text:
بؤیوک گؤللر
بؤیوک گؤللر (اینگ. Great Lakes)[۱] — قوزئی آمئریکادا، کانادا ـ آمئریکا بیرلشیک دئولئتلئری سینیریندا اولان بیربیرینه باغلی 5 شیرین سو گؤلوندن اولوشان گؤللر گروهونا دئییلیر. بو بؤلگه، دونیاداکی ان بؤیوک شیرین سو حوزهسیدیر.
جغرافی اؤزللیکلری[دَییشدیر]
بؤیوک گؤللری اولوشدوران گؤللر بونلاردیر:
- یوخاری گؤل
- هورون گؤلو
- میچیقان گؤلو
- ائری گؤلو
- اونتاریو گؤلو
اطرافلی[دَییشدیر]
موقدس لاورئنتی چایی حؤوزهسیندهدیر. ساحهسی 245،2 کم²-دیر. تئکتونیک-بوزلاق منشألیدیر. ساحیللری (یوخاری گؤل و هورونون شم. ساهیللریندن باشقا) آز پارچالانمیش و یاستیدیر. چوخلو آدالار وار. بؤیوک گؤللر تقریبن عئینی یوکسکلیکدهدیر. ائری و اونتاریو گؤللرینی بیرلشدیرهن نیاقارا چایی اوزرینده نیاقارا شلالهسی یئرلشیر. بؤیوک گؤللری آتلانتیک اوکئانلا موقدس لاورئنتی چایی بیرلشدیریر. گؤللری بیرلشدیرن چایلار اوزرینده سئس-لر تیکیلیب. بالیق اوولانیر. دولوت، میلووکی، چیکاقو، دئترویت، بوففالو، تولیدو، کلیولئند، تورونتو، پورت-آرتور، فورت-اویلیام و س.


c: text/html

text:
ایکی آلما این آلبوم بهادار میباشد
ایکی آلما این آلبوم بهادار میباشد3 سال پیش
ایکی آلما نویسنده: میرزه جلیل قولوزاده داستان کوتاه ترکی یازیچی: میرزه جلیل قولوزاده تورکجه قیسا حکایه متن داستان: ایکی آلما آخشام واختلاری گزمهیه چیخاندا، هردن بیر، بالاجا اوغلومو دا یانیمجا آپاریرام. بو دفعه ده آپاردیم. و هامان بالاجا اوغلوم ایله گزمهیه گئدنده هردن بیر اتفاق دوشور کی، اونا یئمهلی شئی ده آلیرام کی، مندن راضی قالسین. بو دفعه ده بالاجا اوغلوم دوکانلاردا دوزولموش نازونعمتی گورنده مندن یئمهلی بیر شئی ایستهدی. من او عقیدهده دئییلم کی، هر دفعه اوشاقلا بازارا گئدنده اونا بیر شئی آلماق لازمدیر و لاکن بونو دا دئمیرم کی، هئچ بیر واخت آلماق لازم دئییل. آنجاق بو دفعه هئچ بیر زاد آلماق ایستهمیردیم. او سَبَبه کی، جیبیمده چوخ پولوم یوخ ایدی. و بیر ده ایستهمیردیم کی، اوشاغیم هر دفعه بازارا چیخاندا دادامال اویرنسین. بیر قَدَر دولاندیق، سونرا یولوموز دریا کَنارینا دوشدو. آمما اوغلومو دا بیداماغ گوروردوم. چون تربییه اوز قایداسینجا، اوشاغین اوز تربیتی، بو دا اوز قایداسینجا. و اونونچون چوخ دا عناد ائتمهمک بابتیندن دریا کناریندا تاباقا دوزولموش مئیوهلردن ایکی شاهییا ایکی دنه یاخشی قیرمیزی آلما آلدیم و ایکیسینی ده وئردیم اوغلوما. هرچند اوغلوم آلمالاری مندن آلدی، آمما گوردوم کی کونولسوز آلدی. من اوندان بیداماغلیقینین سببینی سوروشمادیم. چونکی سببی آشکار ایدی. بازاردا بیراز بوندان قاباق او مندن ایکی شئی ایستهدی، هئچ بیرینی آلمادیم. بیر جارجو قووونو ایستهدی، آلمادیم، سونرا دا نئمسه قنادی دوکانینین قاباغیندان کئچنده شوشهنین دالینا دوزولموش رنگارنگ کونفِت و شیرینیاتدان ایستهدی، آلمادیم. اوغلوم او درجهده مندن ناراضی ایمیش کی، من آلمالاری اونا وئرندن سونرا دا گئنه بیر سوز دانیشماق ایستهمهدی و من اونا وئردیییم سواللارا دا چوخ مئیلسیز جاواب وئردی. دَخی اونو بئله قاشقاباقلی گورنده من اوزوم ده بیداماغ اولدوم و آذرنئفت ایدارهسینین قاباغیندا دوران تراموای واگنلارینین بیرینه اوغلومو قالخیزدیم و اوزوم ده میندیم کی، گَلَک ائویمیزه. واگندا هله بیزیم ایکیمیزدن باشقا هئچ کس یوخ ایدی. اوغلوم بویدا بیر یتیم روس اوشاغی جیر-جیندیر ایچینده، اوز گوزو قاپ-قارا، چیرکلی و اییرَنج، گلدی دوردو قاباغیمیزدا و مندن بیر قَپیک پول ایستهدی. جیبیمده آنجاق بیر عابباسی گوموش پول وار ایدی. من اوشاغا بیر سوز دئمهدیم کی، کئچیب گئتسین. بیر نئچه مینیک آرواد و کیشی واگنا گیردیلر و ساغیمیزدا-سولوموزدا یئر توتدولار. بورادا منیم فیکریم گئتدی یتیمه پول وئرمهمهییمه و دیلنچییه پول وئرمک لازیمدی یا لازم دئییلمی مسالهسی منی باشلادی مشغول ائتمهیه. هر کس نه دئییر دئسین، آنجاق دیلنچی اوشاغا هئچ بیر شئی وئرمهمک منیم خوشوما گلمهدی. بورادان اونا اشاره ائتمیرم کی، من هئچ بیر دیلنچییه یوخ دئمهرم، چونکی اولا بیلر کی، بیر پارا فیلوسوفلارین دیلنچییه پول وئرمک، اونو بدبخت ائتمک صفتی بلکه منه ده سرایت ائدیبدیر. آنجاق سوزون حقیقتی بودور کی، بوگونکو دیلنچی اوشاغا بیر قپیک وئرمهمهییم منی بورادا خاراب ائتدی. او سببه خاراب ائتدی کی، هامان دیلنچی اوشاق یاشدا منیم آتالی و آنالی اوغلوم، اَینی-باشی تززه، قارنی توخ، بو ساعات بورادا منیم ساغ طرفیمده مندن اینجیمیش اوتورموشدو کی، نییه من اونا کونفت آلمادیم، آنجاق ایکی آلما آلدیم. واگنوموز حرکت ائدیب گئدنده آکوشکانین شوشهسینین دالیندان گوردوم کی، هامان دیلنچی اوشاق یئرده دوروب، بیر قیرمیزی آلمانی آغزینا باسیب گَمیرتلهییر. قاباقجا بیر شئی دویمادیم. آمما هامان دقیقه یانیمداکی اوغلومون آلمالاری یادیما دوشدو و چوندوم اوشاغا طرف. اوغلوم گوله-گوله منه یاواشجا بونو دئدی: -دده! آلمانین بیرینی وئردیم دیلنچی اوشاغا. بیر دنه قیرمیزی آلما اوز-اوزلویونده بیر شئی دئییل، اونون قیمتی ایکی قپیکدیر و یئییب قورتولاندان سونرا هئچ بیر شئیدیر. آمما معنوی ایشلرده بیر آلمانین دَیَری اولا بیلر چوخ بویوک اولسون. او قَدَر یونگوللوک و کونول خوشلوغو کی، بورادا ایکی قپیکلیک آلمادان منه گلیب چاتدی، نهایت درجهده ایدی. فیلسوفییا عالمینه گلدیکده، غئیریلری دیلنچییه کوچهده اعانه وئرمهیی نه جور باشا دوشورلر دوشسونلر و اینسانیت متخصصلری بو مسالهنی نه طوور حل ائدیرلر ائتسینلر، آنجاق منیم بیر بالاجا اوغلوم ایکی آلماسینین بیریسینی بیر یتیم اوشاغا وئردی. و اولا بیلر کی، اوغلوم دا یئکهلندن سونرا، بیر پارا عالیملرین «کوچهده دیلنچییه اعانه وئرمهیینیز» نصیحتینی ائشیدندن سونرا، اونلاری کوچهده گورنده منیم کیمی اوز چوندهرهجکدیر. آنجاق هله کی، ایندی اوغلوم بو ایشلری باشا دوشمور و اونونچون دا ایکی آلمانین بیرینی یتیم اوشاغا وئریر.
کتاب صوتی ترانه برف خاموش
نشر چشمه
کتاب صوتی "وداع با اسلحه"
نشر کوله پشتی
کتاب صوتی "افروختن آتش"
نشر کوله پشتی
غرش رعد
انتشارات عماد فردا
از او
انتشارات عماد فردا
آوای سرباز
انتشارات عماد فردا
داستان - مجموعه شماره 1
ماهنامه داستان
داستان - مجموعه شماره 2
ماهنامه داستان
ایکی آلما

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۲ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
تورک عسگری، خائن عمللری اوچون سالدیری پلانلایان تروریستلری ائتکیسیز حالا گتیرمهیه داوام ائدیر
سوریهنین قوزئیینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/یپگ منسوبو ۲ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
میللی ساوونما باخانلیغیندان وئریلهن آچیقلامادا، تورک عسگرینین، خائن عمللری اوچون سالدیری پلانلایان تروریستلری ائتکیسیز حالا گتیرمهیی داوام ائتدیردیگی ایفاده ائدیلدی.
آچیقلامادا، بیری سوریهده باریش بولاغی او بیری فیرات قالخانی بؤلگهسینده اولماق اوزره سالدیری حاضیرلیغینداکی ۲ پکاکا/یپگلی تروریستین ائتکیسیز حالا گتیریلدیگی قید ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
پکاکالی ۳ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
"باریش بولاغی بؤلگهسینه سالدیری حاضیرلیغیندا اولدوغو تثبیت ائدیلهن ۳ پکاکا/یپگلی تروریست، قهرمان کماندولاریمیزین مداخیلهسی ایله ائتکیسیز حالا گتیریلدی"
"میت"دن عراقین قوزئیینده عملیات
ایکی آیری عملیاتدا پکاکا/کاجکا منسوبو ۵ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
تورکیه ایله ایران آراسیندا گوونلیک آنلاشماسی
"سوءقصدچیلرین ایران و تورکیه ایلیشکیلرینده پروبلئم ایجاد ائتمهسینه ایجازه وئرمهیهجییک"


text:
پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات
پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات (اینگیلیسجه: Potassium heptafluorotantalate، روسجا: ГeпTaфTopoTaHTaлaT(V) kaлия) بیر شیمیایی ماده. آغ و برک جیسم حالتینده تاپیلار.پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات فلوئور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.اریمه نوْقطهسی 630 دن 820 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Potassium heptafluorotantalate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اون
اوُن- تاخیللارین اوغوتولماسییله الده ائدیلهن اینجه توزا وئریله ن آددیر.باشدا چؤرک و خمیر ایشلری اولماق اوزره بیر چوخ غذانین اساس ترکیبیدیر. عومومییتله بوغدادان الده ائدیلهن توزا یالنیز اون دئییلیر. آرپا، اوت، چوودار، میصیر(مکه)، نوخود کیمی بیتکیلردن الده ائدیلهن اون ایسه، مشهور اولاراق او تاخیل آدییلا بیرلیکده میصیر (مکه) اونو، آرپا اونو فورماسیندا آدلاندیرلار.
فیزیکی گوستریجیلریدَییشدیر
ماکارون اونونون سیخلیغی 650...700 kq/m³. بوغدا اونونون سیخلیغی 550...600 kq/m³.
اون نوعلاریدَییشدیر
اوندان ائدیلن محصوللاردَییشدیر
چوره ک،تورت، کراکئرلر،کئکلر، بوره کلر اوندان ائدیله ن بعضی محصوللاردیر.بونلارین خاریجینده،همچینین بعضی سوسلار و پودینق ایتحصالیندا دا اون ایستیفاده ائدیلیر.


text:
آزوف دنیزی
آزوف دنیزی (اوکراینجه: uk:AзóBcbke Mópe) (روسجا: ru:AзóBckoe Mópe) و تاتارجه: Azaq deñizi— قارا دنیزین شیمال-شرقینده یئرلشن دنیز.
ساحه سی ۳۷.۷۰۰ km² و اۇزونلوغو ۲۴۰ km، گئنیشلییی ایسه ۱۳۵ km-دیر. آزوف دنیزی کرچ بوغازی ایله قارادهنیزه باغلانیر. آزوو دنیزینین ساحللری آلچاقدیر. دون و کوبان چایلاری بۇ دنیزه تؤکولور. قنیجس بوغازی و آرابات بوغازی اوْنو سیواش کؤرفزی ایله بیرلشدیریر. جونقار بوغازی ایسه کؤرفزی ایکی حیصّه سینی بیرلشدیریر.
دوزلولوق درجهسی آشاغی اوْلان آزوو دنیزی، دسامبر آییندان مارس آیینا قدر دونور. آزوف دنیزینده بوْل بالیق وار. قیشدا بۇزلار دلینهرک بالیق اوْولانیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
آزوو دنیزینین اۇزاقدان گؤرونوشو ناسا


text:
خاطیرهلی شکیل: صفرخان قهرمانیان ۱۳۵۷ – دانشگاه تبریز
۱۳۵۷ینجی ایل صفرخان زنداندان آزاد اولاندان سونرا تبریز دانشگاهییندا طلبهلرله گؤروشدو.
شکیل، بهروز دولتآبادی(چای اوغلو)نون شخصی آرشیویندندیر و ایشیق سایتی واسیطهسی ایله یاییلیر. شکیلی چای اوغلو معلم اؤزو چکمیشدیر.
عزیز و حؤرمتلی اوخوجولار!
ادبیات و اینجهصنعتیمیزله علاقهدار هر هانکی بیر خاطیرهلی شکیل و یاخود سندینیز وارسا، «ایشیق» سایتی اونلاری اؤز آدینیزا یایماغا حاضیردیر. لطفا گؤندرهجهیینیز خاطیرهلی شکیل و سندلره دایر لازیمیایضاحات یازماغی اونوتمایین!
حؤرمتله: ایشیق


text:
آتسانو سن پائولو
آتسانو سن پائولو (ایتالیاجا: Azzano San Paolo) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۷۷۰۱ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۲۱۱ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و برقامو اوستانیندا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ ISTAT Archived March 3, 2016, at the Wayback Machine.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Azzano San Paolo»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آتسانو سن پائولو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جیمز کلرک ماکسول
جیمز کلرک ماکسول (اینگیلیسجه: James Clerk Maxwell) ایسکاتلندلی بیلیم اینسانی. ۱۳ ژوئن ۱۸۳۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۸ ایل عومر ائلهییب و ۵ نوامبر ۱۸۷۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. جیمز کلرک ماکسول ادینبروق بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات و فیزیک ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«جیمز کلرک ماکسول»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده جیمز کلرک ماکسول گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
جیمز کلرک ماکسول


text:
ژانویه
ژانویه فرانسهجه: Javier میلادی ایلین بیرینجی آییدیر. بو آی ۳۱ گونلوک میلادی آیلارداندیر. دونیانین چوخلی اولکلرینده بو آیین بیرینجی گونو یئنی ایلین بیرینجی گونی دیر. ژانویه آیی شومالی یاریمکورهده قیش مووسومونین ایکینجی آی حساب اولور و ایلین ان سوْیوق آیلاریندان سایلیر.
ژانویه نین ایتفاقلاری[دَییشدیر]
- ۲۳: الیزابت بلکول، بیرینجی آمریکالی حکیم خانیم که ۱۸۴۹ ایلینده ژنو آدلی حکیملیق مدرسه سیندن نیویورک شهرینده فارغالتحصیل اولدو.
- ۲۶: هند «جومهوریت گونون» ۱۹۵۰ جشن توتدو.
ژانویه نین تعطیل گونلری[دَییشدیر]
- یئنی میلادی ایلین بیرینجی گونو، ۱ ژانویه
- هائیتی ده ایستیقلال گونو، ۱ ژانویه
- دۇزگونونین بایراملیغی اینگیلیسجه: Handsel Monday ایسکاتلند و اینگیلیس ین شومالیندا، بیر گوندور کی آداملار بیری بیرینه بایراملیق وئررلر. ژانوینین بیرینجی دۇزگونو.


