text:
بؤیوک تورک یازیچیسی “یاشار کمال”لا مصاحبه*
چئویرن: حسن ایلدیریم
- · سیزین آجیناجاقلی تجروٍبهلر، قریبه ماجرالارلا دولو حیاتینیز، یارادیجیلیغینیزدا، رومانلارینیزدا نئجه و نه کیمی تأثرلر بوراخمیشدیر؟
بئش یاشیم وار ایدی کی، آتام طایفا دعوالارینین بیرینده اؤلدورولدو. اونون اؤلوٍموٍندن سونرا بیزیم وار- یوخوموز الیمیزدن چیخدی. یامانجا کاسیبلادیق. او سرت و دؤزوٍلمز شرایط نتیجهسینده، من باشقا آداملارین تارلالاریندا ایشلهمگ مجبوریتینده قالدیم. ۹ یاشیمداکن عائلهمیزین معیشتینی تأمین ائتمک اوٍچوٍن فعلهلییه باشلادیم. گئجهلری «آنا»یا گئدیب، فابریکالارین بیرینده ایشلهییردیم؛ گوٍندوٍزلرسه اورتا مکتبده اوخویوردوم. آنجاق بو وضعیت منیم اوٍچوٍن چوخ چتین و دؤزوٍلمز ایدی. اونا گوره تحصیلدن ال چکیب، تارلالاردا ایشلهمهیه باشلادیم. ایش واختی کندلیلرین، اکینچیلرین اوخودوقلاری و سؤیلهدیکلری ماهنیلارا، نغمهلره قولاق آسیر و اونلاری ازبرلهییردیم. بعضنده کیچیک حجملی قصیدهلر یازیر و اونلاری هئچ کیمسهیه اوخومادان اؤز اورهییمده گیزلهدیردیم.
دوٍیوٍ زمیلرینده سوچولوق وظیفهسینده ایشلهدیییم زامان «آدنا» کیتابخاناسینین موٍدوٍروٍ ایدیم. بو زامان بوللو- بوللو کیتاب اوخویوردوم و یاواش- یاواش فیکیرلریم آیدینلاشیر، تجروٍبهلریم آرتیر و حیات مشاهدهلریم درینلشیردی. او واختلار دوٍنیانی «بؤیوٍک»لریایله تانیش اولوردوم. ایلک کیتابیم. شعر کیتابی اولموشدور. او شعرلر آنادولودا سؤیلهنن «آغی»لار اوٍسلوبوندا یازیلمیشدی. او کیتابیم ۱۹۴۱دا نشر اولوندو.
۱۹۶۶ده عسگر گئتدیم. عسگرلیک زامانی ایلک حیکایهلریمی یازماغا باشلادیم. ۱۹۵۱نجی ایلده ایلک رومانیمی یازدیم. ۱۹۵۳ده «اینجه ممد» رومانینی یازماغا باشلادیم و ۱۹۴۵دهده اونو تاماملادیم. ۱۹۵۶-نجی ایلده توٍرک ادبیاتینین یوٍکسک اوردئنی ایله تلطیف اولوندوم. اوندان سونرا آنادولو حاققیندا اونون تاریخی، انسانلاری، آنادولو جماعتینین عادت و عنعنهلری، اورادا باش وئرن اجتماعی حادثهلر منیم اثرلریمین موضوعسونا چئوریلمیشدیر.
آنادولی طبیعتی و اونون انسانلارینین گؤزل اوٍرکلری، منی همیشه مفتون ائتمیشدیر. ایندی ایسه بؤیوٍک حجملی بیر رومان یازماق نیتیندهیم کی موضوعسو توٍرکیهده کاپیتالیزمین وضعیتی حاققیندادیر. آز زاماندیرکی یئنی رومانیمی سونا چاتدیرمیشام. بو رومانین موضوعسو منیم شخصی بیوگرافیام و هابئله عائلهمیزین طالعی بارهسیندهدیر. من بیوگرافیا یازمیرام، آنجاق بو بیر حقیقتدیر کی هر بیر یازیچی بیوگرافیا اوٍسلوبی ایلهده تانیش اولمالیدیر.
دئمهلی بو سوآلین جاوابی بئلهدیر کی حیاتیمدا قازاندیغیم آجیلی- شیرینلی تجروٍبهلر، باشیمدان اؤتن چئشید- چئشید ماجرالار منیم یارادیجیلیغیمدا درین تأثر بوراخمیشدیر. بو تجروٍبهلر رومانلاریمی زنگینلشدیریب، حیاتیلشدیریرسهده، آنجاق بیر رومان اثری اوٍچوٍن کیفایت ائدیجی دئییل. منیم رومانلاریم رومان صنعتینین تئکنیکاسی اساسیندا رومان قورولوشونون اوٍزهرینده یارانمیشدیر. اونو دئمک ایستهییرم کی هر بیر یازیچینین حیات تجروٍبهسی اونون صنعتکارلیغینا بؤیوٍک تاثیر بوراخسادا اوندان یاخشی رومانچی اولماسینی مطلق صنعتکارلیغی تأمین ائتمهلیدیر. چوٍنکی صنعتین اؤز عالمی، اؤز سیرلاری وار و صنعتکار ایسه بو سیرلارلا تانیش اولمالیدیر.
۱۹۶۰-نجی ایلده هارداسا استانبوللولارا دانیشیردیم. چیخیشیمین موضوعسو آی سفری بارده ایدی. اورادا بئله بیر سؤز دئدیم: بو سفر (انسانین آیا سفری)، بو نائلیت انسانین باخیش اوٍفوقلرینین داهادا گئنیشلنمهسینده، اونون معنوی عالمینین، علم ساحهسینین، تخیل قدرتینین اولدوقجا زنگینلشمهسینده دیرلی تاثر بوراخاجاق، آنجاق حقیقته چاتماق اوٍچوٍن هله بو آزلیق ائدیر. بیز تاریخین ایلکین واختلاریندان ایندییه کیمی حقیقت آردینجا اولموشوق، آنجاق اونون کیچیک بیر ساحهسینی فتح ائده بیلمهمیشیک. منه بئله گلیر کی اگر بیز بیر زامان تامام حقیقته چاتا بیلک، او حقیقت ائله پارلاق اولاجاق کی، اونون ایشیغیندا گؤزلریمیز قاماشاجاق و بیزی حیرت بوٍروٍیهجک…
۲۵ایلدیر کی «چوخور اووا» دان یازیرام، چوٍنکی بو یئرین داغ- داشینی، تورپاغینی قاریش- قاریش گزمیشم. اونلار منه دوغمادیر. بیتگیلری، قوشلاری انسانلاری، اونون تاریخی منه ائله تانیشدیر کی اونلاری اووجون ایچی کیمی تانیییرام. آمما ایللردیرکی استانبولدا یاشاییرام. اورادا یاشاماغیما باخمایاراق، استانبول حاققیندا بیرجه سطیرده سؤز یازمامیشام. چوٍنکی استانبوللا منیم آرامدا فاصله چوخدور. استانبولدا دنیزی و بیرده دنیزچیلری سئویرم. اونلار منیم ان یاخشی دوستلاریم اولموش، بو قراره گلمیشم کی دنیز و دنیزچیلیک حاقدا بیر رومان یازام.
منیم ایلک ژورنالیستلیک تجروبهلریم طیبعت حاقدا اولوب، داها دوغروسو ایلک یازیلاریم مئشهلرین محو ائدیلمهسی علیهینه اولموشدور. بیر یازیچی و سیاستچی کیمی دئیه بیلیرم کی انسانلا طبیعتین باغلیلیغینی منیم اوٍچوٍن ان مهم موضوعلارین بیریسیدیر. سیزه معلومدور کی ایندی انسان الی ایله طبیعت گؤزهللیکلری محو اولونماقدادیر. انسان طبیعتین گوزهللیکلرینی پوزوب و اونو چیرکینلهییب و عئیبهجر حالا سالماقدادیر. بو موضوع منی چوخداندیر کی دوٍشوٍندوٍروٍر.کرخانالارین فضولاتی «قارادنیزی» چیرکابلار سوجوغونا چئویرمکدهدیر. آز چکمز کی بو دنیز اؤلو بیر دنیزه چئوریلر. تورپاغین قایغیسیندا ایدیم کی دنیزین ده دردی اونا آرتدی. منیم رومانلاریمین بیرینده بئله بیر عبارت وار: «سئرچهلرده کؤچمکدهدیرلر» طبیعت بیر گؤر نه گوٍنه قالیب! بو فاجعه دئییلمی؟ اوجسوز- بوجاقسیز تارلالار محو اولونور و اونلارین یئریندهجه عئیبهجر، قریبه بینالار تیکیلیر. چیچکلی بنؤوشهلی تورپاقلاردا دوٍنیانین سونوندان خبر وئرن دهشتلی هوٍندوٍر بینالار اوجالیر. بشریتی هدهلهین ان قورخونج تهلکهلرین بیرینجیسی انسانلا طبیعتین آراسینداکی یارانان اوچورومدور. اگر بیر گوٍن انسانلا طبیعت بیر- بیریندن آیریلسا، او گوٍن ماشینلارین، کرخانالارین، توستوسونده بوغولان گوٍنوٍموٍز اولاجاق.
- · سنین رومانیندا قادینلارین اهمیتی کیشیلردن آرتیقدیر، بو سؤز دوغرودور؟
چوخ مهم بیر مسلهیه توخوندونوز. بو موضوع چوخ دیرلی بیر موضوعدور بونو ایضاح ائتمک اوٍچوٍن آنادولو حیاتینا داها، دوغروسو بیر آز تاریخه قاییتمالیییق. آنادولو ائللرینده قادینلارین نقشی چوخدور. یاخشی یادیمدادیر۱۹۵۳-نجی ایل «مارماریس» ماحالیندا «بوربورون» کندینده تحقیقات ایشی آپاریردیم. بو کنده گیرین گوٍندن منی تعجوٍبلندیرن حادثهلرین بیرینجیسی بو اولموشدور کی من کنده، گوٍن اوٍزوٍنوٍ بیر کیشی ایله بئله توش گلمیردیم، تارلالاردا آنجاق قادینلار ایشلهییردیلر. گوٍن به گوٍن بو صحنهلرین شاهدی اولدوم. سونرالار منه دئدیلر کی بو کندین کیشیلری ان باجاریقلی آشپزلردیرلر. قارا دهنیزین یاخینلیغیندا کی «سیرمان» کندینده تحقیقات آپاریردیم. اوندا دا گؤردوٍم کی تکجه قادینلار تارلالاردا ایشلهییر. بونون سببینی سوروشدوم. دئدیلر کیشیلر شهره ایش دالیسیجا گئتمیشلر. اولسون کی، دنیزچی ایمیشلر. بیر دفهده آنادولونون مرکز ماحاللاریندا قادینلاری ایشلمکده، کیشیلری ایسه قهوهخانهلاردا قومار اویناماقدا گؤردوٍم. تانیشلارین بیری منه دئدی کی: عثمانلی امپراطورلوغو دؤورونده کیشیلر۹-۱۰ ایل عسگرلیکده اولوردولار. تکجه بیر نئچه گوٍن مأذونینده اولدوقلاری زامان واخت تاپیب کندلرینه، عائلهلرینه باش چکیردیلر. بونا گؤرهدیرکی بئله یاشاییش طرزی ایندی ده اوز تاثیرینی ایتیرمهمیش و عنعنه حالیندا قالیر: قادینلار ایشلهییر، کیشیلر ایسه… آمما نه اوٍچوٍن منیم حیکایهلریمده قادینلارین اهمییتی بؤیوٍکدوٍر. اینجه ممدی تهلکهدن اونون آناسی «هورافا» قورتارمیشدی. اینجهممدی ارباب دوستاق ائدیر، آنجاق اونو دوستاقدان خلاص ائدهنلر کندچی قادینلار اولور، نه اوٍچوٍن بئلهدیر: قادینلارین کیشیلر طرفیندن شکنجه و اذیت چکدیکلرینی، قادین حقوقونون تاپدالانماسیندان هامی سؤز آچیر و بلکهده بونا گؤره قادینلار کیشیلردن داها آرتیق عصیانچی اولورلار. منجه آنادولو کیشیلری همیشه حکوٍمت ژاندارمالارینین، یئرلی فئوداللارین قورخوسو آلتیندا یاشاییرلار. حال بو کی قادینلاری بو قارا قوهلرله بیر باشا طرف دئییللر. اونا گؤره دیر کی قادینلار دا آزادهلیک دویغوسو گوٍجلوٍدوٍر. چوخلو عادت و عنعنهلر واردی کی قادینلارین کند حیاتیندا کی اجتماعی موقعلرینین یوٍکسکده دایاندیغیندان ایرهلی گلیر. میثال اوٍچوٍن بیزلرده بئله بیر عنعنه وارکی طایفا دعوالاریندا قادینلار لچکلرینی باشلاریندان آچیب، ساواشانلارین آیاغی التیندا آتیرلارسا، مطلق داوا دایاندیریلیر. بو قادین حؤرمتیدیر. ۱۹۴۶-نجی ایلده منده اربابینی آنادولو کندلرینین بیرینده قادینلار داش قالاق ائتمیشلر. او سؤز بوٍتوٍن ماحاللارا یاییلیب، ایندی ده آغیزلار دا گزیر. بو بئله دیر کی عثمانلی دؤورونده اجتماعی حرکاتلاردا قادینلارین رولو میثیلسیز اولموشدور.
- · سیز خالق یازیچیسیسینیز، بئله کی رومانلارینیز، حیکایهلرینیز جامعهنین بوٍتوٍن صینفلرینی و صینف توققوشمالارینی، یوخسوللارا خصوصی حؤرمتینیزی بیلدیریر. سیزین رومانلارینیرین هامیسی سیاسی مندرجهلی اولور، بیر سؤزله سیز اؤزوٍنوٍزوٍ خالقین سسیمی سانیرسینیز؟
بؤیوٍک بیر اراضینی احاطه ائدن عثمانلی امپراطورلوغو دؤورونده ادبیات «دیوان ادبیاتی» اولموشدور. بو ادبیاتین دیلی خالق کوٍتلهلرینین دیلی یوخ، بلکه فارس، عرب، توٍرک دیللرینین قاریشیغی بیر دیل اولموشدور. عثمانلی امپراطورلوغو ییخیلدیقدان سونرا، دیوان ادبیاتی دا محو اولماغا و اونون دایرهسی دارالماغا باشلادی. ۱۹۰۸-نجی ایلدن اعتبارن توٍرک ادبیاتیندا یئنی بیر دؤور باشلادی. بو دؤور ایندی «آرینما» دؤوروٍ آدلانیر. بو ادبی حرکاتین اساس غایهسی توٍرک دیلینی عرب و فارس و کؤهنهلنمیش سؤزلردن تمیزلمک اولاراق، ادبی دیلی خالقین دانیشیق دیلینه داها یاخینلاشدیرماغی اؤزوٍ اوٍچوٍن مهم بیر ملی وظیفه کیمی قبول ائتمیشدیر و چوخلو توٍرک شاعری، یازیچیسی و تنقیدچیسی بو ایشده امک صرف ائتمیشلر. بئلهلیکله توٍرک دیلی آرینمیش و جیلالانمیش و گئرچک حیاتلا باغلانمیش و خالقین حیاتینی و آمال ایستکلرینی ایفاده ائتمک اوٍچوٍن ال وئریشلی بیر وسائطه چئوریلمیشدی. «دیوان ادبیاتی» خالقین حیاتی ایله یوخ بلکه سارای طالعی ایله ماراقلانیر و حاکیم قوهلرین مفکورهلرینی تبلیغ ائدیردی. حال بو کی توٍرک خالقینین، فعلهلرین، کندچیلرین، امکچی آداملارین آمال و ایستکلرینی ترنم ائدهن بیر ادبیات، دؤورون طلبلرینه جاواب وئرهن بیر ادبیات لازیمایدی توٍرک خالقینا؛ من اؤز رومان و حیکایهلریمده چالیشیرام کی خالقیما یاخینلاشام. ائله کی آنادولونو گزیب، دولاشان سینهسی سؤز دولو، داستانلاری توٍکنمک بیلمهین عاشیقلارا بنزهییرهم، ائله کی، حیکایهلریمی خالقین قولاغینا چاتدیرا بیلم.
- · بس دئمک اولار کی سیزین رومان و حیکایهلرینیزین حقیقی قهرمانلاری باش قهرمانی «دیلدیر» ائلهدیرمی؟
دئمک اولار کی یئنی توٍرک دیلی ایله خالقین حیاتینی ایفاده ائدهن و او دیلی زنگینلشدیرن یازیچیلارین بیریده منم. بیر نئچه ایل قاباق «یاشار کمال سؤزلوٍیوٍ» آدلی بیر لغت کیتابی نشر ائدیلدی. بو کیتابی ۹۰۰ سؤز احتوا ائدیردی. بو سؤزلری من خالقین دیلیندن آلیب و بیرینجی دفه اولاراق ادبی دیله داخل ائتمیشم و آمما دیلچی عالیملرین بیری دئییرکی من ۳۰۰ دن آرتیق یئنی سؤزوٍ خالقین دانیشیق دیلیندن چیخاریب و ادبی دیلیمیزه بخش ائتمیشم. هر حالدا منیم سؤز یارادیجیلیغی ساحهسینده کی ایشیم، اساسن آنادولو خالقینین دانیشیق دیلی اوزهرینده قورولوب. منجه خالق دیلی توٍکنمز بیر خزینهدیر. بو دیلی تمیزلمک، اونو یوٍکسک ادبی دیل سویهسینه قالدیرماق ایشی ایله من یئنی یئتمه دؤورمدن الیمه ایلک قلم آلدیغیم گوندن مشغولام. دئیه بیلرم کی بو یارادیجلیغین کؤکوٍ همین اوشاقلیق ایللرینده ازبرلهدیییم ماهنیلاردان، شعرلردن سو ایچیر…
- · سن رومانچیسان یوخسا ایپک شاعیریسن؟
من ایپک وٍسعتلی ادبیاتا منسوب اولسامدا، آرتیق رومانچییام. یئنی اوٍسلوبلا یازان رومانچی شاندل و فالکنره بنزهین بیر یازیچییام. بو ایکی یازیچی هوٍمئرین ارث قویدوغو عنعنهلری داوام ائتدیریب. اونو تقلید ائتمهدن بو عنعنهنی زنگینلشدیریب و اؤز دؤورهلرینه اویغون بیر وضیعتده انکشاف ائتدیرمیشلر و معاصر حیاتی آچیق- آیدین تاملیقلا تصویر و تمثیل ائتمیشلر. فرانسیزلار منی ایپک شاعیری آدلاندیریرلار، منجه یانلیشدیر. اونلار منیم بیر نئچه افادهمه اساسلاناراق بو فیکری یورودورلر کی من ایپک روحلو اثرلر اوٍسلوبوندا یازماغی سئویرم؛ بو یانلیشدیر.
- · اگر قرار اولسایدی یازیچی، رسام یاخود موسیقیچی اولاسینیز، بیرینجیسی هانسی صنعتی سئچردینیز؟
بیرینجی یازیچی اولماغی سئچردیم، ایکینجی، رساملیغی و سونرا تیراکتور سوروجوسو اولماق ایستردیم.
- · هانسی موسیقینی داها آرتیق خوشلاییرسینیز؟
من خالق هاوالارینی، خالق ماهنیلارینی سئویرم. بو موسیقی اونا دئییرم کی اوشاقلیغیمدان ایندییهدک منیم اوٍرهییمی اوخشاییب، روحوما دینجلیک باغیشلایا بیلیر. من کلاسیک توٍرک موسیقیسینی خوشلاییرام. حیات یولداشیم «تیلدا» آوروپادا جریان ائدهن کلاسیک موسیقی حاققدا های- کوٍیده منه چوخ کمک ائلهدی. من ایندیلیکده موزارت، بتهونله یاناشی چایکوفسکینی چوخ سئویرم.
- · هانسی یازیچیلاری داها چوخ سئویرسینیز؟
روس یازیچیلاریندان چوخونو، داستایوسکینی، فرانسیز یازیچیلاریندان شاندلی، آمریکا یازیچیلاریندان فالکنری. انگلیس یازیچیلاریندان دیکنزی، شکسپییری سئویرم. آلمان دیللی یازیچیلاردان کافکانی و… من کافکانی بؤیوٍک یازیچی سانیرام و اونو یاخشی باشا دوٍشوٍرم، آمما اونون دوٍنیاسی دهشتلی حالدا قارانلیق و توتقوندور. بوٍتوٍن یازیچیلار کافکا کیمی دوٍشوٍنوٍب، یازسالار داها دوٍنیانین آرپا دهنهسی بویدا دا دهیری اولماز. نه یاخشی کی او اؤز اؤزلوٍیوٍنده تکدیر.
من اؤزوٍمو فالکنره داها یاخین حیس ائدیرم. بیزی بیر- بیریمیزه یاخینلاشدیران جهت بودور کی، او حیاتین جنوبی آمریکا فاجعهسینین تصویرینه حصر ائتدی. من ایسه حیاتیمی آنا دولو تورپاغینین قهرمانلیق داستانلارینین تمثیلی ایله صرف ائتمیشم.
- · اؤزوٍنوٍ ایتیرمه فاجعهسی سنین رومانلاریندا اساس بیر موتیو کیمی تئز- تئز تیکرار اولونور. بو حادثهنی نئجه ایضاح ائده بیلرسینیز؟
اؤزونوٍ ایتیرمه فاجعهسی معاصر مدنیتینین انسانلارا باغیشلادیغی هدیهدیر. انسانین حیاتیندا باش قالدیران بحرانین کؤکوٍ دئمک اولار کی انسان دهیرلرینین پوزولماسیندان سو ایچیر. معاصر انسان معنوی و اخلاقی سجیهلریندن اوزاقلاشدیقجا روحن پوزقونلاشیر، یوخسوللاشیر. سرمایهدارلارین سؤزلرینه قولاق وئریرسینیز؟ اونلار همیشه وار-دولتدن سؤز آچیر، اونلارین بیرینجی سئوگیسی پولدور. پول سرمایهدارلارین شیرین رویالاری، آرزولاریدیر. من اؤز آپارتومانیمدان (استانبولدا) قارشی کورفزه باخیرام، قایقلاری گؤروٍرم، قایقلارین صاحیبلرینی دوٍشوٍنوٍرم. اونلار بو قایقلارلا اؤیونور. بو اونا بنزهییر کی بیر قادین اؤزوٍنوٍ بزهییب- دوٍزهییب خیاوانا چیخیر و سئوینیرکی نه یاخشی بزهنیب. بو چوخ گولونج بیر حالدیر. فاجعهدیر کی آدام تکجه وار- دولتی ایله فرحلنسین، اوزوٍ پارلاق ایچی قارا پوللولارین معنویات یوخسوللوغونا آجیییرام.
من بیر یازیچی کیمی داستایوسکینی، کافکادان داها آرتیق سئویرم. داستایوسکینین قهرمانلاری قارانلیقلار ایچینده ایشیق آراییرلار و نهایت ایشیغی تاپیرلار. داستایوسکینین هر بیر سطریندن اوٍمید سوٍزوٍلوٍر. چخوفدا اوٍمیدسیز دئییل. اونون مأیوسلوغودا کؤورکدیر. اونون اثرلری جانیندان بال سوٍزوٍلن یئتیشمیش شیوهلره بنزهییر. فالکنر دئییرکی هر دؤورهده انسانین ان پارلاق سیموولی، دوٍزوٍم اولموشدور و منده یازیرام کی بلکه انسان اؤز یولونو قورخونج دولایلارین ایچیندن سئچه بیلسین.
*: خاوران مجلهسی نوٍمره۲- ۱۳۶۹. مصاحبه فرانسزجادان فارسجایا ترجمه اولونموشدور. بیزسه فارسجادان چئویرمیشیک.


