text:
قاضی اوغلو
ائل اوبا – بو اولایلاردان صونرا امام حسین علیه السلام بیر آسلان گیبی باباسی علینین ، عمیلری حمزه و جعفر طیارین قانلاری داماریندا قه ینییب جوشتوغدا سعد اوغلونون اوردوسونون اورتاسینا هجوم ایتدی. قارشیسینا گله نی جهنمه گونده ریردی.
دوشمان عسکرلری چیویرکه گیبی امامین قارشیسندا داغیلیردی.
راوی دییری :
« اللها آند اولسون حسین گیبی مصیبته اوغرایان بیر کیمسه نی گورمه دیم. اوغوللاری ، دوستلاری گوزلری ئوگونده ئولدورولدوغو حالدا ، قاهرامانجا صاواشیردی و هیچ بیر کیمسه قارشیسینا چیخه بیلمیردی».
داها صونرا امام علیه السلام گوره رکه ن دوشمان اوردوسوندان بیر تاخیم عسکر ، آج صوصوز و سلاحسیز ارواد اوشاغلارین چادیرینا هجوم ایتمه غ ایستیردی .
یوکسه ک بیر سه سله چاغیردی :
« لاحول و لا قوه الا بالله علی العظیم ، وای اولسون سیزهای سفیان جماعته ی اگر دینینیز یوخ ایسه میعادتان دا قورخمیرسانیز دنیانیزدا آزیندان حر اولون ، اگر عربسه نیز اینانجینیزدا بونادیر اصلینیزا دنون. من سیزینله صاواشیرام سیزده منیمله ، آرواد اوشاغلارین نه صوچو وار .
حیات دا اولدوغومجا ایچینیزده کی ظالملارا منیم آرواد اوشاغیما هجوم ایتمه له رینه اذن ویرمه یین ».
آییرد سیز انسان سه لینین اورتا سنیدا یاپا – یالنیز قالان قاهرامان ، صاواشتیغجا سانکی بویله سویلیردی :
ییگیدلرین هر زامان آغ ، نازلی بایراغییم
حریت ده نیزینین قوروماز بولاغییم
ییگیدلر قوجاغیندا بسله ندیم هیچ قورخماریم
بابام صاواش آسلانی من اونون دایاغییم
قیلیجلر گوممه ز منی ئولولر دیاریندا
بیلیمده حق یوکونون ایشیغ چاغلار داغییم
انسانلیغا هر زامان ییشیل روحلر ویره ریم
یوره گلرده بولوتوم یارینین چاناغییم
یارینین اته گینی بو آل قانیم یه شه ردیر
بو قومو داغلار چولده تاریخین چیراغییم
آلاجاغدیر قانیمدان هر صولغون گول ره نگینی
هر گوزون هر یوره گین یاراسییم داغییم
قانیمسیز ایشیغلانماز نه شفق نه ده یارین
هر صباحین مومویم هر حقین چاخماغییم
من ییشیلیم ، ییشیل ده قالاجاغدیر دیله گیم
اجلارین چیپلاغلارین یاز قیش ته چارداغییم
قانیمین هر داملاسی بین قاهرامان توره دیر
قیلیجیم صو دامجیلار یارینین بایراغییم
بو صیرادا تاریخین ئولمه ز قاهرامانی آغیر و سیجاغ بیر صاواشا یاپایالنیز گیریشمیشتی. ایلک که ره مظلوملارین و حرلرین باش تاجی امام حسین علیه السلام ئوزونه بیر ایچیم صو ایسته دی. آمما دوشمان اوردوسوندان بیری دیدی :
« ای حسین واللاهی سنی صوصوز ئولدوره جه غیغ ، و فرات چاییندان دا بیر داملا صو داتمایاجاغسان ».
او حالدا امامین بدنینه ، اوخلار ، صاپا دوزولموش مونجوغ گیبی دوزولموشتو ، و قیلیجلر ده امامین بدنینده بیرصاغ ییر قویمامیشتی.
بو صیرادا امامین باشینا دوشمان عسکرنین بیرسی بیر داش ووردو داها صونرا اوچ پرره لی بیر اوخ یوره گینین باشیندا اوتوردو ، امام حسین علیه السلام چاغیردی :
«بسم الله و بالله و علی مله رسول الله».
صونرا باشینی گوگه قالدیریب بویوردو :
ای اللهیم سن بیلیرسه ن بولارین ئولدوردوغلری کیمسه دن باشقا ییر یوزونده پیغمبرینین قیزینین اوغلو یوختور. الینی اوزادیب یوره گینده کی اوخو بیلینده ن چیقارتدی ، صو گیبی قان آخمایا باشلادی ، امام حسین روح و حیات دولو قانیلا الینی دولدوردو ، اونو گوگه سه پیپ بویوردو :
« ای اللهیم ئولومو قولای ائت منه و پیغمبرینله بو حالدا گوروشمه غ استیره م». قانین آخماسیلا امام گوجونده ن دوشتو ، بو صیرادا بیریسی اماما چیرکین سوزلر دیدیغجه امامین باشینا قیلیج ووردو. امام ییره دوشونجه ، عسکرلر اونون اطرافینی ساردیلار.
مبارک قانی صو گیبی آختیغجا سانکی بویله سویلیردی :
ئورتون ای توز طوپراغلار یارامی ییل گوره رسه
ییتیره یر مدینه یه بو آجی خبریمی
گیجه نین ئورتوسونده گیزله ن ای باشسیز بدن
گورمه سین آنام زهرا یارالی جیگه ریمی
قلبیمه چوکه ن اوخلار جانیمی سه ره ند ایتدی
قویمادی صاغ ییر قالسین ، گیزلییم آزاریمی
دونون ای صوصوز قوشلار بابامین دیارینا
آرخامدا هر حر انسان په رره لر دفتریمی
باشیمی یاران قیلیج انه ر که ن داماریما
خنه له دی ظفرین ره نگیله هر ییریمی
قایناق : کربلا اولایلاری – یازان : قاضی اوغلو – عربجه مقرم مقتلینده ن سه چمه لر


c: text/html

text:
لوکا تونی
لوکا تونی (اینگیلیسجه: Luca Toni) (دوْغوم:۲۶ مهٔ ۱۹۷۷ (۴۵ یاش) پاوولو نل فرینیانو) بیر فوتبالیست. ایتالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. اوروپا لیقلرینده اَن چوْخ قوْل وۇران فۇتبالیست اوْلوب و اوروپا قیزیل باشماق جایزهسینی قازانیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده لوکا تونی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- Articles using Template:Medal with Winner
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- بایرن مونیخ ۲ کولوبونون اویونچولاری
- برشا کولوبونون اویونچولاری
- امپولی کولوبونون اویونچولاری
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- فیورنتینا کولوبونون اویونچولاری
- جنوا کولوبونون اویونچولاری
- مودنا کولوبونون اویونچولاری
- ا.اس. رم کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- ترویزو کولوبونون اویونچولاری
- ویچنزا کولوبونون اویونچولاری
- هلاس ورونا کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۰۸ اویونچولاری

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کیم آناجاق فریدونو؟
نیگار خیاوی
(۲۱ -ینجی گونون آلتمیش آلتینجی ایل دؤنومو)
قان قان دئین بیر پاییزین سحرینده
هانسی آنا، هانسی باجی یولاجاقدیر ساچلارینی؟
کیم آناجاق فریدونو؟
جلاد گلیب دیشلرینی قیجیراندا
شاقراق دوروب، کئچدی آینا قاباغینا
گردگینه گئدن بگ تک سینه گَردی
سیغاللاییب گنج تئلینه داراق چکدی
سهمانلاییب یاخاسینی، اورهیینه چیچک اکدی
گئییندی آغ کؤینهیینی قیرمیزی بیر فوقول تاخدی
نعره تپیب قیها چکدی:
اؤلومدور بو یولون سونو
بو یول منیم، بو یول سنین، بو یول بیزیم وطن یولو
بو یول بیزی بیز ائیلهین نفس یولو
سلاملادی دار آغاجین، علیک آلدی اؤز آدینا
وولکان چاخدی نفسیندن، واردی گؤروش قرارینا
بگ گئییملی ایگید بوینو اَییلمهدی
دار آغاجی اوتانجیندان یاشیللاندی
بگ اوتاغی قیها چکیب قیفیللاندی
هانی بوگون آغیرلاییب بیلن اونو
هانی بوگون بو تورپاغین فریدونو؟
شکیلین ایضاحی: فریدون ابراهیمینین اوغلو «فرهاد ابراهیمی» حیات یولداشی «بهدخت خانیم رشدیه»ایله. فرهاد آتاسی دارا چکیلنده ۴۰ گونلوکایمیش. شکیل جناب «محمدعلی جدیدالاسلام»ین اینستاگرام صحیفهسیندن آلینیبدیر.


text:
چیلله گونو دولانیب، گون اورتانی آرخادا قویموشدو. «فتحاله» گزنهنین تاختا قاپسینی آچدی، ایچری گیرسین. بیر الی قاپینین بو تاییندا، او بیری الی اوتاییندایدی کی قاپی دؤیولدو. ناچار آیاق ساخلاییب، قاپییا ساری دؤندو. اوجادان سسلهدی:- «قاپی دؤین!»
تنگهدهکی سسوئردی:
– «آچ! منم»
فتحاله سسی تانیدی. قونشولارین بیری ایدی. قاپییا ساری گئدیب، قیفیلی آچدی. قونشونو گؤرجک اونلا ساغاوللاشدی. فتحاله بویورون گؤرهک دئجک، قاپی دؤین ایچری گیردی. حیهطین قاری، کردی قیراقلاریندان دووار دیبلرینه کیمی کورهنیب،سوپورلموشدو. قونشو، قارا باتمیش باشماقلارین کردیدهکی آغاجا چیرپتدی. ائلهکی قاردان سیلکهلندی، ائو یییهسینین ایستهگینه گؤره، ایچری کئچدی. ائوین ایچینده نئچه گیرده مژمئیی یئره دوزولموشدو. قونشو بیر بوش یئر تاپیب، اورادا اوتوردو. هله بیر شئی یئمهمیش، ایچمهمیش بیردهن بیره سوروشدو:
– «آی اوغلان! دئیهسن آخشاما حاضیرلاشیرسان؟»
فتحاله جواب وئردی:
– «هه! آخشاما حاضیرلاشیرام. بیلمیرسن کی چیلله آخشاملاری حالیم نئجه دهیشیلر! بو آنلار اورهییم قوش اولوب، گؤیلره اوچار.گؤزلریم اولدوزلار کیمی پار- پار پاریلدار. نه دئییم نه حالدان نه حالا قالارام! منیم یئریمده اولمویان بو حالیمی باشا دوشمز!»
قونشو، بوگونکی «فتحاله»نی گونده گؤردویو آداما اوخشادا بیلمدی. کیشینین گؤزلریندن ایشیق النیردی، سئوینج تؤکولوردو. اورهییندن دیغو دالغالانیردی. نفسی ایستیلیک سپیردی، سئوگی ایستهگی پوسکوروردو. اونون قانادی اولسایدی، اوچاردی. اونا گؤرهده «فتحاله»یا اوز توتوب دئدی:
– «هلهکی آخشاما چوخ قالیر! ندن بئله تؤیوشمه توتوبسان؟ باخ گؤروم! بیر سؤز سوروشسام جواب وئره بیلرسن؟»
فتخاله جواب وئردی:
– «هه! بیرآز واختیمیز واردیر. سؤزونو سوروش گؤرهک!»
قونشو دئدی:
– «باخ! بو مژمئییلر گؤستریرکی مهربانلیلار بو ایلده قارپیز یئیهجکلر. آخی آی باشینا دؤندویوم! بو قدهر قارپیزی یایدان ایندییه کیمی نئجه ساخلاییرسان؟»
فتحاله بیرآز گؤزلرین قیییب، قونشونون اوزونه باخدی. یئرینده ترپنه- ترپنه گولومسهدی. اَل آتدی مژمئییلرین بیرین بیرآز ایرهلی ایتلهدی. بارماغین قالدیریب، دئدی:
– «آی قاداسین آلدیغیم قونشو! سن هاچان بیلهجکسنکی هر اوخویان ماللانصرالدین اولماز! هر آدام یای قارپیزین قیشا ساخلایا بیلمزکی! حتی اینکی ساخلاسادا، فتحاله اولا بیلمزکی! سؤزون دوزون آختارسان، بوستاندان گتیردیگیم قارپیزلاری، گزنهمیزین دال یئرینده ساخلارام. اونلارین هامیسین سامانلیقدا قویلارام. نئچه دؤنه یئرلرینی دهییشرم. دئیهجکسن بو ایشلری گؤرهن اولسا، یای قارپیزین چیللهیه کیمی ساخلایا بیلر؟ دیئهجدیم یوخ! ساخلایا بیلمز! نییه؟ اونا گؤرهکی بو ایشلردن ساوایی، نئچه ایشده من گؤرهرم. او ایشلرده اورهک ایشیدیر. آدی عشقدیر، آدی سئوگیدیر. من دئییرم، عشقسیز آدام یای قارپیزین قیشا ساخلایا بیلمز! بیلمیرسن بو اوچ- دؤرد آی دا من نئجه یاشارام. پروانه اولوب قارپیزلارین باشینا دولانارام. بو قارپیزی دیندیرهرم، او قارپیزی دانیشدیرارام. بیر دانا بیر دانا یئرلرین دهییشرم. قیزیشسالار اوستلرین آچارام. اوشوسهلر، اوستلرین اؤرتهرم. بویلارینا نغمه قوشارام. گؤزهلیکملرین اؤیهرم. اؤیه- اؤیه نازلارین چکرم. هر بیرینه سئوگی باغلارام. هانسیسینا زای دوشرسه، آغلایارام. ساه قالانا گؤز تیکرم. اوزلرینی هر گؤرنده، گولومسرم. شن اولارام. اونلاری کؤرمکدن، مگر دویارام؟»
قونشو دئدی:
– «ایندی بیلدیم سنین ایشین نه حکمتین صاحبیدیر. ندن بئله قارپیزلارین ساه بالدان دا شیرین اولار. بس دئمهکی سن اونلارا سئوگی دادی قاتیرمیشسان. محبّت آرتیریرمیشسان. ایندی کی بئله اولدو، من دوروم گئدیم، سنده اؤز ایشینده اول!»
فتحاله قارپیزلاری گزنهدن گتیریب، اونلاری مژمئییلره قویدو. هامیسین بیربهبیر کسیب،قاچلادی. ائلهکی هاوانین قاشی قارالدی، اودا فانوسی یاندیردی. فانوس ایشغی آلتدا مژمئییدهکی قاچلاری سایدی. سایی، دوز ایدی. اونلار بیرتنگه آداملارین، گؤرهردی. دولو مژمئینی خونچا کیمی قالدیریب، باشینا آلدی. ائودن تنگهیه چیخدی. ایلک قاپینین چاخچاخیسین چالدی. قاپی دؤیولن کیمی، ائودهکیلر اوشاقدان- بؤیوگه هامیسی سس وئردیلر. دئیهسن هامی اونو گؤزلورموشلر:
– «گلدیک فتحاله »
قاپینی آچدیلار. فتحاله قاپی دالیند دایانمشدی. مژمئینی باشیندان ائندیریب، دئدی:
– «تئز اولون. هره اؤز قارپیزین گؤتورسون!»
ائو آداملاری بیربهبیر، بیر قاچ قارپیز گؤتوروب، مبارک اولسون دئدیلر. «فتحاله» دا اونلارا چیللهز مبارک اولسون دئدی. سونرا، خونچاسین باشینا قالدیریب یولا دوشدو. او بیری قاپینی دؤیدو. اونلاریندا قارپیز پایلارین وئردی. اوندان سونرادا وورغون کیشی بیر مژمئیی قارپیزی قورتاردی، قاییدیب او بیری مژمئینی گتیردی. چوخ کئچمهدیکی بیر«مهربان»ی آیاقدان سالدی. هامی بیر قاچ قارپیز ایله آغزین شیرین ائلهدی. چیلله سویوغونا سینه گردی.
سونونجو مژمئیی قارپیزدان بوشالاندا، گئجه اولموشدو. هاوا قارالمیشدی. ائولردن قوللوقچولارین ایشیغی ساچیلیردی. دئییب گولمک سسی گلیردی. فتحاله بوش مژمئییسی ایله ائوه قاییتدی. مژمئییلری یودو، اللرین سووا چکدی. گلدی کوذسونون توونا دوشوب، دیرسکلهندی. ائودهکیلره دئدی:
– «ایندی اورهییم یئرین آلدی. ایچریم ساکیتلشدی. دئیه بیلرمکی بو چیلله گئجهسیده «مهربان» دا بیر نفرده قارپیز یئمهمیش قالمادی! قارپیزیمیز آزدا اولسا، آنجاق هامییا بیر قاچ یئتیشدی.
چیلله گونو دولانیب، گون اورتانی آرخادا قویموشدو. «فتحاله» گزنهنین تاختا قاپسینی آچدی، ایچری گیرسین. بیر الی قاپینین بو تاییندا، او بیری الی اوتاییندایدی کی قاپی دؤیولدو. ناچار آیاق ساخلاییب، قاپییا ساری دؤندو. اوجادان سسلهدی:- «قاپی دؤین!»