text:
سولطان محمود غزنوی
یمین الدولة ابوالقاسم محمود بن سبکتکین (میلادی ۹۷۱-جی ایلدن ۱۰۳۰-جو ایلهجه) غزنوی سۇلطانلیغینین آدلیم سۇلطانی. ایسلام تاریخینده ائتدیگی ساواشلاری و آچدیغی توپراقلار و سومئنات بۇرقان ائوینین (بتخانهسینین) ییخماسی اۆچون غازی و بطل الإسلام آدلارینی قازانمیشدیر. آتاسی سبۆک تگین غزنوی سۇلطانی و آناسی زابللی نبیللردن دیر.[۱]
ساواشلار و نیظامی ایشلر[دَییشدیر]
سۇلطان محمود امیرلیک و سۆلطانلیق چاغیندا چوْخلو ساواشلار ائتمیشدیر. بو ساواشلار قیسا بیلگییله آشاغیدا یازیلیبدیرلار.
امیرلیک چاغی[دَییشدیر]
- میلادی ۹۹۴-جو ایل: سیف الدولة لقبین و خۇراسان امیرلیغین، سامانی ایکینجی نوح طرفیندن آلمیشدیر.
- میلادی ۹۹۵-جی ایل: فائق و ابوعلی آدلی سامانی عۆصیانچیلار محمودی نیشابوردان چیخاردمیشدیلار لکن محمود ایله سبۆک تگین طوس دا اوْنلارا غلبه ائتدیلر.
سۇلطانلیق چاغی[دَییشدیر]
- میلادی ۹۹۷-جی ایل: قاراخانلیلارلا ساواش
- میلادی ۹۹۹-جو ایل: خۇراساندا بلخ، هرات و مرو شهرلرین سامانیلردن آلماق، قاراخانلیلارلا بیرلیکده سامانیلر حاکمیتینه سون وئرمک
- میلادی ۱۰۰۰-جی ایل: سیستانی آچماق
- میلادی ۱۰۰۱-جی ایل: قندهاری آچماق، پیشاور ده «راجا جایاپالا»نی مغلوب ائتمک
- میلادی ۱۰۰۲-جی ایل: سیستاندا خلفی دوستاق ائتمک
- میلادی ۱۰۰۴-جو ایل: بهیرهنی ایللیک خراجی وئرهبیلمهمک اۆچون حؤکمی آلتینا گتیرمک
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ محمود بن سبوک تگین، ایسلام دائرة المعارفی


text:
ویرجینیا وولف
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
ویرجینیا وولف (اینگیلیسجه: Virginia Woolf) بریتانیالی رومانچی، ادبیات تنقیدچی و یازیچی - .۲۵ ژانویه ۱۸۸۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۹ ایل عومر ائلهییب و ۲۸ مارس ۱۹۴۱ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Virginia Woolf»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده ویرجینیا وولف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`یوک قاطاری` نتیجهلر
خبرلر [18]
- ایران-دا یوک قاطاری آشیب: یارالیلار وار
- امریکا-دا یوک قاطاری خطدن چیخدی
- روسیانین ایکی یوک اوچاغینین سرت شهرینه ائندیگی بیلدیریلیب
- مرکل: تورکییه بؤیوک بیر یوک آلدی
- مکزیکده یوک ماشینی کاساسیندا 150 کؤچمن تاپیلدی
- تورکیه-گورجوستان آراسیندا ایلک ایخراجات قاطاری
- تورکیه ایله گورجوستان آراسیندا ایلک صادرات قاطاری صاباح یولا دوشهجک
- ایندوزیده تورک یوک گمیسی دئوریلدی
- ارمنیستان یوک ماشینلاری ایله باغلی ادعالار یالانلاندی
- دراگون یوک کپسولو اوزایا گؤندریلدی
- چینین شرق ساحلینده بیر نفت تانکری یوک گمیسی ایله توققوشوب
- ساواش گمیسی ایله یوک گمیسی توققوشدو
- اوزایا اوچ تن یوک گؤندریلدی
- چین-دن ایلک یوک قاتاری بلاروس-ا یولا دوشدو
- چین اوزایا یوک گمیسی گؤندرهجک
- تورک یوک اوچاغی قیرقیزیستاندا دوشدو
- شیلیده یوک ماشینی سوروچولری یوللارا دوشدو
- گلهجگین بؤیوک یوک اوچاغی


text:
اسکاندیچی
اسکاندیچی (ایتالیاجا: Scandicci ) ایتالیانین توسکانی بؤلگه سینده یئر آلان بیر شهردیر. 2016-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا 50 527 نفر دیر. بۇ باخیمدان اۆلکهنین 144_اینجی شهری سایاگلیر.[۱]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اسکاندیچی (ایتالیاجا: Scandicci) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Resident population by age, nationality and borough. City of Milan – Statistical Department.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Scandicci»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اسکاندیچی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
محورلیک سالینما
محورلیک سالینما (اینگیلیسجه: Axial precession)، یئرین اؤز دوْرهسینه دولانمادان باشقا، بیر آیرؽ یئریییش داها وار و کۆتله چکیمین دن دولانما محورینین یؤن توتماسؽندان قایناقلانؽر. بو یؤرۆنگه چوخ یاواش اولاراق 26000 ایل سۆرۆر.
قایناقلاردَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده محورلیک سالینما گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
کیتابلار ویکیکیتابدا
سؤزلر ویکیسؤزده
قایناق متنلر ویکیقایناقدا
فایللار ویکیآمباردا
خبرلر ویکیخبرده
- D'Alembert and Euler's Debate on the Solution of the Precession of the Equinoxes
- Bowley, Roger. Axial Precession. Sixty Symbols. Brady Haran for the ناتینقهام بیلیمیوردو.
- Forced precession and nutation of Earth


text:
اویان نیوز: داها چوخ طرفدارلارینین جوشقولو تشویقلری ایله تانینان تبریزین تراکتور تاخیمینا بیر یاساق داها گلدی.
اویان نیوزون TRT تورکی دن آلدیغی معلوماتا گؤره، ایران فوتبال فدراسیونو، تراکتور طرفدارلارینین بوندسلیگا مدلی اولاراق آدلاندیردیقلاری تشویق بیچیمینی یاساقلادی.
آلمانیا و تورکیهده یاییقین اولان بو آلقیشلاما بیچیمینده گل آتان اویونچونون آدی استادیوم سونوجوسو طرفیندن سسلندیریلیر و طرفدارلار دا بیر آغیزدان اونون سویآدینی تکرارلاییر.
ایران فوتبال فدراسیونو بیلینمهین بیر ندنله تراکتور اویونلاریندا بو آلقیبشلاما شکلینی یاساقلادی.


text:
اویان نیوز دان آچیقلاما: اؤنه گلن یازی «آزادلیق یولوندا مبارزه» آدلی کیتابین “محمد امین آزاد وطن” بولومونون عینی متنی آدی گلمیش کیتایدان حاضیرلانمیشدیر.
محمد امین آزاد وطن
محمد امین آزاد وطن اورمی نین نازلی چای محالینداندیر. او ، اوللر قدیم اصولدا ، سونرا اورمی شهرینده ابتدائی مکتبده اوخوماغا باشلاییر، لاکن ئوز تحصیلینی آخرا قدر دوام ایتدیره بیلمیر.
بیر چوخ جوانلار کیمی محمد امین ده اقتصادی چتین لیکلر اوزوندن تحصیلدن محروم ایدیلیر، اونون ایلکین معلمی ده همین محرومیت اولور. او ایشله مک ایسته ییرسه، ایش تاپا بیلمیر. نهایت ، هر آدیمدا ینی بیر چتین لیک، ینی بیر محرومیت محمد امینی ده محروم آداملار جرگه سینه، موجود قورولوشدان ناراضی اولانلار سیراسینا چکیب گتیریر. او هله جوان ایکن اجتماعی مبارزه میدانینا قدم قویور. آزاد وطن رضا خانین خلقین منافعینه ضد سیاست و مقصدلرینی اهالی ایچرسینده افشا ایدیر. او ، اورمی کندلیلرینی حکومتین، اربابلارین قانونسوز حرکتلرینه قارشی مبارزه یه چاغیردیغی ایچون وقتیله پولیس مامورلارینین، اورمی فرمانده لشگرینین دقتینی جلب ایدیر. او ، بیر نچه دفعه پولیس اداره سینه چاغیریلدیقدان سونرا، نهایت سیاسی جهتدن «اعتبارسیز» آدام کیمی سیاهییه آلینیر و ۱۳۱۲- نجی شمسی ایلده اورمی قوشون فرماندهی طرفیندن توتولور، بیر مدت اورمییده زندانی ساخلاندیقدان سونرا عمرلیک اولاراق زنجانا تبعید اولونور. زنجانین نظمیه اداره سی و فرماندارلیغی آزاد وطنین فعالیتینین قارشیسینی آلماق مقصدیله اونی نظارت آلتینا آلیر و موقتی اولاراق زنجان بلدیه سینده سوپورگه چیلرین باشچیسی وظیفه سینده ایشه قبول ایدیرلر.
آزاد وطن شخصی مطالعه و حیات تجربه لری نتیجه سینده بیشیب برکیمیش مبارز بیر انسان، آچیق فکرلی وطن پرست و اجتماعی حادثه لره دوزگون قیمت ویرمگی باجاران تشکیلاتچی ایدی. او ، کتله نین حقیقی قدرتینی درک ایدره ک همیشه بو قدرتین بیر تشکیلات حالیندا بیرلشمه سینه چالیشیردی. گله جگه محکم امید و اینام بسله ین آزاد وطن همیشه صحبت زمانی دییردی: «بیز سوپور گه چیلر و باشقا زحمتکشلر گوجوموزی بیر یره توپلایا بیلسه ک خلقین آزادلیغینا، مملکتین ترقیسینه انگل اولان هر بیر مانعه نی آرادان آپارا بیله ریک ».
آزاد وطن زنجاندا سکگیز ایل تبعیدده قالدیغی زمان ایش یولداشلاریندان و سور گونده اولانلاردان علاوه بیر چوخلارینین حرمت و محبتینی قازانمیش، اونلاری ئوز مترقی فکرلرینه طرف جلب ایده بیلمیشدی. او، بو حرمتدن استفاده ایدره ک کتله ایچریسینده تبلیغات آپاریر. موجود قورلوشون عیبه جرلیکلرینی آچیب گوستریر، رضا خانین امپریالیستلرین عاملی اولدوغونو هامییا باشا سالیردی. نهایت ، ۱۳۱۹- نجی ایلین پائیزیندا، او، سیاسی فعالیت اوستونده ینیدن زندانا دوشور. اونی دورد آی زنجان نظمیه سینده ساخلادیقدان سونرا تهرانین« قصر قاجار» زندانینا گوندریرلر.
۱۳۲۰- نجی ایلده رضاخان دیکتاتورلوغونون یخیلماسیله ایران خلقلرینین حیاتیندا ینی بیر دور باشلانمیش اولور. ایللر بویی زندان و سور گونلرده قالمیش وطن پرستلر، ترقیخواه آداملار آزاد اولورلار. بو زمان آزاد وطن ده باشقا زندانیلرله برابر آزاد اولوب زنجانا قاییدیر. او زنجاندا حزب توده ایران تشکیلاتلارینین یارانیب گنیشلنمه سینده گورکملی خدمتلر ایدیر و آز بیر زماندا گوستردیگی فعالیتی نظره آلیناراق حزبین مرکزی کمیته سی طرفیندن تقدیرنامه آلماغا موفق اولور.
۱۳۲۲- نجی ایلین آخرلاریندا آزاد وطن ئوز دوغما شهری اورمییه گله ره ک بورادا دا حزب توده ایران تشکیلاتینین یارادیلماسیندا و محکم لندیریلمه سینده فعال اشتراک ایدیر. آزاد وطن خلق ایشینه صداقتی و تشکیلاتچیلیق لیاقتی نتیجه سینده اورمی حزب توده ایران تشکیلاتینین کمیته صدری سچیلیر. بو زمان مشهور جانی سرهنگ زنگنه اورمی نین تیپ فرماندهی ایدی. ایستر اوردو داخلینده ایسترسه باشقا دولت اداره لرینده زحمتکشلرین حقوقونا، اونلارین آزادلیغینا قارشی حاضرلانان هر بیر توطئه وقتلی وقتینده تشکیلات طرفیندن افشا اولونوردو. آزاد وطن اورمی تیپینین نظامی ساخلولارینین داخلینه نفوذ ایتمک ایچون چالیشمیش و بو ایشده بیر سیرا موفقیتلر ده الده ایتمیشدی.
۱۳۲۴- نجی ایلده آذربایجان دموکرات فرقه سینین تشکیلیندن سونرا، او ینه ده اورمی کمیته سینده ئوز تشکیلاتی فعالیتینی دوام ایتدیره رک فرقه نین شعارلارینی، مرامنامه و مقصدینی کتله لره ایضاح ایتمکده وار قوه سینی صرف ایدیری. آلوولی وطن پرست ئوز حرارتلی نطقلریله، کسگین منطقیله زحمتکشلرین آذربایجان دموکرات فرقه سینین بایراغی آلتیندا بیرلشمه لرینده، شانلی ۲۱ آذر نهضتینین حاضرلیق ایشلرینده گورکملی خدمتلر ایتمیشدیر. نهضتین ان مسئول دقیقه لرینده آزاد وطن فدائی لرله چیگین- چیگینه، صدری اولدوغی تشکیلاتین عضولریله بیرلیکده قاتل سرهنگ زنگنه یه قارشی ووروشور و اورمی فدائیلر شوراسینین صدری کیمی فرقه نین امر و گوستریشلرینین یرینه یتیریلمه سینه چالیشیردی.
آزاد وطن آذربایجان دموکرات فرقه سینین بیرنجی قورولتاییندا نماینده کیمی اشتراک ایتمیش و آداف مرکزی کمیته سینه عضو سچیلمیشدیر. او، ملی مجلس نماینده سی انتخاب اولونموش و ملی حاکمیت دورونده حکومت و فرقه طرفیندن اونا ویریلن ماموریتلری لایقینجه یرینه یتیرمیشدیر. او، خلق حرکاتیندا اشتراکینا گوره شانلی ۲۱ آذر مدالی ایله تلطیف ایدیلمیشدیر.
۱۳۲۵- نجی ایلده شاهنشاه اوردوسی آذربایجانا خائنجه سینه باسقین ایتدیکده آزاد وطن ده خائن تهران حکومتی طرفیندن توتولور. قوام حکومتی نین رسمی مامورلاری اونی همکارلیغا، ایللر بویی صداقت و متانتله آددیملادیغی یولون عکس استقامتینده حرکته دعوت ایتدیکده آزاد وطن اونلارا:«جلادلار! چنار آغاجی سینار- لاکن اگیلمز!…» – دییه جواب ویرمیشدیر.
آلچاق دشمن آزاد وطنین قارشی سیندا «یا ئولوم! یا مسلکه قارشی چخماق!» – مسئله نی بو قدر کسگین و قطعی قویموشدی. لاکن قوجامان آزادیخواه غدار و حیله گر دشمنه «یوخ!» دیمکله شرافتلی ئولومی شرفسیز یاشاماقدان اوستون توتدوغونو بیلدیرمیشدیر.آزاد وطن مردلیک و شرافتله یاشادیغی کیمی آزادلیق اوغروندا ئولومی ده شرف و مردلیکله قارشیلامیشدیر.
او، ئوز انقلابی متانتی، پولاد کیمی محکم اولان عزم و اراده سیله دشمنی ده، ئولومی ده ئوز قارشیسیندا دیزه چوکمگه مجبور ایتمیشدیر. او، قوجامان بیر چنار کیمی سیندی، لاکن اگیلمه دی. آذربایجان خلقینین مبارز اوغلی ، آذربایجان دموکرات فرقه سینین، ملی نهضتینین گورکملی خادمی فیزیکی جهتدن سیندیسا، معنوی جهتدن یاشاییر و یاشایاجاقدیر.
او، ساغ ایکن ئوز شعورلی فعالیتیله آذربایجان خلقینین نهضتینه، ایران خلقلرینین آزادلیق حرکاتینا خدمت ایتمیش، شهید اولارکن آزادلیق یولونون مرد مبارزلر تاریخینه قیزیل صحیفه علاوه ایتمیشدیر.


text:
کل
کل : تورکجه فارسجا
گاومیش نر
گاومیش اخته
پرقدرت
زورمند
کرّه گاومیش نر چهارساله. گاو نر
کچل
کل : تورکجه تورکجه
[آد،فا]
ایش حئیوانی¬کیمی¬ایشله¬نن ارکک جامیش
باش، تاس، دازباش.
داغ حئیوانی، داغ کلی.
(مج)گوجلو، یئکه آدام، زوْربا «کل اوْغلان» (فا:إ).
بدنین توکلرینین توٌکولمه سیله بیلینن بیر نوع بوُلاشیجی خسته¬لیک، کئچللیک
کئچل
مجازا چیپلاق، لوٌت،
وئریمسیز توْپراق {کال سؤزو تورکجه ده قابا و وحشی معناسیندا گلیبدیر و ارکک جامیش مفهومو بورادان آلینمالیدیر، فارسجادا کل سؤزو اسکی¬دن بری، اَیری و کئچل معناسیندا ایشله نیبدیر و محتملا کلّه، کلاف/کلافه (یوماق، اؤزونو ایتیرمه) کیمی کلمه لرده بو کؤکدن (کئچل) آلینمادیر، کل سؤزو فارسجادا قوْیون و کئچی کیمی حئیوانلارین ارکگی معناسیندا یئنی کلمه ساییلیر و گئچمیش عصردن چوخ اؤته¬یه گئچمیر و اؤزللیکله ارکک جامیش معناسیندا لاپ یئنی معناساییلیر و بومعنا چوخراق تورکجه¬ده ایشله¬نیر، محتملدیر فارسجادا اسکی¬دن بری ایشله¬نن کلان (بؤیوک) کلمه¬سی، کل سؤزونون قابا و اَیری مفهومونا باغلی اوْلسون، البتده کلات سؤزو بوکلمه ایله ایلگیلی گؤرونمور و قالا سؤزونه باغلانمالیدیر، کل سؤزو ارکک جامیش معناسیندا بیر سیرا یئر آدلاریندا حئیواندارلیق لا ایلگیلیدیر، بونلارین یانیندا تورکجه¬ده گلمک سؤزوندن گل شکلینده کلمه¬نی¬ده نظره آلمالی¬ییق چونکی تورکجه ده واریلان و بارینان یئر اوٌچون باران سؤزو ایشله¬نیر و طبیعی اوْلاراق گلینن یئره¬ده بوُنا تای گل سؤزوندن یارارلانیبلار}
کَل : تورکجه تورکجه
[اؤزل آد] سالماس دا داغ آدی {باخ:کَل}
کُلّ : تورکجه تورکجه
[آد،عربجه] بوٌتون، توٌم
کل : یابانجی سوزلره قارشی
tutu(izah: tamam. bütün.
gün tutu
tamam gün. ay tutu
tamam ay
kişi tutu: hammı. bütün el.)


