text:
نایجریا ده اویوشتیریلگن قوراللی هجوملر عاقبتیده اونلب کیشی حیاتینی یوقاتگن
اوشبو توغریده کبی ایالتی امنیه قوماندانلیگی سوزچیسی بیانات بیردی
نایجریا نینگ کبی ایالتیده قوراللی کیشی لر تامانیدن اویوشتیریلگن هجوم لر عاقبتیده 88 کیشی نینگ حیاتینی نی یوقاتگن لیگی انیقلندی.
کبی ایالتی امنیه قوماندان لیگی سوزچیسی, کیملیک لری انیقلنمه گن قوراللی کیشی لر تامانیدن 3- جون کونی اوشبو ایالت گه باغلیق 8 منطقه گه هجوم اویوشتیریلگن لیگی نی بیلدیردی.
سوزچی, "هجوم لر آرتیدن 88 کیشی نینگ جسدی تاپیلدی" دییه قید ایتدی.
سوزچی, منطقه گه خوفسیزلیک کوچ لری نینگ یوباریلگن لیگی و حادثه بوییچه تیرگاو باشله تیلگن لیگی نی معلوم قیلدی.
قوراللی کیشی لرنینگ اپریل آییده خوددی شوو ایالت نینگ اوزیده اویوشتیرگن هجوم عاقبتیده 9 پولیس حیاتینی یوقاتگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اروپا بیرلیگی سودی پولندنی میلیونلب یورو جزا تولش گه محکوم ایتدی
پولند، اروپا بیرلیگی سودی تامانیدن قبول قیلیب آلینگن قرارلرنی عملگه قیلمه گن لیگی بیلن عیبلنماقده
چاد جمهوریتی نینگ اوتکینچی جمهوررئیسی تورکیه گه تشریف بویوره دی
مهمان جمهوررئیس نینگ جمهوررئیس اردوغان نینگ دعوتی گه بناً تورکیه گه تشریف بویوره دیگن لیگی بیلدیریلدی


c: text/html

text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/نوْوامبر ۱۰
۱۰ نوْوامبر : *۱۹۳۸-جی ایل مصطفی کمال آتاتورک، تۆرکیه جۇمهوروسونون قۇروجوسو و ایلک جؤمهور باشقانینین اؤلومو.
- ۱۴۴۴— وارنا ياخینلیغینداکی دؤيوشه صلیبچیلر تۆرک قوْشونلارینا مغلوب اوْلموشلار.
- ۱۴۸۳— مارتین لۆتر آلمانلی اصلاحاتچی، پروْتستانت کیلسهسینین بانیسی دۆنیایا گلیبدیر.
- ۱۹۲۰— ایستالین باکیدان موْسکوايا قايیدارکن محمد امین رسولزادهنی ده اؤزو ایله عینی قاطاردا آپارمیشدیر.
- ۱۹۳۸— مصطفی کمال آتاتورک تۆرکیه جۇمهوروسونون قۇروجوسو و ایلک جؤمهور باشقانی دۆنیاسین دَییشیبدیر.
- ۱۹۳۸— ایتالیادا آنتیسِمیت (آنتی یهودی) قانون قبول ائدیلیب.
- ۱۹۵۱— فرانسه، بؤيوک بریتانیا، آبش و تۆرکیه "ياخین شرقده تهلوکهسیزلیک پروْقرامی"نی قبول ائدیب.
- ۱۹۷۵— آنگولا مۆستقیللیگینی اعلان ائدیب.
- ۱۹۸۳— مایکروسافت شیرکتی "ویندوز ۱.۰" عملیات سیستمینی تقدیم ائدیب.
- ۱۹۹۴— عراق کۇوئيت-ین مۆستقیللیگینی تانیيیر.
- ۱۹۹۴— اوروپا شۇراسی پارلمان آسسامبلئياسی آذربایجان-ارمنیستان جبههسینده آتشکسین الده ائدیلمهسی ایله باغلی ممنونلوغونو بیلدیرن ۱۰۴۷سايلی قطعنامهنی قبول ائدیبدیر.
- ۲۰۰۱— باکیدا دۆنيا آذربایجانلیلارینین بیر قۇرولتايی باشا چاتمیشدیر.
- ۲۰۰۲— صفرخان قهرمانی عجب شیر شهرینده دۆنیاسین دَییشیبدیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۲۰۰۰ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مینینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
ژانویه[دَییشدیر]
فئوریه[دَییشدیر]
مارس[دَییشدیر]
آوریل[دَییشدیر]
مئی[دَییشدیر]
ژوئن[دَییشدیر]
ژولای[دَییشدیر]
آقوست[دَییشدیر]
سپتامبر[دَییشدیر]
اوْکتوبر[دَییشدیر]
نوْوامبر[دَییشدیر]
دسامبر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ نوْوامبر - اۇروپا شۇراسی ناظیرلر کوْمیتهسینین ۱۰۷-جی جلسهسینده (۷-۹ نوْوامبر) "آذربایجانین اۇروپا شۇراسینا عضو اوْلماغا دعوت ائدیلمهسی" آدلی ۱۴ سايلی قطعنامه قبول ائدیلمیشدیر.
- ۲۶ مارس - روسیهده کئچیریلن سئچیملر سوْنوندا ولادیمیر پوتین باشقان اوْلدو.
- ۲۳ آقوست - بحرين ياخینلیغیندا، فارس خلیجینده طياره حادیثهسی نتیجهسینده ۱۴۳ نفر حیاتینی ایتیرمیشدیر.
- ۲۳ اوْکتوبر - پنسیلوانیا دانیشگاهی عالیملری یاشی ۲۵۰ مین ایل اولان باکتری آشکار ائتدیلر.
- ۲۲ اوْکتوبر - طالیبان حرکاتی افغانیستاندا آخشاملار ورزیشله مشغول اولماغی قاداغان ائتمیشدیر.
- ۲ نوْوامبر - ولادیمیر کرامنیک هاری کاسپاروف-و مغلوب ائدهرک اوْنون ۱۵ ایللیک دۆنيا چمپیونلوغونا سوْن قوْيموشدور.
- ۱۸ مارس - سوریه و تۆرکیهده یاشایان و اقربا اوْلان ۵۷۳ عائیله ایکی اؤلکهنین آنلاشماسی نتیجهسینده سرحدّی کئچهرک بایراملاشدیلار.
- ۱۶ ژانویه - ریچاردو لاقوس شیلینین سالوادور آلندهدن بۇ یانا ایلک سوسیالیست باشقانی اوْلدو.
- ۱۴ مارس - نعیم سلیماناوْغلو٬ قوْپارمادا ۱۴۵ کیلو قالدیراراق دۆنیا رکوردونو قیردی.
- ۱۴ ژانویه - بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین محکمهسی، بئش بوْسنیلی کوروواتی ۱۹۹۳-جی ایلده بیر بوْسنی کندینده ان آزی ۱۰۳ مۆسلمانین قتلینده اتهام ائدهرک اوْنلاری ۲۵ ایل حبسه محکوم ائتدی.
- ۱۳ دسامبر - جورج بوش آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین ۴۳-جۆ جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۲ مارس - پاپ ایکینجی ژان پوْل٬ کیلسهنین کئچمیشده یهودیلرین٬ مۆخالیفلرین٬ قادینلارین و یئرلیلره قارشی ایشلتدیگی گۆناهلاردان اؤترو عفو دیلهدی.
- ۱۲ مارس - صربیستان باشوزیری زوران دیندیچ٬ بلقراددا اؤلدورولدو.


text:
۱۹۲۰ (میلادی)
میلادی ۱۹۲۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْنونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ نوْوامبر - تۆرک قوْشونلاری گۆمرونو تۇتدو.
- ۶ آوریل - تۆرکیهده آنادوْلو آژانسی قۇرولدو.
- ۵ نوْوامبر - ایشغالدان سوْنرا آذربایجانین خاریجی تیجارتی شوروی رۇسیهسینین تیجارتی ایله بیرلشدیریلمیشدیر.
- ۴ نوْوامبر - آذربایجاندا قادین شعبهلرینین يارادیلماسینا باشلانمیشدیر.
- ۳۰ نوْوامبر - آذربایجاندا قادین کوْمیتهلرینین يارادیلماسینا باشلانیلمیشدیر.
- ۲۹ نوْوامبر - اوْنونجو قیزیل اوْردو ایروانا گیرمیش٬ ائرمنیستاندا شوروی حاکیمیّتی قۇرولموشدور.
- ۲۶ آقوست - آمریکادا خانیملارا سئچکیلرده ایشتیراک ائتمک حوقوقو وئرن آنایاسا دوزهلیشی قووهيه مینمیشدیر.
- ۲۵ دسامبر - فرانسه کومونیست حزبی قۇرولدو.
- ۲۳ آوریل - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسینین آچیلیشی.
- ۲۲ آوریل - اعتیلاف دؤولتلری٬ عثمانلی حؤکومتینی پاریسده توْپلاناجاق باریش کونفرانسینا چاغیردی.
- ۲۱ آوریل - آتاتۆرک٬ مجلیسین ۲۳ آوریل ۱۹۲۰ گۆنو آچیلاجاغینی بیلدیرن اعلانیه یاییملادی.
- ۲۰ ژانویه - تۆرکیهنین مرعش شهرینده فرانسه ایشغالینا قارشی مرعش دیفاعی باشلادی.
- ۲ دسامبر - تۆرکیه ایله ائرمنیستان آراسیندا آندلاشما ایمضالاندی. قارص ائرمنیستاندان گئری آلیندی.
- ۱۹ مارس - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری سنا مجلیسی٬ ورسای آندلاشماسینی تأیید ائتمهنی رد ائتدی.
- ۱۹ دسامبر - تۆرکیه قۇرتولوش ساواشینی دستکلهین آنتالیادا آنادوْلو قزئتی یایینلانمایا باشلامیشدیر.
- ۱۸ مارس - عثمانلی مجلیس-مبعوثانی ایستانبلونون ایشغالی اۆزرینه سوْن توْپلانتیسینی کئچیریب چالیشمالارینا آرا وئرمه قراری آلدی.
- ۱۷ مارس - اینگیلیس قوْشونلاری٬ تۆرکیهنین اسکیشهر و آیفوْنوندان چکیلدیلر.
- ۱۶ نوْوامبر - ایستالین لِنینه تلقرامدامیندا «باکینی فعال مۆدافیعه یوْلو ایله تصادۆفلردن قوْروماق اۆچون ان آزی ۵ قوْشون لازیمدیر... عکس حالدا دۆشمن ایلک هۆجۇموندا یئلیزاوِتپوْلو تۇتاراق ۱۸-جی ایلدهکینه بنزر آذربایجان بورژوا حؤکومتی یاراتماق ایمکانی الده ائدهجک» دئیه خبردارلیق ائتمیشدیر.
- ۱۶ مارس - مۆتّفیق دؤولتلر٬ ایستانبولو ایشغال ائتدی.
- ۱۶ ژانویه - میلّتلر جمعیتی ایلک توْپلانتیسینی پاریسده کئچیردی.
- ۱۶ دسامبر - ۸.۵ بال گۆجونده زلزله چینین قانسو ايالتینده ۱۸۰۰۰۰ اینسانین اؤلومونه سبب اوْلموشدور.
- ۱۴ سپتامبر - جنوبی آذربایجانا ایرانین ترکیبینده گئنیش موختاریت وئریلمهسی اۆچون موباریزه آپارمیش اینقیلابچی شیخ محمد خیابانی وفات ائتمیشدیر.
- ۱۳ نوْوامبر - ژنوده ۴۵ اؤلکهدن ۵۰۰۰ نۆمایندهنین ایشتیراکی ایله میلّتلر جمعیتینین قۇرولوش توْپلانتیسی آچیلمیشدیر.
- ۱۱ آوریل - تۆرکیهنین شانلی اۇرفا شهری فرانسه ایشغالیندان قۇرتولدو.
- ۱۰ نوْوامبر - ایستالین باکیدان موْسکوايا قايیدارکن محمد امین رسولزادهنی ده اؤزو ایله عئینی قاطاردا آپارمیشدیر.
- ۱۰ ژانویه - میلّتلر جمعیتی قۇرولدو. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری جمعیته قاتیلمادی.
- ۱ دسامبر - آذربایجانین زنگزور ماحالینین بؤيوک حیصهسی موْسکو رهبرلیگینین قراری ایله ائرمنیستانا وئریلمیشدیر.


text:
قوندارما داغلیق قاراباغ جومهوریتی
قوندارما داغلیق قاراباغ جومهوریتی (اینگیلیسجه: Republic of Artsakh)اساساً آذربایجان جومهوریتینه عایید، گونئی قافقازدا دنیزه چیخیشی اوْلمایان و ائرمنیستانین ساواش، سیاسی و مالیّه کؤمگی ایله قۇرولموش، بیرلشمیش میلتلر قورومونا عۆضو اوْلان هئچ بیر دؤولت طرفیندن موستقیللیگی رسمیّته تانینمایان دؤولتدیر. 1988-جی ایلدن باشلاماغلا ارمنی دیاسپوراسی بو منطقده آذری لری اوز یوردلاریندان دیدرگین سالمیش و بو سویقیریم ساییلابیلجک عمللر 1994 ایلینده مجبوری آتشکس ایله موقتا بیتمیشدیر، آذربایجان جمهوریتی 2020 ایلینده ایکینجی قاراباغ دویوشلری ایله قاراباغی آزاد اتمه عملیاتلارینا باشلامیشدیر. باشکندی خانکندی شهریدیر. عومومی داخیلی محصولو ۱٫۶ میلیارد دولار دیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۵۰٬۹۳۲ نفر جمعیتی واردیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Zürcher, Christoph (2007). The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus ([Online-Ausg.]. ed.). New York: New York University Press. p. 168. ISBN 9780814797099. CS1 maint: discouraged parameter (link)
- ↑ ԼՂՀ 2015Թ. ՄԱՐԴԱՀԱՄԱՐԻ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ՕՊԵՐԱՏԻՎ ՑՈՒՑԱՆԻՇՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. STAF NKRE (30 March 2016). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-04-16. یوْخلانیلیب30 March 2016.
قارداش پروژهلرده قوندارما داغلیق قاراباغ جومهوریتی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ایرانین گونئی دوغوسوندا ایرانلی یئتکیلیلره گؤره ۷ یاریم، آمریکا ژئولوژی آراشدیرمالار انستیتوسونا گؤره ۷ ویرگول ۸ بؤیوکلوگونده دئپرم اولدو
اویان نیوز : ایرانین گونئی دوغوسوندا ایرانلی یئتکیلیلره گؤره ۷ یاریم، آمریکا ژئولوژی آراشدیرمالار انستیتوسونا گؤره ۷ ویرگول ۸ بؤیوکلوگونده دئپرم اولدو. یوزلرجه انسانین اؤلدوگو سانیلیر. ایران مئدیاسی ایلک بلیرلمهلره گؤره ۴۰ نفرین اؤلدوگونو بیلدیردی. شدتلی دئپرم، پاکیستان و هیندیستاندا دا حس ائدیلدی.
دئپرم سراوان شهرینین ۸۱ کیلومتر قوزئیینده، مرکزی ایسه یئرین ۱۵ کیلومتر آلتی. ایراندان میدانا گلن جان ایتکیسی یا دا مادی زیان قونوسوندا هله بیلگی آلینابیلمهدی.
روس یئتکیلیلر، بوشهر شهریندکی نوکلئر استاسیونونون زیان گؤرمهدیگینی بیلدیردی. کیلومترلرجه اوزاقلیقدا هیندیستانین باشکندی یئنی دهلیده بئله بینالار ساللاندی، خالق قورخو ایچینده کوچهلره قاچیشدی. قطر و دوبیده ده یوکسک بینالار بوشالدیلدی.
ایراندا ۹ آوریلده میدانا گلن ۶ ویرگول ۳ بؤیوکلوگوندکی دئپرمده ۳۷ نفر اؤلموشدو.
ت.ر.ت تورکی


text:
اینسومنیاک قیمز
اینسومنیاک قیمز (اینگیلیسجه: Insomniac Games) اؤزل شیرکت و یا خوصوصی شیرکت. بۇ شیرکت ویدئو اوْیون ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Ted Price طرفیندن قۇرولموشدور. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی 275 نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Makuch, Eddie (September 20, 2017). Spider-Man, Ratchet & Clank Dev Insomniac Games Reveals New Logo. یوْخلانیلیبApril 3, 2018.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Insomniac Games»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده اینسومنیاک قیمز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کلبجر رایونو
کلبجر رایونو — آذربایجان جومهوریتینده اینضیباطی – اراضی واحیدی. اینضیباطی مرکزی کلبجر شهریدیر.
کلبجر ۸ آقوست ۱۹۳۰ (میلادی)-جو ایلده اینضیباطی رایون دۇروم آلمیشدیر. ۱۹۹۳ (میلادی)-جو ایلده ائرمنیستان جومهوریتی سیلاحلی قوهلری طرفیندن ایشغال ائدیلمیشدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
"کلبجر" معناسی قدیم تورک دیلینده "چای اۆستونده قالا" دئمکدیر. کلبجر ان قدیم اینسان مسکنلریندن بیریدیر. بۇ اراضیده اساس اینسانین تشککول تاپماسی و فوْرمالاشماسی دؤردونجو ژئولوژی دؤورله باغلیدیر. بۇ دؤور ایسه ۴ میلیون ایلدن آرتیق بیر تاریخ دئمکدیر. کلبجردهکی ماغارا دوشرگهلرینده آپاریلمیش آرخئولوژی(باستان شیناسلیق) آراشتیرمالار ثبوت ائدیر کی، اساس اینسان ایجماعسینین ایلک ایش آلتلری هم ده بۇ یئرلرده یارادیلیب.
کلبجر اراضیسینده ۳۰ مین ایلدن چوْخ تاریخی اوْلان قدیم یاشاییش مسکنلری، ۶ مین ایل یاشی اوْلان داش تصویرلری، چؤپ شکیللی قدیم تورک الیفباسی نومونهلری آشکار ائدیلیب. بوراداکی داش عابیدهلر آذربایجان جومهوریتینده ارکن دؤور تورکلویون، مزدیسنا، مسیحیت، ۷.یوز ایلدن ایسه ایسلامین یاییلدیغی دؤورلرده یارادیلیب.
کلبجرده "تورک قبریستانلیغی" آدی ایله تانینان بیر نئچه قدیم مزارلیق وار. بۇنلارین ان بؤیویو علی بیلی (کلبجر)، کلبجر، زار کندلرین اراضیسیندهدیر. قبیرستانلیقلار مۆختلیف عصرلرده یارادیلمیش، فوْرما و اؤلچولری ایله بیر-بیریندن فرقلهنن آت، قوچ، ساندیق قبیر اوستو فیقورلار، باشداشی و گۆنبزلرله زنگیندیر.
چؤللری[دَییشدیر]
کلبجر آذربایجانین ان یۆکسک داغ رایونودور. ان هۆندور زیروهلری جامیشداغ داغینداکی زیروه (۳۷۲۴ متر) و دلیداغدیر (۳۶۱۶ متر). اراضینین چوْخ حیصّه سی مشهلیکدیر. کلبجر غربده ائرمنیستان جومهوریتی، شیمالدا داشکسن، گؤی-گؤل، گورانبوی، شیمالی-شرقده ترتر، شرقده آغدام، خوجالی، جنوبدا لاچین رایونلاری ایله همسرحددیر.کلبجر رایونو فایدالی قازینتیلارلا، اوْ جملهدن قیزیل، کروم یاتاقلاری ایله زنگیندیر. صنایع اهمیتی اوْلان جیوه احتیاطلاری کلبجر رایونونداکی شوربولاق و آغیاتاقدا یئرلشیر. آلاگؤللر، قاراگؤل، زالخا گؤلو و ... گؤللری وار. رایوندا اساساً چیملی داغ-چمن و قونور داغ-مشه توْرپاقلاری یاییلمیشدیر. مشهلرین عۆمومی ساحهسی ۳۰ مین هکتارا یاخیندیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ Şəhərlərarası telefon kodları. Aztelekom İB. یوْخلانیلیب19 August 2015. (لاتین تورک دیلینده)
قارداش پروژهلرده کلبجر رایونو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سياست دونياسينين اؤزگو قايدالاري واردير. بو دوغرودور آمما سياست، باشقا ديني، ایقتيصادي و توپلومسال عاميللر كيمي مدنيت اؤزولونون اوزهرينده دايانير. ائله بونا گؤرهدير كي، مدني- اجتيماعي بير قزئت بللی بوجاقدان آدي چكيلن قوراللارا توخونا بيلر. بونونلا بئله، گؤرونور ايستهنيلن سياسي اولای، آنجاق بيزيم گومان ائتديييميز یؤنده دئييل، چوخ اؤلچولو بير طرزده اینكيشاف ائدير. اولايلارين بئله گليشمهسي اورا گتيريب چيخارير كي، نه اينكي بيلگينلر، حیتا سياستچيلر ده تاريخ آراباسينين تكرلري آلتيندا قاربيغالارينين سينديغيني گؤرورلر.
بو هئچ ده غريبه دئييل. تاريخ دوزنلیییندن سيلينمكده اولان خالقلارلا موقاييسهده، اوچ- بئش بيلگينين يوخا چيخماسي کیمسهنی شاشیردا بيلمز. اوردا سياستچي تاريخ آراباسي آلتيندا قاليرسا، بوردا بير خالقين تاريخي منليييني سياستچيلر دانير. بئله بير آندا ايسه منليييي دانيليب اونودولموش خالقلار اؤز پايلاريني اورتادوغونون كئچميشينه جالانميش سولغون خاطيرهلرده دئييل، وارليقلاريني قورويا بيلهجك سياسي قورولوشلاردا آختاريرلار. اونلار حاقلي اولاراق، گومان ائديرلر كي، سؤز، ويجدان و اینانج اؤزگورلویو، آنجاق دئموكراتيك سياسي قورولوشلاردا گئرچكلشه بيلر. هانسي اؤلكهنين و يا هانسيسا بير حؤكومتين دوموكراتيك اولدوغو ادعاسينا باخماياراق، دموكراتيانين اؤلچوسو اینسانلارين سؤز، ويجدان و اینانج اؤزگورلوینه نه قدهر سايغي بسلهييب، اونلاري قورودوغوندان آسيليدير. بئلهليكله، بير آذربايجانلي گنج آتا، اوشاغيني   آدلانديرديقدان اوزون مدت سونرا، اونا كيمليك وثيقهسي (شناسنامه) آلا بيلميرسه، اوندا هارداسا بير چاتيشمامازليق گؤزه چارپير. بوردا كيمسه اینسانليغين ايلكين شرطلريندن ساييلان آددان دا محروم قالير.
ایواز طاها، “یارپاق” قزئتی آلتینجی ساییسینین باش سؤزوندن