c: text/html

text:
موضوعات : تئکنولوژی
ویدئولاری یوتیوبدا نئجه کیفیتلی ایزلهیه بیلهریک
اؤلکه قوللانیجیلارین(کاربر) چوخونون اینترنت سورعتلری آزدیر، اینترنت سورعتین آزلیغی؛ ویدئولارین ایزلهمهیینی (باخماغینی) چتین ائدیبدیر.یوتیوب سیتهسینه یوکلهنیلهن(بارگزاری اولنموش) ویدئولارین چوخو، یوخاری کیفتله اوردا یوکلهنیب. اما یوتیوب ،قوللانیجینین اینترنت سورعتینه گؤره ویدئونون کیفیتینی اوتوماتیک اولاراق ،سئچیب ویدئونو گؤستهریر .بواوزدن، اؤلکه قوللانیجیلاری یوتیوب ویدئولارینی کیفیتسیز سوییهده ایزلهمهلی اولورلار. اما آشاغی کیفیتی نئجه آرادان…
گؤرمز اینسانلارا سئویندیریجی خبر
بیلیم سسی – دونیادا ۲۸۵ میلیوندان چوخ گؤرمز اینسان یاشاییر. اونلارین یوزده ۹۵-ی کیتاب اوخویا بیلمیر. لاکین عنعنوی کیتابلارین یالنیز بیر فایزی بریل الیفباسی ایله درج ائدیلیب. “دوت” شیرکتی گؤرمه قابیلیتی محدود اینسانلارا کؤمک ائتمک مقصدیله همین آد-دا عاغیللی ساعات حاضرلاییب. ائلئکترون کیتاب اوخوماغا امکان وئرن قورغونون [دستگاهین] قیمتی ۳۰۰…
بیلیم ویدئونون ایکینجی کلیپی یایینلاندی
بیلیم ویدئونون ایکینجی کیلیپی یایینلاندی, بیلیم ویدئونون یئنی یایینلانمیش کیلیپی “آغ توکون چکیب چیخارتماسی” حاقدا دیر.بیلیم سسی سیتهسی؛بو کیلیپده آغ توکون چکیب چیخارتماسی, توکلرین آغارماسینا ندن اولماماغینی گؤستهریر .دئمهلی دیر؛ بو کیلپ نئچه گون قاباقدان بیلیم ویدئونون فیسبوک و یوتیوب صفحهلرینده رسمی اولاراق یایینلانیبدیر. بیلیم ویدئونون ایکینجی کیلیپینی بیر باشا…
باتری عمرونو ۸۰۰ ساعاتلیق آرتیران آراج، ساتیش رکوردلارینی قیراجاق!
بیر چوخ آدامین اَن بؤیوک سورونلاریندان بیری اولان باتری عمرو، آرتیق اورتادان قالدیریلاجاق. یئنی چیخاردیلان آراج کؤلگهسینده، باتری عمرو ۸۰۰ ساعاتادک یوکسهلهجک. باتری عمرونو چوخالدان آراج، ساتیش رکوردلارینی قیرماق اوچون بازارا گلدییی گونو گؤزلهییر. اوغورلو الکتریک موهندیسی Bob Roohparvar –ین گلیشدیردییی کیچیک آراج، باتری عمرونون ۸۰۰ ساعاتا قدر یوکسلمهسینی ساغلایاجاق{تأمین…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
جورابلارین حیاتی
محمد احمدیزاده
اینسانلارین یاشاییش طرزلرینی، جورابلاردا اولدوغو کیمی دوشونه بیلریک. بعضیلرینین حیاتی کیشی جورابلارینا، کیمیلرینینکی ده قادینلارین و قیزلارین جورابلارینا بنزر.
آمما چوخلو اینسانین یاشاماغی، کیشی جورابلارینین سوردوگو حیات کیمیدیر منجه.
یازیق جورابلار اوزون موددت، تردن … اییسی وئرن آیاقلاری تحممول ائدیب، اون، اون بئش گوندن بیر حاماما حسرت ده قالان او آیاقلارا قوناقلیق ائدرلر.
جورابلار تر ایله چیرکین قاریشیمیندان، قالینلیقدان آز قالا اودون پارچاسینا دؤنرلر. لئشیملری جیریلانا قدر پیس کؤکده گونلرینی گئچیررلر، آمما آیاقلارین صاحابی دوشونمز آدام، هئچ اولماسا بیر دفعه ده اولسون، مگر اونلاری سویون آلتینا توتارمی؟ یوخ کی، ائی تؤوبه!
هله! سیز جورابلارینی یوماسینی اؤتورون بیر یانا، آیاقلارینین تمیزلهمهسینی یاددان چیخاردان او پیس پینتی کیشی، دیرناقلارینین اوزانیلماسینی او زامان فرقینده اولار کی، باش بارماقلارین اوزانمیش دیرناقلاری، یازیق جورابلارین بورونلارینی دلیب، دئشمیش اولارلار.
دلیک جورابلار، راحات اولدوقلارینی دوشونوب، آرتیق او کیشیدن جانلارینین قورتولماسینی خیال ائدرلر، آمما نه یازیق خبرلری اولماز کی آدام بو سفر ده جورابلارینی تای کئشیک گئیهجک. یانی ییرتیق یئرلر بو سفر ده جورو بارماقلارین اوستونه دوشهجک. دلیک دئشیک حیاتلارینی سوردورن او دیلسیز آغیزسیز جورابلار، اوزهرلرینده یئنی باجالار آچیلانا قدر، قیلیج کیمی دیرناقلارین صاحابی اولان آیاقلارا قوللوق ائتمهلیدیلر.
هله ایش بوردا سونا چاتماز کی. بو سفر ده سیرا گلیب یئتیشر، اینه ایله ساپا.
هه! بعضی اینسانلارین حیاتی، کیشی جورابلاری کیمی دلینیب، دئئشیلر و اونلارین یان یانا دوزولموش اولان ییرتیقلارینا، اوست – اوستده یاماقلار دؤشنیلر. ان سوندا دا اینجهجیک ایپلره دؤنوشن جورابلار کیمی، او اینسانلارین بیر دری بیر سوموک اولموش وجودلارینی مزارا تاپشیرارلار.
یوخ جانیم اوزولمهیین. حیات بو قدر ده آجیماسیز دئییل. البتده کی بو دونیادا خوشبخت جورابلاریمیزدا وار، پنبهای، صورتی و یا چؤهرهای رنگلرده، هم ده اوستلری دولو گول، چیچک رسیملرله جورابلار. بو دونیا سادهجه، عؤمورلرینین سونونا دک، قاچا قاچدا اولان و کیشیلرین جورابلاری کیمی حیاتلاری دلیک دئشیک اینسانلاردان دولو دئییل کی. قیزلارین تر تمیز آیاقلاریندا، باربی شکلی اوزهرلرینده اولان پنبهای جورابلاردا وار اطرافیمیزدا، بیرآز رنگلری سولونجا گئییلمهین جورابلار و یا کیچیک بیر ایلمکلری قاچینجا، تقاییدا ( بازنشست = اَمَکلی) چیخان اینسانلار. حتتا، حیات آجیلاریندان ییرتیق یاماقلی اینسانلاردان دولو اولان عدالتسیز دونیامیزدا، بعضی دولابلاردا هله ده گئییلمهمیش جورابلار تاپیلار، هم ده اوستلرینده ده قلب شکیللری اولان جورابلار.


text:
قوربت هریزلی یوللار نئچه-نئچه، هاچا-هاچادیر یول نئچه، هاچاسی نئچه بیلمهدیم. بعضأده دایاندیم یول آیریمیندا هئچ بیرین دوز بیلیب کئچه بیلمهدیم. عؤمور تارلاسیندا بئجردیم آرزی بیرینی درمهیه قالدیم تامارزی عؤمرومو بیچدیسه زامان دریازی آرزی حاصیلیمی بیچه بیلمهدیم. حیاتدا قوربتدیر، اؤلوم ده قوربت ایچیمده قوربتدیر، چؤلوم ده قوربت وطنیم ده قوربت، ائلیم ده قوربت اؤزومه بیر وطن سئچه بیلمهدیم. هرگون سینهمیزی داغلادی ...Read More »
وئجه گلمز/ ح. هریزلی
وئجه گلمز ح. هریزلی هرعشقده کی اولدو تمننا وئجه گلمز گر اهل تمننا اولا لئیلا وئجه گلمز عشقین اودو عاشیقلری یاندیرماق اوچوندور بیر آزجا قیزینماق یا تماشا، وئجه گلمز گلسن بو یولا آل جانینی اووجونا، یوخسا جانانا گؤره جان عزیز اولسا وئجه گلمز مئیخانه یولون باغلی گؤزایله گئدهر عاشیق معبددی بو، مسجدی، کلیسا، وئجه گلمز طوفانلیدی، عصیانلیدی، وولکانلیدی بو یول ...Read More »
سنسیز / ح. هریزلی
سنسیز ح. هریزلی سینهمین داغلارینا چؤکدو یامان دن سنسیز قارا ساچلاریما دوشدو گؤزهلیم،چن سنسیز توکهنیبدیر دؤزوموم دوشمهده سندن آرالی سپهرم حسرتی کؤنلوم قوشونا دن سنسیز آیریلیق قویدو تامارزی ووصالین نشعهسینه کدریم، نیسگیلیم آرتار گونی-گوندن سنسیز آیریلیق دردینه درمان دئدیلر دؤزمکدیر دؤزه بیلمم، دؤزه بیلمم نه ائدیم من، سنسیز قاناد آچدیقدا خیالیندا دالار آرزی قوشو- خولیالار عالمینی سئیره چیخارکن سنسیز قانه ...Read More »
حلال خوشون اولسون!/ ح. هریزلی
حلال خوشون اولسون! ح. هریزلی اورهییمی آلان گؤزهل آل کی حلال خوشون اولسون! منی درده سالان گؤزهل سال کی حلال خوشونون اولسون! نه قول قویدون نه ده قاناد ییخدین اویم، اوین آباد اورهک سازین چالماسین یاد چال کی حلال خوشون اولسون! اینجید، هردن گؤیلومو آل آلا گؤزلو کؤرپه مارال! «هریزلی»نین قلبینده قال قال کی حلال خوشون اولسون!Read More »
سونونجو یارپاق / هریزلی
سونونجو یارپاق هریزلی دهیرلی دوستوم “جبرئیل سیف هریس”ین واختسیز اؤلومو مناسبتیله بیر آغاجین یارپاقلاریییق آرخامیزدا، یاشیل خاطیرهلر، اؤنوموزده یارپاق تؤکومو. خزللر اوزولور آغاجدان دوشور تورپاغا بیرر- بیرر، اوشویور خاطیرهلر. بو پاییز آنجاق بیرگون دالی- قاباق الهنهجک بوسبوتون یارپاقلار بیری ده قالمایاجاق. آه… یازیق سونونجو یارپاق نه قدهر سینه داغلایاجاقسان آخی سن هامی دوستلارینا آغلایاجاقسان سونونجو یارپاق… آه… سونونجو یارپاق!Read More »
دهییشمک / هریزلی
دهییشمک هریزلی دونیانی دهیشمهیه وار گوجومله چالیشدیم؛ دونیا، دهیشیلمهدی! دره اندیم ،داغ آشدیم دونیا، دهیشیلمهدی! ساغا ویردیم، گاه سولا، میخا ویردیم، گاه نالا دونیا، دهیشیلمهدی! او قدهر زورا باسدیم، او قدهر قیسنادیم کی، بئچارا دیله گلدی، دئدی: سن-سن ای اینسان بو دونیا سن اؤزون سن! هئچ نه دهییشمهیهجک، سن اؤزون دهییشمهسن!Read More »
قوربت / هریزلی
قوربت هریزلی یولار نئچه-نئچه، هاچا-هاچادیر یول نئچه، هاچاسی نئچه بیلمهدیم. بعضأ ده دایاندیم یول آیریمیندا هئچ بیرین دوز بیلیب کئچه بیلمهدیم. عؤمور تارلاسیندا بئجردیم آرزی بیرینی درمهیه قالدیم تامارزی عؤمرومو بیچدیسه زامان دریازی آرزی حاصیلیمی بیچه بیلمهدیم. حیاتدا قوربتدیر، اؤلوم ده قوربت ایچیمده قوربتدیر، چؤلوم ده قوربت وطنیم ده قوربت، ائلیم ده قوربت اؤزومه بیر وطن سئچه بیلمهدیم.Read More »
یارالی دورنام / هریزلی
یارالی دورنام هریزلی اوزون ایللر دیدرگینلیکدن سونرا غوربت اؤلکهده حیات گونشی سؤنن سئویملی دوستوم “احمد اسداللهی”نین عزیز خاطیرهسینه دئییرم کاش یاز گلمهسین؛ کؤچهری قوشلاری نئجه قارشیلایاجاغام؟ بیله-بیله کی منیم سئویملی دورنام غوربتی ابدیلشدیریب؛ و بیر داها دورنالار قاتارینا قوشولماغا- سفربر اولمایاجاقدیر. دئییرم کاش یاز گلمهسین؛ آمما یاز گلهجک. عؤمرومدن نئچه یاز قالسادا گؤز تیکهجهیم دورنالارین قاتارینا؛ جان… یارالی دورنام!Read More »
بیله- بیله / هریزلی
بیله- بیله هریزلی “ائلدار موغانلی”نین “هله بیلمیرم” شعریندن استقبال بو سئودایا دوشدوک قوشا- سنده، منده بیله-بیله. بو سئودایلا دولدوق یاشا- سنده، منده بیله-بیله. سوروشما بو سئودا نهدی! سئودانی اورهک ایستهدی؛ دوشدوک بیر عشقه ابدی سنده، منده بیله-بیله. عؤمور اؤتور آغاریر باش، سئوگی آرتیر آرتیقجا یاش، دؤننمهریک یولدان یولداش- سنده، منده بیله-بیله. اوچوش اولسان قانادینام، سئوگی اولسان اینادینام، دئدیک بو دونیایا ...Read More »
سني اونوتمارام / هریزلی
سني اونوتمارام هریزلی بير يوواسيز قوشا دؤنسم گؤزدن آخان ياشا دؤنسم انتظاردان داشا دؤنسم سن وارسانسا من ده وارام بیر آن سنی اونوتمارام. هاراييم سن، هاييم سنسن محبت آلاييم سنسن منيم سئوگي پاييم سنسن سن وارسانسا من ده وارام بیر آن سنی اونوتمارام. سنسن منيم قارانقوشوم ايلک باهارا وورولموشوم سنسيز چاشار عقليم، هوشوم سن وارسانسا من ده وارام بیر ...Read More »


text:
یوخو (حیکایهجیک) Yuxu
یوخو
یازار: حسین واحدی
هر یانی دومان بوروموشدو. حیکایهلرده اولان اؤلولر شهرینه اوخشاییردی شهر. کیشی یالقیزجا آدی بهللی اولمایان بیر خیاواندا دورموشدو. یئریندن ترپنه بیلمهییردی. جینقیری بئله چیخماییردی. بیر آن دومان هر یاندان چکیلیب گئتدی. باخیب گؤره بیلهجهیی هر یاندا آغاجلارین یئرینه اینسان آیاغی وار ایدی.
چوخ چکمهدی خیاوان باشیندا اللرینده قانا بویانمیش بالتالارلا گؤرونن آغاجلاری گؤردو. نه دئدیکلری و نه دیلده شعار وئریب اعتراض ائتدیکلری بهللی دئییلدی. یاواش-یاواش اونا ساری گلیردیلر. ال-آیاغی قورموشدو. خیالیندا، ایندی اونو دا بالتا ایله چاپاجاقلار دئیه دوشوندو. گؤزو آرخلاردان آخان قانلارا ساتاشدی. خیالاتیندا، بیر آندا، یوزلرجه آغاجی چاپدیغینی گؤزدن کئچیردی، آنجاق خیالاتیندان آیریلماغا امکان وئرمهدی، اونا ساری آتیلان بالتالار.
خیاوانی، قوخوسونا دؤزمک اولمایان بیر قان قوخوسو آلتینا آلمیشدی.
latin əlifbasında oxu ...
“هاشیم ترلان” ابدیته قوووشدو
ایشیق سایتینین یایدیغی خبره گؤره؛ آبان آیینین ۲۵ینجی گونونون یاری
گئجهسینده آذربایجان خالقینین شاعر اوغلو، آزادلیق، اجتماعی عدالت و بشری
ایدهآللار مودافعهچیسی، دیلیمیزین، ادبیاتیمیزین و مدنیتیمیزین
اینکیشافیندا یورولمازجاسینا ۷۰ ایلدن آرتیق چالیشان و تاثیر ائدیجی ایز
بوراخان ۲۱ آذر نهضتینین اشتراکچیسی علی چشمآلوسی(اوستاد هاشیم ترلان)
ابدیته قوووشدو.
هاشیم ترلان تکجه ادبیاتیمیزین و مدنیتیمیزین چیچکلنمهسینده یوخ، اجتماعی بیر شخصیت سیماسیندادا بیر چوخ گنج و اورتا نسیلین شخصیتینین فورمالاشماسیندا قویدوغو تعیین ائدیجی تاثیری باخیمیندان، خالقیمیزین یادداشیندا ابدیلشن شخصیتلریمیزدندیر. اونو تام معنادا دونهنین و بو گونون ملی و مبارز شاعری آدلاندیرساق، یانیلمامیشیق. چونکو اوستاد هاشیم ترلانین یارادیجیلیق حیاتینین بوتونو دموکراتیک و ملی طلبات، خالقلار دوستلوغو، اجتماعی عدالت، آزادلیق، صلح، امن- آمانلیق و برابرلیک کیمی موضوعلاردان سوواریلیب، یوغرولوب و پوئتیک دیلده اؤز بدیعی عکسینی تاپمیشدیر.
۱۳۰۲ینجی ایل باکی شهرینده، آلانبراغوش ماحالینین زنگیلآوا کندیندن بیر تیکه چؤرهک آردینجا آرازین او تایینا کؤچن بیر عائیلهده دوغولان هاشیم ترلان بو گون آرامیزدان کؤچوبدور؛ آنجاق اونون معاصر ادبیاتیمیزین روحونا هوپان و تاثیری زامان- زامان خالقین معنویاتیندا یاشایان یارادیجیلیق یولو هلهده داوام تاپاجاقدیر و یئنهده ادبیات و مدنیتیمیزین یول گؤستریجیسی اولماسیلا برابر، اجتماعی مبارزه یوللاریمیزا ایشیق ساچاجاقدیر.
حیات طرزی و یارادیجیلیق یوللارینا فخر ائدهجهییمیز اوستاد هاشیم ترلانین آغیر ایتگیسی بوتون ادبیات و مدنیتیمیزده اوز وئرن سارسیدیجی بیر ایتگیدیر. بیز “ایشیق” (آذربایجان ادبیات و اینجه صنعت درگیسی) امکداشلاری آدیندان بو آغیر ایتگینی خالقیمیزا، آذربایجان میللتینه، ادبی- مدنی جمعیتیمیزه و اوستادین حؤرمتلی عائیلهسینه – باشینیز ساغ اولسون! دئییریک؛ اوستادین شرفلی و عزیز خاطیرهسینی عزیزلهییریک و همیشه اولدوغو کیمی اونون معنوی ارثیندن قیدالانماغی اؤز ادبی- مدنی عؤمروموزه و یارادیجیلق یوللاریمیزا یاراشیق ساییریق.
قوی اؤلوم سئوینمهسین عؤمرونو وئرمیر بادا-
ائل قدرینی جانیندان داها عزیز بیلنلر
شیرین بیر خاطیره تک قالاجاقدیر دونیادا
سئوهرک یاشایانلار، سئویلهرک اؤلنلر
ادامه مطلب
ایکینجی مرتبهلی دلی
ایکینجی مرتبهلی دلی
یازار: سایمان آروز
کؤچورن: حسین واحدی
“اینسانین تاریخی دلیلییین تاریخی قدردیر” (فوکو)
عادت کیمی اولموشدو منه. بوش واختلاریمدا تبریزین مرکزی دلیخاناسینا گزمهیه گئدردیم.
دلیخانانین سول طرفینده شهرین ان بؤیوک خستهخاناسی یئرلشیردی.
حیکایهنین آردی...
اورکده بوغولموش آرزولار Ürəkdə boğulmuş Arzular
اورکده بوغولموش آرزولار
یازان: حسین واحدی
آنا، اوشاغین قولوندان چكه-چكه، كوچهدن ائوه آپارماق ایستهییردی، قیزجیغاز ایسه، آغلایا- آغلایا، "منه دوندویما آل، من دوندویما ایستیرم!" دئییردی. آنا قونشولارین یانیندا اوزو قیزارا-قیزارا اوشاغی ائوه آپاردی. چورویوب پاسلانمیش قاپینی ایشیللهییب، حیطه گیردیلر.
اوشاغین آغلاماق سسی ائوی آلتینا آلمیشدی. اوشاق حیطده قالیب گؤز یاشلاری اونون تكجه یولداشی اولدو.
آنا، اوتاقدان، گئجه یاغیش یاغان زامان ایچهرییه قویان قابلاری حیطه گتیریب تاواندان دامان سولاری كردییه بوشالتدی. قیزجیغاز، باشین حیطده اولان بؤیوك تاغارا دایاییب، درین یوخویا جومموشدو.
قاپی دؤیولدو، آنا قاپینی آچماغا گئتدی، قاپینی آچارکن ارینی گؤروب:
"آى كیشی نه اولدو؟" "یئنه قاییتدین؟" – حزین سسله دئدی.
کیشی باشینی آشاغی سالیب، اوزوجو سسله: «اوچ ساعاتدی، فحله مئیدانیندا بونا-اونا یالوارماقدان یورولدوم، ایش یوخویدو» -دئییب، یاواشجا ایچهری گیردی.
Latin əlifbsı ilə ardında . . .
خرید PDF كتاب "سئوگی یولچولاری"
ادامه مطلب ...
پوستمودئرن آزادلیق (حیکایه)
پوستمودئرن آزادلیق
یازار: سایمان آروز
کؤچورن: حسین واحدی
یاغیش شیرهاشیرلا یاغیردی. تؤولهنین دامینا تؤکولن داملالار ایچری سوزولوب باشیمیزا تؤکولمک اوچون بیر-بیریله دالاشیردیلار.
سول طرفیمدکی شوشهسیز پنجرهدن باییری گؤره بیلیردیم. گؤزل ایدی.
آما بیزه یاغیش گؤزللیک دئمک دئییلدی. اوستوموزدکی و تؤولهدکی قیغلارلا پئیینلری بیرلشدیریب دامدان دامان سولارلا گؤزوموزه سپیردی.
یاغیش یاغاندا تؤولهده یاشادیغیمی بوتون ووجودوملا حس ائدیردیم.
سویوق اولوردو و آنام مجبور قالیردی منی و قارداش-باجیلاریمی بیر یئره ییغسین.
همیشه ایستهمیشدیم یاغیش آلتیندا دایانیب دویونجا معععع ائلییم.
آنامین گؤزونه گیرمک اوچون یئمک اوستونده قیرغین اولاردی همیشه.
چوبان بیزی اوتارماغا آپارسایدی هئچ، آما بئلنچی گونلر چوبانی گؤزلمهیه مجبور قالیردیق.
یونجانی گتیرنده ده قیامت باشلایاردی. یازیق آنام گؤرردی الینده بیر ایش گلمیر قارغیش ائدردی:
- “اتینیزی شیشده گؤروم بالاااا! چوبانا یئم اولاسیز بالاااا!
من هئچ واخت بو جملهلرین معناسینی بیلمهمیشدیم. شیشین نه اولدوغونو بیلمیردیم. هئچ آنام دا معناسینی بیلمیردی.
حیکایهنین آردی . . .
شهلانین ننهسی Şəhlanın nənəsi
شهلانین ننهسی
یازار: ژاله اسماعیل
کؤچورن: حسین واحدی
دیوارین کونجونده بیر مدت یوماغا دؤنندن سونرا یادینا نه دوشدوسه، تئز قالخیب تئلئویزیونو آچدی. چای سوزدو. پنجرهنین بوخاریندا آچیق پنجره شکلی چکیب، اورادان اوزون-اوزادی قار اؤرتموش یولا باخدی. تئلئفون زنگ چالدی. سبینه ایدی.
- نئینیرسن؟
- اوشویورم.
- قازی آچ دا.
- تئلئویزیونو آچمیشام.
- دلیسن؟
- سن بیزیم شهلانین ننهسینی تانیییردین؟
- یوخ. او هارادان یادینا دوشدو؟
- هئچ. منی آنجاق شهلانین ننهسی باشا دوشردی.
- او نییه؟
- شهلانین ننهسی یای واختی همیشه دئیرمیش، تئلئویزیونو سؤندورون، بیشدیک ایستیدن.
سبینه اورکدن گولدو. صاباح ایشده دانیشماغا مؤوضوسو واردی.
Azərbaycan Türkcəsi - latin əlifbada ...


