text:
Oct 5, 2015
چوخ گئجدی "گالیا"
دنیز ایشچی
ترجمه ترکی شعری از هوشنگ ابتهاج "دیر است گالیا"
چئوریلدی عشقیمیز ای آخ، فسانه یه
عشقین فسانه سین اوخوما سن قولاقیما
مندن سن ایسته مه اورگین عشقه یانماسین
چوخ گئجدی "گالیا" ، یولا دوشموشدو کاروان
اوندا کی بیر تکه شام حسرتیله
هامی داورانیر
عشق و حکایته داها بیر فرصت اولمایر.
سن دوغدغون گونوویون ایل دونومونه
بیر گول چیچیک کیمی پارلاخ پاریلداراخ
یاندیرمیسان ایگیرمی شمعی ظلمت ایچره سن،
اما همان گئجه نین قاپ قارانلیغی
مینلرجه سن کیمی گول قیزلار هامیسی
آج قارینا قورو یئر اوسته ساخلانیب
آی پارلاغیندا اویقویا گئدمیشدیلر هامیسی.
بارماخلاین نه گوزل سازلا اوینایر
مینلرجه ایلمه سالان قیز بارماقلاری
قان چیرکینه قاریشیب یئرتیلیب هامی.
تنگ قفسده ایش یئری دار بوغ، سیخینتیدا
بیر قیرتیم گونلوغه خاطر چالیشمادا
یولدا اوتوموش یولچویا سن ویدیغین قدر.
بونقش لی نقارلی گوزل فرش توخونماسی
سن اوینادیخجا سالدیریلیب دیر یئر اوستونه
مینلرجه انسانین قانی دیر سوزموش اوستونه
او خط و خال کی گورسنیر فرشین عذارینه
مین درد و غم آخی دیر نقشین اوستونه
بو ننگه باتان داستانا سن بیر درینله باخ
مینلرجوانین آرزوسی دیر یانمیش آتشه
مینلر اوشاق بویوک بئله بیر زندان ایچره آج
خسته یاتیب یوخودا آروز گوزونه.
چوخ گئجدی گالیا
وقتی دگیل کی بوسه و عشق صحبتین آچیم
دوران هامی قان دیر الوو بو گون
ایندی بوغازلارین باغریب ، قوللار آچمالی
عصیان گونو بو گون.
گولمه منیم اوزومه، دادلی گوزلرین
زهریم اولایدی نوش ایله مخ عشق یله شراب
یا سئوگی دن دویونن شاد اورک لری
دوستداخدا دوستلاریم.
کیفسح بوغونتولو داریشیخ باغشاه دادی
قیزقین داریخمالی خارک دوسداغیندادی
یا زندانین، جهنمین قارا بیر گوشه سینده دی
چوخ تئز دی گالیا
عشقین فسانه سین اوخوما سن قولاقیما
مندن سن ایسته مه او سئوگی نغمه سین
چوخ تئز دی گالیا، هله یولدایدی کاروان.
اوندا کی دان آچیلیب آغ قوجاخلاری
یئرتیب قار گئجه نین قیرلی پرده سین
اوندا کی گون ائشیغی هر زولاخدا دیر
یولداشلارین اوپوشو بول یاناخلارا
گئتمیش باتیلمیش گولمه جه لر بیر ده دوندولر
من اوندا دونمه لیم یار قوجاغینا
سئوگی غزل اوپوش گولوشون گول عذارینا
گوللو چیچکلی قلب لر آچمیش باهارینا
گللم سنین کنارینا ای سئوگیلی یاریم.
دنیز ایشچی 25-09-2015


c: text/html

text:
آوروپادا شدتلی فیرتینا
آلمانیا، اتریش، لهستان و چک جمهوریتلرینده شدتلی فیرتینا 5 نفرین اؤلومونه سبب اولوب.
آلمانیا، اتریش، لهستان و چک جمهوریتلرینده شدتلی فیرتینا 5 نفرین اؤلومونه سبب اولوب.
چک جمهوریتینده کولیین سرعتی ساعتدا 180 کیلومتره چاتیب، قاطار سفرلری دایاندیریلیب، چایلارداکی سویون سویهسی قالخیب.
لهستان نین بیر چوخ بؤلگهسینده الکتریک کسینتیسی یاشانیب و 100 مینلرله ائو الکتریکسیز قالیب.
بیر دوغان گاز تاسیس ینده بورو خطینده میدانا گلن حاصار اوزوندن چئوره یه کیچیک میقیاسلی سیزینتی اولوب.
اتریش-ده اسکی ایدمان نوع عذره دونیا شامپیوناتینین آچیلیش پروگرامی لغو ائدیلیب.
آلمانیانین هامبورگ شهرینده فیرتینا سو داشقینلارینا سبب اولوب، بیر نفر سئلده بوغولوب. دمیر یوللاری و اؤلکهنین شیمالینا سفرلر تاخیره سالینیب. برمن، هامبورگ، درزدن و لیپزیگ قاطار سفرلری دایاندیریلیب. درزدندکی فوتبول قارشیلاشمالاری دا فیرتینا اوزوندن لغو ائدیلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی
ساغلیق باخانی قوجا باکیدا
۲۰ یانوار شهیدلرینین دفن اولوندوغو شهیدلر خیابانینی زیارت ائدن قوجا، بوراداکی "ابدی مشعل" عابیدهسینین اؤنونه چلنگ بوراخدی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کرایسلر
کرایسلر آنونیم شیرکتی 1925- ده آمریکادا قورولان داها سونراکی ایللرده ده داج مارکاسینی ساتین آلاراق 1930 ایللرده آمریکانین ان گئنیش خیدمت شبکه سینه صاحیب مارکاسی حالینا گلن اوتوموبیل فیرماسی.
1980- جی ایللرده میتسوبیشی مارکاسی ایله اورتاق ایستحصال لار ائتمیش و ایفلاسین () ائشیییندن ویجر- گراند ویجر مدلی ایله دؤنموشدور. کرایسلر ، داج ، پیلیموس و چئپ مارکا لاری آدی آلتیندا ایستحصال ائتمیشدیر. داج ، چئپ و کرایسلر ، 2000 جولایوندا دایملر- بئزین ساتین آلماسیی لا دایملر کریسلر اوتوموبیل قروپونون پارچاسی حالینا گلمیشلر . بو اورتاقلیغین ایلک محصولو دا 2002 – جی ایلده 3 میلیون کیلومتر تست ائدیله ره ک بازارا چیخاردیلان ، آمریکادا کی آدیلا لیبرتی (adıyla Liberty) آوروپادا کی آدیلا چیرکی (adıyla Cherokeedir) دیر . شیرکت 2007 – جی ایلده ضرر ائتدییی اۆچون یوزده 1/80 حیصّهسی 41/7 میلیارد دولارا سربراوس (Cerberus) شیرکتینه ساتیلمیش دیر.
مدللر[دَییشدیر]
- کرایسلر 300 سی سدان (300C Sedan)
- پی تی کرویزر سدان (PT Cruiser Sedan)
- پی تی کرویزر کابریو (PT Cruiser Cabrio)
- گراند ویجر/ ویجر (Grand Voyager / Voyager)
- کراس فایر کوپه (Crossfire Coupe)
- کراس فایر روادستر (Crossfire Roadster)
- ینی سبرینگ سدان (Yeni Sebring Sedan)
- ینی سبرینگ کابریو (Yeni Sebring Cabrio)[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ویکی پدیا


text:
در بسیاری از وظایف نرم افزاری نیاز به استفاده از تاریخ و زمان وجود داشته و این تاریخ و زمان اغلب هنگام ثبت داده ها مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین هنگام کار با تاریخ و زمان معمولا سنجش اختلاف تاریخها و زمانهای مختلف ضروری خواهد بود. در این نوشته امکانات زبان برنامه نویسی پایتون برای کار با تاریخ و زمان معرفی خواهد گردید.
بسم الله الرحمن الرحیم
عمومیتده وئریلری ایکی صنفه آییرماق ممکن دور؛ بیرینجی صنف، الده ائدیلدیگی زمانی اهمیتلی اولان وئریلر؛ ایکینجی ایسه زمانلاری اهمیتسیز اولان وئریلر. بیرینجی صنف وئریلرله ایشلرکن تاریخ و زمان ایله علاقهلی مختلف وظیفهلرله اوزلشهجگیک، بونا گؤره ده ایشلتدیگیمیز یازیلیملاما دیلینده تاریخ و زمان اوچون حاضیرلانان امکانلاری تانیمالیییق. بو یازیدا پایتون دیلینده تاریخ و زمان ایله ایشلهمک اوچون اساس امکانلار تانیدیلاجاقلار. سؤزو سورولن وظیفهلر اوچون مختلف کیتابخانالار ایشلنهبیلرلر، بلکه ده تاریخ و زمان اوچون رسمی اولمایاراق گلیشدیریلمیش کیتابخانالار سایسیز اولالار. لکن بو یازیدا سؤزوموزون قونوسو ایکی time و datetime کیتابخانالاری دیرلار.
بیرینجی آچیقلاناجاق کیتابخانا time دیر. بو کیتابخانادا تاریخ و زمان اوچون حاضیرلانان تابعلر ۱۹۷۰-جی ایلین ژانویه آیینین بیرینجی گونو ساعات صفردن ایندییه دک گئچمیش ثانیهلر اساسدا چالیشارلار. بو کیتابخانانین ان مهم تابعی time تابعی دیر. بو تابع دئییلن زماندان ایندییه دک اؤتموش ثانیهلری اعشاری عدد شکلینده قایتارار. مثال اولاراق:
import time ticks = time.time() print("Number of ticks since 12:00am, January 1, 1970:", ticks)
بو کیتابخانانین باشقا تابعلری عمومیتده تانیتدیغیمیز time تابعینه باغلی اولوب، بو تابعین چاغیریلیش سونوچونو مشخص بیر قالبه سالارلار. ایندیکی تاریخ و زمانی الده ائتمک اوچون time کیتابخاناسیندان localtime تابعینی چاغیرابیلریک. بو تابع سؤیلهدیگیمیز زماندان، یعنی ۱۹۷۰-جی ایلین ژانویه آیینین بیرینجی گونو ساعات صفردن، گئچمیش ثانیهلری آلیب، دوققوز قسمده اولان و تاریخ ایله زمانی گؤسترن بیر نتیجه قایتاراجاق دیر. آشاغیداکی میثال بو تابعین نئجه ایشلنمهسینی و نتیجهسینی داها آیدینلاداجاق دیر:
import time localtime = time.localtime(time.time()) print("Local current time :", localtime)
بو میثالین نتیجهسی بونا اوخشار بیر یازی اولاجاق دیر:
Local current time : time.struct_time(tm_year=2021, tm_mon=10, tm_mday=4, tm_hour=11, tm_min=42, tm_sec=28, tm_wday=0, tm_yday=277, tm_isdst=0)
گؤردوگونوز کیمی localtime تابعی باشلانغیچ زماندان گئچن ثانیهلر اساسدا تاریخ و زمانی بیزه دوققوز فیلد واسطهسییله قایتارمیش دیر. بو دوققوز فیلد بئیله دیرلر:
۱. ایل (دؤرد رقمده): tm_year
۲. آی (بیردن اون ایکییهجه): tm_mon
۳. گون (بیردن اوتوز بیرهجه): tm_mday
۴. ساعات (صفردن ایگیرمی اوچهجه): tm_hour
۵. دقیقه (صفردن اللی دوققوزاجا): tm_min
۶. ثانیه (صفردن آلتمیش بیرهجه!): tm_sec
۷. هفتهنین گونو (دوشنبهدن صفر گؤسترگهسی ایله باشلاییب، یکشنبهده آلتییاجا): tm_wday
۸. ایلین گونو (بیردن اوچ یوز آلتمیش آلتییاجا): tm_yday
۹. ساعاتلارین گونون ایشیغیندان داها یاخشی فایدالانماق اوچون تغییری (صفر، ۱ و -۱): tm_isdst
بو فیلدلرین مقدارینی الده ائتمک اوچون گؤسترگهلردن ده، سونوچلانان شی فیلدلریندن ده یارارلانماق ممکن دور. میثال اولاراق:
import time localtime = time.localtime(time.time()) print("Day of year:", localtime.tm_yday) print("Day of week:", localtime[6])
یئنه بو کیتابخانادان باشقا بیر یارارلی تابع asctime دیر. بو تابع واسطهسییله تاریخ و زمانی استاندارد بیر قالبده الده ائدهبیلرسینیز. بو تابعین بیرجه گیریشی تانیدیغینیز localtime تابعینین سونوچو دور. آشاغیداکی میثال بو تابعین نئجه ایشلنمهسینی آچیقلامیش دیر:
import time localtime = time.asctime(time.localtime(time.time())) print("Local current time :", localtime)
بو میثالین نتیجهسی بئیله اولاجاق دیر:
Local current time : Tue Oct 05 10:17:09 2021
البته بیلمهلیییک بو ایکی تابع گیریشسیز ده چالیشابیلرلر. بو تابعلر گیریشسیز چاغیریلسالار گئنه ایندیکی تاریخ و زمانی قایتارارلار. داها دوغروسو time کیتابخاناسینین time تابعینین نتیجهسینی بو تابعلرین پارامتری اولاراق ایشلتمک، باشقا زمانلارین تاریخینی الده ائتمگی راحاتلاتماق اوچون دور. مثلا دؤرد گون آلتی ساعات ایگیرمی بئش دقیقه اؤنجهنین تاریخینی الده ائتمک اوچون بئیله یازابیلرسینیز:
import time localtime = time.localtime(time.time() - (4 * 24 * 60 * 60 + 6 * 60 * 60 + 25 * 60)) print(localtime)
بونلارا علاوه، بیر یازیلیمین اجراسینا گرک اولان زمانی اؤلچمک اوچون time تابعیندن یارارلانابیلرسینیز. بونون اوچون یازیلیم باشلامادان و قورتولاندان سونرا time تابعینی چاغیریب مقدارینی ساخلامالیسینیز. بو ایکی مقداری بیر بیریندن چیخسانیز یازیلیمین اجراسی اوچون گرک اولان زمانی الده ائدهبیلرسینیز. میثال اولاراق:
from time import time t0 = time() sum = 0 for i in range(1, 1000001): sum += i t1 = time() print("Elapsed time:", t1 - t0)
time کیتابخاناسینین باشقا تابعلری بو قراردا دیرلار:
۱. ctime: بو تابع تانیدیلان asctime تابعی کیمی دیر لکن چاغیریلاندا هئچ بیر پارامتر گرک دییل دیر.
۲. sleep: یازیلیمین اجراسینی دیلهدیگیمیزجه تعویقه سالان بو تابعین بیرجه گیریشی وار دیر، ثانیه اساسدا تعویق اوچون نظرده آلینان زمان.
۳. gmtime: عموم دونیا استاندارد زمانی حسابلایان تابع دیر.
۴. mktime: بو تابع سؤیلهدیگیمیز باشلانغیچ زماندان (۱۹۷۰-جی میلادی ایلین ژانویه آیینین بیرینجی گونو ساعات صفر) وئریلن زماناجا اؤتن ثانیهلری اعشاری بیر عدد شکلینده قایتارار. بو تابع چاغیریلیرکن بیر پارامتر دیلهییر. بو پارامتر تاندیتدیغینیز دوققوز فیلدلی زمان قالبینده اولمالی دیر.
۵. strptime: زمانی یازی اولاراق استاندارد شکلده آلیب، دوققوز فیلدلی زمان فرمتینده قایتارار. یازیدان علاوه استاندارد قالبی ده تابعین ایکینجی گیریشی اولاراق بلیرتمک ممکن دور.
۶. strftime: زمانی دوققوز فیلدلی قالبده آلیب، اونو یازی شکلینده قایتارار. قایتاریلاجاق یازینین فرمتینی تابعین ایکینجی گیریشییله بلیرتمک ممکن دور.
تانییاجاغیمیز ایکینجی کیتابخانا datetime کیتابخاناسی دیر. بو کیتابخانا بیر نئچه کلاسی زمانلا چالیشماق اوچون حاضیرلامیش دیر. بو کلاسلار بو قراردا دیرلار:
۱. date: تاریخی گریگوریان تقویمی اساسدا ساخلاماق اوچون ایشلنهبیلر. بو کلاسین فیلدلری گون، آی و ایل دیر.
۲. time: زمانی ساخلاماق اوچون ایشلنن کلاس دیر. بو کلاسین فیلدلری ساعات، دقیقه، ثانیه، میکروثانیه و زمان منطقهسی دیر.
۳. datetime: اؤنجهکی ایکی کلاسلارین وئردیگی امکانلاری بو کلاس بیر آرایا ییغمیش. فیلدلری ایسه اونلارین فیلدلرینین توپلانتیسی دیر.
۴. timedelta: ایکی date یا time یا datetime شیی آراسیندا اختلافی میکروثانیه دقتینده گؤسترن کلاس دیر.
۵. tzinfo: زمان منطقهسینی گؤسترمک اوچون بیر کلاس دیر. time و datetime کلاسلارییله بیرگه ایشلنیلر.
۶. timezone: بو کلاس tzinfo کلاسینی عموم دونیا استاندارد زماندان ثابت بیر زمان آفستی ایله گؤسترمک اوچون دور.
datetime کیتابخاناسینی باشقا کیتابخانالاردان آییران اؤزللیکلر تاریخ و زمانی بیر بیریندن چیخماق، بیر بیرینه آرتیرماق و مقایسه ائتمک امکانی دیر. میثاللار واسطهسییله بو کیتابخانانین نئجه ایشلنمهسینی داها راحات اؤیرهنهبیلرسینیز. بیرینجی میثالدا ایندیکی تاریخ و زمانی گؤسترهجگیک:
from datetime import datetime now = datetime.now() print(now) print(now.year, now.month, now.day)
گؤردوگونوز کیمی ایندیکی تاریخ و زمانی الده ائتمک اوچون datetime کیتابخاناسینین datetime کلاسینین now تابعینی ایشلدهبیلرسینیز. بو تابعین چیخیشی datetime کلاسی نوعوندان دیر. ایندی timedelta کلاسینی داها درین تانیییب اونو ایشلتمگی اؤیرهنهجگیک. timedelta کلاسینین یاپیچی تابعی یئتدی صفر مقدارلی گیریشی وار دیر؛ یعنی هانسی گیریشینی بیز مقدارلامازساق صفر نظرده آلیناجاق دیر. بو یئتدی پارامتر بو قراردا دیرلار:
۱. days: گونلر سایی
۲. seconds: ثانیهلر سایی
۳. microseconds: میکروثانیهلر سایی
۴. milliseconds: میلیثانیهلر سایی
۵. minutes: دقیقهلر سایی
۶. hours: ساعاتلار سایی
۷. weeks: هفتهلر سایی
بو نوعدان اولان بیر شی یارادیلاندان سونرا datetime ایله توپلانیب یا اوندان چیخیلابیلر. آشاغیداکی میثال بو امکانلارین ایشلنمهسینی گؤسترهجک دیر:
from datetime import datetime, timedelta now = datetime.now() delta = timedelta(hours=2, minutes=15, seconds=20) print("Now:", now) print("Time delta:", delta) print("Now - Time delta:", now - delta) print("Now + Time delta:", now + delta) print("2 x Time delta:", 2 * delta) print("Time delta / 2:", delta / 2)
بو مثالین سونوچو بئیله اولاجاق دیر:
Now: 2021-10-09 19:55:48.060706 Time delta: 2:15:20 Now - Time delta: 2021-10-09 17:40:28.060706 Now + Time delta: 2021-10-09 22:11:08.060706 ۲ x Time delta: 4:30:40 Time delta / 2: 1:07:40
بو کیتابخانانین سوندوغو باشقا قابلیت زمانلارین مقایسهسی دیر. یئنه بیر میثال واسطهسییله بو امکانی تانییاجاغیق:
from datetime import datetime, timedelta from random import randint now = datetime.now() delta1 = timedelta(hours=randint(0, 24), minutes=randint(0, 60)) delta2 = timedelta(hours=randint(0, 24), minutes=randint(0, 60)) time1 = now - delta1 time2 = now - delta2 if time1 > time2: print("Time 1 > Time 2!") else: print("Time 1   Time delta 2!")
بو یازیدا محدود اولاراق time و datetime کیتابخانالارینی تانیییب، اونلارین ایلکین امکانلارینی ایشلتمگی اؤیرهندیک. بو کیتابخانالارا گؤره داها آرتیق بیلگیلری آشاغیداکی لینکلرده اوخویابیلرسینیز:
https://docs.python.org/3/library/time.html
https://docs.python.org/3/library/datetime.html


