text:
فلسفه یه دوغرو(9) اوشونولموش- دوشونولموش
یازان: علیرضا نصیرزاده بکرآباد
هویوخورسان! هویوخدورورسان....توکلرین بیز-بیزاولور.جانینا اوشوتمه دوشور:
بیر شئی دوشونورسن،بیرشئی لری دوشونورسن...داداندیدقلارینا-آلیشدیقلارینا بوتون قارشی اولان بیر شئی دوشونورسن.
زنجیرلر شوللاشیر،ایپ لر قیریلیر،بیلینمه ین اوجسوز- بوجاقسیز بیر گله جک آچیلیر قارشیندا.
گئچمیش: دار- دودوک،
گله جک: گئن- گئنیش...آچیق!گئچمیشدن گئچیرسن سوووشورسان،گله جکدن قورخورسان- دوروخورسان:
بلکه قاییدیب قاچیرسان گئچمیشین شیب شیرینلیگینه یادا ایندینین چالخانتیلاریندا اویناتیلیرسان – فیرلاتیلیرسان...
آیاقلارین یئرده - تورپاقدا،باشین هاوادا...گؤیلون او اوجا داغلاردا- بولوتلاردا.
گئچمیش بللی،ایندی دردلی،گله جک چنلی – دومانلی.
گئچمیشینن-گله جه گین آراسیندا قالیرسان،گاه سیخیلیرسان،گاه چکیلیب آچیلیرسان....اوقدرکی ایکییه بؤلونوب پارچالانیرسان:
بیر تایین گئچمیشده قالیر
بیر تایین گله جکده
گئچمیشینه داریخیرسان،حسرتله نیب اوزولورسن.دینجلیک دن- گوونلیک دن قیریلدیغینا نئی کیمی سیزلاییرسان- اوخشاییرسان،ناغیل لار- شئرلر قوشورسان.
آمماگئچمیش گلیر-شوملاییر قالیرسان آلتیندا،
بو یوکو نه داشییا بیلیرسن نه آتا بیلیرسن.
گئچمیش سانکی آنانین قارانلیق آمما دینجلی-گوونلی قارنی دیر،کؤرپه لیگینده لاپ اوشاقلیغیندا اونون بونون قوجاغیندا- قولتوغوندا- کوره یینده سورومسوز سورومسوز ییئییب- ایچیب آتیلماغین- اویناماغین دیر.
ایندینین –بؤیوکلوغون زورلوغو،الینده داشیدیقلارینین آغیرلیغی،چیگنینده –بئلینده کیلرین آغیرلیغی،دیلینده کی لرین چتین لیگی آچیلمامازلیغی سنین اینجه خه یالارینی گئچمیشین دینجلیگینه- گوونلیگینه –شیرینلیگیه هؤرور- هؤروکلویور...
فلسفه یه دوغرو:چیخاریش و آییریش فلسفه سی....6
فلسفه یه دوغرو:عاغیللی اینسان؛آچیق دونیانین شاهی- کیرالی دیر...۷-۸
کلاسهای آزاد آموزش فلسفه در تبریز
سومین دوره (تابستان) کلاسهای آموزش فلسفه
پس از برگزاری موفقیت آمیز دورههای آزاد آموزش فلسفه موسسه فرهنگی هنری اندیشه سبز آذر برای ترم تابستانی دورههای زیر را برگزار میکند: سرفصلهای دوره:
دکتر مسعود امید:
۱. فلسفه فلسفه (چیستی فلسفه) ۲. تحلیل منطقی (منطق) ۳. فلسفه شناخت (معرفت شناسی) در فلسفه اسلامی ۴. فلسفه اخلاق
دکتر جلال پیکانی:
۵. معرفت شناسی ۶. مدرنیته و مدرنیسم ۷. کلیات تاریخ فلسفه ۸. فلسفه هنر و زیباییشناسی
تلفن: ۵۵۳۵۱۴۴ - 09144172466
زمان مراجعه: همه روزه ساعت ۱۷ تا ۱۹ (بهغیر از روزهای تعطیل)
محل ثبتنام و تشکیل کلاسها:
تبریز، خ امام، روبروی خ تربیت، اول کوچه یوشاری، گالری فجر
زیستن در عاریت
مصطفی ملکیان
هایدگر، فیلسوف اگزیستانسیالیست معروف آلمانی، در کتاب معروف خود، (هستی و زمان) که شاهکار اوست، بحثی را در باب وضع زندگی اکثر قریب به اتفاق ما آدمیان پیش کشیده است و قصد دارد با ترسیم این وضع، نشان دهد اکثر ما آدمیان زندگی عاریتی داریم. هایدگر می گوید: "هر کدام از شما در زندگی خود تامل کنید و ببینید آیا این سه خصیصه ای که من می گویم در زندگی تان هست یا نه. صادقانه پیش خودتان مقر باشید که زندگی عاریتی می کنید، نه زندگی اصیل". بعد می گوید: همه ما آدمیان، کمابیش این سه خصیصه را داریم:
خصیصه اول، این است که ما به وراجی و یاوه گویی مبتلا شده ایم.
وراجی چه نوع سخنی است؟سخنی است که در آن، "خودِ سخن گفتن مهم است نه محتوای سخن". این که می گویند در شب نشینی ها وراجی می کنیم، یعنی چه؟ یعنی اصلاً مهم نیست چه می گوییم، مهم این است که داریم "چیزی"می گوییم. به تعبیری، خود حرف زدن – موضوعیت پیدا کرده، در حالی که باید طریقیت داشته باشد و از طریق سخن گفتن، چیزی انتقال یابد. در واقع، ما دایماً در زندگی خودمان جمله ها، گزاره ها و باورهایی را از دسته ای می گیریم و به دسته دیگری انتقال می دهیم (انتقال اطلاعات ناآزموده از دیگران به من و از من به دیگران) .
زندگی اصیل یا عاریتی؟
هیچگاه دکه خودتان را به خاطر سوپر مارکت دیگران تعطیل نکنید.
مصطفي ملكيان استاد فلسفه
من بارها گفته ام - چون از حقایقی است که همیشه باید گفت، چرا که بعد از شنیدن این حقایق دوباره خوابمان میبرد و باز هم باید کسی آن را متذکر شود که هیچگاه دکه خودتان را به خاطر سوپر مارکت دیگران تعطیل نکنید. اگر ابن سینا انسان بزرگی بوده است و سوپرمارکت عظیم فکری - فرهنگی داشته است، خوب داشته باشد؛ ما هم زیر این راه پله ها یک دکهای داریم، چهار تا قوطی بغل هم گذاشتهایم و مقداری هم نخود و لوبیا در آنها ریختهایم. ما نباید درِ این دکه را ببندیم. البته نمیگوییم که ابن سینا سوپرمارکت خود را ببندد ولی شاید کسی جنس مورد نظر خود را در سوپرمارکت او پیدا نکرد و از ما خرید. البته انتظار نداریم که همه عالم و آدم سراغ دکه ما بیایند چرا که تا ابنسینا هست، کسی سراغ ما نمیآید، ولی بالاخره اگر کسی هم آمد دکه ما باز است. بنابراین هروقت که دکه خودتان را به خاطر اینکه کنار شما یک سوپرمارکت باز شده، بستید زندگی عاریتی دارید نه زندگی اصیل. مگر همین فلاسفه بزرگ ما نیستند که یکی از ادلههایی که برای زندگی پس از مرگ آوردهاند چنین است:
صلاح الدين خليلوو
كوچوره ن: علي دهقاني آذر
البتته، سوالدان سواللار چيخير: "فلسفه دئديکده بيز نه يي نظرده توتوروق؟"، ياخود "بيزه هانسي فلسفه لازيم دئييل؟" و نهايت، "بيزه هانسي فلسفه لازيمدير؟"
بيز هله اؤزوموز اوچون حقيقي فلسفه ايله آذربايجاندا فورمالاشميش "فلسفه" آنلاييشي آراسيندا فرقي آيدينلاشديرماليييق. چونکي چاغداش ايجتيماعي شعووردا و کيو-ده فلسفه دونيادا قبول اولوندوغوندان خئيلي فرقلي معنادا ايشله ديلير. ائل ديلينده فلسفه آز قالا مودريکليگين، حاضيرجاوابليغين ائکويوالئنتي کيمي باشا دوشولور.
آشيق، درويش، آغ ساققال مودريکليگي...
"فلسفه" -ندير؛ بونو بيلمه ديکده اونون بير بزک کيمي، ائپيتئت (صفت) کيمي، تعريفلي سؤز کيمي ايستيفاده ائديلمه سي طبيعي حالدير. آذربايجاندا، نه يازيق کي، "فلسفه" سؤزو اوزون ايللردن بري محض بو معنادا ايشله ديلير.
فلسفه نين يوخلوغو و يا "فلسفه يوخسوللوغو" ايستر-ايسته مز اونون قورو آدي نين بزکلي اشيا کيمي بازارا چيخاريلماسينا و گلنه-گئدنه چوخ اوجوز قييمته ساتيلماسينا سبب اولور.
بحران علوم انساني
نقد پيشنهاد حذف رشته فلسفه از مقطع كارشناسي
حميد طالب زاده: سخنان احمدي نادقيق است
گروه انديشه: انتشار مصاحبه دکتر احمد احمدي در پايگاه اطلاع رساني دبيرخانه شوراي انقلاب فرهنگي در تاريخ پنجم مرداد [کد خبر: 714091] با عنوان «نبايد همه مشکلات را به گردن علوم انساني انداخت/ بايد در مديريت ها هم تحول ايجاد کنيم»، بار ديگر بحران علوم انساني در دانشگاه هاي ايران را نشان داد. اگرچه بحران علوم انساني در ايران همواره در يک طرح تکراري اجرا شده، اما هربار به دنبال هدفي مشخص بوده و هست. جدال بر سر سنت يا تجدد، معرفت محوري يا هويت سازي، مساله محوري يا معناسازي و از همه مهم تر دعواي بازار و دانشگاه، اين بحران را هميشه زنده نگاه داشته است؛ دکتر احمدي، عضو کارگروه تحول و ارتقاي علوم انساني و دبير شوراي انقلاب فرهنگي در رابطه با عملکرد کارگروه شوراي تحول و ارتقاي علوم انساني گفت وگو کرده است؛ گفت وگويي که دامنه بحران علوم انساني را در اين سال ها به فلسفه کشاند؛ به عبارت بهتر کانون بحران را فلسفه قرار داد. ايشان با بيان اينکه «بايد به دنبال تربيت استاد و تاليف کتاب ها باشيم» تاکيد کرد: «اگر هم در رشته اي نياز به تغييرات احساس مي شود بايد پيگير آن باشيم. براي مثال درخصوص رشته فلسفه بايد بگويم که ما سعي داريم ورودي به اين رشته از مقطع کارشناسي ارشد به بالاصورت گيرد.»
خئيير و شرين او تاييندا
فردريش نيچه
حاضيرلايان: علي دهقاني آذر
...دئموکراتيک حرکاتدا يالنيز سياسي تشکيلاتين دوشکونلوگو فورماسيني دئييل، هم ده اينسانين دوشکونلوگو فورماسيني، يعني اونون اورتابابليق درجه سينه ائنديريلديگيني، دير-قييمتدن دوشدويونو گؤرن بيزلر نه ائتمه ليگيک؟..
... جمعيتين تاريخينده خسته بير يومشالما، ظريفلشمه مقاملاري اولور کي، بو زامان جمعييت اؤز دوشمنينه، جينايتکارا طرفدار چيخير و بونو اولدوقجا جيدي و ناموسلا ائدير. بعضي حاللاردا او، جزا وئرمه يه عدالتسيزليک کيمي باخير — ايناملا سؤيله مک اولار کي، "جزا" و "جزالانديرماق وظيفه سي" باره ده کي آنلاييشلارين اؤزو اونا معنوي آغريلار وئرير، اوندا قورخو، واهيمه حيسسي اويادير. "مگر جانيني ضررسيزلشديرمک بس ائتمزمي؟ داها جزا وئرمک نه اوچون؟ جزا کي دهشتدير!"— بو سواللا دا سورو اخلاقي، قورخاقليق اخلاقي سون قراريني وئرميش اولور. اگر عوموميتله تهلوکه نين اؤزونو، قورخونون سببيني محو ائتمک مومکون اولسايدي، او زامان بو اخلاقين اؤزو ده محو اولاردي — او، داها گرک اولمازدي، اؤز-اؤزونو لازيمسيز حساب ائدردي! موعاصير آوروپالي نين ويجدانيني آراشديران شخص اونون ويجداني نين مينلرله اخلاق چالاريندا و ان خلوت گوشه لرينده عئيني بير ايمپئراتيوي — سورو هورکوسو ايمپئراتيويني تاپميش اولار: "کاش هاچانسا ائله بير دؤور يئتيشسين کي، داها هئچ ندن قورخماق لازيم گلمه سين". همين او "هاچانسا" يا جاناتما و يول حاضيردا آوروپادا "ترققي" آدلانديريلير.
کؤچورن:همت شهبازی
مؤللیفین اؤلومو
رولان بارت* – چئویرن: جاوانشیر یوسیفلی
بالزاک «ساررازین» نووئللاسیندا قادین پالتاری گئیینمیش خدیم کیشی حاققیندا دانیشارکن بئله بیر جومله ایشلهدیر: «و ائله اصیل قادین ایدی، قفیلدن باش قالدیران قورخو حیسسی، آنلاشیلماز شیلتاقلیقلاری، اینستینکتیو هیجانلاری، سببسیز قابالیغی، حریصلییی و بیر ده فسونکار، اینجه حیسلری ایله بیرگه…» بو سؤزلری دئین کیمدی بئله؟ بلکه قادینلیباسی آلتیندا خدیمی سئزمهمهیه چالیشان نووئل قهرمانی؟ یا بلکه اؤز شخصی تجروبهسیندن قادین حاققیندا فیکیر یورودن بالزاک – فرد؟ یاخود قادین ناتوراسی باره ده حؤکم سورَن ادبی تصوورلری ایزلهین یازیچی بالزاک؟ بلکه عموم بشری حکمتدی بو؟ کیم بیلیر؟! رومانتیک پسیخولوژی اووقاتین تظاهورودورمو بو؟ نهدیرسه، بیز اونو هئچ وعده بیله بیلمیهجهییک، بئله بیر سببدن کی، محض آدینا یازی دئدیییمیزده سس، منبع، مأخذ باره ده هر جور آنلاییش، سادهجه گؤمولور! یازی – بلیرسیزلیین، غئیری-یئکجینسلیین، ایکی معنالیلیغین ائله بیر مکانیدیر کی، بورادا بیزیم سوبیئکتیولییمیزین ایزلری یوخ اولور. بو، ائله بیر آغ-قارا لابیرینتیدیر کی، هر جور اؤزونه بنزرلیک و ایلک نؤوبه ده یازان آدامین جیسمانی نشانهسی ایتیب گئدیر.
يازيچی نين اؤلومو: اوخوجو دؤنمی
ایواز طاها
بير يئره توپلانميش ثروتين مرکزيني سوسياليزم داغيتدی، دئموکراسی ايسه اوست اوسته قالانميش قدرتين مرکزيني. بونو لويي آلتوسئر دئيير: بيز مارکس – دان بويانا اؤيرنميشيک کي، اينسانين ذهني، يادا اونون اقتصادی – سياسي – فلسفي «من»ـي تاريخين مرکزی دئييل. آيدينلانما فيلسوفلارینين و هئگل – ين عکسينه اولاراق، بونو باشا دوشموشوک کي، تاريخين مرکزی يوخدور. تاريخ ائله بير قورولوش دور کي، يانليش ايدئولوژيک بيلیک اولمايان يئرده، اونون مرکزی اولمور.
تاريخين مرکزی يوخدورسا، اينسانين سرت و ده ييشمز کيمليگي داغيلير، يازيچي نين متنين اوزه رينده توتاليتئر حؤکمرانيليغي دئوريلير. مولليفين اؤلومو و يازيچينين تپهسي اوسته يئره قاپانماسي، اونون ايسته يي ايله باش وئرمهدی. بو گئديش اينسانلیق تاريخينده بؤيوک قالاباليق نتيجهسينده و مرکزلرين داغيلماسي سونوجوندا گئرچکلشدی. سياست، اقتصاد، من، تاريخ، ديل و مولليف، بونلارين هاميسي نين مرکزی داغيلدی و يا لاخلادی. بو داغيديجيليغين قهرمانلاری بونلار ايدی:
مارکس – دان توتموش، نيچه، فرويد، فئردينان دو سؤسور و روس فورماليست لرينه دک؛ قورولوشچولاردان توتموش پُستمدرنيستلره دک. دوغرودور، مولليفين رولونون آزالماسي، و اوخوجونون اؤنم قازانماسي، فورماليست لردن باشلاياراق آرتماغا باشلادی، آمما دیکانستراکشین مکتبينده مرکزلرين داغيلماسي ايله ايدی کي، بو تماميله گئرچکلشدی. مرکزلرين داغيلماسي دوشونجه¬سي آردينجا «مولليفين اؤلومو» نظريه سينين اؤزه ييني ساده ديلده آچيقلامادان، اونون خيرداليق لارينا کئچمک اولماياجاق.
کلاسيک ادبياتدا، اوخوجويا يالنيز توکه ديجي [مصرفکننده] کيمي باخيليردی. متن يازيچي نين بئينيندن بيرباشا اوخوجونون بئينينه داشينيردی. متنين بيرجه آنلامي واريدی، او دا يازيچي نين ذهنيتينده يارانيردی. يازيچي توتاليتئر حؤکومت لر کيمي متنه و متنين اساسلانديغي آنلاما حؤکم سوروردو. اوخوجو، متنه تابع اولان ساده بير توکهديجي ايدی. بونون فلسفي کؤکلری واريدی. ائله بير فلسفي باخيشا داياناراق، اينسان بئيني بئله تانينيردی: عمل و آنلام قاياغي. مطلق گئرچک ليک بو ذهنيتدن جوشوردو. ياراديجي ذهنيتي نين اؤنمي نين کؤکلری آلمان ايدئآليزمينده يئرله شير.
مدرن لیگین باشلانغیجی
یازان: علی آکای
کؤچورن: همت شهبازی
هابئرماس «مدرن لیین فلسفی سؤیلمی ( گفتمان )» آدلی کیتابیندا « فوکو، باتایل و دئریدا»نی یئنی قورولوشچو ( نئو استروکتورالیست) اولاراق تنقید ائدیر. ایلک اولاراق «هئگئل»ین ایشلتدییی بیر سؤزجوک اولان « مدرنیته »، هابئرماسین دوشونجه سینده تاریخی بیر باغلامدا ایشله نیلمیشدیر. بو ایسه، انگلستان دا «یئنی زامان لار» و عینی زاماندا فرانسادا « مدرن چاغ» آنلامیندا ایشله نیلمیشدیر. بو آشاغی یوخاری 1800 جو ایل لری چئوره ییر. او تاریخ لرده ایسه مدرنیته کئچمیش اولان 300 ایلی قاپساماقدایدی. یئنی دونیانین دوزه لیشی، رونئسانس و رئفورم ( بوتون بونلار1500 جی ایللری چئوره ین اولای لاردیر) یعنی اورتاچاغ ایله مدرن زامانلار آراسینداکی تاریخی کؤرپونو چئوره ییر. هئگئل عینی شکیلده بو مدرن سؤزجویونو، خیریستیان ژئرمانیک دونیاسینی آچیقلاماق اوچون ایشله دیر کی بو دا اسکی یونان – روم ایله باغلی دیر. گؤروندویو کیمی، مدرن سؤزجویو تاریخی اوزانتیسی بللی اولمایان آمما مکانی آوروپا بؤلگه سی اولاراق بلله نن بیر یئری قاپساماقدادیر. بیر چین مدنیتی و یا هیندوستان و یا شرق بیلیمی اوچون «مدرن لیک» سؤزجویو ایشله نیلمکده دیر. اسکی و اورتاچاغ سونونون علاوه ائدیلمه سی آنجاق مدرن زامانلار مدرن لیین یئنه خیریستیانلیقدا ایشله نیلن آنلامی، غرب دونیاسی ایچینده گله جه یین آنلامینی داشیماقدادیر، یعنی تانری نین سون موحاکیمه سیندن سونرا گلن زامان «مدرن زامان» دیر، هئگئل «روحون گؤرونتو بیلیمی» نین (نمود شناسی) اؤن سؤزونده، ایچینده اولدوغوموز زامانی، بیر زامان روحو اولدوغونو وورغولایاراق زامانیمیزین بیر کئچید دؤنمی اولدوغونو بللندیریر.
فلسفه یه دوغرو(7-8)
عاغیللی اینسان؛آچیق دونیانین شاهی- کیرالی دیر.
علیرضا نصیرزاده بکرآباد
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(7)
آییریشدا،چیخیشدا،چیخاریشدا: زورلانیرسان.
بیریاندان قالیش،بیر یاندان چیخیش هوه سی سنی پارچالاییر...اورتادان ایکییه بؤلونورسن.
داریشلیقدان-دارلیقدان- قارانلیقدان،گئنیشلیگه-آچیقلیغا-ایشیقلیغا دوغرو...
بیرینه دادانیب سان-آلیشیب سان،بیرینه هوسله نیب سن...آمما قورخونج-دهشتلی بیرینه!
همشه سانکی تازا- یئنی،قورخولو- دهشتلی-اؤزگه اولور!
