text:
آشیقلارین دونیاسی چوخ بؤیوک و گئنیش بیر دونیا اولاراق، بؤیوک انسانلاری طلب ائدیر. بو گئنیش دونیادا کئچمیشلردن بری چوخ بؤیوک و عارف انسانلار آشیق آدی ایله گلیب شعرلر سؤیله ییب، داستانلار و هاوالار یارادیب، اؤزلریندن بیزه نشانلار قویاراق فانی دونیانی ترک ائدیبلر. بو آشیقلاردان، دده قوربانی، آبدال مسکین، توفارقانلی عباس، خسته قاسم، دوللو مصطفی، دده علعسگر و چوخلو عارف آشیقلارین آدلارینی افتخارلا چکمک اولار. بو آدلارین چکدیگیمیز آشیقلار هر بیریسی اؤز یئرینده بیر عارف و داهی انسان اولاراق، آشیقلیقدا چوخ بؤیوک رول اوینایاراق، آشیق ادبیاتینین شعرینده، داستانلاریندا و هاوالاریندا ائتگی بوراخیبلار.
بو آرادا بیر مسئله نی اونوتمامالی ییق. اودا بو، اوزون کئچمیشلردن سوزولوب گلن آشیقلارین آدلاری و سانلاری نیه محدود اولوب و چوخلارینین آدلاری گلیب گونوموزه قدر چاتماییب و تاریخ صحیفه لرینده سیلینمک زوروندا اولوب و یالنیز بیر سیراسینین آدینی بوگون بیلیریک؟ بو سؤالین جوابی، اوسته خاطرلاتدیغیمیز کیمی چوخ آیدین و بللی دیر، او دا بو آشیقلارین اؤز چاغلاریندا و ساحه لرینده آشیقلیقدا بوراخدیغی ایزلر اولوبدور.
بو مقدمه ایله، بوگونوموزه کئچیریک. آشیقلیغیمیز یئنی عصرده بیر آز ضعیفله سه ایدی ده، بو صنعت ائله اوستاد آشیقلار یئتیردی کی، بو صنعته یئنی جان و روح باغیشلادیلار. آشیق صنعتینی افسانه وی تولو قوشونا اوخشادیرساق، بو انسانلارین ایشلری و چالیشیقلاری بو صنعتی حیاتینین ضعیف بلکه ده سون چاغلارینا چاتارکن یئنیدن سیلکه له ییب، آذربایجان سمالارینا قالدیریب و بایراغینی یئنی نسیلین ایچینده اسدیره رک، قالارغی ائتدی.
بو آشیقلاردان بیری و منجه ده ان اؤنملیسی، آشیق چنگیز مهدی پور اولوب. آشیق چنگیز اؤزوندن گؤستردیگی بؤیوک اوستالیقلا و اوستون تکنیک لری ایله بؤیوک اوغورلار قازانیب. او کؤنلونده اینجه، ائپیک و دویغولو آشیق هاوالاری ایله اؤلکه لری و کؤنوللری فتح ائده رک دونیانین صنعت میدانلاریندا اؤزونه مخصوص یئر آییردی. اونون شهرتی نه تکجه آذربایجان و ایرانا، بلکه بوتون دونیایا گئدیب چاتدی. ائله بونا گؤره ده آشیق چنگیز چوخلو اؤلکه لرین دعوتی اوزره اورا قوناق گئدیب، آتا-بابا صنعتیمیز اولان آشیق صنعتینی آمریکادان آوروپایا، آوروپادان ژاپونیایا قدر تانیتدیردی. اونون خارجی سفرلرینین نتیجه سی سازیمیز و سؤزوموزون دونیانین کولتورل دایره لرینده تانینماسی اولوب . بو دا هر کسین الیندن گلمه ین بیر ایشدیر.
اوستاد چنگیز مهدی پور 1340-جی ایلده، کلیبرین شیخ حسنلی کندینده دونیایا گؤز آچدی. بیلدیگیمیز کیمی کلیبر، قاراداغ ماحالیندا یئرلشیر و قاراداغ دا کئچمیشلردن بری ساز-سؤز و آشیق صنعتینین بئشیکلریندن بیری اولوبدور. بونا گؤره تصادفی دگیل کی، چنگیز ده بئله بیر ماحالدا بؤیویوب بویا-باشا چاتارکن، آشیق صنعتینه ماراقسیز اولمایا. او اوشاقلیق ایللرینده، عمیسی آشیق عین الله ین ساز-سؤز بولاغیندان فایدالانیر و آشیق صنعتینه اولان سئوگینین ایلک نشانه لری ائله او چاغلاردان باشلاییر. چنگیز مهدی پور 1356-جی ایلده تهرانا کؤچرکن، اوستاد حسین اسدی نین حضورونا گئدیب، اوستاد حسین اسدی نین سئحیرلی و اعجازلی بارماقلاریندان سوزولن هاوالاردان بهره لنیر. او سونرالار، موسیقی نی علمی صورتده اؤیرنمک ایسته ییر و ائله بونا گؤره ده 1368-جی ایلده تبریزده اوستاد یحیی اسماعیل زاده نین موسیقی اوزره تئوری کلاسلارینا گئدیب، موسیقی علمینی اؤیرنمگه باشلاییر و اؤز بیلگی لرینی داها دا تکمیل لشدیریر. علمی و کلاسیک ساوادینی آتا-بابالاردان قالمیش آشیق موسیقیسی ایله بیرلشدیریب، بو موسیقییه یئنی جان وئریر. ائله بو سببدندیر، اوستاد چنگیز مهدی پورون ایفالارینا قولاق آسارکن، طبیعتی و اونون گؤزللیکلرینی دوشونمه مک امکانسیزدیر. او کوراوغلویا عاید اولان هاوالاری چالاندا، سانکی کوراوغلو معرکه قوروب و دوشمنی مبارزه یه دعوت ائدیر و یا اووشاری هاواسینی ایفا ائدنده بیر طرفدن شاد و بیر طرفدن حماسی اولان بو هاوادا بیر آغیر ائلین ظفر گونونو خاطرلادیر و ذهنلرده جانلاندیریر.
اونون هر چالدیغی و ایفا ائتدیگی هاوا آشیقلیق اوسلوبلارینا باغلی اولارکن، دگیشیکلیکلر ایله اوزلشیر و معاصرلشرکن یئنی نسیله اتحاف اولونور. بو دا آشیق هاوالاریمیزی یئنی نسیلین آراسیندا سئودیریر.
سولو و تک ساز ایفاچلیغیمیزین ان گوجلو نماینده سی اولان اوستاد چنگیز مهدی پور، هم ده بیر یارادیجی آشیق اولوب. او گؤزل ساز ایفاچیلیغیندان علاوه، هم ده بیر نئچه هاوا بسته له ییب و موسیقی خزینه میزه آرتیریبدیر.
آشیق چنگیز، چوخلو ایران و ایراندان ائشیکده اولان فئستیواللارا قاتیلیب و چوخلو مقاملار الده ائدیبدیر. بو مقاملاری و نه اوچون کسب ائتدیکلرینی و دونیا سویه سینده آشیق صنعتی حاقیندا نه لر ائتدیگینی بورادا گتیررسک بلکه ده بیر آیری مقاله یازمالی اولاجاغیق. ائله بونا گؤره ده بو یازیمیزی قیسالداراق، اونون سون واختلار الده ائتدیگی بیر اوغورو خاطرلاداراق، بو یازینی باشا وئریریک.
آشیق چنگیز مهدی پور، سون واختلار بیر دگرلی عنوان قازاناراق، توتدوغو یولدا بیر اؤنملی اوغور الده ائدیب و اؤز جدیتینین و بو صنعتده الده ائتدیگی باشاریلاری داها دا تکمیل لشدیردی.
آشیق چنگیز، ایران صنعتکارلارینین دگرلندیرمه شوراسیندا( شورای ارزشیابی هنرمندان)، بیرینجی هنری درجه سینی قازانماغا لاییق گؤروندو. بو شورا ایرانین کولتور باخانلیغینا(وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) باغلی بیر قورومدور و اورانین وئردیگی بو درجه موسیقی اوزره دوکتورا مدرکی ایله برابر و معادلدیر. اوستاد چنگیز مهدی پورا الده ائتدیگی بو اوغور مناسبتی ایله تبریک ائدیب بو مقدس آشیق صنعتیمیزی یاشاتماغینا گؤره غروروموزو بیلدیریریک. آشیق چنگیزین بؤیوک و دده آشیقلاریمیز اولان علعسگر، خسته قاسم، توفارقانلی عباس کیمی آدی تاریخلرده قالماغینا دا اینانیریق و اینامیمیز وار. بو مقامی آشیق چنگیز تکجه اؤز آدینا یوخ، بلکه یوز ایللر و مین ایللردن داغلارین قارلاری کیمی سوزولوب گلن و بیر بؤیوک چای تشکیل ائدن مینلرجه ساز و سؤز اوستادینین امکلری ساییلان آشیق صنعتی آدینا آلیبدیر و آشیقلیغیمیزین گوجونو بیر داها ثبوتا یئتیریبدیر. یازیمین سونونو اوستاد بهرام اسدینین شعری ایله بیتیررکن، اوستاد چنگیز مهدی پورا جان ساغلیغی و باشاریلار آرزی ائدیریک و اونون گله جکده الده ائده جگی اوغورلاری صبرسیزلیکله گؤزله ییریک،انشاء الله.
********
سازیم منیم
بهرام اسدی
دانیشانلار بیر-بیر سوسور دانیشدیقجا سازیم منی
مجلس اهلی قیشدان چیخیر چون دانیشیر یازیم منیم
توخوناندا مضراب تئله روحوم گئدیر، اسکی ائله
دورنالاریم قاتارلانیر، قاققیلداییر قازیم منیم
***
بو ساز بیر عالی جنابین، عزیز وجودون سازی دیر
کیمسه نی مأیوس ائیله مز، قلبه اومودون سازی دیر
اوزانلاردان بیزه قالان دده م قورقودون سازی دیر
ایلاملاردا شکیللی دیر، اورخونلاردا یازیم منیم
***
خسته قاسیمدا دیللنیب، غربتی سین چالیب غریب
یانیق کرمی ده کرم آیریلیقلاری سؤیله ییب
آلی- علعسگردن گلیب، عدالته اولوب نصیب
چنگیزین بارماقلاریندا اوزه چیخیر نازیم منیم
***
دونیالارا اون وئریریم، سرحدلری آشیر سسیم
سسیم بیر ایلاهی سس دیر بو سس منیم مقدسیم
دالغالانیر بایراغیمدا اسیر بو سس اسیم-اسیم
واریم بودور اوتانمارام، چوخوم منیم آزیم منیم.
روزنامه آرازآذربایجان/ مورخه 1/4/1392
برچسبها: آشیق, آشیقچنگیز, بهرام اسدی, احمد اسدی, نشان درجه یک هنری
آذربايجان آشيق مكتبلريندن
"تيكان تپه" آشيق مكتبي
یازان: احمد اسدي
تيكان تپه شهرينه مخصوص آشيق دسته سي و من....
گؤزل آذربايجانيميزين ان قديم و ان اصيل مدني ارثي اولان، آشيق ادبياتي و آشيق موسيقي سي تاريخلردن سوزولوب گلن بير وارليق اولاراق، بوگونده ياشاماقدادير. آشيقليق گلنگي اسكي لردن بري، شامان زامانلاريندان اسلام دؤورونه و اسلام دؤوروندن بوگونه قدر اؤزونو چئشيدلي آدلار و چئشيدلي اؤزلليكلرله ساخلاييب، قورويوبدور.
اسكي چاغلاردا آشيقليغيميز يوردوموز بويوندا بير اولسادا، زامان كئچديكجه، چئشيدلي بؤلگه لرده اؤزونه مخصوص لمس تاپيب و اؤزونه مخصوص اؤزلليكلره صاحب چيخيب و بير-بيرلري ايله فرقلنرك، آشيق مكتبلريميز يارانيب.
بيز بوگون آشيق مكتبلريميزده فرقلي هاوالارا نظر سالاندا، اونلارين روحلارينين بير اولدوغونو گؤروروك. حتي چوخلو هاوالاريميزدا عيني دير، يالنيز چالماقدا و اوخوماقدا فرقلنرك، بعضي ريتميك اولور، بعضيلرينده ريتيم سينير، بعضي لرده ده اوخونان سؤزلر اوزاديلير و ... .
ايندي ليكده نئچه بؤيوك آشيق مكتبيميز وار، اونلاردان اورمو آشيق مكتبي، قره داغ، هئشتري، شيروان،بورچالي، زنجان، همدان، قوم-ساوا، گؤيچه، قوبا-قوسارين و ... آديني چكمك اولار. بونلار ايله ياناشي كيچيك آشيق مكتبلرده وار. آما او قدرده آنا آشيق مكتبدن فرق ائتمهييرلر و سئچيلمه ييرلر.
كئچنلرده، خريطه ني اؤنومه قوياراق، مختلف مكتبلرين يئرلشديگي شهرلره نظر سالديم. اورمودان توتدو قره داغا، زنجانا و .... . چئشيدلي شهرلرين آشيقلاري ايله چوخلو مجلسلرده بير يئرده اولدوغوما گؤره، آزدان-چوخدان آشيق مكتبلرينين اؤزلليكلري و هانسي شهرلرده اولدوغونو بيليرديم. بو آرادا تيكان تپه(تكاب) ماحالي دقتيمي اؤزونه چكدي. اورادان نه آشيق تانييرديم و نه ده هاوالاريندان خبريم وار ايدي. بونا گؤره ده بو ماحالين هانسي مكتبده اولدوغو منيم ماراغيمي اؤزونه جلب ائتدي و بو حاقدا آرتيق بيلگي الده ائتمك اوچون، آراشديرماغا باشلاديم. اورمو، تبريز و نئچه شهرين آشيقلارينين اورالاردا هانسي هاوالار چالينديغيني و هانسي مكتبده اولدوقلاريني سوردوغومدا، كيمسه بير بيلگي منه وئره بيلمه دي. بونا گؤره ده بو ماحالدا اولان آشيقلار و آشيقيليق منيم ماراغيمي داهادا چوخ اؤزونه چكدي. اورا گئديب، آشيقلاري ايله گؤروشمگه قرار وئرديم.
بيرگون تيكان تپه شهرينه گئديب، سورا-سورا بير آشيغين آدرسيني تاپديم. آشيغين، آدي آشيق منوچهر ولي پور ايدي. 1353-جي ايلده ائله تيكان تپه نين اؤزونده دوغولوب و اهل حق توركلريندندير(آشيق منوچهرين آتا-بابالاري نئچه يوزايلدن بري آشيق اولوبلار). آشيغيميز ايله گؤروشدوم و بو گؤروشده چوخ اؤنملي اولان مسئله لر اوزه چيخدي. بو مسئله دن يالنيز ايكي سينه باخساق، تيكان تپه نين نه قدر آشيقليق باخيمندان اؤنملي اولدوغونو بيله جه ييك؛
1- اورادا اولان آشيقليق، ساز، كمانچا، قاوال و بالابانلدان عبارتدير. بودا هئچ يئرده تايي گؤرونمه ين بير آشيق دسته سي دير.
2-او ماحالين اؤزونه مخصوص بير نئچه هاواسي واردي.
ائله بو ايكي عامله نظر سالساق، بو شهرده يئني آشيق مكتبينين اوزه چيخماغينا گرك ايناناق. نيه كي، هم هاوالاردا بير آز فرق وار، همده آشيق اوچلوگو يئرينه، آشيق دؤردلوگو وار. هله بونداندا علاوه، بير يئني تاپينتيدا ائله او آشيغين يانيندا اولدو. آشيغين يانينداكي كمانچا چالانين، كمانچاسي گؤردوگوموز و ائشيتديگيميز كامانچالاردان فرقلي دير و من اينديه دك، بئله كمانچا گؤرمه ميشديم. كامانچانين هم اوزو و همده آرخاسي دري ايله اؤرتولودور و هئچ بير يئرده و ملتده بو كامانچايا تاي بير چالغي آلتي گؤرونمه ييب.
بير نئچه ساعات آشيغيميز ايله بير يئرده اولدوم و بير تعداد اورانين هاوالارينداندا منيم ايستگيم ايله آشيق چالدي و منده ضبط ائتديم. اوندان سونرا، تيكان تپه مكتبي اوسته، دانيشيقلار آپارديق و بو شهرده نئچه آشيق اولدوغونو سوردوم و سواليمين جوابيندا چوخ كدرلنديريجي جواب ائشيتديم؛"بو ماحالدا تكجه منم. آشيقلارين هاميسي وفات ائديبلر".
بو سؤزدن سونرا، چوخ اوزوله رك، نيه گنجلر بس بو صنعته گلمه ييرلر دئيه، سوردوم، جوابدا نئت و آشكار ايدي. بو صنعت حمايت اولونمور. آرتيق بورادا محروم بير منطقه دير، ايلده يوزلر بلكه ده مينلر نفر (چوخو جوانلار) بورادان آيري شهرلره، اؤزلليكله تهرانا كؤچورلر.
بو سؤزو دوشوندوگوموزده و تيكان تپه نين بوگونكو دورومونا باخديغيميزدا آشيغين سؤزونو هئچ ده يانليش اولمايان بير مسئله گؤره جه ييك.
آشيق محروم دئدي. يئري گلميشكن بير مثال گتيريم؛ صائين قالا ايله تيكان تپه آراسي 90 كيلومترليك بير يولدور. بو 90 كيلومترليك يولدا، بير دنه ده اؤرنك اوچون بنزين پومپو يوخدور. هله اونداندا علاوه يوللاردا دئيه سن، قاجار و بيرينجي پهلوي دؤوروندن قالما يوللارا اوخشايير. دوشونون، بير نفر كندلي ايسته يير، ماشينينا، تراكتورونا و يا هر نه ياناجاق لازم اولان وسيله سينه، ياناجاق دولدورا و فاصله سيده شهردن 45 كيلومتر اولا، گرك 45 كيلومترليك مسافه ني شهره گئده و 45 كيلومترده قاييدا. بو اولدو 90 كيلومتر، دولدوردوغو ياناجاغين ياريسي قورتولدو. اورانين محروميتينه گؤره، اونلارلا مثال چكمك اولار. ائله بونا گؤره ده ايلده نئچه مين نفر يئرلي اهالي اورادان كؤچرك، آيري يئرلره گئدير و اونون عوضينده ايرانين غربي اوستانلاريندان بورا دولورلار..نيه كي اورميه يه گئدن يول نه قدرده خراب اولسا، عوضينده او بيري استانلارا باغلانان يوللار، گئديش-گليشه ياخشي ديرلار.
هر حالدا ايندي دوروم بئله دير، ايسته سكده ايسته مه سكده، بيزيم بوينوموزا دوشن اؤز كولتوروموزو و ادبياتيميزي قورويوب ساخلاماقدير و آشيق منوچهر كيمي قوچ ايگيدلري ياددان چيخارتماماقدير. نيه كي بيزيم كولتوروموزو اورالاردا ياشادير. ائله بو سؤزله آشيغيميزدان آيريلديم. آما تيكان تپه فكري مني بوروموشدو. بيرجه لحظه ده بئينيمدن ائشيگه چيخماييردي. آشيغين اوخودوغو، گؤزل تيكان تپه هاوالاري، تيكان تپه گؤزللمه سي، تيكان تپه شكسته سي،جمشيدي، همداني، عثمانلي و ... هله ده ذهنيمده دير و بو مكتبين نئجه آذربايجان بويوجا تانيتديريلماسينا هله ده دوشونورم. دوزدور ايندي آشيق منوچهر او ماحالين سونونجو و تكجه آشيغي دير آما تيكان تپه آشيقليغي هله ده ياشايير و هله ده بو مكتب ديري دير ، بونا گؤره ده گرك گله جگه اومودلو اولاق.
برچسبها: آشيق, تيكان تپه, تكاب, احمد اسدي
آشیق ادبیاتیندا تارتیشمالی شعرلر
یازان: احمد اسدی
اشاره: بیلدیگینیز کیمی، کئچن پوستومدا، دوللو مصطفی ایله ایلگیلی بیر یازی یئرلشدیرمیشدیم. بیر تعداد شعرلریندنده مقاله نین ایچینده گتیرمیشدیم. آما ائلیمزین دگرلی و اوستاد آشیقلاریندان اولان، آشیق سلجوق شهبازی تهران شهریندن بو یازیما باخیشینی بیلدیرهرک، منه سؤیله دی دوللو مصطفانین بیر شعری قوربانی ایله اوست-اوسته دوشور. بودا احتمالی وار یانلیش اولا. مندن ایسه دوللو مصطفی آدلی یازیما بو مسئله نی آرتیرماغیمی ایسته دیلر.
منده اؤنجه دن دوللو مصطفانین بو شعرینه اوخشار شعرلری ائشیدیب گؤرموشدوم. ائله بونا گؤره ده بو موضوعدا بیر قیسا مقاله حاضرلادیم. بو مقاله نی سیز عزیز اوخوجولارا سونورام. اومودوم وار سیزین اوچون فایدالی اولا.
آشیق ادبیاتی عصرلر بویوجا مکتوب بیر ادبیات اولمادیغینا گؤره چوخلو دگیشیکلیکلره معروض قالیبدیر. بو دگیشیکلیک هم اوستاد آشیقلاریمیزین شعرلرینده، هم ده آشیق داستانلاریمیزدا اولوب. چوخلاری بو مسئله نی مثبت قارشیلاماسالار بئله، ایلک باخیشدا بو ایش یازیلی ادبیاتیمیزین اولمادیغینا گؤره طبیعی نظره گلیر.
ایندیلیکده آشیق داستانلاریمیز، مختلف شهرلرده مختلف روایتلر ایله نقل اولونور. هر بؤلگه نین آشیقلاری دا اؤز مکتبلرینین داستان واریانتینی او بیری مکتبلره گؤره ان دوغرو واریانت بیلیرلر. مختلف آشیقلار ایله صحبتلشدیغیمیزده و داستانلار حاقدا دانیشمالاریمیزدا، بئله بیر سؤزلر ایله چوخ قارشیلاشیریق؛ ((بو داستانی گئتسن سوروشسان، فلان یئرده بئله دئمزلر، آما بیل دوزو ائله من دئیه ندیر.)) ((فلان شهرین آشیقلاری بونون بوراسینی ایرادلی اوخویاراق، بئله دئییرلر)) (( دقت ائله فلان آشیق بونو ایرادلی اوخویور، گؤزله یانلیش یازمایاسان)).
بلی بو سؤزلر مختلف شهرلردن اولان آشیقلارین او بیری شهرلرده و یا کندلرده اولان آشیقلارا گؤره باخیشلاریدیر.
