text:
سهنديه / محمد حسین بهجت تبریزی (شهريار)
شاه داغیم، چال پاپاغیم،ائل دایاغیم، شانلی سهندیم
باشی توفانلی سهندیم
باشدا حئیدر بابا تک قارلا قیروولا قاریشیبسان
سون ایپک تئللی بولودلارلا اوفوقده ساریشیبسان
ساواشارکن باریشیبسان
گؤیده ن ایلهام آلالی سیرری سماواتا دییه رسن
هله آغ کورکو بورون، یازدا یاشیل دوندا گییه رسن
قورادان حالوا یییه رسن
دؤشلرینده سونالار تک شوخ ممه لرده
نه سرین چیشمه لرین وار
او یاشیل تئللری، یئل هؤرمه ده آینالی سحرده
ایشوه لی ایشمه لرین وار
قوی یاغیش یاغسادا یاغسین
سئل اولوب آخسادا آخسین
یانلاریندا دره لر وار
قوی قلم قاشلارین اوچسون فره لرله، هامی باخسین
باشلاریندا هره لر وار
سیلدیریملار، سره لر وار
او اتک لرده نه قیزلار یاناغی لاله لرین وار
قوزولار اوتلایاراق نئیده نه خوش ناله لرین وار
آی کیمی هله لرین وار
گول- چیچکدن بزه ننده، نه گلینلر کیمی نازین
یئل اسنده او سولاردا نه درین رازونیازین
اوینایار گوللو قوتازین
تیتره ییر ساز تئلی تک شاخه لرین چایدا چمنده
یئل او تئللرده گزه نده، نه کوراوغلو چالی سازین
اؤرده یین خلوت ائدیب گؤلده پری لرله چیمنده
قول-قاناددان اونا آغ هووله آچار قمزلی قازین
قیش گئده ر قوی گله یازین
هله نووروز گولو وار، قار چیچه یین وار، گله جکلر
اوزلرین تئز سیله جکلر
قیشده کهلیک هوه سیله چؤله قاچدیقدا جاوانلار
قاردا قاققیلدایاراق نازلی قلمقاشلارین اولسون
یاز، او دؤشلرده ناهار منده سین آچدیقدا چوبانلار
بوللو سودلو سورولر، دادلی قاوویتماشلارین اولسون
آد آلیر سنده ن او شاعیر کی سن اوندان آد آلارسان
اونا هر داد وئره سن، یوز او موقابیل داد آلارسان
تاریدان هر زاد آلارسان
آداق اولدوقدا، سن اونلا داها آرتیق اوجالارسان
باش اوجالدیقدا دماوند داغیندا باج آلارسان
شئر الینده ن تاج آلارسان
او دا شعرین، ادبین شاه داغیدیر، شانلی سهندیم
او دا سن تک آتار اولدوزلارا شعریله کمندی
او دا سیمرغیدان آلماقدادی فندی
شعر یازاندا قلمینده ن باخاسان دور سپه لندی
سانکی اولدوزلار الندی
سؤز دییه نده گؤره سن قاتدی گولو، پوسته نی قندی
یاشاسین شاعیر افندی
او نه شاعیر کی، داغین وصفینه میصداق اونو گؤردوم
من سنین تک اوجالیق مشقینه موششاق اونو گؤردوم
عشقه، عشق اهلینه موشتاق اونو گؤردوم
او نه شاعیر کی، خیال مرکبینه شو شیغییاندا
او نهنگ آت، آیاغین توزلو بولودلاردا قویاندا
لوله لنمه کده دی یئر-گؤی، نئجه تومار سارییاندا
گؤره جکسن او زاماندا
نه زامان وارسا، مکان وارسا کسیب بیچدی بیر آندا
کئچه جکلر، گله جکلر نه بویاندا – نه او یاندا
باخ نه حورمت وار اونون اؤز دئمیشی توک پاپاغیندا
شهریارین تاج ایمیش باشی دورموش قاباغیندا
باشینا ساوریلان اینجی، چاریق اولموش آیاغیندا
وحی دیر شعری ملک لردی پیچیلدار قولاغیندا
آیه لردیر دوداغیندا
او دا داغلار کیمی شانینده نه یازسام یاراشاندیر
او دا ظالیم قوپاران قارلا-کوله کله دوروشاندیر
قودوزا، ظالیمه قارشی سینه گرمیش، ووروشاندیر
قودوزون کؤکونه، ظالیم بیره لر تک داراشاندیر
آمما واختیندا فقیر خالقی اییلمیش سوروشاندیر
قارا میلله تده هونر بولسا، هونرله آراشاندیر
قارالارلا قاریشاندیر
ساریشاندیر
گئجه حققین گؤزودور، تور تؤره تمیش اوجاغیندا
اریییب باغ تک اوره کلردی یانارلار چیراغیندا
مئی، محبتدن ایچیب لاله بیتیبدیر یاناغیندا
او بیر اوغلان کی، پری لر سو ایچه رلر چاناغیندا
اینجی قاینار بولاغیندا
طبعی بیر سئوگی لی بولبول کی، اوخور گول بوداغیندا
ساری سونبول قوجاغیندا
سولار افسانه دی سؤیلر اونون افسونلو باغیندا
سحه رین چنلی چاغیندا
شاعیرین ذووقو، نه افسونلو نه افسانه لی باغلار
آی نه باغلار کی “الیف لئیلی” دا افسانه ده باغلار
اود یاخیب داغلاری داغلار
گول گولورسه بولاغ آغلار
شاعیرین عالمی اؤلمز، اونا عالم ده زوال یوخ
آرزولار اوردا نه نه خاطیرله یه ایمکاندی، محال یوخ
باغ جنت کیمی اوردا “او حارامدیر، بو حالال” یوخ
او محبتده ملال یوخ
اوردا حالدیر، داها قال یوخ
گئجه لر اوردا گوموش دندی، قیزیلدان نه گونوزلر
نه زمرد کیمی داغلاردی، نه مرمر کیمی دوزلر
نه ساری تئللی اینه کلر، نه آلا گؤزلو اؤکوزلر
آی نئجه آی کیمی اوزلر
گول آغاجلاری نه طاووس کیمی چترین آچیب الوان
حله کروانیدی، چؤللر بزه نر سورسه بو کروان
دوه کروانی ده داغلار، یوکو اطلس دی بو جئیوان
صابیرین شهرینه دوغرو، قاتاری چکمه ده سروان
او خیالیمده کی شیروان
اوردا قار دا یاغار آمما داها گوللر سولا بیلمز
بو طبیعت او طراوتده ماحالدیر، اولا بیلمز
عؤمر پئیمانه سی اوردا دولا بیلمز
او اوفوقلرده باخارسان نه دنیزلر، نه بوغازلار
نه پری لر کیمی قولار، قونوب-اوچماقدا نه قازلار
گؤلده چیممه کده نه قیزلار
بالیق اولدوز کیمی گؤللرده، دنیزلرده پاریلدار
آبشار موروریسین سئل کیمی تؤکدوکده خاریلدار
یئل کوشولدار، سو شاریلدار
قصریلر واردی قیزیلدان، قالالار واردی عقیق دن
رافائیل تابلوسی تک، صحنه لری عهد-عتیق دن
دویماسان کؤهنه رفیق دن
جنتین باغلاری تک باغلارینین حورو قوصورو
الده حوریلری نین جامی بولوری
تونگونون گول کیمی صهبای تهوری
نه ماراقلار کی، آییق گؤزلره رؤیادی دئییرسن
نه شافاقلار کی، دیرن باخمادا دریادی دئییرسن
اویدوران جنت مأوادی دئییرسن
زوهره نین قصری بیریلیان، حصاری نرده سی یاقوت
قصری جادودی، موهندیس لری هاروت ایله ماروت
اوردا مانی دایانیب قالمیش او صورتلره مبهوت
قاپی قوللوقچوسو هاروت
اوردا شعرین موزیکین منبعی سرچئشمه دی قاینار
نه پری لر کیمی فواره دن افشان اولوب اوینار
شاعیر آنجاق اونو آنلار
دولو مهتاب کیمی ایستخریدی فواره لر ایله
ملکه اوردا چیمیر، آی کیمی مهپاره لر ایله
گوللو گوشواره لر ایله
شعر و موسیقی شاباش اولمادا، افشاندی پریشان
سانکی آغ شاهیدیر اولماقدا گلین باشینا افشان
نه گلینلر کی، نه انلیک اوزه سورترلر، نه کیرشان
یاخا نه تولکو نه دووشان
آغ پری لر، ساری کؤینه کلی بولودلاردان ائنیرلر
سود گؤلونده ملکه ایله چیمرکن سئوینیرلر
سئوینیرلر، اؤیونورلر
قووزاناندا هله الده دولو بیر جام آپاریرلار
سانکی چنگی لره، شاعیرلره ایلهام آپاریرلار
دریا قیزلارینا پئیغام آپاریرلار
دنیزین اؤرتویو ماوی، اوفوقون سقفی سماوی
آینادیر هر نه باخیرسان: یئر اولوب گؤیله موساوی
غرق اونون شعرینه راوی
غورفه لر، آی، بولود آلتیندا اولار تک گؤرونورلر
گؤز آچیب-یومما، چیراغلار کیمی یاندیقدا سؤنورلر
صحنه لر چرخی فلک تک بورونوب، گاه دا چؤنورلر
کؤلگه لیکلر سورونورلر
زوهره ائیواندا الهه شینئلینده گؤرونرکن
باخسان حافظی ده اوردا صلابتله گؤره رسن
نه سئورسن
گاه گؤره ن حافظ شیراز ایله بالکاندا دوروبلار
گاه گؤره ن اورتادا شطرنج قورارکن اوتوروبلار
گاه گؤره ن سازیله-آوازیله ایله نجه قوروبلار
سانکی ساغرده ووروبلار
خواجه الحان اوخویاندا، هامی ایشده ن دایانیرلار
او نوالرله پری لر گاه اویوبف گاه اویانیرلار
لاله لر شعله سی، الوان شیشه رنگی بویانیرلار
نه خومار گؤزلو یانیرلار
قاناد ایستر بو اوفوق، قوی قالا ترلانلی سهندیم
ائشیت اؤز قیصه می، دستانیمی، دستانلی سهندیم
سنی حئیدر بابا او نعره لر ایله چاغیراندا
او سفیل داردا قالان تولکو قووان شئر باغیراندا
شئیطانین شیللاغا قالخان قاتیری نوخدا قیراندا
بابا قورقور سسین آلدیم، دئدیم آرخامدی ایناندیم
آرخا دوردوقدا سهندیم ساوالان تک هاوالاندیم
سئله قارشی قووالاندیم
جوشقونون دا قانی داشدی، منه بیر هایلی سس اولدو
هر سسیز بیر نفس اولدو
باکی داغلاری دا، های وئردی سسه، قیها اوجالدی
او تایین نعره سی سانکی بو تایدان دا باج آلدی
قورد آجالدیقدا قوجالدی
راحیمین نعره سی قووزاندی دییه ن توپلار آتیلدی
سئی گلیب نهره قاتیلدی
روستمین توپلاری سسلندی دییه ن بوملار آچیلدی
بیزه گول-غونچه ساچیلدی
قورخما گلدیم دییه، سسلرده منه جان دئدی قارداش
منه جان-جان دییه رک، دوشمنه قان-قان دئدی قارداش
شهریار سؤیله مه دن گاه منه سولتان دئدی قارداش
من ده جانیم چیغیریب: جان سنه قوربان دئدی قارداش
یاشا اوغلان سیزه داغ-داش دلی جئیران دئدی قارداش
ائل سیزه قافلان دئدی قارداش
داغ سیزه آسلان دئدی قارداش
داغلی حئیدربابانین آرخاسی هر یئرده داغ اولدو
داغا داغلار دایاغ اولدو
آرازیم آینا-چیراق قویمادا،آیدین شافاق اولدو
او تایین نغمه سی قووزاندی، اوره کلر قولاغ اولدو
یئنه قارداش دییه رک قاچمادا باشلار آیاق اولدو
قاچدیق، اوزله شدیک آرازدا، یئنه گؤزلر بولاغ اولدو
یئنه غملر قالاق اولدو
یئنه قارداش سایاغی سؤزلریمیز بیر سایاق اولدو
وصل اییین آلمادا، ال چاتمادی عشقیم داماغ اولدو
هله لیک غم سارالارکن قارالار دؤندو آغ اولدو
آرازین سو گؤلو داشدی، قایالیقلاردا باغ اولدو
ساری سونبوللره زولف ایچره اوراقلار داراق اولدو
یونجالیقلار یئنه بیلدیرچینه یای-یاز یاتاغ اولدو
گؤزده یاشلار چیراغ اولدو
لاله بیتدی یاناغ اولدو
غونچا گولدو دوداق اولدو
نه سول اولدو، نه ساغ اولدو
ائلیمی آرخامی گؤردوکده ظالیم اووچو قیسیلدی
سئل کیمی ظولمو باسیلدی، زینه آرخ اولدو، کسیلدی
گول گؤزونده ن یاشی سیلدی
تور قوران اووچو آتبن قوومادا سیندی، گئری قالدی
اؤزو گئتدی تورو قالدی
آمما حئیدربابا دا بیلدی کی، بیز تک هامی داغلار
باغلانیب قول-قولا زنجیرده بولودلار اودور آغلار
نه بیلیم بلکه طبیعت اؤزو نامرده گون آغلار
ایری یوللاری آچارکن، دوز اولان قوللاری باغلار
صاف اولان سینه نی داغلار
داغلارین هر نه قوچو، ترلانی، جئیرانی، مارالی
هامی دوشگون، هامی پوزغون، سینه لر داغلی، یارالی
گول آچان یئرده سارالی
آمما ظن ائتمه کی، داغلار یئنه قالخان اولاجاقدیر
محشر اولماقدادی بونلار داها وولقان اولاجاقدیر
ظولم دونیاسی یانارکن ده تیلیت قان اولاجاقدیر
وای …! نه توفان اولاجاقدیر
دردیمیز سانما کی، بیر تبریز و تهران دیر عزیزیم
یا کی، بیز تورکه جهنم اولان ایراندا عزیزیم
یوخ بو دین دعواسیدیر دونیا تیلیت قاندیر عزیزیم
تورک اولا، فارس اولا دوزلوک داها تالاندیر عزیزیم
بیز آتان دیندیر، آتان دا بیزی ایماندیر عزیزیم
سامیری مروتد ائدیب هه نه موسلماندیر عزیزیم
اوممه تین هارونو من تک له له گیریاندی عزیزم
هر طرفدن قیلیج ائندیرسه له قالخاندیر عزیزیم
بیر بیزیم درمانیمیز موسی عمران دیر عزیزیم
گله جک شوبهه سی یوخ آیه ی قورآندیر عزیزیم
او هامی دردلره درماندیر عزیزیم
د.وقتور اولدوقدا بشر بو یارانی ساغلاماق اولماز
اولماسا آللاه الی دین مرضین چاغلاماق اولماز
داغلاماقدا علاج اولسا بیر ائلی داغلاماق اولماز
دینی آتمیش ائله یاوروم داها بئل باغلاماق اولماز
او گولوب آغلایا دا، اونلا گولوب آغلاماق اولماز
شئیطانی یاغلاماق اولماز
دئدین: آذر ائلینین بیر یارالی نیسگیلی یم من
نیسگیل اولسامدا گولوم بیر ابدی سئوگیلی یم من
ائل منی آتسادا اؤز گوللریمین بولبولو یم من
ائلیمین فارسیجادا دردینی سؤیلر دیلی یم من
دینه دوغرو نه قارانلیق ایسه ائل مشعلی یم من
ادبیات گولو یم من
نیسگیل اول چرچی یه قالسین کی جواهیر ندی قانمیر
مدنیت دبین ائیلیر بدویت، بیر اوتانمیر
گون گئدیر آز قالا باتسین گئجه سینده ن بیر اویانمیر
بیر اؤز احوالینا یانمیر
آتار اینسانلیغی آمما یالان انسابی آتانماز
فیتنه قووزانماسا بیر گون گئجه آسوده یاتانماز
باشی باشلارا قاتانماز
آمما منده ن ساری، سن آرخایین اول شانلی سهندیم
دلی جئیرانلی سهندیم
من داها عرش علا کؤلگه سی تک باشدا تاجیم وار
الده فرعونه قنیم بیر آغاجیم وار
حرجیم یوخ، فرجیم وار
من علی اوغلویام آزاده لرین مرد و مورادی
او قارانلیقلارا مشعل
او ایشیقلیقلارا هادی
حققه ایمانه مونادی
باشدا سینماز سیپه ریم، الده کوتلمز قیلیجیم وار


c: text/html

text:
"تورک عسگریندن تروریستلره گئچید یوخ"
سالدیری حاضیرلیغینداکی پکاکا/یپگلی ۹ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی
سوریهنین قوزئیینده سالدیری حاضیرلیغینداکی پکاکا/یپگلی ۹ تروریست ائتکیسیز حالا گتیریلدی.
ملی ساوونما باخانلیغی، سوسیال مئدیا حسابیندان، "تورک عسگریندن سوریهنین قوزئییندهکی تروریستلره گئچید یوخ" باشلیغییلا بیر پایلاشیم ائتدی.
پایلاشیمدا، تروریست سالدیریلارینا قارشی هر جور تدبیری آلان کماندولارین، سککیزی باریش بولاغی، بیری ده فیرات قالخانی بؤلگهسینده اولماق اوزره سالدیری حاضیرلیغینداکی توپلام ۹ پکاکا/یپگلی تروریستی ائتکیسیز حالا گتیردیگی ایفاده ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ماجاریستان-ارمنیستان ایلیشکیلری یئنیدن قورولدو
ارمنیستان، آذربایجان بایراغینا سایغیسیزلیق ائدن ارمنی سوبایی اؤلدورن سفرووون آذربایجانا قایتاریلماسینا گؤره ماجاریستانلا دیپلوماتیک ایلیشکیلری کسمیشدی
آیبکده میدانا گلن پاتلامادا ان آز ۱۹ نفر اؤلدو
افغانیستانا یاردیم هیئتی اکیبلرینین آراشدیرمالاری نتیجهسینده پاتلامادا ان آز ۱۹ نفرین حیاتینی ایتیردیگی، ۲۳ نفرین یارالاندیغی آچیقلاندی
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سرپل، ۲۱-میزان، باختر
سرپل اخبارات و فرهنگی ریاستی باشلیغی نینگ سوزیگه اساس، ییتکیرمهلرنینگ معمالری و قیینچلیکلری حل ایتیلماقده.
سرپل ولایتی نینگ فرهنگی ریاستیده بولیب اوتکن ژورنالیستلر و مطبوعات خادملری اورته سیدهگی هماهنگلیک ییغیلیشده، مدنیت و اخبارات رئیسی، فخرالدین عمیر سرپلی، دیدی: اسلامی امارت مسئوللری بو ولایتدهگی ییتکیرکهلر و ژورنالیستلر مهمالری و قیینچیلیکلری حل ایتیلماقده.
او ژورنالیستلر و ییکیرمهلر مسئوللری دن، دنیاگه اینقسه افغانستان خلقی گه اسلامی امارت نی قیلگن فعالیتلرنی واقعیتچه انعکاس بیریشلری و مملکت و جامعه نینگ ترقیاتی اوچون حرکت قیلیش لرینی سوره دی.
اوشبو اولتیریشده ژورنالیستلر بار معمالری و قیینچیلیکلرینی پایلشدی؛ مدنیت و اخبارات رئیسی اونینگ حل اوچون همکارلیک قیلیشگه وعده بیردی.