text:
جنوبی آفریقا یازیچیسی و ۱۹۹۱ینجی ایل ادبیاتدا نوبل موکافاتینی قازانان، عرقچیلیگه و آیری- سئچگیلیگه قارشی اوزون ایللر مبارزه ائدهن خانیم “نادین گوردیمئر” ژوهانسبورگ شهرینده ۹۰ یاشیندا ابدیلیک سوسدو.
دونیا شؤهرتلی یازیچی و جنوبی آفریقا حیاتیندا ضد آپارتاید رومان یازیچیسی کیمی تانینان و نلسون ماندلانین اوتوبیوگرافیاسینین یازیلماسیندا اونونلا یاخیندان امکداشلیق ائدهن خانیم گوردیمئر، ۱۹۷۴ینجی ایل “بوکر” ادبی موکافاتینیدا قازانمیشدی.
خانیم گوردیمئرین اثرلرینین اساس غایهسی، اون لار ایل جنوبی آفریقادا آپارتاید سلطهسینده یاشایان آفریقا خالقینین آرزولاری، امللری و عرقچیلیکدن اوزاق بیر حیات ترننومودور. او آفریقانین ملی کونگرهسینین تانینمیش عضوی ایدی کی یارادیجیلیق حیاتیندا قلم سیلاحیایله آغ دریلیلرین آپارتاید حاکمیتینه قارشی مبارزهیه قالخدی؛ بئله کی جنوبی آفریقا رومان تاریخینی و دونیا ادبیاتیندا ایگیرمینجی عصر سیاسی رومان تاریخینی “گوردیمئر”سیز تصوور ائتمک مومکون دئییل.
خانیم گؤردیمئردن ۱۳ رومان، ۱۰ جیلد قیسا حئکایهلر مجموعهسی، ۱۵۰ مقاله و اونلار مصاحبه و دانیشیق نشر ائدیلیبدیر. اونون اثرلریندن ایکی کیتابی «خانواده جولای» و «تاراج» آدلاریایله ایراندا فارس دیلینده یاییلیبدیر.
منبع: ایشیق نت


text:
اؤزچکیم(Selfie) شکیلینی داها یاخشی چکین
اؤزچکیم(Selfie) شکیلینی داها یاخشی چکین!بیلدیگینیز کیمی، عاقیللی جیب تئلفونلاری ایکی کامئرالیدیرلار.آرخا کامئرا ،اؤن(جلو) کامئرایا گؤره داها کیفیتلیدیر. اؤن کامئرادا اؤز شکیلینیزی ونئجه چکیلمهیینی گؤره بیلدیگیمیز،اوچون اؤزچکیم(Selfie) شکیلینی چکمک اوچون اؤن کامئرا داها یاخشی اولور.ایندیلیک Smart Selfie یازیلیمینا(نرم افزار) قوللاناراق آرخا کامئرانیزلا اؤز چکیمی چکه بیلرسینیز.Smart Selfieاپلیکیشنی اؤزو سیزین اوزونوزو تاپیر و سسلی فرمانلار ایله باشینیزی ساغا، سولا ویا یوخاری آشاغییا چکمهیینیزی دئیهرک ،سیزی بیر یاخشی دورومدا یئرلهشدیریر و بئله لیکله سیزدن ان یاخشی اؤزچکیمی شکلینی چکیر . دئمهلیدیر؛ یازیلیما قوللاناراق،اؤزو اوتوماتیک سیزدن شکیل چکیر بواوزدن اؤز چکیم چکنده هئچ دوگمهنی باسمامالیسینیز!Smart Selfieهلهلیک گوگلین پلی استورندان موفتجهسینه ائندیر بیلرسینیز.