ایندیلیکده((هر شهر و هر مکتب اؤزونو دوز و او بیریلری یانلیش بیلیر)). بو جمله نین ایلک بؤلومو دوز اولسا دا، ایکینجی بؤلومو هئچ ده دوز اولمایان بیر مسئله دیر. نیه کی یوخاریدا دئدیگیم کیمی، بو ادبیات یازیلی ادبیات اولمادیغینا گؤره بئله دگیشیکلیکلر ایله اوزلشیب. اولا بیلر بیر مکتبین کئچمیشده اولان آشیقلاری فرقلی اؤیره نیبلر و یا بیر سؤز یادلاریندان چیخماغینا گؤره اؤزلریندن آیری سؤزلر قوشوب، داستانی دوام ائتدیریبلر. حتی بیر آشیق داستانیمیزدا، او داستانین سؤزلری یادلاردان چیخدیغینا گؤره، نئچه آشیق داستانلاریمیزدان بورج آلینان سؤزلر ده اولوب.
آشیق داستانلاریمیزدان کئچسهک، آشیق شعرلرینه چاتیریق. کئچمیشدن سوزوب گلن، اوستاد آشیقلارین شعرلری ده بئله وضعیتده اولوبلار. بیر اوستاد آشیغین شعری نئچه ماحالین آشیقلارینین دیلینده نسیلدن نسیله گزیب دولانیب. بعضی مصراعلاری و قافیه لری دگیشیکلیکلر ایله او بیری ماحاللاردان فرقلنیب. اولا بیلر یئنه ده بیر آشیغین بیر مصراع بیر شعردن یادیندان چیخماغینا گؤره اؤزوندن یئنی مصراع قوشوب و یا اؤزو بیلمه یه-بیلمه یه آیری شاعرلرین و آشیقلارین شعرلرینی اؤز یادداشیندا اولان شعر ایله قاریشدیریب. همان دئدیگیمیز آشیغین شاگردلری ده ائله اوستادلارینین دئدیگین اصل توتوب، آیریلارینین دئدیکلرینی یانلیش بیلیبلر. بو آرادا اوستاد آشیقلاریمیزین چوخلو شعرلری ده بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشهرک، ایشی داها دا دوگونلندیریب. ایندیلیکده، چوخلو اسکی آشیقلار ایله شاعرلریمیزین شعرلری بعضی واختلار مصراعلاری و یا بئیتلری بیر-بیرلری ایله حتی عینی اولورلار. بو بئیتلر و مصراعلارین اصلیتینی هله لیک دئیه بیلمه ریک هانسی شاعر یازیب. یوخاریدا قئید ائتدیگیمیز کیمی هر محیط اؤزونه مخصوص ادبیاتی ایله بو شعرلری ییغیب ساخلاییب. ائله بونا گؤره ده گله جکده بیر یازیلی قایناق آچیقلانمایینجا، دئیه بیلمه یه جگیک بو شعر بو آشیغیندیر و یا بو شعر بو شاعریندیر. یالنیز بیر یازیلی قایناغی تاپدیغیمیزدان سونرا بئله بیر ادعایا مالک اولا بیله جگیک. ایندیلیکده حتي آشيق مكتبيميزده اولان اورمولو قاسم كيمي شاعرين سؤزلريني یانلیشجاسینا خسته قاسم آدينا اوخويان آشيقلارين سايي هئچ ده آز دگيل. بونونلا ياناشي قوربانی، خسته قاسم، آشیق آلی، دوللو مصطفی و تیلیم خان کیمی سؤز اوستادلارینین شعرلری بعضی حاللاردا دا بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشور. بونلاردان تیلیم خان ایله دوللو مصطفانی نظره آلساق گؤرهجگیک دوللو مصطفی ایله تیلیم خانین شعرلری نئچه شعرده بیر-بیرلری ایله اوست-اوسته دوشوب. ها بئله تیلیم خان ایله قوربانینین و ... .
یوخاریدا دئدیگیم سؤزلرین ثبوتونا نئچه شعر گتیرمیشم. بو شعرلر مختلف اوستاد آشیقلاردان اولماسینا باخمایاراق، بعضی مصراعلاری و قافیهلری بیر-بیرلرینه چوخ یاخیندیر. آما شعرلرین بوتونلوگونه و معنا جهتینه باخدیغیمیزدا گؤرهجگیک، فرقلی دیلر. اولا بیلر بو شعر ايله بو قافیه-ردیفلر قوربانیدن باشلاییب، اوندان سونراکی شاعرلر ده اونون یولونو دوام ائتدیریبلر. اولا بیلر ده هانسی سا آشیغین شعریدیر. آیری محیط ایله مکتبه گئده رک، یاددان چیخما و شعرلرین قاریشماسینا گؤره و یا او اصلی شاعرین آیری یئرلرده تانینماماسینا گؤره، شعری دئیه ن شاعرین آدی زمان کئچدیکجه یادداشلاردان سیلینه رک، آیری شاعرین آدینا مصادره اولوب. هر حالدا چوخلو قافیه-ردیفی عینی اولان شعرلریمیزه تای بو شعرلرده آشیق ادبیاتیمیزین بیر قولودورلار. بیزده هئچ بیریندن گؤز یوما بیلمریک. آشاغیدا گلن شعرلرین هامیسی گؤزل و معنالی شعرلردیلر آما بير آزجا دقت یئتیریرسک دوللو مصطفی دئیهن شعرین، معنا باخیمیندان داها گوجلو و عرفانی جهتدن داها اوستون اولدوغو گؤزه چارپیر. سیزی بو شعرلری اوخوماغا دعوت ائدیرم.
یئتیشدیم( آشیق دردلی)
بير زمان اگلنديم سلب پرده ده
كرمه اوغراديم كانا يئتيشديم
بير زمان مكث ائتديم رحم مادرده
وجود حاصل ائتديم جانا يئتيشديم
***
اربا آناسيندان اولوندوم ترتيب
اوستاديم خدادير ائيلهدي تركيب
من آنا قول اولدوم اول منه حبيب
ماء ايديم شكل انسانا يئتيشديم
***
حاق معماريم اولدو قورولدو بینام
ال آياق بارماقلار ياپيلدي تمام
دوققوز آي دوققوز گون اولونسا ختام
واختي ائريشدي بو جهانا يئتيشديم
***
دردلي حاقدان نطق گلدي ديليمه
طريقتدن بير يول كئچدي اليمه
شريعتدن سو باغلاندي گولومه
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
يئتيشديم(قوربانی-دیوانیندان)
لامكان شهريندن گلديم جانا من
جانلار اهلي بير جانانا يئتيشديم
الدن اله قابدان قابا سوزولدوم
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
***
بير گؤزلين الگيندن النديم
بلي دئديم بلاسينا بلنديم
يئري گؤيو ياراداندان ديلنديم
گؤهر آختاريرديم كانا يئتيشديم
***
قورباني دئر: گؤز گؤزلهديم، گؤز آلديم
سماخ اولدوم، عاقلمنددن سؤز آلديم
دوز ترپنديم، معروفومو تئز آلديم
ادب گؤتدوم يول اركانا يئتيشديم
يئتيشديم(قوربانی)
(آشیق سلجوق شهبازی نین دئدیگینه گؤره)
لامكان شهريندن گلديم جهانا
جانلار اهلي بير جانانا يئتيشديم
الدن اله قابدان قابا سوزولدوم
قطره ايديم بير عمانا يئتيشديم
***
حاق کمری باغلایاندان بئلیمه
حقیقتدن سو باغلانیب گؤلومه
معرفتدن بیر ایز دوشوب الیمه
ادب بیلیب یول ارکانه یئتیشدیم
***
قوربانی یم گؤز گزدیردیم گؤز آلدیم
قوللوق ائدیب من اوستاددان سؤز آلدیم
دوز ترپنیب مطلبیمی دوز آلدیم
آخیر گلیب بو مکانه یئتیشدیم.
يئتيشديم(آشیق آلی)
مين جور و جفايلا ياريما چاتديم
عؤمرومه نقش اولان سانا يئتيشديم
اقباليمي خواب ائويندن اوياتديم
وصل يارلا بير زمانا يئتيشديم
***
ايلقارينا صادق ياريما احسن
ياراشير شأنينده يوز داستان دئسن
هجران آنلاري ايدي عؤموردن كسن
وصل يارلا من آمانا يئتيشديم
***
سرو قدّي گول جمالي تماشا
شهلا گؤز ياراشير او هلال قاشا
تكرارسيز خلق اولوب آياقدان باشا
كماللي كامله جانا يئتيشديم
***
بستيدي آلي نين حيات نؤوراغي
بياض سينه سيدي جنتين باغي
آچيلدي اوزومه وصال اوتاغي
سانكي تخت سليمانا يئتيشديم.
یئتیشدیم(دوللو مصطفی)
اورمو دیاریندان من دوشدوم یولا
گزه-گزه بو مکانا یئتیشدیم
فیض آلدیم اوستاددان آلدیم پاییمی
گوهر آختاریردیم کانا یئتیشدیم
***
اویاندیم غفلتدن واردیم عرفانا
آلدیم مطلبیمی اولدوم مستانا
صدق ایله سیغیندیم قادر سبحانا
هدهد اولدوم سلیمانا یئتیشدیم
***
صدف اولدوم دریالاری دولاندیم
ایوب کیمین هر بیر درده دایاندیم
موسی کیمین طور داغیندا ایناندیم
قطره ایدیم بیر عمانا یئتیشدیم
***
حقیقتدن بیر یول دوشدو الیمه
معرفتدن سو باغلاندی گؤلومه
مصطفایام یالان گلمز دیلیمه
ادب آلديم یول- ارکانا یئتیشدیم
برچسبها: دوللو مصطفی, آشیق قوربانی, آشیق آلی, احمد اسدی, آشیق
دوللو مصطفي
(شوريده اي از ديار اورميه)
احمد اسدي
شاعر، آشیق و عارف صوفی مسلک، مصطفی رسول اوغلو معروف به دوللو مصطفی به سال 1170 هجری شمسی در روستای اسلام آباد(شیطان آواي سابق) محال دول اورمیه در خانوادهای کشاورز دیده به جهان گشود. دوران خردسالی و نوجوانی را در آغوش طبیعت زیبای این منطقه سپری نمود و مانند بسیاری از عارفان در نوجوانی و جوانی به کار چوپانی مشغول شد. روایتهای افسانه گونه ای از چگونگی شاعر شدنش در زبان مردم غرب آذربایجان روايت ميشود که همه این روایتها مبتنی بر الهام شدن شاعری در یک شب و یا در خواب بر این عارف بزرگوار میباشد. علاوه بر این محلی که دوللو مصطفی در آن خواب دیده و شاعری بر وی الهام گشته، امروزه نیز بنام مصطفی داشی معروف است. (معنی: سنگ مصطفی, این مکان بنا به گفته ي شاهدان، سنگی توخالی است که دوللو مصطفی شبی را در یکی از زمستانهای سرد در آن گذرانیده و بعد از بیرون آمدن از آن سنگ بوده که شاعری بر وی الهام شده است.) اشعار دوللو مصطفی علیرغم اینکه تا 10 سال پیش به صورت مکتوب و در مجموعه ای گردآوری نشده بود، ولی در بین هنردوستان و ارادتمندان مکتب آشیقی اورمیه به نحو احسن حفظ و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. به طوری که علاوه بر اشعار چاپ شده در مجموعه های چند سال پیش، صدها قطعه شعر وی امروزه نیز در سینه ی مردمان این دیار حفظ گردیده است و این خود نشاندهندهی محبوبیت او و اشعارش در بین توده های مردم و همچنین قدرت شعریت آن اشعار میباشد. به طوری که امروزه آشیقی را نمیتوان یافت که اشعاری از دوللو مصطفی را حفظ نباشد و یا روستایی را در غرب آذربایجان نمیتوان یافت که مردمان ساکن در آنجا با اشعار این عارف بزرگوار غریبه باشند و نتوانند نمونه هایی از اشعار او را عرضه کنند. این موضوع تحقیق بیشتر در رابطه با دوللو مصطفی و اشعار او را می طلبد تا اشعار وی هرچه سریعتر توسط محققین و ادبای علاقه مند به صورت مکتوب درآید تا از گزند فراموشی و آفتهای گذر زمان در امان بماند. علاوه بر اینها میتوان به جرأت او را اولین آشیق و شاعر مکتب اورمیه نامید که آثارش امروزه در دسترس است و می توانیم در چگونگی شاعری و آشیقی و شرح زندگانی وی به بحث بپردازیم. وی علاوه بر شاعری، توانسته است به عنوان آشیق آهنگساز نیز خود را معرفی کند و آهنگ آغاخانی(آغاخانی هاواسی) را به مکتب آشیقی اورمیه هدیه دهد. آغاخانی از هاواهای مشهور در مکتب آشیقی میباشد که به نوبه خود از آهنگهای دشوار در خوانندگی و نوازندگی میباشد و این خود نشاندهنده ی مرتبه ی استادی او در آشیقی میباشد. دوللو مصطفی در طول حیات خویش در روستای شیطان آوا(اسلام آباد فعلی) و در قلعه ی دول آن روستا اقامت داشته که در یکی از شعرهایش به این موضوع میپردازد:
عشقین سمندینی مینیب چاپاسان
سینیق کؤنوللرین ائوین یاپاسان
ایسته سن كي مصطفانی تاپاسان
گل شیطان آوانین دول قالاسینا (۱)
مصطفي در شاعری به سبک آشیقهای آذربایجان، شعر هجائی سروده و تقریباً در تمام قالبهای شعر آشیقی اشعاری به یادگار گذاشته است.( به جز چند مورد خاص). در اشعارش تخلصهای دوللو مصطفی، رسولون یئسیری، رسولون یئتیمی، مصطفی، رسول اوغلو و ... برای خود برگزیده است. اشعارش سرشار از مفاهیم عرفانی و درویشگونه می باشد که میتوان نشانه هایی از تأثیر مکاتب عرفان مولویه، حروفیه و علوی-بکتاشیه را در آن جست. به گونه ای که در مضامین اشعار او، مضامینی از نسیمی، مولوی، حاجی بکتاش ولی و شاه اسماعیل و ... را میتوان یافت، که خود این مسأله نشانگر آشنایی دوللو مصطفی با مکاتب فوق و تأثیرپذیری از آنهاست.
دوللو مصطفي در طول عمر خود چندین سفر به عثمانی و محال بورچالی(بورچالی، امروزه در گرجستان قرار گرفته است. مردمان آن دیار ترک آذری و آشیقهای آنجا نیز مانند اورمیه آشیقهای تکنواز میباشند) داشته و پاره ای از عمر خود را در غربت گذرانده و در آنجا ماجراهایی داشته که از آوردن جزئیات آن میگذریم. اما در شعر زیر میتوان به دلتنگی این شاعر را برای زادگاه خود پی برد:
من غریبم سیز ده مندن اوچمایین
اوچوب، اوچوب قارلی داغی آشمایین
سئیرانگاهدی دول ماحالین گئچمه یین
سلامت گئده سیز دولا دورنالار(۲)
از نظر دوللو مصطفی آشیق بودن کار آسانی نبوده و هر کسی هم نمیتواند آشیق شود. بنابر اعتقاد او تا عارف نشوی نمیتوانی آشیق واقعی شوی. برای آشیق بودن باید از طریقت و شریعت سر در بیاوری و به چشمه حقیقت وصل شوی:
آشیقلیغین دؤرددو یولو
چشمه دوردان بیر خبر
طریقتدی، معرفتدی، شریعت
حقیقی واردان بیر خبر(۳)
و در بند دیگری از اشعارش لازمه ی آشیق شدن را ادب و ارکان، همچنین کوشش و تلاش در راه آشیقی میداند و میگوید: یک آشیق حقیقی باید بر همه چیز احاطه داشته باشد:
آشیقلیق ایشینه یئری ین جانلار
یئری ینده گرک یئتسین ارکانا
ها یئري یه، ها یئتیشه، ها یئته
دریا تکین آخا گئده هر یانا(۴)
دوللو مصطفی در شعر دیگری نیز به آشیق بودن خود اذعان کرده و در ضمن آن تعدادی از شهرهایی را که به آنها سفر کرده است نام میبرد:
دوللو مصطفایام گزدیم هر یانی
استامبول، ایزمیری، حلبی، شامی
قویموشام اوستومه آشیق عنوانی
هئچ کیم منیم کیمی بیقرار اولماز(۵)
یا شعر زیر که در عثمانی و در دیدار با یکی از دراویش آن دیار سروده شده است که هم بیانگر راه و روش طریقت وی و هم بیانگر خروج وی از اورمی میباشد؛ شعری که به خودی خود بیانگر این است که دوللو مصطفی از دیار خود پیش یکی از استادان بلند مرتبه ي آن دیار رفته و در محضر او شعر زیر را سروده است:
اورمو دیاریندان من دوشدوم یولا
گزه-گزه بو مکانا یئتیشدیم
فیض آلدیم اوستاددان آلدیم پاییمی
گوهر آختاریردیم کانا یئتیشدیم(۶)
***
اویاندیم غفلتدن واردیم عرفانا
آلدیم مطلبیمی اولدوم مستانا
صدق ایله سیغیندیم قادر سبحانا
هدهد اولدوم سلیمانا یئتیشدیم(۷)
***
صدف اولدوم دریالاری دولاندیم
ایوب کیمین هر بیر درده دایاندیم
موسی کیمین طور داغیندا ایناندیم
قطره ایدیم بیر عمانا یئتیشدیم(۸)
***
حقیقتدن بیر یول دوشدو الیمه
معرفتدن سو باغلاندی گؤلومه
مصطفایام یالان گلمز دیلیمه
ادب آلديم یول- ارکانا یئتیشدیم(۹)
وی دارای دو دختر و یک پسر بوده که پسرش نیز همانند خودش آشیق بوده، اما روزی از خانه بیرون آمده و دیگر از او خبری نشده بود که این اتفاق بر زندگی دوللو مصطفی تأثیر فراوانی گذاشت. یکی از دختران او نیز به شعر و شاعری علاقه مند بوده و طبع شعر نیز داشته است. به طوری که آشیق فرهاد (وفات1341)، این استاد بلامنازع مکتب آشیقی به محضر دختر وی میرفته و اشعار دوللو مصطفی را از او میپرسیده است. این آشیق عارف و شاعر صوفی نهایت به سال 1254 در قریه شیطان آباد(اسلام آباد فعلی) رخ در نقاب خاک میکشد و بنا به وصیت خود که در یکی از شعرهایش بدان اشاره کرده در محال باراندوز و روستای باراندوز از توابع اورمیه جایی که مادر طبیعت هر ساله در فصل بهار گلها و شکوفه های بهاری را بر مزار وی بپاشد به خاک میسپارند:
فلک ایلن اکدیک بیز ده بیر بوستان
ساغدا جولبر دوشوب سولدا بالستان
چوخ ایشلریک آخریمیز قبریستان
باراندوزدا منه بیر یئر سالیندی(۱۰)
عشق به اهل بیت و پیامبر(ص) را در اشعار دوللو مصطفی میتوان به عینه مشاهده کرد. مصطفی در جای جای اشعارش از خداوند متعال یاد کرده و از پیامبر اسلام و همچنین مولا و سرور خویش، پدر حسن و حسین(ع)، حضرت علی(ع) در زندگی دنیوی طلب کمک و در روز محشر استمداد مغفرت میکند و این بزرگواران را چاره ی درد بیدوای خود میداند:
رسولون یئتیمی کرم کانینا
بیر گون اولار گئدر حق دیوانینا
خجالت گئتمه یک مهدی یانینا
مصطفانی مصطفایا باغیشلا(۱۱)
و یا
دوللو مصطفایام چوخدو گوناهیم
جهنم اودونا قالماییب آهیم
بیر اومودوم سنسن پشت و پناهیم
قیامت گونونده یا رسول الله(۱۲)
ما نیز در آخر نوشته مان شعری از آشيق مصطفي را که در وصف علی(ع) سروده شده است می آوریم و امید آن داریم که مزار آن بزرگوار از طریق نهادهای ذیربط بازسازی گردیده و مقبرهای شايسته بر روی آن ساخته شود؛ تا باشد که این عارف بزرگوار و آشیق صوفی مسلک از مهجوریت سالهای طولانی رها گشته و همانند همقطاران خود مانند یونس امره، خسته قاسم و ... مزاری برای بازدیدکنندگان و مشتاقانش داشته باشد و به حق خود که همانا شناخته شدن به عنوان سمبل شهر اورمیه و آشیقهای آذربایجان می باشد، برسد.
یا علی
گئجه- گوندوز چاغیردیغیم مشکل گشا یا علی
عرش-کورسون بزهگیسن نور خدا یا علی
پنهان دردین دواسیسان ای عالمین سروری
سنسن قاضی الحاجات وئرن شفا یا علی(۱۳)
***
لقبین مولا دئییلمیش انا فتحنا سنین
چون صاحب ذوالفقارسان پنجه ي عنقا سنین
پیغمبرین قارداشیسان ختم انبیا سنین
جانشین پیغمبرسن بیزه مولا یا علی(۱۴)
***
داغیتدین خیبر قالاسین گؤستردین شجاعتی
جمع مشایخلر گلر آلار سندن معرفتی(مرفتی)
مشکل ایشی بیتیررسن تانری وئریب قدرتی
هم غیورسان هم شجاعسان شیر خدا یا علی(۱۵)
***
ای مصطفی غافل اولما چاغیرگیلن سبحانی
نجف الاشرفده گؤردوم شاهلار شاهی مولانی
