c: text/html

text:
281
وَ قَالَ عليه السلام كَانَ لِي فِيمَا مَضَى أَخٌ فِي اللَّهِ وَ كَانَ يُعَظِّمُهُ فِي عَيْنِي صِغَرُ الدُّنْيَا فِي عَيْنِهِ وَ كَانَ خَارِجاً مِنْ سُلْطَانِ بَطْنِهِ فَلَا يَشْتَهِي مَا لَا يَجِدُ وَ لَا يُكْثِرُ إِذَا وَجَدَ وَ كَانَ أَكْثَرَ دَهْرِهِ صَامِتاً فَإِنْ قَالَ بَذَّ الْقَائِلِينَ وَ نَقَعَ غَلِيلَ السَّائِلِينَ وَ كَانَ ضَعِيفاً مُسْتَضْعَفاً فَإِنْ جَاءَ الْجِدُّ فَهُوَ لَيْثٌ عَادٍ وَ صِلُّ وَادٍ لَا يُدْلِي بِحُجَّةٍ حَتَّى يَأْتِيَ قَاضِياً وَ كَانَ لَا يَلُومُ أَحَداً عَلَى مَا يَجِدُ الْعُذْرَ فِي مِثْلِهِ حَتَّى يَسْمَعَ اعْتِذَارَهُ وَ كَانَ لَا يَشْكُو وَجَعاً إِلَّا عِنْدَ بُرْئِهِ وَ كَانَ يَفْعَلُ مَا يَقُولُ وَ لَا يَقُولُ مَا لَا يَفْعَلُ وَ كَانَ إِنْ غُلِبَ عَلَى الْكَلَامِ لَمْ يُغْلَبْ عَلَى السُّكُوتِ وَ كَانَ أَنْ يَسْمَعَ أَحْرَصَ مِنْهُ عَلَى أَنْ يَتَكَلَّمَ وَ كَانَ إِذَا بَدَهَهُ أَمْرَانِ نَظَرَ أَيُّهُمَا أَقْرَبُ إِلَى الْهَوَى فَخَالِفُهُ فَعَلَيْكُمْ بِهَذِهِ الْخَلَائِقِ فَالْزَمُوهَا وَ تَنَافَسُوا فِيهَا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِيعُوهَا فَاعْلَمُوا أَنَّ أَخْذَ الْقَلِيلِ خَيْرٌ مِنْ تَرْكِ الْكَثِيرِ
امام علی (علیه السلام) (گؤزل خاصيّتلره هوسلندیرهرک) بويورموشدور:
کئچمیش زمانلاردا منیم الله يولوندا (ابوذزر غفاری و يا عثمان ابن مضعون آدلی) بیر قارداش و دینداشیم وار ایدی کی، دنيانین اونون گؤزونده کیچیک اولماسی، اونو منیم گؤزومده بؤيودوردو. قارنی اونا حاکم دئيیلدی. بئلهلیکله، تاپمادیغی شئيی آرزولامیر، تاپاندا ایسه اونو چوخ ایشلتمیردی. گونون چوخونو ساکت ایدی (دانیشمیردی)، دانیشاندا ایسه دانیشانلارا غالب گلیر (باشقاسینین دانیشماسینا يئر قويموردو) و سوروشانلارین سوسوزلوقلارینی (علم سويوندان اولان موعظه و اؤيود-نصیحتله) ياتیرداردی. (اللهـا اطاعت و بندهلیک، جماعتله صبرلیلیک نتیجهسینده) ضعیفلهمیش، الدن دوشموشدو و اونو ضعیف سانیردیلار. آمّا (هر هانسی بیر ایشده) سعي و تلاش ائتمک زمانی چاتاندا غضبلی آسلان و چوخ زهرلی صحرا ایلانی (کیمی) ایدی. (ایشی مطلق يئرینه يئتیریر و يا دوشمنی مغلوب ائدیردی؛ بیری ایله مباحثه ائدنده صبرسیزلیک ائتمزدی. وقتیندن قاباق) قاضینین يانینا گئدنه کیمی دلیل-ثبوت گتیرمزدی (دلیلینی قاضینین يانینا گئتدیکدن سونرا آچیقلاياردی. بو، انسانین نظر و دوشونجهسینین دوزلويونه بیر دلیلدیر)؛ بنزرینده بهانه يئری تاپدیغی ایشلرده، شخصین عذر و بهانهسینی ائشیتمگینجه هئچ کسی مذمّت ائتمزدی (و بو اصول، عدالت و انصافین ضرورتلریندندیر)؛ ساغالمايینجا (دچار اولدوغو) خستهلیکدن (هئچ کسه) شکایتلنمزدی (ساغالاندان سونرا دا شکایتلنمک اوچون دئيیل، باشینا گلنلردن خبردار ائتمک مقصدی ایله دئيردی). دئدیگینی ائدردی و ائتمهيهجگینی دئمزدی (چونکی دوزلوک و دوغرولوغو اؤز شعاری ائتمیشدی). اگر سؤزده اونا غالب گلیردیلرسه ده، سکوتدا مغلوب ائده بیلمیردیلر اونو. (يئرسیز دانیشیق و صحبتلرده ساکت ایدی.) دانیشماقدانسا قولاق آسماغا حریص ایدی (فايدالانماغی سؤيلهمکدن اوستون توتاردی). اگر غفلتاً (دوشونولمهدن) اونا ایکی ایش اوز توتسايدی، اونلارین هانسینین نفسی ایستگه داها ياخین اولماسینا باخار و اونونلا مخالفت ائدردی. اودور کی، سیز ده بو صفت و خصلتلره يیهلهنین و اونلارا رغبت گؤسترین. اگر اونلارین هامیسینا گوجوز چاتمیرسا، بیلین کی، آزی اله گتیرمک چوخو ترک ائتمکدن داها ياخشیدیر. (بونا گؤره هئچ اولماسا همین خصوصیتلرین بعضیلرینه ده اولسا يیهلهنین.)
282
وَ قَالَ عليه السلام لَوْ لَمْ يَتَوَعَّدِ اللَّهُ عَلَى مَعْصِيَتِهِ لَكَانَ يَجِبُ أَلَّا يُعْصَى شُكْراً لِنِعَمِهِ
امام علی (علیه السلام) (گناهی ترک ائتمک بارهسینده) بويورموشدور:
اگر الله (انسانلاری پیغمبرلر واسطهسی ایله) اونا قارشی گناه و اطاعتسیزلیک ائتمکدن چکیندیرمهسهيدی ده، نعمتلرینه شکر اوچون اونا قارشی گناه ایشلتمهمک واجب اولاردی. (چونکی عاغیل باخیمیندان هم سؤز، هم ده عملله نعمته گؤره شکر ائتمک واجبدیر. بونا گؤره ده اطاعت و شکرون ضرورت و طلبلریندن اولان گناهین ترک ائدیلمهسی ده واجب اولاجاقدیر.)
283
وَ قَالَ عليه السلام وَ قَدْ عَزَّى الْأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ عَنِ ابْنٍ لَهُ يَا أَشْعَثُ إِنْ تَحْزَنْ عَلَى ابْنِكَ فَقَدِ اسْتَحَقَّتْ مِنْكَ ذَلِكَ الرَّحِمُ وَ إِنْ تَصْبِرْ فَفِي اللَّهِ مِنْ كُلِّ مُصِيبَةٍ خَلَفٌ يَا أَشْعَثُ إِنْ صَبَرْتَ جَرَى عَلَيْكَ الْقَدَرُ وَ أَنْتَ مَأْجُورٌ وَ إِنْ جَزِعْتَ جَرَى عَلَيْكَ الْقَدَرُ وَ أَنْتَ مَأْزُورٌ (يَا أَشْعَثُ ابْنُكَ) سَرَّكَ وَ هُوَ بَلَاءٌ وَ فِتْنَةٌ وَ حَزَنَكَ وَ هُوَ ثَوَابٌ وَ رَحْمَةٌ
امام علی (علیه السلام) (اؤز صحابه و يولداشلارینین منافق سیمالاریندان اولموش) اشعث ابن قيسه، اولادینین اؤلومونه گؤره باش ساغلیغی وئریب اونو صبر و دؤزوملولويه تشویق ائدرکن (دؤزومسوزلوک ائتمهمک بارهسینده) بويورموشدور:
ائي اشعث! اگر اوغلونا (اونون اؤلومونه) گؤره کدرلنسن، (اونونلا) باغلیلیغینا گؤره غملنمگه حقلیسن (سنین اولادینین اؤلومونه گؤره کدرلنمگین يئرسیز دئيیل). آمّا صبر ائتسن الله يانیندا هر بیر مصیبت و کدرین جانشینی (عوض و پاداشی) واردیر. ائي اشعث! اگر صبر ائتسن سنین بارهنده قضا-قدر جاری اولاجاق و سن ثواب و پاداش آلاجاقسان، آمّا دؤزومسوزلوک ائتسن سنین بارهنده ایلاهی حکم جاری اولاجاق و سن همین حالدا گناهکارسان. ائي اشعث! اوغلون (دنيايا گلن زمان) سنی شاد ائتدی، حالبوکی او، (سنین اوچون) بلا و چتینلیک ایدی و (اؤلومو ایله) سنی کدرلندیردی، حالبوکی (سنین اوچون) پاداش و مرحمت واردیر. (بونا گؤره ده اونون مصیبتینده صبرلی اولماغین داها مناسبدیر.)
284
وَ قَالَ عليه السلام عَلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه واله سَاعَةَ دُفِنَ إِنَّ الصَّبْرَ لَجَمِيلٌ إِلَّا عَنْكَ وَ إِنَّ الْجَزَعَ لَقَبِيحٌ إِلَّا عَلَيْكَ وَ إِنَّ الْمُصَابَ بِكَ لَجَلِيلٌ وَ إِنَّهُ قَبْلَكَ وَ بَعْدَكَ لَجَلَلٌ
امام علی (علیه السلام) اللهین پیغمبرینی (صل الله علیه و آله) دفن ائدن زمان او حضرتین قبرینین اوستونده (اونون وفاتینین بؤيوک ایتکی اولماسی بارهسینده) بويورموشدور:
صبر گؤزلدیر، آمّا سندن (آيریلماقدان) باشقا شئي اوچون، دؤزومسوزلوک پیسدیر، لاکن سنین (اؤلومون) اوچون يوخ!
سنه گؤره (سنین وفاتین سببیندن) يارانمیش غم-کدر بؤيوکدور؛ سندن قاباقکی و سندن سونراکی کدر (سن حضرتین غمینه نسبتده) آسان و کیچیکدیر.
285
وَ قَالَ عليه السلام لَا تَصْحَبِ الْمَائِقَ فَإِنَّهُ يُزَيِّنُ لَكَ فِعْلَهُ وَ يَوَدُّ أَنْ تَكُونَ مِثْلَهُ
امام علی (علیه السلام) (آخماقلا يولداشلیق ائتمگین زیانی بارهسینده) بويورموشدور:
آخماقلا يولداشلیق ائتمه. چونکی او (اؤز عاغیلسیزلیغی اوجباتیندان) ایشینی سنین نظرینده بزهيیب گؤزللشدیریر و سنین ده اونون کیمی اولماغینی (اونون آخماقلیقلارینا تابع اولماغینی) ایستهيیر.
286
وَ قَدْ سُئِلَ عَنْ مَسَافَةِ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ فَقَالَ عليه السلام مَسِيرَةُ يَوْمٍ لِلشَّمْسِ
امام علی علیه السلامدان شرقله غرب آراسینداکی مسافهنین نه قدر اولماسینی سوروشدولار. او حضرت (اونلارین آراسینداکی مسافهنین معيّنلشدیریلمهسی بارهسینده بئله) بويوردو:
گونشین بیر گونلوک حرکت و فیرلانماسی مقداریندا!
287
وَ قَالَ عليه السلام أَصْدِقَاؤُكَ ثَلَاثَةٌ وَ أَعْدَاؤُكَ ثَلَاثَةٌ فَأَصْدِقَاؤُكَ صَدِيقُكَ وَ صَدِيقُ صَدِيقِكَ وَ عَدُوُّ عَدُوِّكَ وَ أَعْدَاؤُكَ عَدُوُّكَ وَ عَدُوُّ صَدِيقِكَ وَ صَدِيقُ عَدُوِّكَ
امام علی (علیه السلام) (دوست و دوشمن بارهسینده) بويورموشدور:
دوستلارین دا اوچدور، دوشمنلرین ده: دوستلارین سنین اؤز دوستون، دوستونون دوستو و دوشمنینین دوشمنیدیر. دوشمنلرین ایسه سنین اؤز دوشمنین، دوستونون دوشمنی و دوشمنینین دوستودور.
288
وَ قَالَ عليه السلام لِرَجُلٍ رَآهُ يَسْعَى عَلَى عَدُوٍّ لَهُ بِمَا فِيهِ إِضْرَارٌ بِنَفْسِهِ إِنَّمَا أَنْتَ كَالطَّاعِنِ نَفْسَهُ لِيَقْتُلَ رِدْفَهُ
امام علی (علیه السلام) گؤردو کی، بیر کیشی دوشمنینه زیان وورماق اوچون ائله بیر ایشده سعي و تلاش ائدیر کی، اؤزونه زیان وورور. (زیان وورماغین مذمّتینده) بويوردو:
سن ترکینه مینمیش شخصی اؤلدورمک اوچون اؤزونه نیزه باتیران کس کیمیسن.
289
وَ قَالَ عليه السلام مَا أَكْثَرَ الْعِبَرَ وَ أَقَلَّ الِاعْتِبَارَ
امام علی (علیه السلام) (اؤيود-نصیحت قبول ائتمهمک بارهسینده) بويورموشدور:
(روزگار و اؤيود وئرنلردن گؤتورولمهلی) عبرت و اؤيودلر نه قدر ده چوخدور، اؤيود قبول ائتمک ایسه نه قدر ده آز!
290
وَ قَالَ عليه السلام مَنْ بَالَغَ فِي الْخُصُومَةِ أَثِمَ وَ مَنْ قَصَّرَ فِيهَا ظُلِمَ وَ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ مَنْ خَاصَمَ
امام علی (علیه السلام) (دعوا-دالاشین مذمّتینده) بويورموشدور:
چکیشمه و دعوا-دالاش مسیرینده چالیشاراق اصرارلی اولان کس گناه ائدیب. اوندا سهلنکارلیق و تمکینلیلیک گؤسترن ایسه ظلمه معروض قالار. (باشقاسی ایله) دعوا-دالاش ائدن کس (دعوا-دالاش اثناسیندا گناهدان اوزاق اولوب) پرهیزکار اولا بیلمز. (چونکی دعوا-دالاشدا تقوا و پرهیزکارلیغین ضرورتلریندن اولان عدالتلیلیک و حدّی آشماماق چتیندیر.)
291
وَ قَالَ عليه السلام مَا أَهَمَّنِي ذَنْبٌ أُمْهِلْتُ بَعْدَهُ حَتَّى أُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ (وَ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَافِيَةَ(
امام علی (علیه السلام) (تؤبه ائتمگه هوسلندیرهرک) بويورموشدور:
او گناه کی، اوندان سونرا ایکی رکعت نماز قیلماق و اللهدان اونو (او گناهی) باغیشلاماسینی ایستهمک مقداریندا فرصت تاپدیم (غفلتاً اؤلمهدیم)، منی کدرلندیرمهدی.
292
وَ سُئِلَ عليه السلام كَيْفَ يُحَاسِبُ اللَّهُ الْخَلْقَ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقَالَ عليه السلام كَمَا يَرْزُقُهُمْ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقِيلَ كَيْفَ يُحَاسِبُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ فَقَالَ عليه السلام كَمَا يَرْزُقُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ
امام علی علیه السلامدان سوروشورلار کی: الله بو قدر چوخ مخلوقلا (قیامت گونو) نئجه حساب آپاراجاق و سورغو- سؤال ائدهجکدیر؟ او حضرت (اللهین هر شئيه قادر اولماسی بارهسینده بئله) بويوردو:
بو قدر چوخلوقلا اونلارا روزی وئردیگی کیمی! سوروشدولار: اونلار اونو گؤرمهيه-گؤرمهيه اونلارلا نئجه سورغو-سؤال آپاراجاق؟ بويوردو: اونلار اونو گؤرمهيه-گؤرمهيه اونلارا روزی وئردیگی کیمی!
293
وَ قَالَ عليه السلام رَسُولُكَ تَرْجُمَانُ عَقْلِكَ وَ كِتَابُكَ أَبْلَغُ مَا يَنْطِقُ عَنْكَ
امام علی (علیه السلام) (خبر گؤندرمک بارهسینده) بويورموشدور:
سنین قاصدین (باشقاسی اوچون) سنین عاغلینی بَيان ائدیر. (بونا گؤره ده گرک زیرک و بیلیکلی اولسون کی، سنین مقصدینی شیرین کلمه و دولغون سؤزلرله مقابل طرفی باشا سالا بیلسین.) هابئله سنین مکتوبون سنین طرفیندن دانیشان اَن يئترلی شئيدیر. (او، سنین دیلین کیمیدیر. آرتیق-اسکیک دانیشاراق چتینلیکلره دچار اولماق و محوه گتیریب چیخارماق احتیمالی اولان ائلچی کیمی دئيیل.)
