوکلرین خوصوصی ایجلاسلاری نین قرارلاری ایله نئچه مین گوناهسیز محو ائدیلمیشدیر؟ خوصوصی دوشرگه لره سورگون ائدیلمیش ” خالق دوشمنلری “ نین عاییله عوضولری نین تخمینی سایینی کیم دئیه بیلر؟.. ” .بو سؤزلر گؤرکملی آکادئمیک ضییا بونیادووون ” قیرمیزی تئررور “ کیتابینداندیر.دوغرودان دا، ۱۹۳۷- ۱۹۳۸-جی ایللر آذربایجان زاقافقازییادا ان چوخ درین ذکالارین، دوشونن بئیینلرین محوینه یؤنلن رئپرئسسییا و دئپورتاسییا قوربانلاری نین اؤن سیراسیندا اولدو. بونلارین ایچریسینده یالنیز کیشیلر دئییل، چوخلو سایدا آذربایجان قادینلاری دا وار ایدی. بئله خانیملاردان بیری معاریف خادیمی، پئداقوق، ژورنالیست، ترجومه چی مدینه خانیم قییاس بیلی اولوب. آذربایجانین ایلک معاریفپرور قادینلاریندان بیری، گؤرکملی پئداقوق و ایجتیماعی خادیم مدینه خانیم قییاس بیلی (وکیلووا) ۱۸۸۹-جو ایلین آپرئلینده قازاخ قزاسی نین سالاهلی کندینده دونیایا گلیب. معاریفپرور مئهدی آغا وکیلووون عاییله سینده دوغولموش مدینه خانیم ایلک دینی-دونیوی تحصیلینی والیدئینلریندن، سونرالار تیفلیسده ” موقدس نینا “ پئداقوژی مکتبینده آلمیشدیر. عؤمرو بویو معاریف و مدنیتین اینکیشافینا چالیشمیشدیر. قازاخ و گده بَی بؤلگه لرینده مکتبلر تشکیل ائتمیشدیر. ۱۹۰۶-جی ایلده سالاهلی کندینده ایلک روس قیز مکتبینی آچمیشدیر. بو، زاقافقازییادا ایلک قیز مکتبی اولموشدور. ۱۹۱۸-جی ایلده قازاخ قزاسی کند مکتبلری نین اینسپئکتورو ایشله میشدیر. ۱۹۱۹-جو ایلده عاییله حیاتی قورموش، ایکی قیزی، بیر اوغلو دونیایا گلمیشدیر.
۲۰-جی ایللرین آخیرلاریندا باکییا کؤچن مدینه خانیم بورادا یاشادیغی منزیلده کورسلار تشکیل ائتمیشدیر. سونرا آذربایجانلی قیزلار اوچون دارالمعلمات-قیز مکتبلری اوچون ایبتیدای صینیف موعلیملری حاضیرلایان ایلک پئداقوژی تحصیل اوجاغینی یاراتمیشدیر. سونرا باکیدا اورتا مکتبلرده، کند تصروفاتی اینستیتوتوندا موعللیملیک ائتمیش، آذربایجان دؤولت طیبب اینستیتوتوندا آسسیسسئنت وظیفه سینده چالیشمیشدیر.
هدفده اولان وکیلوولار نسلی نین بیر عوضوو
او، ” شرق قادینی “ ژورنالی نین یارادیجیلاریندان بیری کیمی ساوادسیزلیغا قارشی موباریزه یه قوشولموش، ترجومه چیلیک فعالیتی ایله آردیجیل مشغول اولموشدور. صمد وورغون آ.س.پوشکی نین ” یئوگئنی اونئگین “ منظوم رومانی نین پوئتیک ترجومه سی اوزرینده چالیشارکن اونون تؤوصییه لرینه قایغی ایله یاناشمیشدیر. روس اوخوجولاری اونون ترجومه سی ایله م.س.اوردوبادی نین ” دومانلی تبریز ” ، ابولحسنین ” یوخوشلار “ رومانی ایله تانیش اولموشلار.
۱۹۳۶-جی ایلین دئکابر آیی نین ۸-ده ۱۷۴۷ ن-لی اوردئره اساسن حبس ائدیلیب. ۸ سئنتیابر ۱۹۳۷-جی ایله کیمی ۱۲ دفعه دیندیریلمیشدیر.
۱۹۳۶-جی ایلین ۱۰ دئکابریندا لئیتئنانت پلاتونوو و سئرژانت اوقانئزوو طرفیندن کئچیریلن دیندیریلمه دن:
سوال: ایستینتاق موعین ائدیر کی، سیز غئیری-لئقال عکس اینقیلابچی موساواتچی تشکیلاتی نین عوضووسونوز. بونو بوینونوزا آلیرسینیز؟
جاواب: یوخ، بوینوما آلمیرام.
سوال: سیز شخصن موساواتچیلاردان کیمی تانیییرسینیز؟
جاواب: موساواتچیلاردان آشاغیداکیلاری تانیییرام: وکیلوو رحیم – داییم اوغلو، موساوات پارلامئنتی عوضوو ایدی. عکس اینقیلابچی موساواتچی فعالیتینه گؤره سورگونده ایدی، ۱۹۳۴-جو ایلده سولووکی کونسلاگئریندن قاییداندان سونرا اؤزونو اؤلدوردو؛ وکیلوو ایسفندییار – آتامین عمیسی اوغلو، سولووکی کونسلاگئرینده سورگونده ایدی، ۱۹۳۶-جی ایلین نویابریندا قاییدیب؛ وکیلوو ذکریییه – داییمدیر. کونسلاگئرده ایدی، سورگوندن ۱۹۳۶-جی ایلده قاییدیب؛ وکیلوو(باهارلی) محمد حسن، سورگونده ایدی؛ رحیموو عبدولحسن – موعلیمدیر.
فئورالین ۸-ده کئچیریلن یئددینجی دیندیرمه دن:
سوال: ایستینتاق موعین ائدیب کی، سیز حبس اولوندوغونوز گونه دک عکس اینقیلابچی مؤوقئعده اولاراق سووئت حاکیمیتی علئیهینه موباریزه ائدیردینیز.
جاواب: بونو ردد ائدیرم.
سوال: سیزی موساواتچیلارلا نه باغلاییردی؟
جاواب: بیزیم بیر میلتچی نظریمیز، قوهوملوغوموز و بو آداملارین مدنیتی…
۱۹۳۷-جی ایل سئنتیابرین ۸-ده مدینه خانیم آخیرینجی اون ایکینجی دیندیریلمه زامانی موستنطیقین: ” ایضاح ائدین گؤرک، آذربایجان عکس اینقیلابی میلتچی تشکیلاتلا سیزین عکس اینقیلابی علاقه نیز کونکرئت اولاراق ندن عیبارت ایدی؟ “ سوالینا یئنه ده ردد جاوابی وئرمیشدیر.
همین گون ایستینطاقین بیتمه سی حاقدا پروتوکول ترتیب اولوناندا قییاس بیلی مدینه خانیم رسمی ائلان ائتدی کی، اونون ایستینطاقا هئچ بیر علاقه سی یوخدور، موساوات فیرقه سینده اولماییب و عکس اینقیلابی میلتچی تشکیلاتلا علاقه سی یوخ ایدی. سون قرار – گوللـه لنمه حؤکمو
آنجاق بوتون بونلارا باخمایاراق، ۱۹۳۷-جی ایلین سئنتیابرین ۲۳-ده ترتیب اولونموش ایتتیهامنامه ده آشاغیداکیلار یازیلمیشدیر: ” آذربایجاندا سووئت حاکیمیتی هله برقرار اولمامیشدان اول مدینه خانیم قییاس بیلی موساوات پارتییاسی نین فعال عوضوو اولوب، م.ا.رسولزاده و موساواتین باشقا گؤرکملی باشچیلاری ایله سیخ علاقه سی وار ایدی. آذربایجاندا سووئت حاکیمیتی قورولاندان سونرا قییاس بیلی یئنه ده موساواتچی مؤوقئعیینده قالیب، باکیدا اولان غئیری-لئقال عکس اینقیلابی موساوات تشکیلاتلارینا داخیل ایدی و باهارلی محمد حسن، وکیلوو رحیم و باشقالاری طرفیندن رهبرلیک ائدیلن غئیری-لئقال موساوات مرکزی ایله علاقه ساخلاییردی. همین تشکیلاتین ۱۹۲۷-جی ایلده لغو اولونماسیندان سونرا مدینه خانیم قییاس بیلی اؤز اطرافینا عکس اینقیلابی روحدا گنجلری توپلاییردی. ۱۹۳۰-۳۳-جو ایللرده قییاس بیلی ایراندا اولان موساواتچیلارلا غئیری-لئقال علاقه ساخلاییردی. حبس اولونانا کیمی قییاس بیلی مدینه خانیم سووئت حؤکومتیله موباریزه مؤوقئعیینده قالیب، عکس اینقیلابی-میلتچی تشکیلاتی نین عوضولری روحوللا آخوندوو، بکیر چوبانزاده و باشقالاری ایله علاقه ساخلاییردی. گؤستریلنلره اساسن قییاس بیلی مدینه خانیم مئهدی قیزی ۱۸۸۹-جو ایلده بی عاییله سینده دوغولموش، دول، طیبب اینستیتوتونون موعلیمه سی، آذربایجان SSR CM ۷۲ و ۷۳-جو مادده لری ایله تقصیرلندیریلیر. موتتهیم قییاس بیلی اؤزونو قیسمن موقصیر حساب ائتدی. ایضاح اولونانلارا اساسن، ۱۳۵۰۶ ن-لی ایستینطاقی بیتمیش حساب ائده رک قییاس بیلی مدینه خانیمین ایشی آذربایجان XDIK نزدینده اولان خوصوصی اوچلویه وئریلسین ” . آذربایجانSSR XDIK نزدینده کی اوچلوگون ۱۹۳۷-جی ایل سئنتیابرین ۲۶-دا کئچیریلن ایجلاسین پروتوکولوندان چیخاریش.
ائشیدیلدی: آذربایجان SSR CM - نین ۷۲ و ۷۳-جو مادده لری ایله تقصیرکار ساییلان قییاس بیلی مدینه مئهدی قیزی نین ۱۳۵۰۶ ن-لی جینایت ایشی. قرارا آلیندی: قییاس بیلی مدینه خانیم مئهدی قیزی املاکی موصادیره ائدیلسین، گوللـه لنسین. ۱۳۵۰۶ ن-لی جینایت ایشی نین ۲۰۲-جی ورقه سینده کی آکتدان چیخاریش: ” آذربایجان SSR XDIKخوصوصی اوچلوگون ۱۹۳۷-جی ایل ۲۶ سئنتیابر تاریخلی، ۴۵ یاشیندا اولان قییاس بیلی مدینه خانیم مئهدی قیزی نین گوللـه لنمه سی حاقدا قراری ۱۹۳۷-جی ایل سئنتیابرین ۲۸-ده گئجه ساعات ۰۱٫۲۵-ده یئرینه یئتیریلمیشدیر. باش لئیتئنانت سوخانوو ” . مدینه خانیم قییاس بیلی حاقیندا چیخاریلمیش عدالتسیز حؤکم ۲۴ آوقوست ۱۹۵۶-جی ایلده آذربایجان عالی محکمه سی نین جینایت ایشلری اوزره محکمه کوللئگییاسی طرفیندن لغو ائدیلمیش و اونا برات وئریلمیشدیر.
بو دا آمانسیز رئپرئسسییا توفانیندا محو ائدیلن، یاریمچیق قویولان داها بیر ضیالی آذربایجان قادینی نین آجی طالعیی…
کؤچورن: آیدا بیات - خـــــاتـــــون بلوگفا


text:
لامبورقینی مورسیهلاقو
لامبورقینی مورسیهلاقو (ایتالیا دیلی: Lamborghini Murciélago) لامبورقینی شیرکتینده قؤشولان بیر اوتوموبیل دیر. ۲۰۰۲ ده لامبورقینی شیرکتی ۴۰ ایللیگین ده بو اوتوموبیلی قؤشدو. مورسیهلاقو ایتالیا دیلینده گئجه قوشو معناسیندادیر. بو اساسدا مورسیهلاقو قارانلیق شوالیهسی فیلمینده قؤرخولو بیر اوتوموبیل کیمی ایشلنیب. مورسیهلاقو ایسپانیادا بیر ساواش اؤکوزودیر بو اؤکوز کوردوبا دؤیوشونده ۲۴ یارا ایله مئیداندا دایاندی و دیری قالدی. سۆرعتی ساعاتدا ۳۴۱ کیلومتردیر و اونون تکرلری و دورومو بو سۆرعتده آیری مودللردن یوْخاریدیر. دۆنیادا تکجه ۳۵۰ مورسیهلاقو ماشینی قوْشولوب.
تبریزدَییشدیر
ایرانین بیرینجی الده قؤشولان اوتوموبیلی تبریزده بو مودل اوزوندن اوکتوبر 2018 ده اوزه چیخدی.بو ایش لامبورقینی مورسیه لاقو تکنیکلرین کپی و مهندیسلیق ائدماق ایله یاراندی.


