text:
- آیتلریمیزی أتکیسیز قئلمایا چالئشانلار وار یا! ایشتە اۇنلار یاقئجئ آتشین آهالیسیدیرلر!”
- سندن اؤنجە گؤندردیگیمیز هیچبیر رسول وە نبی یۇقتور کی، بیر شەیی آرزو أتتیگیندە شەیطان اۇنون آرزوسونا بیر شەی قاتمئش اۇلماسئن. آما آللاە، شەیطانئن قاتتئغئنئ گیدریر، سۇنرا آیتلرینی (اۇنلارئن ذیهینلریندە) ساغلاملاشتئرئر. آللاە، دائیما بیلن وە قارارلارئ دۇغرو اۇلاندئر.
- بۆتۆن بونلار، شەیطانئن قاتتئغئ شەیی، قالبلریندە حاستالئق اۇلانلارا وە قاتئ قالبلیلرە بیر ایمتیحان وسیلەسی یاپماسئ ایچیندیر. اۇ ظالیملر ألبتتە درین بیر آیرئلئق ایچیندەدیرلر.
- آیرئجا کندیلرینە بیلگی وریلمیش اۇلانلارئن، اۇنون (قورئانئن) راببیندن گلن بیر گرچک اۇلدوغونو بیلیپ اینانمالارئ وە قالبلرینین اۇنا یاتئشماسئ ایچیندیر. آللاە، اینانئپ گۆوننلری ألبتتە دۇغرو یۇلا یؤنلندیریر.
- کافیرلیک أدنلر، اۇ ساعات آنیدن گلینجەیە، سۇنراسئ اۇلمایان بیر گۆنۆن عاذابئ گلینجەیە قادار اۇندان (آللاهئن کیتابئندان) اۆرتیلمیش بیر قورغو ایچیندە اۇلمایا دوام أدەجکلردیر.
- اۇ گۆن تۆم یتکی آللاهئندئر. آرالارئندا اۇ حۆکمەدەجکتیر. اینانئپ گۆونن وە ایی ایش یاپانلار نیعمتلرلە دۇلو جننتلردە اۇلاجاقلاردئر.
- آیتلریمیزی گؤرمزلیکتە دیرنن وە اۇنلار قارشئسئندا یالانا سارئلانلار وار یا! ایشتە اۇنلار ایچین آلچالتئجئ بیر عاذاب واردئر.
- آللاە یۇلوندا هیجرت أدن، سۇنرا اؤلدۆرۆلن وەیا اؤلنلری آللاە، ألبتتە گۆزل بیر شکیلدە رئزئقلاندئراجاقتئر. شۆبهەسیز آللاە، رئزئق ورنلرین أن حایئرلئسئدئر.
- اۇنلارئ کسینلیکلە حۇشلاناجاقلارئ بیر یرە یرلشتیریر. آللاە ألبتتە دائیما بیلن وە فئرصات تانئیاندئر.
- قورال شودور: کیم کندینە یاپئلان حاقسئزلئغا دنگییلە جزا وریر، یینە دە سالدئرئیا اوغرارسا، آللاە اۇنا ألبتتە یاردئم أدر. آللاە، چۇقچا عاففەدن وە باغئشلایاندئر.
- چۆنکۆ آللاە گجەیی گۆندۆزۆن ایچینە سۇقار، گۆندۆزۆ دە گجەنین ایچینە سۇقار. آللاە، دائیما دینلەین وە گؤرندیر.
- بونلارئن سببی شودور: آللاە گرچک ایلاەتئر؛ اۇنونلا آرالارئنا قۇیوپ یاردئما چاغئردئقلارئنئن ایلاهلئغئ ایسە گرچک دئشئدئر (اویدورمادئر). آللاە، دائیما یۆجەدیر، بۆیۆکتۆر.
- آللاهئن گؤکتن سو ایندیردیگینی، بؤیلەجە یریۆزۆنۆن یمیشیل حالە گلدیگینی گؤرمەدین می؟ آللاە لۆطفو بۇل اۇلان وە هر شەیین ایچ یۆزۆنۆ بیلندیر.
- گؤکلردە وە یردە نە وارسا حپسی اۇنوندور. هیچبیر شەیە ایحتیاجئ اۇلمایان وە یاپتئغئنئ مۆکممل یاپان، ألبتتە آللاەتئر.
- آللاهئن، یردە اۇلان هر شەیی وە قۇیدوغو قانونا گؤرە دنیزدە آقئپ گیدن گمیلری حیذمتینیزە وردیگینی، یرە دۆشمەسین دییە گؤگۆ توتتوغونو گؤرمەدین می؟ اۇنون ایذنییلە دۆشرسە باشقا. آللاە، اینسانلارا قارشئ پک شفقاتلیدیر، ایکرامئ بۇلدور.
- سیزە حایات ورن، سۇنرا اؤلدۆرن، سۇنرا تکرار حایات ورەجک اۇلان اۇدور. یینە دە اینسان نانکؤرلۆک أدر دورور.
- هر اۆممت ایچین قوربان کسەجکلری اۇرتاق بیر زامان بلیرلەدیک. اؤیلەیسە بو قۇنودا سنینلە چکیشمەسینلر. سن راببینە چاغئر! سن کسینلیکلە دۇسدۇغرو بیر یۇل اۆزریندەسین.
- سنینلە تارتئشئرلارسا دە کی: “آللاە نە یاپتئغئنئزئ چۇق ایی بیلییۇر.”
- آللاە، قئیامت (مزاردان قالقئش) گۆنۆ آنلاشمازلئغا دۆشتۆگۆنۆز قۇنولاردا آرانئزدا حۆکمۆنۆ ورەجکتیر.
- بیلمز میسین کی آللاە، گؤکتە وە یردە اۇلان هر شەیی بیلیر. بونلارئن یازئلئ بیر قایدئ توتولور. بو آللاە ایچین قۇلایدئر.
- آللاهئن، حاققئندا هیچبیر دلیل ایندیرمەدیگی وەیا حاققئندا بیر بیلگیسینین اۇلمادئغئ شەیی آللاە ایلە آرالارئنا قۇیوپ قوللوق أدرلر. بو یانلئشئ یاپانلارئن، هیچبیر یاردئمجئسئ اۇلماز.
- اۇنلارا آیتلریمیز، بیربیرینی آچئقلایاجاق شکیلدە باغلانتئلارئیلا بیرلیکتە اۇقوندوغوندا، کافیرلیک أدنلرین (گؤرمزدن گلنلرین) اینکارجئ طاورئنئ یۆزلریندن اۇقورسون. کندیلرینە آیتلریمیزی بیربیرینی آچئقلایاجاق شکیلدە باغلانتئلارئیلا بیرلیکتە اۇقویانلارا نەرەدەیسە سالدئراجاق گیبی اۇلورلار. دە کی: “سیزە بوندان دا کؤتۆسۆنۆ بیلدیرەییم می؟ جهننم آتشی! آللاە اۇنو، کافیرلرە سؤز ورمیشتیر. نە کؤتۆ حالە گلمکتیر اۇ!”
- أی اینسانلار! سیزە بیر اؤرنک وریلییۇر؛ اۇنو دینلەیین! آللاە ایلە آرانئزا قۇیوپ یاردئما چاغئردئقلارئنئز بیر آرایا گلسەلر، بیر سینک بیلە یاراتامازلار.
- آللاها حاق أتتیگی اؤلچۆدە دگر ورمەدیلر. آللاە، کسینلیکلە گۆچلۆ وە دائیما اۆستۆندۆر.
- آللاە، ملکلردن دە، اینسانلاردان دا ألچیلر سچر. آللاە، دائیما دینلەر وە گؤرۆر.
- آللاە اۇنلارئن اؤنلریندە اۇلانئ دا، آرقالارئندا قالانئ دا بیلیر. بۆتۆن ایشلر، آللاها عارض أدیلیر.
- أی اینانئپ گۆوننلر! رۆکوع أدین، سجدە أدین وە راببینیزە قوللوق أدین! ایی ایشلر یاپئن کی، اومدوغونوزا قاووشاسئنئز!
- آللاە اوغروندا حاققئیلا جیهاد أدین! اۇ سیزی سچتی. بو دیندە سیزە بیر زۇرلوق اۇلوشتورمادئ. آتانئز ایبراهیمین دینی یاشاما بیچیمینە اویون! آللاە، هم داحا اؤنجە هم دە بو کیتابتا سیزلری “مۆسلۆمان /تام تسلیم اۇلان” دییە آدلاندئردئ کی، بو رسول سیزە اؤرنک اۇلسون، سیز دە اینسانلارا اؤرنک اۇلاسئنئز! اؤیلەیسە نامازئ دۆزگۆن وە سۆرکلی قئلئن! زکاتئ ورین وە آللاها سئقئ سارئلئن! اۇ سیزین أن یاقئنئنئزدئر. اۇ، نە گۆزل یاقئن وە نە گۆزل یاردئمجئدئر!


c: text/html

text:
اسلام آرقالاشیغی اوُیونلاری: تۆرکیه بیلن ایران اینگ کؤپ مدال آلان یورتلار
تۆرکیه، ایران، قازاغیستان و اؤزبگیستان اینگ کؤپ آلتین مدال آلان یورتلار
دۆین گیجه رسمی یاغدایدا آچیلان اسلام آرقالاشیغی اوُیونلاریندا تۆرکیه، ایران و قازاغیستان اینگ کؤپ مدال آلان یورتلار.
تۆرکیه 16 آلتین مدال، 14 کۆمۆش و 9 بۆرۆنچ مدال بیلن بیرینجی یرده دوریار.
ایران 5 آلتین، 9 کۆمۆش و 4 برنز بیلن ایکینجی یرده.
قازاغیستان بوُلسا 5 آلتین، 1 کۆمۆش و 5 برنز اۆچۆنجی.
اؤزبگیستان دا 3 آلتین، 2 کۆمۆش و 6 برنز بیلن دؤرۆنجی یورت.
اسلام آرقالاشیغی اوُیونلاری تۆرکیأنینگ قونیه شهرینده دوُوام ادیأر.
دِگیشلی حابارلار
والیبال: تۆرک قیزلاری آلمانلاری ینگدی
تۆرک قیزلاری 25-21، 25-18 و 25-21 حاسابی بیلن اۆچ سِتده ینگیجی بوُلدی
پاموق قالا 9 آیدا 1 میلیون 557 توریست گلدی
سپتامبر آییندا بو تاریحی و طبیغی یأدیگأرلیگه 271 مۆنگ 861 سیاحاتچی گلیپدی
والیبال: تۆرک قیزلاری کروات قیزلارینی ینگدی
تۆرک والیبالچی قیزلار دۆنیأنینگ اینگ قوُوی 16 توُپاری نینگ ساناوینا آدینی یازدیردی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سنبله آیی نینگ ۱۴ انجی گونی جوزجان ولایت نینگ آقچه، خانقا و خواجه دوکوه ولسوالیقلارینده بأش اوقوو ییرنینگ بنالاری غورلمانه باشلادی.
جوزجان ولایتی بویونچه اکتید مؤسسه سی نینگ باشلیغی امان الله امین جنابلاری نینگ آژانس باختر خبرچی سینه آیتماغینه گؤرأ: بو غورلیشغینگ عمومی هزینه سی (۱۳.۸) میلیون افغانی بولوپ اکتید مؤسسه سی طرفیندان ناروی اولکاسی نینگ یاردامی بیلن ( انکشاف پایدار روستاها) برنامه سی یوزندن دنیاطلبینه لایق شکللینده اوچ آی – دا غورلش ایشی نینگ تمام بولیپ اوقوو چی لارینگ خدمتینه برلجک دیغینی آیتدی.
جوزجان ولایت نینگ معارف بأشلیغی مولوی محمد طاهر جواد لارینه گؤرأ: بو بنانینگ غورلجاق جایینی ییرلی ایلاد یاشیجیلار طرفندان پوله آلنیپ معارف ینگ اختیارنه غویولان دیغینی یادلاپ، شو جای ینگ بتماگی بیلن ۳۰۰۰ اوقووچی اوقوو جایی بیلن اوپجن بولجاق دیغینی آیتدی. ینه جواد جنابلاری سوز نینگ دوامینده اسلامی امارت نینگ پیروز لیغیندان سونگ خلق ینگ اوقووه استگی گوپالیپ شو ییل بویونچه ۲۰ جریب ییرینگ ییرلی ایلاد طرفیندان مکتب غورلماق اوچین جوزجان معارفینه بریلن دیگینی ایتدی.
ینه بو ولایت دا یوزده ۴۳٪ گوتارم اوقووچیلاره درست اوقوو ییری بولمان دیغینی یادلاپ بوغینچیلیغی دولت ینگ، ییرلی ایلاد موسسه لرینگ غولداوی بیلن یوق اتجک دیگینی یادلادی.


text:
هاوالار قیزدی، نیاز اولمادی کورکه- کرییه
واخت- او واخت اولدو کی داغلاردا کی قارلار ارییه
ساغمال حئیوانلاری داشقین سودایله یایدی چوبان
گتیریر ساغماغا آخشام چاغی، کنده، برییه
شاققاشاق بوزلار اریر، سئل- سو توتوب کؤشنیمی
لایبالای دالغالانیب، آخدی، سو دولدو درییه
قورخما، حئیوان نه قدر دوشگون اولا، اؤلمیهجک
یازگلیر، آغزی چاتار یونجایا، گؤم- گؤی ترییه
شن باهار، چؤل باییر، هر یئر دولو دور نعمت ایله
چوخ یئییب، پارتلاییر حیئوان، دا سیغیشمیر درییه
نازایله گؤلده اوزور یاشماغی یاشیل صونالار
ناز ائدیر اؤردگه قاز، شیشدی خوروزدا فرییه
مادمازل چوخ دئمه،ائششک قودورار، سونجوق آتار
چیخاری یوخدو، یاراشماز بو لقب کور زرییه
بو پری، چوخ دا حیجابه، دینه پابند دئییل
داز باشین اؤرتمه یه، محکم بورونوب روسرییه
یادا ساللام او شیرین عصری، جاوانلیق چاغینی
کیم قویاردی او زامان، فرق، آغ ایله قرییه
ذوق شوقیله، نه عشقیله گئدردیک جمعه لر
قلّهیه، حکم آوارا، شاهگؤلونه، سردرییه
پهلوان تک چالیشیب بیلمزایدیک خستهلییی
دؤشهنردیک نئجه آج قورد کیمی بیز، بال کرییه
سورا باغلاردا دَرردیک قانالاردان اوزومو
کیم باخاردی آغاج اوستونده قیزارمیش ارییه
خوش گزیب، خوش یاشادیق، گلمزیدی فیکریمیزه
دور صفحه آلتی ساعات، سنگک ایله بربرییه
سلقه سهمان بیزیم ائولرده داریخدیردی منی
جارونو بوکمهمیش آرواد، اَل آتیر مرمرییه
بایرام آخشامی اوشاق تک من اونو توولامیشام
قورخورام عکس اولا ایشلر، او حقیری سرییه


text:
"پوتا قیز" دانشگاهین حیهتینده صندل اۉستۉنده اوتوروب کیتاب اوخویوردو کی باشینین اۉستۉنه بیر کؤلگه تۉشدو. باشین قالخیزدی اۉسته گؤردو بیردانا اوغلان وار:
{اوغلان} خانیم گۉزشت ائلین، بیر لحظه وقتیزی توتا بیلهرم؟!
{پوتا قیز} کلیشه سؤزلر، تیکراری تاکتیکلر. اَه آدامین حالین کؤرلورسوز!
{اوغلان} بلی؟ نه بویوردوز؟
{پوتا قیز} هئشزاد! امریز اولسون ...
{اوغلان} عرضیمیز اولار! واللاه من نئچه وقتدی سیزدن بتر خوشوم گلیب، ایستیردیم ایمکانی اولسا، سیزینن تانیش اولام.
{پوتا قیز} مننن خوشون گلیب؟ نیه؟ من کی قیرجانا قیرجانا دانیشمیرام. اندامیم باربی دییل. بورنوم عمل اولمویوب. تۉهلریمه ساپ ساری رح قویمامیشام. کلیپسیم یوخدی، ساپورت گییمهمیشم!
{اوغلان} ائله منده اونا گؤره سیزدن خوشوم گلیب دا.
{پوتا قیز}آها! پس اؤجۉر. باخ او مانکن قیزا! او دو با اوردان گئدیر ... یانی سنین اوننان خوشون گلمیر؟...
{اوغلان} هانی؟ هانکی قیز؟ هانی؟ هاردا؟!
{پوتا قیز}ائله بودو دا. گؤردۉن؟ مانکن آدی ائشیتدین گؤزلرین ایشیلدادی! "لانا تورنر" دییر کی: A gentleman is simply a patient wolf
{اوغلان} جان؟! یانی نمنه؟ بو تورنر کیمدی هله؟
{پوتا قیز} هئشزاد هئشزاد! اؤتۉر. زاتن سیزلر آنجلینا جولی دن سورا آیریسین تانیماسیز کی. تۉرکۉسو دییر یانی سیز کیشیلر هاممیز بیر بئزین قیراغیسیز!
{اوغلان} آمما من اؤجۉر اوغلان دییلم، اصلن آیری نییّتیم یوخدو!
{پوتا قیز}ایندی حتمن سورا دا ایستیرسن دییهسن "منیم قصدیم جیددی دی"! هه؟
{اوغلان} بلی ... دقیقن!
{پوتا قیز} وااااااااای! نه گؤزل! ایندی ده حتمن اینتیظارین وار من سئوینماخدان قانات چیخاردیب اوچام دا؟! بح بح! منه ائلچی گلهجاخلار! مامانیم دییهجاخ "قیز دو بیرآز اؤزۉوه یئتیش آخشام ائلچین وار". منده بزهنیب، دۉزهنیب چیخاجام قاباخلارینا. چای گتیرهجام، قئین آنا، بالدیز منیم بویون بوخونوما باخالار! توتوب اۉزۉمدن اؤپهجاخلار گؤرهلر آغزیمدان ایی زات گلمیر؟! مامانیم منیم هۉنرلریمدن دییهجاخ.خولاصه باخاجاخلار، بَیهنسهلر منی "آلاجاخلار" اوغوللارینا. "بازاردان آلدیم سوغانی / او سوغانی بو سوغانی / یاشاسین اوغلان دوغانی"!! هه؟؟ بودو دا؟!
{اوغلان} خانوم منیم اصلن توهین قصدیم یوخیدی. بۉلمۉردوم نارحات اولاجاخسیز!
{پوتا قیز} یوخ. سنده گۉناه یوخدو کی. گۉناه جامعه ده ... زهلم گئدیر بو "جامعهی مردسالار زنستیز" دن!
ماتی میخاناسین بورالاردان تاپین 🏻
Telegram:
@matimeyxanasiofficial
Instagram:
https://instagram.com/mati.