294
وَ قَالَ عليه السلام مَا الْمُبْتَلَى الَّذِي قَدِ اشْتَدَّ بِهِ الْبَلَاءُ بِأَحْوَجَ إِلَى الدُّعَاءِ مِنَ الْمُعَافَى الَّذِي لَا يَأْمَنُ الْبَلَاءَ
امام علی (علیه السلام) (دعا ائتمگه هوسلندیرهرک) بويورموشدور:
درد-غمین چتینلیگه سالمیش اولدوغو گرفتار کس، دعايا بلا و درددن آماندا اولمايان ساغلام شخصدن داها محتاج دئيیل. (عکسینه، اونلارین هر ایکیسی اللهـا دعا ائدیب اوندان کؤمک ایستهمگه محتاجدیرلار. بیری ساغالماسینی، دیگری ایسه ساغلاملیغینین دواملی اولماسینی ایستهمگه محتاجدیر.)
295
وَ قَالَ عليه السلام النَّاسُ أَبْنَاءُ الدُّنْيَا وَ لَا يُلَامُ الرَّجُلُ عَلَى حُبِّ أُمِّهِ
امام علی (علیه السلام) (دنياپرستلرین مذمّتینده) بويورموشدور:
انسانلار دنيانین اوغوللاریدیر و کیشینی آناسینی سئومگه گؤره مذمّت ائتمزلر. (بو او سؤزه اوخشايیر کی: «پیس عمل و چیرکین ایشلر فلان کسین طبیعتینه چئوریلدیگی اوچون اونو مذمّت ائتمزلر.»)
296
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ الْمِسْكِينَ رَسُولُ اللَّهِ فَمَنْ مَنَعَهُ فَقَدْ مَنَعَ اللَّهَ وَ مَنْ أَعْطَاهُ فَقَدْ أَعْطَى اللَّهَ
امام علی (علیه السلام) (احتیاجلیلارا ال توتماق بارهسینده) بويورموشدور:
يوخسول و فقیر اللهین ائلچیسیدیر. (چونکی اللهین اونو روزیدن آز بهرهلندیرمهسی بونا اوخشايیر کی، وارلی و امکانلی بندهسینی اؤز ائلچیسی ایله سیناماق اوچون يوخسولو اونون يانینا گؤندریب.) بونا گؤره ده اونو (يوخسولو) محروم ائدن (اونا کؤمک ائتمهين) اللهی محروم ائدیب (اونون، وارلیلارین يوخسوللارا کؤمک ائتمهلرینین ضروریلیگی گؤستریشینه عمل ائتمهيیب.) اونا (يوخسولا) بیر شئي وئرن ایسه اللهـا وئریب (اونون گؤستریشینه عمل ائدیب).
297
وَ قَالَ عليه السلام مَا زَنَى غَيُورٌ قَطُّ
امام علی (علیه السلام) (زنا بارهسینده) بويورموشدور:
غیرتلی شخص هئچ وقت زنا ائتمز. (او، کیمینسه اونون ياخینلاری ایله زنا ائتمهسینی قبول ائتمهدیگی کیمی، غیرتی، اونون اؤزونون ده اونا حرام اولان قادینلا ياخینلیق ائتمهسینه اجازه وئرمیر.)
298
وَ قَالَ عليه السلام كَفَى بِالْأَجَلِ حَارِساً
امام علی (علیه السلام) (عمرون باشا چاتماسی بارهسینده) بويورموشدور:
(انسانی هر بیر حادثهدن) قوروماق اوچون أجل (عمرون سونا چاتما مدتی) کفایتدیر. (أجل چاتمايینجا هئچ کسین اؤلمهمهسی بونا بنزهيیر کی، أجل اونون قورويوجوسودور.)
299
وَ قَالَ عليه السلام يَنَامُ الرَّجُلُ عَلَى الثُّكْلِ وَ لَا يَنَامُ عَلَى الْحَرَبِ
و معنى ذلك أنه يصبر على قتل الأولاد و لا يصبر على سلب الأموال.
امام علی (علیه السلام) (مال و ثروته باغلیلیق بارهسینده) بويورموشدور:
انسان اولاد اؤلومونده ياتار (صبر ائدر)، مال و ثروتینین اوغورلانماسیندا ایسه ياتماز (دؤزومسوزلوک ائدهرک چالیشار)!
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
بو کلامین معناسی بودور کی، انسان اولادلارینین اؤلدورولمهسینه صبر ائدیر، ثروتینین اوغورلانماسینا ایسه صبر ائتمیر. (چونکی اؤلومدن سونرا اولادین قايیتماسی ممکن دئيیل، وار-دؤلتین قايیتماسی ایسه ممکندور.)
300
وَ قَالَ عليه السلام مَوَدَّةُ الْآبَاءِ قَرَابَةٌ بَيْنَ الْأَبْنَاءِ وَ الْقَرَابَةُ أَحْوَجُ إِلَى الْمَوَدَّةِ مِنَ الْمَوَدَّةِ إِلَى الْقَرَابَةِ
امام علی (علیه السلام) (دوستلوق بارهسینده) بويورموشدور:
آتالارین دوستلوغو (دوستلوقلارینین اثری) اوغوللار آراسیندا قوهوملوقدور (قوهوملوق کیمیدیر. چونکی اوغوللار آتالاری آراسیندا اولان دوستلوق و دوشمنچیلیگی ارث آپاریرلار و اونلارین بیر-بیرلرینه کؤمک ائتمهلرینین کؤکو دوستلوقدور و قوهوملوق اونون عامللریندندیر). و (بونا گؤره ده) قوهوملوق دوستلوغا، دوستلوغون قوهوملوغا احتیاجلی اولماسیندان داها محتاجدیر. (ابن ابی الحدید بورادا بئله يازیر: بیریندن سوروشورلار کی: «قارداشینی چوخ ایستهيیرسن، يوخسا دوستونو؟ دئيیر: اگر دوست اولسا قارداشیمی.»)
301
وَ قَالَ عليه السلام اتَّقُوا ظُنُونَ الْمُؤْمِنِينَ فَإِنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْحَقَّ عَلَى أَلْسِنَتِهِمْ
امام علی (علیه السلام) (مؤمنین زیرکلیگی بارهسینده) بويورموشدور:
مؤمنلرین گمانلاریندان چکینین (اونا اهمیّت وئرین). چونکی الله حقّ و دوزلويو اونلارین دیللرینده قويوب.
302
وَ قَالَ عليه السلام لَا يَصْدُقُ إِيمَانُ عَبْدٍ حَتَّى يَكُونَ بِمَا فِي يَدِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ أَوْثَقَ مِنْهُ بِمَا فِي يَدِهِ
امام علی (علیه السلام) (اللهـا توکّل ائتمک بارهسینده) بويورموشدور:
بندهنین عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان اللهین (قدرت) الینده اولان شئيه آرخايینچیلیق و اینامی، اؤز الینده اولان شئيه اینامیندان چوخ اولمايینجا، اونون ایمانی دوغرو دئيیل.
303
وَ قَالَ عليه السلام لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَ قَدْ كَانَ بَعَثَهُ إِلَى طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرِ لَمَّا جَاءَ إِلَى الْبَصْرَةِ يُذَكِّرُهُمَا شَيْئاً قَدْ سَمِعَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّه صلى الله عليه واله فِي مَعْنَاهُمَا فَلَوَى عَنْ ذَلِكَ فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ إِنِّي أُنْسِيتُ ذَلِكَ الْأَمْرَ إِنْ كُنْتَ كَاذِباً فَضَرَبَكَ اللَّهُ بِهَا بَيْضَاءَ لَامِعَةً لَا تُوَارِيهَا الْعِمَامَةُ
يعني البرص فأصاب أنسا هذا الداء فيما بعد في وجهه فكان لا يرى إلا مبرقعا
امام علی (علیه السلام) بصرهيه گلنده (حضرت پیغمبرین صحابهلریندن اولموش و رجال عالملرینین مذمّت ائتدیکلری) انس ابن مالکی طلحه و زبيرین يانینا گؤندردی کی، (او حضرتین يانیندا) اللهین پیغمبریندن (صل الله علیه و آله) اونلارین بارهسینده ائشیتدیگی سؤزو («سیز طلحه و زبیر علی ایله جنگ ائدهجکسیز و اونا قارشی ظالمسیز» حدیثینی) اونلارین يادینا سالسین. انس ایسه بو بارهده شهادت وئرمکدن بويون قاچیردی و او حضرتین يانینا گلنده دئدی: پیغمبرین او سؤزو منیم يادیمدان چیخیب. حضرت (اونا قارغیش ائدهرک) بويوردو:
اگر يالان دئيیرسنسه، الله سنه ائله بیر پارلاق آغلیق وورسون کی، عمّامه و چالما اونو اؤرتمهسین (سنین اوزونه ائله آغ لکهلر سالسین کی، عمّامه اونو جماعتین گؤزوندن گیزلهده بیلمهسین.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
همین آغلیقدان مقصد قوتورلوقدور کی، اوندان سونرا انسین هر ایکی اوزونده ظاهر اولدو و او، (خجالتیندن ائل آراسیندا) آنجاق روبند ایله گؤرونوردو.
304
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ لِلْقُلُوبِ إِقْبَالًا وَ إِدْبَاراً فَإِذَا أَقْبَلَتْ فَاحْمِلُوهَا عَلَى النَّوَافِلِ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ فَاقْتَصِرُوا بِهَا عَلَى الْفَرَائِضِ
امام علی (علیه السلام) (واجباتا اهمیّت وئرمک بارهسینده) بويورموشدور:
قلبلرین اوز توتما و اوز دؤندرمهلری (حاضرلیق و ازگینلیکلری) واردیر. بونا گؤره ده اوز توتما زمانی اونلاری (واجباتدان علاوه) مستحبّیلری ده يئرینه يئتیرمگه وادار ائدین. اوز دؤندرنده ایسه واجباتین يئرینه يئتیریلمهسی ایله کفایتلهنین. (چونکی واجباتی هئچ بیر حالدا، حتی انسانین قلبی اؤزونو الله درگاهیندا لازمی سویّهده حسّ ائتمسه بئله ترک ائتمک اولماز.)
305
وَ قَالَ عليه السلام فِي الْقُرْآنِ نَبَأُ مَا قَبْلَكُمْ وَ خَبَرُ مَا بَعْدَكُمْ وَ حُكْمُ مَا بَيْنَكُمْ
امام علی (علیه السلام) (قرآنی اوخوماغا و درک ائتمگه تشویق ائدهرک) بويورموشدور:
سیزدن قاباق اولانلارین خبری (کئچمیشلرین احوالاتلاری)، سیزدن سونرا اولاجاق شئيلرین (قبر، برزخ و قیامتین نئجهلیگی) خبری و سیزین آرازدا اولانلارین (واجب، حرام، مستحب، مکروه و مباح شئيلرین) حکمو قرآندادیر.
306
وَ قَالَ عليه السلام رُدُّوا الْحَجَرَ مِنْ حَيْثُ جَاءَ فَإِنَّ الشَّرَّ لَا يَدْفَعُهُ إِلَّا الشَّرُّ
امام علی (علیه السلام) (شرعین گئری قايتاریلماسی بارهسینده) بويورموشدور: داشی گلدیگی يئره قايتارین. (پیسلیگی، حدّی آشماماق و دینین حکملرینه ضدّ اولماماسی شرطی ایله اؤز مثلی ایله جزالاندیرین، عوض چیخین.) چونکی شر و پیسلیگی شردن باشقا بیر شئي آرادان آپارماز.
307
وَ قَالَ عليه السلام لِكَاتِبِهِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ أَلِقْ دَوَاتَكَ وَ أَطِلْ جِلْفَةَ قَلَمِكَ وَ فَرِّجْ بَيْنَ السُّطُورِ وَ قَرْمِطْ بَيْنَ الْحُرُوفِ فَإِنَّ ذَلِكَ أَجْدَرُ بِصَبَاحَةِ الْخَطِّ
امام علی (علیه السلام) (صحابهلرینین خاصلاریندان، شیعهلرینین لياقتلیلریندن و او حضرته تابع اولانلاردان اولموش) کاتبی، عبید الله ابن ابو رافعه (خطّین گؤزللیگی بارهسینده) بويورموشدور:
مرکّب قابینی (اوندا اولان رنگی توز-تورپاق و چیرکدن) تمیزله، قلمینین اوجونو اوزون ائت (کی، مرکّب اوندان کاغذ اوستونه ياخشی آخسین)، سطرلرین آراسینی گئنیش گؤتور و حرفلری بیر-بیرینه ياخین ياز کی، بو اصول خطّین گؤزللیگی اوچون داها اويغون و مناسبدیر.
308
وَ قَالَ عليه السلام أَنَا يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَالُ يَعْسُوبُ الْفُجَّارِ
و معنى ذلك أن المؤمنين يتبعونني و الفجار يتبعون المال كما تتبع النحل يعسوبها و هو رئيسها
امام علی (علیه السلام) (اؤز مقامی بارهسینده) بويورموشدور:
من مؤمنلرین باشچیسی و رهبریيم، مال و ثروت ایسه پیس عمللیلرین رهبریدیر.
(سیّد رضی-رحمه الله علیه-دئيیر:)
بو کلامین معناسی بودور کی، بال آریسی اؤز باشچیسینا تابع اولدوغو کیمی مؤمنلر ده منه تابعدیرلر، پیس عمللیلر ایسه وار-دؤلته.
309
وَ قَالَ لَهُ عَلَيْهِ السَّلَامُ بَعْضُ الْيَهُودِ مَا دَفَنْتُمْ نَبِيَّكُمْ حَتَّى اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ فَقَالَ لَهُ إِنَّمَا اخْتَلَفْنَا عَنْهُ لَا فِيهِ وَ لَكِنَّكُمْ مَا جَفَّتْ أَرْجُلُكُمْ مِنَ الْبَحْرِ حَتَّى قُلْتُمْ لِنَبِيِّكُمْ اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ فقالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ
یهودیلردن بیری امام علی علیه السلاما دئدی: سیز (مسلمانلار) پیغمبریزی تورپاغا تاپشیرمامیش اونون بارهسینده اختلاف و ضدّیته دوشدوز. حضرت، (یهودیلرین مذمّتینده) اونا بئله بويوردو:
بیز اونون بارهسینده دئيیل، اوندان اولان شئي بارهسینده (اونون امّتینده جانشینلیک مسئلهسینه گؤره) اختلافا دوشدوک. (اونون پیغمبرلیگی، اللهین بیرلیگی و بويوردوقلاری بارهسینده فکر آيریلیغیمیز يوخ ایدی.) آمّا سیزین آياغیزین دنیز سويوندان اولان ياشلیغی قورومامیش (الله سیز یهودیلری فرعونچولاردان نجات وئرهرک دنیزی سیزین اوچون ياراندا و سیز اورادان کئچنده، فرعونچولاری ایسه سودا باتیراندا، بوتون بو توحید نشانهلرینی گؤرمگیزه باخماياراق، دنیزین ساحلینه چاتیب اورادا بوتلره پرستش ائدن بیر دستهنی گؤرن کیمی نادانلیق و اطاعتسیزلیک سببیندن) اؤز پیغمبریزه (حضرت موسی علیه السلاما) دئدیز: «اجْعَل لَّنَا إِلَـهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ» (اعراف-138) «بیزیم اوچون اونلارینکی کیمی (گؤرونن) بیر تانری دوزلت. موسی دئدی: سیز دوغرودان دا چوخ نادان بیر طایفاسیز (و آزغینلیغا غرق اولوبسوز کی، بو قدر توحید نشانه و علامتی گؤرمگیزه باخماياراق، يئنه ده بو جور ياراماز سؤزلر دانیشیرسیز.).»
310
وَ قِيلَ لَهُ عَلَيْهِ السَّلَامُ بِأَيِّ شَيْءٍ غَلَبْتَ الْأَقْرَانَ فَقَالَ مَا لَقِيتُ أَحَدًا إِلَّا أَعَانَنِي عَلَى نَفْسِهِ
يومئ بذلك إلى تمكن هيبته في القلوب
امام علی علیه السلاما دئدیلر کی: (دؤيوشلرده) ایگیدلره نه ایله غالب گلدین (اونلاری نئجه خوار ائتدین و يا اؤلدوردون)؟ او حضرت (اؤز هيبتی و جماعتین اوندان قورخماسی بارهسینده بئله) بويوردو:
(دؤيوشده) قارشیلاشدیغیم هر بیر کس منه اؤز زیانینا (اونو اؤلدورمگیمه) کؤمک ائدیردی.
(سیّد رضی علیه الرحمه دئيیر:)
حضرت بو سؤزو ایله اؤزونون هيبت و قورخوسونون قلبلرده يئر آلماسینا (کی، ایگیدلر اونا گؤره اؤزلرینی ایتیرهرک مغلوب اولوردولار) ایشاره ائدیب.