text:
اویان نیوز: تراختور و الجزیره یاریشی، ۶۹.۸۳۹نفر تاماشاچی لا ،تبریزده کئچیریلدی؛تراختور و بیرلشمیش عرب امیرلیگین تمثیلچی سین اویونو ؛آسیا قهرمانلار لیگین ،ان چوخ تاماشاچی قاتیلدیغی گؤروشو اولدو.
آسیا لیگی نین؛ایکنجی ان چوخ تاماشاچی لی گؤروشو،چین ده کئچیریلن اویون اولدو؛بو یاریش ،چین نین “جیانگسوی ”و ژاپون تمثیلچی سین آراسیندا ۴۹ مین نفر ایله کئچیریلدی.
تماشاچی باخیمیندان عربیستان،بیر گئریله مه ایله اوزبه اوز اولوب؛بوندان اؤنجه عربیستان تمثیلچی لری ؛ائو گؤروشلرینده،چوخلو تاماشاچی، اویونلارینا قاتیلاردی؛ اما آسیا لیگی نین بوفصلینده؛ ایندیه دک الهلال، الأهلی، الشباب و الإتفاق ین گؤروش لرینده توپلام ۳۰/۴۸۷ نفر قاتیلیب.
“استقلال” و”العین” نین گؤروشو ۲۱ مین نفر تاماشاچی ایله آزادی استادیوموندا کئچیریلدی!!
بئله لیک له ؛تراختور و بیرلشمیش عرب امیرلیگین، تمثیلچی سین اویونو؛آسیانین، ان چوخ تاماشاچی لی گؤروشو آدلاندی.
تبریز،دیلک لر شهری


text:
بوکس
بوکس - ایکی آدامین معین قایدالار چرچیوهسینده، هوجوم و مۆدافیعه مقصدی ایله یومروقلاریندان ایستیفاده ائدرک بیر-بیرینه همله ائتدیکلری بیر ایدمان نؤوو. بوکس قارشیلاشمالاری دونیانین چوخ اؤلکهسینده ماراقلا ایزلنیلیر. اما شدت ائهتیوا ائتمهسی سببیله بۇ ایدمانین قاداغان ائدیلمهسی لازیم اولدوغونو دوشونهنلر ده واردیر.
بوکس قارشیلاشمالاری رینقده کئچیریلیر. رینق، اوچ سیرا کندیرله باغلی و یئردن یوکسکده کوادرات فورماسیندا بیر ساحهدیر. پروفئسسیونال بوکسدا رینقین بؤیوکلویو ۵–۶ م²، هوسکار بوکسدا ایسه ان آز ۳–۶ م²دیر. بوکس قارشیلاشمالاریندا، هر ایکی بوکسچو دا عئینی چکیده (آغیرلیقدا) اولمالیدیر.
پروفئسسیونال و هوسکار بوکسون قایدالاری بیر-بیریندن فرقلیدیر. هوسکار بوکسچولار ۲۲۷ قر آغیرلیغیندا، پروفسیونال بوکسچولار ایسه آغیرلیغی ۱۷۰–۲۸۳ قر آراسیندا دییشهن الجکلر ایستیفاده ائدرلر. پروفئسسیونال بوکسچولار یالنیز شورت، هوسکار بوکسچولار ایسه شورت و آتلئت گئیر. هم هوسکار هم ده پروفئسسیونال بوکسچولار قارشیلاشمادا دیش و قاسیق قورویوجولاری ایستیفاده ائدرلر. هوسکار بوکسچولار آیریجا قورویوجو باشلیق تاخیرلار.
بۇ ایدمان نؤوو هله ۵۰۰۰ ایل بوندان اول مصر و بابیلیستاندا مؤوجود اوْلوب[دَییشدیر]
فانات: بوکس دئمک اولار کی، جمعیتین یاراندیغی ایلک دؤورلردن دونیا خالقلاری آراسیندا یاییلماغا باشلاییب. بۇ ایدمان نؤوو هله بئش مین ایل بوندان اول مصر و بابیلستاندا مؤوجود اوْلان یومروق دؤیوشو اساسیندا توسعه ائدیب. مۆعاصیر بوکسا بنزهیهن یومروق دؤیوشلری قدیم یونانیستاندا دا تشکیل اولونوردو. ائرامیزدان اول ۶۸۸-جی ایلده بوکس آنتیک اولیمپییا اویونلارینین پروقرامینا داخیل ائدیلمیشدی.
ایلک اولیمپییا چئمپیونو آدینا یونانیستانلی اوناماستوس لاییق گؤرولموشدور. مشهور ریاضیاتچی و فیلوسوف پیفاقور دا بوکس اوزره آنتیک اولیمپییا اویونلارینین قالیبلریندن اولموشدور. آرخئولوژی قازینتیلار نتیجهسینده الجزایرده تاپیلان وازا اوزریندهکی رسملر اونو گؤستریر کی، بوکس (یومروق دؤیوشو) قدیم دؤورلرده آفریقانین جنوبوندا دا اؤزونه پرستیشکارلار تاپیب.
بوکسون ایدمان نؤوو کیمی توسعه ائتمهسی[دَییشدیر]
مۆعاصیر بوکس ۱۸-جی عصرین اوللرینده اینگیلیسده تشکول تاپیب. ۱۶ آوقوست ۱۷۴۳-جو ایلده اینگیلیس چئمپیونو جئک بروتون ایلک قایدالار توپلوسونو - بروتون قایدالارینی حاضرلاییب. ۱۸۶۷-جی ایلده مارکیز کوینسبئررینین یئنی بوکس یاریش قایدالاری قبول اولونوب. بوندان سوْنرا بوکس ایدمان نؤوو کیمی توسعه ائتمهیه باشلاییب. آرتیق دؤیوش راوندلارا بؤلونمهیه باشلادی. راوندلار آراسی قیسا فاصیلهلرده ایدمانچیلارین دینجلمهسی یاریشین تئمپینی و حرکت دینامیکسینی چوخ آرتیریب.
توتمالارا قاداغا قویولماسی بوکسو گولشه اوخشاماقدان خلاص ائدیب. داها یوموشاق الجکلردن ایستیفاده اولونماسی تهلوکهسیزلیک یاراتماقلا یاناشی، زربهلرین رنگارنگلیینی ده آرتیریب. کوینسبئررینین یاریش قایدالاری مۆعاصیر بوکسدا هم پئشکارلار، هم ده هوسکارلار اۆچون اساس قایدا اوْلدو.
آیبا-نین یارانماسی[دَییشدیر]
۱۹۲۴-جو ایلده بئینلخالق هوسکار بوکس فئدئراسییاسی (فیبا) یارادیلیب. بۇ تشکیلات ۱۹۴۶-جی ایلدهن آیبا آدلانماگا باشلادی. ایلک آوروپا چئمپیوناتی ۱۹۲۴-جو ایلده تشکیل اولونوب. دونیا چئمپیوناتی ایسه بوندان ۵۰ ایل سوْنرا ۱۹۷۴-جو ایلده کئچیریلیب. ۱۹۹۱-جی ایله قدر دونیا چئمپیوناتلاری هر دؤرد ایلدهن بیر تشکیل اولونوردو. بوندان سوْنرا بۇ یاریش آوروپا چئمپیوناتلاری کیمی ایکی ایلدهن بیر کئچیریلمهیه باشلادی.
دونیا چئمپیوناتلاریندا قلبهلرین سایینا گؤره رئکوردچو کوبالی فئلیکس ساووندور - ۶ قات دونیا چئمپیونو. او، ۲۰۰۰-جی ایلده سیدنئی اولیمپیاداسیندا ۳ قات اولیمپییا چئمپیونو اولدوقدان سوْنرا بۇ گؤستریجیده تئوفیلو ایستئوینسون و لاسلو پاپپانی قاباقلادی. آوروپا چئمپیوناتلاریندا ان یاخشی نتیجه گؤسترمیش بوکسچو لهیستانلی زبیقنئو پئتشیکووسکیدیر. او، قیته چئمپیوناتیندا ۴ دفعه فخری کورسونون ان یوکسک پیللهسینه قالخیب.
آذربایجان بوکس فئدئراسییاسینین یارانماسی[دَییشدیر]
آذربایجان بوکس فئدئراسییاسی ۱۹۲۴-جو ایلده یارادیلیب. ۱۹۲۶-جی ایلده ایلک دفعه اولاراق بوکس اوزره آذربایجان چئمپیوناتی کئچیریلیب. ۱۹۲۶-جی ایلده آذربایجانین ان گوجلو بوکسچولاری زاقافقازییا چئمپیوناتیندا ایشتیراک ائدیب و قالیب اولوبلار. ۱۹۲۹-جو ایلده آذربایجان تورکیه بئینلخالق گؤروشو کئچیریلمیشدیر. آذربایجان بوکس فئدئراسییاسی ۱۹۹۲-جی ایلدهن آیبا و ائابا-نین تام حقوقلو حقیقی عضوو اوْلوب. ۲۰۰۹-جو ایل ژانویهنین ۲۳-ده آذربایجان بوکس فئدئراسییاسینین هئسابات-سئچکی کونفرانسی کئچیریلمیشدیر. کمالددین هئیدروو یئکدیللیکله فئدئراسییانین دؤولت باشکانی سئچیلمیشدیر. کونفرانسدا آغاجان ابیئو فئدئراسییانین ۱-جی ویتسئ-دؤولت باشکانی، سولئیمان میکاییلوو و رؤوشهن هوسئینوو ایسه ویتسئ-پرئزیدئنت سئچیلمیشلر.
باکیدا بوکس اوزره ایلک آوروپا چئمیوناتی[دَییشدیر]
۱۹۹۹-جو ایلده آذربایجان بوکس تاریخینده ایلک دفعه اولاراق باکیدا یئنییئتمهلر آراسیندا (۱۵–۱۶ یاشلیلار) آوروپا چئمپیوناتی کئچیریلدی. همین یاریشدا بوکسچولاریمیز قیتهنین اکثر گوجلو کوماندالارینی قاباقلایاراق، روسیهدان سوْنرا ۲-جی یئری توتدولار. همین یاریشدا دری الجک اوستالاریمیز ۴ قیزیل، ۱ گوموش و ۴ بورونج مئدالا صاحب اولدولار. ۲۰۰۱-جی ایلده ایسه باشکندیمیزدا ایلک دفعه اولاراق یئنییئتمهلر آراسیندا دونیا بیرینجیلیگی تشکیل اولوندو. ۱۹۹۹-جو ایلده اولدوغو کیمی بۇ دفعه ده بوکسچولاریمیز ۲ قیزیل، ۴ گوموش، ۴ بورونج مئداللا عمومی حسابدا روسیهدان سوْنرا ۲-جی نتیجه گؤستردیلر.
اولیمپیادادا بوکسچولاریمیزین ایلک اوغورو[دَییشدیر]
اولیمپییا اویونلاریندا بوکسچولاریمیزین ایلک اوغورو ۲۰۰۰-جی ایلده کئچیریلمیش سیدنئی اولیمپیاداسینا تصادف ائدیر. پلانئتین ان بؤیوک یاریشیندا ۷۵ کق چکی درجهسینده موباریزه آپارمیش ووقار الکبروو بورونج مئدالا لاییق گؤرولدو. بوندان ۲ ایل سوْنرا بؤیوکلردن عبارت ییغما کوماندامیز آستانادا تشکیل اولونموش دونیا کوبوکو تورنیرینده ۱۲ کوماندا آراسیندا ۵-جی یئری توتدو. ۲۰۰۲-جی ایلده روسیه نین پرم شهرینده کئچیریلمیش آوروپا چئمپیوناتیندا ۵۴ کق چکی درجهسینده شاهین ایمرانوو یالنیز فینال گؤروشونده روسیهلی دونیا چئمپیونو مالاخبئکووا اودوزاراق، گوموش مئدالا لاییق گؤرولدو.