هوه سین اولسادا؛اوره ک دؤیونتون-چیرپینتین- قورخونتون وار- البتته!
گئنیشلیک: گئن- گئن گئنه لیر قارشیندا...
آچیقلیق: آچیلیر بیر فاحیشه کیمی ....آچیلا قالیر قارشیندا
آمما سن آتیلیرسان...دوز دوشورسن بیرینین قوینونا!
سن بوراخیلمیش،
سن آتیلمیش،
سن فیرلاتیلمیش...
آنانین دؤشونه سوواشیرسان.
سیغینیرسان- گووه نیرسن قوجاقلارا.
اؤیونورسن آتا بابالارینا.اویویورسان- مورگوله ییرسن شیب –شیرین لایلایلارا-نازلامالارا.
ناغیللاردا یاتیب قالیرسان...
سوروشدوغون سورغو-سوآللارا : همشه جاوابلار حاضیر- سهمان.
هؤروکله نیب- زنجیر له نیب قالیرسان آتابابالارین اویدوردوغو- بویوردوغو جاوابلاردا.
آییریشین- چیخاریشین داها چتین اولور سنین.
مکتبه گئدنده،آغلاییرسان- سیتقاییرسان،قورخوب-قاییدیب قاچیرسان.
عسگرلیگه گئدنده،گئده بیلمیرسن،اره گئدنده گؤزلریندن یاش تؤکولور،ظولوم-ظولوم آغلاییرسان....
آییریشین-چیخاریشین،چتین اولور سنین.
فلسفه یه آلیشماغین-قوشولماغین داها چتین اولور سنین.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(8)
آلا قارانلیق بوجاقلاردان-اوجاقلاردان؛فلسفه سنی ایشیم- ایشیم ایشیلدایان ایشیقلیغا چیخاردیر.
گئنیش بیر گؤرونتو،گئن- گئن گئنه لیر قارشیندا...
دار گؤزلرین خورتلاییر- چیخیر کلله نه!
بئینین آچیلیر اولور: آچیق بئیین!
گؤزلرین آچلیر اولور: آچیق گؤز!
قوجاغین آچیلیر اولور: آچیق قویون...
بیرآچیق دونیایا،قویونا،گؤزه،بئیینه...آیاق قویورسان،
سن بو آچیق دونیانین شاهی- کیرالی سان...عاغیللی اینسان، دوشون....
بو دوشوک دونیادا.
فلسفه نه یی،نئجه،نه اوچون اؤيرهنير
نیازی و دیلاره مهدی
حاضيرلايانلار:
همت شهبازي – رامين جبارلي
فلسفه حاققيندا ايلکين صؤحبتلرده هميشه بو «فلسفه» آدينين هارادان گلمهسي حاققيندا سوراق وئرمهيي هامي اؤزونه بورج بيلير. بيز ده بو قايداني پوزماياق: «فيلو-سوفييا» يونان سؤزودور. «سوفييا» حكمت دئمکدير، «فيلو» ايسه سئومک. دئمهلي، «فيلوسوفييا» حكمتي سئومک آنلاميني وئرير. «فلسفه» ايسه اورتاچاغ مسلمان عاليملرينين بو يونان سؤزونو عرب ديلينه اويغون دئمهلريندن يارانيب.
دئييرلر کي، بيرينجي دفعه پيفاقور اؤزونو «فيلوسوف» آدلانديريب و بونونلا دئمک ايستهييب کي، من اؤز يئريمي بيليرم، بيليرم کي، حكمت يالنيز تانري بيلیییدير، منده اولا بيلمز. من آنجاق حكمتي سئوه بيلرم.
«فلسفه» سؤزونون حكمتله باغلي اولماسي اينديکي چاغدا فلسفهنين نه اولدوغونو آنلاماق اوچون ديريني ساخلاييب، يا يوخ؟ بو سورونو دوشونک.
فيلوسوفلار، فلسفي مکتبلر وار کي، اساسن، انسانين اؤزونو، ياشاييشيني نئجه قورماسي مسئلهسينه باغلانيرلار. نهيي آنلاماق ايستهسهلر ده – ايستهيير بولودلاري، ايستهيير حئیوانلار عالميني، ايستهيير کوسموسو، - هاميسيني يؤنلديرلر انسانين اؤزونو بيلمه، دونيادا ياشاما، داورانما مسئلهسينه. ائله حكمت ده ياشاماق گئديشينده راستيميزا چيخان سورنلاري (پروبلئملري) يا چؤزمک، يا دا معناسيز سايماق باجاريغي اوچون گرکلي بيليکلره دئييلير. حكمت بيليجيسي مودريک آدام (اسکي تورکلر بونا «بيلگ» دئييرديلر، يعني بيلگين) آيي-اولدوزو بيلدییی اوچون مودريک دئييل، بوندان اؤزو اوچون، آداملار اوچون عيبرتلر، اؤرنکلر چيخارديغي اوچون بيلگهدير. اونسککيز یوز ایلین اينگيليس فيلوسوفو دئيويد هيوم مودريکلییی بئله يوزانلاردان ايدي.
آنجاق فلسفهني علمي دوشونوش، علمي گئرچکلرين (حقیقتلرين) چرچيوهلرينه سالانلار دا وار. و اونلار اوچون، آرتيق، حكمتي سئومک هله اصل فلسفه دئييل.
علم و فلسفه
اونلار اوچون بيليک، وارليق حاققيندا حقيقتلر (گئرچکلر) ان اؤنجه اؤزو-اؤزلويونده، انسانا دخلي اولمادان ديرليدير و فلسفه بو يؤنومده آختاريشلاردا اولماليدير.
سوالي يئنه تکرار ائدک: فلسفه نهيي اؤيرهنير؟
کامو و اينسانين قييامي
ابولحسن ریاضی
چئوير ن: مسيح آغا محمدي/ كؤچورن : همت شهبازي
آلبر کامو (1913-1960) «طاعون»، «يابانچي»، «سقوط»، «کاليقولا»، «سيزيف حاققيندا ميف» کيمي اثرلرينده موعاصير اينسانين وضعيتيندن، اونون چکديگي عذاب و ايضطيرابلاردان گئنيش صؤحبت آچميشدير. «طاعون»دا دسته-دسته محوه سوروکله نن اينسانلار، اؤلوم قورخوسو و حيات عشقي ايله يوغرولموش موناسيبت لر تصوير ائديلير. «يابانچي»دا قهرمان اويون قايدالارينا اويغون شکيلده داورانا بيلمه ديگي اوچون محوه محکومدور. او، ياشاديغي جمعيته ياددير. همين جمعيتده شخصيتين حرکت وئريجي قووه سي نئگاتيو بير حقيقتدير کي، اونسوز اينسانين اؤزو و دونيا اوزرينده غلبه چالماسي باش توتان ايش دئييل. بونا گؤره ده اثرين قهرماني راحاتليق نامينه سسسيز-سميرسيز اؤلومو سئچمه لي اولور. او، نه سوسيال عدالت سيزلييي پيسله يير، نه ده اونونلا مباريزه آپارير؛ او يالنيز تنهاليغي اؤز وضعيتينه اويغون بيلير.
سيزيف هم داخيلينده کي ائحتيراس، هم ده چکديگي عذاب باخيميندان آبسورد (پوچ گرا) قهرمانيدير. او، دايم بير داشي داغين زيروه سينه قالديرير، زيروه يه چاتديقدا ايسه داش يئني دن آشاغي ديغيرلانير. بو، هميشه عبث، بيهوده و اوميدسيز بير ايشي تکرار ائتمه يين لابودلويونو آنلاماقدان دوغان دهشتلي بير جزادير. «سيزيف حاققيندا ميف» اينتيحار باره ده صؤحبتله باشلايير، قييام مؤضوعسو اطرافيندا بحث له قورتارير.
کامو امين دير کي، فيلوسوف اولماق اوچون موطلق يازيچي اولماق لازيمدير. يئني وارليغين معناسيني آختاران اينسان عمللي-باشلي موعاصير حياتين ايچيندن کئچمه ليدير. کامونون فيکرينجه، همين مسئله نين قويولوشو اوچون زامان و مکان چرچيوه سينده اولان ايدراک ضروريدير. اونا گؤره ده فلسفه يازيچيليغا مؤحتاجدير. کامونون موعاصيري اولان اينسان هر شئيي قيريب-سينديرميش، قورتولموش و قييام ائتميش بير اينساندير. دئمه لي، بئله بير اينسانلا ياشاماق و صيرف داخيلي سوبيئکتيولييه دئييل، ظاهيري اوبيئکتيولييه ماليک بير رئالليغي آراشديرماق لازيمدير.
"بوز ايچينده ياشاماقدير- فلسفه…"
حاضيرلايان: ائلمين حسنلي
كوچوره ن: علي دهقاني آذر
هم ان چوخ سئويلن، هم ده ان چوخ نيفرت ائديلن فيلوسوفلاردان بيري اولان فريئدريجه ويلهئلم نيچه (فريدريك ويلهئلم نيچه) 1844-جو ايلين 15 اوکتيابريندا رؤکئنده، پروسيادا آنادان اولموشدور. اونون آنادان اولدوغو گون پروسيا کرالي 4-نجي فريدريك ويلهلمين تاختا چيخديغي گونله عئيني واختا تصادوف ائدير. اوغلونون آنادان اولدوغو گونون بئله بير خوش تاريخي مقاما تصادوف ائتمه سيندن سئوينن آتاسي اونا کرالين آديني وئرميشدي. "منيم دوغوم گونومون تاريخي حاديثه ايله اوست-اوسته دوشمه سي نين بير اوستونلوگو واردي. منيم اوشاق اولدوغوم بوتون ايللرده آد گونلريم ائل شنليکلري ايله عئيني واختا دوشوردو." -نيچه اؤز اوشاقليق ايللري نين بير مقاميني بئله خاطيرلايير.
او، پوريتان موحيطينده بؤيوموش، ائرکن ياشلاريندان فلسفه يه، موسيقييه و ادبياتا ماراق گؤسترميشدير. گنج طلبه اولاراق، نيچه کلاسيک فيلولوگيياني اؤيرنميشدي و ايگيرمي دؤرد ياشيندا بازئل اونيوئرسيته سينده پروفئسور وظيفه سيني توتموشدور.
نيچه نين گؤروشلرينه سوقراطدان اؤنجه کي فيلوسوفلار، هئراکليت و ستويکلر تاثير گؤسترميشدير.
نيچه نين دوشونجه سينده و بوتون حياتيندا اساس دؤنوش نؤقطه سيندن بيري اونون شوپئنهاورين "دونيا، ايراده و تصوور کيمي" اثري ايله تانيشليغيندان سونرا باش وئرميشدير. نيچه سونرالار يازيردي: "منه ائله گلدي کي، شوپئنهاور بو کيتابي شخصا مندن اؤترو يازميشدير، شخصا منه عونوانلانميشدير. من اونون ائنتوزيازميني (قيزغينليق-شووق و ذووق)ني حيسس ائديرديم، منه ائله گليردي کي، اونو اؤز قارشيمدا گؤرورم. اونون هر بير سطري ايمتيناع، اينکار، ايستئفا چاغيريشي ايله مؤحکم قيشقيريردي. من بورادا خسته ليک و شفاني، سورگونو و سيغيناجاغي، جهنمي و جنّتي گؤردوم."
مودئرنيته ایله پست مودئرنیته
(مودئرنيته پارادوکس تؤره دير)
تقی قیصری
" مودئرن " ، " مودئرنيته " و " مودئرنيسم " کيمی کلمه لر بيزيم ادبی ، فلسفی و فرهنگی حياتيميزدا مطرح اولدوغونا گؤره لازيمه قَدَر آراشديرما طلب ائدير . دانيشيقلاردا ، خصوصاً ادبيات حوزه سينده ، ايستَر ايستَمَز مودئرنيته دن صحبت آچيلير . گنج يازيچيلار ، شاعرلر يئنی ليک آرديندا ، ادبياتی واونون تاريخينی دوشونمک ايستييرلر . بو آختاريشدا " مودئرنيسم " و " مودئرنيته " ايله راستلاشماق ، قاچينماز بير حادثه دير . بو قيسسا باخيشدا ، مودئرنيته حادثه سينی تاريخی باخيمدان ايزلـَمَيه چاليشيريق .
اروپا ديللرينده مودئرن لغتی ، يئنی ، چاغداش و يا چاغسل معنالاريندا ايشله نيليب دير. لاکين مودئرنيته اؤز گئنيش معناسيندا بو لغتلره سيغيشما ييب ، تاريخ ، فلسفه ، هنر ، جامعه شناسليق ، ادبيات و فيکير حوزه لرينده مخصوص بير دؤره نين دوشونجه لرينی داشييير . مودئرن دنيا باخيمی ، اؤزونه معين قايدالار و دوشونجه لرله معنا قازا نيب دير . بو معنالار ، بئش يوزايله ياخين ، اورتا عصرلرين اصولونون قارشيسيندا دايانديقدا يارانميشدير .
مودئرن باخيش ، يئنی عصرين باخيشی و بوعصرين مناسبتلرينين مناديسی دير . يئنی عصر، اورتا عصرين سنّتی و جزمی دوشونجه لرينین برابرينده دايانيب و اونلاری ويران ائتديکده هويّت تاپير . بو تاريخی دؤره نی ، 16 نجی عصردَن ايزلـَمَک اولار . کئپلر ، کوپرنيک و گاليله کيميلردن سونرا ، تجربی علمين گوجو ، سنّتی و جزمی باخمين چاتيشمامازليغينا اوستون گـَلدی . علم ، عاغيل و تجربه، زامانين مادی و معنوی ايستَکلرينه تام گوجله جاواب وئريب و بئله ليکله يئنی عصرين ياراتديغی قايدالاری ياشامين بوتون بؤلگه لرينه سرايت وئرير .
فلسفه یه دوغرو
(۶) چیخاریش و آییریش فلسفه سی....
علیرضا نصیرزاده بکرآباد:
فلسفه سنی آنانین دینج- ساکیت قوینوننان و قارنیننان ائشیگه چیخاردیر...
یئرین ایستی- یوموشاق،قارنین توخ! ایسته دیگین حاضیر- سهمان!
نایرانچیلیق یوخ! گوونده سن...قاچماغا- سیغینماغا یئرین وار: دینج – ساکیت...
آنانین قارنیندا...بیر ببه، بالالیغین ایچینده ته پیک له سین- سونجوخلاسین...هئچ نه یین قئیدینده دئییل! آتیلسین- دوشسون هئچ نه یین اوموروندا دئییل!
سانکی بیر جنتده دیر او... هرنه سهمان- حاضیر،گوونلی- ساکیت- دینج- ایستی – یوموشاق...
فلسفه ، سن-به به نی بوردان ائشیگه چیخاردیر...
بو داریشلیق- قارانلیق(آمما ایستی- دینج) دونیادان آییریر...
چیخاریش- آییریش فلسفه سی...
آغری لا،سانجی لا،دیره نیش له، دایانیش لا دولو چیخاریش- آییریش...
هله هاراسی دیر!؟
گؤزلرین قاماشاجاق- قاییدیب قاچاجاقسان او دونیایا:
آنانین قوجاغینا-آتانین قوینونا...هله ده ده لیک لرین وار- نه نه لیک لرین وار...
فلسفه یارانماغا - فلسفه یاراتماغا ایشین چوخ زوردور سنین!
فلسفه یه دوغرو...
علیرضا نصیرزاده بکرآباد:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1)
هر نه دن دویورسان،هرنه دن دولورسان....سیغینیرسان فلسفه یه! فلسفه سانکی بیر اوجاق دیر،بیر پیردیر،بیر بوجاق دیر...اوردا آغلایاسان،سیتقایاسان،هؤنکوره سن،یالواریب –یاخاراسان...دخیل دوشوب قالاسان،آنجاق توختاییب-توختانیب دوراسان.
یوخ!فلسفه بیر اوجاق دئییل؛دایانیب ابدی قالاسان،دوروب دخیل دوشه سن.
فلسفه یئریش دیر،حرکت دیر،گئدیش دیر...فلسفه ده باغلانماق یوخ!دورماق یوخ!سیغیشیب-قیسیلیب بوجاقلاردا-اوجاقلاردا قالیش یوخ!دوروش یوخ!دایانیش یوخ!یالواریش یوخ!باشیوا دولانیم،قوربان کسیم،قادان آلیم یوخ....
فلسفه ده ابدی لیک سوروشما وار...آختاریشما و گئدیشمه....
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(2)
گئدیش-آختاریش فلسفه سی:
سون سوز بیر چالیشما-قاچیشما...
یاشاییش لا آیاق بیر،چییین-چییینه گئده بیلن بیر فلسفه.یاشاییش لا قوجاقلاشان،جانلاشان-آیاقلاشان بیر فلسفه...
ده لی- دولو،آخیجی،ده ییشن،جانلی یاشاییشلا،اؤلومله،یوخ لا،آجی لا،بوغونتو-سیخینتی لا،هده –هربه و دهشت له،اوموت و آرزیلا،دوغوش-اولوش – اؤلوش و سئویشله آیاقلاشان ده لی – دولو،قیپ قیرمیزی جانلی بیر فلسفه.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(3)
فلسفه داوا-درمان دیرمی؟
فلسفه یه سیغینیب داوا-درمان آختارماق مومکونمو؟
فلسفه هانکی دردی-آغری نی توختادیر؟
فلسفه نه یه توختاخلیق وئریر؟
....یوخلادیر؟آللادیر؟آزدیریر؟کئفلندیریر؟اویدورور؟مورگولندیریر؟
دویدورور؟دولدورور؟بوشالدیر...؟
پس نه مه نه؟
فلسفه دال با دال سوروشان-سوروشولان سؤال-سورغولاردیر...
فلسفه سون سوز،اوجسوز-بوجاقسیز اؤیرنمه-بیلمه و آختارما سئوگی سی دیر...
فلسفه دورمادان- دایانمادان-اویمادان؛ سوروشما،بیلمه و آختارما دیر!
بو بیر دوشونجه و دوشونمه یؤنتمی دیر- و بیر داورانما و یاشانما طرزی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(4)
فلسفه یه سیغینیرسان...بو مومکون مو؟بو دوغرو مو؟
فلسفه ده سیغیناجاق بیر یئر وارمی؟دایاناجاق،سؤیکه نه جک و قورتاراجاق بیر یئر وارمی؟
یوخ.....
فلسفه،اوجاق دئییل دخیل دوشه سن،قوربان کسیب-نذیر وئریب ایسته گینی آلاسان.
فلسفه کؤهول،ماغارا و بوجاق دئییل سیغیناسان ایچین گئچه...اوره یین ایشیقلانا گئرچه یه واراسان...سونرا گلیب بوتون اینسانلارین الیندن توتوب بو قارانلیق-بولانلیق دونیادان ایشیقلار دونیاسینا آپاراسان و قورتاراسان...
فلسفه پیر دئییل اوره یینین مطلبینی اوردان آلاسان.
فلسفه دین دئییل گؤیدن دوشه اوره یینین لاپ اورتاسینا.
فلسفه اینسانین،اینسانلار آراسیندا،توپلومدا یاراتدیغی بیر دوشونجه،داورانما و یاشانما طرزی دیر.
فلسفه اینسانلار یاراتدیغی بیر اورون دور- محصول دور.
فلسفه اینسانلارلا ایلگیلی،آیریلارلا موناسیبتده و توپلوم ایچینده یارانار، اوجاقدا-بوجاقدا-کؤهولده-ماغارادا-مئشه ده یوخ!
فلسفه گؤیدن گلن بیر قوتسال سووقت دئییل بلکه فلسفه یئرده اینسانلار یاراتدیغی بیر یولدور- یؤنتم دیر...
بو یولدا؛ یاهالما وار...یاوالما وار...آزما وار...دوشمه وار...قالخما وار...گلیشمه وار...گئرچه یه یاخینلاشما وار...
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
گؤردوکلرو،اوخودوقلارو،ائشیتدیکلرو،آلیشدیقلارو هامیسینا بیر سققه وورور....
هامسینین قاباغیندا بیر سورغو-سوال یارادیر؟
هرنه یه ایلیشیر- ایلیشدیریر،هئچ نه یه سیغیشمیر،هئچ نه یه سیغینمیر...
ایپه-ساپا گلمیر...بو ائلدن آلاهی فلسفه!
دوزه نه گلمیر،دوزوم- دوزوم دوزولمور...آخیر- دایانمادان،دورانلارین خوشونا گلمیر،دایانانلارین خطرینه ده ییر...
کؤهنه دایاقلاری ییخیر-سارسیدیر...گؤرورسن: ده به ریلیر بئینین! چیخیر یئریندن کللن!
سوروشورسان: کلله سالان – بئیین سالان یوخدور؟
سینیغینا،چاتینا،جیریغینا باخان یوخدور...؟
اپریمیش- سولموش ،کار- شیل-چولاق-کافتار-دیشی چوروموش سارالمیش بیر چیرکین-چوپور قوجالمیش فلسفه قویولور قاباغینا....
بویور:
عربلشمیش-پاسلامیش-قاتیشمیش-دؤنموش....اولموش بیر دؤنوک فلسفه!
قاچان،جانلانان،جانلادان فلسفه.......اولموش چیرکین-کافتار...
کلله سالان-بئیین قویان فلسفه...
بوردا
قوخلامیش،قارغینمیش،قارقیمیش،قوغولموش،سولموش....فلسفه.
