text:
دانیشیق – 9 / ایشیق سونمز ایله اوزه ل سویله شی ، میللی حرکت و ندنلری- دموکراسی ، ایش بیرلیگی و گون قونولاری
میللی حرکتده اولان مختلف دوشونجه طرزلرینی آیدینلاتماق اوچون باشلاتدیغیمیز دانیشیقلارین 9-اونجوسونو سیزلره تقدیم ائدیریک ، بو دانیشیقدا سایین دکتر ایشیق سونمز سوال لاریمیزا جاواب وئرمیش و میللی- دموکراتیک حرکتیمیزی اوز باخیشی ایله توصیف ائده رک گوندمده اولان موضوع لاری دا دیرلندیرمیشدیر ایندیسه بو دانیشیغین بیرینجی بولومونو بیرگه اوخویاق:
س– بیلدیگینیز کیمی بو گون آزربایجانین چوخلو بؤلگه لرینده میللی حرکت یا میللی – دمکراتیک حرکت عنوان ایله آدلانان گئنیش بیر اجتماعی – سیاسی حرکت واردیر، سیز بو حرکتین کؤکلرینی هاردا گورورسوز؟ و اساسا بو حرکت هانسی سیاسی و تاریخی ضرورت لره دایانیر ؟
ج: آزربایجان میللی حرکتی دونیا چاپیندا حیاتا کئچمیش، کئچمکده اولان و باشاری ایله سونوجلانمیش (نتیجه یه چاتمیش) و سونوجلاناجاق میللی حرکتلرین بیری ساییلار. 1789 اونجو ایل فرانسه ده باش وئرمیش بؤیوک بورژوازی انقلابی نین سونوج و نتیجه سی اولاراق سیاسی سرحدلر میللی دؤلتلرین قورولماسی اساسیندا چیزیلماغا باشلامیش. فرانسه انقلابچیلاری میللت مقوله سی آچیسیندان ایستعمار یؤنلو (شبه ایستعمارچی) اولدوقلاری، فرانسه حاکیمیتی آلتیندا یاشایان کورسیکا، باسک و ائلزاس و باشقا بؤلگه لرده کی ائتنیکلری فرانسیز میللتچیلیگی باسقیسینا معروض قویدوقلاری اوچون میللی دؤلتچیلیک آچیسیندان فرانسه آنایاساسی (1791) و اوندان اتکیلنمیش بئلژیک (1831) آنایاسی نی اؤزلرینه اولگو ائتمه گه چالیشان توپلوملار دا آغیرلیقلی اولاراق ایچه دؤنوک ایستعمار یؤنلو دوشونجه و مفکوره یه یؤنلمیشلر. آزربایجان مشروطه حرکتی نین سونوچ و نتیجه سی اولان ایران ممالیکی مشروطه سی نین آنایاساسی آغیرلیقلی اولاراق بئلژیک آنایاساسی نی اؤزونه تمل و اساس گؤتورمکله تهرانداکی میللی دؤلتچیلیک مقوله سینه شیعه لیک مقوله سینی آرتیرماقلا میللی بیلینج باخیمیندان آزربایجان تورکلری بؤیوک یئنیلگه یه (شکسته) اوغرامیشلار، مشروطه آنایاساسی نین آرتیریم و متمم سندینده اوخویوروق:
«مذهب رسمی ممالکی محروسه ایران اسلام و طریقۀ حقّۀ جعفریۀ اثنی عشریه است. باید پادشاه ممالکی محروسه ایران دارا و مروّج این مذهب باشد».
شیعه لیک اساسیندا قورولموش میللی دؤلتچیلیک مقوله سی او گونه دک اؤز دیلینده ساوادسیز یاشامیش اوزدن ایراق آزربایجان تورک آیدینی داها آرتیق اؤز کیملیگی و منلیگی اوزره دوشونمک فورصتینی تاپمایاراق قافقاز واسیطه سی ایله روسیه سوسیال دئموکراسیسیندان و عثمانلی واسیطه سی ایله غرب دئموکراسی سیندان بیر شئیلر اؤیرندیگینی تشکیلات و حزب یاراتماق آچیسیندان فارس دیلی اساسیندا (گئرچک آنلامدا فارسلار اوچون) بیچیملندیرمگه و فورمالاشدیرماغا باشلامیش. فارس میللیتچیلری بو تشکیلاتلارا قانع اولمایاراق کئچمیش یازیلاردا ایشاره اولوندوغو کیمی، علی دشتی «ایران نو» و علی اکبر سیاسی «ایران جوان» و محمد تقی بهار دا «حزب دمکرات» فارس تشکیلاتلارینی یاراتماغا باشلامیشلار. بئله لیکله کئچمیشدن او گونه دک دیوان دیلی دئیه تانینان فارسچا تشکیلاتچیلیق باخیمیندان ایستر حاکیمیت داییره لرینده و ایسترسه ده ایران ممالیکی محروسه سی نین مخالفت تشکیلاتلاریندا رسمیلشمگه باشلایاراق آزربایجان تورکلری شیعه مذهب اولدوقلاری اوچون مشروطه آنایاساسی آرتیریمینا (متمم) شیعه لیک مقوله سی نین اکلنمه سی (آرتیریلماسی) میللی بیلینج آچیسیندان آزربایجان تورکلرینی بؤیوک تحمیقه اوغراداراق الی یاراقلی و سیلاحلی آزربایجان مجاهیدلرینی داها دا زور دوروما دوشورموش. بئله لیکله بیر چوخ اوزدن ایراق آزربایجان سیاستچیلری، او جومله دن آزربایجان مشروطه تاریخینی یازمیش احمد کسروی، آنایاسا آرتیریمینی (متمم قانون اساسی نی) یازماقدا اشتراک ائدن سیدحسن تقی زاده، «ایران جوان» محفلی نین خاریجده کی تمثیلجیسی حسین کاظمزاده تبریزی و بیر چوخلاری میللی مسئله آچیسیندان فارس نئهیلیستیگینه قاپیلاراق فارس میللتچیلری سیراسیندا یئر آلماقلا و آزربایجان تورکلوگونو فارس ایستعمارچیلیق قارشیسیندا تک و باشی آچیق قویموشلار. بئله لیکله 1268 (1889) اینجی ایلدن میرزا حسن رشدیه تبریزلی باشچیلیغی ایله ایران ممالیکی محروسه سینه گتیریلامیش یئنی تحصیل سیستیمی آزربایجان تورکلری نین میللی چیخارلاری دئییل، فارسلیق مفکوره سینه یارامیش مقامدا یئر آلمیش. 1925 اینجی ایل خاریجی عامیللر واسیطه سی ایله رضاخانین ایش اوستونه گلمه سی و محمود افشار یزدیلر واسیطه سی ایله تئوریزه اولونموش اویوق ایستعمار (شبح ایستعمار) تئوری سینین آزربایجان تورکلری علیهینه اویقولانماسی آزربایجان توپلومونو داها دا پیس دوروم و وضعیته دوشورموش. آزربایجاندا رضاخان علیهینه ناراضیلیغین آرتماسینا باخمایاراق اوخوموش کسیم میللی بیلینجدن یوخسول و فارسلیق خیدمتینده اولدوغو و تورک خالقی میللی تئرورا اوغرادیغی اوچون اؤز میللی کیملیگی اطرفیندا سفربر اولابیلمه میش. ایران (فارس) دئموکرات پارتیسیندن شیخ محمد خیابانی باشچیلیغی ایله آیریلمیش آزربایجان دئموکرات تشکیلاتی بیله تبریز و اطرافیندان باشقا، آزربایجانین آیری بؤلگه لرینده اؤزونه یئر آچا بیلمه میش و چوخ زامان کئچمه دن شئیخ محمد خیابانی حرکتی فارس دئمکورات پارتیسی نین باشچیسی مخبرالسلطنه شیادلیغی ایله قاندا بوغولموش.
ایکینجی دونیا ساواشی دؤنمینده آزربایجاندا یارانمیش قودرت بوشلوغو و فارس ایستعمار گوجلری نین آزربایجاندا اتکی و تأثیرلری نین آزالماسی سونوج و نتیجه سینده سیدجعفر پیشه وری باشدا اولماقلا آزربایجان دمکرات پارتیسی باشلیغی ایله آزربایجانلیلار اؤز کیملیکلرینه دؤنمه شانسینی یاخالامیش. آزربایجان میللی حؤکومتی نین یاشام عؤمورو قیسا اولدوغو و میللی بیلینج آچیسیندان آرتیق معاریفلندیرمه ایشی آپارماق فورصتی اولمادیغی اوچون موسکو و تهران آراسیندا اولان آنلاشمانین سونوچ و نتیجه سی اولاراق آزربایجان تورکلوگو بیر داها فارسلیق فلاکتینه اوغرایاراق میللی باسقینا، آیری سئچگیلیگه و ایستعمارا تابع توتولموش.
قیسا سؤزله دئسک، بیر چوخلاری آزربایجان میللی حرکتی نین کؤکلرینی آزربایجان مشروطه حرکاتی نین «ایالت و ولایت انجمنی» ایداره چیلیک سیستیمینه باغلاما دوشونجه لری تاریخی گئرچکلیکلری اؤزونده دوغروتماز بیر مقوله ساییلار. آزربایجان مشروطه لیگی دؤنمینده آزربایجان سیاستچیلری اؤز ائتنیک میللی کیملیک و منلیکلرینی درک ائتمیش و بو دوغرولتودا سیاست آپارمیشسایدیلار، بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورک توپلومو فارس اویوق ایستعمارچیلیغی آلتیندا محکوم دئییل، اؤزو، اؤز ایداره چیلیک سیستیمینه حاکیم ساییلارمیش. بوگونکو آزربایجان میللی حرکتی حکومت قورماق، اؤز گلجه گینه حاکیم اولماق دوشونجه سی آچیسیندان 1945- 1946 اینجی ایلده کی آزربایجان میللی حؤکومتیندن بیر آز اتکی و تأثیر آلماسینا باخمایاراق داها آرتیق اؤز اتکی وتأثیرینی دونیادا گئدن میللی سورج و پروسسلردن، ائله جه ده روسیه سؤیئت ایمپریاسی نین داغیلماسی سونوج و نتیجه سینده تورک جمهوریتلری نین اورتایا چیخماسی و قوزئی آزربایجان جمهوریتی نین مستقیل بیر دؤلت کیمی دونیا بیرلشمیش دؤلتلر تشکیلاتی سیراسیندا اؤزونه لاییقلی یئری آلماسی ایله ایضاح ائدیلمه لیدیر دئسک، تاریخده میللی مسئله آدینا وئریلمیش میللی و خالق قهرمانلارینا قوربانلارینا سایقی و احترام ایله یاناشمیش اولاریق.
س-بعضی لری میللی حرکتی ، آسیمیلاسیونا قارشی بیر اعتراض و تپکی کیمی گورورلر ؟ سیزجه بو باخیش دوغرو دور ؟
ج: آزربایجان میللت مقوله سی نی باشقا میللت مقوله لریندن آیری دگرلندیرمک یانلیش بیر گؤروش اولار دئیه دوشونورم. بو دا ایکی آچی و زاویه دن دگرلندیرملیدیر:
1-اؤز یاشاییشینا، اؤز دیل، مدنیتینه، یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلارینا حاکیم کسیلمک.
2-فارس ایستعمارچیلیغینا توتساق اولماق.
گونئی آزربایجان تورکو اؤز یاشاییشینا، دیل، مدنیتیه، یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلارینا حاکیم کسیلمیشسه ایدی، ذاتاً بیر چوخ آزاد میللتلر کیمی میللی حرکت دئیه اؤلوم یوخسا قالیم مسئله سی ایله اوز اوزه دئییلدی.
بوگون گونئی آزربایجان تورکلری فارس ایستعمارچیلیغینا توتساق اولدوقلاری و بو توتساقلیقدان قورتارماق ایستدیکلری اوچون چیخیش یولو دئیه آزربایجان میللی حرکتی آدی باشلیغی آلتیندا آزربایجان اجتمعاعیتی و انسانلاری آراسیندا بیر حرکت باشلامیشدیر دئیه دوشونمه لی ییک. دئمک، مسئله عمل و عکس العمل دئییل، مسئله بیر دیری وارلیق اولاراق گلجگه دوغرو باخاراق یاشاماق و یاراداراق قالیجی اولماقدیر.
س– بو حرکت نه آختاریر و اونون سیاسی – اجتماعی آماجلاری ندن عبارتدیر ؟
ج: آزربایجان میللی حرکتی، هر میللی حرکتده اولدوغو کیمی، اؤزونو درک ائده رک، اؤز دیل و مدنیتینی اساس گؤتوره رک بیر میللی توپلوم اولاراق اؤزونه میللی، مدنی و سیاسی تشکیلاتلارین یانی سیرا آزربایجان مفکوره سی اساسیندا ایداره چیلیک سیستیمی، یئنی دوزن، نظم و اینتظام یاراتمانی اؤزونه میللی آماج و بورج حئساب ائدر.
بو اساسدا آزربایجان میللی حرکتی نین هدفی وارلیغیمیزا ، یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلاری حاکیم کسیلمک و اونو سیاسی و اجتماعی باخیمدان مودئرن لشمیش دونیایا اویقونلاشدیراراق گله جک نسیللره قورونوب ساخلانماسی دیر.
س– حرکتی حمایت ائدن بللی بیر کسیم ( قشر ) یا اقتصادی طبقه وارمی ؟ آزربایجان میللی – دموکراتیک حرکتی دئییلنده ، » میللی » کلمه سی نه آنلام داشیییر ؟ حرکتین ناسیونالیسم اوزه رینه قورولماسینی گوستریر یوخسا میللت بویوتوندا و گئنیش چاپدا یاییقین اولماسینی ؟
ج: آزربایجان میللی حرکتینی حمایت ائدن کسیملر:
– آزربایجان میللی حرکتی ایلک باشلانقیجدا فارس ایستعمارچیلیق سیاستیندن آز باسقی، ضرر و زیان گؤرموش کیچیک شهرلر و کندلردن اولان انسانلار دا اؤزونه بؤیوک ماراق و ایلگی قازانمیش. بو انسانلار گونجل یاشام و حیاتلاریندا اؤز دیل و مدنیتلری ایله یاشادیقلاری اوچون، اونلارین اؤز دیل و مدنیتلرینی درک ائتمکلری داها دا راحات گئرچکلشمیش.
– ایکینجی کسیم آزربایجانین کیچیک شهر و کندلریندن آزربایجانین بؤیوک شهرلرینه گلیب یئرلشمیش کسیم ساییلار. بونلار کئچمیشده فارس مدنیتیندن اوزاق اؤز دیل و مدنیتلری ایله بسلندیکلری اوچون کیچیک شهر و کندلر ایله بؤیوک شهرلرده کی انسانلار آراسیندا کؤرپو یاراداراق اونلارا میللی مسئله نی داشیمادا بیر باغلاچ اولموشلار.
– اوچونجو کسیم آزربایجانین بؤیوک شهرلرینده گئنیش آنلامدا فارس ایستعمارینا معروض قالمانین یانی سیرا فارس مدنیت ایستعمارینا داها دا آرتیق تابع توتولموشلار ساییلار. اونلارین بیر چوخونون اؤزلرینی درک ائتمکلری چتین، بعضاً ده اصلاً درک ائتمک ایستمدیکلرینه تانیق اولوروق. بوگون اؤزلرینی «وطن پرستان آذری» آدلاندیران، آنادیللرینی «زبان پارسی» قلمه آلان، فارس ایستعمار و پان ایرانست محفلینه باغلی اولان پیمان پاکمهر، سالار سیف الدینی، نورالدین غروی مرعشی، علی حصوری و ساییره ذاتلار آدی چکیلن قوماشلاردان ساییلاراق اؤزلری فارس ایستعمارینا قوربان اولدوقلارینا باخمایاراق آزربایجان خالقینی دا بو قوربانگاها سوروکلمگه چالیشارلار. بونلارا باخمایاراق آزربایجان میللی حرکتی بوگون آزربایجانین بؤیوک شهرلریندن اولان انسانلار آراسیندا دا اؤزونه یئر آچماغا باشلایاراق بوتون کسیملردن اولان انسانلارین ذهنیتلرینی اؤزونه مشغول ائتمکده دیر.. بونلارین یانی سیرا آزربایجانین اؤیرنجی کسیمی، بوگون آزربایجان میللی حرکتی اوچون بیر موتور رولونو اوستلنمیش مقامدادیر.
اوسته کی گؤرونوم و منظره نی نظره آلدیقدا آزربایجان میللی حرکتی خالق کیتله سی نین آشاغی کسیمینده اؤزونه یئر آچاراق اورتا کسیمی اله کئچیرمک و آزربایجانداکی فارس قوروم و تشکیلاتلاری نی پوزقون و پریشان دوروما سالماق اوچون ایلریلمگه باشلاماسینا باخمایاراق فارس حاکیمیتچیلیک اورقانلاریندا اولان آزربایجانلیلار آراسیندا هله لیک اؤزونه یئر آچمیش دئییل، ویا چوخ آز یئر آچمیش.
میللی حرکت آدیندان دا بللی اولدوغو کیمی هر هانکی سورون و مسئله نین حلل اولماسی اوچون میللت اوولادلاری نین حرکته کئچمه سی ایله اورتایا چیخان بیر حرکت ساییلار. دئمک، میللی حرکت هر هانکی خاص شخص و قوروپا عایید دئییل، بیر میللتین بوتون کسیملرینی ایچرن بیر حرکتدیر. بیر میللتین بوتون کسیملری هر هانکی بیر مسئله نین حللینه یؤنلمیشسه، او مسئله راحات اؤز حللینی تاپمیش اولار. آزربایجان میللی مسئله سینی یالنیز میللیتچی قوروپ و تشکیلاتلارا نسبت وئرمک و آزربایجان خالقینی اؤز میللی مسئله سینه لاقید ساخلاماق مقصدی گودر. بو دا فارس ایستعمارچیلیق سیاستی نین آزربایجان خالقینا باغیشلادیغی سوغات ساییلار. میللی مسئله یه قوروپ گؤزو ایله یاناشماغی 1945- 1946 اینجی ایللرده فارس ایستعمارچیلاری بیر چوخ آزربایجانلیلارا آشیلامیش و تحمیل اتمیش. بو گؤروشه اساساً آزربایجان میللتی اؤز دیل، مدنیتی نی و اؤز کیملیگینی سئور دئییل، فارسدان داها دا فارسچی ساییلمیش، یالنیز آزربایجان دئموکرات فرقه سی بو مسئله نی آزربایجان خالقینا تحمیل ائتمک ایستدیگی اوچون ذولفقارلی آتلیلاری و باشقالار، فارس ایستعمارچی قوه لر ایله بیرلیکده آزربایجان فداییلرینه دیوان توتماقدا فارس دیل و مدنیتی اوچون اورتاق حرکته کئچمه لی ایمیشلر!!!.
اوسته کی گؤرونوم آزربایجان شرقی، غربی، اردبیل و زنجان ولایتلری اوچون کئچرلیدیر. آزربایجانین همدان، قزوین، کرج، تهران، مرکزی و قم ولایتلرینده آزربایجان میللی حرکتی اؤزونه یئر آچماسی اوچون آزربایجان میللی فعاللاری نین اوزون اوزادی یولو وار. بو یولدا آزربایجان میللی فعاللاری چوخ تمکین و احتیاطلا آزربایجان میللی حرکتینی اؤنه آپارمالیدیرلار.
آزربایجان میللی حرکتی نین ائتنیک آزربایجان تورپاقلاریندان قیراقدا اؤرنک اولاراق خوراساندا، فارس ولاتینده (فیروزآباد، ممه سنی و باشقا یئرلرده)، کیرماندا، اصفهان اطرافلاریندا و باشقا بؤلگه لرده خالقی حرکته کئچیرمک نفوذونون اولوب اولمادیغی ایچریده کی انسانلاریمیزین میللی مسئله نی بو بؤلگه لرده کی انسانلارا گؤتوروب اونلاری اؤز میللی منلیک و کیملری ایله تانیش ائتدیکلریندن آسیلی اولان بیر مسئله دیر. بو ایشلر بوگون حیاتا کئچمه لیدیر، حاکیمیت دگیشدیکدن سونرا بو بؤلگه لرده ایش قویماغا باشلاماق داها گئج ساییلار.
س-حرکت ، ایرانین باشقا یئرلرینده یاشایان تورک لر ایله انتگره اولماق و یاخینلاشماق اوچون هانسی استراتژی نی ایزلنمه لی دیر ؟
ج: تورکمنلری نظره آلمازساق، ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورکلر، اوغوز تورکچه سی نین آزربایجان دیلینده دانیشارلار. دئمک، هر هانکی بیر میللت اوولادلاری بیر بیرلرینه یامان گونده کؤمک ائتدیکلری کیمی ایران ممالیکی محروسه سینده کی آزربایجان تورکلری ده بیر بیرلرینه میللی مسئله آچیسیندان کؤمک ائتمه لیدیرلر. تورکلرین ایران ممالیکی محروسه سی نین بوتون تورپاقلارینا حاکیم کسیلمکلری ایمکانسیز ساییلدیغی اوچون بوگون آزربایجان اوستانلاری ساییلان بؤلگه لر و اونلارا یاپیشیق بوتون تورک یاشاییش یئرلری، شهر و کندلر آرا کسیلمه دن ائتنیک آزربایجان دئیه بیر بؤلوک، قاشقایلار بیر بؤلوک و خوراسان تورکلری ده بیر بؤلوک دئیه تشکیلاتلاناراق بیر بیرلرینه کؤمک اللرینی گرک اسیرگمه سینلر. بونون یانی سیرا باشقا ائتنیکلر بؤلگه سینده داغینیق بیچیمده اولان تورکلره ده بیرلشمیش دؤلتلر تشکیلاتی نین بشر حاقلاری آچیقلاماسیندا ائتنیک آزلیقلاری تانینمیش حاقلاری آلماق اوچون بو اوچ بؤلوک اونلارین میللی آزلیق حاقلاریندان ساوینمالی و دیفاع ائتمه لیدیرلر.
س– حرکتین باشلانماسیندا داها دوغروسو یئنی فازین باشلانیشیندا شاعر و ادبیاتچی لارین بویوک پایی اولوب و بیزه اویقولانان ان آچیق ظلمین دیل یاساغی اولدوغونا گوره ، دیل و سوز اوستالارینین بو رول لاری منطق لیدیر . آما بو باشلانیش حرکتی باشقا ساحه لرده گئنیشله مه سینه مانع اولوب اورنه یی قادینلار حقوقو و …..بونا نئجه سون قویماق اولار ؟
ج: میللی حرکتده آدیندان دا بللی اولدوغو کیمی ایلک اولاراق میللی دویغو و احساسلاری قیدیقلاماق، میللی مسئله نی انسانلارین بویونا اوخشاماق اولدوقجا گرکلی و واجیب مسئله لردن بیر ساییلار. دئمک، بیر چوخلاری قادین حاقلاری، یوخسا سیاسی تشکیلاتلارین یارانماسی نین بیر مانعچیسی کیمی دیل و سؤز اوستادلارینی گؤسترمک ایستدیکلرینه باخمایاراق میللی دویغولار اویانمادان، میللی حیس و غرور دیرچلمدن، میللی کیملیک و منلیگی درک ائتمک اولماز. بو باخیمدان اؤزونوز ده ایشاره ائتدیگینیز دک هر میللتین دیلچیسی و سؤز اوستادلاری اؤز میللتلرینی دیللری نین گوجلوگو و زنگینلیگینه باشا سالمالی، اونلارین یاتمیش دویقولارینی قیدیقلایاراق اونلاری اؤز کیملیکلرینه قایتارمالیدیرلار. یوخلایان و یاتان کسیمدن هئچ نه اومماق اولماز. دئمک، بیر چوخ ساحه لرده آزربایجان توپلومونو فارس توپلومو ایله قارشیلاشدیردیقدا آزربایجان دیلچیلری و سؤز اوستادلاری گوناهلی دئییل، کئچمیشده فارس ایستعمارچیلیغی تاریخ دئیه یالانچی گؤز بویامالار ایله آزربایجان میللتی نین میللی روحونو اؤز ایشغالینا کئچیردیگی اوچون بوگون ده بیر چوخ فارس سیاسی، اجتماعی و مدنی تشکیلاتلاریندا تورک اولاراق آیاغچیلیق و پادوچولوق ائدن شخصلر اؤز میللی منلیگی و کیملیگینه اؤزگلمیش و میللی تئرورا معروض قالمیش ساییلارلار. بوگون شیرین عبادیلرین فارس محفل و تشکیلاتلارینا بیر آیاغچی و نؤکر کیمی خیدمت ائتدیکلری و اؤزلرینی «یکی نوادگان کوروش کبیر» آدلاندیرمالاری آزربایجان دیلچیسی، یوخسا سؤز اوستادی نین اونا آزربایجان قادینلار تشکیلاتی یاراتمادا مانعچیلیک تؤرتمه سی و یاراتماسی اساسیندا دئییل، بو گؤرونوم فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سی بو ذاتلارین میللی بیلینج و شوعورلارینا حاکیم کسیلمه سی ایضاح ائدیلمه لیدیر.