text:
حاضیرلایان: سوسن نوادهیرضی
هاچاغاجان ناموسلو اولماق قادین اوچون ان اؤنملی بیر دهیر ساییلاجاقسا، اوچاغاجان دا، توپلومون بیر باشیندا یئرینی برکیتمیش ائولیلیییه قارشی، توپلومون او بیری باشیندا ائله بو ائولیلیین ائکیز تایی ساییلاجاق بیر عادت ده اؤزونه یئر ائلهیهجکدیر، اونون آدی فاحیشهلیکدیر. ائله بیلیرم، لئکینین(1) بللی کیتابینداکی بو سؤزلری چوخلاری اوخوموشدور:
«فاحیشهلیک اولماسایدی، نه بیزیم عائلهلریمیز مقدس ساییلاردی، نه ده خانیملاریمیزلا قیزلاریمیز معصوم اولاردیلار». بئله سؤزلری آنجاق ویکتوریانچی(2) اولان بیر آدام یازا بیلردی، آنجاق بوراسی دا وار، اونون بو دئدیکلرینی دانماق چوخ چتیندیر. لئککینین بو سؤزلرینی اوخویان اخلاقچیلار(مورالیستلر) قودوزلاشیب اؤزلریندن چیخدیلار، اونو اوتانمازلیقلا سوچلادیلار، آنجاق اونون بو سؤزلرینی یالانا چیخارا دا بیلمهدیلر. مورالیستلرین دئمهسینه گؤره–منه ائله گلیر، اونلارین بونو دوز دئییرلر،–اینسانلار هامیلیقلا اخلاق نورمالارینا بویون ایمهیه باشلایان کیمی، فاحیشهلیک بوسبوتون یوخا چیخاجاقدیر؛ آنجاق اونلار اینسانلارین هامیلیقلا اخلاق نورمالارینا بویون ایمهیهجهیینی ده چوخ یاخشی بیلیرلر، اونا گؤره ده، اینسانلارین هاچاغسا گؤرمهیهجکلری بیر ایشین، بیردن اونلار بونو ائلیرلرسه هانسی سونوجلار وئره بیلهجهیینی دوشونمهیین ده هئچ بیر آنلامی یوخدور.
فاحیشهلییین اورتایا چیخماسینا گلینجه، بللی اولدوغو کیمی، بونون یارانما سببی ان چوخ، سوبای، یاخود ائولی کیشیلرین ائودن اوزاق دوشوب، اؤزلرینین باش قالدیران جینسی ایستکلرینی ناموسلو ساییلا بیلهجک هانسیسا قادینلا اووودا بیلمهمهسی ایله باغلیدیر. بو سایاغی جینسی ایستکلرین اووودولماسی اوچون، توپلومدا بللی کاتئگورییادان ساییلان قادینلار اورتایا چیخمیشدیر، دوزدور، توپلوم اونلارین وارلیغینا گؤره اوتانیر، آنجاق اونلارسیز کئچینه ده بیلمیر. فاحیشهنین ایستهنیلن واخت الچاتان اولماسی دا، اونون آنجاق کیملرینسه جینسی ایستکلرینین سویودولماسینا قوللوق ائلیهرک، گؤزدن-کؤنولدن اوزاقدا قالماسی دا، توپلوم اوچون چوخ الوئریشلیدیر؛ ائله بونا گؤره ده، کیشیلر اونونلا ایشلرینی گؤروب قورتاراندان سونرا، اؤز عائلهلرینه، خانیملارینین یانینا قاییدیرلار، هله دئسهن اؤزلرینی سیندیرمادان، هئچ نه اولمامیش کیمی، آلنیآچیق- اوزوآغ کیلسهیه ده گئدیرلر. آنجاق بو فاحیشه آدلانان یازیق قادینلار ایسه، توپلومون ایشلرینه بونجا یارادیقلارینا، عائلهلردهکی قیز-گلینلرین، توپلومداکی کیلسه باشچیلارینین یاخشی آدلارینی قورویوب ساخلاماغا قوللوق ائلدیکلرینه باخمایاراق، هامینین قارشیسیندا باشیآشاغی گزمهلی اولور، گؤزه گؤرونمهمهیه چالیشیرلار، اونلارین، توپلوم ایچینه چیخیب اینسانلارلا قایناییب قاریشماق اوچون بوتون یوللاری باغلانمیش اولور. بو آجیناجاقلی عدالتسیزلیک، خریستیانلیغین یارانماسی ایله باشلامیش، بوگونهجن ده گلیب چیخمیشدیر. توپلومدا فاحیشهلیین اولماسی اونون اوچون اسکیکلیکدیر، بونا سؤز اولا بیلمز، آنجاق بونون بئله اولماسی هم ده، اخلاقچیلارین گؤردوکلری ایشلرین ده هئچ بیر دهیرینین، کسهرینین اولماماسیندان سوراق وئرمکدهدیر. فروید-ون دئمهسینه گؤره، بیزیم آنلاغیمیز بیر سیرا دوشونجهلریمیزی سیخیشدیریر، بونا گؤره ده اونلار بیزیم آلت بیلینجیمیزده اؤزلرینه یئر ائلهییب قورونوب ساخلانیرلار؛ عینی ایله بونون کیمی، فاحیشهلیک ده توپلومون آلت بیلینجینده قورونوب ساخلانماقدادیر. آنجاق بئله بیر سورگون عؤمرو یاشایان فاحیشهلیک، اؤزو ده بونو ایستهمهدن، اونون وارلیغینی بوراجان آلچالدان توپلومدان اؤز قیصاصینی آلماغا باشلاییر.
فاحیشهلیک هئچ ده همیشه آلچاق ایش ساییلمامیش، ایندی اولدوغو کیمی گؤز قاباغیندان قووولمامیشدیر. باشلانغیجدا بیزیم ایندی فاحیشه آدلاندیردیغیمیز قادینلار، چوختانریچیلیق معبدلرینین کاهینلری اولموش، او چاغلارداکی توپلومدا اونلارا بؤیوک سایغیلار گؤستریلمیشدیر، بو قادینلار تانیمادیقلاری کیشیلرین جینسی ایستکلرینی اؤدهمهیین، تانریلارا قوللوق ائلهمک اولدوغونو سانمیشلار. معبدلرده یاشایان بئله کاهین قادینلار، توپلومدا ساییلیب سئچیلن قادینلار اولاراق تانینمیش، کیشیلر اونلارلا جینسی یاخینلیق ائلهمهیی اؤزلری اوچون باشیاوجالیق سانمیشلار. کیلسه روحانیلرینین معبد فاحیشهلییی ایله باغلی چوخلو یازیلاری ایسه، باشدان-آیاغا یالانلارلا دولودور، اونلار بو یازیلاریندا چوختانریچیلیغا تاپینان بوتسئورلرین ایبلیسله ایلیشکیلر قورماق اوچون بو قادینلاردان یارارلاندیقلارینی اؤزلریندن اویدورموشلار. بوتسئورلرین معبدلری باغلاندیقدان سونرا، فاحیشهلیک اورادان چیخیب توپلوما آیاق آچدی، اونو باشدان-باشا بورومهیه باشلادی، ایندی ایسه اونون مقصدی آنجاق پول قازانماقدیر. دوزدور، چوخ پیس آد چیخارمیش فاحیشهخانالارین، حاماملارین، هابئله بونون کیمی، فاحیشهلییین یووا سالدیغی یئرلرین یییهلری بو ایشدن یاخشی قازانج گؤتورمهیه باشلادیلار، آنجاق فاحیشهلره گؤردوکلری بو ایشه گؤره قپیک-قوروش چاتیردی، اونلار دئمک اولار، بو ایشه یییهلیک ائلهینلرین کؤلهسینه چئوریلیردیلر؛ آنجاق سون ایللرده، یالنیز اؤزو اوچون ایشلهین تکباشینا فاحیشهلر ده اورتایا چیخا بیلمیشلر. بیلدیییمه گؤره، بوگونکو هیندیستاندا معبد فاحیشهلیییندن فاحیشهلیک بیزنئسینه کئچید هله بوتونلوکله باشا چاتمامیشدیر. «آنا هیندیستان» کیتابینین مؤلفی کئترین مئیو، بئله بیر گئریچیلیین ایندییهجن قالماسینین، بو اؤلکهنی بوتون سوچلاردا یامانلاماق اوچون اساس وئردیینی دئییر.
بوگون، دئیهسن گونئی آمئریکادان باشقا، دونیانین هر یئرینده فاحیشهلیک آزالماغا دوغرو گئدیر. بو بیر یاندان، ایندی قادینلارین فاحیشهلیکدن باشقا یوللارلا دا اؤزلرینه ایش تاپیب دولانیشیق قورا بیلمهلری ایله باغلیدیر؛ باشقا یاندان دا، ایندی توپلوملارین چوخوندا ائولیلیکدن قیراقدا دا، قادین-کیشی ایلیشکیلرینه یول وئریلمهسینه گؤرهدیر. بونا باخمایاراق، فاحیشهلییین بوتونلوکله یوخ اولوب گئدهجهیینه من اینانمیرام. اؤرنک اوچون، اوزون سورن گمی یولچولوغوندان سونرا ساحیله چیخان دنیزچیلری گؤتورک. اونلارین جینسی ایستکلری ائله بیر چیلغینلیغا چاتیر، بو ایستکلرینی سؤندورمک اوچون گؤزلهمهیه دؤزوملری قالمیر، هانسیسا قادینین قوللوغونو گتیرمک، هانسیسا سئوگی ایلیشکیلری آختارماق حاقیندا دوشونمور، بیرباشا فاحیشهلرین اولدوغو یئرلره اوز توتورلار. باشقا کاتئقورییادان اولان، اوغورسوز ائولنمیش، یاخود دا اؤز خانیملاریندان قورخان کیشیلری گؤتورک. اونلار جینسی ایستکلرینی، اؤز ائولریندن قیراقدا، هئچ بیر پسیکولوژی گرگینلیک کئچیرمهدن یئرینه یئتیرهنده اؤزلرینی چوخ آزاد ساییر، یالنیز بئله ایلیشکیلردن اورکلری ایستهین کیمی دویغولانا بیلیرلر. بوتون بونلارا باخمایاراق، فاحیشهلرین سایینی باجاردیقجا آزالتماق چوخ اؤنملی بیر ایش ساییلمالیدیر. بونون اوچ باشلیجا سببی واردیر: بیرینجیسی، فاحیشهلییین توپلومون عمومی ساغلاملیغینا قورخو یاراتماسیدیر؛ ایکینجیسی، فاحیشهلییین قادین پسیکولوژیسینی چوخ کورلاماسیدیر؛ اوچونجوسو، فاحیشهلییین ائله کیشیلرین ده پسیکولوژیسینی کورلاماسیدیر.
بو سببلردن ان باشلیجاسی، سؤزسوز، ساغلاملیق اوچون یارانان قورخو ایله باغلیدیر، بللی اولدوغو کیمی، فاحیشهلردن هانسیسا زؤهرهوی خستهلیییه یولوخماق قورخوسو همیشه واردیر. بونو آرادان قالدیرماق اوچون، فاحیشهلری دؤولت قئیدیاتینا آلماق، اونلاری تئز-تئز طیببی یوخلامالاردان کئچیرمک ده اؤزونو سوناجان دوغرولتمور؛ بوندان باشقا دا، بو سایاغی پولیس نظارتینین قویولماسی، چوخ واخت فاحیشهلیکله باغلی اولمایان، اورهیی ایستهین کیمی جینسی ایلیشکیلر قوروب یاشایان قادینلارین دا گؤز آلتینا آلینماسینا گتیریب چیخاراراق، اونلاری آلچالدیر. زؤهرهوی خستهلیکلره گلینجه، اونلارین ایشلهدیلن گوناهلارا گؤره وئریلن جزا کیمی آنلاشیلماسی دوشونجهسی اورتادان گئتمهیینجه، بو خستهلیکلرین ساغالدیلماسی ایشیندهکی گئریلیکلرله، چاتیشمازلیقلار دا قالاجاقدیر. بو خستهلیکلرین قارشیسینین آلینماسی اوچون گرهکن بیلیکلرین یاییلماسی دا چوخ اؤنملیدیر، آنجاق بیر چوخلاری بونا قارشی چیخیر، بوتون بونلارین باش وئرن سئکسوال گوناهلارین آرتماسینا گتیریب چیخاراجاغینی دئییرلر. چوخ واخت زؤهرهوی خستهلیکلره توتولموش آداملار حکیم یانینا گئتمهیه اوتاندیقلاریندان، اؤز ساغلاملیقلارینی برک کورلاییرلار. دوزدور، ایندی بو خستهلیکلرله باغلی دوروم یاخشیلیغا دوغرو دهییشمکدهدیر، اینسانلارین بو یولوخمایا قارشی موناسیبتلرینین دهییشمهسی، اونون گئت-گئده آزالماسیما گتیریب چیخارا بیلهجکدیر. آنجاق بونونلا یاناشی اولاراق، هاچاغاجان فاحیشهلیک آرادان قالخماییب، بئله خستهلیکلرین یاییلماسی قورخوسو دا قالاجاقدیر.
فاحیشهلیکله عؤمور سورن قادینین یاشامی دوغرو-دوزگون ساییلا بیلمز. بورادا دایما زؤهرهوی خستهلیکلره یولوخماق قورخوسو بیر یانا قالسین، بوندان دا پیسی، بو سایاغی یاشام اینسان پسیکولوژیسینی گئت-گئده سارسیدیب، اونو اوزولونهجن داغیدیر. فاحیشهلیییه قورشانان قادینلار گئتدیکجه ارینجک، طوفئیلی بیر عؤمور سورمهیه آلیشیر، ایچکی ایله توتون دوشکونلرینه چئوریلیرلر. توپلومون اونا آشیلادیغی: فاحیشهلییین اینسانی اسکیکلیک اولماسی دوشونجهسی، گئتدیکجه اونون آنلاغیندا اؤزونه یئر ائلهییر، اونون پسیکولوژیسینده ایز قویور، او، گئت-گئده اؤزونون بوتون موشتریلرینین ده اونو آلچاق سایدیقلاری دوشونجهسینه قاپیلیر. عینی ایله راهیبهلرده اولدوغو کیمی، فاحیشهلرین ده یاشادیغی عؤمور، اونلارین ساغلام غریزهلرینی کورلاییب سیرادان چیخارماغا باشلاییر. بوتون بو سببلر ایسه، ان چوخ دا خریستیان اؤلکهلرینده، فاحیشهلرین یاشامینی آغویا دؤندهریر.
دؤنوب ژاپونا باخاندا، بورادا فاحیشهلیکله باغلی دورومون بوسبوتون باشقا اولدوغو گؤرونور. بورادا فاحیشهلیک ده بیر امک فعالیتی ساییلیر، اؤزو ده اونونلا مشغول اولماقلا کاریئر ده قازانماق اولار. آتا-آنالار دا اؤز قیزلارینین بو ایشه قوشولماسینا قارشی چیخمیرلار، آخی بیردن ائله ده اولور، گنج قیزین اؤزونه جئهیز دوزلتمک اوچون بوندان باشقا یولو قالمیر. چوخ آدلی-سانلی بیلگین آداملارین دئمهسینه گؤره، ژاپونلولار سیفیلیسه یولوخمورلار، بو دوغرودان دا بئلهدیرسه، اوندا چوخ ایلگینج بیر اولای ساییلمالیدیر. ژاپونداکی اخلاق نورملاریندا بیزدهکی کیمی آشیریلیق اولمادیغیندان، اونلاردا فاحیشهلره کیمسه یوخاریدان آشاغی باخمیر. فاحیشهلیک ایندی آوروپا اؤلکهلرینده یاییلدیغی کیمی یوخ، هئچ اولماسا ژاپونداکی کیمی اؤز وارلیغینی ساخلاسایدی، بونا یئنه ده دؤزمک اولاردی. چوخ جدی اخلاقی نورملارین اولدوغو توپلوملاردا فاحیشهلرین گونو چوخ آغیر کئچیر، هم ده اونلار گوجلو معنوی سارسینتیلارلا اوزلشیرلر.
آنجاق کیشیلرین ده فاحیشهلرله آردیجیل اولان ایلیشکیلری وارسا، بو، اونلارین دا پسیکولوژیسینده درین ایزلر قویور. ان بیرینجیسی، بئله کیشیلرده جینسی ایستکلرین اؤدهنیلمهسی واختی قادینلارا قارشی گؤستریلمهلی اولان اینجه داورانیشلار چاتیشمیر، جینسی ایلیشکیلر اونلار اوچون اؤزونون گئرچک دهیرینی ایتیرهرک، مئکانیکی بیر ایشه چئوریلیر. بونونلا یاناشی اولاراق، اونلاردا بوتون قادینلارا قارشی سایغیسیزلیق یارانیر. بئله پسیکولوژی ایسه کیشیلرین ائولی اولدوقلاری قادینلارلا ایلیشکیلرینی ده کورلاییر: اونلار یا ائولنمهیه ده فاحیشهلییین بیر نؤوعو کیمی یاناشیرلار، یا دا ائولیلیکدن سونرا توپلومدا فاحیشهلییین اولماسی اونلاری برک قیجیقلاندیردیغی اوچون، چوخ بؤیوک بیر قیسقانجلیق دویغوسونا قاپیلماغا باشلاییرلار.
ائله کیشیلر ده وار، چوخ سئودیکلری، سایغی بسلهدیکلری قادینلارلا جینسی یاخینلیق ائلهیه بیلمیرلر. فروید- چولار بونو اونلاردا ائدیپ کوملئکسینین (3) باش قالدیرماسی ایله یوزورلار، آنجاق منه ائله گلیر، کیشیلرده یارانان بو پسیکولوژیک پوزغونلوق ائولنمزدن اؤنجه فاحیشهلرله یاخینلیق ائلهدیکلرینه گؤره یارانیر، اونلارین آلتبیلینجینده سئودیکلری قادینلاری فاحیشهلره تای توتماماق ایستهیی یاراندیغی اوچون ده، اونلارلا جینسی ایلیشکیلر قورا بیلمیرلر. بئله آز اوزلهشیلن دوروملاری بیر قیراغا قویوب، ائولیلیکده اولان قادینلارلا کیشیلرین جینسی ایلیشکیلرینی آراشدیراندا، چوخلو کیشیلرین، اؤز خانیملارینا آشیری سایغی بسلهدییینه گؤره، بئله بیر ائولیلیک یاشایان قادینلارین پسیکولوژیک باخیمدان «باکیره» اولاراق قالدیقلاری اوزه چیخیر، اونا گؤره ده، بو قادینلار جینسی یاخینلیقدان هئچ بیر حظ آلا بیلمیرلر. باشقا بیر دورومدا ایسه، کیشی اؤز خانیمینا فاحیشه کیمی یاناشاراق، آنجاق اؤز جینسی ایستهیینی اوووتماغین قایغیسینا قالیر، بو ایستهیین یئرینه یئتیریلمهسینین قادینین دا اورهیینجه اولوب-اولمادیغی اونو ایلگیلندیرمیر، جینسی ایلیشکینین گئدیشینده قادینین اوخشانمالی، اینجه سؤزلرله کؤنلونون اله آلینمالی اولدوغونو ایسه اونودور. بونو ائلهمک یئرینه او، جینسی ایلیشکیلر زامانی اؤزونو چوخ قابا آپاریر، خانیمینی اؤزوندن ده، جینسی ایلیشکیدن ده چییریندیریر، بو ایسه چوخ واخت آرادان قالدیریلا بیلمهین بیر پسیکولوژیک پوزغونلوغا چئوریلیر.
بیز آرتیق اقتصادی فاکتورلارین قادین-کیشی ایلیشکیلرینه آز، یا چوخ اولاراق تأثیر گؤستردیییندن یازمیشدیق. قادینلا کیشی آراسیندا باش توتان گئرچک جینسی ایلیشکیلر، بیرباشا، یالنیز اونلارین بیری-بیرینه وورغونلوغوندان یارانان، اونلارین ایکیسینه ده سئوینج گتیرن ایلیشکیلر اولمالیدیر. بئله اولمایان جینسی ایلیشکیلرین هئچ بیر دهیری یوخدور. جینسی ایلیشکیلرده باشقا بیر اینسانا آنجاق واسطه کیمی یاناشیلیرسا، بو اونون منلییینی آلچالتماق دئمکدیر، بو ایسه اؤزلویونده اخلاقی نورملارین دایاقلارینی لاخلادیب سارسیتماقدیر. دریندن دوشونمهیی، قاوراماغی باجاران اینسان اوچون، جینسی یاخینلیق قارشیلیقلی اولاراق سئوینج گتیرمهینده اؤزونون یاپیشیقلیغینی ایتیرمهیه باشلاییر. آنجاق اؤز جینسی ایستکلرینی سؤندورمک اوچون باش وئرن جینسی ایلیشکیلردن سونرا، اینسانین ایچینده بیر بوشلوق، بیر پئشمانچیلیق دویغوسو یارانیر، بئله بیر دوروم تکجه جینسی ایلیشکیلرله باغلی یوخ، اخلاقی نورملاری پوزان بوتون باشقا داورانیشلاردان سونرا دا باش وئریر. ائلهجه ده بو دئییلنلر تکجه فاحیشهلرله یوخ، ائولی قادینلارلا باغلی اولاراق دا دا باش وئریر. قادینلارین چوخو اوچون اره گئتمک، باشقاسینین ائوینه سیغیناراق، بورادا اؤزو اوچون یاشاییش واسطهلری الده ائتمک دئمکدیر؛ اونا گؤره ده، ائولی قادینلارین، فاحیشهلردن داها چوخ، هئچ بیر سئوینج، ایستک دویمادیقلاری جینسی ایلیشکیلرده اولمالارینی دا، توپلومدا سیخ-سیخ اوزلهشیلن دوروملاردان سایماق اولار. جینسی ایستکلرله باغلی اولان اخلاقی نورملار، بو ایستکلرین اؤدهنیلمهسینین گئدیشینده قارشیلاشان هر ایکی طرفه درین سایغی گؤستریلمهسینه اساسلانیر، اونلاردان بیرینده جینسی ایستکلرینی اؤدهمک طلباتی یارانماییبسا، اوندا بو اخلاقا گؤره، اونو بونا سوروکلهمهیه چالیشماق یولوئریلمزدیر. باخ ائله بونا گؤره ده، فاحیشهلیک باشلیجا اخلاقی نورملارا کؤکوندن ضیددیر، اونا گؤره ده، زؤهرهوی خستهلیکلرین کؤکو کسیلسه ده، لاپ ائله فاحیشهلره سایغی بسلهنمهیه باشلاسا دا، بوتون بونلارا باخمایاراق، توپلومدا فاحیشهلییین کؤکونون کسیلمهسینه چالیشماق، اینسانلارین باشلیجا مقصدلردن بیری ساییلمالیدیر.
هاوسلوک ائلیس (4) اؤز اثرلرینده فاحیشهلییین آراشدیریلماسینا بؤیوک یئر آییرمیشدیر. آنجاق، منه قالارسا، اونون فاحیشهلییی دوغرولتماق اوچون گتیردیی استدلاللار دوغرو ساییلا بیلمز. او اؤز سؤزونه چوخ اوزاقلاردان باشلاییر، هله مدنیتین یئنی یارانماغا باشلادیغی چاغلاردا کوتلهوی سئکسله باغلی آیینلرین کئچیریلدیینی یازیر، او چاغلاردا عادی گونلرده جیددی کونترولدا اولان جینسی ایستکلرله باغلی دویغولارین بو آیینلرین کئچیریلدییی گونلرده اؤزباشینا بوراخیلدیغینی بیلدیریر. اونون دوشونجهسینه گؤره، فاحیشهلیک اؤز کؤکونو بو اسکی چاغلارداکی کوتلهوی سئکسله باغلی آیینلردن گؤتورموشدور، اونون بو گون ده یاشاماسی، ائله او کئچمیش عنعنهلرین بوگونوموزه گلیب چیخماسی ایله باغلیدیر. اونون دئمهسینه گؤره، ائولیلیکده اؤزونو گؤسترن چوخ جیدی اخلاقی نورملار کیشینین اؤز خانیمیندان ایستهدییی سئکسوال حظی آلماسینا مانع اولدوغوندان، کیشی ده اجتماعی داورانیش نورملارینی پوزمادان بو حظی آلا بیلمک اوچون فاحیشهنین یانینا گئتمهلی اولور. اؤزلویونده بو سؤزلر، یوخاریدا باخیشلارینیزا چاتدیردیغیمیز لئکی-نین سؤزلرینین بیر نؤوع تکراریدیر، بورادا لئکی-نین سؤزلری بیر آز چاغداش فورمایا اویغونلاشدیریلاراق دئییلمیشدیر. اونا قالسا، بیردن هاوسلوک ائلیس-ین دئدییی کیمی، قادینلار اوچون ده سئکسوال طلباتلارینی اؤدهمکله باغلی یاساقلار گؤتورولرسه، اوندا اونلار دا اؤز جینسی ایستکلرینی بوتونلوکله اؤدیه بیلمک اوچون کیشیلر کیمی، اؤز ارلری اولمایان باشقالارینین یانینا گئدردیلر؛ بو ایسه، کیشی ایله قادینین اؤز جینسی ایستکلری ایله باغلی دورتولرینه تام آزادلیق وئرمهسی دئمک اولاردی، بئله اولارسا، اوندا اونلار نه اوچون جینسی یاخینلیقدان قازانج گودن بیر باشقاسینین یانینا گئتسینلر، اونلارین اؤز داورانیش آزادلیقلاریندان یارارلاناراق، بیری- بیرینین جینسی ایستکلرینی بوتون دولغونلوغو ایله اؤدهمهیه چالیشمالاری داها یاخشی اولمازدیمی؟
منیم بیلدیییمه گؤره، سئکسوال ایلیشکیلره آزاد دوشونجه ایله یاناشا بیلن قادینلار، اسکی اخلاقی قاداغالاردان قورتولا بیلدیکلری اوچون، کئچمیش چاغلارین قادینلارینا باخاندا، ایندی ائولیلیکده اولدوقلاری کیشیلرله اؤز جینسی ایلیشکیلریندن قات-قات آرتیق، داها دوغروسو اورهکلری ایستهدیکلری کیمی حظ آلماغی باجاریرلار. بیر سیرا اخلاقی نورملارین بوگونوموز اوچون یارارسیز ساییلماغا باشلاماسی دا، فاحیشهلییین آزالماسینا گتیریب چیخارماغا باشلامیشدیر. توتالیم، کئچمیشلرده، گنج اوغلان اؤز جینسی ایستکلرینی سؤندورمک اوچون آرادا بیر فاحیشهلرین یانینا گئتمهلی اولوردوسا، ایندی او، هانسیسا گنج بیر قیزا ایسنیشهرک، اونونلا بو ایستکلرینی اووودا بیلر، اؤزو ده بو ایکی گنجین ایلیشکیلرینین سونرادان سئوگی ایله سونوجلانماسی شانسلاری دا واردیر. ایستر پسیکولوژی، ایسترسه ده فیزیولوژی باخیمدان گؤتورسک، بو سایاغی ایلیشکیلر، پولا ساتیلان «سئوگییله» یاناشی قویولا بیلمز؛ بورادا هم ده، اخلاقین باشلیجا پرینسیپی ده قورونور. اخلاقچیلار بئله ایلیشکیلری دوزگون سایمیر، بوتون بونلارین اینسانلاری پیس سونوجلارا گتیریب چیخارا بیلهجهیینی دئییرلر. منیم دوشونجهمه گؤره، گنج اوغلانلارلا قیزلار آراسینداکی بئله آزاد ایلشکیلری بیهنمهیه دهیر؛ بئله ایلیشکیلر گنج اوغلانلاردا قابالیقلا، آمانسیزلیغی، گنج قیزلاردا ایسه اؤزونوچکمه ایله واسواسیلیغی آرادان قالدیریر. بئله آزاد ایلشکیلره قارشی چیخانلار ایسه، کیملییندن آسیلی اولمایاراق، فاحیشهلییین ساخلانیلماسی اوچون چالیشمیش اولورلار، فاحیشهلیک ایسه دئدیییمیز کیمی، آشیری اخلاقی نورملارین حؤکم سوردویو توپلوملاردا، دنگهنین پوزولماماسی اوچون اورتایا چیخمیشدیر.
یوروملار:
1. ویلیام ائدوارد خارتپول (لئکی ۱۸۳۸-۱۹۰۳) اینگیلیس تاریخچیسی، اجتماعی خادیمی اولموشدور. لئکی اؤزونون «آوروپادا راسیونالیزمین یارانماسینین و اونون تأثیرینین تاریخی» آدلی اثری ایله چوخ تانینیر. لئکی-نی بیر تاریخچی کیمی اولایلارین یوخ، ایدئیالارین تاریخی داها چوخ ماراقلاندیرمیشدیر.
2. ویکتوریانچیلیق 1901-1837-نجی ایل لرده اینگیلترهده کرالیچا ویکتورییانین حاکمیتی ایللریندهکی اخلاقی نورملارا اویغون داورانیشلار باشا دوشولور. بو چاغلاردا اینگیلتره بؤیوک ساواشلارا قاتیلمامیش، اقتصادی باخیمدان یوکسک اینکیشاف یولو کئچمیشدیر. بو دؤنمده اخلاقی نورملار چوخ جیددی اولموش، جیددی اخلاقی داورانیش (جئنتئلمنلیک) دبده اولموشدور.
3. پسیکوانالیزده زیقموند فروید-ون ایرهلی سوردویو بیر آنلاییش اولوب، دوغولان اوشاقلارین آلت بیلینجینده اؤز والیدئینلرینه قارشی جینسی ایستکلرین اولماسینی ایرهلی سورور.
4. هاوسلوک ائلیس (۱۸۵۹-۱۹۳۹)- سئکسولوژی اوزره تانینمیش حکیم اولموشدور. اونون ۷-جیلدلیک «جینسلرین پسیکولوژیسی اوزره آراشدیرمالار» کیتابی چوخ تانینمیشدیر.
بئرتران راسئل-ین «ائولیلیک ایله اخلاق» کیتابیندان
Anlam.Biz


text:
باریشدیق،بیرینجیلیگه یوکسهلدیک!
تراختور فوتبال تاخیمی، تبریز ساعتی ایله ۱۹دا تهرانین راه آهن تیمینین قوناقچیسی(میزبان) اولدو.تراختور لیگ برترین ۸ینجی هفتهسینی بیر باشقا اودقو(برد) ایله سونا چاتدیردی. تراختور ایلک یارینین (نبمه اول) بیرینجی دقیقهلرینده ادینیهونون شوتو ایله قاباغا دوشدو، اما علیریضا عظیمی ۱۰نجو دقیقهده راه آهنین نفعینه بیر گل وورماقلا اویونو برابرلیگه چاتدیردی.تراختور ایکینجی یاریدا نریمان جهان و مؤحسون دلیرین گللاری ایله راه آهنی سوندا دؤرد بیره اوتدو.آرتیرمالیدیر،بو اویون،۵۰مین تراختور تماشاچیسین اؤنونده کئچیریلدی.
۷ نظر
-
سلام
یاشاســـــین تراختور آذربایجان
ساوالان سوگی سی تراختور
بوگون دوپینگ اولدوخ
-
Yasasin tiraxtor
-
بیز ایسته میروخ اوردا داوا سالاخ ایککی تیره لئخ سالاخ نیه بوجور ائلیرلر . حریف تیمی تشویق ائله مزلر حریف هچ اولماسا اویوننان سونرا تشویق ائلین حال بو کی اودا چوخدی . آغا اوردا بوغازئمز جئرلری گو… جئرلری کی تیم اوتا تیم قاباغا گئده بیر تعداد احمق خود شیرینی اوچون گلیر اسگه استیلی نی تشویق ائلیری . (او گئده ۸ ایل بوننا قاباخ بیر برنامه تلویزیونی ده خبر نگارئن استه یینه کی دئدی بیر نچه کلمه ده آنا دیلونده تورکجه دانئش اعتنا ائله مه دی او مردار گئده نی نیه تشویق ائلیسوز آخی ) استیلی بیر درجه ۱ ساتقئندی استیلی بیر اسگیه دی باشا دوشون لطفآ
-
استیلی نی و عابد زاده نی تشویق ائله ماخ کمال احمقیت ایدی
-
قارداشلار تورکجه یازماغیز چوخ گوزلدی.
من خواهیش الیرم کی هر یئرده واقعیتی گورون . نییه کی یالان دانیشماق هامینی چییرینتی سالار. ۵۰مین اصلا اولا بیلمزدی. ولی ۳۰ میننن یوخاری یانداش واریدی. یاشاسین تراختور. یاشاسین آنادیلیم و بیلیم سی
-
تیراختو یئنی ساولارین قویون
یاشاسین بیلیم سسی


text:
دیابت خسته لرینه اؤزل شکرلی چای تولید اولدو
بیلیم سسینین، اوروم نیوز سایتیندان آلدیغی خبره گؤره، ایرانلی بیر شرکت طرفیندن شکر خسته لری اوچون شکرلی چای تولید اولدو. بو اورگانیک چایین اورتیم و حاضرلاما مرحله سینده هئچ شیمیایی و یا شکر قوللانیلمایاراق اورگانیک، شکرلی چای اورتیلدی.
اورگانیک چای شرکتینین ساتیش مودورو محمدحسین نقوی مها مخبرینه آچیقلاماسیندا، بو شکرتین ایران و اورتادوغودا ایلک اورگانیک چای اورتیجیسی اولاراق بئله بیر یئنی لیگی باشلاتماغی دوشوندوکلرینی سؤیله یرک، ” بو چایین اورتیلدیگی چای تارلالاریندا شیمیایی کودلار یئرینه بیتکیسل و حیوانسال کودلار قوللانیلمیش و عینی زاماندا ضررلی حیوان و بؤجکلر قارشی دا شیمیایی تاریم علاجلاری یئرینه اوغور بؤجگی قوللانیلمیشدیر .
بئله جه بو چایین یئتیشتیرمه و حاصرلانما آشاماسیندا هئچ شیمیایی ماده قوللانیلمامیشدیر ” دئیه آچیقلاما وئردی.


text:
قویون سوروسو و قوچ
بهنام ملکپور
بیر سورو قویون چوبانین الینین آلتیندا اوتلاییب-گزیردیلر، آمما اونلار هئچده اوتلادیقلاری اوتلاردان یارارلاناممیردیلار. چون اونلار نه قدرده اؤزلرین یئدیردیب بسلدسهلرده ؛ سونوجدا چوبانا سود، ات، یون و هابئله دریلرین وئرمک زوروندا ایدیلر.
بو دوروما باخمایاراق اؤزلریده بونون فرقینده دئییلدیلر، آخی اونلار قویون کیمی یاشاماغا قرارلی ایدیلر. اونلار بئله سانیردیلار اگر چوبان اولماسا آجلاریندان اؤلمهلیدیلر یادا ییرتیجی قوردلارا قوربان اولمالیدیلار.
بس انسان اولان چوبان اونلاری نه اوچون قورویوب؟ بسلدیر؟
آخی او اؤزو سونوجدا بو قویونلاری ساغیب، کسیب، یئیب و باشقالارینا یئدیزدیرمی؟
نه ایسه…!
بو قویونلار ایچینده بیر آلقیلی و چیخارلی قوچ واریدی، بو قوچ داها قویون کیمی یاشاماغا دؤزممیردی. آخی او بیر قوجا قوچدان قویونلارین “قو”یا دؤنوب اوچماق ماسالین ائشیتمیشدی. ائله جه ده بو ماسالی ائشیتندن بری نه گوندوزلر یئمهیی و نه گئجه لر اویماغی واریدی.
او بونو بیلیردی اگر بو ماسال گئرچکلشسه؛ او داها چوبانین چیخدیغی یاماجین و قوردون قورخوسوندان بیر یوللوق جانی قورتاراجاقدی و اؤزگورجهسینه یاشاماغا قووشاجاقدیر..!
او باشلادی باشقا قویونلاریدا عُصیان ائتمهیه چاغیرماغا، آمما اونلاردان بیر یانیت گلمهدی و بو ایشی تک باشینا یاپماغا قرار وئردی.
گونلرین بیر گونو او چوبانین هابئله اونون ایتینین گؤزلرین ایراق گؤروب سسیزجه سورودن آیریلیب اورمانا دوغرو قاچیب و گؤزدن ایتدی و چوبان اؤزونه گلیب اونون اولماماسینی فرق ائدینجه او داها ال چاتماز و گؤز گؤرمز یئرلره اولاشمیشدی.
او سورودن آیریلدیغی سورجده “قو”یا چئوریلممدی؛ اومودون ایتیرمهیه باشلادی و گئت-گئده اؤزون تک و یالقیز حسّ ائدیردی. او داها آرتیقراق قوردلارین سسیندن قورخوردو، چون بو دؤنه نه چوبان واریدی و نه اونون ایتی …
بیر نئچه گوندن سونرا اورماندان درهیه سو ایچمهیه ائنرکن گؤزو “کئییک”لردن اولوشان بیر سورویه ساتاشدی. سو ایچمهدن اؤنجه اونلارا یاخینلاشیب ، اؤز کئچمیشیندن اونلارا سؤز آچدی. اونلاردا اونو قوروماق و اؤز گوونلری آلتیندا آلماق حاقیندا اونا سؤز وئردیلر.
قوچ اونلاردان سوروشدو: سیز قوردلاردان قورخموسونوز؟
کئییکلر یانیت وئردیلر: قوردلارین نمنهسیندن قورخمالییق؟
قوچ تیترهیه-تیترهیه سؤیلهدی: اونلارین ییرتیجی خویوندان و ایتی دیشلریندن!
قوجامان کئییکلرین بیری سؤیلهدی: اونلارین ییرتیجی خویو و ایتی دیشلری وارسا بیزیمده دوشمنه قارشی بیرلیگیمیز و ساوونماق اوچون بوینوزوموز وار.
قوچ بو سؤزلری کئییکلردن دویدوقدان سونرا اورکلهنیب و اونلارلا بیرگه داغا دیرماشماغا و زیروهلرده اؤزگورجهسینه یاشاماغا قرار وئردی.


