text:
توركجه يه چئويرن: گونتاي گنج آلپ
عربجه دن فارسجايا چئورين و آشاغيداكي اؤن سؤزلري يازان: ياسر ميردامادي
احمد القۇببانجی 1958-جی ایلده نجف دوْغۇملۇدۇر. عیراقێن اۆنلۆ دین بیلگهلریندن بیری اوْلاراق بیلینمکدهدیر. دینی ائيیتیمینی نجفده، بئيرۇتدا و قۇمدا آلمێشدێر. تانێنمێش شیعه عالیملریندن محمد باقیرصدر و محمد حۆسين فضلۇللاهدان دا درس آلمێشدێر. آتاسێ و بئش قارداشێ صددام طرفیندن اؤلدۆرۆلمۆشدۆر. القۇببانجی بۇ اۆزدن عیراقدان قاچاراق ایرانا يئرلشر. بۇ زامان ایران-عێراق آراسێندا ساواش واردێر و القۇببانجی ایران اوْردۇسۇندا عیراقا قارشێ ساواشدا يارالانار.
ایراندا اۇزۇن سۆره ياشامادان اؤنجه تام گلنکسل بیر شیعه گیبی دۆشۆنۆردۆ. ایران ياشامێ سۆرهسینجه القۇببانجینین گؤرۆشلرینده اؤنملی دَيیشیم و دؤنۆشۆملر ميدانا چێخار. اؤنجهلر دستغيب و طالیقانی گیبی گلنکچی ایرانلێ شیعه يازارلارێن ياپێتلارێنێ عربجهيه چئویرن القۇببانجی سوْنرالار سوْرۇش، شبۆستری و ملیکيان گیبی موْدرن تفسیرچلرین ده کیتابلارێنێ عربجهيه ترجۆمه اتمهيه باشلار. القۇببانجی دریندن موْدرن تفسیرجیلرین ائتکیسی آلتێندا قالار. بۇ ائتکیلنمه يی اوْنۇن وحی حاققێندا تألیف ائتدیگی چئشیتلی اثرلرینده آچێقجا گؤرمک مۆمکۆندۆر. وحی حاققێندا تألیف ائتدیگی “پئيغمبرلیک و تانرێسال وحی سوْرۇنۇ” کیتابێ بۇ ائتکیلنمهنین سوْنۇجۇ اوْلاراق مئيدانا چێخار. بۇ کیتابدا وحی له ایلگیلی بيان ائتدیگی گؤرۆشلر سوْرۇشۇن و شبۆسترینین گؤرۆشلری ایله اؤرتۆشمکدهدیر.
القۇببانجینین يئنی گؤرۆشلری سیياست دۆنياسێندان دا کناردا قالمادێ. صددامێن دئوریلیشیندن سوْنرا القۇببانجی عیراقا دؤندۆ. 2012-جی ایلین اووَللرینده ایرانا سفری سێراسێندا ایران گیزلین پوْلیسی طرفیندن تۇتۇقلاندێ. نجفین ایمام جۆمعهسی و ایران طرفیندن دستکله نن “عێراق يۆکسک کوْنئسئيی”نین اۆيهسی اوْلان قارداشێ صدرالدین القۇببانجینین راپوْرۇ و باسقێسێ اۆزرینه اوْنۇن ایران ایستئخباراتێ طرفیندن تۇتۇقلانێب سوْرقۇلاندێغێ بیلدیریلمیشدیر. صدرالدین القۇببانجی اوْنۇ تکفیر ائدهرک دیندن چێخدێغێنێ دۇيۇرمۇشدۇ. احمد القۇببانجینین ایراندا ياخالانماسێ فارس دیللی مئدیيادا آز يانسێسا دا، عرب دیللی مئدیيادا گئنیش يئر آلدێ. عیراقێن لیبئرال سیياستچیلریندن اوْلان رۇحانی عياد جمال الدین القۇببانجینین تۇتۇقلانماسێنا قارشێ چێخدێ. بۇنۇن اۆزرینه ایرانێن باغدادداکێ بؤيۆک ائلچیلیگی قارشێسێندا اعتیراض گؤستریسی دۆزنلندی. بۇ باسقێلار اۆزرینه القۇببانجی سربست بۇراخێلدێ. اوْ، شیمدی عیراقدا ياشاماقدادێر. القۇببانجینین ياخالانماسێندان اؤنجه ایراندا يايێملانان “دین آيێنێن کیتابێ” آدلێ درگیده يازارێ بیلینمهين بیر يازێ يايێملاندێ. بۇ يازێدا القۇببانجینین “قادێن، قاوراملار و حۆقۇق” کیتابێ اینجهلنمیشدی. يازێدا “بۇ کیتاب عیراقا نۇفۇذ ائدن کۆلتۆرل باسقێنێن سوْنۇجۇ اوْلاراق يئنی فیکیرلر ایچرمکدهدیر” سؤيلنمکده ایدی.
“عرب آتئیستلرینین درگیسی”نین احمد القۇببانجی ایله ائتدیگی سؤيلهشی دؤرد باخێمدان اؤنملیدیر:
1- آتئیست اوْلدۇقلارێنێ آچێقجا بيان ائدن کیشیلر و يا قۇرۇملارلا دیندارلار ایلیشکی قۇرماز، سؤيلهشمزلر. بۇ آچێدان احمد القۇببانجینین بیزیمله سؤيلهشمهسی بیر اؤرنک تشکیل ائده بیلر. گلهجکده دیندارلار و آتئیسیتلر آراسێندا دیيالوْقۇن ساغلانماسێ آچێسێندان بۇ سؤيلهشی چوْخ ائتکیلی اوْلا بیلر.
2- دیگر ياندان ایرانلێ آتئیستلر ده دیندارلارلا سؤيلهشیيه گیرمهيی هئچ دئنهمهمیشلر. “عرب آتئیستلرینین درگیسی”نین گئرچکلشدیردیگی بۇ سؤيلهشی ایرانلێ آتئیستلر اوچون ده بیر اؤرنک اوْلۇشدۇرا بیلر.
3- قۇم علمی حؤوزهسینین آيدێنلاتێجێ سوْسيال بیلیملری اؤنمسهمهسی نجف، کربلا و سامیرا گیبی مرکزلرله مۇقايیسهده داها ایرهلی دۆزئيدهدیر. آنلاشێلان القۇببانجی عیراقا دؤنۆب و کندیسینین کؤکدنجی گؤرۆشلرینی اینتئرنئتده پايلاشدێقدان سوْنرا عیراقلێ رۇحانیلرین اعتیراضێيلا قارشێلاشمامێشدێر. لاکین کندیسی عیراقدا دا تکفیری گؤرۆشۆن ائگهمن اوْلۇشۇندان ياخێنماقدادێر. آنجاق اوْ، عیراقدا دئيیل، ایراندا تۇتۇقلاندێ. بۇ باخێمدان ایران و عیراق آراسێنداکێ فرقی بلکه عیراقدا سئکۇلار، ایراندا ایسه دینجی رئژیمین ائگهمن اوْلماسێ ایله آچێقلاماق اوْلۇر.
4- ایران دینی آيدێنلانما حرکتی يالنێزجا اؤلکهنین ایچینده دئيیل، ایران دێشێندا دا يايقێندێر. اؤزللیکله ایران دێشێندا افقانیستان و تاجیکیستان گیبی فارس دیللی اؤلکهلرده ده بؤيله بیر حرکت واردێر. ایرانداکێ دینی آيدێنلانماجێلێق حرکتی ترجۆمه يوْلۇيلا عرب اؤلکهلرینی ده ائتکیلهمکدهدیر.
شیمدی ایسه احمد القۇببانجی ایله ائتدیگیمیز سؤيلهشينی سۇنۇيوْرۇز:
(ياسر ميردامادي نين اؤن سؤزلري بوردا بيتير)
- عرب آتئیست: سیز نجف علمی حؤوزهسینده ائيیتیم آلێب اوْرادا فیقه و اۆصۇل اؤیرندینیز. بۇ حؤوزه ده کی ائيیتیم سیزه نه اؤیرتدی؟ اوْراداکێ ائيیتیم سیستمی حاققێندا گئنل گؤرۆشلرینیز ندیر؟ بۇ ائيیتیمین سیزه نه گیبی يارارێ اوْلدۇ؟
- احمد القۇببانجی: حؤوزه ده کی ائيیتیمیم منه چوْخ شئيلر اؤیرتدی. اؤزللیکله دینی آلاندا داها اؤنجهدن بیلمهدیکلریمی اؤیرندیم. آنجاق بۇ ائيیتیمین منه و توْپلۇما فايداسێ حاققێندا سوْرۇ سوْرسانێز، شؤيله يانێتلاردێم کی، عؤمرۆمۆن چوْخۇنۇ چالان بۇ ائيیتیمین نه منه، نه ده توْپلۇما يارارێ اوْلمۇشدۇر. سادهجه عؤمرۆمۆ و ائنرژیمی ایتیردیم. لاکین شیمدی اوْ اؤیرندیکلریمله شیمدی بۇ بیلگیلرلی سوْرقۇلاماق و باطێل اوْلدۇقلارێنێ ایثباتلاماق يئتیسینه صاحیب اوْلدۇم. شیمدی بۆتۆن بۇ بیلگیلرین گرکسیز و تاریخه يارارێ اوْلمادێقلارێنێ تۇتارلێ بیلگی و بلگهلرله ایثباتلايابیلیيوْرۇم. تک اۆمیدیم ده ذاتن بۇدۇر. يعنی دینی آراشدێرمالاردا اۇسسال بیر دؤنۆشۆم ياراتماق ایستردیم. سوْنراکی قۇشاقلارێن بیلگیلنمهسینه و آيدێنلاماسێنا يارارلێ اوْلاجاق عاغلا دايانان بیر يؤنتهم گلیشدیرمک ایستردیم.
- عرب آتئیست: سايێن القۇببانجی، سیز کندی گؤرۆشلرینیزین توْپلۇما اۇلاشدێغێنێ دۆشۆنۆيوْر مۇسۇنۇز، يوْخسا بۇ گؤرۆشلرین هله ایلک آشامادا اوْلدۇغۇ فیکرینده میسینیز؟ گؤرۆشلرینیزین توْپلۇم ایچینده يايێلماسێندان نه گیبی بکلنتینیز وار؟ سیزجه سیزین گؤرۆشلرینیزین ایزلهيیجیلری دۇراغاندێر، يوْخسا دئوینگن (حرکتلی) می؟ گؤرۆشلرینزین يايێلماسێ عێراقلا سێنێرلێ مێ، يوْخسا عێراق سێنێرلارێ دێشێنا دا اۇلاشمێشدێر؟
- احمد القۇببانجی: آنلاشێلان يئنی دۆشۆنجهلر توْپلۇما اۇلاشابیلیيوْر. ایستر منیم، يا دا باشقالارێنێن يئنی دینی دۆشۆنجهلری توْپلۇما اۇلاشابیلمکدهدیر. يئنی دینی اۇيانێش دالقالانێمێ واردێر. پوْلیتیک ایسلامێن و دیگر ایدئوْلوْژیلرین ایچینین بوْش اوْلدۇغۇ ایفشا ائدیلمیشدیر. کئچنلرده میصیرده و تۇنسده ایسلامجێ پارتیلرین خالق طرفیندن پروْتستوْ ائدیلدیگینه تانێق اوْلدۇق. دینی دۆشۆنجهيی، فیقهی، شریعت اکسنلی حۆقۇق آنلايێشێنێ و حتی قۇرآنێ بیله سوْرقۇلاياجاق دۆزئيده مۆسلمان بیلینجی ایرهلیلهمکدهدیر. تۆم بۇ گلیشمهلر قۇتسانمێش تابۇلارێن دئوریلمهسی ایله ایلگیلی آچێقجا اؤرنکلردیر. عرب دئهنی کندی چئورهسینه اؤرۆمجک تورو اؤرهرک کندیسینی قارانلێق کئچمیش میراثێنێن کؤلهسی اوْلاراق گؤرمکدهدیر. منجه بۇ تورلار سؤکۆلمک اۆزرهدیر. يئنی دینی دۆشۆنجهلردن ائتکیلهنن و يئنیلیکلری ایزلهينلر دئوینگن بیر آخێم (جریان) اوْلۇشدۇرمۇشلار. گلنکسل دینجی بیر اوْرتامدا نه دنلی (قهدر) زوْر اوْلسا دا، بؤيله بیر حرکت بۆتۆن ایمکانسێزلێقلارا قارشێن (رغمن) اوْلۇشا گلمیشدیر. قبیلهجی و تاریخپرست عرب توْپلۇمۇندا بۇ بیچیم گلیشمهلر يئنی دینی گؤرۆشلری اوْلۇملۇ يؤنده ائتکیلهيهجکدیر. عیراقدا منیم حياتێمدا اوْرتايا چێخان اوْلايلار بۇنا آچێق بیر اؤرنک اوْلا بیلر. بؤلگه دؤولتلرینین ایرانێن ایسلامجێ آنلايێشێندان و پروْپاقانداسێندان قوْرخدۇقلارێنێ بیلیيوْرسۇنۇزدۇر. آما قوْرخۇنج ایران دؤولتی منیم تۇتۇقلانماملا ایلگیلی اوْلاراق خالقێن ایران ائلچیلیکلری اؤنۆنده کئچیردیگی اعتیراض گؤستریلریندن قوْرخاراق منی سربست بۇراخماق زوْرۇندا قالدێ. باغداددا و بصرهده خالقێن اعتیراضێ اۆزرینه ایران رئژیمی منی بۇراخماق زوْرۇندا قالدێ. ایران رئژیمی منه قارشێ آغێر ایتتیهاملار ایرهلی سۆرمۆش و اۆزریمده بعضی دئنهمهلر گئرچکلشدیرمک اۆزره ايکن بۇ اعتیراضلار باشلادێ.
- عرب آتئیست: ایدئآلارێنێزێن گلهجکده گئرچکلشمهسی دوْغرۇلتۇسۇندا نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟ بۇ باغلامدا گلهجهیه ایيی نییتله ياناشمانێزێ سؤيلهمک مۆمکۆن مۆ؟
- احمد القۇببانجی: ایدئآلارلا ایلگیلی خوْش نییتلی اوْلماقدان داها چوخ من بۇ ایدئآلارێن توْپلۇم طرفیندن اؤزۆمسنمهسی قوْنۇسۇندا خوْش نییتلی یم. خوْش نییتلی اوْلۇشۇمۇن سببی خالقێن بۇ گیبی ایدئآلارا حیسسن و فیکرن آچێق اوْلمالارێدێر. بۇ ایدئآلارێ ياشاملارێندا اؤزۆمسهمهيه چالێشان بیر خالق گئرچکلیگی وار و اؤنملی اوْلان دا بۇدۇر. اوْپتیمیست اوْلماقدان باشقا چارهمیز يوْخدۇر دیيه دۆشۆنۆيوْرۇم. اؤزللیکله بۇ ایدئالارێن چاغ و اوْنۇن ملزهمهلری ایله اۇيۇملۇ اوْلماسێ دا چوْخ اؤنملی. بۇ، موْدئرن ياشام و گئرچکلیکله اۇيۇم ایچینده اوْلمايان، آنجاق دین اؤولیيالارێنێن اوْمۇزلايێب ایللر بوْيۇنجا داشێدێقلارێ گرکسیز تاریخپرست ایدئآنێن تام ترسینهدیر.
- عرب آتئیست: سیزی نئجه صینیفلندیره بیلریک؟ سیز سۆننی میسینیز، يوْخسا شیعه می؟ مۇعتزیلی میسینیز، يوْخسا قۇرانجێ مێ؟ يا دا بیر باشقا گرۇبا مێ منسۇبسۇنۇز؟
- القۇببانجی: من اینسانلارێن اینسانلێغێنێ يوْخ ائدن تۆم چرچیوهلره قارشێيێم. من تۆم مذهبلری يوْخ حۆکمۆنده سايماقدايێم. منه گؤره سۆننیلیک و شیعهلیک عئينێ اؤلچۆده باطیلدیرلر. چاغێمێزدا بیزه میراث قالان ایسلام تانرێ قاتێندا مؤوجۇد اوْلان ایسلام دئيیلدیر. بۇ ایسلام چرچیوهلنمیش بیر ایسلامدێر. بۇ ایسلاملا هئچ بیر کیشی معنوی و اخلاقی کمالا ارمز، ارهمز. بۇ ایسلاملا تععصصوب، جاهیللیک، خۇرافه، قومی و مذهبی ساواشلارێن توْخۇمۇ اکیله بیلر. گۆنۆمۆزده ایسلام گئریجیلیگین بیر ائتکهنی دۇۇرۇمۇندا و مۆسلمانلارێن وحشیلیگینه مئيدان آچماقلا ياناشێ، اوْنلارێن عاغێللارێنێن اۇيقارلێغا و ينیلیگه آچێلێمێنێ کوْر ائتمکدهدیر.
- عرب آتئیست: خێرێستيانلێق و يهۇدیلیک حاققێندا نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟ اؤزللیکله سوْن زامانلار عرب اۆلکهلرینده، خۇصۇصن میصیرده يايقێنلاشان بهایلیک حاققێندا گؤرۆشۆنۆز ندیر؟
- القۇببانجی: داها اؤنجه ده بلیرتدیگیم گیبی خێرێستيانلێق، يهۇدیلیک، بهایلیک و دیگر دینلر ده ایسلام گیبی توْپلۇمسال بیر صینیفلندیریلمهدن عیبارتلر. تانرێ طرفیندن گؤندریلمیش دین دئيیللر. اۆنلۆ توْپلۇمبیلیمجی دۆرکهایمین ده بلیرتدیگی گیبی بۇ صینیفلندیرمه لر بللی بیر ایدئوْلوْژیيه داياناراق توْپلۇمسال ایلیشکیلرلی پکیشدیرمک (برکیشدیرمک) آماجێ داشێماقدادێر. توْپلۇم بیرئيلرینده توْپلۇمسال کیملیگه خیدمت ائدن دین ده عێرق، دیل و وطن گیبی قاوراملاردان اؤته بیر شئي دئيیلدیر. اوْيسا تانرێسال دین دئدیگیمیز اوْلقۇ اینسانێن قلبی ایله ياشاماسێ گرکن تمیز بیر ایماندێر. بۇ ایمان کندیسینی عشق و آللاها توککۆل قه لیبینده، اخلاقی دَیَرلره و اینسانی ایدئاللره باغلێلێق بیچیمینده گؤستریر. ایلاهی دین ویجدان دئدیگیمیز شئيین تا کندیسیدیر. ویجدان بۆتۆن اینسانلارێن ایچینده وار اوْلان تانرێنێن سسیدیر. دین و مذهبیندن آسێلێ اوْلماياراق هر بیرئي کندی ياشامێندا ویجدانێن سسینی دینلهمک يۆکۆملۆلۆیۆنده اوْلمالێدێر. چۆنکۆ تانرێ اینسانلارێن گؤرۆنۆشۆنه دئيیل، گؤنلۆنه باخار. نیتهکیم بیر حدیثده ده “تانرێ سیزین جیسیملرینیزه و ظاهیرلرینیزه باخماز، اۆرکلرینیزه باخار” شکلینده دئنیلمیشدیر.
- عرب آتئیست: اؤرۆتلر (متینلر)، دینی عقاید و ظاهیری آنلاما اۆزرینه الشدیرل ياخلاشمێشسێنێز. قۇران اۆزرینه دۆشۆنجهلرینیز ندیر؟ قۇران، حدیث و دینی قالێتێملا (میراثلا) ایلگیلی نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟
- القۇببانجی: دینسل اؤرۆتلری (متینلری) آنلايابیلمهمیز اوچون هرمنؤیتیک علمینی اؤزۆمسهمک مۆکللفیيتیندهيیز. هرمنؤیتیک وئریلریندن يارالانمازساق، وحی بیزیم اوچون اسین (ایلهام) قايناغێ اوْلاماز و نبوی قالێتێمێ (میراسێ) آنلايامايێز. چۆنکۆ گۆنۆمۆزده يايقێن اوْلان اؤرۆتلری (متنلری) ظاهرینه گؤره آنلاما شکلی بیزی اسکیلرین دئوینیمسیز (حرکنسیز) دین آلقێسێ (ایدراکێ) ایچینده محبۇس ائدیيوْر. بیر حالدهکی ائحتیياجلار و دۆشۆنجهلر دَيیشدیکچه حقیقتلر و کۆلتۆرلر ده دَيیشمکدهدیر. سوْنۇچ اوْلاراق شریعت حۆکۆملری و دینی فیکیرلر ده دَيیشمک زوْرۇندادێر. بۇنۇ شؤيله سؤيلهيه بیلیریم: 1- تاریخسل باغلامێنێ و توْخۇسۇنۇ (شبکه سینی) گؤز اؤنۆنده بۇلۇندۇرمادان دینی بیر اؤرۆتۆ (متنی) تامامن باشقا توْخۇسال اؤزللیگه صاحیب اوْلان بیر دئویرده اۇيقۇلاماق اوْلاناقسێزدێر. 2- متنین آنلاشێلماسێ اوچون مۆفسسیرلرین و فقیهلرین دۆشۆنجهلرینین و اؤن يارقێلارێنێن ائتکیسینی بیلمک گرهکیر. 3- دینی متنی مۆفسسیرین اگیلیملرینه (تمایوللرینه) تابع ائتمهمک گرهکیر. بؤيله اوْلدۇغۇندا کندی تفسیریمیز کندیلیگیندن عاغێل دێشێلێغێنا سۆرۆکلهنر. 4- دینسل متنلرده گئچن مجازلار و ایستیعارهلر قوْنۇسۇندا دوْغرۇ آنلاما دئنهيیمیمیز اوْلمالێدێر. بۇ مجازلارێ دا چئویردیگیمیزده لفظ اوْلاراق دئيیل، آنلام اوْلاراق ترجۆمه ائتمهلیییز. دینسل متنلرده گئچن کلمهلری سؤزلۆک آنلاملارێنا گؤره ایدراک ائتمهمهلیییز. يا دا بۇ سؤزلرین گئرچکلیگی يانسێتدێقلارێنێ سانمامالێيێز. بۇ کلمهلرین سؤزلۆک آنلاملارێنێن اؤتهسیندهکی ایفاده ائتدیگی آنلامێ دۆشۆنمهلیییز. بؤيلهجه بۇ آنلامالارێن دا توصیيه ایچریکلی اینشایی بیر احکام اوْلدۇغۇنۇ آنلامێش اوْلۇرۇز.
- عرب آتئیست: سیز کندی گؤرۆشلرینیزی بيان ائدرکن گئنلده فلسفهدن و فلسفی يؤنتهمدن داها چوْخ يارارلانێيوْرسۇنۇز. دیگر دَیَرلرله قارشێلاشدێرێلدێغێندا سیزه گؤره فلسفهنین دَیَری ندیر؟
- القۇببانجی: سوْرۇنۇز فلسفی بیلهشیکلیکدن (ترکیبدن) يوْخسۇن گیبی گؤرۆنۆيوْر. بیزیم يالنێزجا بیر تک فلسفهمیز يوْخدۇر. تۆرلۆ فلسفهلریمیز واردێر. آيرێجا، اوْنا مۇراجعت ائدهجگیمیز بیر تک فلسفی اؤلچۆ ده مؤوجۇد دئيیلدیر. فلسفه اینساندا اۇسسالجێلێغێ (عاغلجیلیغی) گۆجلندیرمکدهدیر. بۇ، چاغێمێزدا دینی متنلری آنلايابیلمهمیز اوچون ائحتیياج دۇيدۇغۇمۇز بیر شئيدیر. دینی دۆشۆنجهنین خۇرافهلر و اخلاق دێشێ اینانچلارلا قارێشدێغێ بیر دئویرده فلسفه بیزی بۇ باتاقلێقدان قۇرتا بیلر دیيه دۆشۆنۆيوْرۇم. آما بۇ فلسفی ائحتیياجا دین اؤولیيالارێ شیددتله قارشێ چێخاراق فلسفهيی حارام اوْلاراق دۇيۇرمۇش و خالقێ اۇسسالجێلێقدان اۇزاق تۇتمۇشلار. بۇنۇن اوچون ده تانرێ دینینی عاغێللا قاوراماق اوْلماز دیيه تۇتارسێز دلیل ده ایرهلی سۆرمۆشلر. اوْنلارا گؤره بشری اۇس (عاغیل) دین و شریعتی آنلايابیلمه يئتیسیندن يوْخسۇندۇر. بؤيله بیر گؤرۆش خالقێن گئری قالماسێنا، جهالتین قارانلێق باتاقلێغێنا گؤمۆلمهسینه زمین حاضێرلامێشدێر. بۇ ياخلاشێم عاغلێن سۇسدۇرۇلماسێنێ و تقلیدی اؤنه چێخارمێشدێر. عاغێل سۇسدۇغۇندا کندیلیگیندن تقلید اؤنه چێخار. بۆتۆن خۇرافهلری دین آدێنا قبۇل ائدن کیشینین تئروْریست اوْلماسێ اوچون تۆم يوْللار بؤيله آچێلمێش اوْلار.
- عرب آتئیست: چاغێمێزدا بیلم عاغلێن دا اؤتهسینه (فؤوقونه) چێخمێش گیبی گؤرۆنۆيوْر. بیلم و دینسل اؤرۆتلر (متنلر) آراسێنداکێ چلیشکیلر (تضادلار) قوْنۇسۇندا نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟
- القۇببانجی: بیلم عاغلێن اؤتهسینه چێخمامێشدێر. عاغێل کندیسی ائوریلیب (تکامل ائدیب) ایره لیلهمیشدیر. هر چاغێن کندی قۇرامسال (تئوریک) و بیلیمسل گلیشمهلری اوْلار. اسکی چاغلاردا آستروْنوْمیده (نجومدا) بطلميۇس قۇرامێ (تئوریسی) گئچرلی ايدی. سوْنرا کوْپرنیک قۇرامێ اوْنۇن يئرینه اوْتۇردۇ. شورا و بئیعت قۇرامێ اسکی چاغلاردا گئچرلی ایدی. آما شیمدی اوْنۇ دئموْکراسی اوْرتادان قالدێرمێشدێر. چاغێمێزێن دا گرکسینیمی شورا و بئيعت دئيیل، دئموْکراسیدیر. موْدئرن بیلیمله دینسل اؤرۆتلر (متنلر) آراسێنداکێ چلیشکی چوْخ اؤنملی سوْرۇندۇر. تئوْلوْژیده موْدئرن يؤنتهملره اۇياراق بۇ سوْرۇنۇ چؤزمک مۆمکۆندۆر. بیلم تئوْریک و دین پراتیک (عملی) عاغلا دايانماقدادێر. علم و دین قارشێتلێغێ ایله ایلگیلی باشقا نظریيهلر ده وار، آنجاق شیمدی اوْنۇن يئری دئيیلدیر.
- عرب آتئیست: مۆسلمانلاردان چوْخۇ قۇرآنێن علمی و ادبی اعجازێنا اینانماقدالار. سیزده ده بؤيله بیر اینانچ وار مێ؟ سیزجه قۇرآن نئجه مۇعجیزه اوْلا بیلر؟
- القۇببانجی: بۇ قوْنۇيلا ایلگیلی من “قۇرآنی اعجازێن گیزمی” آدلێ بیر کیتاب يازمێشێمدێر. اوْرادا بیر سۆرۆ دلیللر گتیرهرک مۆسلمان اۆلمانێن اعجازێيلا ایلگیلی ساولارێنێ سوْرقۇلامايا چالێشمێشێمدێر. منه گؤره قۇرآندا هئچ بیر علمی، ادبی و غئیبی اعجاز سؤز قوْنۇسۇ دئيیلدیر. شیمدی بۇرادا داها آيرێنتێلێ بیلگی وئرهمم، آما کیتابێمدا بۇ قوْنۇ آيرێنتێلارێيلا آچێقلانمێشدێر. آما معقۇل قۇران اعجازێ منه گؤره ایکی قوْنۇيۇ ایچرمهکدهدیر: 1- مۇعتزیله و بعضی شیعهلرین قبۇل ائتدیکلری صرفه نظریيهسی. 2- ویجدانی اعجاز.
- عرب آتئیست: دۆشۆنمه يؤنتهمینیزده و سوْرۇنلارێ اینجهلهمه شکلینیزده کندینیزه اؤزگۆ (مخصوص) بیر سبکینیزین اوْلدۇغۇ بیلینمکدهدیر. غئیب قوْنۇسۇندا سیزین گؤرۆشۆنۆز ندیر؟