text:
دافنه دوموریه
دافنه دوموریه (اینگیلیسجه: Daphne du Maurier) بریتانیالی رومانچی و یازیچی - .۱۳ مئی ۱۹۰۷ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۱ ایل عومر ائلهییب و ۱۹ آوریل ۱۹۸۹ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Daphne du Maurier»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دافنه دوموریه گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
سانی کیتا
سانی کیتا (اینگیلیسجه: Sani Kaita) (دوْغوم:۲ مهٔ ۱۹۸۶ (۳۶ یاش) Kano) بیر فوتبالیست. نیجریه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده سانی کیتا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- چئویرمک یانلیش سئچیملر
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ایسپارتا روتردام کولوبونون اویونچولاری
- موناکو کولوبونون اویونچولاری
- کوبان کراسنودار کولوبونون اویونچولاری
- لوکوموتیو مسکو کولوبونون اویونچولاری
- اسپارتاک ولادیقفقاز کولوبونون اویونچولاری
- تاوریا سیمفروپول کولوبونون اویونچولاری
- ایراکلیس ۱۹۰۸ کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۶ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
`سلطان عبدالله رعایه الدین المصطفی بالله شاه` نتیجهلر
خبرلر [228]
- ایستانبولون کؤرپولری آذربایجان بایراغینین رنگلری ایله ایشیقلاندیریلیب
- چاووشاوغلو، شیرازداکی سالدیرینی قینادی
- ایراندا سلاحلی سالدیری
- قازاقیستانین باشکندینین آدی یئنه آستانا اولاجاق
- آلمانیادا پکاکا طرفدارلاری بیر تورک وطنداشینا سالدیردی
- تاریخی "فاتح سلطان محمت" کؤرپوسو برزیلیا بایراغینین رنگلری ایله ایشیقلاندیریلیب
- "فاتح سلطان محمت" کؤرپوسو اوکراینا بایراغینین رنگلری ایله ایشیقلاندیریلیب
- جمهور باشقانی اردوغان مالزیا کرالی ایله گؤروشوب
- مالزی کرالی آنکارادا
- فاتح سلطان محمد کؤرپوسو، پاکیستان بایراغینین رنگلری ایله ایشیقلاندیریلدی
- مالزی شاهی تورکیهیه گلیر
- آوروپا بیرلیگی بیر تشکیلاتی داها تحریم سیاهیسینا داخیل ائدیب
- چاووش اوغلو: "یونانیستان ایله دیالوق کاناللاری بو گون کئچمیشده اولدوغوندان داها آچیقدیر"
- مولود چاووش اوغلو بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینده رسمی سفردهدیر
- اؤزبکیستان جمهورباشقانی میرضیایئوین پاکیستان سفری
- حوثی لرین راکت هوجومو نتیجهسینده 4 نفر اؤلوب
- کرکوکده بومبالی سالدیری
- سودان باشباخانی استعفا ائتدی
- ترور تشکیلاتی داعش-ین عراق-دا هوجومو نتیجهسینده 3 نفر اؤلوب
- فاتح سلطان محمد کؤرپوسو، آذربایجان بایراغی رنگلری ایله ایشیقلاندیریلدی


text:
قیشین دوندوروجو بیر گونو ایدی. سویوق قیلینج کیمی کسیردی. گؤیلر ماتملیلر کیمی، قارا چارشابا بورونموش، داغلار، چؤللر آغ کفنله اؤرتولموشدو. کوچه لرده کوما- کوما دوران قارلار اوزه رینده قارغالار قورخاق باخیشلارلا گزینیردی. قالین پالتو، ایستی پالتار گئیینمیش آداملار بزکلی و ایستی منزیللریندن چیخیب پییادا یا ماشینلاری ایچینده راحات- راحات خییابانلاردان گئچیردیلر. بو دوندوروجو قیش، اونلار […]
قیشین دوندوروجو بیر گونو ایدی. سویوق قیلینج کیمی کسیردی. گؤیلر ماتملیلر کیمی، قارا چارشابا بورونموش، داغلار، چؤللر آغ کفنله اؤرتولموشدو. کوچه لرده کوما- کوما دوران قارلار اوزه رینده قارغالار قورخاق باخیشلارلا گزینیردی. قالین پالتو، ایستی پالتار گئیینمیش آداملار بزکلی و ایستی منزیللریندن چیخیب پییادا یا ماشینلاری ایچینده راحات- راحات خییابانلاردان گئچیردیلر. بو دوندوروجو قیش، اونلار اوچون ایلنجه دن باشقا بیر شئی دئییلدی.
دونیادا بوتون چتینلیکلر یالنیز اینسانلیغین یوخسول قیسمینه نصیب ایمیش!
قوربان بازار اوجوندا مکتوب یازان همشهریسی میرزا فرضعلینین یانیندا اوتورموش، سویوقدان اللری، اوزو بوزارمیش، بیر الی ایله کؤهنه و ییرتیق پالتارلارینین آچیق یاخاسینی توتاراق، او بیری الی ایله ده آیاقلارینا بوز کیمی یاپیشان ییرتیق چوستون پالچیغینی تمیزله یه- تمیزله یه میرزایا دئدی:
- میرزا، منه بیر مکتوب یاز! بیلیرسن کی، هر ایل سنه نه قدر خئییر وئریرم. وطندن گلدیییم بیر ایل اولماز، آنجاق بونونلا سنه بئش مکتوب یازدیریرام.
میرزا فرضعلی سویوقدان دونموش اللرینی اوووشدوردو. اسنه یه –اسنه یه بیر کاغیذ پارچاسینی دیزی اوستونه آلاراق دئدی:
- همشهری ، نه یازیلاجاق؟
قوربان میرزا فرضعلییه بیر آز دا یاخینلاشدی. گیزلی بیر سؤز سؤیله ییرمیش کیمی فیسیلدایاراق دئدی:
- میرزا، اوولجه مندن اوشاقلارین آناسینا سالام یاز، – یاز کی، آناخانیمین، مَمیشین گؤزلریندن منیم عوضیمدن اؤپسون، اونلاردان گؤز- قولاق اولسون. سونرا یاز کی، منده، شوکور آللاها، ساغ و سالاماتام. قولامیرزا ایله سیزه اون بئش مانات گؤندردیم. بایرام قاباغی یئنه گؤندره جه یم؛ اوشاقلار کورلوق چکمه سینلر، اؤزوم ده یازین آخیر آییندا گله جه یم. میرزا فرضعلی قلمی مرکبه باتیریب یازماق ایسته دی. مرکب غلیظ اولدوغوندان یازمادی. میرزا آغزینین سویوندان بیر داملا مرکب دامیزدیریب قاریشدیردیقدان سونرا یازماغا باشلادی.
قوربان دؤشوآچیق پالتوسونون و کؤینه یینین آراسیندان گؤرونن، سویوغون تاثیریندن دیک –دیک دورموش قیللارینی پالتونون یاخالیغی ایله اؤرتوب، دئدی:
- میرزا عمی، بیر یامان آدامین قویوسوندا ایشله ییرم. قویو ایندی اوتوز مئتیردن آشاغی یئنیب، نه قدر یالواریریق:” آی آغا، حاققیمیزی بیر آز آرتیر، آشاغی گئتمک چوخ چتیندیر، نفتین ، گازین ایییندن نفس توتولور ” ، ظالیم اوغلو راضی اولمور. دئییر : ” اوولکی شرطیمیزله قازاجاقسینیز، یوخسا حاققیزی وئرمیه جه یم ” .
میرزا، بورادا پول قازانماق چوخ چتیندیر. سنین پئشه ن یاخشیدیر. گونده بئش- اون کاغیذ یازسان بسیندیر. آللاه برکت وئرسین. داها نه ایسته ییرسن؟
میرزا فرضعلی قلمی قلمدانا قویدو، دیوارین دئشیییندن ایکی بارماغی آراسیندا بیر قدهر تورپاق آلیب، مکتوبون اوستونه تؤکه رک قورودا –قورودا جاواب وئردی :
– همشهری . اوزاقدان دؤیوش آداما آسان گلیر. منیم صنعتیم بیلدییین قدرده یونگول دئییل. قیش –یاز کوچه باشیندا موشتری یولو گؤزله مکدن آدامین گؤزلرینه قارانلیق چؤکور. ائله گون اولورکی، بیر نفرده موشتری گلمیر. میرزا مکتوبو قوربانا اوخودو. قوربان میرزانین آغزیندان چیخان کلمه لری یییه جکمیش کیمی آغزینی آچمیش، دیقتله اونو دینله ییردی. سونرا اوزونده، گؤزلرینده سئوینج اولاراق دئدی:
- قولامحوسئینه ده سالام یاز، یازکی، من گلینجه اوشاقلاردان گؤز- قولاغ اولسون. منه یازسین گؤروم بیزیم قیزیل اینک یاخشیدیرمی؟ کور آتی ساتیب یا یوخ؟ بیرده یازکی، گلنده آناخانیما گوللو- گوللو دستمال، ممیشه ده قیرمیزی کؤینک گتیرجه یم.
میرزا فرضعلی مکتوبو یازیب بیتیردیکدن سونرا بوکوب پاکاتا قویوب و اوزونو قوربانا توتوب سوروشدو؟ – همشهری، پاکاتین اوزو کیمین آدینا اولاجاق؟
- هه، میرزا، یازکی، قوربانین اوشاقلارینین آناسینا یئتیشه جک.
میرزا پاکاتین اوزونو یازیب قوربانا اوزاتدی . قوربان مکتوبو آلیب سئوینجک ایکی الی آراسیندا دیقتله باخدیقدان سونرا قوینونا قویماق ایسته دی. مکتوب الیندن یئره دوشدو. مکتوبو تئز گؤتوردو. اویان –بویانینی تمیزله ییب یئنیدن قوینونا قویدو. کیسه سینی چیخاریب، ایکی شاهی میرزانین اووجونا قویوب دئدی : آل، همشهری ! بایرام قاباغی یئنه مکتوب یازدیراجاغام، مندن سنه چوخ خئییر چاتاجاق ، – دئییب گئتدی.
( آردی وار )
تهیه و تنظیم : الهام عبادی ( دبیر سرویس تورکی )


text:
۲۴ نوْوامبر
۲۴ نوْوامبر:
- ۱۶۴۲ - هولندلی سیّاح آبل تاسمان اوسترالیا اطرافیندا آدالار قروپونو کشف ائدیب. بۇ یئرلر اوْنون شرفینه تاسمانیا آدالاری آدلاندیریلیب.
- ۱۸۵۹ - چارلز داروینین «نوْعلارین کؤکو» کیتابی یاییملانیب. کیتابین ایلک تیتراژی بیر گۆنده ساتیلیب.
- ۱۹۲۸ - تۆرکیه بؤیوک میلّت مجلیسی غازی مصطفی کمالا «باش اؤیرتمن» درجهسی وئریب.
- ۱۹۳۴ - سوْیآد قانونو قبول ائدیلدیکدن سوْنرا تۆرکیه جۆمهور باشقانی مصطفی کمالا «آتاتۆرک» آدی وئریلیب.
- ۱۹۴۵ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی رسماً ایشه باشلاییب.
- ۱۹۶۱ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی اتومی سیلاحیندان ایستیفادهنی قاداغان ائدن قطعنامه قبول ائدیب.
- ۱۹۶۹ - آمریکا و شوروی اتومی سیلاحینی یایماماق حاقّیندا آنلاشما ایمضالاییب.


text:
گئجه یاریدان اؤتوب، شهر مورگولهییر. ائیوانا چیخیرام. بو سسسیزلیکده ایچیمدن بیر گؤینلتی کئچیر. آی اییلیب، کوچهنین سونونداکی بینانین کونجونده دایانیب. بیرآزدان بینانین آرخاسیندا گؤزدن ایتهجک…
داریخیرام. سیگارتیمی ائیوانین کونجونده یئرلشدیردییم، کولقابیدا سؤندورورم. ایچری کئچیب، کتاب رفیمه یاخینلاشیرام. گؤزوم رفین اوجا یئرینده دؤرد جلد رومانا دوشور. بیردن نسه ایچیمده آلیشیب-یانیر. کتابلار گؤزوم اؤنونده یاواش-یاواش یوخا چیخیر. یئرینده تانیش و گولر اوز سیما جانلانیر…
بو ایل چوخ عزیزلریمیزی الدن وئردیک. ایتیردیک دئسم سهو ائتمرم. اونا گؤره کی، انسان الدن گئتمیر، ایتیریلیر. انسان وار بیر دفعهلیک گئدیر، انسان دا وار کی، گئدیشیندن سونرا، حیاتین بوتون چالارلاریندا اونون یئری بوش گؤرونور. بلکه ده بوش گؤرونمور، خاطرلانیر، یادا دوشور: «او، اولسایدی بئله ائدردی… بو ایشی بئله گؤرردی…» نه ایسه… بو ایل ایتیردییمیز عزیزلردن بیری، بؤیوک انسان، داهی ادیب و حکیم دوقتور حسن ریاضی(ایلدیریم)-ایدی. کرونا ویروسونا یولوخما سببیندن، تهرانین «شریعتی» خستهخاناسیندا حیاتا گؤز یوموب، هامینی کدر ایچینده قویوب گئتدی…
منیم ح. ایلدیریملا تانیشلیغیم، آلتمیشینجی ایللردن باشلادی. او ایللر موغاندا، «حسن»له «ائلدار»ین الیازما شعر دفترلری الدن-اله و ائودن- ائوه دولاشیردی. من ده بیر موغانلی اولاراق او الیازمالاری اوخویوب، بعضیلرینی ازبرلهدیم. بئلهلیکله حسن اؤز شعرلری ایله منی افسونلاییب، اوزاقدان-اوزاغا منده یاخشی تأثراتلار یاراتدی. آیلار دولاندی، ایللر اؤتدو. هشتادینجی ایللرین اوّللرینده «آذری» درگیسی ایله تانیش اولدوم. او درگییه شعر و حکایه گؤندرمکله، حسنله ده اونسیتده اولدوم…
۱۳۹۰-نجی ایل آبان آیینین اییرمی اوچونده تهراندا علیرضا نابدل«اوختای»یین خاطرهسینه حصر اولونموش «آذربایجان مدرن شعر گئجه»سی کئچیریلدی. دوستوم همت شهبازی ایله من ده دعوت آلمیشدیم. من ایلک دفعه بو مراسیمده حسنله گؤروشدوم و بو گؤروش باشقا گؤروشلرمیزه باشلانقیج اولدو. هر دفعه تهرانا یولوم دوشنده اونونلا مطلق گؤروشمهلی ایدیم. هر دفعه اونون گؤروشونده اولاندا، اونون دوشونجه طرزی، ادبی سیماسی و اجتماعی شخصیتی قارشیسیندا حئیرتیمی گیزلهده بیلمیردیم. اونون مصاحیبتیندن دویماز ایدیم. بو گؤروشلرده من اوندان چوخ شئیلر اؤیرندیم. او، دانیشیغی ایلا و داورانیشی ایلا مکمل بیر انسان وارلیغینی اورتایا قویوردو. داهیانه دوشونجهلری ایله حیاتین دنیزینده ایتنلره بیر مایاک کیمی ایشیق ساچیردی، یول گؤستریردی. الیندن گلهنی اسیرگهمهییردی، «تکی بیر ایش گؤرولوب، نتیجه وئرسین.» -دئییردی.
سون گؤروشوموزده میرزه ابراهیمووون «گلهجک گون» رومانی حاخدا دانیشیقیمیز اولدو. اطرافلی دانیشدیق و ابراهیم دارابینین «اشک سبلان» رومانینا کئچدیک. من قولاق آسیردیم و بو داهی انسانین بو قدر بو رومانلار حاخدا سؤیلنتیلرینه شاشیردیم. بو آدام دا نئجه قدرتلی حافظه وار ایدی. بوتون روماندا اولان اولایلاری یئرلی-یئرینده سؤیلهییردی. منسه بو دانیشیقلارین قورتارماسینی ایستمیردیم. بؤیوک بیلگیلر الده ائدیردیم. منیم «بو رومانلارین آراسیندا تاریخی بیر بوشلوق وار.» جملهمله راضیلاشماییب، ابراهیم دارابینین «رود پر خروش» رومانیندان آد آپاردی. من ایلک دفعه ایدی کی، بو رومانین آدینی ائشیدیردیم. دئدیم «هاردان الدن ائتمک اولار؟» دئدی «آخشام چاتدیرارام.» او گئجهسی حسین کتابلاری منه یئتیردی. ایندی او دؤرد جلد رومان منه خاطرهیه چئوریلیب و کتاب رفیمین گؤزه دَهین یئرینده اوتوروب. هر زامان کتاب رفیمین اؤنوندن کئچنده، او سون گؤروش بوتون خیردالیقلاری ایلا گؤزومون اؤنونده جانلانیر و حسنسیز دنیانی یاشاماغا مجبور ائدیر…
یئنه ائیواندایام. شرقده دان یئریری آغاریر. هارداسا، اوزاقدان بیر اوغولتو گلیر. ایچری کئچیرم. بیلمهدن داها آرتیق حبیب فرشبافدان ائشیتدیگیم بیر خالق بایاتیسینی دوداقآلتی زومزومه ائدیرم:
بوردان بیر آتلی کئچدی
آتین اویناتدی کئچدی
آی کیمی شفق ساچدی
گون کیمی باتدی کئچدی…
یولو داواملی اولسون.
گئجه یاریدان اؤتوب، شهر مورگولهییر. ائیوانا چیخیرام. بو سسسیزلیکده ایچیمدن بیر گؤینلتی کئچیر. آی اییلیب، کوچهنین سونونداکی بینانین کونجونده دایانیب. بیرآزدان بینانین آرخاسیندا گؤزدن ایتهجک…


