text:
آلتمیشآلتینجى درس
عوضلیکلر (8)
سوال عوضلیکلری
بو عوضلیکلردن کیم؟ نه؟ هارا؟ هاچان؟ نه واخت؟... منسوبیت شکیلچیلرى ده قبول ائدر: کیمیم وار کى؟ نهیین واردیر؟ هاراسى واردیر؟ هاچانیمیز یاخشى اولوبدور کى؟ نه واختیندیر کى؟
"نئچه؟" سؤزۆ جمع علامتى قبول ائتمز، حال و منسوبیت علامتلرى آلیب، خبر اولار: نئچهنین؟ نئچهیه؟ نئچهنى؟ نئچهده؟ نئچهدن؟ نئچهدیر؟
"نئجه؟" سؤزۆ جمع علامتى گؤتۆرمز، منسوبیت شکیلچیلریندن یالنیز اۆچۆنجۆ شخص تکى قبول ائدر: بو ایشین نئجهسى یوخدور کى!. خبر علامتى قبول ائدر: نئجهدیر؟
بو عوضلیک نادیر حاللاردا حال شکیلچیلرینى آلار: نئجهدن خبر آلما. نئجهنى سوروشما؟ نئجهدن خبرین وار؟
"هانسى؟" عوضلیگى منسوبیت علامتلریندن یالنیز جمعلرى قبول ائدر: هانسیمیز؟ هانسینیز؟ هانسیلارى؟
"هاردا= هارادا؟" سوال عوضلیگى، نه جمعلهنر، نه حاللانار، نه ده منسوبیت شکیلچیلرینى قبول ائدر، آنجاق او خبر شکیلچیلرینى آلا بیلر: اونلار هاردادیرلار؟ بابکلر، ستارخانلار هاردادیرلار؟
سوال عوضلیکلریله باغلى میثاللارا باخساز، سوال عوضلیگى سسلى ایله قورتارسا و قوشولان شکیلچى سسلى ایله باشلانسا، ایکى سسلیسینى بیرى-بیریندن آییرماق اۆچۆن، اونلارین آراسینا یا "ن"، یا "ى"، یا دا "س" حرفى آرتیریلار: هانسینا، نئچهیه؟ هارایا؟ نئچهسى؟


c: text/html

text:
محله میزین مؤمون خانیملاری
راستاکوچه ، تبریزین قدیمکی محله لریندن بیری
دیر. اوزون کوچه لریایله، اوزون ، داراشلیق ائن سیز ، بوروخ – بوروخ دربندلری ایله
و کوهنه ائو ائشیک لری ، بؤیوک تاختا کوچه قاپی لاری ایله بلاجا ، بؤیوک مئیدان
لاری ایله کی محله لرین اورتاسیندادیلار. هر بیرینین ده بیر قیراغیندا بیر بؤیوک
قوجا آغاجلاریلا کی گلیب گئده نه گؤز وورورلار.
همان محله کی آجی – شیرین گونلریمیز ، بؤیوک آتالاریمیزین صفاسی ، بؤیوک
آنالاریمیزین قوجاغیلا دادلانیب و هله ده دادی داماغیمیزدادیر. اونلاری آللاه رحمت
ائیله سین دئیه – دئیه یادا سالیریق و خوش گونلرین یادی ایله آغزیمیز بالا باتیر.
همان خوش گونلری کی قورتولوب ، توز اولوب ، گئدیب . اونلاردا بیر قورو خاطره بیر
دادلی داماق قالیب.
یازینین قالانی قایاقیزی سایتیندا
*

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قاجار سولالهسی قوروجوسو آغامحمدخان قاجار
بیرینجی بؤلوم
اورین مقدم
مونتسکیو تورکلر حاقیندا بئله دئمیشدیر : «... بو ظفرلی خالقین یالنیز تاریخچیلری چاتیشماییب کی، اونلارین عاغیلا سیغماز غلبهلرینین شؤهرتینی یایسینلار. نه قدر اؤلمز عمللر ابدیلیک دفن اولونوب! تاتارلار، تاریخلرینی بیلمهدیگیمیز نه قدر دؤرلتلرین اساسینی قویوبلار. بو دؤیوشچو خالق اؤز گوندهلیک شؤهرتی ایله مشغول اولوب، ابدی مغلوب ائدیلمزلیگینه اینانیب، کئچمیش غلبهلرینین ابدیلشدیریلمهسی قایغیسینا قطعیاً قالمامیشدیر.»(1)
دوغروسو بودور کی، قلم باشقاسینین الینده اولورسا، هر نه جور ایستهدیگی کیمی، اونو اؤز اولوسونون خئیرینه اولان یؤنده و حتی بئله باشقا میلتلرین و اؤزللیکله دوشمن میلتلرین ضررینه اوینادیب، یازاجاق و گلهجکلره یادیگار قویاجاق!
بیزیم (آذربایجانلیلار و عومومیّت ایله تورکلر) تاریخ بویو چئشیدلی ساحهلرده بؤیوک و داهی شخصیتلریمیز اولموشدور. اونلار هرهسی اؤز ایشلرینده گؤیلره چاتمیش و اَن بؤیوک ایفتیخار زیروهلرینده قرار تاپمیشلار. دئمک اونلار اؤز تاریخی وظیفهلرینی یئرینه یئتیرمیش و ابدی اولاراق بو دونیادان کؤچموشلر. آنجاق ایندیکی چاغدا، بیزلر اونلارین اوشاقلاری و واریثلری اولاراق بوینوموزدا نه وظیفه واردیر؟ باشقا سؤزله اونلارین گؤردویو عمللرین اونودولماماسی و هابئله باشقا میلتلره تانیتدیریلماسی اوچون نه ایشلر گؤرمهلیییک و گؤره بیلریک؟
یوخاریدا دئدیگیم کیمی بیز یازماساق، بیز تانیتدیرماساق، باشقالاری، دوشمنلریمیز یازیب تانیتدیراجاقلار! و بو آرادا بللیدیر کی اونلار حتی بئله واقعیتلری و گئرچکلری تام دَییشیب، اؤز میلّی منفعتلری یؤنونده بیزیم گؤرکملی شخصیتلریمیزی منیمسهییب یاخود تخریب ائدهجکلر! گؤروشن کنده بلدچی لازیم اولمادیغی کیمی بو سؤزلره ده دلیل لازیم دئییل. مینلر بئلهنجی تاریخی سیمالاریمیزی یا اؤزلرینینکی ائتمیشلر یاخود اونلاری وحشی، مدنیتسیز، گئری قالمیش و ... گؤسترهرک بیز تورکلرینکی بیلیب، بو یول ایله ایندیکی چاغدا یاشایان او تاریخی شخصیتلرین اوشاقلاری اولان تورکلری ازمک نیّتینده اولموشلار. شاهایسماعیل، ابنسینا، ابوریحان، خوجا نصیرالدین و ... دوشمنلریمیز و یاخود بیزی ایستهمهینلرینکی اولموش و آتیلا، امیرتئیمور، آغامحمدخان، نادیرشاه و ... گئنیش و بؤیوک تحریفلره معروض قالاراق، بیزیمکی اولموش و بئلهلیکله بیزی مدنیتسیز گؤسترهرک میلتیمیزی ده باشقا اولوسلارین یانیندا باشی آشاغی ائتمک ایستهمیشلر!
آنجاق بو آرادا سئویندیریجی بیر حال دا قاباغا گلمیشدیر. داها میلّتلریمیز آییلمیش، دوشمن حیلهلرینی تانیمیش و بو آمانسیز تحریفلره و کیچیلتمهلره قارشی دورموشدور. آمّا هله، دوزگون کئچمیشیمیزی تانیماقدا و تاریخی شخصیتلریمیزی بو تحریفلر قویوسوندان چیخاردیب، میلّتیمیزه و باشقا اولوسلارا تانیتدیرمادا اوزون سورهلی بیر یولوموز واردیر. خوصوصیله کئچمیش یوز ایلده شوونیستی و سویچولوق دوشونجهلری اساسیندا اوز وئرن تحریفلری بللندیرمک اوچون هم زامانا و هم ده چوخلو چالیشمالارا احتیاج واردیر. و بو بوتون آیدینلاریمیزین چالیشیقلاری ایله اله گلهجک و بیزلر اصیل و یالانلاردان آری اولان هوویتیمزه و کیملیگیمیزه ال تاپاجاغیق!
قاجار ائلیندن (2) اولان و قاجارلار سولالهسینین بینؤورهسینی قویان آغامحمدخان دا همین تحریفلره و یالانلارا معروض قالمیش شخصیتلریمیزدندیر. دوشمنلریمیز بو شخصیتی ائله منفور و مدنیتسیز و شفقتسیز تانیتدیرمیشلار کی حتی آیدینلاریمز، و تورکلر حاقیندا اوز وئرن تحریفلره و بؤهتانلارا اینانانلار دا بئله اونو منفور بیر اینسان کیمی گؤرموشلر. حالبوکی اصلاً بئله اولمامیشدیر. رحمتلیک آغامحمدخان بو آرادا حتی امیرتئیمور و آتیلادان دا چوخلو تؤهمتلره و بؤهتانلارا معروض قالمیشدیر و دئمک اَن مظلوم شخصیتلریمیزدن ساییلیر. ائله بو اساسدا بو مقالهده قیسا اولاراق بو گؤرکملی تاریخی سیمامیزی تانیتدیرماق ایستهییریک. اولسون کی گلهجک آراشدیرمالار بو داهی و ایرادهلی اینسانی داها آرتیقراق میلتیمیزه اولدوغو کیمی تانیتدیرسین!
* * *
1155ـجی هیجری ایلینین ربیعالثانی آیینین 12ـجی گئجهسی ایدی. تورکمن صحراسیندا چادیرلارین بیریسیندن بیر تزه دونیایا گلمیش، یئنیجه آنادان دوغولموش اوشاغین آغلاماق سسی گؤیلره قالخدی. آشاغی باش قاجار ائلینده کیمسه یاتمامیشدی و هامی بو لحظهنی گؤزلهییردی. آخی، خانین بیرینجی اوشاغی دونیایا گلمکده ایدی. اوشاغین اوغلان اولدوغو داها سئویندیریجی ایدی. او اوشاق آتاسیندان سونرا ائلین باشچیسی اولاجاق ایدی. بیر گؤزل و دوزلو تورک اوغلان. ماوی گؤزلری هر زاددان اؤنجه گؤزه دَییردی. گؤزللیگینی هامی تصدیق ائدیردی. آتا ـ آنا طرفیندن اصیل بیر تورک خانزاداسی ایدی. آتاسی محمدحسنخان، آشاغی باش قاجار ائلینین بؤیویو و آناسی جئیران، قویونلو قاجارلاردان اولان محمدخانین باجیسی ایدی.
بئلهلیکله آغامحمدخان دونیایا گؤز آچدی. شاید او زامان کیمسه بو اوشاغین نه قدر باشی بلالی اولدوغونو حتی بئله رؤیالاریندا دا دوشونه بیلمزدی! هامان گونلر «اترک چایی»نین آشیب ـ داشماسی و اطراف یئرلری اؤز سویو آلتینا آپارماسی، آشاغی باشلارا بؤیوک ضربهلر ووردو. محمدحسنخان ایللیک وئرگینی اؤدهیه بیلمهدیگی اوچون و نتیجهده قیزیلباش اؤلکهسینین خاقانی آوشار نادیرشاهین قورخوسوندان تام طایفا ایله آستاراباد چؤلوندن کؤچمهلی و قوزئی تورپاقلارا ساری گئدهرک اؤزونو نادیرشاه و اونون آستارابادا تعیین ائتدیگی والی (سبزعلی بگ)نین الیندن قورتارمالی اولدو.
او زامانلار، بؤیوک خاقان شاهایسماعیل ختایی واسیطهسیله قورولان و آذربایجان اؤلکهسی اونون اساس اؤزگی ساییلان قیزیلباش ایمپراتورلوغونا آوشار ائلیندن قالخان تاهماسیب قولو نادیرشاه حؤکوم سوروردو.
آشاغی باش قاجار ائلی، تورکمنلره عایید «فالیق» آدلی بیر چؤلده یورد سالاراق اونلارین کؤمکلریله یئنه ده اؤزلرینی جانلاندیردیلار.
نادیرشاه هیجری 1160 ایلینده (1747. م) قوچان ماحالیندا اؤز قوشون باشچیلاریندان اولان «آوشارلی صالیح بگ»، ایروان قاجارلاریندان «محمد بگ»، «آوشارلی موسی بگ» و اورمو آوشارلاریندان «قوجا بگ» وسیلهسیله گئجه یوخودا ایکن یاخالاناراق اؤلدورولدو. بو دؤرد باشچینی بو ایشه تحریک ائدن نادیرشاهین قارداشی اوغلو «علیقولو میرزا» ایدی. بو شخص نادیرشاه اؤلدورولدوکدن سونرا اونون عظمتلی خزانهسینی اؤزونونکو ائدهرک، باشکند اولان مشهدده «عادیل شاه» آدی ایله سولطانلیق تاختینا اوتوردو.
آغامحمدخان بئش ایل تورکمنلر آراسیندا یاشادیقدا آتاسی و اؤزللیکله آناسی طرفیندن تربیت اولونماقدایدی. آناسی جئیران خانیم صرفهجو، مونظّم و موقتصید بیر قادین اولدوغو اوچون ائله هامان ایللردن گؤزونون ایشیغی اولان محمده ده بو گؤزل عادتلری اؤیردیردی. دئمک قاجارلار جئیران خانیمین تدبیر گوجو ایله ایدیکی بئش ایل مودّتینده وار ـ یوخلارینی الدن وئرمهلرینه باخمایاراق، یئنه ده وار ـ دؤرلت الده ائدیب، آستارابادا قاییتماق دوشونجهسینه دوشدولر.
نادیرشاهین اؤزل مونشیسی اولان و اونون اؤلدورولمهسیندن سونرا عادیلشاهین قوللوغوندا ایشلهین آستارابادلی میرزا مهدی(3)نین ویساطتی ایله آشاغی باش قاجار ائلی آستارابادا قاییتدی. آنجاق آستارابادین والیسی اولان سبزعلی بگ تحریکی ایله یوخاری باش قاجار ائلی، اونلار علئیهینه ساواشا گیردیلر و سونوندا دا یئنیلیب، دالی اوتوردولار. هامان ساواشما، سبزعلی بگین شاها خیلافـواقیع بیر مکتوب یازیب و سونوندا عادیلشاهدان محمدحسنخانین توتولوب، مشهده گؤندریلمهسی امرینی آلماسینا سبب اولدو.
مشهده یئتیشمهسی ایله اؤلدورولوب یاخود کور اولماسینی دویان محمدحسنخان عادیلشاها یاغی اولوب، اونون گؤندردیگی قوشونلاری مغلوب ائدهرک نهایت، آستاراباد شهرینی اله کئچیرتدی. و سونرا دا ایشینی بؤیودهرک طبریستانین بیر بؤلومو و حتی شاهرود، بسطام و خوراسانین باتی شهرلرینی اؤز فرمانی آلتینا گتیردی.
عادیلشاه محمدحسنخانین گوجلنمهسینی گؤردوکده اونا ساری قوشون یوروتدو، آنجاق یئنیلیب و سونرا دا تهراندا قارداشی ایبراهیمخان طرفیندن توتولاراق کور اولدو و ایبراهیمخان اؤزونو شاه اعلان ائتدی. مشهدده ده نادیرشاهین نوهسی شاهروخ میرزا سولطانلیق تاختیندا اوتوروب، محمدحسنخانین کؤمگی ایله ایبراهیمخانی اؤلدوردو. (1162) بئلهلیکله محمدحسنخان رسمی صورتده آستاراباد ماحالینین حاکیمی اولدو.
بیر مودّتدن سونرا ایمامریضا (ع) حرمی بؤیویو، شاهروخو تاختدان ائندیرهرک، کور ائدیب، سید محمدشاه آدی ایله اؤزونو شاه اعلان ائتدی. آمّا محمدحسنخانین قیامی و مشهده اوردو یوروتمهسی ایله یئنه ده کور اولموش شاهروخ تاختدا اوتوردو و محمدحسنخانین مقامی شاه یانیندا بؤیودو. بو زاماندان، نادیرشاهین اؤلوموندن سونرا باشلانان تاج ـ تاخت اوسته ساواشلار داها قیزغینلاشدی و بو آرادا ایکی شخص باشقالاریندان داها چوخ تانینمیش و زورلو ایدیلر : قاجار محمدحسنخان، زند کریمخان ایناق اوغلو.
آغامحمدخان یاشاییشینا داییر دانیشدیغیمیز اوچون بو آرادا اوز وئرن قانلی ساواشلاردان گئنیش دانیشماغی یئرسیز بیلیریک. آغامحمدخان 12 یاشیندان آتاسی ایله بیرگه ساواشلاردا شیرکت ائتمگه باشلادی و بو آرادا آناسیندان اؤیرندیگی ایستیقامت، ایراده، صرفهجولوق و ... صیفتلرینی ساواش تجروبهلری ایله قاریشدیراراق گلهجکده اونلاردان یارارلاناجاق بیر دَیَرلی بیلیک توپلادی.
چوخلو ساواشلاردان سونرا، نهایت محمدحسنخان طبریستاندا اوز وئرن سون ساواشدا زند شئیخ علیخانا مغلوب اولاراق، سبزعلیبگ واسیطهسیله اؤلدورولوب، باشی تهراندا اولان کریمخانا آپاریلدی. بو واقیعه 1172ـجی هیجری ایلینده (1758 .م) اوز وئردی و او زامان آغامحمدخانین تکجه 17 یاشی واریدی!(4)
آغامحمدخان، آتاسینین اؤلوموندن سونرا دایانماغی یئرسیز گؤردویو اوچون آناسینین اؤیودو ایله یئنه ده تورکمنلر آراسینا گئتمک قرارینا گلدی. (کؤرپه ایکن اورایا گئتدیگی یئر) بئلهلیکله آستاراباد شئیخ علیخان زندین الینه کئچیب، دَوهلی قاجارلاردان اولان محمدخان اورایا حاکیم تعیین اولوندو.
آغامحمدخان بوندان سونرا آشاغیباشلار و تورکمنلر آراسیندان میننفرلیک بیر کیچیک قوشون دوزلدهرک، کریمخان علئیهینه پارتیزانی ساواشلارا اوز گتیردی. کریمخانا گؤندریلن وئرگیلری چاپیب، آپاریردی و گؤزدن ایتیردی. بو ساواشلار تقریباً اوچ ایل سوردو و بو مودّتده زند دؤولتینه آغیر ضربهلر دَیدی. نهایت کریمخان بؤیوک بیر قوشون توپلاماغیلا، 1175ـجی ایلده آغامحمدخانی توتماق قرارینا گلدی. بو ایش آغامحمدخانین تاریخلرده قالان ایگیدلیکلر گؤسترمهسینه باخمایاراق، طبریستانین(5) اشرف ماحالیندا اوز وئردی و سوادکوهلو محمدخان عسکرلری وسیلهسیله دوققوز یئردن یارالی و یورغون ـ آرغین آغامحمدخان توتولوب، تهرانا کریمخان یانینا گؤندریلدی.
آغامحمدخانین اصل موشخّصاتیندان بیری خواجهلیگی (آختالیغی)دیر. شرق اؤلکهلریندن بیر کیشی اوچون ان بؤیوک لطمه و صدمه، اونو خواجه ائتمک ایدی. بو ایش حتی بئله اؤلدورمه و یاخود کور ائتمهدن ده نیفرتلی و عذابلی بیر امر ساییلیردی و تأسوفله آغامحمدخانین باشینا بو اویون گلدی. بو موریدده چئشیدلی نظرلر وئریلسه ده، آنجاق بونلارین آراسیندا آغامحمدخانین 1172ـجی ایلده زند شئیخ علیخان واسیطهسیله خواجه اولماسی داها دوز نظره گلیر. یعنی بو کی، محمدحسنخان اؤلدورولدوکدن سونرا آغامحمدخان زند شئیخ علیخانین الینه کئچمیش و آختالانمیش و سونرا بوراخیلمیشدیر. بو ایش هم آغامحمدخانا و هم ده زندلره چوخلو ضربهلر ووردو. آغامحمدخان خواجه اولدوقدان سونرا گؤزللیگینی الدن وئرهرک چیرکینلشدی. سسی نازیکلشدی و هابئله ائولنیب، اؤولاد صاحیبی اولماقدان محروم قالدی و بونلار ایندیکی زاماندا اولدوغو کیمی کئچمیشده ده بیر شخصه بؤیوک و اونودولماز ضربهلر و لطمهلر ساییلیردی. آنجاق زندلر ده بو چیرکین ایشلرینین نتیجهسینی آغیر بیر وضعیتده گؤردولر. نییه کی، آغامحمدخان گوجلَنَندن سونرا آناسی ایستگی ایله قورآنا و قیلینجا ایچدیگی آندی یئرینه یئتیرمک اوچون و آتاسی ایله قارداشینین اؤلدورولمهلری و اؤزونون خواجه اولماسینین اینتیقامینی آلماق اوچون، ائله بیر ایش گؤردو کی یئر اوزونده داها زند آدلی بیر کیمسه قالمادی و هامیسینی جزالاندیردی.
بو نوکتهنی ده آرتیراق کی، خواجه اولان شخصلر، جینسی غریزهلریندن فایدالانا بیلمهدیکلری اوچون چوخ یئیَن اولوب، نتیجهده اندام تناسوبلرینی الدن وئرمیش اولارلار. آغامحمدخان بئلهنجی حالا دوشمهمک اوچون هئچ واخت غذا یئمکده ایفراط ائتمزدی و حتی غذاسینی چکیب، وزن ائدندن سونرا یئیردی. بوندان اؤترو کی چوخ یئمهسین و نتیجه ده ساواشلاردا و حتی عادی یاشاییشیندا فایدالی اولان اندام تناسوبوندن محروم قالماسین. ائله بو بهداشتی ایشی، اؤز زمانهسینه گؤره موترقیانه بیر ایش اولدوغو اوچون دوشمنلری اونو خسیس و قیرنیس آدلاندیرمیشلار. حالبو کی اصلاً بئله اولمامیشدیر. نییه کی آغامحمدخان بو ایشی تکجه اؤزو بارهسینده گؤرردی و عسکرلرینین همیشه ریفاهلارینی تأمین ائتمک، اونون ایشلریندن ساییلاردی و دئیرمیش : عسکرین قارنی دولو اولمایینجا منیم اوچون ساواشماز! چئشیدلی مذهبی یئرلرین (او جوملهدن حضرت علی (ع)، ایمام حسین (ع) و ایمام ریضا (ع) حرملری) مرمتی اوچون خرجلهدیگی کلان پوللار و هابئله فاتیح عسکرلرینه وئردیگی دَیَرلی تؤحفهلر اونا یاپیشدیریلمیش چیلیسلیک اَنگینی قطعیتله ردّ ائدیر. دئمک بو سؤزلر او تاریخی و بؤیوک شخصیتیمیزی کیچیلتمک و سیندیرماق اوچون تانینمیش دوشمنلریمیز طرفیندن اویدورولموشدور.
آغامحمدخان توتولاندان سونرا کریمخان یانیندا گیرووگان عونوانیندا ساخلانیلدی و کریمخان اؤلن گونهدک (1192) بو دوروم داوام تاپدی. آغامحمدخان 17 ایل سورن ایسارت ایللرینی و گونلرینی اساساً ایکی ایش ایله کئچیردرمیش : 1. علم اؤیرنمه 2. اووچولوق (شیکار)
تهراندا اولان چاغ، زید ایمامزاداسیندا شئیخ علی تجریشی آدلی بیر عالیمین مجلیسینده حاضیر اولاردی و حدیث ایله فلسفه اؤیرنَردی. بو آرادا «ابن طفئیل آندولوسی»یه ماراق گؤسترهرک اونو چوخ سئوردی. اونون بوتون کیتابلارینی اوخوموش و حتی بئله بعضی بؤلوملرینی ازبرلهمیشدی و فورصت اولدوقدا اؤز شیرین صؤحبتلیگی ایله اوندان و «حی بن یقظان» آدلی کیتابیندان یان ـ یؤرهسینده اولانلار اوچون دانیشارمیش.
شیرازدا تحصیلینی ایدامه وئرهرک او زامانین عالیملر سیراسینا داخیل اولدو و بیلگینلر یانیندا اؤزونه خاص بیر حؤرمت و سایغی قازاندی. خوش قووللوغو، یالان دانیشماماسی، اصیل دیندارلیغی، مونظم و مونضبیط اولماسی، غئیبت ائتمهمهسی و بئلهنجی بیر اؤزللیکلری، اونو شیراز اهالیسی و خوصوصیله بیلگینلر آراسیندا مؤحترم و سایغیلی بیر شخص ائتمیشدی و بو دوروم حتی کریمخانی دا اینجیدیرمیش. نییه کی هر حالدا آغامحمدخان بیر اسیر دوشمن ایدی و کریمخان اونون عزیزلیگی و حؤرمتلی اولماسینی گؤره بیلمهییردی.
علم اؤیرنمهنی آغامحمدخان آناسیندان اؤیرنمیشدی و اؤلنهدک اونو اونوتمادی. سفرده و حضرده همیشه یانیندا کیتاب اولارمیش و هر گئجه یاتمادان اؤنجه کیتاب اوخویارمیش و یاخود مخصوص کیتابچیسی بیلهسینه اوخویارمیش.
اووچولوق، آغامحمدخانین ماراغینی اؤزونه ساری چکن باشقا ایش ایدی. اؤزللیکله تولکو کیمی هوشلو ـ باشلی جاناوارین شیکاری اونون ایشلریندن ایدی. آغامحمدخان اووچولوغو تکجه لذتیندن اؤترو سئومهییردی، بلکه اونو اؤزو اوچون گلهجکده ساواشلاردا درده دَین حاضیرلیغی کسب ائتمگین یاخشی و ضررسیز یولو ساییردی. ... (آردی وار)


