text:
شاعریم، شهریاریم، افتخاریم، سئومه لی یاریم،
آی منیم شان و وقاریم،
گئتدین حیدر بابانین ذیروه سینی سیس دومان آلدی،
باغری قان لاله لرین شاختا ووروب، قار بوران آلدی،
سنی بیزدن زامان آلدی.
نه یامان گونده بو داغلی ائلین آرامینی آلدین،
اؤزون آق کورکی گئییب ائل باشینا قاره نی سالدین،
گؤیدن ایلهامینی آلدین.
اولما “اولدوز سایاراق” انتظاری باشه یئتیردین،
اولما سورگون یاشایان قارداشی قارداشه یئتیردین،
اولمایا آیری دوشن قاره گؤزی قاشه یئتیردین،
اللری باشه یئتیردین !
سن کی آذر ائلینی آتمازیدین، نولدوکی آتدین؟
سن کی “گؤزلر یاتاراق” یاتمازیدین، بس نیه یاتدین؟
سن کی یادلاره ائلین ساتمازیدین، اولمایا ساتدین؟
نییه اولدوز کیمی باتدین؟
کیمی دوتدون، بیزی آتدین؟
کؤنلوموزده ینه قات – قات یاتیشیب داغلار اوجالدی،
دییه بیللم اوجالیقدا ساوالاندان دا باج آلدی،
دن دوشوب ساچلارا زر تئللی گلین لرده قوجالدی،
نه بیلیم بلکه ده شیطان ینه دیرناغینی دیرناغینه چالدی،
نفاقین بذرینی اکدی،
هیجرانین طرحینی تؤکدی.
بیر زامان حافظین عطرین ائلیمیز سندن آلاردی،
زهره چنگ الده دوتوب صوبحه دک ایواندا قالاردی،
سن اوخوردون او چالاردی،
ظلماتین باغرینی یاردیقجا، گؤیه سس اوجالاردی،
عالمه لرزه سالاردی،
طبعی نین ساغری داشدیقجا، یئره اینجی جالاردی،
شعری شعر اوسته قالاردی.
بیر زامان سن ائلیمین نغمه قوشان بولبولو اولدون،
بیر زامان یوردوموزون عطر ساچان سونبولو اولدون،
گئتدین آذر ائلی نین بیر یارالی نیسگیلی اولدون،
“حقه دوغرو نه قارانلیق ایسه ائل مشعلی اولدون”،
دئدیگین حوری لره ایندی گئدیب سئوگیلی اولدون،
ابدیت گولو اولدون.
الی بوش گئتمه دین آنجاق، ائلیمیزدن یاز آپاردین،
سن ادب باغچاسی نین گول چیچکیندن ناز آپاردین،
حوری لر بزمینه سؤزلو سینه ن ایچره ساز آپاردین،
شوریله شهناز آپاردین،
دئمیرم چوخ، آز آپاردین.
نئجه سن سیز یاشاسین ائل لرین اوغروندا جوشانلار،
کیمدن ایلهامینی آلسین حایاتا نغمه قوشانلار،
کلمه لر له دوتوشانلار،
گئجه – گوندوز چالیشانلار،
چالیشارکن آلیشانلار.
سن گئدن دن، ادبیات باغی نین گول لری آغلار،
ساری سونبول لری آغلار،
اولکه میز یاسه باتاندان، سونا بولبول لری آغلار،
کوکره ییب قانلی آراز، کور چایی نین سئل لری آغلار،
عاشیقین گؤزلری آغلار،
سازینین سؤزلری آغلار،
موغانین دوزلری آغلار،
اوتای آغلار، بوتای آغلار،
ماوی گؤی لرده آی آغلار.
سنده دستانینی قوشدون او ایگید شانلی سهنده،
باشی توفانلی سهنده،
دوندو حیدربابانین قصه سی دستانلی سهنده،
اوره یی قانلی سهنده،
ده لی جیرانلی سهنده،
یئنی دن داردا قالیب، سانکی بیر اصلاندی، باغیردی،
داغلانار کن اوره یی داغلاری امداده چاغیردی.
قوجا حیدربابامیز داغلاناراق، اولدو دایاق سیز،
اوبا سسدن دوشره ک، قالدی اوره ک لرده قولاق سیز،
ساری سونبول لرینی شاخدا ووروب بیچدی اوراق سیز،
اود دوتوب یاندی اوجاق سیز.
آرازین آیناسی کاسلاندی ینه غمله یاناشدی،
دوشلریندن ساوالان میثلی سهندین سودو قاشدی،
ینه غم لر قاطاری توزلو یاناقلاردا ایز آشدی،
گؤزلرین کاسه سی داشدی،
سئل اولوب باشلاری آشدی،
قارا یئل اسدی خیالین آتی دوز یولدادا چاشدی.
آمما حیدربابانین شهرتی دونیایا یاییلدی،
شهریار باتدی سا، یوخ عیبی، یاتان گؤزلر آییلدی،
ایل لر آی سیز یاشادی اؤلدوکی اولدوزلو ساییلدی،
اوزو گئتدی آدی قالدی،
آغزیمیزدا دادی قالدی.
دئدی حیدربابایا، دونیا یالان دونیادی آنجاق،
شهریارداندا اثر قالسا، قالار بیر آدی آنجاق،
او آدی اولماز اونودسون وطنین اولادی آنجاق.
باشینا آند ایچر ائل لر،
اونا مسکن دی کونول لر،
پایلایار عطرینی گول لر،
آپارار هر یانا یئل لر،
سسینه سس قوشو سئل لر.
قیرا زنجیرینی اصلانلاریمیز قالمایا داردا،
جوشا غیرت قانی بلکه بو سویوق قانلی داماردا،
یاشایاق شانلی باهاردا،
محو اولا شاخدادا قاردا.
کاروانین باشچیلینی چالدی اجل چنگی آپاردی،
او گئنیش روحونا دونیا قفسی بیلدی کی داردی،
آخ نه توفان، کی ادب باغچاسی نین ایچره قوپاردی،
اوکی اولدوزلارا سوز اینجی سی مین غمزه ساتاردی.
سوزه ن اولدوزلارا دوندو،
عومرونون مشعلی سوندو.
او همان سلطان ایدی خدمته چکمیشدی صبانی،
طی ائدن کون و مکانی،
دوگه سلطان ریاضی قاپوسون صبح زامانی،
تاپا علمین آتاسین سیرده اندیشه باغیندا،
اونا مین نکته نی آیدینلادا ان خسته چاغیندا،
دییه، دشمن گتیریب دیر اله فرضیه نی اوستاد،
آتمین بومبی ائدیر عالم انسانلیغی برباد،
اوز نبوغونله اوره ک لر ائوینی ائتمه سین آباد،
جنگین عفریتی چکر کامینه انسانلاری بیر گون،
بویایار آل قانا دونیانی آخان قانلاری بیر گون.
او همان باغبان ایدی، گول لری ایستردی تیکان سیز،
دده قورقود کیمی داغلار باشین ایستردی دومان سیز،
او همان گوهر ایدی عالم امکان دا مکان سیز،
جانلی ایستردی اووی، اووچونو جان سیز،
یوردون ایستردی خزان سیز.
او همان قارتال ایدی کهلیگی سالمازدی نفسدن،
اوخیان بولبول ایدی باد خزان سالمادی سسدن،
باغیران اصلان ایدی، واهمه ائتمزدی قفسدن،
قوجامان شاعریدی، شعرین آییرمیشدی هوس دن.
سوزونه عشقی واریدی،
اؤزو آلاهه ساریدی،
شانلی حیدربابانین تورک ائلینه یاز نوباری ایدی،
دادلی – دوزلو غزلی، کوتله لرین شام ناهاری ایدی،
سوزو دوزگون عیار ایدی،
گئجه لر صوبحه کیمین همدمی توزلو سه تاری ایدی،
تاری عمری ایله یاری ایدی،
عاصمین ده باشی نین کؤلگه سالان شهریاری ایدی،
آمما افسوس بویاز شهریارین سون باهاری ایدی،
اللر اوستونده گئدن قبره، ائلین نازلی یاری ایدی .


c: text/html

text:
۱٫ یاخشـــــی بیر قیسا
حئکایهنین بعضی اؤنملی
اؤزللیکلریندن بونلاری
دئمک اولار:
گـــــؤزه گلن بیر باشلانیش،
گؤستریشلی کاراکتئرلر(ان چوخ
۳-۴ نفر)، حئکایهنین حادثهلری
و یا پیلوتون یارانماسی اوچون نهدن
گتیــــرن دیالوقلار، ماراقلی پیلوت
[پیرنگ]، اویغون بیر گرگینلیکله
چاتیـشما، چاتیشما ایله اویغون اولان
بیـــر یوکسلیش، ایناندیریجی سونا
چاتما، اویغون بیر دویغوسال اورتام
یاراتما، اویغون بیر گؤروش آچیسی،
اویغون بیر زامانلا مکاندان یارارلانماق،
دیلدن دوزگون استفاده ائتمک، کولتورل
بیر آنا فیکیر.
۲ . بو اؤزللیکلری نهتهر الده ائتمک اولار؟ باشقا سؤزله یاخشی بیر حئکایهنی نئجه یازماق اولار؟
بیرینجی: یئنی حئکایه یازانلار اوچون ان واجیب ایش، قیسا حئکایهنین ان یاخشی اؤرنکلریله شاهاثرلرینین اوخوماسیدیر. البته فقط قیسا حئکایه یوخ، بلکه بوتون آنلاتی[پووئست/روایتی] نثرلری اوخوماق لازیمدیر. بونا گؤره، ادبیاتین کلاسیک شعرسل روایتلریندن باشلاییب، سونرا قیسا حئکایهنین، چئخوو، موپاسان، جئیمز جویس و… کیمیبؤیوک اوستادلارینا یئتیشیلسین. دئمهلییم، ایندیکی یازیچیلارین کیتابلاری ایله یاناشی کلاسیک حئکایه کیتابلارینی دا اوخومالیدیرلار. حئکایه یازمایا یئنی باشلایانلار یاخشیدیر اؤنجه باجاردیقجا خاریجی یازارلارین اثرلرینی اوخوسونلار. هرنه ده اولسا قیسا حئکایه باتیدان آلینما بیر ژانردیر. هله ده گوجلو اثرلری باتی ادبیاتیندا آختارمالیییق.
ایکینجی: چالیشین بیر حئکایهنین اساس و یا مرکزی فیکیرینی [اصلی و محوری ایدهسینی] تاپاسینیز. عمومیتده بو فیکیر، باشلانغیجدا، بیر خام و گئدهری بیر فیکیر کیمیبیردن عاغیلا گلر. اؤرنک اوچون: “بیر اوشاغی یول اوسته قویماق”. بو خام فیکیری، بیر قیسا حئکایهیه دهییشمک اوچون، حئکایه یازان چالیشمالیدی بو بوتونسل[کلی] ایدهنی، معین حادثهلرله اؤهزل کاراکتئرلر فورمتینده گلیشدیرسین. سونرا بو ایدهنین، اؤنملی اؤلچوسو و یا سیمگهلنمهلری تاپیلسین. میثال اوچون، طبیعی حیسلریندن فرقلی اولاراق، اوشاغینی یول اوستونه قویان بیر آنانین شخصیتی سئچیلسین. بیر قیسا حئکایه یازماق اوچون بو یاخشی بیر باشلانغیج نقطهسی اولابیلر.
اوچونجو: یازیچی بو حئکایهنین روایتی اوچون ان اویغون گؤروش آچیسینی سئچمهلیدیر. بو حئکایهنی هم بیر بلدیه مامورو کوچهنی سوپوررکن، یول اوستونه قویولان اوشاغی گؤروب سؤیلهیه بیلر، همده بیر عادی یولدان کئچنده او اوشاغی تاپماقلا، اونو یوخسوللوقدان دا قورتارا بیلر. آما نئجهدی حئکایهنین روایتینی، کؤنلو ایستهمهسه ده اوشاغینی یول اوسته قویان آنایا تاپشیراق؟ یازیچی حئکایهنین روایتی اوچون یاخشی بیر گؤروش آچیسی تاپا بیلمهییرسه، یاخشیدی حئکایه اوچون باشقا بیر ایدهنین دالیجا گئتسین.
۳٫ اویغون بیر خام فیکیر ایله گؤروش آچیسینی سئچمهدن سونرا، حئکایه حادثهلرینین بوتونسل پلانی بللی اولونمالیدیر. اگر بیر قیسا حئکایهنین نورمال اوزونلوغونو ۱۵ الی ۲۰ صحیفه بیلسک، بو حالدا، ان آزی اوچ-دؤرد مهم صحنهیه احتیاج وار. یول اوستونه قویولان اوشاغین حئکایهسینین اساس اوچ صحنهسینی بئله نظره آلماق اولار: ۱ – اصلی شخصیتین[اریندن بوشانمیش] ایکینجی اری ایله دانیشیغی و ایکینجی ارین اوشاغی یول اوستونه قویماغا اصرار ائتمهسی؛ ۲ – آنانین بیر باسیریقلی[ازدحاملی] مئیدانا گئتمهسی و اوچ یاشیندا اولان اوشاغینی اورادا بیراخماسی؛ ۳ – اوشاغینی یول اوستونه بیراخاندان سونرا، آنانین فایداسیز پئشمانلیغی.
۴ . اصلی شخصیتدن علاوه، بیر نئچه یانال[فرعی/ایکینجیل] شخصیت ده، نظرده توتمالییق. بو ایکینجیل شخصیتلرین ساییسی، قیسا حئکایهنین قیسیتلیغی[محدود]ایله اویغون سئچیلمهلیدیر، ائله اولسون حئکایهنین حادثهلری راحاتجا اؤنه گئتسینلر.
۵ . بو مرحلهده، یعنی بیر خام فیکیری، پیلوتون بوتونسل پیلانی و کاراکتئرلری تاپاندان سونرا، حئکایهنی یازماغا باشلاماق لازیمدیر. یازماق راحات بیر ایش دئییل، آما حئکایه یازان اولماق ایستهین بیر کیمسه، یازماق لذتینه آلیشمالیدیر.
۶ . حئکایهنی نئچه دفه یازماق لازیمدیر، آنجاق ائدیت ائتمهیی داها اؤنملیدیر. حتی پئشهکار یازیچیلارین دا یازیلارینی نئچه دفه یئنیدن باخیب دوزنلمهیه احتیاجلاری واردیر. البته ائدیت ائتمهیین، سیلیب یئنیدن یازمانین دا بیر حدودو واردیر، سونسوزا کیمیداوام ائدیلمهیینه گرک یوخدور. غریزی بیر حس یازیچییا اؤیرهدیر اوستونده ایشلهدییی حئکایه اوزره چالیشماسینی دایاندیریب باشقا بیر حئکایهنین یازماسینی باشلاسین.
۷ . آما گنج یازیچیلار اوچون ان اؤنملی توصیه، یازماقدا، تمرین ائتمکدن سونرا، هئچزاد اولا بیلمز.
آچیقلاما:
یازی فارسجا “درنگ” سایتیندان گؤتورولوب تورکجهیه چئویریلیبدیر.
حسین پاینده، یازیچی، ادبیاتشوناس، فیلم تنقیدچیسی و علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا نظریه و ادبیاتشوناسلیق اوستادیدی.
او تهراندا آنادان اولوب، اورتا تحصیلاتینی اینگیلیسده اوخویوب انقلابدان بیر ایل سونرا ایرانا قاییدیبدیر. او ۱۳۶۸ده علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا اینگیلیسجه ادبیاتی لیسانسینی آلیب، ۱۳۷۰ ده ایسه تهران بیلیمیوردوندان اینگیلیسجه ادبیاتینین یوکسک لیسانسینی الده ائتمهیی باجاریبدیر.
پاینده ۱۳۷۵جی ایلده تحصیلاتینین داوامیاوچون اینگیلیسه گئدیب، ۱۳۸۰دا نظریه و ادبیاتشوناسلیق دوکتوراسینی آلاندان سونرا اؤلکهیه دؤنوب، علامه طباطبایی بیلیمیوردوندا تدریسه مشغول اولوبدور.
ایندییه کیمی، حسین پایندهدن، ۱۰۰دن چوخ مقاله اؤلکهمیزین مختلف نشریاتیندا یاییلیبدیر.
بونون یانیندا ۸ جیلید کیتاب یازیـــب و ۷
جیلید ایسه ترجمه ائدیبدیر.
او همچنین سککیز کیـــــتابین رئداکتورو
اولوبدور. پاینده ایندییه کیمیاؤلکه ایچینده ۵ اؤدول و خاریجهده ایســــــه بیر اؤدول
قازانا بیلیبــــدیر. او ادبیاتشوناسلیقدا
یئتــــرلی قدر تجروبهلی اوزمانلاردان
ساییلیر.
پاینده بو ســاحهده حاشیهلردن اوزاق
اولاراق سادهجه علمیچالیشمالاری
ایله ادبیاتا خیدمت ائتمکدهدیر.
بونو دا آچیقجا سؤزلـــری ایله
درسلرینده گؤرمک اولور.
حسین پاینده –
چئویرن: حسین واحدی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قلوبال مؤقعیت تعیین ائتمه سیستمی
قلوبال مؤقعیت تعیین ائتمه سیستمی (اینگیلیسجه : GPS- Global Positioning System) دونیا اۆزره تطبیق اولونان ناویقاسیا (فارسجا: ناوبری) سیستم دیر. بو ایلک دفعه اولاراق ۱۹۸۰-جی ایلده آمریکا مۆدافیعه ناظیرلیگی طرفیندن (NAVSTAR-GPS) موقعیت تعیین ائتمه و واخت اؤلچمه اۆچون یارادیلیب اینکیشاف ائتدیریلمیشدیر.
NAVSTAR-GPS – سیستمینین تطبیقی ایله آمریکا دنیز دونانماسی اوچون تعیین اولونموش کؤهنه NNSS (ترانزیت) و اتم بومبالارینین یئرینه تعیین ائتمه سیستمی وئلانی عوض ائتدی.
NAVSTAR- GPS (اینگیلیسجه : Navigational Satellite Timing and Ranging - Global Positioning System ) رسمی اولاراق ۱۷ جولای ۱۹۹۵–جی ایلدن ایستیفاده اولونماغا باشلامیشدیر.
حال حاضیردا موبایل تلفونلارین ایشلنمهسینده ده GPS سیستملردن ایستیفاده اولونور.
بو سیستمین ایشلمه پرینسیپی دایمی اولاراق موقعیتینی دییشن و دقیق واخت وئرن پیک لرله اساسلانیر. بو پیک لرین سیقنال لاری اساسیندا GPS قبول ائدیجی اؤز موقعیتینی و سۆرعتینی تعییین ائده بیلیر. نظری اولاراق بونون اوچون ۳ پیک دن گلن سیقنال کیفایت ائدیر. پراکتیکدا GPS قبول ائدیجیلرین اؤز ساعاتلاری اولمور. اونا گؤره ده بورادا دؤردونجو پیک دن ایستیفاده ائدیلیر کی، قبول ائدیجی اوچون دقیق ساعات تعیین ائتمک مۆمکون اولسون.
GPS سیستملریندن حرکت ائدن شئیین موقعیتی، سۆرعتی و حتی حرکتی ایستیقامتینی تعیین ائتمک مۆمکوندور.


text:
آذربایجان رسپوبلیکاسینین پرزیدنتی، سلاحلی قوهلرین عالی باش کوماندانی جناب ایلهام علیئوین تصدیق ائتدیی پلانا اساساً کئچیریلن گنیش میقیاسلی تعلیملرین دؤیوش آتیشلی اساس مرحلهسی ایجرا اولونوب.
مدافعه ناظیرلییندن آخار. آذ-آ وئریلن معلوماتا گؤره، پلانا مووافیق اولاراق بو مرحلهده آرتیلرییا، هاوا هوجوموندان مدافعه واسطهلری، آویاسییا، ائلجهده دیگر بیرلشمهلر یئنی سلاح و تکنیکانین تطبیقی ایله تعلیم-دؤیوش تاپشیریقلارینی یئرینه یئتیریبلر.
مرکب داغلیق رلیف و رادیوالکترون، همچینین تعلیملرین نیتی ایله معین ائدیلمیش دیگر خاراکتریک خصوصیتلر شرایطینده کئچیریلن تعلیملرده قوشونلارین معاصر اومومقوشون عملیاتلارینین کئچیریلمهسینین موختلیف اصوللارینین ایجراسی اوزره باجاریق و وردیشلری پراکتیکی اولاراق تکمیللشدیریلیب، قوشونلارین و ایدارئتمه سیستئملرینین قاریلیقلی علاقهده افکتیو تطبیقی حیاتا کئچیریلیب.
موختلیف پولیقونلاردا و معاصر آوادانلیقلارلا تجهیز ائدیلمیش تعلیم ساحهلرینده یئنی سلاح سیستملرینین ده ایستیفادهسیله دؤیوش آتیشلاری ایجرا اولونوب، بؤلمهلرین و آتشین مائورلری یئرینه یئتیریلیب.