text:
شعر علی آقا واحد
اؤزوم بیر یئرده دوشدوم، مست قالدیم، باده بیر یئرده
بساطِ مئی ده سوز یوخ کی، دئییرلر، حال اولور آمما
«اولا گر باده بیر یئرده، نگارِ ساده بیر یئرده»
ینه، زاهید، اقلاً بیر صفا وار، سُفره ی مئی ده
نه گوسترمیش کدورت دن سوای سجاده، بیر یئرده؟
آلیبدیر کؤنلومی، حیرتده یه م کی، گؤزلرین فکری
نئجه بیر صید اولوب قسمت، ایکی صیّاده بیر یئرده
اسیری من کیمی مینلرجه وار، اول سروِ رعنانین
نه بیر دم اؤلدورور، نه ائیله ییر آزاده، بیر یئرده
منیم بو داغلار کی، سینه مه، اول لاله رخ چکمیش
که هرگز ائتمه میش شیرین، اونی فرهاده بیر یئرده
مقام و شأنین ایسترسه ن، اوجالسین «واحد» عالمده
اشعار علی آقا واحد
سنه دنیاده مگر، عاشق اولان دا، غم ائلر؟
بسدیر اولدورمه یه جکسن، گؤزلیم دنیانی
هر اوزی گؤیچک اولاندا، بوقدر چم خم ائلر
اینجیمه گؤزیاشیم، آخسا سنی گؤردوکده گولوم
گول آچیل دیکده باهار فصلی بولود شبنم ائلر
ناز و غمزه ن، یئریشین، شوخ باخئشین، عالم دیر
بیرده زولفون اوزه توکسؤن اودا بیر عالم ائلر
حیف سن، گزمه یاراشماز سنه بیگانه ایله
او آچیب سرّینی دونیایه سنی، محرم ائلر
«واحدم» عمریمی من عشقیله صرف ایله میشم
عشق یا اؤلدورر آخر منی یا، آدم ائلر
بیر آفت جان، شوخ ملک، منظریم اولسا
هر گون دولانیب باشینا، قربان سنه اول لام
پروانه صفت، اوُچماقا، بال و پریم اولسا
دنیاده سئویننم بوتون عاشیقلر ایچینده
آهولری، مجنون ائلییه ن، گؤزلریم اولسا
شؤق ایله نثار ائیلرم، هر بیر قدمینده
دریا قدری الده، دُور و گؤهریم اولسا
کویینده منه قوی نه بیلیر، ائیله سین اغیار
البته جزاسین چکر «آللاه کریم» اولسا
بیگانییه من، بیر بئله منّت می ائدردیم؟
کونلوم کیمی بیر یار وفا پروریم اولسا
«واحد» دئمه رم دردیمی من باشقا نگاره
یاریم بیلیر عشقینده نه درد و سریم اولسا!
شعر عاشقانه علی آقا واحد
عشقین ائله سه عالمی قان، بیلمه یه جکسن!
یوز دفعه دئسه م، مطلبی قان، بیلمه یه جکسن!
باخ سینه مه، مین یاره ووروب تیرِ نگاهین
افسوس کی، ای قاشی کمان، بیلمه یه جکسن
آخر کی قوجالتدی منی، درِد و غم عشقین
پیر اولماسان، ای تازه جوان، بیلمه یه جکسن
بی مهرسن، عالمده، رُخِ آلینا حسرت
وئرسه م ده اگر هیجرده جان، بیلمه یه جکسن
مجنون کیمی، زنجیرِ سرِ زولفینه باغلی
اولسام داخی، رسوای جهان، بیلمه یه جکسن
توتسام، گؤزه لیم، دامنینی، اینجیمه منده ن
نیلیم کی، دئسم گئتمه، دایان، بیلمه یه جکسن
کویوندا گؤزوم یاشینی، یوز یول ستمیندن
ائتسه م یوزه، ای سرو روان، بیلمه یه جکسن
سرّ لبینی دیلده نهان ساخلادیم ائلدن
فاش اولمایا، بو رازِ نهان، بیلمه یه جکسن
شؤق دهنین «واحدی» محو ائیله سه هر گاه
اوندان یئنه بیر نام نشان، بیلمه یه جکسن
شعر های علی اقا واحد
قویما گؤزه لیم، کویینه اغیار دولانسین
انصاف می، گولزاری گلیب، خار دولانسین؟
راضی ده گیلم اؤزگه اولا محرم وصلین
گولزار بهشتی نه یه کفّار دولانسین؟
کؤنلوم قوشو دائم دولانیر، شؤقِ روخونله
البته گرک، کعبه نی زوّار دولانسین
اکراه ائله مه قامتینه زولف دولاشسا
سرو اوستونه، بو رسمدی، شاه مار دولانسین
رحم ائت، گونیمی ائیله مه زولفون کیمی قاره
قویما اوزونه طرّه ی طرار دولانسین
سالدی منی پیوسته قاشین فکرینه، ظالم!
دائم بئله قوی چرخ جفاکار دولانسین
مخمور گؤزون فیکری ائدیب عالمی بیهوش
واحد نئجه بو شؤق ایله هوشیار دولانسین؟
اشعار ترکی علی آقا واحد
سوئیله ای گول، هانسی باغین، سن گولِ رعناسی سان؟
هانسی گلزارِ بهشتین، سروی سن، طوُباسی سان؟
آچما زولفون عطریله بیهوش ائدرسن عالمی
چونکی سن دشتِ خطانین، عنبرِ ساراسی سان
نازنین جانان گؤزه للر، قارشی دُورماز روُیینه
جمله سیندن سن گؤزه ل سن، هامی نین اعلاسی سان
باغبانین کیملر اولموش؟ گؤزلرین حئیرانی یام
سن مگر گلزارِ حُسنون نرگس شهلاسی سان؟
گؤرمه یینجه گول اوزون، جسمیمده قالماز طاقتیم
روحی سان گویا، بو مسکین عاشیقین، اعضاسی سان
من کیمی مینلرجه مجنونلار، اسیروندیر سنین
سؤیله یاریم، دوغرو سؤیله، سن کیمین لیلاسی سان
اینجیمه ز، «واحد»، او گول آه و فغانیندان سنین
سن گؤزه للر باغی نین بیر بولبولِ شیداسی سان
دیوان اشعار علی آقا واحد
وورما اوقاره تئللرینه شانه سئوگیلیم
ائتمه منی بلاکش دیوانه سئوگیلیم
یاندیردی حسرتین منی، گؤستر جمالینی
کؤنلوم اولوب اول آتشه- پروانه سئوگیلیم
بیر دفعه ائیله دیمسه، تمنای وصلینی
یوز دفعه یاندیم- آتش هجرانه، سئوگیلیم
گزمه رقیبله منی غیرت هلاک ائدیر
سالما بلالی عاشقینی قانه سئوگیلیم
گؤسترمه قاره خالینی، کؤنلوم فغان ائدیر
قوش، ده ن، گؤرنده تئز گلیر افغانه سئوگیلیم
یوز لیلی گؤرسه حسنونی مجنون اولار سنین
عشقینده اوز قویاردی بیابانه سئوگیلیم
انصافی اولسا چرخ، بو بیچاره «واحدی»
حسرت قویارمی، سن کیمی جانانه سئوگیلیم؟
اشعار علی اقا واحد
فکرینده می، بیر گون گؤزه لیم، بیز سیزه گلدیک؟
سیزدن قاییدیب، سونرا برابر بیزه گلدیک؟
گُولدوک و دانشدیق گئجه نی، صبح آچیلینجا
بیر غنچه گول اوستونده، سیزینله سؤزه گلدیک
کئف چکدیگیمیز خاطره لر، وارمی یادیندا؟
گولشنده بیر آیدین گئجه ده، اوز اوزه گلدیک
خیلی دولانوب سئیرائیله دیک گول لر ایچینده
بیر-بیریمیزه چوخ عشوه لی، چوخ بامزه گلدیک
بیزکی، گؤزه لیم، جان دئیه رک، جان ائشیدیردیک
بس ایندی نه اولدو بیزه، یوخسا گؤزه گلدیک!!
نه سنده وار اول مهر و محبت، نه ده منده
سوندوک ایشیق اولدوز کیمی، سون منزله گلدیک
واحد، او گئچه ن گونلری، بیر مرّه اوُنوتدوق
لیکن یئنی دنیایه، بیز ایندی تزه گلدیک
اشعار علی اقا واحدی
صفایِ مجلیسِ جانانی، کیم گؤروب، او دئسین!
بلایِ محنتِ هیجرانی، کیم گؤروب، او دئسین!
اینانمرام، منه هر کیم دئییر کی جنّت وار
گؤزیله روضه ی رضوانی کیم گؤروب، او دئسین!
منیم گولوم، چیچه گیم، جنّتیم، گؤزه ل لردیر
بهشتی، حوری و قیلمانی، کیم گؤروب، او دئسین!
کمندِ عشقده، مجنونی گؤرمه یه ن، نه بیلیر؟
اسیرِ زولف پریشانی، کیم گؤروب، او دئسین!
من آغلادیقجا نیگاریم، گولردی گؤز یاشیما
گولرکن، اول گولِ خندانی، کیم گؤروب، او دئسین!
چمنده هر سحر عشق اهلینین ترانه سی وار
فغان بولبول نالانی کیم گؤروب، او دئسین!
منیمده، واحد، اؤز ایستکلیمین، گؤزه ل لیگیدیر!
باهار زمانی، گولوستانی، کیم گؤروب، او دئسین!
کتاب شعر علی آقا واحد
صابر! ای محترم بؤیوک شاعیر!
شعرده، نظم و نثرده ماهیر!
یازدیغین داهیانه مضحکه لر
گؤستریر خلق ایچینده معجزه لر
بیلیدیریر منجه هر کسه هنرین،
اوخونور هر بیر ئولکه ده اثرین
داد ائدردین همیشه: «حرّیت»!
او اسارتده گؤردیگین ملّت
ایندی آزاده عؤمر ائدیر خرّم،
بیتدی مظلومو آغلاداق ماتم…
ایندی بیر دربدر اوشاق یوخدور
اونلارین زحمتین چکن چوخدور
نا خلف بیلمه یوکسله ن ائلینی
قوردولار هر طرفده هیکلینی
بیرده سیزلارمی قلب مجروحین؟
بیزی البّته سئیر ائدیر روحین
بو تفاخر سنه کفایت دیر،
ملّتین ایسته ینجه راحت دیر
اؤلدون، افسوس لر، که بی حرمت!…
وئرمه دی وارلیلار سنه قیمت
گر اولایدین سووه ت زمانیندا
شرفین چوخدی کتله یانیندا
سنه قیمت قویاردی جمعّیت،
یاشایاردین همیشه بی منّت
نئجه شاعرلر ایندی خوش گذران
کچیریرلر، گونش کیمی خندان
بو بیزیمچون بؤیوک سعادت دیر
شانلی، تاریخی بیر شرافت دیر
ای ییخان، کؤنلوم ائوین، قیل حذر افغانیمدان
ائوین آباد اولا، ال چک دلِ ویرانیمدان
منی مجنون ایله فرهاده برابر توتما
من اولاردان دا، هنرله گئچه رم جانیمدان
بیرجه گَل گور، نه جفالار چکیرم زولفوندن
خبرین یوخدو سنین، حالِ پریشانیمدان
طعن ائدیر ائل منه «یارین نه وفاسیز چیخدی؟»
ای وفاسیز، دئمیرم من بونو اؤز یانیمدان
سانکی باشدان باشا، بیر شعله ی آهیم گئجه لر
شمعلر، اودلانیر، آهِ دلِ سوزانیمدان
نئیله رم من گولو، یا لاله نی، انصافیم وار
اونلارین هانسی گؤزه ل دیر رخ جانانیمدان
وطنیمده نئجه من ایسته مه ییم بیر گولو کیم
جانی جانیملا بیر اولسون، قانی دا قانیمدان
واحدم، عصریمیزین ایندیکی فرهادی منم!
کیم منی آیری سالار خسروِ خوبانیمدان؟
شعر ترکی از علی آقا واحد
آی عاشیق! صحبت آچ، گولدن، چیچکدن:
چمن لر زینتی بیزیم یئرده دیر
بولبول لر ذؤق آلیر گوللریمیزدن
باهارین لذّتی بیزیم یئرده دیر
چال، اوخو شورایله چوبان بایاتی
سازیندا تعریف له بو شن حیاتی
عطرلی گوللری، باغی، باغاتی
گؤزه ل لیک خلقتی بیزیم یئرده دیر
ائلیمدن، آرخامدان، غم اوزاقلاشیر
ذوقی میز، نشئه میز، قایناییر، داشیر
خلقی میز فرح له گولوب اویناشیر
انسان سعادتی بیزیم یئرده دیر
سازین، کمانچانین، قارمانین، تارین
اوخویوب چالانین، گولون، باهارین
ادیبین، شاعرین، هر صنعت کارین
ان بؤیوک قیمتی بیزیم یئرده دیر
نه تاریخ لرده وار، نه باشقا یئرده
چوخ اوشاقی قادین وارمی بیر ائلده
ائلدن آلا تحسین، حؤرمت هر ایلده؟
آنالیق حؤرمتی بیزیم یئرده دیر
فاشیستین ظلمونه دونیالار باخیر
آنالار باغرینا سونگولر تاخیر
کؤرپه اوُشاقلاری یاندیریب یاخیر
بالا محبّتی بیزیم یئرده دیر
نوروز بایرامیندان آلدیق الهامی
شادلیقلا کئچیردیک بو شن بایرامی
وطن اوُشاقلاری سئونییر هامی
ائللرین قدرتی بیزیم یئرده دیر
بیر چوخ بایراملاری گؤردوکسه اگر
باهار بایرامیمیز هامسینا ده یر
بو خوش گونو گؤره ن سئوینمز مگر
کؤنوللر بهجتی بیزیم یئرده دیر
سیلینسین دونیادان بوش هنگامه لر
سسلنسین دیل لرده، جوشسون نغمه لر
یازسین بو ائل لر تبریک نامه لر
دونیالار جنتی بیزیم یئرده دیر
ای وطن اولادی، بیر آن وئرمه فرصت دوشمنه
قهرمان ضربه نله گؤستر درسِ عبرت دوشمنه!
قوی آلوو یاغسین تفنگیندن، توپوندان جبهه ده
ائیله اؤز دونیاسینی قهرایله ظلمت دوشمنه!
سونگوتک سانجیل فاشیستین قلبینه، یار باغرینی
ضربه اوستدن ضربه وور خائن طبیعت دوشمنه!
پارتلاسین قوی هیتلرین آلچاق باشیدا بومبالار
هر طرفدن وور جسارتله خسارت دشمنه!
ییخ، داغیت، یانسین جهنم تک فاشیستین جبهه سی
قسمت اولسون، قویما، بو گولزارِ جنّت دوشمنه!
بیلدی عالم هیتلرین خائن لیگین، ادنالیغین
یاغدیریر میلیونلا دونیا خلقی، نفرت دوشمنه!
حاضریق، واحد، صداقتله وطن اوغروندا بیز
هر زمان گؤرسترمگه قطعی جسارت دوشمنه!
شعر علی آقا واحد
موسیقی مجلسی نین طرفه علامت لری وار
گوش قیل گور نئجه جانسوز حکایت لری وار
موسیقی ذوقینه اول کس کی، ده گیلدیر واقف
بو بساطین نه بیلیر، کیم نه شرافت لری وار
تاری، بیهوده حساب ائتمه، اگر عارف سن
گورکی، مه رولر الیندن نه شکایت لری وار
اودا بیر زلفی سیه دلبرین آلوده سی دیر
که صداسیندا پریشانلیق اشارت لری وار
خوار، ظّن ائتمه، ساکین، موسیقی خادملرینی
اونلارین ذوقینه گیر، گور نه نزاکت لری وار
موسیقی غم داغیدیر، ذوق وئریر انسانه
درک قیلماز بونی اونلار کی، سفاهت لری وار
شاعرین، موسیقی خادملری نین، رسّامین
اینجه دقتله دوشون، گور، نه مهارت لری وار
موسیقی ذوقی هلاکولره، تاثیر ائتمیش
اوخو تاریخی، دوشون، گور نه روایت لری وار
بعضی نادان نه بیلیر موسیقی ذوقین، واحد!
چونکی جاهلدیلر، اولدوقجا جهالت لری وار
شعر ترکی علی آقا واحد
میخانه مجلسینده گره ک صحبت اولماسین
بیرکسده صحبت ائیله مگه جرئت اولماسین!
صحبت خیلافدیر، دئمیرم، ترکین ائیله یین
مئی مجیلسینده، جهد ائیله یین، غیبت اولماسین!
سرخوشلیق ائتمه، گؤزله، مئی ین احترامینی
سالما آیاغه باده نی، بی حرمت اولماسین!
مئی دن مراد و ذوق و صفا آلماق ایسه گر،
مئی تک بساطه ذوق یئتیر، نفرت اولماسین!
ایچدیکجه اهل حالی ائدر هوشیار مئی،
پژمرده لنمه، قابل اوتور، غفلت اولماسین
پیرِ موغان او شخصه ائدوب باده نی حلال،
ذاتینده، شبهه یوخ، کیم، اونون علّت اولماسین!
سن آدم اول، ادبله مئی ایچ، اوُیما جنّته
کوثر، جهنمه! سنه قوی، قسمت اولماسین!
مئی دیر، خلاصه، روحه غذا، بیرده موسیقی،
بونلاردان اؤزگه عالی گره ک نعمت اولماسین!
ظنیم خطا دئییل کی، دئسه م، موسیقی کیمی،
صنعت لر ایچره اینجه گره ک صنعت اولماسین!
هر علمه قیمت اولدو ایگیرمنجی عصرده،
بیر یئر اولورمی، موسیقییه قیمت اولماسین؟!
واحد، او ملّت کی اونون موسیقیسی یوخ
باتسین دا یئرلی دیبلی، ائیله ملّت اولماسین!


text:
کولورید جیوه (II)
کولورید جیوه (II) (اینگیلیسجه: Mercury(II) chloride، روسجا: Xлopид pTyTи(II)، عربجه: كلوريد الزئبق الثنائي) بیر شیمیایی ماده. رنگسیز، آغ و برک جیسم حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.کولورید جیوه (II) کولور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Mercury(II) chloride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کولورید جیوه (II) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز: مارت آیینین ایکیسینده بیرلیگین ناتوان کلوبوندا آذربایجان یازیچیلار بیرلیگی و دیاسپورلا ایش بیرلیگی اوزره دؤلت کومیتهسینین بیرگه لایحهسی اولان «صمد بهرنگی» آدینا ادبی موسابیقهنین غالیبلری معینلشدیریلیب.
آذربایجان یازیچیلار بیرلیگینین یایدیغی خبره اساسن، بو موسابیقهنین بیرینجی غالیبی ایران آذربایجانیندان موسابیقهیه قاتیلان شاعر «سعید موغانلی» اعلان ائدیلیبدیر. سعید موغانلی بو موسابیقهیه اؤزونون سئچیلمیش اثری اولان «قوجاغین امنیت، گؤزون تروریست» عنوانلی شعر مجموعهسیله اشتراک ائتمیشدیر.
بیر چوخ آذربایجان یازیچی و شاعیرلرینین اشتراکیله تشکیل ائدیلن موکافاتلاندیرما مراسیمی گونو، ایلک اؤنجه آذربایجان یازیچیلار بیرلیگینین صدری آنار رضایئوین گؤستریشی ایله، موسابیقهیه رهبرلیک ائدن بیرلیگین گونئی آذربایجان بؤلومونون صدری «سایمان آروز» جنابلاری موکافاتین گئدیشاتی بارهده چیخیش ائدیب؛ سونرا تانینمیش آذربایجان شاعری “سهراب طاهر” موسابیقهنین بیرینجی غالیبی موکافاتینی ایران آذربایجانیندان اشتراک ائدن شاعر «سعید موغانلی»یا تقدیم ائتمیشدیر. مراسیمده، سهراب طاهر دن باشقا، سایمان آروز، رشاد مجید، ایلقار فهمی، گونل آنارقیزی، سلیم باب الله، مصطفی هاشیم پولاد و سونوندا موکافات قازانانلار دا چیخیش ائتمیشدیلر.
آذربایجان، ایران، تورکیه، روسیه و گورجوستان اؤلکهلریندن بو موسابیقهده اشتراک ائدن شاعر، یازیچی، ناشر، تدقیقاتچی و … ایچرهسیندن، آشاغیداکیلار موکافاتلاندیریلمیشدیر:
سعید موغانلی (ایران – آذربایجان)
اونال کار (تورکیه)
ائلشاد بارات (آذربایجان جمهوریتی)
رئیحان شیخلی (روسیه)
صابر نبی اوغلو (آذربایجان جمهوریتی)
اسمیرا فوواد (آذربایجان جمهوریتی)
مهمان قاراخانلی (گورجوستان جمهوریتی)
پروانه ممدلی (آذربایجان جمهوریتی)
مردان امیروو (آذربایجان جمهوریتی)
سخاوت ساحیل (آذربایجان جمهوریتی)
موسابیقه، هر ایل بیر اؤلکهده، ۱۰ نفرین تجلیلی ایله اؤز ایشینه داوام ائتمهلیدیر. بو موسابیقهلرده ایکی نفر شعر / ایکی نفر حئکایه / ایکی نفر کیتاب / دؤرد نفر تحقیق، آراشدیرما، تنقید و ادبی فعالیتده (کیتاب نشری و درگی) ساحهسینده امک صرف ائدنلردن تقدیر اولوناجاقدیر. بو ایلکی موسابیقهیه گلن اثرلره سهراب طاهر (باشقان)، فیکرت قوجا – نریمان حسن زاده – چنگیز عبدالله – غ. پاشایئوا – ایلقار فهمی و … داورلیک ائتمیشدیر.
قایناق: ایشیق