text:
آذربایجان موغاملاری(آلتینجی بؤلوم- اورتا ماهور موغامی)
فرهاد جعفری
اورتا ماهور (Orta Mahur) : راست عاییلهسینین باشقا عوضوو اورتا ماهور موغامیدیر. بو موغام ماهورون باشقا واریانتی و داها دوغروسو ماهور هیندینین زیل واریانتیدیر. اورتا ماهور دا ماهور هیندی کیمی موستقیل لادا مالیک دگیل و راست عاییلهسینه منسوبدور. بو موغامین شؤعبهلری و گوشهلری – بیر ایکی شؤعبه و گوشه نی استثنا ائدرک – تخمینا ماهور هیندی ایله عئینیدیر. او جومله دن : عوشاق، حسینی، ولایتی، شیکسته فارس و موبریقه هر ایکی موغامدا تکرار اولونور. آنجاق بو ایکی موغامین مایهسی ده بیری بیریندن فرقلیدیر. ماهور هیندی دیه عراق، قرایی، راک کیمی زیل شؤعبهلر و گوشهلر ماهور هیندی ده ایفا اولونور و قرایی ایله ماهور هیندی یه ایاق وئریلیر، حال بو کی اورتا ماهوردا شیکسته فارس و موبریقه دن سونرا عشیرانلا اورتا ماهورا ایاق وئریلیر. اورتا ماهور، ماهور هیندی یه نیسبت دؤرد پرده زیلده اوخونور. ماهور هیندینین مایهسی «دو» پردهسینده ایفا اولونورسا، اورتا ماهورون مایهسی «فا» دا ایفا اولونور. بونلارین اَیاقلاری دا فرقلی اولموش و هر بیرینین اؤزونه مخصوص اَیاغی وار. حتی تکرار اولونان شؤعبهلر و گوشهلر ده هر بیر موغامدا اونون ایفا اولوندوغو پرده و اونون احوال و روحیهسیندن آسیلی اولاراق فرقلی شکیلده ایفا اولونور. اورتا ماهور؛ راست و ماهور هیندی موغاملارینا نیسبت ییغجام شکیلده ایفا اولونور. اونون تاریخی ده بو موغاملارا نیسبت چوخ اوزون دگیل. بو موغام تارین اورتاسیملرینده ایفا اولوندوغو اوچون اورتا ماهور آدلانیر. ۱۹ – ینجی عصیرده اورتا ماهور بو شوعبهلر و گوشهلرله ایفا اولونارمیش : پس ماهور، اوچ ماهور، عوشاق، هیجری، نقره، ویلایتی، موبریقه، عشیران، راک عبد اله، شیکسته فارس، خاوران، تیزک، اوچ حزین، میرزه حسین سئگاهی و اورتا ماهور. بو گون بو شؤعبهلر و گوشهلردن عوشاق، ویلایتی، موبریقه، عشیران و شیکسته فارس، اورتا ماهور موغامیندا ایفا اولونماقدادیر.بئله لیکله اورتا ماهور موغامی آشاغیداکی شؤعبهلر و گوشهلرله ایفا اولونور : برداشت، مایه، عشاق، ویلایتی، شیکسته فارس، موبریقه، عشیران و اورتا ماهورا اَیاق.
برداشت (Bərdaşt – گیریش) : اورتا ماهورون برداشتی عمومیتله حسینی گوشهسی اساسیندا و باشقا موغاملارین عکسینه اولاراق زیلده یوخ بلکه ده بمده ایفا اولونور. اورتا ماهور سید شوشینسکی یه قدر برداشتسیز ایفا اولونموشدو. بئله کیسیددن اؤنجه اونو جبار قاریاغدی اوغلو بیر باشا مایه دن اوخوموشدو. آنجاق ایلک دفعه اولاراقسید شوشنیسکی اورتا ماهورو برداشت واسیطهسی ایله ایفا ائتمیش و او تاریخدن بری بو بیر عنعنه یه چئوریلمیشدی.سید شوشینسکی بوندان باشقا آذربایجان موغامینا بیر چوخ یئنیلیکلر ده گتیرمیشدیر. بوتؤولوکده آذربایجان موغام تاریخیندهسید شوشینسکی نی موغام تدریسینین بانیسی کیمی قئید ائدیرلر. آذربایجاندا بونا بنزر خاصیتلردن باشقا موسیقیچیلره ده نیسبت وئریلیر، او جومله دن صادیق جان اسد اوغلونو آذربایجان تارینین آتاسی کیمی قئید ائدیرلر، جبار قاریاغدی اوغلو موغاماتیمزی تمامی ایله آذربایجان تورکجهسینده ایفا ائدن بیرینجی خواننده کیمی تانینمیشدیر، حال بو کی جبار عمی دن اؤنجه آذربایجان خوانندهلری گاهدان فارسجا دا اوخویارمیشلار. ها بئله جبار آذربایجان خالق ماهنی لارینین قورونماسیندا بؤیوک رولو اولموشدور، بؤیوک موسیقیچی احمد باکیخانوو آذربایجان رنگلرینین کئشیکچیسی اولموشدور. بو گونسید شوشینسکی نی موغام تدریسینین بانیسی کیمی قئیده آلینماسی دا بونا گورهدیر کیسید دن اؤنجه بیر چوخ مکتب و ایفا فرقلری مؤوجود ایدی سه،سیدین تدریسی واسیطهسی ایله بو فرقلر آرادان قالدیریلدی و نهایتدهسیدین تدریسینده کی موغام پروقرامی قبول اولوندو.
مایه (Mayə – تمل) : باشقا موغاملاردا اولدوغو کیمی اورتا ماهورون دا اساسینی مایه تشکیل ائدیر. بو موغامین مایهسی باشقا موغاملارین عکسینه اولاراق خواننده دن اولدوقجا اوزون نفسلر، زنگولهلر و بوغازلار طلب ائدیر. بؤتوولوکده اورتا ماهور موغامی زیل سسلی خوانندهلر اوچون یارانمیشدیر و زیل سسه مالیک اولمایان خواننده اونو عؤهدهسینه گوتوره بیلمز. آذربایجانین تکرار اولونماز موغنیسی، متعلم متعلیموو؛ بو موغامی برداشتسیز و حسینی یه موراجیعت ائتمه یه رک، بیر باشا مایه دن اوخوموشدور.
عوشاق (Üşşaq) : اورتا ماهوردا دا راست و ماهور هیندی موغاملاری کیمی مایه دن سونرا عوشاق ایفا اولونور. آنجاق کئچمیشده ایشاره اولوندوغو کیمی بو شؤعبه راستدا بیر گوشه کیمی و چوخ اختصارلا و بیر باشا مایه دن سونرا ایفا اولونور، حال بو کی بو شؤعبه ماهور هیندی و اورتا ماهور موغاملاریندا موعین قدر گئنیش صورتده و مایه دن سونرا رنگ چالیندیقدان سونرا (اورتا ماهوردا مایه و عوشاق آراسیندا گاهدان تصنیف ده) اوخونور. عوشاق شؤعبهسی مایه ایله قیاس اولوندوقدا موعین قدر حوزونلو و اونون موسیقیسی آخیجیدیر. عوشاقدان سونرا گاهدان حسینی ده ایفا اولونور.
ویلایتی (Vilayəti) : ولایتی راست عاییلهسینده گئنیش شکیلده یاییلمیش و بو عاییله یه منسوب اولان بیر نئچه موغامدا او جومله دن راست، ماهور هیندی، اورتا ماهور موغاملاریندا ایفا اولونور. ولایتی؛ اورتا ماهور موغامینین ان مرکب و چتین شوعبهلریندن بیریسیدیر. ایفاچی بو شؤعبه ده عوشاق و مایه یه نیسبت بیر چوخ زنگولهلر و بوغازلار وورمالیدیر. اورتا ماهوردا، ولایتی اوخوماق هر خوانندهنین ایشی دگیل.سید شوشینسکی بو شؤعبه نی اولدوقجا مهارتله ایفا ائتمیشدیر، او عئین حالدا بو شؤعبه دن سونرا آذربایجان بؤیوک شاعیری؛ فضولینین غزلینه بسته لنمیش «منی جاندان اوساندیردی» مشهور تصنیفی ده ملاحتله اوخوموشدور. ولایتی شور موغام جرگهسیندندیر، اونون ایفاسی ایله کئچیجی اولاراق شور موغامینا کئچید آلینیر.
شیکسته فارس (Şikəatə Fars) : کئچمیش بؤلوملرده ایشاره اولوندوغو کیمی شیکسته فارس؛ آذربایجان موغام ایفاچیلیغیندا بیر چوخ موغاملاردا او جومله دن راست عاییلهسینده اولدوقجا گئنیش شکیلده ایفا اولونور. بو شؤعبهنین آدینا باخمایاراق کی فارس شیکستهسی آنلامینی داشییر، آنجاق بو شؤعبه؛ فارس خالقی و فارس (ایران) موسیقیسی ایله هئچ ایلگیسی اولمامیش، حتی آذربایجان مهارتلی تار ایفاچیسی؛ وامیق محمد علی یئوین دئدیکلرینه اساسلاناراق آدی چکیلن موسیقی ده شیکسته فارس شؤعبهسینین یئرینه افشاری موسیقی پارچاسی ایفا اولونور. حال بو کی افشاری؛ آذربایجان موغامیندا شور عاییلهسینه منسوب اولان موغاملاردان بیریسی اولموش و چوخ نادیر ایفا اولونان موغاملاردان بیریسیدیر. باشقا طرفدن ایسه بو گون آذربایجاندا اووشاری آدلی ضربی موغاملارسیراسیندا کیچیک بیر موغاما دا راست گلیریک. بئله لیکله شیکسته فارسین آدیندان آسیلی اولمایاراق بو موغام شؤعبهسی آذربایجان موغامینا عایید موسیقی پارچاسیدیر. شیکسته فارس هر هانسی موغامدا ایفا اولونورسا، اؤز حؤوزونلولوگو و یانیقلیلیغی ایله سئچیلیر. آنجاق باشقا موغاملارین عکسینه اولاراق، اورتا ماهور دا زیل پرده ده ایفا اولوندوغونا گؤره بو موغاما اؤزل احوال و روحیه بخش ائدیر.
موبریقه (Mübərriqə) : شیکسته فارسدان سونرا عادتاً رنگ چالینیر، رنگدن سونرا ایسه موبریقه شؤعبهسی ایفا اولونور. موبریقه ده بیر چوخ موغاملاردا ایفا اولونور، آنجاق بو شؤعبه تکلیکده یوخ، بلکه همیشه شیکسته فارس ایفا اولوندوغو موغامدا و اوندان سونرا ایفا اولونور. هم شیکسته فارسدا هم ده موبریقه ده تار چالان بؤیوک مضرابلار لا و خواننده اوزون نفسلر و زنگولهلر واسیطهسی ایله بیر داها دینله ییجی یه خاطیرلادیر کی بو شؤعبهلر اورتا ماهوردا و زیل پردهلرده ایفا اولونماقدادیر. عادتاً راست و ماهور هیندی ده شیکسته فارس و موبریقه دن سونرا عیراق شؤعبهسی ایفا اولونور. حال بو کی اورتا ماهوردا بو شؤعبهلردن سونرا عشیران واسیطهسی ایله موغاما ایاق وئریلیر. بو اونا گؤرهدیر کی راست و ماهور هیندی موغاملاریندا عیراق واسیطهسی ایله موغامین اورتا پردهلریندن زیل پردهلرینه کئچیلیر، حال بو کی اورتا ماهور باشدان باشا زیلده ایفا اولونور و بئله حالدا عیراق شؤعبهسی چوخ زیلده اولدوغو اوچون ایفا اولونا بیلمز.
عشیران (Əşiran) : عشیران قدیم موسیقی جدوللرینده بیر چوخ حاللاردا شؤعبه کیمی تقدیم اولونموشدور. اؤرنک اوچون اورتا عصیرلرده ماراغالی عبدالقادیرین آذربایجان تورکجهسینده، اورمولو صفی الدین –ین الادوار اثرینه شرح کیمی یازدیغی روح پرور مونوقرافیاسیندا (رساله) شؤعبه کیمی قئید اولونموشدور. ها بئله یاخین یوز ایللیکلرده میرزه فرجین وضوح الارقام اثرینده ده عشیران شوعبهلرسیراسیندا گتیریلمیشدیر. عشیران چوخ احتیمال عرب سؤزو اولموش و عربجه عشیره یا قبیله ایله علاقه دار اولموشدور. شیکسته فارس و موبریقهنین ایفاسی واسیطهسی ایله ایفاچی سئگاه موغامینا کئچید آلمیش و عشیرانین ایاغی واسیطهسی ایله سئگاهدان چیخیب و اورتا ماهورا قاییدیر. عشیران بیر کؤرپو کیمی موغامین مایهسینه قاییتماغا و موغاما ایاق ائتمه گه زمین یارادیر.
اورتا ماهورا اَیاق : عشیراندان سونرا ایفاچی اورتا ماهورون مایهسینه کئچید آلمالی و بئله لیکله بو موغامین ایفاسینی یئکونلاشدیرمالیدیر. بو قایدا بوتون موغاملاردا حیاتا کئچیریلمه لیدیر. بوندان اؤنجه قئید اولوندوغو کیمی راست عاییلهسینه منسوب اولان بوتون موغاملارین هر بیرینین اؤزونه مخصوص مایهسی و ها بئله ایاغی وار. حتی اورتا ماهور و ماهور هیندی موغاملارینین اصلی بیر اولدوغونا و بونلارین مایهلرینین آراسیندا اوخشارلیقلارین مؤوجود اولماسینا باخمایاراق، هر بیرینین اؤزونه مخصوص ایاغی وار.
اورتا ماهور موغامینین تاریخینه نظر سالدیقدا بئله نتیجه چیخاراماق اولور کی بو موغام، ماهور هیندی کیمی کئچمیشده بیر شؤعبه اولوب و نهایتده بو گون موستقیل بیر موغام شکلینه دوشمه میشدیر، بلکه ده بو موغام؛ ماهور هیندی موغامینین یئنی بیر واریانتی و داها دوغروسو اونون زیل واریانتی و قیسالمیشی و ییغجام شکیلیدیر. اورتا ماهور؛ دا ماهور هیندی کیمی اؤزونده ایگیدلیک و جوشقونلوق احوال و روحیهسینی داشیییر. آنجاق اونون زیلده اوخونماسی و معین قدر ایتیلیگی بو موغامی ائله بیر سویه یه گتیریب چیخارمیش کی دئمک اولار اونون مضمونو ماهور هیندی و چاهارگاه آراسیندا اولان بیر احوال و روحیهدیر. بئله کی ماهور هیندی ایگیتلیک و جوشقونلوق خصوصیتلرینی و اورتا ماهور ایسه بوندان نئچه قات یوخاریدا موباریزلیک و جوشقونلوغو اوزونده جمعلشدیریر، حال بو کی بو احوال و روحیه چاهارگاهدا داها دا یوکسه لیب، دؤیوش و حماسه یه چئوریلیر.
اورتا ماهور؛ زیل موغام اولدوغونا گوره بیر چوخ خوانندهلرین رئپئرتوواریندان کناردا قالمیشدیر، حتی زیل سسه مالیک اولان خوانندهلر ده اونو ایفا ائتمکدن چکینیمیشلر و اینسترومنتال ایفاچیلار دا تار، کامانچا و س آلتلرده اونون ایفاسیسینی اؤز عؤهدهلرینه گؤتورمورلر. بو اونا گورهدیر کی اورتا ماهورون ایفاسی ایستر ووکال و ایستر سه اینسترومنتال ایفادا معین ایفاچیلیق تئکنیکالاری طلب ائدیر. موغام ایفاچیلیغی تاریخینده اورتا ماهورون ایفاچیلاری ایستر خوانندهلر و ایستر سه ده اینسترومنتال ایفاچیلار آراسیندا بارماق ساییندان آرتیق اولمامیشدیر. خوانندهلردن ایلک اؤنجه جبار قاریاغدی اوغلو سونراسید شوشینسکی، خان شوشینسکی و متعلیم متعلیموو بو موغامی مهارتله ایفا ائتمیشلر. قدیم قرامافون واللارینا نظر یئتیردیکده بللی اولور کی جباردان اؤنجه اورتا ماهورو باشقا بیر خواننده ایفا ائتمه میش و ایفا ائتمیشسه ده، اونون ایفاسی بو گونه قدر الیمزه گلیب چاتمامیشدیر. قاریاغدی اوغلوندان سونرا اورتا ماهور موغامینی اوستالیقلا اوخویانسید شوشینسکی اولموشدور. ایشاره اولوندوغو کیمی اورتا ماهورون برداشتینی بیرینجی دفعهسید ایفا ائتمیشدیر.سیددن سونرا خان عمی بو موغامیسیدین اوسلوب ایله یانی برداشت ایله ایفا ائتمیشدیر. خان شوشینسکی بؤتوولوکده آذربایجان خوانندهلری آراسیندا یگانه ایفاچی اولموشدور کی راست عاییلهسینی او جومله دن راست، ماهور هیندی، اورتا ماهور، قاتار و هئیراتی موغاملارینی اؤز احوال و روحیهلرینه اؤیغون شکیلده اوخوموشدور. کئچمیشده هر بیر خواننده معین بیر موغاما اؤز مؤهرونو وورموش و اوندان باشقا او موغامی اوستالیقلا اوخویان اولمامیشدیر، خان عمی ده ماهور هیندی، قاتار و هئیراتی موغاملارینا اؤز مؤهورونو وورموش و اورتا ماهور موغامینینین ۴ تاریخی ووکال ایفاچیسیندان بیریسی اولموشدور. خان عمی ایله بیر زاماندا یاشایان، اورتا ماهورون تاریخی ایفاچیلاریندان بیریسی ده متعلیم متعلیموو اولموشدور. آذربایجاندا خان عمینین ماهور هیندی ایفاسیندا قازاندیغی شؤهرتی، متعلیم عمی ده اورتا ماهوردا قازانمیشدیر. اونون اورتا ماهورو برداشتسیز ایفا ائتمگینه باخمایاراق، او بو موغامدا بیر چوخ نائلیتلر الده ائتمیشدیر کی باشقا خوانندنلر اونلاری باجارمامیشلار . اوسیددن سونرا بو موغامین ان ماهیر ایافاچیسی کیمی تانینمیشدیر. بو خوانندهلردن سونرا بو موغامین ایفاسینا یعقوب محمدووون رئپئرتوواریندا راست گلیریک. یعقوبونون سس ایمکانی اولدوغونا گؤره و موغامسیرلرینی دریندن بیلدیگی اوچون گؤزل و ملاحتلی اورتا ماهور ایفا ائتمیشدیر. جانعلی اکبروو سون خوانندهلردندیر کی دفعهلرله اورتا ماهور موغامینا موراجیعت ائتمیش و اوستالیقلا اونو ایفا ائتمیشدر. نهایتده بو یاخینلاردا عالیم قاسیموو و باشقا خوانندهلر ده بو موغامی ایفا ائتمیشلر. اینسترومنتال ایفادا تار ایفاچیلاری اؤزللیکله حاجی محمدوو و رامیز قولییئوکیمی نهنگ تارزنلر بو مورکب موغامی دفعهلرله و مهارتله ایفا ائتمیشلر.
قایناقلار:
زهرابوو رامیز (۱۳۸۸) : موغامات آذربایجان، ترجمه مجید تیموری فر، تبریز
قابیسسانلی، شاکیر (۲۰۱۰ ) موغامات و ابراهیم پیغمبر، باکی.
ماراغالی عبد القادر : کتاب ادوار : روح پرور( تورکجه الیازما)، لیدن کیتابخاناسی، دوکتور ثریا آغایئو- رجب دینج.


text:
دونالد ترامپ،2 آوریل گونو استولتنبرگ ایله گؤروشمه کئچیرهجک
آغ ائو مطبوعات سرویسی، گلن هفته واشینگتوندا کئچیریلهجک ناتو خاریجی ایشلر ناظیرلری توپلانتیسینا قاتیلماق اوچون آمریکایا گئدهجک اولان استولتنبرگین ترامپ ایله گؤروشهجگینی آچیقلاییب
آمریکانین پرزیدنتی دونالد ترامپ،2 آوریل گونو ناتو باش کاتیبی ینس استولتنبرگ ایله آغ ائوده گؤروشمه کئچیرهجک.
آغ ائو مطبوعات سرویسی، گلن هفته واشینگتوندا کئچیریلهجک ناتو خاریجی ایشلر ناظیرلری توپلانتیسینا قاتیلماق اوچون آمریکایا گئدهجک اولان استولتنبرگین ترامپ ایله گؤروشهجگینی آچیقلاییب.
آچیقلامادا، ترامپین استولتنبرگ ایله گؤروشمهسینده تشکیلاتینین 70-جی ایلی موناسیبتیله ناتو-نون بین الخالق امنیت باخیمیندان اهمیتینه بیر داها قئید ائدجگی بیلدیریلدی.
عینی آچیقلامادا، ترامپ ایله استولتنبرگین "ناتو عضوو اؤلکهلرین اتفاقا وئردیکلری قاتقی پایلارینین آرتیریلماسی" مسئلهسینین ده موذاکیره اولوناجاغی قئید ائدیلیب.
اوّلکی چیخیشلاریندا بعضی ناتو عضوو اؤلکهلری "اولماسی لازیم اولاندان داها آز قاتقی پایی وئرمکله" گوناهلاندیران ترامپ، خصوصیله آلمانیا ایله بو مسئلهده موناقیشه یاشامیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.
روسیا بمت-یه چاغیریش ائدیب
روسیا بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندان (بمت) روسیا گوبرهسینین و تاخیلینین صادراتینا مانعهلرین آرادان قالدیریلماسی اوچون تدبیر گؤرمهسینی ایستهییب.


