text:
سوسیالیسم
جامعه ایستکی یوخسا سوسیالیسم اینگیلیسجه: Socialism، فرانسهجه: Socialisme ، سیاست، ایقتصاد و ایجتیماع اۆچون بیر باخیش. بئله باخیش بیر هامی اۆچون نظم و بیرلیق یارادیر و ایجتیماع ایستکین بوتون ایشلرده قوللاندیریر. بو جامیعهده بوتون اینسانلار و پارتیلار بیر سهم و بؤلوم صاحبی اوْلوب و اوز ایشلرینده برابر سهم آپاریر.
خوصوصی مالکیتی آرادان آپاریب و ایجتیماعی مالکیت یارادیلیر و بوتون مالکیت ایجتیماع الینده اولور و هئچ کیمسه هئچ زادا صاحیب و مالک اولمور. بو ایجتیماعی مالکیت ایشچیلر الینده و پارتیلار و دپارتمانلار الینده اولور.
بولشویک[دَییشدیر]
روسیه نین اوکتوبر اینقلابیندا سوسیالیست بولشویک پارتیسی ایشلری الینه گئچیتدی. سوسیالیست پارتیلار بولشوویکلری قبول ائتمیردی و سوسیالیستلر ایکی بؤلوندو. بولشویکلر دونیادا سوسیالیسمی ایکی بؤلدولر و آمریکا و اوروپادا سوسیالسیتلر اوز ایشلرین اولاردان آیری بیلدیردیلر. بو سوسیالیست تشکیلاتی اوزلرین ایشچیلره دایاق پارتی تانیدیرب و بولشویکلردن اوزاق گئزدیلر. مه آینین بیرینده بوتون سوسیالیست تشکیلاتلار پارتی قوروب و ایشچیلردن حمایت ائدر.
ایگیرمینجی یوز ایلده سوسیال دموکرات و سوسیالیست پارتیلار هرهسی بیر اؤلکهده حاکیم اوْلدولار و هر پارتی و تشکیلات بیر نظر صاحبی اوْلوب.
سوسالیسم کؤکده[دَییشدیر]
افلاطون یازان جمهوری کیتابین اوْنا کؤک بلیبلر هابئله بۇ کیتابدا حاکیملر و ایشچیلر هئچ قدرت صاحیبی اولمور.


c: text/html

text:
حبیب فرشباف
سسلی حئکایهلر ۰۳ – بخت ائوینه اوزانان یول – سسلندیرن: کبری میرحسینی
آسلان خان قوشا بولاق کندی نین آدینـی چکنده، آتلیلارین آراسـینا ولوله دوشدو. آصلان خانین بوتون آتلیلاری آلـیشانـی یاخـیندان گورمهسهلرده، اونون ایگیتلیگی نین تعریفینی دؤنه- دؤنه ائشیتمیشدیلر. ائله بونون اوچون ده خان اوتاغـینا گیرجک، آتلیلارین آراسـیندا پـیچاپـیچ باشلادی:
– ایه، آلـیشان اولان یـئرده نه تهر قوشا بولاغا گیرمک اولار.
– منیم کی بو سفردن هئچ گؤزوم سو ایچمیر.
– ایه, دئییر آرقالـینـی چاپاراق دوز دیرناغـیندان وورور…
بئله- بئله صحبتلرین هامـسـینـی خانـین خبرچیسی، همان گون خانا چاتدیراندا، خان درین خیالا دالدی. اونسوز دا، آســـلان خــان اؤزو آلـــیشانـیــن قورخمازلـیغـیندان واونون آتـیجیلـیغـیندان آز چکینمیردی. آنجاق کی دوره کندلرده قوشا بولاقدان باشقا هئچ بیر یـئرده اوت- انجر تاپـیلمـیردی. قـیشـین بو توفه- توفونده یاخـین کندلرین بوتون تایالارین، آسلان خان چکیب گتیریب، مال- قاراسـینا یـئدیرتمیشدی.
او گون آخشاما قدهر خانـین قلیانـی الیندن یـئره دوشمهدی. او، ایکیندی چاغـی آتلیلارینـین باشچـیسی رحیمبیی اؤز اوتاغـینا چاغـیرتدی…
رحیمبی خانـین اوتاغـیندان چـیخـیب، گوله- گوله آتلیلارین یانـینا قایـیداراق:
«اوشاقلار، حاضـیرلاشـین سوت گونو آخشام قوشابولاغا یولا دوشمهلیییک، آلـیشان دا مطلق کندده اولمایاجاق، آرخایـین اولون» دئییب، الیندهکی قامچیسینـی هاوادا شاققـیلداتدی…
***
هاوا یـنیجه ایشـیقلانـیردی، قوشابولاق کندینین قورتاراجاغـیندا ائوی اولان قاسـیم, زیل سبدینی یاپبادان دولدوروب، قالاقدان بایـیرا چـیخدی. او سبدی دالـینا آلـیب، یـئردن قالخماق ایستهدیکده بیردن گوزو کندین اوتای دوزلرینده، قارلارین اوستونده بیر قارالتـییا ساتاشدی. قاسـیم گؤزلرینین قاباقلارینا قونان قار دانالارین الینین آرخاسـیلا سیلیب، گوزلرینی دقتله قارالتـییا تیکدی. قارالتـی گئت-گئده بویودو، پارچالاندی، قاتارا دوزولموش آتلیلار آیدین گورونهرک، قاسـیم سبدی یـئره توللایـیب، کوچه یـنیشه چـیغـیرا- چـیغـیرا گوتورولدو.
او، تووشویه- تووشویه بیر قاپینـین قارشـیسیندا دایاندی. سونرا یـئردن بیر داش تاپـیب «آلـیشان قاغا یـئی…» باغـیرا- باغـیرا، تاختا قاپـینـی دویشلمهیه باشلادی. هومای قاپینـین سسینه یوخودان دیک داشلاندی. او آلـیشانـی اویاتماق ایستهینده، دونن سحر آلـیشانـین قـیشلاق کندینه قوناق گئتدیگنی خاطـیرلادی. بیر آن دوروخدو، سونرا هوولهسک کالاغایـیسین باشـینا آتـیب، آیاق یالـین حیهطه توللاندی. قاپینـین سسینه «آلاباش» زنجیرینی دارتـیب، قـیرماق ایستهییــردی. «کیم سن»- دئیهنده، «آتلیلار» سؤزوندن باشقا بیر سوز ائشیتمهسهده، یویورک اوتاغا قایـیتدی. درین یوخودا اولان اوچ یاشلی قـیزینـی باغرینا باسـیب، بیر آز ائوده فـیرلاندی. نه ائدهجهگینی بیلمیردی. نهایت اوشاغـی چادراسـینا بوکوب، دالـینا چاتدی. سونرا حیط دوواریندان داملارینا دیرماشدی. دامدان داما قاچاراق بیر ائو باجاسـیندان باشـینـی ایچری ساللادی. وار گوجو ایله «ارکیناز خالا اوی…» – دئیه باغـیرماغا باشلادی. خالا گوزلرین اووا- اووا حیهطه چـیخدی.
هومای : «خالا قوربانـین اولوم، آل بو قـیزی، کنده باسقـین وار»- دئییب کؤرپهنی حیهطه ساللادی…
دالبادال آچـیلان گوللـهلر، لای بالای داغلارا یایـیلدی. بوتون کند اهلی یوخودان دیک داشلانـیب، گوللـهلرین عکس صداسـینا، سونرا سسسیزلیگه قولاق یاتـیردیلار.
«هئچ کسین ائویندن چـیخماغا حاققـی یوخدور» سوزلری، کند اهلینین وحشتینه آرتـیریب، کنده آغـیر بیر سوکوت چوکورتدو.
***
هومای, الینی کندییه اوزالدیب, توفنگی گوتورمک ایستهدیکده, اونو تاپا بیلمهدی. دئمک آلیشان توفنگی اوزو ایله آپارمیشدی. بئله اولدوقدا, هومای, حیهطه چیخیب, کوچه قاپیسینینـین دالینـی مؤحکم برکیتدی. سونرا حیهطین بوجاغـیندا دایانـیب، کندین های- کویونه قولاق یاتـیردی. آلاباش, داما ساری هورهنده, هومایـین گوزو دامین اوستونده ارکیناز خالانـین خیردا اوغلو, احمده ساتاشدی. او, دامین قـیراغـیندان حیهطه اییلیب, تئز- تئز دانـیشماغا باشلادی.
– هومای باجی! آتام دئییر, آتلیلار ائولره گیرمیرلر, نایران اولما. اونلار بیر قاتار دوه گتیریبلر, تایالاری آپارسینلار. آنام دئییر, تئز گل «هجر» آغلایـیر.
احمد سوزونو قورتارا- قورتارماز گوزدن ایتدی. هومای ارکیناز خالانـین ائوینه گیرنده, سلمان کیشینی گوزلری سئچمهییب, اونو گورمهمیشدی. او «هجری» اووودوب یـئره قویدوقدان سونرا, بیردن گوزو سلمان کیشییه ساتاشیب, اوتانا- اوتانا اونو سالاملادی. سلمان کیشی آلیشانـین هارا گئتدییینی سوروشاندا, ارکیناز خالا فیکیرلی- فیکیرلی بارماغـینـی دیشلهییب, پیچیلدادی: «دئمک شوکور بی آلیشانـی قوناق چاغـیریب! ای دیل- ی قافیل, ایگیده یامان تله قوروبلار».
هومای بیر آه چکیب «عمی, آلیشانـی, نئجه خبر ائتمک اولار؟» سوروشاندا, سلمان کیشی موشتویونو جگر دولوسو سوموروب, توختاق- توختاق سوزه باشلادی:
– قـیزیم, قـیشلاغا بیر منزیللیک یولدور, بو قار کولک ده اورا کیم گئده بیلر؟
هومای «نئجه بیآبیـر اولدوق عمی!»- دئیهنده, الینی دیزینه چالیـب «آی کهر آت های…» سسلهدی.
یایـین ایلک آیـی اولسا دا, هله یایلاقدا گؤم- گؤی چمنلر یـنیجه بوی آتـیردی. قوزولارین سسی قوشلارین سسینه قاریشیـب, آل- الوان چیچکلر, آخان سولارین آهنگیله یـیرغالانـیردی. هومای اوبانـین یاخیـنـینداکی بولاقدان میس سیهنگینی دولدوراراق, سویون آیناسیـندا حیران- حیران ساچلارینـی سـیر ائدیردی.
بیردن بیر آت کیشنرتیسیندن دیسکینیب, دیک آیاغا قالخدی. آتلی آتـیندان ائنیب, سو ایستهدیکده, هومای میس کاسانـی دولدوروب اونا توتدو. بو آن هومایـین, ماهوت یلینه دوزولموش «قـیپلی گوموش پوللارین»(۱) جینگیلتیسیندن آت اورکوب, جیلووونو آتلینـین الیندن چیـخاریب, گوتورولدو.
جاوان آتلی نه کی چالیـشدیسا, آتـینـی توتا بیلمهدی. بونو گؤرن هومای سهنگینی چییینیندن یـئره قویوب, آتـین دالیـجا قاچیـب, گؤزدن ایتدی بیر آزدان او, کهر آتـین بئلینده, آتلینـین یانـینا قایـیداندا, چمن اوسته اوتورموش آلیـشانـین دانـیشماغا دیلی توتمامیشدی…
کهر آتـین, ایلک دفه مینمهسی هومایـی سئوگی دونیاسینا چاتدیرسادا, اونون ایکینجی دفه مینمهسی, هومایـی قوشا بولاغا اوزانان یول ایله بخت ائوینه چاتدیرمیشدی…
– «آغـیز نه فیکیرده سن ائی … چایـینـی ایچ» دئینده, ارکیناز خالا هومایـی خیال دونیاسیندان آیـیردی. بو آرا سلمان کیشی گئدیب, خبر گتیردی کی, «خانـین آتلیلاری خرمنلرده اود یاندیریب, کاباب بیشیرمهیه مشغول اولوبلار. بیر نئچهسی ده یونجا تایالارینـی سؤکوب, دوهلره یوکلهیـیرلر».
بونو ائشیدن هومای, جلد آیاغا قالخیـب, ائوینه قایـیتدی. او گـون ناهارادک, هومایـین بوغازیندان بیرجه ایستکان چایدان باشقا, هئچ نه کئچمهدی. او نه ایشلهیه بیلیر, نه ده بیر یـئرده دایانا بیلیردی.
«هجر» یوخودا ایچین چکنده, هومای آجیدی:
– آللاه سیزه نهلت ائلهسین, ناحاق یـئره اوشاغـی دؤیدوم- دئدی. بیر کوهنه یورقانچانـی هجرین اوستونه چکیب, دیک آیاغا قالخدی. بیر آن فیکره دالدی, سونرا فانـیسی یاندیریب, الینه آلـیب, حیهطه چیخدی. کوچه قاپیسینـی, آستاجا آچیب, اطرافا باخا- باخا کندین اؤنوندهکی درهیه ساری یویوردو. درهیه ائنهرک, نئچه دفه یـیخیلسا دا, فانـیسی گویده ساخلایـیب اونو قورودو. او, دره آشاغـی گئدیب, کند یولونون قـیراغـیندا بیر تپهنین دالیندا گیزلندی. سویوقدان گویرمیش اللرینی فانـیسین اوستونده ایسیندیردی. اورهیی, باشی کسیلمیش تویوق کیمی, سینهسینده چابالایـیردی. اوزون سورن آنلار نهایت باشا چاتـیب, قار شپهلرین یارا- یارا یاخینلاشان آتلارین آیاق سسلری قولاغـینا چاتاراق, قارین اوستونده اوزاندی. آتلیلار گلیب بیر- بیر اؤتوشدو. دوه قاتارینـین یوکلری گوروندو. بیر آن دا سوسدو. قاتارین اووسارینـی چکن آتلی, اونون قاباغـیندان ردّ اولاراق, قاباغا سیچرایـیب, بیر آنـین ایچینده فانـیسین نفتـینی دوهیه یوکلهنن قورو یونجالارا سپیب, فانـیسین پیلتهسیله آلـیشدیردی. گئری دونوب درهیه توللاندی.
***
هاوا یاواش- یاواش قارالـیردی. قورد قویوندان سئچیلمز اولموشدو. اینسان توپلانـیشیندان سانکی پالچیق داملارین بئلی بوکولوردو. های- کوی سسیندن قولاق توتولوردو. بوتون کند اهلی داملارین اوستوندن آغ- آبباغ قارلارلا اورتولموش داغلارا طرف دقتله باخیردیلار. گنجلرین بارماقلاری داغ باشینا دیرماشان اود شیریغـینا توشلانمیشدی.
هومای هجری باغرینا باسیب, گؤز یاشلارین سیله- سیله داملاریندان حیهطه ائنیردی…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دئدی: «بی دیقه ده وَخ تلف ائلهمه کی، گلیریخ دالینجا، صوفیانین آلتی نفرلیخ پتروشیمی کارتی وار.»
– «صوفیا کیمدی آباجی؟»
– «قیز سن ده گونو گونن کورابئیین اولوسان هاااا. اؤز صفیهمیز دا. بورنونو عمل ائلیینن سورا آدینی دَییشیب، هم آدینین هم ده بورنونون شیرینیسینه هامیمیزی پتروشیمییه قوناخ ائلییب»
– «منیم پتروشیمیلیخ ایشیم یوخدی کی آباجی، سیز گئدین صوفیانین بورون شیرینیسینی نوشوجانلیغینان یئیین.»
– «اؤزوو سریمه. کامپیوتر باشیندا اوتوماخدان فیججهلمهدین؟»
تئلفونا جواب وئردییمه کور کیمی پئشمان اولموشام. آباجی سؤزونو یئریتمهسه، ال چکن گونو اولماز.
– «آباجی، من چیلله آخشامی گؤل آدی گلنده اوشویورم. هله قالسین گلیم سویا دوشوم.»
– «ناخوش سئرچه دَییسن کی، توپ کیمی گلینسن ماشاالـله»
– «آباجی، بیرینجیسی بو کی گلین اییرمی یاشیندا اولار، ایکینجیسی، من سؤز گؤلونده اوزورم، بسیمدی.»
– «دئیسن بَ من هدهد میرزانین بحر طویللرینن باشارمیرام؟»
آباجینین تازا قابیلییتینه، گولمهییم توتوب، اونونلا باش- باشا قویماغیم گلیر.
– «آباجی، من سو دا بوی دوراماغی باشارمیرام. سو دا بوغولارام. سیز گئدین. من ده باشیمی قاتیم سؤز گؤلومه.»
– «اولمویا سؤز گؤلونده مَللاخ ووروسان؟»
– «مَللاخ یوخ، اوتوموشام قیراخدا قوللاب آتیرام. سؤزلری بالیخ کیمی بیر- بیر گؤلدن توتورام»
– «گؤزله ناققا سؤز قوللابیوا ایلیشر، سنی ده چکیب آپاریب، گؤلده بوغار هااا»
دئیهسن آباجی دوغوردان بحر طویل استادیایمیش، منیم خبریم یوخایدی. دئییرم : «آباجی، ناققا سؤز نه جور اولار؟»
– «منن سوروشوسان؟ اؤزون کی یاخچی بولوسن، سن کی او گؤلون اوزگوجوسوسن!»
قالمیشام آباجییا نه دئییم. اونو سؤزده باغلاماق چتین ایشدی. جوابیمی گؤزلهمهدن آرتیریر:
– «هله خبرین یوخدی، صوفیا سو پریسی مدلینده بیر مایو تیکدیریب، گل گؤرهسن…»
– «آی آباجی، سو پریلری اینجه بئلاولار آخی، اولمویا صفیه قارنینین پیلرینی ده عمل ائلهتدیریب؟»
– «آماندی قیزیم صفیه یوخ هااا، صوفیا.»
– «آباجی، دئییرلر سو پریلری بد یومن اولار، بالیقچیلارین هوشلارین باشدان ائلهییب، اولاری آپارییب سو آلتیندا بوغار هاااا، سو پریسینن گؤزلهیین هاااا»
– «سن نه جور سؤز گؤلونده اوزوسن کی بیلیمسن بیزیم اؤلکهنین سو پریلری خوش یومن اولار؟»
– «آباجی اولمویا بونو دا هدهد میرزانین بحر طویلینده یازیب؟»
– «بحر طویل ندی؟ دییرسن بَ صوفیا نییه سو پریسی مایوسونو تیحدییریب؟ خوش یومندی اونا گؤره دااا. دییر اورهییمه قویولوب، بیر حلال سود اممیشین آناسی استخرده اونو گؤروب…»
گولمهییم توتوب. آباجی بیر باشا دییر:
– «هله بیلیمیسن کی، صوفیا ایستیری استخرده عمل جراحی خاطیرهلرین دئسین سن کتاب یازاسان»
– «آباجی، قوی من گئدیم بیر ناققا سؤز تاپیم، اؤزومو بوغوم» دئییرم…
آذر- ۱۳۹۳