text:
تورکیه و آذربایجان وطنداشلارینین ویزاسیز قارشیلیقلی سفرینه دایر سند اونایلاندی
تورکیهیه سیاحت ائدن آذربایجان وطنداشلاری اوچون ویزا معافیتی چرچیوهسینده لازم اولان سرحدگئچمه سندلرینین لیستی آچیقلاندی
پرزیدنت رجب طیب اردوغان «آذربایجان حکومتی ایله تورکیه حکومتی آراسیندا قارشیلیقلی اولاراق ویزا معافیتی حاقیندا ۲۵ فوریه ۲۰۲ تاریخینده باکی شهرینده ایمضالانمیش آنلاشمادا دییشیکلیکلر ائدیلمهسی اوچون آذربایجان جمهوریتی حکومتی ایله تورکیه جمهوریتی حکومتی آراسیندا ۱ ساییلی پروتوکول»و اونایلادی.
«رسمی قازئته»ده یاییملانان سندده تورکیهیه سیاحت ائدن آذربایجان وطنداشلاری اوچون ویزا معافیتی چرچیوهسینده لازم اولان سرحدگئچمه سندلرینین لیستی آچیقلاندی.
لیستهده آذربایجان جمهوریتینین دیپلوماتیک پاسپورتو، آذربایجان جمهوریتینین خیدمت پاسپورتو، آذربایجان جمهوریتینین عمومی پاسپورتو، آذربایجان جمهوریتی وطنداشینین کیملیک کارتی، آذربایجان جمهوریتی دنیزچیلرینین کیملیک کارتی، دمیریولو نقلیاتی ایشچیلرینین کیملیک کارتی، اوچوش کادرینین کیملیک کارتی، آذربایجان جمهوریتینین وطنداشی اوچون وئریلمیش رسمی آذربایجان جمهوریتینین قاییدیش تصدیقنامهسی (آذربایجان جمهوریتینا قاییتماق اوچون تورکیه جمهوریتینده یالنیز موقتی قالماق، اورادان ترانزیت گئچمک و چیخماق اوچون) وار.
ایلگیلیلی خبرلر
علییئو، عرب بیرلیگی ذیروهسینین فخری قوناغی اولاجاق
الجزایر جمهورباشقانی، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئوی، اؤلکهسینده تشکیل ائدیلهجک عرب بیرلیگی ذیروهسینه شرف قوناغی اولاراق دعوت ائتدی
ارمنیستان آتیشکسی پوزماغا داوام ائدیر
ارمنی بیرلیکلرینین، آذربایجان اوردوسونون مؤوضعلرینی آرالیقلارلا آتیشا توتولدوغو بیلدیریلدی
جمهورباشقانی علییئو لاچین شهرینه گئتدی
"بو، اونلارا درس اولسون چونکو بیزی هئچ کیمین و هئچ بیر شئیین دوردورابیلمهجگینی گؤردولر


text:
`اوباما` نتیجهلر
خبرلر [57]
- اوباما، بوش و کلینتون کامئرا قارشیسیندا واکسن اولوناجاقلار
- امریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین پ.کا.کا ترور تشکیلاتی ایله علاقهدار اعترافی
- آمریکالیلار ان یاخشی باشقانلارینی سئچدی
- "ایرانین باشا دوشهجگی تک دیل بومبالاماق"
- ترامپ، اوبامانی هدف آلدی
- سناتور جان مک کین-ده بئیین توموری آشکار ائدیلدی
- امریکا ی.پ.گ-یه زرهلی ماشین وئردی
- چاووش اوغلو ترامپ-ین آند ایچمه مراسیمینه قاتیلاجاق
- پوتین اوبامانی تنقید ائتدی
- باراک اوباما بشار اسد رهبرلیگینین اوست سویه 18 مسئولونا تحریم قراری آلدی
- ترامپ ایلک مطبوعات توپلانتیسینی رئاللاشدیردی
- باراک اوباما اوردو ایله وداع لاشدی
- تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 04.01.2017
- اردوغان ایله اوباما آراسیندا تلفون دانیشیغی اولدو
- دونیا لیدئرلرینی ایستانبول-دا توره دیلن ترورو لعنتلهدیلر
- اوباما و آبهدن پرل هاربردا تاریخی گؤروشمه
- ژاپونیا باش ناظیری شینزو آبه، پرل هاربرا گئدهجک
- برلیندکی مینی ایجلاسدا، 4 آوروپا اؤلکهسینین لیدرلری بیر آرایا گلدی
- آمریکا میللی کشفیات ایدارهسینین مودورو جیمز کلاپر ایستعفا ائتدی
- آمریکا پرزیدنتی باراک اوباما، یونانیستانین آردیندان آلمانیادا


text:
منصوره ننهنین حسرت بایاتیسی
محبت فروغی(پارلاق)
سَککیز ایل بوندان اوَل؛ «منصوره تمهیدی» آذربایجانین موباریز و دؤزوملو قادینلاریندان بیری حیاتین دَییشدی. منصوره نمین بؤلگهسینین «حور» کندینده دونیایه گَلمیش و ایکینجی بینالخالق محاربهسینده ایللر بویو اؤز حیات یولداشینان بیرلیکده ایشغالچی قوهلر قاباغیندا موباریزهیه ال آتمیش و نهایت ده اوز وطنیندن سورگون اولموشدور. او وطن یولوندا چوخ مصیبتلر چکمهسینه رغما هئچ واقت یورولمامیشدی.
او کئچیرتدیگی قارا گونلریندن بئله دانیشیردی:
«دوشمان حیات یولداشیمی اردبیلده دوستاغا سالمیش و منی اونون گؤروشوندن محروم ائتمیشدی. بؤیوک قیزیم «لاله» آغیر مریضچیلیگه دوچار اولموشدو. اجنبی دوشمان اونو کنددن چیخاردیب، اردبیل شهرینده حکیمه آپارماغا قویموردو. گئجهنین قارانلیغیندا لالهم جان وئریردی، آما منیم آغلاماغا؛ قونشولاری بئله چاغیرماغا حتی چیراق یاندیریب، ایشیغیندا اَیلشمگه بئله حقیم یوخ ایدی. بو حالدا قیزیم لاله جان وِئردی و قارانلیقدا دوشمان سربازلاری مشاییعتینده کند قبرستانلیغین آشاغی باشیندا بیر چالا قازیب، لالهمی غسلسیز؛ کفنسیز باسدیردیم. اوندان سونرا سورگونه سورولدوم و ایللر بویو وطنیمدن دیدیرگین دوشدوم؛ قاییدیب گلنده نه قدر آختاردیم لالهمین نم-نیشانسیز قالان مزارینی تاپام؛ تاپا بیلمهدیم. بو حسرت ابدیلیک اورهگیمده قالدی.»
اوندا گؤردوم منصوره ننهنین دوداقلاری تیتررکن ؛«حورا چشمه» گوزهسینین آخار سویی تک گؤزلرینین یاشی یاناقلاریندان تؤکولرکن اورهگیندن گلن ایستی نفسلی یانیقلی سسیله بئله اوخوماغا باشلادی:
«ساوالان لالاسیز اولماز
یوللاری چالاسیز اولماز
بو یولا قیـــــــچ قویانین
باشی بلاسیـــــز اولماز»


text:
«فرهاد فرجلی»نین وداع مارشی چالیندی
گؤزلنیلمهدن ۴۹ یاشیندا حیاتینی ایتیرن «سهند» و «دنیز» موسیقی گروهلارینین تارزنی دیرلی آذربایجان صنعتکاری «فرهاد فرجلی»نین جنازهسی موسیقی نوالاری آلتیندا تورپاغا تاپشیریلدی.
چوخ واختسیز حیاتلا وداعلاشان صنعتکارین جنازهسی مرداد آیینین ۱۶نجی گونو تهرانین بهشت زهرا مزارلیغینین «قطعه هنرمندان» بؤلومونده آذربایجان موسیقی هوسکارلاری، ادبیاتچیلاری و دوست تانیشلارینین مشایعتیایله ابدیلیک تورپاغا تاپشیریلدی. تورپاغا تاپشیرما مراسیمینده تانینمیش موسیقی خادیملری تارزن اعتبار قلیاف و خواننده جابر عبدی اؤز ایفالاریلا مرحوم صنعتکاری ابدیته یولا سالدیلار.
دیرلی صنعتکاریمیزین خاطیرهسینی عزیزلهیهرک اونون تورپاغا تاپشیرما مراسیمیندن گؤرونتولری حؤرمتلی اوخوجولارا تقدیم ائدیریک:(شکیللر افشین صفیزادهنین تلگرام گروهوندان آلینیبدیر)


text:
رزن
رزن همدان اوستانین شهرلریندن بیری دیر بو شهر رزن بولگه سینین مرکزی دیر و قوزئی دن قزوین اوستانیندن و گونئی دن همدان بولگه سی ایله دوغو دان ساوه بولگه سی مرکزی اوستانینده باتی دان کبودرآهنگ بولگه سی ایله قونشودور. بو شهرین قوزئی دوغوسوندا خرقان داغلاری یئرلشیب کی ان اوجا یئر بولگه ده دیر هابئله شهر آزاد دریا سولاریندان 2799 متیر یوخاری دا دیر.رزن شهری اوستانین قوزئینده یئرلشدیغی اساسدا هوانین دورومو همدان اوستانین اوبیری شهرلرینه گوره سویوق و یایلاری اعتدالی هاواسی وار.[۲]
خالق
دیل
رزن شهرین خالقی اکثریت تورکجه دیلینده دانیشیرلار هابئله فارسجا دا بعضی تورکلرین ایچینده ایشلنیر.[۳] دئمک تورکلرین بو دورومو ایراندا آدلانان یکسان سازی قومی سیاستین یارانان دورومو دور.
جمعیت
بو شهرین جمعیتی ۱۳۹۵ایلینده ۱۴،۲۷۵ نفریمیش.
جوغرافیا
رزن شهری همدان اوستانیننین شومالیندا یئرلشیبدیر و همدان_قزوین یولو بو شهردن گئچیر.بو بؤلگه شومالدانقزوین اوستانی ایله ، جنوبدان فامنین له ، غربدن کبودرآهنگ له و شرقدن مرکزی اوستانی ایله قونشودور.رزن بؤلگهسینین ان اوجا منطقهسی ۲۷۹۹متر اوجالیغی واردیر و بو شهرین هاواسی قیشده سویوق و یایدا سرین و مؤعتدیلدیر.
گؤرمهلی یئرلر
ایمامزاده هود و ایمامزاده اظهر مقبرهلری بو شهرین گؤرمهلی یئرلری ساییلیرلار.
قایناقلار
- ^ (فارسجا). مرکز آمار ایران، ۱۳۹۰. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2012-11-15. یوْخلانیلیب2012-11-15.
- ^ شهرداری رزن. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2013-09-26. یوْخلانیلیب2014-07-16.
- ^ همدان اوستانین مخابرات سایتی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-03. یوْخلانیلیب2014-07-16.


text:
غزه-ده آتشکس اعلان ائدیلیب
ایسراییل ایله غزه-ده ایسلامی جیهاد حرکاتی آراسیندا میصرین واسیطهچیلیگی ایله الده ائدیلن آتشکسین یئرلی واختلا ساعات 23.30-دان اعتباراً قوهیه میندیگی آچیقلانیب.
ایسراییل ایله غزه-ده ایسلامی جیهاد حرکاتی آراسیندا میصرین واسیطهچیلیگی ایله الده ائدیلن آتشکسین یئرلی واختلا ساعات 23.30-دان اعتباراً قوهیه میندیگی آچیقلانیب.
حرکاتین یازیلی بیاناتیندا دئییلیب:
"میصرین ایسراییل حبسخانالاریندا آجلیق آکسیاسی کئچیرن خلیل آووده و بازار ارتهسی (1 آوقوست 2022) ساخلانیلان "ایسلامی جیهاد"ین رهبرلریندن بیری بسام سعدینین بئسسام ساادینین آزاد ائدیلمهسی اوچون چالیشماق عهده لیگی ایشیغیندا و مصلحت لشمهلردن سونرا آتشکسین بو آخشام ساعات 23.30-دا باشلاجاغی اعلان ائدیلمیشدیر".
آچیقلامادا ایستنیلن هوجوما جاواب وئرمک حقوقونون قوروندوغو بیلدیریلیب.
ایسراییل میللی اجتماعی دیپلماسی باشچیلیغیندان وئریلن یازیلی آچیقلامادا ایسه آتشکسین ساعات 23.30-دا باشلایاجاغی آچیقلانیب.
میصره گؤستردیگی سعیلره گؤره تشککور ائدیلن آچیقلامادا "ایسراییل آتشکسین پوزولماسی حالیندا سرت جاواب وئرمک حقوقونو قورویور" ایفادهسی یئر آلیب.
ایسراییل اوردوسونون سؤزچوسو ایسه آتشکسین ساعات 23.30-دا رسمی اولاراق قوهیه میندیگینی آچیقلاییب و اولجهدن پلانلاشدیریلان "دؤیوش اوچاق لاری، هلیکوپترلر و سلاحلی پیلوتسوز اوچاق لارین ایشتیراک ائتدیگی سون هوجومون تاماملاندیغینی" آچیقلاییب.
بیلدیریلیب کی، آتشکس قوهیه میندیکدن سونرا غزه کوچهلرینده بایرام تدبیرلری کئچیریلیب.
ایسراییلین آوقوستون 5-ده محاصیره ده اولان غزه زولاغینا باشلادیغی هوجوملارین اوچونجو گونونده اؤلنلرین سایینین 14-و اوشاق، 4-و قادین اولماقلا 44-ا، یارالانانلارین سایینین ایسه 360-ا یوکسلدیگی بیلدیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
ایران دؤولت تلویزیونو: اؤلو ساییسی آچیقلاناجاق
"تأسف کی، بو حادثهلر زامانی پلیس ده داخیل اولماقلا ۲۶ نفر حیاتینی ایتیردی"
سوریه سولاریندان اؤلن کؤچمن ساییسی آرتدی
آختارما قورتارما ایشلری نتیجهسینده ایندیه دک ۷۱ نفرین جسدینین تاپیلدیغی بیلدیریلدی
سوریه سولاریندا فاجعه
آرالاریندا فیلیسطین، لینان و سوریه وطنداشلارینین اولدوغو ۳۴ نفرین جسدینین تاپیلدیغی بیلدیریلدی


text:
امام حسین علیه السلام 60 هجری ایل ذی الحجنین سککیزینده بیر نئچه اولایلاردان صونرا مکه دن کوفه یه دوغرو حرکت ایتدی.
حر ابن یزید الریاحی
عشق و حریت کروانی کوفه یه گیریم گیریمده بیر که ره ده ن حر ریاحی یوزلرجه آتلی عسکرله کروانین قارشیسینا چیختی.
امام علیه السلام دئدی ای حر: بیزه یاردیم ائتمه غ ایچین ، یوقسا بیزیمله ساواشماق ایچین می گلدینیز؟
حر دئدی: ای ابا عبدالله سنین یولونو باغلاماق ایچین گلدیم.
امام دئدی:لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم
بیر چوخ قونوشمالاردان صونرا ، امام علیه السلام بویوردو: من ایسته دیغینیز اوزه ره گلدیم ، سیز منه مکتوبلار یازدینیز!
حر دئدی : منیم خبریم یازیلان مکتوبلاردان یوخدور.
امام علیه السلام دئدی: اگر مکتوب یازانلار سوزلریندن دونموشسلر قوی من دونوم گلدیغیم یئره.
حر دئدی: ای پیغمبرین اوغلو بیر یول توت ، صونو نه کوفه یه اولسون ، ونه ده مدینه یه ، ابن زیادا یازاجاغیم مکتوبوم جوابی گلینجه یه کیمین…
بو و باشقا اولایلاردان صونرا قاهرامان ایگیتلرین کاروانی مدینه یه دوغرو یوزله شمه غ ایسترکن ، حرین آداملاری اونون یولونو کسیب ، گه ری دونمه قه یول وئرمه دیلر.
امام حسینین کربلایا گیریشی
قاهرامانلار کروانی اوچونجو یولو توتوب قده ر ده آرخالاریجا گیدیردی. اوزون بیر یولچولوغون صوندوندا و محرمین ایکینجی گونونده امام حسین علیه السلام کربلایه گیردی. امام علیه السلام اورایا گیرینجه صوردو:( بورانین آدی نه دیر) زهیر ابن القین دئدی: بو یئرین آدی کربلادیر…
امام علیه السلام بویوردو: ای اللهیم دردلرده ن و بلا لرده ن سنه صیغینیریم ،آرتیق بورا غم و بلا یئری دیر ، انین آتلارینیزدان ، بورادا قانیمز توکوله جه غ و مزاریمیز بوردا اولاجاغدیر. بونو منه قوجام رسول الله بیلدیرمیشتیر.
هپیسی مینیگینده ن اندی ، یوکلرینی اندیردیلر ، چادیرلارینی دا اورادا قوردولار.


text:
«أنایین» و «حسرتقولو»نون کلمه کسدیسی
(۲)خالقین شانسی دووشان ممهسیدیر
أنایین آغزی دولو کفنن آشپازخاندا سینکین باشیندا دایانمیشدی. دوداغینین بوُجاغیندان سوزن کفی هردن بیر ألییله سیلیردی. هر دؤنه دیش چؤرتکهسینی دیشلرینه چکنده اورهیینده ساییردی. هر نومرهنی سایدیقجا دهن دهنلهین تویوق کیمی باشینی دا بیر ترپهدیردی. ساناماق اییرمییه یئتیشجک دیش چؤرتکهسینی سول طرفدهکی دیشلرینه چکه- چکه گئنه ساناماغا باشلادی. حسرتقوُلو گؤزآلتی بیر أنایینا، بیر ده ساعاتین عقربهلرینه باخدی. أنایینین باش ترپتمهسی اونون ذهنینی چاشدیریردی. روزنامهده اوخودوغو سؤزلرین آنلامینی باشا دوشموردو. اورهیینده دئدی: «بو قیز دا میسواک وورماغین گؤتون – گؤدهنهیین چیخارتدی هااا…»
أنایین آغزینین کفینی سینکین ایچینه بوشالدیب، بیر ایستیکان سو ایله آغزینی یودو. سونرا دیش چؤرتکهسینی سووا چکیب، اؤز قابینا قویدو.
«یوز دفه سنه دئمیشم آشپازخانا میسواک وورما یئری دئییل؟!»
أنایین بیر قاشیق گؤتوروب، حسرتقوُلویا ساری توتوب، دئدی: «بونو گؤروسن؟ دیش چؤرتکهسیندن چوخ بو آدامین آغزینا گیریب، چیخیر. نییه بس بونو سینکده یوووا بیلیریخ، آمما دیشلریمیزی تووالتنن دیب- دیبه دایانمیش أل- اوز یوواندا گرح یوواخ؟»
«قیزیم، سنن باشارماخ اولمور. باخ من آغزیمین زیپینی چحدیم با، آااااهان! من تسلیم! آمما هله دئه گؤروم زونباتا چکیسن دیشلریوه؟ سگگیز دیقه ده میسواک وورارلار؟»
«بولوسن، میسواک وورماخ محبّت کیمیدی. آدام اونون تأثیرینی نئچه ایل سورا گؤرر. بعضی اینسانلار آدامین روحونا دوغرو- دوروست میسواک وورب، روحو آینا کیمی جیلالاندیرارلار. یانی پاریلتیسی اؤزلرینه عکس اولونار. بعضیلری ده میسواکی ائله چکرلر کی، آنجاق زونباتا سسی وئرر. زاغلییاللار. آمما پاریلتیسی اولماز، اولوب، قالان ث ویتامینی ده لثهدن، دیشدن تؤکولوب گئدر.»، أنایین دئدی.
حسرتقوُلونون دوداغی قاچدی: «جیلالاندیرماخ قالسین قیراخدا، هله دئه گؤراخ، بیز قیزیمیزا ث ویتامینی کیمی اولا بیلمیشیخ یا یوخ؟!»
أنایین حسرتقوُلونون اوزنه ساری أییلیب، آغزینی آچدی. قیزین آغزی حسرتقوُلونون زهلهسی گئدن آموکسیسیلین شربتی قوخویوردو. حسرتقوُلو اؤزونو قیراغا چکدی. أنایین دئدی: «سایدین؟ بوش دیشلریمین یئرینی سایدین؟ کؤکو یئییلمیش لثهلریمی گؤردون؟! گئنه ده ایستیسن روحومو آچیب آغاردیم؟»
«خالخین شانسی دووشان ممهسیدی، قیشدا دا یارپاغین تؤهمز. بیزیمکی آمما دؤشاوتودی. آیاغیمیز گورا یئتیشنده یارپاغا دولار.»
«یانی نمنه؟»، أنایین دئدی.
«یانی خالخ دوُردوغو یئرده آنتی اوکسیدان اولور، بیز ث ویتامینی ده اولا بیلمهدیخ!»
أنایین گوله- گوله دئدی: «حسرتقوُلو، سن کی همیشه حسرت چحمهییندهسن. هله روحووو آچیب- آغارتماغی ایستهمهدیخ، باری آغزیوی آچ من او دیشلریوه، لثهلریوه باخیم!»
حسرتقوُلو دوداقلارینی بیر – بیرینه سیخیب، روزنامهنی اوزونه توتدو. دی گل کی أنایینین أل چکن گونو یوخ ایدی. ذهنینده گزن سؤزو دئمهسهیدی راحات اولمازدی. آشپازخانادان چیخا- چیخا دئدی: «سن کی آغزیوی آچیب دیشلریوی گؤرسهده بولموسن، روحووو نئجه آچیب آغاردا بیلرسن، حسرتقوُلو؟!»
حسرتقوُلو روزنامهنی أنایینین اوستونه آتیب، گوله – گوله دئدی: «قیز گئنه سنین قورددارین قئینهدی؟!»
ایضاح:
دووشان ممهسی و دؤش اوتو ایکی بیتکینین آدیدیر.
دووشان ممهسی قیش فصلینده ده یارپاقلارینی تؤکمز.
دؤش اوتو چوخ گئج گوله دولار.
۹۴٫۶٫۱۶