text:
بؤیوک تنقیدچی:«سکینه برنجیان»
همت شهبازی
تخمینن ۱۳۷۲ینجی ایلده تبریز دانشگاهیندا بینالخالق دیل ترجومهسی (و یا بونا بنزهر بیر شئی) آدلی سئمیناردا آذربایجان جمهوریتیندن گلن پروفسور واقیف اصلانوف هر بیر اؤیرنجییه «سکینه برنجیانی تانییرسان؟» سورغوسونو وئریردی. «تانیمادیم»- دئیه جاوابلار قارشیسیندا «واختیلا او بؤیوک تنقیدچی» اولوبدور دئییردی. سن دئمه آذربایجان ادبیاتینین تنقید یوخ، اوستهلیک یارادیجیلیغینین قیتلیق چاغیندا، بیر بؤیوک تنقیدچی یاشاییرمیش.
سکینه خانیم اصلینده گونئیلی اولاراق عؤمرونو خاریجده سورور و ۱۳۵۰ینجی ایلده دونیاسینی دَییشیر. او دونیانین بیر چوخ جانلی دیللرینی بیلدیینه گؤره، بو دیللرده آذربایجان ادبیاتی حاقدا چیخان بوتون یازیلاری اوخویور. اوخوماقلا قناعتلنمیر. اوخویارکن اؤزو ده ادبیاتیمیزدا تنقیدین بوشلوغونو گؤرور و بو ادبیاتین تنقیدینی یازیر.
مرحوم سلامالله جاوید «دوستلار گؤروشو» کیتابینین ۲۰ینجی صحیفهسینده ۱۳۴۰ینجی اونایللیین ائولرده قورولان ادبی محفللرینه اشاره ائدهرک، سکینه خانیما دا بئله اشاره ائدیر:
“بو گؤروشلرین بیرینده آقای دکتر کاتبی واسیطهسیله معلوم اولدی کی کانادادان سکینه برنجیان آدلی بیر آذربایجان قیزی گلمیش، علمی تز ایچون انگلیسی آذربایجان ادبیاتی یازماق ایستهیور. بو کتاب ایچون ماتریال توپلا[ماق] مقصدی وار. سونرالار خانم برنجیان ایله مکرر گؤروشوب ایستهدیگی معلوماتی وئردیک. او جدیتلی آذربایجان قیزی کانادادا کتابین چاپینه موفق اولدی. متاسفانه تعجیلی اجل اونون یاشاماسینا مانع اولدی. او کتابدان منده بیری موجوددی”.
مرحوم جاویدین اشاره ائتدیی کیتاب و اونون انگیلیزجه یازدیغی اثر، «دکتر اسماعیل فقیه » طرفیندن «ادبیات آذری و فارسی در آذربایجان ایران در سدهی بیستم» باشلیقلا ترجومه و نشر مرکز طرفیندن چاپ اولونوبدور. سکینه خانیم بو کیتابین چاپینی اؤز وصیتینده قئید ائدیر.
مرحوم برنجیانین اینجه باخیشلاری، دوشونجهلشمیش تنقیدی یئنی تنقید اوصوللارینی قاوراماسی کیتابین بوتون بؤلوملرینده گؤرونمکدهدیر. او حتتا تاریخی قونولاری دا بئله، تنقیدی دوشونجه ایله آراشدیریر. داها دوغروسو اونون جوملهلرینده هئچ بیر دوشونجه بوشلوغو گؤرمک اولماز. بونا گؤره ده اصیل بیر تنقید گؤزلمیدیر (پرئسپئکتیویدیر). اونون اثری ادبیات تاریخی دئییل. ادبیات تاریخینین آراشدیرماسیدیر. بو آراشدیرمانی اصیل بیر قایناغا چئویرن ایسه، اونون دئدییی سؤزلرینه قایناق گؤسترمهلریدیر. کیتابین سونونداکی زنگین کیتابشوناسلیق بؤلومو بونو تصدیقلهییر. اثرین ترجومهسی آخارلی بیر دیل داشییر. اونون اساس ایرادلاریندان، تورکجه یازی و شعرلرین املاجا یانلیش یازیلمالاریدیر. اؤرنک اوچون: اون دوققوزونجو عصیر = اوندوگوزونجی کیمی یازیلیبدیر. کیتابی اوخوماغی ادبیات سئورلریمیزه تکلیف ائدیریک.
بو تنقیدچیمیز عؤمرونو کانادادا کئچیرمیش و اورادا وفات ائتمیشدیر. طبیعی کی بو اثردن باشقا بلکه آیری اثرلری ده واردیر. اوندان خبر توتماق و اونون عایلهسی حاقدا، اثرلری حاقدا اؤیرنمک یارارلی اولاردی. بو حاقدا بیلگیسی اولان وارسا اونو بیزلردن اسیرگهمهسین.


text:
توجه
این وبلاگ به آدرس جدید زیر منتقل شده است لطفا برای مطالعه به آدرس زیر مراجعه فرمایید:
http://emadnasimi.blogfa.com//
آ (2) 675 - ب (2) 132- ح 218- س 19- ق 317
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
بو نه قدّ و نه قامتدیر کی بنزهر سرو بالایا،
بو نئجه حۆسنِ صورتدیر کی نور احسان ائدهر آیا.
نه خورشید منوّردیر یۆزۆن عالمده، یارب! کیم
مَلکدیر واله و حئیران، بوگۆن حۆسنِ دل ارایا.
قاشیندیر قابَ قَوْسَین گؤر کی اسراری نه مُغلقدیر،
ولی بو سیرری اول بیلدی کی قوربان اولدو اول یایا.
لبین شول لعل احمردیر، دیشین اول دُرّ گؤهردیر،
کی لعلی توپراغا سالدی، بوراخدی دُرّی دریایا.
روخون کیمی مزین دیر گۆل ایله لالهنین رنگی،
یاناغین عکسی دۆشمۆشدۆر مگر کیم وَرد حمرایا.
جهانین توپراغی چۆن کیم عبیر و عنبر اولموشدور،
صبا مشکین ساچین بویون ساچالی داغ و صحرایا.
وصالین ایستهین عاشیق، عجب سئودایا دۆشمۆشدۆر،
جهان و جانی ترک ائیلهر، دۆشهر هر کیم بو سئودایا.
بو گۆن، ای خوبلارین شاهی! امیر دلبران سنسن،
خیالین لشکری وئردی كؤنۆل شهرینی یغمایا.
گؤزۆمدن گرچی پنهاندیر نیگارین صورتی اما،
گؤرۆنن وجهیدیر آنین نظر قیلدیقجا هرجایا.
جمالین وصفینی سؤیلهر نسیمی، ای قمر طلعت!
یئتیردی نۆطقۆنۆ حقدن گۆنش تک یوخسول و بایا.
آ (2) 673 - ب (2) 135- ح 217- س 17- ق 315
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
بنفشه زۆلفۆنۆ سالمئش گۆل اۆسته عنبرین سایه،
كؤنۆل حئیران و زار اولموش، بو ریحانِ سمنسایا.
لطافتدن وئریر عکس لبی لعل بدخشانا
ظرافتدن اورار طعنه، دیشی لؤلؤی لالایا.
پریشان حال اولموشدور كؤنۆل زۆلفۆن سوادیندان،
بو دیوانه نهدن دۆشمۆش بو پیچاپیچ سئودایا؟
خطین ریحان دۆرۆر گؤرکیم گؤیهرمیش کوثر اۆستۆنده،
و یا رحمتدن آیتدیر اوخونموش بدر ایلن آیا.
ازل نقاشی یازار کن، جمالین نقشینه داممیش
قلمدن نقطهی عنبر، بو گۆل برگ دل آرایا.
نه گۆل اولا گۆلۆستاندا کی بنزهر اوش بو روخسارا،
نه سرو اولا کی بوستاندا اولا همتا بو بالایا.
نه شیرین شرحینی آیدیر نسیمی لبلرین، یارب!
کی مست اولدو حلاوتدن بو طوطی شکرخایا.
آ (2) 665 - ب (2) 129 - ت 93 - س 17- ق 313
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
دۆشۆرمۆش عنبرین زۆلفۆن هومایون کؤلگهسین آیا،
تَعالَی الله زهی سۆنبۆل، تَعالَی الله زهی سایه.
نظیرین یازاماز آیروق، ازل نقاشی روخسارین،
کی حۆسنۆن دؤورۆ ختم اولدو ، بو روخسار دل آرایا.
قاشین معراجینا صوفی ایریشمک ایستر، ای حوری!
ولی هر قاصیر ادراکین عُروجو ایرمز اول پایا.
یۆزۆن وَالشَّمْس و یس دیر، قاشینلا کیپریگین طه،
تانیقدیر الَّذی اَسْری، بو معراج و بو اَسْری یا.
روخون اسماء حُسنی دیر، تَعالی شَأْنَهُ گؤرکیم،
نه احسان ائیلهمیش محسن، بو حۆسنِ صورت اسمایا.
ساچئندیر لَیلَة الاَسْرا، قاشین اسرار ما اَوحی،
قانی حقدن ایریشمیش جان، بو ما اَوحی و اَوْحی یا.
وصالین قیمتی دُردۆر، نهایتسیز دنیز عشقین،
بو دُرّون کانین اول بولدو کی غرق اولدو بو دریایا.
روخون رنگی، ساچین بویو، نه زیبا رنگ و بودور کیم،
گۆلۆ گۆلزارا گؤندهردی، بوراخدی مۆشکۆ صحرایا.
گل، ای طوبی! سجود ائیله بو سیمینبر سهی سروه،
کی امر وَ اسْجُدُوا گلدی بو رعنا قدّ بالایا.
پریشان زۆلفۆنۆن حالین نئدهرسن بیلمک، ای عاقیل!
بو سئودا اینجه سئودادیر، دولاشما سن بو سئودایا.
ساچین وصلیندن اول عاشیق، حیات سرمدی بولدو،
کی تسلیم ائیلهدی جانین بو ریحانِِ سمن سایا.
مُعنبر عبهر تۆرکی، ائوین یغمالادی آخیر،
موغول هر خاندا وارئرسا، دۆشهر تاراج و یغمایا.
نهنگ مَجْمَعُ البَحْرین خروج ائتدی مکانیندان،
صدف آغزینداکی دُرّی بوراخدی قعر دریایا.
بوگۆن شول ماه تابانین یۆزۆن گؤر ظاهیر، ای عابید!
کی محروم اولدو اول خاسیر چۆ مغرور اولدو فردایا.
نسیمی چۆن سنی بولدو، دو عالمدن وحید اولدو ،
کسیلدی ما و منلیکدن اولاشدی ذات یکتایا.
آ (2) 644 - ت 92 - ب (3) 126 - س 20- ع 232- ق 303
مفتعلن مفاعلن، مفتعلن مفاعلن.
صورتِ حققه، ای قمر! بدر روخوندور آیینا،
داش اولا کیم کی صورتین، اولمایا عاشیق آیینا.
عشق روخون، طریقیدیر، دار سلامتین یولو،
منزیلینه قاچان ایرهر کیم کی بو یولدا تایینا؟
دۆنیا و مۆلک و مالینا مئیل و محبت ائیلهمه،
چۆن گئدهجکسن، ای مَلیک آخرتین سرایینا.
حور ایله جنت و لیقا گؤرمگه حقدن اؤیله بیل،
کیم کی یۆزۆنده گؤرمهدی حققی بوگۆن معاینه.
وصل روخوندان، ای پری! تا ابد اولدو مُحتَجب،
کیم کی مقید اولمادی زۆلف گره گوشایینا.
فاتحهدیر آنین یۆزۆ، نون و الیفدیر آیتی،
صلّی و سلّما علی صورت جانفزایینا.
زۆلف دوتاسینین غمین سور بو اسیر عشقه کیم،
اولدور اسیر ائدهن منی سلسلهی دوتایینا.
باشینا کیم کی دۆشمهدی کؤلگهسی عنبرین ساچین،
دؤولته صادق اولمادی، اوغرامادی هومایینا.
عشقینه کیم کی قیلمادی باشینی، جانینی فدا،
دردینه چاره بولمادی، اوغرامادی دوایینا.
وئرمیشم اول قارا ساچین قول و قرارینا كؤنۆل،
گر چی اینانمازام آنین عهدینه و وفایینا.
حۆسنِ روخون زکاتینی آیا گر ائیلهسم عطا،
مهر مُنیر طلعتین نورونا یانا یایینا.
حۆسنۆله خالیق بشر، ختم ملاحت ائیلهدی،
دؤولت آنین کیم اوغرادی ختمهسینین دوعایینا.
جان وئریجی لبیندهدیر شربتی، خسته کؤنلۆمۆن،
کیمدیر ایرشدیرهن آنی شربتینین شفایینا.
لعل لبین حدیثینی اینجیه نیسبت ائیلهین،
گؤر نه جفالار ائیلهدی گؤوهر جانفزایینا.
عشقینه وئرمهسین كؤنۆل شول صنمین، نسیمی تک،
کیم کی تحمّل ائیلهمز جؤورۆنه و جفایینا.
آ 640 - ب (2) 152 - ت 89 - ح 232 - س 6- ع 236- ق 301
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
باشینی توپ ائیله گیل، گیر وحدتین میدانینا،
ای كؤنۆل! مۆشتاق ایسن گر زۆلفۆنۆن چوگانینا.
عاشیقین قانیله اوینار دلبرین سیمین الی،
ای یالانچی عاشیق، ابسم! گیرمه عاشیق قانینا.
چکمهین عشقین بلاسین، گؤرمهین هجرین غمین،
دردی درمانسیزدیر آنین، چاره یوخ درمانینا.
جانینی قوربان ائدهندیر یار ایچۆن گئرچک شهید،
صد هزاران رحمت اولسون، شول شهیدین جانینا.
زۆلفۆنۆن سیررین نه بیلسین زاهید، آنی سور منا.
گر اسیر اولماق دیلهرسن زۆلف جان افشانینا.
گل نیقابین طرفینی گۆلگۆن یاناغیندان گؤتۆر،
تا گۆلۆستان گۆلمهسین آیروق گۆل خندانینا.
خوبلارین باغیندا چوخدور فیتنهلی نرگیس، ولی،
فیتنهلیک ختم اولدو آنین نرگیس فتّانینا.
لعل و مرجاندیر دوداغین، لؤلؤی تردیر دیشین،
آفرین شول بحر کانین لؤلؤی مرجانینا.
کیپریگین ناوک اوخودور، قاشلارین چاچی کمان،
اوغراماز عاشیقدن اؤزگه شول اوخون پیکانینا.
ای نسیمی! گر سؤزۆن معناسی بی پایان دگیل،
نئچۆن ایرمز کیمسهنین فیکری آنین پایانینا.
ب (2) 142 - ت 88 - آ (2) 555 - ح 28 - س 3- ق 308
مفتعلن مفاعلن، مفتعلن مفاعلن.
نور تجلّی شعلهسی دۆشدۆ ازلده آلینا،
گؤزلریمین بو رنگ ایله یاشی بویاندی آلینا.
معجزهی محمّدی گؤزلری سئحر ائدهر آنین،
رحمت حق بو جادونون امّتینه و آلینا.
جهد ائدهرم کی آلینا کؤنلۆمۆ وئرمیهم، ولی،
هم بیلیرهم کی، عاقبت آلینا کؤنلۆم آلینا.
کیمسه اگرچی ایستهمز دوشمگی فیتنهیه، ولی،
شۆکر ائدیرهم کی دۆشمۆشم آلا گؤزۆنۆن آلینا.
دۆشدۆ نسیمینین باشی، زۆلفۆ کیمی آیاغینا،
دۆشهلی جان گؤزۆ آنین بدر معمم آلینا.
آ (2) 638 - ب (2) 137 - ت 88 - ح 211 - ق 299
مفتعلن مفاعل، مفتعلن مفاعلن.
دۆشدۆ یئنه دلی كؤنۆل گؤزلرینین خیالینا،
کیم نه بیلیر بو کؤنلۆمۆن فیکری نهدیر، خیالی نه؟
آل ایله آلا گؤزلرین آلدادی آلدی کؤنلۆمۆ،
آلینی گؤر نه آل ائدیر، کیمسه ایریشمز آلینا!
قیمتینی دوداغینین دگمه خسیسه سورما کیم،
من بیلیرهم کی جان ایله سوسامیشام زۆلالینا.
گؤزلرینه اسیر اولان، حالینی کؤنلۆمۆن بیلیر،
کیم کی بو حالا دۆشمهدی، قوی وارا کندی حالینا.
سیررینی شول قارا بنین یاناغی شرح ائدهر، ولی،
جان نولا گر فدا اولا یاناغینا و خالینا.
دادلی سؤزۆندن اوتانیر، آب حیات محو اولور،
گۆل به شَکَر نه نسنهدیر، کیم ایریشه مقالینا.
حۆسنِ جمال و صورتین، مجلیسی بَرکمال ایریر،
شرح و بیان و وصف ایله عقل ایرهمز کمالینا.
یۆزۆن، قاشینی گؤرهن، قارشی به قارشی، یۆز به یۆز،
سانما کی باخا او كؤنۆل بدرینه و هیلالینا.
آی ایله گۆن سجود ائدهر صورتینی گؤرۆجهییز،
بو نه جمال و حۆسن اولور؟ صلّی علی جمالینا.
بولدو نسیمی چۆن سنی، کئچدی هامیدان، ای صنم!
قویدو حریر و اطلسی، گیردی عبا و شالینا.
آ (2) 636 - ب (2) 140 - ت 97 - ح 27 - س 276- ق 299
مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن.
یوخدور وفاسی دۆنیانین، آلدانما آنین آلینا،
رنگیندن اولدو منفعل، هر کیم بویاندی آلینا.
نقدی دغلدیر دۆنیانین، آنینلا بازار ائیلهمه،
نئچۆن کی هر کیم قلب ایله ائیلهرسه بازار، آلینا!
چۆن جۆمله قیل و قال ایمیش، دارُ الغُرورون حاصیلی،
شول بی ثباتین دۆشمهگیل، بیهوده قیل و قالینا.
آریسی یالاندیر، ساقین، دادلیسینا آلدانما کیم،
آجیدیر آنین شکّری، آغو قاتیلمیش بالینا . . .
آ (2) 676 - ع 234- ق 318
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
گل ای سرکش نصیحتدن بوراخ عقلین قولاغینا،
گؤزهت کیم نئچه لذّتلر وئریر جانین دیماغینا.
گل اولما زاغ وش ابتر، یئگیل طوطی کیمی شکّر،
ائشیت بۆلبۆل نئجه اؤتر قونوبان گۆل بوداغینا!
کئچیردین عؤمرۆنۆ مهمل، گرهک آغلا، گرهکسه گۆل،
داخی الین ایرۆر دهگیل آنین فردوس باغینا.
بو فانی دۆنیادا باقی قالان دئیو، گۆمان ائتمه،
یقین بیلگیل فنا ایلی ایرور عؤمرۆن چیراغینا . . .
آ (2) 642 - ب (2) 162- ت 91 - ح 223 - س 32- ق 302
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
سوسادی کؤنلۆم نیگارین لعل روح افزاسینا،
طالب شؤوقام حبیبین صورت زیباسینا.
ای صبا! اوغراشدیغینجا شول خورامان سروه توش،
مندن اؤپ آنین آیاغئن، سجده قیل بالاسینا.
گؤزلری سئوداسی عاشیق جانینا قیلدیقلارین،
اول بیلیر کیم عاشیق اولموش نرگیس شهلاسینا. . .
آ (2) 662 - ب (2) 164 - ت 91 - س 31- ع 237- ق 311
مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن.
دۆشدۆ كؤنۆل آلا گؤزۆن آغینا و قاراسینا،
آیروق آنینلا کیمسهنین آغی نهدیر قاراسی نه؟
گلدی فغانا جان یئنه، نئی کیمی، سوز و درد ایله،
کیم نه بیلیر بو خستهنین دردی نهدیر، دواسی نه؟
طرّهسینین جفالارین، سورسا بو مبتلایا کیم،
ائیلهمیشم فدا آنین جانئمی هر بلاسینا.
چۆن کی جفاسیز، ای كؤنۆل! کیمسه مورادا ایرمهدی،
جؤوره تحمل ائیله، دور، شول صنمین جفاسینا.
نور ضیا ایچیندهیم غرقه، ولی بو حالتی
اول نه بیلیر کی دۆشمهدی مهر روخون هواسینا.
یک جهت اولغیل ای كؤنۆل! جان و جهانا اور قفا،
یۆزۆنۆ دوغرو دوت حقه، اور قامونون قفاسینا!
حۆسن و جمالا باخماغا آری صفا نظر گرهک،
دۆشمهسین آریسیز نظر آینهنین صفاسینا.
دلبر الینده عاشیقین قتلی نهدن حرام اولا،
عاشیقه چۆن حلال ائدیر وصلینی قان باهاسینا؟
چۆن بو یالانچی دۆنیانین عاقبتی فنا ایمیش،
کئچ قامودان نسیمی تک، باخما اونون بقاسینا.
آ (2) 641 - ت 90 - ح 221 - س 27- ع 239- ی 301
مفتعلن فاعلن، مفتعلن فاعلن.
یاندیریجی فۆرفتین یاخدی منی نارینا،
کؤنلۆم اولاشماق دیلهر یار وفادارینا.
عشقه اسیر ائیلهدی جانئمی شول جؤورو چوخ،
لطف ایله بیر باخمادی یار گرفتارینا.
اولدو گؤزۆمدن ایراق، شول صنمین صورتی،
یارب! ایریشدیر منی دؤولت دیدارینا.
گرچی سۆزۆلمۆش گؤزۆ ائیلهدی سایری منی،
رحمتی آنین قانی عاشیقِ بیمارینا؟
اۆرهگیمی یارالی ائیلهدی شؤوقون، ایریش!
یاراسینا باخ بوگۆن، قویما آنی یارینا!
یاندیریرام جانئمی شمعینه پروانه تک،
یانار ایمیش یار ایچۆن واصیل اولان یارینا.
مۆلک ایله مال، ای مَلَک! کیمسهیه چۆن قالمادی،
یوخ توت آنی، هیچه سای، قالما آنین وارینا.
عشقینه قالوا بَلی چۆن دئمیشم صدق ایله،
عهدینی سئندیرمازام، دورموشام اقرارینا.
یارا نسیمی کیمی جانینی قوربان ائدهن،
محرم اولور تا ابد، مخزن اسرارینا.
آ (2) 661- ق 310 - ت90- س 36
مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن.
ای نازی چوخ دلبر! منی یاندیرما هجران نارینا،
چۆن یانارام پروانه تک شمعِ روخون انوارینا.
هجرین شرابی آجیدیر، موشتاقا ایچیرمه آنی،
نه چۆن کی یار اول آغویو، ایچیرمز، ای جان! یارینا.
حۆسنۆندن ای شمس و قمر! آفاقا دۆشدۆ فتنهلر،
کیمدیر یئتن اندیشهسی زۆلف و روخون اسرارینا؟
دۆنیا و عُقبادا منه مقصود سنسن یوخسا من،
عقبایا سنسیز باخمازام هم دۆنیانین مقدارینا.
وصلیندن اولدوم چۆن غنی، مۆلک ایله مالی نئیلهرم.
من کُنْ فَکان ـی وئرمیشم، وصل روخون دیدارینا.
ساچار خیالین نقشینه، لؤلؤی شهواری گؤزۆن،
ای دیشلری دۆردانه! باخ اول لؤلؤی شهوارینا.
یۆزۆن اَنَا الْحَق ـی منی زۆلفۆنده بر دار ائیلهدی،
منصور اولاندیر آسیلان عالمده عشقین دارینا.
تسبیح ایله سجاده چۆن زرق اهلینین ارکانیدیر،
عاشیقلره زۆلفۆن یئتر دعوت قئلان زونّارینا.
گر واصل اولماق یار ایله ایسترسن، ای عاشیق! بوگۆن،
گل اور نسیمی تک قفا کؤون و مکانین وارینا.
آ (2) 658 - ت 90- ح 213 - س 272- ع 238- ق 309
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
دیل بازارچیسی یالاندیر، وارمازام بازارینا،
گئرچک اولماز اگری دیل، اینانمازام اقرارینا.
صادق اولدور دیلینی کؤنلۆ ایله بیر ائیلیه،
اگری دیلدن نسنه گلمز، دورموشام انکارینا.
واری محنتدیر جهانین، نه اومارسان، ای كؤنۆل!
لعنت اولسون بو جهانا، هم جهانین وارینا.
دلبری اولدو کیمین کیم فانی دۆنیا، عاقبت
کئچدی عؤمرۆ، دؤیمادی، ایریشمهدی دیدارینا.
تخته چیخماق ایستهمز منصور اولان، یا منبره،
هر کی منصور اولدو، چیخدی شاه عشقین دارینا.
دۆنیانین ناز و نعیمی جیفهدیر، یعنی نجس،
ای كؤنۆل طاهرسن، آخئر سونما ال موردارینا.
حق بیلیر ایشینی، صبر ائت، فارغ اول، غصّه یئمه،
واختی یئتسین بو جهانین قوی وُ قاتلان کارینا.
هیچ گۆل اولماز تیکانسیز، هیچ شادی غصهسیز،
درمه گۆلۆندن آنین، چۆن گۆلۆ دگمز خارینا.
چۆن نسیمینین غمیندن فضل حق واقفدۆرۆر،
غم دگیل گر کیمسه اولماز مُطّلع اسرارینا.