text:
بابک قالاسی مراسیمیایله کوروش قبری مراسیمی نین اوخشارلیقلاری و تفاوتلری!
اوخشارلیقلاری و تفاوتلری!
حسن راشدی : 19 مهر 1395
1379 الی 1382 جی ایللره کیمی آذربایجانلیلار و ایرانین باشقا یئرینده یاشایان تورکلر تیر آیی نین ایلک پنجشنبه و جمعه سینده " بابک خرمدین " ین دوغوم گونونو قوتلایاراق کلیبر شهری و بابک قالاسیندا ان سالیم و مدنی بیر فضادا شعر ، فولکلور و موسیقی مراسیمی کئچیریردیلر و طبیعی کی، اؤلکه قانونلاری و آنایاسا چرچیوه سینده آنا دیلده تحصیل ایستکلری ده اولوردو.
آمما بو سالیم مراسیمه قارشی هر ایل او بیریسی ایله نسبت امنیّیت قوه لری طرفیندن سیخینی و بوغونتولار چوخالدی. حتی آذربایجان شهرلرینده مینی بوس ، سواری و اوتوبوس سرویس لرینه اخطار وئردیلر تیر آیی نین بیرینجی پنجشنبه و جمعه سینده ( بابکین دوغوم گونلری مراسیمینده ) حقلری یوخدور بابک قالاسینا مسافیر آپارسینلار.
آردینی اوخو - ادامه


text:
شانلی شرف شهرت منیم ائلیمده
شیرین باللی تاتلی یاساق دیلیمده
ایگید سایاق بوغولوبدی سئلیمده
آجی زَهر دیلیمیزده نار اولسون
ایسته میین درده گیریفتار اولسون
آخسین بولاقلارین سرین سولاری
دولو اولسون خان نه نه نی چووالی
اوچماسین ائلیمین دایاق دوواری
اوجا ائلیم اوجالارا تای اولسون
ایسته مه ین درده گیریفتار اولسون
بیر گون اولار بیز بیربیره چاتاریق
آیریلیقین تام داشینی آتاریق
جانی جانا قانی قانا قاتاریق
بیزی آییرانین گونو تار اولسون
ایسته میین درده گرفتار اولسون
وطن اوچون گئری قالماز آیاغیم
وطن جانم وطن روحوم ٬ دایاغیم
بو وطن عشقینه چوخدور ماراغیم
وطنی سئومه یه ن کسه عار اولسون
ایسته میه ن درده گیریفتار اولسون
نوع مطلب :
برچسب ها :
شاهسون، السون، ال سون، ایل شاهسون، ایل شاهسون بغدادی، شاهسون بغدادی، سایت ایل شاهسون،
لینک های مرتبط :


text:
فولکلور قایدالاری
آوریل 12, 2007 at 9:10 ق.ظ. 2 دیدگاه
«دانیشما دیلی کامپانیاسی» دئمک یئرینه «تورک وئبلاگلاریجا فولکلور آراشدیرمالاری کامپانیاسی» دا دییه بیلردیم. منجه گؤردوگوموز و یا گؤرهجگیمیز ایشین بیر فولکلور چالیشماسی اولدوغوندان، چالیشمالاریمیزین فولکلور قایدالارینا اویماسی گرکمکدهدیر.
فولکلور قایدالاریندان بیری ده، ایشلهدیگیمیز ماتئریالین هانسی یؤرهده یایغین اولدوغو و کیمدن درلندیگیدیر. منجه یؤره و قایناق کیشی حاقیندا اطرافلی بیلگی وئریلسه داها یاخشی اولار. اؤرنک اولاراق من بئله یازمانی ترجیح ائدیرم:
هرددهنه اوخشایانی سالما ننهنین قوینونا!(تبریز آغزی ایله: هر ددهوه اوخشییهنی سالما ننهوین قوینونا!) – دئییم
یؤره: تبریز شهری، قایناق: ع.ب ائرکک، 50-55 یاشیندا، تبریز شهرینده دوغوب بؤیوموش
آتا-آناسی: آتاسی تبریز شهرینده دوغوب بؤیوموش، آناسی ایسه «گرگر» اصیللیدیر(علمدار-گرگر شهرینین آدی، ایران دؤولتی طرفیندن قوندارما «هادیشهر» آدی ایله دگیشدیریلمیشدیر).
Entry filed under: آنا دیلی, تورکجه, دانیشما دیلی-فولکلور.
2 دیدگاه Add your own
-
سلام!
ساغ اولاسیز آلقیشلارینیزا گؤره، آمما بو کلمه دن باش تاپمادیم: (category
-
سلام
اولسون فولکلور بؤلوموده آرتیرارام.
پاسخی بگذارید
Trackback this post | Subscribe to the comments via RSS Feed


text:
حاضیرکی اقتصادی دورغونلوقدان چیخماق اوچون روسییایا یئنی خاریجی سیاست لازیمدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو پطربورق بین الخالق اقتصادیات فوروموندا چیخیشی زامانی روسییانین کئچمیش مالییه ناظری آلکسی کودرین سؤیلهییب.
«سون ۱۰ ایل روسییانین عموم داخلی محصولونون اورتا آرتیم تمپی ۱% تشکیل ائدیب. بیز دورغونلوق دؤورونده ایدیک و بوتون دونیادان گئری قالمیشدیق. بیزه بو سیتواسییادان چیخماغا تخنولوژی انقلاب و بین الخالق اینتقراسییادا ایشتیراک کمک ائدجک. بونسوز بیز اؤز عموم داخلی محصولوموزون ایللیک ۳-۴% آرتیمینا نایل اولا بیلمریک. ۲۰۰۸-جی ایل بحرانینا قدر بیزیم غیری-نفت اخراجاتیمیز ۱۴۰ میلیارد دوللار ایدی، ایندی بو ۱۰۹ میلیارددیر. بیزیم یئنی خاریجی سیاسته احتیاجیمیز وار»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
روسییانین تورکییهدهکی سفیری آندرئی کارلووا سلاحلی هوجوم ائدیلیب.
آخار. آز خبر وئریر کی، آغیر یارالانان سفیر درحال خستخانایا آپاریلیب.
کارلوو آنکارادا معاصر صنعتلر مرکزینده کئچیریلهن رسم سرگیسینین آچیلیشیندا سلاحلی هوجوما معروض قالیب. بئله کی، سرگینین آچیلیشیندا چیخیش ائتمک اوچون کورسویه یاخینلاشان کارلوو سلاحلا وورولوب.
روسییا رسمیلری هوجومو رادیکال ایسلامچی تئررورچولارین حیاتا کئچیردیینی بیلدیریب.
۲۱:۰۳
سفیری گوله لهیهن شخصین "حلبین حسابی سورولاجاق"، - دئیه قیشقیردیقدان سونرا آتش آچدیغی بیلدیریلیر. همین شخصین سرگی سالونونا پولیس وثیقهسی ایله داخیل اولدوغو دا ادعا ائدیر.
سوء-قصد زامانی یارالیلارین اولدوغو بیلدیریلیر. تئررورچونون ۴۰ دقیقه سونرا یاخالاندیغی بیلدیریلیر.
***
روسییا سفیری آلدیغی یارالاردان هلاک اولوب.
بو بارهده معلومات وئرهن روسییا مئدیاسی هوجوم ائدن تئررورچونون فوتوسونو دا پایلاشیب.
۲۱:۱۹
روسییانین تورکییهدهکی سفیری آندرئی کارلووا آنکارادا سلاحلی هوجوم ائدن شخص پولیسله آتیشمادا اؤلدورولوب.


text:
اؤلدورولن تروریست ساییسی آرتدی
ترور هؤرگوتلری پکاکا/کاجکا/پ.ی.د-ی.پ.گ و داعش منسوبو ۷۰ تروریست داها ائتکیسیز حالا گتبریلدی
تورک سلاحلی گوجلری، سوریهنین عفرین بؤلگهسینده داوام ائدن زیتون بوداغی عملیاتیندا ائتکیسیز حالا گتیریلن تروریست ساییسینین مین ۴۳۹ اولدوغونو بیلدیردی.
باش قرارگاه، عفرین بؤلگهسینده "پکاکا/کاجکا/پ.ی.د-ی.پ.گ و داعشه منسوب تروریستلری زائتکیسیزلشدیرمک، دوست و قارداش بؤلگه خالقینی باسقی و ظلمدن قورتارماق اوچون ۲۰ ژانویهده باشلادیلان زیتون بوداغی عملیاتینا دایر آچیقلاما وئردی.
آچیقلامادا، زیتون بوداغی عملیاتی چرچیوهسینده بو گون، قورو و هاوا عملیاتلاری نتیجهسینده، ترور هؤرگوتلری پکاکا/کاجکا/پ.ی.د-ی.پ.گ و داعش منسوبو ۷۰ تروریستین داها ائتکیسیز حالا گتبریلدیگی قید اولوندو.
آچیقلامادا، عملیاتین باشلانغیجیندان اعتباراً ائتکیسیز حالا گتبریلن تروریست ساییسینین بئلهجه مین ۴۳۹ اولدوغو قید ائدیلدی.


text:
فیقه علمی اسلامشناسلیک نینگ یېتکچی ترماقلریدن بیری. عینِ پیتده کم اۉرگنیلگن ساحهسی سنهلهدی. «گرچه فیقه علمی حقیده ک.براککېلمن، آ.پریتسهک، یو.ز.کهوهکجی و باشقه غرب عالِملری ایشلریده بیرمونچه سۉز یوریتیلسه-ده، لېکن اولر ماوراوننههرده اۉرته عصرلردهگی فیقه علمی تاریخی ترقیاتینی اۉرگنیشده یېترلی منبع بۉله آلمهیدی»[1]. کېینگی ییللرده بیر قطار اۉزبېک عالِملری ه.سعیداو[2]، ه.مومناو[3]، م.کمیلاو[4]، آ.قارییېو[5]، ه.جا‘زجاني[6]، س.ایشاقاو[7] تامانیدن تدقیقاتلر عملگه آشیریلدی. شونینگدېک، بویوک …باتفصیل »
الرئيسية » تاشکېنتلیکلر


text:
روسییادا حاکمیت چئوریلیشی باش وئره بیلر.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بونو «آنلاین.یوآ» سایتینا موصاحیبهسینده روسییالی پولیتولوگ آندرئی پیونتکووسکی سؤیلهییب. ائلیتا ایله روسییا پرئزیدئنتی ولادیمیر پوتین آراسیندا قارشیدورمانین یاشاندیغینی بیلدیرهن ائکسپئرت سونوجون غربله موناسیبتلردن آسیلی اولاجاغینی بیلدیریب:
«تهدید تکجه ۲۰۱۸-جی ایلین مارتیندا هانسیسا سئچکینین کئچیریلمهسی دئییل. پوتین اوچون اساس تهدید ۲۰۱۸-جی ایلین مارتینا قدر ائلیتادا پرئزیدئنتین اونلارین ماراقلارینا جاواب وئرمدیی فیکرینین جدی شکیلده اورتایا چیخماسیدیر. رئژیم شخصی برئندی دییشه بیلر. قانونا اویغون اولاراق بو جور رئژیملری سارای چئوریلیشلری ایله دییشیرلر. سبب ایسه کیفایت قدر چوخدور. بورایا خاریجی سیاستده کیفایت قدر اولان مغلوبیتلری عایید ائتمک اولار. موسکوانین تبلیغاتی اونلاری قلبه کیمی تقدیم ائدیر. بورادا بیر زامان خروششووا قارشی حیاتا کئچیریلهن سسئناری گئرچکلشدیریله بیلر. اگر چئوریلیش اولسا، او زامان موخالیفتین نمایندهسی اولان آلئکسئی ناوالنی (بیر مدت اؤنجه پرئزیدئنتلییه نامیزدلیینی وئره جه یینی بیان ائدیب. – رئد.) یا ائلیتانین یئنی نمایندهسینین رقیبی، یا دا کی، ائلیتانین اؤز نمایندهسی اولاجاق. پوتین ائلیتاسینا گؤسترمک ایسته ییر کی، غربله ایشگوزار علاقهلری دستکلهیه بیلر. روسییا اولیقارخلاری غربله ایشگوزار علاقهلر اولمادان مؤوجود اولا بیلمزلر. اونلارین بوتون واریداتی غربدهدیر. اوستهلیک، روسییا اقتصادیاتی غرب کرئدیتلری و تئخنولوگییاسیندان آسیلیدیر. اولیقارخلارین شخصی حیاتلاری دا غربدهدیر. اونلار اؤز سئوگیلیلری، اؤولادلاری، حیات یولداشلارینی بورادا یاشادیرلار. اگر پوتین اونلارا بونو وئره بیلمهسه، اونلار یئنی اینسان آختاراجاقلار».


text:
شهریار سایه نین خاطیره لرینده ...
دستمالین ایچینده بیر پارا قورو چؤرک وارایدی . آلما تعجب له باخیردی شهریارا . شهریار بیر آز دایاندی سونرا منه اؤزون توتوب دئدی: سایه جان من بیر درویشم . اجازه وئرسوز شاما ائله بو چؤرگی یئییم من بؤیله راحاتام . و شاما ال وورمادی) سایه نین نظرینده شهریارین لاپ یاخشی وجذبه لی شعرلرینیدن بیری "ای وای مادرم" شعری دیر . دؤنه لرله اونو اوخویوب آغلاییب . دورو اولماقی , عاطفه لی و آیدین دیلی:" او مرده است وباز پرستار حال ماست درزندگی ما همه جا وول می خورد هر کنج خانه صحنه ای از داستان اوست درختم خویش هم به کار خویش بودبیچاره مادرم...." سایه شهریارین بیر نئچه ایشلرینین تعجوبلی اولماغیندان دانیشیر . بیر آیری دونیا چکیلیر گؤزلرینین اونونده , بیر آیری یاشاییش. اویئرده کی شهریارین سئوگیلیسی اونو آتیر و گئدیر باشقاسینلا ائولنیر .سایه نین ان اؤنملی حیسی بو غزله اوردا آیدینلاشیر کی گوز یاشلارین ساخلایا بیلمه ییر دؤنه لر له اوخوسادا بو شعری..."ازتو بگذشتم و بگذاشتمت با دگرانرفتم ازکوی تواما عقب سرنگران ماگذشتیم وگذشت آنچه تو ما باکردیتو بمان بادگران وای به حال دگران"ایکی ایلدن سونرا سیزده به در آدیلا آدلانان گونده (طبیعت گونو) گؤرودوگو همان قیزی بیر اوشاق قوجاقیندا بئله یارادیر:"تو جگر گوشه هم از شیر گرفتی و هنوز من بیچاره همان عاشق خونین جگرم سیزده را همه عالم بدر امروز ازشهرمن خود آن سیزدهم کز همه عالم بدرم "شهریار سایه نین باخیشیندا چوخ عاطفه لی بیر اینسان دیر ویارانمیش خاطره لرینده . بئله نظره گلیر کی بوتون عالمه وصلدیر. سایه بیر ظریف لغتین دالیجا گزیر شهریارین وصفینده کی عین حالده واقعیتیده آنلادا.سایه نین سون گوروشو شهریارلا چوخ حزنلی و غملیدیر .باشقا بیر دونیا اینسانین گؤزلرینین قاباقیندا چکیلیر بیر غم ئسمی کیمین ودومان توتور هر بیر بوجاغی اورک چرچوه سینده .: ( نئچه ایللر دن سونرا حبس دن قورتاردیغیم زامان بیر نئچه نفرله شهریارین یانینا گئتدیک .شهریارین احوالاتی عادی روالدان پوزولموشدو.دؤنموشدوعادی روالی.نئجه کی شهریار هئچ بیر زامان عادی دئییل دی ..سون گون لریدی . وداع لاشماق زامانی یئتیشدی..بیربیر یولداشلارلا ال وئردی اوپوشدو..اوزومو چکیردیم دالا کی هامی چیخا ائشیگه..کی سون وداعلاشان اولام شهریارلا ..شهریار دئدی: سایه نی گتیرین قاباقا ..هانی سایه ؟گتیرین قاباقا..قوجاقلاشدیق..سایه جان ...شهریار جان...دکتر شفیعی و اونون یانیندا دورانلار چوخلو تعجوبله باخیردیلار...دلی لر کیمین آغلادیق...یاسلی لار کیمین ...دیری لر کیمین یوخ اولولر کیمین..آغلادیق..آغلادیق .. قونشولار ائشیتدیلر...گلدیلر..ائله بیلمیشدیلر کی بوردا بیراینسان اولدوکی بئله بیرشیون قالخدی..آقای فردی سونرالار منه دئییردی :سیز گئدن دن سونرا شهریارین گؤز یاشی هئچ دایانمادی ائله سؤیله ییردی : سایه جان...سایه جان... داها گؤرمه یه جه یم .داها گؤرمه یه جه یم...)سایه بئله "سایه جان" دئییر شهریارین دیلی له کی داش دا سوزه گلیر .داریخیر.دولور..نه گؤز لدیر شاعیرلرین دونیاسی واونلارین خاطره لری..اوردا کی هر بیر باخیشلاریلا بیر بیری لرینه مین لرجه غزلی,مین لرله سؤزو,مینلرله فاجعه نی ,مین لرله آجیلیغی آنلادیرلار ....نه گوزلدیر حیس لرین آل وئری بو دار تیجارتخانادا, بو آجی کسادلیقدا...."هنرنمی خرد ایام و بیش ازینم نیستکجا روم به تجارت بدین کسادمتاع خواجه شیراز"
با عرض سلام و ادب محضر شما دوست بزرگوار لطفا به وب ما تشریف بیاورید و در نظر سنجیمان شرکت کنید . و در صورت امکان ما رو لینک کنید . و اگر تمایل داشتید بفرمایید تا شما رو لینک کنیم .
Salam sulmaz xanim; allar var olsun( ANA DILINDE YAZMAK NE GUZEL). size oz yasamuzda bir dunya movafaqiyet arezu ederem, ve sizi kimin azerbaycan xaniminada iftixar ederem, qalun saqliqinan ve iyi calismalar albetde iyi gunner. gule gule.
مطلب خوبی بود
سلام خسته نباشي مطالب واقعا خوبي را منتشر مي كني
سلام همشهری ممنون خیلی زیبا در مورد پیله رود تو صیف کردی خوشحال میشمک با هم تبادل لینک داشته باشیم
فرا رسیدن ماه محرم تسلیت باد.
سلام افتخارلا لینک اولدوز
السلام علیک یا علی بن موسی الرضا (ع) با سلام و احترام وبی سا خته ام برای عاشقانی که مسا فت ها ی دور را برای رسیدن به معشوقشان پیاده طی میکنن در قلبشان خسته گی راهی ندارد چون عطر طمع وصال بی قرار شان کرده لطفا ... فقط ...خاطره شعر حدیث و سلام خودتون برای امام مهربانی ها امام الرضا ع در نظرات فراموش نفرمایید دعوت تون میکنم به یه زیارت انلاین در حرم با صفاش......
سالاملار و سایقیلار "سولماز " باجیمیز. دیرلی یازیلارینیزدان ممنون قالدیم. اللره ساغلیق[گل]
سالاملار و سایقیلار "سولماز " باجیمیز. دیرلی یازیلارینیزدان ممنون قالدیم. اللره ساغلیق[گل]