text:
سیاسی فلسفه
سیاسی فلسفه - فلسفه و سیاسی علمین قووشاغیندا یئرلشن، سیاسته، سیاسی دَیرلره، سیاسی گئرچکلیگین ماهیتینه و سیاسی آنالیزین ایلکین اینتللکتوال شرطلرینه دایر فیکیرلری اؤیرنن علم ساحهسیدیر.
سیاسی فلسفهنین تدقیق ائتدیگی مؤوضولارا سیاست، آزادلیق، عدالت، مولکیت، حوقوقلار، قانونلار و صلاحیت صاحیبلری طرفیندن حوقوقی بازانین گوجلندیریلمهسی عاییددیر. اونلار ندیرلر، اونلارا نهیه گؤره (بعضاً عومومیتله) احتیاج وار، سیاسی گوجو لِگیتیم(مشروع) ائدن ندیر و او هانسی حوقوقلار و آزادلیقلاری قورومالیدیر و نییه، بو هانسی فورمادا اولمالیدیر و نییه، قانونلار ندیر، اگر وارسا، وطنداشلارین لِگیتیم(مشروع) حؤکومت قارشیسیندا عؤهدهلیکلری ندیر و اگر مومکونسه، بو عؤهدهلیکلردن نه زامان ایمتیناع ائتمک اولار. ساده دیلله دئسک، "سیاسی فلسفه" ترمینی دئدیکده فلسفهنین تکنیکی فنلرینه عایید اولماسی حؤکماً اولمایان، سیاست حاقیندا عومومی باخیشلارا و یا اسپسیفیک إتیکایا( اؤزل اخلاقا)، سیاسی اینانجا و یا یاناشمایا ایستیناد ائدیلیر.[۱]
باشقا سؤزله، سیاسی فلسفه سیاسی حادیثهلرین و پروسهلرین ماهیتینی، اونلارین قارشیلیقلی تاثیرینی آراشدیریر. اونون پردمتینه سیاست ایله حاکیمیتین قارشیلیقلی علاقهلری، اونون مادّی و ایدئال فورمالاری – دؤولت، وطنداش جمعیتی، سیاسی شوعور و دیگر پروبلملر داخیلدیر.
یوخاریدا قئید ائدیلدیگی کیمی بو علم فلسفه ایله سیاسی علمین قووشاغیندا یارانان ساحهدیر. او، سیاست دونیاسینین معنوی و دونیا گؤروشو سپکیلرینی اؤیرهنیر. دیگر طرفدن سیاست اینسانلارین دونیاگؤروشو، نورماتیو دیر کاراکترلی اساسلارینین فورمالاشدیغی فعالیت ساحهسی اولدوغوندان سیاسی فلسفهده جمعیتین سیاسی سیستمی و تشکیلینین پرینسیپلرینی تحلیل ائدیر.
سیاست فلسفهسینین تدقیقات ساحهسی – سیاسی موناسیبتلر اوزرینده قورولان سیاسی ایدئیالار و اینستیتوتلاردیر. سوسیال – سیاسی فیکیر فلسفهنین ترکیب حیصهسی کیمی اوزون مودت عرضینده اساساً حوقوق و دؤولت حاقینداکی ایدئیا و نظریهلر چرچیوهسینده اؤیره نیلیردی. موعاصیر دؤورده سیاست فلسفهسی سیاسی پروسهلری ایزلهییر، تحلیل ائدیر، سیاسی حادیثهلره جمعیتدهکی دیگر سوسیال حادیثهلرله علاقه و قارشیلیقلی تاثیرده یاناشیر.
تاریخی دؤورلردن هر بیری موعین مدنیت تیپینین آپاریجی مؤوقعیی ایله سجیهلندیریله بیلدیگی کیمی موعین سیاسی فلسفه تیپینین اوستونلوگو ایله ده کاراکتریزه اولونا بیلر. مدنیتلرین هر بیر تاریخی تیپی اونون سیاسی اینستینکتلرینی راسیوناللاشدیرا بیلن و قانونیلشدیره بیلن سیاسی دوکترینالارین مئیدانا چیخماسینی شرطلندیریر. اگر اکینچی حیات طرزی زمینینده فورمالاشان ایجماع مدنیتیندن کومونیستیک سیاسی فلسفه دوغولورسا، اگر جنگاور مدنیتیندن تیرانیک سیاسی فلسفه دوغولورسا، اگر شهر مدنیتیندن دموکراتیک سیاسی فلسفه دوغولورسا، زادگان مدنیتی آریستوکراتیک سیاسی فلسفهنی تؤره دیر.
دؤولت، مارکسیزمین حساب ائتدیگی کیمی، مولکیته مالیک اولان صینفین مولکیتدن محروم اولان صینیف اوزرینده، کوبود دئییلسه، وارلینین کاسیب اوزرینده حؤکمرانلیق آپاراتی کیمی مئیدانا گلمهمیشدیر. وارلیلیق و کاسیبلیق اصلینده بیر تاریخی فاکت کیمی یالنیز دؤولت یاراندیقدان سونرا مئیدانا گلمیشدیر. وارلانمانین واسیطهسی کیمی ایسه محض دؤولت چیخیش ائتمیشدیر. دؤولتین واسیطهچیلیگی اولمادان آیری-آیری فردلرین وارلانماسی پراکتیک اولاراق مومکون دئییلدیر.
دؤولت، آنارشیزمین گومان ائتدیگی کیمی، حؤکمرانلیغین و کؤلهلیگین یارانماسی ایله مئیدانا گلمهمیشدیر. دؤولت اصلینده کؤلهلیکدن یارانمیر، کؤلهلیگی یارادیر.
دؤولتین ایلکین فورماسیندا هئچ بیر حاکیمیت مؤوجود دئییلدیر. چونکی بورادا ایراده صاحیبلری و ایجراچیلار – حؤکمدارلار و تبعهلر - یوخدور، هئچ کس باشقا بیریسینین ایرادهسینین حیاتا کئچمه واسیطهسی دئییلدیر. ایلکین دؤولت حیمایه دؤولتیدیر، حاکیمیت دؤولتی دئییلدیر.
دؤولت اینسانلارین بیر قیسمینین دیگر قیسمی اوزرینده حؤکمرانلیق ائتمهسینه دئییل، اینسانلارین بیر قیسمینی دیگر قیسمینین تجاووزوندن خیلاص ائتمگه تعیناتلیدیر. ایلکین دؤولت حاکیمیت اورقانلارینین یارادیلماسی ایله دئییل، اهالینین عدالتسیزلیکدن، زوراکیلیقدان، ظولمدن، محواولمادان و آزغینلیقدان خیلاص ائدیلمهسی ایله یارانیر. دؤولتین باشلیجا و ازهلی علامتی ائله بو خیلاصکارلیق آکتیدیر. همین خیلاصکارلیق آکتینین حیاتا کئچدیگی هر بیر حالدا دؤولت مؤوجوددور.
اینسانلاردا خوصوصی بیر سیاسی حیسّ واردیر. اینسان دؤولتین مؤوجودلوغونو دا محض بو حیسّین واسیطهسیله دویور. هر بیر اینسان دیگرلرینین تجاووزوندن موحافیظه اولونورسا، یالنیز بو حالدا دؤولتین مؤوجودلوغو حیسّ اولونور.
سوسیال حیاتین دؤولت استروکتورونون ایختیراعسی اینسان ذکاسینین ان گؤرکملی نایلیتلریندندیر. سوسیال حیات اوچون دؤولتین اهمیتی عومومیتله حیات اوچون تهلوکهسیزلیگین اهمیتی قدردیر. سیاسی ماهیتین ایلکین تاریخی تجسسومو دؤولتین حیمایه سیستمی اولماسیندادیر. اینسانلار دؤولتین وارلیغینی یالنیز آزغینلیقدان و تجاووزدن موحافیظه اولوندوقلاری حالدا حیسّ ائدیرلر.
قایناق[دَییشدیر]
- Adil Əsədov. Siyasətin fəlsəfəsi. Bakı, Nafta-press, 2001, 307s. (ikinci nəşr: Bakı, Təknur, 2010, 416 s.)
- Siyasət sosial hadisədir
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ↑ Hampton, Jean (1997). Political philosophy Archived 2014-09-26 at the Wayback Machine.. səh. xiii. ISBN 0-8133-0858-6. Charles Blattberg, who defines politics as "responding to conflict with dialogue," suggests that political philosophies offer philosophical accounts of that dialogue. See his "Political Philosophies and Political Ideologies". SSRN 1755117. in Patriotic Elaborations: Essays in Practical Philosophy, Montreal and Kingston: McGill-Queen's University Press, 2009.


text:
تورکیه جومهورباشقانی اردوغان آمئریکایا گئدهجک
جومهورباشقانی رجپ طییب اردوغان بیرلشمیش میللتلر زیروهسینه قاتیلماق اوزهره آمئریکا بیرلهشیک دولتلری’نه گئدهجهگی آچیقلاندی. اردوغان’ین آمئریکا زیارتینین ۱۹-۲۲ سپتامبر تاریخلری آراسیندا گرچکلهشهجهگی بیلدیریلدی.
اردوغان نیویورک’دا بیرلشمیش میللتلر گنهل قورولوندا دوزهنلنهجک لیدئرلر زیروهسینه قاتیلاجاق و گنهل قورولا خیطابن بیر دانیشما گرچکلهشدیرهجک.
اردوغان’ین زیارتی قاپسامیندا بعضی لیدئرلرله ایکیلی گؤروشمهلر یاپماسی دا بکلهنیر.
اردوغان’ین ایسرائیل جومهورباشقانی ایتزاک هرتزوگ‘لا دا اونون نیویورک’آ گلمهسی حالینده بیر گؤروشمه یاپابیلهجهیی بیلدیریلیر.
تورکیه جومهورباشقانی آ.ب.د تماسلاری چرچئوهسینده بیرلشمیش میللتلر بیناسینین قارشیسیندا بولونان و یئنیدن اینشا ائدیلهن تورک ائوی’نین آچیلیشینی دا یاپاجاق.


text:
`ابراهیم رئیسی` نتیجهلر
حابارلار [90]
- ایران: تۆرکمنیستان بیلن ایران طبیغی گاز مسئلهسینده ایلالاشدی
- تۆرک قشونی اوُوغانیستان دان چکیلیأر
- أردوُغان اشرف غنی و رئیسی بیلن تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
- تۆرکیأنینگ مجلیسی نینگ باشلیغی رئیسی بیلن دوشوشدی
- مصطفی شنتوُپ تهران دا
- ایران: ابراهیم رئیسینینگ دؤوری باشلادی
- ت. ر. ت نینگ تأزه باشلیغی پروفسور محمد زاهد سوُباجی
- تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی رئیسی نینگ سایلاوداقی اۆستۆنلیگینی قوتلادی
- ایران ینگ تأزه جمهورباشلیغی سیدابراهیم رئیسی
- ابراهیم قالین و محمت أرسوُی آلمانیادا
- ابراهیم قالین: آمریکا دؤولتینه قارشیلیق گؤرکِزیلر
- قالین ایسرائیل ینگ هۆجۆمینی برک یازغاردی
- تۆرکیه بیلن آمریکانینگ قاتناشیغی سلجریلدی
- خیرت ویلدرس ینگ سؤزلرینه برک قارشیلیق گؤرکِزیلدی
- ابراهیم قالین بیلن سالیوان تلفن آرقالی دوشوشیق گچیردی
- ابراهیم ارن آسیا-یوواش عوممان یایلیم بیلهلهشیگی نینگ باشلیغی بوُلدی
- ابراهیم ارن: ت.ر. ت ورلد فوروم بیلن سِسسیزلرینگ سسی بوُلدیق
- ابراهیم ارن ت. ر. ت ورلد فوُروم حاقیندا ماغلومات بردی
- تۆرکیه، ارمنیستان ینگ هۆجۆملرینی برک یازغاریار
- ابراهیم ارن ت. ر. ت نینگ تأزه یایلملاری نینگ اۆنسلری اؤزۆنه چکِندیگینی آیتدی


text:
`قاپالی ماراش` نتیجهلر
خبرلر [10]
- ارسین تاتار: "ماراش بؤلگهسینی بو گونه قدر 230 میندن چوخ آدام زیارت ائدیب"
- "ماراش، باشقا بیر یؤنتیمه وئریلهبیلمز"
- تورکیه قاپالی ماراش-ین آچیلماسینا دایر آچیقلامالارا رئاکسیا وئردی
- چاووش اوغلو:"تورکیه و قیبریس-ین حقوقلارینی قوروماقدان هئچ واخت ایمتینا ائتمریک"
- ارسین تاتار: "ماراشی 200 مینه یاخین اینسان زیارت ائتدی"
- ساوونما سیستمینین سورهسی اوزادیلدی
- قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی نین باش ناظیری تاتاردان قرارلی لیک وورغوسو
- دونالد ترامپ: حکومت قاپالی چونکی دموکراتلار سرحد امنیتی اوچون فوند آییرمیر
- بمت-نین قیبریس راپورو
- جمهور باشقانی اردوغان ایران، افغانیستان و سودان لیدرلری ایله گوروشدو


text:
مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سرودهی بهمن پورباقری (حسرت) در 96 صفحه به قطع رقعی منتشر شد. دکتر ح. م. صدیق بر این مجموعه مقدمهای نگاشتهاند که در زیر میخوانیم:
یورد سئوگیسی
الینیزده اۏلان کیچیک حجملی و درین دویغوسال شعر مجموعهسی «حسرت» تخلص ائدن آقای بهمن پورباقرییه عایددیر. اۏ، تبریزین دوهچی محلهسینده دۏغولوب، ائینالی اتهڲینده بۏیا باشا چاتمېش، هر یئرده و هر بیر مقامدا یورد سئوگیسی و تبریز عشقی ایله یاشامېشدېر. بو اینجه صنعت خادمی مختلف ایشلری یانېندا شاعرلیڲه ده باشلامېشدېر.
حسرت، اؤز آدېنېن معناسېنې یاخشې بیلن بیر انساندېر و بو معنا یؤنۆ ایله ده شعر یازمېشدېر. انسان شعرده، عادی دیل ایله دئیه بیلمهدیکلری سؤزۆ دیله گتیرر. حسرت ده عادی دوروملاردا آچېقجا سؤیلهیه بیلمهدیکلری آمال و آرزولارېنې یېغجام شعرلر ایله سؤیلهییر.
حسرت بونو گؤستریرکی اۏ نیسگیلی بؤیۆک بیر شاعردیر. اۏندا اۏلان آجې دویغولار، همین بو نیسگیلدن قایناقلانمېشدېر. فردی و شخصی دویغولار ایله یئردن- گؤیه فرقی اۏلان بو نیسگیل، وطن نیسگیلی، ائل دردی و تۏپراق غمیدیر:
آجېلار آغنایېر اۆستۆمه منیم
تۏپراغام، بیلمیرم هارا اَلهنیم
یۏخ اۏلوب کیملیڲیم، ایتیب وطنیم
اۆرهڲیم دارېخېر سنی گؤرمهڲه![1]
بئله شعرلر گؤستریرکی شاعر بیر درین دنیا گؤرۆشۆنه ده مالکدیر. اۏ، انسانی یالنېز فیزیکی باخېمدان یۏخ بلکه معنوی جهتدن ده تانېماق ایستهییر. شاعر هر انسانی معنوی بۏیوتلو بیر وارلېق حساب ائدیر. انسان اۆچۆن اولوسال بیر منسوبیته اینانېر. بئله حساب ائدیر کی انسانېن یئرلی مدنیت و یئرلی کیملیڲی تاپدالانېرسا، اۏ محو اۏلوب گئدهجکدیر و یالنېز ائله همین مسأله سبب اۏلورکی بو آجې دوروما گؤز یومماسېن. دار گۆنه دؤزمهسین و سئوگینین برباد اۏلونماسېنا بۏیون اڲمهسین. و هر حالدا اؤز آرمانی و ایده آلی اۏلان معشوقهسینی آرایېب. آختارېر و اۏنسوز حیات سۆرمڲی ممکن سۆز حساب ائدیر و اۏنون اۆچۆن دارېخماسېنې دیله گتیریر:
دار گۆنده قالمېشام سَسیمه سَس وئر
حیات باخچاسېنا یاشېل نفس وئر
ایستر اؤزگۆرلۆک وئر، ایستر قفس وئر
اۆرهڲیم دارېخېر سنی گؤرمهڲه![2]
وطن اۏلادېنېن گاهدا اؤزۆندن چېخېب اۆزگه دۏنو گئیمهلری، اۏنو داهادا اینجیدیر. انسانلارېن اؤزلری ایستهمهدن بئله ضدیتلر ایچینده یاشاماسې حاققېندا دۆشۆنۆرکن، بئله حساب ائدیرکی انسان اؤزۆنۆ محکوم کیمی قبول ائتمهملیدیر. دۏغرودور، حیات ضدیلتر ایله دۏلودور، بو ضدیتلردن ایسه کمال و یئتگینلیک یارانار. لاکن اۏ، استبدادچېلار الیله ایجاد اۏلونونان غیرانسانی و غیر طبیعی ضدیّتلره، دؤزمۆر و کیمسهنیده یئرسیز بو یۆکۆملۆلۆڲه دؤزمڲه دعوت ائتمیرکی هئچ، بلکه اۏنلاردا اۏیانېش دویغولارې آشېلاماغا چالېشېر و اؤزلۆڲۆ ایله کۆسمهمڲه چاغېرېر و بیری بیرینی ایتیرممهدن سؤز آچېر:
آدېنی داشېیېر آرازېن سویو
اۏدور دڲیشیلیب بۆتۆن حال- خویو
هایېمی هویلاسېن دَرین بیر قویو
یئتر کی، منیمله مهربان اۏل سن![3]
حسرتین شعر مجموعهسینین کۆچهلرینده، همین دویغوسال حیاتېن گؤز یاشلارې واردېر، اۏ تکجه ایناندېغې و بئل باغلادېغې سئوگینی و حقیقتی ایستهییر. وارلېقدا انسانېن ارادهسینه اینان شاعر، دئییرکی وارلېغې یۏخ ائتمک اۏلماز، یۏخ ائتمک ایستهین شیطانلارېن ایسه عاقبتی دهشتلی و قورخونج اۏلاجاق. اۏنلارا یاردېم ائدنلرده، اۏنلار کیمی سوچلو سایېلېرلار. حیات گئرچکدیر، یاشایېش بیر حقیقتدیر و بو حقیقته مرثیه اۏخویوب عزا توتماق یئرینه، اۏنون درینلیکلرینه جوموب کمال و یئتگینلیک آردېنجا گزمک لازمدېر و هر حالدا دیله گلمک و دانېشماق گرکمکدهدیر:
قَهردن آرازېن گؤزلری دۏلوب،
سئوگی تارلاسېنېن چیچهڲی سۏلوب،
اؤزۆم ده بیلمیرم نه تَهر اۏلوب،
منی کیم گَتیریر دیله، بیلمیرم.[4]
حسرتی بیر طرفدن ده تصویرچی و چۏخ یاخشې توصیف ائتمڲی باجاران شاعر سایماق اۏلار. اۏنون توصیفلری جهتلی و یؤن وئرن بیر توصیفلردیر. یعنی اۏخوجونو بیر سمنه سارې یؤنلدیر و اۏندا حرکت ائتمڲه اینام ایجاد ائدیر. اۏ، توصیف اۆچۆن، گئرچک دورومدان سئچدیڲی حاللار اۆزرینده دایانېر و بیر دایره نقطهسی کیمی همین حاللار اطرافېنا دۏلانېر. مثال اۆچۆن تصویر ائتدیڲی بیر گۆللۆ چمنده، وطنین قارا گئیمهسیندن و عاشورا ماجرالارېنېن تکرار اۏلماسېندان سؤز ائدیر:
باشېنې چیڲنینه قۏیوب یاسَمن
بنؤوشه اۏخشایېر، آغلایېر چمن
یارالېدېر وطن، یاسلېدېر وطن
اڲنیندن قاراسېن چېخاتمېر باغېم.
قانلې یاش اۏتورموش زامان گؤزۆنده
مَلهشیر بالالار جېغېر دۆزۆنده
عاشورا قورولوب باغېن اؤزۆنده
اڲنیندن قاراسېن چېخاتمېر باغېم.[5]
بو کیچیک شعر مجموعهسینین شعر جوهرهسی شاعرین «ائینالې داغې» وصفینده یازدېغې نسبتاً اوزون شعرین بطنینده یئرلشمیشدیر. شاعر بورادا یاشادېغې و بۏیا باشا چاتدېغې یوردونو جاندان عزیز توتور، تبریزین محتشم کئچمیشینی یادا سالېر و اصلینده اؤزۆنه و اۆزۆ کیمیلره خطاب ائدیب دئییرکی:
باشېنې اوجا توت!
گئرچکدن ده بو یوردون اولادی باشلارېنې اوجا توتمالېدېرلار، چون کی غیرت بایراغې، شرف کانی، اصلانلار یوردو و ... :
سن غیرت بایراغې، شرف کانېسان
اصلانلار یوردوسان، محنت داغېسان
«ستّارخان» دامارې، بابک قانېسان
باشېنی اوجا توت ائینالې داغېم![6]
ایستهکلرینی آچېق- آیدېن دیله گتیرن شاعر، اصلینده دئمک اۏلار کی وطن عاشقیدیر. بو عشق اۏنو حتی اؤلۆمه سارې گئتمڲه ده چکه بیلر. لاکن شاعر گؤستریرکی هئچ زامان اومیدسیزلیک و یأسه یؤنلمهملیدیر. اگر اؤلۆم ایسترسهده، اصلینده سمبلیک حالدا وطن دردینین آغېرلېغېن دیله گتیریر:
دئیین آنا وطن سینه داغلاسېن
خۏجالې یاراسېن، آغدام باغلاسېن
آراز سېزېلداسېن، خزر آغلاسېن
آی اؤلۆم هارداسان؟! گل منی قورتار.[7]
من، حسرت تخلصلو آقای بهمن پورباقری، بو دویغولو شاعرین نشر اۏلان ایلک شعر مجموعهسینی مثبت قارشېلایېرام و اومید ائدیرم کی اۏنون دیگر اثرلری دالبادال یایېلېب، چاغداش شعر مجموعهلریمیز یانېندا پارلاق کؤزلر کیمی اوجاغېمېزې ایسیندیرسین.
دکتر ح. م. صدیق
تبریز – 16/3/96
[1] بو کتاب، ص 19.
[2] بو کتاب، ص 20.
[3] بو کتاب، ص 22.
[4] بو کتاب، ص 24.
[5] بو کتاب، ص 29.
[6] بو کتاب، ص 8.
[7] بو کتاب، ص 29.