text:
بیر اوخشاما آی اوچون – ناصر منظوری نین «آذ» کیتابی حاقدا
بیر اوخشاما آی اوچون
ناصر منظوری نین «آذ» کیتابی حاقدا
مصطفی رزاقی
کیتاب: «آذ»؛ ناصر منظوری،تهران، ناشر مولف، ۱۳۹۵
بو کتیابین موضوعسو آذربایجان آیین دوشونجه سینده «آی»ین یئری دیر. کیتاب ماجراجیل بیر ذهنین(ص ۱۲) (متودونون) نتیجهسی دیر. مؤلفین اساس فرضی بو دیر کی، «آی» آذربایجان آیین دوشونجهسینده و دیلینده مرکزده یئر توتان مفهوم دیر. او نهایت کیتابین سونلارینا دوغرو «آذربایجان» آدینی دا «آی» مفهومو ایله معنی ائدیر: «آیین اؤلکهسی». بو کیتابدا آیین مختلف معنالارینین ایزی دیوان لغاتالترک ده گلن «آذ» مفهومونا کیمی ایزلنیلیر.
«آی»ین مغلوب ائتدیریلمه سینی آنلایاق!
مولف اوّلده دوغوم یئریندن باشلاماقلا اؤز آیاق یئرینی مؤحکملندیریر. اوردان سفره چیخیر. او اوخوجونو اؤز دوغوم یئرینه آپاریر. اورانی آیین اؤلکهسی آدلاندیریر (بونا گؤره «چاراویماق»ی «چار آیماق» اوخویور. ص ۱۸) او دئییر بورا «گون»له «آی»ین عاشقانه رابطهسینی حکومتیلشدیرنلرین طرفدارلارینین هجوموندان اماندا ساخلایان سیغینجاق دیر. یازیر بوردا «آیلا گونون رابطهسی عشق دیر» آما باشقا یئرلرده بونلار ساواشیرلار و سوندا «آی» مغلوب اولوب اؤلور. دئمک کیتابین سونراکی بحثلریندن آلاجاغیمیز نتیجه ایله، ایندیدن دئیهبیلریک کی، مؤلفین دوغوم یئری میترائیسمین حاکم اولا بیلمهدیگی یئر دیر.
مؤلف دوغوم یئرینی بئله تانیتدیریر «اینجا سرزمین شب است» (۲۰) (بورا گئجهنین تورپاغی دیر). او، اؤز دوغوم یئرینین دؤرد چئورهسینده کی طبیعی عوارضین آدلارینی یورا ـ یورا بو نتیجهیه یئتیشیر. اونون دوغوم یئرینین شمالیندان «قررنقو چایی» آخیر، جنوبوندا «آی دوغموش چایی» سووشور؛ شرقده «قره زیارات» آدیندا و غربده «چیراغ مردان» آدیندا داغلار وار. هابئله بونلارین اورتاسیندا «قارغا دولانماز» آدیندا مرکزی بیر داغ یئرلشیر. ائله بو جمله (قارغا دولانماز) میترائیسمین جاسوسو قارغانین بورایا چاتا بیلمهدیگینی آچیق آشکار بیان ائدیرمولفین نظرییجه. میترائیسم گونون حاکمیتی ساییلا بیلسه، او زامان، او حاکمیتدن آماندا قالان بو یئر آیین حاکمیتی ساییلمالی دیر. ائله اونا گؤره ده هامی یئر آدلاری «آی»لا، «آی»ین یاتاغی «گئجه» ایله، گئجهنین «قارانلیغی» ایله، گئجهنین گونوزه قوووشان «دان»ی ایله ایلگیلندیریلیر. قارانلیق «قارنقوشا» دا ایلگیلندیریلیر. قارانقوش حروفاتین تبدیلینده «پرستو» اولا بیلر. پرستو «پرستش» ـه مربوط اولا بیلر. (بلکه گئجه نین قارانلیغی و وحشتی طبیعی اولاراق انسانلاری قورخویا سالیب بیر امید یئری آختارماغا و گئجهنین صاحیبی نه یالوارماغا مجبور ائدیب. نییه کی، تاپینماق و پرستش، احتیاج زامانی، وحشت زامانی معنا وئرر. گؤرونور کی من ده، مؤلف کیمی ماجراجیل ذهنله بو یولو داواملاندیریرام!).
مؤلف، کلمهلرده گیزلی قالان آیلا باغلی اولان مفهوملاری اوزه چیخارتماقلا اونلارین میترائیسمدن قاباقکی دوره مربوط اولماسینی مطرح ائدرک، بو حرکتده بو اؤلکهنین میترائیسمدن قاباقکی «آیین دوشونجه»سینه (اسطورهای تفکرونه) ال تاپدیغی ادعاسیندا بولونماقدا دیر.
بیرینجی بؤلوم، کیتابین هامیسینین خلاصهسی دیر. ائله او دور کی، هر نئچه سطردن بیر دئییر کی بونو همین کیتابین داوامیندا بحث ائدهجهییک. مفهومی بیر یوماغین ساپلاری اوزانیب کیتابین قارنینا.
مولف بو کیتابیندا قاباقکی کیتابلارینین دا رمزلریندن بیر ایکی سینی آچیر. مثال اوچون آواوا رومانینا اشاره ائدرک «سنتیا» شخصیتینین آدینی ایضاح ائدیر. (ص ۳۳)
یونان اساطیری نین رولو
بو کیتاب،«آی»لا باغلی آیین دوشونجهنین کؤلگه ده قالدیغینین سببینی یونان و روم آیینلارینین گئنیش سطح ده یاییلدییغیندا گؤرور: «اساطیر یونانی و رومی همه چیز را تغییر دادهاند». (ص۳۳ – یونانی و رومی آیینلار هر نهیی دَییشیبلر).
کیتابین بیر بؤلومونده آیین اوصافینی آرد آردا دوزمکله اونون حقینده بیر اوخشاما یازماق حالیندا گؤرونور مؤلف. (ص۳۴). مؤلف، «نییه آذربایجاندا، سومرده، بین النهرینده، عبریده و عربیده کیشی اولان آی، یونانجا دا مؤنث اولوب» سوروشماقلا، اصلینده معشوقهسینین غمینده (کیشیلیکدن سالیندیغیندا) آغی سؤیلهییر.
بو سؤزلردن بو معنانی آلماق اولار کی، یونان و لاتین، دونیایا حاکم اولالی یئرلی خلقلرین تانریلاری بوکولدو. ایندی ده کی ایندی دیر، دونیانین مثلا علمی حوزهسی، یونان لاتین بارماغی اوستونده دولانیر.
مؤلفین بوندان قاباقکی کیتابی «مفهوم مؤنث در زبان- فکر» (دیل- دوشونجه ده قادین مفهومی) ایدی. ائله اونا گؤره، «آذ» کیتابینی دا یئنی بیر آدلاندیرمادا بیز «مفهوم مذکر در زبان- فکر» (دیل – دوشونجده کیشی مفهومی) آدلاندیرا بیلریک. بئلهلیکله، بو کیتاب قاباقکینین منطقی داوامی و قارشیلیغی اولار.
هوش نهدن یارانیر؟
بو کیتابین تزه سؤزلریندن بیری آذربایجان منطقهسینین دیللرین و هوشون یارانماسینین مرکزی اولماسی دیر. «انسانلارین دونیادا یاییلماسی آفریقادان آسیایا گیردیکدن سونرا اوز وئریب بو داغیلیش دا ایندیکی عراق قافقاز چوخ مهم نقطه دیر. آذربایجان بو منطقهدن بیر نقطه دیر». (ص۵۳۴)
مؤلف بو فیکیرده دیر کی، زامانلاردا «دان» زامانی و مکانلاردان «آذربایجان» مکانی بشر ذهنینی آییق ساییق سالیب اونون نتیجهسینده ده دیللر یارانماغا باشلاییبلار.
مستند بیر فیلم کیمی
بو کیتاب «چراغ مردان»لا باشلانمیشدی. قورتاراندان دا بیر ضمیمه آدینان بیزی یئنه گتیریر«چراغ مردان»ین باشیندا اوتوتدورور. اونون آدینی اینجهلهییر. بو کیتابی بیر اسطورهای و مستند فیلم کیمی اوخوماق اولار. بئله کی، فیلم بیزی «چراغ مردان»دان «تاق بستان»لارا، اوردان موزهلره، اوردان ائلیمیزین شفاهی موزهلرینه آپاریر. «یای»لارین آخیریندا آشیق اویناماقلاری گؤرستریر. گئجهلرینه «ماللا هارای» اویناماقلارینی نشان وئریر. پاییزلاردا توی چالدیریر.آشیقلارین سازلارینی «ساز»لاییر. «سار»لاری اوزاقلاشدیریر. نهایتده آی اؤلکهسینین آدینی و آیینی بیزه تانیتدیریر. آخیر دا چراغ مرداندا بیر چاینان آیریلیریق.
کیتابین مفهومی تصویری
آذ کیتابینین خطی و دوزیولا آخارینی باشا ووراندان سونرا اونون بوتؤن بیر مفهومی تصویرینی کشف ائتمک آختاریشی هله ده اوخوجونو الدن قویمور. بو یئر گزینتیسینی، مفهوملار یورونتوسونو، موزهلر آختاریشینی نه ده خلاصه ائلهمک اولار؟ مؤلف بو یئرلرده نه آختاریر؟ اونون قلبینده کی نهدیر کی بو یئرلرده اونا دلیل و ثبوت آختاریر؟ دئمک او قلبینده کینه یئتیشیب دیر. آنجاق اونو بیزه چاتدیرماق اوچون خارجی عالم ده مدرک و شاهد گؤسترمَلی دیر. ایندی که بو شاهد مدرکلری گؤردوک اونون قلبینده کی مفهومون نقشهسینی چکه بیلریک می؟
آی- گون – اوچ مرحله
بئله گؤرونور کی، بیر انتزاعی مفهوم ذهنین گؤیونده ان یوخاری قاتلاردا پارلاییر. او دا «آی»لا «گون»ون رابطهسی دیر. بو رابطه تکرار اولان اوچ مرحله ایچیندن کئچیر و یئنه ده تکرار اولور. بو اوچ مرحله اوّلده بیرلیک دیر، سونرا آیریلماق دیر، سونرا یئنه ده بیرلشمک دیر. بئله کی «آی»لا «گون» هئچ نه یوخ ایدی بیر ایدیلر. بو اونلارین ان شیرین و خوشبخت آنلاری ایدی. آنجاق نسه اونلاری بیرـ بیریندن آیریلماغا مجبور ائدیر. بو آیریلماق اونوتماق دئییل. بلکه تزهدن اؤز ایراده گوجو ایله بیرـ بیرینه قووشماق گوجونو گرچکلشدیرمک اوچون بیر امتحان دیر. بو آیریلیقدان سونرا آی گونون آردینجا یولا چیخیر و چتینلیکلری سووشدوردوقدان سونرا تزهدن – بو دفعه اؤز چالیشماسی ایله گونه چاتیر و ایلک سعادتی تزهدن یارادیر.
همین مرحلهلر خالق ناغیللاریندا دا تکرار اولور. راوی ناغیلین قهرمانینی بیر فرصتده معشوقهسی اولاجاق شخصله اوزلشدیریر، سونرا دوشمن یا طبیعت واسطهسی ایله اونلاری بیرـ بیریندن آییریر و سونرا دورور دالدا عاشیقین معشوقهسینین دالییجا گئتمهسینه تاماشا ائدیر. گویا اوّل معشوقهنی گؤسترنده عاشیقه بئله دئمک ایستهییرمیش کی بو سنین معشوقهن دیر، ایندی اونو سندن آلیرام (یا گیزلدیرم) ایندی هونرین گؤستر و اونو تاپ! بوردا راویله قهرمانین اویونو جالب دیر.
مؤلفین ذهنینده کی بو اولو مفهوم خارجی مصداقینی تاپماق اوچون ایلک اؤنجه «چراغ مردان» کیمی داغلاردا تجلی ائدیر. بو داغلارین نظیرهسی اولان «تاغ»لار دا ماجرایا قاتیلیر. داغلار و تاغلاردان سونرا بشرین یاراتدیغی بینالاردا بو مطلب آختاریلیر. تورکیه ده «مهری ماه» مسجدلری و آیا سوفیا بونون نمونهسی دیر.
بینالاردان کئچدیکدن سونرا، «آی»لا «گون»ون محبت رابطهسی و بو رابطه نین خارجی عامللرله بولاندیریلماسی موزهلرده کی لوحهلرده آختاریلیر. همین لوحهلر اوجباتیندان میترائیسم بحثی و اونون لوحهلری اورتایا گیریر.
موزهلردن کئچدیکده دیلین ایچینده کی مفهوملار باشقا انتزاعی بیر فضا کیمی قارشیمیزا آچیلیر. بوردا دیل موزهسینده او اولو مفهومو اؤزونده عکس ائتدیرن آینالاری کلمهلر شکلینده گؤرورک. همین فضادا «اُستان»لا «آیماق»لارین قارشیلیغی جلوه ائدیر. «مهر»نن «شهریور» آیلارینین مفهومو و بؤیوک شاعر «شهریارین» آدینین و یاشاییشینین اؤزللیگی اوخوجویا ایلگیلندیریلیر.
دیل حوزهسینده آذربایجانین شفاهی ادبیاتیننی اؤنملی سیماسی ساییلان آشیق مفهومونا چاتیریق. بوردا دا «ساز»لا «سار» اولو مفهومون یئرده عکس اولونموش تصویرلری ساییلا بیلر.
دیلده کی «یار»لار آلمانین «یاریلماسیندان» عمله گلیب سونرا بیرـ بیرینه چاتماسی بو اولو مفهومو گوجلندیریر.
بو اولو مفهومو لای لای بؤلونموش ذهنی بیر بوتؤن تصویرده گؤرمک اولار.


text:
دانلود آلبوم جدید و ترکی جعفر احمدی به نام ائل باغچاسی
اين آلبوم بسيار زيبا با همکاری عاشيق چنگيز و عاشيق محبوب خلیلی اجرا شده است
نوازنده ی قوپوز : فرخ مهدی پور ، نوازنده ی بالابان : جلیل حمیدی ، نوازنده ی قاوال : جعفر احمدی
نوازنده ی تومبا ، قوشا ناقاره و تمپور : ناصر تقی پور تبریزی ، نوازنده ی قوپوز : چنگیز مهدی پور
Download New Album Turki By Jafar Ahmadi Called El Baghchasi
جعفر احمدی – ائل باغچاسی ( عاشیق )
متن آهنگ گئجه لر شعر از اسناد شهریار
اولدوز سایاراق گوزله میشم هر گئجه یاری
گج گلمه ده دیر یار یئنه اولموش گئجه یاری
گؤزلر آسیلی یوخ نه قارالتی نه ده بیر سس
باتمیش گولاغیم گؤرنه دؤشور مکده دی داری
بیر قوش آییغام! سویلیه رک گاهدان اییلده ر
گاهدان اونودا یئل دئیه لای-لای هوش آپاری
یاتمیش هامی بیر آللاه اویاقدیر داها بیر من
مندن آشاغی کیمسه یوخ اوندان دا یوخاری
قورخوم بودی یار گلمه یه بیردن یاریلا صبح
باغریم یاریلار صبحوم آچیلما سنی تاری!
دان اولدوزی ایسته ر چیخا گؤز یالواری چیخما
او چیخماسادا اولدوزومون یوخدی چیخاری
گلمز تانیرام بختیمی ایندی آغارار صبح
قاش بیله آغاردیقجا داها باش دا آغاری
عشقین کی قراریندا وفا اولمیاجاقمیش
بیلمم کی طبیعت نیه قویموش بو قراری؟
سانکی خوروزون سون بانی خنجردی سوخولدی
سینه مده أورک وارسا کسیب قیردی داماری
ریشخندله قیرجاندی سحر سویله دی: دورما
جان قورخوسی وار عشقین اوتوزدون بو قماری
اولدوم قره گون آیریلالی او ساری تئلدن
بونجا قره گونلردی ایدن رنگیمی ساری
گؤز یاشلاری هر یئردن آخارسا منی توشلار
دریایه باخار بللی دی چایلارین آخاری
از بس منی یاپراق کیمی هیجرانلا سارالدیب
باخسان اوزونه سانکی قیزیل گولدی قیزاری
محراب شفقده ئوزومی سجده ده گؤردوم
قان ایچره غمیم یوخ اوزوم اولسون سنه ساری
عشقی واریدی شهریارین گللی- چیچکلی
افسوس قارا یل اسدی خزان اولدی بهاری
آهنگ های پیشنهادی برای شما
نظرات بسته شده اند


text:
مشرب، بابارحیم
مشرب تخلص ائدن بابا رحیم نمنگانی جغتائی (۱۶۵۷ ـ نمنگان ؛ ۱۷۱۱ بلخ) بؤیوک متصوف شاعیر.
حیاتی[دَییشدیر]
بابارحیم مشرب، مشهور چاغاتای شاعیری، دوغولدوغو یئردن آزادفیکیرلیلیک اوستونده سورگون اولونموش، درویش کیمی اورتا آسیا و هیندیستانی گزمیشدیر. شئعرلرینده اعیانلاری، مأمورلاری، فیتنهکار دیندارلاری ایفشا ائتدیگی اۆچون دیوانه چاغریلمیشدیر. بلخ حاکیمینین امری ایله اعدام ائدیلمیشدیر.
بابارحیم مشربین یارادیجیلیغیندا صوفیلیک ایدئیالاری اؤز عکسینی تاپمیشدیر. شئیرلری (غزل، موخممس، موسددس و س.) صمیمیلیگی، دیلینین سادهلیگی ایله سئچیلیر. ردیفدن مهارتله ایستیفاده ائتمیشدیر. "نور منبعیی" دیداکتیک اثری وار. فیلوسوف، صوفی شاعیر بابارهیم مشرب حاقیندا یازیلمیش قیسا معلومات هر حالدا اونون طالعیی بارهده موعین ائپیزودلاری آیدینلاشدیریر.
قایناق[دَییشدیر]
- آذربایجان تورکجهسی ویکیپدیاچیلاری طرفیندن یارادیلان Babarəhim Məşrəb مقالهسیندن.


text:
منی «من» ائدن …
نیگار نوروزی
گؤزومو تهراندا آچمیشام و ایکی توپلومدا بویا- باشا چاتمیشام: بیرینجیسی بؤیوک بیر شهرده «قوناق» وطنداش کیمی؛ ایکینجیسیایسه قوهوم- اَقربادان اوزاقلیق دویغولارینی آزالدان دوستلار آراسیندا. بو گونه قدر هئچ وقت کوچه ده «قاچان- قاچان» اوینامادیم، آنجاق چوخ وقتلری «گرگم به هوا» اویونلاری ایله اوشاقلیقدان لذت آلدیم. یالنیز ایلده بیر ایکی دفعه قوهوملاریمین یاشادیغی یئره بیر نئچه گونلوک «قوناق» گئتدیگیم زامان، بو اویونلارین دادینی چیخاردیردیم.
اورتا مکتبی اوخویارکن باکیلی بیر موسیقی معلیمیمین صمیمیتیندن تکجه موسیقی درسی یوخ، حیات و مدنیت درسی ده آلیردیم. من باشقالاری ایله فارسجا دانیشاندا منه گولومسهییب دئییردی: «باخ، سن نه گؤزل فارسی دانیشیرسان! من نه وقتدیر بوردا یاشاییرام، اما هئچ سنین کیمی دانیشانمیرام. بیلیرسن، هر انسان کی بیر ملتین موسیقیسینی، کولتورونو، تاریخینی و دیلینی باجاریرسا، اوندا او ملته ده عاید بیر وطنداش ساییلیر.» معلیمیمین سؤزوندن بئله باشا دوشدوم کی تکجه کؤکوم اولان یئر یوخ، یاشادیغیم شهر ده منیم ساییلیر.
دانشگاها گئتمک اوچون اوخویاجاغیم شهری اؤزوم سئچمهیه قرار وئردیم. ایران آذربایجانینین نمایندهسی بیلدیگیم شهره یول آچماق ایستهدیم. منیم هیجانیم بو شهرده یاشاماق اوچون هئچ ده تعجبلی دئییلدی. یاخشی خاطیرلاییرام کی بیر نئچه باکیلی همیاشیدلاریملا تانیش اولدوغوم زامان اونلار دا اَن آزی منیم قدر بو شهری گؤرمگه جان آتیردیلار. اونلار دا منیم قدر بو شهری مقدس بیلیردیلر. بو خوش دویغولار «هاردا آلنی آچیق انسان گؤرسنیز» کیمی ماهنیلاردان منده یارانمیشدی.
ایکی ایل بو شهرده یاشاماق خیالی، منی خوشلاندیریردی. بهمن آییندا دانشگاهدا آد یازدیرماق اوچون یولا دوشدوم. آغلارا بورونن خیابانلاردا اؤز دیلیمده آدرس سوروشماق، منی اوچوردوردو. دوشونوردوم «هاردا اورهکلرده عصیان گؤرسنیز» شهر منیم یاشاماق ایستهدیگیم یئر اولمالیدیر. اؤزومه، گئری دؤنمهمگه سؤز وئردیم. یئنی مستقل حیاتیما باشلاماق اوچون عایلهمله چوخ تلسیکلی و سویوق وداعلاشیب و اؤیرنجیلر یاتاقخاناسینا قاچدیم. قیسا بیر زاماندا بؤیوک بیر دوست گروپو ییغدیم و اؤزومله دیلداش اولانلاری اورهییمین باشیندا یئر وئردیم. او شهرین ساکینلرینی تانیمادان اورهکدن سئویردیم. «بی دنه چؤرهک» دئدیگیم شاطیری، «اللریز آغریماسین، بوردا دوشورم» دئدیگیم تاکسی سوروجوسونو، «اون دنه یومورتا ایستیرم» دئدیگیم بقالی، «باغیشلا» دئدیگیم یولدان کئچنی بئله بیر دیلده دانیشدیغیمیز اوچون سئویب، قوجاقلاماق ایستهییردیم. بیر شهر وسعتینده آداملارین منله بیر دیلده دانیشماغی اورهییمی اوخشاییردی. تئزلیکله «هاردا مکتبدن چوخ زندان گورسنیز» شهرین وطنداشی اولماق ایستهییردیم. اولا دا بیلردیم؛ نییه کی، معلیمیمین دئدیگی قدر بو شهرین تاریخی، دیلی، موسیقیسی و کولتورو ایله تانیش ایدیم. قارشیمدا هئچ مانع گؤرموردوم.
ائله بیل کی، هر سئوگی منیم بیلدیگیم سئوگیدندیر؛ هر دوستلوق، منیم ایناندیغیم دوستلوق کیمیدیر و هر سؤز، اؤز صمیمیتیم قدر دوزگوندور. اصلینده، من تکجه سؤزلره اینانیردیم. بلکهده باشقا بیر دیلده دئییلسهایدی، او قدرده منه ایناندیریجی گلمزدی؛ یا دا باشقا بیر شهرده دئییلسهایدی بیرآز حقینده دوشونردیم. من، منیم دانیشدیغیم دیلده دئییلن هر سؤزه اینانیردیم. او انسانلارلا عائله دئییلدیم، دوست دئییلدیم، دئمک اولار هئچ نه دئییلدیم؛ تکجه دیلداش اولدوغوم اوچون اونلارا صمیمیتیمله اینانیردیم.
منیمله همفکر اولانلار آز دا اولسا، وار ایدی. یئرینده اولمایانلاری یئرینه قویماق قرارینا گلدیم. صمیمیتسیز «سنی سؤورم» جوملهسینه «سنی سئویرم» دئمکله صمیمیت یوکلهدیم. یئرآلما ساتان حاجی بابانین «تامام» سؤزونون جوابیندا «یاخشی» سؤزونو مؤحکم دئدیم. کامانچا چالاندا تعجبله منه باخان یاشیدلاریمین- «بو نمنهدی چالیرسان؟» سواللارینا «چوخداندیر توی بایرام گؤرمهییب اوبام» سؤزو ایله اؤزومو راضی سالدیم. منی «تهران»دا دوغولدوغوما گؤره سئومهین و تحقیر ائدن ایکی درس اوستادیملا یئنهده دوزگون آذربایجان دیلینده دانیشدیم؛ بلکه منیمله ده باشقا اؤیرنجیلر کیمی تحقیرسیز داورانسینلار. کؤمهییمه گلمهین دوستلاریما, حیاتیمدا معنالی یئر داشیمالارینی وورغولاییردیم. بعضیلرینه گؤندردیگیم شعر مساژی جوابیندا یازیلان «دنیز که نوشتی یعنی چی؟» جملهسینی اوخویاندا، «هله اؤلمهمیشم، یارالییام من»له ساکینلشدیم. «دریا به ترکی میشه دنیز» یازدیم جوابلاریندا. من اونلاری باشا دوشموردوم. آخی نئجه «بیلین او یئرلییم، اورالییام من» ایفادهسینی ثبوت ائدجکلر!
مشترک دیلده دانیشدیغیم بیر توپلومدا اؤزومو چوخ یالقیز حیس ائدیردیم. «دیلداش» اولماق مندن باشقا بیر چوخلارینین نظرینده گرکسیز بیر مسئله ایدی. من ایسه بیر ایل اؤنجه «ایللردیر اوزونه حسرت قالدیغیم» شهری گؤرمک هیجانیما دوشونوردوم.
یالنیز باشقا بیر شهرده دوغولدوغوم اوچون منلیگیم، حیاتیم، دوشونجم و سؤزلریم اؤزگهلنیردی. بیر «قوناق» کیمی قارشیلانیردیم. بیر شهر وسعتینده دیلداشیمین منی ایستمهدیگی قدر اؤزومو یالقیز حیس ائدیردیم. مشترک بیر دیل بیزی یاخینلاشدیرماغا و بیرلشدیرمگه یئترلی دئییلدی. شهر، منی گؤرمک ایستهدیگیم توپلوم قدر سئویندیرمیردی. بیر شهرده گؤز آچمیشدیم، باشقا بیر شهر کؤکوم ایدی و باشقا بیر شهرین وطنداشی اولماغا چالیشیردیم. من هارالی ایدیم؟ بیلمهدیم!…
قایناق: «ایشیق درگیسی» – نومره ۳ – آذر ۱۳۹۷