text:
استولتنبرگ:"تورکیه ناتو عائله سینین 68 ایلدیر چوخ اهمیتلی عضوو اولموشدور"
تورکیه-نین اهمیتلی تحفه سینین اولدوغو حربی اتفاق ناتو-یا عضولوگونون 68-جی ایلی تامام اولور.
تورکیه-نین اهمیتلی تحفه سینین اولدوغو حربی اتفاق ناتو-یا عضولوگونون 68-جی ایلی تامام اولور.
تورکیه-نین ناتو-یا عضولوگونون ایلدؤنومو موناسیبتیله “آنادولو” خبر آژانسینا آچیقلاما وئرن ناتو-نون باش کاتیبی ینس استولتنبرگ "تورکیه ترانس آتلانتیک عائلهنین 68 ایلدیر چوخ اهمیتلی عضوو اولموشدور" دئیه بیلدیریب.
استولتنبرگ تورکیه-نین ناتو-نون افغانیستان، کوزوو و عراق کیمی میسیون و عملیاتلارینا ان چوخ تحفه وئرن عضولردن بیرینی اولدوغونا دقت چکهرک "اورتا دوغوداکی ثابتسیزلیک، زوراکیلیق و قاریشیقلیقدان ان چوخ تأثیرلنن و ترور هوجوملارینا معروض قالان متفیق تورکیه اولوب" آچیقلاماسینی وئریب.
استولتنبرگ "ناتو عضولوگونون ایلدؤنومونده تورکیه-یه اتفاقا اولان قیمتلی و داوام ائدن دستکی اوچون تشککور ائدیرم. تورکیه ناتو-نون گوجلو و اهمیتلی عضوو اولماقدا داوام ائدهجکدیر" دئییب.
قئید ائدک کی، تورکیه 1949-جو ایلده واشینگتن موقاویلهسینین 12-جی قوروجو عضوو طرفیندن ایمضالاناراق قورولان ناتو-یا 1952-جی ایلده عضو اولوب.
ناتو-نون 13-جو عضوو اولان تورکیه اتفاقا قاتیلیم پروتوکولونو 17 نوامبر 1951-جی ایلده ایمضالاییب.
رسمی عضولوک ایسه یونانیستان ایله بیرلیکده 18 فوریه 1952-جی ایلده رئاللاشدی.
ایکینجی دونیا محاربهسیندن سونرا خاریجی سیاستله باغلی ایلکین پلانداکی هدفلرینی باتی دونیاسی ایله یاخینلاشما اولاراق معینلشدیرن تورکیه اوچون 1945-جی ایلده بمت قوروجو عضولوگو ایله یاناشی ناتو عضولوگو ده اهمیت کسب ائتمهیه باشلاییب.
ایلگیلیلی خبرلر
چاووش اوغلو: "اوکراینا و روسیا گوبرهسینین بازارلارا گئتمهسی اوچون سعی گؤستریریک"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو اوکراینا و روسیا گوبرهسینین لازیم اولان بوتون اؤلکهلره گؤندریلمهسی اوچون سعی گؤستردیکلرینی بیلدیریب.
جمهور باشقانی اردوغانلا پوتین آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
جمهور باشقانی اردوغان ایله ولادیمیر پوتین اوکراینا محاربهسینی موذاکیره ائدیبلر.
تورکیه اولوسلار آراسی آتوم انرژی آژانسینین ایداره هئیتینه عضو سئچیلیب
تورکیه 2022-2024-جو ایللر اوچون اولوسلار آراسی آتوم انرژیسی آژانسینین (UAEA) ایداره هئیتینه عضو سئچیلیب.


text:
بیرلشمیش میللتلر: اوکراینادا ان آز ۲ مین ۸۹۹ وطنداش اؤلدو
بیرلشمیش میللتلر سیغینماچیلار یوکسک کمیسرلیگیندن وئریلهن آچیقلامادا، اوکرایناداکی سیغینماچی بحرانینا باغلی معلوماتلار پایلاشیلدی
روسیا-اوکراینا ساواشیندا، اوکراینادا ان آز ۲ مین ۸۹۹ وطنداش حیاتینی ایتیردی، ۳ مین ۲۳۵ وطنداش یارالاندی، ۵ میلیون ۴۲۹ مین ۷۳۹ نفر ده قونشو اؤلکهلره گئچدی.
بیرلشمیش میللتلر سیغینماچیلار یوکسک کمیسرلیگیندن وئریلهن آچیقلامادا، اوکرایناداکی سیغینماچی بحرانینا باغلی معلوماتلار پایلاشیلدی.
بونا گؤره، ۲۴ فوریه-۲۸ آوریل دؤنمینده یاریدان چوخو لهستانا اولماق اوزره اوکراینادان ۵ میلیون ۴۲۹ مین ۷۳۹ نفر قونشو اؤلکهلره گئچدی.
لهستانا ۲ میلیون ۹۹۲ مین ۵۷۵، رومانییه ۸۱۰ مین ۲۱، روسیایا ۶۵۶ مین ۳۸۱، ماجاریستانا ۵۱۳ مین ۸۴۸، مولداویه ۴۴۱ مین ۴۳۷، اسلوواکییه ۳۶۷ مین ۹۰۴ و بلاروسا ۲۵ مین ۲ نفر گئچدی. دونتسک و لوهانسک بؤلگهلریندن ایسه ۱۸-۲۳ فوریهده ۱۰۵ مین نفر روسیایا گئچدی.
بیرلشمیش میللتلره گؤره اوکراینا ایچینده یئریندن ائدیلهن وطنداشلارین ساییسی ایسه ۷،۷ میلیونا چیخدی.
بیرلشمیش میللتلر، ساواش باشلادیغیندا چاتیشمالارین آرتماسی حالیندا ۴ میلیون سیغینماچینین اؤلکهنی ترک ائدجگینی اؤنگؤرموش، ۲۶ آوریلده بو رقمی ۸،۳ میلیون اولاراق گونجللهمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.
روسیا بمت-یه چاغیریش ائدیب
روسیا بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندان (بمت) روسیا گوبرهسینین و تاخیلینین صادراتینا مانعهلرین آرادان قالدیریلماسی اوچون تدبیر گؤرمهسینی ایستهییب.


text:
مشهد
مشهد ایران شهرلریندن بیری و رضوی خوراسان اوستانینین مرکزیدیر. بو شهرین جمعیتی ۲٬۷۴۹٬۳۷۴ نفردیر کی بو باخیمدان تهراندان سوْنرا اؤلکهنین ایکینجی شهری سایاگلیر.
مئمارلیغیدَییشدیر
مشهد معمارلیق عابدهلری ایله زنگین بیر یئردیر. بورادا گؤوهرشاد مسجیدی، شاه مسجیدی، نادر شاهین مقبرهسی و اونون آت عومومدونیا صحیّه تشکیلاتینینونده تونجدان هیکلی وار. قدیم توس شهرینین خارابالیغی مشهددن ۲۵ km آرالیدیر. ۱۰-جو عصره عایید کؤرپو، فیردوسینین قبری و س. قالمیشدیر.
ایقتصادیاتیدَییشدیر
مشهده دمیر اعمالی، توخوجولوق، دری-آیاققابی، یئیینتی صنایع سی ساحهلری واردیر. کوستار صنعتکارلیق (زرگرلیک و خالچالیق) اؤز اهمیتینی ساخلاییر. شهرده قدیم تاریخه مالیک کیتابخانا، بیلیم یوردو وار.
مشهد شهرینده مقبرهسی ایمام رضا مقبرهسینین اطرافیندا یئرلشهن ائرمنی کلیساسی مقدس مسروپ، نادر شاهین توربهسی، صفویلر دؤورونون شاه هاماملاری، مسجیدلر: موللا حیدر مسجیدی، ایمام شاگیرد یئرلشیر.
قارداش شهرلردَییشدیر
گؤرونتولردَییشدیر
Mashhad is the major trade center of saffron in Iran.
Many beautiful handicraft products are sold in Shandiz and Torghabeh.
Haruniyeh Dome in Tous
St. Mesrop Armenian church in Mashhad
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Local Government Profile. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2014-02-22. یوْخلانیلیب4 February 2014.


text:
جولای آییندا روسیا تۆرکیه دن اینگ کؤپ اؤنۆم آلان یورت بوُلدی
روسیادان سوُنگرا تۆرکیه دن اینگ کؤپ اؤنۆم آلان یورتلار بلغاریستان، امریکا، هلند و گۆن اوُرتا آفریقا جمهوریتی
تۆرکیه ایول آییندا اینگ کؤپ روسیا اؤنۆم ساتدی.
تۆرکیه دۆنیأده ژئوپولتیک ریسکلره قارامازدان گۆیچلی داشاساتوو موقدارینی یوُقارلادیار.
24-نجی فورال دا باشلان روسیا- اوکراینا ساواشی سبأپلی لجستیک اؤنۆم قاتناویندا دۆرلی قینچیلیقلار بوُلماغینا قارامازدان تۆرکیأنینگ دنگ آغراملی سیاساتی دوُوام ادیأر.
تۆرکیأنینگ داشاساتووی ایول آییندا اؤتن ییلینگ شوُل آیینا گؤرأ 13.4 گؤتریم یوُقارلادی و 18 میلیارد 550 میلیون دلارا یتدی.
تۆرکیه ایول آییندا اینگ کؤپ روسیا اؤنۆم ساتدی.
تۆرکیأنینگ ایول آییندا روسیا ساتینا اؤنۆملری 2021-نجی ییلا گؤرأ 236 میلیون 932 مۆنگ دلار یوُقارلادی و 609 میلیون 68 مۆنگ دلارا بارابار بوُلدی.
روسیادان سوُنگرا تۆرکیه دن اینگ کؤپ اؤنۆم آلان یورتلار بلغاریستان، امریکا، هلند و گۆن اوُرتا آفریقا جمهوریتی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه بیر آیدا داشاری یورتلارا 136.1 میلیون دلار پیندیق ساتدی
روسیا حیتایا یانگاداندان طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأر
گازپروم شرکتی، یانگاداندان حیتایا طبیغی گاز ایبرمأگه دوُوام ادیأندیگینی بیلدیردی
آگوست آییندا تۆرکیأنینگ داشاساتوو موقداری 21 میلیارد 337 میلیون دلار بوُلدی
آلمانیا تۆرکیه دن 1 میلیارد 664 میلیون دلار اؤنۆم ساتین آلدی


text:
تورکیه گیزلی دؤولتی
درین دؤولت، آنایاسادا بلیرلنمیش دؤولت یاپیسیندان ائشیک اولان دؤولت یاپیسیدیر.
باسکین اورانین تانیمینا گؤره دؤولتین قودرتین و پتانسیللرین مشروعلوقدان ایراغا داشیدیقلاری زامان شیددت و خشونت قوللانمالاری حالیندا اورتایا چیخان اولوشومدور.
مومتازار تۆرکؤنهیه گؤره، دؤولت پرسنلاینین اوُغرولوق یؤنتملری ایله یئتکیلرینی قوللاندیقلاری قایناق و ایمکانلاری، گیزلیلیکدن ایستیفاده ائدهرک دؤولتی قوروماق اۆچون دئییل، اؤزلرینه فایدالانماق اۆچون قوللانمالارینا درین دؤولت آدی وئریلیر.
درین دؤولتی دیله گتیرن ایلک دؤولت آدامی اولان بۆلنت اجئویت، ۲۶ سپتامبر ۱۹۷۴ده، گیرهسوندا بیر قونوشمادا بئله دئدی:
۱۲ مارس سونراسی دؤنمده آدی سانی اورتایا چیخان و تدبیرلرین و حتی سوروشدورمالارین حقوقیلیگینه و اینسانیلیگینه کؤلگه سالان کونترگریللا آدلی اؤرگوتون(تشکیلات)، بوشکیلی گؤرۆنتولو فقط غیررسمی اؤرگۆتۆن کیفیتی و آماجی اۆستوندهکی اؤرتۆ آچیلمامیشدیر.
۱۹۹۶'دا سوسورلوک حادیثهسیایله یاییلان بیر تصور، درین دؤولتین کؤکنی و نه آنلاما گلدیگی قونوسوندا فرقلی اثرلری واردیر. ایرلی سۆرۆلن بیر تئوریه گؤره، درین دؤولتین باشلانقیچ نقطهسی سویوقساواش دؤنمینده ناتویا عضو اؤلکهلرده اولوشتورولان و سیا طرفیندن یؤنتیلن و دستکلنن ایستیخبارات و سیلاحلی عملیات تشکیلاتلارینا دایانیر. بو تشکیلاتین تۆرکیهده کونترگریللا آدی آلتیندا فعالیت گؤستردیگی ایدیعا ائدیلیر. ۱۹۷۴ ایلینده بو ایدیعانی دستکلیین ایلک دؤولت آدامی اسکی باشباخان بۆلنت اجویت اولموشدور. بیر باشقا تئوریه گؤره ایسه درین دؤولتین کؤکلری عثمانلی دولتینین سون ایللرینده ایتیحاد و ترقی جمعیتینین طرفیندن قورولان گیزلی ایستیخبارات و عسکری عملیات اؤرگوتو اولان تشکیلات محصوسهیه(تشکیلات مخصوصه) قدر اوزانیر. بو ایدیعانی دستکلیینلر آراسیندا تۆرکیه جومهور باشقانی رجبطیب اردوغان واردیر.