text:
+0 به یه ن
جارچی : تبریز شهرداریسینین فرهنگی سازمانین سالونوندا ، دوقتور علی اصغر عزیزپور(دانشگاه اوستادی ، یازیچی و دیلماج) و آذربایجانین موسیقی اولدوزلاریندان اولان نوید مثمرین حضور ایله شعر و موسیقی ییغینجاغی کئچیریلهجک . ییغینجاقدا شعر ایله موسیقی آراسیندا اولان ایلگیلر (ارتباط لار) اوزرینده دانیشیقلار آپاریلاجاق . بو مراسیمدا جانلی موسیقی ده ایجرا اولوناجاق .
ییغینجاغا قاتیلماق عموم اوچون آزاد دیر .
ییغینجاق دی آیینین 30 ده ساعات 16 ده تبریزین چایقیراغیندا یئرلشن مجتمع جواهرده مجتمعینده تبریز شهرداریسینین فرهنگی سازمانین سالونوندا کئچیریله جک .
جارچی کانالینا قوشولون :


text:
یاغیشلی بیر گونون خاطیرهسی
حيط قاپيسيندان چيخار- چيخماز ساغاناق ياغيش ياغمايا باشلادي. ماشينا دوغرو يئيين يئريمه يه باشلاديم. يئنه ده اوست قاتداكي قونشوموز آرابانين اؤنونو اؤز آراباسييلا قاپاتميشدي. آيفونا دوغرو يؤنلديم، آيفونون توشونا باسدیم.
ارگین افشار
اوتانا- اوتانا بیر داها توشا باسدیم خبر اولمادی یئنه. یاغیشدان قورونماق اوچون اؤزومو دووارین تینینه سیخیشدیرمیشدیم. چوخ زنگ ووراندان سونرا خبر اولمادی… چارهسیز آرابانین باگاژیندان چتریمی گؤتوروب سویو سوزولموش یولا دوشوب، آنا یولدا تاکسی گؤزلهمهیه باشلادیم. یاغیشدا دا تاکسیلرین ساخلاماسی آللاها قالمیش، بعضیسی گؤزونو تیکیر آدامین گؤزونه و «دربست» سؤزونو ائشیتمک ایستیر، ائشیتمهیینجه آداما چاتدیرماق آماجییلا دوداقلارین ترپهدیر و دوعالار ائلهییر!!! بعضیسی ده دئیهسن باش خبری آپاریر، تک باشینا اوتورموش ساققیز چئینییه- چئینییه سایمازجاسینا یئیین اونوندن اؤتور. بعضیسی ده کی آللاه گؤسترمهسین سانکی آتاسینا قیزیل یئرینه قزیل ساتمیشسان. نورمال سرعتله گلیر سنه یئتیشن کیمی گازا باسیب، آرابانین فرمانین سنه دوغرو چئویریر و قالان- قولان قورو یئرینی ده او ایسلادیر!
میللتیمیزین بو پوزوغون داورانیشلارینی اؤز ایچیمده حلاجلیق ائلهیه- ائلهیه تاکسیلری ده گؤزومدن قویموردوم. بو اثنادا اوزاقدان گلن بیر تاکسینین یاواشلاتماسی اومود کؤزلرینی گؤزلریمده آلیشدیردی. یاواشلادان تاکسی یاخینلاشدیقدا سوروجونون تردودلو باخیشلاری منیم چکینگنلیگیمی ایکی قات آرتیردی. سوروجونون آجیناجاقلی باخیشلاری، ایچیندهکی انگللره غالیب گلدی، بیر آز اؤتندن سونرا گئریلهییب، آیاقلاریمین یانیندا ساخلادی و باشی ایله چوخ ادبله مینمه مه اشاره ائلهدی، من ده ایسلاق البسهلرله اوتانا- اوتانا آرخا قاپینی آچدیم، اؤنجهدن حاضیرلادیغیم کاغیذ مندیللری صندلینین اوستونه سریب، اوتوردوم. سلام وئردیم چوخ نزاکتله جوابینی وئردی، عوذر ایستهدیم، باشینی خفیف ترپهده رک انسانی بیر وظیفه اولدوغونو خاطیرلاتدی. اورهییمده، هله ده انسانلیغین اؤلمهدیینی دوشونوردوم کی، سوروجو دئدی: یاغیشدا دوران خانیمی دا گؤتورک، یاغیش سانکی بیلهسینی جیم- جیلیق سو ائلهمیش… من ده چکینرک: «چوخ ساغ اولون. صوابدی دا بو یاغیشدا»، دئدیم.. ماشین خانیمین آیاقلارینین اؤنونده دایاندی و قاریشیق حیسلرله آرابایا مینن گؤزل و دوزلو خانیم بیر اوتانج و تیترک سسله تشککورلرینی بیلدیردی.! سوروجو ده چوخ ادبله «خانیم بیزیم ایشیمیز و گؤرهویمیزدیر» دئدی. آرابا بیر آز گئتمهدن سوروجو اؤنده اوتوران خانیما: «ووردوغونوز لاک چوخ رنگی گؤزل بیر لاکدی!» دئدی. یولچو خانیمین سانکی یئنی دونو آچیلار کیمی سایغی ایله سوروجونو آلتدان- آلتدان سوزهرک دئدی:
-دوغوردان؟
سوروجو:
– والله. من بئله رنگلری چوخ سئورم.
یولچو قادین بیر ملیح سسله:
-بللیدیر کی چوخ ذوقولو بیریسیز- دئدی.
من ده بو قدر تئز آلیشمادان هویوخاراق، ذهنیمین درینلیکلرینه جوموب، بو قدر تئز آلیشمانین سببیلرینه بیر فلسفی چؤزوم ذهنیمده آختاریردیم کی، یئنه سوروجو بو یولچو قادیندان سوروشدو:
– دوغوردان، ساچلارینیزین دا رنگینی چوخ سئودیم، ساچینیزین دوغال رنگیدیر یا بویامیشسینیز؟
یولجو قادین دا چوخ ادبله سوروجویه بیر یان گؤزله باخیب دئدی:
-خئیر، ساچیمین دوغال رنگیدی.
سوروجو ساچ سؤزونو اورتایا آتارکن من ده ساچلاریما دوشن آغ دنلری دوشوندوم و بیر آز سوره سوروجو ایله یولجو قادینین سؤزلرینه قولاق مسافری اولا بیلمهدیم… بیر آز سسسیزلیک حاکیم اولاندان سونرا
-جیلدینیز ده ماشالله چوخ دورو و شفافدیر..
یئنه من اؤز جیلدیمین هایینا قالدیم و یئنی یئتمهلیکده داغدا- باغدا آت چاپیب، جیلدیمه هئچ دقت ائتمهدییمی دوشونوردوم… اؤزو- اؤزومه دئدیم: بوراخ بابا! من آری- دورو جیلدی نئینیرم آخی…..
بو آرادا سوروجونون تیتیزلیکله یولوجو قادینی سوزمهسینی ده اهمال ائتمیردیم . یئنه سوروجو بیر احتراصلی سسله :
-مانتونوز چوخ گؤزلدی، تورکیه مالیدی؟- دئیه سوروشدو.
یولجو قادین بیر آز توموب، «بلی» دئدیینده، منیم بیر آز گوبود سسیم، او اینجه سسه غالیب گلیب، دئدیم :
-عفو ائدین، من مقصدیمه یئتیشدیم بو دا کرایهم.
سوروجو ده دئدی :
-قابل بیر شئی دئییل بویورون.
دئدیم:
-چوخ لوطف ائلهدیز بو یاغیشدا ساغ اولون.
پولو اؤدهدیم و تاکسیدن ائندیم. اداره حیطینی ساییلی آتدیملارلا اؤلچرکن تاکسیده اولوب- بیتن دانیشیقلاری دوشونورکن اؤز- اؤزومه دئدیم: دوغوردان بو خانیملارین دونیاسی نه صاف و صداقتلی بیر دنیادی! نه تئز آلیشدیلار و بیر اسکی دوست کیمی درد-ی- دیله باشلادیلار…
قادین سوروجونون ده بو یاغیشدا منی گؤتورمهسی اونون ایچ صافلیغینین وتمیزلیگینین نشانهسی ایدی… بلی سوروجو بئله دیرلی بیر قادین ایدی…


text:
شئونیزمین الیندن نه چکیریک؟!
دوکتور جئری
ائل باغیندا دالغین-دالغین اوتورموشدوم. بیری الینی چیگنیمه قویدو. اوستاد دفتری ایدی، نئچه یول سسلهمیشدی،ائشیتمهمیشدیم.
- اشی.. نه اولوب گمیلرین می باتیب؟!- دئیه سوروشدو.
الینی سیخدیم. یانیمدا اگلشدی.
- مدرسهلرین آچیلیشینی دوشونوردوم. یئنه پاییز گلدی ده آنادیلیمیزین غریبلیگی یادیما دوشدو. یئنه پاییز گلدی ده آنادیلیمیزین ائوده قالاجاغی یادیما دوشدو! بیلیرسنمی اوستاد؟ من هر ایل بو موناسیبته گؤره بیرشئیلر یازیرام. بایاق دوشونوردوم گؤرهسن بو ایل نه یازیم؟
آجی-آجی گولدو:
- اللرینیز آغریماسین یازیرسینیز؛ تکی سوروشا بیلَرم بو کیمی یازیلار بیر-ایکی گون میللتی دویغولاندیرماقدان باشقا نه ایشه یاراییر؟..
درین بیر سولوق آلدیم:
- اوستاد!.. بو یازیلارین نه ایشه یارایاجاغینی بیلمیرم آنجاق بیز موللا نصرالدین نوهلری اولدوغوموزدان اؤزموزده یوکوملولوک دویوروق هر ایل بو قونودا بیر یازی یازاق!!
قاشلارینی چاتدی:
- آنلامادیم،بونون نه ایلگیسی وار موللا نصرالدینه؟!!
گولومسهیرک دئدیم:
- وار اوستاد وار!!.. سانکی ائشیتمهمیشسن بیزیم بؤیوک بابامیز موللا نصرالدین افندینین نجیب بیر ائششگی واریمیش! او، آیدا بیر کره ائششگی بازار آپاریب، ساتماق اوچون دللالا تاپشیرارمیش. گونلرین بیر گونو دللال موللانی بیر قیراغا چکیب دئییر:
- موللا! بو ائششک قاباقدان گلن موشترینی قاپیر، دالدان گلهنی ایسه تَپیر، بونو کیسمه آلمایاجاق!
موللا، دللالین سؤِلرینی دوغرولاییر:
- حاقلیسینیز.. ذاتآ منده بونو ساتماق اوچون گتیرمهمیشم، تکجه گتیرمیشم خالق بیلسین من بو ائششگین الیندن نه چکیرم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
خاللیق ایشبارا يابقو خاقان
خاللیق ایشبارا يابقو خاقان - نۇشیبیلر طرفیندن دستکلنن غربی گؤی تورک خاقانلیغی خاقانی ایدی. هم ده سوْن مۆستقیل خاقاندیر.
ایلک ایللری[دَییشدیر]
آتاسی قافقاز تۇدونو بؤری شاد ایدی. يابقو عۇنوانینی 633-جۆ ایلده نیشا تۇلو خاقاندان آلمیشدی، نۇشیبیلرین فراکسیياسینین دستکلهدیگی بیری ایدی. ایربیس شئکوی خاقانا قالیب گلمیشدی.
خاقانلیغا گلیشی[دَییشدیر]
639-جۇ ایلده خاقان اوْلموشدو. خاقانلیغا گلدیکدن سوْنرا ایشبارا تئریش خاقانین آيیردیغی نۇشیبی آيماکلارینا تئگینلر تعیین ائتمیشدی.
سوْنراکی ایللری[دَییشدیر]
خاقانلیغی اول تان سۆلالهسی ایله دوْست شرایطده ایداره ائدن خاقان گئتدیکجه ایشغالچی سیاسته کئچدی. لاکین تئزلیکله چین سرکردهسی سۇ دینقفانق، آشینا بۇچژئن و آشینا میشئنین بیرلشمیش اوْردولاری قارشیسیندا مغلوب اوْلدو. اسیر ائدیلهرک چانقانا گتیریلدی. بئلهلیکله غربی گؤی تورک خاقانلیغی دا سقوط ائتدی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Xallıq İşbara Yabqu xaqan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
مارقوش تورکمن صحرا: هر بیر خلقینگ اونینگ اؤنگه چیقاران دنیا برن شخصیتلارینینگ بییکلیگینه برابر بولیار. گونگللرینگ و دوورلرینگ شاهیری،آدامزادینگ اینگ گؤزل اینگ تأمیز دویغیلارینینگ آیدیمچیسی مختومقلی فراغی تورکمن خلقینینگ روحی بییکلیگیدیر. بییک شاهیرینگ بیزه قویوپ گیدن میراثی اؤز بولوشلی تربیه مکتبیدیر.ترکمنستانینگ حورماتلی پرزیدنتی قربانقلی بردی محمد اوفینگ یورت یولباشچیلیغا سایلانان دووریندن باشلاپ تورکمنلرینگ قدیمی شیله هم ملی،مدنی یادیگارلیکلرینه دولت طاراپیندان اولی اؤنس بریلیأر . بو نوقتایی ناظاردان بوتین دنیأ آدی بلّی بولان تورکمن شاهیری مختومقلی فراغینینگ بیزه قویوپ گیدن مدنی شاهیرانا میراثینی گلجک نسللرمیزه یتیرمک اوچین شو ییلینگ اکتیابر آیینینگ ۱۷سینه ترکمنستانینگ بالقان ولایتینینگ مختومقلی اطراپیندا «مختومقلی فراغینینگ مدنی یادیگأرلیکلر توپلومینینگ و موزینینگ» آچیلیش داباراسی بولوپ گچدی.
بو دستگاهلار تورکمنلرینگ شو گونکی نسللرینینگ بییگ عاقیلدارینینگ استاد شاهیرینینگ مختومقلی فراغینینگ بای دؤرهدیجیلیک دنیأسینه اولی حورمات قوییاندیغینینگ بلند نوسخاسیدیر. تورکمن خلقینینگ بییک عاقیلداری و نوسخاوی شاهیری مختومقلی فراغینینگ دنیا ادبیاتینینگ آلیتن خزیناسینا گیرن بای و قیمّاتلی ادبی میراثینی دونیهوی غارایشلارینی ۱۸-۱۹- نجی عصرلاردا تورکمن دورموشینا یتیرن تأثیرلرینی علمی اساسدا اوورنمکده اونینگ دؤرهدیجیلیگینینگ تورکمنلرینگ و توتوش گوندوغارینگ علمی-مدنی دورموشی بیلن آیریلماز باغشلانشیغینی آچیپ گؤرکزیأر و اونینگ شاهیرانا دنیأسینه خلق آرا علمی- ادبی جمغییتچیلیغینگ اؤنسینی چکمکده بو یادیگارلیکلر توپلومینینگ و موزینینگ اولی اورون ایهلهجکدیگینه اینام بیلدیریلیأر.
مختومقلی فراغینینگ عقل- پایخاصا اینچه دویغا یوغیرلان سطیرلری تورکمنینگ ملّی روحی بیلن یاشایار. شاهیرینگ هر بیر سطیرینده خلقینگ اقبالی،پایخاصی، شاهیرانا اوستادلیغینگ ائلخامینگ بلندلیگی چونگگور فیلسف ایکی فکری بار. شاهیرینگ دؤرهدیجیلیگینینگ ماضمون تایدان بایلیغی، خلق دورموشینینگ بیان ادیلشینینگ گینگ گرملیلیگی فیلسف ایکی فکرینینگ چونگلیغی،خلقینگ روحینینگ ملّیلیگینینگ یوزه چیقاریلشی عقلینگی خیران اتیأر. دنیا ادبیاتینینگ تاریخینی مختومقلی سیز گؤز اؤنگونه گتیرمک قین. تورکمنینگ ملّی بتولیگنینگ روحی دنیاسینینگ شام-چراغی شاهیرینگ پایخاص الهگینده الهنن سطیرلری عصرلارینگ دوامیندا بیزه یؤرهلگه بولوپ گلیأر.تورکمن خلقینینگ شاهیرانالیغی،ادبیاتا اساسان هم شیغریته صارپاسی اونینگ ملّی آیراتینلیغیدیر. جمشیدینگ جامینا دنگلشن شاهیرینگ بو دنیاده اؤزینگه جوغاپ گؤزلهیأن فکرلرینگ اهلیسینه چلگی بولیان قوشغیلاری باهاسیز خزینادیر. مختومقلی فراغینینگ : خور قالماسین پُشتدان-پُشتیم برقرار دولت ایسلارین دییپ اؤز باشداق دولت اؤز خلقینینگ آغزی بیر آسودا و آبادان دورموشدا یاشاماغی حاقیندا ادن آرزوولاری، دوست-دوغانلیق،قونگشی دولت ترکمنستانینگ اؤز باشداقلیغینا و غاراشسیزلیغینا ایه بولماغی بیلن دولی حاصل بولدی.
ایران خطینا گچیرن : آماندوردی نساری ۲۰/۸/۱۳۹۴