text:
۷ دسامبر
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۶۷۸ - لویی هنپین نیاگارا شلالهسینی کشف ائدن ایلک اوروپالی اوْلوب.
- ۱۸۷۷ - توماس ادیسونون فونوگرافی ایلک دفعه گؤستریلیب.
- ۱۹۱۷ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اوتریش-ماجاریستانا ساواش اعلان ائدیب.
- ۱۹۱۸ - آذربایجان خالق جۆمهۇریتینین پارلمانی ایشه باشلامیشدیر.
- ۱۹۲۲ - آذربایجان شوروی داغلیق قاراباغ موختار ولایتی مرکزی ایجراییّه کومیتهسی سئچیلیب.
- ۱۹۳۴ - تۆرک قادینلار بیرلیگی٬ ایستانبولدا بیر میتینگله قادینلارین میلّتوکیلی سئچیب-سئچیلمه حاقّینی قۇتلادی.
- ۱۹۴۱ - ژاپون آمریکانین هاوایی آدالارینداکی «پرل هاربور» بازاسینی٬ فیلیپین آدالارینی و بریتانیا مالزیسینی بومبالاییب.
- ۱۹۷۲ - آیا اۇچان سوْنونجو آمریکا فضایی گمیسی «آپولون ۱۷» فضایا بۇراخیلیب.
- ۱۹۸۴ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین عۆضوو اوْلان اؤلکهلر شورینین دؤولت تروریزمینی پیسلهین قطعنامه قبول ائدیب.
- ۱۹۸۵ - ترورچولار پاریسده دۆکانلار شبکهسینده ۴۱ نفرین اؤلومونه سبب اوْلان پارتلاییشلار تؤرهدیبلر.
- ۱۹۸۸ - ائرمنیستان قۇزئیینده باش وئرن گۆجلو زلزله نتیجهسینده لنیناکان٬ کیروواکان و ایسپیتاک شهرلری باتمیشدیر. رسمی قایناقلارا گؤره اؤلنلرین سایی ۲۵٫۰۰۰ نفری کئچیب. طبیعی فلاکت زوناسینا ایلک کؤمک آذربایجاندان گلیب.
- ۱۹۹۳ - پنتاگون نوادادا خبردارلیقسیز ۲۰۴ اتوم سیناغی کئچیریلدیگینی بلیرتیب.
- ۲۰۰۲ - تۆرکیه گؤزلی عذرا آکین لندنده دۆنیا گؤزلی سئچیلیب.


text:
اویان نیوز: قازاقیستان بؤیوک هون امپراتورلوغونون افسانه لیدئری آتیلانین آدینا اؤزل بیر اتومبیل بازارا وئردی.
اویان نیوزون TRT تورکی دن آلدیغی معلوماتا گؤره، باغیمسیزلیغینی ۶ دسامبر ۱۹۹۱ده قازانان و ۱۷ میلیون اهالیسی اولان قازاقیستان آرابا اورهتدی.
قازاقیستان بؤیوک هون امپراتورلوغونون افسانه لیدئری آتیلانین آدینا اؤزل بیر اتومبیل بازارا وئردی.
تامامیله تورک روحو ایله حاضیرلاندیغی ایفاده اولونان آتیلا آدلی اتومبیل، بؤیوک امپراتور آتیلانین اؤلومونون ۱.۵۵۰.جی ایله دنک گتیریلدی.
تامامیله قازاق صنایعینین گرچکلشدیردیگی آتیلا، قازاقیستانین ایلک اتومبیلی اولاراق دا تاریخه گئچدی.


text:
خوراسان تورکلری
خوراسان تورکلری یوخسا خوراسانلیلار بیر خالق تورک خالقلارییندان دیلار کی ایرانین خوراسانیندا یاشاییرلار، خوراسان تورکلرینین سایی لاری ۲،۰۰۰،۰۰۰ تا ۴،۰۰۰،۰۰۰ نفره یئتیشیر. خوراسان تورکلری خوراسان تورک دیلینده دانیشیرلر کی بو دیل نئچه لهجه یه پایلاشیر: کلاتلی، بوجنوردلو یوخسا بیجنیوردلو، شیروانلی یوخسا شؤقانلی، بغایرلی، قؤچانلی،فارووچلو، نئیشابورلو، سبزیوارلی و بایات.
تاریخ[دَییشدیر]
خوراسان تورکلری تاریخلری چؤخ اسکی دیر. خوراسان تورکلری تاریخلری اشکانیلر و اسکیتلر زاماندان باشلانیر و افشارلار ایمپیراتورلوغونا یئتیشیر.
خوراسان تۆرک ائللری[دَییشدیر]
- درگز:
- درگز شهیری: استاجلولار، قرقلولار، قرخلولار، اوزدمیرلولار، ایل اوغلیلر، چولهلر، زنگانلولار، ساروانلولار، قاراگوزلولار، کهرلولار، گرایلیلار.
- قالالار: ابیوردلولار، اجرلولار، ارشلولار، اوتانلولار، ایمانلولار، بابا خانلولار، پاپالولار، چاپشلولار یوخسا چاووشلولار، گوندوزلولار.
- کلات:
- کلات شهیری: احمدلولار، تاتارلار، جغتائیلار، جلایریلر، زنگانلولار.
- قالالار: ایده لولار، بوباشیلار، چولائیلر.
- بوجنورد:
- بوجنورد شهیری: گرایلیلار، آوشارلار (افشارلار)
- قالالار: تاتارلار، تیمورتاشلار.
- جوین و جغتای:
- جغتای و نقاب شهیرلری: جغتائیلار، قلیچچیلر، گرایلیلار، آوشارلار (افشارلار).
- چکنه و نئیشابور :
- چکنه و نئیشابور شهیرلری: بیاتلار یوخسا بایآتلار، گرایلیلار، آوشارلار (افشارلار).
- بام و صفیآباد یوخسا ارغیان:
- صفیآباد: بغایریلر، قلیچچیلر، گرایلیلار، آوشارلار (افشارلار).
- قالالار: قاراخانلولار (قرهخانلولار).
- قوچان و شیروان : گرایلیلار، آوشارلار (افشارلار) .
- خاف : خلجلر، شرقلولار.
- سرخس : جوانشیرلر، قورغلولار.
- جاجرم و سملقان: گرایلیلار، آوشارلار(افشارلار).
- چیناران : بقمنجیلر.
- بیرجند و طبس : کنگرلولار، بَلویلر.
- توربت جام :
- توربت جام شهیری: روتیلر.
- قالالار:تکهلولار.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW (اینگیلیسجه). ایرانیکا بیلیکلیگی.
- ↑ Khorasani Turkish (اینگیلیسجه). اتنلوق سایتی.


text:
Reza sumarin ایشلدن چالیشمالاری
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۷ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۱۷ فرق گئچمیش +۲۸۶ دانیشیق:آنا صفحه ←ویکی سوز: یئنی بؤلمه اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۹ فرق گئچمیش +۱۵ ک طالیبان اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه برگرداندهشده
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۸ فرق گئچمیش +۶۱۲ ک طالیبان اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه برگرداندهشده
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۳ فرق گئچمیش +۴۶۳ ی نوبیایی لر صفحهنی ' Nubians نوبیایی لر اورتا نیل ده گونی میصر و قوزی سودان دا یاشاییر دی لار و نوبیا دیلینه قونوشوردولار نوبیایی لرین کوش و مرو آدیندا کراللیق لاری وار میش و میصر کراللیقینا رقیب میش بو کراللیق روم دونمینده رومون موستعمیره سی اولدو. قایناقلار http://en.m.wikiped...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۵۶ فرق گئچمیش +۱۲۲ ک میصر اسکی کراللیغی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۵۳ فرق گئچمیش +۵۶۹ ک میصر اسکی کراللیغی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۴۲ فرق گئچمیش −۲۸ ک میصر اسکی کراللیغی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۵ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۳۵ فرق گئچمیش +۴۴ ایشلدن دانیشیغی:Bitim اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۴ فرق گئچمیش +۲۸ ک میصر اسکی کراللیغی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۰۲ فرق گئچمیش +۵۰۶ ک میصر اسکی کراللیغی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۱ فرق گئچمیش +۲۴ ک هابل تلسکوپو اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۰ فرق گئچمیش +۴۹۱ ی هابل تلسکوپو صفحهنی ' اینگیلیس دیلینده hubble telescope بو تلسکوپ اوزای دا دیر کی ۱۹۹۰ دا گووه آتیلدی و ایندیه جک ایشینده دیر و ان بویوک چوخ یونلولردن دیر(دییشیک ایشلر گورن) بو تلسکوپ بیلیم آراشتیرمالارینا و اینسان لارین دینجلمه سینه کی آسترونومییا باغلی دیر . قایناقلار http://e...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۲۱ فرق گئچمیش −۹ ک ویولون اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۲۰ فرق گئچمیش +۴۶۹ ی ویولون صفحهنی ' بیر موسیقی چالاما شی دیر ویولون ان ایستکلی و دونیادا ان چوخ تانیلانان موسیقی آلت لرینن دیر ویلونی ایلک قازاخ تورکلر اورتا آسیادا دوزلتیب چالیبلار و تروک لر اوزلرینن اورتادایا و آنادولووا و اورداندا اوروپیا آپاریپلار.۱ قایناقلار  http://en.m.wikipedia...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۲ فرق گئچمیش +۲۴۳ ک پترا ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۱ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۱۳ فرق گئچمیش +۲۰۰ ک تئودور هولم نلسون ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۱ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۰۵ فرق گئچمیش +۲۷۶ ی ییئجئک صفحهنی ' ییئجئک هر تورلی حیوان و اینسانین یمغه سچدیخ لرینه دییلیر اورنک اینسان چوخ تورلی یمخ لری یییر آما قویون آلاخ و باشقا بیتکیلری یییر آصلان حیوان لاری یییر.' ایله ياراتدی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۳۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۱۶ فرق گئچمیش +۶۹۳ ی داربه صفحهنی ' داربه یوخسا کودیتا اینگیلیس دیلینده Military coup بیر اردو حرکتی دیر بو حرکت یوخسا ایشلم یوخسا اوپراسیونی دیر کی آماجی دولتی اردو زورینان دییشمه دیر بو دولت بعضا سیویل یوخسا مدنی و بعضا ده بیر دیکتاتور رژیمی دیر . بو ایشلم بعضا باشاریلی و بعضا باشاریسی...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۳۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۰۸ فرق گئچمیش ۰ ک محمد سوهارتو ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۹ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۴۷ فرق گئچمیش +۳۷ ک اهلیت ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۹ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۴۶ فرق گئچمیش +۳۹ ک ایشسیزلیک اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۹ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۴۵ فرق گئچمیش +۵۵۵ ی ایشسیزلیک صفحهنی ' ایشسیزلیخ، ایش گزن بیر اینسان کی ایشدمخ گوجی وار و یاشی ۱۶ دان چوخ ۶۵ جک دیر کی ایش تاپامممیشه ایشسیز ساییلیر. باشاقا بیر تانیم دا ایشسیزلیخ هر کیم بیر ایقتیصادی توپلومدا چالیشماخ ایستدی حالدا یتشکی یوخسا اهلییتی اولان دورومدا ایش تاپابیلمیین ا...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۹ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۲۲ فرق گئچمیش +۶۰۴ ی انفیلاسیون صفحهنی ' Infilation اینگیلیس دیلینده انفیلاسیون بیر چاغدا یا دونمده جینسلرین دییر ده قالخماسینا دییلیر انفیلاسیونی یوزده نچه نن اولچولور یعنی بله کی بیر جینسین دییری ۱۰ دلار اولسا ۱۱ دلارا قالخدیغینان سنرا (۱+۱۰) ÷۱۰ × ۱۰۰ = ۱۰% انفیلاسیون بیر اولکه نین ایقتی...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۹ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۱۱ فرق گئچمیش +۸ ک ماکروایکونومی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۸ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۱ فرق گئچمیش +۶۲ ک ماکروایکونومی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۸ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۰ فرق گئچمیش +۴۸۱ ی ماکروایکونومی صفحهنی ' Macroeconomics اینگیلیس دیلینده ماکرومونی ایکونومی ایقتیصادین بیر شوبه سی دیر کی عومومیتده نجور ایقتیصاد بازاری یوخسا باشقا سیستم لری بویوک اولچک یوخسا میقیاس دا اتکیلییر اوخویوپ آراشتیریر. ماکرومونی ایکونومی چالیشیر کی بیر ایقتیصادین نجور یاخجی ای...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک ویرایش پیشرفته تلفن همراه
- ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۵ فرق گئچمیش +۶۳ ک میکروایکونومی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۴ فرق گئچمیش +۴۵۸ ی میکروایکونومی صفحهنی ' Microeconomics اینگیلیس دیلینده بو بیلیم ایقتیصاد بیلیمین بیر شوبه سی دیر کی اینسانلارین تک تک داورانیشلارین ایش ده قرار ورمخ منبع لرین آز یوخسا هامییا یتیشه بیلمیین منبع لر و بو اینسان لارین بو منبع لره گورا قارشیقلی علاقه لرین آراسیندا آراشتیریپ اوخ...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۳ فرق گئچمیش +۳۱ ک ایقتیصاد ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۱ فرق گئچمیش +۳۰۸ ک ایقتیصاد اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۴ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۳۹ فرق گئچمیش ۰ ک ریاضیچی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۴ فرق گئچمیش +۱۶۰ ی موسیم صفحهنی ' موسیم اینگیلیس دیلینده season فارسجا فصل تورکجه mevsim بیر ایل دورت موسیم دیر یاز یای گوز قیش.' ایله ياراتدی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۲۷ فرق گئچمیش +۴ ک سو سورونو ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۲۴ فرق گئچمیش +۱۹۵ ک سو سورونو اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۳ فرق گئچمیش +۳۲۷ ک یاسا اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۸ فرق گئچمیش +۳۱۱ ی یاسا صفحهنی ' یاسا اینگیلیس دیلینده Law عرب و فارسجا قانون یاسا بیر سوره یارادیلمیش قوراللار و زورلولوخلاردیر کی سوسیال یوخسا توپلومسال و یوخسا اولکه ده قورولوشلارین طرفیندن قورولموش.' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۴۶ فرق گئچمیش +۱ ک حوقوق ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۵۱ فرق گئچمیش +۷۷ ک جنوبی کوره اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۴۹ فرق گئچمیش +۲۴ ک قوزئی کوره ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۴۶ فرق گئچمیش +۶۳۳ ک قوزئی کوره اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۸ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۱۹ فرق گئچمیش +۸۶۸ ی سو سورونو صفحهنی ' یئنی دونمده هاوالار قئزدئخجا دونیانین اکوسیستمی ده اتکیلنیر موسیم (فصل لر) دییشیلیر و بو دوروم سولارین تز قینمه سینه و اسکیلمغینه و یاغیش قارین آزالماغینا یوخسا شیدتینه سبب اولور بله کی بیر سوره چوخ شیدتلی یاغیر و اوزینن سیل گتیریر و بیر سوره چوخ...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۸ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۵۷ فرق گئچمیش +۲۱۹ ک سو اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۱۷ فرق گئچمیش +۸۳ ک دربند (روسیه) ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۴ فرق گئچمیش +۲۰۹ ک تسلا موتورز ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۰۰ فرق گئچمیش +۲۱ ک یحیی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۵۹ فرق گئچمیش +۱۷۲ ک یحیی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۴۳ فرق گئچمیش +۳۹۱ ک کرونا آشیلاری اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۳۰ فرق گئچمیش +۸۷۲ ی کرونا آشیلاری صفحهنی ' Pfizer-Biontech آلمان-آمریکا آر ان ای سیستمینن دوزلتیلمیش اوغور شاهین و اوزلم تورجی دوزلتمیش لر. Moderna آمریکا آر ان ای سیستمینن دوزلتیلمیش Sputnik روسیه گوجسوز ویروس سیستمی نن دوزلتیلمیش Oxford-Astrazeneka اینگیلیس-سوئد گوجسوز ویروس سیستمی نن دوزلتیلمیش Johnson&Johnson آ...' ایله ياراتدی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۱۱ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۰۹ فرق گئچمیش +۱۱۵ ک کرونا ویروس خستهلیغی ۲۰۱۹ ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک
- ۷ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۷ فرق گئچمیش +۵۳۶ ی رادیوکیمیا صفحهنی ' Radiochemistry رادیوکیمیا یوخسا رادیوشیمی رادیوکیمیا رادیواکتیو ماده لرین کیمیاسی دیر. او یرده کی رادیواکتیو المنت لرین(عونصورلرینون)ایزوتوپ لاری اوزللیک لر و کیمیاسال دونوشوکلوخ لری رادیواکتیو اولمیان ایزوتوپ لارا آراشتیرماخ ایچون ایشلنیر بوتون را...' ایله ياراتدی ایندیکی اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک گورمهلی دَییشدیرمک


