text:
ویکیپدیا:ویکیپدیا نه دئییل؟
ویکیپدیا آنلاين بیلیکلیکدیر و قاباقلارینا یوخاری کئیفیتلی بیلیکلیک ياراتماق وظیفهسی قوْيموش کؤنوللو ایشلدنلر امگی حسابینا بؤیویور. ویکیپدیا ویکیجمعیت عۆضولرینین مۆتقابیل احتیرامی اساسیندا چالیشیر. ویکیپدیانین بئش کؤک داشین نظره آلاراق بۆتون ایشلدنلر بیلمهلیدیرلر کی، ویکیپدیا آشاغیداکیلار دئيیل:
ایستیل و فوْرمتدَییشدیر
ویکیپدیا کاغیذ بیلیکلیک دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا کاغیذ بیلیکلیک دئيیل. بۇرادان بئله چیٛخیر کی، حقیقتلرین گئچرلیگی و بۇ صفحهده گؤرسدیلهجک باشقا اصللری پوْزماماق شرطی ایله موضوع سايینا و مضمون حجمینه هئچ بیر محدوديت يوْخدور.
بۇ قانون مقاله موضوعلارینا آزادلیق وئرمیر. مقاله موضوعو بئش کؤک داشا اۇيغون اوْلمالیدیر.
بیرده مقالهلر اوْخوناقلی اوْلمالی، دیال-آپ و بعضی تیپ بروزرلرین ایشلدنلرین بیلیکلیکدن داها راحات فایدالانماغی اۆچون بللی، منطقی ایله اۇيغون حد چرچیوهسینده اوْلمالیدیر.
بللی بیر حددن سوْنرا مقالهلرین موضوعلاری طبیعی اوْلاراق داها کوْنکرئت باشلیقلار آلتیندا بؤلونمهسینه احتیاج يارانیر. بۇ زامان مقالهنین مۆقدمهسینده اوْنون قێسا مضمونو قالیر. کاغیذ-چاپ بیلیکلیکلرینده بعضی موضوعلاری چوْخ قێسا، قۇرو و يا تکجه ساییم بیلگیلر مجموعه سی کیمی گؤرسدیلمیشدیر. ویکیپديادا کاغیذا قناعت ائتمگه احتیاج اوْلمادیغی اۆچون بۇرادا ایستهنیلن موضوع گئنیش شکیلده عکس ائتدیرمک، باغلی باغلانتیلار آرتیرماق، مقالهنین موضوعونو و آختاشیری يئنیلهمک و س. اوْلار.
بۇ هم ده اوْ دئمکدیر کی، باغلیب موضوعدا مقالهلری تکجه بیر آدین باشقاسیندان داها گئنیش شکیلده ایشلندیگی اۆچون یوْللاندیرما صفحهلریندن فایدالانماقلا بیرلشدیریلمهسینه احتیاج يوْخدور. بئله حاللاردا "بیرده باخ" بؤلومونده بۇ جۆر مقاله آدلارینی گیردیرمک گرکدیر کی، اوْخوجو موضوع ایله باغلی بۆتون بیلگیلر ایله تانیش اوْلا بیلسین.
موضوعدَییشدیر
ویکیپدیا بیلگیلرین آغینا-بوْزونا باخمادان يازیلدیغی توْپلو دئيیل؛ هر هانسی بیر بیلگینین دوْغرو و يا فايدالی اوْلماسی هئچ ده بۇ بیلگینین مطلق بیلیکلیکه گیردیرمهسینه حق وئرمیر. بیرده بللی تیپ بیلگیلرین ویکیپدیايا گیردیریلمهسینه گؤره دانیشیقلاردا اجماع يارانماسی اۆچون آشاغیدا گؤرسدیلن “ویکیپدیا نه دئيیل” قانونلاری گؤزل میثالدیر.
ویکیپدیا سؤزلوک دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا سؤزلوک و يا سؤز و دئییملرین فایدالانماسی اۆچون بیلگی کیتابچاسی دئيیل. ویکیپدیا مقالهلری آشاغیداکیلار دئيیل:
1. سؤزلرین معناسینی ایفاده ائدیلدیگی يئر – ویکیپدیا سؤزلوک اوْلمادیغی اۆچون هر هانسیسا بیردئییمین و يا سؤزون معناسینا ایفاده ائتمک اۆچون يئنی بیر مقاله ياراتماق لازیم دئيیل. بۇ جۆر ایفاده تکجه مقالهنین اولینده وئریلمهلیدیر. اگر سیزین قاباغینیزا بۇ جۆر موضوعلو مقاله چێخارسا، چالیشین اوْنو بیلیکلیک معلومات ایله وارلیلاشدیرین. بعضی حاللاردا سؤز و افاده اؤزو بیلیکلیک مقاله موضوعو اوْلا بیلر. بیرده، رقملره گؤره مقالهلر ده استثنادیر.
2. سؤزلرین معناسینی ایفاده ائدیلدیگی لیست – یوْللاندیرما صفحهلر و فهرستلری چێخماق شرطی ایله سؤزلرین و يا ایفادهلرین معنالاری گؤرسدیلمیش لیستلر ده ویکیپدیادا اوْلمامالیدیر.
3. سؤزلرین يئرلرینه گؤره ایشلدیلمهسی و يا ژارقوْن و فرازئوْلوْژی ایفادهلرین ایشلهدیلمهسی اۆچون بیلگی کیتابچاسی دئيیل – ویکیپدیا قاباغیندا بۇ و يا آیری افادهنین نطقده يئرینی بللیلشدیرمک کیمی وظیفهلر قوْيمامیشدیر. بۇرادا اینسانلارا گؤزل نطقین سیرلری اؤيردیلمیر. آنجاق بللی حاللاردا بیلیکلیک مقاله موضوعوندا بۇ و يا آیری سؤزلردن معنا فرقی وئرمهسی اۆچون هارادا فایدالانماسی بیلدیریله بیلر.
بیرده، ویکیپدیانین قارداش پروژهسی - ویکیسؤزلوکده واردیر کی، محض اوْندان سؤزلوک کیمی فایدالانا بیلرسینیز.
ویکیپدیا شخصی آراشدیرما يئری دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا سیزین اؤز دوشونجهلرینیزی و اورجینال آراشدیرما نتیجهلرینی و يا يئنی، قاباقجا هئچ بیر يئرده چاپ اوْلونمامیش معلوماتلاری يئرلشدیرمهنیز اۆچون يئر دئيیلدیر. بۇنا گؤره ده آشاغیداکی تیپ معلوماتلارین ویکیپدیادا يئرلشدیریلمهسی ممنوعدور:
1. ایلکین (اوْرجینال) آراشدیرما نتیجهلری، یعنی يئنی نظریهلرین تقدیم اوْلونماسی، يئنی حل يوْللاری، اورجینال ادعالار، مؤوجود دئییملرین يئنی تعریفلرین وئریلمهسی، يئنی يارادیلمیش دئییملرین و س. اگر سیز هر هانسیسا بیر موضوعدا اورجینال آراشدیرماز وارسا، چالیشین آراشدیرمالارینیزین نتیجهلرینی تانینمیش، گئچرلی نشرلرده و يا اینترنتده مشهور پوْرتاللاردا يئرلشدیرهسینیز. سیزین ایشینیزین نتیجهلری تکجه اوْ زامان ویکیپديادا گؤرونهجک کی، اوْ، هامی طرفیندن قبول ائدیلمیش معلومات اوْلسون. سؤزسوز کو، رئسئنزیيالی (نئچه نفر طرفيندن گوزدن گئچن) درگیلر ویکیپدیانین تکجه بیلگی قایناغی دئيیل، آنجاق سیز چالیشمالیسینیز کی، سیزین وئردیگیز بیلگیلر گئچرلی قایناقلاردان اوْلسون و يوْخلانیلا بیلسین. سیزین کیتاب و آیری چاپ نشرلرینه و يا معتبر وب-قایناقلارینا استناد ائتمهنیز گیردیردیگیز بیلگینین تکجه سیزین دۆشونجهنیز اوْلمادیغینا و اوْنون گئچرلیگینی گؤرسدیر.
2. اوْرجینال کشف. اگر سیز بیلیمه يئنی بیر تعریف و يا آنلايیش داخیل ائتمیسینیزسه، يئنی اوْيون قۇراللاری، يئنی رقص حرکتلری و س. بۇ کیمی اوْرجینال کشفلرینیز گؤره بیلگینی ویکیپديادا ساخلاماق ایستهيیرسینیزسه بۇ موضوعدا آیری بیر گئچرلی قایناق بیلگی وئرمهلیدیر. ویکیپدیا "۱ گۆنلوک ادعالار" اۆچون يئر دئيیلدیر.
3. شخصی مقاله دئيیلدیر کی، بۇرادا سیز بۇ و يا آیری موضوع ایله باغلی دۆشونجهنیزی افاده ائدهسینیز. ویکیپدیا بشریتین بیلیکلرینین ییغیلماسی اۆچون نظرده تۇتولموشدور. بۇ کیمینسه شخصی دۆشونجهنیزی عۆمومبشری بیلیکلرین ترکیب بؤلومو ائتمک اۆچون واسطه دئيیلدیر. ائله حاللار اوْلا بیلر کی، هر هانسی بیر کیمسهنین دۆشونجهلری عمومی دانیشیق موضوعو اوْلسون. آرزووْلوناندیر کی، بۇ جۆر دۆشونجهلر ایکینجی بیر شخص طرفیندن (یازارین اؤزو طرفیندن يوْخ) يازیلسین. ویکیپدیایا گؤره شخصی دۆشونجهلرینیزی و يا بۇنونلا باغلی فیکیرلرینیزی باشویکییه بیلدیره بیلرسینیز.
4. دانیشیق فوْروملاری. لطفاً، دایم يادینیزدا ساخلايین کی، بیزیم مقصدیمیز بیلیکلیک ياراتماقدیر. سیز اؤز همکارلارینیزلا اوْنلارین ایشلدن دانیشیق صفحهلرینده دانیشا بیلرسینیز. مقالهلرین دانیشیق صفحهلرینده ده بۇ مقالهيه باغلی سواللارا گؤره دانیشین، لاکین دانیشیغی مقالهنین اؤزونه گئچیرمهيین. بیرده، ياددا ساخلايین کی، دانیشیق صفحهلری مقالهلری تکمیللشدیرمک، موضوعا گؤره دانیشماق اۆچوندور، مقالهنین موضوعونا گؤره دانیشماق و يا فنی کؤمک ایستمک اۆچون يئر دئيیلدیر. بۇنون اۆچون آذبویکیده کند مئيدانی و IRC کانالی مؤوجوددور.
5. ژۇرنالیستیک. ویکیپدیا جاری حادیثه لر گؤره اوْرجینال قایناق نقشینی اوْیناماز. ویکیپدیا اوْرجینال قایناق دئيیل. بۇنون اۆچون ویکیپديانین قارداش پروژه لرینده بیری اوْلان ویکیخبر مؤوجوددور و محض اوْرجینال بیلگی قایناغی اوْلماسی اۆچون يارادیلمیشدیر. بیرده، قئيد ائدیلمهلیدیر کی، ویکیپديادا تاریخی اهمیتلی جاری حادیثه لره گؤره کفايت قدر دایره المعارفلیک مقالهلر واردیر کی، ویکیپديانین آنلاین بیلیکلیک اوْلماسی بئله مقالهلری سرعتله يئنیلهمگه امکان وئریر.
ویکیپدیا آزاد تریبون، منبر یا دا تبلیغات یئری دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا آزاد تریبون و يا وبلاق اوْلمادیغیندان؛ صحبت، دانیشیق، تبلیغات و يا موعظه اۆچون آيریلمیش يئر دئيیل. بۇنا گؤرهده ویکیپدیا مقالهلری آشاغیداکیلار دئيیلدیر:
1. تبلیغات و يا نَيینسه طرفینی تۇتماق مقصدیله چێخیش. البته کی، ویکیپديادا بۇ جۆر چێخیشلارا گؤره اوْبيئکتیو يازیلار اوْلا بیلر – بۇ زامان طرفسیزلیک اصلینه عمل ائتمک گرکدیر. اگر اؤز دۆشونجهلرینیزین اۆستونلوکلرینی باشقالارینا گؤرستمک اۆچون بۇرا گلمیسینیزسه، بیلین کی، ویکیپدیا سیزین يئرینیز دئيیل. لطفاً اؤزونوزه وبلاق يارادین، فوْروملارا قاتیلین و يا بۇنون اۆچون آیری واسطهلردن فایدالانین.
2. فردی تبلیغ يئری دئيیل. اؤزونوزه گؤره و ائتدیگینیز ایشلر ایله باغلی يازسانیز دا يازدیغینیزین آیری بۆتون مقالهلرده اوْلدوغو کیمی دایره المعارفلیک ایستانداردلارا موناسیب شکلده اوْلماسینی یاددان چبخارتمایین. طرفسیزلیک اصلینه مخصوص دیر وئرین. احتیاج اوْلمادیقدا آوتوْبیوْقرافیک مقالهلرده چوْخلو مقداردا ائؤیک باغلانتیلار یازمایین، بۇ ممنوعدور.
3. تجاری تبلیغ يئری دئيیل. محصوللارلا و يا شرکتلرله باغلی مقالهلر طرفسیزلیک اصلینه موناسیب شکلده ایطلاعات وئرمک اۆچون يازیلا بیلر. بحث ائدیلن شرکتلره گؤره تکجه یازارین دئيیل، آیریلارین دا بیلمهسی، شرکتین ویکیپديايا دۆشمهسی اۆچون اهمیتلی اوْلماسی و تانینماسی دا گرکدیر. بیرده، گیردیریلمیش بیلگی اۆچونجو بیر شخص طرفیندن يوْخلانیلا بیلمهلیدیر. یعنی کیچیک شرکتلره گؤره مقالهلر يازماق اوْلماز. تجارت شرکتلرینه باغلانتیلار تکجه مقاله ایله باغلی دقت چکن مدرکلر و يا ایری کمپانیلره باغلانتی وئردیکده اوْلار. ویکیپدیا هر هانسی بیر شرکتی ساپورت ائدمز.
ویکیپدیا باغلانتیلار، مدیا فايللار و يا گؤرونتولر اۆچون کوْلکسیون دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا نه یوْللاندیرما صفحهسی، نه ده عکس و بۇنا اوْخشار مدیا فايللارینی ساخلانیلماسی يئریدیر. ویکیپدیا مقالهلری بیرده آشاغیداکیلار دئيیل:
1. تکجه ائشیک باغلانتیلارین عبارت لینک مجموعهسی. هر هانسیسا مقالهيه مقالهنین موضوعونا موناسیب بیر نئچه لینک آرتیرماق اوْلار. آنجاق، حددن آرتیق ائشیک باغلانتی وئرمک اوْلماز.
2. تکجه ایچ باغلانتیلاردان عبارت اوْلان لینک مجموعهسی. قئيد اوْلونمالیدیر کی، بۇرايا یوْللاندیرما صفحهلری عاید دئيیل.
3. هئچ بیر سئچیم آپاریلمادان اجتماعی واریداتدا (کپی رایت قانونوندان آزاد اولانلار) اوْلان مواد ایله بیلگیلرین مجموعهسی. مثلا، کیتابلارین بۆتون مضمونو، آچیق برنامه کوْدلاری، تاریخی سندلر، مکتوبلار، قانونلارین بۆتؤو متنی، بَياننامهلر و س. بۇ تیپ، آنجاق اوْرجینالدا ديَری اوْلان مادهلر. بۇ جۆر بیلگیلر ویکیقایناقدا يئرلشدیره بیلرسینیز. آنجاق، اوْ دا قئيد ائدیلمهلیدیر کی، بۇ قۇراللارا اساسلانیب اجتماعی واریدات حساب ائدیلن (مثلا، 1911-جی ایلده نشر ائدیلمیش بریتاننیکا بیلیکلیکی) قایناقلاردان ویکیپديايا دایره المعارفلیک بیلگی گیردیریلمز.
4. آچبقلاییجی يازی ایله مۆشايیت اوْلونمايان، ساده عکسلر و يا مدیا فايللار مجموعهسی. اگر سیز عکس و يا رسم سرگیلهمک ایستهيیرسینیزسه، لطفاً بۇ عکسه گؤره دایره المعارفلیک بیلگی وئرین و ویکیمدیا آنبارینا (Commons) آرتیرین.