س– کئچمیشه باخاندا ، ایراندا فارس ناسیونالیسمی بیزی ییخماغا ،» تاریخ » ی قوللانمیشدیر ، آزربایجان حرکتی ایسه اونون جوابیندا تاریخه سیغیندی و اوزونو اثبات ائتمک ایچین مدرن دونیا و حقوق نورملارین یئرینه کئچمیشه دایاندی و بیر جور تاریخچی لیک حرکته حاکم اولوب ، بو تاریخ حکمرانلیغی بعضا حرکتی یاراماز نقطه لره گوتوروب و حتی اونو بوگونون سورونلارینا دوشونمکدن اوزاق ساخلاییب ، سیزجه بو » تاریخ » سویلمی ( گفتمان ) نه قدر یارارلی دیر یوخسا اونو بیر طرفه بوراخماق زامانی گلیب می ؟
ج: اوزاق کئچمیشده کی تاریخ مقوله سی گئنل و عموم اولاراق داستانلار و روایتلر اساسیندادیر. دئمک، داستانلار اساسیندا یازیلمیش تاریخلرین یالان دوغرو اولدوغونو باشا دوشمک و اؤیرنمک اوچون داستانلارین یالان دوغرو اولماسینی اؤیرنمک لازیم. بیلیندیگی کیمی فارس خیالی تاریخ یازارلاری، ایرانلیلارین (اوخو: فارسلارین) «ایرانویج» آدلی یئردن، – اونلارین دئدیکلرینه اساساً سیبریدن- ایلک آزربایجانا و سونرا ایران فلاتینا آخین ائتمیشلر. بوگونکو عئلمی آراشدیرمالارا اساساً فارس باستانگرایلاری نین بو «ایرانویچ» مقوله لری اصلینده «ائران وئژ» اولمالیدیر. «ائران وئژ» ده سیبری ده دئییل، تاریخی واقعیتلره و فارس دیل و مدنیتی نین تاریخی آخارینا اساساً هندوستانلا قونشو اولموش «پامیر» ولایتی اولمالیدیر. موضوعدان اوزاق دوشمک یاخشی اولماز دئیه بو مسئله نین ایضاحینی سونرایا بوراخیرام.
بیلیندیگی و سیز ده ایشاره ائتدیگینیز دک اؤزونو اثبات ائتمک مقوله سی ساده خالق کیتله سی اوچون باشقا توپلوما قارشین قاچینماز بیر مقوله ساییلار. ایران ممالیکی محروسه سینه تورکلر مین ایله یاخین حؤکومت ائتدیکلرینه باخمایاراق فارس تمامیتچیلری تورکلرین ایران ممالیکی محروسه سینده کی حؤکوم سورمکلرینی شاهلیق و سلطانلیق لیاقتلری اساسیندا دئییل، قولاملیق و کنیزلیک ( «غلامان و کنیزکان، غارتگران وحشی و ساییره«) آدلاندیرماغا چالیشمیشلار. ذبیح الله صفانین «تاریخ ادبیات ایران» آدلی کتابلارینی گؤزدن کئچیردیکده بو مسئله نین هانکی آشاما و مرحله ده اولدوغونو داها دا راحات باشادوشمک اولار. بئله لیکله کئچمیشده بیر چوخ انسانلار «منیم کئچمیشلریم قول، کنیز و غارتگر دئییل دئیه» تورک اولدوقلارینی دانماغا، آیاقلاری تهرانا چاتار چاتماز «من تورک نیستم، بابام آذری (اوخو: فارس لهجه سی) بوده» دئمگه چالیشمیشلار. بو میللی تئرور ائتمکلره قارشین آزربایجانلیلارین دا تاریخ اورتایا قویماق چابالاری هئچ ده یئرسیز دئییل. آنجاق بو مسئله عادی خالق کیتله سی نین اؤزونه گونمک و اؤزونو فارس ایستعمارچیلیغی و شیاد گوجلری قارشیسیندا اودوزماماق مقوله سینه خیدمت ائتمه لیدیر.
دئمک، تاریخ قونو و موضوعلاری تشکیلاتلانماق، دئموکراتیک بیر توپلوم یاراتماق و فارس ایستعمارچیلیغینا قارشی قویماق اوچون دئییل، فارس ایستعمارچیلیغی طرفیندن اورتایا قویولموش یالان داستانلاری ساده خالق کیتله سی بئینیندن سیلمک ماهیتی داشیمالیدیر. بئله لیکله ده تاریخی قونو و موضوعلاری سیاست آلانینا داشیماق گرکلی ساییلماز.
س–هر اجتماعی و سیاسی حرکتین ضعف و قوت نقطه لری وار ، قطعا آزربایجان میللی حرکتیده بو قاعده دن اوزاق دئییل ، باشقا طرفدن ایسه حرکتین مخالف لری ده اونو بعضی اتهاملارا معروض قویورلار ، سیزجه بو گون حرکتین ان اونملی ضعف لری نه دیر ؟
آزربایجان میللی حرکتینده ال اوستونه باساجاغیمیز و ضعیف نقطه آزربایجان آیدینی نین فارس تشکیلاتلارینا «ایران» آدی آلتیندا آیاغچیلیق (پادولوق) ائتمه لری، اؤز میللی منلیک و کیملیکلرینی درک ائتمدیکلریدن ایلری گلن بیر مسئله دیر. بوگون آزربایجان میللی مسئله سی علیهینه باش قالدیرانلارین بیر چوخ ذاتلار دا سؤزده اؤزلرینی تورک و آزربایجانلی آدلاندیران، عملده ایسه فارس مفکوره لی شخصلر اولاراق آزربایجان میللی منلیگی و کیملیگی علیهینه بالتا وورمادا آزربایجان دوشمنلرینی سوللاماغا (سبقت آلماغا) چالیشان شخصلردیرلر. دئمک، هر میللت ده اولدوغو کیمی آزربایجان میللی حرکتی ده موختلیف دونیا گؤروشلری و دوشونجه لرینی اؤزونده باریندیراراق بیر میللت کیمی تمثیل اولما گوجونو یاخالایابیلسه، او زامان ضعیف نقطه دن دئییل، میللی حرکت آدینا گوج و قووت نقطه لریمیزی سیرالایابیله ریک. آتالار دئمیشکن: «هاردا بیرلیک وارسا، اورادا دیریلیک وار«.
بئله بیر دورومدا ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورک ائتنوسونون دشمنلری ده راحات اوتورموش دئییللر. اونلار آزربایجان میللی حرکتینی گؤزدن سالماق اوچون قارینجادان فیل یؤنتاماغا، او جومله دن آزربایجان میللی فعاللاری نی «پان ترک» آدلاندیرماغا چالیشارلار. پان تورک (تورک آغالیغی) اولماق، فارس ایستعماری آلتیندا اینیلدَمک دئییل، هر هانکی تورک اولمایان توپلوملارا تورک آغالیغینی یوکلمک اوچون جان آتماغا چالیشماق آنلامینا گلمه لیدیر. آزربایجان میللی حرکتینده کی آخینلاری نظره آلدیقدا آزربایجان میللی آخینلاری سیراسیندا چین منچورای بؤلگه سیندن بالکانلارا اوزاناجاق اراضی اوزره هر هانکی آزربایجان تورکونون آغالیق ائتمگه قالخماق ایددعاسی بیله یوخدور. دئمک، آزربایجان میللی حرکتینه هر هانکی پیس آدیل و صفتی وئرنلر شیاد و بئلنچی یالان تبلیغاتا اینانماق ایسته گنلر عوام و ناداندیرلار. باشقا بیر مسئله آزربایجان میللی فعاللاری نین بیر سیراسی آراسیندا «قورد» علامتی نی توپلوما یانسیتماق مسئله سیدیر. هر بیر طبیعته باغلی اولان توپلوملاردا اولدوغو کیمی اؤرنک اولاراق کئچمیشده فارسلار آراسیندا «ایت«و ائله جه ده کئچمیش تورکلر و موغوللار آراسیندا «قورد» مقوله سینی بوگونکو بیلیم گؤزو ایله ایضاح ائتمک ایسترسک، «توتام (گوج حئیوانی Totem)» نه دئمکدیر مقوله سینی آچیقلیغا قاویشدیرمالی ییق.
توتام (Totem)
طبیعته باغلی اولان توپلوملار اجدادلاری نی هر هانکی بیر حئیوانا دویونلمکله او حئیواندان تؤرندیکلرینی ایددعا ائتمگه چالیشمیشلار. بو حئیوان زامان گئدیشی ایله بیر اینانج و دین سمبولونا دؤنه رک «توتام» دئیه، گوج اوستونلوگو (خارق العاده) نسبتی نی قازانمیش. آمریکانین قیزیل دریلرینه گؤره «توتام حئیوان«ا احترام ایله یاناشدیقدا او حئیوانین گوجو انسانا داشیناراق اونو هر هانکی بیر خطردن قورویار. «توتام حئیوانی (گوج حئیوانینی) بیر سیرا صفتلری تمثیل ائدرک اونا اینانلار ایله یاشام بویو بیر دوشونجه اولاراق یولداشلیق ائدر. بوگون فارس کولتورونده «ایت»ین وفالی اولماسی، حددن آرتیق ای بیلدیگینی، ائله جه ده انسانی خاریجی خطرلر قارشیسیندا باشا سالماسینی و اونا خبر وئره بیلمه سینی بیر دوشونجه اولاراق اورتایا قویساق، کئچمیش فارسلاردا ایتین بیر «توتام حئیوان» اولدوغونو اؤیرنمیش اولاریق. بو یاناشما زامان گئدیشی ایله شیعه مذهبی نین فارس ادبیاتین نین قاتلاریندا بیله کؤک سالماغا و یاییلماغا باشلامیش، اؤرنک اولاراق «سگ دربار حسین«، «سگ دربار علی و کلبِ علی» دئدیکده شخص کئچمیشده کی عزیزلدیگی توتام (بورادا ایت) ایله بیرلیکده بوگون سایقین حئساب ائدن شخصلره اؤزونو کیچیتمک ایله اونلارا وفالی و خالیص اولدوغونو ایضاح ائتمگه چالیشمیش گؤرونر. دئمک، کئچمیشده توتام دئیه تاپیندیغی موجوددان کرامت اوموردوسا، بوگون اماملاردان کرامت اومماق ایزلنیمی نی یانسیتماغا چالیشار. شیعه لیکدن داها اؤنجه فارسلار و قونشو خالقلار آراسیندا ایت اتی نین مقدس اولدوغو اوچون یئییلمز اولدوغو دوشونجه سی نی نظره آلارساق، «توتام حئیوان«ینداکی روح، اونا اینانلاری خاریجی گوجلردن قورویار دئیه دوشوندوکلری اوچون بو موجودون اؤلوب یوخ اولماسینی انگللمگه چالیشاراق اونون اتی نی یئمکدن خالقی چکیندیرمکله اونون روحانی گوجونو قازانماق نیتلری اورتایا چیخمیش اولار. بیلیندیگی کیمی بوگون چین، ویتنام و کوره مملکتلرینده ایت اتی سئویلن و یئییلن اتلردن ساییلار.
فارس ائتنوسونون «ایت» اوزره مثبت دوشوندوکلری بیر یانا دورسون بیر چوخ توپلوملاردا ایت قاپاغان (وحشی)، سالدیرقان، پیس حئیوان کیمی قلمه آلینار. بونلارا باخمایاراق بوگون آزربایجان دیلینده ده ایت اتی نین یئییلمه سی نین تابولاشماسینا (اوزرینده دانیشیلمادیغینا) تانیق و شاهید اولوروق، اوسته لیک آزربایجانلیلار آراسیندا ایت اتی نین آجی اولماسی قلمه آلینار: «فلانکسین اتی، ایت اتیندن داها دا آجیدیر!!» مثلی فارسلارین تورکلره آشیلاماغا چالیشدیقلاری بیر مفکوره ساییلار. کئچمیشده وئبلاقلاری دولاشارکن مهدی بامدادان آدلی بیر بسیجی نین «شیرین عبادی» نین اتی ایت اتیندن داها دا آجیدیر دئیه ایشلتدیگی عیبارت دیققتیمی چکمیش (شیرینی که از گوشت سگ هم تلخ تر است!! مهدی بامدادان). موضوعدان اوزاق دوشمک یاخشی اولماز دئیه بیر داها تورک و موغول خالقلاری آراسیندا «قورد«ون مقدس دئیه قبول اولدوغو مقوله نی اله آلاق. کئچمیشده تورک خالقلاری طبیعته باغلی اولدوقلاری اوچون فارسلاردا ایت مقدس اولدوغو کیمی تورکلرده ده «قورد» «توتام حئیوان» دئیه مقدس ساییلمیش، اؤنم و اهمیت داشییارمیش. بو مقوله اوزره خواجه رشید الدین فضل الله جامع التواریخ کتابیندا گئنیش بیلگی وئرمیش. هر حالدا بو مقوله لر تاریخده کی طبیعته باغلی اولان خالقلارین اینانج حئکایه لریدیر.
اوسته کی تاریخی فاکتلارا باخمایاراق دین اینانجی باخیمیندان «ایت» یوخسا «قورد» مقوله لری بوگون ایستر فارسلار و ایسترسه ده آزربایجان تورکلری اوچون دین اینانجی باخیمیندان هئچ بیر اؤنم و اهیمت داشیماز. اوسته لیک بو ایکی توپلومون هر بیریسی نین تاریخی سمبولونون سرگیلنمه سی ده او بیریسیندن بیر میللی وارلیق اولاراق هئچ نه اسکیک ائتمز. دئمک، انسانلاریمیزین میللی بیلینج و شوعورو قاوراماقلاری و منیمسه مکلری دوشمنین یالانچی و چیرکین تبلیغاتینی تأثیرسیز حالا گتیرر دئیه دوشونورم. بو دا انسانلاریمیزین اؤز میللی کیملیک و منلیگیمیز اوزره معاریفلشمه سی ایله حیاتا کئچه جکدیر.
س – بو ضعف لر حرکتین ذاتیندا حرکتدن آیریلماز قونولاردی می ؟ یوخسا بو ضعفلری آرادان آپارماق اولار ، نئجه ؟
ج: میللی بیلینجین گلیشمه سی و دیرچلیشی قونو و موضوعسوندا ذاتی دئیه بیر آنلاییش یوخدور. ایران ممالیکی محروسه سینده میللی مسئله لرین گئنیشلنمه سی ایله فارس تشکیلاتلارینداکی فارس اولمایان میللیتلره منسوب اولان شخصلرین بیر چوخو بوگونه دک اولدوغو کیمی زامان آخاریندا گئنه ده فارس تشکیلاتلارینی ترک ائده رک اؤز میللتلری نین سیرالارینا قوشولمالی اولاجاقلار. بیر سیراسی ایسه مرکز حاکیمیت ایله میللیتلر آراسی قارشی دورماسیندا فارس تشکیلاتلاریندا اؤزلرینی سانسور ائده بیلمدیکلری دورومدا فارس تشکیلاتلاریندان قاویلاجاقلار. آشیری فارس نئهیلیستلیگینه اوغرامیش بیر سیرا قوربانلار ایسه هر هانکی چتین بیر دوروم و شراییطده فارس تشکیلاتلاریندا قالمانی و اوزو توپورجکلیگی قبول ائده جکلری دوروم و شراییطده اؤز خالقلاری و قوهوم قارداشلاری نین گؤزلریندن دوشملی اولاراق سونوج و نتیجه اعتیباری ایله فارس ایستعماری نین آیریلماز و بیتیشیک بیر بؤلومو دک بئش گونلوک دونیانی آنلی آچیق یاشاماغا اوستون توتاجاق گؤرونرلر. بو دا اونلارین گؤروش و نظرینده قاچیلماز بیر مقوله ساییلاجاقدیر.
س- آزربایجان مخالفلری، آزربایجان حرکتی نی فاشییسم و آنتی دمکراتیک داورانیش لارا متهم ائدیرلر، بو اتهام لار دشمن لیکدن اولسادا دئمک آشیری ناسیونالیسم ادبیاتی بعضا حرکتی چوخ قورخونج تصویر ائدیر و چوخ زامانلاردا حرکتی بو ناسیونالیسم ادبیاتی تمثیل ائدیر ، لطفا بونو ایضاح ائدین.
ج: آزربایجان میللی حرکتینه فاشیسم تهمتی وورماق ایکی گؤروشدن ایلری گله بیلر:
1- فارس ایستعمار گوجلری
2- آزربایجانلی و تورک، آنجاق دوشونجه و فیکیر باخیمیندان فارس ایستعمار تشکیلاتلاری نین ادبیاتیندان آزیغالانان (تغذیه اولان) شخصلر.
3- موختلیف دوشونجه لی میللی فعاللارین بیربیرلرینه قارشین اتهاملی داورانیشلاری.
1- فارس ایستعمار گوجلری: آزربایجان میللی مقوله سینه یاناشمادا فارس ایستعمار حاکیمیتی و اونا مخالیف اولان فارس تشکیلاتلاری نین گؤروشلری میللی مسئله آچیسیندان اوست اوسته دوشر. بو یاناشما یالنیز فارس توپلومو اوچون دئییل، آغالیقلارینی قوروماغا دوشونن بوتون سیاسی و اجتماعی توپلوملار اؤز اوستونلوکلرینی قوروماق اوچون باسقی آلتیندا توتدوقلاری توپلوملاری اؤز کیملیکلریندن و حاقلاریندان آزدیرماغا چالیشارلار. اوسته لیک محمود افشار یزدی تئوریزه ائتدیگی تئزلره اساساً تورک دیل و مدنیتی فارس ایمپریاسی نین تورپاق بوتونلوگو اوچون بیر تهلوکه حئساب ائدیلر. ائله اوندان یانا دا آزربایجانلی دونیا گؤروشوندن آسیلی اولمایاراق اؤرنک اولاراق تقی ارانی، فارس دیل و مدنیتینه تسلیم اولارکن (باخ: ایراج افشار یزدی سیستانی: زبان فارس در آزربایجان، نهران 1368) » عالیم و زبان شناس، مردان غیور» اؤز کیملیگینی و تورک اولدوغونو مطرح ائدرکن خاریجی عامیل قلمه آلینار (بیلیندیگی کیمی ایراج افشار، محمود افشار یزدی نین اوغلو آزربایجان علیهینه یازیلمیش بوتون کتابلاری «بنیاد موقوفات محمود افشار یزدی» یایین مرکزی نین هزینه سی ایله مجانی چاپ ائده رک فارس ایستعماری نین خیدمتینده قویان بیریسیدیر. تقی ارانی ایسه سولچو اولاراق فارس شاهلیغی نین زیندانیندا یالنیز شخصی عقیده سی اوچون تیفوس خسته لیگینه توتولاراق اؤلموش. دونیا گؤروشو باخیمیندان ایرج افشار تقی ارانی ایله راضیلاشمادیغینا باخمیاراق آزربایجان تورکلوگو علیهینه ایسه هر ایکی سی بیر جبهه ده یئر آلیرمیش ساییلارلار).
2- آزربایجانلی تورک، آنجاق دوشونجه و فیکیر باخیمیندان فارس ایستعمار تشکیلاتلاری نین ادبیاتیندان آزیغالانان (تغذیه اولان) شخصلر: بو شخصلر منسوب اولدوقلاری فارس تشکیلاتلاری نین گؤزو ایله آزربایجان میللی مسئله سینه یاناشدیقلاری اوچون او تشکیلاتلارا بیر یانچی اولاراق اؤزلرینی آزربایجان توپلوموندا او تشکیلاتین تمثیلچیس قلمه آلاراق تشکیلات مسئوللاری ایشلتدیکلری ایفاده لری آزربایجان میللی حرکتی علیهینه یایماغا چالیشارلار. میللی مسئله آچیسیندان فارس ایستعمارچیلیغی و تمامیتچیلیگی نین فرقینه واران انسانلار بیر مدت باغلی اولدوقلاری تشکیلاتدا مسئله لی و اؤگئی بیر شخص کیمی گلایه ائده رک مسئوللاری ایضاحا چکمگه چالیشارلار. سورقو و سوآللارینا جاواب آلمادیقدان سونرا گئریله یه رک منسوب اولدوقلاری تشکیلاتی ترک ائتمک مجبوریتینده قالارلار. آنجاق گئنه ده کئچمیشده کی گؤروش و تشکیلات منسوبلوغو بو ذاتلارا ویجدان آغریسی و عذابی وئره رک بو مسئله ده «کؤر میللیتچی» دئیه آزربایجان میللی حرکتینه منسوب اولانلاری «فاشیست» اتهامی ایله گوناهکار سایماغا چالیشارلار. بئله لیکله ده فاشیسمین بیر سیستیم اولدوغونو و سیستیم وسیله سی ایله هر هانکی گؤروشون توپلوم و شخصلره تحمیل اولما مقوله سینی بیله اونوتموش مقامدا یئر آلارلار. دئمک، هر هانکی بیر شخص و تشکیلات فاشیست مئییللی اولابیلر. آنجاق فاشیستلیک مفکوره سی نین حیاتا کئچه سی اوچون هر هانکی فاشیست حاکیمیت سیستیمی نی یاراتماق لازیمدیر.
3- موختلیف دوشونجه لی میللی فعاللارین بیربیرلرینه قارشین داورانیشلاری: اسکی و قدیمدن دئمیشلر: «قورقانین یانانی چیرتلار». میللی مسئله آچیسیندان میللی حرکته قاتیلمیش میللی روحلو بعضی انسانلار واقعیتی نسبی دئییل، اؤزلرینی تمام واقعیت و واقعیتین یانیندا گؤرمک ایسترلر. بونا قارشین اولاراق هر هانکی بیر سول دوشونجه لی، یوخسا ساغ فارس مئییللی آزربایجانلی آزربایجان میللت مقوله سینی ایران ممالیکی محروسه سینده ایکینجی درجه لی بیر مسئله دئیه قلمه آلارکن میللی دوشونجه لی شخص طرفیندن آغیر تبکی آلارکن، او شخصی فاشیست اولماقدا اتهام ائدر. بئله لیکله تبریز کیمی بیر شهرده آزربایجانچیلیق و فارسلیق مفکوره سی آراسیندا قارشی دورما یاراناراق میللی روحلو شخص طرفیندن «سولچودان میللتچی اولماز» ایددعاسی اورتایا آتیلارکن سول مفکوره لی شخص ناوداندا دونموش بوز کیمی قورویوب یئرینده قالمالی اولار. دئمک، دوننه دک اؤزونو سید جعفر پیشه وری یولونون داوامچیسی حئساب ائدن سولچو بوگون آزربایجان میللی مفکوره لی بیریسی ایله اوزلشه رک سید جعفر پیشه وری نین ده میللتچیلیک دئییم و ادبیاتی ایله یوروملاماسینا تانیق اولارکن هر شئیین دادینی قاچمیش حئساب ائدر. بئلنچی بیر دوروم و اورتامدا داها دایاناجاق اومود یئری قالمادیغی اوچون هر شئی ناسیونالیست اساسیندا اولماز دئیه شخص اؤزونو بوجاغا سیخیشدیریلمیش گؤرر. دئمک، آزربایجان میللت مفکوره سی ساغ و سول چکیشمه سی دئییل، بیر میللتین گلجه گه دوغرو یاشاما حاققی نین گوونجه آلتینا آلینماسی مسئله سیدیر دئیه دوشونمه لی ییک. آزربایجان میللی مسئله سی ایکی مختلیف دوشونجه لی آزربایجانلی نین بیر بیرلرینه توپ تکر ائتدیکلری اساسیندا دئییل، مدنی بیر بیچیمده دوشونجه و فیکیر آلیش وئریشی اساسیندا حیاتا کئچمه لیدیر. فارس ایستعمار حاکیمیتی آزربایجانا یایین و باسین اولاناق و ایمکانی وئرمدیگی و دوشونجه آلیش وئریشی یایین و باسین اورقانلاری واسیطه سی ایله دولاییلی اولاراق انسانلارا چاتدیریلمادیغی اوچون هر هانکی بیر گؤزلنیلمز توپلانتیدا دوشونجه توققوشماسی پارتلاق وئره رک ایکی آزربایجانلینی بیر بیرلرینه دوشورموش اولار دئیه دوشونمه لی ییک.