text:
شعر : رضا کاظمی #اردبیلی
#محاوره ای
#گورَسَن
گورَسَن سَن ده مَنیم تَک
مَنی هی یادَه سالارسان
مَن کیمین سَندَه هَر آخشام
اوتلانیب تامام یانارسان
گورَسَن سَنین ده مَن تَک
گوزلَرین گون دَه قان آغلار
دَردو غم یئرین سالیب هی
اورَگوی هَر گئجه داغلار
گورَسَن سَن دَه مَنیم تَک
عشق فَراقیندا یانارسان
خاطیراتدا چالیخلانیب
نَفَسوی چَتین آلارسان
گورَسَن سَنین ده مَن
اویغور
بیر "بالا" ایله تانیش اولدوم. بیرآز چکدی بیربیریمیزی آنلایاق. الآیاق
دیلی ایله، تورکجه، اویغورجا، چینجه، اینگلیسجه . آنجاق ياریماقیرچ آنلاییردیق
بیربیریمیزی. دانیشیغیمیزن چوخو دا گولوشلر آراسیندا ایتیردی، آنلاشیلماز قالان
سؤز ساولاری اؤرتباس ائتمک اوچون. گؤزلرینده جانلی بیر قارالیق وار. اوینار
دورور، گؤزللیک ساچیردی.
بالا»
اویغور دیلینده، بیزلره رغمن، تمامن مثبت آنلامدا، اوشاقدان توت اورتا یاشلی آداما
دئییلیر. فخرله ا
دئدی کی : منقلی قوش! سوفره نی ده باغدا دؤشه!سونرا اگلشدی چمنده کبابی چکدی شیشه!باغی وَه! چَن گؤتوروب توستولر اوندا ایتمیش!دؤزها دؤز! شیشلری دوُزلا کی کباب دادلی پیشهگیزله نیبدیر ساچیوین یاش مئشه سینده مین شئربو گؤزه ل تئلده او شئرلر باغیریر یا کی مئشه؟!یئل اسیر لاپ تازا کسمیش بو یاغیش؛ یاشدی چمننَفَس آل وئر! کبابی قوی چؤره یه چک او دیشه!آغاج اوسته دییه سن قوش سئویره م ياری!» اوخورآییق اول! ریشه نی بیرده ن گؤره سن قیردی تئشهاؤز ایشینده ن چکه
یولیسسئس
جیمز جویس
چئویرئن: نوزاد
ارکمن
"جویس، یولیسسئسی
یازارکن، ایلک اولماسا بیله، یئنی بیر یازینسال بیچیم قوللانماق ایستهمیشدیر.
دوبلینده، 1904 ایلینده یاشایان اورتانین آلتینداکی صینیفدن کیشیلری آلمیش،
هازیران (خرداد) آیینین باشلانقیجینداکی بیر گون بویونجا، سادهجه نهلر یاپمیش
اولدوقلارینی دئییل، نهلر دوشونموش اولدوقلارینی دا آنلاتمیشدیر. "منه ائله
گلیر کی، جویس، شاشیرتیجی بیر باشارییلا، سورکلی اولاراق دییشن کالئیدوسکو
بیر نئچه
گوندور یووال نوح حراری[1] و یازدیغی دونیا سویهسینده
چوخ ساتیلان اوچ کیتابی ایله ایلگیلهندیم. تام ایلگیمی چکن اوچ کیتاب بونلار اولدو؛
ساپیئنس: اینسان تورونون قیسا تاریخی[2]، هومو دئوس: گلهجهیین قیسا
تاریخی[3] و 21 درس 21جی یوزایل ایچین[4].
بیرینجی
کیتابی ماراقلا اوخودوم و شاشیرمیش کیمی قالارقالدیم، بعضن گؤز آچیجی نکتهلره ده
راستلاشدیم؛ ایکینجی کیتابینا گلینجه ایچیمده قورجالانان بیر قورخو ایله اوزاوزه
گلدیم و اوچونجو کیتابی


text:
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 24.1.2019
تورکیهنین قطره ایخراجی یوزده 62 آرتاراق بیر میلیارد 19 میلیون دولارا چاتیب
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 24.1.2019
خبر تورک: "سولیمانیهیه اوچوش یاساغی قالخیر"
نقلیات و آلت یاپی ناظیری جاهیت تورحان "سولیمانیهیه اوچوش یاساغی 25 ژانویهده قالدیریلاجاق. ایستانبول-سولیمانیه خطینده هفتهلیک 7 سفر کئچیریلهجک." دئدی. سولیمانیه و اربیل اوچوشلار، 25 سپتامبردا عراق کورد بؤلگهسی یؤنتیمینده کئچیریلن موباحیثهلی موستقیللیک رفراندومونون آردیندان تاخیره سالیناراق، اربیل اوچوشلاری اؤتن ایل مارس آییندا یئنیدن باشلامیشدی.
وطن: "ناظیر آلبایراک: تورکیه منطقهدکی یگانه ثابت اؤلکه"
خزینه و مالیه ناظیری براک آلبایراک، تورکیهنین یئرلشدیگی منطقهده یگانه ثابت اؤلکه اولدوغونو بیلدیریب. آلبایراک، دونن سوئیسین داووس قصبهسینده کئچیریلن 49-جی دونیا ایقتیصادی فوروموندا "اینکیشاف ائتمکده اولان بازارلار منظرهسی" موضوعسوندا ایجلاسا قاتیلیب. بورادا سواللاری جوابلاندیران آلبایراک، تورک ایقتیصادینین یئرلشدیگی منطقهدکی پروبلملره باخمایاراق، بؤیومهیه داوام ائتدیگینی و تمللرینین ساغلام اولدوغونو دئدی.
ایستار: "تورکیهنین قطره ایخراجی یوزده 62 آرتاراق بیر میلیارد 19 میلیون دولارا چاتیب"
تورکیهنین دوحه سفیری فیکرت اؤزر، تورکیهنین قطره ایخراجینین 2018ده اوّلکی ایله نیسبتن یوزده 62 آرتاراق 1 میلیارد 19 میلیون دولارا چاتدیغینی 2019-جی ایلده ایسه 1.5 میلیارد دولارا چاتاجاغینی بیلدیریب.
حرّیت: "تورک آیاققابی سکتوروندان ایتالیا چیخارماسی"
تورک آیاققابی و چانتا سکتورو نمایندهلری، ایتالیانین روا دل گاردا شهرینده تشکیل اولونان Expo Riva Schuh سرگیسینه قاتیلیب. اژه دنیزی دری و دری محصوللاری ایخراجاتچیلاری بیرلیگی ایداره هیاتینین باشقانی ارکان زاندار، Expo Riva Schuh سرگینین خصوصیله آوروپا کؤکنلی توپدان ساتان تیجارتچیلرین و بؤیوک ماغازاچی-لارین سفر ائتدیگی بیر تشکیلات اولدوغونو بیلدیرهرک، آوروپا اؤلکهلری باشدا اولماقلا ایللیک 300 میلیون جوت آیاققابی ایخراج ائدهرک 1 میلیارد دولارلیق خاریجی ساتیش رقمینی کئچمگی قارشیلارینا مقصد قویدوقلارینی بیلدیریب.
صاباح: "زئوگما موزایک موزهسینی 266 مین نفر زیارت ائدیب".
غازی آنتپده شهرین سمبولو قاراچی قیز موزایک ائو صاحبلیگی ائدن زئوگما موزایک موزهسینی اؤتن ایل 266 مین 560 نفر زیارت ائدیب. خصوصیله کئچن ایلین سونو قاراچی قیزین آمریکادان گتیریلن اسکیک پارچالاری نزدیندکی موزایک ساییسی آرتان موزهنی، بو ایل داها چوخ یئرلی و اجنبی توریستین سفر ائدجگی گؤزلنیلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه مطبوعاتی 13 دسامبر 2019
تورکیه مطبوعاتیندا بو گون درج اولونان بعضی خبرلرین خلاصه سینی تقدیم ائدیریک.
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 11.12.2019
بورسا ایستانبول دونن 109 مین 378 پوئنه قدر یوکسهلهرک 20 آیین رکوردونو قیردی


text:
لهیستان-لیتوانی بیرلیگی
لهیستان-لیتوانی بیرلیگی — لهیستان کراللیغی تاخت-تاجی و بؤیوک لیتوا دوکلیغی آراسیندا ۱۵۶۹-جو ایلین جۇلای آییندا ایمضالانمیش لیوبلین اۇنییاسینا اساساً یارادیلمیش فدراتیو دؤولت. توْرپاقلارینین ۱۷۹۵-جی ایلده روسیه، پروس و اوتریش آراسیندا بؤلونمهسی ایله لغو ائدیلمیشدیر.
اساساً چاغداش لهیستان، اوکراین، بلاروس، لیتوانی، لاتونی و قیسمن روسیه، استونی، مولداوی و توْرپاقلاریندا یئرلشمیشدیر. دؤولت باشچیسی خۆصوصیتینی سیم طرفیندن اؤمورلوک سئچیلن مونارخ ایجرا ائدیردی. لهیستان-لیتوانی بیرلیگیدا مؤوجود اوْلان خاص سیاسی قورولوش شلیاختا دموکراتیاسی آدلاندیریلیر.
۱۵۷۵-جی ایله ایستفان باتوری حاکیمییته گلدی. اوْنون روسیه ایله موناسیبتی یاخشی دییلدی. ایستفان باتوری لیوونی ساواشسینه باشلادی و ساواش روسیه نین مغلوبیتی ایله باشا چاتدی. ایستفان باتورینین اؤلوموندن سوْنرا کرال ۳-جو سیگیزمون حاکمیّته گلدی.
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی - روسیه ساواشی ۱۶۰۹-۱۶۱۸
روسیه نین تهلوکه تؤرهده بیلجیینی نظره آلان لهیستان-لیتوانی بیرلیگی فوداللاری ۱۶۰۹-جو ایلده روس چارلیغی اراضیسینه اوْردو یریتدی. لاکین لهیستان-لیتوانی بیرلیگی کرالی ۳-جو سیگیزموندون موسکوانی تۇتماق ایستیی بوْشا چیخدی. ۱۶۱۸-جی ایلده روس چارلیغی ایله لهیستان-لیتوانی بیرلیگی آراسیندا دولینو باریش مۆقاویلهسی ایمضالاندی. سمولنسک و چرنیقاوف-سورسک توْرپاقلاری لهیستان-لیتوانی بیرلیگی وئریلدی.
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی -عثمانلی ساواشی ۱۶۲۰-۱۶۲۱
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی -عثمانلی ساواشی ۱۶۳۳-۱۶۳۴
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی - روسیه ساواشی ۱۶۳۲-۱۶۳۴
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی - روسیه ساواشی ۱۶۵۴-۱۶۶۷
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی -عثمانلی ساواشی ۱۶۷۲-۱۶۷۶
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی -عثمانلی ساواشی ۱۶۸۳-۱۶۹۹
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی - روسیه ساواشی ۱۷۹۲
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
warsaw-capital-1596وارد نشدهاست
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
ایشلدن دانیشیغی:Alp Er Tunqa/آرشیو۲
بیر سورودَییشدیر
سلام کور اوغلو بی، سیزدن بیر سوروم واردیر. نهدن مقالهلرده ائتدیگیز دگیشیکلرله اونلاری یارالیرسیز؟ بیر شابلون مقالهیه آرتیرسیز بۆتونلوکجه آرتیرین و دگیشین یا دا آرتیرماغین حوصلهلی بیر کیمسهیه تاپشیرین. --Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱۲ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC)
@Arslanteginghazi:، سلاملار، اولجه من آلپ ار تونقایام و کوروغلو دئییلیم (آردابی ده دئییردی من اکتای لا گریت آذربایجانام، منیم نئچه آدیم وار آنجاق اؤزومون خبریم یوْخ!). مقاله لر هئچ کیمسه نین ماکیتینده دئییل و هر کس اوْنلاری دییشدیریب یاخشیلاشدیرا بیلر. شابلونا گؤره ویکی قایداسی بئله دیر، بیر فنی ایشلدن آرتیریب، بیر حوصله لی و چالیشقان عزیز ایشلدن سیزین کیمی چئویریب، تکمیللشدیرر آنجاق اوْلسون گؤزوم اۆستده.آلپ ار تونقا✉ ۱۲ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۱۶:۱۶ (UTC)
گینه آلپ ار تونقا بی اؤز فیکرلرین قانونلار اساسیندا یۆرودور، سنین یالنیز ویکییه ضربه وورماق آماجین وار. ماشا الله اولسون ایشین ده یوخدور، گئجه گوندوز اؤزگهلرین سئوینجینه ایشلهییرسن.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱۳ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۰۴:۵۵ (UTC)
- اۆستدهکی متن سیلینن بیر یازینین جوابیندا یازیلیب دیر.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱۳ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)
اختلافلارین حلی اۆچوندَییشدیر
سلام بی. ویکیده اختلافلارین حلی اۆچون بیر اؤزل یئر اولار، اما من اورانین لینکین بیلمیرم. سیز بیر تجروبهلی ایشلدن سیز، بو صفحهنین لینک منه دئیهبیلرسیز؟--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱۳ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۱۳:۰۲ (UTC)
شابلون:بیر ده باخدَییشدیر
سالام بی. زحمت اوْلماسا بۇنا باخارمیسینیز؟ حؤرمتله Ilğım (دانیشیق) ۱۶ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۰۸:۰۶ (UTC)
سلام بی، او بیری ویکیلره باخدیم. تکجه عربجه ده کادر ایچینده دیر. کادر بیر سطری توتور و منجه گؤزللیک نظریندن یاخشی نظره گلمیر.--آلپ ار تونقا✉ ۱۶ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۵۸ (UTC)
سۆرگونلوک سؤزجوگودَییشدیر
سۆرگونلوک سؤزجوگو ایله بیر یانلیش وارسا دییشمهدن اؤنجه مقالهنین بحث صفحهسینده یازیب، مسئلهنی آیدینلادین. --Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱۶ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۴۹ (UTC)
بیر ایستکدَییشدیر
آلپ ارتونقا بی، سیزین ویکیمیزه گؤردوگوز ایشلر چوخ دگرلیدیرلر. من سیزدن ایستهییرم بیزی یالنیز بوراخماییب اؤز ایشلریزی دوام ائدهسیز. دانیشیق دیلینین مسئلهسی سیزین آیریلماغیز اۆچون یاخشی بیر دلیل دئییل. بو مسئله کی دانیشیقدا آزراق یایغین اولان تۆرکجه سؤزجوکلری فارسجا سؤزجوکلرین یئرینه ایشلتمک بیر یانلیش دیر، بو گۆنومزده اثبات ائدیلهبیلمز نئجه کی عکسی داها اثبات ائدیلهبیلمز، گلجک هانسی رویهنین دۆز اولماغین بلیرتهجکدیر. سیزجه نهدن بو ایکی سیاست بیربیرینین یانیندا قاباغا گئتمهسینلر؟ گرامر باخیمیندان دۆز اولان یازیلاری سؤزجوک باخیمیندان چوخ محدود ائتمییهک. بیر نفر یئنی بیر یازی یازیرسا اونون یازماغی اۆچون سئودیگی سؤزجوکلری، دیلیمیزین دانیشیغیندا اولور اولسون یازیلاردا اولور اولسون سؤزلوکلرده اولور اولسون، ایشلتسین. مسئله بوردا دیر نییه بیز مقالهنی ایچیندهکی معنی اۆچون یوخ، دیلیمیزین گرامری باخیمیندان یوخ، فقط سؤزجوکلرین ایشلنمهسی اۆچون دییشک. سؤزجوک اۆستونده حساسیت یالنیز شابلونلاردا و بۆتون صفحهلرده ایشلنن سؤزلر اۆچون اولسون و او دا یالنیز سؤزجوک سئچیمی صفحهسینده بحث ائدیلسین. بونون مۆشکولو نهدیر؟ بیر بالاجا ایش گؤرن ویکیمیزه غنیمتدیر قالسین سیز کی شابلون یاراتماقدا یا آیری گرک اولان صفحهلری یاراتماقدا بؤیوک یاردیمسیز. من سیزدن دیلهییرم ائله بو صفحهده بیر نتیجهیه یئتیشک. سیز و سیزه تای فیکیرلشنلر مقاله یاراداندا سیز باخیشیزدا دۆز اولان سؤزجوکلری ایشلتسینلر، من و منه تای فیکیرلشنلر ده اؤز باخیشیمیزدا دۆز اولان سؤزجوکلری ایشلدک.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱۶ فئوریه ۲۰۱۶، ساعت ۱۸:۳۴ (UTC)
بولوکدَییشدیر
سلاملار بِی سیز ویکینین ارزیشلی چالیشقانلاریندان سیز سیزدن ویکیپدیا:ایدارهچیلر_بیلدیری_تابلوسوندا شیکایت ائدیبلر و اوْنون اۆچون سیزی بیر قیسا بیر مدت بلوک ائتمهلییم/ آرزی ائدیرم دؤندونیزده یئنه ارزیشلی چالیشمانیزا داوام ائدهسیز.E THP (دانیشیق) ۲۰ مئی ۲۰۱۶، ساعت ۲۰:۱۹ (UTC)
دییشدیرمه ساواشیدَییشدیر
سالاملار. نهدن تکرار دانیشیغی یوْخ ساییب دییشدیرمه ساواشی یارادیرسینیز؟ بۇ سیزین نئچهنجی دفعهنیز اوْلور[۱][۲][۳]...؟! دیقّت ائدین کی «ایشلدنلر گۆندهلیک اۆچ گئری قایتارما قۇرالینی پوْزماسالار دا٬ ناراحاتلیق وئرمه و یا دییشیکلیک دؤیوشونه گیرمیش اوْلما سببلری ایله ده بلوْکلانا بیلرلر.» قانونلاری بیلن بیر ایستیفادهچیدن بۇ حرکتلری گؤرمک سوال یارادیر. --Ilğım (دانیشیق) ۳۱ مئی ۲۰۱۶، ساعت ۰۴:۰۳ (UTC)
نه دانیشیغی؟ ایداره چی اولسازدا نظرینیز بیزلردن دیرلی دییل. بو موردده اختلافیمیز واردیر. تهدید یرینه اوچونجو باخیشی یوخلایین.آلپ ار تونقا✉ ۳۱ مئی ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۴۶ (UTC)
- بۇ دانیشیقمی دئییل؟ نهدن دانیشیق آپارمادان تکرار گئری قایتارما ائدهرک دییشدیرمه ساواشی یارادیرسینیز؟ بۇ مقالهده گؤستردیگینیز داورانیشین (دانیشیق ایستگینی یوْخ سایاراق گئری قایتاریش ائتمگین) عئینیسینی یئنه گؤسترمکدهسینیز. قانون اساسیندا سیزه خبردارلیق وئرمهنین آدی دا تهدید دئییل؛ سیزین دانیشیق آپارمادان گئری قایتارمالارینیز ویکیپدیایا اۇیغون دئییل. --Ilğım (دانیشیق) ۳۱ مئی ۲۰۱۶، ساعت ۰۶:۵۲ (UTC)
ایطّیلاعدَییشدیر
سیزدن ایدارهچیلر بیلدیری تابلوسوندا شیکایت ائدیلدی. حؤرمتله --Ilğım (دانیشیق) ۱ ژوئن ۲۰۱۶، ساعت ۰۶:۲۷ (UTC)
جالیبدی ارتونقا بی او آی پی ایله گلیب صفحهلری کورلایان دا سیزینله نظری بیردیر. اومارام او سیز دئییل سیز. ایلک اؤنجه دیلیمیزی دوز یازمانی باشارین سونرا هانسی دیلی بوردا یازماغا نظر وئرین. ایکی سطیرده نه قدر غلط وارینیزدیر. بیز نه دؤولتیک نه فرهنگیستان واریمیزدیر. بیز بوردا ادبی دیلیمیزی یازماقدان باشقا چارهمیز یوخدور. یوخسا بورا اولار شلم شوربا. سیز نیه فیکر ائدیرسینیز کی نجات نوسخهسی سیزدهدیر؟ بابا تورکون موشکولو بوردادیر کی هامیسی اؤندردیر. عسگر لازیم دئییل بیزه؟
صحیفهیه گئدین (en:Special:Mypage/common.js) اینگیلیسه wiki و سوْنرا Edit دویمهسینی ورون آشاغیداکی متن یاپیشدیریب.و save page وورون
window.articleTranslatorConf = { 'homeWiki': 'azb' };
importScript("User:Ebraminio/ArticleTranslator.js");
سلامدَییشدیر
M.XIII (دانیشیق) ۲۳ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۱۶:۴۰ (UTC)
M.XIII بی یاشا، اللرینیزه ساغلیق.--آلپ ار تونقا✉ ۲۵ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۰۸:۲۵ (UTC)
- بی چوخ هر نه یه خوشبینانه باخیرسان ... البت رای مسئله سیندن ایشیم یوخ آمما بو ویکی بیر حالدا آیاق اوستونده دایاندی کی اونون یئری تام تیکانلی و شوشه کیمی ایتی و کسر، آیاغا باتیردی بونلار بس دئییلدی چوخ چالیشمالار اولدی کی ویکی قورولاندان سونرا ویکی یخیلسین آنجاق موفق اولا بیلمه دیلر اونلار کی فارسجا ویکی دن اوز آداملارین بورادا بسیج ائلیب بورانی فارسجا ویکیه کناریندا آذربایجان خالقین باشیندان وورماق اوچون برنامه توکموشدولر اوخلاری داشا دییدی ایندی ده نوکرلرین گتیریب بوجور آی پی خرابکارلیق ایشلریندن ویکی نین قاباغا گئتمک یولون باغلیب لار نتیجه بوکی ایشلدن لرین بیر چوخون قاچاغین سالیب منیم کیمین آداملارین دا انرژی لرین بوجور الکی یئرلرده صرف ائلیرلر.--Amir a57 (دانیشیق) ۲۳ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۱۶:۵۷ (UTC)
سس وئرمهدَییشدیر
سالام لوطفا بو سس وئرمهده ایشتیراک ائدین. منه دئییرسینیز نامزد اول، ایندی اولموشام گلین سس وئرین دا! ساغ اولون. Rostamxani (دانیشیق) ۳۰ مئی ۲۰۱۷، ساعت ۰۸:۵۷ (UTC)
آیپی باغلانماسیدَییشدیر
وار اول کیشی. ایمکانی یوخدور همین شخص اوچ گوندن سونرا همین آیپی نن گله بیله؟ Rostamxani (دانیشیق) ۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۸ (UTC)
چوخ آز ایمکانی وار. آنجاق سونسوز باغلاساز ایمکانی وار مثلا بیر ایل سونرا بیر آیری شخص او آیپیله ویکیپدیادا چالیشماق ایستهسین.--آلپ ار تونقا✉ ۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۹ (UTC)
چوخ ساغ اول. پس هر دفعه اینترنته باغلاناندا باشقا بیر آیپی اینسانا اختصاص ائدیلیر. ائله می؟ Rostamxani (دانیشیق) ۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۱۵ (UTC)
اینترنت سرویسینیزه باغلیدیر آنجاق بلی هر نئچه گوندن بیر دییشیلیر.--آلپ ار تونقا✉ ۷ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۱۷ (UTC)
سئچیلمیش مقالهدَییشدیر
سلام. لوطفا گل بونون اوزرینده ایشلهیک سئچیلمیش مقاله اولسون انشاللاه. حؤرمتله Rostamxani (دانیشیق) ۹ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۳۷ (UTC)
سلام بی، گؤزوم اوستونده. وقتیم اوْلورسا حتما کؤمک ائدرم.--آلپ ار تونقا✉ ۱۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۱۲ (UTC)
سلام. چوخ ساغ اولون. ایمکانی اولسا سیز قایناقلاری دوزلدین، من ده قیرمیزی باغلانتیلاری یازیم. آدینیزی دا مقاله اوستونده ایشلهین ایشلدنلرین بؤلومونده یازین دا. اؤنجه زحمتلرینیزدن تشکور ائدیرم. Rostamxani (دانیشیق) ۱۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۲۰:۱۸ (UTC)
سلام. یورولمایاسینیز. کیشی بس گلیردینیز نامیزد مقالهنین اوستونده ایشلهیک؟ سیز گلمهیینجه منیم ده الیم قولوم سویودو.Rostamxani (دانیشیق) ۱۹ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۱۱ (UTC)
سلاملاردَییشدیر
سلاملار عزیز یولداش آلپ ارتونقا بی. سیزین بورادا یئنیدن فعال اولدوغونوز منی سئویندیریر. تاسوفلرله شخصی ندنلره گؤره من بوگونلر بورا گله بیلمیرم، آما آرزو ائدیرم سونرالاردا قاباقکیلار کیمی ایش بیرلیگیمیز اولا. ساغ قالین ساغ یاشایینMatreeks (دانیشیق) ۱۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۲۱:۳۶ (UTC)
سلاملار ماتریکس بی، سن ده یاشا!--آلپ ار تونقا✉ ۱۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۵۳ (UTC)
سالام آلپر بئیدَییشدیر
سلام،یورولمیاسیز ساوه بولگهسی مقاله سینی یاراتمیشام،اونو گوجلندیرمک اوچون و گوسترمک اوچون منه کومه لیق ائلیین،ساغولاسیز. Mr fari (دانیشیق) ۱۹ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۸:۲۷ (UTC)