text:
سیکوتا دورنا اوْتو
سیکوتا دورنا اوْتو (اینگیلیسجه: Erodium cicutarium، فارسجا: نوک لکلکی هرز ، لاتین تورکجه: Sikuta durnaotu ، عربجه: رقمة شوكرانية ، فرانسهجه: Gewöhnlicher Reiherschnabel ، آلمانجا: Gewöhnlicher Reiherschnabel ) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Erodium cicutarium»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سیکوتا دورنا اوْتو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه باشساغلیغی وئردی
بلوچستان بؤلگهسینده میدانا گلن ترور سالدیریسی و گلگت-بلتستانداکی هلیکوپتر سانحهسینده، پاکستان سلاحلی گوجلرینین 11 منسوبو حیاتینی ایتیردی
تورکیه، پاکستانا، بلوچستان بؤلگهسیندهکی سالدیری ایله گلگت-بلتستانداکی هلیکوپتر سانحهسینده حیاتینی ایتیرنلر اوچون باشساغلیغی وئردی.
دیش ایشلری باخانلیغیندان وئریلن آچیقلامادا، بلوچستان بؤلگهسینده میدانا گلن ترور سالدیریسی و گلگت-بلتستانداکی هلیکوپتر سانحهسینده، پاکستان سلاحلی گوجلرینین 11 منسوبونون حیاتینی ایتیردیگینین کدرله اؤیرنیلدیگی بیلدیریلدی.
آچیقلامادا،
"بلوچستانداکی منفور ترور سالدیریسینی قیناییریق. ترور سالدیریسیندا و هلیکوپتر سانحهسینده حیاتینی ایتیرنلره اللهدان رحمت، یارالیلارا عاجل شفا، دوست و قارداش پاکستان خالقی و دولتینه باش ساغلیغی دیلهییریک.
ایلگیلیلی خبرلر
آنکارادا اف-۳۵ توپلانتیسی
تورکیه و آمریکا بیرلشمیش دؤولتلری ساوونما باخانلیقلاری آراسیندا، اف-۳۵ قونوسونداکی اختلافین آرادان قالدیریلماسی اوچون توپلانتی ائدیلدی
تورکیه عراق-ین دیاله ویلایتیندهکی هوجومو قیناییب
تورکیه عراق-ین دیاله ویلایتیندهکی کندلردن بیرینه ترور تشکیلاتی داعش طرفیندن ائدیلن هوجومو قیناییب.
اردوغان: منیم کیتابیمدا گئری آددیم آتماق یوخدور
آذربایجانین اسرائیل ایله تیجاری امکداشلیغینا ایراندان گلن تپکیلری دیرلهندیرهن اردوغان، ایرانین عقل سلیم ایله حرکت ائتمهسینی آرزو ائتدیکلرینی وورغولادی


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۵
۱۵ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۵/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ دی/رویدادلار
- میلاددان اؤنجه ۵۸۸ - بابیل حؤکومتی بیتالمقدسی مۆحاصیره ائتدی. مۆحاصیره ۱۵ ژوئیه م.اؤ ۵۸۶-یا کیمی سۆردو.
- ۱۵۵۹ - اینگیلیس ملکهسی بیرینجی الیزابت تاج تاخدی.
- ۱۸۸۹ - داها اؤنجه آدی پمپرتون عیلاج شیرکتی اوْلان کوکا-کولا شیرکتی٬ آتلانتا٬ جورجیادا رسماً قۇرولدو.
- ۱۸۹۲ - بسکیتبالین قۇراللاری ایلک دفعه٬ اوْیونون دوْغوم یئری ساییلان ایسپیرینقفیلد٬ ماساچوستده یاییملاندی.
- ۱۹۲۱ - تۆرکیه گۆموشخانانی روس ائرمنی ایشغالیندان قۇرتاردی.
- ۱۹۲۴ - ایزمیرده حرب اوْیونلاری کئچیریلدی.
- ۱۹۴۰ - آنکارا رادیوسو فرانسهجه٬ یۇنانجا٬ فارسجا و بۇلغارجا خبر یایینینا اینگیلیسجهنی ده آرتیردی.
- ۱۹۵۲ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری٬ تۆرکیهنین قۇزئی آتلانتیک آندلاشماسی تشکیلاتینا (ناتو) گیریشینی تأیید ائتدی.
- ۱۹۹۲ - یوقوسلاوی اؤلکهسی رسماً آرادان گئتدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۵ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱ جمادیالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
چئخ قاضی
چئخ ارثی اولان قاز جینسی
ککیللی چئخ قاضی
ککیللی قازلار هومئرین دؤوروندن (8-7 عصر. ائ. ا) معلومدورلار. قازین باشیندا ککیل اولماق گئنئتیک مویین ائدیلیر. ککیله قؤره قازین کلله تیکیشلری تام بیرلشممیش کیمی گؤرسنیر. ککیللی قازلاری چئخیادا اسیرلر بویو اورادا-بورادا یئتیشدیریردیرلر. 1970-جی و 1980-جی ایللرده چئخ سئلئکسیونئرلری ککیللی قازین یئتیشدیریلمهسی قرارینا گلیبلر. بئلهلیکله اونلار یئنی جینس یئتیشدیریبلر، هانسی کی 1988 ایلده ککیللی چئخ قاضی کیمی تانیندی.
ایندی دونیادا 6 تانینمیش ککیللی قاز جینسلری وار. بونلار آمئریکا نوخودو قاضی، ائمپرودا قاضی، ایتالیا قاضی، نورماندیا قاضی، قربی اینگیلتره قاضی و چئخ قاضی. یالنیز ائمپرودا قاضی ککیللی اولور آنجاق، دیقرلرینده ککیل اولمایا دا بیلر.
چئخ قاضی > ککیللی چئخ قاضی
Copyright © چئخ قاضی, 2006-2021. بوتون حقوقلار قورونور. سون یئنیلنمه 11. اوکتیابر 2019


text:
شعر : رضا کاظمی #اردبیلی
#محاوره ای
#گورَسَن
گورَسَن سَن ده مَنیم تَک
مَنی هی یادَه سالارسان
مَن کیمین سَندَه هَر آخشام
اوتلانیب تامام یانارسان
گورَسَن سَنین ده مَن تَک
گوزلَرین گون دَه قان آغلار
دَردو غم یئرین سالیب هی
اورَگوی هَر گئجه داغلار
گورَسَن سَن دَه مَنیم تَک
عشق فَراقیندا یانارسان
خاطیراتدا چالیخلانیب
نَفَسوی چَتین آلارسان
گورَسَن سَنین ده مَن
دئدی کی : منقلی قوش! سوفره نی ده باغدا دؤشه!سونرا اگلشدی چمنده کبابی چکدی شیشه!باغی وَه! چَن گؤتوروب توستولر اوندا ایتمیش!دؤزها دؤز! شیشلری دوُزلا کی کباب دادلی پیشهگیزله نیبدیر ساچیوین یاش مئشه سینده مین شئربو گؤزه ل تئلده او شئرلر باغیریر یا کی مئشه؟!یئل اسیر لاپ تازا کسمیش بو یاغیش؛ یاشدی چمننَفَس آل وئر! کبابی قوی چؤره یه چک او دیشه!آغاج اوسته دییه سن قوش سئویره م ياری!» اوخورآییق اول! ریشه نی بیرده ن گؤره سن قیردی تئشهاؤز ایشینده ن چکه
بیر نئچه
گوندور یووال نوح حراری[1] و یازدیغی دونیا سویهسینده
چوخ ساتیلان اوچ کیتابی ایله ایلگیلهندیم. تام ایلگیمی چکن اوچ کیتاب بونلار اولدو؛
ساپیئنس: اینسان تورونون قیسا تاریخی[2]، هومو دئوس: گلهجهیین قیسا
تاریخی[3] و 21 درس 21جی یوزایل ایچین[4].
بیرینجی
کیتابی ماراقلا اوخودوم و شاشیرمیش کیمی قالارقالدیم، بعضن گؤز آچیجی نکتهلره ده
راستلاشدیم؛ ایکینجی کیتابینا گلینجه ایچیمده قورجالانان بیر قورخو ایله اوزاوزه
گلدیم و اوچونجو کیتابی


text:
قوناق اوْتو کیمیلر
قوناق اوْتو کیمیلر (اینگیلیسجه: Passifloraceae، فارسجا: گلساعتیان ، لاتین تورکجه: Qonaqotukimilər ، عربجه: آلامية (فصيلة) ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Çarkıfelekgiller ، فرانسهجه: Passionsblumengewächse ، آلمانجا: Passionsblumengewächse ) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Passifloraceae»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قوناق اوْتو کیمیلر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوُرتاآسیا دؤولتلری نینگ یوُلباشچیلاری آوازادا
بو دوشوشیق مرکزی آسیانینگ دؤولت یوُلباشچیلاری نینگ اۆچۆنجی دوشوشیغی
شو گۆن تۆرکمنیستان ینگ آوازا شهرینده حالقارا درجه سینده دوشوشیق گچیریلیأر.
مرکزی آسیا دؤولتلری نینگ باش توتانلاری شو گۆن آوازا میللی سیاحاتچیلیق زوُلاغیندا دوشوشیار.
بو دوشوشیق مرکزی آسیانینگ دؤولت یوُلباشچیلاری نینگ 3-نجی دوشوشیغی.
بیرینجی دوشوشیق 2018-نجی ییلدا نورسلطان شهرینده، ایکینجی دوشوشیق 2019-نجی ییلدا داشکنت ده گچیریلیپدی.
حازار دنگیزی نینگ تۆرکمن یاقاسیندا گچیریلجک دوشوشیقلار اۆلکه لرینگ آراسینداقی دوُست دوُغانلیق قاتناشیقلاری، اؤزآرا حیذماتداشلیغی اؤسدۆرمهگده آیراتین أهمیته ایه دیر.
تأجیگیستان، اؤزبگیستان، قازاغیستان و قیرغیز جمهوریتی نینگ یوُلباشچیلاری بو ماصلاحاتا قاتناشماق اۆچین تۆرکمنیستانا گلدی.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی
قاراباغ دا آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
آغشام بوُلان اوُد آچیلشیقدا افغان حمزه یف آدینداقی آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
أردوُغان آذربایجان جمهوریتینه گۆنۆبیرلیک ساپار قورار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ آذربایجان جمهوریتینه اتجک ساپاریندا دۆرلی چأره لرینگ گچیریلمهگینه قاراشیلیار


text:
شارل دو قول
شارل دوقل ، (فرانسهجه: Charles André Joseph Marie de Gaulle )، فرانسهلی ژنرال و سیاستچی (۲۲ نووامبر۱۸۹۰ - ۹ نووامبر ۱۹۷۰). دوقل، ایکینجی دونیا ساواشیندان قاباق زرهلی ساواش تئوریسین اولاراق تانیندی. ایکینجی دونیا ساواشی'نین باشیندا توغ ژنرال-لیغا ترقی ائتدی. فرانسه'نین آلمانا یئنیلمهسی و چوخ آغیر شرطلری قبول ائدهرک ساواشدان چکیلمهسینین آردیندان لندنه گئدهرک آلمان ایشغالینا قارشی دیره نه ن اؤزگور فرانسه قوه لری ( آزاد فرانسه اوردوسو ) حرکتینی باشلاتدی. ۱۹۴۰-۱۹۴۴ ایللرینده اؤزگور فرانسه قوه لری نین اؤندرلیگینی، ۱۹۴۴ ایلینده فرانسه'نین آلمان ایشغالیندان قورتولماسینین آردیندان ایسه فرانسه حوکومتینین باشقانلیغینا سئچیلدی . ۱۹۴۶ ایلینده قورولان دؤردونجو جومهوریت آنایاساسی پارلامنتر سیستمی منیمسهدیگی اۆچون یوروتمه نین گوجسوز اولدوغونو، چوخ پارتیلی یاساما اورگانینین اؤلکه یی یؤنتمه یه جه یینی اؤنه سوره رک گؤره ویندن ایستیفا ائتدی و ۱۹۵۸ ایلینه قدر یؤنئتیمدن اوزاق قالدی.
الجزایر باغیمسیزلیق ساواشی و بیرینجی چین - هیند ساواشینداکی باشاریسیزلیقلارین فرانسه'ده یاراتدیغی بوحرانلارین آردیندان ۱۹۵۸ ایلینده سیاست دؤندو. قورولماسینی ساغلادیغی بئشینجی فرانسه جومهوریتی'نین ایلک باشقانلیغینا سئچیلدی . ۱۹۶۹ ایلینده مقامیندان ایستعفا ائتدی و ۱۹۷۰'ده دونیاسینی دئییشدی.


text:
هپاتیت سی
هپاتیت سی عئینی آدلا خاطیرلانان (هپاتیت سی ویروسو) ویروسلا باغلی توسعه ائدن خستهلیکدیر. خستهلیک اوزون مدته قاراجیری زدلییر و قاراجیر سیرروزونون اینکیشافینا سبب اولور. ویروس ۱۹۸۹-جو ایلده کشف ائدیلمیشدیر. بیلینمدیی دؤورلرده، حادثهلر هپاتیت آ و هپاتیت ب خستهلیکلرینه بنزدییندن بۇ خستهلیک نون آ- نون ب هپاتیتی (آ و ب یئ باغلی اولمایان) آدی ایله خاتیرلانماقدا ایدی.
عمومی معلومات[دَییشدیر]
هپاتیت سی اینفئکسیون خستهلیکدیر. قاراجیری یولوخدورور و قاراجیر آلوولانماسینین – هپاتیتینی عمله گتیریر. اکثر حاللاردا سیمپتوملاری موشاهیده اوْلونمور، آنجاق خرونیکی هپاتیتی ایزلهمک مۆمکوندور. خستلیین سوْنراکی گئدیشی قاراجیرین لیفلرینین داغیلماسی – قاراجیر سیرروزو ایله نتیجهلنیر. هپاتیت سی ویروسو (هجو) قان واسطهسیله یاییلیر. ج هپاتیتینه قارشی هئچ بیر واکسین یوخدور. اینفئکسییانین سیمپتوملاری تیببی باخیمدان ایداره ائدیله بیلر و پاسیئنتلرین پروپورسییاسی آنتی–ویروس درمانلارینین اوزون کورسو ایله ویروسدان تمیزلهنیله بیلر. ائرکهن تیببی موداخیله فایدالیدیر، هجو اینفئکسییاسی ایله آداملار تئز-تئز مولاییم سیمپتوملاری یاشاییر و بونا گؤره ده موالیجه حاقیندا فیکیرلشمیر. احتیمال اوْلونور کی، دونیادا ۱۵۰–۲۰۰ میلیون آدام ج هپاتیتی ایله یولوخموشدور.
هپاتیت سی ویروسو آلتی تانینمیش هپاتیت ویروسلارینداندان بیریدیر: آ، ب، ج، د، ائ، گ.
۱۹۷۰-جی ایللرین اورتالاریندا سهییه اینستیتوتونون اینفئکسیون خستهلیکلر بؤلمهسینین رهبری هاروی ژ. آلتئر و اونون تدقیقات کومانداسی نوماییش ائتدی کی، اکثر هپاتیت خستهلرینده خستهلیک تؤردیجیلری هپاتیت آ و ب دئییل. بۇ کشفه، بئینلخالق علمی-تدقیقات ایشی ویروسو تانیماق اۆچون، غئیری آ، ب هپاتیتی آدلاندیردی (نانبه).
۲۰۰۰-جی ایلده، هکیملر آلتئر و هووگهتون ویروسون کشفینه گؤره «قاباقجیل ایش اۆچون» کلینیک تیببی تدقیقات لاسکئر موکافاتی ایله تلتیف اوْلوندو – هانسی کی او ج هپاتیتینی نؤولره آییرماغین مئتودلارینی و ویروسو آشکارا چیخارتمیشدیر. عئینی زاماندا آبش-دا قان کؤچورمهده ویروسون یاییلماسینین ۳۰٪ قارشیسینین آلمیشدیر.
قاراجیر سیرروزو و قاراجیر خرچنگی هپاتیت ج ویروسونون تأثیریندن یارانا بیلیر. بیرینجی فازا ۶ آی مدتینه چکیر. ۶۰ – ۷۰٪ خستهلرده هئچ بیر سیمپتوم موشاهیده اوْلونمور. بعضی حاللاردا پاسیئنتلرده کسکین هپاتیته دا راست گلینیر. کسکین هپاتیت ج اینفئکسییاسینین سیمپتوملارینا ایشتاهانین آزالماسی، یورغونلوق، قارین بوشلوغوندا آغریلار، ساریلیق و قریپه بنزر سیمپتوملار عاییددیر. هپاتیت سی ویروسو عادتاً ایلک ۱–۳ هفته عرضینده قاندا تاپیلیr.Anticisimlار قاندا ۳–۱۲ هفته عرضینده تاپیلیر. ۱۵–۴۰٪ شخصلرده کسکین فازادا قاراجیرین یوکسک فعاللیغی نتی-جسینده بۇ ویروسون ایسپونتان تمیزلهنمهسی باش وئریر. ۶۰–۸۵٪ هپاتیت ایله یولوخموش پاسیئنتلر ج خرونیکی هپاتیتینی توسعه ائتدیریر و اینفئکسییا ۶ آیدان چوخ داوام ائدیر. اوولکی پراکتیکادا اگر خسته اؤز-اؤزونه تمیزلنردیسه موالیجه ائتمک مصلحت گؤرولموردو. سون تدقیقاتلار گؤستریرکی، گئنوتیپین کسکین فازاسیندا موالیجهیه صرف اوْلونان واخت ۹۰٪ حاللاردا خرونیکی خستهلیک فازاسیندا صرف اوْلونان واختدان ۲ دفعه آزدیر و بۇ زامان ویروسون بؤیوک اکثریتینین تمیزلهمک مۆمکوندور. ج خرونیکی هپاتیتی آلتی آیدان چوخ داوام ائدن هپاتیت ج ویروسو اینفئکسییاسی کیمی معین ائدیلیر. بۇ اکثر حالدا سیمپتومسوزدور و بۇ اساساً تصادفهن آشکار ائدیلیر.
خستلیین کلینیکاسی هر اینساندا موختلیف جور اولور. عمومی سیمپتوملارا ایسه یورغونلوغو، چکینین آزالماسینی، قریپه بنزر سیمپتوملاری، ازله آغریسینی، اویناق آغری- سینی، دایانیقسیز آشاغی هرارتی، قاشینمانی، هیهجانلانمانی، قارین آغریسینی خصوصیله یوخاری سئکتوردا، ایشتاها دییشیکلیکلرینی، اورک بولانماسینی، دیارئیا، مده پوزغونلوغو، ایدراک دییشیکلیکلری، دئپرئسسییا، باشاغریلاری و اهوال-روهییهنین پوزولماسینی مثال گؤسترمک اولار.
هپاتیت ویروسلاری خیردا (۵۰ نم اؤلچوده)، رنت ترکیبلی ویروسلارا عاییددیر. بۇ فلاویویریدائ عائلهسیندن هئپاجیویروس نؤوونون تک عضوودور. هپاتیت ج ویروسونون آلتی اساس گئنوتیپی وار – هانسی کی رقهمله (مثلاً، گئنوتیپ ۱، گئنوتیپ ۲ و س) گؤستریلیر.
هپاتیت سی ایله یولوخما[دَییشدیر]
ویروس قاراجیرده و قاندا تاپیلار. اساس یولوخما یولو قانلادیر. مثلاً، ایکی آدام عئینی اینهنی ایستیفاده ائتسهلر یولوخما اولا بیلر. بونون ان مشهور شکلی نارکوتیک ایستیفادهسیدیر. دیگر بیر یولوخما یولو قان نقلیدیر. بیر آداما، هپاتیت ج ویروسو داشییان بیر آدامین قانینین کؤچورولمهسی کیمی. ایندیکی واختدا ائدیلهن تئستلر ایله بۇ آرتیق تامامیله غئیری-مۆمکون کیمیدیر. آنجاق، ۱۹۹۰-جی ایلن اولی خستهلیک بیلینمدییندن و دیاقنوز تئستلری اولمادیغیندان، بۇ دؤورده ائدیلهن قان کؤچورمهلری ریسک داشییا بیلردی. ویروس توپورجک، سیدیک، ایسپئرما کیمی بدن مایئلرینده تاپیلماز. بۇ سببله جینسی علاقه اسناسیندا بولاشما نادیردیر. بدن مایئلرینده ویروس اولماسی اۆچون بۇ مایئلره بیر شکیلده قان قاریشماسی لازیمدیر (مثلاً: دیش اتینده قاناما). ویروس مئنستوراسییا قانیندا اولور. بۇ دؤورده اوْلان جینسی علاقه یولوخما باخیمیندان ریسکلیدیر (قانین آچیق بیر یارایا بولاشماسی ایله). عئینی اینه ایستیفاده ائدیلهرک ائدیلهن پئیوندلر، دؤیمه و س. کیمی عملیاتلار یولوخوجو اولا بیلر. عئینی تراش بیچاغی و دیش فیرچاسینی ایستیفاده ائتمک، بونلارین قان ایله تماس ائتمهسی احتیمالی سببی ایله یولوخوجو اولا بیلر. هپاتیت ج علامتلری اورک بولانماسی، آشاغی سوییهده تئمپراتور، قارین بؤلگهسی و قاراجیرین ویروس اوْلان قیسمینین ضعیفلیگی و هسساسلیغی، تدریجهن گؤرونهن ساریلیق، قوسما و حالسیزلیق شکلیندهدیر. بۇ علامتلر آتیپیک اوْلدوغو قدر، اول ده دئییلدیی کیمی خستهلیک فاکتورونون آلینماسیندان چوخ اوزون زامان سوْنرا دا اورتایا چیخا بیلیر. جینسی یوللا هپاتیتین اؤتورولمه ریسکی جمعی ۵٪-دیر. هپاتیت ج -ده هازیرلاییجی فاکتورلار یعنی هپاتیت سی اینفئکسییاسینا اویغون حالا گلمهسینه سبب اوْلان فاکتورلار آشاغیداکیلاردیر.
- چوخ و داواملی حیوانی منشألی زولال و یاغ قبولو،
- ایسپیرت ایستیفادهسی،
- سیقارئت ایستیفادهسی،
- غئیری-کافی تروز و مئیوه ایستئهلاکی،
- قئیدا و فردی گیگیئنایا دقت ائدیلمهمهسی.
هپاتیت ج اگر موالیجه ائدیلمزسه سیرروز، قاراجیر خرچنگی و اؤلومه سبب اولار.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ هپاتیت خستهلیگی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2011-05-27. یوْخلانیلیب2016-08-14.