ویکیپدیا وبلاق، پۇلسوز هاست، اجتماعی شبکه و خاطیره سايتی دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا آیری آدلیم سرورلر کیمی سیزه وبلاق، ایجتماعی شبکه، شخصی سايت ياراتماق و ب. بۇ کیمی ایمکانلار وئرمیر. ویکیپدیا صفحهلری بیرده آشاغیداکیلار دئيیلدیر:
1. شخصی صفحهلر. ویکیپديانین وارلیلاشدیرماسینا چالیشان ایشلدنلرین ایشلدن صفحهلری واردیر، آنجاق بۇ صفحهلرده وئریلن بیلگیلر تکجه ویکیپدياداکی فعالیته دایر اوْلمالیدیر. اگر سیز شخصی صفحهنیزی و يا وبلاق ياراتماق ایستهيیرسینیزسه، لطفاً بۇ جۆر خیدمتلر سۇنان سرورلرین خیدمتلریندن فایدالانین. ایشلدن صفحهلرینین مقصدی ایجتماعی شبکه، باشقا ایشلدنلرله باغلانتی دئيیل، بیلیکلیک اۆزریندهکی فعالیتی داها دا چالیشقان ائتمک اۆچون بازانین يارادیلماسیدیر
2. شخصی فايل آنباری. لطفاً تکجه مقالهلرده استفاده ائدهجهيینیز فايللاری يۆکلهيین. فایداسیز فايللار بیر مۆدت سوْنرا سیلینیرلر. اگر سیزده فایدالی حساب ائتدیگینیز علاوه فايللار و عکسلر وارسا لۆطفاً اوْنو ویکیمدیا آنبارینا يۆکلهيین، بۇرادان ویکیپديايا باغلانتی وئریله بیلر.
3. تانیشلیق خدمتی. ویکیپدیا تانیشلیق مقصدی اۆچون استفاده ائدیلمهمهلیدیر. ایشلدن صفحهلرینده بۇ مقصدله وئریلمیش بیلگینین اۆستونلوک تشکیل ائتمهسی يوْلوئریلمزدیر.
4. خاطیره سايتی. ویکیپديادا ياخینلارینیزین و دوْستلارینیزین خاطیرهسی ياد ائدیلمیر. بۇ جۆر شخصلره گؤره يارادیلمیش مقالهلر شخصلرین بیلیکلیکسل اهمیتی ضابیطهلرینه اۇيغون اوْلمالیدیر.
ویکیپدیا کاتالوق دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا بۇ چاغاجا مؤوجود اوْلموش و يا مؤوجود اوْلان شئيلرین کاتالوْقو دئيیلدیر. ویکیپدیا مقالهلری آشاغیداکیلار دئيیلدیر:
1. ضعیف باغلیلی معلوماتین لیستی و يا آنباری. بئله معلوماتلار، میثال سؤزلر، موعظهلر، اۇيدورما و يا رئال پئرسوْناژلارا گؤره اطلاعاتلار عایددیر. سؤزلر اۆچون ویکیپديانین قارداش پروژه سی واردیر- ویکیسؤز. سؤزسوز کو، بۇ قۇرال بللی معنادا موضوع ایله باغلی اوْلان و يا اوْنو اهمیتلی درجهده وارلیلاشدیران لیستلرین يارادیلماسینی ممنوعلاشدیرمیر. بیرده بۇ قانون ویکیپديانین ایشینی سادهلشدیرمک اۆچون دیگر باغلانتیلار جدولی و باشقا جدوللرین، بیر-بیری ایله عمومی موضوع ایله باغلی اوْلان کیچیک مقالهلرین بیرلشدیریلمهسینیده قاداغان ائتمیر.
2. گئنئلوْژی معلوماتلار و يا تلفوْن-سوال کیتابچاسی. تکجه اوْ شخصلره گؤره مقالهلر يارادیلا بیلر کی، بۇ شخصلر اؤز چالیشمالاری ایله اوْلدوقجا آدلیملیق قازانمیش اوْلسونلار. بۇ جۆر شخصلره گؤره مقالهلر اۆچون کؤک قایناقلاردان بیری ده ائشیک قایناقلار اوْلماسیدیر. ویکیپدیا "آغ صفحه" دئيیلدیر.
3. کاتالوْقلار، سوال مادهلری، اِلکتروْنیک برنامه کؤمکچیلری،بیرده ایش اۆچون قایناق. مثال اۆچون، رادیوْ حاقیندا مقالهلرده، بیر قانون اوْلاراق، گلهجکده باش وئرهجک حادیثه لری، نؤوبتی هفته برنامهسی، اهمیتلی اوْلمايان کادر ديَیشیکلیکلرینی، تلفوْن نؤمرهلرینی و ب. بۇ کیمی معلوماتلاری يئرلشدیرمک گرک دئيیل. بیرده، بۇ جۆر مقالهلرین دانیشیق صفحهلریندهده يۇخاریدا سادالانان معلوماتین يئرلشدیریلمهسی يوْلوئریلمزدیر، بۇ صفحهلرده مقاله مضمونو دانیشیلیر. ویکیپدیا "ساری صفحه" دئيیلدیر.
4. ساتیش کاتالوْقلاری. ویکیپديادا جنسلرین دَیَری گؤرسدیلمز، ویکیپديادا محصوللارین دَیَرلرینین گؤرسدیلمهسی اۆچون قایناق و اساسلی سبب گؤرسدیلمهلیدیر. اساسلی سببلره میثال کیمی نادر محصوللارین دَیَری، اقتصادی بیلگی دایر مقالهلرده موقایسه ائتمک اۆچون دَیَر گؤرسدیله بیلر. باشقا بیر طرفدن کۆچه دَیَرلری-اهمیتسیزدیر. کۆچه دَیَرلری چاغ ایله یئردن آسیلی اوْلاراق کسکین فرقلنه بیلر. اوْنا گؤرهده ایندی ساتیشدا اوْلان محصوللارین کۆچه دَیَری گؤرسدیله بیلمز. بیرده، ویکیپدیا ساتیش کؤمکچیسی دئيیل کی، اوْنون واسطهسیله رقابتده اوْلان محصوللارین دَیَرینی و يا بیر محصولون مختلف اؤلکلرده دَیَرلری مقایسه ائدیلسین.
ویکیپدیا تعلیمات کیتابچاسی، يوْل گؤرسدن و يا درسلیک دئيیلدَییشدیر
ویکیپديا-بیلیکلیکسل قایناقدیر، راهنما و يا درسلیک دئيیل. ویکیپدیا مقالهلری آشاغیداکیلار ساییلمامالیدیر:
1. راهنمالار. ویکیپدیا اینسانلارین، يئرلرین و اشيالارین عکسی مؤوجوددور، آنجاق بۇ اوْ دئمک دئيیلدیر کی، ویکیپدیا راهنما، مصلحت (حقوقی، طیبعی و ب.) و پیشنهادلار، "پراکتیکی مصلحتلر" منبعی ساییلمامالیدیر. بۇرا بیرده اؤيرَدیجی پروقراملار، اوْيون راهنماسی و رئسئپتلر عایددیر.
2. دوْلانما تعلیماتی. میثال اۆچون پاریسه گؤره مقالهده ایفیل بوْرجو، لۇور سارايی کیمی اوْریئنتیرلر قئيد ائدیلمهلیدیر، داها سیزین سئودیگینیز هتلین کۆچه آدرسی، تلفوْن نمرهسی و يا سئویملی قهوهنیزین دَیَری گؤرسدیله بیلمز. ویکیپديا، بیرده، داها چوْخ هتل تعلیماتینا، يئمک راهنمالارینا، دوْلانما تعلیماتینا و بۇنلارا بنزر معلوماتلار اۆچون ده يئر دئيیلدیر. بونلار اوچون ویکینین قارداش پروژه سی (ویکیدوْلانما) واردیر.
3. اینترنت تعلیماتی. ویکیپدیا تکجه طبیعتی تصویر ائتمهمهلیدیر، بیرده سايتلار و اینترنت قۇللوقلارا گؤره بیلیکلیکسل مضمونلو بیلگی وئریله بیلر. گئنیش جمعیته بللی اوْلان سايتلارین نایلیتلری، اوْنلارین تاریخی اهمیتینه گؤره يئنی بیلگیلر وئرمهلیدیر.
4. درسلیکلر و قئيدلر. ویکیپدیا بیلیکلیکسل قایناقدیر، درسلیک دئيیل. ویکیپديانین مقصدی حقیقتلری گؤرسدمکدیر، فنی تدریس ائتمک دئيیل. مثال اۆچون موضوعو پیلله-پیلله آچان، درسلیک متنلری کیمی اوْخونان مقالهلر ياراتماق و دییشدیرمک گرک دئيیل. بۇنون اۆچون ویکیپديانین قارداش پروژه لری ویکیکیتاب و ویکیقایناق واردیر.
جمعیتدَییشدیر
ویکیپدیا دموکراسی یئری دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا دموکراسی و يا آیری سياسی سیستمین تست مئيدانی دئيیل. دانیشیق چاغی حقیقتی اۆزه چیٛخارماق اۆچون دانیشیق، اجماع الده ائدیلمهسی داها اولویتلیدیر، نه اینکی سسوئرمه. باشقا سؤزله، هئچ ده چوْخلوغون فکری ویکیپديانین رسمی سیاستی کیمی قبول ائدیلمهمهلیدیر. آنجاق بللی مسالهلرین حل ائدیلمهسینده سسوئرمه داها تأثیرلی نقش اوْينايا بیلر، مثلا سیلینمهيه آداخلی اولان مقالهلرین سیلینمهسینه گؤره سسوئرمه.
ویکیپدیا بۇروکراسی دئيیلدَییشدیر
ویکیپديا-وکیللرین تکمیللشدیرمه مکانی، اوْنون سیاستلری ده -ویکیجمیتین سوْن هدفی دئيیل. بۆتون بۇ سیاستلر ویکیپديانین وارلیلاشدیرماسی چاغی مئيدانا چیٛخا بیلهجک سیخینتیلاری داها راحت حل ائده بیلمز اۆچون يارادیلمیشدیر، اوْنا گؤرهده بۆروْکراتیک مانعلردن اوْلدوقجا قاچماق گرکدیر. هر هانسیسا بیر سیاست ویکیپديانین وارلیلاشدیرماسینا مانع تؤرهدیرسه، اوْلدوقجا اوْندان يان قاچماق گرکدیر. بئله حاللاردا داها چوْخ ایچری سسینیزه قۇلاق آسین، سیاستلرله اصللری پوْزولماياجاق بیر شئي کیمی گؤرمهيین. بۆتون دۆشونجه آيریلیقلاری دانیشیق ائدیلمهلیدیر، سیاستلرین بۆروْکراتیک فوْرمدا دقیق گؤزلهنیلمهسینه احتیاج يوْخدور.
ویکیپدیا دؤيوش مئيدانی دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا کیمسه موخالیف دۆشونجه بیلدیرمهيه، شخصی چاتیشمامازلیق ادخال ائتمهيه، نَيسه موخالیف مناسبت بیلدیرمک اۆچون يئر دئيیل. ویکیپدیا دانیشیقلارینی شخصی درگیرلیق چئویرمک بیزیم مقصدیمیزه و اصوللاریمیزا ضد حرکت ائتمک دئمکدیر.
هر بیر ایشلدن باشقاسی ایله اۆنسیتده ملایم، سسسیز و امکداشلیق رۇحوندا اوْلمالیدیر. دۆشونجهلری سیزین دۆشونجهنیزه ضد اوْلان ایشلدنلری، تحقیر ائتمهيین، قوْرخوتمايین، تضییق گؤرستمهيین. ياخشی اوْلاردی کی، دۆشونجه آيریلیغینا سوْيوق ياناشاسینیز و اوْنو سسسیز-ملایم دانیشیق ایله حل ائدهسینیز. اگر موخالیف طرف اؤزونو سیزه موخالیف آجیقلی آپاریرسا، امکداشلیغا گئتمک ایستمیرسه، تحقیر و تيیق گؤرسدسه بۇ هئچده سیزه عینیله بۇ فوْرمدا اوْنا جواب وئره بیلهجهيینیز دئمک دئيیل. چالیشین رقیبین بۇ جۆر دۆشونجهلرینه "قۇرو جواب" وئرهسینیز، يا دا هئچ وئرمهيهسینیز.
چاتيشمامازلیق اؤز گۆجونوزه حل ائتمهيین اوْلدوقجا آنلادیقدا آیری ایشلدنلرین کؤمگیندن یارارلانین.
بیرده مقالهلری تکجه رقیبه اوْنون حاقسیز اوْلدوغونو گؤرسدمک اۆچون دییشدیرمهیین.
ویکیپديادان ایشلدنلر، پروژهنین اؤزو و ویکیمديا تشکیلاتی اۆچون حقوقی و يا آیری بیر خطر ياراتماق اۆچون فایدالانمایین. خطرلر يوْلوئریلمزدیر و سیزین ویکیپدیا صفحهلرینی دییشدیرمهنیز محدودلاشدیریلماسینا گتیریب چێخاردا بیلر.
ویکیپدیا آنارشیسم دئيیلدَییشدیر
ویکیپدیا آزاد و آچیقدیر، آنجاق بۇ آزادلیق و آچیقلیق ویکیپديانین سوْن مقصدی-بیلیکلیک ياراتاماق مقصدینه ضد گلدیکده محدودلاشدیریلیر. بۇنا گؤره ویکیپديا-هر بیر کسین آغزینا نه گلدی دانیشا بیلهجهيی بیر يئر دئيیل. ویکیپديانین آزاد و اؤزونواداره ائدن بیر پروژه اوْلماسی هئچ ده آنارشیسمین جمعیتده یاشاییش قابیلیتینی يوْخلاماسی کیمی قبول ائدیله بیلمز. بیزیم مقصدیمیز بیلیکلیک ياراتماقدیر، آنارشیسمین مرزرینی بللیلشدیرمک دئيیل. بئله بیر نیتینیز وارسا، سیزی آنارکوپدیایا چاغیریریق.
ایشلدن صفحهنیز شخصی مالینیز دئيیلدَییشدیر
يۇخاریدا سادالانمیش محدوديتلرین چوْخو، بیرده، سیزین ایشلدن صفحهنیزه ده عایددیر. ایشلدن صفحهنیز سیزین شخصی صفحهنیز و يا وبلاغیز دئيیل. داها گرک، بیلمهلی اوْلدوغونوز شئي اوْدور کی، ایشلدن صفحهنیز سیزین دئيیل. بۇ صفحهلر ویکیپديانین بیر بؤلومودور و اوْنلار ویکیپدياچیلار آراسینداکی اۆنسیتی سادهلشدیرمک اۆچوندور.
و آنجاق...دَییشدیر
ویکیپدیا بیرده آیری، بۇ لیستی گیردیرمهین چوْخ سايلی دهشتلی ادعالار مکانی دئيیل. بیز گۆن بوْیوندا میليوْنلارلا دییشدیریجیدن بیرینین آغلینا گله بیلهجک هر هانسیسا بیر پیس ادعانی اولدن گؤره، بیله و اوْنو بۇ لیسته داخیل ائده بیلمهریک. اوْنسوزدا بۇ لیست اؤزو اوْنون نتیجهسینده يارانیب کی، هانسیسا بیر ایشلدن ویکیپدیا اۆچون بئله پیس ادعالار دۆشونموشدور. بۆتونلوکله کفايت چوْخلو اساس ییغیب ویکیپدیايا پیس نیتله گلمک "چوْخ پیس بیر فکردیر".