- القۇببانجی: غئیب دۆنياسێندان مقصد بعضن مئتافیزیک، بعضن ده ظاهیری جهانێن اؤتهسی اوْلمۇشدۇر. کیمی کز مئتافیزیک، تانرێنێن اۇزمانلێق (ایختیصاص) بیلیمی گیبی نیتهلنمیشدیر. غئیب سؤز قوْنۇسۇ اوْلدۇغۇندا کیمی کز وارلێق شۆناسلێق (اوْنتوْلوْژی) و کیمی کز ده معریفت شۆناسلێق (اپیستموْلوْژی) گؤز اؤنۆنده بۇلۇندۇرۇلمۇشدۇر. اؤرنهیین “غئیب اوْلاراق بیر دۆنيا وار مێ” دیيه سوْرۇلار سوْرۇلۇيوْر. يا دا “بؤيله بیر دۆنيانێن وارلێغێنێ ایثباتلاياجاق بیر وئری وار مێ” گیبی سوْرۇلار دا سوْرۇلۇيوْر. بؤيله بیر دۆنيانێن وارلێغێنێ اۇسسال وئریلرله ایثباتلايا بیلر میییز، يوْخسا دینه می مۇراجعت ائتمهلیییز؟ غئێب عالمینین سێنێرلارێ نرهدن باشلايێب نرده بیتیيوْر؟ بۇ اۆزدن بۇ سوْرۇلار چوْخ قارماشێق سۇاللاردیر و سوْرۇنۇن آماجێ دوْغرۇجا بلیرلنمهلیدیر. آما سوْرۇنۇز يانێتسێز قالماسێن دیيه بیر نئچه کلمهده جواب وئرمک ایستریم. تانرێ، رۇح، يا دا باشقا بۇ گیبی بیر قاوراملا تانێملانان مادده اؤتهسی وارلێغا ماتئريالیستلر اینانماز، بۇ قاوراملارێ دا قبۇل ائتمزلر. آما بۆتۆن دینلرین و بشری کۆلتۆرلرین عاریفلری مادده اؤتهسی بؤيله بیر عالمین اوْلدۇغۇنۇ قبۇل ائدرلر. اوْنلارا گؤره بیلیمدن اینسانا و دینسل اؤرۆتلره (متنلره) قهدر هر شئيین ظاهیری و باطینی واردێر. بیز ده بؤيله اینانێيوْرۇز.
- عرب آتئیست: سیز کیمی (بعضی) سؤيلهملرینیزده مۇطلق غئیب و اوْنۇن تانرێ ایله ایلیشکیسی قوْنۇسۇندا بیر آيرێشێم و فرق بلیرتمیشسینیز. تانرێ و مۇطلق قاوراملارێنێ نئجه آچێقلێيوْرسۇنۇز؟ سیزین فلسفی گؤرۆشۆنۆز آچێسێندان بۇ ایکیسی آراسێنداکێ نه گیبی ایلیشکی واردێر؟
- القۇببانجی: “بۇ ایکیسی آراسێندا” دئرکن هانگی “بۇ ایکی”يی دیيوْرسۇنۇز؟ گئنلده تانرێ ایله ایلیشکی اۇسسال، دۆشۆنسل و نظری سوْرۇن دئيیلدیر. تانرێ ایله ایلیشکی دۇيقۇسال، حیسسی و قلبیدیر. کانتێن دئدیگی گیبی تئوْریک عاغێل بۇ آلانا گیرمیيوْر. ایشته بۇ، مۆسلمان و مۆسلمان اوْلمايان عاریفلرین بيان ائتدیگی مسئلهدیر. اینسان اؤنجه کندی ایچینده تانرێ ایله ایلیشکیلنمک اگیلیمی (تمایولو) حیسس ائدر. سوْنرا بۇ يوْلدا ایلرلهمهيه باشلار. شؤيله کی بۇ ایلرلهمه سۆرجینده بللگینده (یادداشتیندا) ذرره ذرره بیر تانرێ تصویری اوْلۇشمايا باشلار. ایمان اۇسسال بیر قوْنۇ دئيیلدیر، اینسانێن تانرێيا اوْلان ایچ گرَکسینیمیندن (ضرورتیندن) قايناقلانار.
- عرب آتئیست: تانرێ حاققێندا گؤرۆشۆنۆز ندیر؟ اوْنۇ ناصێل بۇلۇيوْرسۇنۇز؟
- القۇببانجی: بۇ سوْرۇنۇن يانێتێ چوْخ اۇزۇن اوْلا بیلر. لۆطفن بۇ گیبی درین و اۇزۇن يانێتلێ سوْرۇلار سوْرمايێنێز. چۆنکۆ تانرێ مسئلهسی چوْخ بیلهشیک (مرکب) و قارماشێق بیر قوْنۇدۇر. اوْنۇ تانێما و اوْنا ایمان ائتمه ده عينێ بیچیمده چوْخ قارماشێق بیر قوْنۇ. بۇ، پيغمبرلرین، عاریفلرین و فیلوْسوْفلارێن اۇغراشدێغێ قوْنۇ اوْلمۇشدۇر. منجه تانرێنێن کندیسی يئرینه، تانرێيا ایمان حاققێندا قوْنۇشۇرساق داها تۇتارلێجا سؤيلهشه بیلریز. اینسانلا ایلگیلی اوْلدۇغۇ قهدری ایله تانرێيا اینانماق تانرێنێن کندیسیندن داها اؤنملی اوْلمۇشدۇر. چۆنکۆ اینسان يازقێسێنێ (سرنوشتینی) بلیرلهيیب ياشامێنێ يؤنلهندیرن ایماندێر. ایمان دێشێندا تانرێنێن ياشامێمێزا گیرجگی ایکینجی باشقاجا بیر يوْل يوْخدۇر. اینسان دا يالنێز ایمانێ دوْلايێسێيلا اوْنا ياخلاشابیلیيوْر. تانرێيا اوْلان ایمانێ کیمسه کندی قلبینده حیسس ائتمزسه، ياشامێندا دا تانرێ ایزینی گؤرمهيهجکدیر. اینسان کندی دئهنینده تانرێيا اینانسا دا، اوْنۇ کندی قلبینده دۇيمازسا، ایمانێن نه اوْلدۇغۇنۇ اؤزۆمسهيهمهز، حیسس ائدهمهز. شۇنۇ بیلهلیم کی، ایمان تانرێيا اینانماق دئيیل، تانرێ عشقینی ياشاماقدێر. تانرێ عشقینی قلبینده بۇلامايان کیشی حياتێندا دا تانرێيێ بۇلاماياجاقدێر.
- عرب آتئیست: سۆننت اهلی ایله ایلگیلی نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟
- القۇببانجی: اهلی سۆننت دئرکن مذهبی آچێدان سوْرۇيوْرسۇنۇز، يوْخسا سۆننی مذهبلیلری می نظرده تۇتۇيوْرسۇنۇز؟ اخلاقی آچێدان سۆننت اهلی، يوْخسا اعتیقادی آچێدان مێ؟ يا دا اوْنلارێن میللی عیرقلری و اۇسساللێق قوْنۇلارێ مێ سؤز قوْنۇسۇ؟ بۇ، آيدێنلانماسێ گرَکهن آنلاشێلماز و قارێشێق بیر سوْرۇدۇر. هرحالده داها اؤنجه سؤيلهدیگیم گیبی سۆننی مذهبی ده شیعهلیکدن چوخ فرقلنمهمکدهدیر. هر ایکیسی ده بشری ذئهنین اۆرۆنۆ و تانرێ گؤندریسی دئيیللر. تاریخسل آچێدان شیعهلیک و سۆننیلیک آراسێندا آيرێشما وار. سۆننت اهلی ایسلامێن سیياسی و حۆکۆمت بیچیمینی اؤزۆمسهمیشدیر. بۇ اۆزدن اۇصۇلی دینین اساسلارێندان بیری اوْلاراق دینسل ایقتیداردان يانا تۇتۇم سرگیلهدیلر. بۇنا قارشێلێق شیعهلیک تاریخده مۇخالیفت روْلۇنۇ اۆستلهنمیشدیر. بۇ اۆزدن شیعهلرین ایسلامی بیلگیلرلی داها دۇيقۇسالدێر. بۇ دا شیعهلیگین سۆننیلیکدن داها چوخ خۇرافی اوْلماسێنا ميدان آچدێ. سۆننت اهلی ده واختێ و سێراسێ گلدیگینده شیعهلردن داها غددار قێيێجێ اوْلمۇشلار. چۆنکۆ ایقتیداردا بۇلۇنما بؤيله غدداارلێق گلیشدیرمیشدیر. تئروْریزم ان چوْخ سۆننی و خۇرافهلر ان چوْخ شیعه قايناقلێدێر. تانرێ ایسه تئروْر و خۇرافهلردن اۇزاقدێر. شیعهلیک سۆننیلیکدن سوْنرا اوْرتايا چێخدێغێندان سۆننی ایقتیدارلارا قارشێ اوْلانلار شیعهلیگه اگیلیملنمیش و شیعه سێرالارێندا يئر بۇلمۇشلار. بؤيلهجه دین پرده سی آرخاسێندا شکیللهنن شیعهلیک آدلێ سیياسی ایدئوْلوْژی ایقتیدارێ الینده بۇلۇندۇران سۆننیلیگی دینسیزلیکله سۇچلۇيوْردۇ. بۇ اۆزدن ساختاکارلێق، يالان و ایفتیرا شیعه میراثدا داها چوخدور. گۆچلۆ طرفین، يعنی ایقتیدارێ الینده بۇلۇندۇران سۆننیلیگین يالان و ساختاکارلێغا ائحتیياجێ يوْخدۇ، گۆجۆنۆ سۆردۆربیلمهسی اوچون قێلێنجا ائحتیياجێ واردێ. شیعهنین قۇران و پيغمبره اهمیت وئرمه مه سی نین ده سببی بۇيدۇ. شیعهلیک اوچون قۇرآن و پيغمبر اؤنملی اوْلمامێشدێر. چۆنکۆ قۇرآن و پيغمبر سؤيلهمی تاریخسل آچێدان ذاتن ائگئمندی و ایرادهسینی قێلێنچ گۆجۆيله سۆردۆرۆيوْردۇ. سۆننت اهلی قۇران و پيغمبر سۆننتینه مۇراجعت ائدیيوْردۇ. چۆنکۆ کندی مشرۇعیيتلرینی بۇ يوْللا ساغلامێش اوْلۇيوْرلاردێ. حتی بؤيله بیر حۆکۆمتین باشێندا صددام گیبی بیر دیکتاتؤر دۇرسايدێ دا، قۇرآن و سۆننتدن دۇرۇمۇ آچێقلاياجاق يوْرۇملار چێخارابیلیيوْرلاردێ.
- عرب آتئیست: آتئیتسلر حاققێندا دۆشۆنجهلرینیز ندیر؟ سیزجه ده تانرێ اوْنلاردان آتئیست اوْلدۇقلارێ اوچون اؤج مۆ آلاجاق؟
- القۇببانجی: بۇ، تانرێ ایله ایلگیلی اوْلان بیزیم تصوۆۆرۆمۆزله باغلانتێلێ بیر قوْنۇ. تانرێيێ صاددام گیبی اینتیقامجێ و دیکتاتؤر بیر وارلێق گیبی سانێيوْرساق، اوْ زامان اَوَت، تانرێ هپینیزدن اؤج آلاجاق، سیزی اعتیرافا زوْرلاياجاقدێر. چۆنکۆ بۇ تصوۆۆره گؤره تانرێيا اینانمانێن شرطی عیناً صاددامێن اؤرنگینده اوْلدۇغۇ گیبی آداملارێن وار اوْلمالارێ و اینکیشاف باساماقلارێندا يۆکسلمهلریدیر. لاکین تانرێيێ کرم و مرحمتینی گؤسترمک اوچون کایناتێ ياراتمێش اوْلدۇغۇنۇ تصوۆۆر ائدرسک، اوْ زامان بۇ تصوۆۆرۆن آنلامێ شۇدۇر کی، تانرێ بۆتۆن ياراتدێقلارێنێ سئومکدهدیر. بؤيله اوْلدۇغۇندا دوْغاداکێ ياسالار گیبی وارلێقدا اخلاقی بیر ياسانێن ائگئمن اوْلدۇغۇنۇ قبۇل ائدهجه ییز. بۇ ياسا اینسانێن ایيی و کؤتۆ عمللرینی ائتکیلیيوْر. اینسان اییی لیک ائدرسه اییی لیکله، کؤتۆلۆک ياپارسا کؤتۆلۆکله قارشێلاشێيوْر. آتئیست بیر کیشی اییی لیک ياپار، يارارلێ و خئییرلی ایشلر ائدر، باشقالارێنێ سئورسه، تانرێنێن لۇطفۇنا مظهر اوْلۇر. تانرێيا اینانێب دا کندیسینی مۇمین اوْلاراق ظن ائدن، آما صالئح عملده بۇلۇنمايان، يعنی بارێش دۆشۆنجهسی اۆرتمهين کیشیلر تانرێنێن لۇطفۇيلا قارشێلاشمازلار، کؤتۆلۆکله قارشێلاشارلار.
- آتئیست عرب: ایسلامێ کندیسینین آراشدێرێب آنلادێغێ بیر کیشی ایله کؤرۆنه تقلید ائدن بیر مۆسلمان آراسێندا نئجه بیر فرق واردێر؟
- القۇببانجی: گلنکسل، کوچه و بازار ایسلامێ کؤرۆنه اینانان بیرئی ایستر. لاکین بۇ تۆر ایسلامێن باسقێسێ آلتێندا ازیلنلر وار. اوْنلار کندیلرینی بۇ تۆر ایسلام آلقێلايێشێنێن دێشێنا چێخاردێقلارێندا گئرچک ایسلاملا بیرئيسل آراشدێرمالارێ دوْغرۇلتۇسۇندا قارشێلاشالار. بیرئیسل اۇس و ویجدانلارێندا حقسقتس آراما دۇيقۇسۇ اوْنلارێ ایسلاملا تانێشدێرار. بۇ امک سوْنۇجۇندا عاغێلدا و ویجداندا قازانێلان ایسلام سادهجه گئنیش اؤیرَنمه سۆرجینه اوْداقلێ دئيیلدیر، هم ده خئییر و بارێش ایستیقامتینده گئنلین ده يارارێنادێر. بؤيله بیر ایسلام آلقێلايێشێنا اۇلاشماق اوچون توْپلۇمسال و گلنکسل دین آنلايێشێ ایله چاتێشماق گرهکیيوْر.
- عرب آتئیست: “عرب آتئیست درگیسی” سیزی سؤيلهشمهيه دعوت ائتدیگینده تپکینیز نه اوْلدۇ؟
- القۇببانجی: اؤزل بیر تپکیم اوْلمادێ. منیم آتئیست دوْستلارێم آز دئيیلدیر. من کندی دۆشۆنجهم و ایمانێم چئورهسینه دیوار هؤرهرک دیگر فرقلێ گؤرۆشلری دیوارێن دێشێندا بۇراخان کیشیلردن دئيیلیم. اینسانلارێ اینانچ و دۆشۆنجهلرینه گؤره صینیفلندیریب بیر کنارا بۇراخمام. منیم اؤلچۆم اینسانلێق و اخلاقسال دَیَرلردیر. منجه آتئیستلیک ده دئیستلیک گیبی بیر تۆر ياشام بیچیمیدیر. تانرێيێ عاغلێندا و ياشامێندا بۇلامايان اینسانێن تانرێيێ اینکار ائتمه حاققێ واردێر. ذاتن بۇ دۇرۇمدا آللاهێ اینکار ائتمک آرتێق اوْنۇن گؤرهوی اوْلمالێدێر. بؤيله ائتمزسه، يالانجێ و ایکی اۆزلۆ آدام اوْلار. آتئیستلرین ایچیندهکی دۆرۆست آداملارێن دا دۆرۆستلۆکلرینین سببی بۇدۇر. شۇنۇ دئمک ایستیيوْرۇم کی، آللاهێ عالمده گؤرهمهين و بؤيله بیر گؤرمهيه ده گرکسینیم (ائحتییاج) دۇيمايان کیشی “آللاه يوْخدۇر” دیيوْر و کندی آچێسێندان دا دوْغرۇ سؤيلۆيوْر، اوْنۇن سؤيلهدیگی تام اوْلاراق اخلاقیدیر. چۆنکۆ اوْنۇن اخلاق سیستمی تانرێيا ائحتیياج دۇيماماقدادێر. بیر مۇمین ده آللاه واردێر سؤيلهدیگینده اوْنۇن دا سؤيلهمی اخلاقیدیر. چۆنکۆ اوْنۇن تانرێيا ائحتیياجێ واردێر و آللاهێ سۆرکلی وارلێقدا و کندی حياتێندا حاضێر اوْلاراق گؤرمکدهدیر. تانرێ دێشارێدا وار اوْلان نسنهلر تۆرۆندن بیر وارلیق دئيیلدیر. تانرێ اینسانێن ایچی ایله سێخ و درین باغلانتێلێدێر.
- عرب آتئیست: عرب آتئیستینی نئجه دَیَرلندیریيوْرسۇنۇز؟ اؤزللیکله عرب آتئیستی حاققێندا نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟
- القۇببانجی: بۇنۇ مۆبارک بیر اوْلقۇ اوْلاراق گؤرۆيوْرۇم. بۇ، عرب دۆشۆنجه حياتێندا يئنی و گرکلی بیر گلیشمه دیر. عرب آتئیتسلر توْپلۇمۇن تاریخسل عاغقلێنێ سارمالامێش اوْلان بۇ گلنکسل دینجی اؤرۆمجک تورونون دێشێنا چێخمايا چالێشماقدادێرلار. دوْغۇشدان اوْمۇزلارێمێز اۆزرینه چؤکن و هر بیریمیزین عاغلێنێ قارانلێغا گؤمن عۆرفی و توْپلۇمسال گلنکسل دین باسقێلارێنا عرب آتئیستلر آلدێرێش ائتمهدن دۆشۆنمه يوْلۇنۇ سئچمیشلر و بۇ گئرچکدن ده مۆبارک بیر اوْرتايا چێخێشدێر. داها اؤنجه ده سؤيلهدیگیم گیبی گۆنۆمۆزده ایسلام آدێيلا بازارلانان دینین آللاهلا هئچ بیر ایلگیسی يوْخ. تام ترسینه بۇ دین آللاه يئرینه يئرلشدیریلهرک اوْنا تاپێنان بیر بۇت حالینه گلمیشدیر. کندی عاغلێنێن اؤزگۆرلۆیۆنه سايقێ گؤسترن هرکس بۇ دیندن اۇزاقلاشماق يۆکۆملۆلۆیۆندهدیر. ایسلامێن دوْغۇشۇ سێراسێندا مۆسلمانلار شیرکدن اۇزاقلاشاراق توحید دینینه گیردیکلری گیبی، چاغێمێزدا دا عينن ایلک مۆسلمانلار گیبی، بیزه سۇنۇلان بۇتا دؤنۆشدۆرۆلمۆش گلنکسل شیرک ایچهریکلی ایسلامدان اۇزاقلاشاراق توحید ایسلامێنا گیریلمهلیدیر. بۇنۇن اوچون ایلک آددێم توْپلۇمسال تابۇ و بۇتۇ قێرماقدێر. بۇ بۇت قێرما ایشده “لا اله”لا باشلار. “لا اله”، يعنی آللاه يوْخدۇر، يعنی آتئیسم. آللاها دوْغرۇ حرکت بۇ اعتیراضدان و اینکاردان سوْنرا باشلار. “آللاه يوْخدۇر” دئمک، اصلینده آللاها دوْغرۇ يؤنلمیشلیگین مۇقددیمهسیدیر. بؤيلهجه آتئیسم حقیقی ایمانا اۇلاشمانێن ایلک ائورهسی اوْلاراق اوْرتايا چێخار. آتئیست آللاها اینانماماقلا يوْلۇن سوْنۇنا اۇلاشدێغێنێ سانمامالێدێر. بۇ باخێمدان الهاد ایمانا ارمهنین ضرۇری مۇقددیمهسیدیر. آما آتئیست دوْستلارێملا ایلگیلی منی راحاتسێز ائدن ایکی دۇرۇم وار: 1- آتئیست دوْستلارێمێز توْپلۇمۇن تپکیسی اۆزرینه قوْرخۇب گئری چکیلمهمهلی، ایکی اۆزلۆ داورانماملێدێرلار. آتئیست اوْلدۇقلارێنێ توْپلۇمسال تپکی اۆزرینه گیزلهتمه مه لیدیرلر. بؤيله ائدرلرسه، ایکی اۆزلۆلۆک آدلانان اخلاقسێزلێغێن قوْخۇمۇش باتاقلێغێنا سۆرۆکلهنرلر. اوْنلار آتئیست اوْلدۇقلارێنێ بؤيۆک بیر جسارتله بيان ائتمهلیدیرلر. شهید حۆسيین مروه، فخت، هادی علوی و اۇيانێق ویجدانا ساحیب اوْلان دیگر مارکسیستلر گیبی.* عرب آتئیستلر بؤيله ائتمزلرسه، بازار دینی طرفیندن هضم ائدیلرلر. منجه اوْنۇرلۇ بیر اینسان اوچون ان اؤنملی شئي اوْنۇن اؤزگۆرلۆیۆ و باغێمسێزلێغێدێر. بۇ ایکی اؤزللیگینی ایتیرن کیشی آرتێق هئچ بیر شئيه صاحیب دئيیلدیر. بۇ ایکیسی دێشێندا نه يی اوْلسا و نه قازانسا دا، هئچ بیر دَیَر ایفاده ائتمز. ایستر مۇمین اوْلسۇن يا دا مۇلهید، شیعه و سۆننی، سئچکین و يا عوام. بۇ ایکی اخلاقی اؤزللیگینی ایتیررسه، اوْندا اوْلۇملۇ بیر شئي آرامايا گرک قالماز. آتئیستلر ایندیکی مارکسیستلره بنزهمهمهلیدیرلر. چۆنکۆ شۇ آنکی مارکیسیستلر اوْنۇرلۇ داورانمێيوْرلار. پارتیلرینین اؤنۆنه “حضرت فاطیمه نین شهادتی دوْلايێسێيلا حضرت مهدیيه باش ساغلێغێ وریيوْرۇز” دیيه يازێيوْرلار. بۇ، آچێقجا اوْنۇرسۇزلۇق و ایکی اۆزلۆلۆکدۆر. 2- آتئیست دوْستلارێملا ایلگیلی ایکینجی اندیشهم ده شؤيله کی، اوْنلارێن آتئیستلیگی سوْرۇملۇلۇقدان قاچمالارێ و اخلاقی دَیَرلره اۆز چئویرمهلری آنلامێندا اوْلمامالێدێر.
- عرب آتئیست: سوْن زامانلار عرب آتئیستلر سوْسيال مئديادا چوْخ آکتیولشمیشلر. بۇ قوْنۇدا نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟
- القۇببانجی: داها اؤنجه سؤيلهدیگیم گیبی بۇنۇ مۆبارک بیر گلیشمه اوْلاراق نیتهلیيوْرۇم. اۇسسالجێلێغا، اۇيقارلێغا، عۆرف و گلنک بوْيۇندۇرۇغۇندان قۇرتۇلۇشا و باطیلدن آرێنمايا دوْغرۇ بیر گیریشیم اوْلاراق گؤرۆيوْرۇم.
- عرب آتئیست: میصیرده يئنی ياسا تدوین ائدیلمکدهدیر. کیمیلری (بعضیلری) بۇ ياسالارێن حاضێرلانماسێندا آتئیستلرین ده قاتقێدا بۇلۇنمالارێندان يانادێر. ياسالارێن تدوینینده آتئیستلرین ده تمثیلجیلرینین اوْلماسێنێ ساوۇنۇيوْرلار. آتئیستلرین اینسانی و يۇرتداشلێق حاقلارێ قوْنۇسۇندا نه دۆشۆنۆيوْرسۇنۇز؟ چۆنکۆ آتئیستلر کندیلری بیله بۇ قوْنۇدا چوْخ چکینگن و اۇتانقاچ داورانێيوْرلار.
- القۇببانجی: آتئیستلرین بۇ ایستکلرینی قبۇل ائتمیيوْرۇم. يئتر کی، بیز هپیمیز لاییکلیکدن- سئکولاریزمدن يانا تۇتۇم سرگیلهيهلیم. ذاتن لاییک بیر دۆزن بۆتۆن دینلره، مذهبلره، ایدئوْلوْژیلره و اینانچلارا عينی مسافهده دۇرماقدادێر. لاییکلیک هئچ بیر گرۇبون چێخارلارێنا قارشێ اوْلمادێغێ گیبی، هئچ بیر گؤرۆشۆن ده تکهلینده اوْلاماز. آتئیستلر توْپلۇمدان آيرێجا بیر گرۇب دئيیللر. هپیمیز لاییک دۆزهنین چاتێسێ آلتێندا بارێش ایچینده و کارشێلێقلێ سايقێ اوْرتامێندا بیر آرايا گله بیلریک. لاییکلیک تۆم يۇرتداشلارێن اینانچ حاققێنا سايقێ ایله ياناشار و اوْنلارێن ياشاما حاققێنێ گۆوَنجه آلتێنا آلار. بۇ قوْنۇ دوْغال اوْلاراق پوْلیتیک ایچهریکلیدیر. لاکین کۆلتۆرل آچێدان آتئیستلر دوْنمۇش و دۇرۇخمۇش عرب ذئهنیيتینی دئویندیربیلمهلری اوچون “آتئیست کیملیک”لری ایله داورانمالێ، فیکیر اۆرَتمهلیدیرلر. دۇرقۇن عرب دینسل دۆنياسێنێ بۇ شکیلده دئویندیره بیلرسینیز. دینسل اؤن يارقێلارێ، يۆزایللر بوْيۇنجا بیریکمیش دۆشۆنمه قارشێتلێغێ تاریخسل و سوْسيال اوْرتامێ دَيیشه بیلرسینیز. آما میصیرده دینجی اخوان پارتیسینه قارشێ اوْرتايا چێخان دئوریم آيدێن اۆفۆقه دوْغرۇ بیر حرکتدیر. گلیشمهيه، اینسانلێغێن چیچکلنمهسینه دوْغرۇ بیر آچێلێشدێر. بؤيۆک فرانسا اینقێلابێنێن آماچلارێنا خیدمت ائدن گئرچک بیر دئوریمدیر. اؤيله بیر دئوریم کی، ایدئوْلوْژیک و دینجی دۆرتۆلر اوْنۇن ترکیبینده مؤوجۇد دئيیلدیر. سادهجه اینسانجێل و اۇسسال ائتکنلر اوْنۇن حرکت وئریجی قۇووتیدیر. آما نئجه سوْنۇچلاناجاغێ هنۇز بلیرسیز. دینجی پارتیيه قارشێ خالقێن اعتیراضێ کندی ذاتێندا گلهجک آچێسێندان جیددی بیر ایلرلهمهدیر.
- عرب آتئیست: سیزین ائولاتلارێنێزدان ويا ياخێن آقربالارێنێزدان بیری آتئیست اوْلۇرسا، اوْنۇنلا نئجه داورانێرسێنێز؟
- القۇببانجی: اوْنۇن آتئیستلیگی صینفی دئيیل، اۇسسال و ویجدانی اوْلۇرسا، اوْنۇنلا ایلیشکیلریم نوْرمال شکیلده دوام ائدر. نیتهکیم بیرئيلرین ده ایمانێ صینفی و معنوی اوْلاراق ایکی قیسمه آيرێلماقدادێر. صینفی آتئیستلیک هوا و هوسدن تۆرهمکده، ائتیک سوْرۇملۇلۇقدان اۇزاق دۇرماقدادێر. صینیفسل ایمان دا اؤيله. آما معنوی آتئیستلیک اینسانجێل دۇيقۇنۇن محصۇلۆ اوْلدۇغۇ قدر ده فسادا گؤمۆلمۆش سوْسيال ویجداندا تانرێيێ بۇلامايان بیلینچلی آرايێجێ عاغلێن اۆرۆنۆدۆر. آيرێجا، بیلینچلی آتئیسم آللاه و دین آدێنا آخێدێلان قانلارا قارشێ دۆشۆنسل باش قالدێرێدێر. بؤيله بیر آتئیستین ویجدانێ اوْنۇ آللاهێ، ایسلامێ و دیگر دینلری اینکارا سسلهمیشدیر. اوْ، معنویياتلێ و سوْرۇملۇ بیر آتئیستدیر.
- عرب آتئیست: سوْن سوْرۇمۇزۇ دا سوْرالێم: آتئیست اوخۇرلارا و آتئیستلرین درگیسینه بیر توصیهنیز وار مێ؟
- القۇببانجی: اَوَت، اوْنلارا بیر توصیهم واردێر. تئروْرۆن، اتنیک و مذهبسل چاتێشمانێن يايقێن اوْلدۇغۇ بۇ دئویرده بیزیم ائحتیياج دۇيدۇغۇمۇز شئي دین دئيیلدیر، اخلاقی دَیَرلردیر. ویجدانا دؤنۆش و هۇمانیست دَیَرلری جانلاندێرماق گرهکیر. بیزیم اینسانی کیملیگیمیز دین، مذهب و میللیيت گیبی ساختا دَیَرلرین اسارتیندهدیر. بۇ اۆزدن بؤيۆک اخلاقی بونالێم (بحران) ياشانماقدادێر. بۇ ساختا کیملیکلرین يالان و آنتی اینسانی اوْلدۇغۇ آرتێق ایفشاء ائدیلمیشدیر. اوْ زامان گئرچک کیملیگیمیزی، يعنی اینسانی کیملیگیمیزی يۆکسلتمهلیییز. بیز مۆسلمان، شیعه، سۆننی، آتئیست اوْلمادان اؤنجه اینسانێز.
چئویردی: گ. گ
قايناق:
http://tribun.one/tajrobejahani/2497-2016-02-29-21-56-06
* Hüseyin Merve (1910-1987) Lübnan’lı sol aydın yazar idi. “Arap-İslam felsefesinde materyalist akımlar” adlı kitap yazdı. Bu eser büyük tepkilere yol açtı. Hizbullah terör örgütü tarafından öldürüldü. Faht adı ile ünlenen Yusuf Salman (1901-1946) Iraklı siyasi faaldı. İrak’ta idam edildi. Hadi Alevi ( 1933- 1998) Iraklı sol düşünür ve yazardı. Onun “İslam tarihinde işkencenin tarihi” adlı kitabı vardır.