311
وَ قَالَ عليه السلام لِابْنِهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْهُ فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَةٌ لِلدِّينِ مَدْهَشَةٌ لِلْعَقْلِ دَاعِيَةٌ لِلْمَقْتِ
امام علی (علیه السلام) اوغلو محمّد ابن حنفیهيه (فقیرلیک و يوخسوللوغون مذمّتینده) بويورموشدور:
ائي اوغلوم! سنین اوچون يوخسوللوقدان قورخورام (کی، مبادا يوخسوللوق اوجباتیندان جماعتا تاماح الی آچاراق اللهین وئردیگینه راضی اولماياسان). بونا گؤره ده اوندان (اونون شرعیندن) اللهـا پناه آپار کی، يوخسوللوق دینده مغلوبیت و نقصان يئریدیر. (چونکی يوخسوللوق انسانی خيانته، يالان دانیشماغا، آلچاقلیغا و حقّه کؤمک گؤسترمهمگه وادار ائده بیلر و بونلار دینده نقصاندیر.) هابئله عاغلین سرگردانلیق يئریدیر (چونکی صبرسیز يوخسول دوز يولو ایتیرر و گؤرهجگی ایش بارهسینده عاغلی چاش-باش، دوشونجهسی سرگردان قالار). او هم ده دوشمنچیلیگه سبب اولار.
312
وَ قَالَ عليه السلام لِسَائِلٍ سَأَلَهُ عَنْ مُعْضِلَةٍ سَلْ تَفَقُّهاً وَ لَا تَسْأَلْ تَعَنُّتاً فَإِنَّ الْجَاهِلَ الْمُتَعَلِّمَ شَبِيهٌ بِالْعَالِمِ وَ إِنَّ الْعَالِمَ الْمُتَعَسِّفَ شَبِيهٌ بِالْجَاهِلِ )الْمُتَعَنِّتِ(
امام علی (علیه السلام) (سیناق و امتحان ائتمک مقصدی ایله) او حضرتدن چتین و آغیر بیر سؤال سوروشموش شخصه (بیلن شخصدن سؤال سوروشماق اصولو بارهسینده) بويورموشدور:
چتینلیگه سالماق اوچون دئيیل، باشا دوشمک و اؤيرنمک اوچون سوروش. چونکی علم اؤيرنن نادان، عالمه اوخشايیر (چونکی علم اله گتیرمگه حاضرلاشیب و دوز يولا آياق باسیب). آزغینلیغا قدم باسان (باشقاسینا غالب گلمک و اوستونلوک اله گتیرمک ایستهين) عالم ایسه نادانا بنزهيیر (چونکی او دا نادان کیمی لايق اولمادیغی شئيی طلب ائدیر).
313
وَ قَالَ عليه السلام لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ وَ قَدْ أَشَارَ عَلَيْهِ فِي شَيْءٍ لَمْ يُوَافِقْ رَأْيَهُ لَكَ أَنْ تُشِيرَ عَلَيَّ وَ أَرَى فَإِنْ عَصَيْتُكَ فَأَطِعْنِي
امام علی (علیه السلام) عبدالله ابن عباس او حضرته نظری ایله اويغون اولمايان مصلحت وئرن زمان (انسانین اؤز امامینا تابع اولماسی بارهسینده) بويورموشدور:
سن گرک (مصلحت يولو ایله) منه یول گؤسترهسن و من اؤز نظر و دوشونجم ایله اونا باخام. آمّا اگر (سنین مصلحتینین سهو اولماسینی بیلیب) سنه تابع اولماسام، سن منه تابع اول.
314
وَ رُوِيَ أَنَّهُ عليه السلام لَمَّا وَرَدَ الْكُوفَةَ قَادِماً مِنْ صِفِّينَ مَرَّ بِالشِّبَامِيِّينَ فَسَمِعَ بُكَاءَ النِّسَاءِ عَلَى قَتْلَى صِفِّينَ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ حَرْبُ بْنُ شُرَحْبِيلَ الشِّبَامِيِّ وَ كَانَ مِنْ وُجُوهِ قَوْمِهِ فَقَالَ عليه السلام لَهُ أَ تَغْلِبُكُمْ نِسَاؤُكُمْ عَلَى مَا أَسْمَعُ أَ لَا تَنْهَوْنَهُنَّ عَنْ هَذَا الرَّنِينِ وَ أَقْبَلَ حَرْبٌ يَمْشِي مَعَهُ وَ هُوَ عليه السلام رَاكِبٌ فَقَالَ له ارْجِعْ فَإِنَّ مَشْيَ مِثْلِكَ مَعَ مِثْلِي فِتْنَةٌ لِلْوَالِي وَ مَذَلَّةٌ لِلْمُؤْمِنِ
نقل ائدیلیب کی، امام علی (علیه السلام) صفّیندن (ساواشدان) قايیدیب کوفهيه گلن زمان (عرب قبیلهلریندن بیری اولان) «شبامیّین»ین يانیندان کئچنده آروادلارین صفّین (محاربهسینین) اؤلولرینه آغلامالارینی ائشیتدی. اؤز قبیلهسینین بؤيوکلریندن اولان «حرب ابن شرحبیل شبامیّ» حضرتین يانینا گلدی. امام علی (علیه السلام) (آروادلارین محاربه زمانی شیون قوپارمالارینین مذمّتینده) اونا بئله بويوردو:
آروادلاریز ائشیتدیگیم بو آغلاماقلاری ایله سیزه آغالیق ائدیرلر؟ اونلارین بو ناله و فريادلارینین قارشیسینی آلمیرسیز؟ (بونون قارشیسینی آلمالیسیز. چونکی بئله بیر وضعیّتده اونلارین آغلاياراق ناله ائتمهلری کیشیلرین ساواشدان قورخمالارینا سبب و اونلارین دؤيوشه گئتمهلرینه مانع اولور.)
حرب ایستهدی کی، مرکبده اولان او حضرتین يانی ایله پیادا گئتسین. امام (علیه السلام) (جاه-جلال سئومگین زیانی بارهسینده) اونا بويوردو: قايیت! سنین کیمیسینین منیم کیمیسی ایله پیادا گلمگی حاکم اوچون بلا و چتینلیک، مؤمن اوچون ایسه ذلت و خوارلیقدیر. (حاکم اوچون اونا گؤره بلا و چتینلیکدیر کی، بو ایش اونا ایلاهی عذاب و جزايا سبب اولان غرور و تکبّرلولوک گتیریر. مؤمنین ده بیر مرکبین يانی ایله پیادا گئتمهسی خوارلیقدیر. چتینلیک و بلايا، ائلهجه ده خوارلیغا سبب اولان هر بیر شئيی ترک ائتمک ایسه واجبدیر.)
315
وَ قَالَ عليه السلام وَ قَدْ مَرَّ بِقَتْلَى الْخَوَارِجِ يَوْمَ النَّهْرَوَانِ بُؤْساً لَكُمْ لَقَدْ ضَرَّكُمْ مَنْ غَرَّكُمْ فَقِيلَ لَهُ مَنْ غَرَّهُمْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ الشَّيْطَانُ الْمُضِلُّ وَ الْأَنْفُسُ الْأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ غَرَّتْهُمْ بِالْأَمَانِيِّ وَ فَسَحَتْ لَهُمْ فِى الْمَعَاصِي وَ وَعَدَتْهُمُ الْإِظْهَارَ فَاقْتَحَمَتْ بِهِمُ النَّارَ
امام علی (علیه السلام) نهروان ساواشیندا خوارجین اؤلولرینین يانیندان کئچن زمان (اونلارین مذمّتینده بئله) بويوردو:
چکین جزازی کی، سیزی آلدادان کس زیان ووردو سیزه! دئدیلر: ائي امیر المؤمنین، کیم آلداتدی اونلاری؟ بويوردو: آزدیران شیطان و پیسلیگه امر ائدن نفسلر. پیسلیگه امر ائدن نفس اونلاری آرزولارلا آلداتدی، اونلارا اطاعتسیزلیک يولونو آچدی و (جنگده) غلبه قازانماغی وعد ائتدی اونلارا. بئلهلیکله، اونلاری چتینلیکله اودا آتدی (ابدی عذابا دچار ائتدی).
316
وَ قَالَ عليه السلام اتَّقُوا مَعَاصِيَ اللَّهِ فِي الْخَلَوَاتِ فَإِنَّ الشَّاهِدَ هُوَ الْحَاكِمُ
امام علی (علیه السلام) (گناهلاردان اوزاق اولماغا هوسلندیرهرک) بويورموشدور:
خلوتلرده (ده) اللهـا قارشی گناه ائتمکدن چکین. چونکی شاهد، حکم ائدهنین اؤزودور. (اگر گیزلینده گناه ائدیلسه و شاهد اولماسا الله هم شاهددیر، هم ده حکم ائدن. حکم ائدن اؤزو شاهد اولاندا ایسه اونون باشقالارینین شاهدلیگینه احتیاجی اولمور.)
317
وَ قَالَ عليه السلام لَمَّا بَلَغَهُ قَتْلُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ حُزْنَنَا عَلَيْهِ عَلَى قَدْرِ سُرُورِهِمْ بِهِ إِلَّا أَنَّهُمْ نَقَصُوا بَغِيضاً وَ نَقَصْنَا حَبِيباً
محمّد ابن ابو بکرین (الله اوندان راضی اولسون) (مصرده معاويهنین قوشونونون الی ایله) اؤلدورولمهسی خبری امام علی علیه السلاما چاتاندا (او حضرت اونون اوچون تأسفلنمک و کدرلنمک بارهسینده بئله) بويوردو:
بیزیم اونون اوچون اولان کدریمیز اونلارین اونا گؤره (اونون اؤلدورولمهسینه گؤره) اولان سئوینجلری مقداریندادیر. (اونون بارهسینده بیزیم کدریمیزین و اونلارین سئوینجلرینین چوخلوغو برابردیر.) آمّا (بیزیمله اونلار آراسینداکی فرق بودور کی،) اونلار بیر دوشمنی آزالتدیلار، بیز ایسه بیر دوستو الدن وئردیک.
318
وَ قَالَ عليه السلام الْعُمْرُ الَّذِي أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً
امام علی (علیه السلام) (بهانهنی قبول ائتمک بارهسینده) بويورموشدور:
اللهین آدم اولادینین عذر و بهانهسینی قبول ائتدیگی ياش حدّی آلتمیش ياشدیر.
319
وَ قَالَ عليه السلام مَا ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ الْإِثْمُ بِهِ وَ الْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ
امام علی (علیه السلام) (اللهدان باشقاسینین يولوندا غلبه قازانماغین مذمّتینده) بويورموشدور:
گناهین غالب گلدیگی کس ظفر چالمايیب. (الله اطاعتیندن آيری يئرده غلبه قازانمیش کس، نفسی ایستگه و شیطانا تابعدیر و اصلینده گناه اونا غالب گلیب.) پیسلیکله (گناهلا) قاباغا گئدن کس (اصلینده) مغلوب اولوب. (چونکی او، اَن پیس دوشمن اولان نفسی ایستگه مغلوب اولوب و دوشمنلرین اَن پیسینین الینده اسیر اولان کس غلبه قازانمايیب.)
320
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ فَرَضَ فِي أَمْوَالِ الْأَغْنِيَاءِ أَقْوَاتَ الْفُقَرَاءِ فَمَا جَاعَ فَقِيرٌ إِلَّا بِمَا مَنَعَ بِهِ غَنِيٌّ وَ اللَّهُ تَعَالَى جَدُّهُ سَائِلُهُمْ عَنْ ذَلِكَ
امام علی (علیه السلام) (زکات وئرمگه تشویق ائدهرک) بويورموشدور:
عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله وارلیلارین ماللاریندا يوخسوللارین روزیلرینی واجب ائدیب. بونا گؤره ده وارلی اوندان (اونون اؤز حقّینی) اسیرگهمسه يوخسول آج قالماز. احتیاجسیزلیغی مطلق اولان الله (قیامت گونو) اونلاری بو ایشه گؤره سورغو-سؤال ائدهجکدیر.
321
وَ قَالَ عليه السلام الِاسْتِغْنَاءُ عَنِ الْعُذْرِ أَعَزُّ مِنَ الصِّدْقِ بِهِ
امام علی (علیه السلام) (بهانه گتیرمهمگین تعریفینده) بويورموشدور:
عذر و بهانه گتیرمگه احتیاجسیزلیق، اونون (عذر و بهانهنین) دوزگون و يئرینده اولماسیندان داها شرافتلیدیر.
322
وَ قَالَ عليه السلام أَقَلُّ مَا يَلْزَمُكُمْ لِلَّهِ سُبْحَانَهُ أَنْ لَا تَسْتَعِينُوا بِنِعَمِهِ عَلَى مَعَاصِيهِ
امام علی (علیه السلام) (گناهدان اوزاق اولماق بارهسینده) بويورموشدور:
سیزین، عيب و نقصان صفتلردن اوزاق و پاک اولان الله اوچون يئرینه يئتیرمهلی اولدوغوز اَن آز شئي، اونا قارشی گناه ایشلهدرکن (غضبینه سبب اولماماق اوچون) اونون نعمتلریندن کؤمک ایستهمهمگیزدیر.
323
وَ قَالَ عليه السلام إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ جَعَلَ الطَّاعَةَ غَنِيمَةَ الْأَكْيَاسِ عِنْدَ تَفْرِيطِ الْعَجَزَةِ
امام علی (علیه السلام) (بندهلیکده سهلنکارلیق ائدنلرین مذمّتینده) بويورموشدور:
عيب و نقصان صفتلردن پاک و اوزاق اولان الله، عاجزلر (اطاعتده عاجزلر کیمی باشی سويوقلوق ائدنلر) سهلنکارلیق ائدن زمان اطاعتی زیرک و گؤزو آچیقلارین (ياخشی ایشلر گؤرن عاغیللیلارین) غنیمت و منفعتی ائدیب. (اونلارین سهلنکارلیقلاری مقابلینده عاغیللیلارین چالیشقانلیغی منفعت و قازانجدیر.)
324
وَ قَالَ عليه السلام السُّلْطَانُ وَزَعَةُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ
امام علی (علیه السلام) (پادشاهلار بارهسینده) بويورموشدور:
پادشاهلار اللهین يئر اوستوندهکی گؤزتچیلریدیرلر (کی، انسانلارین بیر-بیرلرینه زیان وورمالارینین و پیسلیک ائتمهلرینین قارشیسینی آلیرلار).
325
وَ قَالَ عليه السلام فِي صِفَةِ الْمُؤْمِنِ الْمُؤْمِنُ بِشْرُهُ فِي وَجْهِهِ وَ حُزْنُهُ فِي قَلْبِهِ أَوْسَعُ شَيْءٍ صَدْراً وَ أَذَلُّ شَيْءٍ نَفْساً يَكْرَهُ الرِّفْعَةَ وَ يَشْنَأُ السُّمْعَةَ طَوِيلٌ غَمُّهُ بَعِيدٌ هَمُّهُ كَثِيرٌ صَمْتُهُ مَشْغُولٌ وَقْتُهُ شَكُورٌ صَبُورٌ مَغْمُورٌ بِفِكْرَتِهِ ضَنِينٌ بِخَلَّتِهِ سَهْلُ الْخَلِيقَةِ لَيِّنُ الْعَرِيكَةِ نَفْسُهُ أَصْلَبُ مِنَ الصَّلْدِ وَ هُوَ أَذَلُّ مِنَ الْعَبْدِ
امام علی (علیه السلام) مؤمنین وصفینده بويورموشدور:
مؤمنین سئوینجی اوزونده، کدری ایسه قلبیندهدیر. سینهسی هر شئيدن گئنیشدیر (چتینلیکلر زمانی صبری قدرسیزدیر)؛ نفسی هر شئيدن خواردیر (تواضعکارلیغی چوخدور)؛ اطاعتسیزلیکدن زهلهسی گئدیر، ريا و گؤزه گیرنلیگه نفرت ائدیر. (ایشین سونو بارهسیندهکی) کدری اوزون، (لايقلی ایشلردهکی) سعي و تلاشی يوکسکدیر. (فکر و دوشونجه نتیجهسینده) دینمزلیگی چوخ، وقتی (اطاعت و بندهلیگه) مشغول، (اللهین نعمتلرینه) شکر ائدن و (بلا و چتینلیکلرده) چوخ صبرلیدیر. اؤز فکر و دوشونجهسینده (بندهلیک و ایشین سونو بارهسینده تفکّره) غرق اولوب، اؤز ایستگینده (باشقاسیندان بیر شئي ایستهمکده) سیمیجلیک ائدیر (احتیاجینی هئچ کسه بیلدیرمیر)، خاصيّتی يومشاق، طبیعتی ملایمدیر (تکبّرلو، مغرور و باشقالارینی اینجیدن دئيیل). او، قولدان خوار (هامیيا قارشی چوخ تواضعکار) اولماسینا باخماياراق، نفسی محکم داشدان دا برکدیر (دین يولوندا شجاعتلیدیر).