text:
حئیوانلار قالاسی
حئیوانلار قالاسی (اینگیلیسجه: Animal Farm) جورج اورولون یازدیغی رومان. بو رومان ایلک دفعه 1945-جی ایلده اینگیلیستاندا یاییلیبدیر. رومان شورویده اولان 1917-جی ایلین اینقیلابی و ایستالین زامانیندا اولان عدالتسیزلیک و شوعارلا عمللرین فرقلرینه اعتیراض کیمی یازیلیبدیر. [۱]
موضوعدَییشدیر
بو رومان جونزون اوتلاغیندا یاشایان حئیوانلارین قیامی بارهسیندهدیر. حئیوانلار قیام ائدرک جونزو اوتلاقلیقدان قاچماغا مجبور ائدیرلر و دونقوزلار لیدرلیک ایشلرین اله آلیرلار. ایلک اونجه هر شئی یازیلی شوعارلار اساسیندا ایرهلیلهییر. زامان کئچدیکجه لیدرلر شوعارلاری اوز نفعلرینه تحریف ائدیرلر و جونزون ائتدیگی عمللری اوزلری تکرارلاییرلار. بیر خاریجی دوشمان و هر شئیی اونون بوینونا آتماق حربهسیده بو روماندا ماراقلی صورتده اؤنه چکیلیر.
آذربایجان تورکجهسینه چئویرمهدَییشدیر
بو کیتاب هم نثر صورتینده و هم نظم صورتینده آذربایجان تورکجهسینه چئوریلیبدیر. کیتابین نثر صورتی اصلینده لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمهدن گوتورولوبدور. لاتین الیفباسیندا اولان چئویرمه ویلایت قلییئو الیله و "حئیوانیستان Heyvanistan" آدیلا یاییلیبدیر. اکبر رحیمزادفرجی اونو "حیوانلار قالاسی" آدیلا 1389-جو ایلده لاتین الیفباسیندان عرب الیفباسینا کوچوروبدور.[۲][۳]
بو کیتاب 1385-جی ایلده، محمد اشراقی طرفیندن نظم صورتینده آذربایجان تورکجهسینه چئوریلیبدیر. کیتاب "سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران" طرفیندن یاییلیبدیر.[۴]
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ BBC. (اینگیلیسجه) BBC Learning Zone, Animal Farm. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ↑ کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. (فارسجا) کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ↑ خبرگزاری کتاب ایران (27 ارديبهشت 1389 ساعت 10:43). (فارسجا) «قلعه حیوانات» به ترکی منتشر میشود. خبرگزاری کتاب ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.
- ↑ کنسرسیوم محتوای ملی (1390/5/24). (فارسجا) حيوانلار قالاسي: توركجه منظومه. کنسرسیوم محتوای ملی. یوخلانیلیب ۲۰۱۵-۰۸-۰۹.