text:
گؤیلرین آغاسی
گؤیلرین آغاسی (اینگیلیسجه: The Aviator, آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Göklerin Hakimi , فارسجا: هوانورد ) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش گرچک حادیثهیه دایانان دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی جود لا، قوئن استفانی، دنی هوستون، ایان هولم، آلن آلدا، الک بالدوین، جان سی ریلی، کیت بکینسیل، لئوناردو دیکاپریو جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین هاوارد شور یارادیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده گؤیلرین آغاسی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- فیلملر ۲۰۰۴ (میلادی)
- English-language films
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- ۲۰۰۴-جو ایلین فیلملری
- آمریکا فیلملری
- اینگیلیسجه فیلملر
- مارتین ایسکورسیزینین فیلملری
- 1913 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1927 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1929 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1935 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1938 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1941 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1946 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 1947 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- وارنر بروس فیلملری


text:
بؤیوک پارتلاییش
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
بؤیوک پارتلاییش – کایناتین تقریبا 7/13 میلیارد ایل اول سیخ و ایستی ماده دن نئجه یارانماسی ایله باغلی نظریه. چوخ ساده اولاراق بئله ایزاح ائدیله بیلر: یئردن باخان مشاهیده چیه گؤره کاینات دا کی بوتون اولدوزلار ، اولدوز سیستم لری و قالاکتیکالار (فارسجا:کهکشان) بیر بیریندن اوزاقلاشماقدادیر. یعنی کاینات گئتدیکجه گئنیشله نیر. بونون بئله اولماسی اوچون چوخ اوزون زامان اول کاینات سیخلیغی و تمپراتورو چوخ یوکسک اولان بیر نقطه دن باشلامالی ایدی.
بؤیوک پارتلاییش نظریه سی کایناتین یارادیجی ماده لری حاققیندا ملاحیظه یوروتمه ییمیزه ایمکان وئرسه ده ، هله لیک بیر چوخ سوال جاوابسیز قالمیشدیر چونکی فیزیکا قانون لارینین و زامانین اولمادیغی زاماندان اول کی زامانی تصور ائده بیلمیریک.


text:
تبریز شهرینده «عاشیق حسن اسکندری»نین کیتاب مراسیمیکئچیریلدی
مرداد آیینین ۱۹نجی گونو ائل عاشیقی «عاشیق حسن اسکندری»نین یئنی نشر ائدیلمیش «خاطیرهلر، داستانلار، شعرلر» باشلیقلی کیتابینین تانیتدیرما تدبیری کئچیریلدی.
تبریز شهرینده کئچیریلن بو شعرلی- موسیقیلی تدبیرده عاشیق حسن اسکندرینین عائله عضولری، یاخین دوست- تانیشلاری اشتراک ائتمیشلر. دؤرد ساعاتلیق بو تدبیرده عاشیق موسیقیسی ایفالاری ایله برابر عاشیق حسنین کیتابی حاقیندا رایلر سؤیلنمیش و مجلیسده حاضیر اولان شاعرلر طرفیندن شعرلر اوخونموشدور.
مراسیمین آپاریجیسی «حسن کافی» تدبیری عاشیق حسن اسکندرینین نوهسی آپاریجی «صنم خانیم»ین دانیشیغی ایله آچمیشدیر. صنم خانیم عاشیق حسنین منظوم بیوگرافیاسینی مجلیس اشتراکچیلارینا چاتدیرمیشدیر. سونرا عاشیق حسنین یاخین یولداشلاریندان اولان تانینمیش آذربایجان صنعتکاری «عاشیق اشرف حسینپور» عاشیق حسین جوانین ایکی ماهنیسینی اوخوماقلا مجلیس اشتراکچیلارینین بؤیوک آلقیشلاری و رغبتینی قازانمیشدیر. عاشیق اشرفدن علاوه «عاشیق منسوم» و «نبی اسکندری» چیخیش ائتمیشلر و آذربایجانین تانینمیش عاشیق صنعتی تدقیقاتچیسی «دوقتور محمد عبادی(آلیشیق)» آذربایجان عاشیق صنعتی و عاشیق حسن اسکندرینین عاشیق صنعتیمیزین انکشافینداکی رولو حاقیندا دانیشمیشدیر.
سسی ایله، سازی ایله وطنیمیزین توی- دویونلرینی بزهین، آذربایجان خالقینین معنوی گوزهللیکلرینی دونیا خالقلارینا چاتدیران عاشیق «حسن اسکندری»نین کیتابی حاقیندا تبریز ادبی محیطینین تانینمیش شخصیتلریندن «حسن انداچه» اؤز ملاحظهلرینی سؤیلهمیش، سونرا آذربایجانین تانینمیش شاعر و اجتماعی شخصیتی «ناصر داوران» مجلیس اشتراکچیلارینا اؤز شعرلریندن اوخوموشدور. مجلیسده حاضیر اولان تبریز ادبی محیطینین دیگر شخصیتلریندن مسعود شریعتی دانیشمیش و گنج صنعتکار تار ایفاچیسی «شریعتی» آذربایجان موغامیندان بیر پارچانی ایفا ائتمیشدیر.
معنالی و شرفلی عؤمرونون ۷۰ ایلینی آرخادا قویان اوستاد عاشیق حسن اسکندرینین قیزی مجلیسین دیگر چیخیش ائدنلریندنایدی. او اؤز صنعتکار آتاسی حاقیندا اورهک سؤزلرینی سؤیلهمیشدیر.
اؤز صنعتی و شخصیتی ایله ائل آراسیندا بؤیوک حؤرمت قازانان اوستاد عاشیق حسن اسکندرینین عؤمور گون یولداشی «معصومهخانیمنیکخصال» اوستادین یئنی نشر ائدیلمیش «خاطیرهلر، داستانلار، شعرلر» کیتابینین دوواغینی آتمیش و کیتابی مجلیس اشتراکچیلارینا تقدیم ائتمیشدیر.
مجلیسین سون حصهسینده «عاشیق حسن» اؤزو چیخیش ائتمیش و اؤز ایفالاریندان «جنگی کوراوغلو»، «صمد عمیگلمهدی» و عاشیق حسین جواندان بیرهاوانی قوناقلارا تقدیم ائتمیشدیر. اوستاد عاشیقین سون ایفاسی عاشیق حسین جوانین خاطرهسینه حصر ائدیلمیش و بو سؤزلرله مجلیس اشتراکچیلارینین حؤرمتینی قازانمیشدیر:
شاه من اونوتمارام سن ده اونوتما
صابینلی کندیری، دار آغاجینی!
من ده کی اونوتسام تاریخ اونوتماز
اورهیی داغلانان آنا باجینی!
***
ایضاح:
ائل عاشیقی «عاشیق حسن اسکندری»نین یئنی نشر ائدیلمیش «خاطیرهلر، داستانلار، شعرلر» کیتابینی «ائلدار موغانلی» نشره حاضیرلاییب و سون گونلر تهراندا «دنیاینو» انتشاراتی طرفیندن یاییلمیشدیر. عزیز اوخوجولارا تقدیم ائدیلن بو کیتاب اوستاد عاشیق حسن اسکندرینین یارادیجیلیغینین بیر حصهسیدیر. بو حصهده اوستادین بعضی خاطیرهلری اونون دانیشیقلاری اساسیندا حاضیرلانیبدیر. عینی حالدا اوستادین یاراتدیغی داستانلاردان «آیلار و ائلدار»، «اسکندرخانین ماجراسی» و «عاشیق قشمله گؤروش» و اوزون ایللر یازدیغی شعرلرینین بیر سیراسی بو کیتابا داخیلدیر. خاطیرهلر و داستانلارین متنی عمومیتله اوستادین اؤز دئییم طرزی و دانیشیق شیوهسیایله کاغاذا آلینیبدیر. بیر چوخ خاطیرهلریده معین سببلر اوزره کیتابا داخیل ائدیلمهییبدیر.
***
عنوان و نام پدیدآور: عاشیق حسن اسکندری (خاطیرهلر، داستانلار، شعرلر)
گردآوری و تایپ: یاشار اسکندری
ویراستاری و ترتیب: ائلدار موغانلی.
صفحهبندی: ایشیق
مشخصات نشر: تهران، دنیای نو ، ۱۳۹۵.
مشخصات ظاهری: ج. ؛ ۵/۱۴×۵/۲۱ سم.
یادداشت: ترکی.
مندرجات: ج. ۱. خاطیرهلر، داستانلار، شعرلر.
موضوع: اسکندری، حسن، ۱۳۲۶- خاطرات
موضوع: داستانهای ترکی -ایران – قرن ۱۴
رده بندی دیویی: ۸۹۴/۳۶۱۱
رده بندی کنگره: PL۳۱۴/الف۴۶۷۶ت۴ ۱۳۹۵
سرشناسه: اسکندری، حسن، ۱۳۲۶
شناسه افزوده: موغانلی، ائلدار، ۱۳۳۹، ویراستاری و ترتیب
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
شابک: ۹۷۸-۹۶۴-۱۷۲-۱۳۰-۷
شماره کتابشناسی ملی: ۴۱۹۲۲۷۶
منبع خبر: ایشیق