ژاک دئرریدا
یازان: گون تای
یاشامی و دوشونجه لری نین اولوشومو
دئرریدا'نین ائتکینلیگی یالنیزجا فلسفه یله سینیرلی اولمامیشدی.اؤزللیکله '60'لاردان سونرا یوغونلاشان سییاسال قونژونکتور ایچینده ایرکچیلیک قارشیتی حرکتلرده یئر آلدیغی، فرانسا'داکی جه زاییر'لی موهاجیرلرین حاقلارینی دستکله دیگی و آیریجا سویوک ساواش دؤنمی چئکوسلاواکیا'سی نین موحالیف حرکتلرینی دستکله دیگی و بو نئدئندن 1982 ییلیندا عینی اولکئده توتوکلانمیش اولدوغو بیلینمکده دیر. کؤرفئز ساواشی سیراسیندا ایسه آلمان فیلوسوف ژورگئن هابئرماس'لا بیرلیکده فرانکفورتر آللگئمئینئ'ده قلمه آلدیقلاری بیر یازیدا، دونیا ائنتئلئکتوئللرینی آ ب د'نین عیراق'ا قارشی گیریشدیگی سالدیرییا طاویر آلمایا و آوروپا'نین دونیاداکی یئرینی یئنیدن تانیملامایا گیریشدیگی بیلینیر.
پاریس'ده ائکوله نورماله سوپئریئور'ده و سوربوننه اونیوئرسیتئسی'نده اوخودو. 1970'لردن ایتیبارن پاریس و آبد'ده کی ژوهنس هوپکینس، یاله، هاروارد، کالیفورنییا اونیوئرسیتئلرینده آکادئمیک کارییئرینی سوردوردو.گلیشدیردیگی یؤنته م و قاوراملار ائدئبییات الشدیریسیندن سوسیولوژییه، کیملیک سورونوندان فلسفه یه بوتون دوشونسل آلانلاردا ائتکیسینی گؤستردی و سارسیجی سونوچلارا یول آچتی.
بیرینجی بؤلوم: توپلوموموز و توپلومداکی هر شئی پوزولموشدور.
بونجا دییشیکلیکلر قارشیسیندا اینسانلار یالنیزجا حرکتسیز موشاهیدهچی دئییل، عینی زاماندا دییشیکلیکلرین اورهتیمینده (تولیدینده) یاردیمجی ائلئمانلاردیرلار. بو، پوزولموشلوق (فاسدلیک) دئییل، دینامیزمدیر. توپلوملاردا گلیشمه و گئریلمهنین ائلئمانلارینی قاوراماغا باشلاییریق. یالنیز توپلومسال یئنیلنمه بوتونلوکله فردلره باغلیدیر، فردلرین ایسه، گونوموزده چئشیدلی سورونلاری (پروبلئملری) واردیر. توپلوم یئنیلنمهیی باجارماق ایستهسه، قابیلیتلی اینسانلار اوچون اویغون بیر آتموسفئر، موناسیب قوشوللار یاراتمالیدیر. عینی زاماندا توپلوم، یئنیلنمه یئتهنهیینه صاحیب اولان اینسانلاری یئتیشدیرمک مجبوریتیندهدیر. گنج قالمانین أسنکلیینی(انعطافلیلیغینی) و اؤیرنمکـگلیشمک یئتهنهیینی قورودوغوموزدا یئنیلنمه گئدیشی دوام ائدهجکدیر.
19ـجو یوزایللییین تانینمیش آکتیورلاریندان ای.آ. سوتئرن (E.A.Sothern)، کیچیک بیر اوشاغین اؤزوندن داها بؤیوک اوشاقلارین آراسیندا اویناماق اوچون قاتیلماق ایستهییشینه شاهید اولور. اوشاق، آرالارینا اونو قبول ائتمزلر دئیه دوشونور. او بیری اوشاقلار ائولرینه دؤنمهیه باشلادیقلاریندا، "سوتئرن" (Sothern) نشئه ایله، "هئی، پردهنین آرخاسینا ساخلاناق، بیزی گؤرمهسینلر!" دئیینجه، آرخاداشی کدرلی بیر شکیلده، "گؤروب هیچ سایماسالار نئجه ؟ " دئیهر. هر سوسیال تشکیلاتین دیققته آلماسی گرکن بیر ایلکه (اصل) واردیر. توپلوملارین و گروپلارین یئنیلنمهسی انسانلارین بو ایشی جیددی توتمالاریندان آسیلی دیر.
http://www.azerbaijans.com/content_644_tr.html
(Öl. H.558\1191)
Müellifin tam adı Ebu'l Fütûh Şihâbu'l-Hakki ve'l-Milleti ve'd- Din Yahya b. Habeş b. Emîrek es-Sühreverdî el-Maktul'dur. Yazar günümüzde Tahran ile Tebriz arasında Zincân şehrine yakın bir yerleşim olan Sühreverd'de doğmuştur. Derûnî hayatındaki açılımları sebebiyle Ebu'l Fütûh; dini ve felsefi bilgisinin yüksekliğinden dolayı Şihâb yıldızı; Sühreverd'de doğduğu için Sühreverdî; öldürülerek yaşamı sona erdiği için el- Maktûl olarak almıştır. El-Maktul mahlası, aynı aileden gelen ve çağdaşı olan Şihabeddin Ömer Sühreverdi'den ayrı tutulması için de zikredilir.
Eğitimini tamamladıktan sonra Şirvan, Azerbaycan illerinde bulunan yazar sonra Anadolu coğrafyasında yaşamaya başlamıştır. Mardin, Diyarbakır ve Konya'da çeşitli sürelerde ikamet eden Sühreverdi, Diyarbakır'da Diyarbakır emiri Karaarslan b. Davud b. Artuk için Elvâhu'l- İmâdiyye adlı eseri telif etti. Sühreverdi kendisine öğrenci olan Nâsıruddin Berkyaruk Şah için de Pertev-Nâme adlı eseri yazdı. Konya'da II. Kılıç Arslan ve saray çevresi bir süre Sühreverdi'yi Konya'da ağırladılar.
Sühreverdi'nin açık sözlü tutumu, bâtıni doktrinleri açıklamada gösterdiği tedbirsizlik, tartışmalarda rakiplerini alt etmesi, ulema arasında ona kin besleyen bir grubun oluşmasına neden oldu. Halep fakihleri bir mazbata düzenleyerek Sühreverdî'nin katline karar verdiler ve 587/1191 senesinde bu karar uygulandılar. Sühreverdî'nin öldürüldüğünde elli yaşında olduğu söylense de aslında o, öldürüldüğünde otuz altı yaşındaydı. Kırkın üzerinde eser veren Sühreverdî, Anadolu'da altı eser yazmıştır.
Eserleri
Hikmetu'l İşrâk (Kayseri'de Kutbeddin Şirazi tarafından şerhedildi), Pertev-Nâme (Erzincan ve Tokat'ta yazıldı), Risâle-i Safir-i Simurg, Bustânu'Kulûb (Kayseri'de yazıldı), el-Elvâhu'l İmâdiyye (Diyarbakır'da yazıldı, Selçuklular devrinde Farsçaya tercüme edildi), Heyâkilu'n Nûr (Farsça ve Türkçeye tercüme edildi).
http://www.anadoluselcuklumimarisi.com/
افلاطونون کؤهولو
علیرضا نصیرزاده بکرآباد:
افلاطونون فلسفه سینده بو دونیا کولگه دیر.بیر گئرچک،ثابیت و دوغرو دونیانین کؤلگه سی دیر. بو دونیا سو کیمی آخیر، دورمادان گئدیر- ده ییشیلیر ،
بو دونیادا گؤردوکلریمیز، کؤلگه!
بیلدیکلریمیز، گومان دیر!
افلاطون بو دونیانی بیر قارانلیق کؤهوله بنزه دیر و دئییرکی:
بیر قارانلیق کؤهول دوشونون،اینسانلار دوغولدوغو زاماندان اوردا ال لری،قول لاری و بویون لاری زنجیرده، هئچ یانا دؤننن مه دن – چؤننن مه دن اوزلری کؤهولون دووارینا، کوره ک لری کؤهولون آغزینا ساری دیر.
کؤهولون گیریشنده یانان اوددان بیز آز ایشیق گلیر،کؤهولون ائشیگین دن گئچن حئیوان لارین،شئی لرین کؤلگه لری دوشور کؤهولون دووارلارینا، اینسان لار آنادان اولاندان گؤردوکلری و دؤنه دؤنه گؤردوکلری بو کؤلگه لری حقیقت و گئرچک سانیرلار.آمما بولار تکجه کؤلگه دیرلر. حتتا بو زیندانی لرین بیری زنجیرلری قیریب گئتسه کؤهولدن ائشییه و گئرچه یی اؤیرنسه: یانی کؤهول بیر قارانلیق زیندان دیر و اینسانلار الی –قولو باغلی زیندانی لردیلر و گؤردوکلری و بیلدیکلری کؤلگه،یوخو و گومان دیر! آنجاق او قاییدیب- گلیب بو گئرچه یی کؤهولون ایچینده کی لره دئسه نه اولار؟ کیمسه اینانماز شاید اونو اؤلدوره لر و یوخ ائلییه لر....
کؤهول یا ماغارا: بو دوغال-طبیعی دونیادیر کی زینداننان عیبارتدیر.گیریشیندن بیر آزاراق ایشیق گلیر آمما قارانلیق بیر یئردیر.
زیندانی لر: بو دونیادا یاشایان اینسانلاریدیلار.آنادان اولاندان بری اللری-قوللاری و بویونلاری زیجیرلره باغلیدیرلار.
زنجیرلر:دؤنه-دؤنه و تیکرارن گؤردوکلریمیز و قبول ائتدیگیمیز عادت-عنعنه لرکی زنجیرکیمی بیزی باغلاییب بیریئره و قویمور بیز اؤز قارانلیق کؤهولوموزدن چیخیب ایشیق دونیاسیندا گئرچه یی تانییاق و آنلایاق.
زنجیرلری قیران بیر زیندانی: فیلسوف ائلییه بیلر عادت و عنعنه دن چیخا ائشییه و بوتون زنجیرلری قیرا و گئرچه یی آنلایا و حتتا گلیب او گئرچه یی کؤهولون ایچینده کی زیندانی لره دییه آمما اونودا شاید سقراط کیمی توتوب اؤلدوره لر نییه کی زیندانی لر گؤزلرین آچیب هرنه یی اوجور گؤروبلر و قبول ائدیبلر و کیمسه اولارا دئسه ایشتباهداسیز شاید مین جور تؤهمت و اینجیمه یینن اوز به اوز اولالار.
افلاطونون کؤهولونون آنلامی، یورومو، اؤنمی و ائتگیسی
افلاطون کؤهول بنزتمه سین ان آدلیم کیتابیندا(پولوتییا- دؤولت یا جمهوریده) گتیریب.جمهوری ده سورو عدالت نه دیر؟ و کیم گره ک حاکیمت ده اولا؟ گؤستریرکی افلاطون سیاستدن و سیاست فلسفه سیندن دانیشیر و کؤهول بنزتمه سیده بو سورولار لا باغلی لیغی وار.
بونا ایشاره ائتمه لییم کی افلاطونون فلسفه سی دن اوست- اوسته ایکی اؤنملی یوروم وار:
1-دینی- عیرفانی یوروم 2- سیاسی یوروم
ایسلاما و مسیحیته باغلی اولان فیلسوفلار و دوشونورلر اورتا عصیرده افلاطوندان بیرعیرفانی- دینی یوروملار اورتا قویموشلار.آمما چاغداش فیلسوفلار،غربده افلاطوندان داها چوخ سیاسی یوروملار ائتمیش لر.
مسیحیته و بیر چوخ عیرفانا،تصووفا باغلی اولانلار بو دونیانی بیر زیندان بیلیرلر و اینسانلاریدا زیندانی سانیرلار و بوردان قورتاریب قاچاماغا بیر یول آختاریرلار و یا بوردان قورتارماغا بیرینی گؤزله ییرلر...گلیب اولاری بو زینداننان نجات وئرسین.
افلاطون پولوتییا کیتابیندا کیم گره ک حاکمیتده اولا سوروسونون جاوابیندا دئییرکی:
فیلسوف گره ک حکومت ائلییه.نییه کی او اؤز چالیشماسینین سونوجوندا ائلییه بیلر بوتون زنجیرلری قیریب گئتسن کؤهولدن ائشییه و گئرچگی و دوغرونو آنلاسین و گلیب کؤهولون ایچینده کی لره آنلاتسین.پس فیلسوف گئرچگی بیلدیگی اوچون گره ک حاکمیتده اولسون. ...
یازان:
اسلاووی ژیژئک (21 مارس 1949 لیووبلیانا، سلووئنیا)، سلووئن مارکسیست سوسیولوق (جامعهشناس)، فیلوسوف و کولتور تنقیدچیسی (منتقد فرهنگی) دیر.
لیوبلیانا، سلووئنیادا (او تاریخده یوگوسلاوییا-نین بیر پارچاسی ایدی) دونیایا گلدی. فلسفه دوکتوراسینی لیوبلیانا-دا آلدی و پاریس بیلییوردوندا پسیکانالیز (روانکاوی) تحصیلی آلدی. غرب اؤلکهلری طرفیندن سایقی گؤرمهسیندن اؤتورو، سوسیالیست یوگوسلاوییادا چوخ باسقییا معروض قالمادیغینی بیلدیریر. 1990 ایلینده سلووئنیا جمهوریتی باشقانلیغی اوچون سلووئنیا لیبئرال دئموکرات پارتیسینین کاندیدی ایدی.
ژیژئک پوپولئر کولتورون(فرهنگ عامه) یئنیدن اوخونماسیندا ژاک لاکا-نین چالیشمالارینی ایستیفاده ائتمکله مشهوردور. بو فیکیرلری ده احتوا ائدن سایسیز مؤوضوعلاردا یازمیشدیر: ایدئولوژی، کؤکهندینچیلیک (بنیادگرایی)، خوشگؤرو، پولیتیک دوغرولوق، کورهسللشمه( جهانی سازی)، اؤزنهللیک، اینسان حاقلاری، لنین، میت، اینتئرنئت، پوستمودئرنیزم، چوخکولتورلولوک (چندفرهنگ گرایی)، پوست- مارکسیزم، دئیوید لینک و آلفرئد هیچکاک. دوشونورون سئودییی و اؤنردییی فیلملر "هئرو"دان توتموش، " قورخونج ایوان"ا قدر چئشیدلیلیک گؤسترمکدهدیر. چاغداش فلسفهده گؤرمزلیکدن گله بیلمهیهجک قدر اهمیتلی بیر آددیر.
ساووندوغو ایدئولوژی
ژیژئک-ین ایدئولوژیسی اؤزونه اؤزگو (منحصر بفرد) بیر ماتئریالیزمدیر. دیالئکتیک ماتئریالیزم گلهنهیی ایچینده قورام (نظریه) یارادارکن، دوشونجهنین وار اولان سیستئملری ایچهریسیندهکی داوامسیزلیقلاری و تضادلارینا وورغولایاراق، اونتولوژی(هستی شناسی) و ائپیستئمولوژی (معرفتشناسی)نین چاغداش قوراملاری (نظریهلری) ایله باغلانتیلار قورور. دئلؤز و آلئن بادیو کیمی، ژیژئک هم بیلینجین (شعورون) ماتئریالیست تملینه هم ده دوشونجهنین "اؤزهرکلیک(خودمختارلیق) و یارارلیلیغینا" صاحیب چیخان بیر قورام (نظریه) دیله گتیریر.
ژیژئک-ین سون کیتابی، « The Parallax View»، ایندیه قدرکی ان درین اونتولوژیک یوروملاما (تفسیر هستی شناختی) چالیشماسیدیر.
یازان:
ایواز طاها
بيليمين٭ باشليجا اؤزهللييي «عينيت»دير. بو نه دئمکدير؟
انگليسجه ojectivity دئييلن بير سؤز وار. بونا رسمي ديلده «اوْبيئکتيوليک» دئييلير، فارسجادا ايسه «عينيت». هر کس بللي مئتودلا بير مسئلهني چؤزمک ايستهيرکن، باشقا انسانلارين چاتديغي نتيجهيه چاتيرسا عينيته قوْووشموش اوْلور. آيريآيري يئرلرده، هانسي زاماندا اوْلورسا اوْلسون، کيمسه سويون نئچه درجهده قايناديغيني يوْخلاماق ايستهسه، «يوٍز» درجه ايله قارشيلاشاجاق. بو «عينيت» دئمکدير. عينيت اصطلاحينين قارشيسيندا «ذهنيت»subjectivity اصطلاحي واردير. آذربايجان جمهوريتينده بونون قارشيليغي اوْلاراق، روسجادان گلمه «سوبيئکتيوليک» دئييميندن فايدالانيرلار. بو ايکي دئييمين کؤکوٍ «سوبيئکت/اوْبيئکت» و يا «ذهن/عين»ـه گئديب چيخير.
حرفي آنلامدا obyekt «شئي، عين» دئمکدير، subyekt ايسه «ذهن». فلسفي متنلرده سوژهنين باشليجا آنلامي «تانييان فاعل»دير، اوْبژهنين آنلامي ايسه «تانينان شئي، ذهنين ديشينداکي اشيالار»دير. داها ساده دئسک، دنياني اوْبژه کيمي نظره آلماق اوْلار، انسانين ذهنيني ايسه سوژه کيمي.
غرب دوٍشونجهسينده بو ايکي دئييمين باشليجا اؤنمي واردير. بيز ديليميزده اوْنلارين دقيق قارشيليغي اوْلاراق بللي بير دئييمدن يارارلانماقدا چتينليک چکيريک. بو چتينليک اوْرادان ايرهلي گلير کي، غربين سيناديغي انسانـطبيعت قارشي دورماسي، يا دا انسانـچئوره ايکيلييي هئچواخت بيزده باش وئرمهميشدير. ايييرمينجي يوٍزايللييين اوْرتالاريندا گؤروٍن شهريارلا هايدگرين دانيشيق چالاري نه قدهر بيربيريندن سئچيلير. شهريار هله ده طبيعتين قوجاغيندا ياتماق ايستهيير، طبيعت ايسه اوْنون بئينينده. آمما هايدگر اوٍچون انسان اوْ قدهر چئورهدن اوزاقلاشيب کي، طبيعت انسانين مداخله آراجينا چئوريليب، انسان ايسه تئکنولوژينين توتالغاسينا [ابزارينا]. بونون اوٍچون، بيز هله ده سوژه/اوْبژه ايکيلييينين چاغيني ياشاماديغيميزدان اوْنلارين ديليميزده قارشيليغي اوْلماييب.
بوٍتون بونلارا باخماياراق هلهليک توٍرکلرين قوْندارديغي ايکي تئرميني بهيهنيريک: «سوژهنين» يئرينه اؤزنه öznə، «اوْبژهنين» يئرينه ايسه نسنه nəsnə اصطلاحيني.
اؤزنه، بيلينجي [شعورو]، دويومو و خيال گوٍجو اوْلان وارليغا دئييلير. بعضي فيلوسوفلارا گؤره، اؤزنه ديش دونيايا ضد اوْلان فرددير. (اؤزنه، ديلچيليک باخيميندان آنادوْلو توٍرکجهسينده «فاعل» سؤزونون قارشيليغي کيمي ده ايشلهنير.)
آغيرليغي، حجمي، بوْياسي و مادهسي اوْلان هر توٍرلو جانسيز وارليق نسنهدير. نسنه همان شئيدير. هابئله، نسنه اؤزنهنين ديشيندا قالان هر موضوع و فردين انساني گؤروشوندن باغيمسيز اوْلان وارليقدير. (نسنه ديلچيليکده «تمامليق» [مفعول] دئمکدير.)
٭ “بيليم” اصطلاحيني تجربي علمين، يعني science سؤزوٍنون قارشيليغي کيمي ايشلهديرم.
____________
بو “باش سؤز” بوندان اؤنجه “نئجه یازاق” کیتابیمدا گئتمیشدیر.
حاضیرلایان:ایواز طاها
T. : idrak Lat.: perceptio İng.: perception Fr.: perception Alm.: Wahrnehmung
آلقی گئرچکلییین بسیط آنلامدا اینسان بئینینده یانسیماسی[انعکاسی]دیر.
فلسفی باخیمدان ایسه، هانسیسا نسنهیه دیققتی یؤنهلدهرک دویولار یولو ایله اونون بیلیجینه وارماق اوچون فعال سورهجدیر. هر بیر نسنه دویولار آراجیلیغی ایله آلقیلانسا دا، آلقی دویوسال ایزلهنیملردن داها آرتیق بیر شئیدیر. بئله کی، کانتا گؤره، ماهیت و رئاللیق آلقی فعالیتی ایله باغلیدیر و آلقی سورهجینده اؤزنهنین یارادیجی رولو واردیر. بو اولمادان دویوملاری بیلینجه اؤتورمک باش توتا بیلمز. اؤزنهنین بو رولو او قدهر قاباریقدیر کی، آلقینین اؤزو بئله آلقی قونوسو اولا بیلر.* هر بیر آلقیدا “آلقی اولایی”، آلقی ایچیمی” و “آلقی نسنهسی” آییرد ائدیلیر. آلقیلار ایکی یئره بؤلونور: دیشآلقی: دیشدونیاداکی نسنهلره یؤنهلن، اونلارلا ایلیشکیلی اولان آلقی؛ ایچ آلقی: ایچدونیانین گئرچکلیکلری (روحسال دوروملار، روحسال ائدیملر، روحسال ایچیملر).