c: text/html

text:
آوروپا بیرلییی مولدووایا آییردیغی مالییهیه نظارت ائده بیلمهییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو آلمانییانین «دیه ولت» قزئتینه مصاحیبهسینده مولدووا پرزیدنتی ایگور دودون سؤیلهییب.
«۲۰۰۷-۲۰۱۵-جی ایللر عرضینده مولدووایا آب ۷۸۲ میلیون آورو یاردیم آییریب. بو یاردیمین یاریسی مختلیف یوللارلا ایتیریلیب. منیم اؤلکهمین آوروپایؤنلو حکومتینین کورروپسییایا معروض قالمیش بعضی عضولری بو پوللاری اوغورلاییبلار. بروکسلین بوتون مالییه یاردیملارینا رغما، آوروپا بیرلییینین مولدوواداکی پوپولیارلیغی ۷۰%-دن ۳۸%-ا قدر آزالیب. بو، سیزین پوللارینیزین اهالییه چاتماماسی اوجباتیندان باش وئریب. بیزیم وطنداشلار بیر چوخ قربیؤنلو حکومتلرین کورروپسییا سکانداللارینا بولاشدیقلارینی گؤروبلر. منجه، بیز آوراسییا اتفاقی ایله سیخ مناسیبتلردن داها چوخ اوداجاغیق. آوروپا بیرلیینین شرق طرفداشلیغی آرتیق ایشلمیر. بیز سون ۷ ایلده یالنیز قربه یؤنلمیشدیک و بو، سهو ایدی»، – دئیه او بیلدیریب.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jun 17, 2017
اوجادان دوشونورکن - (3) فارس شوونیزمی و آذربایجان ملتی نین دیلی و تاریخی اثرلری
س. سیداوالی
اؤزوم- اؤزومه یاخالاندیم
...
دواملی اولاراق نشره وئرمه یه چالیشدیغیم بو یازیلار, کئچن اوچ- دورت ایلین عرضینده مجازی دونیادا گؤردوکلریم, ائشیتدیکلریم و اوخودوقلاریمین معین تاثراتی کیمی قلمه آلینمیشدیلار.
یازیلارین چوخونلوغو, آنا دیلیمیز آذربایجان تورکجه سینده یازیلمیشدیلار. لاکن استثنا اولاراق و وضعیتده ن آسیلی, بعضا فارس دیلینده ده یازماق مجبوریتینده قالمیشام.
یازیلارین بیر چوخو, اوجادان دوشونر کیمی, اؤزوم- اؤزومه و یا یاخین بیر دوستا یازیلدیقلاری اوچون, اوخوجولارا تقدیم ائتدیکده, اونلاردا کیچیک دئییشیکلر آپارمیشام.
(3)
فارس شوونیزمی و آذربایجان ملتی نین دیلی و تاریخی اثرلری
دسامبر 2015
عزیز دوستوم م.... نین گؤنده ردییی ویدئو و بیزیم ارک- اپرا محتشم بناسینین ییخماسینا گلدیکده، اونون اوچورتماسی، هنر و معمارلیغا قارشی بویوک بیر جنایت ایدی. اسلامی رژیمین بو گونه کیمی خرابکارلیق و رذالت لرینین بیر چوخو یادلاردان چیخسادا, بالاباغ تئاتر سالونونو ویران ائتمک کیمی بیر وحشیت ینی, آذربایجانلیلار, خصوصیله تبریزلیلر اونودمایاجاقلار.
خصوصیله کی، فیلارمونی بیناسینی ییخیب و یئرینه مسحد دوزلتدیلر.
البته او زامان شهرین روشنفکرلری اولان بیزلرده, او جنایتین قاباغیندا جدی بیر شکیلده دایانمادیق.
بودا بیزه و گلن نسل لره بیر درس اولسون.
بیر گون هئچ اولماسا ایران تورپاقلاریندا ملتیمیزین بئرلی ملی دولتی یارانسا, بو بینانین یئنی ده ن برپا اولونماسی, بوینوموزدا بیر ملی بورج دی.
بوندان سونرا بیز آذربایجانلیلار ملی تاریخی اثرلریمیزی قوروماق اوچون, گؤزلریمیزی دورت آچمالییق.
اونوتماماق کی, بیر ملتی آرادان آپارماق اوچون بیرینجی سی اونون دیلینی و ایکینجی سی او ملتین کئچمیشینه دلالت ائده ن هر بیر نشانه و اثری آرادان آپارماق لازیمدی.
او گون دوستلارا تعریف ائدیردیم کی، انقلابدان قاباق تبریزین گلستان باغیندا بیر کتابخانا واریدی. اسلام جمهوری سینده بو کتابخانانی " کمیته" ائله دیلر. مشهور "حاجی محمد کمیته سی". بو کمیته ده باش وئره ن فاجعه لر سایسیز- حساب سیز ایدی.
سونرالار حاجی محمدین فجایعی حددینده ن آشیب و عمللری نین"شوری" چیخدیغیندا، جنایتلری اورت- باسدیرماق اوچون، بو آدامی مشهد یولوندا "تصادف" ائله تدیردیلر. ائشیتمیشدیم کی، تبریزین شهر اوتوبانی اونون آدینی داشئییر. بو خبری ائشیتدیکده ن سونرا چوخ کدرلنمیشدیم. لاکن دوستلارین بیری دئدی کی, شهر اوتوبانینا وئریلن آد, باشقا بیر "حاج محمد"- ه عاید دی.
هر حالدا تصور ائدین: "کتابخانا"نی باغلاییب و یئرینه "کمیته" آچماق؟؟!!...
مطلبده ن اوزاق دوشدوم.
تبریز ده یاشادیغیم ایللرده, بیر آشیق دوستوم واریدی. آشیق علی. آشیق علی قدیم فرقه چیلرده ن ایدی و نئچه ایل بوندان اول وفات ائتدی. آشیق علی نین, اول بیر گونده ن اسلام رژیمینده ن زهله سی گئده ردی و بو نفرتی هر یئرده ده بیان ائده ردی. انقلابین اوللرینده, او گونلرده کی هله امیدیمیز واریدی و فکر ائدیردیک کی "شورا کند"ین تورپاقلاریندا اوت بیته جکدی, اونا دئدیم:
- آغا! ( من اونو آغا سسلردیم) هر حالدا بو رژیم, شاه رژیمینده ن کی یاخشی دیر.
آشیق علی بیر آز فکر لشدیکده ن سونرا، منه باخیب دئدی:
- اوغول! او رژیم آذربایجانجا یازیلمیش کتابلاری کتابخانالاردان ییغیشدیریب, یاندیردی و اونلارین یئرینه فارسجا یازیلمیش کتابلاری قویدو. او کتابلارین گناهی فقط بیزیم آنا دیلیمیزده یازیلدیقلاری ایدی. بونلار ایسه حتی اونلار دوزلده ن کتابخانانی باغلاییب، یئرینه کمیته آچیبلار. بیر رژیم کی کتاب یاندیریر و یا کتابخانا باغلاییر، او رژیمده ن ملته خئیر گلمز. کتاب دوشمانی، فقط جهالتین پاسبانی اولا بیلر.
آشیق علی نین ساوادی آز ایدی، آمما بویوک حیات تجربه سینه مالیک ایدی. آدی و خاطره سی هر زامان منله یاشار.
اونون اشاره ائتدییی "کتاب یاندیرماق", ملی حکومتین مغلوبیتینده ن سونرا باش وئرمیشدی.
تبریز شهری تهراندان گؤنده ریلن اوردونون واسیطه سیله اشغال اولدوقدان سونرا, ملی حکومته سمپاتلیق گؤسته ره ن هر کسه دیوان توتولوب, اون مینلر ضیالی, یازیچی, شاعیر, ژورنالیست, ایشچی, سندیکالیست, فرقه آپاراتی نین چالیشانلاری و ملی حکومت ده ن تورپاق رفورمو چارچیوه سینده تورپاق آلان کندلی لر, حبسه آلینیب, اشکنجه اولونوب و اعدام ائدیلمیشدیلر.
لاکن تهراندان گؤنده ریلن دولت مامورلاری, اوردو منسوبلاری و ملی حکومته قارشی اولان یئرلی دوشمانلار, بوتون بو غدارلیق و هده- قورخو آتمسفرینی یاراتدیقدان سونرا, ازیلمیش ملتین گینه ده ملی حکومته علاقه سینی گؤردوکده, او حکومت ده ن قالان هر بیر اثر و نشانه نی محو ائتمه یه چالیشمیشدیلار. یوزلر چیرکین عمللرینین نزدینده, اونلارین ملی معارف, کولتور و مدنیت یمیزه قارشی ائتدیکلری اوچ جنایت ده ن, نمونه اولاراق آد آپارماق ایسته ییره م:
- آذربایجان ملتی نین پولی ایله ساتین آلینمیش تبریز رادیوسونو باغلاییب و آپاراتی تهرانا آپارمیشدیلار.
- چوخ بویوک زحمت و چتینلیکله یارادیلان تبریز یونیوئرسیته سینی باغلاییب و دانشجولارین اوخوماغینا مانع اولموشدولار.*
- ملی حکومتین آز امکانلار و چوخ بویوک چتینلیکلرله چاپا وئردییی آنا دیلینده یازیلمیش کتابلاری – او جمله ده ن درس کتابلارینی- قالاق- قالاق تبریزین میدانلاریندا توپلاییب و اوتا چکمیشدیلر.
حؤرمتلی رضا همرازین بو حادثه ایله علاقه ده, ایشیق سایت یندا ماراخلی بیر یازیسی وار. او یازیر:
"یولداش درگی سینین دؤردونجو ساییسیندا «دان اولدوزو» باشلیقلی بیریسیندن بیر کیچیک خاطیره ده نقل اولونموشدور کی, اؤزلویونده ماراقلی ایدی. نیسگیل ائدیرم اونون بورادا گتیرمهسینی سیزلره:
کتاب یاندیرما مراسمی:
یانغینلاردان، قیرغینلاردان سونرا ایدی کی, بیر گون معارفین نامرد فراشلاری آذربایجان دیلینده نه قدر کتاب و یازی وارایدی, چوواللارا دولدوروب، بودور، ها! آپاردیلار ساعات قاباغیندا خرمن قالادیلار… یولدان کئچن پاسبانلار، لات لوتلر، ژاندارمالار، باققاللار، صرافلار، دلال لاردا ییغیشدیلار… بیر چوخ آرواد، اوشاق دا "گؤره سن آیی اوینادیرلار؟"... دئیه, میدانا ساری یوگوردولر… بیردن، بیره صفلر پوزولدو… هامیساکت اولدو! دانشسرانین "بدرلنمیش آیی" او اؤلومجول جاوان ایرهله ییردی… بیر گؤیه باخدی، بیر یئره باخدی، گؤزلوگونو گؤزونه تاخدی، فارسجا "چیینه توپور" بیر سؤزلر سؤیلهدی: او ذاتین فرمایشلرینی ائشیدنلر گولدولر! ائشیدمهینلرده "هوررا" چکدیلر… سونرا، او جاوان آغا کبریتی چیخارتدی: کیتابلاری یاندیردی! یئدی. .. ایچدی، مورادینا یئتیشدی"...
بیرده کی, او تای آذربایجانین آدلیم شاعری صمد وورغون, جنوبی آذربایجاندا باش وئره ن جنایتلرده ن خبردار اولدوقدان سونرا, شوونیستلرین یاراتدیقلاری قورخو- وحشت فضاسینی بیر شعر واسیطه سیله جانلاندیرمیش و دهشت حال- هاواسینی چوخ گؤزل تصویره چکمیشدی:
یاندیریلان کتابلار
جلاد سنین قالاق قالاق یاندیردیغین کتابلار
مین کمالین شهرتى دیر، مین اؤره یین آرزوسى…
بیز کؤچوروک بو دونیادان، اونلار قالیر یادگار.
هر ورقه نقش اولونموش نئچه انسان دویغوسی
مین کمالین شهرتى دیر، مین اؤره یین آرزوسى…
یاندیردیغین او کتابلار آلوولانیر… یاخشى باخ!
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظلمته…
شاعرلرین نجیب روحو مزاریندان قالخاراق
آلقیش دئییر عشقى بؤیوک، بیر قهرمان میلته.
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظلمته…
جللاد! منیم دیلیمده دیر بایاتیلار، قوشمالار،
اونلارى هئچ دویدومو سنین او داش اوره یین؟
هر گرایلى پرده سینده مین آنانین قلبى وار…
هر شکسته م اولادى دیر بیر مقدس دیله یین
اونلارى هئچ دویدومو سنین او داش اوره یین؟
سؤیله سن مى خور باخیرسان منیم شعر دیلیمه؟
قوجا شرقین شهرتى دیر فضولى نین غزلى!
سن مى «ترکه خر» دئییرسن اولوسوما، ائلیمه؟
داهیلره سوت وئرمیشدیر آذربایجان گؤزه لى…
قوجا شرقین شهرتى دیر فضولى نین غزلى!
جللاد! یانیب اود اولسا دا، کوله دؤنمه ز آرزولار،
طبیعتین آنا قلبى قول دوغمامیش انسانى!
هر اؤره یین اؤز دونیاسى بیر سعادت آرزولار
قانلار ایله یازیلمیشدیر هر آزادلیق دستانى…
طبیعتین آنا قلبى قول دوغمامیش انسانى!
ازل باشدان دوشمنیمدیر اوزو مردار قارانلیق…
هر تورپاغین اؤز عشقى وار، هر ملتین اؤز آدى
کاییناتا ده ییشمه رم شهرتیمى بیر آنلیق
منم اودلار اؤلکه سینین گونش دونلو اولادى!
هر تورپاغین اؤز عشقى وار، هر ملتین اؤز آدى!
نه دیر او دار آغاجلارى، دئ، کیملردیر آسیلان؟
اویونجاقمى گلیر سنه وطنیمین حق سسى؟
دایان!… دایان!… اویاق گزیر هر اوره کده بیر اصلان
بوغازیندان یاپیشاجاق اونون قادر پنجه سی!
اویونجاقمى گلیر سنه وطنیمین حق سسى؟
جلاد! سنمى، دئ، قیریرسان فداییلر نسلینى؟
ملتیمین صاف قانى دیر قورد کیمى ایچدییین قان!
زامان گلیر… من دویورام اونون آیاق سسینى
شهیدلرین قیام روحو یاپیشاجاق یاخاندان
ملتیمین صاف قانى دیر قورد کیمى ایچدییین قان!…
بیر ورقله تاریخلرى، اوتان منیم قارشیمدا
آنام تومریس کسمه دى مى کیخسروین باشینى؟
کوراوغلونون، ستارخانین چلنگى وار باشیمدا
نسیللریم قویمایاجاق داش اوستونده داشینى
آنام تومریس کسمه دى مى کیخسروین باشینى؟
سور آتینى، دؤرد نالا چاپ! میدان سنیندیر … آنجاق
من گؤروره م آل گئیینیب گلن باهار فصلینى…
قوجا شرقین گونشى دیر یاراندیغیم بو تورپاق
من یئتیردیم آل بایراقلى انقلابلار نسلینى
من گؤروره م آل گئیینیب گلن باهار فصلینى!
گؤردویوموز کیمی, شاعیر صمد وورغون حقلی چیخدی. نئجه کی شاهلیق رژیمی دارما- داغین اولدو, بو گون ایراندا ملتیمی اسیر توتان اسلامو - شوونیست رژیم ده, تاریخین زیبیللیک لرینه آتیلاجاقدی.
هئچ شبهه م یوخدور کی, ملتیمین گونشی مطلق بیر گون دوغاجاقدی. ...
________________________________________
* ملی حکومتین مغلوبیت ینده ن سونرا هم تبریز رادیوسی, همده تبریز یونیوئرسیته سی, آذربایجانی قان دریاسیندا بوغان ارتجاع قووه لری واسیطه سیله باغلانمیشدیلار. لاکن آذربایجانلیلارین اعتراض لاری نتیجه سینده بیر مدت ده ن سونرا, یئنی ده ن آچیلسادا, رادیو دا آنا دیلینده وئریلیش لرین یئرینی فارس دیلینده گئده ن پروگراملار آلیب و بئله لیکله تبریز رادیوسو ملتیمیزی آسیمیله ائده ن اونلار اوجاغین بیرینه چئوریلمیشدی.
تبریز دانشگاهی ایسه, ملی حکومتین مغلوبیتینده ن سونرا, اوزون ایللر بویو دیلیمیزی و زنگین تاریخیمیزی تحقیر ائدیب و کیچیلتمه یه چالیشانلارین یوواسینا چئوریلیب و ملتیمیزه یالانچی تاریخلر یازانلارین اوولاغی اولموشدور.
یازینین دیگر بؤلوملرینی بورادان اوخویا بیلرسیز :


