text:
ایدراکدا یول آچمیش گئجه دن گوندوزه آللاه،
گولدورمه سه ن اؤز کؤنلونو، گولمز اوزه آللاه
دونیایا شفقلر کیمی تانریم سپلنمیش،
قلبین گؤزو یانماسا، گؤرونمز گؤزه آللاه.
آللاه! بیلیریک جیسم دئییل، بس ندیر آللاه؟
ان یوکسک اولان حاقدا، حقیقت ده یر آللاه.
دوندونسا تکامل و گؤزللیک قاباغیندا،
درک ائت بو، تعجوبده، بو حئیرتده دیر آللاه.
بیلدیک، بیلیریک، گیزلیدیر اینسان داکی قدرت،
هر کس اونو فهم ائتمه سه، عاجیزدیر او، البت.
اینسانین ازل بورجودور اینسانلیغا حؤرمت،
اینسانلیغا حؤرمتده، لیاقتده دیر آللاه.
گئرچک ده بودور: گیزلیدیر هر ذره ده وحدت.
بیر ذره ایکن کله قوووشماق اولو نیت.
گؤردوکلریمیز ظاهیردیر، بطنه نفوذ ائت!
باطنده کی، جؤوهرده کی فیطرتده دیر آللاه.
فیطرت ده یاتیر سؤزده، سؤزون اؤز یوکو فیکریم.
سئچمیش، سئچه جک دایما توکدن توکو فیکریم.
من بیر آغاجام، یارپاغی سؤزلر، کؤکو فیکریم،
سؤزلرده دئییل، سؤزده کی حیکمتده دیر آللاه.
اینسان! تپه دن دیرناغا سن آرزو، دیلکسن،
نفسینده دویومسوز، فقط عشقینده ملکسن.
ظولمون اوزونه حاق دئییلن شیلله نی چکسن،
شیللنده مؤهورلنمیش او غئیرتده دیر آللاه.
جاهیل ائنر آلچاقلیغا، اؤز قلبینه یئنمز،
ویجداندان اگر دؤنسه ده، خیریندن او دؤنمز.
ظولمتده، جهالتده، عداوتده گؤرونمز،
ایلقاردا، صداقتده، محبتده دیر آللاه.


c: text/html

text:
پاکستانده هند سریال لری ممنوع قیلیندی
پاکستانده هند سریال لری ممنوع قیلیندی
پاکستانده گی رادیو و تلویزیون لرده هند پروگرام لری نینگ نشر ایتیلیشی ممنوع قیلینه دی.
الکترونیک میدیا ایش لری نی تنظیم ایتیش اداره سی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, هند سریالی, فلمی و پروگرام لری بیلن علاقه لی اوشبو قرار نینگ ایرته دن باشلب تطبیق ایتیلیب باشله نه دیگن لیگی بیلدیریلدی.
اوشبو قرار دایره سیده هند ده تیارلنگن پروگرام لر نی نشر قیله دیگن نشراتی اورگان لر یاپیلیب قویله دی.
هند بیلن پاکستان آره سیده کشمیر بیلن علاقه لی بحران دوام ایترایکن, آلدین اوشبو بحران سینما سکتوری گه عکس ایتگن ایدی.
شونده ی قیلیب اسلام آباد و اولکه نینگ باشقه کتته شهر لریدن عبارت لاهور بیلن کراچی ده هند فلم لری نینگ کورسه تیلیشی ممکن قیلینگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ایرانده اونلب کیشی نظارتگه آلیندی
بولر آلمان و هالندده گی رژیم گه مخالف عنصرلر بیلن ایزداش ایکن لیگی بیلن عیبلنماقده

