text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
۵ آقوست ۲۰۲۰
- آد دَيیشدیرمک ژورنالی ۱۰:۴۸ Yossardaz دانیشیق چالیشمالار، آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبی صفحهسینی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری نین جومهوریت حزبی-ه آپاردی
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبی ۱۰:۴۶ -۶۹ Yossardaz دانیشیق چالیشمالار اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبی ۱۰:۴۶ +۱۰۵ Yossardaz دانیشیق چالیشمالار اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبی ۱۰:۳۵ +۲ Yossardaz دانیشیق چالیشمالار اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک


c: text/html

text:
اؤزسایغی و اؤزگۆون نهدیر؟
اؤزسایغی(حرمت نفس) و اؤزگۆون(اعتماد به نفس) نهدیر؟
حاضیرلایان: میلاد بالسینی
اؤزسایغی یا همان حرمت نفسین چوخ مختلف تعریفلری واردیر. بو تعریفلرین اورتاق نقطهسی اؤزونه سایغی دویماق و دهیر وئرمکدیر. یانی اؤزونو سئومک، اؤزونه سورکلی بیر حالت ده شفقتلی داورانماق، اؤزونو سایماق، اؤزونه اولویت وئرمک و اؤز احتیاجلارینی قارشیلاماقدیر.
شخص اؤزونو یاخجی باشا دوشمکله ایلگیلی بیر مفهوم اولان اؤز سایغی، اؤز گوجلو و ضعیف ابعادلارین اولدوغو کیمی قبول ائتمک، اؤزونو دهیرلی گؤرمکدیر. هم اینسانین اؤزونه اورجینال بیر فرد اولاراق دهیرلی، هم ده قارشیلاشدیغی سورونلارلا باشا چیخا بیلهجک قدر یئترلی حیسس ائدهبیلمهسی اولان اؤزسایغی؛ اؤزونو بؤیوک اؤلچوده اعتیبارلی بیر جایگاها گتیرمکدیر. یانی شخصین گوجلو و ضعیف ابعادیلا اؤزونون فرقینده اولماسی و وار اولان ابعادیلا اؤزونو دهیرلی گؤرمهسی، اؤزسایغییلا ایلگیلی ایکی آنا عونصوردور.
دهیرلیلیک و یئترلیلیک و یا همان لیاقتلی اولما دویغوسو، اؤزسایغینین تملینی اولوشدورور. شخص بو دویغولاردان بیرینی بئله یئترینجه حیسس ائده بیلمهینده، یاشامدان آلدیغی دوْیوم و یا همان خشنودی آزالار و اؤزونو سئومز. چونکو شخصین یئترلیلیک دویغوسو گلیشمهسه مسئولیت لر و یا همن سورونلار قارشیسیندا دا یئترسیز قالار؛ دهیرلیلیک دویغوسو گلیشمهسه ده اؤزگون بیر بیرئی کمی حیسس ائده بیلمز، هابئله اؤزونه لاییق اولدوغو دهیری ده وئرنمز. آنجاق دهیرلیلیک و یئترلیلیک دویغوسوندان هر ایکیسی ده یئترینجه گلیشمهسه یاشام او شخص اوچون تام بیر کابوس اولا بیلر. بو دورومدا شخص اؤزونو باشقالارییلا توتوشدوروب، اونلار کیمی اولا بیلمهمک، اونلار کیمی ایشلری یئرینه یئتیره بیلمهمک اوچون اؤزونو تحقیر اولونموش گؤرر.
گئنللیکله اؤزسایغی مفهومونون اؤزگۆون مفهومیلا عئینی معنیسی داشیدیغی دوشونولور. چئورهنین شخص حاققینداکی گؤروش و بازخوردلاری اؤزگۆونی اولوشدورور. اؤز سایغی دا شخصین اؤز حاققینداکی دهیرلندیرمهلری سؤز قونوسودور. بیر باشقا دئییشله اؤزگۆون چئورهدهکیلرین شخصی نئجه گؤردویویله ایلگیلیدیر و شخصین اؤزونو سئویب_سئومهمهسی، باشقالارینین اونو دهیرلندیرمهسینه باغلی قالیر.
اؤزگۆون شخصین اؤزونه، اؤز ذئهنینده اولوملو و یئترلی آلقیلاماسی و یا اؤزو حاققیندا اولوملو ایچ تاساریملارا یییهلنمهسی اولاراق قبول ائدیلیر. یانی بیر جور ایچ باریش اولان اؤزگۆون، شخصین یئتنکلرینی، سینیرلارینی، ظرفیتینی بیلمهسی و بو بیلگینی عمله کئچیره بیلمه باجاریغی اولاراق دا قبول ائدیلیر.
اؤزگۆون راحات گلیشمز. شخصین یاشادیغی تجروبهلر، بو تجروبهلرین سونوندا قازاندیغی باجاریقلار و مهارتلر اؤزگۆوهنی گوجلندیریب و یا ضعیفلهدر. شخص باجاریقلارینی بیر یئتنک و مهارت حالینا گتیره بیلدییی، بیله بیلدییی و گؤردویو ایشین اوزهرینده کونترول ساغلادیغی اؤلچوده اؤزونه گووهنهجکدیر، و یا گۆوهنه بیلمهیهجکدیر. حالبوکی اؤزسایغی شخصین اؤزو ایله قوردوغو ایچ اۆنسیّتین یانسیماسیدیر. بو ایچ اۆنسیّت اولوملو دینامیک ایسه اؤزسایغی دا عئینی پارالئللده اولاجاقدیر. چونکو اؤزسایغی اؤزونو قبول ائتمهیه باغلیدیر. اؤزونو و سینیرلارینی قبول ائتمکدیر. شخصین اؤزونو نئجه گؤردویویله ایلگیلیدیر. کارل گوستاو یونگ؛ “موتلو اولماق ایستهییرسن سینیرلارینی تانی و اونلاری قبول ائت دئمیشدیر.” اؤزسایغی، اینسانین اؤزونه اولدوغو قدر، باشقالارینا و یاشادیغی حایاتا سایغی دویماسینی گرکلی قیلدیغی اوچون گلیشدیریلمهیه و یوکسلدیلمهیه نیاز دویار. شخص وئردییی دهیری آرتیرار، بیلگیسینی چوخالدار، قایناقلاریندان قوللانماغی اؤیرهنر و حایاتی دوست و آنلاملی اولاراق قاوراماغا باشلارسا اؤزسایغی دا عینی اؤلچوده آرتار. اؤزسایغی شرطسیز اولدوغو سورهجه شخصین اؤزگۆوهنی یوکسکدیر.
اؤزگۆون اوچون اؤزسایغی، دهییشیلمز شرطلردن بیریسیدیر. اؤزسایغی اؤزگۆوهنی دوغورار. آنجاق آشیری اؤزگۆوهنه یییهلهنن شخصلر منلییینی شیشیردهرک گئرچکلیکدن، دوغاللیقدان اوزاقلاشاراق اؤنملی اؤلچوده شخصیت و داورانیش سورونلاری یاشایا بیلرلر. زامان_زامان شخصین آنلامادیغی، کونترول ائده بیلمهدییی، دوروملاردا یئنیلمیش و یا همان مغلوب قالماسی، اؤزونه گووهنه بیلمهمهسی نورمالدیر؛ بورداکی اؤزونه گۆونمهمک اولومسوز دئییل، اولوملو بیر دورومدور. بو دورومدا اؤزگۆوهنی اولان شخص اؤزونو یئترسیز حیسس ائده بیلر. آمما آشاغیلیق عقدهسینه قاپسانماز. آشاغیلیق دویومو، اؤزسایغیسی و اؤزگۆوهنی آز و یا اسکیک اولان شخصلرین یاشادیغی روحسال بیر دورومدور.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ژرژ لومتر
ژرژ لومتر (اینگیلیسجه: Georges Lemaître) بیلیم اینسان. ۱۷ ژولای ۱۸۹۴ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۱ ایل عومر ائلهییب و ۲۰ ژوئن ۱۹۶۶ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. لومتر، اینشتین عۆمومی علاقه قوراندان ایستیفاده ائدهرک کایناتین گئنیشلندیینی سؤیلهدی. کایناتین بیر واختلار بیر آتومون ایچینه دوشموش اوْلدوغونو ایدعا ائدیب. ژورژ لومتر ۱۹۲۷ده بۇ آتومون پارچالاندیغینی و هر یانا ایستی قازلار ساچدیغینی ایرلی سۆردو. بۇ تئزیسی داها سوْنرالار بؤیوک پارتلاییش نظریهسی آدلاندیریلدی. بۇ گۆنلرده بیر چوْخ علم آدامی، بۇ قوران کایناتین منبعی ایله باغلی ان یاخشی آچیقلاما اوْلدوغو کۇنوسوندا بیرلشیر. چوْخونون بیلدیی اۆزره بؤیوک پارتلاماغی هاروارد آسترونوم اوْلان ادوین هاببل ایرلی سورموشدور. آنجاق ادوین هاببل، گورگس لمایتردن ۲ ایل سوْنرا بیاناتینی یایمیشدیر. بؤیوک پارتلاییش نظریهسی ایلک اوْلاراق ژورژ لمتر طرفیندن ایرلی سورولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«ژرژ لومتر»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ژرژ لومتر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آسلان
آسلان یادا آصلان یادا شئر ،پیشیک کیمیلر حیوانلارینین بیریدیر.
آسلان(Panthera leo)دَییشدیر
آسلان یادا آرسلان، اووزون گؤوده لی، نیسبتن قیسا قیچلی، بؤیوک باشلی، عضله لی و گوجلو قورولوشلو، دونیانین ان بؤیوک دؤرد پیشیگیندن بیریدیر. آچیق بیر اراضی حیوانی اولان آسلان بیر زامانلار آفریقا، آوروپا و آسیادا یاشارکن، گونوموزده آفریقادا بؤیوک صحرانین گونئیینده و آز سایدا هیندیستاندا گؤرولور. آسیا توروندن اولان هیندیستانداکی بیر نئچه یوز آسلان گوجرات اوستانینین «گیر» مئشه سی میلّی پارکیندا سیخی بیر قوروما آلتیندا یاشاماقدادیر. آسلانلار قویروقلا بیرلیکده ۳متره دیر، آغیرلیغی ایسه یاخلاشیق ۲۳۰کیلویا قدردیر، دیشی لر هارداسا بونون یاریسی قدردیر. توکلری قهوه رنگی ساری دیر. ارکگین یئله سی (یالی) قهوه رنگی ساریدان قارایا قدر دئییشر. گئنیش آلینلی، گوجلو چنه لی، اووزانیب چکیلن جایناقلی دیر. قویروغونون اوجو پوسکولودور. ارکک آسلانین باشینین اطرافی اووزون و گؤزل بیر یئله ایله بزکلی دیر. چیگینلرینین اووزرینه قدر داغیلان یئله، غضبلندیگی زامان قاباریر. اسارت ده اولان آسلانلارین یئله لری وحشی آسلانلارینکیندان عومومیتله داها اووزون و گووردور. آسلانلار بیربیرلری ایله بؤلگه مولکیتی اۆچون دؤیوشر. عومومیتله بۇ اؤلومله ده سونوجلانا بیلیر. آسلانلارین جایناقلاری و دیشلری چوْخ کسکیندیر. آسلانین اؤزل کوکره مه سی آخشام چاغلاری و گون دوغمادان اؤنجه ائشیدیلر، کوکره مه یه قاریشیق اؤکسوره یه بنزر بیر سسده چیخاریر. آسلانلار دونیا اووزرینده یاشایان پیشیک توورلری ایچینده ان ایجتیماعی یاشایان تووردور. دیگر بوتون پیشیک جینس لری یالنیز یاشاماغی ترجیح ائدر کن آسلانلار بؤیوک قوروپلار اولوشتوران تک پیشیک توورودور. آسلانلار بیر یادا داها چوْخ عائیله دن اولوشان قوروپلار حالیندا یاشار. مودافیعه و اُو سیراسیندا بیرلشن آسلانلار، اُولارینی قوالار یادا پوسقویا دوشورر. اورتالاما بیر آفریقا آسلانینین سورعتی ساعاتدا ۵۵کیلومتره یه چاتا بیلیر. آنجاق بۇ سورعتینی ساده جه قیسا بیر سوره دوام ائتدیره بیلیر. بؤیوک بیر اوستالیق و کورنازلیقلا (حیله گرلیکله) باغلی یئرلره گیرمه یی باشاران آسلان، آغزیندا داشیدیغی ایری اُوو ایله بیرلیکده حاصارلاری دا راحاتجاسینا آشا بیله جک قدر گوجلو و چئویکدیر. عومومیتله اینساندان قاچینماقلا بیرلیکده، اُولانما قابیلیتینی ایتیرمیش یاشلی آسلانلار سیخ سیخ (موکرر) اینسانلارادا سالدیرارلار. آسلانلار ایکی یاشیندا جوفتلشمه یه باشلار. لاکین تام یئتکینلیگه بئش یاشیندا چاتار. ارککلرین بیردن چوْخ جوفتلری واردیر. حامیله لیک سوره سی ۱۰۵–۱۱۲ گون آراسیندا دئییشیر. دیشی بیر دوغوشوندا ۲–۵ آراسی بالا دونیایا گتیریر. یئنی دوغولان بالالار کوردور. آیریجا کورکلریده خاللی دیر. گؤزلری دوغومدان آلتی گون سونرا آچیلیر. آنا، بالالاری اوچ آیلیق کن سوتدن آچار و اونلارا اُولانما درس لری وئرمه یه باشلار. اسیر ائدیلمیش آسلانلار عومومیتله ایلده بیر دفعه، دوغادا یاشایانلارایسه ایکی ایلده بیر دوغار.
گؤرونتولردَییشدیر
خاریجی کئچیدلردَییشدیر
- Species portrait Lion; IUCN/SSC Cat Specialist Group
- «Animal Diversity Web – Panthera leo (lion)».
- «Lion».
- Battle at Kruger: Video of a pack of lions fighting against a crocodile and buffaloes over a kill.
- Felis leo. Biodiversity Heritage Library.
- Panthera leo. Biodiversity Heritage Library.
- The state of Lions. National Geographic.
- «Lion».
- Lion Conservation Fund. Example of a fund and its projects about the research and conservation of the lion.
- Lions: africa's magnificent predators. Description article
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Wozencraft, W.C. (2005). "Panthera leo". In Wilson, D.E.; Reeder, D.M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. p. 546. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ↑ Panthera leo. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-3. International Union for Conservation of Nature (2016).
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Linn1758وارد نشدهاست


text:
شابلون:Country data Alabama
شابلون:Country data Alabama بیر بوش داده قابیدیر که مستقیم ایستیفاده اولماقا گوره نظرده آلینمایب. بو شابلون
شابلون:بایراق ،
شابلون:بایراقچه و دیگرلریله واسیطهلی شیکلده ایستیفاده اولونور.
ایستاندارد پارامترلر
ایستیفاده اوچون میثاللار
{{بایراق|Alabama}}← آلاباما ایالتی
{{بایراقچه|Alabama}}←
شابلون دادهلری
Country data Alabama
بو شابلون موستقیم ایستفاده ائدیلمهمهلی دیر، '''شابلون:بایراق''' و '''شابلون:بایراقچه''' کیمی ایستیفاده اولونان بایراق شابلونلاری ایله علاقهلی ایستیفاده اولونار. '''بؤلمه:سامانه الگوی پرچم'''ی تام سیاهیسی اوچون و '''Wikipedia:WikiProject Flag Template''' ی علاوه توضیحلر اوچون باخین.


text:
مارقوش تورکمن صحرا- اخبار ترکمنستان: «آچیق قاپیلار » سیاستینا و همیشهلیک اؤنگین بی طاراپلیق یؤرلگهلرینه لایق گلیأن گینگ خلق آرا خیذماتداشلیق قاتناشیق لارینا اقرارلی بولان تورکمنستان سایلاپ آلان یولی بیلن ایناملی غادام اوروپ، اهلی عموم هووپ سیزلیق اولغامینینگ برکیدیلمه گینده مهم اورنی ایهلأن ب.م.ق. بیلن نتیجهلی،اؤز آرا غیزیقلانما بیلدیریأن قاتناشیقلاری ایزگیدرلی اؤسدوریأر.
تورکمنستانینگ اونگین داشاری سیاست استراتژی نتیجهسینده دونیأنینگ سیاسی، اقتصادی و حقوق اولغامینا قوشولماق بیلن، بو یری خلق آرا قوراماسینینگ آبرایلی دؤزملرینه و اقتصادی ادارهلارینا قاتناشیجی حؤکمینده وکیل چیلیک اتمک یالی مهم اوغورلاردأکی سیاستینی حاصدا ایشجنگلشدیردی. ۲۰۱۰ نجی ییلدان بأری ایکی ییل باسسیر، ب. م.ق.نینگ مرکزی آسیا یوورت لرینینگ اقتصادیت لاری اوچین اروپا اقتصادی کمیتهسی طاراپیندان ایشلهنلیپ تاییارلانیلان یؤریته مقصدناماسینینگ باشلیق لیغینا، ۲۰۱۱–نجی ییل نگ آوریل آییندا ب.م.ق-نینگ آبرایلی قورامالارینینگ اوچیسی نینگ(۳) ۲۰۱۲-۲۰۱۵ –نجی ییللاردا ایلات و اؤسیش بویونچا ب.م.ق-نینگ کمیتهسینینگ،شول دؤور اوچین ب.م.ق-نینگ نأشه(نشه) سریشتهلری بویونچا کمیتهسینینگ،همیشهلیک اساسدا ب.م.ق-نینگ بوسغونلارینگ ایشی بویونچا یوقاری کومیساری نینگ مقصدناماسینینگ یرینه یتیریجی کمیتهسینینگ دوزومینه۲۰۱۳نجی ییلینگ آوریل آییندا ب.م.ق-نینگ اروپا اقتصادی کمیتهسینینگ ویتسه باشلیقلیغینا، شول ییلینگ نوامبر آییندا بولسا ۲۰۱۷-۲۰۱۳ –نجی ییللاردا یونسکونینگ یرینه یتیریجی گنگشینینگ آغضالارینا سایلانیلدی.
گچن ییلدا تورکمنستان ب.م.ق-نینگ ۲۰۱۸-۲۰۱۶ –نجی ییللاردا گندر دنگه چرلیگی و عایال لارینگ حقوقلارینی، مومکین چیلیکلرینی گینگلتمک مسهله لری بویونچا دؤزومینینگ یرینه یتیریجی گنگشینه ۲۰۱۶–نجی ییلینگ ۵-نجی آوریلیندا تورکمنستان بیرلشن ملتلر قوراماسی نینگ: ۲۰۲۰-۲۰۱۷ –نجی ییل لار اوچین اؤسیشینگ بأهبیدینه علم و تکنیک کمیتهسینه ۲۰۲۰-۲۰۱۶ –نجی ییللار اوچین ایلات و اؤسیش بویونچا کمیتهسینه همده ۲۰۲۱-۲۰۱۷ –نجی ییللار اوچین دورموش اؤسیشی بویونچا کمیته سینه بیرآغزدان سایلانیلدی.
تورکمنستانینگ و بیرلشن ملتلر قوراماسی نینگ اؤسیش مقصدناماسی نینگ، چاغالار غازناسینینگ و ایلات غازناسینینگ و اونونگ اوزالدان گلیأن خیذماتداشلاری بولان ب.م.ق-نینگ یری آگنت لرینینگ بیلهلیکدأکی ایشلری نتیجه سینده ۲۰۲۰-۲۰۱۶ –نجی ییللار دؤوری اوچین تورکمنستاندا آدام حقوقلاری بارادأکی حرکتلرینگ ملَی میل ناماسی و بیرنأچه اوغورلاردا خیذمات داشلیق اتمک بویونچا میل نامالارینگ مقصدنامالاری ایشلهنیپ تاییارلانیلدی.
سونگقی اون(۱۰) ییلینگ دووامیندا تورکمنستان ب.م.ق-نینگ یؤریتهلشدیریلن دؤزوملری بیلن بیلهلیکده اوزالقی ایکی سانی بأش ییللیق چأرچووالی مقصدنامالارا لایقلیقدا دؤرلی اولغاملاردا ۲۶۴-دن غاوی راق تاسلامانی دورموشا گچیردی.
قاراش سیز بی طاراپتورکمنستانینگ ۲۰۰۷ ، ۲۰۰۹ و ۲۰۱۳-نجی ییللاردا ب.م.ق-نینگ بأش آسسامبیلیاسی نینگ دگیشلی لیکده ۶۲ ، ۶۴ ، و ۶۸ –نجی مجلس لرینه ویتسه باشلیق لیغا سایلانماغی تورکمنستانینگ ب.م.ق. بیلن اؤز آرا قاتناشیق لاری نینگ کؤپیللیک تاریخ نینگ مهم گؤرکزیجی سی دور. تورکمنستانینگ « انرژی گؤتریجی لرینگ اغتبارلی و دورنوقلی اؤسیشی و خلق آرا خیذمات داشلیغینی اوپچیناتمک دأکی اورنی »و« دورنوقلی اؤسیش اوچین خلق آرا خیذمات داشلیغینی اوپچین اتمک ده اولاغ – اوستاشیر گچلگهلرینگ اورنی »یالی باشلانغیچ لاری بو مهم اوغورلاردا نتیجهلی خلق آرا قاتناشیقلاری نینگ برکیدیلمگینه و گینگلدیلمگینه أگیرت اُولی قوشاندینی علامت لاندیردی.
تورکمنستانینگ کمیتهلره آغضالیغی ب.م.ق-نینگ خلق آرا خیذمات داشلیغینی یولا قویماقدا آلیپ باریان ایش لرینه قولداو برمأگه دؤرلی دؤولتلر و دؤنیأنینگ ثبتلری بیلن دورنوقلی اؤسیشی اوپچین اتمأگه، خلقلارینگ آبادان چیلیغینی یوقارلاندیرماغا گؤنوکدیریلن ایغجام قاتناشیقلاری یولا قویماغا ب.م.ق–نینگ ادیأن تاغاللا لارینا یاردام برمأگه گؤنوکدیریلن چؤزگوتلری قبول اتمأگه مومکین چیلیک بریأر. تورکمنستانینگ ب.م.ق –نینگ آبرایلی دؤزوملرینه لرینه سایلانماق بیلن،موندان بیلأکده اؤز اؤستونه یؤکله نن جوغاپ کأرلی وظیپأنی یرینه یتیرر.*ب.م.ق =بیرلشن ملت لر قوراماسی ( سازمان بین الملل)
ایران حاطینا گچیرنلر: آماندوردی نساری و یوسف نورتقانی تاریخ ۱۳۹۵/۴/۱۴-نجی شمسی ییل.