text:
احمد شایا (آلاو)؛ آذربایجان مفتونو و اینسانلیق وورغونو
ائلدار موغانلی
گیریش
آذربایجان ادبیات تاریخینین کئچن یوز ایلینی واراقلادیقدا، اونون معین تاریخی دؤورده اؤزونه مخصوص اجتماعی- سیاسی آب و هاواسیلا عرصهیه گلن ادبی مدنی بیر نسیلین پرنسیپال داواملیلیغینی و معین بیر ادبی آخیم پرنسیپلرینه دایانماسی و ادبیاتین جمعیتدن آیریلماز بیر وارلیق کیمی تعریفلنمهسینین عیانی شاهدی اولوروق. بو اجتماعی گئرچکلیک تفکورونه دایانان ادبی نسیلین ایستر یارادیجیلیق داوامی، ایسترسهده اونلارین بیر ادبی عنعنهیه چئوریلمیش ادبیات شخصیتی پرنسیپلری بو گونده یئنی نسیلین قارشیسیندا دوران دانیلماز بیر حقیقت کیمی اؤزونو نوماییش ائتدیریر.
معاصر دؤروموزون ایلک یاریسینا منسوب اولان بو ادبی نسیلین عؤمور یوللاری خالقین، جمعیتین و خصوصیله زحمت آداملارینین سعادتی، معیشت طرزی، آزادلیق ایستکلری و قورتولوش آماللاری کیمی موضوعلارلا یوغرولموشدور. ادبیات بو نسیلین الینده اودو، ایشیغی سؤنمهین و قارانلیقلاری ایشیقلاندیران و اجتماعی مبارزه یوللارینی آیدینلاشدیران بیر مشعله و خئیرله شر آراسیندا، ظولمتله نور آراسیندا حاکیم کسیلمیش بیر وارلیغا چئوریلمیشدیر و ائله بو اوجباتدان صنعتکارین عؤمور یوللاری چوخلو عذاب- اذیتلی اولموش و صنعتکار داها آرتیق موباریز بیر اینسان سیماسیندا جمعیتین حیاتیندا باش وئرن آغلی قارالی حادثهلره اؤز موناسیبتینی بیلدیرمیشدیر.
جمعیتین چوخ گرگین بیر اجتماعی سیاسی دؤورونده ادبی شخصیتلری بئجهریلن بو تیپ صنعتکارلاریمیز تکجه او دؤرون پرنسیپال صنعتکارلیق محصولو کیمی یوخ، عینی حالدا صنعتکارین اؤزونون دونیا گؤروشو و فلسفی تفکورو زمینینده فورمالاشان ادبی بیر آخیمین یؤنونده بیر چوخ مشقتلر و محرومیتلره رغمن بوتون اجتماعی پرنسیپلری عؤمورلرینین سونونا قدهر داشیمالاری اولموشدور. نهدیر بو سیرر؟ هانسی رموزاتا واردیقدا بئله شخصیتلرده وفادارلیق، دؤنمزلیک، اؤزونه، صنعتینه صداقت، چالیشقانلیق، سارسیلمازلیق و ان اساسی اینام و عقیده اؤلچولریندن قاچماماق سجیهلری اونلارین ادبی اجتماعی شخصیتلرینده عؤمورلشیبدیر؟
ادبیات تاریخیمیزده حبیب ساهر، گنجعلی صباحی، بالاش آذراوغلو، مدینه گولگون، محمدعلی محزون، بهزاد بهزادی، هاشیم ترلان، مظفر درفشی، یحیی شیدا، عباس صابری، عباس بارز، کریم سؤنمز، عزیز محسنی، محمدعلی فرزانه، بولود قرهچورلو سهند، کریم خجیر باریش، حلاجاوغلو، سلیمان ثالث، بهمن زمانی، اشرف نورانلی، قافلانتی، ستار گولمحمدی، تورکاوغلو، احمد شایا(آلاو) و … بیر آز ایرهلی گلدیکده؛ علیرضا نابدل، مرضیه احمدی اوسکویی، حبیب فرشباف، خیرالله ساپلاق، حمیده رئیسزاده سحر، رقیه کبیری، نیگار خیاوی، ناصر داوران، حسن ایلدیریم، کریم گولاندام، عزیز سلامی، هریسلی، میانالی علیرضا و …س کیمی امضاءلاری بو گونکو نسیلیمیزه آز چوخ تانیش اولان ادبی شخصیتلریمیزی اجتماعی گئرچکلیک پرنسیپلرینه اساسلاندیقلاری اوچون نئجه گوناهلاندیرماق اولار؟ هله قالسین کی یئنی میدانا آتیلمیش و چوخ تاسفله گئرچکلیگین ائستئتیک درکیندن عاجیز اولان اوزدن ایراق “مدرن منتقد”لر طرفیندن “کؤهنهچیلیک” دامغاسیلادا تخریب ائدیلسینلر؟
بو نسیل اؤز یارادیجیلیغینین و ادبیات شخصیتی پرنسیپلرینین اوزون عؤمورلولوگی ایله بیر داها یئنی یئنی آغیز دولدوروجو ادبی آخیملارا واران و بو فانتزیک آخیملارلا بعضا هئچ اؤزوده فلسفی نقطهی نظریندن اؤزلشمهین و ائله بونا گؤره ده یارادیجیلیق یوللاریندا تکرار تکرار والایلایان کیمسهلرین اینام، فیکیر، جمعیت، وطن، تورپاق، باریشیق، انسانلیق، عدالت، بشر آزادلیغی و بو کیمی اجتماعی موتیولری “کؤهنهلیک” دامغاسیلا تحقیر ائتمهلری نه قدهر عبث و اویدوروجو اولدوغونو ثبوتا یئتیریر.
نسیللر آیریلیشی ضرورتلرینی بایراق ائدیب، نوواتورلوغو هئچ اؤزلشدیرمهین و یالنیز آلینما و بایاغی ادبی ائلئمئنتلره و جمعیتین بوتون تاریخی شخصیتینه، اخلاقی- فلسفی آنلاملارینا، میللی ائستئتیک ذؤوقونا یاد اولان فضالاردا سئیر ائدن و دونیاسینی یالنیز جیلیز شخصی حیسلرین چرچیوهسینده محدودلاشدیران و ادبیاتی فیکیر، اینام و گئرچکلیکدن اوزاقلاشدیرماغا جهد ائدن کیمسهلر، آذربایجان واحد ادبیات تاریخینین بؤیوک بیر قولونو، اجتماعی گئرچکلیک تفکورونه دایانان اساسلارینی نئجه پوزا بیلهجکلرینی باشا دوشمک چوخ چتین اولور.
بو یازیدا حیات و یارادیجیلیغی بارهده قیساجا سؤز آچاجاغیمیز بو ادبی نسیلین ان گؤرکملی نومایندهلریندن اولان و عؤمرونون سون گونلرینهدک اینامینا، عقیدهسینه و صنعت پرنسیپلرینه صادق قالان اوستاد احمد شایا (آلاو) اولاجاقدیر. یازیدا اوستاد احمد شایا (آلاو) کیمدیر؟ اونون اجتماعی مبارزه یوللارینی ایشیقلاندیران حیات سالنامهسی نئجهدیر؟، ایشیق اوزو گؤرموش اثرلری و یارادیجیلیغینین اساس موتیولری هانسیلاردیر؟ و … س کیمی سورغولاری جاوابلاندیرماغا چالیشاجاغیق.
اجتماعی مبارزه یوللارینی ایشیقلاندیران حیات
ادبیاتیمیزین فخری ساییلانلاردان احمد علیاصغر اوغلو اوردوخانی(سونرالار اورتانی- شایا)، ۱۳۰۴ینجی ایلین آذر آیینین سون گونلرینده یئنیجه خوی شهرینده مسکونلاشمیش ائلات بیر عائلهده دونیایا گؤز آچمیشدیر. عائلهنین مدنیت داورانیشی یئنیجه آلیشدیقلاری شهرچیلییه اویغون داورانیشلارلا فورمالاشدیقدا، بالاجا احمدینده اوشاقلیق ایللری شهر مدنیتی پروسسینده کئچیر. او رسمی تعلیم یاشینا چاتدیقدا مکتبه گؤندریلیر و چوخ جیددی صورتده یئنی اوصولدا تعلیم تربیه آلماسی عائیله طرفیندن ایزلهنیلیر. بو قایغی نتیجهسیندهدیر کی احمد بئش و آلتینجی صینیفده اوخویارکن «اصلی و کرم»، «مختارنامه»، «امیر ارسلان»، «نسیم عیار» کیمی کلاسیک روایتلری اؤز آنا دیلینده اوخویا بیلیر و بو واسیطهایله آنا دیلینین اینجهلیکلریله تانیش اولور، اونا رغبت بسلهییر و اونو منیمسهمهیه جهد گؤستریر. بو باجاریق سونرالار اونون اؤز آنا دیلینده چوخ آسانلیقلا مختلف متنلری اوخوماغینا یاردیمچی اولور. اؤزو یازیر:«… بئله کی ۱۳۲۰ینجی ایلده طیارهلردن تؤکولن نوتالاری آسانلیقلا اوخویا بیلیردیم»
دوققوزونجو صینیفهدک خوی شهرینده تحصیل آلان احمد، ۱۳۲۲ینجی ایل تبریز شهرینده اوغلانلار دانشسراسیندا تحصیله باشلاییر. بو ایللر شهریور حادیثهسی نتیجهسینده (۱۳۲۰ینجی ایلین شهریور آییندا رضاشاهین اؤلکهدن چیخماسی و دیکتاتورانین موقتی اولموش اولسادا دئوریلمهسی) اؤلکهده یارانان عمومی سیاسی آتموسفرین آچیلماسی و بو سیاسی آچیلیش زمینینده نشره باشلانان بیر چوخ قزئت و روزنامهلر، خصوصیله گنجلرین سیاسی و اجتماعی فعالیتلره جلب ائدیلمهسینده جیددی رول اویناییر. بو پروسسله یاناشی شوروی آذربایجانی جومهوریسی مطبوعات اورگانلارینین «قیزیل اوردو» و تبریزدهکی «شوروی مدنیت ائوی» واسیطهسیله کوتله آراسیندا یاییلماسیدا گنجلری سیاسی و اجتماعی فعالیتلره، ائلهجهده آنا دیلی و میللی ادبیاتا سوق وئرمکده اساس سببلردن اولور. بو گنجلر آراسیندا اونسکگیز یاشلی احمدینده تحصیلله یاناشی گونو گوندن آذربایجان دیل و ادبیاتینا و خصوصیلهده جمعیتده باش وئرهن مختلف سیاسی و اجتماعی حادیثهلره ماراغی آرتیر و اونلارلا یاناشی کوتلهنین آغیر معیشت دورومونا چیخیش یولو آختارماق هوهسی اونون گنجلیک ایدهیاللاریندا فورمالاشماغا باشلاییر.
اجتماعی مسئلهلرله باغلی ادبیات نومونهلریله ایلک دؤنه تبریز شهرینین تحصیل اوجاقلاریندا پولسوز پایلانان «وطن یولوندا» قزئتی واسیطهسیله تانیش اولور. شوروی قوشونو طرفیندن یاییلان بو قزئت بوتون گونئی آذربایجان ادبیاتینین او ایللردهکی اینکیشافیندا رول اوینایان ان مهم عامیللردن بیریسی اولموشدور. آنجاق گنج احمدین ادبیات دونیاسینا جیددی تاثیر بوراخان دانشسرادا اوخودوغو ایللر یالنیز بیر ایل (۱۳۲۲- ۱۳۲۳) نشر عؤمرو اولان تانینمیش آذربایجان شاعری «محمد بیریا»نین تشبثیایله ایکی صحیفهده تبریز شهرینده یاییلان، آنجاق گئنیش کوتله رغبتینی قازانان «ادبیات صحیفهسی» اولور. «ادبیات صحیفهسی»له گنج احمد ده ادبیات عالمینه قاتیلیر؛ شعر یازماغا باشلاییر و چوخ آز بیر مدتده دوستلاری و همکلاسلاری آراسیندا بیر شاعر کیمی تانینماغا باشلاییر. اؤزو یازیر: «۱۳۲۲ده تبریز شهرینده اوغلانلار دانشسراسیندا تحصیله باشلادیقدا خیابانلاردا ساتیلان «بیریا»نین سیاسی- طنز شعرلریله تانیش اولدوم. بئلهلیکله آذربایجان دیلیایله باغلاندیم. همان زامانلار آذربایجان دیلینده یاییلان «وطن یولوندا» روزنامهسی و «آذربایجان» مجلهسی مجانی اولاراق دانشسرا طلبهلرینه وئریلیردی.»
۱۳۲۴ینجی ایلین آذر آییندا آذربایجاندا قورولان میللی حکومت گنج احمدینده حیاتیندا مینلر آذربایجان گنجی کیمی جیددی دهییشیکلیکلر یارادیر. ادبیات ساحهسینده فعالیتی داهادا گئنیشلهنیر؛ اجتماعی موضوعلاردا یازماغا داهادا مئیل گؤستریر؛ یازدیقلارینی دؤرو مطبوعاتدا یایماغا جان آتیر و یئنهده شاعر «بیریا»نین شعرلری تاثیری آلتیندا اجتماعی مضمونلو شعرلر یازیر. اونون ادبیات و خصوصیله شعر ساحهسینده گونو گوندن چیچکلهنن استعدادی میللی حکومتین مدنیت ایشچیلری طرفیندن جاوابسیز قالمیر. ۱۳۲۴ینجی ایلین قیش آییندان نشره باشلایان (۱۲ اسفند ۱۳۲۴) و ایکینجی ۲۱ آذرهدک نشری داوام تاپان «غلبه» هفتهلیگینین(ناشر افکار زحمتکشان آذربایجان) یازیچیلار هئیتی سیرالاریندا فعالیت گؤسترمهیه دعوت آلیر. محمد بیریانین تشبثی و حسین جدی، حمید صفری، سهراب زمانی، عباسعلی زنوزی و مظفر درفشینین امکداشلیغی ایله نشر اولان بو هفتهلیکله امکداشلیغا باشلاییر. اؤزو بئله یازیر:«… تدریجله فارس و آذربایجان دیلینده شعر یازماغا باشلادیم و ۱۳۲۴ینجی ایلین آخرلرینده «غلبه» روزنامهسینین یازیچیلار هئیاتینه سئچیلدیم.»
آذربایجاندا قورولان بیر ایللیک میللی حکومت تکجه جمعیتین اجتماعی و سیاسی حیاتیندا یوخ، معارف و مدنیتین بوتون ساحهلرینهده اؤز بلاواسیطه تاثیرینی بوراخمیشدی. نهضتین حیاتا کئچیردیگی دهییشیکلیک پروسسینده ملی مدنیتیمیزین چیچکلنمهسینه بؤیوک دقت یئتیریلیردی و ادبیات ایشچیلرینه، شاعر و یازیچیلارینا خصوصی قایغی گؤستریلیردی. اونلارین تشکیلاتلانماسیندا ایلک اؤنجه تبریز شهرینده “وطن یولوندا” قزئتینین نزدینده فعالیت گؤسترن “شاعرلر مجلسی” درنهیینین بؤیوک رولو وارایدی.
گنج احمدین استعدادی و اونون یازیچیلیق قابلیتی خصوصیله شاعر «بیریا»نین گؤزوندن یایینمامیشدیر. بیر گون «بیریا» آذربایجانین تانینمیش اجتماعی شخصیتی و او ایللر قیزیل اوردویلا تبریزه گلن و «وطن یولوندا» قزئتینین رهبرلری سیراسیندا ادبی ایشلرله مشغول اولان ادبیاتشناس عالم «جعفر خندان»لا بیرلیکده اون گؤرمک مقصدیله اوخودوغو دانشسرایا گلیرلر. بو حادثهنی اوستاد آلاو بئله خاطیرلاییر: «۱۳۲۵ینجی ایل اردیبهشت آییایدی. معرفی امتحانی اوچون شیفاهی فرانسه دیلی امتحانی وئریردیم. دئدیلر وزیر چاغیریر. گئتدیم. وزیردن باشقا دؤرد نفرده کوریدوردان مئیدانا دوشن پیللهلرین اوزهرینده دایانمیشدیلار. وزیر دئدی: اوغول گئت شعرلریندن گتیر اوخو. اوخودوقدان سونرا اونلارین بیری شعرلریمی مثبت دهیرلندیریب دئدی: استعدادین یاخشیدیر. گل سنی باکییا آپاریم. سنی بؤیوک شاعر ائدهرم. من قبول ائتمهدیم. او آزاجیق سرت لحنیله دئدی: منی تانیرسان؟ دئدیم: یوخ. دئدی: من جعفر خندانام. من یئنه قبول ائتمهدیم و او اینجیک سیما ایله منه باخدی…»
آذربایجان نهضتینین قانا چکیلمهسی گنج احمدیده بیر چوخ آذربایجان گنجلری کیمی اجتماعی و ادبی فعالیتدن اوزاقلاشدیریر و دیدرگین سالیر. جمعیتده حؤکوم سورن هده قورخو، حیاتا کئچیریلن میثلی گؤرونمهین جینایتلر و استبداد تؤر تؤکونتولرینین غدارجاسینا خالقین بوتون اموال و ناموسونا ائتدیکلری تجاوز، آذربایجانین گؤیلرینه قارا پرده چکیر. آنجاق بو ظولمتین چوخ عؤمور سورمهمهسینه و بیر داهادا گونشین قارا بولودلاری یاریب چیخماسینا اینام، مینلر آذربایجان گنجینی یاواش- یاواش گیزلی صورتده موباریزه مئیدانینا آتیر. جمعیتده آچیلان هر بیر سیاسی آتموسفر اونلارین یئنیدن روحلانمالارینا سبب اولور و یئنیدن آذربایجان مدنیت بایراغینی قالدیرماغا یؤنلدیر. احمد بیر نئچه ایل مراغه، عجبشیر و یئنیدن تبریز شهرلرینده یاشامالی اولور و نهایت ۱۳۳۰ینجی ایل یولداشی نین باجیسی «مخمل» خانیملا عائیله قورور.
اوتوزونجو ایللرین اوللرینده باشلایان اجتماعی سیاسی حرکات یئنیدن گنج احمدی ادبی اجتماعی فعالیتلره چکیر. ۱۳۳۰دن ۱۳۳۳ینجی ایلین سونونادک اونون بیر چوخ مقاله و شعرلری ایستر گیزلیجه، ایسترسهده آشکارجاسینا یاییلان آنا دیللی مطبوعاتدا یاییلیر. اوستاد شهریارین «حیدر بابایا سالام» منظومهسینه یازدیغی «حیدربابادان شهریارا مکتوب» نظیرهسینین بؤیوک بیر قیسمی ائله بو ایللره عایددیر. بو منظومه سونرالار ۱۳۴۵ینجی ایل قلمه آلینان «بابک منظومهسی»ایله برابر بهمن اینقلابینین غلبهسیندن سونرا چاپ اولور. آنجاق احمدین بو دؤور ان مهم فعالیتلریندن اونودولماز آذربایجان اجتماعی و ادبی شخصیتی بهزاد بهزادینین تشکیلاتچیلیغی ایله گیزلی صورتده نشر اولونان «آذربایجان» روزنامهسینین یازیچیلار هئیتی ترکیبینده اولماسینی و یئنیدن تشکیل اولونموش “آذربایجان شاعرلر و یازیچیلار جمعیتی”ندهکی فعالیتینی آد چکمک اولار. «آذربایجان» روزنامهسی آذربایجان دموکرات فیرقهسینین اورگانی کیمی ۱۳۳۰ینجی ایلین آذر آییندان ۱۳۳۳ینجی ایلین شهریور آیینادک ۱۴۲ نومرهده گیزلی صورتده اوللر تهراندا و سونرالار تبریزده نشر ائدیلیردی. روزنامهنین چاپ یئرینین کودتا رژیمی طرفیندن تاپیلماسی اونون ایستر داخیلینده و ایسترسهده اطرافیندا جمعلشن بیر چوخ آذربایجان ضیالیسینین یاخالانماسینا سبب اولور. احمدده یاخالانیر و حبس ائدیلیر. بیر ایلدن آرتیق حبسده اولور و مختلف عذاب و اذیتلره قاتلاشدیقدان سونرا، نهایت ۱۳۳۵ینجی ایل آزادلیغا بوراخیلیر.
احمدین آزادلیغا بوراخیلماسی باخمایاراق کی اونون گنج عائیلهسینه سئوینج بخش ائدیر، آنجاق اجتماعی حقوقدان محرومیتلر و دیدرگینلیکلر یئنیدن اونو و عائیلهسینی اؤز جایناغیندا سیخیر. بیر چوخ شاه رژیمی استبدادی علیهینه موباریزه ائدیب و حبسه آلینمیش و سونرالار بو اوجباتدان عذاب و تحقیرلره معروض قالمیش اینسانلار کیمی احمدده اولکی ایشینی الده ائده بیلمیر؛ بیر مدت مختلف ایشلرله مشغول اولور و عائیلهسینین معیشت طرزینی یاخشیلاتماق اوچون الیندن گلنی اسیرگهمیر؛ نهایت او یئنیدن معللیمچیلیک پئشهسینه قاییدیر.
اوزون ایللر معللیملیک ائدهن و جمعیتین خصوصیله زحمتکش صینیفلرینین نئجه عذابدا یاشاماسی و مینلر یوخسول عائیله اوشاقلارینین رسمی تعلیم و تربیهدن محرومیتی احمدین بو ایللرده قلمه آلدیغی ادبی اثرلریندهده اؤز تاثیرینی بوراخیر. اینقلابدان سونرا ایشیق اوزو گؤرهن شعرلرینی اوخودوقدا اونون خلقیلیک و زحمتکش صینیفلرینین آزادلیغی سنگرینده سارسیلمادان دؤیوشمهسینی آچیق آیدین گؤرمک اولور. باخمایاراق کی اوتوز یاشینی آرخادا قویموش احمد حبسدن آزاد ائدیلدیکدن سونرا منسوب اولدوغو سیاسی تشکیلاتا بیر داها دؤنمور؛ آنجاق بیر موباریز شاعر سیماسیندا ملی وارلیق اینکیشافی، آزادلیق عشقی و عدالتلی بیر جمعیتین قورولماسی اونون حیات فلسفهسینده عؤمورلوک یاشاییر؛ قارانلیقلارا قارشی آپاردیغی موباریزهنین شعلهلری بیر آندا اولسون بئله سؤنمور؛ یازیر، یارادیر و مدنیت عسگری کیمی مقدس دؤیوشون خیدمتینده دورور. تربیه ائتدیگی طلبهلرینین بیر چوخو اؤز معللیملریندن گؤتوردویو اجتماعی داورانیش طرزینی اینسان یاشاماق اوصوللاری کیمی عؤمورلوک قبول ائدیرلر و ملی مدنیت کئشیکچیسی کیمی بیر آندا بئله موباریزهدن ال چکمیرلر.
احمد شایانین معللیملیک پئشهسی اللینجی ایللرین سونونا قدهر داوام تاپیر، نهایت تقاعده چیخیر. آنجاق بیر شاعر و یازیچی کیمی اؤزونو آذربایجان ادبیاتیندان و اجتماعی موباریزهدن اوزاق گؤره بیلمیر. ایراندا اسمهیه باشلایان اینقیلاب طوفانی اللی یاشلی شاعریده اؤز قوینونا آلیر؛ اینقیلاب صفلرینده شعرلریله چیخیش ائدیر؛ استبداد دؤورو یاراتدیغی اثرلرینی ساهمانلاماغا باشلاییر و تبریز ادبی محیطینین چالیشقانلاریندان اولور. بهمن اینقیلابینین غلبهسی شاعرین بیر عؤمور ناکام قالمیش آرزولارینین چیچکلنمهسینه الوئریشلی شراییط یارادیر؛ تبریزده یئنیجه تشکیل ائدیلمیش «تبریز ادبی انجومنی»نین فعال اشتراکچیلاریندان اولور؛ مدنیت فضاسیندان اوزاق قالماسین دئیه تبریز شهرینده «اورین» نشریاتینی قورور و آذربایجان دیلینده یازیب یارادیلان اثرلری و ترقیخواه اجتماعی قوهلر طرفیندن یازیلمیش باشقا اثرلری یایماغا باشلاییر.
۱۳۶۰ینجی ایله قدهر دؤرد شعر مجموعهسی ایشیق اوزو گؤرور. «آیسیز گئجهلر»، «دومانلی گونلر»، «حیدربابادان شهریارا مکتوب و بابک منظومهسی» و «گونشلی سحر» کیتابلاری اؤز عنوانلاریندان گؤروندویو کیمی شاعرین شاه استبدادی دؤورو و اینقلاب عرفهسینده یازدیغی آنجاق هئچ واخت بیر شعر مجموعهسی کیمی ایشیق اوزو گؤرمهین اثرلرینی احتوا ائدیر.
«آیسیزگئجهلر» و «دومانلی گونلر» شعر مجموعهلری شاعرین اؤزو دئمیشکن: «آیسیز، ایشیقسیز، قارانلیق استبداد گئجهلرینی و او گئجهلرین چیسگینلی، دومانلی، قارلی، طوفانلی گونشسیز گونلرینی ایفاده ائدیر.» شاعر بو ایکی کیتابی «اینقلاب یولوندا چالیشان بوتون شریف اینسانلارا تعظیم ائدهرک، خالقیمیزین سعادتی یولوندا شهیدلرین نجیب روحلارینا، دوستاقلارین، ایشکنجه گؤرنلرین صبر و استقامتلرینه» تقدیم ائدیر و دئییر «قوی ائلیمیزین موباریزلری شاعر و یازیچیلاریمیزین ایلهامچیسی اولسونلار.»
شاعر ۱۳۶۰ینجی ایل یاییلان دؤردونجو شعر مجموعهسی «گونشلی سحر» کیتابینیایسه «چنلی، بورانلی، دومانلی گونلری، قارا ظولمتلی آیسیز گئجهلری عمومی ظفر عرفهسی، گونشلی سحره چاتدیران قهرمان خلقینه» تقدیم ائدیر و کیتابینین ایلک صحیفهسینده یازیر: «منیم ایلهام منبعیم، شعریمین دادی، سؤزومون دوزو، وطنیم و ائلیمدیر. نه قدهر الیمین یازماق، باشیمین فیکیر و یارادیجیلیق قدرتی وارسا ائلیمین دردین، غمین، کدرین، شادلیغین، فرحین، گؤز یاشلارین، شیرین گولوشلرین، دؤیوشون، ظفرین، ییخیلیب دورماسین، دوشمانلا ووروشماسین، سارسیلماز ایرادهسین، توکنمز باجاریقین شعریمین عنوانی ائدهجهیم و یئنهده سؤز وئریرم نه قدهر وار بدنده جان / سارسیلمادان یازاجاغام.»
بئلهده اولور. اوستاد احمد شایا(آلاو) عؤمرونون سون گونلرینهدک بیر آندا اولسون یازماقدان و یاراتماقدان دایانمیر. عؤمرونون اونبئش ایلدن آرتیغینی یالنیز «آذربایجانجا فارسجا و فارسجا آذربایجانجا» اون مینلرجه لوغت احتوا ائدهن سؤزلوک یازماغا حصر ائدیر. نشرینه بؤیوک آرزو بسلهدیگی بو سامباللی اثرین طالعی بو گونده ادبی جمعیتیمیزی دوشوندورمهلیدیر. نه یازیق کی بو اثر و اونون کناریندا اوستادین عؤمور بهرهسی اولان بیر چوخ باشقا ادبی اثرلری هئچ واخت ایشیق اوزو گؤرمهدی و یالنیز اوستادین اؤز الیایله ترتیب ائدیلمیش بو اثرلر بو گونده صاندیقچالاردا دوستاق یاشاییرلار و نه زامانادک دوستاق اولدوقلاریدا هلهده بللی دئییل.
۱۳۶۰ینجی ایلدن بو یانا اوستاد آلاووین اساس ادبی اثرلری ایشیق اوزو گؤرمهییبدیر. اونون «آذربایجان دیلینین فونیتیکاسی- آغاموسی آخوندوف» و «رستنیهای درمانی در پزشکی معاصر(ترجمه)» اثرلریندن باشقا بیر چوخ اثرلری ال یازما دفترلرینده یاییلماق انتظاریندا قالیر. نئچه دفترلیک «شعر مجموعهلری»، اوچ جیلددن عبارت «ادبی- تنقیدی آراشدیرمالار»، «آذربایجان –ارمنیستان محاربهسی-گوندهلیک یادداشتلار»، «یئددی نوع لوغتنامه»، «فضولی شعرینه تضمینلر مجموعهسی»، «قادینلار شههری منظومهسی»، «میللی سردار ستارخان منظومهسی»، «جبههدن جبههیه» و «آیلی گئجهلر» و …. اثرلری هلهده یاییلما انتظاریندادیرلار.
اوستاد احمد شایا(آلاو) آلتمیشینجی ایللرین اوللریندن تبریزدن عائلوی کؤچوب تهرانین کرج شههرینده مسکونلاشیر. کرج شههرینده اوستاد اوزون ایللر یازیب یارادیر؛ خصوصیله آذربایجان سؤزلویو حاضیرلاماقدا عؤمرونون ۱۵ ایلدن آرتیغینی صرف ائدیر؛ ادبی مدنی درنکلرده اشتراک ائدیر و ۱۳۶۶ینجی ایلدن «ساهر ادبی- مدنی درنهیی»نین قورولماسیندا جیددی چالیشیر و عؤمرونون سونونادک بو درنهیین ادبی مدنی فعالیتلرینده بیر آغ ساققالی کیمی فعالجاسینا رهبرلیک ائدیر.
سون سؤز
عؤمرونون ۶۰ ایلینی آذربایجان ادبیاتینین اوغروندا صرف ائدهن شاعر، یازیچی و آذربایجان آراشدیریجیسی اوستاد احمد شایا(آلاو) وئردیگی سؤزه وفالی قالدی. نه قدهر کی الینین قووهسی، گؤزونون گؤرمهسی و بئینینین دوشونمهسی واریدیسا یازدی، یاراتدی و سارسیلمادان آذربایجان خالقینین ادبی مدنی گنجینهسینه اینجیلر بخش ائتدی. قیسا بیر خستهلیکدن سونرا چوخ تاسفله ۱۳۸۳ینجی ایلین مهر آیینین ییرمی اوچونده آرامیزدان آیریلاراق ابدیت کاروانینا قوشولدو. وداع مراسیمینده دوستلاری و شاگیردلری طرفیندن حیاتی و یارادیجیلیغی و اینسانی سجیهلری بارهده دانیشیقلار گئتدی: هاشیم ترلان، حبیب فرشباف، علیایی، سؤنمز، حسین صدیق (دوزگون)، روشن خیاوی، ناظر شرفخانهای، آذرمازندرانی، حسن ایلدیریم، رحیم کاویان، ع. چاپار، ائلدار موغانلی و حیات یولداشی شاعره ایشیق خانیم اوستادا حصر ائتدیکلری اثرلرینی اوخویوب، خالقیمیزا باش ساغلیغی وئردیلر. آذربایجان ادبی مدنی درنکلرینین بیاننامهسی اوخوندو. بو بیاننامه اوستادین بیر شعرینین اوچ بندیله باشلانمیشدی:
سادهجه شاعرم شعیر دفتریم
قهرمان ائلیمین قوجاغیندادیر.
خالقیما یازدیغیم نغمهلی سؤزلر
دائیما ائلیمین دوداغیندادیر.
اورهییم باغلیدیر آنا وطنه،
وطنین عشقیدیر روح وئریر منه.
نعشیمی بوکنده بیر گون کفنه
ابدی یاتاغیم تورپاغیندادیر.
دئمیرم باشیمی اولدوزا یئتیر،
یادا کی اونودوب، آدیمی ایتیر.
مومکونسه شعریمدن بیر چیچک بیتیر،
گووهنیم بیر گولوم ائل باغیندادیر.
«ائلیمیزین غئیرتلی، شرفلی اوغلو، یوردوموزون آدلی- سانلی ائل دردین چکن و وطن اوچون بوتون وارلیغینی اسیرگهمهین شاعر، یازیچی، ادبیاتشناس و دیلچی عالیمیمیز اوستاد احمد شایا (آلاو)ون دونیادان کؤچمهسی بیز دوستلارینی و شاگیردلرینیده سارسیلتدی. بو نیسگیللی ایتگی یالنیز ادبی جمعیتلریمیز اوچون یوخ، بوتون آذربایجان مدنیتینه ایتگی حساب اولونور. آذربایجان خالقینین بو زحمتکش صنعتکاری و بیر اینسان عؤمرونو یالنیز آذربایجان سؤزلویونو یاراتماقدا صرف ائدهن دیلچی عالیمینین شرفلی خاطیرهسی همیشهلیک یاشایاجاقدیر. صنعتکارین دیلچیلیک حیصهسینده یازیب یاراتدیغی اثرلرینین ایشیق اوزو گؤرمهمهیینه باخمایاراق، یاییلان اون جیلده یاخین شعر و ادبییاتشوناسلیق مقالهلری، آذربایجان ادبی- بدیعی خزینهسینه بخش اولونان چوخ دیرلی اینجیلردیرلر. بیز ادبی انجومنلر و مطبوعات اورگانلاری ایشچی و مودورلری بو نیسگیللی ایتگینی آذربایجان خالقینا، دیلیمیز، ادبیاتیمیز و مدنیتیمیزین اوغروندا چالیشان اینسالارا ، بوتون ادبی و مدنی جمعیتلره ، خصوصیله اوستاد آلاوون مؤحترم عائیلهسینه باش ساغلیغی وئریب، اونلارا صبیر دیلهییریک.» ….. سون
اثرلری:
- حیدربابادان شهریارا مکتوبلار (پوئما)- ۱۳۳۳- نشر اورین، تبریز، ۱۳۵۷
- در بــاره مـــولانا و فضــــولی- ۱۳۳۹، آمــــاده چـــاپ
- مصلوبین مشهور از صدر اسلام تا انقلاب مشروطه ایران (پایان نامه)- چاپ دانشگاه تبریز، ۱۳۴۳
- بابـک منظومه سی (پوئما)- ۱۳۴۵، نشراورین، تبریز، ۱۳۵۷
- آیسیزگئجه لر( شعرمجموعه سی)- ۱۳۴۵، نشر اورین، تبریز، ۱۳۵۸
- دومانلی گونلر( شعر مجموعه سی)- ۱۳۵، نشر اورین، تبریز، ۱۳۵۹
- گونشلی سحر( شعرمجموعه سی)- ۱۳۵۷، نشر اورین، تبریز، ۱۳۶۰
- رستنـــی های داروئـــی در پزشکــــی معاصر (ترجمه)، «ی – دمیر اوف ، ج شکروف »،۱۳۶۰، نشر گوتنبرگ، ۱۳۶۸
- خواجه محمد نصیرالدین طوسی( ترجمه)، اثر: «حبیب محمد بیگلی»، ، ۱۳۷۰آماده چاپ
- آذربایجان ـ ائرمنستان محاربه سی حاقیندا دوشونجه لریم و گونده لیکلریم (مجموعه مقاله ) ۱۳۷۷ – آماده چاپ
- از جبهه به جبهه (رمان )- ترجمه. اثر (حسن سید به یلی) ۱۳۸۰ – آماده چا پ
- شعر و شاعر، ادبی تنقیدی آراشدیرمالار اوچ جیلد، مولف ۱۳۸۰- آماده چاپ
- قـــادینلار شههری (پوئما ) مؤلف ۱۳۸۰- آماده چاپ
- اومیــــد سرداری ( پـوئما) مؤلف ۱۳۸۰- آماده چاپ
- فضـــولی شعرلرینه تضمین مؤلف ۱۳۸۱ – آماده چاپ
- فرهنگ واصطلاحات الکترو تکنیک (آذربا یجانی ـ فارسی) ترجمه – آماده چاپ ۱۳۸۱
- آسترونومییا تئرمینلری ( فرهنگ نجوم ) انگلیسی–آذربایجان فارسی ترجمه ۱۳۸۱- آماده چاپ
- شبهای مهتابی ــ (رمان ) ترجمه، اثر: الیاس افندیئو ۱۳۸۲ – آماده چاپ
- معاصر آذربایجان ادبی دیلینین اومونیملر لغتی – ترجمه، اثر حسرت علی اوغلو حسنوف ۱۳۸۲ – آماده چاپ
- آذربایجانی ـ فارسی لغت (۸۴۰۰۰) دن آرتیق لغت و اصطلاح ۱۳۵۷ـ ۱۳۸۰- آماده چاپ
- آذربایجان دیلینین فونوتیکاسی، ترجمه، اثر:آغاموسی آخوندوو ۱۳۸۳
- یئدی دفتر شعـــر مجمـــوعه ســـی ۱۳۵۷ ـ ۱۳۸۳ – آماده چاپ
- یکدسته گل هدیه به دوستان ۱۳۵۷ ــ۱۳۸۳ ( فارسیجا شعرلر) نشر افلاک ۱۳۸۴
ایضاح و قایناقلار:
- مقالهده اوستاد آلاوین سؤزلرینه استناد ائدیلن جوملهلر، اوستادین موجود اولان الیازما بیوگرافیاسی و نشر اولان کیتابلاری اساسیندادیر.
- میللی حکومت دؤرونده نشر اولان قزئت و روزنامهلره دایر وئریلن معلومات بو قایناق اساسیندادیر: «مطبوعات تبریز از شهریور ۱۳۲۰ شمسی تا ۲۱ آذر ۱۳۲۴ شمسی با تاکید بر روزنامه جوانلار»، سیروس برادران شکوهی، سایت رضا همراز»
- آذربایجان ادبی- مدنی درنکلرینین اوستاد احمد شایا(آلاو)وین اینگیسی موناسیبتیله یایدیغی بیاننامهنین متنی