text:
پادارلار
پادارلار — آذربایجانلیلارین اتنوقرافیک قروپلاریندان بیری.[۱] فضلالله رشیدالدین جامع التواریخده اون–اویغورلارین طایفا سیاهیسیندا آلتینجی طایفانین آدینی "بادار"کیمی یازمیشدیر.[۲] آلمان اصیللی شرقشوناس، تاریخچی و دیلچی جوزف ماکوارت فضلالله رشیدالدینه ایستیناداً پادارلاری اون–اویغورلارین بیر طایفاسی حساب ائتمیش[۳]، تورک تاریخچی، شرقشوناس–تورکولوق احمد ذکی ولیدی توغان دا بو فیکیرله راضیلاشمیشدی.[۴] محمدحسن بیگ ولییئف-باهارلی حساب ائدیردی کی، صفویلر لزگیلری ایطاعته گتیرمک اوچون پادارلاری اونلارا یاخین رایونلارا کؤچوروبلر.[۵]
اتیمولوژی[دَییشدیر]
پادار ائلینین آدآچیمی حاقیندا. پادار سؤزو باتیر، باهادیر، پهلوان، ایگید، سرکرده آنلامیندان یارانمیشدیر. بعضاً پادار آدینی موغول سرکردهسی بایدار نویونلا علاقهلندیریرلر. یعنی بایدار آدی ایشلنه-ایشلنه پادار بیچیمینه دوشوب. بادار سؤزو تورک دیللرینده "کیچیک تارلا" ، "داغینیق ساحه" ، "کیچیک اراضی" آنلاملاریندا دا ایشلهدیلیر. دیلیمیزین یادداشیندا پادار-بوجاق فرازالوژی ایفاده سی یاشاییر. "پادار-بوجاق" ایفادهسی خارابا، اوچوق-سؤکوک، غارت اولونموش یئر و باشقا آنلاملاردا ایشلهنیر.
تاریخی[دَییشدیر]
پادار و بوجاق هر بیری آیری-آیریلیقدا سوی آدیدیر. گؤستردیگیمیز کیمی، محمدحسن بیگ ولیلی-باهارلی بئله حساب ائدیر کی، پادارلار صفویلر طرفیندن ایراندان کؤچورولوب، داغیستان سینیریندا یئرلشدیریلمیشدیر. بوجاقلار ایسه نوغایلارین بیر قولودور. باشقا بیر ورسیون گؤره پادار و بوجاقلار ایراندا و کیچیک آسیادا فوتوحاتلارینی حیاتا کئچیرن موغول و تاتار اوردوسونون آوانقارد حیصهسی اولموشلار. معلوم فاکتدیر کی، آذربایجانین بئیلقان، وارسان وشمکیر شهرلرینی موغوللارین اؤنجول حیصهلری داغیدیب. پادار و بوجاقلارین ضربهلری آلتیندا داغیلان شهرلرین اهالیسی پرن-پرن دوشوبلر. هارادا یاشادیقلاری ایندی ده بیلینمیر. آما خالقین یادداشیندا او گونلرله سسلشن ایفادهلر یاشاییر. " پادار-بوجاق کیمی سوپورگه چکدیلر هر یئره…" " قاپی-باجا تایباتای، ائو-ائشیک اوچوق-سؤکوک، هر یان پادار-بوجاق..."
بیر سیرا عالیملر پادار ائلینی موغول-تاتار بویلارینا باغلایانلار. شوبههسیز بو پادارلارین موغوللارین یوروشلرینده ایشتیراکی ایله علاقهداردی. پادارلار دیگر تورک طایفالاری کیمی بو یوروشلرده یاخیندان ایشتیراک ائتمیشدیرلر. پادارلار مولار نویونون اوردوسونون آوانقاردینی تشکیل ائدیردیلر. تاریخچی احمد ذکی ولیدی توغان " آذربایجان" آدلی کیتاباندا پادارلار حاقیندا یازیر: "…موختلیف یئرلرده کی پادار طایفاسینا عایید مسکنلر دیقتی جلب ائدیر. هر ایکی قبیله (سولدوز و پادار-ه. چ.) بو اراضییه گلدیکدن سونرا تورپاغا باغلانمیشدیر. پادار اوناویغور طایفاسینین بیریدیر.[۶][۷] بؤیوک اتنوقراف عالیم محمدحسن ولیلی-باهارلی پادار ائلینین آذربایجاندا یئرلشمه سیندن بحث ائتمیشدیر. اؤز اونلو اثرینده یازیر: "13-جو عصرین اورتالاریندا، ایراندا حاکیمیت موغوللاردان اولان هولاکولارا کئچدیکده، هولاکو ایراندا اؤز مؤوقعیینی برکیتمک اوچون 200 مین تورک عاییلهسینی کؤچوروب، ایراندا اوتورتموشدو (مسکونلاشدیریلمیشدی). او عاییلهلر بیر مودّتدن سونرا آذربایجانا کؤچدولر. بو تورکلر قایی آدلانان خوصوصی تورک طایفاسیدیر. آغ هونلارین اؤولادلاری حساب اولونورلار، اوّللر غربی تورکوستاندا یاشاییردیلار. قایی تورکلری نین مشهور قبیلهلری بونلار ایدی: قاچار، افشار، ذولقدر، چوبان، باهارلی، پادار، اوستاجالی، لک، خلیلی، سورسور، شفق، اوسسالی، زنگنه، آرمالی و غئیریلری." [۸]پادارلارین شیرواندا یئرلشمهسی حاقیندا دورلو، چئشیدلی فیکیرلر، مولاحیظهلر مؤوجوددور. بعضی مؤلیفلر یانلیش اولاراق بئله حساب ائدیرلر کی، پادارلار شیروانا صفویلرین حاکیمیتی دؤنمینده، داها دقیقی 1. شاه عباسین دؤورونده کؤچورولموشدور. بیزجه مؤلیفلرین اکثریتی بو فیکری م. باهارلیدان اخذ ائدیبلر. پادارلار هله شیروانشاهلار دؤورونده شاهین خوصوصی موحافیظهلری-قورچولاری ایدیلر. بو میسیانی اونلار شیروان خانلیغی دؤورونده ده، داوام ائتدیرمیشدیلر. پادارلار عئینی زاماندا شیرواناهلار، سونرالار ایسه صفویلر دؤولتی دؤورونده آذربایجانین قوزئی سرحدلری نین تهلوکهسیزلیگینی قورویوردولار. آوارلار دایمی تماسدا اولدوقلاری پادارلارا گؤره آذربایجانلیلاری ایندیده پادار آدلاندیریرلار. پادار حاقیندا ناشی بیر مؤلیفین یازیلاریندا اوخویوروق: "عومومیلیکده دئمک اولار کی، شیرواندا صفویلرله-عثمانلیلار آراسیندا موختلیف دؤورلرده موحاریبهلر اولموش و بو اراضی گاه، صفویلره گاه دا عثمانلیلارا تابع ائدیلمیشدیر. 17. عصرین اوّللرینده 1. شاه عباسین تشبوثو ایله بو اراضییه کؤچری تورک طایفاسی اولان پادارلار شاماخی شهرینه کؤچورولموشدور. اصلینده اولارین بو اراضییه کؤچورولمهلری نین اساس سببی قوزئیدن گلن لزگی حوجوملارینین قارشیسینی آلماق ایدی". تدقیقاتچی، پروفسور توفیق احمدوف (فیلولوق) "ائل-اوبامیزین آدلاری" کیتابیندا پادارلارلا باغلی یازیر: "پادار (آغسو، قوبادلی، دوهچی،دربند، اوغوز، صابرآباد، خاچماز) –هر 7 توپونیم پادار آدلی قدیم اوغوز طایفاسینین آدینی عکس ائتدیریر. آکاد.ا.م. مششانینوف (Xaldovedenie, B. 1927) آذربایجاندا پادار اویکونومینین چوخ قدیم تاریخه مالیک اولوب، پاتاری (شهر آدی) اویکونومینی ایله باغلی اولدوغونو گؤسترمیشدیر. دیگر منبعلرده ائلخانیلر دؤورونده اورتا آسیادان آذربایجانا کؤچورولموش 200 مین تورکدیلی عاییله ایچریسینده پادارلارین موهوم یئر توتدوغو قئید ائدیلمیشدیر. اونلار اوّللر گونئی آذربایجاندا یاشامیش، 15-17. یوزایللرده صفویلر دؤورونده ایسه موعین حیصهسی داغیستانلیلارین قارشیسینی آلماق مقصدیله قوزئی آذربایجانا کؤچورولموشدو. بو فیکرین دوغولدوغونو پادار، و پادار کومپوننتلی توپونیملرین (مث: آرمودپادار، پادارقیشلاق و س.) بؤیوک بیر حیصهسینین آذربایجانین قوزئی و قوزئی-شرق زونالاریندا مؤوجودلوغو دا تصدیق ائدیر. سونرالار ایسه اونلار موعین ایجتیماعی-ایقتیصادی حادیثهلرله علاقهدار اولاراق یئرلرینی دَییشمیش، سپهلهرک موختلیف زونالاردا مسکونلاشمیشلار. س.ک. عالیفین 19. عصرده تکجه جاواد قزاسیندا 20 نسیلدن و 218 عاییلهدن عیبارت پادار طایفاسینین یاشاماسینی قئید ائتمیشدیر. بیز پادارلارین صفویلر دؤنمینده شیروانا کؤچورولمهسی فیکرینین علئیهینهییک. پادار ائلی شیرواندا چوخ-چوخ اؤنجهلر مسکونلاشمیشدی. بو ائلین نومایندهلری اورتا چاغدا شیرواندا آپاریجی قووّه ساییلیردیلار. پادار ائلینین ایلک نومایندهلریندن بیزه بللی اولانی شیخ دورسون ابن احمددیر. شیخ دورسون حربچی، سرکرده ایدی. شیخ دورسون 1399-جو ایلده وفات ائدیب. آغسو شهری یاخینلیغیندا دفن ائدیلیب. ماراقلیدیر کی، شاماخی بؤلگهسینین کلخانا کندینین یاخینلیغینداکی "یئددی کومبز" گورگاهیندا شیخ دورسونون تؤرهمهلری باسدیریلیب. پادار ائلی شیرواندان باشقا موغاندا، حتّی قاراباغدا دا مسکونلاشمیشدی. ائلین اویماقلاریندان بیری پادار آدی آلتیندا اوتوزایکی ائلینه قوشولموش، سونرالار قاراباغ ایالتینین برگوشاد ماحالیندا یئرلشمیشدی. ایلخیچی اویماغینین اوبالاریندان بیری ایسه جاوانشیر ماحالیندا یورد سالمیشدی. موغاندا مسکونلاشان پادارلاردان بحث ائدن س. ک. عالیفین یازیر کی، 19. یوزایلده تکجه جاواد قزاسیندا 20 نسیلدن و 218 عاییلهدن عیبارت پادار طایفاسی یاشاییردی. شکی خانلیغینین بؤیوک ماحاللاریندان بیری پادار آدلانیردی. قئید ائتدیگیمیز کیمی پادارلار 19. یوزایلده اورتا آسیادان ائلخانلیلار زامانی، 19. یوزایلده ایسه ایراندان قاراقویونلولار سولطانلاری طرفیندن شیروانا کؤچورولموشلر. 19. عصرده جاواد قزاسیندا 382 عاییلهدن عیبارت پادار حاجی عالم آدلی بیر کؤچری اوبانین یاشاماسی معلومدور. بورادا حئیواندارلیقلا مشغول اولان پادارلار 1950-جی ایلدن شاماخی شهرینده و شیروان دوزونده کی قیشلاقدا بینا ائدیلن پادارقیشلاق کندینده یاشاییرلار. ایندی ده شاماخی شهرینده کی ، یئنی محلّهدن بیری پادار محلّهسی آدلانیر. بو محلّه ده 300-ده آرتیق پادار عاییلهلری ساکینلشمیشدیر. پادارلارین بیر حیصهسی (عربلر تیرهسی 80 عاییلهدن چوخدور.) چارهان کندینده مسکونلاشمیشدیر. حاضیردا آذربایجان اراضیسینده پادار آدلی کندلر (اغسو، اوغوز، قوبادلی، دوهچی، صابراباد، خاچماز رایونلاریندا)، پاداردره چایی (جبراییل رایونوندا، داغیستان اراضیسینده پادار کندی (دربند رایونو) واردیر. پادارلارین اوزون مودت داغلیق شیروان اراضیسینده یاشاماسی اوندان گؤرونور کی، اورادا ایندی ده پادار یازداغ، پادار یاسامال، پادار جامال یایلاغی، پادار قوروغو، پادار قارابئل، پادار قوبوسو آدلی اورونیملر واردیر.شاماخی رایونونداکی پادارلاردان آلینمیش معلوماتلاردان شاماخی پادارلارینین 20. عصرین 40-50-جی ایللرینه کیمی شاملی، قاراچوروکلو، آختاچی، عربلر، پؤلوکلو، دلاللی، قاجارلی، سیرهچی، قاراقوربانلی (بو تیره پادارقیشلاق کندینده مسکونلاشمیشدیر)، قوُیلیچی، جوجوقلو، تیرتیر، پادار کریملی و باشقا اوبالاردا یاشامالاری و عئینی آدلی تیرهلردن عیبارت اولمالاری معلوم اولور. تیرتیر شیروان-شاماخی پادارلاریندان آلینمیش معلوماتلاردا پادار ائلی نین بیر تیرهسی اولموشدور. تورکمنیستاندا سالور طایفاسینین ائدیاوروق قولونون بیر تیرهسی تیرتیر، اؤزبکلرین بیر قولو تیرتیر آدلانیر. تیرتیرین ایسه قیپچاقلارین قدیم طایفالاریندان بیری اولان ترتر اولماسینی سؤیلهمک اولار. ترتر طایفالارینین 7. یوزیلدن آذربایجاندا یاشاماسی منبعلردن معلومدور. ترتر سؤزو حاضیردا تورکمنیستاندا ترتر آدلی طایفا، اؤزبکیستاندا ترتر آدلی چؤل و کانالین، آذربایجاندا ترتر بؤلگهسینین، ترترچایین آدیندا قالمیشدیر. ترتر طایفاسینین آذربایجان اراضیسیندهکی توپونومیک آرئالی پادارلارین ترکیبینده آدی چکیلن تیرتیر طایفاسینی نه واختسا پادارلارلا قایناییب-قاریشماسی فیکرینی سؤیلهمگه اساس وئریر. پادار ائلینین بیر قولو بورچالی یؤرهسینده یاشام سوروردو. تدقیقاتچی خلیل علییئف "گورجوستانین تورک منشالی توپونیملری" آدلی کیتابیندا یازیر: "کندی نین آدی ائتنونیمله باغلی ایضاح ائدیلیر. بایدار کندی بورچالیدا قدیم آدلاردان بیریدیر. "دفتر" دهکی اینضیباطی اراضی بؤلگویه گؤره بایدار ناحیهلردن بیرینین آدی ایله باغلیدیر. پادارلار آذربایجان و ائلهجه ده تورکلر یاشایان دیگر اراضیلرده قدیم تورک طایفالاریندان بیری حساب ائدیلیر. "دفتر" دهکی اینضیباطی اراضی بؤلگویه گؤره بایدار ناحیهلردن بیرینین آدی اولموشدور. "دفتر" ده بایدار ناحیهسینده پادار جاماعاتینین یاشادیغی یئر آدی دا گؤستریلمیشدیر. "پادار" اتنونیمی گورجوستان اراضیسینده بیر نئچه توپونیمین آدیندا موحافیظه اولونموشدور. کوردمیر رایونو اراضیسینده پادار چؤلو و عئینی آددا کند (پادارلی) وار. آذربایجانداکی پادار توپونیملری 16-17.عصرلرده آذربایجانا کؤچورولموش عئینی آدلی طایفانین آدینی داشیییر. 1593-جو ایل عثمانلی قایناغیندا آرازبار قزاسیندا، ایندیکی فضولی رایونو اراضیسینده قاراباغین ساییلان-سئچیلن اولوسلاریندان اولان اوتوزایکی ائلینین بادار آدلانان اویماغی اولموشدور. پادار ائلی شیروان خانلیغینین یارانماسیندا، سرحدلری نین یاییلماسیندا فعال رول اویناییب.
اویماقلاری، تبعهلری، تیرهلری[دَییشدیر]
- قاراقربانلی
- کریملی
- کولمالی
- ماللی
- دلیآلیلی
- اسرفیللی
- سئییدلی
- چاتیلی
- جیرتیلی
- آدیگؤزللی
- عبادلی
- سیرهچی
- قوُیلوچو
- سادایلی
- قجرلی
- آختاچی
- ایلخیچی
- گبهلی
- آراب
- قنبرلی
قایناق[دَییشدیر]
- Ənvər Çingizoğlu, Padar eli, "Soy" jurnalı, 2(10), 2008, səh. 43–47.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Бoлbшaя coBeTckaя эHциkлoпeдия. TpeTbe издaHиe. B 30 ToMax. ГлaBHый peдakTop: A. M. ПpoxopoB. ToM 1: A — AHroб. MockBa: ГocyдapcTBeHHoe HayчHoe издaTeлbcTBo "Бoлbшaя CoBeTckaя ЭHциkлoпeдия", 1969, cTp. 278. Orijinal mətn (rus.)
- ^ CбopHиkb ЛѣToпиceй. ИcTopiя MoHroлoBb. CoчиHeHie Paшидb–ЭддиHa. BBeдeHie: O Typeцkиxb и MoHroлbckиxb плeMeHaxb. ПepeBoдb cb пepcидckaro, cb BBeдeHieM и пpиMѣчaHiяMи И. П. БepeзиHa. — CTp. 125. // Зaпиckи ИMпepaTopckaro Apxeoлorичeckaro oбщecTBa. ToMb XIV. CaHkT–ПeTepбyprb: Tипorpaфия ИMпepaTopckoй AkaдeMiи Haykb, 1858.
- ^ II. Kapitel. Über das Volkstum der Komanen (von J. Marquart), seite 58. // Osttürkische Dialektstudien. Von Willy Bang und Josef Marquart. Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen; Philologisch-Historische Klasse; Neue Folge; Band XIII, Nro. 1. Berlin: Weidmannsche Buchhandlung, 1914, 276 seiten + 10 Tafeln.
- ^ Azerbaycan (yazar A. Zeki Velidi Togan), sayfa 106. // İslâm Ansiklopedisi: İslâm Âlemi Tarih, Coğrafya, Etnografya ve Biyografya Lugati. Leyden tab'ı esas tutularak telif, tadil, ikmal ve tercüme suretiyle neşri. 2. Cilt. Beşinci Baskı. İlk Baskı 1940. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1979, 846 sayfa.
- ^ ETHorpaфиk oчepk, cəh. 46. // Məhəmməd Həsən Vəliyev (Baharlı). "Azərbaycan" (Fiziki-coğrafi, etnoqrafik və iqtisadi oçerk). İlk nəşri: 1921-ci il; Təkrar nəşr. Ruscadan tərcümə edəni Vasif Quliyev. Bakı: "Azərbaycan" nəşriyyatı, 1993, 192 səh.
- ^ Marquart, Komnen səh. 58, Rəşidəddindən nəqlən
- ^ Z. V. Toğan, Azərbaycan, Bakı, 2007, səh.52.
- ^ M. Vəlili (Baharlı, Azərbaycan: Coğrafi-təbii etnoqrafik və iqtisadi mülahizat, Azərbaycan dövlət nəşriyyatı, Bakı, 1993, səh.48.


text:
ابوالفضل ائلچیبَی
ابوالفضل قدیرقولو اوغلو ائلچی بَی (ابوالفضل علییئف) ۲۴ ژوئن ۱۹۳۸- جی ایلده ناخچیوان موختار جومهوریتینین اوردوباد رایونونون کلکی کندینده آنادان اوْلموشدور.
۱۷ ژوئن ۱۹۹۲- جی ایل تاریخدن بیر سپتامبر ۱۹۹۳ -جو ایله قده ر قوزئی آذربایجان جومهوریتینین پرزیدنتی اولاراق خیدمت ائتمیشدیر.[۱]
کیتابلاری[دَییشدیر]
تولنوغوللاری دؤولتی- ایستانبول، ۱۹۹۷ - ISBN 9754372152
بوتؤو آذربایجان یولوندا - ایستانبول (۱۹۹۸)، باکی (۲۰۰۴)
موستقیللیک: ایکینجی جهد - باکی (۲۰۰۱)
سیز خالقین سئوگیسی ایله حاققا چاتاجاقسینیز - باکی (۲۰۰۱)
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
ابولفضل ائلچی به ی (24 ژوئن 1938 - 22 آوقوست 2000) — آذربایجانین دؤولت، سیاسی و ایجتیماعی خادیمی، موخالیف، آذربایجان خالق جبهه سی نین لیدئری و آذربایجان جومهوریتی نین ایکینجی پرزیدنتی. آذربایجان تاریخینده خالق طرفیندن، دئموکراتیک سئچکیلر یولو ایله سئچیلن ایلک پرزیدنت. آذربایجان جومهوریتینین ایکینجی پرئزیدئتی اوْلموشدور. هم موباریزه آپاردیغی دؤنمده و همده پرزیدنتلیک دؤنملرینده «واحید آذربایجان» ایدئیاسینی ایرهلی سوروب و گؤنئی آذربایجان میلّی فعاللاریندان حیمایه ائتمیشدیر. اونون فیکرینجه گونئی آذربایجانین باشقا بایراغی اولمامالیدیر. عکس حالدا بیر میللتی ایکییه بؤلمه سینه زمین یارانار. قارا آی و اوْلدوزلو اوچ رنگلی بایراغی هم قوزئی آذربایجاندا و هم گؤنئی ده ابولفظل ائلچی بیه منسوب ائدیرلر.
حیاتی[دَییشدیر]
ابولفضل قدیرقولو اوغلو علی یئو (ائلچی به ی) 24 ژوئن 1938-جی ایلده ناخچیوان موختار جومهوریتینین اوردوباد رایونونون کله کی کندینده آنادان اوْلوب.
7 ایللیک اونوسکند مکتبینی بیتیردیکدن سوْنرا اوردوباد شهر 1 سایلی اوْرتا مکتبینده تحصیلینی داوام ائتدیریب 1957-جی ایلده باکی دؤولت اونیوئرسیتئتی نین شرقشوناسلیق فاکولته سی نین عرب فیلولوگییاسی شؤعبه سینه داخیل اوْلوب بورانی بیتیردیکدن سوْنرا (1962) تعییناتلا سسری (SSRİ)هیدرولاییحه اینستیتوتونون باکی شؤعبه سینده ترجومه چی عونوانیندا ایشله میشدیر. 1963-جو ایلین ژانویهسینده میصیر عرب جومهوریتینا گؤندریلن ابولفضل بی 1964-جو ایلین اوکیابرینا کیمی اسوان بندی نین تیکینتیسینده ترجومه چی کیمی چالیشمیشدیر. خاریجی اعزامییتدن دؤنه رک 1965-جی ایلده باکی دؤولت یونیوئرسیتئتینین آسپیرانتوراسینا داخیل اوْلوب آسپیرانتورا (یوکسک لیسانس، فوق لیسانس) تحصیلینی 1968-جی ایلده اوغورلا تاماملاییر. " تولونیلر دؤولتی (868-905) " قونوسوندا دیسسئرتاسییا (پایان نامه) مودافیعه ائده رک تاریخ علملری نامیزه دی عالیملیک درجه سی آلیر (1969). باکی دوولت یونیوئرسیتئتینین " آسیا و آفریقا اؤلکه لری تاریخی " کافئدراسیندا (کرسی) موعلیم و باش موعلیم اولموشدور (1968-1975).
1975-جی ایلین ژانویهسینده آذربایجان دؤولت تهلوکه سیزلیک کومیته سی اونو طلبه لر آراسیندا میلتچی و آنتیسووئت تبلیغاتی آپارماق آدییلا حبس ائدیب 17 جولای 1976-جی ایله دک سیاسی دوستاق اولاراق آزادلیقدان محروم ائدیر. اساساً قاراداغ داش کارخاناسیندا آغیر فیزیکی ایشلره محکوم ائدیلمیشدیر.
حبسدن بوراخیلدیقدان سوْنرا بیر مودت ایشسیز قالیر. 1976-جی ایلین دسامبریندا آمئا(AMEA) ال یازمالار اینستیتوتوندا کیچیک علمی ایشچی کیمی فعالیته باشلاییر. سوْنرالار بؤیوک علمی ایشچی، شؤعبه مودیری، آپاریجی علمی ایشچی علمی روتبه و وضعیفه لره قدر یوکسه لیر (16.07.1992جی ایله دک).
سوی آغاجی[دَییشدیر]
1) ابولفضل (ائلچی بی)
2) قدیرقولو (ائلچی به یین آتاسی)
3) مشدی مردان (ائلچییبه یین باباسی)
4) میر آللی خوجا
5) میر محمد
6) میر یوسیف
7) میر محمد
8) میر صادیق آغا
9) میر محمد
10) سئیید میر موصتافا
11) سئیید حوسئین
12) سئیید صالئح
13) سئیید نورالددین آغا
14) سئیید شمس الددین
15) سئیید
16) سئیید ایسماعیل
17) سئیید علی
18) سئیید عابباس
19) سئیید فخرالددین
20) سئیید هاشیم
21) سئیید میر علی خوجا
22) سئیید فخرالددین
23) سئیید شرف الددین
24) سئیید شمس الددین
سئییدلردن عیبارت اوْلان (بو اوزدن ده اونلارین آدینا " سئیید " و " میر " دینی تیتوللاری (عونوانلاری) آرتیریلیر) آتا طرفی گونئیدندی. ایلکین اولو بابالاری کؤکجه شاه ایسماعیل ختایی نین سلفلریندن اوْلان شئیخ صدرالددین موسانین (1305-1392) اوروقلارینداندیر. بعضی قایناقلاردا شئیخ صدرالددین شئیخ خوجا علی ده دئییلدییی بیلدیریلیر، بعضی قایناقلارداسا شئیخ خوجا علی نین اونون اوغلو اوْلدوغو گؤستریلیر. بو فیکیرلردن هانسی نین دوغرولوغوندان آسیلی اولمایاراق ابولفضل به یین نسلی محض همین شئیخ خوجا علیدن (و، شئیخ علی خوجا دا آدلانیب) باشلانیر. آنجاق بونو دا دئمک گرکدیر کی، شئیخ علی خوجانین تؤره مه لری نین بو قولوندا شئیخلیک اولمامیشدیر. ابولفضل ائلچی به یین سوی آغاجی اوریژینالی ابولفضل به یین اؤزونده اوْلان سوی آغاجیندا نسلین داوامچیلاری اوْلان 30دان آرتیق آدامین آدی سادالانیر.
علمی فعالیتی[دَییشدیر]
کلاسسیک و موعاصیر عرب دیلینی، ایسلام دینی نین اساسلارینی، شرق اؤلکه لری نین علم، تاریخ، فلسفه و مدنیتینی اینجه لیکله بیلن ان جیدی عالیملردن ساییلان ابولفضل ائلچی به ی آذربایجان تاریخشوناسلیق و شرقشوناسلیغیندا ایندییه دک اؤیره نیلمه یه ن ساحه لرده چوخ دیرلی و اساسلی علمی آراشدیرمالار آپاریب. اونون 40-دان آرتیق سانباللی علمی اثری نشر ائدیلیب. بونلارین ایچریسینده باکی دوولت یونیوئرسیته تینین " علمی اثرلر " اینده، آذربایجان میلّی علملر آکادئمیاسی-نین " خبرلر " اینده، " الیازمالار خزینه سینده " توپلوسوندا و ب. نشرلرده چیخان " احمد ایبن تولون و تولونیلر دؤولتی نین یارانماسی " (1967)، " عابباسیلر خیلافتی نین تنززولو و پارچالانماسینا داییر " (1968)، " 9-10-جو عصرلر عرب-میصیر ادبیاتی حاقیندا " (1971)، " تولونیلر دؤولتی و قرمتیلر " (1971)، " عابباسیلر خیلافتی نین پارچالانماسی و فئودال دؤولتلری نین یارانماسینا دایر " (1971)، " 9-جو یوزیللیگین 2-جی یاریسیندا میصیرده صنعتکارلیق و تیجارت " (1972)، " حنفی لیک و اونون اساس قایدالاری " (1986)، " احمد تانتارانی ماراغی و اونون " تانتارانیییه " قصیده سی " (1987) و ب. بیر چوخ مونومئنتال تدقیقاتلارینی گؤسترمک اولار. گؤرکملی عالیمین بوتونلوکله یئنی دوشونجه لر توپلوسو اوْلان کیتابلاری: " تولونوغوللاری دؤولتی (868-905) " (ایستانبول، 1997) و " بوتؤو آذربایجان یولوندا " (ایستانبول، 1998) دونیا شرقشوناسلیق علمینه دیرلی تؤحفه دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ЧepHый caд. ИюHb 1992 – ceHTябpb 1993 r.r. Эckaлaция koHфлиkTa. http://news.bbc.co.uk/hi/russian/in_depth/newsid_4682000/4682089.stm