آیه-آیه، سوره- سوره جمع ائیله دی قورآنی
قیامت قیام اولاندا یئتیش دادا یا علی.(۱۶)
-------------------------------------------------
(۱)سمند عشق را سوار شوي و طي طريق كني
باعث ترميم قلبهاي شكسته شوي
و اگر بخواهي مصطفي را بيابي
در شيطان آباد به قلعه ي دول بيا.
(۲) اي درناها، من غريبم، از من دور نشويد
پرواز نكنيد و از كوهستانهاي پربرف عبور نكنيد
منطقه ي دول گردشگاه است. از آنجا رد نشويد
خداوند شما را به سلامت به دول برساند.
(۳) آشيق شدن چهار شيوه دارد
از چشمه ي دُر به من آگاهي بده
طريقت است و معرفت و شريعت
از هستي واقعي مرا آگاه كن.
(۴) انسانهايي كه دنبال آشيق شدنند
موقع سلوك بايد به اركان برسند
در سير و سلوكشان بايد واصل شوند
و همانند دريا به همه سو جاري شوند.
(۵)مصطفي و اهل دول هستم. همه جا را گشتم
استانبول و ازمير و حلب و شام را
نام آشيق بر خود نهاده ام
هيچ كس همانند من بيقرار نيست.
(۶) از ديار اورمي راهي شدم
در حال گردش به اين سرزمين رسيدم
از استاد فيض ياب شدم و سهمم را گرفتم
دنبال گوهر بودم و معدنش را يافتم
(۷) از غفلت بيدار و وارد عرفان شدم
مطلبم را گرفتم و مست شدم
با صداقت تمام به خداوند سبحان پناهنده شدم
گويا هدهدي بودم كه به سليمان رسيدم
(۸)صدفي شدم و درياها را پيمودم
همانند ايوب به هر دردي طاقت آوردم
همانند موسي طور را باور كردم
قطره اي بودم كه به عمان رسيدم
(۹)راهي از طريقت مقابلم نمايان شد
چشمه اي از معرفت به استخرم جاري شد
من مصطفي هستم و زبانم دروغ نميداند
راه ادب را پيش گرفتم و به اركان رسيدم.
(۱۰)ما هم با فلك جاليزي را كاشتيم
در سمت راست آن جلبر و در سمت چپ آن بالستان است(نام دو روستا در منطقه ي دول)
بسيار فعاليت ميكنيم ولي نهايتمان به قبرستان منتهي ميشود
در باراندوز قبري برايم آماده شد.
(۱۱) طفل يتيم رسول(دوللو مصطفي) روزي به كان كرم واصل مي شود
و روزي به ديوان حق متصل مي شود
خداوندا، به خاطر اينكه پيش حضرت مهدي(عج) شرمنده نشويم
مصطفي را به خاطر حضرت مصطفي مورد آمرزش قرار بده.
(۱۲) مصطفي و اهل دول هستم. گناهان زيادي دارم
تاب آتش جهنم ندارم
تنها اميد و پشت و پناهم تويي
در روز قيامت اي رسول خدا.
(۱۳)روز و شب تو را صدا ميزنم اي علي كه مشكل گشايي
زينت عرش و كرسي هستي و نور خدايي
درمان دردهاي پنهاني اي سرور عالميان
هم قاضي الحاجاتي و هم شفا ميدهي يا علي
(۱۴) لقبت مولاست و انا فتحنا از آن توست
صاحب ذوالفقاري و پنجه ي عنقا از آن توست
برادر پيغمبري و ختم انبيا از آن توست
جانشين پيغمبري و مولاي ما هستي يا علي.
(۱۵) قلعه ي خيبر را قلع و قمع كردي و شجاعتها نشان دادي
جمع مشايخ آمده و از تو كسب معرفت ميكنند
كارهاي مشكل را به پايان ميرساني چون خداوند اين قدرت را به تو داده است
هم غيور و هم شجاعي، شير خدا يا علي.
(۱۶) اي مصطفي، غافل نشو، خداوند سبحان را صدا بزن
شاه شاهان مولا علي را در نجف اشرف ملاقات كردم
قرآن را آيه آيه و سوره سوره جمع آوري كرد
وقتي روز قيامت برپا ميشود يا علي، به داد ما برس.
(بو یازیم تهرانین حوزه هنری سینین ایستکی ایله فارسجا یازیلدی)
بو لینکه ده باخا بیلرسینیز....آشاغینی تیکلایین...
http://www.arturmia.ir/Default.aspx?page=0§ion=newlistItem&mid=38811&pid=46307&ln=fa
Dollu Mustafa-həyatı.....yaradıcılığı
برچسبها: دوللو مصطفی, اورمو, آشیق, احمد اسدی, آغاخانی
اشاره: آشيق علي عليزاده 1330-جي ايلده قاراداغين قيه قشلاق كندينده آنادان اولموشدو. 1369-جي ايلدن اورمويا كؤچوب، بو شهرده آشيقليغا باشلاميشدير.
او چوخلو موسيقي فئستيواللارينا قاتيلاراق چوخلو مقاملاردا اله گتيرميشدي. آشيق علي عليزاده(قيشلاقلي) 10/5/1390 تاريخينده دونياسيني دگيشه رك، ابدي دونيايا كؤچدو. بيزيم عائله دوستوموز اولان آشيق علي، همده منيم حياتيمدا گؤردوگوم بيرينجي آشيق ايدي.
ياديمدا اولان،بير و يا ايكي اوخويوردوم، آشيق علي بيزه گلميشدي و او گوندن من آشيقلارين گئنيش دونياسينا گيرديم.رحمتليك كئچن ايل قويروق دوغان آيينين 10-جو گونونده وفات ائتدي.
عؤمرومده او گون منه ان آغير و پيس خاطره لي گونلردن بيري دير.ساعت 9 اولاردي، اگلشميشديم شام يئييرديم. تلفونون زنگي آچيلدي. آنام تئلفونو گؤتوردو. اوستاديم آشيق قوربانين حيات يولداشي ايدي. سلام عليكدن سونرا، بو جمله ايله ائله بيل دونيا باشيما فيرلاندي.
هانسي آشيق علي؟ قره داغلي آشيق علي ؟
یئدیگیم تيكه بوغازيمدا قالدي، تئز آنامدان نه اولدوغونو سوردوم، اودا آشيق علي نين وفات ائتديگيني دئدي. تئز اوغلو آشيق غلامرضايا زنگ آچديق. گؤتورمه دي. او بيري اوغلونا زنگ آچديق. تبريزده ايدي. دئدي، ائله بيل دئييرلر، سكته ائديب، خسته خانادادير. دوروب حاضرلاشديم، اورمو خسته خانالارينا يوللانديم. آما او آددا بير شخصي گتيرمه ميشديلر. اؤزومه اوره ك وئريرديم، حتماً حالي خراب اولوب، يوخسا اونا تئزدي اؤله. هله يئني آلتميش ياشينا گيريب. بو سؤزلر ايله خسته خانادان آيريلديم.
ائوه چاتديغيمدا، اونون بير كلينيكده حياتينين دگيشمه سيني بيلديم و ائله بيل بير قازان سرين سويو باشيمدان آشاغي تؤكدولر. دا هئچ نه دانيشا بيلمه ييرديم. اؤز اؤزومه دئييرديم، آخي نه تئز؟ نيه؟
دئسه مده دئمه سه مده آشيق علي آرتيق گئتميشدي.آشيق علي منيم حياتيمدا ان چوخ سئوديگيم انسانلاردان بيري ايدي.
آشيق علي اؤلمه ميشدن اؤنجه دوغما يوردو قاراداغا و قيه قيشلاق كندينه بير هفته ليك سفره چيخميشدير و ائله بو سفردن ايكي ساعات ائوينه دؤندوكدن سونرا، اوره گي داياناراق، حياتا وداع ائتميشدي. ائله بيل، اؤله جگيني بيليرميش و ائله بونا گؤرهده گوللو-چيچكلي قاراداغدان سون گؤروشونو و وداعيني ائتمك اوچون اورالارا يوللانميشدير. هله اؤلمه ميشدن اؤنجه ده، سازبند خليله بير صدفلي ساز سفارشي وئرميشدي و اونا دئميشدي؛ خليل منيم بو سازيمي صدفله، من اؤله جگم، اؤلوب گئدندن سونرا دئيه رلر، آشيق علي دن بير صدفلي سازدا قالمادي.
آما بيلديگيميز كيمي، كئچن گونلرده رحمتليك آشيق علي عليزادهنين خاطرلا مني آدلي شعر كتابي ايشيق اوزو گؤردو. بو كتابدا رحمتليك آشيق علينين اوچ يوزه ياخين شعري توپلانيب. بو شعرلري آشيق علي نين ياخين يولداشي شاعر ، يازيچي و آراشديرماچي بهرام اسدي توپلاييب. آشيق علي نين شعرلري ايله قاباقجادان تانيش اولسامدا، آما هاميسيني بير يئرده گؤرمه ميشديم، ائله بونا گؤره ده بو كتابي اوتوروب، اولدن آخيرا اوخودوم. آشيق علي نين ديوانيندا اونون سازا و آشيقليغا حؤرمتي و بو قونودا اولان شعرلري منيم دقتيمي اؤزونه جلب ائتدي و بو شعرلريني داها چوخ بگنديم. كتابي اوخودوقدان سونرا، اونون بو قونودا اولان شعرلرينه بير يازي حاضرلاماق قرارينا گلديم و ائده بيلديم بو آشاغي دا اولان يازيني سيزه حاضرلايام. آللاهدان اوستاد آشيغيميزا رحمت ديله يركن،اومودوم وار بو يازيمي بگنه سيز.
آشيق علي عليزادهنين شعرلرينده " سازا و آشيغا حؤرمت"
ائليميزين ان قديم و ان مقدس ميراثلاريندان بيري آشيق صنعتي و اونون باشيندا اولان قوپوز سازيدير. تاريخ بويو بو صنعت مقدس اولوب و ائليميزده اونا احتراملا ياناشيب. بو مقدسليك هم بو صنعتين و بو سازين يارانيشيندا و هم ايللر بويو تاريخلرين سينه سيندن كئچيب گلديگي واختلاردا اؤزونو گؤستريب. چوخلارينين دئديگينه گؤره، بيرينجي آشيق دده قورقود اولوب. اؤنجه دده قورقوردون كيم اولدوغونو دوشونك؟
اوغوز ائلينين آغ ساققالي، پيري ، مرشدي. غيبدن سيرلاري بيلرميش، باغلي دوگونلري آچارميش، ائلينه نصيحت ایله اؤيود وئررميش و اوغوز ائلي ايله اوغوز خانلاري اونون سؤزوندن و يولوندان قيراغا چيخماز ايميشلر. دده قورقودون قوپوزونون يارانيشي حاقدا دا هله روايتلر وار و بو سازين مقدس اولدوغونو خاطرلادير. دده قورقوتدان سونراكي آشيقلار حاقدا صفوي دؤورونه قدر بيلگي الده يوخوموزدور. آما شاه اسماعيلين گليشي ايله، آشيقليق دا جان تاپير و اؤزونو تاريخده گؤسترمگه باشلايير. تاريخده آدي چكيلن بيرينجي آشيق ايسه قورباني اولموشدور. قورباني اؤزو بير بيلگيلي و محترم شخص اولوب . صفوي حؤكمداري دا اونا احترام قويوب، اونو محترم ساييرميش. اوندان سونراكي دؤورده آشيق و آشيق صنعتينده چاليشان انسانلاردان خسته قاسم، دوللو مصطفي، دده علعسگر و ... بؤيوك اوستادلار ظهور ائديبلر. بو اوستادلار هاميسي آشيقليقدان چوخ، عارفليكلري و مقدسليكلري ايله آدلانيبلار و دين مسأله لري ايله تانيش اولاراق، ديني سورونلاري حل ائتمگه قالخيبلار.
دئديگيميز كيمي آشيق صنعتي قوپوز هميشه مقدس اولوب ، هئچ واخت اگري يوللارا چكيلمه یيب و دئمك اولار شاها-خانا باش اگمه ييب. هميشه حاقّي تاپدالانميشلارين يانيندا اولوب ، ظالملرين قارشيسيندا حق-حق دئييبدير.
اينديكي قوپوزوموزو دوشونسك ده، بو قوپوزون چاناغي توت آغاجيندان دوزه لير . توت آغاجي دا هاميميزين بيلديگي كيمي ائليميزين ايچينده مقدس بير آغاجدير . هر كس بو آغاجي كسمگه قالخماز و عارفلرين و امامزادالارين مزاري اوستونده هميشه توت اكيليب.
آشيق صنعتي و قوپوزون قوتسالليغي اينديليكده، كئچميشلرده اولدوغو كيمي اولماسا دا، هله ياشايير و حؤرمتي وار. بو آرادا بو صنعته خور گؤزلر ايله باخان بير سيرا باغلي قافالي و گئري ذكالي انسانلار دا تاپيلير. بو صنعته احترام قويماييرلار و يئري گلديكجه ده ضربه لر ائنديريرلر . اونلار بو ايشلري ايله اؤزلرينين بير متمدن انسان اولدوقلاريني گؤسترمك ايسته ييرلر. آما بو تيپ انسانلارين قارشيسينا ائله ائل آشيقلاريميزين بیر سیراسی شعرلري ايله جواب يازيبلار. بو آشیقلارین بیری رحمتليك آشيق علي عليزاده(1390-1330) اولوب.
آشيق علي نين ديوانينا باخديقدا اونون شعرلرينده ساز و آشيقليغا نه قدر حؤرمت بسله ديگي آچيق و آيدين گؤز اؤنونه گلير . دئديگيميز كيمي بير سيرا انسانلارا دا ائله همان ديوانيندا جواب وئرير. آشيق علي بير شعرينده، بو صنعته ايراد توتانلارا بئله دئيير(اوچ بنديني گتيريريك):
اودلايير مني
نادان سازا لاغ ائدنده
آخماقلار اودلايير مني
سونرا دئيهنده سازي چال
باخماقلار اودلايير مني
ترك ائتمرم بو صنعتي
سندن چكمرم منّتي
اوجوز ساتمارام صحبتي
اوشاقلار اودلايير مني
قيشلاقلي، بيل صادق دگيل
ساز قارشيندا گولوم اگيل
هله اوّل اؤز عيبين بيل
باخ باخلار اودلايير مني.
آشيق علي بير آيري شعرينده سازي ايله دردلشيب، اونا نادانلارا بئل باغلاماماغي توصيه ائدير:
ديللن آي صدفلي ساز ديللن بو فرصت الدن گئدر
سيم پاسلانار وعده كئچر متانت الدن گئدر
نادانلارا بئل باغلاييب دئمه هميشه سازام
حؤرمت قويماز ديللنديرمز شهامت الدن گئدر
زامان-زامان الدن اله گزرسن دوزدور ايشين
وقت اولار كي توز بوروير چرخي دؤنر گردشين
عارفلردير قيمت وئرن نادان بيلمز ارزشين
گؤزله هر آن آلدادارلار قيامت الدن گئدر
آشيق علي نين فكريجه تانري تعالي سازين وجودوندا ايلاهي بير سير قويوب. ائله بونا گؤره ده ائليني سازدان اؤيود آلماغا چاغيرير.
آلقيشلار، چالاندا صدفلي سازا
سوزور دوداغيندان بال قادان آليم
سازدا بير سير قويوب بؤيوك يارادان
ساز-سؤزدن اؤيودو آل قادان آليم
او سازين هم غمده، هم ده شادليقدا ائلي ايله بير يئرده اولدوغونو و سازين سئحيرلي سسينين دردلره درمان اولدوغونو خاطرلايير و سازدان اوزاقلاشماماغي ائلينه توصيه ائدير:
سازدا يانماق دا وار، يانديرماق دا وار
بعضاً غم گونونده دينديرمك ده وار
اوندا يانديرماق دا، سؤندورمك ده وار
قوجاقلاشيب سازلا قال قادان آليم
آشيق علي يوخاريداكي شعرينين سون بندينده بو صنعتي سئومه ين انسانلاري اونون وقاريندان خبرسيز اولدوقلاريني دئيير و بو كيمي انسانلاري سازينا حؤرمت ائتمگه چاغيرير:
سازين وقاريني بيلمهين دؤيور
آدينا، سانينا بهتانلار دئيير
قيشلاقلي يازيغي دالدادا سؤيور
سازيني حؤرمته سال قادان آليم.
آشيقلار ائليميزين كولتورونون قوروقچوسو اولوبلار و اونلارين سلاحي بو اودلو-آلوولو قوپوزلاري اولوب. آشيق علي ده بو مسأله ني دوشونوب. آشاغيداكي شعري يازيب.
قيشلاقلي شأنينه بير دستان يازدي
يوردوم پاييز بيلمز خزانسيز يازدي
بير الده سلاحدي، بير الده سازدي
دئيير ياشا ياشا آذربايجانلي.
اؤنجه لر دئديگيميز كيمي، تاريخ بويو آشيقلار ظلمه تاب گتيرمه ييب و هئچ واخت دا سارايلاردا مدح ائتمكله مشغول اولماييبلار. اونلار هميشه خالقين طرفينده اولوب و حق طرفينه كئچيبلر.
قيشلاقلي سينهنده سؤز بازاري وار
حيدربابا دئييب اؤلمز شهريار
تئللي ساز ديننده بئله ديل آچار
حق سؤزو دانيشان ديللر بيزيمدير.
آشيقلارين هارايلاريني كوراوغلويا اوخشادان آشيق علي، آشيقلارين الهاميني دا ائليندن بيلير و بئله دئيير:
آشيقلار سازلارين چالير
ائل-اوبادان الهام آلير
قوچاقلار تك نعره سالير
كوراوغلويا تايدي دور گل
آشيقلاريميز هر زمان ائل ايچينده و ائل ايله اولدوقلارينا گؤره اونلاري ائل آشيغي عنواني ايله چاغيريرلار. ائل آشيغي، ائلين قايغيكشي و ائلين قئيدينه قالان اولور. ائل ايله اوتوروب-دورور. بونا گؤره ده آشيقلاريميز و آشيقليق ائلينكي حساب اولور. آشيق علي ده شعرلرينين بير بندينده بونا توخوناراق اؤز بختيندن ده گيلئيلنيب.
شاعر زامانيندير، آشيق ائلينكي
عاغيل باشينكيدير، شيرين ديلينكي
يازيق قيشلاقليني بئله بيلين كي
ياتميش بختين بيري گله اويادا.
سوندا رحمتليك آشيق علي عليزادهنين بير شعري ايله يازيميزي بيتيريريك. بو شعر آشيق علينين سون شعری دیر و بير گون وفاتيندان اؤنجه يعني 9/5/90 تاريخينده يازيليب. آشيق علي بو شعرينده آپ-آيدين گيلئييني آشيقليق ایله آشيقلاري لاغ ائدنلردن ائدير و بلكه ده اؤزونون قارشيلاشديغي بير ماجرا ايله علاقهدار بونو يازير و اونلارا سسلنرك آشيقلارين كيم و نه اولدوغونو آچيقلايير. بيز ده ائله آشيق علي نين بو شعري ايله يازيميزا سون قويوروق. آللاه اونا رحمت ائيله سين. مزاری نور ایله دولسون.
آشيغين گيلئيي
كيمين دام-ديوارين ييخيبدير آشيق؟
اونا آشيق دئمك عار گلير سنه
نه يولا داش تؤكوب، نه جيب كسيبدير
سلامين آلماق دا زور گلير سنه
بيلير صرّاف كيمي زيبيل، زر نهدير
عارف نهدير، نادان نهدير، پير نهدير
بير صرّافدير بيلر صدف-دور نهدير
اونون حق دونياسي دار گلير سنه
ائلينين حؤرمتين ساخلايار آشيق
قوجاسين-دوشگونون يوْخلايار آشيق
هميشه حق سؤزو حاخلايار آشيق
بو سنسن حق ديلدن زار گلير سنه
آشيق ائل ساتماييب نه دؤولت وارا
شادليقدا آغ گئيهر غمينده قارا
آل ائيلهييب بيرين سالماييب تورا
سن اوزو سويوقسان قار گلير سنه
اگر قيشلاقلييا بهتان دئيهسن
آغيز-گؤزون اگيب اؤزون اؤيهسن
يالتاق اولوب يالتاق يالي يئيهسن
پالانيني بزه، بار گلير سنه.
برچسبها: آشیق علی علیزاده, خاطرلامنی, احمد اسدی, ساز, آشیق
نوروز یوخسا اوغوز؟
یازان: بهرام اسدی
نوروز بایرامی ائللریمیزین آراسیندا اسگی زامانلارین یادگاری اولاراق هله ده داوام ائتمكدهدیر. بو بایرام طبیعتین جانلانماسی و چؤل-چمنین یئنیدن دیریلمهسیایله علاقهداردیر و بونونلا اویغون ائل آراسیندا مختلف دبلر و رسملر یارانیبدیر. طبیعت جانلانیرسا و اؤز دونون دگیشیرسه ائللریمیز ده بو بایرامدا اؤز دونلارین دگیشیرلر و كیچیكلی - بؤیوكلو تزه پالتار گئییرلر و اؤزلرین طبیعتایله اویغون ائدیرلر. آذربایجان و عموم حالدا تورك ائللرینین بو دون دگیشمهلری یالنیز پالتاردا دگیل اونلارین معنویاتیندا دا اؤزون گؤستریر و دئمك قبیلهلریمیز هم جسمی هم ده معنوی پالتارلارین دگیشیرلر و بوتون داورانیشلاریندا بو بایرامین تأثیری آیدین گؤرونور.
برچسبها: نوروز, اوغوز, بهرام اسدی, بایرام, تورک
ادامه مطلب
بؤیوک و اولو شخصیت لری، بیر کنده، شهره و یا اؤلکه یه باغلاماق اونلاری کیچیلدر، اونلار زامانا و مکانا سیغمازلار و سیغیشدیرماقدا اولماز، چون سیغیشمازلار.
عزیز اوخویوجولار، ((دده قورقوت بويلاري نين ديل و اوسلوب اؤزهلليكلريني آذربايجان توركجهسينده آراماليييق)) آدلی بیر مقالهنی گنج آشیقلار بلوگونا یئرلشدیره رک و سیزلره سوناراق، ایسته میشدیم، نظرلرینیزی بو حاقدا دئیه سینیز.