text:
موضوعات : حامیلهلیک
بویلو خانیملارا تاپشیری: ایستی سو ایله چیممهیین
بیلیم سسی – چوخ اینسانین راحتلاماق و ایسترئسی آتماق اوچون ایستی سو ایله دوش قبویل ائتمهسی نورمالدیر، فایداسی دا دانیلمازدیر. آنجاق بویلولوق [حاملهلیک] زامانی ایستی هاوا شرایطیندن و ایستی دوشلاردان اوزاق دورماق لازیمدیر. بویلولوقدان اؤنجه حامام، سونا کیمی ایستی سویون وئردیگی راحتلیقدان چوخ فایدالانان، بئله شرایطلره آلیشان [عادت] ائدن قادینلار…
بویلولوق دؤنهمینده ،اورک بولانمانی نئجه آزالداق
ایران فیلیملرینده،اورک بوللانتیسی (حالت تهوع)،بویلولوق سیمگهسی (نماد) دیر.بویلولوق دؤنهمینین ایلک اوچ آیینین علامتلریندن بیریسی، اورک بولانتی و قوسماق دیر.بویلو قادینلارین، هورمونال دگیشیکلیکلرین(تغییرات) ائتکیسینده، اورکلری بولانار .اورک بولانما گئنللیکله (به طور عمومی) ،حامیلهلیگین ایلک اوچ آیی کئچهرک، آزالار اما بویلولوق دؤنهسینده،اورک بولانتیسینی نئجه(چگونه) آزالداق،هئچ بوقونودا بیلگینیز (اطلاعات) وار می؟بیلگیسیز اولورساز، بیلیم…
حامیله اولماق اوچون؛جینسسل یاخینلیغی نهزامان اولمالیدیر
بویلو(حامیله) اولماق ایستهیین قادینلار(زن) بدنلرینی داها یاخشی تانیماقلاری(آشنایی) گرکیر؛قادینلار،بویلو (حامیله) اولماق اوچون؛ ان دوغورقانلیق (باروری)زامانلاریندا ؛یعنی،بیر ایله ایکی گون،یومورتالامادان(تخمگذاری) اؤنجه(قبل) و ۲۴ ساعات یومورتالامادان سونرا جینسسل یاخینلیق(نزدیکی جنسی) اولمالی دیر.ارککین اسپرملری ایکی ایله اوچ گونه قدر جانلی وقوللانمالی دیرلار اما توخومجوق (تخمک)،۲۴ ساعات یومورتالامادان سونرا دیری وجانلی قالابیلمز! یومورتالاما دؤنهمینده(تخم…
بویلولوق واختی دورومونوزو یونگوللشدیرهجک ۵ مصلحت
بیلیم سسی – آدلیملارین تانینمیش یؤنتمنی [مربیسی] “خارلی پاستئرناک”ین تاپشیریقلارینا باخماقلا، سیز دوغوشدان سونرا یارانان بئل آغریلار لا، آرتیق کیلودان اینجیمهیهجکسینیز. حرکت ائدین بویلو [حامله] قادینلارین چوخو بو دؤورده داها آز حرکت ائتمهیه چالیشاراق اؤز چالیشمالارینی آزالدیرلار.بونا گؤره، تجروبه گؤستریر ، چالیشقان [آکتیو/فعال] یاشام سورن قادینلار دوغوش زامانی داها آز…