text:
کاستلو فورتالزا ایستادیومو
کاستلو فورتالزا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Castelão (Ceará)) 1973 ایلینده تاسیس اوْلونوب. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۶۳٬۹۰۳ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ CNEF - Cadastro Nacional de Estádios de Futebol (Portuguese) (January 18, 2016). یوْخلانیلیبJune 6, 2016.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Castelão (Ceará)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کاستلو فورتالزا ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دانیشیق- 15 / آزربایجان دموکراسی اوجاغی نین تالاس آوشار ایله اوزه ل دانیشیغی
آزربایجان، گونئی آزربایجان میللی حرکتینین خئیرینه بیر گئچیش سوره جی ایچریسینده دیر . بو سورج آزربایجاندا یاپیسال بیر دئییشیمی برابرینده گتیرجکدیر
آزربایجان دموکراسی اوجاغی: میللی حرکت نه زامانا قدر ایراندا اولوب- بیتنلر حاقیندا سوکوت ائدهجک؟ میللی فعاللارین سوکوتو اونلاری توپلومون مرجع طیفی دوروموندان آییرماغا زمین یاراتمازمی؟ ایراندا اولان باشقا حرکتلر ایله اینتیقادی بیر دیالوگون قورولماسی بیزیم میللی چیخارلاریمیز اوغروندا اولا بیلر یوخسا او حرکتلرین ایچینده اریمک تهلوکهسی وار؟ و …. بونا بنزر باشقا سورولاریمیزین جاوابینی سیاسی آراشدیریجی سایین تالاس آوشار دان سوروشموشوق، سایغی دیر دوشونورلریمیزین امکداشلیغی ایله بو مباحیثهلرین گئنیشلنمهسی و بو مباحیثهلرین ایچیندن میللی منافعیمیز اوغروندا دوغرو بیر یول خریطهسینین ایپ اوجلارینین چیخماسینی آرزو ائدیریک.
شوبهه سیز کی ایران سیاسی سینیرلاری ایچریسینده باش وئرن اولایلار، بیزی ده بو جوغرافیانین ایچینده اولدوغوموز ایچین ایلگیلندیرمکده دیر. ایران حاکیمیتینین اؤزللیکله سون ایکی ایلده درین بیر بحران لا بوغوشدوغونا شاهیدیک. ایراندا اولایلارین هارایا گئده جه یینی میللی حرکت کسدیرمهلی و اونا گؤره تاویرینی آلمالیدیر.
دارتیشمالار سونوجو دوشونجه لری اورتایا قویوپ اورتاق بیر قرارا گلمک، دوغرو حرکت چیزگیسینی تاپیب و اورتاق چؤزومه اولاشمایی قولایلاشدیرماق، آزربایجان میللی منفعتلری یولوندا موشترک حرکت ائتمه ایمکانینی دوغورا بیلر. بو آچیدان آزربایجان دموکراسی اوجاغینین دارتیشمالارا زمین یاراتماسی تقدیره لاییقدیر.
سورونوزا گلینجه، آزربایجان میللی حرکتی اؤز ایلکلرینه دایاناراق استراتژیسینی بلیرلمه لیدیر. حرکت هر شئیدن اؤنجه آزربایجانین میللی منفعتلرینی گؤز اؤنونده بولوندورمالی و آددیملارینی بو هدف دوغرولتوسوندا آتمالیدیر. باشقا اؤنملی بیر مسئله ده بو کی میللی حرکت اؤز گوجونو دوغرو تثبیت ائتمه لی، گوجو و ایمکانلاری داخیلینده یول آلمایی پیلانلامالیدیر. خورداد اولایلاری بیزی یانیلتمامالی، او بیر استثنادیر و اولوشماسیندا میللی دویغولارین یانیندا باشقا بیر چوخ فاکتورون دا اؤنملی رول اوینادیغینی اونوتمامالیییق. خورداد اولایلاریندان سونرا میللی حرکت ده اؤزونو گؤسترمک ایچین تشبوثده بولونموش اما ایسته نن یانیتی آلامادیغینی سؤیلمه میز مومکوندور. بو چابالارین ان اؤنملیسی اورمو گؤلونون قورماسی ایله ایلگیلی اعتراض چاغیریلاری اولموشدور. اما اومولان سونوج آلینمامیشدیر. آزربایجان میللی حرکتینین گوجونو آبارتماماق لازیم، بو بیزی یانلیش موحاسیبلره سوروکلییه بیلر. آزربایجاندا گئنیش چاپدا بیر اعتراض حرکتینی باشلاتماق، بو حرکته رهبرلیک ائتمک، اونو سوردورمک، باشقا گوجلره قارشی قوروماق و آخیشینین دئییشمه مه سینی ساغلاماق میللی حرکتین بوگونکو شرطلرینده مومکون گؤزوکمه مه کدهدیر. بیزیم حتما تهراندا باش وئرن بو اعتراضی حرکتلره قاتیلمامیز گرکیر دییه بیر شئی یوخدور.
آزربایجان چوخ حساس تاریخی بیر دؤنمدن گئچیر و مرکزله باغلاری گه وشه مه کدهدیر. مرکزچی سیاسی گوجلرین یانیندا اولماق و یا آلیناجاق تاویرلا بو گروپلارین گوجله نمه سینه زمین یاراتماق میللی چیخارلاریمیزا ترس دوشمه کدهدیر. آزربایجان میللی حرکتینین آماجی بو حوکومتی ییخماق دئییل اونون داها اؤته سینده ایرانداکی عیرقچی ذهنیتی دییشدیرمکدیر، چونکو ایراندا عیرقچی ذهنیت دییشمه دیکجه آزربایجانین سورونو چؤزولمیه جکدیر. توتالیم ایسلام جومهوریتی دوشدو، ایراندا بو گون وار اولان و اقتدارا طالب اولان هانسی بیر تشکیلات بو چاغدیشی دوشونجه دن اؤزونو تصفیه ائتمیش کی بیزه یاراری اولسون. بوگون بوتون وارلیقلاری ایله آزربایجانا احتیاجی اولان تئشکیلاتلار سؤزده اولسون بئله آزربایجانلیلارین حقوقلارینا داییر اولوملو بیر مساژ وئرمه میشلردیر. اگر بونلاردان قورتولوب یارین اونلارلا موجادله ائدجه ییکسه، هزینه وئرمه میزین نه فایداسی و آنلامی واردیر. بو رئژیمله موجادیله ائتمک بوتون آجیماسیزلیغینا رغما داها آوانتاژلیدیر. آزربایجان میللتی و حرکتی اؤزو اؤز باشینین چاره سینه باخمالیدیر. بیزیم دوشونجه مرکزیمیز و ائیله م لریمیزی یؤنه تن تهران دئییل، تبریز و آزربایجان اولمالیدیر. بیز گونئی آزربایجاندا میللی ایراده نی حاکم قیلیب، اؤز وارلیغیمیزی و گوجوموزو مرکزه تحمیل ائتمه لیییک. کوردلرین تورکیه ده و عراقدا یاپدیغی کیمی. بیز کورد حرکتینی بو قونودا اؤرنک آلمالیییق. هر شئییمیزین قایناغی آزربایجان اولمالیدیر، دوشونجه لریمیزی بسله ین یئر آزربایجان اولمالیدیر. یاپمامیز گرکن ایش بو.
ایرانداکی ایچ چکیشمه هارا گئدیر؟
ایرانداکی ایچ چکیشمه لرین هارایا گئتدیگینی کسدیرمک گوج. اما بوتون اولانلارا و اولایلارا باخمایاراق هلهلیک هر شئیین رئژیمین کونتورولو آلتیندا اولدوغونو سؤیلمه میز مومکوندور و گؤزله نیلمز بیر حادیثه باش وئرمزسه رئژیمین وارلیغینی قورویا بیله جه یی مؤحتملدیر. ایکی ایله یاخین بیر سوره ده گؤروندو کی یاشیل حرکت بو توتومو ایله باشاری قازانامایاجاقدیر و یاشیل حرکتین گوددویو بو یول باشارییا اولاشمایاجاقدیر. یاشیل حرکتین یؤنتیم کادروسو بو رئژیمین بسلدیگی و ائییتدییی بیر کادرودور. اونلار ایسلام جومهوریتینین چؤکوشونو ایستمیرلر و بو چئلیشکیلی تاویرلاری بیر یئرده گوونلیک سوپاپی رولو اوینویاراق توپلومون انرژیسینین، نیفرت دویغوسونون بوشالماسینا و دولایلی بیر شکیلده رئژیمین بقاسینا یاردیم ائتمه کدهدیر. آیریجا یاشیل حرکتین، چوخ فرقلی و ضید دهنیت و یاپیدان اولوشدوغو ایچین بوتؤولویونو و دینامیکلییینی قوروماسی زور گؤرونور. اؤنوموزده کی جومهور باشقانلیغی سئچیملری چوخ اؤنملیدیر. اگر داها ایلیملی بیر موحافیظه کار گروپ ایش اوستونه گلیرسه، کی گلمه سی موحتملدیر ایصلاحاتچیلاری یئنیدن سیستئمه سوخمازلارسا بئله بیر اوزلاشما یاپیلاجاغی و حاکیمیت ایچ چئکیشملرینین بیر نبضه ده اولسون سنگیه جه یینه شاهید اولابیلیریک، آیریجا ایچریده خاتمی دؤنمینده اولدوغو کیمی نیسبی بیر آزالدیغین وئریلمه سی ده کیتله نین بیر چوخ کسیمینی ممنون ائده بیلیر. موحافیظه کارلار دا اؤز ایچینده پارچالانمیش وضعیتده دیرلر. احمدی نژاد حوکومتینین توتوم و داورانیشلاریندان راضی اولمایان گروپلار موجوددور. احمدی نژاد حاکیمیتینین هم ایچریده هم ده دیشاریدا سورومسوزجا داورانیشی موحافیظه کارلارین دا بیر چوخونو چیله دن چیخارمیشدیر. بو سببدن دولایی احمدی نژاد ذهنیتی و تاکیمینین یئنیدن ایش باشینا گلمه سی زور گؤرونور کی بو اولمازسا حاکمیتین ایشی اؤزللیکله دیش باسقیلار سببی ایله داها آغیرلاشاجاق و ایچریده یئنی پاتلاییشلارا زمین حاضرلایاجاقدیر.
جومهوری ایسیلامی بحران لار حاکیمیتیدیر و ذاتا بو بحران لاردان بسلنیر و یولونا دوام ائدیر. بو حاکمیت 30 ایلی آشقین بیر سوره ایچه ریسینده بیر آی بئله کیریزسیز یاشامامیشدیر، اونون ایچین کیریزلر ایله باش ائتمه یی یاخشی بیلیرلر.
بیز نه زامان قدر سوکوت ائده جه ییک؟
بیزیم سوکوت ائتدیگیمیزی سؤیلمک منجه یانلیش اولار. آزربایجان میللی حرکتی اؤز موجادله سینه دوام ائدیر. حرکت اؤز آخیشیندا و اؤز یولونو سوردورمکده دیر. موجادله ساده جه میدانلاردا یاپیلماز، میدان حرکتلری موجادله نین ساده جه بیر مئتودودور. آزربایجان میللی حرکتی و میللیلشمه ذهنیتی توپلوم ایچینده نهادینه اولور/قورومساللاشیر. آزربایجان میللی حرکتی بو بیچیمی ایله قیسا بیر تاریخین اورونودور. بیزیم میللی مسئله ایله ایلگیلی تجروبه میز آزدیر، میللی تشکیلاتلاریمیز یئنی شکیللنمیه باشلامیش. آزربایجان میللی حرکتی ایله پارالل بیر شکیلده و بو حرکتین ائتکیسینده، آزربایجان میللتی ده مرکزله آیریشما ایچریسینه گیرمیشدیر. بو بیر سورج مئسله سیدیر و بو سورج نورمال و دوغال بیر شکیلده گلیشمکدهدیر. بو حرکت گنج، دینامیک و چوخ بویوک پوتانسیله صاحب اولان بیر حرکتدیر. مئسله ساده جه زامان مسئله سی و بو پوتانسیل گوجون فعله چئوریلمسی سؤز قونوسودور. یاشیل حرکتله ایلگیلی سوکوتدان سؤز گئدیرسه، مرکزی قوولر آزربایجان میللتینین حاقلارینی فارس میللتی ایله ائشیت بیر شکیلده قبول ائتمدیکلری زامانا قدر بایکوت ائدیلمه لیدیرلر. مرکز یانلی تشکیلاتلار اؤزللیکله یاشیل حرکت آرتیق دئورین دییشدیغی گئرچیینی قبول ائتمهلی و اؤزلرینی یئنی شرتطرله اویغونلاشدیرمالیدیرلار. آرتیق آزربایجان ایرانین باشی دیییه مسئله نی گئچیشدیرمک مومکون دئییل. مرکزی تشکیلاتلار میللیتلر مسئله سینی و بوراداکی میللی آکتورلاری بیر وزنه کیمی قبول ائتمهلی و حسابلارینی بونا گؤره یاپمالیدیرلار.
آزربایجاندا یارانان بو اورتام تاریخیمیزده اندر راستلانان بیر حادیثهدیر و هر باخیمدان آزربایجانین خئیرینهدیر. آزربایجان، گونئی آزربایجان میللی حرکتینین له ینه بیر گئچیش سوره جی ایچریسینده دیر. بو سورج آزربایجاندا یاپیسال بیر دییشیمی برابرینده گتیرجکدیر. میللی حرکت بوتون گوجونو میللتیمیزین بو سوره جدن ساغلیقلی و اکسیکسیز گئچمه سی ایچین سفربر ائتمه لیدیر. تاریخ بیر ایکی گوندن عبارت دئییل، بعضا بیزیم فورصت گؤردوگوموز بیر دوروم داها بؤیوک تهدیدلری برابرینده گتیره بیلر. بیزیم میللت اولاراق آجی تجروبه لریمیز وار، اتابک پاریکندا، خیابانی اولایلاریندا، 21 آزرده، خالق ی موسلمان حرکتی و خورداد اولایلاریندا تهرانین تاویرینی تجروبه ائتمیش بیر میللتیک. بیر دلیکدن ایکی کره سانجیلماق خطادیر. بیز دفعه لرجه سانجیلدیق، بیر داها و بیله رک سانجیلمانین عاغیل دیشی بیر داورانیش اولدوغو آیدیندیر. هر حالدا آزربایجان میللتینین تاریخی حافیظه سینده بو اولایلار مؤوجوددور و اونون داورانیشلارینی شکیللندیریر.
بیزیم عمله گیرمه میز اوچون هانسی شرطلرین اولماسی گرکیر؟
بیزیم عمله، حرکته گئچمه میز آزربایجان میللتینین ایراده سینه باغلیدیر و آزربایجان میللی حرکتی بو ایراده یه تابع اولمالیدیر. یاپیلماسی گرکن بیر شئی اولورسا دا تامامیله یاشیل حرکتدن باغیمسیز اولمالیدیر. من شخصا بو آشامادا میدان حرکتیندن یانا دئییلم، چونکو آزربایجاندا صفلر هله نئتلشمه میش، منجه گؤزله مه پولیتیکاسی نی ایزلمک چوخ ساغلیقلی و دوغرو بیر یؤنتمدیر.
گونازپورت کوچوردو
Danışıq-15 / Azərbaycan Demokrasi Ocağının Talas Avşar ilə danışığı
Azərbaycan Demokrası Ocağı : milli hərəkət nə zamana qədər iranda olub-bitənlər haqqında sukut edəcək ? milli fəalların sukutu onları toplumun mərcə teyfi durumundan ayırmağa zəmin yaratmazmı ? İranda olan başqa hərəkətlər ilə intiqadi bir diyalogun qurulması bizim milli çıxarlarımız ugrunda ola bilər yoxsa o hərəkətlərin içində ərimək təhlukəsi var ? və …. buna bənzər başqa sorularımızın cavabını Siyasi araşdırıcı sayın Talas Avşar ilə danışmışıq , sayğı deyer düşünürlərimizin əməkdaşlığı ilə bu mubahisələrin genişlənməsi və bu mubahisələrin içindən milli mənafeimiz uğrunda doğru bir yol xəritəsinin ip uclarının çıxmasını arzu edirik
İndi ne etmeliyik?
Şubhesiz ki İran siyas sınırları içerisinde baş veren olaylar, bizi de bu cografiyanın
içinde olduğumuz için ilgilendirmekdedir. İran hakimiyetinin özellikle son iki ilde derin bir kirizle boğuşduğuna şahidik. İranda olayların haraya gedeceğini Milli Hereket kestirmeli ve ona göre tavırını almalıdır.
Dartışmalar sonucu düşünceleri ortaya qoyup ortaq bir qerara gelmek, dogru hereket çizgisini bulup ve ortaq çözüme ulaşmayı qolaylaştırmaq, Azerbaycan milli menfeetleri yolunda müşterek hereket etme imkanını doğura biler.
Bu açıdan Azerbaycan demokrasi Ocağının dartışmalara zemin yaratması teqdire layiqdir.
Sorunuza gelince, Azerbaycan Milli Hereketi öz ilkelerine dayanaraq stratejisini belirlemelidir. Herket her şeyden önce Azerbaycanın milli menfetlerini göz önünde bulundurmalı ve addımlarını bu hedef doğrultusunda atmalıdır. Başqa önemli bir mesele de bu ki Milli Hereket öz gücünü doğru tesbit etmeli, gücü ve imkanları daxilinde yol almayı pılanlamalıdır. Bezileri Mill Hereketin gücünü çox qabardaraq istediğini yapma gücüne sahib olduğunu beyan edirler ve genelde 2006 olaylarını buna örnek olaraq gösteyirler. Xordad olayları bizi yanıltmamalı, o bir istisnadır ve oluşmasında milli duyguların yanında başqa bir çox faktorun da önemli rol oynadığını unutmamalıyıq. Xordad olaylarından sonra Milli Hereket de özünü göstermek için teşebbusde bulunmuş amma istenen yanıtı almadığını söylememiz mümkündür. Bu çabaların en önemlisi Urmu Gölünün qurması ile ilgili etiraz çağırıları olmuşdur. Amma umulan sonuc alınmamıştır.
Azerbaycan Milli Hereketinin gücünü abartmamaz lazım, bu bizi yanlış muhasibelere sürükleyebiler. Azerbaycanda geniş çapta bir etiraz hereketini başlatmaq, bu herekete rehberlik etmek, onu sürdürmek, başqa güclere qarşi qorumaq ve axışının deyişmemesini sağlamaq Milli Hereketin bugünkü şertlerinde mümkün gözükmemekdedir. Bizim illa ki Tehranda baş veren bu etirazi hereketlere
qatılmamız gerekir deye bir şey yoxdur.
Azerbaycan çox hessas tarixi bir dönemden geçir ve merkezle bağları gevşemektedir. Merkezçi siyasi güclerin yanında olmaq veya alınacaq tavırla bu grupların güclenmesine zemin yaratmaq milli çıxarlarımıza ters düşmektedir.
Azerbaycan Milli Hereketinin amacı sadece bu hukumeti yıxmaq degil onun daha ötesinde İrandakı ırqçı zehniyeti deyiştirmekdir, çünkü İranda ırqçı zehniyet deyişmedikce Azerbaycanın sorunu çözülmiyecekdir. Tutalım İslam cumhuriyeti düşdü, İranda bu gün var olan ve iqtidara talib olan hansı bir teşkilat bu çagdışı düşünceden özünü tesfiye etmiş ki bize yararı olsun. Bugün bütün varlıqları ile Azerbaycana ehtiyacı olan teşkilatlar sözde olsun bele Azerbaycanlıların huquqlarına dayir olumlu bir mesaj vermemişlerdir. Eyer bunlardan qurtulub yarın onlarla mücadele edeceyikse, hezine vermemizin ne faydası ve anlamı vardır. Bu rejimle mücadile etmek bütün acımasızlığına reğmen daha avantajlıdır. Azerbaycan milleti ve hereketi özü öz başının çaresine baxmalıdır.
Bizim düşünce merkezimiz ve eylemlerimizi yöneten Tehran deyil, Tebriz ve Azerbaycan olmalıdır. Biz Güney Azerbaycanda milli iradeni hakim qılıb, öz varlığımızı ve gücümüzü merkeze tehmil etmeliyik. Kürdlerin Türkiyede ve Iraqda yapdığı kimi. Biz Kürd hereketini bu qonuda örnek almalıyıq. Her şeyimizin qaynağı Azerbaycan olmalıdır, düşüncelerimizi besleyen yer Azerbaycan olmalıdır. Yapmamız gereken iş bu.
İrandaki iç çekişme hara gedir?
İrandakı iç çekişmelerin haraya getdiyini kesdirmek zor. Amma bütün olanlara ve olaylara baxmayaraq helelik her şeyin rejimin kontorolu altında olduğunu söylememiz mümkündür ve gözlenilmez bir hadise baş vermezse rejimin varlığını qoruya bileceyi möhtemeldir. İki ile yaxın bir sürede göründü ki Yaşıl Hereket bu tutumu ile başarı qazanamayacaqdır ve Yaşıl Hereketin güddüyü bu yol başarıya ulaşmayacaqdır. Yaşıl Hereketin yönetim kadrosu bu rejimin beslediyi ve eyitdiyi bir kadrodur. Onlar İslam Cumhuriyetinin çöküşünü istemirler ve bu çelişkili tavırları bir yerde güvenlik supapı rolu oynuyaraq toplumun enerjisinin, nifret duygusunun boşalmasına ve dolaylı bir şekilde rejimin beqasına yardım etmekdedir. Ayrıca Yaşıl Hereketin, çox ferqli ve zit zehniyet ve yapıdan oluştuğu için bütövlüyünü ve dinamikliyini qoruması zor görünür. Önümüzdeki cumhur başqanlığı seçimleri çox önemlidir. Eger daha ılımlı bir muhafizekar grup iş üstüne gelirse, ki gelmesi muhtemldir islahatçıları yeniden sisteme soxmazlarsa bele bir uzlaşma yapılacağı ve hakimiyet iç çekişmelerinin bir nebze de olsun sengiyeceğine şahid olabilirik, ayrıca içeride Xatemi döneminde olduğu kimi nisbi bir azaldığın verilmesi de kitlenin bir çox kesimini memnun ede bilir. Muhafizekarlar da öz içinde parçalanmış veziyetdedirler. Ehmedinejad hukumetinin tutum ve davranışlarından razı olmayan gruplar mevcuddur. Ehmedinejad hakimiyetinin hem içeride hem de dışarıda sorumsuzca davranışı muhafizekarların da bir çoxunu çileden çıxarmışdır. Bu sebebden dolayı Ehmedinejad zehniyeti ve takımının yeniden iş başına gelmesi zor görünür ki bu olmazsa hakmiyetin işi özellikle dış basqılar sebebi ile daha agırlaşacaq ve içeride yeni patlayışlara zemin hazırlayacaqdır. Cumhuriye İsalami krizler hakimiyetidir ve zaten bu krizlerden beslenir ve yolunu devam edir. Bu hakmiyet 30 ili aşqın bir süre içerisinde bir ay bele kirizsiz yaşamamıştır, onun için kirzler ile baş etmeyi iyi bilirler.
Biz ne zaman qeder sukut edeceyik?
Bizim sukut etdiyimizi söylemek mence yanlış olar. Azerbaycan Milli Hereketi öz mücadelesine devam edir. Herket öz axışında ve öz yolunu sürdürmekdedir. Mücadele sadece meydanlarda yapılmaz, meydan hereketleri mücadelenin sadece bir metodudur. Azerbaycan Milli
Hereketi ve millileşme zehniyeti toplum içinde nehadine olur ve hereket qurumsallaşdıqca milli hereketi besleyecektir. Ve hereketin önüne yeni imkanlar ve fursetler yaradacaqdır. Azerbaycan Milli Hereketi bu biçimi ile qısa bir tarixin ürünüdür. Bizim milli mesele ile ilgili tecrübemiz azdır, milli teşkilatlarımız yeni şekillenmeye başlamış. Azerbaycan Milli Hereketi ile paralel bir şekilde ve bu Hereketin etkisinde, Azerbaycan milleti de merkezle ayrışma içerisine girmişdir. Bu bir sürec meselesidir ve bu sürec normal ve doğal bir şekilde gelişmektedir. Mill hereketin gelişimi ise çox yönlü ve murekeb bir sürecdir, şertlere uygun duraqlar ve ya hız qazanar. Bu Hereket genc, dinamik ve çox büyük potansiyele sahib olan bir hereketdir. Mesele sadece zaman meselesi ve bu potansiyel gücün fele çevrilmesi söz qonusudur. Yaşıl Hereketle ilgili sukutdan söz gedilirse, merkezi quvveler Azerbaycan milletinin haqlarını Fars milleti ile eşit bir şekilde qebul etmedikleri zamana qeder baykot edilmelidirler. Merkez yanlı teşkilatlar özellikle Yaşıl Hereket artıq devrin değiştiği gerçeğini qebul etmeli ve özlerini yeni şertlerle uygunlaşdırmalıdırlar. Artıq Azerbaycan İranın başı diye meseleni geçişdirmek mümkün değil. Merkezi teşkilatlar milliyetler meselesini ve buradakı milli aktorları bir vezne kimi qebul etmeli ve hesablarını buna göre yapmalıdırlar.
Azerbaycanda yaranan bu ortam tariximizde ender rastlanan bir hadisedir ve her baxımdan Azerbaycanın xeyrinedir. Azerbaycan Güney Azerbaycan Milli Hereketinin lehine bir geçiş süreci içerisindedir. Bu sürec Azerbaycanda yapısal bir değişimi beraberinde getirecektir. Milli hereket bütün gücünü milletimizin bu sürecden sağlıqlı ve eksiksiz geçmesi için seferber etmeldir. Tarix bir iki günden ibaret deyil, bezen bizim furset gördüyümüz bir durum daha böyük tehditleri beraberinde getire biler. Bizim millet olaraq acı tecrübelerimiz var, Etabek Parıknda, Xiyabani olaylarında, 21 Azerde , Xalq i Muselman Herketi ve Xordad olaylarında Tehranın tavırını tecrübe etmiş bir milletik. Bir delikten iki kere sancılmaq xetadır. Biz defelerle sancıldıq, bir daha ve bilerek sancılmanın ağıl dışı bir davranış olduğu aydındır. Her halda Azerbaycan milletinin tarixi hafizesinde bu olaylar mövcuddur ve onun davranışlarını şekillendirir.
Bizim emele girmemiz üçün hansi şertlerin olması gerekir?
Bizim emele, herekete geçmemiz Azerbaycan milletinin iradesine bağlıdır ve Azerbaycan Milli Herekiti bu iradeye tabi olmanin yanısıra milli çıxarlar dogrultusunda milletin iradesine yön vermeli, Yapılması gereken bir şey olursa da tamamiyle merkezi quvelerden bağımsız olmalıdır. Bu aşamada meydan hereketinin olumlu sonuc dogurub doğurmıyacağı ve olanaqları haqda derin düşünmek gerekir, çünkü Azerbaycanda sefler hele netleşmemiş, mence bu aşamada gözlemleme ve gözleme politikası çox sağlıqlı ve dogru bir yöntemdir.
Danışıq-14 / Azərbaycan Demokrasi Ocağının Güntay Gəncalpla söyləşisi
Azərbaycan Demokrası Ocağı : milli hərəkət nə zamana qədər iranda olub-bitənlər haqqında sukut edəcək ? milli fəalların sukutu onları toplumun mərcə teyfi durumundan ayırmağa zəmin yaratmazmı ? İranda olan başqa hərəkətlər ilə intiqadi bir diyalogun qurulması bizim milli çıxarlarımız ugrunda ola bilər yoxsa o hərəkətlərin içində ərimək təhlukəsi var ? və …. buna bənzər başqa sorularımızın cavabını Siyasi araşdırıcı sayın Güntay Gəncalp dan soruşmuşuq , sayğı deyer düşünürlərimizin əməkdaşlığı ilə bu mubahisələrin genişlənməsi və bu mubahisələrin içindən milli mənafeimiz uğrunda doğru bir yol xəritəsinin ip uclarının çıxmasını arzu edirik
Bəzən ictimai olayların sürətli gəlişməsi insanların bilinc düzeyini üstələyir. Yaradılışı etibarı ilə insanın duyqusallığa qapılması özünü düşüncələrə buraxmasından daha asandır. Bu üzdən də tarix duyquların ürünü, bilim isə, daha çox düşüncənin ürünüdür. Bilim və duyqusallıq arasında tarazlıq yaratmaq gərəkir, yəni ağıl və duyqu arasında. Müşəxxəs olaraq “nə etməmiz gərəkir?” sorusuna mən bu şəkilədə cavab verə bilərəm: Biz çalışmalarımızı duyqu planından düşüncə planına sövq etməliyik. Çünkü biz tarix boyu fikrən məğlub olmuşuq. İnqilab yaradacaq gücümüz hər zaman olmuş, indi də var. Lakin milli düşüncə zəminində biz uzun zamandan bəri yenilə-yenilə gəlmişik. Əsas amacımız bu yenilgəni tarixdən qaldırmaq olmalıdır. Bunun üçün siyasi-ictimai inqilaba imkan yoxdursa, mədəniyətdə inqilab etməliyik. Bizim bu qonu üzərində dərincə çalışmamız gərəkir. Farsların pozisionu ilə bizimki eyni deyil. Biz asimilasiona məhkum edilmişik. Mədəni inqilab yoluyla birikdirəcəyimiz gücü başqa tür əldə edə bilmərik. Yəni bir nitəlik yolunda çabalarımızı sürdürməliyik. Tələsməyə gərək yoxdur, tarixin sonu da deyildir. Milli duyqu və düşüncələrimizi toplumun dərin qatlarına daşımalıyıq. Bu da örnəyin İranda hansısa hərəkətə və göstərilərə qatılmaqla gerçəkləşə bilməz. Farslar demokrasi yolunda mübarizə aparırlarsa, biz milli-demokrasi yolunda mübarizə aparırırıq. Hər türlü İranda demokrasi savaşlarına moral dəstək vermək borcumuzdur, ancaq bu öz kimliyimizi unudaraq o hərəkətin bir parçası olmaq anlamında olmamalıdır. Olayları müqayisə yolu ilə daha yaxşı anlaya bilərik. Çində demokrasi yolunda mübarizə gedir. Ancaq Doğu Türkistanın dərdi başqa. Buna rəğmən Batıdakı Doğu türkistan liderləri Çindəki demokratikləşmə hərəkətinə qatılmasalar da ona teoridə dəstək verməkdədirlər. Sanıram bizdə də buna bənzər pozision var. Yaşıl Hərəkəti Dünya dəstəkləməkdə ikən, bizim ona “bunlar da keçmişdə iqtidarda olmuşlar” kimi bayağı sözlərlə qarşı çıxmamız etik deyil, dünyadakı özgürlük dalğalarının əsintisi ilə uyumlu açıqlama deyil. Ancaq bütün olanların ötəsində bizim təməl sorunlarımız var, ona cavab verməmiz lazəımdır. Düşünən bir türk toplumu oluşdurmamız lazım. Bunun üçün milli aydınlama evrələri gərəkir. Bu, olmadan biz gerçək tarixi pozisionumuzu əldə edə bilmərik. Məncə, bir çox suallar düşüncə zəminində hələ cavablanıb toplumun qatmanlarına yayımlanmamışdır. Düşüncə düzəni dəyişməlidir, yoxsa heç bir dəyişim olmaz. Bizim açımızdan da gerçək inqilab budur. Uzun sürsə də biz çabalarımızı bu yöndə yürütməliyik. Bir az da biz səbirli olalım, başqaları inqilab etsinlər. Tələsməyə gərək yoxdur və gənclərimizi bu canavar rejimə yem etməməliyik. Dünya və Orta Doğudakı olaylar bu rejimlə hesablaşacaq. Uzun sürməz. Biz ana amacımızın peşində olmalıyıq. Milli kadrlaşma, milli iradə, milli hüquq, milli ordu, milli kimlik. Bizim ana sorunlarımız budur. Bunların siyasi, mədəni, hüquqi və tarixi ədəbiyatını hələ oluşdurmamışıq. Biz hələ əkinlə məşğul olmalıyıq. Bizim biçinimiz bir az zaman alacaq. Zaman hər şeyin çözücüsüdür. Yetər ki, bu zamanın içini türkçə düşüncələrlə doldura biləlim. Biz milli hərəkətin düşüncəsini, etiyini və estetiyini oluşdurmaqla görəvliyik.
İrandaki iç çəkişmə hara gedir?
Bir çox filosofların ortaya qoyduğu dialektik evrim sürəci İran şərtləri üçün də uyqulanmaqdadır. Hər hakim tez öz içindən antitezini yetişdirər. Belə olmazsa, evrim olmaz. İran inqilabı da öz antitezini yetişdirmişdir. Heç bir müxalifət İranda Yaşıllar kimi bu möhtəşəm hərəkəti yarada bilməzdi. Çünkü onların heç birinin xalq içində nüfuzu yoxdur. Yaşıl Hərəkət ilk başlanqıcında yasal bir hərəkət idi. Bax, antitezlər bu şəkildə yasal olaraq ortaya çıxar, sonra yasalara sığmaz, yeni anayasa istər. Yasal olduğu üçün dəyişimdən yana olan, dini istibdaddan bezmiş olan toplum çox güclü şəkildə qatıldı. Çünkü ilk günlərdə öldürmə yox idi. Təbliğat idi. Seçimə hiylə qarışdıqdan sonra da toplumun qatılımı çox möhtəşəm idi. Çünkü yasal hərəkət idi. Ya da toplum yasal olduğunu sanırdı. Öldürmələr, saldırılar toplumu qorxutdu. Qatılımlar az olsa da davam etdi. Ancaq hər basqı özünə uyqun təpki oluşdurar. Yaşıl Hərəkət yasa dışılığına itələndi. Liderləri tutuqlandıqdan sonra tamamən bu savaş yasalara qarşı dönüşdü. İndi artıq anayasanın uyqulanması yolunda deyil, anayasanın dəyişməsi yolunda savaş gedir. Uzun illər boyunca ölkənin sərmayəsini ələ keçirmiş bu rejim ölər, anayasanın dəyişiminə getməz. Dünya kamuoyu rejimə qarşı dönüşmüş bu savaşa dəstək verir. Bu üzdən də artıq böyük uçurumlar müxalifət və rejim arasında ortaya çıxmış. Böyük ayətullahlar da liderlərin tutuqlanmasına təpki göstərirlər. Bu gəlişmələr rejimə qarşı savaşı daha da təşviq etməkdədir. Ancaq dəyişimin çox qanlı və sancılı, həm də uzun vədəli olması söz qonusu ola bilər. Önəmli olan toplumda rejimin 32 illik qorxu düzəninə qarşı etiraz cəsarətinin yaranmasıdır.
Biz nə zamana qədər sükut edəcəyik?
Sükut etməmişik. Güclü düşüncə işləri ilə uğraşan insanlarımız var. Həm daxildə, həm də xaricdə. Yanlış ortamlarda çətinliklə birikdirdiyimiz milli enerjimizi sükutu pozmaq adı ilə hədər vermək doğru olmaz. Zahirən səssizlik olaraq görənən bu sükutumuzun pozulmasını zaman özü bəlli edəcək. Biz İranda demokrasi yolunda gedən savaşlara açıqca açıqlamalarımızda dəstək verməliyik məncə. Bunun yanı sıra bəlli zaman üçün hazırlanmalıyıq. Yaxın gələcəkdə də böyük dəyişimlər ola bilər. Xaməneyi ölə bilər. Başqa olaylar da ola bilər. Belə olur genəldə. Elə bir an gəlir ki, diktator rejimlər artıq xiyabanlardakı göstərilərə güllə ata bilmir. Müzakirəyə başlayır. Hər zaman belə olmuş, İranda da belə olacağı bəklənir. Bax, bu zaman bizim sükutumuzun içindən böyük səslər çıxacaq. Biz bu günə hazır olmalıyıq. Güney Azərbaycanda və İranın genəlində möhtəşəm türklük hərəkəti başlamalı və İranın dəyişik hərbi yerlərində görəvli olan türkləri milli hərəkətin yanında və önündə aparıcı güc kimi görməliyik. Belə olmazsa, Batı Azərbaycanda millətimizin üzərinə soyqırım uyqulana bilər. Millətimizi qorumaqla mükəlləfik. Ancaq o zaman hansı siyasi öncəliklərlə çıxış edəcəyimiz qonusunda bir söz deyə bilmərəm. Bunu o zamankı pozisionlar bəlli edər.
Bizim əməl etməmiz üçün hansı şərtlərin olması gərəkir?
Birinci, toplumumuzda geniş türklük bilinci oluşmalıdır. Bu olmazsa, olmaz. İkinci, toplumumuzda türk kimliyi və türk dili mərkəzli çağdaşlaşma sürəci başlamalıdır. Üçüncü, bizim başqaları ilə tarixi istəklərimizin sınırları bəlirlənməlidir. Niyət bizim hərəkətin ontolojisini oluşdurar. Toplumlar tarixlərinə, təbiətlərinə görə millətləşməzlər, niyətlərinə görə millətləşərlər. Ata sözümüz deyir: “Niyət hara mənzil ora.” Niyətimizin yazısı, sənəti, etiyi və estetiyi açıqca göz önündə olmalıdır. Böylə olduğunda əməl üçün, yalnızca hələ sinfi kimliyi bəlli olmayan gənclər aktiv olmazlar, bütün siniflər, özəlliklə orta sinif də bu hərəkətə qatılar. 2006-ci ildə gənclərimiz şəhid oldu. Bu mübarizəyə bazar dəstək vermədi. Etisablar olmalı idi. Nədən belə olmadı? Çünkü onu da zaman yetişdirəcək. Bizim mübarizəyə bütün təbəqələr qatılmaldır. Bunlar zamanla oluşacaq və bizim əməl meydanımız o zaman daha da genişləyəcək.
Bəzi aydınlarımız İranda olan başqa hərəkətlər ilə tənqidi diyaloğun qurulmasından yanadırlar. Bunun bizim milli çıxarlarımız uğrunda ola biləcəyini duşunürlər. Sizcə böylədir, yoxsa o hərəkətlərin içində ərimək təhlukəsimi var?
Bu hərəkətlərin içində ərimə təhlükəsi deyə bir şey yoxdur. Əgər bu hərəkət hansısa bir hərəkətin içində əriyəcək dərəcədə zəifdirsə, o zaman ona güvənmək də olmaz. Niyə ərisin ki? Əriyəcək olan bir hərəkətin gələcəyinə güvənmək olmaz ki. İranda bəzi dəyişimlər olacaq ki, biz onlarla işbirliyi etmək zorunda olacağıq. Biz bu ölkədə yaşayırıq, bu ölkənin gerçəklərinin dışına çıxa bilmərik. Yaşıl Hərəkətlə işbirliyi edəlim deyənlər də haqlıdırlar. Burada haqsız olan yoxdur. Önəmli olan olaya hansı baxış açısından baxmaqdır. Yəni yaşıl hərəkətə qatılımdan niyət nədir, o, göz önündə bulunmalıdır. Yaşıl Hərəkət İranda yaşayan bütün millətlərin yararınadır. Başda da bizim yararımızadır. Çünkü Musəvi türkdür. Biz soy olaraq türk olan hər kəsin türklüyə yararlı ola biləcəyinə inanmalıyıq. Yoxsa 30 milyon türk haqqından danışa bilmərik. 30 milyon türk dediyimiz varlığın 10 milyonu bəlkə Musəvi kimidir. Biz fərdlərlə ilgilənməməliyik sistemlə ilgilənməməliyik. Yəni örnəyin Musəvini də türklüyündən uzaqlaşdırmış olan bir düzən var. Bu düzən bizim düşmənimizdir, Musəvi kimi şəxsiyətlər deyil. Ayrıca, bu gün Musəvi dünyada demokrasidən yana olan bir lider kimi tanınmış və onun türk olması da bu açıdan türklər üçün bir məziyətdir. Bir şəkildə biz Yaşıl Hərəkətin dışında deyilik. Liderliyindəyik. Türk insanı olaraq bu hərəkətin başındayıq. Ancaq modern türk istəkləri olaraq hərəkətin dışındayıq. Bunu da ələ keçirmənin yöntəmləri üzərində düşünməkdə yarar var. Musəvi özbəöz türkdür. Onun dünyagörüşü dartışıla bilər, ancaq milliyəti türkdür. Milliyəti insan verən doğadır. Onu dəyişdirmək olmaz. Dəyişimi, asimilasion yolu ilə olur.
Birləşdirci amillər nədir?
Bizim əsas birləşdirici amilimiz ortada yoxdur nə yazıq ki. Çünkü birləşdirici amil, düşüncələr deyil, ortaq bir inancdır. Düşüncə professional bir işdir. Biri az bilər, biri çox. Ancaq toplumu bir mərkəzdə bütünləşdirən ortaq bir inancdır. Bu günə qədər də bizim farsların qarşısında yenilişimizin səbəbi budur. Məsələn Doğu Türkistanda birləşdirici bir inanc amilir var. Toplumun asimilasionunu önləyir. Məncə Doğu Türkistanda asimilasion yoxdur, kolonizasion var. Ancaq İranda türklərin asimilasionu söz qonusudur. Çünkü Uyqurların inanc fərqliliyi onların qoruyucusu və bizim farslarla inac özdeşliyimiz bizim əridicimizdir. Bunun üzərində böyük din mütəfəkkirləri düşünməlidir. Bu, bizim tarixi sorunumuzdur, əsas sorunumuzdur. Türk—İslam inancı oluşmalıdır. Bunun əskilərdən örnəkləri vardır. Ancaq Pəhləvilər, özəlliklə islam rejimi çox güclü biçimdə türklərin özgürlükçü İslam alqılayışlarını məhv etdilər. Bunu canlandırmanın bir yolu olmalı. Bir mədəniyətin orta dirəyini təşkil edən inancdır. Bir toplum inancını itirdiyində, başqa millətlərin içində əriməsi asanlaşar. Bizim inancımızı farslar çalmışlar. Bunu onarmamız lazımdır. Türk kimliyi Anadoluda olduğu kimi İranda da türklərin inanc düzeyinə yüksəlməlidir. Atatürkün ən böyük başarısı türk kimliyini toplumun tarixi inancı ilə özdeşləşdirməsi olmuşdur. Biz bu kimi böyük işlərlə uğraşmalıyıq. Bu da sükut anlamında deyil, tarixin dərinliyini etkiləyəcək işlər görmək anlamındadır.
دانیشیق- 14 / آزربایجان دموکراسی اوجاغی نین گونتای گنجالپ لا اوزه ل سؤیله شی سی
آذربایجان دموکراسی اوجاغی : میللی حرکت نه زامانا قدر ایراندا اولوب-بیتنلر حاقیندا سوکوت ائدهجک ؟ میللی فعاللارین سوکوتو اونلاری توپلومون مرجع طیفی دوروموندان آییرماغا زمین یاراتمازمی ؟ ایراندا اولان باشقا حرکتلر ایله اینتیقادی بیر دیالوگون قورولماسی بیزیم میللی چیخارلاریمیز اوغروندا اولا بیلر یوخسا او حرکتلرین ایچینده اریمک تهلوکهسی وار ؟ و …. بونا بنزر باشقا سورولاریمیزین جاوابینی سیاسی آراشدیریجی سایین گونتای گنجالپ دان سوروشموشوق، سایغی دیر دوشونورلریمیزین امکداشلیغی ایله بو مباحیثهلرین گئنیشلنمهسی و بو مباحیثهلرین ایچیندن میللی منافعیمیز اوغروندا دوغرو بیر یول خریطهسینین ایپ اوجلارینین چیخماسینی آرزو ائدیریک.
اينديکي دورومدا نه ائتمه لي یيک؟
بعضن ايجتيماعي اولايلارين سورعتلي گليشمه سي اينسانلارين بيلينج دوزئييني اوسته له يير. ياراديليشي اعتيباري ايله اينسانين دويقوسالليغا قاپيلماسي اؤزونو دوشونجه لره بوراخماسيندان داها آساندیر. بو اوزدن ده تاريخ، دويقولارين اورونو، بيليم ايسه، داها چوخ دوشونجه نين اورونودور. بيليم و دويقوسالليق آراسيندا تارازليق ياراتماق گره کير، یعنی عاغیل و دویقو آراسیندا. مشخص اولاراق «نه ائتمه ميز گره کير؟» سوروسونا من بو شکيلده جاواب وئره بيلرم: بيز چاليشمالاريميزي دويقو پلانيندان دوشونجه پلانينا سؤوق ائتمه لي یيک. چونکو بيز تاريخ بويو فيکرن مغلوب اولموشوق. اينقيلاب ياراداجاق گوجوموز هر زامان اولموش، ايندي ده وار. لاکين ميللي دوشونجه زمينينده بيز اوزون زاماندان بري يئنيله- يئنيله گلميشيک. اساس آماجيميز بو يئنيلگه ني تاريخدن قالديرماق اولماليدير. بونون اوچون سياسي-ايجتيماعي اينقيلابا ايمکان يوخدورسا، مدنييتده اينقيلاب ائتمه لي یيک. بيزيم بو قونو اوزرينده درينجه چاليشماميز گره کير. فارسلارين پوزيسيونو ايله بيزيمکي عئيني دئييل. بيز آسيميلاسيونا محکوم ائديلميشيک. مدني اينقيلاب يولويلا بيريکديره جگيميز گوجو باشقا تور الده ائده بيلمريک. يعني بير نيته ليک يولوندا چابالاريميزي سوردورمه لي یيک. تلسمه يه گرک يوخدور، تاريخين سونو دا دئييلدير. ميللي دويقو و دوشونجه لريميزي توپلومون درين قاتلارينا داشيماليييق. بو دا اؤرنه یين ايراندا هانسيسا حرکته و گؤستريلره قاتيلماقلا گئرچکلشه بيلمز. فارسلار دئموکراسي يولوندا موباريزه آپاريرلارسا، بيز ميللي- دئموکراسي يولوندا موباريزه آپاريريريق. هر تورلو ايراندا دئموکراسي ساواشلارينا مورال دستک وئرمک بورجوموزدور، آنجاق بو اؤز کيمليگيميزی اونوداراق او حرکتين بير پارچاسي اولماق آنلاميندا اولماماليدير. اولايلاري موقاييسه يولو ايله داها ياخشي آنلايا بيلريک. چينده دئموکراسي يولوندا موباريزه گئدير. آنجاق دوغو تورکيستانين دردي باشقا. بونا رغمن باتيداکي دوغو تورکيستان ليدئرلري چينده کي دئموکراتيکلشمه حرکتينه قاتيلماسالار دا اونا تئوريده دستک وئرمکده ديرلر. سانيرام بيزده ده بونا بنزر پوزيسيون وار. ياشيل حرکتي دونيا دستکله مکده ايکن، بيزيم اونا «بونلار دا کئچميشده ايقتيداردا اولموشلار» کيمي باياغي سؤزلرله قارشي چيخماميز ائتيک دئييل، دونياداکي اؤزگورلوک دالغالاري نين اسينتيسي ايله اويوملو آچيقلاما دئييل. آنجاق بوتون اولانلارين اؤته سينده بيزيم تمل سورونلاريميز وار، اونا جاواب وئرمه ميز لازيمدير. دوشونن بير تورک توپلومو اولوشدورماميز لازيم. بونون اوچون ميللي آيدينلاما ائوره لري گره کير. بو، اولمادان بيز گئرچک تاريخي پوزيسيونوموزو الده ائده بيلمريک. منجه، بير چوخ سواللار دوشونجه زمينينده هله جاوابلانيب توپلومون قاتمانلارينا ياييملانماميشدير. دوشونجه دوزه ني دَييشمه ليدير، يوخسا هئچ بير دَييشيم اولماز. بيزيم آچيميزدان دا گئرچک اينقيلاب بودور. اوزون سورسه ده بيز چابالاريميزي بو يؤنده يوروتمه لي یيک. بير آز دا بيز صبيرلي اولاليم، باشقالاري اينقيلاب ائتسينلر. تلسمه يه گرک يوخدور و گنجلريميزي بو جاناوار رئژيمه يئم ائتمه مه لي یيک. دونيا و اورتا دوغوداکي اولايلار بو رئژيمله حسابلاشاجاق. اوزون سورمز. بيز آنا آماجيميزين پئشينده اولماليييق. ميللي کادرلاشما، ميللي ايراده، ميللي هوقوق، ميللي اوردو، ميللي کيمليک. بيزيم آنا سورونلاريميز بودور. بونلارين سياسي، مدني، هوقوقي و تاريخي ادبيياتيني هله اولوشدورماميشيق. بيز هله اکينله مشغول اولماليييق. بيزيم بيچينيميز بير آز زامان آلاجاق. زامان هر شئيين چؤزوجوسودور. يئتر کي، بو زامانين ايچيني تورکچه دوشونجه لرله دولدورا بيله ليم. بيز ميللي حرکتين دوشونجه سيني، ائتيگيني و ائستئتيگيني اولوشدورماقلا گؤرولي یيک.
ايرانداکي ايچ چکيشمه هارا گئدير؟
بير چوخ فيلوسوفلارين اورتايا قويدوغو ديالئکتيک ائوريم سورجي ايران شرطلري اوچون ده اويقولانماقدادير. هر حاکيم تئز اؤز ايچيندن آنتيتئزيني يئتيشديرر. بئله اولمازسا، ائوريم اولماز. ايران اينقيلابي دا اؤز آنتيتئزيني يئتيشديرميشدير. هئچ بير موخاليفت ايراندا ياشيللار کيمي بو مؤحتشم حرکتي يارادا بيلمزدي. چونکو اونلارين هئچ بيري نين خالق ايچينده نوفوذو يوخدور. ياشيل حرکت ايلک باشلانقيجيندا ياسال بير حرکت ايدي. باخ، آنتيتئزلر بو شکيلده ياسال اولاراق اورتايا چيخار، سونرا ياسالارا سيغماز، يئني آناياسا ايستر. ياسال اولدوغو اوچون دَييشيمدن يانا اولان، ديني ايستيبداددان بئزميش اولان توپلوم چوخ گوجلو شکيلده قاتيلدي. چونکو ايلک گونلرده اؤلدورمه يوخ ايدي. تبليغات ايدي. سئچيمه حيله قاريشديقدان سونرا دا توپلومون قاتيليمي چوخ مؤحتشم ايدي. چونکو ياسال حرکت ايدي. یا دا توپلوم یاسال اولدوغونو سانیردی. اؤلدورمه لر، سالديريلار توپلومو قورخوتدو. قاتيليملار آز اولسا دا داوام ائتدي. آنجاق هر باسقي اؤزونه اويقون تپکي اولوشدورار. ياشيل حرکت ياسا ديشيليغينا ايته له ندي. ليدئرلري توتوقلانديقدان سونرا تامامن بو ساواش ياسالارا قارشي دؤنوشدو. ايندي آرتيق آناياسانين اويقولانماسي يولوندا دئييل، آناياسانين دَييشمه سي يولوندا ساواش گئدير. اوزون ايللر بويونجا اؤلکه نين سرمايه سيني اله کئچيرميش بو رئژيم اؤلر، آناياسانين دَييشيمينه گئتمز. دونيا کامواويو رئژيمه قارشي دؤنوشموش بو ساواشا دستک وئرير. بو اوزدن ده آرتيق بؤيوک اوچوروملار موخاليفت و رئژيم آراسيندا اورتايا چيخميش. بؤيوک آيت اللاهلار دا ليدئرلرين توتوقلانماسينا تپکي گؤستريرلر. بو گليشمه لر رئژيمه قارشي ساواشي داها دا تشويق ائتمکده دير. آنجاق دَييشيمين چوخ قانلي و سانجيلي، هم ده اوزون وعده لي اولماسي سؤز قونوسو اولا بيلر. اؤنملي اولان توپلومدا رئژيمين 32 ايلليک قورخو دوزَنينه قارشي اعتيراض جسارتي نين يارانماسيدير.
بيز نه زامانا قدر سوکوت ائده جه یيک؟
سوکوت ائتمه ميشيک. گوجلو دوشونجه ايشلري ايله اوغراشان اينسانلاريميز وار. هم داخيلده، هم ده خاريجده. يانليش اورتاملاردا چتينليکله بيريکديرديگيميز ميللي ائنئرژيميزي سوکوتو پوزماق آدي ايله هدر وئرمک دوغرو اولماز. ظاهيرن سس سيزليک اولاراق گؤرنن بو سوکوتوموزون پوزولماسيني زامان اؤزو بللي ائده جک. بيز ايراندا دئموکراسي يولوندا گئدن ساواشلارا آچيقجا آچيقلامالاريميزدا دستک وئرمه لي یيک منجه. بونون ياني سيرا بللي زامان اوچون حاضيرلانماليييق. ياخين گله جکده ده بؤيوک دَييشيملر اولا بيلر. خامنه ایي اؤله بيلر. باشقا اولايلار دا اولا بيلر. بئله اولور گئنلده. ائله بير آن گلير کي، ديکتاتور رئژيملر آرتيق خيابانلارداکي گؤستريلره گول له آتا بيلمير. موزاکيره يه باشلايير. هر زامان بئله اولموش، ايراندا دا بئله اولاجاغي بکله نير. باخ، بو زامان بيزيم سوکوتوموزون ايچيندن بؤيوک سسلر چيخاجاق. بيز بو گونه حاضير اولماليييق. گونئي آذربايجاندا و ايرانين گئنه لينده مؤحتشم تورکلوک حرکتي باشلامالي و ايرانين دَييشيک حربي يئرلرينده گؤرَولي اولان تورکلري ميللي حرکتين يانيندا و اؤنونده آپاريجي گوج کيمي گؤرمه لي یيک. بئله اولمازسا، باتي آذربايجاندا ميلتيميزين اوزَرينه سويقيريم اويقولانا بيلر. ميلتيميزي قوروماقلا موکللفيک. آنجاق او زامان هانسي سياسي اؤنجه ليکلرله چيخيش ائده جگيميز قونوسوندا بير سؤز دئيه بيلمرم. بونو او زامانکي پوزيسيونلار بللي ائدر.
بيزيم عمل ائتمه ميز اوچون هانسي شرطلرين اولماسي گره کير؟
بيرينجي، توپلوموموزدا گئنيش تورکلوک بيلينجي اولوشماليدير. بو اولمازسا، اولماز. ايکينجي، توپلوموموزدا تورک کيمليگي و تورک ديلي اوداکلی (مرکزلي) چاغداشلاشما سورجي باشلاماليدير. اوچونجو، بيزيم باشقالاري ايله تاريخي ايستکلريميزين سينيرلاري بليرلنمه ليدير. نييت بيزيم حرکتين اونتولوژيسيني اولوشدورار. توپلوملار تاريخلرينه، طبيعتلرينه گؤره ميلتلشمزلر، نييتلرينه گؤره ميلتلشرلر. آتا سؤزوموز دئيير: «نييت هارا منزيل اورا.» نييتيميزين يازيسي، صنعتي، ائتيگي و ائستئتيگي آچيقجا گؤز اؤنونده اولماليدير. بؤيله اولدوغوندا عمل اوچون، يالنيزجا هله صينفي کيمليگي بللي اولمايان گنجلر آکتيو اولمازلار، بوتون صينيفلر، اؤزلليکله اورتا صينيف ده بو حرکته قاتيلار. 2006-جي ايلده گنجلريميز شهيد اولدو. بو موباريزه يه بازار دستک وئرمه دي. اعتيصابلار اولمالي ايدي. ندن بئله اولمادي؟ چونکو اونو دا زامان يئتيشديره جک. بيزيم موباريزه يه بوتون طبقه لر قاتيلمالدير. بونلار زامانلا اولوشاجاق و بيزيم عمل مئيدانيميز او زامان داها دا گئنيشله يه جک.
بعضي آيدينلاريميز ايراندا اولان باشقا حرکتلر ايله تنقيدي دييالوغون قورولماسيندان ياناديرلار. بونون بيزيم ميللي چيخارلاريميز اوغروندا اولا بيله جگيني دوشونورلر. سيزجه بؤيله دير، يوخسا او حرکتلرين ايچينده اريمک تهلوکه سيمي وار؟
بو حرکتلرين ايچينده اريمه تهلوکه سي دئيه بير شئي يوخدور. اگر بو حرکت هانسيسا بير حرکتين ايچينده ارييه جک درجه ده ضعيفديرسه، او زامان اونا گووَنمک ده اولماز. نييه اريسين کي؟ ارييه جک اولان بير حرکتين گله جگينه گووَنمک اولماز کي. ايراندا بعضي دَييشيملر اولاجاق کي، بيز اونلارلا ايشبيرليگي ائتمک زوروندا اولاجاغيق. بيز بو اؤلکه ده ياشاييريق، بو اؤلکه نين گئرچکلري نين ديشينا چيخا بيلمريک. ياشيل حرکتله ايشبيرليگي ائده ليم دئينلر ده هاقليديرلار. بورادا هاقسيز اولان يوخدور. اؤنملي اولان اولايا هانسي باخيش آچيسيندان باخماقدير. يعني ياشيل حرکته قاتيليمدان نييت ندير، او، گؤز اؤنونده بولونماليدير. ياشيل حرکت ايراندا ياشايان بوتون ميلتلرين يارارينادير. باشدا دا بيزيم ياراريميزادير. چونکو موسوي تورکدور. بيز سوي اولاراق تورک اولان هر کسين تورکلويه يارارلي اولا بيله جگينه اينانماليييق. يوخسا 30 ميليون تورک حاققيندان دانيشا بيلمريک. 30 ميليون تورک دئديگيميز وارليغين 10 ميليونو بلکه موسوي کيميدير. بيز فردلرله ايلگيلنمه مه لي یيک سيستئمله ايلگيلنممه لي یيک. يعني اؤرنه یين موسويني ده تورکلوگوندن اوزاقلاشديرميش اولان بير دوزن وار. بو دوزن بيزيم دوشمنيميزدير، موسوي کيمي شخصييتلر دئييل. آيريجا، بو گون موسوي دونيادا دئموکراسيدن يانا اولان بير ليدئر کيمي تانينميش و اونون تورک اولماسي دا بو آچيدان تورکلر اوچون بير مزييتدير. بير شکيلده بيز ياشيل حرکتين ديشيندا دئييليک. ليدئرليگينده یيک. تورک اينساني اولاراق بو حرکتين باشينداييق. آنجاق مودئرن تورک ايستکلري اولاراق حرکتين ديشينداييق. بونو دا اله کئچيرمه نين يؤنته ملري اوزرينده دوشونمکده يارار وار. موسوی اؤزبه اؤز تورکدور. اونون دونیا گؤروشو دارتیشیلا بیرلر. میللییتی تورکدور. میللییتی اینسانا وئرن دوغادیر، اونو دَییشدیرمک اولماز. دَییشیمی، آسیمیلاسیون یولویلا اولور.
بيرلشديرجي عاميللر ندير؟
بيزيم اساس بيرلشديريجي عاميليميز اورتادا يوخدور نه يازيق کي. چونکو بيرلشديريجي عاميل، دوشونجه لر دئييل، اورتاق بير اينانجدير. دوشونجه پروفئسسيونال بير ايشدير. بيري آز بيلر، بيري چوخ. آنجاق توپلومو بير مرکزده بوتونلشديرن اورتاق بير اينانجدير. بو گونه قدر ده بيزيم فارسلارين قارشيسيندا يئنيليشيميزين سببي بودور. مثلن دوغو تورکيستاندا بيرلشديريجي بير اينانج عاميلي وار. توپلومون آسيميلاسيونونو اؤنله يير. منجه دوغو تورکيستاندا آسيميلاسيون يوخدور، کولونيزاسيون وار. آنجاق ايراندا تورکلرين آسيميلاسيونو سؤز قونوسودور. چونکو اويقورلارين اينانج فرقليليگي اونلارين قورويوجوسو و بيزيم فارسلارلا ايناج اؤزدئشليگيميز بيزيم اريديجيميزدير. بونون اوزَرينده بؤيوک دين موتفککيرلري دوشونمه ليدير. بو، بيزيم تاريخي سورونوموزدور، اساس سورونوموزدور. تورک— ايسلام اینانجی اولوشماليدير. بونون اسکيلردن اؤرنکلري واردير. آنجاق پهلويلر، اؤزلليکله ايسلام رئژيمي چوخ گوجلو بيچيمده تورکلرين اؤزگورلوکچو ايسلام آلقيلاييشلاريني محو ائتديلر. بونو جانلانديرمانين بير يولو اولمالي. بير مدنييتين اورتا ديرگيني تشکيل ائدن اينانجدير. بير توپلوم اينانجيني ايتيرديگينده، باشقا ميلتلرين ايچينده اريمه سي آسانلاشار. بيزيم اينانجيميزي فارسلار چالميشلار. بونو اونارماميز لازيمدير. تورک کيمليگي آنادولودا اولدوغو کيمي ايراندا دا تورکلرين اينانج دوزئيينه يوکسلمه ليدير. آتاتورکون ان بؤيوک باشاريسي تورک کيمليگيني توپلومون تاريخي اينانجي ايله اؤزدئشلشديرمه سي اولموشدور. بيز بو کيمي بؤيوک ايشلرله اوغراشماليييق. بو دا سوکوت آنلاميندا دئييل، تاريخين درينليگيني ائتکيله يه جک ايشلر گؤرمک آنلاميندادير.