text:
یازی:
بیزیم بوش کوچهلرین لاتلاری و زیندشتیلر- بابک شاهد
سون هفتهلرده مخدر مادهلر قاچاقچیسی ناجی شریف زیندشتینین غربی آذربایجانداکی شبکهسینین گوجو و الینده سلاحلی انسانلارلا راحات بیر شکیلده گزمهسی اوزرینه چئشیدلی یازیلار قلمه آلینیب چئشیدلی خبرلر یاییلدی.
ایران انقلابینا قدر ایران توپلومونون اؤزهللیکله ده محلهلر چاپیندا توپلومسال یاشامین آکتورلریندن بیری محله لوتولاری ایدی. بو محله لوتولاری گئنللیکله بیرجور آغساققال رولونو اوینایبب چوخ زامان گوونلیک گوجلری و حقوق سیستمی طرفیندن چؤزولهمهین بعضی سورونلاری محلهده اؤز آرالاریندا چؤزمهیه چالیشیردیلار. بو لوتولاری دیگر توپلومسال گروهلارلا فرقلندیرن ان اؤنملی اؤزهللیکلری گوجلونون قارشیسیندا ضعیفی قوروماق و ظلمه اوغرایان بیر انسانین حقینی آلماغا چالیشمالاری اولموشدور. بو لوتولارین قارشیسیندا لاتلار دوروردو. انقلابدان سونرا لوتولوق آرادان گئتسه ده لاتلار آرادان گئتمهییب گوندن گونه گوجلو موقعیته گلدیکلری گؤرونور. لاتلار اؤزلرینی لوتو کیمی گؤسترمک ایستهسهلر ده لوتولارین عکسینه ضعیف بیر انسان گؤرنده دانقالیق ائدیب گوجلو گؤرنده ایسه قویروق بولاماقدان باشقا بیر شئی ائدهمزلر. هله بو لاتلار ایچینده ﺃن قورخاقلاری بوش کوچه لاتلاریدیر. بوش کوچه لاتلاری بوش بیر کوچهده و هئچ بیر انسانین اولمادیغی یئرده باغیریب چیغیرمایی باشاریرلار آنجاق گوجلری سادهجه ائو ایچینده اؤز عائلهلری، اوشاقلاری و ائشلرینه چاتار و ائوین ائشیگینده قویروق بولایانلارین اؤنده گئدنلری اولسالار دا سادهجه ائوین ایچنیدهکیلری اذیت ائدهبیلرلر.
سون هفتهلرده مخدر مادهلر قاچاقچیسی ناجی شریف زیندشتینین غربی آذربایجانداکی شبکهسینین گوجو و الینده سلاحلی انسانلارلا راحات بیر شکیلده گزمهسی اوزرینه چئشیدلی یازیلار قلمه آلینیب چئشیدلی خبرلر یاییلدی. فقط بورادا ﺃن گؤزه چارپان مسئله ایران دؤلت ایله اولان ایلیشگیسی، کورد اؤرگوتلرله ارتباطی و مافیابازلیق اویونلارینی گونئی آذربایجان توپراقلارینا چکمسی ایدی. بیر دؤلتین ان اؤنملی گؤرهوی ائو ایچیندهکی اولان وطنداشلارینی قوروماق و اونلارا پیسخولوژیک گوون باشدا اولماق اوزره چئشیدلی گووهنلر ساغلاماقدیر.
بیر دؤلت وطنداشلارینین سیغینماسی یئر اولماسی گرهکیرکن حقوقو هئچه سایانلار اوچون جزایی کسن بیر آراج اولمالیدیر. تاسفله بوگون ایرانین چئشیدلی بؤلگهلری و گونئی آذربایجانین مختلف شهرلرینه باخدیغیمیزدا اونلارجا و بلکه ده یوزلرجه زیندشتی کیمیلرینین اورهدیگینی گؤره بیلیریک. بیر حالدا کی سؤزونو چاتدیرماق و انسان اولاراق اؤز وارلیغینین واراولوشونا آنلام وئرن دوشونجهلری ابراز ائتمک اوچون قلمیندن، هنریندن و دوشونجهسیندن باشقا بیر آراجی اولمایانلار ایران دؤلتی طرفیندن آغیر باسقیلارا و ظلملره معروض قالیرکن زیندشتی کیمی لاتلیق گلهنهیینین دوامجیلارینین بیزیم کوچهلرده بوی گؤستره بیلمهسی ﺃن چوخ بیزیم سؤزده تورک مسئوللاریمیزین سوچودور.
بیر دؤلتین ﺃن اؤنملی اولوسال گوونجهسی توپلومون اونا اولان گوونیدیر و بو گوون سادهجه حقوقون اوستونلویو و حقوق سیستئمینین دوغرو چالیشماسی ایله ممکن اولابیلر. بوگون زیندشتی و زیندشتی کیمیلرینین بیزیم توپراقلاردا ساچما ساپان سریاللار کیمی گزهبیلمهسی اصلینده اؤزلرینی دؤلت بیلن بیزیم مسئولاری بوش کوچه لاتلار موقعینه دوشورور. هله دؤلت ایله ارتباطی و دؤلتین بو جور انسانلارا گوونمهسی توجیهی اولمایان بیر فلاکتدیر. بیر طرفدن زیندشتی و زیندشتی کیمیلرینین بیزیم توپراقلاردا گوج صاحیبی اولوب بارینابیلمهسی و اؤته طرفدن ده سؤز، قلم و دوشونجهسی اوچون باسقییا معروض قالانلارین اولماسی آیریجا حقلرینی آلامادیقلاری اوچون اعتراضدان باشقا چارهلری قالمایان ایشچیلر، اؤیرتمنلر و مختلف اقتصادی-توپلومسال گروهلارین اولماسی و سسلرینی بیر یئره چاتدیرا بیلمهمهلری دؤلت دئیه بیر شئیین قالمادیغینی و اؤزلرینی دؤلت بیلنلرین بوش کوچه لاتلاریندان باشقا بیر شئی اولمادیقلارینی گؤستریر. هله بو ذهنیتین یایقینلاشماسینین توپلومسال آچیدان اؤنملی سونوچلاریندان بیری توپلوم پیسخولوژسینده یول آچابیلهجهگی توپلومسوزلاشما سورونودور. یعنی دؤلتدهکی بو اخلاقی چؤکوش توپلوما دا یانسییاراق توپلوم اولماغا آنلام وئرن توپلومسال قرارداد یئرینی قارماشیق چیخار ایلیشگیلری ایله بیربیرینه باغلی اولان مافیاواری شبکهلنمهیه وئرهجکدیر و ایرانین بوگونکو دورومونا باخدیغیمیزدا دؤلت ایله ایلیشگیسینی سادهجه شبکهسل و گروهی چیخار اوزهرینه تمللندیرن مختلف گروهلارین یایقینلاشدیغی گرچهیی بو ذهنیتین توپلوما دا نفوذ ائتدیگینی گؤسترمکدهدیر.
نئجه کی موجود دورومدا توپلومداکی بیر چوخ رقابتین تملینده بو مافیاواری شبکهلرین چیخار رقابتی واردیر. نه یازیق کی بو دورومون ﺃن بؤیوک اودوزانی توپلوم و توپلوما آنلام وئرن فرد اولما گرچهیی اولاجاقدیر و بیر توپلوم کی گئچمیشیندهکی کولتور، ادبیات، فلسفه، موسیقی، هنر، ظلمه قارشی دورما، عدالت مجادلهسی و اؤزگورلوک خیالی ایله غرور دویابیلر و چاغداش و آیدین بیر گلهجک اوچون خیاللار قورابیلر، چانتالاریندا و ایچلرینده هئچ بیر شئی اولمادان فقط دؤلت رانتی ایله دانقالیق ائدهبیلن گروهلار و انسانلار قارشیسیندا ازیلمیش انسان ییغینینا دؤنوشر. بو توپلومسال کولتورون ده اورتایا چیخارتدیغی انسان نوعلاری، ﺃن یاخشی احتمال ایله گوندهلیک اؤز یاشامینی سوردورهبیلمک اوچون مجادله ائدن انسان و ﺃن پیس احتمالی ایله اؤنونه قورو بیر چؤرک آتان هرهانسی بیر کسین قارشیسیندا بویون اینلر اولور.
بابک شاهد- تبریز آراشدیرمالاری مرکزی اوزمانی


text:
ائرتهسی گون یوخودان دوراندا سلیمان بدنینین هاراسینا سؤیکهنیب آیاغا قالخدیغینی بیلمیردی. اونون بدنینده ال بویدا ساغلام بیر یئر قالمامیشدی. توققاج آلتیندا دؤیولموش کئچه کیمی بوتون ویجودو ازیلمیشدی. قولاقلاری گورولداییر، سوموکلری سینریلداییردی. انگی خیردادان اوینامیش کیمی ایدی. بونونلا بئله، بیر نوع یونگولوک حیس ائلهییردی سلیمان؛ اوزون، ماجرالی بیر گئجه باشیندان سووموشدو اونون؛ ایندی ایسه ذهنی سایخاشا چخمیشدی؛ آلنی آچیق ایدی؛ اؤز یانیندا باشی اوجا ایدی سلیمان؛ دوزدور کی دانیشماغا سؤزو یوخ ایدی، آمما یالوارماغا کی دیلی وار ایدی. یوخ، او یالوارمامیشدی، کیمسهدن مرحمت دیلهمهمیشدی. منلیگین گؤز ببهیی کیمی قورویوب ساخلامیشدی سلیمان.
گؤزونو آچدیقدا، قاپینین یانینا قویولموش سحریئمهیین گؤرور؛ چؤرک قوروموشدو، پئندیر ده. اونون یئمهیه مئیلی یوخ ایدی، آمما سوسوزلوقدان دیلی چیخیردی. سورونوب پیلاستیک لیوانداکی سویوموش چایینی گؤتورور، ایچیر. آزجا دیرچهلیر. دؤورهیه گؤز دولاندیریر. باشا دوشور کی اونو باشقا بیر سئللولا گتیریبلر. دار-دودوک بیر سئللول ایدی، قبیره بنزهییردی. فیکیرلشیر: «هر نه اولور اولسون، آنجاق او گدهنین الیندن قورتولدوم. قوزو جیلدینه گیرمیش بیر قورد ایدی او گده»
بونو سلیمان چوخ گئج باشا دوشموشدو. بو دوققوز گونده، باشینا گتیریلن مین بیر اویون ایله برابر، او گدهنین ده اؤزونه مخصوص عذاب- اذیتلری وار ایدی. ایلک گونلر سلیمان سورغو- سووالدان قایتاریلان زامانلار گدهنین دانیشیقلاریندان، اولوب- قالان احوال- روحیهسینی ده ایتیریردی:
– من ده اول سنین کیمی ایدیم، خام ایدیم، مؤحکم دایانمیشدیم، دانیشماق اصلاً، یولداشلاریما خیانت ابداً، آمما یاواش- یاواش گؤردوم یوخ، سهو ائلهمیشم. گؤردوم کی بیر به بیر هامی دانیشدی، سؤزلرین هامیسی دئییلدی، منه قالان نه اولدو؟ اونلارین یازدیقلارینین اوزوندن بیر داهادا یازماق، هر نه بیلینمیشدی؛ چاره یوخ ایدی. ایندی اونلارین چوخو ائشیکده، کئفلریندهدیلر، آمما من پخمه هله ده کی وار، قالمیشام بوردا. گونده یوز یول الیمی دیزیمه چالیب «کول سنین باشیوا!» دئییرم. ایندی سن ده داداشیم! اؤزون بیلرسن. آمما من سنی گؤرنده اؤز گونلریم یادیما دوشور، اورهگیم سنه یانیر- دئیه کؤکس اؤتوروردو.
او گده بو سؤزو همین مضموندا، آمما باشقا صورتلرده ده تئچه دفعه دئمیشدی و همیشه ده بئله بیر مضموندا سلیماندان جاواب آلمیشدی:
– سن دوز دئییرسن، آمما منیم وضعیتیم فرق ائلهییر، چونکو نه دانیشماغا سؤزوم وار، نه خیانته یولداشیم!»
اوچ- دورد گوندن سونرا، گده شیوهسین دهییشمیشدی. گئجهنین بیر یاریسی لاپدان سلیمانی یوخودان اویادیب دئمیشدی:
– ائوی ییخیلانین اوغلو سن نه دانیشیرسان یوخودا؟ بو سؤزلری ائشیتسهلر ایشیوی پیشیررلر؛ بس سن دئییردین منیم سؤزوم یوخدو؟!
سونرا، دیقتله سلیمانی سوزموشدو. سلیمان ایسه گیجلمیش حالدا ماتیر- ماتیر اونا باخمیشدی، نه دئیهجهیینی بیلمهمیشدی.
بو قضیه بیر یول دا تیکرار اولموشدو. بو سفر، او گده سلیمانی چوخ دانلاییب – دانسایاندان سونرا نصیحت ائلهمیشدی کی،
– «اصلاً باشارسان یاتما! آییق قال، یوخسا…»
یئددینجی گون آخشام یئمهییندن سونرا سلیمانی آپارمیشدیلار؛ نئجه ساعاتدان سونرا اونو بایغین حالدا قایتاریب سئللولا آتمیشدیلار؛ سلیمان بیر زامان بایغین قالمیشدی، سونرا آییلمیشدی، آغرینین شیدتیندن داها
یوخلایا بیلمهمیشدی، سحره یاخین گدهنین آییلماسینی حیس ائلهمیشدی؛ گده یوخودان دورجاق، لاپدان سلیمانی دومسوکلهییب:- “هئی سلیمان، سلیمان، دور!”- دئمیشدی. سلیمان دوروب اوتورموشدو،- “نه اولوب؟” دئیه سوروشموشدو. – “نه اولاجاق، ائله اوجادان دانیشیردین کی منی یوخدان اویاتدین، الله رحم ائلهیه نیگهبان ائشیتمهمیش اولا”- دئمیشدی.
سلیمان تلهنی دویموشدو، آمما هیج نه دئمهدن یالنیز اونا باخمیشدی. گده سؤزونون دالین توتموشدو:
– سن ایندی بیر حدده یئتیشیبسن کی آز قالیر سؤز آغیزیندان داشا، بونون روانشناسیده یاخشی بیر آدی وار، نه دئییرلر اونا؟ … هه، یانی بو کی اینساندا بیر ظرفیت وار، او ظرفیت دولاندا- عیناً معدهنین دولماسی کیمی- آدام قایتارار، قوسار. سن یوخودا دا بازجوئی اولونورسان. یوخودا دانیشدین، یانی گئج- تئز آییقلیقدادا دانیشاجاقسان. من روانشناسام، فوق لیسانسیم وار، حدسیم دوزدو یا یوخ؟ سن یوخودا بازجولوق اولونمورسان؟
سلیمان آرتیق ساخلاشا بیلمهمیشدی؛ بوتون روحی و جیسمی آغریلارینی بیر نئچه جوملهیه ییغیب گدهنین اوزونه چیرپمیشدی:
– من یوخودا هیچ نه گؤرمورم، او سنسن کی منه شیرین یوخولار گؤرورسن. آمما بونو بیلمهلیسن کی پیس یئرده دوکان آچمیسان. سن بو بیر هفتهده منیم گونومو گؤروبسن، بو ساعات اؤلوم منه بؤیوک نعمتدیر، بس بوراخ منی، قوی اؤز دردیمی چکیم، یوخسا بوغازینی ایت بوغازی کیمی اوزهرم.
گده بیرنئجه لحظه سوسوب، سونرا اؤزون سیندیرمادان دئمیشدی:
– بو گونلر سن روحاً بیر حالداسان کی هامییا بدبین اولماغین طبیعیدیر. اونا گؤره ده من سندن سینمارام، هئچ گیلایمده یوخدور سندن!
– کس سسینی، دانیشما دئدیم – دئیه سلیمان کسگین باخیشیایلا بیر دفعهلیک گدهنین آغیزینی باغلامیشدی.
سلیمان قاپینی دؤیور،- “من تووالئته گئتمهلییم”- دئیه گوزتچینی سسلهییر، گؤزوتچی قاپاغی آچیر، – “تووالئتین واختی چوخدان سوووشوب”- دئییر. سلیمان زیندانین قانون- قایداسینی بیلیردی، بیر سؤز دئمهدن اوتوردوغو یئرده قالیر.
ناهار چاغی یئمک گتیرندن سوروشور- “بو سئللولون نومرهسی نئچهدیر؟”- یئمک گتیرن، -“یئددی” دئییب، گئدیر. درین بیر قویونون آغیزی سانکی بیردن آچیلیر، اودور سلیمانی. قارا-قارا فیکیرلر، توتغون خیاللار داراشیر جانینا. “بس او کیشی نئجه اولدو؟” سووالی ذئهنینده دولاشماغا باشلاییر.
ذئهنینین نیظاملانماسی اوزون سورور، ائشیدیب بیلدیکلرینی قوشوب- قوراییر؛ قویوب- گؤتورور؛ سون قناعتینه گلدیکده اورهیی سیخیلیر؛ ایکیجه دامجی یاش گؤزلریندن سیزیلیر، یاناغیندان یووارلانیر، قوروموش دوداقلارینی ایسلادیر.
گؤزتچینین،- “تووالئت” دئییب قاپینی آچماسی، اونو اؤزونه گتیریر، ناهار یئمهیی ده سحر یئمهیی کیمی قاپینین دالیندا قالمیشدی؛ سورونه- سورونه اؤزونو تووالئته یئتیریر. اورادا بوتون گوجونو توپلاییر، ال-اوز یوماق یئرینین قیرناسیندان آسلانیب آیاغا قالخیر.
ال- اوزونو یودوقدا سرین سویون لذتی بوتون جانینا یاییلیردی. سوموگونه، ایلیگینه ایشلهییردی. ۲۴ ایل یاشادیقدان سونرا سانکی بیرینجی یول ایدی سویو گؤروردو. ائله بیل اونون نه اولدوغونو یئنیجه کشف ائلهییردی. بدنینین قیزدیرماسی، اورهگینین آلیشماسی ایله برابر اونون ویجودونو اودا چکمیشدی. باشینی سویون آلتینا توتور، سویون شیریلتی سسی نه گؤزهل موسیقیایمش! او لحظهیهدک سلیمان بو حیسی دویمامیشدی.
* * *
بو سئللولدا سلیمانین تک قالماسی چوخ چکمهدی. اوچونجو گونون آخشامی یاتماق واختی یاشلی بیر آدامی اونون یانینا گتیردیلر. کیشی آلتمیش یاشینی دولدورموشدو. سلقهایله وورولموش ساققالی اونون چال بیغینی قابارتدیغی حالدا، تازاجا بورا گتیریلدیگینی گؤستریردی. کیشی اوتوردو. جئبیندن سیگار پاکاتینی چیخاریب سوروشدو: – “چکرسن؟” سلیمان سیگاردان گؤتوردو. یاندیردیلار. کیشی هئچ نه دانیشمادان تمکینلی- تمکینلی سیگارین چکدی. ذرهجه نیگرانلیق، هیجان اوندان سیزیلمیردی. سیگاری قورتاردی. –”منیم آدیم جهانگیردی”- دئیه گؤزلرینی سلیمانین گؤزلرینه ذیللهدی. بیر آز دایاندی. سونرا گولومسهییب سوروشدو:-“بس سیزین آدینیز؟”
– سلیمان!
– منسیزده سنین یئرین دار ایمیش سلیمان!، باغیشلا!، آنجاق من بیر ایکی هفتهنین قوناغییام. هاچاندان بورداسان؟
– اوچ آیدی تخمینا.
– سیز نئجه؟ ائله بیل تازا گلیبسینیز؟
– ایکی ساعاتدی.
– ائشیکده نه خبر؟
– من “قصر” زیندانیندان گلمیشم، ائشیکدن خبریم یوخدور. آمما ائله بیل بورا چوخ شولوقلاشیب!
– ائلهدیر. سیز چوخداندی زیندانداسینیز؟
کیشی گولومسهدی. سونرا دئدی؟:
– چوخداندی.
– بس ایندی نه عجب بورا گتیربلر سیزی؟
– نه چوخ بهانه. آنجاق بیر سؤز وار، ایستهییرلر یادیمدان چیخمایا کی من بیر زیندانییم. هردن بیر یادیما سالارلار.
– مگر زیندانی دئییلسینیز؟
– اوللر زیندانی ایدیم، سونرا زینداندا قالماغی اؤیرندیم. ایندی اوردا یاشاییرام من.
سلیمان هئچ نه دئمهدی، فیکره دالدی “یانی نه اولسون؟… زینداندا یاشاماق نه دئمکدیر؟”
سلیمان هله فیکردهایکن جهانگیرین خورولتوسو قووزاندی.
***
گئتدیکجه سلیماندا جهانگیره نیسبت یاخینلیق حیسی اویانیردی. هله بیر هفته باشا چاتمامیش سلیماندا جهانگیره بیر دایاق کیمی سؤیکنه بیلهجک دویغوسو یارانمیشدی. او باشیندان کئچنی جهانگیره دانیشمیشدی. ایندی چوخ زامان توموردو، فیکره دالیردی. جهانگیر ایسه اونون ذئهنینی پوزماق ایستهمیردی، آمما اونون گاهدان بیر دانیشدیغیندان دویوردو کی سلیماندا گؤردویو آداما و اوندا دویدوغو سئودایا نیسبت بیر نوع وورغونلوق یارانیب. اونا گؤره ده بیر گون سلیمان دیله گلیب، “دئییرم ای جهانگیر عمی گؤرهسن او نئجه آدامایمیش؟ کئشگه چوخ تانیییردیم اونو” … دئینده، جهانگیر مهریبان باخیشیلا اونو اوخشاییب، سونرا دئمیشدی:
– اونو اؤزووه نیسگیل ائلهمه اوغول. نه چوخ ائله آداملار دؤرد دؤورنده. ائله بورداجا باخ، ائله بو یانیمداکی سئللولدا، او بیریسینده، ائشیکده؛ نییه اوزاغا گئدهک؟ ائله سنین اؤزونده، اؤز ایچرینده یاشاییر او. اؤزونده تاپا بیلرسن اونو. آنجاق بیر سؤز وار. اونون بوش یئری دولمالیدیر. کیم دولدوراجاق؟ سن، سنین تایلارین.
– من؟ یوخ، یوخ جهانگیر عمی! منده او لیاقت هانی؟
– اولماسایدی سنی اونا یولداش سانمازدیلار.
– من هارا، او هارا آی جهانگیر عمی! من سیزه دئدیم. من ایکی دانا کیتابا گؤره بورا دوشموشم. من بیر سورو آدام ایچینده تکجه وئریلن شعارلارا سس وئرمیشم. اونلار بو شلهنی منه چاتیبدیلار. یوخسا من کیم، او کیم؟
– هرهنینکی بیر جور باشلاییر اوغول. بئله ایشلر گؤروب- گؤتورمهدی. آدام یول اوزونو اؤیرهنر. بسلهنر. البته آدامین اؤزونهده قالیب؛ هانسی یولو سئچمهسیده وار. آنجاق سن او دوققوز گونده اؤز یولونو سئچدین. یوخسا بورا گلهسی اولمازدین. قاییداردین یولداشلاریوین یانینا. دئمک، دئدیگین شلهنی اونلار سنه چاتمادیلار، سن اؤزون گؤتوردون اونو.
– یوخ، من بئله شلهنین چکنی دئییلم جهانگیر عمی!
جهانگیر اوتوردوغو یئردن دالییا چکیلیب دووارا سؤیکندی. آرتیق بیر سؤز دئمهدی. یارانمیش سوکوتون آغیرلیغینی سلیمان اؤز چییینلرینده حیس ائدیردی. اوزون زامان دایاندی، نهایت دؤزه بیلمهییب آیاغا دوردو. بیر سیگار گؤتوروب دوداغینا قویدو، گؤزتچینی سسلهدی. قاپاق آچیلدی، گؤزتچی قاپاقدان باییرا چیخان سیگاری یاندیردی. قاپینین بو اوزونده سومورولان سیگارین توستوسو سلیمانین قانینا ایشلهدی. باشینی گیجلتدی. او چییینینی دووارا وئریب، یئره اوتوردو. ریخوت بوتون جانینا یاییلدی. هاچاندان هاچانا اؤزو ایله دانیشان کیمی دیله گلدی:
– دوغرودان دا بس نه اوچون بیر بئله سئللولو بوشلاییب، منی بورا گیتردیلر. اونلارا کی یقین اولوب من بیر ایشین صاحابی دئییلم، بس نئیه منی دوستلاریمین یانینا قایتارمادیلار. یانی بیر سؤز دانیشماماغا گؤره؟ آخی منیم کی بیر سؤزوم یوخدو دانیشام.
– یانی اولسایدی دانیشاجاغدین؟
جهانگیرین قافیل سورغوسو سلیمانی دیسکیندیریر. آزجا دایانیر، سونرا دئییر:
– یوخ…، دانیشمازدیم.
– نه اوچون دانیشمازدین؟
– آخی ….
قاپینین لاپدان آچیلماسی سلیمانین جانین قورتاریر. دوکتوردو. سانکی کئیفی کؤکدی. جهانگیره باخمادان اوزون سلیمانا توتوب لاغا باشلاییر:
– نئجه سن قوچ چاق؟ یاخشی دیرچلیبسن بو بیر ایکی هفتهده. حتماً یارا- پاران توختاییب؟
– توختاییر!
– باخمادین سؤزومه، یوخسا ایندی ائشیکده ایدین.
– بیر سووالیم وار ایدی.
– سوروش!
– منیم کی پروندهم تکمیلدی، نه اوچون منی محکمهیه گؤندرمیرسیز؟
– هن؟ تکمیلدی؟ هئی- هئی… سنین کی هله تازا باشلاییر. سنین قاباقکی پروندهنی آتدیم زیبیلقابینا. بازجوئییهده چاغیرمایاجام سنی، هاچان دانیشماق ایستهسن اؤزون گلرسن. ایستمهسن ده، یئییب یات بوردا، کئفه باخ، آخیری خوشدو.
بونو دئییب دوکتور گئدیر. اونون گئتمهسی ایله برابر یئنیدن سوکوت سئللولو بورویور. اوزون زامان هئچ بیری دانیشماییر. نهایت جهانگیر آیاغا قالخیر، ایکی دانا سیگار گؤتورور، گؤزتچینی سسلهییر. سیگارین بیرین یاندیریر گلیر اوتورور. ایکینجی سیگاری بیرینجیسینین اودویلا آلیشدیریب سلیمانا وئریر. سیگارین توستوسو یاواش- یاواش سوکوتون یئرین آلیر. جهانگیر سؤزه گلیر:
– دئمهدیم سنی او کیشیله بیر ترهزییه قویوبلار، البته بیر سؤزده وار. اولا بیلر دوکتور سندن آجیق چیخماق ایستهییر، آنجاق فرق ائتمز، هر حالدا سن هله بوردا قالمالیسان، گؤتوردوگون شلهنی چکملیسن، بونو سنه دئمیرم کی اومودونو ایتیرهسن. یوخ، دونیا چوخ بؤیوکدو. آنجاق دئییرم گؤزونو قاپییا ذیللهمییهسن کی “بو گون صاباح بوشلایاجاقلار منی”. دئییرم کی آغیر آرخایین اوتوروب، بورادا یاشاماغی اؤیرهنهسن. حبس چکمهیین یولون تاپاسان.
– آخی بونلار منیم جانیمدان نه ایستهییرلر؟ من نه ائیلهمیشم. نه اوچون منی بوردا ساخلاییبلار؟
– عصبلشمک لازیم دئییل، دوکتورون سؤزون خیردالاسان، من دئینه یئتیشرسن. او دئدی کی سنی داها چاغیرمایاجاق، نه اوچون چاغیرمیر؟ چونکی اونلارا یقین اولوب کی سنین بیر سؤزون یوخدو، آمما بونودا بیلیرلر کی سن بوراخمالی آدام دئییلسن، چونکی بو حالدا بوردان چیخسان، او کیشییه تای اولا بیلرسن. باخ ائله بونا گؤرهده سنی بوشلامیرلار.
– سن دئییرسن نه قدهر منی بوردا ساخلایاجاقلار؟
– او بللی اولماز. دوکتور دئدی هاچان ایستهسن دانیشاسان، اؤزون گلرسن. بو سؤز یانی نه؟ یانی گلرسن، اوزدن ایراق پوخ یئدیمه، یالوار- یاخارا. یوخسا سنین دانیشماغا نه سؤزون وار؟ یالوار- یاخاریدا بوشونا قبول ائتمزلر. اونلار گرهک آرخایین اولالار کی سن دالینداکی شلهنی یئره قویموسان. اوندا دا اولا بیلر کی اؤز شلهلرین سنه چاتالار. قاباقکی سئللولدا سنله قالان اوغلانین شلهسی کیمی. بیر شله، آنجاق …
سئللولون قاپیسی آچیلیر، گلن آدام سوروشور:
– سنین آدین نهدیر؟
– سلیمان.
– سنین کی؟
– جهانگیر.
– فرینجیوی چک باشیوا، دور گل!
جهانگیر گئدیر. سلیمانایسه اوتوردوغو یئرده درین دوشونجهیه دالیر. جهانگیرین سون سؤزلری اوزون- اوزون اونو دوشوندورور. بیر آن اؤزونو چوخ زاواللی حیس ائدیر. اونا ائله گلیر کی بیر شئی بوغازینا تیخانیب، ائلهبیل کیمایسه اونون خیرتدگین چنگللهییب سیخیر. گوجهنیب اؤزونو بو حالدان قورتارماغا چالیشدیقدا، بیردن “یوخ، یوخ. من بو ایشلرین گؤرهنی دئییلم”- دئیه، یئریندن سیچراییر. گؤزتچی در حال قاپینی آچیر:
– نه های- کویدی بوردا؟… سن کیمله دانیشیرسان؟
سلیمان چتینلیکله اؤزونو اله آلیر:
– یوخو گؤروردوم.
– آیاغ اوسته یوخو گؤروردون؟!
– گؤردوم ماشین منی باسیر، یئریمدن قالخدیم.
– دلی زاد اولمویاسان؟
– من دلی اولان دئییلم. سن آرخایین اول!
– مآا شاللاه!-
دئیه، گؤزتچی قاپینی چکیر باغلاییر.
سلیمان اؤزونو مزمتلهییر:- “گده بوردا قالماقدان سووای دا بیر شئی وار؟ نه ال- آیاغیوی داغیدیرسان؟ باخ او کیشییه! باخ او قوجا کیشییه! اؤزوندن اوتان!” فیکریایله بیردن ال آتیر فیرینجینین دویمهسین حیرصله یولوب، بیرینجی خطی دیوارا چکیر. – “لازیم اولونجا چکهجهیم بو حبسی”- دئییر.
(ایکینجی بؤلومون سونو)