دیالئکتیک ماتئریالیزمه گؤره، آلقی اینسان دیشینداکی نسنل [عینی] عالمین اونون دویوم عضولرینه، بئینینه ائتکیسیندن یارانان انعکاس سورهجیدیر. اینسانلار آلقی گئدیشینده ألده ائدیلن حقیقتلرین آراجیلیغی ایله عالمی درک ائدیر، یئری گلدیکده ایسه اونو اؤز دیلکلرینه اویغون دییشدیریر.**
_______________
* فلسفهده وارلیق بارهسینده تعلیم اونتولوژی آدلانیر، آلقی بارهسینده تعلیم ایسه ائپیستئمولوژی [رسمی دیلده: قنوسئولوگییا].
** بو، مارکسین مشهور سؤزوندن آلینمیشدیر: بوندان اؤنجه فیلوسوفلار دونیانی آلقیلاماغا چالیشیردیلار، بوندان بئله بیز اونو دییشدیرمهیه چالیشاجاغیق.
سؤزلوک:
دیش آلقی: ادرک خارجی / سورج: فرآیند، پروسه / گئدیش: فرایند، پروسه / آراج: واسیطه /نسنل: اوبیئکتیو، عینی / ایچیم: مضمون، content /ائدیم: کردار.
بؤیوک کتاب او کتاب دیر کی، اوخونوب قورتاردیقدان سونرا یئنیدن باشلانیر، اوخوجوسونو هر اوخونوشدا یئنی یول آیریجلارینا گتیریر، قاتباقات آچیلیر.
مارتین هایدگئر (1889-1976) ایگیرمینجی یوزایلده ان چوخ کتابی چاپ اولموش مؤلف دیر. اونون اؤزونون 1973-نجو ایلده حاضیرلادیغی لیستده کتابلارینین سایی یوز جلد گوستریلمیشدیر. بو تقریبا اوتوز مین صفحه دئمکدیر. اونون فعال یارادیجیلیق دؤورو نه آز، نه چوخ آلتمیش ایله (1912-1970) یاخیندیر.
بو مقالهده آلمان متفکری هایدگئر-ین فلسفی قاورامی یوخ، اونون اساسا کتاب آنلاییشی ایله ایلگیلی گوروشلرینه توخونولاجاق؛ او جملهدن اونون نئجه اوخوماسیندان، مطالعهده اساسا کیملره اوستونلوک وئرمهسیندن، نئجه کتابلار یازماسیندان، کتابلارینین نئجه اولماغینی ایستمهسیندن، بونلاردان علاوه دیلیندن، اسلوبوندان و س...سؤز آچیلاجاقدیر.
انسان اؤنجه اوخوماغی، سونرا یازماغی اؤیرنمیشدیر. انسانلار اول گوی اوسونو اوخویوب اقلیمی بئلیرلهمیش، اولدوزلارین دوزولوشونو اوخویوب، یؤنو آختاریب تاپمیش، ایزلری و لپیرلری اوخویوب اُوون یئرینی دقیقلشدیرمیش، یا خود دا تهلکهدن یایینا بیلمیشدیر. بو تاریخی مقامین، مجاری ده اولسا، چوخ ماراقلی معناسی اوندان عبارتدیر کی، انسان اوخومادان یازا بیلمهمیشدیر و بیلمز.
اوشو-نون فلسفهسی
حاضیرلایان:
سوسن نوادهرضی
سن جوابلاری ازبرلهییرسن، آما حیات هئچ واخت عینی سوالی تکرارلامیر.
*اونوتما! نه زمان کی، سئچیم قارشیسیندا قالسان، او زمان بیلینمهیهنی، ریسکلی، تهلکهلی و گووهنسیز اولانینی سئچ. اوندا هئچ واخت زیان گورمزسن.
*سئو و داها آرتیق سئو، آجی چک و داها آرتیق آجی چک، بوتؤولوکده سئو و بوتؤولوکده آجی چک. چونکی صاف اولمایان قیزیل بیله بو یوللا آتشدن کئچهرک صاف قیزیلا چئوریلیر.
*بیرینین سهوی اوزوندن اؤزونو جزالاندیرماق آحماقجا بیر آددیم دیر.
*بوگون، موجود اولان هر شئی دیر؛ ایندی سنین وار اولدوغون، هر زمان وار اولاجاغین یگانه زمان دیر. یاشاماق ایستهییرسنسه، یا ایندی اولاجاقع یا دا هئچ واخت اولمایاجاق.
*ائگو(اؤز) بیر بوز داغی دیر. اونو اَریت. اونو درین بیر سئوگینین ایچینده اَریت، بئلهلیکله او یوخ اولسون و سن، اقیانوسون پارچاسی حالینا گل.
* جسور دئییلسنسه، صمیمی اولا بیلمزسن. جسور دئییلسنسه، سئوه بیلمزسن. جسور دئییلسنسه، گووهنه بیلمزسن. جسور دئییلسنسه، حقیقتین آردینجا گئده بیلمزسن. بو سببدن ایلک اول جسارت گلر و دیگرلری اونو ایزلهیر.
*هر زمان نه وارسا اونو گؤر. تلسمه. بیر شئیی یانلیش آنلاماقدانسا، آنلاماماق داها مقبول دور.
*یاشام کیچیک شئیلردن اولوشار. سن سئورسنسه، اونلار بؤیوک اولارلار.
*اونوتما، بئیین بیر قول اولاراق چوخ یاخشی بیر قولدور. چوخ ایشینه یارا. آما بیر صاحب اولاراق تهلکهلیدیر و بوتون یاشامینی زهرلهیر.
*نه فرقی وار کیم گوجلو، کیم عاغیللی، کیم گؤزل، کیم وارلی دیر؟ سونوجدا اؤنملی اولان، انسان خوشبخت دیر می یا یوخ.
*خوشبختلیک سیزین اولدوغونوز یئرده دیر، سیز هارداسینیزسا، خوشبختلیک ده اوردادیر. او سیزی چئورهلهییر و او، طبیعی قاورام دیر. او هاوا کیمی، سما کیمی دیر.
*اورهگی ایله باغلانتیسینی ایتیرمیش انسانا تجربهلی دئییلیر.
*مندن ده باشقالاری کیمی استفاده ائتمک ایستهییردیلر، آنجاق اؤنجهدن اؤزوم اوچون کشف ائتدیم کی، منی جنته ایتهلهسهلر بیله، راضی اولمایاجام. اؤز ایستهییمله جهنمه گئتمهیه بیله راضییام. ان آزیندان بو منیم سئچیمیم دیر.
قایناق:
http://www.anlam.biz/?p=16828
آیدین علیزاده
کوچورن:
علی دهقانی آذر
آنجاق اؤدولون اولماماسي، يا دا آز اولماسي فلسفه چيليک ائتمک، يازين يازماق اوچون انگل اولا بيلرمي؟ ائوت، نووه فيزيکاسي آلانيندا چاليشان بيلگي نين اوجرتسيز، پاراسيز ايشله مز. رياضياتچي دا داريخديريجي سايلار اوزرينده پاراسيز ايشله مز. آنجاق فلسفه چي نين اونا پول-پارا وئريلمه سه فلسفه چيليک ائتمه مه سي دئييمي چوخ گولمه لي و آنلاشيلمازدير. بو نئجه اولا بيلر؟ آخي، فلسفه بير روحي دورومدور، بيلگه ليکدير، آردي-آراسي کسيلمه يه ن دوشونجه لره، ياراديجيليغا چاغيريشدير. دوغرولوقدا، فلسفه اينسان اورگي نين ايچيندن چيخير، ماددي ايستکلردن آسيلي اولا بيلمز. هر کس، دوغرولوقدا فلسفه چيديرسه، اونا پارا وئريلسه ده وئريلمه سه ده، دوشونه رک يازيب-يارادير، اورژينال دوشونجه لر ايره لي سورور، هاميني ايلگيلنديره رک يئنيليک وئرير. بونو ائتميرسه، دئمه لي فلسفه چي دئييل.
بيلگه ليکله اينجه دوشونجه، پارانين خيشيلتيسي ايله چيخا، خيشيلتيسيز ايسه چيخمايا بيلمز. اؤزونو فلسفه چي آدلانديران کس، پارانين اولوب-اولماماسيندان آسيلي اولماياراق، درين و هر کسي ايلگيلنديرن آکتوال، ائلجه ده اورژينال يازينلار يازميرسا، دئمه لي دوغرولوقدا او فلسفه چي دئييل، دئمه لي اونون روح يوکسکليگي يوخدور. اونا ياخشي پارا وئريلسه بئله، هئچ بير ديرلي يازين يازا بيلمز، بيلگه دوشونجه اورتاليغا قويا بيلمز. او آنجاق بونو ائده جگيني سؤزده دئيير، بو بوش سؤيلنتيدن باشقا بير شئي دئييلدير. دوغرولوقدا او کس فلسفه چي دئييلدير، اونون بو آدي داشيماق اوچون دوغادان وئريلميش اؤزلليگي، دوشونجه دورومو يوخدور.
اومبئرتو اکو و پست مودئرنيزم فلسفه سي
كوچوره ن و حاضيرلايان:
علي دهقاني آذر
نرمين کامالين "اومبئرتو اکو و پست مودئرنيزم فلسفه سي" کيتابي ايشيق اوزو گؤروب. مؤليفين کيتابا يازديغي اؤن سؤزو تقديم ائديريک:
کيتابين آدينداکي هر ايکي آچار-سؤز – اومبئرتو ائکو و پست مودئرنيزم فلسفه سي 20-نجی عصرین ايکينجي ياريسي نين حاديثه لريدير، دئمه لي، زامانجا موعاصيرلريميزدير. پست مودئرنيزم - آوروپا فلسفي، بديعي-ائستئتيک (زيبائي شناسي) دوشونجه تاريخينده کئيفيتجه يئني مرحله ساييلير. بيزيم غربه دوزگون ياناشماميز يالنيز اونون کلاسيک سيستئملري چرچيوه سينده قالا بيلمز، غربه نئجه وارسا، اولدوغو کيمي ياناشماميز اوچون اونون ان يئني ايدئيالاريني، ان يئني دونياگؤروشونو اؤيرنمه لي و ديقته آلماليييق.
اومبئرتو ائکو بو فلسفه نين داها چوخ آکادئميک قانادينا مخصوص بير دوشونجه آداميدير. او، چوخونوزا "قيزيل گولون آدي" (بو كيتاب 1374-نجي ايلده شهرام طاهري نين ترجومه سي ايله فارس ديلينده يايينلانيب) رومان- رساله سي ايله تانيشدير. اومبرتو ائكو، پست مودئرنيزم فلسفه سي نين بانيلريندن بيري کيمي، اونون حاضيردا حياتدا اولان آزسايلي نوماينده لريندندير. 2-نجي دونيا موحاريبه سيندن سونراکي فيلوسوفلار نسلي نين سون نوماينده لريندن بيري اولاراق ائکو اؤز ايدئيالاري ايله ياشاديغيميز دونيايا بيرباشا تاثير گؤسترمک گوجونده اولان شخصيت، مدنيتلر آراسي اوفوقي ديالوگ، چوخ کولتورلولوک، اينسان سئورليک (هومانيزم)، باريش کيمي بشري اؤنملي مؤوضوعلاردا آپاريجي دوشونجه نين سيمبولو ساييلان بير ايدئولوقدور. هر بير ايدئيا جريانينا قارشي اولدوغو کيمي پست مودئرنيزمه ده موناسيبت بيرمنالي دئييل. اومبرتو ائكو يازير: بيزيم دؤوروموزده پست مودئرنيزم تئرمينينه آوروپادا هر دفعه نييسه تعريفله مک ايسته ينده موراجيعت اولونور. يعني بو تئرمين بير نؤوع "ياخشي" سؤزونون سينونيمينه (مترادف) چئوريليب. کئچميش سووئت اؤلکه لرينده و آذربايجاندا ايسه عکسينه (بو ايدئياني منيمسه ميش آز سايدا اينساني چيخماقلا)، او داها چوخ نئگاتيو-ايرونيک شکيلده يوروملانير. پست مودئرنين قبول اولونماماسي نين سببي اونون مدنيتين آليشيلميش ائستئتيک ماهيتي و اؤلچولريني داغيدان ويروس کيمي تفسير اولونماسيدير. لاکين بيزيم مقصديميز علمي بير ياناشما اولدوغوندان، بو باشدان منفي کؤکلنميش رأي لره اؤنم وئرمه دن مساله لرين ماهيتينه وارماليييق. سون بير نئچه ايلده پست مودئرنيزمين كوچه مه سي نتيجه سينده بو فلسفه مؤوضوسوندا موذاکيره لر و تجربه لر آوروپادان روسييا و تورکييه يه، اورادان ايسه آذربايجان جمعيتينه، خوصوصاً بديعي اوسلوب کيمي ادبيات و صنعت ساحه لرينه داخيل اولوب. آنجاق آذربايجاندا بو موذاکيره و امتاحانلار اساسلانديغي هئچ بير فلسفي-علمي تدقيقات اولماديغي اوچون، همين بديعي چاليشما و دارتيشمالارا بير کور-کورانه ليک خاصدير. پست مودئرنيستلر مزارلاري تحقير ائدنلر، وامپيرلر، اؤزونو تصديق ائده بيلمه ين قرافومانلار، ائستئتيکاني ائتيکادان اوستون گؤرنلر، اخلاقسيزلار، "مودئرنيزمسيز پوستلار" و ... کيمي قيناقلارلا سيخيشديريلير. آذربايجاندا موعاصير ادبي پروسئسي ايزله ينلره معلومدور، بيزيم اؤلکه يه پست مودئرنيزم موذاکيره لري سون اون ايلده ادبيات دهليزيندن آياق آچاندان سونرا مطبوعاتدا چوخلو غئيري-پئشه کار (غير حرفه اي) تنقيدله قارشيلانيب، ايلک آشامادا دومانلي بير ايماژ قازانيب. لاکين، پست مودئرنيزمي آذربايجاندا ايلک دفعه فلسفه ساحه سينده علمي تدقيقاتا چکرکن، اونا جيدي حاديثه کيمي ياناشديغيمي، بو گون دونيا ائنسيکلوپئدييالاريندا (دانش نامه) پست مودئرنيزم کلمه سي نين قارشيسيندا "موعاصير فلسفه و اينجه صنعتين اساس ايستيقامتي" کيمي سانباللي تعيينلر يازيلماسيني نظره آليب، اونا غرب فلسفه و بديعي تفککورونده گؤستريلن جيدي موناسيبتي داوام ائتديرديگيمي بورادا ايفاده ائتمک ايسته ييرم. آبش (آمريكا)، آوروپا علمي دايره لرييله تانيشليق سيراسيندا اونلاردا مودئرنيزم و پست مودئرنيزم فلسفه سي اوزره ايختيصاصلاشان عاليملر اولدوغونو گؤروروک. پست مودئرنيزم سرلؤوحه سي آلتيندا اونلار پست مودئرن دونيا گؤروشو، پست مودئرن فئمينيزم، پست مودئرن ائستئتيکا، پست مودئرن لينقويستيکا (ديلچي ليك) کيمي بير چوخ ساحه لرده تدقيقات آپاريرلار. "پست مودئرن" سؤزو غرب عاليمي اوچون مورککب آچار-سؤز، کونسئپسييا (ادراك)، خوصوصيله بيزيم کيمي اؤلکه لري آنلاماق فونکسيياسي (تابع، كاركرد) يئرينه يئتيرديگي حالدا، بيزيم يئرلي آوديتورييادا (حسابرس) بو سؤز آنلاشيلماز آسسوسساسييالار دوغورور. بيز کئچيد دؤوروندن دانيشيريق، بو دؤورون بوتون پروبلئملريني ياشاييريق، دونيانين ويرتواللاشديغيني (مجازي، غير واقعي)، اينفورماسييا حاکيميتي دؤورونون باشلاديغيني گؤروروک و حيسس ائديريک کي، عنعنه وي بينار دونيا گؤروشوموز، خئيير و شر، حاقيقت و يالان آنلاييشلاريميزلا بو دؤورو دينديره بيلميريک، ائله ايسه عنعنه وي خئيير-شر، آغ-قارا، حاقيقت-يالان – آنلاييش آپاراتيميزين اؤزونده دييشيکليک ائتمک، مووافيق کئچيد دؤورو فلسفه سي کيمي پست مودئرنيزمي منيمسمه ليگيک.
آذربايجان پست مودئرنيزمين فيکير بوداقلاريندان اولان، 1970-جي ايللرده مئيدانا چيخميش پستکولونياليزمين (پسا استعماري) ماراق دايره سينه داخيلدير.


c: text/html

text:
دیلیمی، دالیمدان چیخارتسالاردا،
قوی قارداش دردیمی دئییم باری بیل
گونئی دن– قوزئیه، غربدن– شرقه.
هانسی خالقی گؤردون بیزیم تک ذلیل؟
دئمیرم دونیادا اسارت یوخدور
چوخ یئره سونگو تاخمیش استعمار،
آنجاق بیزیم کیمی اَزیلن آزدیر،
هاردا حاق وئرمز وار حاق تاپیلماز وار!
میللی آزادلیقلار عصری اولسادا
هر یئرده، هر یاندا آدی بو عصرین
نه ائتمک «دونیانی بوغدا توتسادا،
کهلیین روزیسی چینقیلدیر» همین
بو شرف، بو شوکت، بو قدرت، بو شان
هاردا دوغورداندا بیزه عار اولسون!
حیاتین آمانسیز بیر قانونو وار،
تعصوب سیز میلت گرک خوار اولسون.
میللی تعصوب دن دانیشدیم اولسون
اصلینی ایتیرنده حارامزاده دیر،
مرد اوغول وطنین حاققین ایتیرمز،
وطن اینسانا اَن بؤیوک آنادیر.
قویون محکوم اولوم میلت چی لیگه،
دونیادا میلیتین سئومه ین کیمدیر؟!
دیلین، ائلین یوردون تالان ائتسه لر
آجییب باشینا دؤیمه ین کیمدیر؟!
گرک گؤزلریندن گؤز اؤرته هر کس
قارغا یوواسینا یاناشسا اگر،
نییه وطنیمی سئومه ییم نییه؟
من قارغادان دا اسگییم مگر؟
من دئمیرم اوستون نژاددانام من
دئمیره م ائللریم ائللردن باشدی
منیم مسلکیمده منیم یولومدا،
میلت لر هامیسی دوستدور، قارداشدیر.
چاپماق ایسته میره م من هئچ میلتین،
نه دیلین نه یئرین نه ده امه یین
تحقیر ائتمه ییرم، هده له میره م
کئچمیشین، ایندیسین، یا گله جه یین
من آییرما ییرام آیری سالمیرام،
قارداشی، قارداشدان، آروادی اَردن
آنانی بالادان، اَتی دیرناقدان،
اوره یی اوره کدن، قانادی پردن
پوزماق ایسته میره م من بیرلیک لری
اینسانلیق بیر لیگی ایده آلیمدیر،
قارداشلیق یولداشلیق ابدی باریش
دونیادا اَن بؤیوک آرزولاریمدیر.
آنجاق بیر سؤزوم وار: من ده اینسانام
دیلیم وار، خالقیم وار، یوردوم یووام وار،
یئردن چیخمامیشام گؤبه لک کیمی
آدامام حاققیم وار ائلیم اوبام وار
قول یارانمامیشام یاراناندا من
هئچ کسه اولمارام نه قول نه اسیر
قورتولوش عصری دی اینسانا بو عصر
اسیر اولانلارین بوخووون کسیر.
شاعر: سهند
طبقه بندی:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«دیدرگین قوشلار» دنیزیندن داملالار
رابیندرانات تاگور (1941 – 1861)
چئویرن: آیدین عبادی
1- یایین دیدرگین قوشلاری، گلیب پنجرهمین اؤنونده اوخویور، سونرا دا قانادلانیب اوزاقلارا اوچور. پاییزین سولموش، نغمهسیز یارپاقلاری ایسه، کولکده یئللنیر، حسرتله اورایا دوشور.
2- دونیا، اؤز انگینلیک نقابینی بیر کنارا بوراخیر، اونا وورغون اولان شخصین قارشیسیندا. آنجاق، کیچیک بیر نغمهیه دؤنور، ابدی بیر اؤپوش اولور.
3- یئرین گؤز یاشلاریدیر- اونون ظریف گولوشونو چیچکلرده قورویوب، ساخلایان.
4- منیم اورهییمدهکی درد-کدر، ساکیتلیگی برقرار ائدیب، اونو صلحه دوغرو آپاریر،. آخشام؛ ساکیت آغاجلارین آراسیندا اولان دینجلیک کیمی.
5- یارانیشین سرّی گئجهنین قارانلیغینا بنزر- چوخ عظمتلیدیر. ادراکین خیالی ایسه صبحون دومانیدیر سانکی.
6- ای گؤزللیک، اؤزونو گوزگونو یالتالق سیماسیندا دئییل سئوگیده تاپ!
7- آغاجلار پنجرهمله آیاقلاشیر، ساکیت تورپاغین حسرت سسی کیمی.
8- "- آی!، نهیی گؤزلهییرسن؟" "- گونشی سالاملاماغی، هم دهکی اونا یول گؤسترمهیی."
9- تر گول، غنچه آچیر و آغلایاراق دئییر: "تکی سن سولما، عزیز دونیا !"