text:
قازاغیستان دا ایستامبول گیجهسی داباراسی گچیریلدی
دابارادا دؤنِر، پیده، سارما و بیله کی تۆرک ناهارلاری بیلن بیله لیکده سالاد دا بریلدی و تۆرک موزیگی چالیندی.
قازاغیستان ینگ پایتاغتی آستانادا تۆرک آشچیلیق مدنیتی گچیریلدی.
ایستامبول گیجهسی آدی بیلن گچیریلن دابارا بیر تۆرک هتل و قازاغیستانداقی دیپلماتلار تۇپاری تاراپیندان قورالدی.
دابارا کؤپ سانلی یرلی و داشاری یورتلی ایلچی و دیپلمات قاتناشدی.
دابارادا دؤنِر، پیده، سارما و بیله کی تۆرک ناهارلاری بیلن بیله لیکده سالاد دا بریلدی و تۆرک موزیگی چالیندی.
دابارانی قورانلاردان تانسل ترجان بو دابارانینگ هر آیدا ایکی گِزِک گچیریلجکدیگینی آیتدی.
قازاغیستان بیلن تۆرکیأنینگ مدنی تایدان بیری بیرینه اؤرأن یاقین بۇلاندیغینی آیدان ترجان،
"تۆرک آشچیلیغی و دادلی ناهارلاری بۆتین دۆنیأده تانالیار و اؤوۆلیأر. شو سبأپلی شیله بیر دابارانی گچیردیک" دیدی.


text:
«مالوروسییا» ایدئیاسی دونباس ساکینلرینین یاردیم اوچون ائتدیی اومیدسیز بیر چاغیریشدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری اوکراینا عالی راداسینین میلت وکیلی نادئژدا ساوچئنکو دئییب. اونون سؤزلرینه گؤره، بونونلا دا رئگیون روسییایا یوخ، محض اوکراینایا جزب اولوندوغونو گؤستریب:
«باخمایاراق کی، اورادا اونلار هله ده اللرینده سلاح روسییانین اوکراینا علیهینه ماراقلارینی مدافعه ائدیرلر؛ باخمایاراق کی، اورادا بیزی اؤلدورمهیه چالیشان و بیزیم اؤلدورمهیه چالیشدیغیمیز اینسانلار وار - هانسی فورمادا ایفاده اولونماسیندان آسیلی اولمایاراق، بو، دونباسین اومیدسیز چاغیریشیدیر».
ساوچئنکو اوکراینانین دونباسا نظارتینه قایتاریلماسی اوچون گوج تطبیق ائتمهسینین ۲۰۱۴-جو ایلده نورمال قارشیلانا بیلجیینی، حاضردا ایسه بو احتیمالین چوخ ضعیف اولدوغونو بیلدیریب.
قئید ائدک کی، دونتسک سئپاراتچیلارینین لیدری اؤتن گون "مالوروسییا" آدلی دؤولت یاراداجاقلارینی اعلان ائدیب.


text:
دئکابرین ۱۶-دا آذربایجانین و گورجوستانین مدافعه ناظیرلیکلری آراسیندا ۲۰۱۷-جی ایل اوچون امکداشلیق پلانی ایمضالانیب.
مدافعه ناظیرلییندن آخار . آذ-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، سند آذربایجان رئسپوبلیکاسینین مدافعه ناظیری گئنئرال-پولکوونیک ذاکیر حسنووون اؤلکهمیزده رسمی سفرده اولان گورجوستانین مدافعه ناظیری لئوان ایزوریا ایله کئچیریلهن گؤروشو چرچیوهسینده ایمضالانیب.
گؤروشدن اول گورجوستانین نماینده هئیتی فخری خیابانا گلهرک خالقیمیزین عوموم میللی لیدئری حیدر علیئوین خاطرهسینی ائحتیراملا یاد ائدیب، مزاری اؤنونه اکلیل قویوب. گؤرکملی اوفتالمولوق عالیم، آکادئمیک ظریفه خانیم علیئوانین دا خاطرهسی آنیلیب، مزاری اوزرینه گول دستهلری دوزولوب.
قوناقلار، همچینین شهیدلر خیابانیندا آذربایجانین موستقیللیگی و اراضی بوتؤولویو اوغروندا موباریزهده جانلاریندان کئچمیش قهرمان وطن اؤولادلارینین مزارلاری اوزرینه گول دستهلری، "اَبَدی مشعل" عابیدهسی اؤنونه اکلیل قویوبلار.
سونرا مدافعه ناظیرلیینده رسمی قارشیلانما مراسیمی کئچیریلیب.
گورجوستانین مدافعه ناظیری فخری قارووول دستهسینین اؤنوندن کئچیب، هر ایکی اؤلکهنین دؤولت هیمنلری سسلندیریلیب و پروتوکولا اویغون اولاراق "شرف کیتابی" ایمضالانیب.
آذربایجانین و گورجوستانین مدافعه ناظیرلری آراسیندا اولجه تک به تک، سونرا ایسه گئنیش ترکیبده گؤروش کئچیریلیب.
قوناقلاری سالاملایان گئنئرال-پولکوونیک ز.حسنوو گورجوستانلی همکارینی یئنی تعییناتی موناسیبتیله تبریک ائدیب، اونا فعالیتینده اوغورلار آرزولاییب.
اؤلکهلریمیزین حربی امکداشلیغینین ایکیطرفلی و ناتو چرچیوهسینده حیاتا کئچیریلهن پروگراملار، ترئنینگلر واسطهسیله، ائله جه ده آذربایجان-تورکییه-گورجوستان حربی قوروملاری فورماتیندا آپاریلدیغینی خاطیرلادان گئنئرال-پولکوونیک ز.حسنوو وورغولاییب کی، گلن ایلده ده ایکی طرفلی و اوچ طرفلی تعلیملرین کئچیریلمهسی پلانلاشدیریلیر.
آذربایجان ایله گورجوستان آراسیندا ایستراتئژی طرفداشلیغین یوکسک سوییهسیندن دانیشان گئنئرال-پولکوونیک ز.حسنوو بونون تکجه اؤلکهلریمیزین اینکیشافیندا دئییل، هم ده بوتون رئگیوندا تهلوکسیزلیین تامین ائدیلمهسینده موهوم رول اوینادیغینی وورغولاییب. مدافعه ناظیری بئین اَلخالق تشکیلاتلاردا آذربایجانی دستکله دیکلرینه، رئسپوبلیکامیزین اراضی بوتؤولویونو، داغلیق قاراباغی اونون آیریلماز ترکیب حیسهسی کیمی تانیدیقلارینا گؤره گورجو خالقینا میننتدارلیغینی بیلدیرهرک وورغولاییب کی، آذربایجان دا گورجوستانین اراضی بوتؤولویونو تانیییر و دستکله ییر.
گئنئرال-پولکوونیک ز.حسنوو اؤلکهلریمیزین حربی قوروملاری آراسیندا ۲۰۱۷-جی ایل اوچون امکداشلیق پلانینین ثمرهلی طرفداشلیغیمیزین مؤحکملندیریلمهسینه خیدمت ائده جه یینه امینلیگینی بیلدیریب.
آذربایجانین مدافعه ناظیری گؤروشده ائرمنیستانین رئگیونال ثابیتلییه اساس تهلوکه یاراتدیغینی، ایشغالچی اؤلکهنین دؤولت سوییهسینده دایم سئپاراتیزمی دستکله دیینی دیققته چاتدیریب.
ایلک رسمی سفرینی محض آذربایجانا ائتمهسیندن ممنونلوغونو بیلدیرهن ل.ایزوریا بونون اؤلکهلریمیز آراسیندا امکداشلیغین یوکسک سوییهسینین باریز نومونهسی اولدوغونو وورغولاییب. دؤولتلریمیز آراسیندا علاقهلرین اینکیشافیندا اؤلکه رهبرلرینین دوستلوق موناسیبتلرینین موهوم رول اوینادیغینی دئیهن گورجوستانین مدافعه ناظیری بو جور گؤروشلرین امکداشلیغیمیزین گئنیشلندیریلمهسی باخیمیندان ضروری لیینی خصوصی قئید ائدیب.
ل.ایزوریا اونو دا بیلدیریب کی، گلن ایلدهن گورجوستان دا آذربایجان ایله تورکییه آراسیندا کئچیریلهن بیرگه حربی تعلیملرده ایشتیراک ائتمهیه حاضیردیر.
گؤروشده آذربایجان ایله گورجوستان مدافعه ناظیرلیکلری آراسیندا حربی، حربی تحصیل و حربی طیب ساحهلرینده امکداشلیغین پئرسپئکتیولری، بیرگه حربی تعلیملرین کئچیریلمهسینین ایمکانلاری، ایشچی گؤروشلرین تشکیلی و قارشیلیقلی ماراق دوغوران دیگر مسئلهلر بارهده اطرافلی فیکیر موبادیلهسی آپاریلیب.
سفر دئکابرین ۱۷-دک داوام ائدجک.


text:
حالبوکی مشروطیت دؤورونده عکسینه ایدی. طالبوف لار، آخوند زاده لر و حتی تقی زاده لر و کسروی لر تورکیه و اسلام عالمی نی داها یاخشی تانیییردیلار. چونکی عثمانلی اقتداری نین و تورکیه جمهوریتی نین هر اؤلکه ده ن چوخ ایرانا پوزیتیو تاثیری اولموشدور. رضا شاه ین مصر پادشاهی ایله فامیل اولماسی و بیرینجی خارجی اؤلکه اولاراق تورکیه یه سفری، هئچ ده تصادف اولمامیشدیر.
سون گونلرده تورکیه حاقدا اوخودوغوم یازیلار ( ایرانلیلارین قلمینده ن آخان یازیلاردان دانیشیرام؟؟!!...)، منده فقط تاسف حسلری اویادیر. یازیلارین بیر چوخوندان گؤرمک اولور کی، بونلارین باشماقلاریندا توی دیر: باخین فقط ایران دئییل، تورکیه ده باتدی.
دئیه نلره گؤره، پادشاه ایکی آداما جزا حکمی وئرمک ایسته میشدی. بیرینجی سینه دئمیشدی: جزانی سن سئچ کی، سنه وئره ن جزانین ایکی برابرینی ایکینجی آداما وئره جگم. آدام پخیل اولدوغو اوچون دئمیشدی: قبله ی عالم! امر ائت جلاد منیم بیر گؤزومو چیخارتسین!!...
ایندی بو بدبخت لر بیلمیرلر کی تورکیه نین بیر گؤزو کور اولسا، اونسوزدا حضیض ذلته دوشموش ایران اقتصادی نین ایکی گؤزو کور اولاجاقدیر.
تورکیه کیمی انکشاف ائله میش بیر اؤلکه ایله قونشو اولماق بیزیم اؤلکه اوچون اولدوقجا اهمیتلی دیر. ایران ایله تجارت و آلیش- وئریش اوچون مثل سیز یئر توتان بیر اؤلکه ده، آنارشی نین حاکیم اولماسی نین ضرری، لاپ چوخ بیزیم اؤلکه یه توخونا بیلر.
بو مسئله نی ایران دؤلتی بو اوزده ن ایراق "منورالفکر" لرده ن داها یاخشی باشا دوشور. تصادف دئییل کی ایران دولتی کودتانی محکوم ائله مک ده، هامیدان قاباغا دوشدو و بلکه ده اردوغان حاکمیتینه کودتا خبرینی گیزلیحه وئره ن دولتلرده ن بیری ائله ایران دولتی اولموشدور.
بو گون تورکیه، منطقه نین گوجلو اقتصادلاریندان بیری دیر. بوتون چتینلیک لره رغما تورکیه 60 اینحی ایللره گئری قاییتمایاجاقدیر.
بو یازیچیلار هله باشا دوشمه ییبلر کی:
- بیرینجی سی تورکیه نی مدرنیزمه دوغرو آپاران فقط آتاتورک دئییل ایدی. بلکه بو ایشی باشلایانلار، اونلار ضیالی و یوکسک دولت و اوردو صاحیب منصب لرینده ن عبارت بیر جمع اولموشدور. عین زاماندا تورکیه نی مدرن لشدیرمک پلانی فقط آتاتورکون فیکری اولمامیشدیر. بو فیکر، ائله عثمانلی اقتداریندان قایناقلانیردی.
- ایکینجی سی، یئتمیش ایل کمالیزم، تورکیه نی همیشه لیک و گئری قایتاریلماز بیر شکیل ده، ائله دئییشیب کی، ایران کیمی حکومتین اورادا یارانماسی ممکون دئییل. تورکیه، ایرانین عکسینه (ایراندا شیعه دومینانت دیر)، مذهب جهتینده ن بیر موزائیک دیر. بو دوغرودور کی، تورکیه گئت- گئده بیر کنسرواتیو جامعه یه چئوریلمک ده دیر؛ لاکن او اؤلکه ده، بیر عده فرصت طلب ین علم گزدیرمه لرینه باخمایاراق، دینچی بیر حکومت اصلا و ابدا دوام ائده بیلمز.
- ایران، آسیا دا یئرلشمیش بیر اؤلکه دیر. آسیا قطعه سی ده، هله لیک (تکرار ائدیره م هله لیک؟؟!!...) دونیا جغرافیاسینین "خارج از محدوده" سی حسابلانیر. حالبوکی تورکیه اروپادا، ناتو دا، اروپا محکمه سی کیمی اینستیتوسیونلاردا عضو اولدوغو اوچون، اؤز باشینا بیر مملکت دئییل.
یاددان چیخارمایاق کی آغ پارتی نین بوتون پروپاگاندا سیستمینه رغما، تورکیه اؤز تاریخینده، نئچه، نئچه اردوغان کیمی و بعضا اوندان داها گوجلو و بویوک شخصیت لر گؤرموشدور. البته کی بو شخصیت لرین دونیا گؤروشلری، طبقه منسوبیت لری و هابئله الده ائتدیکلری نائیلیت لر فرقلی اولموشدور. آمما اونلاردا، زامانیندا بو اؤلکه ده سؤزلری کئچمیش، بئله و یا ائله، مدرن تورکیه نین یارانماسیندا رول اوینامیشدیلار.
بو اؤلکه "عصمت اینونو" لاری گؤرموشدور. بو باجاریقلی، بویوک شخصیت و گوجلو دولت آدامی، " ملی رهبر" لقبی آلمیشدیر.
بو اؤلکه "عدنان مندرس" لری گؤرموشدور. تورکیه نین تاریخی شخصیت لرینده ن بیری اولان مندرس، اؤنجه کودتاچی افسرلر واسطه سیله اعدام ائدیلمیش، لاکن سونرالار بو دولت آدامی، ملی قهرمان کیمی ده یه رلندیریلمیشدی.
یئنه ده دونیا گؤروشلرینده ن آسیلی اولمایاراق باخساق، بو اؤلکه دمیره ل، اجویت و اوزال کیمی شخصیت لر گؤروبدور. بونلارین هر بیری سیاست عالمینده، اردوغان دان بویوک اولماسالار دا، کیچیک ده دئییللر.
و نهایت تورکیه ده آتاتورک کیمی بیر رهبر ده ن دانیشماق اولار. بئله یوز دانا اردوغان لار دا اونون آدینا کؤلگه سالماغا قادیر اولمایاجاقلار.
آمما ایندی باخاندا بو شخصیت لر هاردادیلار؟ اونلاردان قالان بیر قورو آد و پیس- یاخشی سیاسی ارثیه دیر.
اردوغان لار، گلدیک لری کیمی گئده جکلر. آمما تورکیه یاشایاجاقدیر. تورکیه یاشایاجاقدیر کی، اونو یاشادان انسانلاردا، یاشایا بیلسینلر.
اردوغان، چوخ شانسلی بیر سیاست آدامی اولسا ( شانسی اولسا؟؟!!...)، ایگیرمی ایل سونرا، بلکه بیر طیاره میدانی، بیر یونیورسیته و یا بیر شهرده بیر میدان اونون آدینی داشییاجاقدیر. یوخسا مین لر سرکرده، رهبر و دولت آدامی کیمی تئز- گئج یادلاردان چیخیب و تاریخین قارانلیقلاریندا آدی ایتیب- باتاجاقدیر.
و نهایت کودتا گئجه سی، تلویزیوندان استامبول دا خالقین تانک لارا سینه گریب، تانک لارین و زرهپوشلارین ته که رلرینی ایته لیییه- ایته لییه دایاندیرماسینی گؤره ن حیات یولداشیم، بیر سؤز دئدی کی، هله ده او سؤز قولاغیمدا جینگیلده مک ده دیر. او دئدی کی:
" روشنفکرلر هر زامان خیاوان دا کی بو انسانلاری هئچه ساییرلار. حالبوکی تاریخی بونلار یازیرلار".


text:
سوچیده باش توتاجاق سورییا میللی کونگره سینین ایجلاسیندا بوتون طرفلر یئر آلمالیدیر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا خاریجی ایشلر ناظرینی معاوینی میخایل بوقدانوو تورکییه طرفینین پید ایله باغلی اعتراضلارینا جاواب اولاراق دئییب.
«تورکییهلی پارتنیورلاریمیزلا علاقه دییک. دموکراتیک بیرلیک پارتییاسینینداکی (دبپ) بوتون طرفلرین و سورییاداکی دیگر کورد توپلوملارینین سورییالی اولماسی دوشونجهسی ایله حرکت ائدیریک. بو کوردلر سورییانین وطنداشیدیر، تورکییهنین دئییل. اونا گؤره ده آیری سئچکیلیک ائتمه یین طرفداری دئییلیک. کونگره سده بوتون طرفلر – کورد، عرب و و س. مذهبده اولانلار ایشتیراک ائده جک»، - روسییا رسمیسی بیلدیریب.
قئید ائدک کی، تورکییه طرفی پید-نین کونگره سده ایشتیراکینین قطعی علیهینهدیر.


text:
سئویندیریجی
ساواشلار
دونن
تهران اولوسچولارین آراسیندا بیر مئساژ یاییلدی :
آزربایجان بوتون گؤی و یئر قووهلریایله نخجوان و باكی سینیرلاریندان؛
ائرمنیستانا ساری یولا دوشدولر.
بو
سؤز منی سئویندیردی. بو سئوینجی گیزلهده بیلمدیم. آنجاق بیر قونویو دوشونمهك گرك
گؤروندو. ندن اینسانلار آراسیندا ساواش چوخ آیریم (فرقلی) هابئله چئشیدلی
(موختلیف) ائتگیلر (تاثیرلر) یارادیر.
ساواش
دونیانین اَن دهشتلی و پیس اولایلاریندا سانیلاركن بیز اونون باش دوتماسیندان
سئوینیریكمی!؟
آنجاق
بوردا آنایوردوموزون سورونوایسه گلهجهیی آرادادیر. بیز توپراغلاریمیزی گئری
آلماق اوچون هر ایشه ال وورموشوق؛ ساواشدا بیر یولوموزدور.
ائشیتدییمیزه
گؤره افغانیستان یوخسا عیراق ساواشیندا كیتلهنین چوخو آمئریكا و ناتو قووهلرینه
ایستیبدادی آرادان آپاران، قورتاریجی، هابئله تانریقُولو آدلاندیرمیشدیلار. بونون
ندنلرینی بو اؤلكهلرین كئچمیش حاكیمیتلرینده آختاریب بولماق اولور. آنجاق بو بیر
اؤلكهیه چوخ فلاكتدیر اؤز بودونونا (میللتینه) او قدر ظولم ائتسین كی اولوسو
یابانجیلاردان یاردیمجیلیق اومسون.
منجه
یاواش یاواش ساواش و اونون آنلامی دهگیشیلیر. سئویندیریجی ساواشلار دوغولدورولوبدور.
گؤنده ر بؤلوم لر: گوندم اولای