text:
آوشارلار (3)
آوشارلار (3)
(اوشار ائلینین اویماقلاری و طایفا-تیره لری)
انور چینگیز اوغلو
کؤچورن: عباس ائلچین
آوشار ائلینین آداخلی، آراشلی، آلپلی، بگیشلی، قاسیملی، قوتولو، قیرخلی، قیلیجلی، قنیبیلی، قاراحسنلی، داوودلو، ایمانلی، کرجلی، گیلهلی، گؤزوبؤیوکلو، گوندوزلو، ماحمودلو، توتماقلی، طرزیلی، امیرلی، علیبیلی، عربلی، یهرلی، یورغانلی، شاهبورانلی و باشقا اویماقلاری وار. احمد کسروی آوشارلاری بیر نئچه قولا آییریر. همین قوللار: قیرخلی، بابالی، جلاییر، کوسااحمدلی، گوندوزلو، ایناللی، آراشلی، آلپلی، ایمیرلی، بگشلی. ب. نیکیتینه گؤره آوشارلار شاملی، اوسالی، قاسیملی، ایمانلی، آراشلی، گوندوزلو، بگشلی، کوهگیلویهلی قوللارینا بؤلونور. تاریخچی توحید ملیکزاده «سالماسین اون مین ایللیک تاریخی» آدلی اثرینده آوشار ائلینین 11 طایفا-تیره سینی گؤستریر. همین تیرهلر: شاملی، اوسانلو، قاسیملی، اینانلی، آراشلی، گوندوزلو، تَکَشلی، کهگیلولو، قیرخلی، تکهلی، ایمیرلی. توحید ملیکزاده ایله نیکیتینین بؤلگولری یاخیندیر. لاکین ت. ملیکزاده بَگَشلی عوضینه تَکَشلی یازیب کی، آوشار ائلینده بو آددا اویماق یوخدور. اوسکان مانن آوشارلاری قاسیملی، آراشلی، کوسااحمدلی، قوتولو، تکهلی، اینانلی، بگشلی، قیرخلی، ایمیرلی، گوندوزلو، تکهلیلر قوللارینا پایلاشدیریر. آ.دوپرئیه گؤره، اورمییا آوشارلاری آراشلی و قاسیملی آدلی اویماقلاردان، کَرَجلی، ایمانلی، داوودلو، اوساللی، قیلیجلی، قنیبیلی، کیلهلی، توتماقلی، آداقلی، قاراحسنلی، علیبیلی، طرزیلی، شاهبورانلی، یهرلی، کوهگیلویهلی آدلی طایفالاردان تشکیل اولونوب. ایران تاریخچیسی محمد خالیقی موقدّمین یازدیقلارینا گؤره، تیکاب (تیکانتپه) یؤرهسینین اجیرلی ماحالیندا آوشار ائلینین اوستاجلی، باداملی، پتکلی، جنکلی، هاسارلی، قمیشلی، گؤزللی، لالهلی، نختالی، یئلکلی تیرهلری یاشاییرلار. آشاغی احمداباد ماحالیندا آلیچلی، تندیرلی، چوُبلو، فاقیلی تیرهلری قرار توتوبلار. گؤیآغاج ماحالیندا ایسه اَتاقلی تیرهسی بینه باغلاییب. تیکابین اطرافیندا و بؤلگهلرینده یاشایان آوشار تیرهلری: بدیرلی، ساریجالی، قیرخلی، یهرلی. شاهیندئژ (سایینقالا) شهرین اطرافیندا آوشار ائلینین حسنلی، خوجالی، دوهلی، عقربلی، قوزلو، مامالی تیرهلری مسکونلاشیبلار. شاهیندئژین چاهاردوه لی ماحالیندا چیچکلی، داوودلو، زئیناللی، قانقانلی، قاراقویونلو، توزلو، نووروزلو تیرهلری قرار توتوبلار. سایینقالا منطقهسینده قورتبیلی، خوراسانلی تیرهلری مسکونلاشیبلار. زنجانین اوریاد بؤلگهسینده یاشایان آوشار تیرهلری: آلمالی، بیاملی، بیانلی، فخریلی، خندکلی. زنجانین چایپارا بؤلگهسینده بوتا باغلایان آوشار تیرهلری: آلوارلی، پیریلی، مئهدیلی، دادلی، عزیزلی و قارااوغلانلی. آشاغی و یوخاری زنجانروددا قرار توتان آوشار تیرهلری: آلمالی، قولوقیسالی، اییدهلی، بهرملی، پاشالی، ملیکلی، موصطافالی، موختارلی، خلفلی (قاراچَریان کندینده)، نظرلی، هشیملی، حاماملی، اوجاقلی، موللالی، مئهرلی، زینتلی، رحمانلی، ددهلی، رادلی. زنجانین قنیبیلی و قیزیلکئچیلی بؤلگهلرینده مئهدیلی، نجیملی، کریمبیلی، ناصیرلی، ریضالی، تاغیلی، شیرلی، محرملی، موسالی، رحیملی، احمدلی، همزهلی، قنیلی، موغانلی تیرهلری یاشام سورورلر. زنجانین انقوران بؤلگهسینده قاراموسانلی، قوزلو، گولابلی، جاهانلی، موغانلی، جومالی، خاصلی، بدیرلی، آرمودلو، اییدهلی، اییهلی، احمدلی، خوجالی، داوودبیلی تیرهلری ساکیندیرلر. زنجانین ایچرود، سیداباد و قولتوق بؤلگهلرینده قرار توتان آوشار تیره لری: قوزلو، قاراگؤزلو، حسنلی، چاییرلی، هشیملی، کورحسنلی، ندیرلی، نقیبلی، نصیرلی، جعفرلی، ناغیلی، نووروزلو، موسالی، ماحمودلو، محمدلی، کاوه لی، کرملی، کریمبیلی، احمدلی، یاورلی، یئکتالی، تارلی، پرویزلی. زنجان شهرینین اطرافیندا یاشایان آوشار تیرهلری: آدنالی، آذرلی، هاسارلی، آغاجانلی، آغجالی، آغابیلی، احمدخانلی، احمدلی، حاماملی، قاراختیلی، ایماملی، ساریجالی، آلمالی، شوجالی، شکرلی، ندیرلی، صؤحبتلی، چاپوقلو، حسنلی، هاقوئردیلی، همزهلی، حئیدرلی، پاشالی، ابوجانلی، پرچملی، پناهلی، پیریلی، تارلی، باراتلی، بوزقوشلو، نبیلی، بیمحمدلی، بهرملی، توحیدلی، کاوهلی، کریمبیلی، گؤوهرلی، گنجهلی، محرملی، نعمتلی، میریلی، زئیناللی، قوزلو، موقیملی، هادیلی، یاریلی، کاکالی، قاراتوشلو، رجبلی، ظفرانلی، زامانلی، زینتلی، رفعیلی، رامازانلی، مورادلی، مددلی، منصورلو، موللالی. زنجانین خوررمدره منطقهسینده چیپیقلی، خلیفلی تیرهلری مسکونلاشیبلار. زنجانین آشاغی و یوخاری قاراپؤشته بؤلگهسیده، خالخالین کاغیذکونان بؤلگهسینه سرحد اراضیلرده کؤچ-دوشله مشغول اولان آوشار ائلینین تیرهلری: حئیدرلی، موسالی، روستملی، بندهلی، رسوللو، زارئلی، رشیدلی، ریضالی، بیمحمدلی، میرزخانلی، موختارلی، نبیلی، مورادلی، پرچملی، موسلوملو، اییدهلی، ملیکلی، کاظیملی. خالخالین جنوبوندا کاغیذکونان، خوروشروستم و شاهرود بؤلگهلرینده آوشار ائلینین سعدلی، شاتیرانلی، تغتَمشیلی تیرهلری دؤوران کئچیریرلر. قاجار حاکیمیتینه قدر خالخالین باشچیلاری آوشار ائلینین سعدلی اویماغیندان اولوبلار. یوخاری تاروم بؤلگهسینده بوتا باغلایان آوشارلار ددهلی، صفیلی، موسالی (چوْرزق کندینده)، مورتوزلو (درام کندیند)، میرزخانلی، کریمبیلی، ناصیرلی، نووروزلو و باشقا تیره لردن عیبارتدیر. آشاغی تاروم بؤلگهسینده ایسه بینه باغلایان آوشارلار قولاللی، قارادوه لی، موصطافالی، ذولقدر تیرهلریندن تشکیل اولونوبلار. ابهرین جنوب حیصهسینده آوشار ائلینین اینانلی اویماغی کؤچ-دوشله مشغولدورلار. بو اویماق راحاتلی، شولکه لی، قاراجالی، قونقورلو، آغساچلی، شاهوئرنلی، چاریقلی طایفالارینا بؤلونورلر. اونلار ابهرین جنوب حیصهسینده کی قامیشلی بؤلگهسیندن قیتهلییه قدر، خرقانین اتکلریندن، بؤلوک زهرایا کیمی یاییلیبلار. قیشلاقلاری قومون جیواریندان تا محمدعلیخان قالاسینا قدر اراضیلردیر. اوردان دا گئداغ بؤلگهسینه کیمی گئدیرلر. ابهرین اطرافیندا آوشارلارین اینانلی، بالیقلی، اییدهلی تیره لری یاشیییرلار. اورانین دودنگه بؤلگه سینده اینانلیلار قرار توتوبلار. آوشارلارین قیشلاقلاریندا و قیدار بؤلگهسینده مسکونلاشان تیره لر: ابوجانلی، آسلانلی، آوشارلی، آغاچیقلی، توحیدلی، تئیمورلو، جیغلی، چیپیقلی، چیریکلی، حسنلی، خلیفلی، دوغانلی، شاهوئردیلی، طاهیرلی، عباسلی، عیسابیلی، قادیرلی، قاروغلو، قارادولاقلی، کئچلآلیلی، کوردلو، کوشکانلی، گوموشلو، محمدشاهلی، محمدلی، مئهدیلی، وئرمانلی، یاراحمدلی، یقینلی. سئجاس بؤلگهسینده آوشارلارین دابانلی، قیدار بؤلگهسینین اطرافیندا شیخلی، دوراقلی، بزینچایی بؤلگه سینده آغوزلو، امیرلی، توزلو، سولطانیییه جیواریندا ساریجالی، بوزغوشلو، یاقوبلو، گؤزلدره کندینده مئهرلی، بیناب شئنلیگینده پناهلی، ذاکیر شئنلیگینده سالمانلی، اوسانلی تیرهلری ساکیندیرلر. قربی خرقان بؤلگهسینده مسکونلاشان آوشار تیرهلری: آغچالی، چیپیقلی، قانقانلی، قمیشلی. شرقی خرقان یؤرهسینده بوتا باغلایان آوشار تیرهلری: آوشار-محمد و باشقالاری. تاکیستانین جنوبوندا افشاریییه بؤلگهسینده و قزوینده یاشایان آوشار تیرهلری: مورادبیلی، ولیجانلی، صادیقلی، بگیشلی، تکهلی و باشقالاری. ساوه نین خرقان بؤلگهسینده دؤوران سورن آوشار تیرهلری: بیانلی، یارپیزلی. ساوه نین زرند یؤرهسینده قرار توتان آوشار تیرهلری: هفیشلی، سولطان احمدلی، شیره لیبیلی، قمیشلی، توزلو، موسالی، نظرلی، بیانلی، توحیدلی، شرفلی، بالیقلی. قوروه بؤلگهسینده آوشار ائلینین گووانلی، پیریملی تیرهلری بینه باغلاییرلار. قوروه اطرافینداکی تیرهلردن بعضیلری قیشلاماغا قیدارا گئدرلر. قیدارا گئدن تیرهلر: قمچهلی، باهارلی، چیمیقلی، دیرکلی، قاملی، گیلکلی و باشقالاری. قیزیلاوزن چایینین بیجار بؤلگهسینه آخان حیصهسینده یاشایان آوشارلارین تیره لری: چیپیقلی، قمیشلی، اییدهلی، بیانلی، قاراجالی، قارامحمدلی، قیچلی، موغانلی. قوزئی آذربایجاندا آوشار ائلینین آراشلی (آغجابدیع)، قیرخلی (توووز)، خیرماندالی (بیلسووار، ماساللی) اویماقلاری قرار توتوبلار.


text:
ایلك پاكئت
بیرگون اؤره گیمدن سوروشدوم منی یاشادان سن سن؟ او دئدی: سنی یاشادان ایندی بو اس ام اسی اوخویان دی.
.
.
آرامیزداكی مسافت نه قدر اوزاق اولسادا، هانسی یولدان كئچسن ده بوتون یوللاردا بیر سؤز اوخویاجاقسان: سنی سئویرم.
.
.
دونیانی گؤزل اولدوغو اوچون سئویرم. ایچینده سن اولدوغون اوچون سئویرم.
.
.
اینانما كی منه سن كیمی سئوگیلی یا سنه منیم كیمی سئون تاپیلاجاق!! هئچ اینانما.
.
.
تورا بس منتظر ماندم، اوتاندی لحظه لر مندن
بدان من دوستت دارم، اینان بو یاشلی گؤزلردن
سفر از تو گذر از تو، فقط یول گؤزله ماق مندن
فقط با یك نگاه تو، اوچاردی غصه لر مندن
.
.
یاغیش اولوب یاغارام، بیر چای اولوب آخارام، گئدیب دنیز اولسامدا، دؤنوب سنه باخارام
.
.
محبت قوجالماز
عشق آزالماز
یولداش آیریلماز
یاخچیلیق یئرده قالماز
یولداش یولداشی آتماز
.
.
داغ باشیندا اكین اولماز، اكین اولسا بیچین اولماز
دونیادا مین گؤزل اولسا، بیری سنین تكین اولماز
.
.
بلادیم، گوزه لیم ده دی عشقینه دوشه لی، علاجی سنده دیر ائی نازنین لرین گؤزه لی
دوشدو یئنه دلی كونول گؤزله ریوین خیالینا، كیم نه بولور بو كونلومون فیكری نه دیر خیالی نه؟؟
.
.
سنه اؤلمه ك یاراشمیر، خلقی آغلاتما دیریل قوی گل گؤرك بیردن یئنه گؤلمك دیریلدی آغلاماق اؤلدی بیزی باش سیز قویوب گئتدین، دییرلر یار یولداشلار نیه بو بی وفا چیخدی، نیه بیزدن قاباق اؤلدی