text:
اردوغان: کیلگوسی ییلده برقی لوکوموتیف ایشلب چیقریشنی باشله یمیز
جمهوررئیس اردوغان استانبولده بولیب اوتگن بیر مراسمده معروضه قیلدی
تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان, استانبولده گی اتاتورک هوا قونلغه سیده بولیب اوتگن 12- ترانسپورت و مخابرات ییغیلیشیده معروضه قیلدی.
تورکیه ده برقی ریل سیتی نی ایشلب چیقرگن لیک لری نی بیلدیرگن اردوغان, "کیلگوسی ییلده تورکیه ده برقی لوکوموتیف ایشلب چیقریشنی باشله یمیز. میترو, تومن لر ارا ریل و تراموا هم ایشلب چیقریش گه قادر بوله میز" دییه قید ایتدی.
اردوغان, تورکیه ده هوا قونلغه لری سانی نی 26 دن 56 گه کوپه یتیرگن لیک لری نی بیلدیردی.
جمهوررئیس اردوغان اوز سوز لری نی, "تقریباً 3 ییلدن بیری فعالیت یوریتیاتگن استانبول هوا قونلغه میز دنیا ده 2- و اوچیب قونگن اوچاق لر سانی جهتی دن اوروپا ده بیرینچی اوریننی ایگلله ماقده" شکلیده دوام ایتتیردی.
تورکیه نینگ تشقی تجارتیده دینگیز یولی حصه سی نینگ 4 قوتگه آرتگن لیگی نی بیلدیرگن اردوغان, اولکه سی نی کیمه و لوکس کیمه لر ایشلب چیقریش بوییچه هم مهم بیر اورین گه ایگه قیلگن لیک لری نی معلوم قیلدی.
جمهوررئیس اردوغان مخابرات بوییچه تشلنگن قدم لر باره سیده هم سوز یوریتدی.
اردوغان, "انترنت, فایبر انترنت و قالیویرسه مخابرات نینگ برچه ساحه سی بوییچه اداره لری میز و خلقی گه تقدیم ایتیلیاتگن خدمت نینگ ستندرت لری نی آرتیرماقده میز. 5 جی داخل کیله جک نینگ تکنالوژی سی بوییچه تورکیه نینگ اوزیده ایشلب چیقریش میزانی نی آرتیریش گه حرکت قیلماقده میز. وقت دن باشلب یاقیلغی گه قدر برچه ساحه لر بوییچه مفید بولگن عقللی ترانسپورت تیزیم لریدن فایده له نیش توغریسیده قرارلی میز" دییه قید ایتدی.
اردوغان, ترانسپورت و مخابرات بوییچه سونگگی 19 ییلده 1 تریلیون تورک لیره سی سرمایه یاتقیزگن لیک لری نی بیلدیردی.
جمهوررئیس اردوغان, "12 مینگ 893 کیلومتر تیمیر یولی نی بوتونله ی ینگیله دیک. اولکه میزده بیرینچی مرته سرعتلی ریل تیزیمی نی قوردیک. حاضرگی کونده هم 3500 کیلومترلیک اوزونلیککه ایگه ینگی تیمیریول لری میز نینگ قوریلیش ایش لری دوام ایتماقده" دییه قید ایتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه مدافعه وزیری ناتو جلسه سی دایره سیده بیر قطار اوچره شوو اوتکزدی
شو دایره ده امریکا قوشمه ایالتلری مدافعه وزیری لوید جیمز آستین بیلن اوچره شدی


text:
یوز ایللیک یالنیزلیق
یۆز ایللیک یالنیزلیق (اسپانیولجا: Cien años de soledad) قابریئل قارسیا مارکزین ۱۹۶۷-جی ایل، اسپانیول دیلینده یازدیغی رومان. مارکز بو رومانا خاطیر ۱۹۸۲- جی ایل نوبل ادبیات اؤدولونه لاییق گؤرونور. رومان بویولو گئرچکچیلیک (Magic realism) سبکینده یازیلان روماندیر.
رومانین مؤوضوعو[دَییشدیر]
بو روماندا ماکوندو شهرینده یاشایان بوئندیا عاییلهسینین نئچه نسلینین یاشاماغی تصویر اولونور. روماندا اینسانین یاشاییشینین چوخلو ساحهلرینه دولاشیلیر. حؤکومت یارانمادان اؤنجه آزاد و اینسانی یاشاییش، خورافهلر، ساواش، سئوگی، دین، سئویشمک، اؤلوم و... بیر گئرچکله خورافهلر آراسیندان قالخان ایناملارلا قلمه آلینیر.
چئوریسینی سئچکین سئلوینین یاپدیغی جان یایینلاری 2005 تاریخلی 27جی باسقیسینین آرخا قاپاغیندا قارسیا مارکئزین آغزیندان بو سؤزلر یئر آلماقدادیر:
«یوز ایللیک یالنیزلیقی یازماغا باشلادیغیمدا، اوشاقلیغیمدا منی ائتکیلهمیش اولان هر شئیی ادبیات آراجلیغییلا آختارابیلهجهییم بیر یول بولماق ایستهییردیم. چوخ قسوهتلی قوجامان بیر ائوده، تورپاق یئین بیر باجی، گلهجهیی سئزن بیر بؤیوکآنا و موتلولوقلا چیلغینلیق آراسیندا آیریم گؤزائتمهین، آدلاری بیر اؤرنک بیر ییغین قوهوملوق آراسیندا کئچن اوشاقلیق گونلریمی صنعتسل بیر دیلله آردیمدا بوراخماقدی آماجیم. یوز ایللیک یالنیزلیقی ایکی ایلدن داها قیسا بیر سورهده یازدیم. آمما یازی ماشینیمین باشینا اوتورمادان اؤنجه بو کیتاب حقینده دوشونمک اون بئش، اون آلتی ایلیمی آلدی. بؤیوکآنام، ان آجیماسیز شئیلری، قیلینی بیله قیپیردامادان، سانکی یالنیزجا گؤردویو شئیلریمیش کیمی آنلاتیردی منه. آنلاتدیغی اؤیکولری بو قدر دَیرلی قیلان شئیین، اونون دویغوسوز تاوری و ایمگهلریندهکی زنگینلیک اولدوغونو قاورادیم. یوز ایللیک یالنیزلیقی بؤیوکآنامین ایشته بو یؤنتهمینی قوللاناراق یازدیم. بو رومانی بؤیوک بیر دیقت و کئیفله اوخویان، هئچ شاشیرمایان سیرادان اینسانلار تانیدیم. شاشیرمادیلار، چونکو من اونلارا حیاتلاریندا یئنی اولان بیر شئی آنلاتمامیشام. کیتابلاریمدا گرچکلییه دایانمایان تک جومله بولمازسینیز.»


text:
سودیوم فلوئورید
سودیوم فلوئورید (اینگیلیسجه: Sodium fluoride، روسجا: ФTopид HaTpия، عربجه: فلوريد الصوديوم ) بیر شیمیایی ماده. آغ و برک جیسم حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.سودیوم فلوئورید فلوئور بیلشیکلری و سودیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sodium fluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سودیوم فلوئورید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
زینب
زینب عربجه: زينب بنت علي بن أبي طالب ایمام علی (ع) و خانیم فاطمه الزهرانین اوچونجو اوشاقی.مقدس کیمسه لردن شیعه کولتوروندا.حضرت زینب(س) آدلانیر و پئیغمبر نوه سی و علی قیزی اولدوقونا قدیسه دی.حسن بن علی وحسین بن علی نین باجیسی.کربلا ساواشیندا چوخلو حق یولوندا دایاندی.اوز قارداش اوْغلوسو علی بن حسین ائیله حق اوردوسوندا چالیشدی.62 هجریده دۆنیادان گئتدی.اوز عمیسی اوْغلو عبدالله بن جعفر ائیله ائولنمیشدی.ایکی قیزی و اوچ اوْغلو اولدو.علی بن حسین جانین قولتارمادا و حق اوردوسون مقصده یئتیرماقدا چوخلو جسارتلی اولدو و کربلا قهرمانی آدلاندی.
لقبلریدَییشدیر
- معصومه
- زینب
- ام کلثوم
- عقیله بنی هاشم
- صدّیقة الصغری
- عصمة الصغری
- ولیة الله العظمی
- ناموس الکبری
- شریکة الحسین
- عالمه غیر معلّمه (اخولسوز بیلن)
- عارفه
- کامله
- عامله
- مخبره
- محدثه
- محبوب مصطفی
- شریکة الحسین
- باکیه
- سر ابیها
- البلیغه
- فاضله
قایناقدَییشدیر
Esposito, J.L. , ed. , The Oxford Dictionary of Islam, New York:2003 آکسفورد ایسلام کولتورو