text:
دگرلی سؤزلر!!
دوکتور جئری
جومعه آخشاملاری، شهریمیزده سعدی ادبی درنگینین ییغینجاقلاری اولور. بو هفته اوستاد دفتری دیل و ادبیات حاققیندا دانیشاجاقدی. بیرآز گئجیکمیشدیک. قوشوقچو کل اوغلان ماشینی اوستادین قاپیسیندا ساخلاییب بئش-آلتی یول سیقینال چالدی. هاندان-گئجدن اوستاد دفتری ایله اوغلو، میرزه دفتری ائشیگه چیخدیلار. اوستاد دفتری باشینی باغلامیشدی، بتر ده اوسکوروردو. باشی ایله بیزیله سالاملاشاندان سونرا دئدی:
- قلمداشلار!..تأسفله من بوگون خستهلنمیشم، درنگه گلهبیلمهیهجگم. منیم یئریمه اوغلوم میرزه دانیشاجاق..
میرزه دفتری ماشیندا اوتوراندا، اوستاد دفتری برک-برک تاپشیردی:
- اوغلوم میرزه!.. دیقتلی اول، دگرلی دانیشاسان، گؤرنلر- ائشیدنلر دانیشغیندان فیضیاب اولسونلار!
ماشین یولا دوشنده گؤزومون قیراغی ایله آرخا قولتوقدا اگلمیش میرزه دفترییه باخدیم. جوشقولو گؤرونوردو. بیرآز دا رنگی قاچمیشدی. گولومسهیهرک سوروشدوم:
- آغا میرزه! دانیشیغا بیر شئیلر حاضیرلامیسان؟!
جلد الینی جیبینه سوخوب بیر تیکه کاغیذ چیخارتدی:
- دانیشغیمین موهوم نوکتهلرینی یازمیشام. آنجاق بیر آز استرسیم وار، ایلک دفعهدیر جمع قاباغیندا دانیشیرام، قورخورام اؤزومو ایتیرَم دوکتور!..
میرزه دفترینین یانیندا اوتورموش کئفلی ایسکندر :
- قورخما اوغلوم! استرسین داواسی منده دیر!- دئیه جیبیندن بالاجا بیر شوشه چیخاردیب میرزهیه وئرهرک آرتیردی:
- استرس گلنده بو داوادان بیر-ایکی خورتو ایچرسن!!
*
درنک قیو-قیو قیویلداییردی. یئریمیزده اوتورونجا درنگین باشقانی اوستاد فرهیخته، کل اوغلانی چاغیردی. کل اوغلان، قوشوغونو گورولتولو آلقیشلار ایچینده اوخویاندان سونرا، سیرا اوستاد دفترینین اوغلونا یئتیشدی. میرزه دفتری میکروفونون آرخاسینا گئچینجه، شوشه ایله کاغیذی جیبیندن چیخاردیب ماسانین اوستونه قویدو. بیر-ایکی یول میکروفونون باشینا تاپداییب پوفلهدی:
- کم گوی و گزیده گوی چون دُررر...
میرزه دفتری ایکینجی دیزهنی اوخویا بیلمدی. سسی تیترهییب دوداقلاری اسمگه باشلادی. بوغازی توتولدو. ماسانین اوستوندن شوشهنی گؤتورب ایکی-اوچ خورتو ایچدی. داوا همن ائتکیسینی گؤستردی:
- کم گوی و گزیده گوی چون دُر
از اندکِ تو جهان شود پُر
میرزه دفتری داوانین مؤعجوزهسینی سئزینجه شوشهنی گؤتوروب اوچ-دؤرد خورتو داها ایچدی:
- استخوانگان ترکیزه دارینه، همایه کنارهای سپردیس بندازه. نورخان همسانه آکنده. رازمان زیمابه پوشن...
دانیشیقدان هامی چاش-باش اولدور. کیمی دوداغین بوزدو؛ کیمی ایسه باشینی توولادی. میرزه دفتری شوشهنی یئنه باشینا چکدی:
- دفترک درصدانه دمابان گلشنه. استوانک پروندان آب زن. رشتهمان دولا پاگن. چینیجا فنورز آموزانه...
ساغیمدا اوتوران کل اوغلانین قولاغینا پیچیلدادیم:
- بونا نه اولدو؛ نییه تارتان-پارتان دانیشیر ؟!!
سولومدا اوتوران کئفلی ایسکندر بیج-بیج گولدو.
میرزه دفتری آنلاشیلماز سؤزلری سایا-سایا بیردن درین بیر سولوق آلیب سوسدو. دیک-دیک دینلهییجیلرین اوزنه باخدی. گؤزلری قیپ-قیرمیزی اولموشدو. کیمسهدن سس چیخمیردی. میرزه دفتری سوسغونلوغو گؤرونجه بیردن سسینی آتدی باشینا:
- آنلامازلار نییه به آلقیشلامیرسیز؟! یاریم ساعاتدیر سیزه قیزیل خیردالاییرام، اوچ-دؤرد یوز میلیون تومنلیق سؤز دانیشمیشام نییه به هوروت-هوروت باخیرسیز؟ آلقیشلایین دااا..
اوستاد فرهیخته او باشدان قیشقیردی:
- بو ساچما-ساپانلار ندیر دانیشیرسان، اوتان.. کَس سسینی!!
بو هایدان میرزه دفتری بیرآز یوشودو؛ یوموشاق-یوموشاق آچیقلادی:
- فرهنگستان زبان فارسی ایلده 15 میلیارد تومن بودجه آلیب اوچ-دؤرد یوز دنه سؤزجوک دوزلدیر، هئچ بیلیرسیز بو سؤزلرین بیری دؤولته نئچهیه باخیر؟! 12 میلیون تومنه!! من بورادا یاریم ساعاتدیر بو دگرلی - باهالی سؤزلری ساییرام، سیز ایسه هوروت-هوروت باخیب هئچ آلقیشلامیرسیز دااا...
سؤزجوکلر:
آلقیش: تشویق
ائتکی : تأثیر
جوشقو: هیجان
خورتو :جرعه
درنک: انجمن
دیزه: مصراع
سئزمک: حس ائلهمک
سولوق: نفس
قوشوق: شعر
قوشوقچو: شاعیر
قولتوق: مُبل، صندلی
ماسا: میز
های: ندا
یوشوماق: آرام اولماق
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
دومبا گؤز
دوکتور جئری
اوستاد دفتری، کئفلی ایسکندر، قلئیچی مورتوض، کل اوغلان قبیریستانلیق طرفیندن گلیردیلر. اوست باشلاری توز-تورپاق ایچینده ایدی. ماراقلاندیق. یاخینلاشینجا سوروشدوم:
- خئیر اولا یولداشلار، هارادان بئله؟!
اوستاد دفتری الینین دالی ایله آلنینین ترینی سیله-سیله دئدی:
- دومبا گؤزو قویلاماقدان گلیریک!
یانیمدا دوران اوستاد فرهیخته ایکی الینی باشینا تاپدادی:
- ائی وای ائویمیز ییخیلدی! فرهنگستان زبان فارسینین رئیسی اؤلدومو؟!!
قوشوقچو کل اوغلان باشی ایله "هه!" دئدی.
شاشقین-شاشقین سوروشدوم:
- هله بو صیر-صوفت ندیر؟! باشدان آیاغا توزا، تورپاغا بورونموشسوز!!
یانیت وئرن اولمادی؛ اوستاد دفتری گؤیه باخدی. کئفلی ایسکندر گولدو. کل اوغلان باشینی قاشادی.
قلئیچی مورتوضا دؤندوم. اوزو جیرماقلانمیشدی! آرغین-یورغون فیسیلدادی:
- آدام کیمی باسدیرماغا قویموردو کی!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
تئهران نئجه توریستی شهر اولدو؟
دوکتور جئری
دایی اوغلو، عم اوغلو، خال اوغلو، بیبی اوغلولاریمین آردینجا باجاناغیم-مورتوضدا نئچه آیدیر ایشسیزلیک اوزوندن، عاییلهسی ایله بیرگه تئهرانا کؤچوب. کئچن هفته ائل گونو غوربت ائلده یوخلایاق دئیه تئهرانا گئتدیک. مورتوض شهرین اسکی محلهلرینین بیرینده ایکی قاتلی کیچیک بیر ائو توتموشدو. اوست قاتدا اگلهشیر آلت قاتیدا دوکان ائلهییب یئر-یئمیش ساتیردی. بیزی گؤرجک اورکدن سئویندیلر. ایکینجی قاتا قالخدیغیمیزدا مورتوض اوزونو آتاسینا توتدو:
- دده!.. سن دوکاندا اول؛ ایندی من گلیرم!
بالدیزیم چایلاری قاباغیمیزا دوزونجه مورتوضا دئدیم:
- بیز اوتورموش؛ سن تئز چایینی ایچ گئت دوکانا، کابلایی فارسی بیلمیر، موشتریلری یولا سالا بیلمز.
مورتوض قیس-قیس گولدو:
- بابا نه فارسی؟!..بورادا هامی تورکدور؛ قاپی-قونشو تورک، باققال تورک، قصاب تورک، شیرنیچی تورک، قهوهچی تورک، چؤرکچی تورک، تاکسیچی تورک.. حتی پولیس، بلدیه، مدرسه کیمی دؤولت یئرلرینین ایشچیلری ده تورکدورلر!
بو صؤحبتلرده ایدیک مورتوضون آتاسی آشاغیدان سسلندی:
- مورتوض..مورتوض...
باجاناغیم باشینی پنجرهدن ائشیگه چیخارتدی:
- نه اولوب دده؟!!
- گل گؤر بو توریست نه ایستهییر؟.. من دیلینی بیلمیرم...
مورتوض آشاغی ائندی. دالیجا منده تلهسیک آشاغی ائندیم. من ایندییهدک یاخیندان توریست گؤرمهمیشدیم.
توریست فارس ایدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
گروگان
دوکتور جئری
آغیر تیخاج ایدی. نه ایرهلییه گئتمک اولوردو، نهده گئری قاییتماغا یول وار ایدی. یوزلر ماشین یانا-یانا، دال-دالا حرکتسیز دایانمیشدی. سیقناللارین سسی گئت گئده اوجالماقدا ایدی..
"روز شعر و ادب زبان فارسی (روز شعر و ادب ایران-ی سابیق!)" گونو اوستاد شهریاری آغیرلاماق اوچون "بنیاد ادب و هنر آذربایجان (فرهنگستان زبان ترکی-ی سابیق!)"-ا قوناق چاغیریلمیشدیم. ایندیسه بیر ساعاتدان چوخ ایدی تیخاجدا اللریمی فرمانا تاپدایاراق گؤزلهییردیم. آرتیق گئج قالمیشدیم. تؤرن ایندی باشلامیش اولمالیایدی. کیسمه یولون نییه کسیلدیگینی بیلمیردی. بیردن گؤزوم قارشی طرفدن- ماشینلارین آراسیندان گلن بیر گنج اوغلانا ایلیشدی. ماشینین شوشهسینی ائندیریب اونو سسلهدیم. اوغلان یاخینلاشینجا قاباقدا نه اولدوغونو سوروشدوم. اوغلان تؤوشویه-تؤوشویه دئدی:
- تئروریستلر یولون باشیندا، "فرهنگستان زبان فارسی" باشقانینی گروگان توتوبلار. اونلار دئییرلر یوز میلیون وئرمهسهلر بنزین تؤکوب باشقانی یاندیراجاقلار!
جوشغولاندیم:
- اورتالاما هر ماشینا نه قدر یئتیشر؟!.. وئرهک ده یولو آچسینلار.. خالقین ایشی-گوجو وار!...
گنج اوغلان بارماقلاری ایله گؤسترهرک یانیتلادی:
- ایکی لیتر !!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
Restore factory set
دوکتور جئری
دونن اوستاد دفتری اوغلونو مطبه گتیرمیشدی. ایچری گیرجک ال-آیاغیما دوشدو:
- دوکتور هاراییما چات!.. اوغلوم الدن گئتدی!.. یازیق اولدوم!...
گؤزومون قیراغی ایله اوغلونا باخدیم. ییرمی- ییرمی ایکی یاشلاریندا ایدی. ساچلارینی خوروز پیپیگی کیمی گؤیه قالخیزیب بویاتمیش؛ ساغ قولاغینا سیرغا آسمیش؛ قاشلارینی ایسه آلمیشدی...
- اوستاد!.. اوغلونا نه اولوب کی! ماشاالله ساپا-ساغلام گؤرونور..
اوستاد دفتری وایسینا- وایسینا الینی الینه تاپدادی:
- دوکتور!.. اوچ آی بوندان قاباق اوغلومو ایش تاپماق اوچون تئهرانا گؤندردیم. ایندی قاییتدیغیندا دیلی دگیشیب، داورانیشی دگیشیب، قیلیغی دگیشیب.. هر زادی دگیشیب، باشقا بیر آدام اولوب.. ائی وای.. منده آبیر قالمادی.. ائی وای یازیق اولدوم.
اوغلانا اوتوراجاق بویور ائدیب آدینی سوروشدوم.
- ترکی نمی دانم فارسی صحبت کن- دئدی.
ال آتیب سیرغانی قولاغیندان چیخارتماق ایستهدیم.
- دست نزن بی فرهنگ! – دئیه اؤفکهلندی.
تپهسیندن توتوب باشینی آشاغی ائندیرهرک انسهسینه بئش- آلتی شاپالاق چالیب سونرا قولاغیندان یاپیشیب ساعات عقربهلری حرکتینین ترسینه 180 درجه بوردوم. اوغلان قولاغینی اؤوکهلهیه- اؤوکهلهیه سیزیلدادی:
- چکار می کنی گوشم را کندی؟
سویوق قانلیلیقلا دئدیم:
- هئچ زاد ائلهمیرم..سنی "تنظیمات کارخانه"- یه قایتاریرام.
اوستاد دفتری هوروت- هوروت بیزه باخیردی. بیردن اوغلان یاخاسینی الیمدن قورتاریب قاچماق ایستهدی. تئز قولوندان توتوب بورخماغا باشلادیم. اوغلان آخ- وای ائلهمگه باشلادی. قولونو داها برک بورخونجا بیردن وار گوجو ایله قیشقیردی:
- دده منی بو دلینین الیندن قورتار یوخسا قولومو سیندیراجاق.
اوغلان، باشاری ایله کارخانه تنظیماتینا قاییتمیشدی!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بیزیم دلی خانا...
دوکتور جئری
موفتّیش دلیخانادان گؤروش ائتمکده ایدی. بیرینجی اوتاغا گئچدیلر. بیر دلی ماسانین دالیندا اوتورب نسه یازماقدا ایدی.
- بونون نهیی دیر؟-دئیه موفتّیش سوروشدو.
دلیخانین باشقانی گولومسوندو:
- قوربان بو اؤزونو احمد کسروی سانیر؛ آذری دیلی نظریهسینین اوستونده ایشلهییر، یازیر- یازیر سونرا جیریب تؤکور یئره؛ یئنه تزهدن باشلاییر یازماغا...
ایکینجی اوتاغا گئچدیلر. بیر دلی اوتاقدا وار-گل ائدهرک ویر-ویر تؤکوردو:
- رایانه، زایانه، خایانه، پازانه، چایانه، وایانه، یارانه، هایانه، لایانه....
موفتّیش یئنه سوروشدو:
- بونون نهیی دیر؟!
دلی خانانین باشقانی یئنه گولومسوندو:
- قوربان بو دا اؤزونو "فرهنگستان زبان فارسی" قورومونون رئیسی سانیر، گون چیخاندان گون باتانادک یورولمادان سؤزوجوک دوزلدیر.
اوچونجو اوتاغا گئچدیلر. دلیلرین بیری تاواندان آسلمیش پنکهدن یاپیشیب فیرلاناراق، "تا..تا..تا..تاتا..تاتاتا..تات" دئیه آفتومات(مسلسل) سسی چیخاردیردی.
موفتّیش شاشیردی:
- بونون نهیی دیر؟!
دلی خانین باشقانی یئنه گولومسوندو:
- قوربان، بو اؤزونو اؤلکه قورجوسو ساناراق فارس دیلینین دوشمنلرینی قورشونلاییر.
موفتّیش ال-آیاغا دوشدو:
- تئز اولون بونو یئندیرین آشاغی.. ایندی دوشوب قول-قیچی سینار..
گولوش دلیخانا باشقانینین دوداغیندان قاچدی. الینی قووزایب وار گوجو ایله موفتّیشین قولاغینین دیبینی قیزیشدیردی:
- آخماغین بیری آخماق!!.. ایستهییرسن پانتورکیستلر ایرانی پارام-پارچا ائلهیهلر؟...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
فارس دیلی قورومونون باشقانی اؤلدورولدو
دوکتور جئری
گوروپ-گوروب سسی بیرآن کسیلمیردی. تلهسیک قاچیب قاپینی آچدیم . اوستاد دفتری ایدی. ایچرییه سوخولوب قاپینی باغلادی:
- دوکتور! منی دولاندیر بالالارین باشینا...منی بیر یئرده گیزلت!!
چاش-باش قالدیم:
- اوستاد!..نه اولوب؟!...نه ایش گؤروبسن؟!..نییه گیزلهدیم؟!!
اوستاد دفتری تؤوشویه- تؤوشویه سیزیلدادی:
- فارس دیلی قورومونون باشقانینی اؤلدودوم!
قورخودان گئری چکیلدیم:
- نمنه؟!..نمنه؟! فارس دیلی قورومونون باشقانینی اؤلدوردون مو؟!.. سیزکی مدنی- اویغار بیر اینسانسیز. نئجه بو ایشی گؤره بیلدینیز؟!..
آیاقلاری اسمگه باشلادی، یئره چومبلدی:
- خیاباندا باشقان ایله قارشی قارشییا گلدیم. تانیشلیق وئردیکدن سونرا بیلهسینه دئدیم، " سیزین ایستهیینیزه قارشین، بیز، بو ایل تبریز بیلم یوردوندا آنا دیلیمیز تورکجهنی اوخوماغا باشلامیشیق؛ اینشاالله گلن ایل یا اوبیری ایل مدرسهلرده ده دیلیمیزی اوخویاجاغیق" دئدیم. منیم بو سؤزلریمه باشقان باشلادی گولمگه..
اوستاد دفترینین سؤزلرینی کسدیم:
- حتمن سیزده باشقانین گولمگیندن آجیقلانیب پیچاغی سوخدونوز قارنینا؟!!
یازیق-یازیق باشینی تؤولادی:
- یوخ!.. باشقان گولوب، گولوب، یئره ییخیلدی، گولمکدن اؤلدو!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
یاد مدرسه
دوکتور جئری
باشیم آغاریب یاشیم گئچسهده، هر ایل پاییز یاخینلاشدیقدا، بلیرسیز بیر سیخینتی ایچیمه، اورگیمه دولور. گئجهلری قارا باسیب کابوس گؤرورم. مدرسهیه گئتمه کابوسو! گئنه آنام الیمدن یاپیشیر یاد دیللی، یاد مدرسهده منی یالقیز بوراخیر. هویوخورام، قورخورام... موعللیم فارسی کیتابینین قیراغی ایله باشیما تاققیلداداراق،" سن هاچان آب-ی اؤیرهنهجکسن اوغلان؟!" دئییر. آغلاییرام؛ آغلاماغیمین سسیندن اویانیرام...
فارس دیلی قورومون باشقانی بیر کره دئمیشدی: ایراندا یاشایان بوتون ائللر فارس دیلینی ایستک، سئوگیلری اوزوندن اوخویوب اؤیرنیرلر!! بو اؤلکهده هامی فارس دیللینی سئوگی- ایستک اؤزوندن اؤیرنسهلرده، بو دیلده اؤلمز اثرلر یارادسالاردا، اعتراف ائتمهلییم؛ من بو دیلی سئوگی- ایستک اوزوندن یوخ سیلله- تپیک زورونا اؤیرنمیشم!
یاشیم یئددییه چاتاندا، آتام چالیشماق اوچون غوربت ائله گئتمهلی اولدو. یولا سالدیغیمیزدا آتام باشیمی تومارالایاق:
- اوغلوم! آرتیق یئددی یاشا دولوبسان، بو ایل مدرسهیه گئدهجکسن! گئت اوخودا آدام اول!- دئدی.
آتام بو سؤزلری دئینده من بیلمیردیم؛ آدام اولماق اوچون گرهک "سو"-یا "آب"دئیهسن، "چؤرهگ"-ه "نان"!
آتامین قیواناراق سؤیلهدیگینه گؤره، اونون آلتی کیلاس ساوادی وار ایدی؛ اودا قدیم ساواد! بو ساواد ایله او همیشه چولونو سودان چیخاردا بیلمیشدی!
پاییزین ایلک گونو آنام الیمدن یاپیشیب منی یاد دیللی، یاد مدرسهده یالقیز بوراخدی. هویوخموشدوم، قورخموشدوم.. دینیب دانیشمیردیم...
بئش- اون گون جیزما- قارا ائتدیکدن سونرا، بیر گون موعللیم فارسی کیتابیندا شورولدایان سویو بیزه گؤستریب دئدی:
- اوشاقلار بو " آب" دیر!
هامیمیز بیربیریمیزین اوزونه باخدیق؛ بو کی "سو" ایدی!
ایکی هفته سونرا، موعللیم منی سیاه تخته باشینا چاغیردی. تختهده " آب" یازمیشدی. منه دئدی: "هوججوله". هوججولهیه بیلمهدیم. اؤزو هوججولهدی:
- آاااا...........ب ب ب... آااا... ب ب ب...
سونرا سوروشدو:
- ایندی ایکیسی بیرلیکده نه اولار؟!
دئدیم:
- سووو...
موعللیم آجیقلی- آجیقلی فارسی کیتابینین قیراغی ایله باشیما تاققیلداداراق،" سن هاچان آب-ی اؤیرهنهجکسن اوغلان؟!"-دئدی. آغلادیم؛ آغلادیم... اؤزومه گلدیکده گؤردوم شالواریما ایشهمیشم. آیاغیمین آلتی گؤللنمیشدی. اوشاقلار گولوردولر...
اوزگون- ازگین ائوه یئتیشنده، آنامی قوجاقلاییب هؤنکور- هؤنکور آغلایاراق دئدیم:
- آنا.. من داها مدرسهیه گئدمهیهجگم!..
آنام اولانلاری آنلایالی بوینومو قوجاقلاییب اوزومدن اؤپه- اؤپه دئدی:
- نه تئز آتان سؤزلرینی اونوتدون!.. آتان سنه دئمهدی؛ گئت اوخو آدام اول؟!.. مدرسهده آدامی دؤیرلر، سؤیرلر... سن ائله بیلیرسن آتان آلتی کیلاسی نئجه اوخویوب؟! سن بیلمیرسن مدرسه گئتمهسن، آتان غوربتدن قاییداندا منی ده چاپار سنی ده؟!!.. دئمز؛ آلتی کیلاسلی ددهنین اوغلو نییه ساوادسیز قالیب؟!...
آتامین آلتی کیلاس ساوادی آغزیمی اگدی، قراریمدان واز گئچدیم. او زامان بیلسهیدیم آتام آلتی ایل، تکجه "اوّل" کیلاسی اوخویوب آیاغیمی یاد مدرسهیه قویمازدیم!
آنام یوشدوغومو گؤرونجه سوروشدو:
- گول بالام صاباح مدرسهیه گئدهجکسن؟
گؤزلریمین یاشینی سیله- سیله گولومسهدیم:
- هه..آنا گئدهجگم آنجاق سندن بیر ایستگیم وار!
- نه ایستگی گول بالام؟!
- صاباح مدرسهیه گئدنده منی موشامبا تومان ائلهیهسن!!
آنامین شاشیردیغین گؤرونجه آرتیردیم:
- "آب" درسینی اوخویاندا آلتیما ایشهدیم، صاباح "نان" درسینی اوخویاجاغیق قورخورام اوندا اؤزومو باتیریم!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
بؤیوک رئیس
دوکتور جئری
قوش بازارینا گئتمیشدیک. اوستاد دفتری قیزینین دوغوم گونو موناسیبتینه گؤره قونوشان بیر طوطو قوشو آلماق ایستهییردی. ساتیجی بیزی گؤزل بیر قفسین قاباغینا آپاردی. اوچ طوطو سیرا ایله آغاجین اوستونده اوتورموشدو. ساتیجی قوشلاری گؤستهرهرک:
- بیزیم ان باهالی طوطو قوشلاریمیز بونلاردیر؟- دئدی.
اوستاد دفتری بیرینجی طوطونو گؤستریب سوروشدو:
- بونون قیمتی نئچه دیر؟! نهلر باجاریر؟...
ساتیجی آچیقلادی:
- بونون قیمتی بئش میلیوندور؛ حافظ ایله سعدینین شئعیرلرینی ازبردن اوخویور، فارسینی مکمّل بیلیر، بیرآزجیقدا عربی باجاریر.
اوستاد دفتری ایکینجی طوطونو گؤستردی:
- بو؟!...
- بونون قیمتی اون میلیوندور؛ حافظ، سعدی، فردوسینین شئعیرلرینی ازبردن اوخویور، فارسینی مکمّل بیلیر، بیرآزجیقدا تورکی باجاریر.
اوستاد دفتری جوشقو ایله اوچونجو طوطونو گؤستردی:
- بو؟!..
- بونون قیمتی ییرمی میلیوندور!!...
ایکیمیز بیردن سسلندیک:
- ییرمی میلیون؟!! بو نهلر باجاریر؟...
ساتیجی قانی سویوقلوقلا فیسیلدادی:
- ائله بیر شئی باجارمیر، بیر آزجیق فارسی بیلیر...
اوستاد دفتری سؤزونو کسدی:
- بئله ایسه نییه بئله باها؟!!..
ساتیجی گولومسوندو:
- بو طوطو چوخ اؤنملی بیر قوش اولمالیدیر؛ چونکو بو ایکی طوطو بوندان بتر قورخوب بیلهسینه دئییرلر:
رئیس! [فرهنگستان زبان فارسی]
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
ترکیِ آذریِ فارسی(ایرانی)
دوکتور جئری
اوچ-دؤرد گون بوندان قاباق بازاردا، اسکی قونشوموزلا اوز- اوزه گلدیم؛ قولتوغوندا قالین بیر پرونده وار ایدی. یئددی- سککیز ایل اولاردی بیلهسینی گؤرمهمیشدیم:
- خوش گؤردوک جناب "چشم خروس"..
- آااا.. بیزده سنی خوش گؤردوک دوکتور!!..
قوجاقلاشدیق. اؤپوش- گؤروشدن سونرا گیلئیلندیم:
- قونشو! بئله ده اولماز.. بیر یوللوق بیزی اونوتدون هااا...
قولومدان یاپیشیب آغاجین کولگهسینه چکهرک سیزیلدادی:
- اؤزون یاخشی بیلیرسن دوکتور! ایندی هامی اؤزونه دوموکدور.. قارداشین قارداشدان بئله خبری یوخدور!!..
سؤزلرینی اونایلایاراق پروندهیه ایشاره ائلهدیم:
- هله هارایا بئله؟!..
گولومسهدی:
- سیجیللی ایدارهسینه گئدیردیم..
- نه یاخشی؟!
- سوی آدیمی دگیشدیرمک ایستهییرم.
شاشیردیم:
- سوی آدینی دگیشدیرمک ایستهییرسن؟!!.. سوی آدینکی لاپدا یاخشیدیر!!.. گؤزل بیر گول آدیدیر.. هله خوروزون گؤزو دونیادا ان گؤزل گؤزلردندیر؛ ایتی، ابهتلی!...
قاققاناق چکیب گولدو:
- ائلهبیل خبرین یوخدور.."چشم خروس"-ی چوخداندیر دگیشدیرمیشم.. ایندی سویآدیم "جنگی"دیر..
هوروت- هوروت اوزونه باخینجا سؤزونو سوردوردو:
- دوزونو ایستهسن،مدرسهده اوشاقلاریمی سوی آدیمیزا گؤره لاغا قویوب گولوردولر. منده تصمیم توتدوم دگیشدیریم. البته مندن قاباق نیظامی اولان قارداشیم سوی آدینی دگیشیب "جنگی" قویموشدو. منده سیجللی ایدارهسینده ایشلر تئز یولونا دوشسون دئیه ائله "جنگی" آدینی قبول ائلهدیم.
دوداقلاریمی بوزوشدورهرک سوروشدوم:
- ایندی ده "جنگی" -نی دگیشدیرمک ایستهییرسن؟!.. اولمایا ایش- گوجون یوخدور؟!!
اوزونتو ایله فیسیلادادی:
- "جنگی" سوی آدینی سئچدییگیمیز گوندن، بیزی لاغا قویانلارین سایی بیر ایدی اولوب ایکی!!..
قاریشدیردیم:
- داها "جنگی" آدینین نهیینی لاغا قویورلار؟!!
باشینی آشاغی سالدی:
- خالقین آغزینی باغلاماق اولمورکی، ایندی مدرسهده، محلهده بیزه "جنگی خوروز" دئییرلر!
گولمهییمی زور ساخلادیم:
- اوندا دیقتلی اول بوکز یاخشی بیر سوی آد سئچهسن!
ساعاتینا باخا-باخا دئدی:
- ائلهدیر.. یاخشی بیر آد سئچمیشم، ایدارهده قبول ائلهییب، بیلمیرم بیلیرسن یا یوخ؛ بیزیم آتا-بابا قوللوغوموز زرگرلیک ایدی، منده "زرگری" سوی آدینی اؤزوموزه سئچمیشم!
ایستهدیم دئییم؛ "بو آدی دا سئچمه، بیر-ایکی ایل سونرا بونودا دگیشهجکسن" ماجال وئرمهدی ساغ اوللاشیب گئتدی.
"جنگِ زرگری" گئتدیکدن سونرا اؤز- اؤزومه دئدیم:
- بیز نئجه ده قونشوموزا اوخشاییریق!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
نییه فارسی اؤیرهنیریك؟
دوكتورجئری
ایندییهدك هئچ اؤزونوزدن،" نییه فارسی اؤیرهنیریك؟!..."دئیه سوروشموشسونوز.
اولابیلر دئیهسینیز:
- یوخ!
یا:
ـ ائله بئله!
یا:
- آتا بابامیز اؤیرنیبلر بیزده اؤیرهنیریك..
یا:
- آنایاسانین 15.نجی مادهسینین اوّلی بئله باشلانیب.
یا:
- شهریارین فارسی شئعیرلرینی اوخویاق!
یا:
ـ بؤیوك آدام اولاق!
یا:
- مدرك آلاق!
یا:
ـ تهرانا بئیین یا بدن ایشچیسی اولاراق گئدنده كیمسه بیزی لاغا قویمایا!
یا:
- شیرین دیر!
یا:
- كلاسلیدیر!
یا:
.....
دئمهلییم:
ـ بیز ایندی چئشیدلی-چئشیدلی عاغیلا باتان؛ باتمایان ندنلره گؤره فارسی اؤیرهنیریكسه آتا-بابالاریمیز گئچمیش دؤنملرده كؤتك یئمهمك اوچون فارس دیلینی اؤیرنمك ایستهمیشلر. (بو كؤتك زورونا فارسی اؤیرنمكله فرقلیدیر!).
ایشده بو قونودا بیر گئرچك حیكایه:
رضا شاهِ لارج دؤنمینده، فارس دیللی امنیهلر آذربایجان كندلیلرینه اولمایان-قالمایان ظولملر ائدیردیلر.اونلار گونده، آنلاشیلماز ندنلره گؤره كندلره تؤكولوب خالقی سیلله-تپیك، توفنگ قونداغینین آلتینا آتیب اؤز دیللرینده نم-نهلر دئیه-دئیه چالیب چاپیردیلار. بو دورومدان یورولان كندلرین بیرینده، خالق ییغیشیب (ایندی بیز میللت وكیلی سئچدیگیمیز كیمی)ایكی كیشینی سئچیب جیبلرینه یئترینجه پول قویوب تهرانا گؤندریرلر. بو كیشیلرین گؤرهوی گئدیب تهراندا فارس دیلینی اؤیرنمك سونرا گلیب امینهلر ایله دانیشماق-آنلاشماق ایدی.(آخی او دؤنملرده ایندیكی كیمی كندلرده فارس دیلی و ادبیاتی اؤیرهدن مدرسه-دانیشگاهلار یوخ ایدی).
سئچیلن كیشیلر تهرانا گئدیب بیر هفتهنین ایچینده پوللاری كابارا، سینما، پاركلاردا خرجلهییب كنده قاییدیرلار؛بو سورهده هرهسی تكجه بیر سؤز اؤیرهنه بیلمیشدی.اونلار گوندهلیك دانیشیقلاریندا بو سؤزلری سؤزلرینه قاتاراق كندلیلره ایفاده ساتیردیلار.
گونلرین بیر گونونده یئنه امنیهلر كنده تؤكولوشدولر. امنیهلرین باشچیسی كندیلرین بیرینین یاخاسیندان یاپیشیب اؤز دیلینده نم-نهلر دئدی. كندلی هوروت-هوروت باخینجا امینه قوللارینی قاناد كیمی بیربیرینه چالاراق دئدی:
- قود..قود.. قودا!!
كندلی سانكی امینهنین نه دئدیگینی آنلادی. او دا قوللارینی قاناد كیمی بیربیرینه چالا-چالا:
- قوققولو قو...قوققولو قو...- دئدی.
بو داورانیشدان امنیهنین بویونون دامارلاری اوخلاندی. كندلینی آتدی یوموروق آلتینا. احوالاتی بئله گؤرن كندلیلر تئز بیرینی تهران گؤرموشلرین دالیسیجا گؤندریلر. چوخ چكمهدی تهران گؤرموشلرین بیری تاپیلدی. او آرخایین-آرخایین آددیملایاراق امینهنین قاباغینا گئچیب دئدی:
- پدر سوخته!
امنیهنین گؤزلری شاشقینلیقدان ائشیگه پیرتلادی؛كؤپوردو . كندلینی بوراخیب یومولدو تهران گؤرموشون اوستونه. كندلیلر ال-آیاق ائلهمهسهایدیلر تهران گؤرموشو بوخاجاق ایدی امنیه. تئز اوبیری تهران گؤرموشو گتیردیلر. اوبیری تهران گؤرموش اولای یئرینه چاتینجا قیشقیردی:
- ولش كن!
بو سؤزدن امنیه داها بتر شاشیردی. نه دوشوندوده بیرینجی تهران گؤرموشو بوراخیب یانینداكیلار اوزاقلاشماق بویروغو وئردی.
امنیهلر گئتدیكدن سونرا كندلیلرین قیوریشیغی آچیلدی. پیچیلداشماغا باشلادیلار:
-گئنه ساغ اولسون ولش كن!....
- ولش كن اولماسایدی امنیه پدر سوختهنین ددهسینی یاندیراجاق ایدی....
- ...
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
کورکوریس
کورکوریس (ایتالیاجا: Curcuris) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۲۰ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۱۵۹ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و ساردینیا اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ All demographics and other statistics: National Institute of Statistics (Italy) (Istat).
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Curcuris»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کورکوریس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
«ویکیلیکس» سایتی و فدرال تحقیقاتلار بوروسونون رهبری جیمس کومی منیم پرزیدنت سئچکیسینی اودوزماغیمدا اساس گناهکارلاردیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو سی ان ان تلویزییاسینا مصاحیبهسینده آمریکانین کئچمیش دؤولت کاتیبی هیللاری کلینتون سؤیلهییب.
«سئچکی کامپانییام ایدهآل دئییلدی، اما غلبه یولوندا ایدیم. بو، ۲۸ اوکتیابردا جیمس کومینین مکتوبو و «روسییا ویکیلیکسی»نین اینسانلاردا شوبهه یارادانا قدر داوام ائتدی. اونلار سایهسینده اینسانلار منه سس وئرمهیه قورخدولار. اگر سئچکی ۲۷ اوکتیابردا کئچیریلسیدی، من سیزین پرزیدنتینیز اولاردیم»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
مین اؤیرنجی، تورکجه یای اوخولوندا
تورکجه یای اوخولو ایشتیراکچیلاری، تورکیهنین طبیعی، تاریخی، مدنی گؤزللیکلرینین تانیتماق اوچون سوسیال مئدیادا بیر بیری ایله یاریشاجاق
۱۱۸ اؤلکهدن مین اؤیرنجی، تورکجه یای اوخوللاری پروگرامی چرچیوهسینده تورکیهیه گلدی.
قوناق اؤیرنجیلر هم تورکجه اؤیرهنیرلر، هم ده تورک مدنیت و اینجه صنعتینی یاخیندان تانیماق ایمکانی تاپیرلار.
یونوس امره انستیتوسونون قوناغی اولاراق تورکیهیه گلن قوناق اؤیرنجیلر، بیر آی بویونجا ۲۸ ائلده ائگیتیملره قاتیلیر.
تورکجه یای اوخولو پروگرامی ۹.جو دفعه حیاتا گئچیریلیر.
مقصد مختلیف اؤلکهلردهکی گنجلرین قایناشماسینی تامین ائتمک.
تورکجه یای اوخولو ایشتیراکچیلاری، تورک مدنیتی، اینجه صنعتی، تاریخی و دیلی حاقیندا صاحب اولدوقلاری تجروبهلری پایلاشماق و تورکیهنین طبیعی، تاریخی، مدنی گؤزللیکلرینین تانیتیمینی ائتمک اوچون سوسیال مئدیادا بیر بیری ایله یاریشاجاق.
اؤیرنجیلرین گؤزوندن تورکیهنین قونو ائدیلدیگی یاریشما، متن، فوتوگراف و ویدئو اثر کاتگوریلرینده گئچیریلهجک. ایشتیراکچیلار، گؤزلملرینی سوسیال مئدیا حسابلاری اوزریندن تعقیبچیلری ایله پایلاشما ایمکانی تاپاجاق.