text:
زوٙن ئینگیلیسی
زونئ ئینگیلیسی یئ گئله د زونیا هئن و ئوروٙپاییە ک د تألئجئرمئنی ه. جئرمئنی خوش ڤئ دۊ کوتئ أفتاوزئنون و أفتاونئشین بأر موٙه و ئینگیلیسی هینئ جئرمئنی أفتاونئشین ه. ئی زو د ئینگیلیس و هارگه أفتاوزئنونئ ئسکوتلأن کامئل بیه. د زونیا هأنی تألئ جئرمئنی موٙه ڤئ آلمانی، هولئنی، دانمارکی، سوئدی و نورڤئژی ئشاره کئرد. ایسئنیا نئزیکئ ڤئ لأتی د گئرئ کألیمیا و دأستوٙرئ زونئ ئینگیلیسی د موٙأ جئرمئنی گئرئته بیه و لأتی هأنی نئ کألیمە یا قأرض گئرئتە دۊرئس میکه. بیشتئر ئی ڤامڤاژهیا د زونئ لاتین، فأرانسأڤی، کوتی هأنی د یوٙنانی و زونیا هأنی منیئ انگلیسی ومانه. زونئ ئینگیلیسی دئماتئر فئره چی زوٙنئ آلمانی بیه. سی یه کئ ئینگیلیسی زئڤونیا بیشتئر د قومیا جئرمئنی بینه کئ د آلمان ومانه بریتانیا و زونئ آلمانی نئ موٙه دا زونئ ئینگیلیسی دونئس.
سی کارگئرایی بالٛا ساموٙنکاری،ئموٙری، دوٙنئسمأنی، سیۉسی و رأزئشتی بئریتانیا ڤئ دوٙنیا دئما د قأرن هێژدأهئم و تأثیرئ ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته آمریکا د قأرنئ بیسئمئ ڤاڤئنی ڤئ ئیلا، ئی زو د گئردئ دوٙنیا گأپ کئلون بی و ڤئ داسونئ زونئ دۊئم، زونئ مئنجی و زونئ جاڤوسته مینه فئره د راساگه یا دوٙنبا کاربورد پیا کئرده.
زوٙنئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ دالٛئکی د ڤئلاتیا ئینگیلیس، ئمریکا، کانادا، وستورالیا، ئیرلأن، نیوٙزیلأن، آفریقا دوٙمئنی، غأنا و فئره د ڤئلاتیا هأنی کار موٙه. ئینگیلیسی ئیسئ د لئحاظئ شومارئ هئچایه ڤأر، دئماتر د چینی و ئسپانیایی، سئمی زونئن دوٙنیا ه. شومارئ مأردئمونی کئ زونئ دالٛئکیشو ئینگیلیسی ه ئیسئ ۳۸۰ مئلیون کأسه. ئینگیلیسی د فئره د ڤئلات یا زوٙنئ مئنجیە و نازارتئری زوٙنئ دونیا دئ زئمینهیا سیاسی، ئموٙری، ساموٙنکار، صأنأتی، رئزئشتی و دوٙنئسمأنی د رأتئن و ئوٙمائن مین زایارە یی حئساو موٙه.
مینۊنٱیا
- ۱ دئماتئری
- ۲ بوربأنی و زونیا مأرڤوٙط
- ۳ گأپ کئلونئ ڤئلات شئناسی
- ۴ ئشناختئنئ دأنگ
- ۵ ألئفبا
- ۶ شومارأیا
- ۷ دأستوٙرئ زون
- ۸ کألیمه یا
- ۹ سأرتیه
- ۱۰ دیسئسئ ڤئ دأر
دئماتئری[ڤیرایشت]
ئینگیلیسی دئماتئر (۱۱۰۰–۴۴۹)[ڤیرایشت]
د قأرنئ پأنجئمئ ڤاڤئنی، خألک د سێ تأش «جوت»، «آنگلو» و «ساکسون» کئ د «شومال أفتونئشین آلمان»، «دانمارک» و «هولئن»ئ ئیسئنی زئشت داشتئن، ڤئ ئینگیلیس ئرئشت بوردئن و ڤئلاتئ ئوچئنئ گئرئتئن. تا ئو گا خألک بئریتانیا یا ڤئ داسونئ بیتئر بئریتانیایئ روٙم ڤئ زوٙن سئلتیکی قصه می کئردئن و الڤأته زونئ سئلتی مأردئمئش سی خاطئرئ ۴۰۰ سال هألارو ئی ڤئلات ڤاردئ روٙمییا ڤا لاتین یأکی بیئن و فئره د کألیمه یا لاتین دئش کاربورد داشته. دئماتئر د هألارو بئریتانیا، جوتیا د هارگه أفتاوزئنونئ ئوچئ نیشئسئن و د رأتئن و ئوٙمائن ڤا زونیا مألی، لئزڤ «کئنتی» نئ دۊزئس کئردئن. ساکسونیا أم کئ د هارگه و هارگه أفتاونئشین نیشئسئن ، لئزڤ «ساکسونئ أفتاونئشین» نئ دۊرئس کئردئن.
آنگلویایی کئ د شومالئ و مینجا ئینگیلیس زئنئی میکئردئن، ڤئ تور، گویشیا «آمبئریایئ شومالی» و «مئرسیایی» نئ دۊرئس کئردئن. سئینت بێد سیفاش یئنا بی کئ آنگلویا راساگه گأپتئری د خاکئ بریتانیا (نئزیک ڤئ گئردئ خاکئش)ئ نئ هینئ خوشو کئردئن و نومئ «ئینگلأن» (England) د نومئ ئی قأبیله گئرئته بیه. کألیمه "England" از Engla land ڤئ «مأنا ڤارئ آنگلویا» ڤاردئ قأبیلهیا گوته بییه، بوری د خألک ئیسجا بییە د فریزیا، نیئدرزاکسون، یوٙتلأن و هارگه سوٙئد دوٙ گات ڤئ بریتانیا ومان.
زونئ ئینگیلیسی دئماتئر یأکئمی گئرئته بیه د قئری گوٙیئش بی کئ ئی نئشو دأیه داشتئنئ قئری سأرتیه سی ئینگیلیس د زئمونئ آنگلوساکسونیا ه. یأکی د ئی گوٙیئشیا، ساکسونئ أفتاونئشین قئیم بی کئ یوٙاشی یوٙاش ڤئ گوٙیئشیا هأنئ زئل بی. قی نومه بئوٙلف هینئ ئی دورونه . گئمو میره کئ د قأرنئ نوهئمئ ڤاڤئنی، گوٙیئشئ ساکسونی، سی خاطئرئ پاتشاهی شا آلفئرئد (یأکئمین شا ئینگیلیس کئ د ھوٙز ساکسون بی)، ڤئ گوٙیئش یا هأنی زئل بیه و دوٙزئمو ڤئ داسونئ زونئ جاڤأسته ئی ڤئلات ئشناخته موٙه.
ئینگیلیسی دئماتئر، د لئحاظئ گوٙیئش، فئره ڤا ئینگیلیسی ئیسئ فأرخ میکه. چی کألیمه یا light و drought، ڤئ تور «لیخت» و «دئراخت» د زو دئر میان و یا جومله :Will you give me your jacket, good man?، ئیطور گوته موٙه: Wilt ðu sellan me ðin clæð, godman min?
دی گات قئری کألیمه، د زونئ لاتین، مینئ ئینگیلیسی بی کئ کألیمه یایی چی: altar, mass, priest, psalm, temple, kitchen, palm, pear,... د ڤئنونأن. قئرئ کأمتئری کألیمه أم د زونئ ئسکاندیناڤی، ڤئ دأسئ ڤایکینگیا کئ د اخئریا قأرنئ هأشتئم ڤئ ئولا، کأمکأم ئرئشت یایی ڤئ ئینگیلیس کئردئن و راساگه یایی نئ هألارو کئردئن، مینئ ئی زئڤو بی. د ئی کألیمه یا، موٙه د law, take, cut, both, ill, ugly، نوم بورد.
ئینگیلیسی قئیم، گأنجه کألیمه یا فئره یی ناشت ڤألی، چی زونیا هأنی هئن و وروٙپایی، دأستوٙرئ زونئ پیچئسه یی داشت.
ئینگیلیسی مینه[ڤیرایشت]
ئینگیلیسی دئماتئری یا باستان دۊ دوره ئرئشت ڤئش بیه. یأکئم د لا هئچایه ڤأریا زونیا جئرمئنی شومالی، د قأرنئ هأشت و نۊ ڤاڤئنی، ئوسئکئ هالفئن رئگناسون و ئیڤار رئگناسون ئشناخته بیه با نومئ ئیڤار بی سئخو تأصمیم ڤئ گئرئتن و ئستئمارئ راساگه یا شومالی جأزیرهیا بئریتانیا گئرئتئن. گئلٛئ دۊئم وریشت د لا هئچایه ڤأریا زونیا رومیتأبار بی. نئها گئرئتئنئ ئینگیلئس ڤئ دأسئ نورمأنیا کئ د سالئ ۱۰۶۶ بی، کأمکأم دئگأرگوٙنی بئلاجی د زونئشو پیا بی. نورمأن دئماتئر د قأرنئ ۱۱ ڤاڤئنی ڤا وریشتئ نورمأنیا ڤئ ئینگیلیس ڤئ آنگلو-نورمأن و دئماتئر ڤئ آنگلو- فئرئنچ آلئشت کئرد و بورئ نویی د کألیمه یا نی مینئ زفنئ ئینگیلیسی آوئرد، کألیمه یایی کئ د دۉلأت و دادگایا ئستفاده موٙیئن.
زونئ فأرانسأڤی - سی خاطئرئ حوکوٙمأتئ نورمئنیا - زونئ گأپیا و سأریا کوٙمئله یأکی بی، و ئینگیلیسی دئماتئر، زونئ ایئمیا مأموٙلی و ژار بی، زونئ فأرانسأڤی فره رئ ئینگیلیسی أثأر نیا.نئهاتئر د سالئ ۱۲۵۰، تأنیا ۹۵۰ کلیمه نوٙ، بیشتئر سی خاطئرئ آمادوشودئ ئینگیلیسییا و فأرانسأڤییا، مینئ زونئ ئینگیلیسی بی. ڤألی نوٙحئلمونه، سی یه کئ فأرانسأڤی یا بئنا ڤئ یایگئرئتئنئ زونئ ئینگیلیسی نیان و کألیمه یایی د زونئ خوشو مینئ زونئ هۉگه کئردئن، قئرئ فئرئی کألیمه د زونئ فأرانسأڤی تاسۉ گئرئته بی؛ جوٙری کئ ئیسئ سێیأکئ کألیمه یا زونئ ئینگیلیسی، موٙأ فأرانسأڤی دارأن. بیشتئر بیئنئ دامونه کألیمه یا ڤا هیاری کألیمه یا ئسکاندیناڤی و نورمئنی ئتئفاقی بی کئ بائث آسوتئر بیئنئ دأستوٙرئ زونئ ئینگلیسی بی و د ئی زئڤو٬زونئ تاسۉگئرئته یی ساخت (چی فئره تئر د قأڤوٙل کئردئنئ عادی کألیمه یا زون یا هأنی ڤئ دأسئ یئ زئڤو).
گوٙیئش midland، د قأرنئ چاردأهئم، یأنی گاتی کئ راساگه یا هئچایه ڤأرئ ئی گوٙیئش، ڤئ مأراکأزئ توسئه دونئسمئنیجا، پیشرأفتئ پئیدأسداری و زنئنئی دولأمأنی د ئینگیلیس بی، جا خوشئ ڤئ داسونئ ومده تئرین گوٙیئش دی دورو، ڤا کئرد و میدلأندئ أفتاوزئنو گوٙیئشئ زئلئ شأرئ لأندأن بی. یأکی د چیایی کئ بائثئ زئل بیئنئ ئی گوٙیئش بی؛ جوٙری کئ ئینگیلیسی ئیسئ، تأقریبأن شئلگئ کامئل بیه میدلأندئ أفتاوزئنون ه، روشتئ ئی گوٙیئش ڤئ دأسگایا حوکوٙمأتی و موکاتئبهیا دۉلأتی ه.
د نئڤئشتهیا نومدیارئ دورونئ ئینگیلیسی مینه موٙه د مأتألیا کانتئربوٙری د جئفری چاوسئر نوم بورد.
ئینگیلیسی نوٙ[ڤیرایشت]
ئینگیلیسی نوٙ ڤا ڤیراشتئ ومده د دأسگا کألیمه یاش و دأستوٙری خوش زونئ فئره آسونی د لئحاظئ دأستوٙری بیه و سی خاطئرئ هازگئرئتئنئ فئره د کألیمه یا لاتینی و فأرانسه و نئهاتئر یوٙنانی، کوتئ فئره ی د کألیمه یا دئماتئری آنگلوساکسون خوش د موٙه جئرمئنی نئ د ڤیر بورده و ری یأک رأته نئسڤأت ڤئ زونئ آلمانی ، هأمه جوٙری (دأنگی، کألیمه یی، دأستوٙری) آلئشت بیه. د ئینگیلیسی نوٙ نه تأنیا نوم، أنجومدیار و حأرف و کوتئ فئره ی د حالأتیا صأرفی خوشئ نئ د دأس دأیه و د یئ زونئ صأرفی شیڤئس کونئنده (ڤئ ئینگیلیسیsynthetic inflecting) بیه ڤئ زونئ حئساوگأری (ڤئ ئینگیلیسی analytic) .
بوربأنی و زونیا مأرڤوٙط[ڤیرایشت]
زونئ ئینگیلیسی هینئ بورئ آنگلو-فئریسی ه. آنگلو-فئریسی زیرتألی د تألئ أفتاونئشین زونیا جئرمئنی و د لارئ زونیا هئن-وروٙپایی ه. ئینگیلیسی ئیئسئ میزو د ئینگیلیسی مینه آو خوش میزو د ئینگیلیسی دئماتئر گئرته بیه و ئینگیلیسی دئماتئر د یورتئ زونئ نیا-جئرمئنی (Proto-Germanic) ه. چی بیشتئرئ زونیا جئرمئنی، ئینگیلیسی سی خاطئرئ داشتئنئ أنجومدیاریا هیاری د زونیا هأنی دیاری موٙه. بأرئ أنجومدیاریا ڤئ دۊ بورئ زئڤأرد و زۊین و جوٙرئ دأنگیای کئ دئش ڤئ کار رأته، ئی زونئ د زونیا نیا-هئن و وروٙپایی سأڤا میکه، ڤئ ئی مأطلأڤ قانوٙنئ گئریم گوته موٙه. نئزیکتئرین زونیا زئنه مأرڤوٙط ڤئ ئینگیلیسی : ئسکاتس (کئ د ئسکوتلأن و تیکه یای د ئیرلأنئ شومالی هئچایه موٙه) و زونیا فئریسی (کئ د کأشیا هارگه دأریا شومال د دانمارک، هولئن و آلمان هئچایه موٙه)
نئهاتئر د زون یا ئسکاتس و فئریسی، زونیا مأرڤوٙط ڤا ئینگیلیسی کئ قۉمی دیرتئری دارأن قئرار مئیره. ئی زونیان غئیرئ آنگلو-فئریسی قئرارأن د:
- زونیا جئرمئنی أفتاونئشین (زونیا هولأنی، آفریکانس، آلمانی سوفلا و آلمانی ولیا)
- زنیا جئرمئنی شومالی (زونیا سوٙئدی، دانمارکی، نورڤئژی، ئیسلأندی و فاروئی).
سئڤا د زونئ ئسکاتس، هیچکوم د زونیا هأنی نئسڤأت ڤئ ئینگیلیسی سی دۊ کاربأرئ ڤئنه فأمئسئنی نی و حأتی ڤا یه کئ د نأحو، مأناشئناسی و واجشئناسی ڤئنو موٙه کوٙچیرنئشونیا چی یأکی پیا کئرد.سئڤا قئرار گئرئتئنئ جأزیره یا بئریتانیا بائث بیه کئ ئینگیلیسی و ئسکاتس ئلاهئده د زونیا جئرمئنی روشت بأکأن و د کاراگئرایا و آلئشت یا ڤئنه دیر بأمونه. د کول ڤا یه کئ مینه نئزیکی مینئ زونیایی چی هولأنی و ئینگیلیسی هیسا، مأخصوٙصأن ڤا ئینگیلیسی دئماتئر اما ئی دۊ زئڤو سی هأردوکئ کاربأرش فأمئسئنی نی.[۲]
ئضافه ڤئ سئڤا مأنئنئ ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی، چی هأنی کئ ئی تئلیشه نئ بیشتئر میکه بیئنئ حأجمئ فئره ی د کألیمه یا لاتین و فأرانسه د زونئ ئینگیلیسیه کئ بائث بیه ئنزه دایئره کألیمه یا ئینگیلیسی د زونیا جئرمئنی جیاڤازی بئیره. چی کألیمه لاتینئ "exit «ڤئ مأنی «ڤئ دأر بیئ» د بئراڤأرئ کألیمه هولئنی»uitgang" هیسا کئ نئزیک ڤئ جومله ئینگیلیسی «out-going» ه هئچئنی جومله "outgang" هأم د ئینگیلیسی ئستئفاده موٙه.[۳] یا کألیمه فأرانسه یی "change" ڤئ مأنی «آلئشت» د بئراڤأرئ کألیمه آلمانی «Änderung» قئرار مئیره کئ دأقیقا موٙه «alteration, othering». و یا "movement «(فأرانسه یی) د بئراڤأرئ»Bewegung" (آلمانی) قئرار مئره، چی ئبارأتئ «be-way-ing» د ئینگیلیسی ڤئ مأنی «نئها رأتئ د طیلئ ره».
ڤا یه کئ گئردئ کألیمه یای کئ ئینگیلیسی د زونیا هأنی هاز گئرئته ئیسئنه هأنیم ئی زئڤو ڤئ داسونئ یئ زونئ جئرمئنی ئشناخته موٙه و هی سی خاطئرئ ساختار و دأستوٙرئ زونئشه . ایجۉر کئ کألیمه یای هیسئن کئ مألی نیسئن ڤألی ڤا دأستوٙر و قانوٙنیا صأرف و نأحو جئرمئنی ئستفاده موٙن آو چئنونأن کئ گئمو میکیم کئ یئنوهه کألیمه یا مألی جئرمئنی گئرئته بیه د ئینگیلیسی دئماتئرأن.چی أنجومدیارئ reduce کئ د ئینگیلیسی ڤئ طۉرئ (I reduce - I reduced - I will reduce) کار موٙه، د کألیمه لاتینئ redūcere گئرئته بیه ڤألی کألیمه لاتین خوش د ئستئفاده ڤئ طۉرئ ( redūcō - redūxī - redūcam) رأفتار میکه کئ ڤا ئینگیلیسی فأرخ میکه. ڤألی د أڤأض کألیمه ئینگیلیسی (John's life insurance company) أر بئها ڤئ هولئنی لێره با موٙه Johns levensverzekeringsmaatschappij کئ ڤئ تور لێره ڤئنه چئنینه: (leven (life) + verzekering (insurance) + maatschappij (company)). هئچئنی ئبارأتئ ئینگیلیسی the company of insurance life of John لێزه ش ڤئ فأرانسه موٙه la compagnie d'assurance-vie de John. د کول د زونئ ئینگیلیسی پأسڤأنبا دأستوٙری کئ ڤئ نومئ أنجومدیار، شیڤە دیار و صئلاکار ئضافه موٙه گئرد جئرمئنی أن. د ئینگیلیسی پأسڤأنی کئ ڤئ نۉم دیس موٙه پأسڤأنئ جأمعئ مأموٙلیه : s- و es- چی apple - apples هومبا ڤئنه د زونیا هأنی دی قئرارأن: د فئریسی appel - appels و د هولئنی appel - appels. نئشونه هۉونی د ئینگیلیسی (-'s و -s') هیسئن چی Brad's hat ڤئ آلمانی Brads Hut ڤئ هولئنی Brads hat. د أنجومدیار پأسڤأنیای کئ ئضافه موٙأن د حالئ ساده سێئم کأسئ تأک دی قئرارأن (-s و -es) چی he stands یا he reaches د حالئ ئستئمراری قئراره د ing- ڤا هومبا هولئنی ende- و هومبا آلمانی (-end(e)) و د گوذأشته ساده و گوذشته گوتئنی (ماضی گوتئنی) قئراره د ed- ڤا هومبا سوٙئدی ('-ade یا -ad). مأصدأرئ أنجومدیار د ئینگیلیسی ڤا پیشڤأنئ to دۊرئس موٙه چی to drive کئ هومبا ڤئنه د ئینگیلیسی دئماتئر tō drīfenne د هولئنی te drijven د آلمانی هارگه ای to drieven و د آلمانی zu treiben موٙه. قئیدیا د ئینگیلیسی مأموٙلأن ڤا ly- خئلاص موٙه کئ ئی د آلمانی ڤئ طۉرئ lich- و د سوٙئدی ڤئ طۉرئ ligt- هی. شیڤە دیاریا و صئلاکاری بیتئر و بیتئرین د ئینگیلیسی ڤا ئستئفاده more و most یا er- و est- دۉرئس موٙه چی hard/harder/hardest ڤا هومبا هولئنی hard/harder/hardst.د ئینگیلیسی ئیسئنی گئردئ پیشڤأنیا و پأسڤأنیای کئ گوته بی هئچئنی و بی یه کئ ڤئ مۉه کألیمه یا سئیل بأکه بأسه ڤئ ئستئفاده ڤئنه ڤئ شوروٙ یا آخئرئ کألیمه یا ئضافه موٙه چی: (tsunamis; communicates; to buccaneer; during; calmer; bizarrely) دألیلئ ئی آزادی أمأل یئنیه کئ سرچأشمه گئردئ یئنو ڤئ ئینگیلیسی دئماتئر گئلٛ موره. فئره د پأسڤأنیا و تیکه یا آخئری أنجومدیار کئ د ئینگیلیسی دئماتئر بینه چی (-e،a،u،o،an) ڤا گوذأرئ زئمو کأم رأنٛ بینه و دئماخئر کوٙر بینه (zero or null (-Ø) affixes) و قئری دئشو تأنیا گوتئنئ ڤئنو میمونه. چی جومله ic singe د ئینگیلیسی دئماتئر بیه ڤئ I singe و دئماخئر تیکه آخئری د ئینگیلیسی ئیسئنی حأذف بیه I sing-Ø و ڤئ شئلٛگئ «I sing» باقیمأنه. یأکی تئر: wē þōhton ئینگیلیسی دئماتئر ڤئ (we thoughte(n)) نئهاتئر ڤا حأذفئ تیکه آخئری we thought-Ø ڤئ «we thought» دئ ئیروٙ ڤئ ئوروٙ بیه.
گأپ کئلونئ ڤئلات شئناسی[ڤیرایشت]
ئینگیلیسی، زونئ دالٛئکی نئزیک ڤئ ۳۷۵ میلیون کأس د دۊنیا ه.[۴] دئماتئر د زونئ چینی ماندارین و ئسپانیایی، ئینگیلیسی سئمی زونئ دۊنیا د لئحاظئ شومارئ هئچایه ڤأریاه . ڤألی أر شومارئ کأسونی کئ زونئ دالٛئکی ڤئنو ئینگیلیسه و کأسونی کئ تأنیا ڤئ ئی زئڤو هئچایه میکه نئ ڤاردئ یأک بأشماریم، ئوسئ موٙه گوت کئ ئینگیلیسی پورکاربوردتئرین زئڤو د مینئ دۊنیا ه. ألڤأته أر ڤا کولئ زونیا چینی بئراڤأری بوٙه مومکئنه کئ د لئزئ دۊئم قئرار بیره. (ئی بأسه ڤئ یئنا کئ د دأسهبأنی مینئ گوٙیئش و زئڤو فأرخ بأنیم یا نه)
سیاته د هئچایه ڤأریا زونئ دۊئم نئشو دأیه کئ ڤئنو ۴۷۰ میلیون و بیشتئر د یئ میلیارد میتونأن جینات داشته بوٙأن بأسه ڤئ یه کئ تأنیا ڤئ ئی زئڤو هئچایه میکأن (بدون نوشتار) یا ڤئش ڤارئدأن.دئیڤید کئریستال، دونئسمئنئ زئڤونشئناس، حئساو کئرده کئ شومارئ کأسونی کئ زونئ دالٛئکیشو ئینگیلیسی نی د کأسونی کئ ئینگیلیسی زونئ دالٛئکیشونه فئره بیشتئره و نئسڤأتئ ۱ ڤئ ۳ دارأن.
ری سیاته سالئ ۲۰۰۶ ڤئلاتیا ڤا بیشتئرین جیناتئ هئچایه ڤاریا دالٛئکی ئینگیلیسی د جیناتئ بیشتئر ڤئ کأمتئر دی قئرارأن: ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته آمریکا ۲۵۱ میلیون، بریتانیا ۶۱ میلیون، کانادا ۱۸٫۲ میلیون،[۵] وستورالیا ۱۵٫۵ میلیون،[۶] نیجئریه ۴ میلیون،[۷] ئیرلأن ۳٫۸ میلیون، آفریقا هارگه ۳٫۷ میلیون و زئلاندئنو ۳٫۶ میلیون کأس.
هأمچئنی ڤئلاتیای چی فیلیپین، نیجئریه و جامایکا چأن میلیون هئچایه ڤأر ڤا زأنجیره گوٙیئشی د کئرول ڤا پایه ئینگیلیسی تا ئینگیلیسی ئستاندارده. مینئ ڤئلاتیای کئ ئینگیلیسی زونئ دۊئمئشونه، هئن بیشتئرین شومار د ئیجور هئچایه ڤأریانئ داره (ئینگیلیسی هئنی). کئریستال موٙه کئ أر شومارئ ئینگیلیسی زونبا دالٛئکی و غئیرئ دالٛئکی نئ ڤا یأک حئساو بأکیم هئن نئسڤأت ڤئ ڤئلاتیا هأنی بیشتئرین کأسونینئ داره کئ ئینگیلیسی نئ میفأمأن یا قئصه میکأن.[۸][۹]
ڤئلاتیا ڤئ تورئ شومارئ هئچایه ڤأریا[ڤیرایشت]
ڤئلاتیای کئ ئینگیلیسی زونئ ومده ڤئنونه[ڤیرایشت]
ڤئلاتیای کئ زوٙن ئینگیلیسی ھا د ئوٙچئە و تأقریڤأن د ئوٙچئ جاڤانە أ ڤئنوٙنئن:آنگوٙلا، آنتیگوا و باربوٙدا، ئوستارالیا، باهاما، باربادوس، بئلیز، بئرموٙدا، راساگه بئریتانیا د جأھوٙن آو ھئن، میناوە یا ویرجینئ بئریتانیا، تیکه ئینگیلیسی زونئ کانادا، میناوە یا کیمئن، دوٙمینیکا، میناوە یا فالکلأند، کۊ زئلٛ، گئرنادا، گوٙآم، میناوە یا چأنئل، گوٙیان، تیکه یا ئینگیلیسی ئیرلأن، میناوە مأن، جامائیکا، جئرزی، مونتئسرات، نائورو، تیکه ئینگیلیسی زونئ زئلاندئ نو، میناڤە یا پیتکئرن، سأنت هئلئن، سأنت کیتس و نئڤیس، سأنت ڤینسئنت و گئرئنادینیا، سأنگاپوٙر، میناوە یا جورجیا هارگه و ساندئڤیجی هارگه، تئرینیداد و توباگو، میناوە یا توٙرکس و کایکوس، بئریتانیا و ڤولاتچە یا یأکاگئرئتە ئمریکا.
د قئری د ڤئلاتیا ئینگیلیسی زونئ ومده مأردئمونئشو نی ڤألی زونئ کاریا دیڤونداری و تأصیقیا جاڤغسته ڤئنونه. ئی ڤئلاتیا دی قئرارأن: بوتسوٙانا، کامئرون، ڤئلاتچه یا فئدئرالئ میکرونئسیو، فیجی، گامبیا، غأنا، هئن، کئنیا، کیریباتی، لئسوتو، لیبئریا، ماداگاسکار، مالت، میناوه یا مارشال، موریس، نامیبیا، نیجئریه، پاکئسو، جومهوٙری بئلاۉ، پاپوآ گینهنوٙ، تیکه ئینگیلیسی فیلیپین، رواندا، سأنت لوٙسیا، ساموٙآ، سیشئل، سیرالئون، میناوه یا سولئیمو، سئریلانکا، سوٙدان، سوٙدان هارگه ی، سوازیلأند، تانزانیا، وگاندا، زامبیا و زیمباڤه. هومچئنی ڤئلاتیای هیسئن کئ ئینگیلیسی د تیکه یا د خولئ ڤئنو زونئ دیڤونداری دۊئم (ڤئ داسونئ موکأمئل) کاربورد داره؛ سأن آندرئسی پئروڤیدئنسیا د کولومبیا و کئناره آوئ موسکویتو (Mosquito Coast) د نیکاراگوه دی دأسیه ن. چئنی نوفوٙذئ زونئ ئینگیلیسی سی خاطئرئ دورونئ ئستئمار بئریتانیا دی راساگه یا ه.
هئی ئیطۉر ئینگیلیسی یأکی د ۱۱ زونئ جاڤأسته د آفریقا هارگه ی ه. د راساگه یا هینئ وستورالیا چی میناوه نورفولک، میناوه کئریسمأس و جزیرهٔ کوکوس و تیکه یا هینئ ئمریکا چی ساموٙآ ئمریکا، گوآم، میناوه یا ماریانا شومالی، پورتوریکو و میناوه یا ویرجین و تیکه یا بئریتانیای هونگ کونگ، ئینگیلیسی زونئ جاڤأستیه.
ئینگیلیسی زونئ جاڤأسته ڤئلاتچه یا یئکاگئرئته نی[۱۳] و دۉلأتئ فئدئرالئ ئمریکا هیچ زونئ جاڤأسته یی نئ دیاری نأکئرده ڤألی ۳۰ ڤئلاتچه د ۵۰ ڤئلاتچه ڤئنه د زیرئ ئینگیلیسی ڤئ داسونئ زونئ جاڤأسته رأتئنه. د ڤئلاتیا تأحتئ حئمایأتئ بئریتانیا چی بأحرئین، بأنگئلادئش، بئرونئی، قئبرئس، مالئزی و ئماراتئ یئکاگئرئته أرأڤی ئینگیلیسی زونئ ومده ی حئساو موٙه.
ئشناختئنئ دأنگ[ڤیرایشت]
ڤاکهیا د ئینگیلیسی د راساگه ی ڤئ راساگه ی هأنی فأرخ میکه؛ ڤألی بیشتئر طیل و کأشئسئنئ دأنگیا د هومبئراڤأرئ کألیمه فأرخی دۊزئس نئمیکه مأخصوٙصأن د ئینگیلیسی ئمریکا شومالی.
ألئفبا[ڤیرایشت]
ألئفبا ئینگیلیسی د ۲۶ حأرف دۊرئس بیه کئ دی قئرارأن:
شومارأیا[ڤیرایشت]
شوماره یا زونئ ئینگیلیسئ دی قئرارأن:
دأستوٙرئ زون[ڤیرایشت]
نوم[ڤیرایشت]
جأدڤألئ جاگوتئنئ نوم د زونئ ئینگیلیسی (گوتئنیه: نوم د زونئ ئینگیلیسی دئماتئر، دیارکاری نأر وما داشت. هومبئراڤأر ماینه، نأرینه یا خونثا بی. نومئ نأرینه، میتونئس ڤا چارچوٙ یا بی چارچوٙ بوٙه)
أنجومدیار[ڤیرایشت]
کاری کئ روخڤأن موٙه.
صئلاکار[ڤیرایشت]
شأرایئط و جوٙرئ کئ کار روخڤأن موٙه.
شیڤه دیار[ڤیرایشت]
کألیمهی کئ دباره نوم موٙه و ڤئنأنئ توصیف میکه.
کألیمه یا[ڤیرایشت]
کألیمه یا ئینگیلیسی فئره د قأرنیا فأرخ کئردئنه.[۱۴]
قئرئ کألیمه یا[ڤیرایشت]
قئرئ کألیمه یا ئینگیلیسی فئره زیاده و هیچ سأرتیه جاڤأسته ی چی ڤئنئی کئ سی فأرانسه ی هیسا کئ گئردئ کألیمه یا ئینگیلیسی نئ قأڤوٙل کئردوٙه و ئشماردوٙه و جاکار بأکه نیسا.
سأرتیه[ڤیرایشت]
دیسئسئ ڤئ دأر[ڤیرایشت]
- ↑ OxfordLearner'sDictionary 2015, Entry: English - Pronunciation.
- ↑ A History of the English Language|Page: 336 | By: Albert C. Baugh and Thomas Cable | Publisher: Routledge; 5 edition (21 March 2002)
- ↑ outgang ڤئ مأنی ڤئل کئردئنئ مال یا مئلک یا جاگه حألارو بیه هی.
- ↑ Curtis, Andy. Color, Race, And English Language Teaching: Shades of Meaning. 2006, page 192.
- ↑ Population by mother tongue and age groups, 2006 counts, for Canada, provinces and territories–20% sample data, Census 2006, Statistics Canada.
- ↑ Census Data from Australian Bureau of Statistics Main Language Spoken at Home. The figure is the number of people who only speak English at home.
- ↑ Figures are for speakers of Nigerian Pidgin, an English-based pidgin or creole. Ihemere gives a range of roughly 3 to 5 million native speakers; the midpoint of the range is used in the table. Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. 2006. "A Basic Description and Analytic Treatment of Noun Clauses in Nigerian Pidgin." Nordic Journal of African Studies 15(3): 296–313.
- ↑ Subcontinent Raises Its Voice, Crystal, David; Guardian Weekly: Friday 19 November 2004.
- ↑ Yong Zhao; Keith P. Campbell (1995). "English in China". World Englishes 14 (3): 377–390. Hong Kong contributes an additional 2.5 million speakers (1996 by-census).
- ↑ Table C-17: Population by Bilingualism and trilingualism, 2001 Census of India [۱]
- ↑ Tropf, Herbert S. 2004. India and its Languages[dead link]. Siemens AG, Munich
- ↑ For the distinction between "English Speakers" and "English Users", see: TESOL-India (Teachers of English to Speakers of Other Languages). Their article explains the difference between the 350 million number mentioned in a previous version of this Wikipedia article and a more plausible 90 million number: چوٙأ:Bquote
- ↑ Languages Spoken in the US[dead link], National Virtual Translation Center, 2006.
- ↑ For the processes and triggers of English vocabulary changes cf. English and General Historical Lexicology (by Joachim Grzega and Marion Schöner)
- ڤارورأزئشتئ ڤانلوٙک
- مأجموٙه ی د نومچه نومه دۊ زونه ئینگیلیسی
- dict.org
- نومچه نومه ئینگیلیسی مألی ئمریکا
- رأزئشتئ موٙه کألیمه یا ئینگیلیسی
- نومچه نومه ڤئ هیل نئڤئشتئ مئریام–ڤئبستئر
- نومچه نومه ڤئ هیل نئڤئشتئ Macquarie
- گوٙیئشت یا جوٙرڤاجوٙرئ ئینگیلیسی د کوٙچیرنئشونیا جای جا دوٙنیا (دونئسمئنیجا ئدینبورو)
- کألیمه یا فارسی د ئینگیلیسی: آمادوشودئ رأزئشت یا و زونیا، نوٙئشته: أحمأد میرفأضائلیان، رأزئشتئ ئیسئ، ۱۳۸۵.
- دانئشکأده زونئ ئینگیلیسی، ڤیکیپئدیا
- ڤولفرام آلفا