10- اورهییمین درینلیگینده حسّ ائدیرم بو دوُل آخشامین چنینی، بیردهکی یاغیش اؤرتویو ایله اؤرتولموش حسرت آهینی.
11- "- نه قدر مندن اوزاقسان میوه؟!"
"- من، اورهیینده گیزلنمیشم، ای گول !"
12- "سن ایری داملالی تارغوسان[1]- لیلپر یارپاغی آلتیندا. من ایسه، کیچیک بیر دامجییام اونون اوزرینده." شئح- گؤله دئدی.
13- نهدیر قارانلیغین بو گؤرونمهین شعلهسی کی، قیغیلجیملاری اولدوزلاردیر؟!
14- آرتیست طبیعت عاشیقیدیر؛ ائله بونا گؤره ده، او؛ هم قیزین کؤلهسی، هم ده سروریدیر.
[1] - شبنم. قیروْو.
برچسبها: رابیندرانات تاگور
, R
, Tagor
, «دیدرگین قوشلار» دنیزیندن داملالار
, آیدین عبادی
, Didərgin quşlar dənizindən damlalar
+
نوشته شده توسط Hesen UmudOghlu در پنجشنبه 13 مهر1391 و ساعت
10:38 بعد از ظهر |


text:
سهندیه
بو یازینین آزربایجان تورکجهسینده اولان لاتین الیفباایله قارشیلیغی واردیر. باخ: Səhəndiyyə
سهندیه - شهریار
شاه داغیم، چال پاپاغیم، ائل دایاغیم، شانلی سهندیم
باشی توفانلی سهندیم
باشدا حئیدر بابا تک قارلا، قیروولا قاریشیبسان
سون ایپک تئللی بولودلارلا اوفوقده ساریشیبسان
ساواشارکن باریشیبسان
گؤیدن ایلهام آلالی سیرری سماواتا دییهرسن
هله آغ کورکو بورون، یازدا یاشیل دون دا گییهرسن
قورادان حالوا یییهرسن
دؤشلرینده سونالار سینهسی تک شوخ ممهلرده
نه سرین چئشمهلرین وار
او یاشیل تئللری، یئل هؤرمهده آینالی سحرده
عیشوهلی ائشمهلرین وار
قوی یاغیش یاغسادا یاغسین
سئل اولوب آخسادا آخسین
یانلاریندا درهلر وار
قوی قلم قاشلارین اوچسون فرهلرله، هامی باخسین
باشلاریندا هئرهلر وار
سیلدیریملار، سرهلر وار
او اتکلرده نه قیزلار یاناغی لالهلرین وار
قوزولار اوتلایاراق نئیده نه خوش نالهلرین وار
آی کیمی هالهلرین وار
گول- چیچکدن بزه نهنده، نه گلینلر کیمی نازین
یئل اسنده او سولاردا نه درین راز-و نیازین
اوینایار گوللو قوتازین
تیترهییر ساز تئلی تک شاخهلرین چایدا چمنده
یئل او تئللرده گزهنده، نه کوراوغلو چالی سازین اؤردهیین خلوت ائدیب گؤلده پریلرله چیمنده
قول-قاناددان اونا آغ هووله آچار غمزهلی قازین
قیش گئدر، قوی گله یازین
هله نووروز گولو وار، قار چیچهیین وار، گلهجکلر
اوزلرین تئز سیلهجکلر
قیشدا کهلیک هوسیله، چؤله قاچدیقدا جاوانلار
قاردا قاققیلدایاراق نازلی قلمقاشلارین اولسون
یاز، او دؤشلرده ناهار مندهسین آچدیقدا چوبانلار
بوللو سودلو سورولر، دادلی قاووتماشلارین اولسون
آد آلیر سندن او شاعیر کی سن اوندان آد آلارسان
اونا هر داد وئرهسن، یوز او موقابیل داد آلارسان
تاریدان هر زاد آلارسان
آداق اولدوقدا، سن اونلا داها آرتیق اوجالارسان
باش اوجالدیقدا دماوند داغیندان باج آلارسان
شعر الیندن تاج آلارسان
او دا شئعرین، ادبین شاه داغیدیر، شانلی سهندیم
او دا سن تک آتار اولدوزلارا شعریله کمندی
او دا سیمورغدان آلماقدادی فندی
شئعر یازاندا قلمیندن باخاسان دورر سپلندی
سانکی اولدوزلار الندی
سؤز دییهنده گؤرهسن قاتدی گولو، پوستهنی، قندی
یاشاسین شاعیر افندی
او نه شاعیر، کی داغین وصفینه میصداق اونو گؤردوم
من سنین تک اوجالیق مشقینه مششاق اونو گؤردوم
عئشقه، عئشق اهلینه موشتاق اونو گؤردوم
او نه شاعیر، کی خیال مرکبینه شووشیغایاندا
او نهنگ آت، آیاغین توزلو بولودلاردا قویاندا
لولهلنمکده دی یئر-گؤی، نئجه تومار سارییاندا
گؤرهجکسن او زاماندا
نه زامان وارسا، مکان وارسا کسیب بیچدی بیر آندا
گئچهجکلر، گلهجکلر نه بویاندا، نه اویاندا
نه بیليم قالدی هایاندا؟
باخ نه حورمت وار اونون اؤز دئمیشی توک پاپاغیندا
شهرییارین تاجی اهییلمیش باشی دورموش قاباغیندا
باشینا ساوریلان اینجی، چاریق اولموش آیاغیندا
وحیدیر شئعری، ملکلردی پیچیلدار قولاغیندا
آیهلردیر دوداغیندا
شهدی وار بال دوداغیندا
اودا داغلار کیمی شانینده نه یازسام یاراشاندیر
او دا ظالیم قوپاران قارلا، کولکله دوروشاندیر
قودوزا، ظالیمه قارشی سینه گرمیش، ووروشاندیر
قودوزون کورکونه، ظالیم بیرهلر تک داراشاندیر
آمما واختیندا فقیر خالقی اهییلمیش سوروشاندیر
قارا میللتده هونر بولسا، هونرله آراشاندیر
قارالارلا قاریشاندیر
ساریشاندیر
گئجه حاققین گؤزودور، طور تؤرهتمیش اوجاغیندا
اریییب باغ تک اورکلردی یانارلار چیراغیندا
مئی، محببتدن ایچیب لاله بیتیبدیر یاناغیندا
او بیر اوغلان کی، پریلر سو ایچرلر چاناغیندا
اینجی قاینار بولاغیندا
طبعی بیر سئوگیلی بولبول کی، اوخور گول بوداغیندا
ساری سونبول قوجاغیندا
سولار افسانهدی سؤیلر اونون افسونلو باغیندا
سحرین چنلی چاغیندا
شاعیرین ذووقو، نه افسونلو، نه افسانهلی باغلار
آی نه باغلار کی “الیف لئیلی” ده افسانهده باغلار
اود یاخیب، داغلاری داغلار
گول گولرسه بولاق آغلار
شاعیرین عالمی اؤلمز، اونا عالمده زاوال یوخ
آرزولار اوردا نه، نه خاطیرلهیه ایمکاندی، ماحال یوخ
باغ-ی جننت کیمی اوردا “او حارامدیر، بو حالال” یوخ
او محببتده ملال یوخ
اوردا حالدیر، داها قال یوخ
گئجهلر اوردا گوموشدندی، قیزیلدان نه گونوزلر
نه زوموررود کیمی داغلاردی، نه مرمر کیمی دوزلر
نه ساری تئللی اینکلر، نه آلا گؤزلو اؤکوزلر
آی نئجه آی کیمی اوزلر
گول آغاجلاری نه طاووس کیمی چترین آچیب الوان
حولله کروانیدی، چؤللر، بزهنر سورسه بو کروان
دوه کروانیدا داغلار، یوکو اطلسدی بو حئیوان
صابیرین شهرینه دوغرو، قاتاری چکمهده سروان
او خیالیمداکی شیروان
اوردا قاردا یاغار، آمما داها گوللر سولابیلمز
بو طبیعت، او طراوتده ماحالدیر، اولابیلمز
عؤمر پئیمانهسی اوردا دولابیلمز
او اوفوقلرده باخارسان نه دنیزلر، نه بوغازلار
نه پریلر کیمی قولار، قونوب-اوچماقدا نه قازلار
گؤلده چیممکده نه قیزلار
بالیق اولدوز کیمی گؤللرده، دنیزلرده پاریلدار
آبشار مورواریسین سئل کیمی تؤکدوکده خاریلدار
یئل کوشولدار، سو شاریلدار
قصریلر واردی قیزیلدان، قالالار واردی عقیقدن
رافائل تابلوسو تک، صحنه لری عهد-ی عتیقدن
دویماسان کؤهنه رفیقدن
جننتین باغلاری تک باغلارینین حورو قوصورو
الده حوریلرینین جام-ی بولورو
تونگونون گول کیمی صهبا-یی طهورو
نه ماراقلار کی، آییق گؤزلره رؤیادی دئییرسن
نه شافاقلار کی، دیرن باخمادا دریادی دئییرسن
اویدوران جننت-ی مأوادی دئییرسن
زوهرهنین قصری بیریلیان، حیصار نردهسی یاقوت
قصر-ی جادودو، موهندیسلری هاروتایله ماروت
اوردا مانی دایانیب قالمیش او صورتلره مبهوت
قاپی قوللوقچوسو هاروت
اوردا شئعرین، موزیکین منبعی سرچئشمهدی قاینار
نه پریلر کیمی فهووارهدن افشان اولوب اوینار
شاعیر آنجاق اونو آنلار
دولو مهتاب کیمی ایستخریدی فهووارهلرایله
ملکه اوردا چیمیر، آی کیمی مهپارهلرایله
گوللو گوشوارهلرایله
شئعر-و موسیقی شاباش اولمادا، افشاندی پریشان
سانکی آغ شاهیدیر اولماقدا گلین باشینا افشان
نه گلینلر کی، نه انلیک اوزه سورترلر، نه کیرشان
یاخا نه تولکو نه دووشان
آغ پریلر، ساری کؤینکلی بولودلاردان ائنیرلر
سود گؤلونده ملکهایله چیمرکن سئوینیرلر
سئوینیرلر، اؤیونورلر
قووزاناندا هله الده دولو بیر جام آپاریرلار
سانکی چنگیلره، شاعیرلره ایلهام آپاریرلار
دریا قیزلارینا پئیغام آپاریرلار
دنیزین اؤرتویو ماوی، اوفوقون سقفی سماوی
آینادیر هر نه باخیرسان: یئر اولوب گؤیله موساوی
غرق اونون شئعرینه راوی
غورفهلر، آی، بولود آلتیندا اولار تک گؤرونورلر
گؤز آچیب-یومما، چیراقلار کیمی یاندیقدا سؤنورلر
صحنهلر چرخ-ی فلک تک بورونوب، گاهدا چؤنورلر
کؤلگهلیکلر سورونورلر
زوهره ائیواندا ایلاهه شینئلینده گؤرونهرکن
باخسان حافیظی ده اوردا صلابتله گؤررسن
نه سئورسن
گاه گؤرن حافيظ-ی شیراز ایله بالکاندا دوروبلار
گاه گؤرن اورتادا شطرنج قورارکن اوتوروبلار
گاه گؤرن سازیله، آوازیله اهيلنجه قوروبلار
سانکی ساغر ده ووروبلار
خواجه الحان اوخویاندا، هامی ایشدن دایانیرلار
او نوالرله پریلر گاه اویوب گاه اویانیرلار
لاله لر شوعلهسی، الوان شیشه رنگی بویانیرلار
نه خومار گؤزلو یانیرلار
قاناد ایستر بو اوفوق، قوی قالا ترلانلی سهندیم
ائشیت اؤز قیصصهمی، دستانیمی، دستانلی سهندیم
سنی حئیدربابا او نعرهلر ایله چاغیراندا
او سفیل داردا قالان تولکو قووان شير باغیراندا
شئیطانین شیللاغا قالخان قاتیری نوخدا قیراندا
بابا قورقود سسین آلدیم، دئدیم آرخامدی، ایناندیم
آرخا دوردوقدا سهندیم ساوالان تک هاوالاندیم
سئله قارشی قووالاندیم
جوشقونوندا قانی داشدی، منه بیر هایلی سس اولدو
هر سسیز بیر نفس اولدو
باکی داغلاریدا، های وئردی سسه، قیها اوجالدی
او تایین نعرهسی سانکی بو تایدان دا باج آلدی
قورد آجالدیقدا قوجالدی
راحیمین نعرهسی قووزاندی، دییهن توپلار آتیلدی
سئل گلیب نهره قاتیلدی
روستمین توپلاری سسلندی، دییهن بوملار آچیلدی
بیزه گول-غونچا ساچیلدی
قورخما گلدیم دییه، سسلرده منه جان دئدی قارداش
منه جان-جان دییهرک، دوشمنه قان-قان دئدی قارداش
شهرییار سؤیلهمهدن گاه منه سولطان دئدی قارداش
من ده جانیم چیغیریب: جان سنه قوربان دئدی قارداش
یاشا اوغلان سیزه داغ-داش دلی جئیران دئدی قارداش
ائل، سیزه قافلان دئدی قارداش
داغ، سیزه آسلان دئدی قارداش
داغلی حئیدربابانین آرخاسی هر یئرده داغ اولدو
داغا داغلار دایاق اولدو
آرازیم آینا-چیراق قویمادا، آیدین شافاق اولدو
او تایین نغمهسی قووزاندی، اورکلر قولاق اولدو
یئنه قارداش دییهرک قاچمادا باشلار آیاق اولدو
قاچدیق، اوزلهشدیک آرازدا، یئنه گؤزلر بولاق اولدو
یئنه غملر قالاق اولدو
یئنه قارداش سایاغی سؤزلریمیز بیر سایاق اولدو
وصل اییین آلمادا، ال چاتمادی عئشقیم داماق اولدو
هلهلیک غم سارالارکن قارالار دؤندو آغ اولدو
آرازین سو گؤلو داشدی، قایالیقلاردا باغ اولدو
ساری سونبوللره زولف ایچره اوراقلار داراق اولدو
یونجالیقلار یئنه بیلدیرچینه یای-یاز یاتاق اولدو
گؤزده یاشلار چیراق اولدو
لاله بیتدی یاناق اولدو
غونچا گولدو، دوداق اولدو
نه سول اولدو، نه ساغ اولدو
ائلیمی آرخامی گؤردوکده ظالیم اووچو قیسیلدی
سئل کیمی ظولمو باسیلدی، زینه آرخ اولدو، کسیلدی
گول گؤزوندن یاشی سیلدی
تور قوران اووچو آتین قوومادا سیندی، گئری قالدی
اؤزو گئتدی، تورو قالدی
آمما حئیدربابا دا بیلدی کی، بیز تک هامی داغلار
باغلانیب قول-قولا زنجیرده، بولودلار اودور آغلار
نه بیلیم بلکه طبیعت اؤزو نامرده گون آغلار
ایری یوللاری آچارکن، دوز اولان قوللاری باغلار
صاف اولان سینهنی داغلار
داغلارین هر نه قوچو، ترلانی، جئیرانی، مارالی
هامی دوشگون، هامی پوزغون، سینهلر داغلی، یارالی
گول آچان یئرده سارالی
آمما ظن ائتمهکی، داغلار یئنه قالخان اولاجاقدیر محشر اولماقدادی بونلار داها وولقان اولاجاقدیر
ظولم دونیاسی یانارکن ده تیلیت قان اولاجاقدیر
وای …! نه توفان اولاجاقدیر
دردیمیز سانما کی، بیر تبریز-و تئهراندیر عزیزیم
یا کی، بیز تورکه جهننم اولان ایراندیر عزیزیم
یوخ بو دین داعواسیدیر، دونیا تیلیت قاندیر عزیزیم
تورک اولا، فارس اولا دوزلوک داها تالاندیر عزیزیم
بیز آتان دیندیر، آتان دا بیزی ایماندیر عزیزیم
سامیری مروتد ائدیب هه نه (؟) موسلماندیر عزیزیم
اوممتین هارونو من تک، لهله گیریاندی عزیزم
هر طرفدن قیلیج ائندیرسهلر (؟) قالخاندیر عزیزیم
بیر بیزیم درمانیمیز موسی-یی عیمراندیر عزیزیم
گلجک شوبههسی یوخ، آیه-یی قورآندیر عزیزیم
او هامی دردلره درماندیر عزیزیم
دوقتور اولدوقدا بشر بو یارانی ساغلاماق اولماز
اولماسا آللاه الی دین مرضین چاغلاماق اولماز
داغلاماق دا علاج اولسا بیر ائلی داغلاماق اولماز
دینی آتمیش ائله یاوروم داها بئل باغلاماق اولماز
او گولوب آغلایا دا، اونلا گولوب آغلاماق اولماز
شئیطانی یاغلاماق اولماز
دئدین: آذر ائلینین بیر یارالی نیسگیلییهم من
نیسگیل اولسام دا گولوم بیر ابدی سئوگیلییهم من
ائل منی آتسا دا اؤز گوللریمین بولبولویهم من
ائلیمین فارسیجادا دردینی سؤیلهر دیلییهم من
دینه دوغرو نه قارانلیق ایسه ائل مشعلییهم من
ادبییات گولویهم من
نیسگیل اول چرچییه قالسین کی جواهیر نه دی قانمیر
مدنییت دبین ائیلیر بدوییت، بیر اوتانمیر
گون گئدیر آز قالا باتسین گئجه سیندن بیر اویانمیر
بیر اؤز احوالینا یانمیر
آتار اینسانلیغی آمما یالان انسابی آتانماز
فیتنه قووزانماسا بیر گون گئجه آسوده یاتانماز
باشی باشلارا قاتانماز
آمما مندن ساری، سن آرخایین اول شانلی سهندیم
دلی جئیرانلی سهندیم
من داها عرش-ی اعلا کؤلگهسی تک باشدا تاجیموار
الده فیرعونا قنیم بیر آغاجیم وار
حرجیم یوخ، فرجیموار
من علی اوغلویام، آزاده لرین مرد-و مورادی
او قارانلیقلارا مشعل
او ایشیقلیقلارا هادی
حاققا، ایمانا مونادی
باشدا سینماز سیپریم، الده کوتلمز قیلیجیموار


text:
هافمن سیخیشدیرماق بویوروقو
بیلگی سایار ایله وئری بیلیمینده اولان ، هافمن سیخیشدیرماق بویوروقو ، وئریلرین قالارلی سیخیشدیرماغی اۈچۈن ایشلهنیر . بو بویوروقو دئیوید هافمن ، 1952نجی میلادلیق ایلده ماساچوسئت بیلیم یوردوندا یارادیپ دیر .
هافمن بویوروقو وئریلرین کاراکترلرینه ، 8 بیتلیک گؤستری یئرینه بالاجاراق گؤستری وئرمهک ایله اونلارین آز یئر توتماغینا سبب اولور .
هافمن سیخیشدیرماق بویوروقونون آتدیملاری[redaktə]
-
- کاراکتئرلرین یازیدا ایشلهنمهک ساییسین حسابلا
- ایکی یاپ آز ایشلهنهن کاراکتئری سئچ ( دۈگۈنلره باغلانمامیش کاراکتئرلردن )
- ایکی کاراکتئری بیر دۈگۈنه باغلا ، او دۈگۈنۈن یازیدا ایشلهنمهک ساییسین ایکی کاراکتئرین ایشلهنمهک ساییسینین توپلامی توت
- کاراکتئرلر قورتولانجا ایکینجی آتدیما قاییت
- اۈست بویوروقلار قیلیناندان سونرا بیر ایکیلیک آغاج یارانار ، بو آغاجین سول بوتاغلارین 0 ایله ، ساغ بوتاغلارین 1 ایله بهلگیلهندیر
- کاراکتئرلرین یئنی ایکیلیک گؤستریسی 0 ایله 1لری آشاغی دۈگۈندن آغاجین کؤکۈنهجه بیربیرینین یانینا قویماق ایله ئهله گهلهر
قایناقلار[redaktə]
- D.A. Huffman, "A Method for the Construction of Minimum-Redundancy Codes", Proceedings of the I.R.E., September 1952, pp 1098–1102. Huffman's original article.
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: Xaffman şifrəsi


text:
فئورال آیی نین 21 - اینجی گونو، دونیا آنا دیلی گونو، بوتون آزربایجان خالقینا و اؤزللیکله بو یولدا امیی اولانلارا و چالیشانلارا، قوتلو و اوغورلو اولسون.
پروفسور دوکتور محمد تقی زهتابی (کیریشچی) نین بیر گؤزل شئعیری ایله بو گونو قوتلورام و یاخین گله جک ده، بو یولدا بؤیوک باشاریلار دیله یرم....
سو دئییب دیر منه اولده آنام
"سو" دئییب دیر منه اولده آنام، آب کی یوخ
"یوخو" اؤیرتدی اوشاقلیقدا منه، خواب کی یوخ
ایلک دفعه کی "چؤرک" وئردی منه، نان دئمه دی
ازلیندن منه "دوزدانه"، نمکدان دئمه دی
آنام، اختر دئمه ییب دیر منه، "اولدوز " دئییب او
سو دوناندا، دئمه ییب یخ دی بالا، "بوز" دئییب او
"قار" دئییب، برف دئمه ییب، دست دئمه ییب، "ال" دئییب او
منه هئچ واخت بیا سؤیله مه ییب، "گل" دئییب او
یاخشی خاطیرلاییرام، یاز گونو آخشام چاغی لار
باغچانین گون باتانیندا کی، ایلیق گون یاییلار
گل دئیه ردی، داراییم باشینی، ای نازلی بالام!