text:
ج- رۆیانئن تەویلی (تأویل الرؤیا)
یوسوف سورەسینین آیتیندە، یاعنی قئصصانئن سۇنوندا یوسوف (ع) چۇجوقلوغوندا گؤردۆگۆ رۆیانئن باغلانتئسئنئن تاماملاندئغئنئ ایفادە أتمک ایچین؛ “هذا تأوەل رؤیای من قبل” دەر. بو؛ “ایشتە داحا اؤنجە گؤردۆگۆم رۆیانئن تەویلی بودور” دەمکتیر. بونونلا، هنۆز بیر چۇجوق ایکن گؤردۆگۆ رۆیانئن باغلانتئسئنئن قورولدوغونو قاصدەتمکتەدیر. عاینئ سورەنین اۆچ آیتیندە دە “بتأویلە” شکلیندە رۆیایئ تمثیل أدن ضامیرە موضاف اۇلاراق “تەویل” کلیمەسی گچمکتەدیر وە یینە قاصدەدیلن یوسوفون (ع) زیندان آرقاداشلارئنئن گؤردۆگۆ رۆیالارئن گرچک حایاتلا باغلانتئلارئدئر.
د- صابئر گؤسترەمەدیگین شەیلرین تەویلی (تأویل ما لم تستطع علیە صبرا)
کهف سورەسینین ایکی آیتیندە موسانئن (ع)، آرقاداشلئق أتتیگی کیشینین یاپئپ أتتیکلری قارشئسئندا صابرەدیپ ایعتیراض أتتیگی اۇلایلارئن آرقا پلانئ آنلامئندا “تأویل ما لم تستطیع علیە صبرا” ایفادەسی گچمکتەدیر. بیلیندیگی اۆزرە موسا (ع)، آللاهئن، قاتئندان بیلگی ورەرک ایکرامدا بولوندوغونو بیلدیردیگی قولا -کی بو بیر ملک اۇلمالئدئر- یۇل آرقاداشلئغئ تکلیف أدینجە ملک اۇنا: “سن بنیملە بیرلیکتە اۇلمایا دایانامازسئن، ایچیۆزۆنۆ بیلمەدیگین بیر شەیە ناسئل دایاناجاقسئن” دەمیش، یینە دە موسانئن (ع) ائصرارئ اۆزرینە برابر یۇلا چئقمئشلاردئ. یۇلدا، هر اینسان گیبی موسانئن (ع) آنلام ورەمەدیگی وە ایعتیراضدا بولوندوغو بیرتاقئم حادیثەلر یاشانمئش، أن سۇنوندا ملک؛ “دایانامایاجاغئن شەیلرین سانا ایچیۆزۆنۆ (تەویلینی) بیلدیرەجگیم؛ “سأنبئک بتأویل ما لم تستطیع علیە صبرا” دیەرک یاپتئقلارئنئن گرکچەلرینی آرقا پلانلارئنئ موسایا (ع) آنلاتمئش وە “ذلک تأویل ما لم تستطح علیە صبرا = ایشتە صابئر گؤسترەمەدیگین شەیلرین باغلانتئسئ بو” دەمیشتی.
آیتتە گچن تەویل کلیمەسی، موسانئن (ع) شاهید اۇلدوغو، آنلام ورەمەدیگی وە ایعتیراض أتتیگی اۇلایلارئن آرقا پلانئنئ ایفادە أتمکتەدیر. بو آیتتن حارەکتلە “تەویل” کلیمەسینە؛ “هرحانگی بیر اۇلایئن آنلاشئلماسئنئ ساغلایان آرقا پلان” آنلامئ وریلەبیلیر.
أ- أن ایی نتیجە آنلامئندا (وأحسن تأویلا)
“تەویل” کلیمەسی ایکی آیتتە “أن ایی نتیجە” آنلامئ وریلەبیلەجک “وأحسن تأویلا” قالئبئیلا گچر.
نیسا سورەسینین آیتیندە، قارشئلاشئلان آنلاشمازلئق حالیندە مسئلەنین آللاها وە رسولە یؤنلندیریلمەسی أمرەدیلمکتە، بؤیلە یاپئلماسئنئن أن گۆزل سۇنوجو ورەجگی (وأحسن تأویلا) بیلدیریلمکتەدیر. مسئلەنین آللاها وە رسولە یاعنی آللاهئن کیتابئنا یؤنلندیریلمەسی، کیتابئن ایچردیگی اوصول گرگی، اۇ قۇنویلا ایلگیلی آیتلرین باغلانتئلارئنئ تثبیت أتمە آنلامئنا گلیر. آیتلرین تەویلینی آللاە قوردوغو ایچین اولاشئلان سۇنوجون أن ایی سۇنوچ اۇلدوغو اۇرتادادئر.
“وأحسن تأویلا” ایفادەسی ایسرا سورەسینین آیتیندە دە گچر. آیتتە اؤلچۆ-تارتئدا دۇغرو داورانماق أمرەدیلمکتە آردئندان دا بونون سۇنوچ ایعتیبارئیلا أن اییسی اۇلدوغو بیلدیریلمکتەدیر. تیجارتتە آرزو أدیلن کاردئر. کارئن دواملئلئغئ اؤلچۆ-تارتئداکی دۇغرولوقلا اۇرانتئلئدئر. بونا دیققات أدنلر مۆشتری قایبەتمزلر، تیجارتلری دواملئ اۇلور. بو دا ایستنیلن أن ایی سۇنوجو دۇغورور.
ف- آیتلرین تەویلی آنلامئندا
آلی عیمران سورەسینین آیتیندە “تەویل” کلیمەسی ایکی دفعا گچر. ایلکیندە، آیتلر آراسئنداکی باغلانتئ آنلامئندا “تأویلە” شکلیندە گچر. عاینئ آیتتە عاینئ قالئبلا اینسانلارئن قورغولارئیلا آیت آراسئنداکی باغلانتئ آنلامئندا قوللانئلئر.
آیت شؤیلەدیر:
سانا بو کیتابئ ایندیرن اۇدور. اۇنون بیر قئسمئ موحکم آیتلردیر. اۇنلار کیتابئن آناسئدئر. اؤبۆرلری ایسە مۆتشابیەلردیر. ایچلریندە قایما اۇلانلار، فیتنە چئقارما وە اۇنو تەویل ایستگی ایلە مۆتشابیە اۇلانئنا اویارلار. اۇیسا اۇنون تەویلینی آللاەتان باشقاسئ بیلمز. ساغلام بیلگی صاحیبلری شؤیلە دەرلر: “بیز بونا اینانئرئز. حپسی دە راببیمیز قاتئنداندئر.” بؤیلە دۆشۆننلر سادەجە ایچی تمیز اۇلان کیمسەلردیر. (آلی عیمران سورەسی؛ )
آیتتە کیتابئن آیتلری موحکم وە مۆتشابیە اۇلاراق ایکییە آیرئلماقتادئر. آیتلر بو شکیلدە تاقسیم أدیلدیکتن سۇنرا، کؤتۆ نیەتلی کیشیلرین، فیتنە چئقارماق وە تەویل أتمک ایچین اۇنون مۆتشابیهینە اویدوقلارئ بیلدیریلمکتەدیر. کؤتۆ نیەتلی کیشیلرین اینانانلار آراسئندا فیتنە چئقارتابیلمەلری، ایددیعالارئنئ آنجاق اینانانلارئن دگر وردیگی قایناغا دایاندئرمالارئیلا مۆمکۆن اۇلور. قورغولارا قورئاندان دلیل گتیرمک، آیتلر آراسئنداکی باغلانتئلارئ گؤرمزدن گلمکلە اۇلور. ایشتە آیتتە سؤزۆ أدیلن “تەویل”، کؤتۆ نیەتلی کیشیلرین، قافالارئندا اۇلوشتوردوقلارئ قورغولارا اوجوندان، کنارئندان بیر شکیلدە اویار گیبی گؤزۆکن آیتلرلە ایرتیباط قورما چابالارئدئر. باغلانتئلار وە پارچالار یانلئش اۇلدوغو ایچین أساسئندا بو هیچبیر زامان بیر “تەویل” اۇلمایاجاقتئر.
چۆنکۆ تەویلدن باحثەدەبیلمک ایچین دۇغرو پارچالارئن بیر آرایا گلمەسی گرکیر. کؤتۆ نیەت شارطئیلا تەویل أتمە آماجئیلا یانلئش پارچالارئن أشلشتیریلمەسی بیر تاحریف چشیدیدیر. تەویل گرچکلشتیگیندە سۇنوجون دۇغرولوغوندان شۆبهە أدیلەمز. یوقارئداکی آیتتە، کیتابئن تەویلینی سادەجە آللاهئن بیلدیگینین سؤیلنمەسی، آیتلری بیربیرییلە باغلانتئلئ اۇلاراق ایندیرنین یاعنی سیستم قورانئن “اۇ” اۇلدوغونو گؤستریر. آیتلرین تەویلینی آللاەتان باشقاسئ بیلەمەیەجگینە گؤرە، اینسانلارئن یاپماسئ گرکن؛ آیتلر آراسئنداکی باغلانتئلارئ تاعقیب أتمک اۇلمالئدئر. آیتلرین تەویلینی آللاە یاپتئغئ ایچین، اینسانلار آیتلری تەویلە قالقئشمامالئدئر.
آیرئجا کلیمە یونوس سورەسینین آیتیندە دە کیتابئن آیتلری آراسئنداکی باغلانتئ آنلامئندا “تأویلە” شکلیندە قوللانئلماقتادئر.
آیت شؤیلەدیر:
آصلئندا اۇنلار، کیتابئن عیلمینی قاورامادان، (آیتلر آراسئ) ایچ باغلامئ همۆز اۇرتایا چئقمادان یالانا سارئلدئلار. اۇنلاردان اؤنجەکیلر دە بؤیلە یالانا سارئلمئشلاردئ. یانلئشلار ایچیندەکیلرین سۇنونون ناسئل اۇلدوغونو بیر دۆشۆن. (یونوس سورەسی؛ )
آیتتە قورئان آیتلری آراسئنداکی ایلیشکی یاحود قورئان ایلە اؤنجەکی کیتابلارئن آیتلری آراسئنداکی ایلیشکی هنۆز اۇرتایا چئقمادان یالانا سارئلماقتان باحثەدیلییۇر. باغلانتئیئ گؤرمک کیتابئن عیلمینی قاوراماقلا مۆمکۆن اۇلور. بو عیلمی بیلمەین ایچین آیتلر آراسئنداکی باغلانتئ یاعنی “تەویل” قورولاماز. باغلانتئیئ گؤرمەدن حۆکۆم وە قارار ورمک دە کیشییی یانلئشا دۆشۆرۆر. بو سببلە آللاە تعالا بو قۇنودا عاجلەجی داورانئلماماسئنئ أمرەتمکتەدیر.
طاها سورەسینین آیتی بو دورومو شؤیلە ایفادە أتمکتەدیر:
گرچک حۆکۆمدار اۇلان آللاە، یۆجەدیر. سانا اۇنون واحیی (آنلام کۆمەلری) تاماملانمازدان اؤنجە قورئانلا حۆکۆم ورمکتە عاجلە أتمە وە؛ “راببیم! بنیم عیلمیمی آرتئر” دە! (طاها سورەسی؛ )
گ- دۆنیا-آحیرت باغلانتئسئ آنلامئندا
آعراف سورەسینین آیتیندە، اینسانلارا یاپئلان اویارئلارئن آحیرتتە گرچکلشەجگییلە ایلگیلی اۇلاراق دۆنیا ایلە آحیرت آراسئنداکی باغلانتئیئ ایفادە أتمک ایچین “تأویلە” شکلیندە گچر.
اۇنلار، اۇنون اویارئلارئنئن گرچکلشمەسیندن (تەویلیندن) باشقاسئنئ مئ بکلییۇرلار؟ اویارئلارئنئن گرچکلشتیگی گۆن، أوولجە اۇنو اونوتموش اۇلانلار شؤیلە دیەجکلردیر: “راببیمیزین ألچیلری گرچگین کندیسینی گتیرمیشلردی. شیمدی بیزە شفاعات أدەجک کیمسەلر وار مئ کی شفاعات أتسینلر؟ یا دا گری گؤندریلسک دە یاپئپ أتتیگیمیز ایشلردن باشقاسئنئ یاپساق اۇلماز مئ؟” اۇنلار کندیلرینە یازئق أتمیش کیمسەلردیر. اویدوردوقلارئ شەیلر دە قایبۇلموش اۇلاجاقتئر. (آعراف سورەسی؛ )
سۇنوچ
قورئانداکی قوللانئملارئندان حارەکتلە “تەویل” کلیمەسینین، هرحانگی بیر قۇنودا باغلانتئلارئن دۇغرو قورولماسئ آنلامئنا گلدیگی سۇنوجونا اولاشتئق. بیر مسئلەدە باغلانتئلارئن دۇغرو بیر شکیلدە قورولماسئ، دۇغرو سۇنوجا وە چؤزۆمە اولاشما ایمکانئ وریر. آرقا پلانئن قاورانماسئنئ مۆمکۆن قئلار.
تۆم بونلار ایچین باغلانتئلارئن دۇغرو قورولماسئ گرکیر. یۆجە آللاە آیتلرین تەویلینین یاعنی هرحانگی بیر مسئلەدە آنلام کۆمەسینە اولاشئلابیلمەسی ایچین ایلگیلی آیتلرین باغلانتئلارئنئن کندیسی طارافئندان اۇلوشتورولدوغونو، بونلارئن اینسانلار طارافئندان تثبیتی ایچین دیققاتە آلئنماسئ گرکن ایلکە وە اویولماسئ گرکن قوراللاردان باحثەتمیشتیر.
گلەنکتە قورئانئن آللاە طارافئندان بلیرلنمیش بیر عیلمی /اوصولۆ اۇلدوغونا دائیر بیر دۆشۆنجە یۇقتور. دیلبیلگیسی قوراللارئ وە مانطئق ایلکەلرینی سایمازساق، گرک تفسیر، گرک فئقئە دیسیپلینیندە قورئانئن آچئقلامالارئندا بشری عونصورلارئن اؤن پلاندا اۇلدوغو گؤرۆلۆر. بو، هرحانگی بیر مسئلەدە دۇغرویا اولاشمانئن اؤنۆندەکی أن بۆیۆک أنگلدیر. کەونی آیتلر حوصوصوندا بشری مۆداحالەیە ایذین ورمەین یۆجە آللاە کیتابی آیتلر قۇنوسوندا دا اینسانا هرحانگی بیر یتکی ورمەمیش، سئنئرلارئمئزئن، کندیسینین اۇلوشتوردوغو باغلانتئلارئ تثبیتتن اؤتەیە گچەمەیەجگینی بیلدیرمیشتیر.
بیتتی


text:
جانلیلار
جانلیلار
جانلی یا دا اورقانیزم؛ بیولوژی و اکولوژی ده، وظیفه لرینی حیاتا مۆمکون اولدوغونجا اویغونلاشدیراراق دوام ائتدیرن ساده قورولوشلو مولکوللارین ویا کمپلکس اورقانلار سیستملرینین بیر آرایا گلمه سیله یارانان وارلیقلار اۆچون ایشله نیلن بیر آنلامدیر. جانلیلار چئوره یه اویغونلاشما و چوْخالما خصوصیت لره مالیک طبیعی وارلیقلار قوروپونون و حیاتین تَمَل عضولریدیر. دونیادا بیر چوْخ جانلی واردیر و بیلیم اینسانلارینین بونلارین هر بیرینی تک تک اینجه لمه سی مۆمکون دئییلدیر. بۇ اووزدن جانلیلارین بَلیرلی خصوصیت لرینی گؤز اؤنونه آلاراق اونلاری قوروپلاندیریرلار. بۇ قوروپلاندیرماغا، سینیف لاندیرما ویا بیوسیستماتیک دئییلیر.
جانلیلارین موشترک خصوصیت لریدَییشدیر
- ۱- حوجره سل قورولوش
- ۲- بسلنمه
- ۳- تنفس
- ۴- چوْخالما
- ۵- حرکت
- ۶- متابولیزم
- ۷- سیندیریم (هضم)
- ۸- بوشالتما
بوتون جانلیلاردا بۇ خصوصیت لرین هامیسی گؤرسه نمه کده دیر


text:
سون ماهنی: الوداع
باتان دنیزآلتیدا حیاتینی ایتیرهن عسگرلرین بیر نئچه هفته اؤنجه چکیلهن گؤرونتولری اوردو طرفیندن یایینلاندی
اندونزی اوردوسو، باتان دنیزآلتیداکی عسگرلرین "سامپای ژومپا" (الوداع) آدلی ماهنینی سؤیلهدیکلری گؤرونتولری یایینلادی.
اندونزیده ۲۱ آوریلده مانور سیراسیندا بالی آداسی سولاریندا باتان دنیزآلتیدا حیاتینی ایتیرهن عسگرلرین بیر نئچه هفته اؤنجه چکیلهن گؤرونتولری اوردو طرفیندن یایینلاندی.
گؤرونتولرده شن اولدوقلاری گؤرولهن عسگرلر، گیتار ایله ماهنی اوخویور. ماهنینین آدی، "سامپای ژومپا" یعنی الوداع.
اندونزیده گئچهن هفته، ایچینده ۵۳ عسگر اولان دنیزآلتی ایتدی.
آختارما قورتارما ایشلرینه آمریکا، مالازی و سنگاپورون دا آرالاریندا اولدوغو اؤلکهلردن ۲۵ دونانما گمیسی قاتیلدی.
دؤرد گون سونرا دنیزآلتی تاپیلمیش، ایچیندهکیلرین هامیسینین حیاتینی ایتیردیی آچیقلانمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.
روسیا بمت-یه چاغیریش ائدیب
روسیا بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندان (بمت) روسیا گوبرهسینین و تاخیلینین صادراتینا مانعهلرین آرادان قالدیریلماسی اوچون تدبیر گؤرمهسینی ایستهییب.