text:
توزلوسازیم
اوخومورسان داها بو ائللره آی سوزلو سازیم!
غم لریم دیرمی قونوب تئللره آی توزلو سازیم؟!
بیر عومور گلمه دی بیر کلمه یالان سوز دیلیوه!
سحر- آخشام اوخویاردین نه اوره کدن ائلیوه؟!
نه گولردین اوجا سسله ال آتاندا تئلیوه؟!
سسلیره م بس نیه دینگیلده میسن سوزلو سازیم؟!
داغ کیمی بس نیه جینگیلده میسن توزلو سازیم؟!
سس وئره ردین نه گوزه ل جه، سسیمه، آوازیما،
دوغروسو اقبال ایدین، بولبول ایدین شن “یاز”یما،
آغلاییرسان بیلیره م قلبیده ایندی “یازی” ما،
گیزله نیرسن داها شعریمده منیم، سوزلو سازیم!
گوروسن قیشدی هله، یوخ چمنیم، توزلو سازیم!
اومودوم وار هله ده عشقیمه امداد ائده سن،
باشیوی سینه مه قویماقلاریوی یاد ائده سن،
دینه سن، دیندیره سن، “عاشیق”یوی شاد ائده سن،
بوشلاییبسان هله لیک “زیر له بمی” سوزلو سازیم!
سیلمه ییرسن اوره گیمدن بو غمی، توزلو سازیم!
“حاللاج”-ام پامبیق آتاندا باخ اوره کده هاییما،
بیر تئل ایله هله ده سس وئریر، آلقیش “یای” یما،
باخما او شاختایا، باخ قلبیده کی یاز- یاییما،
قوی گله ایستی گونش، بیر تازا آی، سوزلو سازیم!
سیلکه لن! پارلا! اوخو بیر داها، آی توزلو سازیم!
پروفسور علی اکبر ترابی (حاللاج اوغلو)


text:
بستهچی
بَستهچی و یا بستهکار(لاتین دیلی: compōnō) — موسیقی اثرلرینین یارادیجیسیدیر. موسیقینی عادتاً موسیقی نظریهسینه اساساً یازیرلار. بستهکارین موسیقیچیدن فرقی اوْندادیر کی، اوْ موسیقینی بستهلییر، موسیقیچی ایسه اوْنو ایفاده ائدیر. بستلمه پروسسینین نتیجهسی کیمی نوتالار شکلینده یازیلمیش موسیقی الده ائدیلیر. نوتالارین ترتیبی ال ایله و یا کومپیوترله یئرینه یئتیریله بیلر. بستهکارین یاراتدیغی موسیقی اثری ایفاچیلار (موغنیلر، چالغیچیلار) طرفیندن سَسلندیریلیرلر. موسیقی بستهلهمک مورکّب پئشه اوْلوب بؤیوک بیلیک و ایستعداد طلب ائدیر. بۇنون بستهکارین اۆچون هارمونیک، پولیفونییا، اوْرکسترلمه، موسیقی فوْرمالاری، هر هانسی بیر موسیقی آلتینده چالماغی باجارماق (پیانو اۆسوتنلوک وئریلیر) کیمی کیفیتلره مالیک اوْلماسی واجیبدیر. قدیمده بستهکارلاردان بیر نئچه موسیقی آلتینده چالماق طلب اوْلونوردو.


text:
اؤن سؤز
اودلار اؤلکهسی آذربایجان، پارلاق و شانلی تاریخه، زنگین مدنیته و ایگید خالقا مالیکدیر. آذربایجان اؤز قوینوندا مینلرجه غئیرتلی و شجاعتلی اینسان بسلهییب، چوخلو دؤیوشلردن مظفر چیخیب، اونودولماز شرف لؤوحهلری یارادیبدیر. بو پارلاق تاریخی کئچمیش، میللی وارلیغیمیزی دانان آلچاقلارین گؤزلرینه زهرلی تیکان کیمیدیر. بو کئچمیش خالقیمیزین باشی اوجالیغی، دوشمانلارینایسه آلچاقلیغینی عکس ائتدیرن جانلی تاریخدیر. بابکلر، جاوانشیرلر، کوراوغلولار، نبیلر، قاچاقکرملر، ستارخانلار، حیدرخانلار، نیگارلار، هجرلر، زینبپاشالار، سریهلر و …. بو یورددا، بو اودلار اؤلکهسینده بویا- باشا چاتیب، تاریخیمیزده پارلاق اولدوزلارا چئوریلیبلر. بو آذربایجان ایگیدلری شرفله اؤلمهیی، شرفسیز یاشاماغا اوستون توتوب و غدار دوشمانلارین قارشیسیندا اییلمهییبلر.
آذربایجان موباریزه تاریخینین بیر چوخ صحیفهلری اونون رشادتلی اوغوللارینین قهرمانلیغیایله قیزیللانیبسادا، بو یوردون قیزلاریدا اؤز آتا- بابالاری و قارداشلاری کیمی بو پارلاقلیغین گونشلرینه چئوریلیبلر. اونلار ایگیدلیکله دؤیوشوب، جلادلارین اؤنونده آلچالماییبلار. شاهسئون قیزی ثومهرینلی “سریه” آذربایجانین قهرمانلیق تاریخینین پارلاق اولدوزلارینداندیر.
“سریه” اردبیل تابعه سیندن اولان “ثومهرین” ماحالیندا یاشاییب، اوراداایسه ۱۳۲۴-۲۵نجی ایللرده آذربایجاندا باش وئرهن میللی آزادلیق حرکاتینین دؤیوشچوسو اولوب، میللی نئهضتین قانا چکیلمهسیله، غدارجاسینا شاهین یئرلی نوکرلری واسیطهسیله اؤلدورولوبدور. سریهنین یاشاییشی، موباریزهسی و شرفله اؤلمهسی بیرداها “آصلانین ائرکک دیشیسی اولماز” سؤزونون فاکتیک ثوبوتو اولموشدور.
آذربایجان میللی نهضتینین شاه و استبداد قوشونونون توسطیایله قانا چکیلمهسی تاریخین ان دهشتلی فاجعهلریندندیر. اونلارین آذربایجاندا تؤکدوکلری قانلارین هر بیر داملاسی شاهین یئرلی نوکر و سلطنترئژیمینین ننگ و آلچاقلیق لکهسینه چئوریلدی.
شاه قوشونو آذربایجانین بوتون شهر و کندلرین قانا چکمک داوامیندا، اردبیل منطقهسینین موباریزلری و آزادیخواهلاری قارشیسینادا چیخیرلار. بو گونلرده “سریه” حیات یولداشی “علی” و موباریز یولداشلاریلا بیرلیکده ثومهرین اطرافیندا شاه اوردوسو و اونون یئرلی نوکرلریله ووروشوردولار. اونلار قارشیدا دوران دوشمانی اؤلدوررکن داغلارا دالی اوتوردولار. بورادا کند مالیکی نین سیلاحلی قولدور دستهسینه راست گلیرلر. بئش گون آتیشما داوام ائدیر. ثومهرین موباریزلری او جوملهدن قهرمان سریه دوشمانین تکلیف ائتدیی “تسلیم” سؤزونه باخمایاراق، شجاعتله سون گوللهیه قدهر ووروشا داوام وئریرلر. اونلارین گولله و سایر تجهیزاتلاری توکنمکدهایدیر. کند مالیکی آلچاقلیقلا بیر حیلهیه ال وورور. سریه و یولداشلارینین قارشیسینا قران گتیریر، اونا ال باسیر، آند ایچیر و “شرفله!” “سؤز!” وئریر کی سریه و یولداشلاری دؤیوشدن ال چکسهلر، آماندا اولاجاقلار. آمما بو شاه نوکری دؤیوشون داوامیندا سریهنی توتوب، قرانا باسدیغی اللرینی اونون و بیر سیرا دیگر موباریزلرین قانینا بویاندیریر.
سریه اؤلدورولمهمیشدن اول، بارماغینی جلادلارین گؤزونون ایچینه سیلکهرک، “بو سیزین اوچون هنر دئییل. تاریخ عهد و پیمان پوزانلاری نیفرتله یاد ائدهجکدیر. آذربایجانین ایگید اوغوللاری منیم قانیمی یئرده قویمویاجاقلار.” دئییر.
سریهنین قهرمانلیق داستانی معلوم سببلر اوزره یاییلمامیش قالیر، یالنیز بیر ایکی کیچیک حجملی یازی “آزادلیق یولونون موباریزلری” کیتابی و سون ایللرده بعضی اینترنت سایتلاریندا یاییلیر.
سئوینجلی حالدیر کی گؤرکملی خالق شاعریمیز هاشم ترلانین سون اثری، ایلک دفعه اولاراق سریه و اونون حیات و موباریزهسینه حصر ائدیلمیشدیر. بو بؤیوک حجملی پوئتیک اثرده شاعر، آذربایجان خالقینین آصلان قیزی ثومهرینلی سریهنین دؤیوشونو و شهادتینی بدیعی اثر کیمی اوخوجولارینا تقدیم ائتمیشدیر. اثرده بیر نئچه پوئتیک لووحهنین تاماشاچیسی اولوروق. سریهنین موغانا گئدهن کوچ اوسته آنادان اولماسی، بویا باشا چاتیب علی آدیندا ایگید بیر گنجله حیات قورماسی، بیر فدایی کیمی میللی نئهضته قوشولوب و آذربایجان دموکرات فیرقهسی سیرالاریندا دؤیوشمهسی و نهایت قولدورلارین خیانت اللریله اؤلدورولمهسی، اثری تشکیل ائدهن لؤوحهلردیر. بو اثر بؤیوک حجملی اولدوغو اوچون مستقل کیتاب شکلینده چاپ اولمالیدیر. عزیز اوخوجولارا تقدیم اولونان آشاغیداکی پارچالار، اثرین مختلف پوئتیک لوحهلریندن نمونهلر کیمی وئریلیبدیر.
ائلدار موغانلی
سریهنین قهرمانلیق داستانی
هاشم ترلان
دان سؤکولور، گونش یانیر باشیندا تاج،
شئح چکیلیر اوبالاردان یاماج- یاماج .
اوزاقلاردا آغ شلمهلی بوز داغلارین
زیروهسیندن شئح چیلهنیر نارین- نارین.
گدیکلرده کاروان یولو مین آشیریم،
درهلرده سولار جوشور شیریم-شیریم.
شلالهلر هارای سالیب تؤکولدوکجه
سپهلهنیر قایالارا اینجه- اینجه.
زامان گولور، گون قیسالیر پرده-پرده،
بولوتلاردا سئیره چیخیب زیروهلرده.
هر ایقلیمین اؤز رنگی وار ائلدن- ائله،
یای پاییزین الین سیخیر گوله-گوله.
بوردا ائلات قارتاللاری آچیر قاناد،
حؤکمون سورور چادیر-چادیر، ائلات-ائلات.
“ائلسئون”لر دیاریدیر بو ائل، مکان،
آت اوینادیب، قیلینج چالیب زامان-زامان.
پاییز گلیب کؤچ اوستودور، گئدیر تلاش،
آران فیکری کؤنوللرده قالدیریب باش…..
×××××
داغلار آغ اؤرپهیین آتیب باشیندان،
پاییز عطری گلیر هر قاریشیندان…..
باخ! سونسوز گؤیلره، سای اولدوزلاری،
ارن قادینلاری، ارن قیزلاری!
امهیه، زحمته ایمانلاریلا،
اوست- اوسته گئیدیی تومانلاریلا،
درهدن تپهیه- تپهدن دوزه،
گئجهدن آچیلان یاشیل گوندوزه،
تلسسن گؤررسن اونلاری هر آن،
فخر ائیلر باخدیقجا دوغما ساوالان…..
آلاچیق آچیلیر،چکیلیر یوکه،
اوشاقلار ایش گؤرور اؤزوندن یئکه.
هر یاندا های- هارای قوپور، سس گلیر،
مرفشلر باغلانیر، آتا یوکلهنیر…..
گونش ساوالانین باشیندا بیر تاج،
گولوردو ائللره وئردیجه خراج.
بوش قالان آرخاجین کؤنلو دارالدی،
گؤزلری یول گئدهن کارواندا قالدی.
هلهلیک، هلهلیک ای اوجا داغلار!
یئنهده بو ائللر سیزی قوجاقلار…..
یهرین قاشیندان، آتین یالیندان-
یاپیشان قادینلار بویلانیر گونه.
داغلاردا بوی آتان، آراندا گولن
خیردا اوشاقلاری آلیب ترکینه.
چوبان نئی سسینین لذتین دادیر،
سورونو هایلاییر اؤروشدن قاباق.
موغانین، آرانین گؤزو یولدادیر،
اورهیی چیرپینیر گؤروشدن قاباق……
گونش تئللرینی دارادی گئتدی،
دومانلیق قانادین آچدی یوللارا.
ائله بیل گوندوزون نورون اریتدی،
سانکی آل گونشی چکدیلر دارا.
قورشاغین ساللادی دومان بو آندا،
گؤیلر گورولدادی، کاروان دایاندی.
گؤیدن نوغول- نوغول دولو یاغاندا،
اوبالار گوموشو رنگه بویاندی .
بولوتلار چکیلدی، نه دومان، نه چن،
یئنهده آل گونش بویلاندی دوم- دوز.
بیر قادین آت اوسته باغیردی درددن،
نورلو گؤزلرینده قارالدی گوندوز.
نالهنین سسیندن قوجا بیر قاری،
بیلنده بو دردین نه اولدوغونو.
یادینا سالدیقجا او دؤورانلاری،
اؤزونون آت اوسته دوغولدوغونو.
ائندیریب بوز آتین اوستوندن یئره
گلینی دؤرهیه آلدی قادینلار.
گلدی ائل ماماسی، باخدی گؤیلره
عؤمرونده تجروبه، کؤنلونده ایلقار.
قوجالی، جاوانلی اؤتن بو کاروان،
ائلاتی اوخشایان دره، داغ، تپه.
گؤزلرده بیر سووال، قیزدیر یا اوغلان؟
دونیایا گؤز آچان بو نازلی کؤرپه.
اؤتور دقیقهلر، اؤتور لحظهلر،
باخیشلار بویلانیر یانان گونشه.
درده بورونسهده گلین بیر تههر،
هامینین صبیری دایانیب عرشه.
دوغومون سون چاغی…کورپه سسیندن
سئحیرلی لحظهلر دؤندو سئوینجه.
داغلارا سس سالان گور نفسیندن،
سینهسی دالغالی، گؤرکمی اینجه.
آناسی کؤرپهیه باخدی بو آندا،
نارین گولوشلرین ائتدی هدییه.
ازلدن ایلقاری واردی دوغاندا
قیز اولسا آدینی قویسون “سریه”.
سریه چاغریلدی، او گوندن بو قیز،
هامی قانادلانیب، آز قالیر اوچا.
کیم بیلدی او زامان قوجا دونیامیز،
بیر ایگید دوغوبدور اؤزوندن اوجا……
نه بیلسین تورپاغا شیمشک چاخاجاق
آتدیغی گوللهنین هر ایشیغیندا.
نه بیلسین سنگرلر سوساجاق آنجاق،
شاهسئون قیزینین یاراشیغیندا…..
بیر عؤمور دولایی یوللاردان کئچیب،
روزگاری درک ائدیب، قلبی دؤیوندو.
قیزلار بولاغینین سویوندان ایچیب،
سئوداسی اویاندی، چینارا دؤندو……….
“تومروس”دان نیفرتی، سئودانی ائلدن،
غئیرتی بابکدن، تورپاقدان گوجو-
آلدی، فخر ائیلهدی مین بیر کؤنولدن
آتیلدی مئیدانا، سئومهدی کونجو……
اؤزونه گووهنن، داغا بوی دئیهن،
ائلچیلر قاپیدان قووولدو بیر- بیر.
سریهدن اؤتهری قلبی گؤینهین
گلنه یوخ! دئدی، اولمادی تدبیر.
نهایت سریهنین اورهیی جوشدو،
ایگید بیر اوغلاندان کئچه بیلمهدی.
گؤزلر بیر- بیرینه باخدی قوووشدو،
“علی”دن آیریسین سئچه بیلمهدی.
بیر سارای چکدیلر مرمردن داشی،
کؤنولدن- کؤنوله یوللار گؤروندو.
چالیندی ایلقارین ابدی مارشی،
آرزولار یام- یاشیل دونا بوروندو.
ایکی داغ، ایکی یار، ایکی همکؤنول،
حیاتین عئیبهجر درینلیکلری.
قایدادیر بیر گوله اوخشایاندا گول،
آچیلار باغبانین آیدین سحری…….
نهایت دولاندی نئچه قیش، باهار،
آخی بو ائل، اوبا بیزه وطندی.
چیخدی دان اولدوزو، اریدی بوزلار،
انتظار گؤزلرین صبری توکندی.
وطنه گووهنن، ائله ارکؤیون-
اولانلار یئل اولدو، سئل اولدو آخدی.
اینسانلار تورپاغین، اولدوزلار گؤیون،
شفقلر ظولمتین گؤزونه چاخدی.
ایناملا چاغلادی، سانجیلدی اوخ تک
فیرقهنین تملی ارکین قاشیندا.
اونون قدرتینه اویانمادی شک،
بو ائلین ،تورپاغین هر بیر داشیندا…..
قاپیسی آچیلدی غئیرتیمیزدن
زامانین حؤکمیله میللی مجلیسین.
صداسی سسلندی قدرتیمیزدن
میللت وکیلینه وئریلن سسین……..
فیرقهمیز وطنین توتوب الیندن،
دئدی: سنی دئییب گلمیشم آنا.
گلمیشم او توپوق ووران دیلیندن،
بیر شؤهرت یارادام آذربایجانا.
۲۱ آذر، او شانلی گونده
دیلیمیز دیل اولدو آچاندا یئلکن.
آنادان دوغولان هر کؤرپهنینده
پاسپورتو تورکوجه یازیلدی ائرکن.
کیتابلار دیلیمجه درج اولدو مین- مین،
معصوم دورنالارین گزدی تئلینده.
ابتدایی، اورتا، عالی مکتبین
اساسی قویولدو اؤز تملینده…….
تبریز کوچهلری نورلو، چیراقلی،
گؤیون اولدوزلاری سانجیلیب یئره.
ایگید فدائیلر نغمه دوداقلی،
بویلانیب صاباحکی آیدین سحره.
اورمیه، ماراغا، اردبیل، ساراب،
میللی حوکومتین اؤن سیراسیندا.
دربارین قالمادی اورهیینده تاب،
یئنه نوحهلندی ماتم یاسیندا.
سریه بو دؤورانی بئله گؤرونجه،
فیرقهنین بویونا هؤردو چلنگی.
فدائی آدلاندی هامیدان اؤنجه،
بئلینده پاترونو، الده توفنگی.
شررین قانادینی کؤکوندن قیریب،
دوردو کئشیگینده ائلین، اوبانین.
قارلی گئجهلرده اوجاق یاندیریب،
نبضی اللرینده اؤتن هر آنین.
اؤرپهیی باشیندا، قاتار بئلینده
سنگره یاتاندا نر اوغلو، نردی.
گؤزو دورنالارین ایپک تئلینده،
باخیشی یادلارین باغرین دلردی.
سؤزونه، امرینه ائدردی تمکین
فدائیلر اونا مین ائحتراملا.
دوشمانا توکنمز اورهیینه کین،
خالقینی سئوردی مین بیر ایناملا.
قارا بولوتلارین قانادی سیندی،
سحر نسیمینین ایلک باهاریندا.
سریهده زیروهلی داغا سیغیندی
۲۱ آذرین قانادلاریندا.
فدائیلر آتلی، سریه ائننده،
امر ائتدی: حرکت! توزلاندی یوللار.
بیر یول آیریجیندا ساغا دؤننده،
مئشهنین ایچینده ترپندی کوللار.
سریهنین توفنگی دیللندی بیردن،
فدائیلر کسدی بندی، برهنی.
داغلارا یاییلان بو سس- سمیردن،
گوللهلر بورودو داغی، درهنی.
دوشمانلار آغ یایلیق توتوب الینده:
– سیز آللاه، رحم ائدین،گولله آتمایین!
بیز تسلیم اولوروق، دئییب دیلینده
– بیزلری اؤلدوروب، قانا باتمایین.
فدائی اؤنملی، فدائی اؤتگم،
وطنین، فیرقهنین علاجی اوندا.
ظولمون آتشینده یاناندا اؤلکم،
بابکین بایراغی، قلینجی اوندا.
بو یوردون دالغالی گؤی دنیزینده،
ماوی گؤزلرینده اوزدو سریه.
صاباحکی باهارین قالیب ایزینده،
اوغروندا مؤحنته دؤزدو سریه.
دئدی: من بابکین قیزییام البت،
اونون آخان قانی، آلین تریمدیر.
الیمله قوردوغوم میللی حوکومت،
وطنیم، تورپاغیم، اؤز سنگریمدیر…..
* * * *
دربار یئنه جولان وئردی قانادینا،
قوشون چکدی،آت اویناتدی جوما-جوما.
حیلهسیندن چاتماق اوچون مورادینا،
طاعون کیمی سپهلندی شن یوردوما.
یئنه دهشت، یئنهفریاد، یئنهده قان،
سانکی گؤیون قوزغونلاری یئره ائندی.
هر فدائی گلدیم دئدی: آذربایجان!
سنسیز بیزه جان نه لازیم وطن، ایندی !
بیر- بیرینه قارشی دوردو خئییرله- شر،
ظولمت چکدی قلینجینی آل گوندوزه.
یاراقلاندی، داراقلاندی فدائیلر،
دؤیوشلرده قان گؤلونده اوزه-اوزه.
بیزیم سریه شاهسئونین ارن قیزی،
کناریندا سئوگیلیسی، جان سیرداشی.
تورپاغیما جانین هدیه وئرن قیزی،
توفنگلرین توشلادیلار یادا قارشی.
یئنه گئیدی غم لباسین آذربایجان،
دومان آلدی اردبیلین داغین- داشین.
ثومهرینین گؤزلرینده نم، هیجان،
ساوالاندا کدرلیدیر، چاتیب قاشین.
سریه دئدی: من بابکین نر قیزییام،
فرعونلارین ایمضاسیلا یوخدور آرام.
فدائییم، فیرقهمیزین اولدوزویام،
جانیم گئده من دوشمانلا باریشمارام.
سنگر قوردو ثومهرینده سریه او گون،
عؤمور دوستو اؤز قهرمان اری ایله.
بو اوغورسوز زمانهدن قلبی کوسگون،
اود ساچیردی توفنگینین قههریله.
اوز- اوزهدیر اولوم، اؤلوم، ایکی سنگر،
قورشونلارین اؤلوم ساچان نریلتیسی.
اویاناندا سرت قایالار دیزه چؤکر،
فدائینین اورهیینده وطن حیسسی.
ایکی کؤنول ساریلمیشدیر توفنگینه،
هر سنگرده دوشمانلارین سایی قات- قات.
سریه باخدی، غضبیندن دولدو کینه،
دئدی: یوخسا اویونجاقدیر بو کائینات.
بیر سس گلدی اؤن جبههدن: چؤکور آخشام-
تسلیم اولون! عؤمرونوزو وئرین نجات.
سریه دئدی: من ائللردن یارانمیشام،
اؤلوم نهدیر؟ اودا منه باشقا حیات.
دؤیوش گئدیر، سنگر بویو قیل و قالدیر،
گولله سسی داغا، داشا سالیر هارای.
دؤیوش گئدیر…سانکی بوتون جاهان لالدیر
توفنگلرین سسیندهکی سسدن ساوای.
دوشمان باخیب غضبلندی حئیرتیندن،
هوجوم ائتدی یاماج-یاماج، دره- دره.
سریه گولدو، آجی-آجی نیفرتیندن،
نعره چکدی شیغیدیقجا هر سنگره.
سریه خیال عالمینده،کؤنلونده یاس،
سون گوللهلر داراغیندا مسلسلین.
دئییر:داها سون نوقطهدیر…ماجال قالماز،
سیلاحینین چاخماغینا وورسا الین.
هله دؤیوش آلوو ساچیر ثومهرینده،
خئیرین گؤزو کؤلگهلندی، شر اویاندی.
بو آن سریه گؤردو دوشمان سنگرینده،
آغ یایلیقدان صولح بایراغی دالغالاندی.
ایکی نفر نزاکتله، آرام-آرام،
اللرینده مقدس بیر قران گلیر،
باخیشلاری ظاهر دولو مین ائحترام،
گؤزلرینده مین بیر اینام، ایمان گلیر.
سریه دالغین…خیالدادیر، مین گوماندا:
– بو دبدبه، بو طنطنه ندن بئله.
اونلار آخی نه بیلسینکی بیز بو آندا
بیر گوللهمیز یوخدور بیزیم بوندان بئله.
اونلار دئییر: تسلیم اولون! بیله- بیله،
آمانداسیز، ال باسیریق قرانا بیز.
یوخسا صاباح قوشون گلسه اردبیله
دار باشیندان آسیلاجاق هر تیکهنیز.
تسلیم سؤزو قانادلاندی، هاوالانیب ،
قوچ سریهنین گؤزلرینده قههر اولدو.
یاد اولدوغو بیر کلمهدن قلبی یانیب،
آرزولاری اؤز کامینا زههر اولدو.
جرئت ائدیب سنگریندن بویلانمایان،
قوزغون اولوب هارین- هارین قوندو یئره.
سؤزون داندی، دوشمان پوزدو عهد و پیمان،
گونش باتدی اوبا- اوبا، دره- دره.
ال باسدیغی،آند ایچدییی قران یئنه
هاوالاندی،کور ویجدانلار لکهلندی.
سریه باخدی قولونداکی زنجیرینه،
غضب دولو گؤزلریندن نور الندی.
دئدی: سیز ای داشا چاخان اؤز ایلقارین
سانمایین کی عملینیز اولدو هونر.
تاریخ صاباح عهد و پیمان پوزانلاری،
نیفرتایله یاد ائدهجک هر گون سحر.
شاهید اولسون باشیمداکی بو آغ لئچک-
هونریمه، دؤیوشومله اولدوز تانیش.
اؤلسم، قانیم بو تورپاغدا گؤیهرهجک،
سریهلر بوی آتاجاق قاریش- قاریش.
گؤیه چیخساز، یئره ائنسز، بیلین صاباح،
بو دونیانی تیترهدهجک آخان قانیم.
حاق ایستهین کؤنوللرده نهدیر گوناه،
اؤز خالقیما شؤهرت اولار آدیم، سانیم.
بو یاندیران، یاخان سؤزلر، قلینج اولدو
سانجیلاندا قانسیزلارین دار گؤزونه.
آج گوللهلر سوزه- سوزه ساچین یولدو،
ظولمت چؤکدو سریهنین گوندوزونه.
سریه سؤندو، نغمهلری دوداغیندا،
گونش باتدی، کؤلگه قوندو دان یئرینه.
ائلیم دئدی، اوبام دئدی، ساغلیغیندا،
اؤلندهده بزک اولدو سنگرینه…..
غئیرتینه سیغیشمایان بوتون جاهان،
بابکیمین ایگید قیزی سریه هانی؟
اویان سریه! دور آیاغا مزاریندان،
قاتیللرین ترک ائیلهییب بو دونیانی.
دوغولاندا آت اوستونده دئدین :گرهک
توفنگیمله سالام وئرم آل گوندوزه.
ایندی ائللر چیچک سپیر اتک- اتک
ثومهرینده سن یاتدیغین او سنگره…..
سن دیریسن، اورهیینده یانار اوجاق،
شعلهسیله سئیر ائتدیگین بودونیانی،
بو داستانلا اوزون ایللر یاشاداجاق،
وطنینده ترلان سنی، سن ترلانی.