text:
ایولون ۲۵-ده آبشمریکا حربی دنیز قوهلرینین گمیسی ایرانا مخصوص کاترین یاخینلاشماسینا جواب اولاراق بیر نئچه خبردارلیق آتش آچیب. بو بارهده سی ان ان تلکامپانییاسی معلومات یاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، اینسیدنت فارس کؤرفزینین شیمالیندا، بین الخالق سولاردا باش وئریب. رادیو سیگناللارینا رئاکسییا وئرمین کاتر آمریکانین حربی گمیسینه ۱۵۰ متره قدر یاخینلاشدیقدا اونا طرف سویا بیر نئچه خبردارئدیجی آتش آچیلیب.
اوخشار حادثه یانوارین ۸-ده ده باش وئرمیشدی. همین واخت آمریکانین «ماهان» رائت اسمینه سی عربیستان دنیزینین شیمال-غربینده فارس کؤرفزینی عمان کؤرفزی ایله بیرلشدیرن هؤرموز بوغازیندا اونا یاخینلاشان ایرانین دؤرد کاتری ایستیقامتینده آتش آچمیشدی.


text:
۲ دسامبر
۲ دسامبر قریقوری تقویمینه گؤره ایلین ۳۳۶-جی (آرتیق ایللرده ۳۳۷-جی) گۆنودور. ایل سوْنونا کیمی ۲۹ گۆن واردیر.
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۱۴۰۹ - لایپزیق بیلیم یۇردو قۇرولدو.
- ۱۸۰۴ - ناپلئون بوناپارت٬ پاریسده پاپین دا قاتیلدیغی بیر تؤرنده تاج تاخیب فرانسه ایمپیراتورو اوْلدو.
- ۱۸۴۸ - فرانسوا ژوزف٬ اوتریش-ماجاریستان ایمپیراتورو اوْلدو.
- ۱۸۵۲ - اۆچونجو ناپلئون فرانسه ایمپیراتورو اعلان ائدیلدی.
- ۱۹۰۱ - کینق کامپ ژیلت٬ ژیلت ایختیراعینی یازدیردی.
- ۱۹۰۸ - چینده اۇشاق ایمپیراتور پۇ یی ۲ یاشیندایکن تاختا چیخدی.
- ۱۹۰۹ - فرانسهلی بارون چاتیرز٬ عثمانلیداکی ایلک اۇچاق گؤستریشینی کئچیردی.
- ۱۹۱۴ - اوتریش-ماجاریستان بلقرادی تۇتدو.
- ۱۹۱۸ - ائرمنیستان٬ عثمانلی دؤولتیندن باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۱۸ - محمد طلعت پاشا٬ تراکیا-پاشاائلی مۆداقیعهی-حۆقۇق جمعیتینی ائدیرنهده قۇردو.
- ۱۹۲۰ - تۆرکیه ایله ائرمنیستان آراسیندا آندلاشما ایمضالاندی. قارص ائرمنیستاندان گئری آلیندی.
- ۱۹۲۸ - جلال ساحیر ارزونون حاضیرلادیغی «ایملا لۆغاتی» یاییملاندی.
- ۱۹۴۰ - کاغیذ قیتلیغی سببی ایله قزئتلرین صفحه ساییسیندا قیسیتلاما گتیریلدی.
- ۱۹۴۲ - شیکاقولو بیلیم آداملاری ایلک کونتوروللو زنجیرلهمه آتوم عکسالعملینی حیاتا کئچیردیلر.
- ۱۹۷۱ - بیرلشمیش عرب امیرلیگی٬ بیرلشمیش شاهلیقدان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۹۸۸ - بینظیر بوتو٬ پاکیستان باش وزیری اوْلاراق آند ایچدی.
- ۱۹۹۳ - کولومبیالی مۆخدّیر تاجیری پابلو ایسکوبار٬ مدلینده امنیت گۆجلرینجه اؤلدورولدو.


text:
ویرجینیا وولف
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
ویرجینیا وولف (اینگیلیسجه: Virginia Woolf) بریتانیالی رومانچی، ادبیات تنقیدچی و یازیچی - .۲۵ ژانویه ۱۸۸۲ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۹ ایل عومر ائلهییب و ۲۸ مارس ۱۹۴۱ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Virginia Woolf»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده ویرجینیا وولف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
روسییا اسدین حاکمیتدن اوزاقلاشدیریلماسیندان بؤیوک فایدا گؤتورمک اوچون واخت اودماغا چالیشیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو سی ان ان-ه آچیقلاماسیندا لیوانلی سیاسی آنالیتیک جری ماهر سؤیلهییب. او، اسددن ایمتینانین یالنیز قطردن آوروپایا چکیلمهسی پلانلاشدیریلان گاز کمری لاییحهسینین لغویندن سونرا باش توتا بیلجیینی سؤیلهییب:
«مسکوا قطردن آوروپایا گئدن گاز کمری لاییحهسینین لغوی ایله یاناشی، اؤزونون حربی بازالارینین یاخین شرقده یئرلشدیریلمهسینه ضمانت آلدیقدان سونرا اسدین حاکمیتدن گئتمه پروسسینی سرعتلندیرهجک. روسییا بو کمری اؤز میللی تهلوکسیزلیگی اوچون تهدید ساییر. روسییا سورییادا، عمومیتله، ماراقلی دئییل. سورییا یالنیز حربی-دنیز و حربی هاوا بازالارینین یئرلشدیریلمسی اوچون یاخشی یئردیر. روسییا سورییادا نه اسدی، نه ده هانسیسا سیستمی قورویور. مسکوا سورییادا یالنیز اؤز ماراقلارینی مدافعه ائدیر. کرمل اؤزونه صرف ائدنی گؤتوروب، تئزلیکله، اسد، حزب الله و ایراندان جانینی قورتارماق ایستییر».


text:
امریکا ایچکی خوف سیزلیک وزیری افغانستانده
امریکا قوشمه ایالت لری چیگره کوچلری همده باجخانه لر مقام لریگه تعلیم بیریش اوچون کوپراق اوقیتوچی لر نی افغانستان گه یوباره دی .
امریکا نینگ ایچکی خوف سیز لیک وزیری افغانستان گه قیلگن سفری چاغیده ، میلادی 2011 ییلده چیگره کوچلریگه تعلیم بیروچی اوقیتوچی لر نینگ سانی 25 دن 52 گه چه آشیشی نی ایتگن.
امریکا نیگ اوشبو مقامیگه کوره ، افغان چیگره قوریقلاوچی لریگه تعلیم بیریش خارجی حربی کوچلر نینگ چیقیب کیتیشیده گی بیرینچی جانلی قدم بوله دی .
امریکا قوشمه ایالت لری نینگ ایچکی خوف سیز لیک اداره سی متخصصلری دن بیر قنچه سی افغانستان چیگره کوچلریگه تعلیم بیریش بیلن بند دیر .
اولر نینگ عملیات قوییوچی اساسی پایگا ه لری تورخم چیگره سیدن 5 میل اوزاق لیکده جایلشگن.
اوشبو اداره وزیری جانت ناپولیتانو تناون افغانستانگه کیلیب اوشبو پایگاه نی کوزدن اوتکزدی .
ناپولیتانو خانم افغانستان چیگره سینی قوریقلش اوشبو اولکه ده ثبات کیلتیریشده اینگ مهم موضوع لیگی نی ایتیب افغان کوچلری بو خصوصده کوپراق تعلیم آلیشی کیرکلیگی نی تاکید له دی .
"چیگره لر نی قوریقلش پولیس عسکرلری شهرنی قوریق لشی سینگری ایمس ،البته تورلی روش لر و تورلی قانون گه احتیاجی بار .شوندی ایکن چیگره کوچلریگه تعلیم بیریش جوده مهم.چونکی اولکه ده ثبات نی کیلتیریشده چیگره نی قوریق لش مهم دیر.بو چیگره افغانستان بیلن پاکستان یاکی باشقه چیگره لری بولیشی ممکن."
حاضرگی کونده امریکا قوشمه ایالات لری نینگ 25 متخصصی افغانستان ننیگ قاچقین لر ، باج خانه لر همده چیگره لرنی قوریق لشده فعالیت قیلماقده لر .
منه شو متخصیص لر دن کوپ چیلیگی افغان کوچلرینی چیگره لرنی قندی قوریق لش لازم لیگی خصوصیده تعلیم بیریش بیلن شغلنماقده
خانم ناپولیتانو گه کوره میلادی 2011 ییلده افغانستان ده گی اوشبو متخصص لر سانی نی آشه دی .
افغانستان دن قانون سیز شکلده بولگن میلیاردلب نقد پول نینگ کیریب چیقیش آلدینی آلیش امریکا برنامه لری نینگ اینگ چوقی سیده توریبدی .
استخباراتی مقام لر گه کوره 2007 ییلدن حاضرگه قدر 3 میلیارد دالر قانون سیز شکلده افغانستان دن چیقیب کیتگن.اوشبو پول نینگ کتته قسمی دوبی گه چیقگن لیگی ایتلماقده.
ایندی لیکده امریکا قوشمه ایلات لری افغان چیگره کوچلرینی تعلیم بیریش بیلن چیگره لر ده دوام ایتیب کیله یاتگن منه شو قانون سیز لیک فعالیت لری نینگ آلدینی آلماقچی


text:
آذربایجاندا باش وئرن سل فلاکتیندن ۲ آی کئچمهسینه باخمایاراق، حادثهنین فسادلارینین آرادان قالدیریلماسی ایستیقامتینده هئچ بیر تدبیر حیاتا کئچمهییب.
آخار. آذ قربی آذربایجان بحرانی ایدارئتمه تشکیلاتی ریسینین وئردیی سون معلوماتا ایستینادلا خبر وئریر کی، حسن روحانی حاکمیتی طبیعی فلاکتین نتیجهلرینین آرادان قالدیریلماسی اوچون نظرده توتولان وسایتی تعمین ائتمهییب، نتیجهده بؤلگهده هئچ بیر برپا و یئنیدنقورما ایشلری گؤرولمهییب.
ائولری طبیعی فلاکت زامانی داغیلان و یا زیان گؤرن عائلهلر هله ده قوهوملارینین ائوینده یاشاماقدادیر، اونلارا ائولرینی برپا ائتمک و یا یئنیدن تیکمک اوچون دؤولت طرفیندن هر هانسی یاردیم و یا کرئدیت اؤدنیلمهییب.
داشقین سولاری نتیجهسینده داغیلان کؤرپولردن بیری ده اورمییادا مرگورین گلستان کؤرپوسودور. زیروه شهرجیینی سیلوانایا باغلایان کؤرپو بؤلگه اهالیسینین آوتوموبیلله حرکتی اوچون اولدوقجا مهم دور و اهالینین یاریسی بو کؤرپودن ایستیفاده ائتمهیه مجبوردور. لاکین حادثهدن ۲ آی کئچمهسینه رغما، هله ده گلستان کؤرپوسو برپا اولونماییب، بو ایسه بؤلگه اهالیسینین بؤیوک ناراحاتلیغینا سبب اولوب.
حاضردا چوخ سایدا آغیر و یونگول ماشینلار داغیلمیش کؤرپونون اوزریندن کئچیر و هر آن بدبخت حادثه باش وئره بیلر.
اورمییا شهرلرآراسی داشیماچیلیق و یول ایدارهسینین ریسی صادق حهبیب گلستان کؤرپوسونون برپا ایمکانینین اولمادیغینی، اونون یئنیدن تیکیلملی اولدوغونو قید ائدیب.


text:
باکی بیزنس فابریکی (ببف) بیزنس اوچون چوخ الوئریشلی ایمکان یارادیر.
رئپورت خبر وئریر کی، بونو "کیچیک صاحیبکارلارین آباد-لا امکداشلیغینین قورولماسینا دستک" مؤوضوعسوندا کئچیریلهن تدبیرده چیخیش ائدن آذربایجانین اقتصادیات ناظرینین موعاوینی صاحب مممدوو دئییب.
س.مممدووون سؤزلرینه گؤره، بیزنسه باشلاماق ایستهین شخصلر به به فه-این ایمکانلاریندان دا ایستیفاده ائده بیلرلر: "باکی بیزنس فابریکی بیزنس-اینکوباتور کیمی بوتون ضروری شرایطله تجهیز اولونوب. بو ایمکانلاردان ایستیفاده ائتمک یئنی باشلایانلار اوچون فایدالی اولا بیلر".
ناظر موعاوینی همچینین قئید ائدیب کی، رئگیونلاردا اقتصادیات ناظرلیگی طرفیندن یارادیلمیش بیزنس اینکوباتورلارین و آباد-این ایمکانلاریندان ایستیفاده ائتمک اولار.


text:
مقدونیهنینگ تأزه آدی "دمیرقازیق مقدونیه جمهوریتی" بۇلدی
مقدونیه یونان بیلن ایلالاشدی
مقدونیه نینگ آدی دمیرقازیق مقدونیه جمهوریتی آدینا اۆیتگهدیلدی.
یونان دؤولتی اسکوپیه حؤکۆمتی بیلن آد باراسیندا ایلالاشاندیقلارینی بیلدیردی.
مسئله باراسیندا بیانات برن یونان ینگ باش وزیری آلکسیس چیپراس یوردونینگ ایسلهیأن زاتلاری حاقیندا ایلالاشاندیقلارینی بیلدیردی.
مسئله باراسیندا بو هپده ایلالاشیق شرطناماسینا قۇل چکیشیلر.
مقدونیه نینگ باش وزیری زوران زایف بو ایلالاشیغا ۲۵ ییل آرادان سۇنگرا تاریحی بیر ایلالاشیق دییپ آدلاندیردی.
مقدونیه تأزه آدی اۆچین اساسی قانونینی اۆیتگهدر.
بو أدیمدن سۇنگ یونان دا پارلمان دا ایلالاشیق شرطناماسینا سس برر.
ناتونینگ باشلیغی ینس استولتنبرگ ایلالاشیق اۆچین حۇشاللیق بیلدیردی.
استولتنبرگ بو تأزه یاغدایدا اسکوپیه نینگ ناتوآ آغضا بۇلوپ بیلجکدیگینی آیتدی.
آمریکا دؤولتی ده یونان بیلن مقدونیه نینگ ایلالاشیغینا حۇشاللیق بیلدیردی.