text:
92302
۰۹ فروردین ۱۴۰۰
تورکمن نیوز: تورک دونیأسی نینگ معنوی یولباشچیسی حوجا احمد یسوینینگ یاشان شهری، اورتاآسیادا دا اسلامینگ یایبانگلاشان یرلریندن بیری بولوپدی
قازاقستان دا اۆچ ییل اوُزال تۆرکستان ایالتی نینگ مرکزی ایغلان ادیلن تۆرکلرینگ قادیم شهری تۆرکستان تۆرک دۆنیأسی نینگ معنی و مدنی مرکزی بوُلماغا تایارلانیار.
۲ مۆنگ ییللیق تاریحا ایه بوُلان تۆرکستان شهری قازاق حانلیغینا پایتخت بوُلوپدی.
تۆرک دۆنیأسی نینگ معنوی یوُلباشچیسی حوُجا احمد یسوینینگ یاشان شهری، اوُرتاآسیادا اسلامینگ یایبانگلاشان یرلریندن بیری بوُلوپدی.
تۆرکستان ایالتی ۲ میلیون یاشاییجیسی بیلن اوروپانی آسیا باغلایان تاریحی یۆپک یوُلوندا یر آلیار.
عصرلاردان بأری تاریحی یۆپک یوُلونینگ معنوی، سیاسی و تیجاری مرکزلریندن بیری بوُلان تۆرکستان ۱۹۹۱-نجی ییلدا قازافستانینگ قاراشسیزلیغی بیلن تأزه دن اؤسۆشه باشلادی.
تۆرکستان ایالتی ۲۰۱۸-نجی ییلدا قازاقستانینگ اساسلاندیریجی جمهورباشلیغی نورسلطان نظربایفنینگ پرمانی بیلن دؤرهدیلیپدی.
۲۰۲۱-نجی ییلینگ ۳۱-نجی مارتیندا تۆرک گنگه شی نینگ دؤولت یوُلباشچیلاری نینگ رسمی بوُلمادیق ماصلاحاتیندا تۆرکستان “تۆرک دۆنیأسینینگ معنوی پایتختی” ایغلان ادیلر.
کانالیمیزا آغضا بولونگ
صاحیپامیزی ایزارلانگ
دگیشلی یازغیلار
سیزینگ نظرینگیز
سونگقی خبرلار
۲۴ مهر ۱۴۰۰
۱۳ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۲ مهر ۱۴۰۰
۱۰ مهر ۱۴۰۰


text:
تورکجه ناغیللار افسانه های آذربایجان به زبان ترکی تورکجه اثرلر – علیرضا ذیحق ناغللارین لیستی:مطالعه بیشتر »
آذربایجان اوشاق ناغیل لاری
آذربایجان اوشاق ناغیل لاری گؤزل و اوخومالی تورکو ناغیللاری ناغیللارین لیستی: جیرتدان اوچ کئچی بیلندر شنگولوم، شونگولوم، منگولوم خوروز زحمت سیز چؤرک یئمک اولماز تولکو، تولکو، تونبه کی آج قورد لوقمانین شاگردی سیچان و پیشیک تولکو و حاجی لئیلک قاچاغان دووشان تورکجه -فارسجا سؤزلوکمطالعه بیشتر »
چینقیدی-چینقیدی بالا سئرچه
چینقیدی-چینقیدی بالا سئرچه بلکه اولوب، بلکه اولماییب، آمما دئییرلر نه واخت سا، بیر بالا سئرچه واردیر. گونلرین بیرینده اونون آیاغینا تیکان باتیر. بالا سئرچه ها چالیشیر، ها چابالاییر، تیکانی چیخارا بیلمیر. نئیله سین-نئیله مه سین، ساری بولبوله دئییر، قارانقوشا یالواریر، آمما اونلارین هئچ بیری تیکانی چیخارا بیلمیرلر. چاره سیز قالان بالا سئرچه بیر شله اودونو قولتوغونا ووروب، گلیر قاری ننه …مطالعه بیشتر »


text:
گونئی یمن
گونئی یمن (اینگیلیسجه: South Yemen، فارسجا: یمن جنوبی ، عربجه: جمهورية اليمن الديمقراطية الشعبية ، فرانسهجه: République démocratique populaire du Yémen ، آلمانجا: Demokratische Volksrepublik Jemen ، ایتالیاجا: Repubblica Democratica Popolare dello Yemen ، روسجا: HapoдHaя ДeMokpaTичeckaя Pecпyблиka ЙeMeH) آسیادا بیر اسکی دؤولت. ایسلام بۇ اؤلکهنین رسمی دینیدی. گونئی یمن 1967 میلادی ایلینده قۇرولدو و 1990 میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
ایکینجی بؤلوم / کولیس.آز (Kulis.az)، حمید هئریسچی ایله «نیظامی گنجوی» حاقیندا صحبتی تقدیم ائدیر. -حمید بی، سیزجه حاضیردا نیظامیشناسلیق نه یئردهدیر؟ -حیف کی، هله ده بو ساحهیه سانباللی یازیچیلاریمیزی جلب ائتمهمیشیک. یئنه دئییرم، هر یئنی نسیل یازیچی- شاعیرلریمیز، ترجومهچی...
بو اثرلر گونوموزون گونئی ادبیاتیندا باش وئرن یئنیلیکلرین، ادبی پروسهنین اینجهلیکلرینی بیر آز دا یاخیندان ایزلهمک، حیاتا، اینسانلیغا، یازارلارین اجتماعی-سیاسی و میللی مسئلهلره باخیشلارینی اؤیرنمک باخیمیندان دیققته لاییقدیر…. تورکیهنین اونلو (مشهور) فیلسوف-یازاری جمیل مئریچ «غرب کولتورون...
. روحانی ایسوئچرهنین مالی مئکانیزم یولا سالدیغینی ممنونیتله قارشیلاییب، بو مالی مئکانیزمین داها دا ایشلک اولماسینی وورغولادی. او آرتیردی: بو مئکانیزمین یارادیلماسی حالحاضیرداکی قوشوللاردا (شرایطده) ائتکیلهییجی اولا بیلر. بیز، بو مئکانیزمین داها دا فعال اولماسییله، ایرانین بعضی اؤلکهلردهکی ...
توپلانتینین داوامیندا، باخانلار هئیتی دؤولت مولکیتینی آزالتماق و غیر دؤولتی سئکتؤرلرین و تعاونیلرین مولکیتینی چوخالتماق دوغرولتوسوندا دؤولت موسسهلری ایله ایلگیلی ۱۳۹۹ -نجو ایل بودجه یاساسینین اجرا قوراللارینی اونایلادی. ...
?Kult.az خبر وئریر کی، «کوراوغلو» تاماشاسینین رئژیسورو اولان «جمالی» اینستاگرامدا «امیر فراز الهی»نی تبریزه دعوت ائدیب: «جناب دیرناقآراسی ژورنالیست! سنین بوتون سفر خرجلرینی اؤز جیبیمدن اؤدهریم! تبریزه گل، «کوراوغلو» تاماشاسیندا تورکلرین زنگین مدنیت، فولکلور و اینجهصنعت اقیانوسیندا یالنیز...
?کولتور اؤز- اؤزونه یارانا بیلمز، اینسانسیز دا یاشامینا دوام ائده بیلمز. تاریخین ان پارلاق مدنیت و کولتورلرینین دیرچهلیش یا خود ائنمهسی، بو ادعایا قول چکمکدهدیر. کولتورو اینسانی- کوتلهوی گلهنکلر، گؤرهنکلر، عادتلر، ایناملار و دوشونوشلرین بیر آرایا گلمهسی کیمی فرض ائتسک، بو گئرچهیه چات...
او دئدی، بیز بیر عؤمور اؤزوموزو جماعاتا پئشمرگ ائتدیک. بوینوموز قیلدان ایشگهدیر، مسئوللار هر نه قرار وئرسهلر، اجراسینا بویون ایهریک. ?سردار حاجیزاده، اوکراین مسافیر اوچاغینین دوشمهسی حاقدا دئدی: بیر هفتهدن آرتیق بؤلگهده گرگین شرایط و چاتیشما احتیمالی انقلابین کئچن ایللرینه گؤره بنز...
فارسین یازدیغینا گؤره، ایران رهبری میللی گووهنلیک عالی شورا جلسه سیندن سونرا، ایستهدی “آچیقجا و صداقت ایله ایلگیلی قوروملار طرفیندن جماعاتا بیلگی وئریلسین”. ?اینسانی سهو اولدوغو بیلیندیکدن سونرا آیتالله خامنهاینین دستورو/ آچیقجا و صداقت ایله جماعاتا بیلگی وئریلسین اوکراین مسافیر ا...


text:
کمپ نیو
«کمپ نیو» (کاتالانجا: Camp Nou ، [ˈkam ˈnɔw]- بارسلونا فوتبال کولوبو ایستادیومو[۱]، کاتالون دیلیندن ترجومهده "یئنی تورپاق" دئمکدیر.
تاریخی[دَییشدیر]
۱۹۵۷–جی ایلده آچیلدیقدان سوْنرا ایستادیوم کاتالون فۇتبول کلوبونا مخصوص ایدی و همین واخت آدی استادی دئل فوتبال کلوبو بارسلونا آدلانیردی. یعنی ایستادیوم فوتبال کولوبو بارسلونا، لاکین ائله همین دؤوردن اعتباراً بورا نیو کمپ کیمی سسلهنمهیه باشلانمیشدی. اؤز آدینی ایسه بۇ ایستادیوم ۲۰۰۰–جی ایلدهن اعتباراً قازانمیشدیر.
کمپ نیو – بؤیوکلیونه گؤره یالنیز ایسپانیادا دئییل، بیرده بۆتون آوروپادا سئچیلیر. بورادا ۹۸ ۷۷۲ تاماشاچینین یئرلشمهسی مۆمکوندور. یوفا – نین وئردیی قرارا اساساً بۇ فۇتبول مئیدانچاسی بئش اۇلدوزا لایق گؤرولموشدور.
ایستادیوم تیکیلرکهن بارسلونانین پرزیدنت کرسلوسوندا فرانسیسک میرو – سانس ایلشمیشدی. او، گلهجک نیو کمپ ایستادیومون لایحهسینی کؤهنه کمپ ده لس کورتس یئرینده تیکهرک اوْنو عوض ائتمک فیکرینه دۆشدو. بیرده بۇ فۇتبول مئیدانچاسینین تیکیلمهسینین اساس سببلریندن بیری ده بۇ شخصین رقیبلریندن اوْلان رئال مادرید کلوبو همین دؤورده بیر بویوک ایستادیوم تیکدیرمیشدی. بۇ فۇتبول مئیدانچاسی حاضیردا سانتیاقو بئرناباو آدلانیر. بۇ ایستادیومون تیکیلمهسی حاقیندا ایرلی سورولهن معمار فرانسیسکو میتخانسو اوْلدو و بۇ شخص میرو – سانسانین عمیسی اوغلو ایدی.
ایلک داشین آتیلماسی پروسسی ایسه ۱۹۵۳ – جو ایلین مارس آییندا اوْلدو و ایلکین بودجه ۶۷ میلیون پست حسابلانمیشدی. لاکین لایحه حازیرلانارکهن تورپاقدا بللی دییشیکلیکلر ائدیلجیی دوشونولممیشدی و محض بونا گؤره ده بللی چتینلیکلر میدانا گلدی، تیکینتینین واختی اوزاندی و ایستادیوما آیریلمیش مالییه یاردیمی ده چوخالدی. نتیجهده ایسه عمومی صرف ائدیلمیش بودجه ۲۸۸ میلیونا قدر چاتدی. بیرده کلوبون تیکینتییه اوْلان خرجلرینین اؤدنیلمهسی اۆچون لس کورتس ایستادیومو ساتیلدی، بیرده بارسلونا عضولری دورمادان باشقا یئرلره کؤچمهیه باشلادیلار. بۇ دا مۆختلیف اشیالارا اوْلان احتیاجی یاراتدی. فرانسیسکو فرانکو کلوبو بورجا سالدی.
ایستادیومون آچیلیشی ایسه ۲۴ سپتامبر ۱۹۵۷–جی ایلده باش توتدو. همین گوندن اعتباراً بارسلونا اؤز کئچمیش ایستادیومو ایله ویدالاشدی و کمپ نیو – دا اویناماغا باشلادی. بیرده مینلرله اینسانا لس کورتس ایستادیوموندا یئر چاتمادیغی اۆچون بورا اوْنلار اۆچون اهمیتلی اوْلدو. بۇ ایستادیومون آچیلماسی ایله دونیانین ان بؤیوک و مؤهتشم ایستادیوملاریندان بیرینه چئوریلدی. همین واخت ایسه ۹۰ ۰۰۰ یئر تاماشاچیلار اۆچون نظرده توتولموشدو.
اوّللر ایستادیومون آدینین کلوبون یارادیجی اوْلان هانس هامپرین آدینی داشییاجاغی سؤیلهنسه ده داها سوْنرا آلینمیش قرارا اساساً داها نیترال آد سئچیمی اوْلدو؛ استادیو دل کلۇب ده فۇتبول بارسلونا (ایستادیوم فوتبال کولوبو بارسلونا). اینسانلار آراسیندا ایسه ایستادیوم کمپ نیو کیمی تانینماغا باشلاندی. چونکی بعضاً بۇ آد "یئنی ایستادیوم" کیمی ده ترجومه ائدیلیر، چونکی همین دؤوره گؤره بورا لئس کورتس فۇتبول مئیدانچاسیندان یئنی ایدی. ایستادیومون آچیلیشیندان سککیز ایل سوْنرا پرئسیدئنت ائنریک لاودئت موذاکیره ائتمک اۆچون اینسانلاری چاغیردی و ایستادیومون خصوصی آد وئریلمهسی حاقیندا دانیشیقلیقلار گئتدی. ایرلی سورولهن تکلیفلر ایچریسینده استادی بارسا و استادی کمپ نیو دا یئر آلمیشدی، لاکین داها چوْخ سسی استادیو دل بارسلونا قازاندی. بۆتون بونلارا باخمایاراق فاناتلار و ژورنالیستلر داها چوْخ کمپ نیو آدینا اوستونلوک وئریردیلر، محض بونا گؤره ده ۲۰۰۱ – جی ایلده باشکان خوان قاسپار یئنی موذاکیره چاغیردی و چوخلوق حیصّه ایستادیوما بۇ آدین وئریلمهسینی دستکلهدی.
۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ جی ایللرده اوْلان فصلده بارسلونا فۇتبولچولاری اۆچون ۵۰ ایللیک سالگرد اوْلان ایستادیومون گؤرونوشو خصوصی فوْرمادا حاضیرلانمیشدی.
ایستینادلار[دَییشدیر]
- ↑ "Barselona" futbol klubunun rəsmi saytı. beş ulduzlu stadion. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2012-02-26. یوْخلانیلیب27 oktyabr 2008-ci il.
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
https://en.wikipedia.org/wiki/Camp_Nou https://az.wikipedia.org


text:
برونخیت
برونخیت(lat. bronchitis, bronx + -itis — iltihab) Bronchite— برونخ دیوارلاری سئلیکلی قیشاسینین ایلتیهابیدیر. برونخلار اودولان هاوانی آغجیرلره آپاران موختلیف دیامئترلی شاخلنمیش بورو شبکهلریندن عبارت اولاراق برونخیال آغاج آدلانیر.
برونخیت تامامیله موستقیل خستهلیک اولاراق اینکیشاف ائده بیلر (بیرینجیلی برونخیت)، لاکین او چوخ واخت کسکین رئسپیراتور اینفئکسییانین و یا سویوقدیمهنین (ایکینجیلی برونخیت) آغیرلاشماسیدیر و برونخلارین ایلتیهابینین بیر خوصوصیتی ده اوندان عبارتدیر کی، باکتئریال اینفئکسییانین قوشولما تهلوکهسی وار.
تنبکی توستوسو و توز برونخیت خستهلیگی ریسقینی آرتیریرلار. حتی "پاسسیو سیقارئت چکمه" خستهلیکدن سونرا زیفلمیش اورقانیزم اۆچون سون فاکتور اولاراق برونخلارین ایلتیهابینی تؤرهده بیلر. خصوصاً ده بو والیدئینلری سیقارئت چکهن اوشاقلارا عاییددیر. بو حالدا برونخیتدن علاوه اوشاقلاردا برونخیال آستما و پنئومونییا یارانماسی ریسقی آرتیر. اورقانیزمین ایممون سیستئمینین وضعیتی ده آز رول اوینامیر، اگر ایممونیتئت زیفلمیشسه، عادتاً پاییزدا و یا یازدا، "اونون قاپیسی بوتون کولکلره" آچیقدیر، باشقا سؤزله برونخیتله خستهلهنمه تهلوکهسی خئیلی آرتیر.
سیمپتوملار و گئدیشات[دَییشدیر]
برونخیتین اساس علامتی آچیق، ساری، بوز و یا یاشیل رنگلی بلغهملی اؤسکورکدیر. بعضی حاللاردا بلغهمده قان قاریشیغی اولور. اؤسکورکدن باشقا برونخیتین سیمپتوملاری بوغازدا آغری و ایسپازمالار هیسسیاتی، تنففوسون چتینلشمهسی، خیریلتی و آزاجیق هرارتین اولماسیدیرلار.
گئدیشاتدان آسیلی اولاراق برونخیت کسکین، خرونیکی و اوبستروکتیو اولور.
کسکین برونخیتین یارانماسیندان اول هرارت آرتیر، باش آغریسی، ضعیفلیک، زؤکهم، بوغازدا اؤسکورک و آجیشما، خیریلتیلی سس، سینالتی آغری، قورو آغریلی اؤسکورک، کونیوکتیویت اولور. کسکین برونخیتین اساس تظاهرو اولجه قورو، سونرا یومشاق و نم اؤسکورکدیر. بؤیوکلردن فرقلی اولاراق اوشاقلار بلغهمی گتیره بیلمیرلر.
خرونیکی برونخیت چوخ واخت موالیجهسی واختیندا و آخیرا قدر آپاریلمایان (هکیم تییناتینا عمل اولونمایان) کسکین برونخیتین نتیجهسیدیر. کیچیک اوشاقلاردا و قوجالاردا (۷۵ یاشدان یوخاری) کسکین برونخیتین خرونیکییه کئچمه احتیمالی یوکسکدیر.
خرونیکی برونخیتین ایلک مرحلهسینده اؤسکورک یالنیز سحرلر یاتاقدان قالخارکهن – "برونخلارین سحر توالئتی" – آزاجیق بلغهمله موشاهیده اولونور. کسکینلشمهلر ایلده اوچ دفعهدن آز اولماماق شرطیله اولور، دیگر واختلاردا دا اؤسکورک سیزه ساکیتلیک وئرمیر. خرونیکی برونخیتین تهلوکهلیلیگی اوندان عبارتدیر کی، خرونیکی ایلتیهاب زامانی برونخلارین دیوارلاری نازیلیر، بوشلوق گئنیشلنیر و بو آغ جیر ائمفیزئماسینا و برونخیال آستمایا گتیریر.
اوبستروکسییا (لاتینجا "مانعه" دئمکدیر) – بو بوشلوغون سیخیلماسی نتیجهسینده برونخلاردان هاوانین کئچمهسینین چتینلشمهسی پروسئسیدیر. اوبستروکتیو برونخیتی اوزادیلمیش، نفس وئریلدیکده مسافهدن ائشیدیلهن فیت سسی، قورو خیریلتییا گؤره تانیماق اولار. بو زامان اؤسکوریین اینتئنسیولیینین، عمومی حالین، بدن هرارتینین رقصی اولا بیلر. بیر آیدان چوخ داوام ائدن برونخیت گئدیشاتی اوزونموددتلی حساب اولونور. برونخیتینن تیپیک آغیرلاشماسی سینوسیت و اوتیتدیر. ان چوخ باش وئرن آغیرلاشماسی پنئومونییادیر.
برونخیت موالیجه اولونمادیقدا، خرونیکی اوبستروکتیو آغ جیر خستهلیکلرینه کئچید مومکوندور (خواجخ) – بو آغ جیری زدهلهیهن بیر-بیرینه باغلی بوتؤو بیر خستهلیکلر قروپودور. خواجخ قروپونا خرونیکی اوبستروکتیو برونخیت (۹۰ %)، آغیر برونخیال آستما (۹ %) و بیرینجیلی ائمفیزئما (۱ %) آیددیرلر و قئید ائتمک لازیمدیر کی، خواجخ خستهلیکلری گئریدؤنمزلیکلری ایله خصوصیتلنیرلر.
دیاقنوز[دَییشدیر]
برونخیتین دیاقنوستیکاسی هئچ بیر چتینلیک تؤرتمیر: خستهلیک نئجه دئیرلر گؤز قاباغیندادیر، دقیق دئییلسه قولاق آسماقلا دیاقنوز قویولورa. هکیم-پولمونولوق، سورغو سوالدان و آغ جیره قولاق آسدیقدان سونرا سادهجه اولاراق دیاقنوز قویور. کؤمکچی اصوللار کیمی خاریجی تنففوس فونکسییالاری آراشدیریلیر، خستلیین تؤردیجیسینی معین ائتمک اۆچون برونخوسکوپییا و بلغهمین آنالیزی آپاریلیر. سیمپتوملاری اؤسکورک اولان داها جدی خستهلیکلرین اولمادیغینی معین ائتمک اۆچون، مثلاً ورهم و یا آغ جیرین خرچنگی، سیزی رئنتگئنوقرافییا و یا آغ جیرین فلووروقرافییاسینا گؤندره بیلرلر.
موالیجه[دَییشدیر]
برونخیتین موالیجهسی اۆچون حکیم اینهالیاسییا، دؤش قفهسینین ماساژینی، موالیجوی بدن تربییهسی، فیزیوتئراپییا، همچینین بلغهمین قاتیلیغینی آزالدان و اؤسکوریی آسانلاشدیران (بلغمگتیریجی و موکولیتیک واسطهلر) درمان پرئپاراتلارینی و ایممونکوررئکتورلارینی تعیین ائده بیلر. نادیر حاللاردا اؤسکورکلئیهینه پرئپاراتلار تعیین اولونور. برونخیتده آنتیبیوتیکلر هئچ ده همیشه تعیین اولونمور. اونلارا لوزوم اولماسینی یالنیز هکیم مویینلشدیره بیلر. هر شئی خستلیین آغیرلیغیندان، تؤردیجینین خوصوصیتیندن و خستلیین مدتیندن آسیلیدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- [۱] Archived 2016-09-07 at the Wayback Machine.