text:
عبدالحمید چولپان
عبدالحمید سلیمان اوْغلو چولپان (1893-1938) ـ اؤزبکیستان یازیچیسی، شاعیری.
یاشام[دَییشدیر]
عبدالحمید چولپان، 1897 جی ایلده آنادان اولدو. آتاسی سلیمان گولمحمد، ملا یونس اوْغلو تجارت ایشینه باخیردی و اؤیرهتیم گؤرموش دیوان صاحبی و آیدین بیر شخصیت ایدی.
چولپان، عربجه، فارسجا، روسجا دیللرینی اؤیرهنیب، کلاسیک اسلامی ادبیات ایله تانیش اولموش. 1905 ایلیندن سوْنرا تجدد طرفدارلاری طرفیندن چاپ اوْلان درگی لر واسطه سیله اسماعیل گاسپیرالی، محمد خوجا بهبودی، عبدالله اولانی و منور قاری کیمی جدیدچیلردن ائتگیلندی.
چولپان، 1917 ده "خلیل فرنگ" آدلی بیر پیئس یازدی. 1922 ده اؤزبک گنج شاعیرلری آدلی بیر آنتالوژی توپلادی. 1924 ده ایلک شعر کتابی اوْلان "بولاقلار" ی نشر ائتدی. همان ایل "اویانیش" اثرینی یازدی و 1926 دا "دان سیررلری" و 1930 ایلینده "ساز و چور" اثرلرینی – شعر اولاراق یاییملادی. چولپان بوتون بۇ شعرلرینده روسلار و انگلیسلره قارشی مبارزه روحونو دیریلتمک اۆچون چالیشدی.
چولپان، 1920 دن 1926 ایللرینه قده ر 28 -22 یاشلاریندا اولاراق، یازدیغی شعرلریله چوخلو شاعرلره تأثیر قویدو. بۇ شاعرلر دورانین مبارز آداملاری اولدولار او جمله دن: البک (1939 -1893)، بوتو (1940 – 1904)، شاکر سلیمان (1943 – 1900)، آیبک (1968 – 1905)، آیدین (1953 – 1906)، غیرتی (1968 – 1905)، حمید عالیمجان (1944 – 1909)، غفور غلام (1966 -1903)، و ظفر دیار (1946 – 1912) آدلارینی سایماق اولار. آنجاق چولپان، لیریزم و سمبولیزمی قوللاناراق مارکسیست دوزهنینه قارشی بورژوازیانی یایماغا سوچلاندی و 1937 جی ایلده استالین دادگاهلاریندا محکوم اولاراق اعدام اولوندو.
چولپان چاغداش اوزبک ادبیاتی نین تملینی قورموش و یولونو آچمیشدیر. او، حکایه، رومان، تنقید، تئاتر و چئویرمه لریله بؤیوک بیر حرکت یاراتمیشدیر. او ایلک شاعردیر کی "تاگور" و اوزبک لره تانیتدیردی. شکسپیردن، ماکسیم گورگی دن اثرلر آنا دیلینه چئویردی و اوزبک تورک ادبیاتینی زنگینلشدیردی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- محمد قارا، اؤزبک تورکلرینین ادبیاتی، استانبول، 1998.
- م. کریمی، تورک دونیاسی، امید زنجان، نمره 287.


text:
ذکیه ذولفقاری ; شهناز آزاد(رشدیّه)
میرزا حسن رشدیهنین قیزی، میرزا ابولقاسم آزاد مراغه اینین حیات یولداشی، شهناز آزاد خانیم 1280-جی ایلده آنادان اولوب . او قزئتهچیلیگی آتایلا قاینآتاسیندان اؤرگنمیشدیر. ” زبان زنان” قزئتهسی اصفهاندا نشر اولاندان بیر ایل سونرا، دوردونجو قادین قزئته سی ” نامه بانوان” آدیلا( ش.ه 1299)-جی ایلده یایماغا باشلادی. شهناز خانیم بو قزئتهنی چوخ گنج یاشلاریندا چیخاردیردی. بو قزئتهنین ایلک سایی ” قادینلار کیشیلرین ایلک معلملریدیرلر” شعاریلا، سگگیز صفحهده، حکیمان تهران چاپخاناسیندا چاپ اولوب و یایلدی.
” نامه بانوان” باشلیغینین آلتیندا یازیلمیشدی:
” بو گوندلیک، چاره سیز و مظلوم قادینلاری اویاندیرماق اوچوندور”
“نامه بانوان” دانش وشکوفه قزئتهلری تک، فقط قادین مسئلهلهرینه یاناشمیردی، “زبان زنان” کیمی باشقا ساحهلرده –ده یازیلار و مختلف مطلبلری اولوردو. شهناز خانیم، درگینین چاپیندان اؤنجهکی تانیتیمدا ، اونون مختلف بؤلوملرین بئله سیرالاییر:”
1- سامباللی بیر مقاله.2-اداری گیریشلر.3 – خارجی و داخلی اؤنملی اتفاقلار( اؤزلیکله قادینلارا گؤره).4- هر سایدا دونیا تاریخی قادینلاردان بیر تانیتما .5- آلت یازیدا اخلاقی بیر شاشیردیجی و کدرلی رمان ایرانین شوش خرابه لریندن.6 – سون صفحه سی، آزاد کولتور، حاج میرزا ابوالقاسم خان آزاددان”
شهناز خانیم ورغولادیغی رمان ، میرزاده عشقینین مشهور شعری” قارا کفن یا مداینین قاپیسیندا اولان شاهزدا خانم” آدیندادیر .بو یازی او زاماندا حجابا قارشی اولان أن اونملی ادبی متنلریندندیر.
شهناز آزاد چوخ اومودلویدو کی، “نامه بانوان” آیلیق شکلینده وسونرا ایکی هفتهدن بیر و یا گوندلیک شکیلده یایلسین. آنجاق تاسسوفله مختلف سورونلار، اذیتلر، زندانلار، تبعیدلر و همچنین مالی سورونلاردان دولایی بو درگی اون بیرآی نشردن سونرا تعطیل اولدو.
شهناز آزاد “نامه بانوان”ین نشریندن علاوه ابولقاسم آزاد تشکیل ائدن “قادینلار انجمنی” و” بانوئیان” کیمی انجمنلرده فعال حضورو واریدی. بو انجمنین مرامنامهسینده یازیلیر:
” ایران هر یؤندن علیمسیز اوتونا یانیر، اؤیرتیم ایسه آنالاردان باشلامالیدیر. آنجاق عائلهنین بوتون گئری قالماغی، ایرانین سوسیال، اقتصادی و سیاسی سورونلاری قادینلارین اؤرتولو اولدوغونداندیر. چون اونلارین قاپالی اولماغی توپلومدا فعال حوضور تاپماقلارینا مانع اولور. بو ندنله بانوان و بانوائیان گوروهو1293- جی ایلدن ، تهران و باشقا ایالت- ولایتلرین دیققتینی داها آرتیق بو قونویا جلب ائتمک اوچون، قورولوبدور و ایندیه دک(1304) دوام ائدیر…”
حیجاب آزادلیغینین اهمییتی، اونلاحیات یولداشینی1302- جی ایلده،” حیجاب کشف درنهیی” قورماسینا سبب اولدو. آنجاق حوکومتین حیجابین سربست بوراخیلماسییلا باغلی هله بیر فیکری اولمادیغی اوچون، ابوالقاسم آزاد سورگون وحبس ائدیلدی. بو درنگین فعالیتی ایسه همن ایلده دایاندی.
شهناز خانیم ایران تاریخینین بؤیوک وطنسئور و ضیالی قیزلارینداندیر.آما تاسسفوله “نامه بانوان “باغلاناندان سونرا، اونون حیاتیندان ائله بیلگی یوخدور. بلکه ده اونون آدی ایکی بؤیوک آدین آراسیندا گیزلی قالیب “میرزا حسن رشدیه، ایرانین یئنی مدرسهلرینین بانی سی و ابولقاسم ازاد، قزئته چی و مشروطه طلب…”!
نهایت شهناز خانیم 1340-جی ایلده 60 یاشیندا وفات ائتدی.
روحو شاد یولو دواملی.


text:
اویان نیوز : بیتلیسدهکی نمرود داغیندا ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجه یاشایان و ظالملیغی ایله مشهور کرال نمرودون مزاریندا بیر چوخ تاریخی اثر تاپیلدی
بیتلیسدهکی نمرود داغیندا ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجه یاشایان و ظالملیغی ایله مشهور کرال نمرودون مزاریندا بیر چوخ تاریخی اثر تاپیلدی.
آراشدیرماچی یازار تؤرهخان سردار، قونویا باغلی دگرلندیرمهسینده “چوخ آجیماسیز بیر اینسان خالقا ظلم ائتمهیه باشلایینجا خالق بو آداما نمرود آدینی وئریر. بونون باغلی اولدوغو کراللیق ترابزونداکی سالیانگوز کراللیغی. ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجه اؤلن و بؤیوک بیر کراللیغا صاحب اولان سالیانگوز کراللیغینین کرالی نمرودون مزارینی تاپدیق. بیر کرال مزاری بیر آز دا اؤتهسینده گورجوستان کراللیغییلا ترابزون کراللیغینین ساواش سببی اولان او گلدانین یئرینی تثبیت ائتدیک” دئدی. مزار یئرینده قازی چالیشمالارینا باهار مؤوسومو ایله بیرلیکده باشلاناجاق.
قازیلار سونوندا الده ائدیلهجک تاپینتیلارلا او زامانکی دؤنمه ایلیشکین اؤنملی بیلگیلره اولاشیلاجاغی تخمین ائدیلیر. تاریخی گلدانین دؤنمین ساواش سببی اولدوغونو و گلدان اوزریندکی شکیل و یازیلارلا بؤلگه تاریخینین ۲ مین ۷۰۰ ایل اؤنجهسینه ایشیق توتدوغونو وورغولایان تؤرهخان سردار، “او مزاردان داها چوخ او گلدان تاریخه چوخ بؤیوک بیر یؤن وئرهجک” دئدی.
ت ر ت تورکی


text:
`پطرول` نتیجه لر
ینگی لیکلر [13]
- روسیه ده پطرول دیپوسی بمباران قیلیندی
- روسیه پطرولی نینگ اوکراین آرقه لی اوروپا گه اوتیشی توخته تیلدی
- قزاقستانده 40 میلیون تن گه یقین ذخیره گه ایگه پطرول کانلری تاپیلدی
- تورکیه نینگ ماردین ولایتیده پطرول تاپیلدی
- امریکا سوریه ده گی حربی مرکز لری گه قوشیمچه زرهی واسطه لر یوباردی
- ترامپ, ایران گه قرشی هجوم اویوشتیریش لری نینگ ممکن ایکن لیگی نی ایما ایتدی
- پاکستانده اونلب کیشی هلاک بولدی
- ایلک رُبات مامور وظیفه گه باشله دی
- سعودی عربستان بیلن هندوستان اورته سیده کیلیشووگه قول قوییلدی
- ترامپ، کانادادن امریکاگه انتقال بیریله دیگن خام نفت پروژه سینی قبول قیلیب تصدیقله دی
- عراق ده نفت قدوغیده انفجار یوز بیردی
- اسرائیلده ینه یانغین باشله دی
- فرانسه ده ینگی مظاهرلر و اعتصاب لر تولقین لری باشلندی...