text:
ایران ممالیکی محروسه سینده تورکلر مین ایل حؤکومت ائتدیکلرینه باخمایاراق نه اوچون تورکلر زامانا اویقون ملتلشمک مسئله سینی درک ائده بیلمدیلر و حاکیمیتی فارسلیغا قاپدیردیلار؟
تورک سیلسیله لری مین ایلدن آرتیق بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سینه حؤکومت ائتدیکلرینه باخمایاراق تورکلر ایسلامیتی قبول ائتمک و ایسلامیته تمکین ائتمکله ایسلامیتین اومتچیلیک آنلاییشی و تورک حاکیم کسیمی نین فارس منشیلر ایله ایچ ایچه یاشاماقلاری ایران ممالیکی محروسی اراضیلریندکی تورکلوگو اؤزسنتی اداره چیلیک سیستیمیندن اوزاغلاتمیش مقام ساییلار.
مسئله داها یاخشی آنلاشیلسین دئیه بو مسئله نین بیر آز کؤکونه گئتمک لازیم گؤرونر. یئنی سئی اورخون یازیتارینا، ائله جه اسکی اویقور ادبیاتینا نظره سالدیقدا تورکلرین ایسلامیتدن اؤنجه مستقل خطلری و اداره چیلیک سیستیملری وار ایمیش. ایسلامیتی قبول ائتمیش تورکلر ایسلامیتین اومتچیلیک آنلاییشینا تمکین ائتدیکلرینه، عرب الیفباسینی قبول ائتمکلرینه یئتینمگه رک (کفایت ائتمگه رک) فارسلار ایله بیرلیکده مسلمان اومتی ساییلدیقلاری اوچون فارسچانی دا دیوان دیلی ائتدیکلری هامیمیزا آیدیندیر. بو مسئله بیر اؤلچوده اسکی اویقورلار اوچون ده کئچرلی ساییلار. اسکی اویقورلارین دا بیر بؤلومو مانی مذهبینی قبول ائتمکله اورخون الیفباسیندا آرامی خطینه کئچمیش گؤرونرلر. دئمک، دونیا گؤروشو و ایدئولوژی دوشگونلوگو تورکلری زامان زامان کئچمیشلرینه دوغرو اؤزگه یاشاتمیش. بو مسئله فارسلار اوچون ده کئچرلیدیر. بیلیندیگی کیمی فارسلار دا هیند کؤکنلی بیر توپلوم اولاراق اسلامیتی قبول ائتمکه اوچ یوز ایله یاخین عرب دیلی و مدنیتینه تابع اولموشلار. موضوعدان اوزاق دوشمک یاخشی اولماز دئیه بیر داها تورکلوک مسئله سینه قاییتمالی اولوروق.
قاراخانلی دؤلتی
840 میلاد ایلینده بیلگه کول قادیرخان قاراخانلی دؤلتی نین قورووجوسو اولموش[1]. بو دؤلت عرب خلیفه لیگی نین ال آلتی اولان، 875 میلاد ایلینده قورولان، سامان اوغوللاری دؤلتی ایله اوزون مودت مجادیله ائتمیش. قاراخانلی دؤلتلی ایلک اولاراق اورتا آسیانین شرقینده آرسلان قاراخان و غربینده بوغرا قاراخان باشچیلیغی ایله ایکی خانلیقدان اولوشموش بیر دؤلت اولموش. بو دؤلتین کئچیجی و موقتی پایتختی "تاراس/ تاراز" سونرا ایسه "کاشقار" شهری اولموش. بیلگه کول خانین ایکی اوغلوندان بازیر آرسلان خان (اولو خاقان) بالاساغون شهرینده و اوغولچاق قادیرخان ایسه ایلک اولاراق تالاس/ تاراز شهرینده سونرا ایسه پایتختی 893-اونجو ایل کاشقار شهرینه کؤچورموش. زامان گئدیشی ایله بازیر آرسلان خان نین اوغلو، ساتوق مسلمانلارلا تاماسا کئچه رک ایسلامیتی قبول ائتمیش. بئله لیکله ساتوق ایسلامی قاراخانلی دؤلتی نین رسمی دینی دئیه توپلوما بیلدیرمیش. قاراخان دؤلتیندکی تورک توپلومو یازیلی تورک دیلی بیلینجی و شعورونا مالیک اولدوقلاری اوچون اسکی اویقور الیفباسینا صادیق قالاراق تورکچه نی ایستر ادبیات، بیلیم، ایسترسه ده دؤلتچیلیک چاپیندا یاشاتمیشلار.
چوخ زامان کئچمدن ساتوق عمیسی اوغولچاق قادیرخان علیهینه ساواش آچاراق اونو حاکیمیتدن سالماقلا بؤیوک قاراخانلی دؤلتینی یاراتمیش. 943 ایلینده بالاساغون شهرینی فتح ائدن ساتوق بوغراخان قاراخانلی مملکتی نین هامیسینا صاحیب اولارکن عبدالکریم عنوانینی آدینا آرتیرمیش. ایسلامیتی اورتا آسیادا تورک توپلومو آراسیندا یایان ایسه عبدالکریم ساتوق خانین اوغلو، موسی بایتاش اولموش. قاراخانلی اوغوللاریندان ابو نصر احمد 999 ایلینده سامان اوغوللاری نین دؤلتینه سون قویماقلا عباسی خلیفه لیگی طرفیندن تانینمیش ایلک مسلمان تورک حؤکومداری اولموش. قاراخانلی دؤلتی 1212 اینجی ایللره دک تورک دیلی اداره چیلیگی آلتنیدا حؤکومت ائتمیش. قاراخانلیلار زامانیندا یوسف خاص حاجب طرفیندن اسکی اویقور الیفباسیندا قوتادقوبیلیک بیلیک آدی باشلیغی آلتیندا شاه اثر یارانمیش. محمود کاشقارلی ایسه تورکچه-عربچه دیوان ال لغت الترک، کتابی نی عربلر تورکچه اؤیرنمکلری اوچون عرب الیفباسینا یازمیش.
غزنویلر دؤلتی
ایکینجی تورک ایسلام دؤلتی غرنویلر دؤلتی اولموش. غزنویلر دؤلتی آدیندان بللی اولدوغو کیمی غزنه شهریندن آلینمیش بیر دؤلت آدی ساییلار. دئمک، او زامانکی غزنه و اطرافینداکی ولایتلر تورکلر ایله فارسلارین قاریشیق و ایچ ایچه یاشادیقلاری بؤلگه لر اولموش. سامان اوغوللاری بخارادا حؤکومت ائدرکن غزنه و اطرافینا سامان اوغوللاری طرفیندن امیرلیک ائدن آلپ تکین یاواش یاواش غزنه بؤلگه سینده قدرت اولماغا و 963-ونجو ایل غزنه و اطرافینی سامان اوغوللاریندان آییراراق اؤزونو اورانین حاکیمی دئیه قلمه آلمیش. غزنه تورکلری، باشدا آلپ تکین اولاراق اورتا آسیادان قوپوق و فارسلار ایله ایچ ایچه یاشادیقلاری و سامانلی حاکیمیتینه تابع اولدوقلاری اوچون قاراخانلی تورک دؤلتی نین ترسینه اولاراق یازیلی تورک دیلی بیلینجی و شوعوروندان یوخسول اولدوقلاری اوچون سامان اوغوللارینی شکست وئردیکلرینه باخمایاراق فارسچانی سامانلیلاردان دیوان و دفتر ایشلری اوچون تحویل آلاراق عربچه دین و عئلم دیلی، تورکچه ده قوشون دیلی دئیه اوچونو بیلیکده یاشاتماغا چالیشمیشلار. غزنویلر دؤلتی سبک تکین زامانیندا تمام مستقیل اولماسینا باخمایاراق فارس و عرب انقیادیندان اؤزونو خلاص ائده بیلمه میش. سبک تکیندن سونرا سلطان محمود حاکیمیت تورپاقلارینی بؤیوتمکله عباسی خلیفه لیگی طرفیندن ده سلطان دئیه رسمیته تانینمیش. 999 میلاد ایلینده قاراخانلی دؤلتی ماورا النهر بؤلگه لرینی سامان اوغوللاریندان اله کئچیرمکله جیحون چایی قاراخانلی و قزنوی دؤلتلری آراسیندا سرحد دئیه قبول اولموش (1001).
اوسته ایشاره اولدوغو کیمی غزنوی دؤلتی نین قوروجولاری تورک اولدوقلارینا باخمایاراق اؤزلرینی فارسلیق انقیادیندان خلاص ائده بیلمدیکلری اوچون بیر چوخ فارس وزیر، شاعیرلر ائله جه دؤلت مأمورلاری غزنویلرین حاکیمیتینده یئر آلمیش.
سلجوقلولار دؤلتی
اوچونجو تورک مسلمان دؤلتی، سلجوقلار دؤلتی اولموش. سلجوق اوغوللاری چاغری بگ باشچیلیغی ایله بوگونکو پاکیستان نین دانداغان بؤلگه سیندکی ساواشدا سلطان مسعود غزنوی حؤکومتینی یئنیلگه یه و شکسته اوغراتدیقدان سونرا، قارداشی طوغرول بگی سلجوقلو دؤلتی نین سلطانی دئیه تانیتمیش (اعلان ائتمیش). بئله لیکله مرو شهری پایتخت ائدیلمیش. طوغرول بگ ایلک آلدیغی و حاکیمیته گلدیگی بؤلگه لرده دیوان و دفتر ایشلری سامان اوغوللاری و غزنه لیلر زامانیندان فارسچا اولدوغو، اؤزو ده بلکه یازیلی تورک بیلینجی و شعوروندان یوخسول اولدوغو اوچون ابونصر محمد بن منصور آدلی بیر فارسی اؤزونه وزیر سئچمیش. ابونصرین وزیر سئچیلمه سی ایله فارسچا سامانیلر و غزنویلر دؤلتیندن بیر عنعنه اولاراق سلجوقلولارین دیوان و دفتر دیلی دئیه بیر سنت کیمی قبول اولونموش.
چوخ زامان کئچمدن مرو شهریندکی قورولتایدا کئچیریلن تدبیره اساسا جیهون و غزنه آراسینداکی بؤلگه لره چاغری بگ، سیستان؛ اونون اطرافینداکی بؤلگه لره موسی یابقو و نیشابور، اونون اطرافینداکی غرب بؤلگه لره ایسه توغرول بگ اؤزو یوکوملو و مسئول اولموشلار. چاغری بگین اوغلو یاقوتی ایله ابراهیم یینال غرب جبهه-ده مأموریت آلارکن آرسلان یابقونون اوغلو قوتالمیش گورجانا و دامغانا، چاغری بگین اوغلو قارا آرسلان قاوورد کیرمان ولایتلرینه یوکوملو و مسئول اولموشلار.
چوخ زامان کئچمدن خوازرم، ماورا النهر، بلوچیستان، کیرمان، بندرعباس، عربستان و عمان، بادغیس و اطرافلاری دا تماما سلجوقلولار طرفیندن ضبط ائدیلمیش. توغرول بگ طبریستان، ری، قزوین، نهاوند و اصفهان شهرلرینی آلاراق سلجوق دؤلتی نین سرحدلرینی گئنیشلتمیش. چوخ زامان کئچمدن سلجوقلولار آذربایجانا دوغرو ایلرلمگه باشالایاراق 1046 اینجی ایل گنجه، 1048 اینجی ایل ارزن، ارض روم، گورجوستان ولایتلرینی و بیزانس ایمپراتورلوغونو (یونانلیلاری) مغلوبیته اوغراتمیشلار.
بویه اوغوللاری (آل بویه) بغداددا خلیفه نی اسیر توتموش، خلیفه نی آزاد ائتمه لییک دئیه 1055 اینجی ایل طوغرول بگ بغدادا هوجوم ائده رک بغدادی اله کئچیرمکله بؤیوک سلجوقلولار دؤلتی نین سرحدلرینی داها دا گئنیشلندیردیرمیش.
توغرول بگین اوغلو اولمادیغی اوچون، قارداشی چاغری بگین اوغلونو(آلپ آرسلانی) اؤز یئرینه سلطان ائتمیش. آلپ آرسلان سلطان اولدوقدان سونرا عمی سینین وزیری عمید المک کندری (ابونصر محمد بن منصور) آدلینی وزیرلیکدن آزاد ائده رک نظام الملکی اؤزونه وزیر ائتمیش و آنادولو توپراقلارینی اله کئچیرمگه باشلامیش. بئله لیکله 1064 ایلینده قارص و اطرافینداکی بؤلگه لر اله کئچیریلمیش. ...
غزنوی، سلجوقلو دؤلتلرینی تعقیب ائدن خوارزمشاهلیلار، موغوللار (ائلخانلار)، تئیمورلولار، آق قویونلولار، قارا قویونلولار، صفویلر، افشار، زندیه و قاجارلار دا کئچمیشدن حاکمیته گلدیکلری گونه دک عادت و عنعنه کیمی یاشاتیلمیش فارسچانی دیوان و دفتر ایشلرینده یاشاتماغا داوام ائدرکن ایسلام اومتی آنلاییشی باتلاغیندا ایلیشیب قالاراق "ملت، ملی دیل و ملت ندیر؟" مسئله سینی درک ائده بیلمدیلر. بئله لیکله ایران ممالیکی محروسه سینده تورکلوگون علیهینه زامان دورمادان ایشلمه سینه باخمایاراق، ایستر تورک شاهلاری، ایسترسه ده سیاست ایله مشغول اولان تورک ائلیتی اؤز ملی منلیگی و کیملیگینی درک ائده بیلمدی. انگلیستان واسیطه سی ایله هندوستانا آیاق آچمیش چاپ صنعتی، هندوستاندا فارسلیق اوچون یالان روایتلر اساسیندا قوراشدیریلمیش "دساتیر" داستانلاری چاپ اولاراق ایرانا گتیریلمه سی ده خیالی فارس حئیرانلیغی و فارس ملتچیلیگینی کؤروکلمیش اولدو. باشقا بیر یاندان آوروپادان یاییلماغا باشلامیش "دؤلت ملتی" آنلاییشی یازیلی تورک دیلی بیلینجی و شعورو اولمایان قاجار شاهزاده لرینی ده فارس ملیتچیلیگی نین قوجاغینا سوروکلمیش اولدو. جلال الدين ميرزه، فتحعليشاهین اوغلو و عباس ميرزه نین کیچیک قارداشی فارسلیق اوچون هندوستاندا چاپ اولموش "دساتیر" یالان روایتلرینی "نامه خسروان" آدلی کتابیندا تورکلوک علیهینه و فارسلیغین خئیرینه یازدی:
" ... بیز ایرانلیلار اجدادلاریمیزین دیلینی اونوتدوق، یاددان چیخاردیق دئیه بیر گون دوشونجه یه و فیکیره دالدیم، فیکیرلشدیم. ... بیر آز ایرانلیلارین دیلی نین یوخ اولماسینا حئییفلندیم، افسوس یئدیم. اوندان سونرا پارسچا کتاب یازماغا باشلادیم. پارس پادشاهلاریندان اویقون و مناسب بیر موضوع تاپابیلمدیم. بوندان یانا یازدیغیما "نامه خسروان (شاهلار کتابی) آدینی وئردیم. ..."[2].
جلال الدین میرزه نین میرزه فتحعلی آخوندوفا یازدیغی مکتوبوندان اوخویوروق:
"سیزین بو ویران اولموش مملکتدن ائشیگه جانینیزی قورتاردیغینیزی و راحاتلیقلا یاشادیغینیزی، بیزیم پیس عمللریمیزدن (حاکیمیتین) خبرسیز اولدوغونوزو ظن ائدردیم. اوزاقدان الینیز سیاسی مسئله لرین ایچینده-دیر. گئنه سیز، آزادسینیز. بو ایش اولدوقچا چتین اولماسینا باخمایاراق کؤنلوموزو سئویندیرمک اوچون بو گؤزللیکده مکتوب یازارسینیز.... من یازیغین اورکده مین دئییلمه میش سؤزو وار. بو آرادا المیزدن هئچ نه گلمدیگینه باخمایاراق فقط دیلیمیزی (فارسچانی) خالقا خاطیرلاتماغا چالیشیرام. ... آرامیزدا یارانمیش دوستلوغون کسیلمه یه جه گینی، و یازیشاجاغیمیزی و بو دوستلوغون بؤیوک ایشلره وسیله اولاجاغینی آرزو ائدیرم"[3].
میرزه فتحعلی آخوندوف مذهب دگیشیکلیگی ائتمک لازیم دئیه یازمیش:
"عصرلردن سونرا غرب توپلوملاری و جامعه سی انقلاب ائتمه نی و پروتستان مذهبینی اختیار ائتمه نی درک ائتدیکلرینه باخمایاراق ایستر احمق تورک سلجوقلولار، یوخسا دا دیلم لیلر و عباسی خلیفه لیگی نین خط وئرمه سی ایله "اسماعیلی لرین بؤیوک امامی"نی
اؤلدورموش، "ایران ملتی" نین چیراغینی سؤندورموشلر"[4].
بورادا میرزه فتحعلی نین منظورو تئرور حرکتلری ایله مشغول اولان حسن صباح فرقه سین منظور ائدر.
میرزه فتحعلی آخوندزاده نی بو ایشده ائشلیک و همراهلیق ائدن فراماسون میرزه ملکم خان محفلی، تهرانداکی جلال الدین میرزه (فتحعلی شاهین اوغلو) و اونون بمبئی شهریندن ایرانا گلمیش زردوشتلرین دین خادیمی کیمی چیخیش ائدن مانکیجی همراهلیق ائدیردی. سونرالار میرزه آغاخان کرمانی و برلینده حسین کاظمزاده (ایرانشهر) تبریزی باشچیلیغی ایله یارانمیش "ایرانشهر" مجله سی محفلی، بو محفلی تعقیب ائدن سیدحسن تقی زاده تبریزی نین کاوه مجله سی و گئنه ده برلینده تورکلوک علیهینه یاییلماقدا اولان فرهنگیستان مجله سی. بو درگیلر و مجله لر آلمان دؤلتی نین پولو ایله مجانی چاپ اولاراق ایران نین 40 نئچه شهرینه گؤندریلیرمیش. بئله لیکله تورکلرین آز ساوادی اولموش اوخوموش کسیمینی تورکلوگه دوشمن ائتمگه چالیشمیشلار. رضاخان حاکیمیته گلمک عرفه سینده تهراندا تورکلوک علیهینه یاییلماقدا اولان محمود افشار یزدی نین آینده مجله سی ده دورمادان تورکلوک علیهینه نفرت یاغدیرماسینا باخمایاراق تورک توپلومونون ائلیتی ده فارس مدنیت راسیستلیگینه ال چالار و تورکلوکدن خالقی اوزاد دورماغا چاغیریرمیشلار. بو ایشده حتی محمد علی تربیت، تقی ارانی (مجله فرهنگستان برلین)، محمد قزوینی، سید احمد کسروی تبریزی (پرچم، پیمان)، میرزا رضاخان افشار بکشلو، صادق رضازاده شفق تبریزی، جواد غنیزاده سلماسی، ابوالقاسم آزاد مراغهای، علی اکبر داور، عبدالحسینخان تیمورتاش نردینی، عیسی صدیق شاملو، غلامعلی رعدی آذرخشی، خلیل ملکی، جواد شیخ الاسلامی، یحیی ذکاء، بابک امیرخسروی قاجار کیمیلر ده زامان آخاریندا اؤزلری تورک اولدوقلارینا باخمایاراق تورک دوشمنلرینه ائشلیک و همراهلیق ائتمیشلر. بابک امیر خسروی بوگون ده بو ایشینی داوام ائدر.
دئمک، فارس ادبیاتی ایله تربیت اولموش، تورک دیل بیلینجی و شعوروندان ساغیلمیش تورکلر فارسلاردان داها دا پیس تورک دوشمنلیگی ائتمگه چالیشمیش و چالیشارلار. اؤرنک و نمونه اولاراق آذریها محفلی (سالار صیف الدینی، افشین جعفری، داوود دشتیبان، داریوش پیرنیاکان ..)؛ ایرانشهر محفلی باشدا سیدجواد طباطبایی و حزب پان ایرانیست (حجت کلاشی، مصطفی بادکوبه ای ...) محفلی نین بیر چوخو تورک کؤکنلی، آنجاق آنتی تورک موجودلار ساییلارلار.
دیل بیلینجی و شعورونا مالیکی اولمایان موجودلارین اؤلمکلری نین اؤز ملی منلیک کیملیکلری اوچون داها دا فایداسی چوخ اولار. دیل بیلینجی و شعورو اولمایان بیریسی هر هانکی حئیوانلا اؤزونو آییرد ائده بیلمز دئیه دوشونمک، بیلینجلی و شعورلو اولماغا چالیشماق لازیم.
ایشیق سؤنمز، 03.08.2019
قایناقلار
[1] بیلگه کول قادیر خان قارلوق تورکلریندن اولموش. قارلوقلار دا اویقور تورکلوگونه باغلی اولموشلار.
[2] .جلال الدین میرزه، نامه خسروان، ص. 8 10.
[3] فریدون آدمیت: اندیشه های میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران، 1349، ص. 132، آلینمیش: جلال الدین میرزا به میرزا فتحعلی، نامه ها، ص. 374 376.
[4] فریدون آدمیت: اندیشه های میرزه فتحعلی آخوندزاده، تهران، 1349، ؛ آلینمیش: ملحقات ص. 224، ص. 489.
5 تقی ارانی، در باره زبان فارسی و آذربایجان، زبان فارسی-1، مجله ایرانشهر، چاپ برلین، سال 1303(1924).
6 تقی ارانی، 2- آذربایجان یا یک مسئله حیاتی و مماتی ایران، مجله فرهنگستان، چاپ برلین شماره 5، سال 1303 (1924).
7 Anat, H. Yakup; Karahanlılar Tarihi, Haz. Ahmet Almaz, İstanbul 2003, s. 223
8 Genç, Reşat; Karahanlı Devlet Teşkilâtı, Ankara 2002, s. XXX + 266.
9 Genç, Reşat; Kaşgarlı Mahmuda Göre XI. Yüzyılda Türk Dünyası, Ankara 1997, s. 412
10 Hunkan, Ömer Soner; Türk Hakanlığı Karahanlılar (766-1212), İstanbul 2007, s. 523
11 Merçil, Erdoğan; Müslüman Türk Devletleri Tarihi, Ankara 1991, s. 412.
12 Necef, Ekber N.; Karahanlılar, İstanbul 2005, s. 422.
13 Uluçay, Çağatay; İlk Müslüman Türk Devletleri, Ankara 1975, s. 336.