دئمک، آزربایجان میللی مسئله سینی کئچمیشده کی فارس سول مئاب تشکیلاتلاری نین آرشینلاری ایله دئییل، آزربایجان میللی منلیگی و کیملیگی آرشینی ایله اؤلچمک لازیم. میللی مسئله میللی دگرلری (دیل، مدنیت، گلنک و گؤرنکلری) ایچردیگی اوچون بو مسئله یالنیز بیر شخص و تشکیلاتا باغلی دئییل، بوتون آزربایجان میللتی اوولادلاری نین میللی منلیک و کیملیک مسئله سی اولمالیدیر. دئمک، آزربایجانلی سولوچو بیریسی فارس سول مئاب تشکیلاتلاری نین آرزو و تمناسی ایله آزربایجان میللی مسئله سینه یاناشار و یئری گلدیکده خلیل ملکی لر کیمی آزربایجان میللت مسئله سینی فارسلیغا باغیشلارسا، بو یاناشما آزربایجان میللی ماراقلاری خیدمتینده دئییل، اوزون مودتلی اولاراق فارس تمامیتچیلیگی خیدمتینده اولاجاق گؤرونر. آزربایجان سولو اؤزونو سیلکله یه رک فارس سول مئابلیق و ایستعمارچیلیق توزونو اؤز بوی و بوخوموندان آریندیرمالی و آزربایجان میللی مسئله سینی اؤزونون بیرینجی شرف مسئله سی حئساب ائتمه لیدیر. 21 اینجی عصیرده ایستعمار و سؤمورگه آلتیندا یاشاماق هئچ بیر انسانا باشی اوجالیق گتیرمز دئیه دوشونمه لی ییک. 8 اینجی سورقونون جاوابیندا ایشاره اولوندوغو کیمی فارس ایستعمار تشکیلاتلاری نین دئموکراسی آنلاییشلاری آزربایجان میللی منلیگی و کیملیگینی اساس گؤتورموش دئموکراسی آنلاییشی ایله هئچ بیر ایلگی، ایلیشگی و اورتاقلیغی یوخدور. ائله اوندان یانا دا بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان میللیتلر باشلاریندا آزربایجانلیلار اولاراق هر هانکی بیر فارس آخینینا اویونجاق و وسیله اولماغا یوخ دئیه رک شرطی شوخومدا کسمک ایسترلر. دئمک آزربایجان میللی کیملیگی و منلیگی آدینا یارانمیش مختلیف آخین و تشکیلاتلارین بیربیرلرینه یاخینلاشماسی اونلارا بیربیرلرینی باشا دوشمکلری اوچون کؤمک ائده جک بیرینجی آدیم ساییلار.
س– حرکتین کئچن ایللرده سئیرینه باخاندا بوگونکو دونیادا دگر ساییلان دمکراسی و انسان حاقلارینا تاکیدی چوخ آزدیر و اولاندا دا اصیل دئییل و دمکراسی آلمانی هله آزربایجان میللی – دمکراتیک حرکتینین ادبیاتیندا یئرینی آلمامیشدیر ندن بو اورتام حرکته حاکیم اولوب ؟
ج: دئموکراسی مسئله سی نین ائورَنسل و جهانشمول بیر مقوله اولماسینا باخمایاراق ایستعمار آلتینا آلینمیش، دیل، مدنیتینه قاداغا قویولموش، یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلاری ایستعمار حاکیمیتی الینه کئچمیش، یارادیجیلیق ذهنی و فیزیکی گوجو ایستعمارچیلیق خیدمتینه آلینمیش میللی توپلوملارا هر هانکی دئموکرات مئاب فارس تشکیلاتی نین دئموکراسی آنلاییشی ایله جاواب وئرمگه چالیشماق، فارس اولمایان خالقلاری او آخین ایله سفربر ائتمگه قاپیلماق و خرمن وعده سی ایله ایستعمار آلتیندا یاشایان میللی توپلوملاری حاکیمیت دگیشمک اوچون مئیدانا چکمک، بو توپلوملاری داها دا ایستعمارچی گوجلرین ایستحمار مقوله سینه تابع ائتدیره رک بو توپلوملاردا کئچمیش 80 ایلده اولدوغو کیمی خالقدا اؤزونه گوونج و اطمینانی نی سارسیتماغا یول آچار. آزربایجان میللی حرکتی و میللی فعاللاری ایلک اؤنجه ایران ممالیکی محروسه سینده کی سیاسی ایستعمارچیلیق دوزن و زمینه سینی دگیشمک و اورادکی خالقلاری، باشدا تورک توپلومو اولاراق فارس ایستعمارچیلیغیندان خلاص ائتمک اوچون دوشونجه و فیکیر یئریتمه لیدیرلر. دئمک، فارس ایستعمار تشکیلاتلاری ایله بیرلشه رک تهرانداکی حاکیمیتی «ایران سراسری» دئیه باشقا فارس تشکیلاتلارینا تحویل وئردیرمگه چالیشماق و قودرت بوشلوغو شراییطینده میللی مسئله لریمیزی مطرح ائتمک اوچون آزاد شراییط یاراناجاق دئیه دوشونجه یئریتمک بیر خیال ساییلار. بو مسئله نی بهمن انقلابیندان سونرا کوردلر، عربلر، تورکمنلر و بلوچلار سیناقدان کئچیرمیش و آزربایجانلیلار دا خالق مسلمان حرکتی زامانی دولاییلی اولاراق تجربه ائتمیشلر (فارسلار دئمیش: آزموده را آزمودن خطاست). اوسته یئدینجی سورقویا جاواب وئریلدیگی کیمی ایران ممالیکی محروسه سی اوزره دئموکراسی آنلاییشی ایران سراسری آدلانان فارس ایستعمار تشکیلاتلاری نین داغیلماسی و ائتنیک دابانلار اساسیندا موختلیف دوشونجه لی ائتنیک تشکیلاتلار جبهه سی نین یارانماسی، سونرا اورتاق دئموکراسی دگرلری اساسیندا ائتنیک دابانلارا اساساً فئدرال دؤلت، یوخسا خالقلارین قورتولوشو اوچون حرکته کئچیلمه لیدیر.
اوسته کی وئردیگیم ایضاحا اساساً فارس ایستعمار تشکیلاتلاری نین دئموکراسی آنلاییشی ایله میللی ایستعمارا تابع توتولموش میللیتلرین شخص و تشکیلاتلاری نین دئموکراسی آنلاییشلاری اوست اوسته دوشمز بیر آنلاییش ساییلار. ائله اوندان یانا دا هر دئموکراسی شعاری وئرن شخص و تشکیلاتلاری دئموکرات آدلاندیرماق دوزگون ساییلماز. بیلیندیگی کیمی اؤزلرینی ایران سراسری آدلاندیران تشکیلاتلارین هامی سی نین یایین و باسین اورقانلاری فارسجادیر. سیز ده اوسته وورقولادیغینیز دئموکراسی و بشر حاقلاری دگرلرینی توپلوم و جامعه لرده یایماق اوچون هر توپلومون دیلینی اساس گؤتوره جک مستقیل یایین و باسین اورقانلاری اولمالیدیر. بو اولاناق و ایمکانلاری دا هر هانکی میللی حرکت اؤزو، اؤز توپلومو اوچون یاراتمادان آزربایجانین شهر و کندلرینده فارس رادیو تئلویزیونلاری، یایین و باسین اورقانلاری ایله آزربایجانلی نین دیل و مدنیتینه قاداغا قویماقلا دموکراسی و بشر حاقلاری مقوله سینی دوزگون ایفاده ائتمک دئییل، او توپلومو فارس دئموکرات مئابلیق و ایستعمارچیلیق باتلاغیندا یوخاچیخارماق اوچون داها اویقون دوزن و زمینه نین یارانماسینا قاتقیدا بولونماق اولار. بو وارساییم و نظریه لر ده هر هانکی بیر بشر حاقلاری مقوله سی ایله باغلاشاجاق دئییللر.
س-دمکراسی سویلمی ندن آزربایجان میللی حرکتینده چوخ قاباریق دئییل ؟
ج: بیلیندیگی کیمی آزربایجان آیدینی دئموکراسی اوغروندا دؤیوشرکن فارسین اوخوموش کسیمی نین بیر بؤلومو تورک درباریندا مداحلیق ائدر و بیر بؤلومو ایسه ده فارس میللیتچیلیک مقوله سی ایله اوغراشارمیش. دئمک، آزربایجان تورکلری کئچمیش یوز ایلده ایران ممالیکی محروسه سینده دئموکراسی آغاجیندان فایدالانمیش دئییل، دئموکراسی آدینا فارس تشکیلاتلارینا یئم و قول اولموش ساییلارلار. بوگون ایسه آزربایجان آیدینی قول اولماغا دور دئمگه باشلامیش. بیر داها دئموکراسی آدینا فارس ساللاخاناسیندا آزربایجان تورکونون باش کسیلمه سینه یول آچماق هئچ بیر آزربایجانلی و تورک اوچون باشی اوجالیق گتیرمز دئیه دوشونورم.
آزربایجانلیلارین فارس ایستعماری آلتیندا اولدوقلارینی نظره آلاراساق، بو توپلوم فارس حاکیمیتی طرفیندن سؤمورولمگه محکوم اولموش. اؤز دیلینده یازیب اوخوما حاققینا مالیک اولمایان، میللی، مدنی و اجتماعی قوروم و تشکیلاتلاری نین یارانماسینا ایجازه وئریلمگن توپلومدان هانکی دئموکراسی آنلاییشی بکلمک اولار؟ باشقا دئییشله، بوگون آزربایجانلیلار آراسیندا قارشی دورمانین حددن آرتیق اولماسی آزربایجانلیلار آراسیندا دئموکراسی آنلاییشی نین آز اولدوغوندان، دئموکراسی مقوله سی نین بویاقسیز و اؤنمسیز اولدوغوندان دئییل، آزربایجان مفکوره سی و فارس مرکزیتچیلیک مفکوره لری نین بیر بیرلری ایله چاتیشماسیندان ایلری گلن بیر گؤرونوم ساییلار. فارس مرکزیتچیلیک و آزربایجان مرکزیتچیلیک مفکوره لرینی نظره آلمادان آزربایجان توپلومونداکی دئموکراسی و تشکیلاتچیلیق اوزره قارشی دورمالاری دوغرو و دوزگون باشا دوشمک اولدوقجا چتین بیر مسئله ساییلار.
س- سراسري حادثه لرین آنلامی ندیر ؟ و هانسی حادثه لری سراسری آدلاندیریرسیز ؟
ج: هر هانکی بیر مملکتده باشدان باشا و «سراسری» بیر حرکت سؤز قونوسو اولارسا، بو حرکت آدی چکیلن بؤلگه لرین بیر چوخ شهر و کندلرینده باش وئرمه لی و بوتون بؤلگه لرده بو حرکتین باشاری ایله حیاتا کئچمه سی چابا گؤستریلمه لیدیر. بو باخیمدان کئچمیش 80 ایلده فارس شاهلیغی علیهینه باش توتموش 1357 اینجی ایل بهمن انقلابی باشدان باشا «سراسری» حرکت آدلانار. نتیجه اعتیباری ایله ایسه گئنه ده فارسلیغین خیدمتینده ساییلار.
س- سراسری آدلانان تشکیلاتلار حاقدا نه دوشونورسوز ؟ سیزجه هانسی شرط لر اساسیندا اونلار ایله ایش بیرلیگی ممکن اولا بیلر ؟
ج: ایران ممالیکی محروسه سینده کی مختلیف دیل و مدنیتلری تمثیل ائده جک سراسری دئیه هر هانکی بیر سیاسی و اجتماعی تشکیلات بوگونه دک قورولمامیش. اؤزلرینی سراسری آدلاندیران تشکیلاتلار دا فارس دیل و مدنیتی اساس گؤتوردوکلری اوچون فارس تشکیلاتلاری ساییلار. بو تشکیلاتلاری فارس ایستعمارچیلیغی نین فارس اولمایان بؤلگه لرده کی ایستعمار عامیلی نین اوزانتیسی کیمی تانیملاماق و تعریفلمک داها دا دوزگون اولار. بیلدیگینیز کیمی تبریزده کی خالق مسلمان حرکاتینی باسدیرماقدا یالنیز فارس حاکیمیتی دئییل، آزربایجاندا تمثیلجیسی اولان بوتون فارس تشکیلاتلاری نین قاتقیسی اولموش (حزب توده، فداییان خلق اکثریت، مجاهدین خلق، نهضت آزادی، جبهه ملی، جنبش مسلمانان مبارز، حزب جمهوری ایسلامی و باشقالاری نین). اوندان یانا دا آزربایجان میللی حرکتی هر هانکی ایران آدی باشلیغی آلتیندا حتی دئموکرات مئابلیق پوزو ایله اورتایا چیخمیش فارس تشکیلاتی ایله سیاسی ایش بیرلیگینه قاتیلماسی، میللی حرکت ایچریسینده بئشینجی دیرک (ستون پنجم) یاراتماق و بئله لیکله ده یئری گلرکن آزربایجان میللی حرکتینی ضربه آلتینا آلماق مقصدی گودر دئیه دوشونمه لی ییک. آنجاق و آنجاق فارس تشکیلاتلاری اؤز ائتنیک جغرافی بؤلگه لرینه گئری اوتوردوقدان سونرا اورتاق دوشمن دئیه بو ممالیکی محروسه یه حاکیمیت ائتمکده ده اولان تمامیتچی حاکیمیت علیهینه فارس تشکیلاتلاری ایله اورتاق گیریشمده بولونماق اولار.
س- فارس تشکیلاتلاری ایله نئجه ایش بیرلیگی ائتمک اولار ؟
ج: اوسته ایشاره اولوندوغو کیمی ایلک اولاراق ایران آدی آلتیندا قورولموش بوتون فارس تشکیلاتلاری داغیلمالی و ائتنیک دابانلار اساسیندا میللیتلره عایید مختلیف سیاسی و اجتماعی تشکیلاتلار یاراندیقدان و فارس تشکیلاتلاری باشقا ائتنیکلرین یاشادیقلاری بؤلگه لری نین اونلارا عایید اولدوغونو رسمیته تانیدیقدان سونرا بو بؤلگه ده دئموکراتیک بیر اورتام یاراتماق اوچون هر هانکی بیر تشکیلات ایله ایش بیرلیگی ائتمک اولار. بوگون ایسه هر هانکی فارس تشکیلاتیندا بئلنچی یاخینلاشیمین اولاجاغی ایمکانسیز گؤرونر. بئله لیکله ده ایستعمار تشکیلاتلاری ایله ایستعمار علیهینه گیریشیمده بولونماق یانلیش ساییلار.
س– ایراندا باشقا سیاسی و اجتماعی حرکت لرده وار قادینلار حرکتی ، یاشیل حرکتی ، باشقا میللتلرین حرکتی آزربایجان حرکتی نین اونلارا مناسبتی ندیر ؟
ج: اوسته کی سورقویا جاواب وئرمه دن «ایران» ین نئجه بیر سیاسی جوغرافی مکان اولدوغونو آچیقلیغا قاویشدیرمالی ییق. تاریخی قایناقلارا اساساً بو مکان «ایران ممالیکی محروسه سی» آدلانمیش. قاجارلار بو ممالیکی محروسه یه حاکیم اولدوقلاری دؤنمده «عثمانلی ممالیکی محروسه سی» آدینی بیر اولگو کیمی اؤرنک گؤتوره رک «ایران ممالیکی محروسه سی» نی «قاجار ممالیکی محروسه سی» آدلاندیرمیشلار. بو گون ایسه فارس ایستعمارچیلیغی نین برکتیندن بو ممالیکی محروسه «ایران» آدی باشلیغی آلتیندا فارس ایمپریاسی ساییلار. دئمک، مسئله نین حللینه یاناشارکن باسدیریلمیش مسئله لرین اوستونه اؤرتوک توتماق دئییل، مسئله نی اولدوغو کیمی اورتایا قویماق و آچیقلیغا قاویشدیرماق لازیم، او دا مملکتلر و میللیتلر مسئله سیدیر.
مسئله اولدوغو کیمی اورتایا قویولدوقدا گؤروندوگو کیمی «ایران» آدی باشلیغی آلتیندا هر بیر حرکت ماهیتجه فارس حرکتی اولاراق باشقا ائتنوسلارین میللی وارلیقلاری اوزرینه کؤلگه دوشورموش مقامدا یئر آلار. دئمک، ایلک اولاراق اؤزوموزدن و اؤز ائویمیزدن باشلامالی ییق. او دا آغزیمیزداکی دانیشدیغیمیز دیلی، گلنگ (عنعنه) و گؤرنکلریمیزی (عادتلریمزی) و مدنیتیمیزی فارس ایستعمارچیلیغی قارشیسیندا باشقا خالقلار ایله دایانیشمادا اولاراق قوروماغا چالیشمالی ییق. گوجوموز آرتدیقجا یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلاریمیزی قورومالی و میللی حاکیمیتیمیزی قورمالی ییق. هر خالق اؤز میللی منلیگی و کیملیگی اساسیندا اؤز انسانلاری نین خوشبختلیگینی آرزو ائدرسه، سیز ایشاره ائتدیگینیز مسئله لر اؤز حللینی تاپار دئیه دوشونورم. بئله لیکله ده عرب میللی حرکتینی باسدیرماق اوچون تبریزدن، تورکمن میللی حرکتینی باسدیرماق اوچون کوردوستاندان و آزربایجانی میللی حرکتینی باسدیرماق اوچون لوریستاندان کؤمک یئریدیلمه سینه ایمکان وئریلمز.
آزربایجان میللی حرکتی و فارس اولمایان میللیتلرین قوروم و تشکیلاتلاری، فارس ایستعمارچیلیغی ایله اوزلشدیکلری و اورتاق دوشمنه مالیک اولدوقلاری اوچون اونو ییخماق اوچون ایش بیرلیگینه گئتمه لیدیرلر.
س– بیز بوگون بیر سیاسی محدوده ده یاشاییریق ایران آدیندا ، کئچن 80 ایلده ایران سوزجویو فارس دیلی ، فارس میللتی و فارس میللتی منافعینی قوورویان دوولتین مستعار آدی کیمی قوللانیلمیشدیر، بو دوروم آزربایجان چالیشقانلاریندا » ایران «کلمه سینی بیر تابو یا تبدبل ائتمیشدیر کی آردیندا بللی سیاسی نتیجه لرده اورتایا چیخیر، چیخیش یولو ندیر ؟
ج: اوسته ایشاره ائدیلدیگی کیمی چیخیش یولو اولدوقجا ساده دیر. فارس اولمایان ائتنیک و توپلوملار اؤز کیملیکلرینی درک ائتدیکدن سونرا بو مسئله اؤز حللینی تاپاجاقدیر. او دا ایران آدی باشلیغی آلتیندا فارس دیل و مدنیتی اساس گؤتورموش، فارسلیق اساسیندا قورولموش تشکیلاتلاری فارس تشکیلاتی آدلاندیراراق تورک، عرب، کورد، بلوچ، لور، گیلک و باشقا توپلوملاردان اولان بیر انسان اولاراق فارس تشکیلاتلارینا عضو اولماقدان قاچیناراق پاسیو (گاندی نین دئدیگی منفی مبارزه) داورانیشلا بو تشکیلاتلاری فارس بؤلگه لرینه گئری اوتورتماق بیرینجی سیاسی آدیم ساییلمالیدیر. بو مسئله نین هئچ بیر مادی و سیاسی خرج و هزینه سی بیله یوخدور. بیلیندگی کیمی، بوگون فارس میللتی دئییلدیکده، فارس ایستعمار یانچیلاریندان ائشیدیریک: – هاردا فارس میللتی؟
دئمک، فارس انسانی و میللتی یوخدورسا، فارس دیل و مدنیتی هانکی دایاقلار اوزرینده قورولاراق بیر قاتیل دیل رولونو اوستلنه رک «ایرانی» آدی باشلیغی آلتیندا باشقا دیل و مدنیتلره فارس دیل و مدنیتی اساسیندا دیوان توتولور؟ بو مسئله لره جاواب تاپماغا دوشونرکن مسئله اؤز حللینی تاپمیش اولار.
س– میللی حرکته منسوب بعضی لری ایرانین چوخ اولایلارینی » بیزه دخلی یوخدور و فارس لارین ایچ سورونودور» دئیه بیلمک بئله ایسته میرلر؟ بو باخیش تورکلرین منافعینی قورویا بیلر می ؟ سیزجه سراسری اولایلاردا نئجه مناسبت گوسترمک لازیمدی ؟
ج: ایران ممالیکی محروسه سینده کی توپلوملار اؤزلرینی، اؤز میللی منلیک و کیملیکلرینی درک ائتمدیکلری دورومدا «ایران» باشلیغی آلتیندا باش توتموش هر بیر حرکت بو ممالیکی محروسه ده یاشایانلارین هر بیرینی ایلگیلندیرن بیر مسئله اولاجاقدیر. اوسته ایشاره اولوندوغو کیمی مسئله نین حللینه قالخارکن داشی بؤیوک گؤتورمک دئییل، کیچیک ایشدن باشلاماق لازیم. او دا ائتنیک و میللی دابانلار اساسیندا فعالیته کئچمک دئمکدیر. هر بیر میللی توپلوم اؤز میللی منلیگی و کیملیگی اساسیندا مسئولیت حیسس ائدرسه، او زامان ایران ممالیکی محروسه سینده هر هانکی باش وئره جک اولای و حادیثه بو خالقلارین حرکته کئچمه سی ایله باش وئره بیله جکدیر دئیه دوشونمه لی ییک.
س- هانسی ضرورت لر اوزه رینه بیز فارس دموکراسی سی و فارسلاری تمثیل ائدن ایران دوولتینده دموکراتیک لشمه سوره جینی دستکلمه لی ییک؟
ج: بو ضرورت آزربایجان میللی حرکتیندن دئییل، فارس ایستعمار تشکیلاتلاریندن آسیلیدیر. اونلار فارس ایستعمارچیلیغینی بیر هدف کیمی بوراخمازسالار، اونلار ایله هر هانکی بیر ساحه ده ایش بیرلیگی ائتمک تورک خالقی نی داها دا اریمک و یوخ اولماق سیاستینه خیدمت ائده جک بیر یاخینلاشیم اولاجاقدیر دئیه دوشونورم. دئمک، ایلک اولاراق فارس ایستعمار تشکیلاتلاری ایستعمارچیلیق نیتلریندن و باشقا ائتنیکلرین جغرافی بؤلگه لریندن اؤز ائتنیک جغرافی بؤلگه لرینه گئری اوتورمالیدیر. اوسته لیک ایران آدینی یئدک چکمک دئییل، فارس آدی اطرافیندا یئنیدن فورمالاشاراق ایران ممالیکی محروسه سینده دئموکراسی مقوله سی نین یارانماسی اوچون اویقون بیر اورتامین یارانماسینا کؤمک ائتمه لیدیر. سونرا دئموکراسی آدینا قونشو خالقلاردان قونشولوقدا دینج و قارداشجاسینا یاشاماق اوچون گؤزلنتیسی و بکلنتیسی اولمالیدیر. سؤمورگه چیلیک نیتی ایله دئموکراسی یاراتماق اولماز.
س- تورکلرین ایران دا گئنل سورون و مساله لره قاریشماسی اوچون ،هانسی شرط لرین موجود اولماسینی لازم گورورسوز ؟ سیزجه بو گون او شرط لر وارمی ؟
ج: آزربایجان تورکلری نین ایران آدلانان ممالیکی محروسه سینده باش وئره جک اولایلارا قاتیلاجاغی اونلار اؤزلرینی موستقیل صف و تشکیلاتلاردا حاضیرلاماق و اؤز ایستکلری اساسیندا حرکت ائتمکلری ایله فایدالی اولاجاق بیر گلیشمه ساییلار. بونا قارشین، فارسلار دا محمدرضاشاهدان ناراضی اولدوقلاری اوچون «بیز بو شاهی ایسته میریک والسلام» شعاری ایله هر هانکی بیر میللی و مدنی حاقلارا یئتیشمک اولماز. فارس شاهی نین یئرینه فارس شئیخی، یوخسا بیر فارس کیراواتلی فاشیست اوتورار و هردن بیر دئموکراسی دئیه گئییرمگه باشلار، مسئله داها دا چتینلشر. دئمک، ایران باشچیلیغی آدی آلتیندا قورولموش و فورمالاشمیش فارس تشکیلاتلاری داغیلمادان و ائتنیک دابانلار اساسیندا هر میللته اویقون مختلیف سیاسی و اجتامعی تشکیلاتلار یارانمادان ایران ممالیکی محروسه سینده فارس اولمایان ائتنیکلر اوچون هر هانکی بیر انسانی توپلوم یاراتماق اولاناقسیز گؤرونر.