text:
محمد باقر خالخاللی
آغا میرزه محمدباغیر خالخاللی (ملا محمد باقر خلخالی، دوغوم ایلی.1829م/1246ه.ق.، وفات ایلی. 1901م/1316ه.ق.) - آذربایجانین خالخال بؤلگه سینه تابع اوْلان آقکند کاغیزکونان بؤلومونون (ایندی میانا بؤلگه سینه تابع دیر) قارابولاق کندیدنده دونیایا گلیب. قارابولاق کندیدنده اونو میرزه باغیر چاغیریرمیشلار. شاعیرین بۇ گونوموزه جمعی بیر اثری "ثعلبیه" (تولکو) گلیب چاتیب. ثعلبیه تبریز، تهران، باکی و ایستانبول دا دفعه لرجه یاییملانمیشدیر و تورک دیلی نین شاه اثرلریندن ساییلیر. اونون آیری اثرلرینین مؤوجود اوْلدوغو حاقدا هئچ بیر قایناقدا ایطلاعات یوخدور.
محمد باقر خالخاللینین یاشاییشینا گؤره ده آز معلومات وار. بۇ معلوماتلار دا اساساً اونون اثریندن آلینمیشدیر. اثردن بئله بیلینیر کی، او ناصیرالدین شاهین دؤورونده - هیجری تاریخی ایله 1310-جو ایله "ثعلبیه"نی یازیب قورتاریب. شاعیر بۇ اثرینی نظمله یازیب. اثری "تولکونون ناغیلی" دا سایماق اولار. تولکو حاققیندا دانیشماقلا خالخاللی چوْخ درین فلسفی، معنوی، معیشت موشکوللرینه توخونور. "ثعلبیه"ده او، دئمک ایستدیکلرینین او دؤورون ساوادسیز جاماعاتی باشا دوشسون دئیه چوْخ ساده دیلله ایفاده ائدیر. اثرده صرف تولکونون حیکایه سی اونون اوندا بیری قدردیر. اثر اساساً اؤیودلر و نصیحتلردن عبارتدیر.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
"ثعلبیه"دن
(کیتابین گیریشیندن)
عواموالناسه یازدیم بۇ کیتابی.
بو وجهی اونلارا قیلدیم خیطابی.
دئییب چوْخ مضحکه، قیلدیم ظرافت،
اونون ضیمنینده یازدیم هم نصیحت.
نئچون کی، خلقه هقق آجی گلوبدور،
زرافت سؤزلری شیرین اوْلوبدور.
قاریشدیردیم ایکیسین گلدی هاله،
یئتیشدی مونتهایی-ائتیداله.
بو اوزرومدن سورا گر مردی-بدخاه
ترروز ائیلیه الهؤکمو لیللاه.
*** (نسرددین شاه قاجار حاقدا)
بیهمدیللاه، کیتابی-"سلبیه"
تامام اوْلدو اجب شیرین قزیه.
زامانی-ناسیرددین شاهی-قاجار،
شهنشاهی-جاهانگیرو جاهاندار.
منه یوخدور یولو شاهی ائدیم مده،
نئچون کی، قورخورام مدهیم اولا قده.
وه لاکین شاهیمیز چوْخ یاخشی شهدیر.
خیلافت بورجونه رخشنده مهدیر.
اونون اهدینده آسوده دولاننیق،
ادالت کؤلگسینده دالدالاننیق....
خودایا، دایمی قیل تاجو تختین،
بولند ائت هیممتی تک جاهو بختین.
اؤزون، اوغلانلارین، اهلو ایالین،
هامی نؤکرلرین، جاهین، جالالین
همیشه بۇ جاهاندا پایدار ائت،
اونون بدخاهینا برپایی-دار ائت....
خبر آلسا بیری آدیمی بیلفرز،
اؤزوم اؤز آدیمی قوی ائیلییم ارز.
فونونی-مریفتدن خالیم من،
مهممد باغیری-"خالخالیم" من.
بو فردی-آخیرین نزمی-ساوابی
بیان ائیلیبدی تاریخی-کیتابی.
***
بلی، هئیرتدی بۇ چرخین قراری،
بیلینمز ایشدی چرخین کارو باری.
بیریسینه مویسسر نازو نئمت،
بیریسی آج چکر یوز مین مزللت.
بیریسی چیگریگیب یاغلی پولوودان،
بیریسی دویماییبدیر نانی-جوودان.
بیریسینین یاغار دؤولت باشیندان،
بیریسی گؤرمییب بیر پول یاشیندان.
بیریسی باشه قویموش تاجی-شاهی،
بیریسی باشاچیق، یوخدور کولاهی،
بیری نؤوکر، بیریسی خان اوْلوبدور،
بیری ریت، بیری سلطان اوْلوبدور.
بیری دایم چالار چنگو چغانه،
بیریسی نئی کیمی گلمیش فغانه.
بیرینین آغزی گولمکدن ییغیشماز،
بیریسی دردو مؤهنتدن گؤز آچماز.
بیرینین منزیلی قسرول-گیرامه،
بیری هسرت قالیب بیر هیسلی-دامه.
بیری آتلاس تومان گئیمیش داماغلی،
بیرینین بئز تومانی وار یاماقلی.
بیرینین گؤزلری قاره، قلمقاش،
یازیب گویا قلمله دستی-نققاش.
بیریسی کؤک، دئیرسن پروریدیر،
بیریسی بیر سوموکدور، بیر دریدیر.
بیریسینین سؤزو مات ائتمیش اقلی،
بیری یازمیش منیم تک "تولکو" نقلی.
فقیرین فقری، مونیم جاهو مالی
سلاهول-کوللدور حالی، مالی.
دوشه دؤولت فقیرو پست الینه،
قیلیج گویا دوشوبدور مست الینه.
اگر مونیم کیشی اولسایدی زادی،
توتاردی آلمی شررو فسادی.
بونو چون آنلادین، ائی مردی-آگاه،
هامی ایشلردهدی الهؤکمو لیللاه.
اگر ناخوش اولورسان، قدرینی بیل،
بالام، سبر ائیله، آچما شیکویه دیل.
مرز عینی-سلاهیندیر بۇ یئرده،
دوشونمورسن گؤزونده واردی پرده.
آتا اؤولادینی بیسرفه وورماز،
نیهالین باغبان بیهوده قیرماز.
سنه خالیق آتادان مئهریباندیر،
دوشوبسن اؤزگه فیکره نه گوماندیر.
خودادن گلسه بیر جزعی-موسیبت،
الینده یا دیلینده وار شیکایت.
بلادن اینجیمه، ائی کربهلای،
بویورموش "البهلاو لیلوهلای".
بلا وئرسه سنه اوز، اولما مشوم،
نه یاخشی سؤز دئییب مجنونی-مهموم:
اگر با دیگرانش بود مئیلی،
چئرا زرفی-مرا بشکست لئیلی.
قرز، الله ایشینده قیلما ایراد،--
کی، ایرادین اولور منادا ایلهاد.
***
(یاخشی آرواد حاقیندا)
بیری واردیر هیاسی وار، حجابی،
ائشیکده اوزده روبندو نیقابی،
ارینه قول کیمی ائیلر ایتات،
اره تات، خوداونده ایبادت.
اؤزون ساخلار کیشیسینه داماغلی،
اونون یعنیندا دورماز قاشقاباقلی. کیشی بیلمز اریندن باشقا هاشا—کی، بیر نامهرمه قیلسین تاماشا. کیشی ائوده اوْلان واختی بزکلی، گئیر تازه لیباسینی توزکلی، سفر ائتسه اری، سیلکر پالاسین، هامان سات گئیر کؤهنه لیباسین. گؤزونه سورمه چکمز، زینت ائتمز، ائوینده ایلشر، قونشویا گئتمز. قناتله کئچیردر روزیگارین، گئجه-گوندوز چکر ار اینتیزارین. ننم اولسون بۇ جور اؤورت تاپیلسا، نه یاخشیدیر هامی ائولرده اولسا!... بو جور اؤورت تاپیلسا، یوخ قوسوری، بونا اؤورت دئمه، هوریدیر، هوری... ...وفالی اؤورتین هئچ قیمتی یوخ، وفاسیز اولسا، باتسین گؤزونه اوخ. وفالی اؤورتین باس اؤپ گؤزوندن، سنه هر نه دئسه، چیخما سؤزوندن. وفالی اؤورته قیلما خیانت، الیندن هر نه گلسه، قیل ایانت. *** (پیس آرواد حاقیندا) بو، چرخی-بیوفادیر، وئر تلاغین، بوشا گئتسین، ائویندن کس آیاغین. بونو آنلا کی، آخیر سنده دورماز، وفاسی یوخ، هیاسی یوخ، اوتانماز. دولانما سن اونون دؤورو برینه، یالانچیدیر، اینانما سؤزلرینه. بو، تمکین ائتمهدی هئچ پادشاهه، بو، تسلیم اولمادی هئچ اهلی-جاهه. لجوج اولسان، تلاغین وئرمسن سن، بوشار آخیر سنی اول بیوفا زن. تلاق ائیلر کیشی گر همسرینی، بو ملونه بوشار اما ارینی. تلاقین وئر، اؤزون چک بیر کناره، بدل قیل شورزاری لالزاره. *** (چوخاروادلیلیق حاقیندا) سنه بیر سؤز دئییم، دیللنمه، قارداش، ایالین اوستونه ائولنمه، قارداش! نئچون کیم، گؤرمدیم من، ائی وفادار، ایکیؤورتلی اولسون مردی-دیندار. آوام اولسا خوسوسن واموسیبت، یقین قالماز الینده دینو میلّت.... گونو آلسان گونون قاره ائدرسن، اؤزون هر ایشدن آواره ائدرسن. نه یاخشی سؤز دئدی اول آدی گولزار: موسلمانلار، گونوم یوخدور گونوم وار. (آرواد آلماغین شرطلری حاقیندا) اوزاندی سؤز کی، قیلدی خلقی خسته، قلم، دورما، یئیین گئت متلب اوسته. دئییم بیر سؤز، سنه مندن وسیت، اگر اؤورت آلیرسان، ائیله دیققت. گرک لازیم اولا اؤورتده دؤرد زاد، قبول ائیله سؤزومو، ائی نیکوزاد! بیری ایسمت کی، اوْلموش روکنی-ازم، ایکیمجیسی مهببت، ائی موززم! اوچومجوسو اولا خوشخو خلیقه، اولا دؤردومجوسو ساهیبسلیقه. بو دؤرد وسف ایله گر هوسن اولسا مقدور، یقین ائیله اولور نورون الا نور. *** (ائیش-ایشرت هوسکارلاری حاقیندا) بلی، واللاه دئییل رسم فوتوووت، جاوانمردیو اینسافو موروووت—کی، ائتسین شخس اهلینی فراموش، اؤزو ایشرت شرابین ائیلسین نوش. ایالین یاندیرا ناری-فراقه، چکه باشین، گئده گؤزدن قیراقه. نه اؤولاد آنلییان، نه قومو قارداش، نه آتا وار، نه آنا، یارو یولداش. اؤز اؤزباشین همیشه خوش کئچیر ده، ولی اهلینه جامی-قم ایچیر ده. فراهم ائیلینده آشو نانی، فراموش ائیلیه هر آشینانی. اؤزو کئف ائیلیه زؤوقو سفاده، قویا اهلینی مین دردو بلاده. *** (سئوگیلی حاقیندا) بلی، مشوقدن عشق اهلی دویماز، مهببت هسبین الدن اؤلسه، قویماز. دولار مشوق ایله جیسمو رکو پوست، اولور آشیق فنا، قالماز مگر دوست. دئییل مشوقدن بیر لهزه خالی، اولور مشوق ایله دایم خیالی. *** (آجگؤزلر حاقیندا) اودور بایس کی، دونیانی توتانلار، توتوب دونیانی، اوقبانی آتانلار همیشه جهد ائدر، هرگیز یورولماز، گئجه-گوندوز ییغار دونیانی، دویماز. گزر دایم، دولانار داغو داشی، دیر داشدان-داشا مین دفه باشی. ییغار دونیالاری ائیلر خزینه، خیال ائیلر او دمده اؤز-اؤزونه، دئیر:--بیهددو افزون دؤولتیم وار، قاباقدا خوش گونوم وار، لززتیم وار. مونققش منزیلیم، یاخشی اوتاغیم، سفالی منزریم، گولگشتو باغیم، جلالیم، شؤوکتیم، شانیم، اساسیم، منالیم، ایززتیم، فاخیر لیباسیم، کنیزیم، نؤوکریم، خیدمتگوزاریم، گؤزلجه دیلبریم، مهوش نیگاریم. گئدینجه گاه اوتاغه گاهی باغه تفننون ائیلرم، گللم داماغه. خیال ائتمز قاباغیندا اجل وار، قزایی-خالیقی ایززو جلال وار. اجل بیردن قویار بیر اوخ کامانه، اوخا ائیلر او بدبختی نیشانه. چکر زور ایله یایی کینسیندن، گلیر پرران کئچر اوخ سینسیندن. آلیر الدن هامی مالو منالین، گدالر تک ائدر آشوفته حالین. چکر آلی ایمارتدن مزاره، اولور قبر ایچره یولداش مورو ماره. بلی، واللاهی دونیا بیوفادیر، جاهانین باغی بیزؤوقو سفادیر. ازیزیم، سن کی، دونیانی گؤرورسن، نه بؤیله سن اؤزونو اؤلدورورسن؟! یقین ائیله اؤلنده گئج [وه] یا تئز، سنین حاقیندی ائودن بیرجه توپ بئز. گؤزوم، آلدانما بۇ مالو مناله، تللوق توت خودایی-لایزاله. *** (آجگؤز تولکو حاقیندا) خیالیندا تویوق نقشین چکیردی، باخیب اول نقشه، گؤز یاشین تؤکوردی. یوخوسونا اگر گلسیدی جوجه، اویانمازدی یوخودان تا اؤلونجه. کئچردی گؤیلره آهو فوسوسی، ائشیتسیدی اگر بانگی-خوروسی... ...باخیب گؤردو اورک دورماز، پیریلدار، باغیرساقلار آجیندان هئی جیریلدار. قویوب باشین دیز اوسته، اوْلدو خاموش، نیگاری فیکریلن اوْلدو هماغوش. خیال ائیلردی اؤز دردینه درمان، بو فیکره چولغانیب قالمیشدی هئیران—کی، ناگه قئیبدن قووزاندی بیر سس—کی، ائی سرگشتوو مغمومو بیکس، گرک آقیل اوْلان قیلسین تلاشین، گرکدیر آنلاسین راهی-ماشین. اوتورماقدان دخی یوخ چاروو سود، دئییل، البتته، بابی-ریزق مسدود. *** (تولکونون آروادینین تولکویه دئدیکلری) خولاسه، تولکونون بیکس ایالی بو قملی قیسسلردن اوْلدو حالی. موسیبت آتشینه دوشدو، یاندی، یئتیشدی باشینا بیرجه دولاندی. الیندن، گاه آیاغیندان اؤپوردی، دالینجا گؤزلریندن سو سپیردی. دئییردی: ائی منیم آواره یاریم، آماندیر، گئتمه، ائی بیچاره یاریم! گوزارین چون دوشر هر رهگوزردن، سنه چوْخ قورخورام من بد نزردن. منه چون ائیلییبسن یاخشی ارلیک، دابان آلتیندا یاندیررام اوزرلیک. اوزرلیک یاندیریب گؤز-گؤز ائدیردی، تؤکوب گؤز یاشینی هردم دئییردی: اوزرلیک، یان، اوزرلیک سن هواسن، هزاران درده درمانسان، دواسن. اوزرلیک، یان، توتون وئر قان قوووشسون، قادا بوندان، بلا بوندان سوووشسون. *** (تولکونون خوروزا دئدیکلری) دئدی تولکو:--خیالین گئتمسین کج—کی، من هئچ کیمسه ایلن ائتمرم لج. تؤکوب پول، خرج ائدیب من هاجی اوْلدوم، خودایا شوکر مردی-ناجی اوْلدوم. خلاییقلر منه هاجی دئییرلر، مگر هاجی اوْلانلار ظلم ائدیرلر؟ اگر ظلم ائیلسه هاجی بیرینه، اونا ملون دئیین هاجی یئرینه. زیارت ائیلیین بئیتول-هرامی، خیلاف ائتسه، قویون آدین هرامی. سفا تهسیل ائدن سیو سفادن، گرکدیر گؤز یوما جؤورو جفادن. *** (آز دانیشماغین خئیری حاقیندا) بلی، دیلدن گلیر باشین بلاسی، قمی، دردی، بلاسی، موبتلاسی. دانیشماقلیق گوموشدن اولسا، بیللاه، قیزیلداندیر سوکوت، ائی مرد، آگاه! دئیر باش لال اولارسان راهتم من، اؤزوم آسوده، هم بیزهمتم من. ایکیدیر چون قولاغین، بیر دیلین وار، ائشیت ایککی، دانیش بیر، ائی وفادار. *** (قزاوو-قدر حاقیندا) بلی، بیللاه، قزادن قاچماق اولماز، دوگون چالسا مشیت آچماق اولماز. کیمی گؤردون کی، قورتولدو قزادن، اؤزون چکدی کناره ماجرادن، گلن وقتی قزا قوش دامی گؤرمز، گؤزونو کور ائدر انجامی گؤرمز. قزا گلسه ائدر ابله تبیبی، سفیه ائیلر قزا مردی-لبیبی. *** تلاش ائیله دولانسین کاروبارین، اوْلوب کاسیب هبیبی کیردگارین، اگرچی خالیقین روزیرهساندیر، تلاش ائتمک تریقی-آقیلاندیر. او کسلر کیم، جاهاندا ایشلمزلر، چؤرک هرگیز دویونجا دیشلمزلر. بو آلم آلمی-اسباب اوْلوبدور، بو آلمده الیبوش آج قالیبدور. ازیزیم، اولماسا سیو تلاشین، دوزولمز ایستی آشین، آغ لاواشین. اوتورما منزیلینده، ائی نیکونام، دئییب رازیقدیر الله، توتما آرام، تلاشین ائیله تا روزین یئتیشسین، بونو ترک ائیلمه تا اؤمر کئچسین. *** بلی، جانیم، چی دونیاوو چی اوقبا، تلاشین اولماسا، اولماز موهییا. اگر اوقبایه واردیر ائتیقادین، گرک قبره گئده هر گونده زادین. چکرسن دوققوز آی زهمت، فیراوان—کی، خوش کئچسین سنه اوچ آی زیمیستان. مگر بیر قیشجا یوخ فردایی-اوقبا، دئییل بیر هیسلی دامجا زیللی-توبا؟! تلاش ائیله، دئییل وقتی-تننی—کی، لئیسد-دینه قتن بیتتمننی. الینده گؤرمورم بیر زاد املدن، آماندیر، دورما، گئتدی فورست الدن.... تلاشین ائیله، اول امرینده جازیم، منیم ارز ائتمییم داخی نه لازیم. *** کی، ائی یاران، بۇ سؤزده یوخدور اینکار—کی، اللهین ایکی یئرده ائوی وار. بیریسینین بیناسی سنگو گیلدیر، بیری نوری-ایلاهی، آدی "دیل"دیر. بو ایکی ائو ایچینده، ائی موززم، اوْلوبدور قلب بئیتول-لاهی-ازم. بونا شاهید هدیسی-ماوو میننی، ازیزیم، اهلی اولسان ائیله منی. بویورموش ینی خللاقی-موهئیمین، منه منزیلدی قلبی-ابدی-مؤمن. دئمه، جانیم، اورک بیر پارچا اتدیر، مهللی-نوری-شمسی-مریفتدیر. اورک میراتی-نوری-لمیزلدیر، اورک میشکاتی-میسباهی-ازلدیر. اورک گر زینده اولسا، زیندسن سن، اؤلوم یوخدور سنه، پایندسن سن. گؤزون بیر نؤقتسیدیر منبهی-نور، اگر گئتسه بۇ نؤقته، گؤز قالیر کور. اورک بیر چئشمی-باتیندیر بدنده، بو گؤز لازیمدی سالیک یول گئدنده. اورک سالسان اله گر، ائی برادر، تاپارسان بیل سوابی-هججی-اکبر.... *** (ساوادسیز عالیملر حاقیندا) بلی، عالیم اولان عامل گرکدیر، اوموری-شرده کامیل گرکدیر. چو عالیم گئتمیه اؤز بیلدیگینه، یقینن ائتیقادی یوخدو دینه. آدین موللا قویوب سوزدورمه قاشین، امل لازیمدی، چوْخ اویناتما باشین. اؤزون "لاتکولو" حؤکمون اوخورسان، یئتیمین مالینی یئکجا اودورسان. همیشه قریبه دیققت توتارسان، الینه دوشسه قورد کیمی اودارسان. ماشو کاربارین ایشودندیر، هامی خوردو خوراکین ریشودندیر. امل دیوارینین آلتین اویوبسان، ایشین بو، آدینی عالیم قویوبسان. دئییل لاییق سنه عالیم دئسینلر، یئری واردیر سنه ظالم دئسینلر. امل یوخسا، شریتده دولانما، آدین قاضی قویوب چوْخ قازیلانما. شریت اهلیسن، اللهی آتما، گؤزلجه دینووی دونیایا ساتما.... اگر عالیم یئسه بیر شوبههلی مال، هرامه مئیل ائدر، بیشوبهه، جوههال. اگر عالیم یئیه مالی-هرامی، بو شیوه کافیر ائیلر چوْخ آوامی. او عالیم کیم، ائدر دونیایا ایقبال، وبالین بوینوما، چؤندر اونا دال. گؤزوم، تقوا یولون توت، تاپ سادت، اؤلنده سندن ایسترلر ایبادت. چالارلار باشینا بۇ نهوو سرفی، خبر آلمازلار ایسمو فئلو هرفی. *** (ادب حاقیندا) بلی، سرمایئیی-ایززت ادبدیر، نیشانی-ایززتو ریفت ادبدیر. گؤزوم، سن لاف اورما چوْخ نسبدن، نسبدن ال گؤتور، دم وور ادبدن. نجیب ائیلر ادب هر نانجیبی، ادب سلطان ائدر مردی-ادیبی. ادبدن بندهلیک یئتمیش کماله، ادب خوشدور خودایی-لایزاله. گوناه ائتسن خودایه بیدبسن، یقین موستؤوجیبی-قهرو قزبسن. ادبله پئیرویگی-انبیا قیل، خیلاف ائتمه خوداونده، هیا قیل. *** (ظلم و ظالم حاقیندا) بلی، قارداش، چو هققون-ناسدیر ظلم، سوروری-سینیه خنناسدیر ظلم. اودور بایس اوْلوب شررول-ماسی، اولان ظلمو اونون یوخدور خلاصی. گؤزوم، ظلم ائیلمه هئچ بینوایه، دوشرسن مؤهنتو دردو بلایه.... داغیلمیش زولمدن چوْخ دودمانلار، خراب اوْلموش نه آلی خانیمانلار. *** (آز یئمک، چوْخ یئمک حاقیندا) بلی، قارنین توخ اولسا، ائی فلکجاه، یقین ائیلر سنی، البتته، گومراه. ائدر آجلیق سنی بیللاه کامیل، اوْلوبدور چوْخ یئمک رسمی-اوامیل. اوغول، چوْخ تیخما، گل کئچ بۇ سیفتدن، اؤزون آج ساخلا، تا دول مریفتدن. اوْلوبدور چوْخ یئمکدن بیسسویه، مرزلر زاهیریه، باتینیه. بالام، تا بورنووا کیمی تیخیبسان، قیزیبسان، شیوئیی-هقدن چیخیبسان. همیشه طالبی-رسمی-کمال اول، اوروج توت، آج دولان، تا نور ایلن دول. قارین دولسا، قیزیب "دن، دن" دئیرسن، او واختا دینو ایمانی یئیرسن. *** (جزا حاقیندا) بلی، دونیا ائوینده هر نه آفات گله گر باشینا اوْلموش موکافات. نه گلسه باشینا گؤر اؤز گؤزوندن، موشخخس بیل، اؤزوندندیر، اؤزوندن. اوتورسا اؤز توکو اوستونده هر کس، توکو ترپنمز اسلا، ائی موقددس. یئتیمی اینجیدیب سالما فغانه، یئتیم ائیلر اوشاقلارین زمانه. گؤزوم، البتته، اینجیتمه فقیری، اولورسان بیر قوینین دستگیری. اگر ردد ائتمسن رددی-مزالیم، اونو سندن آلیر بیر گوجلو حاکم، ازیزیم، احتیاطین قویما الدن، همیشه قورخ موکافاتی-املدن. جهننم اهلی آبی-کؤوسر ایچمز—کی، هر کیم آرپا اکسه، بوغدا بیچمز. ایبادت یوخسا، ساللانما بئهیشته، آیاقلارین چولاقدی، چیخما گشته. ایتات ائتمییبن اومما زهمت، جهننمدیر یئرین، گئت، وئرمه زهمت. *** (قوناقپرورلیک حاقیندا) گؤزوم یاغین یئدیرسم گر قوناغه، یقینن خوشدو مین قئیریل-هماقه. قوناق گلسه، گلیر روزی دالینجا، نه روزی، فتهی-فیروزی دالینجا. خوداوندا، بهققی-آلی-ایسمت، قوناقدان هئچ کیمی ائتمه خجالت. نه خوش زاددیر ازیز ائتمک قوناغی، قاباغینا قویاسان قایغاناغی. آچاسان خیدمتینده آغ لاواشی، چاناغنا دولدوراسان یارما آشی. *** (جاوانلیق حاقیندا) بلی، بیللاه، قنیمتدیر جاوانلیق، جاوانلیقدا اولورموش کامرانلیق. اگر مقسودون اولسا مالو دؤولت وه یا قسدین ایتاتدیر ایبادت. جاوانلیق مؤوسومونده ائیله تهسیل، الیندن هر نه گلسه، ائیله تجیل.... جاوانلیقدا قازان، ییغ مالو دؤولت، قوجالیق مؤوسومی قیل ایستیراهت. *** اولور جوجه یومورتا ایچره گویا، دئییر: نه یاخشی منزیلدیر، خودایا، بو ارزیمی ائشیت، یا رب، دیلیمدن، بو یاخشی منزیلی آلما الیمدن. اجب منزیلدی، بیر زیبا اوتاقدیر، یئری، دیواری، سقفی جومله آغدیر. اگر هر یانه دؤنسم، ووستی وار. بو جور منزیلده قالماق لززتی وار. دئیه بیلمم کی، ائی بیچاره جوجه، فراستدن اوْلان آواره جوجه، تججوبدور سنین بۇ ائتیقادین، دئییل هاسیل، بۇ دار یئرده مورادین. ندن بؤیله بۇ زولمتده قالیبسان، بو قوخموش منزیله اونسون سالیبسان. دوروب بۇ پرددن چیخ، ائیله پرواز، اوچوب اول یارو یولداشینلا دمساز. تلاش ائیله، قابیقدان چیخ کناره، گوزر قیل باغو دشتو لالزاره. نه یاخشی چئشملر، باغلار گؤررسن، گولوستانلار، اوجا داغلار گؤررسن. گلیب پروازه چک بیر خوش ترانه، تاماشا قیل زمینو آسیمانه. بو دونیا، ائی اوغول، اوقبا یعنیندا یومورتا کیمیدیر دونیا یعنیندا.


