text:
یازووچی: «دریا» سایتی یازووچیسی محمد قادر صابروف
اوشبو تاریخی مقاله نی کریل یازوویدن اوزبیک الفباسیگه اوگیریب بیرگن دوستیمیز و دایمی همکاریمیز حرمتلی عبدالمجید اوزگون گه صمیمی منتدارچیلیک بیلدیره میز.
ایسلتمه: مقاله ده گی ایریم قوش تیرناقلر بیزدن.
ش. جوزجانی
جنوبی تورکستان
افغانستان اؤزبیکلری تاریخیدن لوحه لر
بلخ خانلیگی تشکیل تاپیشی و رواجلنیشی
کؤپچیلیک اؤزبیکلر افغانسانده گی سؤنگگی واقعه لر شرایطیده ییرده گی اؤزبیکلرنینگ ییریک دی اسپاره سی حقیده بیرینچی بار ایشیتدی. اؤزبیکستاندن سؤنگ اینگ کؤپ اؤزبیکلر یَشاوچی افغانستانده بوگونگی کونده اولرنینگ سانی 4 ملیون دیب تخمین قیلینه دی. «دریا» کالومنیستی محمد قادر صابروف اوشبو منطقه گه اؤزبیکلرنینگ ییریک میگره سیه سیگه سبب بؤلگن بلخ ناملیگی نینگ تشکیل تاپیشی ورواجلیشی حقیده سؤز یوریته دی.
16 عصرنینگ بیرینچی چاره گیده بلخ ولایتی
16 عصر باشلریده بلخ ولایتی تیموریلرنینگ خراسان دولتی ترکیبیده ایدی. ولایت والیسی بؤلمیش شهزاده بدیع الزمان میرزا شَیبانیخان باشلیق اؤزبیکلر هجومیگه قرشی مدافعه نی اویوشتیره آلمه ی، شهرنی بیکلریگه قالدیریب، اؤزی قاچیب کیته دی. 1503 ییل شهرنی بیرینچی بار قمل قیلگن شَیبانیخان اونی ایگللب آلالمه یدی، فقط گینه آره دن اوچ ییل اؤتیب،بلخ شَیبانیلر دولتیگه قؤشیب آلینه دی. شَیبانیخان بلخنی کیچیک اؤغلی خرٌمشاه سلطانگه (او بابُر میرزانینگ آپه سی خانزاده بیگم نینگ فرزندیگه) بیره دی.
خرٌمشاه سلطان 1511 ییل، آته سینینگ اسماعیل صفوی بیلن جنگده گی هلاکتیدن بیر ییل اؤتیب وفات ایته دی و بلخ صفویلر قؤلیگه اؤته دی. بلخگه نایب ایتیب تورکمن قبیله سردارلریدن بیری، صفوی قؤشینی نینگ تجربه لی سرکرده سی بیرم خان قره منلو تعیینلندی. بیراق غژدوان جنگیده شاه اسماعیل نینگ قیزیلباش قؤشینلری عُبیدالله خان تامانیدن تار- مار ایتیله دی و بیرم خان هم شو جنگده هلاک بؤله دی. بلخ بدیع الزمان میرزانینگ اؤغلی محمد زمان نظارتی آستیگه اؤته دی.
شَیبانی خان و شاه اسماعیل صفوی
1525 ییلگه قدر بلخ تیموریلر محمد زمان و بابُر میرزا اؤرته سیده تلش بؤله دی. نهایت، 1525ییلی عُبیدالله خان و جانی بیک سلطان (شَیبانیخان نینگ عمه کیوَچٌه سی) بلخگه قؤشین تارته دی و شهر بخارا خانلیگی ترکیبیگه قؤشیب آلینه دی.
بلخ خانلیگی نینگ تشکیل تاپیشی
گرچه 16عصرگه قدرهم حاضرگی افغانستان حدودیده تورلی تورکی قبیله لر یشه ب، اؤزییریک دولتلرینی برپا ایتگن بؤلسه ده، اؤزینی «اؤزبیکمن» دییوچی افغانستانده گی حاضرگی اؤزبیکلر کؤپینچه تاریخینی (افغانستانده گی قدیمی تورکی خلقلر ترکیبیده بولگن لیکلرینی اونوتمسدن)عینن بلخ خانلیگیگه باغله یدی. درحقیقت، اساسن، شمالی افغانستانده یَشاوچی اؤزبیکلر بو منطقه گه بلخ خانلیگی دَوریده ییریک میگره سیه نی عملگه آشیرگن و حدودده گی اهالی نینگ کتته قسمین تشکیل قیلگن.
بلخ خانلیگی حقیده گپیرر ایکنمیز، بو خانلیک توزیلیشی و کیینگی ترقیاتیده مهم اؤرین توتگن، افغانستان اؤزبیکلری آره سیده مشهور، امٌا اؤزبیکستان اؤزبیکلری اوچون دییَرلی ناتنیش بؤلگن انسان- کیستن قرا سلطاننی علیحده قید ایتیش لازم. کیستن قرا سلطان شیبانی جانی بیک سلطان نینگ ایککینچی اؤغلی بؤلیب، 1526 ییلده بلخ خانلیگیگه اساس سالدی. بلخ خانلیگی بخارا خانلیگی نینگ حدودی بیرلیگی صفتیده تشکیل تاپدی. کیستن قرا سلطان شمالی ومرکزی افغانستان اوچون بابُرمیرزا بیلن بیرنیچه ییل کوره ش آلیب باره دی. اقچه، شبرغان، میمنه، چیچکتو (تلوکان)، خُلم(سمنگان) و قندوز کبی شهرلرنی بلخ خانلیگیگه قؤشیب آله دی. کیستن قرا سلطان دَوریده مینگلب اؤزبیکلر امودریانینگ اؤنگ ساحلیدن چپ ساحلیگه کؤچیب اؤته دی.
بلخ خانلیگی
1536 ییلده بدخشان حاکمی سلیمانشاه کتته قؤشین بیلن بلخگه باستیریب کیریب، اونی ایگلله یدی، کیستن قرا سلطان بخاراگه قاچه دی. بیراق آره دن بیرنیچه آی اؤتگچ، عبیدالله خان بیلن بیرگه لیکده سلیمانشاه مغلوب ایتیله دی و بلخدن هَیده ب یوباریله دی.
کیستن قرا سلطان 1544 ییلی وفات اِیتگچ، تختگه اونینگ وایه گه یتمه گن اؤغلی قیلیچ قرا سلطان اؤتیره دی. امٌا کیستن قراسلطان نینگ اؤلیمدیدن خبرتاپگن سلیمانشاه ینه بلخگه باستیریب کیره دی وقیلیچ قراسلطان امودریانینگ اؤنگ ساحلیگه قاچیب اؤته دی. پیر محمدخان
بلخ خانلیگی حقیقی مستقللیک و دولتچیلیککه شیبانی پیرمحمدخان حکمدارلیگی دَوریده ایریشدی. پیرمحمدخان کیستن قرا سلطان نینگ اکه سی جانی بیک سلطان نینگ تؤنغیچ اؤغلی ایدی. جیه نی نینگ بلخنی بای بیرگنینی ایشیتگن پیرمحمدخان 1546 ییل نینگ بهاریده بلخگه یوریش قیله دی و اونی ایگلله یدی.
1550 ییل عبدالعزیزخان وفاتیدن سؤنگ بؤشب قالگن بخارا تختیگه اؤتیرگن پیر-محمدخان خانلیک نینگ اینگ نفوذلی کیشیلردن بیریگه اَیلـَنه دی.
پیرمحمدخان دَوریده تشقی سیاستده هم نسبتن موفقیٌتلرگه ایریشیله دی. بخارا حُکمدار- لری بیلن مُراسه سیز رقیب بؤلگن صفویلر دولتی بلخ خانی بیلن یخشی علاقه لر اؤرنَته دی همده بیر نیچه بار ایلچیلر المشیله دی.
«خانیِ بخاراده، ولیعهدیِ بلخ ده اؤتیرگن ملٌتمیز»
اؤزبیک دولتچیلیگی تآریخیده امیر تیموردن سؤنگ منطقه ده اینگ ییریک دولت توزیب، موفقیٌتلی حربی یوریشلر اویوشتیرگن قدرتلی حکمدار عبدالله خان// نه فقط بلخنی ایگللب، اونی رواجلنتیره دی، بل که اونینگ اهمیَتینی هم اؤزگرتیریب یوباره دی. عینن عبدالله خان // دن سؤنگ بلخ بخارا تختی ولیعهدلری باشقرووچی ولایتگه اَیلـَندی. عبدالله خان // ولیعهد اؤغلی عبدالمؤمن نی بلخ نایبی ایتیب تعیینله یدی.شوندن کیین کؤپلب بخارا تختی میراثخورلری بلخ نایب لیگیگه تعیینلـَنه باشله دی و بلخ حُکمداری نامیگه «خان» تیتولینی قؤشیش عرف ّبؤلدی. افغانستانده گی اؤزبیکلر«خانی بخاراده ولیعهدی بلخده اؤتیرگن ملٌتیمیز» دیب فخرلنردی.
بخارا خانلیگی تیپه سیگه جانی (اشترخان)لر کیلگچ، بلخ خانلیگی نینگ ایککینچی سیاسی مرکزیگه اَیلـَنتیریله دی.شاه عباٌسنینگ بلخگه هجومی جانیلر تامانیدن قـَیتریله دی و شهر بخارا ترکیبیده سقلب قالینه دی. کؤپینچه ولیعهدلر یاشلیگی اوچون اولرگه تعیین لنگن آته لیقلرحُکومت ایشلرینی آلیب باره دی، کیینراق آته لیقلر حاکمیٌتی کوچه ییب، بخارا خانلری اولر بیلن کوره شیشیگه تؤغری کیله دی.
بلخ نینگ اشترخانی حُکمدارلری آره سیده، نادر محمد و سبحانقلی خاننی علیحده کؤر- سه تیش ممکن. ولیعهد شهزاده صفتیده اؤتتیز ییل بلخنی باشقرگن نادر محمد بخارانی اوچ ییل هم باشقره آلمه یدی و ینه بلخگه قـَیتیب کیله دی. بخارادن اُمیدینی اوزمه گن نادر محمد تختنی قـَیته ایگللش اوچون بابُریلردن یاردم سؤره یدی. بیراق بلخگه کیلگن بابُریلر قؤشینی شهرنی ایگللب آله دی، نادر محمد ایسه ایران گه قاچیب کیته دی. بابُریلرنینگ بلخده گی حُکمرانلیگی ایککی ییل دوام ایته دی. 1547 ییلده بخارا خانی عبدا لعزیزخان بلخنی قیـَتریب آلیش اوچون اوکه سی سبحانقلی خان باشچیلیگده کتته قؤشین یوباره دی و بلخ بابُریلردن تارتیب آلینه دی. سبحانقلی خان بلخگه حکمدار ایتیب تعیینلنه دی. سبحانقلی خان بیر نیچه حربییوریشلر اویوشتیریب، بلخ حدودینی کینگه یتیره دی. اونینگ دَوریده میمنه، اشکاشیم، اندخوی، هَیبک، (آیبک)، سرپُل، قندوز، تاشقرغان، کبی شهرلر بلخ حاکمیتی آستیده بیرلشه دی.عینن شو حدودلر کیینچه لیک جنوبی تورکستان یا که افغانستان تورکستانی (تورکستان افغانی) و قطغن اؤلگه سی دیب اَیتیله باشلنه دی.
افغانسان
افغانستان نینگ اؤزبیکلر یشه گن (یشاوچی) جنوبی تورکستان و قطغن اؤلکه لری
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بیراق 1702 ییلده سبخانقلیخان وفات اِیگچ، اونینگ نیوره سی محمد مقیم خان اؤزینی بخارا عالی حاکمیَتیدن مستقل دیب اعلان قیلدی و اؤزیگه خان رتبه سینی آله دی. بخارا
اشترخانی حکمدارلری نه محمد مقیم خان دَوریده، نه اوندن کیین بلخنی بخاراگه بؤی- سوندیره آله دی. اشترخانی عبیدالله خان// بلخنی بخاراگه قـَیتریش اوچون بیر نیچه بار حرکت قیله دی، امٌا شمالی افغانستانده نهایتده کتته موقع و کوچگه ایگه بؤلگن قطغان اوروغی لیدری محمود قطغان اونگه قتتیق قرشیلیک کؤرسته دی. بوگونگی کونده هم افغانستان نینگ شمالی- شرقی منطقه سی اؤزبیکلرنینگ قطغان اوروغی نامی بیلن قطغان اؤمنطقه سی دیب اَیتیه له دی.
شو طریقه بلخ خانلیگی بخارا مُلکیدن اجره لیب کیته دی. اوندن نری بلخ و باشقه جنوبی تورکستانده گی اؤزبیک خانلیکلرینی ایران شاهی نادرشاه و پشتونلرنینگ افغانستان امیرلیگی بیلن جدٌی کوره ش کوتیب تورگندی.
بو حقیده ایسه کیله سی مقاله لرده سؤز یوریته میز.


c: text/html

text:
شاعر: مرحوم انور اردبیلی
نام نوحه :احوالات شب عاشورا اثر: انور اردبیلی
بو گئجه بیعت پوزولدی آشنالر گئتدیلر
قویدولار پیغمبر اوغلون بی وفالر گئتدیلر
منبر اوستونده حسین بن علی صاحب وقار
شوریلـه منشـور عـاشورانی ائتـدی آشکار
روشن اولدی صبح آچیلسا قتل وار کشتاروار
عشـق دنیـای فنایـه مبتـلالر گئتـدیلر
شبپـره مثلـی تمتـع گوردیلر ظلماتیدن
خیر محضی نفی ائدوب ال چکدیلر اثباتدن
کعبـه آمــالیده آیریلدیـلار میقــات دن
گیمه میش احرامنی حاجی نمالر گئتدیلر
بولدیلر یوخدور حسینه یوم عاشورا ظفر
بوی مرگی درک ائدوب سسلندیلر این المفر
مین نفر حضاردن قالدی فقط یئتمیش نفر
قالـب غیرتلـری بـی محتوالـر گئتـدیلر
نقل ائدور شخصاً سکینه شاه دینون دختری
قیلدی فرمایش بابام سوندوردیلر مشعل لری
آز زماندا خالـی اولدی خیمه لر دور و بری
بش بش اون اون اهل تزویر و ریالر گئتدیلر
صبح آچیلدی الغرض وئردی قالانلار امتحان
کهنه عاشق لر تاپوبلار عشق حقدن تازه جان
لبلـری گل مثلی خندان و ئوره کلر شادمان
کوی جانانـه سلیــم المدعالـر گئتدیلر
نه مهاجردن قالوب بیر کیمسه نه انصاردن
بیربه بیـر دلبرلـر آیریلدی گوزه ل دلداردن
عشق و سرمستی گئچوب اندازه دن معیاردن
کیمیاگر قالدی حیران، کیمیالر گئتدیلر
آلدی رخصت ائتدی اکبر فی سبیل الله جهاد
یاره لندی زینـدن دوشدی یئره اول پاکزاد
قرمزی ژاله ایلـه آغ گل ائتدی گویا اتحاد
حالـدن یکسر مقیمـان سمالر گئتدیلر
فی المثل خاک بلایه پاره لنمیش آی دوشوب
عالم غیب و شهوده قورخلی بیر های دوشوب
گوش جناتـه صدای ناله و ایوای دوشوب
بارگاه قـدس اعلایه صـدالر گئتدیلر
جـان بلب مظلـوم امامـه ایلدی اکبر سلام
اوغلونون آلدی سلامین سسلنوب گلدیم بالام
خیمه دن چیخدی حسین ائتدی جوانلار ازدحام
قتلگاهـه سـاری اهل ابتـلالر گئتدیلر
چاتـدی میدانـه حسیـن دیلده علی اکبر آدی
جان دئدی، اوغلوم سنی هانسی قلجدی دوغرادی
نـوح تک عمر ایلسم اولمازمنه سن سیز دادی
گوزلریمده ییر وقتیمده ضیالر گئتدیلر
باشـون اوستـه یـاوران طیب انفاسیم گلور
گوزلرینـده گوزیاشـی دیداره عباسیم گلور
یولداشون هم مسل هم صحبتون قاسم گلور
گل دیلـه یارا و طاقتدن فتالر گئتدیلر
چوخدی سؤز کئچدوم مفصل دن بو یئرده مجمله
اوغلونون اعضاسینی گوردی حسین گلمز اله
حملینی مشکل بولـوب سالدی عباسین مقتله
وئردی بیر فرمان گؤیه یئردن نوالر گئتدیلر
ای جوانلار حمل ائدون قارداشوزی میدانیدن
دردمندم چاره سیز ال اوزمـوشم درمانیدن
گوز تیکن چوخدور یولا نسواندن طفلانیدن
خیمه لرده اوزلریندن بی نوالر گئتدیلر
حامل اولدی آل هاشم پرپر اولموش لالیه
باغبانون اشکی گل هجرینده دوندی ژالیه
تلــدن اندیردیلــر گلـدی حرملـر نـالیه
قاره باشدا یاسینه بختی قرالر گئتدیلر
آچدیلار قانلی عبانی سس دوشوب داغداشلارا
باخدیلا الوان اولان مژگانلارا گوز قاشلارا
گوردیلر باشدا یاراسین گئتدی اللر باشلارا
تاب و طاقت دن بالالار هم آنالار گئتدیلر
----------------------------------------
شاعر: انور اردبیلی
نام نوحه : زبانحال حضرت زینب در وداع امام حسین اثر: انور اردبیلی
سن حسین کفن گیوبسن حرمون نوایه گلسون
خبـر ائـت آنـام بتــوله اؤزی کربلایه گلسون
توخییوب او کؤینگیکه اؤزی بوقچادان گتورسون
الینــه آلـوب امـانت کفنـی سنه یئتورسون
اؤزی تشنه لب منایه سنی خیمه دن اؤتورسون
صـورا وئرمگـه تسلـی مـن بینوایـه گلسون
سنـه بـزم غـم مهیـا گره ک ایلیم بو ساعت
من ائدم دعا سوسوزلار ائده آمینیله خدمت
ایله بزم غمده خوشدور ایلسون آنامدا شرکت
باش آچوب الینده معجر سنیچون دعایه گلسون
کومکه وار احتیاجیم بو منیم بلا گونومدی
سنون آیریلیق گونوندور نیلیوم قرا گونومدور
بولــورم قیـامتیمدور غمه مبتلا گونومدور
دئه گوروم کیمی قالوبدور باجوون هرایه گلسون
بـو وداع آخـرین دور بولورم حسین سوزوندن
دوشوب عترت و حریمون بالا قیزلارون گؤزوندن
اؤلوب اکبرون اودورکی بیله دویموسـان اؤزوندن
ئوره گونده نه غمون وار من مبتلایه گلسون
ستمیله ای بو چولده پوزولان جلالی قارداش
گؤزی یاشلی قاره گونلی قالان اهل عیالی قارداش
نئله سون قیـزون رقیه او حرم غزالی قارداش
سنه اورگشوب دالونجا نقدر نوایه گلسون
دوشرم دالونجه قارداش دئمه ردوی ایتورم
بـو سوسوز بالالاریـلا گؤیه نالمی یئتورم
گله بولمه سه علیلون کومک ایلیوب گتورم
اودا تا دالونجا تکیه ایلیوب عصایه گلسون
دئمـورم بـو آیریلیقـدا مـن دل کبابـی دیندیر
گوزی یاشلی قاره معجر حرمون ربابی دیندیر
بالاسی اؤلوبدی چوخدی بولوسن صوابی دیندیر
کیم اونی سالوب بلایه اؤزی مین بلایه گلسون
سنون عشقویله غنچه گلینی وئروب بوداقدان
بالا غصه سی آنانی نجه گور سالوب ایاقدان
گلـه بیلمیـور قباقه دایانوب باخور اوزاقدان
اوتانور منیم یانیمدا اودا التجایه گلسون
---------------------------
انور اردبیلی
نام نوحه : در باره علی اکبر اثر: انور اردبیلی
ای حسینین دوْغرانان قۇربانێ، اکبر آچ گؤزۆن
سالمـا گـؤزده ن بینـوا لیـلانـی، اکبـر آچ گؤزۆن
عؤمرۆم اوْلسا هر قده ر من آغلارام صبح-وْ-مساء
لیلینی بیر درده سالدۇن ای شبیه-ی-مصطفیٰ
درد-ی-جسمانی دگیل تاپسێن طبابَتله ن شفا
بیر طبیب ایسته ر اوْلا ، اکبر آچ گؤزۆن
ای نــژاد-ی-هــاشمیـده نــورس-وْ-رعنــا قــَدیـم
ائیله فکر ائتمه کی گلدۇن، خئیمییه من بیلمه دیم
گلمه گۆن بیلدیم ولی عذریم وارێدێ گلمه دیم
عفو ائله بۇ خانیمان ویرانی، اکبر آچ گؤزۆن
پاییـن-ی-پایـونـده اگلــه شـدیم مـن ای نورستـه گـۆل
چون حیا مانعدی باشۇن اۆسته گئچسه م خوْش دگیل
لاعلاجم سؤیلـه لیـلا باشینه تؤکسۆن نـه کـۆل
گؤرمه ره م اوْل صورت-ی-تابانی، اکبر آچ گؤزۆن
آتش-ی-قلبیمه وۇرمۇش داغ-ی-هئجرانون اتک{؟}
یاندێ قلبیم بۇ یانار اوْددان منی بیر یانه چک
توْی ائدیبسه ن، خلعتیم بس هانێ، اکبر آچ گؤزۆن
حقّی واردۇر لیلی نین گؤزده ن تؤکه خون-ی-جیگر
من سنی مئیدانه بۇ نوعی یوْلا سالدێم مگر
باشۇن اۆسته آچماسئیدی باشێنێ عمّه وْن اگر
زۆلفیمله پاک ائده ردیم قانێ اکبر آچ گؤزۆن
بیـر کنیــزه م بــاوفـــا اکبـــر قبـــول ائتسـوْن منــی
سن بیلیرسن کی نه قدری ایستئییر قلبیم سنی
قلبیمین بـاشینـه ضـم ائتـدیم بـۇ قانلێ چکمه نی
تاکـی شـدّت ائتمــه سیـن جریانـی اکبر آچ گؤزۆن
قانلێ گؤزیاشێم سارالمێش روی یمی وئرمیش سئله
قلبیمی سێندێرما ائتمه نااۇمود اوْغلۇم بئله
خواهیشیم واردۇر عبانی گۆل یۆزۆنده ن ردّ ائله
بیر منه گؤسته ر رُخ-ی-زیبانی اکبر آچ گؤزۆن
ای جمال-ی-عالـم آراسـێ اوْلان شمــع-ی-ارم
یاره وه قان پرده چکمیش قوْیمئیۇر حدّین بیلـه
بیـر عبــادور رؤیتـا" قێـرمێـز وجـودون گؤرمه ره م
گیزله دیبدیـر دوْغـرانان اعضـانـی اکبر آچ گؤزۆن
برگ تک قلبیم اسیر، هئجرونده اوْلمۇش قان اوْغۇل
گۆل یۆزۆن گؤسته ر آنوْندان ائیله مه پئنهان اوْغۇل
گلسه شهزاده سفرده ن ذبح اوْلار قۇربان اوْغۇل
ائیله قۇربان جانیوه بۇ جانی، اکبر آچ گؤزۆن
ثبت ائده ر  > سنین درد-وْ-ملالون دفتر
توشه تا اخذ ائیله سین دار-ی-فناده ن مه
زایر اوْلسۇن ایسته ر بیرده مزار-ی-انوره
اوْردادۇر چون دردینین درمانی، اکبر آچ گؤزۆن