text:
بوداغی اوزاق دوشموش قانداشیم ارغوان
بویون گؤیون هانسی رنگه چالیر؟
هاوا گونشدیر؟ یوخسا توتقوندور هله؟
من دونیادان قیراق بیر بوجاقدا
نه گونش باشیما ساچیر
نه باهاردان خبریم وار
گؤردویوم، دیواردیر
آه بو قارا قاتی ائله یاخیندیرکی سینهمدن نفس آلدیغیمدا
گئری قایتاریر نفسیمی
یول ائله قاپالیدیر کی قانادلانان باخیشیم بیر آددیملیغیمدا قالیر
دردلی بیر چیراغین کور ایشیغی، قیرقارانلیق گئجهنین ناغیلچیسیدیر
هاوا دا بوردا دوستاقدیر نفسیم توتولور
بوردا هر نه منیمله وار، رنگی- روخو سولوب
گونش بئله بو داخمانین اونودولموش حالینا گؤز اوجویلا گؤز آتماییب
سویوق نفسیندن شاملار بئله سؤنوب بو اونودولموش بوجاقدا
یادداشیمدا الوان بیر خاطیره آغلاماغا هوسلندیریر منی
اوردادیر ارغوانیم
یالنیزدیر ارغوانیم
آغلاییر ارغوانیم
منیم اورهییمه تای قان آغلاییر
آنباشی گؤزدن آخیر
ارغوان، بو نه سیرّدیر کی هر باهار، اورهییمیزین یاسی ایله گلیر؟
یئر اوزو هر ایل قارانقوشلارین قانینا بهلهشیر
و قیزمار جییرلرین داغینا بئله بیر دامغا باسیر؟
یئرین قانلی پنچهسی ارغوان
سحرین أتهییندن یاپیش
و گونشه دوغرو سوزولن آتلیلاردان سوروش
هاچان بو غملی درهدن سووشوب کئچهجکلر؟
قان سالخیمی ارغوان
دان سؤکولنده گؤیرچینلر سحرین آچیق پنجرهسینین هئرهسینده هنگامه سالاندا
منیم گول بویالی جانیمی الیوین اوستونده توت
اوچوشلارین سیرانگاهینا آپار
آه تلس کی اؤز اوچوشداشلارینین قوصّهسینین قایغیسیندا قالیبلار اوچوشداشلار
باهارین گولگون بایراغی ارغوان
قالدیریلمیش قال سن
قانا بولاشمیش شعریمسن
یولداشلاریمین الوان خاطیرهلری دیلینده سوزولسون
من اوخومادیغیم نغمهنی سن اوخو
بوداغی اوزاق قالمیش قانداشیم ارغوان!
ترجمه: ۹۵٫۱۰٫۱۹


text:
`کن فیلم فستیوالی` نتیجهلر
حابارلار [142]
- اوچان سۆپۆرگیچ آدینداقی حالقارا فیلم فستیوالی باشلایار
- بوسنیا ساواشی باراسینداقی فیلم اسکار اۆچین دالاشگأر
- پرتقال گۆلی فستیوالی اینترنت آرقالی گچیرلر
- کن فیلم فستیوالی ایزا سۆیشۆریلدی
- ایستامبول جاز فستیوالی باشلادی
- سینما کامیونی، فیلم گؤرکِزیأر
- ت. ر. ت سارایوو فیلم فستیوالینا اۆچ فیلم بیلن قاتناشار
- افس اوپرا و باله فستیوالی باشلادی
- حالقارا گؤچ ادیلشیک فیلم فستیوالی نینگ ژوری آغضالاری بِللی بوُلدی
- تۆرک دۆنیأسی نینگ فیلم فستیوالی ایزا سۆیشۆریلدی
- اوچان سۆپۆرگۆچ فیلم فستیوالی دوُوام ادیأر
- برلیناله فستیوالی باشلادی
- آلتین آیی اۆچین ۱۸ فیلم یاریشار
- "قارلاواچ" یۆپِک یۇلی فیلم فستیوالی نینگ اینگ قۇوی فیلمی
- قیرغیزیستان دا ۹-نجی حالقارا قیسغا فیلم فستیوالی گچیریلدی
- قازاغیستان دا تۆرک فیلم هپده سی باشلادی
- گۆرگنده حالقارا مدنیت و قۇوملار فستیوالی باشلادی
- آنتالیا فیلم فستیوالی باشلایار
- قوم قاپیدا بالیق فستیوالی
- بۇغازایچی فیلم فستیوالی باشلایار


text:
بغداد
بغداد (عربجه: بغداد) عراقین باشکندی. اهالیسی ۶ میلیون نفردیر (۲۰۱۱). بغداد خاورمیانه نین ان بؤیوک شهرلریندن بیریدیر. بغداد عراقین سیاسی، ایقتیصادی و مدنیت مرکزیدیر. بورادا حوکومت، بوتون مرکزی دؤولت و دینی موؤسیسهلر و دیپلوماتیک نمایندهلیکلر یئرلشیر. بورادا همچینین چوْخلو دانیشگاهلار، تحصیل موؤسیسهلری، تئاترلار، موزهلر و تاریخی عابیدهلر واردیر.
شیعه موسلمانلارینین ۷-جی و ۹-جی ایماملاری (ایمام کاظیم و ایمام جاواد) قبرلری بغدادین کاظمین شهرکیندهدیر.
آد[دَییشدیر]
مداین(کتسفون) مجموعه سینده بیر شهرایدی. بو شهرلر هلنیسم چاغیندا دجله و فرات چایلاغیندا بیر بیرینه دایاق شهرلر ایدی و بو شهرین آدی بای آتا یادا بای آدادیس هلنیستی دیلده یازیلیب.آرامی دیلیده و سریانیلر اونا بغ داد یا بگ دادا آد وئرمیشدیلر و چوخلو سریانی(مغتسله)ائللر انوشیروان چاغیندا بو شهره کوچموشدولر. بیگ آدا یا بیگ آتا و اصلی آد ایله بای آتاتیس هلنیسم رویه سینده هر ائلین باشچی سی ایدی.پارتیلر هر ائلدن بیر بای آتا سیچیب و بیر مجلیسده اولار حکومتده اوز ائللرینه نماینده و وکیل ائدردیلر.بو آد سلوکیلر چاغیندا سناتور یا سنا آدلانیردی هابئله پارتیلر چاغیندا بای آدادیس یا بیگ آدادیس آدلاندی.بای آدادیس پارتیلرین مجلیس مرکزی ایدی.[قایناق گؤسترین]
قالری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Baghdad (Madinat al-Salam). Islamic Arts & Architecture (13 September 2011).
- ^ Central Statistics Organization Iraq. Population Projection 2015-2018.
- ویکیپديا:قایناغا احتیاجی اولان مقالهلر
- آسیا
- آسیا پایتختلری
- عراق شهرلری
- بغداد
- 762 establishments
- آسیا باشکندلری
- Capitals of caliphates
- Cities in Iraq
- Assyrian communities in Iraq
- Historic Jewish communities
- عراق مدنیتی
- ایپک یولو بویوجا یاشاییش یئرلری
- Populated places established in the 8th century
- 8th-century establishments in Asia


text:
«حمزه فراهتی» غربتده حیاتلا وداعلاشدی…
چوخ تاسفله آذربایجانین تانینمیش اجتماعی شخصیتی، «صمد بهرنگی»نین یاخین دوستو و قیرخینجی ایللر تبریز ضیالی و ترقیپرور محفلینین فداکار عضوی «حمزه فراهتی» سیغیندیغی آلمان اؤلکهسینده غربتده حیاتلا وداعلاشدی و «آراز» دنیزه قووشان کیمی اودا اؤز مسلکداشی و دوستو «صمده» قووشدو؛ بهمن آیینین ۲۹نجی گونو اوتوز بئش ایلدن آرتیق غربت اؤلکهلرده حیات سوردوکدن سونرا، بیر چوخلاری کیمی اؤز دوغما یوردو و آنا وطنیندن اوزاق، وطن حسرتینده ابدیلیک سوسدو.
معاصر تاریخیمیزده آدی «صمد»ین اؤلوم ماجراسی ایله یاناشی چکیلن «حمزه فراهتی» ۷۸ ایل عؤمرونون ۶۰ ایلینی زحمتکشلرین سعادتی، خالقین آزادلیغی و بشری ایدهآللار اوغروندا چالیشدی و بیر چوخ عذاب و اذیتلره معروض قالدی. او «صمد»ین تراژیک اؤلومو ایله باغلی انصافسیزجاسینا بیر عدهلرین طرفیندن چوخ آغیر اتهاملارلا اوز به اوز اولدو. گناهسیز اولماغینا رغما بو اتهاملارین قارشیسیندا معین سببلره گؤره سوسدو؛ نهایت ۱۳۸۵نجی ایل «از آن سالها و سالهای دیگر» عنوانلی کیتابیندا بو موضوعنون نه اولدوغونو و صمدین اؤلومونون گئرچک صحیفهسینی آچدی.*
«حمزه فراهتی» آلماندا یاشایارکن ادبیاتیمیزین قایغیکئشی کیمی آذربایجان ادبیات نمونهلرینی فارس دیلینه چئویرمکده جدی فعالیتلر ائتدی. اونون آذربایجانین تانینمیش یازیچیسی رقیه خانیم کبیرینین«پرندهها دیگر نمیترسند» و «چشمان کهربایی درخت مر» رومانلاریندان ائتدیگی ترجمهلر اوخوجو جمعیتی طرفیندن اوغورلا قارشیلاندی. «پرندهها دیگر نمیترسند» رومانی ۱۳۹۸نجی ایل ایراندا «مهرگان ادب» مکافاتینی قازاندی. رقیه خانیم کبیرینین «دونیا قابار چالیب یولداش» اثری حمزه فراهتینین سرگذشتی اساسیندا یازیلیب و اونون «دوشرگه» آدلی رومانینین اساس شخصیتلرینین بیری حمزهنین تمثالیندا یارانیبدیر.
«ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی امکداشلاری آدیندان، گؤرکملی اجتماعی شخصیت و ادبیاتیمیزین قایغیکئشی «حمزه فراهتی»نین ایتگیسینی آذربایجان خالقینا، ادبی جمعیتیمیزه، حؤرمتلی عائله عضولرینه، یولداشلارینا و دوست- تانیشلارینا باش ساغلیغی وئریر، عزیز و شرفلی خاطیرهسینه عشق اولسون دئییریک.
«ایشیق»- آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۲۹ بهمن ۱۳۹۹
***
*«صمدبهرنگی»نین اؤلوم روایتینی «حمزه فراهتی»نین دیلیندن ایشیق سایتینین آشاغیداکی لینکینده اوخویا بیلرسینیز:


text:
اوستاد رحیم رئیسنیانین پنجشنبه گونو ۱۴۰۱/۵/۲۰ بنیاد پژوهشی شهریاردا قورولان آغیرلاما تؤرهنیندن قیسا گزارش.
تؤرهن بخارا درگیسینین رئداکتورو «علی بی دهباشینین» آپاریجیلیغی و اوستاد رئیسنیانین سئونلرینین حضوریله باشلاندی.
آپاریجی دوکتور رئیسنیانین چالیشمالاریندان و اخلاقی خصوصیتلریندن دانیشاندان سونرا دوکتور «مهری باقری» شهریارپژوهی بنیادینین رئیسینی تورهنی رسمی اولاراق آچماغا دعوت ائلهدیلر.
خانیم باقری اوستاد رئیسنیانین تانیتیمی اوزره دانیشدیلار.
ایکینجی دانیشان آقای دوکتور «باقر صدرینیا» اوستاد رئیسنیانین ۴۰_جی اون ایلیندن یازماغا باشلاماقلاریندان و همن اونایللیکده تبریزده یارانان آیدین دوشونجهلیلر قوروپونون (صمد بهرنگ، بهروز دهقانینین) اؤیهسی اولدوقلارینی و بو گونه کیمی چتین و آغیر گونلر کئچیرمهلرینه راغما یوللارینا داوام وئرمهلریندن واینامینا وفالی قالماقلاریندان دانیشدیلار.
اوچونجو دانیشمان ایسه تانیمیش صنعتکار «کیومرث کیاست» جنابلاری اولدولار. جناب کیاست آقای رئیسنیانین جیدی چالیشمالاریندان و آراشدیرمالاریندان دانیشیب، دئدیلر: “تاریخ هنر” درسین اوستاد رئیسنیانین ائتگیسینده تدریس ائتمهیه باشلاییبلار و ایللر بویو بو قونودا اوخویوب، آراشدیرمالارا ال وئریبلار.
سیراداکی دانیشان جناب «خسرو سرتیپی» اولدولار. آقای سرتیپی جناب رئیسنیانین قیمتلی کیتابخانالارینی نئجه ییقدیقلاریندان، داغچیلیغیندان، قاراداغ مئشهلرینده گئجهلرین سئیرینه چیخدیغیندان و ان اؤنملیسی اوستادین حایات یولداشینین رولوندان اوستادین حیاتیندا دانیشدیلار.
سونرا نوبت «علیمحمدی» جنابلارینا چاتدی. جناب علیمحمدی اوستاد رئیسنیا ایله بیرلیکده تألیف ائتدیکلری “سؤزلرین واحد یازیلیشی” کیتابینین و پروین اعتصامینین تؤرهنیندن اولان خاطیرهلرینی، اوستادین چالیشما سبکیندن… دانیشدیلار.
علیمحمدی جنابلاریندان سونرا دوکتور «صدیقی» جنابلاری تریبون آرخاسینا کئچیب، اؤز سئوگیلرینی هابئله اوستادلا برابر داغچیلیقدان و گزینتیلردن اولان، خاطیرالارینی و ۵۰ ایلدن چوخ یوروتدوکلری دوستلوقدان، وبوکو اوستاد رئیسنیانین دانیشیقلاریندان داورانیشلاریندان هرزامان درس آلیبلار، اوستادین دوغایا اولان وورغونلوقلاریندان، بئله کی، بیر آیلی گئجهده قاراداغ مئشهلرینده جئیرانلارین چشمهدن سو ایچمهلرینی ایزلهسین دئیه، سحرهکیمی کمینده اوتورماقلاریندان دانیشدیلار.
سونرا ایسه آپاریجی دوکتور «مشتاق مهر» جنابلارینی تریبونا چاغیردیلار. جناب «مشتاق مهر» اوستادین آراشدیرمالاریندا و یازیب، یاراتماق اوچون چالیشمالاریندا و بوکی اوستاد رئیس نیا بوگونه کیمی هئچ کیمسهدن، هئچ نووع یاردیم آلماییبلار. حتی دانشگاه اوستادلارینا و اؤیرنجیلرینه اولان یاردیملاردان دا محروم اولوب و معلیمچیلیک امک حاقیندان کیتاب آلماغا مجبور اولوبلار. آمما بو چتینلیکلر اوستادی یولوندان ائتمهییب، داهادا آرتیق چالیشمایا ماراقلانیبلار. دوکتور «مشتاقمهر» آرتیردیلار بیز هامیمیز اوستاد رئیسنیایا بورجلویوق، اونا گؤره کی، بیزیم تاریخیمیزی آراشدیریب، آیدینلاشدیریب و یازیب.
سونرا ادبیات سئونلر کانالینین ادمینی، نومایندهسی تریبونا چاغریلیر. خانیم «منافزاده» اؤز آدینا و ادبیات سئونلر آدینا بو دیرلی تؤرهنی قورانلاردان تشککور ائدیب، اوستاد رئیسنیانی تبریک ائدندن سونرا، ادبیات سئونلرین اوستاد دوکتور «رئیس نیا» جنانلارینین تؤرهنینه حصر اولونان مطلبی اوخودولار، بو یازیدا اوستادین ”آذربایجان در سیر تاریخ ایران” و “دو مبارز مشروطه”، “کوراوغلو در افسانه و تاریخ”، “اوزئیر و دو انقلاب”، “ایران و عثمانی در آستانه قرن بیستم ” کیتابلارینین اؤزللیکلریندن سوز کئچمیشدی .
خانیم منافزاده دن سونرا «علی دهباشی» اوستادین کیتابلاری حاقدا دانیشیب، دئدیلر: بوگون هرکس چاغداش تاریخی اوخوماق یاخود آراشدیرماق ایستهسه، موطلق اوستاد رئیسنیانین کیتابلارینا موراجیعت ائتمهلیدیر. وئرلیشین سونوندا آپاریجی اوستاد «رحیم رئیس نیا»نی تریبونا دعوت ائتدیلر. اوستاد قوناقلارین دواملی، صمیمی آلقیشلاریندن سونرا تؤرهنی قورانلاردان خصوصن جناب دهباشیدن، خانیم دوکتور «مهری باقری»دن، بنیاد شهریاردان تشکور ائدیب آرتیردیلار: تاریخ علمینین طلبهلری و یا تاریخ یازانلار گرک هر زامان بونو نظرده توتسونلار کی تاریخدن او زامان درس آلماق اولارکی، تاریخی دوز و حقيقت ده اولماسا، حقیقته یاخین اؤیرهنهسن. بو تؤرهن اوستاد «رحیم رئیسنیا”نین سون تألیفی اولان “دوکتورسلام الله جاویدین خاطیرهلری” کیتابینی علی دهباشی جنابلارینا سونوب، قوناقلاردان، دانیشانلاردان تشککور ائتمکله بیتدی.
تاسوفلریله یئرین داریشلیغینا گؤره قوناقلارین چوخو سالوندا، حتتا پیللهلرده آیاق اوسته قالدیلار…
عزیز اوخوجولار: تاسوفله گؤرونور اوستاد رحیم رئیس نیانین شکیلی ده سایتیمیزا قویولماییر و یاساق ساییلیر!؟ مجبور اولاراق بو شکیلی تکرار قویدوق.