text:
ابرکوه
ابرکوه (تورکجه ده معناسی : داغ یانیندا ) ایرانین یزد اوستانینده بیر شهردیر. بو شهر ابرکوه بولگهسی نین مرکزی و ایرانین اسکی شهرلریندن بیری سایلیر. شهر بیر داغ کناریندا تیکیلیب و بونا گؤره ابرکوه آدلانیر . بو شهرین طبیعی و تاریخی اثرلرینین بیری قوجا و اوجا بیر سرو آغاجی دیر، بو آغاجین اوجالیغی 28 متر و عمرو (ایران و روس عالیم لرین آپاردیغی تحقیقاتا گؤره ) تخمینا 4000 ایل دیر.
اهالی سی[دَییشدیر]
شهرین اهالی سی 21818 نفر (2006 – جی ایل- اهالی سایینا گؤره) دیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ایران ايالتلرينين جوغرافیا درگیسی (2004) – گیتی شناسلیق اطلسی 1383


text:
بوبان بابونسکی
بوبان بابونسکی (اینگیلیسجه: Boban Babunski) (دوْغوم:۵ مهٔ ۱۹۶۸ (۵۴ یاش) Skopje) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. یوقوسلاوی میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بوبان بابونسکی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۸-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- واردار کولوبونون اویونچولاری
- زسکا صوفیه کولوبونون اویونچولاری
- قامبا اوساکا کولوبونون اویونچولاری
- ا. ا. ک اتن کولوبونون اویونچولاری
- سنت ترویدنس کولوبونون اویونچولاری
- کمنیتس کولوبونون اویونچولاری
- رابوتنیچکی کولوبونون اویونچولاری


text:
اویان نیوز: گولمهنین اینسانلارین بدنینده اولدوقجا یاخشی ائتگیلری وار.
کورتیزول و آدرنالین-ه اوخشار استرس یارادان هورمونلار آزالیر، دپرس اولماق احتیمالینی آزالدان بتا اندورفین و بدنیمیزی اینفئکسییالاردان{عفونت} قورویان گَلیشیم هورمونلاری{تکامل یافته} ایسه آرتیر.
حتی بوتون بونلار یالنیز گولدویوموز آندا یاشانمیر، گوله بیلهجهییمیز بیر یئره گئتمک اوچون یولا چیخدیغیمیز آندا دا باشلاییر. اینسان بئینی، یاپای{مصنوعی} بیر گولوشله ده بو ائتگیلری یارادا بیلیر.
بدنیمیزده گَرچکلشدیردییمیز اَن کیچیک بیر چالیشما دا، کالری یاندیرماغیمیزا ندن اولور.
هئچ ترپنمهدن تلویزیون ایزلهسک و حتی یاتدیغیمیز حالدا دا، اورک چیرپینماسینی داوام ائتدیرمک اوچون کالری یاندیریریق.
اؤرنک اوچون ۶۸ کیلوگرم آغیرلیغی اولان بیر اینسان، یالنیز کیتاب اوخویاراق ۱۵ دقیقهده ۲۲ کالری انرژی یاندیریر.
گولمک، اورک چیرپینماق ریتمینی یئیینلشدیردییی{سرعتلندیردییی} اوچون داها چوخ کالری یاندیرماغیمیزی ساغلاییر.
۱۵ دقیقه گولهرک، اورتالاما ۳۰ کالری یاندیرا بیلیریک.
اگر هر گون دوزنلی اولاراق گولمهیه داوام ائتسک، یاندیردیغیمیز کالریده ده آرتیم گؤرونهجک.
بئلهلیکله هئچ ایش گؤرمهدن، یالنیز گولهرک ایلده ۲ کیلوگرم چَکیمیزی آزالدا بیلهریک.
قایناق : بیلیم سسی


text:
قرآنین تورکجه ترجمه سی/ترجمه ترکی قران کریم (رسول اسماعیل زاده) قرآن کریم ابدی و ایشیقلی تعلیملری ایله انسانلاری دوزگون حیات یوللارینا یؤنلده رک دونیا و آخرت سعادتینه نائل اولماغا چاغیریبدیر. شبهه سیز کی، بو ذیروه یه یوکسلمک آنجاق قرآنین اوستون معنا و مفهومونو درک ائدیب باشا دوشمک ایله اولا بیلیر. بو سماوی کیتاب عرب دیلینده نازل اولدوغونا گؤره، اونون بوتون …مطالعه بیشتر »
ترجمه ترکی قران کریم
قورانين توركجه ترجومه سی احمد كاويانپور بو كيتابين ايكينجي چاپي ۱۳۷۱ – جی گونش ایلی “انتشارات اقبال” توسط يله تهراندا چاپا گئديب و ياييليب. و بورداكي فايلدا همن بو كيتابين اسكن اولموشودور. كيتاب اسكن اولونوب و pdf فايليندا يئرلشتيريليب. اما كيتابين اؤلچوسو چوخ اولدوغونا گوره 12 يئره بؤلونوبدور تا سيز راحاتجا اونو يوكليه بيله سيز. ترجمه قران کریم به زبان …مطالعه بیشتر »


text:
شیمیایی ریاکسیون
شیمیایی ریاکسیون — کیمیاسال تپکیمه یا رئاکسیون، ایکی ماده یا داها فازلا بیربیری لر اتکیلشمسی. مادهنین ترکیب و خاصهلرینین دیشمسی ایله باش وئرن حادیثهیه کیمیوی حادیثه، شیمیایی ریاکسیون و یا کیمیوی رئاکسیا دئیلیر. کیمیوی رئاکسیالار همیشه فیزیکی حادیثه لرله مۆشایعت اوْلونور. فیزیکی حادیثه زامانی ماده نین ترکیبی دیشمیر، یالنیز فوْرماسی، حجمی و آقرئقات حالی دیشیر. کیمیوی رئاکسیالاری آشاغیداکی خاریجی علامتلره گؤره معیین ائتمک اوْلور:
- ایستیلین آیریلماسی و یا اۇدولماسی
- ایشیغین آیریلماسی
- رنگین دیشمسی
- چؤکونتونون عمله گلمسی و یا ایتمسی
- قاز حالیندا ماده نین آیریلماسی
- آیین چیخماسی.
کیمیوی رئاکسیالارین باش وئرمسی اۆچون رئاکسیایا داخیل اوْلان ماده لر بیر-بیری ایله تماسدا اوْلمالی و اکسر حاللاردا قیزدیریلمالیدیر. برک ماده لرین خیردالانماسی و قاریشدیریلماسی رئاکسیانین باشلانماسینا کؤمک ائدیر و رئاکسیانی سۆرتلندیریر. کیمیوی رئاکسیانین گئدیشینین امساللار و فوْرمۇللار واسیطه سیله شرطی یازیلیشینا کیمیوی تنلیک دئیلیر. کیمیوی تنلیکلر ترتیب ائدیلرکن ماده کۆتلسینین ساخلانماسی و ماده ترکیبینین سابیتلی قانۇنلاریندان ایستیفاده ائدیلیر. هر تنلیک اوْخ ایشارسی ایله بیرلشمیش ایکی هیسدن عیبارتدیر. سوْل طرفده رئاکسیایا گیرن ماده لرین، ساغ طرفده ایسه رئاکسیا نتیجسینده آلینان ماده لرین فوْرمۇللاری یازیلیر:2H2 + O2 → 2H2O
رئاکسیادا ایشتیراک ائدن فازالارین ساینا گؤره[دَییشدیر]
هوْموگئن و هئتئروگئن رئاکسیالار[دَییشدیر]
هوْموگئن سیستئملرده گئدن کیمیوی رئاکسیالا هوْموگئن رئاکسیا، هئتئروگئن سیستئملرده گئدن کیمیوی رئاکسیالار ایسه هئتئروگئن رئاکسیا آدلانیر.
هوْموگئن رئاکسیالار بیرجینسلی مۆحیطده، ینی قازلار قاریشیغیندا و بیرفازالی مایئ محلوللاردا گئدیر:
H2(q) + F2(q) → 2 HF NaOH(məh) + 2HCl(məh) → NaCl2(məh) + H2O
هئتئروگئن رئاکسیا ایکی و یا داها آرتیق فازانین بؤلگو سطحینده گئدیر. چۆنکی رئاکسیایا داخیل اوْلان ماده لرین موْلئکوللارینین توْققوشماسی یالنیز سطحده مۆمکوندور. بۇنا گؤره هئتئروگئن رئاکسیانین سۆرتینین آرتماسینا سحت بؤیوکلویو، باشقا سؤزل، برک ماده نین خیردالانما (دیرسپئرسلیک) درجسی بؤیوک تأثیر گؤستریر. مثلاً،
CO2(q) + NaOH(məh) → NaHCO3(məh) C(b) + O2(q) → CO2(q)
باشلانغیج ماده لرین و رئاکسیا محصوللارینین سای و ترکیبینه گؤره[دَییشدیر]
بیرلشمه رئاکسیاسی[دَییشدیر]
ایکی و یا داها چوْخ ماده دن بیر مۆرکب ماده نین عمله گلمسی ایله گئدن رئاکسیالارا بیرلشمه رئاکسیالاری دئیلیر.
مۆرکب ماده لر آراسیندا گئدن بیرلشمه رئاکسیالاریندان فرقلی اوْلاراق بسیط ماده لرین بیر-بیری ایله و یا بسیط ماده لرین مۆرکب ماده لرله داخیل اوْلدوغو بیرلشمه رئاکسیالاری اوْکسیدلشم-رئدوکسیا تیپلی اوْلور.
کریستال هیدراتلارین عمله گلمسی ده بیرلشمه رئاکسیالارینا آید ائدیله بیلر:
نئیتراللاشما رئاکسیالاری[دَییشدیر]
اسیدلا تۇرشۇلارین قارشیلیقلی تاثیرینه نئیتراللاشما رئاکسیالاری دئیلیر. نئیتراللاشما رئاکسیاسینین ماهیتی OH¯و H+یوْنلارینین قارشیلیقلی تأثیری نتیجسینده آز دیسوسیاسیا ائدن سۇیون عمله گلمسیندن عیبارتدیر. بۇ ایسه محلۇلون پی اچ-نی ۷-یه یاخینلاشدیریر.
تۇرشو و اسید آراسیندا دوز و سۇیون عمله گلمسیله گئدن رئاکسیالارا نئیتراللاشما رئاکسیالاری دئیلیر.
پارچالانما رئاکسیالاری[دَییشدیر]
بیر مۆرکب ماده دن ایکی و یا داها چوْخ یئنی ماده لرین آلینماسی ایله گئدن رئاکسیالارا پارچالانما رئاکسیالاری دئیلیر.
A → B + C + D
پارچالانما رئاکسیالارینین محصوللاری هم بسیط، هم ده مۆرکب ماده لر اوْلا بیلر.
کریستال هیدراتلارین، اسیدین، بعضی تۇرشۇلارین و بعضی دوزلارین پارچالانماسی رئاکسیالاری ائلئمئنتلرین اوْکسیدلشمه درجلرینین دیشممسی ایله گئدیر:
بیر سیرا پارچالانما رئاکسیالاری ائلئمئنتلرین اوْکسیدلشمه درجلرینین دیشمسی ایله گئدیر. اگر پارچالانما محصوللاریندان هئچ اوْلماسا بیری بسیط ماده دیرس، همین رئاکسیا اوْکسیدلشم-رئدوکسیا مئکانیزمی ایله گئدیر.
کرئکینق، دئهیدروگئنلشمه و دئهیدراتلاشما رئاکسیالاری دا پارچالانما رئاکسیالاریدیر.
عوضئتمه رئاکسیالاری[دَییشدیر]
مۆرکب ماده نی تشکیل ائدن آتوْملاردان بیرینی و یا بیر نئچسینی دیگر ماده آتوْملارینین عوض ائتمسی ایله گئدن رئاکسیالارا عوضئتمه رئاکسیالاری دئیلیر.
A + BC → AB + C
بسیط و مۆرکب ماده لر آراسیندا گئدن بۆتون عوضئتمه رئاکسیالاری اوْکسیدلشم-رئدوکسیا تیپلیدیر.
2Al + Fe2O3 → 2Fe + Al2O3 Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2 2KBr + Cl2 → 2KCl + Br2
بۇ جۆر رئاکسیالاردا داها آکتیو مئتال ائلئکترونلارینی داها آز آکتیو مئتال و یا هیدروگئن آتوْمونا وئریر.
بعضی عوضئتمه رئاکسیالاری اوْکسیدلشمه درجلرینین دیشممسی ایله گئدیر:
بۇ جۆر رئاکسیالار، عادتاً ایکی مۆرکب ماده آراسیندا گئدیر. بئله رئاکسیالارا میثال اوْلاراق سیلیسیۇم-دیوْکسیدله اوْکسیژنلی تۇرشۇلارین دوزلارینین رئاکسیالارینی گؤسترمک اوْلار:
CaCO3 + SiO2 → CaSiO3 + CO2 Ca3(PO4)2 + 3 SiO2 = 3 CaSiO3 + P2O5
دیشمه رئاکسیالاری[دَییشدیر]
ایکی مۆرکب ماده نین ترکیب هیسلرینی دیشرک یئنی ماده لر عمله گتیرمسی ایله گئدن رئاکسیالارا دیشمه (مۆبادیله) رئاکسیالاری دئیلیر.
دیشمه رئاکسیالارینین اکسریتی آتوْملارین اوْکسیدلشمه درجسینین دیشممسی ایله گئدیر.
ZnO + H2SO4 → Zn2SO4 + H2O AgNO3 + NaCl → AgCl + NaNO3 3NaOH + CrCl3 → 3NaCl + Cr(OH)۳
دیشمه رئاکسیالارینین خۆصوصی حالی نئیتراللاشما رئاکسیالاریدیر.
کئچیریلمه (داشینما)[دَییشدیر]
کئچیریلمه رئاکسیالاریندا آتوْم و یا آتوْم قروپلاری بیر قۇرولۇش واحیدیندن دیگرینه کئچیر.
AB + BC → A + B2C A2B + 2CB2 → ACB2 + ACB3
مثلاً،
2AgCl + SnCl2 → 2Ag + SnCl4
بۇ تیپرئاکسیالار همیشه اوْکسیدلشم-رئدوکسیا کاراکتئرلی اوْلور.
H2O + 2NO2 → HNO3 + HNO2
کئچیریلمه رئاکسیالاری عوضئتمه رئاکسیالارینین معیین فوْرماسی اوْلوب مئکانیزمی ایله اوْندان فرقلنمیر.
رئاگئنتلرین و رئاکسیا محصوللارینین آقرئقات حالینا گؤره[دَییشدیر]
رئاکسیایا داخیل اوْلان و آلینان ماده لرین آقرئقات حالینا گؤره رئاکسیالاری فرقلندیریرلر.  قازلار آراسیندا گئدن رئاکسیالار:
H2(q) + Cl2(q) → 2HCl(q)
محلۇللار آراسیندا گئدن رئاکسیالار:
NaOH(məh) + HCl(məh) → NaCl(məh) + H2O(m)
برک ماده لر آراسیندا گئدن رئاکسیالار:
CaO(b) + SiO2(b) → CaSiO3(b)
همچینین باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
- Walther Nernst: Die Ziele der physikalischen Chemie
- Aktuelle Wochenschau zum Jahr der Chemie 2003 Archived 2015-05-03 at the Wayback Machine.
- Das Berufsbild des Physikochemikers Archived 2011-11-11 at the Wayback Machine.
- Physical Chemists[دائمی اولو باغلانتیلی]