text:
«منیم دلی یاشیدلاریم» پوئماسینین ایکینجی اوخونوشو
حسین مصری
کندیمیزده بیر دلی ایله
اؤلکهمیزده چوخ دلی ایله
دونیامیزدا دلیلرله یاشیدام من.. .
عؤمور بویو داشیدیغین
باخ او آددا سنین دئییل
سن آدینا قازاندیغین
یاراشیغا دیز چؤک، آییل!
تنقیده ادبیاتدا چئشیدلی – چئشیدلی تعریفلر و توصیفلر یازیبلار. من بورادا اونلارین گتیرمهیین گرهکلی گؤرمهییرم. تنقیدین بیر گئنل تعریفی واردیر: بیر صنعت، یادا دوشونجه اثرینی تانیتدیرارکن، ضعیف و گوجلو یؤنلرینی بلیرتمه، بیر یازارین گئرچک دهیرینی یانسیتما آماجی ایله یازیلان یازیلارا تنقید دئییلیر.
«علی جاوادپور» منجه، ادبیات ساحهسینده بوتون تجروبه و آکادمیک بیلگی لریندن فایدالاناراق پوئما دا یئنی بیر امضا آتیبدیر. بیلدییمیز کیمی قدیم زامانلاردان پوئما ژانری ادبیاتدا شاعیرلر طرفیندن چوخ – چوخ ایشلهنیلن بیر ژانردیر. آنجاق بورادا بونو آرتیرمالییام کی او پوئمالاردا گئدهن سؤزلرین قونوسو یالنیز عینی و یادا بیر بیرلرینه اوخشارلیغی چوخ اولوبدور.
علی جاوادپورون پوئماسی ادبیات آلانیندا یئنی بیر اوفوق یاراداراق پوئما دونیاسینین اوزایین گئنیشلندیریبدیر. و بونون ندنلرینی نئچه یؤندن آچیقلاماق اولار. ایلک اؤنجهدن بو پوئمادا ائستیتیکا کلاسیک ادبیاتیمیزلا تام فرقلیدیر. یالنیز بیرجه بو کوبلته دریندن نظر سالساق، ائستئتیکانین بوتون پرینسیپلری گؤز اؤنونده جانلانا بیلیر. شعیرین دیلی و ایمگهسی اولدوغو قدر اوستون سوییهده یئر توتور و بیر جانلی تابلو کیمی اوخوجونو دوشوندورمهیه چالیشدیریر. بورادا قافیه یالنیز قولاق اوخشایان بیر سؤزجوک دئییل، بلکه ده دونیا گؤروشلو بیر باخیشین دوزنگاهلیغینیدا تام شکیلده گؤستریر.
سسی، پاییز سیمفونیاسی
سسی، ایتمیش عاغلین یاسی
سسینین باشقادونیاسی
سسی توفانلار قارداشی!
بو اثر بیر سیمبولیک اثر اولاراق شاعیر جاوادپور جنابلاری چئورهمیزده اولان اولایلاردان و اجتماعی باخیشلاردان و هابئله بیر قاپالی اؤلکهنین یاشاییش طرزلری و داورانیشلاریندان ائتگیلنیر و بیر سیمگهیه (دلیلر ) آرخالاناراق تنقید ائلهییر.
شهر سهمانلیقدان چیخماسین دییه
دلی ایله دولودور، دلیلر ائوی
ائله پاکلانیبدیر دلیدن شهر
شهر لاپ اولوبدور اؤلولر ائوی!.
سونوج دا گؤروروک کی بو دلیلرایمیش شهره جان وئرهنلر و ایندی اونسوز شهر اؤلولر ائوینه دؤنوبدور. شاعیر بیرینجی بؤلومده کیچیک بیر توپلومون (کند) باخیشلارینی دلیلره نیسبت وورغولاییر و ایکینجی بؤلوم (شهر) و اوچونجو بؤلوم (کند و شهر) و دؤردونجو بؤلومده (دونیا) بئله دوشوندوروجو بیر آنلاییش وئریر کی بو دلیلر بوتون کندده و شهرده و هابئله دونیادا واردیر و بونون ندنلرینین چؤزمهیی گرهکیر.
بو اثرده گئدهن اجتماعی تفککور شاعیرین یاشادیغی توپلوما باغلیلیغین گؤسترهرک اونون قایغیسین چکیر و “ائل گؤزو ترهزیدی” مثلینه توخونارکن، چوخ اینسانلارین طالعه محکوم اولماسینی قاباریجی شکیلده ایضاح ائدیر.
نه بیلیدیک، بیلمیردیک کی
بو یاشاییش آدلی یاریش
بیزه قیمت وئرهجکمیش
سیناقلارا چکهجکمیش
ائل گؤزونده، عاغلیمیزی
بو سرت یاریش اؤلچهجکمیش.
بو اؤلچولر یولوموزو
گوندن گونه هاچالادی
داشیماغا مجبور اولدوق
هرهمیز بیر باشقا آدی. (ص؛۸)
بو “ائل گؤزو”بیزیم توپلومدا هله ایندی ده(اییرمی بیرینجی عصرده) اینسانلارین طالعینین نئجه اولدوغونو ائتکیلهییر.
شاعیر کندده آختاردیغینی تاپمادیعیناگره یوخوسوندا شهری گؤررکن او قدر سئوینیر کی “شهر ” ردیفلی بیر غزل ده یازیر:
آللاه نه گوزه لدیر بو شهر
سانکی بیر پارچا غزلدیر بو شهر(ص؛۱۵)
و سونرا شاعیرشهره گلیر و شهرده گؤزهل – گؤزهل ایمگهلر و اولایلارنان دا اوزلشیر:
منی قارشیلاییر سیقناللارییلا
من ائله بیلدیم کی بوتون ماشینلار (۱۶)
و یا
شهری بورودو توستو دومانی
من ائله بیلدیم کی اوزرریک یانیر (۱۷)
آنجاق شهرده شاعیرین رویالاری نه فقط حیاتا کئچمهییر، بلکه ده شاعیری بیر سارسیدیجی دورومادا گتیریب چیخاریر.
یازیغیم گلیردی دئییلن سؤزه
سؤزلر اؤز سؤزوندن سؤز دانیشمیردی
یازیق دوغرو سؤزلر، یازیق دوز سؤزلر
یالان دوداقلاردان یئره دوشموردو.
شهرین یاشاییش و دوشونجه و داورانیش طرزلری و هابئله بورادا اینسانلارین بیر بیرلرینه سویوق قانلیغی شاعیره قانیقلیق وئرمهییر و یئنه اؤز کیتابلارینا شاعیر سیغیناراق، آرخایینلاشیر.
جانیما یاتمادی، قانیق وئرمهدی
بیلمیرم نئجهیدی او اؤیرتمهلر؟
ائله اؤیرهنمهیه، ائله بیلمهیه
هله ده ایچیمده بیر اوشاق گولر.
ایچیمین اودونو سؤندورمک اوچون
کیتابلار منیمچون ان یاخین سیرداش
کیتابلار اوخودوم عطشیم سؤنسون
سوسوزلوق گتیردی کیتابلار، قارداش!(۲۳)
ایچهریک (محتوا) باخیمدان تورک شاعیری ملیح جودت ین(۱۹۱۸-۲۰۰۲) بئله بیر ایفادهسی وار: “یالنیز گؤزهل تفککورلر شعیرده یئتری دئییل، بلکه سؤزجوکلردن، گؤزهل بیچیمده ایستفاده ائلهمکدیر کی کسرلی و توتارلی بیر دئییمله فیکیرلری ایفاده ائدهسن”.
جاوادپور جنابلاری بیر اجتماعی تفککورو گؤز اؤنونده نمایش ائتدیررکن توپلومدا اولان بعضی سوروملاری دا گؤزهل ایمگهلر و یئنی – یئنی دئییملرله یانیتلاییر.
بو اثرده شاعیر، شعیرلرین چوخلو حیصصهسینی کلاسیک قالیبلریندن عیبارت اولان: غزل، قوشما، دؤردلوک، گرایلی و شعیرین سونوندا سربست قالیبیندن ایستفاده ائدیبدیر. آنجاق بو سربست حیصصهده ده شعیرده اولان ریتم و موسیقی داها گوجلو و یئترلیدیر. بونون ندنلرینی منجه بئله یانیتلاماق اولار شاعیر ایهر یالنیز بیر قالیبدن یارارلانسایدی بلکه ده ایستهدییی کیمی، اورهیینین سؤزون اوخوجولارینا یئتیره بیلمزدی و بیرده منجه شعیرین هر حیصصهسینین اؤز قونوسونا و کاراکترینه گؤره وزنین دهییشمهسی گرهکیردی. بو شعیر کیتابیندا شاعیر، چئشیدلی –چئشیدلی قونولارا او جوملهدن فلسفی و اجتماعی و کولتور کیمی قونولارا توخونوبدور، آمما گؤزهللییی بوراسیندادیر کی بورادا یالنیز فلسفهنی بیر فیلسوفون دیلیندن یوخ، بلکه بیر دویغولو شاعیرین، دیزه (میصراع )لریندن دینلهییرسن.
یامانجا سارسیدیر بو سؤزلر منی
بوگون کیتاب لار اولسون، یاداکی گؤی داش،
باشیندان الینه ایشیق دوشمهسه –
بئلین یوک یاغیرلی حامبالسان قارداش!
بو کیتاب ۱۳۹۵ینجی ایلده ،تبریزده آیدینساو انتشاراتی طرفینده ایشیق اوزو گؤروبدور.
بوتون ادب سئور آذربایجان اوخوجولاریندان و اؤزهللیکله شاعیرلریندن ایستهییرم کی بو کیتابین اوخوماغین اونوتماسینلار. سونوندا دئمهلییم کی من بو کیتابی بیر آراشدیریجی کیمی یوخ، بلکه ده بیر هوسکار اوخوجو کیمی آچیقلاماق ایستهدیم. اولا بیلر کی قوصوروم دا چوخ اولسون.


text:
سالاوات یولای اوغلو
سالاوات یولای اوغلو یا سالاوات یولایئو (باشقوردجا: CaлaўaT Юлaй yлы؛ 16 ژوئن 1754— 26 سپتامبر 1800) — باشقورد خالق قهرمانی و ائل شاعیری.
حیاتی[دَییشدیر]
سالاوات یولایئو 16 ژوئن 1754-جو ایلده آنادان اولموشدو. شئیتان-کودای کندینده یاشایان تارخان عاییلهسیندن ایدی.
چئلیابینسک ویلایتی اهالیسی پوقاچوو عوصیانینا قوشولوردو. عوصیانین نووهسینی باشقیردلار و آیری تورک خالقلاری تشکیل ائدیردی. بو عوصیان سالاوات یولایئو کیمی خالق قهرمانلاری یئتیردی. لاکین موستملکه ظولمونه قارشی اویانیب آیاغا قالخان خالقلارین میللی آزادلیق حرکاتینی روس کندلی موحاریبه سی آدلاندیریلدی. عوصیان قانلار ایچینده بوغدورولوب سوسدورولدو.
سالاوات یولایئو 26 سپتامبر 1800-جو ایلده وفات ائدیب.


text:
نیویورک (ایالت)
نیویورک ایالتی — آمریکا بیرلشمیش ایالتلارینین شومال-شرقینده یئرلشن ایالتدیر. ایالت اهالیسینین سیخلیغینا گؤره اۆچونجودور. نیویورک جونوبدان نیوجرسی و پنسیلوانیا، شرقدن ایسه کانتیکت، ورمونت و ماساچوست ایالتلری ایله احاطهلنیب. شومالدان و غربدن کانادا ایله سرحددیر. ایالتدا یئرلشن نیویورک شهری ۸ میلیونلوق اهالیسی ایله بیرلشمیش ایالتلارداکی ان چوْخ اهالیسی اوْلان شهردیر. ایالت ان چوْخ مالییه و مدنیت مرکزی، عئینی زاماندا گؤچمن(مهاجیر)لار اۆچون قاپی کیمی تانینیر. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری تیجارت ناظیرلییینین حسابلامالارینا گؤره نیویورک توریستلر طرفیندن ان چوْخ اۆستونلوک وئریلن ایالتدیر. ایالت اینگیلیس هرسوقو یورکون شرفینه نیویورک آدلاندیریلمیشدیر. نیویورک یارانما تاریخینه گؤره اوْن بیرینجی ایالتدیر. مرکزی آلبانی شهریدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Population and Housing Unit Estimates. U.S. Census Bureau (June 22, 2017). یوْخلانیلیبJune 22, 2017.
- ↑ Median Annual Household Income. The Henry J. Kaiser Family Foundation. یوْخلانیلیبDecember 9, 2016.
- ↑ Language spoken at home by ability to speak English for the population 5 years and over – 2014 American Community Survey 1-Year Estimates. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2020-02-13. یوْخلانیلیبJanuary 24, 2016.
قارداش پروژهلرده نیویورک (ایالت) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آلمان فوتبال فدراسیونو
آلمان فۇتبول فدراسیونو (اینگیلیسجهده قیسالتماسی: DFB، فیفا کودو: IRN)[۱] آلمانجا: Deutscher Fußball-Bund ، آلمان داکی فۇتبول فعالیّتلرینی ایجرا ائتمک، فۇتبولون اینکیشافینی و یورد سطحینه یاییلماسینی تأمین ائتمک، بۇ کۇنولاردا هر جور تنظیملمهنی ائتمک، قرارلار آلماق و اۇیقولاما صلاحیتلی تشکیلاتدیر. اؤلکهدهکی بۆتون آلمانلار فۇتبول لیقالاری و آلمان میلی فوتبول تاخیمی ایله آلمان قادین میلّی فۇتبول تاخیمیندان مسئولدور. فیفا و یوفانین قۇروجو عضولریندن بیری. مرکزی فرانکفورتادیر، ۵ بؤلگه فدراسیا و ۲۱ بؤلگه تشکیلاتا آیریلمیشدیر.
۲۸ ژانویه ۱۹۰۰ تاریخینده ۸۶ کلۇب طرفیندن لایپزیقده قۇرولدو. ایکینجی دونیا ساواشینداکی آغیر مغلوبیت و آلمان فوتبال فدراسیونون ۱۹۴۵-جی ایلده لغویندن سوْنرا باتی آلمان فۇتبول کلۇبلاری ۱۰ جۇلای ۱۹۴۹ تاریخینده اشتوتقارتا یئنیدن تشکیل اوْلدو. بۇ گۆن تخمیناً ۲۶٫۰۰۰ قئیده کلۇبو، جمعده ۱۷۰٫۰۰۰ تاخیمی و ۲ میلیوندان چوْخ حرفه ایی فۇتبولچوسو ایله جمعده ۶ میلیوندان چوْخ ایستیفادهچیسی ساخلایان دۆنیانین ان بؤیوک فدراسیونودور. آلمان فوتبال فدراسیونو دامی آلتیندا ۸۷۰٫۰۰۰ قادین عضو و ۸۶۰۰ قادین فۇتبول تاخیمی وار.
۱۹۴۵ و ۱۹۹۰ ایللری آراسیندا آلمانین ایکی اؤلکهیه آیریلماسی سببیله، باتی آلمان فوتبالو بۇ دؤورده Deutscher Fußball Verband der DDR (DFV) طرفیندن ایداره اوْلوندو و بۇ دۇروم، باتی آلمان و دوغو آلمان فۇتبول فدراسیونلاری'نین 'آلمان فۇتبول فدراسیونو آلتیندا یئنیدن بیرلشمهسینه قدر داوام ائتدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ FIFA.com. Country Info: Deutscher (DFB) (en). یوخلانیلیب June 25, 2014.