text:
بیر گون زیاد اوغلو مجلیسینده کیلره دئدی:
نه اوچون هانی بورایا گلمير؟ بیر نفر «خسته دیر» دئیه جاواب وئردی.
زیاد اوغلو بو اوچ آدامی چاغیرتدیردی. اشعث اوغلو محمدی ، خارجه اوغلو اسماءنی و حجاج اوغلو عمروی. (او واخت عمرو بن حجاجين باجیسی دوعه هانی نین آروادی ایدی)
زیاد اوغلو اونلاردان سوردو : نه اوچون هانی بورایا گلمير؟ بیلمیریک بلکه ده خسته دیر دئدیلر.
زیاد اوغلو: خبرلشمیشم یاخشیدیر قاپیسی آغزیندا اوتورور دئیه امر ائتدی: گندیب دئیین کی ، حاقدان ال چکمه سین من بونون کیمی شریف کیمسه لرین فاسد اولماغینی سئومیرم.
اونلار هانی نین ائوینه گلیب دئدیلر: زیاد اوغلونون گؤروشونه گلمه مگینین سببی ندیر ؟ امیر (زیاد اوغلو) سنی آنیب دئییردی: خسته اولماغینی بیلسم عیادتینه گنده رم.
هانی دئدی: خسته لیک منی بو ایشد ه ن چکيندیریر.
اونلار دئدیلر: امير ، سنين آخشام چاغیلار قاپی دالیندا اوتوردوغونو بيلير اميرين خدمتیندن بویون قاچیرمیسان. او بو ایشه دؤزمز . سنی آند وئریریک بیزیمله گله سن.
هانی گئیینیب قاطیرا میندی. دارالاماره سارايينا یاخینلاشديقدا زیاد اوغلوندان بد گمان اولوب حسان بن خارجه یه دئدی:
قارداش اوغلو من بو کیشیده ن قورخورام. سن نئجه فیکیرلشیرسن؟
حسان دئدی: آللاها آند اولسون اوره گیمده سنه نسبت اصلا قورخوم یوخدور. قورخماغا سبب یوخدور. سن گناهسيزسان.
هانی زیاد اوغلونا یاخینلاشديقدا ، او ملعون یانیندا توران شورئیح قاضيه اوز توتوب بو شعری اوخودو:
اريد حبائه و يريد قتلی غدیرک من خلیلک من مراد
من اونا عطا ائتمک ایستدیگیم حالدا او مني اؤلدورمک ایسته ییر دوستدان عذر ایسته مک مرادا چاتماق دیر.
هانی «بو سؤز ندیر حوکمدار؟» دئیه سوردو.
زیاد اوغلو دئدی: خبردارلیق ائدیرم هانی. اطرافیندا کنچن بو ایشلرندير؟
عقیل اوغلو مسلمی ائوینه گتیریب امیرالمؤمنین یزید بن ضدینه سیلاح و آدام توپلاییرسان. بئله گمان ائدیرسن کی ، بو ایش گیزلی میدير ؟
هانی: من بو ایشی گورمه میشم مسلم ده یانیمدا دئییلدیر.
زیاد اوغلو: سن بو ایشی گؤرموشسن.
هانی: یوخ گؤرمه میشم…
زیاد اوغلو: بلی گوروموشسن
بئله لیلکه زیاد اوغلو بو ایشه تأكيد ائدير هانی ایسه دانیردی. نهایت زیاد اوغلو معقل جاسوسو چاغیرتدیریب هانی یه دئدی: بو آدامی تانیییرسانمی؟
هانی تانییرام دئدی و معقل ملعونون ، زیاد اوغلونون گؤزو اولدوغونو بیلدی. سونرا عبيد الله ها دئدی: ایندی ائشیت مندن و دئدیگیم سؤزلره اینان آللاها آند اولسون یالان دئمیرم.
تایی اولمايان آللاها آند اولسون من اونو ائویمه چاغیرمامیشام و ایشلرینده ن خبریم یوخدور. بیر گون اونون قاپیمدا اوتورماغینی گؤردوم. مندن ائویمه گلمه گینی خواهش ائتدی. من ایسه اوتاندیم. اونو ائویمه گتیریب قوناق ساخلادیم.
دئدیگین ایشلرده دوز دور. ایسته ییر سنسه آند ایچیب سنی امین ائدیرم کی ، بیر ضرریم توخانماياجاقدير. یاخود سنین یانیندا بير گیرو قویوب اونو ائویمدن چیخارارام باشقا بیر یئره گئتسین و قوناقلیق حاققی منیم بوینومدان گوتورولسون.
زیاد اوغلو دئدی: یوخ ، آللاها آند اولسون ، اونو منیم اوچون گتیرمه یینجه یانیمدان اوزاقلاشمایاجاقسان.
هانی دئدی: یوخ آند اولسون آللاها اونو هئچ واخت وئرمرم. قوناغیمی ، اؤلدورمک اوچون سنه وئریم می؟
زیاد اوغلو: آند اولسون آللاها اونو منه وئرمليسن.
هانی: آند اولسون آللاها وئرميه جم
اونلارین سؤزو اوزانديقدا ، عمرو اوغلو مسلم باهلی آیاغا قالخيب دئدی: حوكمدار اذن وئر من هانی ایله دانیشیم.
سونرا هانی یه دؤنوب دئدی: بورا گل سنينله دانیشیم.
اونلار ایکیسی مجلیسین بیر بوجاغیندا اگلشیب دانیشیردیلار زیاد اوغلو اونلارین بعضی سؤزلرینی ائشیدیردی بعضیسینی یوخ.
مسلم باهلی هانی یه دئدی: سنی آند وئریرم آللاها اؤزونو اؤلومه وئریب اؤز ائلينه بلا گتیرمه. تانری حاققي من سنی اؤلومدن قورتاریرام.
بو کیشی (عقیل اوغلو مسلم) بنی امیه نین عمیسی اوغلودور اونو اؤلدورمه یه جكلر . مسلیمی زیاد اوغلونا تحویل وئر. بو ایش سنه اسکیکلیک ساییلماز چونکی سن اونو سلطانا وئریرسن.
هاني اونون جاوابیندا دئدی: تانرى حاققی بو ايش منه اسکیکلیک گتيرر. قولومون قوه لی اولدوغو حالدا و یاردیمیمین چوخلوغو و ساغلاملیغیملا بئله منه سيغنيان قوناغیمی تحویل وئریم مي؟
آللاها آند اولسون هر گاه تک قالام و بير نفر کؤمگيم قالمايا اؤزوم اؤلمه یینجه اونو تحویل وئرمه رم…..
او بئله ظن اندیردی کی ، ائل طایفاسی اونو مدافعه ائده جكلر. او دور کی ، اونو تحویل وئرمکدن قطعيتله چکینیردی.
زیاد اوغلو بو سؤزلری ائشیتدیکده اونو یانینا ایسته ییب دئدی: آللاها آند اولسون مسلیمی گتیرمليسن یوخسا بوینونو وورارام.
هانی دئدی: بئله اولارسا ائوینین اطرافيندا قیلینج چوخ اولاجاقدير. (چونکی ائل طایفاسینین اونو مدافعه ائتمکلرینی ظن ائدیردی.)
زیاد اوغلو «وای حالينا قیلینج سسی ایله منی قورخودروسان» دئیه اونو ایره لی گتیرمگه امر ائتدی. ملعون آغاج ایله هانینین اؤز گؤزونه او قدر ووردو کی ، بورنو سینیب اوزونون اتی ساللاندى و الينده کی آغاج سیندی.
هانی قاراووللاردان بیرینین قیلینجینی آلماق ایستدیکده او هانی نی بو ايشدن چکیندیردی.
زیاد اوغلو «خوارج ساواشينا گئدیرستمی»؟ دئیه سؤزونه داوام ائتدیردی «قانینی بیزه حلال ائتدین سنی اؤلدورمک بیزه حلال اولدو» سونرا اونو بير اوتاغا سالیب قاپیسینی باغلاماغی قارووللارا امر ائتدی.
سونرا خارجه اوغلو أسماء زیاد اوغلونا دوغرو هرله نیب باغیردی:
ارسل غدر سائراليوم؟ بو گون وفاسیزلیق نشانه سیدیرمی؟
سونرا بو آدامی یانینا گتیرمگه امر وئردین ، بیز ایسه اونو یانینا گتیردیک. سن اونون اوزونون اتینی داغيديب ساققالينى قانا بویادین و اؤلدورمگه چالیشدین. بئله دئییلمی؟
زیاد اوغلو عجبا سن ده بوراداسان» دئیه اونو توتوب دؤودوروب حبسه سالدیردی. اشعث اوغلو محمد ، «بیز حوکمدارین رأیی ایله راضی ییق. صلاحیمیزا اولا یا اولمایا چونکی امیر تربيه ائدندیر.» دئیه زیاد اوغلونا دؤندو
«سن عروه اوغلونون بو شهردہ کی خصوصیله ائل طایفاسی ایچینده کی حؤرمتینی بیلیرسن.» اونون ائلی ده بیلیر کی هانی نی منله أسما بورایا گتیرمیشیک.
سنی تانریا آند وئریرم اونو منه باغیشلا. من بو طايفانین منیمله دوشمن اولماغینی ایستمیرم. چونکی بونلار شهرين حورمتلیلریندن و یمن ین مشهورلارینداندیرلار.
زیاد اوغلو بو ایشی گوره جگینه سوز وئردی. و دیگر طرفدن هانی نین اؤلوم خبری حجاج اوغلونا چاتديقدا مذحج طایفه سی ایله سیلاحلانيب دارالاماره سارایینی احاطه ائتدیلر.
حجاج اوغلو عمرو اوجا سسله دئدی: من حجاج اوغلويام بونلار ایسه مذحج طایفاسینین دؤیوشچولریدیرلر.
و وجوهها لم تخلع طاعة ولم تفارق جماعة یعنی ائل باشچیلاری تابع دیر و اهالیدن اوزاقلاشمامیشلار. بؤیوکلرینین اؤلوم خبرینی ائشیدیبلر بونلارا چوخ آغير گليب.
بو خبر زیاد اوغلونا چاتدیقدا شورئیح قاضییه دئدی: گئدیب اتاقدا هانی یه باخ سونرا چیخ اونون ائلینه دیری اولماغینی و سن اؤز گؤزونله اونو گؤرمگینی سؤیله.
شورئيح قاضی بئله دئییر: هانی نین یانینا گئتدیم منی گؤردوکده دئدی: ای تانری ای مسلمانلار ائل طایفام قیریلیب می؟
دیندارلار هارادادیرلار؟ شهر اهالیسی هارادا دیرلار؟
عجبا مندن اوز دؤندریب دوشمن آراسیندا تک قویدولار. شورئيح دئییر: هانی نین قانی ساققالینا آخيردی من دار الاماره سارایی نین قاپیسینداکی سس – کویلری ائشیدیکدہ اورادان چیخدیم هانی دالیمجا گلیب دئدی:
ای شورئیح بئله ظن اندیرم کی ، بو سس کوی مذحج طایفاسینین سس کویودور . و مسلمان شیعه لریمدیر. اگر اون نفر گلرسه منی قورتارارلار.
شورئیح دئییر: اورادان چیخیب جماعتین یانینا گلدیم ، زیاد اوغلونون خصوصی قاراووللاریندان بکیر اوغلو حمید منیمله ایدی. اونلارا دئدیم: سیزین بورايا توپلاشماغینیزین خبری حوکمدارا چاتديقدا منی هانی نین یانینا گؤندردی من گئدیب اونو گؤردوم.
حوکمدارین امرينه گؤره سیزینله گؤروشوب دئييرم کی ، هانی دیریدیر اونون اؤلوم خبری سهودیر.
حجاج اوغلو واونون يولداشلاری دئدیلر: آللاها شکر اولسون کی ، او اولمه ییب سونرا داغیلدیلار.
زیاد اوغلونون چیخیشی
عبيد الله ملعون خالقين عصیانیندان قورخوب ، اعیانلارلا بیرلیکده مسجیده گئدیب منبره چیخدی. تانرینی حمد و نثا ائدندن سونرا دئدی:
ای جماعت سوچدان اوزاقلاشیب تانریا یاخینلاشین. حوکمدارینیزا بويون اگمک اوچون آرانیزا آیریلیق سالمایين. یوخسا هلاکته دوشرسينيز ذلیل و محروم اولارسینیز. سنه صداقتلی اولان قارداشيندير. قورخان عذر قاپیسینی اؤز اوزونه باغلاییر.
قایناق : کربلا ماجراسی ، روایت : ابو مخنف لوط بن یحیاداندیر ، نشر ائدن : اسلامی تبلیغات تشکیلاتی ، تدقیقاتچی : شیخ محمد هادی یوسفی ، چئویرن : شیخ عباس امامی کرکوکلو ، دیجیتال یاییمجیلیک : ائل اوبا


text:
`اوکراینا اوردوسو` نتیجهلر
خبرلر [670]
- اردوغان: اسیر دییشیمینده ۲۰۰ نفر قوناغیمیزدیر
- بیرلشمیش میللتلردن تۆرکیهیه تشکر
- تاخیل داشییان داها 6 گمی اوکراینادان یولا سالینیب
- اوکراینا: روس گوجلری خرسوندا مؤوضعلرینی ترک ائدیر
- لهستان-ین باش ناظیری کیئودهدیر
- زلنسکی سون گونلرده آزاد ائدیلن اراضیلرین ساحهسینی آچیقلاییب
- اوکراینا باش قرارگاهی: "سون گونده روسیانین 660 حربچیسی محو ائدیلیب"
- اولاف شولتز و ولودیمیر زلنسکی آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- داها 5 گمی اوکراینا لیمانلاریندان یولا دوشوب
- داها دؤرد گمی اوکراینا لیمانلاریندان یولا دوشوب
- اوکراینا آوروپا بیرلیگینه گاز وئرهجک
- داها 3 گمی اوکراینا لیمانلاریندان یولا دوشوب
- تورکیهنین دیپلوماتیک گیریشیملری کیتابلاشدیریلدی
- زلنسکی: "بیر نئچه یاشاییش منطقهسی آزاد ائدیلیب"
- داها 6 گمی اوکراینا لیمانلاریندان یولا دوشوب
- فینلاندیا اوکراینایا 8،3 میلیون یورولوق علاوه حربی یاردیم گؤسترهجک
- آلمانیانین ساوونما ناظیری: "اوکراینایا سلاح یاردیمی داها مومکون دئییل"
- بوگون ۳۰ آگوست ظفر بایرامی
- اوکراینادان تاخیللا یوکلنمیش داها 4 گمی یولا دوشوب
- ایسراییل قوهلری 14 فیلیستطین-لینی حبس ائدیب
- اوکراینا اوردوسو روس گمیسینی ووردو
- اوکراینا کوچهلرینده خائوس و اومود
- ارمنیستان اوردوسونا آغیر ضربه ائندیریلیب
- آذربایجان اوردوسونون ایرلیلییشی داوام ائدیر
- ائرمنیستان اوردوسو سیویل لره هوجوم ائتمهیه داوام ائدیر
- ائرمنیستان اوردوسو یئنه سیویل لری هدف آلیب
- آذربایجان اوردوسو کلبجر-ده
- ائرمنیستان اوردوسو ترتر-ده قبیریستانلیقدا سیویل لری آتشه توتوب
- آذربایجان اوردوسو ائرمنیستانین هوجوملارینا موناسیب جاوابی وئریر
- آذربایجان اوردوسو جبراییل رایونونون 13 کندینی ده ایشغالدان آزاد ائدیب
- آذربایجان اوردوسونون لاچین شهرینه داخیل اولماسینی عکس ائتدیرن گؤرونتولر
- ائرمنیستان اوردوسو سیویل یئرلری هدفه آلماقدا داوام ائدیر
- ائرمنیستان اوردوسو حربی تجهیرات لارینی آتاراق قاچیر
- ائرمنیستان اوردوسو سیویل لری هدف آلیر
- اوکراینالیلارین تیخاج چیلهسی
- اوکراینادا وطنداشلار بنزین سیراسیندا
- یانان مهمات چئلیک فابریکاسینین اۆستونه یاغدی
- روسیانین اوکرایناداکی ایرلیلهییشی
- آذربایجان اوردوسونون بؤلمهلری دوشمن موضع لرینه توپ ضربه لری ائندیریر
- تورک اوردوسو پ.ک.ک-یا قارشی عملیاتلاردا 14 ترروریست اؤلدورولد