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
جمهور باشقانی اردوغان قولدورلارین هوجومونا معروض قالان گیمینین کاپیتانی ایله گوروشوب
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان گیروو گؤتورولن دنیزچیلرین قورتاریلماسی اوچون سعیلرین داوام ائتدیگینی بیلدیریب.
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان نیجریه ساحللرینده دنیز قولدورلاری طرفیندن هوجوما معروض قالان لیبریا بایراغی آلتیندا اوزن تورکیه شیرکتینه مخصوص " موزارت" آدلی گمینین کاپیتانلاریندان فورکان یارن ایله بیر داها تلفوندا دانیشیب.
حادثه ایله باغلی بوتون سورجلری یاخیندان ایزلهین جمهور باشقانی اردوغان گابن-دا لؤوبر سالان هوجوما معروض قالمیش گمیدن قورتولان اوچ نفرین ساغلاملیق دورومو حاقیندا معلومات آلیب و دنیز قولدورلاری طرفیندن گیروو گؤتورولن هئیت عضولرینین قورتاریلماسی اوچون سعیلرین داوام ائتدیگینی بیلدیریب.
دیگر طرفدن، تورکیه-نین لیبرویل سفیری نیلوفر اردم کایگیسیز دنیز قولدورلارینین هوجومونا معروض قالان " موزارت" آدلی گمینین خلاص اولا بیلن اوچ نفری ایله گؤروشوب.
خاطیرلاداق کی، ژانویه نین 23-ده نیجریه ساحللرینده دنیز قولدورلاری تورکیه شیرکتینه مخصوص لیبریا بایراغی آلتیندا اوزن "موزارت" آدلی گمییه هوجوم ائدیب. گمینین 19 هئیت عضووندن 15-ی گیروو گؤتورولوب، هوجوم نتیجهسینده فرمان ایسماییلوو آدلی آذربایجانلی مهندیس هلاک اولوب.
ایلگیلیلی خبرلر
تروریست گۆلتن ماتور ایستانبولدا یاخالاندی
تروریست ماتور، میللی استخبارات تشکیلاتی و امنیتین اورتاق عملیاتی ایله ایستانبولدا یاخالاندی
اردوغان: شهیدلریمیزین قانی یئرده قالمایاجاق
"ایندی چوخ چتین قیش شرایطینده هم پنجه-کیلید ایله زاپدا، هم ده سوریهنین قوزئیینده اؤنملی بیر موباریزه آپاریلیر"
اردوغاندان باتییا سرت تپکی
"دونیانین باشقا بیر یئرینده ترور هؤرگوتو اؤیرتمنلری و اوشاقلاری بئله آلچاقجا قتله یئتیرمیش اولسایدی، گونلرجه، هفتهلرجه، آیلارجا گوندمده اولار، تپکیلرین آردی آرخاسی کسیلمزدی"