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تۆرکیهده بۇسغون استراتژیسی نأحیللی بۇلمالی
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
گپلهشیگیمیزینگ گچن سانیندا تۆرکیأنینگ تاریح بۇییی گؤچج قابول ادن و اوغرادان یورتلاردان بیریدیگینی، آناتولی نینگ بۇسغون بؤلگه سیدیگینی، شو گۆنکی گۆنده ده تۆرکیأنینگ اؤرأن اولی گؤچ تۇلقونلارینا دوچار بۇلیاندیغینی بیان ادیپدیک. کؤپلِنچ داشاری یورتلارداقی رایاتلاریمیزینگ و قارینداشلاریمیزینگ یاشایان یرلریندن گؤچمأگه مجبور ادیلندیکلرینی و کأبیر امپریالیست یورتلارینگ اساسان دا قۇومداشلاریمیزدان اؤز امپریال ماقصاتلارینا لاییقلیقدا پیدالانما ایسله گلرینه اۆنسی چکیپ شۇل گؤچ باسیشلاری سبأپلی کأبیر جمغیتچیلیک قورامالاری تاراپیندان تۆرکیأ گؤچمهگینگ قۇلداناندیغینی بیان ادیپدیک.
مسئله بۇیونچا سئنی اۆنسۆنگیزه یتیریأریس.
گپله شیگیمیزی آلینیپ باریلمالی بۇسغون استراتژیسی بۇیونچا اساسی دۇغروچیل تکلیپلر بیلن دۇوام اتدیرمه ک ایسله یأریس.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
استراتژی بۇیونچا کأبیر تکلیپلر
یاشایان یرلرینی تِرک اتمهزلیک: ایه بۇلان تاریحی تجریبأمیز بیزه انسانلاریمیزینگ یاشایان یرلرینی ترک اتمهزلیگی اۆچین أهلی شرطلردن پیدالانمالیدیغینی گؤرکِزیأر. چۆنکی ترک ادیلن بؤلگه ده انسانلاریمیزینگ هم، تۆرکیأنینگ هم توتومی قۇوشایار. آداملارینگ قایتماغی سبأپلی قایمادیقلار هم گۆیچدن قاچیار. بو بالکان یورتلاریندا آچ آچان گؤرۆلن تجریبه. هاوا، شرطلر اؤرأن آغیردی. بلکم چیداماق مۆمکین دألدی، اِمما انسانلاریمیزی بالکان یورتلاریندا قالماغا راضی ادیپ بیلن بۇلسادیق، شو گۆنکی گۆنده بالکان یورتلارینداقی شرطلر باشغاچا بۇلاردی. بلکم شۇل سبأپلی بالکان یورتلاریندا کأبیر عالیملار گؤچمهگینگ حرامدیغی بارادا فتوا بریپدیرلر.
یرینده گۆیچلِندیرمهک: تۆرکیه گۆیچلی تاریحی و مدنی قاتناشیقلاری بۇلان یرلردأکی آداملارینی نأچه قین هم بۇلسا، ایلکینجی نۇباتدا یرلرینده قالدیرماغی ایلرده توتومالی. شۆۇنونگ اۆچین تۆرکیأنینگ دگیشلی ادارالاری شۇل بؤلگه لر بیلن باغلی جمغیتچیلیک قورامالاری شۇل یرلرده قالان آداملارینگ یرینده گۆیچلندیریلمه گی اۆچین سیاسات آلیپ بارمالی، استراتژیلر طایارلامالی، ایش آلیپ بارمالی. یاشالیان بؤلگه لرده ایقدیصادیه تدن مدنیته، سیاساتدان اسپورتا، کؤپ اوغورلی قاتناشیق هؤوِسلندیریلمه لی. داشاری یورتلاردا تۆرکیه بیلن قاتناشیقدا بۇلان انسانلاریمیزینگ یاشایان یوردونا کؤپ اوغورلی قاتناشیق اتمه گی و قۇشانت قۇشماغی، اؤزلرینه ده یاشایان یوردوندا، تۆرکیأ هم پیدالاری بۇلار.
گۆن باتاردا یاشایان انسانلاریمیزی یرینده گۆیچلِندیرمه ک اینگ اساسی باشلانغیچ، یاشایان یوردونینگ رایاتلیغینی آلماغی بۇلسا گره ک. اِمما رایاتلاریمیزیزینگ اساسی بؤله گی شۇل باشلانغیجی اتمه کدن چکینیأندیگینی یا دا رایاتلیغی اؤرأن گیچ آلیاندیغینی بیلیأریس. داشاری یورتلارداقی تۆرکلر و قارینداش حالقلار اداراسی نینگ باشلیغیقام، اوروپا یورتلارینا قوران ساپارلاریمدان بیرینده انسانلاریمیزینگ گۆررۆنگ برنلری باشدان گچیریأن دویغولارینی بیان اتمه گی تایدان منده اولی تأثیر قالدیریپدی. اۇزالقی باش وزیرلریمیزدن پروفسور نجم الدین اربکان ۱۹۸۰-نجی ییللاردا قوران ساپارلاریندان بیرینده اۇلارا رایاتلیق آلماقلارینی تکلیپ ادیپدی. شۇل ماصلاحاتینگ اۇنلارچا ییل سۇنگ نأحیللی یرلیکلیدیگینی بیان ادن رایاتیمیز: "اِمما شۇل حۇرماتلی اربکان ینگ سؤزی بیزه دینیمیزی اۆیتگهدینگ دیه ن یالی آغیر دِگیپدی" دییپدی.
دِگیشلی دؤولتلر بیلن یاقین حیذماتداشلیق اتمهک: اۇزاللار بالکان یورتلاری بیلن حأضیرکی دؤوۆرده بۇلسا کریمه و اویغور مسئله سی سبأپلی انسانلاریمیزینگ یاشایان یورتلاریندا قینچیلیق چکمه گی طبیغی یاغدای. چۆنکی قۇومداشلاریمیز شۇل یرلرده قینچیلیق چِکیأرکأ، قینامالارا سزه ور ادیلیأرکأ گؤرمهدیکسیریپ بیلمه ریس. بولاری بیان اتمه کدن هم چتده دورماریس. شۇنونگ بیلن بیله لیکده شۇل یورتلار بیلن قاتناشیقلاریمیزینگ حاص دا دارتغینلاشماغی اساسان شۇل یورتلاردا یاشایان قۇومداشلاریمیزا زیان یتیریأر. قاتناشیقلارینگ حاص دا دارتغینلاشماغی بلکی قۇومداشلاریمیزینگ اۆستی بیلن امپریالیست ماقصاتلارینا یتمه ک ایسله یأن یورتلار اۆچین بأحبیتلی بۇلار. شۇل سبأپلی هم قۇومداشلاریمیز و گۆن باتار یورتلاریندا یاشایان رایاتلاریمیز تایدان اۇلاری یرینده گۆیچلِندیرمه ک اۆچین یاشایان دؤولتلری بیلن یۇقاری درجه ده حیذماتداشلیق ادیلمه لی. سیاسی، مدنی، جمغیتچیلیک، ایقدیصادی و بیله کی اوغورلاردا قۇشانت قۇشماقلاری نینگ یۇللاری گؤزلِهنمهلی.
مارژینیال حرکتلره قارشی چأره: هم رایاتلاریمیزینگ یاشایان گۆن باتار یورتلارینداقی هم ده قۇومداشلاریمیزینگ یاشایان یورتلارینداقی کأبیر رسمیلر، اساسان سیاساتچیلار اۇل یرلردأکی انسانلاریمیزینگ کأبیرلری نینگ مارژینال، آشا تۇپارلارینگ تأثیرینده قالیاندیغینی، ترورچیلیق حرکتلره قۇلولیاندیغینی بیان ادیأرلر. شۇل گۆنأکأرلمه لر، یرلیکسیز بۇلوپ بیلر. دگیشلی یورتلار استراتژیلرینه لاییقلیقدا شیله گۆنأکأرلمه لری ادیپ بیلرلر. اِمما آداملارینگ دوچار بۇلیان قینچیلیقلاری سبأپلی مارژینال تۇپارلارینگ گیرمه أحتیماللیغی المیداما باردیر. شۇل سبأپلی شیله حۇوپلارا قارشی دؤولت ادارالاریمیز و دگیشلی جمغیتچیلیک قورامالاریمیز یرلیکلی چأره لر گؤرمه لی.
سۇنگقی چأره تۆرکیه: یۆزه چیقان هر بیر مسئله ده شۇل واغتدا تۆرکیأ گؤچمه ک دۆشۆنجه سی اینگ سۇنگقی چؤزگۆت بۇلمالی. سۇنگقی چأرأ یۆز توتماق اۆچین یۇقاردا بیان ادیلن یا دا ادیلمه دیک أهلی چیقالغالار سلجریلمه لی. اۇل طبیغی یاغدایدا اؤرأن استراتژیک، چیلشیریملی سیاسات و ایرگینسیز زحمت ایسله یأر. یاشایلیان بؤلگأنی ترک اتمه گینگ شخصی و جمغیتچیلیک قیمماتی گؤز اؤنگۆنده توتولاندا کؤپلِنچ حالاتدا انسانلاریمیزی یرینده قالدیرماغینگ یۇلونی تاپماق مۆمکیندیر.
سۇنگقی ایکی گِپلهشیگیمیزده اۆیتگِوسیز یالی گؤرۆنیأن گؤچلر بارادا دوروپ گچدیک. شۇل استراتژی نینگ بِللی بیر درجه ده سوریه دن، ایران دان، عیراق دان، مصردان، لبنان و اۇوغانیستان دان گلیأن واغتلایین یا دا تۆرکیه دن اۆستآشیر گچیأن بۇسغونلارا هم دگیشلیدیگینی یاتلاتساق یالنگیشماریس. اِمما ایکی شرطده ده اگر یاشاییشا حۇوپ آبانیان بۇلسا، تۆرکیه هیچ هاچان گۆن باتار یا دا اوروپا یورتلاری یالی چمه لِشمهز. اؤزۆندن پنا سۇرانلاری اؤلۆمه مجبور اتمز. گۆن باتاردان و اۇنونگ مدنیتیندن تاپاووتلیلیقدا تۆرکیه بۆتین تاریحی بۇیونچا اؤزۆندن باشپِنا سۇران بیچأره لر اۆچین قیمماتلی نأچه دۆشیأندیگینه قارامازدان اومیدینگ، آدامکأرچیلیگینگ سۇنگقی قاپیسی، وجدان ینگ سسی، آزاتلیغینگ آدی بۇلدی. شو گۆنکی گۆنده اوروپا بیله له شیگینه آغضا یورتلار گچمیشده باشغالاری دۆشۆنمه دیک بۇلسالار هم تاریح بۇیی تۆرکیأنینگ آنگلادیان معنیسی و تاپاوودی شوندان عیبارات بۇلدی.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقادینگیز
دِگیشلی حابارلار
ایستامبولا مای آییندا 1.4 میلیون داشاری یورتلی سیاحاتچی گلدی
تۆرکیه؛ ناتو، سوئد و فنلاند بیلن ماصلاحات گچیردی
سوئد و فنلاند تۆرکیأ قارشی پ. ک. ک و بیلهکی ترورچی توُپارلاری قوُلداماقدان ال چکجکدیگی بارادا ایلالاشیغا قوُل چکدی