text:
پسکیرا دل جاردا
پسکیرا دل جاردا (ایتالیاجا: Peschiera del Garda) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۹۹۹۵ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۶۸ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و ونتو اوستانیندا یئرلشیب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Peschiera del Garda»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پسکیرا دل جاردا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
فرانکفورت، کنتاکی
خطای لوآ در ماژول:Location_map در خط 522: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/United States" does not exist. فرانکفورت، کنتاکی (اینگیلیسجه: Frankfort) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۳۷٫۹ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۵۵۲۷ نفر و اهالی سیخلیغی ۶۷۴٫۲ اینسان کیلومتر موربّع دیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمنلیدیر. ایقتیصادیسی اکینچیلییه وابستهدیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارتده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
ائشیگه باغلانتیلاردَییشدیر
- City website - فرانکفورت شهرین رسمی وب سایتی
- کنتاکی توریسم بؤلومو
- Kentucky.gov: منیم کنتاکی ائویم
- کنتاکی توریسم بؤلومو
- کنتاکی اۆچون انرژی و چئوره (مۆحیط زیست) معلوماتلاری
- کنتاکی ویژوال کیتابخاناسی
- کنتاکی دؤولت وئریتابانلاری(دیتابیس) Archived 2008-05-15 at the Wayback Machine."


text:
آذربایجان-دا "کووید-19"دان اؤلوم و یولوخما سایی (12 اوکتبر2021)
آذربایجان-دا اؤتن گون کوروناویروس (کووید-19) انفکسیونونا 1277 یئنی یولوخما فاکتی قئیده آلینیب.
آذربایجان-دا اؤتن گون کوروناویروس (کووید-19) انفکسیونونا 1277 یئنی یولوخما فاکتی قئیده آلینیب.
آذربایجان جمهوریتینده کوروناویروس (کووید19) انفکسیونونا 1277 یئنی یولوخما فاکتی قئیده آلینیب، 853 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب.
ناظیرلر کابینهسی یانیندا اوپراتیو قرارگاهدان وئریلن معلوماتا گؤره، کوروناویروس اوچون گؤتورولن آنالیز نمونهلری مثبت چیخمیش 15 نفر وفات ائدیب.
ایندییهدک اؤلکهده عمومیلیکده 494 مین 067 نفرین کوروناویروس انفکسیونونا یولوخماسی فاکتی معین ائدیلیب، اونلاردان 474 مین 514 نفر معالیجه اولوناراق ساغالیب، 6 مین 692 نفر وفات ائدیب. 12 مین 861 نفر آکتیو خسته سایینی تشکیل ائدیب.
سون گون عرضینده یئنی یولوخما حاللارینین معینلشدیریلمهسی ایله علاقهدار 11 مین 569، بو گونه قدر ایسه عمومیلیکده 4 میلیون 969 مین 881 تست ایجرا اولونوب.
آذربایجان-دا سون گونده کوروناویروس علیهینه 39 مین 810 واکسن وورولوب.
بیر گونده بیرینجی مرحله اوزره واکسیناسیون اولونانلارین سایی 14 مین 015، ایکینجی مرحله اوزره واکسیناسیون اولونانلارین سایی 25 مین 795 نفردیر.
اؤلکهده وورولان واکسنلرین عمومی سایی 9 میلیون 37 مین 099، بیرینجی مرحله اوزره واکسیناسیون اولونانلارین عمومی سایی 4 میلیون 903 مین 419، ایکینجی مرحله اوزره واکسیناسیون اولونانلارین سایی ایسه 4 میلیون 133 مین 680 تشکیل ائدیر.
ایلگیلیلی خبرلر
ایکی تورک لیدئر، زنگهزور دهلیزینین تملینی قویدو
اردوغان، فضولی هاوالیمانینا ائنن ایلک دؤولت باشقانی اولدو
اردوغانین داشییان اوچاق، آذربایجانین ایشغالدان قورتاردیغی تورپاقلاردا تیکدیگی ایلک هاوالیمانی اولان فضولی اولوسلارآراسی هاوالیمانینا ائندی
اردوغان، آذربایجانا گئتدی
جمهورباشقانی اردوغان، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوین دعوتی اوزرینه سحر ساعاتلاریندا، آنکارا اسنبوغا هاوالیمانیندان آذربایجانا حرکت ائتدی


text:
آذربایجان ینگ داشاساتووی 25 گؤتریم یوُقارلادی
آذربایجان ینگ داشاساتوو موقداری اؤتن ییلا گؤرأ 24.8 گؤتریم یوُقارلادی
2021-نجی ییلینگ یانوار- ایول آیلاریندا آذربایجان داشاری یورتلارا 11 میلیارد 400 میلیون دلار اؤنۆم ساتدی.
آذربایجان ینگ داشاساتوو موقداری اؤتن ییلا گؤرأ 24.8 گؤتریم یوُقارلادی.
دؤولت پوداغی نینگ پایی 49.05 گؤتریم (5.59 میلیارد دلار)، حصوصی پوداغینگ پایی بوُلسا 50.31 گؤتریم (5.73 میلیارد دلار)
بوقچالی سؤودا موقداری دا 72.8 میلیون دلار بوُلدی.
آذربایجان 7 آیدا 175 یوردا اؤنۆم ساتدی.
دِگیشلی حابارلار
آذربایجان ینگ تۆرکیه دأکی تأزه ایلچیسی اینام حاطینی قوُوشوردی
ممدوف آنکارادا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تاراپیندان قابول ادیلدی و اینام حاطینی قوُوشوردی
قاراباغ دا آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
آغشام بوُلان اوُد آچیلشیقدا افغان حمزه یف آدینداقی آذربایجان ینگ بیر عسگری شهیت بوُلدی
أردوُغان آذربایجان جمهوریتینه گۆنۆبیرلیک ساپار قورار
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی نینگ آذربایجان جمهوریتینه اتجک ساپاریندا دۆرلی چأره لرینگ گچیریلمهگینه قاراشیلیار