text:
پایونیر قورومو
پایونیر قورومو (اینگیلیسجه: Pioneer Corporation) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت الکترونیک ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Nozomu Matsumoto طرفیندن قۇرولموشدور. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۱۶٬۷۶۳ نفر اوْلوب.
گؤرونتولردَییشدیر
- Pioneer Corporation logo (1970-1998).svg
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ Corporate Outline. Pioneer Corporation. یوْخلانیلیب22 February 2018.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pioneer Corporation»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پایونیر قورومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
گوتیلر
گوتیلر یا دا قوتلار (اینگیلیسجه: goths) — بیر شرقی اولان قدیم ژرمانیانین قوملاریندانی دیلار کی موهاجرت دورانیندا روم ایمپراتورلوغونا حمله ائدیب و او اولکنی داغیددیلار بو قوم سونرالیق دا ایکی یئره بولوشوندی : ویزی گوتلار و اوستروگوتلار.[۱]
بو قؤم اول ده شرقی اؤلان ژرمانیا دا یاشاییش الرمیشلر سؤنرادان داچیا بؤلگسینه گئدیب و اوردا مسکن قوردولار. هِپ سونرا هون ایمپراطورلوغون حملسینده شرقی اؤلان رومی لار یانیندا اونلارین علیهینه دؤیوشدولر اما بیر نچه ایلدن سونرا غربی اؤلان روم ايپراطورلوقون یئرلرینه حمله ادیب و اورالاری غارت ائتدیلر.
آیبریا یئرلرینده بو قؤم آلانلار لاردان قاریشیب سونرالیقدا کاتالان میلتین یاراتدیلار.