س– دین و مذهب تورک خالقی آراسیندا اونملی قونودور و بوگون آزربایجانلی لارین بویوک بولومو دینی ایناملارا اوستونلوک وئریر ، حکومت ایسه میللی حرکتی دینه قارشی دورماغا اتهام ائدیر ، جاوابینیز ندیر و حرکت دین قونوسوندا نئجه دوشونور ؟
ج: فارس ایستعمار حاکیمیتی آزربایجان میللی حرکتی نی ایسلامیت قارشیسیندا قویماغا دوشونرکن اؤز یئنیلمیش و ایفلاسا اوغرامیش فارس ایستعمارچیلیق منطیقیندن گئری اوتورمالیدیر. ایسلامیتده فارسلیق و تورکلوک دئییل، اینانج اساس گؤتوروله رک هر هانکی بیر مسلمانی، ایستر تورک، عرب، لور، بلوچ، کورد و ایسترسه ده تورکمن اولدوقلاری اوچون فارسلاتماغا و فارس ایستعمار سیاستینه تابع توتماغا چالیشمازلار. بئله لیکله ده فارس حاکیمیتی نین یئریتدیگی ایستعمارچیلیق سیاستی ایسلامیته ضدیت اولوشدوران بیر مقوله ساییلار. اؤزونوز ده ایشاره ائتدیگینیز دک آزربایجان تورکلری مسلماندیر و ایسلامیت آدینا فارس ایستعمارچیلیق سیاستی نین هانکی آشامالاردا آخین ائتدیگینی یاخشی باشا دوشموشلر. بوگون فارس ایستعمار یانچیلاری سیراسیندا «جمهوری ایرانی» دئیه وئریلمکده اولان شعار دا فارس ایستعمارچیلیغینی بو «ایسلامیت» آدینا توتولدوغو مهلکه دن قورتارماغی اؤزونه مقصد ائتمیش ساییلار.
س- ایراندا یاشایان تورک میللتی نین » اوز مقدراتینی تعیین ائتمه » سی اوچون هانسی ضرورت لردن دانیشماق اولار ؟
ج: اؤز گلجگینی هانکی بیچیم و فورمادا بلیرمک و مشخص ائتمک باشقا توپلوملار کیمی گونئی آزربایجان تورکلری نین ده بیر میللت اولاراق حاقلاریدیر. بو مسئله ایستر قونشو خالقلاردان آیری و مستقیل، ایسترسه ده اونلارلا بیرلیکده فئدرال، یوخسا کون فئدرال بیچیمده اولسون. ضرورت مسئله سی ایسه بیر میللت اوولادلاری نین اؤز کیملیک و منلیکلرینی درک ائتدیکلریندن آسیلی اولان بیر مسئله دیر. بوگون آزربایجان میللی حرکتی دئیه میللی تشکیلاتلانما ایشلری و سورجی سوردوگو اوچون بو مسئله نین یولونا قویولماسی نین دا واجیب اولدوغو درک ائدیلمیش ساییلار.
س- تاریخی بیر تورک – فارس رقابتی حاقدا نه دوشونورسوز ؟
ج: تاریخ آچیسیندان فارس و تورک دئیه بیر یاریشما اولدوغونو قبول ائتمک، بوگونکو دورومدا اولدوغوموزو نظره آلارساق، یانلیش ساییلار. بو یاریشما مسئله سی اَن آزی آزربایجان تورکلری اوچون کئچرلی ساییلماز. تورک قاجار شاهلیغی ایران ممالیکی محروسه سینه حاکیم اولارکن آزربایجان مشروطیت حرکاتی تبریزدن باشلامیش و یئنیلمه سی نین سونوج و نتیجه سی اولاراق تورک حاکیمیلیگینه ایران ممالیکی محروسه سینده سون قویولموش. بوگون ده بئلنچی یاریشما دئییل، تورکلرین میللی و مدنی حاقلارینی الده ائتمک چاباسینی اؤنلمک فارس ایستعمارچیلاری و میللیتچیلری طرفیندن حیاتا کئچمکده دیر. فارس تمامیتچیلری و ایستعمارچیلاری ایران ممالیکی محروسه سینده تورکلره هر هانکی آچیدان هئچ بیر میللی و مدنی حاق تانیماق ایستمزلر. محمد رضا شاه آمریکالیلارین کاپیتولاسیون تکلیفینی فارس میللتچیلری باشلاریندا «جبهه ملی فارس تشکیلاتی» ایران ممالیکی محروسه سینده تورکلره میللی و مدنی حاقلار تانیماق ایستمدیکلری اوچون قبول ائتمک زوروندا قالمیش. بو دوغرولتو گئنیش مقاله یازیلمیش (ایشیق سؤنمز: آزربایجان مشروطه حرکاتی نین یئنیلمه سی نین سونوج و نتیجه سی اولاراق فارس ایستعمارچیلیغینا گئدن یول: http://www.azadtribun.net/-74.htm). بونلارا باخمایاراق فارس تمامیتچیلری و ایستعمارچیلاری نین فارس اولمایان ائتنیکلر علیه لرینه بئلنچی یاناشمالاری آزربایجانلیلاری داها دا اؤز میللی مسئله لرینه ترغیب و تشویق ائتمیش بیر مسئله ساییلار.
س- یاشیل حرکتی نه دیر و آزربایجان میللی – دموکراتیک حرکتی نین اونا نئجه موناسیبت بیلدیرمه لیدیر ؟
ج: اؤزلرینی»جنبش سبز» آدلاندیران آخینی رسمی اولاراق میرحسین موسوی باشچیلیق ائدر. میر حسین ده دوشونجه و فیکیر باخیمیندان فارس تمامیتچی ایصطلاحاتچیلارینا اویونجاق اولموش بیر شخص ساییلار. دئمک، بو آخیندا «آزربایجان میللی حرکتی» و آزربایجان آدلی بیر مقوله یه یئر اولمادیغی اوچون اونلارین دالینا دوشمک 1357 اینجی بهمن انقلابینی بیر داها تیکرار ائتمکدن باشقا هئچ نه فارس اولمایان ائتنیکلره گتیره بیلمز. هاشیمی رفسنجانی دا ایلک اولاراق بو آخین ایله بیرلیکده حرکت ائتمگه دوشونورموش. او بو آخینی باشاریقسیز تشخیص وئردیکدن سونرا آرا آچماغا چالیشاراق بیر داها ولی فقیه عباسی نین آلتینا گئریلگمه باشلادمیش. بو آخینین آدینی باهانا ائده رک فارس اوپوزیسیونو دا مختلیف بویاقلاردا حاکیمیتی اله کئچیرمک اوچون دیشلرینی ایتیتمیش گؤرونر. اونلار دا هر شئیی فارسلیق بیچیمینده اله آلماغا چالیشارلار. فارس اولمایان ائتنیکلرین بیر داها فارسلیق توزاغینا دوشمگه مئییللی اولمادیقلاری فارس ایستعمار گوجلری نی اولدوقجا راحاتسیز ائتمیش. اونلار مختلیف بیچیم و فورمالاردا آزربایجانلیلاری بو مسئله یه مئییل گؤسترمه لری اوچون اونلارین بویونو اوخشاماغا چالیشمیشلار. بعضاً ده آزربایجان توپلومو گئری قالمیش دئیه اؤزونو فارسلیغا مئییل گؤسترمه سی اوچون تحریک ائتمگه چالیشمیشلار. آزربایجانلیلار آراسیندا بعضی کیچیک محفیللر بو مسئله یه راغیب اولدوقلارینا باخمایاراق آزربایجان میللی حرکتینی بو مسئله یه مئییللی گؤرمدیکلری اوچون اونلار دا بو مسئله ده آسیلی قالمیشلار. اونلار یاشیل دئیه بو فارسلیق آخینینی آتا دا بیلمیرلر، آزربایجان آدینا توتا دا بیلمیرلر. بئله اولدوقدا اؤلچو و معیار دئیه سون گونلرده بو آخینا «معیارهای مادر رابطه با روند دموکراسیخواهی و جنبش سبز» باشلیغی آلتیندا آزربایجان محفللری بیر آچیق مکتوب آدرئسله یه رک اورادا هر هانکی بیر اومود یولونون اولوب اولمادیغینی اؤیرنمگه چالیشمیشلار. فارس ایستعمارچیلیغینی عبا و عمامه چیلردن آلاراق کیراواتلی کسیمین الینه وئرمگه دوشونن آخین ایسه بو آچیق مکتوبو دا گؤرمک ایستمه میش. بئله لیکله فارس ایستعمارچی آخینلار ایله فارس اولمایان توپلوملار آراسیندا اعتیمادسیزلیق دیواری داها اوجالماغا و کئچمیشده کی اورتاق ایپلر و باغلار دا قیریلماغا باشلامیش.
بو آردا آزربایجان میللی حرکتی یاشیللارا اویون اولماماقلا هئچ بیر خرج و تلفات وئرمدن بیر اوخ ایله ایکی هدف وورموش ساییلار:
1-آزربایجان میللی حرکتی، اؤزونو فارس تشکیلاتلاریندا آیاقچیلیک ائدن شخصلر آراسیندا داها دا مطرح ائتمک اونلاری اؤز میللی منلیک و کیملیکلری اوزره دوشونمگه زورلایاراق آزربایجان میللی مسئله سینی فارس تشکیلاتلاری ایچریسینه آپارماق، بئله لیکله فارس تشکیلاتلاری ایچریسینده کئچمیشده کی میللی مسئله نی تحریم ائتمکلرینی آرادان قالدیراراق میللیتلر مسئله سی اوزره دوشونجه و فیکیر اولوشماسینا یول آچماق اولموش. منیم گلدیگیم قناعته اساساً بو مسئله دوغرو و دوزگون درینلشرسه، فارس تشکیلاتلاری نی ائتنیک باخیمدان ایفلاسا اوغراداراق بو تشکیلاتلاردان فارس اولمایان ائتنیکلره منسوب اولان شخصلرین بیر چوخو بو تشکیلاتلاری ترک ائتمک مجبوریتینده قالاجاقدیر.
2-آزربایجان میللی حرکتی ائتنیک مسئله نی بیر آلتئرناتیو اولاراق حاکیمیت دگیشیکلیگی اوچون دونیا اجتماعیتینه تحمیل ائتمیش ساییلار. اوسته لیک ایچریده هر ایکی حاکیمیت قانادلاریندا و مخالتفده انسانلارین بئیینلرینه میللیتلر مسئله سینی آشیلاماق (تزریق ائتمک) و بو قانادلاردان تؤکوله جک گوجلری اؤز میللی منلیک و کیملیکلرینه تانیش ائتمکدیر.
اوسته کی گؤرونومو نظره آلدیقدا ایران ممالیکی محروسه سی تاریخینده آزربایجان میللی حرکتی آغیر آغیر میللی مسئله سینی فارس اریتمه سیاستینه قوربان اولموش تورک توپلومونون آراسینا آپارماقلا اؤز کیملیک و منلیگینه حاکیم اولماق مسئله سینی بیر هدف کیمی گؤز اؤنونه آلمیش ساییلار.
س – سون زامانلار آمستردامدا کئچن کنفرانسی نئجه گوردونوز ، سیزجه اونون مثبت یونلری و ائتگی لری نه اولاجاق؟
ج: بیلدیگینیز کیمی «بیرلیک اولدوغو یئرده دیریلیک ده وار«. آمیستئردام قورولتایی دا بیرلیک سرگیلدیگی، دوشونجه و فیکیر بیرلیگینه واردیغی اوچون بیر چوخ آزربایجانلیلاری سئویندیردیگی کیمی منی ده سئویندیرمیش. آنجاق بو قورولتایا مسئول سئچیلمیش انسانلار اولدوقجا دویارلی اولمالی و قوروپلار آراسیندا دوشونجه و فیکیر آیریلیغینی هر بیریسی اؤزلری اوچون محفوظ توتاراق «گونئی آزربایجانلیلارین خاریجده کی بیرلیک تشکیلاتی»نا یوکلمه مه لیدیرلر، ترس دورومدا بو بیرلیگه کؤلگه دوشورموش اولارلار. بو آرادا «کنگره ملتهای ایران فدرال» تشکیلاتینا آزربایجان آدینا قاتیلمیش آخینلارین مسئله سی اولدوقجا دوشوندوروجودور. میللت مقوله سیندن ده آنلاشیلدیغینا گؤره هر هانکی بیر تشکیلات و قوروملار بیر میللت آدینا باشقا میللتلرین یئتکیلیسی و نماینده سی ایله ایش بیرلیگینه گئتمه سی و عئین حالدا منسون اولدوغو میللتین باشقا تشکیلاتلاری ایله بیرلیک سرگیلمگه چالیشماسی ایکی دره بیر سره سیاستی یئریتمه سیندن و میللی مسئله یه ایکی باشلی یاناشماسیندان حئکایت ائدر و مسئله آچیسیندان بئلنچی یاناشمالار دوغرو گؤرونمز. یئنیلیکده گوناز تئلویزیونوندان دا ائشیدیلدیگی کیمی آدی چکیلن «کنگره ملتهای ایران فدرال» تشکیلاتینداکی آزربایجان تشکیلاتلاری، آزربایجان میللی منافعینی یئته رینجه، دوغرو و دوزگون نماینده لیک ائده بیلمدیکلری و آمیستردامداکی بیرلیک قورولتایی نین عضولرینی ناراضی ائتدیکلری اوچون آمیستئردامدا اساسی قویولموش تشکیلاتین گلجه گینه کؤلگه دوشوره جک گؤرونرلر. هر حالدا آمیستئردامدا دوشونجه و فیکیر بیرلیگینه واریلماسینی مثبت دگرلندیریرم.
منیم دوشونجه مه گؤره ایلک اولاراق اؤزلرینی «کنگره ملتهای ایران فدرال» تشکیلاتی آدلاندیران تشکیلاتلار و قوروملار اؤز میللتلری آراسیندا، اؤرنک اولاراق آزربایجان تشکیلاتلاری باشقا آزربایجان تشکیلاتلاری ایله اورتاق جبهه یاراتمالی، سونرا مختلیف ملتلر جبهه سی نین کنگره سی نین یارادیلماسی داها دوزگون اولار. کئچمیشده آزربایجان آدینا بو کنگره یه قاتیلمیش تشکیلاتلار او کنگره عضولری ایله آزربایجان مسئله سینده آنلاشابیلمدیکلری اوچون او قورومو ترک ائتمیشدیلر. ندنسه بیر داها او تشکیلاتا، آزربایجان تشکیلاتی اولاراق عضوو اولدوقلاری دوشوندوروجودور دئمک ایستردیم.
حورمتلی حضرت آيت الله بيات زنجاني یه آچیق مکتوب
حورمتلی حضرت آيت الله بيات زنجاني موبارک محضرینه – دامت افاضاته –
سلام و سایغی لار ایله
بو مکتوبو بیر آی اونجه ، مبارک حضورونورا تقدیم ائتمک ایسته ییردیک، آنجا بیر بویوک مناسبت و بایرام – ین یاخینلاشماسی نا گوره ، ال ساخلادیق ، بو بایرام دا ( روز جهانی زبان مادری ) آنا دیلینیز آزربایجان تورکجه سبنده یازیلمیش بو مکتوبو ، بیر هدیه و بایراملیق اولاراق قوللونوغوزا تقدیم ائتمه یی مصلحت گوردوک.
2– اسفند (21 فوریه ) ، دونیا آنا دیلی گونونو تبریک ائدیر و بو هدیه و آرمانی تقدیم ائده رک، اجازه آلیب و نئچه اوره ک سوزوموزو حضرتعالی –نین محضرینده پایلاشماق ایسته دیک. حورمتلی حضرت آيت الله! – کئچن آیلاردا و انتخابات سونراسی ، آزاده مرجع لریمیز باشدا ( باشدا حضرتعالی و رحمتلیک منتظری ، استبداد علیهینه مخالفت و اسان حاقلاری ، جمهوریت و میللت حاقلاری و آزادلیق مبارزه سینده ، یئنی دوشونجه و فقهی فتوالار اورتایا قویوب و چوخ مهم بیانات یایمیشدیلار ، مخصوصا جنابعالی نین و رحمتلیک آیت ا… منتظری نین ایراندا ملی و ائتینک گروهلارین دیل و میللی مساله لری حاقدا یایدیغینیز بو آچیق – آیدین فکرلریزی بیر استراتژیک آددیم اولاراق گوروب و سیزه جان ساغلیغی و رحمتلیک آیت الله منتظری – یه رحمت آرزو ائدیریک.
– رحمتلیک آیت ا… منتظری نین ، قتواسی داوامیندا ، سیزین بو اوغورلو فتوانیز ، دین عالیم لری و عالی شیعه مرجعیت- ینین ، ایرانین واقعیت لرین و دیل – میللی مساله سینده بیلگی و معلوماتا صاحب اولدوقلارینی و بوتون دیل لر و فرهنگلرین حفظ ائدیلمه سینده، صداقتلی داوراندیقلارینی گورسه دیر. باشقا طرفدن سیزین تورک اولدوغوزو و تورک عالیم لرینین ، آزربایجانلی و تورک دین آداملاری نین ، اوز دیل و میللی حاقلاری موضوعوسوندا ، سکوت و خودسانسوری لرینی ، گوز قاباغینا آلاندا ، حضرتعالی نین بو نظرلرینین اهمیتی داهادا آرتیر و یاخین گله جکده ، تورک مراجع و عالم لرین ، ایراندا تورکلرین ، مشروع و قانونی دیل و میللی حقوق لاریندا ، آرتیق چالیشما ، آیدین لاتما و مجاهدت ائده جک لرینه اومود یارادیر.
– ایران دوولتی ، ایراندا یاشایان میلیونلارجا تورک انسانلارین مادی و معنوی منافعینی گورمه دن ، مسلمان آزربایجان تورپاقلارینی اشغال ائدن دوولت ایله چوخ یاخین ارتباط لار قورموشدو ، بیزیم نظریمیزجه بو یاخینلاشما ، ایرانین ملی منافعی ایله تام ضددیر ، بو اساسدا بعضی حورمتلی دینی عالیم و مرجع لر ، بئله مشابه مساله لرده » ایکی – استاندارد » لی رفتار ائدیب و قونشولوغوموزداا ، مسلمان تورپاقلارینین اشغال ائدیلمه سینی ، ساکت ، تماشا ائدیرلر ، معلوم دور کی بو رفتارلار ، انسانلاریمیزین ذهنینده ، دین حاققیندا و دینی وظایف حاققیندا چوخ جدی سوال یارادیب و بوتون آزربایجان تورکلری بو مساله حاققیندا ، نگران لیق ایله ، عزیز مراجعین کمک و ارشادلارینی طلب ائدیرلر.
آنجاق بونلارا رغما ، حضرتعالی نین ، آزربایجان و قاراباغ شیعه لریندن دفاع ائدیب و هر جوره کمک و یاردیمین مشروع اولماسینی ببیان ائتمه ییز ، بو تورپاقلارین باریش و صلح یولو ایله آزاد ائدیلمه سینده بویوک و تاریخی آددیم دیر ، اومود ائدیریک بو مهم آددیم لار و اسلام دونیاسینین چتین لیک لری حاقدا احساس مسئولیت شرعی داوام ائدیب و بو اقدام باشقا عالم و مراجع لرین داورانیش و رفتارلارینا بیر نمونه اولسون.
– ایراندا دموکراسی ایسته ین بوتون دوشونجه لرین بیرلیگی ، دموکراتیک لشمه سوره جینده اونملی و بیرینجی لازم فاکتوردور ، بو اساسدا ، یاشیل حرکتین و مذهبی رهبرلرین ، ایراندا تورک میللتی نین ایستک لرینی تانیییب و اوندان دفاع ائتمه سی چوخ اهمیت لی دیر ، بو اقدام گئج اولورسادا ، مثبت اقدام ساییلماقدادیر. – جنابعالی نین تورک دیلی و وارایغینی قئید ائدیب و ضد تورک و پان آریایی کلمه لر اولان » آذری » کلمه سیندن استفاده ائتمه مه یینیز ، پان آریایی و ضد تورک سیاستلرین اثرسیز اولدوغونو و آزربایجان میللی – دموکراتیک حرکتی نین گوجونو گوسترمکده دیر. بو مجعول و قوندارما آدلار و تاریخ دوزلتمه لر ، دوولتین بوتون تبلیغاتی سیاستلرینه رغما ، نتیجه سیز قالیب و تورک لرین تام گوج ایله اوز حقیقی » تورک » وارلیق لارینی قورویوب و بو فاشیستی سیاستلره اویمامالارینی نمایش ائتمکده دیر.
– فارس دیللی مئدیا و مطبوعات ، جنابعالی نین بو اهمیتلی فتوا و گوروشلرینی سانسور ائتمه سی ، هله ده ایران مئدیاسیندا آنتی تورک جریانلارین اولدوغونو نشان وئریر ، بیز بو سانسور و بایکوت داورانیش لارینی محکوم ائدیب و ایراندا تورک میللتینه اولان تبعیض لرین سونا چاتماسینی طلب ائدیریک حورمتلی حضرت آيت الله بیات زنجانی – جنابعالی بیلدیگینیز کیمی ، ایراندا آنا دیلینده تحصیل آلماغی ایسته مک ، تورک دیلی و وارلیغینی قوروماغا چالیشماق گناه و بویوک اتهام ساییلیب و حکومت طرفیندن شدت ایله سرکوب ائدیلمکده دیر ، یا دانشگاهلاردا بو فرهنگی چالیشانلار درس دن محروم اولوب بعضا حبسه محکوم اولورلار ، حال حاضیردا دا اونلار آزربایجانلی بو اتهام لار اساسیندا و آنا دیلیمیزی ایستمک گوناهی اوچون زنداندادیلار ، بو شخص لردن بیری سایین سعید متین پور – زنجان شهریندن – 8 ایل حبسه محکوم اولوب و ساغلیق دورومونون آغیر اولماسینا رغما درمان ائدیلمکدن محروم قالمیشدیر.
سایین آیت الله !
-زنداندا اولان فردلرین خانواده سی و عموم آزربایجان فعال لاری ، دینی مرجعیت و خصوص ایله سیزدن بو موضوعدا حساسیت گوزله ییر ، لوطفا تورک زندانی لریده باشقا سیاسی محبوس لار کیمی توجه و عنایت لریزدن یوخسون بوراخمایین. -سئچیم ( انتخابات ) سونراسی اولان اعتراضلاردا آزربایجانلی لارین و باشقا میللی – ائتنیک گروهلارین ( مثلا کوردوستان ) ساکت قالماسی ، ایراندا مرکز- پیرامون مساله سینی و آرادا اولان چات و شکافی چوخ آچیق نمایش ائتدیردی ، بو فاصله لی داورانماغین و اعتراضلارا قاتیلماماغین بویوک دلیلی اورتادا اولان میللی – دیل تبعیضلری و اقتصادی آیری سئچگی لیک ( تبعیض ) و سانسور- بایکوت سیاستلری دیر.
-سایین حجه الاسلام کروبی نین انتخابات برنامه سینده آزربایجلی لارین ایستک لرینه یئر ورمه سی و رحمتلیک آیت الله منتظری نین تاریخی فتواسی نین آردیندان ، جنابعالی نین بو گوروش و فتوالاریز چوخ اهمیت لی دیر کی داوام ائدیب و درین لشمه سی ، ایراندا آزادلیق و دموکراسی ایسته ین گوجلرین بیرلشمه سینه مثبت بیر زمین یاراتمیشدیر ، تاسفله سایین مهندس میر حسین موسوی نین بو قونوداکی گوروشلری یئترسیز و بعضا ابهاملی اولموشدور. بیزجه بوتون گوجلر اورتادا اولمادان اصلاحات و دمکراتیک لشمه نتیجه سیز قالاجاق.
-بیر داها جنابیزی بو اهمیت لی گوروش و نظرلردن دولایی تقدیر ائدیر و باشقا مذهبی ، سیاسی رهبرلر و گروهلاری بو تبعیض لری آرادان قالدیرماقدا مثبت و دوزگون داورانماغا دعوت ائدیریک.
2 اسفند 1388- تبریز
آزربایجان دموکراسی اوجاغی