text:
لطفا Internet Explorer فایدالانین
یازار: بالاجا خوخان
آنا خوخان ایتیر!
بوگون من له آنا خوخان گئتمیشیک بازارچادان گؤی آلاق. بازارچا دا اوزون شولوق بیر یئردیر. بیز گئدنده هامی بیزدن قاباق اوردا اولار. قونشو خانیملار، آتا خوخانینی یولداشلاری، تویوق-خوروز ساتان عمی جان، مئیوه ساتان عمی جان، شیرنی ساتان عمی جان، باشماق ساتان عمی جان. بیرده بازارچانین لاپ شولوق یئرینده دوران گؤی ساتان عمی جان. گؤی ساتان عمی جان بیر عالمه گؤیون ایچینده دورار. هامی خانیملار دا اوشاقلاری نین اللریندن یاپیشیب دؤره سینده دورارلار.ائله گؤزل اولار!
بو گون ده گؤیلرین یانیندا دورموشدوق من گؤی ساتان عمی نین گؤیلرینه ایجازه سیز ال دَین اوشاقلارا چیغیریردیم کی ال وورمایین! آنام دا هئی الیمی چکیب دئیردی سنین ایشین اولماسین!
بیر آز واخت ائله بوجور کئچدی بیردن گؤردوم خوخان آنا داها منیم الیمی چکیب «سنین ایشین اولماسین» دئمیر. بیرده دالیما باخاندا گؤردوم آنا خوخان یانیمدا دئییل هئچ! ائله اوندا بیلدیم ایتیب آنام!
اوول آغلاماغیم گلدی سونرا گؤردم اوشاقلار یئنه گؤیلره ال وورورلار. آنا خوخاندا کی یانیمدا دئییلدی بیر دفعه اوجادان چیغیردیم: سیـــــــــــــــــــزه دئــــــــــدیم گؤیلره دَیمه یــــــــــــــــــــین!
بیردن آنا خوخان سسیمی ائشیدیب گؤیلرین ایچیندن باشینی قووزاییب منه باخدی!
دئمه بس آنام ایتمه میشدی!
ائندیر(دانلود)رسام:کؤنول رنجبر ، مسعود سبزی
سلام اوشاقلار! من بالاجا بیر خوخانام. چوخ بالاجا، اؤزوده گؤزل خوخان!


text:
بولود
بولود سو بوخاریندان اولان بیر یغینجاق کی اتوموسفرین یوخاری و آشاغی اوزرینده یارانیر.بولوددا اولان ماده لر همان گزهگنده اولان مایعلردندیر و یئر اوزونده بولودلار سو بوخاریندان اولار
بولودلارین آدلاری اولارین شکیللریه باغلی دیر و چوْخلو لاتین ویونانجا دیلدن آلینیب.
بولود آدلاریدَییشدیر
- کومولوس:گول کلم کیمی اولور و باش طرفی گونبئزه اوخشار.آق پانمبیق کیمی اولور
- کومولونیمبوس :بیر بؤیوک بولود کی اوجا بیر قایا کیمی اولور.بو بولتلار ایلدیریم و طوفان گتیرن اولار.
- آلتوکومولوس:شیارکیمی یاغینتیلار و سولار اولور و گیرده شکیلده تیکه تیکه اولور.
- استراتوس: چم کیمی یاغموری اولان بولود بیر یغینجاق سو بوخاری اولور کی هر یئری بیر اولچوده اولور.
- آلتو استارتوس:بؤز یا گؤی بویادا آز یاغمور گتیرین الیاف کیمی گری اوزونده گوروشر.
- سیروس:اوجا ویئلک کیمی آق بویادا بولود اولور.گؤی آرام اولاندا تاپیلار.بو بولودون چوْخو بوز و دون سو اولار.
- سیرواستراتوس:بالاجا ونازیک آق سیروس بولودلار اولور.یون کیمی توتقون و باسینجیلی بولودلار .طوفان گلمه سین بیلیندیریر.صوفاندان قاباق تاپیلار.
- سیرو کومولوس: آرام هاوانی نیشان وئریر و سیرسو بولودلاردان قاباق گلر و ریز اولار.
- استراتوکومولوس:بؤز بویادا آق یا توتقون بویاقدا اولار و گیرده و آچیلیشمش بولودلار کی طوفان یارادا بیلمئز و یاغموری اولمور.
- پیروکومولوس:هاوا بیردن گیزیشمادا یارانیر و ایستی هاوادا دوزلینر.اوتلو داغلار و مئشه یانماسیندا و چکیردک بومبی اونو یارادار و سوندا کومولوس بولودو اولار.چوخلو مصنوعی بیر بولود اولور.
- فراکتو کومولوس
- فراکتو استارکتوس


text:
دیکاپر کولورید تریهیدروکسید
دیکاپر کولورید تریهیدروکسید (اینگیلیسجه: Dicopper chloride trihydroxide، روسجا: Гидpokcид-xлopид Meди(II)، [undefined] error: {{lang-xx}}: no text (help)) بیر شیمیایی ماده. کریستال و برک جیسم حالتینده تاپیلار.دیکاپر کولورید تریهیدروکسید پاخیر بیلشیکلری، کولور بیلشیکلری و هیدروژن بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Dicopper chloride trihydroxide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دیکاپر کولورید تریهیدروکسید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کراچی
'کراچی' (اوردو: کراچی)، پاکیستان 'دا سیند اوستانی' نین ایداره مرکزی اولان شهر.
۲۰۱۰-جی ایلده ۱۸ میلیونا چاتان اهالیسیله اؤلکهنین ان بؤیوک، دۆنیانین ایسه ۱۱. بؤیوک شهریدیر. اؤلکهنین صنایع و تیجارت مرکزی اولان شهر، اؤلکهنین جنوبوندا، هیند اوقیانوسو ساحلینده قورولموشدور.
تاریخی[دَییشدیر]
۱۷.یوزییل'این اورتالاریندا هیند اوقیانوسی ساحللرینده ایندوس چایی 'نین دنیزه تؤکولدویو یئره چوْخ یاخین بیر نقطهده کیچیک بیر بالیقچی کندی قۇرولدو. ایندوس'اون آغزینین غربینده ایکی چای آراسینداکی کیچیک بیر یاریمادا عومومدونیا صحیّه تشکیلاتینینونده ایشتیراک ائدن بۇ کند دنیز ائ آچیق ایدی، چوْخ اعتیبارلی بیر بؤلگهده قورولموشدو و چؤل اون آرخاسیندا قورولموش اولدوغو اۆچون کوروناکلییدی. آیریجا دالغالارین حرکتی چایلارین آللوویال لو ییغینلارینی شرقه دوغرو سوروکلئیئرئک بیر نقطهده ییغیلمالارینی اؤنلویوردو. بوتون بۇ خصوصیتلری گؤرهن اینگیلیس لئر ۱۹. عصرین اورتالاریندا کنده بیر لیمان ائدیب، اطرافداکی برکتلی دوزنلیین اکینچیلیک محصوللارینی بۇ لیمانا ایستیقامتلندیرمیی دوشوندولر. بئلهجه کراچی قورولموش اولدو. ۱۹۴۷ 'ده پاکیستان موستقیللیینی قازانینجا، شهر باشکند اولدو. هیندوستان 'دان گلن موسلمان ایممیقرانتلار بورا یئرلشدیریلدی. بئلهجه، شهر ایقتیصادی و دئموقرافیک معنادا بؤیوک بیر چئوریلمه یاشادی.
اینگیلیسلر، قوروچونون حربی اهمیتینی و ایندوس حؤوزه سی ندان الده ائدیلهن محصوللارین ایخراجیندا اهمیتلی بیر لیمان اولدوغونو فرق ائتدیلر. آردیندان لیمانینی بالیقچیلیق اۆچون اینکیشاف ائتدیردیلر. بئلهجه، یئنی ایش یئرلری آچیلدی و اهالی سۆرعتلی بیر شکیلده آرتماغا باشلادی. کراچی بؤیوک بیر شهر حالینا گلدی.
۱۸۶۴ده، کراچی ایله لندن آراسیندا ایلک تلقراف پیغامی یوللاندی. ۱۸۷۸ 'ده، کراچی دیگر اینگیلیس موستملکهسی آلتیندا هیند شهرلریله قاتار یولو باغلاندی. ۱۹۱۴ ده، کراچی بوتون بریتانیا ایمپیراتورلوغو' نون ان بؤیوک تاخیل اۆرتیم (تولید) ائدن لیمانی حالینا گلدی. ۱۹۲۴ 'ده، بیر آرودروم اینشا ائدیلدی و بئلهلیکله هیندوستان تمل گیریش قاپیسی اولدو.
کراچی، هله اؤلکهنین ان اهمیتلی ایقتیصادیات و صنایع مرکزیدیر. پاکیستانین خاریجی و اورتا آسیا اؤلکلریله ائتدیی تیجارتی ایداره ائدر. پاکیستانین گسیه 'سینین بؤیوک بیر میقدارینی و اوفیس ایشچیسینی الینده ساخلایار. قوروچونون اهالیسی بؤیومهیه داوام ائدیر. پاکیستاندا سون زامانلاردا یاشانان ایقتیصادی بؤیومه، قوروچودا یاشانان ایقتیصادی دیریلمهنین نتیجهسیدیر.
اهالی[دَییشدیر]
کراچی اؤلکهنین اهالی باخیمیندان ان بؤیوک شهریدیر. قورولدوغو واختدان بری اهالیسی داواملی و حدیندن آرتیق درجهده آرتمیشدیر.
بویوک شهرلری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Sarina Singh 2008, p. 164.
- ↑ Ghosh, Palash (22 August 2013). "Karachi, Pakistan: Troubled, Violent Metropolis Was Once Called ‘Paris Of The East’". International Business Times. Retrieved 8 January 2017.
- ↑ Hunt Janin & Scott A. Mandia 2012, p. 98.
- ↑ Sind Muslim College 1965.
- ↑ District in Karachi. Karachi Metropolitan Corporation. یوْخلانیلیب6 May 2014.
- ↑ Government. Karachi Metropolitan Corporation. یوْخلانیلیب6 May 2014.
- ↑ Geography & Demography. City District Government of Karachi. یوْخلانیلیب22 August 2010.[اولو باغلانتی]
- ↑ Ten major cities' population up by 74pc.
- ↑ PROVISIONAL SUMMARY RESULTS OF 6TH POPULATION AND HOUSING CENSUS-2017. Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ SOCIAL DEVELOPMENT IN PAKISTAN ANNUAL REVIEW 2014–15. SOCIAL POLICY AND DEVELOPMENT CENTRE (2016). یوْخلانیلیب26 March 2017.
- ↑ شابلون:Web kaynağı
- صفحههای دارای پیوند مرده
- Urdu دیلی سؤزجوکلو مقالهلر
- قیریلمیش فایل باغلانتیلاری اوْلان صحیفهلر
- Wikipedia page with obscure country or subdivision
- Coordinates on Wikidata
- پاکیستان
- کراچی
- Capitals of Pakistan
- Cities in Pakistan
- Coastal cities and towns in Pakistan
- Former national capitals
- Metropolitan areas of Pakistan
- Populated places in Sindh
- Port cities and towns in Pakistan
- Ports and harbours of the Indian Ocean
- 1729 establishments in Asia
- Populated places established in 1729


text:
یاد أل، دۏغما سېغال / آکشین خیال گنج قادېن ۶ یاشلې قېزېنېن ألیندن توتوب، ۳۸ دَرَجه ایستیدن قورتولماغېن تک چارهسی بو ایمیش کیمی قاچاراق، اؤزۆنۆ اوتوبوسون اۏرتا قاپېسېندان ایچهری آتدې. …Read More »
یانلیش / تایماز مییانالی
یانلیش / تایماز مییانالی هاوانین ایستیسیندن کیریخیب، آلنیندان اۆزۆندن تَر سۆزه-سۆزه، کُتین آتیب قۏلونون اۆستۆنه تاکسیدان إندی. مشدحمزهعلی آلچاق، دیغیریق، کئچل بیر کیشی’یدی. هَمَشه دوداغینین ساغ طرفینده سیقاری تۆستۆلهیَردی. …Read More »
قاپقارا گۆنش / گۆنل عیمران
قاپقارا گۆنش / گۆنل عیمران محکمه پرۏسئسی قارانېن خستهليڲِینه گؤره چۏخ إرتهلنميشدی. نهايت کی، بو گۆن پرۏسئس سۏنا چاتاجاقدې. ترسليکدن هاوا یئنیلندیریجیلر ايشلهميردی. سالۏندا أڲلهشنلرين ووردوقلارې عطيرلرين، بدنلرینين تر اييی …Read More »
أبلفز شفاسی / ذکیه ذولفقاری
أبلفز شفاسی / ذکیه ذولفقاری قادین محررملیک گیرندن قالمیشدی قیزینین ألینـده، هر گون هاوا قارانلامامیشدان تاتارلانیب، گئیینیب بزنیردی ؛دورما گلدیم شاخسئـیه؛ دستهیه. قادین یازیق بیلمیردی هانگی دردینه یئتیشسین.آتاسی إوین بیر گوشهسینده …Read More »
رنگلی کارانداشلار / شريف آغايار
رنگلی کارانداشلار / شريف آغايار قادين إولیليکدن يۏرولموشدو، کيشی عاييلهسيندن يئنی’جه آيريلميشدی… قادينين إولیليکدن يۏرولدوغو کيشینين، عاييلهسيندن آيريلديغی واخت، تصادۆفن سۏسيال شبکهده تانيش اۏلدولار. قادين، بو ايل مکتبه گئدن …Read More »
اۏروجلوق آنېلارې / ذکیه ذولفقاری (حیکایه)
اۏروجلوق آنېلارې / ذکیه ذولفقاری (حیکایه) بالاجا رادیودان سحر دوعاسی اوخونور: آللهم انی اسئلک… ائوین ساغ طرفینـده بیرتیرمه سوزنی’له اورتولموش میزین اوستونـده ، نفتلی ساماوار سیزیلداییر. اؤنونده آلمیوندان اولان بیر …Read More »
ايتيريلميش گۆنلـَر / دينۏ بوتساتی
ايتيريلميش گۆنلـَر / دينۏ بوتساتی إرنئست کازيررا گؤرسهدیشلی ماليکانهيه صاحيب اولدوقدان بير نئچه گون کئچميش ايشدَن گئری دؤنـَرکن اوزاقدان گؤردو کی، بير نفر کورهگينـده ايری کارتون قوتو، ماليکانهنی دؤورلهيـَن حاصارين …Read More »
بیر آنی-بیر حیکایه / آجیلی-شیرینلی بیر خاطره / ذکیه ذولفقاری
بیر آنی-بیر حیکایه / آجیلی-شیرینلی بیر خاطره / ذکیه ذولفقاری ایکی ایل اؤنجه بیر خستهلیکدن دولایی، تهرانـدا عملیات اولدوم. موعالجهنین دوامینا حکیملرین مصلحتی ایله تورکیهیه گئتملی اولدوم. تبریزدن ایزمیره دیرک …Read More »
قېرمېزې فینجان / سارای محمدرضایی (حیکایه)
قېرمېزې فینجان / سارای محمدرضایی (حیکایه) صندلییه سؤیکهنیب، آیاقلارینی میزه ایلیشدیریر. ألینی فینجانین اوستونده ساخلاییر. ساعاتا باخیر، یئددی اوتوزدؤرد دقیقه. هاوا گئتگئده قارانلیقلاشیر. شکیلی پنجرهنین شیشهسینه دوشور. اؤزونه باخیب، بارماقلاری …Read More »
بیر قتل-اینتیحار / جیمز جویس (حیکایه)
بیر قتل-اینتیحار / جیمز جویس (حیکایه) چئویرن: ائلمان موغانلی بیر کیشی ایله بیر قادین بیر آپارتماندا اؤلدولر، قتل- اینتیحار کئچن گئجه آلتادئنادا. کیشی 74 یاشلی، دومینیک ویتورییو، قادین ایسه اونون …Read More »


text:
رمضان اوزکان
رمضان اوزکان (اینگیلیسجه: Ramazan Özcan) (دوْغوم:۲۸ ژوئن ۱۹۸۴ (۳۶ یاش) هوهنمس) بیر فوتبالیست. بایر ۰۴ لورکوزن فوتبال کولوبو و اوتریش میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب. یورو ۲۰۱۶ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده رمضان اوزکان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- گزینه نادرست الگوی تبدیل
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فوتبال قولرلری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۶ اویونچولاری
- ردبول زالتسبورق کولوبونون اویونچولاری
- هوفنهایم کولوبونون اویونچولاری
- بشیکتاش کولوبونون اویونچولاری
- اینقولشتات ۰۴ کولوبونون اویونچولاری
- بایر ۰۴ لورکوزن کولوبونون اویونچولاری


text:
۱۸۹۸ (میلادی)
میلادی ۱۸۹۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز دوْخسان سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۳۰ ژولای - اتو فون بیسمارک؛ لاونبورگ دوکو، آلمان تاریخینین ایلک صدراعظمی
- ۲۹ ژولای - ایزیدور ایزاک رابی؛ لهستان کؤکلو آمریکالی فیزیکچی، ۱۹۴۴-جو ایلده فیزیک ساحه سینده نوبل اؤدولونو قازاند
- ۲۶ دسامبر - ماری و پیئر کوری٬ رادیونو کشف ائتدیکلرینی بللی ائتدیلر. کوریلر٬ ۱۹۰۳-ده بۇنا گؤره نوبل فیزیک اؤدولونو آلدیلار.
- ۲ آقوست - آذربایجاندا چکیلمیش کینوسوژئتلرین ایلک کینوسئانسی حیاتا کئچیریلمیشدیر.
- ۱۰ دسامبر - ایسپانیا-آمریکا ساواشی سوْنراسی کوبا ایسپانیادان باغیمسیزلیق قازانیب.