text:
اؤزگِرلیشینگ سوسیولوژیسی و تۆرکیه
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
اؤزگِرلیشیک زاماناسیندا یاشایاریس. گلوباللاشما تاپغیرلاری ایسلهسهک ده ایسلهمهسهک ده دورموشیمیزی بیر نأچه اوغوردا کؤپ تاراپلایین اؤزگِردیأر. گلوبالیسم تاپغیرلاری بیلن بیرلیکده یۇقاری دپگینلی ایقدیصادی اؤسۆشینگ باشدان گچیریلیأن جمغیتلرینده کؤپ سانلی اؤزگِرلیشیکلر یۆزه چیقیار. گِپله شیگیمیزینگ بو سانیندا جمغیتچیلیک شرطلری و تۆرکیأنینگ اؤزگِریأن سوسیولوژیسینی آنالیز اتمهک ایسله یأریس.
ماسلوف و ایسله گلرینگ ترتیبی
آمریکان سوسیال بیلیمچی آبراهام ماسلوف "ایسلهگلِرینگ ترتیبی" تئوریسی بیلن آدامینگ اؤزۆنی آلیپ باریشینی آنالیز ادیأر. ماسلوف آداملارینگ ایلکی بیلن باشلانغیچ ایسله گلرینی قاناغاتلاندیرما دویغوسی بیلن حرکت ادیأندیگینی، شۇل باشلانغیچ ایسله گلرینگ قاناغاتلاندیریلماغیندان سۇنگ اۇرتا و یۇقاری درجه لی بیله کی ایسله گلرینگ قاناغاتلاندیریلماغی اۆچین تاغاللا گیریشیأندیگینی بیان ادیأر. آداملاری اساسلاندیریجی ایسله گلری اینگ اولوسیندان اینگ کیچیسینه بأش اوغرا بؤلیأر. اینگ باشدا فیزیولوژیک ایسله گلر دوریار. آچلیق، سوسیزلیق، یاشاماقلیق یالی ایسله گلر شۇل یره دگیشلی. شۇل ایسله گلر اۆپجۆن ادیلندن سۇنگ ۲-نجی درجه ده ایش، اِملأک، ساغلیق یالی حۇوپسوزلیق ایسلهگلری گلیأر. ۳-نجی درجه ده بۇلسا دِگیشلیلیک، سؤیگی، قابول ادیلمهکلیک، سوسیال یاشاییش یالی ایسله گلر یۆزه چیقیار. دؤردۆنجی درجه ده صارپا قۇیولماق، حۇرمات و آبرایلیلیق درجه سی بار. درجه، اۆستۆنلیک، اعتبار، تانالماق، اؤزۆنی گؤرکِزمهک اوغرونداقی تاغاللالار ۴-نجی درجأ دگیشلی. اینگ سۇنگوندا ۵-نجی درجه ده بۇلسا اؤزۆنی ایش یۆزۆنه گچیرمهکلیک درجه سیدیر. شۇل درجه ده ایندی آداملار ایلکینجی تاپغیرداقی باشلانغیچ ایسله گلردن اؤرأن داشدادیر. حاص دؤره دیجیلیکلی بۇلماق، آحلاقلی، دورنوقلی چِمه لِشمهلر، اؤز تاپاووتلیلیغینی ایش یۆزۆنه گچیرمه ک تاغاللاسی شۇل درجه دأکی آداملارینگ طامالاری و اساسلاریدیر.
ماسلووینگ پیکرینه گؤرأ بیر ایسله گینگ اۆپجۆن ادیلمه گیندن سۇنگ شیله ایسله گلرینگ اۆپجۆن ادیلمه گی اۆچین گره ک بۇلان اساس ماغناسینی و أهمیتینی یتیریأر.
یۇقاری دِپگینلی اؤسۆش و اۇنونگ نتیجه لری
ماسلووینگ آداملار اۆچین گؤز اؤنگۆنده توتیان ایسله گلر ترتیبی نینگ آنالیزینی جمغیتلر اۆچین هم گؤز اؤنگۆنده توتماق مۆمکین.
گلوبالیسم تاپغیرلاری بیلن بیله لیکده کأبیر جمغیتلر قیسغا مؤهلِتده اولی ایقدیصادی اؤسۆشلره ایه بۇلدولار. حیتای، برزیلیا، هیندیستان یالی یورتلار بیلن بیرلیکده تۆرکیه هم شولاردان بیری. عادالات و اؤسۆش حزبیندن اۇزال آدام باشینا ۲ مۆنگ دلارا بارابار بۇلان گیردجأ ایه تۆرکیه قیسغا مؤهلِتده آدام باشینا دۆشیأ گیردجیسینی ۱۰ مۆنگ دلاردان گچیردی.
کأبیر ایقدیصادی اؤزگِرلیشیگینگ ایقدیصادیه ت، مدنیت، بیلیم، ماشغالا، سیاسات یالی دورموشینگ أهلی اوغورلارینا شکسیز شبهه سیز تأثیر یتیردی. ایقدیصادی اؤسۆشینگ عادالاتلی بؤلۆنمه درجه سی بۇلسا آیراتین مسئله.
ایقدیصادی اؤسۆشینگ بیانلاری
اؤزگِریأن ایقدیصادی ایسلهگلِر: جمغیتلرینگ اؤرأن قیسغا واغتدا بأش اِسسه بایاماغی آداملارینگ ایقدیصادی ایسلهگلرینی هم اؤزگِردیأر. عمری تیغشیتلیلیق بیلن گچن ماشغالالار چاغالری نینگ صارپ اتمه و سۇواما ادندیکلرینه دۆشۆنمهکده قینچیلیق چکیأرلر. تۆرکیه تایدان اؤزگرِن شرطی اؤیجۆکلی تلفنلارا بۇلان ایسله گده گؤرمهک بۇلیار. تۆرکیه ده اؤیجۆکلی تلفنی چالیشما مؤهلِتی نینگ دۆنیأدأکی اینگ قیسغا مؤهلِتلردن بیری دیمهک مۆمکین.
ماشغالا قاتناشیقلاری: ایقدیصادی اؤسۆش أر- عایال قاتناشیقلارینی هم دۆیپلی اؤزگِزدیأر. اۇزالقی شرطلرده ماشغالالارینگ ایسلهگلرینی اۆپجۆن اتمه ک درجه سی پِس هم بۇلسا، چاغالار حاص سیلاشیقلی و بۇیون اِگیجیدی. ایقدیصادی اؤسۆش بیلن بیرلیکده ماشغالالار حاص بایایار، ماشغالا آغضالاری بۇلسا حاص ارکین و حاص تانقیدی چِمهلِشمأ ایه بۇلیار.
بیلیم: گیردجی پس بۇلان قاتلاقلاردا بیلیم آداملارینگ بیگِهلمِهک و "اؤزۆنی حالاص اتمهکلری" اۆچین اساسی ماقصات بۇلوپ دوران بۇلسا، گیردجی درجه سی یۇقاری بۇلانلاردا بیلیم آلماق سریشدأ اؤورۆلیأر.
مدنیت، صونغات: گیردجی درجه سی یۇقارلاندیغی سایین مدنیته، صونغاتا بۇلان قیزیقلانمالار هم ده شۇلار بیلن باغلی آلادالار هم یۇقارلایار. اۇلاردان قاراشیلیان نتیجه لر هم آرتیار.
سیاسات: ۱۹۸۰-نجی ییللاردا دؤولتر حاص اتوریتر، رایاتلار بۇلسا حاص گچیریلملیدیر. دؤولتلر حأضیرکی واغتدا حاص دموکراتیک هم بۇلسالار ایندی رایاتلار حاص تانقیتلی چمه له شمأ ایه. گلوبالیسم تاپغیرلاری و ایقدیصادی اؤسۆش بیلن بیرلیکده ماشغالالاردا بۇلشی یالی آدام- دؤولت- جمغیت قاتناشیقلاری اؤزگِریأر. بو اؤزگِرلیشیک البتده سیاساتی و سیاسی توتومی هم یاقیندان قیزیقلاندیریار. تأزه سوسیولوژی طبیغی یاغدایدا تأزه دیل، طرز، توتوم، ایش اصولینی ایسله یأر. ماسلووینگ ایسله گلر ترتیبینده بۇلشی یالی بایان، اۇرتا- یۇقاری گیردجی درجه سینه یتن جمغیتلره باشلانغیچلار ایسله گلری وعده برمه ک سیاسی تایدان نتیجه برمه ز. یۇقارلایان گیردجی درجه سی سیاسی توتوملار بۇیونچا هم جمغیتینگ ایسله گینی اۆیتگِهدیأر. ۲ مۆنگ دلارلیق گیردجی شرطلرینده کأبیر حاراجاتلار قیمماتلی یالی گؤرلۆپ بیلر. ۱۰ مۆنگ دلارلیق شرطلرده بۇلسا باشلانغیچ ایسله گلردن سؤز آچماق یرلیکسیز بۇلار.
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقایارسینگیز
دپگینلی اؤزگِرلیشیک و مدنیت
یۇقاری دپگینده اؤزگِریأن یورتلاردا اینگ قینچیلیقلی اوغرونگ مدنیتدیگینی آیدیپ بیلریس. ایقدیصادی قالقینیش یا دا مدنی آراقاتناشیق و انفورماتیک بیلن کؤپ زات چالتلیق بیلن اؤزگِریپ بیلیأر. اِمما مدنیت شۇل بیر دپگینده دأل، اؤرأن یوواش اؤزگِریأر. اۇنونگ بیانلارینی بیلیم، سیاسات، عایال- ارکک قاتناشیقلاری یالی اوغورلاردا آرتیقماجی بیلن گؤرمه ک مۆمکین. جمغیتچیلیک درجه لرچالتلیق بیلن اؤزگِریأن بۇلسا، جمغیتچیلیک مدنیت شۇل بیر دپگینده اؤزگِرمه یأندیگی اۆچین مدنی اوغورلارداقی چاقنیشیقلارا شایاتلیق ادیأریس.
گلوبال آراقاتناشیق و ماغلوماتلار
اؤزگِریأن سوسیولوژی دینگه بیر ایقدیصادی قالقینیش بیلن دۆشۆندیریلمه یأر. تکنولوژیک اؤسۆشلر آدام، ماشغالا، دؤولت، جمغیت قاتناشیقلارینی هم اؤزگِردیأر. اۇزاللار آداملار یاقین قارینداش، دۇست و مکدپ یۇلداشلاری بیلن قاتناشیقلار آرقالی سوسیاللاشان بۇلسا، اؤسِن تکنولوژی و اساسان دا مدیا سریشده لری بیلن ایندی آداملار گلوبال درجه ده هم ده خیالی قاتناشیقلار بیلن سوسیاللاشما تاپغیرینی باشدان گچیریأر. بیر مِنگزِش سوسیاللاشماق تاپغیری نینگ رایاتلارادا دگیشلیدیگینی، ماشغالالار یالی دؤولتلرینگ هم ایندی آداملارا چأکلی تأثیر یتیریأندیگینی آیتساق یرلیکسیز بۇلماز.
تأزه سوسیولوژی نینگ عمله گلمه گینده ایقدیصادی قالقینیش بیلن بیرلیکده گلوبال آراقاتناشیغینگ و ماغلوماتلار تکنولوژیسی نینگ تأثیری اؤرأن اولی. جمغیتلری، دؤولتلری و ماشغالالاری اؤزگِرمأگه ایتِریأن اساسی زات، گلوبال آراقاتناشیق و ماغلوماتلار تکنولوژیلاری بیلن آدام، دؤولت، جمغیت و ماشغالا قاتناشیقلاری نینگ باشغا یورتلاردا ماتشغالالاردا نأحیللیدیگی نینگ یاقیندان بیلینمه گیدیر.
سؤزۆمینگ آحیریندا نیغتاپ گچه لینگ: تاریحینگ اؤورۆلشیک نقطه سی، اۆزنۆکمه پورصادی بار بۇلسا، اۇنگا أهلیمیز بیله لیکده شایاتلیق اده یلینگ. چاغالاریمیز تأزه دؤورۆنگ ایلکینجی نسیللری بۇلسا، انه آتالاریمیز مۆنگ ییللیق دأبینگ سۇنگقی نسیللری یالی. بیر نسیل حؤکمۆنده ایکیسی نینگ آراسیندا بیر تاراپدان گچمیشینگ مۆنگ ییللیق تجریبه سینه، دأپ دِسسورینا ایه بۇلسا، بیله کی تاراپدان تأزه دؤورۆنگ باشیندا دورس. سوسیولوژی نینگ چالتلیق بیلن اؤزگِریأن شرطلرینده گچمیشده قالماق بۇلماز. مولانانینگ شو چمه لشمه سی بیلیم، ماشغالا قاتناشیقلاریمیز و اساسان دا سیاسی توتوملار بۇیونچا بیزه نور ساچیار.
"دۆین بیلن بیله گیتدی جانجاغازیم
نأچه سؤز بار بۇلسا دۆین حاقیندا
ایندی تأزه زاتلار آیتماق گرهک
البتده دأپ دسسوردان آیریلمان..."
آنکارا ییلدیریم بیازیت بیلیم یوردونینگ سیاسی عیلیملار فاکولتهتی نینگ باشلیغی پروفسور قدرت بلبل ینگ یازغیسینی اۇقادینگیز
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه؛ ناتو، سوئد و فنلاند بیلن ماصلاحات گچیردی
سوئد و فنلاند تۆرکیأ قارشی پ. ک. ک و بیلهکی ترورچی توُپارلاری قوُلداماقدان ال چکجکدیگی بارادا ایلالاشیغا قوُل چکدی