text:
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا.
- بیر قئسئم آیتلرینی گؤسترمک ایچین قولونو، بیر گجە مسجیدی حارامدان چەورەسینی برەکتلی قئلدئغئ مسجیدی آقصایا گؤتۆرن آللاە، بۆتۆن أکسیکلیکلردن اوزاقتئر. اۇ هر شەیی دینلەین وە گؤرندیر.
- موسایا کیتابئ وردیک وە اۇ کیتابئ ایسرائیل اۇغوللارئنا رهبر قئلدئق؛ “بنیملە آرانئزا بیر وکیل قۇیمایئن!” دەدیک.
- أی نوح ایلە بیرلیکتە (گمیدە) تاشئدئقلارئمئزئن سۇیوندان گلنلر! نوح، گؤرەوینی تام اۇلاراق یرینە گتیرن بیر قولدو.
- اۇ کیتابا ایسرائیل اۇغوللارئ ایچین شو قارارئمئزئ قۇیدوق: “یریۆزۆندە ایکی کرە فساد چئقاراجاق وە بۆیۆکلندیکچە بۆیۆکلنەجکسینیز.”
- بیرینجیسینین واقتی گلینجە، ساواش گۆجۆ یۆکسک قوللارئمئزئ اۆزرینیزە سالدئق، یورتلارئنئزئ دیدیک دیدیک أتتیلر. بو، گرچکلشمیش بیر سؤزدۆر.
- سۇنرا سیزی تکرار دیگرلرینە اۆستۆن حالە گتیرەجگیز؛ ماللار وە أولادلار ورەجگیز، عاسکری آچئدان داحا گۆچلۆ قئلاجاغئز.
- ایی داورانئرسانئز، اییلیگی کندینیزە یاپمئش اۇلورسونوز. کؤتۆ داورانئرسانئز اۇ دا کندینیزە اۇلور. آما سۇن تهدیدین زامانئ گلینجە سیزی اۆزۆنتۆیە بۇغسونلار، اۇ مسجیدە (بەیتی ماقدیصە) ایلک گیرنلر گیبی گیرسینلر وە یۆکسلتتیگینیز هر شەیی یاقئپ یئقسئنلار، دییە (تکرار گۆچلۆ قوللارئمئزئ اۆزرینیزە سالاجاغئز).
- بلکی راببینیز سیزە مرحامت أدر. آما (أسکی حالینیزە) دؤنرسنیز، بیز دە (مرحامتیمیزدن) دؤنریز. جهننمی دە کافیرلر ایچین تاقئلئپ قالما یری یاپتئق.
- بو قورئان، أن دۇغرو اۇلانئ گؤستریر. ایی ایشلر یاپان مۆمینلرە، کندیلری ایچین بۆیۆک بیر اؤدۆل اۇلدوغونو مۆژدەلەر.
- اۇنلارا، آحیرت اینانجئ اۇلمایانلار ایچین آجئقلئ بیر عاذاب حاضئرلادئغئمئزئ دا مۆژدەلەر.
- اینسان کؤتۆلۆگۆ، سانکی اییلیک ایستییۇرموش گیبی ایستەر. اینسان پک عاجلەجیدیر.
- گجەیی وە گۆندۆزۆ ایکی آیت /گؤسترگە یاپتئق. سۇنرا گجەنین گؤسترگەسینی (قارانلئق اۇلما شارطئنئ) قالدئردئق. گۆندۆزۆن گؤسترگەسینی آیدئنلاتئجئلئق یاپتئق کی هم راببینیزین لۆطفونو آرایاسئنئز هم دە یئللارئن سایئسئسنئ وە حسابئ بیلەسینیز. بیز هر شەیی آیرئنتئلئ اۇلاراق آچئقلامئشئزدئر.
- هر اینسانئن اوچوپ گیدر ساندئغئ عامللرینی بۇینونا باغلار. اۇنلارئ قئیامت (مزاردان قالقئش) گۆنۆندە کندیسینی قارشئلایاجاق آچئق بیر بلگە حالیندە اؤنۆنە چئقارئرئز.
- “اۇقو عامل دفترینی!” دەریز. “بوگۆن کندی حسابئنئ گؤرمەیە کندین یترسین!”
- کیم یۇلا گلیرسە کندیسی ایچین گلیر، کیم دە یۇلدان چئقارسا کندی عالەیهینە چئقار. هیچبیر گۆناهکار باشقاسئنئن گۆناهئنئ یۆکلنمز. بیز بیر رسول /کیتاب گؤندرمەدن عاذاب أدەجک دگیلیز.
- (گۆناها دالمئش) بیر یری هلاک أتمک ایستەدیگیمیزدە اۇرانئن شئمارئقلارئنا (ألچیلریمیزی گؤندرەرک) أمیرلریمیزی اولاشتئرئرئز. اۇنلار تامامن یۇلدان چئقارلار. آرتئق هلاکین شارطلارئ اۇلوشور، سۇنرا اۇرایئ یرلە بیر أدریز.
- نوحتان سۇنرا نیجە نسیللری هلاک أتتیک. (هلاک أتتیگی) قوللارئنئن گۆناەلارئنئ آیرئنتئلارئیلا بیلن وە گؤرن اۇلاراق راببین یتر.
- کیم سادەجە دۆنیایئ ایستەرسە، ایستەدیگیمیز کیشییە گرک گؤردۆگۆمۆز قادارئنئ بو دۆنیادا چابوجاق وریر، سۇنرا اۇنا جهننمی آلچالمئش وە ترک أدیلمیش اۇلاراق قالاجاغئ بیر یورت یاپارئز.
- کیم دە آحیرتی ایستەر وە بیر مۆمین اۇلاراق اۇنون ایچین گرگی گیبی چالئشئرسا، ایشتە اۇنلارئن چالئشماسئ قارشئلئغئنئ بولاجاقتئر.
- بونلاردان دۆنیایئ ایستەینە دە، آحیرتی ایستەینە دە راببینین ایکرامئندان وریریز. راببینین ایکرامئ أنگللنەمز.
- اۇنلاردان کیمینین کیمینە ناسئل اۆستۆن قئلدئغئمئزا باق! آحیرتتەکی درەجە فارقلارئ ألبتتە داحا بۆیۆکتۆر، اۆستۆنلۆکلر دە داحا بۆیۆکتۆر.
- آللاهئن یانئ سئرا باشقا بیر ایلاە اۇلوشتورما! یۇقسا یریلمیش وە یۆزاۆستۆ بئراقئلمئش اۇلاراق اۇتوروپ قالئرسئن.
- راببین شؤیلە حۆکمەتمیشتیر: اۇندان باشقاسئنا قوللوق أتمەیین وە آنا-بابایا ایی داورانئن! اۇنلاردان بیری یا دا هر ایکیسی سنین یانئندا ایحتیارلارسا اۇنلارا: “اؤف!” دەمە وە ایلگیسیز داورانما! اۇنلارا اۇنورلاندئرئجئ سؤزلر سؤیلە!
- اۇنلارا اۇلان مرحامتیندن دۇلایئ نازیک وە یوموشاق داوران! دە کی: “راببیم! کۆچۆککن اۇنلار بنی ناسئل بۆیۆتۆپ یتیشتیردیلرسە، سن دە اۇنلارا اۇ شکیلدە اییلیک وە ایکرامدا بولون!”
- راببینیز، ایچینیزدە اۇلانئ أن ایی بیلندیر. سیز ایی کیمسەلر اۇلورسانئز (بیلین کی) اۇ کندیسینە یؤنلنلری دائیما باغئشلار.


text:
أردوُغان ایران ینگ مجلیسی نینگ باشلیغینی قابول اتدی
دوشوشیغا تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ باشلیغی مصطفی شنتوُپ دا قاتناشدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان ایران ینگ مجلیسی نینگ باشلیغی محمدباقر قالیباف-ی قابول اتدی.
اسلام حیذماتداشلیق قوراماسی نینگ پارلمان باشلیقلاری نینگ 16-نجی کنفرانسینا قاتناشماق اۆچین ایستامبولا گلن ایران ینگ پارلمانی نینگ باشلیغی محمدباقر قالیباف تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی بیلن دوشوشدی.
دُلما باغچا کؤشگۆنده گچیریلن دوشوشیغا تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ باشلیغی مصطفی شنتوُپ دا قاتناشدی.
دوشوشیق مطبوغاتا یاپیق یاغدایدا گچیریلدی.
دِگیشلی حابارلار
مصطفی شن توُپ مجاریستان دا
مصطفی شن توپ مجاریستان دا یوردونگ جمهورباشلیغی کاتالین نواک، مجلیسینگ باشلیغی لازلو کوور و باش وزیر ویکتور اوربان بیلن دوشوشار
أردوُغان تۆرکیأنینگ ساغلیغی قوُراییش پوداغینداقی اؤسۆشینه اۆنس چکدی
تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی تۆرکیهده قورالان مدرن کِسلحانالارینگ دۆنیأده گؤرهلده آلینیاندیغینی آیتدی
تۆرکیه پأکیستان دا 26 مۆنگ چادیر پایلادی
تۆرکیه دن پأکیستانا ینه 14 اوچار بیلن و 13 قطار بیلن کؤمِک ایبریلر