text:
کوردوبا (ایسپانیا)
کوردوبا (ایسپانیا) (ایسپانجا: Córdoba, Spain) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر بۇ شهرین مساحتی ۱۲۵۳ کیلومتر موربّع دیر. ۱۰۶ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۳۲۶۶۰۹ نفر دیر.
گؤرونتولردَییشدیر
- File:File:File:File:Lourdes Mohedano 2013 Kiev.PNG
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Córdoba (España)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کوردوبا (ایسپانیا) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روسیه ایمپیراتورلوغو
روسیه ایمپیراتورلوغو (روسجا: Poccийckaя иMпepия) — تاریخی ۱۷۲۱-جی ایلدهن باشلامیش روس دؤولتی. ۱۹۱۷-جی ایلده جومهوریت ده چئوریلدی. اونون واریثی شوروی حساب اوْلونور. ایمپراتورلوغونین باشکندی ۱۷۲۱–۱۷۲۸-جی ایللرده سنت پترزبورق، ۱۷۲۸–۱۷۳۰-جو ایللرده موسکو، ۱۷۳۰–۱۹۱۷-جی ایللرده ایسه یئنیدن سنت پترزبورق اوْلوب.
یارانماسی[دَییشدیر]
تاریخی[دَییشدیر]
اهالیسی[دَییشدیر]
۱۷-جی عصرده روسلار اؤز دیلی ایله فرقلنهن خالقلارین قاریشیغی ایدی. بونلار اساساً بؤیوک هیند آوروپا دیل قروپونون ایسلاو عائلهسینه مخصوص ایدیلر. ولیکوروسلار و موسکوویتلر موسکو اطرافیندا یاشاییردیلار. اونلار قوزئی مئشهلرینه نفوذ ائدیب، چوْخلو فین و دیگر آبوریگئن طایفه لری آسیمیلیاسییا ائتمیشدیلر. قارا دنیز ساحلی همین واختادک تۆرکیه نین حمایهسینده اوْلان تاتار خانلارینین الینده ایدی. تاتارلارلا روسلار آراسینداکی سرحد توْرپاقلاریندا یاریمموستقیل قازاقلار یاشاییردیلار، اونلار اساساً میقراسییا ائدن روسلاردان عمله گلمیشدیلر.
موسکونین غربینده بئلوروسلار، گونئی-غربینده ایسه مالوروسلار و یا اوکراینلیلار یاشاییردیلار. اونلارین هر ایکیسی ۱۷-جی عصرده لهیستاننین حؤکمرانلیغی آلتیندا ایدی. او واختلار لهیستان آوروپادا آپاریجی ایسلاو دؤولتی ایدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- Early Middle Ages
- Migration Period
- Christianization
- فرانک دؤولتی
- بیزانس ایمپیراتورلوغو
- بولقار ایمپراتورلوغو
- Maritime republics
- Viking Age
- Kievan Rus'
- مقدس روم ژرمن ایمپراتورلوغو
- High Middle Ages
- Feudalism
- صلیب یۆروشلری
- Mongol invasion
- Serbian Empire
- Late Middle Ages
- یوز ایل ساواشی
- کالمار بیرلیگی
- رونسانس
- Reformation
- جوغرافی کشفلر
- Baroque
- اوتوز ایللیک ساواش
- Absolute monarchy
- عثمانلی ایمپیراتورلوغو
- پورتوقال ایمپیراتورلوغو
- ایسپانیا ایمپیراتورلوغو
- Early modern France
- لهیستان-لیتوانی بیرلیگی
- Swedish Empire
- یئددی بیرلشمیش ایالت جومهوریتی
- بریتانیا ایمپیراتورلوغو
- هابسبورق مونارشیسی
- روسیه ایمپیراتورلوغو
- آیدینلانما چاغی


text:
ویسوا کراکوف فوتبال کولوبو
ویسوا کراکوف فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Wisła Kraków) بیر فوتبال کولوبودور. Ekstraklasa دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۳۳٬۱۳۰ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Informacje. wisla.krakow.pl. یوْخلانیلیب20 November 2011.
- ↑ Info.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Wisła Kraków»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ویسوا کراکوف فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
مشهد
مشهد ایران شهرلریندن بیری و رضوی خوراسان اوستانینین مرکزیدیر. بو شهرین جمعیتی ۲٬۷۴۹٬۳۷۴ نفردیر کی بو باخیمدان تهراندان سوْنرا اؤلکهنین ایکینجی شهری سایاگلیر.
مئمارلیغیدَییشدیر
مشهد معمارلیق عابدهلری ایله زنگین بیر یئردیر. بورادا گؤوهرشاد مسجیدی، شاه مسجیدی، نادر شاهین مقبرهسی و اونون آت عومومدونیا صحیّه تشکیلاتینینونده تونجدان هیکلی وار. قدیم توس شهرینین خارابالیغی مشهددن ۲۵ km آرالیدیر. ۱۰-جو عصره عایید کؤرپو، فیردوسینین قبری و س. قالمیشدیر.
ایقتصادیاتیدَییشدیر
مشهده دمیر اعمالی، توخوجولوق، دری-آیاققابی، یئیینتی صنایع سی ساحهلری واردیر. کوستار صنعتکارلیق (زرگرلیک و خالچالیق) اؤز اهمیتینی ساخلاییر. شهرده قدیم تاریخه مالیک کیتابخانا، بیلیم یوردو وار.
مشهد شهرینده مقبرهسی ایمام رضا مقبرهسینین اطرافیندا یئرلشهن ائرمنی کلیساسی مقدس مسروپ، نادر شاهین توربهسی، صفویلر دؤورونون شاه هاماملاری، مسجیدلر: موللا حیدر مسجیدی، ایمام شاگیرد یئرلشیر.
قارداش شهرلردَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
Mashhad is the major trade center of saffron in Iran.
Many beautiful handicraft products are sold in Shandiz and Torghabeh.
Haruniyeh Dome in Tous
St. Mesrop Armenian church in Mashhad
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Local Government Profile. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. یوْخلانیلیب4 February 2014.


text:
شفاف یوخو
شفّاف یۇخو و یا آنلاشیلیر یۇخو (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Lüsid rüya)٬ بشرین یۇخو گؤردوگو سیرادا٬ یۇخو گؤردوگونون فرقینده اوْلماسی حالینا و یۇخو گؤردوگونون بیلینجینده اوْلدوغو بئله یۇخولارا وئریلن آددیر. تِریم٬ ایلک دفعه آکسفوْرد روانشوناسلیق انستیتوسوندان پاراسایکوْلوژ کِلیا قرین طرفیندن ایشلنمیشدیر.
شرقین شفّاف یۇخویا اهمیت وئرن بعضی عیرفانی مکتبلرینده اوستا٬ اؤیرنجیسینه گؤردوگو پسیکولوژیک قایناقلی یۇخونونون ایختیارینی الینه آلا بیلمهسی اۆچون٬ یۇخویا باخماق تِکنیکلرینی اؤیردیر. بۇ تکنیکلری اۇیغونلایا بیلن اؤیرنجی٬ یۇخوسوندا وحشی بیر حئیوان طرفیندن قوْوالانماقدایسا٬ یۇخوسوندا بیلینجلی حالا گئچر (شفّاف یۇخو حالینا) و یۇخویا باخماق کؤلگهسینده یۇخونون قالانیندا بۇ دفعه اؤزو اوْ وحشی حئیوانی قوْوالایا بیلر.
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lüsid rüya»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
کؤمور خان
کؤمور خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده شر تانریسی. آدی سببیله کؤمور تانریسی اوْلاراق دا بیلینیر. کؤمیر (کؤمور، کۆمیر) خان اوْلاراق دا دئيیلر. ائرلیکین دوْققوز اوْغلوندان بیری اوْلدوغونا اینانیلان و يئردهکی پیسلیکلری ایداره ائدنلر آراسیندا ایشتیراک ائتدیگینه اینانیلان و کاملا ائرلیک آراسیندا واسطهچیلیک ائتدیگی قبول ائدیلن تانریدیر. قاپقارا بیر گؤرونوشو واردیر. کؤينهيی قۇرو دۇمانداندیر. يئرآلتیندا ياشايیر. پیس رۇحلارین و شیطانلارین باشی و ایدارهچیسی اوْلاراق گؤرولر. سؤز، (کؤم/گؤم) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. قارا و يا يانمیش دئمکدیر. کؤمور مئيدانا گلمهسینین طبیعی شرطلرده يئر آلتیندا رئاللاشماسی ایله آد آراسینداکی علاقه اهمیتلیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Qara oğlanlar»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
بیرده باخین[دَییشدیر]
- دمیر خان: دمیر ایلاههسی.
- قاراش خان: قارانلیق ایلاههسی.
- ماتیر خان: جسارت تانریسی.
- شێنقای خان: قاریشیقلیق ایلاههسی.
- بادیش خان: فلاکت تانریسی.
- ياباش خان: تخریبات ایلاههسی.
- اۇچار خان: خبر تانریسی.
- کئری خان: آرا-پوْزما ایلاههسی.
- آغ اوْغلانلار
- قارا قێزلار
- آغ قێزلار
- قارا اوْغلانلار


text:
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتیندن داشینان "کووید-19" خستهلری تورکیه-ده معالیجه آلیرلار
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتیندن یئنی نوع کروناویروس (کووید-19) خستهلرینین تورکیه-یه داشینماسی داوام ائدیر.
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتیندن یئنی نوع کروناویروس (کووید-19) خستهلرینین تورکیه-یه داشینماسی داوام ائدیر.
تورکیه-دن ارجان هاوا لیمانینا گئدن ساغلیق ناظیرلیگینه مخصوص آمبولانس اوچاق 4 "کووید-19" خستهسینی گؤتورهرک تورکیه-یه قاییدیب.
9 سپتامبردا قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینه گئدن آمبولانس اوچاق داها 4 خستهنی تورکیه-یه گتیریب.
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینین باش ناظیری ارسین تاتار 9 سپتامبردا تورکیه-نین اؤلکهسیندکی "کووید-19" خستهلرینین تورکیه-دکی ساغلیق مرکزلرینه دانیشاجاغینی آچیقلاییب.
تورکییه پرزیدنتینین کؤمکچیسی فواد اوکتای دا 27 آوقوستدا تورکیه-نین قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی ساغلیق سیستمی اوزرینده هر هانسی یوک یارانماسینا ایجازه وئرمهیهجگینی و قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده "کووید-19" خسته سایی آرتاجاغی تقدیرده خستهلرین آمبولانس اوچاق لار ایله تورکیه-دکی خستهخانالارا داشینمالارینا ایمکان یارادیلاجاغینی بیلدیریب.
ایلگیلیلی خبرلر
حولوصی آکار و قوموتانلار قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینده سفردهدیر
میللی مودافعه ناظیری حولوصی آکار اوردو قوموتانلاری ایله بیرلیکده قوزیی قیبریس تورک جمهوریتینه سفر ائدیب.
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتیندن داشینان "کووید-19" خستهلری تورکیه-ده معالیجه آلیرلار
قوزیی قیبریس تورک جمهوریتیندن یئنی نوع کروناویروس (کووید-19) خستهلرینین تورکیه-یه داشینماسی داوام ائدیر.
آذربایجان-دا کروناویروسلا باغلی سون وضعیت آچیقلاندی
معلوماتدا بو گون عرضینده آذربایجان-دا کروناویروسلا باغلی 6 مین 597 تست ائدیلدیگی بیلدیریلیب.


text:
تورکیه نینگ اورته ییر دینگیزی بورانی 2020 تطبیقاتی موفقیت بیلن دوام ایتماقده
اوشبو مطلب نی تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی بیلدیردی
تورکیه جمهوریتی ملی مدافعه وزیرلیگی, شهید یوزباشی چنگیز توپال اورته ییر دینگیزی بورانی – 2020 تطبیقاتی نینگ موفقیت بیلن دوام ایتیاتگن لیگی نی معلوم قیلدی.
وزیرلیک تامانیدن بیریلگن بیاناتده, هر ییل پلانلی روشده اجرا قیلینیاتگن شهید یوزباشی چنگیز توپال اورته ییر دینگیزی بورانی تطبیقاتی نینگ, تورکیه و شمالی قبرس تورک جمهوریتی نینگ اشتراکی بیلن دوام ایتیاتگن لیگی بیلدیریلدی.
شمالی قبرس تورک جمهوریتی ده اجرا قیلینیاتگن اوشبو تطبیقات نینگ 2020 – ییل 10 سپتامبر گه قدر دوام ایته دیگن لیگی بیلدیریلگن بیاناتده, تطبیقات بوییچه قبرس تورک تینچ لیک کوچ لری قوماندان لیگی بیلن شمالی قبرس تورک جمهوریتی خوفسیزلیک کوچ لری قوماندان لیگی اورته سیده گی همکارلیک نینگ کوچه یتیریلیشی نینگ هدف قیلیب آلینگن لیگی معلوم قیلیندی.
بیاناتده, تورکیه ده ایشلب چیقاریلگن قورال لر و مهمات دن استفاده ایتیلگن اوشبو تطبیقات نینگ ریجه لنگن لیگی دیک موفقیتلی روشده دوام ایتیاتگن لیگی بیلدیریلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
چاووش اوغلی: ارمنستان نینگ آذربایجان توپراق لری دن چیقمس لیگی تقدیرده معما ییچیلمیدی
چاووش اوغلی, عدالت و رواجله نیش حزبی نینگ سرپرستی نعمان قورتیلمیش بیلن بیرگه, آذربایجان نینگ انقره ایلچیسی خزر ابراهیم بیلن صحبت ایتدی
تورکیه ده تروریست جنگریلرگه قره ته حربی عملیات آلیب باریلماقده
جمهوررئیس ایردوغان تلفن آرقه لی انگلستان باش وزیری جانسون بیلن سوزله شدی
صحبتده ارمنستان نینگ آذربایجان گه قره تیلگن هجوم لری سببلی باشله گن بحران باره سیده بحث ایتیلدی


text:
ارشمیدوس
ارشمیدوس— آنتیک دؤورون مشهور یونان عالیمی، ریاضیاتچیسی و فیزیکچیسی.
حیاتی[دَییشدیر]
ارشمیدوس ۲۸۷–میلادان اونجه سیسیل آداسیندا یئرلَشن سیراکوز شهرینده ریاضیاتچی عائلهسینده آنادان اوْلموشدور. اوْنون آتاسی فیدیا شاهین دوْستو ریاضیاتچی و آسترونوم اوْلوب، اوْغلونا یاخشی تحصیل وئرمیشدیر. ارشمیدوس بیر مدت ایسکندریه نین مکتبینده تحصیل آلدیقدان سوْنرا سیراکوزایایا قاییدیر و عؤمرونون سوْنونا کیمی اوْرادا یاشاییر. ایسکندریهده اوْلدوغو واختدا اوْ ریاضیاتچی و آسترونوم اراتوسفنله گؤروشور و اوْندان درس آلیر. ارشمیدوس گئرییه قاییتدیقدان سوْنرا اۇزون مدت اوْنونلا یازیشیر. موزه یین کیتابخاناسیندا مشغول اوْلان ارشمیدوس دموکریتین، اودوکیسین، اقلیدسین و باشقا مشهور عالیملرین ایشلری ایله یاخیندان تانیش اوْلور.
ارشمیدوسون آنادان اوْلدوغو ایل، بیزانس ایمپیراتورلوغو تاریخچی ژوهانس تزتزسین الیازمالاریندا ارشمیدوسون ۷۵ ایل یاشاماسینی یازماسی اساسیندا حسابلانیر. بیر چوْخ تاریخی قایناقلاردا سیراکوزا شهرینده روملولارین هوجومو زامانی ۲۱۲-میلادان اؤنجه قتله یئتیریلن ارشمیدوسون ۷۵ ایل یاشادیغی گومان ائدیلهرک ۲۸۷-نجی ایلده آنادان اوْلدوغو دئییلیر. ارشمیدوسون اؤلومونو تصویر ائدن مۆختلیف تاریخی الیازمالار بیزه گلیب چاتمیشدیر. بۇ سلنامهلر بیر-بیریندن یالنیز خیردا جزئیاتلا فرقلنهرک اوْنلارین هامیسی ارشمیدوسون اؤز هندسهسی مسئلهسینین حلی اۆزرینده دۆشونن زامان روملو عسگر طرفیندن قتله یئتیریلدیی بیلدیریلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- بؤلمهسیز مقالهلر
- ارشمیدوس
- 3rd-century BC Greek people
- 3rd-century BC writers
- سیراکوز دوغوملولار
- قدیمی یونانلی موهندیسلر
- Ancient Greek inventors
- قدیمی یونانلی ریاضیاتچیلار
- قدیمی یونانلی فیزیکچیلر
- Hellenistic-era philosophers
- Doric Greek writers
- Sicilian Greeks
- Sicilian mathematicians
- Sicilian scientists
- Murdered scientists
- Geometers
- Ancient Greeks who were murdered
- Ancient Syracusans
- Fluid dynamicists
- باتمازلیک
- 280s BC births
- 210s BC deaths


text:
ایلدیٛریٛم بایزید
ایلدیٛریٛم بایزید،بیرنجی سولطان مراد و گول چیچک خاتون اوغلی دی. ۷۵۵ ایلده ادرنه آنادان اولو.
تیمور و ایلدیٛریٛم بایزیددَییشدیر
تیمورۇن آنکارا دؤیۆشۆندن اول ایلدیٛریٛم بایزیده گؤندردی مکتۇب . آما بۇ مکتۇبلاشمالار دؤیۆشۆن قارشیٛسیٛنیٛ آلا بیلمدی . تیمور قارا یۇسیفله سولطان احمد جلایٛریٛن ایلدیٛریٛم بایزید طرفیندن قبۇل اوْلۇنماماسیٛنیٛ، اوْنلاریٛن تۇتۇلۇب عایله لری ایله بیرلیکده اوْنا گؤندریلمسینی و یا اؤلکدن خاریج اوْلۇنماسیٛنیٛ ایستیردی . ایلدیٛریٛم بایزید ایسه بۇنلاریٛ امر حساب ائدرک آغیٛر جاواب یوْللامیٛشدیٛر تیمورۇ عثمانلی دؤولتی ایله دؤیۆشمیه تحریک ائدنلر رزینجان امیری، آغقوْیۇنلۇ بی و باشدا قارامان بیلی اوْلماقلا دیگر انادوْلۇ بیلیکلری ایدی . رزینجان، آغقوْیۇنلۇ، قارامان بیلیکلری، ائلجه ده دیگر آنادوْلۇ بیلیکلری شرقه دوْغرۇ گئنیشلین عثمانلی دؤولتینین تزیقینه مرۇز قالیٛردیٛ . اوْنلار تیمورۇن ایلدیٛریٛم بایزیدی مغلۇب ائتمسینه ماراقلیٛ ایدیلر . بۇ اؤزۆنۆ آنکارا دؤیۆشۆنده داها آیدیٛن گؤستریر . بئله کی، عثمانلی اوْردۇسۇنۇن ترکیبینده اوْلان آنادوْلۇ بیلیکلرینین بیرلیکلری تیمورۇن طرفینه کئچمیشدی . تیمور قاراباغ قیٛشلاغیٛندا اوْلارکن گلن عثمانلی ائلچیسینه عثمانلیلار حمیشه فیرنگلرله قزا دؤیۆشلری ائتدیندن اوْنلارلا دؤیۆشمک فیرنگلرین قۆوولرینین آرتماسیٛنا سبب اوْلار و بۇ سببدن رۇم دیاریٛنا ایرلیلمک طرفداریٛ دئیلم شکلینده جاواب وئرمیشدی . بۇنا باخمایاراق تیمور ایلدیٛریٛم بایزیدین قارا یۇسیفی حیمی ائتمسینی اوْنا قارشیٛ گلمک کیمی باشا دۆشۆردۆ . تیمور سوْنۇنجۇ دفه قارا یۇسیفین ائدام اوْلۇنماسیٛ و یا اؤلکدن خاریج اوْلۇنماسیٛنیٛ تکلیف ائتدی . اگر بۇ قبۇل اوْلۇنارسا آتا-وْغۇل اوْلاریٛق و قزا دؤیۆشلرینده بیر-بیریمیزه کؤمک ائدریک دئدی . تیمور 12 مارس 1402-جی ایلده قاراباغدان انادوْلۇ ایستیقامتینده ایرلیلمیه باشلادیٛ . ایلدیٛریٛم بایزیده خبر گؤندریب شرتلرینی تکرار ائتدی . ایلدیٛریٛم بایزید ده تیمورا ائلچی گؤندردی . سیواسدا تیمورۇن اوْردۇسۇ عثمانلی ائلچیلرینین قارشیٛسیٛندا رسمی کئچید ائتدی و یئنیدن صۆلح تکلیف اوْلۇندۇ . تیمورا ایلدیٛریٛم بایزیدین بؤیۆک بیر اوْردۇ ایله اوْنا قارشیٛ ایرلیلدی خبری چاتدیٛ . تیمور ایرلیلیرک آنکارادا مؤوقئ تۇتدۇ . ایلدیٛریٛم بایزید مؤوقئ جهتدن پیس وضیعته دۆشدۆ و گئری چکیلرک یوْرغۇن عسگرلری ایله الوئریشسیز چۇبۇق دۆزۆنده مؤوقئ تۇتدۇ . بۇنۇن اکسینه اوْلاراق تیمورۇن مؤوقئی الوئریشلی ایدی دؤیۆش تیمورۇن هۆجۇمۇ ایله باشلادیٛ و عثمانلی اوْردۇسۇنۇن سوْل جیناحیٛ آغیٛر ضربه آلدیٛ . عثمانلی اوْردۇسۇنداکیٛ تاتارلار و انادوْلۇ بیلیکلرینین عسگرلرینین ده تیمورۇن طرفینه کئچمسی و تیمورۇن اوْردۇسۇندا فیللرین اوْلماسیٛ سببیندن ایلدیٛریٛم بایزیدین اوْردۇسۇ مغلۇب اوْلدۇ . بؤلمه:عثمانلی دؤولتی