c: text/html

text:
١٣٩۷- جی نوروز بایرامی مناسیبتیله
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مرکزی کمیتهسینین تبریکی
عزیز وطنداشلار!
نووروز شنلیگی یاز فصلینین باشلانغیجی اولاراق ایراندا یاشایان خالقلارین بیرلیک، همرأیلیک و هابئله مشترک مدنیت تاریخینین رمزی ساییلیر. آذربایجان دئموکرات فیرقهسینین مرکزی کمیتهسی بو میللی بایرام مناسیبتیله هامینیزی تبریک ائدیر.
ایراندا یاشایان خالقلار مین ایللر اؤنجهدن بیرلیک و همرأیلیک سیموولو اولاراق نوروز مراسیمینی خصوصی قئید ائتمکله بو بایرامی عزیز توتورلار.
آتا-بابالاریمیزین ایناملارینا اساساً نوروز طبیعتین اویانیشی، حیاتین یئنیلشمهسی، ایش و فعالیتین باشلانغیجی، دوغوش و چیچکلنمک دئمکدیر. نوروز دونموش و سؤنوک فصلین سونو، یئنیلنمه و چیچکلنمه دؤورون باشلانغیجینین موژدهسینی وئرن گون دئمکدیر. نوروز پیسلیک و چیرکینلییه قارشی مبارزه گونودور.
بو اینام اساساً بوتون تاریخ بویو نوروز مراسیمی گوجلو بیرلیک و همرأیلیک یارادان بیر قوهدیر. بو اینام و داورانیشلارا اساساً اینسانلار آراسیندا بو گون صلح، محبت یارادان و اومیدوئریجی گون ساییلیر. نوروز سئوینج و شنلییه قارشی اولان شیطانلارلا کسکین مبارزه آپارماغی اینسانلارا وعد ائدیر. نوروز دوداقلاردا گولوشون چیچکلنمهسی و وطنداشلارین خوشبخت اولماسی گونودور.
بو مقدس و میللی نوروز بایرامی تاریخیمیزین تلاتوملو انیش-یوخوشوندا خالقلاریمیز طرفیندن قورونوب ساخلانیلدی. نوروزلا دوشمنچیلیک ائدن قوهلرین گوجلو اولمالارینا باخمایاراق، اؤلکه اهالیسی بو اسکی میللی بایرامی یاشاتماقدا کسکین مقاومت گؤستردیلر. میللی و تاریخ کیملیگیمیزین سیموولو اولان بو نوروز بایرامینین یاشاماسی همین مبارزهلرین نتیجهسیدیر.
بو گون نوروز اومید و یئنیلیگین کؤهنهلییه غلبهسی ساییلاراق، یئنی بیر یاشاییشین باشلانغیجیندان خبر وئریر. بیر وطنداش کیمی هامیمیز بو اسکی میللی-مدنی بایرامی دؤورون قارا و شیطان صفت قوهلریندن قورویوب ساخلامالیییق.
گلهجک شنگونلر آرزوسو ایله، نوروز بایرامینیز مبارک اولسون!
آذربایجان دئموکرات فیرقهسی مرکزی کمیتهسی
نوروز ١٣٩۷

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آمریکا کونفدراتیو ایالتلری
آمریکا کونفدراتیو ایالتلری (اینگیلیسجه: Confederate States of America, فارسجا: ایالات مؤتلفه آمریکا ، عربجه: الولايات الكونفدرالية الأمريكية ، فرانسهجه: États confédérés d'Amérique , آلمانجا: Konföderierte Staaten von Amerika , ایتالیاجا: Stati Confederati d'America , روسجا: KoHфeдepaTиBHыe ШTaTы AMepиkи) قوزئی آمریکادا بیر اسکی دؤولت. آمریکا کونفدراتیو ایالتلری ۱۸۶۱ میلادی ایلینده قۇرولدو.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکیپدیا


text:
"بایراک تار TB2 " ایلک اوچوشونو رئاللاشدیردی
"بایراک تار TB2 " تیپلی پیلوتسوز اوچوش آپاراتی دنیز قوهلری اوچون ایلک اوچوشونو رئاللاشدیردی.
"بایراک تار TB2 " تیپلی پیلوتسوز اوچوش آپاراتی دنیز قوهلری اوچون ایلک اوچوشونو رئاللاشدیردی.
دنیز قوهلرینه مخصوص چاناققالا هاوا لیمانیندان قالخان "بایراک تار TB2 " بؤلگهده کی ایلک وظیفهسینی یئرینه یئتیردی.
بایکار ماشین تکنیک شیرکتینین مودیری سلجوک بایراکتار سوسیال شبکه واسطهسیله یایدیغی آچیقلامادا بیلدیریب کی، دنیز قوهلریمیزین "بایراک تار TB2 " تیپلی پیلوتسوز اوچوش آپاراتلاری چاناققالادا وظیفهیه باشلادی، ایلک قالخیش و ائنیشی رئاللاشدی.
قئید ائدک کی، دنیز قوهلرینده ایلک پیلوتسوز اوچوش آپاراتیندان ایستیفاده موغلا ویلایتینین دالامان قصبهسیندن قالخان "آنکا-ب"لرله رئاللاشمیشدی.
بو اوچوشلار یونانیستان هاوا قوهلرینی آلارم وضعیتینه گتیرمیش، "اف-16" ساواش اوچاق لاری "آنکا"-نی تعقیبه باشلامیشدی.
"بایراک تار TB2 " تیپلی پیلوتسوز اوچوش آپاراتینین بؤلگهیه نظارت، کوچمن کئچیشلری، قاچاق اوو کیمی سیویل وظیفهلرده دنیز قوهلرینه اهمیتلی گوج تامین ائدجگی بیلدیریلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
دایناسورلار دؤنمیندن قالما بیر یئنگج تاپیلدی
۱۰۰ میلیون ایللیک جانلی، بو گون ساحللرده گزهن یئنگجلره سطحی اولاراق بنزییر
فیسبوک، آد دییشدیریر
مارک زاکربرگین، شیرکتین یئنی آدی قونوسوندا آتیلاجاق آدیمی ۲۸ اکتبردا ائدیلهجک کانکت کنفرانسیندا آچیقلاماغی پلانلادیغی ایفاده ائدیلدی
ناسانین اوزای آراجیندا اورحان پاموکدان آلینتی و تورک آتالار سؤزو
ناساین ارندیزه گؤندردیگی اوزای آراجی لوسییه اینسانلیغا و حیاتا دایر اؤنملی یازارلار، بیلیم اینسانلاری و دوشونورلردن آلینتیلار ایچرن لوحهلر یئرلشدیریلدی


text:
یئنی "اولو دنیز یازمالاری" کشف ائدیلدی
ایسراییل مقدس کیتابهلری ایچهرن پارشومنلرین تاپیلدیغینی آچیقلاییب.
ایسراییل تخمینن 1900 ایل اول روما امپراتورلوغونا قارشی حیاتا کئچیریلن بیر یهودی عصیانی اسناسیندا گیزلندیگی دوشونولن مقدس کیتابهلری ایچهرن پارشومنلرین تاپیلدیغینی بیان ائدیب.
ایسراییل-ین قدیم اثرلر ایدارهسینین بیاناتینا گؤره، رادیوکربن تاریخ لشدیرمه اصولو ایله همین متنلرین میلاددان سونرا ایکینجی عصره عاید اولدوغو ثبوتا یئتیریلیب.
قدیم عتیقدن قدیم یونان دیلیندن حیسهلرین یئر آلدیغی کیتابه لرین قدس-ون گونئی یندهکی چؤلده آپاردیغی قازینتیلار نتیجهسینده 60 ایلدن سونرا تاپیلان ایلک ال یازمالار اولدوغو بیلدیریلیب.
بونلارین 1960-جی ایللرده آپاریلان قازینتیلار زامانی 40 آداما عاید سوموکلرین تاپیلدیغی "قورخو ماغاراسی" اولاراق تانینمیش یئرده تاپیلان پارشومنلرین بیر حیسهسی اولدوغو قئید ائدیلیب.
پارشومنلرین میلاددان سونرا 132-136-جی ایللر آراسیندا روما امپراتورلوغونا قارشی یهودیلر طرفیندن تشکیل ائدیلن بار کوهبا عصیانی زامانی ماغارایا قویولدوغو گومان ائدیلیر.
ماغارا قدس-ون گونئی یندهکی یهودییه چؤلوندهکی اوجقار بیر چؤلونده اوزاق بیر سیلدیریملی دار درهده یئرلشیب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیهده، ۱۲ مین ایللیک معبد اورتایا چیخاریلدی
بؤلگه، تاریخ بویونجا سومر، آکاد، بابل، هیتیت، آسور، اورارتو، روما، عباسی، سلجوقلو و عثمانلینین دا آرالاریندا اولدوغو ۲۵ مدنیته ائو صاحبلیگی ائتدی
بیژن مرتضوی تورکیهده کنسرت وئرهجک
مرتضوی، بستهلهدیگی دؤرد یئنی اثری ده ایلک دفعه بو کونسرتده جانلی اولاراق اجرا ائدهجک


text:
ورق اویونو
ورق اوْیۇنۇ یا دا کارت اوْیۇنۇ و یا پاستۇر — اوْیۇن ورقلری ایله اوْیناماغا دئییلیر. کارتلارین اوْلدۇقجا قدیم و دراماتیک تاریخی واردیر. بیر چوْخ تدقیقاتچیلارین فیکیرلرینه گؤره ایلک کارتلار فرانسهده اَیلَنجه مقصدی ایله دلی ساییلان آلتینجی کارلین دؤورۆنده یارانمیشدیر. البته بۆتۆن بۇنلار سادهجه افسانه ده اوْلا بیلر. هله قدیم میصیرده رقملنمیش قلملرله بۇ تیپلی اوْیۇنلارا حوس وار ایدی. هیندیستاندا فیل سۆمۆکلریندن حاضیرلانان اشیاءلارلا اوْیناییردیلار. چینده ایسه آرتیق مۆعاصیر تیپلی کارتلارا راست گلمک مۆمکۆن ایدی و بۇ دا ۱۲–جی میلادی یۆز ایلین نۆمۇنهسی ساییلیردی.