نه ائتمهلی اوْلدوغونوزو بیلمهدیکدهدَییشدیر
اگر، سیز، "اؤرنک مقاله" مقالهسینه گؤره نه ائتمهنین لازیم اوْلدوغو بارهده دۆشونسهنیز، اؤزونوزه بۇ سۇالی وئرین: "اوْخويوجو میثال مقالهنین باشلیغیندا نه گؤرمهيی گؤزلهيیر؟"
اگر يۇخاریدا گؤرسدیلمیش قایدالارین هر هانسیسا بیر مقالهده پوْزولدوغونو دۆشونورسونوزسه:
- مقالهنی چالیشین دۆزگون حساب ائتدیگینیز حالا گتیرین،
- مقالهنی اۇيغون اوْلا بیلهجک آیری بیر مقالهيه یوْللاندیرین،
- بۆتونلوکله يارارسیز اوْلدوغونو دۆشوندويونوز مقالهلرین سیلینمهسی اۆچون باغلی شابلوْن آرتیرین،
- داها ياخشی اوْلار کی، بۇنو آیری ایشلدنلر ایله دانیشاراق گئچرلی قایناق حالینا گتیرهسینیز.


c: text/html

text:
۱۹۸۰ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسنینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۷ ژانویه - ایندیرا قاندی هیندوستانین باش ناظیری سئچیلدی.
- ۴ نوْوامبر - روْنالد ریگان آبش-ێن رئیس جومهورو سئچیلمیشدیر.
- ۴ اوْکتوبر - ۳۸ موسلمان دؤولتی افغانیستاندان شوروی قوشونلارینین چیخاریلماسی اۆچون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا موراجیعه ائتمیشدیر.
- ۳۰ ژولای - وانواتو موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۳۰ دسامبر - تۆرکیهده ایللیک توروم ۱۰۶ فایزه چاتیب.
- ۲۳ نوْوامبر - ایتاليادا زلزله ۵۰۰۰-ه قدر اینسانین حیاتینا سوْن قوْيوب.
- ۲۲ سپتامبر - عراق قوشونلارینین ایرانا سوخولماسی ایله ایران-عراق موحاریبهسی باشلامیشدیر.
- ۲۲ اوْکتوبر - روم پاپی قالیلئو قالیله حاقیندا ۱۶۳۳-جو ایلده چیخاریلمیش حؤکمو لغو ائتمیشدیر.
- ۲۰ اوْکتوبر - یونان یئنیدن ناتویا قبول اولوندو.
- ۱۲ سپتامبر - تورکیهده ارتش حاکیمیتی اله آلیر. جومهوریت تاریخینده ۳-جو دفعه ارتیش سیاسی حاکیمیته آچیق شکیلده موداخیله ائدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
۲۹ جولای ۲۰۲۰
- اینگیلیس دیلی ۱۰:۵۰ +۸۷۲ Aymara93 دانیشیق چالیشمالار ←آنا دیلی
- اینگیلیس دیلی ۱۰:۴۳ +۱٬۰۴۹ Aymara93 دانیشیق چالیشمالار


text:
سیلاو
نامزدلر کینگشی: سیلاو نتیجهسی قبول قیلینمهیدی
جمهورلیک ریاست سیلاوی نینگ نامزدلر کینگشی نینگ ایتیشیچه، سیلاوده ساختهکارلیک بولگن و سیلاو نتیجهسی اعلان ایتیلگنده، بو کینگش اوچون قبول قیلینمس دیر.
جمهورلیک ریاست سیلاوی نینگ نامزدلریدن بیری احمدولی مسعودنینگ ایتیشیچه، سیلاودن آلدین جمهور رئیس، یوناما و دنیا جماعهچیلیگی گه سرپرست بیر حکومت ایجاد ایتیلیشی خصوصیده تکلیف قیلینگن ایدی، بیراق بو تکلیف قبول قیلینمهدی.
جناب مسعود، حکومت و سیلاو کمیسیونی نینگ پیشتاز نامزدلرنینگ نفعی گه فعالیت قیلیش گه عیبلب ایتیشیچه، سیلاو کمیسیونی نینگ ایشلاوچیلریدن بیرقطاری، پول بدلیده خاص نامزدلر اوچون فعالیت قیلیشهدی.
شونینگدیک، نامزدلردن باشقه بیری شهاب حکیمی، سیلاو نتیجهسی قبول قیلینمهسی اوستیگه تأکیدلب ایتیشیچه، سیلاو و تینچلیک جریانی مدیریت قیلینیشی اوچون باشقه حکومت ایجاد ایتیلیشی کیرهک.
جناب حکیمی نینگ کوپهیتیریشیچه، مینگلرچه بایومتریک اسکونهسی یوقالگن، بایومتریک نینگ کدلری اوزگرتیریلگن و باشقه نامزدلرنینگ آوازلری صندوقلردن چیقاریلیب و پیشتاز نامزدلرنینگ نفعی گه فایدهلنگن.
اونگه کوره، نامزدلر کینگشی ینگی بیر لایحه اوستیگه ایش قیلهدی.
بیراق، سیلاو ایرکین کمیسیونی نینگ سوزلاوچیسی اورین باسری علی افتخاری، جمهورلیک ریاست سیلاوی نینگ نامزدلر کینگشی نی عیبلاولرینی رد قیلیب ایتیشیچه، سیلاو ایرکین کمیسیونی نینگ ایشلاوچیلری خاص بیر نامزدگه ایمس، بلکیم مملکت اهالیسی اوچون ایشلهیدیلر.
شونینگدیک، جناب افتخاری بایومتریک کدلری نینگ باری اوزگرتیریلگنینی رد قیلهدی و نامزدلردن آوازلرنینگ قیته سنهش جریانیدن نظارت قیلیش اوچون نظارتچیلری نینگ یوباریشلرینی سورهگن.
اوشبو موضوعلر بیان ایتیلگن بیرچاغده، نیچه کوندن بویان آوازلرنینگ قیته سنهش جریانی باشلنگن و سیلاو ایرکین کمیسیونی نینگ مسؤوللری گه کوره، آوازلرنینگ قیته سنهش جریانی 7 ولایتده نامزدلردن بیرقطاری نینگ طرفدارلری تامانیدن توختهتیلگن.
سیلاو ایرکین کمیسیونی نینگ مسؤوللری تامانیدن بیریلگن معلومات اساسیده، جمهورلیک ریاست سیلاوی نینگ دستلبکی نتیجهسی کیلهجک هفته اعلان ایتیلهدی.
شو توغریده...
نامزدلر کینگشی: کمیسیون قیته سنهش اورنی گه قیینچیلیکلرنی حل قیلسین


text:
سهراب اؤلدورمه گئجهسی
بیژن نجدی – چئویرن: هارای ارکین
پرده او قدر بؤیوک ایدی کی سید کندین میدانیندان ائشیک، تپه اوستونده، ایکی قَلَمه آراسیندا آسلایا بیلدی. پرده نین ایکی بوجاغینین اوستونده اولان ایپینی، بوداقلارا دویونلهییب و یئرده اولان ایکی داشین آشاغی بوجاغینا قویدو. کند ایچره آغاجلار آراسیندا یول گئدن بیر یاواش یئل، اسفندیارین ایپه بنزر اوزونون یاریسینی، پرده اوسته اهمال ترپدیردی. رستمین الی ایله خنجری، آلاغ ساپلاغینین اؤلچوسونده، سهرابین قابیرغاسیندان داها اوستلوک ایدی.
سید رستمه دئدی: جاماعات گلینجه ال ساخلایین.
پرده نین اورتاسیندا رستم داها بیر بؤیوک اؤلچولرله آتین اوستونده اوتورموشدو، ساغ ال ایله پرده اوستونده اولان گونشه اشاره ائتدی. قیرمیزی ایپلر ایله بؤرکوندهکی بوینوزلارین اوستونده اولان یاریمچیق گیرده لره یازمیشدی: «صاباحاجاق گؤره جهییک کی آتلاریمیزدان هانسی، مینیجیسیز قاییداجاق.»
پرده نین ییرتیقلیگی سینیق جیزگیلرین اوستونده تیکیلمیشکن، تهمینه نین اوزوندن کئچیب، او یئرده قورتولوردو کی تهمینه یاتاقدا، ساچلارینی رستمین چیلپاق و آیا اوخشار کؤکسونه تؤکموشدو. سحر چاغی، بیر تیکه پردهدن اونلارین یانیندایدی کی دستمال اؤلچوسونده اولان بیر چیسگین ماویسل بویاسی واریدی.
سید الینین ایچیله رستمین کؤکسونه ووروب زیرئحینه قونموش توزونو آلدی. اوشاقلارین قاشماغینین بالاجا سس گلمهسینی آرخاسیندان ائشیتدی. اوشاقلار قَلَمه آغاجی ایله سیدین یانیندا اوتوراناجاق، قادینلار الوان و اوزون دونلارلا، ساچاقلی چارقاتلار ایله، یاخینلاشدیلار. کندین کیشیلری ده گلدیلر. جیلیققالاری هلهده قیشین توستو قوخوسون وئریردی. سید آغاجینی گؤتدو، جاماعاتدان صلوات آلدی. اوشاقلار بؤیوکلرین صلوات ایله یاناشی سسلندیلر. سید فردوسیه خاطر کی طوس گؤلونون او تاییندا دوروب و آراراتین بو تاییندا اولان پرده لره باخیردی، یئنه صلوات آلدی: قهوهچی هامیدان قاباق دئدی «الهم صلی علی محمد و آل محمد» اوشاقلار بویونلارینداکی دامارلارینین قارالماسینا قدر چیغیردیلار « الهم.. ». قادینلاردان چوخو، صلواتلارینین اینجهلییینی نامحرم کیشیلر ائشیتمهسین دئیه، اوتانیب و نمازلارینا تای اهمال دئدیلر « الهم… ».
مرتضی ائلهکی گؤردو جاماعات بیردن بیره، هامیسی بیرلیکده آغیزلارین آچیب یئنیدن یومورلار، او دا آغزینی آچیب چنهسینی ایکی اوچ دفعه ترپتدی. دوداغی آرخاسیندا اولان بیغلار تزه تیفتیکلنمیشدی. ایکی آی اؤنجهدن کؤکسونده کی گؤیرمیش غودّهنی، دوگو تارلاسینین اورتاسیندا آتاسینا گؤرسدیب، دوداقلارینی بوزوشدوروب و گؤزلرینی یومماقلا گؤرسده بیلمیشدی کی هاراسی آغریییر، آتا باشینی گؤیه ساری ترپدیب، آنلادا بیلمیشدی کی بیر زاد دئییل، توختار.
سید آغاجینی پرده نین قولاغینا اوزالدیب دئدی: بیر گون تهمینه حس ائتدی کی بویلودور و تورش یئمک دن… بیر تزه گلین کی قادینلار آراسیندا اگلشمیشدی باشینی آشاغی سالیب، چالیشدی یاناقلارینا سوزولموش قیزارتینی باشقالاردان گیزلتسین. هله آناسینا دئمهمیشدی کی سؤز وئردیگیندن ایکی هفته کئچیب. مرتضی سیدین آغاجی آردیندا، تهمینه نین اوزون هؤروگونه باخدی.
تزه بیتمیش دوگونون قوخوسو هاوادا اولاراق، اهمالجا خزردن گلن دوزلو داد، گونو دولدورموشدو. سید ایکی آغاجین آراسیندا یول گئدیردی، آغاجینی چلیک تک یئره چالیب، تهمینه نین دوغوم سانجیسینین دردلی ماهنیسین اوخوردو.
مرتضی، چئورهسینده اولان آداملارین اوزونه بیر به بیر باخدی، آتاسی چیگنین ترپدیب و اللر ایله دئدی: منه ده سؤیله!
آتا پردهیه اشاره ائدیب سونرا ال ایله قارنی اوسته بیر یاریمچیق گیرده چکدی. سونرا هر ایکی الینی قونداق بویوندا آچیب بئشیک تک گؤیده ترپتدی. مرتضی گولومسهدی. سید دئدی: گونچیخمامیش تهمینه دوغدو، نمنه؟
جاماعاتچیغیردی: اوغلان…
مرتضی جاماعاتدان سورا، کیمسه نین و نهیین دوغماسینی بیلمهمیش آغزینی آچدی.
سید دئدی: اوغلونون آدینی نه قویدو؟
جاماعات چیغیردیلار: سهراب
مرتضی دا آغزینی آچدی.
بیر قادین کی کسیلمیش آغاجین گؤودهسی اوسته اوتورموشدو، آیاغا قالخدی، دؤرد بارماغین دوداقلارینین اوستونه قویوب باشقا قادینلار دوراناجاق، قیها چکدی. ایرماغاجاق، کؤرپویهجن، مسجیدین چَپَرینهجن، آغاجلارا باغلانمیش آتلارین قوخوسونا قدر، قادینلارین « هله له له له » سسی ائشیدیلدی.
مرتضی سسلرین ترپشمهسینی اوزونده حس ائدیب، بیلیردی کی شکیلسیز بیر شئی جاماعاتین آغزیلا هاوانین آراسیندا آخیر کی اونو اللر ایله توتانمیر. بونو ائل آراسیندا تومان کؤینکلی گزن ایللردن بیلیردی. نئچه ایل اؤنجه بیر گون ناهار سوفراسینین اوستونده، قاشیغی کته قازانینین دیبینه ووردو. بوش قاشیغی آغزینا باسیب، گؤزلری ایله آناسیندان سوروشدو…؟
آنا دئدی: هیه ننه، بو سس دی.
بیر گئجه قویونون قارانلیقلاری اوسته اَلَنیلن قارایا اشاره ائدیب سوروشدو _…؟
آناسی باشینی ترپتمکله دئدی: یوخ اونون هئچ سسی یوخدو.
کئچنکی یای، قولاقلاریندان بیرینی گیردهکان آغاجینین اوستونه دایارارکن آتاسینا یالواردی کی اودا قولاغینی آغاج اوسته قویسون.
آتا دئدی: یوخ.
مرتضی تاختا خنجرهسی ایله او قدر اولادی، او قدر آغاج اوسته دیرناقلارینی آشاغیدان اوسته ساری چکدی کی آتاسی آغاجین بوی آتماسینا اینانسین.
آتاچیغیردی: یاخشی، یاخشی، هیه بوی آتیر.
بوتون یاغیشلی گونلرده مرتضی آرخایین ایدی کی یاغیشین هئچ بیر سسی یوخدو. یاغیش دامجیلاری یوموشاق ایدی. سحره تای کی یوخاریدان گلیب ساخسیلار اوستونه تؤکولوردو، آناسینین کؤینگینه تای.
هالا هیرنا چکن قادینلارین آراسیندا آناسین تاپانمیردی. سید دئدی: تهمینه اوندان اؤنجه کی سهرابا سوت وئرسین، قولچاغی … مرتضی گؤردو کی قادینلار یئنیدن اوتوردولار و آناسی دا همنکی سو گتیرمیش گؤزلریله قیریشمیش آلنینین آلتیندان کی ائلهبیل تیکانلیسیملرین آراسیندان کئچمیشدی، سیده زیللنمیشدی.
مرتضی کیشیلر آراسیندان کی پردهیه ساری بویلانیردیلار یول آچیب، اؤزونو جاماعاتدان قیراغا چکدی تا آتدیم آتدیم ائوینین ائیوانینا قاییتسین، ائیوانین قیراغیندا اگلشیب، بیر ایتین سسسیزجه اولاماغینا قولاق آسسین، قهوه خانایا گئدنه قدر و اوردا ماسانین اوستونده اوتوروب اؤنونده کی لیوانین سسینه باخیب اؤزوندن سوروشسون کی جاماعات پرده نین یانیندا نه ائیلیرلر، سید سهرابی دیشچیخاردان ایلینه چاغ بؤیوتدو. همن یئرده پرده نین یانیندا و سیدین ماهنیلاریندا، سهرابین یئنی یئتمهلیگی، تؤکولن یارپاقلارا نیزه آتماق ایله بولاقلارین سویونو قیلینج ایله کسمکده کئچدی.
آخشاما یاخین مرتضی قهوه خانادان پردهیه ساری قاییتدی، او لحظه جاماعاتا یئتیشدی کی سهراب آتاسیلا اوز به اوز آت اوسته اوتورموشدو.
سید دئدی: سهرابین آتی رخشین نوهلریندن اولان بیری ایدی ، ائله کی او ایگیدلر بیر بیرینه دالاشدیلار، آتلاری محبت اوزره بویونلارینی بیر بیرینه سورتوب، تانیشلیق اوزره یئلگهلرینی داغیتدیلار.