text:
ایچ اوغوزا داش اوغوز عاصی اولوب بئیرک اؤلدویو بوی (اونایکینجی بوی)
ایچ اوغوزا داش اوغوز عاصی اوْلوب بئیرک اؤلدویو بوْیو دده قوْرقود کیتابینین درسدن نۆسخهسی اساسیندا اوْن ایکی بوْیدان بیریدیر. واتیکان نۆسخهسینده بوْیون آدی حکایتِ دیش اوغوز ایچ اوغوزا عاصی اوْلوب بئیرک وفاتی کیمی یازیلیبدیر.
موْضوع[دَییشدیر]
اۆچ اوْخلار و بوْزاوْخلار بیر آرایا گلنده قازان بَی بۇنلارا دایم یغما تیکدیریر. آنجاق بیر گۆن قازان بَی یالنیز اۆچ اوْخلارا شان وئریر و دیگرلرینی چاغیرمیر. بئلهلیکله دیگر بوْیلار قازانین اؤزلرینه دۆشمن حساب ائدیرلر و اؤزلری ده قازان بَیا دۆشمن اوْلورلار.
آروز، دیش اوْغوز بَیلرینی یێغیب قازان بَیی دۆشمن اعلان ائدیر. دیگر بَیلر ده بۇ قراری قبول ائدیرلر. قازان بَیا باغلی اوْلان و داها اول آروز-ۇن قێزینی آلمیش اوْلان بئیرک-ین ده اؤز طرفلرینه کئچمهسینی تکلیف ائدیرلر. بئیرک بۇ ایستهیی، قازان بَی داها اول اؤزونه کؤمک ائتدیگی اۆچون گئری چئویریر. بئیرک-ه حیرصلنن آروز اوْنون ساغ الینی کسر. دیگر بَیلر ده اوْنون ائوینه گئدیرلر. بئیرک وضعیتی آداملاری واسیطهسیله قازان بَیه چاتدیریر و اوْندان کؤمک ائتمهسینی ایستهییر.
قازان بَی بۇ خبری ائشیدنده چوْخ کدرلهنیر و یئددی گۆن اوْتاغینا باغلانیر، چؤله چێخماز. قازان بَیین قارداشی قارا گؤنه، بئیرک-ین ایستهیینی یئرینه یئتیرهجهیینی بۇنون اۆچون ده اؤزوندن ایجازه ایستهدیگینی سؤیلهییر. قازان بَی قارداشینا ایجازه وئریر. بئلهلیکله اۆچ اوْخلار و بوْزاوخلار قارشیلاشیب وۇروشورلار، آما بیر-بیریلرینی یئمزلر. ان سوْنوندا قازان و آروز بیر-بیری ایله مۇحاریبهیه تۇتور. آروز دؤشوندن یارالاناندا دیگر دیش اوْغوز بَیلری عفو دیلهییرلر. بئلهلیکله، مۇحاریبه سوْنا چاتیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kazılık Koca Oğlu Yegenek»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
جاواد خانلیغی
جاواد خانلیغی
جاواد خانلیغی — بیر چوخ آذربایجان خانلیقلاری کیمی نادر شاه افشارین اؤلوموندن سونرا یارانمیشدیر. ایندیکی آذربایجان جومهوریتینین اراضیسینده قاراباغ خانلیغی ایله شاماخی خانلیغینین و سالیان سلطانلیغینین آراسیندا یئرلشیردی. جاواد خانلیغی 1747-جی ایلده یارادیلمیشدیر. مرکزی جاواد قالاسی ایدی.
جوغرافی اراضیسی
جاواد خانلیغینین مرکزی آراز چایینین کسیشدیگی نؤقطهده،کور چایینین سول ساحیلینده و شاماخینین جنوب-غربینده یئرلشن جاواد قالا شهریدیر. چوُلکوْوا گؤره "جاوادین بو اساس اراضیسی بؤیوک یاشاییش یئریدیر".
خانلیق غربده قاراباغ و قاراداغ خانلیغی،شیمالدا شاماخی خانلیغی،جنوبدا لنکران خانلیغی،شرقده ایسه سالیان سلطانلیغی ایله احاطه اولونموشدور.موغان اساساً جاواد خانلیغینا عایید ایدی. ق.ب.عبدالهیئوین یازدیغینا گؤره "جاواد خانلیغی نیسبتاً کیچیک ایدی و اصلینده سلطانلیغین اؤلچوسونو آشمیردی".
تاریخی
1768.جی ایلده جاواد خانی طالع حسن خان کؤنوللو صورتده قوبا خانلیغیندان آسیلیلیغی قبول ائتدی. لاکین جاواددا خان حاکیمیّتی ساخلانیلدی.
بو حادیثه قوبا خانلیغین اراضیسینین گئنیشلنمهسی ایله یاناشی اونون اهالیسینین سای دینامیکاسینا دا موعیّن تاثیر گؤستردی. تاریخی قایناقلار جاواد خانلیغینین کؤنوللو اولاراق قوبا خانلیغینا بیرلشمهسینین بو خانلیغین اهالیسینین کمیّت و کئیفیتینه موثبت تاثیر گؤسترمهسینی قئید ائدیر. موغان اهالیسی 18.عصرین 60-80-جی ایللرینده استابیل سیاسی موحیط شراییطینده یاشاماغا مووفّق اولدو. جاواد خانلیغینین تاریخی قیسا دؤورو احاطه ائدیر و هر هانسی دیقّتی جلب ائدن حادیثهلرله سئچیلمیر، لاکین، بونا باخمایاراق 18.عصرده آذربایجاندا مؤوجود اولموش خانلیقلار سیستئمینده اونون مؤوجودلوغونو اینکار ائتمک مومکون دئییلدیر. جاواد خانلیغینین تاریخی منظرهسینی موعیّن ائتمک اوچون تاریخ ادبیاتیندا و آرخیو سندلرینده چوخ موختصر، محدود و داغینیق معلوماتلار ساخلانیلمیشدیر. جاواد خانلیغینین اهالی تاریخی حاقّیندا قایناقلار اولدوقجا محدود و ائپیزودیکدیر. بونا باخمایاراق، الده اولان تاریخی ماتئریاللار اساسیندا جاواد خانلیغینین شیمال-شرقی آذربایجان سیاسی بیرلیگینده اولان اهالی پایینی موعیّن ائتمگه جهد ائتمک اولار. 16. عصرده، حتّی بیر قدر اوندان اوّل سیاسی واحید کیمی تاریخ صحنهسینه چیخان جاواد 18.عصرین اورتالاریندا یاریم موستقیل خانلیغا چئوریلمیشدی.خانلیغین مرکزی کور و آراز چایلارینین قوووشدوغو یئرده یئرلشن جاواد شهری ایدی (حال-حاضیردا همین یئرده صابیرآباد رایونونون جاواد کندی یئرلشیر). جاواد خانلیغی شیمالدان شاماخی خانلیغی، جنوبدان لنکران خانلیغی، شرقدن سالیان حاکیملیگی، غربدن ایسه قاراباغ خانلیغی ایله همسرحد ایدی. شاهسئونلرین و دیگر تورک ائلات طایفالارینین دایمی قیشلاق یئری اولان موغان دوزنلیگینین جاواد خانلیغینین ترکیبینده اولماسی بو خانلیغا خوصوصی مؤوقئع قازاندیریردی. قئید ائتمک لازیمدیر کی، منبعلرده جاواد خانلیغی بعضاً موغان خانلیغی کیمی ده گؤستریلمکدهدیر.
جاواد خانلیغینین حربی-سیاسی وضعیتی
موغان دوزونده و جاواد شهرینده یاشایان اهالینین دئموقرافیک وضعیتینه اساسلی تاثیر گؤسترمیش تاریخی حادیثهلردن بیری ده گیلان خانی هدایت خانین 1778-جی ایلده بو بؤلگهیه هوجومو ایله باغلیدیر. پ.ق.بوُتکوْو یازیر کی،1768-جی ایلده شاماخینین آردینجا "...جاواد خانی دا اوندان (فتحعلی خان) آسیلی وضعیته دوشدو".
تاریخی ادبیاتدان بللیدیر کی، دینج یوللا قوبا خانلیغینا بیرلشدیریلن جاواد خانلیغینین خانی حسن خان تئزلیکله فتحعلی خانین ان یاخین آداملاریندان بیرینه چئوریلیر. جاواد خانی فتحعلی خانین ان اینانیلمیش آداملاریندان بیری اولوب، اونون گیزلی مشورتلرینده ایشتیراک ائدیردی. جاواد قوبا خانلیغین بیر حیصهسی اولاندان سونرا قوبا خانی فتحعلی خان طالع حسن خانی شاهسئونلرین باشچیسی تعیین ائتدی. ایستر یئرلشمهسی، ایسترسه ده حربی-استراتئژی باخیمدان اهمیّتلی اولان موغانین خانلیغا قاتیلماسی سونونجونون گئتدیکجه گوجلنمهسی دئمک ایدی. خانلیغی بیرلشدیرمکله قوبا خانی جنوبی آذربایجان خانلیقلاری، دؤیوشکن ائلاتلاری، همچین شکی، قاراباغ، قاراداغ و اردبیل کؤنوللولری ایله تماسدا اولا بیلردی. موغان اوزون ایللر موختلیف خانلیقلار آراسیندا موباریزه اوبیئکتی اولموشدو. 1758-جی ایلده قاراباغین و شکینین بیرلشمیش قوشونلاری موغان اوغروندا آستراباد و مازانداران حاکیمی محمدحسن خان قاجار ایله دؤیوشموشدولر. موغانین قوبا خانلیغینین حیمایهسینه داخیل اولاراق اؤزو اوچون خاریجی باسقینلارا قارشی اعتیبارلی دایاق الده ائتدی.
قوبالی فتحعلی خانین دؤولتچیلیک منافئعیینی اوستون توتاراق بؤیوک دؤولتلر (روسیه، قاجارلار، عثمانلی) آراسنیدا دیپلوماتیک مانئور سیاستینی قوبا خانینین رقیبلری قبول ائتمیردی. فتحعلی خانین موغان دوزنلیگینی و جاواد خانلیغینی اؤز تورپاقلارینا بیرلشدیرمهسی بیر سیرا جنوبی آذربایجان خانلیقلارینین منافئعیینه اویغون گلمیردی. بئله کی، یوخاندا گؤستریلن خانلیقلارین اهالیسینین کؤچمه مالدارلیقلا مشغول اولان ترکمه حیصهسینین عنعنهوی قیشلاق یئری اولان موغان چؤلون بؤیوک بیر حیصهسینین فتحعلی خانین نظارتی آلتینا دوشمهسی، عئینی زاماندا اردبیلدن و موغاندان شاهسئونلرین موعیّن قیسمینین قوبا خانلیغینا کؤچورولمهسی گیلان، اردبیل،قاراداغ و دیگر خانلیقلارین منافئعیینه اویغون گلمیردی. اوّللر قوبا خانلیغینا قارشی دیپلوماتیک فیتنهکارلیقلا مشغول اولان بیر سیرا جنوب خانلیقلاری فتحعلی خانین 1774-جو ایلده گاودوشان ووروشماسینداکی مغلوبیتیندن بیر قدر سونرا آچیق حربی موداخیلهیه باشلادیلار. بو ایشده گیلانلی هدایت خان خوصوصیله جانفشانلیق ائدیردی. او، کئچمیش شاماخی خانی آغاسی خان و قاراقایتاق اوسمیسی ایله ایتّیفاق باغلادی. هدایت خانین قوشونلاری 1778-جی ایلین اوّللرینده لنکران خانلیغینی،سونرا ایسه سالیان حاکیملیگینی غارت ائتدیکدن سونرا موغاندا اونو گؤزلهین شاماخیلی آغاسی خانین قوشونلارییلا بیرلشهرک آپرئلین 6-دا جاواد خانلیغینین مرکزی ساییلان جاواد شهرینه دوغرو ایرهلیلهدیلر و قالا دیوارلارینی موحاصیرهیه آلدیلار. 1778-جی ایلین آپرئل آییندا جاواد شهرینه اوّلجه 7 بومبا و توپلارلا آتش آچاندان سونرا جاماعات بؤیوک تشویشه دوشدو. حسن خان گوجلو رقیبلرینه قارشی دورا بیلمهیهجگینی حیسّ ائدهرک قارداشی و اوغلونو گؤتورهرک " هر بیرینین بوینوندا تسلیم اولدوغو معناسینی داشییان قیلینجلا بوتون ساکینلرین باغیشلانماسی اوچون" گیلان خانی هدایت خانین دوشرگهسینه گئتدی. طالع حسن خانین اؤزونون اونون دوشرگهسینه گلمهسینی طلب ائتمیشدی.ائرتهسی گون جاواد خانینین اؤزو هدایت خانین دوشرگهسینه گئتمیش، لاکین هدایت خان اونو حبس ائتدیرمیشدی.هدایت خانین قوشونلاری جاوادا داخیل اولاراق شهری غارت ائتمیشدیلر. بو زامان شهرده ساکینلردن باشقا 150 داغیستانلی دؤیوشچو، 1500 نفر آغاسی خانین تبعهسی، 600 شکیلی و 300 قوبالی واردی. هدایت خان داغیستانلی دؤیوشچولرین هر بیرینه خلعت و پول وئرهرک اونلاری اوسمینین یانینا گؤندرمیشدی. شاماخی خانی جاوادین آلینماسیندا کؤمکلیک گؤستردیگینه گؤره هدایت خان قاچقین شاماخیلیلاری دا سربست بوراخمیشدی.قالان 900 نفری، شکیلیلری و قوبالیلاری ایسه رشته گؤندرمک نیّتینده ایدی. هدایت خان بورانین اهالیسینی گیلان،رشت و انزلییه کؤچورتدو. بیر معلوماتا گؤره شهردن 900 نفر اهالی کؤچورولموشدو. دیگر بیر تاریخی قایناغا گؤره ایسه شهردن 7500 نفر اهالی کؤچورولموشدو. اونلاری آغیر تورپاق ایشلرینده، قالا تیکینتیلرینده و کند تصروفاتی ایشلرینده ایستیفاده اوچون رشت و انزلی ایستیقامتینده آپاردیلار.انزلیدهکی روس کونسوللوغونون ترجومهچیسی وانسلوو هشترخان قوبئرناتورو یاکوبیه گؤندردیگی 28 آپرئل 1778-جی ایل تاریخلی معلوماتیندا یازیردی کی، "همین ایلین فئورال آییندا گیلانلی هدایت خان موغان چؤلونه داخیل اولوب اوسمییه قیمتلی خزینهلر گؤندرهرک فتحعلی خانا قارشی موباریزهده اوندان یاردیم ایستهمیشدیر. بونا گؤره ده فتحعلی خان هدایت خانین اونون حیمایهسینده اولان موغانلی طالع حسن خانا باسقین ائتمک نیتیندن خبر توتوب اونا قارشی چیخماق ایستهدیکده اوسمی اونا ایشاره وئرمیشدی کی، اگر فتحعلی خان اونون دوستو هدایت خانین دوشمنلرینی مودافیعه ائدهجکسه، اوسمی دربنده حمله ائدهجکدیر." بو سببدن ده فتحعلی خان دربندی ترک ائتمگه جسارت ائتمهمیش، هدایت خان جاواد قالاسینی آلمیش و غارت ائتمیشدی. هدایت خان جاوادی غارت ائدرکن ائشیتمیشدی کی، "طالع حسن خان گیلانلیلارین هوجومو عرفهسینده اؤز املاکینی قاراباغلی ابراهیم خلیل خانین یانینا گؤندرمیشدیر." هدایت خان مکتوب گؤندرهرک ابراهیم خلیل خاندان طالع حسن خانین املاکینی طلب ائتمیش، عکس حالدا اونا قارشی یوروش ائدهجگینی بیان ائتمیشدی. ابراهیم خلیل خان جاواب وئرمیشدی کی، "هدایت خانلا آرالارینداکی دوستلوغا گؤره طالع حسن خانین املاکینی اونا خوشلوقلا وئریر."
بو حادیثه جاواد خانلیغی اهالیسینین تاریخی دئموقرافیک دورومونا منفی تاثیر گؤستردی. جاواد شهری داغیدیلدی و بیر داها اوّلکی وضعیتینه دؤنمهدی.1781-جی ایلده حسن خانین قوشونو آذربایجان خانلارینین (قوبا خانی، دربند خانی، باکی خانی، شاماخی خانی، جاواد خانی، شکی خانی، قاراباغ خانی، لنکران خانی و اردبیل خانی) او زامان ایرانین تاخت-تاجینا نامیزدلردن بیری اولان آغا محمد شاه قاجارا قارشی بیرگه یوروشونده ایشتیراک ائتدی. 1783-جو ایلده حسن خان قوبالی فتحعلی خانین 13 مین نفرلیک قوشونون ترکیبینده قاراباغا هوجوم ائتمیشدی. قوبالی فتحعلی خان 1784-جو ایلین ماییندا هوجوم ائدهرک اردبیلی و مئشکینی توتدو.شاهسئون امیرلری اونا تابئع اولدولار.یئرلی حاکیم نظرعلی خان شاهسئونی قوواراق حسن خانی اردبیله حؤکمدار تعیین ائتدی.
مدنیّت
4.جو عصر آتروپاتئنا دؤورونده اساسی قویولموش اولتان قالاسی آدلی قالا-شهری مؤوجود اولموشدور. قالا 17-جی عصره قدر مؤوجودلوغونو قورویوب ساخلامیشدیر.بو دؤوره قدر موختلیف دؤولتلرین حیمایهسی ایله یئنیلنمیشدیر.
ان قدیم تاریخی مئعمارلیق آبیدهسی بابا سامید توربهسیدیر. توربه شیخلار کندی اراضیسینده ماگیسترال یولون کناریندا یئرلشیر. 16. عصر تاریخی مئعمارلیق آبیدهسی حاقّیندا آذربایجان تاریخ اینستیتوتونون پروفئسورو، تاریخ عئلملری دوکتورو خانیم نعمتووا آراشدیرمالار آپارمیش و توربهنین کیتابهسینی اوخویاراق آچیقلامالار وئرمیشدیر. عالیم "عصرلرین داش یادداشی" و "آذربایجاندا پیرلر" آدلی کیتابیندا ماراقلی فیکیرلر ایرهلی سورموشدور.
قالاقایین مسجیدینین داش کیتابهسی بو گون ده قورونوب ساخلانیلیر. کیتابهنین اوستونده 1657-جی تاریخی مسجیدین اینشا اولونماسی قئید اولونموشدور. مسجید ایسه اؤزو موعاصیر تیپلیدیر.
صنعتکارلیق
جاواد شهرینین آدی 16. عصر منبعلرینده چکیلسه ده آرخئولوژی تدقیقاتلار تصدیق ائدیر کی، کندین اساسی داها 500-ایل اوّل 11. عصرده قویولموشدور. بورادان بؤیوک تیجارت و کاروان یوللاری کئچمیشدیر.17. عصرده نادر شاهین و اونونلا بیرگه فارسلارین آغالیغی تنزوله اوغرادیقدان سونرا کور، آراز چایلارینین اراضیسی و دیگر اراضیلرده بؤیوک و کیچیک خانلیقلار یاراندی. کیچیک خانلیقلارین ایچریسینده جاواد خانلیغی دیقّتی جلب ائدیر. کور و آراز چایلارینین ساحیللرینده یاشایان اهالینین اساس مشغولیتی اکینچیلیک اولموشدور. جاواد کندی قزا کیمی فعالیت گؤستردیگی دؤورده مالدار طایفالار قیش آیلاریندا بو یئرلره قیشلاغا گلیردیلر. تاخیلچیلیق، توتون، بوستانچیلیق، حئیواندارلیق دا اهالینین اساس مشغولیتی ایدی. اوتوراق اهالی کوستار ال امگی ایله مشغول اولور، ساخسیدان، مئتالدان، شوشهدن، موختلیف معمولاتلار دوزلدیر، حصیر، خالچا، پالاز، چووال و س. اشیالار توخویوردولار.
موغان بؤلگهسینده یاشایان اهالینین مشغولیتینی عکس ائتدیرن ماتئریاللار بؤلگه تاریخ-دیارشوناسلیق موزه سینده قورونوب ساخلانیلیر.
بو گون ده بیر چوخ صنعتکارلیق نؤوعلری ایله بیر قیسیم اهالی مشغول اولور. تاختا ایشی، دمیرچیلیک، قالایچیلیق، پاپاقچیلیق، پینهچیلیک، توخوجولوق، تیکیشچیلیک و س. ساحهلر اینکیشاف ائتدیریلیر.
میلّی گئییملر
اؤتن عصرلرده قادینلاریمیز اساساً قیرچینلی و بوزمهلی تومان، کؤینک، یوندان ال ایله سیرینمیش سیریقلی گئیینر، باشلارینا آغ، نوخودو کلاغایی، قرئبدیشین و تیرمه شاللار اؤرتر، زربافتا ایله ایشلنمیش یای و قیش آرخالیقلاری گئیینردیلر. کیشیلر و اوشاقلار اتکلری بوزمهلی شالوارلار گئیینر، قیشدا آلتدان دیزلیک، اَیینلرینه گؤدکچه، سیریقلی، آیاقلارینا یون جوراب و باشلارینا ایسه پاپاق گئیینردیلر.
ایقتیصادیات
خانلیغین پایتاخت شهری اولموش جاواد آوروپا-شرق اؤلکهلری آراسینداکی تیجارت یولونون اوستوندهکی اساس منطقهلردن بیری ساییلیردی. یازیلاری بیزه گلیب چاتمیش بیر سیرا آوروپا و روس سیاح و دیپلوماتلاری – اینگیلیس آنتونی جئنکینسون (6 اوکتیابر 1561)، روس آرتئمی سوخانوو (1551-1552-جی ایللر)، فیودور کوتوو (اوقوست، سئنتیابر 1623)، آلمان آدام اولئاری (31 مارت 1637)، هوللاندییالی یان سترئیس (1671-1672-جی ایللر)، شوتلاندییالی بئل (7 دئکابر 1716) جاواددا اولموش، بوراداکی زنجیرلرله بیر-بیرینه باغلانمیش گمیلرین اوستوندن سالینمیش کؤرپودن کئچهرک ایرانا گئتمیشلر. اونلارین بعضیلری بورادا شهری خاطیرلادان قصبه اولدوغونو، کرپیجدن، قامیشدان تیکیلیب پالچیقلا سووانمیش ائولر، باغ-باغات، خالچا و موختلیف ایپک پارچالار ایستحصال ائدن چوخ مشهور صنعتکارلارین یاشادیغینی، حتّی توخوجو دزگاهلارینی دا گؤردوکلرینی یازمیشلار. "موسکوا کومپانییاسی"نین آگئنتی اولان تاجیر-سیاحتچی آنتونی جئنکینسون بیلدیریر: "یئنه ده همین 1562-جی ایل اوکتیابرین 6-دا من اؤز یولداشلاریملا شاماخیدان چیخدیم و 60 میل گئتدیکدن سونرا کرالین (شیروان بیگلربیگسی عبداله خان اوستاجلی نظرده توتولور) هر جور نؤوعلو مئیوهلرله بول باغلاری اولان گوزل سارایینین یئرلشدیگی جاواد (Javate) شهرینه چاتدیم". سیاح آدام اولئارینین فیکرینه گؤره "cavas" سؤزوندن قایناقلانیر،کئچید-بره معناسینی وئریر. او،1563-جو ایلده ایراندان گئری قاییدارکن آپرئلین 6-دا جاواددا شیروان بیگلربیگسی عبداله خان اوستاجلی ایله جاواددا اونون ساراییندا گؤروشور. او، بیگلربیگیدن سربست تیجارت ایجازه وئرن بیر سند ده آلیر. آ. جئنکینسونون خاطیرهلرینده صورتی ساخلانیلان بو سندده بیگلربیگی اونون جاواد شهریندهکی ساراییندا یازیلدیغینی، حاکیمیّتده اولدوغونون 12-جی ایلینده مؤهورله تصدیق ائدیلدیگینی بیلدیریر و اؤزونو "شیروان و گیرگانین حاکیمیّت باشیندا اولان پادشاهی" آدلاندیریر. جاواد 17—18. عصرلرده ده بؤیوک قصبه اولموشدور. سیاحلاردان اؤولیا چلبی، ای. لئرخ، ای.قئربئرق شیروانین باشقا ناحیهلری ایله یاناشی جاواددا دا ایپک پارچالار، خالچالار و دیگر شئیلر ایستحصال ائدن بؤیوک فئودال توخوجو اوستالارینین بیرلشدیکلری "فابریک و مانیفاکتورالار" اولدوغونو گؤرموش و بو بارهده ده اؤز فیکیرلرینی یازمیشدیر.ای.ق.قئربئرق جاواد یاشاییش منطقهسی حاقّیندا 1726-جی ایله دایر معلوماتلاریندا قئید ائدیر کی، جاواد سرحد زولاغیندا، هم ده روسیهنین طرفینده یئرلشیر. اونون اطرافیندا چوخلو توت باغلاری وار و ایرانلیلارین حاکیمیّتی دؤورونده بورادان ایپک قوردو بسلهمک اوچون چوخلو محصول ییغیلیردی و عئینی زاماندا چوخلو ایپک ایستحصال اولونوردو. جاواد قصبهسینده ایسه موختلیف ایپک پارچالار ایستحصال ائتمک اوچون مانوفاکتورا اولموشدور. لاکین همین موسیسه قیامچیلار طرفیندن داغیدیلمیشدیر و یاخین واختلاردا برپا اولونانا اوخشامیر. اوّللر بورالاردا یاشایان اهالی ایسه داغیلیشمیش، یئنی هوجوملاردان چکینهرک یاشاییش یئرلرینه قاییتماق ایستهمیرلر. قاضیقوموقلو سورخای خان و حاجی داوودون باشچیلیغی آلتیندا داغلی قیامچیلار 1720-جی ایلده تاریخی شیروان تورپاغینین دیگر بؤلگهلری کیمی جاوادی و اونون اطرافیندا اولان کندلری ده داغیتمیشدیلار.1726-جی ایلین پاییزیندا گئنئرال - لئیتئنانت اشتوف باشدا اولماقلا روس قوشونلاری کور چایی اوزریندهکی جاواد قصبهسینه داخیل اولدولار. قصبه کور اوزرینده یئرلشیردی و قیامچیلار طرفیندن حددیندن آرتیق داغیدیلمیشدی. سرحد کور چایی ایله آراز چایلاری اطرافینداکی توت باغلاریندان کئچیردی. کور چایی اوزرینده و آراز چایینین کوره تؤکولدوگو یئرله اوزبهاوز یئرلشن، اوّللر بؤیوک شهر اولان جاواد حاقّیندا ایندی یالنیز خاطیرهلر یاشاییر. صفویلر دؤولتی داغیلماسیندان سونرا آدییلا عئینی اولان خانلیغین مرکز شهری اولموشدور. آذربایجان خانلیقلارینین ایشغالی پروسئسینده چاریزم گمیچیلیگین اینکیشافی اوچون الوئریشلی یئر : آییلان جاواددا گؤمروک منطقه سینین یارادیلماسینی دا یاددان چیخارتمامیشدی. پاوئل سیسییانووون نیکولای رومیانتسئوه 29 آوقوست 1805-جی ایل تاریخلی 594 سایلی تقدیماتیندا سؤزوگئدن مسله حاقّیندا معلومات وئریلیر. جاواد بو دؤورده حتّی 19. عصرین بیرینجی یاریسیندا دا آوروپالیلارین دا ایستیفاده ائتدیکلری دنیز و قورو تیجارت یولونون اوستونده موهوم منطقه اولموشدور. هشترخان-رشت یولو آدلانان بو خطین بیر قولو دا "شاماخی-جاواد" و "جاواد-لنکران" اولموشدور. جاواد یولو ائل آراسیندا دا چوخ شؤهرتلی اولموشدور.