آمّا بیر سیرا عزیز وطنداشلاریم نظر قویاراق بئله یانیت وئردیلر: ((بیزیم دده قورقوت کتابینی تکجه آذربایجانا عاید ائتمگیمیز یانلیش بیر ایشدیر)).
دئمه لی یم کی عزیز دوستلاریم، چوخ دگرلی و اؤنملی بیر مسأله یه توخونوبسینیز. ائله سیزین بو مسأله نی آچیقلاماغینیز منی فکر ائتمگه مجبور ائتدی. دده قورقودو تکجه تورکیه یه و یا آذربایجانا و یا باشقا بیر یئرلره باغلاماق چوخ یانلیش بیر ایشدیر، چون یوخاریدا دئدیگیم کیمی اولولاری و ارنلری مکانا سیغیشدیرماق اولماز. بیر شئیی ده آچیقلاماق ایسته ردیم، اودا بو کی بو مقاله نینده مقصدی، سیز یازدیغینیز کیمی دگیل. پروفسور فرزانه یالنیز ایسته ییب بونو ثبوتا یئتیره کی، دده قورقوت کتابینین دیلی و لهجه سی آذربایجان لهجه سینه داها یاخین دیر و اصلا و ابدا اونو بیر ملته منسوب ائتمک نیتینده اولماییب.
آمّا سؤز دولانار یئرینی تاپار، سیزی بیر حکمت لی ماجرانی اوخومایا دعوت ائدیرم:
بیر نئچه ایل بوندان اؤنجه، او زامان کی اورمو شهرینین اولو شاعری، رحمتلیک دده کاتب بو دونیادا یاشاییردی، بیر گون بیر مجلسده ایدیک.
رحمتلیک بیر مزه لی احوالات تعریف ائتدی،
دئدی کی، ((بیر گون بیر دیک دانیشیقلی شخص له، بیر مجلسه دوشموشدوک، هئی گئدیردی گلیردی منه دولاشماق ایسته ییردی. کنددن صحبت سالیردی(دده کاتب کندده یاشادیقی اوچون)، کندیسیندن سوروشدوم: اوغول هارالیسان؟
شیطنت له جواب وئردی:
ایرانلییام.
((منده بیلدیم کی مندن سوروشاجاق هارالیسان و هر یئری دئسم بیر سؤز قوشاجاق، اونا گؤره گؤزله دیم تا سوروشا هارالیسان؟))
ائله گؤزله دیگیم کیمی ده اولدو، دیله گلیب دئدی:
حاجی سن هارالیسان؟
باشیمی قووزاییب دئدیم:
منده بو دونیالییام.
بونو دئدیگیمدن سونرا قیزاریب اوتوردو یئرینده)).
ادامه مطلب
دده قورقوت بويلاري نين ديل و اوسلوب اؤزهلليكلريني آذربايجان توركجهسينده آراماليييق
یازان: رحمتلیک استاد محمدعلی فرزانه
دده قورقود بويلارينين بيليك دونياسي ايشيغينا چيخديغي گوندن، اثرين اوزهرينده آپاريلان گئنيش و عيني حالدا آختاريجيليق و آراشديرجيليق ساحهلريندن بيري ده اونون ديل و اوسلوب اؤزهلليكلري و بو اؤزهلليكلرين بو گونكو تورك سوْيلو ديللردن هانسي بيريسي ايله داها ياخيندان ايلگيلي و بنزهيشلي اولدوغو مسئله سي اولموشدور.بو مسئله، ايلك گوندن دده قورقودلا آليشان بيلگينلردن هله ديتس و نؤلدكه دن توتموش بارتولـد، پروفسور چوبانـزاده و روسييه قدهر و اونلاردان دا بـوگونه كيمي آراشديرمالاردا اؤزونه يئر آچديغي حالدا، هاميدان چوخ توركيه قورقودشناسليغي و بو آرادا ايكي تانينميش قورقودشناس، بيري محرم ارگين و او بيريسي اورحان شايقگوگيايين ايللر اوزونو داوام ائدن سورهكلي و دقته لايق آراشديرمالاريندا و آيدينلاشديرمالاريندا اؤزونو داها آيرينتيلارلا گؤسترميشدير.
ادامه مطلب
بیر نئچه گون بوندان اؤنجه بیر عزیز وئبلاگچی، محسن اقدمی آدلی بیر تبریزلی بگ، گنج آشیقلار وبلاگیندا نظر قویاراق، مندن مهتاب آدلی وبلاگدا ، بیر یازی یا گؤره نظریمی ایسته دی..
منده ادبسیزلیک اولماسین دئیه، بو وئبلاگا باش چکرک، اؤز نظریمی بیلدیردیم و انتظاریم بو ایدی، ان آزی منیم ده نظرلریم قامویا آچیق سونولا و بو وبلاگا گلن لر بیر طرفلی و بیر یؤنلو یازیلارا، باخمایالار. آمّا سونوج تام آیری اولدو، سایین محسن اقدمی منیم نظرلریمه قارشی گلرک بیر یازی گؤندردی.
سایین اقدمی نین منیم فیکیرلریمه قارشی گلمه سینه گؤره من هئچ واخت اوزولمه دیم و اوزولمگه حاققیمدا یوخدور، چون آتالار دئمیشکن ((بئش بارماغین بویو بیر اولماز)).
منی راحاتسیز ائدن 3 مسأله وار آرادا:
سایین اقدمی نین داورانیشیندان من بئله ساندیم، بو بگ اؤزون تماماً دوز و باشقالارینی تماماً یانلیش بیلیر و اؤزون بیر اوستاد کیمی آپارماق ایسته ییر، کی قالان انسانلار گرک بو اوستاددان ادبی دیل قونوسوندا تبعیت ائده لر و تام بو مسأله یه خاطر مخالف نظرلری وئبلاگیندا گؤسترمک ایسته میر.
هله بو قالسین بیر یاندا، سایین اقدمی نین چوخ گؤزل و یئنی نظریه لریده اورتایا چیخدی، کی منی هم تعجب لندیردی و هم کدرلندیردی.
تعجب لندیردی بونا گؤره کی، هئچ بیر زامان آذربایجانا اورگی یانان بیرشخص بو سؤزلری سؤیله مز، حتّی فیکیرلشمه ز بئله. کدرلندیردی بونا گؤره، بیر نفرکی اؤزونو دیلچی و آراشدیرماچی بیلیر و یئنی ادبی دیل یاراتماق ایسته ییر!!!! گرک بو قدر معلوماتی آشاغی اولمایا تا منیم کیمی معلوماتسیزلار ائده بیله اونا ایراد قوشا.
ان آزی بیر نئچه ایل، دیلچی لیک فعالیتلری اولا، چئشیدلی تورک لهجه لرینی تانیا و آراشدیرا، تورک لهجه لرینه باغلی اولان دیللری تانیا و ائده بیله اوغوز، قیبچاق و موغول لهجه لرینی آییرا و سئچه، بو دیللرده ایسته نیلن سورونو چؤزه و آچیقلایا.
آمّا کئچک منیم یازدیغیم سؤزلره. من یازمیشدیم کی:
ادامه مطلب
ائلین اونودولماز آشیغی، آشیق درویش
توز باسیب ائشیتمیر صدفلی سازین
گلمیر قولاغیما او خوش آوازین
قاریشدی تورپاغا صؤحبتین سؤزون
یانیرام سنده كی كامالا درویش
Elin unudulmaz aşığı, Aşıq Dərviş
Toz basıb eşıtmir sədəfli sazın
Gəlmir qulağıma o xoş avazın
Qarışdı torpağa söhbətin sözün
Yanıram səndəki kamala DƏRVİŞ
Urmiyanın adlımları kitabından rəhmətlik Aşıq Dərvişin yaşamını oxuyub qurtulandan sonra ürəyimi qəm basdı. Ürəkdə ah çəkdim. Nədən belə insanlarımız unudulublar!!! Buna görə maraqlandım aşığın kəndinə gedib, qəbrini ziyarət edəm. Yoldaşlarımın biri ilə bu qonuyu araya qoyub onun kəndinə getməyə qərar verdik..........
اورمیه نین آدلیملاری كیتابیندان رحمتلیك آشیق «درویش»- ین یاشامی نی اوخویوب قورتولاندان سونرا اوره ییمی غم باسیب اوركدن آه چكدیم. ندن بئلنچی بیر اینسانلاریمیز اونودولوبلار؟!! بونا گؤره ماراقلاندیم آشیغین كندینه گئدیب، قبرینی زییارت ائدم. یولداشلاریمین بیریله بو قونویو آرایا قویوب اونون كندینه گئتمه یی قرارا گتیردیك.
قراریمیز جومعه گونونه یدی و زامانین اوچدوغونا گؤره بو گون تئزلیكله گلیب چاتدی، گون اورتادان سونرا «كوردلر» كندینه ساری یوللاندیق، كند اورمیه نین چی چست یولونون 5 كیلومترلییینده یدی،كنده یئتیشیب، اورادا یاشایانلاردان قبیرسانلیغین یولونو سوروشدوق، نئچه دقیقه دن سونرا كنددن آزجا ائشیكده اولان قبیرسانلیغا یئتیشدیق، تورپاقلی بیر یول و سس سیز بیر آخیرت ائولری.. آخیرته قاووشانلارا بیر فاتیحه وئرندن سونرا، ته له سه رك تئز قبیرلری بیر- بیر آختاریب یازیلارینا دیققت ائدیردیك، آما رحمتلیك درویش-ین قبیرینی تاپا بیلمه دیك. اورالاردان كئچن بیر چوباندان آشیغین قبیرینی سوروشدوق و كاشكی سوروشماسایدیق! ، چوبان او كندین یاشایانلاریندان اولاراق آشیغین قبیرینی تانیمیردی!!
نئیله مك دئمه آشیق ائله اؤز كندینده ده قریبییمیش.گؤی ده بو قریبلییه دؤزه بیلمه ییردی و آغلاماق ایسته ییردی.. اومودلریمیزی پوزمایاراق،بیرینین یولدان كئچمه سینی گؤزله ییردیك،او آندا بیر پیكان قبیرسانلیغا ساری گلدی،دئمه تانری یئتیردی! بیزیم یانیمیزا یئتیشه نده اوندان آشیغین قبیرینی سوروشدوق و شوكورلر اولسون سوروجو قبیری تانییرمیش و اونو بیزه گؤسته ره رك اؤزوده بیزیمله قبیرین یانینا گلدی، اللی یاشیندا اولان او معرفتلی بی (یاری جینابلاری) بیزه حورمتله یاناشیب، آشیغا فاتیحه گؤندرندن سونرا آزجا اونون یاشامینی بیزیم اوچون آچیقلادی و سورولاریما جاواب وئردی.
رحمتلیك آشیق درویشین قیساجا یاشامیندان بئله دئمك اولار:
آشیق درویش فرهاد اوغلو 1309 – نجو گونش (شمسی) ایلینده اورمیه نین «كوردلر» كندینده دونیایا گؤز آچمیشدیر. او ده یرلی اوستاد آشیق فرهاد كیمی آذربایجانین سنتی موسیقی سینین آدلیملاریندان ساییلیر. آشیق درویشین گؤزل، ایستی و صمیمی سه سینه گؤره آشیق فرهادین شاگیردی اولموشدور. درویش چالان ساز سه سی جانلارا كئچیب و گؤزل سه سیله اونودولموش اثرلره جان باغیشلاییردی. بو اونودولماز اوستاد 1372 ـ نجی ایلین قویروق دوغان(مورداد) آیینین دوققوزوندا، گؤزلرین دونیایا یوموب،اؤز دوغوم یئری اولان «كوردلر» كندینده تورپاغا تاپشیریلدی. آشیغین تشییع-ی جنازه سینده اینه سالماغا یئر یوخویموش و بو اونون خالق ایچینده نه قدر سئویملی اولدوغونو گؤسته ریردی.
آشیق درویش یاشام بویو (همیشه لیك) آذربایجانین سنتی موسیقی سینی سئورلرین اوره یینده قالاجاقدیر و بو سه س اورمیه اوچون قالارگی بیر سه س اولوبدور. رحمتلیك درویش ایرانین بوتون میللی موسیقی فئستیواللارینا قاتیلب و یوكسك یئرلره ال تاپیب،اؤدول لر قازانیب دیر. او نئچه ایللرده اورمیه رادیو، تلویزیونویلادا ایش بیرلیگی آپاریبدیر. او ده یه رلی اوستاد چوخلو شاگیردلرده موسیقی دونیامیزا تربیه ائدیب دیر، اونلاردان، آشیق اسمعلی (اورمیه – اونون بیرینجی شاگیردی)، آشیق صبور شریفی (اورمیه)، آشیق عبدالله اشرفی (قورد تپه)، آشیق ذكریا ملكی(قولونجو)، آشیق رضا پوینده (سولدوز) و ...آد آپارماق اولار.
آشیق درویش، متین، ویقارلی و عاریف بیر كیشی ایدی، دئمك اولار او خصلت ایله صنعت ده، اصیل و نمونه بیر آشیق و اوزان دیر. رحمتلیك درویش آشیق صنعتینه اؤزونه مخصوص اولان نئچه هاوا یادیگار قویوب. اونلاردان «شكر یازی هاواسی» و «غربتی هاواسی»- نی آد آپارماق اولار. بو هاوالار ایندیده اورمو آشیق لارینین آراسیندا چالینماقدادیر.
سونوندا دئمه لییم بئله نچی اینسانلاریمیزا سایغی گؤسته رمه لییك و اونون شانینده اولان بیر مزارلیق تیكیب هئچ اولماسا آدینا بیر خییاوان یارادیب هئیكلین پاركلارا قویمالییق.
منه یاردیم ائدن، «شكاری» و «یاری» جینابلارینداندا تشككور ائدیرم و اونلارا جان ساغلیغی آرزیلاییرام.
یازیب، حاضیرلایان : حسین واحدی
برچسبها: آشیق, درویش, کوردلر, آشیق فرهاد, اورمیه آدلیم لاری
آي آشيق تئز ايدي گئديش هوسي
(مرحوم آشيق على عليزادهنين واختسيز آراميزدان گئتمه سي مناسبتينه)
************************
بو ايل اوروجلوق آيينين بيرينجي گونو اوستاد شهريار دئميشكن: بير خبر چاتدي منه نوح نبي قارقيشي تك، دئمهلي ائل صنعتكاري و بير عؤمور موسيقيميز و ادبياتيميز اوغروندا چاليشان، متانتلي و غيرتلي، يورولماز صنعتكار آشيق علي عليزاده ابدي اولاراق گؤزلرين حياتا يومدو و دونياسين دگيشرك علم، موسيقي و ادبيات عالمين ياسا باتيراراق اورمو شعر و موسيقي محيطينه بير بؤيوك ايتگي اولدو.
اورمودا آدليم بير آشيق كيمى تانيلاراق مختلف ادبى - هنرى ييغينجاقلاردا، مجلسلرده، اورمو راديو- تلويزيونوندا، اورمو آشيقلار درنهگينده، اورمو ارشاد اسلامي ادارهلرينده، حوزه هنري تشكيلاتيندا و مختلف آشيقلار قهوهخانالاريندا اؤز سازى و سسىايله چيخيش ائدن آشيق على عليزاده 1330- جو ايل قاراداغين اهر شهرستانىنين ورزقان بؤلومو قاياقيشلاق كندينده دونيايا گلدى. اونون آتاسى ائوى آشيقلار ييغينجاغىايدى، بونا گؤرهده او كيچيك ياشلاريندان ساز و سؤز ايله تانيش اولدو.
على عليزاده سونرالار ساز صنعتين آشيق مشى پاشايى و آشيق ولى عبدىدن اؤيرهنرك اؤز چاليشيقلارى نتيجهسينده اؤيرهنديكلرين بوتؤولتدى.
علي عليزاده وورغونلوق اوزوندن آشيقليق صنعتينه اوز گتيرن بير آشيق اولموشدور و اؤز دئديگينه گؤره كندلرينده كئچينهجگي پيس دگيلميش و كندلرينده مينيبوس ايشلهديب و گذرانين كئچيريرميش، آنجاق سازا و سؤزه اولان علاقهسي اونو آشيقليق عالمينه داخل ائدير و آشيق علي مينيبوسو ساتاراق آشيقليق ائدير.
آشيق على قيشلاقلى 1369- دا اورمويا كؤچدو و بو شهرين مختلف ييغينجاقلاريندا و شعر و ادب انجمنلرينده چيخيش ائتدي و بو شهرده آشيقلار آراسيندا و ائل ايچينده مخصوص حؤرمت قازاندي. منيم اؤزومون ده آشيق ايله تانيشليغيم همين ايللرده و اورمونون شعر و ادبيات درنهگينده اولموشدور. سونرالار آراميزداكي علاقه آرتيب و عايلهوي گئت- گل ايله تكميللشميشدير. هر مناسبتده خصوصيله بايراملاردا و ايل بايراميندا بيرينجي گئتديگيم ائولردن آشيق علينين ائوي اولوب و اونونلا بايراملاشماغي اؤزومه بورج بيلرديم.
آشيق علي تبريز و قاراداغ آشيق مكتبينين اورمودا بيرينجي ياييجيسي اولدو و اوندان سونرا آشيق قوربان و باشقا آشيقلار بو ايشي دوام ائتديرديلر و دئمك اولار اورمو- تبريز آشيق موسيقيسينين آراسيندا بيرينجي كؤرپونو آشيق علي ووردو و بو يولدا چوخلو شاگردلر تربيت ائديب موسيقي عالمينه زنگينليك باغيشلادي.
مرحوم آشيق علي اؤزونه مخصوص سبك و اوسلوبو وار ايدي و بو اوسلوب ايله باشقا آشيقلاردان سئچيليردي و ائله بونا گؤره ده دفعهلرله راديو- تلويزيونون استاني موسيقيلرينين فستيوالينا قاتيلاراق بيرينجيليك الده ائديب ياخود مقام گتيريب و اورمو راديو- تلويزيونونا شرف پايلاميشدي.
علي عليزاده بير مدّت توركمنلرين ده آراسيندا ياشاميشدي و ائله بو اوزدن توركمنجهني ده ياخشي بيليردي.
آشيق عليزاده هم ده شاعردير و اونون مختلف آشيق شعري قالبلرينده شعرلري موجوددور. شعرلرينده «علي قيشلاقلي» تخلص ائدير. اومود ائديريك اونون شعرلرين توپلاييب چاپا وئره بيلهك. مرحوم آشيقدان نئچه داستان دا قاليبدير.
علي قيشلاقلي ائلين قئيدينه قالان و ائلين شاد گونونده شاد و غملي گونونده غملي اولان بير آشيقايدي. او دفعهلرله اؤز ائوينده آشيقلار مجلسي قوروب و آشيقلاري بير يئره توپلاميشدي. بو مراسملردن بيري رحمتليك آشيق كاماندارين ياس تؤرهني ايدي. بلكه ده بوتاي آذربايجاندا آشيق كاماندارا قورولان بيرينجيك ياس مجلسي ائله همين مجلس اولدو.
آشيق علي عليزاده سون اولاراق دوغما يوردو قاراداغدا سفرده اولدو و قوهوم – قارداشلاريايله گؤروشدو. بير هفتهليك بو سفردن قاييداندان نئچه ساعت سونرا 11/5/1390 تاريخينده ساغ – سلامت اولاراق ناگهاندان اورهگي داياندي و ابدي اولاراق اؤز هوسكارلاريندان آيريلدي.
مرحوم آشيغين حيات يولداشي، اوچ اوغلو و ايكي قيزي قالير. بونلاردان بؤيوك اوغلو آشيق غلامرضا عليزاده اونون لياقتلي دوامچيسي و شرفلي صنعت وارثي ساييلير.
آشيق علي عليزادهنين جنازه تؤرهني 12/5/1390 تاريخينده قورولدو و بير چوخ ساييدا ادبيات و موسيقي هوسكارلاري و اورمونون بير سيرا ادبي - هنري مسؤوللاري آراسيندا بؤيوك بير اوزونتو ايله تورپاغا تاپشيريلدي. اونون مسجدينده ده مثلي گؤرونمهين اشتراكچي بولوندو و ائل اونو لايقينجه عزيزلهدي و چوخ اوزونتو ايله اؤز بالاسيندان ابدي آيريلدي.
تانري تعالا اونا رحمت ائلهسين، مزاري نورلا دولسون.
************************
مرحوم آشيق علي عليزادهدن ايكي شعر:
داغلار
نه ائديم كى ياراليام
آهيم چيخيب گؤيه داغلار
يوخوش اولوب دولايىلار
قوجالميشام بهيه داغلار؟
سنين سينهن چيچكلى ياز
منيم سينهمده دردلى ساز
او چيچكدن گؤندر بير آز
بو درديمه دهيه داغلار
"قيشلاقلى" يام درده دوشدوم
اتگيندن خسته كئچديم
سير سؤزومو سنه آچديم
سنى محرم دئيه داغلار.
بابك
گزيب دولانيرام آذربايجانى
ديللرده ازبردير سؤزو بابكين
ايگيتليكدن، قوچاقليقدان، مردليكدن
آل - قيرميزى اولدو اوزو بابكين
دوشمنه باخاندا باغرين سؤكوردو
خاينى، يالتاغى بيچيب تؤكوردو
ظلم ائدن ظالمين بئلين بوكوردو
دوشمنى اگيردى دوزو بابكين
باشينى اگمهدى هئچ ظلمكارا
دئدى باش اگمرم چكسهلر دارا
دوغرانان جسميمى آتين اودلارا
ياغىنى يانديرار كؤزو بابكين
اى "قيشلاقلى" ارلر آدى قالاسى
اولار دؤيوشلرده ايگيد بالاسى
كليبرده نشان قالير قالاسى
گركدير كى قالسين ايزى بابكين
****************
مرحوم آشيق علينين وفاتيندا يازديغيم بير قوشما:
كؤچدو بير صنعتكار، گئتدي بير آشيق
نيسگيلي سازينين تئلينده قالدي
هر ماهنيسي اولان ائله ياراشيق
ان گؤزل ماهنيسي ديلينده قالدي
ائللرين ايچينده ماهنيسي بيتدي
آخرت دئيهرك سون سفر ائتدي
اللرين اوستونده مزارا گئتدي
ائلي گؤز ياشينين سئلينده قالدي
آي آشيق، تئز ايدي گئديش هوسي
قولاقلارا دولدو سازين نالهسي
ائشيتمز اولدوق او غيرتلي سسي
سسينين حسرتي ائلينده قالدي.
اورمو- بهرام اسدي.
14/5/1390