text:
تیره پارازلئق کسهلیندن ساپلانئپ، ملتلیک درجهسینه یتملی!
«پایخاصلی اوونجاق دوشمانلار!
من سیزدن قورقیان،
اوُوئنجاقلار بیلن حوت اؤزی یالئ،
اوُونوقلاشمان،
نأدیپ دۆشۆنشیپ بوُرقان؟»
(ک.غورباننپسوُو. روباغئلارئندان)
ماقالانئئنگ سس یازغیسی
تۆرکمن میللتینینگ اتنیکی دۆزۆمینده بیرنأچه اساسئ تایپا بار؛ یوُموت، تکه، گؤکلنگ، أرسارئ، سالئر، سارئق… اوُلارئنگ بیرلشمگینده بیتهوی تۆرکمن میللتی عمله گلیأر. غئنانساغام کأبیر زاندئ یامان “یازئجئ، شاحئرلارئنگ” تیره-تایپانئ، میللتدن حاص یوُقاردا غوُیوپ، اوُونوق-اوشاق بأحبیتلره قوُولاشئپ، اؤزلرینینگ بیتهوی بیر ملتله دگیشلیدیگینی اونودیارلار، مونگا بوُلسا دییسنگ نبسینگ آغرایار. بو حاقدا فاکت کؤپ، آشاقدا آغزاجاق گۆررۆنگمیز شوُلاردان بیر مئثال.
غوُلایدا 12-نجی یانوار، گؤکدپه تراگهدییاسئنا دگیشلی دۆرلی چئقئشلار، گۆررۆنگلر، غوُشغولار اینترنت سایتلارئندا، مدیالاردا حؤدۆرلندی. شوُندا شاحئر عؤوضتاغان کأتبینینگ (1803—1881) “سنینگ اۆستۆنگده” غوُشغوسئ-دا گؤرکزیلدی. یؤنه بیریسی “کأتبینینگ” شوُل غوُشغوسئندا، حنیز بیزه مألیم بوُلمادئق بیر کۆپلهتینگ غوُشولان گؤرنۆشینی تلگرام کاناللارئنئنگ بیرینده یرلشدیردی. اوُل آرتدئرلان بند شوندان عبارات:
“اوُرس آدلئ نأگهان زات پیدا بوُلدئ، ساپار آیئ حالق اۆستۆنه یؤریدی،
یوُموت، گؤکلنگ ایلی شوُنگا یارئدئ، شهیله اوُت سوُوروشدئم، سنینگ اۆستۆنگده.”
بیزینگ الیمیزده کأتبینینگ بارئپ 1963-نجی یئلدا فیلوُلوگیا عئلئملارئنگ کاندیداتئ “مردقلئ غاررئیوینگ” تاغاللاسئ بیلن، فیلوُلوگیا عئلملارئنگ دوُکتوُرئ “سارئ دوردئیو”ینگ (سارئ گوکلانی) رداکتیرلیگی بیلن چاپ بوُلان کتابی بار. اوُندا شوُل آغزالان غوُشغودا یوُموت، گؤکلنگ و اوُلارئنگ اوُرسا یاراندئغئ حاقدا سؤز یوُق.
شوُنونگ یالئ-دا تۆرکیهده “فیکرت تۆرکمن” و پروُفسور غورباندوردئ گلدیف تاراپئندان ایشلنن “تۆرکمن شعر آنتوُلوگیسی”[1] یئغئندئ-دا حم “سنینگ اۆستۆنگده” دیین غوُشغئ چاپ ادیلیپدیر، اوُندا-دا یوُموت، گؤکلنگ و اوُلارئنگ اوُرسا یارانشئ حاقدا کلام آغئز سؤز یوُق. اینترنت سایتلارئندا-دا یرلشدیرلن بو غوُشغودا هم تۆرکمنلرینگ کؤپ بؤلگینه تؤهمت، حاپا آتئلیان سؤزلره دوش گلنهنوُق.
گؤرۆپ اوُتورساق بو تؤهمتلی سطیرلر، 1997-نجی یئلدا آشغاباتدا “شاموحاممت غاندئموُف” تاراپئندان چاپ ادیلن “کأتبی، غوُشغولار” دیین کیتابئنگ 109-نجئ صاحئپاسئندا بریلن غوُشغودا گتیرلیپدیر.
“سنینگ اۆستۆنگده” دیین غوُشغئ، تۆرکمنصأحرادا چاپ بوُلیان “تۆرکمننامه” ژورنالئندا حم چاپ ادیلدی، چاپا تاییارلان ادبیاتچی آ.عنصرینینگ پیکریچه بو “یوُموت، گؤکلنگ” بندی شۆپههلی، بو بند اوُزالقئ چاپلاردا یوُق.
اینحا، شو یرده بیر سوُراغ یۆزه چئقیار : ش.غاندئموُف بو بندی نیردن آلدئقا؟ اگر-ده اوُنئ “غوُلیازمالار فوُندوندان” آلان بوُلسا اوُن-دا اوُنونگ “بوقجاسئنئنگ نوُمرینی” برملی، اگر-ده ایل آراسئنداقئ روُوایاتلاردان آلان بوُلسا اوُندا اوُنونگ دوُکومنتال دألدیگی حاقدا آشاقدا دوروپ گچهریس، اگر-ده آوتوُرئنگ اؤزی توُسلاپ تاپان بوُلسا اوُندا بو آدامئنگ بارئپ یاتان غانئم تیرهپارازدئغئ گؤرنۆپ دور. داشارئ یورتلاردا یاشایان بیز تۆرکمنلره، تۆرکمنیستانئنگ دۆرلی انیستیتوتلارئ شوُل ساندان ملی غوُلیازمالار فوُندئ بیلن آراغاتناشئق اتمک ال برمأن گلیأر، سبأبی بللی. بار ایندی کأتبینینگ الیازماسئندا شوُل بندلر بوُلایاندا-دا، اؤز ملتینینگ آغزئبیر بوُلماغئنئ ایسلیأن وئجدانلئ یازئجئ-شاحئر، “یامانئ یئغشئرئپ، یاغشئنئ یایمالئ” دألمی؟ غاندئموُف، مشهور “جنگنامه” اثرینی اوُقامادئغا منگزهیأر، اوُقان بوُلسا بارئپ 1858-نجی یئلدا غاررئ غالادا یوُموت، گؤکلنگ تکه-نینگ بیرلشیپ ایرانلئ باسئبالجئلارئنگ-جاپارغولئ حانئنگ غوُشونئنئ چئم-پئتراق ادندیگینی، یا-دا 1860-ده مارئ تکه لری، سالئر سارئق بیرلیگی نتیجهسینده حمزه مۆرزأنینگ ماسغارا بوُلوپ ینگلندیگینه گؤز یتیرردی. الی غالام توتیان وئجدانلئ یازئجئ، “اوُرسونگ یوُموت، گؤکلنگه یاراندئغئنئ” توُسلامانئ، ایله شولار یالئ بیرلشمک روحونئ اۆندهملی.
مألیم بوُلشئ یالئ “ولی آرحیو” لاقاملئ “ولی کؤمهکوُو”ئنگ «یاتئر موندا» دیین غوُشغوسئندا (اوُل دؤوۆردش غوُشغئ) بیرگیدن باتئرلارئنگ آدئ آغزالیار، کأتبینینگ “سنینگ اۆستۆنگده” دیین غوُشغوسئندا-دا شهیدلرینگ آدئنئ غوُشماق ایسلیأن کیشی یا-دا کیشلر بو غوُشغا ال دگیریپ اوُنگا اؤزلریچه سطیرلر آرتدئراندئرلار، شوندا ایچلرینده یوُموده و گؤکلنگه بوُلان کینه-کیتیولرینی-ده غوُشوپ غوُیبـرهندیرلر. شیله تیرهپارالئق کینهلری تۆرکمنیستانلئ کأبیر بللی یازئجئ شاحئرلارئندا-دا گؤرۆنیأردی. مثلِم مرحوم شاحئر شیرالئ نورمئرادوُو دگیشمه أهنگده: “کاسپی کنارئندا اوُتوران یوُموتلار، دنگیزده گؤرنن حر بیر روس گأمیسینه ال غالغاپ اوُلارئ یوردا چاغئرئپ دوروپدئرلار” دیین سؤزی غایتالامغئ غوُوئ گؤریأردی.
یوُقاردا آغزان غوُشماچا “یوُموت، گؤکلنگ” بندینینگ شۆپههلیدیگینه شایاتلئق ادیأن ینه بیر مسئله-ده غوُشغئ سطیرلرینینگ اؤزی آیدئپ دور. کأتبینینگ أحلی سطیرلرینده واقا کؤپلۆک گؤرنۆشینده آغزالیار: “حوُرلوق گؤردۆک”، “بایدئردئق”، “غارپئشدئق”، “جپالار چکدیک”…، یؤنه بو تؤهمتلی “یوُموت، گؤکلنگ” بندینده کؤپلۆک گؤرنۆشی اۆیتگدیلیپ اوُنونگ یرینه یکهلیک، حامانا شاحئر یکه باشنا/ایندیویدوال گؤرنۆشده اورشا غاتناشاندئغی اوُرتا آتئلیار: “اوُت سوُوروشدئم” گؤرنۆشده گتیریلیأر.
ایندی “یوُموت، گؤکلنگ ایلی شوُنگا یارئدئ” دیین تؤهمتینگ اساسسئزدئغئنا گچیأریس.
روسلارئنگ حازار دنگزینینگ گۆندوغارئنا سۆیشمگی بو یرده یاشایان أحلی تۆرکمنلره غاتئ اورغئ بوُلدئ. بارئپ فوُن_کاوفمانئنگ 1873-ده “غازوات”دا حئوا یوُموتلارئنئ غئرماغئ، ادیل شوُل یئلدا “و.ما کوُزوُو”ئنگ حازاریاقا یوُموتلارا برن آغئر جزاسئ، 1880-ده ، 1881-ده گؤکدپه غئرغئنچئلئغئ، 1916-نجئ یئلدا ژنرال “مادریتوُو”ئنگ گۆرگن (تۆرکمنصأحرالئ) یوُموتلارئ غئرغئنا برمگی…1931-ده بوُلشویکلرینگ “دحلی بابا”-دا بالقان یوُموتلارئ پایخئنلاماغئ…شوُلارئنگ اینگ آیئلغانچلارئ حاساپلانیار. س.س.س.ر (شوروی) دؤورۆنده بو تارئخئ واقالارئ یاتلاماق، شهیدلرینگ حاطئراسئنئ بلنده گؤترمک، چئقئشلار اتمک، ماقالالار یازماق دۆیبۆندن غاداغان ادیلیپدی. دینگه شوروی دارغاندان سوُنگرا گؤکدپه شهیدلرینی یاتلاماق داباراسئ باشلاندئ، یؤنه حنیزه چنلی حئوا یا-دا بهیلکی غئرغئنچئلئقلارئ رسمی صوراتدا یاتلاماق، اوُل ایللرینگ شهیدلرینه حوُرمات غوُیماق آشغابات رسمیلرینینگ یا-دا نأ_رسمیلرینینگ یادئنا-دا دۆشهنوُق.
- دیپلوُماتیک تاکتیکاسئ
تیرهپارازلئق کسلینه اوچرانلار گؤیه دییـرسینگ گؤکدپأنی یکه باشئنا تکهلر غوُراپدئرلار-دا، یوُموت، گؤکلنگ بوُلسا روسلارا غوللوق ادیپدیرلر. اوُلار دئقما سردارئنگ ادیل “اسکوُبلوو”ینگ آغئر غوُشونئ گؤکدپأ سۆیشیپ گلیأن گۆنلرینده-ده یوُموت، گؤکلنگ، نوُحور اوُبالارئنئ چاپئپ، تالاپ آغزئبیرلیگه زئیان بریپ، غئتاقلایئن روسلارا غوللوق ادندیگینی اونودیارلار. (دئقمانئنگ روسلارا غوللوق ادندیگی حاقدا فاکتلار آز دأل.)
آخال حانلارئ، بو آغئپ گلیأن بلانئ سوُوماق اۆچین دیپلوُماتیک تاکتیکاسئنئ اوُنگارماندئرلار، اوُلار نه یوُموتلار بیلن دیل تاپئشئپ بیلیپدیرلر، نه-ده حاتتا مارئ تکهلری بیلن. اولئ ماصلاحاتدا بوُلسا روسلار بیلن گپلشیه گیریشمگی تکلیپ ادن “حانمأمت آتالئق” بیلن “اوُرازمأممت حانئ”، غئزماچلار تاس اؤلدۆریپدیلر. اوُنسوُنگ نوربردی حانئنگ یرنه گچمگی یۆرهگینه دۆوۆپ، اوُنونگ اوُرنونا گؤز دیکن، اؤزۆنی “سوُلتان سانجار ماضئ” آدلاندئران فانات روحانئ “قوربانمئرات ایشان” یالئلارئنگ دار دۆشۆنجهسی، کۆللی تۆرکمنینگ آغزئبیر بوُلوپ دوشمانئنگ غارشئسئندا گؤرشمک، بیرلشمک دیپلوُماسئیاسئنا آغئر ضاربا اوروپدئر. گۆنأنی “یوُموت، گؤکلهنینگ روسلارا یاراندئغئندا” آراپ، اوُنئ بهانا اتمأنی، ارکک بوُلوپ اؤز یالنگئشئنگئ، گۆنأنگی بوُیون آلماقدان گؤزلهملی.
گؤکدپه غئرغئنچئلئغئنا ایلکینجیلر بوُلوپ آغلان گؤکلنگ ایلیندن، حوُجا تیرهسیندان، مسگینغئلئچ شاحئر بوُلوپدئر، اوُل “بالالاردان نشان” الهگییاسئندا” (مرثیه سینده) “همدمیم اوسسا مئرات” دییپ، گؤکدپهلی سئرداش دوُستئ بیلن بیله آغلاشئپدئر. یؤنه ژنرال مادریتوُوئنگ گؤکلنگلری غئران ماحالئ سئرداش دییلن ایلدن یاس-ماتام بیلدیرن بوُلماندئر. مسگینغئلجئنگ “بلالاردان نئشان” غوُشغوسئندا شئیله سطیرلر بار:
“وا دارئغا سرنگون بوُلدئ سؤیۆن حان ایللریم،
گؤزی گریان، باغرئ بریان، حانا ویران ایللریم.
عاجزی مسگینغئلئچ قئل توُبا، چندان یئغلاغئل،
همدمیم “اوسسا مئرات”، خاطرئ پریشان یئلاغئل،
عاراصات غوُپدئ بوگۆن، مؤمینلره آخئرزامان…”[2]
- یوردئ دینگه آحاللیلار غوُرامادئ
«…اورشدا یوُموتلار، تکهلره کؤمت اتدیلر.» (گروُدوُ کوُو)
یوُقاردا بللأپ گچیشیمیز یالئ حنیز تیره، کلان، اوروغ دۆشۆنجهسیندن آشئپ، میللتلیک درجهسینه یتیپ بیلمهدیکلر، یر یۆزۆنده یکه-تأک دؤولتیمیز بوُلان تۆرکمنیستانئ-دا أحلی تۆرکمنلره دأل، ایسم حاتتا تۆرکمنیستانئنگ چأکلرینده یاشایان، دۆرلی ولایات ایلاتئنا-دا مأحرلی اوُجاق ادیپ بیلمأن گلیأرلر. داشوغوز، لباپ، بالقان ایلاتئ، پایتاغت آشغاباتدا غئزغئن غارشئ آلئنمایار (بو باباتدا آیدارا فاکت کأن). تیرهپارازلارئنگ پیکریچه گؤکدپه اورشوندا یوردئ دینگه تکهلر غوُراپدئرلار شوُنگا گؤرأ-ده حأکیمیت، گۆیچ المئداما اوُلارئنگ الینده دورمالئمئشدئق. بئیله پیکیر ساغدئن جمغییتی، دموُکراتیک پرینسیپلرینی، دوغانلئق-دوُسلوق غارایشئنئ اۆندأپ بیلمز. یورتدا یاشایان أحلی واتانداشلار دنگ حوقوقلئدئر، اوُلارا دنگ حوقوقلئ گؤز بیلن غارالمالئدئر.
تیرهپارازلارئنگ ائزاغالاق پیکریچه گؤکدپه اورشوندا یوُموتلار و بهیلهکیلر کؤمهگه گلمأندیرلر. (بو دۆیبۆندن نأدوغرئ، اوُنونگ نأدوغرودئغئنئ آشاقدا ثبوت ادریس). تیرهپارازلارئنگ بو پیکرینه غارشئ دوریان یوُموتلار بوُلسا: “بیزی کاوفمان غئریارقا، بیزی مارکوُزوُو، بیزی مادریتوُو غئلئچدان گچیریأرکا تکهلر نیردهدیلر دییمهجکلرمی؟، اؤزبک حانلارئنئنگ گۆیجۆنه آرقا بریپ، سالئرلارئ، سارئقلارئ مارئدان تکهلر قوُووپ چئقارمادئمئ دییلمهجکمی؟ … “یوُموت، گؤکلهنینگ روسلارا یارانشئ…” حی-دا شونگا منگزش ایل آغزئنئ آلارتجاق گۆررۆنگلرینگ آغزامالئ زاماناسئمئ شیمدی؟ تیرهپارازلئقدان ساپلانئپ ملتلیک درجهسینه یتن بیزلر بوُلسا، “گچن گچدی، تاریخ بولدئ، ایندی آلنگئمئزا، اؤنگۆمیزه، یاغتئ گلجگمیزه تاراپ ائمتئلمالئ” دییأریس.
گپی اوزاتمانئ فاکتلارا یۆز توتایلئ.
- 1879—1880-نجی یئللار آرالئغئندا روسلارئنگ حازار دنگزینینگ گۆندوغار کنارلارئنا آرالاشماغئنا گؤز یوموپ دوروپ بیلمهدیک، بو یرلرینگ باتئر ییگیتلری “چلهکنده”، “چکیشلرده” ، “اسنغولئدا” بیرنأچه گزک روس عسگرلرینه ضاربا اوریارلار. بو بارادا روس گنراللارئ “استوُلت”ینگ و “مار کوُزوُو”ئنگ حاربئ یؤریشلرینده جیکمه-جیک ماغلومات بریلیأر.
- تۆرکمنیستانلئ تارئخچئ عالئم پروُفسور “آقا غاررئیو”ینگ بللمگینه گؤرأ، گنرال استوُلت_ینگ ایندیکی بهاردا تکهلرینگ اۆستۆنه یؤریش اتجگینی دویان یوُموت سرکردهلری، اۆچ سانئ باتئر ییگیدی نوربردی حانئنگ حضورئنا یوُللاپ، بو واقانئ اوُنگا حابار بریپدیرلر. نوربردی حانئنگ بویروغئ بیلن یئغنانان آتلئ ییگیتلر “غئسغا سو” دیین یرده روس عسگرلرینه ضاربا اوروپ، کؤپۆسینی غئریارلار[3].
ژنرال اسکوبلوونگ کؤمکچی افسری “گروُدوُ کوُو” اؤزۆنینگ “تۆرکمن ایلینده اورش”[4] دیین یاتلاما-کیتابئندا شئیله فاکتلارئ یؤریته بللأپ گچیأر، اوُلاردان کأبیرینی گتیریأریس:
- یوُموتلار ینه-ده بیر گزک “غاراجا_باتئر”داقئ تلگراف سۆتۆنلری یئقئپ، سیملرینی غوُپاردئلار. بو بیزینگ حابارلاشماق سیستمامئزا آغئر ضاربا بوُلدئ. “آرچمان”ئنگ غوُلایئندا بیزینگ هۆجۆملریمیزه غارشئ بوُلان سؤوش ماحالئ، یوُموت پارتیزانلارئ-ده “چکیشلر” بیلن “بامئ” آرالئغئنداقئ تلگراف سیملرینی کسیپ، اسکوُبلوینگ توُپارئنا یاردام گلمگینه پأسگلچیلیک دؤرهتدیلر. (گروُدوُ کوُو. ص.55)
یوُموت پارتیزانلارئنئنگ اورشدا کؤمک برندیگی حاقدا ینه بیر فاکت:
- 18 Hoябpя Meждy Kapaджa-бaTыpoM и Яrлы-oлyMoM былo oпpokиHyTo Heckoлbko TeлerpaфHыx cToлбoB и пopyблeHa пpoBoлoka. CkoбeлeB Bидeл B эToM юMyды дeйcTBиe иHTpиrи иHocTpaHHыx areHToB، o чeM и cooбщил HaшeMy пocлaHHиky. ЗиHoBbeB cчeл дoлroM oбpaTиTb BHиMaHиe пepcидckoro пpaBиTeлbcTBa Ha эToT фakT и yбeдил ero пpиHяTb дeйcTBиTeлbHыe Mepы k oбyздaHию пaпpaBлeHHыx пpoTиB Hac HeпpиязHeHHыx пocTyпkoB.PeзyлbTaTы иccлeдoBaHия пpeдпpиHяTыx пo пpиkaзaHию Hacp-ЭддиH-шaxa ryбepHaTopoM AcTpaбaдa.
ترجمه:
«18-نجی نوُیابرده “غاراجا باتئر” بیلن “یاغلئ اوُلوم” آرالئغئندا بیرنأچه تلگراف سۆتۆنلر یئقئلدئ ، سیملری غوُپارئلدئ. گنرال اسکوُبلوف، یوُموتلارئنگ بو حرکتینه اینگلیسلرینگ مۆچوو بریأندیگینه ائنانیاردئ. شوُنونگ اۆچین تهرانداقئ ایلچیمیزه بو مسئلأنی آنئقلاماق اۆچین حاط یازدئ. ایلچیمیز “ای.زینوُویو”، یوُموتلارئنگ اؤنگۆنی آلماغا پاتئشانئ (ناصرالدین شانئ) چاغئردئ. اعلیحضرت ناصرالدین شانئنگ پرمانئ بوُیونچا آستراباد حأکیمی بو مسئلأنی درنگهجک.»
گروُدوُ کوُو اثرینینگ 3-نجی توُمونئنگ 33-نجی صاحئپاسئندا، آخالا یۆک داشایان اوُق-یاراغ کرونینه یوُموت پارتیزانلارئنئنگ هۆجۆم ادیپ، اوُق-یاراغ اوُلجا آلاندئغئنئ بللهیأر. اوُل شئیله یازیار:
«چکیشلردن، باما باریان دۆیأ یۆکلهنن کروندن، یوُموتلار کؤپ موقداردا تۆپنگ، اوُق ، توُپ اوُقونئ اوغورلاپ، اترهگینگ آنگئرسئنا آشئرئپدئرلار یا-دا اوُلارئ بیر یرده گؤمۆپدیرلر. 13-نجی سنتیابر آغشامئ یئنه شئیله ایشه باش غوُشاماغا سئینانشان یوُموتلاردان 11-سی اله دۆشدی. بارلاپ گؤرلنده یوُموتلار 18 مۆنگ سانئ تۆپنگ اوُقئ بیلن 200 سانئ توُپ اوُقونئ آلئپ گیدیپدیرلر. شوُندان سوُنگرا اسکوُبلوف، یوُموت قاضئلارئنا ، آق-ساقغاللارئنا حایبات آتئجئ شیله ماضمولئ حاط یوُللادئ:
- «B пocлeдHee BpeMя былo Heckoлbko cлyчaeB пopчи TeлerpaфHыx cToлбoB и BopoBcTBa BepблюжaTыMи paзHoro kaзeHHaro иMyщecTBa и пaTpoHoB. ПpocToй Hapoд TypkMeHckий He зHaeT، чTo BopoBcTBo пaTpoHoB и yHичToжeHиe TeлerpaфHыx cToлбoB paBHocилbHo oTkpыToй Bpaждe. ПoэToMy cчиTaю HeoбxoдиMыM пpeдBapиTb Bcex Bac для oбъяBлeaHия BaшиM coплeMeHHиkaM، чTo BCË пoйMaHHыe B BopoBcTB’e пaTpoHoB Boжakи BepблюдoBъ и зaxBaчeHHыe B пopчe Teлerpaфa бyдyTъ paccTpeляHы бeз Bcяkoro cHиcxoждeHия. TypkMeHы He зHaюT، kak cTporиe pyccиe зakoHы бyдyT kapaTb BиHoBaTыx B Takиx пpecTyплeHияx и пoToMy BaM، kakъ kaзъяM и cTapшиHaM Hapoдa cлeдyeT oзHakoMиTb c эTиM жиTeлeй Baшиx: «ayлoB и BHyшиTb иM، чToбы oHи бeperли ceбя и зHaли، чTo yHичToжeHиe TeлerpaфHoй лиHии и BopoBcTBo пaTpoHoB He бyдeT HakaзыBaTbcя иHaчe، kak cMepTbю».
ترجمه:
«سوُنگقئ گۆنلرده بیرنأچه واقا بوُلدئ، یاغنئ تلگراف سیملری ، سۆتۆنلری غوُپارئلدئ، دؤولت املأگی اوغورلاندئ. سادا تۆرکمنلر اوُق-یاراغ اوغورلاماغئنگ ، تلگراف سیملرینینگ غوُپارئلماغئنئنگ دوشمانچئلئغئنگ آلاماتئدئغئنئ بیلمیأرلر، شوُنگا گؤرأ سابرئمئز غوتارمادان اوُزال سیزه دویدوریارئن؛ اؤز تیرهدشلرینگیزی حاباردار ادینگ، موندان بئیلأک اوُق-یاراغ اوغورلاپ یا-دا تلگراف سیملرینی کسیپ اله دۆشنلر، اؤلۆمه حؤکۆم ادیلجکدیر. بیله آداملارئ جزالاندئرماقدا روس قانونلارئنئنگ آغئردئغئنئ سادا تۆرکمنلر بیلیأن دألدیرلر، اؤز اوُباداشلارئنگئزا بیله ایشلردن چتده دورماقلارئنئ آیدئنگ. بیلیپ غالئنگ تلگراف سیملرینی غوُپارماغئنگ ، اوُق-یاراغ اوغورلماغئنگ جزاسئ اؤلۆمدیر. بیز اوُلارئنگ بارئنئ آتئپ اؤلدۆرریس.»
گؤکلنگ باتئرلارئنئنگ-دا روس غوُشونلارئنا یۆک داشایان دۆیهلری حایداپ، اوُلارئ آلئپ غاچئپ، اسکوُبلووینگ غوُشونئنا ضاربا اوراندئغئنئ گروُدوُ کوُف یؤریته نئغتایار. یوُموت آتلئلارئ-دا یاراغ داشایان دۆیهلری اۆرکۆزمک بیلن اوُلارئنگ یوُلونئ کسیپدیرلر. بو بارادا گروُدوُ کوُف یئنه شئیله یازیار:
- «غئلئچ بیلن اورشدا یوُموتلار، تکهلره کؤمک اتدیلر، یاراغ داشایان دۆیهلریمیزی حایداپ، تکهلره تاراپ سوُودولار. تکهلر حم اوُق-یاراغلئ دۆیهلری آلئپ، “اوشاق” غوُیوسئنا تاراپ انگدیلر.»
ائنحا، گؤرشۆمیز یالئ، گؤکدپه اورشوندا، تۆرکمنلر بیـر تن، بیر جان بوُلوپ واتانئ غوُراپدئرلار. بو فاکتلار البته دار دۆشۆنجهلی تیرهپارازلارئنگ غوُنجونا غوُر غویار ولین، ایل، یورت، واتان بیرلیگینی سؤییأنلرینگ بویسانجئنا بویسانچ غوُشار.
آرنه گلی
تاریخ عئلئملارئنگ کاندیداتی،
تۆرکمنی اؤورنیش مرکزینینگ مدیری
سوئد. 23 ژانویه 2022 ی./ 3 بهمن 1400
[1] TÜRKMEN ŞİİRİ ANTOLOJİSİ -Prof. Dr. Fikret TÜRKMEN- Prof. Dr. Gurbandurdı GELDİEV- Turksoy yayinlari Ankara 1995.
[2] دیوان مسگین قلیچ. مراد دردی قاضی. محمود آتاگؤزلی. گنبدقابوس. انتشاراتی قاضی. 1384. ص 111
[3] Eýran şalarynyň agressiýasyna garşy Türkmenleriň göreşi. Sowet edebiýaty žurnaly. 10/1949
[4] بو غئمماتلی اثرینگ هنیزه چنلی تورکمن دیلینه ترجمه ادیلمأنی اؤزوندن بللی بولسا گرک.