text:
۱۸۷۵- ینجی ایلینده بو گونکی چک جمهوریسی نین پایتختی پراگ شهرینده دونیایا گؤز آچان و میلادی ۱۹۲۶- ینجی ایلینده سویس ده دونیایا گؤز یومان شاعیر، آلمان دیلینده لیریک شعرین اوستالاریندان بیری دیر.
آشاغیدا بو بؤیوک شاعیرده ن، آذربایجان تورکجه سینه چئویردیییم "چوخ زمانلار منیم اوچون بیر اوشاق کیمی سن" شعرینی تقدیم ائدیره م:
منیم اوچون بیر اوشاق کیمی سن
چوخ زمانلار منیم اوچون
بیر اوشاق کیمی سن،
سونرا
سنین او رینقیروو مثالی گولوشلرین،
آیدین جاسینا و یوموشاجیق
منیم ایچیمه دولوب، بیرده سسله ننده،
نه قدر یاشلی و جدی بیر آدام
اولدوغومو،
منه خاطیرلادیر.
سونرا...
و سونرا سنین او کؤرپه جیک حیرتینده
سیجاق و ده رین گؤزلرین،
بیرده ن آچیلیب - یومولاندا،
ایچیمده ن
سنی قوجاقلاییب، اؤپمه ییم گلیر.
بیرده ...
بیرده ...بیلدیییم ان گؤزل ناغیللاری قولاغینا پیچیلداماق.
Oft scheinst du mir ein Kind, ein kleines, -
dann fühl ich mich so ernst und alt, -
wenn nur ganz leis dein glockenreines
Gelächter in mir widerhallt.
Wenn dann in großem Kinderstaunen
dein Auge aufgeht, tief und heiß, -
möcht ich dich küssen und dir raunen
die schönsten Märchen, die ich weiß


text:
۱۶ فوریه
۱۶ فوریه میلادی تقویمایله ایلین ۴۷-جی گونودور. بو گوندن ایلین سونونا قدر ۳۱۸ گون (کبیسه ایللرده ۳۱۹ گون) قالیر.
مناسبتلردَییشدیر
رویدادلاردَییشدیر
- ۱۵۶۸ (میلادی) - هشتاد ایللیک ساواشا گوره کی هولند و ایسپانیا آراسیندا قورولموشدور، روم کیلیساسی و ایسپانیا پادیشاهی، ایکینجی فیلیپ، اوچ میلیونلوق هولند خالقین اولومه محکوم ائتدی.
- ۱۹۵۹ (میلادی) - باتیستا کوبانین دیکتاتور رئیس جومهورو ایشدن چیخدی و فیدل کاسترو (عکسدهکی) کوبانین باشچیسی اولدو.
دوغوملاردَییشدیر
- ۱۸۲۲ (میلادی) - دوغوم گونو: فرانسیس قالتون، اینگیلیسلی ایختراچی، جوغرافیاچی، متورولوژی و کاشف.
- ۱۸۳۴ (میلادی) - دوغوم گونو: ارنست هکل، آلمانلی جانلی بیلیم، طبیعت تاریخی، فیلسوف و طبیب.
- ۱۹۴۱ (میلادی) - دوغوم گونو: کیم جونق-ایل، قوزئی کوره قاباقکی رهبری.
- ۱۹۵۹ (میلادی) - دوغوم گونو: جان مکانرو، آمریکالی تنیس اویونچوسو؛ ۷ قهرمانلیق صاحیبی قرند ایسلم ده.
اولوملردَییشدیر
- ۱۹۰۷ (میلادی) - اولوم گونو: جوسوئه کاردوچی، ایتالیالی شاعیر و سیاستچی؛ ادبیاتدا نوبل جایزهسین قازانان.
- ۱۹۷۰ (میلادی) - اولوم گونو: فرانسیس پیتون راوس، آمریکالی ویروس بیلیمچیسی ؛ فیزیولوژی و طبده نوبل جایزهسین قازانان.
- ۱۹۹۰ (میلادی) - اولوم گونو: کایت هرینگ، آمریکالی هونرمند و سیاسی اکتیویستی.
- ۲۰۱۶ (میلادی) - اولوم گونو: پطرس غالی، میصرلی سیاستچی و دیپلمات و بیرلشمیش میلتلر قورومونون آلتینجی کاتیبی.


text:
اویان نیوز : آنالیستکلر، ارمنیستانین موبادیله سیاستینین روسیا ایله یاشانان طبیعی گاز قیمت بحرانیندان قایناقلاندیغینی ایفاده ائدیر .
ارمنیستان انرژی باخانی آرمن مووسیسیان ایرانلا انرژی موضوعسوندا داوام ائتدیریلن اورتاقلیغین یئنی دؤورده بؤیوک اهمیت قازاندیغینی آچیقلادی.
ارمنیستان-ایران اورتاق امکداشلیق کومیسیونونون انرژی موبادیلهسی یولو ایله امکداشلیغی گوجلندیرجگینی ایفاده ائدن مووسیسیان، ایراندان آلاجاقلاری گاز قارشیلیغیندا بو اؤلکهیه الکتریک ساتاجاقلارینی، لاکین بونون تامامیله موبادیله اوصولو ایله ائدهجگینی ایفاده ائتدی. مووسیسیان، ارمنیستان و ایران آراسینداکی طبیعی گاز خطلرینین بؤیوک ظرفیته صاحب اولدوغونو و چتین زامانلار اوچون سون درجه راحت اولدوغونو دا ایفاده ائتدی.
آنالیستکلر، ارمنیستانین موبادیله سیاستینین روسیا ایله یاشانان طبیعی گاز قیمت بحرانیندان قایناقلاندیغینی ایفاده ائدیر. کئچدیگیمیز هفته مخالیفت پارتیلری روسیانین طبیعی قاز قیمتیندن آرتیریما گئتمهسیندن اؤتری حکومتین بو موضوعدا آجیز قالدیغینی سؤیلهیهرک، اعتراضلار دوزنلمیشلردی.


text:
مونیکا آننا ماریيا بئلۇچچی
مونیکا آننا ماریيا بلۇچی ایتالیاجا: Monica Anna Maria Bellucci، ایتالیالی اویونچو و مودل.
حیاتی[دَییشدیر]
مونیکا بلوچی ۱۹۶۴-جو ایلینین سئپامبر آیینین ۳۰-دا ایتالیانین اومبریيا ايالتینین کیچیک چیتا دی کاستلو شهرینده آنادان اوْلوب. ۱۹۸۶-جی ایلده پئروجی اونیوئرسیتئتینه قبول اوْلونان مونیکا تحصیل حاقینی اؤدهمک اۆچون پیتسئریيايا اوفیسیانت کیمی ایشه دوزهلیب. سوْنرا ایسه گؤزل گؤرونوشو اونون کارینا گلیب – او، دوستلارینین مصلحتی ایله مودئل آگئنتلیگینده ایشلهمهيه باشلايیب.
مونیکا 1987-جی ایلده مودئل کیمی کاريئراسینین ان يوکسک زیروهسینه چاتیب. او، میلانداکی ان نفوذلو مودئل آگئنتلیگی اوْلان "ائلیت"ه دعوت ائدیلیب. تصادف نتیجهسینده همین دؤورده مودا ائوینین مئنئجئرلری فیرمانین سیموولو اولاجاق مودئل آختاریرلارمیش. مونیکانین بختی بورادا دا گتیریب. محض اونو "دولجئ آند گاببانا"نین رسمی سیماسی سئچیبلر. مشهور مودئليئرلرله ایش تئزلیکله اؤز بحرهسینی وئریب – مونیکا بئلوچچی تئز-تئز مودا ژورناللارینین اوز قابیغیندا پئيدا اولماغا باشلايیب.
پارالئل اولاراق اونون کینو حیاتی باشلايیب. مشهور رئژیسسور فرئنسیس فورد کوپپولانین قارداشی 1992-جی ایلده اونو مودا ژورناللاریندان بیرینده گؤروب و مونیکا "برئم ستوکئرین دراکولاسی" فیلمینده کیچیک رول آلیب. بۇ فیلمدن سوْنرا اونو آمئریکادا دا تانیيیبلار.
مونیکا بئلوچچی ایتالیيا فیلملریندن باشقا، فرانسیز فیلملرینده ده آکتیو چکیلیب. بونلارین آراسیندا "منزیل"، "دوبئرمان" و "قورد قارداشلیغی" فیلملرینی گؤسترمک اولار.
"منزیل" فیلمی اونا آکتریسا کیمی ایلک اوغورو گتیریب. مونیکا بۇ فیلمدهکی رولونا گؤره آوروپانین نفوذلو "سئزار" موکافاتینا نومینانت کیمی ایرهلی سورولوب. همین فیلمده مونیکا سوْنرادان عائله حیاتا قوردوغو مشهور آکتيور وئنسان کاسسئلله طرف موقابیلی اوْلوب. 1997-جی ایلده چکیلن "دوبئرمان" فیلمینده بئلوچچی لال-کار قادین رولونو اوينايیب. بۇ فیلم اونون حیاتیندا ایلک جدی سیناغا چئوریلیب. وئنسان کاسسئلله نیکاح ایسه اونون اصل بؤيوک کینويا يولونو آچیب. مونیکا بئللوچی wومئنعس wورلد آwارد 2009-دا
2001-جی ایلده مونیکانین ایشتیراکی ایله ائکرانا 2 فیلم – "قورد قارداشلیغی" و "مالئنا" چیخیب. او، "مالئنا"دا نؤوبتی دفعه بوتون کیشیلرین آرزولادیغی قادین اوبرازینی جانلاندیریب. فیلم 14 دفعه موختلیف موکافاتلار، او جوملهدن "قیزیل قلوبوس" آلماغا نامیزد کیمی ایرهلی سورولوب.
2002-جی ایل کانن کینوفئستیوالینین سئنساسیياسی ایسه قاسپر نوئنین "گئریدؤنمزلیک" فیلمی اوْلوب. فیلمده مونیکانین ایشتیراکی ایله 9 دقیقهلیک زوراکیلیق صحنهسی تاماشاچیلارین نئقاتیو رئاکسیياسینا سبب اوْلوب. اونلارین بیر حیصهسی ایلک پرئميئرا گونو زالی ترک ائدیب.
مونیکا بئلوچچی آرتیق 50-دن چوخ فیلمه چکیلیب. اونون بۇ فیلملرده طرف موقابیللری ائنتونی هوپکینس، جین هئکمان، شون کوننئری، بريوس اویللس کیمی شخصلر اوْلوب. او، "ماتریتسا" فیلمینین ایکینجی و اۆچونجو حیصهلرینده ایسه کیانو ریوزله بیر يئرده چکیلیب.
مونیکا بئلوچچی "پیرئللی" کالئنداری اۆچون 2 دفعه چکیلن آزسايلی مودئللردن بیریدیر. او، 2001-جی ایلدن "جارتیئر" زرگرلیک ائوینین سیماسیدیر.
1999-جو ایلده مونیکا بئلوچچی و وئنسان کاسسئل ائولهنیبلر. اونلارین تانیشلیغی ایسه 1996-جی ایله تصادف ائدیر. او زامان بئلوچچی و کاسسئل "منزیلجیک" (ل آپپارتئمئنت) فیلمینده چکیلیبلر. ائولیلیکدن 3 ایل سوْنرا ایسه اونلار "گئریدؤنمزلیک" (ایررئوئرسیبلئ) فیلمینده طرف موقابیلی اوْلوبلار. 2004-جو ایلده جوتلويون دئوا آدلاندیردیقلاری قیزلاری دوغولوب
شکیللر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- Pages using infobox person with multiple spouses
- ۱۹۶۴-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- چیتا دی کاستلو دوغوملولار
- Italian female models
- Italian film actresses
- Italian video game actresses
- Italian agnostics
- Nastro d'Argento winners
- 20th-century Italian actresses
- 21st-century Italian actresses
- University of Perugia alumni
- فرانسهدهکی ایتالیالی غوربتچیلر
- ایسپانیاداکی ایتالیالی غوربتچیلر
- برزیلدهکی ایتالیالی غوربتچیلر


text:
ترانسپورت نامزد وزیری وسرپرستی امریکا متحده ایالات نی کابل دهگی ایلچی سی نینگ اورین باسری بیلن اوچرشدی.
ترانسپورت نامزد وزیری و سرپرستی جناب قدرت الله ذکی اوزی نینگ ایش دفتریده جناب جان مک کیری امریکا ایلچی لیگنی اورین باسری بیلن اوچرشدی، جناب مک کیری جناب ذکی بیلن اوچره شیش امکاناتینی قدرلدی وترانسپورت وزیرلیگی نینگ ینگی رهبریتی نینگ زمانوی ترانسپورت ساحه سی دهگی ریجه لری وریجه لرینی قوشنی مملکت لر ومنطقه بیلن علاقه لرنی رواج لنتریشنی تأکیدلدی، اونینگ مملکت افغانستان حکومت بیلن تورلی ساحه لرده، خصوصا ترانزیت، ترانسپورت وسودا ساحه لرینی رواج لنتریشده همکارلیکنی دوام ایتترماقده و جینوا کنفرانس اوتکزیشده خلق انجمن کمگی و کمگی بیلن دوام ایتیشگه امید بیلدیردی. عین پیتده جناب ذکی، قوشنی مملکت لر بیلن ترانسپورت وترانزیت علاقه لرینی رواج لنتریش و مستحکملش، شونینگ دیک، او منطقه نی و افغانستان محلی محصولات لرینی منطقه ودنیاگه صادر قیلیش اوچون ینگی یولک لرنی یره تیشنی اوزلرنینگ استوار وظیفه لری صفتیده ایسله تب اوتدی وآمریکا متحده ایالات افغانستان حکومتی وخلقی بیلن تورلی ساحه لرده هرتمانلمه قوللب قوتلشینی بیلدیردی. شوبیلن بیرگه، تمانلر اقتصادی رواج لنیشنی دوام ایتتریش، چابهار بندر ده امکاناتلر یره تیش وصلاحیت نی آشیریش، لاجورد یول شرط نامه سی، پاکستان بیلن ترانزیت شرطنامه سیده کینگ مذاکره لر بولیب اوتدی وترانسپورت ساحه سی دهگی همکارلیک نی موافق لشتریش و یانیده رواج لنتریش اوچون ایککی تمان نینگ تخنیک گروهی اوز ایشینی باشلشی ضرورلیگی تأکیدلندی. اوچرشو یکونیده جناب ذکی کابل دهگی امریکا متحده ایالاتنی ایلچی سی نینگ اورین باسری نی بولیب اوتگن جمهورلیک سیلاولریده مثلی کوریلمه گن اشتراکی بیلن تبریکلدی


text:
تورکیه-دن قیریم تاتارلارینا دستک
تورکیه قیریم تاتارلارینین هر زامان یانیندا اولدوغونو بیلدیریب.
تورکیه قیریم تاتارلارینین هر زامان یانیندا اولدوغونو بیلدیریب.
خاریجی ایشلر ناظیرلیگیندن وئریلن بیاناتدا بو ایفادلره یئر وئریلیب: " قیریم-دا دونن سحر ساعاتلاریندا قیریم تاتارلانیرین ائوینه تشکیل ائدیلن باسقینلارا گؤره ناراحاتیق. تورکیه حاق و ماراقلارینی باریش یولو ایله مودافعه ائدن و دموکراتیک یوللارلا سسلرینی ائشیتدیرمهیه چالیشان قیریم تاتارلارینین یانیندا اولماغا داوام ائدجک.
قئید ائدک کی، روسیا تهلوکهسیزلیک قوه لری دونن سحر ساعاتلاریندا قیریم تاتارلارینین ائوینه باسقین تشکیل ائدرک 4 نفری ساخلاییب.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان:"مالیه سئکتورو قلوبال اقتصادی بحراندان ان چوخ تأثیرلنن ساحهلردن بیریدیر"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان ایستانبول-داکی دولماباخچا اوفیسینده کئچیریلن قاتیلیم مالیه ایستراتژیسی سندینین تقدیمات ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
مصطفی شنتوپ اندونزیا-یا باش ساغلیغی وئریب
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین صدری مصطفی شنتوپ اندونزیادا فوتبال ماتچیندا ایزدیهامدا حیاتینی ایتیرنلرله باغلی باش ساغلیغی وئریب.
ایبراهیم کالین ایستانبول-دا جیک سالیوان ایله گؤروشوب
جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو ایبراهیم کالین ایستانبول-دا امریکانین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری دانیشمانی جیک سالیوان ایله گؤروشوب.


text:
اوکراینا، روسیانین ایتکیلرینی آچیقلادی
اوکراینا باش قرارگاه باشقانلیغی، اوکراینایا سالدیران روس اوردوسونون سون ۲۴ ساعاتدا ۴۰۰ عسگرینی داها ایتیردیگینی بیلدیردی
اوکراینا باش قرارگاه باشقانلیغی، روس اوردوسونون تخمیناً ۲۲ مین ۸۰۰ عسگر، ۱۸۷ اوچاق، ۱۵۵ هلیکوپتر و ۹۷۰ تانکینین وورولدوغونو بیلدیردی.
روس اوردوسونون ۲۴ فورال-۲۸ آوریل دؤنمیندهکی ایتکینلرینه باغلی آچیقلاما وئرن اوکراینا باش قرارگاه باشقانلیغی، اوکراینایا سالدیران روس اوردوسونون سون ۲۴ ساعاتدا ۴۰۰ عسگرینی داها ایتیردیگینی بیلدیردی.
آچیقلامایا گؤره، روس اوردوسو توپلامدا ۲۲ مین ۸۰۰ عسگر ایتیردی، ۱۸۷ اوچاق، ۱۵۵ هلیکوپتر، ۹۷۰ تانک، ۲ مین ۳۸۹ زرهلی واسطه، ۴۳۱ توپ، ۱۵۱ راکت آتار سیستمی و ۷۱ هاوا ساوونما سیستمی یوخ ائدیلدی.
روس گوجلری ۱۶۸۸ آراج، ۸ گمی و یونگول سرعت قاییغی، ۷۶ یاناجاق آراجی و ۲۱۵ اینسانسیز هاوا آراجینی (ایها) دا ایتیردی.
ایلگیلیلی خبرلر
پوتین اوکراینانین 4 ویلایتینین روسیایا بیرلشدیریلمهسی ایله باغلی سازیشلری تصدیقلهییب
زلنسکی اونلارلا یاشاییش منطقهسینین ایشغالدان آزاد اولوندوغونو بیلدیریب
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلار 18-جی گونده ده داوام ائدیب
اعتراض ائدن اویرنجی لر حبسده اولان یولداشلارینین درحال آزادلیغا بوراخیلماسینی طلب ائدیبلر.


text:
بو یون جورابلار قدیم زامانلار هر چاربورجلونون ائوینده هنرمند آنالاریمیزین اَللری ایله توخوناردی.
ال ایشلری و هنرلری قدیم زامانلاردان آذربایجانیمیزین آیری یئرلرینه تای چاربورج خالقینین ایچینده ده دیَرلی بیر یئره صاحب اولموشدور. اؤزللیکله چاربورج خانیملاری آراسیندا قدیم زامانلاردان بو گؤزل هنرلرین داوامی اولوب و سینهدن سینهیه و اَلدن اله دولانیب بو گونوموزه چاتمیشدیر. چاربورج خانیملاری بیر خاص اوستاد یانینا گئتمهدن و بیر خاص تعلیم گؤرمهدن یالنیز اؤز جوشغون فیکیرلرینین گؤزل قریحهسیندن فایدالانیب و چوخ دیرلی بیر اثرلر یارادیبلار.
قدیم زامانلاردا چاربورجدا توخونان بیر کیلیم. کیلیمی چاربورجدا هَوه (həvə) آدیندا بیر وسیله ایله توخویاردیلار. کیلیم توخویانلارین قاباقدان حاضیر اولان هئچ بیر ترسیملی اولگوسو (نقشهسی) اولمازدی و اونون بوتون گؤزل طرحلری توخوجونون فیکریندن جوشاردی.
تَرریک / تَرلیک / (tərrik): چوخ گؤزل و نیمیتلی بیر بؤرک (پاپاق) کی قاجار زامانی چاربوج خانیملاری بو پاپاغی تیکیب و چپی اؤرتَندن سونرا (چپینین اوستوندن) باشلارینا قویاردیلار. تررییی بوگون آذربایجان خانیملارینین میّلی پالتارلاریندا گؤرمک اولار. یوخاریداکی ترریک 100 ایلدن چوخ قیدمتی واردیر کی چاربورجلو بیر ننهنین آناسیندان قالان یادگاردیر.
جئجیم / جاجیم: چاربورجون شاغی طایفالاری ایچینده قویون یونو ایله توخونان بیر یئرآلتی.
بیر آیری گؤزل طرحده توخونان “یون جورابی”. بو جوراب قویونلارین یونو ایله و بویاقچینین (رنگرز) گؤزل بویاقلاری ایله و هابئله چاربورجلو ننهلرین جوشغون هنرلری ایله توخونوب.
قالیش (رئزین) باشماق ایله قیش فصلینده یون جورابسیز گزمک اولمازدی. لاب بئله آدامین قیچی دوناردی.
جهره: بوتون بو گؤردویوز ال ایشلری قویونلارین یونو ایله عمله گلیر. آنجاق بو یونلری ایپه تبدیل ائلهین وسیلهنین آدی “جهره”دیر. جهرهنی چاربورجلو آنالار فیرلاندیریب یونو اریهردیلر.
نصیر سخی جنابلاریندان جهرهدن عکس سالماق ایمکانین یاراتدیغی اوچون تشکر ائلیریک.