text:
بوگون دنیا اطرافنی سقلش کونی اوله راق نشانلنماقده
خاص برنامه
دنیا اطرافنی سقلش کونی
صنایع ساحه سیده یوز بیرگن ینگی لیکلر انسان نینگ قولی بیلن طبیعت نی و اطراف نینگ تأثیری بیلن سرعت بیلن کیرلشیشی گه باعث بولدی. مینگن یاله نی کیسگن لیگینی کورگن انسانلر در حقیقت اوزینی ینگی قیله دیگن طبیعت نینگ طبیعی توازنینی برهم اورگنینی کوردی. شو شکلده اطرافنی سقلش حسی اویغاندی. صنایع کثافتی، موتر و تورلی انسانی کثافت نینگ طبیعت گه ضرر بیرمس لیگی اوچون قیته دن ایش لش یولی گه باش اوریلدی. دولت لر خلق ارا ارگانیزیشن یولی بیلن دنیادن محافظه ایتیش اوچون حل یولی قیدیردی. کیلجکده انسانلر گوزه ل بیر فضاده یشش لری اوچون قولیمیزدن کیلگننی قیلیشیمیز کیره ک. دنیا اطرافنی سقلش کونی قوتلوغ بولسین


text:
تركیەنڭ فلسطینی حقلی دعواسندە هر پلاتفورمدە دستكلمەسنڭ آردندن ، گوستریلردە ترك بایراقلریلە دیرنیشلر باشلادی .
تركیەنڭ اسرائیل قتلِ عامنە قارشی گلمسی ، فلسطین انسانلرینی دە اونورلاندیرییور . تركیەنڭ قاتل اسرائیلە قارشی طورمەسندن ممنون اولان بولگە خلقی ، گوستریلرڭ دە ترك بایراغی آچییور .
ترك بایراغیلە صینیرە گیتدی
فلسطینلیلر ، اسرائیلڭ ۱٩٦٧دە باتی شرعیە ، طوغی قدس ، غزە شریدی ، سینا یاریم آطەسی و غولان تپەلرینی اشغال ایتمەسیلە صوڭوچلانان ٦ گون صاواشینڭ باشلادیغی ” نكبە ” یی آڭمق و ” میلیونلق قدس ” گوستریسی آدی ویریلن أگلەمە قاتیلمق ایچون غزەنڭ شوجەایییە محلەسی طوغیسندەكی اسرائیل صینیرنە آقین ایتدی . گوستری یە آتیلە قاتیلان بر فلسطینلی ، ترك بایراغی طاشیدی .
اولوسال دعوا ایچون بر مجادلە ”
فلسطین خلق قورتولوش جبهەسی سیاسی اوفیس أویەسی جمیل مزهر ، اسرائیلڭ بیوك دونوش یورویوشنی طوردیرمق ایچون اولوسلر آراسی آلاندە چابە صرف ایتدیگنی سویلەدی .
بیوك دونوش یورویوشینە قاتیلان مزهر ، بیوك دونوش یورویوشینڭ اسرائیلڭ حسابلرینی آلت أوست ایتدیگنی و اشغالجیلری ییلدیردیغنی افادە ایتدی . مزهر ، اسرائیلڭ گوستریلری صوڭە ایردیرمك ایچون اولوسلر آراسی آلاندە چابە صرف ایتدیگنی بلیرتدی .
فلسطینلیلرڭ اولوسال حقلرینی انسانی بویوتدەكی دعوالر ایچون فدا ایتمەیەجگنی وورغولایان مزهر ، ” بزلر اولوسال بر دعوا ایچون مجادلە ایدییورز . ” دیدی .
آلینتی(EnsonHaber)
http://www.ensonhaber.com/filistinli-genc-israili-turk-bayragiyla-protesto-etti.html


text:
یاشاسین رررر...
دوکتور جئری
جومهور باشقانی سئچیمینه بیر گون قالمیش، قلئیچی مورتوض ترس آوا کندینین مئیدانیندا آیاقلارینی یئره تاپدایاراق شوعار وئریردی:
- یاشاسین ررر... یاشاسین ررر...
ماراقلانان کندلیلر باشینا ییغیشدیلار:
- مورتوض نییه به دیلین چئینهییرسن؟ یاشاسین کیم؟ روحانی یا رئیسی؟!!
قلئیچی مورتوض تؤوشویه- تؤوشویه :
- هله بیلمیرم، صاباح یوخ بیریسی گون بللی اولار!!- دئدی.
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
کؤپک اوغلولارین یئکهسی
دوکتور جئری
دونن قیبیش عمی اوغلو بیزه قوناق گلمیشدی. اؤز-اؤزمه دئدیم:
- گون هارادان چیخیب قیبیش بیزه قوناق گلیب؟! اولمایا شورا یازیلیب؟!
اؤپوش-گؤروشدن سونرا گئچدی اصل مطلبه:
- عم اوغلی بولمورم بولورسن یا یوخ، شورا اینتیخاباتینا نامزت اولموشام. گلمیشم گؤرهخ نئینهمهلیییخ؟!!..
ایچیمده دئیندیم:
- اولان سندن ده شورا چیخار؟! رحمتلیک عمیم بیرکره چؤلده اوچ قوتور کئچی سنه تاپشیرمیشدی؛ بیرینی قوردا وئردین، بیرینی ایتیردین، بیرینین ده اؤلوسونو ائوه قایتاردین..
قیبیشی آلدیغی قراردان داشیندیرماق ایستهدیم :
- عمی اوغلو یاخشی دئییل ایشی ایش بیلنلره تاپشیریب بو ایشلره قاریشمایاق؟ قورخورام سورو-سورو شورا سئچکیلرینه آدای اولماقلا اورتالیغی بیر سیرا تورپاغیمیزا گؤز تیکن آزینلیقلارا هامارلامیش اولاق...
قبیش اگری- اگری منه باخدی:
- یانی سن دئییرسن من ایشبولن دَییرم؟! منیم اؤزگهلردن نهییم کَمدی؟!.. اصلن من برنامهینن بو یولا قدم قویموشام...
شاشقین-شاشقین سوروشدوم:
- برنامه؟!!..
سینهسینی قاباغا وئردی:
- هه برنامه!... من تصیم توتموشام شورا سئچیلسم ایشسیزلری ایش باشینا قویام؛ میللته ایکی یوز اللی مین تومن رایانه وئرم؛ جاوانلارا اللی میلیون وامی ازدیواج وئرهم، ائوسیزلره ائوه دوزلدم، ائوده قالیب تورشامیش قیز- اوغلانلارا ار- آرواد تاپام...
اوجادان گولدوم:
- عمی اوغلو! یانلیشجا شورا سئچکیلرینه آدی اولموشسان، سن گرهک جومهور باشقانی سئچکیلرینه آدی اولاردین، سنین وعدهلرین جومهور باشقانی وعدهلریدیر نه شورا!!
قیبیش اینجمیشجهسینه دیللندی:
- مگر شورالار نه ایش گؤرهللر؟!
- شورالار شهر ایشلرینه یئتیشرلر..
قبیش سؤزومون اورتاسینا آتلاندی:
- عیبی یوخدی.. منیم اونادا برنامهم وار.. اگر من شورا سئچیلسم شهره زیبیللری آییرما دسگاهی گتیرهجَغم.. بو ایشینن جاوانلارا ایش، اکینچیلره کوت دوزلدهجغم.
دیشلریمی قیسا-قیسا دئدیم:
- آخی عمی اوغلو سنین بو کیمی ایشلرده نه تجروبهن وار؟!
گولومسهدی:
- نئجه یوخدی عم اوغلی!..سن منیم بارهم نه فیکرلهشیرسن. من اؤزوم گئجهلری سهچرخه موتورومنان کوچه به کوچه شهری دولانیب زیبیللری تفکیک ائلیرم. من بو ایشیمنن همی اؤزومه پول چیخاردیرام همی ده جاوانلارا ایشتیغال یارادیرام..
- نه ایشتیغالی؟!!
- هه! من زیبیللری تفکیک ائلیینن، شهرداری عملهلرین سایینی ایکی قات چوخالدیب منن یولداشلاریم سؤکوپ داغتیتدیغی زیبیللری ییغیشدیرسیننار..
سؤزلریمین قبیشین بئینینه باتمادیغینی گؤرونجه باشقا یولدان وارید اولماق ایستهدیم:
- بیلرسن عمی اوغلو! سن ساده، آغ اورک بیریسیسن، آللاه آدامیسان.. یاخشیسی بودور بو ایشدن واز گئچهسن سیاست دونیاسی یالان-فیریلداق دونیاسیدیر؛ کؤپک اوغلولوق دونیاسیدیر...
قیبیش قاققاناق چکهرک گولدو:
- عم اوغلی! ائله بیل خبرین یوخدی خبردن؛ من کؤپک اوغلیلارین لاپ یئکهسییم!!....
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
گؤنده ر بؤلوم لر: كاریكاتورلار
پاییمیزی آلدیق!
دوکتور جئری
اوستاد دفتری آغری قزئتینی ماسانین اوستونه چیرپاراق قیشقیردی:
- دوز یازیب دا!!...
دینلهینلر چاش-باش بیربیرلرینین اوزونه باخدیلار.
- جومهور باشقانینین قؤوملر و مذهبلر ایشلری حاقدا آدادیغی باش یاردیمچیسی شئیخ یونسی، کئچن دؤرد ایلده آذربایجان میللتینین تاپدالانمیش حاقلارینین یئنیدن الده ائتمهسی اوچون نه ایشلر گؤرموش؟.. اوخوللاردا تورک دیلینین اوخوتدورماسینا گؤره هانسی آددیملاری آتمیش؟ تورک دیلی قورومونون آچیلیشی اوچون نه ائتمیش؟ تورک میللتینی تحقیر ائدن ماهیصفتلر، پیلتهلر کیمی دلخکلرین قارشیسینی آلماق اوچون هانسی اؤنلملری آلمیش؟ رادیو-تئلئویزیون پروگراملاریندا، درسلیک کیتابلاریندا، رسمی درگی-قزئتلرده تورک میللتینی کوچومسهین، تاریخ-کولتورونو ساپدیران، دوشونولموش سییاستین قارشیسینی آلماق اوچون هانسی گیریشیملرده بولونموش؟!.....
اوستاد دفتری ساییب- سایماقدا ایکن قلئیچی مورتوض قاپیلاری بیربیرینه تاپدایاراق تلهسیک ایچری گیردی:
- نه اوتورموسونوز گلین پایینیزی آلین!
- نه پایی؟!- اوتورانلار سئوینجک بیر آغیزدان سسلندیلر.
قلئیچی مورتوض تؤوشویه- تؤوشویه :
- عزرائیل بالا پایلاییر؛ تئز گلین بالا پایینیزی آلین؛ گؤرمورسونوزمو مملکتیمیزین جاماعاتی گئت-گئدده قوجالیب الدن دوشمکده دیر؟!!- دئدی.
اوتورانلارین آراسیندان موللا نصرالدین آیاغا قالخدی:
- آی مورتوض بگ! گئت عزرائیله دئگینن: سن بیزیم بالالاریمیزا دگمه، بیز سنین وئردیگین بالانی ایستهمیریک!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
سن نییه آغلاییرسان؟!
دوکتور جئری
شئیخیمیز دوُل بیر قادین آلمیشدی. قادین گلن گوندن، واختلی- واختسیز، سؤز-صؤحبتی قاباقکی أرینه چکیردی:
- کیشی! سن بیلمیرسن کی قاباقکی أریم نئجه یاخشی ایدی؟!! نئجه منه یاخشی یئتیشردی؟! قارنیم آغرییاندا چیگینلریمی اؤوکهلهیردی، باشیم آغرییاندا ساققیز سالاردی، سول یانیم آغرییاندا ساغ یانیما چؤندهرهردی، ساغ یانیم آغرییاندا سول یانیما چؤندهرهردی، آیدا جیبیمه قیرخ بئش مین بئش یوز تومن خرجلیک قویاردی، بایراملاردا بایراملیق وئرهردی...
شئیخیمیز، آروادین سؤزونو کسیب نَسه دئمک ایستهینده ایسه، قادین اللرینی دیزینه تاپدایاراق آغلاماغا باشلاییردی:
- آیییی ماحمیت!..آی ماحمیت!...
گونلرین بیر گونو قادین سحر تئزدن آیاق یولونا گئدنده، شئیخیمیزین دیوار دیبینده اوتوروب زیرین-زیرین آغلادیغینی گؤردو.
قادین شاشقین- شاشقین:
-حسن آغا نه اولوب؛ نییه آغلاییرسان؟!- دئیه سوروشدو.
شئیخیمیز الینی دیزینه تاپدادی:
- ماحمیت آغایا آغلاییرام!
قادین دولوخساندی:
- آخی سن نییه؟!!
شئیخیمیز قولو ایله گؤزلرینین یاشینی سیله-سیله زاریلدادی:
- نییه آغلامایام؛ ماحمیت آغا اؤلمهسهایدی منده قارا گون اولمایاجاق ایدیم!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر
حداد عادیلین تبریز سفری
دوکتور جئری
آذربایجان میللتینین کولتورل سورونلارینی بیلدیرمک آماجی ایله، بایرام تعطیللرینده فارس دیلی قورومونون باشقانی اوستاد حداد عادیل تبریزه قوناق چاغیریلمیشدی. اوستادی ائتکیلهییب آنادیلی- تورکجهدن یازیب-اوخوما قاداغاسینی قالدیرماق اوچون قوجامان سهند داغینین کؤکسونده، بیر آغاجلیقدان اوخونا بیلهجک حرفلرله قورآن کریمدن بیر آیه یازدیریلمیشدی:
یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلیمٌ خَبیرٌ
سونوندا، اوستاد حداد عادیل آذربایجانین گؤزل-گؤیچک گؤرونتولرینی سئیر ائده-ائده پرشیا ماشینی ایله تبریزین آلا قاپیسیدان ایچری گیردی. قاباقجادان قیرمیزی خالچا سالینیب خالق اللریندهکی بایراقلاری یئلهیهرک دؤزومسوزلوکله گؤزلهمکده ایدی. اوستاد ماشیندان ائندیکده ایکی بالاجا قیز رسمی و غئیری رسمی دیلینده خوش گلدین دئدیلر. سونرا زورنا-قاوال چالینیب اوستاد شهر باشچیلارینین قاباغیندان سان گئچدی. قارشیلاما تؤرهنی بیتجک اوستاد شهرین یئددی اولدوزلو پارس هوْتئلینه گؤتورولدو. هوْتئلده اوستادی ایلک قارشیلایانلار موخبیرلر اولدولار. ایلک سورغو "سسسیز تبریز" قزئتی وریندن سوروشولدو:
- اوستاد! تبریزه گلنده، داغین اوزهرینده یازیلمیش قورآن آیهسینه گؤره فیکرینیزی بیلدیره بیلرسینیزمی؟
حداد عادیل گؤزلوگونون اوستوندن موخبیرین گؤزلرینه دیک باخا-باخا دئدی:
- من داغ-ماغ گؤرمهدیم!!
گؤنده ر بؤلوم لر: حیكایه و گولمهجهلر


text:
تیکانلی مفتیللر - حمید آرغیش
نئچه لحظه ایدی کی، تیکانلی مفتیللرین آرخاسیندا دایانمیش، ماراقلا او تایا باخیردی. تیکانلی مفتیللردن نئچه متر اویاندا، انلی چای، اؤزونو ساحیلین داشلارینا چالا ـ چالا قارانلیقدا محو اولوردو.
نئچه گون ایدی بو منطقهیه عسگر وئریلمیشدی. کیمسهنی بورادا تانیمیردی.. هله اؤزونه بیر یولداش دا تاپا بیلمهمیشدی..نئچه یئردن چایین اوستونه کؤرپو سالینمیشدی. کؤرپولرین اطرافیندا زنجیر، زنجیرلرین کناریندا سیلاحلی عسگرلر.
ایلیق هاوادا، کنارینداکی کؤرپویه باخدی. ایکی ساحیلی بیر ـ بیرینه قوووشدوران کؤرپو اوسته کیمسهنی گؤره بیلمهدی. درین بیر سوکوت حاکیم ایدی.. سورعتله آخان سویون شیریلتی سسیندن، قولاقلاری قاماشیردی. هئچ اومیدی یوخ ایدی بورایا دوشسون! اؤلکهنین سون سرحددی بیلیردی بورانی! درسلیک جوغرافی و ادبیات کیتابلاریندا بئله اوخوموشدو.. "آرش"ـ ین یایی و قدرتلی قوللاری نئچه لحظه گؤزو اؤنونده دایاندی... شیرینبیر افسانه بو...
اوز به اوز ساحیلدن سرین بیر یئل تانیش بیر ماهنی سسینی گتیردی بو تایا، سودان، مفتیللردن آشا ـ آشا… اوشاقلیقدا دا بئله بیر ماهنینی دینلهمیشدی، آناسیندان و آتاسینین سازینین تئللریندن.. بورایا گلمهدن دئمیشدیلر: "اؤلکهنین سرحدینده خیدمت ائتمهیه گئدیرسیز!! چوخ احتیاطلی اولماغینیز گرهکدیر…". نئچه لحظه درین بیر اوچورومون تکینده اؤزونو گؤردو، ابهاملی سسلر ایچره… دریندن تؤوشهدی. اللرینی اطرافا آچیب قارانلیغا بورونن عطیرلی هاوانی دریندن سینهسینه چکدی. چوخ تانیش ایدی بو هاوانین قوخوسو. یونگوللوک دوُیوردو اؤزونده… بیر داش گؤتوروب تیکانلی مفتیللر اوستوندن سویا آتدی… اوز به اوز ساحیلده چوخ اوُزاقلاردا، بعضی یئرلرده چیراقلار بنک ـ بنک یانیردیلار... او تایدان ایسه بیر داش سویا آتیلدی. دیقّت ائتدی؛ اونو گؤردو. اؤزو کیمی بیر عسگر ایدی او. الین ترپتدی بونا! سونرا ساغ الین ایرهلی اوزاتدی. سانکی بونلا گؤروشمک ایستهییردی! آرالاریندا انلی بیر چای اولسادا الینده بیر قیزغینلیق و ایستیلیک دویدو. اورهیی شیدتله دؤیونمهیه باشلادی..
آخشام یاتاغا گیرهندن، سحرهجن هئچ یاتا بیلمهدی. بوغازینا بیر زاد تیخیلمیشدی سانکی. ایندییهجن بئله بیر وضعیتله قارشیلانمامیشدی... سورعتله آخان چای، هر ایکی اؤلکهنین آدینین بیر اولدغو، تانیش ماهنیلار و هر زاددان آرتیق تیکانلی مفتیللر اونو فیکره سالمیشدی.