text:
ایشلدن دانیشیغی:Shahabas10
خوشگلدینیزدَییشدیر
سالام٬ Shahabas10. بۆتونلوکله کؤنوللو ایشلدنلرین چالیشماسی ایله یارادیلان ویکیپدیا بیلیملیگینین تۆرکجه دیلینده اوْلان ورژنینه خوْش گلیبسینیز.
باشلامادان اؤنجه آشاغیداکی قایدالارلا تانیش اوْلمانیزی تؤوصیه ائدیریک:
- یارادیلان مقالهلری دَییشدیرمهیه و یا یئنی مقاله یاراتماغا تردید ائتمهیین، جسور اوْلون. بیر نئچه جۆملهلیک مقالهلر یاراتماقدان چکینمهیین.
- مقالهلرین بیلگیلیک، بیلیملیکلیک، طرفسیز و غرضسیز اوْلماسینا دیقّت ائدین.
- مقالهلری دَییشردیرمهدن اؤنجه دَییشدیرمه قایدالاری ایله تانیش اوْلون.
- سوْرغولارینیزا کؤمک صفحهلرینده جاواب آختارا بیلرسینیز. اوْردا جاواب تاپانماسانیز، ایلگیلی دانیشیق صفحهسینده سوْروشون.
- باشقا ایشلدنلردن یاردیم ایستهمکدن چکینمهیین، اوْنلارین دانیشیق صفحهلرینی دَییشدیرهرک سواللارینیزی آرتیرین.
- یئنی یاراتدیغینیز مقالهلرین تۆرکجه دیلینده اوْلماسینا دیقّت ائدین. کؤچورمه یازیلیملارینی ایشه آپاران زامان یازینین دیلینی یازی قۇراللاری ایله دقیقلشدیردیکدن سوْنرا مقالهیه آرتیرا بیلرسینیز.
- مقالهلرده و بۇنلارا ایلگیلی صفحهلرده (بؤلمهلر، شابلونلار و...) ایمضانیزی و آدینیزی یازمایین. عکسینه دانیشیق، سسوئرمه، سوال-جاواب و... فوْرمادا اوْلان یازیلارینیزین سوْنوندا ۴ تیله ~~~~ علاوه ائدهرک ایمضالایین.
- مؤضوع سئچیمینده چتینلیک چکیرسینیزسه، آشاغیداکی صفحهلر سیزه یاردیم ائدهجک:
- یاراتماق ایستهدیگینیز مقالهنین آدینی آشاغیداکی بوْش یئره یازین و "مقاله یارات" دۆیمهسینه باسین. ایلک مقالهنیزی یارادین.
ویکیپدیا ایشلدنلری بیلیملیکلیک شخصلر دئییللرسه، اؤزلری حاقدا مقاله یارادا بیلمزلر. بۇجور بیلگیلری یالنیز اؤز ایشلدن صفحهلرینده وئره بیلرلر!
Maxeeder (دانیشیق) ۴ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۳ (UTC)سلام. قارداشیم تورکجه ویکیپدیایا یاردیم ائتمهیه چالیشمانیزا گؤره تشکور ائدیرم. آمما اینانین کی یازماقدان قاباق چوخلو متن اوخومانیز لازیمدیر. اوندا بوجور اؤز آنا لهجهنیزده یازمازسینیز و دوزگون ادبی دیلده یازابیلرسینیز. یاشاسین Rostamxani (دانیشیق) ۲ آوریل ۲۰۱۷، ساعت ۱۷:۵۰ (UTC)
قارداشیم ایرانین اورتالاما یاغیشی صفحه سینده ولایت یئرینه اوستان یازدیم باخ گؤر نه قدر قیرمیزی یازیلار گؤی اولدو. یازماقدان قاباق باخ گؤر آخی اوستان یازیلیب یا ولایت. Yusifoğlu (دانیشیق) ۲۳ مئی ۲۰۱۷، ساعت ۱۹:۵۳ (UTC)
قارداشیم ولایت یا اوستانین منه فرقی یوخدور آمما بوتون ویکیپدیامیزدا اوستان یازیلیب. سیز ولایت یازسانیز اوندا صفحه قیرمیزی قالیر. بیلیرسینیز دا نه دئییرم.Yusifoğlu (دانیشیق) ۲۳ مئی ۲۰۱۷، ساعت ۲۰:۰۱ (UTC)
سالام لوطفا بو ویکیپدیا:ایدارهچی ایستاتوسونا عریضهلر/نامیزدین آدیRostamxani سس وئرمهده ایشتیراک ائدین. ساغ اولون Rostamxani (دانیشیق) ۳۰ مئی ۲۰۱۷، ساعت ۰۸:۵۳ (UTC)


text:
یان کولمانس
یان کولمانس (اینگیلیسجه: Jan Ceulemans) (دوْغوم:۲۸ فوریهٔ ۱۹۵۷ (۶۵ یاش) Lier, Belgium) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. بلژیک میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. پله طرفیندن "یاشایان اَن یاخشی ۱۰۰ فۇتبالیست"دن بیری اوْلاراق سئچیلهرک "فیفا ۱۰۰" لیستینده یئر آلیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Ceulemans, Jan – Stats". National-Football-Teams. Retrieved 26 October 2017.
قارداش پروژهلرده یان کولمانس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۵۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- کلوب بروخه کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۰ اویونچولاری
- یوفا یورو ۱۹۸۴ اویونچولاری
- ۱۹۸۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۸۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۱۹۹۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- لیر (بلژیک) دوغوملولار


text:
روسیادا بیر اوُقووجایینا هۆجۆم قورالدی
هۆجۆمده 13 آدام اؤلدی
روسیانینگ اودمورتیا جمهوریتی نینگ ایژوسک شهرینده بیر اوُقووجایینا هۆجۆم قورالدی.
هۆجۆمچی لرینگ کیملیگی نینگ هنیز بِللی دألدیگی حابار بریلدی.
واقادا 13 آدام اؤلدی.
88-نجی اوُقووجایینا قورالان هۆجۆمده اؤلِنلرینگ 7-سی چاغا.
یارالانان 21 آدامینگ 14-ی نینگ ده چاغا بوُلاندیغی حابار بریلیأر.
هۆجۆمچی نینگ هۆجۆمدن سوُنگ اؤزۆنی اؤلدۆرندیگی حابار بریلدی.
روسیانینگ رسمی ماقاملاری هۆجۆمده 2 تاپانچا اولانیلاندیغینی اؤنگه سۆردی.
اودمورتیا جمهوریتینده 29-نجی سپتامبرا چنلی یاس ایغلان ادیلدی.
دِگیشلی حابارلار
اندونزیاداقی یر تیتره مه سی نینگ ییتگیسی 310 آداما یتدی
اندونزیالی ماقاملار یر تیتره مه سینده اؤلِنلرینگ سانی نینگ دا 310 آداما یتندیگینی بیلدیردی
سعودی عربیستان دا سیل سبأپلی 2 آدام اؤلدی
جده دأکی حالقارا عبدالعزیز قوُنالغاسینداقی بیرنأچه اوچار ساپاری دا توُغتادیلدی