text:
«یوخ، یازا بیلمیرم، ایندی اولماز، خواهیش ائدیرم. بوراخین منیم اوچون تامامیله اؤلسون. یوخسا، داها اؤنجه، ۶۰ یاشینداکی بو جاوان، بو ساریشین اؤکوز، نه دوستاغین، نه خستهلیین، نه یاشین ائتکیلهیه بیلدییی بو اینسان ایچیمده تپتزه یاشادیقجا هئچ بیر شئی یازا بیلمیرم. ایندی اولماز. داها سونرا، سؤز وئریرم سیزه یازاجاغام. حتتا، بو ژورنالدا، داها باشقا بیر قونو اوزهرینده، اؤلوموندن یوخ، یاشامیندان دانیشاجاغام. Pentecote yortuسو اوچون صحیفه دوزومونه گئدرکن شنبه سحری، ساتین آلدیغیم “زنامیا” ژورنالینین سون سایینی دا آپارمیشدیم. ژورنالدا ناظیمین، “Les Romantiques” “رومانتیکلر” آدلی رومانینین سون بؤلومو واردی. یورتو اثناسیندا هر کس اونون دئییل پاپا ۲۳ ژوئن اؤلومونو گؤزلهییردی هر ساعات رادیولارینین باشیندا و بازار ائرتهسی سحر چاغی هله یاشاییردی. ناظیمه گلینجه، هئچ بیر شئی بیزی خبردار ائتمهمیشدی. جان وئرمهدی. بئله آیاقدا بیر نردیوانی چیخارکن غفلتن اؤلدو. یاشایارکن اؤلدو. بیر آغاج کیمی آشدی. بوراخین دای منیم اوچون تامامیله اؤلسون. او زامان یازارام ژورنالینیزا اوزون اوزون. منیم اوچون، باشقالاری اوچون، نه آنلام داشیدیغینی بورادا یازارام. بلکه گلن آی، یازا قدر ایجازه وئرین منه. اییولا قدر ایجازه وئرین. بوندان ۱۸ ایل اؤنجه دوستاقدا بؤیوک تورک سوفیسی مؤولانا جلال الدین یا دا ایرانلی عمرخیام کیمی روباعی فورماسیندا یازدیغی بو دؤرد میصراع بیر کاهین اولماقدان چیخدیقلارینی آنلاداجاق قدر واخت وئرین منه.
“فاصیله ” – دئیه جک بیزه بیر گون طبیعت آنامیز،-
” گولمک، آغلاماق بیتدی یاوروم ”
” و تکرار اوجسوز-بوجاقسیز باشلایاجاق ” :
” گؤرمهین، دانیشمایان، دوشونمه ین حیات… ”
یورتو”نون بازار ائرتهسی گونو، سحرین چؤکوشوندن بیر ایکی ساعات سونرا، تئلئفون. ناظیم. ائی اؤلوم، ایندیکی واختدا نه ده سورعتلی گئدیرسن! ایکی ساعات بئله کئچمهدن بوتون آوروپانی کئچمیش منی آختارمیش “یوئلینئس”لرین ائوینده تاپمیش، اورهییمی ایشلهمیشدین. ائی اؤلوم. تئلئفوندا گلن، گؤرونمهین، دوشونولمهین، داها بیر سؤزدن، بیر آددان باشقا بیر شئی اولمایان اؤلوم و یوخ دئییرم. ناظیم اولماز. بعلی. او ناظیم… تا اؤزو، باشقاسی دئییل. بوتون اینسانلار کیمی او دا. و شعریندهکیلردن بیر اوشاغی آنسیدیم:
رجب دامدان دوشر کیمی قاریشییدی سؤزه :
“حربه گیردیین زامان، بیر گاوور (غئیری-مسلمان) اؤلدوروب
بیر قورتوم ایچرسنسه قانینی
قورخو قالمازمیش. ”
من اونون قانیندان بیر داملا ایچمهیهجهیم. دانیشمایان… اوجسوز-بوجاقسیز یاشام… ناظیم، سندن منه ایلک ۱۹۳۴′ده دانیشدیلار، سن دوستاقدایدین، او زامان بیر شئیلر یازا بیلدیم. دوستلوغوموز ۳۰ ایل داوام ائتمهیهجکدی. نه قدر آز، ۳۰ ایل. ۱۹۵۰′ده، بیزلر، یعنی تورک خالقی، دونیانین هر کونجونده کی شاعیرلر سنی دوستاقدان قورتاردیغیمیز زامان، بیر ۱۴ اییول گونو دومدوز حیاتین ایچینه دالدیم. آمما بو ایل، صبیرسیزلییندن، اییولو گؤزلهیه بیلمهدین… دوستاقدان آزاد ۱۳ ایل، یا دا بونا یاخین بیر شئی، قیرخسککیزیندن آلتمیشبیرینه قدر، گؤزل بیر حیات بو. ۱۳ ایل، چوخ شئی. دوستاقدان ائشیکده اؤلدون سن. بو دا چوخ شئی. چونکی اؤلدون. بو فیکیره آلیشدیراجاغیق اؤزوموزو. اینسان منظرهلرینی سنسیز خیال ائتمهیه چالیشاجاغیق… سنین دئییمینله، منظرهنی بو آغاج اولمادان خیال ائتمهیه چالیشاجاغیق. اوجسوز-بوجاقسیز حیاتی… ”
۶ اییون ۱۹۶۳
تورکجهیه چئویرن : بئرتان اوناران
دیلیمیزه اویغونلاشدیران: همت شهبازی


text:
قرمیو فوتبال کولوبو
قرمیو فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense) بیر فوتبال کولوبودور. Campeonato Brasileiro Série A دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۵۵٬۲۲۵ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Arena do Grêmio official capacity. SkyScraper City.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قرمیو فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
Apr 20, 2017
قارا بولوت
ذولفقار کمالی
یئنه باشیم اوسته نه هرله نیرسن...؟
پاسلی قلینچ كیمی زهرله نیرسن
گاهدان اوجالانیب گاهدان انیرسن
ایتیل گؤز ائویندن آی قارا بولوت
باخیب گولومسه سین آی قارا بولوت
قوی گؤروم سمانین گول جمالینی
گولدن چیچكدن او صاف حالینی
نشانلی قیز كیمی خوش خیالینی
او ماوی سماده بیر لكه سن سن
چیچك لر باشینا غم توكرسن سن ؟
من سنی عمرومده چوخ سینامشام
هم گوندوز هم گئجه هر سحر آخشام
قارا اؤلوم كیمی گاه صبح گاهدا شام
منیم طالعیمه قدم قویوبسان
قلبیمی سونگو تك سوكوب اویوسان
چكیل خیالیمی ائتمه پریشان
گون چیخیب پارلاسین بیر آذر نشان
گولسون طبیعتده كاینات جهان
یاییلسین داغلارا نور سپه ـ سپه
قاینار بولاغلاری هی اؤپه ـ اؤپه.


text:
افغانستان اساسی قانونیده عیال و ایرککلرنی آوازلری بیردیک تانیشتیریلگن، اوشبو قانون ایسه آنه قانونی دیک عیاللرنی کیینگ کولمده سیلاوده اشتراک قیلیشلرینی تاکیدله یدی، بو نرسه همده اسلام مقدس دینی گه تاکیدلنگن، ایرکک و عیاللرنی سیلاوده اشتراک قیلیشلری بیعت حیثیتی گه ایگه، بوتوغریده هیچ قندی شرعی قیینچلیک یوق. خرسند لیک بیلن اوتکن بیریریم دهه ایچیده اولکه میزده عیاللر ایرککلر یانیده دیموکراسی تمثیل قیلیش اوچون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کورینیشلرده کوزگه کورینرلی نقش اوینه گنلر، اولرنی بو حرکت لری اولکه بویلب بویوک سیاسی و اجتماعی اوزگریشلرده اونوتیلمهیدی، حاضر عیاللر اوزلری و اولکهلری کیله جگینی اویله ب تصمیم آلیشه دیلر و خلق سالار لیک ده مثبت جواب بیریشه دیلر.
حاضر اولر، اوزلری و اولکه کیله جگی اوچون قندی تصمیم آلیش لرینی بیله دیلر، اولر ایسته یدیلر کیله جگده اولکه مدیرلری، تصمیم آله دیگن و رهبرلری اوزلری بولیب، بو توپراق نی هر بیر نقطه سیدن سیس لری بلند چیقسه.
عیاللرنی ولسی جرگه وتومنلر کینگش سیلاویده نامزدلیگی
سیلاو مستقل کمیسیونی افغانستان بویلب هرقندی سیلاو یولگه قوییلیشی گه مسوول دیر، شونینگ دیک 1397- ییل 28- میزانده نماینده لر کینگش سیلاوینی یولگه قویدی. بونگه قوشیمچه هر بیر ولایت نفوسی گه قرب عیال و ایرکک وکیلنی تنلب اونگه تیگیشلی لایحه و طرزالعمللرنی رعایت قیلماقده.
نامزدلر رویخطیده ییترلیچه عیال نامزد بولمه گن حالده، عیاللر اوچون تقاصلنگن کرسی سیلاوگه عاید انیق حوزه گه بیریلهدی. عیال اوچون تقاصلنگن کرسیلر اورنی بوش قالمسلیگی اوچون کمیسیون ییترلیچه چاره – تدبیرنی قولگه آلهدی. شونینگ دیک عیال ایشلر وزیرلیگی، اوشبو وزیرلیکنینگ ولایتلریده گی ریاستلری، بشرحقلر، مدنی جماعه نهادلری و عیال ایشلری بوییچه نهادلر نامزدلیک شرایط گه تینگ بولگن عیاللرنی سیلاوده نامزد حیثیده اشتراکی اوچون آلقیشلشی کیره ک. شونینگ دیک تومنلر کینگشیده هم عیاللرنی ییترلیچه حضوری کوریلمهگن حالده مذکور ولایت عیال ایشلر ریاستلیگی تومنلر سطحیده واقع عیاللرگه مصلحت بیریب شرایط گه تینگ بولگن عیاللرنی نامزد و آواز بیرووچی حیثیده کمیسیون گه معرفی ایتیشلری کیره ک.
تومنلر و نماینده لر کینگشی سیلاو حوزه سیگه عاید آواز بیرووچیلرنی باشلنغیچ رویخی معلوم بولگنیدن کیین، شرایط گه تینگ عیال نامزد ییترلیچه بولمهگن حالده، قوییده گی تدبیرلرنی کوزگه توتیشی کیره ک:
شرایط گه تینگ بولگن عیالنی هجت نامهلری توگل بولمه گن حالده، هجت نامهلرینی توگه تیش و تیارلش اوچون زمان اجره تیشی کیره ک؛
شرایط گه تینگ بولمهگن عیاللرگه ییترلیچه زمان اجره تیشی کیره ک، شونینگ دیک عیال ایشلر وزیرلیگی، بشر حقلر کمیسیونی، مدنی جماعه نهادلری، عیال حقلریدن مدافعه قیلیش نهادلری شرایط گه تینگ بولگن نامزدلرنی سیلاوده علاقه کورسهتیش اوچون آلقیشلشینی طلب قیلهدی سیلاو مستقل کمیسیون.
عیاللرنی نامزد قیلیشی اوچون آلقیشلنیشی و اولرنی سیلاوده اشتراکی اوچون یول کورسهتیش ایری لایحه و طرزالعمللر توزیلگن دیر.


text:
«کیم گؤردۆ_کیم گؤرمهدی» تئاترېندا نهلر یاشانېر اولو تانرېنېن آدې’یلا باخماق’لا گؤرمک، بو ایکی آنلامې دَرین دۆشۆندۆکـده یئردن گؤڲـه فرقلی اۏلدوقلارې بللی اۏلور. یارانېشېن ایلک آنلارېندان هر یارانمېشېن نهیه باخماغې اۏنون …Read More »
“قال” و قالارقی خاطیرهلر
“قال” و قالارقی خاطیرهلر بو گۆن أدبیات دۆنیامیزدا اونودولمایان بیر گۆن یاشادی! هر شئی سانکی اؤنجهدن آیارلانیب، بیر یادداشلاردان سیلینمز آخشامدان خبر وئرمهلی’یدی. گۆنش، قۏجا تاریخده بسلنمیش مییانانین داغلارینین قوجاغیندا …Read More »
بیز هامیمیز اورمیاییق / پینار شاکر
بیز هامیمیز اورمیاییق / پینار شاکر سالونون چیراقلاری سؤندورولدو. تاماشاچیلار بیرآزدان صحنه ده نه باش وئره جه یینی گؤزله ییردیلر ،من سه تئاترین آدینین آغلاما اورمیا اولدوغوندان اورمو شهرینین …Read More »


text:
- مجلات (65)
- سایر (20)
- تئاتر و نمایش نامه (19)
- ادبیات (513)
- جغرافیا (6)
- موسیقی (10)
- سیاسی (19)
- کتاب کودک (79)
- روانشناسی و موفقیت (34)
- فولکلور (85)
- جامعه شناسی (10)
- حقوق (4)
- تاریخ (104)
- زبان و زبان شناسی (66)
آلما موغانلی
آلما موغانلی۱۳۶۹-جی ایلده، تهراندا موغانلی بیر عاییلهده آنادان اولموب. همن شهرده هستهای مهندسلیک اوزره لیسانس و فیزیک ساحسیندهیوکسک لیسانس آلیب. تورکیه تورکجهسی، فیزیک و ریاضی اؤیرتمنیدیر. آلما ۱۵یاشیندا شعر یازماغا باشلاییب و ۱۳۸۶-جی ایلده ایلک شعر توپلوسو "پیچاقلانمیش هئیوا" آدی ایلهیاشماق سیرا کیتابلاریندان ایشیق اوزو گؤرموشدور و ۱۳۹۷-جی ایلده " دونیا گیردکان قوخویور " آدلی ایکینجی شعر توپلوسو پایتختیایین ائویندنیاینلانیب. "باش چیخاران اؤلوم" ،"آغ مقبرهلرین شاعیری"،"باشقا بیر ماوی گؤی" شعر آنتولوژیلرینده و باکیدا بیر نئچه کیتابدا، شعرلریندن بیر نئچه اؤرنک وئریلمیشدیر. اونون بیرنئچه شعرینین فارسجایا چئویریسی "سایه نقرهای" آدلی کیتابدایاینلانیب. یاشماق سیرا کیتابلاریندان آذربایجان مدرن شعر اوزهرینده چالیشان شاعیری سایین راسیم قاراجانین "اؤلوم حاققیندا گونش" آدلی کیتابینی کؤچوروب، "قیرخ شاعیر بیر دوعا" آدلی کیتابینین تایپ و حاضیرلاما ایشلرینی گؤروب، آذربایجانین ان یاخشییازیچیلاریندان آفاق مسعودون "اوزو ایشیغا" آدلی رومانی،۱۳۴۰ و ۵۰-جی ایللردن سئچیلمیش شعرلر کیتابی اولان "داغینیق دالغالار" و "یوموروغومدا اولدوزلار" کیتابینی حاضیرلاییب.
یاشماق و گونش ژورناللاریندایازیچیلار هئیتینده چالیشیب و اونون شعرلری ایراندا و باشقا بیر نئچه اولکهده بیر چوخ قزئتده و ژورنالدا یایینلانیب. اونلارین آراسیندایارپاق قزئتی،یاشماق، دیلماج و آذری ژورناللاری، حیدر بابا و آفتاب درگیلری، خدافرین،یاشاییش، آغری و اولدوز قزئتلری، کانادادا حئیدر بابا درگیسی و تورکیهده کاردئش کالئملر و وارلیق ژورنالاریندان آد آپارماق اولار.
آلما بیر نئچه ادبی فئستیوالدا، گنج شاعیرلر آراسیندا اؤدوللندیریلیب.سون ایللرده نثر یازماغا باشلاییب اونون تورکجه قیسسا اؤیکولری ایرانین رسمی تلویزیون کانالینین بیرینده " برکه کاشی" پروگرامیندا اؤز دیلیندن اوخونوب. حیکایهلریندن بیر نئچهسی آذری ژورنالیندا و مهد تمدن قزئتیندهیایینلانیب. ۱۳۹۶-جی ایلده باکیدا قورولان "مؤولود مؤولود موکافاتی" آدلی حیکایه فئستیوالیندا اونون "قیرمیزی دون" آدلی حیکایهسی ایلک اونلوقدا یئر آلیب.
آلما عئینی زاماندا آذربایجان خالق اویونلاری و موسیقیسی ایلهده ایلگیلهنیر.