گلمه سن گر، باجینین آستاجا زولفون دارارام
او دئمه زدی کی، بیا شانه زنم بر سر تو
گر نیایی بزنم شانه، سر خواهر تو
بلی، داش یاغسادا گؤیدن، سن او سان من ده بویام
وار سنین باشقا آنان، واردی منیم باشقا آنام
اؤزومه مخصوص اولان باشقا ائلیم واردی منیم
ائلیمه مخصوص اولان باشقا دیلیم واردی منیم
ایسته سن قارداش اولاق، بیر یاشایاق، بیرلیک ائدک
وئریبن قول-قولا، بوندان سورا بیر یولدا گئدک
اولا، اوزگه کولک لرله گرک آخمایاسان
ثانیا، وارلیغیما، خالقیما خور باخمایاسان
یوخسا گر زور دئیه سن ملتیمی خوار ائده سن
گون گلر، صفحه چونر، مجبور اولارسان گئده سن
یاشاسین آزربایجان - یاشاسین مییانا


text:
شعر معروف حیدر بابا از شهریار به زبان ترکی
حیدربابا ، ایلدیریملار شاخاندا سئللر ، سولار ، شاققیلدییوب آخاندا
قیزلار اوْنا صف باغلییوب باخاندا سلام اولسون شوْکتوْزه ، ائلوْزه !
منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوْزه
حیدربابا ، کهلیک لروْن اوچاندا کوْل دیبینَّن دوْشان قالخوب ، قاچاندا
باخچالارون چیچکلنوْب ، آچاندا بیزدن ده بیر موْمکوْن اوْلسا یاد ائله
آچیلمیان اوْرکلرى شاد ائله
بایرام یئلى چارداخلارى ییخاندا نوْروز گوْلى ، قارچیچکى ، چیخاندا
آغ بولوتلار کؤینکلرین سیخاندا بیزدن ده بیر یاد ائلییه ن ساغ اوْلسون
دردلریمیز قوْى دیّکلسین ، داغ اوْلسون
حیدربابا ، گوْن دالووى داغلاسین ! اوْزوْن گوْلسوْن ، بولاخلارون آغلاسین !
اوشاخلارون بیردسته گوْل باغلاسین یئل گلنده ، وئر گتیرسین بویانا
بلکه منیم یاتمیش بختیم اوْیانا


text:
شماره جدید مجله “آذری- ائل دیلی و ادبیاتی” در ۳۴۴ صفحه منتشر شد شمارههای یکم و دوم (۱۹ و ۲۰) مجله “آذری- ائل دیلی و ادبیاتی” در دوره جدید نشر در ۳۴۴ صفحه به دو زبان فارسی و ترکی آذربایجانی و با گستره توزیع بینالمللی یکجا منتشر شد. این مجله که بعد از وفات صاحب امتیاز و مدیر مسئول آن ... بیشتر بخوانید »
بایگانی دسته بندی ها : خبراشتراک به خبردهی
“آذری- ائل دیلی و ادبیاتی” درگیسینین یئنی نومرهسی ۳۴۴ صحیفهده یاییلدی
“آذری- ائل دیلی و ادبیاتی” درگیسینین یئنی نومرهسی ۳۴۴ صحیفهده یاییلدی “آذری- ائل دیلی و ادبیاتی” درگیسینین یئنی نشر دؤورونون بیرینجی و ایکینجی نومرهلری فارس دیلینده و آذربایجان تورکجهسینده بیر یئرده ایشیق اوزو گؤردی. درگینین نشری اونون مسئول مودورو جناب بهزاد بهزادینین اؤلوموندن سونرا دایاندیریلمیشدی. یئنی نشر دؤورونده حشمت خانیم حافظی مسئول مودور و حسن ریاضی (ایلدیریم)ایسه باش یازاردی. باش ... بیشتر بخوانید »
گرامیداشت یاد و خاطره استاد آرش آزاد
همزمان با چهارمین سالگرد درگذشت حمید آرش آزاد برگزار شد: گرامیداشت یاد وخاطره استاد ” آرش آزاد ” با عنوان “یاد آرش ” آئین یادبود چهارمین سالگرد درگذشت استاد حمید آرش آزاد به همت جمعی از دوستان، یاران قدیمی، اهالی فرهنگ و ادب و دوستداران آن مرحوم در قطعه هنرمندان وادی رحمت تبریز برگزار شد. با هدف گرامیداشت یاد و ... بیشتر بخوانید »
“موغاناوغلو”نون یئنی شعر مجموعهلری یاییلدی
موغاناوغلو”نون یئنی شعر مجموعهلری یاییلدی موغان ماحالینین گؤرکملی شاعری و انقلابین ایلک ایللرینده “آی ساوالان” پوئماسیلا آذربایجان مقیاسیندا شؤهرت قازانان بختیار علیمرادی(موغان اوغلو)نین ایکی شعر مجموعهسی ایشیق اوزو گؤردو. “شاعر اورهییم” و “عؤمرومون آغاجیندان بیر یارپاق” آدلارینی داشییان بو شعر مجموعهلرینی آشاغیداکی عنوانلاردان، ائلهجهده آذربایجانین دیگر شهرلریندهکی آنا دیلینده کیتاب ساتان ماغازالاردان الده ائتمک اولار: پارساباد: “تراختور” کیتاب ماغازاسی – “ارژنگی” ... بیشتر بخوانید »
“آی آلما” یئنی شعرلر مجموعهسی یاییلدی
“آی آلما” یئنی شعرلر مجموعهسی یاییلدی “آیدین دومان” امضاعسی ایله ادبی جمعیتیمیزه تانینان “نورالدین مقدم”ین یئنی شعر مجموعهسی “آی آلما” باشلیغی آلتدا نشره بوراخیلدی. بو کیتابا شاعرین مختلف ژانرلاردا یازیلان شعرلریندن نمونهلر او جوملهدن: غزل، قوشما، بایاتی و …س داخیلدیر. کیتابی تبریز و تهران شهرلری، ائلهجهده آذربایجانین دیگر شهرلرینده آنا دیلینده کیتابلار ساتان ماغازالاردان الده ائتمک مومکوندور. بیشتر بخوانید »
پروفسور دوکتور جواد هئیت دونیاسینی دهییشدی
پروفسور دوکتور جواد هئیت دونیاسینی دهییشدی یاییلان خبرلره اساسن تانینمیش آذربایجانلی جراح، تورکولوژیست و “وارلیق” مجلهسینین مسئول مودورو پروفسور دوکتور جواد هئیت باکی شهرینین مرکزی خستهخاناسیندا حیاتا گؤز یومدو. بیز “ایشیق” (آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت درگیسی) امکداشلاری، دونیا شهرتلی آذربایجانلی جراح و وارلیق مجلهسینین صاحیبی و مسئول مودورو جناب دوکتور جواد هئیتین ایتگیسینی علم و ادبیات عالمینه و ائلهجهده مؤحترم ... بیشتر بخوانید »
صباحی اؤدولو یاریشماسینین اجرا هئیتینین بیلدیریشی
صباحی اؤدولو یاریشماسینین اجرا هئیتینین بیلدیریشی بیشتر بخوانید »
فراخوان هفتمین دوره جشنواره غیردولتی آنامین یایلیغی(فولکلور آذربایجان)
فراخوان هفتمین دوره جشنواره غیردولتی آنامین یایلیغی(فولکلور آذربایجان) با گرامیداشت روزهای: الف) بیست و یکم فروردینماه، روز شعر منطقه آذربایجان: برابر با روز درگذشت بولود قاراچورلو(سهند). ب) چهارم تیرماه، روز ادبیات داستانی و نمایشی منطقه آذربایجان: این تاریخ، از تاریخ قدیمیترین نسخه دستنویس موجود ددهقورقود(۴۴۴ ه.ق) الهام گرفته شده است. ج) نهم شهریورماه، روز ادبیات کودک و نوجوان منطقه آذربایجان: ... بیشتر بخوانید »
آیری- سئچگیلیگه قارشی مبارزه آپاران آفریقالی یازیچی سوسدو
آیری- سئچگیلیگه قارشی مبارزه آپاران آفریقالی یازیچی سوسدو جنوبی آفریقا یازیچیسی و ۱۹۹۱ینجی ایل ادبیاتدا نوبل موکافاتینی قازانان، عرقچیلیگه و آیری- سئچگیلیگه قارشی اوزون ایللر مبارزه ائدهن خانیم “نادین گوردیمئر” ژوهانسبورگ شهرینده ۹۰ یاشیندا ابدیلیک سوسدو. دونیا شؤهرتلی یازیچی و جنوبی آفریقا حیاتیندا ضد آپارتاید رومان یازیچیسی کیمی تانینان و نلسون ماندلانین اوتوبیوگرافیاسینین یازیلماسیندا اونونلا یاخیندان امکداشلیق ائدهن خانیم گوردیمئر، ... بیشتر بخوانید »
“مجید امین مؤیدین” خاطیره گئجهسی کئچیریلدی
“مجید امین مؤیدین” خاطیره گئجهسی کئچیریلدی تانینمیش ترجمهچی، ایران یازیچیلار اوجاغی(کانون نویسندگان ایران) و صابر ادبی انجومنینین دیرلی عضوو اوستاد مجید امین مؤیدین خاطیره گئجهسی تهران شهرینده کئچیریلدی. تیر آیینین اون ایکیسی آدینا آخشامی کئچیریلن بو تدبیرده اوستادین عائله عضولری، تانیشلاری، آذربایجان ادبی مدنی درنکلر و ائلهجهده “کانون نویسندگان ایران” عضولرینین بیر تعدادینین اشتراکیایله کئچیریلمیشدیر. تدبیرین آپاریجیلیغی اوستادین یاخین دوستلاریندان ... بیشتر بخوانید »


text:
ائلیمیز، بیر-بیرینین بیلگیسین اؤلچمك ایله مشغول اولدوقلاری اوچون بیر- بیره تاپماجا دئیه رلر. آشاغیدا سیز عزیز اوخوجولاریمیز اوچون نئچه تاپماجانی گتیرمیشیك. اونلاری اوخویوب، جاواب لارینی دوشونون. بیلمه دیگینیز زامان، جاوابلارا باخین.
1ـ آرابا گئدر ایزی یوخ، یانار، یانار، كؤزو یوخ؟
2ـ چؤلده داغدی، پامبیق لیقدا آغدی، ائوه گلر، سویا دؤنر؟
3ـ بیری گئدر گلمز، بیری یاتار دورماز؟
4ـ او نه دیر، ایشیغی وار، ایستی سی یوخ؟
5ـ آغاجین توتماق اولماز، عطیریندن دویماق اولماز؟
6ـ بیر تندیریم وار، ایكی چؤرك توتور؟
7ـ بیر دامیم وار، تك دیركلی؟
8ـ گوندوز یاتار یووادا، گئجه گزر، اوبادا؟
9ـ نه ائوده دی، نه چؤلده، نه یئرده دی، نه گؤی ده؟
10ـ او نه دی، یئتمیش ایكی دیل بیلیر؟
11. الیم ایله اكه رم، دیلیم ایله بیچه رم؟
12. آخشام آچیلار، سحر ییغیلار؟
13ـ آچماز، اوچماز، یئره دوشسه، بئلی سینماز؟
14ـ بیر دامیم وار، قاپیسی یوخ؟
15ـ من گئدیرم، اودا گئدیر؟
تاپماجالارین جاوابی، یازینین آردیندا
تاپماجالارین جاوابی
1.گونش
2. قار
3. توستو – كول
4. آی
5. قیزیل گول
6. گیرده كان (جئویز)
7. گؤبه لك
8. گئجه قوشو (یاراسا)
9. پنجره
10ـ ساز
11.یازی
12. یورغان- دؤشك
13. یارپاق
14. قارپیز
15. كؤلگه
قایناق:خاطیره لر دوراغی


text:
تورکی شعر
YAŞASIN AZƏRBAYCAN
عؤمرومون لاپ خسته یاتان گونلری دی
بئلینه غم یوکونو چوخلو چاتان گونلری دی
یازیغین داشقاسی چؤنموش، قیچی سینمیش آتی نین
چئوریلیب تختی آشیب، یئرده یاتان گونلری دی
حیاتین سون چاغی، گون لرده بولودلوقدا کئچیر
بختینین اولدوزو گؤیلرده باتان گونلری دی
شیطانین نوخدا قیران قاطیری، سونجوقلاماقدا
هر یئری بنده ووروب، شیللاق آتان گونلری دی
گوزلیم وار – یوخونو نرد هوسده اودوزوب
گؤز تیکیبدیر شَتَله، چؤرتگه قاتان گونلری دی
منی بو اورتادا ائتمیش او گوناهکار، ایشه باخ
آختاریر بیر باهانا، غشّی توتان گونلری دی!
شئخ سلیم لر بازاری ایستی دی تندیرلر تک
ال ائنینده کبابی لوپ – لوپ اوتان گونلری دی
یالقیز اؤز شعر اوجاغیندا بیشیرنده بو سؤزو
قصاب ائششک اتینی خلقه ساتان گونلری دی
"یالقیز"
برچسبها: شعر تورکی, یالقیز
من ده بير بولبولودوم چوخ وارايدي گول هوسيم
گولون عشقينده چاتاردي منيم افلاكه سسيم
بس كي فرياد ائله ييب عشقيمي اظهار ائله ديم
ليك گوللرده وفا گؤرمه ديم، اؤلدو هوسيم
چيغيريب سالديم هاراي، داديما بلكه يئته لر
نه سسه سس وئرن اولدو، نه ده فرياد رسيم
ائله ديم بسكي فغان، خسته دوشركن يورغون
ايندي ده واردي هله، تنگه دوشوبدور نفسيم
او بوداقلارداكي آزاد، اوخويارديم گول اوچون
نه بيلئيديم اولاجاقدير منيم آخر قفسيم
بولبوله ناله دي قسمت، گوله گولمك، نه دئييم
بو نصيبه، بو پايا قسمته كيم اولدو قسيم
دولانارديم باشينا اؤز گولومون، تيتررديم
اسمه سين، راضي اولارديم يئل اسنده من اسيم
ييغيشيب سينه مه غملر قالانيب بير داغ اولوب
عؤمرومون آخيري بو غم شله سي بسدي، بسيم
دولدو پرونده عشقيم غم ايله باغلاندي
چوخ شكايت ائله ديم اولمادي بير دادرسيم
ايندي من سانكي قوشام كنج قفسده، سيخيليب
نه قاناد واردي اوچام، وار نه يووام كي تلسيم
مني ده بو قفسه سالديرانيم اولدو هوس
اودو فرياد ائدريم آي سنه لعنت هوسيم
يالقيزام، يوخدو اوره كدن گر اؤلم آغلايانيم
عالم عشقده تك جان وئره رم يوخدو كسيم
"استاد یالقیز"
برچسبها: تورکی شعر, یالقیز
یا رب، جانا گلدیم، بو یالان سؤزلر الیندن
سیرتیق، حیاسیز، بیر پارا شوخ گؤزلر الیندن
مین فیرتانا قووزاندیران هر قالیبه دوشموش
قانلار تؤکن، ائولر داغیدان سؤزلر الیندن
تئز وئر اوزومون اؤرتوگون، آل جانیمی، قورتار
یارب اوزه گیرمیش، حیاسیز اوزلر الیندن
باطینلری دوزلر، دئیه بیلمز کی یالان سؤز
ای وای بو یامان ظاهری خوش دوزلر الیندن
یوز یول دئمیشم اؤز-اؤزومه سن ده اوتانما
آلدانما، اینانما حذر ائت هیزلر الیندن
بیر یول، ایکی یول بس دئییل اون یول؟ داها بسدیر
سايدیقجا خجالت چکیرم یوزلر الیندن
یالقیز نه دیر علّت، نییه دوزلر باشارانمیر
نئیلیر چیخادانمیر ایشی نادوزلر الیندن
شاعیر: یالقیز
برچسبها: تورکی شعر, یالقیز, حمید صباغ ایرانی


text:
بیر سؤزومله اوره یینه توخوندوم
یالواردیغیم سؤزلریمه باغیشلا
ایسته ییرسن گل دیلیمدن آس آنجاق
سنی سئون گؤزلریمه باغیشلا
هارا گئتسه ، سیزه طرف یول آلان
یالنیز سنین آتشینه قالانان
ائوینیزه پروانه تک دولانان
ناخیش – ناخیش ایزلریمه باغیشلا
اؤزون یازدین اوره ییمه آدینی
سن گؤستردین محببتین دادینی
اینجیک لیین آتشی نی اودونو
Bir gün məndən soruşacaqsan, mənimi yoxsa həyatı mı daha çox sevirsən deyə. həyatı deyəcəyəm, küsüb gedəcəksən amma heç bir zaman bilməyəcəksən ki mənim həyatım sənsən
ادامه مطلب
برچسب ها: تورکو شعرلر، شعر ترکی، آذری شعرلر، تورکجه شعرلر، سئوگی شعری، سئوگی، شعر، AZƏRİ ŞEİR، تورکجه شعر، TÜRKCƏ ŞEİR،
قیزیلا بلنمیش آنا تورپاغیم
دوغما دیاریملا فخر ائدیرم من
بو آنا تورپاغا اؤولاد اولماغیم
نورلو ساباحیملا فخر ائدیرم من
الی برکتلی چورگی پایلی
آنام ائللریمدی هایلی هارایلی
شعریم بایاتیم وار قوشمام قرایلیم
سری ثروتیمله فخر ائدیرم من
اؤلو اورمونون بیر بالاسیام
ائلیمین محبت عشق قالاسیام
تورکم تورک لوگون بیر داملاسیام
شرفلی آدیملا فخر ائدیرم من
سؤزلر نازیلادان نت اوچون حاضیرلایان آیتام اورمولو
برچسب ها: شعر ترکی، شعر های آذری، تورکجه شعرلر، تورکی شعر، تورکو شعر،
Mən
sənə həmişə anam demişəm
Ülfətin şirindir nəfəsin ilıq
İnan ki bürüyər ürəyimi qəm
Əgər aramıza düşsə ayrılıq
Anam mehribanım Azərbaycanım
Düşmərəm bir anda səndən ayrı mən
Sonsuz məhəbbətim sözüm dastanım
Yaranıb əbədi məhəbbətimdən
Xəzərin Göygölün Arazın könül
Eşqini qoparmaq olmaz sinəmdən
Neçə min həyatın neçə min ömrün
Sevinci bəzəyi fərəhisən sən
برچسب ها: تورکجه شعرلر، شعر تورکو، türkcə şeiirlər، şarki،
Ay
qız gəzmə aralı,
Könlüm səndən yaralı
Gözlərinə heyranam
Azərbaycan maralı.
Sən bulaq üstə gələndə,
Qıyqacı baxıb güləndə,
Aldın səbri qərarımı
Azərbaycan maralı.
Mən qurbanam gözlərə,
Şirin şirin sözlərə,
Bir qonaq gəl bizlərə
Azərbaycan maralı.
O günə qurban kəsərəm,
Gəlməsən səndən küsərəm,
Gəzərəm səndən aralı,
Azərbaycan maralı.
Gedək qırx qız yaylağına,
Maral ceyran oylağına,
İnək isa bulağına
Azərbaycan maralı.
Turş su olsun yaylağımız,
Gözəl şuşa oylağımız,
Sən Olaydın Qonağımız,
Azərbaycan maralı
برچسب ها: تورکو شعرلر، تورکجه شعرلر، ترکی شعر، türkcə şeiir، şarki،
Dost dostu atmaz
Dost dostu satmaz
Özünə dost deməsin o filankəs ki
sabah dar günündə üzünü çevirən dost
Əsil dost heç zaman atmaz dostun
Dostda seçəndə onun cibinə və ya gözəlliyinə baxıb seçmək lazım deyil
Onun ürəyinə baxıb sonra adın dost qoymaq lazımdı
برچسب ها: تورکجه شعرلر، تورکو شعرلر، şarkılar، mahnılar،
یوخو اویرتدی اوشاقلیقدا منه خواب کی یوخ
ایلک دفعه کی چورک وئردی منه نان دئمه دی
اولیندن منه دوزدانه نمکدان دئمدی
آنام اختر دئمه ییبدیر منه اولدوز دئیب او
سو دوناندا دئمه ییب یخدی بالا بوز دئییب او
قار دئیب برف دئمه ییب دست دئمه ییب ال دئیب او
منه هئچ واخت بیا سویله مه ییب گل دئیب او
یاخشی خاطیرلایرام یاز گونو اخشام چاغیلار
باغچانین گون باتانینداکی ایلیق گون یاییلار
گل دئیردی داراییم باشیوی ای نازلی بالام
گلمه سن گر باجینین استاجا زولفون دارارام
او دئمه زدی کی بیا شانه زنم بر سر تو
گر نیایی بزنم شانه سر خواهر تو
بلی داش یاغسادا گویدن سن اوسان منده بویام
وار سنین باشقا آنان واردی منیم باشقا آنام
اوزومه مخصوص اولان باشقا ائلیم واردی منیم
ائلیمه مخصوص اولان باشقا دیلیم واردی منیم
ایسته سن قارداش اولاق بیر یاشایاق بیر لیک ائده ک
وئریب ان قول قولا بوندان سورا بیر یولدا گئده ک
اولا اوزگه کولک لره گرک اخمایاسان
ثانیا وار لیغیما خالقیما خور باخمایاسان
یوخسا گر زور دئیه سن ملتیمی خوار ائده سن
گون گلر صفحه دونر مجبور اولارسان ... گئده سن
برچسب ها: شعر ترکی، تورکی شعر، تورکجه شعرلر،
اولمازدی گیلایه آرادا ، ایش بئله دوشدی
تاب ائتمزیدیم آیریلیغا بیرجه دقیقه
گونَن گونه، آیدان آیا، ایلدن ایله دوشدی
فیکریم بوایدی دوشمیه دردیم دیله هرگیز
آمّا نه قیلیم چاره کی، دیلدن دیله دوشدی
دوشدون یادیما ، آی گونه بنزرلی نیگاریم
گولشنده گوزوم بولبوله، تازه گوله دوشدی
تَک قویما منی گَل گیله گاهی منی یوخلا
بیر گون گورَسَن تاپدی اولوم، فاصیله دوشدی
برچسب ها: شعر های ترکی، تورکی شعرلر، تورکو شعرلر، تورکجه شعرلر،
سنین خیالبن
داریخیر چیچکلر، گوللر سنسیز
شیرین ناغیل اولوب، ایللر سنسیز
اونسوز ده قلبیمده قالمیسان منیم
گونشسن عشقینله آیا دؤنموشم
دنیزسن من جوشقون چایا دؤنموشم.