text:
ویکیپدیا:منفعتلر توققوشماسی
ویکیپدیانین اصلی هدفی بیر طرفسیز بیلیکلیک یاراتماقدیر. منفعتلر توققوشماسی، ویکیپدیانین اصلی هدفی ایله بیر یوْخسا نئچه دَییشدیرنین هدف و منظور ایله تضاد یاراناندا اۆز وئریر. بۇ موخالیف هدفلر، شخصی، جمعی و تشکیلاتی تبلیغ، ایشتیباه ایطلاعات وئرمک یوْخسا آیریلاریندان یئرسیز اینتیقاد ائتمک اوْلا بیلر.
ویکیپدیا عرفوندا منفعتلر توققوشماسی باش وئرنده، دییشدیرمه ائتمگه ایصرار ائتمک پیس بیر ایش ساییلیب، ایشلدنین باغلانماسینا سبب اوْلا بیلر.
ویکیپدیا هامینین دییشدیرمهسی اۆچون آیچق بیر بیلیکلیکدیر، آنجاق بۇ موردلرده دییشدیرمه ائتمک منفعتلر توققوشماسینا باعث اولا بیلر:
- سیزه، سیزین یوْخسا رقیبینیزین تشکیلاتینا مربوط اوْلان مقالهلری دییشدیرمک.
- سیزه، سیزین یوْخسا رقیبینیزین تشکیلاتینا مربوط اوْلان مقالهلر سیلمه اۆچون کاندید اوْلدوغو زامان سس وئرمک
- آیری مقالهلرده سیزه مربوط اولان مقالهیه یئرسیز باغلانتی وئرمک یوْخسا ائشیک باغلانتیلاریندا اؤز شخصی یوْخسا تشکیلاتی سایتینیزین لینکینی یئرلشدیرمک
دیریلرین بیوقرافیسی سیاستینه گۇره مقاله موضوعو اوْلان شخصلر مقاله ایشتیباهلارینی دۆزلدیب، سهو یوْخسا قایناقسیز یازیلاری سیله بیلرلر. بۇ خاص موردده سیزه مربوط اوْلان مقالهنی دییشدیره بیلرسینیز.
منفعتلر توققوشماسی نهدیر؟[دَییشدیر]
ویکیپدیا بیر طرفسیز دایرهالمعارفدیر و اوْندا تبلیغاتی یوْخسا شخصی نظرلر اوْلمامالیدیر. بیر دییشدیرن ویکیپدیا هدفلر ایله طرفسیزلیگی یئرینه اؤز شخصی یوْخسا تشکیلاتی منفعتلرینی یوْخاری تۇتورسا، منفعتلر توققوشماسی ایله اۆز-اۆزه اوْلوبدور.
منفعتلر توققوشماسینین قایناقلاری[دَییشدیر]
مالی[دَییشدیر]
اگر سیز:
- بیر تشکیلات نومایندهسی عونوانیندا ویکیپدیادا چالیشیب، دییشدیرمهلرینیز اۆچون او تشکیلاتدان موستقیم یوْخسا غئیرموستقیم پول یوْخسا مزایا آلیرسینیز
- بیر شیرکت یوْخسا تشکیلات یییه یوْخسا شریک عونوانیندا ویکیپدیادا چالیشیب، اوْ تشکیلاتا باغلی اوْلان مقالهلری دییشدیرمکله داها آرتیق منفعتله پول دالیسیجاسینیز
ویکیپدیادا منفعتلر توققوشماسی یارادان مقالهلرده دییشدیرمهدن وازگئچمهنیزی تاپشیریریق. ویکیپدیانین طرفسیزلیک سیاستی مقالهلرین طرفسیز و اینصافلی یازیلماسینی بیلیندیریر و منفعتلر توققوشماسی بۇ هدفه ضربه وۇرور. یازیلارینیز طرفلی و مالی هدفلرله اوْلورسا، اوْنلاری ویکیپدیایا گؤندرمهیین.
حقوقی[دَییشدیر]
طرفسیزلیگی قوْروماق اۆچون سیز، قوهوملارینیز یوْخسا باغلی اوْلدوغوز تشکیلات طرف اوْلدوغو حقوقی دعوالارا باغلی مقالهلری دییشدیرمکدن چکینین.
اؤزونو تعریف ائتمک[دَییشدیر]
منفعتلر توققوشماسی اؤزونو تعریف ائتمک شیکلینده و تبلیغی لینکلر، شخصی وبسایتلار ویوخسا شخصی عکسلرله اۆز وئره بیلر.
بیوقرافی[دَییشدیر]
بیر آدلیم شخص اوْلورساز دا، اؤزونوز اۆچون مقاله یاراتمایین، آرخایین اوْلون آیری بیر ایشلدن سیزین مقالهنیزی یاراداجاق. آنجاق یاددان چیخمیش اوْلورساز، دانیشیق صفحهلرینده آیری ایشلدنلرله بو موردده دانیشیب، اؤز مقالهنیزی یاراتماق اۆچون اوْنلاری چاغیرین.
باغلیلیق[دَییشدیر]
بیر شخص، موضوع، تشکیلات و ... -یه سیاسی، مذهبی، شخصی، حقوقی یوخسا مالی باغلیلیغیز اوْلورسا، اۇ موردده طرفسیز قالماغیزی چتینلشدیریب، احتمالا منفعتلر توققوشماسی قاباغا گلمهسی اۆچون اوْنا باغلی مقالهلرده اوْلدوقجا دییشدیرمهدن وازگئچمهنیزی تاپشیریریق.
حزبی تبلیغات[دَییشدیر]
حزب چالیشقانلاری طرفیندن هدفلر ایشاعهسی آدلاندیریلمیش ایشلر، غئیر حزبی شخصلرین طرفیندن پروپاگاندا یوْخسا تبلیغات ساییلا بیلر. عوضو اوْلدوغوز تشکیلاتا گؤره مطلب یازساز، منفعتلر توققوشماسینا باعیث اوْلا بیلرسینیز.
اؤزیازما قایناقلار[دَییشدیر]
اؤز یازدیغیز یوْخسا چاپ ائتدیگیز قایناقلاری تکجه ویکیپدیا هدفلرینه اۇیدوغو زمان مقالهلرده ایشلدین. اؤزیازما قایناقلاردان جوخ فایدالانماق، اؤزونو تعریف ائتمک شوبههسی یاراتدیغی اۆچون، بئله موردلرده دانیشیق صفحهسینده آیری ایشلدنلرین باخیشینی یوْخلایین.
ایشلدن صفحهلرینی قیسا بیوقرافی یازماق اۆچون فایدالانماق[دَییشدیر]
آد یازدیریلمیش ایشلدنلر، اؤز ایشلدن صفحهلرینی ویکیپدیا محدودهسینده اوْلان قیسا بیوقرافیلرینی پایلاشماق اۆچون فایدالانا بیلرلر. آنجاق اؤزونوز یوْخسا باخیشلارینیز اۆچون یازی پایلاشیب، یایماق ایسترسینیز، اؤزونوزه بیر وبلاق یوْخسا وبسایت یارادین، چونکو ویکیپدیا سیزین شخصی سرورینیز دئییل.
منفعتلر توققوشماسی قاباغیندا نه ائدک؟[دَییشدیر]
اصلی سیاستلر[دَییشدیر]
بۆتون ویکیپدیا آنا آدفضاسیندا یازیلان یازیلار، ویکیپدیا نه دئییل؟، اورجینال آراشدیرمالارا یئر وئرمهمک، یوْخلانیلابیلرلیک و طرفسیزلیک اساسیندا اوْلمالیدیر. بۆتون دییشدیرنلردن دییشدیرمهلرینده بۇ اصلی سیاستلری رعایت ائتمک گؤزلهنیر.
آدلیملیق[دَییشدیر]
چوخلو منفعتلر توققوشماسی موردلرینده نقشی اوْلان، آدلیملیق معیاریدیر. اوْنا گؤره آدلیملیغی دا نظرده آلمالیییق.
بیر موضوعون ویکیپدیادا مقالهسی اوْلماق اۆچون، آدلیم اوْلمالیدیر. آدلیم اوْلمایان مقالهلر سیلینهجک. آدلیملارین مقالهلرینه آرتیریلان یازیلار دا آراشدیریلیب، قایناقلی اوْلمادان آرتیق آدلیم و بیلیکلیک دیرلی اوْلمالیدیر. مثلا قایناقلا لئوناردو دیکاپریونون سئودیگی یئمگی ایثبات ائده بیلسک ده، بیلیکلیک دیری اوْلمادیغی اۆچون ویکیپدیادا یازا بیلمریک.
نزاکت[دَییشدیر]
هردن سیلمه آداخلیسی مقالهلرین دانیشیغیندا، دییشدیرنلرین منفعتلر توققوشماسی مقالهنین موضوعونون اهمیتی یوخسا آیری بیر ایشلدنین شخصی خصوصیتلرینه گؤره سؤز آچیلماسینا باعیث اوْلا بیلیر، آنجاق بۇنلارین چوخو شخصی حمله میصداقی اوْلوب، مقاله یازانی ویکیپدیادان قوْوا بیلر. لوطفا تکجه مقالهیه گؤره دانیشیب، دانیشیق صفحهلری و دییشدیرمه قیسالاریندان آیری ایشلدنلره گؤره دانیشماغا فایدالانمایین. آیریلارین باخیشلارین دا یاخشی نیت فرضی ایله اوْخویون.
منفعتلر توققوشماسی دانیشیقلاردا[دَییشدیر]
هردن بیر مقالهنین طرفسیزلیگی موردینده دانیشیقلاردا یوْخسا بیر سیلمه آداخلیسی اوْلان مقالهنین سیلینمه سسوئرمهسینده شخصلرین منفعتلر توققوشماسی، اوْنلارین اختلاف نظرلرینه باعیث اوْلا بیلر. آنجاق یاخشی نیت فرضینی نظرده آلیب، آیریلارینا دانیشیقلاردا منفعتلر توققوشماسی تهمتی وۇرمادان چکینین.
هر زمان یاددا ساخلایین: تکجه مقالهیه گؤره دانیشیب نظر وئرین، مقالهنی دییشدیرنه گؤره یوْخ.
لو وئرمهیین[دَییشدیر]
ویکیپدیا ایشلدنلرین تانیلماز قالیب، تاخما آدلا چالیشمالارینا چوخ اهمیت وئریر. منفعتلر توققوشماسی اۆز وئرنده، ایشلدنلرین کیملیگی یئرینه اوْنلارین ائتدیکلرینه گؤره دانیشین.
منفعتلر توققوشماسی اوْلان دَییشدیرنلر[دَییشدیر]
بۇ قیسمت، بیر خاص موضوعدا منفعتلر توققوشماسی اوْلان ایشلدنلره گؤرهدیر.طرفلی ایطلاعاتی ویکیپدیادا یازماق قاداغاندیر.
باخیشلاری بیلیندیرمک[دَییشدیر]
بعضی ایشلدنلر بیر موضوعا اوْلدوقلاری باغلیلیق یوْخسا علاقهنی بیلیندیریلر. چوخلاری بۇ ایشی اؤز ایشلدن صفحهلرینده گؤرورلر. بۇ ایشین بۇ یاخشیلیقلاری واردیر:
- اؤز شخصی علاقهلرینیزی بیلیندیرمکله، آیریلارین سیزین طرفسیزلیگیزه گؤره اعتراضیلارینین قاباغینی آلیر.
- ویکیپدیا دییشدیرنلری سیزین دوزلوگونوزو گؤرورلر.
آنجاق بۇ ایشین بۇ عیبلری ده واردیر:
- بیر کیمسه بۇ اعترافلارینیزی اؤز قاباغینیزدا ایشلده بیلر.
- اۇ خاص موضوعدا دییشدیرمهلرینیز داها چوخ گؤز قاباغیندا اوْلوب، آرتیق توجهلره سبب اوْلا بیلر.
- بیر موضوعا علاقهنیزی بیلیندیرمک، سیزه هئچ بیر حق باغیشلاماییر، آیریلار سیزه تذکور وئریب، یوخسا اوْ موضوعدا دییشدیرمهدن چکینمهنیزی ایستهیه بیلرلر.
مقاله دییشدیرمهسینه گؤره دانیشیق[دَییشدیر]
مقالهلرده بیر دییشدیرمهنی پیشنهاد ائتمک اۆچون، اوْ مقالهنین دانیشیق صفحهسیندن فایدالانین.
بۇ تاپشیریقین ضیمانتلری[دَییشدیر]
اؤزونوز، تشکیلاتینیز، یوْخسا شیرکتینیزه گؤره بیر مقاله یاراتساز، اوْنون یازیلاری اۆستونده کونترولونوز اوْلماییب، اوْنو غئیرعادی یوْللاردان سیله بیلمزسینیز. ویکیپدیادا سیاستلره گؤره هر کیمسه چالیشیب، موناسیب مطلبلری مقالهیه آرتیرا بیلر. اؤزونوز یوْخسا تشکیلاتینیزی ویکیپدیادا تبلیغ ائتمکدن چکینین!. طرفسیز چالیشین، یوْخسا کؤکوندن چالیشمایین!. طرفسیزلیک سیاستی موطلق و دانیشیقسیزدیر.


text:
برومید تانتال (V)
برومید تانتال (V) (اینگیلیسجه: Tantalum(V) bromide, روسجا: БpoMид TaHTaлa(V), عربجه: بروميد تانتالوم خماسي ) بیر شیمیایی ماده. ساریٛ رنگلی و برک جیسم حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر. برومید تانتال (V) بروم بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «Tantalum(V) bromide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده برومید تانتال (V) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
چئخ تویوقلاری
اننوی چئخ تویوقلارینین جینسلری
چئخ قیزیل خاللی تویوغو
چئخ قیزیل خاللی تویوق جینسینین خصوصیتلری
چئخ قیزیل خاللی تویوق جینسی – یونگولچکیلی جینسدیر. او مرکزی آوروپانین سرت ائکولوژی شرایطینه یاخشی آداپتاسیا ائدیلیب. جینس چوخ تئمپئرامئنتلی، قورخاق،احتیاطلی، یئملمه و یئتیشدیریلمهیه طلبسیزدیر، دؤزوملو و قیدا آختارماقدا چوخ آکتیو بیر جینسدیر. بو خصوصیتلر تویوقلاری یاری اسیر همچینین بؤیوک اوتارمالاردا یئتیشدیرمهیه مومکون ائدیرلر.
خوروزون چکیسی 2،3-2،8 کگ.، تویوغون چکیسی – 2-2،5 کگ. تویوقلار ایلده 150-190 یومورتا وئریر، بیر یومورتانین چکیسی 55-60 گ. یومورتالارین رنگی- کرئم رنگلی (ساری رنگدن سولغون قهویییه). تویوغون اتی یوکسک کئیفیتلی، دادلی و یومشاقدیر.کورت تویوقلاری یومورتالارینی کورت یاتماق و بالالارینی بؤیوتمک اوچون چوخ یاخشی آنالیق اینستینکتینه مالیکدیرلر.
رنگلر
اصل رنگلری قیزیل خاللی و توراج اولوبلار. سونرا یئنی رنگلر موختلیفلیکلری یارادیلیب: قیزیل، گوموش، گوموش خاللی، قارا، آغ-قارا. للکلرین رنگینین موختلفلیگی اونلارین رنگینی کونترول ائدن آیری آیری گئنلرین اولماسیندان آسیلیدیر. رنگلریندن آسیلی اولمایاراق بوتون للکلر عینی فایدالیق خصوصیتلرینه مالیکدیرلر.
هالقانین اؤلچوسو
خوروز 18 mm
تویوق 16 mm
بالاجابوی چئخ تویوقلاری
چئخ تویوقلارینین جیرتدان جینسی 20-جی عصر اریزینده یارادیلیب. خوروزون چکیسی 0،9-1،2کگ.، تویوغون چکیسی – 0،7-1کگ. تویوق ایلده 100-120 یومورتا وئریر.، بیر یومورتانین چکیسی 40 گ. قیزیل خاللی و گوموش خاللی تویوقلار ساخلانیلیب.
هالقانین اؤلچوسو
خوروز 13 mm
تویوق 11 mm


text:
ایسپاناق
ایسپاناق یا ایسپناخ (اینگیلیسجه: Spinach، فارسجا: اسفناج ، لاتین تورکجه: Dirrik ispanağı ، عربجه: سبانخ ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Ispanak ، فرانسهجه: Spinat ، آلمانجا: Spinat ) بیر نؤع بیتکی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ جمشیدی النجارقی، سلیمان؛ رمضانی، عادل؛ اسامی محلی گیاهان آذربایجان، گرگان: انتشارات نوروزی، ۱۳۹۵.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Spinach»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ایسپاناق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوره گیمده او قدر سئوگی واریمدیر وطنه
نئجه کی، بولبولِ شیدا اولور عاشیق چمنه
ایندی فرهادی گره کدیر من اولایدیم بو گولون
چونکی من عاشیقیم هر خسروِ شیرین سخنه
گر زولیخاده وفا اولسا ایدی عالمده
جؤرلر قیلماز ایدی یوسفِ گول پیرهنه
قان اولور لاله کیمی عشقده عاشیق قلبی
هر باخان لحظه ده بیر دلبرِ غنجه دهنه
ای کؤنول، قان اولاسان، عشقه منی سن سالدون
سندن اولودو، او پریچهره جفا قیلدی منه
تکی، ای گول، سنه، فخر ائیله کی، عاشیق من اولدوم
یوخسا اسکیلمرم هر دلبرِ نازک بدنه
نولا، واحد، آزاجیق ساکیت اولا مجلیسیمیز
((شور)) دستگاهینی بیز خواهش ائدک تارزنه