text:
روح ساغالتیجیلیقدا(پسیکوتراپی ده) اینجه لیکلر(۲)
روح استروکترورونون ایکی آلت استروکترودان، دئملی بیلینج و بیلینج آلتییندان اولوشدوغونو، و بیلینج آلتینین بیلینجین نئچه قاتی داها بؤیوک و داها قاپساملی (هجیم) اولدوغونو گؤردوک. ایندی ایسه بو ایکی بؤلومودن هر بیرینین استروکترونو (ساختارینی) و ایشله ییشینی تک باشینا قیسساجا و عمومی شکیلده گؤرمه گه چالیشاق:
۱- بیلینج (ضمیر آگاه)
بیلینج، ایچینده اولدوغوموز لحظه، بو گون، بو ساعات، بو دقیقه و بو ثانیه ائشیک دوینادان (و البته کی ایچیمزدن، آجلیق، سوسوزلوق، آغری، سئوینج کیمی) بئنیمیزه آخان یوزمینلرجه بیلگی دن سئچیب، حس ائتدیگیمز بؤلومودور. بو بیلگیلردن ان گئنیشی اؤز بیلینج، مکان و زمان بیلینجی دیر. “من بو لحظه، یای فصلینده، گوندز، گون اورتاسیندان سونرا، بو شهرده، بو کوچه ده و بو ائوده یازی یازماق ایله مشغول اولدوغومون بیلینجینده یم.” دئیدیگمده بیلینجیمده اولان بیلگیلردن سؤز ائدیرم. بیلینجلی تجربه ائتمه دیگیم بیلگیلر ایسه بونون مینلرجه قاتی دیر. بیلگی سایار سیستمی ایله قارشیلاشدیردیغیزدا، بیلینجی، بیلگی سایاریمیزین بئنینده و اینترنت دونیاسیندا اولان بوتون بیلگیلردن، بو لحظه بیلگی سایاریمیزین مونیتوروندا ظاهر ائتدیگیمز بؤلومو ایله قیاسلایابیلریک. رنگلی بیر تاراققا نین پاتلادیغینی گؤزوموزون اؤنونده جانلاندیراق. تاراققانی اوتلاییریق، خزنه سیندن آیریلیب هاوادا اون – اون ایکی متر اوجالماغا باشلاییر. بو اوجالما مسیرینده بئش متر اوجالیغا چاتدیغی زامان، آرتیق بیر متر اوجالیقداکی حالتینده دگیل، بیزیم گؤزوموز ده آرتیق بیر متر اوجالیقداکی حالتینی آلقیلامیر. اون متر اوجالیغا یئتیشدیگینده گئنه ده اؤنجه کی حالتلری یوخ اولوب، بیز ده اؤنجه کی حالت لرینی آلقیلامیریق. پاتلاماغا باشلادیغیندا بئش قیرمیزی توپ چیخیر و اطرافینا قیرمیزی ایشق ساچیر. بو قیریمزی توپلار داغیلماقدا ایکن هر بیرینین ایچیندن بئش ساری توپ چیخیر وا اطرافلارینا ساری ایشیق ساچیر. بو ساری ایشیقلاری گؤردوگومز لحظه، آرتیق قیریمیزی ایشیق ساچماق یوخ اولوب، قیرمیزی ایشیغی آرتیق گؤرموروک. ساری توپلارین هر بیرینین ایچیندن ده بئش ماوی توپ چیخیر و پاتلاییب اطرافینا ماوی ایشیق ساچیر و سونوندا ایشیقلارین هامیسی هاوادا قارالیر و یوخ اولور. بو پروسه نین هر مرحله سینی (ثانیه نین نئچه دن بیری قدر بیر زامان ایچینده) گؤردوگوموز لحظه بیر اؤنجه کی مرحله سی آرتیق یوخ اولوب. بیلینج رنگلی بیر تاراققانین پاتلاما پروسه سینده گؤردوگوموز لحظه لر کیمی آنجاق کیچیک بیر لحظه دن اولوشور. ایچینده اولدوغوموز بو لحظه نی بیلینجلی تجربه ائدیریک، آنجاق بیر اؤنجه کی لحظه بیلینجدن چیخیب، بیلینج آلتینا سورولوبدور. بیر- بیرینین آردی اولان بو کیچیک لحظه لرده بئینیمیزه آخان بیلگیلر بئین ده ایشله نیلیب (ساخت و پرداخت اولونوب) بیزده وارلیغین سورکلیلیک (تداوم) دویغوسونو یارادیر.
۲- بیلینح آلتی (ضمیر ناآگاه)
بیلینج آلتی ییغینتی (تراکمی) بیر بیلگی سیستیمی دیر. هر انسانین بیلینج آلتی سی انسان سویونون بوگونه قدر ییغدیغی بیلگیلرین هامیسینی ایچرمکده دیر (احتوا ائتمکده دیر). بو بیلگیلر ژنلریمیزده، دئملی بیر انسانی اولوشدوران تک – تک هر سلولون ایچینده، اتیمیزده، سوموگوموزده، قانیمیزدا یئرلشیبدیر. ایکی آیاغیمزین اوستونده دیک یئریه بیلدیگیمیز، آنلاملی و هدفمند دانیشابیلمه گوجوموز، گونلوک ایشلریمیزین بیر چوخونو (اکمک، بیچمک، پیشیرمک، یوماق، ائو تیکمک، پالتار یاماماق) یئرینه یئتیره بیلمگیمیز، اؤز بیرئیسل (فردی) اؤیگرندیکلریمیزین آنجاق بو ییغینتی بیلگیلر اوستونه اوتورماسی یولو ایله ممکن اولدوغو کیمی، بارماقلاریمیز ایله مینیاتور چکمک و ابریشم خالچا توخوماق کیمی ظریف ایشلر گؤره بیلدیگیمیز ده هر فردین اؤز یاشامیندا اؤیگرندیکلرینین، کئچمیش نسللردن آلدیغی ییغینتی بیلگلر اوستونه اوتورماسی ایله ممکن اولماقدادیر. بو ییغینتی بیلگی سیستمی اؤز ایچینده هؤرگولنمیش (سازمان یافته) بیر سیستم دیر و اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن اولوشوبدور. بللی بیلگیلر، بللی قاتلاردا (لایه) هؤرگولنیب و اؤزونه خاص آلت سیستمی یارادیبدیر. بو قاتلار آناتومیک، یوخسا فیزیولوژیک قاتلار دگیل، رونتگن و ام.آر.تی (ماگنت رزونانس توموگرافی) شکیللرینده بئله گؤرونمه سی ممکن اولمایان بیلگی ایشله مه قاتلاری دیرلار. کئچمیش نسللردن ییغدیغیمیز بیلگیلری بیلگی سایار سیستمی ایله قارشیلاشدیردیغیمزدا، اساس سیستم بیلگیلرینه ( اوپئریتینگ سیستم) بنزتمک اولار. فردی یاشامیمیزدا اؤیگرندیکریمیز ایسه پروگرام بیلگیلری ایله قارشیلاشدیریلابیلر. بیلگی سایار سیستمینده پروگرام لارین ایشله یه بیلمه سی اوچون، پروگرامدان داها گئنیش و داها درینلرده اوتورموش بیر اساس بیلگی ایشله مه (ساخت و پرداخت اطلاعات) سیستمین اوستونده اوتورمالارینی آنلایابیلدیگیمیز کیمی، روح استروکتروندا دا فردی یاشامیمیزدا اؤیرندیکلریمیزین (پروگراملارین) اؤزلریندن داها گئنیش و داها درینده یئرلشمیش بیلگی سیستمی اوستونه قورولماقلاری گرکدیگینی آنلایابیلریک. بو بیرینجی بیلگی سیستمینین اولوشماسینی و هورگولنمه پروسه سینی آنا رحمینده کئچیردیریک. آنا رحمینده کی جنینین گلیشمه (تکامل تاپما) مرحله لرینین، بوتون جانلیلارین، و انسان نسلینین گلیشمه مرحله لرینین قیسسا بیر سناریوسو اولدوغونو جنین بیلیمی (امبریولوژی) آیدینلاتماقدادیر. دئملی آنامیزدان دوغولدوغوموز گون، کئچمیش نسللریمیزدن آلدیغیمز بیلگیلر ایله دوغولموش اولوروق. بو بیلینج آلتی قاتیندان بیلینجیمیزه چیخابیلن چوخ کیچیک بؤلومو آنجاق یوخولاریمیزدا گؤره بیلدیگیمیز، آنلاماغیندا چتینلیک چکدیگیمیز سمبولیک گؤرونتولر، سسلرو دیوغولاردیرلار. ایلان قورخولو خطر سمبلو اولاراق، اوچماق سئوینج، باشاری و موفقیت سمبولو اولاراق، دار بیر یئرده سیخیشماق دویغوسو گونلوک یاشامدا مالی، یوخسا اجتماعی بیر دارکئچیتده (تنگنا) دا اولماغین سمبولو اولاراق و ………یوخولاریمیزدا ظاهیر اولور. بیر توپلومدا اولان جمعی اینانجلار، سمبوللار و اسطوره لر ده بو بیلینجسیزلیک قاتیندان قایناقلانیر. یاخچیلیق و پیسلیک سمبوللاری، اهریمن و اهورامزدا، انسان نسلینین کؤکونو سمبوللاشدیران آدم و حوا، جن و پری، شیطان و ملک و یوزلرجه بئله سمبول و اسطوره بو بیلینچسیزلیک قاتیندان قایناقلانیر. سویس لی روح بیلیمچیسی کارل گوستاو یونق بیلینج آلتینین بو قاتینا آرشائیش، ویا آرخایش بیلینج قاتی آدینی وئریر. عمر خیام بو بیلینج آلتی قاتینین کؤلتورلشدیریلمیش سمبوللارینی بو رباعی سینده دیله گتیریر:
گردون نگری ز قد فرسوده ماست
جیهون اثری ز اشک پالوده ماست
دوزخ شرری ز رنج بیهوده ماست
فرودس دمی ز وقت آسوده ماست.
کئچمیش نسللردن آلدیغیمیز بیلیگیلر و بونلارین سمبوللاری بیر تک انساندا یوخ، کیچیک بیر گروه انساندا یوخ، بلکه میلیونلارجا و میلیاردلارجا انساندا اورتاق بیلگیلر اولدوغوندان، یونگ بو بیلینجه توپلومسال (کولکتیو) بیلینج و توپلومسال بیلینج آلتی دئییبدیر. یالنیز آذربایجاندا یوخ، یالنیز اورتادوغودا یوخ، یالنیز آسیا قاره سینده یوخ، یئر کوره سی اوستونده یاشایان بیر چوخ توپلومدا جین، پری، ملک، آدم، حوا، شیطان و ….بو سایاقدان سمبوللارا اینانیلیر. بو بیلگیلرین کولتورلشدیریلمیش سمبوللاری کولکتیو بیلینجی اولوشدوردغو کیمی بیلینجسیزلیکده قالان بؤیوک بؤلومو ایسه کولکتیو بیلینج آلتینی اولوشدورور. هر انسان (آنادان دوغما فلج لردن سیوای) ایکی آیاغی اوستونده دیک یئرییر، هر انسان (آنادان دوغما لال – کارلاردان سیوای) دانیشیر. بئیله بیر قابلیته مالک اولدوغوموزون نییه لیگینی و نئجه لیگینی بیلینجلی تجربه ائتمیریک، بئله بیر قابلیتی “بدیهی” بیلیریک.
کولکتیو بیلینجین یایغین و گوندلیکده اولان بیر شکلی، بیر توپلومدا دانیشیلان و یازیلیب – اوخونان دیل دیر. دیل بیر توپلومو اولوشدوران (تشکیل وئرن) انسانلارین اورتاقلاشا ایشلتدیکلری و بیربیرلری ایله ارتباط قورابیلمک اوچون یارارلاندیقلاری سسلی سمبول لاردیر. هئچ بیر دیل (اسپرانتو دان سیوای) قیسسا بیر زاماندا و انسانلارین بیلینجلی و ایستکلی گیریشیمی (جهد و کوشش) ایله اولوشوب گلیشمه ییبدیر. تماماً ترسه سینه، هر توپلوم مینلرایل سورموش اولان تاریخی گلیشمه (تکامل) پروسه سینده، بیر دیل گلیشدیردیگینین بیلینجینده اوماقسیزین، اؤز دیلینی گلیشدیریبدیر. دیلین تاریخینی، یازیلی دیلین میدانا گلدیگی چاغا دک آختاریب – تاپابیلیریک. آنجاق سؤزلو دیلین قدمتینین بو تاریخدن چوخ داها اؤنجه کی چاغلارا دایاندیغینی تصور ائتمک چتین دگیل دیر. دئملی دیل چوخ ائسکی نسللریمزدن گله – گله بیزه چاتمیش بیر کولتیو بیلینج دیر. بو آنلامدا دیل کولکتیو بیلینج اولدوغونون یانیندا، عینی زاماندا آرخاییش بیر بیلینج دیر. دیل باره سینده فیکیر یورماق چوخ گئنیش و آیرینتیلی بیر موضوع الدوغو اوچون، بو یازینین سونراکی بؤلوملرینده بو موضوع اوستونه تکرار قاییداجاغیق
سؤزو بیر یئره ییغارساق، دئملی بیلینج آلتی هؤرگولنمیش (سازمان یافته) و سیستملی بیلگیلر ییغینی دیر. بو بیلگی ییغینی اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن (زیرمجموعه) و هر آلت سیستم گئنه اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن اولوشوبدور. بو آلت سیستملرین ان گوبوتو آرخائیش (کولکتیو) بیلینج آلتی و بیرئیسل (فردی، شخصی) بیلینج آلتی اولاراق آییرلابیلر.
یازینین آردی وار
دیققت:بو یازینین بیرینجی بؤلومونو اوخوموش اولسانیز، ایکینجی بؤلومونو داها یاخشی آنلایابیلرسیز.
یازیچی:ابوالفضل جورابچی (درویش اوغلو)


text:
آرشیو برای فروردین, ۱۳۹۳
دادلیلاری دوندورمایین!
دادلیلاری دوندورمایین!دادلی لار؛ یاغ و سوت اورونلریندن (محصول) حاضیرلانمیش بیر یئیهجکدیر. دادلیلارین یاغلاری، دونما دوروموندا،اوکسید اولورلار، یاغ اوکسیداسیونو ،یاغی عادی دوروموندان چیخاراراق، سرطانا ندن اولور.دونما دوروموندا (وضعیت)، بوز کریستاللاری جورلهنیر،دوندورماق ائتگیسیندن یارانمیش بوز کریستاللاری، سورعتله دوما دوروموندان چیخاریلسا؛دادلینین بافتینا ضرر ووروب و دادلینین(شیرینی) بسین دهیرین(ارزش غذایی) یوزدهسینی(درصد) آزالدار. بواوزدن دادلیلارین…
سامسونگچولارا خوش خبر!!
سامسونگ شیرکتی ۹۲نجی ایلین خورداد آییندان، Samsung Apps (اپلیکیشن مرکزی)سیتهسینی،ایرانلی قوللانیجیلارین (کاربر) اوزونه باغلادی. بئلهلیکله ایرانلی قوللانیجیلار Samsung Appsسیتهسینه باغلانا بیلمیردیلر. دئمهلیدیر،سامسونگ شیرکتی بو قونودا (موضوع)؛هئچ دوغرو وبللی(مشخص) جاواب وئرمهدن تحریمدن سؤز آپاریردی.اما نئچه ساعات اؤنجهدن،ایرانلی قوللانیجیلار یئنهدن، Samsung Appsه گیریب و اونون یازیلیملارینا قوللانا بیلرلر.بواوزدن بوندان سونرا Samsung Appsده…
ورزقان تیترهدی
بوگون ناهار چاغیندا،۱۵:۲۱:۵۸ ساعاتلاریندا ۴٫۱ بؤیوکلویونده بیر دئپرم آذربایجانین ورزیقان بؤلگهسینی تیترتدی. ایسنا خبر آژانسینین تهران اونیورسیتهسی دئپرم(زلزله) آراشدیرما مرکزینه دایاناراق وئردیگی بیلگیلره گؤره بو دئپرم یئرین ۱۵کیلومتر درینلیگینده (عمق) میدانا گلدی.دئمهلیدیر،۴٫۱ بؤیوکلویونده اوز وئرن دئپرم؛ اهر شهریندن علاوه،هریس و اطراف شهرلرینده ایسه حیس اولونوب. دئمهلیدیر؛جان ومال ایتگیسیندن(تلافات مالی وجانی)ایندیهدک…
بیلگیسایارلا ساغلاملیق
-ایشلهدیگینیز بیلگیسایارین مونیتورو، ماسا [میز] و اوتوراجاغی [صندلی سی] ایستانداردا اویغون اولسون؛ -۱۰ دقیقهده بیر دفعه گؤزلرینیزی قیرپین [یومون-آچین] ؛-۲۰ دقیقهده بیر دفعه ۶ مئترلیک مسافهده اولان نقطهیه گؤزلرینیزی زیللهیین؛- ایشیق باشینیز اوزرینده اولسون و ایش ماساسینی احاطه ائتسین[آلتینا آلسین] ؛ -۳۰ دقیقهده بیر دفعه آیاغا قالخیب دارتینین…


text:
موضوعات : یازیلیم
ویندوز ۱۰ رسمی اولاراق یایینلاندی
ویندوز ۱۰ رسمی اولاراق یایینلاندی. ویندوزن اونون سون نسخهسی، ISO فایلی اولاراق؛مایکروسافت سایتیندان ائندیرمک(دانلود) اولور.ویندوز ۱۰ نسخهسینه قوللانماق(استفاده) ویندوز یئددی و اوندان یوخاری وئرژنلر آزاد دیر. دئمهلیدیر؛ قیفلی سیندیریلمیش ویندوزلارین قوللانیجیلاریدا (کاربر) ویندوز ۱۰ نسخهسینه قوللانماقلاری اوجرتسیز و یاسالدیر(قانونی). ویندوز۱۰نسخهسینه باش وورو(مراجعه) اوچون بورانی کلیک ائدین.
قونشو شیرکتی تلگرام اوچون یئنی استیکرلر یایینلادی
قونشو شیرکتی تلگرام اوچون یئنی استیکرلر یایینلادی. قونشو، وئب گلیشدیرن- تاسارلایان (توسعه دهنده و طراح وئب) بیر شیرکت اولاراق؛ تلگرام و لاین توپلومسال آغلارینا (شبکه های اجتماعی)چئشیدلی دیل و آغیزلاردا استیکر تاساریملاییر. دئمهلیدیر، قونشو شیرکتی نئچه گون اؤنجهدن یئنی استیکرلرینی بلاگینده یایینلاییبدیر .آرتیرمالیدیر بو استیکرلره قوللانماق موفتهجهدیر.قونشو سایتینین وبلاگ بؤلومونده،…
دسکتاپدان فیلیم و عکس چکین!
TinyTake یازیلیمینا قوللاناراق, بیلگی سایاریزین اکران صفحه سیندن فیلیم و عکس چکهرک؛ویدئویی کلیپ جورلهیین. دئمهلیدیر؛ بو قونودا(موضوع) چئشیدلی یازیلیملار یازارا عرضه اولونوبدور؛ اماTinyTake یازیلیمی ایله ایشلمک چوخ ساده دیر.بو یازیلیم ۲ساعاتا قدر سیزین دسکتاپیزدان فیلیم چکهبیلر.چکیلمیش ویدئونو ویا عکسی دوزنلهمک و اونا ایستهدیگینیز سسی یوکلهمک , TinyTake یازیلیمین باشقا اؤزللیکلریندن…
نوستالژیک”شهرده شورش”سگا گئیمی یایینلاندی
شهرده شورش گئیمی، ژابونلو “سگا” شیرکتینین گئیملریندن بیری ایدیر. شهرده شورش(Streets of Rage)، یاخین کئچمیش گنجلرین ان سئویملی گئیملریندن بیری ساییلیردی.شهرده شورش گئیمی چوخلارینا نوستالژیک اولاراق،بیرینجی ،ایکینجی و اونجو نوسخهلری دوزنله ۱۹۹۱،۱۹۹۳،۱۹۹۴ ایللرینده یایینلانیبدیر.شهرده شورش(۵) گیمی ایندی ویندوز اوچون حاضیرلانیبدیر، دئمهلیدیر؛ یئنی یایینلانمیش نسخهده چوخلو دهییشیکلیکلر اوز وئریبدیر. شهرده شوروش(۵) گئیمین…