text:
رابیندرانات تاقور
رابیندرانات تاقور (اینگیلیسجه: Rabindranath Tagore) اوْیون یازیچی و یازیچی - ۷ مئی ۱۸۶۱ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۰ ایل عومر ائلهییب و ۰۷ اوت ۱۹۴۱ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rabindranath Tagore»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده رابیندرانات تاقور گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
بئشینجی بالاش
بئشینجی بالاش، ایگیرمی سکگیزینجی ارشک، سلطنت ایللری (م.۲۱۶-۲۰۸)
پادیشاهلیق[دَییشدیر]
بالاش و اردوان بالاشین اوغلانلاری اولاراق هر ایکیسی سلطنت ایدیعاسینداایدیلر. روم منبعلرینین وئردیگی بیلگیلره اساساً اولجه اردوان شاه اولموشدور. ایکی قارداش ۲۱۶-جی ایله قدر، یعنی ۸ ایل موجادیله ائتدیکدن سونرا، اشکانی بؤیوکلری و شاید مغستان بۇ ایلده مجلس ائدهرک اردوانی شاهلیغا سئچمیشلر[۱].
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ زهتابی, محمدتقی (۱۳۸۲). ایران تورکلرینین اسکی تاریخی، ایکینجی جیلد:اسکند دؤوروندن ایسلاما قدر. تبریز: نشر اختر. آیاسبیان: ۹-۳۷-۶۷۵۶-۹۶۴.


text:
تلویزیون
تلویزیون
کؤپ سانلی میللی و بؤلگه له یین تله یایلیم کاناللاری نینگ ایش آلیپ باریان شرطلرینده تۆرکیأ و دۆنیأ "دۇغری و تاراپسیز" حابار بریأن ت. ر. ت؛ بیلیم، مدنیت، مستند فیلم، درام، اسپورت، آیدیم ساز، گۆیمِنجه، ماضمونلی یایلیملاری بیلن تۆرکیأنینگ 99 گؤتریمینه و سرحتلری آشیپ، هر بیر یاش تۇپاریندا دگیشلی تۇماشاچیلارا حاصلانان یایلیملار بیلن ایش آلیپ باریار.
ت. ر. ت نینگ؛ دۆرلی یاشداقی، هۆنأردأکی، سۇواد و مدنیت درجه سیندأکی تۇماشاچیلارا دۇغری، تاراپسیز، دۆشنۆکلی و دِسسینه حابار برمهگی، بیلیمینگ و مدنیتینگ اؤسمهگینه قۇشانت قۇشماغی، میللی مدنی جبیسلیگی یایبانگلاندیرماغی ماقصات ادینیأر.
ت. ر. ت 1 أهلی ماشغالا آغضالاری اۆچین حاصلانان یایلیم. تۆرکیأنینگ اینگ کؤپ تۇماشا ادیلیأن تلویزیون کانالی بۇلان ت. ر. ت 1 ماشغالا آغضالاری فۇرمتینده، بیلیم، مدنیت، درام، آیدیم ساز، شۆوهلِنگلی گپله شیکلر، اسپورت و حابار گپله شیکلرینی اؤزۆنده اۆیشۆریأن یایلیملاری بیلن بۆتین تۆرکیأ یۆزلهنیأر. ت. ر. ت- 1، 99.9 گؤتریم یایلیم گینگیشلیگی بیلن تۆرکیأنینگ دؤرت بیر یانیندا و اینترنت آرقالی بۆتین دۆنیأده.
- ت. ر. ت 1 بۆتین دۆنیأ انگلیس دیلینده یایلیم بریأن حابارلار کانالی. ت. ر. ت ورلد باتیرغای و انسان پرور بأحبیتلری ایلری توتیان دۆشۆنجه بیلن یایلیملارینی دۇوام اتدیریأر.
ت. ر. ت حابار قیزیقلی واقالار، سیاسات، آنالیز، اسپورت، مستند فیلم، مدنیت و صونغات گپله شیکلری نینگ تأزه اوغری بۇلان ت. ر. ت حابار؛ ت. ر. ت تجریبه سی بیلن اکرانلارینگیزدا، دۇغری و تاراپسیز بۇلماغی اؤزۆنه یؤرهلگه ادینن ت. ر. ت حابار دورموشینگ أهلی اوغورلارینی اکرانلارینگیزا یتیریأر. دۇغری حابار آلماق حقوغیندان سیز هم پیدالانینگ. حابارینگ اکرانی ت. ر. ت حابار أهلی یرده...
ت. ر. ت اسپورت 2010-نجی ییلینگ آگوست آییندا یایلیما باشلان ت. ر. ت اسپورت، میللی و حالقارا أهلی اسپورت بأسلهشیکلرینی هم ده چأره لرینی گؤنی یایلیم و یازغی آرقالی اکرانلارا یتیریأر. یایلیم اسپورتینگ أهلی گؤرنۆشلرینه أهمیت بریأر.
ت. ر. ت آواز 2009-نجی ییلینگ مارت یندا یایلیما باشلان، اؤزبگیستان، قازاغیستان، قیرغیز جمهوریتی، تۆرکمنیستان، آذربایجان، بۇسنیا هرزگوین، آلبانیا و تۆرکیه یالی 9 یورتدان و شۇل یورتلارا یؤریته بۇلان 8 دیلده اوزاق گۆن دۇغاردان بالکانا اوزاپ گیدیأن بؤلگه ده یاشایان تۆرک دۆنیأسینه یایلیم بریأن کانال تۆرکیه بیلن تۆرک دیللی دؤولتلرینگ آراسیندا دیل هم ده دۆشۆنجه بیرلیگینی قۇراپ ساقلایار. کؤپ سانلی تۆرکی دیلده سس معنیسینی آنگلادیان آواز، تۆرک دیللی دؤولتلرینگ عمومی سسی حؤکمۆنده یاقین گۆن دۇغاردان قفقازا 27 یورتدا و 23 اؤزباشداق جمهوریتده 250 میلیونا قۇلای ایلاتلی بؤلگه ده یۆزلهنیأر.
ت. ر. ت چۇجوق (چاغا) معاصیر تۆرک چاغالاری نینگ انیمیشن دن آیدیم سازا، حاباردان اسپورتا أهلی ایسله گلرینی قاناغاتلاندیریان یایلیم فیزیکی، آنگ دۆشۆنجه، روحی و آحلاق تایدان ساغدین نسیللری اؤسدۆریپ یتیشدیرمأگه قۇشانت قۇشماغی ماقصات ادینیأر. أهلی عمومی پداگوژیکی نُرملاردا یۇقاری حیلی، دؤوره باپ (معاصیر) و جۇغاپکأرچیلیکلی یایلیم دۆشۆنجه سی بیلن چاغالارینگ کمالا گلمه گینده قۇلدایجی و یۇل گؤرکِزیجی بۇلماقلیغی اؤزۆنه یؤرهلگه ادینن ت. ر. ت چۇجوق، تۆرک دیلی نینگ و مدنیتی نینگ دۇغری تانیشدیریلماغینی، چاغالارینگ بیلیمینی و دۆشۆنجه سینی اۇیونلار هم ده دۆرلی گۆیمِنجه لر آرقالی آرتدیرماغی ماقصات ادینیأر.
ت. ر. ت مستند تۆرکیأنی آلمان، فرانسوز، روس و تۆرک دیلی بۇلماق بیلن 5 دیلده دۆنیأ تانیشدیریان ت. ر. ت مستند یایلیمی، تاریحی، جمغیت، داشقی قورشاو، اسپورت، مدنیت و صونغات، عیلیم و تکنولوژی بارادا مستند فیلملری یایلیما بریأر. گچمیشی گلجگه یتیریأن طبیغاتی اؤورهدیأن کانال 2009-نجی ییلینگ 17-نجی اکتبریندا آچیلدی.
ت. ر. ت موزیک تۆرکیأنینگ و دۆنیأنینگ آیدیم سازی بیرلهشدیریأن کانالدا بأسلهشیکلر، آیدیم ساز باراداقی مستند فیلملر، کنسرتلر، تاپغیرلایین گپله شیکلر، تاپ 10-لار و گؤنی یایلیملار بریلیأر. 2009-نجی ییلینگ 16-نجی نۇیابریندا یایلیما باشلان کانال تۆرک حالق و کلاسیک آیدیم سازلاری بیلن بیرلیکده یرلی و داشاری یورت آیدیم ساز یایلیملارینی تۆرکیأنینگ و دۆنیأنینگ آیدیم سازینی ت. ر. ت تاپاوودی بیلن اکرانلارا گتیریأر.
ت. ر. ت العربیه تۆرکیأنینگ حالقارا، اساسیندا بؤلگه ده یرله شیأن یورتلار بیلن بۇلان قاتناشیقلارینا اۇنگین قۇشانت قۇشماق ماقصادی بیلن ایشه باشلان ت. ر. ت العربیه تۆرکیأنینگ و عاراپ دۆنیأسی نینگ عمومی دیلی، عمومی اکرانی، عمومی دۆشۆنجه سی بۇلماق اۆچین هر بیر یاش تۇپارینداقی تۇماشاچیلارا یۆزلِهنیپ، چاغالار، یاشلار، زنانالار اۆچین حاصلانان ایقدیصادیه ت، درام، مستند فیلم، اسپورت، آیدیم ساز، مدنیت و صونغات، دین و آحلاق، شۆوهلِنگلی گپله شیکلردن عیبارات بۇلان بای ماضمونی بیلن 2010-نجی ییلینگ آپریلیندا یایلیما باشلادی. عاراپچا گپله شیأن 22 عاراپ یوردونا و عاراپچا گپلهشیأنلره حاصلانان یایلیم کانالی 350 میلیون ایلاتلی عاراپ یورتلاری بیلن تۆرکیأنینگ آراسینداقی قاتناشیقلاری برچینلهشدیرمهگی ناظاردا توتیار.
ت. ر. ت دیانت ت. ر. ت و دین ایشلری قوراماسی تاراپیندان 2012-نجی ییلدا آچیلان دیانت تی وی بیرنأچه واغتلاپ ت. ر. ت آنادولی کانالی بیلن گِزهکلهشیکلی یایلیم برندن سۇنگ 2012-نجی ییلینگ اۇراز آییندا 24 ساغادینگ دۇوامیندا اۆزنۆکسیز یایلیما باشلان مدنی جمغیتچیلیک کانالی.
ت. ر. ت تۆرک بۆتین دۆنیأ اساسان تۆرک دیلینده یایلیم بریأن کانال تۆرکیه بیلن تۆرکلری تانیشدیریان گپله شیکلری، حابار، مدنیت و صونغات یایلیملاری بیلن داشاری یورتلاردا یاشایان تۆرک رایاتلاری نینگ و سۇیداشلاریمیزینگ تۆرکیه هم ده تۆرک مدنیتی بیلن بۇلان اۆزنۆکسیز آراباغلانشیغی، قینچیلیقلی ینگیللِشدیریجی، قینانجینگ و شاتلیغینگ شأریگی... دۆنیأنینگ نیره سینده بۇلسانگیز بۇلونگ.
ت. ر. ت کۆردی ت. ر. ت حالقارا درجه سینده کۆرت دیلینده یایلیم بریأن کانالی بیلن تۆرکیأنینگ حالقارا، اساسان دا بؤلگه ده یرله شیأن یورتلار بیلن بۇلان قاتناشیقلارینا اؤنگین قۇشانت قۇشیار، یوردومیزینگ جبیسلیگینی و بیتولیگینی ماقصات ادینیأن دؤوره باپ شرطلرده هر بیر یاش تۇپاریندان تۇماشاچیلارا حاصلانان کۆرت دیلیندأکی ماشغالا آغضالاری اۆچین حاصلانان ت. ر. ت کۆردی 2009-نجی ییلینگ یانوار آییندا آچیلدی.
ت. ر. ت اۇقول (اۇقوو- مِکدِپ) 2011-نجی ییلینگ یانوار آییندا یایلیما باشلان ت. ر. ت اۇقول دا آنادولی بیلیم یوردونینگ طایارلان درس میلنامالاری و بیلیم مدنیت گپله شیکلری بیلن بیرلیکده ت. ر. ت تاراپیندان طایارلانان دۆرلی یاش تۇپاری اۆچین حاصلانان بیلیم مدنیت گپله شیکلری، قیسغاچا دۆشۆندیرشلر، یاشلارا حاصلانان دۆرلی گپله شیکلر یایلیما بریلیأر.
ت. ر. ت 3 مجلیسینگ یایلیملارینی بریأن تۆرکیدنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ تلویزیون کانالی و ت. ر. ت اسپورت کانالی، ت. ر. ت 3 یایلیمی نینگ اکرانلاریندا گِزهکلِشیکلی گؤرنۆشده یایلیما بریلیأر.


text:
گونهباخان رامین جهانگیرزاده گونه باخان گون اورتا باخیر گونشه ساری ایچینده قارا توملار لئچهیی وار ساپساری بیر گون قارالدیهاوا گونه باخان داریخدی سایاقلادی گونشی اؤز ـ اؤزونه کاریخدی بیر لامپا تاپدیم ائودن دیرهیه دایاندیردیم پریزه سالدیم سیمی باشی اوسته یاندیردیم ایشیق دوشدو گؤزونه اویاندی گونهباخان دیک آتیلدی یوخودان دایاندی گونهباخان ائله بیلدی گونشدی سئویندی دوردو یئردن لامپایا دهین کیمی جیزیلدادی ...Read More »
گیلانار باغی / رامین جهانگیرزاده
گیلانار باغی رامین جهانگیرزاده من چئخوفون «گیلانار باغی»نی سئویرم گیلانار باغیندا گیلانار آغاجلاری بیر – بیرلرینین قولاقلارینا پیچیلداشیرلار پرده چکیلیر او قاطارین آیاقلاری چولاقدیر «لوپاخین» تانرییا بیر سؤز دئییر تانری «آنیا»نین اوتاغیندا اسنهییر گیلانارلارین اوزو قیرمیزیدیر من هئچ واخت اوزو قیرمیزی اولا بیلمهدیم پرده جیریلیر قیرمیزی ایشیق دوشور چئخوفون اوزونه گیلانار باغیندا نه گزیر چئخوف؟!! بونو میرزهدن سوروشدوم حسن آغانین ...Read More »
او قیز منی گئییندی/ رامین جهانگیرزاده
او قیز منی گئییندی رامین جهانگیرزاده من چیخارتدیم اؤزومو او قیز منی گئییندی دئدی نه یئکهلیبسن ایچیمده هئی دئییندی دئدیم یئکه اؤزونسن ساچلارینا ال آتدیم ووردوم بیر بیرینه من ساچ ماچینی تئز قاتدیم دایانمادی یئرینده او دا توتدو توکومدن بالاجا اللریله یولدو قوپارتدی دن دن بو قالماقال ایچینده بیر قورباغا سسلندی قورولدادی اوخودو اوزرکن هوسلندی او قیز منی چیخارتدی بیردن ...Read More »
آزدان آز، چوخدان چوخ (۹) / رامین جهانگیرزاده
آزدان آز، چوخدان چوخ (۹) رامین جهانگیرزاده ۶۱- بیری وار اورهییمه آفتافا گؤتوروب گؤرهسن گئجه یاریسی بو اولایان یئل پاییز یارپاقلارینی یئردن قوپاردیبهارا آپارماق ایستهییر؟!! من سیگاریمین توستوسونده دالغالانیرام، دالغالاندیقجا کوله چئوریلیرم، کول اولورام کول باشیما. گؤرهسن بو گؤز یاشلاریما قاریشان بو سیگارین توستوسو گؤزلریمه دولوب، گؤزلریمیگؤینتمکدن نه نیتی وار؟!! من گؤینهییرم، یالنیز اؤلومه دوشوندویومده، اؤلدورمهیه دوشونورم. بیری وار اوره ...Read More »
آزدان آز، چوخدان چوخ (۸) / رامین جهانگیرزاده
آزدان آز، چوخدان چوخ (۸) رامین جهانگیرزاده ۵۱- یئکه بیری وار چوخ یئکهدیر، او قدر یئکهدیر کی نه قدهر چیغیرسان سسین قولاغینا چاتمایاجاق؛ آددیملایاندا هر نه آیاغینین آلتیندا قالاجاق؛ هر یئر خارابالیغا چئوریلهجک. نه یاخشی کی یئکه اولمادیم… ۵۲- آختاریش من چوخدان ایدی کی تانرینی آختاریردیم، تاپا بیلمیردیم. هر یئرده آدینی گؤروردوم، دام ـ دووارلاردا، کیتابلارین آراسیندا، یئرده، گؤیده، آنجاق ...Read More »
کیتاب: رقملر / رامین جهانگیرزاده
کیتاب: رقملر رامین جهانگیرزاده عنوان : رقملر شاعر : رامین جهانگیرزاده چاپ الکترونیک: ۱۳۹۴ ناشر: مولف زبان : آذربایجات تورکجهسی فرمت: PDF حجم : ۲/۳۲کیلوبایت تعداد صقحه: ۱۳ صفحه کیتابی آشاغیداکی آدرسدن ائندیره بیلرسینیز: http://ishiq.net/wp-content/uploads/ramin-jahangir.pdfRead More »
کیتاب: الفبا / رامین جهانگیرزاده
عنوان : الفبا شاعر : رامین جهانگیرزاده چاپ الکترونیک: ۱۳۹۴ ناشر: مولف زبان : آذربایجات تورکجهسی فرمت: PDF حجم : ۱۵۲ کیلوبایت تعداد صقحه: ۳۴ صفحه کیتابی آشاغیداکی آدرسدن ائندیره بیلرسینیز: http://ishiq.net/wp-content/uploads/ramin.pdfRead More »
آزدان آز، چوخدان چوخ (۷) / رامین جهانگیرزاده
آزدان آز، چوخدان چوخ (۷) رامین جهانگیرزاده ۴۱- بینگ بینگلشمک آغزینی آچیب، بینگ بنگلشمه، بنگلادیشده بیر کئچی اوتاران وار سن گونشدن، اولدوزدان، آیدان دیزغیرداندا، او گونشی توتوب آتیر بیر شوشه بانکایا، اولدوزلاردان زینقیروو جورلاییب سالیب کئچیلرینین بوینونا، آیی کئچیلرینه یئدیردیر بلکه کئچی لرینین سودو چوخالسین… یوخ شوخلوق ائلهدیم، ایشینده اول! بیر آز بینگ بنگلش بیزه بیر آز کهکشان دیزغیرت. ۴۳- ...Read More »
آزدان آز، چوخدان چوخ (۶) / رامین جهانگیرزاده
آزدان آز، چوخدان چوخ (۶) رامین جهانگیرزاده ۳۱- بیری وار ناغیل دئییر بیری وار ناغیل دئییر، دئییر کی اولو بابالاریمیز بئله ایدی، ائله ایدی، کئشکه بیر خورتلاتماق دزگاهی اولایدی اولو بابالاریمیزی قبیردن خورتلادیب، یاخالاریندان یاپیشارکن آتایدیق تاریخیمیزدن قیراغا و سادهجه بونو آنلایایدیق کی بیز ائله ایندیدن تاریخیمیزی باشلاماق ایستهییریک. ۳۲- پاه آتوننان سنین! اده میرزوپبا! قاشینی دوزلده بیلمیرسن گؤزونو چیخارتما، ...Read More »
آزدان آز، چوخدان چوخ (۵) / رامین جهانگیرزاده
آزدان آز، چوخدان چوخ (۵) رامین جهانگیرزاده ۲۱- بیزهارا گئدیریک؟!! دوغوردان بیزهارا گئدیریک؟!! سیزی بیلمیرم آنجاق من ایستهییرم چوخ اوزاغا گئتمهیم، اوزاقلارا اینانمیرام، بلکه ان یاخین یئره گئتمک ایستهییرم، نه ایستانبولا، نه باکییا، نه لوس آنجئلئسه، نه وئنیزه، ته خالام گیله، نه بیبیم گیله، نه عمیم گیله نه ده کی داییم گیله گئتمک ایستهییرم. چوخ زور وئرسم ائله اؤز ایچیمه ...Read More »