326
وَ قَالَ عليه السلام الْغِنَى الْأَكْبَرُ الْيَأْسُ عَمَّا فِي أَيْدِي النَّاسِ
امام علی (علیه السلام) (باشقالارینین مالیندا گؤزو اولماماق بارهسینده) بويورموشدور:
ان بؤيوک زنگینلیک جماعتین الینده اولان شئيلرده (وار-دؤلتده) گؤزو اولماماقدیر. (چونکی باشقالارینین مالیندا گؤزو اولمايان کس وارلیلار کیمی رفاه و آسايشدهدیر.)
327
وَ قَالَ عليه السلام الْمَسْئُولُ حُرٌّ حَتَّى يَعِدَ
امام علی (علیه السلام) (وعده وفا ائتمک بارهسینده) بويورموشدور:
بیر شئي ایستهنیلن شخص، وعده وئرمهيینجه آزاددیر (ایستسه ائدر، ایستهمسه ائتمز).
328
وَ قَالَ عليه السلام لَوْ رَأَى الْعَبْدُ الْأَجَلَ وَ مَسِيرَهُ لَأَبْغَضَ الْأَمَلَ وَ غُرُورَهُ
امام علی (علیه السلام) (آرزو بارهسینده) بويورموشدور:
اگر بنده (بصیرت گؤزو ایله) عمرون مدّتینه و اونون رفتارینا (اونو يوخلوق و فانیلیگه چکمهسینه) باخسا، آرزويا و اونون آلداتمالارینا نفرت بسلهير (اوندان اوزاقلاشار و فکرینی اونونلا مشغول ائتمز).
329
وَ قَالَ عليه السلام لِكُلِّ امْرِئٍ فِي مَالِهِ شَرِيكَانِ الْوَارِثُ وَ الْحَوَادِثُ
امام علی (علیه السلام) (وار-دؤلت بارهسینده) بويورموشدور:
هر بیر کسین مالیندا ایکی شریکی وار: بیری ارث آپاران، دیگری ایسه حادثهلر (بلا و مصیبتلر. بونا گؤره ده عاغیللی آدام ائله بیر ایش گؤرر کی، اونون پايی او ایکی شریکیندن آز اولماسین).
330
وَ قَالَ عليه السلام الدَّاعِي بِلَا عَمَلٍ كَالرَّامِي بِلَا وَتَرٍ
امام علی (علیه السلام) (اللهدان ایستهمک بارهسینده) بويورموشدور:
اطاعت و بندهلیگی اولمادان (اللهدان) بیر شئي ایستهين، کامانینین يايی اولمايان اوخ آتان کیمیدیر (کی، اوخو هدفه چاتماز).
نهج البلاغه تورکجه (قیسا سؤزلر)
برچسبها: تورکجه نهج البلاغه
, نهج البلاغه ترکی
, آذربایجان تورکجه سی نهج البلاغه
, حکمتلر

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تقلید و تکرار استاد تبریزلی علی دن
تقلید و تکرار مسئله سی ادبیات ساحه سینده بویوک بیر مشکل حالینه گلمیشدیر و تورکجه شعرلرده یئنی لیک آز گورولور. چوخ شاعیرلر قاباقکی شاعیر لردن چوخلی اقتباس ائدیر لر یا بیر چوخلی شعر آیری دیلده اولان شعرلرین چئوریسینه اوخشاییر. بونون اوچون استادین شعر حاقیندا اولان یازیلارینی اوزللیکه آشاغیداکی یازینی اوخومالارینی تاپشیریلیر هله لیک له
تقلید و تکرار
بئله بیر اوستونلوگه و تکاملا یئتیشمک اوچون شرطلر لازمدر. اونلاردان بیریسی شعرین استقلالیدر. وئوزی ئوزونه دایانماسیدر. ولاپ آچیقجاسی بوکی شعر گرک مستقل اولسون, باشقا شعره اوخشاماسین و اوخویانین و ائشیده نین دوشونجه سینه بو (شک) دامماسین کی بو شعری ویا بونا بنزر بیر شعری سانکی ئونجه لرده (قاباقلاردا) ائشیدیبدر؟چونکی شعرین گوزه ل و جلب ائدن شرطلریندن بیریده بودرکی باشقا شعرلره اوخشاماسین و هابئله تکراری و مبتذل اولماسین , یوخسا بوحالدا لطافتی و گوزه ل لیگی اولاماز و حتی سوزدنده معمولی و آشاغی اولار.
بیلدیگیمیزکیمی سوز , اصولا رفع احتیاج اچوندر , مطلبی و نیئتی موقت اولاراق بوندان اونا منتقل ائتمک اوچوندور. وظیفه سی و اونون مدتی اوزمانا کیمیدرکی موضوع و احتیاج رفع اولسون. بونا گوره اونون زمان اعتباری چوخ آز و یاشی چوخ قیسسادر.
بونلاردان باشقا سوزون نه شکلینده تلفظ اولدوغو و ایشلنمه سی برک اجباری دگل , یعنی اگر بیریسی گلدیم یئرینه جلدیم و یا سئوگیلیم یئرینه سئوجیلیم دئسه گوزه ل و دوزگون یوخ , آنجاق چوخدا اجباری دگل چونکی کوچری بیر وسیله در , لاکن بوی وادبیات , مخصوصا شعر , بئله دگل و اولادا بیلمز. چونکی شعر قالمالی و حله ئولمز یاشامالیدر.
بورادا بونو گرک دئمک کی , بو ی کتابلاری و علمی و ادبی کتابلاردا عینا شعر کیمی و اصول ایله و دوزگون یازیلمالیدر و هیچ ده ساییلماز و اونوتولمالی دگل , و اونلارین معنا و موضوعسی هردن شعر دن ده اوستون یوخاریدر , آنجاق شعر ده کلمه لرین , وزنین , قافیه نین , ذوق و هیجان و باشقا قاعده لرین آرتیق و درین رعایتی اولدوقجا لازم و دئدیکجه اجباریدر , چونکی نثرو یازی موضوعلاریندا یئر دار دگل و میدان اولدوقجا گئنیشدر , لاکن ترسینه اولاراق , شعر و غزل و باشقا نظم موضوعلاریندا یئر دار و گئنیشلیک داها آز و حتی یوخدور.
ها بئله یازی ونثر موضوعلاریندا , موزونلوق و موسیقی بیرجه اولسا , نظم و شعر و غزل و رباعیاتدا یوزده یوز اولمالیدر , و یئنه ده نثر و یازیدا سکته و توتار ئوتوب گئدر و تحمل اولار. آنجاق نظم و شعر و غزل ده حرکتی و یریشی پوزار و آخیشی دایاندیرار.
بورادا , بیر کیمسه یه توخونماسا , گرک دئمک کی ایندییه کیمی نظم وشعر کتابلاری میزین چوخو تقلید و تکراری اولدوغو حالدا , قاعده و دستور اوزیله یازیلماییب و اوست اوسته نه عوام دانیشیغی و نه فولکولور کیمی و نه ده خواص دانیشیغلاری کیمی اولوبدر.
مثلا: گلرلر یئرینه گلله , دورارلار یئرینه دوراللا , و ائله میرسن؟ یئرینه ائله میسن ؟ و ها بئله گلیرسن یئرئنه گلیسن , و گلمیرسن یئرئنه گلمیسن ؟ یازیلیبدر کی دستور اوزیله اولمادیغی حالدا سوزون معناسیندا دگیشیر و آیدین اولمور کی بو ( گلمیسن ) کلمه سی ( گلیبسن ) یئرینه در و یا گلمیرسن ؟ یئرینه بونلاردان باشقا .
جمع باغلاماق , قاعده سیز و اصول سوز اولاراق , آغیر و قالین کلمه ایله یونگول کلمه نن جمعی بیر باغلانیر . او جمله دن اوشاقلار یئرینه ( اوشاقلر ) و اوغلانلار یئرینه ( اوغلانلر ) یازیلب و حله بعضا دوزگون یازیلبسادا آنجاق دوشونج وبیلیک اوزیله یازیلمایب بلکه تصادفی و بیله دن یازیلیبدر.
بورادا بیر نئجه ئورنک ( نمونه ) یازیلیرکی قالین کلمه ایله نازیک کلمه نین فرقی بللنسین , آغیر و یا قالین کلمه لرده اونلارین جمعی ( لار ) ایله قورتارار , مثلا:
ایوبلار , داود لار , قارداشلار , یولداشلار , اویونلار , قویونلار , سولار , آقلار , یاشلار , داشلار , اسلاقلار.
و نازیک کلمه لرین جمعی ( لر ) ایله قورتارار , مثلا:
احمدلر , حسن لر , علی لر , گوزه للر , سوزلر , ائللر , چوللر , تئللر, آنجاق بعضی کلمه لر ده واردر کی هم آغیر و هم یونگول جمع باغلانار مثلا :
قره یازیلسا قره لر , قارا یازیلسا قارالار یازیلار , بو قالین و آغیر و ها بئله یونگول و نازیک کلمه لر , حرفلرده ده رعایت اولمالیدرلار , مثلا: ( ک ) حرفی ساکن اولاندا همان ( ک ) ولی حرکت ائدیب آخرده اولاندا ( گ ) یه تبدیل اولار . و یا ( ق ) حرفی ساکن اولاندا همان ( ق ) ولی حرکت ائدنده ( غ ) یه دونر . مثلا:
اورک = اورگی , ایاق = ایاغی , کورک = کورگی , بارماق = بارماغی , اولدوق = اولدوغی ویا اولدوغو , و ها بئله ( ز ) ایله ( یز ) حرفلری سوزون آهنگینه باغلیدرلار . مثلا :
قولسوز – السیز – یولسوز – ائلسیز – دوزسوز – دادسیز – سوزسوز – دانشیقسیز – اوغولسوز – قیزسیز – و باشقالاری .
و اما , نسبت اوجون , لو – لی یازانلارین سلیقه لرینه باغلیدر . آنجاق گئچمیشلرده ( لو ) چوخ ایشلنرمیش , مثلا :
همدانلو – همدانلی , تبریزلو – تبریزلی , کوراوغلو – کوراوغلی , باداملو – باداملی , اولدوغو – اولدوغی , ئولو – ئولی و بیر چوخلی بو کیمی ستیقه لر و قاعده لر شعر و غزلین وزنینه استثنا اولمورسادا آنجاق نثر و یازیدا عذر و بهانه اوچون یئر یوخدر.
بونا گوره , او کیمسه کی شعر دئمک و یا ادبیات یازماق ایسته یر تقلید و تکراردان ئونجه گرک ئوز دیلینن قاعده و دستورون بیلسین و سونرا دوزگون بیر یول ایله بو ملی بنانی و تملی قورماغا باشلاسین .
نه دنسه , یوز ایللر جه تورک دیلینده اولان گئنیشلیک و بو توولوک اوچون ئویله بیر سوز و کتاب یازیلمایب و حله بیر آز چوخ بو اعتقاد اولا کی تورک دیلی بوتوو , و دنیا دیللری آراسیندا پارلاق و قول – بو تاقلی بیر دیلدر .
یئنه ده حله بیر کیمسه ئوزی اوچون بو زحمتی قا ئل اولمایبدر کی دیلینه گتیردیگی اعتقادی , نولورسا بیرجه کرن قافاسیندادا آراشدیرسین و ئوز اینانیشینی دایازلیقدان درینلیگه گئچیرتسن , بو سوز دئمک , عمل گوسترممک و بو ادعا ائتمک و ثابت ائتمه گین سببی نه در ؟
سببی یوزلرجه اولورسادا آنجاق بیر یسیده بودر کی بیزلرده باجاریق و ابتکار یئر ینه همیشه تقلید و تکرار اولوبدر.
گئچمیشدن دئیبلرکی تورک دیلی وسیع , غنی , و محکم بیر دیلدر , بیز لرده همان بو سوزی هر یئرده و هر سوزده دونه دونه دایاز بیر غرور ایله تکرار ائله میشیک , و ئوزگه لرین مینلرجه گوزه ل , گوزه ل کتابلارینین ئونونده بیز دنده یالنیز بو تکرار اولوبدر کی بیزیم دیلیمیز ان بیر ینجی گوزه ل و بوتوو بیر دیلدر .
بو , دوغرو در, بو حقدر کی بیزیم دیلیمیز گئنیش و طبیعی و گوزه لدر , آنجاق بونی یالنیز دیلده و سوزده تکرار ائله مک , فقط اوزدن گئچمه بیر غرور ایله دیله گتیرمک , کافی و یئترلی دگل .
بو , اوزدن گئچمه بیر شیشمکدر و ئوزون سیندیرماماقدر , آید ینجا سی بو کی ئوزگه لرین تحقیری ئونونده و ها بئاه ئوز – ئوزون حقیر و کیچیک دوشونمگین اثر ینده یوموروق دوگونلمک و سارالا سارالا چیغیرماقدر.
باشقا ملتلر , چیغیرمایبلار , بوش یئره هایکوی سالما یبلار , ئوزلرین تعریفه قویمایبلار بلکه دینمز – سویلمز ئوز ایشلرینه باشلایبلار, هر یئرین ئوزونه گوزگوره توخوم اکیبلر و ها بئله یورولمادان ؛ سوز یئرینه عمل گوستریبلر , و تاریخلرده آلچاق – اوجالاردان آشیبلار.
تقلید و تکرار ائلمک , یالنیز دیلیمیزی گئنیش و دولی گوسترمکده و ها بئله ئوزوموزی سیندیرماماقدا قورتارمیر , بلکه بو دگرسیز ایش یاشایشیمیزین باشقا یان – یوره لری نیده آرایا آلماقدادر.
ئوزگه لرین آیاق یئرلرین ئولچمک و سونرا اونلار کیمی آددیم آتماق بیزلری ئوز ئولچو موزدن و ئوز یئر یشیمیزدنده اولدوقجا اوزاق سالیبدر, و هر کیم نه ائدیب و هرنه ایش گوروب و نه جوره یئرییب بیزده عینا او جوره حرکت ائتمیشک , اونلار هر قالبده شعر دئیبلر بیزده او قالبده دئمیشک , عروض دئیبلر عروض دئمیشک و هیچ باخمامیشیق کی بو قالب و بو عروض بیزیم دیلده نجوره چیخار ؟
و دیلیمیزین نجوره خصوصیاتا ییه لی اولدوغون , سس و هیجا قاعده لرین هیچ بیر گوز ائوینه گتیرممیشک , بو البته چالیشان لارین و باجاریغا هوس و سئوگی گوسترنلر یندر , یوخسا مینلر و میلیونلارجا کیمسه لر کوکوندن بئله بیر دگرلی و معنوی ایشلرین نه یه یارادیغین و نه اولدوغون بیلمزلر و بیلمکده ایسته مز لر, یوخسا , اون و یوز ایللر کئچر , دنیالار دگیشر , ادبیات و دوشونجه لر دونه دونه ایرلییه جان آتار .
بویوک یازیچیلار توره نر, فن و باجاریق دنیاسی و ابتکار و گوزه للیک ئولکه سی گونی گوندن یئنیله نر و گئنیشله نر , بو سیرادا , و بو گئنیشلیک و ائره لیلیکلرده نه ائدریک ؟ و نه توره دریک ؟ آیدیندر کی هیچ , بو حرکتلرین , و بو ایره لیلیکلرین ئونونده , بیزلر تکجه بیر تماشاچی و ساکت بیر باخیجی کیمی گوزه دگمز بیر کیمسه لریک , یوخسا بوندان بیر آز یوخاری توتساق , هوروت هوروت تماشاچیلار سیراسیندان ایره لی چکیلسک , بو پیسئسده , بواویوندا ئوزوموزوی ئوزگه اویونجولارین آرخاسیندا تکجه تقلیدچی و گولونج بیرحالدا اونلارین اویونلارین تکرار ائدن گوره بیلریک .
بو , بیر ایشدر کی اوزون ایللر بویوجا اولوبدر . و چوخلاری بونا آتا – بابادان خوی و انس تاپیپ و بوندان ال چکمک اونلار اوچون آتاسینین ارثیندن ال چکمک دن چتیندر , بئلئیکی بو عادته و ترکیبه ال قاتان کیمسه اونلارین باخیشیندا – اخلالچی و پوزغونچودر , بو قوخوموش عادته خوی تاپانلار و بو ایرگنچی جمدیگین آردینجا سوروننلر ,هیچ بیر ابتکار و باجاریق فکرینه دوشمه دن همیشه اونون و بونون آرتیقین چئینه یبلر , و اونون وبونون اویونون تقلید ائدیب لر.
بو ایونچولار , و بوتقلیدچی لر , حتی بو اویونا و بو تقلیده هیچ بیر زمان ملی بیر رنگ , حقوقی بیر جنبه , و نسبی بیر شخصیت وئرمه یبلر , سانکی کوکوندن دنیایا دلقک و تقلیدچی گلیبلر.
بونلاری , حله بونداندا یوخاری توتساق , باجاریق لی و ایش بیلن تانیتساق وحله یازیچی و شاعر و رسام وباشقا ایشلر اوستادی گوستر سک , یئنه ده ائله بیر دگرلی یئر و باش اوجا توتمالی یئر , ها بئله ملی بیر یئر گوزه چارپمیر.