text:
تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (31)
ترامپین چیگنیندهکی اوانجلیسم یوکو و تورکیه
آمریکالی کشیش اندریو برونسونون تورکیهده حبسده اولماسیندان اؤترو دونالد ترامپین و مایک پنسین تورکیهنی تحریملرله تهدید ائتمهلری، آمریکاداکی اوانجلیسم حقیقتینی بیر داها گوندمه گتیردی. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا آمریکا رهبرلییندهکی اوانجلیست لوبی و بو لوبینین تورک-آمریکا ایلیشکیلرینه یانسیمالارینی تحلیل ائدجییک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجاسی دکتر جمیل دوغاچ ایپکین قونو ایله باغلی دگرلندیرمهسینی سونوروق.
...
آمریکالی کشیش اندریو برونسون ترور هؤرگوتلری فئتؤ و پکاکا آدینا سوچ تؤرتدیگی و جاسوسلوق ائتدیی سوچلاماسی ایله ۲۰۱۶دان بو یانا توتوقلو یارغیلانیردی. گئچدیگیمیز گونلرده برونسونون حبسی ساغلیق پروبلئملری سببیله ائو حبسینه چئوریلدی. بونون اوزرینه آمریکادان ان یوکسک سویهده تورکیهنی تحریملرله تهدید ائدن آچیقلامالار گلدی. اؤنجه باشقان یاردیمچیسی پنس، داها سونرا دا باشقان ترامپ، برونسون سربست بوراخیلمادیغی تقدیرده تورکیهیه گئنیش تحریملر تطبیق ائدجکلری بارهده آچیقلامالار وئردیلر. برونسون اوانجلیست بیر میسیونر. بو سببدن برونسون اولایی سیاسی اولماقلا یاناشی "تئوپولیتیک" بیر آرخاپلانا صاحب. آمریکا رهبرلیگی بلوک حالیندا سس آلدیقلاری اوانجلیستلرین ایستکلری ایستیقامتینده سیاست معینلشدیریر.
اوانجلیستلر (قامواویوندا دیله گتیریلدیگی کیمی خریستیان صهیونیستلر) مایک پنس و آغ ائودکی دیگر عضولری واسطهسیله آمریکا رهبرلیینده گوجلو تأثیر ساحهسینه صاحبدیرلر. ساییسی آمریکادا ۲۰ میلیونا چاتان و ۱۰۰ میلیونا واران انسانا تأثیر ائتمک گوجونه مالیک اوانجلیستلر اؤتن ایللر عرضینده اراضیلرینی گئنیشلهدیلمیش بیر ایسراییل گؤرمک اوغروندا میلیونلارلا دلار خرجلهدیلر. روسیا، اتیوپی و دیگر بیر چوخ اؤلکهدهکی میلیونلارلا یهودینین ایسراییله کؤچونه دستک اولدولار. ایشغال آلتینداکی فیلیسطین تورپاقلاریندا یئنی قصبهلرین اینشاسی و کؤچمنلرین یئرلشدیریلمهسی اوچون میلیونلارلا دلار باغیشلادیلار.
اؤتن ایل دن هملین واشینگتون پستدا مسئله ایله باغلی دیله گتیردیکلری معنالی. همله گؤره "پنسین ایستیفاده ائتدیگی دیل آغ ائوین آمریکا-ایسراییل ایلیشکیسینی ایفاده ائدرکن ایستیفاده ائتدیگی تاریخی داواملیلیق گؤسترهن دیلدن جدی صورتده فرقلنیر" پنس، اوانجلیستلرین تؤوراتدا کئچن بیر اؤنگؤرو اولاراق گؤردوکلری شئیلره ترامپی ایناندیرماغا چالیشان تک انسان دئییل. ترامپ رهبرلیگی اوزرینده چوخ بؤیوک تأثیر صاحبی قیزقین اوانجلیستلر وار.
ایسراییلدهکی رادیکال صهیونیستلر و اوانجلیستلر اوچون حساس مسئله ۱.جی و ۲.جی یهودی معبدلرینه عاید قالیقلارین ایسلامین ان مقدس اوچونجو یئری اولان مسجید اقصینین آلتیندا یئر آلدیغی ادعاسی. اوانجلیست گؤروش یئنی معبدین بو قدیم قالیقلار اوزرینده قورولاجاغینا اینانیر. اوانجلیستلر بونون تؤوراتداکی اؤن گؤرونون یئرینه یئتیرجیینی مدافعه ائدیر. اونلارا گؤره تاپناغین اینشاسی تاماملانیر تاماملانماز حضرت عیسینین/مسیحین قاییدیشی باش وئرهجک.
اوانجلیستلر، آمریکا قدسو ایسراییلین باشکندی کیمی تانیدیغیندا چوخ سئویندیلر. بو شکیلده، مسیحی چاغیریب آرماگدونداکی ساواشا حاضرلیق گؤرمهیه باشلادیقلارینی دوشونورلر. آمریکا رهبرلییندن ده دایم بو طرز طلبلری اولور. اونلارا گؤره، عیسی مسیح گلیب هر شئیی دوزلدهجک. دجالی و روسلارین دا پارچاسی اولدوغو آردینداکی باربارلاری اؤلدورهرک دونیانین کرالی اولاراق مین ایل بویو بوللوق و موتلولوق ایچینده حؤکم سورهجک. اوانجلیستلرین اینانجلارینا گؤره بوتون بونلاردان اول، تؤوراتداکی اؤن گؤرونون گرچکلشمهسی لازیمدیر: "مسیحین یئر اوزونه یئنیدن تشریفی اوچون قدیم ایسراییل یئنیدن بیرلشدیریلمهلی، دیگر دینلره اینانان کافیرلردن تمیزلهنمهلی" بوتون بونلار قولاغا حقیقت اولمایاجاق شئیلر و دلیلیک کیمی گلیر، ائله دئییل می؟ کاش ائله اولسایدی. چونکو اوانجلیستلر مایک پنس و دیگر عضولرینین مؤوقعیتیندن ایستیفاده ائدرک آمریکا اوزرینده چوخ جدی تأثیر گوجونه چاتدی.
نتیجه اولاراق اؤزو آشیری بیر اوانجلیست اولماسا دا، باشقان ترامپ اؤز رای وئرن کوتلهسی کیمی گؤردویو بو کوتلهنی ممنون ائتمهیه چالیشیر. آنجاق باشقان یاردیمچیی مایک پنس ایسه چوخ افراطی بیر اوانجلیست. او، کشیش برونسونا اینانجی سببیله اهمیت وئریر. ترامپ ایسه داها چوخ سیاسی سببلرله برونسونون سربست بوراخیلماسی مباریزهسینی داوام ائتدیریر. بوتون بو پروسهلرین، ۲۴ ژوئن سونراسیندا بروکسلدهکی ناتو کنفرانسیندا تورکیه پرزیدنتی باشباخان رجب طیب اردوغان ایله ترامپ آراسینداکی صمیمی گؤروشله اویومسوز اولدوغو اورتادا. آرالارا عکس اولونان معلوماتلارا گؤره باشقان ترامپ اصلینده پرزیدنت اردوغان ایله بیرهبیر بیرباشا ایلیشکی قوراراق ایکی اؤلکه آراسینداکی پروبلئملری آشماق ایستییر. آنجاق ترامپین اطرافیندا چوخ گوجلو بیر اوانجلیست-نئوکان (یئنی محافظهکار) چئوره وار.
اونلار اللرینه گئچن هر فورصتدن ایستیفاده ائدرک ترامپین اردوغان ایله ایلیشکی یارانماسینی انگللهمهیه چالیشیرلار.
دیگر طرفدن، برونسون حادثهسی ایله آمریکا ایله تورکیه آراسیندا بیر چوخ ساحهده سون ایللرده باش وئرهن "اؤرتوکلو بحران" آشکار حالا گلدی. تورکیه ایله آمریکا آراسیندا اونسوز دا مؤوجود اولان اعتماد بحرانی داها دا درینلشهبیلر. بو مقامدا دقت چکن باشقا بیر آیرینتی دا ترامپین آچیقلاماسینین، اردوغانین بریکس توپلانتیسی اوچون گئتدیگی جنوبی آفریقادا، روسیا و چین دؤولت باشقانلاری ایله گؤروشونون اولینده ائدیلمیش اولماسیدیر. بوندان باشقا، خزانه و مالییه باخانی برات آلبایراقین چینلی مالی قورولوشلاردان الده ائتدیکلرینی اعلان ائتدیگی ۳،۶ میلیارد دلارلیق کرئدی پاکتینین ده بو آچیقلامالارداکی تأثیرینی گؤزآردی ائتمهمک لازیمدیر.
گلینهن نقطهده، تورکیه و آمریکانین مؤوجود پروبلئملرینی حل ائتمک اوچون یئنی پروسهلر باشلادماسی چتین دئییل. چونکو بو ایلک یول قضاسی دئییل. آنجاق ترامپین تهدید دیلینی ایستیفاده ائتمهیه داوام ائتمهسی، تورکیهده ۴ جولای ۲۰۰۳ سلیمانییه حادثهسیندن بو گونه یوکسهلهن آنتی آمریکان حسلری داها چوخ گوجلهندیرهجک. نوامبرداکی سئچیملره قدر ترامپ رهبرلیینین چیگنیندهکی اوانجلیست یوکو و باسقینی کنترل آلتیندا توتماسی لازیمدیر. عکس تقدیرده آمریکا بؤلگهدهکی ان بؤیوک متفیقینی ایتیرمه ریسکی ایله قارشی قارشییا قالا بیلر.
...
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجاسی دکتر جمیل دوغاچ ایپکین قونو ایله باغلی دگرلندیرمهسینی سوندوق.


text:
آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری مدافعه ناظری جئیمس ماتتی سین ایرانا هجوم پلانی اورتایا چیخیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «واشینگتون پوست» قزئتی اؤزونون اعتبارلی منبعلرینه ایستینادا یاییب. قزئت ماتتیسین بو پلانی ۲۰۱۱-جی ایلده حاضیرلادیغینی بیلدیریب.
بئله کی، او زامان ماتتیس تهرانی ۱۵ آمئریکا عسگرینین اؤلومونده گوناهکار بیلیردی. بونا گؤره ده ایرانداکی نفت معدن لرینین محو ائدیلمهسی ایله باغلی خصوصی پلان حاضیرلانمیشدی، اما اوباما آدمینیستراسییاسی بو تکلیفی رد ائدیب:
«چوخ چتین دؤورلر ایدی. آمئریکا او واخت ایرانین دستیی ایله حیاتا کئچیریلن هجوملاری حل ائده بیلمیشدی، ایراندان گلن اوزون مدتلی تهدیدلری انگللهمک اوچون بو، یئترلی دئییلدی. او واخت آمئریکا مدافعه ناظری لئون پانئتتا ماتتیسین تکلیفینین آغ ائو طرفیندن قبول ائدیلمز اولدوغونو سؤیلمیشدی. ۲۰۱۰-جو ایلده آمئریکانین یاخین شرق عملیاتلاریندان مسئول کوماندانی ماتتیس وظیفهیه گتیریلدیی گون اوبامایا، «اوچ مقصدیم وار. بیرینجیسی ایران، ایکینجیسی ایران، اوچونجوسو ده ایراندیر» دئمیشدی».
قزئت ماتتیسین ایران هوجوم پلانلارینین فرقلی تاریخلرده یئنیدن گوندهمه گلدیینی بیلدیریب. ۲۰۱۱-جی ایلدهن سونرا ماتتیس یئنیدن اوباما آدمینیستراسییاسینا مراجعت ائدرک، هؤرمز بوغازینداکی گمیلری وورماق پلانینی تقدیم ائدیر. لاکین اوباما زامانلا اونو ایراندان اوزاقلاشدیرماغی باجاریب.
اوستهلیک، ماتتیسه تهرانی ایسرائیلین ایرانی ووراجاغی ایله باغلی هدهلهمهسینه ده ایزن وئریلمیر.


text:
مراکش-ده 15 قادین اؤلدو
مراکش-ده اینسانی یاردیمین پایلانیلماسی زامانی یارانان ازدحام نتیجهسینده 15 قادین حیاتینی ایتیردی.
مراکش-ده اینسانی یاردیمین پایلانیلماسی زامانی یارانان ازدحام نتیجهسینده 15 قادین حیاتینی ایتیردی.
اؤلکهنین ایچ ایشلری ناظیرلیگینین وئردیگی معلوماتا گؤره حادثه سووییره شهری یاخینلیغیندا سیدی ابو عالم قصبه سینده باش وئردی. ایزدیهام نتیجهسینده 15 قادین اؤلدو، 5 نفر ایسه آغیر یارالاندی.
قئید اولونور کی، اینسانی یاردیمی یئرلی بیر تشکیلات پایلاییردی. فاجعه زامانی ضرر گؤرنلره لازیمی دستک وئریلهجکدیر.


text:
آهنگ شاد آذربایجانی لاله لر از محمدحیدری
متن اهنگ:
یازین اولینده گنجه چولونده
چیخیبلار ینه ده بیزه لاله لر بیزه لاله لر
یاغیشدان ایسلانان یاپراخلارینی
سریبلر دره یه دوزه لاله لر
لاله لر لاله لر لاله لر لاله لر
لاله لر لاله لر لاله لر لاله لر
...
خیالیمنان نلر گلیب نه گیئچر
یاز گلر ائللره دورنالار کوچر
بولاغلار سیماور آغ داشدان شکر
بنظییر چمنده کوزه لاله لر کوزه لاله لر
لاله لر لاله لر لاله لر لاله لر
لاله لر لاله لر لاله لر لاله لر
....
میلیم اوزونده کی قارا خالدادی
هیجرانین علاجی ایلک وصالدادی ایلک وصالدادی
نه واخدیر منیم او یم یولدادیر
بیر گوناخ گله سیز بیزه لاله لر بیزه لاله لر
لاله لر لاله لر لاله لر لاله لر
لاله لر لاله لر لاله لر لاله لر
از لینک زیر:


text:
اوکراینا حکومتی گورجو آرزوسو پارتییاسینین تاسیسچیسی، میلیاردر بیدزینا ایوانیشویلی ایله دانیشیقلار آپاریر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو گورجستان باش پروکورورونون کئچمیش معاوینی داوید ساکوارلیدزئ زیک کانالینا مصاحیبهسینده دئییب. اونون سؤزلرینه گؤره، کیئوله ایوانیشویلی آراسینداکی دانیشیقلاردا اساس مسئله گورجستانین کچمیش پرزیدنتی میخایل ساآکاشویلینین اکسترادییسییاسییدیر:
«اونلار بیزه یاخین اولان بوتون کاناللار واسطهسیله میخایلین اؤز مخالیف فعالیتینی دایاندیرمایاجاغی تقدیرده اونو اکسترادیسییا ائدجکلری بارهده شایعهلر یاییرلار. اونلار گورجستان حاکمیتی، کونکرت اولاراق ایسه روسییا اولیقارخی بیدزینا ایوانیشویلی ایله دانیشیقلار آپاریرلار. ایوانیشویلی ایله دانیشیقلاری شخصاً اوکراینا پرزیدنتی پیوتر پوروشنکو آپاریر».


text:
دیل بیلن سؤز آنلایان بیر نازلی یار ایستر کؤنول
لاله دن ، گلدن گؤزل بیر نوبهار ایستر کؤنول
اعتبارین گورمه ینجه سه و مه رم بیر دلبری
نازنین مهپاره لردن اعتبار ایستر کؤنول
هر قارا زلفین اسیری اولمارام بوندان سورا
ایندی عالم ئوزگه دیر ، خوش روزگار ایستر کؤنول
اوینایوب ، گولمک ، دانشماق ، عیش و نوش ایامیدر
بلبل شیدا کیمی مین لاله زار ایستر کؤنول
هر طرف گؤلدیر ، چیچکدیر بو آزاد ئولکه میز
دائم ئوز خوشبخت خلقین بختیار ایستیر کؤنول
بیز سووه ت خلقین حقیقتله سئوون عاشقلریک
خائنی ، ادنانی یوردومدان کنار ایستر کؤنول
بخته ور ، واحد ، او کسلردیر بو خوش عالمده دیر
هر زامان بو شن حیاتی پایدار ایستر کؤنول


text:
قطر بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینی بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینا شیکایت ائتدی
قطر بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینه مخصوص ساواش اوچاغینین اؤلکهنین هاوا مکانینی پوزدوغو سببیندن بو اؤلکهنی بیرلشمیش میللتللر تشکیلاتینین تهلوکهسیزلیک شوراسینا شیکایت ائتدی.
قطر بیرلشمیش عرب امیرلیکلرینه مخصوص ساواش اوچاغینین اؤلکهنین هاوا مکانینی پوزدوغو سببیندن بو اؤلکهنی بیرلشمیش میللتللر تشکیلاتینین تهلوکهسیزلیک شوراسینا شیکایت ائتدی.
مرکزی قرارگاهی قطرده اولان "الجزیزه" کانالینین خبرینه گؤره، بیر نسخهسینین ده بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی آنتونیو گوترشه چاتدیریلان شیکایت مراجعتینده حادثهنین قطرین اوتوریتئسی، سرحد و تورپاق تهلوکهسیزلیگی ایله اولوسلار آراسی قانونلاری آچیق شکیلده پوزدوغو بیلدیریلدی.
شیکایتده همچنین پوزونتو حاللارینین داوام ائدجگی تقدیرده اولوسلار آراسی اساسلارا گؤره قانونی حاقینی مدافعه ائدهرک هاوا مکانینی، سرحد کئچید منطقهلرینی و میللی تهلوکهسیزلیگینی مدافعه ائتمک اوچون واجیب اولان بوتون تدبیرلری گؤرجگی وورغولاندی.
حادثهنین نه زامان باش وئردیگینه دایر معلومات وئریلمهییب.
موضوع بارهده بیرلشمیش عرب امیرلیک لریندن هله ده آچیقلاما یاییلماییب.
سرحد پوزونتوسونون قطر ایله بیر سیرا عرب اؤلکهلری آراسیندا بحران باشلادیغیندان بریدیر ایلک دفعه یارانماسی دقت چکیر.


text:
کیشیسن، آنجاقکی…!؟ حمید آرش آزاد (آتا گونو مناسبتینه) اوْلسا یوکسک مقامین، چوْخلودا ثروت، کیشیسن قسمت اوْلسا سنه عالمده سعادت، کیشیسن آنا سؤیلر کی: «اگر آروادی مجبور ائدهسن ائلهیه عؤمرو بوْیو مندن اطاعت، کیشیسن» باجینین فکری بودور کی، سن ائوینده قادینی قوْیاسان ایللر ایله خوْش گونه حسرت، کیشیسن قادینیندا نظرینده، آنانی، هم باجینی ائتمهسن ائوده قوْناقلیقلارا دعوت، کیشیسن اوْ دئیهر: «آغزینا ...Read More »
«حمید آرش آزاد»ین بایرام تؤحفهلری
«حمید آرش آزاد»ین بایرام تؤحفهلری ۱- یئددیسین؟!.. ای صبا! تئزجه ایمئیل ایله خبر وئر او یارا شکر اولا آللاها، قیش چیخدی، یئیشدیک باهارا سوفرادا یوخدور اگر بیر نئچه “سین” غصهسی یوخ یئرینه، یئدیی “سین” ائوده اوتوربهاردان-هارا! سکینه، سامیه، سلطان باجی، سئودا، سریه قالیب ائوده، قوجالیبلار، داها سیمین له سارا ار تاپیلمیر بولارا، ایش ده کی یوخ جامعه ده ایشلری تکجه ...Read More »
کُرنشی در پیشگاه یک «والنتاین» خودی / حمید آرش آزاد
کُرنشی در پیشگاه یک «والنتاین» خودی حمید آرش آزاد عارفان راستین، از ابوسعید ابیالخیر گرفته تا مولوی و شیخشهابالدین سهروردی و دیگران «عشق» را نخستین آفریدهی حضرت باریتعالی شناخته و اصولاً اصلیترین هدف از آفرینش هستی را ایجاد عشق و زنده نگاه داشتن آن از ازل تا ابد دانستهاند. اینان، آن «امانت» را که دشتها، کوهها، اقیانوسها، آسمانها و حتی ...Read More »
اوتوز ایل / حمید آرش آزاد
اوتوز ایل حمید آرش آزاد بیزیم ائوده گلهرک ائتدین اقامت اوتوز ایل سن منه، منده سنه، ائیلهدیک عادت اوتوز ایل قاش- قاباق ساللاما، آرواد! نه گوناه صاحیبییم؟ ائتمیشم تکجه سنه چوخلو اذیت اوتوز ایل! اوتوز ایلدیر گلیریم اللی اولوب، خرجیم یوز ائتمیسن دایماً هر شئیده قناعت اوتوز ایل! بیر چؤرهک- پالتاریمیز اولمادی، بیر شادلیغمیز بیرده کی گؤرمهمیسن مئیوه، دویو، ات ...Read More »
قوی منده گلیم! / حمید آرش آزاد
قوی منده گلیم! / حمید آرش آزاد (رحمتلی اوستاد شهریارین اذنیایله) اذن وئر منده سنایله بیر اروپایه گلیم سن چیخاندا بازارا، منده سنه سایه گلیم «حقِّ مأموریت» آل سن نئچه میلیون «یورو» من ساتیم پار- پالازی، سنله اروپایه گلیم سن دولان بولغاری باشدان باشا، هرجور کئفی چک وئر اجازه منهده تکجه او وارنایه گلیم ناپلدان دویسا گؤزون، مارسئیه گئت، ...Read More »
پاییزدا صفالار وار/ حمید آرش آزاد
پاییزدا صفالار وار حمید آرش آزاد یای گئتدی، پاییز گلدی، پاییزدا صفالار وار توز- تورپاغا، هم توستویه دولموش،هاوالار وار باخ «سیما»دا برنامهلره، گؤر نه خبردیر رئکلاملاری وار، بوللوجا «رازِ بقا»- لار وار هردنده «کیلیپ» گؤستریری، حال وئره خلقه باخ، لذّت آپار، گؤر نه ایلان- قورباغالار وار! گل تبریزه، میدان چایینا بیر نظر ائیله ایش ایندی سیچاندان سوروشوب، اژدهالار وار اللر ...Read More »
پول بیر عجیبه شئیدیر!/ حمید آرش آزاد
پول بیر عجیبه شئیدیر! حمید آرش آزاد جیب بوش، قوناق گلیبدیر اونبئش نفر ناهارا «دردا، که رازِ پنهان، خواهد شد آشکارا» لیقوان پنیری، بیرده خوی یاغینی گؤرنده «دل میرود ز دستم، صاحبدلان! خدا را!» دوست- آشنادان اوچ آیدیر، گیزلنمیشم، گل، ای پول «باشد که باز بینم دیدارِ آشنا را» تیرلنمیشم آجیمدان، آرواد دئییر: پیانسان «هاتِ الصبوحَ هُبّوا یا ایّهاالسکاری» بیر ...Read More »
یا ایّهاالمخبر…! / حمید آرش آزاد
یا ایّهاالمخبر…! حمید آرش آزاد (خبرنگار گونو موناسیبتیله) الا، یا، ایُّهاالمخبر! بوگونلر اولما غافل،ها…! شیرین بیر اتّفاقلار ایستهییر دوشسون، بونو بیل،ها…! دولاندی هفتهلر- آیلار، گئنه «مُرداد» گلیب- چاتدی بؤیوک باشلار ائدیر سندن بوگون بیر بوللو تجلیل،ها…! قاریشقا تک، سنی بیر ایل سالیب- ازمیش آیاق آلتدا یئکهلدیر، هم شیشیردیر بیر بوگون، ایستیر ائده فیل،ها…! «نمونه» چیخسان البتّه، دئمهک آلچی دوروب بختین ...Read More »
بایاتیلار… ارمو گؤلو / حمید آرشآزاد
بایاتیلار… ارمو گؤلو حمید آرشآزاد یاخچاللار بوزلو اولار گؤیلر اولدوزلو اولار «اورمو» گؤلو قوروسا اؤلکهمیز دوزلو اولار! قوربانینام اوستاندار سولار اولورو بُخار علاج اودور قوراسان اللی – آلتمیش سمینار! گل بیر تدبیر گؤتورک بو گؤله سو یئتیرک باشماق، قالی، کاغیذ تک چیندن سودا گتیرهک! قوراقلیق آتیب اوخو قورودور واری- یوخو عزیز مسؤوللاریدا آپاریب شیرین یوخو! قونشودور ایکی اوستان بیری لعل، ...Read More »
آخیر چَرشنبه… / حمید آرشآزاد
آخیر چَرشنبه… حمید آرشآزاد «آخیر چَرشنبه گلیر، ای وای، آمان، ای وای، آمان! هامیدئییر: «فیشقا آلان، سنتور آلان، میز قان آلان»! کارمند آیلیق آلیب، همدهکی بایراملیغینی ییغیسان بیر یئره، بئش یوز تومن اولمور هئچ، اینان بئش اوشاق، بیرده خانیم، بایراما پالتار دیلهییر بیلمهییرلر بو پولا، هئچ فاطییا یوخدور تومان پوستهنین هر دنهسی یوز تومن اولموش تزهجه آجیلین قیمتی یوخسوللاری ائتمیش ...Read More »


text:
۱۹۷۲ (میلادی)
میلادی ۱۹۷۲-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز یئتمیش ایکینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۷ دسامبر - آیا اۇچان سوْنونجو آمریکا فضایی گمیسی «آپولون ۱۷» فضایا بۇراخیلیب.
- ۲۲ نوْوامبر - ریچارد نیکسوْن آمریکا وطنداشلارینین چینه گئتمهسینی قاداغان ائدن قانونو لغو ائتمیشدیر.
- ۲۱ دسامبر - شرقی برلینده ایکی آلمان آراسیندا آنلاشما ایمضالاندی.
- ۱۴ نوْوامبر - عصمت اینونو٬ ۵ نوْوامبردا ج.ه.پدن٬ بۇگۆن ده میلّتوکیللیگیندن ایستیعفا ائتمیشدیر.
- ۱۱ ژانویه - دوْغو پاکیستان٬ بنقلادش اوْلدو.
- ۱۱ آقوست - ويئتنام مۆحاربهسی: سونونجو آمریکا حربی بیرلشمهسی جنوبی ويئتنامی ترک ائتدی.
- ۱۰ آوریل - ایراندا٬ ۷ ریشتر شیدّتله یئر تیترهدی.
- ۱ مئی - قۇزئی ویئتنام بیرلیکلری قوانق تیری شهرینی اله کئچیردی.