text:
افغان عیال ایرکینلیگی اوچون بیرینچی آدیم، باسقینچ وبنیادگرچیلیککه قرشی کوره ش دیر!
- رده: اۉزبېکچه بۉلیمی
- نویسنده: افغانستان همبستگی حزبی
- منتشر شده در چهارشنبه، 18 حوت 1395
بو ییل شونداق وضعیتده خلق ارا عیاللر کونی نینگ قرشیله ماغیگه باره میز که، فرخنده ورخشانه نینگ قورومه گن قان لرینینگ اوستیگه، مملکت بویلب مینگلرچه عیاللر خشونت وظلم اوتیگه کویدیلر. افغان عیالی نینگ آتی دن و اونینگ بختسیزلیک لریدن، اون بیش ییلدن بو یان، رذیللرچه ناتوغری فایده له نیب شعارده « افغان عیالی نینگ قوتقریشی» دیب سوز یوریتیله دی اما بوگون عمل ده عیاللریمیز نینگ وضعیتی هر پیتدن کوره چیدانیلمس وفاجعه لی بولیب ستم آستیده یشه یدیگن عیاللر وقیزلر نینگ جان کویدوروچی تاووش لری اولکه نینگ هر تمانیدن یوکسلگن دیر. اولکه میزده حاکم بولگن دهشتی مریم لر، سحر لر، مروه لر، سحر گل لر، بی بی گل لر و اوزگه لرگه قرشی یکه شرفسیزلیک وجنایت لرده خلاصه بولمه ی، وطن داشلریمیز پکتیا وهلمند وکنر وشاه شهید وبوتون افغانستان بویلب ناتو وامریکالیک باسقینچ کوچلری تمانیدن کور هجوم لر آستیده آلینه دیلر؛ طالب وداعش نینگ خودکش پارتلش وپارتلش لری یوزلرچه معصوم وطن داشلریمیز نینگ جان لری نی آله دی؛ جنگچی لر اربکی و « اولوس ایاغلنماغی» آتی آستیده رسمی یوزگه قوراله نیب وحشتلی پاتک سالارلیک دورینی ینگیله تیبدیلر، ارگ نینگ طالب وداعش بیلن سیچقان وپیشک اویونیده مینگلرچه قیشلاقلرده یشه یاتکنلر در بدر لر؛ اوروش جنایتچی لری وفسادچی لر ناز ونعمت بیلن قدرت چوکی لری نینگ اوستیده اوتیره دیلر؛ مذهبی ودینی اقلیت لراولدیریله دی؛ اوزگه اویلش و وایلگری ایمتلای دیگیچ کوچلری اوچون کون ساین ایش ساحه سی تارراق و بوغونتولی بوله دی؛ سانسور وخود سانسورلیک ایلگریدن آرتیق حاکم بوله دی؛ فقر وبیکارلیک وقحطچیلیک بیداد قیله دی؛ امید سیز ییگیت لر نینگ قاچیشی بو قیغوو اوی بولگن ممکلتیمیز دن دوامی بار؛ خیالی مکتب وکلینیک وسرباز وطن نی قمره ب آلگن، غارت وتالانچیلیک یولیدن، تیزیم نینگ مافیالیک مقاملری سیمیریب بارماقده؛ شونداق باشقه اونلرچه سویک کویدروچن یمانلیک لر و آچیغ لر. بوتون بو مورد لرده عیاللر اینگ بیرینچی و اینگ قوله ی قربان بولگن لردن بولیب اینگ جان کویدوروچی جسمی وروحی باسقی لر نی تحمل قیله دیلر.
عیاللر گه قرشی مرتجع دولت لر وکوچلری 8 مارچ نی 25 نوامبر کبی، عیاللر گه قرشی زوروانچیلیک نی یوق ایتیش کونی، کوره شچن لیک و چوقور مضمونی دن بوشه تماغیگه اینتیلیب خنثی وسرکارلیک کون لر دیک تبریک ایتش وگل سونیش نمایشلی چیگره سیده قویی توشیرماقچی لر. اما بو ایککی کون، شونداق قیزیل چیچک لر که امریکا ایشچی عیاللری و دومینیکن جمهوریتی ده میرابال سینگیللری نینگ قانیدن باش کوترگن ومینگرچه ایرکینلیک سیور و قوزغالانچیلیککه اورنک بولگن روزا لوکزامبورگ، سکینه جانسوز، مینا، ناهید ساعد، وجیهه، برتا کاسرس، زویا، شیرین علم هولی، مرضیه اسکویی، کارمن اگوادو و۱۲ همکوره شچی سی «۱۳ قیزیل چیچک» گه آتاقلی، جیلان اوزلاب، تانیا، لیلا قاسم وسان سیز باشقه عیاللر نینگ قانلری بیلن عجین بولینگن. اوشبو عیاللر که قرانغوو ایرکک سالارلیک وعدالت سیز لیک سنت لرینی ایاق آستیگه قیلیب، حاکم مرتجع، مستبد، کیینچی، سرمایه دارلیک تیزیم لری قرشی سیده نه ایرکک لر نینگ یوک تاشووگیچی و مجلس چیرایسی بولیب بلکم استوارلیک وشهامت بیلن کوره شیب جان بیرگن لر. بو کون نی تجلیل قیلماق فقط او پیت ارزیگولی و موثر دیر که هر خیل ستم وجنسیتی تبعیض نی یوق ایتیشی اوچون قاطع وسازش سیز کوره ش الکو سینینگ ینگی لماغی بیلن استوار بولسه. افغانستانده ایرکینلیک ودموکراسی، عیاللر نینگ تینگ حقوقی عملگه آشیشی یخلیت بو یورت نینگ عیاللر وایرکک لری نینگ چرچه مس کوره شیشی بیلن ممکن دیر و بو کوره ش قربانلیک و جاندن کیچماقلیک تیله یدی. بو قماقدن چیقماق اوچون بوندن باشقه یول یوق.
افغانسان « عیال قوتقریشی» و « دموکراسی» آتی آستیگه امریکا اوروش توتاشتروچی دولتی ومتحد لری ارقه لی اشغال بولدی، اما شونداق که کوتیلگن ایدی اینگ پلید واینگ اوزینی ساتگن عیال ودموکراسی گه قرشی عنصر لر پاریسلیک کییم لری بیلن قیناو کورگن یره لی اولوسیمیز نینگ بویره ک لریگه تحمیل بولدی. جنایتچی وجهالتچی باندلر، کابل شهریده بولیب اوتکن اوزلرینی ییماق جریانیده ۷۰ یاشلی آنه لر و۷ یاشلی باله لرگه رحم قیلمه دیلر، شونلری که عیاللر نینگ توغماغینی تماشا قیلیب لذت آلیب کیتدیلر و اینگ وحشتلی عمل لرنی مرتکب بولدیلر، نیچه ته خاین ودلقک عیال نینگ یانیده اوتیریب تگی بوش دولت نینگ دم ودستگاه سینی بوتون لشتیردیلر. اولکه میز بوگون شونداق عنصر لر نینگ چنگیده قرار تاپگن که کوپگینه سی پاکستان وایران وقیرق چیت اولکه نینگ جاسوسلری وجیره خورلری بولیب هرچند هر جمغرمه وعمل لریده ملی کلمه سینی اوله یدیلر اما عملده ملی منفعت لر نی خارجی بادار لرینینگ منفعت لریگه قربان قیلگن لر. هر باسقینچ کوچ نینگ اوزه للیگیدن بو دیر که بیر ملت نینگ قماقگه سقله ماغی اوچون، اینگ کیین چی، اینگ ظالم، و اینگ آتی یمان بولگن گروهلر وعنصر لر گه ته یانیب اولر نی ملت نینگ سرنوشتیگه حاکم قیله دیلر. اینیقسه اونلرچه اولکه لرده امریکا نینگ قرانغی تاریخی ثابت قیلگن که شوم و بوزگونچی هدف لرینی عمل گه آشیرماغی اوچون بدنام دیکتاتورلر وآدم اولدیروچی و رحم سیز تروریست لر نی تمویل وجهازله یدی. بوگون هم، دونالد ترامپ دیگن ایرکک بو اولکه ده قدرت اریکه سیگه اوتیریبدی که عیاللر نینگ اوستیگه جنسی تجاوز قیلگه نینی فخر بیلن یاد قیله دی و بیللی ایمس تنظیمی وطالب والقاعده وداعش اژده هارلرینینگ دوامیگه باشقه قنداق بربر صفتلی گروهینی ایش اوستیگه کیلتیر ماقچی.
ع وغ نینگ اولوس الداقچی اینگ عمده سیلاو شعارلریدن بیری « عیاللر حقوقی» ایدی. اشرف غنی بیر پیتده بوغیزینی شیشیریب عیاللر ییغینیده بقیر گیچیدی « دولت که عیاللر نینگ خوقسیزلیگینی تامین ایتالمه سه اوزینی دولت دیماقگه حقی یوق». اوشبو عادی اهالی نینگ توشونچه لرینی آلده ماغی اوچون، خودی ظاهرگه جنسی تجاوز قضیه لریدن بیری محاکمه ایتیش جریانینی ارقه سیدن توشیب توغیریچه قربان بولگن نینگ یقینلری بیلن تماس آلدی، بی بی گل نی سوگلی سی توزاتیب اونینگ اوچون میلیون دالرلیک بودیجه نی شی قیلدی، اما بیللی ایمس بو پاره ارگ گه بلی دیگیچ قیسی عیال نینگ کیسه سیگه توکیله دی. اما شهید فرخنده گه قرشی تورتکی بیروچی جنایتیدن، که بوتون ملت نی حیرت گه چومدیردی، ساعت لرچه اوتکن یوق ایدی که ایکله سی ع وغ جیملیک بیلن اونینگ یانیدن اوتیب پایوازلیک اوچون امریکا گه تومن حرکت قیلدیلر و اورده افغانسان نی ییر اوستی بهشتی توصیف قیلماقگه اینتیلدیلر. وطنیمیز تاریخ بویچه بولگن بیر عیال گه قرشی بو اینگ وحشتلی حادثه دن چمه سی ایککی ییل اوته دی و بوگونگچه اونگه ییتیشگنلیک صورت آلینمه گن و اصلی قاتل لری حالیگچه ایرکین یشه ماقده لر. غنی نینگ جمهورلیک ریاستی نینگ ایککی ییل بوییچه، عیاللر گه قرشی یوزلرچه دهشتلی حادثه ثبت بولیب، کرزی نینگ مافیالیک دوریدن یمانراق وطنیمیز نینگ یاریم نفوسی قوپاللیک آغیزده توشکنلر. غنی که « عیاللر اوچون خوفسیزلیک» دن گپرار ایدی، عمل ده عیال وانسانلیک نینگ اینگ جانی یاولریدن بیریسی اوچون راکتیار آتلی گه خوفسیزلیک نی شی ایتدی وبس. شونداق حالده که تنظیمی رحم سیزلیک لریگه قربان بولگن مینگلرچه عیال نینگ روانی وجسمی یاره لری هنوز تازه دیر، کسل وخاین امیرچه دن پذیرایلیک بوله دی که اینگ ننگلی سیاسی حیاتی نی عیاللر یوزیگه تیزاب سیپماغ بیلن باشله دی و بوگونگچه تاریخ میز نینگ ننگلی لکه لریدن حسابلنه دی.
« افغانسان همبستگی حزبی» بو ایشانچده دیر که عیاللر یخلیت بیردملیک و جسورلرچه کوره شیشی بیلن بو قفس نی سیندیراله دیلر. هیچ خارجی کوچلر و اولرنینگ دست نشانده لری بیز نی قوتقه زالمه یدی. کوره شچن کورد عیاللری کبی باسقینچ، وبنیادگرچیلیک وارتجاع قرشی سیگه تورماق کیره ک. افغانستانده دموکراسی، ایرکینلیک و عیاللر نینگ تینگ حقوقی عملگه آشیشی، یخلیت عیاللر وایرکک لر نینگ چرچه مس کوره شیشی بیلن ممکن دیر وبس و بو کوره ش قربانلیک وجاندن کیچماقنی تیله یدی. بو قماندن چیقماق اوچون بوندن باشقه یول یوق.
افغانستان همبستگی حزبی
۱۳۹۶ ییلی حوت آیی نینگ ۱۸ نچی سی – ۲۰۱۷ ییلی مارچ آیی نینگ ۸ نچی سی


text:
۱۹۹۲ -جی ایل فئورال آیینین ۲۶ – سی ( ۱۳۷۰ هجری شمسی اسفند آیینین ۷- سی ) آزربایجانین قاطی دوشمنی جنایتکار ائرمنی داشناکلاری ”بویوک ائرمنستان” خولیاسی ایله، کئچمیشده اولدوغو کیمی تورک میللتینه بسله دیگی نفرتی بروزه وئرمیش و یئنی دن آذربایجان تورکونه قارشی سویقیریم تؤرتمیشدیر.
بو حاقدا چوخلو سند و فاکتلار موجوددور. لاکین ان دهشتلی سی و انسانی دوشوندورن مسئله ائرمنیلرله بیرلیکده خوجالی فاجعهسینی تؤرتمکده اشتراک ائدن و سونرادان اسیر دوشن بیر روس عسگرینین اعتراف لاری دیر. او اعتراف اوزللیکله بیز گونئی آزربایجان تورکلری اوچون بویوک درس اولمالیدیر
روس عسگری: ”من بیر چوخ موزدلو روس عسگری کیمی ارمنی سیلاحلی دستهسینده خدمت ائدهرک خوجالییا هجومدا اشتراک ائتدیم. او گئجه خوجالی شهرینه هجوم باشلاندی و خوجالی ساکینلرینین اللرینده بیر نئچه قیلینج و قوش توفنگیندن باشقا هیچ بیر اودلو سیلاح یوخ ایدی.
بو سیلاحلارلا مقاومت گوستَرنلر ده ائرمنیلرین آغیر آتشلری نتیجهسینده محو ائدیلدی و ائرمنی لر طرفیندن خوجالینین سوی قیریمی باشلاندی.
ائرمنیلر مدافعهسیز کؤرپه اوشاقلاردان توتموش قوجا قادین و کیشیلره دک هر کسی گولـلهدن کئچیریر، هر نؤوع ویجدانسیزلیق ائدیردیلر. لاکین بونلارین اَن دهشتلیسی و منی ویجدان عذابینا دوچار ائدهن باشقا بیر حادثه اولدو.
او گون خوجالیدا ائرمنی سیلاحداشیملا، صاحبسیز قالمیش بیر ائوه گیریب، باهالی اَشیاءلاردان اؤزوموزه غنیمت گوتوردویوموز زامان باشقا اوتاقدان کورپه ر اوشاق سسی قولاغیمیزا گلدی. اللریمیز توفنگ ماشاسیندا یاواش- یاواش و احتیاطلا سس گلَن اوتاغا طرف گئتدیک، اوتاغا گیرهرکن سارسیدیجی بیر صحنه گوزوموز اؤنونده جانلاندی :
جاوان بیر آنا جسدی یانیندا سود اَمَر کؤرپه بیر اوشاق، اَمزیک آغزیندا باشینی آناسینین سینهسینه دایامیشدی.
“ کورپه اوشاق بیزی گوردوکده سانکی آتاسینی گوروبدور، آغلامسیاراق قوللارینی قالدیریب، قاباقدا اؤزونو کورپهیه یاخینلاشدیران ائرمنی سیلاحداشیمین قوجاغینا گَلمَک ایستهدی.
“ لاکین سیلاحلی ائرمنی سیلاحداشیم کؤرپهنی قوجاغینا آلماق یئرینه توفنگین آغزینی کؤرپهنین امزیکلی آغزینا سؤیکهییب ماشانی چکدی و کورپهنین بئینی سوورولاراق دیوارا یاخیلدی…
“بو صحنهنی گوردوکده باشیم گیجَللندی، سارسیلدیم، دونیا گؤزومون قاباغیندا فیرلانماغا باشلادی؛ آیاق اوستونده دایانا بیلمهییب یئره اوتوردوم ! اوزومو اله آلدیقدان سونرا یاواش – یاواش ائودن دیشاری چیخدیم. سیلاحداشیم منی بو حالدا گوردوکده سوروشدو:
بو ایشه ناراحت اوْلدونمو؟
دئدیم : آخی او کورپه، اونسوز دا بورادا یالقیز قالیب آجلیقدان و سویوقدان اؤلهجک ایدی. نه اوچون بو ایشی گوردون؟
ویجدانی بیر دقیقه ده اولسون بئله اینجیمهین ائرمنی سیلاحداشیم دئدی :
“بیز، خوجالی و قاراباغدا آذربایجانلی بیر کورپهنین بیر نئچه گون یاشاماسینا بئله دؤزه بیلمهریک…”
قهرمان آزربایجان تورک میللتی:
گونوموزده باش وئره ن بو سویقیریم، اینترنت چاغیندا و بوتون دونیا مئدیاسینین گؤزو قارشیسیندا اولدوغو حالده، بللی سبب لر اوزوندن ایسته نیلن ایلگی نی گؤرمه یب و بیر آنلامدا دونیا بو تجاوز و سویقیریما، سسیز قالدی. نه یازیق کی، بو نه ایلکدیر و اگر مستقیل واحید آزربایجان یارانماسا، نه ده سون اولاجاق.
بیز گونئی آزربایجان تورکلری ایشغال و آغیر سیستماتیک آیری سئچکیلیگه معروض قالدیغیمیز اوچون ایللردیر پلانلی بیر شکیلده هم توپراقلاریمیز تررورچو چته لره پای وئریلیر، هم ده وطنیمیزین غرب بؤلگه لری دئموگرافیک دئیشیکلیگه معروض قالیب.
الی قانلی ساتقین کورد چته لری عینی قانداش لاری داشناکلار کیمی بؤیوک کوردوستان خیالیندا بیزلری بیر آن قتل عام و مجبوری کؤچله توپراقلاریمیزدان تمیزله مک ایسته ییرلر. کورد چتهلرينين کرکوکده و تلعفرده تورکلره قارشي ائتنيک تميزلهمه سيياستي گونئي آذربايجانين غربينده باش وئرهجکلره داير بير سيگنالدير.
بو جنایتکار چته لر، بعضی خارجی و بؤلگه دیکتاتور، عیرقچی دولتلرین حمایه سینه سیغیناراق نه ائدیب و ائده بیله جکلرینی بیلدیییمیز اوچون مطلقا اؤنلم آلمالییق.
گونئی آزربایجانلیلار اورمو سویقیریمینی، سیمیتکو و قاسیملو جنایتکارلارینین یاراتدیغی جنایتلری نه اونوتوب و نه اونوتدوراجاقدیر. ائله اونون اوچون بو گوندن باشلیاراق:
1- تئررورچو چته لره آزربایجان اراضی لرینده تورپاق ساتماغا قارشی بیر کامپانیا باشلاداراق چیرکین پلانین قارشیسینی آلماق؛
۲-تئرورچو چته لرین سمپاتلاری ایله آلیش –وئریشی کسمک ضروریدیر. چونکی بو پوللاریمیز گولَه اولوب اؤزموزه دونور و یا سرمایه اولاراق تورپاقلاریمیزین آلینماسینا و جنایتکارلارین اؤرگوتلنمه لرینه سبب اولور؛
۳-آنا دیلیمیزه صاحیب چیخاراق ایجازه وئرمه یک سؤزده گوچمنلر کیمی گلن کورد چته لری اورگانیزه اولاراق فارس ایرقچیلاری ایله بیرلیکده گونئی آزربایجانین تورک یوردو اولدوغونو انکار ائتسینلر.
۴-بوتون مئدیا ایمکانلارینی سفربر ائده رک ایجازه وئرمه یک، دوشمنلریمیز چیرکین هدفلرینه چاتیب، تاریخی تورپاقلاریمیزی منیمسه سینلر. باتی مئدیاسینین کوردلره یاراتدیغی یالانچی معصوملوق اوبرازی ماسکاسینین آلتیندان اونلارین قان تؤکمه یه حاضیر اولدوقلاری و بولگه میزی یئنی بیر فلاکته سوروکله مه یه حاضر اولدوقلارینی سندلرله افشا ائدیب اونلارین ایچ اوزونو دونیایا گوسترمک؛
۵-ایستقلالچی و قورتولوشا اینانان تشکیلاتلارینیزا قاتیلاراق داها سیستماتیک، داها گوجلو شکیلده دوشمنه قارشی ساواشالیم. شبهه سیز گوج بیرلیک ده دیر!
رد اولسون بوتون آزربایجانا قارشی چیرکین اتفاقلار!
یاشاسین آزربایجان!
توپراقدان پای اولماز!
گونئی آذربایجان استقلالچی تشکیلاتلار بیرلیگینین