text:
حومیرا آقبای
حومیرا آقبای (آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Hümeyra) تورکیهلی موغنی و اوْیونچو ۱۵ اوْکتوبر ۱۹۴۷ میلادی تاریخینده ایستانبول شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۱۹۶۸-گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
beyazperde.comوارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Hümeyra»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده حومیرا آقبای گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
میلی دیل
میلّی دیل _ بیر دیله (یا دیل تورلرینه میثال اۆچون لهجه'یه) دئیلیر کی بیر اؤلکهنین و یا بیر حؤکومت'ین خالقی او دیلده یا دا لهجهده دانیشیرلار و رسمی اولمایان ایرتیباط دفاکتو و یا دوژور اونونلا وارلاریدیر. بو ایصلاحی ایشلتمک ایمکانی، محدوددور. ایمکانی وار بیر یا نئچه دیل کی بیر اؤلکه خالقیسینین ایلک دیلی عونوانایله دانیشیلیر رسمی اولمایان یا مشخص اولموش آنایاسادا، اؤلکهنین میلی دیلی عونوانیایله نظرده اوْلسونلار. میلی دیلین مبحثی دونیادا ۱۵۰-دان آرتیق اؤلکهنین آنایاساسیندا مطرح اوْلونوبدور.[۱]


text:
Published by IranWire in Azeri Turkic
آراشدیرمالاری نوفوذلو بیر علمی ژورنالین (ساینس) ایلک صحیفهلرینده یئر آلان گنج کوانتوم فیزیک عالیمی و گوگل آراشدیرماجیسی پدرام روشن، تخمیناً سون ۲۰ ایلده ایراندا یاشامامیش.
ایرانلا باغلی خاطیرهلرینین گوندن-گونه گئتدیکجه آزالدیغینی سؤیلهییر، آما یئنه ده فیزیکله باغلی دوشوننده بو علمدن خاتیرلایاجاغی ان یاخشی تعریف ایراندان گلدی.
بو ایللر عرضینده آمریکانین و دونیانین ان یاخشی بیلیمیوردلارینین بعضی پروفسورلاری ایله درس کئچیریب و پرینستون بیلیمیوردوندا دکترلوق درجهسینی آلدی. آنجاق یئنه ده فیزیکدن خاتیرلادیغی ان یاخشی تعریف جناب دهقانینیندیر؛ مازانداران ایالتینین مرکزی ساری شهریندهکی ” ۲۹ آبان لیسهسی” فیزیک موعلیمی.
پدرام روشن، کالیفرنیانین سانتا باربارا شهریندهکی ائویندن بیر تلفون دانیشیغیندا دئییر: «او گونلرده ایراندا هامی فیزیکین چتین بیر مؤوضو اولدوغونو سؤیلردی، آما هئچ کیم بونون نه اولدوغونو ایضاح ائتمزدی. جناب دهقان بوتون حیاتیمین ان یاخشی تعریفینی وئردی. آتالاریمیز بیر مارال وورماق ایستهدیکده، بیرباشا اونا آتمادیقلارینی، بلکه بیراز داها ایرهلی آتاردیلار کی حرکت ائدن مارالین اؤزو او آتیشا ديسین بو «نیسبی سرعت» آنلاییشیدیر!”
گئنج پدرام فیزیک دونیاسینا او قدر قاریشدی کی، سونرا هامینین چتین دئدیگی او درسه گئتدی. 1370-جی ایللر ایدی و اینتِرنِتدن خبر یوخ ایدی. فیزیک سئوگیسینی بورادا – اورادا کؤهنه کیتابلار تاپماقلا گلیشدیریردی. بو سئوگی سونوندا یئرینی تاپا بیلدی.
دونن سحر (آلتی شهریور 1399)، مازاندارانلی پدرام روشن ایندییهدک کاریئرینین ان بؤیوک زیروهسینه چاتدی. پدرامین عضوو اولدوغو گوگلین یاپای زئکا کوانتوم قروپو دونن بو ساحهدکی ان پرئستیژلی آکادمیک ژورنال اولان ساینس اوچون ایلک و قاپاق فوتوشکیلی اولان بیر مقاله درج ائتدی.
ائکیپ اؤز مقالهلرینده بو گونه قدر کوانتوم بیلگیسایارلاریندا ان بؤیوک کیمیاسال سیمیلاسیونون نئجه حیاتا کئچیردیکلرینی ایضاح ائدیر.
پدرام کئچن ایلده خبر باشلیقلاریندا یئر آلمیشدیر. گوگلین کوانتوم بیلگیسایاری قورماق اوچون بیر پروژهسینده ایشتیراک ائتمیشدی. آنجاق بؤیوین بو ساحهده ایرهلیلییش سرعتله باش وئریر و بو، باشقا بیر نومونهدیر.
او دئییر، کوانتوم حِسابلاماسینین دقیقلیگی بو دفعه ان یوکسک سويهددیر.
دکتر روشن، اثرینین قاریشیق دونیاسینی منیم کیمی عوام بیر ایزلییجییه ایضاح ائتمهیه چالیشیر. کوانتوم بیلگیسایارلارینین کلاسسیک بیلگیسایارلاردان اساسلی شکیلده (بو یازینی یازماقدا ایستیفاده ائتدیگیم بیلگیسایار کیمی) فرقلی اولدوغونو ایضاح ائدیر.
«کوانتوم پروسهلری هله جنینی مرحلهسیندهدیر» دئییر. «دوزو، ایندی اونلارلا ائتدیگیمیز شئی کلاسسیک بیلگیسایارلارلا دا ائدیله بیلر. آنجاق ایندی داها دا ایرهلیلهمک اوچون بؤیوک آددیملار آتدیق.»
ایراندا تحصیلدن محروم اولماق و آمریکادا پارلاماق
42 یاشلی پدرام روشن، گلهجیی اوچون چوخ خیاللار قورور. آنجاق بو فیزیکچی ایراندا قالسایدی، ساینس ژورنالینین اوز قابیغینا چاتماق بیر یانا، هئچ بیر بیلیمیوردونا گیرمزدی.
تحصیلدن محروم ائدیلمهسینین ساده بیر سببی وار. بهایی اولماق. ایرانداکی بهاییلرین ایسلام جمهوریییتینین اعلان ائدیلمیش سیاستینه گؤره بیلیمیوردونا گیرمهسینه و یا عالی تحصیل آلمالارینا ایجازه وئریلمیر.
پدرام مازانداران ایالتینده بؤیودو. آتاسی ایرانین قوزئیینین تانینمیش بیر بهاییسی ایدی و بو دا عائلهنین زوراکیلیق آلتیندا اولماسینا سبب اولدو. اوشاقلیغی موختلیف یئرلره کؤچمک ایله کئچیب. بونا گؤره بیر دؤنم ده «متل قو»دا اوخویوب.
پدرامین و عائلهسینین حِکایهسی و یاشادیغی باسقی اؤنجه ایرانوایر طرفیندن نشر ائدیلمیشدیر. پدرام رسمی بیلیمیوردلارینا گئتمهسینه قاداغا قویولدوقدان سونرا بهایی عالی تحصیل انستیتوسو (BIHE) داخیل اولدو. 1987-جی ایلده قورولان بو بیلیمیوردو، ایراندا تحصیلدن محروم اولان بهاییلر اوچون یئرآلتی بیر بیلیمیوردودور. بهایی یوکسک تحصیل انستیتوسو بو ایللر عرضینده دونیانین بیلینمیش بیلیمیوردلاری ایله ایشبیرلیگی ائتمیشدیر و ایندی چوخلاری طرفیندن رسمیته تانینیر.
پدرام 2001-جی ایلده آمریکایا گئتدی. اؤنجه پیتزبورگ بیلیمیوردونا، سونرا پرینستون بیلیمیوردونا داخیل اولدو. بوردا دکترلوق درجهسینی آلدی. دکتراسیندان سونرا سانتا باربارا، کالیفرنیا بیلیمیوردوندا بیر لابوراتواردا ایشلهمهیه باشلادی. گنج دکتر روشن، بو لابوراتواردا گؤرکملی بیر آمریکالی فیزیک پروفسورو اولان «جان مارتینز» نظارتی آلتیندا ایشه باشلادی.
اونلارین آراشدیرما پروژهلری تخمیناً سککیز ایل اؤنجه باشلادی. تخمیناً ایکی ایل سونرا، 2014-جو ایلده، گوگل بوتون آراشدیرما قروپونو ایشه گؤتوردو. آلتی و یا یئددی آراشدیرماجیدان اولوشان قروپ ایندی 70-80 نفره چاتدی.
دکتر روشنین سؤزلرینه گؤره، قروپا ماکرو و پروگرام موهندیسلری و تجربی و نظری فیزیکچیلر ده داخیلدیر. قروپ عضولرینین چوخو سانتا باربارا، دیگرلری ایسه آمریکانین لسآنجلس، سیاتل و آلمانییانین مونیخ کیمی یئرلرینده یاشاییرلار.
ایراندان مجبوری کؤچو و تحصیلدن محروم اولماسینا باخمایاراق دوغولدوغو یئر حاقیندا دئییر: «ایرانین آدی گلنده موعلّیملریمی، دوستلاریمی و خوش خاطیرهلریمی خاتیرلاییرام. البتده کی، بو دوستلار دونیانین هر یئرینه سپهلنمیشلر استرالیادان کانادایا.»
او آرتیریر «البتده کی، ایراندا بهاییلره قارشی سیستماتیک عدالتسیزلیک هئچ واخت آزالمادی.»
پدرام روشنین حِکایهسی، ایرانوایرین اوزون مدتدیر باشلادیغی و «آیریسئچکیلیگین بدلی»، اولاراق آدلاندیردیغی پروژهنین بارز بیر نومونهسیدیر. بو پروژه بو مسئلهیی اله آلیر کی پدرام کیمی ایستعدادلار دایاندیریلدیغی زامان بوتون توپلوم بونون مادی و معنوی بدلینی نئجه اؤدهمهلی اولور. پدرام سون ایللرده اؤلکمیزی ترک ائتمیش یوز مینلرله ایستعدادلی ایرانلیدان بیریدیر.
پدرام روشن ایضاح ائدیر کی، ایران فیزیکده جدی ایرهلیلییش الده ائتمک ایستهییرسه، هم بو محرومیتلره سون قویمالیدیر و همده بوتون سويهلرده آراشدیرما کولتورو فورمالاشمالیدیر.
البته، ایران علم آداملارینین ایستعداد سويهسینین و ایش کئیفيتینین قونشو اؤلکلرله موقایسهده اهميتلی و یوکسک اولدوغونو وورغولاییر.
دکتر روشن بو یوکسک کئیفيتین علمه اولان هوس سويهسینی گؤستردیگینی سؤیلهییر.
او ساریدهکی فیزیک سئون بیر گنجین اونو آمریکانین ساینس ژورنالینین اوز قابیغینا چیخماسینا سبب اولان عینی جوشغودان دانیشیر.
Follow me!


text:
محمدرضا بایرامی
محمدرضا بایرامی (دوغوم: ۱۳۴۰ لاطران، اردبیل)، چاغداش تورک یازیچی.
یاشامدَییشدیر
بایرامی، 1340 نجی ایلده، ساوالانین اتهیینده یئرلشن لاطران کندینده دونیایا گؤز آچدی. او گنجلیک چاغلاریندا صمد بهرنگینین یازیلارینا ماراقلاندی. بایرامی ایران ـ عراق ساواشیندا جبههیه گئتدی و اؤز آنیلارینی یارادیجیلیغیندا ایشلتدی.
یارادیجیلیغیدَییشدیر
بایرامی ساوالان اؤیکولری داغ منی سسلندی ایله قیزیلی آیی اؤدولونو و سوئیس ایل کیتابی اؤدولونو قازاندی. یوتا همیل رایش، داغ منی سسلندی اؤیکوسونو آلمانجایا چئویریب. بایرامی سون 25 ایلده ایرانین ان یاخشی اؤیکو یازانلاریندان بیری دیر. او ایندی ایران اؤیکو ائوینین سوروملوسو دور.
یاشیل باغین اؤلولریدَییشدیر
یاشیل باغین اؤلولری آدلی رومان، محمدرضا بایرامینین آذربایجان تاریخینه یازدیغی اؤنملی اثردیر. بو رومان، ایراندا موختلیف داورانیشلارلا قارشیلاندی. کیمیسی اؤیدو و کیمیسی تنقید ائتدی. نهایتا رومان بیر سوره توقیف اولدو، و بیر بالاجا دهییشمهلردن سونرا، یئنیدن یاییملاندی. یاشیل باغین اؤلولری، ایران سینیرلارینی کئچدی و بو رومانین روسجا چئویریسی چوخ ماراقلار قازاندی. رومانین روسجا چئویریسی آردیندان، بایرامی روسیهیه گئتدی و مسکو شهرینده اثرینه گؤره قورولان توپلانتیلاردا چیخیش ائتدی.[۱]
اثرلریدَییشدیر
- یاشیل باغین اؤلولری.


text:
مانیسادان داشاری یورتلارا ۱۸۰ میلیون دلار یاش اۆزۆم ساتیلدی
تۆرکیه ده ییلدا ۴ میلیون تن اۆزۆم اؤندۆریلیأر.
تۆرکیأنینگ مانیسا ولایاتیندان داشاری یورتلارا ۱۸۰ میلیون دلار تأزه اۆزۆم ساتیلدی.
تۆرکیه ده ییلدا ۴ میلیون تن اۆزۆم اؤندۆریلیأر.
شوُل موقدارینگ 70 گؤتریمینه چنلیسی مانیسادا اؤندۆریلیأر.
ییلدا 3 میلیون تن اؤزۆم اؤندۆرن مانیسادا بو اؤنۆمینگ 90 گؤتریمی داشاری یورتلارا ساتیلیار.
مانیسانینگ اۆزۆملری نینگ یاریسی بوُلسا قورودیپ قوری اۆزۆم گؤرنۆشینده ساتیلیار.
دِگیشلی حابارلار
اؤتن ییل تۆرکیأنینگ داشاساتووی 180 میلیارد دلاردان گچدی
روحسار پک جان، تۆرکیأنینگ دۆنیأده داشاساتووینی یوُقارلادان 6-نجی یورت بوُلاندیغینی سؤزلرینه قوُشدی
تسلا تأزه الکتریک باتری اؤندۆردی
بو تأزه باتری بیله کی باتریلاردان 6 اِسسه کؤپ الکتریک گۆیجۆنی ساقلایار


text:
نهدن سانالدا یازیرام ؟
سارای محمدرضایی
سانال دونیاسی مدرن توپلومون سونوجلاندیغی یئنی بیر دونیادیر. اوندا انسانلارین فیزیکسل وارلیغی سیلینیب و سانال توپلوملاری یارانیر. سانال توپلوملاری فیزیکسل توپلوملارلا بیرگه دوام ائدیب و ایکینجی حیاتین امکانلارینی بیزلره تانیتدیریر. بو ایکینجی حیات بلکه ده یئنی امکانلارینا گؤره بیر گون بیزیم فیزیکسل دونیامیزی ایکینجی مرتبهیه ائندیریب و تام حیاتیمیزی ائتکیلندیرهجک. سانال توپلوملاری یئنی شهر قاورامینی دا یارادیر. زامان و مکان سیخیشی بو توپلوملارین امکانلارینی داهادا قاباردیب توپلوم تصویرینده جغرافیا اؤزللیکلرینی یئنی دن قاوراماغی گرکلی ائدیر. کولتورل قونولاردا سانال شهرلری رادیو، تیلویزیور، مئدیالار و آکادئمیک محیطلردن داهادا چوخ خالقلا ایلگیلنیر؛ دئملی بو ایلگیلر ایکی طرفلی اولور.
ادبیات و یازی حوزهسینه گلدیکده سانالین امکانلاریندان امتناع ائتمک اولماز. سانالین اؤزللیکلری «مریم سمیعی»نین دئدیکلری اساسدا:
۱- زامان و مکانلا سینیرلانماماق؛
۲- دولتلرین قانون چرچیوهسینه سیغماماق؛
۳- فیزیکسل دونیایا پارالئل؛
۴- صنعت ساحهسینده آخینتی؛
۵- وطنداشلیق دئموکراسیاسی، نئچه سسلیلیک و چوخلو مئدیالارین اولما امکانی.
بو مقدمه ایله دئیه بیلریک کی سانال بیزیم دونیانین ان بؤیوک امکانیدی.
ادبیات سوسیولوژیسی بیلیمی دئییر کی، «متن جمعی شعوردان عبارتدیر کی یارادیجی (یازیچی) باشقالاریندان داهادا شدتله اوندا اورتاقدیر.» لوسین گلدمن دئییر: «متن یاردیجیسی توپلومدور» یعنی متنده یازیچی تکجه بیر عاملدیر.
ادبیات سوسیولوژیسینین بیر بوداغی اوخونوش سوسیولوژیسیدیر؛ اوندا اساس سؤز بودور کی متن اوخونوشو متن و متندن اوستونله بیر دیالوقدور، همن یازیچی و اوخوجو دیالوقو. دئملی او قدر کی یازیب یاراتماق هونردیر، اوخوماق دا اوخوجو وریندن هونردیر، او زامان کی اوخوماق اکتیو بیر پروسئسدیر متن و اوخوجونون ذهنی ایله. بو قونونو فئنومئنولوژی فلسفهسی بئله بیر مثلله آچیقلاییر: «بیر گول اؤزلویونده فئنومئنولوژی فلسفهسینین قونوسو دئییل او زامانا قدر کی اییلنمهیبب (قوخولانماییب)»
بونو ادبیات ساحهسینده بئله دئمک اولار کی بیر متن اوخونمایینجا اؤزلوینده متن دئییل، بلکه اوخونوش پروسئسی اونو متنه چئویریر. یعنی اوخوجو و متنین اتفاقیندان سؤز گئدیر و ها بئله اوخونوش پروسئسینین نه قدر اؤنملی بیر رول ایفا ائتدیگیندن. بس متن اوخوجویلا و اوخونوش پروسئسیله موجود اولورسا افاضیه مبحثی او زامان اورتایا گلیر و متنین اوخوجولاری قدر او متن ده معنا وار دئمک اولار.
ژاک دریدا دا اوخونوشو بیر تور یاپی سؤکومو ( Deconstructing) بیلیر و ایکی تور اوخونوشدان سؤز آچیر: کلاسیک طرز اوخونوشو و یاپی سؤکومو طرزینده اوخونوش کی هئرمنوتیک مبحثینده یئرلشیب افاضیهیه سونوجلانیر بو دئمکله کی تک بیر آنلام متن ده یوخدور، بلکه بوتون آنلاملار نیسبیدیرلر. رولان بارتین یازیچی اؤلومو تئوریسی ده بو حوزهدهدیر.
ایسته سم بونلاری ایلگیلندیرم دئیه بیلرم کی، سانال بوتون یئنی امکانلاری ایله اوخوجو و متن اتفاقیندا چوخ اؤنملی بیر رول اوینایا بیلر. اوخوجویلا یازیچینین ایلگیسی داها دا چوخ آرتیر سانالدا متن اساسی ایله. یعنی یازیچی متنی پایلاشمادا داها سرعتلی اولوب و اوخوجو اوخوماقدا، یازیچیلا ایلگیلنیب و متنی داها راحات الده ائتمکده بوتون زامان و مکان پرابلئملرینی آرادان قالدیرماقلا، بیز ایندی داها مئدیالاری گؤزلهییب، بیر کیتابی الده ائتمکده هم اقتصادی، هم ده واقت باخیمیندان اذیت چکمیریک. گونو گوندن الکترونیک کیتابخانالاری هر بیر ساحهده آرتماقدادیر. بیتیک بعضا اوخوجونون نوستالوژیک عصبیتیندن آسیلی قورونسادا گئرچکده اوخوجویلا ایلگیسی ضعیفلشیر. ادبی چئورهلریمیز و مئدیالاریمیز دا بئلهدیر. مئدیالاری اوخویان گئتدیکجه آزالیر و یئرینه ادبی کاناللار، قوروپلار هر گون و هر زامان اوخونوش پروسئسینده گوجلنیرلر.
اوستده گتیردیگیم سانال امکانلاریندان بیری ده دئموکراتیک بیر ساحهده چالیشیب و نئچه سسلیلیگین گوجلنمسیدیر. اوخوجو و یازیچینین ایلگیسی و گئنللیکده اتفاقی اوستهلیک اوخوجلارین اؤز آرالارینداکی ایلگی و دیالوق یا یازیچی و اوخوجولارین دیالوقلاری و ایلگیلری بیزی هم گرگین بیر دوروما سالا بیلر، هم ده بیزیم دئموکراسیانی هئچ اولماسا سانال دونیاسیندا تجروبه ائتمهییمیزه یاردیم ائدر. بو ایلگیلر ده گرگینلیک، چوخلوق او زامان اولور کی بیز حتی ضیالی بیر محیطده استبدادلی بیر تاریخسل زمینی، دوشونجهلریمیزدن بو ایلگیلره کؤچورورک. آگاه ائتمک یوخ، اقناع ائتمهیه چالیشیریق. ادبی محیطیمیزده هله ده عصبیت، دوستبازلیق و باشقاسینی طرد ائتمکدهییک. هر زامان نئچه قوروپا تقسیم اولوب، سانترالیستی بیر مؤوضع ایله راستلاشیریق.
مستقل اوخوجون یوخلوغو، بیزیم ادبی قوروپلاریمیزدا داهادا بو گرگینلییه، چاشقینلیغا سبب اولور و البت کی بو دورومدا متن اوخونوشو پروسئسی بیزلرده یارانماییر.
بوتون بونلارا باخمایاراق من سانالدا یازیرام، دیالوق ائدیرم و چالیشیرام هر زامان فیکریمه گلن تنقیدلریمی بو قوروپلاردا مطرح ائدهم. چونکی بو دیالوقلار حتی گرگین بیر دورومدا متن اوخونوشو پروسئسینه سبب اولور.
من اینانیرام کی اکتیو اوخوجولار سانالدا متن پروسئسینی تکمیل ائدهجکلر. سانالین امکانلارینا اعتنا ائتمهمک بو حاقدا بیزیم گلیشمهمیزه مانع تؤرهدهجک.
بو گون «ایشیق» درنهیینین کانالیندا بیر شکیل گؤردوم موللانصرالدین درگیسی حاقدا، ۱۰۰ ایل اؤنجه اوخوجولارین ایلک گونلر ماراقلاری، سونرا ایسه اعتناسیزلیقلاری منی بیر آز هم کدرلندیریب، هم ده دوشوندوردو.
دوغروسو ایشیق درگیسی پروفئسیونال بیر درگی اولاراق اوستهلیک سانالدا دا نئچه ایللر چالیشمالاری ایله تانینیب مستقل و پروفئسیونال بیر ادبی ساحهنی یارادیب. اومورام «ایشیق» درگیسی و باشقا درگیلریمیز سانال امکانلاری دویوب و اونلاردان نئجه گوجلو فایدالانمالارینی دوشونسونلر؛ اوخوجو و یازارین اتفاقینا چالیشیب، دیالوقلارا سبب اولوب و مستقل اوخوجولاریمیزا و یازارلاریمیزا یاردیم ائتسینلر.