مرتضی گؤردو آتاسی دوداقلارینین اوستونه بیرسیگارئت قویوب، تیترهین بارماقلاریلا کیبریت چکیر. یئتدی سگگیز یاشینداکی اوشاقلار، آغیزلاری آچیق اولاراق پردهدن سیده و سیددن پردهیه باخیردیلار. کندین کیشیلرینده بیر اوز واریدی کی گرک بیر پیس خبر اوستوندن کئچردی. مرتضینین آناسی چنهسینی یوموروقلارینا دایامیشدی. اوزونون قوجالیغیندا بیر یورقون دری واریدی.
مرتضی اللر ایله آتاسیندان سوروشدو: نه اولوب؟
آتا باشینی ترپتدی: سونرا…سونرا
مرتضی قهوهچیه ساری گئتدی کی اوندان سوروشسون.
سید دئدی: او دم کی سهراب آتاسینین کؤکسونده اوتدو آتلارین هامیسی کیشنهییب و خنجری… قهوهچی مرتضایا اشاره ائتدی کی اوتوسون.
مرتضی یئرده اوتوران قادینلارین آراسیندان کئچدی، آناسینین یانیندا اوتوروب و آناسینین کؤینگینین قولونو ترپدیب گؤزلرینی آچیب یومماقلا دئدی: نه اولوبدو؟
آنا پردهنی اونا گؤرسدیب، بارماقلاری و سوسقون دوداقلار ایله دئدی: او دده بالا ایستهییرلر بیربیرین اؤلدورهلر.
مرتضی اللرینی بیر بیریندن آچیب دئدی: نیه؟
سید دئدی: آخشام اولوب گون کئچیر، بو گئجه رستم موناجاتا اگلهشیب و آیلی گئجه ده دوعا ائدجک. سهراب دا ایپک ماهنیسی ایله یاغیشلی شرابدا. صاباحا قدر کی قالانین دئییم یـا هـو.
مرتضی بیلهنمدی کی جاماعات ندن بیردن دوروب او توربایا کی سید دولاندیریردی پول تؤکوب و تپه-نین باش آشاغیسیندا داغیلیردیلار.
گئجه نین ایلک بوزارمیش قارانلیغی اونلارلا ائولرینه گئدیردی. ائیوان اوستونده اولانچیراغلار بیر به بیر یانیردی. آناسی قویونون قیراغیندا دوردو. آتاسی ساطیل ایله سو گؤتوردو. آناسی دستاماز آلدی. آتا تارلا پالچیغینی دابانی اوستوندن و بارماقلارینین آراسیندان یودو. مرتضینین آناسی مچیددن گلن آذان سسینی اونا گؤرستدی. فردوسی طوس گؤلونون او تاییندا دوروب و مقبرهسینین اوجالیغینا باخیردی. آتا حیطده سو تؤکوب مرتضی دستاماز آلدی. ائیوان حصیرینین اوستونده، آتاسینین یانیندا دوروب و آیهسیز سجدهیه گئتدی.
شام سوفراسینی کی سردیلر، مرتضی قارپیزسینیسینین یانیندا اولان پیچاغی گؤتوروب اونو کؤینگینه چکمک ایله سوروشدو: کیم اؤلدو؟
آنا باشینی قووزادی: هئچ بیری.
مرتضی دئدی:…؟
آتا سوروشدو: نه دئییر؟
آنا دئدی: سوروشور اونلار کیمدیلر؟
آتا دئدی: ده بیر بئلن دانیشماسین.
آنا دئدی: شامین یئه مرتضی.
مرتضی دوداقلارینی ییغدی، پوله دی، اللرینین آیاسینیچیگینلرینین یانیندا توتدو. آنا دئدی: هیه اونلار گؤیچکدیلر، چوخدا گوجلودولر.
مرتضی ایکی بارماغینی بیر بیرینه قولّابلاییب اشاره ائتدی، باریشیرلار؟
آتا دئدی: یوخ.
مرتضی گؤتورن دورمگی بشقابا قویدو. پرده اوستونده اولان نقاشیلاری خاطرلاییب، بیر اوووج چایین او تاییندا اولان قارانلیغین سسیندن اورگینین دیبینه تؤکدو. آناسینا ائشاره ائتدی:…؟
آناسی دئدی: دای قورتار مرتضی، من نه بیلیم!
مرتضی دئدی:…؟
آتا دئدی: نه دئییر؟
آنا دئدی: سوروشور پس کیم بیلیر؟
آتا اشاره ائتدی: سید.
آنا دئدی: سنی تاری اونا دئمه کی سهراب…
مرتضی ائیواندان آشاغی یئندی.
آناچیغیردی: هارا؟ مرتضی.
آتا دئدی: بوراخ، بیز نجور اونو قاندیرا بیلریک.
مرتضی حیطده اوزونه سو ووردو، باغچانین گؤیرمیش سسسیزلیگینی ائشیتمه دئیه اللرینی قولاقلاری اوسته قویدو. آتدیملارینی بیتگیلرین بویلانان سسینین اوستونه قویوب، قهوهچینین ائوینه یئتیشنه قدر، بیر کؤرپو ایرماق اوستوندن کئچدی. بیر جیغیر یول ایکی تارلا آراسینا دوشدو، بیر پنجره اؤزونو آچدی.
قهوهچی باشی سالن اوسته میچتگنی باغلاماقا قاتیشمیشدی کی حیط قاپیسینین ترپشمه سسینی ائشیتدی.چیغیردی: کیمدی اوردا؟
باتمیش دیرکلرین اوستونده اولان میخلانمیش مووازی آغاجلارین قاپیسی یئرده ایدی کی دوگونلنمیش ایپلر ایله تایلارین بیر بیره ایشگیللهمیشدیلر. قهوهچینین قادینی بالینج اوسته اوتوروب دیرسگینه دایانیب دئدی:
ــ او چادیری وئر منه صفر.
صفر چادیری سالن نردهسینین اوستوندن قادینینا وئریب، یئنیدن دئدی:
مرتضی قاپینین آغاجلارینی ترپتدی.
صفر دئدی: دانیش دا نامسلمان. فانوس هاردا؟
حسنین آناسی چادیرانی کؤینگینین اوستونه آتیب، گئدیب ائیوان طاخچاسینین اوستوندن فانوسو گتدی. صفر فانوسو یاندیریب، ائیواندان آشاغیا یئندی.
مرتضی گؤردو بیر اوووج آسیلی ایشیق پیلله پیلله آشاغیا یئنرکن حیطین قارانلیغی اونا یول آچیر. یاخینلاشان فانوسون ترپشمهییندن تویوق هینینین بالا دیواریندان، بیر تیکه یاندی.. سونرا او بالتا کی آغجاقایینا دایانمیشدی، بیر دمپایا تایی، سونرا باشا باش او نردیوان کی یئر اوسته دوشموشدو.
صفر دروازایا یئتیشمهمیش فانوسو سینهسینه قدر یوخاری توتوب دئدی:
مرتضی سن سن، گئجه نین بو چاغیندا؟
حسنین آناسی ائیوانین قاپیسینی چالدی: صفر بئی کیمدی؟
صفر قاپی آغاجلارینین چئورهسینده اولان ایپلری آچیب دئدی: یاورین اوغلودو.
حسنین آناسی دئدی: هانسی یاور؟
صفر بئی کئفسیز اولاراق دئدی: بابا مرتضی دی مرتضی.
ایپی آچدی. مرتضی اللر ایله اوزونده بیر اوزون ساققال چکیب دئدی:…
صفر دئدی: مرتضی نه دئییرسن؟ گل ایچری گؤروم، بو نردیواندان موغایات اول.
مرتضی سالونا یئتیشیب پیللهلردن یوخاریچیخینجا، صفری گؤرمهمیشدن دوداقلارینی آچیب یوموردو، بارماقلارینی اییب بیر بیرینین اوستونه چکیردی و قارانلیغین او تاییندا اولان تپه نی گؤرسدیردی.
سالن دا حسنین آناسی اوندان سوروشدو: حالین یاخشی دئییل؟
مرتضی دئدی:…
حسنین آناسی دئدی: آناوین حالی یاخشی دئییل؟. مرتضی دئدی:…
صفر دئدی: قانیرسان نه دئییر؟
حسنین آناسی دئدی: حسنیمین روحونا یوخ.
مرتضی یان یؤورهسینه باخدی. بیر چتیر سالونون نردهسیندن ساللانمیشدی. اونو گؤتوروب سالنون پردهسینه طرف گئتدی. چتیرین دیبینی پرده نین اوستونه چکدی. بیر سس خیرتدهییندن قوسان آداملارا تای آغزینا تؤکولدو.
صفر اللریله تومانینین کئشی اوسته یاشیل قورشاغین طرحین چکیب دئدی: سیدی دئییرسن؟
مرتضی بیراز گولومسه دی. باشینی ترپدیب دئدی:…
صفر دئدی: سید بوردا دئییل.
مرتضی چتیری یئره قویدو، قاشلارینی یوخاری آپاریب، دئدی:…
صفر دئدی: قهوه خانادا، قانیرسان؟ سید قهوه خانانین ایچینده یاتیر.
صفر مات قالیب، اونا باخدی.
صفر دئدی: قهوه خانادا، دیلی باغلی سنی نئجه باشا سالیم!
مرتضنین الینی توتوب، اونو اوتاقا آپاردی. اتاغین بوجاغیندا اولان ساماواری گؤتوروب، مرتضینین اوزونهچیغیردی: منیم قهوه خانام دا یاتیب، قانیرسان؟
مرتضی اللرینی چارپاز مدلیسینهسی اوسته قویوب، اون دفعهلیک باشینی آشاغیا ساری ترپتدی. نهایت او قانمیشدی کی رستم، سید و سهراب او گئجه نی هاردا یاتمیشدیلار. ائیوان اوسته دالی-دالی گئتدی. همن ایلک پیللهدن، اؤزونو بیر ساری گیرده نین قیراغینا آتدی کی حیط ده فانوسون آیاق آلتیندا اوتورموشدو.
گیرده نین بو تاییندا، حسنین آناسی دئدی: دئییرم صفر آقا، بیر آیاق گئت یاوَرین ائوینه گؤر نه اولوب؟
گیرده نین او تاییندا، مرتضی قاچیب و یان یؤرهسی باشدان باشا قولتوغو تَرینین قوخوسون توتوردو. اوزون و صاف توکلری واریدی. اوزونون آغلیغی او آداملارا تای کی صوبحانه و ناهارلارینی دوگو تارلالاریندا یییرلر قارالمیش دی. گؤزلری بوغولموش بیر قارالیقلا دولویدو. کندین قیزلاری مرتضینین ائشیتمزلیگیندن خبرلری اولاراق، همیشه یانیندان کئچرکن، اوجا سس ایله دئییردیلر:
ــ گؤزللییین ده بیر حدی وار مرتضی!
هله فردوسی اوزون سوموکلرینین اوستونده اوزانانمامیشدی. او، تام بو مین ایل ده گؤرمه میشدی بیر نفر مرتضایا تای هیندیل بوتالارینین آراسیندان، او بئلن نیارانچیلیق ایله قاچیب و هئچ بیر سس ایله او بویدا چیغیرسین.
قهوهچی ائویندن قهوه خانایا قدر، ماللارین بؤیورتو سسینین قیراغیندان بیر دار کوچه کئچیردی. دوگو دؤیمه کارخانانین سوفاللاری، بیربیرینی دالدان قوجاقلامیشدیلار. حامامین باش طاقیندان بیر یاش فیته ساللانمیشدی. قهوه خانا آچیق ایدی. ساماوار سؤنموش و سرین بولاغین سویوندان دولویدو. چایین قوخوسو طاخچانین بوجاقلارینا دولموشدو. قهوه خانادان ائشیک، ائنلی اولان ماسانین اوستونده بیر خالچا سرمیشدیلر. سید دؤشگینی خالچا اوسته سرمیشدی. توتونون قیرمیزیچیراغی اوزاقدان کیچیک و گیرده گؤرسنیردی. مرتضی سیدینسیگارئت توستوسونو ماسانین ایکی آتدیملیغینا یئتیشن چاغ گؤردو. سید دالینی ایکی یاستیغا وئریب، کمرینین یاشیل شالینی باشینین دؤرد دؤورهسینه ساریمیشدی. اوزونده کی ساققاللار، قویموردو کیمسه اونون نئچه یاشدا اولدوغونو بیلسین. توستو توتموش سسینی بیر سسسیز مثنوینین اوستونه تؤکموشدو. مرتضی هر نه قدر بویلاندی، پردهنی اورالاردا گؤرمدی. هر نه قدر باخدی سیدین دوداقلارینین ترپنمهسیندن بیلینمهدی کی آتا یا بالادان هانسی دیری قالیب؟
سید مثنویسینی کسیب دئدی: گئج گلمیسن حضرت، چایین بساطی ییغیشیب.
مرتضی هاوادا بؤیوک بیر مستطیل چکیب، دئدی:…
سید دئدی: نمنه؟
مرتضی یئنیدن مستطیلینی داها بؤیوک چکیب، الینی قیلینج تک اوست آشاغی آپاردی.
سید دئدی: ها! پس سن لال سان حضرت؟ هله ایندی نیه اوتورموسان؟
قیچلارینی دؤشک اوستونده ییغیب، اشاره ائتدی: اگلش.
مرتضی دؤشَگین آشاغیسیندا اوتدو.
سید دئدی: صفر سنی گؤندریب؟
مرتضی دئدی:…
سید قهوه خانایا گئدیب، فاناری یاندیراناجاق نئچه یول دئدی: من اؤز دیلیمدن باش تاپانمیرام، هاردا قالدی باشقالارین لال اویونلوغونا.
الینده فانار ائشیگهچیخدی: خب دئییردین…
مرتضیچیگینلرینی قوجاقلاییب اؤزونو دؤشک اوستونه سالدی، گؤرسنمهدن بیر خنجری قارنینا باسیب، بیر بیریندن آرالی اولان قاشلاریلا سوروشدو:…
سید دئدی: ها؟! ایستهییرسن سنه روایت دئییم؟ سن گؤروبسن کی قلندر آییق دی آمّا گئجه کی اوزون دئییل. حضرت!
مرتضی بوغازینین دریسینی توتدو.
سید دئدی: سنی جدّیمین جانی بو ایشی گؤرمه.
مرتضی فاناری گؤتوروب، قهوه خانایا گئتدی. فاناری دیوارلارا ساری توتدو. بیر پرده قارانلیق دان، قهوه خانانین او تاییندا اولان پنجرهسینین اوستونده آسیلی ایدی. سید ده آردیجاق قهوهخانانین ایچینه گئتدی: نه آختاریرسان؟
مرتضی یئنه ده مستطیلینی دیوار اوسته چکدی، او آن دا، گؤزو بیر قاتلانمیش پردهیه دوشدو کی طاخچانین اوستونده ایدی، اوجا بوی و سؤنموش کریستالچیراقلارینین قیراغیندا پرده نی گؤتدو، سید دئدی: قوی یئرینه.
مرتضی پرده نی، تهمینه و رستم و … کؤکسونه یاپیشدیریب و فاناری یئره قویمادان، بیر آتدیم دالا گئتدی. سید ایکی بارماغین بیر بیرینین اوستونه یاخیب دئدی: باخ گؤروم پول ایستهییرسن؟
مرتضی کیچیجیک ایپک تئللی گؤزلریله دئدی: … یوخ.
سید دئدی: دئدیم قوی یئرینه.
مرتضی پرده نین قولاق ایله گؤزلرینیسیلدی.
سیدین دریسی آلتدا بیر چاشقین اورک یانماسی ییغیشدی، او قان کی بوینونون دامارلاریندان یوخاریچیخیردی، بوغازینداکی سوموگون دالیسینا تؤکولدو.
ال آتیب، باشینین اوستوندن یاشیل شالی گؤتوردو. یاواش دئدی: یا جدّیم.
سونراچیغیردی: باخ بی قانماز! او پرده سنین ایشیوه گلمز.
مرتضی قهوه خانایا ساری قاچدی. سید اؤزونو قاپینین آراسینا آتدی.