text:
فارماکولوژی
فارماکولوژی دواء بیر بیولوژی شاخهسیدیر . دواء سلولا اوزرینده بیوشیمی و یا فیزیولوژی تأثیر گؤستَرن هر هانسی بیر اینسان، طبیعی و یا اندوژن (اورقان ایچریسینده) ، توخوما، اورقان و یا اورقانیزم (بعضاً سؤزو فارماکون بو اندوژن و اکزوژن بیواکتیو نؤولری ایحاطه ائتمک اۆچون ایستیفاده اولونور). فارماکولوژی و یا ائجزابیلیم (آنتیک یونانجا دا: فارماکون (ua) دواء؛ لوگوس (λY) علم دئمکدیر ایندیکی معنادا جانلی اورقانیزمدهکی (تجروبه حیوانی و اینسان) دواء تاثیریرلرینی و جانلی اورقانیزم یا آلینان دواء لارین ایستروکتورونو آراشدیران بیر علم بوداغیدیر. یئنی سنتز اولموش و یا بیتکیلردن آیریلمیش ماددهلرین تاثیرلرینی بیولوژی قورولوشونو لابوراتوریا ایشلری ایله تجروبه حیوانلاریندا، کلینیک تدقیقاتلار ایله اینسان لاردا تحلیل ائدرک دواء اینکیشاف ائتدیرمک ایشینه تؤهفه وئرن طیب و اجزاچیلیق علمیدیر. باشقا سؤزله، دواء لارین ایستئهسالیندان، ایستیفادهیه وئرمهسینه، دواء ایستک ایله بیولوژی سیستملر آراسینداکی قارشیلیقلی تأثیرلری آراشدیران علم بوداغیدیر. فارماکولوژی، تجروبهلری و جانلیلار اوزریندهکی آراشدیرمالاردان کلینیک پراکتیکایا توخون اوزانان بو مورکب و گرگین پروسسی بیر چوخ آلت بوداغی و کؤمکچی علم ساحهلری ایله یاخیندان علاقهلی یئریدیر.
بیرده باخدَییشدیر
- دواء شیرکتلرین لیستی
- بیوفارماسی
- دواء کیرلیلیغی
- اؤن دواء
- کپسول (دواء)
- آنتیبیوتیک
- آنتی سایکوتیک یا ضد روان پریشی
- آغری کسیجی یا ضد درد
- آنتیدپرسان یا ضد افسردگی
- تینیدازول
- سکنیدازول
- اورنیدازول
- آزانیدازول
- ساترانیدازول
قایناقلاردَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده فارماکولوژی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۴ دسامبر
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۸۷۷ - توْماس ادیسوْن فوْنوْقراف جیهازینین تقدیماتینی کئچیرمیشدیر.
- ۱۹۲۲ - هوْوارد کارتِر فیرعوْن تۇتانخاموْناۇن مزارینی زیارت ائتمک اۆچون خالقا ایجازه وئرمیشدیر.
- ۱۹۲۹ - آمریکالی آدمیرال ریچارد بؤرد تاریخده ایلک دفعه جنوب قۆطبو اۆزریندن اۇچموشدور.
- ۱۹۳۸ - دوْکتوْر لۆطفو کێردار ایستانبول بلدیه باشچیسی تعیین ائدیلمیشدیر.
- ۱۹۴۴ - آلبانی خالق جومهوریسی يارادیلمیشدیر.
- ۱۹۴۵ - يۇقوْسلاوی فِدِرال جومهوریسی يارادیلمیشدیر.
- ۱۹۴۷ - عربلرین کسکین اعتراضینا باخماياراق بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی فیلسطین اراضیسینین بؤلونمهسی و مۆستقیل ایسرایل و فیلسطین دؤولتلرینین يارادیلماسی قراری وئرمیشدیر.
- ۱۹۶۷ – يۇنان کیپر موشکولونه دایر تۆرکیهنین ایرهلی سۆردويو شرطلری قبول ائتمیش و بۇنونلا دا بؤحران آرادان قالدیریلمیشدیر.
- ۱۹۷۴ – پاکیستاندا باش وئرن زلزله نتیجهسینده ۴۷۰۰ آدام وفات ائتمیشدیر.
- ۱۹۷۸ – "خالق معبدی" طریقتینه منسوب ۹۱۳ نفر قايانا مئشهلریندهکی بازالاریندا زهر ایچهرک کۆتلوی شکیلده اینتیهار ائتمیشلر.
- ۱۹۸۸ – آزادلیق مئيدانینداکی تظاهوراتین داغیدیلماسیندان سوْنرا آذربایجاندا عومومی تعطیللر باشلامیشدیر.
- ۱۹۸۸ – آزادلیق درگیسی نشره باشلامیشدیر.


text:
مایکل جیتر
مایکل جیتر (اینگیلیسجه: Michael Jeter) آمریکالی اوْیونچو. ۲۶ آقوست ۱۹۵۲ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۰ ایل عؤمر ائلهییب و ۳۰ مارس ۲۰۰۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اؤز تحصیلینی ممفیس بیلیمیوردودا بیتیرمیش. 1979–2003 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Michael Jeter»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده مایکل جیتر گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
جاوید اولدوز (پروفسور محمد تقی زهتابی حاققیندا)- یاسین حاجی زاده
- توضیحات
- منتشر شده در شنبه, 03 مرداد 1394 03:59
یاشامی چوخ ساده اولان اوستادین نه ائوینده نه گئیینیشینده سوورقانلیقدان آسیلی اولان بیر ایز بولا بیلمزیدین. او ساده و صمیمی یاشاییب، هرزامان ایسه بو سادهلییه فخر ائدردی، بیلمهدییی قونولار باره کندیندن ایرتیباط سیز جاواب یاراتماییب، بسیط آراشدیرمالاردان سونرا سورونون جاوابینی دقیقا وئرردی.
دورنانیوزون آلدیغی بیلگییه گوره، پاییزین سون گونلری قار بیاض لچهیینی شبسترین چای محللهسینین اوزینه چکدییی زامان یئنی بیر مولود کیریشچی عاییلهسینه آیاق قویدو. کیریشچیلیک (زهتابلیق) ایله عاییلهسین دولاندیران آتاسی قورآنین ایلک صفحهسینده بیر آد و تاریخ قئید ائتدی، محمدتقی ۱۳۰۲ اینجی ایلین، آذر آیینین ییرمی ایکینجی گونو.
گونلر گلیب کئچدییینده محمدتقی ده آلتی یاشینا کئچرک باجیسی ایله برابر قادینلارین قورآن مکتبینه آیاق قویدو، قورآنی اوخویوب چیخدیقدان سونرا تورکجه یازیب اوخوماغی اؤیرنیب، ۱۳۰۹ -جی ایلده شبسترین دولتی مدرسه سینه آیاق قویدو .
۱۳۱۵-جی ایلده ایلک مکتب تحصیلاتینی بیتیردیکدن سونرا آتاسی طرفیندن تحصیلدن منع اولونان محمدتقی ایکی ایل تامام اکینچیلیک ها بئله کیریشچیلیک پئشهلرینینه اوز توتدو. آنجاق ایکی ایلدن سونرا گیزلی شکیلده تبریزده قارداشینین ائوینده یئرلشیب، اوچ ایل تامام، ۱۳۲۰-جی ایله قدر تبریزین فیوضات مدرسه سینده ۹ -جو صینیفا قدر تحصیل ائتدی.
۹ -جو صینیفی بیتیردیکدن سونرا، تبریز مقدماتی کالئجینه یول تاپاراق ایکی ایل سورن تحصیل بؤلومون بیتیرن محمد تقی ۱۳۲۲ و ۲۳ ایللری آراسیندا رشدیه و تربیت اوخوللاریندا معلمچیلیک پئشه سینین آردینی توتدو.
۱۳۲۰-۲۴ایللر آراسی حاج یوسف مکتبینده عربجه شعرلری ها بئله کاتولیگلر کلیساسیندا فیرانسه دیلینه تسلط تاپیب، ۱۳۲۵ اینجی ایلده، آذربایجان میللی حکومتی طرفیندن قورولان تبریز بیلیم یوردونون ادبیات فاکولته سینده، اؤیرتمن اولاراق ایشه آلینیب همن اونیوئرسیتهنین، ده ایلکین اؤیرنجی لریندن اولدو.
شاه طاغوت رئژیمینین آذربایجانا باسیقنی اساسدا باش وئرن میللی حکومتین اینحیلالی، محمد تقینی ایسه چوخلو آزادلیق تشنهسی اولان آذربایجانلیلار تک شوروی سووئت بیرلییینین سورگونونه آتدی. آنجاق محمد تقی ۱۳۲۷ اینجی ایلینده تورکجه دیلینین ادبیات و تاریخ بارده تحصیل آپارماق اچون باکی یولونو قارشیا توتدو. تحصیلیندن نئچه آیدان آرتیق سورمهیهن محمد تقی توده حیزبینین ایشارت ایله توتوقلانیب ایکی ایل حبس حوکمو ایله یارقیلاناراق سیبرییایا سورگون ائدیلدی. اوچ ایل سیبرییادا سورگونوندن سونرا سووئت بیرلیینین حیزبی محکمهسی طرفیندن تاجیکستانین دوشنبه شهرینه سورگون ائدیلدی.
سونوندا عومرونو ۶ ایلینی تبعیدده خرجلهیهن محمد تقی زئهتابی نهایت ۱۳۳۳(۱۹۵۴) ایستالینین قانلی دؤنهمیندن سونرا، اؤزونو باکیا چاتدیریب بو شهرین دوولت اونیوئرسیته سینین دیل و ادبیات فاکولته سینده تحصیل آلماغا باشلادی.
آیریجا بو ایل دن عیبارت بو اونیوئرسیتهنین شرق شیناسلیق فاکولتهسینین بیلیم قورولونا سئچیلن محمد تقی، عربجه دیل و ادبیات اؤیرتیمنه باشلادی. ۱۹۶۹ -جو ایلده (ابو نواسین یاشام و دوشونجه لری) حاقدا اولان دوکتورلوق تئزیندن مودافیعه ائدرک پی اچ دی اوغورونو قازانمیش اولوب اوچ ایل سونرا دوچنت لقبین الده ائتدی.
بو ایللر آراسی دوهتور خاور آسلان ایله تانیشیب عاییله حایاتی قورماغا قارار وئردی، آذر و بابک قورولان بو عایله نین ثمرلرین دن دیر.
سونوچ دا دوهتور محمد تقی زهتابی آدی ایله تانینان بو دیل و ادبیات اوستاسی ۱۳۵۰ اینجی ایلده شوروی سووئتلر بیرلییینی عیراق مقصدی ایله ترک ائدرک بغداد علمی اونیوئرسیته سینده اسکی تورکجه ایله فارسجا دیللری نین اؤیرتمنلییینه باشلاییب ۱۳۵۷ اینجی ایلده علمی اثرلر خلق ائتمک واسیطه سی ایله، بغداد اونیوئرسیته سی طرفین دن پوروفوسورلوق علمی مقطعینی الده ائدیب دونه لرجه آلمان اؤلکه سینده علمی کنفرانس لارین یارایدیجی سی اولدو.
ایللرجه سورگون یاشایان پوروفوسور زئهتابی نین اؤریی وطن حسرتینده چیرپینیب دویونوردو آنجاق بو ایللر ایچره محمد تقی نین کونلونو سیخیب قان ائدن توپراقیندان، دوغما یوردوندان، دیاریندان کنارا آتیلماسی میش.
آذربایجان دیل و ادبیات حاققیندا معاریفلشمک( منحوس شاه رژیمینین دونمینده ایمکانسیز اولان) آماجی ایله سورگون یاشایان محمد تقی زئهتابی نین ،باشقا اؤلکه لرده یاشام سورمیه بیر ندنی قالمامیشدیر. او اؤلکه سینه دؤنمک، معلوماتی نی، الده ائتدییی علمی مداریجی اؤلکه سینه، میللتینه وقف ائتمک ایستییردی.
ایران ایسلام اینقیلابی نین ظفره چاتماسی ایله محمد تقی وطنه قاییدیب وطن داشلاری آراسیندا یاشاماق ایمکانینی بیرده الده ائتدی. بو بارده ایسه یازدیغی عریضه واسیطه سی ایله، اؤلکه یه دؤنمک ایذنی آلان محمد تقی ۱۳۵۸ اینجی ایلده تبریزه داخیل اولدو. بو ایلده ایسه تبریزین اونیوئرسیته آذربایجان دیل و ادبیات فاکولته سینین تشکیل تاپماسی ایله، بو فاکولته نین علمی قورومونا آلیناراق تورک و عربجه دیللر اؤیرتمنلییینه باشلادی.
آنجاق ایکی ایل سورمهیهن بو اوغور توده حیزبینین اوستادا دویدوغو، کین واسیطه سی ایله سونا چاتیب، پوروفوسور اینقیلاب محکمه سی طرفیندن دورد ایل حبس حؤکمو ایله یارقیلانیب بوتونلوکجه اونیوئرسیته دن ده اؤیرتیم دن ده محروم اولوندو.
آنجاق اوستاد دوروما باش اهیمییهرک شبستره کؤچوب، اؤز آتا ائوینده یئرلشرک موطالیعه، آراشدیرما و الده ائتدیی علمی سونوچلارین یازماسی ایله مشغول اولدو.
سونوچدا پروفوسور دوهتور محمد تقی زهتابی، آلمان سفرین دن دؤندوکدن سونرا، ۱۳۷۷ ایلین خزانین سونجو گونو، قیشین بیاض لچهیی دوغوم گونو تک آذربایجانی بوروین زامان، قلب کریزی کئچیرمه سبب ایله دونیاسینی دهییشهرک شبیستر ده آذربایجانین علمی-کولتوریک شخصیت لرینین حضور ایله توپراغا تاپشیریلدی.
بئلجه بوتونلوکجه عؤمرونو وطن اعتلاسینا وقف ائدن دوهتور محمد تقی زهتابی توپراغا یوخ بلکه آذربایجان میللتینین جاوید تاریخینه، ادبیاتین نین پارلاق دان اولدوزونا چئوریله رک آذربایجان میلتینین کونلونه تاپشیریلدی.
prof.zehtabi
داورانیش اؤزللیکلری
عوموروندن ۷۵ ایل کئچن گنج اورکلی اوستادین داورانیشلارینی گؤروب اونو ۲۰ یاشیندا ساناردین.
سیماسیندا یورغونلوق دان اثر اولان بیر نیشان بولا بیلمک ایمکان سیزایدی. گنجلر آراسیندا داورانیش لاری ایله بوراخدیغی ایز همصوحبت لرینی چکیجیلیک ایله کندینه باغلاییب، بو چکیجیلیک اونون آدینی آذربایجان گنجلر ها بئله اؤیرنجی لری آراسینا یایمیشدی.
یاشامی چوخ ساده اولان اوستادین نه ائوینده نه گئیینیشینده سوورقانلیقدان آسیلی اولان بیر ایز بولا بیلمزیدین. او ساده و صمیمی یاشاییب، هرزامان ایسه بو سادهلییه فخر ائدردی، بیلمهدییی قونولار باره کندیندن ایرتیباط سیز جاواب یاراتماییب، بسیط آراشدیرمالاردان سونرا سورونون جاوابینی دقیقا وئرردی.
میللی حاقلاری اؤنمسهمهمهیی شرق میللتلرینین گئریده قالماق عامیلی سایان دوهتور زئهتابی، بو فضانین آرادان گئتمهمک بارهده، طبیعی ایستعداد لارین کور اولماسینا اینانیردی.
آذربایجان ادبیاتینین، پارلایان اولدوزو
موعاصیر نیمونهده محمد تقی زهتابی نین شعرلری، معنالی باخیم دان درین ها بئله او بارهده ایسه، موعاصیر دؤنم ده اونو تورکجه شاعیرلر آراسیندا بدلسیز شاعیلر سیراسیندا آد چکمک اولار.
آذربایجان تورکجه ادبیاتیندا بوللو علمی ها بئله چوخونلوق بیلگیلری کیمسه نین گؤزوندن ایراق اولمایان اوستادین نه تکجه گونئی آذربایجان بلکه، آذربایجان جومهوریتی، تورکیه، آلمان، سوئد و… اؤلکه ده ایسه طلبه لر تربیت ائدرک علمی اثرلری ایسه بو اؤلکه لرده یایینلانمیشدیر.
دهتور محمد تقی زئهتابی شوبهه سیز سون یوزونجو ایلین ان شاخص تورکجه دیل شیناسی سایا گتیرمک اولار.عومورون سونونا قدر آذربایجان دیل و ادبیات صینیف لری قوران پوروفوسور بو ساحه ده، ۲۰ ایل بویونجا مینلرجه اؤیرنجی نی یئتیشدیرمیشدیر.
پوروفوسور زئهتابینین بو حاقدا مکتوب اثرلری، اؤزل شکیلده، ـ آذربایجان ادبی موعاصیر دیلی ـ فونوتیک، یازی قوراللاری» (تبریز)، «موعاصیر ادبی آذربایجان دیلی ـ سس، صرف» (تبریز)، «علم المعانی ـآذربایجان تورکجه سینین لکسیکولوژی سی» (تبریز)، «قوی اولسون اون» (حیکایه توپلوسو ـ تبریز )، اوستاد «قواعد الفارسیه» (به زبان عربی ـ بغداد) ،آیریجا سایدا چوخلو یاییملانان مقاله لری گونلوک، درگی لرده اؤزللیکجه وارلیق، امید زنجان، پیام اورمیه و … نشر اولونان آثاریندان ساییلیر.
آنجاق اوستادین علمی بیلیمینین یوکسک لییینه ایناراق، تاریخ باخیم دا ان اساسی تخصصوص صاحیب لریندن ساییلیر.
پوروفوسور زهتابی دن اؤنملی بیر اثر ان قدیم دؤنم دن ایسکندر هوجومونا قدر، ایران تورک لرینین اسکی تاریخی نین بیراینجی جیلدی پوروفوسور زئهتابی نین وفاتیندان نئچه آی اونجه یایین لاندی. بو کیتابین ایکنجی جیلدی ایسه پوروفوسورون وفاتیندان سونرا، اونون بیرچوخلو باشقا اثرلری تک اوستادین اؤیرنجی لری طرفدن نشریات مرکزینه تاپشیریلدی.
gal22
طاغوت دؤنمینده پهلوی عاییله سینین شوونیستی تفککورلار اساسیندا، بو خاندانا باغلی عالیم لر طرفیندن تورک سویلو توپلوملار ساختاکارجاسینا دانیلیردی، آنجاق بو اینکار غالیب تفککورا چئوریلمهییر و تورک سویلو توپلوم لار هر زامان دوشونجه لرده تاریخین ایلکین امپراطورلاری تک قالارگی لاندیلار.
بو ۸۷۰ صفحه لیک کیتابدا اولوسلار، دیل شیناسلیق پارامترلری ایله، ایلتیصاقی، تحلیلی (قالیبی) و آیریجا هیجایی بؤلوم لره بولونوب لر.
تورکجه، فنلانجا، مغولجا دیللر ایلتیصاقی ـ فارسجا، انگلیسجه، عربجه دیللر تحلیلی آیریجا چین دیللری تک دیللر هیجایی دیللر سیراسیندا بولونموشدولر.
بو کیتابین مولیفی مقامدا چیخیش ائدن پوروفوسور زئهتابی بو کیتابین تالیفی حاقدا باشقا دیللرده اولان منابع دن فایدالاناراق،تاریخ آیریجا دیل یارادیجی لاری اولان سؤمئرین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلارینا دایاناراق، سؤمئر دیلینی، آذربایجان تورکجه سینین کوکو اولدوغونو ایثبات ائتمیشدیر.
ائلجه ده بو کیتابدا، هیند اوروپایی لرین ایرانا کؤچلری باشلامیشدان اول دؤنم لره ایشاره ائدیلرک، چوخلو منابیعه دایاناراق، آزربایجان و ایران سرحده لرینین باتی بولومون ده یاشایان
ایلام، قوتی، لولوبی، اورارتور، کاسسی، اوتی، ماننا سونوچدایسا مادلار تمدن لارینین ایلتیصاقی دیللی اولدوقلاری ایثبات ائدیلیب دیر.
اونملی تاریخ قونولاری اوزره دانیشان بو کیتاب، منطق، استناد، آیریجا سندلر اوزره قورولان بحث لردن مکمل اولاراق یارانمیش دیر.
پروفسور محمدتقی زئهتابی نین مکتوب اثرلری
موختلیف عئلمی-ادبی آلانلاردا اوزمان اولان پوروفوسور محمد تقی زئهتابی باشاراتلی مورخ آیریجا تشبوثلو شاعیر اولاراق تورکجه ادبیاتیندا دا هامیدان اوزمان شکیلده چیخیش ائدیردی.
تورکجه، عربجه، فارسجا، روسجا و فیرانساجا دان تشکیل اولان ۵ دیله تسللوطو اولان پوروفوسور، ایللرجه بو دیللرده تدریس ائدرک اویرنجی لر یئتیشدیرمیش دیر. آیریجا، شئیر، حیکایه، موختلیف باره لرده کیتاب ها بئله مقاله لر پوروفوسوردان یاییملانمشدیر.
ایتتیحاد یولو آیلیقئ (ماهنامه اتحاد یولو) – بغداد
آذربایجان تورکجهسینین نحوی – تبریز
پروانهنین سرگوذشتی (سرگذشت پروانه) ـ بغداد
باغبان ائل اوغلو (شعر شکلینده مشروطه حرکاتینا باخیش آیریجا ایران وطنداشلاری ها بئله آزربایجانین ایستعمارا قارشی قیامی و ۱۱ آیلیق جنگل سردارلارینین تبریزلی حوسئسین خان باغبان باره سینده شعر شکلینده یارانمیش بیر اثر.) ـ بغداد
چریک افسانهسی (افسانۀ چریک) ـ بغداد
بذ قالاسیندا (در قلعۀ بذ) ـ برلین
بختی یاتمیش (بخت خوابیده) ـ بغداد
ارک هفتهلییی (هفته نامه ارک) – برلین
هستی نسیم (فارسجا)- بغداد
شاهلارین ۲۵۰۰ ایللیک جنایت لری(فارسجا) – بغداد
آیا زبان فارسی به زبان ملل دیگر ایران برتریت دارد؟ – بغداد
قواعد الفارسیه – بغداد
معاصر آذری ادبی دیلی – تبریز
آزربایجانین تورکجه موعاصیر ادبی دیلی – تبریز
علم المعانی، آذربایجان تورکجه سینبن لکسیکولوژی سی(فارسجا)- تبریز
قوی اولسون اون (حیکایه توپلوسو) – تبریز
باغبان ائل اوغلو – تکمیل شده ـ تبریز
ایران تورکلرینین اسکی تاریخی (تاریخ دیرین ترکان ایران) ۱ و ۲ – تبریز
شاهین زنجیرده (شاهین در زنجیر) ـ تبریز
علی آغا واحیددن خاطیرهلریم – تبریز