text:
روسیه امریکا قوشمه ایالتلرینی سعودی عربستان موضوعسی بوییچه آگاهلنتیردی
روسیه، امریکا قوشمه ایالتلرینی، سعودی عربستانده تخت نی قولگه آلیش جریانیده مداخله حرکت لری بوییچه آگاهلنتیردی.
روسیه، امریکا قوشمه ایالتلرینی، سعودی عربستانده تخت نی قولگه آلیش جریانیده مداخله حرکت لری بوییچه آگاهلنتیردی.
مسکو اداره سی، جمال قاشیقچی نینگ اولدیریش امرینی بیرگن سعودی ولیعهد شهزاده محمد بن سلماننی حمایه قیلیش گه دوام ایتماقده.
روسیه دولت باشلیغی ویلادیمیر پوتین نینگ اورته شرق خاص نماینده سی میخائیل بوگدانوف، مسکوده قیلگن صحبتیده، شهزاده بن سلمان نینگ 82 یاشده گی قرال سلمان بن عبدالعزیزدن کیین تخت نینگ ایگه سی ایکن لیگینی ایتدی.
عین دمده "سعودی خلقی نینگ بو کبی سواللرگه اوزلری نینگ جواب بیریشلری کیره ک" دیب ایتدی.
بوگدانوف،
"قرال سلمان بیر قرار آلدی و امریکا قوشمه ایالتلریدن امریکالیکلرنینگ بونگه مداخله قیلیشلری اویله مه یمن. چونکه بو سعودی لیکلرنینگ ایچکی مسئله سی دیر" دیب گپیردی.
نوامبر آییده ارژنتین ده اویوشتیریلگن G20 جلسه سیده سعودی شهزاده بیلن پوتین صمیمی بیر یانداشوو ایچیده بولیب کوریلگن ایدیلر.
ایککی دولت رهبری نینگ بو حرکت لری دقت ترتگن ایدی.
امریکالیک سناتورلر، ژورنالیست جمال قاشیقچی نینگ جنایتیدن سعودی ولیعهد شهزاده محمد بن سلماننی مسؤل دیب پیشنهادنی قبول قیلیب چیقرگن ایدیلر.
مذکور پیشنهادده سنانینگ قاشیقچی جنایتی نینگ ولیعهد شهزاده سلمان تامانیدن بویروغی بیریلگن لیگی گه ایشانگن لیگی ریاض اداره سیگه هم "قاشیقچی جنایتی گه هم اره لشگن هرکیم نی تیرگاو قیلیشی کیره ک" دیگن ایدی.
قاشیقچی جنایتیدن کیین سعودی شاهی عایله سی نینگ بعضی بیر اعضالری نینگ ولیعهد شهزاده محمد بن سلمان نینگ کیینچه لیک قرال بولمس لیگی اوچون فعالیت الیب بارگن لیگی ادعا ایتیلماقده.
شو بیلن مملکت ایچکریسیده و تشقریسیده فعالیت آلیب بارگن مخالف گروپ نینگ ینگی قراللیک کاندیدی نینگ اونینگ اوکه سی شهزاده احمد بن عبدالعزیز ایکن لیگی ادعا ایتیلماقده.
سعودی ژورنالیست جمال قاشیقچی 2 – اکتوبر تاریخیده نکاح ایشلری اوچون بارگن سعودی عربستان نینگ استانبول بویوک ایلچی لیگیده وحشیانه بیر شکلده اولدیریلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
عراق نینگ شمالیده ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی کوپلب ترورچی یوق قیلیندی
آواشین منطقه سیده تورکیه قوراللی کوچ لری نینگ عملیاتی دوام ایتماقده


text:
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
خبر تورک گزیتهسی: « جمهور باشلیغی ایردوغاندن جی 20 رهبرلر جلسه سیده بیانات» سرلوحهسی بیلن خبر بیردی.
جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان توناون کونی افغانستان موضوعلی جی 20 فوق العاده رهبرلر جلسه سیده گپیردی. جمهور باشلیغی ایردوغان " خلق ارا همجمعیت نینگ افغانستان خلقیدن یوز اوگیریش گه، بو اولکه نی اوز تقدیریگه تشلب قوییش گه حقی یوقدیر. افغانستانده دیالوگ کاناللرینی آچیق توتیب طالباننی کینگ بیر باشقروو قوریش گه تشویق ایتیشیمیز کیره ک" دیدی.
یینی شفق گزیتهسی: « تشقی ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلیدن افغانستان بیلن تیگیشلی بیانات » سرلوحهسی بیلن خبر بیردی.
خبرگه کوره، تشقی ایشلر وزیری مولود چاووش اوغلی طالبان نینگ کنترولی اوتگن افغانستان سونگگی وضعیتی بوییچه بیانات بیردی. اولکه ده یوز بیرگن وضعیت نی یقیندن تعقیب ایتیب تورگن لیکلرینی معلوم قیلگن چاووش اوغلی "بعضی بیر تشقی ایشلر وزیرلری بیلن کابل گه سفر قیلیب باریش نی ریجه له ماقده میز" دیب ایتدی.
حریت گزیتهسی: تورکیه بویوک ملت مجلسی باشلیغی شنتوپ اسپانیاگه هم منتدارچیلیک همده قوتلاو مکتوبی جونتدی سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
تورکیه بویوک ملت مجلسی باشلیغی مصطفی شنتوپ اسپانیا نماینده لر مجلسی باشلیغی مرتیکسل باتیت بیلن اسپانیا سناتو باشلیغی اندر جیل گرسیا گه مکتوب جونه تدی. شنتوپ مکتوبده 2021 ییلی سپتامبر ایی نینگ 19-20 تاریخلریده قیلگن سیاحتی جریانیده اوزی قاله ویرسه همراهیده هیئات گه کورستیلگن میزبانلیک اوچون منتدارچیلیک بیلدیردی.
وطن گزیته سی: صنایع تولیدی رقملری اعلان قیلیندی سرلوحه سی بیلن خبر بیردی.
تورکیه استاتیستیک باشقرووی آگست آیی بیلن تیگیشلی صتایع تولید ایندیکسی نتیجه لرینی توناون کونی اعلان قیلدی. شونده ی بولیب صنایع تولد ایندیکسی آگستده آیلیک اوله راق 5،4 ییل لیک اوله راق 13،8 کوپه یدی.
ستار گزیتهسی: « IMF تورکیه نینگ اوسیش تخمینی نی اعلان قیلدی» سرلوحهسی بیلن خبر بیردی.
خبرگه کوره، خلق ارا پول فندی تورکیه اقتصادی نینگ 2021 ییلی اوسیش تخمینی نی 5،8 فایزدن 9 فایزگه کوتردی. 2022 ییلی اوچون اوسیش نی 3،3 فایزده توتدی.


text:
هایدلبرگ بیلیم یوردو
هایدلبرگ بیلیمیوردو — آلمان فدراتیو جمهوریتنین هایدلبرگ شهرینده یئرلشیر. بۇ آلی تحصیل موسّسه سی مقدس روم ایمپراتورطوغوندا یارانمیش دؤردونجو، آلماندا ایسه ان قدیم بیلیم یوردودیر. ۱۳۸۶-جی ایلده هایدلبرگ ده قۇرولموشدور. آلماننین ان قدیم و ان پرئستیژلی بیلیم یوردولریندن بیریدیر. بیر چوْخ مشهور مزونلاری واردیر. مشهور شاعر و موتفکّیر محمد ایقبال بیر مدت بورادا تحصیل آلمیشدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
۱۳۷۸-جی ایلده مسیحیتین ایکی قولو آراسیندا باش وئرهن پارچالانمادان و پاپا XI قرئقورینین اؤلوموندن سوْنرا ایکی پاپا سئچیلیر. اونلاردان بیری آوینیوندا (فرانسیزلار طرفیندن سئچیلمیش)، دیگری ایسه رومدا (ایتالیالار طرفیندن سئچیلمیش) فعالیت گؤستریر. بۇ زامان آلمانلار رومدا فعالیت گؤسترهن پاپا VI اوربانی دستکلییرلر. کورفورست (فئودال آلماندا ایمپئراتور سئچمک حقوقونا مالیک اوْلان نفوذلو کنیاز) ۱-جی روپرئخت پاپا ۶-جی اوربانین یاخین آداملاری ایله دانیشیقلار آپاراراق بیلیم یوردو فوندونون یارادیلماسی حاقیندا پاپا بوللاسی (پاپا طرفیندن مؤهورلنمیش سند) آلماغا نایل اولور. ۱۳۸۵-جی ایل اوکتوبرین ۲۳-ده پاپا ۶-جی اوربان مکتب (لات. ایستودیوم گئنئرالئ) یارادیلماسینا ایجازه وئریر، ۱۳۸۶-جی ایل ایونون ۲۶-دا ایسه ۱-جی روپرئخت بیلیم یوردو یارادیلماسی حاقیندا امر ایمزالاییر. پاپانین نیزامنامهسینده گؤستریلدیی کیمی، یئنی بیلیم یوردو پاریس بیلیمیوردونه اویغون یارادیلیر و دؤرد فاکولتهدن (فلسفه، ایلاهیات، حقوق و تیبب) عبارت اولور. ۱۳۸۶-جی ایل اوکتوبرین ۱۸-ده خصوصی پاپا مئسساسی (کاتولیک عبادتلریندن بیرینین آدی و بۇ عبادت زامانی چالینان موسیقی) آلتیندا هایدلبرگ شهرینده آلمانین ایلک بیلیم یوردوینین آچیلیشی باش توتور. بیلیم یوردوین ایلک رئکتورو اورتا عصرلر فیلوسوفو اینگئنلی مارسیلیوس تعیین ائدیلیر. بیلیم یوردو سۆرعتله اینکیشاف ائتمهیه باشلاییر و آرتیق ۱۳۹۰-جی ایلده بورادا ۱۸۵ طلبه تحصیل آلیردی.
۱۵-جی عصرین سونوندا بیلیم یوردوین رئکتورو یئپیسکوپ ایوهانن فون دالبئرقین تشببوسو ایله بورادا هومانیزم مدنیتی تدریس ائدیلیر. هایدلبرگ بیلیم یوردوینده آلمان هومانیزم مکتبینین یارادیجیلاریندان رودولف آقریکولا، کونراد سئتلس، یاکوب اویمپفئلینق، ایوهانن رئیخلینین آدلارینی قئید ائتمک اولار. ۱۴۸۲-جی ایلده پاپا IV سیکست روحانی اولمایان و ائولی شخصلرین پاپانین راضیلیغی ایله بیلیم یوردوده عادی تیبب پروفئسسورو وظیفهسینه تعیین اولونماسینا، ۱۵۵۳-جو ایلده ایسه پاپا III یولیوس کلیسا گلیریندن روحانی اولمایان پروفئسسورلارا وسایت آیریلماسینا ایجازه وئریر. مارتین لوتئرین موهازیرهلری ۱۵۱۸-جی ایلین آپریلینده بیلیم یوردوده بؤیوک عکس-سدا دوغورور، اونون معلم و عالیملر آراسیندان اوْلان طرفداشلاری تئزلیکله آلمانین جنوب-غربینده رئفورماسییا حرکاتینین آپاریجی قوهلرینه چئوریلیرلر. ۱۵۶۳-جو ایلده هایدلبرگ بیلیم یوردوینین ایلاهیات مکتبینین امکداشلاری هایدلبرگ کاتئخیزیسی (خریستیانلارین سوال-جاواب شکلینده اوْلان شریعت کیتابی) هازیرلاییرلار. ۱۶-جی عصرده هومانیزمله یاناشی، بیلیم یوردوده کالوینیزم جرهیانی دا تدریس اوْلونور و بۇ جرهیانین آپاریجی سیمالاریندان پاوئل سخئدئ، یان قروتئر، مارتین اوپیتس و ماتتئوس مئریانینی قئید ائتمک اولار. بۇ دؤورده بیلیم یوردو اؤلکهنین موهوم مدهنی و آکادمیک مرکزینه چئوریلیر، آلی مکتبه چوخلو سایدا عالیم جلب ائدیلیر. لاکین ۱۶۱۸-جی ایلده باشلامیش اوتوز ایللیک مۆحاریبه بیلیم یوردوین اینکیشافینی دایاندیریر. ۱۶۲۲-جی ایلده دونیا اوزره تانینمیش پالاتینا کیتابخاناسی بیلیم یوردوین کلیساسیندن اوغورلاناراق رومیا گتیریلیر. ۱۶۹۳-جو ایلده ایسه XIV لودوویقین قوشونلاری، دئمک اولار کی، هایدلبرگ بیلیم یوردوینین بینالارینی تامامیله داغیدیر.
۱۹۳۳-جو ایلده اۆچونجو ریخین یارانماسیندان سوْنرا هایدلبرگ بیلیمیوردو آلمانین دیگر آلی تحصیل موسّسه لری کیمی میللتچی-سوسیالیستلری دستکلییر. بیر چوْخ دیسسیدئنتلر اؤلکهنی ترک ائتمک مجبوریتینده قالیر. ۱۹۳۳-جو ایل مایین ۱۷-ده هایدلبرگ بیلیم یوردوینین معلم و طلبهلری بیلیم یوردو میدانیندا کیتاب یاندیریلماسی مراسیمینده ایشتیراک ائدیرلر و همین دؤوردن بیلیم یوردو میللتچی آلی مکتب کیمی تانینیر. آلی مکتبین گیرجیینده یازیلمیش "جانلی روح" شوعاری "آلمان روحو" ایله اوز اوْلونور. ایکینجی دونیا ساواشیندن سوْنرا هایدلبرگ بیلیمیوردو مۆحاریبه زامانی داغینتییا معروض قالمادیغی اۆچون بورادا برپا پروسِسی سۆرعتله گئدیر. آلی مکتبین اوولکی "حقیقتین، عدالتین و اینسانلیغین جانلی روحو" شوعاری اؤزونه قایتاریلیر. ۱۹۶۰-۱۹۷۰-جی ایللرده بیلیم یوردو سۆرعتله اینکیشاف ائدیر، شهر کناریندا نیونهئیمئر فئلد اراضیسینده آلی مکتبین نهنگ تیبب و دقیق علملر کامپوسو آچیلیر. ۲۰۰۷-جی ایلده هایدلبرگ بیلیمیوردو آلمان فئدئرال تحصیل و علمی آراشدیرمالار ناظرلیگی و آلمان آراشدیرما فوندو طرفیندن آلمان بیلیم یوردولرینین بئینلخالق تأثیرینین گوجلندیریلمهسی، بیلیم یوردولرده تحصیل آلان گنج عالیملره گؤزل شرایط یارادیلماسی مقصدیله تاسیس اولونان میسیلسیز تشببوس مالییه پروقرامینا قوشولور.
بودجهسی و تحصیل حاقی[دَییشدیر]
۲۰۰۹-۲۰۱۰-جو تدریس ایلینده هایدلبرگ بیلیم یوردوینین ایللیک بودجهسی ۶۰۳،۸ میلیون آورو تشکیل ائدیب. آلی مکتبین ایللیک گلیرلری همین ایل ۱۸۷،۱ میلیون آورو، خرجلری ایسه ۱۸۰،۵ میلیون آورو اولوب. هایدلبرگ بیلیم یوردوینده تحصیل حاقی هر سئمئستر ۵۰۰ آورو تشکیل ائدیر. قئیدیاتدان کئچمک اۆچون طلبه ۱۰۴ آورو اؤدمهلیدیر. قئیدیات خرجلری ایله بیرگه تحصیل حاقینین مبلغی هر سمستر ۶۰۴ آورودور. بیلیم یوردو طلبهلردن تیببی سیغورتادان کئچمیی طلب ائدیر. تیببی سیغورتانین مبلغی ۶ آی اۆچون ۲۹۶،۵۵ آورودور. آوروپا بیرلیگیندن اوْلان طلبهلر اؤز وطنلرینده تیببی سیغورتادان کئچمهلری حاقیندا سند (ائ ۱۱۱ سئرتیفیکاتی) تقدیم ائدرلرسه، تیببی سیغورتادان آزاد ائدیلیرلر. هایدلبرگ بیلیم یوردوینه قبول اوْلان طلبهلر قالماق اۆچون اولجهدن اؤزلرینه یئر آختارمالیدیرلار. حاضردا کامپوس اراضیسینده اوتاقلارین آیلیق قیمتی ۲۰۰-۵۰۰ آورو آراسیندا دییشیر. هر سئمئسترین اولینده طلبه ۱۲۰ آورو اؤدیهرک سئمئستر بیلئتی الده ائدیر، بۇ دا سئمئستر عرضینده اونا هایدلبرگ شهری اراضیسینده بوتون نؤو اجتماعی نقلیاتدان پولسوز ایستیفاده ائتمهیه ایمکان یارادیر. بیلیم یوردوده طلبهلره بیر نئچه تقاود (جورت ائنگئلهورن، هئیدئماریئ ائنگئلهورن، Wild، رای آند ائلفیئ جاررئلل، دااد) تکلیف ائدیلیر. تقاودلرین اکثریتینین، دااد تقاودو (۴۰۰ آورو) استثنا اوْلماقلا، مبلغی آیدا ۶۶۰ آورودور.[۱]
خاریجی علاقهلری[دَییشدیر]
آوروپا آراشدیرما بیلیم یوردولار لیقاسینا داخیلدیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ آذربایجان معلمی ژورنالی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-09-09. یوْخلانیلیب2016-08-19.
شابلون:بیلیم یوردو-قارالاما شابلون:آلمان-قارالاما
بؤلمه:بیلیمیوردولار بؤلمه:۱۳۸۶-جی ایلده یارانانلار بؤلمه:آلمان بیلیم یوردولار بؤلمه:کویمبرا قروپو


text:
اسکی تورکجه
اسکی تورکجه و یا قدیم تورک دیلی (اینگیلیسیجه: Old Turkic language، عربجه: لغة تركية قديمة، آنادولو تورکجهسی: Eski Türkçe، فارسجا: زبان ترکی باستان) — اورخون الیفباسی ایله یازیلیرمیش. آلتای دیللرینه باغلی بیر دیلایمیش.
اسکی تۆرکجه٬ تۆرک یازی دیلینین ایلک دؤورهسیدیر. بۇ دؤنم٬ گؤیتۆرک٬ اۇیغور و قاراخانلیلار دؤنمینین بیر بؤلومو (۱۳-جۆ میلادی یۆز ایله کیمی) اوْلماق اۆزره سککیز عصرلیگه یاخین بیر دؤنمه شامیل اوْلور.
اسکی تۆرکجه٬ تۆرک یازی دیلینین ایلک دؤورهسیدیر. بۇ دؤنم٬ گؤیتۆرک٬ اۇیغور و قاراخانلیلار دؤنمینین بیر بؤلومو (۱۳-جۆ یۆز ایله کیمی) اوْلماق اۆزره سککیز عصرلیگه یاخین بیر دؤنمه شامیل اوْلور.
آغیزلار[دَییشدیر]
اسکی تۆرکجهده آغیز آیریلیقلارینی ایلک یازیلاردان بری گؤرمک اوْلور. آنجاق آغیزلارین آیریلیقلارینین بؤیوک اوْلمادیغی اۆچون٬ اسکی تۆرکجه بیر بۆتون اوْلاراق ساییلیر. ایلک آیریلیقلاری اوْرخون یازیلاریندا گؤرمک اوْلور. اؤرنک اۆچون بیرینجی شخص اۆچون توْنیوکوک یازیسیندا «بن» ایشلنرکن٬ کۆل تیگین یازیسیندا «من» ایشلنیر. اسکی تۆرکجه آغیزلاری گؤیتۆرک آغزی و اۇیغور آغزینا آیریلیر.
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Old Uighur". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسی٬ «Eski Türkçe»