گل سنی گؤزله ییر سئون اورک
قلبیندن اسمسین سویوق کولک
اونسوز دا قلبیمده قالمیسان منیم
یوخومو گؤزومدن آلمیسان منیم
عشقینی اوخویوم گؤزدن گؤزل
آیریلیق آییرسین بیزدن گؤزل
اونسوز دا قالبیمده قالمیسان منیم
یوخومو گؤزومدن آلمیسان منیم
برچسب ها: تورکجه شعرلر، شعرهای ترکی، شعرهای آذری،
اسكی بیر كوتوكدن قالخان توستویم
قویلانیبدی كوله آتشیم منیم
گول آچیب سینمده قارا تیكانلار
سوواریب اونلاری گوز یاشیم منیم
تنتی سهده قلم، تووشهمهز سوزوم
آرییار حقایله ناحقی گوزوم
سیللیدهن قئزاریب یاناغیم اوزوم
درد و محنت اولوب سیرداشیم منیم
وطن تورپاغیندا یئرلی بیر داشام
اولمازكی هر سئله سیرییم آشام
صنعت میدانیندا چوخوندان باشام
قاریشماز هر باشا بو باشیم منیم
دوشمن وئرن بالی آجی بیلمیشم
دیلیمی باشیمین تاجی بیلمیشم
وطن قیزلارینی باجی بیلمیشم
آرخام كمگیمدی قارداشیم منیم
باشقا شعرلردهن شعریم باج آلار
الهی قدرتدن دولوب گوج آلار
جهد ایلهسم وطن شعری اوجالار
“انباز” ام زای اولماز تلاشیم منیم
منبع انباز بی بلاقی
برچسب ها: تورکجه شعرلر، شعرهای ترکی، شعرهای آذری،
ادامه مطلب
برچسب ها: شعر استاد شهریار، تورکجه شعرلر، تورکی شعرلر، شعرهای ترکی،
ادامه مطلب:آردیندا
برچسب ها: تورکجه شعرلر، شعر، شعرلر، شعرهای ترکی،
بویوک اوستاد هوشنگ جعفری دن گؤزل بیر شعر یازینین آردیندا..
ادامه مطلب
برچسب ها: شعرهای ترکی، تورکجه شعرلر، هوشنگ جعفری،
آتامین ائلی گؤزل آنامین دیلی گؤزل
بو گؤزل وطنیمین چمنی ، چؤلو گوزل
وطنین یازی گؤزل آشیغی ،سازی گؤزل
گؤللرده گؤزل – گؤزل سوناسی ،قازی گؤزل
وطنیمده گول گؤزل گول گؤزل ، بولبول گؤزل
اونوت غمی ، غصه نی شیرین- شیرین گول گؤزل
یاشیل گؤزل ، آل گؤزل اونا نظر سال گؤزل
گؤزل لیک لر یوردوندا یاشا گؤزل ، قال گؤزل
شاعر : بهرام اسدی
برچسب ها: شعرهای ترکی، تورکجه شعرلر، ماهنی لار، بهرام اسدی،
ســـــن بیزیم ابدی دیـــاریمیزسان یاناریق سن دئسن یان آذربایجان
قویماریق اجنبی ، خاینی بیر گؤز تـورپاغینا باخـا یان آذربـایجـان
ایکــینی ســـایانـا قـــوشونونن یـــوزو دولدورار دره نی ، آرانی ، دوزو
قوش قونماز داغلاردا گئجه-گوندوزو اوردولارین وئرر سان آذربایجان
بیر زامان بزه گین بزه گه دوشدو بیرزامان گؤز یاشین گؤزه یه دوشدو
بیرزامان آدیندان لرزه یه دوشدو خوتکارایله پاشا ، خان آذربایجان
آیــاغینا بوخوو وورولسا هاچاق اولادین چئینه ییب اونو قیراجاق
داماریمیزدا کی قان فیشقیراجاق تؤکریک اوغرونا قان آذربایجان
شاعرین سیـغماییر نه دن پوسـتوندا بئله شن دولانیر سینه ن اوستونده
چونکی بیر دیارسان سنه دوستوندا دوشمنین ده دئییر جان آذربایجان.
برچسب ها: تورکجه شعرلر، شعرهای ترکی، ماهنی لار، بهرام اسدی،
شهریمیزده بیر اوشاق وار یاشی کئچیر یوخدور آدی
چونکی سیجیل اداره سی آدینا توتور ایرادی
آتاسی آد قویوب اونا اداره باشقا آد قویور
بو آد ایرانلی آد دگیل تورکی ده آد اولار ؟ دئییر
آتاسی هر نه آند ایچیر اینانین من ایرانلی یام
آتام – آنام ، بابالاریم تورک اولوب آدلی – سانلی یام
ائشیتمیرلر او ائشیدیر فارس دیر آنجاق ایرانلی لار
فارس آدلاری بو بوخچادا بوندا اولما یانلار اغیار
بیر کتاب آد وئریر اونا کتابدا وار داریوش ، کوروش
کامبیز، ساسان ، دی گل اونون معناسینی اوندان سوروش
رستم ده وار، سهراب دا وار هخامنش ، کمبوجیه
بیزیم بابالارین آدی آنجاق اوندا یوخدو نیه؟
کتابدا وار انوشیروان تکیادیر چوخ معزّز
اوز چئویریر آتا دئییر بونلار منه قانیق وئرمز
قوی آدسیز قالسین اوشاغیم اسگی تورک ایگیدلری تک
هئچ اولماسین سیجیللی ده سیجیلسیز یاشادی بئیره ک
آدسیز یاشا، آدسیز بؤیو ای ائلیمین قوچ اوغلانی
اونلار سنه وئرن آدلار کیچیلدر سن تک اسلانی
ایگیت بؤیو قوچاق یاشا فخر ائله سین سنه بو یورد
اوندا الده قوپوز گلیب آدین قویار دده قورقود.
یاشاسین عزیز دوستوموز ابراهیم آقازاده
برچسب ها: شعرهای ترکی، تورکجه شعرلر، ماهنی لار،


text:
بیرنئچه هفته دیرکی آذربایجان تلویزیاسی گؤزل بیر پروگرام یاییر " موغام مسابقه سی " آدیندا . بو مسابقه ده کی باکی دا ، رشید بهبوداف آدینی داشیان ماهنی تئاتریندا کئچیر ، اشتراک ائدن لر آذربایجان موغامین و اونون شعبه لرینی ایفا ائدرکن ، منصف لر هیئتی واسطه سی ایلن ، ارزش لنیرلر . هر هفته ، هفته نین ایکینجی و دؤردونجی گونونده افیره چیخان بو مسابقه ده ، منصف لر هیئتی طرفیندن ان آز خال توپلایان اشتراکچی مسابقه نی ترک ائدیر .
بو مسابقه بوتون دونیادا ، خصوصیله تبریز و اردبیل ده بؤیوک بیر علاقه ایله قارشیلانیر . بو حرکت آذربایجان موغامینی همیشه دیری اولارکن بیر داها دیریلتدی . من بوردا بو پروگرامی یارادان لاردان ، آذربایجان تلویزیاسی و حیدر علی اف فوندوندان بو گؤزل مسابقه نی یاراتماقدا اؤز تشکریمی بیلدیریرم .
گله جک ده یئنی فایل لار و شکیل لر له سیزینله اولمالیام .
یاشاسین آذربایجان دیلی
آذربایجان یوردو
آذربایجان موسیقی سی ...
ساغدان : آقا خان عبداله اف ، عاریف بابایف ، علی بابا ممداف
علی بابا ممد اف ، منصف لر هیئتی نین عضوی
علم الدین ابراهیم اف ( اشتراکچی )


text:
-دانیشیغی آپاران: رسول ایسماعیلیان
س: ایلک یازدیغیز شعری خاطیرلاییرسیزمی؟
ج: یئنی یئتمه یاشلاریمدان بیر شئیلر یازاردیم، دیسکینه- دیسکینه. البته کی اوشاقلیق یازیلاری ایدی اونلار. ایلک شعریمی 6 یا 7 -جی کلاسدا اولاندا یازمیشدیم، خسرو گلسرخینین شعرلرینین تاثیری آلتیندا، هم ده فارسجا. سئوینه-سئوینه اونو آپاریب قارداشیم روشن خیاوییه گؤرسهتدیم. او هم تشویق ائلهدی هم ده بیر قیرمیزی قلمله بعضی میصراعلارین آلتینا و اوستونه خط چکدی. او قیرمیزی جیزیقلاری هئچ واخت اونودا بیلمه دیم. ایلک یازدیغیم شعرلردن بیرینی بئله خاطیرلاییرام: آفتابا/ من به دیدار تو خواهم آمد/ تو اگر قدمی رنجه نمایی/ وجبی پیش بیایی/ دست من سوی تو/ هر لحظه دراز است/ به وصال تو نیاز است مرا… او زامانلارین اجتماعی- سیاسی دورومو فرقلییدی. بیزلر ده دئمک اولار اوشاقدیق، کیچیک بیر شهرده یاشایان، مطالیعهسیز، هیجانلی یئنی یئتمهلردیک. سیاسی دوروم او زامانین ادبی دورومونو اوستهلهمیشدی. مطالیعم دوزگون کانالدا گئتمیردی.
س: او زامان تورکجه کتابلارلا نئجه تانیش اولدوغوزدان دانیشیب و بویورون تورکجه یازماغی هاچان باشلادیز؟
1362-1363 ایللرینده قارداشیم روشن خیاوی آذربایجانجا بیر سؤزلوک یازماغا باشلامیشدی، بیرگون ایکی بالاجا کیتاب “سازیمین سؤزو” آدیندا گتیریب دئدی، بونلار تورکو کیتابلاردی، دیقتله بونلاری اوخو و تورکو فعللرینی فیشه گؤتور. دئدیم، نئجه کی تورکو فعللر؟ دئدی اوخوسان اؤزون بیلهجکسن. من بو ایشی باشلادیم ایلک گونلر چتین گلیردی اما چوخ تئز یولا دوشدوم. چوخ تعجبلنمیشدیم. منیم ساوادسیز آنامین، دؤوره –بریمدهکی باشقا ساوادسیز آداملارین دانیشدیغی دیل یعنی بو قدر گوجلو و گئنیش میش؟ بئلهجه فلسفی، اجتیماعی و ادبی قاوراملارا بو بویدا قابی وارمیش؟ منسه بوندان خبرسیز؟ منسه بوندان اوزاق؟ او ایکی کیتاب منه چوخ شئیلر اؤیرتدی. یئنی پنجرهلر، یئنی قاپیلار آچدی آنا دیلیمه. بئلهلیکله من آذربایجان ادبی دیلینی سهندین “سازیمین سؤزو” کیتابیلا تانیماغا باشلامیشام. یئنه قارداشیم بیر گون، دای یازدیغین شعرلرینی باشلا تورک دیلینده یاز، دئدی. دوغروسو من تورکجه یازماقدان اوشهنیردیم. تورکجه یازماغا بیر تهههر قورخو واریدی ایچیمده. بیلیردیم ادبیاتلا شوخلوق اولماز. او زامانلار من تکجه سازیمین سؤزو، حیدربابا و بیر نئچه شعر عباس باریزدن اوخویوب و یا ائشیتمیشدیم. اوشنه-اوشنه باشلادیم تورکجه شعر یازماغا. بیر نئچه غزل یازدیم. شعرلریمین بیرینی کرجده روشن بهیه یوللادیم. بیر نئچه مدت اوستوندن کئچمیشدی، «وارلیق» درگیسینی اوخویاندا بیردن صفحهلرین بیرینده همین شعرله راستلاشدیم. چوخ تعجبلندیم. دقتله باخدیم گؤردوم اوستونده یازیب «نیگار خیاوی». سونرا بیلدیم، شعری قارداشیم گؤندریب درگییه و ائلهسینه منه تاخما بیر آد دا سئچمیشدی. شعریمین وارلیقدا چاپ اولماسی منه چوخ اورک وئردی، بئله، بئله… بیرینجی کتابیم-منیم شعریم- آدیندا چاپ اولدو. سونرا ایکینجی کیتاب «کؤلگهدهکی سس» هر ایکیسی ده خوش قارشیلاندی ادبی چئورهده، و او زامان بهیهنیلهن شعر کتابلاریندان اولدو.
س. شعرحاققیندا نئجه دوشونورسونوز؟
ج: «شعر منیم ایچیمده جوشور» دئیهن آرژانتین شاعیری بورخسدن شعرین نه اولدوغونو سوروشاندا دئییر، «شعرین نه اولدوغونو مندن سوروشماسالار بیلهرم. آما اگر سوروشسالار شعر ندیر اونو بیلمهرم». من نه دئیه بیلرم؟ شعر انسانین حیاتینی وارلیغین ادراکینا یاخینلاشدیریر. شعر بلکه اؤزو- اؤز باشینا توپلوملا، چئورهیله و بو یوللا وارلیقلا دارتیشما اولاییدیر، وارلیغین قرارینا ال اوزاتما اولاییدیر، وارلیقدا و توپلومدا دینج اوتورماماق اولاییدیر. بو اولایین اولوشماسینا دا سبب دیلدیر. شاعیر دونیانی اؤز دیلینده یئنی باشدان یارادیب و دَییشدیرمک ایستیر. شاعیر دونیانی هله اؤز دیلیله یاراتماییبسا دئمک هله دونیا اونا یارانمامیشدیر.
س: بو گون نیگار خیاوی آذربایجان شعرینی نئجه گؤرور؟
ج: بوتونلوکده باخاندا بوگونکو شعر دوروموموز خوشدور. شعریمیزده کئچن 30 ایلده ایرهلیلمه گؤرونور. دئمک اولار شعریمیز انقلابدان سونرا عمللی- باشلی بیر دیل، مضمون، فضا دییشیکلیینه جان آتیبدیر. اؤزوندن قاباقکی شعره گؤره داییمن تکرارلانان سؤزجوکلردن، فضالاردان اوزاقلاشیب. البته کی، انقلابدان قاباق دا اؤز دؤورهلریندن فرقلی یازان شاعیرلریمیز واردی. او سیرادان علیرضا نابدل، سهند، حبیب ساهر… من اونلاردان چوخ فایدالانیب اؤیرهندیم، بونو دا اؤیرهندیم کی، تکراری بیرفضادا یازمامالییام. البته، علیرضا نابدیلی چیخماقلا. اونو بیر خالق فدایی چئریکی کیمی تانییردیم، شعریله سونرالار تانیش اولدوم.
س: سیزجه بو گون کی آذربایجان ادبیاتی هانسی باخیمدان آخساقلیقلارلا اوز به اوزدور؟ یوخسا هئچ بیر آخساقلیغا اینانمیرسیز؟
ج: بو گون شعریمیز ایرلیلهمکدهدیر، بونا سؤز یوخ. بو شعریمیزه خوش بیر خبردیر. استعدادلی گنج شاعیرلرین شعرلرینده گؤرونن تلاشلار اومود وئریجی دیر. بونو گؤرهنمهینلر یا دوغرودان خبرسیزدیلر یا دا خبرسیز قالمانی سئویرلر. آنجاق بعضن دیل باخیمیندان آخساقلیقلار دا گؤرونور. بعضی بوشلوقلاری نظره آلاندا بلکه بو بیر قدر دؤزولهسی اولا بیلسین. چونکو یوز ایلدن چوخ بیر زامان دیلیمینده شوونیزمین زهرلی اقتداری آلتیندا آذربایجان انسانینین ایچینه اکیلمیش حقارت حیسی اونون ایچینی دیدیشدیریب. بو زهرلی اقتدار آذربایجان انسانینین یارادیجیلیق یئتنهیینی، انکشاف چیخارینی، گلیشیم باجاریغینی، بشری گوجونو اؤز تاثیری آلتینا آلاراق اونو دینج بوراخماییب، اونو نورمال و دوغال بیر پیسیکی وضعیتده اؤز حیاتینی اؤز دیلیله قوروب یاشاماق فورصتیندن قویوب. دئمهلی آذربایجان انسانی بو سادیلادیغیم عامیللرین هامیسینی کیملییینی، دیلینی و بیر سؤزله اؤزونو اثبات ائتمک یولوندا خرجلهیرک کورلاییب توکتمهیه مجبور قالمیشدیر. ائله بوتون بونلاری گؤز قاباغینا گتیرنده بو گون ادبیاتیمیزین بوتون آلانلاریندا گؤز قیرپدیران آخساقلیقلارا دؤزمک زورونداییق. بونو دا نظره آلماق کی، بیز قبوللانساق دا قبوللانماساق دا بو گون تورکجه یازماق بیر چئشید ضییالیچیلیق کیمی آلینیر. چونکو بو حرکت رسمی تاپشیریغا قارشی بیر تههر هایقیری و داها دوغروسو باش قالدیری دیر. بونا گؤره ده تورکجه ساوادلاری یئترینجه اولمایان آنجاق گوجلو سیاسی قابلیّتلری اولان انسانلار دا ادبیّاتچی کوتله سینه قاریشیر. بو ایسه ایشین بیر یانینین آخساماسینا ندن اولور.
س: سیزجه بو گون گنج شاعیرلر آذربایجان شعرینی دونیا شعرینه یاخینلاشدیرا بیلیبلرمی؟
شعریمیز گئت- گئده کئچمیشدهکی آخساقلیقلارینی آرخادا بوراخماغا دوغرو گئدیر، بئله گئدرسه دونیا شعرینین اؤلچو- بیچیلریله ده آیاقلاشا بیلهجک. فقط بو راحات- راحات الده اولونماز، زامان ایستیر، آردیجیل اوخوماق، چالیشماق، سیناولاردان دیکسینمهمک، آلقیش گؤرمهینده اومودسوزلوغا اوغراماماق، آددیملادیغی یولدا اؤزونو یالقیز گؤرونجه قورخماماق و …
بوگون گنج استعدادلاردا بو چالیشمالارین ایزینی گؤرمک راحاتدیر، چوخ اؤرنکلر وئرمک اولار: بیر آخشام اوستونو اولایاندا ایتلر/ قارانلیقدا دیرکلر/ قارانلیقدا آغاجلار، کیملره بنزر… اؤلوم بیر قاتاردیر سس سیزلیکدن و سنسیزلیکدن اولوشموش/ آلیر گؤتورور سؤزجوکلری، ایضظیرابلاری آلیر گؤتورور نه وارسا کیم وارسا (دومان اردم)
باشقا بیر اؤرنک:
ساری پیشیک کیشمیشی گؤزلریله/ تومارلانیر قونشوگیلدهکی قادین اللرینده/چالیرحیطیمیزدهکی آرمودآغاجی قیرمیزیا رؤیالاریمدا… کلمه لر شریت سطیرلرینده سوتییهن گئیمیش / رؤیالاریمدا ایچی بوش سوتیهن… (آیدین آراز)
و یا: سنی من اکدیم/ وورغون توپراغین سینهسینده/ یاری توت یاری ایده/ … یارپاقلاری من دلی ائتدیم/ کؤلگهندن بیرآز آشاغی گؤمدوم اؤزومو/ و قوللارینا قونان هر قوش دنلهدی/ سنده قالان گؤزلریمی… (لیلی کحالی)
بیر چوخ باشقا گنج شاعیرلرین آدینی چکمک اولار: ملیحه عزیزپور، تورکان اورمولو، مرتضا سلمانی، زامان پاشازاده، لیدا احمدی، عیسا زینی، ائلشن بؤیوکوند، فرزاد لئیسی، بهمن ارک … و بو دقیقه خاطیرلایانمادیغیم باشقا آدلار. بو گنجلرین هامیسینین یارادیجیلیغیندا بئلهجه گؤزل شعرلر و میصراعلارا راست گلیریک.