c: application/epub+zip

text:
اسماعیل، ملقب به ابوالمظفر بهادر خان حسینی، و معروف به شاه اسمعیل مؤسس سلسله صفوی است. از وی اشعاری به ترکی و به فارسی با تخلص «خطایی» بر جا مانده است، دیوان او بالغ بر ۸۰۰ صفحه می باشد. مرگ شاه اسماعیل: سلطان سلیم اول که در جنگ معروف چالدران در فتح تبریز موفق شده بود که همسر محبوب شاه اسماعیل را به اسارت در آورد پس از خروج از ایران وی را گروگان گرفت و برای آزادی وی از شاه امتیازات کلانی خواست. اما اسماعیل برای به دست آوردن همسر محبوب خود حاضر نشد یک وجب از خاک ایران را به سلطان سلیم تسلیم کند و آن چنان که گفته شده از غم فراق دوری همسر خویش در سن سی و پنج سالگی درگذشت. پس از وی فرزند وی شاه طهماسب اول به پادشاهی ایران رسید. گزیدهٔ اشعار ترکی شاه اسماعیل توسط آقای کامران مشایخی به گنجور رومیزی اضافه شده است.
گزیدهٔ اشعار ترکی
الله : الله-الله, دئیین, بازیلر,
پروردیگار : ائی کی, یوخدان بو جاهانی وار ائدن پروردیگار
یا علیّ المرتضی : عرضه یازدیم من سنه، ای شاه خوبانیم مدد
قیرخلار میدانی : قیرخلار میدانینا واردیم,
درویشلیک : دیل ایله درویشلیک اولماز,حالی گرک یول اهلینین
گل : گل بیر پیره خیدمت ائیله
عاقیل : عاقیل, گل بری, گل بری,
اینجیمه بیزدن : گل, کؤنول, اینجیمه بیزدن
اولموشام آییق : ایچمیشم بیر دولو, اولموشام آییق
صاباح : بیز ده خاندانه گئدر دئر ایدیک
مئهمان گؤردوم : یئنه مئهمان گؤردوم, کؤنلوم شاد اولدو
عشق اولسون! : ووجودیم شهرین سئیر ائدیب گزدیم
دوست دئییب گزمه : کؤنول, نه گزیرسن سئیران یئرینده,
قارا گون یولداشی : گل, آ کؤنول, خوش گؤرهلیم بو دمی,
موشتری : بو یولون یولچوسو اولاییم, دئرسن
ایقرار وئردیم : ایقرار وئردیم, دؤنمن الست بزمیندن
سورویوب گئدر : قارشیکی قارلیجا دابی گؤردونمو؟
شریعت : باهارین گلدیگین ندن بیلییم
من درویشم : من درویشم - دئیه, کؤکسون گررسن
ایلاهیم : گئتدی اول محرو یانیمدان, یوز جفا قالدی منه
دیلبر : گئتدی اول دیلبر, بسی درد و بلا قالدی منه
بیر : گلن بیردیر, گئدن بیردیر, قالان بیر
الیف : اول - الیف قددینه مونزل گلدی خطتی-اوستیوا
یعنی کی نه؟ ۱ : ائی کؤنول, کویینده موا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
یعنی کی نه؟ ۲ : قؤنچتک للینی خندان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
زار-زار : خوبلارین سلطانیسان, عالمده وار, خان اول یورو,
نفسین دینلینین : سؤزونو بیر سؤیلینین
سرسری, گیرمه میدانا : سرسری, گیرمه میدانا,
اوغرادیم : بیر بلادان قاچیبان یوز مین بلایا اوغرادیم
جان اولماز ایسه : جان اولماز ایسه، سن تکی جانان یئتر منه
اعرابلر : رخلرون مصحف، نیگارا! خط لرون اعرابلر
الله-الله, دئیین, بازیلر,
بازیلر, دئیین, شاه منم
قارشو گلین, سجده قیلین
بازیلر, دئیین, شاه منم
ئوچماقدا توتی قوشویام
آبیر لشکر ار باشییام
من صوفیلر یولداشییام
بازیلر, دئیین, شاه منم
نه یئرده اکرسن بیترم
خاندا چابیرسان یئترم
صوفیلر, علین توتارام
بازیلر, دئیین, شاه منم
منصور ایله داردا ایدیم
خلیل ایله ناردا ایدیم
موسا ایله توردا ایدیم
بازیلر, دئیین, شاه منم
قیرمیزی تاجلی, بوز آتلی
آبیر لشگر نیسبتلی
یوسیف پئیبمبر صیفتلی
بازیلر, دئیین, شاه منم
ختاییم آل آتلییام
سؤزو شکردن داتلییام
مورتزا علی ذاتلییام
بازیلر, دئیین, شاه منم
ائی کی, یوخدان بو جاهانی وار ائدن پروردیگار
یئری قایم گؤگلری دووار ائدن پروردیگار.
"کونتو کنز"این آیتی وصفینده اولموشدور نوزول,
وارلیبینا "کون فکان" ایقرار ائدن پروردیگار.
جوملهٔی-عالمده سن گوندن دخی ظاهر, ولی,
دیلده دایم آدینی ستتار ائدن پروردیگار.
مؤمینه مسکن قیلاندیر بابی-جنناتو نیم,
کافری-مونکیر مقامین نار ائدن پروردیگار.
جوملهاشیالار گؤزون درخاب ائدندیر گئجهلر,
گؤگده کؤوکبلر گؤزون بیدار ائدن پروردیگار.
بیر قولونی اودا یاخوب, قیلدی فی-ناری-سقر,
بیر قولونی محرمی-اسرار ائدن پروردیگار.
میسر ایچینده یوسیفی بیر قول ایکن سولطان ائدن,
درد ایله یقوبینی بیمار ائدن پروردیگار.
یونیسی دریا ایچینده یوددوران بیر بالیبه,
آتشی ایبراهیمی گولزار ائدن پروردیگار.
یابدیران دریایا گؤگدن ابری-نئیسان یابمورون,
قتپهسیندن لؤلؤیی شهوار ائدن پروردیگار.
انبییالار بخشینه یازدیران الا مرتبه,
موستفانی جوملهدن موختار ائدن پروردیگار.
اون ایکی معصومی-پاکی پیش ائدن اوممتلره,
مورتضانی حئیدری-کررار ائدن پروردیگار.
لوطفیله احوالینا قیلگیل خطاینین نظر,
عشق ایچینده والئهی-دیدار ائدن پروردیگار.
عرضه یازدیم من سنه، ای شاه خوبانیم مدد
عرض حالیم سن بیلورسن، دین و ایمانیم مدد
شرمسارم، پرگناهم، سن باغیشلا یا کریم!
جمله لرنی یارلیغایین، کامل احسانیم مدد
مست و مجنون اولمیشام من فرقتیندن یا حبیب!
ای حقیقت عالمینده اینجه ارکانیم مدد
بو الیم دور دامنینیز یا علیّ المرتضی
بوی وصلیندور سنون هر درده درمانیم مدد
هر یانا عزم ائیلر اولسان سوره ی فتح اولدی فتح
آچیلور باغلو قاپی، دولتلی دربانیم مدد
بو "خطایی" نین گناهین سن گتورمه یوزینه
شاه مردان، شیر یزدان، سرّ سبحانیم مدد
قیرخلار میدانینا واردیم,
گل بری, ائی جان, دئدیلر.
عزت ایله سلام وئردیم,
گل, ایشده مئیدن, دئدیلر.
قیرخلار بیر یئرده دوردولار,
اوتور دئیه, یئر وئردیلر,
اؤنومه سوربا سردیلر,
ال لوبمایا سون, دئدیلر.
قیرخلارین قلبی دورودور,
گلنین قلبین آریدیر,
گلیشین هاردان بریدیر,
سؤیله, سن کیمسن? - دئدیلر.
گیر سیماه, بئله اوینا,
سیلینسین, آچیلسین آینا,
قیرخ ایل قازاندا دور قاینا,
داها چیی, بو تن, دئدیلر.
گؤردویونو گؤزون ایله,
سؤیلهمه سن سؤزون ایله,
اوندان سونرا بیزیم ایله,
اولاسان مئهمان, دئدیلر.
دوشمه دونیا مؤهنتینه,
طالب اول حاق حضرتینه,
آبی-زمزم شربتینه,
بارمابینی بن, دئدیلر.
شیخ خطای نه دیر حالین,
حاقا شوکر ائت, قالدیر الین,
قئیبتدن کسه گؤر دیلین,
هر قولا یئیسن, دئدیلر.
دیل ایله درویشلیک اولماز,حالی گرک یول اهلینین
آریلرین هر چیچکدن,بالی گرک یول اهلینین!
کئچمک گرک دؤرد قاپیدان,قورتولاسان مورببیدن
مورببیدن موساهیبدن,الی گرک یول اهلینین!
من گزهرم دردلی-دردلی,اؤتر فیرقتلی-فیرقتلی
بولبول کیمی اونو دادلی,دیلی گرک یول اهلینین!
من گزهرم آییق-آییق,دریالاردا اولور قاییق
بولبوللری شاها لاییق,گولو گرک یول اهلینین.
خطایم دئر: قوشاق قوشان,توز اولور تورابا دوشن
بودور درویشلییه نیشان,یولو گرک یول اهلینین!
گل بیر پیره خیدمت ائیله
امک زایی اولماز اولا
مورشید اتیین مؤحکم دوت
کیمسلیندن آلماز اولا
بیر ایشی بیتیرمک گرک
عکسیگین یئتیرمک گرک
یار ایله اوتورماق گرک
هئچ بیر شممه گلمز اولا
بیر سویو سویلاماق گرک
بیر آجی دویلاماق گرک
بیر دیلدن سؤیلمک گرک
فیریشتلر بیلمز اولا
چاروق بحری اولماق گرک
بیر ئوممانا دولماق گرک
بیر گؤوحری بولماق گرک
هئچ سررافلار بولماز اولا
گئرچک عاشق اولماق گرک
مشوقینی بولماق گرک
اولمزدن اون اولمک گرک
واریب اوندا اولمز اولا
بیر قوش اولوب ئوچماق گرک
بو معنانی سئچمک گرک
بیر قدحدن ایچمک گرک
ایچنلر آییلماز اولا
بیر بابچایا گلمک گرک
خوب تفرروج قیلماق گرک
بیر گولو قوخلاماق گرک
هرگیز اول گول سولماز اولا
گل ختای, سن کئچ اوتور
داوانی معنایه یئتور
صحبتینه بیر ار گتور
جانا باشا قالماز اولا
عاقیل, گل بری, گل بری,
گیر کؤنوله, نظر ائیله,
گؤرور گؤز, ائشیدیر قولاق,
سؤیلر دیله نظر ائیله.
باشدیر - گؤودیی گؤتورن,
آیاق - منزیله یئتیرن,
دورلو مصلحت بیتیرن,
ایکی اله نظر ائیله.
صوفی ایسن, آلیب ساتما,
هلالینا حرام قاتما,
یولون ایریسینه گئتمه,
دوبرو یولا نظر ائیله.
ایکی الین قیزیل قاندا,
چوخ گوناهلار واردیر منده,
یا ایلاهی, کرم سنده,
دوشگون قولا نظر ائیله.
خطای عیدور: یا بانی,
وئرن مؤولا آلیر جانی,
اول کندی-کندین تانی,
سونرا ائله نظر ائیله!
گل, کؤنول, اینجیمه بیزدن
قالسین, کؤنول, یول قالماسین!
اول-آخیر یول قدیمدیر
قالسین, کؤنول, یول قالماسین!
ارنلر بیزه بوسودیر
یالان سؤیلهٔن آسیدیر
بو گئرچکلر نفهسیدیر
قالسین, کؤنول, یول قالماسین!
بابچادا آچیلان گولدیر
معنایی سؤیلهٔن دیلدیر
پس, ازلدن قدیم یولدیر
قالسین, کؤنول, یول قالماسین!
باشیندادیر آلتون تاجی
بودور, ارنلر مئراجی
کسکیندیر یولون قیلیجی
قالسین, کؤنول, یول قالماسین!
ائی دیوانه, ائی دیوانه
عاشق اولان قییار جانه
خطای دئر, تاجلی خانه
قالسین, کؤنول, یول قالماسین!
ایچمیشم بیر دولو, اولموشام آییق
دوشموشم دابلارا, اولموشام گئییک
سنه دئرم, سنه, سورمهلی گئییک
قاچما مندن, قاچما آوچی دئییلم
آوچی دئییلم کی, دوشم ایزینه
قاچا-قاچا قانلار ائندی دیزینه
سورمهلر هئی چکدین قونور گؤزونه
قاچما مندن, قاچما آوچی دئییلم
سنه دئرم - سنه, گئییک ارنلر
بیزه سئودا, سنه دالبا وئرنلر
دیلهرم مؤولادان یئنمز وورانلار
قاچما مندن, قاچما آوچی دئییلم
عیدئر, شاه خطایم اوچان قاچاندان
ذرهجه قورخماریق بو داتلی جاندان
گئدیب دواج اولما آتانا ماندان
قاچما مندن, قاچما آوچی دئییلم
بیز ده خاندانه گئدر دئر ایدیک
مئهمان جانلار, بیزه صفا گلدینیز!
هر صاباح, هر صاباح یوزوم اوستونه
مئهمان جانلار, بیزه صفا گلدینیز!
بلی, دئدیک, بیر گئرچهٔین دستینه
جانیم قوربان اولسون حاقین دوستونا
هر صاباح, هر صاباح یوزوم اوستونه
مئهمان جانلار, بیزه صفا گلدینیز!
گئتدی یولداشلاریم, قالدیم یالینیز
بابچادا آچیلیر قؤنچه گولوموز
شکر محبتیز, دادلی دیلیمیز
مئهمان جانلار, بیزه صفا گلدینیز!
بایقوش کیمی نه بکلرسن ویرانی
شوکور اولسون سنی بیزه وئرهنی
سولطان خطاینین ایشی, یئرهنی
مئهمان جانلار, بیزه صفا گلدینیز!
یئنه مئهمان گؤردوم, کؤنلوم شاد اولدو
مئهمانلار, سیز بیزه صفا گلدینیز!
قار-قیش یابار ایکن, باهار-یاز اولدو
مئهمانلار, سیز بیزه صفا گلدینیز!
موصافیر عشق قاپوسونون دیلیدیر
خیزری سئو کیم, صاحبینین قولودور
تانری موصافیری پیریم الیدیر
مئهمانلار, سیز بیزه صفا گلدینیز!
بیر ائوه قهر اولا, موصافیر گئتمز
چالیشسا, چیرپینسا اکدیگی بیتمز
چابیرسا, بابیرسا, بیر یئپه یئتمز
مئهمانلار, سیز بیزه صفا گلدینیز!
حوممت ائیله سن کی, دایما گله
یامان-یاخشی بیزیم یوزوموز گوله
بؤیوک-کیچیک اونو, هم, خیزیر بیله
مئهمانلار, سیز بیزه صفا گلدینیز!
موصافیر گلیر کی, قیسمتی بیله
موصافیر خیزیردیر عذرونو دیله
خطایم اوبرویو توت, وئر گل اله
مئهمانلار, سیز بیزه صفا گلدینیز!
ووجودیم شهرین سئیر ائدیب گزدیم
دیدار ایله محبته عشق اولسون
همن بیر نسنهده قالدی نظریم
دیدار ایله محبته عشق اولسون
عشقیم جوش ائیلهدی کئچدی سریمدن
آرتیب گلیر محبتین نوروندن
نیازیمیز بودور جانی-کریمدن
دیدار ایله محبته عشق اولسون!
قودرت قندیلیندن آتدی دانیی
ائندی لؤوهی عذره توتدو بینایی,
جونبوشه گتیرن چرخی-فنایی
دیدار ایله محبته عشق اولسون!
فیل یوکون یوکلتمه, قارینجا چکمز
دورلو ریحان چوخدور, گول کیمی قوکماز
دونیا مالین وئرسن, بیزه گرکمز
دیدار ایله محبته عشق اولسون!
یوجالاردا اولور اول هوما قوشی
دوستوم, محبتدیر عاشقه ایشی
پیریم خطایدیر جوملهنین باشی
دیدار ایله محبته عشق اولسون!
کؤنول, نه گزیرسن سئیران یئرینده,
عالمده هر شئیین وار اولمایینجا.
اولورا-اولمازا دوست دئییب گزمه,
بیر عهدینه بوتون یار اولمایینجا.
یورو, صوفی, یورو, یولوندان آزما,
ائلین قئیبتینه قویولار قازما.
یورولما بیهوده, بوشونا گزمه,
یانیندا مورشیدین یار اولمایینجا.
قالخدی, هاوالاندی کؤنولون قوشو,
قووبا, قئیبت ائتمک گؤنتونون ایشی,
اوستادین تانیماز بوندا هر کیشی,
اونون کیم, مورشیدی ار اولمایینجا.
واریب بیر کؤنتویه سن اولما نؤکر,
چرخینه دؤگر ده دولونو دؤگر,
نه خودادن قورخار, نه حجاب چکر,
بیر کؤنتوده ناموس, آر اولمایینجا.
شاه خطای, ائدیم بو سیرری بَیان,
کامیلمیدیر جاهیل سؤزونه اویان?
بیر باشدان آبلاماق عومرهدیر زیان,
ایکی باشدان موهوبب, یار اولمایینجا.
وارساغیلار
قایبدن دلیل گؤروندون,
ددهم, خوش گلدین, خوش گلدین!
بیزی سئویب سئویندیردین,
ددهم, خوش گلدین, خوش گلدین!
ایکی جان ایدیک بیرلشدیک,
محبت قاپیسین آشدیق,
شوکور دیدارا ایریشدیک,
ددهم, خوش گلدین, خوش گلدین!
اوستوموزه یول اوبراتدین,
گؤوهر آلدین, گؤوهر ساتدین,
ارلیگینی اثبات ائتدین,
ددهم, خوش گلدین, خوش گلدین!
بیر آباجدا گوللر بیتر,
دالیندا بولبوللر اؤتر,
شاهیما برگوزار گئدر,
ددهم, خوش گلدین, خوش گلدین!
بویله, شاه خطایم, بویله,
پیریم دستور وئرسین سؤیله,
شاها مندن نیاز ائیله,
ددهم, خوش گلدین, خوش گلدین!
بیر گؤزهلین ووجودونون شهرینه,
باخ, نظر ائیله ده همن عاریف اول,
دوکانیندا دئدیگین متاینا,
باخ, نظر ائیله ده همن عاریف اول.
سئیر ائت اؤزگه ارنلرین گؤرهسین,
طبیب سارار یورگیمین یارهسین,
چرب ائیلهمه محبتین چارهسین,
باخ, نظر ائیله ده همن عاریف اول.
هرجایی گؤزله قوشما باشینی,
هرجاییلیک ائدیب, آتار داشینی,
موشتری بولورسا, سؤز قوماشینی,
باخ, نظر ائیله ده همن عاریف اول.
خطای دئر: - رحم ائتمزم یالانا,
اؤزون تسلیم ائدر کندی گلنه,
آی الیدیر, گون موهممد بیلنه,
باخ, نظر ائیله ده همن عاریف اول.
گل, آ کؤنول, خوش گؤرهلیم بو دمی,
بو دا بؤیله قالمایا بیر گون اولا.
کیشی, چکمک گرک قوسسئیی, قمی,
حاقدان گلیر, هر نه گلسه بیر قولا.
ار اودور ائتیقاد ائده پیرینه,
نظر ائده اولو آخیرینه.
البت, یول قدیمدیر ایلتر یئرینه,
سانا کیم نئیلرسه, سالاگؤر یولا.
بیز ده بیلیریک کی, دوستو, قارداشی,
بولامادیم بیر قارا گون یولداشی.
دوست کئچینیب, یوزه گولن قللاشی,
باهاسیدیر, ساتماق گرک بیر پولا.
هر کیشی بیر خیال ایله اگلهنیر,
دایم اونون کؤنلونده اول بکلهنیر.
بؤیله اولور سئودیگیم گاه آبلانیر,
کیمی گؤردوک قییامتهدک گوله.
قارونو گؤر بونادی, یا بولدوقجا,
ایناندی, فلک یوزونه گولدوکجه,
سن ائییلیک ائت, دورما الدن گلدیکجه,
دئدیلر: خالق بیلمزسه, خالیق بیله.
گئرچک اولان کیشی دوستدان آیریلماز,
دگمه کیشییلرده حقیقت اولماز,
سن, سنی ساتیبان, یئدیرسن بیلمز,
بو زاماندا کیمسه یاراماز ائله.
خطای, دونیانین اؤتهسی فانی,
بیزدن اول بوندا گلنلر قانی?
سانما دایم شاد یورویه دوشمانی,
بیر گون اولوب, نؤوبت اونا دا گله
بو یولون یولچوسو اولاییم, دئرسن
الده ایکی قارپیز توتمالی دئگیل
درویش اولوب, شالوار گئیهٔیم, دئرسن
گاهی گئییب, گاهی آتمالی دئگیل
نامرد بابچاسیندا قؤنچه گول اولماز
کامیل ایله یولداش اولان یورولماز
ایکی مخلوق واردیر, حاقا قول اولماز
مبرورلوق, کیبیرلیک ائتمهلی دگیل
مبرورلار اورادا اولورلار یالان
کیبر ایمیش یورولوب یوللاردا قالان
اگر یولچو ایسن کؤرپونو دولان
گؤز گؤره چامورا باتمالی دگیل
قویون قوزوسونا ناسیل ملهدی
اؤکوزون قولابینا کیملر انهدی
قریب بولبول گول دالیندا تونهدی
هر چالی باشیندا اؤتمهلی دگیل
شاه خطای ایمام جعفر موخبیری
حاقین یارانیدیر وئیسولقرهنی
حاقین خزنهسیندن گلن گؤوهری
موشتری اولمادان ساتمالی دگیل
ایقرار وئردیم, دؤنمن الست بزمیندن
وئردیگیم ایقراری ایماندان آلدیم
باشقا سئیران گؤردوم, کندی اؤزومدن
بو محبتی من مرداندان آلدیم
نارو بادو خاکدن بیلین خلق اولدوم
کندی-کندیم آنا رحمینده بولدوم
مدت تامام اولدو دونیایه گلدیم
بو عیبرتنومایی جاهاندان آلدیم
بیلدیگیم اونوتدوم, ائیلهرم فریاد
دردیم بودور, دیل یوخ ایستهٔم ایمداد
تکرار یئنه تعلیم ائتدی بیر اوستاد
درسیمی مکتبی-اورفاندان آلدیم
جان گؤزو قفلتدن آچیلا دوشدو
ایکیلیک پردهسی سئچیله دوشدو
قودرت خزینهسی آچیلا دوشدو
جواهیری کانی-مرجاندان آلدیم
بو بیر گیزلی سیردیر, هر جان دویاماز
اهلی-عشقین قاتارینا اویاماز
دگمه, جؤوهرفوروش باها قویاماز
بو دورری-یئکتادیر, عمّاندان آلدیم...
گل دوشونمه, آبلا سیبماز بو ائلیم
قودرت خزنهسینین موفتاهی دیلیم
بیر اولو درگاها اولاشدی یولوم
بیلمهٔن سانیر کی, دوکاندان آلدیم
آه ائدیب اوتاندیم کندی سؤزومدن
مست اولوب, تورابه دوشدوم اؤزومدن
قانلی یاش آخیتدیم ایکی گؤزومدن
ماجرایی چشمی-گیریاندان آلدیم
موسایه تسللی گؤروندو توردن
مست اولوب, آبلینی شاشیردی سیردن
ان الحق سیررینی آلدیم منصوردن
محبت کمرین ارکاندان آلدیم...
حق بیلیر سؤزومه حیلهقاتمازام
هر کسه بو سیرری ایان ائتمزم
قییمتی بیلینمز یئرده ساتمازام
من بو نصیحتی بیر جاندان آلدیم
چالیش بو گیردابین چیخ یؤرهسینه
درمان گیزلهنیبدیر درد آراسینا
ملهم ساریلارمی عشق یاراسینا؟
بو علمی حیکمتی لوقماندان آلدیم
عالم باشدان-باشا بیر سئیرنگاهدیر
کیر کؤنول شهرینه, گؤر نه درگاهدیر
بیر گیزلیجه سیردیر, قودرتوللاهدیر
یازیلمیش دفترو دیواندان آلدیم
ترکو تجرید اولدوم, تؤکدوم قبایی
اگنیمه گئییندیم شالو عبایی
مانا سورون کیمدن آلدیم یاسایی؟
ایسماییلا ائنن قورباندان آلدیم
دونیادان ال چکدیم ارکاندیر ایشیم
چشمیله بورهاندیر, تؤکولور یاشیم
سیزلره هدیه, الدهدیر باشیم
اول یاشیل یاررابی سلماندان آلدیم...
قارشیکی قارلیجا دابی گؤردونمو؟
یولدورموش اییامین, اریییب گئدر
آخان سولاردان سن عبرت آلدینمی؟
یوزونو یئرلره سورویوب گئدر
قادیرسن, ائی ئولو شاهیم, قادیرسن!
هر نئریه باخسان اوندا حازیرسن
اوستوموزده دؤردگوشلی چادیرسن
جملهمیزی بیردن بورویوب گئدر
سیرا-سیرا گلن, اول ئولو قوشلار
سیرلی اولور, یاخماز اونو گونشلر
اول-عزل مئیوه وئرن آباجلار
اونلار دا قالماییب, چورویوب گئدر
شاه ختایم سؤیلر سؤزو اوزوندن
درویشلرین ساقینیبدیر گؤزوندن
اولور-اولماز مونکیرلرین سؤزوندن
عصریییب کؤنلوموز, فاریییب گئدر
باهارین گلدیگین ندن بیلییم
گول دیکنده بیتر، بولبول تالدادیر
اییوبون تنینده ایکی قورد قالدی
بیری ایپک سارار، بیری بالدادیر
کؤنلونه گتیرمه شکک ایله گومان
سید نسیمییه دئ، اول اولدو شان
تانری ایله مینبیر کلام سؤیلشن
علی مدینهده، موسا توردادیر
شریعت یولونو محمد آچدی
تریقت گولونو شاه علی سئچدی
شو دونیادان نئچه یوز مین ار کئچدی
اونلار اتفاقدا، مئهدی یولدادیر
آدمین، حاتمین ذات-ی فزلوللاه
اشیایی قرق ائتمیش بو بیر سیرروللاه
شاهنشاهی-قوتبی-عالم زیللوللاه
قودرت-ی نظری مؤمن قولدادیر
شاه ختای آیدیر: سیررینی یایما
قیلا گؤر نامازین قزایه قویما
شو یالان دونیادا هئچ سابام دئیمه
تنین تناشیرده، سیررین سالدادیر
من درویشم - دئیه, کؤکسون گررسن
حقی ذکر ائتمهٔه دیلین وارمیدیر
کندینی گؤرسنه ائلده آپارسان!
حالین حال ائتمهٔه حالین وارمیدیر
بیر گون بالیق کیمی آبا سارارلار
مورشیددن, رهبردن خبر سورارلار
توستو یاخیب گوشه-گوشه آراپلاپ
من آرییام, دئرسن, بالین وارمیدیر؟
دردلی اولمایانلار, درده یانارمی؟
صادق درویش ایقراریندان دؤنپمی؟
هر بیر اوچان, گول دالینا قونارمی؟
من بولبولم دئرسن, گولون وارمیدیر؟
شاه خطای, سنین دردین دئشیلمز
دردی اولمایانلار درده توش اولماز
مورشیدسیز, رهبرسیز یوللار آچیلماز
مورشید اتهٔینده الین وارمیدیر؟
گئتدی اول محرو یانیمدان, یوز جفا قالدی منه
جؤور بیلمن, کیم, بلایی-مونتحا قالدی منه
ائی پری, چوخ ایشوئیی-هوسنین مغرور اولما کیم
مولکی-فانی سانماگیل, کیم نه سانا قالدی, منه
تا کیم, اول خورشیدروخ گئتدی گؤزومدن سو تکی
گؤز یاشیم اونون اوزوندن آشینا قالدی منه
سن گئدندن برلو آنجا زارو افغان ائتمیشم
یئرو گؤگ, اینسو ملک جمله باخا قالدی منه
دیلبرین گئتدی, خطای, سن نئدیرسن دونیانی؟
چونکی جان گئتدی, بو تن, یارب, نییه قالدی منه
هردم غمینده نالوو آهیم یئتر منه
دونیا یوزونده اول یوزی-ماهیم یئتر-منه
اثبات قیلمیشام روخی-ذرد, اشکی-سورخیمی
دوییی-عشقه بؤیله گوواحیم یئتر منه
عالم خلاییقی منه جمله حسود اولا
اول آسیتانین ایتی پناهیم یئتر منه
زاهید, اوگونمه, تالئیی-سدم, دئییب یوکوش
سن وار ایشینه بختی-سییاحیم یئتر منه
کسمه اومیدی-رحمتی حقدن, خطای, سن
جمله خطاده لوطفی-ایلاهیم یئتر منه
گئتدی اول دیلبر, بسی درد و بلا قالدی منه
نه بلا, بیل کیم, یوکوش جؤورو جفا قالدی منه
بونجا گلدیم, من گدایه هئچ اینایت قیلمادین
ائشیگینده قالدیغیم دستی-دعا قالدی منه
موژده گلدی دیلستانیمدن کی, قتل اولدو رقیب
شوکر کیم, بیگانه گئتدی, آشینا قالدی منه
آنجا کؤوکب کیمی, یاش تؤکدی, غمیندن گؤزلریم
یئر ایله, گؤگ ایله کئیوان هم, باخا قالدی منه
ائی خطای, زولفی تک آریندی یوزدن زنگبار
دیلبری-چینو خؤتن, خوبی-خطا قالدی منه
جان اولماز ایسه, سن تکی جانان یئتر منه
وصلین بو خسته کؤنلومه درمان یئتر منه
هیجرین جفاسی ائیله ییخیبدیر بو کؤنلومو
هر شب قاپوندا نالوو افغان یئتر منه
ظلمت ایچینده آبی-حیات ایستهمز کؤنول
لعلین زولالی چشمهٔ-حئیوان یئتر منه
زاهید, قوپارما سن منی مئیخانهدن بو گون
روزی-ازلده یار ایله پئیمان یئتر منه
گرچی, خطای, گئتدی الیندن ویصالی-دوست
هردم خیالی-دیدهٔه مئهمان یئتر منه
گلن بیردیر, گئدن بیردیر, قالان بیر
هامان بیردیر, هامان بیردیر, هامان بیر
ائی موسلمانلار, اسیری-زولفی یارم دوبروسی
بو سییاهکارین الینده بیقرارم دوبروسی
دئردیم, اول دیلبر یانیندا اعتباریم وار منیم
یوخلادیم ائتدیم یقین, بیئتیبارم دوبپوسی
بیر قورو جاندان نولور, قوربان ائدیم جانانیمه
اول پریروخساریدن, چوخ شرمیسارم دوبروسی
شاه خطای سئیره چیخدی, آچدی هوررون قبرینی
بار-ایلاهی, افو قیل کیم, توبهکارم دوبروسی
اول - الیف قددینه مونزل گلدی خطتی-اوستیوا
بئ - بولوندو قامتین وصلی وصالی-مونتها
تئ - تبارک سؤیلهدی هر کیم کی, گؤردو حوسنینی
سئ - سیاقتله یازیلمیش آلنینیزدا گافو ها
پئ - پاک ائت نفسینی تا کیم بولاسان نورینی
چیم - چک جورمینی هر نه گلدی ایسه وئر ریضا
جئ - جمعالین منیسین هر کیم سورارسا بیر نفس
هه - حیات آخار لبیندن, یا محمّد موستفا
خئ - خبر وئر گل نه یوزدن اوخونور ایسمین سنین؟
دال - دلیلی-اؤولییاسن, یا الییول-مورتضا
زال - ذاکردیر شولار کیم, دایما ذکرون ائدر
رئ - رقیبلر زهرین ایچمیش اول حسن, خولقی-ریضا
زئ - زمینین کبهسین هر کیم گؤررسه بیر نفس
سین - سنسن عالم ایچره, ائی حسینی-کربلا
شین - شهید ائت جانینی ۳عینل-ایبادین عشقینه
ساد - صفایی-باقیره ایرمک دیلرسن طالبا
زاد - زادین منیسین جعفر بولوبدور بیل تامام
تئ - تریقت ایچره سنسن, یا ایمامی-رهنوما
زای - ظالمدیر شولار کیم, ظالمه ظلم ائتدیلر
عین - ایناد ائدندیلر شونلارا دئر روزی-جزا
بئین - بئیری بیلهمم من, هر نه کیم, گؤرسم بو گون
فا - فضلوللاه سنسن, یا الی موسا ریضا
قاف - قییامت مهشرینده شاه تقییو با نقی
کاف - کرامت مدنینده اول حسن عسکر لیقا
لام - لعلین جمع ائدیبدیر لشگری-عاشقلری
میم - مئهدی سانجابیدیر سانجابی-صاحبلوا
نون - نوزولی-قاشلارینا قیلمایان جاندان سوجود
واو - وصالین فیرقتیندن آبلارام من دمبدا
هئ - هوا دؤورانلارین تاتلری کوللی-رییا
لام - الیفلادن گؤروندو دردینه چون کیم, دوا
یا -یوزون نورین گؤرلدن بو خطای خستهدیر
خاندانی-موستفانی مدح ائدر صوبحو مسا
روبای, قیته و تک بئیت
تا بادهٔ خوشگووار وار, ائی ساقی
تا واردیر الینده ایختییار, ائی ساقی
بیر دؤور ائله کی, دؤوپو دولانمیش دؤوران
نه باده قویار, نه بادسار, ائی ساقی!
ائی کؤنول, کویینده موا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
ایتلرین کویینده قووبا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
ساکین اولماق کعبهٔ-کویینده یئکدیر دیلبرین
هر گرکمز یئره پروا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
قانلو یاشیمنی یوزوم اوسته روان ائدوب مودام
رازی-پونهانیم هووئیدا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
کؤنلومی قیلدین موشووش بیر توکنمز فیکر ایلن
بو پریشان زولفی سئودا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
اشکی-خونین بحره دؤندو چشمهسیندن چشمیمین
سوبسو یاشیمنی دریا قیلدیبین یعنی کی, نه
وجهین ایامینده بو بختی-سییاهیمنین شها
نیسبتینی لئیلی-یلدا قیلدیبون یعنی کی, نه؟
هردم, ائی لئیلی نیگاریم, بندهنی مجنون تکی
والئهو قمگینو شئیدا قیلدیبون یعنی کی, نه؟
ایستهدیم کویینده جان وئرم شها, تخیر ائدوب
"ایننه امهلهوم رووئیدا" قیلدیبین یعنی کی, نه؟
خاکی-پایینده منی ادنادن ادنا ائیلهٔیب
اؤزونو الادن الا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
اؤلدوروم, دئردین بو گون-دانلا منی, چیخدین خیلاف
بیلمزم ایمروزی-فردا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
لؤوهی-دیلده بویله تسکین تاپمیش ایکن بملری
بیر دخی یئنگیدن اینشا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
چونکی رحمین یوخ مزاریم اوستونه بیر داش ائدوب
ائی وفاسیز, اونو توبرا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
گول یوزون اووراقینی گولشنده خندان ائیلهٔیب
بولبولی-محضونی گویا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
آسماق اوچون جانیمی بیر قیل ایلن, ائی نوونهال
سروتک قددینی پئیدا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
چونکی دیلدن یوخ دورور مئیلین منی-دیلخسته یه
"مرهبا, اهلن و سهلا" قیلدیبون یعنی کی, نه؟
چاک ائدوب گونتک گیریبانینی هردم کؤکسونه
صوبحدم یوزونی پئیدا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
چونکی دؤور ائتمز ایابی مجلیسی-عشاق اپا
لبلرین جامی-موسففا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
قودرتیدیر سانئ-ای-پاکین, اونا اینسان دئمه
سن آنی مانندی-اشیا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
لئیلی زولفینین خیالی عشق ایلن مجنون تکی
مسکنینی کوهو صحرا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
سجده قیلماقچون دیلرسن قاشلاری مئهرابینی
اؤزونو سن اهلی-تقوا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
والیدئینین منیسین یاد ائیلهٔیب هردمبهدم
"جاهیدو" لفزینده فننا قیلدیبون یعنی کی, نه؟
آیابی توزوندا اول سروی-روانین, ائی کؤنول
وئرمک اوچون جان موهییا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
سیدپه بیرلن مونتهایه قددینی تشبئه ائدیب
قدپینی "والطوری-سینا" قیلدیبون یعنی کی, نه؟
ایستر ایدیم قورتولام گلدیکجه بیر-بیر قوسسهدن
گونبگون دردیم موسننا قیلدیبین یعنی کی, نه؟
ائشیگینده بینوایه ایلتیفاتین کم قیلوب
حوسن ایلن اؤزونو بررا قیلدیبون یعنی کی, نه؟
ائی خطای, خاک ایلن یئکسان اولوب, اول ماه اوچون
عزمی-سئودایی-سورییا قیلدیبون یعنی کی, نه؟
قؤنچتک للینی خندان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
لالتک بابرینی پور قان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
قاره زولفین آب یوزین اوستونده افشان ائیلییب
کؤنلومو بمدن پریشان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
قیلماق اوچون تازه حوسنون بابین, ائی سروی-روان
گؤزومو کویینده گیریان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
تؤکمک اوچون قانیمی باشیم کسیب هر دمبه-دم
شاهسوواریم عزمی-میدان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
عاشقین وصل ایله بیر دم کؤنلونو شاد ائتمییب
بو خراب آبادی ویران ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
گولشن ایچره جیلولنمیشسن یئنه گشت ائتمیه
جان قوشون دوتمابا سئیران ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
بیتوققوف هر بلا اوخون کی, آتسان هر یانا
سن منی قارشودا قالخان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
گپ یوز ایل کویینده جان وئر, مئیلی یوخ هردم سنه
ائی کؤنول, سن مونجا افبان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
آیابین یوزینده دیرلیک ایستدیم, من, اول دئدین
موشکیلیمنی بئیله آسان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
دیل قوشونا دانئیی-خال اوسته دام ائتمیش ساچین
یا رب, اونو بندو ذیندان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
چونکی قیلیردین منه مین تؤور ایله جؤورو جفا
عشقینی کؤنلومده مئحمان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
عاریزینی زولفینیز بیرلن حجاب ائدوب مودام
ائی گونش, یوزونو بونهان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
مئهر ایلن رحم ائتمیوبن, قحر بیرلن اولدوروب
بندیه لوطف ایله ائحسان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
ایستمیشدین قتلیمی, جان موجده وئردیم مردانا
گؤزو کؤنلومنو پئشیمان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
بؤنچه گول خندان اولوب, نرگیزله سوسن بیتمگه
عاریزین بابین گولوستان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
پرده سندن کشف ائدیب, ائی وپدی-احمر یوزونو
بولبولی عالمده دستان ائتدییین یعنی کی, نه؟
چونکی جان وئرمزسن, ائی اومروم, بو جانسیز جیسمیمه
سویی-للین آبی-حیوان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
واپ گل ائی, بادی-صبا, اول عنبرفشان زولفه دئ
بو قمر دؤورینده دؤوران ائتدیگین یعنی کی, نه؟
ایسترم گلدیکجه بمدن قورتاراسان رحم ائدیب
گونبگون دردین فیراوان ائتدیگین, یعنی کی, نه؟
لشگری-عشقین کؤنول چک اوستومه هردم دیلر
خانئیی-کؤنلومنی تالان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
خاللارین فیلفیل, یوزون گول, لبلرین مئی, ائی سنم
خطلریندن دسته ریحان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
بحره دؤندو چؤورنیز, اشگیمدن, ائی آیینرو
گؤز یاشیندان بؤیله اوممان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
سئیر ائدرکن موربی-دیل, بابی-روخونده بند ائدوب
آنو در چاحی-ذنخدان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
چالماق اوچون باشیمی, توپ ائیلییب میدان آرا
هاو ائدوب, زولفینی چؤوکان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
چونکی ظلمتدن چیخارماز کؤنلومو شمی-روخون
سن اونو شمی-شبوستان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
من گدایه چونکی یوخدور رحمین, ائی جان, عشقینی
کؤنلومون تختینده سلطان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
ائید یوزونچون, شحا, موجگان اوخیلن جانیمی
قاشلارین یایینه قوربان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
مدنی-یوزونده بیر هؤققه دهانیندیر, دیشین
لبلرین ترفینی مرجان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
آلدی ذمزم کبئیی-وصلین سفاسیندان گؤزوم
توفی-دیل دردینه درمان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
هر سوتونون قسری-بابی, دیلده جان میقدارینی
نیسبتو هننانو مننان ائتدیگین یعنی کی, نه؟
بو خطای کؤنلونو, ائی نرگیزی جادو نیگار
اوزونه سئحر ایله حیران ائتدیگین یعنی کی, نه؟
خوبلارین سلطانیسان, عالمده وار, خان اول یورو,
عاشقین جانیندا جانسان, وارا جانان اول یورو,
سن رقیبین مجلیسینده شم کیمی یان اول یورو,
کؤنلوموزو بیزه وئر ده, میسره سلطان اول یورو!
یئرده قالماز چون بئله سن, ائی ملک, آحیم منیم,
یالقیزا یاردیم ائدر, وار دئر کی, اللهیم منیم,
بیوفالیق رسمینی الدن گئدر شاحیم منیم,
کؤنلوموزو بیزه وئر ده, میسره سلطان اول یورو!
نئچه کرره دئمدیممی, گؤزلری آحو, سانا,
بیوفالیق ائتممک گرک ایدی جانیم سانا,
یورو, وار اومروم هامان شیمدن گئرو یاحو سانا,
کؤنلوموزو بیزه وئر ده, میسره سلطان اول یورو!
یا ایلاحی, بیلمزم, کیم, نولور احوالیم منیم,
کؤنلوم آلدی, ائی موسلمان, شیمدی بیر ظالم منیم,
سئودیگیم, اومروم, افندیم, هئی گولوم, بالیم منیم,
کؤنلوموزو بیزه وئر ده, میسره سلطان اول یورو!
ائی ختای, بولمادیم بیر یارو همدم دونیادا,
آه-واحی کئچدی اومروم, نئیلییم من دونیادا,
سرو کیمی سرخوش اولا ساب هامان سن دونیادا,
کؤنلوموزو بیزه وئر ده, میسره سلطان اول یورو.
ودئیی-وصل ائدلی بیر قیلجا قالدی جانیمیز,
گؤگلره ارثه ایریبدور نالوو افبانیمیز,
یولا باخماقدان چیخیبدیر دیدئیی-گیریانیمیز,
خانی, آی ظالم, سنینله احدیمیز, پئیمانیمیز?
گولشنی-بابی-جینانسن, عشق اولا دیدارینا,
من دخی بیر بولبولی-شوریدیم گولزارینا,
یورو, ائی یاری-وفاسیز, دورمادین ایقرارینا,
خانی, آی ظالم, سنینله احدیمیز, پئیمانیمیز?
هر خاچان جامی-شرابی-شیوئیی نوش ائیلدین,
ائتدیگین قؤولو قراری هپ فراموش ائیلدین,
چئشمی-مخمورینله, من میسکینی سرخوش ائیلدین,
خانی, ائی ظالم, سنینله احدیمیز, پئیمانیمیز?
آل سحابی-رویینی حوسنون کیمی اولسون مودام,
مئحر ایله دولسون منیم ماهیم ذمینو آسیمان,
سؤیلدین کؤنلوم آلینجا منه مین دورلی یالان,
خانی, ائی ظالم, سنینله احدیمیز, پئیمانیمیز?
ابری-باران کیمی آبلارکن ختای زار-زار,
گؤزونون یاشی ائدردی دورما, دئردین, آشیکاپ,
دون گئجه کویینده اولدوم, سوبه اولونجا اینتیزاپ,
خانی, ائی ظالم, سنینله احدیمیز, پئیمانیمیز.
سؤزونو بیر سؤیلینین
سؤزونو ائدر ساب بیر سؤز
پیر نفسین دینلینین
یوزونو ائدر آب بیر سؤز
بیر سؤز واردیر خالق ایچینده
دخی سؤز وار خولق ایچینده
اولمایا کی, دلق ایچینده
دئیسن چارقاداق بیر سؤز
سؤز واردیر کسدیریر باشی
سؤز واردیر کسر ساواشی
سؤز واردیر آبولو آشی
بال ایلن ائدر یاب بیر سؤز
سؤزونو یاخشی بیشیرگیل
یاخشی ئوس ایله دوشورگیل
یارامازینی شاشیرگیل
جانینا اولور داب بیر سؤز
ایسترم گؤرییم یاری
بو رمزی آنلاگیل باری
هزاران اهلی-ایقراری
ائدر قارا تورپاق بیر سؤز
شاه ختای, آیاتیندن
سؤزون سؤیله اوز ذاتیندن
اولمایا کیم, پیر قاتیندن
سنی ائده ایراب بیر سؤز!
سرسری, گیرمه میدانا,
عاشق, سندن یول ایسترلر.
قللاش ایله اوتورمادان,
ایمان اهلی, پول ایسترلر.
بو یولا گیرن اوتورماز,
حاق سؤزه حیلهقاتیلماز,
بوندا هئچ حیلهساتیلماز,
گؤوهریندن قول ایسترلر.
بیر قیلی مین پاره ائدر,
بو یولو ایختییار ائدر,
شاهیم بیر یول قورموش, گئدر,
یول ایچینده, یول ایسترلر.
شاه خطای دئر: نئیلرسن,
هر موشکولی حل ائیلرسن,
آریسان چیچک اییلرسن,
یارین سندن گول ایسترلر!
بیر بلادان قاچیبان یوز مین بلایا اوغرادیم
بیر زامان شاد اولمادیم درد و بلایا اوغرادیم
قان یوتوب هر لحظه بیر درد و بلایا اوغرادیم
نئیله ییم ائى دوستان من بی وفایا اوغرادیم
شول فلکین گردیشى، هئچ وقت منى شاد ائتمه دى
خسته کؤنلوم بیر بلادن، غمدن آزاد ائتمه دى
آیرى دوشدوم قووم و قارداشدان منى یاد ائتمه دى
من تکین بختى قارانى خانه ویران ائتمه دى
نئیله ییم ائى دوستان، من بى وفایا اوغرادیم؟
گؤرسه لر احوالیمى هر موبتلا ییغلار منه
آه و ناله مدن یانیب شاه و گدا ییغلار منه
دال ائدیپ بیگانه لر هر آشینا ییغلار منه
رحم ائدیب هر مفلس و هر بینوا ییغلار منه
نئیله ییم ائى دوستان، من بى وفایا اوغرادیم؟
ائى خودایا ائیله دین غمدن صنوبرى نه حال
هئچ موسلمان اولماسین من تک غم ایچره موبتلا
لوطف ائدیب یا خیضرى پئیغمبر مدد ائت سن منا
قالمیشام دار و فنا ایچره گیریفتار و بلا
نئیله ییم ائى دوستان، من بى وفایا اوغرادیم؟
( ترجمه فارسی )
بهر فــرار از یک بلا، افتــــاده ام در صد بلا
ناشــاد مــاندم هر زمــان، با درد و آلام و بلا
خون خوردم اندر دل بسی، در موج غم ها غوطه ور
گوئیــد با هر دوستی، گشتم اسیــر بی وفا
از گردش چرخ فلک، ناشاد ماندم هر زمان
با قلب مملو از غم و بیداد ماندم هر زمــان
در بند و دور از یاد هر، آزاد ماندم هر زمان
در حسرت یک خانه آباد ماندم هر زمــان
گوئید با هر دوستی، گشتم اسیــر بی وفا
برحــال زارم می کنی، گریه اگر بینی مرا
از نالـه ام سوزد دل شهزاده و پیــر گـدا
گرید بر احوال دلــم، بیگـانه و هر آشنــا
آرد بحالم رحم دل، هر مفلس و هر بینــوا
گوئید با هر دوستی، گشتم اسیـر بی وفـا
قد صنوبرسـای من، از غم شده لام ایــخدا
هرگز نگردد مسلـمی چون من به غم ها مبتلا
ای خضر پیغمبر مـدد؛ بر حال من لطفی نمـا
افتــاده ام مهــجور در آلام و اصــــرار بلا
گوئید با هر دوستی، گشتم اسیــر بی وفـا
جان اولماز ایسه، سن تکی جانان یئتر منه
وصلین بو خسته کؤنلومه درمان یئتر منه
هیجرون جفاسی ائیله یاخوبدور بو کؤنلومی،
هر شب قاپوندا، ناله و افغان یئتر منه
ظلمت ایچینده، آب حیات ایستمز کؤنول،
لعلون، زلالی چشمه ی حیوان یئتر منه
زاهد! قووارایسن منی میخانهدن بو گون!
روز ازلده یار ایله پیمان یئتر منه
گر چی،"خطایی"، گئتدی الوندن وصال دوست،
هر دم خیال دیده ده مهمان یئتر منه
گئتدی اول دلبر، بسی درد و بلا قالدی منه،
نی بلا، بل کیم، یوکوش جور و جفا قالدی منه
مونجا گلدیم من گدایه هئچ عنایت قیلمادون،
ائشیگونده قالدوغیم دست دعا قالدی منه
مژده گلدی دلستانومدن کی، قتل اولدی رقیب،
شکر کیم، بیگانه گئتدی، آشنا قالدی منه
آنجه کوکب کیمی، یاش تؤکدی، غموندن گؤزلریم،
یئر ایله، گؤگ ایله، کیواندا باخا قالدی منه
ای "خطایی"! زولفو تک آریندی یوزدن زنگبار،
دلبر چین و ختن، خوب "ختا" قالدی منه
رخلرون مصحف، نیگارا! خط لرون اعرابلر
باخدوم، اول یوزون منه فتح اولدی یوزمین باب لر
ذرّه ایدوم، گون تکی، عالمده مشهور اولموشام
تا منه دوشدی سنون مهر رخندن تاب لر
گر سنون یوزون دگول عاشیق لر ایچون قبله گاه
پس ندن بولدی هلال قاشلارون محراب لر؟
تا سنون زولف و رخونی گورمیشیم هر صبح و شام
گئجه- گوندوز، گریه دن گلمز گوزومه خواب لر
چین زولفون بندینه دوشدی "خطایی" خسته دل
شربت لعلوندور اونا قند ایلن عنّاب لر
گنجور پروژهای با هدف فراهم کردن دسترسی آزاد و رایگان پارسیزبانان به آثار سخنسرایان پارسیگوست.
شما میتوانید با دریافت برنامههای رایگان گنجور رومیزی یا ساغر و برخی برنامههای رایگان دیگر تهیه شده برای سکوهای دیگر از امکانات بیشتری جهت مطالعهٔ این آثار بهرهمند شوید.
اخبار جدید راجع به پروژهٔ گنجور را در این نشانی مطالعه فرمایید:
http://blog.ganjoor.net
نظرات خود را به پست الکترونیکی ganjoor@ganjoor.net ارسال یا در صفحهٔ فیسبوک گنجور به نشانی http://www.facebook.com/ganjoor مطرح فرمایید.