text:
قوانقژو اورقراند تائوبائو فوتبال کولوبو
قوانقژو اورقراند تائوبائو فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Guangzhou Evergrande Taobao F.C.) بیر فوتبال کولوبودور. Chinese Super League دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۵۸٬۵۰۰ نفرلیک تیانهه ایستادیومدا اوْیناییر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ 许家印铁腕改革 恒大足球管理层“闪电换血” (Chinese). Sina (10 November 2017). یوْخلانیلیب14 April 2018.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Guangzhou Evergrande Taobao F.C.»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده قوانقژو اورقراند تائوبائو فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دۆنیأدأکی آرسلانلارینگ سانی 20 ییلدا 43 گؤتریم آزالدی
هر ییلینگ 10-نجی آگوست گۆنی بۆتین دۆنیأ آرسلان گۆنی دییپ قوتلانیار
سوُنگقی 20 ییلدا آرسلانلارینگ یاشاییش یرلری نینگ یوُق بوُلماغی و قاچاق یاغدایدا آولانماغی سبأپلی اوُلارینگ سانینی 43 گؤتریم آزالتدی.
داشقی قورشاوی قوُراماق باراسینداقی حالقارا بیلهلهشیک (IUCN) 2014-نجی ییلدا "یوُق بوُلماق بیلن تهدیت بُولیان حیوانلارینگ" ساناوینا آرسلانلاری دا آلیپدی.
شوُل گۆندن بأری هر ییلینگ 10-نجی آگوست گۆنی بۆتین دۆنیأ آرسلان گۆنی دییپ قوتلانیار.
داشقی قورشاوی قوُراماق مرکزی نینگ بیولوژیک دۆرلیلیک پوداغینداقی هۆنأرمنی دکتر مصطفی دورموش گۆن اوُرتا آفریقا، تانزانیا، کنیا، بوتسوانا و زیمبابوه نینگ اینگ کؤپ آرسلان یاشایان یورتلار بوُلاندیغینی آیتدی.
دورموش آرسلانلارینگ آفریقانینگ داشیندا دینگه هیندیستان ینگ "گیر حالقارا توُقای پارکیندا" یاشایاندیغینی آیتدی.
دورموش سوُنگقی 20 ییلدا آرسلانلارینگ سانی نینگ 43 گؤتریم آزالاندیغینی نیغتادی.
دۆنیأده 20 مۆنگ- 39 مۆنگ آراسیندا آرسلان ینگ باردیغی چاق ادیلیأر.
دِگیشلی حابارلار
آق دنگیزده 9 ییلدا 25 مۆنگ بوُسغون اؤلدی
آقدنگیزده (مدیترانه دنگیزینده) سوُنگقی 9 ییلدا 25 مۆنگ بوُسغون آرادان چیقدی
سومالی دا پلیس یوُلباشچیسی اؤلدۆریلدی
فرهان محمد عدن یوردونگ اوُرتا شبل بؤلگه سینده ترور قوراماسی الشباب بیلن گؤرهشه یوُلباشچیلیق ادیأردی
نیجریادا 1.2 میلیون چاغا ساپاق آلماغا مأتأچ
نیجریادا 1.2 میلیون چاغا چالت یاغدایدا تعلیم تربیه مۆمکینچیلیگینه مأتأچ


text:
مان شیرکتی 3500 ایشچیسینی ایشدن چیخاریر
آلمانیانین یوک ماشینی اوره تیجیسی مان شیرکتی 3500 ایشچیسینی ایشدن چیخاراجاق.
آلمانیانین یوک ماشینی اوره تیجیسی مان شیرکتی 3500 ایشچیسینی ایشدن چیخاراجاق.
آلمانیانین مینیک اتومبیل اوره تیجیسی وسواگن شیرکتینه مخصوص یوک ماشینی اوره تیجیسی مان شیرکتی 2022-جی ایلین سونونا قدر سوسیال حقوقلاری مومکون قدر قورونماقلا 3 مین 500 ایشچیسینی ایشدن چیخاراجاق.
ایشدن چیخارمالار شیرکین 1،7 میلیارد یورو پول قناعت ائتمهسینه ایمکان وئرهجک.
قئید ائدک کی، بوندان اول شیرکت اساساً آلمانیا و اطریش اولماقلا موختلیف اؤلکهلردهکی 36 مین اولان ایشچیسیندن 9،5 مینینی و یاخود 26،4%-نی ایشدن چیخارمایی پلانلاشدیریردی.
ایلگیلیلی خبرلر
سومالیده بومبا یوکلو ماشینلارلا اینتحار سالدیریسی
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.


text:
ایستمی خاقان
ایستمی خاقان (552 - 576) — آشینا سۆلالهسیندن. گؤی تورک خاقانی.
یاشاییش[دَییشدیر]
ایستمی يابقو، دئ-فاکتوْ مۆستقیل آمّا رسمی اوْلاراق خاقان اوْلمايان يابقو ایدی. بیزانس ایمپئریياسی و ساسانیلرله دیپلوْماتیک علاقهلری گۆجلندیرمیشدیر. اؤزو حاقیندا بیزانس آرشیولرینده گئنیش معلومات تاپماق اوْلار. ایستمی یابقو بۇمین خاقانین قارداشی ایدی.
گؤی تورک خاقانلیغینین قێسا زاماندا گۆجلنمهسینده بؤيوک روْل اوْينامیشدیر. چینه سفرلر تشکیل ائتمیش، آغ هۇنلارین الیندهکی ایپک يوْلونو اله کئچرمک اۆچون ساسانیلرله مۆتتفیقلیک ائتمیشدیر. بۇ اتفاق نتیجهسینده آغ هۇنلارین دؤولتی سوْن وئریلمیشدیر. آنجاق بیر مدت سوْنرا ساسانیلرین ایپک يوْلونا گؤز دیکمهسینه رئاکسیيا اوْلاراق بیزانسلا اتفاق ائتمیش و ساسانیلری چتین وضعیتده قوْيموشدور. گۆجلو تۆرک يابقوسو ایستمینین زامانیندا دؤولت ان گئنیش سرحدلرینه چاتمیشدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«İstəmi xaqan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه لر 22.09.2022
تورکیه مطبوعاتیدن خلاصه لر 22.09.2022
وطن روزنامه سی, تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ, روسیه دولت رهبری ولادیمیر پوتین و اوکراین جمهوررئیسی ولادیمیر زلنسکی بیلن دیپلماتیک مناسبت لری نتیجه سیده 200 نفر اوروش اسیری نینگ المشتیریلگن لیگی نی بیلدیرماقده.
ستار روزنامه سی, آلمان باش وزیری اولاف شولتس نینگ, بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی عمومی کینگشی ییغیلیشیده قیلگن معروضه سیده, تورکیه نی مقته گن لیگی نی معلوم قیلماقده.
خبرده, شولتس نینگ, "تورکیه نینگ واسطه چیلیگی نتیجه سیده غله و حبوبات صادراتی نینگ ینگی دن باشله گن لیگی مقتاوگه سزاوار بیر حقیقت دن عبارت" دییه قید ایتگن لیگی گه دقت قره تیلماقده.
حریت روزنامه سی, تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ عیالی امینه اردوغان نینگ, امریکا قوشمه ایالتلری نینگ نیویورک شهریده بولیب اوتگن تورک طعام لری پروگرامیده قیلگن صحبتیده, "طعام لر, مدنی میراث نینگ اینگ مهم عنصر لری دن بیری نی تشکیل ایتماقده" دییه قید ایتگن لیگی گه دقت قره تماقده.
صباح روزنامه سی, تورکیه نینگ تیار کییم سکتوری نینگ جاری ییل نینگ 8 آییده 14 میلیارد 248 میلیون دالرلیک صادرات قیلگن لیگی نی یازماقده.
خبرده, اوشبو رقم نینگ اینگ یوقاری جنوری- آگست آیی صادراتی دن عبارت بولگن لیگی ایسله تیلماقده.
روزنامه, اوشبو سکتور نینگ خوددی شوو دور نینگ اوزیده آلمان گه 2,5, اسپانیا گه 1,8 و بریتانیا گه ایسه 1,4 میلیارد دالرلیک صادرات قیلگن لیگی نی یازماقده.
خبرتورک روزنامه سی, ایتالیا نینگ "کوستا وینیزیا" ناملی کیمه سی نینگ, توناون تورکیه نینگ موغلا ولایتی نینگ بودروم تومنی گه بیر مینگ 502 نفر توریست کیتیرگن لیگی نی بیلدیرماقده.
خبرده, اوشبو کیمه بیلن کیلگن توریست لرنینگ بودروم ده تاریخی و توریستیک جای لر نی کوریب چیققن لیک لری معلوم قیلینماقده.


text:
چیبین
افسر عباسی تقی دیزج (افشار)
هاوادا بیر تور آتیب گئنه گلیب اوزونه قوندو. بیرینین باشینا قیشقیرارجاسینا؛ «اَل چک سیرتیق!»- دئدی و الینی هاوایا توللادی، آما بوشا کئچدی. چیبین گئنه اوزونه قوندو. دیلسیز آغیزسیز چیبینله باش باشا قویماقدان اؤزونو کیچیک دوشورموشدو. بو سفر اَلی ایله چوخ یاواش چیبینی اوزاقلاشدیردی. چیبین اوتاغین اوزوناسین دولانیب گلدی. گؤورچین قوشو کیمی صاحیبینه دؤنوردو. آرالاریندا بیر انسیت باغلانمیشدی سانکی.
قالخیب توالته گئتدی، آینادا اوزونه باخدی. دهشته قاپیلدی، بو نه ایستیر مندن آللاهیم؟ الینی اوزونه چکدی. بیر قابارتی حیس ائتمهدی، تکرار آینایا باخدی. چیبین اوزونده اوتورموشدو. ایکی اَلی ایله اوزونو اؤوکهلدی، سو ووردو، گئنه ده آینایا باخدی. اورهک چیرپینتیلاری آرتدی.
تئز سویونوب حاماما دوشدو. سویون آلتیندا اؤزونو یومایا باشلادی. اوزونو صابونلا لیفلدی، سویون فشارینی آرتیردی و اوزونه توتدو. دووارا باخدی. گؤزلهییردی صاحیبینی!
الینده کی صابونو دووارا تولازدادی. صابون دووارا دگیب اؤزونه قاییتدی، باشینی چکدی و صابون یئره دوشدو. چیبین یئرینی دگیشتیرمیشدیر و اَللری ایله باشینی تومارلاییردی. گؤزونو چیبیندن آییرمادان حامامدان چیخیب قاچماغا چالیشدی. قاپینی اؤرتدی و چیبینی حامامدا حبس ائتدی.
آرتیق اوزونده بیر شئی حیس ائتمیردی. قاشینما حیسی یوخ ایدی، سینیرلرینه بیر شئی دوخونموردو. حامامدان چیخیب، قورولاندی. بیر آز یئریدی داها سونرا بیرینین اوستونه قوندو…


text:
کابول
کابول فارسجا: کابل افغانیستانین پایتختیدیر. بۇ شهر ۲۰۰۰ و ۱۵۰۰-جو میلاددان اؤنجه ایللر آراسیندا سالینیبدیر. کابول شهرینین اهالیسی ۲۰۰۶–جی ایله اوْلان تخمینه اساساً ۲.۵۳۶.۳۰۰ نفردیر. عئینی زاماندا اؤلکهنین کابول ویلایتی 'نین ده اداره مرکزی اوْلان شهر اؤلکهنین شرقینده یئر آلیر. ۲۰۱۱-جی ایلین رسمی رقهملرینه گؤره شهر اطرافی لئریلئ بیرلیکده ۳،۹ میلیونا یاخینلاشان اهالیسیله یالنیز اؤلکهنین دئییل مرکزی آسیا 'نین دا اهمیتلی مرکزلری آراسیندادیر.
اؤلکهنین تیجارت و مدنی مرکزی اوْلان شهر هیندوکوش داغلاری ایچینده کابول چایی بویونجا ایرلیلهیهن دار بیر وادی ده دنیز سوییهسی ندن ۱۸۰۰ متر یوکسکلیک تئ قورولموشدور. کابول، شیمالدا هیندوکوش داغلاری'نداکی کئچیدلره کئچید یوللاری و جنوبدا پاکیستانا اوزانان هایبر کئچیدینی نظارت ائتمهسینی ایمکان وئرهن الوئریشلی کونومویلا ایستراتئژی بیر شهردیر. آیریجا شهرین، اؤلکه ایچینده قندهار، هرات و مزار شریف، اؤلکه خاریجینده ایسه جلال آباد اوزریندن پیشاور ایله یاخشی بیر قورو یولو علاقهسی واردیر.
کابولین اهمیتلی تیجارت محصوللاری؛ تزه و قورودولموش مئیوه، جویز-فیندیق، افقان کیلیملری، دری و قویون دریسی، ایچ گئییم و موبل. باشلیجا صنایع محصوللاری ایسه؛ پامبیقلی و یونلو توْخوما، ییئجئک محصوللاری و مرمر. کابولده چوخ سایدا تاریخی قورولوش و بابورون مزاری تاپیلار. همچینین اونون آدینی داشییان باغچادان باشقا بیر چوخ پارک و باغچا شهری بزییر کی ۱۹۷۸ ایشغالیندان اوّل ده ایندیکی واختدا ده شهرین بؤیوک توریزم آچیغا چیکمامیشی واردیر. لاکین روسلارلا دؤیوشون باشلادیغی ۱۹۷۸-جی ایلدهن بری شهرین ایقتیصادی فعالیّتلری اهمیتلی اؤلچوده آزالمیشدیر. سون ایللرده، خصوصیله ۲۰۰۱-جی ایلدهن سوْنرا حامد کرزای دؤورونده بۇ مؤوضوعدا بیر جانلانما اوْلدوغو گؤرولمکدهدیر.[۱]
کابول، ۳.۵۰۰ ایللیک تاریخی، گونئی و اوْرتا آسیا تیجارت یوللاری اوزریندهکی ایستراتئژی مؤقیعتی اۆچون بیر چوخ دؤولتین دؤیوش ساحهسی اوْلموش و داواملی ال دییشدیرهن گؤزده بیر شهردیر. ۱۹۷۸-جی ایلدکی روس و ۲۰۰۱-جی ایلدکی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری ایشغالی ایسه یاخین تاریخده گؤروله نومونهلریندندیر.
تاریخدَییشدیر
شهرین کئچمیشی ۳٬۵۰۰ ایل اوّله قدر دایانیر کی مؤ ۱۵۰۰ ایللرینده قورولدوغو معلومدور. تۆرکجهده کابول (آ اوزادیلاراق و اینجه اوخونور) اوْلان آدین اصلی قبول دور. شهرین آدی تاریخده، هیندیلر ین مقدس کیتابلاریندان ریگ ودا دا کوبها ، باتلامیوس اون کیتابلاریندا کوپهن چایی کناریندا کابولیلرین کابوورا شهری و چین سیاحتناملرینده کاو-فو شکیللرینده کئچر. ۶ و ۷ عصرلرده شهر اورتا آسیا نین ان اهمیتلی شهری ایدی. ۱۳عصرده موغول حوکومداری چینگیز خان شهری اله کئچیردی. ۱۵۰۴ دا هیند-تورک ایمپراتورلوغو نون قوروجوسو بابور، کابولی آلاراق دؤولتینه باشکند ائتدی. شهر، ۱۷۳۸ده ایران حؤکمداری نادر شاه طرفیندن آلینانا قدر هیند-تورک ایمپئراتورلوغونون حوکومتینده قالدی. ۱۷۴۷ ده احمد شاه ابدال بؤلگهده ایلک موستقیل افقان دؤولتینی قوردو. کابول ۱۹ عصرده ایکی دفعه اینگیلیسلرین علینه کئچدی.
۱۹۷۸-جی ایلده روسلار طرفیندن آلینان شهر، روسلارین آغیر بیر مغلوبیتله ۱۹۸۸-جی ایلده گئری چکیلمهسیندن سوْنرا ۲۰۰۱-جی ایلده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری طرفیندن اوسامه بین لادین این بۇ اؤلکهده تشکیلاتلانماسی بهانه ائدیلهرک ایشغال ائدیلدی. اؤلکهده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دستکلی بیر حؤکومت قۇرولماسینا باخمایاراق شهرین ایدارهسی و تهلوکهسیزلیگی هله ده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی طرفیندن تامین ائدیلمکدهدیر.
حؤکومت و سیاستدَییشدیر
شهرین مؤوجود بلدییه باشچیسی ۲۰۱۰-جی ایلین ژانویه آییندا دؤولت باشچیسی حامد کرزای طرفیندن محمد یونس نو اندیش سئچیلدی.
ساغلاملیق خیدمتیدَییشدیر
افقانیستان 'دا صحیّه خیدمتلری نیسبتاً یوکسولدور. وارلی اینسانلار مۆالیجهلرینی عومومیتله خاریجده رئاللاشدیریرلار. ایندیکی واختدا کابولده بیر نئچه خسته خانا وار؛
- اوشاق فرانسه طیب اینستیتوتو
- ژامهوریات خسته خاناسی
- سردار محمد داوود خان خسته خاناسی
- جینناه خسته خاناسی (اۆرتیم (تولید) مرحلهسینده)
- وزیر اکبر خان خسته خاناسی
- مالالان دوغوم خسته خاناسی
- رابیا-۱-جی-بالکی دوغوم خسته خاناسی
- Maywand خسته خاناسی
- آفسهار خسته خاناسی
- نوور گؤز خسته خاناسی
- آتاتورک اوشاق خسته خاناسی
- آمریکا طیب مرکزی
- دک-آلمان طیب تانی مرکزی


text:
۲۰۰۰ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۰-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مینینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
ژانویه[دَییشدیر]
فئوریه[دَییشدیر]
مارس[دَییشدیر]
آوریل[دَییشدیر]
مئی[دَییشدیر]
ژوئن[دَییشدیر]
ژولای[دَییشدیر]
آقوست[دَییشدیر]
سپتامبر[دَییشدیر]
اوْکتوبر[دَییشدیر]
نوْوامبر[دَییشدیر]
دسامبر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ نوْوامبر - اۇروپا شۇراسی ناظیرلر کوْمیتهسینین ۱۰۷-جی جلسهسینده (۷-۹ نوْوامبر) "آذربایجانین اۇروپا شۇراسینا عضو اوْلماغا دعوت ائدیلمهسی" آدلی ۱۴ سايلی قطعنامه قبول ائدیلمیشدیر.
- ۲۶ مارس - روسیهده کئچیریلن سئچیملر سوْنوندا ولادیمیر پوتین باشقان اوْلدو.
- ۲۳ آقوست - بحرين ياخینلیغیندا، فارس خلیجینده طياره حادیثهسی نتیجهسینده ۱۴۳ نفر حیاتینی ایتیرمیشدیر.
- ۲۳ اوْکتوبر - پنسیلوانیا دانیشگاهی عالیملری یاشی ۲۵۰ مین ایل اولان باکتری آشکار ائتدیلر.
- ۲۲ اوْکتوبر - طالیبان حرکاتی افغانیستاندا آخشاملار ورزیشله مشغول اولماغی قاداغان ائتمیشدیر.
- ۲ نوْوامبر - ولادیمیر کرامنیک هاری کاسپاروف-و مغلوب ائدهرک اوْنون ۱۵ ایللیک دۆنيا چمپیونلوغونا سوْن قوْيموشدور.
- ۱۸ مارس - سوریه و تۆرکیهده یاشایان و اقربا اوْلان ۵۷۳ عائیله ایکی اؤلکهنین آنلاشماسی نتیجهسینده سرحدّی کئچهرک بایراملاشدیلار.
- ۱۶ ژانویه - ریچاردو لاقوس شیلینین سالوادور آلندهدن بۇ یانا ایلک سوسیالیست باشقانی اوْلدو.
- ۱۴ مارس - نعیم سلیماناوْغلو٬ قوْپارمادا ۱۴۵ کیلو قالدیراراق دۆنیا رکوردونو قیردی.
- ۱۴ ژانویه - بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین محکمهسی، بئش بوْسنیلی کوروواتی ۱۹۹۳-جی ایلده بیر بوْسنی کندینده ان آزی ۱۰۳ مۆسلمانین قتلینده اتهام ائدهرک اوْنلاری ۲۵ ایل حبسه محکوم ائتدی.
- ۱۳ دسامبر - جورج بوش آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین ۴۳-جۆ جومهور باشقانی سئچیلمیشدیر.
- ۱۲ مارس - پاپ ایکینجی ژان پوْل٬ کیلسهنین کئچمیشده یهودیلرین٬ مۆخالیفلرین٬ قادینلارین و یئرلیلره قارشی ایشلتدیگی گۆناهلاردان اؤترو عفو دیلهدی.
- ۱۲ مارس - صربیستان باشوزیری زوران دیندیچ٬ بلقراددا اؤلدورولدو.