text:
پامبیق
پامبیق یا پنبه — پامبیق گوْلوندان ( گوسسیپیوم ) ییغیلان لیفلر توْپلومو.
بئجریلمهسینه ایلک دفعه هیندوستاندا باشلانیلمیشدیر. هیندلیلر پامبیقدان مؤحکم، عئینی زاماندا ائله نازیک پارچا توخویوردولار کی، اوْندان تیکیلمیش دون بالاجا اۆزوکدن کئچیریله بیلیردی.
یئتیشرکن گوْلداکی قوتوجوق آچیلیر. اوْنون ایچیندهکی لیفلر ال و یا اؤزل ماشینلارلا ییغیلاراق پامبیق منطقهلرینه توْپلانیر و اوْرادان پامبیق فابریکالارینا داشیناراق لیفلر توْخوملاردان آیریلیر. اۇزون لیفلر: ۲۰–۲۵میلیمتر آیریلاراق پارچا توخونماسینا ایستیفاده ائدیلیر. کیچیک لیفلر ایسه طیب اۆچون و پارتلاییجی مادهلرین حاظیرلانماسیندا ایستیفاده ائدیلیر.
- ^ Statistical data of top cotton producers. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 14 March 2016.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۴
۱۴ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۴/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ جمادیالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دی/رویدادلار
- ۱۵۳۹ - کوبا، ایسپانیانین مۆستملکهسینه چئوریلمیشدیر.
- ۱۸۹۷ - ایسوچرهلی ماتیاس زۇربریگگِن آجوْنجاگوا زیروهسینه چیخان ایلک اینسان اوْلموشدور.
- ۱۹۰۷ - جاماییکادا باش وئرن زلزله نتیجهسینده میندن آرتیق اینسان اؤلموشدور.
- ۱۹۴۳ - ژاپون اوْردوسو کئ عملیاتینا باشلايیب.
- ۱۹۵۳ - ایوْسیپ بروْز تیتوْ يوقوسلاوی مجلیسی طرفیندن جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۹۹۲ - آذربایجان جومهوریتی، تۆرکیه ایله دیپلوْماتیک علاقهلر قۇرموشدور.
- ۲۰۰۰ - بیرلشمیش میلتلر قورومونین محکمهسی، بئش بوْسنیلی کوروواتی ۱۹۹۳-جی ایلده بیر بوْسنی کندینده ان آزی ۱۰۳ مۆسلمانین قتلینده اتهام ائدهرک اوْنلاری ۲۵ ایل حبسه محکوم ائتدی.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ جمادیالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ جمادیالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۴ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۴ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ جمادیالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
راسکو آربوکل
راسکو آربوکل (اینگیلیسجه: Roscoe Arbuckle) آمریکالی فیلمین سناریو یازاری, فیلم یؤنئتمنی, کومدین و اوْیونچو. ۲۴ مارس ۱۸۸۷ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۶ ایل عؤمر ائلهییب و ۲۹ ژوئن ۱۹۳۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. 1904–1933 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Roscoe Arbuckle»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده راسکو آربوکل گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آزتک ایلسایار داشی
آزتک ایلسایار داشی، گونَش داشی، یا بئش دؤنَم داشی مکزیکو سیتینین میلّی آنتروپولوژی موزهسینده ساخلانیلان بیر اسکی پوست-کلاسیک مکزیک موجسسَمهسیدیر. بو داش ۳۵۸ سانتی متر قوطر (ائن) و ۹۸ سانتی متر قالینلیغی، و ۲۴ تون آغیرلیغی واریدیر. بیر آز ایسپانیالیلارین فتحیندن سونرا، موجسسمه بوتونلوکله زاکالو، مکزیکو سیتینین ان اهمیتلی مئیدانیندا قویلاندی. او ۱۷۹۰ دسامبرینین ۱۷-جی گونونده ، مکزیکوسیتی بؤیوک کلیساسینین تعمیرینده تاپیلدی. تاپیلاندان سونرا، کلیسانین ائشیک دووارینین باشینا میندیریلیب، ۱۸۸۵-جی ایله قدر اورادا قالدی. چوخلو بیلیم یورد آراشدیریجیلاری ائله دوشونوردولر کی داش ۱۵۰۲ و ۱۵۲۱-جی ایللری آراسیندا یونولموشدور، حالبوکی بیر نئچهسی ده اونو نئچه اون ایل داها یاشلی بیلیردیلر.
فیزیکسَل آچیقلاما[دَییشدیر]
تفسیر و داها آچیقلاماق[دَییشدیر]
ایل سایار داشینین دقیق هدفی بللی آچیقلانمایبب. اَسکی چاغ تانییانلار (آرکئولوژیستلر) و تاریخچیلر بو موضوعدا فرقلی باخیشلاردان چوخلو تئوریلر و نظریهلر وئریبلر و نئچهسی داها اینانمالی و دوغوریا یاخین اولابیلر.
بیرینجی آچیقلامادا دئییرلر کی داش ایل سایار (تقویم) ایمیش. ۱۷۹۲ ده، داشین یئر آلتیندان چیخماسیندان سونرا، مکزیکلی آنتروپولوژیست (اینسان تانییانی) آنتونیو دو لیون ی قاما بیر تئزده یازیب کی آزتک ایل سایاری ائله آدی کیمی استفاده اولونورموش.
مودرن ایشلَتمه سی[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- انگلیسجه ویکی پدیا صفحه سی


text:
تیققیلتی سسی ائشیدیرسن. بوٍلورسن قوْنشونون قاپیسی ایشگیللندی. گؤزلریوی آچیرسان. بولورسن ساعات آلتی یاریمدیر. قونشونون کیشیسینین آیاق سسینه قولاق یاتیردیرسان. بیر، ایکی، اوٍچ، دؤرد… بولورسن آیاغینی بئشینجی پیللهیه قویاندا، سس داها قولاغیوا چاتمایاجاق. آرخان اوٍسته گَرنهشیرسن. قوْللارین ساچلاریوا توْخونور. اؤز وجودوندان خوشا گلیم بیر خیشیلتی سسی قالخیر. تنبل- تنبل ساغا دؤنورسن. ساچین بالینجا سوٍرتوشور. گئنه ده بیر خوشا گلیم موسیقی ایله خوشا گلیم حیس… بو حیس عشقین دهیرینی سنه خاطیرلادیر. اورهیین سیخیلیر. هر گوٍنکو کیمی اورهییوین سیخیلدیغینا قارشی گلیرسن. شیلتاق اوشاقلار کیمی جوٍت قیچلی یوْرقانی یاتاقدان یئره ایتهلهییرسن. یومشاق بیر تیپپیلتی سسی. بولورسن تک- تنها یاتماغیوا اعتراض سسیدیر بو تیپپیلتی سسی.
«هامیدان اوّل اؤزووو سئومهلیسن!»
ذهنیوین سسینی آیدین- آشکار ائشیدیرسن. ذهنینده اعتراض ایله توْختاخلیق قارشی- قارشییا دایانیر. یئریندن قالخیرسان. آیاغا دوراندا دیزلریندن شیققیلتی سسی گلیر. آرتروز سسی… خوشا گلیم دئییل، آمما ایندیکی وارلیغیوین بیر پارچاسیدیر؛ ناساز چالینان بیر نوْتدور بو شیققیلتی سسی. ناساز چالینان نوْتلار همیشه یوْروجو و داریخمالی اوْلور. گئنه هر گون تکرار ائلهدییین سؤزو اؤزووه تکرار ائلیرسن: «موزیسین اولسایدیم بدنیم ایله أشیالارین توْخونوشوندان بیر سمفونی یاراداردیم.»
دمپاییلاریوی گئییرسن. آیاقلارین ایله دمپاییلارین بیر- بیرینه سوٍرتوشور. آمما بو سوٍرتوشمهنین سسینی ائشیتمیرسن، یالنیز حیس ائدیرسن. یاتاغیوی موٍرتّب ائلهیینده یوْرقان یومشاق یئل سسی ایله یاتاغین اوٍستونه دوٍشور. بالینجیوی تاپدالاییرسان. أللرین ایله بالینجیوین توْخونوشوندان، دهریسی ایسلانمیش ناغارا سسی قالخیر.
هر گونکو کیمی تووالته گئدیرسن. سیٍار فرنگی تووالت اوٍسته اوتوروب، لذت ایله بدنیندن آخان شیریلتی سسینه قولاق یاتیردیرسان. آمونیاکلی اولماغینا دئییل، ذهنینده بیر چشمهنین گؤزهسیندن سو آخیر. تووالتده بو شیریلتی سسینی کشف ائدن گون او قدر هیجانلانمیشدین کی، بو سوسوزلوق زاماندا نئچه دقیقه سویو آچیق قویموشدون تا بوْش- بوْشونا تووالتین کاساسینا آخسین.
اوْووج- اوْووج سویو اوٍزووه چیرپیرسان. اینسان جانینی دیرچلدن موسیقی سسی… اوٍزووو حوله ایله سیلمک یئرینه بوراخیرسان دهریوین اوٍستوندهکی نم آستا- آستا قوروسون. قولاغین قادیر دئییل سو قطرهلرینین دهریوه نفوذ ائتمهسینین سسینی ائشیتسین. بونونلا بئله، ذهنینده سوسوز بیر زهمی سویو اؤز ایچینه چکیر.
آینا قاباغیندا دایانیرسان. او ایسه لال دیلی ایله سنین گؤزلرینله دانیشیر. گؤزلریوین آلتینداکی قیریشیقلارا کِرِم یاخیرسان. سونرا تیپ تیپ تیپ… باغلی بیر صاندیغی دؤیمک کیمی یومشاق بیر سس قالخیر. کِرِم، قیریشیقلاری ایتیردیکجه، گؤزون باخا- باخا بو تیپ- تیپ، سنین ده، آینانین دا باشینا بؤرک قویور.
تاختا داراغی قیوریم ساچلاریندا گزدیریرسن. ساچ ایله داراق موسیقیسی… ساچ ایله أل توْخونوشوندان قالخان موسیقینی اؤزلهییر، ألیوی ساچیوا چکیرسن. گئنه یومشاق بیر خیشیلتی سسی قالخیر. اؤز ألین اؤزلهدییین لذتی ساچیوا وئرمیر. دوْداقلارین آینادا ترپهنیر. سسین اوتاغین سوٍکوتونو سیندیریب، قولاغیوا دوْلور:
«ای شانه بو گیسوی پریشانه دوْلاشما
جان ریشتهسی وار اوردا، چکیل یانه دوْلاشما»
داراق ایسه گئنه ساچیوا دوْلاشیر… پیرتلاشیقلار آچیلیر. سن تبسّوم ائلهییرسن.
تیق… تیق… اوجاق شؤعلهسی یانماقدا فندهیین تیققیلتی سسی کسیلیر. فندهیی اوجاغین کنارینداکی میز اوٍسته آتیرسان. تیق!… آمما بو تیق سسینین جینسی فندهیین تیق سسیندن فرقلیدیر. یخچالین موتور سسی دیققتیوی چکیر.
یخچالدان پنیر ایله اوٍزوم چیخاردیرسان. چایدان اوجاق اوٍسته اؤنجه آستاجا سیزلاییر، آز سونرا قور- قور قایناماغا باشلاییر. چای دملهییرسن. همیشه سئودیین شیریلتی سسی قالخیر. پنیر ایله اوٍزومو یویورسان. گئنه شیریلتی سسی، گئنه سو سسی…
هر گونکو کیمی میز باشیندا أیلهشیب، سحر یئمهیینی یئینده دیش ایله چؤرهیین توْخونوش سسینه دیققت وئریرسن. چایوی ایچنده هؤرتولدهدیرسن. ایستیکان- بوْشقابی یویورسان. گئنه سو سسی ائوین ساکیتلییینی پوْزور.
میز باشیندا أیلهشیب، کیتابدا علامت قویدوغون صفحهنی آچیرسان. واراقلاماق سسی… اوشاقلیغیندا بارماغیوی یاشلاییب، دفتر- کیتابی واراقلادیغین یادیوا دوٍشور. ایندیسه واراقلاماقدا اوستالاشیبسان.
ساعاتا باخیرسان. بیر زامانلار ساعاتین سسی اوتاغیوین وارلیغیندان ساییلاردی. ایندیسه موبایلیوین ساعاتینین عادتکردهسی اولوبسان. هر ثانیه عددلر بیر- بیرینین آلتینا سوٍیروشوب، زامان کیچیک بیر مقیاسدا سسسیز- صداسیز دهییشیلمکدهدیر. ایستر- ایستهمز ساعات دا سنین کیمی یوخاری قالخماغا محکومدور.
کامپیوترین آرخاسیندا أیلهشیب، بارماقلاریوی ذهنیوین قوُللوغونا بوراخیرسان. بارماقلارین اوْتوماتیک بیر ماشیندیر دئیهسن، کئیبوْردون دوٍیمهلری اوٍستونده ضرب توتوب. بو آندا وجودووون چالیشان بؤلوملری یالنیز گؤزلرین ایله بارماقلاریندیر.
پیچاق ایله کاهی، یئرکؤکو ایله رنده، قابلاما ایله قاپاق، بوْشقاب ایله قاشیق توْخونوشو، یئمک ایله دیش سسی دوٍنیانین أن دادلی موسیقیسیدیر، یالنیز سسسیزلیکده، تنهالیقدا اینسان اونلاری دوُیار. گئنه ده هر گونکو کیمی یئمک واختی اؤز یانیندا دوٍشونورسن: «من موزیسین اولسایدیم یئمک و اینسان آدیندا بیر سمفونی یاراداردیم.»
آخشامچاغیدیر. گئنه ده سو سسی ائوین سسسیزلییینی سیندیریر. بیر اوٍشتوبین ناری یویوب، بوْشقابا قویورسان. نارلا ألیوین توْخونوشو سویون سسی آلتدا گیزلهنیر. ناری دادمامیش، آدی آغزیوی سولاندیریب. دیل ایله داماق سسی… پیچاق گتیریب، ناری کسمک ایستهینده غیرعادی بیر حادیثه ایله اوٍزبهاوٍز اولورسان. بیر پاپیشتیکن نارین پوٍسگوسوندن یوخاری قالخیر.
ائوین سسسیزلییینده حئیرتله پاپیشتیکنه باخیرسان. ناری یئمکدن واز کئچیرسن. ألیوی چنهوه دیرسکلهییب، پاپیشتیکنی ایزلهییرسن. قولاغین اونون یئریشینین سسینی دوُیمور. دیل- دوداغین ترپنمهسه ده ذهنیوین سسینی آیدین- آشکار ائشیدیرسن: «ائله بیل داغدان یوخاری قالخیر!»
ذهنیوین سسینه اوشاق کیمی پیققیلداییب، گوٍلورسن. أییلیب دیققتله پاپیشتیکنین أل- آیاغینا باخیرسان. خال- خال قانادلارینین آلتیندا نه داش وار، نه ده قوم. آمما اوشاقلیق چاغلاریوین سسینی چوخ اوزاقلاردان ائشیدیرسن… بیر پاپیشتیکن بارماغیوین اوجوندان یوخاری قالخیر. یئددی یاشلی بیر قیز هیجانلا گوٍلور.
ساعات اوْنایکییه دوْغرو یوخاری قالخماقدادیر. سن ایسه یاتاغیندا یوْرقانیوین آلتینا سوٍزولورسن. یوخوندا بیر قیز اوشتوبین نارینین پوسگوسوندن یوخاری قالخیر.
تیققیلتی سسی ائشیدیرسن. بولورسن قونشونون قاپیسی ایشگیللندی. گؤزلریوی آچیرسان. بولورسن ساعات آلتی یاریمدیر. قونشونون کیشیسینین آیاق سسینه قولاق یاتیردیرسان. بیر، ایکی، اوٍچ، دؤرد…
۹۶/۹/۵


text:
۱۵ مارس
۱۵ مارس:
- ۱۸۲۰ - مئین آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینه قاتیرلاراق اؤلکهنین ۲۳-جۆ اوستانی اوْلدو.
- ۱۸۴۸ - ۱۸۴۸ ماجار دئوریمی پاتلاق وئردی.
- ۱۸۹۲ - جسی و. رنو برقی پیلّهنی ثبت ائتدی.
- ۱۹۱۷ - ایکینجی نیکولای قارداشی میخاییل نفعینه تختدن چکیلدی.
- ۱۹۱۹ - اینگیلیس تۆرکیهنین مرزیفون شهرینی ایشغال ائتدی؛ نئچه آیدان سوْنرا اهالینین مۆقاویمتی ایله شهری ترک ائتمهیه مجبور قالدی.
- ۱۹۲۸ - ۱۵ مارس حادیثهسی باشلادی. ژاپون ایمپیراتورلوغوندا چوْخ ساییدا کومونیست تۇتۇقلاما قراری چیخاریلدی.
- ۱۹۳۳ - آلماندا هیتلر٬ ۳-جۆ رایشی اعلان ائتدی.
- ۱۹۳۹ - چکاوسلوواکی جۆمهۇرباشقانی امیل هاچا چکین نازی آلمانا قاتیلماسینی قبول ائتدی.
- ۱۹۶۴ - سینما اۇلدوزو الیزابت تئیلور ایله اوْیونچو ریچارد بارتون ائولندی.
- ۲۰۰۳ - هۇ ژینتائوْ چین خلق جۆمهۇریتینین ۴-جۆ دؤولت باشقانی اوْلدو.
- ۲۰۰۴ - چین خلق جۆمهۇریتینده ایلک دفعه بیر میلّتوکیلی اؤلکهده ایلده ۱۰ مین اینسانین اعدام ائدیلدیگینی آچیقلادی.
- ۲۰۱۱ - سوریه ایچساواشی باشلاندی.