text:
Sep 8, 2015
روح ساغالتیجیلیقدا(پسیکوتراپی ده) اینجه لیکلر(2)
درویش اوغلو
روح استروکترورونون ایکی آلت استروکترودان، دئملی بیلینج و بیلینج آلتییندان اولوشدوغونو، و بیلینج آلتینین بیلینجین نئچه قاتی داها بؤیوک و داها قاپساملی (هجیم) اولدوغونو گؤردوک. ایندی ایسه بو ایکی بؤلومودن هر بیرینین استروکترونو (ساختارینی) و ایشله ییشینی تک باشینا قیسساجا و عمومی شکیلده گؤرمه گه چالیشاق:
1- بیلینج (ضمیر آگاه)
بیلینج، ایچینده اولدوغوموز لحظه، بو گون، بو ساعات، بو دقیقه و بو ثانیه ائشیک دوینادان (و البته کی ایچیمزدن، آجلیق، سوسوزلوق، آغری، سئوینج کیمی) بئنیمیزه آخان یوزمینلرجه بیلگی دن سئچیب، حس ائتدیگیمز بؤلومودور. بو بیلگیلردن ان گئنیشی اؤز بیلینج، مکان و زمان بیلینجی دیر. "من بو لحظه، یای فصلینده، گوندز، گون اورتاسیندان سونرا، بو شهرده، بو کوچه ده و بو ائوده یازی یازماق ایله مشغول اولدوغومون بیلینجینده یم." دئیدیگمده بیلینجیمده اولان بیلگیلردن سؤز ائدیرم. بیلینجلی تجربه ائتمه دیگیم بیلگیلر ایسه بونون مینلرجه قاتی دیر. بیلگی سایار سیستمی ایله قارشیلاشدیردیغیزدا، بیلینجی، بیلگی سایاریمیزین بئنینده و اینترنت دونیاسیندا اولان بوتون بیلگیلردن، بو لحظه بیلگی سایاریمیزین مونیتوروندا ظاهر ائتدیگیمز بؤلومو ایله قیاسلایابیلریک. رنگلی بیر تاراققا نین پاتلادیغینی گؤزوموزون اؤنونده جانلاندیراق. تاراققانی اوتلاییریق، خزنه سیندن آیریلیب هاوادا اون - اون ایکی متر اوجالماغا باشلاییر. بو اوجالما مسیرینده بئش متر اوجالیغا چاتدیغی زامان، آرتیق بیر متر اوجالیقداکی حالتینده دگیل، بیزیم گؤزوموز ده آرتیق بیر متر اوجالیقداکی حالتینی آلقیلامیر. اون متر اوجالیغا یئتیشدیگینده گئنه ده اؤنجه کی حالتلری یوخ اولوب، بیز ده اؤنجه کی حالت لرینی آلقیلامیریق. پاتلاماغا باشلادیغیندا بئش قیرمیزی توپ چیخیر و اطرافینا قیرمیزی ایشق ساچیر. بو قیریمزی توپلار داغیلماقدا ایکن هر بیرینین ایچیندن بئش ساری توپ چیخیر وا اطرافلارینا ساری ایشیق ساچیر. بو ساری ایشیقلاری گؤردوگومز لحظه، آرتیق قیریمیزی ایشیق ساچماق یوخ اولوب، قیرمیزی ایشیغی آرتیق گؤرموروک. ساری توپلارین هر بیرینین ایچیندن ده بئش ماوی توپ چیخیر و پاتلاییب اطرافینا ماوی ایشیق ساچیر و سونوندا ایشیقلارین هامیسی هاوادا قارالیر و یوخ اولور. بو پروسه نین هر مرحله سینی (ثانیه نین نئچه دن بیری قدر بیر زامان ایچینده) گؤردوگوموز لحظه بیر اؤنجه کی مرحله سی آرتیق یوخ اولوب. بیلینج رنگلی بیر تاراققانین پاتلاما پروسه سینده گؤردوگوموز لحظه لر کیمی آنجاق کیچیک بیر لحظه دن اولوشور. ایچینده اولدوغوموز بو لحظه نی بیلینجلی تجربه ائدیریک، آنجاق بیر اؤنجه کی لحظه بیلینجدن چیخیب، بیلینج آلتینا سورولوبدور. بیر- بیرینین آردی اولان بو کیچیک لحظه لرده بئینیمیزه آخان بیلگیلر بئین ده ایشله نیلیب (ساخت و پرداخت اولونوب) بیزده وارلیغین سورکلیلیک (تداوم) دویغوسونو یارادیر.
2- بیلینح آلتی (ضمیر ناآگاه)
بیلینج آلتی ییغینتی (تراکمی) بیر بیلگی سیستیمی دیر. هر انسانین بیلینج آلتی سی انسان سویونون بوگونه قدر ییغدیغی بیلگیلرین هامیسینی ایچرمکده دیر (احتوا ائتمکده دیر). بو بیلگیلر ژنلریمیزده، دئملی بیر انسانی اولوشدوران تک - تک هر سلولون ایچینده، اتیمیزده، سوموگوموزده، قانیمیزدا یئرلشیبدیر. ایکی آیاغیمزین اوستونده دیک یئریه بیلدیگیمیز، آنلاملی و هدفمند دانیشابیلمه گوجوموز، گونلوک ایشلریمیزین بیر چوخونو (اکمک، بیچمک، پیشیرمک، یوماق، ائو تیکمک، پالتار یاماماق) یئرینه یئتیره بیلمگیمیز، اؤز بیرئیسل (فردی) اؤیگرندیکلریمیزین آنجاق بو ییغینتی بیلگیلر اوستونه اوتورماسی یولو ایله ممکن اولدوغو کیمی، بارماقلاریمیز ایله مینیاتور چکمک و ابریشم خالچا توخوماق کیمی ظریف ایشلر گؤره بیلدیگیمیز ده هر فردین اؤز یاشامیندا اؤیگرندیکلرینین، کئچمیش نسللردن آلدیغی ییغینتی بیلگلر اوستونه اوتورماسی ایله ممکن اولماقدادیر. بو ییغینتی بیلگی سیستمی اؤز ایچینده هؤرگولنمیش (سازمان یافته) بیر سیستم دیر و اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن اولوشوبدور. بللی بیلگیلر، بللی قاتلاردا (لایه) هؤرگولنیب و اؤزونه خاص آلت سیستمی یارادیبدیر. بو قاتلار آناتومیک، یوخسا فیزیولوژیک قاتلار دگیل، رونتگن و ام.آر.تی (ماگنت رزونانس توموگرافی) شکیللرینده بئله گؤرونمه سی ممکن اولمایان بیلگی ایشله مه قاتلاری دیرلار. کئچمیش نسللردن ییغدیغیمیز بیلگیلری بیلگی سایار سیستمی ایله قارشیلاشدیردیغیمزدا، اساس سیستم بیلگیلرینه ( اوپئریتینگ سیستم) بنزتمک اولار. فردی یاشامیمیزدا اؤیگرندیکریمیز ایسه پروگرام بیلگیلری ایله قارشیلاشدیریلابیلر. بیلگی سایار سیستمینده پروگرام لارین ایشله یه بیلمه سی اوچون، پروگرامدان داها گئنیش و داها درینلرده اوتورموش بیر اساس بیلگی ایشله مه (ساخت و پرداخت اطلاعات) سیستمین اوستونده اوتورمالارینی آنلایابیلدیگیمیز کیمی، روح استروکتروندا دا فردی یاشامیمیزدا اؤیرندیکلریمیزین (پروگراملارین) اؤزلریندن داها گئنیش و داها درینده یئرلشمیش بیلگی سیستمی اوستونه قورولماقلاری گرکدیگینی آنلایابیلریک. بو بیرینجی بیلگی سیستمینین اولوشماسینی و هورگولنمه پروسه سینی آنا رحمینده کئچیردیریک. آنا رحمینده کی جنینین گلیشمه (تکامل تاپما) مرحله لرینین، بوتون جانلیلارین، و انسان نسلینین گلیشمه مرحله لرینین قیسسا بیر سناریوسو اولدوغونو جنین بیلیمی (امبریولوژی) آیدینلاتماقدادیر. دئملی آنامیزدان دوغولدوغوموز گون، کئچمیش نسللریمیزدن آلدیغیمز بیلگیلر ایله دوغولموش اولوروق. بو بیلینج آلتی قاتیندان بیلینجیمیزه چیخابیلن چوخ کیچیک بؤلومو آنجاق یوخولاریمیزدا گؤره بیلدیگیمیز، آنلاماغیندا چتینلیک چکدیگیمیز سمبولیک گؤرونتولر، سسلرو دیوغولاردیرلار. ایلان قورخولو خطر سمبلو اولاراق، اوچماق سئوینج، باشاری و موفقیت سمبولو اولاراق، دار بیر یئرده سیخیشماق دویغوسو گونلوک یاشامدا مالی، یوخسا اجتماعی بیر دارکئچیتده (تنگنا) دا اولماغین سمبولو اولاراق و .........یوخولاریمیزدا ظاهیر اولور. بیر توپلومدا اولان جمعی اینانجلار، سمبوللار و اسطوره لر ده بو بیلینجسیزلیک قاتیندان قایناقلانیر. یاخچیلیق و پیسلیک سمبوللاری، اهریمن و اهورامزدا، انسان نسلینین کؤکونو سمبوللاشدیران آدم و حوا، جن و پری، شیطان و ملک و یوزلرجه بئله سمبول و اسطوره بو بیلینچسیزلیک قاتیندان قایناقلانیر. سویس لی روح بیلیمچیسی کارل گوستاو یونق بیلینج آلتینین بو قاتینا آرشائیش، ویا آرخایش بیلینج قاتی آدینی وئریر. عمر خیام بو بیلینج آلتی قاتینین کؤلتورلشدیریلمیش سمبوللارینی بو رباعی سینده دیله گتیریر:
گردون نگری ز قد فرسوده ماست
جیهون اثری ز اشک پالوده ماست
دوزخ شرری ز رنج بیهوده ماست
فردوس دمی ز وقت آسوده ماست.
کئچمیش نسللردن آلدیغیمیز بیلیگیلر و بونلارین سمبوللاری بیر تک انساندا یوخ، کیچیک بیر گروه انساندا یوخ، بلکه میلیونلارجا و میلیاردلارجا انساندا اورتاق بیلگیلر اولدوغوندان، یونگ بو بیلینجه توپلومسال (کولکتیو) بیلینج و توپلومسال بیلینج آلتی دئییبدیر. یالنیز آذربایجاندا یوخ، یالنیز اورتادوغودا یوخ، یالنیز آسیا قاره سینده یوخ، یئر کوره سی اوستونده یاشایان بیر چوخ توپلومدا جین، پری، ملک، آدم، حوا، شیطان و ....بو سایاقدان سمبوللارا اینانیلیر. بو بیلگیلرین کولتورلشدیریلمیش سمبوللاری کولکتیو بیلینجی اولوشدوردغو کیمی بیلینجسیزلیکده قالان بؤیوک بؤلومو ایسه کولکتیو بیلینج آلتینی اولوشدورور. هر انسان (آنادان دوغما فلج لردن سیوای) ایکی آیاغی اوستونده دیک یئرییر، هر انسان (آنادان دوغما لال - کارلاردان سیوای) دانیشیر. بئیله بیر قابلیته مالک اولدوغوموزون نییه لیگینی و نئجه لیگینی بیلینجلی تجربه ائتمیریک، بئله بیر قابلیتی "بدیهی" بیلیریک.
کولکتیو بیلینجین یایغین و گوندلیکده اولان بیر شکلی، بیر توپلومدا دانیشیلان و یازیلیب – اوخونان دیل دیر. دیل بیر توپلومو اولوشدوران (تشکیل وئرن) انسانلارین اورتاقلاشا ایشلتدیکلری و بیربیرلری ایله ارتباط قورابیلمک اوچون یارارلاندیقلاری سسلی سمبول لاردیر. هئچ بیر دیل (اسپرانتو دان سیوای) قیسسا بیر زاماندا و انسانلارین بیلینجلی و ایستکلی گیریشیمی (جهد و کوشش) ایله اولوشوب گلیشمه ییبدیر. تماماً ترسه سینه، هر توپلوم مینلرایل سورموش اولان تاریخی گلیشمه (تکامل) پروسه سینده، بیر دیل گلیشدیردیگینین بیلینجینده اوماقسیزین، اؤز دیلینی گلیشدیریبدیر. دیلین تاریخینی، یازیلی دیلین میدانا گلدیگی چاغا دک آختاریب – تاپابیلیریک. آنجاق سؤزلو دیلین قدمتینین بو تاریخدن چوخ داها اؤنجه کی چاغلارا دایاندیغینی تصور ائتمک چتین دگیل دیر. دئملی دیل چوخ ائسکی نسللریمزدن گله – گله بیزه چاتمیش بیر کولتیو بیلینج دیر. بو آنلامدا دیل کولکتیو بیلینج اولدوغونون یانیندا، عینی زاماندا آرخاییش بیر بیلینج دیر. دیل باره سینده فیکیر یورماق چوخ گئنیش و آیرینتیلی بیر موضوع الدوغو اوچون، بو یازینین سونراکی بؤلوملرینده بو موضوع اوستونه تکرار قاییداجاغیق
سؤزو بیر یئره ییغارساق، دئملی بیلینج آلتی هؤرگولنمیش (سازمان یافته) و سیستملی بیلگیلر ییغینی دیر. بو بیلگی ییغینی اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن (زیرمجموعه) و هر آلت سیستم گئنه اؤز ایچینده نئچه آلت سیستمدن اولوشوبدور. بو آلت سیستملرین ان گوبوتو آرخائیش (کولکتیو) بیلینج آلتی و بیرئیسل (فردی، شخصی) بیلینج آلتی اولاراق آییرلابیلر.
یازینین آردی وار


text:
امریکا ده کوپلب کیشی اولدی
اوشبو کیشی لرنینگ سیل و توپراق سیلجیشی عاقبتیده جان بیرگن لیک لری بیلدیریلدی
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ کالیفورنیا ایالتیده سیل و توپراق سیلجیشی عاقبتیده جان بیرگن کیشی لرنینگ سانی 17 نفر گه کوتریلیب کیتدی.
سانتا باربرا منطقه سی نینگ باشلیغی بیل براون, بیرگن بیانات لریده, عینی دمده اوشبو حادثه عاقبتیده 28 کیشی نینگ یره لنگن لیگی نی بیلدیردی.
براون, یوقالیب کیتگن 13 کیشی نینگ ایسه قیدیریلیشی بوییچه فعالیت لرنینگ دوام ایتیاتگن لیگی نی ایسله تیب اوتدی.
بوندن تشقری سیل باسیب کیتگن 100 اوی نینگ ویران بولگن لیگی, کوپینچه امریکالیک مشهور کیشی لرنینگ یشیاتگن منطقه دن عبارت مونته سیتو منطقه سیده امریکالیک تنیقلی نطاق اوپرا وینفری نینگ اویی نینگ هم آره سیده موجود بولگن 300 اوی نینگ خساره مند بولگن لیگی بیلدیریلدی.


text:
شوتلاندییادا تدقیقاتچیلار ویسکی ایستئحصالیندا ایستیفاده اولونان محصوللاردان ماشینلاری ایشه سالماغین صرفهلی یولونو تاپیبلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، هر ایل ۸۲۷ مین تون دنلی آرپا توملاری و ۲ میلیارد لیتر قیجقیردیلمیش قاتی مایعنی توللاماق شوتلاندییانین ویسکی صنایعسینه ۴۰۰ مین دوللارا باشا گلیر. ادینبورگدا فعالیت گؤسترن "کئلتیک رنوابلس" کهنه فرمنتاسییا (قیجقیرتما) اصولوندان ایستیفاده ائدرک بو ماینی یاناجاغا چئویرمهیه قرار وئریب.
بو یاخینلاردا کئچیریلن نماییشده اونلار بیوبوتانول آدلی تمیز مایعنی عادی فورد ماشینین باکینا تؤکوبلر.
بیوبوتانول ماشینین یاناجاق سیستمینه هئچ بیر دییشیکلیک اولونمادان بنزین قاریشیغینین ۱۵ فایزینی تشکیل ائده بیلر. او همچینین ائتانولدان داها آشیندیریجیدیر و دیزل و بنزینله یاخشی قاریشیر. "کلتیک رنوابلس"این پرزیدنتی مارتین تانقنی توللانتیلاردان یاناجاق دوزلتمیین بؤیوک ایش اولدوغونو بیلدیریب.
«ویسکی ایستحصالیندان چیخان توللانتیلاردان یاناجاق دوزلتمک ایمکانلاری نهنگدیر و بو، اؤلکهنین ان بؤیوک صنایعلریندن بیری اولان ویسکی صنایعسینه اقتصادی داواملیلیق گتیرن بؤیوک صنایعیه چئوریله بیلر».
شوتلاندییا حکومتینین مالییه دستیی ایله "کئلتیک رئنئوابلئس" گلن ایل ایللیک یاریم میلیون لیتر بیوبوتانول ایستحصال ائده بیلهجک زاوود آچماغی پلانلاشدیریر.


text:
موسکوا و دمشق روسییانین تارتوسداکی حربی دنیز دونانماسینین مادی تأمینات بازاسینین گئنیشلندیریلمهسی و معاصیرلشدیریلمهسی حاقیندا راضیلاشما ایمضالاییبلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، مقاویله ۴۹ ایل مدتینه ایمضالانیب. مقاویلهیه اساساً عینی آندا تارتوسدا ۱۱ روسییا گمیسی یئرلشه بیلر. موسکوا همچینین بوراداکی بازانین اینفراستروکتوروندان پولسوز ایستیفاده ائدجک.
مقاویلهده بو راضیلاشمانین مدافعه کاراکتئری داشیدیغی و اوچونجو طرفه قارشی یؤنلمدیی بیلدیریلیب. راضیلاشما متنینده همچینین روسییانین تارتوسداکی بازایا هر جور سلاح گتیرمک حقوقونون اولدوغو دا یئر آلیب.


text:
گونئی آذربایجانلی فعاللارین تانینمیش پانیرانیست جاواد تباتبایینین مشروطیتین ایلدؤنومو مراسیمی ایله باغلی تبریزه دعوت اولونماسینا اعتراضلاری داوام ائدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، فعاللار «تبریز مشروطه ائوی»نه گئدهرک، اورادان آنتیتورک قوهلره ایرقچی حرکتلرینین تکرار ائدیلمهمهسی ایله باغلی خبردارلیق ائدیبلر.
فعاللار اللرینده «بوراسی تبریز، شووینیسته یئر یوخدور»، «اؤلوم اولسون فاشیسته»، «هارای، هارای، من تورکم!» و «آذربایجان وار اولسون، ایستهمهیهن کور اولسون!» شعارلاری یازیلمیش کاغیذلار نوماییش ائتدیریبلر.
قید ائدک کی، آوقوستون ۵-ده تبریزده کئچیریلن «مشروxیت فرمانینین ایلدؤنومو» مراسیمینه آنتیتورک مؤوقعیی ایله تانینان مشهور پانیرانیست جواد طباطبایی دعوت اولونسا دا، فعاللارین کسکین اعتراضیندان سونرا اونون چیخیشی لغو ائدیلیب.


text:
باخدی چون اکبرینین نیزده لیلا اوزونه،
گوردی زلفی توکولوب چون شب یلدا اوزونه،
گلدی شوره دئدی: ای شمع شبستانیم اوغول،
یئتمهدین کام مراده مه تابانیم اوغول،
حشره تک دیلده قالیب چخمادی بو جانیم اوغول،
گلمهییدی آنان، ای کاش، بو دونیا اوزونه
ای صبا! بیرجه اس، اول زلف پریشانی داغیت،
خانمان دل ویرانهی لیلانی داغیت،
دلی ویرانهی لیلا کیمی دونیانی داغیت،
قویما دوشسون داخی اول زلف سمنسا اوزونه
چون کنار ائتدی صبا زلف شکن پر شکنی،
گورونوب هاشمی خال ایله خط والحسنی،
محو اولوب جملهسی توکدویئده دف، دائرهنی،
بیر باخیب اکبره، بیر باخدیلا لیلا اوزونه
قاشلارین طاغی اوغول سورهی یاسین اوخویور،
باخسا هر کیم اوزونه آیهی تحسین اوخویور،
اهل قرآندی بولار جملهسی «طا- سین» اوخویور،
نئجه چکدیله قیلینج مظهر «طاها» اوزونه؟
دئدیلر کیمدی بو عورت بیزی نالان ائلهین،
یوخسا لیلادی بو مجنون کیمی افغان ائلهین،
سنی، ای تازه جوان قانینا غلطان ائلهین،
نئجه محشرده باخار حضرت زهرا اوزونه؟
ائتدیلر چاه زنخدانینا حسرتله نظر،
زر خرید اولماق اوچون بیر- بیرینه وئردی خبر،
توکدولر شمعِ زلیخالاری چون اشک بصر،
باخدیلار حسرتایله یوسف بطحاء اوزونه
عارضین صفحهی انجیل خداوند ودود،
نیزه باشیندا باشین هم اوخویور سورهی هود
دئیهسن نیزه آیاغیندا دوروب قوم یهود،
دارین اوستونده باخیرلار هامی عیسی اوزونه
مظهر حسننه عنبر رخ آلیندی سنین،
آیهی «شمس ضحا» مهر جمالیندی سنین،
سورهی «نون- قلم» هاشمی خالیندی سنین،
کاکلین پرده چکیب لیلة الاسرا اوزونه
باشداکی شور شهادتدی سنین تاجین اوغول،
عارضین کعبه، حرملر هامی حجاجین اوغول،
رفرفین نیزه مبارکدی بو معراجین اوغول،
قاشلارین قبلهدی «قوسین او ادنی» اوزونه
گه اوزون آئینهی مصحف و تورات و زبور،
آتش طور تجلّادی جمالیندا ظهور،
مصر دیر شام بو قبطیلره، یا وادی طور،
آل فرعون گلیب باخماغا موسی اوزونه
«صابرا» هر ایل عزا ساخلا علی اکبره سن،
کربلاده گلیب آغلا، او شهِ داوره سن،
گل قیامتده بو جمع ایله صف محشره سن،
قالما حسرت ایکی دونیاده بو مولا اوزونه
میرزه علی اکبر صابیر


text:
۱۵-نجی ایولدا تۆرکیهده قاهرامانلیق دِسسانی یازیلدی
۱۵-نجی ایولدا تۆرکیهده قاهرامانلیق دِسسانی یازیلدی | اؤتن ییل شو گۆنلرده تۆرکیه دأکی حالق، اولی پیداگأرلیک ادیپ حیاناتچیلیقلی آغدارلیشیغا سینانشیغینا قارشی دوردی. کیچیسیندن اولوسینا، چاغاسیاندان قارریسینا هِممه حالق تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغانینگ چاقیلیغی بیلن اؤزۆنی قۇراماق، واطانینی میللتنی، بایداغینی قۇراماق اۆچین کؤچه لره گلدی. شو ییل شۇل گۆنلرینگ ایلکینجی ییللیغی
اؤتن ییل شو گۆنلرده تۆرکیه دأکی حالق، اولی پیداگأرلیک ادیپ حیاناتچیلیقلی آغدارلیشیغا سینانشیغینا قارشی دوردی. کیچیسیندن اولوسینا، چاغاسیاندان قارریسینا هِممه حالق تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردۇغانینگ چاقیلیغی بیلن اؤزۆنی قۇراماق، واطانینی میللتنی، بایداغینی قۇراماق اۆچین کؤچه لره گلدی. شو ییل شۇل گۆنلرینگ ایلکینجی ییللیغی
اتیکتلر: ایول , رجب طیب أردۇغان , تۆرکیه


text:
خسته قاسیم
روایتلره گؤره، خسته قاسیم اونبیرینجی عصرده تیکمهداشدا دۆنیایا گلیب. دوغما کندینده مولّا مکتبینی باشا ووراندان سونرا دؤورونون علم مرکزلریندن اولان اردبیلده شئیخ صفی مدرسهسینده تحصیل آلیب، یارادیجیلیغا دا ائله او ایللرده باشلاییب.
"خسته قاسیم"، "بیچاره قاسیم"، "مولّا قاسیم" تخلّوصلری ایله شعرلر یازان آشیقین "خسته" تخلّوصونو گؤتورمهسی ایله باغلی دا مۆختلیف فیکیرلر سؤیلنمکدهدیر. بو فیکیرلر آراسیندا حاق آشیقینین اؤزونو عشق خستهسی آدلاندیرماسی گۆمانی دا وار. چۆنکی خسته قاسیم گنج یاشلاریندان تصووف دایرهسینه داخیل اولموش، عالی حقیقت آختاریشینا چؽخمیشدیر.
خسته قاسیمین یارادیجیلیغی چوخشاخهلیلیگی ایله سئچیلیر. او، کلاسیک شعر ژانرلاریندا - غزل، قصیده، مثنوی یازماقلا یاناشی، ایلک دفعه آشیق ادبیاتیندا "دؤشلهمه" شعر نؤعونون اساسینی قویموش.