text:
چاغداش شاعیر، یازار و چئویرمن دوکتور هاشم خسروشاهی ایله سؤیله شی
دوکتور خسروشاهی: هارداسا ۷٥۰۰-۸۰۰۰ ایلدن بری بؤلگهده وار اولان تورکلرین سانکی بؤلگهیه یئنی گلن قوناقمیش کیمی لانسه ائدیلمهسی خیانت دئییلسه صافلیق-سادهلوحلوقدور
دوکتور هاشم خسروشاهی اورتا حاللی قالابالیق بیر عایلهنین دؤردونجو اوشاغی اولاراق ۱۹٥۰-ده تبریزده دونیایا گلدی. ارکن یاشدا گیردیگی ایلک مکتبی تبریزده، لیسهنی تهراندا بیتیردیکدن سونرا ۱۹٦۷ ایلینده تورکیهیه گلدی. تورکیه تورکجهسینی ایستانبول ادبیات فاکولتهسینده اؤیرنمگه باشلادی. ۱۹۷٤ ایلینده آنکارا طب فاکولتهسیندن مأذون اولدوقدان سونرا بیر سوره آلمانیا و اینگیلترهده یاشادی. ۱۹۷۷ ایلینده آنکارا اونیورسیتهسی طب فاکولتهسی اوشاق خستهلیکلری بؤلومونده اختصاصا باشلادی. شاه رژیمی دئوریلدیکدن سونرا شیراز اونیورسیتهسینه ترانسفر اولدو. ۱۹۸۱-ده اوشاق خستهلیکلری اوزمانلیغینی، ۱۹۸۳ ایلینده ایسه تهران قلب خستهلیکلری و آراشدیرما مرکزینده اگیتیمینی بیتیرهرک اوشاق قلب خستهلیکلری اوزمانلیغینی آلدی. داها سونرا تورکیهیه گئری قاییتدی. بیر سوره آلمانیانین آلبرشت اونیورسیتهسینده اوشاق قلب خستهلیکلری بؤلومونده بولوندو. ۹۰-۱۹۸٥ ایللری آراسیندا آنکارا دیش قاپی خستهخاناسیندا چالیشدی. او سوره ایچینده او خستهخانانین اوشاق کلینیکیندن اوشاق خستهخاناسی گئچیشینده امک وئردی. بو بؤلومده چوخ جیدّی و یورد دیشیندا یاییملانان بیلیمسل آراشدیرمالار یاپدی. ۱۹۹۰ ایلینده دوچنتلیک عنوانینی قازاندیقدان سونرا عایلهسی ایله بیرلیکده کانادایا کؤچ ائتدی. ۲۰۰۰ ایلیندن بری ده تورکیهده یاشاییر. بیر یاندان طب پئشهسینه داوام ائدرکن دیگر یاندان دا ادبی فعالیتلرینی سوردورور.
ادبیاتا هانسی ایلدن باشلادینیز؟ ادبیاتلا ماراقلانمانیزدا سیزه توصیهده بولونانلار، تشویق ائدنلر اولدو مو؟
من بیلدیم بیلهلی ادبیاتین ایچیندهیم. آتامین قیش گئجهلری بیزه اوخودوغو شیرویه ناغیللاری، امیر ارسلان حیکایهلری، ننهلریمیزدن دینلهدیگیمیز آذربایجان ناغیللاری منی ذاتاً ادبیات دونیاسینا آپارمیشدی. خاطیرلاییرام ایلک حیکایهمی، آلتیندا قاییق، داها اورتا مکتبده ایکن یازدیم. طبیعی ادبی دگری اولوب اولمادیغینی ایندی خاطیرلامیرام. او حیکایه دفتریمی بؤیوک آنامین ائوینده خالچانین آلتیندا ساخلامیشدیم. سونرا دا آلابیلمهدیم، ایتیب باتدی. آنجاق داها سونراکی لیسه ایللرینده، بیر یاندان حیدربابا، بیر یاندان شیرازلی حافظ منی جیدّی اولاراق ادبیاتا سوروکلهدی. حافظین بیر چوخ غزلی ازبریمده ایدی. سونرا تهراندا الیمه گئچن و خرجلیکلریمله آلدیغیم و اؤزللیکله بؤیوک قارداشیم ضیانین ائوه گتیردیگی
فردوسی، نگین، شاملونون یؤنتدیگی هفتهنین کیتابی کانالی ایله چاغداش ادبیاتلا تانیشدیم. مثلا فروغ فرخ زادین یئنیدن دوغوش شعر کیتابی باسیلیر باسیلماز اوخوموشدوم. آنجاق او اوشاق ساییلاجاق گنج یاشلاریمدا شعر یازماغی بوراخمامامی جیدّی اولاراق توصیه ائدن عمیمین اوغلو صادق خسروشاهی اولموشدو. سونرالاری دا باشقالاری.
ان چوخ هانسی شاعیر و یازارلارلا چالیشدینیز؟
بو سورونوزو تام اولاراق آنلایا بیلمهدیم. هانسی یازارلا چالیشماق؟ نهیی قصد ائتدیگینیزی آنلامادیم. آنجاق ان اوزون تانیشما شانسیم اولان و بیره – بیر دانیشمالاریمیز و اونون شعر و حیکایه آتولیهسیندن یارارلاندیغیم و اوندان بیر چوخ شئی اؤیرندیگیم دوکتور رضا براهنیدیر. تورکیهدن بیر چوخ یازار و شاعیرله تانیشما و چالیشما شانسیم اولدو.
– سیزین ایلهام آلدیغینیز هر هانسی یئرلی و یابانجی شاعیر و یا یازار وار می؟
بیرچوخ یازار و شاعیر منیم ادبی بگهنیمی و باخیشیمی ائتکیلهمیشدیر. تورکیهدن، ایراندان و دیگر اؤلکهلردن. جک لوندون-دان، اوسکار ویلد-دن، هوگو-دان، لامارتین-دن، پوشکین-دن، آخماتووا-دان، باودلایر-دن، نرودا-دان، لورکادان، پاول الوارد-دان توتون تا سیلویا پلاته، ویجینیا وولفا، فاولکنره، تاقور-دان مارکوئزه قدر. پیام صفادان، ادیب جان سئور، جمال ثریایا، نامیق کمال-دان کمال طاهیره، سعید فائق-دن یاشار کمالا قدر. آما هئچ شبهه یوخ کی، ناظیم حیکمتین یئری فرقلی اولموشدور. اؤزللیکله ده تورکیهده ایلک شعر دنهمهلریم اوزرینده. من تورکیهیه گلدیکدن سونرا بیر نئچه اوخومانی بیرلیکده سوردوردوم: آتاتورک-و اوخودوم، عثمانلی تاریخینی اوخودوم و ناظیم حیکمتی. ایشته او اوخومالار سایهسینده ناظیمی تانیدیم و اونون شعریله ایچلی – دیشلی اولدوم. ایران یازارلاریندانصادق هدایت و صادق چوبکین رومان و حیکایهلری اؤنملیدیر منیم اوچون. یابانجیلاردان بلکه سادهجه بیر تک آد وئرمم گرکیرسه هر حالدا داستایئوسکی اولاجاق. آنجاق بوتون بونلاری ادبی بیر دیسیپلین ایچینده آنلاییب یئنیدن اله آلابیلمم اوچون اؤزللیکله سون ایللرده داوام ائتدیگیم دیل اوخومالاریمین اؤنمی واردیر سانیرام: چارلس س. پیئرس، فردیناند دو سوسور، میخاییل باختین، لئوی ایستراوس، ژاکوس دریدا، هایدگر، دلوز، کریسیتئوا و…
– دوچنتلیک عنوانینی قازاندیقدان سونرا کانادایا کؤچ ائتمیشسینیز. اورادا بعضی ائتکینلیکلره قاتیلمیشسینیز. اؤزللیکله کانادالی-ایرانلی یازارلار بیرلیگینین قوروجو اویهسی ایدینیز. بو بیرلیک نه زامان، هانسی آماجلارلا و هانسی تاریخده قورولدو؟
کانادا دؤلتی اؤلکهیه کؤچ ائدن انسانلارین، نه قدر ده کیچیک بیر توپلولوق اولسالار دا دیللرینی، کولتورلرینی قورومالاری اوچون قورولان درنکلره مومکون اولدوغو قدر یاردیمچی اولوردو. سانیرام هله ده بئلهدیر. من او ایلللرده ایکی اؤنملی درنگین قوروجو اویهلیگینی یاپدیم. بیری کانادا آذربایجانلیلار توپلولوغو بیرلیگی (۱۹۹۱)، ایکینجیسی ایسه ایرانلی-کانادالی یازارلار بیرلیگی (۱۹۹۲). باشقانلیغینی یاپدیغیم آذربایجانلیلار توپلولوق بیرلیگینده ایلک کز آذربایجان تورکجهسی اگیتیمی کورسو قویدوم. اؤز یوردلاریندا نفوسون چوخونلوغونو اولوشدورمالارینا رغما آنا دیللرینی اؤیرنمه حاقّی اولمایان یاشلی – گنج، اوشاق بیر ییغین ایران آذربایجانیندان انسان آنا دیللرینی اؤیرنمگه آخین ائتمیشدیلر. قوزئی آمریکادا ایلک کز آذربایجان تورکجهسینده درگی یاییملانماسینی ساغلادیم. او درگینین یاییملانماسی اوچون گئجه – گوندوز امک وئریردیک. ایلک کز آذربایجان تورکجهسیله قوزئی آمریکادا شعر گئجهسی دوزنلهدیک. شعرلری دینلهین انسانلارین گؤز یاشلارینی هله ده خاطیرلاییرام و بیر چوخ ایلک داها. طبیعی سونرالاری بعضی سیاسی گؤروشلر دموکراتیک اولمایان یوللارلا بیرلیگی او جوشغون یولوندان ساپتیردیلار. پاسیو بیر حال آلدیغینی سونرالاری دویدوم. یازارلار درنگی-نی ده عینی آماجلا قورماغا چالیشدیق.
– تورکیهیه قاییتدیقدان سونرا «قونشو آچ قاپینی» آدلی اولوسلار آراسی ادبیات شنلیگینی دوزنلهدینیز. بو هانسی تاریخلرده و نه آماجلا گرچکلشدی؟
بو ائتکینلیک چوخ اؤنملیدیر. اؤزللیکله بؤلگهمیزده قصداً یارادیلان و یارادیلماسینا داوام ائدیلن کولتور کیرلیلیگی و انسانلار آراسیندا یارادیلماغا چالیشیلان آیریلیقلار سیستماتیک اولاراق یوروتولمکده ایکن، بیر ادبیاتچی اولاراق اؤلکهمین و خالقیمین یارارینا بیر شئیلر یاپماق زورونلولوغوندان قایناقلانیر. اؤزللیکله ده بیزی دیلیمیزدن، دینیمیزدن، کولتوروموزدن سیستماتیک اولاراق اوتاندیرماغا چالیشدیقلاری بو دؤنمده. مثلا هارداسا ۷٥۰۰-۸۰۰۰ ایلدن بری بؤلگهده وار اولان تورکلرین سانکی بؤلگهیه یئنی گلن قوناقمیش کیمی لانسه ائدیلمهسی خیانت دئییلسه صافلیق-سادهلوحلوقدور. ائله گؤرونور کی، داغدان گلن باغداکینین مینلرجه ایلدیر بورالی اولدوقلارینی اونوتموش! من بیزدن سونرا بؤلگهیه گلن فارسلار داخیل دیگر اتنیکلر و هله ده بؤلگهمیزده یاشایان خالقلارلا دئییل دوشمانلیغین، دوستلوغون آغیرلیقلی اولدوغونا اینانیرام. بیریلری بو اولوسارین، خالقلارین، حتی اتنیک یا دا توپلولوقلارین بیزیمله اولان ایلیشکی قاپیلارینی قصداً قاپاتماغا چالیشمیشلار و چالیشماقدالار. بیز بو قاپیلاری، کولتور و صنعت قاپیلارینی آرامالیییق. سلام وئرمهلیییک. وئریلن سلامی آلمالیییق. بو قونونو ایسترسهنیز سونرا داها آیرینتیلی بیر شکیلده دانیشاریق. «قونشو آچ قاپینی» توپلانتیلاری اونلارجا یازار و شاعیرین قاتیلیمی ایله ۲۰۰٤ و ۲۰۰٦ ایللرینده چوخ گؤرکملی بیر شکیلده یاپیلدی. آنجاق داها سونراکی ایللرده ایسپونسور تاپا بیلمهدیگیمیز اوچون تکرارلایا بیلمهدیک. بونو دا دانیشمالیییق.
– ایندییه قدر داخیلده و خاریجده یایینلامیش اولدوغونوز نئچه کیتابینیز وار؟
یازدیغیم و چئویردیگیم یاییملانمیش کیتاب ساییسی ییرمییه یاخیندیر.
– یایینلانمامیش و یایینلانماقدا اولان کیتابلارینیز وار می؟
اوهت وار. حاضیردا بیر یایین ائوینده اولان ایکینجی رومانیم وار. بیر شعر کیتابیم یایینا حاضیر اولماق اوزرهدیر. ایران قادین شعر سئچمهسی یایینا حاضیردیر. صمد بهرنگینین حیکایهلریندن ۳ کیتاب داها یایین ائوینه وئردیم. داها بیر چوخ دوسیا داها!
– گئچنلرده «اؤلومو گؤزلریندن گؤردوم» آدلی رومانینیز یایینلاندی. سانیرام یایینلانمیش اولان بو ایلک رومانینیزدیر. بونو ایراندا دا آذربایجان تورکجهسی و یا فارسجا یایینلاماغی دوشونورموسونوز؟
بیر یازار اولاراق یازدیغیم رومانین ان گئنیش شکلیله اوخونماسینی آرزولارام البته کی. دویدوغوما گؤره بیر نئچه گنج اونو اینگیلیزجهیه چئویرمگه باشلامیش. آلمانجا و هوللانداجا اولاراق یاییملانماق اوزره دگرلندیرمگه آلینمیشدیر. آما بونلارین اؤتهسینده من او رومانی آذربایجانلیلارین اوخوماسینی آرزولاییرام. بو ندنله ده فارسجا و آذربایجان تورکجهسینه چئوریلمهسینی چوخ ایستهییرم.
– سیزجه آذربایجان ادبیاتینین دونیا ادبیاتی ایله مقایسهده یئری و قونومو نهدیر؟
بو سوالا جواب بیر آز داها اوزمانلیق آلانینا گیرر. آما بیر مسئلهنی آچیقجا سؤیلهمم مومکون. داها ۳۰-۲۰ ایل اؤنجهسینه قدر، آذربایجان جمهوریتی ده داخیل مودرن آنلامدا رومان یا دا شعر اورتمیش دئییل. ایراندا دوروم داها دا وخیمدیر. ذاتاً انسانلار اؤز آنا دیللرینی اؤیرنمه و او دیلده اوخوما شانسلاری اولمادیغیندان اؤژ آنا دیللرینده اثر وئرهبیلمهمیشلر یا دا چوخ سینیرلی اثرلر وئرمیشلر. بو باخیمدان فارسجا یازان ایران تورکلرینین دورومو فرقلیدیر. اونلارین یاراتدیقلاری داها چاغداش و مودرن اثرلر اولموشدور. اؤرنگین؛ شعر داها دوننه قدر قافیهلرین و وزنلرین اسارتی آلتیندایدی. مثلا، ۱۹۲۰-لردهکی روسیا فورمالیزمی بئله سانکی باکییا یا دا تبریزه اوغرامامیشدیر! بو تئوریک تارتیشمالاری بیز ۱۹٦۰-لاردا دویماغا باشلاییریق. دوغال اولاراق دا بو تئوریک تمللرده اثرلر ده وئریلمهمیشدیر. ایندیلرده دوروم فرقلیدیر. کولتورل آلیش وئریشلر چوخ یایغین و سرعتلی بیر شکیلده اولماقدا. اینترنتین ائتکیسی معظم اولموشدور.
– مثلا سیحیرلی رئالیزم متودوندا ایلک رومان یازارینین گابریل گارسیا مارکز اولدوغو ادعا ائدیلیر. حالبوکی سیز مارکزدن اؤنجه غلامحسین ساعدینین بو یؤنتمله یازدیغینی ادعا ائدیرسسینیز. بونو بیر آز آچیقلارمیسینیز؟
اوهت. فارسجا یازان ایران تورکلری چوخ جیدّی اثرلر وئرمیشلر. بو دوغرودور، ایراندا ایلک مودرن و قالیجی رومان اولاراق جمالزادهدن سونرا هدایتین «کور بایقوش»ودور. آنجاق ساعدینین «بیل آغیتچیلاری» (۱۹٦٤)، «دندیل» (۱۹٦٦)، «آدسیز – سانسیز اورکونتولر» (۱۹٦۷)، «قورخو و اورپرتی» (۱۹٦۸) کیمی توپلو حیکایهلرده بیز بو توره عاید چوخ ماراقلی اؤرنکلر گؤرمکدهییک. اؤرنگین؛ دیلنچی حیکایهسی. من بونو فارسجادان تورکجهیه چئویرهرک ایران حیکایه آنتولوژیسینه قویدوم. بونون دیشیندا یازیلدیقدان سونرا ایللرجه یاییملانمایان و ایندی ایکی جیلدی فرانسیزجایا چئویرلهرک فرانسادا یاییملانان و اوچونجو جیلدینی یازماقدا اولدوغونو یازارین اؤزوندن، رضا براهنیدن دویدوغوم «آیازین جهنملیک گونلری». بو اثر، باشینی میشل فوکالت و درریدا کیمی فیلوزوفلارین چکدیگی فرانسیز مودرن دیل و فلسفه گؤروشلری داها دونیانی سارمادان اؤنجه یازیلمیش.
– سون زامانلاردا تورکیه رادیو- تلویزیون قورومو، ایران تورکلرینه یؤنهلیک عرب الیفباسی ایله تورکجه بیر سیته آچدی. بو سیته حاقیندا نه دوشونوسونوز؟
بو چالیشمالار هئچ شبهه یوخ کی یارارلیدیر. آنجاق کولتورل چالیشمالار، خبرچیلیک و اؤزللیکله ده سیاسی خبرچیلیگین اؤتهسینه داشینمادیقجا و بونو داشییانلار یئترینجه دونانیملی اولمادیقجا گرکن ایلگینی گؤرهجگیندن امین دئییلم
قایناق : ت ر ت تورکی
http://www.trtturki.com/trtworld/azt/newsDetail.aspx?HaberKodu=d3f8aa96-59b3-4462-acef-7e7c77b659f9


text:
بارباروس خیرالدین پاشا
بارباروس خیرالدین پاشا (میلادی ۱۴۷۸-جی ایلدن ۱۵۴۶-جی ایلهجه) عثمانلی دؤولتینین آدلیم دنیزچیلریندن و عثمانلی دنیز گۆجلرینده کاپیتان دریا لقبینه اییه.[۱] دوْغرو آدی یعقوباوغلو خضر دیر لکن قانونی سۇلطان سلیماندان خیرالدین لقبین و قارداشینین اؤلوموندن سوْنرا بابا عروج لقبین آلمیشدیر. گۆنئی اوروپا دیللرینده بابا عروجون بارباروسا بنزر تلفۆظ اوْلماسی اۆچون اوروپالیلار خیرالدین پاشایا بارباروس آدی وئرمیشلر. بارباروس قیرمیز ساقاللی معنیسینده دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Hâmi Danişmend, İsmail (۱۹۷۱). عثمانلی دؤولت ارکانی (تۆرکجه). ایستانبول: تۆرکیه یایین ائوی, ۱۷۲.


text:
سوریه گیزلی 4 شیمیایی سیلاح تاسیسی اولدوغونو آچیقلادی
2013-جی ایلین آوقوست آییندا شامدا یاشانان شیمیایی سالدیری سونراسی، آمریکا بیرلشیک دولتلری و روسیا آراسیندا الده ائدیلن راضیلاشما گرهیی سوریهنین مین 300 تون شیمیایی سیلاح رزرولرینین محو ائدیلمهسی قرارلاشدیریلمیشدی
سوریه، بیرلشمیش میللتلره داها اوّل بیلدیرمدیگی گیزلی 4 شیمیایی سیلاح تاسیسی اولدوغونو آچیقلادی.
بو اهمیتلی معلوماتی بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین باش کاتیبینین خصوصی نمایندهسی چرشنبه آخشامی گونو ائدیلن گوونلیک شوراسی کونفرانسیندا آچیقلادی.
2013-جی ایلین آوقوست آییندا شامدا یاشانان شیمیایی سالدیری سونراسی، آمریکا بیرلشیک دولتلری و روسیا آراسیندا الده ائدیلن راضیلاشما گرهیی سوریهنین مین 300 تون شیمیایی سیلاح رزرولرینین محو ائدیلمهسی قرارلاشدیریلمیشدی.
گئجیکمهلره باخمایاراق شیمیایی سیلاحلارین یوخ ائدیلمهسی تاماملانمیشدی.
شیمیایی مادهلرین یوخ ائدیلمهسینین آردیندان سیرا تاسیسلرین آرادان قالدیریلماسینا گلمیشدی.
قورغولارین ییخیلماسی عملیاتینا بو آی ایچینده باشلانماسی گؤزلنیلیر.
آنجاق ائدیلن سون آچیقلاما سوریهنین شیمیایی سیلاح پروقرامی موضوعسوندا شفاف اولمادیغی و بعضی تاسیسلری گیزلمهیه چالیشدیغی ایستیقامتیندکی شوبههلری آرتیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
۲ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
باریش بولاغی بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ منسوبو ۲ تروریستلر کماندولار طرفیندن ائتکیسیز حالا گتیریلدی
ایراندا گئچهن ایل ۲۵۰ نفر اعدام ائدیلدی
جاوید رحمان، بو ایل دوققوزو قادین، بیری اوشاق ۲۳۰ نفرین گیزلیجه اعدام ائدیلدیگینی بیلدیردی
طالبان، تهرانداکی افغانیستان قونولو توپلانتییا چاغریلمادی
طالبانین سؤزچوسو و گئچیجی حکومتینین مدنیت باخانینین یاردیمچیسی وظیفهسینی ایجرا ائدن ذبیحالله مجاهد تهران توپلانتیسینا هله ده دعوت ائدیلمهدیکلرینی بیلدیردی


text:
Oct 3, 2014
ساواش لاردان سونراکی عبادت
ک. توخولسکی چئویره ن: س. حاتملوی
بیرینجی دونیا ساواشیندا اؤلنلرین سایی 17 میلیون، ایکینجی سینده ایسه 56 میلیون اولموشدور. بو ایکی ساواشدان سونرا یئر کوره سینده اونلار ساواش باش وئرمیش و بو ساواشلاردا دا یئنه میلیونلار انسان حیاتینی ایتیرمیشدیلر. ائله ایران- عراق ساواشیندا، ایکی اؤلکه ده ن بیر میلیونا یاخین انسان اؤلموشدور. بو ساواش بیتمه ده ن آمریکالیلارین هجومی نتیجه سینده افغانستاندا و یئنی ده ن عراقدا ساواش باشلامیش و یئله لیکله یوز مینلر انسان اؤلدورولموش و یارالانمیشدیلار. سونرا سوریه ایچ ساواشیندا یوز مین ده ن آرتیق انسان حیاتینی ایتیریب و بو ساواش بیتمه ده ن یئنه ده عراق دا و بو دفعه اسلام آدینا یئنی بیر ساواش باشلامیشدی.بو یئنی ساواشدا، آللاهین آدی ایله ملی و دینی آزینلیقلاردان- او جمله ده ن تورکمنلرده ن- مینلر انسان غدارجاسینا اؤلدورولوب، قادینلار تجاوزه اوغرامیش و بازارلاردا ساتیلمیشدیلار. بوتون بو اؤلکه لرده آنالارین بئلی بوکولوب، آتالار چاره سیز و اوشاقلار تراومایلا یاشاماغا محکوم دیلار. بو مظلوملارین قانی نین حسابینی کیم وئره جک دیر؟ بو ساواشلاردان کیم غالیب چیخاجاقدیر؟ بو ساواشلارین سونو یوخ می؟.....
دوعا اوچون... باشی...ی...ی.... وئرررر...!(1)
تانریم! بیز اسگی چوروموش سوموک لر
سنین قارشیندا عبادن اوچون
آهک ده قویلاندیغیمیز خندق لرده ن
یئنی ده ن
ایمک لیییب چیخیریق.
داها سس سیز قالماق ایسته میریک.
سنده ن سوروشماق ایسته ییریک:
نه اوچون-؟
نه اوچون آخیتدیق قیپ- قیرمیزی قانیمیزی؟
آخی قیصریمیزین(2) آلتی اوشاغیندان بیری ده اؤلمه دی.
بیز اینانمیشیدیق... بیز عاغیل سیز ایدیق...!
بیزی بئله سرخوش ائتدیلر...
نه اوچون-؟
بیزلرده ن بیری جبهه خسته خاناسیندا
آلتی آی چیغیردی.
سونوندا ایکی حکیم و بیرده جبهه یئمکلری
اونون ایشینی بیتیردی.
بیریسی کور اولوب، گیزلیجه تریاک اوددو.
اوچ نفریمیزین وار- یوخ بیر الی وار...
نه اوچون-؟
بیز اینانجیمیزی، ساواشی، حیاتیمیزی
و بیرده هر شئی یمیزی اودوزدوق.
سینامادا اولدوغو کیمی، گلادیاتورلارا بنزه ر
بیزی میدانا گؤنده ردیلر.
تاماشاچیلاریمیز اولدوقجا یاخشی دیلار.
فقط اونلار بیزیمله بیر یئرده اؤلمه دیلر...
نه اوچون-؟ نه اوچون-؟
تانریم!
سنین حاقیندا اؤره ندیکلریمیز
ایه ر دوزسه:
اوندا بویور گؤی لرده کی ملکوتدان یئره گل!
اؤزونده گلمه سن، باری اوغلانی(3) گؤنده ر!
پارچالا بایراقلاری، ییرت دمیر بورک لری،
و بیرده او بزه نیلمیش شاققاتالاری(4)!
بیلدیر یئر اوزونده بوتون اؤلکه لره
چکدیییمیز فلاکتلری:
نئجه گؤیده میزی پارام- پارچا ائله دیلر
بیت لر، شراپنل لر، آجلیق و بیرده یالانلار!
سنین آدین لا قاضی عسگرلر
بیزلری مزارا قویدولار.
اونلارین یالان سویله دیکلرینی آنلات!
بونلاری سنه سویله مه یه اذن وئریر سن می؟
قوو! قایتار بیزی مزارلاریمیزا، آمما اؤنجه جاواب وئر!
قالان گوجوموزله قارشیندا دیزه چؤکوروک-
نه اولور، آمما بیزه قولاق وئر!
بیزیم اؤلمه ییمیزین بیر فایداسی وارسا،
قورو اوندا انسانلاری 1914- جی کیمی بیر ایل ده ن(5)!
سویله انسانلارا! بوراخسینلار سیلاحی، قاچسینلار!
ایندی دایانمیشیق سنین قارشیندا: بیز اؤلولر باتالیونی(6).
و سنه گلیب دوعا ائتمک ده ن باشقا چاره میز یوخ!
و ایندی چکیله بیلریک!
(1) آلمان اؤلکه سینین لوبک شهرینده یئرلشن حربی بیرلیک ین بیرینجی دونیا ساواشیندا حیاتلارینی ایتیره ن عسگرلر اوچون میلادی 1925- جی ایلده برپا اولونان هیکل ین آدی "دوعا اوچون بؤرکی گوتور!" دیر. بو عسگر هیکلی، سایقی دوروشو اوچون، اؤلنلرین آنیسینا دمیر بؤرکینی باشیندان گؤتوروب سینه سینه دایاییب. هله ده فدرال آلمانین قوشونوندا مهم مراسملرده ن بیری "دوعا اوچون بؤرکی گوتور!" آدلانیر.
توخولسکی بیرینجی دونیا ساواشیندان سونرا یازدیغی بو شعرینده، باشلانقیجدا استعاره اولاراق بورک یئرینه، «باش» سؤزینی ایشلتمیشدیر.
(2) بیرینجی دونیا ساواشیندا آلمان اؤلکه سینین پادشاهی قیصر (Kaiser) ایکینجی ویلهلم ین بئش اوغلو و بیر قیزی واریدی.
(3) خریستانلارین اینانجلارینا گؤزه، مسیح حضرتلری آللاهین اوغلودور.
(4) قوشوندا ضابط لرین چییین و بئل لرینده ن آسلادیقلاری زینتلر.
(5) بیرینجی دونیا ساواشینین باشلانقیج ایلی دیر.
(6) باتالیون، معین اؤلکه لرین قوشونوندا بیر بیرلیک آدی دیر. ایران قوشونوندا بو بیرلیگ «گردان» آدلانیر.