text:
مَرقُس 7
7-نجی باب
آدامی نَمه نِجیس اِدیَر؟
مَتّیٰ 15:1-20
1اورشلیمدِن گِلِن فَریسیلِر بیلِن بیرنَچه دین عُلَمالار عیسانینگ داشینا اویشدولِر. 2اُلار عیسانینگ شَگیرتلِریندِن کَبیرینینگ اِلینی یوومان ناهار ایییپ، یهودیلِرینگ سونِّتینی پُزاندیغینی گُردولِر. 3فَریسیلِر بیلِن هِمّه یهودیلِر آتا-بابالاریندان قالان سونِّته گُرَه اِلِّرینی قاوی یوومان ناهار اییمِیَردیلِر. 4بازاردان گِلِنلِرینده-ده، یووونمان هیچ زات اییمِیَردیلِر. شِیله-ده کَسه، قاپ-چاناق، میس قازانلاری تَمیزلِمِک یالی سونِّتلِری هِم ساقلایاردیلار. 5شُنونگ اوچین فَریسیلِر بیلِن دین عُلَمالار عیسادان: «نَمه اوچین سِنینگ شَگیرتلِرینگ آتا-بابالاریمیزدان قالان سونِّته ایزینا دوشمَن، نِجیس اِلِّری بیلِن ناهار ایییَرلِر؟» دیییپ سُرادیلار.
6- عیسی اُلارا: «اِشعیا پیغامبار، سیز ایکییوزلیلِر حاقدا دُغری نبوّتلیق اِدیپدیر! اُندا شِیله یازیلان:
”بو خالق مِنی دیلینده حُرماتلایار،
اِمّا یورِکلِری مِندِن اوزاقدیر.
7بیدِرِک یِره مانگا عیبادات اِدیَرلِر،
تاغلیمات دیییپ اُورِدیَنلِری اینسان دِستورلاریدیر.“
8سیز اینسان سونِّتلِرینینگ ایزینا دوشوپ، خودایینگ حُکوملِرینی تِرک اِدیَرسینگیز» دییدی.
9عیسی یِنه اُلارا شِیله دییدی: «اُز سونِّتلِرینگیزی بِرجای اِتمِک اوچین، سیز خودایینگ حُکوملِرینی قاوی اُوِرمِکینگ یُلینی تاپیپ آلیپسینگیز! 10- موسی: ”اِنه-آتانگا حُرمات قُی“، و ”آتاسینا یا-دا اِنهسینه قارغان آدام اُلومه حُکوم اِدیلسین“ دیییپ آیدیپدی. 11اِمّا سیز کیمدیر بیری اِنه-آتاسینا: ”مِن سیزه کُمِک اِدیپ بیلجِک دَل. سیزه بِرمِگی نییِت اِدِن زاتلاریم قربانلیقدیر.“ قربانلیق یَعنی ”خودایا صاداقا“. 12اُلار خودایا صاداقادیر دیییپ آیداندا، اُنگا اُز اِنه-آتاسینا کُمِک بِرمِگی قاداغان اِدیَرسینگیز. 13شِیدیپ، سیز نِسلدِن-نِسله قالدیریان سونِّتلِرینگیزینگ بیلِن خودایینگ سُزونی پُزیارسینگیز. شونگا مِنگزِش کَن زاتلاری اِدیَرسینگیز.»
14عیسی جِماغاتی یِنه یانینا چاغیریپ، اُلارا: «هِمَّنگیز مِنی دینگلَنگ هِم دوشونینگ. 15آدامینگ ایچینه گیریَن هیچ بیر زات اُنی نِجیس اِدیپ بیلمِز. آدامی نِجیس اِدیَن زاتلار اُنونگ اُز ایچیندِن چیقیاندیر. [ 16اِشیتمَگه قولاغی بار آدام اِشیتسین!» دییدی.]
17عیسی جِماغاتینگ یانیندان آیریلیپ، اُیه گیرِنده، شَگیرتلِری اُندان بو میثالینگ مَعنیسینی سُرادیلار. 18عیسی اُلارا: «اُندا، سیز هِم دوشونمِیَرسینگیزمی؟ آدامینگ ایچینه گیرِن هیچ بیر زادینگ اُنی نِجیس اِتمِیَندیگینی بیلمِیَرسینگیزمی؟ 19بولار آدامینگ یورِگینه دَل-ده، قارنینا گیریَر، اُل یِردِن-ده داشاری چیقیار» دیییپ جُغاپ بِردی. شِیله دییمِک بیلِن، عیسی هِمّه اییمیتلِرینگ پَکدیگینی اِعلان اِتدی. 20اُل یِنه: «آدامی نِجیس اِدیَن اُنونگ اُز ایچیندِن چیقیان زاتلاردیر. 21-22چونکی ایچدِن و آدامینگ یورِگیندِن تِلِکه فیکرلِر، آخلاقسیزلیق، اُغورلیق، قانخُرلوق، زیناکَرلیک، آچگُزلوک، یامانلیق، حیله، پاسیقلیق، باخیلیق، تُهمِت، تِکِپبیرلیک و آحماقلیق چیقیار. 23بو یامان زاتلارینگ هِمّهسی ایچدِن چیقیپ، آدامی نِجیس اِدیَر» دییدی.
فینیقیهلی آیالینگ ایمانی
مَتّیٰ 15:21-28
24عیسی اُل یِردِن چیقیپ، صور و صیدون اِطرافلارینا گیتدی. اُل بیر اُیه باردی و هیچ کیمینگ بو بارادا بیلمِگینی ایسلِمِیَردی، یُنه مونی گوزگین ساقلاپ بیلمِدی. 25کیچیجیک قیزینی آرخو-جین اِیِلَن بیر آیال عیسی حاقدَکی خابارلاری اِشیدِن واقتینا گِلیپ، اُنونگ آیاغینا ییقیلدی. 26اُل آیالینگ آصلی سوریهنینگ فینیقیه اولکهسیندِن بُلوپ، اُل یهودی دَلدی. اُل قیزیندان جینی کُووپ چیقارماغینی ایسلَپ، عیسی یالباردی. 27عیسی اُنگا: «قُی، اَوَّل فِرزِنتلِر دُیسون. فِرزِنتلِرینگ چُرِگینی آلیپ، ایتلِره زینگماق دُغری دَلدیر» دییدی. 28آیال هِم: «هاووا، یا آقام! یُنه ایتلِر هِم فِرزِنتلِرینگ ساچاق باشیندا دُکِن چُرِک اُونوقلاریندان ایییَندیر» دییدی. 29عیسی اُنگا: «بو سُزونگ اوچین، بار، گیدیبِر، جین سِنینگ قیزینگدان چیقدی» دییدی. 30آیال اُیونه باراندا، قیزینینگ جیندان آزاد بُلوپ، دوشِگینده یاتانینی گُردی.
کِر آدام شِفا تاپیار
31اُنسُنگ عیسی صور و صیدون اِطرافلاریندان قایدیپ، دِکاپولیس تُوِرِکلِرینینگ اوستو بیلِن جلیله دِریاسینا گِلدی. 32عیسانینگ یانینا کِر هِم پِلتِک بیر آدامی گِتیریپ، اُنونگ باشینا اِلینی قُیماغینی ایسلَپ، اُنگا یالباردیلار. 33عیسی اُل آدامی جِماغاتینگ ایچیندِن بیر چِته چیقاریپ، بارماقلارینی اُنونگ قولاقلارینا سُقدی، تویکوریپ، اُنونگ دیلینَه اِلینی دِگیردی. 34اُنسُنگ آسمانا باقیپ، اوزاقدان دِمینی آلدی-دا: «اِفّاتا!» یَعنی «آچیل» دییدی. 35یانگقی آدامینگ قولاقلاری شو واقتدا آچیلیپ، دیلی دُغُر کِپلِمَگه باشلادی. 36عیسی مونی گُرِنلِره بو بارادا هیچ کیمه آیتمازلیغی تابشیردی. اِمّا اُل نَچه کَن تابشیرسا، اُلار بو خاباری شُنچا-دا کَن یایراتدیلار. 37خالق خاص قاتی حایران قالیشیپ: «اُل هِمّه زادی باشاریپ گِلیَر، حتّیٰ کِرلِرینگ قولاغینی، لالّارینگ دیلینی آچیار» دیییشیَردی.