c: text/html

text:
تئلیم خانین 243 جو دوغوم ایلی ساوانین مرهغئی کندینده قوتلاندی
جمعه تیر آیی نین اوتوزوندا ساوانین مرهغئی کندینده حکیم تئلیمخانین 243 جو دوغوم ایلی تورک شاعیر، یازارلار، و تئلیمخانین ماراقچیلاری و ها بئله شاهسون اوزانلاری طرفینده قوتلاندی.
بو تؤرنده کی دوکتور گونئیلی، والی گؤزهتن، ائلشن اوریادلی، سید حیدر بیات، فتح الله ذوقی، مهندس امیری، عاشیق گونش، عاشیق محیط، عاشیق علیحسینی و باشقا آراشدیریجی، شاعیر یازارلار و هابئله مرهغئی کندینین آغ ساققاللاری حضور وارلاریدی، بختیار فرخ شاهسون شاعیرینین آپاریجیلیقا باشلاندی، سونرا سایین آراشدیجی حیدرباغی جنابلاری قورآن کریمدهن نئچه آیه تلاوت ائدیب و آیهلرین تورکجه ترجمهلرینده تقدیم ائتدی. سونرا دوکتور گؤنئیلی قیسا بیر چیخیشدا 1371 و 1372 جی ایللرده قورولان تئلیمخان کنگرهسین خاطیرلایاراق دئدی: بوندان بئله هر ایل تیر آیینین سون پنجشنبه و جمعهسی هر ایل تئلیم خانین دوغوم گونو اولاراق قوتلاناجاقدیر و من بوتون بوتون بوردا اولان شاعیر ـ یازار و اوزان یولداشلارین اذنی ایله و سؤزبیرلیگی ایله بو مراسیمی بو ایل اؤن ایل اولاراق باشلانماسینی اعلام ائدیرهم. دوکتور گؤنئیلی قاباق اون ایللرده کنگرهیه قاتیلانلاری اؤزلجه رحمتلی دوکتور کمالی، دوکتور زهتابی، دوکتور بیگدلی و... خاطیرلایاراق دئدی: او قیزیل نسیلدهن یالنیز دوکتور هیئت حیات قیدیندهدیرلر، سایین دوکتور هیئت بئیه ساغلیق آرزیلاییرام و اومورام کی گلن ایللرده بو تؤرهنه قاتیلا بیلهلر.
سونرا سلیمان نوراللهی اؤز تئلیمخان حاقدا یازدیغی شعری تقدیم ائتدی:
ای منیم آلینماز قالام تئلیمخان
گلمیشم یانیندا قالام تئلیمخان
سونرا عاشیق گونش شاهسون شاعیری تئلیمخانین شعرلریندهن بیریسینی اجرا ائتدی.
10 یاشیندا سید محمد موسوی«شهریار ائلییندهنم» آدلی شعری اجرا ائتدی. موسوینین گؤزل اجراسی و شعرده اولان دویغو- دوشونجه بوتون ائشیدهنلری دویغولاندیردی.
سونرا مهندس امیری مرهغئیلی گنج محقق چیخیش ائتدی، مهندس امیری بیر تئلیمخانین کندلی داشی اولاراق بوتون تؤرهنه قاتیلانلاردان تشکر ائلهدی و آرتیردی: بیزیمده آرزیمیز بودور کی بو تؤرهن هر ایل قورولا و بو کندین اهالیسی تؤرهنی قورولانلارا ایش بیرلییی اپارالار. امیری چیخیشینین سونوندا تئلیم خانین شعرلرینین ایکسینی اوخودو.
سونرا عاشیق تقی محیط ساوادان تؤرهنه قاتیلان عاشیق تئلیمخانین رمانتیک شعرلریندهن نئچهسین شاهسون هاوالاریندا ایفا ائتدی. تقی محیطین گؤزهل اجراسی و باغین گؤزهل هاواسی و باغدا اسن اسین بیر بیریله تاپشیریب تؤرهنی بیر وصف ائدیلمز معنوی حالا آپارمیشدیر.
سونرا سید حیدر بیات چیخیش ائتدی. بیات ایلکده دوکتور گؤنئیلینین تؤرهنده حضور تاپماسیندان تشکور ائدیب دئدی: بو تؤرن دئمهلی اون نئچه بوندان اؤنجهده قورولوبدور و گؤزهللرین آخیرا قالمیشلاریندان بیریسی دوکتو گؤنئیلی بهیین بوردا حضور تاپماسی ایکی تؤرهنی بیربیرنه باغلایاراق ایکی نسلین رابطهسینین و ایستکلرینین کسیلمهمهسیندهن خبر وئریر. بیات «بو گون بیز بورداییق نئیه بوراداییق چون ایستهمیشیک و ایستهیهجهییک و آتالاریمیزین بوتون ایستهمهدیکلرین بیز ایستهیهجهییک» دئیه، تئلیمخان حاقدا یازدیغی «تئلیمسیزمیشم» آددا بیر یازی اوخودو. بیاتین اؤرک ائویندهن یازیب باغیرماسی هامینی آرزی ـ نیسگیللی گؤزلری یاشارتدی.
سونرا قومدان گلن شاهسون موسیقی اؤیرتیم ائوی نین باشقانی عاشیق حسین علیحسینی تئلیمین شعرلرین شاهسون و قاراقان هاوالاری اوزره گؤزهل بیر شکیلده ایفا ائتدی.
سونرا ائلشن اوریادلی قومدا یاشایان اوریادلی شاعیر اؤز چیخیشیندا قاراقان، ساوا بؤلگهسیندته یاشایان تورک خالقینین سادهلیک و صمیمیتلرینه اشاره ائدیب ،دئدی: من بورانین خالقیلا یاناشاندا هئچ اؤزگهلیک دویمارام. قوناق سئورلیک، دوزلوک و صداقت بوتون آذربایجان میللتینین ایچینده بیردیر. اوریادلی نئچه ایل بوندان قاباق قاراقان بؤلگهسینده یازدیغی شعری و هابئله «ساپاند و آند» شعرینی ایفا ائتدی. اوریادلینین شعرینی اؤزلجه مرهغئی اهالیسی منیمسهدیلر.
سونرا یئنیدن دوکتور گؤنئیلی چیخیش ائدیب و تئلیمخانین دیوانی نین رحتملی کمالینین تشبثی ایله نئجه توپلانماسین و رحمتلی پروفسور زهتابی و اسماعیل هادی و رحمتلی اکبر خان رزاقینین و ها بئله اؤز چکدیگی امکلری آچیقلایاراق دئدی: بیز البته هلهده کمالی توپلادیغی دیوانین اله کئچیرمهسینده ال اوزمهمیشیک، او دیواندا تئلیمخانین یئددی یوز قوشما، گرایلی، جناس و ... شعری توپلانمیشدیر. گؤنئیلی ایندیده نئچه ـ نئچه اینسانلارین قومدا، ساوادا تئلیمین دیوانینی یئنی دهن توپلانماسین خبر وئردی و اؤزلجه بختیار فرخ و مهندس امیرینین بو حاقدا چکدییی زحمتلردهن تشککور ائلهدی.
سونرا فتح الله ذوقی ساوایا گیردیکده سلمان ساوجینین شهرینه خوش گلیبسیز یازیسینا اشاره ائدرهک دئدی: «ساوهجینین عکسینه اولاراق چوخلو ساوادا یاشایان خالق هر کیمسه تئلیم خاندان بیر شعر ازبردیر، اما نهدن اورهکلرده یاشایان تئلیمخانین آدی یوخ، سلمان ساوجینین آدی اوردا چکیلیر، دؤولت 50 میلیون دلار تاجیکستاندا رودکینین مزارینا ایران بیتالمالیندان خرج ائدیر آما بؤیوک تورک شاعیری تئلیمخان مزاری داشسیز ـ سیمگهسیز قالیر، ذوقی آرزیلادی کی گلن ایللرده تورکمن خالقینین مختومقولو فراغی مزارینا ییغیشدیقلاری کیمی تئلیمخاندا آذربایجانلیلار اؤزلجه شاهسئونلر طرفیندن قوتلانسین. سونرا ذوقی والی گؤزهتنین «هه» کیتابینین اؤن سؤزونو اوخودولار.
تؤرهنین سونوندا آذربایجانین آدلیم شاعیری والی گؤزهتن چیخش ائتدی. والی تئلیمخانین دونیا آکادمیک سویهسینده تانینماسینا، آنجاق اونون شعرلرین آراشدیرماغا اللرده بیر دیوان اولمادان سؤز آچدی. والی بیز ایندی تئلیمخانی تاشکند، استانبول، باکی، کلن و... یایمالیدیق دئیه، بو ایشین اولماماسیندا هامینی و اؤزونو مقصر تانیدی. والی سؤزونون سونوندا گوجلو اجرالاریلا نئچهدهنه اؤز شعرلریندهن اوخودولار. سوندا سید حیدر بیات تورکمنلر تئلیمه توتدوقلاری «بایرام» کیمی بیزده بوگونو تئلیم بایرامی آدلاندیریریق دئیه، هامیدان گلن ایل بوگون بو تؤرنه قاتیلماغا چاغیردی.
شاهسون شاعیری بختیار فرخ تؤرهنی آپاریجیلیق ائدهرک تئلیمخانین شعرلرینده یئری کلدیکده شاهسون لهجهسینده اوخویوب و تؤرهنی داهادا زنگینلدیردی.
تؤرهن بیتدیکدهن سونرا قوناقلار یئرلی قاتیلانلارلا بیرلیکده مرهغئی کندینین مزارلیغیندا تئلیمخانین مزارینی زیارت ائتدیلر.
ساوچی اوغلو

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-
Turkmen Yigit.دانلود آهنگ ترکمنی
کأن ایچینده
دالی گونی نیلرسن ، قاریب گونی نیلرسن
گزینگ جاهان ایچینده ، تن توپروق دن ایلندنگ گوهرِ جان ایچینده
آباد دییب اِل ووردینگ ، دوُیبی ویران ایچینده
رستم قوما قاریلیب ، قالدی یگسان ایچینده
سن اولارینگ یانیندا ، گچر سن سان ایچینده
یا الهه ، سن ساقلا ، یا خدای جانسن ساقلا ، قاراقچیدان یوللار دا
ساغدا سولدا چاپارلار ، سو آقمایین چول لرده
گوُونینگ دنیا غامیندا ، حرام سوزلر دیل لرده
من بیر عجیز بنده من ، کمینه من قول لاردا
کأن گناه لر قازاندیم ، آز خرمتلی بیل لاردا
خجالتا قویماور ، یاغشی یامان ایچینده
ای یارانلار ، اول دنیا ، جان آقالار اول دنیا ، باران باردا گِلِن یوق
اولی – دیری حالیندان ، خابار – خاطیر بیلن یوق
چرخ فلک الیندن ، آغلان بار دا ، گولن یوق
عقل ادینگ قارداش لار کونه لردن قالان یوق
بو دنیانینگ وفاسی ، یوقدیر دیسِم یالان یوق
دنیاگه بیل باغلاغان ، قالدی زیان ایچینده
دنیالیگ دیب یوگیرسن ، بای لیک دیب یورتورسن ، تا ایچینگه دم باردیر
دم ایچینگدن چیقیانچا ، باشینگدا مونگ غم باردیر
غم آتسیندا قالیب سن ، نه اونگا مرهم باردیر
دویماز گوزونگ دولماغا ، بیر قوشاویچ قوم بار دیر
ای عقل سیز آدامزاد ، سن دن غافل کیم باردیر
قوردا ، قوشلارا نظر سال ، کل خرمان ایچینده
مختومقلی آلاییر ، یوللی فلک بزه نیب
کونگلونگی سایل قیلما ، اونگا قارشی دوزه نیب
نه فراغت یاتیرسن ، اِل – آیاغینگ اوزانیب
آجل یاتیر یانینگدا ، اوقیل یایین گزه نیب
محشر گونی باراور ، ایمانینگ قازانیب
قوری گلدینگ بوش گیدمه ، آخر زمان ایچینده
دانلود


text:
هوما یینی هجو
ائی هومایی، بو نه اطواردی ایظهار ائلهدین،
چرخی-بدمئهر کیمی ظولمو پدیدار ائلهدین،
صوبحی-کازیب کیمی صادق یوزونو تار ائتهدین،
صادقین ثابتی-اشکین یوزه سیّار ائلهدین،
شفقی-اشک ایله توخسارینی گولنار ائلهدین؟
دوستلوقدا نه اوچون گوزلهمهدین اندازه،
دوشمن اولدون نییه اول سروقدو
طنّازه، قلئیی-شیشهیه سالدم گئدیبن
آوازه - کی، فیلانی توخی-زیبایه اوراردی غازه،
شاهیدی-قیسمته مششاتهلیک ایظهار ائلهدین.
صادقین نامهسی گلدی منه، ائی طالبی-راز،
سانکی یازمیشدی اونو ناز ایله محموده
ایاز، لئیک باشدان-آیاغا شیکوه ایدی، سوزو
گوداز، گؤتونور عشقی-حقیقین دئمیسن عشقی-
مجاز، ائی برادر، نه اوچون سن بئله رفتار ائلهدین؟
صادقین وصفینی داستانه گتیردین سن اؤزون،
گئدیبن کیشوری-شیروانه گتیردین سن اؤزون،
تؤهفه تک بزمی-سولئیمانه گتیردین سون
اؤزون، میندیریب رخشینی مئیدانه گتیردین سون
اؤزون، بئش اسفینی عالمه فیردووس کیمی جار ائلهدین.
ائی عزیزیم، گلیبن شور ایله گؤفتاره اؤزون،
ائیلهدین خلقی زولئیخا توخی-دیلداره
اؤزون، چکدین اول یوسیفی-گولچؤهرهنی بازاره
اؤزون، ائیلهدین عرض متاعنی خریداره اؤزون،
سوما دؤندون نییه بس تلقی-خریدار ائلهدین؟
ائی هومایی، قسم اول پادشهی-قههاره
- کی، وئریبدیر قولاغا سم، گؤزه نظّاره،
حوسنده یوسیف اولا گر او مهی-سیّاره،
اولماییب پیرهنی-عصمتی هرگیز پاره،
یوخ یئره سن بو ایشی بیر غرضین وار ائلهدین.
خود توتاق صادقه لازیم گؤرونوردو بؤهتان،
نئیلهمیشدی سنه محمود آغا، ائی روحی- روان؟
شرم ائدیب گؤزلهمهدین حقی-نمک، حؤرمتی-
نان، گئدیبن قلهیه حقینده دانیشدین هدیان،
فیلهقیقه، نه اونو، سن اؤزووی خار ائلهدین.
آغانین نعمتی-الوانی گؤزوندن گلسین!
سوفرهی-بزمی-سولئیمانی گؤزوندن
گلسین! کابابی، چاخیری، بوریانی گؤزوندن
گلسین! مئیی اولسون جیگرین قانی، گؤزوندن
گلسین! چونکی حقینده اولان فئیضینی اینکار ائلهدین.
گلمیسن بیر نئچه دفعه سن اؤزون شیروانه،
حوسنده بنزر ایدین مئهرو مهی-تابانه،
سنه ده محمود آغا ائتدی خیانت، یا
نه؟ نییه بیجا یئره سالدین کیشینی بؤهتانه؟
بینوانین نه اوچون فیسقینی ایقرار ائلهدین؟
نغمات اهلینه محمود آغانین رغبتی
وار، بیلمهین یوخدو، بو اسراره اونون
شؤهرتی وار، گر اولا، حقی ده واردیر، کیشینین
دؤولتی وار، دؤولتی، مریفتی، لذّتی وار،
حؤرمتی وار. سن بو ظاهر ایشی باعث نه دیر اینکار
ائلهدین؟ [ ... ل