text:
یئر اولچمه ایشلری (توپوقرافی)
بوتون بیر ایزاحلا دیه بیلریک کی یئر اؤلچمه ایشلری دوغانین اؤلدوغو آلچاق-اوجا و یا قاییرما آلچاق-اوجا لارین سورغولاماق و اؤلچمهیه دئییلیر.
ایچیندهکیلر
یئر اؤلچمومونون ایش بؤلمهلری[دَییشدیر]
یئر اؤلچمه ایشلری بوتونلوکده ایکی بؤیوک بؤلمهیه بؤلونور: یئرین دوزنلیگینین نئجه دورومون گؤرستمک(پیلانی مئترئ). یئرین بیر ساحهسینین آلچاق-اوجاسینی گؤرستمق(آلتی مئترئ).
یئر دوزنلییی ایشلری[دَییشدیر]
بو ایشدن اوتور گرک بیر گوزه آلینمیش یئر ساحهسینین آلچاق-اوجالارینی یول و یا چایلارین توشی،یوللارین کئسیشمه نؤقتالاری،تیکینتیلرین دورومو و داها آیریجا آلچاق-اوجالار بیر پلان اوزرینده چکیله.اؤرنک: (D) توشون پلان اوزرینده چکمک اوچون، بیر نفر (A) نؤقتاسینین اوستونده دورور و (AL)،(AM)و...بویلاری اؤلچور هابئله بو اؤلچولرین (AN)-ا گؤره بوجاقلاریدا اؤلچور.بو اؤلچولر اله گلدیکدن سؤنرا نققاله و ختکئشنن(D) توشون صحیفه اوزرینه چکمک اولار.N همان قوزئی(Norh)دیر و (AN) آزیموت یا ژیزمان دئییلیر.
بیرساحهنین توپوقرافیاسی اوچون گؤرولن نوقتالارین دورومی گرک الده اولا کی بو دوروملار توپوقرافیا کانوواسی ایله (توپوقرافیا تورو) ایله گئلیر کی بو کانووالار اؤزلری ژئودئزیا نؤقتالارینا باغلیدیرلار.
توپوقرافیا(یئر اولچوم)تورونون یاراتماغینین ندنی[دَییشدیر]
اگر بیربیریندن آیری ساحهلری اؤلچوب و سؤنرا اونلاری بیرلشدیرسک، اونلارین کانوواسی گرک بیربیرینه باغلی اولا، اگر اولماسا دقتلی بیربیرلرینه یاپیشمازلار.
آلتی مئترئ ایشلری[دَییشدیر]
نئجه کی یوخاریدا دئییلدی پلانیمئترئ ده بیر شوبهه قالمیر و یوخاریا باخاراق هر بیر نؤقتایا (X،y)((جوغرافیا بوی،ائن))ی وئریلیر کی بیر کووردینات سیستم سئچرکن، صحیفه اوزرینه گتیرمک اولار. نهایت آلچاق-اوجانی(X،x،z)کیمی گؤسترمک اوچون آیریجا یوللار وار.
آلچاق-اوجالاری پلان اوزرینده گؤسترمک یوللاری[دَییشدیر]
قاباریق پلان: آلچاق-اوجالار ائشلایله قاباریق شکیلده گؤستریلیر.بو پلان آدی گؤروجولر اوچون آیدین دیر آما تئکنیکی ایشلر اوچون ایشه گلمز. کؤلگه باغلاماق: بو یؤنتمده بیر آلچاق-اوجا ساحهیه بللی بیر بوجاقدان ایشیق ساچیلیر کی کؤلقه ایشیق اثرینده دوزلیر. کولگه بیر ائشلایله پلانین اوزرینه چه کیلیر بو یؤنتمده یوخاریداکی کیمی آیدیندیر آما تئکنیکی ایشلر اوچون چوخ ایشه گلمز. اویون ساحهلر: ان کئچرلی یؤنتمدیر.بو یؤنتمدا اویون صحیفهلر قاباریقلی ساحهلری کسرکن یاتای رسمینی صحیفهیه چکیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
سوروئیینگ-موهندیس شمس نوبخت


text:
بورا نینوادی زینب، بومکان نواسیز اوْلماز
ورودبکربلا-زبانحال امام حسین
بورا نینوادی زینب، بومکان نواسیز اوْلماز
آدی کربلا اوْلان یر، بولورم بلاسیز اوْلماز
---------
بوزمین پاکه قانیم وئرهر آیری بیر اثرلر
سوْرا قانلی تُربَتیمدهن گل آرزو درللر
اؤپوب ال به ال جهاندا، اوْنی تُحفه گؤندرللر
اوْلا هر مریضه قسمت، مرضی شفاسیز اوْلماز
---------
من اؤزوم خلیل عشقم، بورادور منای عشقیم
اوْ فرات زَمزَمیمدیر، بومکان صفای عشقیم
بوگل اوزلی اکبر اوْغلوم، اوْلاجاق فدای عشقیم
کی خلیل اوْلان مناسیز، بومنا فداسیز اوْلماز
---------
بومکاندا سن قوْناقسان، منیم اصلی مسکنیمدیر
بولورم ندور حدودی، هارا عین مدفنیمدیر
باخ اوْ تلّ سندن اؤتری، بوچوخور مکان منیمدیر
هارا سالک طریقت، گیده رهنماسیز اوْلماز
---------
اوْ فراتی کی گؤرورسن، بیزه گؤرسهدیر سیاهه
منی سسلییور یتیرسوْن، سؤزونی بوبیپناهه
کی گلین بیرآزسویومدان، آپارون اوخیمهگاهه
دوْلانار مباح اوْلان سو، ستم وْجفاسیز اوْلماز
---------
اوجالوب سسی فراتین، ولی چوخلی باکنایه
سویونی تعارف ایستیر، ائده سود امربالایه
کی گل ایچ نقدر ایچیرسن، سوْرا ائیلمه گلایه
قدغن اوْلاندا گلسن، بوْغازون یاراسیز اوْلماز
---------
باجی من کی شش جهات وْدوجهانه پادشاهم
گرک آلتی گوشه بیر قبر، ائدهلر منه فراهم
اورهگیم چوْخ ایستیر اوْردا یاتاق اکبریله باهم
ائله بیرمزاریم اوْلسا، بئله مه لقاسیز اوْلماز
---------
باجی مندن اؤتری شمره سن اوجاتما دست حاجت
منی خنجرآلتدا گؤرسوْن، اوْنا ائیلهمه سماجت
دم خنجره ال آتما، الون ائیلمه جراحت
ائله نطفهی زنانین الی چون خطاسیز اوْلماز
----------
شعراز: مرحوم رحیم منزوی اردبیلی


text:
زهرا* حسین واحدی هئچ اؤزوم ده اینانمیردیم زهرا ایکی یاشینا کئچیر. سحرچاغی یوخودان دوراندان، اون دفعه؛ «آللاه سنی تانیمایانا لعنت! آللاه سنه مین شوکور» – دئمیشم. علی آلتیدا ایشه گئدنده ده نئچه دفعه تاپشیردیم «آخشام ائوه گلنده الی بوش گلمهها… اوشاغا دوغوم گونو کئیکی آل، یاددان چیخماسین سن آللاه!». بلی،هامینین دا یادیندان چیخسا، منیم یادیمدان چیخماز کی. فیکریم مین یانا ...Read More »
صفیالدین اورموی حقینده / حسین واحدی
صفیالدین اورموی حقینده حسین واحدی یئددینجی یوزایللیگین گؤرکملی فضل و کمال شخصیتلریندن بیری ده شرق دونیاسینین تانینمیش موسیقیچیلریندن اولان «صفیالدین اورموی»دیر. صفیالدین اورموی آذربایجانین و ایرانیمیزین قدیم مدنیت مرکزی ساییلان اورمیه شهرینده ۶۱۳-جو قمری ایلده آنادان اولموشدور. او، ابتدایی تحصیلینی اؤز وطنینده آلمیش، موسیقی ساوادینین الیفباسینی و عوددا چالماغی دا بورادا اؤیرنمیشدیر. سونرادان صفیالدین اورموی عرب خلافتینین پایتختینه، بوتون یاخین ...Read More »
فلسفه چهارشنبههای آخر زمستان در فرهنگ آذربایجان / حسین واحدی
فلسفه چهارشنبههای آخر زمستان در فرهنگ آذربایجان حسین واحدی قبل از فرا رسیدن عید نوروز یا همان ایل بایرامی، آخرین چهارشنبه پایان سال اهمیت ویژهای در فرهنگ منطقه آذربایجان غربی دارد. برای بوجود آمدن نوروز نیز چهار عنصر دست به دست هم میدهند تا طبیعت بیدار شود. از زمانهای قدیم انسانها بر این باور بود که چهار عنصر آب و ...Read More »
«چیلله گئجهسی»، خاطرهی ماندگار قصه هزار و یکشب آذربایجان/حسین واحدی
«چیلله گئجهسی»، خاطرهی ماندگار قصه هزار و یکشب آذربایجان حسین واحدی به آخرین روزهای پاییز که نزدیک میشویم، کمکم صدای پای زمستان به گوش میرسد و مردم خود را برای به جا آوردن آداب و رسوم خاص شب آخر پاییز که در میان مردم آذربایجان به «چیلله گئجهسی» معروف است آماده میکنند. خیابانهای شهر هیاهوی خاصی به خود میگیرد و ...Read More »
ایبو، اورا تهراندی… / حسین واحدی
ایبو، اورا تهراندی… حسین واحدی گونش باتییا ساری گئدرکن، گؤزو آرخاسیندا قالاراق بیزدن آیریلماق ایستهمهییردی. آخشامین لاپ شیرین چاغیندا، کندین قوزئینده اولان خرمنلیکده فوتبال اویناییردیق. اویونون شیرین یئرینده آلای-قولای باش تاپدیم اوزاقدان بیری آدیمیسسلهیه- سسلهیه بیزه دوغرو گلیر. ـ ممد… ممد…. ممد…. خرمنه یاخینلاشاندا، لاپ کیچیک قارداشیم، بایرامدیر گؤردوم! تئز مئیداندان ائشییه چیخیب، بایراما دئدیم: ـ نهدى بایرام؟ نه اولوب؟ ...Read More »
شاعر جوان اورموی «امین گنجپرور» / حسین واحدی
شاعر جوان اورموی «امین گنجپرور» حسین واحدی شاعری مقولهای عجیب است و اغلب شاعران زندگی پرفراز و نشیبتری نسبت به دیگران دارند. در تاریخ زندگی همه آنها شعر گفتنشان دردسرهایی داشته است. برخی سبک شعریشان را به تمسخر گرفتهاند و بعضیها گفتهاند که این اشعار از خودشان نیست. در مقطعی تشویق شدهاند و پس از کشف گفتهاند وی شاعر بزرگی ...Read More »
آنتون چئخوو ایله یادیگارلیق شکیل / حسین واحدی
آنتون چئخوو ایله یادیگارلیق شکیل حسین واحدی بیلگیسایار ایکی دفعه دینق-دینق ائتمکله، بیلدیم یئنه ده بیر ساعات قورتولدو. مانیتورون قیراغینداکی ساعاتا باخدیم. گئجه ساعات بیر ایدی. کؤچورمه هله یاری اولمامیشدی. “دیل بلاسی*” منه، ” گؤز بلاسی” اولموشدو. بیری یوخدو دئسین، گئجهنین بو واختیندا سن فیلان سایتدان بو حیکایهنی گؤرمهسیدن نه اولاردی؟، _ اؤز- اؤزمله دئدیم. آنجاق حیکایه دونیامیزا یئنی بیر ...Read More »
خیال پردهسی/ محمدعلی ضیایی – چئویرن: حسین واحدی
خیال پردهسی محمدعلی ضیایی چئویرن: حسین واحدی … قادین قیشیردی (بلکه ده من بئله گومان ائتمیشدیم) : - دئدیم دا! سنه احتیاجیم یوخدو. مهیه من ائلییه بیلمهرم بو ایشی تکباشیما گؤرهم؟ تلهسیردیم، آما ماراقدان، آددیملاریم سارسیلدی. قادین، اوتوز قارلی فصیلی گؤرندن داها چوخ گنج ایدی. بوندان داها تئز یئنی چادیرا ایله دهییشه بیلهجهیی کؤهنه چادیراسینی، فرنگی قونداغین اوستونه چکمیشدی. سورتولموش ...Read More »
مروری بر تاریخ اجتماعی زبان ترکی آذربایجانی / حسین واحدی
مروری بر تاریخ اجتماعی زبان ترکی آذربایجانی حسین واحدی مقدمه هر زبانى براى هر جامعه، فرهنگ و تمدنى آیینهای تمام نماست که در قالب آن تمامیاندیشهها، احساسات، آداب و رسوم، کنشها و تواناییهای هر فردى از اجتماع بیان میشود. به نوعى مىتوان گفت، فرهنگ، تمدن و آداب و رسوم زمانى حیات دارند که زبان حیات دارد. بنابراین هیچ حامعهای را ...Read More »
آکواریوم / حسین واحدی
آکواریوم حسین واحدی ۱ کؤهنه قابیغی اولان کیتابی اوخویارکن، ائهمالجا باشینی ساغا چئویریب، اویناغان بالیقلارینا باخیردی. چوخ چکمهدی کیتابی بوکوب، اؤنونده اولان ماسانین اوستونه قویوب، دیزلرینی قوجاقلاییب آکواریومون ایچینه زیللهنرکن اؤز-اؤزو ایله دئدی: - هن، قویروق بولایین، کئف ده، یاشاماق دا، دونیا دا سیزینکیدی. نه یئمک فیکری نه ده غم-غصه. هر نه قاباغینیزدا حاضیردی. سونرا گولومسهیه-گولومسهیه آرتیردی: -هیمممم، نه خوش ...Read More »


text:
شعر جدید دیگر از دکتر بیک بابایی
ناز چشم ایله گلوب قلبیمی سن یاندیردین باغزیمی قان ایلیوب قلبیمی سن سندیردین
بیر باخیشلا منی سن مست ایلیوب مات وملول مست لغ عالم یک سر منه سن قاندیردین
آخی شهلا او گوزل گوزلروی کیمدی دانان گوزلریم گوزلروین مات اولوب یاندیردین
گیپزگین تیر کمان ایله ادوب قلبیمه یر دل ویراننی مسکین الیوب سندیردین
کونلوم آرام اولور بیر باخشیویله اگر اگه ارزان ادسن ایله مسن یاندیردین
گونه سرخ لبون بیر گولن آلمایه تکون یسم اولم یه مسم نسگیل اوین سندرئیسن
یوخ منیم چارم اگر وصف وی توصیف ایلیم وصف وه فادر اولان یوخ اونی سن یاندردین
باشلادیم شعر دیم قامت رعنایوه من شوق ذوقیله وروب شعر لری یاندردین
گوز یاشین چشمیه بنزر اوزلال آب تکین گونویله توکولن اشک ویلن اومدوردون
سندن آیری یاشاماخ ایندی داخی یوخ ممکن سندن آیری یاشامما کونلومی سن سندیردین
دنیا ویرانیه بنزر من گر سن سیز اولام سن منی ترک ایله دین خاطره لر یاندیردین
باغریمی قان ایله دین قانه دونوب گوز یاشیم گوز یاشیم دا قورماز سدنی سن سندردین
هر گورن صورتیمی حال پریشان اولور بو پریشان اولان کونلومی سن سندیردین
اولکه وه مسکن آتدوم چوله دیوان تکین هامو دیوانه اولوب عاقل سن یاندیردین
نقدر فیکر ایله دیم دردمه یوخ دور چاره چاره سیز دردیمی گونلوم نجه سن سندیردین
دنیالار اولسا طبیب دردیمه یوخدور چاره سن طبیبم سن اگر انصافنان آنلیردین
چاره سیز صبره دوزر چاره سی یوخدور دیگر صبر ایوبه باخین صبریم ده یاندیردین
آچیل سحر، اویان گونش! آچیل بو سون نفسده، بو قارانلیق قفسده، سنیله من تاپیم یئنی حیات. چیچکلرین آچیلسین، شفقلرین ساچیلسین، باغیشلاسین بو ائللره نجات. من …. صبح آچیلارکن، کئچمه لییم طوفانلاردان، اَل اوزوب جاندان، بو ائللردن، انسانلاردان، „من یانماسام گر، سن یانماسان، بیز یانماساق، هانسی آلوولار ایشیق سالار بو یوللارا؟* آه … گونش دوغار، گولر حیات، چیچک له نر بو کاینات. آغلاما ای گوٍزه لیم! آغلاماقدان بیر کس، تاپمامیشدیر چاره. سیل گوٍزون یاشین! گول ائللرله بیرلیکده، آزاد اول بو دیرلیکده، شادلیق یاغدیر غمگین ائلیمه! سیل گوٍزون یاشین، گول بو شن باهار گولسون، هر بیر لاله زار گولسون، حیات وئرسین سؤلموش گولومه. آچیل سحر! اویان گؤنش!
گوزل شعر لریوز وادور


text:
گؤی قورشاغی ائلیار پولاد گونون اورتا چاغیدیر. یاز یاغیشی شیدیریغی یاغیر. تلهسرک ائوه گلیرم. اوست-باشیم تامام ایسلانیب. ایچری گیردیکده، ائله گیرهجکده اوست پالتاریمیسویونورام. عایلهم بیرلیکده ائودهدیرلر. من ایچری گیرر _گیرمز، اوغلوم قاچیر قاباغا: – سالام آتا، آخشام سؤز وئرمیسن بو گون منله توپ اوینایاسان. من ده جاواب وئریرم: -اوغلوم باییردا یاغیش یاغیر ، ایندی اولماز. نئینک، یاغیش کسسین گئدیب حیهتده ...Read More »
سون گؤروش / حبیب فرشباف
سون گؤروش حبیب فرشباف اوزون اوزادی خلوت بیر کوچهایدی. تئز- تئز گئری دؤنوب، نایران باخیشلارلا آرخاسینی یوخلایاراق، سرعتلی آددیملارلا ایرهلیلهییردی. گئنیش بیر خیاوانا یاخینلاشاراق کپیسینی قاشلارینین اوستونه ائندیریب، آرخالیغینین یاخاسینی بوینونا قاتلادی. گئجهدن بیر چوخ قدهر کئچسهده خیاوان هلهده ازدحاملی ایدی. بیر آندا اینسانلارین سئل کیمیآخارینا قاریشاراق آددیملاری یاواشییب، آخارین آهنگیله اویغونلاشدی. اورهیی یامان دؤیونوردو. گیزلی باخیشلارلا بینالارین نومرهسینی گؤزدن ...Read More »
هانسی قاتیندا / روحانگیز پورناصح
هانسی قاتیندا روحانگیز پورناصح پنجرهدن سس گلدی. باشیمیچؤندرمکده دونوخدوم. آخی پردهلری چکمیشدیم! سحر ائرکن هر نه دن اول اونلاری چکمیشدیم قیراغا، آمما اوندا هئچ نه گؤرمهمیشدیم. ائشیک گؤرسنمیر داها. آغ آپپاق، یوخ، بیر آز توستولو؛ چنایدی یوخسا چیرکینلیک. هر نه اولسایدی دایانمیشدی پنجرهنین دالیسیندا، ایچری گیرمک ایستهییردی. تلم تلهسیک آیاغا دوروب، آغزی بورنومو بیر ماسکایلا اؤرتدوم. بوغولتو گلیردی منه. دئییردیم ...Read More »
آتام و من / سید رضا حسینی مرند
آتام و من سید رضا حسینی مرند آتام ایش یئرینده بیر چللک نفتیایله اؤزونو اودلامیشدی. یازیق کیشی چوخ چالیشدی عاییلهسینی کاسیبلیغین آغیر دوروموندان قورتارسین، آنجاق اوغورسوز اولاراق بیر بالاجا توربادا کوله دؤنموشدو. بالاجا کول تورباسینی سایغیایلا بیزه سوندولار. قوهوم-قونشو تؤکولوب گلیب یوخاری باشدا اوتوران بالاجا کول تورباسینا گؤز یاشی آخیداراق، آغیتلار اوخودولار. گؤزده قولاقدا قالدیم. قاش قارالاندا بیر چیمدیک او ...Read More »
دوستومون قاشقاسی / مژگان صیامی
دوستومون قاشقاسی مژگان صیامی شاماسبیدن اوزو یوخاری، نادری تپهسینه یاخین، گؤزهل و گؤروکوملو بیر یئرده، دوستومون قاشقاسی یاشاییردی. ایستی قانلی، ایستکلی و اصیل بیر کهر آت! شمشاد سایاغی ایری گؤزلری آینادان دوم – دورو، ایچین ده هر شئی گؤرونوردو؛ او یان – یوره ده بوتون مئشهلیکلر، داغ – داش، دره – تپه و گونشین ایشیقی دوز گیلهلرینه ساچمیشدی. ناللارینی ریتمیک ...Read More »
عؤمورلوک آجی / قاسیم پناهی
عؤمورلوک آجی قاسیم پناهی حیات یولداشی بیر فنجان چای گتیریب قهوه رنگلی راش آغاجیندان دوزَلمیش دؤرد کیشیلیک ماسانین اوستونه قویدو. رامیز عادتن حامامدان چیخاندان سونرا بو پنجره قارشیسیندا اولان ماسانین آرخاسیندا اوتوروب بیر فنجان چای ایچیب قزئت اوخویاردی. باهاردا کئفینین ساز واختیندا گلیب رامیزین یانیندا اوتوروب کامفا توخویاراق اونونلا کئچمیش گونلردن دانیشاردی؛ آنجاق بو سون واختلار نه ۴۳ یاشینا آیاق ...Read More »
تراژدی / روحانگیز پورناصح
تراژدی روحانگیز پورناصح یولداشینین آتاسینین یاس مراسمینه گئدیرلر. یولدا فیکیرلشیر، گؤرن اونلار دا یاخشی ایفاچی اولماغی باشاراجاقلار یوخسا یوخ؟ یاخشی هله بیزیم ناشیلیغیمیزا دوشمهدی، باشی اوجا چیخدیق. گؤرن آدام اؤز یاس مراسمینده تاماشاچی اولور یوخسا ایفاچی؟ آمما نوماییشده بو دؤنه تاماشاچیامها! دئیه گولومسهییر، یانینداکیلار قئیقاجی باخیرلار. مچیده یئتیشیبلر. او گون اؤزلرینین یاسیندا مچیدده اوتورارکن بیر زاد گیردی بئینینه، چوخدان بئینینین ...Read More »
دئمک آستانا دهییشیلیر … / معصوم جبارپور
دئمک آستانا دهییشیلیر … معصوم جبارپور کیشی اوتوراجاغین اوستونده یئر به یئر اولوب ساققالینی سیغاللاییب سونرا ایکی الین اوزونه قویوب دیرسکلرینی ماسانین اوستونه دایاییب، اؤنونده اوتوران قیزین گولوشلرین خاطیرلاییب، گؤزلوگون اوستوندن یئنیدن قیزا باخدی؛ سانکی دونیانین بوتون قایغیلاری قیزجیغازین گؤزلرینه چؤکموشدو؛ بیر کیچیک دینقیلدی گؤزلهییردی گؤزلری قان پیناری اولسون… باخیشینی سول یانا چئویریب، قیزین کناریندا اوتوراجاقداکی اوغلانا باخدی؛ گؤزلویون اورتا ...Read More »
بادمجانی رنگلی مزدا / رقیه کبیری
بادمجانی رنگلی مزدا رقیه کبیری هیچقیرا- هیچقیرا پیللهلردن ائنیب، اورتا قاپیدان پارکینگه دوغرو گئدیر. ماشینا یئتیشمهمیش سیویچین دویمهسینی باسیر. تیققیلتی سسی گلمیر. بیر داها بارماغین دویمهسینه باسیر. ایچینی چکیر. پالتوسونون جیبینی آختاریر. اپریمیش کیرلی کاغذ دسمالی جیبیندن چیخاریر. دسمال الینده پرن-پرن اولور. یئره تؤکولن دسمال قیرینتیلارینی آیاغییلا ماشینین آلتینا اؤتورور. پالتوسونون یئنگیسی ایله بورنونو سیلیر. قارا ماهوتی پالتوسونون اوستونده آغ ...Read More »
قیزدیرما / ائلیار پولاد
قیزدیرما ائلیار پولاد سالون آیاقدان باشا دولموشدو. آپاریجی اونون آدینی سسله دی. تمکینله صحنه یه طرف آدیملادی. اوندان اول ایکی نفرده صحنه ده یدیلر. اویونون قایدالاری آپاریجی طرفیندن سؤیله نیلدی. اونلار کامپیوتر آرخاسیندا بیر اویون اوینامالی ایدیلار. اویونلار بؤیوک اکراندا نمایش ائدیلیردی. اویون گئنیش بیر شاهمات صحفه سینه اوخشاییردی، آنجاق آغ-قارا ائولر یئرینه بوتون ائولر آچیق چؤهرایی رنگیندهیدی. ائولرده انسان ...Read More »