text:
یاغیش یاغیر، یاز یاغیشـی، یاغ آی یاغیش
یاغگیـنان سن، سنه احسن، سنه آلقیش، یاغ آی یاغیش
یاغگیـنان سن بو چؤللره چمنلره، یاغگیـنان سن
سوسوزلوقـدان خزان اولان چیچکلره یاغگیـنان سن
یاغگینان سن آرزیـلارا دیلکـلره، یاغگیـنان سن
مَحَبّت دن آلوولانان اورکلــــــره یاغگیـنان سن
یاغگیـنان سن، یاغا_یاغا، ایسلادگیـنان پالتاریمـی
قایتار منـه گنجلیکـدهکی اؤز عهدیمـی-ایلقاریمـی
ائله یاغ کی قوی ایسلانـسین ألیمدهکی قلم،واراق
یادیمـدادی، نئجه یاغدین، دوز اوتوز ایل بوندان قاباق
ائله گؤزل یاغمیشـدین کی، ایسلانمیشـدی اوز_گؤزوموز
اوتورموشدوق قالا آلتیندا، بیر پالیدین آلتیندا، بیـز
سن یاغدیقـجا دامجیلارین سَپیلیردی اوزومـوزه
ایکیـمیزده ایستهمیردیک، دوروب گئدک، ائویـمیزه
قورخوردوق کی دوروب گئدسَک، خَلَل گلر سئوگیـمیزه
سن ائله بیر شعرسن کی، سن ائله بیر نغمهسن کی
آغزین یوخدو، دیلین یوخدو، نئجه دئییم بیلهسن کی
سن یاغانـدا یاماجلارا، دوزنلره، جان وئریـرسن
زمیلرده سونبوللرین داماریـنا، قان وئریرسن
یاغ آی یاغیش، قوربان اولوم سَحَره جن یاغگیـنان سن
دایانمادان قالا آلتینـدان، شَهَره جن یاغگیـنان سن
یاغگینان کی، گیلهزی ده شوران، دوزلرده چیچک آچـسین
بو اؤلکهدن بو دیـیاردان، غوصّه_کدر، اوزاق قاچـسین
یاغا_یاغا نه اولار کی، خبر آپار سئوگیلیـمـه
آمان گوندو بو حالیمی، بو گونومو، اونا دئمـه
دؤیه_دؤیه پنجره سین، دئگیـنن کی گلیبـدی یاز
قالا آلتینـدا، حَسَرتیـله یؤل گؤزلیـییر ، یتیم ائیـواز
یاغیش یاغیر، اونا قوربان اولـوم
عجب یاغیر، اونا قوربان اولـوم
گلـدین اگر قالا آتینا، گزمـهگـه
منی ده چاغیر، سنه قوربان اولـوم
یاغگینان کی، قوی چین اولسون آرزیلار
هر اورَکـده گؤر نه قدر آرزو وار ؟
سن یاغماسان، من بیلیرم آج قالار،
یئتیم آغی، سنه قوربان اولـوم
یاغیش یاغیر اونا قوربان اولـوم…
یاغگینان کی، قوی قاییتسین، او چاغلار
غم_غوصّه دن اوزاق اولسون اوشاقلار
سن یاغانـدا، جـوشا گلیر بولاقلار
چایلار آخیر، سنه قوربان اولـوم
یاغیش یاغار ، اونا قوربان اولـوم
عؤمرونون یوللاری، اولسون باهار_یاز
دینسین مجلیسلرده، همیشه کامان_ساز
او پالیدین آلتینـدا اوتوروب ائیـواز
یاغیشا باخیر، اونا قوربان اولـوم
عجب یاغیر، اونا قوربان اولـوم
گلدین اگر، قالا آلتینـدا، گزمـهگـه
منی ده چاغیر، سنه قوربان اولـوم
یاغیش یاغیر، اونا قوربان اولـوم
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
کالیفورنیا، لوسآنجلس بیلیمیوردو
کالیفورنیا، لوسآنجلس بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: University of California Los Angeles, فارسجا: دانشگاه کالیفرنیا، لسآنجلس، عربجه: جامعة كاليفورنيا (لوس أنجلوس))آمریکانین وستوود، لسآنجلس شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۴۰٬۸۶۶ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. کالیفورنیا، لوسآنجلس بیلیمیوردو ۱۹۱۹ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
مزونلار[دَییشدیر]
- سیکیو هاچینسون
- رالف لارکین
- رونالد فدکو
- ویلیام مالم
- پل باران
- قارت ال. نیکولسون - بیوشیمی و بیلیم ساحهسینده چالشیان.
- ناتان میرولولد
- استیون سوتر
- جورج سی ویلیامز- جانلی بیلیم و بیلیم ساحهسینده چالشیان.
- ویکتور استنجر - فلسفه و بیلیم ساحهسینده چالشیان.
- ویلیام شارپ
- ویلیام بی. قرقرق
- والتر ایوانز
- مارک زا جاکوبسون
- کنت کاوهانسکی
- سانجیف سام قامبیر
- ریچارد او. دودا
- رنه لامبرچند
- رابرت هی. هاس
- رابرت مریفیلد
- رابرت سورقنفری
- دیوید پترسون (بیلگیسایار اوزمانی)
- جاستین مککارتی (تاریخچی)
- پیتر سوئرلینق
- پول جی کالمن
- پول ترازاکی
- آنتونی قرت لیسی
- ادوارد جی. کافمن
- ادوارد او. تورپ
قارداش پروژهلرده کالیفورنیا، لوسآنجلس بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
[[File:UCLA-vermontcampus-1922.jpg|


text:
کارپنترزویل، ایلینوی
کارپنترزویل، ایلینوی (اینگیلیسجه:Carpentersville, Illinois ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۷۶۹۱ نفر ایمیش و ۲۰٫۹۶ کیلومتر موربّع ساحهسی وار و ایلینوی ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ 2016 U.S. Gazetteer Files. United States Census Bureau. یوْخلانیلیبJun 29, 2017.
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
USCensusEst2016وارد نشدهاست
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Carpentersville, Illinois»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کارپنترزویل، ایلینوی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۳
۳ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۳/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ دی/رویدادلار
- ۱۴۹۱ - حۆقۇقشۆناس راونسکیه اثری «فِنیکس»ی چاپ ائتدیرمهیه حۆقۇق وئرن سند وئریلدی. بۇ یازارلیق حۆقۇقو حاقّیندا تاریخده ایلک سند ساییلیر.
- ۱۵۰۱ - علیشیر نوائی٬ اؤزبک شاعیر٬ فیلسوف و دؤولت خادیمی اؤلدو.
- ۱۸۰۴ - روسیه اوْردوسو گنجه شهرینی آلدی. جواد خان٬ شهرین سوْنونجو قاجار خانی٬ اؤلدورولدو.
- ۱۸۶۸ - ژاپونون ایمپیراتور شوراسینین ایجلاسیندا ایمپیراتور حاکیمیّتینین برپاسی حاقّیندا بیانیه قبول ائدیلدی. ساسوما و تیویسونون قوْشونلاری کیوتوداکی ایمپیراتور سارایینی تۇتوب میجی ایمپیراتور حاکیمیّتینین برپاسی اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۲۴ - توتانخآمونون قبری تاپیلاندان سوْنرا قیزیل تابوتدا مومیاییلانمیش جسدی ده تاپیلدی.
- ۱۹۳۴ - شورویده طیّارهلرین رادیولوژیسی ایله یئرینین مۆعیّنلشدیریلمهسی اۆچون اۇغورلو سیناق کئچیریلدی.
- ۱۹۶۲ - روم پاپی فیدل کاسترونو کیلسهدن آییردی.
- ۱۹۹۳ - موسکودا روسیه و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری آراسیندا ایستیراتژی سیلاحلارین آزادیلماسی بارهده آنلاشما ایمضالاندی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۳ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۷ جمادیالاول/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
جان یوجل ۱۹۲۶ ایلینده استانبول دا دنیایه گلدی. سونرا لار آنکارا و کمبریج یونیورسته سینده لاتین و یونان دیلی اوخودی. ۱۹۶۰ ایلیندن بیرشاعر اولاراق استانبولدا یاشایب یازدی. او عمرونون سون ایللرین ترکیه نین داچتا جزیره سینده یاشادی و ۱۹۹۹ دا او جزیره ده دنیادان گئدی.
May 31, 2015
هر شئی سنده گیزلین
ترکیه شاعری: جان یوجل- چئویرن: بهرام حسینی
جان یوجل ۱۹۲۶ ایلینده استانبول دا دنیایه گلدی. سونرا لار آنکارا و کمبریج یونیورسته سینده لاتین و یونان دیلی اوخودی. ۱۹۶۰ ایلیندن بیرشاعر اولاراق استانبولدا یاشایب یازدی. او عمرونون سون ایللرین ترکیه نین داچتا جزیره سینده یاشادی و ۱۹۹۹ دا او جزیره ده دنیادان گئدی.
یئرین سنی چکدیغی قدر آغیرسان
قانات لارین چیرپیندیغی قدر یونگول…
قلبینین وردوغی قدر جانلیسان
گوزلرین اوزاقی گوردوغی قدر گنج…
سئودیکلرین قدر یاخچی سان
نفرت ائتیکلرین قدر پیس…
نه رنگ اولورسا اولسون، قاشین گوزون
قارشینداکینین گوردوغودور رنگین…
یاشادیغلارینی قازانج سایما:
یاشادیغین قدر یاخینسان سونونا؛
نه قدر یاشارسان یاشا،
سئودیگین قدردیر عمورون…
گوله بیلدیغین قدر خوشبخت سن
کئدرلنمه بیل کی آغلادیغین قدر گوله جکسن
اصلا قورتولدی سانما هرشئی،
سئودیگین قدر سئویله جک سن.
گونشین دوغوشوندادیر طبیعتین سنه وردیگی دگر
و قارشینداکینا دگر وردیگین قدر انسان سان.
بیر گون یالان سویله یجک سن اگر
قوی قارشینداکی سنه اعتماد ائدیگی قدر اینانسین.
آی ایشیقیندا دیر سئوگیلی یه یئتیشن حسرت
و سئوگیلینه حسرت قالدیغین قدر اونا یاخینسان
یاددان چیخارتما یاغیشین یاغدیغی قدر ایسلاقسان
گونشین سنی قیزدیردیغی قدر ایستی.
اوزووی یالنیز حس ائتدیغین قدر یالنیزسان
و گوجلو حس ائدیغین قدر گوجلو.
اوزووی گوزل حس ائتدیگین قدر گوزل سن..
بو دیر یاشام!
بودور یاشاماق، بونی یاداسالدیقین قدر یاشارسان
بونی اونوددوغوندا آلدیقین هر نفس قدر اوشورسن
و قارشینداکینی اونوتدوغون قدر تز اونوتولورسان
چیچک سولاندیقی قدر گوزلدیر
قوشلار اوخودیقی قدر سئومه لی
کورپه آغلادیقی قدر کورپه دیر
و هر شئیی اورگندیقین قدر بیلیرسن، بونی دا اورگن،سئودیگین قدر سئویلیرسن .


text:
تیلیم خان
مشرف بویوردین تشریف گتیردین
گلمزدین سن بیزه قربان اولدوغوم
آز قالیب حسرتین آلا جانومو
شوقیم چکر سیزه قربان اولدوغوم
سن گلدین اوطاغا نور دولدو طاغا
سن گلن یولارا قربان صدقا
دوروم قربان کسیم سن تک قوناغا
هم یولا هم ایزه قربان اولدوغوم
بئله باخ بئله باخ ترکمن نوه سی
چوخدور اورگیمده یارین هوسی
سن یادا دوشنده اورگ تله سی
رعشه دوشر دیزه قربان ادلدوغوم
سنی گورمم جان قاییتماز دیزیمه
عزرائیل چنگگین سالور گوزومه
قاییت دالو بیر باخ منیم یوزومه
دهنینده سوزه قربان اولدوغوم
سن منی ائیلدین ائلدن اولوسدان
اولونجه چکمم ال سن کیمی دوستدان
سرانداز آسدیغین جوت ممهن اوستدن
تیلیمه بیر بوسا قربان اولدوغوم
ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نوع مطلب :
برچسب ها :
تیلم، تیلیم خان، شاهسون، شاهسون ساوه، شاهسون قم،
لینک های مرتبط :


text:
“تویوغ” شعری تورک شعرینه مخصوص بیر شعر قالیبی دیر. قافیهلی، وزنلی ۴ مصراعدان اولوشان و مضمونجا باشقا دؤردلوک لردن سئچیلن بو شعر قالیبینین گؤزهل اؤرنکلرینی “دیوان لغات الترک”ده گؤروروک. بو کیتابدا اولان اؤرنکلر عومومیتله “هئجا” اؤلچوسونده یازیلمیش. گؤرونوشجه ۴ مصراعسی نین ۱، ۲، ۴ –جو مصراعلاری همقافیه اولان بو شعر نؤوعو گئت گئده اینکیشاف ائدیر و آذربایجان شعرینده ۸-جی عصرده یازیب یارادان آذربایجانین حؤکمدار شاعیری “قاضی بورهان الدین”-ین شعرینده ان اساس یئر توتور. داها دوغروسو سایجا آز اولدوغونا باخمایاراق، بورهان الدینی “تویوغ”لار شاعیری آدلاندیرماق اولار. اونون تویوغلاری کئچمیشده کیلرین عکسینه اولاراق “عروض” اؤلچولو و عروضون “بحر رمل” (فاعلاتن فاعلاتن فاعلات) اؤلچوسونده یازیلمیشدیر.
بیلیندییی کیمی آذربایجان شعرینده دؤردلوک تشکیل ائدن شعر قالیبلریندن: (روباعی، قوشما، گرایلی، بایاتی) قالیبلری واردیر. آمما “تویوغ” قالیبی یوخاریداکی قالیبلرین هئچ بیریسینین وزنینی تکرار ائتمیر. داها دوغروسو اونلارین یازیلدیغی اؤلچوده یازیلمیر. دئییلنلره گؤره، بؤیوک اؤزبک شاعیری “علیشیر نوایی” بو قالیبی ایکی مصراعدان عیبارت اولان شعر آدلاندیریر
“تویوغ” سؤزو ایسه، “ایمالی (کینایه و ایشاره لی) و جناسلی” سؤز معناسیندا ایشله نیلیبدیر. گؤرونور “تویوغ” قالیبی “بایاتی”دا اؤنم داشییان “جناس”لیغی آلیر و اؤلچوده (یابانجی بیر اؤلچو قبول ائتسه ده) باشقا بیر قالیب یارادیر. آشاغیدا گلن “تویوغ”لار اؤرنهیی قاضی بورهان الدینین دیوانیندان سئچیلمیشدیر. بو شعرلر ۸ -جی عصر آذربایجان دیلینین اؤزللیکلرینی عکس ائتدیردییی اوچون ده دیلچیلیک باخیمیندان ماراقلیدیر. چونکی اونون “غزل” قالیبینده یازدیغی شعرلرین دیلینه رغمن، تویوغلاریندا چوخ چیلخا و دوغما بیر دیل ایشلنمیشدیر:
” تویوغ”لار/ قاضی برهان الدین
همیشه عاشیق کؤنلی بیریان بولور،
هر نفس غریب گؤزی گیریان بولور.
صوفیلرون دیلهیی محراب، نماز
ار کیشینون آرزوسی مئیدان بولور.
* * *
بو دونیا بیر نفس ایچون اولمیش یالاخ،
دیبی یاخیندور آنون دئگول ایراخ.
زولفونی تاغیتما جمع ائیله، بَگوم،
یوخسا اولور بو جهان آلاخ-بولاخ.
* * *
مجلیسی کیم خوش توتار عنبر، عنبر.
کؤنولی کیم آپارور دیلبر، دیلبر.
دونیا اهلینون باشینی کیم چَتَر،
ایشینی توغرو قیلان سرور، سرور.
* * *
بایرامدا گؤزل قوچلار قوربان بولور،
آسلانلار قایدا بولسا، غرران بولور.
ارنلر جرگه سینده سؤز سؤیله مک
فی المثل، چون زیره وو کیرمان بولور.
* * *
کئچدی کئچن وار ایسه، دؤوران بودور،
شیمدی قوپان جانلارا جولان بودور
کیمده کی، وار ایسه گلسون اورتایا،
گیزله مک پس نه ایچون، مئیدان بودور.
* * *
عشق اری بو دونیاده دیلریش ایمیش،
رنجون ایچینده بو گون درویش ایمیش.
گئیمَکو یئمکدن آرتوخ ایستمک،
ار کیشینون جانینا تشویش ایمیش.
* * *
یار اولدور کی، یار ایله همدرد اولا،
یاریندان یوز قایتاران یار سرد اولا.
یئمک-ایچمک یاخشیلیخ گونین گؤرن،
ار گونینده گر دؤنه، نامرد اولا.
* * *
قیشلادان باشلادی دپرندی اوبا،
غؤنجه یئنه کؤنله گین قیلدی عبا.
نیلوفر یاتدی، باشین تالدی سویا
نئیله سون غماز دورور باد صبا.
* * *
اؤنوموزده شمعه لر یانا دورور،
ییگیت لر قیزیل سوجی قانا دورور.
بو دَمی گلون غنیمت گؤرلوم،
کی دونیا، ائی یارَن لر، فنا دورور.
* * *
ار کیشی ار عایبیندان کور اولا گر،
دونیادا آدمیلر بولار بشر.
مَهَگَه توتمایینجا کیم نه بیله،
صافیمیدور، یاخو قاتیخلومی زر؟
* * *
دونیادا بیر جانا بنزر جان گتور،
کافیر ایسن، دخی گل ایمان گتور.
هله بو درده دوشیبن یانارام،
بولدون ایسه، دردومه درمان گتور.
* * *
اوسدونده دولت بو گون سئیوان اولسون،
سعادت یئنه بیزگه ائیوان اولسون.
نئجه کی، بن ساغامو قایغورمانوز،
وار جانوم ییگیتلره قوربان اولسون.
* * *
ارمیدور سربازو زرباز اولمایان،
آلاجا اؤردگ لره باز اولمایان
یئمک، ایچمک، گولمک، اویناماخ حارام،
ار گونینده یارا دمساز اولمایان.
* * *
قوشونلار بیر-بیرینه قاخشاشماشدا،
ایکی عالم چریسی چاخشاشماشدا.
توپوموز بولینیسار خالقا اومید،
بو جهان خالقی ایشی اوخشاشماشدا…