نهایت، بو دا معلومدور کی، قراف والئریان زوُبوْو چار قوشونلاری ایله آذربایجانا گلنده 1795-جی ایل نویابرین 21-ده جاواد یاخینلیغیندا دوشرگه سالمیشدی. ایکی چایین قوووشدوغو بو اراضیده او واخت یئکاتئرینوسئرد آدلی بیر شهر سالماق، اورادا ایکی مینه یاخین چار عسگری یئرلشدیرمک، اونلاری بورا گتیریلهجک ائرمنی و گورجو قیزلاری ایله ائولندیرمک، تورپاق و کند تصروفاتی آلتلری ایله تأمین ائدیب مسکونلاشدیرماق ایستهییردیلر. هشترخاندان گلن گمیلر یوکونو بورادا بوشالتمالی ایدی. بو شهردن گورجوستان، گنجه، باکی، سالیان، شاماخی ایله علاقه یاراتماق، ایرانلا تیجارتده دایاق منطقه سی کیمی ایستیفاده ائتمک نیّتینده ایدیلر. بو ایلده چوخدان دوشونولموش جاواد شهرینی یاراتماق اوچون چیگ کرپیجدن ایلک ایکی مرتبهلی بینا و پراووسلاو کیلسهسی تیکیلیر. لاکین سونرادان شهر سالماق فیکریندن ال چکیلیر.
قالاقاییندا ایجاره حاقی 150 شیروان روبلو اولان بویاق ائوی وار ایدی. ایجاره حاقینی اوّللر (1820-جی ایله قدر - س.ای.) مصطفی خانا وئریردیلر. ایراندان و دیگر یئرلردن موغان ماحالی اراضیسیندن کئچن کاروانین هر بیر یوکونه ماحال بیگینین خئیرینه 6 عباسی گؤمروک حاقی آلینیردی. قالاقاییندان 6 آغاجلیقدا 6 دوز گؤلو وار ایدی. یئرلی اهالی دوز گؤللریندن وئرگی اؤدمهدن ایستیفاده ائتدیکلری حالدا، شیروان ایالتینین دیگر یئرلریندن دوز آپارماغا گلنلر هر یوکه - تایا 1 عباسی وئرمهلی ایدیلر. کور آرخاسیندا یاشایان موغانلیلاردان چئرووندان (چئروون 10-لوق قیزیل پول) باشقا، دیگر وئرگی و موکلّفیتلردن آزاد اولونوردولار. بونون عوضینده موغانلیلار ایران طرفدن، روسیهیه قارشی موغان چؤلدن گلن هر هانسی تهلوکهنین قارشیسینی آلمالی، گؤزتچیلیک ائتمهلی و حربی خیدمته همیشه حاضیر اولمالی ایدیلر. بئلهلیکله، موغانلیلار ایلده خزینهیه هر عاییلهیه تقریباً 1 چئورون وئرگی اؤدهییردیلر.
اهالی
تاریخین بیر آز درین قاتلارینا نظر سالساق، اوندا گؤرریک کی، 7-5 عصرلردن اون عصره قدر میل و موغان دوزلرینده سیخ اوتوراق اهالی یاشامیش و بو دوزنلیکلرده چوخلو سووارما کاناللاری قازیلمیش، بؤیوک اکین ساحهلری و زنگین باغلار سالینمیشدی. خانلیق دؤورونده ایسه موغاندا یئرلشن یاشاییش مسکنلری برباد وضعیتده ایدی. 16-17. عصرلرده باش وئرمیش عثمانلی-صفوی موحاریبهلری موغان دوزونده اکینچیلیک مدنیّتینین دیرچلمهسینه ایمکان وئرمیردی و موغان چؤلدن داها چوخ قیشلاق یئری کیمی ایستیفاده اولونوردو. موغان دوزونون بؤیوک بیر حیصهسینه صاحیب اولان جاواد خانلیغی - اردبیل، قاراداغ، گیلان خانلیقلاری اراضیسیندن – موغان چؤلده قیشلاماق اوچون آخیشان شاهسئون طایفالاری قارشیسیندا عاجیز ایدی. تاریخی مأخذلرده جاواد خانلیغینی ایداره ائتمیش ایکی خانین - حسن خانین و صفی خانین آدی ساخلانیلمیشدیر. 1780-جی ایلده باکیدا اولموش کونسول تومانووسکی جاوادلی حسن خانین کور و آراز چایلان آراسیندا اولان اراضیلری ایداره ائتدیگینی و فتحعلی خاندان آسیلی اولدوغونو تصدیق ائدیر. همین دؤورده جاواد خانی موغانی دا ایداره ائدیردی. بوماشئوین 1786-جی ایله دایر تاریخی معلوماتیندا موغانچؤلده یاشایان اهالی حاقّیندا قئیدلر واردیر. او، یازیردی کی، بورادا حسن خانین باشچیلیغی آلتیندا 1500 عاییلهدن عیبارت کؤچریلیک ائدن ترکمه ائللری یاشاییر.
اونلارین اؤزونهمخصوص دیلی وار و محمدی دینینه اینانیرلار. حسن خان فتحعلی خاندان آسیلیدیر. منبعلر جاواد خانلیغی اهالیسینین دیلینی تاتارجا، قاریشیق تورک دیلی کیمی گؤستریر. بئلهلیکله، 18.عصرین 80-جی ایللرینده موغان خانلیغیندا آذری تورکجهسینده دانیشان 1500 عاییلهنین هر بیرینی اورتا حسابلا 6 نفر گؤتورسک، اوندا بو ائرازیده 8000 نفر اهالی یاشادیغی معلوم اولار. روس حرب تاریخچیسی پ.بوُتکوْو ایسه 1796-جی ایله دایر معلوماتلاریندا یازیردی کی، ایندی - 1796-جی ایلده جاواد بؤلگهسینده اکثریتی ترکمهلردن عیبارت اولان 470 عاییله و یا 1410 نفردن عیبارت کیشی جینسلی اهالی یاشاییر. بورانی جاواد قصبهسینده اَیلشن صفی خان ایداره ائدیر. کیشی اهالینین سایی قدر قادین اولدوغونو قبول ائتسک، اوندا تقریباً جاواددا همین دؤورده 2820 نفرین یاشادیغی بللی اولار. پ. بوُتکوْوون معلوماتی جاواد خانلیغی موغان ماحالی اهالیسینین عومومی سایینا اویغون گلیر. خانلیغین رودبار ماحالینا داخیل اولان کندلرین اهالیسینین سایی ایسه روس ظابیطینین تاریخی قئیدلرینده گؤستریلمیر. 18.عصرین 80-جی ایللرینده جاواددا اَیلشن صفی خان ایداره ائدیر. کیشی اهالینین سایی قدر قادین اولدوغونو قبول ائتسک، اوندا تقریباً جاواددا همین دؤورده 2820 نفرین یاشادیغی بللی اولار. پ. بوُتکوْوون معلوماتی جاواد خانلیغین موغان ماحالی اهالیسینین عومومی سایینا اویغون گلیر. خانلیغین رودباری ماحالینا داخیل اولان کندلرین اهالیسینین سایی ایسه روس ظابیطینین تاریخی قئیدلرینده گؤستریلمیر. 18.عصرین 80-جی ایللرینده آذربایجان خانلیقلاریندا اهالینین سیاهییا آلینماسی کئچیریلمهدیگیندن پولکوونیک بوماشئوین موغان اهالیسینین عومومی سایی حاقّینداکی معلوماتلاری علمی باخیمدان شوبهه دوغورمایا بیلمز. بئله کی، بوماشئو دیگر آذربایجان خانلیقلانندا (دربند، شکی) یاشایان خریستیان اهالینین ساییم خئیلی شیشیردیر و اونون تاریخی قئیدلری دیگر استاتیستیک قایناقلارلا تصدیقلنمیر. بئلهلیکله، یوخاریداکی رقملر اؤیرهنیلن دؤورون تاریخی رئاللیغین تام عکس ائتدیرمیر، چونکی قیشدا مالدارلیغین اینکیشافی اوچون طبیعی اوتلاقلارلا زنگین اولان موغان دوزنلیگینین و جاواد بؤلگهسینین اهالیسی گلمه اهالی حسابینا خئیلی چوخالیردی. 19. عصره دایر تاریخی قایناقلارین بیرینده شیروان ایالتینین تاریخی جوغرافیاسی ایله باغلی قئیدلرده موغانچؤلون اهالیسی حاقّیندا اؤتری معلومات وئریلیر. بو ایالتین اهالیسینین سایی جیدی دَییشیکلییه معروض قالمیشدیر. دئییلنلره گؤره، تکجه موغان دوزو 40000-ه قدر عاییلهنین مسکونلاشدیغی یئر اولموشدور.
دوغرودان دا جاواد بؤلگهسی، همچین موغانچؤل روسیه ایشغالینا قدر آراز چایینین (او تایلی - بو تایلی) هم شیمالیندا، هم ده جنوبوندا یئرلشن آذربایجان خانلیقلارینین ترکمه اهالیسینین طبیعی قیشلاق یئری اولموشدور. روسیه ایشغالیندان سونرا ایسه بو عنعنه پوزولموشدور. 18.عصرده جاواد خانلیغیندا دا اهالینین ساییمی کئچیریلمهدیگیندن بورایا گلن و گئدن اهالینین میقدارینداکی فرقی موعیّن ائتمک مومکون دئییلدیر. لاکین، بونا باخمایاراق، منبعلر جاواد خانلیغیندا یئرلشن کندلرین اهالیسینین تاریخی-دئموقرافیک دورومو حاقّیندا موعیّن معلومات وئرمکدهدیر. موغان بؤلگهسی اهالیسینین ترکیبینه منفی تاثیر گؤسترمیش عامیللره نظر یئتیرک. هله جاواد خانلیغی یاران مامیشدان خئیلی قاباق بورانین اهالیسی موعیّن دئموقرافیک دَییشیکلییه معروض قالمیشدی. روسیه چاری و ایران شاهی 2. تهماسیب آراسیندا 1723-جو ایل عثمانلی پورتاسی ایله 1724-جو ایل موقاویله تراکتاتلارینا گؤره جاواد اوچ اؤلکهنین سرحد منطقهسینه دوشوب. 1724-جو ایل 24 اییون عثمانلی تورکیهسی ایله روسیه آراسینداکی ایستانبول موقاویلهسینه اساساً آذربایجان تورپاقلاری ایکی یئره پارچالانمیش تورکیه و روسیهیه کئچن تورپاقلار آراسیندا اوچ سرحد آییریجی قویولوردو. اوچونجو مرز کور ایله آرازین کسیشدیگی سوقوووشان آدلی یئره دوشوردو. البته، بئله بیر سیاسی شراییطده یئرلی اهالینین اوّلکی یاشاییش یئرلرینه قاییتماسی غئیری - مومکون ایدی. گؤستریلن بؤلگهده سرحدچیلر یئرلشدیریلیردی. شهرین داغیدیلماسینی دیگر قایناقلار دا تصدیق ائدیر. عثمانلی تورکیهسی، صفوی دؤولتی و روسیه دؤولتلرینین سرحدلری جاواددا کسیشیردی. بؤلگویه گؤره جاواد روسیهنین پایینا دوشوردو. بئلهلیکله، هله آذربایجان خانلیقلار یارانمامیشدان خئیلی قاباق موغان و جاواد اهالیسی جیدی دئموقرافیک دَییشیکلیگه معروض قالمیشدیلار. موغان دوزونده و جاواد شهرینده یاشایان اهالینین دئموقرافیک وضعیتینه اساسلی تاثیر گؤسترمیش تاریخی حادیثهلردن بیری ده گیلان خانی هدایت خانین 1778-جی ایلده بو بؤلگهیه هوجومو ایله باغلیدیر. تاریخی ادبیاتدان بللیدیر کی، دینج یوللا قوبا خانلیغینا بیرلشدیریلن جاواد خانلیغینین خانی حسن خان تئزلیکله فتحعلی خانین ان یاخین آداملاریندان بیرینه چئوریلیر. جاواد خانی فتحعلی خانین ان اینانیلمیش آداملاریندان بیری اولوب، اونون گیزلی مشورتلرینده ایشتیراک ائدیردی. ایستر یئرلشمهسی، ایسترسه ده حربی-استراتئژی باخیمدان اهمیّتلی اولان موغانین خانلیغا قاتیلماسی سونونجونون گئتدیکجه گوجلنمهسی دئمک ایدی. قوبالی فتحعلی خانین دؤولتچیلیک منافئعیینی اوستون توتاراق بؤیوک دؤولتلر (روسیه، قاجارلار، عثمانلی) آراسیندا دیپلوماتیک مانئور سیاستینی قوبا خانلیغینین رقیبلری قبول ائتمیردی. فتحعلی خانین موغان دوزنلیگینی و جاواد خانلیغینی اؤز تورپاقلاننا بیرلشدیرمهسی بیر سیرا جنوبی آذربایجان خانلیقلارینین ماراغینا عکس ایدی. بئله کی، یوخاریدا گؤستریلن خانلیقلارین اهالیسینین کؤچمه مالدارلیقلا مشغول اولان ترکمه حیصهسینین عنعنه وی قیشلاق یئری اولان موغانچؤلون بؤیوک بیر حیصهسینین فتحعلی خانین نظارتی آلتینا دوشمهسی، عئینی زاماندا اردبیلدن و موغاندان شاهسئونلرین موعیّن قیسمینین قوبا خانلیغینا کؤچورولمهسی گیلان، اردبیل،قاراداغ و دیگر خانلیقلارین منافئعیینه اویغون گلمیردی.
اوّللر قوبا خانلیغینا قارشی دیپلوماتیک فیتنهکارلیقلا مشغول اولان بیر سیرا جنوب خانلیقلاری فتحعلی خانین 1774-جو ایلده گاودوشان ووروشماسینداکی مغلوبیتیندن بیر قدر سونرا آچیق حربی موداخیلهیه باشلادیلار. بو ایشده گیلانلی هدایت خان خوصوصیله جانفشانلیق ائدیردی. او، کئچمیش شاماخی خانی آغاسی خان و قاراقایتاق اوسمیسی ایله ایتّیفاق باغلادی. هدایت خانین قوشونلاری 1778-جی ایلین اوّللرینده لنکران خانلیغینی، سونرا ایسه سالیان حاکیملیگینی غارت ائتدیکدن سونرا موغانا چیخیب جاواد خانلیغینین مرکزی ساییلان جاواد شهرینه دوغرو ایرهلیلهدیلر.اهالینی اسیر آلدیلار.اونلاری آغیر تورپاق ایشلرینده، قالا تیکینتیلرینده و کند تصروفاتی ایشلرینده ایستیفاده اوچون رشت و انزلی ایستیقامتینده آپاردیلار. بو حادیثه جاواد خانلیغی اهالیسینین تاریخی دئموقرافیک دورومونا منفی تاثیر گؤستردی. جاواد شهری داغیدیلدی و بیر داها اوّلکی وضعیتینه دؤنمهدی.
فتحعلی خانین اؤلوموندن سونراکی دؤورده (17. عصرین 90-جی ایللرینده) کئچمیش جاواد خانلیغینین اراضیسی اوّلجه قاراباغ خانلیغینین، 1795-جی ایلدن سونرا ایسه شاماخی خانلیغینین ترکیبینه قاتیلیر.
حاکیملری
- قیاس خان 1747—1750
- حسن خان موغانلی 1750—1789
- ابراهیم خان 1789—1795
- صفی خان 1795-1805
قایناقلار
- Abbasqulu ağa Bakıxanov. Gülüstani-İrəm (tərcümə edən: M.Əsgərli). — Bakı: Minarə, 2000.
- ŞAHİN FƏRZƏLİYEV- tarix elmləri doktoru, professor. Quba xanlığı: əhali tarixi və azadlıq mücadiləsi. — Bakı: "Elm", 2012. — Səhifələrin sayı: 336. — ISBN 978-9952-453-43-0.
- Г.Б. AбдyллaeB AзepбaйджaH B XVIII Beke и BзaиMooTHoшeHия ero c Poccиeй. — Бaky: Изд-Bo AkaдeMии Hayk AзepбaйджaHckoй CCP, 1965. — Səhifələrin sayı: 620.
- Mustafazadə Tofiq. Quba xanlığı. — "Elm". — Bakı: A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutu, 2005.
- Nailə Bayramova. Şamaxı xanlığı. — Bakı: Təhsil, 2009.
- Гepбep И.Г. OпиcaHиe cTpaH и HapoдoB Bдoлb зaпaд- Horo бepera Kacпийckoro Mopя 1728 r. ИcTopия, reorpaфия и эTHorpaфия ДarecTaHa XVIII-XIX BB., M.: Изд-Bo BocToчHoй лиTepaTypы,c. 60-119. — 1958
- Prof.S.Əliyarlı Azərbaycan tarixi. — Bakı:Azərbaycan, 1996. — Səhifələrin sayı: 870.
- AбдyллaeB Г.Б. ИpaHckиe пpoиckи пpoTиB kyбиH- ckoro xaHcTBa и KapTли - KaxeTиHckoro цapcTBa B 1776 и 1778 rr. — ИзBecTия AH AзepбaйджaHckoй CCP (cepия oбщecTBeHHыx Hayk), 1960, №4. — Səhifələrin sayı: 13-25.
- Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarix Arxivi (ARDTA). — Bakı.
- БyTkoB П.Г. MaTepиaлы для HoBoй иcTopии KaBkaзa c 1722 пo 1803 r. Ч.1. CПб. — Изд-Bo ИMпepaTopckoй AkaдeMии Hayk, 1868. — Səhifələrin sayı: 620.
- AKAK T.II. ИздaHиe пoд peдakциeй пpeдceдaTeля ko- Mиccии Aд. Бepжe.. — Tифлиc: ГлaBHoe yпpaBлeHиe HaMecTHиka KaBkaзa, 1868. — Səhifələrin sayı: 1238.
- ДyбpoBиH H. ИcTopия BoйHы и BлaдычecTBa pycckиx Ha KaBkaзe.. — T.III, CПб, Tипorpaфия И.H.CkopoxoдoBa, 1886. — Səhifələrin sayı: 550.
- ЛeBиaToB BaдиM HиkoлaeBич. Oчepkи из иcTopии AзepбaйджaHa B XVIII Beke.. — Бaky: "Изд-Bo AkaдeMии Hayk AзepбaйджaHckoй CCP", 1948. — Səhifələrin sayı: 227.
- OпиcaHиe ШиpBaHckoй пpoBиHции, cocTaBлeHHoe Bъ 1820 roдy, пo pacпopяжeHию rлaBHoyпpaBляющero Bъ Гpyзии A.П.EpMoлoBa, reHepaлMaepoM kHязeM MaдaToBыMъ и дeйcTBи- TeлbHыM cTaTckиM coBeTHиkoM MorилeBckиM. — Tифлиc: Tипo- rpaфия ГлaBHoro yпpaBлeHия HaMecTHиka KaBkaзckoro, 1867. — Səhifələrin sayı: 287.
- Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarix Arxivi (ARDTA). — Bakı.
- OбoзpeHиe Poccийckиx BлaдeHий зa KaBkaзoMb Bъ cTaTиcTичeckoMъ, эTHorpaфичeckoM, ToпorpaфичeckoM и фиHaHcoBoM oTHoшeHияx. — Ч.III. CПб, Tипorpaфия дeпapTaMeHTa BHeшHeй ToproBли, 1836. — Səhifələrin sayı: 397.
- БpoHeBckий C.M. HoBeйшиe reorpaфичeckиe и иcTopичeckиe изBecTия o KaBkaзe. — Ч.2. M.: Tипorpaфия C.CeлиBaHoBckoro, 1823. — Səhifələrin sayı: 465.
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
اعلان ائدیرم عصر فضا پوللو لارین دیر
آجلیق کاسیبین ، عالی غذا پوللو لارین دیر
دونیاده اولان درد و مصیبت کاسیبین دیر
دم پوللو لارین هر غم و محنت کاسیبین دیر
اعلان خطر منزل ویران کاسیبین دیر
تحویل بالیغی چومچهٔ ارزان کاسیبین دیر
صوبحانیه قئیماق ایله بال ، پوللو لارین دیر
یای جوجه سی ، ائو کهلیکی حال پوللو لارین دیر
وای حالیمیزا ، از همه بدتر کاسیبین دیر
میمون و آل ایوانی و عنتر کاسیبین دیر
آلماس و بریلیان و تحف پوللو لارین دیر
اجدادینی آختارما ، شرف پوللو لارین دیر
هر دوره ده پستی و شکستی کاسیبین دیر
داشقا ایله ، عرابه ی دستی کاسیبین دیر
هر مملکتین تازه مودی پوللو لارین دیر
آهو دؤشو ، هندوشقا بودی پولو لارین دیر
هر گونه تصادف و سینیق قول کاسیبین دیر
تاپسا ، مال اتی هرآیی بیر یول کاسیبین دیر
مشدی عبادین گؤرمه لی کورکو کاسیبین دیر
ییرتیق چوخاسی له کئچه بورکو کاسیبین دیر
کاباره ده گیتاریله ساز پولو لارین دیر
گردش اوروپاده یئنه آز پوللو لارین دیر
سفته کاسیبین خالی چخان چک کاسیبین دیر
چؤلده قاپاز و ائوده توپورجک کاسیبین دیر
اوستاد و مهندس و طبیب پوللو لارین دیر
ئولادی هنرمند و ادیب پولو لارین دیر
حراجه گئدن یاستیق و یورغان کاسیبین دیر
دوققوز قیز ایله بیر سفیه اوغلان کاسیبین دیر
ائولادی عزیز، پاک و تمیز پولو لارین دیر
مطبخ پیشیکی ، عالی کنیز پولو لارین دیر