text:
روسییا سورییا موناقیشه سینین حللینه گؤره خوصوصی مسئولییت داشیییر.
آخار.آذ خبر وئریر کی، بونو ؤورنالیستلره آچیقلاماسیندا آغ ائوین رسمی نوماینده سی جوش ائرنئست سویله ییب. موسکوانین اسدی مودافیعه ائتدی یینی خاطیرلادان ائرنئست روسییانین یاخین شرق باتاقلیغیندا باتماق ایسته دی یینی ده سؤیله ییب:
"موسکوا سورییا بحرانی نین حللینده ماراقلیدیر. بئله کی، او اؤزو اوچون سورییاداکی وضعیت دن چیخیش یوللاری آختاریر. بیز روسییایا تزییقلریمیزی داوام ائتدیره جییک. اونا گؤره کی، موسکوانین مودافیعه ائتدی یی تاکتیکا یوزلرله اینسانین اؤلومونه سبب اولور".


text:
جغرافیادا بوغولان تاریخ!! کریم گولاندام پایلارا باخ پایلارا قارا ایللر ،آیلارا قارا اللر اوزاندی سد باغلادی چایلارا اورمو گؤلو قورودو ملت قالدی وایلارا! *** هرگلنه حیکایت هر بیلهنه شیکایت کیمسه چاره قیلمادی بو موشکوله نهایت اورمو گولو سؤیلهدیک آد قویدولار سیاست!! قییدیلار جاوانلارا سالدیلار زیندانلارا *** هر دولت بو ملته بیر جور ناغیل سؤیلهدی دئدی دارقورساق اولما ! دؤنوب عاغیل ...Read More »
بو ائلدن دیرهک گئتدی! / کریم گولاندام
بو ائلدن دیرهک گئتدی! کریم گولاندام بو ائلدن دیرک گئتدی! یاردیمجیل بیلک گئتدی. پوسکورن وولکان سوسدو، اودلو بیر اورهک گئتدی! اللی ایلدن آرتیق چیرپینان اورهیینین یاغینی، گؤزلرینین نورونو چالیشقان قلمیایله دوغما یوردو، آنا دیلی و میللتینین قابیلیتی اوغروندا خرجلهین نغمهکار بولبول، محمود صادقپور(«شامی») ۱۳۹۵-نجی گونش ایلینین تیر آیینین اونوندا سوسدو. او بیر خیال کیمیحیاتا گؤز یوموب، ابدیته قووشدو. دیری ایکن ...Read More »
سن منیم کیمی سن … / کریم گول اندام
سن منیم کیمیسن … کریم گول اندام هردن باخیشلارین یول چکهجکدیر، منیم باخیشلاریم یول چکن کیمی. حسرت اورهیینده درد اکهجکدیر، منیم اورهییمده درد اکن کیمی، سن منیم کیمیسن، من ده، سن کیمی. بیر زامان سئوینجین دریاسینداسان، بیر زامان غملرین اورتاسینداسان، رؤیالار، آرزیلار دونیاسینداسان، گؤیرمک حسرتی چکن دن کیمی، سن منیم کیمیسن، من ده، سن کیمی. من اورهک سیرریمیسؤیلدیم سؤزله، سن ...Read More »
نسلیمیزینداستانی/کریم گولاندام
نسلیمیزین داستانی کریم گول اندام اوجاغی پوفلهمکدن گؤزلریمیز کور اولدو! سونوندا بیر آش بیشدی، آمما یامان شور اولدو! دئدیک آغ گونه چیخدیق سما درین، سو سرین ! شاختا وورروب سو دوندو، آیدین سما مور اولدو! باغلی کوپه وئردیلر زحمتیمیز یئرینه، بال ساندیق سیرکه چیخدی!، یاغ ،تینجیخمیش شور اولدو! حاققین ترهزیسیندن اوماجاق یئرسیز ایمیش حاققیمیز یاغمالاندی، جاوابیمیز زور اولدو! دئدیلر بو ...Read More »


text:
سَکسندؤردونجو درس
فعل (13)
فعللرده زامان:
ایش و یا حرکت زامان خاریجینده اولا بیلمز. فعل زامانسیز اولماز. زامان، فعله مخصوصدور. زامان یا کئچمیش، یا ایندى و یا گلهجک اولا بیلر. زامان ایکى ایش آراسینداکى (ایندی و ایشین ایجرا واختی) زامانى مۆعینلشدیریر. بو او دئمکدیر کى، مۆختلیف زامانلار یالنیز ایندیکى زامانلا بیلینر، بونسوز کئچمیش و گلهجک زامانى تعیین ائتمک اولماز. کچئمیش و یا گلهجک زامانلار آنجاق ایندیکى زامانا نیسبت کئچمیش و یا گلهجک ساییلیر.
دیلیمیزده مۆختلیف زامانلار بیر سیرا شکیلچیلر واسیطهسیله بللهنر کى، فعللرین کؤکلرینه قوشولار. بو شکیلچیلر آشاغیداکیلاردان عیبارتدیر:
1. کئچمیش زامان:
بو زامان ایش و حرکتین کئچمیشده باش وئردیگینى بیلدیریر. کئچمیش زامانین چئشیدلیلیگى باخیمیندان، دیلیمیز دونیانین ان قودرتلى و زنگین دیللریندن بیریدیر. عالیملریمیز گؤستریرلر کى، دیلیمیزده ایگیرمى دؤرده قدر مۆختلیف معنالى کئچمیش زامان واردیر. کئچمیش زامانین ان چوخ ایشلهنن و اؤنملیلرى بونلاردیر:
الف) شهودى کئچمیش (ماضى مطلق)
ب) نقلى کئچمیش (ماضى نقلى)
ج) داواملى کئچمیش (ماضى استمرارى)
د) اوزاق کئچمیش (ماضى بعید)
الف) شهودى کئچمیش:
بو کئچمیش زامان، ایشین کئچمیشده باش وئریب قورتاردیغینى بیلدیرر. بورادا خبر وئرن اؤزۆ ایشین ایجراسینین شاهیدى اولموش و ایندى اوندان خبر وئریر.
اونون شکیلچیلرى دؤرد چئشیدلى "دى (di)، دێ (dı)، دو (du)، دۆ (dü)"دن عیبارتدیر کى، فعلین کؤکونه قوشولار: آچدى، گلدى، ووردو، گؤردو. بو کئچمیش زامانین اینکار علامتى، "ما-مه" دیر کى، واسیطهسیز فعلین کؤکونه قوشولار: آچمادى.
آشاغیدا شهودى کئچمیشین صرفى گلیب:
*تصدیق:
من اوخودوم، سن اوخودون، او اوخودو، بیز اوخودوق، سیز اوخودونوز (اوخودوز)، اونلار اوخودولار.
*اینکار:
من اوخومادیم، سن اوخومادین، او اوخومادى، بیز اوخومادیق، سیز اوخومادینیز (اوخومادیز)، اونلار اوخومادیلار.


text:
حیكايه
منیم یئریم بیرینجی ردیفده اولاراق ایکینجی قفسه ده دیر.” عزیزی ” آدلی بیر کیشی ده قیراقداکی قفسه ده. بیزلر گرک بیرتَهَر اوتوراق کی قفسه یه یئرله شه بیله ک. اؤزه ل بیر سایاق کی اونو اؤیره ن مه گه چوخلی واخت قویوب مشق ائتمی شیک. آیاقلاریمیزی قارنیمیزا ییغیب ایکی ألیمیزی دیزلریمیز اوسته حلقه له ییریک.
بیزدن قاباق گلیب قفسه یه دوزولن لری توز – تورپاق باساراق، آنبارین رئیسی ساری نایلونلا موشامبالاییب دیر. سانکی هامیسی بیر چیلتیکین بندی دیلر کی توز کیمی یئره تؤکوله لر. مودیر هر گون قدم وورا – وورا بیزلره باش چکه رک گاهدان دا ایراد توتوری:
– «نییه به او خانیم اَییلیب دیر؟»
یادا کی: « نییه او خانیمین ساچلاری؟»
گاهدان دا ترپه نیش لریمیزه ایراد توتورلار . مَثَلَن بیر یول منه ایشقال توتدولار کی: « نییه مودیرلر گلیب کئچه رک، آیاغینداکی باش بارماق او قَدَر گؤزه ووروری؟»
دئدیم : « ندنسه ائله بارماغیم اؤزو اوزوندور و بوندان آرتیق ییغیلماییر .»
بیر نئچه نفر ییغیشیب بارماغیما باخاراق شوکر آللاها حاققی منه وئریب بیلدیلر کی هئچ بیر قصدیم و مرضیم یوخ ایدی. هردن ده یان یؤوره ده کی قفسه لردن قولاغیما بیر پارا خبرلر یئتیریر کی مَثَلن ییرمی ایل بیر قفسه ده اوتورماقلا، تقاعد یاشینا چاتماق اولار، البته اودا ییرمی گونون معاشینی آیلیق آلماقلا کی او خبر ده هئچ بیر ماراقلی خبر دئییل. هامی نین آغزیندان یالنیزجا و دفعه لرله تکجه بو سؤز چیخیر:- « او قَدَر بوردا اوتوراجاییق کی آخیردا اوتوز گون معاشلا امکلی اولاق.»
موهوم خبرلر معمولن بیزی هیجانا سالیری، ترپه شه رک چالیشیریق کی قیفیل لانمیش أللریمیزی نئچه لحظه آچاراق دریندن نفس آلاق. یئنی لیک ده ائشیت میشیک قفسه ده اولانلار حاققیندا ” آغیر ایشلر ” چرچیوه سینده بیر قانون چیخیب دیر. اگر بو قانونا عمل اولو نورسا ،شاید بیزلر قفسه لردن چیخاجاییق و شاید ده ائده بیله جه ییک کی اؤزوموزو دیشاری چکه ک. قفسه لرده اوتورماق بیزی آیاقدان سالارکن کیریمیش بیر دوروم داییق. نئجه کی ده، ایسراغاگون بیر خانیم کی ایستیردی قفسه دن آشاغی یئنه دوروب یولا دوشه رک قیچی سیندی. هر آددیم آتدیقدا سوموگونون سسی داها آرتیق ائشیدیلیردی. گیریش قاپی یا چاتمامیشدی کی آمبولانسین سسی اوجالدی.
بیز بوردا دئمک اولار عشقی ده اونوتموشوق، تکجه هردن بیر یادیمیزا دوشور کی یوخاری و یا کنارداکی قفسه ده عزیزی آغا دا اوتوروبدی. بونو دا چوخ بدن لریمیزین تریندن آنلاییریق. او قَدَر بیر یئرده قالمیشیق کی بورنوموز قوخولارا حساس اولوبدور و تئزلیک له هر اییی و قوخونو گؤیده ووروروق. اگر ائله یه بیله ک قفسه لر آراسیندان بارماقیمیزی ترپه دک، مومکوندور کی یان یؤوره ده کی قفسه لره ده بیر ایشاره ائده ک کی مثَلَن عزیزی جنابلاری بیله لر من ایندی بوردا اوتورارکن اونو دوشونورم. بو تکجه دیلخوشلوغوموزدور کی ائله مک اولور بیر تهر، بورانین آلچاق سقفینه دؤزه بیله ک. بوگون آمما باشقا گونلری نن فرق ائدیر. ا ؤزومو بو دورومدان قورتارماق ایستیرم. یعنی ایستیرم قیچلاریمی قفسه دن ائشیگه قویام. اگر بئلیمی دوز ساخلاییب و ائده بیلم کی سونرا… البته عیلتی ده بودور کی یوخودا گؤرموشم کی ایکی دانا بالاجا قاناد چیخارتمیشام و قفسه دن اوچا – اوچا دیشاری چیخیب، گئتمیشم زئش دامین لاپ باشینا و آنبارین ایکی قات قفسه سینده یومورتدامیشام.
او یوخاری دا کیمسه نین ألی آداما چاتمیر و بودا منیم همیشه کی آرزولاریم دان ایدی… گؤردوگوم باشقا یوخولار دا وار ایدی کی منی اذیت ائدیردیلر، دؤش لری مین أری ییب سویا گئتمه سی و هابئله هر سازینان نه جور اویناماقی اؤیره نمک کیمی بیر زادلار!
دئییردیم : « آغاجان! بیز اویناماق کی باشارمازدیق آمما او قدر بیزه قات قاریشیق هاوالار چالدیلار کی ایندی هر سازینان اویناماغی اؤیره نمیشیک . . .
ایندی ساعات اون ایکی دیر، نا هاریمی یئمیشم و نظریمه ایندی واختی دیر، امما بیرجه چتینلیک وار، او دا بو کی ناهاری یئیه ندن سونرا آزجا اولورسا دا مورگو وورمالییام. ناهاردان سونرا مورگوله مک منیم حیاتیمین أن دادلی آنلاریندان دیر. روحومو دینجه لدن حبلری آتمیشام و بو باعیث اولاجا ق آزراق کابوس گؤرَم… نشئه دولو یوموشاق وکئف وئریجی بیر یوخو گؤزلریمی قیزدیرسا دا هله ده فیکریم اوچماقدادیر. ایستیرم ایستیخاره ائده م کی گؤروره م یاتمیشام و یوخودا حافیظ فالی توتورام کی گؤره م اوچماق… کیتابی ترسه توتموشدوم. دئمه آین ادا اؤزومه باخیردیم. گؤزلریمین ببه گی کی بیر زامانلار دونیانین أ ن قارا ببک لریندن ایدی، آغ آبباغی اولموشدور. داها بیرزاد یادیما گلمیر. سانکی بیری بیله می یوخودان آییدیر. آنباریمیزین رئیسی ایدی کی اوجا سسله دئدی:
-« خانیم گرک شیرنی وئره سن، آغیر ایشلر حاققیندا کئچیریله ن قا نون سیزه ده شامیل اولوبدور. ایندی ائله یه بیلرسیز ییرمی ایل سابیقه نن، اوتوز گونون معاشینی آلاسیز.»
عزیزی آغانی آختاریردیم. سونونکو گونلر ایدی کی ائده بیلردیم اونو بیر داهاگؤره بیلم.. باشیمی قاباغا أیه رک آیاقیمین باش بارماقین ترپتدیم. هئچ بیر جاواب آلانمادیم.
آنبار رئیسینین سسین ائشیتدیم کی دئدی :« دالیجا گزمه خانیم! دونن اوستونه نایلون چکمیشیک.»


text:
مارقوش تورکمن صحرا- اخبار ترکمنستان: ینگیل آتلتیکا توپلومی عشق آبادینگ اُلمپیا شهرچهسینینگ اساسی بنالارینینگ بیری دیر.تورکمنستانینگ پایتاغتی عشق آباد شهرینده یوزی اغوزخان شاه یولونا باقیپ دوران بنادا اؤزبولوشلی اویتگشیک بناگأرلیک بزگلری، اینگ تأزه تلسیمات چؤزگوتلری و قوریلیش نپیس لیگی سازلاشیقلی اوتغاشیار.
بناگأرلیک درجهسیندن اؤزبولوشلی تلسیملردن باشغا-دا، ینگیل آتلتیکا توپلومی، اوزالی بیلن کؤپ اوغورلی اسپورت دستگاسی دور.
۴۰۰۰۰مترمربع دن غاوی راقی رده اسپورتینگ دورلی گؤرنوشلری اوچین بیرنأچه زاللار یرلشیأر. اولارینگ اینگ ایریسی « اسپورت ملیکهسینینگ »یاریشلاری گچیریلجک ینگیل آتلتیکا مانژیدیر.
اول اینگ دؤوره باپ پاسپورت قوراللاری و انجاملاری بیلن اوپجون ادیلیپدیر. اولاری ایتالیانینگ «موندو »کمپانیسی اوتوردیپدیر. بو کمپانی موندان باشغادا، دؤوره باپ ایلغاو یوداجیقلارینی هم یؤریته اؤرتیک بیلن اؤرتدی. اولار قولایدا عشق آباددا گچیریلن خلق آرا ینگیل آتلتیکا یاریشیندا سیناغدان اوستونلیک لی گچدی.
آسیانینگ ینگیل آتلتیکا فدراسیوننینگ باشلیغی «آیرات نعمت اُف» تورکمنستان أهلی اوغورلاردا، شول آندا اسپورتدا هم گؤریلیپ-اشیدیلمهدیک اؤسیش قازاندی دییپ بللهدی، خلق آرا اؤلچگلرینه لایق گلیأن اسپورت توپلوملاری دا مونگا شایاتلیق ادیأر.
داشاری یوورتلی هونأرمن یاپیق ینگیل آتلتیکا مانژنینگ دونیأده اینگ قوویلارینگ بیری دیگینی بللهدی. عشق آباددا گچیریلجک آسیا اوستی یاپیق المپیک اویونلارینا گلنلر بو مکاندا بأسلهشرلر، بو یرده گچیریلجک اوزینلیغا و یوقاری بؤکمک، داش زینگماق یاریشلارینا و بأشه وی بأسلشیکلره جان کؤیرلرینگ ۵۰۰۰ سی تماشا ادیپ بیلر.
اوندا ایلغاو یوداجیقلاری، بؤکیش چوقورلاری، پأسگل چیلیکلر و ضرور اسپورت انجاملاریدیر قوراللاری بار.
ینگیل آتلتیکاچیلارینگ تای حماملاریدیر سونالار اتاقچالاری اولارینگ خذماتیندا، توپلومدا ناهارخانهلارینگ دؤردیسی و ۱۷۶ اورونلیق کافه تریالارینگ اوچی سی بار. تورگنلرم، جان کؤیرلرم اولاردان پیدالانیپ بیلرلر.
ینگیل آتلتیکا توپلومیندا آسیادا ۲۰۱۷ گیریأن سپتامبر آییندا چیقشلارینا سین ادیپ بیلرلر, بو یرده کوشت بویونچا باشغا-دا توپلومدا ۹۶ و استول اوستونده اوینالیان اویونلاری گؤراسه بولار. اداره ادیش بؤلؤمینده ایش اتاقلارینینگ بیرنأچه سی، مصلحتلار اتاقلاری، ۸۰ اورونلیق مجلسلر جایی و بیلهکی کؤمکچی اتاقلاربار.
فارسی یازغا گچیرنلرآماندوردی نساری- یوسف نورتقانی ۴/۹/۹۵ هجری شمسی ییل.