text:
فیفا دونیا کاپی
فیفا دۆنیا کاپی (اینگیلیسجه: FIFA World Cup) فۇتبول اۆزره ان اهمیتلی تورنمنت. ۱۹۳۰-جو ایلدن بری هر دؤرد ایلدن بیر تشکیل اوْلونور. (ایکینجی دونیا ساواشی ایله علاقه دار ۱۹۴۲ و ۱۹۴۶-جی ایللر استثنا اوْلماقلا.)
تاریخیدَییشدیر
دۆنیانین بیرینجی کاپی و یا اوْ واخت رسمی اوْلاراق آدلاندیریلدیغی کیمی، "ژول ریمه اؤدولو" اۇغروندا یاریشلار ۱۹۳۰-جو ایلین جۇلایوندا مونتویدودا کئچیریلمیشدیر. لاکین دۆنیا بیرینجیلیگی یاریشلارینین پرینسیپی داها اوّل، ۱۹۲۰-جی ایلین آوریلینده فیفا-نین آنتورپندهکی کوْنقره سینده راضیلاشدیریلمیشدی. بۇ یاریشین تشکیلاتچیسی، اوْنون ادّعالارینین مؤلفی فرانسه فوتبول فدراسیاسینین رئیسی، و ده اوْ زامان آنتورپنده فیفا رئیسی سئچیلمیش ژول ریمه ایدی. تورنمنته اوْنون آدی وئریلمیشدی.
فۇتبول اۆزره دۆنیانین بیرینجی چمپیوناتین ین کئچیریلمهسی حاقیندا سوْن قرار ۱۹۲۸-جی ایلده فیفا-نین آمستردامداکی کوْنقره سینده قبول ائدیلمیشدی. اولمپیک اوْیونلاریندا، دمک اوْلار کی، بۆتون تاخیملار گیزلی حرفه ایلیق نۆماییش اتدیردییندن دۆنیانین بۆتون ییغما تاخیملارینین آماتور دۇروم تام فورمال کاراکتر داشیماغا باشلامیشدی. حرفه ایلارین و آماتورلارین برابر اوْلدوقلاری مۆنتظم دۆنیا چمپیوناتلارینین کچیریلمهسی بۇ پروبلمی حل ائتدی. اوْ واختدان میلّی آسسوسیاسیلارینین رهبرلری داها یۆکسک یاریشدا – دۆنیا چمپیوناتیندا چیخیش ائتمکده ماراقلی اوْلدولار و حرفه ای اوْیونچولاری ییغما اولمپیک تاخیملارینا "ایتلمهدیلر". حرفه ای و آماتور فۇتبولچولار اۆچون آچیق اوْلان بئله چمپیوناتلارین تشکیلی اوْ واختلار ریسکلی ایش ایدی. هم ده فیفا ائله بیر اؤلکه آختاریردی کی، بۇ ایشه تاماهکارلیق آماچ ایله گیریشمهسین. اولمپیک تورنمنتلری اوْنا، دمک اوْلار کی، گلیر گتیرمیردی. دۆنیا چمپیونتلارینین کچیریلمهسینه اداره ائتمکله اۇلوسلار آراسی فۇتبول فدراسییاسی گلیرین بؤلوشدورولمهسینده ایشتیراک ائده بیلردی و بورجا دوشمزدی.