text:
لیتیوم هقزافلوروفوسفات
لیتیوم هقزافلوروفوسفات (اینگیلیسجه: Lithium hexafluorophosphate، عربجه: سداسي فلوروفوسفات الليثيوم ) بیر شیمیایی ماده. آغ، تۇز حالتینده تاپیلار.لیتیوم هقزافلوروفوسفات فلوئور بیلشیکلری و لیتیوم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lithium hexafluorophosphate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لیتیوم هقزافلوروفوسفات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فریدون ابراهیمی ٢٠ عصرین گؤرکملی اجتماعی- سیاسی
خادیملریندن بیری کیمی
حؤرمتلی صدارت، حؤرمتلی تدبیر اشتراکچیلاری،
بیزلر بو گون بورایا فریدون ابراهیمی کیمی بیر شخصیتین وطنپرور سیماسینی آذربایجان خالقینا و خصوصیله اونون گلجه گی اولان گنج نسله تقدیم ائتمک اوچون توپلاشمیشیق
بیر زمانلار مکتبلرده خلق یازیچیسی میرزه ابراهیموون "گله جک گون" رومانیندا و شاعره مدینه گولگونون "فریدون" منظومه سینده شرایطه اویغون اولاراق گنج نسله، یعنی بیزلره ف. ابراهیمینین شخصیتی، وطنپرورلیگی، آمالی، هدفی، اونلارین گئرچکلشمهسی اوغروندا مبارزه سی بدیعی اوبرازلارلا تقدیم اولونموشدو. مستقلیکدن سونرا ایسه آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا یارانمیش مناسیب و مونبیت شرایطدن استفاده ائدهرک اونون اصل سیماسینی خالقیمیزا، گنجلیگیمیزه تقدیم ائتمک اوچون داها گئنیش، دولغون امکانلاریمیز واردیر. بوگونکو عظمتلی توپلانتیدا ٣ سنتیابر ١٩٤۵- جی ایل تاریخینده تبریزده تأسیس ائدیلمیش آذربایجان دمکرات فرقه سی مرکزی کمیته سینین (آدف م ک) عضوو، ١٩٤۵- جی ایلین دکابر آیینین ١٢- ده (٢١ آذر گونو) آچیلمیش آذربایجان ملی مجلیسینین نمایندهسی و همین گونده ده یارادیلمیش آذربایجان ملی حکومتینین ٢٧ یاشلی گنج باش پروکورورو فریدون ابراهیمینین اجتماعی- سیاسی شخصیتی باره ده سؤز دئمک مسئولیتی منه هواله اولوندوغوندان غرور دویورام. بو اعتیمادا گؤره کونفرانسین تشکیلات کمیتهسینه، ایرانلی مهاجرلر جمعیتینین رهبرلیگینه، آذربایجان دمکرات فرقه سینین مرکزی کمیتهسینه و صدرینه درین صمیمیتله تشکورلریمو بیلدیریرم.
ف. ابراهیمینین شخصیتی و سیماسینی تانیتماق اوچون اونون "آذربایجان دانیشیر... افتخارلی تاریخیمیزدن بیر نئچه پارلاق صحیفه" و "صلح اوغروندا" کیتابلارینا موافیق اولاراق اؤن سؤز عنوانیندا یازدیغیم "فریدون ابراهیمی – آذربایجانین دانیشان دیلی"، "فریدون ابراهیمی و آذربایجانچیلیق" باشلیقلی مقالهلریمده اوخوجولارا ممکن اولان قدر معلومات وئریلمیشدیر. همین کیتابلار حاضردا قارشینیزدادیر.
اونا گؤره ده بورادا ف. ابراهیمین ٢٠ عصرین گؤرکملی اجتیماعی- سیاسی دولت خادیمی کیمی یئتیشمهسی شرطلریندن و فعالیتیندن ییغجام شکیلده بحث ائتمک ایستهردیم.
ف.ابراهیمینین ایران آستاراسیندا یاشایان باباسی میرزه آغابالا دؤورونون تانینمیش و تجروبهلی تاجیرلردن اولموشدور. تورکمنستاندان توتموش قفقازداکی شهرلره کیمی ایران ماللارینی گؤندرهر و اوراداندا دا ایرانا روسیا منشألی ماللار گتیرهردی. میرزه نین بئش اؤولادینین هامیسی تحصیل گؤرموش و اؤزو ده بونون اوچون اونلارا مادی- معنوی جهتدن هر جور دستک گؤسترمیشدیر. همین ۵ اؤولاددان بیری فریدونون آتاسی غنی اولموشدور. غنی ابراهیمی اؤز آنا دیلی اولان آذربایجان دیلیندن باشقا فارس، عرب، روس و فرانسیز دیللرینده سربست دانیشا، یازا و اوخویا بیلیردی. او، آستارا کیمی کیچیک بیر شهرده ان ساوادلی آداملاردان بیری اولماقلا یاناشی، مستقل فکر صاحبی و عینی زماندا دا درین مطالعه قابیلیتینه مالیک بیر اینسان ایدی.
غنی آتاسی ایله بیرلیکده اوزون مدت دفعه لرله باکیدا و قفقازین بیر چوخ شهرلرینده اولموشدو. او، بو منطقهده بورژوازیانین، خصوصیله باکیدا و اطرافیندا نئفت صنایعسینین سرعتلی انکیشافینین، عینی زماندا دا بئله بیر جمعیتده صنفی قارشیدورمانین، زحمتکش کوتلهنین حدسیز و عدالتسیز استثمارینین، اونلارا قارشی غیری اینسانی مناسبتلرین، بورایا کسبکارلیغا گلن ایرانلیلارین آغیر گذرانینین، دؤزولمز ایش و یاشاییش شرایطلرینین شاهیدی اولموشدور. غنی ابراهیمی باکیدا یئرلی تاجیرلر، سیاسی ضیالیلار، فعله و زحمتکئشلر آراسیندا تبلیغات ایشی ایله مشغول اولان سوسیال- دمکرات پارتیاسینین عضولری ایله تانیش اولور، گئت- گئده اینسانلارین آزادلیغی، اونلارین حقوقلارینین قورونماسی و تأمین ائدیلمه سی اوغروندا داواملی اولاراق جانلارینی بئله اسیرگمهدن چالیشان انقلابچی و مبارز اینسانلارلا داها یاخیندان تانیش اولور، نهایت اونلارین آمال، هدف و سیاسی- اجتماعی برنامه لرینی اؤزونونکو حساب ائدهرک اونلارا قوشولور، روسیادا باش وئرن اوکتیابر انقلابیندان سونرا آستارا و اونون اطرافینداکی اهالی آراسیندا تبلیغات و تشویقات ایشی ایله مشغول اولور، خلقی درهبئیلیگه، حاکم دایرهلرین استبداد رژیمینه، خارجیلرین اؤلکهدکی نفوذونا قارشی مبارزه یه سسلییر.
اوکتیابر انقلابیندان سونرا قفقازین مختلف شهرلرینده، خصوصیله ده باکیدا ایرانلی ضیالیلار و فعلهلر آراسیندا فعالیت گؤسترن، ایران مشروطه انقلابینین مغلوبیتیندن و بیرینجی دنیا محاربهسیندن سونراکی ایللرده ده اؤز فعالیتینی قورویوب ساخلایا بیلمیش ایرانلیلارین "اجتماعیون عامیون" پارتیاسینین رادیکال قانادی "عدالت" پارتیاسینی تشکیل ائتدی. غنی ابراهیمی ده بو پارتیانین آستارا شهریندهکی شعبهسینی یاراتدی و اونون فعالیتینی چوخ نظاملی و مدئرن بیر شکیلده تشکیل ائتمهیه نایل اولدو.
١٩٢٠- جی ایلین ایون آییندا "عدالت" پارتیاسینین انزه لی شهرینده کچیریلن ١-جی قورولتاییندا همین پارتیانین ایران کمونیست پارتیاسینا چوریلدیگی اعلان اولونور، غنی ابراهیمی ده بو پارتیانین ان فعال عضولریندن بیرینه چئوریلیر.
رضا خان ایراندا حاکمیتی اله آلدیقدان، استبداد رژیمینی برقرار ائتدیکدن سونرا پارلامئنتده سیاسی دایره لرین "قارا قانون" آدلاندیردیغی چوخ سرت و شووینیست مضمونلو بیر لایحه نی قبول ائتدیرمه یه نائل اولور. بو قانونا گؤره ایراندا ملی قوه لرین بوتون نوع فعالیتلری قاداغان ائدیلیر، اؤز مرام و ایستکلرینی تبلیغ ائتمک ایسته ین شخصلر اوچون ایسه ٣ ایلدن ١٠ ایلدک آزادلیقدان محروم ائتمه جزاسی تعیین اولونور. بو قانون تصدیق اولوندوغو گوندن بوتون اؤلکه نی باشدان- باشا توتاتوت و حبسلر دالغاسی بورویور. همین دالغا سرحد منطقهسینه یئرلشن کیچیک آستارا شهرینه ده یئتیشیر.
غ. ابراهیمی ده اینسانلق، قارداشلیق، برابرلیک، ظلمکار طبقه نین اولمادیغی بیر دنیا یاراتماق اوغروندا مبارزهسینه و سیاسی فعالیتینه گؤره حبس ائدیله رک زیندانا سالینیر. او بوتون ایشگنجه لره مردلیکله سینه گریر، اراده سینی قورویا بیلیر. اونون یئگانه ناراحاتلیغی و تشویشی یالنیز اؤینده اولان پارتیا سندلرینین، گیزلی آدلارلا فعالیت گؤسترن پارتیا عضولرینین اونون اؤینده کی سندلر آراسیندا اؤز دست خطی ایله یازدیغی آد و سیاحیلارینین اولماسی ایله باغلی ایدی.
اؤینده کی سندلرین تاپیلدیغی و اینجهلندیگی تقدیرده داها ٦٠-٧٠ نفر مسلکداشی زیندانا دوشه، بیر سؤزله، آستارا تشکیلاتی آشکارلانا بیلردی. بئله بیر ایشین باش وئرمهسیندنسه، غنی اؤلمهگی داها اوستون توتور. او انتهار ائتمک فیکرینه دوشور. اوتاقدا اولان نئفت لامپاسینین فیتیل یئرینی آچیر، نئفتی تامایله اوزهرینه تؤکوب اؤزونو اودلاییر. کئشیکچیلر اوتاغا داخیل اولوب اونو بوروین آلووو سؤندورمهیه نایل اولورلار. آغیر یانیق خسارتی آلان غنینی فایتونلا شهرده اولان یئگانه خستهخانایا چاتدیریرلار. گؤزونو آچدیقدا خانیمی فاطمه شیروانینی و بؤیوک اوغلو فریدونی باشینین اوستونده گؤرن غنی درحال "اؤی آختاردیلار؟"- دئیه سوروشور. خانیمی جاواب وئریر کی، "بلی، آختاردیلار، اما بیر شئی تاپا بیلمهدیلر، اللری اتکلریندن اوزون گئری قاییتدیلار. چونکی من و فریدون مأمورلار گلمهمیشدن اؤنجه اؤی یاخشیجا آختارمیشدیق."
ائله بو زامانلاردان باشلایاراق فریدون قغنی اوغلو ابراهیمینین حیات یولو معین اولونور. او قارشیداکی حیاتیندا رضا خانین چوخ سرت و شدتلی بیر شکیلده حیاتا کئچیردیگی کور ملتچیلیک سیاستی و فارس شووینیزمی ایله راستلاشیر. آذربایجانلیلارا قارشی آیری- سئچکیلیک سیاستینین و ملی ظلمون، بیر ملتین محوه دوغرو سوروکلندیگینین جانلی شاهیدی اولور.
١٩٤١- جی ایلین آوقوست- سنتیابر آیلاریندا ایراندا رضا شاه دیکتاتوراسینین داغیلماسی ایله خالقین مختلف طبقه لری عدالتسیزلیگه، ملی ظلمه قارشی مبارزه یه قالخدیغی، آیاقلار آلتینا آتیلمیش و ازیلمیش حقوقلارینین برپاسینی ایستدیگی، نتیجه ده مترقی سیاسی پارتیا و تشکیلاتلار فعالیت آزادلیغی، میتینقلر و نماییشلر کچیرمک، مطبوعات نشر ائتمک کیمی بیر سیرا دمکراتیک آزادلیقلار الده ائتدیگی بیر شرایطده تهران اونیوئرسیتئتینین حقوق فاکولتهسینه قبول اولان ف. ابراهیمی ایران خلق پارتییاسینین سیرالارینا قوشولور، ١٩٤٣- جو ایلدن س. ج. پیشه ورینین تأسیس ائتدیگی "آژیر" قزئتی ایله امکداشلیغا باشلاییر، اؤز مقاله لرینده امپریالیزمی و اونون یئرلی ال آلتیلارینی افشا ائدیر.
ف. ابراهیمینین گونون اجتماعی- سیاسی مسئله لرینین تحلیلینه حصر اولونموش چوخلو سایدا مقاله لری آردیجیل اولاراق ای . خ .پ- نین رسمی اورقانی "رهبر"، آنتیفاشیست "مردم"، فعله و زحمتکئشلر بیرلیگی مرکزی شوراسینین اورقانی "ظفر" قزئتلرینده، آذربایجاندا چیخان "خاورئ نوع" (یئنی شرق) و "آذربایجان" کیمی مترقی و دمکراتیک مطبوعات اورقانلاری صحیفه لرینده چاپ اولونموشدور.
ف. ابراهیمی ده آتاسینین یولونو گئده رک اؤز آنا دیلی ایله یاناشی فارس، فرانسیز و عرب دیللرینی مکمل اؤیرهنیر و بونونلا دا هرطرفلی مطالعه امکانلارینا مالیک اولور. آذربایجانا و آذربایجانلیلارا قارشی آیری- سئچکیلیک سیاستی یئریدن فارس شووینیستلرینه اساسلی و توتارلی جاوابلار حاضرلاماغی، آذربایجان تاریخینی، آذربایجانلی ملی وارلیغینی، کیملیگینی، مدنیتینی، ملی- معنوی دهیرلرینی ان گوجلو سلاح کیمی اونلارا قارشی استفاده ائتمهگی قارشیسینا مقصد قویان ف. ابراهیمی چوخ بؤیوک جدی- جهدله حسن پیرنیانین قدیم ایران تاریخینه عاید اثرلرینی، ژوستین پراشئکین "میدیا و ایران" کیتابینی، ژولیوس اوپپئرت، هوگو وینکلئر کیمی عالیملرین منطقه دؤولتلرینین قدیم تاریخینه عاید تدقیقاتلارینی دریندن مطالعه ائدیر، مشهور شرقشوناس عالیم آکادئمیک بارتولدون آذربایجانین ایکی مین ایلدن چوخ تاریخه مالیک اولدوغو فیکری ایله تانیش اولور، مشهور دیلچی عالیم آکادئمیک ماررین "آذربایجان" سؤزونون منشعی بارهده موقعینی اؤیرهنیر.
عینی زاماندا دا آردیجیل مطالعه و تدقیقاتلار آپاران ف. ابراهیمی یالنیز ایرانین قدیم تاریخی ایله دئییل، عینی زاماندا یونانیستان، روما، سوریا، مصر، عربستان، هندوستان و بو کیمی مهم اؤلکه لرینین تاریخ و مدنیتلری ایله ده تانیش اولور، ایرانداکی مادلار، اهمنیلر، اشکانیلر و عینی زاماندا یونانیستانداکی سئلئوکیلر کیمی سولاله لر باره ده ایلک منبعلر اساسیندا معلوماتلار الده ائدیر، اونلاری توتوشدورماق، مقایسه ائتمک و بونلار آراسیندا اؤز ملی دهیرلرینی، وارلیغینی و کیمیلیگینی دقیق معین ائتمک، اونلاری اوخوجوسونا تقدیم ائتمک امکانی قازانیر.
فریدون ابراهیمی ملی کیملیگیمیزله، ملی وارلیغیمیزلا باغلی خصوصیتلری قیسا شعورلو عمرونون هر آنیندا اؤزو ایله داشیدی، نومونه کیمی اورتایا قویدو، دیگرلرینه آشیلاماغا چالیشدی و نهایتده، بونلاری داشیماق مسولیتینی گلهجک زامان و نسیل اوچون ان گؤزل نومونه کیمی یادیگار قویوب گئتدی.
١٩٤٥- جی ایلین ماییندا تهران اونیوئرسیتئتینین حقوق فاکولته سینی بیتیردیکدن سونرا ایران خارجی ایشلر ناظرلیگی و “"اطلاعات" قزئتی طرفیندن جدی شکیلده ایش تکلیفی آلان ف. ابراهیمی خالقینا خدمتی اؤزونون اساس وظیفه سی حساب ائدهرک بو تکلیفلری قبول ائتمهمیش و اؤز آنا یوردو آذربایجانا قاییتمیشدیر. اونون آدف اورقانی "ربایجان" قزئتیندکی میللی مدنیتیمیز، تاریخیمیز بارهده مقالهلری آذربایجان خالقینین ملی قورور حیسسینین اویانماسیندا مهم رول اوینامیشدیر. او، اؤزونون آذربایجانلا باغلی یوخاریدا آدینی چکدیگیم ایکی شاه اثرینی – "آذربایجان دانیشیر..." و "صلح اوغروندا”" آدلی اثرلرینی محض "آذربایجان" قزئتی واسطهسیله ایرانین و دونیانین بیر چوخ خالقلارینا تقدیم ائتمکله داخیلدکی و خاریجدکی دوشمنلریمیزه، فارس شووینیستلرینه، "ساپی اؤزوموزدن اولان بالتالارا" دیشسیندیریجی جاواب وئرمیش و گلهجک نسیللریمیز اوچون شرفلی قهرمانلیق تاریخیمیزی، میللی کیملیگیمیزی آچیب گؤسترمیشدیر.
"آذربایجان دانیشیر..." کیتابینین مقدمهسینده بو توپلونون ترتیب اولونماسی بارهده اصل مقصدینی شرح ائدن ف.ابراهیمی یازیر: "بو خاطرهلری یازماقدا ایلک مقصدیم بودور کی، تئهران بوشبوغازلارینی یئرینده اوتوردوم. ایکینجیسی، آزادلیقسئور و افتخارلی میللتیمین حقوقونو، تاریخینی و پارلاق مدنیتینی مدافعه ائتمکله گؤستریم کی، او کیمدیر، تاریخی کئچمیشی ندیر و اولو بابالاری کیملر اولوب و اؤز ملی حیثیتلرینی قوروماق اوچون هانسی فداکارلیقلاری ائتمیشلر؟ ایستهییرم کی، آزاد و دئموکراتیک بیر جمعیتده اؤزونه عاید یئرینی و موقعینی الده ائتمک اوچون آیاغا قالخمیش آذربایجان میللتینین حقیقی کیملیگینی بوتون دونیایا بیلدیرم”.
ف. ابراهیمی آذربایجان ملی حکومتی (آم ح) ترکیبینده باش پروکورور کیمی اوزهرینه قویولموش مسئولیتی سونا کیمی لاییقینجه یئرینه یئتیردی. حکومتین و مجلیسین قبول ائتدیگی بوتون پروقرام، قانون و گؤستریشلرین هامیسی، دئمک اولار کی، ف.ایراهیمینین تفکور سوزگجیندن کئچدی، میللی و شخصی منافعلر نظره آلینماقلا، برابرلیک و عدالت پرینسیپلری قورونماقلا قبول و ایجرا ائدیلدی. ایجرا اوزهرینده تام دؤولت نظارتی برقرار اولوندو، مأمور اؤزباشینالیغینا، درهبئیلیگه سون قویولدو. آم ح-یین تشکیلینه قدر ایسه "آذربایجان " قزئتینده بوتون حقوقی مسئلهلر ف.ابراهیمی طرفیندن شرح ائدیلیر، هر کسین کونستیتوسیا حاقی ساده و آنلاشیقلی بیر دیلده ایضاح اولونوردو.
ف. ابراهیمی نه اینکی تجروبهلی بیر یازیچی و مشهور حقوقشوناس، عینی زاماندا دا کامیل بیر دیپلومات ایدی.
ف.ابراهیمی پاریس سوله کونفرانسینا یولا دوشدوگو گوندن قاییدانا کیمی اوراداکی فعالیتینده، آذربایجانا گؤندردیگی حساباتلاریندا، "آذربایجان" قزئتینده بو کونفرانس بارهده "صلح اوغروندا"” باشیغی آلتیندا چاپ ائتدیردیگی سیلسیله یازیلاریندا دا آذربایجانی، اونون خالقینی، میللی وارلیغینی، قوردوغو میللی حکومتین اصلاحاتلارینی، آذربایجانچیلیق ایدئیالارینی اؤزو اوچون اساس فعالیت خطی کیمی قبول ائتمیش و سون نفهسینه کیمی ده بو پرینسیپلره صادق قالمیشدیر.
پاریس صلح کونفرانسیندا ایرانین مطبوعات نمایندهسی صیفتیله اشتراک ائتمک اوچون تهراندان پاریسه سفرینی رسمیلشدیرن زامان ایران خاریجی ایشلر نازیرلیگینده تبریز پولیس ادارهسینده آذربایجان دیلینده پاسپورت آلدیغینا گؤره فرانسا ویزاسی، ائلهجه ده یولوستو کئچیب گئدجهگی سوریه، اردن، لبنان، فلسطین و مصر کیمی اؤلکهلرین ترانزیت ویزالارینی آلماق ایشینده ف.ایبراهیمی جدی چتینلیکلرله اوزلهشیر. بئله کی، ایران خین-ده "آذربایجان دیلی رسمی دیل دئییل"-دئیهرک ویزا وئرمکدن امتناع ائدیرلر. پاسپورت ادارهسینین رئیسی جناب اردشیری قارشییندا دانیلماز دلیل کیمی آذربایجان دیلینین تانینماسی بارهده ایرانین قوامالسلطنه حکومتینین آذربایجان بارهده ٧ مادهدن عبارت بیاننامهسینین ٣-جو (آدف م ک اورقانی "آذربایجان" قزئتی، ٢٧ اوردیبهشت ١٣٢۵/١٧ مای ١٩٤٦) و ١٣ ایون ١٩٤٦-جی ایلده تبریز شهرینده آذربایجان ملی حکومتی و قوامالسلطنه دولتی آراسیندا آراسیندا امضاءلانمیش مقاویلهنین ١٢-جی (آدف م ک اورقانی ”آذربایجان" قزئتی، ٢٦ خرداد ١٣٢۵/١٦ا ایون ١٩٤٦) مادهسینی قویان ف.ابراهیمی نهایت گؤستریلن دولتلرین سفیرلیکلرینه نوتالارین حاضیرلانیب گؤندریلمهسینه نایل اولور و بو بارهده نتیجه اولاراق یازیر: "...اورادا دا آذربایجان دیلی اؤز مؤوجودیتیندن مدافعه ائدیب قالیب چیخدی."
٧ آوقوست ١٩٤٦-جی ایل تاریخینده یولوستو مصرین پایتختی قاهرهیه یاخین هئلیو پولیس آدلی یاشاییش منطقهسینده موقتی دایانان ف.ابراهیمی فرصتدن استفاده ائدهرک مصر اهراملارینی گؤرمهیه گئدیر. اورادا جاوان مصرلی ضیالیلارلا گؤروشوب صحبت ائدیر، اونلارا آذربایجان ملی حکومتین اصلاحاتلاری، آذربایجان خالقینین بؤیوک حرکاتی، کندلیلر آراسیندا یئر بؤلگوسو مسئلهسی، اونیوئرسیتئت تأسیسی و خصوصیله تبریز رادیوسونون تشکیلی بارهده معلومات وئریر و بو خبرلرین اونلاری جدی صورتده ماراقلاندیردیغینین شاهیدی اولور. "صلح اوغروندا@ آدلی قئیدلرینده ده بو مسئلهیه اشاره ائدهرک یازیر: "خالقیمیزین آزادلیق وعدهسی وئرن نداسی بوتون یاخین شرق اؤلکهلرینی بوروموش و پیرامیدا(اهرام) اتکلرینده اؤز وطنینین حقیقی آزادلیغینی آرزو ائدن مصرلی جاوانا مبارزه درسی اؤیرتمیشدیر."
پاریس صلح کونفرانسی بارهده فریدون ابراهیمیدن آردیجیل، ایضاحلی، دوغرو و دوزگون معلومات آلان س.ج.پیشهوری ٣ سنتیابر ١٩٤٦-جی ایل تاریخینده آدف-نین تأسیس اولونماسینین بیر ایللیگی مناسبتیله تبریز تئاتر سالونوندا تشکیل اولونموش بایرام مراسیمیندکی نطقینده بؤیوک بیر فخرله دئییر: "ایندی صلح کونفرانسیندا یاخین شرقده یوخ، بلکه الجزایر و تونیسدن گلن مطبوعات نمایندهلری ده بیزیم نمایندهلره دئمیشلر کی، اونلار دا بیزیم بؤیوک ایشیمیزی آلقیشلاییرلار."
ف.ابراهیمی پاریسده کونفرانسا اولدوغو مدتده فرانسانین مستملکهسی اولان اؤلکهلرین استقلالیت و آزادلیق حرکاتی رهبرلری و نمایندهلری ایله علاقه یارادیر، اونلارلا دانیشیقلار آپاریر، فیکیر مبادیلهسی ائدیر. او، بو دانیشیقلار بارهده بئله یازیر: "... من بیر دئموکرات قزئت یازیچیسینین واسطهسی ایله مراکئشین استقلال پارتیاسینین نماینده هئیتی ایله تانیش اولدوم. ... بیز بیر ساعتدان چوخ صحبت ائتدیک. آذربایجان حرکاتی حاقیندا گئنیش معلوماتلاری وار ایدی. اما تعجب ائدیردیلر کی، بیر مسلمان ملتی عرب دولتلری لیقاسینین کؤمکلیگی اولمادان نئجه اؤز آزادلیغینی الده ائتمهیه موفق اولموشدور. عرب دولتلری لیقاسی اونلارین نظرینده بؤیوک بیر ملی قوه کیمی گؤرونوردو و اونا گؤره بئله دوشونوردولر کی، بوتون مسلمان خالقلارینین نجاتی بو قوهدن آسیلیدیر. من عرب دولتلری لیقاسینین نه اولدوغونو و حقیقی ماهیتینی اونلار اوچون ایضاح ائتدیم و دئدیم کی، هر بیر ملت حقیقی آزادلیق الده ائتمک و اؤز مقددراتینا صاحب دورماقدان اؤترو فقط بیر قوهیه سؤیکنمهلیدیر. او دا ملتین بیرلیگی و بو بیرلیکدن عمله گلن قوهدیر."
١٣ ایون ١٩٤٦-جی ایل تاریخلی تبریز- تهران مقاویله سینین شرطلرینی پوزان ایران شاهینین قوشونلاری خیانتکارجاسینا آذربایجان اوزهرینه هوجوم چکرکن فیریدون ابراهیمی آدف م ک- نین بیناسیندا آز بیر دسته و سلاحلا اونلارلا اوز-اوزه دایاندی، ملی غرور و منلیک قرارگاهینی سون گوللهسینه قدر ووروشاراق مدافعه ائتدی و اسیر دوشدو.
زنداندا قالدیغی ٦ آی عرضینده آتاسی غنی کیمی آغیر ایشگنجه لره معروض قالان، بوتون بو چتینلیکلره دؤزن ف. ابراهیمی فخرله دئییردی: "من اؤز عمرومو آذربایجان زحمتکئشلرینین و بوتون ایرانین آزادلیغی، سعادتی یولوندا صرف ائتمیشم. بو زامان ایچریسینده چالیشدیم کی، اؤز وظیفهمی شرفله یئرینه یئتیریم. من خالق مبارزهسینین شعلهلری ایچریسینده تربیه اولونموشام. بو اوزدن ده اؤزومو خالقا خدمتده بورجلو بیلیرم و مقدس مبارزه یولونو توتدوغوم اوچون فخر ائدیرم."
ساتقین شاه رژیمینین تشکیل ائتدیگی محکمهده اؤزونو مدافعه ائدن ف.ابراهیمی دئمیشدی: "... گون گلهجکدیر کی، بوتون ایران خالقینی اؤز حقوقلاریندان مهروم ائدنلر، اونلارین مدنیت و ملی غرورلارینی تاپدالایانلار، اؤز جیبلرینی و کیسهلرینی قیزیللا دولدورماق خاطرینه زحمتکئش اینسانلاری استثمار ائدنلر خالق قارشیسیندا تؤرتدیکلری خیانت و جینایت عمللرینه گؤره جاواب وئرمهیه مجبور اولاجاقلار."
ف.ابراهیمی ١٩٤٧-جی ایلین ٢٣ مای گونونون سحری ساعت ٤-ده تبریزین ستارخان خیابانیندا، "گولوستان" باغینین قارشیسینداکی میداندا اعدام اولوندو. کندیر بوینونا سالینمامیشدان اؤنجه جللادلارین جکیج ضربهسی کیمی فرقینه واردیقلاری اوجا سسله دئدی:
"یاشاسین آذربایجان! یاشاسین آزادلیق! محو اولسون استبداد! یاشاسین ایران خالقلارینین بیرلیگی!"
اصلینده اونون اؤلوم آیاغیندا سؤیلهدیگی بو سونونجو شعاری ٢١ آذر حرکاتینین مغلوبیت سببینی شرح ائدن اساس سبب و گلجهگین فعالیت پروقرامی ایدی. بئله کی، بو شعار ١٩٤٧-جی ایلین فئورالیندا باکیدا آذربایجان آذربایچان کمونیست پارتیاسی مرکزی مکیته سینده باقروف ایله گؤروشو زامانی آدف صدری س.ج.پیشهورینین ١٩٤۵-١٩٤٦-جی ایللر دئموکراتیک حرکاتین مغلوبیت سببی بارهده سؤیلهدیگی فیکیرله اوست-اوسته دوشوردو. اوندا پیشهوری دئمیشدی: "٢١ آذر حرکاتینین اساس سهوی و مغلوبیت سببی آذربایجان دئموکراتلارینین لازیم اولان سویهده ایرانلا آذربایجانین و ایرانلیلارلا آذربایجانلیلارین آیریلماز و سارسیلماز بیرلیگینه آرخالانماماسی ایله باغلی ایدی." ف.ابراهیمی بو گؤروشدن تام خبرسیز ایدی، اما او دا پیشهوری کیمی دوشونوردو، حقیقتلری اولدوغو کیمی اورتایا قویوردو.
روحو شاد اولسون. چیخیشیمی آذربایجانین آزادلیغی، ملی و دمکراتیک حقوقلاری اوغروندا مبارزه آپاریب شهید اولموش ش.م. خیابانینین مشهور کلاملاری ایله بیتیرمک ایستهییرم:
"ای اؤلمز آذربایجان، باشینی اوجا توت، یاشا و ابدی وار اول!"
دقتینیزه گؤره تشکور ائدیرم.