مرتضی پرده و فانار ایله قهوه خانانین یاریسین دولاندی. سماوارین کؤلگهسی دیواردان یوخاریچیخمیشدی، مرتضینین کؤلگهسی کاشیلرین اوستوندن کئچیردی و دیوار ایله تاوانین آراسینداسینیب، قهوه خانانین کفهسینه دوشوردو، فانارین ایشیغی طاقچادا اولان کریستال پایه لیچیراقلارین اوستونه دوشوب و بنددَنمیش چایدانلارین اوستونده پارچا پارچا اؤلوردو. سید دئدی: مگر قویارام موفتهسینه اونو گؤتورهسن؟
و اؤزونو مرتضی یا ساری آتدی. حسنین ننهسی ظن ائتدی کی اذاندان اؤنجه سحر اولوب. میچَتکن ایچینده اوتدو، صفری ترپدیب، دئدی: باخگینان!
صفر قاناناجاق کی اویانیب و او قیزارمیشی گؤره بیلسین، داها کندین هامی آداملاری اوتو گؤرموشدولر، اونلار تارلالاردان کئچدیلر، کؤرپودن کئچدیلر، جیغیر یولدان کئچیب و قارانلیق دولوسو اولان کندین همهمهسینی قهوه خانانین قیراغیناجاق آپاردیلار. داغ اولموش کاشیلار قوخوسونون چئورهسینده و کولش گئییملی تاوانین یانماق سسینین یانیندا دایاندیلار. ائله کی تاوان دیرکلریندن بیری دوشدو، فردوسی باشینی دؤندریب باشچیلارینا دئدی: گئدین او اوتو سؤندورون!
اسفندیار سونگونو گؤزلریندن چکمهمیش، آتا میندی، سهراب همن دندهسینین سوموگونه کئچمیش خنجری له آتی یَهَرلهییب، آت اوستونده او قدر گؤلو دولاندی کیسیاوش آتدان ایرهلی قیچلارینا تؤکولموش قاندان گؤز گؤتوررکن طوس پیللهلرینین آرخاسیندا اولان قارانلیقدان ائشیگهچیخسین. قوجا کیشینین تاپیلماسین هامی گؤزلهدی، ائله کی رستم باشینین اورتاسیناجاق تؤکولموش آغ توکلر و دارانمامیش ساققال ایله یئتیشدی، اونلار آتدان یئندیلر.
رستم یورغونلوغونو، آتین اوزنگیسینین اوستونه قویدو. اونلار یاردیم ائتدیلر قوجا کیشی مینسین. آراراتین بو تاییندا اونلار آتلارینی قَلَمه آغاجلارینا باغلاییب، زیرئحلرینیسینهلریندن گؤتوروب یَهَر اوستونه قویدولار، چاریقلارینی آتلارین سونگولرینه آسلاییب، لوت قهوه خانانین ایچینه گیردیلر. قهوه خانانین پنجرهسیندن یانیق قندین قوخوسو گلیردی، باشچیلار بیر کول اولموش جسد ایله نئچه تیکه سوموگو ائشیگهچیخارتدیلار، بیرده او پردهنی کی یانمامیشدی. صفر گئتدی و حیطده کی نردیوانی گتدی، بیری ایگنه گتیریب، نردیوانین اوستونه سردی. سیدین جسدینی ایگنه اوستونه قویوب و آپاردیلار.
مرتضی دا یانمیشدی. چون کی داها جاماعاتین آراسیندا دییردی و داها دانیشانمیردی. گئجه، بیر اهمال یاغیشین اوستونده اؤزونو آذانا ووروردو. باشچیلار یئنیدنچیلپاق یاشلی دریلرینین اوستوندن زیرئح گئیدیلر. قوجا کیشی پردهنی آتینین بوینونا آتدی. اونلار او یولدا کی طوسا قدر آتلاری آلتیندا آیاقلانیردی، دالا باخماییب و آغلاییردیلار.


text:
منیم کیتابخانامین تبریزین فرهنگی مسئوللارینا اهدا ائتمم و «بنیاد آذربایجان شناسی» تاسیس. ائتمه تکلیفیم و پیشنهادیم ایله بیر زاماندا دوستوم و امکداشیم«دوکتور جابر عناصری»ده، ئوز نفیس کیتابخاناسینی اردبیل شهرینه اهداء ائتمه تکلیقی ایله برابر، بو شهرین مستوللاریندان طلب ائتدی کی اورادا «بنیاد تعزیهشناسی آذربایجان» تأسیس ائتسینلر.
هر ایکیمیزین تکلیفیمیزین اساسینی، آذربایجان دیلی و مدنیّتی نین انکشافی و قانون چرچیوهسینده تعلیم، تدریس و تدقیقی تشکیل ائدیردی. بلکه ائله بونا گؤرهده، هر ایکی تکلیف سوسدورولوب، ئورت- باسدیر ائدیلدی، آزقالمیشدی کی بیبز«قومیتچی لیگه»ده محکوم اولاق.
دوکتور جابر عناصری، ان تانینمیش نظریه صاحیبی اولان تعزیه شناس، فولکلورچو، عرفان و فلسفه اوستادی کیمی، ئولکهمیزین هر نقطهسینده حؤرمتله قارشیلانیز. تهران، اصفهان، کرمان، شیراز، یزد، مشهد، اهواز و بیر چوخ دانشگاهی و تدقیقات مرکزلری، اونونلا عالیمین شأنینی یوکسک توتموشلار و اونو عزیزلمه ایچون اجلاسلار قورموشلار و اثرلرینی نشر ائتمگه همن گؤسترمیشلر، اونو فارسجا تعزیه مجلیسلری تدقیقاتی نین مرکزینده دوران بیر شخصیت کیمی، هر زامان عزیزلهمیشلر.
بو عالمین اؤز اوینده بیر تلیس تورکجه تعزیه مجلیسلریده واردیر.دفعهلر اولوب کی اورک یانغیسی ایله منه ساری اوزون توتوب آغلایاراق، بو معارف خزینهلرینی، نشر ائتدیره بیلمه دیگینی دیله گتیریب دیر.او دئییر بو مجلیسلرین علمی- تنقیدی نشری یالنیز اسلامی حکومتین صلاحیتی و وظیفهلریندندیر. اما تأسف کی آذربایجان اوستانلاری نین فرهنگی مسئوللاری اؤلکهمیزین غیر فعال عنصرلری کیمی حرکت ائدیرلر. اؤلکه میزین باشقا اوستانلاریندا «بنیاد کرمان شناسی»، «بنیاد فارس شناسی»َ، قورولوشلار اولدوغو حالدا، آذربایجان اوستانلاریندا بئله مرکزلرین آچیلماسینی ضروری سایمایان محلی مسئوللار، منطقهده مدنیت انکشافینا ئولومجول ضربهلر یئندیریرلر.
الینیزده اولان کیتابا با بنزهر یوزلر ادبیات ارثیهلریمیزی یالنیز بئله مرکزلر قورولدوقدان سونرا تدوین و نشر ائتدیده بیلهریک. بوگون ایسه اؤز جیبیندن خرج ائدیب مدنی آبیدهلریمیزی دیریلتمگه غئیرت گؤسترن هر دوکتور جابر عناصری بئله بیر عالیمدیر. او، ایچدن قاینایان عشق و هوس ایله یوردوموزون هیجری 13- نجو عصر شاعیرلریندن بیریسی «ذکری اردبیلی»نین دیوانیندان تاپدیغی بایاتی، علمی دقّت و وسواس ایله تدوین ائتمیش، اونا اؤز کیسهسیندنده خرجلیهرک، اثری گئنیش اوخوجو کوتلهسی نین الینه چاتدیرمیشدیر، و ایندی سانکی چیگنیندن آغیر بیر یوکون گؤرتورولموش اولدغو کیمی، ئوزونو ئوزل عاشقانه خلسه و شطحلرده حس ائدیر.
حؤرمتلی عالیم غزللری یئنی دن یازیب چاغداش اوخوجویا چاتدیرماقدا بیرنئچه مثبت علمی ایش ده گؤرموشدور. بیرینجی بوکی، شیوهسینی حیفظ ائتمیشدیر، خصوصیله باغلی أونسوزلرین آچیق اؤنسوزلر ایله بیر یئرده گلمه قایداسینی ساخلاماغا چوخ اهمیّت وئرمیشدیر. بو باخیمدان عالیمین صرف ائتدیگی امک بیر علمی ایش کیمی گؤز ئونونده دیر.
ایکینجی بوکی شاعیرین شعرلرینده ایشلهنن عرفانی دئییلمری الیفبا سیراسی ایله توپلامیش و اونلارین رمزلی معنالارینی فارسجا اولاراق آچیقلارمیش و یازمیشدیر.
اؤچونجو بوکی، اسکی دیوان ترتیب ائتمه شیوهسی ابله یوخ، بلکه، غرللری بیر معنوی هاله ایچینده، زنجیر حلقهلری کیمی بیری- بیری نین آردینجا ائله دوزموش کی گویا سونکی غزل قاباقکی غرلین معنا و آنلامینی تکمیل ائدیر. و بونا گؤرهده هر غزل ایچون غزلده گئدن شاه بئیتدن یارارلانیب، بیر عنوان و آددا وئرمیشدیر.
ذکری اربیلینین شعر دیلی چوخ آخیجی و رواندیر. اونو ادبیات تاریخیمیزین «یئنی فضولی مکتبی» شاعیرلریندن آدلاندیرماق اولار بو مکتب، هیجری 12- نجی عصردن باشلامیش 14- نجو عصرین سونلارینا قدهر دوام ائتمیشدیر. همین مکتبین سید ابوالقاسیم نباتی، سید عظیم شیروانی، راجی تبریزی، قمری دربندی و حکیم هیدجی کیمی بؤیوک سؤز اوستالاری اولموشدور. بوگون، «ذکری اردبیلی»نینده آدینی همین آدلار سیراسینا داخیل ائتمه افتخارینا نائل اولموشوق.
من ئوز نوبهمده ایراندا و ایراندان خارجده، ئوز تخصّص و علمی ساحهسینده آذربایجانیمیزین فخری ساییلان «پروفسور دوکتور جابر عناصری»یه، بو قیمتلی اثری تاپیب نشر ائتمهسینه گوره، بؤیوک آللّاهدان مسلمان ائلینه اولوسونا داهادا یارارلی اولماقدا موفقیت آررو ائدیرم.
منبع: عناصری، جابر. منتخبی از غزلیات ذکری اردبیلی، تهران،1381.


text:
یارپاق دولماسی
یارپاق دولماسی - عمومی آدی دولما اولان یئمک لرین. اوزوم یارپاغی ایستیفاده ائدیله ره ک بیشیریلن خصوصی بیر نؤوعو . یارپاق دولماسینین ترکیبی دیگر دولمالاردان بیر آز فرق لی دیر. حاقّیندا دقیق تاریخی معلومات چوخ آز اولسا دا تورک – آذربایجان مطبخینین اساس یئمک لریندن بیری دیر. بونو دولمانین آدی ثبوت ائدیر. سونرالار عثمانلی ایمپری یاسی واسیطه سی له خالق لارین مطبخینده داخیل اولموشدور. ات ایستیفاده ائتمه دن بیشیریلن نؤوع ده لی دولما و یا یالانچی دولما آدلانیر.
حاضیرلانما اوصولو[دَییشدیر]
قویون اتی – 108 گرم ، دویو – 30 گرم ، باش سوغان - 20 گرم ،گؤیه رتی (کئشنیش ، شویود و نعناع) – 15 گرم ، تنک یارپاغی – 40 گرم ، قاتیق – 20 گرم ، ارینمیش یاغ – 10 گرم ، دوز ،ایستی اوت ،دارچین.
قویون اتینین یومشاق حیصّهسی باش سوغانلا بیرلیکده ات چکن ماشین دان کئچیریلیر. قییمه یه دویو ، گؤیه رتی (کئشنیش ، شویود و نعناع) ، دوز ،.. ایستی اوت و بعضی حاللاردا ایسلادیلمیش نخود لپه سی قاتیلیر. تزه اوزوم یارپاقلاری قاینار سودا پؤرتولور ، دوزا قویولموش یارپاقلار ایسه یاریم حاضیر وضعیته گلینجیه دک سودا بیشیریلیر. قییمه یاخشی قاریشدیریلیر . هر یارپاغا اورتا حسابلا 25 گرم. قیمه بوکولوب قازاغا ییغیلیر، اوزه رینه سو تؤکوب حاضیر اولانا (بیر ساعات) بیشیریلیر. ستولا وئریلدیکده آیریجا قابدا قاتیق قویولور.


text:
پامپانو استیتس، فلوریدا
پامپانو استیتس، فلوریدا (اینگیلیسجه:Pompano Estates, Florida ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۳۶۷ نفر ایمیش و ۱٫۴ کیلومتر موربّع ساحهسی وار و فلوریدا ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ American FactFinder. United States Census Bureau. یوْخلانیلیب2008-01-31.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pompano Estates, Florida»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پامپانو استیتس، فلوریدا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پادکست بیتمیش رادیو
اپیزود پنجم ، دیرسهخان اوغلی بوغاج
نسخه الکترونیک پادکست بیتمیش رادیو به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق اپلیکیشن رایگان فیدیبو در دسترس است. همین حالا دانلود کنید
درباره پادکست بیتمیش رادیو
بخشی از متن خوانده شده در این قسمت: آناسینی دینلهیهرک، گؤزلرینی، آچدی اوغلان، گؤرَک دیلی توتار – توتماز، نه سؤیلهمیش، آناسینا: – ایرهلی گل، سینهسیندن، قانا – قانا سود امدیییم، آغ بیرچکلی، قادین آنا! قازلیق داغدان، آخان سولار، گناهسیزدیر، قارغاما گیل! بو داغلاردا بیتن اوتلار گناهسیزدیر، قارغاما گیل! قارشی یاتان، اوجا داغلار، گناهسیزدیر، قارغاما گیل! جوبلردهکی، جئیرانلاردا، گناهسیزدیر، قارغاما گیل! آسلانلاردا، قافلانلاردا! گناهسیزدیر، قارغاما گیل! قارغاییرسان، گل بابامی قارغاگیلان، بو ایش منه، بابامداندیر. دئیه-اوغلان یئنه دئدی: – آنا، نه قورخ، نه ده آغلا، گؤی – بوز آتلی خیضیر الیاس، باشیم اوسته، گلدی منیم، اوخ یاراما، چکدی الین، «بو یارادان، سنه اؤلوم، یوخدور» – دئدی. – «داغ چیچَگی – آنا سودو، درمانیندیر» – دئمیش سنین. یارالینین سؤزلرینی، دینلهدیکده، قیرخ گول بدن، سپهلَشدی، چیچک کیمی، هر طرفه، قیرخی بیردن. سینهلرده، چیرپینارکن، آنالیغین، صاف اورگی، توپلادیلار قوجاق-قوجاق، اتک-اتک داغ چیچگی.


text:
ژان رنوآر
ژان رنوآر (اینگیلیسجه: Jean Renoir) فرانسهلی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, یازیچی, فیلم یاپیمجیسی و اوْیونچو. ۱۵ سپتامبر ۱۸۹۴ ایلینده پاریس شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴ ایل عؤمر ائلهییب و ۱۲ فوریه ۱۹۷۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1924–1978 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Jean Renoir»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ژان رنوآر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
لوزینه (ایتالیا
لوزینه (ایتالیا (ایتالیاجا: Losine) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۳۶۸ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا 598 نفر ایمیش.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ISTAT Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Losine»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لوزینه (ایتالیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ستریژوویتسه (ییندریخوف هرادتس)
ستریژوویتسه (ییندریخوف هرادتس) (چکجا: Střížovice (Jindřichův Hradec District)) چک اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۵۳۲ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۵۷۸ نفر ایمیش و گونئی بوهم اوستانیندا یئرلشیب. بۆتون چکدا اوْلدوغو کیمی، بۇ شهرده آنا دیلی چک دیلی دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Střížovice (Jindřichův Hradec District)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۱۹ جولای ۲۰۱۸تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ستریژوویتسه (ییندریخوف هرادتس) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تنباكوكار
تنباکوکار (فارسجا: تنباکوکار), کندی خوزیستان اوستانینین دزفول بؤلگهسینین، سردشت بؤلومو و سیدولی الدین قصبهسی نده یئرلشیب دیر.[۱][۲]
جوْغرافیایی موْقع[دَییشدیر]
تنباکوکار کندی خوزیستان اوستانیندا یئرلشیب دیر.[۳]
نوْفوس[دَییشدیر]
۱۳۸۵-جی ایلین نۇفوس ساییسی اساسیندا بۇ کندین ۴۰ نفر اهالیسی و ۸ عایلهسی وار. بۇنلاردان ۲۳ نفری کیشی و ۱۷ نفری خانیم دیر. بۇ کندین اهالیسیندن ۱۳ نفری ساوادلی و ۲۴ نفری ساوادسیزدیرلار.[۱]
دیل و دۆشونجه[دَییشدیر]
بۇ کندین اهالیسی فارسجا دانیشیرلار و اهالینین چوْخو مسلمان و شیعه دیرلر.