کئچمیشده , و ایندی کی شاعرلر , یازی چیلاریمیزین دیوانلارین و کتابلارین اوخویوز و اونلاری آراشدریریز , بونلارین بوسبوتون قرولوش و یئریشی و ها بئله قابوقی و ایچی ئوزگه لردن تقلید اولونوب و تکرار ائدیلیبدر.
آنجاق بورادا فارسدان , اورادا روسدان و یوخاری باشی عربدن , البته بو دوغرودرکی فارسلاردا و روسلاردا , باشقا ملتلردن تقلید و تکرار ائدیبلر و بو اکتسابی بیر قازانجدان آیری بیر شیئ اولا بیلمز.
آنجاق بونلار ائله بئله , اونلار آلدیقلاری نفع و قازانج اوستونه قازانج قویوب اونو مایه لندیریبلر و ملی بویاغا سالیبلار.
تقلید و تکرار ائدن باجاریقلی ( هنرمند ) مستقل و ئوزه ل بیر شخصیت و اردم ییه سی اولاماز , گوزه ل و سایقیلی ( هنرمند ) آدی یالنیز ئوزوندن ابتکار و هنر گوسترن و توره دیجی بیر کیمسیه یاراشار , دئمک کی تایا اولماق ایله آنا اولماق بیر بیرین دن ایری و باشقا بیر سوزدر.چونکی آنا ئوزی دوغان , و تایا.ئوزگه دوغانینی قورویاندر.
آیدیندر کی انانین دوغدوغو کوکوندن اونوندر , وتایانین بسله دیگی سون باشدا یئنه ده ئوزگه نیندر.
بونلار ائله بئله , باجاریقدا ( هنرده ) بیر بیریندن الهام و شوکه آلماق دوزگون و صادق بیر دوشونج و نیئت ایله اولسا و ها بئله ایچینده اوغرولوق و ال اوزونلوق اولماسا و بو الهام شوکه بهانه اولوب اوزانماسا عیبی و ایرادی آزدر.
اورک یاندیران و قورودوغی بالانی تکاملا یئتیرن امین بیر تایا , هردن حله هئیوه ره و باجاریقسیز بیر آنا داندا اوستون و دگرلی اولا بیلر. آنجاق بوهمیشه اساس اولا بیلمز و طبیعی دگل , چونکی ئوزینه اینانان وباجاریغینا دریندن دایانان بیر هنرمند , هر شیئدن اول ئوزی ابتکار توره در و حله حله تقلید و تکرار ائتمز و حتی ئوزی الهام وهنر منبعی ده اولار.
بوگون , بیزیم گوزه ل تورک دیلیمیز اوچون یارادیجیلیق گونی , و گوزه ل گوزه ل ابکار گونودر , آنجاق بو مرادا چاتماق اوچون گرک بیر چوخلی اوخوماق , دوزمک , و دوشونمک و سونرا تلسمه دن و یورولمادان ابتکارلی یازماق.
بورادا بونو دئمک و آچیقلاماق لازم اولدوغو اوچون گرک بیلمک کی دینمز – سویله مز فارسلارین انشاء سی و یازی اصولی , ها بئله صفت – موصوفلاری , خصوصا شعرلری بوسبتون اسلامدان سونرا و عرب دیلیندن اقتباس و ملهم اولوبدر , اسلامدان ئونجه اولورسادا لاپ آز و حتی بارماق ساییندان آرتیق دگل.
بورادا اسلامدان منظور ئوز – ئوزونه آیدیندر کی تورک – اسلام حاکمیتی و امپراطوردرکی البته بو خصوصدا بحث اولونسا چوخ اوزانار. بونا گوره بو ئوزی مستقل و آیری بیر بحث اولدوغو اوچون اوندان گوزئورتولور. یالنیز چوخ قیسا اولاراق گرک دئمک کی بویوک غزنوی , خارزم , سلجوق , وباشقا تورک امپراطورلاریندان توتوب سونرا گلن آیری تورک شاهلارینا کیمی عجم دیلیندن عادلانه بیر حالدا حمایت و تشویق اولوبدر.
ودوغروسی اسلامندان ئونجه عجملرین هیچ بیر ادبی , نظمی , رومان کتابلاری یوخدر , و حله بیر نئچه جیریق میریق یئر آلتیندان تاپیلان سانسیقریت , آوستا , مزدسنا , یشت آدلی کتابچیقلار وار سادا خرافات و موهومات اوچون یازیلیبدر , وزردوشت دینی شاهلارین و اشرافین بیرینجی مدافعه چیسی اولدوغواوچون باشدان باشا غیر انسانی و یرتیجی و قان سورانلارین الرینده چیرکین و قانلی بیر اسلحه ایمیش , بونلاردان باشقا , بو کتابلاردا اولان لغتلر و سوزلر ( سانسقریت ) دیلی و مجهول بیر دیل اولدوغونا گوره آیدین اولمور و دگل کی هانکی بیر ملتین دیلی ایمیش , تکجه بیر نئچه لغت و سوز عجم دیلینه اوخشارسادا گرک بوایشی زور و گوج ایله متخصصلرین عهده سینه بوراخماق یوخسا بوگونکی عجم اونلاردان عموما بیر کلمه ده باشا دوشمز , چونکی ئوزلرینه چیخدیقلاری بو عاریه دیل اوزون زمانلاردر کی فسیل اولوبدر.
عجم دیلی , ئوز دئیشلرینه گوره اوچ دوره دولانیب مثلا:
باستان دیلی , پهلوی دیلی , دری دیلی , آنجاق بو اوچ دوره نین دیلین متخصصلردن باشقا کیمسه دوشونمز , گورونورکی چوروین و اپرییه ن بیر دیل ایمیش و عجم لر ئوزلری ده بو دیلین ( فساد پذیر ) اولدوغون ایستر – ایستمز قبول ائدیرلر.
بونلار ائله بئله , اسلامدان ئونجه عجم لر وار ایمیشلرده , و حله دیللری و یازیلاری لاپ طبقاتی ایمیش , بئلئیکی شاه طبقه سی یعنی دربار اوچون بیر دیل و رعیت اوچون بیر دیل , وها بئله روحانی ( مغ ) اوچون بیر دیل واریمیش , و بیرده رعیت و کندچی کی اصلینده ( برده ) قول ایدی. بو نئچه طبقه نین دیلینده دانیشماقا حقسیز ایدیلر و بو دیللرده دانیشماق اونلار اوچون بویوک بیر گناه و بیر نوع جیزیق پوزماق و حدیندن تجاوز ائتمک سانیلاردی , بس بئله بیر دوره ده , و بئله بیر قانلی طبقاتی چاغدا ملی هنر و ملی ادبیاتی نه معناسی اولا بیلر؟
ارباب , روحانی ( مغ ) و اونلارین تیکمه سی اولان شاه , قوللاری و برده لری اولان کندچی و رعیته ئوز شئی و ماللاری کیمی , ئوزقویون و حیوانلاری کیمی با خان زماندا , ملی دیل و ملی ادبیات اوچون یئر اولا بیلمز , بودر کی بوگونکی یالاق عجم , او گونون , اوچیرکین و قانلی گونون ملی دیل و ملی ادبیاتیندان دانیشاندا و سارساقلایاندا , ئوزون گولونجه قویور و بوتون د نیانی , و حتی ئوزونوده گولدورور .
اسلامدان بویانا , غنی و دولی عرب ادبیات و دیلینین سفر اسینین نعمتلر یندن قاپیپ قاچان عجم , و بویوک تورک امپراطورلارینین صله و سخاوت باغیشلاریندان قارینین آجلیغدان و اگنین چیپلاقلیغدان قورتاران عجم , اونودوبدر کی دیلی ئوزگه دیلیندن و ادبیاتیندان قاپیلما و ئوزی و نطفه سیده ئوزگه لردن ترکیب و قاتیشمیش بیرنزاددر.
اونلار بیر بیریله ساواشاندا , و بیر بیر لرینی تالانچی و یا حیوان , و قان ایچن خطاب ائدنده , آغیزلاریندان گلنی بیزه نسبت وئریرلر و بیر بیرلرینی بیزه اوخشادیرلار, سانکی بویامان دئمک و سورتوشمک اونلاردا بیر سادیسم مرضیدر.
و اما , اگر تورک و عرب ظالم ویرتیجی و دیل بیلمز ایدیلر ؟ بس فردوسی عرب الفباسی ایله نه اوچون تورک شاهی محمود غزنوییه ( شاه ) نامه سین , یازیب ؟ و اوزون چاقلار بویی , حکیم فرخی سیستانی , عنصری , انوری , قاآنی شیرازی , حافظ شیرازی , وصا ل شیرازی , سعدی شیرازی , کلیم کاشانی , ظهیر فارابی , غضائررازی , سا نئی غزنوی , منوچهری , امیر معزی , ادیب صابر , رشید وطواط , سید حسن غزنوی , خاقانی , قا آنی , عنصری بلخی , عبدالرمان جامی , انوری ابیوری , کمال الدین اسماعیل اصفهانی , ملک الشعرای بهار خرسانی و یوزلرجه و مینلرجه شاعرلر و مداحلار هنرلرین و باجاریغلارین عرب , مخصوصا تورک اوچون نثار , و تقدیم ائدیبلر .
عربلر و تورکلر , اگر ادب و هنر سئون , انسانلیق و گوزه للیک سئون دگل ایدیلر بس نه اوچون بونلاردان دفاع ائدیردیلر ؟ و ادیبلر و شاعرلر بونی بیله بیله نه اوچون گوج ایله اونلارین ( تورکلرین ) بویونا اوخشایب و مداحلیق ائدیرلر ؟
سوبورادا بونی بیلمک و دوشونمک لازم و گرکدرکی هر کیمده و هر میلتده بیر موضوع و ایش اوچون علاقه و مایه اولماسا هیچ بیر گوج و حتی تشویق و حما یت اونا مایه وئرمز و مایه ده گوتورمز , بس گورونورکی بونلارین ئوزلرینده یا لتاقلیق و مداحلیق اوچون ذات و مایه وار ایمیش و واردر , سونرا ممدوحلاریدا اونلارین تمجید لرینه گوره ایستر – ایستمز قاباقلارینا چوره ک وصله آتیب ئوز قول لوقلاریندا یئر وئرمیشدلر .
بو گون بیزیم گوزه تورک دیلیمیزه اکراه ائدن و کوکوندن بیر کلمه تورکی دانیشمایان عجم , و کولگه میزی اوخ ایله وورانلار , او گونلر نه دن قاپوموزداوآیاغیمیزدا مدح دئیب و نه دن بوی بوخونوموزا تعریف یازیرمیشلار ؟
بونلاردان اولان قورخولی و شدید انعطاف , و نئجه اوزلی اولماق وزمانه تابع یاشا ماق , بوتون ملی بیر هویتی , ملی خصوصیاتی بونلاردان آلیب , بودرکی هر بیر موقعیته تابع اولماق و گونون دگرینه چوره ک یئمک اللرینده دائمی اولان بیر مایه در.
و ئوزلری دئمیشکن پامبوق ایله باش کسرلر , یوخسا تورکون قورخوسوندان مدح و ثنا دئمیشدیلرسه , بس حافظ شیرازی نه اوچون حاکمی آل مظفره ثنا دئیب و مداحلیق ائدیبدر ؟
بونلاردان باشقا , بشرین ذاتا مدح و ثنادان خوشی گلر , و بو اگر گناه اولورسادا , یالنیز و فقط ثنا و مدح دییه نین گناهیدر نه مدح و ثنا ائشیدنین , بونلار ایله بئله یوزلرجه کرن , بو یالتاقلار و چاپولوسلار , تورک امپراطورلاری طرفیندن و درگاهیندان قوولوب و ازدیریلمیشدیلار, آنجاق یاشلاری بویی , ایشلمه یب یئمکه و ها بئله دیلنچیلیگه ئوگرندیکلری اوچون سیر تیق سیرتیق و قویروق بوللایا – بوللایا یئنه ده دونوب توکلرین آیاقلارینا دوشنیب یالوارماغا باشلارمیشلار بونداندا چوخ گوزه چارپما لیسی بودر کی , بو سفرا پیشیکلری , و بو مداحلار ئوز ئوزلری ایله بوی ئولچوب و رقابت ائدر میشلر و رقابتده داها ئوزلرین حقارت و رذالت زیغینا بولارمیشلار .
دربارا آرتیق قوللوق ائدیب ئوزون اورایا داها باخین ائتمک فکرینده اولان مداحلارین بیرسی , دربار طرفیندن آرتیق تشویق اولوب و سایغی گورنده باشقا مداح سورولری و یالتاقلاری , حسادت و جیجیک گوسترردیلر و یا درباردان کوسوب سلطانی یامانلارمیشلار و توتولاندان سونرا ندامت گوستریب ایت کیمی آیاقلار ئوپرمیشلر .
بو حسادت و شخصی عقده اوزیله درباردان کوسوب , تورکه یامان یازانلارین شعر لری , بوگون قیام و انقلاب آدی ایله سند کیمی یوزلرحه دفعه چاپ اولوب و آنالیز اولور و ایندی چوخ یاخین گئچمیشده کی نوکرلر یمیز هر بیر شئیی و ایشی ترسینه گوستریب خلقی آلدادیرلار .
گئچمیشده گوزه ل عرب دیلینین و تورک حما یتینین آلتیندا یاشایان و بوگون ایچ و اوروپا فراماسونلارینین قورقوسی ایله جان تاپانلار ئوزلرین بیزیم اوچون بوگون بیر قره ده کی تک دورلدیبلر .
قدرتلی تورک امپراطور دربارلاریندا , تولکی دونوندا یئرلشن وزیرلر , شاعرلر , و قوللوچی باشی اولان عجملر , یوزلرجه خیانتلر و مینلرجه حیله لرائدندن سونرا و دفعه لرله بو , خیانتلر و حیله لرآچیلاندان سونرا یالواریب یاخاراندان سونرا بیر چوخلاری باغیشلانیب و بیر آزلاریدا جزاسینا چاتیبدر.
بویوک تورک امپراطوری قازانخان و اونون اولادینین زمانیندا دفعه لرله خیانتلرو حیله لر ائدنلردن بیرسی , فضل الله همدانی آدلی وزیر ایکی دفعه امپراطور طرفیندن باغیشلانمیشدر و سونرا , تورک وزیر تاج الدین علیشاه اونون یئنه ده ال گوتورمدگی خیانتلرین و حیله لرین تا پیپ و داها گناهلاری ثابت اولاندان سونرا جزاسینا چاتدیریل مشدر .
وزیر , فضل الله همدانی , یوزلرو مینلرجه کندلیلردن و رعیتلردن باج و مالیاتلار آلیب و کرور کرور پول یغیب . یوزلرجه کند و قصبه , مال – داوار ئوزی اوچون توپلامیشدر – بئلئیکی واری و دولتی امپراطور ایله برابر ایمیش , و بونلاری توپلایان وزیرین توطه وخیانت نیئتلری و حیله لری کشف اولموشدر .
بونلاردان باشقا , تورک شاهلاری قاجاریه زمانیندا , میرزا تقی ( باصطلاح امیرکبیر ) آدلی وزیرین , توطه و خیانتی , حتی ناسخ التواریخی یازان شسپهر و بویوک شاعر قاآنی شیرازی طرفیندن کشف و ناصرالدین شاها یئتیریلمیشدر , و شاه ایکی دفعه اونی باغیشلامیشدر .
بویوک شاعر قاآنی شیرازی , ئوز شعرینده یازیر کی میرزا تقی ( باصطلاح امیرکبیر ) حیله و تزوبر ایله ایسترمیش کی سلطانین سلطنت اوزوگون اوغورلاسین و اونو واسیطه سیله چکدیگی نقشه و توطه عملی ائله سین .
و میرزا تقی , بویوک شاعر قاآنی شیرازینی بو کشفی اوچون , آقاج ایله دوگمک ایستیرمیش , ولی شاهزاده علیقلی میرزا ( اعتضاد السلطنه ) قویمامیش ایمیش , و قاآنی شیرازی , ئوز شعرلرینده , میرزا تقی ( باصطلاح امیرکبیر ) ی دیو سیرت و اهریمن خوی یازیب و اشاره ائله یب کی گئچن ایل خیانت و حیله ائتدیگی اوچون گوردوگی ( گوشمالی ) یعنی قولاغی بورولماق دان و تنبه اولدوغوندان اوتانمایب یئنه ده خیانته و حیلیه مشغولدر .
هابئله صدر اعظم میرزا آقاخان نوری , اوچ ایل تمام ناصرالدین شاهی میرزانین دسیسه و شیاطلیغیندان باشا سالیب و شاه بو اوچ ایلده اونون خیانت و حیله لرین تحمل ائدیب و اوزونون سویون توگمه میشدر , بونلار ایله بئله , اوینه ده قیزا ریب اوتانمامیشدر وحله ده پوزغونچولوغا مشغول ایمیش.
بوتون بو حیله و تزویرلری یازانلار و گوسترنلر , موریخ ناسخ التواریخ سپهر , و صدر اعظم میرزا آقاخان نوری و شاعر قاآنی شیرازی همان عجملردر .