text:
آزربایجان تورک یوردو اولاراق مین ایللری آرخادا قویوب و بوگون بورادا یاشایان تورک ملتی، اؤز مدنیتی، تاریخی و دیلینی منیمسهمکله اؤز کیملیگینه صاحاب دورور. کئچن اونایللره قدر، بئله تصوور یارانمیش – تبلیغ اولونوردو کی آزربایجان اسلامدان سونرا، سلجوق و اوغوز ائللری بورایا گلمکله تورکلهشیب، اصلینده یئرلی یوخ، بلکه اورتاآسیادان گلمه خالقلار ایچینده تانینیردی. نهایت بئله تصور اولونوردو: تورکدیلی آزربایجانا گلدیکده، اؤز گؤزللیگی و اؤزللیگیله باشقا دیللری اؤزونده حل ائتمیش و بوگونه قدر خالقین کیملیگینی ساخلامیشدیر. البته بیر سیرا ادبی و تاریخی قایناقلار اوزه چیخاراق، بو سؤزون تحریف اولونماسینی اورتایا قویوردو؛ آما او قدر گوجلو دئییلایدی. کئچن یوزایلده، بیلیم دونیاسی گلیشیب، یئنی بیلیملر اورتایا گلدی. بیر سیرا قایناقلار دا اوره چیخدی. عالیملرین بو ساحهده چالیشمالاری، بو قایناق و بیلیملره آرخالاناراق مختلف تئورولاری اورتایا قویدولار. بو آرادا آزربایجان عالیملرینین آراشدیرمالاری اؤزل بیر یئر قازانیر. او جوملهدن پروفسور فریدون آغاسی اوغلو (جلیلوو) (۱۹۴۵جی ایلین دوغوملوسو، باکی دولت اونیوئرسیتهسینین علمی اویهسی) “اورمو تئوروسو”نو بیان ائدیب ثبوتا چاتدیرماقلا ان بؤیوک حرکتی یاراتدی.
بوگون اورمو تئوروسو عئینی حالداکی یئنی بیر تئورودور، تامام سندلر، آرخئولوژی، میتولوژی، ائتنوگرافی، دموگرافی، تاریخ و باشقا-باشقا بیلیملرین الده ائتدیگی نائلیتلر بو تئورونون ثبوتوندا اؤنملی رول اویناییرلار. گونبهگون بو تئورونون طرفدارلاری دا چوخالمادادیر. پروفسور دؤکتور فریدون آغاسی اوغلو نئچه کتاب بو ساحهده یازاراق، علمی سندلرین آرتیرماسییلا باشقا تئورولارا، داها انکار امکانینی وئرمهییر. او، “دوققوز بیتیک” اثریله بو تئورونو دولقونلاشدیرمیشدیر. دوققوز بیتیک اثری آشاغیداکی عنوانلارلا بو تئورونو اثبات ائتدیریر:
I جی بیتیک: تاریخی قایناقلار
II جی بیتیک: تاریخی جغرافیا
III جو بیتیک: آزربایجاندا قورولان قدیم دولتلر
IV جو بیتیک: تاریخی ائتنوقرافیا
۱V جی بیتیک: میفولوگیادا تاریخ
VI جی بیتیک: ادبیات و فولکلوردا تاریخ
VIIجی ببیتیک: آزر (تورک) دیلینین تاریخی
VIIIجی بیتیک: تاریخی اونوماستیکا
IX جو بیتیک: آزربایجان تورکلرینین سوی کؤکو
پروفسور فریدون آغاسیاوغلو بو اثرلریله پروتوتوک دیلینین یاراندیغی ایلکین آتایورد )اورمو تئوریسی) مسالهسینی حل ائده بیلدی. عالیم، بونو بیلیردی کی پروتوتورک دیلینین هانسی چاغدا داغیلیب باتی و دوغو قوللارا آیریلماسی پروبلئمینین تورکولوژیده دوغرو یورومو یوخایدی. بونون سببی تورک دیلی تاریخی گرامر و تاریخی دیالکتولوگیا ساحهسینده جدّی آراشدیرمانین اولماماسی، تورک دیلی عائیلهسینین و پروتوتورک دیلینین هانسی مکاندا و هانسی چاغدا یارانماسی، اؤزللیکله هانسی چاغدا داغیلماسی حاققیندا سؤیلهنن فیکیرلرین آرخئولوژی بلگهلره دایانماماسیدیر. بو ندنله تورکلرین ائتنوگنزی حاققیندا تورکولوژی علمینده چوخ فرقلی فیکیرلر اورتایا چیخمیشدیر. تورکولوژیده درین کؤک سالمیش، لاکین ثبوت اولونمامیش یانلیش “آلتای دیل عائیلهسی” تئوروسو ایسه تورک ائتنوگنزی علمینی چیخمازا سوق ائتمشدیر. آغاسیاوغلو بو یانلیش تئوریه قارشی تورکولوژیده “اورمو تئوروسو”نو گوندَمه گتیردی. آیری-آیری دیالکتلرین قوووشماسی ایله یارانان بؤیوک دیل عائیلهلری، یعنی پروتودیللر م.اؤ IVجو مینایلده اقلیم دَییشمهلری سببی ایله باشلانان کؤچلرله مختلیف قوللارا آیریلمیش و آیری-آیری چاغلاردا بو قوللاردان یئنی دیاکتلر و دیللر تورنمیشدیر.
آلتای تئوروسو بوگون اؤز اهمیتینی الدن وئرمیش و اورتایا چیخان سورولاری بو تئوری ایله یوروملاماق اولمور. آنجاق تورک دیلینین اؤنآسیادا اورتایا چیخماسینی ساوونان “اورمو تئوروسو” ایله میدانا گلن عالیم، آغاسیاوغلو، بو ساحه ده بؤیوک چالیشمالار و آراشدیرمالار آپارمیش و نهایت دوققوز بیتیک اثریله ثبوتا چاتدیرمیشدیر. بو آرادا بو تئورویلا تانیش اولماق اوچون، عالیمین الده آلدیغینیز اثر – “داشبابا، تورکون داش یادداشی” – داها یئترلیدیر.
دئمک اولور داشبابا عابیدهلری تورک دونیاسیندا یاییلاراق، بیر اورتاق موتیو کیمی تانینمادادیر. بونونلا بئله، بو عابیدهلر آزربایجان توپراقلاریندا داها اسکی بیر تاریخه مالیکدیر. بورادا اولان داشبابالار، داشننهلر، داشآتلار، داشقوشلار، داشبالیقلار، داشقوچلار، داشبدیزلر و بالباللار نئچه مین ایللیک بیر تاریخه مالیکدیرلر. اؤرنهیین مشکین شهرینده “شهر یئری” بالباللاری بونا آپ-آچیق بیر سنددیر. بو بالباللار ان آزی میلاددان اؤنجه اوچونجو مین ایله عاییددیر. بئله-بئله عابیدهلر تورک یوردلاریندا یوزلرجه موجوددور و اؤزللیکله آزربایجانین هر بیر قاریش توپراغیندا نمونهلرینی گؤرمک اولور.
بو اثری آغاسیاوغلو ۲۰۱۳جو ایلده باکیدا، دؤکتور سیفالدین آلتایلی جنابلارینین علمی رداکسییاسی ایله نشر ائتمیشدیر. بو اثر اوچون ۱۳۸ شکیل ده آرتیریلمیش و هر بیر جوملهاوچون مختلف علمی قایناقلاردان یارارلانمیشدیر. بونا گؤره، بو کتاب عرب الیفباسینا کؤچورولدو. آنجاق گون اهمیتینه گؤره داها بوروکراسی ایشلرده معطل اولماسین -دئیه، پولسوز شکیلده پایلانیر. بونو دا آرتیرمالییام، تایپ، دوزنلهمه و کتاب فورمتینده حاضیرلاماق اوچون اوچون تامام ایشلری بو سطیرلرین یازاری بوینونا آلمیش و سیز آزربایجانلیلارا بالاجا بیر هدیه کیمی سونور. هر بیر عیب و چاتمامازلیق وارسا منه عایددیر، لطفن منله اورتایا قویون.


text:
آ. د. ف- نین کاتبلیینین علانی
٢٨فورال ٢٠١٥ (٩ اسفند ١٣٩٣) تاریخینده آ. د. ف – نین مرکزی کمیته سینین نوبه دن کنار پلنومو کچیریلمیشدیر. پلنوم دا بیرینجی، آ.د. ف مرکزی کمیته سینین وفات ایتمیش صدری یولداش امیرعلی لاهرودی و باشقا وفات ایتمیش مرکزی کمیته عضولرینین خاطره لری بیر دقیقه لیک سوکوت لا یاد ایدیلمیشدیر.
یئنی صدرین سئچیلمه سی ایله علاقه دار، مرکزی کمیته نین اجرائیه هیئتینین یکدیل نامزد واله قلی زاده پلنوم ایشتراکچیلارینا تکلیف اولوندو.
تکلیف مذاکیره اولونوب و مرکزی کمیته نین عضولرینین یکدیل سسی ایله قبول اولونموشدور.
بئله لیکله یولداش واله قلی زاده رضا اوغلو آ.د.ف – نین مرکزی کمیته سینین یئنی صدری وظیفه سینه سچیلمیشدیر.
سوندا باشقا تشکیلاتی مسئله لر حاقینده مذاکره اولونوب یکدیل سسله قرارلار قبول اولونموشدور. پلنوم اشتراکچیلاری یئنی صدری تبریک ایدرکن، اونا اوغورلار دیله ئیب ئوز امکداشلیقلارینی فرقه یولوندا سوز وردیلر.
آذربایجان دمکراتئ فرقه سینین مرکزی کمیته سینین کاتبلیگی
٩ اسفند ١٣٩٣


text:
جئیمز جویس
جئیمز آقوستین آلویسیوس جویس (دو.2 فوریه 1882-اؤ.13 ژانویه 1941) (اینگیلیسجه: James Joyce) ایرلندلی یازایچیدیر. گتیردیغی ایفاده یئنیلیکلریله 20.جی یوز ایلین ادبیاتینی دریندن متاثر ائتمیشدی.
جئیمز جویس ،1882 ایلینده دوبلینده آنادان اولدو.عیسوی مکتبلرینده تحصیل ائتدی ، دوبلینده کی یونیوئرسیتی کالئجده فلسفه و مودئرن دیللر اوخدو. 1900"ده ،هله بیلیم یوردو اؤیرنجیکن "ایبسئنین بیز اؤلو اولاندا اویانیریق"اوستونده قلمه چکدیگی اوزونجا یازی Fortnightly Review درگیسینده یاییملاندی.
او آرالار،داها سونرا Chamber Music آدلی کیتابدا توپلاناراق اولان لیریک شعرلرینی یازمایا باشلادی. 1902"ده دوبلیندن آیریلیب پاریسه گئتدی. آما ائرتسی ایل اؤلوم دوشه گینده کی آناسینی زیارت ایچین مکررن ایرلنده دؤندو. 1904دن سونرا نورا بارناکئل "له یاشامایا باشلادی.1905"دن 1915"ه قدر تریسته ده یاشادیلار. 1906 یاییندا روما گئدن جویس یاخلاشیق دوققوز آی بویونجا بیر بانکدا چالیشدی. رومدان سیخیلینجا 1907 قیشیندا تکرار تریسته"یه دؤندو.تریسته"ده Berlitz School’دا اینگیلیسجه اؤیرتمنلیغی ائتدی. دوبلینلیلر ،1914 ایلینده بؤیوک بریتانیا دا یاییملاندی .جویس،1915"ده تک اویونو اولان "سورگونلری" یازدی. صنعتچینین بیر گنج آدام اولاراق پورتره سی آدلی اتوبیوقرافیک رومانی 1916 ایلینده یاییملاندی. همن ایل جویس و عایله سی زوریخه داشیندیلار.
بؤیوک بیر یوخسوللوق ایچینده یاشادیقلاری زوریخده لاب بؤیوک اثری اولان اولیس (Ulysses) اوستونده چالیشدی و بو کیتاب Little Review آدلی بیر آمریکا درگیسینده دیزی شکلینه یاییملانمایا باشلاندی.آنجاق کیتاب حقینده دعوی آچیلماسی سببیله 1920"ده دیزییه آرا وئریلدی. اولیس کیتاب اولاراق ایلک دفعه 1922"ده پاریسده باسیلدی(چاپ اولدو).دوبلینده گئچن 24 ساعاتی آنلاتان رومان ،هومئرین اودیسه سی اوزرینه اساسلانیبدیر. چوخلو یئنی تئکنیکلر قوللاندیغی رومان،یاییلاندیغیندا بؤیوک یانکی(عکسالعمل) اؤزونه گؤردو.
جویس عاییله سی ایکی ساواش آراسیندا پاریسده قالدی. بو دؤنمده سون رومانی اولان Finnegans Wake اوستونده چالیشدی. 1939"دا فینئقانس وئیک باسیلدی .13 ژانویه 1941"ده جئیمز جویس اؤلدو.
اثرلری[دَییشدیر]
- دوبلینلیلر
- سورگونلر
- Giacomo Joyce
- صنعتچیسینین مکتوبلاری
- اوتاق موزیکی (شعرلر)
- صنعتچیسین بیر گنج اولاراق پورتره سی
- اولیس
- Finnegans Wake
بعضی اثرلرین الکترونیک ورژنلری[دَییشدیر]
- Chamber Music (اینگلیزجه)
- Dubliners (اینگلیزجه)
- A Portrait Of The Artist As A Young Man (اینگلیزجه)
- Ulysses (اینگلیزجه)
- Finnegans Wake Archived 2006-08-22 at the Wayback Machine. (اینگلیزجه)
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
- اینگیلیس دیلینده یازیچی
- جئیمز جویس
- ۱۸۸۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۱۹۴۱-جی میلادی ایلده اؤلنلر
- 19th-century Irish people
- 20th-century Irish male writers
- ۲۰. یوز ایلده ایرلندی رومانچیلار
- 20th-century short story writers
- Alumni of University College Dublin
- Deaths from ulcers
- Disease-related deaths in Switzerland
- اوتریش-ماجاریستانداکی ایرلندی غوربتچیلر
- کوروواسیدهکی ایرلندی غوربتچیلر
- فرانسهدهکی ایرلندی غوربتچیلر
- ایتالیاداکی ایرلندی غوربتچیلر
- سوئیسدهکی ایرلندی غوربتچیلر
- Irish male novelists
- Irish male short story writers
- Irish male poets
- Irish tenors
- Irish literary critics
- Modernist writers
- People educated at Belvedere College
- People educated


text:
بالتا
بالتا متالیک کسیجی تیله مالیک اولان، ساپاقدا برک اوتوردولموش آلت دیر. بالتالارین موختلیف نؤع لری واردیر. بالتالار عادتا دولگرلیک ایشلرینده آغاجلارین یونولوب فورمایا سالینماسیندا و کسیلمه سینده ایستیفاده ائدیلیر. قدیمده بالتادان هم ال سیلاحی هم ده آتیلان سیلاح کیمی ایستیفاده ائدیلمیشدیر.
بالتالارین کسیجی حیصّهسینی ساپاقلا بیرلشدیرمک اۆچون، اونون توتقاج حیسسینده دئشیک نظرده توتولور ساپاق بو دئیشیه کئچیریلدیکدن سونرا او پازلا برکیدیلیر.
ایلک بالتا هله قدیم داش دؤورونده مؤجود اولومموشدور. آغاجا باشلانمیش، ایتی کسیجی تیللری اولان داش پارچالاریندان بالتا کیمی ایستیفاده ائدیلمیشدیر. بو گونکو بالتالارا اوخشاری اولانلار مئزولیت (۶۰۰۰ ایل اول) دؤرروندن میدانا گلمیشدیر. اونا قدر اینسان لار اوج حیصّهسی ایتی لنمیش داشلاردان ایستفاده ائدیردیلر. ایلک بالتالارین تیللری داشلا برابرسوموکدن ده حاضیرلانیردی. بالتالاردان آغاجلارین کسیلمسینده و اونلارین اعمالیندا ایستیفاده اولونوردو. او دؤوردن بالتالارین فونکسیالاریندا ائله بیر دئیشیکلیک اولمامیشدیر. سونراکی نئولیت دؤورون باشلایاراق دوزبوجاقلی تیله مالیک داش بالتالاردان ایستیفاده ائدیلمیشدیر. داها سونرالار بالتالارین اوج حیصّهسی میس دن حاضیرلانماغا باشلاییر. بورونج بالتالارا بورونج دؤورونده تصادوف ائدیلیر.