text:
اولاما
دیلیمیزده جومله لر اوخونارکن سؤزلرین سونلاریندا اولان سسسیزلر، اؤزلریندن سونرا گلن سؤزلرین ایلک حرفی سسلی ایسه بو سسلییه باغلاناراق اوخونارلار.
ائمانئت_ئشئغین یولاری زیف اولار.
گئنیش_ووایی سئیره بوداق ایدی.
ائلبیسئنین_وتوسو پوزولموش. امنه - تئغئغین یولاری زیف اولار
گئنی - شووایی سئیره بوداق ایدی.
پالتاری - نوتوسو پوزولموش.
بؤیوک سس (مشهور) اویغونلاشماس(ن)ی
هر هانسی بیر سؤزون تورکجه اولوب اولمادیغینی آنلاماق اۆچون آختاراجاغیمیز ایلک خوصوصیت بؤیوک مشهور قایداسینا اویغون گلیب اومادیغیدیر.
کیرایه یه گؤتورمک __ کی - ره - لا - ماک __ اینجه سسلی ایله باشلامیش، قالین سسلی ایله بیتمیش. اویغون گلمز
نردیوان __ مئر - دئ - وئن __ بؤیوک مشهور اویغونلاشماسینا خبردار ائت
ایستیثنالار:
سس دییشیکلیگینه اوغرایان سؤزلرده بو قایدا آختاریلماز. (الما - آل/گؤتورمه، آنا - آنا، قارداش - کارداش، هانسی - کانگی...)
بیرلشمیش سؤزلرده بو قایدا آختاریلماز (بؤیوک قارداش، گئجقوندو، باشؤغرئتمئن، جاوان...)
تورکجه یه خاریجی دیللردن گیرن سؤزلرده قایدا آختاریلماز (رئسپوبلیکا، قوناق، آوتوبوس، تلویزیون، مسجید...)
-یور، -کئن، -کی، -لئیین، -ایمتیراک، -داش علاوه لرینده بو قایدا آختاریلماز (ئکشیمتیراک، سحر، سونراکی...)
کیچیک سس (مشهور) اویغونلاشماس(ن)ی
سایتلر آغیزیمیزدان چیخیش وضعیتلرینه گؤره بعضی خوصوصیتلر داشییار
دوز-گئنیش: آ، ائ
دوز –یومرو: او، اؤ
دار-دوز : ای، ای
دار-گئنیش: او، او
دوز سسلیلر : آ، ائ، ای، ای
یومرو سسلیلر: او، اؤ، او، او
دار سسلیلر : ای، ای، او، او
گئنیش سسلیلر : آ، ائ، او، اؤ
تورکجه ده بیر سؤزون ایلک هئجاسینداکی سایت:
دوز ایسه، سونرا گلن هئجالارین و علاوه اولونان علاوه ائدرین ده دوز اولار.
یومرو ایسه، سونرا گلن هئجالارین و علاوه اولونان علاوه ائدرین ده سسلیلری یا دوز - گئنیش و یا دار - یومرو اولار.
سؤزون ایلک هئجاسیندا " آ " وارسا، داها سونراکی هئجالاردا دا " آ " و یا " ای " اول/تاپیلار: قادین، قالین، آدام، آمان...
" ائ " دئییل سونرا " ائ " و یا " ای " گلیر: الک، برابر، اریک، اسن...
" ای " دئییل سونرا " آ " و یا " ای " گلیر: قیریق، چیکیک، کیمیز، قیسا، قینا...
" ای " دئییل سونرا " ائ " و یا " ای " گلیر: چییلک، تیر، چیچک، بینیش...
" او " دئییل سونرا " آ " و یا " او " گلیر: وئدره، قورو، چوبوق...
" اؤ " دئییل سونرا " ائ " و یا " او " گلیر: اؤلوم، هؤرگو، چوبوق
" او " دئییل سونرا " آ " و یا " او " گلیر: قویو، قوزو، قورشاق، قولاق...
" او " دئییل سونرا " ائ " و یا " او " گلیر: اوزوم، کدرلی، پاییزدا، اوزمک...


text:
توشییا فوجیتا
توشییا فوجیتا (اینگیلیسجه: Toshiya Fujita) (دوْغوم:۴ اکتبر ۱۹۷۱ (۵۰ یاش) شیزوئوکا) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده توشییا فوجیتا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- جوبیلو ایواتا کولوبونون اویونچولاری
- اوترخت کولوبونون اویونچولاری
- ناقویا قرامپوس کولوبونون اویونچولاری
- رواسو کوماموتو کولوبونون اویونچولاری
- جف یونایتد ایچیهارا چیبا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۱ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۴ آسیا میلتلر کاپی اویونچولاری


text:
آلتین پرتقال فیلم فستیوالی اکتبر آیینینگ باشیندا باشلایار
شو ییل بو فستیوالینگ 59-نجیسی گچیریلر
آنتالیادا 1-نجی اکتبردا آلتین پرتقال فیلم فستیوالی باشلایار.
شو ییل بو فستیوالینگ 59-نجیسی گچیریلر.
شو ییل بو فستیوالا 600 میهمان قاتناشیار.
دِگیشلی حابارلار
یوفا- میللتلر لیگی: تۆرکیه 3- لوکزامبورگ 3
تۆرکیه C گروهیندا 13 بال بیلن بیرینجی اوُرنا ایه بوُلماغا دوُوام ادیأر
فوتبال: فنرباغچه 5- آلانیااسپور 0
تۆرکیأنینگ سوپرلیگی نینگ یاریشلاریندا فنرباغچه فوتبال توُپاری آلانیااسپور توُپارینی 5-0 حاسابی بیلن ینگدی


text:
اویان نیوز: اؤلکه نین، تاریخ ومدنییت ین ،اردبیل سیز، دونیایا گؤسترمه یین ایمکان سیزلیغی هر کسه بللی دیر!غیرت دن ودیرنمک دن(مقاومت) سؤز گئدرکن ،اوجامان اردبیلین آدی هر زامان زیروه لرده یئر آلیر!
اوجامان اردبیلین فخرلی تاریخی؛بو تاریخ قایناغی،بیر پارلاق اولدوز کیمی ،اؤلکه نین گؤیونده ،دونیایا ایشیق ساچیر!اوجامان اردبیل،اصلان لار یوواسی اولاراق، دیره نه ن قادین لار ایله تقوالی وچیخارلی ایگیدلری ایله ،اؤلکه نین غئیرت قورشاغیندا بیر بؤیوک ایز بوراخاراق؛ مدنییت اوجاغین آلوو لارین(شعله) ایره لی سورورلر.
اؤلکه ده ،شکیل چکمه یین باشلانیشیلا،اوجامان اردبیلده ده ، بو قونودا دیرلی ایش لر ،ایره لی گئدره رک؛اردبیللین هونر سئور، اینسان لارین طرفیندن یاخشی قارشیلانیب، اما تاسوفله گؤزل آذربایجانین بئلنچی چالیشقان ایگید لرین آدی تاریخ ده ایتیب!
تاریخسل شکیل لر ،یوخاری دیرلری ایله تاریخین، دوغرو تانینماسیندا اؤنملی اوینام اویناییرلار.
اردبیل ده، عکاس لیق تاریخین دوغولماسی وگؤرونوشو دقیق بللی دئییل!اما “چالیک” آدیندا بیریسین آدی اردبیلین ایلک عکاسی، سانیماق اولا بیلر؛اما “علی خان والی” آدین دا ،بیر شخصین آدی شکیل چکمک قونوسوندا داها چوخ گؤزه گلیر؛”علی خان والی”، اردبیلین هر بوجاغیندان شکیل چکیلمه سینده ان اؤنملی اوینام اویناییب.اردبیل ده شکیل چکمک، تام یاییقین حالدا، “ناصیرالدین شاه قاجار” چاغینا(۱۳۰۷ه.ق) قاییدیر.
اخبار اردبیل وبلاگین الی له ، بیر دیرلی توپلوم،اردبیل ین تاریخسل تیکینتی لریندن ودوغال چئوره سیندن، توپلانیب و حورمتلی آذربایجانلی لارا سونولور .
تبریز،دیلک لر شهری


text:
طالبان - امریکا قوشمه ایالتلری باشقرووی اورته سیده اسیر المه شووی بولیب اوتدی
طالبان اوتیش دوری حکومتی تشقی ایشلر وزیرلیگی اورینباسری امیرخان متقی موضوع بوییچه بیانات بیردی
امریکا قوشمه ایالتلری، طالبان نینگ قولیده قماقده بولگن بیر وطنداشی گه قرشی گوانتانامو قماقخانه سیده بولگن یوقاری مقام بیر طالبان ییتکچیسی نی افغانستان گه جونتدی.
طالبان اوتیش دوری حکومتی تشقی ایشلر وزیرلیگی اورینباسری امیرخان متقی، امریکا قوشمه ایالتلری تامانیدن آزاد ایتیلگن حاجی بشیر نورزی بیلن پایتخت کابل مشترک مطبوعاتی کنفرانس اویوشتیردی.
متقی نورزی نینگ آزاد ایتیلیشی گه قرشی امریکا قوشمه ایالتلری وطنداشی Mark Frerichs نینگ آزاد ایتگن لیکلرینی قید ایتدی.
متقی، امریکا قوشمه ایالتلری بیلن طالبان اورته سیده بولیب اوتگن محکوم المه شووی نینگ ایککی اولکه اورته سیده گی مناسبتلرده ینگی صحیفه آچیشینی ایتدی و بعضی نرسه لرنینگ زوروانچیلیک ویا اوروش بیلن نتیجه بیرمسلیگینی تیلگه آلدی.
متقی برچه معمالرگه مذاکره آرقه لی ییچیم تاپیش نینگ ممکن ایکن لیگینی معلوم قیلیب امریکا قوشمه ایالتلری و متفقلری نینگ 20 ییل افغانستانده اوروشگن حالده یوتوق کیریته آلمه گن لیگینی شونده ی بولیب قرمه قرشی و معما موضوعلرنی هم مذاکره آرقه لی ییچیلیشی ممکن ایکن لیگینی افاده ایتدی.
نورزی ایسه، امریکا قوشمه ایالتلری بیلن طالبان اورته سیده بولیب اوتگن محکوم المه شووی نینگ ایککی اولکه اورته سیده تینچلیک که واسطه چی بوله جگینی اورغوله دی.
طالبان نینگ قورووچی ییتکچیسی ملا عمر بیلن قینلیگی بیلن تنیلگن حاجی بشیر نورزی، 2005 ییلی امریکا قوشمه ایالتلری گه 50 میلیون دالرلیک مخدره مواد قاچاقچیلیگی بیلن عیبلب نظارت گه آلینر ایکن 2009 ییلی نیویورکده گی بیر سود تامانیدن قماققه محکوم ایتیلگندی.
امریکالیک Mark Frerichs نینگ میلادی 2020 ییلی افغانستانده لادرک بولگن لیگی ادعا ایتلر ایکن طالبان گه یقین بیر گروپ تامانیدن قولگه آلینگن لیگی بیلدیریلگندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه نینگ استانبول شهریده کوپلب افغانستانلیک قاچاق مهاجر اوشلندی
اوشبو کیشی لر استانبول نینگ غازی عثمان پاشا منطقه سیده اوشلنگن
اسلام همکارلیک تشکیلاتی کابلده اویوشتیریلگن هجوم نی قاره له دی
اوشبو توغریده اسلام همکارلیک تشکیلاتی تامانیدن بیانات بیریلدی


text:
جیمز کلرک ماکسول
جیمز کلرک ماکسول (اینگیلیسجه: James Clerk Maxwell) ایسکاتلندلی بیلیم اینسانی. ۱۳ ژوئن ۱۸۳۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۸ ایل عومر ائلهییب و ۵ نوامبر ۱۸۷۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. جیمز کلرک ماکسول ادینبروق بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات و فیزیک ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«جیمز کلرک ماکسول»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده جیمز کلرک ماکسول گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
جیمز کلرک ماکسول


text:
ملک سعود بیلیمیوردو
ملک سعود بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: King Saud University, فارسجا: دانشگاه ملک سعود، عربجه: جامعة الملك سعود)عربیستانین ریاض شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. ملک سعود بیلیمیوردو ۱۹۵۷ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- King saud university medical college.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ملک سعود بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- ^ Ministry of Education - Higher Education, Deputy for Planning and Information Affairs. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2015-03-30.


text:
کریس وودز
کریس وودز (اینگیلیسجه: Chris Woods) (دوْغوم:۱۴ نوامبر ۱۹۵۹ (۶۲ یاش) Swineshead, Lincolnshire) بیر فوتبالیست. اینگیلیس میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و قولر موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Christopher Charles Eric 'Chris' Woods - International Appearances". The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.
قارداش پروژهلرده کریس وودز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- برنلی کولوبونون اویونچولاری
- نوریچ سیتی کولوبونون اویونچولاری
- ناتینقهام فارست کولوبونون اویونچولاری
- کویینز پارک رنجرز کولوبونون اویونچولاری
- رنجرز کولوبونون اویونچولاری
- ردینق کولوبونون اویونچولاری
- شفیلد ونزدی کولوبونون اویونچولاری
- ساوتهمپتون کولوبونون اویونچولاری
- ساندرلند کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۸۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۸ اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۹۲ اویونچولاری
- ۱۹۵۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- فوتبال قولرلری


text:
`ساواش سوچو` نتیجهلر
خبرلر [185]
- جمهورباشقانی اردوغان، زلنسکی ایله تلفندا دانیشدی
- سوریهده روس اوچاقلاری سیغینماچی دوشرگهسینی ووردو
- "اف-35" اوچاق لارینین بیر آلیاژینین چین-دن گتیریلدیگی آشکار ائدیلیب
- دونیادا ۷۷۱ میلیون اینسان اوخوما یازما بیلمیر
- تورک اف 16-لارینا یونان اوچاق لاری ساتاشدی
- اردوغان: ساواش ماسا آرخاسیندا بیتهجک
- زلنسکی: ساواش، قیریمین قورتولوشو ایله بیتمهلیدیر
- روس اوچاغی سوریهده دینج وطنداشلاری ووردو
- سوریهده حیاتینی ایتیرهن وطنداشلارین ساییسی آچیقلاندی
- بیرلشمیش میللتلردن اردوغان-گوترش دانیشماسینا دایر آچیقلاما
- روسیادا ساواش اوچاغی دۆشدو
- اردوغان، بیرلشمیش میللتلر باش کاتیبی گوترش ایله دانیشدی
- روسیانین اوکراینایا سالدیریلاریندا ان آز ۳۱۳ اوشاق اؤلدو
- زلنسکی: تورپاقلاریمیزین یوزده ۲۰سی ایشغالچیلارین کنترلوندادیر
- زلنسکی: روسیا ۲۰۰ میندن چوخ اوکراینالی اوشاغی قاچیردی
- اوکراینادا ان آز ۲۴۳ اوشاق حیاتینی ایتیردی
- اوکراینادا ان آز ۴۶۰۰ مولکی وطنداش حیاتینی ایتیردی
- دونیا ساغلیق تشکیلاتیندان روسیا-یا چاغیریش
- پوتین: اوکراینادا ائتمهمیز لازیم اولانی ائتدیک
- شولتس: پوتین ساواشی قازانابیلمهیهجک


text:
مته-مته(اویون)
مته-مته - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر فصیللرده اساساً اوشاق و گنجلر آراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
بعضاً بو اویونو "مته قوْروُدوُ"ده آدلاندیریرلار.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
بیر نئچه اوشاق بیر یئره جمع اولوب ساناما اوصولو ایله "ایشچی" سئچیرلر.
ایشچی سئچیلدیکدن سونرا دوزنگاه بیر یئرده 15-20 سم درینلیکده، 12-18 سم دیامِتیرلیکده مته (چالا) قازیلیر. متهنین اطرافیندا متهدن 1 متر رادیوُسدا دایره جیزیلیر. چکیلمیش جیزیق اوزرینده اویونچولارین (ایشچیدن باشقا) سایینا اویغون بیر-بیریندن عئینی مسافهده آرالی، دیامتری 25 سم اولان دایرهلر جیزیلیر. متهدن ان آزی 3-4 متر آرالیدا ایسه ایشچی اۆچون دیامتری 25 سم-لیک دایره جیزیلیر. اویونچولارین (ایشچیدن باشقا) سایینا اویغون بیر اوجو اَیری دگنک و ایشچی اۆچون 5-7 سم اوزونلوغوندا چیلیک (تاختا و یا آغاج پارچاسی) دوزلدیلیر. بوندان سونرا اویون باشلاییر.
اویونچولار آغاجلارینی گؤتوروب مته اطرافیندا اؤز یئرلرینی (جیزیلمیش دایرهیه بیر آیاغینی قویماق) توتور. ایشچی ایسه متهدن 3-4 م آرالیدا جیزیلمیش دایرهده دایاناراق چیلیگی متهیه توللاییر. او، چالیشمالیدیر کی، چیلیک متهیه دوشسون. اویونچولار ایسه متهنی قورومالی، چیلیگی دگنکله متهدن اوزاقلاشدیرمالیدیرلار. اگر ایشچی چیلیگی متهیه سالارسا اویون بیتمیش ساییلیر و اویون یئنیدن باشلانیر.