قاآنی شیرازی حتی یازدیغی شعرده , تاریخی بیر سند کیمی بوگونه قدر اونی بیزلره یئتیریب کی گرک اونون ایشینه وروحونا رحمت اوخویاق چون کی بونلاری بیر تورک یازسایدی , بو گونکی عجم دییردی کی بونلاری بیزه دشمن یازیبدر , و ایندی بویوک شاعر قاآنی شیرازی یازان شعر بودور .
اشکبوسیرا به یک تیر عذاب از پا فکند راستی کیخسرو ما کار رستم کرد باز
راستگویی خیمه دولت بموئی بسته بود ایزدش با رشته تقدی محکم کرد باز
شاه پنداری سلیمان بود کز انگشت او اهرمن خوئی بحیلت قصد خاتم کرد باز
صدراعظم خلق را چون آصف بن بر خیا آگه از کردار دیو و حالت جم کرد باز
اسم شه را خواند و برآن دیو بد گوهر دمید قصه کوته هرچه کردآن اسم اعظم کرد باز
آنکه درعجب پلنگی قصد چندین شیر کرد خسروش ضایعتر ازکلب معلم کرد باز
کید خصم خانگی راهرچه خسرودرسه سال خواست کردن فاش غف شاه مدغم کرد باز
چون نبودش گوشمال سال اول سودمند چرخش اسباب پریشانی فراهم کرد باز
شاخ عمرش را که می بالید در بوستان ملک آخیر از باد نهیب پادشه خم کرد باز
محمود افشار یزدی ( کفتار ادبی ) آدلی کتابیندا , ناله ائله یرکی ای کاش قاآنی شیرازی , اوگوزه ل طبعی ایله مداحلیق یئرینه , فردوسی کیمی یالان و چرند یازایدی , سانکی فردوسی مداح دگل ایدی , نامه سینی شاه آدینا یوخ بلکه خلق آدینا و افتخار اوچون یازمیش ایدی .
محمود افشارین ناله سی بونا گوره دگل کی نییه قاآنی شیرازی مداحلیق ائدیبدر .
بلکه بونا گوره درکی نییه تورک شاهی ناصرالدین شاها مداحلیق ائدیب ؟
گرک فارس شاهینا مداحلیق ائده یدی , یوخسا محمود افشار اگر مداحلیق ایله کوکوندن مخالیف اولسادیدی , عمرونون سونلاریندا , سکسان یاشیندا اولان دکتر لطفعلی صورتگر ایله مخالف اولاردی کی بوگونکی , ایگیرمینجی یوز ایلده 2500 ایل شاه لیق جشنینده , شاه و مینلرجه ئوزون و ئوزگه نین حضوروندا دیزه چوکوب یاز دیغی اوزون شعرینده مداحلیق و یالتاقلیق ائدیردی .
محمود افشار , قاآنی شیرازینی مذمت ائدیب و حتی ناصر الدین شاهیدا قینایر کی مداحلارا میدان وئریرمیش , اما فارس شاهینا بو ایرادی توتمور چونکی او , ئوزلر ینینکیدر .
و ایندی , بو گناهکارلارین و خیانت و دسیسه چیلرین ئولومی , و فضل الله همدانیلینین و میرزا تقی نین ئوز جزالارینا یئتیشدیکلری , بوگون تورک دشمنلرینین اللرین ده عثمان کونگی اولوب , و ایران توکلرینی سیخماق و تحقیر اوچون هر نه چیرکین ایشلر و آجی آجی یامانلار وارسا یازیب بوراخیرلار.
و ئوزلرین ملک و بیزلری قان ایچن و خائن یازیرلار و یئری دوشنده و عذر اوچون دئییرلرکی , او ( تورکلر ) سیز تورکلر دگلسیز , و یوزلرجه بئله اوتانماز بهانه لر گتیریرلر , و ئوزلرین ووررلار ..... لیگه .
دنیا بیلیرکی او ( تورک ) و بو تورک یوخدور , بونلاربوگون او ( تورکلری ) بهانه ائدیب فقط و فقط بوگونکی تورک اولادینا شکنجه و عذاب وئرمک مرامیندا درلار , و بونلار اوتانمادان , تورک امپراطورو وزیرلری طرفیندن یوزلر و مینلرجه , تورک و اسلام بنالارین و قیمتلی هنر و صنعت اثرلرین , عجم وزیر و قوللوقچولارینا نسبت وئریرلر و هر یئرده مسجدلر , سو انبارلاری , خیریه ایشلری , مدرسه لر , کاروانسرالار , حماملار , چئشمه لر , و بیر چوخلی گوزلردن ایتگین تاریخی بنالارین آدینی گتیرنده و یا آراشدیراندا , تکجه عجم وزیرلریندن و شاعرلریندن آد گتیریرلر.
و حتی یازیرلارکی , بو وزیرلر و شاعر لر , تورک شاهلارینا نصیحت وئوگوت وئریردیلر , تبارک الله ؟
بیر کیمسه یوخدر , سوروشسون کی , بو خیر آداملار نه اوچون نصیحت وئریردیلر ؟ یوخسا پول و مقام اوچون , و تقرب و یالتاق لیق اوچون دگلدرسه , بس نه اوچون ایمیش ؟
و یئنه ده یوخسا ملی روح اوچون ایمیشسه ده , بس نه دن بو نصیحتلری ئوزلری اوچون و یا ملتلری اوچون ائتمیرمیشلر ؟ و نه دن دیلنچی و یالواریجی کیمی ترحم و شفقت دیله یب و ملی حرکت ائتمیرمیشلر ؟
بونلار بو ادعالار , بوگون یالنیز اوروپا دسیسه لری ایله میدان تاپان و نفت گلیریله ئوزون ایتیرن و الله لیق ادعاسی ائدنلرین شئونیستی عربه ده سی و قیشقیریغیدر , یوخسا هیچ بیر انسان اوغلی انسان , بوگون ملی ستم و ملی حقارت اودلارین یئلندیرمز بو , قیزقینلار , و بو هارلامیشلار , سانکی آندا ایچیبلرکی حتی گرک ال آلتی و کیچیک یاشاسینلار , یوخسا اللرینه قدرت و گوج دوشسه استقلالسیز و دیلی غیر قانونی اولان ائللرین دیللرین کسیب و دوداقلارینا داغ باسارلار .
و اما اسلامدان ئونجه اوسطوره و افسانه اولان خرابه و ویرانه لرین آدلارین گتیرنده هیچ بیر وزیردن , شاعردن , معماردان آد گتیرمزلر و بانی گوسترمزلر , تکجه عجم شاهلاریندان , داریوشدان , آد گتیررلر , چونکی اونلار باصطلاح فارس ایمیشلر , و استدلاللاری بودر کی شاه اولان یئرده وزیر , معمار , شاعر کیمدر و نه چیدر ؟
اسلامدان سونرا , تورک امپراطورلاری , وزیرلری , خطاطلاری , معمارلاری , و عالملری یاپان و قوران گوزه ل گوزه ل اثرلر و بنالاردان تورک آد گتیرمزلر فقط چاره سیز اولاندا فلان تاریخدن و فلان عجم معماریندان آد گتیررلر .
اونلاری بانی گوستررلر , و حتی چوخ تاریخی بنالارین تورک زمانینا و تورک آدینا اولان کتیبه لرین قوپاردیب ئوز آدلارینا یازالار .
هندوستاندا , دورت یور ایل تورک و مغول امپراطورلاری اکبر شاه , و شاه جهان نین تاج محلیندن یازاندا و انون عظیم و گوزه ل بنا اولدوغوندان بحث ائدنده و یا آدین گتیرنده , حسادت و جیجیکدن قیزیب شاه جهان نین آدین آتیب فقط اونون معمارلاریندان بیرین یازارلار , چونکی بو اصفهانلی معمار احتمالا عجم یمیش , بونی حتی اونودارلارکی اصفهان نسلا و اصلا خالص عجم دگل , چونکی اورانین ایلک آدلی ( یهودیه) ایمیش . (در مکتب استاد)
اسلامدان بویانا بوتون تاریخده عجمدن بیر امپراطور اولمادیغی حالدا بو گون بونلار , نه وارسا ئوزلرینه چیخارلار و هر نه پیس و چیرکین وارسا بیزیم و هر نه یاخشی و گوزه ل وارسا بونلاریندر .
چونکی بو گون قدرت و ایش اوسته کی مطلق اولان حاکم , بونلارین نزادیندادرو بونلارین هویتین قورویور .
بونلار ایله بئله , بو حیله و دسیسه لر , یالنیز ایران بازاریندا , بوگونکی بازاردا اورتایا و بساطا قوئولا بیلر. یوخسا دنیا بیلرکی بوتون بو یالانلار و حوققالار , ترسینه و عکسینه در و حله گرک دریندن گورمک و بیلمک کی آیا اصلین ده و کوکو نده نطفه ( ﮋن ) باخیمیندان بو گون سالم و ال دگمه میش عجم واردر یا یوخ .
تاریخلر ان – بویوندا , اللردن اللره گئچن , و یوزلرجه امپراطور و باشقا ائللر طرفیندن ائوله نیب و ازدواج اولونان , و عموما و مطلق اشاغیندا و اللر آلتیندا یاشایان عجملر دن نه قالابیلر؟
بورادا , اوچ ایل سلطنت ائدن یونانلی اسکندردن توتوب و اسلامدان سونرا معنوی نفوذ صاحبی عرب امپراطوری , و بویوک تورک غزنوی , خارزم , سلجوق و سونرا دنیالیق اولان چنگیزخان , قازان خان , امیرتئیمور , ائلخانلار , آق قویونلو لار , قره قویونلولار , صفویلر , قاجاریه و یوزلرجه تورک و مغول امپراطورلاری و شاهلارینا کیمی , آرالیغدا اللردن اللره گئچن عجمدن , ( ﻧﮋاد ) آدینا نه قالابیلر ؟
تورک و مغول امپراطورو شاهلارینین توپراقلاری و ملتلری بو گونون ئولچوسی و مقیاسی ایله اله گلمز , چونکی پئکئندن ( خانبالیغ ) دان توتوب , موسقووا یا کیمی اوزانان مغول و تورک امپراطورلاری و ملتلرینین عظمتی و بویوکلوگی , او گونون حرکت و یئریشی ایله حساب اولونسا , بوگون بوتون دنیا حله او بویوک و عظمتده اولابیلمز , چونکی خانبا لیغدان موسقووایا کیمی , او گونلر , آیلارجا و شاید ایللرجه یول ایدی , و حله کیمسه بو یولی عموما و همیشه ساغلام گئده بیلمز دی . و یوللاردا یوزلرجه مرضه و قورقولارا اولاشاردی , لاکن بو گون آیلار و ایللر یولی , گونلر و ساعتلر یولی اولوبدر . و یوزلرجه ایران ئولچوسونده مملکتلر و ئولکه لر تورک امپراطورلارینین اوفاجیق و کیچیک بیر قسمتی اولا بیلردی .
بودر کی ایندی , گرک سوروشماق کی بو , اوزون زامانلاردا و اوجسوز – بوجاقسیز ئولکه لرده جور به جور ملتلر و ائللر آراسیندا , گوزدن ایتمیش و حسابا گلمز عجم , دوغروسو کیمدر؟ یوخسا ئوزقویروغوموزدر کی ئوزگه بیر قوراشدرما دیلده دانیشدیقی اوچون , ئوزون بیر ملت گوستریر؟
نه اولورسادا اولسون , آنجاق دوغروسی بودر کی , بورادا ( عجم ) آدیندا نطفه ( ﮋن ) باخیمندان ﻧﮋاد اولا بیلمز .
فقط عجم آدیندا بیر دیل واردر کی اونودا دریندن و دقت ایله باخیلسا , تورک امپراطورلاری , ( مخصوصا سلطان سنجر سلجوغی) اونون – بونون لغتلریندن و سوزلریندن یغیب و قوراشدریب و یازی کتابی و ارتباطی دیل حالینا گتیریبلر. و ایندی اوروپالیلار تورک – اسلام امپراطورلاریندان , اوروپانی و بالقانی(بابکان) فتح ائتدیکلرینه گوره آجی انتقام اوچون عجملره کوروش قبری و جمشید تختی تاپماغا و دوزلتمگه و هابئله هویت یازماغا باشلایبلار.
و ایندی , بورادا و بو خصوصدا چوخ آز و قیسساجا یازیلدیغی اوچون لازمدر کی گله جکده شرفلی تورک یازیچیلار و آراشدیرانلار , بویوک کتابلار یازسینلار.
و اما , روسلار , اون سگیزنجی ایله کیمی حله ئویله بیر ادبیات و شعر ییه سی دگل .
تکجه فرانسانین بویوک انقلابیندان سونرا , اوندان الهام آلاراق ادبیاتا باشلامیشلار و چوخوسودا تقلید و تکرار اولوب , و او جوره کی عجملر عموما عربلر دن و سونرا لاراوروپالیلاردان تقلید ائدیبلر , و ایندی بورادا هامیدان آرتیق گوزه چارپان و حسرت توره دن بودرکی ئوزگه لردن تقلید و اقتباس ائدن باصطلاح بیر ملت ( عجم ) ین , شعر و ادبیاتیندان اقتباس و تقلید اولاندا و یوزلرجه دفعه الدن – اله گئچن یازیلاردان تقلید و تکرار اولاندا داها ادبدن و باجاریغدان نه قالار و نه کیفیت ییه سی اولابیلر ؟
بونلاردان باشقا , عیب و ایرادلار بودرکی بیزلر , ایللر , اون ایللر و حتی یوز ایللر بویی هر جوره بوغونتی و هر جوره ظلم و اعتناسیزلیغین اوزرینده , دینمز- سویلمز ساکت دوراریق .
هر جوره توهینه , شاللاغا , قاپازا دوزه ریک , بیر کیمسه دن سس – سمیر چیخماز و یا ادبیات خصوصوندا هامیمیز هوروت هوروت باخاریق , ئوز دیلیمیزده بیر سوز , بیر کتاب یازماریق .
آنجاق ائلکی بیری بیر قیام ائله دی و یا بیر کتاب یازدی , باجالاردان چیخاریق و یازی ماشینلاری تئز تئز دوشر ایشه و او قدر چکمز کی مثلا حیدر بابادان تقلید و تکرار اولان کتابلارین سایی سایدان چیخار و سونرا گئت گئده اونا بارماقدا اولونار .
آنجاق بیر کیمیه بو سئوالی بو آقالاردان ائتمز کی بو کتاب , یازیلمامیش و چاپ اولمامیشدان ئونجه , و ابتکار و هنر گوستریلمه میشدن اول , سیز هنرمند آقالار هارادا ایدیز ؟ و نه ائدیردیز ؟
بودرکی , تقلید و تکرار بیزلری باجاریق و هنر سیرالاریندان قییراغا توللایب , و سفرا آچان یوخ بلکه قاب دیبی یالایان و سفرا آرتیقلارین یغان بئجردیبدر .
بونلاردان سوای , بیزلرده چالیشماق و سونرا دوزگون یول گوسترمک , ملی اورک یاندیرماق , هابئله قارداشلیق یئرینه , بیر بیرینه دیل یاراسی وورماق , بارماق ائلمک و غرض ایله عیب چیخارتماق و هابئله باشلانان بنانی و تملی آباد ائتمک یئرینه , ایده ئولوﮋی و مذهب و سلیقه تعصبی ایله خرابه قویماق خصلتی واردر .
بونا گوره دئمک اولار و گرکده دئمک کی بیزلرده تشویق و یول گوسترمک یئرینه تحقیر و توبیخ ائتمک استعدادی واردر .
حیدربابا و باشقا بیر کتاب یازیلمامیشدان اول , بیر کیمسه نین قافاسیندان گئچمز کی اودا بیر حسن بابا و یا حسین بابا یازمیش اولسون , آنجاق حیدربابا چیخاندا ن سونرا و یوللار صاف و هوا آچیلاندان سونرا , اونلار و یوزلرجه هوس آتین چاپدریرماق ایسته ین و تحرک اولان تقلیدچی و تکرارچی ( هنرمند ) لر عشقه گلر , سینه سین آریدار , قلم اله آلار , حیدربابانی و یا باشقا بیر اثری قویار قاباغینا و باشلار.
اوندان دانا دانا اوغورلاماغا , آنجاق کیشی اوغلی زحمت چکر , یئرلری , آدلاری و قافیه لری دگیشر , و یا همت گوسترر حیدربابا فلسفه درسی و گئنیشلیک وئررکی ( دانیش قارداشیم , دانیش قوچ کوراوغلوندان و فلان قهرمانیندان دانیش ) .
آنجاق بو کیمیلر ئوزی – ئوزوندن سوروشماز کی بس سن نییه دانیشمیرسان ؟
بس سن نییه لال اولوبسان؟ او هر نه دانیشیب ئوزونه دانیشیب , سن نه دانیشیب سان , سن نه یازیبسان ؟
البته تشویق باشقادر , امر و نهی باشقا , چالیشماق و باجاریق ایسته ین کیشی و آیری سین ایره لی ایته لیین بیر هوسکار , نه اوچون ئوزی ایره لی یوگورمور ؟ و نه دن باشقاسین قالخان توتور ؟
و اما اقتباس و الهام , دوغرودر کی انسانلار بیر بیرلریندن ئوگرنیبلر و الهام آلیب لار , آنجاق بونلار ایله بئله – بو الهام آلماق گرکدرکی ایره لی جهتده اولسون .