text:
تورکیهنین اینسانسیز هاوا آراجی "آنکا" یئنی رکورد قیردی
میللی اینسانسیز هاوا آراجی "آنکا" بیر گوندن اوزون مدتلی اوچوش رئاللاشدیریب.
میللی اینسانسیز هاوا آراجی "آنکا" بیر گوندن اوزون مدتلی اوچوش رئاللاشدیریب.
تورکیه-نین هاواجیلیک و اوزای آنونیم شیرکتی توساش طرفیندن وئریلن آچیقلامادا "آنکا"نین 26 ساعات 30 دقیقه اوچاراق یئنی رکورد قیردیغی بیلدیریلدی.
"آنکا"نین اساس گوج پارامئترلرینده هاوادا اوچما مدتی 24 ساعات اولاراق قئید ائدیلیر.
میللی اینسانسیز هاوا آراجی گئجه و گوندوز، ایستنیلن هاوا شرطلری ده داخیل کشف، نظارت. ثابت/حرکتلی هدفی آشکارلاما، تشخیص، معین ائتمه و تعقیب مقصدلی، رئال زامانلی گؤرونتو کشفیاتی وظیفهلرینی یئرینه یئتیریر.
ایلگیلیلی خبرلر
یونان عسگرلرینین دؤیدوگو کؤچمنلر معالیجه ائدیلدی
دؤیولدوکدن سونرا زورلا تورکیهیه گؤندریلدیکلرینی ایرلی سورهن مراکش وطنداشی ۱۳ کؤچمن ائدیرنهده معالیجه ائدیلدی
آکار، ناتو قرارگاهیندا
باخان آکار، جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانین لیدئرلیگینده اولوسلارآراسی ساحهده بیر اؤزنه/فاعل حالینا گلن تورکیهنین چوخ اؤنملی ایشلر گؤردویونو، جدی باشاریلار آلدیغینی سؤیلهدی


text:
حصیری یئلپیحی کی دستهسینه ده پارچا دولویوبلار، سویونان ایسلاداسان، سورا اؤزووی اوننان یئللیهسن اولار کاسیبلارین کولر گازیسی! بولارین بیر جوره ده پلاستیکیسی وار کی فقط منقل یئللهماخ دردینه دهیر.
- پنکه:
یئلپیحدن بیرآز یاخجیدی، یانی پوخا گؤره تزهدی! هاوا بتر قیزیشاندا، پنکه فقط ایستی هاوانی پوفلر آدامین صیفتینه. بیر نفر ده واریدی کی تازا کنکور وئرمیشدی، چوخدا فیزیک اوخوموشدی، او دییردی پنکه هاوانین مولکوللارین ترپهدر، بو مولکوللار بیربیرینه دهیر، انرژی جنبشی تبدیل اولار ایستیه، اوتاقین هاواسی قیزیشار! یالان دوغروسی اؤز بوینونا!
- کولر آبی:
کاسیب دا چوخ ایستهسه جیبدن مایا قویا گئدیب بیدانا مئید این کوجووار، میز اوستو، کولر آبی آلار گتیریب قویار ائوه. بیردانا ۲.۲۵ لئتیرلیخ «نوشابه نکوار» قابینان دا ایچینه تئز تئز بوزلو سو تؤکر دورار قاباغیندا دییهر: «من اؤلوم گؤرنه سرین وئریر، پوخ یئدی کولر گازی!». هردم بیرده ائوده هئشکیم اولمویاندا، یا دؤربر خلوت اولاندا، دورار کولر قاباغیندا، کؤینهیین چکر اوسته، یا شالوارین سییرر اشاغا، بدنینین او حساس یئرلرین سرینه وئرر ایچی گئچر.
- کولر گازی:
لامصب بتر بیر شئیدی دا، پولون اولا آلاسان، ائو اولور یخچل کیمی بیر یئر. البته واردی بعضیلر کی کولری ایکی آی کئفینن ایشلدیب، ایکی آی باشی برق قبضی گلنده، سرینلهدیخلارین هامیسی بورنوندان تؤکولوب. یادا واردی بعضی شؤهرتبازلار کی کولری ویریب دووارا، قوناخ گلندن گلنه ایشلدر، قالان گونلرده ده یئلپیحینن اؤزون یئللر.
- استخر:
او شؤهرتبازلارا کی کولر گازینن بیزه پوز وئریللر عرض ائلیم کی پوللو دئدیغین، ائوینده گؤلو، استخری زادی اولار گئدیب توشر اونا سرینلر، بیزده بولاری البته اینستاگرامدا گؤرروخ.
*****
پئیکان تاکسیلاردا شوفئر ایستهسه موسافیرینه دهیقه یاریم مایا قویا، VIP خدمات وئره، الین اوزالدار داشبوردا اوردان شوشه یئندیرهنین دستگیرهسین چیخاردار دییهر: «آلا بیرآز شوشهنی یئندیر سرینله»!
*****
🥝🥔
گؤی و میوه صینفی فوتبال تیملرینه بنزیر. موز ائلهبیل «برزیل» فوتبال تیمی دی، هامی انتظاری وار برزیل همیشه اوتسون. نئجه کی برزیل تیمی نه قدر ده گوجو آزالسا، فیفا ردهبندی سینده اشاغا یئنسه گینه برزیل دی، موزون دا قیمتی نه قدر اوجوزلاشسا گینه ده موزدی. بو طرفدن، گیلاس، اریک کیمی بیر میوهلر ده مثلن «بلژیک» دی. شاید بیر دوره گلیب ردهبندی ده برزیلی قاباخلیالار، آما چون ائله سورعتینن گلیب سورعتینن ده گئدرلر هئشکیمین یادیندا قالماز. بو آرادا یئرآلما سوغانی دا دئماخ اولار کی مثلن «ایران» تیمی دی! هئشکیمین انتظاری یوخدی ایران برزیلی اوتا یا ردهبندی ده اونو قاباخلیا، ووردی بیر گون بئله بیر ایش اولدی هامی بیر طرفدن تعجب ائلر، بیر طرفدن ده برزیله یازیخلیغی گلر کی گؤر نه گونه قالیب کی ایران دا اونو قاباخلییب!
بولار هامیسی باعث اولوب کی گؤی و میوه قیمتلرینده، موز معیار قیمت اولسون. مثلن سوروشوسان سوغان نئچه؟ دییر ۵۰۰۰ تومن. بوجور وقتلر هاممی قئییدیب دییهر موز نئچهدی؟ باخ اورا موز ۳۵۰۰ تومن سوغان ۵۰۰۰! اولماسا موز آپاریب دوغرویاخ دوغرویاخ غذا ایچینه.
عرب الفباسیندا متن وارسا بورادا یازین، یوخسا بو سطرلری سیلین


text:
تورآذ شاهینی ۲۰۲۱ مانورو
"بو اوغورلو مشقلر بیزی ایزلهین دوشمنلری قورخودور و دوستلاریمیزی و قارداشلاریمیزی هیجانلاندیریر"
تورکیه و آذربایجان حربی هاوا قوهلری طرفیندن حیاتا گئچیریلهن تورآذ شاهینی ۲۰۲۱ مانورونون "سئچکین گؤزلمچی گونو" ملی ساوونما باخانی حولوصی آکار و آذربایجانین ساوونما باخانی ذاکیر حسنووون ایشتیراکی ایله گئچیریلدی.
آکار و حسنوو، آکار و حسنوو، تورکیه و آذربایجانلی دیگر قوموتانلارلا تورآذ شاهینی ۲۰۲۱ "سئچکین گؤزلمچی گونو" مانورو فعالیتلرینه قاتیلماق اوچون ۳.جو آنا جت مرکزینه (قونیادا) گلدی.
آکار بوراداکی چیخیشیندا مشقلرین اؤنمینی وورغولادی.
"بو اوغورلو مشقلر بیزی ایزلهین دوشمنلری قورخودور و دوستلاریمیزی و قارداشلاریمیزی هیجانلاندیریر" دئدی.
تورکیه ایله آذربایجان آراسینداکی یاخین قارداشلیق ایلیشکیلرینی وورغولایان آکار،
"آذربایجانا قارشی تهدیدلری بیزه قارشی ائدیلمیش کیمی قبول ائدیریک" ایفادهسینی ایشلتدی.
ژنرال حسنوو دا،
"آذربایجان خالقی تورکیهنین دستگینی چوخ دگرلی قبول ائدیر. تورکیهنین گؤستردیگی دستگه گؤره درین مینتدارلیغیمی بیلدیریرم" دئدی.
مانورلا تورکیه و آذربایجان حربی هاوا قوهلری آراسیندا الکترونیک محاربه قونوسوندا قارشیلیقلی تجروبه موبادیلهسی ائدیلیب، قاریشیق هاوا عملیاتلاری ایله باغلی عملی مشقلر حیاتا گئچیریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
بیر آذربایجان عسگری شهید اولدو
ارمنی سلاحلی قروپلارین ائتدیگی کسکین نیشانچی آتیشی نتیجهسینده بیر عسگرین حیاتینی ایتیردیگی بیلدیریلدی
بایراموو: آذربایجان، ارمنیستانلا ایلیشکیلری نورماللاشدیرماغا حاضیردیر
جیحون بایراموو، آذربایجانین ۳۰ ایللیک ایشغالا سون قویاراق تورپاق بوتؤولویونو تامین ائتدیگینی بیلدیردی
ارمنیستان، قاراباغدا تاریخی آنیدلارین یوزده دوخسان بئشینی یوخ ائتدی
آذربایجانین مدنیت باخانی: قاراباغ یاخین گلهجکده آذربایجانین ان گؤزل بؤلگهلریندن بیرینه چئوریلهجک


text:
یونان ایچ ساواشی
یونان ایچ ساواشی (اینگیلیسجه: Greek Civil War) ایکینجی دونیا ساواشینین بیر قیسمیدیر. یونان یئرینده اوز وئرمیشدیر
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Greek Civil War»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده یونان ایچ ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- DSE fighters Mortar training .jpg
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- ساواشلار
- LNB شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- NKC شناسهسیله ویکیپدیا مقالهلری
- یونان ایچ ساواشی
- یونانین ساواشلاری
- آلبانینین ساواشلاری
- بولغاریستانین ساواشلاری
- بؤیوک بریتانیانین ساواشلاری
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ساواشلاری
- ۱۹۴۶-جی ایلده یونان
- ۱۹۴۷-جی ایلده یونان
- ۱۹۴۸-جی ایلده یونان
- ۱۹۴۹-جو ایلده یونان