text:
کومور آدالاری
کومور آدالاری، قمر آدالاری، رسمی آدی کومور آدالاری اتفاقی، داها چوْخ کومور آدالاری آدی ایشلدیلیر (۲۰۰۲ (میلادی)ادک — فدراتیو ایسلام کومور آدالاری جومهوریتی) — هیند اوقیانوسوندا دؤولت. موزامبیک کؤرفزینده ماداقاسکار آداسینین قوزئی ایله موزامبیکین قوزئی آراسیندا یئرلشیر. اراضیسی — ۱۸۶۲km²( مایوتا (ماورئ) آداسی ایله ۲۲۳۵km²).فدراتیو جومهوریتی اوْلان کومور آدالاری ۳ موختار ویلایتدن (آدادان) عیبارتدیر: نقازیدژا (قراند کومور)، ندزوانی (آنژوان) و موالی (موهلی)
باشکندی — مورونی شهرینین ۵۴ مین ساکین (۲۰۱۱-جی ایل) وار.
اؤلکهنین آدی عرب سؤزو اوْلان ال-قمر (آل-کامر)دن یارانیب، «آی» دئمکدیر. آیین تصویری بایراغیندا دا واردیر.
6.VII.۱۹۷۵-جی ایل تاریخیندن کومور آدالاری - موستقیل دؤولتدیر. اؤلکهنین باشکانی ۲۶.V.۲۰۱۶ باشلایاراق - آزالی آسسوومانی، عئینی زاماندا اوْ، هم باش ناظیردیر.
تاریخ[دَییشدیر]
کومور آدالارینین دۇغرو آدی قمر آدالاریدیر. عثمانلی قئیدلرینده و عربجهده بۇ آدلا کئچر.
دؤولت قۇرولوشو[دَییشدیر]
جومهوریتی. ۲۰۰۱-جی ایلین آنا یاساسینا گؤره باشکان ۵ ایل موددتینه سئچیلیر، نامیزدلر نؤوبه ایله ۳ آدادان بیریندن سئچیلیر. ۲۶.۰۵.۲۰۰۱-۲۶.۰۵.۲۰۰۶ ایللرده و ۲۶.۰۵.۲۰۱۶ تاریخیندن نقازیدژا (قراند کومور) آداسیندان آزالی آسوومانی، ۲۶.۰۵.۲۰۰۶-۲۶.۰۵.۲۰۱۱ ایللرده ندزوانی (آنژوان) آداسیندان آهمئد آبداللاه محمّد سامبی، ۲۶.۰۵.۲۰۱۱-۲۶.۰۵.۲۰۱۶ ایللرده موالی (موهلی) آداسیندان ایکیلیلوو دهوینینئ اوْلوب.
پارلامئن (آسامبلیا) ۳۳ دئپوتاتدان عبارت اوْلوب بۇنون ۱۸-i عۆمومی سس وئرمه یوْلو ایله، ۱۵-i آدالارین آسامبلیاسی طرفیندن سئچیلیر.
کومور آدالارینین اوْردوسو ۵۰۰ نفردن عبارت دایمی اوْردو و پولیسدن و بیرده ۵۰۰ نفردن تشکیل اوْنونموش سیلاحلی قوهلردن عبارتدیر. سۇ و هاوا تهلوکه سیزلیینه مۆقاویله اساسیندا فرانسه مسئولیت داشییر.
اهالیسی[دَییشدیر]
اهالیسی ۸۰۶ ۱۵۳ نفردیر. (جۇلای ۲۰۱۶-جی ایل) (مایوتا (ماوره) آداسی ایله بیرلیکده ۱ ۰۵۰ ۰۰۰ نفردن چوْخدور.)
۲۰۱۲-جی ایل سیاهییاالماسینا گؤره ۷۲۴ ۲۹۴ نفردیر. (مایوتا (ماوره) آداسی ایله بیرلیکده تخمینی ۹۳۶ ۹۰۰ نفر)
ایللیک آرتیم تئمپی - ۲.۷%-دیر.
اۇزون اؤمورلولوک - نفرلرده ۶۱، قادینلار اۆچون ۶۶ ایلدیر.
ائتنیک ترکیبی - آنتالواترا (مئتیس آفرو عرب مالاقاس منشألی) - ۹۵%-ده چوْخو، ماکوا (زنجی بانتو) - ۱.۵%، عربلر - ۰،۵%، مالاگاسلار - ۰،۵% و بیرده: فارسلار، فرانسوی لر و هیندوستانلیلاردان - (۰،۲%) عبارتدیر.
رسمی دؤولت دیلی عرب و فرانسهدیر. اهالینین بؤیوک اکثریتی کومور دیلینده دانیشیر(سواخیلی و عرب دیلینی قاریشیغی اوْلان دیلدیر.)
دین - اساساً سوننی موسلمانلار، آز سایدا شیعه موسلمانلار، فرانسه و مالاگاس اهالی - کریستیان کاتولیکدیر.
نفرلرین ۶۳%-i، قادینلارین ۳۹%-i اوْخویوب یازا بیلیر.(۲۰۰۳)
اهالینی ۲۸% شهرلرده یاشاییر.
ایقتصادیات[دَییشدیر]
کومور اینکیشاف ائتمکده اوْلان بیر ایقتصادیاتا مالیکدیر. اؤلکهده حیات ایستاندارلاری یۆکسک اوْلان اینسانلار چوْخ دئییل . حئیواندارلیقلا یاناشی تاخیل ، کارتوف و ادویات دا اۆرتیم (تولید) ائدیلیر.


text:
نیو ای-موبایل ایستادیومو
نیو ای-موبایل ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Chang Arena) تایلند اؤلکهسینده بیر ایستادیومدور. 2011 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بوریرام یونایتد تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۲۴٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی بوریرام یونایتد فوتبال کولوبودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ buri-ram-scores-in-sports-tourism. ttrweekly. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-11-17. یوْخلانیلیب11 August 2015.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Chang Arena»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده نیو ای-موبایل ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سن اوندا ائله ذوق و صفا باغ آراسیندا،
من موندا یانوم پیلته کیمی یاغ آراسیندا.
پیکانلارینی سینۀ چاکیمده گؤرن دئر: -
بیر غنچۀ تردیر کی بیتیب باغ آراسیندا.
کؤنلوم قوشونو صید ائلهدی غمزه و چشمین،
قورخوم بودو قانلار دوشه اورتاق آراسیندا.
۵٠
گئتمیشدی ساچی سئیرینه، دیل گلمه دی، بی شک،
گون اولدو شب تارده سیغناق آراسیندا.
اول گوشۀ ابرویده چشمینمیدی، یوخسا،
یاتیرمش ایکی ختن گئییکی تاغ آراسیندا؟
ناصح لر ائدیر منع منی مطرب و مئی دن،
افسوس کی، قالدیم نئچه سارساق آراسیندا.
ذاکیر، ره عشقینده دریغ ائیلهمه جانی،
تا نام نیکویین قالا عشاق آراسیندا.


text:
قاسم بی ذاکیر
١٣-جو عصرین بیرینجی یاریسی آذربایجان شعرینده خصوصی یئر توتان قاسم بی ذاکیر ملی رئالیزمین ایلک گؤرکملی نماینده لریندن بیریدیر. او، فئودالیزم جمعیتینین عییبلرینی افشا ائدن، زحمتکش خالقا یاخینلاشیب اونو مدافعه ائدن بیر صنتعکار اولموشدور.
ذاکیر ١١۶٣-جو ایلده شوشا شهرینده وارلی بئی عائله سینده دوغولموش، عؤمرونون چوخونو قاراباغ حاکمی مهدی قولو خانین اونا باغیشلادیغی خیندیریستان کندینده کئچیرمیشدیر. شاعر خالقی استثمار ائدن یئرلی بئی لری، روحانی لری، چار مامورلارینی اثرلرینده دایم تنقید ائتدیگی اوچون اؤزونه چوخلو دشمن قازانمیشدیر. اونلار عداوت حسی ایله شاعری دولاشدیرماق، حبسه آلدیرماق اوچون تدبیرلر ائدیب، فرصت آختارمیش و نهایت، بهانه تاپمیشلار. اونلار ذاکیرین قارداشی اوغلو بهبودون قاچاقچیلیق ائتدیگی و رسمی اداره لرده گؤزدن دوشموش کوره کنی علی بئی فولادولا یاخیندان علاقه ساخلادیغی باره ده حکومته خبرچی لیک ائده رک شاعری عائله سیله بیرلیکده حبسه آلدیرمیشلار، ١٢٢٨-جی ایلده ذاکیر باکییا سورگون ائدیلمیشدیر. بیر نئچه آی حبس خانادا قالدیقدان سونرا یاخین دوستلارینین-م.ف.آخوندزاده، ی.قولقاشینلی، آخوند احمد سلیانی و باشقالارینین کمکی ایله حبسدن آزاد ائدیلمیش، یئنی دن شوشایا قاییداراق عؤمرونون آخرینا قدر پلیس نظارتی آلتیندا یاشامیشدیر. ١٢٣۶-جی ایلده شوشادا وفات ائتمیش و اوراداکی میرزه حسن قبریستانلیغیندا دفن اولونموشدور. شاعرین یارادیجیلیغیندان اؤرنکلر اونون ١٣۴٣-جو ایلده چاپ اولونموش «اثرلری»-ندن گؤتورولموشدور.


text:
پیرمین اشوقلر
پیرمین اشوقلر (اینگیلیسجه: Pirmin Schwegler) (دوْغوم:۹ مارس ۱۹۸۷ (۳۴ یاش) Ettiswil) بیر فوتبالیست. هانوفر ۹۶ فوتبال کولوبو و سوئیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده پیرمین اشوقلر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- یانق بویز برن کولوبونون اویونچولاری
- لوتسرن کولوبونون اویونچولاری
- بایر ۰۴ لورکوزن کولوبونون اویونچولاری
- اینتراخت فرانکفورت کولوبونون اویونچولاری
- هوفنهایم کولوبونون اویونچولاری
- هانوفر ۹۶ کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
صنایع اینقیلابی
صنایع اینقیلابی — ۱۸. یوز ایلین سوْنو و ۱۹۱۹. یوز ایلین اوّللرینده جمعیتده باش وئرن ایقتیصادی و ایجتیماعی دَییشیکلیکلرله موشایعت اوْلونان ایش شرایطی و حیات ریفاهینین یوکسلمهسی پروسسی. صنایع اینقیلابی اوروپادا باشلاییب سوْنرا اساساً مرکز آمریکایا کئچمیش، بۇ جمعیتلری آقرار مرحلهدن صنایع مرحلهسینه آدلادمیشدیر.
ایستهسالاتدا کولک، سۇ و بوخار انرژیسینین تتبیقی جمعیتده درین ایجتیماعی و تکنولوژی دییشیکلیکلرین باشلانغیجینی قوْیدو. صنایع اینقیلابی کؤکلو ایجتیماعی دییشیکلیکلر یاراتدیغیندان چوْخ واخت متخصصلر طرفیندن "نولیت اینقیلابی" ایله مؤ قایسه ائدیلیر. بۇرادا اینقیلاب سؤزو شرطی اوْلاراگ اۇیقولاما ائدیلیر، چونکی صنایعلشمه اوْن ایللر بوْیو باش وئرن بیر پروسس اوْلموشدور. بۇ ارفهده تکنیکین، بیلیمین و بۇنونلا باغلی محصولدارلیغین توسعهسی کۆتلوی(توده) ایشسیزلیک و کاسیبچیلیق کیمی بیر چوْخ مسئلهلری ده اوْزو ایله گتیرمیشدیر.
صنایع اینقیلابی ۱۸-جی عصرده اینگیلیسده باشلامیش و ۱۹-جو عصردن اعتباراً آوروپا و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-آ یاییلمیشدیر. اوّللر حئیوان و یا اینسان گۆجو ایله حرکته گتیریلن ماشینلار اۆچون واتتین ایختیراع ائتدیی بوخار ماشینی یئنی ایمکانلار یاراتمیشدیر. بوخار انرژیسینین مکانیکی انرژییه چئوریلمهسی نتیجهسینده فابریک و فابریکالاری چایلاردان و سۇ کاناللاریندان اۇزاق اوْلان اراضیلرده قورماق مۆمکون اوْلموشدور. ال امه یی مکانیکلشدیریلهرک مانوفاکتورالار ایری فابریکلره چئوریلمیش و بۇنونلا دا یئنی اۆرتیم (تولید) اۆسلوبو یارانمیشدیر. بۇ اؤنجه اینگیلیسنین پامبیق ایستهصالیندا اۇیقولاما اوْلونموش، سوْنرا باشقا ساحهلری ده ایحاطه ائتمیشدیر.
بئلهلیکله، بوخار ماشینلاری، کولکدن و فسیلدن وابسته اوْلاراق انرژی قایناقلرینین آرتیب-آزالماسینین قارشیسینی آلا بیلدی. سۇ و کولک چارخلاری واسطهسیله حرکته گتیریلن ناسوسلار آرتیق بوخار ماشینی ایله ایشلدیلمهیه باشلادی.
صنایع اینقیلابینین اساس ترکیب حیصّه سی بوخار ماشینینین یارادیلماسی ایله برابر، هم ده حرکت واسطهلرینین ده مکانیکیلشدیرمهسیندن عبارت ایدی. ریچارد ترویتیکین و جورج ایستیونسونون بوخار لوکوموتیوی، روبرت فولتونون بوخار گمیسی بۇنا مثالدیر. بۇ ایختیراعلار جمعیتده یئنی مرحلهنین باشلانغیجینا گتیریب چیخارمیشدیر. کیچیک دگیرمانلارین و مانوفاکتورلارین انرژی گۆجو بوخار انرژیسی ایله رقابته گیره بیلمیردیلر. محصوللار لوکوموتیولرین و بوخار گمیلرینین کمکی ایله داها تئز نقل ائدیله بیلیردی. بۇنونلا اۆرتیم (تولید)دا اۇیقولاما اوْلونان کوهنه اۆصوللار یئنیسی ایله عوض اوْلونماغا باشلاییر. بۇرادا اساساً
- اینسان وردیشلرینه اساسلانان ایشلرین بۇ قایدادا تئز، دقیق و یورولمادان ایشلین ماشینلارلا عوضی،
- جانلینین جانسیز انرژی منبعی ایله عوض اوْلونماسی، ان اساسی ایستیلییی ایشه چویرن ماشینین ایختیراعسی ایله توکنمز انرژی منبعینین یارانماسی،
- خامین بؤیوک میقداردا اۇیقولامای، هر شئیدن اوّل بیتکی و حئیوان مادهلرینین غیری-اورقانیک و صونعی شکیلده حاضیرلانمیش ماده لر ایله عوض اوْلونماسی نظره چارپیردی.
صنایع اینقیلابینین نیه گؤره تکنولوژی جهتدن داها اینکیشاف ائتمیش چینده یوْخ، محض آوروپادان باشلانماسینین سببلری هله ده مۆختلیف علمی مۆلاحیضهلرین اساسیندا دورور. بعضی موتخسسیسلرین فیکرینجه چینده، اوْ دؤورده یۆکسک اینکیشاف ائتمیش ایقتصادیات ثابت دۇرومده ایدی. بۇرادا گؤرولن ایشلر غیری-صنایع اۆصوللاری ایله ده محصولدار شکیلده یئرینه یتیریله بیلیردی. اوْنا گؤره ده، یۆکسک کاپیتال طلب ائدن اۆصوللارین اۇیقولاماینین قارشیسینی ال امه یی آلیردی. باشقا قایناق، بیر طرفدن آوروپادا کوللو میقداردا کؤمور و طبیعی احتیاطلارین اوْلماسی، موستملکهلردن خام آخینی، دیگر طرفدن اؤلکهلر آراسینداکی رقابت اوْنلاردا صنایع اینقیلابینین باشلانماسی اۆچون ایلکین شرایط یاراتدی. بۇ دؤورده، چینده آپاریلان تجرید سیاستی ده تکنیکین اینکیشافینین قارشیسینی آلمیشدیر. تیجارت اۆچون آوروپادا اوْلان آزادلیق چینده یوْخ ایدی.
بۇ سببلردن صنایع اینقیلابی اۆچون یتیشمیش اجتماعی، سیاسی و ایقتیصادی شرایط، بۇ پروسسین اینگیلیسده باشلانماسی اۆچون زمین یاراتدی.