ائشیگه باغلانتی[دَییشدیر]
کمیته تخصصی آد و جغرافیا ایران آد بیرلشدیرمهسی.
- اطلس گیتاشناسی استانهای ایران (Gitashenasi Province Atlas of Iran)


text:
مونتین ویو ایکرس، کالیفورنیا
مونتین ویو ایکرس، کالیفورنیا (اینگیلیسجه:Mountain View Acres, California ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۱۳۰ نفر ایمیش و ۴٫۰۶۹ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۹۳۷ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و کالیفورنیا ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mountain View Acres, California»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده مونتین ویو ایکرس، کالیفورنیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
افغانستان آذربایجان و تورکمنستان جمهور باشلیغلری اورته سیده ویدیو کنفرانس آرقه لی جلسه اوتکزیلدی
آذربایجان جمهور باشلیغی الهام علی یف ایپک تیمیر یولی بیلن تیگیشلی بیانات بیردی
آذربایجان جمهور باشلیغی الهام علی یف، افغانستان جمهور باشلیغی اشرف غنی و تورکمنستان جمهور باشلیغی قربانقلی بیردی محمداوف اورته سیده ویدیو کنفرانس آرقه لی اوچ تامانلیک جلسه بولیب اوتدی.
آذربایجان جمهور باشلیغی الهام علی یف 2020 ییلی نینگ ایلک 6 آییده باکو – تیفلیس – قارس تیمیر یولی آرقه لی انتقال بیریلگن یوک حجمی نینگ 2019 – ییل نینگ خوددی شو دوریگه کوره 3،7 قوات کوپ ایکن لیگینی ایتدی.
آذربایجان جمهور رئیس لیگیدن بیریلگن بیاناتگه کوره، علی یف باکو – تیفلیس – قارس تیمیر یولی نینگ 2017 – ییلی خذمت بیریب باشله گنینی بونینگ تاریخی بیر حادثه ایکن لیگینی معلوم قیلدی.
بو خط اوچون "ایپک تیمیر یولی" دیب اتش نینگ تصادف ایمس ایکن لیگینی افاده ایتگن الهام علی یف،
"بو پروژه قاره لرنی بیر بیریگه باغله ماقده دیر. اروپا بیلن آسیانینگ اورته سیده جایلشگن آذربایجان اوراسیاده گی ترانسپورت و لوجستیک سکتوریگه مهم درجه ده حصه قوشماقده دیر. یف 2020 ییلی نینگ ایلک 6 آییده باکو – تیفلیس – قارس تیمیر یولی آرقه لی انتقال بیریلگن یوک حجمی نینگ 2019 – ییل نینگ خوددی شو دوریگه کوره 3،7 قوات کوپ" دیب ایتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه ده جون آییده صادرات میزانی 11,5 فایز گه آشدی
تورکیه ده ایاصوفیه مسجدی اوچون پول باسیلدی
اوشبو پول نینگ آرقه قسمی گه ایاصوفیه مسجدی نینگ تصویری باسیلگن


text:
یاغیش یاغیر، یاز یاغیشی
یاغ آی یاغیش یاغگینان سن ، سنه احسن ، سنه آلقیش ، یاغ آی یاغیش
یاغگینان سن بو چوللره چمنلره یاغگینان سن
سوسوزلوقدان خزان اولان چیچکلره یاغگینان سن
یاغگینان سن آرزیلارا دیلکلره یاغگینان سن
محبتدن آلولانان اورکلــــــره یاغگینان سن
یاغگینان سن یاغا ، یاغا ایسلادگینان پالتاریمی
قایتار منه گنجلیکد کی اوز عهدیمی- ایلقاریمی
اله یاغ کی قوی ایسلانسین الیمدکی قلم واراق
یادیمدادی نئجه یاغدین دوز اوتوز ایل بوندان قاباق
اله گوزل یاغمیشدین کی ایسلانمیشدی اوز گوزوموز
اوتورموشدوق قالا آلتیندا بیر آغاجین آلتیندا بیز
سن یاغدیقجا دامجیلارین سپیلیردی اوزوموزه
ایکیمیزده ایستمیردیک دوروب گئدک اویمیزه
قورخوردوق کی دوروب گئدسک خلل گلر سئوگیمیزه
سن بیر شعئیر سن کی ، سن بیر نغمه سن کی
آغزین یوخدی دیلین یوخدی نئجه دییم بیلسن کی
سن یاغاندا یاماجلارا دوزنلره جان وریرسن
زمیلرده سونبوللرین دامارینا قان وریرسن
تصاویر زیباسازی نایت اسکین
یاغ آی یاغیش قوربان اولوم سحرجگ یاغگینان سن
دایانمادان قالا آلتیندان شهرجگ یاغگینان سن
یاغگینان کی گیله جه ده شوران دوزلرده چیچک آچسین
بواولکدن بو دیاردان غصه کدر اوزاق قاچسین
یاغا یاغا نه اولار کی خبر آپارسئوگیلیمه
آمان گوندی بو حالیمی بو گونومی اونا دئمه
دوگه دوگه پنجره سین دگینن کی گلیبدی یاز
قالا آلتیندا حسرتیله یؤل گؤزلیر یتیم ائیواز
یاغیش یاغیر اونا قربان اولوم
گل دون اگر قالا آتینا گزمگه
منی ده چاغیر سنه قربان اولوم
یاغگینان کی ، گوی چین اولسون آرزیلار
هر اوره گده گؤر نه قدر آرزو وار ؟
یاغیش یاغیر اونا قربان اولؤم ..
یاغگینان کی گوی قاییتسین او چاغلار
غم غصه دن اوزاق اولسون اوشاقلار
سن یاغاندا جوشا گلیر بولاغلار
چایلار آخیر سنه قربان اولؤم
یاغیش یاغلار ، اونا قربان اولؤم
عمرینین یوللاری اولسون باهار یاز
دینسین مجلیسلرده ، همشه کمان ، ساز
اوپالیدین آلتیندا اوتوروب ایواز
**
یاغیشا باخیر ، اونا قربان اولوم
عجب یاغیر ، اونا قربان اولوم
گلدون اگر قالا آلتیندا گزمگه
منی ده چاغیر ، سنه قربان اولوم
یاغیش یاغیر ، اونا قربان اولوم
سایت ایل شاهسون
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نوع مطلب :
برچسب ها :
شاعران ترک زبان، شعر ترکی، ترک، شعر،
لینک های مرتبط :


text:
ایری مئیوه چیلک آغاجی
ایری مئیوه چیلک آغاجی (اینگیلیسجه: Arbutus unedo، فارسجا: درخت قطاب، لاتین تورکجه: İrimeyvə çiyələk ağacı، عربجه: قطلب أونيدو، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Koca yemiş، فرانسهجه: Westlicher Erdbeerbaum، آلمانجا: Westlicher Erdbeerbaum) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Arbutus unedo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایری مئیوه چیلک آغاجی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تيراختور آذربایجان فوتبال کولوبو
تیراختور آذربایجان ایدمان کولوبو یا دا تیراختور آذربایجان فوتبال کولوبو و یا تیراختور فوتبال کولوبو (اینگیلیسجه: Tractor Azerbaijan Football Club) سادهجه تیراختور تاخیمی، تیراختور و یا تیرختور، تبریز شهریندن، ایرانین سوپر لیگینده ایشتیراک ائدن بیر فوتبال تاخیمیدیر. بۇ تاخیم ۱۹۷۰-جی میلادی ایلینده و ۱۳۴۹-جو گونشلی ایلینده قورولموشدور. تاخیمین ایلک مالیکی ۱۳۴۹-جی ایلدن، ۱۳۸۸-جی ایله قدر ایران تیراختورقاییرما شیرکتیایدی. ۱۳۸۸-جی ایلدن، ۱۳۹۷-جی ایله قدر سیپاهین مالیکیتینده ایمیش و نهایتا ۱۳۹۷-جی ایلدن محمدرضا زونوزی مطلق بو تاخیمین مالیکیتین آلدی.[۸]
تراختور تاخیمی ۱۳۸۰–۸۱ ایللرهجن ایرانین سوپر لیگینده توپ اوْیناییردی، آنجاق او ایلدن، آشاغا دستهیه دوشوب و ۷ ایل گؤزلمکدن سوْنرا ۱۳۸۸-جی ایلینده یئنیدن ایرانین سوپرلیگینه قاییتدی.[۸] تراختور ۱۳۹۰–۹۱-جی ایلینده لیگده ایکینجی تاخیم (نائیب قهرمان) چیخاراق آسیا قهرمانلار لیگینه یول تاپدی.[۹]
تاریخ[دَییشدیر]
آد[دَییشدیر]
تاخیم اؤز آدینی اونون رسمی حامیسی تبریزین تراختور تؤرهین اؤرهتیم ائوی آدیندان گؤتورموشدور. تبریز تیراختورقاییرما شیرکتی بو تاخیمین ایلک حامیسیایمیش. (اینگیلیسجه: tractor) سؤزجوگون ایران تؤرکلری "تیراختور" یا "تراختور" یا "تیرختور" دئییرلر. بونا گؤره یانداشلار اؤز سئویملی تاخیملارینی یالنیز تۆرکجه آلقیشلاییرلار. یانداشلار تاخیمین آدینی تراختور یازماق ایستهییرلر و کؤینکلر و بایراقلارینا تراختور یازیرلار، آنجاق بیر سیرا واختلار، امنیتی قووّهلر خ یازیلی بایراقلار و کؤینکلریله استادیومون ایچینه گئتمهیه یول وئرمیرلر.[۱۰][۱۱]
ایران ایسلام اینقیلابیندان اؤنجه[دَییشدیر]
تراختور ۱۳۵۴-جی ایلینده جام-ی تخت-ی جمشیده صعود ائتدی. او ایل تراختور ۱۶ تاخیمين ایچینده ۱۶-اینجی اوْلوب سوقوط ائتدی. اونلار بیرایلدن سوْنرا، ۱۹۷۸-اینجی(میلادی)ایلده (۱۳۵۷ ه.ش)، یئنی دن ایرانین سوپرلیگینده ایشتیراک ائتدیلر و بئشینجی اوْلدولار. بۇ ایللرده تراختورون باش مشقچیسی حسین فیکری ایدی و اویونچولاردان پرویز مظلومی، عباس کارگر، ابراهیم کیان طهماسبی و... بۇ تاخیمدا اوْیناییردیلار [۱۲].تراختور ۱۹۷۹–اینجی ایلدهده (۱۳۵۷ه.ش) سوپرلیگده حاضیرایدی و یاریشمالار دورمادان اونجه ۹-اونجوایدی. بۇ ایلده ایران ایسلام اینقیلابی باش توتدوغوندان یاریشمالار دوردورولدو [۱۳]. بۇ تاخیم ۱۹۷۸ – اینجی ایلده (۱۳۵۶ ه.ش) حذفی جام دا فینالا چاتدی آنجاق ملوان بندر انزلی تاخیمینین اؤنونده اوتوزوب و ایکینجی یئری توتدو[۱۲].
۱۳۶۰ ایللرینده[دَییشدیر]
۱۳۶۰-اینجی ایللرده ایران لار عیراق آراسیندا دویوش باشلاماقلا، ایرانین سوپرلیگی تعطیل اوْلدو و تکجه اوستانی یاریشمالار کئچیریلیردی. او زامانلار تراختور تبریزین فوتبال لیگینده اوْیناییردی. ۱۹۸۷-اینجی ایلده (۱۳۶۵ ه.ش)، تراختور و ماشین سازی فوتبال کلوبلارینین اویونچولاریندان تشکیل اوْلونان دوغو آذربایجان اوستانینین تاخیمی، اوستانی فوتبال اویونلاریندا فینالا چاتدی، اوتوزوب ایکینجی اوْلدو. او ایللرده احد شیخلاری، حسین قوی فکر، غلامرضا باغآبادی و امیرداداش ضیایی تراختورون آدلیم اویونچولاریندانایمیشلار. بۇ اویونچولار ایرانین میلّی فوتبال تاخیمیندادا اوْیناییردیلار. بۇ ایللرین سوْنوندا واسیلی قوجا، رومانیالی مشقچیسی تراختورا گلدی [۱۲]. ۱۹۹۰ (۱۳۷۰) ایللری و ۲۰۰۰ (۱۳۸۰) ایللرینین اولی واسیلی قوجا، تراختورون پایه تاخیملارینی نظارت آلتینا آلدی و کلوبون اساس ایشلرینه خیدمت ائتدی. تراختور دییشیلدی و اوغورلو ایللر کئچیردی.[۱۲][۱۴]. اونلارین ایرانین سوپرلیگینده بیرینجی قوروپدا ایستیقلال و کیشاورز تاخیمیندان اۆسته بیرینجی اوْلدولار، آنجاق پلئی آف اویونوندا پاس تاخیمینا اوتوزوب اۆچونجو اوْلدولار[۱۵] . بۇ سونوج، تراختورون ان بؤیوک اوغورو ساییلماقدادیر. بۇ ایللرده کریم باقری، سیروس دین محمدی و حسین خطیبی تراختورون اویونچولاریایمیشلر[۱۲]. ایسماعیل حیلالی و علی باغمیشه بۇ تاخیمدان ایرانین میلّی فوتبال تاخیمینا یول تاپدیلار. ۱۹۹۵-اینجی ایلده (۱۳۷۳)، تراختور جام حذفینین فینالینا ایکینجی دفعه اولاراق یول تاپدی، آنجاق بهمن تاخیمینین اونونده اوتوزوب ایکینجی اوْلدو. بۇ ایلدن سوْنرا تاخیمین اؤنملی اویونچولاری تاخیمدان گئتدیلر و بئلهلیکله تاخیمین ضعیفلهمهسی باشلادی. محمدحسین ضیایی، قوجانین یئرین تۇتدو و تاخیمین اویونچو-مشقچیسی اوْلدو. تراختور ۲۰۰۱– اینجی ایلده (۱۳۷۹)، لیگده سوْنونجو اوْلدو، بونا باخمایاراق ایرانین فوتبال فدراسیونونون حوکمو ایله، سوپرلیگده قالدی. تراختور ۲۰۰۳-۲۰۰۲ (۸۱-۸۰) ایلینده رضا وطنخواه و محمود یاوری نین مشقچیلیییله یئنیدن لیگده سوْنونجو اوْلدو و آشاغا دستهیه یئندی [۱۲].
بیرینجی دستهده اولان ایللر: ۲۰۱۰-۲۰۰۳(۱۳۸۸-۱۳۸۱)[دَییشدیر]
تراختور یئددی مؤوسومو ایران فوتبالینین بیرینجی دستهسینده کئچیرتدی و ائلهیه بیلمهدی سوپرلیگده اویناسین. تراختور بۇ یئددی ایلده، تکجه بیر دفعه پلئیآفا چاتدی و شیرین فراز کیرمانشاه تاخیمینا اوتوزماقلا سوپرلیگه قالخا بیلمهدی. بۇ ایللرده ارنست میدِندروپ، فرشاد پیوس و احد شیخلاری تراختورون باش مشقچیسیلریندن اوْلوبلار. سونرا فراز کمالوند ۲۰۱۰-۲۰۰۹ (۸۸-۱۳۸۷ ه.ش) مؤوسومونده تراختورو سوپرلیگه قایتاردی [۱۲].