text:
قافقاز (درگی)
قافقاز (تورک. Kafkasya، آلمان. Der Kaukasus) — قافقاز سیاسی موهاجیرلری نین 1951-جی ایلین آقوستوندان 1952-جی ایلین دسامبرینادک مونیخده تورک، اینگیلیس و روس دیللرینده نشر ائتدیردیکلری درگی.
تاریخی[دَییشدیر]
واحید کونفداتیو قافقاز دؤولتی یاراتماق ایدئیاسینی تبلیغ ائدیردی. علی خان قانتمیرین رداکتورلوغو ایله چیخان درگی 1-جی سایینداکی " دعاوا و غایهمیز " آدلی باش مقالهسینده یازیردی:
" موضطریب وطنیمیزین قورتولوشو اومیدی ایله یاشایان بیز قافقازلیلار اوچون یالنیز موستقیل و بیرلشیک قافقاز فیکرینه صداقتیمیزی یئنیدن بیان ائتمکله قالماییب، بو حدده هانسی یوللارلا چاتماق ایستهدیگیمیزی، هانسی میلّتلرآراسی قووّه لره ایستیناد ائتمگی دوشوندوگوموزو، قافقازین اؤز ایستیقلالینی ایستیرداد ائتمهسی و خوصوصیله اونو موحافیظه ائده بیلمهسی اوچون اؤزونه هانسی دوستلاری و موتتفیقلری تاپا بیلهجگینی ده اورتایا قویماق زامانی گلمیشدیر. "
درگیده قافقاز بیرلیگی ایدئیاسینا، اراضیده یاشایان خالقلارین تاریخی بیرلیگینه، همچنین تزار روسیهسینین، شوروی رئژیمینین قافقازداکی سیاستینه دایر علمی-پوبلیسیستیک ماتریاللار درج ائدیلیردی. علی خان قانتمیرین " قافقاز " (1951، آقوست، نؤمره 1)، احمد نبی ماقومانین " قافقازین ایستیقلال موجادیلهسی " (1951، آقوست، نؤمره 1)، میرزه بالا محمدزاده نین " آذربایجاندا روسلاشدیرما سیاستی " (1952، ژوئن-ژوئیه، نؤمره11-12) و دیگر چوخسایلی مقالهلرده قافقازین تاریخی جوغرافیاسی، بورادا یاشایان خالقلارین عادت-عنعنهسی و یادائللیلره قارشی بیرگه موباریزهسیندن بحث اولونوردو.
مؤوضولاری[دَییشدیر]
" قافقاسیانین ان چوخ موراجیعت ائتدیگی مؤوضو شوروی رژیمی و ایدئولوژیسی نین، بولشویزمین خالقلارا گتیردیگی بلالارین تنقیدی ایدی: محمد امین رسولزادهنین " آذربایجاندا آوریل اینقیلابی " (1952،N9İ0)، ر.تراهونون " شیمالی قافقازدا کوللکتیولشدیرمه " (1952، Nell-12)، م.ه.تورکقولون " قیزیل روس ایمپریاسی قان اوزرینده قورولموشدور " (1952، N°14) مقالهلری و س. محمد امین رسولزادهنین " قافقاز کونفدراسیاسی حرکاتی " (1951، N°2-3) و " قافقاز مسلهسی " (1952، Ne6-14) مقاله لری قافقاز بیرلیگی ایدئیاسینین پروقرامی آدلاندیریلا بیلر.
میرزه بالا محمدزادهنین " میلّی ایستیقلال دعاوامیزین بوگونکو صحیفهسی " آدلی یازیسیندا (1952، آقوست نؤمره 13) بیر طرفدن، روسلارین نهیین باهاسینا اولورسا-اولسون، " واحید و بؤلونمز روسیه " قورماق نیتلری ایفشا ائدیلیرسه، دیگر طرفدن، " میلّی ایستیقلال دعاوامیزی روسلارلا بیر بازارلیق مؤوضوسو حالینا " گتیرن غئیری-روس، او جوملهدن آذربایجان موهاجیرتینین یانلیش مؤوقعلری تنقید اولونور.
" هر شئیدن اؤنجه - میلّی ایستیقلال " آدلی باشقا بیر مقالهسینده (1952، اوکتوبر، نؤمره15) م.ب.محمدزاده آمریکا کومیتهسی نین صدری آدمیرال کِرکی " شورویلرده کی میلتلرین ایستیقلال حاقینی شوبهه آلتینا آلدیغینا " گؤره قینایاراق یازیردی: " بیزیم اوچون، هر شئیدن اؤنجه، میلّی ایستیقلالیمیز بحث مؤوضوسو اولدوغو حالدا و موقدس حاقیمیزین قئید و شرطسیز تانینماسینی طلب ائتدیگیمیز حالدا، آمریکا کومیتهسینین سیاستینه ترجومان اولان آدمیرال کِرک بونون تام عکسینی ایدیعا ائدیر، حتّی داها ایرهلی گئدهرک، " بیر چوخ میلتین قایناییب-قاریشیب تک بیر میلت " اولا بیلهجگینی مومکون گؤرور " . مقالهده داها سونرا دئییلیردی: " هر شئیدن اؤنجه، ایستیقلال حاقینین تانینماسینی طلب ائدن میلتلر یئنیدن بؤیوک بیر روسیهنین تشکّولونو عومومی باریش، عومومی گوون، دونیا مدنیتی و حوریت پرینسیپلری اوچون بؤیوک بیر تهلوکه حساب ائدیرلر " . " قافقاسیا " نین توتدوغو یولون دوغرو اولدوغونو تاریخ 40 ایل سونرا تصدیق ائتدی: شوروی چؤکدو و ایمپریانین خارابالیقلاری اوزرینده موستقیل میلّی دؤولتلر یاراندی.
فعالیتی[دَییشدیر]
" قافقاسیا " 1953-جو ایلین ژانویهسیندن همین ایلین مئینهدک " بیرلشیک قافقاسیا " آدی ایله نشر اولونموشدور. پروقرام، مرام، مؤوضو، پروبلم و یازارلار باخیمیندان " بیرلشیک قافقاسیا " اؤز سلفیندن فرقلنمیردی.
قافقاز کونفدراسیونو ایدئیاسینا یاراندیغی واختدان طرفدار اولمایان ارمنی موهاجیرتینین تمثیلچیلری، اوّلکی نشرلر کیمی، " بیرلشیک قافقاسیا " نین دا فعالیتینده ایشتیراک ائتمیردیلر. اساساً، آذربایجان، گورجوستان و شیمالی قافقاز نومایندهلرینین تریبونوناچئوریلن " بیرلشیک قافقاسیا " قافقاز کونفدراسیاسی اوغروندا آردیجیل موباریزه آپاریردی. درگی، عئینی زاماندا، میلّی ایستیقلال موباریزهسی اؤنونه کؤتوک کیمی آتیلان " واحید و بؤلونمز روسیه " پرینسیپینین طرفدارلارینا سرت جاوابلار وئرمگی ده اونوتموردو.
آذربایجان موهاجیرتینین لیدرلریندن بیری، گؤرکملی ایدئولوق م.ب.محمدزاده بئلهلری نین تِزیسلرینی توتارلی تاریخی فاکتلارلا آلت-اوست ائدهرک یازیردی: " تاریخاً قیلینج، قان و آتش گوجو ایله، وحشت و باربارلیقلا تشکّول ائتمیش روسیه وارسا، او میلتلر زیندانیندا... میللی مؤوجودیتلرینی قورویا بیلهجک قدر مدنی و اینسانی قودرت گؤسترمیش اولان میلتلر ده واردیر... " .
مورکّب و دییشن تاریخی شراییط، ایجتیماعی-سیاسی موحیط موهاجیر ایستیقلالچیلارین موباریزه اوصولو و تاکتیکینده موعین دییشیکلیکلر ائتسه ده، اونلاری اساس پرینسیپ، آمال و پروقراملاریندان دؤندره بیلمهمیشدی. آذربایجان ایستیقلالچیلارینین " بیرلشیک قافقاسیا " دا درج ائدیلمیش بو قبیلدن اولان یازیلاری گؤستریر کی، شوروی رژیمی نین " شیدّت و تضییق پولیتیکاسینا رغماً، روسلار آذربایجانی یالنیز مادّتاً ایستیلا ائتمگه مووفق اولموش، وطن منن فتح ائدیلمهمیشدیر " (م.ه.تورکقول، " آذربایجان تورکلری نین ایستیقلال گونو " ، 1953، مئی، نؤمره 5).
" بیرلشیک قافقاسیا " آذربایجان ایستیقلالچیلارینین حیاتیندا و مطبوعات تاریخینده پارلاق ایز قویموش، " ردّ اولسون بؤلونمز و بوتؤو روسیه، یاشاسین قافقاز کونفدراسیاسی، یاشاسین میلتلرین ایستیقلال حاقی! " - دئیهرک، شوروی-دهکی محکوم میلتلرین ایستیقلالینین بولشویزمه قارشی موباریزه پروقرامینین ترکیب حیصهسینه چئوریلمهسینده بؤیوک رول اوینامیشدیر.[۱]
قایناق[دَییشدیر]
- Tahirli A., Azərbaycan mühacirəti,B., 2001; yenə onun, Azərbaycan mühacirət mətbuatı, II hissə, B., 2003.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ "Qafqaz". Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 97-98. ISBN 9952-417-44-4.