س: سیز بو گون آذربایجان شعرینده بیر آیریلیغی حس ائدیرسیزمی؟سیزجه بوگون کی گنج شاعیرلر سیزین نسل شاعیرلری اوخویورلار و اونونلا برابر سیزین نسل شاعیرلر نه قدر بو گون کی یازیلان شعرلری اوخویورلار؟
ج: بونو گنج شاعیرلردن سوروشون گؤرون بیزیم نسلین شعرلرینی اوخویورلار یا یوخ. دوستلاری بیلمیرم من گنج شاعیرلرین شعرلرینی ایزلهرم. اینانیرام اونلار دا اوخویورلار. گنجلرین هادی قاراچایین دورو و آخار دیلیندن ، اسماعیل اولکر (مددی)یننین محتشم دیلیندن و کیان خیاوین گوجلو آری دیلیندن اؤیرهنهسی چوخ شئیلر وار. بو گونون شعرینده آرتیق بو شاعیرلریمیزده گؤردویوموز دیلین گوجونو و دورولوغونو گؤرموروک.
س: هادی قاراچایین، کیان خیاوین، اسماعیل مددی و بوتونلوکده دئمک اولار اؤز نسیلیزین گوجلو دیلیندن سؤز آچدیز. ندن یئنی نسیل دیل باخیمیندان آخساخلیقلارلا اوز به اوزدور؟
ج: سیز بو گون یازیلان نثری، گنجعلی صباحینین یازدیغی نثرله قیاس ائدین. ائله شعرده ده بو باش وئریر. نییه؟ نه باش وئریب؟ باخین، بیزیم نسلیمیز آنا دیلینی هله فارس دیلینه بولاشمامیش دوغال چئورهسیندن اؤیرهنمیش نسلدیر، فارس دیلینین هله تاثیری آلتینا قاپانمامیش بیر چئوره. فارس دیلینین ساوادسیزی اولان بیر چئوره. گاهدان گوذاردان، یولونو آزمیش بیر فارسجا کلمه ده بو چئورهیه کؤچدویونده تورکجه فونوتیکاسی دونونو گئییردی. بیزیم نسلی قاری ننهلر، قوجا بابالار کورکلرینه میندیریب سنکچه-بیزهکچه ائلهیه- ائلهیه ناغیللارلا بؤیوتدو، بایاتیلارلا اوخشادی. هادی قاراچای، اسماییل مددی و کیان خیاو کیمی شاعیرلر همین نسلین یئتیرمهسیدیرلر. آتام چیینینین قارینی چیرپا- چیرپا ائشیکدن ائوه گلیب دئینده کی، « آلاچالپوو وورور» و یا «شیدیرغی ووردو کئچدی» دئمهلی من ایلک دیل درسلریمی آلیرمیشام. نه یازیق کی، بوگونون جاوانینین گوندهلیک دانیشیق دیلینی «رگبار وورور» و یا «افقدا ابرِ سیاه وار» کیمی جوملهلر اولوشدورور. اونون دیلی بیر یاندان فارس دیلی، دیگر یاندان پیک کاناللاری، اوخودوغو قارداش ادبیاتی، سؤزلوکلردن اؤیرندییی و باشقا عامیللرین ائتکیسی آلتیندادیر.
س: اؤزللیکله سیزین شعرلرینیزین مخاطبلری کیملردیر و ندن آذربایجان شعرینین مخاطبی آزدیر؟
ج: باخین! بو سووالا قیسسا جاواب و بلکه ده اورهیینیزجه اولان جاوابی ایسترسهنیز سیزی راحاتلاییم، گونئی آذربایجان شاعیری شعرینی یا دوست آراسی بیری- بیرینه اوخویور یا دا آز ساییلی اوخوجوسو اولان اینترنت آلانلاریندا یاییر کی، اونون دا اوخوجوسو آنجاق اؤزموزوک. یوخ، اطرافلی دانیشماق ایستیریک سه شعر، بیر یاندان شاعیرین آراچیلیغییلا تفکر و تخییول جغرافیاسیندا کلمهلردن، سسلردن، ایشارتلردن و باشقا بیر چوخ شئیلردن یارانان نسنه دیر، طبیعی دیر بئله بیر بوروشوق اورون آز ساییلی مخاطبین ماراغینی قازانسین. شعرین دیگر یارادیجیسی اوخوجودور. بو یارانیشدا اوخوجونون نئجهلییی و اوخونوش آچیسی بؤیوک رول داشییر. شعر توپلومون ادراکینی یوکسلتمهلیدیر، من بئله دوشونورم. اونا گؤره ده اؤزونو توپلومدان نئچه آددیم یوکسکده توتمالی. من شعریمی یازیرکن مخاطبین کیم اولدوغونو دوشونمورم ایناندیغیم و دوزگون بیلدییم ایشی گؤرورم. بو، شعرین یاراندیغیندان سونرانین ایشیدیر، گؤرک شعر، توپلومون هانسی قاتینا خطاب ائده بیلمیشدیر ویا توپلومون هانسی قاتی شعریمیزله ایلگی قورا بیلمیشدیر. بو دا شاعیرین دئییل، تنقیدچینین ایشیدیر.
بیز اگر آنیندا گور-گور آلقیشلاییب دا سوووشان مخاطب کوتلهسی آراییریقسا، او زامان کوتله توپلوسونون چوخدان تپیک دؤیوب سوووشدوغو آسفالت جیغیرلارا دوشمهلی اولاجاییق، بو دا بیزی مئیخانا شعرینه دوشوره بیلر. بو ایسه شعرین توپلومون آرخاسینا دوشمهسی دئمکدیر. یوخ، جیدی ادبیاتا شعر یاراتماق ایستیریک سه آلقیشلانماماقدان، بَیهنیلمهمکدن قورخماماق گرک، منسه، بو قورخماماغا چالیشیرام. البته، بول ساییلی کوتلهنی مخاطب توتان شعر ده توپلوما لازیمدیر. راحات- راحات آلینیب، راحات- راحات هیجانا قاپدیریب راحات- راحات لذت دادیزدیران شعر، اؤرنک اوچون علیآقا واحدین غزللری، شهریارین حیدرباباسی، ماراغالی کریمی نین اثرلری. گونوموزده ده بو وار، کئچمیشده ده اولوب.
هم ده نییه بوتون سوروملوقلاری، سیخینتیلاری شعر و شاعیرین بوینونا یوکلهمک ایستیریک؟ بلکه توپلومدا دا هانسیسا آخسارلیقلاری گؤرمک یئرسیز اولمایا. من نئج ائلهییم کی، بئله بیر گؤزل شعرلرین مخاطب کوتلهسی آز ساییلیدیر: ماوی بیر میز کیمی/ اورتالیقدا دنیز/ داغ، قوناق گتیرن دورنا تیلیفلی/ بیر ایستکان چای/ بولودلار شکریمیز/ و ایکی طرفده بیز/ گؤی، بیر چادیر کیمی، گؤی/ اورتاسیندا خودونو چگدیییمیز آی… (اسماییل مددی)
ایندی بو شعره باخین:
بیز یوللاری اسرک گئدیردیک/بیز آلمالیقلاری، اوزوملوکلری/ ائله شعرلی و شورلو/ ائله دؤرد فصیللی کی، آه/ … سندن فقط/ اوره ییمده بیر دلی عصیان قالدی/ دیله ییمده بیر دلی دومرول/ اولای گونلرینی بوراخ هله لیک/ قوی کؤکسونه داغیلان دومانلاری آریدیم!… (کیان خیاو)
بیر باشقاسی:
آجی گولوشلوم!/ دوداغینی گتیر/ بوگون کول قابیلار برابر دولوبلار اودالاریمیزدا/ و آجی قهوهلر/ آجی گولوشلوم/ یاشادیم من سنی/ دوداغینی گتیر حیاتیمین دادین وئریر دوداقلارین ایندی….( حیدر بایات)
شعر اینجه صنعت دیر، هنردیر، هنر گؤرستمک بیر توپلومون آنجاق تایباشیلارینین الیندن گلر، بللی کی، هنرین مخاطبی هنر باجارانلار و هنر سئورلر اولور. گوندهلیک حیاتیلا مشغول اولان انسان آنجاق بیر اؤتری ایلنجه کیمی هنره یاناشار، بو دا اونون حاققیدیر. بوراخین اونلاری سئودیکلری کیمی سورسونلر حیاتلارینی. بو گؤزلنتی ندیر کوتلهدن؟ کوتلهنین ادبیاتی درینلمهسینه قاوراماسی بوش بیر گؤزلنتیدیر. او پایینی اؤز شیوهسیله اؤز اؤلچوسو بویدا آییریر ادبیاتدان. ادبیاتین بؤیوک حیصهسی تخصص آلانیدیر. نئجه کی بیر رسیم سرگیسینه گئتمک کوتلهدن گؤزلهنیلمیر، شعر ده ائلهجه. بو تکجه بیزده دئییل، چوخ اؤلکهلرده جیددی شعرین مخاطبی آزدیر. نئجهکی فارس شعرینده گؤروروک شاملو، سپهری، فروغ یا نیمانین شعرلری بیر اوزون سورهدن سونرا ایندی کارت پوستاللارا یازیلیر حالبوکی، یاییملاندیغی زاماندا هر جور تپکیله قارشیلاندیلار.
س: سیزین شعریزین مخاطبلرینین کیم اولدوغونو بیلدیک. ایندی نگار خیاوی شعر یازاندا او مخاطبلری نظرده توتاراق یازیر یوخسا نیگار خیاوی اؤزون نظرده توتاراق یازیر و مخطبلر اونون یازدیغینی بهیهنیرلر؟
ج: بیلدییینیزه گؤره سئویندیم! نیگار خیاوی شعر یازیرکن، یاریدان چوخونو، نیگار خیاوینی گؤزه آلاراق یازیر. هم ده تک من دئییل، گونئی آذربایجان شاعیری یارادیجیلیغیندا تکجه شعر یاراتماق دئییل، اونونلا یاناشی دیلی ده قورومالیدیر، من بئله دوشونورم.
س: بو گونکو قادین شعریمیزین دورومونو نئجه گؤرورسوز؟
ج: عمومی باخاندا قادین شعریمیز هم نئچهلیکجه هم نئجهلیکجه ایرهلیلهمیش دورومدادیر. طبیعی کی، بوگونکو قادینیمیز آرتیق اوتوز ایل بوندان قاباق یاشایان قادین دئییل. سیاسی، اجتماعی، اقتصادی دوروم دییشمیشدیر آرتیق. بو گونون فضالاریندان، امکانلاریندان یارارلاناراق دونیا قادین شعریله تانیش اولان قادینین، شعر مضمونلاری کئچمیش نسیلدن فرقلی اولاجاقدیر. سئوگیلی «سحر خانیم» انقلابدان سونرا شعریمیزده جسارتلی آددیملارا ایمضا آتدی.
س: جسارتدن سؤز آچدیز. بو گونلر بیر نئچه قادین شاعیر، شعرلرینده قادین جینسل اورگانلاری گتیرمکله، جسارتلی شاعیرلر آدلانیرلار. سیزجه بو جسارت ساییلیر یوخسا…؟ بوتونلوکده بئله بیر شعرلره نئجه باخیرسیز؟
ج: قادین طبیعتجه کیشیدن فرقلی وارلیقدیر. حیاتا، وارلیغا، دؤورهده کی اشیایا، انسانی رابطهلره اؤز قادینسی هوویتی ایله یاناشیر. قادین، بو گونه کیمی اولدوغو کیمی صحنهدن سیلینیب سوپورولورسه، ائوین دؤرد دوواری آراسیندا و او دؤرد دووارین دا قیراق بوجاقلاریندا سیخیشدیریلیرسا البته کی، او توپلومون تاریخیده مذکر اولاجاق، ادبیاتی دا و باشقا هر نهیی ده. قادین شعری قادین باخیشی و قادین روحونو داشییر. تکجه قادین وجودونون ارگانلارینی شعره گتیرمکله قادین شعری یارانماز. سیزین دئدیینیز او شعری من پورنو شعری آدلاندیریرام. بو چئشید شعرلرین قبالیندا آغیز بوزوب چییین آتیب کئچمک یئترلی دئییل. بعضی دوستلار او، واخت کورلاناجاق قدر اؤنملی دئییل، دئییب یانیندان اؤتوب کئچیرلر، کئشکه شاعیرلر، ادبیاتچیلار اؤز گرچک مؤوقعلرینی بو شعرلرین قبالیندا آچیقلاسینلار. دوستیانا ییغینجاقلاردا بونلار دانیشیلیر، آما رسمی اولاراق هر کس اؤنمسهمزلیکدن گلیر کیمسه دانیشمیر سوسور. منجه بو چئشید شعر، شعر هنرینی، دیلینی انحطاطا یؤنلدن یوللاردان بیریدیر. بیلیرسینیز پورنوچولوق کاپیتالیستی کولتورون هم ده تکجه قادینی دئییل، انسانلیغی تحقیر ائدن اورونودور. کاپیتالیستی کولتورده کالانی رئکلام ائتمک اوچون گؤزل و چیلپاق بیر قادینین شکیلیندن استفاده اولوندوغو کیمی بو گون پورنو شعری یازانلار دا همین ایشی گؤرورلر. یا دا شعرلرینی تحریک ائدیجی بیر لحنایله دیکلمه ائلیرلر، بو ایش، شعره مخاطب آختارماق یوخ، بلکه شعره مشتری جلب ائلهمکدیر. شعری بو آلانا چکمک اؤزو چیرکینلیکدیر. باخین، ائروتیزم پورنودان باشقادیر. شعرلریمیزده ده گؤروروک. اروتیک شعرلرده چوخ گؤزل جینسل اینسانی دویغولار وار. بو دا تزه شئی دئییل، غیر رسمی ادبیاتیمیزدا، فولکولوروموزدا، خالق ماهنیلاریمیزدا، گوجلو قادینسی اروتیک تصویرلر گؤروروک. «قارا گیله» ماهنیسی، «آنامدان بیر یایلیق آلدیم» ماهنیسی، «قوی گولوم گلسین آی ننه» ماهنیسی و بیر چوخ بایاتیلارو تاپماجالار … کی، نه چاغداشلیغا نه مدرنیزمه، نه پست- مدرنیزمه هئچ دخلی اولمایان ائروتیک ماهنیلاردیر. بیلیرسینیز، قیرمیزی جیزیقلاری و قاداق یاسالاری هر زامان رسمیچیلیک میدانا قوندورور و گویا رسمی ادبیاتین قراریلا قادین سئوگیسینین لاپ اوزاق باشی الهی سئوگی اولابیلر. حالبوکی غیررسمی ادبیات و فولکلور بو جیزیقلاری آشماغا یئترلی گوجو اولوب هرزامان. ائروتیزمی اییرنج قاییرما قابدا گؤزه سوخماق همن پورنودور.
س: سیزجه بو گون آذربایجان ادبیاتی ادبی تنقیدچیلر بوشلوغوندا دئییل می؟
ج: ادبیاتیمیزین بو گونکو دوروموندا تنقیدین یئری چوخ بوش گؤرونور. اثرلر یازیلیر، یاییلیر آما بیلیمسل نقدلردن خبر یوخدور. تنقیدلر و داها دوغروسو سؤزبازلیقلار دالدالاردا دانیشیلیر ویا مرید مورادلیق سوییهسینه دوشور. یا بیزیم دوغرودان تنقیدچیمیز یوخدور یا دا منتقیدلریمیزین جسارتی و آکادئمیک ساوادلاری بونا چاتیشماییر. بو موصاحیبه یاییلاندان سونرا منتقیدلرین یامان-یووزلارینی گؤزلمهلییم.
س: اؤنجه دئدییز کیمی بو گونون شاعیری اؤز یارادیجیلیغیندا تکجه هنر یاراتماغی نظره توتمامالیدیر، هنر یاراتماقلا یاناشی دیلیده قورومالیدیر . ایندی بو تنقیدین یئرینین بوشلوغوندا منه بئله گلیر کی قاباقدا گئدن شاعیرلریمیز، اؤز تجربهلرینه دایاناراق بیر آز دا تنقیده یاناشمالیدیرلار. ندن نگار خیاوی یا باشقا گوجلو شاعیرلریمیز بو ایشه ماراقلاری یوخدور؟
ج: تنبل اولدوغومو بوینوما آلیرام، آنجاق من منتقید دئییلم آخی. هم ده قالماقالدان قاچیرام.
س: هانسی قالماقالدان؟
ج: … قالماقالا سالماق ایستیرسیز منی؟
س: بوتونلوکده سیزین شعرلرینیزده بیر چوخ یالنیزلیق مضمونلاری گؤرونور. بیر ده سیزین سون شعر کتابیز-الیمده اللی بارماق-دا سؤیوش وئرمکلرله اوزبه اوز اولوروق. بونلار ندن آسیلیدیرلار؟
ج: دئدیینیز او یالنیزلیق مضمونو شعرلریمدن آلینیرسا دئمک او مضمون وار و سببینی ده اؤزوم یاخشی بیلیرم. قالدی کی، «الیمده اللی بارماق» کتابیندا سؤیوش سیزین دئدیینیز قدر چوخ دئییل آنجاق کئچمیش کتابلاریما باخاندا هه، چوخدور. یارادیجیلیق، روحی دؤنملردن ائتکیلنیر. هر زامان عینی آخاردا قاباغا گئتمیر. شاعیر یاشادیغی توپلومدان اثر آلیر. بیز هانسی توپلومدا یاشاییریق. نهدن نه گؤزلهییریک؟ سیز گئدیب میوهساتاندان ایکی کیلو میوه آلاندا دئسهز – بوندان یاخشی میوه یوخوزدور؟ آتماجالی سؤزلر ائشیدهجکسینیز. یاشادیغیمیز توپلومدا، عائله ایچینده، قونشولاریمیزلا قوهوملاریمیزلا نه قدر بیربیریمیزله گوندهلیک دارتیشمامیز اولور. بونون حاصیلی نه اولار؟ بئله بیر توپلوم ایچینده، بئله بیر عصبی ایلیشگیلر ایچینده یاشاییریقسا چیخاریمیز همین فضانین آجی مئیوهسی اولاجاقدیر. بیز بوتون بیر قورخویلا یاشاییریق، اقتصادی قورخو، اجتماعی، سیاسی قورخو، زلزله قورخوسو و باشقا باشقا قورخولار.
س: سیز فولکولورلا دا باغلی ایشلر آپاریرسیز. نئجه اولدو فولکولورا ماراق گؤستردیز؟
ج: فولکولور چوخلارینا ماراقلی اولان ساحهدیر. فولکولور دیلیمیز و کولتوروموزون اؤزهییدیر، ادبیاتین غیر رسمی اسکی ژانری دیر. گونئی آذربایجاندا کئچمیش یوز ایلده دیلیمیزی قورویان اساس عامیللردن بیریدیر. عین حالدا منه بئله گلیرکی(باکیلیلار دئمیشکن )، فولکولورون یارانماسیندا قادینلارین رولو بؤیوک اولوبدور. سانکی فولکلورون بؤیوووک قایناغی قادینلارین دوشونجه و دویغولاری اولموشدور، سئودا یانیقلاری اولان قادینلار: اوخشامالار، نازلامالار، لایلالار، ناغیللار و خالق ماهنیلاری… فولکولوروموزون چوخ حیسهسینی قادینلار یارادیبلار. بونو فولکولوروموزون باشاباشیندان حس ائدیرم. بو دا گؤزدن قاچمامالیدیر و منجه بو بیر آراشدیرما پوروژهسی اولا بیلر.
س: هانسی «ایسم»ه چوخراق باغلیلیغیز واردیر؟سیزه فمنیست بیر شاعیر دئمک اولارمی؟
ج: هئچ بیر «ایسم»ه باغلیلیغیم یوخدور چونکو هئچ تور باغلیلیغا دؤزوموم یوخدور. ائشیتمیشم دئییلیبدیر نگار خیاوی فمنیست شاعیردیر، آنجاق من فمنیست دئییلم. اولابیلر یازیلاریمدا بیر آز فمنیست، بیرآز اومانیست، بیر آز کاپیتالیست، بیر آز سوسیالیست، و باشقا ایستلردن ایز اولسون آنجاق دئدییم کیمی بوتونلوکده هئچ بیر «ایسم»ه باغلیلیغیم یوخدور.
س: حکایه و نثره نئجه یاناشیرسیز؟
ج: نثر یازماغی چوخ سئویرم، ترجمهیه ساری دا اونون چون گئتدیم. نثر یازیرکن داها چوخ دیلله یاخینلیق حیسیم اولور، دیل جانیما سینیر. حکایهلریمین بیر نئچهسی اینترنتده گئدیبدیر. بیر نئچهسی ده درگیلرده اوردا- بوردا…
س: دنیا اوزره چوخ هانسی یازیچی و شاعیرلری اوخویورسوز؟
ج: چوخلارینی، چارلز بوکوفسکی، سیلویا پلات، شیمبورسکا، مارینا تسوه تایوا، ناظم حکمت ، هاروکی موراکامی… و باشقالاری.
س: آذربایجاندا کیملری اوخویورسوز؟
ج: یوسف صمد اوغلو، رامیز روشن، و …
س: سون سؤزونوزو ائشیدک؟
ج: یورولمایاسینیز دئییب سیزه ساغلیق آرزولاییرام.
____________________
سایین شاعیریمیز نیگار خیاوینین بو سایتدا گئتمهسینی مصلحت گؤردویو سؤیلهشینین باشلیغی بیزدندیر. سؤیلهشی بیرینجی کز ” کولتور” ژورنالینین 3-جو ساییسیندا گئتمیشدیر.
Nəşr olunan yazı və xəbərin bütün haqları Anlam.Biz`ə aiddir. Özəl icazə alınmadan yazı və xəbər heç bir şəkildə istifadə edilə bilməz. Ancaq yazı və xəbərin bir bölümü aktiv link verilərək götürülə bilər.