text:
راند راک، تکزاس
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 522: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/United States" does not exist. راند راک، تکزاس (اینگیلیسجه: Round Rock, Texas) آمریکانین تکزاس ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و 3.12 کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 122,767 (US: 251st ) نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
- تکزاس ایالتی
- تکزاس ایالتی شهرلرین نۆفوسا گؤره سیرالانماسی
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ایداری بؤلوملری


text:
شنگول- شؤنگؤل – منگول
شنگولوم منگولون آدیندا بیر تورکو ناغیل: داستان ترکی ( شنگول منگول )
بیری وارمیش بیر ی یوخوموش،بیر کئچی وارمیش.بو کئچنین گوزنون آغی- قاراسی اوچ بالاسی وارمیش.چپیشلرین بیرنین آدی شنگول،بیرنین آدی شؤنگؤل بیرینینده آدی منگول ایمیش.کئچی گئدیب هرگون مئشده اوتارارمیش.گئجه قایدیب دا بالالارینا آغیزیندا سو،بوینوزوندا اوت ،ممه لرینده سود گتیره رمیش.بوجور قایدیب قاپی دوورمیش.شنگول آتیلا-آتیلا قاپییا یاخینلاشیب سوروشارمیش
– شنگولوم،شؤنگؤلوم،منگولوم قاپینی آچین من گلدیم،آغیزیمدا سو ،بوینوزومدا اوت،ممه مده سود گتیرمیشم.
شنگول،شؤنگؤل ،منگول سئوینه –سئوینه قاپینی آچارمیشلار،کئچی ایچری گیریب اونلارا سویونی،سودونی،اوتونی وئریب یئدیریب ایچیردیکدن سونرا یاتیرداردی.سونرا دئیردی کی :بالالاریم احتیاتلی اولون،هر کیم قاپی دوووب منیم دئدیگیم سوزلری دئمسه آچمایین.چپیشلرده دئیردیلر کی:
– سن آرخایین اول هیچ کیمه قاپی آچماروق.
بیر گون بیرآج قورد اورالاردا تاپلیب کئچنین بالالارین یئمک اوچون فرصت آختاریردی.بیر گون قورد گلیب کئچی ائوده اولمایان چاغ قاپینی دویدی .شنگول،شؤنگؤل ،منگول دینقیلدیه-دینقیلدیا قاپیا ساری گئدیب دئدیلر:
– قاپی دوین کیمدیر؟
قورد کئچنین دئدیکلرین بیلمیردی و دئدی:- آچین بالالاریم منم آنانیز!
چپیشلر آنالاری اولمادیگینی آنلاییب قاپینی آچمادیلارو قاچیب گیزلندیلر.قورد گوردی کئچی گلیر ،قاچیب بیر بوجاقدا گیزلندی. کئچی قاپینی دویوب دئدی: بالالاریم آچین منم ،اغیزیمدا سو بوینوزومدا اوت ،ممه لریمده سود گتیرمیشم.شنگول،شؤنگؤل ،منگول آتیلا-آتیلا گلیب قاپینی آچدیلار.کچئی ایچری گیریب هر زمانی کیمی بالالارینا سو، سود،اوت وئریب سونرا بالالار قاپینی چالماسینی آنالاینا دئدیلر.کئچی دئدیگی سوزلری قورد ائشدیب اوردان اوزاقلاشدی.
صاباحیسی گون کئچی گئتدیکدن سونرا قورد گلیب قاپینی دویدی:
– بالالاریم آچین منم آنانیز،آغیزیمدا سو،بوینوزومدا اوت،ممه لریمده سود گتیرمیشم!
شنگول،شؤنگؤل ،منگول گلیب قاپینی آچدیلار ؛بیردن قورد آتیلیب منگولی توتوب همان یئدی.شنگول،شؤنگؤل قاچیب گیزلندیلروآغلاماقا باشلادیلار.آخشام اولوب آنالاری گلیب نه قدر قاپینی دویوب نه قدر اوخودی قاپینی آچان اولمادی.کئچی دال-دالی گئدیب بوینوزلاریلا قاپینی آچدیب ایچری گیردی.
شنگول ،شؤنگؤل آنالارین گوروب سئویندیلر و آنالاری سوروشدی :- بس منگول هانی؟ چپیشلر باشلادیلار آغلاماقا و اولان ایشی آنلارارینا دئدیلر.آنا کئچی هیرسلنیب دئدی کی:
– یاخشی قوردونکی منده قالسین.سیز قاپینی باغلاییب هیچ کیمه قاپینی آچمایین.
کئچی یولا دوشوب آز گئتدی،اوز گئتدی ؛دره تپه دوز گئتدی ؛آخیربیر دمیرچی دوکانینا یئتیشیب دئدی:
– دمیرچی قارداش منیم بوینوزلارمی قیلیچ کیمی ، اوجلارینی سونگی(نیزه) کیمی ائله.
– دمیرچی ده دئدی :آ کئچی سن منه نه وئرجکسن؟
– كئچی دئدی : بیر قازان قایماق بیر قازان سود!
دمیرچی راضی اولوب کئچنین بوینوزلارین قیلج کیمی اوجلارینی سونگی کیمی ایتی ائلدی.کئچیده اونون قایماقین ،سودون وئریب دوز گلدی قوردون ائوینی دامینا چخیب ایاقلارین باشلادی داما وئرماقا .قورد بیر قازان آش قویموشیدی.اوجاق اوسته پیشیریردی.اوندا کی کئچی آیاقلارین دامنما یئره ووروردی قوردون آشینا توپراق توکولوب قورد حیرسلنیب دئدی:
– ائویمی ییخان کیمدیر؟آشیما توپراق توکن کیمدیر؟
کئچی جواب وئریب دئدی :
– هم سولطان ام هم پاشا ، بونوزوم قوشا قوشا ، بالالاریمی سن یئمیسن ایندی بویور ساواشا کئچی دالی گئدیب،ائله بوینوزیله ووردی قوردون قارنینا کی ایكی قاریج قوردون قارنینا ایشلدی.قورد برکدن اولاییب ،یئره دوشوب ،کئچی همان یئرده قوردون قارنین دئشیب منگولونی ائشیگه چیخارتدی. قورد اولویا اولویا دئدی: – وای قارنیم!وای قارنیم! کئچیده دئدی :- بالالاریمی یئینده وای قارنیم دئمیردین! کئچی بالاسین گوتوروب سئوینه سئوین ائوینه گئتدی؛
– سیزلره ده تانری سئونج پایی وئرسین. ناغیلی ائشیدن ساغ ناغیلی دئیین سالامات.


text:
عادی مایاسارماشیغی
عادی مایاسارماشیغی (اینگیلیسجه: Humulus lupulus، فارسجا: رازک ، لاتین تورکجه: Adi mayasarmaşığı ، عربجه: جنجل شائع ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Şerbetçi otu ، فرانسهجه: Echter Hopfen ، آلمانجا: Echter Hopfen ) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Humulus lupulus»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده عادی مایاسارماشیغی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
گؤرونتولردَییشدیر
شابلون:VIS seal  Leaf development: Young, simple leaf to 3, 5, and the 7 lobes of the full-grown leaf


text:
دیهقو بنالیو
دیهقو بنالیو (اینگیلیسجه: Diego Benaglio) (دوْغوم:۸ سپتامبر ۱۹۸۳ (۳۸ یاش) زوریخ) بیر فوتبالیست. موناکو فوتبال کولوبو و سوئیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ 2014 FIFA World Cup Brazil: List of players (PDF). FIFA. یوْخلانیلیب11 June 2014.
قارداش پروژهلرده دیهقو بنالیو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- AC with 0 elements
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فوتبال قولرلری
- بادن کولوبونون اویونچولاری
- قراسهاپر زوریخ کولوبونون اویونچولاری
- دیپورتیوو ناسیونال کولوبونون اویونچولاری
- اشتوتقارت کولوبونون اویونچولاری
- وولفسبورق کولوبونون اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
تورکیهده خاریجیلره ائو ساتیشیندا رکورد
ایران وطنداشلاری، توپلام ۱۳۲۳ ائو آلیشی ایله، تورکیهدن ائو آلان خارجی اؤلکه وطنداشلاری آراسیندا بیرینجی یئری توتدو
تورکیهده سپتامبر آییندا خاریجیلره ائو ساتیشی ۲۰۱۳.جو ایلدن بو یانا ان یوکسک آیلیق ساتیش رقمی اولاراق ثبت ائدیلدی.
تورکیه استاتیستیک قورومو سپتامبر آیی اوچون ائو ساتیش رقملرینی آچیقلادی.
بونا گؤره، خارجیلره ائو ساتیشی سپتامبر آییندا ایللیک یوزده ۲۵،۸ آرتیشلا ۶۶۳۰ اولدو. بو رقم، سرینین اعلان ائدیلدیگی ۲۰۱۳.جو ایلدن بو یانا ان یوکسک آیلیق ساتیش رقمی اولاراق ثبت ائدیلدی.
اؤنجهکی رکورد ۲۰۱۸.جی ایلین اکتبر آییندا ۶ مین ۲۷۶ ائو ساتیشی ایله الده ائدیلمیشدی.
سپتامبر آییندا خارجیلره ائو ساتیشلارینین توپلام ائو ساتیشلاریندا پایی یوزده ۴،۵ ایدی.
خارجیلره ائو ساتیشیندا ایستانبول سپتامبر آییندا ۲ مین ۹۹۵ ائو ساتیشی ایله بیرینجی یئری توتدو. بو شهری سیراسییلا ۱۳۵۸ ائو ساتیشی ایله آنتالیا، ۴۰۸ ائو ساتیشی ایله آنکارا ایزلهدی.
ژانویه-سپتامبر دؤورونده خاریجیلره ائو ساتیشی بیر اؤنجهکی ایلین عینی دؤورونه گؤره یوزده ۴۳،۲ آرتاراق ۳۷ مین ۴۷۹ اولدو.
ایران وطنداشلاری، توپلام ۱۳۲۳ ائو آلیشی ایله، تورکیهدن ائو آلان خارجی اؤلکه وطنداشلاری آراسیندا بیرینجی یئری توتدو.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهنین دونیا صادراتینداکی پایی یوزده بیری آشدی
"آرتیق تورک محصوللاری دونیانین دؤرد بیر یانینا صادر ائدیلیر. بو اوغور تورکیهنین"
تورکیه ایله آذربایجان آراسیندا طبیعی گاز تیجارت آنلاشماسی
"تورکیه، باشاریلی بیر انرژی دیپلوماسیسی ایجرا ائدرک دونیانین جدی بیر عرضه بحرانییلا قارشیلاشدیغی دؤورو سیخینتیسیز شکیلده سوووشدوراجاق"
تورکیهده خاریجیلره ائو ساتیشیندا رکورد
ایران وطنداشلاری، توپلام ۱۳۲۳ ائو آلیشی ایله، تورکیهدن ائو آلان خارجی اؤلکه وطنداشلاری آراسیندا بیرینجی یئری توتدو