text:
تورکجه
تۆرکجه یا دا آذربایجان تۆرکجهسی[۴] — آذربایجان تۆرکلرینین آنا دیلی، ائلهجهده بۆتون آذربایجانلیلارین اۆنسیّت دیلیدیر. تورک دیللری'نین گونئی باتی قوروپونا داخیلدیر. آذربایجان جومهوریتینین و روسیهنین داغیستان جومهوریتینده[۵] رسمی دؤولت دیلیدیر.
آذربایجان تۆرکجهسی آذربایجان، ایران، عراق، گورجوستان، روسیه، تورکیه، اوکراین و سوریه اراضیسینده گئنیش ایشلنیب.
آذربایجان جومهوریتینده بۇ دیلین جۆزئی فرقلنن ۴ دیالکتی واردیر:
- دوْغو دیالکتی — قوبا، شاماخی، باکی، موغان و لنکران دیالکتلری
- باتی دیالکتی — قازاخ، قاراباغ، گنجه دیالکتلری
- قوزئی دیالکتی — شکی و زاقاتالا-قاخ دیالکتلری
- گۆنئی دیالکتی — ناخچیوان، اوردوباد، ایروان دیالکتلری[۶]
آذربایجان تۆرکجهسی گنئالوژی بؤلگویه اساساً تورک دیللرینه منسوبدور. باشقا دیل قروپلاریندا اوْلدوغو کیمی، بۇ قروپا داخیل ائدیلن دیللر ده بیر-بیرینه لکسیک، مورفولوژی و سینتاکتیک جهتدن چوْخ یاخیندیر. دیالکتلر بیر-بیریندن فونِتیک خوصوصیتلرینه گؤره فرقلنیرلر. آذربایجان تۆرکجهسی تۆرک، تۆرکمن و قاقاووز دیللری ایله یاناشی تورک دیللری قروپونون اوْغوز دیللری یاریمقروپونا داخیلدیر.
قیسا تاریخی
آذربایجان تۆرکجهسینین و آذربایجان خالقینین تشکّۆلو ۳–۷-جی عصرلرده باش وئرمیش، ۷–۸-جی عصرلرده باشا چاتمیشدیر. بۇ زامان آذربایجاندا گئدن دینی مۆباریزه آرتیق سوْنا یئتمیشدیر.[۷] XI عصرده آذربایجان دیلی قافقازدا و قوْنشو اؤلکهلرده گئنیش توسعه تاپیر. آذربایجان تۆرکجهسی تۆرک دیللرینین اوْغوز قروپونا داخیلدیر. یئرلی اهالینین اساس دیلی اوْلان آذربایجان تۆرکجهسی ۱۱-جی عصرین اوْرتالاریندا اوْغوز طایفالاری دیلینین گۆجلۆ تأثیری آلتیندا تام شکیلده فوْرمالاشمیشدیر. ۱۲-جی عصرده ادبی آذربایجان دیلی تشکّۆل تاپدی. شاعیرلر فارس و عرب دیللری ایله یاناشی بۇ دیلده ده اثرلر یازیردیلار.[۸]
ن. جعفروف "آذربایجان تورکجهسینین میلیلشمهسی تاریخی" اثرینده "XI-XII عصرلردن باشلایاراق آذربایجاندا مئیدانا چیخان مؤحتشم تۆرک دؤولتلرینده رسمی دیل کیمی عرب، فارس دیللری ایله یاناشی تۆرکجهدنده ایستیفاده اوْلوندوغونو" گؤستریر.[۹]
صفویلر دؤولتینده آذربایجان تۆرکجهسی سارایدا و اوْردودا حاکیم دیل اوْلماقلا ایمپریانین ایلک رسمی دؤولت دیلی ایدی.[۱۰][۱۱] روس عالیمی V.V.Bartold ۱۹۱۲-جی ایلده یازیردی: «... خاندانین تشکول ائتدیگی یئرده آذربایجان اهالیسی تۆرکجه دانیشیردی و نتیجهده تۆرکجه صفویلر دؤولتینده سارای و اوْردو دیلی اوْلاراق قالدی.»[۱۲]
عصرلر بوْیو ایشغاللار نتیجهسینده آذربایجان تۆرکجهسینین آدی دییشدیریلمیشدیر. آذربایجان تۆرکجهسی اۇزون مۆدّت «تۆرکی»، «تۆرک دیلی»، «آذربایجان تۆرکجهسی»، بعضاً ایسه «تاتار دیلی»، «قافقاز تاتارلارینین دیلی» (خصوصاً روس دیلینده یازیلمیش اثرلرده) آدلاندیریلمیشدیر.[۱۳]
۱۹۱۸-جی ایلده آذربایجان دموکراتیک جومهوریتی یاراناندان آز سوْنرا آذربایجاندا کارگوزارلیغین تورک دیلینده آپاریلماسی ایله باغلی قرار قبول ائدیلیر. ۱۹۲۱-جی ایلده نریمان نریمانوو داداش بونیادزاده ایله بیرگه آذربایجان سسر-ده دؤولت دیلینین تۆرک دیلی اوْلماسی ایله باغلی دِکرِت ایمضالاییرلار. ۱۹۲۱-جی ایلده آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتینین ایلک کونستیتوسیاسی قبول اوْلونور و اوْرایا دؤولت دیلی حاقیندا ماده سالینمیر. ۱۹۲۴-جۆ ایلده مرکزی ایجراییه کوْمیتهسینین آذربایجاندا دؤولت دیلینین تۆرک دیلی اوْلماسی ایله باغلی قراری قبول اوْلونور.
۱۹۳۶-جی ایلده آذربایجانین یئنی کونستیتوسیا لاییحهسی حاضیرلانارکن اوْرادا آذربایجانین دؤولت دیلی تۆرک دیلی کیمی قئید ائدیلیر. آنجاق ۱۹۳۷-جی ایلین آوریل آییندا قبول اوْلونان اساس قانوندا دؤولت دیلی حاقیندا هئچ بیر قایدا اؤز عکسینی تاپمیر. آنجاق کونستیتوسیادا خوصوصی ماده اولماسادا، ۱۹۳۶-جی ایلدن سوْنرا بۆتون نوْرماتیو سندلرده دؤولت دیلی آذربایجان دیلی قئید ائدیلیر.
۱۹۵۶-جی ایلده آذربایجانین ۱۹۳۷-جی ایلده قبول اوْلونموش کونستیتوسیاسینا آشاغیداکی مضموندا ماده علاوه ائدیلیر: «آذربایجانین دؤولت دیلی آذربایجان دیلیدیر…»[۱۴]
دؤولت دیلینه حصر ائدیلمیش بۆتۆن ایجلاسلاردا دموکراتیک شرایط یارادیلدیغیندان موختلیف فیکیرلر اؤزۆنو گؤستریر:
- آذربایجان دیلیدیر؛
- تۆرک دیلیدیر؛
- آذربایجان تۆرک دیلیدیر؛
- آذری تۆرکجهسیدیر؛
- آذربایجان تۆرکجهسیدیر؛
- تورک دیللری عائلهسینه داخیل اوْلان آذربایجان دیلیدیر.
پرزیدنت حیدر علییئوین چیخیشیندان: «گلین تۆرکدیللی خالقلارا باخاق. بلی، بیز تۆرکدیللی خالقلاردان بیریییک و تۆرک منشألی خالقیق. کؤکۆمۆز بیردیر. اؤزبک دیلی وار، قازاق دیلی وار، قیرغیز دیلی وار، تاتار دیلی وار، باشقیرد دیلی وار، تۆرکمن دیلی وار، قوموق دیلی وار. دئمک، بۇ تۆرکدیللی خالقلارین دا هر بیرینین دیلینین اؤز آدی وار. تۆرکدیللی خالقلاردا تاتار دیلی ده وار، او بیری قروپ دیللر وار، اونلارین دا هر بیری بۇ قروپا داخیلدیر، آما هر بیرینین اؤز آدی وار… آخی نه تَهَر آذربایجان تۆرکجهسی؟ میللتیمیز ندیر؟ آذربایجان تۆرکۆ. نه تهر بۇ میللتین ایکی آدی اوْلسون؟ بس نیه اؤزبک اؤزونه دئمیر کی، اؤزبکیستان تۆرکۆ، تاتار نیه دئمیر کی، تاتاریستان تۆرکۆیَم»[۱۵]
یئنه همین ایجلاسدا دؤولت باشچیسی قئید ائدیر: "… طالعیمیز بئله گتیریب کی، مثلاً بیزه تاتار دئییبلر. اما بیز تاتار دئییلیک آخی. نئچه ایللر بیزه تاتار دئییبلر. ائله حسن بَی زردابی ده اؤزونه تاتار دئییبدیر، او بیریسیلر ده اؤزلرینه تاتار دئییبلر. بۇ باکیدا، آذربایجاندا بیر بئله آذربایجانلی ضیالی اوْلدوغو حالدا مکتبلر آچیلمیشدی – "روسسکو-تاتارسکایا ایشکولا"… من بونونلا سادهجه دئمک ایستهییرم کی، بیزیم طالعیمیز بئله اوْلوبدور. روسیهده بیزه تاتار دئییبلر. روسیهنین بۇرادا قوبِرناتورلاری بیزه تاتار دئییبلر. اوْندان سوْنرا ۱۹۱۸-جی ایلدن ۱۹۳۶-جی ایله قدر تۆرک دئییلیب. ۶۰ ایلدیر بیز "آذربایجان دیلی"، "آذربایجانلی" دئییریک. ایندی بس نه ائدک؟ بونلارا جاواب اوْلمالیدیر کی، بیر قرار قبول ائدک".
مسئلهنین جیدیلیگینی نظره آلان دؤولت رهبری موتخصیصلرین ایشتیراکی ایله گئنیش مۆذاکیرهلر کئچیردی و همین مۆذاکیرهلر مؤوجود پروبلملرین حلی اۆچون کیفایت قدر محصولدار اوْلدو. همین مۆذاکیرهلر گؤستردی کی، یالنیز میلی ایجتماعی تفکۆر دئییل، بیلاواسیطه موتخصیصلر ده آنا دیلینین قئید-شرطسیز «تۆرک دیلی» آدلاندیریلماسینین علئیهینهدیرلر. بونا سبب ایسه:
- ایکی مۆستقیل تۆرک منشألی دیلین هر ایکیسینین عئینی بیر آدلا آدلاندیریلماسی اؤزۆنۆ دوْغرولتمور و تجرۆبهده اوْنلاری آیری-آیری آدلارلا (آذربایجان تۆرکجهسی – تۆرکیه تۆرکجهسی) آدلاندیرماق لازیم گلیر؛
- آذربایجان اراضیسینده یاشایان غئیری-تۆرک منشألی مۆختلیف خالقلار، ائتنوسلار (تالیشلار، تاتلار، کۆردلر، لزگیلر و س.) «آذربایجان دیلی»نین «تۆرک دیلی» آدلاندیریلماسیندان هر هانسی حالدا ناراحات اوْلورلار، بیر سیرا قووّهلر ایسه بوندان ایستیفاده ائدهرک «خیردا میلتچیلیک» حیسلرینی قیزیشدیریرلار؛
- «آذربایجان دیلی» آدی آرتیق نئچه اوْن ایللردیر کی، اوغورلا ایشلهنیر، کیفایت قدر بؤیۆک ایشلنمه تجرۆبهسینه مالیکدیر.[۱۶]
آذربایجان تۆرکجهسینین ایکی دؤورۆ حاقیندا
آذربایجان تۆرکجهسینین ادبی دیلی اؤز ۸۰۰ ایله یاخین اینکیشافی مۆدتینده ایکی بؤیۆک دؤورۆ ایحاطه ائدیر. اسکی دؤور آدلاندیریلان بیرینجی دؤور ۱۳-جو عصردن ۱۸-جی عصره قدر اوْلان دؤورۆ، یئنی آدلاندیریلا بیلن ایکینجی دؤور ایسه ۱۸-جی عصردن یاشادیغیمیز گۆنلره قدر اوْلان بیر دؤورۆ ایحاطه ائدیر.
اسکی آذربایجان دیلینده سؤز بیرلشمهلرینین قورولوشو داها چوْخ عرب و فارس دیللرینین سینتاکتیک مودِلینده اوْلموشدور: فصلی-گۆل (گۆل فصلی)، تَرکی-طریقی-عشق (عشق طریقینین (یولونون) تَرکی)، داخیلی-اهلی-کمال (کمال اهلینه داخیل)… یعنی تعیین ائدن سؤز تعیین اوْلونان سؤزدن سوْنرا ایشلنمیشدیر. ایکینجی دؤور آذربایجان دیلینده تامامیله عکسینهدیر: تعیین ائدن سؤز تعیین اوْلونان سؤزدن مۆطلق و همیشه اول ایشلنیر.
دیگر سینتاکتیک فرق کیمی، بیرینجی دؤورده بوداق جۆملهنین باش جۆملهنین ایچریسینده یئرلشدیگی تابعلی مۆرکب جۆملهلر داها چوْخ ایشلندیگی حالدا (کیمی کیم، بیوفا دۆنیادا گؤردوم، بیوفا گؤردوم)، یئنی دؤورده بۇ تیپدن اوْلانلارین عوضینه داها چوْخ فعلی صیفت ترکیبلرینین ایشلندیگینی گؤرۆرۆک.[۱۷]
هر ایکی دؤورۆن ادبی دیلی اؤز نؤوبهسینده مۆختلیف مرحلهلری ایحاطه ائدیر.
بیرینجی دؤور آذربایجان تۆرکجهسی اؤز اینکیشافیندا ایکی مرحلهدن کئچمیشدیر:
- ادبی دیلین تشکۆل مرحلهسی (۱۳–۱۴-جۆ عصرلر)،
- کلاسیک شعر دیلی مرحلهسی (۱۵–۱۷-جی عصرلر).
ایکینجی دؤور آذربایجان تۆرکجهسی ایسه اۆچ مرحلهنی ایحاطه ائدیر:
- ادبی دیلین خلقیلشمهسی مرحلهسی (۱۸-جی عصر)،
- میلی دیلین یارانماسی و اینکیشافی مرحلهسی (۱۹–۲۰-جی عصرین اولی)،
- مۆعاصیر مرحله (۲۰-جی عصرین ۱-جی رۆبعۆندن سوْنرا).
فونِتیک خوصوصیتلری
فونتیک خوصوصیتینه گؤره «اَ-ه (ə)» فونِمینین بۆتۆن یئرلرده ایشلنمه تئزلیگی ایله فرقلنیر.
تۆرک دیللریندن بیری کیمی مۆعاصیر آذربایجان دیلی اؤزۆملۆ خوصوصیتلری ایله فرقلنن فونتیک و قراماتیک قورولوشو اوْلان بیر دیلدیر. اؤز فونتیک قانونااویغونلوقلارینا گؤره، بۇ دیلده عملهگلمه یئرینه گؤره فرقلنن صائیتلر، یعنی اؤن سیرا (ای(i)، اۆ(ü)، ائ(e)، ا(ə)، اؤ(ö)) و آرخا سیرا (ای(ı)، اۇ(u)، آ(a)، اوْ(o)) صائیتلر عئینی بیر سؤز و یا سؤزفوْرما داخیلینده ایشلنه بیلمز ("ایشیق"، "ایلدیریم" کیمی "ای" صائیتی ایله باشلایان بیر نئچه سؤز استثنادیر): عئینی زاماندا بۇ دیلده دیلاوْرتاسی صامیتلرین (گ، ک) آرخاسیرا، دیلآرخاسی صائیتلرین (ک، ق، غ، خ) اؤنسیرا صائیتلرله بیر هجادا ایشلنمهسی ده ایمکانسیزدیر.
آذربایجان دیلینین فونِم ترکیبینده ۱۵ صائیت و ۲۵ صامیت واردیر. بۇ ۴۰ فونم آذربایجان الیفباسیندا ۳۲ حرفله ایشاره ائدیلیر.
آذربایجان دیلینین فونم ترکیبینده ۹ قیسا (ای، اۆ، ائ، اؤ، اَ، آ، اۇ، اوْ، ای)، ۶ اۇزون (ی:، ائ:، اؤ:، اَ:، آ:، اۇ:) صائیت وار. اۇزون صائیتلر بۇ دیل اۆچۆن سجیوی دئییل، اونلار دئمک اولار کی، یالنیز آلینما سؤزلرده چوْخ آز حاللاردا ایشلنیر.
فونتیک وۇرغو، بیر قایدا اوْلاراق، سوْنونجو هجایا دۆشۆر. فونماتیک وۇرغونون یئری سؤزون معناسیندان آسیلی اوْلاراق دییشمیر: آلما' – 'آلما.
آذربایجان دیلینده سؤز اولینده ایشلنمهین ۲ فونم وار: ای(ı) صائیتی و غ صامیتی.
سینتاکتیک خوصوصیتلری
آذربایجان دیلینین موْرفولوژی قورولوشونا اساس (ایسم، صیفت، سای، اوزللیک، ظرف، فعل) و کؤمکچی (قوْشما، باغلاییجی، ادات، مودال سؤزلر، نیدا) نیطق حیسهلری داخیلدیر.
ایسیملرین کمیت، منسوبیت، حال، خبرلیک کاتِقوریالاری وار. بۇ کاتقورییالار ایسیملشن دیگر نیطق حیسهلرینه ده عاییددیر.
آذربایجان دیلینده ایسمین ۶ حالی (آدلیق، ییهلیک، یؤنلوک، تأثیرلیک، یئرلیک، چیخیشلیق)، فعلین ۵ (شوهودی کئچمیش، نقلی کئچمیش، ایندیکی، قطعی گلهجک، غئیری-قطعی گلهجک) زامانی وار. فعلین شکیل کاتقورییاسی ۶ فوْرمانی (امر، آرزو، شرط، واجیب، لازیم، خبر) ایحاطه ائدیر.
فعللر مفعول، فاعیل، حرکتین مۆناسیبتینه گؤره مۆختلیف ۵ قراماتیک نؤوعده (معلوم، مجهول، قاییدیش، قارشیلیقلی-مۆشترک، ایجبار) ایشلنه بیلیر.
آذربایجان دیلینین سینتاکتیک قانونونا گؤره، بیر قایدا اوْلاراق، مۆبتدا جۆملهنین اوّلینده، خبر جۆمله عۆضوۆ سوْندا، تعیین ائتدیگی سؤزدن قاباقدا گلیر.
آذربایجان دیلینده سؤزیارادیجیلیغیندا اساساً موْرفولوژی (دمیرچی، اۆزومچۆ، تبلیغاتچی؛ دمیرچیلیک، اۆزۆمچۆلۆک، تبلیغاتچیلیق؛ دوْلچا، قازانچا، اوْتلوق، مئشهلیک؛ قالدیریجی، ائندیریجی؛ سئوینج، گۆلۆنج؛ یاواشجا، ایندیجه و س.) و سینتاکتیک (اوْتبیچن، واختاموزد، بوْیونباغی، گۆندوْغان، ساریکؤینک، الیدوْلو، آدلی-سانلی، قیرخآیاق، بئشاچیلان و س) اصوللاردان ایستیفاده ائدیلیر.
الیفباسی
تۆرک یازی تاریخی اویغورلارین الیفباسییلا باشلاسا دا، تۆرکجهنین یازیلماسینا عرب الیفباسینین بیر واریانتی ایله باشلانیب. سلجوق و عوثمانلی تورکلری ۱۰-جو عصردن باشلایاراق عرب قرافیکالی الیفبانی اساس توتموش و بۇ الیفبا ایله چوْخلو دیرلی اثرلر یاراتمیشلار. عرب الیفباسی تورک دیللری اۆچۆن مۆکمل الیفبا اوْلماسا دا، تخمیناً ۲۰-جی عصرین اوّللرینه قدر بۇ الیفبادان آذربایجاندا گئنیش ایستیفاده اوْلونوب و بۇ الیفبایلا آذربایجان تاریخینین، ادبیاتینین قیمتلی اثرلری قلمه آلینیب.
آذربایجان خالق جومهوریتی اعلان اوْلوندوقدان سوْنرا ۱۹۱۹-جو ایلده خوداداد بی ملیکآسلانوفون رهبرلیگی ایله لاتین الیفباسینا کئچمک اۆچۆن کومیسیا یارائدیلیر. کومیسیانین حاضیرلادیغی تدبیرلر پلانینی مجلیس تصدیق ائدیر. آذربایجان خالق جومهوریتی سوقوط ائتدیگیندن بۇ مسئلهنی حیاتا کئچیرمک مۆمکون اوْلمور.
۱۹۲۹-جو ایله کیمی عرب قرافیکالی الیفبادان ایستیفاده اوْلونسا دا آذربایجان جومهوریتی اراضیسینده ۱۹۲۹-۱۹۳۹-جو ایللرده لاتین قرافیکالی الیفبادان، ۱۹۳۹-۱۹۹۱-جی ایللرده ایسه کیریل الیفباسیندان ایستیفاده اوْلونوب. ۱۹۹۱-جی ایلدن باشلایاراق تدریجاً یئنیدن لاتین الیفباسینا کئچیلیب. ایرانین آذربایجانندا یاشایان آذربایجان تۆرکلری ایسه عرب الیفباسیندان ایستیفاده ائدیرلر.
آذربایجان جومهوریتینین دؤولت دیلی اوْلان تۆرکجهنین الیفباسی لاتین قرافیکالی آذربایجان الیفباسیدیر.[۱۸]
تورکجهده الیفبا دییشیکلری و قارشیلیقلاری
عرب کؤکلۆ تۆرک الیفباسی
ایرانین آذربایجانیندا ایشلنن عرب الیفباسی فارس دیلیندن و عوثمانلی تورکجهسیندن تأثیرلنیب. بۇ الیفبا عرب دیلینه اویغون اوْلسادا، تۆرک دیل عاییلهسینه منسوب اوْلان آذربایجان دیلینه سسلرین چوْخلوغونا گؤره اساس فوْرمادا الوئریشلی دئییل. بۇ الیفبانین برپاسی اوغروندا مۆعاصیر عصریمیزده بیر نئچه آددیم آتیلسادا بۇ چالیشمالار خالق ایچینده یاییلماییبدیر. ایرانین آذربایجانندا اهالی فارس دیلینده تحصیل آلماغا مجبور اوْلدوقلاری اۆچوۆن عرب و فارس سؤزلریله اوریژینال دیکته ایله تانیشدیرلار.
حاضیردا ایراندا تۆرکجه اۆچۆن ایشلدیلن عرب الیفباسی ایله باغلی وضعیت چوْخ قاریشیقدیر. گونئی آذربایجان ضیالیلارینین لاتین الیفباسینین داها مۆناسیب اوْلدوغونو قبول ائتمهلرینه باخمایاراق بۇ الیفبانین تطبیقینه دؤولت طرفیندن قاداغا و محدودیتلر قوْیولوب. ایراندا آذربایجان تۆرکجهسینده کیتاب و قزِتلر یالنیز عرب الیفباسی ایله ایشیق اۆزۆ گؤرۆر.
عرب الیفباسینی برپا ائتمه تشبّۆسلرینین بیری تۆرک دیل اوْرتوقرافیا سمیناری طرفیندن حیاتا کئچیریلیب. بۇ سمینار دوْکتور جاواد هئیتین باشچیلیغییلا ۲۰۰۱-جی ایلین اوْکتوبروندا تهراندا کئچیریلمیشدیر. عرب الیفباسیندا یازیلان آذربایجان تۆرکجهسینین ایملاسیندا (یازیلماسیندا) بیرلیک یاراتماق سمینارین باش هدفی سئچیلمیشدیر. تۆرک دیلی یازی قوراللاری آدلی قرارلار سمینارین سوْنوندا قبول اوْلونموشدور.
عرب الیفباسیندا بعضی حرفلرین فوْرماسی کلمه آراسیندا هارادا گلمهسیندن آسیلیدیر. بۇ حرفلر کلمه باشیندا، سوْنوندا و اوْرتاسیندا دییشیر.
آشاغیداکی جدول، عرب الیفباسی ترتیبی ایله دۆزۆلۆب و لاتین الیفباسیندا یاخین اوْلان قارشیلیقلاری گؤستریر.
بو حرفلر اؤزلریندن سوْنرا هئچ بیر حرفه وصل اولمازلار:
آ، ا، د، ذ، ر، ز، ژ
لاتین کؤکلۆ تۆرک الیفباسی
یوخاریداکی جدولده سسلی حرفلرین حقیقی قارشیلیقلاری عرب الیفباسیندا اولماماغی آیدینلیقلا گؤستریلیر.
ادبیات
- محمد رضا هئیت. «شاعرلریمیز بیزی و دیلیمیزی نئجه آدلاندیریرلار» // «وارلیق» مجموعهسی، تهران، ۱۳۷۶.
- محمدتقی زهتابی. «ایران تورکلرینین اسکی تاریخی» – تبریز، ۱۳۷۸.
- خاقان بابایئو. آذربایجان دیلینین دؤولت دیلی کیمی تشکول تاریخیندن (۱۶–۲۰-جی عصرلر). «علم و حیات» نشریاتی. باکی. ۲۰۰۲
بیرده باخ
- لاتین الیفباسی
- عرب الیفباسی
- ایران کاریکاتورا قالماقالی
- قزوین تورکجه لهجهسی
- تبریز تورکجه لهجهسی
- همدان تورکجه لهجهسی
- زنجان تورکجه لهجهسی
ائشیک باغلانتیلار
- آذربایجان تورکلری یئنه ده آنا دیلینده تحصیل آلا بیلمهیهجک
- آذربایجان دیلی
- نسیمی آدینا دیلچیلیک اینستیتوتو
- آذربایجان دیلی حاقیندا
- آذربایجان دیلینین عرب آلیفباسیلا یازی قایدالاری (۱-جی و ۲-جی تورک دیلی اورتوقرافیا سئمینارینین قبول ائتدیگی قایدالار)
- پرزیدنت حیدر علیئوین یئنی کونستیتوسیا لاییحهسینی حاضرلایان کومیسیانین ایجلاسیندا گیریش و یئکون سؤزو
- لاتین و عرب قرافیکالی آذربایجان الیفباسی
قایناقلار
- ↑ [https://www.ethnologue.com/18/language/aze/ تۆرکجه
- آذربایجان تۆرکجهسی
شومالی آذربایجان at Ethnologue (18th ed., 2015)
جنوبی آذربایجان at Ethnologue (18th ed., 2015)
سلجوق دیلی at Ethnologue (18th ed., 2015)
قاشقای تورکجهسی at Ethnologue (18th ed., 2015)
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "شومالی آذری–سلجوق". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "جنوبی آذری–قاشقایی". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا دؤولت دیلی حاقیندا آذربایجان جومهوریتینین قانونو. نورماتیو حوقوقی آکتلارین واحید اینترنت الکترون بازاسی
- ↑ داغیستان جومهوریتینین کونستیتوسییاسینا گؤره روس دیلی و داغیستان خالقلارینین هر بیرینین دیلی، رئسپوبلیکانین دؤولت دیلیدیر، یازیسی اوْلان ۱۴ دیل، او جملهدن آذربایجان دیلی، دؤولت دیلی کیمی داغیستاندا ایستیفاده اوْلونور.
- ↑ آذربایجان دیلی تاریخی
- ↑ "آذربایجان تاریخی"، ۱۹۹۴. ز.م. بونیادوو و Y.B.Yusifovun رئداکتهسی ایله، س. ۲۳۵
- ↑ شیروانشاهلار دؤولتی، سارا آشوربَیلی
- ↑ جعفروف ن.ق. آذربایجان تورکجهسینین میلّیلشمهسی تاریخی. B. ، ۱۹۹۵. سه. ۱۸۱
- ↑ او. افندیئو – صفویلر دؤولتی، باکی، ۲۰۰۷
- ↑ آذربایجان تاریخی (یئددی جیلدده)، باکی، ۲۰۰۷، III جیلد
- ↑ مممدوو ا. شاه طهماسیبین آذربایجان تورکجهسینده بیر مکتوبو. آدو-نون "علمی خبرلر"ی (دیل و ادبیات سئرییاسی). ۱۹۶۴، ن۶. سه. ۷۳
- ↑ "آذربایجان دیلی میلّی وارلیغیمیزین آیناسیدیر". "۲۱ فئوریه – آنا دیلی گونو" نه حصر اولنموش مئتودیک وسایت. باکی – ۲۰۱۰
- ↑ "آذربایجان" قزئتی، ۷ نووامبر، ۱۹۹۵
- ↑ "آذربایجان" قزئتی، ۹ نووامبر، ۱۹۹۵
- ↑ نظامی جعفروف. حیدر علیئو و آذربایجان دیلی
- ↑ آذربایجان جومهوریتی پرزیدنتینین ایشلر ایدارهسینین پرزیدنت کیتابخاناسی
- ↑ آذربایجان رئسپوبلیکاسیندا دؤولت دیلی حاقیندا آذربایجان جومهوریتینین قانونو دؤولت دیلینین الیفباسی. ماده ۱۴
- Language articles citing Ethnologue 18
- Language articles without speaker estimate
- Languages with ISO 639-2 code
- Languages with ISO 639-1 code
- آذربایجان تورکجهسینین ادبیاتی
- تورکجه اثرلر
- آذربایجان تورکجهسی
- آذربایجان دیللری
- ایران دیللری
- عراق دیللری
- تورکیه دیللری
- دیللر
- آذربایجان
- تورک دیلی
- آسیا دیللری
- التصاقی دیللر
- Languages of Georgia (country)
- Languages of Iran
- Languages of Iraq
- قازاخیستان دیللری
- روسیه دیللری
- Languages of Syria
- Languages of Turkey
- Subject–object–verb languages