سوپرلیگه قالخماق[دَییشدیر]
تراختور ۸۸ – ۸۷ مؤوسومو ایران فوتبالینین بیرنیجی دستهسینده اوینایان سوْنونجو اویونوندا ۱۵.۰۰۰ یانداشین حوضورویلا ائلهیه بیلدی آلومینیوم-ی هورموزگان تاخیمینی ۲ قوللا اوتا و ۵۴ خاللا مۆستقیم صورتده ایرانین سوپرلیگینه قالخا. بۇ ایلده ناصر شفق تراختورون پرزیدنتی و فراز کمالوند بۇ تاخیمین باش مشقچیسی ایدی. بۇ اویوندا تراختورون قوللارین امیر موحیببی و مسعود ابطحی وورموشدولار. او ایل شاهین بوشهر فوتبال کلوبو، تراختورون دالیجا قره به قره گلیردی و سون اویوندا ۲ هئچه دئیهیم-ی اهوازی اوتسادا ائلهیه بیلمدی تراختورو قاباقلاسین، و تکجه پلئیآفا یئتیشدی.[۱۶]
سوپرلیگه قالخاندان سوْنرا[دَییشدیر]
تراختور سوپر لیگه قالخاندان سوْنرا اول ایلده (ایرانین سوپر لیگینین ۹-اونجو دوررو) یئددینجی [۱۷] و ایکینجی ایل (ایرانین سوپر لیگینین ۱۰-اونجو دوررو) بئشینجی رۆتبهنی قازاندی. همین ایل تراختور تاخیمی اخلاق ساریدان ان یاخشی تاخیم سئچیلدی [۱۸] .
یانداشلار[دَییشدیر]
تراختورون یانداشلاری ایران فوتبال کلوبلاری یانداشلاری آراسیندا ان چیلغینلاری ساییلیرلار. ایندی بۇ کلوب ایراندا یاشایان تورکلرین کیملیک موباریزهسینین سیمگهلریندن بیرینه چئوریلیبدیر. کلوبون یانداشلاری سئویملی تاخیملارینا گئدیش اویونلاریندا دا، تراختورون قوناغی اوْلدوغو تاخیمین ایستادیومونا آخیشماقلا، بؤیوک یاردیمچی اولورلار؛ اوزللیکله تهرانین ایستیقلال و پیروزی فوتبال تاخیملاریلا گئدیش اویونلاریندا، تهرانین ۱۰۰ مینلیک آزادی ایستادیومونا توپلاشان یانداشلارین ان آزی یاریسی تراختورو آلقیشلاییر.
ایراندا فوتبال ایستادیومونا تاماشاچی توپلاماق رکوردو دا تراختورا مخصوصدور. ایرانین یۆکسک فوتبال لیگینین اویونلاری چرچیوهسینده تراختورون تبریزین دوغما سهند ایستادیوموندا شیرازین فجر فوتبال کلوبونا قارشی کئچیردیگی اویوندا استادیومونون توتوموندان داها آرتیق یانداش گلیب و بعضی قایناقلارا گوره، سایی ۱۱۰میندن ۱۵۰مین آراسی اوْلان بۇ یانداشلار، اوز دوغما تاخیملارینی حتتا قیراغداکی تپهلرین اوستونه چیخاراق، آلقیشلاییبلار. تبریزین سهند ایستادیومونون (یادیگار ایمام) بۇ تاخیمین هر اویونونا تاماشا ائتمک اۆچون، اورتام دورومدا ۶۰مین نفر یانداش توپلاشیر. رسمی آمارلار اساسیندا تراختور یانداشلاری ۱۳۸۷-۱۳۸۸و۱۳۸۹-۱۳۹۰ اینجی ایلده ایران تاخیملاری آراسیندا ان چوخ تاماشاچیلی تاخیم تانیندی.[۱۹][۲۰][۲۱] جان توشاک تیراختور-سایپا اویونونان سورا ددی: یانداشلار بیزه بویوک دستک اولدولار و تیراختورچیلاری لیورپول یانداشلارینا اوخشتوردی. [۱]
قادین یانداشلار[دَییشدیر]
ایراندا قادینلارا فوتبال اویونلارینا تاماشا ائتمک اۆچون ایستادیوما گئتمک قاداغاندیر. بهانه کیمی ایستادیوملاردا کیشی فوتبال یانداشلارینین بعضن اخلاقدان کنار یامانلار سسلندیرمهسی گؤستهریلیر. آنجاق تراختور یانداشلارینین ایران فوتبال کلوبلاری یانداشلاری آراسیندا همده ان نظملی-اینتیظاملی یانداشلار ساییلیرلار. بونا گورهده کلوبون قادین یانداشلاری ایستادیوما گیرمک قاداغاسی اوْلدوغونا گوره، سئویملی تاخیملارینی اویونلارینا ایستادیوم اطرافینداکی تپهلرین اۆزرینه چیخاراق، تاماشا ائدیرلر. آمّا بۇ عنعنهنین باشقا شهرلردهده یاییلاجاغیندان تشویشه دوشن پولیس، سون واختلار بونا قارشی جیددی موباریزه آپاریر؛ حتتا تاخیمین بیر نئچه قادین یانداشی حبس ائدیلمیش و اونلاردان بیر داها فوتبال اویونلارینا تاماشا ائتمک اۆچون اطراف تپهلره قالخمایاجاقلاری حاقّیندا ایلتیزام آلیندیغدان سوْنرا، آزاد بوراخیلمیشلار.[۲۲][۲۳]
اۇرمو گؤلو و تیراختور[دَییشدیر]
تراختورون یانداشلاری تکجه اوز دوغما تاخیملارینی آلقیشلاماقلا کیفایتلنمهییب، آذربایجانین بوتون توپلومسال سورونلارینا اوز موناسیبتلرینی بیلدیرمهیه، حاقسیزلیقلارا قارشی ائعتیراض سسلرینی اوجالتماغا چالیشیرلار. حاضیردا بئله سورونلاردان بیری، گونئی آذربایجانین سیمگهلریندن بیری ساییلان اورمو گؤلونون گئت-گئده قوروماسیدیر. تراختورون ۱۳۸۹اونجو ایلینده کئچیردیگی ائو اویونلاریندان بیرینده ایستادیومدا "اورمو گؤلو سسلنیر، سوسوزام هارای هارای" شوعاری سسلهندی. بونون نتیجهسی اولاراق، ۱۳۹۰اینجی ایلین فروردین آیینین اوناۆچونده تبریزدن، اورمودان و گونئی آذربایجانین دیگر بؤلگهلریندن اوْلان یوزلرله تراختور یانداشینین هر بیری اورمو گولونون اوستوندهکی کورپودن گوله بیر قاب سو توکدولر. بوندان سوْنرا اورمو گؤلونه گلن هر بیر آدام جیددی پولیس یوخلانیشیندان کئچیریلیر و بعضی معلوماتلارا گؤره بۇ گونهجن بۇ کامپانییایا قوشولماق ایستهیهن ۱۰۰دن آرتیق تراختور یانداشی مووققتی گؤز آلتینا آلینیبدیر.[۲۴]
شوعارلار[دَییشدیر]
فوتبالدان اۆستون شوعارلار[دَییشدیر]
تراختورون یانداشلارینی بعضاً ایسپانیا'نین کاتالونیا اوستانینین بارسلونا فوتبال کولوبو'نون یانداشلاریله موقاییسه ائدیرلر. کاتالان دیلی ایسپانیادا قاداغان اوْلوندوقدان سوْنرا، بارسلونانین یانداشلاری بۇ تاخیمین هر ائو اویونوندا دوغما کمپ نیو ایستادیومونا آخیشاراق، کاتالانجا میلّی شوعارلار سسلندیرمهگه باشلامیشلار. حاضیردا ایران تۆرکلریده هم تیراختورون همده تبریزین باشقا فوتبال کلوبلاری ،شهرداری ، گؤستریش پولاد و ماشین ین ائو اویونلاریندا ایستادیوملاردا میلّی شوعارلار سسلندیریرلر. تیراختورون یانداشلارینین تئز-تئز سسلندیردیکلری بعضی شوعارلار بونلاردیر:
- یاشاسین آذربایجان.
- اَل اَله وئرَروخ شامپیون اولاروخ
- یِئل یاتار، توفان یاتار، یاتماز تیراختور بایراغی.
- آذربایجان وار اولسون، ایستَهمَهیَن کور اولسون.
- آذربایجان یوردوموز، تیراختور بوزقوردوموز.
- تۆرک دیلینده مدرسه، اولمالیدیر هر کسه.
- تۆرکلَرین ایفتیخاری، تیراختور تیراختور.
- آذربایجان دیاریمیز، تیراختور ایفتیخاریمیز.
تهراندا کئچیریلن اویونلاردا بعضاً تهران کلوبلارینین یانداشلارینین تورکلره قارشی سَسلندیردیکلری ایریقچی شوعارلارا تیراختور یانداشلارینین وئردیکلری جاوابین نتیجهسینده، تبریز تاخیمی جَزالاندیریلیب و ائو اویونلارینین بیر نئچهسینی یانداش یاردیمی اوْلمادان، تاماشاچیسیز ایستادیومدا کئچیرمهلی اوْلوبدور.[۲۵][۲۶][۲۷][۲۸]
فوتبالا جوشغو قاتان فرقلی شوعارلار[دَییشدیر]
- تیراختورون غلبه قازانماسیندان و یا مغلوب اولماسیندان آسیلی اولمایاراق، اونلار سئویملی تاخیملارینی آلقیشلاییرلار. حتتا تاخیم اوزو قول یئیهنده استادییوندا "عئیبی یوخ، عئیبی یوخ" سسلری ائشیدیلیر.
- جوْشغو و هیجان قالخدیقجا و تاخیم سالدیریب قولا یاخینلاشاندا دئییرلر: "تیراختور حمله ائله، جیریق یئرین تاپمیسان".
- تیراختورا داها جوش جوشغو وئرمک ایچین، "هئی هئی" دئییلیر.
- تیراختور یانداشلاری هر قونودا باشقا تاماشاچیلارلا فرقلی دیرلار. رقیب تاخیم اویونچولاری واخت کورلایاندا، یئره اوزانیب اؤزلرینی مصدومیته ووراندا، دئییرلر: "عشقعلی تابوت گتیر، ائششک اؤلوب تئز گتیر".
مارشلار[دَییشدیر]
تراختور ایراندا اؤزونه مخصوص مارش و ماهنیلاری اوْلان ایلک فوتبال کلوبلارینداندیر. بۇ مارشلاردان "باریش کوْر قوروپو"نون یازیب ایفا ائتدیگی "یاشا، یاشا تراختور" ماهنیسی فوتبال کلوبۇ طرفیندن رسمی مارش کیمی قبول ائدیلمیشدیر
تراختور فوتبال کلوبونون فوتبال آکادمیسی[دَییشدیر]
موردادآیینین ایکینجی بولوموندن، فوتبال آکادمیسینین قورماغی اۆچون پلانلار توکولوب و حاضیرلیقلار آپاریلیب و شهریور آیینین ۱ -یندن (۱۳۹۰ گۆنش ایلی/۲۰۱۱ میلادی) رسمی صورتده کیلاسلاردا آد یازماق باشلانیب. مهر آیینین ۸-ایندن ۱۲۰ اویرنجیله آکادمینین باشلانیش تورهنی کئچیریلیب.
تراختور فوتبال کلوبونون فوتبال آکادمیسی ایراندا، آسیا فوتبال کونفدراسیونون قانونلاری اساسیندا تشکیل تاپمیش ایلک آکادمیدیر.[۲۹].
اویونچولار[دَییشدیر]
ایندیکی اویونچولار[دَییشدیر]
- یوخلاما تاریخی: ۲۶ اکتبر ۲۰۱۹
ایستفاده اوْلونمیش بایراقلار فیفا طرفیندن تایید اوْلوب و مومکوندور بعضی اویونچولارین ایکی وطنداشلیقلاری اوْلموش اولا.
- آ۱۹ = ۱۹ یاش آلتی اویونچو
- آ۲۱ = ۲۱ یاش آلتی اویونچو
- آ۲۲ = ۲۲ یاش آلتی اویونچو
- آ۲۳ = ۲۳ یاش آلتی اویونچو
مشقچیلر[دَییشدیر]
سون مووسوملر[دَییشدیر]
کولوبون نتیجهلری سون ۱۰ ایلده.
۱۳۹۷-۹۸ ۵ ۳۰ ۱۴ ۱۰ ۶ ۴۲ ۲۵ +۱۷ ۵۲ ۱/۱۶ فینال – ایستوکس دژآگه توشاک لیکنز ۱۳۹۶-۹۷ ۱۰ ۳۰ ۸ ۱۰ ۱۲ ۲۸ ۳۳ -۵ ۳۴ ۱/۴ فینال GS پهلوان ایرانپوریان گلمحمدی ساغلام ۱۳۹۵-۹۶ ۳ ۳۰ ۱۵ ۱۱ ۴ ۳۸ ۲۴ +۱۴ ۵۶ ایکینجی – حاتمی ادینهو قلعهنویی – ۱۳۹۴-۹۵ ۴ ۳۰ ۱۳ ۱۲ ۵ ۴۳ ۲۷ +۱۶ ۵۱ یاری فینال ۱/۸ فینال نانگ ایرانپوریان اولیویرا قلعهنویی ۱۳۹۳-۹۴ ۲ ۳۰ ۱۷ ۷ ۶ ۵۸ ۳۴ +۲۴ ۵۸ ۱/۱۶ فینال GS ادینهو نریمان جهان خطیبی اولیویرا ۱۳۹۲-۹۳ ۶ ۳۰ ۱۱ ۱۳ ۶ ۳۹ ۳۳ +۶ ۴۵ قهرمان GS انصاریفرد دقیقی جلالی اولیویرا ۱۳۹۱-۹۲ ۲ ۳۴ ۱۸ ۱۱ ۵ ۵۵ ۳۲ +۲۳ ۶۵ ۱/۸ فینال GS سیدصالحی فلاویو لوپز(۱۰) اولیویرا – ۱۳۹۰-۹۱ ۲ ۳۴ ۱۹ ۹ ۶ ۵۷ ۳۲ +۲۵ ۶۶ ۱/۱۶ فینال – فلاویو لوپز(۱۰) توسی(۸) قلعهنویی – ۱۳۸۹-۹۰ ۵ ۳۴ ۱۵ ۱۲ ۷ ۴۲ ۲۹ +۱۳ ۵۷ ۱/۸ فینال – علیزاده کرار کمالوند – ۱۳۸۸-۸۹ ۷ ۳۴ ۱۱ ۱۴ ۹ ۴۳ ۴۲ +۱ ۴۷ ۱/۸ فینال – ابراهیمی خیرخواه کمالوند –
مووسوملار[دَییشدیر]
اَن یاخشی غلبهلر[دَییشدیر]
ائشیگه باغلانتی[دَییشدیر]
- اخبار باشگاه فرهنگی ورزشی تراکتورسازی
- Tiraxtur oyununda görüntü toplusu
- Video Toplusu – Tractor Sazi E Azerbaijan – The World's Most Popular Spectator Football Team (soccer)
- Rəsmi Sayt
- سایت هواداران تراکتورسازی تبریز
- سایت هواداران تراختور آذربایجان
- تراختورچیلار
- کلوب هواداران تراکتور سازی
- سایت هواداران تراکتور
- تراختورلینک – همه لینکهای تراختور
- Tiraxtur istiqlal Oyunu Tehran da, Jan 2010, Qol ve qol dan sonra ki Shadliq ve Mekzik Dalghasi
- یاشا، یاشا تراختور ماهنیسینا بیر کلیپ
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Traxtorوارد نشدهاست
- ↑ Al Nasr fully focused on stern test in Iran with AFC Champions League quarter-finals in touching distance - Aay 24, 2016.
- ↑ https://parsfootball.com/fa/783779/%D9%81%D9%88%D8%B1%DA%86%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D8%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B2/
- ↑ https://www.varzesh3.com/news/1593015/پهپادی-که-پرشورها-را-جهانی-کرد
- ↑ https://www.yjc.ir/fa/news/5541064
- ↑ Yadegar-e Emam Stadium (Sahand Stadium) – StadiumDB.com.
- ↑ ورزشگاه یادگار امام تبریز ؛ اولین استادیوم بزرگ کشور بعد از استادیوم آزادی (6 April 2017).