text:
روحانی تۆرکمنیستان دا
ایران بیلن تۆرکمنیستان قاتناشیقلارینی اؤسدۆرمهک ایسلهیأر
ایران ینگ جمهورباشلیغی حسن روحانی رسمی ساپار بیلن آشغابات شأهِرینه باردی.
ایرنا حابار سریشده سی نینگ برن حابارینا گؤرأ تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی قوربان قولی بردی محمدوف اۇغوزحان کؤشگۆنده ایرانلی ایشدشینی رسمی دابارا بیلن قارشیلار.
سۇنگ بۇلسا ایکی یوردونگ جمهورباشلیغی اؤزآرا دوشوشیق گچیرر.
اؤزآرا و تۇپارآرا دوشوشیقدان سۇنگ کؤپ سانلی ایلالاشیق شرطناماسینا قۇل چکیشیلر.
ایکی یوردونگ حصوصی پوداغی و ایشهۆرلری ده شو آغشام قاتناشیقلاری اؤسدۆرمهک اۆچین ماصلاحات گچیرر و ایکی یوردونگ ایشهوۆرلری و مایاقۇیومچیلاری گنگهشِر.
روحانی نینگ ارتیر مرو شأهِرینه گیتجکدیگی بیلدیریلیأر.
ایران ینگ جمهورباشلیغی چهارشنبه و پنج شنبه گۆنی ده آذربایجان جمهوریتینه ساپار قورار.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکمنیستان "الکترونیک دؤولت" حیذماتی تایدان اولی اؤسۆش اتدی
تۆرکمنیستان الکترونیک دؤولت حیذماتی تایدان 21 باسغانچاق یوُقارلادی
قیرغیز ماناسچی آدینی گینس رکوردلار کیتابینا یازدیردی
124 ساغات ماناس قوُشغولارینی اوُقایان قیرغیز ماناسچی آدینی گینس ده یازدیردی


text:
۹.جو کۆرهسل باکی فورومو
بیرینجیسی ۲۰۱۳.جو ایلده گئچیریلهن کۆرهسل باکی فورومو، سایغین اولوسلارآراسی بیر پلتفورما چئوریلمیش دورومدا
۱۶-۱۸ ژوئن ۲۰۲۲.جی ایل تاریخلرینده باکیدا نظامی گنجوی اولوسلارآراسی مرکزی طرفیندن ۹.جو کۆرهسل باکی فورومو گئچیریلدی. آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوین حمایهسی ایله گئچیریلهن بو فوروما ۵۳ اؤلکهدن ۴۰۰ نفره یاخین نماینده قاتیلدی. باکیدا گئچیریلهن فورومون ایشتیراکچیلاری آراسیندا گورجوستان جمهورباشقانی سالومه زورابیشویلی، آلبانیا جمهورباشقانی ایلیر متا، بوسنی و هرزگووین جمهورباشقانلیغی شوراسینین باشقانی شفیک جافروویچ، دونیا ساغلیق هؤگوتو تشکیلاتینین باشقانی تدروس گبریسوس و تۆرک دؤولتلری تشکیلاتی آغساققالی بینعلی ییلدیریم دا وار ایدی. فورومدا بونلارلا یاناشی، بیر چوخ اسکی جمهورباشقانی، اسکی مجلیس باشقانی، اسکی باشباخان و باخانلار، اولوسلارآراسی تشکیلاتلارین باش کاتیبلری و اوزمانلار ایشتیراک ائتدی. بو ایل کۆرهسل باکی فورومو «کۆرهسل دونیا نظامینا تهدیدلر» قونوسو آلتیندا گئچیریلدی.
آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئو، ۹.جو کۆرهسل باکی فورومونون آچیلیشیندا دانیشدی. کۆرهسل و بؤلگهسل گۆونلیک، انرژی گۆونلیگی مسئلهلرینه توخونان پرزیئنت ایلهام علییئو، گونئی قافقازدا باریش و دینجلیگین برقرار اولماسی ایستیقامتینده آتدیقلاری آددیملاری آچیقلادی. ارمنیستانین لازیم اولان آددیملاری آتماقدا تردد ائتدیگینی و قاراباغا اؤزل ایستاتوس وئریلمهسی مسئلهسینی گوندمه گتیرمهیه چالیشدیغینی قید ائدن ایلهام علییئو، «ارمنیستان آذربایجانین تورپاق بوتؤولویونو سورغولاماغا داوام ائدرسه، آذربایجانین باشقا یولو قالمایاجاق و ارمنیستانین تورپاق بوتؤولویونو سورغولایاجاق» دئدی. علییئو، ارمنیستانین زنگهزور دالانینی آچماسی لازیم اولدوغونو وورغولادی. زنگهزور دالانی ایله باغلی بونو خاطیرلاتماقدا فایدا وار کی، آذربایجانین انرژی باخان یاردیمچیسی ائلنور سولطانوو سؤزوگئدن فورومداکی چیخیشیندا، آذربایجانین گلهجکده زنگهزور دالانی ایله آوروپایا الکتریک انرژیسینی صادر ائدهبیلهجگینی، زنگهزور دالانینین آوروپا اؤلکهلری اوچون فایدالی اولاجاغینی بیلدیردی. جمهورباشقانی ایلهام علییئو، مینسک قروپو سون ۲۸ ایلده هئچ بیر پروبلئمی حل ائتمهدیگینی، ایشلهوسیز اولدوغو اوچون آرتیق بو قروپا احتیاج اولمادیغینی سؤزلرینه علاوه ائتدی. جمهورباشقانی ایلهام علییئو، فوروما گلن بعضی قوناقلاری جمهورباشقانلیغی ساراییندا آیریجا قبول ائتدی.
فوروما ایشتیراک ائدن قوناقلار، آذربایجانین بؤلگهسل باریش، بؤلگهسل اقتصادی قالخینما و امکداشلیق، انرژی عرضهسی، سرعتلی نقلیاتین تامین ائدیلمهسی قونوسوندا گؤستردیگی چابالاری تقدیر ائتدیلر. باکیدا گئچیریلهن اوتوروملار باشا چاتدیقدان سونرا قوناقلار، قاراباغا سفر ائتدیلر. ۱۹ ژوئن تاریخینده کۆرهسل باکی فورومونون دارتیشما پانئلی شوشادا گئچیریلدی.
*
۹-جو کۆرهسل باکی فوروموندا اولوسلارآراسی ایلیشکیلر، ساواش و چاتیشمالار، انرژی گۆونلیگی، ساغلیق، ارزاق گۆونلیگی و ائکولوژیک پروبلئملر کیمی دونیا گوندمینده اولان ارنملی پروبلئملر موذاکیره اولوندو. ایشتیراکچیلارین اکثریتی بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندا اصلاحاتلارین آپاریلماسی، ساواش و چاتیشمالارین عاجیل اولاراق دوردورولماسی، یئنیلهنهبیلیر انرژی قایناقلارینین آرتیریلماسی، سو قایناقلارینین قورونماسی و قناعتله قوللانیمی قونولاریندا آنلاشما اولدو. فورومدا دونیا گوندمینین سرعتله دییشدیگی وورغولاندی و ایلگیلی قرارلاری آلما و اویغولاما مکانیزملرینین حیاتا گئچیریلمهسینین اؤنمی بیلدیریلدی.
آذربایجان بو جور اولوسلارآراسی تدبیرلر سایهسینده حاقلی اولدوغو قاراباغ دعویسینی اولوسلارآراسی جامعهیه ائشیتدیرهبیلدی. بو تشکیلات اولوسلارآراسی ساحهده آذربایجانا گوج قاتیر. اؤزتله، بیرینجیسی ۲۰۱۳.جو ایلده گئچیریلهن کۆرهسل باکی فورومونون سایغین و معتبر اولوسلارآراسی پلتفورما چئوریلدیگینی سؤیلهیهبیلهریک.
ایلگیلیلی خبرلر
اورتا آسیا اؤلکهلرینین عرب اؤلکهلری ایله ایلیشکیلری گلیشیر
اورتا آسیا دؤولتلرینین باشقا اؤلکهلر و یا اولوسلارآراسی تشکیلاتلارلا ایلیشکیلرینده اورتاق فعالیتی گلهنک حالینا گتیرمیش اولماسی سئویندیریجیدیر
آذربایجان جمهوریتی جمهورباشقانی ایلهام علییئوین آوروپا سفری
جمهورباشقانی علییئو، ارمنیستان رهبرلیگینین سیاسی ارک گؤسترهبیلمهسی دوروموندا، ایکی اؤلکه آراسیندا باریش آنلاشماسی ایمضالامانین یاخین واختلاردا مومکون اولاجاغینی بیلدیردی
اؤزبکیستان جمهورباشقانی میرضیایئوین عربیستان سفری
جمهورباشقانی میرضیایئوین وئریملی گئچهن ایلک سعودی عربیستانی سفریندن سونرا ایکی اؤلکه ایلیشکیلری داها دا گلیشهجک، اؤزبکیستاندا عرب سرمایهلری آرتاجاق


text:
(17)
گرچک باشارئ
وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى ﴿۳۹﴾ (سورة الفجر)
اینسانئن کندی چالئشماسئندان باشقاسئ کندینە عائید دگیلدیر. (نجم سورەسی؛ 39)
“بیرینیزین سئرتئندا اۇدون دستەسی تاشئماسئ، اینسانلارا گیدیپ أل آچماسئندان داحا اییدیر -(ایستەدیگی کیشی) ورسین وەیا ورمەسین-” (بوحاری؛ نسائی)
دگرلی گنچلر،
بوگۆن بیرآز نۇتلارئنئزدان سؤز أدەلیم. کارنە گۆنۆ یاقلاشئیۇر. کارنەنیزی ألینیزە آلدئغئنئزدا کیمینیز سەوینەجکسینیز، کیمینیز دە بیرآز اۆزۆلەبیلیر. چۆنکۆ بکلنتیلر ایلە گرچکلر هر زامان بیربیرینی توتمایابیلیر. ایشتە بوگۆن بکلنتیلریمیزلە چالئشئپ چابالامالارئمئز آراسئنداکی باغدان سؤز أتمک ایستییۇروز سیزلرە.
قۇنوشمامئزئن باشئندا اۇقودوغوموز آیتتە، اینسانئن ألدە أدەجگی قارشئلئغئن کندی غایرتینە باغلئ اۇلدوغو بلیرتیلمکتەدیر. بونو شو شکیلدە آچابیلیریز: مثەلا هیچ درس چالئشمادان بیر سئناوا گیردینیز. ایی بیر نۇت آلمایئ اومابیلیر میسینیز؟ کۇپیا چکمەدیکچە یا دا سۇرولار اؤنجەدن بیلدیگینیز یردن چئقمادئقچا، حایئر.
اؤنجەدن بیلدیگینیز یردن سۇرولماسئ دا یینە سیزین اؤنجەکی چالئشمانئزئن قارشئلئغئنئ آلمانئز دەمکتیر. ایشتە بو یۆزدن، دوەنیزی ساغلام قازئغا باغلایئپ سئناودان اؤنجە درس چالئشماق زۇرونداسئنئز. ألبتتە چالئشانلا چالئشمایان بیر اۇلمایاجاقتئر.
دگرلی گنچلر،
اونوتمایئن کی، کندی أمگینیز چۇق اؤنملیدیر. أمگینیز سیزی گلیشتیریر وە یۆجلتیر. اینسانئن کندی أمگییلە ألدە أتتیگی بیر سۇنوچ، باشقالارئندان ایستەیەرک ألدە أدیلندن چۇق داحا دگرلیدیر. بورادا، هیچبیر زامان باشقالارئندان یاردئم ایستەمەیەلیم دەمییۇروز. اؤنجە، ألیمیزدن گلنین أن اییسینی یاپالئم دییۇروز. کندی ألیمیزدن گلن بۆتۆن غایرتی گؤستردیکتن سۇنرا، یینە دە یاپامادئغئمئز شەیلر اۇلورسا، آنجاق اۇ قۇنولاردا یاردئم ایستەیەلیم.
مثەلا، اؤگرتمنیمیز بیر اؤدەو وردی. بو اؤدەوی داحا هیچ اۇقومادان، تامامئنئ کندیمیزین یاپئپ یاپامایاجاغئمئزا بیلە باقمادان، آننە-بابامئزدان یا دا آرقاداشلارئمئزدان یاردئم ایستەیەرک یاپمامئز دۇغرو دگیلدیر. اؤنجەلیکلە اؤدەوی ألیمیزە آلئپ باشتان سۇنا اۇقومالئیئز. کندی باشئمئزا یاپمایا چالئشمالئیئز. بۆتۆن اؤدەو بیتتیکتن سۇنرا آنلامادئغئمئز یرلری بیلنلرە دانئشمالئیئز.
بؤیلەجە هم اؤگرندیکلریمیزی پکیشتیرمیش اۇلوروز، هم دە آنلامادئغئمئز یرلری داحا ایی آنلاما فئرصاتئ بولوروز. بو شکیلدە، باشقالارئنئن گؤزۆندە دە قۇلایجا، قابا تاعبیرییلە بلشچی گؤرۆنمکتن قورتولموش اۇلوروز. دانئشمانئن نە اۇلدوغو قۇنوسوندا دا قئسا بیر بیلگی ورەلیم. دانئشماق، بیر ایشی یاپما یؤنتملری قۇنوسوندا فیکیر آلماق، تاقئلدئغئمئز یرلردە آراشتئرمایا ناسئل دوام أدەجگیمیزی سۇرماق، یاعنی بیر یؤنلندیرمە ایستەمکتیر. بیر ایشی باشتان سۇنا باشقاسئنا یاپتئرماق، دانئشماق دگیلدیر.
دگرلی گنچلر،
اؤدەولرینیزدە باشقالارئندان سۆرکلی دستک آلئیۇرسانئز، بو سیزین گرچک آنلامدا اؤگرنمەدیگینیزی دە گؤستریر. بؤیلە یاپارسانئز، سئناولاردا تک باشئنئزا قالدئغئنئزدا باشارامازسئنئز. حلە گرچک حایاتتا بونلارئ اویغولاماق زۇروندا قالئرسانئز، هدفلرینیزە اولاشامازسئنئز. بو دا چۇق اۆزۆجۆ اۇلابیلیر.
بؤیلە بیر دوروملا قارشئلاشئرسانئز، باشا دؤنۆپ تام آنلامئیلا اؤگرنمک وە کندی باشئنئزا چؤزۆمە اولاشماق ایچین چابا صارف أتملیسینیز. یارئن اؤبۆر گۆن کندینیزین وە عائیلەنیزین گچیمینی ساغلامانئز گرکتیگیندە، کیمسە سیزین اؤدەولرینیزە یاردئم أتتیگی گیبی سیزە یاردئم أتمەیەجکتیر. بۆیۆیۆنجە، حایاتتاکی پرۇبلملری چؤزمکلە باش باشا قالاجاقسئنئز.
بو یۆزدن زۇرلوقلارا شیمدیدن حاضئرلانمالئ، کندی ایشلرینیزین سۇروملولوغونو آلمایا گؤنۆللۆ اۇلمالئ وە کندی گؤرەولرینیزی کندینیز حاللـەتملیسینیز. یوقارئداکی حادیثی شریفتە دە اۇقودوغوموز گیبی: “بیرینیزین سئرتئندا اۇدون دستەسی تاشئماسئ، ایستەدیگی کیشی ورسین وەیا ورمەسین، اینسانلارا گیدیپ أل آچماسئندان داحا اییدیر.”
دگرلی گنچلر،
سئناولار بیزی حایاتا حاضئرلار دەمیشتیک. آصلئندا حایاتئن کندیسی بۆیۆک بیر سئناودئر. ایمتیحانئمئز، سۇنسوز بیر حایاتئ قازانماق ایچیندیر. اۆستەلیک بو سئناودا کیتابا باقماق دا سربستتیر. بو یۆزدن ایچینیز راحات اۇلسون. ألبتتە باحثەتتیگیمیز کیتاب، قورئانئ کریمدیر.
سادەجە کیتابتاکی جوابلارئ حایاتئمئزا گچیرمەیە چالئشالئم یتر. کیتابا گؤرە یاشامایا چالئشانلار هم بو دۆنیادا هم آحیرتتە موتلو اۇلاجاقتئر. قورئانئ کریمدە شؤیلە بویرولماقتادئر:
مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلَاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا ﴿۱۸﴾ وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا ﴿۱۹﴾ (سورة الإسراء)
کیم چارچابوق اۇلانئ ایستەرسە اۇرادا، دیلەدیگیمیز کیشییە، ترجیح أتتیگیمیز قادار وریر سۇنرا جهننمی اۇنون یری یاپارئز. اۇرایا آلچالمئش وە قۇوولموش اۇلاراق گیدر. کیم دە ایلریسینی ایستەر وە ایناناراق اۇنون ایچین گرگی گیبی چالئشئرسا، ایشتە بونلارئن چالئشماسئ تشککۆرە دگر. (ایسرا سورەسی؛ 19-18)
بو آیتلردە “چارچابوق اۇلاندان” قاصئد: “حلال حارام دەمەدن بیر آن اؤنجە ألە گچەجک شەیلردیر”. “ایلریسیندن” قاصئد ایسە: “کیتابا اویولاراق بو دۆنیادا ألدە أدیلەجک باشارئلار” وە “آحیرت حایاتئ” اۇلابیلیر. بو یۆزدن چالئشمانئن اؤنمینی اونوتمایالئم.
اومولور کی بؤیلەجە قورتولوشا أرنلردن اۇلوروز.


text:
ارنان کورتز
ارنان کورتئز یا هرنان کورتئس (د. 1485 اؤ. 2 آرالیق 1547)، ایسپانیا آدینا مئکزیکا'نی ایشغال ائدن دئنیزچیدیر. هئرناندو ویا فئرناندو اولاراق دا بیلینیر، آنجاق توم مئکتوبلارینی هئرنان کورتئس آدییلا ایمضالامیشدیر.
بوگونکو پئرو اولان اینقا توپراقلارینی ایشغال ائدن فرانچیسجو پیزاررو'نون ایکینجی درجهدن عمیسی اوغلودور. کوبا'نین ایسپانیوللارجا ایشغال ائدیلمهسینده گؤرهو آلمیش و باشاریسی بورادان گئنیش بیر تاراضی و یئرلی کؤلهلر ایله اؤدوللندیریلمیشدیر.
یئنی دونیا'نین زنگینلیگینی آنلامیش، کوبا والیسیندن آناقیطایا سئفر ائتمک اۆچون یاردیم ایستهمیشدیر. والی، قیطانی اؤزو ایشغال ائتمک ایستهدیگی اۆچون سادهجه تیجارت قورماسینا و کئشیف ائتمهسینه ایذین وئرمیش، آنجاق کورتئس والینی آلداداراق مئکزیکا'نی ایشغال ائتمیشدیر.
آزتک توپراقلارینا آلدیقدان سونرا، اوردوسوندا فیرار اولماماسی ایچین، توم گمیلرینی باتیرتمیشدیر. یانیندا توپچو، زیرهلی آتلی، زیرهلی یایا و توفکچی بیرلیکلری داخیل، 40.000'ه یاخین بیر اوردو توپلادیغی بیلینمکدهدیر. چوخ ریوایته گؤره بو سایینی یئرلی قبیلهلردن توپلادیغی آداملارلا 100.000'ه چیخاردیغی سانیلماقدادیر. بعضی قبیله یئرلیلری، آزتک'لرین دوشمانی اولدوقلاری اۆچون کورتئس' تئنوچتیتلان'ین یولونو گؤسترهرک، شئهری تاژماسینا یاردیمچی اولموشدورلار. آزتک ایمپاراتورو مونتزوما قارشیسینداکی بو گوجه ایلک باشلاردا دیرنمهمیش، حتی اونلارا باشکند'ت کیلیسه قورمالارینا دا ایجازه وئرمیشدیر.
آما سونرالاری شئهیردهکی بعضی یئرلی ساواشچیلار، کورتئس'ین شهرده ایستیلا و یاغما سئببییله اولدوغونو آنلامیش و عیصیان چیخارمیشدیلار. چیخان عیصیاندا ایمپاراتور مونتزوما باشیندان یارالانمیش و قیسا سوره سونرا اؤلموشدور. کورتئز یانینداکی بیرلیکلرییله زور شرایطده آیریلدیغی شهری، اصلی اوردوسویلا قوشاتمیش و اوزون بیر سالدیری و ییخیمدان سونرا شئهری ائله کئچیرمیشدیر.
یئرلی خالقی اولدورمهسییله ده بیلینیر. قیزیل و دهیهرلی موجوهرلر اۆچون دونیاداکی ان بویوک سۏیقیریملاردان بیرینی یاپمیشدیر. آزتکلرین باش شهری تئنوچتیتلان'ی (و گونون شرطلری ایچینده 200.000 نوفوسو ایله ایستانبول و پاریس'دن سونرا ان بویوک 3. شهر اولاراق بیلینیر) یئرله بیر ائتمیشدیر. بربرلیگی ایله بیلینیر، چوخ سرت و رحمسیزدیر. بو اوزدن کئندیسیندن قورقولان و ایستهنیلمین بیر کیشی اولموشتور. ایسپانیا'یا چاغریلیپ، یئتکیلری آزالتیلمیشتیر. 1541'ده اولکهسینه دؤنوب عثمانلی'یا قارشی آچیلان جزایر ساواشینا قاتیلمیش؛ اؤلومدن زور قورتولموشدور.
قایناق[دَییشدیر]
- تورکچه ویکیپدیا یازیچیلاری طرفیندن یازیلان مقاله.