text:
اورتا آسیا اؤلکهلرینین عرب اؤلکهلری ایله ایلیشکیلری گلیشیر
اورتا آسیا دؤولتلرینین باشقا اؤلکهلر و یا اولوسلارآراسی تشکیلاتلارلا ایلیشکیلرینده اورتاق فعالیتی گلهنک حالینا گتیرمیش اولماسی سئویندیریجیدیر
۷ سپتامبر ۲۰۲۲.جی ایل تاریخینده سعودی عربیستانین باشکندی ریاضدا بیرینجی کؤرفز عرب دؤولتلری امکداشلیق شوراسینا عضو دؤولتلرین و اورتا آسیا اؤلکهلرینین خاریجی ایشلر باخانلارینین استراتژیک امکداشلیق توپلانتیسی گئچیریلمیشدیر. ایلک دفعه گئچیریلهن بو توپلانتیدا قازاقیستان، قیرقیزیستان، اؤزبکیستان، تاجیکیستان، تورکمنیستان، سعودی عربیستان، قطر، کویت، بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، بحرئین و عمانین خاریجی ایشلر باخانلاری ایشتیراک ائتدی. توپلانتیدا آدی گئچن بؤلگهلر آراسیندا موختلیف ساحهلرده امکداشلیغین گئنیشلندیریلمهسی ایمکانلاری موذاکیره اولوندو. آیریجا بؤلگهسل گوونلیک و اولوسلارآراسی ساحهده مؤوجود وضعیت ده موذاکیره اولوندو. توپلانتینین سونوندا ۲۰۲۳-۲۰۲۷.جی ایللری احاطه ائدن یاتیریم، تیجارت، نقلیات، تحصیل، بیلیم، ساغلیق، مدنیت و ایدمان ساحهلرینده امکداشلیغین یول خریطهسینین فعالیت پلانی قبول ائدیلدی.
توپلانتی چرچیوهسینده چوخ ساییدا ایکیلی گؤروشمه گئچیریلدی. بیر سیرا امکداشلیق مموراندوملاری ایمضالاندی. سونراکی توپلانتی گلن ایل اؤزبکیستانین سمرقند شهرینده گئچیریلهجک. بوندان علاوه، ۲۰۲۳.جو ایلین اژوئن آییندا قازاقیستاندا بیرینجی کؤرفز عرب دؤولتلری امکداشلیق شوراسی و اورتا آسیا اؤلکهلرینین اقتصادی فورومو گئچیریلهجک.
خاتیرلاداق کی، اؤتن آگوستون اولینده کؤرفز عرب دؤولتلری امکداشلیق شوراسینین باش کاتیبی نایف فلاح الحجرف اورتا آسیا اؤلکهلرینه سفر ائتمیش، اؤلکهلرین رهبرلری ایله گؤروشمهلر گئچیرمیش، امکداشلیق آنلاشمالاری ایمضالامیشدی.
*
اورتا آسیا اؤلکهلری ایله کؤرفزدهکی عرب اؤلکهلری آراسیندا ایلیشکیلر سون ایللر سرعتله گلیشیر. اورتا آسیا لیدئرلری تئز تئز عرب اؤلکهلرینه سفرلر ائدیرلر. قارشیلیقلی اوچوشلار ایکی اوچ قات آرتیریلدی. اؤنجهلر عرب اؤلکهلری اورتا آسیادا مسجید و ماوخول تیکیمی کیمی خیریه ایشلری ایله تانینیردیسا، ایندی عربلر بؤلگهده بؤیوک یاتیریملاری ایله بیلینیرلر. عرب اؤلکهلرینین ایرانلا ایلیشکیلری دۆزلیرسه، اورتا آسیا کؤرفز اؤلکهلری ایله یاخینلاشاجاق و قورو نقلیاتی سرعتلنهجک.
سون ایللر کؤرفز عرب اؤلکهلرینین آسیا قارهسیندهکی دؤولتلرله امکداشلیغین گلیشدیریلمهسینه اؤنم وئردیگی گؤرونور. سعودی عربیستان، قطر و بیرلشمیش عرب امیرلیکلری، شانگهای امکداشلیق تشکیلاتینا عضو اولماق ایستهییر. اورتا آسیا اؤلکهلری ایله ایسلام امکداشلیق تشکیلاتی چرچیوهسینده ایلیشکیلر گلیشدیرمکدهدیر.
کؤرفزدهکی عرب اؤلکهلری ایله اورتا آسیا اؤلکهلری آراسینداکی امکداشلیق ساحهلری گئنیشلهییر. یئنیلیکچی تکنولوژیلر، درمانچیلیق، حیوانچیلیق و اکینچیلیک کیمی بیر چوخ ساحهده بو بؤلگهلرین اؤلکهلری امکداشلیقلارینی داها دا اینکیشاف ائتدیرهبیلرلر.
اورتا آسیا دؤولتلرینین باشقا اؤلکهلر و یا اولوسلارآراسی تشکیلاتلارلا ایلیشکیلرینده اورتاق فعالیت گؤسترمهگی گلهنک حالینا گتیرمیش اولماسی سئویندیریجیدیر. بؤلگهسل تشکیلاتلارلا امکداشلیغین گئنیشلندیریلمهسی اورتا آسیا اؤلکهلرینین اؤز آرالاریندا بوتونلشمهسینی ده سرعتلهندیرهجک. باتی-روسیا چکیشمهسی، اورتا آسیا اؤلکهلرینه دیگر بؤلگهلر و دؤولتلرله ایلیشکیلرینی ساغلاملاشدیرما ایمکانی وئریر.
ایلگیلیلی خبرلر
اورتا آسیا اؤلکهلرینین عرب اؤلکهلری ایله ایلیشکیلری گلیشیر
اورتا آسیا دؤولتلرینین باشقا اؤلکهلر و یا اولوسلارآراسی تشکیلاتلارلا ایلیشکیلرینده اورتاق فعالیتی گلهنک حالینا گتیرمیش اولماسی سئویندیریجیدیر
آذربایجان جمهوریتی جمهورباشقانی ایلهام علییئوین آوروپا سفری
جمهورباشقانی علییئو، ارمنیستان رهبرلیگینین سیاسی ارک گؤسترهبیلمهسی دوروموندا، ایکی اؤلکه آراسیندا باریش آنلاشماسی ایمضالامانین یاخین واختلاردا مومکون اولاجاغینی بیلدیردی
اؤزبکیستان جمهورباشقانی میرضیایئوین عربیستان سفری
جمهورباشقانی میرضیایئوین وئریملی گئچهن ایلک سعودی عربیستانی سفریندن سونرا ایکی اؤلکه ایلیشکیلری داها دا گلیشهجک، اؤزبکیستاندا عرب سرمایهلری آرتاجاق


text:
سرعتلی یئریمهنین فایداسی داها چوخدور
"ساغلیغی قوروماق اوچون اینسانلار، ایدهآل اولاراق گونده ۱۰ مین آددیم آتماغی دئییل عینی زاماندا داها سرعتلی یئریمهیی ده هدفلهمهلیدیرلر"
گونده ۱۰ مین آددیم آتماق دمانس، اۆرک خستهلیگی، سرطان و اؤلوم ریسکینی آزالتماغا کؤمک ائتدرکن، بو آددیملاری داها سرعتلی آتماغین داها چوخ فایداسی اولدوغو اورتایا چیخدی.
سیدنی اونیوئرسیتهسی و گونئی دانمارک اونیوئرسیتهسی طرفیندن آپاریلان آراشدیرمادا، سرعتلی یئریمهنین فایدالارینین سادهجه آددیم سایماقدان الده ائدیلهجک فایدانین اۆزرینه چیخدیغی گؤرولدو.
آراشدیرماچیلار، معین بیر دؤنم ایچینده ۷۸ مین۵۰۰ یئتیشکینین فعالیت و ساغلیق بیلگیلرینی تحلیل ائتدی.
داها سرعتلی یئرییهنلرین، سادهجه آددیم سایانلاردان داها چوخ یارار الده ائتدیگی اورتایا چیخدی.
سیدنی اونیوئرسیتهسیندن دکتر متهو احمدی،
"بوندان آلابیلهجگیمیز درس، ساغلیغی قوروماق اوچون اینسانلار، ایدهآل اولاراق گونده ۱۰ مین آددیم آتماغی دئییل عینی زاماندا داها سرعتلی یئریمهیی ده هدفلهمهلریدیر" دئدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ساغلیق باخانی قوجا باکیدا
۲۰ یانوار شهیدلرینین دفن اولوندوغو شهیدلر خیابانینی زیارت ائدن قوجا، بوراداکی "ابدی مشعل" عابیدهسینین اؤنونه چلنگ بوراخدی
کوروناویروس ان آشاغی سویهیه چاتدی
"سالقینی بیتیرمک اوچون هئچ بو قدر یاخشی بیر وضعیتده اولمامیشدیق"
سرعتلی یئریمهنین فایداسی داها چوخدور
"ساغلیغی قوروماق اوچون اینسانلار، ایدهآل اولاراق گونده ۱۰ مین آددیم آتماغی دئییل عینی زاماندا داها سرعتلی یئریمهیی ده هدفلهمهلیدیرلر"


text:
اینگیلتره "قیزیل ویزا"نی دوندورور
اینگیلتره آوروپا بیرلیگی اؤلکهلرینین یاتیریمجی چکمک اوچون زنگین ایش آداملارینا یاشاییش ایجازهسی و وطنداشلیق حاقی وئرن "قیزیل ویزا" تطبیقینی دوندورماغا حاضیرلاشیر.
اینگیلتره آوروپا بیرلیگی اؤلکهلرینین یاتیریمجی چکمک اوچون زنگین ایش آداملارینا یاشاییش ایجازهسی و وطنداشلیق حاقی وئرن "قیزیل ویزا" تطبیقینی دوندورماغا حاضیرلاشیر.
لندن حکومتی "قیزیل ویزا"نین سوی-ایستیفاده و چیرکلی پوللارین یویولماسی مقصدیله ایستیفاده ائدیلدیگی اوچون موقتی اولاراق دایاندیریلاجاغینی، 2019-جو ایلدن اعتباراً یئنی دوزنلهمهلردن سونرا یئنیدن قوهیه مینجگینی آچیقلادی.
کوچمنلیک ناظیری کارولین نوکس قایدالارا اویغون گلمهین و سیستمدن غرضلی مقصدلرله ایستیفاده ائدنلره گذشته گئتمهیهجکلرینی و "قیزیل ویزا" تطبیقینین 7 دسامبر 2018-جی ایل تاریخیندن اعتباراً دوندوراجاقلارینی بیلدیردی.
نوکس یالنیز حقیقی یاتیریمجیلارین کوچمنلیک حقوقوندان فایدالانا بیلهجکلرینی قئید ائدهرک: "محض بو بو سببدن یئنی دوزنلهمهلره احتیاج اولدوغونو معین ائتدیک. یالنیز بؤیوک بریتانیا ایقتیصادیاتینا تحفه وئرمک نیتینده اولانلارا قاپیمیز آچیقدیر" دئیه دانیشدی.
"قیزیل ویزا" آدلانان تاباکا 1 "تیئر 1" ویزاسی داها اوللر بؤیوک بریتانیایا ایکی میلیون پوند سرمایه قویان ایش آداملارینا وئریلیردی.
ویزا سایهسینده یاتیریمجیلار 5 ایل عرضینده اؤلکهده یاشاماق حاقی و "شنگن" بولگه سینده سربست سیاحت حقوقو الده ائدیردی.
2017 -جی ایلده (خصوصیله، روسیالی و چینلی ایش آداملاری) تخمینن میندن چوخ مراجعت اولوب.
ژوئیه آییندا مراجعتلرده 46% آرتیم موشاهیده ائدیلیب، یعنی 400-دن چوخ اینسان بو تطبیقدن فایدالانماق ایستهییب.
لندن حکومتی یئنی دوزنله مه لرله یاناشی، خاریجی زنگین ایش آداملارینین بانک حسابلارینا احاتهلی حساب نظارت شرطی قویور. عینی زاماندا، ویزا هر ایکی ایلده بیر یئنیلنمهلیدیر.
بونونلا بیرلیکده، ایش آداملارینین یاتیریم فوندو آلما صلاحیتی لغو اولونور، آکتیو حساب فعاللیغی اولان و تیجارتله مشغول اولان بؤیوک بریتانیا فیرمالاری ایله یاتیریم شرطی گتیریلیر.
2018 -جی ایلین اوللرینده "چلسی" فوتبول کلوبونون صاحیبی، روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینه یاخینلیغی ایله تانینان ایش آدامی رومن آبراموویج "قیزیل ویزا" مراجعتینی لغو ائتمیشدی.
سپتامبر آییندا سالیسبوری-ده تؤرهدیلن هوجومدان سونرا اینگیلتره-ده یاشایان 700 روسیا وطنداشینین یاشاییش ایجازهلری آراشدیریلماغا باشلامیشدی.
آوروپا بیرلیگی اؤلکهلری 2008-جی ایلده باش وئرن ایقتیصادی بحراندان سونرا سون 10 ایل عرضینده "قیزیل ویزا" تطبیقی ایله 100 مین نفره یاشاییش ایجازیسی وئریب، 6 مین نفر ایسه بیرباشا آوروپا بیرلیگی وطنداشی اولوب.
ایلگیلیلی خبرلر
جو بایدن اوکراینالی همکاری ولودیمیر زلنسکی ایله تلفون دانیشیغی آپاریب
امریکا پرزیدنتی جو بایدن اوکراینایا لازیم اولان مدتده کؤمک ائتمهیه داوام ائدجگی وعدینی وئریب.


text:
تراختور پیکانی یولدا قویدو!
اوجاق: ایران فوتبال لیگینین 3 ئنجی هفته سینین سون اویونوندا تراختور و پیکان تیم لری تبریزده بیربیری ایله قارشیلاشدیلار. بو اویوندا کی تراختورون اؤزل میدانیندا برگزار اولدو تراختور تیمی بیر یاخجی و گؤرکملی اویون ایله اؤز قوناغین اوچ بیره شیکست وئریب و اَلی بوش یولا سالدی.
بو اویوندا تراختورون لاب سئویملی و محبوب اویونچولاری، ادینیو، ممد ایبراهیمی و جاسیم کرار تراختورون گل لارین ووردولار.
بو اویوندا تراختور تیمی نین بیرلیگی و روحی روانی اوستون لوگو چوخ دیرلی بیر قونولاردان اولموشدور. دفعه لرجه امیرپاشا تاماشاچی لار طرفیندن آلقیشلانیب و بوتون تاماشاچی لار یوخاری کیلاسلی بیر توپا باخماقدان لذت آپاردیلار.


text:
اورانوس
اورانوس (سیمگه: ) — گۆنش سیستمینده ۷-جی گزگن. خاریج گزگندیر. اورانوس ویلیام هرشل طرفیندن ۱۷۸۱ جی ایلده کشف ائدیلمیشدیر. اورانوسین اطرافیندا ساتورندا وار اوْلان حلقه لر آشکار ائدیلمیشدیر. اورانوس عکس ائتمه قابیلیتینه گؤره بیرینجی گزگندیر. آدینی یونان سما تانریسی اۇرانوسدان آلیب. بۇ گزگن گۆنش اطرافیندا تام دؤورونو ۸۴ ایله باشا وۇرور. یئردن ۱۵ دفعه بؤیوکدور و ۶۳ دفعه آغیردیر. گزگنین ۱۰ حلقه سی وار. قیزدیرما (دما) چوْخ آشاغیدیر. گزگنین سطحی یوْخدور. تۇز و قازدان عبارتدیر. بۇنا گؤره اورانوسی قاز گیقانتی آدلاندیریرلار. اورانوسین آتموسفری هیدروژندن و هلیومدان عبارتدیر. تِمپراتور بۇرادا -۲۲۰س-دیر. اورانوس اؤز اوْخو اطرافیندا باشقا گزگنلره نیسبتاً عکس ایستیقامته فیرلانیر. اورانوس گۆنش اطرافیندا ۸۴ ایله فیرلانیر. بۇرادا اۇزونمودّتلی قۆطب گئجهلری و گۆندوزلری اوْلور (۴۲ ایل). اورانوسین ۱۵ پیکی وار.


text:
ویلیام جان مککورن رانکین
ویلیام جان مککورن رانکین (اینگیلیسجه: William John Macquorn Rankine) ایسکاتلندلی بیلیم اینسانی. ۵ ژولای ۱۸۲۰ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۲ ایل عومر ائلهییب و ۲۴ دسامبر ۱۸۷۲ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ویلیام جان مککورن رانکین ادینبروق بیلیمیوردودا درس اوْخویوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«William John Macquorn Rankine»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ویلیام جان مککورن رانکین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
خوزه کلبرسون
خوزه کلبرسون (اینگیلیسجه: José Kléberson) (دوْغوم:۱۹ ژوئن ۱۹۷۹ (۴۳ یاش) Uraí) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده خوزه کلبرسون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۹-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- اتلتیکو پارانائنزه کولوبونون اویونچولاری
- منچستر یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- بشیکتاش کولوبونون اویونچولاری
- فلامینقو کولوبونون اویونچولاری
- باهیا کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۹ فیفا کونفدراسیونلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
ولادیمیر آرنولد
{{Infobox scientist | honorific_prefix = | name = ولادیمیر آرنولد | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = Vladimir Arnold-1.jpg | image_size = 200px | image_upright = | alt = | caption = | birth_date = ۱۲ ژوئن ۱۹۳۷ | birth_place = Odessa, اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی, شوروی | death_date = ۰۳ ژوئن ۲۰۱۰ میلادی (۷۲ یاش) | death_place = پاریس, فرانسه | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | other_names = | pronounce = | residence = | citizenship = | nationality =شوروی و روسیه | fields = ریاضیات | workplaces = Paris Dauphine University | patrons = | education = | alma_mater = موسکو دولتی بیلیمیوردو | doctoral_advisor = آندری کولموقوروف | academic_advisors =
| doctoral_students =
ولادیمیر آرنولد (اینگیلیسجه: Vladimir Arnold) شوروی و روسیهلی بیلیم اینسانی. ۱۲ ژوئن ۱۹۳۷ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۲ ایل عومر ائلهییب و ۰۳ ژوئن ۲۰۱۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ولادیمیر آرنولد موسکو دولتی بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vladimir Arnold»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ولادیمیر آرنولد گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.