text:
او اینجه، نازلی باخیشلار، او آتشین گؤزلر
حزین حزین نه باخیر، سانکه عاشیقین گؤزلر
سنین کیمی، گؤزلیم، نازنین گؤزل چوخدور
کی، یوخدور هئچ بیریسینده، بو نازنین گؤزلر
سنین او گؤزلرینی بیرجه یول گؤرن عاشیق
اینان کی، سؤیله یه جک یوز یول آفرین گؤزلر!
سورولسامندن، اسیر ائیله ین کیم اولدی سنی؟
باخوب بو گؤزلره عرض ائیلرم، همین گؤزلر
وفاسی اولماسا بیر گون ده، چوخ گمان، دوزمز
وفالی اولسا، یوز ایل عاشقین یقین گؤزلر
همیشه شاد اولورام انتظار وصلین ایله
نئجه کی، بیر تازا داماد اولان گلین گؤزلر
من اؤز نیگاریمی، عیب ائتمه، گؤزله سه م، واحد
کی، بولبول اوز گولونو، عاشیق همدمین گؤزلر


text:
۶۱- بیری وار اورهییمه آفتافا گؤتوروب
گؤرهسن گئجه یاریسی بو اولایان یئل پاییز یارپاقلارینی یئردن قوپاردیب هارا آپارماق ایستهییر؟!!
من سیگاریمین توستوسونده دالغالانیرام، دالغالاندیقجا کوله چئوریلیرم، کول اولورام کول باشیما.
گؤرهسن بو گؤز یاشلاریما قاریشان بو سیگارین توستوسو گؤزلریمه دولوب، گؤزلریمی گؤینتمکدن نه نیتی وار؟!!
من گؤینهییرم، یالنیز اؤلومه دوشوندویومده، اؤلدورمهیه دوشونورم.
بیری وار اوره ییمه آفتافا گؤتوروب، گؤرهسن گئجه یاریسی هانسی «لجن کئش» اویاق اولا بیلرمی؟!!
یوخ اویاق اولماز، گئجه یاریسی توالئت اولورام، دولورام، اییلهنیرم.
۶۲- دوشوندورمک
هر زامان بیرینی زورلا دوشوندورمهیه چالیشاندا، بونا هئچ دوشونمهمیشم کی من نه قدر دیکتاتور اولا بیلهرم. سونرا بونا دوشونموشم کی دوشوندورمک اوچون دوشونمک لازیمدیر.
۶۳- حسین و من
حسین و من اوتورموشوق، بیر ـ بیریمیزی سایاقلاییریق. یوخ، من سایاقلاییرام؛ حسینین عاغلی باشیندادیر، منیم عاغلیم باشیمدا دئییل؛ منیم عاغلیم باشیمدان چیخیب؛ حسین عاغلیمی باشیما قایتارماق ایستهییر؛ عاغلیم باشیما قاییتماق ایستهمیر. عاغلیم حسینه دئییرکی من گئدیرم باشقا یئرلرده سومسونم، مندن ال چک قاداسی!، قوی ایشیمده اولوم! حسین غضبلهنیر؛ عاغلیما دئییرکی الیم دهیمهمیش قاییت یئرینه، یوخسا منیم ده عاغلیم باشیمدان چیخار، سنی قاباغینا قاتار. هه دوغرودور، عاغیل عاغیلدان اوستون اولار. حسینین عاغلی منیم عاغلیمدان اوستوندور.
۶۴- امین دئمیشکن
بو گئجه باشقا بیر گئجه؛ گئجه اولدوغونا هئچ بیر سؤز یوخدور. سؤز اوندادیر کی سیز ائله بیلیرسینیز کی گئجه دئییل. واللاه گئجه دیر؛ حضرتاباس حاققی گئجه دیر. نییه آخی اینانمیرسیز بو گئجه، دوغوردان گئجهدیر. بو گئجهنین گئجهلیینه هئچ بیر سؤز یوخدور؛ سؤز اوندادیر کی سیز گئجه ایله بئچهنی چاشباش سالیبسیز. گئجه بئچه دؤیوشدورمک اولماز؛ بونو نییه باشا دوشمورسوز، ائله هئی خوروزلانیب بئچهنیزی دؤیوشدورمک ایستهییرسیز. آند اولسون قاریشقالاریمین قارا جانینا دوز دئییرم؛ یالان دئیهنی قیر قازاناندا قایناتسینلار، اینانمایانلارین دا گؤزلرینه قاریشقانین یومورتاسی دوشسون.
۶۵- شعر قازانی
من ایندییه کیمی بو سیرری هئچ کیمه دئمهمیشدیم، آنجاق ایندی دئییرم: منیم بیر شعر قازانیم وار، کلمهلری تؤکورم اونا، بیشندن سونرا گؤتورورم چکیرم اوخوجولاریمین قاباغینا. یوخسا من هارا شعر هارا، هئچ بیلمیرم شعر نهدیر، نه یاخشی کی شعر قازانیم وار.
۶۶- سیم
گئجه یاریسی آدامین سیملری قاریشاندا، هر نه دن چوخ گؤزونه گؤرونن سیم اولور. ماراقلیدیر، ائله بو سیملر اولماسا، یئنه آدامین سیملری قاریشار. ائله بوردادیر کی آدام اودلا سویون آراسیندا قالیر، نه اویانا گئده بیلیر نه بویانا.
۶۷- اده حامبال!
بیری منه شیللاق آتیر؛ ائله فیکر ائلهییر کی دوهدیر. او دوغوردان دوهدیر. من قاریشقایام؛ دوهلر منه شیللاق آتاندا ساققیز چئینهیهرم. دوهلرین شیللاغی بوشا چیخاندا، ساققیزیمی چئینهیرکن اللریمی قولتوغوما ووروب، گولومسهیهرم. دوهنین قیچینین آراسیندان کئچیب، دال قیچیندان چیخارام. نه قدر شیللاق آتسا دا، قیر- ساققیز اولوب، دوشمهرم جانیندان. دئیهرم اده میر زوپبا چویوما! نه قدر چویوسان سنه پیس اولاجاق؛ تر تؤکوب قارا نفس اولاجاقسان.
دوهلر بیر آز اؤزلرینی اله آلمالیدیرلار. ایندی دای شیللاق آتماق جاواب وئرمیر، بیر آز مدنی اولماق لازیمدیر. هئچ اولماسا بیلیارد اویناماغی باجارمالیدیرلار. من قاریشقایام؛ من نه قدر قوجا اولسام دهیهرم مین جاوانا؛ بونون نه ربطی وارییدی اوسته کی سؤزلره؟!!
ـ قیزین ایکی آداخلیسی واردی!
ـ قوچاق سن اوردا نه ائدیرسن!
ـ قوچاق بس سن اوردا نه ائدیرسن!
ـ من قیزین آداخلیسییام!
ـ من ده قیزین آداخلیسییام!
ـ کس سسینی آخماغین بیری آخماق! اده حامبال!
ـ مشهدی بیر عابباس وئرهجکسن بئلیمی شیکست ائلهدین!
باغیشلایین! من بیلمهدیم مشهدی عیبادین فیلمینده کی کاراکتئرلر بوردا نه سومسونورلر؟!! هر حالدا گئجهنین بو واختی دوه لرین اوجباتیندان بئله اولور.
۶۸- سئوگی یا نیفرت
بیری وار هم اؤزونو سئویر هم ده اؤزونه نیفرت ائدیر. من نه اؤزومو سئویرم نه ده اؤزومه نیفرت ائله ییرم، ساده جه ائله ـ بئله خوش اولوب داوام ائدیرم. منجه نه سئوین نه نیفرت ائدین ساده جه سیز ده خوش اولون. دونیا بئش گون او دا خوش گون.
۶۹- منی قوران وار
سیز ائله بیلمهیین کی من اؤز باشیما یازیرام، بارماقلاریم اؤز الیمده دئییل، کئیبورتداکی حرفلر بارماقلاریمی قوروب یئنه ده سالیبلار مئیدانا. مئیداندا بیر آت وار، بارماقلاریم او آتی مینیب مئیدان اوخوماق ایستهییر.
بیری باشینی ایچیندن چیخاردیب، بارماقلاریمی یامانلاسین، بارماقلاریم اؤز الیمه ایش وئرهجک.
بیری مئیدانین او تاییندان دابانینی باشماقلاریندان چیخاردیب، عاغلینی منه گؤستریر. حئییف کی منیم عاغلیم یوخدور، یوخسا اونا گؤسترردیم کی عاغیل گؤسترمک نئجه اولار.
بیری مئیدانین او بیری تاییندان آغزینی قارنیندان چیخاردیب منه ـ کس سسینی آخماغین بیری آخماق! ـ دئییر.
من سسیمی کسیرم آتیرام قاباغینا؛ سسیمی گؤتوروب آتیر باشیما. سسیم باشیما دوشور یئنهده.
۷۰- اینکار
• من سنی اینکار ائدیب، سنین یئرینه کئچمک ایستهییرم. اینکار ائدیب کئچیرم ده، آنجاق بیر شئی وار، اینکارین تثبیتی اوچون گرک ایکی ساریلی قاریشقا یومورتاسینی یاغا چالیب یئمهلییم.
• باشقالارینی اینکار ائتمک بیزی اینجیتمیر، بیز سادهجه بونا گؤره اینجییریک کی اؤزوموزو اینکار ائده بیلمیریک. بونا هئچ بیر چاره یوخدور. نه واختسا چارهسی تاپیلسا بیز چوخ راحات اولا بیلهریک.


text:
گونئی آزربایجان آددیم – آددیم عصیانا یاخینلاشیر
عاریف کسکین: گونئی آزربایجان آددیم – آددیم عصیانا یاخینلاشیر. بو، عصیان بو گون و یا صاباح اولماسا دا، باش وئرجیی موطلقدیر. گونئی آزربایجان تورکلرینین صبری توکنمک اوزرهدیر
تورکییهنین ایران اوزره تانینمیش سیاسی آنالیتیکی عاریف کسکین دئییر کی، حاضردا ایراندا عرب جوغرافیاسیندا باش وئرن دییشیکلیکلره یؤنهلیک بیر-بیریله ایکی فرقلی باخیش اورتایا قویولوب: «خامنه ایی و موحافیظه کارلار تونیس و مصردکی حادثهلرین یئنی بیر ایسلام اینقیلابینین ایستیقامتینین اولدوغونو ادعا ائتدیلر.
اونلارا گؤره، مصر و تونیس خالق 1979-جی ایل اینقیلابیندان تأثیر آلمیش و ایندی ده اونو اؤزونه اؤرنک گؤتوروب، بو حرکاتی حیاتا کئچیردیلر. موحافیزکارلاردان فرقلی اولاراق، ایصلاحاتچیلار و «یاشیل حرکاتی»نین بؤیوک حیصهسی بو حادثهلرین کؤکونده 2009-جو ایلده ایراندا باش وئرن پروسئسلرین تأثیرینین دوردوغونو قئید ائدیرلر. نئجه کی، میرحوسیین موسوینین «مصر و تونیس خالقی بیزی اؤرنک آلدی» آچیقلاماسی بونا مثالیدیر. گؤروندوگو کیمی، ایراندا بوتون قروپلار حادثهلرین اونلاردان قایناقلاندیغینی بیلدیریرلر. اما ایکی اؤلکهده اینقیلابین اوغورلا نتیجلنمهسی ایران موخالیفتینین حرکته کئچمهسینه سبب اولوب. ایندی موخالیفتچیلر «اونلار باجاردیلارسا، بیزده باجارا بیلریک» دئمهیه باشلاییبلار. بو اینقیلاب ایران موخالیفتینه هوس و گوج وئریب. بو بیرمنالیدیر. اونلار دا یارانمیش فورصتدن مومکون قدر ایستیفاده ائتمک و بونونلا دا بوتون دونیانین دقتینی ایرانا یؤنلتمک ایستییرلر. شوبههسیز کی، مصر و تونیسده کی خالق حرکاتینین اوغورو ایران حاکمیتینین داخیلی سیاستی باخیمیندان اونون خئیرینه اولمادی. عکسینه، حاکیمیت داخیلی ایختیلافلاری آلوولاندیردی. بو گونه قدر خامنه ایی رئژیمی سیاسی تارازلیق قورماق ایستییردی، بوندان سونرا بو چتینلشهجک. بئلهلیکله، حادثهلر ایصلاحاتچیلارلا موحافیظه کارلار آراسیندا ایختیلافی کسکینلشدیریب». اونون سؤزلرینه گؤره، ایلک گوندن گونئی آزربایجان میللی حرکاتینین فعاللاری مصر حادثهلرینی دقتله ایزلییردیلر: «محض مصردکی دییشیکلیکلر دئموکراتیکلشمه ایستیقامتیندهدیر و بؤلگهنین دئموکراتیکلشمه پروسئسینه فایدالی اولاجاق. ایندیدن گؤرونور کی، مصر اولایلاری گونئی آزربایجاندا حادثهلره موثبت تأثیر ائدیب. بونون نتیجهسینده بعضی گونئیلیلر «میدانا چیخمالی و اؤزوموزو گؤسترملیییک» دئییرلر. عمومیتله، تاریخی پروسئسلر ده تصدیقلییر کی، گونئی آزربایجان سیاسی حادثهلره گئج داخیل اولار، آنجاق نتیجه آلینمایینجا گئری چکیلمز. ستتارخانین سؤزلریله دئسک «آزربایجان داش قازان کیمیدیر، گئج قیزار و سویوماسی ایسه چوخ چتین اولور». منیم شخصی فیکیرلریمه گؤره، گونئی آزربایجان آددیم – آددیم عصیانا یاخینلاشیر. بو، عصیان بو گون و یا صاباح اولماسا دا، باش وئرجیی موطلقدیر. گونئی آزربایجان تورکلرینین صبری توکنمک اوزرهدیر. عینی زاماندا مصردکی حادثهلر بو پروسئسلری داها دا سرعتلندیرهجک. اصلینده «یاشیل حرکات» کئچن ایل مؤوقعیینی دییشیب و ایراندا یاشایان دیگر خالقلارین حاقلارینی قبول ائتسیدی، گونئی آزربایجانین ایشی داها راحت اولاردی و مقاومت ایمکانلاری تئزلشردی. «یاشیل حرکات»این فارس میللیتچیلیگینی بوراخماماسی گونئی آزربایجانین یاواش و داها تمکینلی حرکت ائتمسیله نتیجهلندی. گونئی آزربایجان اؤز میللی کیملیک و ماراقلارینین فرقیندهدیر و اؤنوموزدکی مقاومت بو چرچیوه ده اولاجاق». عاریف کسکین بیلدیریر کی، ائرمنیستان ایرانین ایکی اوزلو سیاستینین گؤستریجیسیدیر: «اؤزونو ایسلام دونیاسینین لیدئری اولدوغونو ادعا ائدن ایرانین ائرمنیستان کیمی خریستیان بیر دؤولتی حمایه ائتمهسی بیر داها گؤستریر کی، بو دؤولت ایسلام پرینسیپلریندن اوزاقدیر. ایران ائرمنیستانا فارس میللیتچیلیگی پریزماسیندان باخماقدادیر. فارس میللیتچیلیگی ایدئولوگیاسی آزربایجان و تورک دوشمنچیلیگی اوزرینده فورمالاشیب. هم ده موناقیشهنین حل اولونماماسی و اوزانماسی ایرانین خئیرینهدیر. ائرمنیستانین آزربایجانلا گرگین موناسیبتی ایرانداکی تورکلر اوچون بیر گوج مرکزی اولماسینین قارشیسینی آلیر. آیریجا، ائرمنیستان – آزربایجان ساواشی هر ایکی دؤولتی ایرانا دوغرو یؤنلدیر. ایکینجیسی، ایران ائرمنیستانین روسیادان آیریلیب قربین تأثیر دایرهسینه دوشمهسینی ایستمیر. باشقا بیر ایفاده ایله دئسک، ایران ائرمنیستانین روسیادان آیریلیب قربه یاخینلاشماسیندان قورخور و بونون قارشیسینی آلماق اوچون اؤزو مجبور اولوب ائرمنیستانی دستکلییر و اؤز تأثیر دایرهسینده ساخلاماق ایستییر. بیر طرفدن ایران ائرمنیستانی تورکییهنین قافقازداکی فعالیتینی محدودلاشدیرمانین واسطهلریندن بیری اولاراق گؤرور، دیگر طرفدن ده آوروپا و آبش-داکی ائرمنی دیاسپورونون قلوبال سیاستده اؤزونه بعضی قاپیلار آچا بیلجیینی دوشونمکدهدیر.
خالق جبهه سی
گونازپورت کوچوردو
دانیشیق- 15 / آزربایجان دموکراسی اوجاغی نین تالاس آوشار ایله اوزه ل دانیشیغی
آزربایجان، گونئی آزربایجان میللی حرکتینین خئیرینه بیر گئچیش سوره جی ایچریسینده دیر . بو سورج آزربایجاندا یاپیسال بیر دئییشیمی برابرینده گتیرجکدیر
آزربایجان دموکراسی اوجاغی: میللی حرکت نه زامانا قدر ایراندا اولوب- بیتنلر حاقیندا سوکوت ائدهجک؟ میللی فعاللارین سوکوتو اونلاری توپلومون مرجع طیفی دوروموندان آییرماغا زمین یاراتمازمی؟ ایراندا اولان باشقا حرکتلر ایله اینتیقادی بیر دیالوگون قورولماسی بیزیم میللی چیخارلاریمیز اوغروندا اولا بیلر یوخسا او حرکتلرین ایچینده اریمک تهلوکهسی وار؟ و …. بونا بنزر باشقا سورولاریمیزین جاوابینی سیاسی آراشدیریجی سایین تالاس آوشار دان سوروشموشوق، سایغی دیر دوشونورلریمیزین امکداشلیغی ایله بو مباحیثهلرین گئنیشلنمهسی و بو مباحیثهلرین ایچیندن میللی منافعیمیز اوغروندا دوغرو بیر یول خریطهسینین ایپ اوجلارینین چیخماسینی آرزو ائدیریک.
شوبهه سیز کی ایران سیاسی سینیرلاری ایچریسینده باش وئرن اولایلار، بیزی ده بو جوغرافیانین ایچینده اولدوغوموز ایچین ایلگیلندیرمکده دیر. ایران حاکیمیتینین اؤزللیکله سون ایکی ایلده درین بیر بحران لا بوغوشدوغونا شاهیدیک. ایراندا اولایلارین هارایا گئده جه یینی میللی حرکت کسدیرمهلی و اونا گؤره تاویرینی آلمالیدیر.
دارتیشمالار سونوجو دوشونجه لری اورتایا قویوپ اورتاق بیر قرارا گلمک، دوغرو حرکت چیزگیسینی تاپیب و اورتاق چؤزومه اولاشمایی قولایلاشدیرماق، آزربایجان میللی منفعتلری یولوندا موشترک حرکت ائتمه ایمکانینی دوغورا بیلر. بو آچیدان آزربایجان دموکراسی اوجاغینین دارتیشمالارا زمین یاراتماسی تقدیره لاییقدیر.
سورونوزا گلینجه، آزربایجان میللی حرکتی اؤز ایلکلرینه دایاناراق استراتژیسینی بلیرلمه لیدیر. حرکت هر شئیدن اؤنجه آزربایجانین میللی منفعتلرینی گؤز اؤنونده بولوندورمالی و آددیملارینی بو هدف دوغرولتوسوندا آتمالیدیر. باشقا اؤنملی بیر مسئله ده بو کی میللی حرکت اؤز گوجونو دوغرو تثبیت ائتمه لی، گوجو و ایمکانلاری داخیلینده یول آلمایی پیلانلامالیدیر. خورداد اولایلاری بیزی یانیلتمامالی، او بیر استثنادیر و اولوشماسیندا میللی دویغولارین یانیندا باشقا بیر چوخ فاکتورون دا اؤنملی رول اوینادیغینی اونوتمامالیییق. خورداد اولایلاریندان سونرا میللی حرکت ده اؤزونو گؤسترمک ایچین تشبوثده بولونموش اما ایسته نن یانیتی آلامادیغینی سؤیلمه میز مومکوندور. بو چابالارین ان اؤنملیسی اورمو گؤلونون قورماسی ایله ایلگیلی اعتراض چاغیریلاری اولموشدور. اما اومولان سونوج آلینمامیشدیر. آزربایجان میللی حرکتینین گوجونو آبارتماماق لازیم، بو بیزی یانلیش موحاسیبلره سوروکلییه بیلر. آزربایجاندا گئنیش چاپدا بیر اعتراض حرکتینی باشلاتماق، بو حرکته رهبرلیک ائتمک، اونو سوردورمک، باشقا گوجلره قارشی قوروماق و آخیشینین دئییشمه مه سینی ساغلاماق میللی حرکتین بوگونکو شرطلرینده مومکون گؤزوکمه مه کدهدیر. بیزیم حتما تهراندا باش وئرن بو اعتراضی حرکتلره قاتیلمامیز گرکیر دییه بیر شئی یوخدور.
آزربایجان چوخ حساس تاریخی بیر دؤنمدن گئچیر و مرکزله باغلاری گه وشه مه کدهدیر. مرکزچی سیاسی گوجلرین یانیندا اولماق و یا آلیناجاق تاویرلا بو گروپلارین گوجله نمه سینه زمین یاراتماق میللی چیخارلاریمیزا ترس دوشمه کدهدیر. آزربایجان میللی حرکتینین آماجی بو حوکومتی ییخماق دئییل اونون داها اؤته سینده ایرانداکی عیرقچی ذهنیتی دییشدیرمکدیر، چونکو ایراندا عیرقچی ذهنیت دییشمه دیکجه آزربایجانین سورونو چؤزولمیه جکدیر. توتالیم ایسلام جومهوریتی دوشدو، ایراندا بو گون وار اولان و اقتدارا طالب اولان هانسی بیر تشکیلات بو چاغدیشی دوشونجه دن اؤزونو تصفیه ائتمیش کی بیزه یاراری اولسون. بوگون بوتون وارلیقلاری ایله آزربایجانا احتیاجی اولان تئشکیلاتلار سؤزده اولسون بئله آزربایجانلیلارین حقوقلارینا داییر اولوملو بیر مساژ وئرمه میشلردیر. اگر بونلاردان قورتولوب یارین اونلارلا موجادله ائدجه ییکسه، هزینه وئرمه میزین نه فایداسی و آنلامی واردیر. بو رئژیمله موجادیله ائتمک بوتون آجیماسیزلیغینا رغما داها آوانتاژلیدیر. آزربایجان میللتی و حرکتی اؤزو اؤز باشینین چاره سینه باخمالیدیر. بیزیم دوشونجه مرکزیمیز و ائیله م لریمیزی یؤنه تن تهران دئییل، تبریز و آزربایجان اولمالیدیر. بیز گونئی آزربایجاندا میللی ایراده نی حاکم قیلیب، اؤز وارلیغیمیزی و گوجوموزو مرکزه تحمیل ائتمه لیییک. کوردلرین تورکیه ده و عراقدا یاپدیغی کیمی. بیز کورد حرکتینی بو قونودا اؤرنک آلمالیییق. هر شئییمیزین قایناغی آزربایجان اولمالیدیر، دوشونجه لریمیزی بسله ین یئر آزربایجان اولمالیدیر. یاپمامیز گرکن ایش بو.
ایرانداکی ایچ چکیشمه هارا گئدیر؟
ایرانداکی ایچ چکیشمه لرین هارایا گئتدیگینی کسدیرمک گوج. اما بوتون اولانلارا و اولایلارا باخمایاراق هلهلیک هر شئیین رئژیمین کونتورولو آلتیندا اولدوغونو سؤیلمه میز مومکوندور و گؤزله نیلمز بیر حادیثه باش وئرمزسه رئژیمین وارلیغینی قورویا بیله جه یی مؤحتملدیر. ایکی ایله یاخین بیر سوره ده گؤروندو کی یاشیل حرکت بو توتومو ایله باشاری قازانامایاجاقدیر و یاشیل حرکتین گوددویو بو یول باشارییا اولاشمایاجاقدیر. یاشیل حرکتین یؤنتیم کادروسو بو رئژیمین بسلدیگی و ائییتدییی بیر کادرودور. اونلار ایسلام جومهوریتینین چؤکوشونو ایستمیرلر و بو چئلیشکیلی تاویرلاری بیر یئرده گوونلیک سوپاپی رولو اوینویاراق توپلومون انرژیسینین، نیفرت دویغوسونون بوشالماسینا و دولایلی بیر شکیلده رئژیمین بقاسینا یاردیم ائتمه کدهدیر. آیریجا یاشیل حرکتین، چوخ فرقلی و ضید دهنیت و یاپیدان اولوشدوغو ایچین بوتؤولویونو و دینامیکلییینی قوروماسی زور گؤرونور. اؤنوموزده کی جومهور باشقانلیغی سئچیملری چوخ اؤنملیدیر. اگر داها ایلیملی بیر موحافیظه کار گروپ ایش اوستونه گلیرسه، کی گلمه سی موحتملدیر ایصلاحاتچیلاری یئنیدن سیستئمه سوخمازلارسا بئله بیر اوزلاشما یاپیلاجاغی و حاکیمیت ایچ چئکیشملرینین بیر نبضه ده اولسون سنگیه جه یینه شاهید اولابیلیریک، آیریجا ایچریده خاتمی دؤنمینده اولدوغو کیمی نیسبی بیر آزالدیغین وئریلمه سی ده کیتله نین بیر چوخ کسیمینی ممنون ائده بیلیر. موحافیظه کارلار دا اؤز ایچینده پارچالانمیش وضعیتده دیرلر. احمدی نژاد حوکومتینین توتوم و داورانیشلاریندان راضی اولمایان گروپلار موجوددور. احمدی نژاد حاکیمیتینین هم ایچریده هم ده دیشاریدا سورومسوزجا داورانیشی موحافیظه کارلارین دا بیر چوخونو چیله دن چیخارمیشدیر. بو سببدن دولایی احمدی نژاد ذهنیتی و تاکیمینین یئنیدن ایش باشینا گلمه سی زور گؤرونور کی بو اولمازسا حاکمیتین ایشی اؤزللیکله دیش باسقیلار سببی ایله داها آغیرلاشاجاق و ایچریده یئنی پاتلاییشلارا زمین حاضرلایاجاقدیر.
جومهوری ایسیلامی بحران لار حاکیمیتیدیر و ذاتا بو بحران لاردان بسلنیر و یولونا دوام ائدیر. بو حاکمیت 30 ایلی آشقین بیر سوره ایچه ریسینده بیر آی بئله کیریزسیز یاشامامیشدیر، اونون ایچین کیریزلر ایله باش ائتمه یی یاخشی بیلیرلر.
بیز نه زامان قدر سوکوت ائده جه ییک؟
بیزیم سوکوت ائتدیگیمیزی سؤیلمک منجه یانلیش اولار. آزربایجان میللی حرکتی اؤز موجادله سینه دوام ائدیر. حرکت اؤز آخیشیندا و اؤز یولونو سوردورمکده دیر. موجادله ساده جه میدانلاردا یاپیلماز، میدان حرکتلری موجادله نین ساده جه بیر مئتودودور. آزربایجان میللی حرکتی و میللیلشمه ذهنیتی توپلوم ایچینده نهادینه اولور/قورومساللاشیر. آزربایجان میللی حرکتی بو بیچیمی ایله قیسا بیر تاریخین اورونودور. بیزیم میللی مسئله ایله ایلگیلی تجروبه میز آزدیر، میللی تشکیلاتلاریمیز یئنی شکیللنمیه باشلامیش. آزربایجان میللی حرکتی ایله پارالل بیر شکیلده و بو حرکتین ائتکیسینده، آزربایجان میللتی ده مرکزله آیریشما ایچریسینه گیرمیشدیر. بو بیر سورج مئسله سیدیر و بو سورج نورمال و دوغال بیر شکیلده گلیشمکدهدیر. بو حرکت گنج، دینامیک و چوخ بویوک پوتانسیله صاحب اولان بیر حرکتدیر. مئسله ساده جه زامان مسئله سی و بو پوتانسیل گوجون فعله چئوریلمسی سؤز قونوسودور. یاشیل حرکتله ایلگیلی سوکوتدان سؤز گئدیرسه، مرکزی قوولر آزربایجان میللتینین حاقلارینی فارس میللتی ایله ائشیت بیر شکیلده قبول ائتمدیکلری زامانا قدر بایکوت ائدیلمه لیدیرلر. مرکز یانلی تشکیلاتلار اؤزللیکله یاشیل حرکت آرتیق دئورین دییشدیغی گئرچیینی قبول ائتمهلی و اؤزلرینی یئنی شرتطرله اویغونلاشدیرمالیدیرلار. آرتیق آزربایجان ایرانین باشی دیییه مسئله نی گئچیشدیرمک مومکون دئییل. مرکزی تشکیلاتلار میللیتلر مسئله سینی و بوراداکی میللی آکتورلاری بیر وزنه کیمی قبول ائتمهلی و حسابلارینی بونا گؤره یاپمالیدیرلار.
آزربایجاندا یارانان بو اورتام تاریخیمیزده اندر راستلانان بیر حادیثهدیر و هر باخیمدان آزربایجانین خئیرینهدیر. آزربایجان، گونئی آزربایجان میللی حرکتینین له ینه بیر گئچیش سوره جی ایچریسینده دیر. بو سورج آزربایجاندا یاپیسال بیر دییشیمی برابرینده گتیرجکدیر. میللی حرکت بوتون گوجونو میللتیمیزین بو سوره جدن ساغلیقلی و اکسیکسیز گئچمه سی ایچین سفربر ائتمه لیدیر. تاریخ بیر ایکی گوندن عبارت دئییل، بعضا بیزیم فورصت گؤردوگوموز بیر دوروم داها بؤیوک تهدیدلری برابرینده گتیره بیلر. بیزیم میللت اولاراق آجی تجروبه لریمیز وار، اتابک پاریکندا، خیابانی اولایلاریندا، 21 آزرده، خالق ی موسلمان حرکتی و خورداد اولایلاریندا تهرانین تاویرینی تجروبه ائتمیش بیر میللتیک. بیر دلیکدن ایکی کره سانجیلماق خطادیر. بیز دفعه لرجه سانجیلدیق، بیر داها و بیله رک سانجیلمانین عاغیل دیشی بیر داورانیش اولدوغو آیدیندیر. هر حالدا آزربایجان میللتینین تاریخی حافیظه سینده بو اولایلار مؤوجوددور و اونون داورانیشلارینی شکیللندیریر.
بیزیم عمله گیرمه میز اوچون هانسی شرطلرین اولماسی گرکیر؟
بیزیم عمله، حرکته گئچمه میز آزربایجان میللتینین ایراده سینه باغلیدیر و آزربایجان میللی حرکتی بو ایراده یه تابع اولمالیدیر. یاپیلماسی گرکن بیر شئی اولورسا دا تامامیله یاشیل حرکتدن باغیمسیز اولمالیدیر. من شخصا بو آشامادا میدان حرکتیندن یانا دئییلم، چونکو آزربایجاندا صفلر هله نئتلشمه میش، منجه گؤزله مه پولیتیکاسی نی ایزلمک چوخ ساغلیقلی و دوغرو بیر یؤنتمدیر.
گونازپورت کوچوردو