text:
آزربایجان؛ تورکلرین وطن دیر یوخسا آزربایجانلی لارین؟
یونس
شاملی
تورک
خالقی نین میللی دئمکراتیک حرکاتی نین بوگونکو آماجی، هم دوغال
حاققی اولاراق، هم بین اللخالق حقوق ایله ایقون و هم ده دنیا
اجتماعیاتیندا عادیلانه بیر شرایط ده یاشاماق اوچون، دئمکراتیک
بیر دولت یارالتماق دیر. دئمکراتیک دوزن برپا ائتمک اوچون ائله
بوگوندن اهمیتلی نظری مسئله لری و فرقلی قاورام لاری و یا بعضی
دوز و یا یالنیش ایشله دیلن سؤزلری، موباحیثه یه قویوب،
آچیخلایب، آیدینلیق گتیرمک لازیمدیر.
سون زامان دا، آزربایجانین گله جک دولتی نین قورولوشونون
دئمکراتیک اساس لارا دایانماسی حاقدا، دورد قاورام و اونلاردان
آنلایش حاقیندا، آزربایجان حرکاتینین فعال کادرلاری آراسیندا
سویه لی بیر مباحیثه گئتمه کده دیر. و بو اولدوقجا سئویندیریجی
دیر.
منجه بو موباحیثه یه قاتیلماق و آزربایجان، تورک، آزربایجانلی
و آزربایجانچی قاوراملارینا چئشیتلی یؤنلردن ایشق سالماق
خالقیمیزین گله جه یی اوچون چوخ فایدالی دیر.
آزربایجان؛
آزربایجان بیر جغرافیادیر. بو جغرافیا تورکلرین تاریخینه
باغلانان و اوزون زاماندان بری اونلارین یوردو یوواسی
اولموشدور. باشقا دئیشله آزربایجان تورک لرین وطن دیر. آمما هم
ایندی و هم گئچمشده آزربایجان اراضی سینده یالنیز تورکلر
یاشامامیشلار، بلکه اونلارلا یان یانا باشقا ائتنیک لر و باشقا
خالقلاردا، بو توپراقلاردا یاشاماقدادیرلار و اونلارین
یاشادیغی یئرلر اونلارین دا وطنی دیر. بو گؤروش له آزربایجان
یالنیز تورک لرین وطن یوخ، بلکه آزربایجاندا یاشایان و فرقلی
ائتنیک قوروپلارا باغلی اولان خالقلاریندا (فارس، کرد، گیلک
...) وطنی دیر.
تورک؛
تورک،
خالقیمیزین اتنیک هویتی و میلتمیزین ائتنیک آدی دیر. تورک
خالقین دیلی نین آدی دا تورکجه دیر. البته بو دیلین
آزربایجاندا اولوشماسی اوچون، آزربایجان تورکجه سی ده دئیلیر.
تورک خالقی نین یاشادیغی جغرافیا و اراضی یالنیز آزربایجان
دئیلدیر. بلکه تورک خالقی ایران دا دورد فرقلی جغرافیادا یئرله
شیرلر(آزربایجان، خراسان، قشقایستان و تهران مئتروپولو یئرلی
اولاراق و باشاقا کند و شهرلرده سه په لنمیش فورمادا). آمما بو
چئشیتلی جغرافیادا یئرلشه مه یه باخمییاراق، ایراندا یاشایان
تورکلر گنل اولاراق تورک خالقینی و یا تورک میلتینی تشکیل
ائدیرلر. بیزیم خالقیمیزین ائنیک آدی آزربایجانلی، خراسانلی،
قشقایستانلی دئیل دیر. تورک سؤزونون یئرینه آزربایجانلی و یا
قشقایستانلی ایشله دیرسک، پروبلئم بو ساحه ده داها دا
آرتاجاقدیر.
آزربایجانلی؛
آزربایجانلی، تاریخا آزربایجان اراضی سینده یاشایان
اینسانلاردان عبارت دیر. تورک آزربایجانلی دیر، آمما آزربایجان
اراضی سینده یاشایان کورد، فارس و گیلک ده آزربایجانلی دیرلار.
آزربایجانلی لزوما تورک دئیلدیر. بونا گؤره تورک ایله
آزربایجانلی نی بیر معنا دا ایشله تمک یالنیش دیر. هم رئال
لارلا قارشی دیر. چون آزربایجاندا یالنیز تورکلر یاشامیرلار،
هم ده اریقی چیلیغا یول آچان بیر قاورام دیر. چون تورکو
آزربایجاندا یئرلی و باشقا خالقلارا منسوب اولانلاری بیگانه
کیمی گؤرور. باشقا دئیشله تورکو آزربایجانا ائو صاحبی و غیر
تورکو اونا ایجاره چی کیمی گؤرمک ده دیر.
بیرلشمیش میللت
لرین (سازمان ملل) هر هانکی بیر ایرقچیلغی آرادان قالدیرما
کنوانسیونوندا، ایرقیچیلیغی و ایرقچیلیق اساسیندا آیری سئچگی
سالمانی بئله تعریف ائدیر:
ایرقچیلیق (نژادپرستی) هر هانکی بیر آیری سئچگیلیک، ایزوله
ائتمک، محدودیت یارالدیب، رنگ، ایرق، سوی و اتنیک اساسیندا
اسکیک توتماق و اینسانین برابر حقوقونا و دنیا اینسان حاقلاری
بیانامه سینه قارشی و اینسانین اساس
آزادلییق لارینا، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و یاشامین باشقا ساحه
لرینده قارشی دورماق دیر.
آزربایجانلی نی تورک ایله بیر معنادا گؤتورسک، گله جک
آزربایجان دولت چیلیی و حتی بوگون بئله آزربایجانین ایچری قوه
لری نین توپلاماسینا جیددی انگل تؤره نیر. بئله بیر باخیش
اولورسا غیر تورک خالقلار، تورک خالقی ایله برابر استاتوسا
صاحیب اولماسالار، آزربایجان دولتی نین یارانماسینا جیددی
پروبلئم یارانیر و حتتا دولت یارانسادا او دولت ثابت لشمه سینه
بؤیوک انگل اولابیلرلر. آزربایجان اراضی سینده نابرابر
استاتوسلا دولت یارانسا دا، آزربایجان اراضی سی پارچالانماغا
معروض قالا بیلر، نئجه کی کورد مسئله سی ترکیه ده و ارمنی
مسئله سی آزربایجان جمهوریتینده اراضی پارچالانماسینا
چکیلیبدیر. آمما آزربایجان اراضی سینده یاشایان هر بیر اینسان،
اؤزون ائو صاحیبی بولورسه، طبیعی دیر کی او اینسان آزربایجان
دا دمکراتیک دولت قورولوشونا کمک چی اولور و ان آزی کمک چی ده
اولماسی دا، آزربایجان دوشمن لری ایله ایش بیرلیگینه گیرمه ده
انگل تؤرنیر.
آزربایجانچی؛
یالنیش باشلاییشین یالنیش دا دوامی اولور.
آزربایجانلی نی تورک سانان فیکیر، آزربایجانچی سؤزونی ده
تورکچو سؤزو کیمی ایشله تمک ده دیر و بو یالنیش دیر.
آزربایجانچلیق، یاخشی قاورام دیر، اگر سه اونا ائتنیک معنادا
باخیلماسا. یعنی هر بیر آزربایجانلی (تورک و غیرتورک)
آزربایجانا جان یاندیرما و آزربایجانین حاقلارین اوچون
چالیشیرسا، اونو آزربایجانچی آدلاندیرماق اولور. آمما تاسفله
بوگونکو شرایط ده، آزربایجانچی تورکچو معناسیندا ایشله نیر و
بودا یالنیش فورمادا ایشله نیلن قاورام دی.
منجه سیاسی ادبیاتیمیزدا، هر بیر یئرده مودرن دونیا ایله ایقون
اولمویان قاوراملار و یا یالنیش یئرده ایشله دیلن سؤزلری بیر
مودرن و دئمکراتیک کامپانیا کیمی گؤتورملییک و تورک خالقینین
میللی دئمکراتیک حرکاتین ین سیاسی ادبیاتیندا دئیشیکلیگه طرف
جیددی آلتدیملار آلتمالییق. بیلدینیز کیمی بوگونکو ایشله نن
قاوراملارین تاریخی، چوخ اسکی چاقلارا قایدیر و میللت لر
آراسیندا اولان گرگینلیک، اساسدا فرقلی دینی اینانج لارا و دین
آیریلیغینا اساس لانیر. نمونه اولاراق گئچن عصرلر ده
آزربایجانلی ایله ارمنی نینین گرگینلیک لری مسلمان کریستیان
شاواشی آلانیندا آنلاشیلیردی. بوگون آمما مسئله تامامن باشقا
بیر فورم تاپیبدیر و خالقیمیزن میللی منافعی و اونون عادیلانه
بیر شرایطده یاشاماسی ان اوستون گلن مسئله لردن دیر.
سونوج بو کی؛
"تورک" ایله "آزربایجانلی" سؤزلری، سیاسی
ادبیاتیمیزدا بیر معنادا ایشله نیرسه، یئنی یالنیش قاوراملارین
یارانماسینا زمین یارالدیب و بونا رغمن آزربایجان دولت
چیلیگینده بویوک سهولره یول آچیر. او سهولر دن عبارت؛
بیرینجی سی: تورک خالقینین اتنیک آدی بیر موضوع و اونون
یاشادیغی جغرافیا و یا اراضی نین آدی بیر باشقا موضودور.
جغرافیا آدین ائتنیک آد یئرینه ایشله تمک، یاواش یاواش اتنیک
آد (تورک) ایتیب باتاتیر. نئجه کی ایندی یه قدر، آزربایجانلی
(حتتا ایندی ده ایران دا فارس دولت ادبیاتی و یا سویت
ایتفاقیندان قالمیش میراث دا تورکلر آزری و یا آزربایجانلی
آدلاندیریرلار) و یا قشقایی لی قاوراملاری تورک و یا تورکلر
سؤزونون یئرینه ایشله دیلمه ده دیر.
ایکینجی سی؛ تورک لریاشایان اراضی نین آدین (آزربایجان) تورک
خالقینین یئرینه ایشله دیلیرسه، ایران دا یاشایان تورکلرین
بیرلیگینه و بیرخالق اولدوغونا و بیرگه سیاست گؤتورمه لرینه
جیدی ضرر وورار. چون کی تورک خالقی آدی ایله تامام تورکلر بیر
خالق کیمی میدانا چیخیب، و سیاسی، اقتصادی و کولتورل قوه سین
بیرلیک اساسیندا توپلایب و اؤز آماجی اوچون چالیشیر. آمما
ایران دا یاشایان تورک لر اؤز ائتنیک آدی (تورک) لاری ایله
میدانا چیخما یئرنه اؤزلرین آزربایجانلی لار، قشقایستانلی لار،
و خراسانلی لار آدلاندیرسالار، فارس و یا روس دولت
ایرقیچیلیغینا مثبت دامغا ورموش اولارلار.
اوچونجوسو؛ تورک سؤزو ایله آزربایجانلی سؤزون بیر معنادا ایشله
دیلسه، بو سیاسی دوشونوش اساسیندا آزربایجاندا دمکراتیک دولت
قوروماق ایمکانینا انگل تؤره نیر. چون کی بو فیکیر اساسیندا
تورک لر یئرلی و باشقا ائتنک لر و خالقلار بیگانه سایلیرلار.
بو دوشونوز طرزی، یالنیز دئمکراتیک دولت قورمونا انگل تؤرتمیر،
بلکه او دولتین اریقچیلیق اساسیندا قورولدوغونا بیر فاکت دیر.
بیر مودرن و دمکراتیک دولتین قورولوشوندا، البته کی بشریتین
تجربه سی نظره آلینمالی دیر. او دولتین سکولار وعرفی بیر دولت
اولماسی، فیکیر و ویجدان آزادلیغینا شرایط یارالتماسی، تشککول
آزادلیغینا سایقی گؤسترمه سی، ایشچی صینفی و امک آداملارینا
عادیلانه یاشام شرایطی یارالتماسی، قادین لا کیشی برابرلیغینا
بیر دوزن وئرمه سی، بؤلگه ده و دنیادا خالقلار آراسیندا
دوستلوق و باریش اوچون چالیشماسی بیر فاکت دیر. عین حالدا
آزربایجاندا یارانان دولت، دنیا اینسان حاقلاری بیان نامه سی و
اونا باغلی اولان کونوانسیونلارا و باشقا بین الخلق حقوقی ایله
اویقون دنیا بیان نامه لرینه درین سایقی گؤستریب، اونلارین
گرچکله شدیرمه سینه چالشمالی دیر.
2010-09-23
Yunes.shameli@gmail.com


text:
پاییز دوشونجه لری.....
پاییز دوشونجه لری.....
کونلومده مله دی،کولک لر بوایل
قیش دویدو قاپینی....ای گلن کیمدیر؟
اصلینده قاپینی دوین قیش دئییل!
ایچیمدن بویلانان ایستکلریمدیر
قاچیر،یامان قاچیر!آغزین لذتی
الیمیز،آغزیمیز آشا چاتانداش
توکولور اونونه دونیا نعمتیش
ایندی یازیق - یازیق باخان اولموشام
بو یالان دونیانی،بویاسیز،رنگ سیزش
عومرومدن ذیروه سینه درک ائدیریک بیز
اوندا قوجالیب دوشوروک الدن
دویوب یاشامان گوجوموز قالمیر!
اوللر درک ائده بیلمه دیگیمی
دریندن درک ائدیب،بیلیرم ایندی
اولوب کئچمیشلره یاد آدام کیمی
باخدیقجا بویاشدا گولورم ایندیش
عاغیل حس لری بونی ندن بری؟
کونول ده چوخ شئیه اویمور، درد بودور!
عاغیل بیلدیکلری،درک ائتدیکلری
منی یاشاماغا،قویوب درد بودور!
ایندی درک ائتدیگیم،ایندی بیلدیگیم
خوشبخت ائله دیمی بیرجه آن منی!؟
گولسمده هئچ دئمه ایندی گولدوم...
کوهنه عمل لرمیش یاشادان من!
اوشاق لیق ،قایغی سیز هانی؟
گونلرده جانلی دیر،اولسه دیریلمیر!
یاش اوتور،یامانجا...سارسیدیر جانی
آما روحوموزا توخونا بیلمیر...
هرگون تازا اوچوش...تزه بیر آرزو
دولور تزه لنیر اورک،گون به گون
انسان قوجالدیغجا نه سریدیر بو!!!
اورک جاوانلاشیر آرزولار اوچون
امکانلا آرزوموز وروشان زامان
فولکوریک حیکایه لر.....
قره قویونون سودو و
...
بیر آدام علاج سیز بیر مرضه دوشموش و دوكتور دئمیشدیر:
ساغالان دئییل، اؤله جك. بو
كیشی بیر گون چؤلده بیر سورونون
یانیندان كئچنده ، كؤنولو ایسته ییر بیر آز سود
ایچسین. چوبانین
قابی یوخ ایدی. اورالاردان بیر قورو كله تاپیر گتیریر، چوبان بیر
قره
قویونون سودون كلله یه ساغیر دولدورور. كیشی چوبانا دئییر:
سو
قالسین، من بیر
آز هوشلانیم دوروب ایچرم. كیشی باشین قویوب
یاتیر . اویاندان بیر ایلان گلسین،
سوددن ایچسین و زهه رین
سودون ایچینه تؤكسون.
كیشی آییلیر سودو ایچیر. گون كئچیر، كیشی ساغالیر.
گئدیر دوكتورون یانینا دئییر:
دئمیشدین من ساغالمارام. هئچ یئره
منی یئره سوخوردون. گؤر نئجه آنادان دوغما
ساغالمیشام.
دوكتور سوروشور، كیشی نئجه گئدیب چؤلده قورو كلله ده
سود ایچدیگینین ماجراسینی
دئییر. دوكتور دئییر: من هاردان باكیره
قیزین كلله سین، قره قویونون سودون، آفی
(افعلی) ایلانین
زهه رین تاپاردیم سنی ساغالداردیم!!!!!!!!!
[ پنجشنبه هفتم آذر 1392 ] [ 16:32 ] [ سحرناز ]
[
]
شاعیربختیار وهابزاده....
بوتون ادبیات سوه نلره و آذربایجان شعرینه باغلی اولانلار بویوک
شاعربختیار وهابزاده ایله تانیشدیر بوناگوره ده بختیارین حیاتی حاقیندا
بونا اکتفا ائدیرم کی،بختیار 1925 میلادی ایلینده "شکی"شهرینده آنادان
اولوبدور.
بختیار دوشونجه سی نین کوک واساس سوزو بودورکی،انسان نئجه
یاشامالی دیر،انسان یاشایشیندا هانسی صفت لر قالمالی وهانسی
صفت لر آیتمالی دیر.بختیار بوتون انسان لاری یاشامانی چاغریر و معناسیز
حیاتی اولومدن قورخولو بیلیر:
"اولومدن قورخمایان دئه کیمدیر،دئه کیم؟
معناسیز یاشاماق اوندان قورخولو"
گوزگو سویوم من....
ظلمتده یانان برق ووران بیر اوزوم من
کونلومده یاتانبیر کیتابین اون سوزویم من
یوخ،آچمامیشام من هله اوز کونلومی آشکار
من،من دئییلم بیر اولو فیکرین اوزویم من
عشقیم،مرادیم هر گوزه هر یئرده گورونمز
قلبیمده چاتیلمیش اوجاغین توستوسویم من
ایچدین منی باغچاندا گولوم بیلمه دین آنجاق
یوز یوز بولاغین داغداکی بولور گوزویم من
حسرتلری،ظلمتلری فیکریمده اریتدیم
مین مین گئجه نین گئج آچیلان گوندوزیم من
بختیم منیم اوز یاریما یارا اولسا نه دردیم.
[ دوشنبه چهارم آذر 1392 ] [ 12:47 ] [ سحرناز ]
[
]
شاعر علی آقا واحد...
آذربایجان، ایران، ترکستان اولکه لرینده غزل شاعری شهرت قازانمیش.
علی آقا محمد قلی اوغلو اسکندر (واحد) 1895 ده باکی نین یاخینلیغیندا
ماساجیر کندینده آنادان اولموشدور.
واحد لقبی اوز استادی عبدالخالق یوسف طرفیندن وئریلمیشدیر بیلسینه.
واحدین اساس شهرتی غزل شاعری اولماغیندا دیر.
واحد 1965 ده باکی دا وفات ائتمیش و آذربایجان خلقی بیر بویوک
ماتمده یاتمیش.
بیر گوزل شعر بو عزیز شاعردن:
ائومی ییخارسان:
ائی غنچه دهان، ناز ائیلمه ائومی ییخارسان!
اندامی لطفیین گونه وئرمه،سولوخارسان!
جور ائتمک ایله عاشقی بی کس لره ظالیم!
فیکر ائیلمه کی آخری بیر یانه چیخارسان!
قویما گولوم، اغیاری اولا وصلینه محرم!
نازیک دیر او اینجه بدنین،تئز سینیخارسان!
بیر یول بیزیم اطرافدان هردن،گذر ائیله!
یالقیز گوزلیم، ائوده اوتورما داریخارسان!
قان اولدومو، اول گول اوزونو ایسته دیم اوپمک!
نازیک دی دئدین،قلبیمی اینجیتمه سیخارسان!
[ سه شنبه بیست و هشتم آبان 1392 ] [ 13:36 ] [ سحرناز ]
[
]
صیرف سئوگیلی یه...
صیرف سئوگیلی یه...!
تبریک لر...سونوندا باشاردین...!
داها بو شهردن گئتمه لییم...
قبول اونوتموشدوم بو سئودادان...
دیلنچیلیک اولماز ....
داها اوزون مکتوبا گرگ یوخ....
دومانلی یام...!
ندن بیربیریمیزین دیلینی آنلایا بیلمیریک!!!؟؟؟
اصلینده سوچلو اولان تکجه منم... منجه...!
سنین کیمین "منطق" ایله "ریاضی" اوخومالییام!!!
گئدیرم....داها گالماغا یری یوخ...!!!
[ سه شنبه بیست و هشتم آبان 1392 ] [ 13:3 ] [ سحرناز ]
[
]
اوز ائلیمیزی سئومک سوچ مو؟!
اوز ائلیمیزی سئومک سوچ مو؟!
ایمام سجاد(ع)ین سوزوندن اساس توتاراق
(جهادالنفس564):
اوز ائلینیزی سئومک سوچ دئییل،آنجاق اوز ائلینیزده اولان
پیس آداملاری،باشقا ائللرده اولانئ یاخشی
آداملاردان،اوجا سانمایین!ظولوم ائتمکده ده ائلینیزه
یاردیم اولمایین.
[ شنبه هجدهم آبان 1392 ] [ 13:29 ] [ سحرناز ]
[
]