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ تراکتورسازی تبریز به لیگ برتر فوتبال ایران صعود کرد، خرداد ۱۳۸۸، خبرگزاری جمهوری اسلامی
- ↑ فارس نیوز (91/12/06). (فارسجا) تراکتورسازی چگونه آسیایی شد. فارس نیوز خبرگزاریسی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۳۱.
- ↑ تراختور کیست؟
- ↑ سرخابی هستید یا طرفدار تراختور؟
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ ۱۲٫۴ ۱۲٫۵ ۱۲٫۶ حدادپور، مهدی. "تراختور... شیرِ". روزنامه ورزشی گل. ۲۰ خرداد ۱۳۸۸.سال چهارم شماره ۹۶۲، صفحه ۵
- ↑ کتاب ۳۴ سال با پرسپولیس (از سال ۴۷ تا سال ۸۱)نویسنده: صداقت، فرهاد، چاپ اول، تبریز، شهریور ۱۳۸۱، صفحه ۹۱ تا ۹۴، شابک 964-06-1693-1
- ↑ گزارش ویژه درباره پدیده سال تراکتورسازی و هوادارانش ۲۹ اسفند ۱۳۸۸، رستمی، حمید
- ↑ کتاب: ۳۴ سال با پرسپولیس (از سال ۴۷ تا سال ۸۱) صداقت، فرهاد،چاپ اول، تبریز،شهریور ۱۳۸۱،ص ۱۰۸،شابک 964-06-1693-1
- ↑ تراکتور سازی تبریز به لیگ برتر صعود کرد
- ↑ لیگ برتر نهم از نگاه آمار
- ↑ تراکتور سازی بهترین تیم لیگ دهم
- ↑ تبریزیها رکورد حضور تماشاگر را شکستند، ۱۷ بهمن ۱۳۸۸، خبرگزاری فارس
- ↑ عزیزمحمدی: تراکتور رکوردار تماشاگران لیگ برتر است، ۲۸ فروردین ۱۳۸۹، فوتبال سه
- ↑ تراکتورسازی پرتماشاگرترین تیم لیگ برتر فوتبال شد، خبر گزاری مهر، مه۲۰۱۱
- ↑ زنان و کودکان تماشاگران ویژه تراکتورسازی و پرسپولیس، 27 فروردین 1389، خبرآنلاین
- ↑ حضور تعدادی از هواداران زن تراکتورسازی تبریز در بازی رفت روز جمعه، یارییول، تبریزسسی
- ↑ شعار زیبای هواداران تراکتور
- ↑ محرومیت تراکتور دلیل اصلی کاهش آمار تماشاگر در لیگ برتر
- ↑ جعفری :داخل فدراسیون جریانی است که نمیخواهد تماشاگران تراکتور بخشیده شوند
- ↑ محروميت تماشاگران تراکتورسازي بخشيده نشد
- ↑ نامه عباسی به کفاشیان برای بررسی رفع محرومیت تماشاگران تراکتور
- ↑ آکادمی فوتبال تراکتورسازي افتتاح شد، کد خبر : 52655 زمان ارسال : سهشنبه 12/07/1390 10:40
- ↑ https://www.mashreghnews.ir/news/897413/فیلم-خلاصه-بازی-تراکتورسازی-۶-۰-استقلال-خوزستان
- ↑ https://www.khabaronline.ir/photo/244910/تراکتور-تیم-دورود-را-گلباران-کرد
- ↑ https://www.varzesh3.com/match/57323
- ↑ https://tamasha.com/v/8Z39x
- ↑ https://www.varzesh3.com/news/1644679/%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1-4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%B2%D9%84%DB%8C-%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%85%D8%B7%D9%85%D8%A6%D9%86
- ↑ https://www.ilna.ir/بخش-ورزشی-7/695489-وقتی-تراکتورسازی-پرسپولیس-را-تایی-کرد-ویدیو
- ↑ https://90tv.ir/videos/خلاصه-بازی-استقلال-1-4-تراکتورسازی
- ↑ https://90tv.ir/videos/خلاصه-بازی-تراکتورسازی-4-1-راه-آهن
- ↑ http://fc-malavan.com/8022/سپاهان-1-تراكتورسازي-4-تيكي-تراختور
- ↑ https://90tv.ir/videos/خلاصه-و-حواشی-تراکتورسازی-4-1-ذوب-آهن-نود-25-بهمن
خاریجی لینکلر[دَییشدیر]
- اودان مشقچیلر
- اوستون گول وورانلار
- جایزهلر


text:
چوواش تورکجهسی
چوواش تورکجهسی یا چوواشچا (چوواشچا: ЧӑBaшлa / چاواشلا؛ ЧăBaш чĕлxи/ چاواش چلخی)، روسیا فدراسیونو’نون اورتا کئسیمینده، اورال داغلاری’نین باتیسیندا دانیشیلان چاغداش دؤنم تورک یازی دیللریندن بیریدیر. تورک دیللرینین اوگور-بولگار گروبو اؤبگیندن وارلیغینی قوروموش تک دیلیدیر. چوواشچا، چوواشلارین آنادیلی و چوواشیستان’ین رسمی دیلیدیر. یاخلاشیق ایکی میلیون کیشی طرفیندن دانیشیلیر. 2002 وئریلرینه گؤره چوواشیستان’دا بو دیلی دانیشان نوفوسون 92% ائتنیک اولاراق چوواش، ۸%’ی ایسه باشقا ائتنیک کؤکنلیدیر.
چوواشچا، مدرسهلرده ائییتیم دیلی اولماسینا و مئدیادا قوللانیلماسینا قارشین، روسجانین یایقین ایشلهنیلمهسینه گؤره تهلوکه آلتیندا اولان بیر دیلدیر.
وولگا دیرسگیندهکی قازان'دا، ایلریده -تاتارلار و باشقیرلار آراسیندا داغیلمیش اولاراق- وولگا و اورال آراسینداکی بؤلگهده، نیسبتن آز اولان ساییلارینا راغمن (1959 ساییمینا گؤره 1.470.000) دیل بیلیم و اتنولوژی آچیسیندان ان ایلگی چکیجی و ان اؤنملی تورک خالقلاریندان بیری اولان چوواشلار (چاواش) یاشار. هم فرقلی اتنیک خوصوصیتلری هم ده آغیز خوصوصیتلرینه گؤره چوواشلار ایکی آنا قوروپا آیریلیرلار: قوزمودم'ژانسک، چبوقساری، ژادرین و قورمیش قصبهلرینده یوخاری چوواشلار (ویریال < *وز ائل " یوخاری مملکت، یوخاری خالق " ) و آشاغی چوواشلار (اناتری < *ئنت ôئگی ؟ 'اشاغیدا [وولگا و دوامیندا] اولانلار')، آیریجا، اؤزللیکله وولگا قیییسی داغلاری بویونجا جیویل'سک'دن، تِتیوشی اۆزریندن اولیانوفسک (اسکی سیمبیرسک، ستپ چوواشلارینین مرکزی) بؤلگهسینه قدر اولان یئردهکی ستپ چوواشلاری اؤنمل قایدهدیلمهلیدیر.
قایناق[دَییشدیر]
- تورکیه تورکجهسی ویکی پدیاسی.
- ↑ Chuvash at Ethnologue - 18th ed., 2015
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Chuvash". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.


text:
باب هوپ
باب هوپ (اینگیلیسجه: Bob Hope) آمریکالی موغنی, کومدین, یازیچی و اوْیونچو. ۲۹ مئی ۱۹۰۳ ایلینده لندن شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۰۰ ایل عؤمر ائلهییب و ۲۷ ژوئیه ۲۰۰۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1919–1997 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Whitburn, Joel (1986). Pop Memories: 1890-1954. Record Research.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Bob Hope»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده باب هوپ گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
زانتوکسیلوم هارتیی
زانتوکسیلوم هارتیی (اینگیلیسجه: Zanthoxylum spinosum subsp. hartii، لاتین تورکجه: Zanthoxylum hartii، فرانسهجه: Zanthoxylum spinosum subsp. hartii، آلمانجا: Zanthoxylum spinosum subsp. hartii) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Zanthoxylum spinosum subsp. hartii»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده زانتوکسیلوم هارتیی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
محمد سبحانی (حرفشه)نی ایگیرمی ایل بوندان اؤنجهدن تانیرام، تهرانا گلیب اورادا طلبهلیك ائتدیگی ایللردن. او، مکمّل دینی تحصیل آلیب، معرفت کسب ائدیب، فقه، اصول، کلام و بو کیمی علملره یئیهلنمیشدیر. همده چیرپینتیلی اۆرهک و جوشغون دیل صاحیبیدیر. اۆستهلیک وطنینه صداقت بسلهین، دیلینی سئون و ادبیاتا ماراق گؤسترن ایدهآللار صاحیبی اولان گنجلر سیراسیندا ایدی محمد. او، آخیجی لهجهلی و اویناق اؤلچۆلۆ شعر یازماق ایله، هر کسی تۆرکجهمیزه مئیل و رغبت گؤسترمگه چکیردی.
ایگیرمی ایل بوندان قاباقکی گنج طلبهم، ایندی ائللریمیز اۆچۆن گنج روحلو، جوشغون دیللی، عاشیق روحلو، وطن سئوهر و معرفت صاحیبی سایا گلن بیر شاعیر و یازیچی اولموشدور. اونون ایگیرمی ایل ایچینده یازدیغی شعرلردن سئچدیگی «آزاد یاشا» مجموعهسی، ایندی گؤز اؤنۆندهدیر.
محمدین شعرلری بیچیم باخیمیندان چوخ رنگارنگ و جور به جورهدیر. او، قوشما، گرایلی، بایاتی، دیوانی، غزل، مثنوی، قوشا بیت، مخمّس و سائره بیچیملرده شعر یازمیشدیر. آمما اساس اؤزهللیگی، بو شعرلرین طبیعی سیلابیک بیچیملرده اولمالاریدیر.
«قورتامیش صبر» عنوانلی شعری بیر مثنویدیر.
مئیلیم دوشوب سنه آی گؤزل پری،
عاشیقین اولموشام، بیر دؤن باخ بری!
صبریم قورتاریبدیر، دؤزه بیلمیرم،
وصالسیز گؤللرده اۆزه بیلمیرم . . .
بونون کیمی مثنویلر، مضمون دایرهسی باخیمیندان، هئچده عروض قالیبلاریندا اولان مثنویلردن قالان دگیلدیر. او، سیلابیک بیچیملرده مثنوی یازاندا، حتی ادبی بزهکلر گتیرمه و اؤلچۆلر ایله اویناماق هوسینهده دوشور. میثال اۆچۆن «یاشدا جوان باشدا قوجا» مثنویسینده، بۆتۆن قافیهلر، هر بئیتده مستقل اولمالارینا باخمایاراق، بیرینجی شخص فعلی صیغهسیدیر:
بیر گۆل ایدیم، گۆلشنلری بزهردیم،
بۆلبۆل ایدیم، گۆلشنلری گزهردیم.
بالیق ایدیم، دریالاردا اویناردیم،
بولاق ایدیم، جوشوب داشیب قایناردیم . . .
آشاغیداکی شعر ایسه بیر غزلدیر:
راضییام من سنین رضایتینه،
ائتدین چاره کؤنلۆم شیکایتینه.
ضیاسی گؤزلرین اویدوردو منی،
یئتیردی عالمین نهایتینه . . .
بو غزل سیلابیک بیچیمدهدیر. باشقا غزللرده بئلهده، حتی آغیر اؤلچولریده واردیر:
انسانلارا اینام وئریر برهانین، ای معلم!
مکتبلرده درسیمیزدیر دیوانین، ای معلم!
دوشونجهنین تفکّرون حکیمی سن دۆنیادا،
دورولدارسان انسانلارین آل قانین، ای معلم!
محمدین شعرلری مضمون باخیمینداندا رنگارنگدیر. شعرلرینین بعضی مضمونلارینی بئله سیرالایا بیلریک:
1. یورد سئوگیسی:
شاعیرین اۆرهگی یوردو- یوواسی اۆچۆن چیرپینبر. او، دوغولدوغو یئر «حرفشه»نی دلیجهسینه سئویر. شعر مجموعهسینین گؤزه گلن یوردو حاققیندادیر:
گلین حرفشهدن سیزه سؤیلهییم،
گزمهلیدیر، گؤرمهلیدیر حرفشه!
و یا:
ائل ایچینده سنین باشین اوجادیر،
چکیلیبدیر گؤیه داغین حرفشه.
و یا:
گئدیردیم بیر زامان سنین یولونلا،
گؤردۆم چوخ راحاتدی یولوم حرفشه.
و یا:
کئچمیش ایاملاردان ایندییه قدهر،
چالینار تویلاردا ساز حرفشهده.
و . . .
2. اخلاق:
محمدین دیوانینین ایکینجی اساس مضمونو، اخلاق نورمالارینا اویما و تمیز یاشاما تبلیغیدیر. او، آزاد یاشاماغی، اخلاق نورمالاری اساسیندا یاشاماق ایله بیر ساییر و اخلاقسیز یاشاماغی دهیرسیز بیلیر:
نفسین ایله جهاد ائله قارداشیم،
هر کوچهده گؤردۆگۆنۆ آلما سن!
و یا:
آخماق آدام سنه یاخین گلسهده،
گلمهگیندن گلمهمگی یاخشیدیر.
و یا:
رحم ائتگیلن خزان چکمیش بۆلبۆله،
قیزیل گۆل اۆستۆنده خار اولما یولداش!
و یا:
علم اوخویون عالیم اولون ائلیزده،
جهالتین کؤکۆن یولون دۆنیادا.
بئیتلری ایله باشلایان شعرلرین هامیسیندا اخلاق نورمالارینا اویماق و اخلاقلی یاشاماق پرنسیپلری تبلیغ اولونور. بئله مضمونلار محمدین دیوانینین هر یئرینی احاطه ائتمیشدیر.
3. چیپلاق عشق:
محمدین شعرلرینده «عشق» ده واردیر و اساسا عشق موضوعو، اونون شعرلرینین سماسینی تشکیل ائدیر. آمما اونون عشقی تام جسارتلی، رئال و چیپلاق عشقدیر. ایستر آنایا، ایستر دوستا- یولداشا و ایسترسهده خوشلاندیغی بیر سئوگیلییه و قیزا اولسون، تام معنادا آچیق، دورور و آیدین عشقدیر. ساده و تکلّف سۆزدۆر.هئچ نهیی گیزلهمیر و هر نهیی چیپلاق ییان ائدیر. بونو ایسه، من شاعیر اۆچۆن بیر امتیاز ساییرام. او بو شعرلرینده حتی معشوقهسینین آدینیدا چکیر و اونا خیطاب آچیقجا اظهار عشق ائدیر:
گؤزلرینین یانار عشقی،
اۆرهگیمده وار بنفشه.
*
آی قیز سنی سئومیشم من،
حرفشهنین باغلاریندا . . .
*
آرزولارام سنی هر گۆن،
گلیب بیزده قال بنفشه . . .
*
گؤزل پری، گؤزل خانیم،
ان سئویملی ملهگیمسن . . .
«محمد سبحانی» بو شعر مجموعهسی ایله چاغداش آذربایجان ادبیاتیندا، ائل شاعیرلری اثرلری آراسیندا اؤزۆنه مخصوص بیر یئر آچاجاقدیر و اونون منیمسهدیگی بیچیملرده شعر یازانلارا ایلهام قایناغی اولاجاقدیر.


text:
ایندیان هیلز، کولورادو
ایندیان هیلز، کولورادو (اینگیلیسجه:Indian Hills, Colorado ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۱۹۷ نفر ایمیش و ۱۲٫۲ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۲۰۹۰ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و کولورادو ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ US Board on Geographic Names. United States Geological Survey (2007-10-25). یوْخلانیلیب2008-01-31.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Indian Hills, Colorado»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ایندیان هیلز، کولورادو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فورچی سیولو
فورچی سیولو (ایتالیاجا: Furci Siculo) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۳۸۲ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۹ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و سیسیل اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ All demographics and other statistics: Italian statistical institute Istat.
- ↑ Data Istat 2011
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Furci Siculo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فورچی سیولو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.