text:
یازار : هاماش
+0 به یه ن
نمنه قوروم قونشو وار هامیسیندان دویموشوق. باتی
اؤلکه سیندن ده لاپ زهله میز گئدیر. ائله اونا گؤره ده اروسلار،دینسیز چین دوولتی، قوزئی کوره ایله ال اله وئرمیشیک آللاه
دئیه ن اولسا هامینی وئرک قوردا. ائله کی جاناوار گلدی هامینی یئدی تک آغام
قالدی، دده وای نه کئف ائله یه جه ییک. بوتون اورتا دوغو بیزه قالاجاق. نویید دن قازدان بوللو سوللو ساتیب خشله یه جه ییک. مککه کربلا بوتون بیزیم اولاجاق. پول
جیبیمیزی جیراجاق. فهدین قیزیلدان اولان ایاق یولوسونا اجی ائلیه جاغیق. آلله!
بو اروسو چینی، همیده قوزئی کوره قودوغون بیزه چوخ گورمه.!هئچواخت بیر بئله
آرزیلاریما یاخینلاشمامیشدیم.گئجه یوخومدا گؤردوم دوبئی یین قباله سین منیم آدیما ویردیلار. ینی سیزین آنلادیغینیز امیر دوبئی اولدوم. غم غوصصه یئمه یین هاا ائله سیزه ده من جان یئتیشه جک. قوتاران دگیل کی بوتون اورتا دوغو بیزیم اولاجاق. ساغلیق اولسا بو گوج کی بیزده وار اورتا دوغویا یییه دوراندان سونرا بوتون دونیانیدا اؤز آرامیزدا بولوشدیره جه ییک.


text:
بو گون آذربایجانین یوروتدویو موستقیل سیاست اونو گؤستریر کی، اؤلکهمیزین اوغورلو اینکیشاف مودئلی دونیادا کیفایت قدر تانینیر. اقتصادی بحرانین اوزون مدتدیر داوام ائتدیی دونیادا آذربایجان داواملی دینامیک اینکیشافی ایله دقتی جلب ائدیر. ائرمنیستانین اوزون ایللردیر داوام ائدن تجاووزونه اوغرایان، تورپاقلارینین ۲۰ فایزیندن چوخو ایشغال آلتیندا قالان، بیر میلیوندان آرتیق قاچقین و مجبوری کؤچکونو اولان آذربایجان بو گون پرئزیدئنت ایلهام علیئوین یوروتدویو مقصدیؤنلو سیاست نتیجهسینده داها دا گوجلهنمکدهدیر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، بو فیکری «ایرلی» اجتماعی بیرلیینین صدری میرحسن سئییدوو سؤیلهییب.
۲۰۱۶-جی ایلین اقتصادی باخیمدان دونیادا باش وئرهن پروسئسلر فونوندا آغیر ایل اولدوغونو وورغولایان سئییدوو بیلدیریب کی، دونیا اؤلکهلرینین اوزله شدیی بحرانلار، چتینلیکلرله موقاییسهده آذربایجان سرعتله اینکیشاف ائدیر. اؤلکهمیزده سوسیال اینکیشاف پروگراملاری، اینفراستروکتور لاییحهلرینین ایجراسی اوغورلا داوام ائتدیریلیر، اوردو قوروجولوغو، سوسیال وضعیتین یاخشیلاشدیریلماسی ایستیقامتینده موهوم آددیملار آتیلیر. نه قدر چتین دؤور اولماسینا باخمایاراق، آذربایجاندا ایجراسی پلانلاشدیریلان موهوم لاییحهلر وار.
«پرئزیدئنت ایلهام علیئوین ایشغالدان آزاد ائدیلمیش جبراییل رایونونون جوجوق مرجانلی کندینین برپاسینا دایر سرانجامی قاچقینلارین و مجبوری کؤچکونلرین دوغما تورپاقلارینا قاییدیشینین نومونهسیدیر. اوزون ایللردیر محاربه شرایطینده یاشایان بیر خالقین بو گون اؤز ائولرینه، ازلی تورپاقلاریمیزا قاییتماسی، اونلارین سوسیال وضعیتینین داها دا یاخشیلاشدیریلماسی ایستیقامتینده پرئزیدئنت ایلهام علیئوین ایمضالادیغی سرانجاملار خالقیمیزین ریفاهینا خیدمت ائدیر. بو، اونو گؤستریر کی، ایشغال آلتیندا اولان تورپاقلاریمیزا قاییداجاغیمیز تاریخ چوخ دا اوزاق دئییل. بیز اینانیریق کی، اینسانلاریمیز، گنجلریمیز عالی باش کوماندانین اطرافیندا سیخ بیرلشهرک بو نتیجهیه تئزلیکله نایل اولاجاغیق»، - دئیه م.حسنوو قئید ائدیب.


text:
رسمیلر: پاکستان هجومی نتیجه سیده یوزلب اهالی آواره بولگن
ننگرهار ولایتی نینگ محلی رسمیلری ، پاکستان تمانیدن نیچه کون دن بیری راکت اوقی مذکور ولایت گوشته اولوسوالیگی نینگ ایریم ساحه لریه آتیلگنی باعث قریب بیر مینگ عایله اوی جایلرینی ترک قیلگنلیگی نی خبر بیرگن لر.
حاجی سید رحمان ننگرهار نینگ گوشته اولوسوالی گه کوره ، مذکور قیین چیلیک نی یوقاری مرتبه لی دولت خادم لریگه ایتگن و حاضر مذکور اولوسوالیگ نینگ قریب بیر مینگ عایله سی ، تینچ منطقه لرده کیلگن لر.
اما مذکور ولایت پولیس مقام لری ایسه ، اوشبو مسئله نینگ حلی اوچون ، پاکستان نینگ جلال آباد ه گی قنسلی بیلن جریانگه قویگن لیگی نی اورغوله گن لر.
جنرال امین الله امرخیل ، ننگرهار چیگره پولیسی نینگ قوماندانی ، ننگرهار مقام لری پاکستان قشونی نینگ مذکور هجومی دن پاکستان نینگ جلال آباده گی قنسلیگیگه خبر بیرگن لیگی دن سوز یوریتیب ، پاکستانلیک قنسلی ایسه مذکور مسئله نینگ او اولکه مقام لریگه ایتیشی نی اورغو لگن.
هرچند ، پاکستان تمانیدن ننگرهار ولایتی گوشته اولوسوالیگی نینگ ایریم منطقه لریده راکت اوقی آتیلیشی و هوایی هجوم لر یولگه قوییلیشی قه یسی مقصد گه صورت تاپگنی خصوصیده رسمی لر تمانیدن انیق بیر معلومات بیریلمه گن لیکن ، ننگرهار چیگره پولیسی نینگ قوماندانی جنرال امین الله امرخیل، پاکستان قشونی ، مملکت چیگره سی نینگ پاکستانده گی تمانیده ، جایلشگن مومند ایجینسی منطقه سیده ، مخالف لر گه قرشی یولگه قویگن نیچه کون لیک حربی عملیات نتیجه سیده ، بیر قنچه راکت اوق لری افغانستان توپراقیگه توشگنی نی احتمالی بارلیگی نی ایتدی.
امرخیل جنابلری ، ننگرهار گوشته اولوسوالیگی نینگ وضعیتی توناون دن بیری یخشی بیر حالتده بولگنینی هم ایتدی.
باشقه تماندن ، گوشته اولوسوالی سید رحمان نینگ ایتیشیچه ، حاضر آواره بولگن لر تینچ منطقه لرده جایلشگن لر شو نینگ دیک ننگرهار محلی رسمیلری ، بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینک یادرم بیره دیگن اداره سی بیلن مذکور آواره بولگن لرگه یاردم بیریشی نی هم سوره گن لر.
" گوشته اولوسوالیگی توتگی قشلاقی نینگ اهالی سی ، سلاله قشلاقی نینگ اهالی سی شو نینگ دیک علی خیل قشلاقی نینگ بوتون اهالی سی ، مذکور اولوسوالیک نینگ تینچ منطقه لریده جایلشگن لر ، هرکیم اوز قومی و قرینداشی نینگ اوییگه کیلیب جایلشگن."
بو حالتده قرگنده ، حاضر گه قدر ، مملکت یوقاری مرتبه لی خادم لری ، مذکور معما اوچون انیق بیر مناسبت بیلدیرمه گن لر.
باشقه تماندن ، ننگرهار نینگ بیر قنچه اهالی سی ، محلی مطبوعات بیلن بولگن صحبت لریده ، پاکستان ، مذکور هچوم لر آرقه لی چیگره دن اوتیب توپراقی نی کینگه یتیریشی نی ادعا قیلگنلر لیکن بو مسئله اوچون حکومت رسمی لری هیچ بیر نیرسه دیمه گن لر.
ننگرهار ولایتی نینگ گوشته اولوسوالیگی ده گی اهالی ، پاکستان بیلن بولگن چیگره لی منطقه لر بوندن نیچه ییل آلدین هم پاکستان حربی لری تمانیدن هجوم آستیگه قالگن لیگینی ایتگن لر.


text:
باکی شهر مدنییت و توریزم باش ایداره سینین تشکیلاتچیلیغی ایله آ.ریضا قوُبوستانلی آدینا مدنییت ائوینده آشیق پناهین 90 ایللیک یوبلئیی ایله علاقه دار کونسئرت پراگرامی کئچیریلیب.
ایداره دن ترئنده وئریله ن معلوماتا گؤره ایلک اؤنجه آشیقلار بیرلییی نین نوماینده سی آلتای مَمد اُو آشیق پناهین حیات و فعالییتی حاققیندا گئنیش معلومات وئریب.
علی تاپدیق اوغلونون رهبرلیگی ایله آشیقلار خالق کاللئکتیوی کونسئرتی آچیق اعلان ائدیب.
داها سونرا آشیقلار بیرلییی نین عضولری آشیق اَهلیمان, آشیق آغ مراد, آشیق ووقار, آشیق گؤزل کلبجرلی, آشیق ائلچین و دریا دوئتی و دیگر گنج آشیقلار چیخیش ائدیبلر.
کونسئرتده تانینمیش خواننده لردن رؤشن عزیز کامیله, طاهیر قولی یئو آشیق پناهین شعیرلرینه حصر اولونموش ماهنیلار ایفا ائدیبلر.
سونرا آشیق پناهین اوغلو عائیله سی آدیندان تدبیرین تشکیلاتچیلارینا اؤز تشککورونو بیلدیریب.


text:
روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینین حیاتی تهلوکدهدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری «آورو–روس» سیاسی آراشدیرمالار مرکزینین دیرکتورو کریس رومان دئییب.
اکسپرت روسییا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینین «اوول ایستریت» ساکینلرینین دونیانی تابع ائتمک بارهده مکرلی پلانلارینا ایمکان وئرمدیینی و بونا گؤرهده حیاتینین تهلوکده اولدوغونو بیلدیریب. کریس رومان نمونه اولاراق لیوییا، عراق و اوکراینا کیمی اؤلکهلری گؤستریب. همین اؤلکهلرین آمریکانین مداخیلهسینه معروض قالدیقلارینی بیلدیریب:
«آمریکانین مقصدی ۲-جی دونیا محاربهسینده اولدوغو کیمی، ایندی ده آوروپادا یئنی محاربه یاراتماقدیر. خاطیرلایین، محض «اوول ایستریت»این تاکیدی ایله هیتلر اس اس ار ای ایله محاربهیه باشلامیشدی. آنولوژی وضعیت ایندی ده اوکراینادا داوام ائدیر. هانسی کی، آمریکانین مالییهسی اولمادان چوخدان سونا چاتمیشدی».


text:
بیــــــــــــــــــــــــــــــز آغری ییـــــــــــــــــــــــــــق
دوكتورلار دییرلر:
ائدن نیشانه دیر."
تب اینسانا ناؤزودن موقایات اول دئمك ایسته ییر. اؤزونه یاخشی باخ نییتی وار. آغری سی وار آجی سی وار آنجاق تب بیزی آیدینلاتیربلكه ووجودوموزدا آغیر بیر آخساقلیق و خسته لیك وار یوخسا گله جك ده اولاجاقدیر.
دئمك اؤز آدلارینی میللتچی قویانلار دا توپلومون تبی دیرلر. اونلار آجی دیرلار و بعضن باش آغری كیمی نظره گلیرلر. اونلار توپلومون (میللتین) دردینی یئكه لمه میش و چاره سیز اولمامیش دان داشییرلار.
ایندی آغرینی ساكین لشتیرمك اوچون اوچ یول واردیر:
1-آغری واملاندیران (ساكینله شدیرین) درمانلار ایشله دهـ سن و كئچیجی اولاراق آغریدان قورتولاسان!
2- اونا دوغرووزگون چاره قیلاسان و یاخشی اوزمانلار الی ایله خسته لیگین كؤكونو بولوپ اونو درمان ائه سن.
3- یوخسا اؤله سن.
گؤنده ر بؤلوم لر: توپلومسال (اجتماعی)
بوگونون گؤروشو : نفر
دونه نین گؤروشو : نفر
بوتون گؤروش لر : نفر
بو آیین گؤروشو : نفر
باخیش لار :
یازی لار :
یئنیله مه چاغی :


text:
لوقا 17
17-نجی باب
باغیشلاما و ایمان باراداقی
1عیسی شَگیرتلِرینه شِیله دییدی: «آداملاری گونَه دوچار اِدیَن زاتلارینگ گِلجِکدیگی حُکماندیر، اِمّا بو زاتلارینگ گِلمِگینه یاردیم بِریَن آدامینگ وای گونونه! 2مانگا اینانیان کیچی چاغالارینگ بیرینینگ گونَه اِتمِگینه سِبَپ بُلانیندان، بُینوندان بیر دِگیرمِن داشی آسیپ، دِریایا زینگیلماغی اُنونگ اوچین خاص قاوی بُلار. 3خاباردار بُلونگ!
«اِگِر دُغانینگ گونَه اِتسه، اُنگا کَیه. اِگِر اُل توبا اِتسه، اُنی باغیشلا. 4اُل سانگا قارشی گونده یِدی گِزِک گونَه اِدیپ، یِدی گِزِک هِم یانینگا گِلیپ: ”توبا اِدیَرین!“ دییسه، اُنی باغیشلا.»
5رِسولّار عیسایا: «بیزینگ ایمانیمیزی آرتدیر!» دییدیلِر. 6عیسی شِیله دییدی: «اِگِر سیزینگ بیر خَردِل دَنهسی یالی ایمانینگیز بُلوپ، شو توت باغینا: ”بو یِردِن قُپاریل-دا، دِریادا گُگِر!“ دییسِنگیز، اُل سیزه قولاق آسار.
7«آیدالی، سیزینگ یِر سوریَن یا-دا چُپانچیلیق اِدیَن خیدماتکَرینگیز بار. اُل مِیداندان گِلِنده، سیزینگ هایسینگیز اُنگا: ”باسیم گِل-ده، ساچاق باشیندا اُتور“ دییِرسینگیز؟ 8قایتام، اُنگا: ”مِنینگ آغشاملیغیمی تاییارلا، بیلینگی قوشا-دا، ایییپ-ایچیَنچَم، مانگا خیدمات اِت، اُزونگ سُنگرا ایییپ-ایچِرسینگ“ دییمِزمی؟ 9دِستورلارینی بِرجای اِدِنی اوچین، اُل خیدماتکَره مینِّتدارلیق بیلدیرِرمی؟ 10سیز هِم اُزونگیزه بِرلِن دِستورلارینگ هِمّه زادی بِرجای اِدِنینگیزدِن سُنگ: ”بیز هِم یُنه بیر خیدماتکَردیریس، دینگه اُزومیزه بِرلِن دِستورلارینی یِرینه یِتیردیک“ دییینگ.»
عیسی اُن سانی جُزامینی شِفا بِریَر
11عیسی سامِره بیلِن جلیلَهنینگ ایچیندِن اورشلیمه طاراف گیتدی. 12-13اُل اُبالارینگ بیرینه گیرِنده، اُنگا بِدِنی جُزامینا دوچار بُلان اُن آدام ساتاشدی. اُلار اوزاقدا دوروپ، قاتی سِس بیلِن: «اِی، عیسی! اُستاد، بیزه رِحم اِت!» دییدیلِر. 14عیسی اُلاری گُروپ: «بارینگ، کاهینلارا گُرنونگ» دییدی. اُلار یُلداقالار جُزامدان پَک بُلدیلار. 15اُلارینگ بیری شِفا تاپانینی گُروپ، قاتی سِس بیلِن خودایی اُووپ، ایزینا اُورولدی. 16اُل عیسانینگ آیاقلارینا ییقیلیپ، اُنگا مینِّتدارلیق بیلدیردی. بو آدام سامِرهلیدی. 17عیسی: «جُزامدان پَک بُلان اُن کیشی دَلمیدی؟ قالان دُقوز آدام نیرِده؟ 18خودایی شوکور اِتمِک اوچین بو بیگانهدِن باشغا هیچ کیم ایزینا اُورولمِدیمی؟» دیییپ سُرادی. 19سُنگرا اُنگا: «تور، گیدیبِر، ایمانینگ سِنی شِفا بِردی» دییدی.
خودایینگ پاتیشاهلیغینینگ گِلشی
مَتّیٰ 24:23-28، 37-41
20بیر گون فَریسیلِر عیسادان خودایینگ پاتیشاهلیغینینگ هاچان گِلجِکدیگینی سُرانلاریندا، اُل: «خودایینگ پاتیشاهلیغی گُزه گُرنوپ گِلمِز. 21آداملار: ”اینه، بو یِرده!“ یا-دا ”حُنّا، اُل یِرده!“ دییمِزلِر، سِبَبی خودایینگ پاتیشاهلیغی سیزینگ ایچینگیزدِدیر» دیییپ جُغاپ بِردی.
22سُنگرا عیسی شَگیرتلِرینه شِیله دییدی: «اینسان اُغلونینگ گونلِریندِن بیرینی گُرمِگی کویسِجِک واقتینگیز گِلِر، اِمّا اُل گونی گُرمِرسینگیز. 23آداملار سیزه: ”اینه، اینسان اُغلی شو یِرده!“ یا-دا ”حُنّا، اُل یِرده!“ دییِرلِر. اِمّا گیتمَنگ، اُلارینگ ایزینا دوشمَنگ! 24ییلدیریم آسمانینگ بیر اوجوندان چاقیپ، بِیلِکی بیر اوجونی نَهیلی یاغتیلدیان بُلسا، اینسان اُغلی هِم اُز گونونده شِیله بُلار. 25اِمّا اُل اُوونچَک کَن عاذاپ گُرمِلی، بو نِسل طارافیندان رِت اِدیلمِلیدیر.
26- «نوحونگ زامانیندا یاشاییش نَهیلی بُلان بُلسا، اینسان اُغلونینگ گِلشی-ده شِیله بُلار. 27نوح کِشتییَه مینِن گونونه چِنلی و سیل گِلمِدِن اُوال، آداملار ایییپ-ایچیپ، اُیلِنیپ، نیکاح اِدیَردیلِر. سُنگرا اولی سیل گِلیپ، بارینی هِلَک اِتدی. 28- لوطونگ گونلِرینده هِم شُنونگ یالی بُلدی: آداملار ایییپ-ایچیپ، آلیپ-ساتیپ، اِکیپ-تیکیپ یُردولِر. 29اِمّا لوطونگ سُدومدان چیقان گونی آسماندان اُت بیلِن کوکورت یاغیپ، هِمّهسینی هِلَک اِتدی.
30«اینسان اُغلونینگ گُرونجِک گونونده هِم شِیله بُلار. 31شُل گون بامداقی آدام اُیدَکی زاتلارینی آلماق اوچین آشاق دوشمِسین. شِیله-ده، اِکینچیلیگیندَکی هِم ایزینا دُلانماسین. 32- لوطونگ آیالینی یادا سالینگ! 33هِر کیم جانینی ساقلاماغا چالیشسا، اُنی ییتیرِر، هِر کیم جانینی ییتیرسه، اُنی آمان ساقلار. 34سیزه شونی آیدیارین: شُل گیجه بیر دوشِکده ایکی آدام بُلار، بیری آلنار، بیری قُییلار. 35بیلِلیکده بوغدای اون اِدیَن ایکی آیال بُلار، بیری آلنار، بیری قُییلار. [ 36اِکینچیلیگینده ایکی آدام بُلار، بیری آلنار، بیری قُییلار.]»
37شَگیرتلِر عیسی یوزلِنیپ: «یا آقام، بو واقالار نیرِده بُلار؟» دیییپ سُرادیلار. عیسی هِم: «ماسلیق نیرِده بُلسا، قاراغوشلار هِم شُل یِره اویشیَندیر» دیییپ جُغاپ بِردی.