text:
اورمیه
اورمیه شهری/اورمو (فارسجا:شهر اورمیه) اورمو بولگهسینده یئرلشیبدیر. 1385اینجی نوفوس ساییسی اساسیندا، 583255 نفر اهالیسی واریمیش.[1] بو شهر باتی آزربایجان ایالتی و اورمو بولگهسینین مرکزیدیر.[2] بو شهرین اهالیسینین چوخو آزربایجان تورکودورلر و آزربایجان تورکجهسینده دانیشیرلار.[3][4] [5][6]
Mündəricat
تاریخی[redaktə]
اورمیه شهرینین تاریخی چوخ قدیم دؤورلردن بیر چوخ یئرلی و خاریجی تاریخچیلرین دیققتینی جلب ائتمیشدیر. تاریخچیلر اؤز اثرلرینده اورمیه شهرینین تاریخی حاقیندا قیمتلی معلوماتلار وئرمیشلر.اسلامی دوره لرین ایلک یوز ایللیک لرینده جغرافیا یازانلار بو شهری آذربایجانین اوچونجو بویوک شهری بیلیب ، اونو زردشت یوردو و زرتشتون آنادان اولان توپراقی یازیب لار . اورمیه نین باغلارینین حاصیللی اولدوغوندان و تیجارتینه عایید یازیب لار اوچ اونجو میلادی یوز ایللیک لرینده اوغوزلارین آذربایجانین یئرلی تورکلریندن بیرلشندن سونرا اورمیه شهری بیر بویوک قالایا دوندی اوغوزلار و اونلاردان سونرا ترکمان لار و افشارلار اورمیه شهرینه دیریلیک وئردیلر . بو شهرین آدینین کئچمیشده دار النشاط اولدوغودا بونا گؤره دیر. اورمیا شهری حاقیندا یاقوت هموی یازیر: "...من اؤزوم شهری گؤرموشم، چوخ گؤزل و بوللوق اولان بو شهر الوئریشلی ایقلیم شرایطینه، طبیعی گؤزللیگینه، سویونون، مئیوهسینین، هابئله بوستانلارینین چوخ اولماسینا گؤره بو دؤورده اولان دیگر شهرلردن فرقلنیر".زکریه محمد القزوینینین گؤستردیگینه گؤره اورمیه شهری ایستر تیجارت، ایسترسه ده مئیوه و باشقا محصوللارین بوللوغونا گؤره شرقده ان مشهور شهرلردن اولموشدور. اورمیا شهرینین قدیم تاریخه مالیک اولماسی فاکتینی یازیلی منبعلردن علاوه شهرین اؤزو، هابئله اونون اطرافیندان الده ائدیلن مادی-مدنی عابدهلر ده ثبوت ائدیر. اورمیا و اونا یاخین اولان اراضیلردن آرخئولوژی تدقیقاتلار زامانی تونجدان هازیرلانمش اوزون و گؤدک قیلینجلار، اوستو ناخیشلی خنجرلر، ائو اشیالاری، زینت اشیالاری و دیگر اشیالار الده ائدیلمیشدیر. متخصصلره گؤره بورادان تاپیلان اشیالار ائرامیزدان اول VII-VI عصرلره عایددیر. 1915 اینجی ایل اورمیه شهرین خالقی جیلولوق و کوردلوق واقعه سینده 25 مین قئدر اوز جمعیتینی الدن وئریر.
اورمونون آدی[redaktə]
فارس، کورد و ائرمنی قایناقلاری اورمو شهرینین آدین "ارومیه" شیکلینده و تورکجه قایناقلار بو شهرین آدین فارسجا یازان "اورمیه" و تورکجه یازاندا "اورمو" کیمی یازیرلار.
اورمو شهرینین آدینین کوکو قطعی صورتده بللب دئییل. تکجه بونو دئمک اولار کی بو شهرین آدی، آزربایجان باشقا یئر آدلاری کیمی نه فارسجا نه ایرانی و نه هند و اوروپایی دئییل.[7]
سومئر کوکنلی تئوری: اورومو-اورمی[redaktə]
بو تئورینین مودافیعهچیلری، اورمو نون آدین سومئرجهدن توتولموش بیر آد بیلیرلر. بو دیل بیر عیدده عالیملر طرفیندن تورک دیلینن قوهوم و حتی پروتوتورک آدلانیر. بو تئوری اساسیندا اورمو "اور(و)+مو" و یا "اور(و) + می" تشکیل تاپیبدیر.
1- اور(و) بولومو: "اورو" سومئرجهده، شهر، یئر، مکان، قالا، و آوادانلیق آنلامیندا دیر. بو کلیمهنین ایکینجی معناسیندا بو دیلده اینساندیر. بو کلیمه سومئرجهدن، اورتا دوغو و قوزئی آفریقا و سامی دیللره (آککادی، آرامی، سئریانی، عبری و..) کئچیبدیر. سومئرلرین ایکی اونملی شهرلریندن "اور" (بغدادین گونئیینده ایندیکی المقیر، حضرتی ایبراهیمین دوغوم یئری) و "اوروک" (ایندیکی ورق)-ون آدلاری بو کلیمهدن یارانیبدیر. بو کلیمه سومئر تانریسی اولان اوریم-کی دن توتولوبدور. اوروق و یا اوروغ تورکجهده قبیله، و یا اینسانی قوهوملارا و موعاصیر تورکجهده اویروق شکلینده تابیعیت و وطنداشلیق آنلامیندا ایشلهنیر.
2- "مو" – "می" بولومو: "مو" سومئرجهده جننت و یا گوی سیستئمینین بیر بولومو و شایدده یاغیش معناسیندادیر. بونا دایاناراق اورمو سوزونون آنلامی "جننت کیمی اولان شهر" و "یاغیش شهری" معناسیندا اولور. بو آنلام عدن باغینین آزربایجاندا (تبریزده) یئرلشمهسیله اوست-اوسته دوشور.
"می" سومئرجهده کولتورل نورملار و ایستانداردلار و بو نورملارین بایراغی و ایشارتلری آنلامیندادیر. بو اساسدا اورمو نون آنلامی "کولتورل شهر" اولور. [7]
آراتتا-هوروم تئوریسی[redaktə]
آراتتا بیر اراضی آدیدیر. بو آدا سومئرلرین ایلک ایکی شاهلاریلا (ائنمئرکار و لوقالباندا) باغلی اولان میفلرده راست گلینیر. لوقالباندا افسانهسینده هوروم (هور-رو-وم-کور-را-کا) آدلی داغ آدی وار. ساموئل نواه کرامئرین آراشدیرما و گومانلاری اساسیندا هوروم داغی اورمو گولونون یاخینلیغیندا اولمالیدیر. اورمو آدی بو داغین آدیلا ایلگیلی اولا بیلر.[7]
اورمونون سامی کوکو[redaktə]
اورمونون آدی، چوخلو سام میفلریله قایناییب-قاریشیب و اونون اهالیسی سامی دولتلرله یاخین ایلگیسی وارایمیش. اورنک اوچون بیرعیدده اورمونون مارمیشو گولون حضرت آدمین یئره یئنمک یئری بیلیرلر؛ اورمونون دوغوسوندا یئرلشن اسکی گوی تپه تپهسیندن بابیل آللاهلارینین نقشی اولان بیر استوانهای موهر تاپیلیب (بو اثر نیویورکون متروپولیتن موزئیینده ساخلانیلیر)؛ دئییلنلره گوره حضرتی عیسینین دوغوموندا، بئیتوالحمه گئدن نئچه زردوشتی، اورمودا باسدیریلیبلار؛حضرتی قویا ایله ایلگیلنن اورمودا یئرلشن مارقویا کیلیساسی و... اورمونون سامیلرله تاریخی ایلگیسین گوسترمکدهدیر. بو نوقطه نظردن اورمونون سامی کوکونه باخماق ماراقلیدیر. 1- مینورسکی اورموگولونون اطرافیندا تاپیلمیش سریانی بیر یازیدا اولان ارمیت – اورمئیاتی آدلارینا سویکهنرک، اورمونون آدین ارمیه (ارمیا) و سریانی کوکلو بیلیر. پورداوود اورمونون آدین آرامی بیر سوز بیلیب. اونون ایستیدلالی اساسیندا بو سوز آرامی دیلینده اولان "اور" شهر معناسیندا و "میاه" سو معناسیندا اولان کلیمهلردن تشکیل تاپیب و اورمونون معناسی سو شهری اورلور.
اورمونون آدین آرامی، سریانی و آسوری آدلارینا باغلاماق، شرقشوناسلار، باتی دیپلوماتلاری و پان فارسلارس توسطایله اوزللیکله اوندوققوزونجو عصرین سونلاریندا آزربایجانین باتیسیندا بیر مسیحی-ائرمنی-آسوری دوولت یاراتما سیاستی اساسیندا، ایرهلی سورونوب. اما گئرچکلر بونو گوستریر کی اورمونون آدین آرامی-سریانی-آسوری دیللره باغلاماق اوچون توتارلی بیر بلگه یوخدور. آرامی دیلینده اولان "اور" کلیمهسی و همیچینین "میاه" کلیمهسی سومئرلردن بو دیللره کئچن سوزلردیرلر. [7]
اورال-آلتاییک (اورومچی) تئوریسی[redaktə]
اورمو آدی اورال – آلتاییک دیللرینده اولان چئشیدلی آدلاردا ایشلهنیبدیر. بوتون بو آدلاردا سئوینج، گوزللیک آنلاملارین گورمک اولور.
1- اسکی تورکجهده، اورینörin, ürin ، اورون ürün و اورگونürgün کلیمهلری وار، بو کلیمهلر سئوینج آنلامیدیرلار.
2- مونقول دیلینده اورماurma ، اورامuram ، اورمانurman ، اورماسurmas ، اورمurm ، اوروما urumuکلیمهلر وار، بو کلیمهلر شوق، الهام، روحیه و... آنلاملاری وار.
3- فینو-اوگوریک قولوندا اوزللیکله مجار دیلینده ، اؤرؤم-اؤرؤل öröm-örölکلیمهسی شادلیق و سئوینج آنلامیندا ایشلهنیب. 4- بعضیلری اورمونو اورومچی شهریله (چین تورکیستانی-اویغوروستان باشکندی) بیرکوکدن بیلیرلر. اورومچی urumçi و یا اورونچی urunçiکلیمهسی مونقول دیلیندهن آلینیب. بونا اساسن اورو uru گوزل آنلامیندا و مچی mçi تاریم و اورومچی (اورو+مچی) گوزل تاریم آنلامیندادیر.[7]
اورمو شهرینین قدیمی دروازالارینین آدی[redaktə]
اورمو شهرینین قدیم زامانان جغرافیایی و سیاسی باخیمینان دورومونا گؤره هر زامان اشرار حمله سینین هدف قرار تاپمیش بونا گوره قدیم زاماننان اورمو شهرینین دورونه دیوار چکیلیب و سگیز دروازاسی واریدی بو دروازالار بونان عیبارت دیر:
1- دروازه بالوو(سلماس یا شاپور)
2- دروازه عسگرخان
3- دروازه نووگئچر
4- دروازه یوردشاه
5-دروازه ارگ
6- دروازه بازار باش
7- دروازه سویوق بلاغ (خازاران-خزران)
8-دروازه توپراق قالا [8]
یادیگار و سوغات لاری[redaktə]
بو شهرین بویوک و اونملی سوغاتی نوقول و جئویز (گیردکان)حلواسی و هویج حلواسی و او جمله بیدمیشک عرقی ده بو شهرین سوغات ایله ساییلر
ائکینچیلیقی[redaktə]
اورمونون عمده ائکینچیلیق محصولاری عایید دیر اوزوم و آلمادان او بیری محصولاری دا عایید اولور : جئویز ( گیردکان) توخوم ،هولو،ائریک،شلیلی ، گیلاس
آدلیم لار[redaktə]
صفی الدین اورموی:بویوک شرقین موسیقی افتخاری دیر
حسام الدین چلبی:مولانا نین مثنوی و معنوی دیوانی نا تحریک ائدیب و مولانا اونون یازماقینا ائل آپاردی
میرزا علی عسگرآبادی:بویوک اورمو شهرینین مشروطچی لرین رهبرلریندن دیر
میرزا محمود اصولی:جیلولوق و کوردلوق فیتنه سینده اورمو شهرین خالقینین راهنما سی اولدی
قایناقلار[redaktə]
- ↑ [www.amar.sci.org.ir پايگاه اطلاعات نشريات مرکز آمار]
- ↑ www.moi.ir سایت وزرات کشور
- ↑ دكتر م پناهايان، مجموعه اي در چهار جلد به نام " فرهنگ جغرافياي ملي تركان ايران زمين " سال 1351
- ↑ سيري در تاريخ زبان ولهجه هاي تركي , دكتر جواد هئيت- چاپ سوم , سال1380,ص 307
- ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/433619/Orumiyeh
- ↑ http://countrystudies.us/iran/42.htm
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 ریشه شناسی نام شهر اورمو-اورمیه "اورمو" به جای "ارومیه"- مهران بهاری
- ↑ نام آوران ارومیه - علی بابایی - ۱۳۸۹ انتشارات تکدرخت و اختر - صفحه ۲۷
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının latın qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: Urmiya


text:
تیپیلینکین یئنی روتری، شارژ جیهازی کیمی گؤرونتوسویله اؤنه چیخیر! تیپی-لینک، یئنی داشینا بیلر روتری، TL-WR710Ni مدلینی ساتیشا تقدیم ائتدی. ۱۰ سانتدان داها کیچیک اؤلچودهکی بو داشینا بیلر روتر، بیر چوخ سورونو آرادان گؤتورور. کابللی اینترنت باغلانتیسی اولان یئرلرده ائترنت گیریشیندن اینترنته باغلانیب و اینترنتی کابلسیز حالا گتیریب و پایلاشان بو روتر، عینی زاماندا اوزریندهکی USB گیریشی سایهسینده فرقلی جیهازلاری آغا ... دوامی نی اوخو »
ائتیکت آرشیوی: اینترنت
اینترنتین ۱۲۸Kbدن یوخاری سورعتین عرضهسینین قیسیتلامالاری گؤتورولدو!
اینترنتین ۱۲۸Kbدن یوخاری سورعتین عرضهسینین قیسیتلامالاری گؤتورولدو! ایسنا – ایران مخابراتینین مودورونون اورتورمو، بو گون کئچیریلدی؛بو اوتورمدا،اینترنتین ۱۲۸ کیلوبیتدن یوخاری سورعتین عرضهسی نین قیسیتلامالاری( محدودیت) آرادان گؤتورولدو. دوامی نی اوخو »


text:
آرشیو برای شهریور, ۱۳۹۲
قزئتهلرین تامام صفحهلرینی، آیفون و آیپد ایله اوخویا بیلرسینیز
خبرلرین دالیسینی توتانلاردان اولورساز،حتمن قزئته اوخوماغادا مارغینیز (علاقه) وار؛بوگونلر،کاغاذ قئیمتین آرتماسیلا (افزایش)،ایقتیصادی باخیمیندان، قزئته آلماق بیرآز چتین اولوب.اما بو سورونو (مسئله)، تکنولوژی چؤزه بیلیب(حل کرده).جار آدلی بیر اپلیکیشن بو قونونو(موضوع) دستکلهییر (پشتیبانی)،اما جار یالنیز(فقط) قزئتهلرین ایلک صفحهسینی سیزه گؤستهریر (به نمایش می گذارد)و قزئتهلرین ایچلیگینه(محتوا) ال تاپماق اولومور ،دئمهلیدیر، جار…
بردووان فستیوالی تبریزده کئچیریلدی
تبریزبلدیهسینین(شهرداری) پارکلار ویاشیل چئوره (محیط زیست) سازمانی ، کئچن جومعه؛ بردووان(Bərduvan) فستیوالینی، تبریزین، “شمیم پایداری” پارکیندا کئچیردی (برگزار کرد)، جومعه گونو،یاغچیان شهرجیگینده(شهرک) یئرلهشین “شمیم پایداری” آدلی پارکیندا، تبریزلی عاییلهلر (خانواده) بیر یئره ییغیشمیشدیلار،جومعه گونونده کئچیریلمیش(برگزار شده) بردووان فستیوالیندا(جشنواره) ،تبریزلیلر،بردووان اوچوروتماق ایله بیر بیرلری ایله یاریشدیلار (مسابقه) و سوندا؛پارکلار ویاشیل چئوره…
Angry Birdsاویونون یئنی وئرژنی یولدادیر
Rovioشیرکتی،آدلیم(معروف) Angry Birds اویونون جورلهینی(سازنده)،بیر یئنی یاریش قونولو(موضوع مسابقهایی) گئیمین جورلهمهیین زوروندادیر؛بو یئنی یاریش قونولو گئیمده،Angry Birdsین آدلیم کاراکترلری ایسه حضورلاری وار،Rovioشیرکتی سه شنبه گونو؛Angry Birds Go آدلی یئنی گئیمینی، یوتیوب سیتهسینده یوکلهدی،Angry Birds Go یوکلنمیش اویون؛ بیر یاریش قونولو گئیم دیر.دئمهلی دیر؛Rovioشیرکتی، Mario Kartگئیمینه قارشی،Angry Birds Go اویونونو بازارا…
دونیانین ان یونگول(سبکترین) لپ تاپی
پاناسونیک شیرکتی،دونیانین ان یونگول(سبکترین) ۱۴ اینچلیک لپ تاپینی بازارا عرضه ائتدی؛بو یونگول لپ تاپ؛ ۱٫۱۴گیلوگرم آغیرلیغا(وزن) صاحیب دیر.بیلدیگینیز کیمی،پاناسونیک شیرکتی،لپ تاپلارینی یابانجی(خارجی)اولکهلره صادیر ائتمهز بو اوزدن ،دونیانین ان یونگول لپ تاپی یالنیز(فقط)، ژاپوندا عرضه اولور.بازارادا اولان اوخشار(مشابه) یونگول لپ تاپ لارین،DVDدرایولاری یوخلاردی اما؛پاناسونیک شیرکتینین تولید ائتدیگی لپ تاپلار DVDدرایوا قورولودورلار(مجهز)و؛بلو-ری…


text:
موضوعات : باشقا یازیلار
شیرین تورکجه ده بیر نئچه لای-لای
شیرین تورکجه ده بیر نئچه لای-لای لایلای دئدیم بویونجا ، باش یاستیغا قویونجا ، یات ، گولوم ، یاتاغیندا ، باخیم سنه دویونجا. لایلای دئدیم آغلاما، اورییمی داغلاما، بؤیو بیر قوچ ایگید اول، منه اومید باغلاما. لایلای دئدیم، جان دئدیم، یوخودان اویان دئدیم، سنه یوخودان دورونجا جانیمی…
اؤلکهنین رسمی ساعاتی بیر ساعات قاباغا چکیلهجک
اؤلکهنین رسمی ساعات دگیشدیرمک یاساسینین(قانون) اساسیندا،اؤلکهنین رسمی ساعاتی فروردینین بیرینجی گونونده بیرساعات قاباغا چکلهجک. بو اوزدن بوگون ساعات ۲۴ده، اؤلکهنین رسمی ساعاتی بیر ساعات قاباغا چکیلهجک. دئمهلیدیر؛ قانون اساسیندا، شهریورین۳۰وندا ایسه(نیز)، ساعاتلار یئنه اؤنجهکی دوروما قایتاریلاجاقدیر.
یئنی ایلینیز موبارک اولسون
یئنی ایلینیز موبارک اولسون “بیلیم سسی”نین سئویملی یول بیرلری اینشاللاه ۱۳۹۳ جو گونش ایلی هامینیزا خئییرلی برکتلی ایل اولسون. یئنی ایلده سیزین فایدالی یوروملارینیز هم بیزه اومود وئره جک همده ایشیمیزده داها دیقتلی اولماغیمیزا یاردیمجی اولاجاق.هامینیزا باشاریلار آرزولاییریق.
گؤزو آلدادان حووض!
یوخاریدان باخارکن، بیر ساده و گرچک اوزمه حووضا(استخر شنا) تای، دورو ودالغالی سودان دولو گؤرونور، اما اونون ایچینده اوزهنلر، ائو پالاتاری گئییب نفس چکیرلر ! دانیشیرلار، او اله بو اله باخیرلار! بونلار گرچکدیر یوخسا یالان!یوخاریدان باخسانیز دئدیکلریمیزی اینانمالیسینیز اما بو اوزمه حووضون آشاغی بؤلومونه گئدهرکن ، یوخاریدان باخان گؤرنتونون اویدورما…


text:
چوخ سئوینیب شنلنیرم اؤز دیلیمده سؤز یازاندا بولبول کیمی دینلنیرم اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
چوخ شیریندیر آنا دیلیم.
قوربان اولوم من بو دیله
دنیز کیمی چاغلایئرام
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
هر آن بو یورقون جانئما چشمه لردن آخان سو تک دوم دورودور آنا دیلیم بولاق کیمی قاینایئرام اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
جان باغئشلئر آنا دیلیم
بیر گولومدن مین گول آچئر
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
چوخ گؤزل دیر گؤزلر کیمی
دادلی شیرین سؤزلر کیمی
سؤزلنیرم سازلار کیمی
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
عومروم گونوم گوندوزومدو باش باهارئم باش یازئمدئر دادلی دوزلو آوازئمدئر غملر قاچئر اورگیمدن اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
سئوگیم سئودام سئوگیلیمدی
گوونیرم قاینایئرام
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
چوخ ایستیرم اوچام قاچام
آذربایجان ائللرینده
قئزئل گول تک عطیر ساچام
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
اوندان سورا محبتدن هر بیر ائلین بیر داغی وار بویوک یوکسک دایاغی وار منه سونمز چراغ دیلدیر اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
دویغو دولو حرارتدن
دنیز کیمی جوشوب داشام
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
سئوینیرم وارلئغئما
چونکی دیلیم وارلئغئمدئر
داردان قاچئب قورتولورام
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
آتام آنام یوردوم یووام گؤزلریمدن آخان یاشلار گؤزل گؤزل قلم قاشلار اورک سئون سؤیلییرلر اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
یاشئل کوینک الیم اوبام
قلم کیمی چیچکلنیر
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
کور اوغلودان قوچ نبیدن
فضولیدن شهریاردان
فخر ائدرک سوز یازئرام
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
گؤیده قانات آچئر قلم دامارئمدا قان قاینایئر گؤزلریمده جان قاینایئر سؤزوم دئیر:یان قاینایئر اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
چیرکینلیکدن قاچئر قلم
گول تک عطیر ساچئر قلم
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
گونش کیمی شاخئر سؤزوم
چایلار کیمی اخئر سؤزوم
هئچ بینمیر پاخئر سؤزوم
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.
نه اولار گؤروم اوجالئغئن قاسم صفوی، اؤز دیلیمده سؤز یازاندا، انتشارات مهد تمدن، اردبیل ۱۳۸۴
اوزون عؤمرون قوجالئغئن
یالوارئرام اؤز تانرئما
اؤز دیلیمده سؤز یازاندا.