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۷
۷ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۷/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ دی/رویدادلار
- ۱۵۹۸ - بوریس قوْدونوف روس تزاری اوْلدو.
- ۱۷۱۴ - اینگیلیس مۆهندیسی هنری میل یازی ماشینینی یاراتدی.
- ۱۸۳۹ - فرانسهلی فیزیکچی فرانسوا آراقو تصویرلرین آلینماسینین شیمیایی خۆصۇصیّتلری بارهده معلومات وئردی. بۇ تاریخ فوْتوقرافینین باشلانغیجی ساییلیر.
- ۱۹۱۴ - پاناما کانالی گمیلر اۆچون آچیلدی.
- ۱۹۲۷ - لندن و نیویورک آراسیندا ایلک بیرباشا قیطعهلر آراسی تلفون دانیشیغی باش تۇتدو.
- ۱۹۲۹ - «تارزان» فیلمی نۆماییش ائتدیریلدی.
- ۱۹۵۳ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری جومهور باشقانی هری ترومن اؤلکهسینین آتوم سیلاحینا مالیک اوْلدوغونو آچیقلادی.
- ۱۹۵۹ - آمریکا فیدل کاسترونون قۇردوغو رژیمی تانیدی.
- ۱۹۷۹ - ویئتنام قوْشونلاری کامبوجدا پوْل پوْت رژیمینی دئویردی.
- ۱۹۸۰ - ایندیرا قاندی هیندوستانین باش ناظیری سئچیلدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۸ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۳ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
والنتاین گونو
والنتاین یوخسا ولنتاین و یا سئوگیلیلر گۆنو (اینگیلیسجه: Valentine's Day)، فئوریهنین ۱۴-جو گۆنو دی کی بیر بایرام کیمی چوخلو اؤلکهلرده قئید اولونور.
کؤکودَییشدیر
کؤکو، روْم کاتوْلیک کیلسهسینین اینانیشینا سؤيکهنن بۇ گۆن، والنتاین آدینداکی بیر دین آدامینین آدینا اعلان ائدیلن بیر بايرام گۆنو اوْلاراق اوْرتايا چێخمیشدیر. بۇ سببله بعضی جمعیتلرده "عزیز والنتاین گۆنو" (اینگیلیسجه: St. Valentine's Day) اوْلاراق بیلینر. والنتاین سؤزو، غرب مدنیتلرینده خوْشلانیلان آدام و يا سئویملی معنالاریندا دا ایستیفاده اوْلونور.[۱]
قدیم روْمدا ۱۴ فئوریه تاریخی بۆتون روْم خالقی اۆچون خۆصوصی اهمیت کسب ائدیرمیش، بئله کی، همین گۆن اینانجلارا گؤره، روْما “تانری“ و “تانریچالاری“نێن کرالیچاسی اوْلان ژۇنوْيا دۇيولان سايغیدان دوْلايی بايرام اعلان اوْلونورموش. سحریسی گۆن ایسه لۇپئرجالیا بايرامی باشلايیرمیش. بۇ “بايرام“دا هانسی گنجین هانسی قێزی سئچمهسی ده اؤز ایستکلرینه باغلی دئيیلدی. روْمالی گنج قێزلار آدلارینی کیچیک کاغیذ پارچالارینا يازاراق، بیر چللهيه آتیر، همین کاغیذلاردان بیرینی سئچن روْملو گنجده سئچدیگی کاغیذدا آدی يازیلان قێزلا همین گئجه بیر ياتاقدا اوْلاراق ایستهنیلن جینسی آرزوسونو حیاتا کئچیرمکده سربست بۇراخیلیردی و اوْنلار بايرام بوْيونجا آيریلمیردیلار[۲].
والنتاینین اؤلومودَییشدیر
والنتاینین اؤلومو بارهده مۆختلیف فرضیهلر وار. بۇنلاردان ان گئنیش يايیلمیشی و حقیقته دايانانی بۇدور کی، همین کئشیش ایمپئراتوْرون قاداغان ائتمهسینه باخماياراق، آرتیق کئچمیشده قالمیش عادتی برپا ائدیب گیزلی شکیلده قێزلارلا اوْغلانلاری غئيری-قانونی اوْلاراق گؤروشدورمکده داوام ائدیرمیش. ایمپئراتوْر دا اوْنون بۇ حرکتلریندن خبر تۇتاراق زیندانا آتدیریر و ۱۴ فئوریهده- محض روْملیلارین اخلاقسیزلیغینین طۆغيان ائتدیگی بیر گۆنده دؤيدورهرک، تحقیرامیز فوْرمادا اؤلدورتدورور. والنتاینین اعدامیندان سوْنرا بو عادت سنگیگیب، آما تامامیله دايانمايیب. اوللر آچیق-آشکاردا کئچیریلن بۇ “بايرام“ سوْنرالار کۆنج-بۇجاقدا گیزلی شکیلده داوام ائتدیریلیب.
بو عادتی “والئنتین گۆنو“آدی آلتیندا آچیق-آشکار قئيد ائدیلمهسی ایسه اوْنون اؤلوموندن، تخمیناً ۲۲۶ ایل سوْنرايا تصادوف ائدیر. یعنی پاپا گئلاسیوس طرفیندن ۴۹۶-جێ ایلده “لۇپئرجالیا“ بايرامینین آدی والنتاینین شرفینه ديَیشدیریلیر. آددَيیشمهنین سببینه گلینجه ایسه، مسیحی رۇحانیلر روْمداکی بۆتپرستلرین “لۇپئرجالیا“ بايرامینا مسیحیت گنجلرین ده قاتیلدیغیندان و بۆتپرست قێزلارلا اَيلنمهلریندن ناراحات اوْلدوقلاریندان بۇنا بیر چاره آختاریردیلار. اوْنلار بۇ بايرامین آدینی ديَیشهرک گنجلرین مسیحیلیگه باغلی آدی اوْلان بیر شنلیکده - “مۆقدس والنتاین گۆنو“نده داوام ائتدیرمهلرینی تامین ائتدیلر. بۇنونلا دا “والنتاین گۆنو“ مئيدانا چێخدی.[۲]
عادت عنعنهلردَییشدیر
حال-حاضیردا، بعضی جمعیتلرده سئوگیلیلرین بیر-بیرینه هدیهلر آلدیغی، کارتلار گؤندردیگی خۆصوصی بیر گۆن اوْلاراق داوام ائتمکدهدیر. تخمینلره گؤره ۱۴ فئوریه گۆنو، بۆتون دۆنيادا ۱ میليارد اطرافیندا کارت گؤندریلمکدهدیر. بۇنون يانیندا هدیه آلیشلاریندان قايناقلی بازاردا ساتیشلار آرتماقدادیر.
ایراندادَییشدیر
۱۳۸۹-جی ایلدن، والنتاین گونو و اونا هر ایلگیسی اولان فعالیتلر، ایراندا قدغن اولدو.[۳]
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Oxford Dictionary of English 2e, 2003, Oxford University Press, Valentine مقالهسی
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ hafta-ichi.az (12.02.2011). (آذربایجان تورکجهسی (لاتین)) 14 fevral - sevgililər günü ləğv edilsinmi?. hafta-ichi.az. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰2-13.
- ↑ https://www.bbc.com/persian/iran/2011/01/110103_l21_valentine_banned.shtml


text:
مولکول
موْلکۇل، بیربیرینه باغلی قروپلار شکلینده آتوملارین یاراتدیغی کیمیاسال بیلشیکلرین اَن کیچیک قورولوشونا وئریلن آددیر. باشقا ایفادهایله مولکول بیلشیکلرین اَن کیچیک ذرهسیدیر. مولکوللار قورولوشوندا بیردن داهاچوخ تعداددا آتوملاری واردیر. بیر مولکول عئینی ایکی آتومون باغلانماسی نتیجهسی یا دا فرقلی ساییدا فرقلی آتوملارین باغلانماسی سونوندا تشکیل تاپا بیلیر. بیر سو مولکولو ۳ آتومدان یارانیر؛ ایکی هیدروژن و بیر اوکسیژن. بیر هیدروژن پئراوکسید مولکولو ایکی هیدروژن و ایکی اوکسیژن آتوموندان یارانیر. باشقا طرفدن بیر قان پروتئینی اولان قاماقلوبولین ۱۹۹۶ ساییدا آتومدان یارانماقلا بیلیکته فقط ۴ نوع فرقلی آتوم ایشلدیر، هیدروژن، کربون، اوکسیژن و نیتروژن.مولکوللاری یارادان شیمیایی باغلارا مولکولِر باغلار دییلیر. بونلار کوالنت، یونیک، و مئتالیک باغلاردیر.
مولکولِر باغلاردَییشدیر
بیر مولکولون آتوملاری آراسیندا ایجاد اولان باغدیر. مولکوللارین آراسینداکی باغلاردان داها گۆجلودور.بیر سو مولکولونون آتوملارین بیر آرادا توتان باغ مولکولِرباغلارا میثالدیر. اؤته یاندان سو ملکوللارین بوز حالیندا بیر آرادا توتان باغلار دا مولکوللارآراسی باغلارا اؤرنکدیر.
کوْوالِنت(کوْوالانت) باغلاردَییشدیر
ایکی آتومون الکترون پایلاشیمی نتیجهسینده اولوشان باغ مولکولِرباغدیر. باغی اولوشتوران هر بیر آتوم الکترون جوفتونا بیر الکترون وئرر.بو باغ ایکی عئینی آتومدان اولوشموش ایسه، اولوشتوران باغا آپوْلارکوْوالنت باغ دییلر. اؤته یاندان باغ ایکی فرقلی آتوم طرفیندان اوْلوشتورولموش ایسه اوْلوشتوران باغ پوْلارکوْوالنت باغ آدلانیر. بو دۇرومدا الکترونئقاتیولیگی داها یۆکسک اوْلان آتوم الکترون ساییسی(یا یوْغونلوغو) نئقاتیولیگی آز اوْلان آتوما گؤره آرتار.
یوْنیک باغلاردَییشدیر
یوْنیک باغ، بیر یا دا داهاچوخ الکترونون بیر آتوْمدان آیریلیب باشقا بیر آتوْما باغلانماسی سۆرهجی سوْنراسیندا مۆثبت و منفی یوْنلارین اوْلوشماسی نتیجهسینده اوْلوشان باغدیر. سوْدیوم و کلوْر آتوملاریندان اوْلوسان NaCl-ۇ اوْلوشتوران باغ یوْنیک باغا بیر اؤرنکدیر.
مئتالیک باغلاردَییشدیر
مئتال آتوملارینی بیر آرادا تۇتان باغدیر. مئتال آتوملاری الکتروپوْزیتیو اوْلاراق چکیردکلری و والانسالکترونلاری آراسیندا اوْلان ائتکیلشمه گۆجو آزدیر و بو سببدن الکترونلار حرکت ائده بیلیرلر. باند تئوْریسینه گؤره مئتال آتوملاری اطرافی والانس الکترونلارینین اوْلوشتوردوغو الکترون دئنیزیایله بۆرۆنوبدور، الکترون دئنیزی منفی الکتریکسئل یۆکونون ایچینده آتوملارین مۆثبت یۆکلو چکیردکلرین ساخلاییر، اؤته یاندان چکیردکلر بو منفی یۆکون ایچینده گۆجلو بیر اتکیلشمهایله برک بیر باغ یارادیرلار.


text:
اک
شکیلچی و یا اک (اینگیلیسجه: suffix/prefix)− سؤزون دییشیلمهین و باغیمسیز ایشلنمهین بؤلومو.[۱] یالقیزلیقدا آچماسی اولمادان کؤکلره قوشولوب اونلارین آچماسیندا دهییشیکلیک تؤرهدن بؤلومه اک دئییلیر. اؤرنک اۆچون: یازماق سؤزونده (ماق) بؤلومو اکدیر.
اک کؤکون سونونا قوشولوب اونون آچماسیندا دئیشیکلیک یارادیر. (ی) (یاز ) کؤکوندن (یازی) و حابئله (یق) ائله او کؤکدن (یازیق) سؤزونو دوزلدیر.
اک لرین چئشیتلری:
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ «معاصیر ادبی آذری دیلی»، پروفسور دوْکتور محمدتقی زهتابی، آشینا اینتیشاراتی، ۱۳۷۹، ص ۴۶-۴۵
قایناق: سؤزلوک، داشقین، تبریز، یاران یائیملاماسی، 1374