text:
هئچ بیلمیرم ایلینهانسی فصلیدیر، هَله هیچ بیلمیرم فصلینهانسی آییدی، اوستهلیکهانسی گونینده و ساعاتیندا، نه اولوب اولمادیغیندان دا خبرسیزم! بیلیب بیلمهدییمدن شبههلیسینیزمی؟ حاقسیزنندی، من دهسیزین یئرینیزه اولسایدیم اینانمازدیم. ندن ایناناسینیز؟ نه یه ایناناسینیز؟ اینام اولمادیغی یئرده اینانماقدا چتیندی! اینام اولماغا ایناندیرجی اورتام لازیم، ایناندیریجی اورتاما اینسانلار…ایناملا برپا اولان قایدا قانونلار گرکیر، اما اگر دئسم بونلارینهامیسین داورانیشیمیز، نه ائدیب – ائدمییهجییمیز بللی ائدر، بئله سانیرام منیمله راضیلاشارسینیز…هه!؟
کیتابی اوخویوب یئنی باشا وورموشدو. یئنی بیر دونیادا اؤزون حیسس ائدیردی. اورهیین بوشالدیب اؤزون گؤسترمک ایستییردی.سیگاری یاندیریب اؤزونه بیر چای تؤکدو.سیگارا ایکی نفس ووردوقدان سونرا قندی آغزینا قویوب ایستیکانی گؤتوروب خیرداجا بیر قورتوملا بوغازین ایسلاتدی. یئنی یازدیغی شعری یادینا دوشدو:
دووارلار آرخاسی…
قارانلیق، زیندان
دووارلار بو تاییدیلیم آچیلمیر …
دوشونوشونو دایاندیریب اؤزون سکوته بوراخدی. اصلینده ائوهاواسین سکوت بوروموشدو، بئینین سکوته بوراخدی. بیریسیله دانیشیب شعرین اوخوماق ایستهییردی آمما کیمله، یاخود کیملرله باش باشا قویدوغونو چوخدا یاخشی بیلمیردی. گوزلرینی قاپیسینا دیکدی، شوبههلی شوبههسیز اونونلا خوسونلاشماق ایستهدی، واز کئچدی – بلکهده آرخاسیندا بیری وار دییه. قاپیدا اؤنونده دورانلارین گؤزونه زیللهدی گؤزونو…او زیللهدی آمما بیر گؤز گؤرمهدی…گورهمهدی. بلکه ده مانکنلرمیش قاپینین او تاییندا، مانکنده باخار گؤز اولماز دییه. بو مانکنلر ساققالی – ساققالسیز، گوزلو – گؤزسوز، باشلی_ باشسیز، قولاغلی – قولاغسیز، دوداقلاری ایستهنیلن زامان آچیلان… گؤزلویون تاغدی. گؤزلوک آرخاسیندان قاپیسینا باخدی…قاپی باغلی. دوداغینین اوجو قاچدی. بو قاچیش اوزاناراق بوتون دوداغینی بورودو. بوغازیندا کؤتوکسوز بیر سس دوداغلارینا هجوم ائدرک اونلاری آییریب گولوشه ساری سوروکلهدی. گولوشونون سببین بیلیردی. گؤزلرین قاپیدان آیریب دوآرلارا ساری اویناتدی…هاوا بولوت… دومانلار بوروق- بوروق، بیربیرینین ایچینده اویناییب بوتونلشیر، قاطارا چئوریلیردیلر. قاطارلار چمنلری، آغاجلارین یارپاقلارینیسییرهرک اینجه سو دامجیلاریلا اونلارین اوزهرین بزهمیشدی. بو کئچن گئجهدن دوام ائتمیشدی. گئجهنین قارانلیغیندا یویولموش یارپاقلار ههلهده ترلرین قوروتمامیشلار. اؤزون یالنیز گوروردو، آمما یالنیزلانمیردی او.سیخ دومان هر طرفین بوروموشدو. گؤزون اوزاقلارا زیللهدی، گورمک مومکون اولمادیغیندا شئحلی چمنه زیللهییب دوردوغو یئرده دوردو. بولاغین سویونون اینجه وهاوالی سسی بئینینده اولان سوکوتو پوزموشدو. سسه ساری یاووقلادی.
– اوتور…
بولاق، یان طرفدهکی یاستی بیر داشی گؤستررک، اونا دئدی.
گولوش دوداغیندان یاواش یاواش پوزولاراق، – بیری وارمیش منیمله دانیشان… منی گؤرهن…اؤزو اؤزونه دئییب یاستی داشین اوستونده اوتوردو. قولاغلارین بولاغین شیکستهسینه اویدورب کؤنلونون تار کامانییلا اونونلا یولا دوشدو.
عزیزینم اویان گول
اویان بولبول اویان گول
«بولبول» فغان ائیلهییر
نه یاتمیسان «اویان»، «گول»
آمما بولاغین، اؤزونه قارشی چوخ سؤزو اولدوغو عاغلینا هوپوب دایاندی.
– نه دورموسان؟ بولاغ دئدی.
– نه ائدمهلییم!؟ سوروشدو
اؤزونو یاشلی، آغساققال بیریسینین قارشیسیندا حیسس ائدرک نه ائتدیینی بیلمیردی.
– گؤزونو زیلله گؤزومه، نه دورموسان؟ بولاغ آمرانه آمما محبت دولو سسله دئدی.
– من گؤزومو آسماغا گؤز آختاریردیم…! سئوینرک دئییب گؤزون بولاغین گؤزونه دیکدی. بولاغینسینهسینده قات – قات دئپولانان دنهیلری، سؤزلری حیسس ائدیب اؤزون بیر بولاق سالیندا دئییل، دنیز سالینده بولدو.
– ایندی یاخشی گؤزومه باخ، نه گؤرورسن؟ بولاغ سوروشدو.
– آمما من بوردا بیر نچه بالیغدان سوائی بیر شئی گؤرمورم، اونلاردا اؤزلریله اوغراشیب منی گؤرمورلر، منیم قاپیمین آرخاسینداکیلار کیمی، بلکه ده اؤلوبلر! دئدی.
– یوخ اؤلمییبلر، من اؤلسم اونلاردا اؤلرلر، من ایسه تا دایانمامیشام اؤلمهرم، اؤلوم سکوندادیر. باخما منیم «گؤزو»مون خیردالیغینا، بیر اوجوم دهنیزه بیر اوجوم ایسه ساوالانآ باغلیدیر. آنام ساوالان، آخاریم دهنیزدیر. آخاریما قوشولان آزاد دریا عالمینه قووشار. هله اونلار شوبههدهدیرلر، عجبا «خیرداجا قارا بالیغ» مقصده یئتتیمی؟ عجبا بو دار «گؤز»دن باشقا بیر یئر وارمی؟ بلکهده «خیرداجا قارا بالیغ»ی بیریسی یئدی!؟ ایش بئله گئدسه…دییرَک، بولاغ دئدی.
بولاغ باخیشیلا اؤز آخارینان آخیب اونا گوستردی…
گؤزلویون گوزدن آلیب قاپییا باخدی.
– «خیرداجا قارا بالیغ» مقصده یئتتیمی!؟ یوخ …قاپییا دئدی.
قاپی خیسینخیسین باخاراق دئدی:
– مندن نییه سوروشورسان!؟
– سندن باشقا بوردا منیم کیمیم وار کی؟ او دئدی
– من سنینم می؟ قاپی سوروشدو. آمما بو سوآلی ائدرک اؤزو اؤزونه دئدی:
– “هرکسین ائوینین قاپیسی اؤزونوندور البت، قاپیدان کیمین چیخیب کیمین گیرهجهیی قاپی صاحیبینین ایختییاریندا، قاپینین آچیلیب اؤرتولمهسی ائو ایچیندهکیندن آسیلی اولوب اونا امنیت ساغلار… بو ائل قایداسیدیر، بشریت قانونودور، بونا شوبهه یوخ.”
– بونا شوبههنمیوار!؟ سوروشدو.
بو سفر قاپی معنالی گولومسییرک سوروشدو:
– او زامان نهدن بیلمیرسنهانسی ایلینهانسی فصلیدیر؟هانسی آییدیر؟هانسی گونودور؟هارادا اولدوغونو، ساعاتی بیله بیلمیرسن! من سنینممی؟
– البت! بودور آچارین. دئدی.
– آچار سنیندیر، دوغرو…آمما “آچار سنیندیر” قدهر سنینم. سن «مالیک» اولدوغون قاپینی آچیرلار، اؤرتورلر، ایستهدیکلری زامان. من نئچه اَللر اسیرییَم بوردا، سنده «یوللار» اسیری سن منیم آستانامدا. قاپی دئدی.
– چوخ شئیلر بیلیر قاپی، من بیلمدیییم- اؤزو اؤزونه دئدی. – بلکه ده باشینین بلاسی اولدوغوندان بونلارهامیسی… خیرداجا قارا بالیغ… بولاغین سؤزلری…آمما دومانلارین داسینهسی دولویدو…بنوشهلر بولاعین یانینداکی بؤیوک داشین دیبینده، بویونلاری بوکولموش، یازیق اینسالار تک، آمما عطیرلری بوتون یان یؤرهنی بوروموشدو…نه دن ساییلمیردیلار!؟ آیری اولسایدیلاردا آمما عطیرلری عینی ایدی، اؤزلری ده واحید اولسایدیلار او عطیرنن بوتون باغی آلاردیلار اونلار…بلکه ده بیرگون … اولمایینجا مانکندیلر اونلاردا… مانکنلر … گؤزسوز، قولاغسیز، باشسیز مانکنلر …دوداغلاری بیربیرینده بیتسه ده واحید بیر سوز ائتدیریلمک اوچون آچیلیب، یئنه ده بیتر…موزیکسیز کُر قوروپو کیمی…
قاپی دینلییردی اونون بئینیندَن گئچنلری. یئترینجه سکوت ائتدیینی باشا دوشوب دئدی:
– آچ منی دور آستانام دا…
قاپینین سؤزون کسهرک
– بس مانکنلر؟ سوروشدو قاپیدان.
– اونلاردا سَنون جینسوندندیر بیر نوعی، آمما…قاپینین سؤزین کسدی.
– بس خیرداجا قارا بالیغ؟ دئییب قاپینی آچیب آستاناسیندا دوردو. مانکنلر سیرا ایله، اینتیظاملا دایانمیشلار. اوزاقدان قول قولا وئردیکلری گؤرونسهده آمما باشقا باشقا قوطولاردا اولدوقلاری بَللی ایدی. اوزلری بیر یئره، گؤزلری سانکی “کیمسه”یه زیللهنیب. گؤزلرینی، مانکنلرین باخیش آخیشینا تاپشیردی بیر آنلیغا. چیخمازلیق…هاواسیزلیق… مانکنلیک!
– بولاغ، «آخیشیم دنیزه ساری…حیات حرکتده… موجوللانماق اؤلوم کیمیدیر موجولانان بالیغلاری، “خیرداجا قارا بالیغ”ی گوستررک دئمیشدی…
– منیمله اوچ… دئدی!
– نئجه اوچوم؟ مومکون مو؟ دئدی.
– ایسترسنسه مومکون اولار، دئدی.
– بو نئجه اولدو؟ بیلینجلی بیریسینین یانیندا اؤزون حیس ائدرک سوروشدو.
– قاپیسین آچانا بو ایمکان حاضیر، آمما ایسترسه اوچا بیلر، ایستهمهین حالدا بولاغین آوارا بالیغلاری و یاخود مانکن اولا بیلر. ایندیسه قاناد چالماق، اوچماق زامانیدیر، منیمله اوچ…هادی قاناد چال… دئدی.
مهربان، ساده، آهنگلی سسی، معنالی سؤزلری بیر دوغما وجودون یانیندا اولماسینی حیسس ائتدیردی اونا. بو دویغو اونوندا وجودونا، روحونا قودرت هوپدوراراق اوچماغین آلقیشلاییردی. آیاغین قاپینین آستاناسیندان اوزمهیه قورخوردو. ایستر ایستهمزه دوچار اولموشدو، آمما سئویردی اورکدن اوچماغی. قاپی، اؤنوندهکی جیغیرلارا ایشاره ائدرک دئدی:
– اوچمازسان بو جیغیرلارین بیرینی توتوب گئتمهلیسن، بیلینجسیز، کور…یاخود مانکنلر دستهسینه قوشولمالیسان، یوخسا… خیرداجا قارا بالیغی گؤرمک ایسترسنسه قاررانقوشلا اوچ …
قاررانقوش دوغما سسیله، دوغما نفسیله یئنیدن اوزون اونا ساری چئویریب دئدی:
– زامانین، مکانین دار چَرچیوهسیندن قورتارماغا، گئنیش گؤروش آچیسی لازیم، گنیش گؤروش آچیسینا اَل تاپماق اوچون قاپینی آچیب داردیوارلاردان قورتارماق گرهکیر. بو ایش او قدرده آسان دئییل، آمما ایستک اولسا اؤزوده عینادلا ایستک…بو اولار، عینادلا ایستک باش قالدیریدیر، بو ایستک عشقه آرخالانیر…عشق قاناددیر، قاناد اوچوش دور، اوچوش دار دیوارلار، دار بولاق گؤزون ترک ائدیب «دنیزه» ساری گئدنلرله یولداش اولماقدی.
او، قاررانقوشون سانباللی و معنالی دانیشیقلاری عالمینده سئیر ائدیردی. اوخودوغو کیتابلارین جملهلرینی خاطیرلاییردی…
– کیتابلار…کیتابلار جملهسی اوچوشا گرک… یولجولوغو باشلاییب دوام ائتمه یه گرک. اؤزو اؤزونه دئییردی.
قاررانقوش:
– اوچوش یوکسلیشدی، یوکسلدیکجه دونیانی گئنیش چاپدا گؤررسن، آمما یوکسلیشین اووچولاری، گودولمهلری ده وار.
قاررانقوشلار… اونلار بؤیوک بیر قاطار کیمیاؤز نغمهلریله هر دییاردان قاطارلارینا یول یولداشی آلاراق باهارا دوغرو قاناد چالیرلار. اونلار ظالیم اووچو یولداشلارینین کؤکسولرین پارچالاماسینا باخمیاراق شن باهارا دوغرو قاناد چالیرلار. اونلار باهار ائلچیسیدیرلر.
۲/۱۲/۱۳۹۶
منیمله اوچ / ک. پوراکبر
هئچ بیلمیرم ایلینهانسی فصلیدیر، هَله هیچ بیلمیرم فصلینهانسی آییدی، اوستهلیکهانسی گونینده و ساعاتیندا، نه اولوب اولمادیغیندان دا خبرسیزم! بیلیب بیلمهدییمدن شبههلیسینیزمی؟ حاقسیزنندی، من دهسیزین یئرینیزه اولسایدیم اینانمازدیم. ندن ایناناسینیز؟ نه یه ایناناسینیز؟ اینام اولمادیغی یئرده اینانماقدا چتیندی! اینام اولماغا ایناندیرجی اورتام لازیم، ایناندیریجی اورتاما اینسانلار…ایناملا برپا اولان قایدا قانونلار گرکیر، اما اگر دئسم بونلارینهامیسین داورانیشیمیز، نه ائدیب – ائدمییهجییمیز بللی ائدر، بئله سانیرام منیمله راضیلاشارسینیز…هه!؟


text:
تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانین «بیر گئجه قفیل گله بیلریک» سؤزلری ایله خبردارلیغینی ائتدیی آفرین عملیاتی هر آن باشلایا بیلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «آکشام» اینفورماسییا یاییب.
معلوماتا گؤره، پ ی د-نین عفرین ایستیقامتینده ایرلیلهمسینین قارشیسینین آلینماسی اوچون عملیاتین باشلاما احتیمالی یارانیب. ادلیبده ۳-جو موشاهیده منطقهسینی یاراتماق اوچون سورییایا داخیل اولان تورکییه اوردوسونون بیر حیصهسی عفرینه ایستیقامتلنیب. آفرینه گؤندریلن قروپلارین مقصدینین ترورچولاری قوواراق اراضینی تهلوکهسیز وضعیته گتیرمک اولدوغو بیلدیریلیب.
قید ائدک کی، پ ی د ترورچولاری عفرین ایستیقامتینده جمعلشرک اراضیده ترور کوریدورو یاراتماق ایسیییرلر.


text:
Wn/azb/۷۳۴ ایل اؤنجه کارامان بئله بویوردو: بوگوندن سونرا دیواندا، درگاهدا، مجلیسده و میداندا تورکجهدن باشقا دیل قوللانیلمایاجاقدیر
۷۳۴ونجو کارامان تورک دیل بایرامی قوتلانیر.
بو قاپسامدا اؤزل اولاراق حاضیرلانان ایلک تورک دیلی تیرنی ایستانبولدان قارامانا اوغورلاندی.
"بوگوندن سونرا دیواندا، درگاهدا،مجلیسده و میداندا تورکجهدن باشقا دیل قوللانیلمایاجاقدیر."
قارامان اوغلو محمت بی بو فرمانی ایله سیاسی و عسکری ظفرلرینین یانیندا، کولتورل بیر ظفر ده قازاندی.
تورکجهنین گلیشیمینده اؤنملی قاتقیسی اولان بو فرمان، ۷۳۴ اونجو ایلینده چئشیدلی ائتکینلیکلرله قوتلانیر.
بو قاپسامدا بو ایل ایلک دفعه ایستانبولدان قارامانا اؤزل بیر تیرن یولا چیخدی.
۵ واقوندان اولوشان تورک دیلی تیرنی، صنعتچیلر و اؤیرنجیلرین یانیندا ایستانبولدا یاشایان قارامانلیلاری دا داشیر.
حیدرپاشا ترمینالیندان تؤرنله اوغورلانان تورک دیلی تیرنی، بیلهجیک و اسکی شهیرده پروقراملارا قاتیلدیقدان سونرا، قارامانا اولاشاجاق.
قايناق[edit]
۷۳۴ ایل اؤنجه کارامان بئله بویوردو: بوگوندن سونرا دیواندا، درگاهدا، مجلیسده و میداندا تورکجهدن باشقا دیل قوللانیلمایاجاقدیر


text:
حسین جاوید. اثرلری
بئش جیلدده. I جیلد.
باکی، "لیدئر نشریات"، 2005،
256ص.، تیراژی 25000.
894.3611 - دج 21
ISBN 9952-417-25-8
چوخ سرلیک آذربایجان ادبیاتینین ان یاخشی عنعنهلرینی اینکیشاف ائتدیرن، زنگینلشدیرن قودرتلی سؤز اوستاسی حسین جاوید اؤز یارادیجیلیغی ایله، درین حیکمتلی و فلسفی پوئزییاسی، تکرارسیز دراماتورژی اثرلری ایله آذربایجاندا میللی شعورون اینتیباهینا خیدمت گؤسترمیشدیر.
صنعتکارین "اثرلری"نین ای جیلدینه "کئچمیش گونلر"، "باهار شبنملری" شعرلر سیلسیلهسی و "آذر" پوئماسی داخیل ائدیلمیشدیر. اثرلرین ایملاسینا توخونولمامیش، دیل و اوسلوبونون قورونولماسینا چالیشیلمیشدیر.
الیفبا: لاتین الیفباسی
اؤلچو :500 کیلو بایت
صحیفه :256
ائندیر(دانلود)
ئویویور
اسمه, دور! اسمه, ائی نسیمی-باهار!
ئویویور, یاری-ایشوکار ئویویور.
دالغالاندیقجا زولفی-ضررینتار,
سارییور پمبه حوسنو آلتین نور.
او گؤزل چوهرهنین اسیری ایکن,
عجبا, قیسقانیرمیسین بندن!?
اسمه, بیر دور! بیراق, بیراق ئویوسون
نئوباحارین شو نازهنین قیزینی.
اوتوشن قوشلار! ایشته سیز ده سوسون!
سوسون آرتیق! شو ذؤحره ییلدیزینی
سئیر ائدین ایشتییاقو حسرت ایله,
بو گؤزل لئوحه سونرا دوشمز اله.
بو چیچکلیکده, سیز عمین اولونوز,
بؤیله بیر گول یئتیشممیش اصلا.
کیم بیلیر! دوشسه جننته یولونوز,
بولونور بلکه بؤیله بیر سیما,
بولونور بلکه بؤیله بیر آفت!
او دا شایانی-شوبحهدیر, البت...
گونش! ائی خیلقتین گؤزل گلینی!
ئویویور ایشته نازلی همشیرن!
سن ده دور! ساچما بیر ضیالرینی,
سن ده بیر آن ایچین چکیل, گیزلن!
بیر آز ایلن بولوتلو دونیاده,
مانع اولما بو تیفلی-نئوزاده.
بستری-نازی هپ چیچکلردیر,
اوقشایور ایشته گول یاناقلارینی,
یئشیل اوتلار اوپر دقیقده بیر
پمبه, تومبول, لطیف آیاقلارینی.
آقیشیب ان کوچوک سولار خندان,
نیننی سؤیلر او شوخ ایچین هر آن.
ئویویور... بیخبر شو ولولدار,
شو سفاسیز, وفاسیز عالمدن.
ئویویور... باق نه خوش, گولر یوزو وار,
شاشیریر شوبحسیز بو هالی گؤرن.
شیمدی رؤیادا کیم بیلیر, بو ملک
هانکی عالمده ایلنیر گولرک.
ئویویور... پک سئویملی, پک معسوم,
بیر چوجوق روحی وار شو فطرتده.
هله راست گلممیش بو تالئیی-شوم
بؤیله بیر نازهنین خیلقتده.
حوسنی-موتلق ائنرسه یئر یوزونه,
قونار آنجاق بونون گولر یوزونه.
ئویویور... اوف! ائی بلالی گؤنول,
چیرپینیب دورما! سن ده سوس آرتیق,
وورما, سوس! ایشته سوسدو هم بولبول;
دور, حیاتیم دا گئتسه, دور آزاجیق,
ئویویور چونکی آشینایی-خیال,
ئویویور چونکی قایئیی-آمال...
خورامان-خورامان
سحر واقتی, یا رب, نه گؤردوم کی, جانان
گلیر شادو خندان, خورامان-خورامان.
او مستانه گؤزلر سوزولدوکجه هر آن
آلیر جان, دؤکور قان, خورامان-خورامان.
چکیلدیم تحسسورله یولدان کنارا,
دایاندیم یئشیل, سایبان بیر چینارا.
باقیب گؤردوم عزم ائیلییور لالزارا,
او سئودایی-رقصان, خورامان-خورامان.
آقیب گئتدی... بن بیقرار ایزلییوردوم,
نیحایت, یئتیشدیک چمنزارا, دوردوم.
کسیلمیشدی هپ تاقتیم, بن اوتوردوم,
او ائیلردی سئیران, خورامان-خورامان.
جیحان جننت اولموش دا, گؤردوم گولومسر,
آچار قلبی آچدیقجا گوللر, چیچکلر.
گونش روحی-اینسانا بین نشه سرپر,
فوروزانو تابان, خورامان-خورامان.
گزیندیکجه باقدیم او پارلاق سیتاره,
شتارت وئریر عادتا, نئوباحاره:
سفا بخش ائدر سانکی اغیاره, یاره
تبسسومله هر آن, خورامان-خورامان.
نلر بکلییوردوم او دیلبر ملکدن?
شاشیردیم, بیلینمز نلر سؤیلهدیم بن,
گؤنول چیرپینیر, سیزلار, اما او هپ شن...
ساقینماز, آلیر جان, خورامان-خورامان.
ترححوم بولونماز او آفتده اصلا;
اوت, فرق یوق اونجا هپ آغلا, سیزلا...
تباه اولسا دونیا, گولومسر او حالا,
ساچار قلبه طوفان, خورامان-خورامان.
نه سئحر ائیلمیش دئرکن, آخیر نه ائتمیش!?
دالیب گئتمیشیم, بنلیییم سانکی بیتمیش;
آییلدیم کی, حالیمدان اورکوب ده گئتمیش,
هراسانو حیران, خورامان-خورامان.
سئوینمه, گولمه, قوزوم!..
سئوینمه, گولمه, قوزوم, کیمسهنین فلاکتینه,
بو حال, اوت, ائیی بیر شئی دئییل, سئوینمه, ساقین!
سئوینمه باشقاسینین هالی-پورسفالتینه,
توقونما قلبینه بیکسلرین, ذاواللیلارین.
اینان کی, بیر آجی سؤز, بیر باقیش, بیر اینجه گولوش
کدرلی, سیتمالی بیر قلبی تیرمالار, یارالار.
او قلب آوونسا دا, آلدانما, اینجینیب کوسموش,
ساغالماز ایشته او, ییللار کئچر ده هپ سیزلار.
توقونما, روحوم! اوت, کینلیدیر فلک, بیر گون
قیزار, همن گوجنیب اینتیقام آلیر سندن.
بو گون گولن یارین آغلار, ساقین اویونمه, دوشون!
دوشون ده مونیس اول! اینجیتمه, قیرما کیمسیی سن!..
چکینمه, گول!..
چکینمه, گول! او لطیف, اینجه, نازلی قحقحهلر
سیماخی-روحیمی اوپدوکجه مستی-ذئوق اولوروم.
شاقیر-شاقیر اوتوشوندن, ائی اندلیبی-سحر,
بیر ائتیلا دویاریم, باشقا بیر سفا بولوروم.
ندن شفقلی بولوتجوقلار اویله چوهرنده
بیر ائحتیزاز ایله نشر ائیلمکده شبنملر?
گونش گولر, بولوت آغلارسا, ائی ملکخنده,
سمادا قئوسی-قوزئحلر ساچار تبسسوملر.
بوتون بیر عومره برابردیر اویله هر گولوشون,
بیلیرمیسین, گؤزلیم, آه, سن نه آفتسین!?
بو آبو تاب ایله بیر مئوجئیی-لطافتسین.
چکینمه, گول! لبی-لعلین حیاتی گولدورسون;
شو حاله قارشی بوتون بنلیییم قالیر مبحوت,
باق, ایشته هئیکهلی-جامید قادار اسیری-سوکوت...
رقص
روحوم یئنه لبریزی-سعادت...
یا رب, بو نه طوفانی-لطافت!?
گؤیدن یئره ائنمیش کیبی جننت,
یئر-یئر ساچیلیر نوری-مسررت.
هپ قول-قولا پورشئوقو شتارت
رقص ائتمده - آزادئیی-سنت -
ارواحی-لطیفی-ملکییت.
بیلمم بو نه حالت, نه قییافت?
یا رب, بو نه سفوت, نه صباحت!
هپ شئرله الحانی-ذرافت
ممزوج اولاراق سانکی بو سات,
قارشیمدا گولومسر ابدییت.
بو لئوحئیی-اولوییته, البت,
رؤیا دئیمم, عینی-حقیقت...
اولماز بو قدر نشهلی رؤیا,
روحوم بونا قانئ دئییل اصلا.
هئیحات!.. بو بیر سحنئیی-سئودا...
بیر سحنئیی-سئودا کی, سراپا
مجزوب اونا هر بیر دیلی-شئیدا.
ارواحی-ملایک بئله گویا
ائیلر اونو حسرتله تماشا.
انواره بورونموش کیبی هر یئر,
آهنگی-مسررتله گولومسر;
بین ناز ایله هر چوهرئیی-دیلبر
عرض ائتمده بیر نشئیی-دیگر;
گؤزلر, هله گؤزلر, هله گؤزلر!..
یا رب, نه قدر جازیبپرور!?
یا رب, نه قدر خاریقگوستر!?
تیترک, داغینیق, شوخو فوسونکار,
قومرال, ساریشین, دالغالی ساچلار.
انزاری-تاماشاگره یوللار
منصور اولاراق بیر ییغین اشار,
گاحی اولوب ازواقیله سرشار,
پورخنده ائدر هر لبی-سححار
پارلاق و بیاز اینجیلر عیسیر.
افسوس کی, عومروم کیبی هر آن,
هر خطوهده بو لیلی-ذرفشان
بیر هیچلییه اولماقدا شیتابان,
حسرتله باقیب ایشته ئوزاقدان
دان ییلدیزی گویا ائدر ائلان:
“یاقلاشمادا آرتیق دمی-هیجران,
ائی مستی-محاسین اولان اینسان!
آل! ایشته گونشدن سیزه فرمان!..”
شیخ سنعان
توربهسی اونونده
اویان, ائی پیری-خوشدیل! قالق, آییل بیر خابی-راهتدن!
قییامتدیر, قییامت!.. قالق, اویان, ذئوق آل بو فورستدن.
ملکلر گؤیدن ائنمیش, فئیز آلیرلار خاکی-پاکیندن,
سئچیلمز شیمدی اصلا مقبرین گولزاری-جننتدن.
دونانمیش هر طرف پورشؤله ییلدیزلارلا... جایزدیر
کی, تیفلیس عرشی-پورخترله دم وورسون رقابتدن.
آییل, ائی شیخی-وجداور! آییل, باق گؤر نه عالمدیر?
جیحان سرمست اولوب رقص ائیلییور شئوقو-شتارتدن.
ئویوب سن بیر ملکسیمایه ساتدین دینی, ایمانی,
آتیب ائحکامی-قورانی, ئوزاقلاشدین تریقتدن.
فقط خوش بیر تریقت قویدون, اصلا محو اولوب گئتمز,
جیحان دوردوقجا پارلار, یوکسلیر, دوشمز طراوتدن.
زیارتگاحینی گولبوسهلر تزیین ائدر هر آن,
سن اهلی-عشق ایچین بیر کعبه یاپدیردین محببتدن.
“نهدیر معناسی عشقین!?” سؤیلینلر نئرد? بیر گلسین,
گؤروب قودسییتی-سنانی, لال اولسون خجالتدن.
محببتسیز بوتون معنایی-خیلقت شوبحسیز هیچدیر,
محببتدیر اوت, مقصد شو پورفسانه خیلقتدن.
تیفلیس
دنیز تاماشاسی
گونش قوروب ائدییور; گؤی... موحیتیمیز گؤمگؤی...
گؤز ایشله دیکجه گؤنول ئوچماق عذره چیرپینییور,
گونش قوروب ائدییور; گؤی... فزا, دنیز گؤمگؤی...
ئوزاقدا, یالنیز اوفوقلرده وار بیر عالمی-نور.
بوتون گؤزللییی هپ سانکی توپلامیش یارادان,
دنیزده خلقه نیشان وئرمک ایستییور الان.
ئوزاقدا باغچالار, الوان چادیرلار, اورمانلار,
آلئولنیب ده پاریلدار, گوموش سولار چاغلار.
ملکلر ال-اله وئرمیش ئوچار, قاچار, اوینار;
منکشه, پمبه چیچک پوسکورور یانارداغلار.
قوروبا قارشی دنیز سحنئیی-لطافت اولور,
قوروبا قارشی دنیز باشقا بیر قییامت اولور.
چوجوقکن, ایشته گؤزل خاطریمدهدیر, گئجهلر
اویوب ده جننتی تصویر ائدردیلر... دایم
ماراقلانیر, دوشونوردوم: ندیر شو بیلمجهلر?
یالانمی? دوغرومو - دئرکن یاناردی ایدراکیم.
فقط بو گون شو اوفوقلرده پارلایان الوان,
اینان, - دییور بانا, - جننتدن ائتمه شوبحه, اینان!
گونش دالیب گئدییور, کؤشکو آندیران گمیمیز
ئوچار, ئوچار, قوجا قارتال قاناتلاریل ئوچار.
درین-درین دوشونورکن سؤنوک باقیشلی دنیز
اونون سوکوتونو ییرتار دا, بیر گورولتو ساچار.
گونش سؤنوب گئدییور, آی هزین-هزین دوغویور,
هاوا سرینلییور, اسمرجه ضررهلر یاغییور.
فزا, دنیز, بوتون اطراف کؤلگه, هپ کؤلگه...
کؤپوک ساچان گمینین تا ئوجوندا بن تنها,
قویولموشوم کؤپور�
بیر زامانلار شرفلی تورانین,
او جیحانی غیوری قاوغانین
قهرمان, برگوزیده ائولادی,
تورکلرین آنلی-شانلی اجدادی
سالدیریب تیترتیردی یئر یوزونو,
حؤکم ائدر, دینلتیردی هر سؤزونو.
نه زامان کیشنسیدی تورکون آتی,
قیریلیردی بیر اولکهنین قاناتی.
هپ کراللار, پرئنسلر, خانلار,
ئولو شاهلار, کیبیرلی خاقانلار1,
پاپالار, هپ خلیفهلر هر گون
دیز چؤکرلردی تورکه قارشی بوتون.
چونکی پارلاردی ارلرین قیلیجی,
هپسی قارتال کیبییدی سالدیریجی.
هپسی بیر ذئوق آلیردی قوتدن,
ئولولوقدان, موزففرییتدن.
بونو گؤردوکده قومشو دئولتلر,
1 چین حؤکمدارلاری
مملکتلر, ذاواللی میللتلر
هپ بویون بوکدو, تورکه یالواردی,
مرحمت گؤردو... جانی قورتاردی.
سونرا لاکین بو مرحمت, بو آمان,
ایشته تاریخ!.. تورکه وئردی زیان.
قاورولوب اسکی سیزلعیان یارالار,
فیشقیریب دوردو اودلو قومبارالار.
مرحمتکاری مرحمتله دئییل,
قحرو شدتله قیلدیلار تنکیل.
بؤیله دحشتلی, قانلی منزرهلر,
هر زامان ائیلمکده جلبی-نظر.
ایشته بیر لئوحه!1
گؤرمک ایسترسن,
باق دا گؤر!.. آه بیر باقیب گؤرسن!?
او شحامتلی تورکون ائولادی
شیمدی توپراق یییور دا, فریادی
چیقمیش افلاکا, هپ یانار, سیزلار.
ایشته باق! یاورولار, خانیم قیزلار
تیترییور پنجئیی-فلاکتده,
هپ اولوم قارشیسیندا, ذلتده...
هپسی آواره, هپسی آج-چیپلاق,
هپسی بیچاره... باق, گؤزوندن ایراق!?
هپسی قان آغلییور دا زارو ذبون,
هپسی محضون, شیکستپر, دیلخون…
هپسی قارداشجا بیر نیگاه آرییور,
بیر کؤمک, بیر پناهگاه آرییور.
دینلین کیم... فقط او فریادی?
آووتان کیم... او قلبی-ناشادی!?
نه فلاکت بو, هم ناسیل مودحیش!?
آه, اولوم ان بؤیوک سعادت ایمیش...
***
آرقاداش, یولداش! ائی وطنداش, اویان!
یاتما آرتیق, یئتر... دییشدی زامان;
سییریلیر, باق, یاواش-یاواش ظلمت,
1آنادولو حربزهدهلریندن کینایه
باری دان ییلدیزیندان آل ایبرت!
نه دییور, باق, او پمبه چوهرهلی نور?
سحر اولموش, دئمک, گونش دوغویور.
آزاجیق وارسا حیسسو ویجدانین,
قالق, اویان! سؤنممیشسه ایمانین,
قالق, اویان! گؤر نه فیکره خادیمسین?
کیملرین اوغلوسون? نسین? کیمسین?
سورونوب دورما بؤیله, بیر یوکسل!
بیر دوشون, گؤر بئش-آلتی عصر اول
نه ایدین? شیمدی نئردسین? بو نه یعس?
عجبا یوقمو سنده عزتی-نفس?
بیر قدر سرخوش اولدون, ایشته یئتر,
دیکسینیب بیر آییل دا گؤر نه خبر!?
آدم ائولادی قول-قانات آچاراق,
چارپیشیر یئرده, گؤیده اود ساچاراق.
یئتیشیر, هایدی ذعفی, اجزی بیراق!
قان, آلئو پوسکورن موحیتینه باق!
باق دا بیر آن تصوور ائت یارینی,
داها سورتله آت آدیملارینی!
کیم باقیب دورسا بیل کی, قئیب ائدجک,
آیاق آلتیندا محو اولوب گئدجک...
سوروسوندن کنار اولان قویونو
جاناوار پارچالار, گؤروب ده بونو
دونا قالماقدا وارمی بیر معنا?
بونجا ذلت یئتیشمییورمو سانا!?
چوق ازیلدین, یئتر, ار اوغلو ار اول!
چیرپینیب جارئیی-خلاص آرا, بول!
قوشاراق نورا, جحلی ائت پامال!
هپ سنیندیر شرف, اومید, ایقبال.
شاشیریب دورما بؤیله... بیر آیدین
ایدئال آرقاسینجا قوش, چیرپین!
ایدئالسیز نجات اومیدی محال...
“یتتیحاد!” ایشته ان بؤیوک ایدئال!
سنی قورتارسا, قورتاریر بیرلیک,
چونکی بیرلیکدهدیر فقط دیرلیک!..
کانونی-اول 1916
باهار سبنملری
حرب و فلاکت
آنادولو حربزهدهلرینه یاردیم موناسیبتیله
ئوچار, ئوچار, یئنه روحوم دییاری-هوزنه قوشار,
ئوزاق, ئوزاق, پک ئوزاق بیر موحیت ایچینده یاشار.
سوغوق, سوغوق!.. گئجه کئچمیش, بوتون جیحان سوسموش,
ئوزاقدا اینلییور آنجاق ذاواللی بیر بایقوش.
گؤزومدن ئویقو چکیلمیش ده چارپییور قلبیم,
ندنسه بیلمییوروم, آه! خئیلی موزتریبیم.
اونومده دالغالانیر تئیفلر, قیزیل قانلار,
باشیمدا پاتلییور آتشلی, سیسلی وولکانلار.
تجسسوم ائتمده قارشیمدا بیر جیحانی-الم,
دؤنوب ده ترسینه گویا یانار بوتون عالم.
ییغین-ییغین بشرییت اولومله پنجلشیر,
فدایی-نفس ائدرک حاق ایچین قوشار, گولشیر.
یاقار, ییقار, ازیلیر, محو اولور, باسار, باسیلیر,
وطن یولوندا اولور, اولدورور, آسار, آسیلیر.
او توپ, توفک, او قیلیجلار, زهرلی قومبارالار
نه ایستر, آه, نیچین بؤیله گورلییب پارلار!?
ندیر شو قحرو فلاکت? ندیر بو قحتو قلا?
ندیر شو کینو اداوت, ندیر بو دردو بلا?
آمان, نه منزره! دویدوقجا سارسیلیر ویجدان.
نه دحشت, آه!.. دوشوندوکجه چیلدیریر اینسان.
تمددونون سونو وحشتمیدیر, ندیر عجبا?..
خاییر, خاییر... نه دییور باق ریجالی-بزمارا;
سییاست ارلری گور-گور گورولدویور هر آن,
بؤیوک سعادت ئومار هپ شو قانلی فیرتینادان.
بوتون شو ولوله اونلارجا بیر بشارتدیر.
یارینکی بایرامی تبریک ایچین ایشارتدیر.
“بؤیوک, کوچوک, قارا, آغ, هپ خریستییان, ایسلام,
شهرلی, کؤیلو, معاریفپرست, جاحیلی-تام.
بوتون بشر نه حقوق ایستییورسا, هپ آلاجاق;
قوی ضعیف ایله بیر یئرده کامران اولاجاق...” ”
دئمک کی, قالمایاجاق ظلمدن جیحاندا نیشان...
آمان, نه تاتلی بیر افسانه, هم نه سوسلو یالان!
اوت, بو نشهلی, هم شایرانه بیر خولیا,
خیالا, حیسه پک ئویغون, سئویملی بیر رؤیا...
بو تاتلی حیسس ایله هپ انبییا, بوتون اورفا,
فونونو فلسفهدن ذئوق آلان بؤیوک اودبا,
ضعیف ایچین دیدینیب, چیرپینیب یورولموشلار,
فقط نتیجده هپ اسکی هالی بولموشلار.
قوجاق-قوجاق ائدیلن تاتلی وعدلر پک چوق;
ساقین اینانما! یالان... یوق, ضعیف ایچین حاق یوق!..
اینانما! عاجیز ایچین یوق حقوق, اینانما, خاییر,
جیحاندا حاق دا, حقیقت ده هپسی قوتدیر.
پمبه چارشاف
پمبه, شففاف, ایپکلی بیر چارشاف,
لرزیشی-سفوتیله هر سات;
روحی-مجروحا ائیلییور ایتحاف,
نازهنین بیر فیریشته, بیر آفت.
بو تستتور ناسیل دا جازیبدار!
بوندا پک اینجه بیر لطافت وار.
سانکی بیر نئوشوکوفته گول فیدانین
پمبه توللر ایحاته قیلمیشدیر.
یا کی بیر کئوکبی-دیرخشانین
اوستونو هپ شفقلر آلمیشدیر.
بن آچیق شئردن ده حزز ائدریم,
فقط ان گیزلی شئری پک سئوریم.
آچاراق سیوریلیر چوق آفتلر,
صاف و آزاده سانکی بیر ذانباق...
سن عمین اول کی, ائی شوکوفئیی-تر,
گوله پک باشقا فر وئریر یاپراق!
سؤیله! دونیادا هانکی صعنتکار,
کؤلگسیز بیر رسیمده سنت آرار!?
او ووجودی-لطیفی قوی سارسین
نوردان ایشلنن ایپک تئللر.
بنجه مغرورو مؤحتریز باقیشین
روحی تلتیف ایچین کیفایت ائدر.
اورتون! اورتون!... فقط ئونوتما, ساقین!
سنین آچماق زامانین: ایشته یارین!..
قادین!
قادین! ائی سئوگیلی همشیره, اویان!
آنا! ائی نازلی قادین, قالق! ئویویان
دایما مئوتله حمدوش اولویور,
ذیللو مئحنتله هم اغوش اولویور,
ایشته سییریلمادا هپ ظلمتلر!..
آغاریر دان یئری, قالق, ایشته سحر!..
اویان, اطرافینی سئیر ائت ده, دوشون!
بوتون ائولادی-وطن ایشته بو گون
یالینیز سندن ئومار صدره شفا,
یالینیز سنده بولور روحا قیدا.
آنا ائولادینی بسلر, بؤیوتور,
آناسیز میللت, اوت, اوکسوزدور.
سنین عالمده وظیفهن, هیسسن
نه بؤیوک, هم نه آغیردیر, بیلسن!?
قادین! ائی سئوگیلی, شفقتلی ملک!
بو قدر صبرو تحممول نه دئمک?
او لطافت, او نجابتله سانا
بو اسارت, بو حقارت نه روا!?
سن نسین?.. کندینی بیل, ذعفی بیراق!
هپ نسیبینمی سنین سیلله, دایاق?
چکمه آه اویله موکددر, محضون,
آغلا, گؤز یاشلارین آقسین, جوشسون!
آغلا, فریادینی دویسون ارلر,
بلکه اینصافا گلیب رحم ائدهلر.
آغلا, چیرپین! او لطیف, اینجه سسین
چینلاسین, مئوجلنیب یوکسلسین.
او سسین قوتی, تعسیری بؤیوک...
آغلا, تا لرزیه گلسین یئر, گؤک.
باق, باق اینسان نه قدر آلدانییور?
خاییر, اصلا بنی سن دینلمه, دور!
“اغلا, هپ آغلا!” دئدیم, پک یانیلیش.
آغلاماقدان نه چیقار سانکی? چالیش!
اولویور ایشته حقوقون پامال,
چالیش, اویرن, آرا, بول, حاقینی آل!
پردئیی-ظلمت ایچیندن سیییریل!
قهرمانلار کیبی قاوغایا آتیل!
فضلو ایرفانلا موجححز اولاراق
جحلی ییق, قفلتی یاق, ایجزی بیراق!
کیمسهدن گؤزلمه یاردیم اصلا;
یالینیز کندینه کندین آغلا!
علمی-بشر
“بیر مکتوب موناسیبتیل”
برادریمه:
“کسبی-ایرفان ایچین, فضیلت ایچین
چالیش, ئوغراش!” دییورسون... ایشته بنیم
ان بؤیوک, ان سئویملی آمالیم,
قایئیی-مقصدیم بودور. لاکین,
نه ایچین گیزلمک گرک, یئتیشیر...
نه قدر پورومیدو بیارام
گئجه-گوندوز چالیشسام, ئوغراشسام,
یئنه ان سون نتیجه هیچلیکدیر.
“اراماق, بولماق, ایجتیحاد ائتمک,
عاریف اولماق...” دییوردون, ایشته بو بیر
روحپرور, سئویملی خولیادیر
کی, اینانماق ابس... ناسیل, نه دئمک.
ایستریم آنلییورموسون? مسلا:
شیمدی یئردن سمایا دوغرو درین,
پک درین بیر فزا تصوور ائدین,
یوکسلیب بیر بیاز قاناتلی هوما
تیزپرواز بیر فیریشته کیبی
شؤیله دالسین اونون درینلییینه;
نه اولور? شوبحه یوق کی, شهپرینه
بیر رخاوت اولور دا موستئولی;
یورولور, سونرا چیرپینیر, باییلیر,
سؤنر اولکی ائتیلا حوسی;
ئوچاماز آرتیق, ایشته سون نفهسی...
قافیل اینسان دا هپ او فیکره اسیر.
بشریییت ذاواللی, پک معسوم...
دایما بیر سرابا آلداناراق,
قوشویور, سانکی بیر دنیز بولاجاق,
“بیلمک, اویرنمک” اویله بیر ئوچوروم
کی, اونون اینتیحاسی یوق, دیبی یوق...
“بیلیریم” سؤیلین ده وار پک چوق.
نمه لازیم... او بیر خیالتدیر.
“ئلمو ایرفان” ندیر, بن آنلامادیم,
چونکی هپ جحله دوغرودور هر آدیم.
“بشریییت کامالی بولدو” دئنیر...
ایشته بورحان! “بو گون ده بیر قانون
کشف اولونموش...” فقط بیترمی ذونون!?
بیر حقیقت بو گون موسللم ایکن,
اونو موتلق یارینکی هیکمتلر
زهرخندیله اورسهلر, ذدهلر,
ایکی گون سونرا عینی هیکمتدن
داها چوق شوبحهلر, ترددودلر
دویار اینسان, بو ایشته علمی-بشر!..
بیر رسم قارشیسیندا
هزین بیر چوهره, بایغین بیر نظر, سوزیشلی بیر منزر,
گئنیش بیر جبحه, اولوی بیر ذکا, دوشکونجه بیر سیما.
اوت, دوشکونجه بیر سیما; فقط پک نازلی, پک دیلبر...
بنیم ان سئودیییم بیر لئوحه, بیر تصویری-پورمعنا.
او دالغین گؤزلره باقدیقجا روحوم ائیلر ایستئلا,
او گؤزلر هر باقیشدا فیکره یوز بین رمز ائدر ایما.
او لاحوتی باقیشلار پک درین, پک حیرتفزادیر,
نه هیکمتلر آرار بیلمم کی, الواحی-طبیعتدن?
او سولغون چوهرهده بیر نوری-سفوت وار کی, پک نادیر...
او, بنجه, مورتسم بیر لئوحهدیر رنگی-حقیقتدن.
محببت, یا صمیمیییت تجسسوم ائتسه عالمده,
تجللی ائیلر آنجاق بؤیله بیر روحی-موجسصمده.
نه کوسکون بیر نظر, یا رب? نه معسومانه بیر صورت!
نه دوشکون بیر سئحیر, یا رب? نه مزلومانه بیر فطرت!
گولرمی, بیلمم آغلارمی? بوتون ایجزیمله حیرانیم,
فقط بیر نازهنین سیما کی, تقدیسه شیتابانیم.
سیلینمز لئوحی-قلبیمدن او نقشی-نازهنین, اولسم;
اونا روحوملا, ویجدانیملا مفتونیم. نیچین? بیلمم!


text:
نورسولطان نازاربایئوین سلاحیتلرینین بیر حیصهسینی پارلامئنته، بیر حیصهسینی ایسه حکومته وئرمهسی بارهده قرارینی آچیقلایاندا ماراقلی بیر چیخیش ائتدی. دئدی کی، واختیله اؤلکهده گوجلو پرئزیدئنت ایدارچیلیینین اولماسی دؤولتچیلیین اساسلارینین قورولوب محکهملهنمهسینه خیدمت ائتملیدی و خیدمت ده ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری میللت وکیلی، قدرت حسنقولیئو قازاخیستان لیدئری نورسلطان نازاربایئوین پرزیدنتین بعضی صلاحیتلرینین پارلامئنت و ناظیرلر کابینئتینه وئریلمهسی قرارینی شرح ائدرکن دئییب. حسنقولیئو بیلدیریب کی، دوغرودان دا بیر سیاستچی و دؤولت خادیمی کیمی، نازاربایئو چوخ مودریک آدامدیر:
«سئویندیریجی حالدیر کی، او اؤز میللی کیملیینی درک ائدن، سوی-کؤکونه صادق، تورک خالقلارینین بیرلیگی ایستیقامتینده چالیشان شخصدیر. بو حادثهیه هم ده اونا گؤره شاد اولدوم کی، قازاخیستان ام د ب مکانیندا قیرغیزیستاندان سونرا پارلامنت تیپلی رئسپوبلیکایا دوغرو آددیم آتان ایکینجی تورک رئسپوبلیکاسیدیر. نازاربایئو یاخشی باشا دوشور کی، قانونون عالیلیینین تامین اولونماسی، دموکراتییانین اینکیشافی پارلامنت ایدارچیلییندن کئچیر».
حسنقولیئو بیلدیریب کی، اونون پارتیتسی دا هر زامان پارلامنت رئسپوبلیکاسینین طرفداری اولوب:
«آذربایجاندا قازاخیستان و قیرغیزیستاندان فرقلی اولاراق، ۱ میلیون قاچقین وار، تورپاقلاریمیز ایشغال آلتیندادیر. ایندی اؤلکهده گوجلو مرکزی حاکمیته احتیاج وار. محاربه دؤورونده اؤلکه رهبرینین الینده گئنیش صلاحیتلرین اولماسی همیشه مقصده اویغون حساب ائدیلیب. اما بیز محاربه وضعیتینده اولساق دا، اوزون ایللردیر کی، آتشکس رئژیمیندییک».
آذربایجانین پارلامنت تیپلی رئسپوبلیکانین – خالق جومهوریتینین واریسی اولدوغونو بیلدیرن میللت وکیلی پارلامئنت رئسپوبلیکاسینا کئچید واختینین یاخینلاشدیغینی دوشوندویونو دیله گتیریب.


text:
امریکا وقزاقستان آره سیده بولگن کیلشوو
قزاقستان جمهورریسی نور سلطان نظر بایف، قزاقستان آسمانیدن فایده له نیب افغانستانگه کوچ و تامینات آلیب کیلیش اوچون امریکا جمهورریسی باراک اوباما بیلن کیلشگن .
نظربایف جنابلری واشنگتن گه بولگن سفریده باراک اوباما بیلن اوچره شگنده بوقرارنی قبول قیلگن .
اوشبو کیلشوو نینگ قندی عملی بولیشی خصوصیده هرایکله تمان مذاکره نی دوام بیریشی کیره ک لیگیی ایتیله دی.
ایتیلیشچه بوکیلشوو عملی بولسه ، امریکا قوشمه ایالتلری اوز توپراغیدن کوچ وحربی تامینتاتلرینی افغانستانگه یوباریش امکانیتیگه ایگه بوله دی .
کوزه توچیلرقزاقستان آسمانیدن امریکا لیک تیک اوچرلرنی اوتیشگه ایزین بیریلیش امریکا حکومتی اوچون کاته یوتوق دیه فکر بیلدرماقده لر .
امریکا جمهورریسی باراک اوباما افغانستانگه قوشیمچه کوچ یوباریش بویوروغینی صادر قیلیشی بیلن، تازه نفس کوچلرنینگ یوباریش اوچون ینگی بیر تامینات یول تاپیش نیتیده ایدی .
چونکی پاکستان گه عایید خیبر دوانی یولیدن افغانستانگه آلیب کیلنه یاتگن خلق ارا کوچلرنینگ حربی تامیناتلری بیرنیچه مرته طالبان قوراللی لری تمانیدن نشانگه توتیلدی .
امریکا قوشمه ایالتلری حربی تامنیتات لرنینگ افغانستانگه یوباریش اوچون قرقیزستانگه عایید ماناس هوا قونالغاسیدن فایده له نیب کیلگن، اما قرقیزستانده یوز بیرگن سیاسی بحران ایسه امریکا اوچون کاته خطر توغدری.
حاضرگه قره گنده امریکا اوز تیک اوچرلری نینگ ماناس هوا قونالغاسیدن اوچیشینی وقینچه لیک توخته تیب قویگن.
شوندی بولسه هم قرقیزستانده اورته گه کیلگن مؤقت حکومت امریکا نینگ ، ماناس هوا قونالغاسیدن فایده لنیشگه هیچ قندی معما یوق لیگینی ایتگن.
نظربایف یدراوی امنیت آتی بیلن یولگه قویلگن کنفرانس ده اشتراک قیلیش اوچون یکشنبه کونی امریکا گه سفرقیلگن ایدی.


text:
روسییانین جنوبی اوستییاداکی حربی تعلیمی تکجه گورجستان اوچون یوخ، آذربایجان و ایران اوچون ده تهدیددیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا گورجوستانین کئچمیش مدافعه ناظری دمیتری شاشکین سؤیلهییب.
«روسییا بو تعلیم سایهسینده اؤزونون جنوبی اوسئتییاداکی قوهلرینی یئنی مارشروتلارا حاضیرلاییر. اونلار اوچون بو مارشروت گورجستانین ایشغال اولونمامیش اراضیلریدیر. روسییا اؤز نیتلرینی گیزلتمیر و یئنی تعلیمی سایهسینده گورجستانلا برابر بوتون رگیونا سیقنال گؤندریر. بو تعلیم آذربایجان و ایران اوچون ده سیگنالدیر. روسییا گورجستان اراضیسیندن اؤزونون گومرودهکی بازاسینا دهلیز آچماقلا باغلی ماراقلارینی گیزلتمیر. اونلار حاضیرلاشیرلار»، - شاشکین بیلدیریب.
قید ائدک کی، بوندان اؤنجه روسییا شیمالی قفقاز و جنوبی اوستییادا حربی تعلیمه باشلاییب. تعلیمده ۱۶ مین حربچی و ۴ مین حربی تکنیکا ایشتیراک ائدیر.