text:
سو منبعلری
سو منبعلری او سو منبعلریدیرلر کی اینسانا فایدالاری اولابیلر. سویون مصرفی اکینچیلیق، صنعت و ائو فعالیتلرینه مربوط اولور کی اکینچیلیقدا بونلارین هامیسیندان چوخ سو ایشلنیر. یئرین سولارینین یوزده ۹۶٫۷ شور و بقیهسی (یوزده ۲٫۳) شیریندیرلر. شیرین سولارین اوچدن ایکیسی طبیعی شیمال و جنوب قوطبلاریندادیر. شیرین سویون اصلی منبعی، سو دؤورانیندا اولان سودور کی اودا تدریجله جمعیتین چوخالماسینا گؤره آزالیر. یئرین چوخ بیر قیسمتلرینده سویون تقاضاسی اونون تأمینیندن یوخاریدیر و گلهجکده شیرین سو منبعلرینین آزالماسینین ایدامهسی اولاجاق.


text:
ائلیاس کانئتتی
ائلیاس کانئتتی (بولقاریسانجا: Eлиac KaHeTи) (دوغوم. ۲۵ ژوئیه ۱۹۰۵ - اؤلوم. ۱۴ اوت ۱۹۹۴)، مودئرنیست رومانچی، اویون یازاری، آنی (خاطیره) و قوندارما اولمایان دوزیازی یازاری. اثرلرینی آلمانجا یازان کانئتتی، "گئنیش بیر باخیش آچیسی، فیکیر زنگینلییی و صنعتسل (هنری) گوج ایله ایشارتلهنمیش یازیلاری اۆچون ۱۹۸۱ ایلینده نوبئل ادبیات اؤدولونو قازاندی.
حیاتیدَییشدیر
یهودی اصیللی آلمان یازیچیسی و دراماتورق ائلیاس کانئتتی 1492-جی ایلده ایسپانیادان کؤچ ائدن سئفارد یهودیلرینین نسلیندن ایدی. کئچمیش عثمانلی ایمپئراتورلوغو اراضیسینده – ایندیکی بولقاریستانین روشوک شهریند، زنگین تاجیر عاییلهسینده دوغولموشدور. ماراقلیدیر کی، 1952-جی ایلده بؤیوک بریتانییا وطنداشلیغینی قبول ائدنه قدر اؤزونو عثمانلی تبعهسی سایمیشدی. اثرلرینی آلمان دیلینده یازمیشدیر. اصلینده عاییلهلرینین معیشت دیلی لادینو ساییلیردی. بو ایسپان دیلینین سئفارد یهودیلری آراسیندا تحریفه اوغرامیش دیالئکتلریندن بیری ایدی. لاکین ائلیاس کانئتتینین آتا-آناسی ویانادا تحصیل آلدیقلاریندان یالنیز آلمان دیلینده دانیشیردیلار و اوشاقلارینا دا آنا دیلی کیمی، ایلک نؤوبهده آلمانجانی اؤیرتمیشدیلر.
ائلیاس کانئتتی تحصیل حیاتینا بریتانییا مکتبینده باشلامیشدی. چونکی او، مکتب یاشینا چاتاندا عاییلهلری مانچئسترده یاشاییردی. ژاک کانئتتی هر واسیطه ایله اوغلونون ادبیاتلا مشغول اولماسینی تشویق ائدیردی. آما آتاسینین قفیل اؤلومو هر شئیی دییشدیردی. آناسی اوچ اؤولادی ایله بیرلیکده ویانایا کؤچدو. بورادا ائلیاس یئنیدن آلمان دیلی موحیطینه قاییتدی. سونرالار اؤزو یازیردی کی، اگر آناسی و آلمان دیلی اولماسایدی، حیات اونون نظرینده معناسیز، درک ائدیلمز بیر شئیه چئوریلردی.
زوریخده تحصیلینی داوام ائتدیردیگی 1916-1921-جی ایللری ائلیاس کانئتتی "گنجلیگینین قیزیل دؤورو" ساییردی. بدیعی یارادیجیلیغا دا ایسوئچرهده باشلامیش و "یولیوس بروت" آدلی منظوم پیئس یازمیشدی. آناسینین تأکیدی ایله ویانایا قاییتدیقدان سوْنرا ایستهیینه رغمن ویانا اونیوئرسیتهسینین کیمیا (شیمی) فاکولتهسینده اوخوموشدو. آما بۇ ساحهده بیر گون ده چالیشمامیش، ادبیاتی سئچمیشدی.
1928جی ایلده کانئتتی بئرلینده آلمان ادبیاتینین بئرتولد برئشت، ایساک بابئل و گئورگ گروس کیمی نومایندهلری ایله تانیش اوْلموشدو. بۇ تانیشلیق و اونلاردان ائشیتدییی عیبرتآمیز حادیثهلر گنج یازیچیدا اینسان عاغیلسیزلیقلاری حاقیندا سیلسیله رومانلار یاراتماق آرزوسو دوغورموشدو. 1935-جی ایلده همین سئرییانین ایلک و سون نومونهسی – "کورلوق" چاپ ائدیلمیشدی. فرانس کافکا عنعنهلرینی داوام ائتدیرن مؤلیف اثرینده دونیانین آبسوردلوغو و جفنگلییی مؤوضوسونو دیقته چکمیشدی. توماس ماننین و دیگر مشهور یازیچیلارین یوکسک قییمت وئردیکلری بۇ رومان دؤورو قاباقلایان، فاشیزم تهلوکهسینی بوتون چیلپاقلیغی ایله گؤسترن اثرلردن ساییلیردی. چاپیندان بیر نئچه ایل سوْنرا رومانین آلمانییادا قاداغان ائدیلمهسی اونون هدفه دیدییینی گؤستریردی. اینگیلیس یازیچیسی آیریس مئردوک "کورلوق" رومانینی ییرمینجی عصرین سایی او قدر ده چوخ اولمایان "بؤیوک کیتابلاریندان" بیری آدلاندیرمیشدی.
ائلیاس کانئتتی "توی" (1932) و "آخماقلیق" کومئدییاسی (1934) پیئسلری ایله آبسورد تئاترینا اؤز تؤهفهسینی وئرمیشدی. داها سوْنراکی دؤورون محصولو اوْلان "محدود زامان دایرهسینده" پیئسینده (1956) ده مؤلیف هر کسین اؤز اؤلومونون دقیق تاریخینی بیلدیگی بیر جمعیتین تصویری ایله دونیانین آبسوردلوغو مؤوضوسونو داوام ائتدیرمیشدی.
آلمانییادا فاشیزمین برقرار اولماسی و آمانسیز یهودی تعقیبلری ائلیاس کانئتتینی بئرلیندن ویانایا قاییتماغا مجبور ائتمیشدی. هیتلئر آنشلیوس پلانینی حیاتا کئچیرندن سوْنرا ایسه او، لوندوندا سیغیناجاق تاپمیشدی. مهم اثرلریندن ساییلان "حاکیمیت و کوتله" کیتابیندا (1960) مؤلیف تاریخی، میفولوژی، ادبی منبعلر اساسیندا کوتله پسیخوزونو و سییاستچیلرین بۇ پسیخوزدان یارارلانما مهارتینی تصویر ائتمیشدی. اثرین اساسیندا کانئتتینین گنجلیک ایللرینده شاهیدی اوْلدوغو حادیثه– حاقسیزلیق و عدالتسیزلیکله اوزلشن فهلهلرین ویاناداکی عدالت سارایینی یاندیرمالاری و نتیجهده 80 نفردن چوخ دینج شهر ساکینینین هلاک اولماسی ایله موشاییعت ائدیلن 15 جولای 1927-جی ایل اولایی دایانیردی.
"کافکانین داها بیر پروسئسی: فلیتسایا مکتوبلار" (1962) کیتابیندا ائلیاس کانئتتی سئویملی یازیچیسینین شخصی حیات فاکتلاری ایله اثرلری آراسینداکی باغلیلیقلاری اوزه چیخارماغا چالیشمیشدی. اونون "اونودولموش دیل" (1980) و "قولاقدا مشعل" (1982) کیتابلاری ایسه آوتوبیوقرافیک سجیییه داشیییردی. یازیچینین موتمادی یئردگیشمهلرل، حادیثهوه شخصیتلرله زنگین عؤمور یولو بورادا عکس اوْلونموشدو.
ائلیاس کانئتتی 1981-جی ایلده "دونیاگؤروشون گئنیشلیگی، ایدئیالارین زنگینلیگی و بدیعی گوجو ایله سجیییوی اولان اثرلرینه گؤره" ادبیات ساحه سینده نؤوبتی نوبئل لاورئاتی اوْلموشدو. ایسوئچ آکادئمییاسینین عوضوو یوهاننئس ائدفئلد تقدیمات نیطقینده بیر سیرا اثرلرینین، ایلک نؤوبهده ایسه "کورلوق" رومانینین فانتاسماقوریک و دئمونیک چالارلارلا زنگینلیگی باخیمیندان کانئتتینی روس ادبیاتینین قوقول و دوستویئوسکی کیمی قودرتلی سیمالاری ایله موقاییسه ائتمیشدی. کانئتتی تقدیمات مراسیمینده ایشتیراک ائتسه د، نوبئل موهازیرهسیندن بویون قاچیرمیشدی.
بعضی منبعلرده دوغوم یئرینه اساسلاناراق ائلیاس کانئتتینی بولقاریستانین ایلک نوبئل لاورئاتی کیمی تقدیم ائتمهیه چالیشیرلار. حیاتینین سون ایییرمی ایلینی زوریخده یاشایان ائلیاس کانئتتی ایسه اؤزونو کونکرئت اؤلکهنین یوخ، دونیانین وطنداشی ساییردی. یازیچینین "یهودی اولسام دا، اینتئللئکتیمین دیلی آلمان دیلیدیر، لاکین من اؤزومده بوتون خالقلارین ایرسینی داشیییرام" - سؤزلری ده بۇ فیکرین تصدیقیدیر.
اثرلریدَییشدیر
توی 1932
کورلوق 1935 (کورلاشما آدی ایله تورکیهده احمد جمال طرفیندن تۆرکجهبه چئویریلمیشدیر، فارسجادا ایسه کیفر آتش آدی ایله سروش حبیبی طرفیندن ترجمه اوْلوب)
شؤهرتپرستلییین کومئدیاسی 1950
کوتله و حاکمیت 1962
محدود زامان دایرهسینده 1964
کاراکتئرلر 1974
خیلاص ائدیلمیش دیل 1977
قولاقدا مشعل 1980