text:
لطفا توجه فرمایید: هزینه دانلود فقط یک صلوات می باشد.باتشکر
↓
اللــهـم صـل عــلی مــحمد و ال مــحمد
حیدربابا ایلدیریملار شاخاندا
سئلل سولار شاققیلدییوب آخاندا
قیزلار اوْنا صف باغلییوب باخاندا
سلام اولسون شوْکتوْزه ائلوْزه !
منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوْزه
حیدربابا کهلیک لروْن اوچاندا
کوْل دیبینَّن دوْشان قالخوب قاچاندا
باخچالارون چیچکلنوْب ، آچاندا
بیزدن ده بیر موْمکوْن اوْلسا یاد ائله
آچیلمیان اوْرکلرى شاد ائله
بایرام یئلى چارداخلارى ییخاندا
نوْروز گوْلى ، قارچیچکى ، چیخاندا
آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا
بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون
دردلریمیز قوْى دیّکلسین ، داغ اوْلسون
حیدربابا ، گوْن دالووى داغلاسین !
اوْزوْن گوْلسوْن ، بولاخلارون آغلاسین !
اوشاخلارون بیر دسته گوْل باغلاسین !
یئل گلنده ، وئر گتیرسین بویانا
بلکه منیم یاتمیش بختیم اوْیانا
حیدربابا ، سنوْن اوْزوْن آغ اوْلسون !
دؤرت بیر یانون بولاغ اوْلسون باغ اوْلسون !
بیزدن سوْرا سنوْن باشون ساغ اوْلسون !
دوْنیا قضوْ-قدر ، اؤلوْم-ایتیمدى
دوْنیا بوْیى اوْغولسوزدى ، یئتیمدى
حیدربابا ، یوْلوم سنَّن کج اوْلدى
عؤمروْم کئچدى ، گلممه دیم ، گئج اوْلدى
هئچ بیلمه دیم گؤزللروْن نئج اوْلدى
بیلمزیدیم دؤنگه لر وار ، دؤنوْم وار
ایتگین لیک وار ، آیریلیق وار ، اوْلوْم وار
حیدربابا ، ایگیت اَمَک ایتیرمز
عؤموْر کئچر ، افسوس بَرَه بیتیرمز
نامرد اوْلان عؤمرى باشا یئتیرمز
بیزد ، واللاه ، اونوتماریق سیزلرى
گؤرنمسک حلال ائدوْن بیزلرى
حیدربابا ، میراژدر سَسلننده
کَند ایچینه سسدن - کوْیدن دوْشنده
عاشیق رستم سازین دیللندیرنده
یادوندادى نه هؤلَسَک قاچاردیم
قوشلار تکین قاناد آچیب اوچاردیم
شنگیل آوا یوردى ، عاشیق آلماسى
گاهدان گئدوب ، اوْردا قوْناق قالماسى
داش آتماسى ، آلما ، هیوا سالماسى
قالیب شیرین یوخى کیمین یادیمدا
اثر قویوب روحومدا ، هر زادیمدا
حیدربابا ، قورى گؤلوْن قازلارى
گدیکلرین سازاخ چالان سازلارى
کَت کؤشنین پاییزلارى ، یازلارى
بیر سینما پرده سى دیر گؤزوْمده
تک اوْتوروب ، سئیر ائده رم اؤزوْمده
حیدربابا ، قره چمن جاداسى
چْووشلارین گَلَر سسى ، صداسى
کربلیا گئدنلرین قاداسى
دوْشسون بو آج یوْلسوزلارین گؤزوْنه
تمدّونون اویدوخ یالان سؤزوْنه
حیدربابا ، شیطان بیزى آزدیریب
محبتى اوْرکلردن قازدیریب
قره گوْنوْن سرنوشتین یازدیریب
سالیب خلقى بیر-بیرینن جانینا
باریشیغى بلشدیریب قانینا
گؤز یاشینا باخان اوْلسا ، قان آخماز
انسان اوْلان بئلینه تاخماز
آمما حئییف کوْر توتدوغون بوراخماز
بهشتیمیز جهنّم اوْلماقدادیر !
ذى حجّه میز محرّم اوْلماقدادیر !
خزان یئلى یارپاخلارى تؤکنده
بولوت داغدان یئنیب ، کنده چؤکنده
شیخ الاسلام گؤزل سسین چکنده
نیسگیللى سؤز اوْرکلره دَیَردى
آغاشلار دا آللاها باش اَیَردى
داشلى بولاخ داش-قومونان دوْلماسین !
باخچالارى سارالماسین ، سوْلماسین !
اوْردان کئچن آتلى سوسوز اولماسین !
دینه : بولاخ ، خیرون اوْلسون آخارسان
افقلره خُمار-خُمار باخارسان
حیدر بابا ، داغین ، داشین ، سره سى
کهلیک اوْخور ، دالیسیندا فره سى
قوزولارین آغى ، بوْزى ، قره سى
بیر گئدیدیم داغ-دره لر اوزونى
اوْخویئدیم : « چوْبان ، قیتر قوزونى »
حیدر بابا ، سولى یئرین دوْزوْنده
بولاخ قئنیر چاى چمنین گؤزونده
بولاغ اوْتى اوْزَر سویون اوْزوْنده
گؤزل قوشلار اوْردان گلیب ، گئچللر
خلوتلیوْب ، بولاخدان سو ایچللر
بىچین اوْستى ، سونبول بیچن اوْراخلار
ایله بیل کى ، زوْلفى دارار داراخلار
شکارچیلار بیلدیرچینى سوْراخلار
بیچین چیلر آیرانلارین ایچللر
بیرهوشلانیب ، سوْننان دوروب ، بیچللر
حیدربابا ، کندین گوْنى باتاندا
اوشاقلارون شامین ئییوب ، یاتاندا
آى بولوتدان چیخوب ، قاش-گؤز آتاندا
بیزدن ده بیر سن اوْنلارا قصّه ده
قصّه میزده چوخلى غم و غصّه ده
قارى ننه گئجه ناغیل دییَنده
کوْلک قالخیب ، قاپ-باجانى دؤیَنده
قورد گئچینین شنگوْلوْسون یینده
من قاییدیب ، بیرده اوشاق اوْلئیدیم
بیر گوْل آچیب ، اوْندان سوْرا سوْلئیدیم
عمّه جانین بال بلله سین ییه ردیم
سوْننان دوروب ، اوْس دوْنومى گییه ردیم
باخچالاردا تیرینگَنى دییه ردیم
آى اؤزومى اوْ ازدیرن گوْنلریم !
آغاج مینیپ ، آت گزدیرن گوْنلریم !
هَچى خالا چایدا پالتار یوواردى
مَمَد صادق داملارینى سوواردى
هئچ بیلمزدیک داغدى ، داشدى ، دوواردى
هریان گلدى شیلاغ آتیب ، آشاردیق
آللاه ، نه خوْش غمسیز-غمسیز یاشاردیق
شیخ الاسلام مُناجاتى دییه ردى
مَشَدرحیم لبّاده نى گییه ردى
مشْدآجلى بوْز باشلارى ییه ردى
بیز خوْشودوق خیرات اوْلسون ، توْى اوْلسون
فرق ائلَمَز ، هر نوْلاجاق ، قوْى اولسون
ملک نیاز ورندیلین سالاردى
آتین چاپوپ قئیقاجیدان چالاردى
قیرقى تکین گدیک باشین آلاردى
دوْلائیا قیزلار آچیپ پنجره
پنجره لرده نه گؤزل منظره !
حیدربابا ، کندین توْیون توتاندا
قیز-گلینلر ، حنا-پیلته ساتاندا
بیگ گلینه دامنان آلما آتاندا
منیم ده اوْ قیزلاروندا گؤزوم وار
عاشیقلارین سازلاریندا سؤزوم وار
حیدربابا ، بولاخلارین یارپیزى
بوْستانلارین گوْل بَسَرى ، قارپیزى
چرچیلرین آغ ناباتى ، ساققیزى
ایندى ده وار داماغیمدا ، داد وئرر
ایتگین گئدن گوْنلریمدن یاد وئرر
بایرامیدى ، گئجه قوشى اوخوردى
آداخلى قیز ، بیگ جوْرابى توْخوردى
هرکس شالین بیر باجادان سوْخوردى
آى نه گؤزل قایدادى شال ساللاماق !
بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق !
شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم
بیر شال آلیب ، تئز بئلیمه باغلادیم
غلام گیله قاشدیم ، شالى ساللادیم
فاطمه خالا منه جوراب باغلادى
خان ننه مى یادا سالیب ، آغلادى
حیدربابا ، میرزَممدین باخچاسى
باخچالارین تورشا-شیرین آلچاسى
گلینلرین دوْزمه لرى ، طاخچاسى
هى دوْزوْلر گؤزلریمین رفینده
خیمه وورار خاطره لر صفینده
بایرام اوْلوب ، قیزیل پالچیق اَزَللر
ناققیش ووروب ، اوتاقلارى بَزَللر
طاخچالارا دوْزمه لرى دوْزللر
قیز-گلینین فندقچاسى ، حناسى
هَوَسله نر آناسى ، قایناناسى
باکى چى نین سؤزى ، سوْوى ، کاغیذى
اینکلرین بولاماسى ، آغوزى
چرشنبه نین گیردکانى ، مویزى
قیزلار دییه ر : « آتیل ماتیل چرشنبه
آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه »
یومورتانى گؤیچک ، گوللى بوْیاردیق
چاققیشدیریب ، سینانلارین سوْیاردیق
اوْیناماقدان بیرجه مگر دوْیاردیق ؟
على منه یاشیل آشیق وئرردى
ارضا منه نوروزگوْلى درردى
نوْروز على خرمنده وَل سوْرردى
گاهدان یئنوب ، کوْلشلرى کوْرردى
داغدان دا بیر چوْبان ایتى هوْرردى
اوندا ، گؤردن ، اولاخ ایاخ ساخلادى
داغا باخیب ، قولاخلارین شاخلادى
آخشام باشى ناخیرینان گلنده
قوْدوخلارى چکیب ، وورادیق بنده
ناخیر گئچیب ، گئدیب ، یئتنده کنده
حیوانلارى چیلپاق مینیب ، قوْواردیق
سؤز چیخسایدى ، سینه گریب ، سوْواردیق


text:
“اؤلدورمه حاقی” و “محو اولسون اعدام” شوعاری – عاریف کسکین
“محو اولسون اعدام ” شوعاری اؤلدورمه حاقینین مشروعلوغونو سورقولامادیغی اوچون سیاسی شوعار حدینده قالیر و ذ هنیت دییشیمینه یول آچمیر.
مارت آیینین ایکیسینده مشهد شهرینین وکیل آباد زیندانیندا گیزلیجه اون محبوس اعدام ائدیلیر. مشهد زیندانیندا توپلو اعدام خبری گؤستریر کی، ایران رئژیمی آدام اؤلدورمه ماشینینا/ماکیناسینا چئوریلیب. اعدام خبرینین اولمادیغی گون یوخدور. صادیق لاریجانی قضائیه قوهسینین (یارغی ارکی) باشقانی اولدوغوندا “شیخ صادیق قضائیه قوهسینی اصلاح ائدر” ادعا ائدلیردی. شیخ صادیق ایسه قضائیه قوهسینی رسما بیر ساللاخخانایا چئویردی. ایران رئژیمی 1979-دان گونوموزه قدر آدام اؤلدورهرک وارلیغینی سوردوردو. اؤلودورولن آداملار فقط سیاسیلر دئییل . چونکی ایران رئژیمینین آدام اؤلدورمه سببی چوخ گئنیش و ساییسیزدیر.
“اؤلدورمه حاقی” و “اینسان بدنینه توخونا بیلمه حاقی” موضوعسو سیاست بیلیمی، فلسفه، پسیکولوژی، سوسیولوژی و آنتروپولوژی (اینسانشوناسلیق) کیمین علمی/آکادئمیک بؤلوملرده جدی شکیلده آراشدیریلیر. عومومیتله کولتورلر/فرهنگلر، دینلر، مزهبلر، ایدولوژیلر و توپلوملارین تامامینین ساییلابیلهجک بؤیوک چوخونلوغوندا اؤلدورمه حاقی مشروع قبول ائدیلیر. اؤلدورمه حاقینا قارشی عصیان حرکاتی مودرن چاغین و قرب لیبئرالیزمینین محصولدور.
ایراندا آدام اؤلدورمه ایشی فقط دؤولت طرفیندن گرچکلشمیر. بعضی سیاسی گروهلار دا آدام اؤلدورور. سلاحلی موباریزنی قبول ائتمک آدام اؤلدورمه حاقینین مشرولوغونو قبول ائتمکدیر. هله ده خالق موجاهیتلری، جندالله، کوموله، ایران کوردوستان دموکرات پارتیسی و پژاک کیمین تشکیلاتلار آدام اؤلدورمه مشروعلوغو اساسیندا فعالیت ائدیرلر. بوتون بو گروهلارین آدام اؤلدورمه فعالیتلری، ایران ایسلام جومهوریتینده کی اؤلدورمه پراتیگی ایله فرقلی اولسا دا، اؤلدورمه حاقینین مشروعلوغو مسئلهسینده مشترک نوقطهدیرلر.
ایرانداکی دینلر، مزهبلر، فیرقهلر، ایدئولوژیلر و سیاسی آخیم و تشکیلاتلار -عومومیلیکده- اؤلدورمه حاقینین مشروع اولدوغونا ایناینیرلار. 1979-دان گونوموزه قدر ایران رئژیمینین اؤلدورمه عملینه قارشی دین آداملارینین (موللالار) سسسیزلیگی، سیاسی ائلیتالارین و گروهلارین اؤزوندن اولمایانلارین اؤلدورلمهسینه موخالیفت ائتممهسی، نورمال اینسانلار طرفیندن اعتراضلارین اولماماسی، بعضی زامانلاردا “اؤلدورمه مراسیمینه” تاماشچیلیق ائتمهلری و حتی بعضی اؤلدورمهلرین اینسانلارین اؤز الی ایله گرچکلشمهسی کیمی اؤرنکلر بیزه پروبلئمین قایناغینین توپلوملارین سوسیال، دینی، مدنی، ایدئولوژیک و سیاسی یاپیلاریندا (ایستروکتورلاریندا) آراشیدیرلماسی گرکلیلیگینی گؤستریر.
ایرانداکی لیبئرال – دئموکرات و اینسان حاقلاری طرفدارلاری فقط “محو اولسون اعدام” شوعاری وئریرلر. بو شوعار دوغرو اولسا دا کافی دئییل و حتی سیاسی سو – ایستیفادهیه ده آچیقدیر. “محو اولسون اعدام” شوعاری اؤلدورمه حاقینین مشروعلوغونو سورقولامادیغی اوچون سیاسی شوعار حدینده قالیر و ذهنیت دییشیمینه یول آچمیر.
اعداملارين کؤکوندئن دايانديريلماسي نين يولو ” آدام اؤلدورمه حاقي نين مشرولوغونو ” سورقولاماق و بو ايستيقامتده اينسانلارين ذهنييتلريني دييشديرمه يه چاليشماقدان کئچير. آدام اؤلدورمه حاقي نين مشرولوغو دوام ائتتيگي سورجه اعدامين کؤکونو قوروتماق مومکون اولماياجاقدير. اؤلدورمه حاقيني مشرولاشديران بوتون کولتورل، ديني، مذهبي، سياسي، ايدئولوژيک، گروهي و ذهني ياپيلار/ستروکتورلار سورقولانمالي و اينسانلارين زهينلرينده ده ” اؤلدورمه حاقي مشروع دئييل ” ، ” حايات حاقي قوتسالدير ” و ” اينسان بدني توخونولمازدير ” فيکير و سؤيلملرين يرلشديريلمه سي گره کير.
قایناق : اویرنجی
۱ دیدگاه »
-
موفقیت فعالین ملی مدنی بناب در انتخابات انجمن ادبی این شهرستان
با نام نویسی جمعی ازفعالان شعر و ادب بناب توسط فرهنگ و ارشاد اسلامی بناب،با منظور حاکمیتی نمودن فعالیت ادبی این شهرستان،تعدادی از فعالین ملی مدنی بناب در این انتخابات نام نویسی کرده بودند که سه نفر از آنها بنامان سجاد نیک زاد،کریم طالبی سهند و سیف اله کریم داداشی رد صلاحیت شدند که ارشاد اسلامی دلیل این رد صلاحیت را دوستی آنها با فعال ملی مدنی دستگیر شده بناب بهمن خالقی در سال 1390و مساعدت به او و خانواده اش در زمان دستگیرشدن،حاضرشدن در جلسه های قومیتگرانه شهرهای همسایه،امضا نامه حمایت از جمع ملی مدنی های زنجان در ماجرای معدن سرب و طرفداری از سخنرانی قومیتی بهمن خالقی در جلسه شاعران بناب،از طرف سازمان های امنیتی و حراستی اعلان نموده بود و بقیه باقیمانده در بین شرکت کنندگان انتخاباتی بصورت مشروط شرکت نموده بودند که با هوشیاری فعالین رد صلاحیت شده و تلاش مداوم آنها، فرهنگ و ارشاد اسلامی با شکست مواجه شد و چهار نفر از فعالین ملی مدنی بناب بنامان ایوب قاسمی،محمدعلی فضل علی پور،عنقایی و خانم بهناز قربانی توانستند به این هیات امنا راه یابند و موقعیت فعالیت را برای حضورشاعران و نویسندگان فعال ملی مدنی بناب آماده نمایند
دیدگاه توسط خبر چی | 31 دسامبر 2013 |


text:
راشیدی خیلافتی
راشیدی خیلافتی (اینگیلیسجه: Rashidun Caliphate، فارسجا: خلافت راشدین، عربجه: الخلافة الراشدة، ایتالیاجا: Califfato dei Rashidun، روسجا: ПpaBeдHый xaлифaT) آفریقا اورآسیادا بیر اسکی دؤولت. ایسلام بۇ اؤلکهنین رسمی دینیدی. و عرب دیلی,تورک دیللری,آرامی دیلی/سوریا دیلی, بلوچ دیلی, بربر دیلی, گورجو دیلی, یونان دیلی, عبرانیجه, پهلوی دیلی, کورد دیلی, Vulgar Latin, سامی دیللری, گیلک دیلی رسمی دیلیدی. راشیدی خیلافتی ۶۳۲ میلادی ایلینده قۇرولدو و ۶۶۱ میلادی ایلینده داغیلدی.
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
ژرمن دیللری
ژرمن دیللری (اینگیلیسجه: Germanic languages، آنادوْلو تۆرکجهسیجه: Cermen dilleri، فارسجا: زبانهای ژرمنی) هیند اوروپا دیللرینین عائیلهسیندن ساییلیر.ژرمن دیل عایله سینن ساییلان دیل لر : آلمان دیلی ، هولند دیلی ،اینگیلیس دیلی ، سوئد دیلی ، نروژ دیلی، دانمارک دیلی و ایسلند دیلی آما تاریخی اولاراخ قدیم یوخسا اسکی ژرمن لر ، وایکینق لر و آنقلو ساکسون ائللرین دیللری.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Germanic". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Germanic languages»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۹ فوریه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ژرمن دیللری گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه-مصر گؤروشمهلرینین ایکینجی دؤورو آنکارادا گئچیریلدی
"طرفلر، اله آلینان قونولاردا ایرلیلهمه تامین ائدیلمهسینه و ایلیشکیلرین نورماللاشدیریلماسی ایله علاوه آددیملار آتیلماسینا باغلی آرزولارینی تائید ائتمیش، مشاورهلرین داوام ائتدیریلمهسینده راضی قالمیشلار"
تورکیه-مصر استکشافی مشاورهلرینین ایکینجی دؤورو، خاریجی ایشلر باخان کؤمکچیلری باشقانلیغینداکی هئیتلر آراسیندا باشکند آنکارادا تاماملاندی.
خاریجی ایشلر باخانلیغیندان وئریلن یازیلی آچیقلامادا، تورکیه-مصر مشاورهلرینین ایکینجی دؤورونون، خاریجی ایشلر باخان کؤمکچیسی ائلچ...
-
04.10.2022
-
-
-
-


text:
اؤجشمه(اویون)
اؤجشمه - آذربایجاندا ان چوخ یازقاباغی (بایرامقاباغی) گونلرده، ائلجه ده دیگر فصیللرده اساساً اوشاق و گنجلرآراسیندا، گئنیش شکیلده اوینانیلان قدیم اویونلاریندان بیریدیر.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
بو اویونو اساس حاللاردا اوشاقلار دستهلره بؤلونهرک اویناییرلار. بعضاً بو اویون ایکی اوشاق آراسیندا دا کئچیریلیر. حتّی کیچیک یاشلی اوشاقلار بیر-بیرینیه اؤجشمک (ساتاشماق) مقصدیله بو اویونون سؤزلریندن (اؤجشمهدن) ایستیفاده ائدیرلر.
اویونون قایدالاری[دَییشدیر]
اوّلجه دستهباشیلار سئچیلیر. دستهباشی ایکی جور تعیین اولونور: یا اونلاری اویونچولار اؤزلری سئچیرلر، یا دا عومومی راضیلیغی ایله (اویوندا و اوشاقلار آراسیندا موعیّن کئیفیتلری فرقلننلری)، چوخ حاللاردا ایسه (گر اویونچولار بیر-بیرینی تانیمیرلارسا) پوشک یولو ایله سئچیرلر. دستهلره بؤلونهرک اوینانیلان بو اویونو باشلاماق اۆچون هالای یولو ایله اوشاقلار دستهلره بؤلونورلر.
دستهلر بیر-بیریندن بیر نئچه آددیم آرالی دایانیر. دستهلردن بیری ساناما اوصولو ایله اویونا باشلاییر. اویونا باشلایان دستهنین نومایندهسینین سؤیلهدیگی سؤزو دیگر دستهنین بیر عوضوو تکرار ائتمهلیدیر. عوضینده سؤزو تکرارلایان اویونچویا عکس طرف اؤجشهجک سؤز سؤیلهییر. سونرا اویونون سیراسی قارشی طرفین اویونچولارینا وئریلیر. بئلهلیکله اویون آشاغیداکی کیمی داوام ائدیر:
دئینن: خالا!
- خالا!
- سیرامیزدان قالما دالا.
دئینن:خالا!
- خالا!
- قازان دیبی یالا.
دئینن:ولی!
- ولی!
- آدینی قویدوم دلی.
دئینن:دمیر!
- دمیر!
- آل سوموگو گمیر.
دئینن:بادام!
- بادام!
- اورگینه قادام.
دئینن:وارساق!
- وارساق!
- چرنلهمه سارساق.
دئینن:چاریق!
- چاریق!
- چوخ دانیشما آغزی ییرتیق.
دئینن:سارماشیق!
- سارماشیق!
- سیر-صیفتی بولاشیق.
دئینن:یووشان!
- یووشان!
- آغزینا چوللو دووشان..
دئینن:چیرتیق!
- چیرتیق!
- قاپیدان قوولان سیرتیق.
دئینن:سوسن!
- سوسن!
- تئز اؤزوندن کوسن.
دئینن:بلک!
- بلک!
- گلمه منه کلک.
دئینن:قیروو!
- قیروو!
- باشینی قویوم گیروو.
هانسی دسته اؤجشمه تاپیب دئیه بیلمهسه همین دسته اویوندا اودوزموش اولور. اویون یئنیدن باشلانیر.
قایناق[دَییشدیر]
شیفاهی خالق ادبیاتی، اوشاق فولکلورو. "آلتون کیتاب" نشریاتی، باکی-2007. ص. 33.