ایره لی سورسون , یعنی تپیک وورماسین , بیر حالدا قالماسین بلکه هر بیر هنرمنداونا تازالیق و اوستونلوک وئرسین , دئمک کی چیگی پیشمیش و یاریمچیلیغی بوتوو ائتسین , بو , البته یالنیز ادبیات و شعر اوچون یوخ بلکه قانون , ایده ئولوﮋی , یول , مرام اوچونده بئله در .
و بو عادت گرک اورتادان قالدیریلسین کی همیشه ئوزگه لرین قانونلارین , مراملارین , یوللارین , ایده ئولوﮋولارین تقلید و تکرار ائله میشیک و هیچ اینانمامیشیق کی بیزلرده بونلارکیمی نولورسا بیرجه کرن , ئوزوموز اوچون یئنی بیر قانون , یئنی بیر یول و ایده ئولوﮋی قازانا بیلک .
بوگون , بونی بیلملییک کی هر بیر قانونی , مرامی , سبکی , یولی بالاخره بیر ملت و یا بیر کیمسه تاپیپ و یا یازیب بس بو حالدا و بونا گوره نه اوچون بیزلرده او ملت و او کیمسه اولمویاق و نولورسا بیرجه کرنده بیزلر بو خصوصدا سفرا آچاق و بیر ابتکار گوسترک .
بو شیوه یه , و بو یولا یئتیشمک اوچون , هر شئیدن اول , ئوز – ئوزوموزه و ملتی میزه اویغون و بوگونکی دنیانین سون یئریشلرینه اویغون , آنجاق یواش یواش ابتکار و باجاریق گوسترملییک و دوغروسی و سون سوز بو کی تایا اولونجا دوغما انا اولمالی و باتلاق اولونجا ده نیز اولمالییق .


text:
كــــــوچه
گئجه آی چیخمیشیدی
منیدیم بیرده او کئچمیش کوچهلر
بیرده تمام خاطیرهلر منله برابر
گینه غملر اورگیمده قالانیردی
گینه سنلن او کئچن خاطیرهلر یاده دوشوردو
او گؤزل خاطیره لر آیدینا گلدیکجه گؤزومده
آلیشیب اوددا یانیردیم
دانیشیردیم آییلا ، اولدوزايله ، چایلا ، چمنله
آی او گونلر کی گزیردیک بو داریش کوچه ده سنله
آیاغیم کوچه یه چاتدیقجا اورک دردینی دئشدی
اوتوروب سئیر ائله دیم خاطیره لرده ؛
گؤزیاشیم خاطیره لر تابلوسینا باخدی تؤکولدو
سئل کیمی آخدی تؤکولدو
او گؤزل گونلریمیز یادیما دوشدو
سنی آختاردی گؤزوم پنجره لرده
سونرا ایتگین ایتیرنلر کیمی قاشدی
او زامان سن دولانان یئرلره باخدی
آمما بوش یئرله ساتاشدی
یئنه غم کاسه سی کؤنلومده جالاندی
یئنه کؤنلوم یارالاندی
نه گؤزل گونلریمیز سنله واریدی او صفالی کوچه ده
حیف او سئودا ، او محبت بئله نیسگیللی قورتولدو
نئجه تئز عشقیمیزین یاسی دوتولدو
نئجه تئز خوش گونون عومرو سونا گلدی
نه بیلیردیک؟ بئله دووران دؤنهجکمیش
نه بیلیردیک؟ کی بوتون آرزولار ایمکان اولا بیلمز
نه بیلیردیک؟ یانار اودلار سؤنه جکمیش
حیف اولدو، او گؤزل خاطیره لر دؤندو غم اولدو
نه گؤزل فیکرو خیالیله یاشاردیق
گله جک گونلریمیزدن سؤز آچاندا
بوروشوردوک گولیله ، چایلا ، چمنله
آرزولارلا قاریشاردیق ، ساواشاردیق ، باریشاردیق
نه گؤزل دیر بیری نین کؤنلونو آلماق
قولونو سئوگیلینین بوینونا سالماق
سارماشیقلار کیمی شوقیله ساریشماق نه گؤزل دیر
هردن هردن اوتوروب فیکره دولاندا
او عزیز خاطیره لر یاده دوشرلر
گؤزو یاشلی یاغاجاق بارلی بولودلار کیمی دوللام
دییه رم هئچ گؤره سن بیر دوشه رم یادینا منده
گول آچار سنله کئچن گونلریمین یادی سینمده
شوقیدن گوللریم ایستر کی آچیلسین
آچمامیشدان ولی سوللام
نه دئییم کی منه گول وئرمه لرین یاده دوشنده ده لی اوللام
اوتوروب آغلاشارام خاطیره لر له
نئیله مک سن بئله سئودین
منده سن سیز یاشارام خاطیره لرله
من دئییردیم کی محبت گولونون رنگی سولانماز
نه بیلیردیم کی سولارمیش
نه بیلیردیم کی فلک بئیله قویارمیش
منی سن سیز سنی من سیز
خسته کؤنلوم گینه سن سیز نئجه حسرتلی سیزیلدار
کاش بیلیدین بو سینیق سازدا نه لر وار
آمما سن هاردان بيلرسن
بیر مثل واردی دئیه رلر کی اورک یانسا گؤز آغلار
سنین آمما اورگین وارسادا داشداندی ، دمیردندی نه داشدان
کیم گؤروب؟ گول گویهره سولموش آغاجدان
بسله میشدیم سنه بیر شانلی محبت
کؤنلومون آیناسی آمما داشا گلدی
شوشه تک پول پول اولوب دوشدو داغیلدی
باشلادی سولماغا گوللر
بختیمین ترلانی دا اوچدو باغیمدان
کؤچهری قوشلاریله گئتدی قوتولدو
بیلمه دیم؟ هاردا دوتولدو
ائله بیر اینجه کؤنول صاحیبی آنجاق کی من ایدیم
ائله بیر قاینار اورک کی اؤزو سیندی
سنی سیندیرماق اوچون اولمادی مئیلی
سنده سئودین قالا یالقوز ـ قالا حسرتلی گیلئی لی
نه بیلیردیم؟ بئله سئومک ده اولارمیش
نه بیلیردیم ؟ کی محبت گولونون رنگی سولارمیش
نه ببیلیردیم ؟ نه بیلیردیم ؟


text:
محریک
محریک – مختلیف انرژی نؤع لاری (مثلا: ترمیکی ، کیمیه وی ، الکتریک و ...) مکانیکی انرژی یه چئویرن قورغودور. عمومیت له محریک لرده بیر اساس وال اولور. بو وال انرژی چئوریلمه سی نتیجه سینده حرکته گتیرلیر و باشقا ماشین و مکانیزم لری حرکت ائتدیریر. ایستیثنا حال کیمی راکت لرده و خطی محریک لرده حرکت اؤتورمه سی باشقا یوللا باش وئریر. حال – حاضیردا داخیلی یانما و الکتریک محریک لری ان گئنیش یایلمیشی و مهمو دور.
محریک لر ایکی قروپا بؤلونورلر. بیریجی یه بیر باشا طبیعی انرژی ایله ایشله ین اونون مکانیکی انرژی یه چئوریلمه سینی حیاتا کئچیرنلر داخیل دیرلر. بورایا میثال کیمی کولک له ایشله ین دئیرمان لاری و آخار چای لاردا یئرلشدیریلمیش هیدراولیک محریک لری، کیمیه وی انرژی نی مکانیکی انرژی یه چئویرن ایستیلیک محریک لرینی گؤسترمک اولار. ایکینجی قروپا ایسه باشقا یوللارلا الده ائدیلمیش انرژی نین حسابینا ایشله ین لر داخیلدیرلر. بورایا الکتریک محریک لری ، هیدرومحریک لر ، پنئومومحریک لر (pnevmomühərriklər) داخیلدیرلر.
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Mühərrik


text:
فلکین قانلی الیندن بیر آتیلمیش یئره اندی
بیر فلاکت آنانین جان شیره سندن سودون امدی
بوللو نیسگیل شله سین چیگنینه آلتدی
تای توشوندان دالی قالدی
ساری گول مثلی سارالدی
گونو تک باغری قارالدی
درد الیندن زارا گلدی
گونو گوندن قارا گلدی
خان چوبان سیز سئله تاپشیرسین اوزون
یوردوموزا بیر سارا گلدی
بیر وفاسیز یار الیندن سانا گلمز یارا گلدی
بیر یازیق قیز جان الیندن جانا گلمز جانا گلدی
گئچه جکده "الموت" دامنه سیندن بورایا درمانا گلدی
بیر آدامسیز "سوری" آدلی الی باغلی دیلی باغلی !؟
سوری کیم دیر ؟
سورو بیر گولدی جهننمده بیتیبدیر
سورو بیر دامجی دی گوزدن آخاراق ئوزده ایتیبدیر
سورو یول یولچوسودور اگری ده یوخ دوزده ایتیبدیر
سورو بیر مرثیه دیر اوخشایاراق سوزده ایتیبدیر
او کونول لرده کی ایتمیش دی ازلدن ادو گوزدن ده ایتبدیر
سوری بیر گوزلری باغلی اوزو داغلی سوزو داغلی
اولوب هاردان هارا باغلی !؟
بوشلایب دوغما دیارین اوموب البته یاریندان
ال ئوزوب هر نه واریندان
قورخمایب شهریمیزین قیشدا آمانسیز بورانیندان نه قاریندان
گزیر آواره تاپا یاندریجی دردینه چاره تاپا بیلمیر
چوخ سئویر عشقی باشیندان آتا آمما آتا بیلمیر
اوا باخ آوچی دالینجا قاچیر ! آمما چاتا بیلمیر
ایش دونوب لیلی توشوب چوللره مجنون سوراغیندا
شیرین الده تئشه داغ پارچالایر فرهاد اتورموش اوتاغیندا
تشنه لب قو نئجه گور جان وئری دریا قیراغیندا
واریغین سون اثری آز قالیر ایتسین یاناغیندا
سانکی بیر کوزدو بورونموش کوله وارلیق اوجاقیندا
کوزه ریر پیلته کیمین یاغ توکه نیب دیر چراغیندا
بوی آتیر رنج چاغیندا قوجالیر گنج چاغیندا
بیر آدامسیز "سوری آدلی" الی باغلی دیلی باغلی !
سوری جان ! اومما فلکدن فلکین یوخدی وفاسی
نه قدر یوخدی وفاسی او قدر چوخدی جفاسی
کوهنه رقاصه کیمین هر کسه بیر جوردی اداسی
او آیاقدان دوشه نی ایستر آیاقدان سالان اولسون
او تالانمیشلاری ایستر گونو گوندن تالان اولسون
او آتیلمیشلاری ایستر هامودان چوخ آتان اولسون
او ساتیلمیشلاری ایستر قول ائدرکن ساتان اولسون
نئیله مک قورقو بوجوردور
فلکین نظمی ازلدن اولوب اضدادیله باغلی
قاراسیز آغلار اولانمز
دره سیز داغلار اولانمز
اولوسوز ساغلار اولانمز
گره ک هر بیر گوزه له بیر دنه چیر کین ده یارانسین
بیری انسین یئره گویدن بیری عرشه اوجالانسین
بیری چالسین آیاق غم دنیزینده بیری ساحلده سئوینج ایله دایانسین
بیری ذلت پالازین باشه چکیب یاتسادا آنجاق بیری نین بختی اویانسین
بیری قویلانسادا نعمتلر ایچینده بیری ده قانه بویانسین
آی آدامسیز سوری آدلی ساچلاریندان دارا باغلی!
نئیله مک ایش بئله گلمیش "چور" گلنده گوله گلمیش
فلکین اگری کمانینده اولان اوخ آتیلاندا دوزه دگمیش
دیلسیزین باغری دلینمیش اگری قالمیش "دوز" اگیلمیش
اونو خوشلار بو فلک
ائل ساراسین سئللر آپارسین
بولبول حسرت چکه رک گول ثمرین یئللر آپارسین
"قیسی" چوللرده قویوب "لیلی" نی محملر آپارسین
"خسرو"ی "شیرین" ایلن ال اله وئرسین "فرهاد"ین قامتین اگسین
باخاراق چرخ زمان نشئه یه گلسین کئفه دولسون
سوری لار سولسادا سولسون
بیری باش یولسادا یولسون
سیتقا بیر اولدوز اگر اولماسا اولدوزلار ایچینده بو سما ظلمته باتماز
داش آتان کول باشی قویموش داشینی اوزگه یه آتماز
سن یئتیشسن هدفه اوندا فلک مقصده چاتماز
داها افسانه یارانماز
سوری آی باشی بلالی زامانین قانلی غزالی
سوری بیر قوشدی خزان آیری سالیبدیر یوواسیندان
ال اوزوبدور آتاسیندان
جوجه دیر حیف اولا سود گورمه ییب اصلا آناسیندان
او زلیخا کیمی یوسف ایین آلمیر لباسیندان
بونا قانع دی تنفس ائله ییر یار هاواسیندان
درد وئرن درده سالیب آمما خبریوخ داواسیندان
آغلاییب سیتقایاراق بهره آپارمیر دوعاسیندان
او بیر آئینه دیر رسام چکیب اوستونه زنگار
اوندا یوخ قدرت گفتار ئوزو چیرکین دیلی بیمار
گنج وقتینده دل آزار
گوره سن کیمدی خطاکار!؟!
گوره سن کیمدی خطاکار!؟!


text:
YOUR WEBSITES NAME
Anadili beinhaltet die Wünsche der süd-aserbaidschanischen Bevölkerung. Sie hat keine Beziehung zur Parteien und Vereinene
Die Selbstbestimmung ist unverzichtbares Recht des SÜD -azerbaidjanischen Volkes
Anadili qəzetəsi
Bonn- Germany, 30-ci
il , نجی ایل 30
ایل لیک آرشیوی 30 آنادیلی نین ـ Anadinin 30 illik arşivi
Milletler arası bilgi toru = Mabtor ـ İnternet) ـ (Internet ـ مـیـللتـلر آراسـی بـیلگی تـورو = مـابـتورـ,v
WWW.anadili.com : مابـتور عنوانیمیز
anadili@aol.com
Copyright © 1984 by "Anadili" . All Rights reserved . E-Mail : anadiliqanadili.com
ILGÖR"Təqvim"gapağı
2014-1393"
1393-ایـلگور(تقویم )قاپاغی2014 ـ
Tarixi günlər (il gözgüsü)
Militärhilfe für Kurden ?!.! کـوردلـره سـیلاح یـاردیــمی ؟ . Kurdlərə silah yardımı?!
سون
آیلاردا عراق دا باش وئره ن حادیثه لر بوش حاکمییتی نین منطقه ده یالنیش
سیاستی و عراغا موداخیله سی نین نتیجه سیدیر. ائله جه ده اوچ ایلده ن به ری
سورییه ده اسدین قان توکمه سینه گوز یومولماسیدیر. آمئریکانین کئچمیش
حاکمیتی عراقدا حوکومت ایستوروکتورونو آلت اوست ائتمه سی نین
سونوجودور.یوز ایللرجه بیرلیکده یاشایان سونی ـ شیعه داواسی نین
سالینماسیدیر. او تاریخده ن بویانا اون مینلرجه اینسان تئروریست
حرکتلرین قوربانی اولموشدور.
آردی وار..