text:
قوربانعلی بیگ - جلیل محمدقولوزاده
قوربانعلی بیگ
جلیل محمدقولوزاده
قوقول، آللاه سنه رحمت ائلهسین!
خبر چیخدی کی، بو گون ناچالنیک گلیر کنده و سونرا معلوم اولدو کی، پریستاوین آروادینین آد قویولان گونودور.
کندده شوریش دوشدو. کند اهلیندن بو گون چؤل ایشینه گئدن اولمادی. جاماعاتین یاریسی چیخمیشدی کندین کنارینا و تپهلره دیرماشیب بویلانیردیلار کی، گؤرسونلر گلیرمی ناچالنیک. جاماعاتین یاریسی پریستاوین منزیلینی احاطه ائدیب دورموشدولار. قیراق کندلردن ده جاماعات باخبر اولوب یاواش-یاواش گلیردیلر.
پریستاوین حَیَطینه آدام الیندن گیرمک مومکون دئییلدی و کاتدا، یاسوْووُل و قلاوا میرزهلریندن ساوایی حَیَطه گیرمک هئچ کسه ایذن وئریلمیردی.
پریستاوین حَیَطینده ایت یییهسینی تانیمیردی. سسدن و قییلو-قالدان قولاق توتولوردو: بیر یاندا قوزولار ملهییردی، بیر یاندا قیچلاری باغلی جوجه و تویوقلار باغیریردیلار، بیر یاندا قلاوالارین آتلاری کیشنهییردیلر. بیر طرفدن پریستاوین قولاقلاری اوزون تولالاری گاه قلاوانین اوستونه آتیلیب "هافف ائلهییردیلر، گاه کاتدانین اوستونه توللانیب "هافف ائلهییردیلر. هردن بیر پریستاوین آروادی بالکونا چیخیب نازیک سسله چیغیریردی: "تیشئ" ؛یعنی "یاواش". و سونرا گئنه گیریردی ایچری.
پریستاوین آشپازلاری، بئللرینده آغ اؤنلوک هردنبیر حَیَطه چیخیب قلاوانین بیرینه دئییردی:
- تئز یاریم گیرونکه زعفران تاپ.
قلاوا "باش اوسته" دئییب، اول بیر باشینی سالیردی آشاغی، سونرا میرزهسینه اوزونو توتوب بویوروردو:
- آدا، میرزه حسن، دورما تئز شهره آدام گؤندر، یاریم گیرونکه زعفران گتیرسین.
بیر آز کئچیردی، بیر آیری آشپاز الینده کاتلئت بیچاغی قلاوانین بیرینه اوزونو توتوب بویوروردو:
- قلاوا، دؤرد-بئش یوز یومورتا لازیمدیر.
قلاوا سئوینجک الینی اوزادیردی حَیَطدهکی سبتلره و جاواب وئریردی:
- نه دانیشیرسان؟ بورادا میندن آرتیق یومورتا وار.
بیردن قاچاقاچ دوشدو؛ دئدیلر "ناچالنیک گلیر". قلاوالار چیخدیلار قاپییا، خانیم چیخدی بالکونا، تولالار هوجوم چکدیلر آداملارین اوستونه و بیر قدر کئچدی گویا قورباغانین گؤلونه داش آتدیلار؛ چونکی بو گلن ناچالنیک دئییلمیش، اؤزگه ماحالین پریستاوی ایمیش. پریستاو آتدان یئنیب گیردی حَیَطه و بالکونا چیخیب خانیما روسجا بیر نئچه سؤز دئییب اؤزو ده گولدو و خانیمی دا گولدوردو. و سونرا هر ایکیسی گیردی ایچری.
گئنه کاتلئت بیچاقلارینین تاققیلتیسی، آداملارین تاپپیلتیسی، آتلارین کیشنمهسی، جوجه-تویوقلارین و قلاوالارین باغیرتیسی و تولالارین هافیلتیسی قاریشدی بیر-بیرینه. بیر اوجدان تزه گلن قلاوا و کاتدالار آتدان یئنیب، دولو خورجونلاری دولدوروردولار حَیَطه. بیر اوجدان کندلیلر داللاریندا قاب-قازان، خالی و پالاز داشیییردیلار. بیر اوجدان کندلیلر حَیَطین دیبینده قوزولان و تویوق-جوجهلری یان-یانا ییغیب اؤلدوروب تمیزلهییردیلر.
بیردن قاچاقاچ دوشدو؛ دئدیلر "ناچالنیک گلیر". قلاوالار قاچدیلار قاپییا، خانیم و قوناق چیخدیلار بالکونا، تولالار توللاندیلار حَیَطه و بیر قدر کئچدی گئنه قورباغانین گؤلونه داش آتدیلار؛ چونکی بو گلن ناچالنیک دئییلمیش، کازاک بؤیویو بیر افسر ایمیش. بو دا آتدان یئندی، قاچا-قاچا چیخدی بالکونا و خانیمین الینی اؤپوب، کئفینی سوروشدو و سونرا گیردیلر اوتاغا.
بیر قدر کئچدی گئنه قاچاقاچ دوشدو؛ گئنه دئدیلر "ناچالنیک گلیر". آما بو دا یالان اولدو. آداملاری آرالادیلار، بو قوناق دا گیردی حَیَطه. بو دا "قاپازلی" کندینین بیگی و مولکداری مشهور قوربانعلی بیگ ایدی.
بیگ حَیَطه گیرن کیمی باخدی بیر ساغا، بیر سولا. تولالارین بیری قاچیب گلدی قوربانعلی بیگین قاباغینا و باشلادی بیگن آیاقلارینی یالاماغا. بیگ اَییلیب ایتین باشینی تومارلادی و دئدی:
-مالادئس سوباک، - و سونرا قالخیب خانیمی بالکوندا گؤروب چیغیردی:
-ایزدراستی! - و بؤرکونو گؤتوروب ساغ الیله قالخیزدی یوخاری و قیشقیردی:
-اوررا! - سونرا قالخدی بالکونا و خانیما باش اَیدی. خانیم الینی اوزاتدی قوربانعلییه. بیگ خانیمین الینی آلیب روسجا دئدی:
-نه قدر منیم جانیم ساغدی، سنه من نؤکرم، آی خانیم. خانیم بیر آز گولدو و دئدی:
-سپاسیبوْ.
بیگ بیر آه چکندن سونرا هر ایکیسی گیردی ایچری.
بیر آز کئچدی، ماحال حکیمی گلدی، سود پریستاوی گلدی، ایکی اوچیتئل گلدی، گئنه بیر افسر* آروادی ایله گلدی، گئنه بیر اؤزگه حکیم آروادی ایله گلدی.
بیر آز کئچدی گئنه قاچاقاچ دوشدو؛ دئدیلر "ناچالنیک گلیر". قلاوالارین بیری آت اوسته چاپاراق گلیب اؤزونو سالدی یئره و حَیَطه سوخولوب قاچدی خانیمین قاباغینا و چیغیردی:
- ناچالنیک ایدیوْت.
خانیم بیر گیردی ایچری، بیر چیخدی بالکونا. قوناقلار دا چیخدیلار حَیَطه و قاچدیلار قاپییا. تاپپیلتی، شاققیلتی و چیغیر-باغیر، قویما، دینمه، چکیل، گل، گئت... آخیردا بیر یوغون چینوونیک گیردی حَیَطه، یئریدی خانیما طرف، سول الی ایله بؤرکونو چیخاردیب ساغ الینی اوزاتدی خانیما و خانیمین الینی اؤپوب قوناقلارلا بیر-بیر ال-اله وئریب قالخدی بالکونا و گیردی اوتاغا.
ناچالنیکدن سونرا گئنه بیر نئچه قوناق گلدی. بونلارین دا بیر نئچهسی آروادلاری ایله گلمیشدیلر.
قوناقلار ییغیشمیشدیلار زال اوتاغینا. اورتایا دوزولموشدو ستوللار و ستوللاریرین اوستونه دوزولموشدو نؤو-نؤو شیرین چؤرکلر، سوخاریلار، پاخلاوالار، حالوالار، کانفئتلر، لومو-پارتاخاللار، قورو یئمیشلر. ستولون اوستونه قویولموشدو یئکه ساماوار و قوللوقچولار چای تؤکوب قویوردولار قوناقلارین قاباغینا.
ناچالنیک اوتورموشدو یومشاق دیوانین اوستونده، پریستاوین آروادی اوتورموشدو اونون یانیندا، قوناقلاردان دا بیر نئچهسی دوزولموشدو بونلارین یانینا و ناچالنیک قاباغینداکی ستکانین قندینی قاریشدیرا-قاریشدیرا پریستاوین آروادی ایله صؤحبت ائدیردی.
بو حئینده کوچهدن آچیق آکوشکالاردان بیر آت کیشنمهسی قالخدی. بوندان سونرا بیر آیری آت داها دا اوجادان باشلادی کیشنمهیه. قوناقلارین بیر نئچهسی آکوشکادان باخدیلار کوچهیه. آتلار داها دا اوجادان باشلادیلار کیشنمهیه. قوربانعلی بیگ آکوشکادان باشینی چیخارتدی کوچهیه و چیغیردی:
-اده کبله قاسیم، حئیوان اوغلو حئیوان، آتی کناردا دولاندیر، یوخسا الیندن قورتاریب قاچار.
بیر آز کئچدی، آتلار داها دا شیددتله باشلادیلار چیغیرماغا. قوربانعلی بیگ آتلاردان برک باشلادی نؤکرینه چیغیرماغا و قوناقلارین هامیسی قاچدیلار آکوشکالارین قاباغینا.
کوچهده تؤولهنین قاباغیندا بیر ستراژنیک بیر آغ آتین جیلوووندان یاپیشیب دولاندیریردی. بو آت ناچالنیکین آتی ایدی.
قوربانعلی بیگین نؤکری بیر کهر آتین جیلوووندان یاپیشیب بیر آز کناردا دولاندیریردی. بیر-ایکی کندلی ده بیر آز کناردا بیر آیری آتلارین جیلوولاریندان یاپیشیب دولاندیریردیلار. آکوشکانین قاباغیندا کندلیلر دوزولوب پریستاوین آکوشکالارینا باخیردیلار.
هردن بیر ناچالنیکین آتی کیشنهیه-کیشنهیه قاباق آیاقلارینی دؤیور یئره و قوربانعلی بیگین آتینا باخیب، حیرصیندن جیلووو گمیرتلهییردی. قوربانعلی بیگین آتی هردنبیر نعره تپیب، قاباق آیاقلارینی قالدیریردی هاوایا و آز قالیردی کی، کربلایی قاسیمی دا گؤیه قالدیرسین. کربلایی قاسیم دا برک-برک جیلوودان یاپیشیب چیغیریردی:
-بونا باخ ها!
ناچالنیک گؤردو کی، کهر آت قوربانعلی بیگین آتیدیر و اوزونو قوربانعلی بیگه توتوب سوروشدو کی، آتی نئچه یاشیندادیر؟ - قوربانعلی بیگ پاپیروسونو یاندیریب ناچالنیکه دئدی کی، آتی بو ایل تزه دؤرد یاشا آیاق قویور.
گئنه ناچالنیک آکوشکایا طرف یئریییب، باشلادی قوربانعلی بیگین آتینا تاماشا ائلمهیه؛ سونرا قوربانعلی بیگ چؤنوب دئدی: - نه گؤزل آتدی!
دوغرودان، قوربانعلی بیگین آتی گؤزل آت ایدی.
قوربانعلی بیگ هر ایکی الینی سینهسینه قویوب ناچالنیکه جاواب وئردی:
- پئشکشدی.
ناچالنیک قوربانعلی بیگه دئدی:
- ساغ اول - و گئنه باشلادی آتا تاماشا ائلمهیه و گئنه قوربانعلی ببگه اوزونو توتوب سوروشدو:
- قاچماغی نئجهدی؟ ایتی یویورورمو؟ قوربانعلی بیگ ناچالنیکه دئدی:
- آی ناچالنیک، اگر سنین ماحالیندا بیر بئله یویورن آت تاپیلسا، من بیغلاریمی قیرخدیرماسام قورومساغام.
یاریم ساعاتدان سونرا قوناقلاری چاغیردیلار خؤرک اوتاغینا. اوتاغین اورتاسیندا اوزون خؤرک ستولو، اوستونه دوزولموشدو هر جور خؤرکلر و ایچکیلر.
پریستاوین آروادی اوتوردو ستولون باش طرفینده. خانیمین ساغ طرفینده ناچالنیک اَیلشدی و غئیری قوناقلار دا هره بیر یئر توتوب اوتوردولار.
ناچالنیک آراق شوشهسینی الینه گؤتوروب اول اؤز فینجانینی، سونرا پریستاوین آروادینین، سونرا خانیملارین و سونرا غئیری قوناقلارین فینجانلارینی دولدوروب دوردو آیاغا و رومکاسینی خانیمین رومکاسینا ووروب دئدی:
- موبارک اولسون خانیمین آد بایرامی.
ناچالنیکدن سونرا خانیملار و آغالار یئرلریندن قالخیب همین سؤزلری دئدیلر و سونرا ناچالنیک و غئیریلری شوشهلری باشلارینا چکیب بوشالتدیلار.
پریستاوین آروادی فینجانی گؤتوردو الینه، قوناقلاردان راضیلیق ائلهدی، آما قوربانعلی بیگه باخیب گؤردو کی، بیگ آراغینی هله ایچمهییب. خانیم بیگدن سوروشدو کی:
- نییه ایچمیرسینیز؟
بیگ گوله-گوله باشینی سالدی آشاغا و دینمهدی. ناچالنیک قوربانعلی بیگه باخیب قه-قه چکیب دئدی کی:
-یوخسا سن ده فاناتیک موسلمانلاردانسان، اونون اوچون ایچمیرسن؟ قوناقلاردان بیر نئچهسی گولدو و بیر نئچهسی ده دئدی کی:
-گؤتور ایچ!..
آخیردا قوربانعلی بیگ رومکاسمی گؤتوردو الینه و دئدی:
-آ کیشی، سیز آللاه بو ندی؟ بونا بیزده اوسکوک دئیرلر کی، آروادلار بارماقلارینا گئییب تیکیش تیکرلر؛ یوخسا بیزلرده بوننان آراق ایچمزلر.
قوناقلار بو سؤزلری ائشیدیب گئنه قه-قه چکیب گولدولر و پریستاوین خانیمی دئدی:
- دا، دا، دوغرودور. گوناه مندهدیر. قوربانعلی بیگ رومکاینان آراق ایچمز.
بو سؤزلری دئیندن سونرا خانیم بیر چای ستکانی آپاریب قویدو بیگین قاباغینا و آراقلا دولدوروب وئردی بیگه. قوربانعلی بیگ ستکانی گؤتوروب دئدی:
- باخ، بونا نه دئمیشم؟!.. یوخسا اوسکویو قویوبلار منیم قاباغیما کی، نه وار، نه یوخ.
قوناقلار گئنه گولوشدولر و قوربانعلی بیگ آراغی چکدی باشینا، ستکانی قویدو یئره و چؤرکدن بیر تیکه گؤتوروب توتدو بورنونون قاباغینا.
آغالار و خانیملار مشغول اولدولار یئمهیه، ایچمهیه و ائشیکده ده توی و زورنانین سسی اوجالدی. ایکی ساعاتدان سونرا قوناقلار قالخدیلار آیاغا، دوزولدولر آکوشکانین قاباغینا و باشلادیلار تاماشا ائلمهیه.
باهارین ایکینجی آیی ایدی. چیچکلرین و اوتلارین عطری قاریشمیشدی بیر-بیرین، چئشمهلرین سسی قاریشمیشدی قوشلارین سسینه. هردن بیر زورنانین سسی اوجالیب، اؤزگه سسلرین هامیسینی باطیل ائلهییردی. زورنا ساکیت اولان کیمی آداملارین سسی اوجالیردی. ائوین قاباغیندا، چایین کناریندا، چمنین اوستونده بیر نئچه فرش دؤشنمیشدی. بیر طرفده اوچ یئکه ساماوار قویولموشدو و یانلاریندا اوتوز-قیرخ ستکان-نعلبکی،نیمچهلر، قندلر، مورببهلر، شیرین چؤرکلر، لومو-پارتاخاللار، کانفئتلر، قورابییهلر و غئیری چای ایله و چایسیز یئمهلی شئیلر، یاغلار، خامالار، قایماقلار، قورو یئمیشلر دوزولموشدو. اطرافدان قویولموشدو یاسدیق و بالیشلار. بیر طرفده قلاوالار تاتاری اللرینده کندلیلری دؤیه-دؤیه بیر یئره ییغیردیلار کی، ال-اله وئریب یاللی گئتسینلر.
آغالار و خانیملار آکوشکالاردا گؤرونن کیمی کندلیلر "اوررا" دئییب پاپاقلارینی آتدیلار گؤیه و یاپیشدیلار یاللی گئتمهیه. پریستاوین خانیمی قوناقلارا تکلیف ائلهدی کی، بویورسونلار، چایین کناریندا باشلادیلار یاللی گئتمهیه.
آغالار و خانیملار یئندیلر. کندلیلر گئنه "اوررا" چکیب قاریشدیلار بیر-بیرینه و سونرا گئنه باشلادیلار یاللی گئتمهیه.
قوربانعلی بیگین نؤکری کربلایی قاسیم کناردا دوروب، اللرینی قویموشدو جیبلرین، باخیردی و قوربانعلی بیگی گؤرجک ایکیقات اَییلدی.
بیگ پاپیروسونو آغزینا آلیب کربلایی قاسیما ایشاره ائلهدی. کربلایی قاسیم قاچیب گلدی آغاسینین یانینا و سپیچکانی جیبیندن چیخاریب یاندیردی و توتدو آغاسینین قاباغینا. بیگ پاپیروسو یاندیریب دئدی:
-آخماق اوغلو، آخماق، به سن نییه یاللی گئتمیرسن؟ کربلایی قاسیم باشینی اَیدی آشاغی و دئدی:
-آی آغا، من قوجالمیشام. داها منه یاللی گئتمک یاراشماز. بیگ پاپیروسونو گؤیه اوفلهییب یاپیشدی کربلایی قاسیمم چیگنیندن و چکه-چکه آپاردی یاللی گئدنلرین یانینا و دئدی:
- یاپیش، حئیوان بالاسی، حئیوان! یوخسا واللاه دؤیه-دؤیه سنی اؤلدوررم!
کربلایی قاسیم یاپیشدی کندلیلرین الیندن و ایستر-ایستهمز باشلادی اونلارلا بیر یئرده دولانماغا. قوربانعلی بیگ اؤزو ده دستهنین باشیندان یاپیشیب باشلادی آتیلیب دوشمهیه. پریستاوین آروادی قوربانعلی بیگه چپیک چالدی. ناچالنیک ده قه-قه چکیب گولدو و باشلادی چپیک چالماغا. اؤزگه قوناقلار دا چپیگی توتوب باشلادیلار گولمهیه. قوربانعلی بیگ اؤزو آغزینی گؤیه آچیب قه-قه ائلهدی و چیغیردی:
- آی خانیم، من ایستهییرم سنین ساغلیغینا ایچیم. بویور منه چاخیر گتیرسینلر. اوررا، اوررا!
نؤکرلر بوتولکالاری باشلادیلار داشیماغا. قوربانعلی بیگ بیر ستکان ایچیب گئنه باشلادی فیرلانماغا، گئنه باشلادی دولانماغا. بیر قدر کئچدی، گئنه بیر ستکان ایچیب چیغیردی:
- خانیمین ساغلیغینا - و گئنه باشلادی دولانماغا بیر قدر کئچندن سونرا یورولوب چکیلدی کنارا و بیر ستکان چاخیر دولدوروب نؤکری کربلایی قاسیمی چاغیریب و دئدی:
- ایچ.
کربلایی قاسیم باشلادی یالوارماغا:
- آی آغا، سن بیلیرسن کی، من ایچمنم. آمان گونودو، منی چؤوور بالووون باشینا، من ایچه بیلمنم.
بیگ بیر قدر ده نؤکرینی یاخالاییب گؤردو کی، ایچمیر و چاخیرین بیر آزینی تؤکدو کربلایی قاسیمین اوستونه و بیر آزینی دا اؤزو ایچدی.
آغالار و خانیملار مشغول اولدولار چای ایچمهیه. قوربانعلی بیگ ده گئدیب بیر طرفده اوتوردو و اوزونو ناچالنیکه توتوب دئدی:
- منیم نؤکریم کربلایی قاسیم لاپ بیغئیرتدی. من ایندییه کیمی نه قدر ائلهمیشم اونا بیر قطره چاخیر ایچیرده بیلمهمیشم. دئییرم کی، آخی، آی آخماق، سن کی، اوزومو یئییرسن، آخی بو ندی کی؟ اوزوم سویو دئییل مگر؟ نه قدر ائلهییرم، ایچمیر.
ناچالنیک قوربانعلی بیگه جاواب وئردی کی، کربلایی قاسیم قانمیر، عاوامدی. قوربانعلی بیگ قه-قه چکدی و دئدی:
- نئجه قانمیر؟ چوخ یاخشی قانیر. او مگر قانمیر کی، چاخیر اوزومدن قایریلیر؟ چوخ عجب قانیر. آنجاق بیغئیرتدی، اونون اوچون ایچمیر.
یاریم ساعاتا کیمی آغالار و خانیملار چای ایچمهیه و صؤحبته مشغول اولدولار. کندلیلر ده یاللی گئدیردیلر. خانیملارین بیری هردنبیر اللرینی باسیردی قولاقلارینا و ارینه شیکایت ائدیردی کی، "زورنانین سسیندن آز قالیر قولاقلاریم توتولسون". پریستاو خانیمین گیلئیینی باشا دوشندن سونرا تویچولارا چیغیردی کی، داها چالماسینلار. تویچولار ساکیت اولدولار.
تویوم سسی کسیلجک قوربانعلی بیگ اوزونو تویچولارا چؤندریب چیغیردی.
-اد، چالین، نامردلر!
پریستاو بیگه دئدی کی، تویون سسی خانیملارا خوش گلمیر، قوی چالماسینلار. قوربانعلی بیگ دوردو آیاغا، پریستاوا دئدی:
- من اؤلوم قوی چالسینلار، من ایستهییرم اوینایام. پریستاوین جاوابینی گؤزلمهییب قوربانعلی بیگ تویچولارا چیغیردی:
- اد، چالین! "اوزون دره" چالین
تویچولار حاضیرلاشیردیلار چالماغا. ناچالنیک دوردو آیاغا و بؤرکونو باشینا قویوب بیگه دئدی:
-بیگ، هله سونرا اوینارسان. گؤندر نؤکرینی سیزین آتینیزی چکیب گتیرسین، من ایستهییرم آتا باخام.
قوربانعلی بیگ ساغ الینی قویدو گؤزونون اوستونه و دئدی:
- ناچالنیک، قورباندی سنه منیم آتیم! بو سؤزلردن سونرا بیگ نؤکرینی چاغیردی:
- کربلایی قاسیم، تئز گئت آتی چک گتیر، ناچالنیک باخسین. کربلایی قاسیم قاچدی و تؤولهدن آتی چیخارتدی ائشیگه. ناچالنیک،پریستاو، قوربانعلی بیگ، پریستاولارین بیری و خانیملارین بیری گئتدیلر آتین یانینا. قوربانعلی بیگ آتا یاویقلاشیب باشلادی آتین آلنینی تومارلاماغا. ناچالنیک کئچدی آتین دالینا، سونرا کئچدی قاباغینا و ایستهدی آغزینی آچیب دیشلرینه باخسین. آت باشینی گؤیه قالخیزیب چکیلدی بیر طرفه.. قوربانعلی بیگ چیغیردی آتا:
-ترپنمه، آخماق!
ناچالنیک گئنه چکیلدی آتین دال طرفینه. قوربانعلی بیگ یاپیشدی آتین دوداغیندان و آغزینین بیر طرفینی آچدی و ناچالنیکه دئدی:
- ناچالنیک، بویور باخ. ههیه اینانمیرسان، بویور باخ بو ایل دؤردونه آیاق قویور.
ناچالنیک یاویغا گلیب اَییلدی و باشینی اوزاتدی آتین آغزینا. آت گئنه باشینی قووزادی گؤیه. قوربانعلی بیگ حیرصلهنیب ایستهدی آتین آغزیندان بیر یومروق وورسون. آت قاباق اللرینی قالدیردی گؤیه و آز قالدی نوختانی کربلایی قاسیمین الیندن قوپارسین. کربلایی قاسیم آسیلدی نوختادان و چیغیردی:
بونا باخ، ها!
سونرا ناچالنیک کربلایی قاسیما دئدی کی، بیر آز آتی دولاندیرسین. کربلایی قاسیم آتی یاواش-یاواش چکدی بیر طرفه. حئیوان کربلایی قاسیمین دالینجا گئده-گئده هردن آلنینی سورتوردو کربلایی قاسیمین کورگینه و هردنبیر او طرفه-بو طرفه باخیب کیشنهییردی.
ناچالنیک قوربانعلی بیگدن یئنه آتین قاچماغینی سوروشدو. قوربانعلی بیگ باخدی ناچالنیکین اوزونه و بیر سؤز دئمهییب کربلایی قاسیمی چاغیردی. کربلایی قاسیم آتی چکدی یاویغا و قوربانعلی بیگ تئز قالخدی آتین اوستونه و حئیوانی تپیکلهدی. آت دوردوغو یئرده بیر نئچه آرشین فاصیلهنی سیچراییب، اوز قویدو یولا طرف قاچماغا و یاریم دقیقهنین ایچینده گؤزدن ایتدی. یاریم دقیقهدن سونرا قوربانعلی بیگ چاپاراق قاییدیب گلدی و آتی سوروب آز قالدی سوخولسون قوناقلار اوتوردوغو مجلیسه. خانیملار چیغیریشیب قاچیشدیلار بیر طرفه و قوربانعلی بیگ تئز آتی ساخلاییب اؤزونو توللادی یئره و دوردو ناچالنیکین قاباغیندا. ناچالنیک بیگه دئدی:
- مولادئتس - و بیگ جاواب وئردی:
- ناچالنیک، بو ندی کی! هله سن منیم او بیری آتیمی گؤرمهمیسن. بلکه اونو گؤرهسن! بو ندی کی، اونون یانیندا.
کربلایی قاسیم آتی چکیب آپاردی.
هاوا قارالدیقدان سونرا پریستاوین اوتاقلاریندا چیراقلاری یاندیردیلار و قوناقلار مشغول اولدولار کارت اویناماغا. ساعات اون بیرده قوناقلاری گئنه دعوت ائلهدیلر خؤرک اوتاغینا و گئنه آغالار و خانیملار خؤرک ستولونون اطرافینا دوزولوب باشلادیلار شام ائلمهیه. ناچالنیک جوجهنین اتیندن بیر-ایکی تیکه یئیندن سونرا گؤتوردو چاخیر بوتولکاسینی و باشلادی اوّل اؤز ستکانینی، سونرا قونشولارینین ستکانینی دولدورماغا و سونرا آیاغا دوروب ستکانی اوزاتدی پریستاوین آروادینا طرف و دئدی:
- بو گون بیزیم بورایا ییغیشیب بئله لذّتله واخت کئچیرمگیمیزه سیز سبب اولوبسونوز. بونا جهت من بو ستکانی ایچیرم سیزین ساغلیغینیزا.
بو سؤزلری دئییب، ناچالنیک ستکانی ووردو خانیمین ستکانینا و چاخیری ایچیب اوتوردو. یاووقدا اوتوران قوناقلار دا ستکانلارینی اوزادیب خانیمین ستکانی ایله چیققیلداتدیلار و ایچدیلر. قوربانعلی بیگ ده یئریندن قالخیب، دولو ستکانینی گؤتوروب ووردو خانیمین ستکانینا و خانیمین باشینین اوستونده دوروب دئدی:
- من اؤزومو بو گون خوشبخت حساب ائلهییرم کی، بو مجلیسده وارام. آللاه سنین ارین میخایل پاولوویچی بیزیم ماحالدان اوزاق ائلمهسین. اوندان اؤترو کی، چونکی نه قدر کی، میخایل پاولوویچ بیزیم ماحالدا دئییلدی، بیزیم کندلیلر ده بدبخت ایدیلر، من ده بدبخت ایدیم. اوندان اؤترو کی، بیلمیرم ندندیرسه کئچن پریستاولاری من او قدر ایستهمزدیم کی، میخایل پاولوویچی ایستهییرم. آما بئش-اون ایل بوندان ایرهلی بوردا بیر پریستاو واردی؛ چوخ لوطو اوغلان ایدی. منه بیر تولا باغیشلامیشدی. آللاه اونو دا ساغ ائلهسین، سنی ده ساغ ائلهسین، هامیمیزی ساغ ائلهسین. ایچیرم من سنین ساغلیغینا، آ خانیم،وررا!
بو سؤزلری دئیندن سونرا قوربانعلی بیگ چاخیری چکدی باشینا و ایچندن سونرا ستکانی چؤندریب آغزی یئره طرف توتدو کی، گؤرسونلر ستکاندا بیر قطره ده چاخیر قالماییب و کئچیب اوتوردو یئرینده. بیر قدر کئچندن سونرا پریستاوین آروادی گؤتوردو چاخیری و ناچالنیکین ستکانینی، اؤز فینجانینی و قونشولارینین ستکانلارینی دولدوروب اوزونو ناچالنیکه توتدو و دئدی:
- من اؤزومو بورجلو حساب ائدیرم سیزدن راضیلیق ائلمهیه کی، بو اوزون یولو زحمتله بورایا گلیب منی سرفراز بویوروبسونوز.
سؤزلرینی دئیندن سونرا خانیم فینجانینی توتدو دوداقلارینین قاباغینا. قوناقلار دا ستکانلارینی اوزادیب ووردولار ناچالنیکین ستکانینا. قوربانعلی بیگ یئریندن قالخیب، الینده دولو ستکان گلیب دوردو ناچالنیکین یانیندا و دئدی:
- ناچالنیک آغا، ایچیرم من بو ستکانی سیزین ساغلیغینیزا. آللاه دا بونا شاهیددیر کی، نه قدر بیزیم ویلایته ناچالنیکلر گلیب - گئدیب، من اونلارین هئچ بیرینی او قدر ایستمهمیشم. ناچالنیک آغا، سن بیزیم باشیمیزین صاحیبیسن. نه قدر کی، بیزیم ماحالدا جاماعات وار، اونلار هامیسی سنین یولوندا باشلاریندان کئچرلر. من اؤزوم سنین یولوندا اودا گیررم. قوربان سنه منیم جانیم. نه قدر کی، من ساغام نؤکرم سنه. ایچیرم من بو ستکانی ناچالنیک آغانین ساغلیغینا. اوررا!