text:
بوتون عمومی ژورناللار
ویکیپدیا اوچون بوتون مؤوجود ژورناللارین بیر یئرده گؤستریشی. ژورنال نوعو، ایشلدن آدی یوخسا دییشدیریلمیش صفحه لری سئچمکله داها محدودلاشدیرا بیلرسینیز.
- ۱۶ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۵۴ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ زورنان ایشچکمق را ایجاد کرد (صفحهنی ' زورنان ایشچکمق اینگیلیسجه : Forced labour عربجه : استثمار تورکیه تورکجه سینده Köle emeği بندانگشتی|شوروی ده اولان بیر قولاگ زورنان ایشچکمق یوخسا کؤله امک یعنی اینسان لاری مودرن دونیادا قورخوتماق نان یارالاماق نان...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۵ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۰ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ پتر چیاکوفسکی را ایجاد کرد (صفحهنی ' پتر یوخسا پیوتر ایلیچ چیاکوفسکی اینگیلیسجه '''Pyotr Ilyich Tchaikovsky روسجا ПëTp Илbи́ч ЧaйkóBckий''' (۱۸۴۰_۱۸۹۳) بندانگشتی|پتر ایلیچ چیاکوفسکی روس بسته چی رومانتیزم دؤنمینده. == قایناقلار ==' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۴ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ سیکچیلیک را ایجاد کرد (صفحهنی ' سیکیسم اینگیلیسجه:Sikhism پنجابی دیلینده ਸਿੱਖੀ هیندوستانلی بیر دین دیر چوخ پنجاب ایالتینده دیر دونیادا بشمینجی ان چوخ اینانیلان دین دیر ۲۵_۳۰ میلیون اینانجی سینان . == سیکیسم نجور دین دیر؟ == سیکیسم قورو ناناکین روحی اورگنمک لرینن گنیشلنمیش (۱۴...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۳ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۱۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ قهوه را ایجاد کرد (صفحهنی ' بندانگشتی|بیر فینجان قهوه قهوه اینگیلیسجه Coffee ☕ بندانگشتی|قهوه دنه سی قهوه چای کیمین بیر اکین محصولو دور آما قهونی چوخ ایستی و نمیشگنلیک یرده اکیرلر اؤرنک برزیل و گونی دوغو آسیا و آفریقا نین بعضی یر...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۲ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۹ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ایبتیدائی جامیعه قورولوشو را ایجاد کرد (صفحهنی ' اینسان یاشامین تاریخدن یوخسا اؤتک دن اؤنجه و سنرا پالئولیتیک دؤنمی بو چاغدا اینسان لار ماغارالاردا یوخسا غارلاردا و چؤکونتولرده یاشاییر میش لار. == اینسان نسلینین باشلانماسی == ژنتیک اؤلچمگ لری میموندان (هومو ساپیینز) اینسانلارا جک شامپانزه لر...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۱ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۵۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ Richard Wagner را ایجاد کرد (صفحهنی ' ویلیام ریچارد واگنر '''Wilhelm Richard Wagner''' ۱۸۱۳_۱۸۸۳ بندانگشتی|ویلیام ریچارد واگنر آلمانلی بسته کار و تئاتر یؤنتمنی اوپرا اثرلرینه چوخ آدلانمیش.' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۱۰ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۵۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ فدریکو فلینی را ایجاد کرد (صفحهنی ' اینگیلیسجهFederico Fellini ۱۹۲۰_۱۹۹۳ ایتالیالی بیر فیلم دوزلتن اؤزل ایستیلره چوخ آدلانمیش فانتزی و باروک گؤستریجی لری بیر یره گتیرمیش . بندانگشتی|فدریکو فلینی == اثرلری == لا استرادا (۱۹۵۴) کابیریا گئجه لری (۱۹۵۷) لا دولس ویتا (۱۹...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۹ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۲ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ Giacomo Puccini را ایجاد کرد (صفحهنی ' پوچینی قیاکومو ایتالیاجا '''Giacomo Puccini''' بندانگشتی|پوچینی ایتالیالی بسته کار و موسیقی چی ان چوخ اوپرا اثرلرینه آدلانمیش ۱۸۵۸_۱۹۲۴ ایلک رومانتیک و سنرا رئالیستیک وریسمو سبکینده موسیقی یاراتمیش اینگیلیسجه ویکیپدیا . == قایناق...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۷ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۶ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ژان دارک را ایجاد کرد («Joan of Arc» صفحهسینین چئویریلمهسیله یارادیلدی.) اِتیکِتلر: محتوا چئویرمهسی ترجمه محتوا ۲
- ۶ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۳ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ روآل آموندسن را ایجاد کرد (صفحهنی ' روالد انگلبقت گراونینق آموندسن' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۵ ژانویه ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۶ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ کونوانسیون را ایجاد کرد (صفحهنی ' کنوانسیون اینگیلیسجه convention کنوانسیون سؤزده معنی سی نچه اینسان اؤزل بیر آماجا توپلانماسینا دییلیر. حقوقی آنلام دا کنوانسیون بیر سوره آنلاشما لار، گتیریلمیش یوخسا قید اولونموش ، چوخونلولوقدا قبول اولونموش ایستانداردلار،نرمال لار، توپلومسال ن...' ایله ياراتدی) اِتیکِت: بصری دییشدیریجی
- ۳۰ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۴ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ جئیمز کوک را ایجاد کرد (صفحهنی ' اینگیلیسلی بیر آدمیرال و کاشیف ینی زلاندین کاشیفی' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۹ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۴۰ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ فرانسه نین حوقوق سیستمی را ایجاد کرد (صفحهنی ' فرانسه نین حوقوق سیستمی رومی ژرمن سیستم لرینن ساییلیر بو یوزدن مدنی قانونو وار.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۵۳ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ سوروشدورما سیستمی را ایجاد کرد (صفحهنی ' سوروشدورما سیستمی اینگیلیسجه '''inquisitorial system''' عربجه نظام التفتیشی فارسجا نظام تفتیشی بو قضایی سیستمده محکمه یوخسا محکمه نین بیر بولومو سوروشدورما و سورقولاما ایشینده فعالیتلی قاریشیر . بو سیستم ده قدیم چاغدا سورقولاناندان سوز آلماق ایچون شیکنج...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۶ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ آلمان حوقوق سیستمی را ایجاد کرد (صفحهنی ' آلمانانین حوقوق سیستمینده محکمه لر قانون یوخسا یاسلاری یوروملادیر یوخسا تفسیر ادیر و ایشه گتیریر. آلمانین قانون یوخسا یاسا سیستمینده ده مدنی قانون دور چوخونلوقدا گنیش قیسا دوروملاردا کامن لو سیستملرنن قیاس ادرکن. ایداری و جزا قانونلاریندا آلمان...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۵۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ تورکیه حوقوق سیستمی را ایجاد کرد (صفحهنی ' تورکیه حوقوق یوخسا عدالت سیستم چوخلی محکمه لر و قورولوشلار کی باغیمسیز یوخسا موستقیل و آیری قورالار اوزینن دیر تورکیه نین حوقوق سیستمی آنایاسانین ۱۳۸-۱۶۰ ماده لرینن تانیلیپ تورکیه نین حوقوق سیستمی بیرلیگ ده اوروپانین حوقوق سیستمینن آلینمیش اورن...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۱۶ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ اینصاف را ایجاد کرد (صفحهنی ' اینصاف اینگیلیسجه equity اینصاف بیر عرب دیلینده اولان بیر سوز دور بو سوز نصف دن دیر تورک دیلینه چویرسوک دوغرو پایلاشما اولابیلیر آنادولو تورکجه سینده اشیتلیک اولور.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۲ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ برونز دونمی را ایجاد کرد (صفحهنی ' برونز دونمی اینگیلیسجه Bronze age بیر اؤتک یوخسا تاریخی دونم قازی بیلیم بیلیمین ده بو بولوم آنتیک بولوم لر دن ساییلیر بو دونم تخمینن ۳۳۰۰ دن ۱۲۰۰ میلاددان اونجه یه جک بو دونم اینسان لارین برونز ایشلتمسینن تانیلیر بعضی یرلرده یازمانین باشلاماسی و شه...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۲ Rz Sümərin دانیشیق چالیشمالار ایستیفادهچی حسابی، Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار ایله یارادیلیب و رمز، ایمیل ایله گؤندریلیبدیر اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۰۲ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ چاغداش را ایجاد کرد (صفحهنی ' چاغداش یوخسا مدرن ینی چاغین دوشونجه لرینن دوزلمیش یوخسا تانیلمیش هر بیر شئ.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۳۸ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ مدرنیست را ایجاد کرد (صفحهنی ' مدرنیست یوخسا چاغداشلیق بیر فلسفه و هونر حرکتی دیر بو حرکتین قالخماسی ۱۹ و ایلک ۲۰ یوزایللرینده باتی دا گنیش توپلومسال دییشلیک لرنن باشلادی بو حرکتین دونوشوکلوگی هونر ده صنعتده فلسفه ده و توپلومسال قورولوشلاریندا اوزون گوستریب کی اوزیده صنعتدی...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۱۳ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ چالکولیتیک را ایجاد کرد (صفحهنی ' چالکولیتیک اینگیلیسجه '''Chalcolithic''' یونانجا xaλkός چالکو۱ میس λίθoς لیتیک۱ یعنی داش چالکولیتیک اولور میس داشلیق. بیر قازی بیلیم دونمی دیر کی نئولیتیکین گنیشایغینه باخاراخ آراشدیریر. چائولیتیک یوخسا میس داشلیق دونمی نئولیتیک یوخسا ینی داشلیق و بو...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۴۸ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ آمریکا حوقوق سیستمی را ایجاد کرد (صفحهنی ' آمریکانین حوقوق سیستمی تیکینی یوخسا ساختاردا کامن لو عایله سیندن ساییلیر چون اینگیلیستان دا و آمریکا دا حوقوق دوشونجه سی بیربیرینه بنزر،بو ایکی اولکه ده ، کولیتده ، حوقوق بولونمه سی بیر دیر و بیر آنلام لار ایشلدیلیر و حوقوق قائیده دوشونجه سی ده ب...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۵ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۹:۱۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ مزولیتیک را ایجاد کرد (صفحهنی ' مزولیتیک اینگیلیسجه '''Mesolithic''' یونانجا uέσoς مزو یعنی اورتا λίθoς لیتیک یعنی داش دونیانین قدیم آنتیک دونمی اوست پالوئوتیک و نئولیتیک آراسیندا. بو دونم اووجولوق و یمک ییغمانین اوروپا و باتی آسیا دا سون دونمی دیر گونی دوغو آسیا دا ۲۰۰۰۰ دن ۸۰۰۰ ای...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۵ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ پونتوس کراللیغی را ایجاد کرد (صفحهنی ' پونتوس کراللیغی اینگیلیسجه '''Kingdom of Pontus قدیم یونان دیلینده Baσιλeίa toῦ Πόvtou, ''Basileía toû Póntou''''' هلنستیک اینانج دا بیر دولت میش پونتوس شاهلارین اصل ده هخامنشیلرین نسلیندن میش لر بو کراللیقین ان گوجلو چاغدا مهرداد شاهین دونمینده میش مهرداد کولوچ...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۵ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۰ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ پونتوس بولگه سی را ایجاد کرد (صفحهنی ' پونتوس بولگه سی اینگیلیس دیلینده Pontus region یونان دیلینده Πόvtoς و روم دیلینده ''Póntos'' چاغداش تورکیه اولکه سینین دوغو قارا دنیز بولگه سینده میش پونتوس ائلی اصلده یونان لی میش لار ، پونتوس لار پونته داغلاریندا بو اویقارلیقی یاراتمیشلار . بو بولگه ده...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۴ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۱۶ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ایران چین ۲۵ ایللیک آنالاشماسی را ایجاد کرد (صفحهنی ' بو آنلاشما ایرانین ینی سیاسی ایستراتژیسیندن سبب اولور دوغوچیلیک یا شرقه باخما سیاستی. بو آنلاشما گیزیلیجه باغلانمیش و هله ده ایچیندکی لری بلی دییر . بو یوزدن آرادا سوز لر وار بی بی سی فارسی ۴ جوره سوز اولانی یازمیش اینگلیسجه یازی دا اولان ۲۰۱۶ ژا...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۴ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۴ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ کلاشنیکوف را ایجاد کرد (صفحهنی ' کلاشنیکوف اینگلیسجه '''Kalashnikov روسجا KaлaшHиkoB''' بیر اوتوماتیک توفنگ دیر اصل ده میخایل کلاشنیکوف دوزلتمیش کیچیک آدی AKs بعضی اولکه لر ده کلاش دییلیر تخمینلرنن دونیادا ۷۲ میلیون کلاشنیکوف وار.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۳ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۱۰ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ مونوکراسی را ایجاد کرد (صفحهنی ' مونوکراسی اینگیلیسجه: Monocracy بیر حکمدارلیق سیستمی دیر بو سیستم ده گوج تک بیرینین الینده و بو گوجلینین ائلنن آراسیندا هچ بیر واسیطه ده یوخ دور و دملی گوج تمامینن بو تک کیشینین الینده دیر و اودا ایستده دیگی شکیلده گوجون ایشلدیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۳ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۱۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ اف ای تی اف را ایجاد کرد (صفحهنی ' اف ای تی اف FATF پول یوماخ و تروریزمه یاردیم اتمغه قارشی دورماخ ایچین بیر قورولوش دور بو قورولوش پاریس فرانسه ده دیر. اف ای تی اف ده اویه اولان اولکه لر ۱-آرژانتین ۲-استرالیا ۳-اوتریش ۴-بلژیک ۵-برزیل ۶-کانادا ۷-چین ۸-دانمارک ۹-اوروپا بیرلیگی ۱...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۳ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ نئولیتیک را ایجاد کرد (صفحهنی ' نئولیتیک اینگیلیسجه Neolithic ۱۱۰۰۰_۶۵۰۰ میلاددان اونجه اینسان تاریخین بیر دونمی دیر بو دونمه اکینجیلیک اینقیلابی ده دییلیر بو دونم داش دونمین بیر بولومو دور بو بولوم ایکینجیلیک اینقیلاب یوخسا دورمینن باشلاییر نئولیتیک ایکی بولوم دور ساخسی سیز و س...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۳ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۲۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ صنعت دوریمی را ایجاد کرد (صفحهنی ' صنعت دوریمی یوخسا ایستحصال دوریمی اینگیلیسجه Industrial revolution فارسجا انقلاب صنعتی ایلک بویوک بریتانیا دان باشلادی بو دوریم ایستحصال یولونی الده تیکمخ و سنتی اکین چیلیکدن فاکتور یوخسا کرخانا لاردا ینی متودلارنان دوزلتمخ و اکینجیلیق ده ینی ماکینه ل...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۰۲ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ تفکّور را ایجاد کرد (صفحهنی ' تفکور یوخسا دوشونمخ اینگیلیسجه Thinking اینسان لار شی لر دن و سوژه لر دن دونشمخده ایشلدیرلر آما دوشونمه آنلام دا بو دور دوشونمخ بیر عمل یوخسا ایش دیر بیر آنلاماخدان دوشونجه لر یارادیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۱ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ولادیمیر زلنسکی را ایجاد کرد (صفحهنی ' ولادیمیر زلنسکی BлaдиMиp ЗeлeHckий اوکراینین جومهور باشقانی ۲۰۱۹ آوریل ۲۱ دن جومهورباشقانلیق دان قاباخ کمدین میش خالقین ۷۰% اویینان جومهور باشقانلیقا سچیلدی و رقیبین پترو پورشنکونی بو یوخاری اوی ساییسینان گریده براخدی.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۱۰ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ سلجوق بایراکتار را ایجاد کرد (صفحهنی ' سلجوق بایراکتار Selçuk Bayraktar بایراکتار شیرکتین باشچیسی سلجوق بایراکتار نیظامی صنعتین موهندیسی دیر بایراکتار تورکیه جومهور باشقانین دا دامادی دیر بایراکتار ان چوخ تی بی ۲ ایها سینا تانیلمیش و آذربایجان جومهور باشقانین نان ایلهام علیو دان قهرمانلی...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۴ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ اندیکاتور را ایجاد کرد (صفحهنی ' اندیکاتور اینگیلیسجه Indicator اندیکاتور لار ایستاتیک لر دیلر بو ایستاتیک لر دورومی دوز اولچمخ ایچین بله کی مالی و ایقتیصادی ترندلری گلجگین دییبیلسین لر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۰۴ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ بایراکتار اینسان سیز اوچاکلاری را ایجاد کرد (صفحهنی ' بایراکتار لاتین یازیسی Bayraktar تورکیه بیر اینسان سیز اوچاک دوزلتن شیرکت دیر بو شیرکت تی بی ۲ محصولینان چوخ آدلانیلدی تی بی ۲ بیر اورتا اوجالیق دا ایچین ساواش ایچین بیر اینسان سیز اوچاک دیر ، تی بی ۲ سوریه نین ایدلیب بولگه سینده لیبی ایچ ساواشیندا قا...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۹ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۱۷ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ کندل ایستیک را ایجاد کرد (صفحهنی ' مالی تکنیکال آنالیز یوخسا تحلیل لرینده کندل ایستیک دیرلرده یوخسا قیمت لر ده بیر حرکت دیر گرافیک شکیل ده کندل ایستیک چارت لاردا بیزه گوستریر بو تکنیک ژاپونی بیر تکنیک دیر تحلیل چی لر دییرلر بو تکنیک ده بازارین گلجگی بیلینیر بو یوزدن بو کندل لرین حر...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ بولومبرگ را ایجاد کرد (صفحهنی ' بولومبرگ بیزنس یوخسا ایش و بازارا گورا آنالیز لر، خبرلر و معلومات وریر اورنک بورسلاردان دمیرلردن ، نفتدن و... .' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۰۱ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ سولانا را ایجاد کرد (صفحهنی ' سولانا عمومی بلاک چین پلتفرمی دیر ۲۰۲۱ ده بلومبرگ ژورنالیستی جووانا اسینگر سولانانی اوزون سوره یه سرمایه قویماغا پتانسیلی اولدوغونی بیلدیریپ سولانا اتریومون رقیبی دیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۵ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ میم کوینلار را ایجاد کرد (صفحهنی ' میم کوینلار عائیله سی Memetokens یوخسا میم توکنز بو کرپتو لار انیمیشن شکیل ده دیر لر دوج کوین ، شیبا اینو ، فلوکی اینو ، فق ، بیبی دوج ، دوجیرا ، کیشو اینو و...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۱ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ واتساپ را ایجاد کرد (صفحهنی ' واتساپ Whatsapp متا نین سوسیال مدیالارینان ساییلیر بو سوسیال مدیادا تلفن موبایل نومره لرینن حساب آچیلیر. و قروپ لاشما سیستمی ده واردیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۵۲ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ باینانس را ایجاد کرد (صفحهنی ' باینانس Binance بیر کریپتو وارلیق لارین آلیش وریش پلتفرمی دیر ۲۰۱۷ ده چانگ پنگ ژائو بو پلتفرمی یولا سالمیش باینانس کرپتو پلتفرملارنین ان گوجلو لردن بیری دیر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۲۰ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ شیبا اینو را ایجاد کرد (صفحهنی ' شیبا اینو یوخسا شیب بیر تورلی کریپتو وارلیغی دیر بو کریپتو وارلیغی بیر تانیلمامیش آدامین الینن دوزلمیش ریوشی آدنان اوزون تانیتدیر میش شیبا ژاپون دیلینده کوپگ یوخسا ایته دییلیر و میم کوین لاردان ساییلیر شیبانی دوج کیلیر یوخسا دوجی اولدورن دییرلر...' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۱۴ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۱۹ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ عمران خان را ایجاد کرد (صفحهنی ' عمران خان انگلیس دیلینده Imran Khan ۲۰۱۸ ایلیندن پاکیستانین باشباخانی یوخسا باش وزیری قاباخ چاغدا کریکت اویونجوسوموش.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۲۱ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ آسترولوژی را ایجاد کرد (صفحهنی ' آسترولوژی سوزده بیلیم (فارسجا شبه علم) اولای لاری طلب ادیر کی اینسان لارا گوره ایشلرین و دونیوی و تانریسال بیلگی لر حرکت لری و باغلی لاری گویسل شی لرین دوروم لارینان. قایناقلار http://en.m.wikipedia.org/astrology' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۴ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۲۲ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ استون هنج را ایجاد کرد (صفحهنی ' استون هنج نئولیتیک دونمینده اینسان الینن بریتانیا نین گونئین ده ویلتشر ده گوی داشدان دوزلتیلمیش. استون هنج ۱۴-۱۵ یوز ایل ده اینسان لار دینلری ایچون بو تیکینی ساخلاییپ و گنیشلدیپ لر اورنک دروئید لر .' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲ آقوست ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۴۹ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ جی دی پی را ایجاد کرد (صفحهنی ' GDP بیر اولکه ده بوتون اورتیم یوخسا ایتهسال لارین و خدماتین دییرینه دییلیر جی دی پی اولکه لرین ایقتیصادی گوجلرین اولچمه غه بیر یول دور .' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۶ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۱۰ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ دوبلور را ایجاد کرد (صفحهنی ' دوبله پروسسینده یوخسا سورجینده سسین بیر اوزگه فیلم یوخسا انیمیشن کارکتر یوخسا اویونجونون سسینون اوستونه یا سس قویماخدا اولانا دییر لر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه
- ۲۲ جولای ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۳۳ Rezaabb3 دانیشیق چالیشمالار صفحهٔ ال ایشلری را ایجاد کرد (صفحهنی ' ال ایشلری النن دوزلتیلمیش لره دییلیر اورنک کولش دن دوزنلنن بورک بو دوزلتمه لر النن دیر و ایندی کی مدرن تکنولوژینن دییر.' ایله ياراتدی) اِتیکِتلر: بصری دییشدیریجی موبایل ایله دَییشیک موبایل وبی ایله دَییشیک ویرایش پیشرفتهٔ همراه


text:
دراقو ایستادیومو
دراقو ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Estádio do Dragão) پورتو شهرینده بیر ایستادیومدور. 2003 ایلینده تاسیس اوْلونوب. پورتو تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر. صاحیبی پورتو فوتبال کولوبودور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Rocha, Óscar (16 August 2016). Samsung 'dá' inteligência ao Estádio do Dragão (Portuguese). Sol. یوْخلانیلیب18 December 2018.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Estádio do Dragão»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده دراقو ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آختاریش نتیجهلری G
بو ویکیده «G» آدلی صفحه واردیر.
- G - (اوْخونوشو:جی) اینگلیسجه و لاتین کؤکنلی الیفبالارینین یئددینجی حرفیدیر.
- Moto G (1st generation) بیر موْدل جیب تلفونو. حافیظه کارتی اۆچون چیخیش نظرده تۇتولوب. اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Moto G (1st
- فایل:Kenneth G. Wilson.jpg کنت ویلسن (اینگیلیسجه: Kenneth G. Wilson) آمریکالی فیزیک بیلیم آدامی دیر. 1982-جی ایلده سوئدین نوبل وقفی قۇرومو طرفیندن وئریلن
- الجی اپتیموس جی اینگیلیسجه: LG Optimus G کورهلی الجی شیرکتی طرفیندن تولید اوْلونان موبایل. بۇ جیهاز الجی جی۲ موبایلین خلف و جدی حساب اوْلونور. حافیظه
- {{موبایل بیلگی قوتوسو |آد=الجی جی فلکس |عکس=LG전자, 진정한 커브드 ‘LG G 플렉스’ 공개.jpg |عکس ایطلاعاتی= ||عکس اؤلچوسو=280px |شوعار=The Most Human Phone Ever. |یارادان=الجی
- {{موبایل بیلگی قوتوسو |آد=الجی جی فلکس ۲ |عکس=LG G Flex 2.jpg |عکس ایطلاعاتی= ||عکس اؤلچوسو=280px |شوعار=Redefining the Curve |یارادان=الجی الکترونیک
- Ə(Schwa)، Ğ(g-breve)، İ(I-dotted)، Ö(O-diaeresis)، Ş(s-cedilla)، Ü(u-diaeresis). لاتین الیفباسی لاتین مدنیتینین اؤزیینی عمله گتیریر. A, B, C, D, E, F, G, H, I
- مارتینیوس ولتمن (اینگیلیسجه: Martinus J. G. Veltman) هولندلی فیزیک بیلیم آدامی دیر. 1999-جی ایلده سوئدین نوبل وقفی قۇرومو طرفیندن وئریلن فیزیک نوبل اؤدولونه
- John G. Thompson) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۱۳ اوْکتوبر ۱۹۳۲ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«John G. Thompson»،
- جیمز جی. بلین (اینگیلیسجه:James G Blaine) آمریکالی سیاستچی و جومهوری حزبینین عوضوو ایدی. واشینقتون شهرینده دۆنیاسین دَییشیب. BlaineHouse1.jpg 1880RNC
- آلفرد جی. گیلمان - (اینگیلیسجه: Alfred G. Gilman) آمریکالی بیولوژیست (یاشام بیلیم آدامی) و بیلیمجی دیر. 1994 -جی ایلده سوئدین نوبل وقفی قۇرومو طرفیندن
- جان قریفین کارلیسل (اینگیلیسجه:John G Carlisle) آمریکالی سیاستچی ، سناتور و دموکرات حزبینین عوضوو.
- آلن جی. تورمن (اینگیلیسجه:Allen G Thurman) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو ایدی. کولمبوس شهرینده دۆنیاسین دَییشیب.
- ادوین جی. کربس - (اینگیلیسجه: Edwin G. Krebs) آمریکالی بیولوژیست (یاشام بیلیم آدامی) و بیلیمجی دیر. 1992 -جی ایلده سوئدین نوبل وقفی قۇرومو طرفیندن وئریلن
- رابرت ادواردز - (اینگیلیسجه: Sir Robert G. Edwards) بریتانیالی بیولوژیست (یاشام بیلیم آدامی) و بیلیمجی دیر. 2010 -جی ایلده سوئدین نوبل وقفی قۇرومو طرفیندن
- ۲۴ فوریه ۱۵۰۰ – ۲۱ سپتامبر ۱۵۵۸ ایللر آراسیندا حؤکومت ائدیب. Edmundson, G. (1922). History of Holland. Cambridge University Press. p. 25. {{cite book}}:
- اچ. جی. ولز (اینگیلیسجه: H. G. Wells) رومانچی، ، ژورنالیست و یازیچی - ۲۱ سپتامبر ۱۸۶۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۹ ایل عومر ائلهییب و ۱۳ اوت ۱۹۴۶
- پل جی. کرک (اینگیلیسجه:Paul G Kirk) آمریکالی سیاستچی و دموکرات حزبینین عوضوو. نیوتون شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
- ویلیام مورتون (اینگیلیسجه: William T. G. Morton) آمریکالی بیلیم اینسانی. ۹ آقوست ۱۸۱۹ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۸ ایل عومر ائلهییب و ۱۵ ژوئیه ۱۸۶۸
- پی.جی.تی. بوریقارد (اینگیلیسجه:P G T Beauregard) آمریکالی سیاستچی .


text:
آذربايجان فدرال دموکرات حرکاتینين خورداد ميللی قيامینين دؤردونجو ایل دؤنومو موناسیبتییله بیلدیریشی
دؤرد ایل اؤنجه 1385- جی ايلين خورداد آييندا، آذربایجان خلقی وایراندا یاشایان تورک میللتی ميلی ظولمه و تحقيره، آیری سئچگیلیگه و حقسيزليگه قارشی عصیان ائدیب بیرمیللت کیمی مئیدانا چیخدی! ميلی شوعورون يوکسلمهسی، تورکلرين بير ميلت اولاراق اؤز گوجونو گؤرمهسی کيمی نائيليتلر گؤرکملی قيامين گئری قاييتماز نتيجهلريندندير.
خورداد قيامی گونلريندهکی «هارای، هارای من تورکم!» باغيرتيسی چوخلارينين يوخوسونو پوزدو، رئژيم باشچيلارينين جانينی اؤلوم تری چولقالادی.
خورداد قیامی گؤستردی کی آذربایجان میللی حرکتی، بیر بؤیوک ومحتشم ایجتماعی حرکت دیر، اونون گوجو و ایمکانلاری توکنمزدیر!
بو سون دؤرد ایل گؤستردی کی آذربایجان میللی دموکراتیک حرکتی هر گون گلیشمکده و گوجلنمکتهدیر.
ميلتيميزين حقلی موباريزهسينه تؤوطئه آدی قويماق، اونو ازيب، تاپداييب، بوغونتويا سالماق و غئير قانونی آدلانديرماق کيمی گئری قالمیش شيوهلر داها گئچرلی دئییل. طبيعی حقلرينی ايستهين بير ميلتين سسينی اوزون موددتلی بوغماق مومکون دئييلدیر!
ايسلامی رئژيم ، آذربایجانلیلارین خورداد قیامیندان سونرا، وار گوجونو ایشه سالیب آذربایجان میللی حرکاتینین ایچینده داغینیقلیق یارادیب و اختلاف سالسین ! آذربایجان میللی حرکاتی اولدوقجا آییق و ساییق اولمالیدیر!
ميللی قورتولوش ایستگی ايران تورکلرينين و آذربايجانليلارين ايچريسينده دريندن کؤک ساليبدير. ١٣٨۵-جی ايلين خورداد قيامی و گئچن دؤرد ایلده آپاریلان موباریزه لرثابيت ائتدی کی، رئژيمين اویقولادیغی آسیمیلاسیون و آیری سئچکیلیک سیاستی ايستهنيلن نتيجهيه چاتماييبدير.
عزيز وطنداشلار!
ایران تورکلرنين ايستگی، ميللی مسالهنين يئرلی – ديبلی، کؤکوندن حل اولونماسيدير! ميللی ظولمون آرادان قالدیریلماسی دیر! بونون حلی اوچون ميلت اؤز حاکيميتینی قورمالیدیر. بوگون ايران ايسلام جومهوريتی بونا ان بؤيوک مانعه دير.
ميللی ظولمو محو ائتمک اوچون، آذربايجاندا و عوموميتله تورکلرين ياشاديقلاری بؤلگهلرده حؤکم سورن ايقتيصادی گئريده ساخلامالاری دايانديرماق ، ايراندا ياشايان بوتون ميلتلرين اينکيشاف ائتمهسينه برابر ايمکانلار و فورصتلر ياراتماق، جينسی آپارتايدی و قادينلارين تاپدالانماسينی آرادان آپارماق ، زحمت آداملارينين و يوخسول صينيفلرين حقينده ائديلن عدالتسيزليکلره سون قويماق اوچون بویوک ایش بيرليگی گرکیر
موختليف ايجتيماعی و کولتورل صينيفلارين، قيشرلرين و درنکلرين تشکيلاتلانماسينا جيديتله يارديم ائتمک، آذربايجان ميلی حرکات کادرلارينين اساس وظيفه لریندندير.
بوگون آذربایجان میللی- دموکرات حرکاتینین ان اؤنملی ايستکلري بونلاردان عیبارتدیر:
- آنا ياسانين (قانون اساسی) دييشديريلمهسی، ايرانين چوخ ميلتللی بير اؤلکه اولماسینين رسمی تانينماسی، دموکراتيک، لائيک و فدرال جومهوريتين قورولماسی
- دؤولتین هر بیر دیندن و ایدئولوژی دن موستقیل اولماسی، دین و مرام- مسلکین اؤلکه نین تعلیم تربیت سیستمیندن تمامیله آیری اولماسی
- تورک ديلینين رسمی تانينماسی و تحصيلاتين بوتون مرحلهلرينده اونون تطبيق ائديلمهسی،
- تورک ديلينده سرتاسری تلويزيونون تاسيس ائديلمهسی
- قادینلارلا کیشیلرین حوقوق برابرلیگی نین بوتون سیاسی- ایجتیماعی و ایقتیصادی ساحه لرده تأمین ائدیلمه سی. قادینلارین علئیهینه اولان بوتون یازیلی و شفاهی قانونلارین قالدیریلماسی
- بوتون سياسی محبوسلارين او جومله دن سایین سعید متین پورون قئییدسیز شرطسیزآزاد ائديلمهسی، آذربایجان میللی حرکتی نین حبسه آلینانلارینا، اؤلدورولنلرینه، تاپدالانانلارینا مسوليت داشييانلارينین جزالانديريلماسی
- یازی، بیان، دوشونجه و وجدان آزادلیغی نین ایستیثناسیز تامین ائدیلمه سی. بوتون کولتورل، صینفی درنکلرین و سیاسی حیزب لرین فعالیت و گؤستری آزادلیغی، یاسال تامینات آلتینا آلینمالیدیر
- آذربايجانين و تورکلرين ساکين اولدوغو بؤلگهلريندن، پهلويلر دؤورونده و خوصوصن ايسلام جومهوريتینده اعمال اولونان ميللی ظولم و آيری سئچيجيليک سياستی آذربایجان سرمایه سینین کؤچورولمهسينه و ماهير امک گوجونون گئنيش موهاجيرتينه و ایقتیصادیاتینین محو اولماسینا سبب اولموشدور. بو غئيری طبيعی گئديش دايانديريلمالی و تئزليکله اطرافلی ايجتيماعی- ايقتيصادی گئريليگين قاباغی آلينماليدير
تهراندا يئرلشن ايسلامی شورا مجليسی تکجه فارس عرقچیلیغی نین اينحيصارچی منافعينی تمثيل ائدیر. آذربايجانلیلارین ايستکلرينین تامینی اوچون و ميللی ظولمو و آيری سئچيجيليگی آرادان قالدیرماق و يوخاريدا سيرالانان سياستلری حياتا کئچيرمک اوچون، آذربايجانين يئرلی ميللی مجلیسی نین قورولماسی اساس شرط دیر
آذربايجان فدرال دموکرات حرکاتینين ايجراييه هئياتی
–1389جی ايلين اورديبهيشت آيی
12 مای 2010


text:
کارلو کلودی
کارلو کلودی (اینگیلیسجه: Carlo Collodi) رومانچی و یازیچی - ۲۴ نوْوامبر ۱۸۲۶ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۶۳ ایل عومر ائلهییب و ۲۶ اوکتبر ۱۸۹۰ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
یاشاییشی[دَییشدیر]
کارلو کلودی ۱۸۲۶ میلادی ایلینده ایتالیانین فلورانس شهرینده دونیایا گلدی. آتاسی آشچی، آناسی خدمتکار ایدی. کارلو کلودی غزئتهچی، تنقدچی، و یازیچی ایدی. او ان بؤیوک اوشاق یازارالریندان ساییلیر. ان بؤیوک اثری پینوکیو دور. پینوکیو قولچاقلاری ایندیلیک ده ایتالیا اؤلکهسینین سوغاتالریندان دیر. کارلو کلودی ۱۸۹۰ دا ۶۴ یاشیندا دونیاسینی دییشدی.
اثرلریندن[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Carlo Collodi»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده کارلو کلودی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
رقیه خانېم کبیری’یله دانېشېق! 1- رقیه کبیری کیم دیر؟ رقیه کبیری اینسان، بیر آتا آنانېن اوشاغې، آنا، اۏتوز ایل علوم پزشکی ایدارهسینده خیدمت إدن بیر قادېن و …Read More »
نیگار خیاوی ایله آچیق دانیشیق
نیگار خیاوی ایله آچیق دانیشیق ییرمی ایل اؤنجه، پاییز باجی، ساری کؤینهگینی هله یارپاقلارا گئییندیرمهمیشدی کی أللریم بیر کیتابی دادیب، بو دادماق’لا یئنی بیر قاپی اۆزۆمه آچیلدی! اۏ گۆنلر آنا …Read More »
مصاحبهلر / مهرداد کسانی
مصاحبهلر / مهرداد کسانی اؤن سؤز: ایران ایسلامی اینقیلابیندان سونرا تورک پاپ موسیقیسی بو اؤلکهده بیر یوخو پروسئسی کئچیریب بو ساحهده دونیا گونجل موسیقیسیندن دالی قالمیشدی! ایللر بئله کئچندن سونرا بو …Read More »


text:
گادتب: ایرانین ایرقچی فارس-موللا رئژیمی آرتیق آذربایجانلی فعاللاری حبس و ایشگنجه ائتمکله کیفایتلنمیر، اؤزونون ییرتیجی و تئررورچو ماهیتینی ده بروزه وئرمهیه باشلامیشدیر. بو ایستیقامتده ایشغالچی ایران رئژیمینین اطلاعات مامورلاری ایکی گون اؤنجه یانوارین 13-ده تانینمیش آذربایجانلی میللی فعال و ایدمانچی کریم ایسماعیلزاده نی (کریم بوکسور) تبریزده تئررور ائدیب.
ایرانین اطلاعات قوهلری مولکی گئییمده بو مقصدله تبریزین قاراملیک محلهسینده آذربایجانلی فعالین آوتوموبیلینی دایاندیریب و اونون سول قولونا نامعلوم منشألی زهرله ییجی ایینه ووروبلار. نتیجهده کریم ایسماعیلزادهنین قان تضییقی کسکین آرتیب و او قان آخما نتیجهسینده هوشونو ایتیریب. اطرافدا اولان اینسانلار آذربایجانلی میللی فعالی تبریزده خستهخانایا چاتدیریبلار.
گؤروندوگو کیمی ایران رئژیمی آرتیق اؤزونون تئررورچو ماهیتینی گیزلتمهدن آچیق شکیلده آذربایجان تورک میللتینین فعاللارینا قارشی تئررورا کئچیب. آنجاق ایشغالچی ایران رئژیمی اونوتمامالیدیر کی، تئررورچی ایران رئژیمینین بو عمللرینین جاوابی آغیر اولاجاق و آذربایجان تورک میللتینین بونا لایقلی جاوابی وئره جک.
گونئی آذربایجان دئموکراتیک تورک بیرلیگی (گادتب) ایرانین ایرقچی و ایشغالچی موللا رئژیمینه آذربایجان تورک میللتینین فعاللارینا قارشی تؤرتدیگی تئررورلارلا باغلی خبردارلیق ائدیب و بیلدیریر کی، رئژیمین بو تئررور عمللری هئچ بیر نتیجه وئرمهیهجک. آرتیق آذربایجان تورک میللتی رئژیمین بو ایرنج و تئررورچو ماهیتینی باشا دوشور و اؤز ایستیقلالی اوغروندا مباریزهدن بیر آددیم گئری آتمایاجاق.
اژدر تاغیزاده
گونئی آذربایجان دئموکراتیک تورک بیرلیگی (گادتب) باشقانی


text:
لکستان دؤیوشو
لکستان دؤیۆشۆ یا دا لکستان حادثهسی — ۱۲۹۸–جی هیجری گۆنشلی ایلینین اوایلینده سیمیتقو کردلری ٱز حمله لرین بیکلشتیریپ و گلمانخانا یولونو کی اشیح دونیایا تکجه امن یولویدو باغلامیشدیلار.
سیمیتقو اورمینی ساواشسیز و گانسیز ٱلیپ و ٱنون حاکیمینی میرزا علی اکبر خانی زیندانا سالمیشده سلماسلیلاردا وازگچمیشدی و ٱزلرین ساواشا حاضیرلیردی لکستانلیلار مین زحمتله ۱۵۰۰۰ گوله یغیپ و ٱز تفنگچیلرین تعلیم وریردیلر. ٱطرف دنده بو خبر سیمیتقونون گولاخینا گدیپ چاتمیشدی سیمیتقودا بونو بیلدیغینده پیام وردی کی اییر مهماتی(سورسات) ٱنا تسلیم ادمسلر و رضایتین آلماسالار ٱنلارین آرواد و اوشاخلارینی قیرغین الیجک.
لکستانیلار اسماییلین ٱلتیماتومونو اشیدنن سرا تقلا دوشدولر و سلماسدان و تبریزدن کمی ایسددیلر و دییردیلر کی:« بیزده شکاکلیلارین قاباغیندا دورما گوجو یوخدی یا کمی یولایین یا بیزه کشتی ورین کی آرواد و اوشاخلاری تبریزه یولویاخ و ٱزوموز آزادلیخلا سیمیتقویلا ساواشاخ.»
آما والی هچ بیرشی المیردی و دییردیلرکی:«تزبیرایش گرجییخ و آدامیمیزوار و ...»
لکستانیلارکی بیلیردیلر اسماییلین گوچلو و مسلح قشونونون قاباغیندا دورامازلار بو تلگرافی سلماسا یولادیلار:
«جنابلارمستطآبلار خدمتینه توم سلماس کسبسینه و سلماس اهالی سینه و سید اسلام اغا سینا دیلله حضوروموز تقدیم ادیلدی
چونکی ایرانلی غیرتین و کیشیلیغین بیلیریخ ، بوسببدن حضرتلردن هچ بیر کمی و یاردیم ایسدمیریخ .امیمیز ٱلومه حاضیر و اجل منتظیریخ اییر آغییر یوکویدوخ گتدیخ سیز اولریزده قالین بیزیم اویمیز یوخویدو و هامی هموطن لردن خداحافظی الییریخ.»
عموم لکستان اهالیسی
۲۷ آذر ۱۲۹۸ شمسیده بیر بیوک ساواش لکستان اهالیسینین و سیمیتقو قشونونون آراسیندا ٱلدو.
لکستاننیلار قاباخدان توم گوچلرین بسیج الییپ و ایکی «سلطان احمد » و« قره قشلاق» کند(کت)لرینده ییغمیشدیلار.
کدلر(کردلر)ٱز آمانسیزحمله لرین یولونون مرکزین شورگؤل تمر ندباشلادیلار وهدفه طرف گددیلر.
بو ساواشدا توم لکستان اهالیسی آروادلار و اوشاخلار داهیل شیرکتلری واردی.اوست اوسته ۸۷۰۰ نفر حاضیردیلر آما فقط ۳۴۰ قبضه سیلاحلاری واردی و بو آز گوچله گنده جسارتله سیمیتقونون قاباغیندا دوردولار.
لکیستانلیلارین مقاومتی سلطان احمده ایکی ساعاتدان چوخ چهمدی و سیمیتقونون قشونی هر طرف دن کنده تکولوپ و اللرینه گچنی تاراج الیپ و اهالینی ٱلدوردولر چوخو کیشیلر ٱلوپ و آرواتلار و اوساخلار اسیر ٱلدولار و قورتولوپ و گاچانلاردا قره قشلاقا گدیپ و دفایا حاضیر ٱلدولارو سیمیتقو سلطان احمدی سویدوخدان و گیرگین ادیخدن سورا قره قشلاقا اوزچویریپ و گنه لکستانلیلارلا بیر ساواش باشلاتی ، بو کدده اوچ قارداش کی صادق خان، مسعود خان و ابراهیم خان دیلار ، لکستانلیلارین ٱردوسونون کموتاسینی الییردیلر. ایکی طرفین گوجونون نابرابرلیغینه رامن ساواش، ٱنبیر ساعت (سگییز ساعات گجدن گچن) چهدی کی آذربایجان قواسینین شیکستیله گورتولدی.بو اشیتسیز ساواشدا مسعود دیوان ( نیم تاج سلماسی و تیمور لکستانی نین ددهسی) قشونون لکستان فرماندیی توم نارحتلیخله اینتحار اددی منطقه نین ککی سیمیتقونون الینه دوشده منطقهنین اهالیسیده باتی ساحیلینه طرف دالیا چکیلدیلر.


text:
کاشغرلی محمود
کاشغرلی حسین اوْغلو محمود ـ بؤیوک تورک عالیمی و دیوان لغات الترک و جواهر النحو کیتابلارینین مؤلفیدیر.
یاشامی[دَییشدیر]
کاشغرلی محمود قاراخانلیلار ایمپئراطورلوغو دؤورونده، - دوغو تورکیستاندا، اون بیرینجی عصرین بیرینجی یاریسیندا دونیایا گلمیش، تورک دونیاسینین تمل اثرلریندن اوْلان "ددیوان لغات الترک"و - موختلیف تورک لهجهلری حاقیندا ائنسکلوپئدیک بیلیکلر توپلوسو اولان تورکجه-عربجه لوغتینی - ۱۰۷۰-نجی ایلده باشلاییب، ۱۰۷۶-۱۰۷۷-نجی ایللر آراسیندا بیتیرمیشدیر. "دیوان" ایکیدیللی، عئینی زاماندا ایضاحلی لوغتدیر، تخمیناً ۹٬۰۰۰سؤزدن و اونلارین ایضاحیندان عیبارتدیر. گتیردیگی سؤزلری ایضاح ائتمک اۆچون مؤلیف آتالار سؤزو و مثللردن، داستانلاردان، شعر و ماهنیلاردان اؤرنکلر گتیریر. بئلهلیکله، "دیوان" تورک سؤزلرینین عربجه معناسینی وئرن لوغت اولماقدان باشقا قدیم تورک ادبیاتینین و او سیرادان قدیم تورک شعرینین اؤرنکلرینی بیزه چاتدیران نادیر مأخذدیر. اثرده آدی چکیلن تورکدیللی شعرلرین مؤلیفی جوجو اورتاق تورک ادبیاتینین بیزه آدی بللی اوْلان ایلک شاعیریدیر. باشقا تورک لهجهلرییله بیر سیرادا محمود کاشغرلی بیزه اوغوز دیلینده یارانان ایلک شعر نومونهلرینی ده چاتدیرمیشدیر. تاریخده تورک دیلینین ایلک تعصوبکئشلریندن اوْلان بؤیوک عالیم اثرینین اساس غایهسینی آچیقلایارکن بونو خوصوصیله قئید ائدیر کی، "ان آچیق و دوغرو دیل، آنجاق بیر دیل بیلیب، فارسلارلا قاریشمایان و یابانچی اؤلکهلره گئدیب-گلمهیهنلرین دیلیدیر". اورخون یازیلاریندان و دده قورقود سؤیلمهلریندن سوْنراکی تورک شعرینین اینکیشاف مرحلهسینی عکس ائتدیرن نومونهلر - کاشغرلینین توپلادیغی شعرلر -تورک پوئزییاسینین هئجا و قافیه سیستئمینه اویغون گلن قوشما، گرایلی و بایاتی کیمی بیچیملردهدیر. بو جهتدن شعر تاریخیمیزی کاشغرلینین گتیردیگی نومونهلرسیز تصوور ائتمک اولماز.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
کاشغرلی محمود، تورک لهجهلرینین لوغتی، دیوان لغات الترکو ۲۰ ایل مودتله ییغدیغی ماتئریاللار ایله ۲ ایل عرضینده قلمه وئرمیشدی. عالیم، مین ایل اول بوتون تورک دیارینی گزیب و تورک خالقلاری آراسیندا یاشایاراق تورک دیلی، تاریخی، جوغرافییاسی، فولکلورو و میفولوژیسیله باغلی آبیدوی بیلیک خزینهسینی بیزلره ارمغان ائتمیشدیر. کاشغرلی، خاقانی، اویغور، اوغوز، قیپچاق، تورکمن، قیرغیز، چیغیل، یاغما، آرقو و دیگر تورک سوْیلو خالقلاری تورک آدی آلتیندا جمعلشدیرن بیر تورکولوقدور. تورکلرین یاشادیقلاری اؤلکهلری، شهرلری، قصبهلری، کندلری تانیش ائدن، تفرروعاتلی معلومات چاتدیران قیمتلی اثری خریطه ایله ده تورک جوغرافییاشوناسی آدینا لاییق گؤرولموشدور. محمود کاشغری "تورکلرین بؤلگهلرینی، کندلرینی و چؤللرینی قاریش-قاریش گزمیشدیر. اوزون ایللر او، تورک، اوغوز، قیرغیز شهرلرینی، کندلرینی، دۆشرگهلرینی دولاشاراق اونلارین لوغتینی یازمیشدیر". نتیجهده م.کاشغری خزرین شرق ساحیللریندن باشلامیش لوبنور گؤلو مئریدیانینا و ایلی چایی ائنلیگیندن کاشغرین جنوب سرحدلرینه قدر اوْلان گئنیش اراضینی اؤیرنمیش، اوْرتا و مرکزی آسیانین بیر حیصهسینین ایلک رایونلاشدیریلماسینی آپارمیش و تورک خالقلاری و آبیدهلرینین مسکونلاشما سرحدلرینی و یئرلرینی بؤیوک دقیقلیکله موعین ائتمیشدیر. اونون مشهور "دیوان لغات الترک" (۱۰۷۲-۱۰۷۴) اثرینده تورک قبیلهلری، چوخلو داغ، چای، گؤل، اؤلکه و دؤولتلر حاقیندا گئنیش معلوماتلار توپلانمیشدیر. تیان-شان و یئددیگؤللوک، ایسسیک-کول گؤلو، بالاساغون داغلاری (قیرغیزیستاندا)، آلتای وادیسی و ایلی چایی و س. ان موفصل شکیلده سجییهلندیریلمیشدیر. او، نارینین یوخاری حؤوزهسینده اوْلموش، چاتیرگؤل و سیزیچ (سونگؤل) گؤلونو قئیده آلمیشدیر. "دیوان"ین سوْنونا علاوه اولونموش خریطه محمود کاشغری دؤورونده تورکدیللی خالقلارین یاشادیغی اراضیلرین تصویرینی وئرن ایلک خریطهدیر. او، بیر سیرا پارالئل فوْرمادا دۆزولموش غربی تیان-شان داغ سیستئمینی اؤز خریطهسینده داها دۆزگون عکس ائتدیرمیشدیر. کاشغری مانقیشلاق (مانقیستان) یاریمآداسی ایله ده تانیش ایدی – بۇ یاریمآدایا ایلک دفعه محض اونون خریطهسینده راست گلینیر.[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- ^ [ويکي پئديا]


text:
ارلتون-الیسبرق، نیوجرسی
ارلتون-الیسبرق، نیوجرسی (اینگیلیسجه:Erlton-Ellisburg, New Jersey ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۸۱۶۸ نفر ایمیش و ۴٫۹ کیلومتر موربّع ساحهسی وار و نیوجرسی ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
Census2000وارد نشدهاست
- ^ American FactFinder, United States Census Bureau. Accessed September 4, 2014.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Erlton-Ellisburg, New Jersey»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ارلتون-الیسبرق، نیوجرسی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.