text:
`ظریف` نتیجهلر
خبرلر [160]
- رئیسیدن افغانستانداکی طرفلره چاغری
- ظریف: سیزی قوتلاییریق
- ظریفدن آمریکایا تپکی
- ظریف، مجلیسده میللت وکیللرینین سواللارینی جاوابلاندیراجاق
- ظریف، بارزانی ایله گؤروشدو
- ظریف، سس فایلی ایله باغلی دانیشدی
- ظریفین گیزلی مصاحبهسینین سیزدیریلماسییلا باغلی سوروشدورما
- جواد ظریف:"جو بایدن ترامپین یولو ایله گئدیر"
- ایران مجلیسی قارشیسیندا اعتراض
- ظریف تورکیهده
- ایران، ظریفه عاید اولدوغو ادعا ائدیلن سؤزلری یالانلادی
- ظریف: بیز ده تدبیرلری گئری گؤتورجهیهیک
- ایران، ژاپونون آراچیلیق ائتمهسینی اومود ائدیر
- ایرانین ووردوغو اوکراینا اوچاغی ایله باغلی گیزلی سس فایلی یاییملاندی
- ظریف امریکا پرزیدنتینین ایرانا قارشی تحریم لرین لغوینه دایر آچیقلاماسینا موناسیبت بیلدیریب
- ظریف، آوروپا بیرلیگیندن دستک ایستهدی
- تورکیه و ایرانین خاریجی ایشلر ناظیرلری گؤروشوب
- ظریف تورکیهده: تورکیه ایله ایلیشکیلر حیاتی اؤنم داشییر
- ظریف ایرواندا: ارمنستانین تورپاق بوتؤولویو ایرانین قیرمیزی چیزگیسیدیر
- ظریف: ۶لی امکداشلیق پلاتفورمو قورماق ایستهییریک


text:
مانی
مانی (دوغوم ۱۴ آوریل ۲۱۶ م – اؤلوم ۲ مارس ۲۷۴ م) — فلسفهچی، یازیچی ، شاعیر ، طبیب و نقاش ایدی. پئیغمبر مقامیندا بیلیلنیب و مانویت دؤنوشون یارادیب. سریانی بیر ائلده دونیایه گؤز آچدی و آتاسی فاتک اوشکوزلار باشکندی تیسفون شهرینده یاشیردی. مانویت دؤنوشون یاراتدی و چوخلوجا اویغوریستاندا یاشیردی. بیرینجی چاپور ساسانیلر پادیشاهی اونو بؤیوک تانیدی و محترم سایدی هابئله سون ایللر یهودایله قارشی اولماغا گؤره اؤلدورولدو.
اویغوریستاندا چوخلوجا ائللر و کندلر اونون دؤنوشون قبول ائتمیدشیر و نصرانیلیک و بودایی و گنوسی دؤنوشون قاتمیشدیر و بیر یئنی دین یاراتمیشدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
ICSوارد نشدهاست
- ↑ SASANIAN DYNASTY, retrieved 2015-01-12 CS1 maint: discouraged parameter (link)


text:
یاغیش گونو
اسماعیل خرمی
(فهلهلر گونو مناسبتینه)
دردلی بیر آدامین گیزلی – گیزلی، خیسین – خیسین آغلادیغی کیمی، بولوتلاردان آیاغی سوروشوب ییخیلان یاغیش گیلهلری یاواش – یاواش، قاپ – باجانی دؤیوردو. ائله سیسقین – سیسقین یاغیردی کی، بو یاغیشدا ایسلانانلارین خوروشونو چکیردیم. ایشیمه گؤره، نئچه واخت گؤزلهدییم خوش بیر گون گلیب چاتمیشدی. تلم – تلهسیگ حاضیرلاشیب، یولا دوشدوم. یول اوستو دایاز چوخورلاردا، دورموش سولار ایچره، یاری ایسلانمیش قورو یارپاقلار، قاییق کیمی اوزمهیه باشلامیشدیلار. آغاجلار پالتارلارینی بیر- بیر سویونوب، یاغیشدا چینمک ایستهییردیلر. بوز نیمداش پئنجهییمین دویمهسینی باغلاییب، قارا بؤرکومو باشیم ایسلانماسین دئیه، آلنیم ایتینجه آشاغی چکمیشدیم. آغاجلارین بو گؤرونتوسو سول آیاغیمین باش بارماغی و ساغ آیاغیمین دابان حیسسهسینه تانیش ایدی. آنجاق او قدر بو یاغیشدان دادلانیردیم کی، عؤمرومده بئله داد آلمامیشدیم.
بیر ایله یاخین ایدی ایشدن آلینمیشدیم. آلتی آی، آیلیغیم و باشقا ایش حاقلاریم وئریلمهمیشدی. نئچه واخت اولاردی، امک بوروسونا، شکایت ائتمیشدیم. بوگون واخت گلیب چاتمیشدی. اونلارین یاردیملاری ایله، ایستهدییمه چاتا بیلدییمه آرخایین ایدیم. خانیمین بؤیلولوغو سککیز آیین ایچینده ایدی. دوکتورلادان اوغلان اولدوغونو اؤرگنمیشدیک. هر گون الیمی خانیمین قارنینا چکیب اونون تپیک آتماغینی دویوردوم. خانیما دئییردیم:
– گؤرورسن ظالیم اوغلو، ایندیدن آیاغین الیمه چیرپیرکی؛ گئت دوغوم گونونه حاضیرلیق ائله.
پوللاری آلدیقدا، دوغوم خرجلرینی بیر یئره توپلاییب، اونا ان سئودییم گئییملری آلمالی ایدیم. آیاغیما سوواشان پالچیقلاری دوشونموردوم. یولو الیمه آلیب امک بوروسونا دوغرو گؤتورولموشدوم. یولدا گئده – گئده اوغلومو ذهنیمده گئیندیریردیم. ماوی گئییملر ظالیم اوغلونا یامان یاراشیردی. آغ بؤرکده باشیندا اولاندا دهشت اولوردو. بارماغیمی یاواشجاسینا بورنونا سورتنده اؤردک کیمی قیغیلداییردی. سوت قوخوسو آدامی کئفلندیریردی. آناسی نازلانا – نازلانا دئییردی:
– کیشی اوشاغی اینجیتمه. قوی اوشاق یاتسین.
ایندی اؤزومون حیاتیمی و هله دوغولمایان کؤرپهمین، گئییملرینی ایش بوروسو رئییسینین الینده گؤروردوم. منیم بوتون ایستکلریمی یئرینه یئتیریب، ذهنیمدن کئچن ماوی گئییملری و آغ بؤرکو پای اولاراق اوغلوما وئردیین دوشونوردوم. البتهده بئله اولمالی ایدی. انسانلیغین یاریسی اؤلسهده، یاریسی دیری قالمالیدی. اگر انسانلیق بوتولوکده اؤلوبسه، بیز بو دونیادا نه سولهنیریک. بو قدر قانونلار و مدنی ایستکلر نه اوچوندور؟ بورا اؤز آرامیزدی الیمیزدن بیر یانلیش ایش گلنده، قونوم قونشودان توت، امنیتی ادارهلرهدک آدامین ددهسین یاندیراردیلار. بونا گؤره ده، دوشونوردوم هامیمیز بیر- بیریمیزین فیکریندهییک. انسانلیغین یاری قالان جانینا ایناناراق آددیملاریمی ایش بوروسونا دوغرو، داها سرت گؤتوروردوم.
ایش بوروسونا چاتمیشدیم. ایش صاحیبیمین قاپیدا تانکا اوخشار پرادو ماشینی دورموشدو. مودورون قاپیسینی تانییردیم. بیریندن سوروشمادان قاپینی دؤیوب ایچهری گیردیم. ایش بوروسو مودوروایله، بیزیم مودور باش – باشا وئریب خیسینلاشیردیلار. منی گؤردوکده بیر- بیریندن آیریلدیلار. سلاملاشاندان سونرا، بؤیوک، یوموشاق و قهوهای، مبلون اوستونده ایلشمهیه یئر گؤستردیلر. بیزیم مودور منی گؤرنده گولومسهدی. ندنسه بیرآز ایچیم توخدادی. بیر باشقا آدامدا، قاباغیندا نئچه – نئچه، دفتر- دستکله اوتورموشدو. باشی یازماغا قاریشیق ایدی. امک بوروسونون مودورو دورمادان دانیشیغا باشلادی:
– دفعه قبل من جنابوزون خدمتینه عرض ائلهدیم؛ تمام تلاشیمی ائدهجم تا حق – حقوقلارینی، بو کیشیدن آلام. اما متاسفانه آقا ورشکست دوشوب و دییهسن جنابعالیدن شرمنده اولاجام.
باشیما بیر قازان، قاینار قیر تؤکدولر. منی تر سوپوردو باسدی. چوخ چتینلیکله اوتغونا بیلدیم.
– نئ نئ نئجه یا یا یانی ورشکست دوشوب؟ به م م م م م نیم ایشده دددددددددیم نه اولدو؟
– آقای محترم وقتی من دئییرم ورشکست یعنی ورشکست. یعنی آغانین سنه وئرمهیه پولو یوخدو. قوی سنی باشا سالیم.
بیر ساعاتا یاخین دانیشیقدان سونرا ورشکست سؤزجویونون نه اولدوغونو، چوخدا گؤزل باشا سالدیلار. ایش صاحیبیمین یاخشیلیغیندان دا او قدر دانیشدیلار؛ آز قالدیم اوندان عوذور ده ایستهیم. کیشی، الله آدامی ایمیش. من آخماقدا، یازیغدان، تانیمادان شکایت ائتمیشم. شرکتده نماز واختی قولون چیرماییب نمازخانایا قدر گئتمهیین گؤرموشدوم. حتی آدینا آخشاملار ایشچیلره ایشدن چیخان واختلار، جومعه نمازینا، گلمهیی تاپشیراردی. هله اونون خئیریه ایشلریندن او قدر سایدیلار، دوغروسو اؤزومدن اوتاندیم. نئچه یئرده مچید تیکدیردیی، موختلف ادارهلره، لازیمی قدر یاردیمی، مینلر نفره احسان وئردیی، و حتی باشقا مملکتلردهکی موسلمان باجی قارداشلاریمیزا دویونجان امگی کئچمیشمیش.
اؤزومو توپارلاییب یاواش – یاواش اوتاقدان چیخدیم. مودور ده مندن بیرآز سونرا چیخدی. مودورون گؤزلرینین ایچی گولوردو. ماشینا چاتدیقدا منه آشاغیدان یوخاری باخدی:
– اوستو باشین پالچیق اولماسایدی مسیرینه آپاراردیم.
اؤزومده اوستومه باخدیم. گلنده نئجه گلیرمیشم، هاردان کئچیرمیشم، آنلادیم. ایندی بولود هؤنکور – هؤنکور آغلاییردی. بؤرک مئیدانی دئییلدی. بولودون گؤز یاشلارینین نه اولدوغونو جانیم آنلاییردی. آنجاق او ظالیم اوغلونون ماوی گئییمی و آغ بؤرکو گؤزومدن اوزاقلاشمیردی. ائوه گئتمک ایستهسمده، ایستهمهسمده، آیاقلاریم منیم دئییلدی…


text:
۱۹۸۰ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسنینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ ژانویه - ایندیرا قاندی هیندوستانین باش ناظیری سئچیلدی.
- ۴ نوْوامبر - روْنالد ریگان آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۴ اوْکتوبر - ۳۸ موسلمان دؤولتی افغانیستاندان شوروی قوشونلارینین چیخاریلماسی اۆچون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا موراجیعه ائتمیشدیر.
- ۳۰ ژولای - وانواتو موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۳۰ دسامبر - تۆرکیهده ایللیک توروم ۱۰۶ فایزه چاتیب.
- ۲۳ نوْوامبر - ایتاليادا زلزله ۵۰۰۰-ه قدر اینسانین حیاتینا سوْن قوْيوب.
- ۲۲ سپتامبر - عراق قوشونلارینین ایرانا سوخولماسی ایله ایران-عراق موحاریبهسی باشلامیشدیر.
- ۲۲ اوْکتوبر - روم پاپی قالیلئو قالیله حاقیندا ۱۶۳۳-جو ایلده چیخاریلمیش حؤکمو لغو ائتمیشدیر.
- ۲۰ اوْکتوبر - یونان یئنیدن ناتویا قبول اولوندو.
- ۱۲ سپتامبر - تورکیهده ارتش حاکیمیتی اله آلیر. جومهوریت تاریخینده ۳-جو دفعه ارتیش سیاسی حاکیمیته آچیق شکیلده موداخیله ائدیر.