text:
جاری ییل نینگ فزیک ساحه سی بوییچه نوبل ساورین لری اوز ایگه لری نی تاپدی
نوبل کمیته سی, اوشبو ساحه بوییچه نوبل ساورینی گه سزاوار دیب تاپیلگن کیشی لرنی اعلان قیلدی
سیوکورو مانابه, کلاوس هاسلمن و جیورجیو پاریسی میلادی 2021- ییل فزیک ساحه سی بوییچه نوبل ساورینی گه سزاوار دیب تاپیلدی.
نوبل کمیته سی نینگ معلوم قیلیشیچه, مذکور کیشی لر چیگل فزیک سیستم لری نینگ درک ایتیلیشی بوییچه جداً حصه قوشگن لیگی سببلی اوشبو ساورین گه سزاوار دیب تاپیلگن.
علاقه لی ینگی لیکلر
اردوغان: کیلگوسی ییلده برقی لوکوموتیف ایشلب چیقریشنی باشله یمیز
جمهوررئیس اردوغان استانبولده بولیب اوتگن بیر مراسمده معروضه قیلدی
ایندی تورکیه ده یوک درون لر بیلن تشیله دی
اوشبو توغریده تورکیه ملکی هواچیلیک اداره سی باشلیغی بیانات بیردی
جاری ییل نینگ فزیک ساحه سی بوییچه نوبل ساورین لری اوز ایگه لری نی تاپدی
نوبل کمیته سی, اوشبو ساحه بوییچه نوبل ساورینی گه سزاوار دیب تاپیلگن کیشی لرنی اعلان قیلدی


text:
قیرمیزی قاراغات
قیرمیزی قاراغات (اینگیلیسجه: Redcurrant، فارسجا: انگورفرنگی قرمز ، لاتین تورکجه: Qırmızı qarağat ، عربجه: كشمش أحمر ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Kırmızı frenk üzümü ، فرانسهجه: Rote Johannisbeere ، آلمانجا: Rote Johannisbeere ) بیر نؤع بیتکی.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Redcurrant»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۷ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده قیرمیزی قاراغات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کاراته
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
کاراته (تام آدی کاراته – دو ، ژاپون دیلینده : کارا- بوش ، ته – ال ، دو – یول – بوش الین یولو ) – ژاپون سیلاح سیز دوْیۆش صنعتی. 1929 – جو ایلده فوناکوسی گیتین دزئن-بوددیزمین (Funakosi Gitin dzen-buddizmin) تاثیری ایله یاراتمیشدیر.
کاراته XX عصرین اول لرینده ژاپونیانین اوکیناوا آداسیندا گئنیش یاییلماغا باشلاییر. عصرین اول لرینده آدادا یارانمیش آغیر ایقتیصادی وضعیت اوکیناوا لی لارین دیگر ژاپون آدالارینا کؤچمه سی اورالاردا بو ایدمانین یاییلماسی ایله نتیجه له نیر . کاراته اولیمپییا اویونلاری پروگرامینا داخیل ائدیلمه نامیزد اولان ایدمان نؤع لریندن دیر.
فوناکوسی گیتین طرفیندن بودیسمین تاثیری آلتیندا یارادیلمیشدیر.
کاراته المپیا اویونارینا داخیل ائدیلمیه آدلانان ایدمان لاردان بیریدیر.


text:
سائو فرانسیسکو چایی
سائو فرانسیسکو چایی (اینگیلیسجه: São Francisco River، فارسجا: رود سائو فرانسیسکو ، آلمانجا: Rio São Francisco ، ایتالیاجا: Rio São Francisco ، عربجه: نهر ساو فرانسيسكو ، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: São Francisco Nehri ، روسجا: CaH-ФpaHcиcky) برزیل اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۲۸۳۰ کیلومتر دیر. بۇ گۆن سائو فرانسیسکو چاییندان ثانییهده ۲۹۴۳ متر مکعب سۇ آخیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سائو فرانسیسکو چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«São Francisco River»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
بیوگرافی / هابیل علی یئف
هابیل مصطفی اوغلو علی یئف چتین و ماراقلی بیر حایات کئچیرتمیشدیر.
او۱۹۲۷نجی ایل مای آینین ۲۷سینده آذربایجان جمهوریتینین آغداش رایونونون اوچ قوواق کندینده آنادان اولوب.۷یاشیندا ایکن رایون مرکزینده کی ۳سایلی ۷ ایل لیک مکتبه گئتدی.همان ایل لرده مشهور موغننی و موسیقی معللیمی (احمد آغدا مئسکی_احمد بشیر اوغلو بدل بی لی) هابیل گیلین ائولرینده کیرایه ده یاشاییردی.احمد آغدامئسکی نین یاشادیغی ائوه هر واخت موسیقی چی لر توپلاشاردی و موغاملاردان، تصنیف لردن، خالق ماهنی لاریندان دانیشار و یئری گلدیکجه اونلاردان پارچالاری تاردا ویا کامانچادا ایفاائدردیلر.
بالاجا هابیل اوشاق ماراغی ایله چالغییا قولاق آسیب و معناسینی آنلامادیغی صحبت لری دینله یردی.
ائله همان واخت دان دا هابیلین اوشاق قلبینه صنعته محبّت کؤزو دوشموش گون به گون آی با آی آلیشیب آلوولانماغا باشلامیشدیر.آناسی نیساءخانیم ایسه اوغلونون قلبینه دوشموش بو محبّت اودونو اؤز آنا نوازیشی ایله داهادا آلوولاندیرمیشدی. هابیل علی یئف اونلاری بئله خاطیرلاییر: منیم صنعت عالمینه گلمه ییمده ایکی اولوب. اونلاردان بیری احمد آغدا مئسکی، اوبیری ایسه آنامدیر.احمد آغدا مئسکی منه صنعتین نه اولدوغونو آنلاتدی، آنام ایسه منده صنعته محبت یاراتدی.
یاخشی یادیمدادیر اوشاق ایدیم. چؤمچه نی کامانچا کیمی دیز لریمین اوستونه قویوب اوخلووو اونون اوستونه سورتوردوم آنام بونو گؤروب سوینجله دئدی
_دیه سن اوغلوم کامانچا چالان اولاجاق..
احمد آغدامئسکی آنامین سؤزونه قووّت وئردی
_هه,نیسا باجی, اوشاق چالقیچی اولماق ایسته ییر.گتیر قویاق بیزیم موسیقی مکتبینه اوخوسون.آخیری پیس اولماز.
بو آنامین اورییندن اولدو.من آغداش موسیقی مکتبینه قبول اولدوم.اؤنجه تارلا ماراقلاندیم.آنجاق فیزیکی جهت دن ضعیف اولدوغوم اوچون بیله گیم تارا تاب گتیرمه دیر.کامانچانی سئچدیم.ائله همان واخت دان دا مئیلیمی کامانا سالدیم.واختیمین چوخونو کامانلا گئچیرتدیم یادیمدادیر۱۹۳۸_جی ایل ایدی.مکتبیمیزده هانسی سا بایراما حصر اولونموش گؤرکملی گئجه کئچیریلیردی عؤمرومده ایلک دفعه اولاراق همان گئجه ده ایشتیراک ائتدیم.چالغیمی هامی آلقیشلادی.او گئجه اَن چوخ سئوینَن آنام اولدو,بیرده اؤزوم. من ایسه سئوینج دن آغلادیم.ایلاهی صنعت ده ایلک آدّیمین سوئینجی نئجه ده بؤیوک اولورموش!
۷_نجی صینیف و هم ده موسیقی مکتبینی بیتیرندن سونرا هابیل (پداقوژی ) مکتبه داخیل اولدو. موحاریبه نین(بؤیوک وطن موحاریبه سی۱۹۴۱_۱۹۴۵) دئهشت لری گئتدیکجه داها چوخ حیس ائدیلیردی.هابیل گیلین عاییله سی ده آجلیق_قیتلیق کئچیریردی.اَری محاریبه یه گئتدییینه گؤره بویوک باجیسی سعیده اوشاقلاری ایله آتا یوردونا کؤچموشدور.ائوین دولاناجاق اومودو هابیل اولموشدور. بونا گؤره ده او (پدا قوژی ) مکتب ده اوخوماقلا برابر آخشاملار نجف بی وزیر اوف آدیندا آغداش دؤولت درام تأتریندا ایشله ییردی. کامانچا چالیردی. بالاجا هابیل عئینی زاماندا آغداش (رایون پییونئرلر ) ائوینده رقص درنه گینین ده عضوو ایدی. و او ۱۹۴۴_نجی ایلده باکیدا کئچیریلن باخیش موسابیقه سینین غالیبی اولموشدور.(او زامان مسابیقه لنته آلینمیش و همان لنت یازیسی(.WMv,2.21MB)بو گونده مرکزی دؤولت آرشیوینده ساخلانیلیر).
هابیلین یادداشت خاطیره لریندن:
“اوندا موحاریبه نین قیزغین چاغلاری ایدی.بوتون قوهوم لارین,قونشولارین کیشی لری,اوغلانلاری,جیبهه لرده ووروشوردولار. قارداشیم محمدیه ده جیبهه ده ایدی.من آخشاملار ائیوان دا ایلَشیب هئچ نه یه محل قویمادان اؤز کامانیمی ایشه سالیردیم.بیرده گؤروردوم کی,أرلری,اوغول لاری,نیشانلی لاری موحاریبه ده هلاک اولموش قونشو قادینلارینین آه ناله سی کامانین فریادینا قووشولوب.کیمیسی آغی دئییر,کیمیسی بایاتی چاغیریردی.اوندا آنام دا آغلاییب شیون قوپاریردی.چونکو قارداشیم محمدیه نین ده اؤلوم خبری گلمیشدی.غریبه دیر. اوندا من آغلایا بیلمیردیم.آنجاق چالیردیم.دردیمی کامانا دئییردیم.اوندا ائله بیل بوتون آنالارین,باجیلارین دردی کَدَری,منیم کامانچامین سیم لرینه هوپموشدور.”
سانکی من آنالارین آه _فریادی آلتیندا موحاریبه نین دئهشت لرینی اؤزونده عکس ائتدیرن یئنی بیر موسیقی پارچاسی یاراتمیشدیم.منه ائله گلیر کی,ایندی ده کامانیمدا او سسلر ,او فریادلار قالماقدادیر…اونودا دئییم کی,همان عرفه لرده (یعقوب محمد اوف ) (تارزن گولابلی حمید )له آغداشا گلمیشدی.قوشولدوم اونلارا همان دسته ایله ایسماعیل لی رایونونا دا گئتدیم.ایکی _اوچ تویدادا چالدیق و ائوه گتیره مه یه قازانجیم اولدو.سونرا یئنه عاددی گونریم باشلاندی. ائله هئی فیکیرلشیردیم کی, نه ایشین اوجوندان یاپیشیم,نه ائدیم اوره گیمجه اولسون,تاپا بیلمیردیم.موحاریبه قورتاردی. بؤیوک باجیمین اَری قاییتدی عائیله لیکجه کؤچدولر(ایمیشلی رایونونا .اونونون مه زره لی کندینه )منده کامانچامی قولتوغوما ووروب اونلارلا گئتدیم.جماعاتین اوره گی کؤنلو آچیلمیشدی. توی سؤزو تزه دن دیل لرده و اورک لرده گؤیرمیشدی.
آردی وار……
هابیل علی یئف ین حایاتینین ماراغلی اولای لارین بوردان اوخویون
حاضیرلایان : پینار شاکر


text:
۰ (سایی)
۰ یوخسا صیفیر یا بوْش، ساییلارین بیریدیر. بعضاً دوغال سایی ساییلار و اوندا دوغال ساییلارین ایلک ساییسی اولار؛ بعضاً ده دوغال سایی ساییلماز.
اؤزللیکلر[دَییشدیر]
- صیفیر بیر سایییا آرتیریلاندا، اونو دَییشمز.
- بیر ساییدان صیفیر آزالسا، او دَییشیلمز.
- صیفیر بیر سایییا وورولسا، اونو صیفیر ائدر.
- صیفیر، صیفیردان سوْنرا، هر بیر سایییا بؤلونسه، صیفیر اولار.
- صیفیردان سوْنرا هر بیر سایی صیفیرا بؤلونسه، اونون جاوابی تعریف اولونماییبدیر.
- صیفیر، صیفیرا بؤلونسه، جاواب موبهمدیر و هرنه سایی اولا بیلر.
- صیفیردان سوْنرا هر سایی صیفیر قوهسینه یئتیشسه، جاواب ۱ اولار.
- صیفیر، صیفیردان سوْنرا هر سایی قوهسینه یئتیشسه، جاواب صیفیر اولار.
- صیفیر، صیفیر قوهسینه یئتیشسه، جاواب موبهمدیر و هرنه سایی اولا بیلر.


text:
قیزیل پالتارلی تورک شاهزاده
قێزیل پالتارلی آدام، 1969دا دؤورون قازاخیستاننین آلمااتا شهرینین 50 کم. و سالاگار آلوویوْنلو توْرپاغینین 20 کیلوْمئتر دوْغوسوندا، گاراژ ائتمک و یوْلو دۆزلتمک اۆچون ائدیلن ایشلر اثناسیندا تصادوفا تاپیلدی. کمال آکیشئو باشچیسیلیغینداکی قازاخیستان تاریخ، ائتنوْگرافی و آرخئوْلوْژی اینستیتوتونون آرکئوْلوْگ قروپو طرفیندن آراشدیریلان ائسیک کۇرگانی آدلی ایسکیتلر و یا ساکالارا عاید، کۇرگاندان چێخاریلان مینلرله قێزیل پارچادان یارادیلان زره. میلاددان اؤنجه 5-جی عصره عاید اوْلدوغو، کۇرگانین تاپیلدیغی بؤلگهدهدیرسه میلاددان اؤنجه 5.ایللرده ساکالارین حؤکم سۆرموش اوْلدوغو گَرَکچسی ایله، قێزیل پالتارلی آدامین، ساکا شاهزادهسی اوْلدوغو دۆشونولور. اێسیک گؤله ياخین ائسیک چايی ساحلینده قازاخ آرکئوْلوْگلاری طرفیندن ائدیلن بیر کۇرگان قازینتیسیندا، م. اؤ. دؤرد. عصردن قالدیغی تخمین ائدیلن مزاردا؛ چوْخ قیمتلی اثرلرله، 15-16 ياشلاریندا چوْخ دبدبهلی پالتارلا باسدیریلمیش بیر گنج (آلپ) اوْرتايا چێخاریلمیشدیر. "آلپین اۆزریندهکی پالتار، ساغدان سوْلا دوْغرو باغلانان ‘۷' ياخالی قێسا خلغت، دار سۆواری شالواری، دۆز آلتیندا قالان قێسا يۇمشاق چکمهدن مئيدانا گلمکدهدیر. خلعت و چکمه اۆچبۇجاق فوْرماسیندا ایشلنمیش، کیچیک قێزیل لؤوحهلر يان-يانا و اۆست اۆسته تیکیلهرک سانکی قێزیل بیر زرهله اؤرتولموشدور. پالتاردا ایستیفاده ائدیلن ایپلیگین قێزیل اوْلدوغو و قێزیلین ايریلهرک ایپلیک حالینا گتیریلدیگی آيدین اوْلماقدادیر. بئلینده 16 بؤيوک قێزیل لؤوحه ایله بزکلی کمری، قێنی و قۇلپو قێزیل بزهمهلی بیر خنجری واردیر. پالتارین اۆزریندهکی عددلری 4000ی بۇلان بۆتون دیگر قێزیل لؤوحهلر؛ آت، اؤرتول، مارال، ببیر، قۇرد، داغ کئچیسی، آسلان و جێریجی قۇش فیقورلاری ایله ایشلنمیش اوْلوب، شیمال و اوْرتا آسیا معدن صنعتینین اینکیشاف ائتمیش بیر اۆسلوبونو گؤسترمکدهدیر. کۇرگاندان چێخاریلان بیر ده معين بیر قیسیمی قێریلمیش گۆموش بیر قدح واردی کی، بۇ قدح دیگر هر شئيدن داها چوْخ اهمیت ایفاده ائدیردی. قدحین اۆزرینده گؤی تورک حرفلرینه بنزهين 24 حرفدن عبارت اوْلان بیر متن يازیلمیشدی. بعضی آراشدیرماچیلار بۇ يازینی "کهان اۇيغون گله اۆچ اوْتوزو (دا) يوْخ بوْل ایدی. اۇتوگسی توْزیلتی." یعنی
شکلینده اوْخودولار. بۇ سببدن، يازینین تۆرکجه اوْلدوغونو و کۇرگانین دا تۆرکلره عاید اوْلدوغونو مۆدافعه اوْلوندو. دیگر طرفدن بۇ يازی، گؤی تورک الیفباسینین م. اؤ. دؤرد. عصرده ده ایستیفاده ائدیلدیگینین ان اهمیتلی دلیلیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آنادولو تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Altın elbiseli adam»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۴ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Hall, Mark E. Towards an absolute chronology for the Iron Age of Inner Asia. Antiquity 71 (1997): 863-874.
- Harmatta, Janos. History of Civilization of Central Asia. Volume 2, Motilal Banarsidass (1999), ISBN 81-208-1408-8, p. 421 [۱][۲]


text:
94991
۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۰
گنبد دینگینینگ قاپدالیندا گچیریلن بو دابارا گنبدقوووز مجلیس وکیلی امان قلیچ شادمهر، گلستان ولایاتینینگ حأکیمینینگ اوُرونباساری احسان مکتبی، ایرانینگ داشاری ایشلر وزیرلیگینینگ گلستان داقی وکیلی ذوالفقار امیرشاهی، قزاقستانینگ گۆرگِن دأکی باش کنسولی عیدجان آیداشف، گنبدقوووز شهر حأکیمی منصور طعنه گنبدی و تورکمن یازیجی و شاهیرلار و ادبیات سؤیرلر قاتناشدی.
شو ییلقی یاتلاما داباراسینا ۵۰ ماقالا ایبریلندیگینی آیتدی.
قزاقستانینگ باش کنسولی عیدجان آیداشف دا بو دابارادا مخدومقلینینگ قوُشغولارینینگ قزاقستان داقی بیلیم یورتلاریندا و اوُقووجایلاریندا اوُقادیلیاندیغینی بیلدیردی.
آیداشف فراغینینگ قوُشغولارینینگ قزاقستانینگ تانیمال شاهیری قانات بگ تاراپیندان دا تورکمن دیلیندن قازاقچا ترجیمه ادیلندیگینی و چاپ ادیلندیگینی آیتدی.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