text:
بحر طویل - الامان
شاعر : علی اکبر صابر
الامان ، سرکش اولوب گونده بیر احواله دوشن دور ، قضانین ، بو دل آزار جفاکار
، مخالف عملیندن ، که یاقوب عالمی ناره ، قویوب آواره ، خصوصن من بیچاره ، کی
همواره یابنو ، نی کیمی اودلاره ، بئله جوش و خروش ائیلیورم ، سانکی سماواره دؤنن
قلبیمه بین لرجه شراره وورولوب ، اشک تریم جاری اولور ، کاسه چشمدن ، امان بار
خدایا ، بو نه سوزش ، کی دوشوب جسم نزاره ، دل زاره کیم ائدر دردیمه چاره ، کی
گلوب عرصه یه تازه اوقوموش ، بیر نئچه پاره عرفا و ادبالار ، کی قویوب بدعته علم
آدنی ، ترغیب و، تحریص ائلیور لر بیزی ، ، ول امر شنیعه گئنه بونلار ، نه دئیه
عئیب ائله مز ، چونکو گئدیب علم اوقویوب ، قورصی تمام ائیلیور ، آز چوخ نه اولا
کسب مراتیبده ادیبلر ، آ کیشی تنگه گتیردی منی واللهی ، بو ناققال شعرالر ، هده ره
ندن ، پده ره ندن نه بیلیم ، بویماده ره ندن ، نئجه سرسم دانیشیرلار ، نه ایش
اولسا قاریشیرلار ، نئجه عیب آختاریشیرلار ، نئجه گؤر یولدان آزیرلار ، نه
گؤرورلرسه یازیرلار ، نئجه حرمتلو « غریب » اولسادا فورن تانیشیرلار ، قولاغیم
باتدی ، نه چوخ چوخ دانیشیرلار ، بو نه مکتب ، نه مکاتب ، نه مراتب ، بیزه بونلار
نه مناسیب ، عجبا جدیله اجدادیمیز ارثی اولوب بیزلره میراث حقیقی ، قالان عادت
علاماتله اعمالیمیز ، جمله بو افعالیمیزی ، شعرله تغییر و تبدیل ائله مک ، فکر
شنیعینده اولوب ، بیزی هر بدعته ، اغفال له ، ایصال ائلیورلار ، کی آپار اوغلونو
ویر اوشقولا ملاسینا ، اگلش بالاوین یاسینا ، باخ بیرجه سن الله بولارین وئردیگی
فتواسینا ، یعنی اؤز الینله الئه اولادیوی روس ، صد افسوس کی ، بیر پاک و پاکیزه
مسلمان بالاسی ، خارجی اولادی کیمی ، شاپقا قویوب ، ایشتوت میشتوت اوقویوب ، آخیری
بیر دوقتور اولوب ، ملت اسلامده ، درده دوشنه ، ایستیکانین نیصفی چاخیر ، نیصفی
سواجزالارینی ، چاره بیلوب ، مؤمن دیندارین ائده قارنینی مردار ، و حال آنکی ،
گؤزو سورمه لی ، ساققالی حنالی، الی تسبیح لی ، الله قولو ، پیغمبریمیز امتی ،
گؤگلونده ترحم کؤک آتیب ریشه سالانی بیر کسه ، اصلا ابدا ، بیرجه خیانت ائله مه ک
، بیلمیوب ، عمرونده خرید ایله فروشی ، دوز اولوب ، مشک عوضی مشتری یه رب وئره ن ،
اول حضرت حال الحرمین ، گؤزل عطار دکانینده کی ، هرگز ده سیچان هنده وریندن
اوتوشوب فضله سالا بیلمه دیگی ، آغزی قاپاقسیز قوصولاردا ، کی اون ایلدن بری
ساخلانماق ایله ، عطریده ، تاثیریده آرتماقدا اولوب ، ناخوشو هر درد و مرض دن،
قوتاروب ، غصه دن آزاد ائله یه ن ریشه ختمی ، گول بالونه سنا مرمکی با حب سلاطین ز
گرک ، بهمن پیچ ایله ، هلیله و بلیله قالا
ای وای آلان اولمویا ،ازوای ، گئده قیش گله هم یای اؤته ، ایل دولانا ، آی ، ساتا بیلمیه مومیای ، ایش اولدی بودا ، های های


text:
او قوشلارین گوناهی نه؟
یازار:
حسین واحدی
وورورسان، چالیرسان، چاپیرسان، هریانی بیر- بیرینه قاتیرسان، یئری
گؤیه، گؤیو یئره یاخیرسان، مقصدین اؤز هدفینه چاتماقدیر، بونو یاخشی بیلیریک.
شیمیایی بومبالارلا، اینسانلاری قانلارینا بلهییرسن، ندن؟
چونکو سن سادهجه اؤزونو گؤرورسن، اؤزونو! بونو گؤرمهیی، اینانماغی، قبول
ائتمهیی ده ایستهمهییرسن!
همیشه ساواش پئشینده اولورسان، باریش سوزو سنین سؤزلوکونده یوخدور کی.
سن، سنه اینان اینسانلارلا بیرگه دونیانی محو ائتمهیه چالیشیرسان. نییه؟
چونکو سن او بئش گونلوک شاهلیق تختینی گؤرورسن. آل دونیانی وئردیک
سنه. گؤتور تاجی-تختی! سنین اولسون. سن
بیزی ایلک گوندن جنتدن ائشیگه سالدیردین، آلداتدین، یاساقلانمیش مئیوه ایله
تاماها سالدین. ایندی ایسه قودرت آدی ایله آلداتماغا چالیشیرسان!
آی سیفلیس شئیطان! سنه آلدانانلارا وای اولسون! وای!
سن مقصدینه چاتماق اوچون هرنهیی اؤزونه پیلله ائدیرسن، بونو
بیلن-بیلیر! بیلمهین لره وای اولسون. آر اولسون اینسان آدینی یدک چکیب سنه قوللوق
ائدنلر آر اولسون آر.
سن هر نه ائدیرسن ائت، آما بیر لحظه دوشون گؤرک، او قوشلارین گوناهی
ندیر؟ اونلار ندن قوربان اولورلار، سنین اینسانلاری هلاک ائتمهیینین یولوندا؟


text:
سندن آیری یاشامام
قاپیلار باغلیدی بوردا گئجه لر یاشدی گوزوم
قانادیم یوخدی اوچام
گون باتیب دیر بولودا ، آي سالوب كؤلگه يولا
قانادیم یوخدی اوچام هاردا دوزوم
اولدوزوم باتدي قانا غم بوداغيندا
اورگيم سيندي اونون آيريليقيندا
باتدي قانلار ياريمين قان دوداغيندا
" ائله بیل یاشدی گوزوم "
یاریمین زلفی آپاردی اؤرگیمدن قراری
قلبیمی ساچدیم اوزون ساچلارینا
دینیمی وردی یئله او قارا گوزلر
قورخورام قبله دونه او قاشا ساری
بوغازیمدا قورویوب داغلی سوزوم
" ائله بیل یاشدی گوزوم "
" گوزلیم یاد ائده سن بیرده منی
منی سن یاد ائده سن ، ائتمیه سن
گوزلریم یولدا سنی "
"ائله بیل یاشدی گوزوم"
"آذر ۸۰"
" آنچه در نگاه خیس من می شکست
فقط طرح ساده ای از لبخند تو بود. "


text:
کوسه نین پایین یییرلر دئیه،
چوخ پاییمی وئرمه دن،
آز پاییمی دا یئدی لر.
نیسگیل لر قالدی اوره ییمده.
هانسی پاییمدان،
نیسگیل تیکه سی توتوم؟
۱۳۹۱/۱۲/۲
دئدی:
الینی وئرسهن منه،
ییخیلار دووارلار؛
قیریلار قانداللار.
ال- اله وئردیک؛
اوجالدی دووارلار؛
کیپلندی قانداللار.
ایتیرمیشم اؤزومو او چاغلاردا،
بیری تاپیپ، گتیرنده،
تانیمادان دؤنورم.
یادیمدان چیخارتمیشام:
اؤزومو، دوواری، قاندالی دا.
۱۳۹۱/۹/۱۲
سوسوزلوقومدان، اورمو گولو گلیر دایانیر گؤزومون اؤنونده. او قدر دوزایله نئیله ییر؟ سو ایچیرم، ایچیرم... اوره ییم آغریییر، آمما کی سوسوزام هله! او سو ایچمیر هئچ، گؤودهسینین سویودا گونو گوندن چکیلیر. نئیله ییر او قدر دوزایله؟ او دوز آلتیندا قالدی، وطنداش لاری توپراق آلتیندا. بیرینین دردینی چکمه میش او بیریسی او طرف دن باشلاییر. هره سی بیر طرفدن آنا آنا دئییب هر بیر دردی چکدیریرلر منه. بیر گؤزوم یاشدی بیر گؤزوم قان. بیرینه دوز دولوب بیرینه توپراق.
داها اوخومارام یاغما یاغیش، یاغما یاغیشی،
باشاردیغین قدری یاغ
قوی گؤیون اورهیی آچیلسین.
نئچه آیدی قهههرلهنیب،
یئرین ایشینه هلهده حیراندی.
یئره حیراندی
بالالارین قویلایان یئره.
یاغ یاغیش! یاغ یاغیش!
قاش قاباغی آچیلسین گؤیون
اورهیی بوشالسین، اوزو گولسون بیر آز.
اورهیینین توتغونلوغو منی ده سیخیر
سیخیلرام، بوغولورام، چوخ قورخورام.
یاغ، یاغ یئرین ده اورهیین سرینلهت
قایناق دان دوشسون بیه...
۱۳۹۱/۷/۷
دینمز اوتوروب،
یازیغیم گلیر،
کئشکه دئمزدیم ناخوشلوغومو.
آغزینی آچماغدا،
اؤزومه یازیغیم گلدی.
بوغازیم توتولدو،
قَهَر بوغدی،
دینمز اوتوردوم.
یئر، نه سرعتله فیرلانیر!
۱۳۹۱/۳/۲۷
بوی آتمیش اوتلار ائله دالغالانیر،
اوزمهییم گلیر.
گؤزلریمی یوموب جومورام.
آرخاما دؤنمکده،
قوللاریمی آچیب باغلاییرام.
بولودلار گؤیده دالغالاندیقدا،
قوشلارلا بیرلیکده اوزورهم.
۱۳۹۱/۳/۱۷
قار اوستونده بؤيوك قهوهیي گول گؤزومه ساتاشدي. شاشيرديم. قهوهیي گول؟ قارين اوستونده؟ قهوهیي گونه باخانايدي سانكي. یئل اسدیکجه چيچك يارپاقلاري ترپهشيردي. ديققتله باخديم. سئرچهلر توپلانتیسیدی! باشلاري آشاغیدا، بیلمهدیم قونوشورلار یوخسا بیر زادی ديمديكلهييرلر. سس ائشيتديكده، اؤیرنمیشلر کیمی باشلارین بیرلیکده قالخيزيرديلار. سونرا بیر داها باشلارین يئره تيكيرديلر. ائله بيل گول آچيليب باغلانيردي. سئرچهلر گول اولموشدولار.
بيردهن هاميسي اوچدولار. آردیجا قار باشلادي. اونلاري یولا ساليردي هلبت.
گئدهن يوللارينا باخيرديم. اوزاقلاردا آغاجلارين هر بوداغيندا نئچه دنه يووا وارايدي. یووالار مئیوهلر کیمی گؤرونوردو. قوشلار نه جور اؤز يووالارين تانيرلار؟ هاميسي بير رنگده، بيرشكيلده. اونلارين دا لوحهجيكلري وار يوخسا؟
قار بيردن كولهيه دؤندي. كولك قارلاري آليب قوينونا ائله سرعتله آپاريردي، قارلارين يئره دوشمهيه مجالي اولموردي. قارغالار بو كولكده نه جور اوچوردولار؟ گؤرهسهن اونلارين دا كيرپييي وار؟ اينديه دك ياخيندان گؤرمهميشم. او زاوالليلاري بير دؤنه ده محبتله قارشيلاماميشام. اوشاقليقدان او قدر چوغولچولوقلاريندان ائشيتميشم کی آجيغيم گليب اونلاردان. دئميشم بس اوزلرينه باخسام سؤز ائيلهييب هامييا سؤيلهيهجكلر. آمما بو دؤنه اوزلرينه باخمالييام گؤرهم بو قارهاقاردا نه جور اوچوردولار بير يئره ديمهدن.
اونلار سئرچهلر تك باشلارين بير يئره ييغسايديلار ايهر، پالچيغا اوخشاداجاقديم. مهيهر تكجه من بئلهیهم؟ هامي سئومهديييني پيس بير زادا اوخشادار دا. آمما من كي اونلاردان پيسليك گؤرمهميشم. بيرده خوش خبرلري ده اونلار گتيرر دا. پالچیق دا همهشه پیس دئییل کی. کئشکه اوندا نیسبیلیک نظرییهسینی اوخوموش اولاردیم.
کیرپیکلرینی گؤرمک اوچون اوزلرینه باخاندا، یقین سوچسوزلوقلاريني دا آلینلاریندا یازیلمیش گؤرهجهیهم. اوندا نئچه ايلليك آجيغي آتارام اونلارا دا بير يئره ييغيلاندا پالچيق دئییل، گول دئيهرم.
فیکیرلشه، فیکیرلشه، اوچ دؤرد قاریش بویوندا اتاقی، او قدر اؤلچدوم، دیزلریم، توپوقلاریم، بئلیم ایشدن دوشدو، آمما کی چیخیش یولو تاپانمادیم. اؤزومه عایید اولان مسئله اولسایدی ایهر، حل اولماسینا زوروم چاتاردی.
هندهوریم ائله دولوب آچیلمامیش دویونلرله، بویلانیرام دا بیر یئری گؤرنمیرم. تکجه بیر یول فیکریمه گلیر. خاطا اولوب ایکی اوچ کلمه فیزیکادان اوخوموشام. بئینیمه دوشوب فیزیکا متخصصی اولوب، زامان ماشینی دوزلدم. سونرا ایشیق سورعتیایله گئدم گؤیه. بیر ایل گؤیده قالسام بلکه یئر اوزونده یوز ایل کئچردی. او زامان قاییداردیم. قالانلاردا ائله قوجالاردیلار، هیرلاری اولمازدی دانیشماغا. اؤز الیم اولاردی اؤز باشیم. بیلردیم دونیادا نه خبر. آز اورهییمی یئیردیم. اولاردی او دئدییی: سن ائله تکجه اؤز باشینی ایستهییرسن. ایستهرم دا. بیلمیر مهیهر تکجه اؤز باشیم ایپه ساپا گلندی. بیلیر نه زمان گئتمهلیدیر نه زمان دایانمالی.
اوتوروبلار، اورهییمین باشیندا، اویناییرلار. تاققاتاق کلیدلرین سسی اورهییمده چالینیر. هئچ ایشده گؤرنمیرم. هر یئره ده گئدیرم ائله بو آشدی بو کاسا! گؤیدهن باشقا گئدهجک یئریم قالماییب. گئری دؤنمهیه ده هئچ ماراقلی دئییلم.
ایشیمه باشلاییرام. ایچریمده سوبا یانیر سانکی. ایستیسی یاناقلاریمدا قیزاریر، دمیر کؤزهرن کیمی. ایستی آستا- آستا چوخالیر. چوخ کئچمهدن آغزیمدان اود پوسکورنده موشک کیمی گؤیه قووزاناجاغام.
ایستهسهم ده قاییدام، ایشیمی محکم توتوب، ایکی ایلدهن سونرا قاییدارام.


text:
دومانلی چیسکینلی وقارلی داغلار
بیزیم ائللرده دی بیزیم ائللرده
یاشیل اکنیک لرباغچالارباغلار
بیزیم ائللرده دی بیزیم ائللرده
سحیرلی بارماقلار هنرلی ال لر
کلیم لر خالچالار ناخیشلارگول لر
توپراقدا کوک سالان ساری سنبل لر
بیزیم ائللرده دی بیزیم ائللرده . . . .
باهار - یاز
بولبوله وئردی خبر غنچه باهارین گلیشین
شخته نی قوودو صبا تندیری قیزدی گونشین
چیله دی گؤز یاشینی گولشنی گولدوردو بولود
اسن آغ یئل قروون قارلی قیشین چکدی دیشین
چیچگین آچدی اوزون قیلدی چراغان چمنی
هارا قاچیسان یازیق انسان
هارا قاچیسان یازیق انسان
دونیاده شیطان الیندن
شیطان اؤزو حیران اولوب
مین اوزلو انسان الیندن


text:
گونئی آذربایجان دئموکرات پارتیاسی(گادپ) یئنی گاموح لیدئرلرینین آجلیق آکسیاسینی شرطلی اولاراق دایاندیریلمالاری ایله باغلی بیاناتی
دیرلی یئنی گاموح باشقانی و مرکزی کومیته عضولری:
گونئی آذربایجان میللی دئموکراتیک هئراکاتینین ان بحرانی و چتین بیر دؤنمینده بو گونه قدر آپاردیغینیز موباریزهده بؤیوک و دانیلماز رولونوز اولموشدور. باشلاتدیغینیز بو آجلیق آکسیاسی ایسه حرکاتیمیزین دوغرو و حاقلی اولدوغونو تکرار دونیایا اثبات ائتمیش اولدو و آجلیغا دئوام ائتدیگینیز هر گون، بیزلر اوچون چوخ اوزوجو اولسادا عینی زاماندا قورور وئریجیدی.
آما گونئی آذربایجان میللی حرکاتی سیزلره ساغ-سالیم اولاراق چوخ احتیاجی واردیر و ساغلیغینیز بیزلره چوخ اؤنملیدیر. شوپههسیز کی سیزلرین بو قتیتینیزه و گوجلو ایرادهنیزه داها اؤنجهلر اولدوغو کیمی ایندیده امینیک.
بیزه گؤره سیزلرین بو حاقلی اعتراضینیز و ائلهجهده آکسیانیز بو گونه قدر گؤرونمهین بؤیوک باشاریلارین قازانیلماسینا سبب اولموشدور و سیزلرین بو آکسیاسی سایهسینده گونئی آذربایجان تورک میللتینین سسی اولوسلاراراسی مطبوعاتدا، گون کئچدیکجه یوکسئلمیشدیر. آوروپا اؤلکهلرینده، آذربایجان ، تورکییه و ایراندا چئشیدلی اینسان حاقلاری درنکلری، پارتیالارلا گؤروشلر کئچیرهرک و اونلارین دستیینیده قازاناراق دقتلرینی ایراندا یاشایان تورکلره قارشی اویقولانان حاقسیزلیقلار و آیری سئچکیلیره چکمیش اولدونوز. گونئی آذربایجان موجادیلهسینده یئر آلان بوتون تشکیلاتلار و ائلهجهده دویارلی میللتیمیز اولدوقلاری اؤلکهلرهده، شهرلرده بیر چوخ فالیتلرده یئر آلاراق، مینلرجه ایمضا توپلایاراق، بیر چوخ اؤلکهده میتینگلر گئچیرهرک سیزلره دستک وئرهرک میللتیمیزین میللی حاقلارینا و ائلهجهده سیز قهرامنلاریمیزا نه قدر دیر وئردیکلرینین بیر اثباتینین یعنی سیرا میللی حرکتده بیرلیگی و اینانجیدا گوجلندیرمیشدیر.
عزیز و فداکار لیدرلریمیز سیزلرین باشلاتمیش اولدوغونوز آجلیق آکسیاسینی شئرتلی اولاراق اولسادا، دایاندیرمانیز بیزلری چوخ چوخ سئویندیرمیشدیر و بوندان اؤنجه اولدوغو کیمی گئنهده سیزلری بو حاقلی موباریزهمیزده تکرار میدانلاردا گؤرمک بیزیم اوچون اولدوقجا اؤنملی و اومید وئریجی بیر اولایدیر.
گادپ اولاراق سیز دیرلی لیدئرلریمیزه وئریلن بو آغیر حؤکملر و اویگولانان بو هاقسیزلیغا ایلک گوندن بری اعتراضلاریمیزی چئشیدلی یوللارلا بیلدیردیک و الیمیزدن گلدیگی قدر سیزلرین سسینیزی دویورماغا چالیشتیغیمیز کیمی بوندان سونرادا آتاجاغینیز هر آددیمدا سون گوجوموزله سیزلرین یانینزدا اولاجاییق.
سیزلرله قورور دویوروق، یاشاسین میللی قهرمانلاریمیز.
ظفرینیز قوتلو اولسون!
(گادپ) مطبوعات سوروملوسو: هادی موسوی
09.08.2013