بو سؤزلری دئین کیمی قوربانعلی بیگ ستکانی چکدی باشینا، ستکانین آغزینی چؤندردی یئر، گویا بیر قطره ده قالمادی؛ سونرا گئدیب اوتوردو یئرینده. قوناقلار گئنه مشغول اولدولار یئمهیه.
بیر قدر کئچندن سونرا خانیمین اری پریستاو گؤتوردو چاخیر شوشهسینی، اول اؤز ستکانینی دولدوردو، سونرا قونشولارینین ستکانینی دولدوردو و سونرا آیاغا دوروب دئدی:
- آغالار و خانیملار! معلومدور کی، بیر دوشمن ایستهیه بیزیم اوستوموزه هوجوم چک، بیزی ساخلایان قوشونلاریمیز اولاجاق. بونا جهت من ایچیرم بو ستکانی بیزیم قوشونلانمیزین افسری نیکولای واسیلیئویچین و اونون خانیمی آننا ایوانوونانین ساغلیغینا.
پریستاو بو سؤزلری دئییب ستکانی اوزاتدی بیر افسره و اونون یانیندا اوتوران آروادا طرف. قوناقلار دا هابئله ستکانلارینی چیققیلدادیب ایچدیلر. قوربانعلی بیگ ده آیاغا دوروب دولو ستکانینی اوزاتدی افسره و آروادینا طرف دئدی:
- آی افسر آغا، آی خانیم، من ایچیرم سیزین ساغلیغینیزا. آللاه سیزین کؤلگهنیزی بیزیم باشیمیزین اوستوندن اسکیک ائلمهسین. آللاه دوشمن قاباغیندا سیزین قیلینجینیزی کسکین ائلهسین. یعنی من بو سؤزلری اوندان اؤترو دئمیرم کی، دوشمندن قورخورام. هانسی دوشمن جورأت ائلهییب منیم قاباغیما چیخا بیلر؟! بو خنجهلی من سوخارام اونون قارنینا! من هئچ دوشمندن قورخمورام. سیزین دؤولتینیزدن من هئچ بیر کسدن قورخمورام. نه قدر جانیم ساغدیر، من نؤکرم سنین خانیمینا. ساغ اولسون آننا خانیم، اوررا!
بیگ چاخیری چکدی باشینا.
بو قایدا ایله آغالارین و خانیملارین بیر-بیر ساغلیغینا ایچدیلر. هر دفعه قوربانعلی بیگ دوروردو آیاغا، هرهنین بارهسینده بیر نیطق سؤیلهییر، بیر دولو ستکان ایچیردی و اوتوروردو. یاواش-یاواش چاخیرین بوخان قالخدی بیگین باشینا و لاپ آخیردا بیگ برک کئفلندی.
قوناقلارین هامیسینین ساغلیغینا ایچندن سونرا قوناقلار باشلادیلار قوربانعلی بیگین ساغلیغینا ایچمهیه. خانیملار بیر-بیر ستکانلارینی اوزادیب ووردولار بیگین ستکانینا. قوربانعلی بیگ شادلیغیندان آز قالدی اؤزوندن گئتسین. قوناقلارین هامیسی بیین ساغلیغینا ایچندن سونرا بیگ ستکانی یوخان قالخیزیب دئدی:
- آغالار و خانیملار! سیز کی، منیم ساغلیغیما ایچدینیز، قوربان اولسون سیزه منیم جانیم. من اؤلنه کیمی بو گونو یادیمدان چیخارمانام. آما، آغالار، منیم سیزدن بیر خواهیشیم وار. من اؤلوم، منیم سؤزومو یئره سالمایین. من سیزین هامینیزی صاباح اؤز ائویمه قوناق تکلیف ائلهییرم. واللاه، بیللاه، آتامین گورو حاقی، من بیلمیرم نئجه سیزین خجالتینیزدن چیخیم؟! من لاپ اریییب یئره گیریرم کی، بو قدر خانیم منیم ساغلیغیما ایچسین. من نَیم کی، بو قدر خانیم منیم ساغلیغیما ایچسین؟ من بو خانیملارین آیاغینم تورپاغی دا اولا بیلمنم. واللاه، بیللاه، آتامین گورو حاقی صاباح بیزه قوناق گلمهسه نیز، من اؤزومو اؤلدوررم. من ایستهییرم سیزه قوللوق ائلهییم. من ایستهییرم سیزه نؤکرچیلیک ائلهییم. صاباح بیزه گلمهسه نیز، من بو خنجهلی سوخارام قارنیما. جناب ناچالنیک، سندن ده چوخ توقع ائلهییرم، آی خانیم، سندن ده توقع ائلهییرم. افسر آغادان دا ائلهییرم. آننا ایوانوونا، قوربان اولسون سنه منیم جانیم، سندن ده توققه ائلهییرم. آغالار، خانیملار! هامینیزدان توقع ائلهییرم. هر کس گلمهسه،نامرددی. آمان گونودو، اؤزومو اؤلدوررم! قوربان اولسون سیزه منیم جانیم. ساغ اولسون خانیملار. اوررا! اوررا!
بیگ ستکانی چکدی باشینا. ناچالنیک سیغاری داماغینا سالیب، اوزونو توتدو پریستاوین خانیمینا و دئدی:
-گلهسن صاباح قوناقلیغا گئدک، قوربانعلی بیگه قوناق اولاق؟ - خانیم باخدی ارینین اوزونه و دئدی:
-من چوخ خوشحاللیقلا گئدرم. یاخشی اولار. بیگین آروادینی دا گؤررم. گؤررم نئجه پالتار گئییر.
افسر ده آروادیندان سوروشدو:
-گئدرسنمی؟ - آروادی دئدی:
-گئدرم.
قوناقلارین بیری ده دئدی کی:
- اگر بیگ بیزه بیر یاخشی موسلمان پلووو وئرسه، گئدرم. قوربانعلی بیگ پلوو سؤزونو ائشیتجک تئز قالخدی آیاغا و چیغیردی:
- نئجه پلوو؟ نئجه پلوو؟ آتامین گورو حاقی، سیزه ائله بیر پلوو وئررم کی، عؤمرونوزده یئمهمیش اولارسینیز. منیم آشپازیم بیشیرن پلووو کیم بیشیره بیلر؟ اینانمیرسینیزسا کبله قاسیمدان سوروشونوز. هانی کبله قاسیم؟ کبله قاسیم، کبله قاسیم!
قوربانعلی بیگ باشلادی اوجادان کربلایی قاسیمی چاغیرماغا؛ گویا کی، کربلایی قاسیم بورادادیر. پریستاوین نؤکرلریندن بیری ایچری گیریب دئدی کی، بورادا کربلایی قاسیم یوخدور. بیگ حیرصلهنیب نؤکره دئدی کی:
- چاغیرین او آخماق اوغلونو گلسین.
نؤکر چیخدی گئتدی و بی اؤزو ده قاپییا طرف یئریدی. پریستاوین آروادی بیگه دئدی کی:
- سن زحمت چکمه، نؤکرلر چاغیرارلار گلر. بیگ گئنه باشلادی پلووو تعریفلهمهیه.
- من سیزنن مرج گلهرم. ههیه بیر یاندا ائله پلوو یئمیش اولسانیز، توپورون منیم اوزومه.
قوناقلار گولدولر. ناچالنیک ده گوله-گوله دئدی:
- آ بیگ، سؤز یوخ کی، ائودهکی تعریفلی آتینی دا بیزه گؤرسهدرسن. قوربانعلی بیگ ناچالنیکه یاخینلاشیب هر ایکی اللرینی قویدو گؤزونون
اوسته و دئدی:
- بو گؤزلریم اوسته، هانسینی بینسن، پئشکشدی. لوطو لوطویانا دئییرم، من تزویر-مزویر بیلمهنم. هانسینی خوشلاسان، آتامین گورو حاقی پئشکشدی سنه.
نؤکر گیردی ایچری و دئدی کی، کربلایی قاسیم یاتیب. بیگ نؤکرین اوزونه باخیب اوّل دینمهدی و سونرا خنجرینین دستهسیندن یاپیشیب دئدی:
- گئت، او هارامزادا اوغلو هارامزادایا دئ کی، بو ساعات دوروب بورا گلمهسه،بو خنجهلی گئدیب سوخارام اونون قارنینا!
نؤکر چیخدی ائشییه. پریستاوین آروادی بیگه اوزونو توتوب دئدی:
- نییه بیچاره کیشینی اویادیرسان؟ نهیه لازیمدیر؟ بی جاواب وئردی:
- آی خانیم، باشینا دولانیم، نئجه نهیه لازیمدیر؟ آغزی ندی بو تئزلیکده یاتسین. قوی گلسین گؤرک کیمین هونری وار منیم آشپازیم بیشیرن پلووو بیشیرسین؟!
قوناقلار گئنه گولوشدولر.
کربلایی قاسیم شیشمیش گؤزلرینی برلدیب، گیردی ایچری. آغاسی گئنه الینی خنجرین دستهسینه آپاریب دئدی:
- کبله قاسیم، من سنی اؤلدوررم! قوناقلار گئنه گولوشدولر.
کربلایی قاسیم اللرینی دؤشونه قویوب، آلچاق سسله دئدی:
- نییه، باشینا دؤنوم، آغا؟ بیگ حیرصلی و اوجا سسله:
- هله سوروشورسان دا نییه؟ گل گؤر بو آغالار نه دئییرلر. من ها دئییرم کی، بیزیم علی بیشیرن پلووو هئچ کس بیشیره بیلمز، بونلار اینانمیرلار.
کربلایی قاسیم آلچاق سسله جاواب وئردی:
- بلی، آغا، علی یاخشی پلوو بیشیریر.
قوربانعلی بیگ اوزونو قوناقلارا توتوب سئوینجک و اوجادان دئدی:
-دی، گؤردونوز؟ دی، گؤردونوز؟ ایندی سؤزونوز ندی؟ قوناقلارین چوخوسو جاواب وئردی:
-دوغرودو، دوغرودو، اینانیریق.
کربلایی قاسیم چیخدی ائشیگه.
یاریم ساعاتدان سونرا قوناقلار باشلادیلار داغیلماغا. قوربانعلی بیگ آتینی و کربلایی قاسیم یابیسینی مینیب دوشدولر یولا. بیگ باشینی سالدی آشاغی و باشلادی مورگولهمهیه. هردن بیر یوخودان آییلیب آتی ساخلاییردی، اوزونو چؤندریردی کربلایی قاسیما و دئییردی:
- بو خنجهلی سوخارام سنین قارنینا!
چوخ واخت کربلایی قاسیم جاواب وئرمیردی و گاه واخت دئییردی:
- نییه، باشینا دؤنوم، آغا؟
بیگ گاه واخت کربلایی قاسیما جاواب وئرمیردی، آما گاه واخت دئییردی:
- کیمین هونری وار علی بیشیرن پلووو بیشیرسین؟!
ایکی ساعاتدان سونرا آغا و نؤکر یئتیشدیلر کنده. کندین ایچیندن اوچ-دؤرد کؤپک هوره-هوره هوجوم چکدیلر قوربانعلی بیگین اوستونه. آت هورکوب اؤزونو وئردی بیر طرف، آز قالدی بیگی سالسین یئره. قوربانعلی بیگین بؤرکو دوشدو یئره و کربلایی قاسیم اؤزونو آتدان سالیب آغاسینین بؤرکونو قالخیزیب وئردی بیگه. قوربانعلی بیگ خنجرینی سیییریب، آتینی سوردو ایتلرین اوستونه. ایتلر باشلادیلار قاچیشماغا.
یئکه عیمارتین داروازاسینین قاباغیندا آتلار دایاندیلار. کربلایی قاسیم یئردن بیر داش گؤتوروب باشلادی قاپینی دؤیمهیه. یئکهپاپاق بیر کیشی قاپینی آچدی و قوربانعلی بیگین یانینا قاچیب یاپیشدی آتین جیلوووندان. قوربانعلی بیگ هله آتدان یئنمهییب، خنجرین تییهسینی قالخیزدی کیشینین اوستونه و دئدی:
-علی، بو خنجهلی سوخارام قارنینا!
نؤکر جاواب وئردی:
-ایختییار سنیندی، آغا!
سونرا بیگ آتدان یئنیب گیردی حَیَطه و پیللکهنی قالخیب گیردی اوتاغا. بیین قاراواشی بیر قوجا آرواد چیخدی آغاسینین قاباغینا و دئدی:
-آی آغا، نه گئج گلدین؟ خانیم سندن اؤترو چوخ نییاران اولدو.
بیگ خنجرین تییهسینی آروادا گؤستریب دئدی:
-گولپری، بو خنجهلی سوخارام سنین قارنینا!
آرواد دینمهدی و چکیلدی کنارا. بیگ او بیری اوتاغا گیریب، گؤردو کی، آروادی پالتارلارینی سویونمامیش دایانیب یاستیغا و یوخولاییب. اوّل گئدیب دوردو آروادینین یانیندا. او، خنجرین تییهسینی آروادینین اوستونه قالخیزیب دئدی:
- بو خنجهلی سوخارام سنین قارنینا!
آرواد آییلمادی. قوربانعلی بیگ دخی دینمهدی و خنجری آتدی یئره. سونرا بؤرکونو چیخاریب آتدی بیر سمته و باشلادی سویونماغا. پالتارلارینی و چکمهلرینی چیخاریب حیرصله هرهسینی آتدی بیر یانا، بیر آز سو ایچدی و اوزاندی یئرینه.
بیگی یوخو توتدو.
قوربانعلی بیگین آروادی صوبح واختی آییلیب گؤردو کی، اری گلیب یاتیب؛ یاواشجا پالتارینی گئییب چیخدی ائشیگه. قاراواش سوپورگه ایله حَیَطی سوپوروردو. کربلایی قاسیم الینده خلبیر تؤولهنین قاباغیندا دوروب، آرپا تمیزلهییردی کی، آپاریب وئرسین آتلارا.
آشپاز علی آشپازخانانین قاپیسینین یانیندا الینده خکانداز ساماوارا کؤمور سالیردی. حَیَطین بیر طرفینده تویوق-جوجهلر دن یئییردیلر و سرچهلر هردنبیر دسته ایله تویوق-جوجهلرین یانینا یئنیب باشلاییردلار دنلردن یئمهیه؛ آما بیر سس ائشیتجک گئنه دسته ایله قالخیردیلار توت آغاجینا.
قاراواش خانیمی گؤرجک الینده سوپورگه گئتدی خانیمین یانینا، سالام وئردی. خانیم گؤزلرینی اووا-اووا سوروشدو کی، بیگ نه واخت گلیب یاتدی؟ قاراواش جاواب وئردی کی، گئجهدن چوخ کئچمیشدی کی، گلدی. خانیم کربلایی قاسیمی چاغیردی. کربلایی قاسیم تؤولهدن چیخیب تئز گلدی و باش یئندیریب دوردو خانیمین قاباغیندا. خانیم کربلایی قاسیمدان سوروشدو کی:
- نییه بئله گئج گلدینیز؟ - کربلایی قاسیم جاواب وئردی:
- قوناقلیق چوخ اوزون چکدی، اونون اوچون گئج گلدیک. - خانیم گئنه سوروشدو:
-پریستاوین قوناغی چوخ ایدیمی؟- کربلایی جاواب وئردی:
-بلی، خانیم، چوخ ایدی. - خانیم سوروشدو:
-کیم ایدیلر قوناقلار؟ - کربلایی قاسیم جاواب وئردی:
-آی خانیم، نه بیلیم، بیر چوخلو بؤیوک آداملار ایدی. چوخلو خانیم ایدی. ناچالنیک اؤزو ده اورادا ایدی. چوخ آدام واردی. -خانیم گئنه سوروشدو:
-کبله قاسیم، خانیملار دا ائله کیشیلرنن بیر یئرده اوتورموشدولار، یا آیری اوتورموشدولار؟ - کربلایی قاسیم جاواب وئردی:
-یوخ، ائله هامیسی قاتیشمیشدی بیر-بیرینه. قاراواش بو سؤزلری ائشیتجک اؤز-اؤزونه دئدی:
-بیی، آمان آللاه!
خانیم اوتوردو پیللکهنین پیللهسینین اوستونده، کربلایی قاسیمی بیر آز یاویغا چاغیردی و دئدی:
- سن آللاه، کبله قاسیم، ناغیل ائله گؤرک قوناقلیق نئجه کئچدی، قوناقلارا نه وئردیلر، آغان نه قاییریردی، کیمنن دانیشدی، نه دانیشدی؟ سن آللاه، کبله قاسیم هامیسینی ناغیل ائله.
کربلایی چوخاسینین اتگینی قالخیزیب آغزینین و بورنونون سویونو سیلدی. تؤولهدن آتلار باشلادیلار بیر-بیرینین اوستونه چیغیریشماغا و کربلایی قاسیم اوزونو تؤولهیه توتوب چیغیردی:
- بونا باخ ها! - خانیم گئنه کربلایی قاسیما دئدی:
- سن آللاه، کبله قاسیم، ناغیل ائله، گؤرک.
کربلایی قاسیم جاواب وئردی:
- آ خانیم، دخی نه دئییم؟ چوخ قوناق واردی. نچلنیک ده اوردا ایدی.
خانیم گئنه کربلایی قاسیمدان سوروشدو:
-کبله قاسیم، اوروس آروادلاری به کیشیلرنن نه دانیشیردیلار؟
کربلایی قاسیم جاواب وئردی:
-خانیم من نه بیلیم کی، نه دانیشیردیلار؟ من اونلارین آخی دیلینی بیلمیرم کی؟
خانیم گئنه سوروشدو:
- کبله قاسیم، دوغروسونو دئ گؤرک، آغان دا اوروس آروادلاریینان دانیشدیمی؟
کربلایی قاسیم گئنه اوزونو تؤولهیه توتوب، چیغیردی آتلارین اوستونه و خانیما جاواب وئردی:
- آغام اوروس آروادلاریینان آز دانیشدی؛ آما نچلنیکنن چوخ دانیشدی.
آشپاز علی ساماواری گتیردی و چیخاریب قویدو پیللکهنین اوسته. قاراواش سوپورگهنی دایادی دیوارا، قالخدی پیللکهنین اوستونه و ساماواری قالخیزیب آپاردی ائوه. آشپاز علی یئنیب دوردو خانیمین قاباغیندا و سوروشدو:
-خانیم، بو گون نه پیشیریم؟ خانیم قاراواشی چاغیریب دئدی:
-به قوربانعلی بیگ گئجه دئمهدی کی، نه پیشیرک؟
قاراواش الینده چای قابی خانیمین یانینا گلیب جاواب وئردی:
- گئجه آغا ائله حیرصلی ایدی کی، هله منی ایستهییردی اؤلدورسون.
خانیم تعجوب ائلهدی و دئدی:
- یاخشی، یاخشی، ائله دانیشما! دلی اولمامیسان کی!
- واللاه، آ خانیم، آغام ائوه گیرن کیمی خنجهلینی چیخارتدی و منه دئدی: "خنجلنن سنی اؤلدوررم!".
خانیم بیر قدر دینمهدی و اوزونو توتدو کربلایی قاسیما:
- کبله قاسیم، آغان نییه حیرصلنمیشدی؟ کربلایی قاسیم جاواب وئردی:
- آغام هئچ زادا حیرصلنمهمیشدی. آنجاق کنده یئتیشنده کؤپک اوغلونون ایتلری تؤکولدولر اوستوموزه و آتلاریمیزی هورکوتدولر.
خانیم دوردو آیاغا و دئدی:
- کبله قاسیم، یقین آغان گئنه کئفلنمیشدی. - کربلایی قاسیم جاواب وئردی:
- خئیر کئفلنمهمیشدی.
خانیم گیردی ایچری و یاواشجا قوربانعلی بیگین یانینا یاخینلاشیب گؤردو کی، برک یوخودادیر. سونرا چیخدی ائشیگه و آشپاز علییه اون آلتی قپیک وئریب دئدی:
-علی، گئت، ایکی گیرونکه ات آل گتیر، بوزباش پیشیر!
علی پوللاری آلدی و دئدی:
-باش اوسته.
کربلایی قاسیم و علی اوز قویدولار آشپازخانایا طرف گئتمهیه.
گون قالخدی، گون اورتا اولدو. کربلایی قاسیم حَیَطده اوتورموشدو توت آغاجینین دیبینده و هردنبیر داش گؤتوروب آتیردی آغاجین باشینا و توت قوشلارینی قوووردو و هردنبیر یئره تؤکولن یئتیشمیش توتلاردان گؤتوروب یئییردی. قاراواش دا گلدی کربلایی قاسیمین یانینا و باشلادی توتلاری سئچیب یئمهیه. بیر آز کئچدی خانیم دا گلدی بونلارین یانینا و باشینی قالخیزیب، بیر قدر یئتیشمیش توتلارا باخدی و کربلایی قاسیما دئدی کی، چیخسین آغاجا، بیر آز توت سیلکلهییب تؤکسون. قاراواش ائودن بیر چارشوو گتیردی. آشپاز علی ده بونلارین یانینا گلدی و دئدی:
- سیز چارشاوی توتون، من چیخیم سیلکهلهییم.
علی چیخدی آغاجا. خانیم، قاراواش و کربلایی قاسیم چارشووو توتدولار و علی آغاجین بوداغینین بیرینی ترپتدی و یئکه-یئکه یئتیشمیش آغ توتلار تؤکولدو چارشاوا. بوداغا بیر ایکی تپیک ووراندان سونرا علی قالخدی بیر آز دا یوخاری. آغاجین باشیندان کندین اطرافی ال ایچی کیمی گؤرونوردو. بیر طرفده دوزولموشدولر "ساپیچ" داغلاری، داغلارین اتگینده "ساپیچ" کندی آشیکار گؤرونوردو. کندین آشاغیسیندا "احمدخان گؤلو" آغاریردی. گؤلون یانیندا حاجی حئیدرین دییرمانی و مئشهسی داها دا آشکار گؤرسهنیردی. دییرماندان "قاپازلی" کندینه کیمی دوزولموشدولر تاختا-تاختا یاشیل زمیلر، یونجالیقلار و قارا شوم یئرلری. باخ، گؤرورسن، گاه بورادا، گاه اورادا کوتانلار و جوتلر شوم یئرلری سورورلر.
همین تاماشاگاها بیر قدر نظر سالاندان سونرا علینین گؤزونه بیر بئله شئی ده ساتاشدی: حاجی حئیدر دییرمانین یانیندا کنده ساری بیر دسته آتلی گلیردی. علی اول بونا قولاق آسمادی و باشلادی بوداغین بیرینی سیلکلهمهیه. آما سونرا گئنه دیقّت سالدی و گؤردو کی، آتلیلار کند اهلینه اوخشامیرلار. بونو گؤروب، علی اوزونو توتدو آشاغی و دئدی:
- کبله قاسیم، کنده چوخلو آتلی گلیر؛ آما کندلییه اوخشامیرلار. کبله قاسیم، خانیم و قاراواش بیر قدر باخدیلار بیر-بیرینین اوزونه. خانیم دیللندی:
کبله قاسیم، چیخ آشپازخانا دامینا، گؤر نئچه آتلیدیلار؟
کربلایی قاسیم گئدیب قالخدی آلچاق دیوارا، اورادان قالخدی آشپازخانا دامینین اوستونه و ساغ الینی گؤزونون اوستونه قویوب باشلادی دیقتله یولا باخماغا.
کندین یاویغیندا کربلایی قاسیمین گؤزونه اول ایکی آتلی گؤروندو. بونلار آتلارینی برک چاپیردیلار. دخی بونلاردان ساوایی یولدا بیر شئی گؤرونموردو. آما بیر قدر کئچدی، "مرزه"نین یانیندا سؤیود آغاجلارینین دالیندان بیر دسته آتلی چیخدی. بونلارین ایچینده ناچالنیک و پریستاولارین دویمهلری و خانیملارین شلیاپالاری آشکار بیلینیردی. کربلایی قاسیم تئز یئندی آشاغی، قاچیب گلدی خانیمین یانینا و تؤوشویه-تؤوشویه دئدی:
- خانیم، بو گلنلر دئیهسن ائله دوننکی قوناقلاردی. - خانیم چارشووون اوجونو سالدی یئر، گلدی کربلایی قاسیما یاویق و دئدی:
- دوننکی قوناقلارین بوردا نه ایشلری وار؟
کربلایی قاسیم اللرینی قویدو بیر-بیرینین اوستونه و جاواب وئردی:
- من نه بیلیم، آ خانیم؟
بو حئینده کوچهده معرکه قوپدو. ایتلرین هوروشمهسی، آداملارین قاچیشماسی، آت تاپپیلتیسی. و بیر آز کئچدی، کوچه قاپیسی دؤیولدو.
خانیم قاچدی ایچری و پنجرهدن کوچهیه باخیب گؤردو کی، کوچه دولودور آتلیلارلا؛ هامیسی روس قوللوقچولاری و روس خانیملاری. کربلایی قاسیم قاپییا چیخیب گؤردو کی، دونن پریستاوین ائویندهکی قوناقلارین هامیسی گلیب دایانیب قاپییا.
خانیم تئز قاچدی ائشیگه و الینی چاغیریب دئدی: . - گئت، دئ کی، آغا ائوده دئییل.
علی قاچدی کوچه قاپیسینا و خانیم قاچدی ائو، قوربانعلی بیگی اویاتدی. بی "آ...آ..." ائلهییب چؤندو او بیری سمت، آروادی دئدی:
- آ کیشی، دور، دوننکی قوناقلار گلیبلر بیزه.
قوربانعلی بیگ گئنه "آ. ،آ.. " ائلهییب گؤزلرینی آچدی و آروادینا دئدی:
- جهننم اول! - و گئنه گؤزلرینی یومدو.
آروادی گئنه دئدی. قوربانعلی بیگ گؤزلرینی آچیب، قالخدی اوتوردو و سوروشدو:
- نه دئییرسن؟
آروادی سؤزونو بیر ده دئدی. بیگ دیک قالخدی آیاغا، بیر شئی فیکیر ائلهدی، قاچدی اوتاغین او طرفینه-بو طرفین، آروادینا دئدی:
- قوی دئسینلر آغا ائوده دئییل.
آروادی گئنه چیخدی ائشیگه و بیگ ملفهنی گؤتوروب چارشاو کیمی سالدی باشینا، چیخدی حَیَطه، قاچیب سوخولدو تؤولهیه و گیردی آتین آخورونا.
نؤکرلر قوناقلارا دئدیلر:
- آغا ائوده دئییل.
ناچالنیک بو جاوابی ائشیدیب تعجوب ائلهدی؛ هابئله غئیری قوناقلار مات قالدیلار. کندلیلر باشلادیلار قوناقلارین آتلارینی دولاندیرماغا. ناچالنیک چیخاردیب پاپیروسونو یاندیردی و نؤکرلردن سوروشدو:
-بیگ هارا گئدیب کی، ائوده دئییل؟ - نؤکرلر جاواب وئردیلر:
-بیلمیریک.
ناچالنیک بیر قدر دینمهییب گئنه سوروشدو:
- بس او کی اؤزگه یئره گئدهجکدی، بیزی نییه قوناق چاغیردی؟
نؤکرلر جاواب وئردیلر کی:
بیلمیریک.
خانیملارین بیری بیر ستکان سو ایستهدی. کربلایی قاسیم قاچدی ائودن کاسادا سو گتیردی. قوناقلار بیر قدر بیر-بیرینین اوزونه باخیب دئدیلر کی:
- دخی نییه دوروروق، قاییداق گئدک.
ناچالنیک ده بونا راضی اولدو؛ آما کربلایی قاسیما اوزونو توتوب سوروشدو:
-بیین آتلاری تؤولهدهدیر؟
کربلایی قاسیم دئدی:
-بلی.
بو حئینده تؤولهده آتلارین بیری باشلادی کیشنمهیه. ناچالنیک یولداشلارینا بئله تکلیف ائلهدی:
- چوخ عجب. بیز بو قدر یولو زحمتله گلمیشیک؛ باری هئچ اولماسا بیگین آتلارینا باخاق، سونرا قاییداق.
یولداشلاری راضی اولدولار. ناچالنیک گئنه کربلایی قاسیمدان تؤولهیه گئتمهیه ایزین ایستهدی. کربلایی قاسیم دئدی:
- بویورون!
ناچالنیک، ایکی پریستاو، مال حکیمی، خانیملارین ایکیسی و کازاک افسری گیردیلر حَیَطه و اوز قویدولار تؤولهیه طرف. قوربانعلی بیگین آروادی حَیَطده قوناقلاری گؤروب، قاچدی سوخولدو اوتاغا و قوناقلار گیردیلر تؤولهیه. ناچالنیک قاباقداکی آتی گؤروب دئدی:
- بو ائله بیگین دوننکی آتیدیر.
سونرا قوناقلار یئریدیلر ایچری و بیر کهر آتین یانیندا دایاندیلار. ناچالنیک آتین قاباغینا کئچیب کربلایی قاسیمدان سوروشدو:
-بودورمو بیگین تعریفلی آتی؟ –
کربلایی قاسیم دئدی:
-بلی.
قوناقلار باشلادیلار آتین او طرفینه بو طرفینه دولانماغا. ناچالنیک آخورا طرف حرکت ائلهییب ایستهدی آتین آغزینا باخسین. آخورا یاخینلاشان کیمی ناچالنیک دیک آتیلدی و چیغیردی:
- آخ، چورت ووزمی!
آخورون ایچینده گویا کفنه بورونموش بیر شئی ناچالنیکین گؤزونه ساتاشدی. ناچالنیک یانینداکی پریستاوین الیندن یاپیشیب یاواشجا یئریدی آخورون یانینا و دیقت ائلهییب گؤردو کی، آخورداکی قوربانعلی بیگ اؤزودو. بونو گؤرجک ناچالنیک چپیک چالیب، قه-قه چکیب گولدو و دئدی:
- آ.. .آ.. .آ.. رفیق، سن بوردا ایمیشسن!!...
قوناقلار دا بیر-بیر گلیب بیگه دیقت ایله باخدیلار و چکیلیب دوردولار کناردا.
قوربانعلی بیگ یئریندن هئچ ترپشمهدی.
قوناقلار چیخدیلار کوچهیه، آتلاری میندیلر و اوز قویدولار گئتمهیه.
کؤچورن: عباس ائلچین


text:
وست پام بیچ، فلوریدا
وست پام بیچ، فلوریدا (اینگیلیسجه: West Palm Beach, Florida) آمریکانین فلوریدا ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۴۹٫۴۳ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۹۹۹۱۹ نفر و اهالی سیخلیغی ۷۵۷٫۴۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۶٫۴ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده وست پام بیچ، فلوریدا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«West Palm Beach, Florida»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).