text:
آشیقلارساخلاییب
آشیقلارساخلاییب قــورقودچیراغین
گئچمیش گونلریادا سالان آشیق دیر
مـره غئی ده دیر مزارے تیلیم خانین
یاناراوجاغیندان پایین آلان آشیق دیر
منصورکیمی قـورخوسو یوخ اؤلوم دن
مئعرفت،ادب ارکان آلیب تیلیم دن
بومکتب ده درس آلیب دے علیم دن
دوغـرو طــریقتده قالان آشیق دیـــر
آشیق لار وورغـون دور اؤلکه ،ائلینه
حقیقت قـانیب یالان گلمـــز دیلینه
میضرابین چکنـده چــؤگــــور تئلینه
شنلیکلـرده اوخویان چالان آشیق دیر
آشیقین ائل ایچینده وار حــؤرمتـے
آللاهین وار لطف ایــلــه مرحمتے
اؤلکـه ده آدلیم دیر شأن و شـؤهرتے
حـاق دانیشـار دئـمز یالان آشیق دیر
گونش!موقدّس دیر بـوقیزیل تؤرپاق
ایمام رضــا .ع. اولار ایـرانا دایـاق
یانار سؤنمز تیلیمین ده یرلے اوجاغ
آللاهیندان سؤزپاے آلان آشیق دیر
نوع مطلب :
برچسب ها :
آشیقلارساخلاییب، شاهسون قم، ایل شاهسون ساوه، محصولات شاهسون، عکس نیت شاهسون، ایل شاهسون اینانلو، شاهسون های فارس،
لینک های مرتبط :


text:
یولداش، سنی کیم آپاردی؟(اویون)
یولداش، سنی کیم آپاردی؟ — آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر مؤوسوملرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر[۱].
اویونون قورولوشو[دَییشدیر]
اوّلجه دستهباشی (اوستا، باشچی، موللا و یا حاکیم) سئچیلیر. دستهباشی (اوستا، باشچی، موللا و یا حاکیم) ایکی جور تعیین اولونور: یا اونلاری اویونچولار اؤزلری سئچیرلر، یا دا عومومین راضیلیغی ایله (اویوندا و اوشاقلار آراسیندا موعیّن کئیفیتلری فرقلننلری)، چوخ حاللاردا ایسه (گر اویونچولار بیر-بیرینی تانیمیرلارسا) پوشک یولو ایله سئچیرلر. دستهلره بؤلونهرک اوینانیلان بو اویونو باشلاماق اۆچون هالای یولو ایله اوشاقلار ایکی دستهیه بؤلونورلر.
دستهلر سیرا ایله آرد-آردا دوزولورلر. گئریده دوزولموش دستهدن بیر اوشاق گلیر، اونلاردان بیرینین آرخاسیندان ایرهلی ایتلهییب آپاریر. آپاریلان اوشاق گئری باخمامالی، آنجاق هیمله اونو آپاران اوشاغی تانیمالیدیر.
یولداشلاریندان بیری آپاریلان اوشاغا برکدن دئییر:
- یولداش، سنی کیم آپاردی؟
اوشاق آپارانی تاپا بیلسه، اونو دا گؤتوروب اؤز یولداشلارینین ایچینه قاییدیر، دستهده بیر نفر آرتیر. یوخ، اوشاق تاپا بیلمهسه،آپاران اوشاق اونو گؤتوروب اؤز دستهسینه قاییدیر. بو قایدا ایله اویوندا اوشاقلارین هامیسی ایشتیراک ائدیر. هانسی دستهنین اوشاقلارینین هامیسی او بیری دستهیه کئچسه، او دسته اودوزموش اولور.
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ شیفاهی خالق ادبیاتی، اوشاق فولکلورو. "آلتون کیتاب" نشریاتی، باکی-2007. ص. 62.


text:
آنجاق شاعر , کسگین بیر قیلنج کیمی , اودلی ایلدیریم کیمی بو سیخینتلاری و بو غونتولاری کسملی و بوغولانلاری و اسارتده اولانلاری قورتومالی , هابئله بو تهمتلر و قارا بولوتلار آلتیندان گونش کیمی پارلاییب کسگین چیخمالیدیر .
یالنیز بو صورتده دیرکی اونا دوزگون شاعر و شعورلی انسان دئمک یاراشار , و بونلاردان سوای , گرک بیلمک کی هر بیر انسان اوچون کورلارا قاتیشماق ( همرنگ جماعت ) آدی ایله کور اولماق , کورلار اوچون خدمت دگیل یالنیز کورلاری گوزلی ائت مک و اونلارا ایشیق یئتیرمک ان بیرینجی انسانلیق گورکمی و نمونه سیدیر .
ئوزگه لرین باتمان باتمان کورلوق دیوان کتابلارینین ئونونده , بیزیم ایگیت لیک و کیشیلیک توره دن بیر آز – چوخ کتابلاریمیز باشدان باشا انسانلیق و عاطفه خصوصیاتیله دولودر , بئله بیر یاراشان و عاطفه لی خصوصیات گرکدیرکی داها هامیلاشسین و کور اولوب یول ایتیرنلره چراغ اولسون .
شاعر , هر بیر انسانی سئومه لیدیر , هر بیر یاخشی – پیسی آلقیشلامالیدیر کی یاخشییا اوستونلوک و پیسه دوزگونلوک وئرمه لیدیر پیس آدلی اولان انسان ذاتا پیس دگیل اهریمن دگیل بلکه بو علتلردیر کی بیر انسانی پیس ائدیر و یا بیلمه دن – اونی پیس گوستریر , بونا گوره شاعرگرک بو علتلری آراشدیرسین , ایچین چیخارتیسن , یوخسا معمولی و ظاهری , هر بیر معمولی انساندا گورور و نسبتا آنلاییر .
بونلاردان باشقا , شاعر یالنیز خانقاه و درویش ائولرینده , شعر اوخویان و خلقی ئولوم یوخوسونا اویدوران و یا اونا – بونا یالتاقلیق ائدن دگیل , او بویوک بیر قهرماندیر , قدرتلی حاکمدیر , قارانلیقلاردا گونشدیر , ظلمی بیچندیر , چونکی ئوز یئرینده و لازم اولاندا , ئوز شعری ایله وطن ساواشلاریندا و استقلال اوغروندا جانیندان ووروشان و ملتینین ایستی اورگی کیمی اونلاری هیجانا گتیره رک ملی بیر شرف ایله حقه دوغری چاغیریر , و یا گوجلی بیر حاکمدن آرتیق سوزی و کلامی داشدان گئچیر , یالانلارا سون قویاراق دوغرولوق توره دیر .
بو , کیمدر ؟
بو شاعر درکی انسانی , اجتماعی , و حقوقی حرکتلری ایله بویوک بویوک دیپلوماتلاردان و مینلرجه عاطل و باطل ایش باشیندا اولانلاردان آرتیق , خلقین یانیندا دگرلی و جانا سینندیر .
شاعرین نقشی اجتماعدا , حکومتده , حقوقدا ترقی ده حتی تنزلده بویوک و درین یئرلر توتور و حتی بیر ملتین نجوره گئده جک یولون گوسترن و یا یول آچانی اولور , بودیرکی شاعر , باجاریق و هنردن باشقا ئوزی بیر درین عالم , دوشونن بیلیجی و سون باشدا ملی بیر شخصیتدیر .
تبریزلی علی
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
تورکجه To تورکجه
آب¬ج¬سل (آبئ جئ سل) : تورکجه تورکجه
[صفت]آلفابئتیک، آلفا ب ایله ایلگیلی (فا:الفبایی)
آبجو : تورکجه تورکجه
[آد،فا]بوُخسوم، بَکنی، بوْزا، بیرا، آرپا سوُیو
آبجی : تورکجه تورکجه
[آد]باجی، بؤیوک باجی (فا:آبجی). {آباجینین قیسساتیلمیشی}
آبچار/اوشار : تورکجه تورکجه
[تاریخی اؤزل آد] باخ:اوْوشار، افشار
آبِحیئوان : تورکجه تورکجه
[آد،یالنیز شعرده ایشله نیر]باخ: آبِئحیات
آبِحیات : تورکجه تورکجه
[آد،یالنیز شعرده ایشله نیر]یاشام سوُیو، افسانهلره گؤره اؤلمزلیک گتیرن سوُ، حیات سوُیو (فا:إ). water of life
آبِحیات ایچمیش : تورکجه تورکجه
[آد،یالنیز شعرده ایشله نیر]یاشی چوْخ اوْلدوغو حالدا جاوان گؤرونن کیمسه حاققیندا دئییلن بیر سؤز
آبخاز/آبخازییا : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]آبخاز‘یا اهالیسینی تشکیل ائدن خالق
آبخوْلو : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]قئیدار دا داغ آدی
آبخوْر : تورکجه تورکجه
[آد،فا]باخ:لیوان (فا:لیوان)
آبخوْره : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]بوُیین زهرا دا کند آدی {اوْو+خارا/اوْوقارا}
آبخوْری : تورکجه تورکجه
[آد،فا]باخ: آبخور (فا:لیوان)
آبدار : تورکجه تورکجه
[صفت،فا،یالنیز شعرده ایشله نیر]باخ: سوُلو (فا:آبدار)
آبدارلو/آودارلی : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]اردبیل ده کند آدی {اوْو+دار+لی}
آبدال/آبتال : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]
صفویلر دؤنَمینده بیر تورک اوْیماغی نین آدی
دوْغان آوجی اوْغلو، هپتال/آپتال کلمه¬سینی طایفا آدی بیلیر،شوٌکرقایا‘یا گؤره آپتال سؤزو هیند یئرلی اهالینین دیلینده قارلوق سؤزونون ترجمه¬سی اوْلاراق قارلی یئرده یاشایان معناسیندادیر و قارلوق طایفاسینا دئییلیر209، کامران گوٌرون(مورّخ) آفتالیت سؤزونون بو حکومتین حاکیمی آدیندان بیلیر
بو کلمه گئچمیشده درویش طریقتلرینه ویا اوْنلارین بؤیوکلرینه دئییلیردی، بوُ شخصلر بیر شئیین اوْلاجاغینی اؤنجه دن بیلدیکلرینی ادّعا ائدردیلر. باخ: آغ¬هونلار، قارلوق
آبداللار/آپتاللار : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]هشتَری ده کند آدی {باخ:آغ¬هونلار}
آبدان : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد]
اوٌنلو،
قازاق اوُلویوٌز اوْیماغی بگی
آبدرمانی : تورکجه تورکجه
[آد]سوُ ایله درمان، سوُ تَداوی¬سی، سو ایله درمان ائتمه ایشی (فا:إ). hydrotherapy
آبدست : تورکجه تورکجه
[آد،فا]دستاماز، نامازدان قاباق ال اوٌز و آیاغین یوُماق ایشلَری، وُضو (فا:وضو). ablution
آبدست پوْزان : تورکجه تورکجه
[آد،دیرگی]شریت گیللردن وُجودو یاستی، بیربیرینه گئچمیش بوْغوملاری اوْلان و بعضا مترلرجه اوُزونلوقدا اوْلان¬باغیرساق آسالاغی، شریت(فا:کرم روده)
آبدست پوْزان اوْتو : تورکجه تورکجه
[آد،بییتگی]قارا و یاشیل رنگلی گولو اولان بیر بیتگی (فا:نوعی گیاه). poterium spinosum
آبدست خانا : تورکجه تورکجه
[آد،فا]آیاق یولو، توُوالئت(فا:وضوخانه)
آبدست لی : تورکجه تورکجه
[صفت]آبدست آلمیش، دستامازلی(فا:وضودار)
آبدست لیک : تورکجه تورکجه
[آد]آبدست آلینان یئر(فا:وضوخانه)
آبدوغ : تورکجه تورکجه
[آد،فا]باخ: آیران (فا:إ)
- English
- English To Turkish
- English To Azerbaijani
- Turkish
- Turkish To English
- Turkish To Turkish
- Turkish To Germany
- Turkish To French
- Azerbaijani
- Azerbaijani To English
- Azerbaijani To Azerbaijani
- Azerbaijani To Persian(Farsi)
- تورکجه
- تورکجه To تورکجه
- تورکجه To Persian(Farsi)
- Persian(Farsi)
- Persian(Farsi) To Azerbaijani
- Germany
- Germany To Turkish
- French
- French To Turkish


text:
افغانیستان ایسلام دؤولتی
{{Infobox former country |native_name= 0.2em افغانیستان ایسلام دؤولتی (اینگیلیسجه: Islamic State of Afghanistan, فارسجا: دولت اسلامی افغانستان، عربجه: دولة أفغانستان الإسلامية، فرانسهجه: État islamique d'Afghanistan, آلمانجا: Islamischer Staat Afghanistan, ایتالیاجا: Stato islamico dell'Afghanistan, روسجا: ИcлaMckoe ГocyдapcTBo AфraHиcTaH) آسیادا بیر اسکی دؤولت. افغانیستان ایسلام دؤولتی ۱۹۹۲ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۲۰۰۲ میلادی ایلینده داغیلدی.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکیپدیا