text:
ایشلدن دانیشیغی:Matreeks
سلاملار
سلامدَییشدیر
ویکی نین سیاست لری اوچون بوردا دانیشیق گئدجک بحث ده شیرکت ائدین سیاست لر چوخ ساغ اولون--Amir a57 (دانیشیق) ۳۰ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۰۲ (UTC)
تبریک :)دَییشدیر
تورکیه دن سلاملار Matreeks :) آزربایجان دیلی ویکیپدیاسی آچیلدیغی اچون سیزی تبریک ادییوروم. باشاری (موافاقیتلرینیزین) دئوامینی دیلییوروم. اگر سیزه یاردم لازیم اولورسا، بن یاردیم اتمئک قونوسوندا حازیریم. حوشچا قالین :) Vuzorg (دانیشیق) ۳۰ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۲۰:۲۶ (UTC)
کند مئیدانیٛنیٛدَییشدیر
سلام بی بۇ تزه ایشدیجی لر Jghfgdftr , Poiiuyypo , Kjhkjjhgff , Dsafghj , Naserik تؤکۆلۆب کند مئیدانیٛنیٛ ویکینی ایستئییرلر قاریٛشدیٛرالار!--Sadiqr (دانیشیق) ۳۱ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۲۲:۲۸ (UTC)
- سلام صادیق بی. بلی بیلیرم. ویکی قانونلاری یولویلا بیر شئی دئمک اولماز اونلارا. بیر نئچه گون کئچسین گؤرک نه اولور. Matreeks (دانیشیق) ۳۱ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۲۲:۳۱ (UTC)
پس من قانۇن شئکنی ائتدیم بۆتۆن یازدیٛخلاریٛن سیلدیم چۆن بیزه بللی دئییل بۇنلار تۆرکجه آنلاییٛرلار یا یوْخ دؤردۆ هئچ نه یازمئییب بیری ایسه یالنیٛز ایکی سؤزجۆک یازیٛب و مۇدیرییته ده درخواست وئرمیشدی--Sadiqr (دانیشیق) ۳۱ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۲۲:۳۳ (UTC)
بؤلمهلر آدیدَییشدیر
نه دن بؤلمهلرین آدین بئله سئچیرسیز؟ بؤلمه بیر شئی دیر کی اوندان ایکی اوچ دانا اولماز! بیلیم یئرینه علم یازیب، بیلگیسایار یئرینه کامپیوتر یازیرسیز! سیزدن ایستیرم بیر آز ال ساخلایاسیز.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۳۴ (UTC)
عزیز یولداش. بیزیم آذ ویکیده 11000 مقاله واریمیز ایدی هامیسین اوردان پوزدولار. نئچه ایللر اوردا زحمتیمیز بادا گئتدی. اوردا قرار قویموشدوق دوغما سؤزلردن ایستیفاده ائلهیک. بیزیم دیلده علم ایشلدیریک نه بیلیم. مثلا آذربایجان میلّی علملر آکادمیاسی. ویکینی گرک باشادوشونمهلی یازاق. بئله یازاق گلنلر گؤروب قاچماسینلار. ایختیراعی لوغت لر و یا تورکیه تورکجهسینده معمول اولان لوغتلر و بیزده تاتینمایان لار بیزه چوخ ضربه ووروب و وورماقدادیر. Matreeks (دانیشیق) ۱ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۴۲ (UTC)
- سؤزوم یوخ ایدامه وئرین. اما من آلتی یئتدی یاشیم اولاندا بایراملیق آدیندا بیر مجله بایراملیق آلدیم و ایلک کز او مجلهده بیلگیسایار و بیلیم کیمی سؤزجوکلرله تانیش اولدوم! منیم تانیشلاریم یولداشلاریم و ... هامی بو سؤزجوکلرین معنیسین بیلیرلر. بولمورم سیز نجور آمار آلیب بولموسوز کی بولار تانینمیش دگیللر! --Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۰۶ (UTC)
- منیم هامیدان چوخ اورگیم ایستیر یازام توپلومسال بیلیملر! آمّا باخسانیز گؤررسینیز تورکیهده یازیرلار سوسیال بیلیملر. آذربایجان جومهوریتینده یازیرلار ایجتیماعی علملر. بو اؤلکهلرده تورکجه رسمی دیر. میلیاردلار دولار پول خرجلنیر دیل اوستونده. بیز ایستیریک اونلاردان قاباغا کئچک یازاق توپلومسال بیلیملر! بئله یازیلار هامیدان چوخ اؤزوموزه ضربه وورور. بیز بوردا احتیاجیمیز یوخدور لوغت یاراداق. فارس ویکیسینده یازیرلار علوم اجتماعی. میلیارد میلیارد پول خرجلنیر فارس دیلینه حله اونلار نیه یازمیرلار: دانشهای مردم مدار! علوم اجتماعی یئرینه! یا باشقا شئیلر. بئله یازاندا چوخ آز آدام آنلاییر. بوردا بیز روان یازمالیییق هامینی جذب ائلهیک. نه اینکی باخان قورخوب قاچا فاویکیه. Matreeks (دانیشیق) ۱ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۱۸ (UTC)
- من دئمیرم لوغت یاراداق، من دئییرم دیلیمیزین سؤزلوکلرینین لوغتلرین ایشلدک! آرین ایله ارک سؤزلوکلری.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۱ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۲۴ (UTC)
آمّا هر لوغتی ده یازا بیلمریک بوردا. سیز تورکیه ویکیسینده پسیکولوژی(روانشناسی) یئرینه یازسانیز تین بیلیم سیزی بلوکلایارلار. آداملار وار گلیب بوردا بئله بئله سؤزلر یازیب و بورانی متروکه ائلهییرلر. مثلا یازیلیم-دونانیم تاساریلاری! بئله بئله یازماقلار بورایا خئیر دئییل ضرر وورورلار. Matreeks (دانیشیق) ۱ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۹:۳۶ (UTC)
سلامدَییشدیر
Matreeks, Vuzorg. -Arslanteginghazi: حاييش اتسم، ايشلديجى ساهيفمه باكسانيز. "تورکیه جمهوریتی نين جغرافی بولگه لریع" اديندا ماكاليى طوركچه دن ترجومه اتميه كايرت كوسترديم. يانليش وارسا دوزلتيرسنيز ممنون اولوروم. دوزكون هاله كلديغينده ينى ماكاله اولاراك ياراتيريز.---ایشلدن:Potkal
- Potkal بی. لوطفن اونلاری ایشلدن:Potkal/تورکیه مقاله لری صفحه سینه کوچوردون. سونرا ایشلدنلر باخارلار. حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۵۵ (UTC)
سس وئرمه ده ایشتراک ائدیندَییشدیر
سلام عزیز قارداش یئنی مودیریت سس وئرمه ده [۱] ایشتیراک ائدین و اوز باخیشینیزی یازین چوخ ساغ اولون اللرینیز آغریماسین --Amir a57 (دانیشیق) ۲۴ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۱۰ (UTC)
ماکسول موعادیلهلری مقالهسینه گؤرهدَییشدیر
سلام بی. چوخ دگرلی مقالهلر یارادیرسیز، ال قولوز وار اولسون، چوخ ساغ اولون. "الکتریک جریانی سیخلیغی" بئله "الکتریک جریانینین سیخلیغی" یا "الکتریک آخیمینین سیخلیغی" یازیلسا نئجه دیر؟ اوندان سورا ایکی عیبارت (مئیدانی) ده گلیب دیر کی اولارا دا "نین" اکینین آرتیریلماسین دۆشونورم (تۆرک، تۆرک دیلی، تۆرک دیلینین صرفی). سیزین باخیشیز نه دیر؟--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۲ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۵۰ (UTC)
- سلام قارداش. تشکّور ائدیرم سیزدن. منیم نظریمه "الکتریک جریانی سیخلیغی" ایله "الکتریک جریانینین سیخلیغی" هر ایکیسی قرامر باخیمیندان دوزگوندورلر. مثلا «تورک دیلی اورتوقرافی سمیناری» یئرینه بیز «تورک دیلینین اورتوقرافی سمیناری» دا یازا بیلریک. بوردا تکجه کیچیک بیر فرق وار. فرق بوردا هانسی کلمهنین اصل توتولدوغوندا دیر. اگر بیز الکتریک جریانیندان دانیشیریق بونو موستقیل بیر اصل توتوب یازا بیلریک "الکتریک جریانینین سیخلیغی" یا "الکتریک جریانینین منشائی" یا "الکتریک جریانینین واحیدی" یا "الکتریک جریانینین بؤیوکلوگو". آما اگر بیز گلیب "الکتریک جریانی سیخلیغی"نی اصل توتساق یازا بیلریک: "الکتریک جریانی سیخلیغینین منشائی" یا "الکتریک جریانی سیخلیغینین واحیدی" یا "الکتریک جریانی سیخلیغینین بؤیوکلوگو". مثلا آمّا گلیب "الکتریک جریانینین سیخلیغینین منشائی" کیمی یازساق بوردا "الکتریک جریانی" اصل توتولور. اونا گؤره ده "الکتریک جریانی سیخلیغی" موستقیل بیر آنلام داشیدیغی اوچون بئله یازیلمیشدیر. باشقا باخیشینیز اولسا ائشیتمهسیندن سئوینهرم. تشکّور سیزدن. Matreeks (دانیشیق) ۲۲ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۲۴ (UTC)
- منجه بویوردوغوز موحاویرهده ائدیلن یالنیش دیر.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۲ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
- بورایا دا بیر باخین: تورک دیلی تاریخی یازیلمیش «تورک دیلینین تاریخی» یئرینه. یا دا تورک دیل کورومو چئویری اؤدولو یاریلمیش «تورک دیل کورومونون چئویری اؤدولو» یئرینه. Matreeks (دانیشیق) ۲۳ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۵۲ (UTC)
- دۆز بویورورسوز، سیزدن تشکور ائلیرم.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۳ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۰۷ (UTC)
- بورایا دا بیر باخین: تورک دیلی تاریخی یازیلمیش «تورک دیلینین تاریخی» یئرینه. یا دا تورک دیل کورومو چئویری اؤدولو یاریلمیش «تورک دیل کورومونون چئویری اؤدولو» یئرینه. Matreeks (دانیشیق) ۲۳ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۵:۵۲ (UTC)
- منجه بویوردوغوز موحاویرهده ائدیلن یالنیش دیر.--Arslanteginghazi (دانیشیق) ۲۲ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
سؤزجوک سئچیمیدَییشدیر
سلام بی، زحمت اوْلماسا بۇرادا یئنی دانیشیقلارا گؤره اؤز باخیشینیزی بیلیندیرین.--آلپ ار تونقا✉ ۱۸ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۵۹ (UTC)
تشکوردَییشدیر
تشکوره گؤره ساغولون، آنجاق باشلیقلاردا تورکجه سؤزجوکلر چوخ اؤنملی دیرلر. سایقیلار --Arda Arpaçaylı (دانیشیق) ۲۵ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۴۹ (UTC)
- ساغولون. من ده قاباقلار سیز کیمی فیکیر ائدیردیم آما اوپتیماللاشدیرماق ایسته دیکده، بو یول تام ایشلمیر. سیزین نظرینیز حؤرمتلی دیر منه آما جمعین نظری نه اولسا من اونا تابعم.Matreeks (دانیشیق) ۲۵ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۵۹ (UTC)
"من ده قاباقلار سیز کیمی فیکر ائدیردیم" قارشی طرفی تجروبه سیز تانیماق آنلامیندا دیر! اولا بیلر من ده قاباقلاردان قاباق سیزین ایندینیز کیمی دوشونورموشوم!--Arda Arpaçaylı (دانیشیق) ۲۵ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۰۷ (UTC)
- منیم منظوروم منفی دئییل یا سیزی تجروبه سیز گؤسترمک ایسته میرم. من دوغروسونو سیزه دئییرم، یانی دوغرودان من قاباقلار بئله دوشونوردوم. ایندی بو سؤزدن هر کیم نه آنلاییر و اونو نئجه تفسیر ائدیر منیم بوینومدا دئییل. پلورالیزمین آنلامی دا موخالیفلری تحمول ائتمک دیر. بحثدن ده هدف اؤیرنمک و اؤزونو ایرتیقا وئرمک دیر. Matreeks (دانیشیق) ۲۵ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۱۴ (UTC)
ایشلدن دانیشیغیدَییشدیر
سلام، یورولماسین ماتریکس بی. یئنی ایشلدنلرین دانیشیق صفحهسینه [بو شابلوندان] ایستیفاده ائدین. حورمتله Hekim qasim oglu (دانیشیق) ۲۶ دئسامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۱۴ (UTC)
سیز نیه الکی مقالری پوزیسوز کاش گدیب فارسی ویکی پدیانا باخوسوز گورسوز نیه معروف اولیب اوردا تمامی معلمرون ادی وار که هیچ بری معروف دوگیر. تشکور
خوش گؤردوک!دَییشدیر
سلام ماتریکس بی! آدینیزی سون دییشیکلیکلرده گؤرمکدن چوخ سئویندیم.حؤرمتله --آلپ ار تونقا✉ ۲۸ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۱۷ (UTC)
درباره حسابهادَییشدیر
درود و عرض خسته نباشید. حسابهایی که به نام بنده ایجاد شده، متعلق به من نیست و کار اشخاص دیگری است. من هیچ حساب دیگری ندارم و ضمناً تنها در ویکیفارسی فعالیت دارم. یاشا. Masoud bukani (دانیشیق) ۱۵ جولای ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۴ (UTC)


c: text/html

text:
کر (قفقاز) چایی
کر (قفقاز) چایی (اینگیلیسجه: Kura (Caspian Sea)، فارسجا: رود کر (قفقاز)، آلمانجا: Kura، ایتالیاجا: Koura (fleuve)، عربجه: كورا (بحر قزوين)، تورکیه تورکجهسی: Kura Nehri، روسجا: Kypa) تورکیه اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۱۵۱۵ کیلومتر دیر. بۇ گۆن کر (قفقاز) چاییندان ثانییهده ۴۴۳ متر مکعب سۇ آخیر. و خزر دنیزینا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کر (قفقاز) چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kura (Caspian Sea)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تۆرکمنیستان دا اۇوغانیستان بارادا ماصلاحات گچیریلدی
آشغاباتداقی ریکا ماصلاحاتیندا اۇوغان زنانالارینگ سؤودا پوداغی بیلن باغلانشیغی بارلاندی
ریکا آدی بیلن بیلینیأن اۇوغانیستان بارادا بؤلگه له یین ماصلاحاتینگ ۷-نجیسی تۆرکمنیستان ینگ پایتاغتی آشغابات دا گچیریلدی.
بو ماصلاحاتا ۴۴ یورت و ۳۸ حالقارا قوراما قاتناشدی
ایکی گۆنلۆک ماصلاحاتدا اۇوغان زنانالارینگ سؤودا پوداغی بیلن باغلانشیغی بارادا گنگهشیلدی.
بو ماصلاحات اۇوغان زنانالارینگ سؤودا و تیجارت پوداغیندا گۆیچلندیریلمهگینی ماقصات ادیأر.
ماصلاحاتا اۇوغانیستان ینگ جمهورباشلیغی نینگ زناناسی رولا غنی ده قاتناشدی.
بو ماصلاحاتلارینگ ایلکی ۲۰۰۵-نجی ییلدا باشلاپدی.
ماصلاحاتینگ اۇزالقی اتاپلاری کابل، اسلام آباد، دهلی، ایستامبول و دوشنبه ده گچیریلیپدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکمنیستان "الکترونیک دؤولت" حیذماتی تایدان اولی اؤسۆش اتدی
تۆرکمنیستان الکترونیک دؤولت حیذماتی تایدان 21 باسغانچاق یوُقارلادی
قیرغیز ماناسچی آدینی گینس رکوردلار کیتابینا یازدیردی
124 ساغات ماناس قوُشغولارینی اوُقایان قیرغیز ماناسچی آدینی گینس ده یازدیردی


text:
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان!
بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان.
قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین!
اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین.
***
ایضاح: اوتوزینجی اون ایللیکین اوللرینده چوغ آغیر و گیزلی بیر شرایطده “آذربایجان” روزنامهسینین یئنی نشر دؤرو باشلاییر. چوخ تاسفله بو ایشین گئدیشاتی و نئجه اولماسی حقده، اونون نشرینده اشتراک ائدنلرین بیر تعدادینین قید حیاتدا اولماغینا رغما، هله ده گئنیش معلومات الده یوخدور. ۱۴۲ نومرهده نشر اولونان بو روزنامهدن یالنیز بیر نومره الدهدیر. چوخ تاسفله بیر جمعین زحمتی سایهسینده گؤرولن بو دیرلی ایشه انقلابدان سونرادا آچیقلیق گتیریلمهییبدیر. “آذربایجان” روزنامهسینین ایکینجی تحریریه هیاتینین ترکیبینده اولان اوستاد مجید امین مؤید بیر نئچه ایل اول اوستاد بهزادینین آغیرلاما مراسیمینده بو بارهده کیچیک بیر ایضاح وئرمیشدیر کی آشاغیدا اوخوجولارا تقدیم ائدیریک. بو امیدله کی قید اولونان موضوعدا معلوماتلاری اولان شخصلر مطبوعات تاریخیمیزین بو حصهسینه ایشیق سالسینلار.
×××
بوتون ایران خالقلاری امپریالیزم خصوصی ایله انگلیس امپریالیزمی و نفت شرکتی علیهینه ووروشان زامانلار آزادلیق سئور مطبوعات ایراندا بو موباریزهنین قاباقجیل نور ساچان چیراقلاری اولموشدور. آذربایجان قزئتیده تقریبن ۱۳۳۰دان ۱۳۳۴دهدک، بو صفده باش اوجالیقلا یئرلشیب و تاریخی رول اویناییبدیر.
آذربایجان روزنامهسی باشقا قزئتلرله بیرلیکده خلقیمیزه هر هفتهنین ان مهم مسئلهلری حقینده گؤستریش وئریب، زحمتکشلرین حقوقوندان دفاع ائلهییب، کندلیلردن خانلار و اربابلار قارشیسیندا دفاع ائدهرک، ضد امیریالیستی جبههده باریشماز موباریزه آپاریردی.
بیلیرسیز کی، او ایللر بیر طرفدن انگلیس و ها بئله آمریکا سلطهچیلری علیهینه کسگین موباریزه دؤورو ایدی و خالقلاریمیز ایرادهسیایله نفت میللی اولموش و توطئهلر ایرانلیلاری تهدید ائدیردی و هر حالدا نفتین میللیلشمهسی ایران خالقلارینین بؤیوک آرزوسو اولاراق، بیزیم بو قزئتده بو اومید و آرزولارلا ایرهلیلهییردی و خالقین شادلیقلارین عکس ائدیردی.
۲۸ مرداد آمریکا- انگلیس کودتاسیندان سونرادا دوشمنلرین هجوم دؤورو و شاهین آرتیق قولدورلوق زامانی اولوب. اونمینلر شریف اینسانلار دوستاقلارا و تبعیدلره معروض قالیب و یوزلر بؤیوک اینسانلار اعدام اولوندولار و یئنهده روزنامهمیز بو دؤورده خالق ایله همدرد ایدی و چالیشیردی کی، اونلارا اورهک وئریب و قارانلیق زمانهنین کئچری اولماسین یادا سالسین.
آذربایجان قزئتی هفتهلیک نشریه ایدی و بوسبوتون آنا دیلینده یازیلاراق، خالق ایچریسینده یاییلیردی.
روزنامهنین باش مدیری «بهزاد بهزادی» اولموشدور و باش مقالهلرین چوخو اونون قلمی ایله یازیلیبدیر. بو مقالهلر اساس و گون مسئلهلره جاواب وئریردی.
اوستاد بهزادینین نقشی سادهجه مدیرلیک دئییلدی. او سیاسی باخیمدان اوستون و قدرتلی بیر شخصیت و بیر دیل اوستادی کیمی روزنامهنی اداره ائدیردی. بهزادی ادبیات سئور و ذووقلو بیر ضیالی اولدوقدا، اوستاد شهریارین «حیدربابایه سلام» اثرینه ایلک دفه درین معنالی و آراشدیریجی تحلیل و نقد یازمیش و روزنامهنین نئچه نومرهسینده چاپ اولونوب و روشنفکر جاوانلاری بو بؤیوک اثرله آشنا ائتمیشدیر. او تحلیل یازیلاندا «حیدر بابایه سلام» چاپ اولماقدا ایدی و دئمک لازیم دئییل کی، او قارانلیق گونلرده بو اثر و تحلیل آنا دیلیمیزی قوروماقدا بیزه چوخلو کؤمک اولموشدور و اثرین سرعتله خلق ایچریسینده یئر آچماسینا یاردیم ائتمیشدی.
روزنامهنین یازیچیلار هئیتی وار ایدی و یادلاردا قالان محمدعلی قوسی (فرزانه) و «علیقلی کاتبی» (آغ قوش) اوّللرده و احمد شایا «آلاو»، «محمدحسین مبیّن» و من (مجید امین مؤید) ایکینجی مرحلهده بو هئیتده عضو ایدیک. باشقا دوستلاردان دا وار ایدیلار کی چوخ تاسفله من آدلارینی یاددان چیخارمیشام.
بو هفتهلیک آنا دیلینده یازیلیب یاییلان قزئت ۱۳۳۴- نجی ایلده پهلوی رژیمی شهربانیسی و اطلاعات مأمورلاری وسیلهسی ایله تعطیله اوغرادی و چاپخاناسی دا توقیف اولاراق، اونون مسئول مدیری حبسه آلیندی. آمما گونش همیشهلیک بولود آلتیندا قالمادی.


text:
رسمی خبر آژانسلارینین یایدیغی خبره اساسا، اردبیل شهرینین تانینمیش حکیم و شاعری دوکتور یوسف معماری دوشنبه شهریورین ۱۴نجو گونو وفات ائتمیشدیر.
دوکتور یوسف معماری ۱۳۲۰نجی ایل اردبیل شهرینین پیرعبدالملک محلهسینده دوغولموش، ابتدایی و اورتا تحصیلاتینی بو شهرین صفوی مدرسهسینده، عالی تحصیلاتینی ایسه تهران دانشگاهینین گؤز حکیملییی بؤلومونده بیتیرمیشدیر.
دوکتور معماری ائل آراسیندا حؤرمتلی بیر اجتماعی شخصیت و تورک دیللی شاعر کیمی تانینمیشدیر. اونون بیر چوخ شعرلری داها آرتیق تبریز و اردبیلده نشر ائدیلن آنا دیللی مطبوعات اورقانلاریندا یاییلمیشدیر. بونلاردان علاوه، دوکتور معماری «عمر خیام»ین رباعیلرینین بوتونونو آذربایجان تورکجهسینه ترجمه و کیتاب شکلینده نشر ائتمیشدیر.
«ایشیق» سایتی آدیندان، ائل آراسیندا حؤرمتلی بیر حکیم کیمی تانینان و اردبیل ادبی محیطینین گؤرکملی شخصیتی دوکتور یوسف معمارینین وفاتینی اونون مؤحترم عائلهسینه، سئونلرینه و اردبیل ادبی محیطینین چالیشانلارینا تسلیت دئییریک. باشینیز ساغ اولسون!
ایشیق – آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت سایتی
۱۵/۰۶/۱۴۰۱


text:
اردوغان روسیادا میخائیل گورباچوو ایله گؤروشدو
گورباچوو، ایکی لیدرین، آددیم-آددیم دیالوق قورماغا و امکداشلیق یولو ایله فایدا الده ائتمهیه چالیشاراق دوغرو ائتدیکلرینی ایفاده ائتدی
سووئتلر بیرلیگی اسکی دولت باشقانی میخائیل گورباچوو، تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان ایله روسیا دولت باشقانی ولادیمیر پوتین گؤروشمهسیندن ایکی اؤلکه اوچون اولدوغو قدر، دونیا سیاستی آدینا دا فایدالی اولاجاغینی سؤیلهدی.
گورباچوو، ایکی لیدرین، آددیم-آددیم دیالوق قورماغا و امکداشلیق یولو ایله فایدا الده ائتمهیه چالیشاراق دوغرو ائتدیکلرینی ایفاده ائتدی.
اسکی روس لیدر گورباچوو،
"روسیا دولت باشقانی ولادیمیر پوتین و تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغانین گؤروشمهیه قرار وئرهرک چوخ دوغرو ائتدیگینی دوشونورم. آیریجا بو گؤروشمهنین هم تورکیه، هم بیز، هم ده دونیا سیاستی آدینا چوخ فایدالی اولاجاغینا اینانیرام" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ایبراهیم کالین ایستانبول-دا جیک سالیوان ایله گؤروشوب
جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو ایبراهیم کالین ایستانبول-دا امریکانین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری دانیشمانی جیک سالیوان ایله گؤروشوب.
تورکیه-دن یوکسک سویهلی نماینده هئیتی لیبیا-یا سفر ائدهجک
تورکیه-دن یوکسک سویهلی نوماینده هئیتی لیویایا رسمی سفر ائدهجک.
چاووش اوغلو: "اوکراینا و روسیا گوبرهسینین بازارلارا گئتمهسی اوچون سعی گؤستریریک"
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو اوکراینا و روسیا گوبرهسینین لازیم اولان بوتون اؤلکهلره گؤندریلمهسی اوچون سعی گؤستردیکلرینی بیلدیریب.


text:
اوخشامالار اؤلوم و تراژدی ایله باغلی یانیقلی ، نیسگیللی شعرلردیر . بونلار عوموما یاس مراسیمینده اوخونار . بیر پارا آغیلار فورم باخیمیندان بایاتی كیمیدیر و اونو بایاتیدان آییران جهت ایسه اونون غملی، كدرلی مضمونودور.
آغیلارین بیر سیراسی ایسه نثز پارچالاریدیر مثلا وفات ائدن دؤیوشكن گنج اوغلان اولورسا آغینین باشلانقیجیندا بئله سؤزلر اوخویارلار:
وئردین ، دوشمنینه دیرسك گؤستردین ، قنیمینینه قان اوتدوردون، …. آلتی نین بئدوو
آتینا ، چیینی نین سوزن توفنگینه، تركی نین خورجونونا، آغزینین كسرلی سؤزونه آنان
قوربان یا خود تزه گلینه بوخچادا قالان پالتارلاریوا آنان قوربان
دده قورقود كیتابیندا دا آغیلارا راست گلمك اولور،
وای آل دوواغیم ییه سی
وای آلنیم باشیم اومودو
وای شاه أیگیدیم
دویونجا اوزونه باخمادیغیم خانیم أیگیت
هارا گئتدین،منی یالقیز قویوب؛ جانیم أیگیت .
گؤز آچیبان گؤردوگوم،
كؤنول وئریب، سئودیگیم
بیر یاسدیقدا باش قویدوغوم
یولوندا اؤلدوگوم،قوربان اولدوغوم
وای قازان خانین ایناغی،
وای قالین اوغوزون ایمرنجیسی بئیرك.
باشقا اؤرنكلر
آغاجدا خزل آغلار،دیبینده گوًزل آغلار.بئله اوغلو اؤلن آنا،سرگردان گزر آغلار
كوچه ده خونچا گئدر،ایچینده نیمچه گئدر.عالمین گولو گئتسه،بیزیمكی قونچا گئدر.
آغلایان باشدان آغلار ،كیپریكدن ،قاشدان آغلار،قارداشی اؤلن باجی،دوروب،اوباشدان آغلار.
هر یئرده دومان گوًرسم،غوصه یه یانان گوًرسم،اورك یانار،آلیشار،اوجا بوی جاوان گوًرسم.
قیزیل گول كولدا قالدی،درمه دیم كولدا قالدی.دوشمن ائوین ییخیلسین،گوًزلریم یولدا قالدی.
گوًرونن داغلار ایمیش،اوستونده باغلار ایمیش.آنا بالادان آیری،نه یامان آغلار ایمیش.
گوًزوم قالدی یولوندا،قان دوردو ساغ –سولوندا.بالا آنان اؤله یدی،یارا واردیر قولوندا.
آهولار تك ملرم،اوزه قان یاش الرم.قانا باتمیش بلگین،گاه آچیب،گاه بلرم.
هیجرینده آغلارام من،عالمی داغلارام من.اوتاغیوین قاپیسین،هی آچیب،باغلارام من.
بولبول گولشنه گلدی،نه گلدی ،منه گلدی.منی گوًرنلر دئییر:اوغولسوز ننه گلدی.
داغلار داغیمدیر منیم،غم اویناغیمدیر منیم.دیندیرمه قان آغلارام،یامان چاغیمدیر منیم.
كؤینگیوی یومارام،ایسلاتمارام،یومارام.بوش یئریوی گؤرنده،گؤزلریمی یومارام.
عزیزیم اولو داغلار،چشمه لی ،سولو داغلار.بوردا بیر ایگید اؤلوب،گوًی كیشنر بولود آغلار.
میاندابدا ثبت اولان آغیلار
من اؤلدوم آغلاماقدان،
باغا سو باغلاماقدان.
باغدا یارپاق قالمادی
یاراما باغلاماقدان
اوتای بوتایا باخار ،
آراسیندان چای آخار.
چیخسین منیم گؤزلریم
سنسیز دونیایا باخار
آناسی یانار آغلار،
حریفی قانار آغلار.
آنا دئییر گؤورچین
تابوتا قونار آغلار .
قایناق: تورک خلق ادبیاتی – یازان: علیرضا صرّافی


text:
جان کری
جان فوربز کِری اینگیلیسجه: John Forbes Kerry - دوغوم تاریخی: ۱۱ دسامبر ۱۹۴۳ - آمریکالی سیاست ایشچیسی و آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده ۶۸اینجی خاریجه ایشلر باشکانی. ۱۹۸۵دن ۲۰۱۳ اونجو ایلجاق سناتور اولدی و دموکرات حزبیندن ماساچوست اوستاندن سنا یغینجاقینا سئچیلدی. ۲۰۰۴4 اونجو ایلین ژوئیه آینین ۲۴ی جومهورباشکانی سئچیلماقا رسمی آداخلی اولدو آمّا بو ایلده جرج دبلیو بوش جومهورحزبی آداخلی سی جومهور باشکانی سئچیلدی و جان کری مغلوب اولدو. ایندی بوستون شهرینده بیل هیل محلهسینده یاشیر کی اعیان بیر محله سایلیر.[۱]
عائیلهسی[دَییشدیر]
چک جومهوریسیندن کوچن بیر قونوشوسو اولور کی اونون آتابابالاریندان توماس کرنل و یوریس/جرج وولسی آدلیم اولور.
ویتنام ویریشماسی[دَییشدیر]
ویتنام ویریشماسیندا بیرنجی ایللر بو ویرشماقا گئتدی. بو ویریشمادا بهادور اولدو و بهادورلوق اؤدولون آلدی. آمّا سون ایللرده ویریشا ضدینه چالیشانلاردان اولدو و اونون دانیشماقی کنگره یغینجاقیندا آمریکا قوشونون ویتنامدان دالی چکیلماقا سبب اولدو. اونون قیزی ونسساکری ۲۰۰۹اونجو ایلده بهروز والاناهید ائیله عقد ائله دی. والاناهید مغزجراح دوکتوری ماساچوست مریضخاناسیندا اولور.[۲]
سیاست[دَییشدیر]
۱۹۶۰دا جان اف کندی جومهورباشکانی سئچیمینده آداخلی اولدو و جان کری اونون آدخالی اولماقینا گوره جان کری بیرینجی سیاسی دانیشیقین آمریکا آق ائوینده دانیشدی.
تحصیل[دَییشدیر]
۱۹۶۲ده جان کری ییل بیلیم یوردوندا سیاسی بیلگیلر اورگندی.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ http://www.entekhab.ir/fa/news/187806
- ^ The Iran Project. Feb ۱۲, ۲۰۱۳. Retrieved April ۱, ۲۰۱۵.


text:
لوران فابیوس
لوران فابیوس (فرانسه دیلی:Laurent Fabius) (دوغوم :۲۰ آگوست ۱۹۴۶ پاریس) سیاستچی و اسکی فرانسه جومهور باشقانی و خاریجه ایشلر وزیری اولموش.
۱۹۷۴ده فرانسهنین سوسیالیست پارتیسی ایله سیاست ایشینه باشلادی. پارتی سئچیملرینده پارلیمان وکیلی اوْلدو و سون ایللر جومهور باشقانلیغی و خاریجه ایشلر وزیرلیگین قازاندی.
یهودی
یهودی عاییلهده دونیایا گلمیشدیر. اوْنون آتاسی و آناسی هر ایکیسی یهودی ایدیلر. لوران فابیوس مسیحی اوْلموشدور.
پارلیمان
۱۹۸۴-۱۹۸۶-نجی ایللرده ۳۷ یاشیندا ان کیچیک یاشلی باش ناظیر سئچیلدی. بۇ ایللر فرانسوا میتران جومهور باشقانلیغیندا دؤولت ایشلرینده یاردیمچی اوْلدو.
۱۹۹۸-۲۰۰۰ ایللرینده پارلیمان وکیلی سئچیلمیشدیر و سوسیالیست پارتیسی ایله دؤولت ایشلرینی دولاندیردی.


text:
`قانون` نتیجهلر
خبرلر [40]
- شوشا بیاننامهسی قوهیه گیردی
- شوشا بیاننامهسی قانون تکلیفی مجلیسده
- سرحد گؤزتچیلرینه سلاح قوللانما صلاحیتی
- پوتین، ۲۰۳۶ ایلینه قدر دؤولت باشقانلیغیندا قالابیلهجک
- فرانسا-دا مسلمانلاری هدفه آلان قانون لاییحهسی مجلیسده قبول ائدیلیب
- تورکیه امریکا کنگره عضولرینه رئاکسیا گؤستردی
- اویغور تورکلرینه دایر لایحه اونایلاندی
- هونگ کونگ رهبرلیگی: قانون لاییحهسی اؤلدو
- گئچیش حکومتی لایحهسی رد ائدیلدی
- آمریکادا، سوریه قانون لاییحهسی رای بیرلیگی ایله قبول ائدیلیب
- ایسرائیلده سورگون حاضیرلیغی
- ترامپ داعشه ۳۰ گون عؤمور بیچدی
- ترامپ، دونیا تیجارت تشکیلاتی قایدالارینا اویمامانین یولونو آختاریر
- رشید اولما یاشی ۱۸ اولدو
- عربستاندا بیر ایلک داها
- پوتین اؤز یازدیقلارینی اوخویا بیلمهدی
- علی یونسی: آذربایجان خالقی آذریدیر، تورک دئییل، فارس کؤکلودور و کوردلرین اکیز قارداشیدیر
- قانون گوندهلیگینین سایتی هکلندی
- پوتین ترور قانونونو اونایلادی
- ابن سینانین قانون کتابی مزایدهیه قویولاجاق


text:
بیر اینسانلیق کابوسو گونئی آذربایجان اؤزهللییینده(«محمد جعفری چالغین»ین کابوس شعرینده)
افراسیاب نورالهی
شعرین زامان زامان اوداقلاندیغی قونولار اولوب؛ سئوگی، قهرمانلیق، میللیتچیلیک، وطن سئورلیک، اینسان سئورلیک، طبیعت سئورلیک و … و طبیعیدیرکی، بعضی زامانلار، ایجابینا گؤره، بعضی قونولار اوزره داحا چوخ یوغونلاشمیش اولوب و اولور؛ مثلا معاصیر آنلامدا، میللتلرین کئچدییی مستقللیک دؤورو، داحا چوخ بو قونو اوزره یوغونلاشمیش اولور. نئجهکی، بیز، بو گون قوزئی آذربایجان شعرینین آلتمیشنجیلار و یئتمیشینجیلر دئییلن نسلینی مطالعه ائدینجه، او دؤورون نهنگلرینی داحا چوخ بو یولدا یعنی میللییتچیک و مستقللیک یولوندا یورودویونون شاهیدی اولوروق. آما ایکی قونو هر زامان اولموشدور. یعنی شعر هئچ زامان بونلارسیز اولمامیشدیر؛ بیری “سئوگی”، دیگری ایسه “اینسانلیق”نامینه اولان شعرلر؛ داحا دوغروسو اینسانلیغین قایغیسیندا و کئشیینده اولان و دوران شعرلر. بئله باخاندا، بلکهده یاشیددیرلاردا دئمک اولور بو “شعر، سئوگی و اینسانلیق” اوچگنی. آدمله حوانین سونرادان آدینا “سئوگی” دئییلن، او، بیربیرلرینه اولان حیس لریندن دولایی اوزلرینده پوچورلانان ایلکین قیرمیزیلار و توک اورپمهلرله یاناشی بلکه شعرینده ایلکین نطفه سی باغلانیردی. و سونرا ائله همن سئوگینین بطنیندن دوغان دیگر اینسانی آما منفی حیسلردن دولایی هابیل، قابیل قارداشلارین بیری بیرینی اولدورمهسی، همن شعرین اؤنونده یئنی بیر چتینلیکلرین و مسولیتلرین یارانماسینین باشلانیشی دئییلمیایدیر.
بو آچیدان باخینجا، بو گون گونئی آذربایجان شعرینی اوچ اساس مؤوضوعویا اوداقلاندیغینین شاهیدی اولوروق؛ میللیتچیلیک، سئوگی و اینسانلیق نامینه دئییلن و یازیلان شعرلر. و طبیعیدیرکی، دوشدویو دورومدان دولایی “میللیتچیلیک” قونوسوندا داحا قاباریقدیر. بیر یانداندا دونیانین بو قلوباللشمادان دولایی، بیر اؤزهللیکلر و گؤزهللیکلر آختاریشی و طلبی نتیجهسینده؛ آرتیق بیر گوئنی آذربایجان اؤزهللیییده کشف اولموش و اورتایا چیخمیشدیر. بونو هم سیاسی حئسابلامالاردا گؤرمک اولور، هم اکونومیک حئسابلامالاردا و هم شعر، کولتور و صنعت حئسابلامالاریندا. و بونون ایلکین بلیرلرینی تورکیه و آذربایجان قارداش اؤلکهلرینین بیزه دیققت و توجهی نتیجهسینده گؤره بیلیریک. و نه موتلو بیزه کی، بو گون بؤیله بیر اورتامدا واریق. و بؤیله بیر اورتاما سونا بیله جه ییمیز سئوگی، سایقی و قایغی دان عیبارت گونئی آذربایجان اؤزهللییینده بیر قاتقی دادا بولونا بیلیریک.
سایین محمد جعفری(چالغین) جنابلاری بو گون شعریمیزده بو اؤزهللییی لاییقینجه تمثیل ائدن گنجلریمیزدن بیریدیر. ایندی بورادا بو مقدمه و بو اؤزهللیک اساسیندا سایین چالغین دوستومون شعرلریندن اؤرنکلر وئریب و اونلاری بیر سیرا بو گونکو پروفئسیونال شعر و تنقید دئنئییم لریله اویغولاماغا چالیشاجاغیق. بو آرادا مقاله میزین اساس ایچهریغی(یعنی بیر اینسانلیق قایغی کئشلییی گونئی آذربایجان اؤزه للیینده) پوزولماسین –دئیه، کابوس شعریندن تام اولاراق صحبت ائدهجهییک. آما اویغولایاجاغیمیز پارامئترلر؛
۱- شعر اولوب، اولمادیغی آچیدان
۲- آرکئتیپچی ائلئشتیری یؤنتمی اساسیندا(کابوس شعری)
۳- وصفچی اولوب، اولمادیغی آچیدان
شعر اولوب، اولمادیغی آچیدان:
شاید ایلک باخیشدا تعجبلی گله؛ بیر کیتابین اؤن سؤزونده، او کیتابین ایچینده گئدن شعرلرین شعر اولوب، اولمادیغی قونوسو! دوغرودور. آما ظاهرا ساده و تعجبلی گلن بو قونو، زامان زامان شعرین ان ایلگینج، تارتیشیلیر و عینی حالدا دوشوندوروجو قونولاریندان اولوبدور؛ ائله کی، شعر ندیر؟ -سورغوسو ان تمل و ان آغیر سورغوسو اولوب شعرین و شاعیرلرین هر زامان. و ائله اونا گؤرهده بیلیرسینیزکی، بو سورغویا سایسیز جاوابلامالار و دیرلندیرمهلر اولوبدور. آما بودلئرین وئردییی جاواب و بودلئرین دوشوندویو جاواب، بو سورغونون بیلیمسل چؤزوموایله ده اوست اوسته دوشن و اونو تاماملایان جاوابدیر. بودلئره گؤره؛ “شعر بیر سئحیرلی سؤزدورکی، اورادا عینی زاماندا هم سوبیئکت وار و هم اوبیئک”. ایندی بیز بورادا چالیشاجاغیق سایین چالغین جنابلارینین شعرلرینی نمونه اولاراق دا کابوس شعرینی بو آچیدان دیققته آلاق و شعرین یورومویلا یاناشی، اونو بو نقطه نظردن ده اویغولاماغا چالیشاق. سایین چالغین کابوس شعرینده دئییر؛
بیر اوخول وار یوخولاریمدا،
قاپیسینی،
“یای”دا باغلایا بیلمیر
بیرده بیر گولله وار
بیر کاسا سو
و بیر ساریشین قیز
اوزاقلاردان دومانلاردا گؤرونور کیمی گلیر منه
دوستومون آتلیهسیندهیم،
بیر کابوی فیلیمینده
بورادادا بیر گولله وار
بیر کاسا سو
و بیر ساریشین قیز، بیر شئیلر سؤیلهییر تگزاس لهجهسینده؛
اوزاقلاردان بیر شئیلر ائشیدر کیمی گلیر منه!
یعنی بیر تورلو آنلامسیزلار منیمچون
باکینین تارگوواسیندایدیم او گون
اورادادا بیر گولله واردی
بیر کاسا سو
و بیر ساریشین قیز،
روسجا بیر شئیلر سؤیلهدی؛
اونلاردا آنلامسیز و سانکی گولور کیمی گلیردی منه
اوخولون قاپیسیندایام
ایچریده محاریبه درسی کئچیرلر اوشاقلارا
دؤیوش درسی، گولله درسی؛
گولله آچیلیر
سو جالانیر
و قاپیدا منه سیغینیر، بیر ساریشین قیزین قورخوسو
شعر، بیر اینسانلیق تراژدیسیندن خبر وئریر، بیر اینسانلیق فاجیعهسیندن؛ همده گئنل اولاراق؛ همده ایییرمی بیرینجی عصیردهده حالا بشریتین یاخاسیندان ال گؤتوره بیلمهین بیر اینسانلیق فاجیعه سیندن. بیرینجی نؤوبهده بو او دئمکدیرکی، حالا شعرین اؤزونون چوخ یولو وار. حالا شعرین بوینونا چوخ ایشلر دوشور و حالا شاعیرلر دینجلرینی آلماغا حاقلی دئییل و حالا اؤنده چوخ ایشلری وار.
کابوس، بیلیرسینیز کی، یوخودا باش وئرن بیر اولایدیر. و بیلیرسینیز کی، عینی اولایی تکرار و بیربیرینه اوخشار جهتلریله مختلف زامانلاردا و مکانلاردا یوخو عالمینده یاشاماق دئمکدیر. ائله کی، فردی(بیرئیی) دائما دوشوندورمهیه و حتی قورخو حیسی یاشاماغا قدر آپاریر.
شاعیرین سوبیئکتینده و ذئهینسل عالمینده اولان بیر آنلاتی وار. او آنلاتینی البته کی، بیرینجی نؤوبهده شاعیر اؤزو قاپسایا بیلمیشدیر. آما بیلیرسینیزکی، شاعیرین ایشی یالنیز بونونلا بیتمیر و اونو اوخوجولارینا و جمعیتهده گؤتورمهلی و اؤتورمهلیدیر. یعنی اوخوجولاریلا ایلیشگییه کئچمهلی و اونلارلا بیر باغ قورمالیدیر. داحا دوغروسو بیر دیل تاپمالیدیر. اونا گؤره اوخوجولارینا تانیش بیر اوبیکئتلره سؤیکنمهلیدیر. و سونرا او تاپدیغی دیلله و اوبیئکتلرله ذئهینسل عالمینده اولان او دویونو اوخوجولارینین ذئهنینده تداعی ائتمهلیدیر. و بونون اوچون شاعیرین ایکی تداعی ابزاری وار الینده؛ بیری بنزتمهدیر او بیری مئتافورا. یعنی او سوبیئکتینده اولان دویویلا، اوبیئکتی آراسیندا بیر اوخشارلیق تاپماق و یا مئتافورایا گلینجه بیر اوست اوسته دوشمک گؤرمکدیر. تا اوخوجو او آنلاتینی بو واسطهایله اؤزو تداعی ائله یه بیله(یعنی قاورایا بیله).
آما بو شعره گلینجه، بئله دئمک اولار؛ شاعیرین سوبیئکتینده اولان دویو و آنلاتی بیر اینسانلیق تراژدیسینی و فاجیعهسینی دویوب و بو گونکو اینسانا آنلاتماق و خبردار ائتمکدیر. اوبیئکتی ایسه اینسانلارا تانیش اولان کابوس اوبیئکتیدیر. اوخشار جهت لری و اوست اوسته دوشن یؤنلری ایسه؛ هر ایکیسینده یعنی هم شاعیرین سوبیئکتینده و هم اوبیئکتینده اولان تکرارلار، قورخو حیسلری و آنلامسیزلیقلاردیر. یعنی شاعیر اوچ عینی وارلیغی “گولله، بیر کاسا سو و بیر ساریشین قیز” تکرارینی اوچ مختلف زاماندا و اوچ مختلف مکاندا عینی بیر کابوس سایاغی گورمهسی، رمزی اولاراق بیر شئیلردن ایشارتلر و علامتلردیر. بو اولایی، بو حله یوزولمایان اولایی البته شاعیر یوزوب و بیلیر و بوراسی شاعیرین اؤز باجاریغیدیرکی، اوخوجولارینی بیر مؤوقعده قرار وئریر کی، هم او قورخو حیسینی یارادا بیلسین و هم دوشوندوره بیلسین اونلاری. اورادادیرکی، شعری او تاثیر گوجونه مالیک اولا بیلیر و ایستهدییی الده اولونور یعنی.
دیققت ائله سز، کابوس شعری بودلئرین دئدیینه گؤره تام معنادا شعردی. بیز بو اساسی، سایین چالغین بییین شعرلرینین چوخوندا گؤروروک. و عمومیتله سایین چالغینین یارادیجیلیغینین آغیر باسان طرفیدیرده –دئیه بیلریک بوراسی.
آرکئتیپچی ائلئشتیری یؤنتمی اساسیندا(کابوس شعری):
یادینیزدا اولسا، یوخاریدا، شاعیر اوچ عینی وارلیغی “گولله، بیر کاسا سو و بیر ساریشین قیز” تکرارینی اوچ مختلف زاماندا و اوچ مختلف مکاندا عینی بیر کابوس سایاغی گؤردویونو دئدیک.
رمزی اولاراق بیز “اوچ” کلمهسینی یاشامیمیزدا چوخ قوللانیریق؛ مثلا اوچهجن ساییرام …/اوچ کره دئدیم سؤزومه باخمادی../ ارنلر اوچهجن دئییبلر… و … حتی بو گون علمی جهتدنده بو اوچ رمزینین سیررینی آچقلایا بیلیرلر؛ ائله کی، “ایشلرینیزه باشلامادان اؤنجه دیلینیزین آلتیندا اوچهجن ساییب باشلاسانیز، او استرسینیزی مهار ائلهیه بیلرسینیز کیمی” علمی تاپشیریقلاردا وار. یعنی بیر اوچ اهمیتی؛ اوچ اؤنمی و بیر اوچ وورغوسو زامان زامان اینسانلارین بیلینج آلتلاریندا وار و یئری گلینجه او اوز ایشینی گؤرور.
سایین محمد جعفری دوستوم بورادا اؤزونونده خبری اولمادان او “یونگ”ون دئدییی “کوللئکتیو بیلینج آلتی”نداکی، اوچ رمزیله اوخوجولارینا و گئنل اولاراق جمعیته و اینسانلارا مراجعت ائدینجه، بو “اوچ”ون اؤنمینی وورغولاییر و اوچو اؤترسه، ضررلی و اوزونتولو اولاجاغینیا ایما ائدیر.
وصفچی اولوب، اولمادیغی آچیدان:
بیلیرسینیز کی، بیزیم ادبیات تاریخیمیزده مدحین درین ایزلری وار. یعنی سارایلاردان قایناقلانان مدحی شعرلری دئییرم. بونون بیر باشقا واریانتیدا وار؛ اودا وصفدیر. داحا چوخدا طبیعیت وصفی. مدح و وصف بیر باشا خدمتده اولماق دئمکدیر. یعنی گؤرهولندیریلمیشجهسینه یازیب و یاراتماق. داحا دوغروسو فرمایشی شعرلر یعنی. او اوزدن بؤیوک بؤیوک مدحی و وصفی نمونهلرده آز دئییلدیر بیزده؛ حتی اؤیله کی، بو گونون اؤزوندهده ادبیاتیمیز بونلاردان یاخاسینی قورتارا بیلمه میشدیر؛ حتی اؤیله کی، بیر وصف نمونه سینی ائشیدینجه یا اوخویونجا، “ظالیم اوغلو گؤر نجور وصف ائدیبدیرکی، سانکی رسام تابلوسودور” – کیمی سؤزلرده آز دئییب، ائشیتمهمیشیک.
بونون ترسینه اولاراق، سیزه غربدن بیر میثال وورورام داحا دوغروسو بیر باخیش آچیسی غربدن؛ ائزرا پاند دئییر؛ “شعرده وصفچی اولمایین. باجاریقلی بیر رسام بونو سیزدن یاخشی ائلهیه بیلر”.
ایندی سایین چالغین بیده بو بنده دیققت یئتیرک؛
“بیر اوخول وار یوخولاریمدا،
قاپیسینی،
“یای”دا باغلایا بیلمیر”
دیققت ائلهسز بو بندین اوخوجویا دئمک ایستهدیینی، نه رسیم له دئمک اولار ، نه موزیکله و نه باشقا بیر صنعت نوعیایله. بونو یالنیز ائله شعرله ائله مک اولار. و یا باشقا شعرلریندن اؤرنک اولاراق؛
“و قاپیدا منه سیغینیر، بیر ساریشین قیزین قورخوسو”(کابوس شعری)
ساچلاریندان پؤهرهلندی قارا گونلریم(مژگان شعری)
گئجهلره کبریت چکیرم بو یئرلرده(حیدر آباد شعری)
پولا یئریکلهییردیلر ایینیمده کی پالتارلار(آنا۲ شعری)
نه گؤزلریمه وئردییی قوشلارین قادییا بیلیرم/نه حیاتیما داداندیردیغی اویناشلارین(جهالت شعری)
و خئیلی اؤرنکلر کی بو کیتابدا و عمومیتله سایین چالغی بییین یارادیجیلیغیندا یئر آلمیشدیر. بو او دئمکدیرکی، آرتیق گنجلییمیز بو گونکو مدرن شعر ملزمهلریله یاراقلانا بیلمیشدیر و آرتیق تمثیل ائتدییی جمعیتینی دوغرو یئرلرهده گؤتوره بیلر.
آما گونئی آذربایجان اؤزهللیینه گلینجه، بونو، ائله یئنهده کابوس شعریله تاماملاماغا مئیللییم؛
باخین. خاریجی اؤلکهلری بیلمیرم آما ایراندا ائییتیم سیستئمی بؤیلهدیرکی، یای فصیلی اوخوللاریمیز تعطیل اولار. و بیلیرسینیزکی؛ بیز گونئی آذربایجان تورکلری اؤز آنادیلیمیزده اوخوماق حاققیمیزدان محروموق ایراندا. و بیر گونئی آذربایجان گنجینین آنا دیل اؤزلمینی بوندان گؤزهل داحا نئجه دئک اولار کی؛
“بیر اوخول وار یوخولاریمدا
قاپیسینی
“یای”دا باغلایا بیلمیر”
یعنی، بو حسرت، بو اؤزلم گؤر نه یئردهدیرکی، یوخولاریندا یاشادیغی اوخولون قاپیسی حتی یای فصیلی تعطیل اولان زامانلاردا تعطیل دئییل و اورادا درسلر کئچیلیر و ان دوشوندوروجو و باجاریقلی یؤنو بوراسی کی؛ او اوخولدا بیر محاریبهیه حاضیرلیق درسلریده کئچیریلیر اوشاقلارا یعنی، بو اوخولو بیر داحا الدن وئرمهسینلر -دئیه، یعنی بو حاقی بیر داحا الدن وئرمهسینلر -دئیه. یعنی بؤیله بیر اؤزهللیک و قایغی کئشلیک گوئنی آذربایجان شعرینده!
۲۸/۱/۹۶ تهران


text:
ویکیپديا:ویکیلشدیرمه
ویکیلشدیرمه — مقالهلره ویکی-ایشارهلرین علاوه ائدیلمهسی و يا دوزهلیش ائدیلمهسی پروسسیدیر. بونونلا باغلی داها اطرافلی معلومات الده ائتمک اۆچون ویکیپدیا:مقالهلرین دَییشدیرمه قايدالاری ایله تانیش اولا بیلرسینیز.
ویکیلشدیرمه دئدیکده، مقالهيه داخیلی و خاریجی کئچیدلرین يئرلشدیریلمهسی، مقالهنین باشلیقلارا آيریلماسی، بؤلمهلرین و شابلونلارین يئرلشدیریلمهسی، مقالهنین گؤرونوشونو ياخشیلاشدیرماق اۆچون تقلردن ایستیفاده، همچینین يازی ایستیلینین بیلیکلیک ایستیله اويغونلاشدیریلماسی و س. علاوه و دوزهلیشلر نظرده توتولور.
هر بیر ایشلدن مقالهلری ویکیلشدیره بیلر. همچینین، دیگر ایشلدنلرین دیقتینی جلب ائتمک اۆچون ویکیلشدیرمهسینه احتیاج اولان مقالهلره {{ویکیلشدیرمک}} شابلونو آرتیرا بیلر.


text:
Wn/azb/اون بئش اردیبهشت وارلیق درگیسینین یایینا باشلادیغی گون، "تورکولوژی گونو" اولاراق اعلان ائدیلدی
"تورکجهنین وارلیغی اوچون ۱-جی تورکولوژی گونو" سمپوزیومو، دونن تورکیه اونیورسیتهلریندن بیر چوخ بیلیمآدامینین قاتیلیمی ایله آنکارا اونیورسیتهسی دیل و تاریخ-جوغرافیا فاکولتهسینده دوزنلندی.
چاغداش تورک لهجهلری و ادبیاتلاری بؤلومو طرفیندن دوزنلنن توپلانتیدا، دونیانین مختلیف جوغرافیالاریندا یوخ اولما تهلوکهسیله قارشی قارشییا قالان بعضی تورک دیل و لهجهلرینین دورومویلا ایلگیلی بیلیمسل بیلدیریلر سونولدو.
تورک دونیاسینین بؤیوک کولتور آداملاری اسماعیل بگ قاسپیرالی، پروفسور دوکتور جواد هیئت و عبدالله توقایین آدینین وئریلدیگی اوچ آیری اوتورومدا، تورک توپلولوقلارینین قارشی قارشییا قالدیغی دیل سورونلاری، دیلین حیاتیتی باغلامیندا تورکجهنین دورومو و بو توپلولوقلاردا کیملیک مسئلهسی کیمی قونولار اله آلیندی.
آنکارا اونیورسیتهسی چاغداش تورک لهجهلری و ادبیاتلاری بؤلومو باشقانی پروفسور دکتر سما باروتجو اؤز اؤندر، سمپوزیومدا، پروفسور دوکتور جواد هیئت طرفیندن ۳۲ ایلدن بری ایراندا آذربایجان تورکجهسیله یایینلانماقدا اولان وارلیق درگیسینین ایلک ساییسینین چیخدیغی ٥ مای (۱٥ اردیبهشت) گونونون، "تورکولوژی گونو" اولاراق اعلان ائدیلمهسینین چوخ اصابتلی اولدوغونو وورغولایاراق، بو گونون اؤنوموزدهکی ایللرده دیگر تورک جمهوریتلری و توپلولوقلاریندا دا قوتلاناجاغینی اومود ائتدیگینی سؤیلهدی.
پرفسور دوکتور احمد بیجان ارجیلاسون وارلیق درگیسینین چاغداش ایران تورکلویونون قورونماسیندا، گلیشمهسینده و دونیادا وارلیغینین یانسیدیلماسیندا بؤیوک رول اوینایدیغینی بلیرتهرک، وارلیق مکتبینین تورکلوک بیلینجینه صاحیب اولان یئنی نسیلین یئتیشیمهسیندهکی اؤنمینه دقت چکدی.
پروفسور دوکتور احمد بیجان ارجیلاسون آیریجا ناصر شاهگلینین بیلدیریسینده بحث ائتدیگی یوخ اولما تهلوکهسیله قارشی قارشییا قالان دیللرین یئنیدن جانلانماسیندا، دیلین توپلوم ایچینده و دیشینداکی قونومو و سایقینلیغی؛ او دیلده دانیشانلارین نفوسو؛ رسمی و رسمی اولمایان قورومسال دستک (اگیتیم، مئدیا وس.) کیمی اؤنملی فاکتورلارین یانیندا توپلومو یؤنلندیرهبیلن شخصیتلرین اورتایا چیخیشی فاکتورونون دا دؤنوش نقطهسی یارادابیلهجک بیر ائتکن اولدوغونو سؤیلهدی. پروفسور ارجیلاسون دانیشماسینین داوامیندا پروفسور دوکتور جواد هیئتی بو قونودا تورکلوک اوچون اؤرنک گؤستردی.
سمپوزیومون سونوندا دگرلندیرمه دانیشماسی آپاران پروفسور دوکتور اوفوق تاوقول، پروفسوردوکتور احمد بیجان ارجیلاسون، پروفسور دورسون ییلدیریم و یاردیمجی دوچنت دوکتور گولسوم کیللی ده تورکجهنین بعضی بؤلگهلرده یوخ اولما و یا آلان دارالماسی ایله قارشی قارشییا قالدیغینی بلیرتهرک، وارلیق درگیسینین ایلک ساییسینین یایینلاندیغی ٥ مای (۱٥ اردیبشهت) گونونون "تورکولوژی گونو" اولاراق اعلان ائدیلمهسینین یئرینده بیر قرار اولدوغونا دقت چکدیلر. پروفسور دوکتور سما باروتجو: 5 مای وارلیق درگیسینین یایین حیاتینا باشلادیغی گونون "تورکولوژی گونو" اولاراق اعلان ائدیلمهسی چوخ اصابتلی بیر قراردیر آیریجا تهران تورکلرینین ایرانداکی سوسیال، اکونومیک و کولتورل قونومو ایله ایلگی سمپوزیومدا سونولان بیلیمسل وئریلر، تهران نفوسونون ان آز یاریسینین تورکلردن اولوشدوغو، ایستانبولدان سونرا ایکینجی بؤیوک تورک شهری اولاراق بیلیندیگی، تهرانین تورک سلالهلرینین گیریشمی ایله ایراندا بوگونکو قونومونو قازاندیغی وورغولاندی.
سمپوزیومدا سونولان بیلدیری باشلیقلاری بئلهدیر:
محمدرضا هیئت؛ "تهران تورکلرینده کیملیک مسئلهسی"
مئی قوئو؛ "دیل حیاتیتی باغلامیندا ساری اویغور تورکجهسینین دورومو"
ناصر خاضع شاهگلی؛ شهرور آق آتابای؛ "دیل حیاتیتی باغلامیندا ایران تورکمنلرینین دورومو"
عصمت قیلیچ؛ "دیل حیاتیتی باغلامیندا ساها تورکجهسینین دورومو"
توغبا ساریقایا؛ "دیل حیاتیتی باغلامیندا تووا تورکجهسینین دورومو"
آرتوم دینچ؛ "دیللر آراسی ائتکیلشیم سورجینده دیللرین ایشلهوسللیگی و گلیشیمی"
نورجیهان گونش؛ "دیل حیاتیتی باغلامیندا بولغاریستان تورکلرینین دیل دورومو"
ابراهیم آریقان؛ "دیل حیاتیتی باغلامیندا چوواش تورکجهسینین دورومو"
موسی رحیمی؛ "دیل حیاتیتی باغلامیندا خلج تورکلرینین دورومو"
قايناق[edit | edit source]
اون بئش اردیبهشت وارلیق درگیسینین یایینا باشلادیغی گون، "تورکولوژی گونو" اولاراق اعلان ائدیلدی


text:
(36)
اۇروچ، راماضان وە قادیر گجەسی
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿۱۸۵﴾ (سورة البقرة)
راماضان آیئ، اینسانلارا رهبر اۇلان وە رهبرین آچئقلایئجئ آیتلریندن اۇلوشان قورئانئن، اۇ فورقانئن ایندیریلدیگی آیدئر. سیزدن کیم اۇ آیئ یاشارسا، اۇروچلو گچیرسین. کیم دە حاستا یاحود یۇلجولوق حالیندە اۇلورسا، اۇ (توتامادئغئ) گۆنلرین سایئسئ قادار دیگر گۆنلردە اۇروچ توتسون. آللاە سیزین ایچین قۇلایلئق ایستەر، زۇرلوق ایستەمز. بونلار، سایئیئ تاماملامانئز، (اۇروجون بیتتیگی گۆن) سیزی بونا یؤنلتمەسینە قارشئلئق (بایرام نامازئندا) آللاهئن یۆجەلیگینی سسلندیرمەنیز وە اۇنا قارشئ گؤرەوینیزی یرینە گتیرمەنیز ایچیندیر. (باقارا سورەسی؛ 185)
اۇروچ قالقاندئر. بیرینیز اۇروچ توتتوغو گۆن کؤتۆ سؤز سؤیلەمەسین وە قاوغا أتمەسین. شاید بیری کندیسینە سؤور یا دا چاتارسا: “بن اۇروچلویوم” دەسین. (بوحاری)
دگرلی گنچلر،
گۆنلر، آیلار آللاهئن بیزە بیرر هدیەسیدیر. تۆم گۆنلر وە آیلار، بیزلر ایچین دگرلیدیر؛ آنجاق قورئانئ کریمین اینمەیە باشلادئغئ راماضان آیئ وە ایچیندە بولونان قادیر گجەسینە آللاە طارافئندان آیرئجا وورغو یاپئلمئشتئر. بیز دە شیمدی بو آیئن آتمۇسفرینە گیردیک. اۇروچلارئمئزا باشلادئق. بو یۆزدن بوگۆن راماضان آیئ وە اۇروچتان سؤز أتمک ایستییۇروز.
دگرلی گنچلر،
راماضان آیئ، اؤزللیگینی قورئانئ کریمدن آلئر. قورئان، بۆتۆن اینسانلئغا یۇل گؤستریر وە حاقلا باطئلئ یاعنی گرچکلە گرچک دئشئ اۇلانئ بیربیریندن آیئرمامئزئ ساغلار. یابانجئ بیر یرە گیتتیگینیزدە یۇلونوزو بولماق، نەرەلرە گیدیپ نەرەلرە گیتمەمەنیز گرکتیگینی، نەلر یاپئپ نەلردن اوزاق دورمانئز گرکتیگینی اؤگرنمک ایچین باعضئ رهبرلر قوللانئرسئنئز. گۆنۆمۆزدە ناویگاسیۇن، دیژیتال حاریطالار وە گزی بلۇگلارئ گیبی آراچلارئ قوللانئیۇرسونوز؛ آنجاق أسکیدن بونلارداکی بیلگیلرین تامامئ بیر رهبردە تۇپلانئردئ. بیز دە بو رهبری ألیمیزە آلئر، تۆم گزی بۇیونجا اۇندان یارارلانئر، ألیمیزدن دۆشۆرمزدیک. ایشتە قورئانئ کریم دە بیزە تۆم دۆنیا حایاتئمئز بۇیونجا یۇل گؤسترن، هیچ ألیمیزدن دۆشمەمەسی گرکن أساس رهبریمیزدیر. بو آچئدان، مۆسلۆمانئن ایلک وە أن اؤنملی بیلگی قایناغئدئر.
دگرلی گنچلر،
آللاە تعالا، مۆمینلرە راماضان آیئنئ اۇروچلو گچیرمەیی أمرەتمیشتیر. اۇروجون هم ماعنوی هم دە فیزیکی فایدالارئ واردئر. رسولوللاە: “اۇروچ توتونوز کی، صئححات بولاسئنئز!” بویورموشتور. گۆنۆمۆزدە، اۇروجون ساغلئغا فایدالئ اۇلدوغو، تۆم دۆنیا طارافئندان قابول أدیلمیشتیر. آنجاق اۇروچ توتمانئن تک آماجئ، ساغلئقلئ اۇلماق دگیلدیر.
باشتا اۇقودوغوموز حادیثی شریفتە رسولوللاە (ص): “اۇروچ قالقاندئر.” دیەرک اۇروجون أساس آماجئنئ چۇق آنلاملئ بیر شکیلدە ایفادە أتمیشتیر. حادیثین دوامئندا: “بیرینیز اۇروچ توتتوغو گۆن کؤتۆ سؤز سؤیلەمەسین وە قاوغا أتمەسین. شاید بیری کندیسینە سؤور یا دا چاتارسا: “بن اۇروچلویوم، دەسین.” بویرولموشتور. دەمک کی اۇروچ، سادەجە بدنسل بیر عیبادت دگیلدیر. اۇروجون بیزی، کؤتۆ سؤز وە داورانئشلاردان دا ساقئندئرماسئ گرکیر. اۇروچ، آنجاق بو شکیلدە بیزیم ایچین بیر قالقان اۇلابیلیر. بیر مۆمینین یالاندان وە ساحتەکارلئقتان هر زامان اوزاق دورماسئ گرکتیگینی حپیمیز بیلیریز. بونلاردان قاچئنمایان بیرینین توتتوغو اۇروجون، آللاە قاتئندا قئیمتی اۇلمادئغئ بیر حادیثتە داحا وورغولانمئشتئر:
“کیم یالان قۇنوشمایئ وە یالان دۇلانلا ایش یاپمایئ ترک أتمزسە، آللاە اۇ کیمسەنین یەمەسینی ایچمەسینی بئراقماسئنا قئیمت ورمز.”
بو حادیثتن، اۇروجون سادەجە آچ سوسوز بکلەمک اۇلمادئغئنئ؛ بدنیمیزی تۇکسینلردن آرئندئرئرکن، روحوموزو دا کؤتۆلۆکلردن آرئندئران بیر عیبادت اۇلدوغونو چۇق نت بیر شکیلدە آنلارئز.
دگرلی گنچلر،
اۇروچ توتما بویروغو، باقارا سورەسی؛ 183-نجۆ آیتتە بلیرتیلدیگی گیبی، بیزدن اؤنجەکی تۇپلوملارا دا وریلمیشتیر؛ حاتتا گۆنۆمۆزدە دە یاهودی وە حئریستیانلارئن بیر قئسمئ اۇروچ توتماقتادئر؛ فاقاط اۇنلارئن توتتوغو اۇروچلا، بیزیم توتتوغوموز اۇروجون قوراللارئ آراسئندا اوفاق تفک فارقلار واردئر. مۆسلۆمانلار اۇروجو، باقارا سورەسی؛ 187-نجی آیتتە بلیرتیلدیگی گیبی توتارلار. آیت شؤیلەدیر:
“فجرین یاعنی قئزئللئغئن اۇلدوغو طارافتا، آق چیزگی قارا چیزگیدن سیزە گؤرە تام سچیلینجەیە قادار یەیین، ایچین! سۇنرا اۇروجو گجەیە قادار تاماملایئن.”
آق چیزگییلە قارا چیزگینین تام سچیلدیگی واقیت “ایمساک واقتیدیر”. آیتتە، ایمساک واقتینین “سیزە گؤرە تام سچیلینجەیە قادار” ایفادەسییلە بلیرتیلمیش اۇلماسئ، بونون هرکس طارافئندان گؤزلنەبیلیر اۇلدوغونو گؤستریر. سیزلردن دە ایمکان بولانلار، ایمساک واقتیندە اوفوق چیزگیسی بۇیونجا وار اۇلان یریۆزۆنۆن سیاهلئغئنئ، اۇنون اۆزریندە اۇلوشان قئزئل وە بەیاض ائشئق چیزگیلرینی گؤزلملەمەیە چئقابیلیر. سیز دە اۇروجونوزا قورئاندا تاعریف أدیلن بو واقیتتە باشلایئپ، گۆن باتئمئندا ایفطار أتملیسینیز.
دگرلی گنچلر،
راماضان آیئنئن سۇن اۇن گجەسی، آیرئجالئقلئدئر؛ چۆنکۆ بو اۇن گجەدن هرحانگی بیری، قورئانئ کریمین قادیر سورەسیندە بلیرتیلن قادیر گجەسی اۇلابیلیر. قادیر گجەسی یوردوموزدا راماضان آیئنئن 27-نجی گجەسیندە قوتلانماقتادئر؛ آنجاق بو بیلگینین کسینلیگی اۇلمادئغئندان، سیزلرین سۇن اۇن گجەنین تامامئنا عاینئ اؤنم وە اؤزنی گؤسترمەنیزی تاوصیە أدریز. قادیر گجەسیندن قورئانئ کریمدە شو شکیلدە باحثەدیلمیشتیر:
إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ﴿۱﴾ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ ﴿۲﴾ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ ﴿۳﴾ تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ ﴿۴﴾ سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ ﴿۵﴾ (سورة القدر)
بیز قورئانئ قادیر گجەسیندە ایندیردیک. قادیر گجەسی نەدیر، سن نەرەدن بیلەجکسین؟ قادیر گجەسی، بین آیدان حایئرلئدئر. اۇ گجە ملکلر، هر بیر قۇنویلا ایلگیلی روح (آلدئقلارئ أمیر) یانلارئندا، راببینین ایذنییلە اینرلر. اۇ، تان یری آغارئنجایا قادار أسنلیک گجەسیدیر. (قادیر سورەسی؛ 1-5)
قورئاندا؛ “قادیر گجەسی یاپئلماسئ” اؤزل بیر عیبادتتن سؤز أدیلمەمیشتیر. هر زامان اۇلدوغو گیبی، قادیر گجەسیندە دە نافیلە ناماز قئلئنابیلیر، قورئانئ کریم وە مئاللری اۇقونابیلیر.
عائیشە والیدەمیز رسولوللائن قادیر گجەسی حاققئندا شؤیلە دەدیگینی ریوایت أتمیشتیر:
دەدیم کی: “یا رسولوللاە، قادیر گجەسینە راستلارسام ناسئل دوعا أدەییم؟”
رسولوللاە (ص): “اللهم إنک عفو تحب العفو فاعف عنی”
“آللاهئم! سن عاففەدیجیسین، عاففەتمەیی سەورسین، بنی دە عاففەیلە!” دەرسین، بویوردو.
بیزلر دە بو دوعایئ هم قادیر گجەسیندە هم دە دیگر زامانلاردا بۇلجا أدەلیم، اۇروچلارئمئزئ بو عیبادتین گرکلرینە اویغون اۇلاراق توتالئم. بؤیلەجە اومولور کی قورتولوشا أرنلردن اۇلوروز.


text:
`قیریم تاتار تورک لری` نتیجهلر
خبرلر [1745]
- تیکا لوبنانا گونش انرژیسی سیستمی دستکی وئریب
- تۆرک میللی تیمی لوکزامبورگو قوناق ائدیر
- تورک سولارینا دوغرو قایتاریلان۵۱ کؤچمن قورتاریلدی
- ایستانبول هاوا لیمانی آوروپادا یئنه بیرینجی سیرادا
- ۴ پکاکالی تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تورکیه-دن چاد-دا اینسانی یاردیم
- مولود چاووش اوغلو فرانسالی همکاری ایله گؤروشوب
- تورک هاوا یوللاری اوچاغیندا دوغوم
- ۶ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- تورک ساوونما صنایعی شیرکتلری مسپو سرگیسینه قاتیلاجاق
- ۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- بوگون ۳۰ آگوست ظفر بایرامی
- ۲۲ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- قیریم-دا روسیایا مخصوص حربی حیسهده پارتلاییش اولدو
- تورکیه قیریم تاتار تورکلرینه اوزون مودتلی یاشاماق ایجازهسی وئرهجک
- پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- بالکان اؤلکه لرینده کووید-19-ا یولوخانلارین سایی آرتیب
- ۱۴۶ کؤچمن قورتاریلدی
- موصول هاوالیمانینی تورک شیرکتلری اوناراجاق
- پکاکالی ۹ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
- ت.ر.ت ورلد فوروم سربرنیتسا سوی قیریمینی موذاکیره ائدیر
- تاتار تورکلریندن اوکراینایا دستک
- تورک آخینی گاز کمری
- تورک اولدوزلاریندان اولاغان اوستو گؤرونتولر
- قیبریسلی تورکلرین حیاتدا قالما مجادلهسی
- تورک اولدوزلاری
- 39 ایل اول ارمنی تئررورچولارینین اؤلدوردوگو تورک دیپلومات
- تورک عسگری و سوریهلی اوشاق
- "تورک، اسارت قبول ائتمهیهن بیر میللتدیر"
- سولو تورک چاناققالادا
- تورک دونیاسی پارلامنت بیرلیگی توپلانتی سی
- سنگال-داکی خریستیان گنجلر رمضان آییندا افطار یئمک لری حاضیرلاییرلار
- آمازون مئشه لرینده قورخونج یانغینین گونتولری
- "تورک اولدوزلاری نین قوزیی قیبریس تورک جمهوریتی سمالاریندا اوچوشو
- آوروپاداکی تورکلر اوی وئرمهیه باشلادی
- 15 جولای 2016: تورک خالقی زوراکیلیغین قارشیسینی آلدی
- تورک موشکی اومتاس
- تورک بایراغی آوروپانین ذیروسینده
- تورک عسگری باکی-دا
- تورک کنهشی مئدیا فورومو ایلک گونوندن گؤرونتولر
- خوجالی سوی قیریمی
- تورک یئمکلری
- تورک گولشچیلر تاریخ یازدی
- آذربایجانا سلام اولسون!
- تورک کنهشی
- تورک روبات "آدا"
- آمریکادا "تورک ائوی"
- ایلین افسانه فوتو شکیل لری
- قیش میوه و سبزه لری
- تورک دونیاسی خریطهسی
- تورک قیزیلآیی تل ابیضده
- تورک خالقی رفرندومون نتیجهلرینی بؤیوک سئوینجله قارشیلادیلار
- انرژیده ایستراتژیک اورتاقلیغین بؤیوک پروژه'سی: تورک آخیم
- بهشت میوه لری


text:
آسید
آسید – هیدرون وئره بیلن مولکول یا یوندور. آسیدلر تورنوسول کاغاذین ماویدن قیرمیزیا چئویره بیلیرلر، بازلار و بعضی مئتاللارلا دا تَپکیمهیه گیریب دوز حاصیل ائده بیلیر. آسیدلرین قارشیندا باز(base) وار، باز و آسید pH ایله آییرد اولورلار، pH آسیدلرده ۷دن آزدیر و ۷دن داها چوخ اولورسا، «باز»دیر.
آسید و بازین تَپکیمهسی دوز حاصیل ائدهر.
آسیدلرین مولکولوندا آنیون (الکترونگاتیو آتوم) و هیدوژن واردیر. هیدروژنین تک پروتونو واردیر، بو سببدن الکترونلاری اؤزونه طرف چکهبیلمیر و الکترونلار آنیونا طرف گئدیر. بو هیدروژن یونلاری یا هیدرونلارین باشقا آتوملارلا تَپکیمهیه پیتانسیللری چوخدور.


text:
دینامو زاقرب فوتبال کولوبو
دینامو زاقرب فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: GNK Dinamo Zagreb) بیر فوتبال کولوبودور. Prva HNL دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۳۵٬۴۲۳ نفرلیک ماکسیمیر ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Stadion Maksimir. GNK Dinamo Zagreb. یوْخلانیلیب2017-07-26.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«GNK Dinamo Zagreb»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دینامو زاقرب فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
پروس
' 'پروس' (آلمان: Preußen)، تاریخین موختلیف دؤورلرینده موختلیف معنالاردا ایستیفاده ائدیلمیش بیر دئییم اولماقلا بیرلیکده ان چوخ ۱۷۱۳ - ۱۸۶۷ ایللری آراسیندا اؤزونه پروس کراللیغی آدینی وئرهن آلمان دؤولتی معناسیندا ایستیفاده ائدیلر.
بالتیک دنیزی ساحلینده بیر بؤلگه اوْلان پروس باشلانغیجدا، براندنبورق دوکالیغی اولاراق مقدس روم ژرمن ایمپراتورلوغو نون بیر پارچاسی ایدی و باشکندی کؤنیگسبرگ (کالینینقراد) ایدی. ایسپانیا واریثلیک ساواشی (۱۷۰۱ - ۱۷۱۳) اثناسیندا اینگیلیس، مقدس روما ژرمن ایمپراتورلوغو، هولند. پورتوقال و ساوویا دوکالیغی اتفاقیندان دؤیوشه قاتیلمیشدیر. ایتتیفاقین فرانسه قارشیسیندا ظفر قازانماسییلا ایمضالانان اوترجت باریشی 'یلا براندئنبورگ دوکالیغینا کراللیق دۇروم تانینمیشدیر. بۇ تاریخدن سوْنرا پروس کراللیغی اولاراق بیلینهجک، باشکندی ایسه برلین اوْلاجاق.
۱۸۰۶-جی ایلده کراللیق، ناپولون بوناپارت لیدرلییندهکی فرانسه اوردوسونا مغلوب توْرپاقلارینین بؤیوک بیر حیصّهسینی ایتیریر و فرانسه ایله اتفاق قورماق مجبوریتینده قالار. ناپولیونون ۱۸۱۲ دکی روسیه سفرینده موفقیتسیز اوْلوب بؤیوک گۆج ایتیرمهسینی فورصت بیلهن پروس، فرانسه یلا اوْلان اتفاقینی پوزار و کوالیسییا گوجلریله بیرلیکده ۱۸۱۳ لئیپزیگ و ۱۸۱۵ واترلو دؤیوشلرینده فرانسهلاری مغلوب ائدرلر. ۱۸۱۵ 'دکی ویانا کوْنقره سی' نده پروس، سرحدلرینی باتیدهکی ساار چاییندان شرقدهکی نئمان چایینا قدر گئنیشلندیریر. آنجاق کراللیق توْرپاقلاری هله ایکییه بؤلونموش وضعیتدهدیر. چونکی هانور، هامبورگ و برمن کیمی موستقیل پرنسلیکلر و شهر دؤولتلری اؤلکهنی جوغرافی اولاراق ایکییه بؤلمکدهدیر.
۱۸۶۷-جی ایلده پروس کرالی بیرینجی ویلهم، اوتو فون بیسمارک باش ناظرلییه تعیین ائتدی. بیسمارک، دانمارک، اوتریش و فرانسه 'یا آچدیغی دؤیوشلرله آلمان بؤلگهلرینی بیر بایراق آلتیندا ییغدی و آلمان ایمپیراتورلوغو نو قوردو. پروس کرالی بیرینجی ویلهم ده آرتیق آلمان 'نین کایزئر بیرینجی ویلهم دن اوْلدو. بۇ تاریخدن سوْنرا پروس آلمان ایمپیراتورلوغو نون ان بؤیوک حیصّه سی اولاراق قالدی. ۱۹۳۴-جی ایلده ناسیستلر پروس تعریفینی تماماً اورتادان قالدیردیلار.
ایکینجی دۆنیا دؤیوشو سوْنراسیندا پروس توْرپاقلاری لهیستان ایله روسیه آراسیندا بؤلوشدورولدو. ایندیکی واختدا لیتوانی ایله لهیستان آراسیندا قالان روسیه یا عایید کالینینقراد شهری کؤهنهدن کؤنیگسبرگ آدییلا شرق پروسسییانین باشکندی ایدی.
پروس، اوتریش ایله بیرلیکده «آلمان دوالیزمی نین» (آلمان ایکیلیگی نین) تمهلی اولاراق بیلینر.


text:
چارلتون هستون
چارلتون هستون (اینگیلیسجه: Charlton Heston) آمریکالی اوْیونچو. ۴ اوْکتوبر ۱۹۲۳ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۴ ایل عؤمر ائلهییب و ۰۵ آوریل ۲۰۰۸ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اؤز تحصیلینی نورتوسترن بیلیمیوردودا بیتیرمیش. 1941–2003 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Charlton Heston»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده چارلتون هستون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
کالیفورنیادهکی پولیتکنیک ایالتی کالج
کالیفورنیادهکی پولیتکنیک ایالتی کالج (اینگیلیسجه: Johnson State College, فارسجا: کالج ایالتی جانسون)آمریکادا یئرلشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. کالیفورنیادهکی پولیتکنیک ایالتی کالج ۱۸۲۸ -جی میلادی ایلده قۇرولوب. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- JSCbentley.jpg
مزونلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کالیفورنیادهکی پولیتکنیک ایالتی کالج گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سوسیالیست دوشرگهسی
سوسیالیست دوشرگهسی و یا سووت بلوکو.سویوق ساواش دؤورونده شوروی سوسیالیست جومهوریتلر بیرلیگی طرفیندن مارکسیزم و لنینیزمی دستکلین دؤولتلری عایید ائتدیرمک اۆچون ترمین. باخمایاراق کی، شوروی سووت بلوکونون غیری رسمی ایداره ائدیردی، بیر سیرا سوسیالیست دؤولتلر (یوقوسلاوی، چین و آلبانی) ۱۹۷۵ - ۱۹۹۰-جی ایللرده شوروی ایله ایدئولوژی و سیاست قارشیدورمالار پیدا اوْلموشدور. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-دا و اوْنا اتفاق اوْلان اؤلکهلرده سوسیالیست بلوکونا عایید اؤلکهلری تئز-تئز کومونیست اؤلکهلری کیمی ده آدلاندیریلار.


text:
سونیلر
سۆنیلر (عربجه: أهل السنة والجماعة)—ایسلامدا ان بؤيۆک مذهبدير. ايسلام دينينه اعتيقادی اوْلانلارین ۹۰%-نی سونّی مذهبینين نومايندهلری تشکيل ائدير[۱][۲]. سونة سؤزو عربجهدن ترجومهده " يوْل " آنلامينا گلير. سونيلر بو آدلا محمدین يولونا صاديق اولدوقلارینی بيلديريرلر. سونيلیگین ۳ اعتيقادی و ۴ فيقه مذهبی واردير. اشاعريه، سلفيه، ماتريديه اعتيقادی، حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی ده فيقهی مذهبلريدير. سونیلره گؤره محمد آچیق-آیدین شکیلده اؤزونه بیر جانشین سئچمهمیشدی و موسلمانلار اوْنون سونّتینه عمل ائتمکله قایینآتاسی ابوبکری بیرینجی خلیفه اوْلاراق سئچمیشدیرلر[۳]. بو نظر شیعهلرین باخیشینین عکسینهدیر شیعهلره گؤره محمد غدیرخم واقیعهسینده کؤرکنی (دامادی) و عمی اوْغلوسو اوْلان علی ابن ابیطالبی اؤزونون جانشینی بیلدیرمیشدیر.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ بریتانیکا بیلیکلیگی, Sunnite
- ^ Oxford Islamic Studies Online
- ^ Caliphate and Monarchistic (Urdu) Khilafat o Malookiat of Modoodi. Urdu Movies.


text:
قاجار شاهلیغی زامانیندا کئچمیشه دوغرو فارس حسرتچیلیگی 2
کئچمیش دانیشیقدا ایشاره اولوندوغو کیمی هیندوستاندان گتیریلمیش دبستان المذاهب و دساتیر متینلری و روایتلری اساسیندا فارس حسرتچیلیگی و فارس آزارکئشلیگی ایران آدینا سیغیناراق اؤزونه بوگونکو "ایران ممالیکی محروسه سینده" ایران ملتی دئیه فارسلیق اوچون شجره نامه دوزتمگه چالیشمیش. او دانیشیغین داوامینی بوگون ائشیدیریک.
رضاقلی خان هدایت بشریتی فارسلیق اساسیندا ایضاح ائتمک اوچون هیندوستاندا اون سکیز فارس شاهلیق سیلسیله سی نین حاکیم اولدوغونو و بو اون سکیزدن سیلسیله-دن بئشینجی شاهلیق سیلسیله سی، "گلشائیان"لارین ایرانا (کابل و غزنه آراسی و غزنه اطرافینداکی تورپاقلارا) حاکیم اولدوقلارینی ادعا ائدر، اوخویوروق:
"طبقه پنجم گلشائیانند و اول آنان را آدم خوانند و ظهورش مطابق ظهور آدم خاکی ابوالبشر است و فارسیان گلشاه را پسر یاسان اجام دانند . ... آدم خاکی و گلشاه از لقاب اوست و از اولاد سیامک و هوشنگ و تهمورس و جمشید و افریدون و مینوچهر و زرتشت یعنی دشمن زر و ذر ساسان اول و آذر ساسان پنجم حکیم فرزانه و خشور یگانه بوده اند و این سلسله تا زمان یزدگرد بن شهریار شش هزار و بیست و چهار و پنج ماه قمری پادشاهی داشته اند (بئشینجی سیلسیله گلشائیان ساییلار. اونلارین اولی آدام آدلانار. آدامین ظهور ائتمه سی حضرت آدام ایله همزماندیر. فارسلار "گلشاه"ی "یاسان آجام"ین اوغلو دئیه تانیرلار. "آدام خاکی" و "گلشاه" اونون لقبی ساییلار. اونون تؤره مه لری و اوندان سونرا گلنلرین آدلاری بونلار: سیامک، هوشنگ، تهمورس، جمشید، افریدون، مینوچهر، زردوشت (یعنی قیزیل دوشمنی)، بیرینجی ساسان، بئشینجی آذر ساسان ایمیشلر...)"[i].
اوسته گؤروندوگو کیمی دساتیر جفنگیاتی و روایتلرینه اساسن رضا قلی خان هدایت اون سکیز فارسلیق سیلسیله سیندن یالنیز بئشینجی سینی ایرانا (دساتیر آنلاییشینا اساسا غزنه و کابل آراسینداکی و غزنه اطرافینداکی اولان بؤلگه لره) نسبت وئرر و بو سیلسیله نین قوروجوسونا دا "آدام" آدی وئررکن اونو دا حضرت آدام ایله همزمان یاشادیقلارینی ادعا ائدر. بو اساسدا، بو ادعالارا اساسا آدامدان قاباق فارس سیلسیله لری آدام نسلیندن ساییلمازمیشلار. آدام نسلیندن دئدیکده انسان توروندن اولان موجودلار منظور اولارسا، آدامدان اؤنجه کی فارس شاهلاری نئجه بیر انسان توروندن اولدوقلای بللی اولمامیش. کئچمیش دانیشیقلاردا فردوسی نین شاهنامه سیندن یولا چیخاراق "ایران" آنلاییشی نین "کابل و غرنه" اطرافینداکی جغرافی بیر بؤلگه اولدوغونو اثبات ائتدیک. بو اساسدا اوسته آدلاری سیرالانمیش شخصلر ده او بؤلگه-ده یاشامیش انسانلارین عوام ذهنیتلری نین اۆرونو و ثمره سی ساییلمالیدیر. اوسته لیک "بئشینجی آذر ساسان" آدینی ائشیتدیکده اوندان قاباقکی "آذر ساسان"لارین (بیرینجی، ایکینجی ...) نئجه بیر موجود اولدوقلاری دا قارانلیقدا قالار. بو آرادا "زرتشت" کلمه سینی مؤللیف "قیزیل دوشمنی" دئیه ترجومه ائتمیش. غرب آراشدیرماجیلاری بو کلمه نی "قیزیللی ده وه" دئیه قلمه آلمیشلار باخینیز.[ii]
رضاقلی خان هدایت-دن سونرا جلال الدین میرزا، فتحعلی شاهین اوغلو، مازندرانلی هومای خانیمدان دوغولموش ایکینجی بیر ذات هیندوستاندان گتیریلمیش دساتیر کتابینداکی داستانلاری شاهلیق داستانلاری دئیه یئنیدن قلمه آلاراق "نامه خسروان (شاهلار کتابی) آدلی کتابیندا مختلیف سیلسیله شاه فیقورلارینی و تصویرلرینی ایله اورتایا قویموش. نامه خسروان آدی نین اوزرینده دوراقلادیقدا جلال الدین میرزه ابولقاسم فردوسی یازدیغی "شاهنامه" کتابی نین آدینی بیر داها فارسچایا ترجمه ائتدیگی ده اورتایا جیخار. دئمک، فارس آزارکئشلیگی آنلاییشینا اساسا "شاهنامه" نین آد بیرلشمه سی و ترکیبی فارسچایا اویقون گؤرونمدیگی اوچون جلال الدین میرزه "شاهنامه (شاه کتابی)" آدینی "نامهء خسروان (شاهلار کتابی)" دئیه اولوشدوردوغو متین و چیزدیگی شکیللره بیر کتاب آدی اولاراق وئرمیش. جلال الدین میرزا ایکی جبهه دن اتکی و تأثیر آلتیندا یئر آلیرمیش. بو جبهه لرین بیری دساتیر داستانلاری اولموش. دساتیر داستانلاری جفنگیات اولدوقلارینا باخمایاراق ساوادسیز مکتب کولتورو ایله تحصیل آلمیش عوام، ظاهیرده آیندین گؤرونمگه چالیشانلار اوچون اولدوقچا ایلگینج و جالیب گؤرونورموش. بئله لیکله جلال الدین میرزه 1851 اینجی ایل تهراندا دارالفنون مکتبینده فرانسه دیلینی ده اؤیرنمگه چالیشمیش. جلال الدین میرزه فرانسه دیلینی اؤیرنمکله فرانسه ادبیاتیندا یئر آلمیش "دؤلت ملتی" و "دؤلت ملتی نین دیلی" آنلاییشلاری ایله ده تانیش اولموش. بئله لیکله جلال الدین میرزه کؤهنه دوشونجه و فیکیرین یانی سیرا یئنی دوشونجه ایله ده تانیش اولموش. سونرا ایشاره اولوناجاغی دک جلال الدین میرزه، میرزه فتحعلی آخوندزاده و میرزه یوسفخان مشیرالدوله تبریزلی ایله تانیش اولموش. بئله لیکله جلال الدین میرزه مانکچی هیندوستان گتیرمیش کؤهنه دوشونجه اساسینداکی دساتیر داستانلارینی و میرزه فتحعلی آخوندوف و میرزایوسفخان مشیرالدوله واسیطه سی ایله آوروپادان ایستعمارچیلیق گؤروشلری بیر آرایا گتیره رک فرانسه مودئلی بیر دؤلت آنلاییشینا قاپیلمیش.
بئله لیکله جلال الدین میرزه قاجار ممالیکی محروسه سی اوچون دیوان دیلی ساییلان فارسچانی "دؤلت ملتی دیلی" دئیه قاوراماغا، درک ائتمگه و ملی دؤلت آنلاییشیندان درکی اولمادان فارسچانی "دؤلت ملتی دیلی" دئیه درک ائتمگه چالیشمیش. جلال الدین میرزه "دؤلت ملتی نین دیلی" آنلاییشیندان یولا چیخاراق فارس آزارکئشلیگینی اؤزو اوچون بیر ایدئولوژی دئیه سئچمگه و اونو تبلیغ ائتمگه باشلامیش. بو باخیمدان جلال الدین میرزه فارس آزارکئشلیگی و فارس مدنیت راسیستلیگی نین اساسینی قویموش ایلک و بیرینجی فارس مدنیت راسیستی ساییلار. بو اساسدا قاجار شاهلیغی نین سون زامانلاریندا بیر چوخ آذربایجان تورکلوگوندن اولموش، فارس ایستعمارچیلیغینا بالتا ساپی اولموش شخصلر اورتایا چیخمیشلار. اونلار مسئله نین ماهیتینی بیلمدن اؤز دیللری، مدنیتلری، میللی کیملیکلری و منلیکلرینه اؤگئی و اؤزگه اولمانی اؤزلری اوچون بیر شرف بورجو حئساب ائتمیشلر.
مسئله نین باشقا بیر طرفی میرزه فتحعلی آخوندزاده نین اسلام دؤلتلرینه الیفبا دگیشمک مسئله سینی تکلیف ائتمه سی و اونلارین بو مسئله-دن بویون قاچیرماقلاری بو ذاتی دا فارسلیق حسرتچیلیگی آزارکئشلیگی قوجاغینا آتمیش مقامدا یئر آلمیش. بو باشاریقسیزلیغا باخمایاراق میرزه فتحعلی آخوندزاده الیفبا مسئله سینی قاجار حاکیمیتینده دؤلت پوستلاریندا اولان او جمله-دن میرز یوسفخان مشیر الدوله، تیفلیسده کی قاجار ممالیکی محروسه سی کونسولو، تهراندا رضاقلی خان هدایت، قاجار شاهزاده لری نین لله باشی، مربی سی و باشقالارینا یئتیرمه سی، قاجار دؤلتینده کی ائلیتی و اوخوموش کسیمی ده الیفبا مسئله سی و فارس مدنیت راسیستلیگی ایله مشغول ائتمیش. بو مسئله اوزره قاجار ممالیکی محروسه سینه فارسلیق حاکیم اولدوقدان سونرا سون قرار وئریلمیش. بو دوغرولتودا رضاشاها نخست وزیر اولموش محمدعلی فروغیدن ائشیدیریک:
" من ده فارس خطینی ناقص و عئییبلی بیلیرم. ... بیز بیر مدت تورکیه-ده تورکلرین خط دگیشمکلرینی و ایندیکی خطیمیزده قالمامیزی اؤز سیاسی مصلحتیمیز اوچون غنیمت حئسا ائدک و بو فرصتدن فایدالاناق. ... او دا بو: تورکیه تورکلری ایله ایران تورکلری آراسیندا یارانمیش خط فرقینی، آذربایجان تورکلری نین تورکیه تورکلریندن اوزاقلاشماقلاری دئیه نظره آلاق. خط اصلاح ائتمک و خط دگیشمک بیزیم ده مصلحتیمیزه اولماسینا باخمایاراق بو مسئله-دن واز کئچک"[iii].
اوسته گؤروندوگو کیمی قاجار شاهلیغی زامانینداکی آذربایجان تورکلوگونون اوخوموش کسیمینده تورک دیلی بیلینجی و شعورو اولمادیغی اوچون آذربایجان تورکلوگونو دئموکراسی دئیه فارس حسرتچیلیگنه، فارس آزارکئشلیگینه و فارس ملیتچیلیگینه قاپدیرمیشلار.
مسئله نی بیر آز داها اؤنه گؤتوررسک، قاجار شاهزاده لری نین نئجه دساتیر داستانلاری ایله تانیش اولدوقلارینی اؤیرنمیش اولاریق. عباس میرزه، فتحعلی شاهین اوغلو تبریزده ولیعهدلیک مقامیندا اولارکن قاجار شاهزاده لری او جومله-دن عباس میرزه ایله کیرمانشاها حاکیم اولموش محمدعلی میرزه آراسیندا قارشی دورما یارانمیش. محمدعلی میرزه نین آلتینجی اوغلو، امامقلی کیرمانشاهدا دوغولماسینا باخمایاراق محمدشاه، عباس میرزانین اوغلو شاه اولدوقدان سونرا امامقلی کیرمانشاهدان کیرمانا قاچمالی اولموش. امامقلی کیرماندا شئیخیلیک فرقه سینه قوشولاراق زردوشتلوک محفلی، او جومله-دن مانکجی لیمجی هاتر ایله ده تانیش اولموش. زامان آخاریندا مانکجی امامقلی نی دبستان المذاهب آدلی کتاب ایله تانیش ائتمیش. بئله لیکله امامقلی قاجار بو ساده فارسچا یازیلمیش کتابین تأثیر داییره سینه دوشه رک "فارس سره" دئدیکلری عربجه و تورکچه-دن آرینمیش فارسچا متینلر یازماغا باشلامیش. ناصرالدین شاه تهراندا حاکیم اولدوقدان سونرا، امامقلی آناسی نین سفاریشینه اساسا ناصرالدین شاها مکتوب یازاراق قاجار شاهزاده لریندن اولدوغونو آچیقلامیش. ناصرالدین شاه امامقلی میرزه نی تهرانا دعوت ائتمیش و اونا عماد الدوله لقبی وئره رک، اونو کیرمانشاه و کوردوستان ولایتلری حؤکومتینه مسئول بلیرله میش و تعیین ائتمیش. ناصرالدین شاه آوروپایا سفر ائدرکن ده امامقلی میرزه نی اؤزو ایله بیرلیکده آوروپایا آپارمیش. ناصرالدین شاه آوروپا سفریندن دؤندوکدن سونرا مودئرن "دؤلت هئیتی" قورماغا و یئنیلیک ایشلری آپارماغا باشلامیش و امامقلی میرزه نی ده دؤلت کابینه سی نین عضوو اولاراق عدلیه پوستونا تعیین ائتمیش. بو آرادا قاجار شاهزاده لری اولموش امامقلی میرزه و جلال الدین میرزه آراسیندا قوهوملوغون یانی سیرا قلمداشلیق دوستلوغو و زامان آخاریندا فارس آنتیکچیلیگیی ایلیشگیلری و دوستولوغو دا درینلنمگه باشلامیش. بئله لیکله تورک دیلی و مدنیت بیلینجیندن یوخسول قاجار شاهزاده لری مانکجی لیمجی هاتر واسیطه سی ایله فارسلیغا داها دا مئییللی اولماغا باشلامیشلار. بئله لیکله قاجار یوخسا ایران ممالیکی محروسه سی ایله ایلگی و ایلیشگیسی اولمایان هندده توخونموش داستانلار قاجار حؤکومتی ائلیتی نین دقت مرکزینه آلینمیش.
جلال الدین میرزه "خسروان نامه" آدلی یازدیغی کتابین اوزرینده اؤزونو "جلالپور فتحعلی شاه قاجار" دئیه قلمه آلمیش. خسروان نامه کتابی 1868 اینجی ایل ( 1281 ه. ق. ایلینده) اوچ جیلد-ده اؤیرنجیلر اوچون شاهلیق سیلسیله داستانلاری دئیه خیالی تصویرلر ایله حاضیرلانمیش. جلال الدین میرزه داستان کتابی نین گیریشینده اوخوجولارا خطاب اولاراق یازمیش:
"بو کتابدا ناغیل دئمکلردن، یوخسا آنتیکچیلیگه مربوط اولاجاق موضوعلاردان باشقا بیر شئی زمانه میزین عالیملری ... و بیزدن سونرا دونیایا گلجکلر گؤرمزسه لر، اونلاردان عذر ایستیر و ایراد توتمایاجاقلارینی اومود ائدیرم. دئمک، منیم بوندان آرتیق بیلگی و معلوماتیم و بئله بیر شئیلری یازماغا باشاریغیم یوخدور. یالنیز بیلدیگیمی و باشاردیغی یازدیم. ... پاک الله-یم عؤمور وئررسه، سونراکی کتابلار داها یاخشی یازیلاجاقدیر"[iv].
جلال الدین میرزه "دبستان المذاهب"، "چهارچمن"، "تهمورس نامه (دیوبند)"، "جاماسپ (ژاماسپ)" آدلی دساتیر متینلرینی دارایاراق بو متینلرده کئچن آدلاری تاریخدن اؤنجه کی فارس شاهلاری و شاهنامه داستانلاریندا آدی کئمیشلری ایسه تاریخده سندلشمیش فارس سیلسیله شاهلیقلاری و شاهلاری دئیه "خسروان نامه" آدلی کتابی اورتایا قویموش. جلال الدین میرزه نین بو چابالاری فارسلیغا نسبت وئریلمیش افسانه بگلیک آدلاری اساسیندا فارسلیغین شجره نامه دئیه گؤرونه بیلر. بئلنچی چابالار 1071 ه.ق. ایلینده تورک تاریخینده ده ابولغازی باهادیرخان طرفیندن خوارزمده "شجره تراکمه" آدلی کتابیندا تورکلر اوچون اورتایا قویولموش. ابولغازی باهادیرخانین چاباسینا اساسن تورکلرین "شجره تراکمه" آدلی کتابدا آشاغیداکی بؤلوملره یئر وئریلمیش، کتاب داستان ماهیتلی اولدوغو اوچون بو متنلری ترجمه ائتمگه اساس گؤرمورم، یالنیز کتابین گیریشیندن باشلیقلارینی اوخویوروق:
· مقدمه
· آدم علیه السلام نینگ ذکری
· اوغوز خان نینگ دنیاگه کیلیشی نینگ ذکری
· اوغوز خان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· اوغوز خان نینگ توران و هندوستانغه یورگانی
· اوغوز خان نینگ ایران و شام و مصر ساری یورگه نی
· اوغوز خان نینگ یورتینه کیلیب توی قیلغانی
· اوغوز خان نینگ اولوغ اوغلی کون خان نینگ پادشاه بولغانی
· اوغوز خان نینگ اوغلان لاری و نبیره لری نینگ آدلاری
· کون خان نینگ اینی لری و اوغلان لاریغه اورون
· اون ایکی یوزلیک و ییگریمی دؤرت اویماق نینگ معنی سی
· اوغوز خان نینگ نبیره لری نینگ آت لاری نینگ معنی سی
· اوغوز خان ایلی نینگ عهد قیلغانلاری نینگ ذکری
· کون خان نینگ اولوغ اوغلی قایی نینگ خان بولغانی
· دیب یاقوی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· اوغوز خان ایلی نینگ یورت لاری و انده
· اینال یاو ی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· دویلی قایی نینگ اینیسی ایرکی نینگ پادشاه بولغان ذکری
· تومن نینگ اوغلی بولغانی و انغه یاولی آت
· تومن نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· قانلی یاوی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· موریاوی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· موریاوی اوغلی قراخان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· بغرا خان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· بغرا خان نینگ اوغلی قوزی تگین نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· قوزی تگین نینگ اوغلی ارسلان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· بغرا خان نینگ اولوغ اوغلی ایل تگین و انینگ اوغلی
· ایل تگین اوغلی ایسلی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· ایسلی اوغلی شبان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· شبان اوغلی بوران نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· علی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· اوغوز ایلی نینگ علی خان غه یاغی بولوب، شاه ملک نی اولتوروب ایو باشینه قراخان بولوب تورت طرفغه کیتگه نی نینگ ذکری
· توغورمیش اوغلی طغرل نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· ارسلان اوغلی سرنگ نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
· سالور اوکورجیق آلپ نینگ آته لری نینگ و اینی لری نینگ
· سونگ ترکمن بولوب و ترکمن غه قوشیلغان ایل لرنینگ ذکری
· اوغوز ایلینه بیکلیک قیلغان قیزلر نینگ ذکری"[v]
بونو دا دئمک یئرینده اولار: تبریزده قازانخان درباریندا کاتیب اولموش خواجه رشیدالدین فضل الله همدانلی دا جامع التواریخ آدلی کتابیندا اون دؤردونجو عصرده "اوغوزنامه داستانلاری" نی قلمه آلمیش. دئمک، بو داستانلارین قایناغی شفاهی خالق داستانلارینا اساسلانار. شفاهی و یازیلمامیش داستانلار دا هر بیر شخص طرفیندن مختلیف روایتلر اساسیندا آنلادیلدیغی و ایفاده ائدیلدیگی اوچون اصلی ماهیتیندن اوزاقلاشمیش اولار. رضاقلی خان هدایت و جلال الدین میرزه طرفیندن اورتایا آتیلمیش فارسلیق داستانلاری تاریخ و تاریخچیلیک باخیمدان بیلیم دونیاسی ایله باغلاشمادیغی اوچون محمودعلی فروغی 1319 ه. ق. ایلینده یزده کی زردوشت انجمنینه بیر مکتوب یازاراق زردوشتلرین بو مسئله-دن درکینی اؤیرنمگه چالیشمیش. فارس باستانگرایچیلیغی نین اساسینی قویموش ابراهیم پورداوودون یازدیغینا گؤره زردوشتلر بو مسئله نی ایضاح وئره بیلمدیکلری اوچون بئلنچی بیر تاریخین یالان اولدوغو اورتایا چیخمیش[vi].
بو یالانما بیر یانا دورسون اورتایا آتیلمیش یالان یئریمگه و فارسلیق اوچون ایران ممالیکی محروسه سینده بیر ایمپراتورلوق آنلاییشی اورتایا قویماغا باشلامیش. دئمک، ایران ممالیکی محروسه سینده تاریخ زمینه سینده آکادئمیک اساسلی تاریخدن درک و آنلاق بوشلوغو، یوخلوغو و یالنیز اوخویوب یازمانی باشاران میرزه کولتورو حاکیم اولدوغو اوچون هیندوستانین شمال شرقینده تاریخ بویو عرب خلیفه لیگی، تورک شاهلیغی و موغول خانلیغی آلتینداکی فارسلیق عقده لری یالان روایتلر اولاراق هیندوستاندا متن حالینا گلمیش و قاجار شاهلیغی زامانیندا فارسلیغا بیلیمدن و عئلمدن اوزاق، اساسسیز و تملسیز شجره نامه یازیلمیش. بو یالان ماهیتلی روایتلر سونرالار بیلیم اوجاقلاری طرفیندن رد اولماسینا باخمایاراق زامانیندا میرزه فتحعلی آخوندوف، اونون دؤنمی و زامانینداکی یازی و پوزو ایله مشغول اولموش کسیمی ده اؤز اتکی و تأثیری آلتینا آلمیش. بئله لیکله قاجار شاهزاده لری آراسیندا دا ایران شاهلیغینا، فارسلیغا و زروشتلوک اوزره آز دا اولسا، دوشونجه و فیکیر اولوشماغا یول آچمیش. بو سایدیغیمیز آجیناجاقلی دوروم قاجار شاهلیغیندا و تورک ائلیتینده یازیلی تورک دیلی بیلینجی و شعورونون یوخلوغو ایله ایضاح ائدیلمه لیدیر.
ایشیق سؤنمز، 27.01.2019
[i] هدایت رضاقلیخان، نژادنامه، نسخه خطی، تهران 1274 ه.ق. گ 5.
[ii] Biographisch-Biographisches Kirchenlexikon, Band XIV, Nordhausen 1998;Verlag Traugott Bautz Spalten 344-355
[iii] محمدعلی فروغی، مکاتبات خصوصی مرحوم فروغی-مجله يغما-۱۳۲۷-شماره۷.
[iv] جلال الدین میرزا، خسروان نامه، تهران،1281 ه. ق، مقدمه
[v] ابوالغازی بهادورخان، شجرهیی تراکمه، یایینلایان: ولی کریم،
[vi] پورداود، ابراهیم، دساتیر در فرهنگ ایران باستان، زیر نظر بهرام فره وشی، تهران، 1355، صص 17 – 51.


text:
یاغیش گونو
اسماعیل خرمی
(فهلهلر گونو مناسبتینه)
دردلی بیر آدامین گیزلی – گیزلی، خیسین – خیسین آغلادیغی کیمی، بولوتلاردان آیاغی سوروشوب ییخیلان یاغیش گیلهلری یاواش – یاواش، قاپ – باجانی دؤیوردو. ائله سیسقین – سیسقین یاغیردی کی، بو یاغیشدا ایسلانانلارین خوروشونو چکیردیم. ایشیمه گؤره، نئچه واخت گؤزلهدییم خوش بیر گون گلیب چاتمیشدی. تلم – تلهسیگ حاضیرلاشیب، یولا دوشدوم. یول اوستو دایاز چوخورلاردا، دورموش سولار ایچره، یاری ایسلانمیش قورو یارپاقلار، قاییق کیمی اوزمهیه باشلامیشدیلار. آغاجلار پالتارلارینی بیر- بیر سویونوب، یاغیشدا چینمک ایستهییردیلر. بوز نیمداش پئنجهییمین دویمهسینی باغلاییب، قارا بؤرکومو باشیم ایسلانماسین دئیه، آلنیم ایتینجه آشاغی چکمیشدیم. آغاجلارین بو گؤرونتوسو سول آیاغیمین باش بارماغی و ساغ آیاغیمین دابان حیسسهسینه تانیش ایدی. آنجاق او قدر بو یاغیشدان دادلانیردیم کی، عؤمرومده بئله داد آلمامیشدیم.
بیر ایله یاخین ایدی ایشدن آلینمیشدیم. آلتی آی، آیلیغیم و باشقا ایش حاقلاریم وئریلمهمیشدی. نئچه واخت اولاردی، امک بوروسونا، شکایت ائتمیشدیم. بوگون واخت گلیب چاتمیشدی. اونلارین یاردیملاری ایله، ایستهدییمه چاتا بیلدییمه آرخایین ایدیم. خانیمین بؤیلولوغو سککیز آیین ایچینده ایدی. دوکتورلادان اوغلان اولدوغونو اؤرگنمیشدیک. هر گون الیمی خانیمین قارنینا چکیب اونون تپیک آتماغینی دویوردوم. خانیما دئییردیم:
– گؤرورسن ظالیم اوغلو، ایندیدن آیاغین الیمه چیرپیرکی؛ گئت دوغوم گونونه حاضیرلیق ائله.
پوللاری آلدیقدا، دوغوم خرجلرینی بیر یئره توپلاییب، اونا ان سئودییم گئییملری آلمالی ایدیم. آیاغیما سوواشان پالچیقلاری دوشونموردوم. یولو الیمه آلیب امک بوروسونا دوغرو گؤتورولموشدوم. یولدا گئده – گئده اوغلومو ذهنیمده گئیندیریردیم. ماوی گئییملر ظالیم اوغلونا یامان یاراشیردی. آغ بؤرکده باشیندا اولاندا دهشت اولوردو. بارماغیمی یاواشجاسینا بورنونا سورتنده اؤردک کیمی قیغیلداییردی. سوت قوخوسو آدامی کئفلندیریردی. آناسی نازلانا – نازلانا دئییردی:
– کیشی اوشاغی اینجیتمه. قوی اوشاق یاتسین.
ایندی اؤزومون حیاتیمی و هله دوغولمایان کؤرپهمین، گئییملرینی ایش بوروسو رئییسینین الینده گؤروردوم. منیم بوتون ایستکلریمی یئرینه یئتیریب، ذهنیمدن کئچن ماوی گئییملری و آغ بؤرکو پای اولاراق اوغلوما وئردیین دوشونوردوم. البتهده بئله اولمالی ایدی. انسانلیغین یاریسی اؤلسهده، یاریسی دیری قالمالیدی. اگر انسانلیق بوتولوکده اؤلوبسه، بیز بو دونیادا نه سولهنیریک. بو قدر قانونلار و مدنی ایستکلر نه اوچوندور؟ بورا اؤز آرامیزدی الیمیزدن بیر یانلیش ایش گلنده، قونوم قونشودان توت، امنیتی ادارهلرهدک آدامین ددهسین یاندیراردیلار. بونا گؤره ده، دوشونوردوم هامیمیز بیر- بیریمیزین فیکریندهییک. انسانلیغین یاری قالان جانینا ایناناراق آددیملاریمی ایش بوروسونا دوغرو، داها سرت گؤتوروردوم.
ایش بوروسونا چاتمیشدیم. ایش صاحیبیمین قاپیدا تانکا اوخشار پرادو ماشینی دورموشدو. مودورون قاپیسینی تانییردیم. بیریندن سوروشمادان قاپینی دؤیوب ایچهری گیردیم. ایش بوروسو مودوروایله، بیزیم مودور باش – باشا وئریب خیسینلاشیردیلار. منی گؤردوکده بیر- بیریندن آیریلدیلار. سلاملاشاندان سونرا، بؤیوک، یوموشاق و قهوهای، مبلون اوستونده ایلشمهیه یئر گؤستردیلر. بیزیم مودور منی گؤرنده گولومسهدی. ندنسه بیرآز ایچیم توخدادی. بیر باشقا آدامدا، قاباغیندا نئچه – نئچه، دفتر- دستکله اوتورموشدو. باشی یازماغا قاریشیق ایدی. امک بوروسونون مودورو دورمادان دانیشیغا باشلادی:
– دفعه قبل من جنابوزون خدمتینه عرض ائلهدیم؛ تمام تلاشیمی ائدهجم تا حق – حقوقلارینی، بو کیشیدن آلام. اما متاسفانه آقا ورشکست دوشوب و دییهسن جنابعالیدن شرمنده اولاجام.
باشیما بیر قازان، قاینار قیر تؤکدولر. منی تر سوپوردو باسدی. چوخ چتینلیکله اوتغونا بیلدیم.
– نئ نئ نئجه یا یا یانی ورشکست دوشوب؟ به م م م م م نیم ایشده دددددددددیم نه اولدو؟
– آقای محترم وقتی من دئییرم ورشکست یعنی ورشکست. یعنی آغانین سنه وئرمهیه پولو یوخدو. قوی سنی باشا سالیم.
بیر ساعاتا یاخین دانیشیقدان سونرا ورشکست سؤزجویونون نه اولدوغونو، چوخدا گؤزل باشا سالدیلار. ایش صاحیبیمین یاخشیلیغیندان دا او قدر دانیشدیلار؛ آز قالدیم اوندان عوذور ده ایستهیم. کیشی، الله آدامی ایمیش. من آخماقدا، یازیغدان، تانیمادان شکایت ائتمیشم. شرکتده نماز واختی قولون چیرماییب نمازخانایا قدر گئتمهیین گؤرموشدوم. حتی آدینا آخشاملار ایشچیلره ایشدن چیخان واختلار، جومعه نمازینا، گلمهیی تاپشیراردی. هله اونون خئیریه ایشلریندن او قدر سایدیلار، دوغروسو اؤزومدن اوتاندیم. نئچه یئرده مچید تیکدیردیی، موختلف ادارهلره، لازیمی قدر یاردیمی، مینلر نفره احسان وئردیی، و حتی باشقا مملکتلردهکی موسلمان باجی قارداشلاریمیزا دویونجان امگی کئچمیشمیش.
اؤزومو توپارلاییب یاواش – یاواش اوتاقدان چیخدیم. مودور ده مندن بیرآز سونرا چیخدی. مودورون گؤزلرینین ایچی گولوردو. ماشینا چاتدیقدا منه آشاغیدان یوخاری باخدی:
– اوستو باشین پالچیق اولماسایدی مسیرینه آپاراردیم.
اؤزومده اوستومه باخدیم. گلنده نئجه گلیرمیشم، هاردان کئچیرمیشم، آنلادیم. ایندی بولود هؤنکور – هؤنکور آغلاییردی. بؤرک مئیدانی دئییلدی. بولودون گؤز یاشلارینین نه اولدوغونو جانیم آنلاییردی. آنجاق او ظالیم اوغلونون ماوی گئییمی و آغ بؤرکو گؤزومدن اوزاقلاشمیردی. ائوه گئتمک ایستهسمده، ایستهمهسمده، آیاقلاریم منیم دئییلدی…


text:
هادریانوس (روم)
هادریانوس (روم) (اینگیلیسیجه: Hadrian) روم ایمپیراتورو. ۱۰ آقوست ۱۱۷ – ۱۰ جولای ۱۳۸ ایللر آراسیندا حؤکومت ائدیب. تراژان اؤلوموندن سوْنرا حؤکومتی اله کئچدیب. و اؤزونون وفاتیندان سوْنرا آنتونیوس پیوس واریث کیمی تخت و تاجه صاحیب چیخیب.
هادریانوس روم ایمپراطورلارین ۵ یاخجی ایمپراطورلارینان ساییلیر هادریانوس روم و باربارلار آراسیندا بیر اوزون و تاریخی دووار چکدی.
هادریانوس تراژانین گنیشدیرمه سیاستین دییشدی و یرینه ایمپراطورلوغون گوونلیغینه کنسانتره اتدی.
هادریانوس بو یوزدن مزوپوتامیا بولگه سین براخدی و رومون شهرلرینه بیر سفر اتدی هادریانوسون سنادا ۵ سناتور موخالیفی وار دی اولار هادریانوسون اولدورمسینه چالیش دی لار و سونوندا ایستدیخ لرینن یتیشدی لر.
هادریانوسون گوردوخلرینن بیر ده پانتئون معبدین مریمت التدیردی.
قایناقلار[دَییشدیر]
http://en.m.wikipedia.org/hadrian[دائمی اولو باغلانتیلی] صفحه سیندن چوریلمیش.
- اولو خاریجی باغلانتیلی مقالهلر from August 2021
- BNC شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- BNE شناسهسیله مقالهلر
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- CANTICN شناسهسیله مقالهلر
- ICCU شناسهسیله مقالهلر
- J9U شناسهسیله مقالهلر
- NLA شناسهسیله مقالهلر
- NLG شناسهسیله مقالهلر
- NTA شناسهسیله مقالهلر
- PLWABN شناسهسیله مقالهلر
- SELIBR شناسهسیله مقالهلر
- VcBA شناسهسیله مقالهلر
- ULAN شناسهسیله مقالهلر
- DTBIO شناسهسیله مقالهلر
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- RISM شناسهسیله مقالهلر
- RERO شناسهسیله مقالهلر
- SUDOC شناسهسیله مقالهلر
- AC with 25 elements
- Multiple شناسهسیله مقالهلر
- روم ایمپیراتورلاری
- شاهلار


text:
ورق اویونو
ورق اوْیۇنۇ یا دا کارت اوْیۇنۇ و یا پاستۇر — اوْیۇن ورقلری ایله اوْیناماغا دئییلیر. کارتلارین اوْلدۇقجا قدیم و دراماتیک تاریخی واردیر. بیر چوْخ تدقیقاتچیلارین فیکیرلرینه گؤره ایلک کارتلار فرانسهده اَیلَنجه مقصدی ایله دلی ساییلان آلتینجی کارلین دؤورۆنده یارانمیشدیر. البته بۆتۆن بۇنلار سادهجه افسانه ده اوْلا بیلر. هله قدیم میصیرده رقملنمیش قلملرله بۇ تیپلی اوْیۇنلارا حوس وار ایدی. هیندیستاندا فیل سۆمۆکلریندن حاضیرلانان اشیاءلارلا اوْیناییردیلار. چینده ایسه آرتیق مۆعاصیر تیپلی کارتلارا راست گلمک مۆمکۆن ایدی و بۇ دا ۱۲–جی میلادی یۆز ایلین نۆمۇنهسی ساییلیردی.


text:
آذربایجان دیل ،تاریخ،شئعروادبیات کیتابلارینا علاقه لی اولان شهرداشلاریمیز، فروردین آیینین 19-29 دک مییانانین هلال احمر ساختمانیندا هرگون صوبح ساعات 10گئجه 21 قدر ایستهدیکلهری کیتابلاری الده ائده بیلرلر.
بو سرگیده(نمایشگاه) باشقا موضوعلاردادا او جومله دن ایقتیصاد،سیاست،علوم اجتماعی،روانشناسی ... کیتابلاری دا عرضه اولوناجاق.
نمایشگاهی قورانلار و اوردا چالیشاجاق دوسلاریمیز هئچ بیر دولتی نهاد و سازمانلار طرفیندن حمایت اولونمورلار،بو اوزدن مادیات اوزه رینده دئییل، یالنیز مییانادا فرهنگی چالیشمالارا اورتام(زمینه،شرایط) یارانسین دئییه،بو دوسلاریمیزی یالنیز بوراخمایاق.
گؤروشوموز هر گون هلال احمر ساختمانی حیه طینده.


text:
حؤکۆمتین یۏلداشې / زیقفرید لئنتس (حیکایه)
هفتهنین سۏنوندا ژورنالیستلری دعوت إتدیلر کی، حؤکۆمتین نه قَدَر یۏلداشې اۏلدوغونو اۏنلارا یئرینده گؤرسَتسینلر.
بیزه ثوبوت إتمک ایستهییردیلر کی، اۏ ناراحات بؤلگه حاققېندا یازېلانلارېن هئچ بیری حقیقته اویغون دَڲیل: نه شیکنجهلر، نه کاسېبلېق و هر شئیدن قاباق دا، بیتیب-تۆکَنمهیَن مۆستقیللیک طلبلری…
بیزی چۏخ نزاکت’له دعوت إتمیشدیلر و چۏخ دا نزاکتلی، شیک گئییملی بیر مأمور ژورنالیستلری اۏپئرانېن آرخاسېندا قارشېلایېب حؤکومَت اوتوبوسونا آپاردې. اوتوبوس تَپ-تزه ایدی، لاک، دری اییی، حزین موسیقی
سَسی بیزی قۏینونا آلدې. اۏ ترپهننده مأمور میکرۏفۏنو توتالغاجېندان گؤتۆرۆب، بارماغېنېن اوجو ایله اۏنون گۆمۆشۆ رنگلی اوجونا ووردو و ملاحَتلی سَس’له بیزه ایکینجه دفعه “خۏش گلدین” إلهدی. اؤزۆنۆ ده چۏخ
تواضؤعکارلېق’لا تقدیم إتدی:
“آدېم قارئک دیر”، – دئدی، سۏنرا دا پایتاختېن گؤزَللیکلریندن سؤز آچدې، چۏخلو پارک آدې چَکدی، کیرَجلَشمیش تَپهلیکده یئنی اۆصول’لا سالېنمېش، ایندی ده سَحَر گۆنَشینین شفقلرینه بَلَنمیش نۆمونهوی قصبهدن دانېشدې.
پایتاختدان چېخاندان سۏنرا یۏل هاچالاندې، گئتدیکجه دَنیزدن اوزاقلاشدېق، داشلې-کسَّکلی چؤللرین، بۏم-بۏز یاماجلارېن یانېندان اؤتۆب کنده طرف گئتدیک.
بؤیۆک بیر یارقانېن آراسېندان کئچیب، سویو قوروموش چایېن اۆزهریندهکی کؤرپۆیه چېخدېق. بالاجا سیلاحېنې ألینده اۏینادان گنج عسگرین یانېندان کئچنده، بیزه شن-شن أل إلهدی. قوروموش چایېن یاتاغېندا، سولارېن یویوب دۆماغ آغارتدېغې چېنقېللارېن آراسېندا دا ایکی عسگر دایانمېشدې و قارئک دئدی کی، بیز ایندی چۏخ سئویلن حربی تعلیم مئیدانېندان کئچیریک.
أڲری داغ یۏللارې ایله آشاغې دۆشۆب بۆرکۆلۆ چؤللۆک’له گئتمهڲه باشلادېق. اوتوبوسون آچېق پنجرهسیندن ایچهری نارېن أهنگ تۏزو دۏلوردو، گؤزلریمیز آیېشېر، آغزېمېز أهنگ دادېردې. هامېمېز گؤدَکجهمیزی چېخارتدېق. بیرجه قارئکدن ساوایې. میکرۏفۏن هله ده ألینده ایدی و مئهریبانلېق’لا بیزه حؤکۆمتین بو اؤلۆ بؤلگهنی بارلې تۏرپاقلارا چئویرمک اۆچۆن حاضېرلادېغې پلانلاردان دانېشېردې. بؤیرۆمده اۏتوران ژورنالیست گؤزلرینی یوموب باشېنې آرخایا سؤیکهمیشدی.
آغارمېش دۏداقلارې چات-چات اۏلموشدو، نیکئللی توتاجاقلارېن اۆستۆنه قۏیدوغو أللرینین دامارلارې شیشمیشدی، گؤڲ رنگه چالېردې. اۏنو بیر آز یانا ایتهلهمک ایستهدیم، آنجاق إله همین آندا آرخا گۆزگۆده قارئک-ـین مئلانکۏلیک باخېشلارې ایله راستلاشدېم. نه إدهجهڲیمی فیکیرلَشیردیم کی، قارئک آیاغا دوردو، گۆلۆمسهدی، اۏتوراجاقلارېن آراسې ایله آرخایا طرف گلدی، هامېیا کاغېذ قوطولاردا بوم-بوز سو، سامان چؤپلری پایلادې.
گۆناۏرتایا یاخېن بیر کنده چاتدېق. إولرین پنجرهلرینه نازیک تاختالار وورولموشدو، قوروموش آغاج قۏل-بوداغېندان چکیلمیش کؤهنه حاصارلارې چؤللردن أسن کۆلَک یانا أڲمیشدی، سېندېرمېشدې، دئشیک-دئشیک إلهمیشدی. إولرین آلچاق داملارېندان قوروماق اۆچۆن پال-پالتار آسېلمامېشدې. بولاغېن گؤزۆ توتولموشدو، اینس-جینس گؤزه دَڲمیر، آرخامېزجا ایتلر ده هۆرۆشمۆردۆ. اوتوبوس سۆرعتینی آزالتمازدان کندین ایچیندن کئچدی، آرخاسېنجا قالخان أهنگ قارېشېق تۏز-تۏرپاق بۏم-بۏز بایراق کیمی یئللَندی، سانکی اومودسوزلوق نیشانهسی ایدی…
قارئک یئنه ده اۏتوراجاقلارېن آراسې ایله آرخایا گلدی، بیزه ساندویچ پایلادې، چۏخ نزاکت’له اۆرَک-دیرک وئردی، ایناندېرماغا چالېشدې کی، گئتدیڲیمیز یئره چاتماغا لاپ آز قالېب. بورالار آرتېق دره-تَپهلیک ایدی، تۏرپاق تۆند قېرمېزېمتېل رنگه چالېردې. چۏخلو ایری داشلار واردې، آرالارېندا بالاجا، رنگی بیلینمهین کۏل-کۏس بیتمیشدی. یۏل اۆزۆآشاغې إنیردی و بیز تۆنئله اۏخشایان بیر یئردن کئچدیک. پارتلادېلمېش قایالارېن
کَله-کؤتۆر اوجلارېنېن کؤلگهسی یۏلا دۆشۆردۆ.
اوتوبوسون ایچی سانکې اۏد توتوب یانېردې. سۏنرا یۏل ایشېقلاندې و بیز وادی ایله قېورېلان چایې، اۏنون ساحیلیندهکی کندی گؤردۆک.
قارئک بیزه ایشاره وئردی – یانې چاتدېق، حاضېرلاشېن. گؤدَکجهلریمیزی گئییندیک، اوتوبوس سۆرعتینی آزالداراق گیللی پالچېغې یئنیجه قایساقلانمېش مئیداندا، دۆماغ أهنگ چکیلمیش بیر کۏمانېن قارشېسېندا دایاندې. أهنگ إله پارېلدایېردې کی، اوتوبوسدان دۆشنده گؤزلریمیز قاماشدې. اوتوبوسون کؤلگهسینه تۏپلاشدېق، سیقارلاریمیزی سۆمۆرمهڲه داوام إتدیک. گؤزلریمیزی قېیاراق کۏمایا باخېر، اۏرا گیرَن قارئک-ـی گؤزلهییردیک.
اۏنون قایېتماسې بیر نئچه دقیقه چَکدی، هر حالدا، قایېتدې و اؤزۆ ایله ده تانېمادېغېمېز بیر کیشینی گتیردی.
– بو، بئلا بۏنزۏ دېر، – قارئک اۏنو گؤرسهدیب دئدی. – جناب بۏنزۏ ایندی إو ایشلری ایله مشغول دېر، آنجاق سیزین بۆتۆن سواللارېنېزا جاواب وئرمهڲه حاضېر دېر.
بیز مئهریبانلېق’لا بۏنزۏیا باخدېق و اۏ دا باشېنې بیر آز آشاغې أڲمک’له بیزیم باخېشلارېمېزا جاواب وئردی. بۏم-بۏز صیفَتی قۏجا گؤرۆنۆردۆ، بۏینوندا قارا رنگه چالان درین قېرېشلار واردې، اۆست دۏداغې شیشمیشدی.
إو ایشلریندن یئنیجه آیرېلان بۏنزۏ ساچلارېنې سلیقه ایله دارامېشدې و ناپ-نازیک بۏغازېندا قوروموش قان ایزلریندن گؤرۆنۆردۆ کی، اۆزۆنۆ چۏخ دیققت’له قېرخېب. أڲنینده تزه کتان کؤینک و کتان شالوار واردې، آنجاق ایکیسی ده چۏخ قېسا ایدی، بیرینجیسی بیلهڲینه، ایکینجیسی ده تۏپوغونا چاتمېردې. آیاغېندا تَپ-تزه، سارېمتېل دری چکمهلر واردې، اۏنو تعلیم کئچن چاغېرېشچېیـا بنزهدیردی.
بئلا بۏنزۏنو سلاملادېق، هامېمېز آیرې-آیرېلېقدا ألینی سېخدېق. اۏ، باشېنې ترپهدهرَک بیزی إوینه آپاردې. دئدی کی، قاباغا دۆشک. سرین بیر دَهلیزه گیردیک.
اۏرادا بیزی یاشلې قادېن قارشېلادې. صیفَتی آیدېن گؤرۆنمۆردۆ، یالنېز باش یایلېغې آلا-قارانلېقدا پارېلدایېردې. قارې بیزی یومروق بۏیدا مئیوهلره قۏناق إلهدی. أتلی مئیوه ایدی، قېرمېزېمتېل شیرهسی پارېلدایېردې و من یئمهڲه باشلایاندا إله بیلدیم کی، تزه یارانې دیشلهییرم.
تزهدن گیللی-پالچېقلې مئیدانا قایېتدېق. اوتوبوسون یانېنا آیاقیالېن اوشاقلار تۏپلاشمېشدې. اۏنلار دیققت’له بۏنزۏیا باخېر، قېمېلدانمېر، بیر-بیری ایله دانېشمېردېلار. بیرجه دفعه ده بیزه طرف باخمادېلار. بۏنزا غریبه بیر راضېلېق’لا قېمېشدې.
– اوشاغېنېز یۏخ دېر؟ – پۏتقیسئر سۏروشدو.
اۏنا وئریلن ایلک سۏرغو ایدی و بۏنزۏ قېمېشاراق دئدی:
– یۏخ، یۏخ، بیر اۏغلوم واردې. إله ایندینین اؤزۆنده ده اۏنو اونوتماغا چالېشېرېق. حؤکۆمته قارشې چېخمېشدې. تَنبَلین بیری ایدی، ألیندن ایش گلمیردی، قارما-قارېشېقلېق یارادان سابۏتاژچېلارا قۏشولموشدو. اۏنلار حؤکۆمته قارشې چېخېردېلار، إله بیلیردیلر کی، اۏنو دۆزَلده بیلهجکلر.
بۏنزۏ بو سؤزلری کسگینلیک’له، ساکیت بیر اینام’لا دئدی. اۏ دانېشاندا گؤردۆم کی، قاباق دیشلری یۏخ دېر.
– بلکه ده دۆزَلدَردیلر، – پۏتقیسئر دئدی.
قارئک بو سؤزلری إشیدنده ممنونلوق’لا گۆلۆمسهدی، بۏنزۏ ایسه دئدی:
– بۆتۆن حؤکومَتلر عئینی دیر، اۏنلارا دؤزمک لازېم دېر. إلهسی وار، اۏنا دؤزمک آسان اۏلور، إلهسی ده وار کی، چتین. بو حؤکومَتی، هئچ اۏلماسا، تانېیېرېق، اۏ بیرینین ایسه بۏش وعدهلرینی إشیدیریک. اوشاقلار اوزون-اوزادې بیر-بیریلرینه باخدېلار.
– أن بؤیۆک وعده ده مۆستقیللیک وئرمک دیر… – بو سؤزلری ده بلایقوت دئدی.
– مۆستقیللیڲی یئمک اۏلمور، – بۏنزۏ قېمېشدې. – اؤلکه دیلنچی دورومونا دۆشنده مۆستقیللیک کیمه لازېم دېر؟ بو حؤکومَت ماللارېمېزې کنارا ساتماغا شراییط یارادېر، یۏللار سالېر، مکتبلر، خستهخانالار تیکیر. بورالارې بارلې تۏرپاقلارا چئویریب، بو ایشلری داها دا اینکیشاف إتدیرهجک. بونلاردان علاوه، بیزه سئچیب-سئچیلمک حۆقوقو وئریب.
اوشاقلارېن آراسېندا نهسه بیر ترپهنیش حیسّ اۏلوندو، بیر-بیرینین ألیندن توتوب، ایختییارسېز بیر آددېم ایرهلی گلدیلر. بۏنزۏ باشېنې آشاغې سالدې، یئنه ده غریبه بیر راضېلېق’لا قېمېشدې و باخېشلارې ایله آرامېزدا دایانېب هئچ نهیه قارېشمایان قارئکی آختاردې.
– بونلاردان علاوه، – سۏرغو وئریلمه’سه ده بۏنزۏ سؤزۆنه داوام إتدی، –مۆستقیللیک اۆچۆن بیر آز دا یئتیشمک لازېم دېر. چۏخ گۆمان کی، بیز مۆستقیل اۏلسایدېق دا، نهدن باشلایاجاغېمېزې بیلمَزدیک. گَرَک خالقلار دا إله بیر یاشا گلیب چاتا کی، اۏنو “حدّی-بۆلوغا یئتمیش” حئساب إتسینلر. بیز هله بو یاشا چاتمامېشېق. من بو حؤکۆمتین یۏلداشېیـام، چۆنکی حدّی-بۆلوغا یئتمیش واختېمېزدا بیزی داردا قۏیمور. دۆزۆنۆ بیلمک ایستهییرسینیز’سه، بونا گؤره اۏنا چۏخ میننتدارام.
قارئک اوتوبوسا طرف گئتدی. بۏنزۏ دیققت’له اۏنون آرخاسېنجا باخدې، اوتوبوسون آغېر قاپېسې اؤرتۆلهنـه قَدَر بیزیم’له بو گیللی پالچېغې یئنیجه قایساقلانمېش مئیداندا دایانېب گؤزلهدی. ایندی بورادا اؤزۆمۆز قالمېشدېق و رادیۏدان گلمیش ژورنالیست فینکئ فۆرصَتدن ایستیفاده إدهرَک تئز-تلهسیک سۏروشدو:
– أصلینده، نئجه دیر؟ تئز اۏل، ایندی اؤزۆمۆزۆک…
بۏنزۏ اودقوندو، تعجّۆب’له، إلهبیل دَهشَته گلیبمیش کیمی فینکئیـه باخدې و یاواش-یاواش دئدی:
– سیزین سوالېنېزې باشا دۆشمهدیم…
– ایندی آچېق دانېشا بیلهریک، – فینکئ تلهسیک دیللَندی.
– آچېق دانېشماق… – بۏنزۏ إحتیاط’لا دئدی و إله قېمېشدې کی، تؤکۆلمۆش دیشلرینین یئری گؤرۆندۆ. – من یئتَرینجه آچېق دانېشدېم. بیز بو حؤکۆمتین یۏلداشېیېق – آروادېم دا، من ده. چۆنکی ایندییهجن ناییل اۏلدوقلارېمېزېن هامېسې اۏنون کؤلگهسینده دیر. بونا گؤره ده اۏنا میننتدارېق.
اؤزۆنۆز ده بیلیرسینیز کی، چۏخ نادیر حاللاردا حؤکۆمته نهیه گؤره’سه میننتدار اۏلورلار، آنجاق بیز میننتدارېق. حتتا منیم قۏنشوم دا، بورادا دایانان اوشاقلار دا، کندده نه قَدَر آدام وار’سا، هامېسې اۏنا میننتدار دېرلار. بیزیم بو حؤکۆمته نه قَدَر میننتدار اۏلدوغوموزو سیز هر یئرده حیسّ إدهجکسینیز.
قوم آدلې گنج، سۏلقون بَنیزلی ژورنالیست غفلَتَن بۏنزۏیا یاخېنلاشېب پېچېلدادې:
– إعتیبارلې قایناقلاردان آلدېغېم بیلگیلره گؤره اۏغلونوز توتولوب، پایتاختداکې تۆرهمهلرین بیرینده شیکنجهلره معروض قالېب. بو حاقدا نه دئیه بیلرسیز؟
بۏنزۏ گؤزلرینی یومدو. کیرپیکلری أهنگ تۏزوندان آغآپپاق ایدی. یئنه ده قېمېشا-قېمېشا جاواب وئردی:
– منیم اۏغلوم یۏخ دېر، اۏنا گؤره ده شیکنجهیه معروض قالا بیلمَز. بیز حؤکۆمتین یۏلداشېیېق، إشیدیرسینیز؟ من حؤکۆمتین یۏلداشېیام.
بۏنزۏ بۆکدۆڲۆ أزیک-اۆزۆک سیقارې یاندېردې، اۏنو بَرک-بَرک سۏموردو، اوتوبوسون آچېلان قاپېسېنا طرف باخدې. قارئک گئری قایېدېب دانېشېغېمېزېن نئجه آلېندېغېنې سۏروشدو. قارئک-ـین گلیشی ایله بۏنزۏ عمللی-باشلې یۆنگۆللَشدی، بۆتۆن سواللارېمېزا هنَک’له، یان-یؤورهلی جاواب وئردی و دانېشدېقجا دا دیشلرینین مېرېق یئریندن چېخان هاوا فېشېلدادې.
بۏنزۏ چیڲنینده کـَرَنتی یانېمېزدان کئچن بیر کیشینی چاغېردې. کیشی آیاقلارېنې سۆرۆیه-سۆرۆیه بیزه طرف گلدی، کـَرَنتیسینی چیڲنیندن گؤتۆردۆ و بایاق بیزیم وئردیڲیمیز سواللارې بۏنزۏنون دیلیندن إشیتدی. کیشی باشېنې ناراضېلېق’لا بولادې و بئله بَللی اۏلدو کی، اۏ دا حؤکۆمتین أن یاخېن یۏلداشې دېر. بۏنزۏ اۏنون دئدیکلرینی شست’له باشېنې ترپتمک’له تصدیقلهدی. آخېردا دا بو حؤکومَت حاققېندا همرأی اۏلدوقلارېنې بیر داها تصدیقلهمک اۆچۆن بیر-بیرینین ألینی سېخدېلار.
بیز ده اۏنون’لا ویداعلاشدېق، نؤوبه ایله بۏنزۏنون ألینی سېخدېق. آخېرا من قالمېشدېم و اۏنون کۏبود، چات-چات اۏلموش ألینی سېخارکن اۏووجلارېمېزېن آراسېندا یومرولانمېش کاغېذ پارچاسې حیسّ إلهدیم. ألیمی یاواش-یاواش گئری چکدیم، بارماقلارېمې تام آچمادېم، یانا چکیلیب بۆرمهلَنمیش کاغېذې جیبیمه دۆرتدۆم.
بۏنزۏ یانېمېزدا دایانېب تئز-تئز سیقارېنې سۏموروردو. سۏنرا آروادېنې دا بایېرا چاغېردې و قادېن’لا اؤزۆ، بیر ده کندلیسی یۏلا دۆشن اوتوبوسون آرخاسېنجا باخدېلار، اوشاقلار ایسه داشلې-کسَّکلی، رنگی بیلینمهین آددا-بوددا بالاجا کۏللارېن بیتدیڲی تپهیه قالخدېلار.
گلدیڲیمیز یۏل’لا قایېتمادېق، قېزمار چؤللردن کئچیب دَمیر یۏلونا چاتدېق. اۏنون یانې ایله چېنقېل تؤکۆلمۆش قومسال یۏل اوزانېردې. یۏل بۏیو ألیمی ده، دۆرمهلَنمیش کاغېذې دا جیبیمدن چېخارتمادېم. اۏنون ایچینده نهسه بَرک بیر شئی واردې، نه قَدَر سېخسام دا، کاغېذې دئشیب چېخمادې.
چېخارتماغا دا اۆرَک إلهمهدیم، چۆنکی آرخا گۆزگۆده هردن قارئک-ـین مئلانکۏلیک باخېشلارې ایله راستلاشېردېم. اۆستۆمۆزه، إلهجه ده بۏم-بۏز چؤله قارا، قۏرخونج بیر کؤلگه دۆشدۆ، سۏنرا پر سَسی إشیدیلدی و آلچاقدان پایتاختا طرف اوچان طَيّارهنی گؤردۆک. طَيّاره هاوادا قؤوس جېزېب گئری قایېتدې، آخېرا کیمی ده باشېمېز اۆزهرینده اوچدو، بیزی تک بوراخمادې.
من بئلا بۏنزۏن حاققېندا دۆشۆنۆر، ایچینده بَرک شئی اۏلان کاغېذې اۏوجومدا سېخېر و حیسّ إدیردیم کی، ألیمین ایچی ترلَییر. دَمیر یۏلونون قورتاراجاغېندا بیر قارالتې گؤرۆندۆ، گئتدیکجه بیزه یاخېنلاشدې و ایندی گؤردۆک کی، ایچینده گنج عسگرلر اۏلان ترامـوای دېر. سیلاحلارېنې یئللهده-یئللهده بیزه مئهریبانلېق’لا أل إلهدیلر.
بۆرمهلَنمیش کاغېذې إحتیاط’لا چېخارتدېم، باخمازدان دا اۏنو تئز ساعات اۆچۆن اۏلان بالاجا جیبیمه قۏیدوم. بو، یئگانه جیبیم ایدی کی، دۆڲمهلَنیردی. یئنه ده حؤکۆمتین یۏلداشې بئلا بۏنزۏن حاققېندا دۆشۆندۆم، اۆزۆندهکی غریبه راضېلېق ایفادهسینی، بیزیم’له صؤحبَت إدَرکن قارالان مېرېغېنې خاطېرلادېم.
هئچ بیریمیز شۆبهه إلهمیردیک کی، اۏنون شخصینده حؤکۆمتین أن صادیق یۏلداشېنا راست گلمیشدیک.
دَنیزین کنارې ایله پایتاختا قایېتدېق. کۆلَک أسیر، ساحیلدهکی قایالار’لا اؤپۆشَن دالغالارېن شاپپېلتېسې إشیدیلیردی. قارئک’له نزاکت’له ویداعلاشاراق اۏپئرانېن یانېندا اوتوبوسدان دۆشدۆک. مئهمانخانایا تک قایېتدېم، آسانسۏر’لا یوخارې قالخدېم، اۏتاغېما گیردیم و آیاقیۏلوندا حؤکۆمتین صادیق یۏلداشېنېن گیزلینجه وئردیڲی بۆرمهلَنمیش کاغېذې آچدېم.
هئچ نه یازېلمامېشدې، اۆزهرینده بیرجه ایشاره ده یۏخ ایدی، یالنېز بالاجا بیر کاغېذ پارچاسېنا بۆکۆلمۆش، سیقار تۆستۆسۆندن سارالمېش قاباق دیشی واردې. کیمین’سه سېندېرېلمېش دیشی ایدی و کیمین دیشی اۏلدوغونو اۏ دقیقه بیلدیم…
ترامـوای – رئیللرین اۆستۆ ایله حرکت إدَن اؤزل اوتوبوس، آرابا


text:
ماناس دستانی
ماناس دستانی ـ قیرقیزلارین میلّی دستانیدیر. مانی دینینی یاشایان قاراخیتایلار ایله موسلمان قاراخانلیلارا آراسینداکی موباریزهده قیرغیزلارین وضعیتینی و ماناس آدلی آدامین باشیندان کئچنلری ایضاح ائدن داستاندیر. مشهور تورکولوق ویلهئلم رادلوفف (1837-1918)، ماناس دستانی ایله باغلی ایلک توپلاماغی، قیرغیزیستانین توکموک شهرینین جنوبونداکی ساری باغیش بویونا منسوب بیر ماناسچیدان (داستانی گونوموزه قدر نسیلدن نسله آکتاراگئلئن شیفاهی نقل ائدنلر) 1869دا ائتمیشدیر. خالق آراسیندا بو شیفاهی خالق ادبیاتی نقل ائدنلرینه ایرچی و یا جوموکچو دا دئنمیشتیر. [1] ماناس داستانینا هله ده علاوه لر ائدیلیر و داستانین 130دان چوخ موختلیف فورماسی واردیر.
ماناس حاقیندا آنلاتیلار[دَییشدیر]
ماناس خانین آتاسی یعقوب خاندیر. آناسینین آدی چیغریجی دیر. یاقوب خان ایله چیغریجی خانیم عاییله قوردوقدان اون دؤرد ایل سونرا ماناس آنادان اولموشدور. دوغوشو ایله یاخینلیقدان گلن ائلچیلر، اونون بیر قهرمان اولاجاغینی درحال آنلامیشدیلار. اون یاشینا گلدیکده تام بیر قهرمان اولور. دوشمنلرینین اوزرینه هوجوم ائدهرک پریشان ائدیر. آتلارینا آت ائریشئمئز، زیرئهینه اوخ ایشلهمز. یاقوب خان، اوغلونون قوچاقلیقلارینی، قهرمانلیقلارینی گؤرنده، اونو قوروماق، اونونلا یولداشلیق ائتمک اوزر، باکای آدیندا بیر نفری اونون یانینا قویموشدو. ماناس، نوگای بویوندان گلیر. کالمیک باسقینلارینا قارشی قیرغیز خالقینین بیرلیگینی، بوتؤولوگونو قورویور و بیر قهرمانلیق و آزادلیق رمزی حالینا گلیر.
" چینگیز خانین اوغوللاری! سن داغلارین بورکوت-باتیری، سن گؤللرین ار-سازانی، گئری سیچرایان قان-گلدیم، قارا طالع جان-گلدیم، ایرمانین ایرچی-اوول، ییرتیقلاری یامایان، سینیقلاری ساغالدان شیرین دیللی آجیبای


text:
کتاب تانیتیمی
“دوْلو” چاغداش قوزئی آذربایجان تانینمیش یازاری، فیکیر آدامی، قزئتچی، میللت وکیلی عاقل عباس طرفیندن قلمه آلینمیشدیر.
گونئیده ایسه سایین سعید موغانلی ایله ائلیار پولاد جنابلارینین چابالارینین سونوجوندا ایشیق اوزو گؤرموشدو.
دولو، قاراباغ اولایلارینی آنلادان اثرلر ایچینده ان گئنیش و ان دوْیوملو اثر اؤزللییینی داشیماقدادیر. روماندا دققتی چکن نوکته بودور: یازار هر هانسی طرفی سوچلو اولاراق گؤرستمیر. اولایلاری توم چیلپاقلیقلا آنلاداراق یورومونو اوخوجویا بوراخیر. یاپیلانلاری، دوغرولاری و یانلیشلاری گؤزلر اؤنونه سَریر.
دولو رومانی تاریخی ادبیاتا داشییان بیر اثردیر. ییرمینجی یوز ایلین سونلاریندا دونیانین گؤزلری اؤنونده قاراباغدا سوی قیریم یاپیلارکن کیمسهنین سسی چیخمامیش و قاراباغ خالقی اؤز آلین یازیسینا بوراخیلمیشدی. سادهجه ارمنیلرله دئییل اونلارین آرخاسینداکی گوجلرله ده مجادله ائدیلمیشدیر. بونونلا دا بو رومان بو مجادلهنین سسی اولموشدور. بو مجادلهنی آنلادارکن ده کیمسهیه قارشی دوشمنلیک ایشلنمهمیش، سادهجه قاراباغ خالقینین اؤز وطنینی ساوونماسی و اؤز تورپاقلاریندا اؤزلری ایستهدییی کیمی یاشاما آرزیلارینی ایشلتمیشدیر. اثر دولو یاغیشی ایلا باشلاییر. آمما یاغان بو کز بومبالارلا مرمیلردیر. بو دولولار طبیعتی جانلاندیرماق اوچون یوخ اونو تخریب ائتمک اوچون یاغار. هئچ بیرینده انصاف یوخدور. گنج یاشلی، چولوق چوجوق، قادین ارکک دئمهدن هئچ بیر گوناهی اولمایان خالقی وورور. اونلارین تک سوچو ایسه قاراباغلی اولمالاریدیر. کسینلیکله ده بونون بدلینی آغیر اؤدرلر. دولولارا قارشی بیر نئچه مجادله وئریلیر. بیر چوخ قهرمانلیق دستانی یازیلیر. آمما سونوندا تاسوفله قاراباغ الدن گئدیر. یازار روماندا قاراباغی دونیانین ان گؤزل شهری دئیه آدلاندیریر. او زامان نهیین الدن گئتمهسی داها یاخجی آنلاشیلیر. الدن گئدن دونیانین ان گؤزل وطنیدیر.
روماندا دراکون، پلنگ، فرمانده و وورغون وورموش گنجلر کیمی بیر چوخ کاراکتئره یئر وئریلمیش و بو قهرمانلارین مجادلهسی آنلادیلمیشدیر. بو مجادلهنی آنلادارکن قهرمانلارین یاپدیقلاری دوغرولارین یانی سیرا یانلیشلاری دا آنلادیلمیشدیر. اونلارین حاقلی ساواشلاری ایشلنمیشدیر.
دواو
قاراباغ رومانی
عاقل عباس


text:
استیون فرست
استیون فرست (اینگیلیسجه: Stephen Furst) آمریکالی فیلم یؤنئتمنی و اوْیونچو. ۸ مئی ۱۹۵۴ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۳ ایل عؤمر ائلهییب و ۱۶ ژوئن ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اؤز تحصیلینی ویرجینیا کامنولث بیلیمیوردودا بیتیرمیش. 1975–2016 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stephen Furst»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده استیون فرست گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز: علمی اولاراق اثبات ائدیلن گمی ترافیکینین بالینالارین تعادولونو پوزدوغو گئرچییندن یولا چیخیلاراق گمی سس-کویلری آزالدیلماغا چالیشیلیر
بالینالارین بلالیسی: اینسان قایناقلی سسلر.
علمی اولاراق اثبات ائدیلن گمی ترافیکینین بالینالارین تعادولونو پوزدوغو گئرچییندن یولا چیخیلاراق گمی سس-کویلری آزالدیلماغا چالیشیلیر.
بونون ایلک سیناندیغی آمریکا بیرلشیک دولتلرینین بوستون ساحللرینده موفقیتلی اولوندو.
آراشدیرمالار گمیلرین چیخاردیغی سسلرین بالینالاردان بحرانا یول آچدیغینی اورتایا قویور.
سس چیرکلیلیگی بو حیوانلاردا ایسترسه یول آچان هورمونلار دا آرتیما یول آچیر.
آغیرلیقلی اولاراق گمی موتورلاریندان قایناقلانان سس چیرکلیلیگی بالینالارین بیر-بیرلریله خبرلشمهلرینی منفی تأثیر اونلارین یئمک و یولداش تاپمالارینی چتینلشدیریر.
بالینالارین قورونماسی مقصدی ایله بیر نئچه ایل اوّل چوخلو گمی ترافیکینه صحنه اولان آمریکا بیرلشیک دولتلرینین بوستون ساحللرینده گمیلرین روتاسی دگیشدیریلدی.
اؤلکهنین ان چوک یوک گمیسی ترافیکینین یاشاندیغیسولارداکی بو سمت دگیشیکلیگینین بؤلگهده آشیری اولاراق اولان نادیر شیمالی آتلانتیک بالینالارینی راحاتلاشدیردیغی موشاهیده ائدیلدی.
گمیلرین روتاسینی یاریم ساعات اوزادان دگیشیکلیکله بالینالارلا گمیلرین توققوشماسی حادثهلرینین دا آزالدیغی گؤرولدو.
آراشدیرماچیلار ایندی روتا دگیشیکلیکلرینین بالینالارین یاشادیغی دیگر بؤلگهلرده ده ائدیلمهسینه چالیشیرلار.
بالینالارین قیدا رزرولرینین اولدوغو دایاز ساحل سولارینین دا ان گورولتولو یئرلر حالینا چئوریلدیگینه دقت چکیلیر.
سون ایللرده بالینالارین آرتان سایدا قروپلار حالینده دایاز سولارا یؤنلیب و ساحله وورمالارینین دا اینسان قایناقلی سسلرین ایستیقامت تاپما دویغولارینی تأثیر ائتمهسیندن و دنیزه ووران ایشیقلاردان قایناقلاندیغی دوشونولور.
ت ر ت


text:
انوری
انوری (فارس دیلی: انوری اوحد الدین علی ابن محمد) — ایران شاعری.
حیاتیدَییشدیر
حکایهدَییشدیر
بیر گون ۱۲-جی عصرین مشهور عالیم و شاعر-فیلوسوفو انوری بلخ ویلایت بازاریندان کئچیردی. اورادا بیر حادثه ایله راستلاشیب ایرلی آددیملادی و گؤردو کی، بیر کیشی مئیداندا دایانیب اونون شعرلرینی اؤز شعرلری عونوانی آلتیندا اوخویور، جاماعات ایسه اونو آلقیشلاییر. انوری او کیشییه یاخینلاشیب سوروشدو:
– سنین اوخودوغون بو شعرلر هانسی شاعریندیر؟
کیشی ایستهزالی تبسومله جاواب وئریر:
– انورینین شعرلریدیر.
انوری یئنه او کیشیدن سوروشور:
– سن انورینی گؤرموسن؟ اونو تانییرسان؟
کیشی جاواب وئریر:
– سیز نه دانیشیرسینیز؟ من اؤزوم انوریَم.
انورینین بو کیشینین جاوابینا گولمیی توتور و او اوزونو جاماعاتا دوغرو چئویریب دئییر:
– آی جاماعات! من شعر اوغروسو ائشیتمیشدیم، اما شاعیر اوغروسو نه ائشیتمیشدیم، نه ده گؤرموشدوم؟!


text: کتاب تانیتیمی “دوْلو” چاغداش قوزئی آذربایجان تانینمیش یازاری، فیکیر آدامی، قزئتچی، میللت وکیلی عاقل عباس طرفیندن قلمه آلینمیشدیر. گونئیده ایسه سایین سعید موغانلی ایله ائلیار پولاد جنابلارینین چابالارینین سونوجوندا ایشیق اوزو گؤرموشدو. دولو، قاراباغ اولایلارینی آنلادان اثرلر ایچینده ان گئنیش و ان دوْیوملو اثر اؤزللییینی داشیماقدادیر. روماندا دققتی چکن نوکته بودور: یازار هر هانسی طرفی سوچلو اولاراق گؤرستمیر. اولایلاری توم چیلپاقلیقلا آنلاداراق یورومونو اوخوجویا بوراخیر. یاپیلانلاری، دوغرولاری و یانلیشلاری گؤزلر اؤنونه سَریر. دولو رومانی تاریخی…بیشتر بخوانید


text:
هیدن فاکس
هیدن فاکس (اینگیلیسجه: Hayden Foxe) (دوْغوم:۲۳ ژوئن ۱۹۷۷ (۴۵ یاش) سیدنی) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. اوسترالیا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده هیدن فاکس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۱ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- آرمینیا بیلهفلد کولوبونون اویونچولاری
- پورتسموث کولوبونون اویونچولاری
- آژاکس امستردام کولوبونون اویونچولاری
- لیدز یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- پرث قلوری کولوبونون اویونچولاری
- سانفریس هیروشیما کولوبونون اویونچولاری
- مشلان کولوبونون اویونچولاری
- وستهام یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- سیدنی کولوبونون اویونچولاری


text:
دؤنورم اوشاق کیمی دؤرهیه باخیب بیر قاچیرام من
قاچیبان شیللاق آتیب فیشقا چالیب اویناییرام من
بولبولون نغمهسینه قولاق وئیریب دویماییرام من.
شالواریم آسلانیب آما پاپاغیم شئهلنیب آما
نوروزون بوستانینین سویو داشیب سئللهنیب آما
یول گلیرم اوزاقلاردان!
یوموراقلاریمی سیخیب
زوربالایب جیبلریمه باسیرام،
پالتومون جیبلرینه.
گؤزلریمی زورلا آچیب
قاباقلیغا دیریرم، قاردا بوراندا یئلده.
قولاقلاریم نام اولوب، آما
پالتومون قولاقلاری حله سویوغو احساس ائتمیر.
شالواریم شاققیللداییر
پالتووم تاپیللداییر
ایاقلاریم تیترهییر
باشماغیم آغیرلاییر
یوموراغیمی پالتومون جیبلرینه باساراق
قاباغا گئدیرم من.
باخ! شالیم قیرمیزیدیر
بوینوما باغلامیشام.
آغزی - بورنوم اوستوندن بیر ساری ساریاراق
آرخادا دویونلهییب
بیر دویون باغلامیشام،
یول گلیرم اوزاقلاردان.
ایاقلاریم کیلیب
گؤزلریم سیزیلداییر
اما یورغونلوغو من ذره قدر بیلمیرم
یول گئدیب تیتریرم
بیر سنی دینلیرم
ای بوران ای قارا قوش
آرخاسیندان کولهگین.
ای گؤزل قیرمیزی دون
ساچلاری خرما گؤزلیم.
آختاریرام سنی من گؤزلری شهلا گؤزلیم
اوجا بوی قاشی کمان
گؤزلری دورنا گؤزلیم
سنی من آختاریرام قاردا بوراندا گؤزلیم.
یادا سال یازدا باهاردا بورالار گولشنیدی
هر طرف عطر گول یاسمن و سوسنیدی
غنچه لر آچمیش و بوستان دیزه جن پنجریدی
بولبولون نغمهسی باغدا شورو مست و فریدی
چهرهین بولاقدا گؤردوم ایلک دفعه خرمنیدی
گونشین نورو گؤزونده پارلادی شعله میدی؟
منی سن دامینه سالدین نه گؤزل گولشنیدی.
صبح سحر ایلک صاباح،
دان اولدوزو باتمایاراق
خوروز دوروب باننایاراق
یاغیش گئدیب گلمیهراق
چن و دومان کندی آلیب گئتمیهراق
ائشیگه چیخدیم دوناراق.
کوچه لر باریکیدی یولاق یولاق
سوواغین عطری گلیر مشامیمه اوینایاراق
دومانی سایمایاراق
قورشاغی باغلایاراق
توسدو بورغان ایلیر آغلایاراق
کوفله طوفانا سالیب خورولدایاراق
باجادان نعره چکیب کفیلدایاراق.
دیمه گلثوم خالانین کوندلهسی پیشمهمیش حالا
کوندهله ایچیندهکی حالواسی یئتیشمهمیش حالا
عطری آما کوچهنی بورویوبن مست ائدیب حالا
طؤولهده ماللار هامی سوت وئیریبا "مو" چکیر آما
ایاغیم سیزلاییر آما گؤزلریم آچماییر آما
کتده ایتلر هورور شیرلنیر آما
گبی یا چاتمادیم آما.
باغچانین ایچینده من تک گئدیرم سحر چاغی
چمنین شئهلری باشماغی یویوب پارلادیر آما
دوداغیم دوزلانیر آما اورگیم جوشلانیر آما.
دؤنورم اوشاق کیمی دؤرهیه باخیب بیر قاچیرام من
قاچیبان شیللاق آتیب فیشقا چالیب اویناییرام من
بولبولون نغمهسینه قولاق وئیریب دویماییرام من.
شالواریم آسلانیب آما پاپاغیم شئهلنیب آما
نوروزون بوستانینین سویو داشیب سئللهنیب آما
بلکه ده حیدرین اوغلو اونو سئللهندیریب آما
گون چیخیر داغ دؤشونه باخ نه گؤزل پارلاییر آما
گول پری قالخماییر آما کؤنلومو آلماییر آما
نه گؤزل شاققیلداییر کندین چایی باللانیر آما
من بهشت ایچیندهیم اویغو دو بو دوغرومو آما.
کتابی دستهلهییب کشله اونو باغلاییبان باغریما باسدیم
قاپینی شاققیلادادیب ائشیگه قاشدیم
قالانین اوستونه باخدیم
قالاغین اوستونه چیخدیم اورادان ایوانا باخدیم
باسمالیق اوسته قاچیب شیللاق آتیب مکتبه قاشدیم
رجبین بؤرکونو قاپدیم.
مشخطی قاتاییبان جؤهره باسدیم
کاغاذین اوسته چکیب آدینی یازدیم
اوتانیب اوکالاییب تندیره آتدیم.
آنام دئیدی آی قارالی / ساقالی توخماق قارالی
قامتی دورنا قارالی / ائومیزه مهمان قارالی
توخماغی سن گتیر منه / ات داشینی داها بئله
کوفته اتین دؤیوم بئله / کوفته سالیم کوندهلمه
کوفته سالیم من بالاما / زورباسی چومباق بالاما
یاناخلاری چون شاماما / ایاقلارین چیرمالاما
آنا جان گل یانیما قوربان اولوم من
ساچینا حیران اولوم من.
یونو ایش سال تیشیه ایپ توخو اوندان
موملایب کلفلهییب سؤز اوخو اوننان
گتیریم میللریوی منه توخو سپت داشی
باجیمادا بویون شالی
قارداشیما بادیشلاری.
کوچه ده اوشاقلار اوینار ال آغاش
خرمن اوسته آیری دسته اویناییرلار کوس آغانج
اما من سپت داشیلا داشی آتدیم "قادارا"
بلکه گئتسین او تایا.
قیزلار اوردا هامیسی قاققیلداییب شاققیلداییر
ساچلارین هئچ دارامیر.
"گول باجی" آغزا سالیب نئچهینی چینیری
مهری دومسوکلیری.
توپلانیب بیر یئره هامی
چونبهلیب بیر یئره هامی
مش داشی شاققیلدادیب اویناییبان اوخولار هامی
نه گؤزل گولورلر هامی.
گئدیرم کونبزه من جوما آخشامی توپلانار هامی
سؤز وئریب سؤز آلار هامی
من مویز جیبلریمه دولدوروبان شیللاق آتاندا
قیزلارا بیر گؤز آتاندا
ارسلان چونباغی قاپدی
منه بیر دیلین چیخارتدی.
قونشودا "کهلیک" خالا های و هوار سالدی گلیب قاپینی کسدی
او باغیردی قاپیدان "خاور باجی" سسینی کسدی
آنامین "میس قازانی" قارالدی بسدی
توستودن اوشاقلار هامی اؤسگوروب بوغولدی قاشدی
الیوین ایستیسینه کنگر آشی پیققیلداییب قاینادی داشدی
مارالین کفگیری دوشدو ترلانین دونو بولاشدی
"گولآغا" کنگر آشیندا اوینادی آتیلدی قاشدی.
قار اریر باهار گلیر سازاق اسیر
پالتووم شاققیلداییر سازاق کسیر
داغ دؤشونده گولآغا یئلده اسیر
کنگری عسگر کسیر
ائششهگین آرخاسینا قالدیریبان یولدا چکیر
"قادار"ین سویو دورویسا کفلنیر
قار اریر یئر بوغلانیر یئلده اسیر
نوروز اولمامیش حله نوروز گولو چؤلده اسیر
منیم آما دیزیمی سویوق کسیر.


text:
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا.
- سانا أنفالئ (ساواش سۇنوجو ألە گچیریلن قامو ماللارئنئ) سۇرویۇرلار. دە کی: “أنفال، بۆتۆنۆیلە آللاهئن وە رسولۆنۆندۆر.” آللاها قارشئ یانلئش یاپماقتان ساقئنئن وە آرانئزئ دۆزلتین. أگر اینانئپ گۆونییۇرسانئز، آللاها وە رسولۆنە /ألچیسینین گتیردیگی قورئانا، گؤنۆلدن بۇیون أگین!
- مۆمینلر آنجاق آللاە آنئلئنجا یۆرکلری تیترەین کیمسەلردیر. آللاهئن آیتلری اۇنلارا باغلانتئلارئیلا بیرلیکتە اۇقونونجا بو آیتلر اۇنلارئن گۆونینی آرتئرئر. اۇنلار یالنئزجا راببینە گۆونیپ دایانان کیمسەلردیر.
- اۇنلار، نامازلارئنئ دۆزگۆن وە سۆرکلی قئلار، کندیلرینە وردیگیمیز رئزئقلارئ یرلی یریندە حارجارلار.
- ایشتە اۇنلار گرچک مۆمینلردیر. اۇنلار ایچین راببی قاتئندا درەجەلر، باغئشلانما وە دگرلی رئزئق واردئر.
- نیتەکیم (أنفال قۇنوسوندا اۇلدوغو گیبی) راببین، گرچکلشن اۇ شەی سببییلە سنی أویندن چئقاردئغئ سئرادا بیلە مۆمینلرین بیر کسیمی تام بیر حۇشنودسوزلوق ایچیندە ایدیلر.
- اۇ گرچک بۆتۆنۆیلە اۇرتایا چئقتئغئ حالدە سنینلە چکیشییۇرلاردئ. سانکی گؤز گؤرە گؤرە اؤلۆمە سۆرۆکلنییۇر گیبییدیلر.
- اۇیسا آللاە سؤز ورمیشتی، اۇ ایکی تۇپلولوقتان بیری کسین اۇلاراق سیزین اۇلاجاقتئ. سیز سیلاحسئز اۇلانئ (کروانئ) آرزولویۇردونوز. آللاە ایسە، سؤزلرییلە /آیتلرییلە یاپتئغئ اۇ گرچک واعادی تاحاققوق أتتیرمک وە اۇ کافیرلرین آردئنئ کسمک ایستییۇردو.
- سوچلولارئن /مککەلی مۆشریکلرین حۇشونا گیتمەسە دە، آللاە گرچک واعادینی تاحاققوق أتتیرمک وە اۇنلارئن باطئل أیلملرینی بۇشا چئقارماق ایستییۇردو.
- حانی اۇ گۆن (بدیردە) راببینیزە یالوارئپ یاقارئیۇردونوز. اۇ دا؛ “آردئ آردئنا گلن بین ملک ایلە سیزین ایمدادئنئزا یتیشییۇروم.” دییە جواب ورمیشتی.
- آللاە بونو، صئرف سیزە بیر مۆژدە اۇلسون وە قالبلرینیزی یاتئشسئن دییە یاپمئشتئ. یۇقسا ظافر سادەجە آللاە قاتئنداندئر. دائیما اۆستۆن اۇلان وە بۆتۆن قارارلارئ دۇغرو اۇلان آللاەتئر.
- حانی آللاە، بیر گۆون دویغوسو ورمک ایچین سیزی تاتلئ بیر اویقویا دالدئرمئشتئ. سیزی آرئندئرماق، شەیطانئن یۇل آچتئغئ چؤکۆنتۆیۆ گیدرمک، قالبلرینیزە متانت ورمک وە آیاقلارئنئزئ ثابیت قئلماق ایچین گؤکتن اۆزرینیزە یاغمور دا یاغدئرمئشتئ.
- ملکلرە دە شونو واحیەدییۇردو: “بن سیزینلە برابریم. سیز مۆمینلری جسارتلندیرین. بن دە کافیرلرین یۆرکلرینە قۇرقو سالاجاغئم.” اؤیلەیسە (أی مۆمینلر!) اۇنلارئن بۇیون کؤکلرینە وە پارماق اوچلارئنا وورون!
- چۆنکۆ بو کافیرلر، آللاهئن وە ألچیسینین قارشئسئندا یر آلدئلار. کیم آللاهئن وە ألچیسینین قارشئسئندا یر آلئرسا بیلسین کی، آللاهئن جزالاندئرماسئ چتیندیر.
- حایدی تادئن اۇ جزایئ باقالئم! اۇ کافیرلر ایچین بیر دە آتش عاذابئ واردئر.
- أی اینانئپ گۆوننلر! اۇردو حالیندە کافیرلرلە قارشئلاشتئغئنئزدا ساقئن آرقانئزا دؤنمەیین!
- ساواش تاکتیگی اۇلاراق یر دگیشتیرمە یا دا بیر بیرلیگین یانئندا یر آلما دئشئندا کیم اۇ گۆن اۇنلارا آرقاسئنئ دؤنرسە آللاهئن غاضابئنا اوغرار. اۇنون قالاجاغئ یر جهننمدیر. نە کؤتۆ حالە گلمکتیر اۇ!
- اۇنلارئ سیز اؤلدۆرمەدینیز؛ اۇنلارئ اؤلدۆرن آللاەتئر. آتتئغئن زامان دا سن آتمادئن، اۇنو آتان آللاەتئر. بو، اینانئپ گۆوننلری گۆزل بیر ایمتیحاندان گچیرمک ایچیندی. دائیما دینلەین وە بیلن آللاەتئر.
- اؤیلە اۇلدو. چۆنکۆ کافیرلرین اۇیونونو ضایئف دۆشۆرن دە آللاەتئر.
- گرچگین آچئغا چئقماسئنئ ایستییۇرسانئز ایشتە گرچک آچئغا چئقتئ. بو داورانئشا سۇن وریرسنیز حایرئنئزا اۇلور. عاینئ یانلئشا دؤنرسنیز سیزە یاردئمئ کسریز. اۇ زامان بیرلیگینیز سایئجا فاضلا اۇلسا دا سیزە بیر فایدا ساغلاماز. چۆنکۆ آللاە، اینانئپ گۆوننلرلە برابردیر.
- أی اینانئپ گۆوننلر! آللاها وە رسولۆنە /ألچیسینین گتیردیگینە گؤنۆلدن بۇیون أگین! دینلەدیگینیز حالدە اۇنا سئرت چەویرمەیین.
- دینلەمەدیکلری حالدە؛ “دینلەدیک” دیەلر گیبی دە اۇلمایئن!
- آللاە قاتئندا جانلئلارئن أن کؤتۆسۆ عاقلئنئ قوللانمایاراق ساغئرلئق وە دیلسیزلیک أدنلردیر.
- آللاە، اۇنلاردا بیر حایئر اۇلدوغونو بیلسە ألبتتە دینلەمەلرینی ساغلاردئ. دینلەمەلرینی ساغلاسایدئ بیلە یینە دە یۆز چەویرەرک سئرتلارئنئ دؤنرلردی.
- أی اینانئپ گۆوننلر! آللاە وە رسولۆ سیزی، سیزە حایات ورەجک بیر شەیە چاغئردئغئ زامان چاغرئسئنا اویون! آللاهئن، کیشی ایلە قالبی آراسئنا گیردیگینی وە اۇنون حوضوروندا تۇپلاناجاغئنئزئ بیلین.
- ایچینیزدن سادەجە یانلئش یاپانلارا دۇقونماقلا قالمایاجاق (سیزە دە دۇقوناجاق) بیر ایمتیحان قۇنوسوندا یانلئش یاپماقتان ساقئنئن! بیلین کی، آللاهئن جزالاندئرماسئ چتیندیر.