text:
حلاج اوغلو؛ آذربایجانین بؤیوک بیلگین سیماسی
محمدرضا باغبان کریمی
آذربایجانین بؤیوک- بیلگین سیمالاریندان بیری دؤکتور ترابی اونلارجا دهیرلی کیتابلارین مؤلفیدیر کی آنا دیلینین خدمتینده «ائینالی داغی» اثریله همیشه قالارقی اولاجاقدیر. آذربایجانین بیلیک عالیمینه و بشریت سعادتینه خدمت گؤسترن عالیملری آز اولمامیشدیر؛ دؤکتور علی اکبر ترابی دا بوسیرا شخصیتلردن ساییلیر. ترابی جنابلاری بیر عؤمور اؤلکهمیزین اؤیرهتیم دونیاسینا خدمت ائدیب و دهیرلی اثرلرین یاراتماسیلا بو خدمتلری همیشهلیک ساخلاییبدیر. تورک شعرلرینده «حلاج اوغلو» مشروطه قهرمانلارینی یاد ائدهرک تخلوصونو سئچمیشدیر.
حلاج اوغلو ۱۳۰۵ جی ایلده تبریزده آنادان اولوب، ایلک تحصیلاتینی اؤز دوغما شهرینده بیتیرمیش، عالی تحصیلاتینی دا بلژیک و فرانسادا سونا چاتدیرمیش و «سوربون» یونیوئرسیتهسینین سوسیولوژی، علملر فلسفهسی و مردم شناسی درسلرینی تدریس ائتمیش و علمی تحقیقلری ایران بیلیم یوردلاریندان دهیرلی اثرلر ساییلمیشدیر. عالیم، یونیوئرسینه فعالیتی ایله یاناشی گؤزهل و علمی کیتابلارین مؤلفیدیر. کیتابلارینین چوخو دؤنه- دؤنه چاپ اولوب و خالق طرفیندن قارشیلانیبدیر. علمی اثرلریندن آشاغیداکی کیتابلاری آد چکمک اولار:
– مردم شناسی،
– جامعه شناسی و دینامیسم اجتماع،
– شناخت علمی جامعه،
– فلسفهی علوم،
– جامعه شناسی روستایی،
– مبانی جامعه شناسی،
– نظری در تاریخ ادیان،
– لغات و اصطلاحات،
– جامعه شناسی در ایران امروز،
– مکاتب جامعه شناسی معاصر،
– جامعه شناسی و ادبیات،
– جامعه شناسی هنر و ادبیات،
– ائینالی ائل داغی و …
ائینالی ائل داغی اثری ۱۳۷۲ ده نشر اولاراق گورولتولو آلقیشلارلا قارشیلاندی. دوغرودان دا بو اثرده شاعرین و بؤیوک عالیمین قدرتلی ارادهسینین، ائل ـ اوبایا، دوغما خالقیمیزا و شانلی تاریخیمیزه بسلهدیگی اینامین عطرینی دویوروق. ائینالی داغی، تاریخ بویو قوجامان تبریزین طبیعی دایاناغی و گؤرکمی اولدوغو و اونون قیزیل بویالی قامتی هر سحر هر تبریزلینین گؤزو اؤنونده جانلاندیغی حالدا، بو تبریزه لایلای چالان و یوز ایللر بویو تبریزیمیزین کئشیگینده قالان داغین حاققیندا چوخلو مطبلر یازیلمیشدیر. آنجاق دؤکتور ترابینین بو داغا توخوندوغو چوخ دهیرلی و اؤنملیدیر، چونکی بیر جامعه شناس عالیم کیمی و خالقینا ـ وطنینه اورهک دولوسو سئوگیسی اولان بیر بؤیوک اینسانین یاناشماسی کیمی دوغرودان دهیرلیدیر.
حلاج اوغلونون بوراداکی گوجلو دویغو و دوشونجهسی، اونو چاغداش شعریمیزین پارلاق اولدوزو کیمی گؤز اؤنونده جانلاندیریر. هر اوخوجو بو اثری اوخویاندا «سهندیه»نین حال ـ هواسینی دویور. حلاج اوغلونون بو مجموعهده ائینالیدان علاوه آیری شعرلری ده واردیر او جملهدن: «سؤنمز اولدوزلار»، «شانلی آشیق، یئنی دنیا»، «شعرین عیاری» هر بیری اؤز یئرینده دوشونجه ایله دولو اثرلردیر. پروفسور زهتابی دئمیشکن «مشروطه انقلابیندان بری، آذربایجان شاعرلری اؤز ائللرینین آرزو و دیلکلرینی، شن و کدرلی آغیر گونلرینی، ایگیدلیک و قهرمانلیقلارینی، هم ده شهرلریمیزین مشهور تاریخی آبیدهلرینین دیلینده، یا اونلارا خطاب، و یا بو دیارین مشهور یئر، داغ و جغرافی آدلاری دیلیندن اونلارا خطاب دئمهیه باشلامیشلار. بیریانین «ارک» ـه حصر ائتدیگی گؤزهل منظومهنی، شهریارین «حیدر بابا» و سهند» داغلارینا حصر ائتدیگی منظومهلرینی، موسوی اردبیلینین «ساوالان» داغینا حصر ائتدیگی منظومهسینی، ائلهجه ده م. شبسترلینین «میشوون افسانهلری» اثرینی گؤسترمک اولار. (البتده بو سیرادا یوزلرجه اثری مختلف آبیدلره خیطاب یازیلدیغینی سیرالاماق اولار). بوتون بو اثرلرده شاعرلر، آبیدهلری و داغلاری جانلاندیراراق، اونلارین دیلینده جامعهنین کئچدیگی تاریخی یولو، اوندا کی مختلف حادیثهلری، خالقین بو گونکو حیاتی، دوشونجهلری و صاباحیندان سؤز آچمیشدیر. ائینالی داغی تبریزین تاریخی بویو کئچیردیگی بوتون تاریخی حادثهلرین شاهدی اولموشدور. بو قوجامان و اورهیی سرّلرله دولو داغین اورهیینی آچیب دانیشدیرماق شرفی «حلاج اوغلو»نا قسمت ایمیش.
معاصر ادبیاتیمیزدا، شعریمیز باشدان باشا جامعهیه، اونون حیاتی، بوگونو و گلهجهیی، آرزی و دیلکلری، جوشغون احتراملاری، چتینلیکلرله یورولمادان مبارزهلری، ظولم و عدالتسیزلیگه باش ایمهمهلری، همیشه گونش سوراغیندا اولمالاری، صبر و طاقت ایله برابر عناد و دؤنمزلیکلری شعریمیزین اساس موضوعو و آپاریچی سورهسی اولموشدور. بیر سیرا اجتماعی و ادبی علتلره گؤره شعریمیزده اساس مضمونو تشکیل ائدهن جامعهمیزین حیاتی واقعیتلری و تاریخیله علاقه دار اولان حقیقتلردیر و ۵۰ ایل تامام بو واقعیتلردن آسیلاراق شعریمیزین موضوعو داغلارا، تاریخی آبیدهلره، جغرافی آدلار خطاب سؤیلهنن سؤزلر اولموشدور. «حیدربابایا سلام» بیر مکتب یاراتمیش و اوندان سونرا ارک قالاسی، سهند داغی، ائل دایاغی، ائینالی داغی، و هر شهرین و حتا کندین داغی، دره سی، بولاغی و یا باشقا بیر آبیدهسی او یوردون شاعرینه بیر سمبل اولاراق ائلینین، یوردونون، حتا اؤزونون دردلرینی سؤیلهمهیه مخاطب اولموشدور. بئلهلیکله محمد بیریا «ارک» قالاسینا، موسوی اردبیلی «ساوالانا» یئنه شهریار «سهند»ه . م شبسترلی «میشوو» ا و نهایت حلاج اوغلودا تبریزین باشی اوستده دایانان «ائینالی» داغینا خیطاب، جامعهنین دردلرینی سؤیلهمهیه باشلامیشدیر.
«ائینالی داغی تبریزین تاریخ بویو کئچیردیگی بوتون تاریخی حادثهلرین شاهیدی اولموشدور. بو قوجامان و اورهیی سرّلرله دولو داغین اورهیینی آچیب دانیشدیرماق شرفی، حلاج اوغلونا قسمت اولموشدور. تبریزین منلیگینه سمبول اولان باشی اوجا ائینالی داغینین اورهیینده بو دیارین تاریخینی اؤزونده عکس ائتدیرهن آیناسی، سینهسینده آلاولاری، دردلری، زبانه چکن شعلهلری، دئمک ایستهدیگی سونسوز سرلر، سؤزلر و حیکایهلری واردیر. بو آلوولار و شعلهلردن دیرکی اونون یاماجلاری، دره و تپهلری، هر یاز چاغی آل بایراغلی لالهلرله بزهنیر. حلاج اوغلو بو لالهلرله اولو بابالارینین باشدان گئچیردیگی حادثهلرله تانیش اولور، او شاعر گؤزویله بونلاری گؤرور و شعرینده داشلاری، توپراقلاری، گوللری- چیچکلری دیله گتیریر. اونلارین اورهک خزینهسینی آچاراق، کئچمیشی ایله تانیش اولماق ایستهییر و اوخوجولارینا چاتدیریر. او، ائینالی داغینی ائلی ایله بیرگه گؤرور و بئله سسلهنیر:
یاشاییرسان ائل ایله بیرگه، ائل ایله گؤرونورسن
باخاراق تبریزه باغ- باغ آچیلیرسان، سئوینیرسن.
شانلی تاریخینی گؤزدن کئچررکن اؤیونورسن.
بو دیارین بوتون تاریخینه شاهد اولان ائینالی داغینی دیله گتیرمک، شاعرین مقصدی اولور و تاریخین دردلریندن، بوگون.
یارالاریندا دانیشیر و بئلهلیکله ده خالقیمیزی اؤز دردلریله، وارلیغی ایله، منلیگی ایله تانیش ائتدیریر. حلاج اوغلو بو اثریله ایستهییرکی بوتون چاغداش شاعرلریمیز هر جور بدبینلیکدن اوزاق اولاراق، اومودلو و خوشبینلیکله، پاریلدایان گؤزلرله گلهجهیین ایشیقلی اوفوقلارینا باخسینلار و ائل- اوبایا عشق و اومود اینجیسی یاغدیرسینلار:
گلهجکلر اوفوقون سئیر ائلهین شاعر، او قارتال
قوی نسیللرله پر آچسین
ال اوجا زیروهیه چاتسین
ابدیتله یاناشسین
خیالیندان اؤلومو- ایتگینی آتسین
باخاراق ائل- اوبایا تاریخی آنسین
داها حاقلی اولاراق سؤنمهیی دانسین
داغا دؤندوکده صلابتله دایانسین
بولود اولدوقدا بوتون میرواری تؤکسون
هاوالانسین.
البتده حلاج اوغلو تکجه اثری بو ائینالی داغی دئییلدیر، بلکه چوخلو شعرلری واردیر، آنجاق هامیسیندا، ائلدن- اوبادان مودافیعه ائتمک، ائل سئوهرلیک، انسان سئوهرلیک، وطن سئوگیسی و بشریت قایغیسی اونلارین هامیسیندا دالغالانیر. اودلار یوردو، قاچاق نبی، شانلی تبریز دویغولارینی دیله گتیریر. ائینالی ائل داغی شعریندن نئچه سطر بیرگه اوخویالیم:
شهریمین منلیگی آل آلنی آچیق ائینالی داغیم!
سؤیله «عاشیقلر»یوین اودلو دیلیندن،
باش اوجا شانلی ائلیندن،
تاریخین چنلی بئلیندن
بو بؤیوک ائللر اوچون قلب ده آئینهلرین وار.
توپلاییب تجربه تاریخ بویو گنجینهلرین وار.
***
قلبیوین داغلارین، ائی ائل داغی، آی ائینالی داغیم!
بو اَسَن یئل سازی سؤیلر،
اویانار سؤزلری دینلر
هامی یئرلر هامی گؤیلر،
سینهن ایچره نه آلوولار
نه اوجا شعلهلرین وار،
گنجلر قانی تؤره تمیش نه قیزیل لالهلرین وار.
سن ووروشدون اوجا شانلی ایگید ائینالی داغیم!
قارلا، طوفانلا، دومانلا الی یالین؛
آجی اولموشسادا چوخ خاطره قلبینده، داریخما!
بیر صدفلی سازی دیندیر،
دئیه جکدیرکی
واریندیر:
بایاتی، قوشما، گرایلی
او شیرین دیلده نه بالین؛
سؤیله آی ائینالی نه شیرین دیل- دوداغین وار،
بیلیرم من، آتالاردان بابالاردان سوراغین وار.
***
نه دیر او ائل سسی
گوللر نفسی،
ائینالی داغیم!
سؤیله تا بلکه سؤنه قلبینده داغیم؛
گرچه «کهلیکلی بولاغلار»
بو یانان کؤنلومه آغلار.
او اوزاقلاردا چمنلر،
او چمنلرده گزهنلر:
نه گول اوزلر،
نه گؤزو یاشلی بولودلار،
نه آچیق قلبلی دوزلر
گول- چیچک رنگلی پروانهلرین وار،
دلی کؤنلون قوشونا دانهلرین وار
***
ائینالی! قوی داها جینگیلدهیه شاعرلریوین اودلو سلامی،
جینلاماندا او «بولود» قوی ائشیده عکس صدامی:
سن دئدین بوی بیزه قورقود بابادان «سازلی سؤز» ایله،
نه اوزاقلاردا قالان اولدوزو سئچدین؟!
سن دولاشدین آ «بولود! ائل- اوبایا یاشلی گؤز ایله،
یاغاراق، تارلالاری، کؤوشنی کئچدین.
ایلدیریمدان نه اوراقلار قاییریب، توولادین الده
نه قارانلیقلاری بیچدین؟!
نه اوجا سسله، گورولتویله باغیردین،
هامینی حقّه چاغیردین.
قوی اوسس، داغ- درهده سسلنهرهک هر یئره گئتسین،
حاق سسی قوی او جالیب یئرکورهسیندن گؤیه یئتسین،
دده قورقودسازی دیر توزلو سازیم، کور بونو گؤرسون!
حق سئوهنلر بؤیودور بو سؤزوموز، کارلار ائشیتسین!
***
آی گؤزهل ائینالی آی دردلریمین اورتاغی داغیم!
گؤروم «حیدربابا» نی باشی اوجا قاف کیمی قالسین،
اودلو «حاللاج» سسی- بو ائل نفهسی- عرشه اوجالسین
گؤرمه ییم حق «سؤنمز»ی «منسیزلهمه ده» بیرده سوزالسین
گؤرمهییم حق «هارای» ی، اود«آلاو»ی بیرده قارالسین
قوی او یاسلی قولونو شاختا سازین بوینونا سالسین،
باساراق سینهسینه ائل سازین عاشیق کیمی چالسین،
قلبینین آغریسی قویسون،
کده ری بلکه آزالسین.
جوشدور اوشانالی سهندین «بولود» ون
تاکی قیزیشسین،
یاراسی بلکه ساغالسین
«سازینین سؤز» کیتابیندان یئنی بیر صفحه آچیلسین،
گئجهلر ظلمتلی گئتسین،
شن گونش نورو ساچیلسین،
«بولود» ون گؤزلری یاشلا یئنه دولسون،
«قول – بویون اولماق ایله ایستی گونشله»
تزهدن بیرده دوغولسون،
یئنی دن اؤز «آتاسیندان – دده قورقوددان – آد آلسین».
توک پاپاق باشدا، باشی عرشه دایانسین،
ائلدن الهام آلاراق، قوی داهادا باشی اوجالسین.
گلهجکلر اوفوقون سئیر ائلهین شاعر، اوقارتال
قوی نسیللرله پر آچسین،
ابدیت له یاناشسین، ان اوجا زیروهیه چاتسین،
خیالیندا اؤلومو- ایتگینی آتسین،
باخاراق ائل- اوبایا تاریخی آنسین.
داها حقلی اولاراق سؤنمهگی دانسین
داغا دؤندوکده، صلابتله دایانسین
بولود اولدوقدا بوتون میرواری تؤکسون،
هاوالانسین


text:
۱-آمینوسیکلوپروپان-۱-کربوکسیلیک اسید
۱-آمینوسیکلوپروپان-۱-کربوکسیلیک اسید (اینگیلیسجه: 1-Aminocyclopropane-1-carboxylic acid) بیر شیمیایی ماده. ۱-آمینوسیکلوپروپان-۱-کربوکسیلیک اسید اوکسیژن بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«1-Aminocyclopropane-1-carboxylic acid»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ۱-آمینوسیکلوپروپان-۱-کربوکسیلیک اسید گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز: تخمینن ۲۰۰ گوندور آجلیق اعتصابینا داوام ائتدیرن فیلیسطینلی محکوم سامیر عیساوی و دیگرلری سانکی اؤلومله بورون-بورونا
ایسراییل طرفیندن هئچ بیر سبب گؤستریلمهدن حبس اولونان فیلیسطینلیلرین آجلیق اعتصابی داوام ائدیر.
تخمینن ۲۰۰ گوندور آجلیق اعتصابینا داوام ائتدیرن فیلیسطینلی محکوم سامیر عیساوی و دیگرلری سانکی اؤلومله بورون-بورونا …
دونیانین رئاکسیاسینی چکن حقوقسوز حبس و اسیر آلمالارا آوروپا بیرلیگیندن ده اعتراض گلدی.
آجلیق اعتراضینا داوام ائدنلرین ساغلیق وضعیتلرینی “ناراحاتلیق وئریجی” اولاراق آدلاندیران آوروپا بیرلیگی خاریجی علاقهلر یوکسک نمایندهسی کاترین آشتون، ایسراییله فیلیسطینلی محبوس و اسیرلرین بین الخالق حقوقدان ایرهلی گلن حقوقلارینا حؤرمت ائتمهسی چاغیریشی ائتدی.
آچیقلامادا، ایسراییلین حبس و گؤز آلتینا آلما تطبیقلری ده تنقید اولوندو.
نظارته آلینما سببلری حاقیندا معلوماتلاندیریلمالیدیر بین الخالق حقوقون گرهگی اولدوغو ایسراییله خاطیرلادیلیرکن محاکیمه ائتمهلرین گئجیکدیریلمدن رئاللاشدیریلماسی لازیم اولدوغو دا آچیقلامادا وورغولاندی.
ایسراییلده قانونلار گرهگی عسگرلر گؤز آلتینا آلدیقلاری فیلیسطینلیلری حبسه آتیر و گؤز آلتی مدتلری ۶ آیدا بیر یئنیلنبیلیر. بو وضعیتده فیلیسطینلی اسیرلر، محکمه اؤنونه چیخاریلمادان ایللرجه حبسده قالا بیلیر.
ت ر ت


text:
ایشقالچی فارس رژیمینین ارمنیستانا سیلاح سورسات یاردیمینا اعتراض ائدهک.
ایران فارس ایشقال رژیمینین تورک و آزربایجان دوشمنلیگینه دوام ائدهرک ایشقالچی ائرمنستانا هاوادان و قارادان سیلاح و تجهیزات داشیماقدادیر.
ایران فارس ایشقال رژیمینین تورک و آزربایجان دوشمنلیگینه دوام ائدهرک ایشقالچی ائرمنستانا هاوادان و قارادان سیلاح و تجهیزات داشیماقدادیر.
ایران ایشقال رژیمینین بو جنایتینی قیناماق آماجی ایله داها اوولده دئدیگیمز کیمی میللتیمیزی اعتراضا چاغیرریق.
اعلام اولونان تظاهرات یئرلری رژیم سیلاحلی و امنیتی قووه لری طرفیندن ایشقال ائدیلیرسه هر زامانکی تاکتیکیمیزله هر یئر اعتراض یئری و هر زامان اعتراض زامانی تاکتیکی ایله اوز اعتراضلاریمیزی ایشقالچی فارس رژیمینه و ارمنستانا دوام ائتدیرمه لیک.
#قاراباغ_آزربایجاندیر
آند اولا ستارخانا نوردوز کرگ باغلانا
کورد فارس ارمنی آزربایجان دشمنی
قاراباغ بیزیمدیر بیزیم اولاجاق
و باشقا میللی شعارلاریمزلا اعتراض ایلملریمیزی دوام ائتدیرهجهیک.
تبریز: راستا کوچه
اورمو: عطایی و اورمو خیابانلاری
اردبیل: شریعتی دورد یولو
تهران: امام حسین مئیدانی
زنجان: یاشیل میدان
و باشقا شهرلرده میللی فعاللارا گوره شهرلرین قالابالیق اولان یئرلرینده اعتراض کئچیریلملیدیر.
*گونئی آزربايجان ایستیقلال پارتیسی*


text:
یوز ایله یاخیندیرکی گونئی آذربایجانیمیز بعضی دولتلرین چیخارلارینی قوروما ایله بیرلیکده فارس ایرقچی لیغیتا ( نژاد پرست لی یینه ) آرخالانان تئهران رئژیمی نین مستعمره سینه چئوریلمیشدیر..
تهران رئژیمی بوتون ایمکانلاری ایله بوگونه قده ر آذربایجان نین موجودییتینی و تورک میللتینین وارلیغینی انکار ائتمه یه چالیشیب ، چالیشماقدادیر.
سوزده دولت اولاراق اینسان حاقلارینین بیاننامه سینه قول چکسه ده چیخارجی دولتلره آرخالاناراق ، بوتون طبیعی حاقلاریمیزی الیمیزدن آلماقا جهد گوسترمیش، تاریخ ، مدنیت و دیلیمیزی داناراق، بیزی بیز اولاراق یوخ، اوزلرینین فاشیست ذهنیتینده ن دوغان بیر کیچیک قوم کیمی گوسترمه یه چالیشیرلار، اولکه میزی تالان ائده ره ک بوتون یئر آلتی ویئر اوستو میللی سرمایه لریمیزی فارس بولگه لرینه آختاریرلار، پیلانلی بیر شکیلده میللتیمیزین سرمایه ، بئیین و ایش گوجونو ،فارس بولگه لره کوچورتمک اوچون زمین حاضیرلایرلار، بوتون مئدیا آراجلاریندان یارارلانیب ، میللتیمیزی جاهیل ، آنلاماز ، گئریجی گوستریرلر. باشقا سوزله دئسک اوز آدلارینی ، خصوصییتلرینی بیزه مال ائتمه یه چالیشیرلار. دیل و کولتوروموزه قارشی آغیر تحقیرلر ائدیرلر. بونلار بس دئیلمیش کیمی ۲٠٠٦ نجی ایلده دولتین رسمی اورقانی اولان « ایران »آدلی قزه ته ده تحقیر ائدیجی بیر کاریکاتور ایله ان چیرکین و غیر اینسانی شکلیده میللتیمیزه بویوک بیر اهانتده بولوندولار. حقیقی اوزلرینی گوسته ره ره ک میللی وارلیغیمیزین نئجه یوخ ائتمک ایسته دیکلرینی اوتانمازجاسینا یاینلادیلار!!
بو آرتیق میللتیمیزین صبرینین کاساسینی داشیردی ! ۱ خورداددا میللتیمیز ان مدنی شکیلده گوستردی کی، کیمسه بیزیم میللتین منلی ینی تاپدالایّب و تحقیر ائده بیلمه ز ، میلیونلارجا اینسان خیاوانلاراـ کوچه لره توکوله ره ک هارای ، هارای من تورکم دییه رک، اوز وارلیغینا صاحیب چیخدیلار. بئله لیکله بیر عصره یاخین چیخارجی دولتلرین و ایرقجی فارس حاکمییتین انکار و آسیمیلاسیون سیاستلرینی بوشا چیخارتدیلار.
خورداد قیامی
یوز ایله یاخیندیرکی گونئی آذربایجانیمیز بعضی دولتلرین چیخارلارینی قوروما ایله بیرلیکده فارس ایرقچی لیغیتا ( نژاد پرست لی یینه ) آرخالانان تئهران رئژیمی نین مستعمره سینه چئوریلمیشدیر..


text:
کرن بلک
کرن بلک (اینگیلیسجه: Karen Black) آمریکالی موغنی، یازیچی و اوْیونچو ۱ ژولای ۱۹۳۹ میلادی تاریخینده ایلینوی ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۴ ایل عومر ائلهییب و ۰۸ اوت ۲۰۱۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ۱۹۶۰–۲۰۱۳ ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
Source:"Karen Black". IMDb. Retrieved 7 March 2014.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Karen Black»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کرن بلک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ماهاباراتا
ماهاباراتا (اینگلیسجه : Mahabharata هیندجه : महाभारतम्) ماهاباراتا هیندوستانین ایکی بؤیوک حیماسهسیندن بیری دیر (رامایانا دا اوبیری دیر)سانسکریت دیلینده یازیلمیش یوزمین بیت ده شعر ، بو حیماسه ایکی ائلین آراسیندا اولان ساواشلار و رقابتلره گؤرهدیر .
ماهاباراتا عینی زاماندا فلسفهدن ایچینده وار اؤرنک یاشایئش دؤرت آماجی وار (پروشارتا) ماهاباراتانین اصلی داستانلاریندان باقاواد گیتا دیر ، دامایانتی ناغیلی ، شاکوتالا ناغیلی ، پروراوا و اورواشی ناغیلی ، ساویتری و ساتایاوان ناغیلی ، کاچا و دوایانی ناغیلی ، ریشیاسرینقا ناغیلی و رامایاناداندا بیراز[۱].
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ اینگیلیسجه ویکیپدیا دان چورولموش ماهاباراتا مقاله سیندن.