حورمتلی
وطنداشلار، مستملکه چی ،ایرقچی ، تئروریست ـ فوندامنتالیست تئهران
رئژیمی آذربایحانلی نین دیریسینده نده نیفرت ائدیر ، اولوسونده
نده ، آذربایجانلینی، اونون بوتون وارلیغینی دا یوخ ائتمک ایسنته ییر
. میللتیمیزین بئله تاریخی و میـللی ثروتلری مستملکه چی رئژیــم
طرفیندن داغیدیلیـب یوخ ائدیلمکده دیر. موغاندا جـانـانلــی
کندینده تاپیلان ،دونیادا میپثلی گورونمه
میش ایکینجی مومیانین دا، یوخ ائدیلیب، هارا آپاریلدیغی حاقدا بیلگی
سی معلوماتی اولانلار،ائله جه ده چیخدیغـی یــئرین شکیللری نی
آنادیلی غزئتی نین عنوانینا گونده ره بیلیرلر . بیز بو
معلوماتی بیئن الخالق قوروملارین اختیاریندا قویا بیله
ریک. بو میللی وظیفه نی یئرینه یئتیره نلره مینتدارلیغیمیزی بیلدیرمک
ایسته ردیک. خاطیرلاتماق یئرینده اولارکی بیرینجی مومیا ،آذربایجانین
خانیم شاهلاریندان اولموش اونون مومیاسی خییوو شهری نین یاخینلیغندا
تاپیلمیش ،کوردلر طرفینده ن یوخ ائدیلیب ،آلتین جیکاسی ،سینه ،بویون باغی ،
سیرقا وه باشقا جواهراتی،اونون یئشی یی نین ایچینه چکیلمیش
واراق آلتین ، وآلتین سیکه لری آلمانا گتیریلیب بون دا کی ایران ائلچیلی یی
واسیطه سیله ساتیلمیشدیر
http://video.google.com/videoplay?docid=7621684977698500744&ei=
_9FsSdHMEZSCiwLb0_maDw&q=xomarli&hl=en. شوجثیلی
سولطانی / گونئی آذربایجان . موغان . جانانلی کندی
یئنی اورتا دوغو(شرق) پیلانی، یوخسا فاجیعه سی؟
Yeni ortadoğu pıganı,yoxsa faciəsi
تاسوفله اوزلرینیو دئموکراسی نین اینسان حاقلاری نینن طرفداری کیمی گوستره ن
آمئریکا وه غرب اولکه لری نین . تاسوفله کئچه ن ایلده
گوتورد.کلری آددیملار بو ایدعانی تصدیق ائتمیر. 36 به ری بو منطقه ده
گوتوزولن آددیملار دینی فاناتیزمی کوروکله مک ، اینسانلارین دینی
ایناجلارینی مقصدلی فایدالانماغا خیدمت ائتمیشدیر
آردی وار.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
گوزل آذربایجانی موزیک لر دانلود ائدین
Azərbaycan mp3 danlod
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | apardı sellər sarani,apardı sellər saranı mp3,Azerbaycan mp3,azeri mp3,bahar mp3,darıxıram mp3,elə bəndəm mp3,küçələrə su səpmişəm mp3,reyhan mp3,موزیک ریحان,موسیقی کوچلره سو سپمیشم,موسیقی اذربایجان,ناقارا,نبات خانیم,وصلی جانان,کوچه لره سو سپمیشم mp3,آهنگ آپاردی سئللر سارانی,آهنگ باهار,آهنگ ترکی بهار,آهنگ ریحان,آپاردی سللر سارانی,ائله بندم,دانلود موزیک ترکی اذربایجان,دانلود آهنهگ های آذربایجانی,دانلود آهنگ کوچه لره سو سپمیشم,دانلود آهنگ کوچه لری سو سپمیشم,دانلود آهنگ ترکی داریخیرام,دانلود آهنگ ریحان,دانلود آهنگ سارای,داونلود آهنگ آذری ریحان mp3,داغلار قیزی ریحان,ریحان ریحان,سولو ناقارا


text:
آراشدیرماجی- یازار: علیمحمد خلفی زنگئر
ایلین اونایکینجی آیی موغانین چوخلو یئرلرینده ، ایندی ده بایرام آیی آدلانیر. بو آیدا ، دؤرد چرشنبه ، حیاتین دؤرد اؤنملی اؤیهلری ( سو ، اود ، یئل ، تورپاق ) ایله باغلانیب و اونلارا گؤره چئشیدلی دبلر ، تؤرنلر ( مراسم ) و رسملر یارانمیشدیر.
مومکوندور کئچمیشده اودا ، سویا ، یئله و تورپاغا سایقی ، باشقا اینانج ( اعتقاد ) و تاپینما ( عبادت ) اوستونده اولوب. زامان سورجینده بو اینانج ( اعتقاد ) و تاپینما یئرینی باشقالاری ایله دَییشسه ده ، او اؤیهلره ( عناصر ) سایقی و اونلارلا باغلی دبلر ، تؤرنلر اؤزونو اولدوغو کیمین یا بیر آز دییشیک بیچیمده قورویوب ( حفظ ائدیب ) ساخلامیشدیر. اؤرنک اوچون؛ آزربایجاندا ایسلامدان اؤنجه ، قام- شامانلیق یا باشقا یوکوم اینانجی ایله یاشایان تورکلر ، اودو قوتسال سانیب و اونا تاپینیرمیشلار ، او چاغلار بو اینانجلا باغلی تورلو-تورلو ( فرقلی- فرقلی ) دبلر ، آیینلر و اینانجلار یارانمیشدیر ، آما ایندی بیزیم خالقین دینی ، شامان دینی اولماسا دا ، او چاغلارداکی کیمی اودا تاپینماسالار دا ، اونونلا باغلی دبلرین ، هله ده ایزلری قالیر.
اسکی اینسانا تاپینماق ایلنجه دئییلدی. او آدام اوچون اؤلوم-دیریم مسئلهسی ایدی. او ، یئنیلمز ، گوجلو و قورویوجو و یارادان اولان بیرینی آختاریردی کی ، یامان گونونده اونا سیغینا ، هئچ اولماسا اونون آجیغینا توش گلمهیه. اونا گؤره دوغال یارانیشدا ، هر بیر « نسنه » ده بو اؤزللیکلری گؤروردو ، گؤزدن قاچیرماییب ، اونا سیغینیردی.
یارانیشین فلسفهسینی بیلمهین آدام ، سیرلی بیر دونیا ایچینده اؤزونو آرخاسیز گؤروردو. دوغال گوجلرین ، ندنینی و نه ایستهدییینی بیلمیردی. ایلدیریم نییه شاخیییر؟ قاسیرغا نییه قوپور؟ یئل ندن گوجلو اسیر؟ یئر نییه ترپهنیر؟ آلوو نییه یاشیل مئشهلری و حیاتی یاندیریر؟ و.... اینسان بئله بیر اولایلارین ایچینده ، اؤزونو قورویوب ساخلاماغا چالیشیردی. بو گوجلری جانلی سانیردی. اونلارین بیر دیلهیی و ایسته یی اولماسینی دوشونوردو. اونا گؤره بیرینه یالواریردی ، باشقا بیرینه ، بزهنیب اؤزونو گوجلو گؤسترمک ایستهییردی ، بیرینه قوربان کسیردی ، بیرینه آیین-اویون قوروب تؤرن ساغلاییردی و سونوندا بیرینه تاپینیردی.
ایلین سون آیینداکی « هر بير چرشنبه ، طبيعتين بير اؤیه ( عنصر ) سي ايله علاقهلنديريلميش و بئله ليكله اجدادلاريميزين اسكي تصوورلرينده ايل آخيري چرشنبهلر يارانيب ، قوتساللاشدیریلمیشدیر.
اسكي اينانجلارا گؤره ، بو چرشنبهلرين هر بيرينده طبيعتين دؤرد اؤیهسیندن بيري ديريلميش ، بديعي تفكورده انسان جيلدينده تصور ائديلن هر بير چرشنبه ايله باغلي خالق بؤيوك شنليك و مراسیملر دوزلتميشدير.
ميللي يادداشدا "ايل آخير چرشنبهلر" كيمي ياشايان بو چرشنبهلرين هر بيري حاققيندا ائل آراسيندا بير - بيريندن بويالي آيين ، اعتقاد ، اينانج ، ميف ، افسانه و روايتلر يارانميش ، ابتیدايي بديعي تفكورون نمونهلري كيمي ، اونلار ( ايل آخير چرشنبهلر ) خالقين شفاهي يادداشيندا ابديليك ياشاميشدير. ايل آخير چرشنبهلرله باغلي بؤيوك بير قيسم اسكي اعتقادلار ، آداملاري چوخ پيس و ضررلي عادت و نيتلردن اوغورلوقدان ، رياكارليقدان ، اخلاقسيزليقدان ، تكبردن ، پاخيلليقدان ، باشقاسينين وارداتينا[وار دؤولتینه] گؤز ديكمكدن چكينديرميش ، اونو حلال زحمته چاغيرميش ، آداملاردا امهيه ، توپراغا درين محبت آشيلاميشدير. نوروز آيين و اعتقادلاريندا عدالته ، خوشلوغا ، رحمه بؤيوك احترام وار. » 1
اسكي اينانجلارا گؤره ، بو چرشنبهلرين هر بيرينده طبيعتين دؤرد اؤیهسیندن بيري ديريلميش ، بديعي تفكورده انسان جيلدينده تصور ائديلن هر بير چرشنبه ايله باغلي خالق بؤيوك شنليك و مراسیملر دوزلتميشدير.
بوتونلوكده ، ايلین سون چرشنبهلرينین هر بيري ، آتا- بابالاريميزين مین ایللر بویو یاشادیغی ، قوتسال اینانجلار و دويغولاري ايله باغلی اولدوغو اوچون ، بو گون ، اونلاري اؤز دوننيميز و كئچميشيميز كیمي بيلمهيه و قورویوب یاشاتماغا بورجلويوق.
کئچمیشده ، دؤرد اؤیه دؤرد چرشنبه ده اؤزل بیچیمده ، دبلر و آیینلر ایچینده آتا- بابالاریمیزین اَلی ایله تام اینام و اینانجلا یاشاسا دا ، ایندی بو دبلر چوخ یئرده بوتونلوکله ایلین سون چرشنبهسینه توپلانیب و چوخ گؤزل سئوینج و شنلیکلر ایچینده ، آرادا ایناملا و آرادا دا ایلنجه کیمی یئرینه یئتیریلیر. ( سون چاغلاردا اونودولماقدادیر )
چرشنبه آخشامیندان اؤنجه اونون گلمهسی اوچون بیر نئچه ایشلر گؤرولور:
-تکه اویناتما دبی: تکه اویناتما چرشنبهلره باغلی دئییل ، بایرام آیینین ایچینده اولدوغونا گؤره بورادا یازماق ایستهدیک.
« کئچي اونقونونا ( توتم ) اينام چوخ تورك ديللي خالقلارين ميتولوژیسينده ، افسانهوي ناغيللاريندا اؤز عكسيني تاپميشدير...کئچي تورك ديللي خالقلاردا يازين بليرتيسيدير. محض بونا گؤره ده بير چوخ تورك ديللي خالقلاردا ، ائلهجه ده آذرباجانليلاردا کئچي يازي گتيرن گونشله ، اونون بليرتيسي اودلا بيرگه ياد ائديلير... يازين گلمهسي مراسيمينده يازي آچيقدان – آچيغا[آچیق-آیدین] تمثيل ائدير و کئچي – ياز ، قيشين بليرتيسي کوسا ايله موباریزه آپارير آذربايجانليلاردا « کوسا – کوسا » اويون – مراسيم تاماشاسي بئله بير موباریزهيه حصر اولونموشدور. » 2
بیرده بونو دئمک اولار کی ، کئچی قیش دیرگیسی ( حئیوانی ) دئییل و قیشین سویوغونا دؤزومو لاپ آز اولور. مال- داوارین ایچینده کئچینی تئز سویوق وورور. حتی بیری تئز اوشوینده "کئچی کیمین نه تئز سویوق وورور سنی" سؤزو ده دئییلیر. اونا گؤره کئچی اؤزونو قاباغا آتیب تکه کیمین بزهنیب قیشی و سویوغو قووماغا و یازین گلیشینه جان آتیب اللرده اویناییر.
تکه کئچینین ائرکهیینه دئییلیر. اونا بنزر بیر اویونجاق دوزلدیب و اؤزل بیچیمده اونا گئییم گئیدیریب ، ساپ قوشوب ، بایراما بیر نئچه گون قالمیش تکه اویناتما دبی آدیلا اوینادیلیر.


text:
آلبوم عکس
هر زامانکی باخیرام باشینا قار وار گورورم اوغول اولموش آتا تک گوزلرین آغلار گورورم هر طرفدن چکیلیب سینه وه داغلار گورورم آی آلان اوستونو غم چیسگینی ، هر یانی دومان آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان .... ... .. . . (شعر بالا قسمتی از شعر عباس بارز به نام یاسلی ساوالان می باشد )
هر زامانکی باخیرام باشینا قار وار گورورم
اوغول اولموش آتا تک گوزلرین آغلار گورورم
هر طرفدن چکیلیب سینه وه داغلار گورورم
آی آلان اوستونو غم چیسگینی ، هر یانی دومان
آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان
....
...
..
.
.
(شعر بالا قسمتی از شعر عباس بارز به نام یاسلی ساوالان می باشد )


text:
قافقاز
قافقاز - خزر و قارا دنیز آراسیندا داغ سیستئمینین عمله گتیردیگی، آوروپا ایله آسیا گیتهسینین سرحددینده یئرلشن جوغرافی رایون. بؤیوک قافقاز سیرا داغلاری بؤلگهنی شیمالی قافقاز و زاقافقازیایا آییریر. ان یوکسک نقطهسی ائلبروز داغیندادیر (5642 متر). بؤلگه اهالیسی مرکب ائتنیک و زبانی ترکیبده مالیکدیر و زنگین نئفت یاتاقلارینا صاحیبدیر.
Mündəricat
سرحدلری[redaktə]
قافقازین شرق سرحددینین خزر دنیزی, غربینین ایسه قارا دنیز اولدوغو قبول ائدیلیر؛ آنجاق شیمالی و جنوبی سرحدلری حاققیندا کونسئنسوس یوخدور. شیمالدا فیزیکی-جوغرافی سرحد کوما-مانیچ چؤککلیگی، حاضیرکی آدمینیستراتیو بؤلگویه گؤره ایسه کراسنودار و ستاوروپول ولایتلرینین و داغیستانین شیمال سرحدلری حساب ائدیلیر. بعضاً قافقازا شرطلی اولاراق کالمیکییادا داخیل ائدیلیر. شیمالی قافقازین بؤیوک حیصهنین تاریخی-ائتنوگرافیک اولاراق روس ستئپلرینه و آشاغی پووولژییایا داها یاخین اولدوغو نظره آلیندیقدا ایسه قافقازین شیمال سرحددینی کوبان چایی بویونجا, کوما, مالکه و تئرئکا تپریندن کئچیرمک اولار. بئلهلیکله کرانسودار ولایتینین جنوبدا, آدیگئی، کاراچئو-چرکز، کاباردینو-بالکار، شیمالی اوسئتییا، اینقوشئتییا، چئچئنئستان و داغیستانین بؤیوک بیر بؤلومو بو بؤلگهیه داخیل اولور.
جنوب سرحدلرینی سیاسی اولاراق آذربایجان, ائرمنیستان و گورجوستان ایله ایران و تورکیهنین سرحدلرینی تشکیل ائدیر.
ژئوسیاسی اؤنمی[redaktə]
تا قدیمدن قافقاز بیزانس ائمپئریاسی، ساسانیلر، عرب خیلافتی، قیزیل اوردا، روسییا ایمپئریاسی و آوروپا کیمی قوهلرینی سیاسی و مدنی توققوشماسینا شاهیدلیک ائتمیشدیر آنجاق هئچ بیری بو اراضییه تامامیله حکم ائتمهیه نائل اولمامیشدیر. بؤلگه زنگین یئر آلتی خام ماده احتیاطینا صاحیبدیر و تاریخی اولاراق تیجارت یوللارینین کسیشمه نقطهسی اولموشدور. تاریخی ایپک یولو بورادان کئچمیشدیر.
ائتنیک و دینی قورولوش[redaktə]
بورادا یاشایان خالقلار دیللرینه گؤره 3 گروها بؤلونور:
- قافقاز دیلی خالقلار: آبخازلار، آدیگئیلار، چرکزلر، کاباردینلر، چئچئنلر، اینقوشلار، لزگیلر، آوارلار، دارگینلر، لاکلار، گورجولر و باشقالاری.
- هیند-آوروپا خالقلاری: ائرمنیلر، تاتلار، داغ یهودیلری، تالیشلار، اوسئتینلر و روسلار.
ایسلم (شیعهلیک و سوننیلیک) و کریستییان دینلری اساس دینلردیر. موسویلیک دینینین نومایندهلری ده مؤوجوددور. تاریخی اولاراق قافقاز آتشپرستلیک دینینین مرکزلریندن ساییلیر.
بؤلگهده یئرلشن اؤلکهلر[redaktə]
کونفلیکتلر[redaktə]
- قاراباغ
- آبخازییا
- چئچئنئستان
- اوسئتییا
باخ[redaktə]
منبع[redaktə]
خاریجی کئچیدلر[redaktə]
Bu məqalənin latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə qarşılığı vardır. Bax: Qafqaz


text:
حیدر بابا دنیا یالان دنیادی
سلیماندان نوحدان قالان دنیادی
اوغول دوغان درده سالان دنیادی
هركیمسیه هر نه وئریب آلیبدی
افلاطوندان بیر قوری اود قالیبدی
حیدر بابا یولوم سنن كج اولدی
عمروم كچدی گلممه دیم گج اولدی
هئچ بیلمه دیم گوزللرون نج اولدی
بیلمزدیم دنگه لروار دونوم وار
ایتگین لیك وار آیرلیق وار ئولوم وار
حیدر بابا یار - یولداشلار دوندولر
بیر - بیر منی چولده قویوب چوندولر
چشمه لریم چراغلاریم سوندولر
یامان یئرده گون دوندی آخشام اولدی
دنیا منه خرابه شام اولدی
آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا
بی وفا حالا که من افتاده ام از پا چرا
:: بازدید از این مطلب : 3465
|
امتیاز مطلب : 109
|
تعداد امتیازدهندگان : 32
|
مجموع امتیاز : 32