text:
اویان نیوز: دوام ائدیر آیریلیق
آیریلیق دردینی چکمه ین بیلمز
ائلدن آیری دوشن گؤزیاشین سیلمز
دئیرلر اینتظار خسته سی اؤلمز
آیریلیق آیریلیق آمان آیریلیق
هر بیر درد دن اولار یامان آیریلیق
… درمان سیز بیر درد دیر اینان آیریلیق
۱- بهروز سردار ملی
سون گونلر تاسف له تبریزده ایکی ایتگییه شاهید اولموشوق . میللت وریندن “میللی سردار” لقبین کسب ائدن ستارخانین نوه سی بهروز سردار ملی بیر نئچه گون بوندان اول اوزون بیر خسته لیک سوردوکدن سونرا ؛ دوغولدوغو شهرده دونیاسین دگیشمیشدیر . او ستارخانین اوغلو یدالله خانین اوغلو ایدی کی ۱۳۲۴ ینجی ایل تبریزده دونیایا گلیب ائله چوخ سئودییی تبریزده ده تورپاغا گئتمیشدیر . رحمتلی بهروز سردار ملی بویوک آتاسینین آدین دیری ساخلاماقدا یاخشی رولو اولموشدور . تانری دان ستارخانین بو یادیگارینا بول – بول رحمت لر دیله ییریک .
۲- فاطمه قنادی ( وارتوش )
بویوک هنرمند رحمتلی فاطمه خانیم قنادی ” وارتوش” دونیا شهرتلی موزسین اوستاد علی سلیمی نین حایات یولداشی دا نئچه گون بوندان اول تبریزده دونیاسین دگیشمیشدیر . او رحمتلی ۱۹۲۰ ینجی تفلیس شهرینده آقا مهدی قنادی عائله سینده دونیایا گلمیشدیر . اونون آتاسی شبسترلی بیریسی ایدی کی ایش آردی جا تفلیس شهرینه گئتمیشدیر . اورادا حالوا بیشیرمک له گون گئچیریرمیش . نهایت او هامان شهرده بیر ائرمنی ایله حایات قورور. همین ائولنمه یین ثمره لرینین بیریسی ده ائله فاطمه خانیم قنادی اولور . اونون عائله سی ایکینجی بین الملل ساواشیندن اونجه ایرانا قایدیب ؛ تهراندا اوتوراق ائدیرلر . فاطمه خانیم قنادی سونرالار موسیقی کیلاسلاریندا اوستاد علی سلیمی ایله تانیش اولوب ؛ یئنی حایات قورورلار . بو هنرمند ار- آروادین دا یاشایش مئیوه لری یاشار ایله سئویل آدلانیرلار . فاطمه خانیم بیرینجی دونه آیریلیق ماهنی سین اوز گوزل سسی ایله اوخویوب ؛ بیر داها آذربایجانین زنگین موسیقی سین دیله دیشه سالیر . سونرالار بو گوزل تشبث دوام تاپیر . البیته بو بویوک هنرمند گویا عومرونون سون آیلارین آلزایمیز خسته لیی ایله آل بایاخا اولوب اونا گوره ده بیر سیرا ماجرالا اوز اوزه گلیر . یازیق لار اولسون کی فاطمه خانیم قنادی ۹۳ ایل آجیلی – شیرین لی عومور سوردوکده تبریزین وادی رحمت قبرستانینین هنرمندلر بویومونده چوخ سئودیی حایات یولداشی اوستاد سلیمی نین کناریندا تورپاغا گئدیر . روحو شا اولسون .
سالار سولماز بلوگفا


text:
اوین زیندانین دان عالیه خانیم مطلب زاده نین تورک دیلینده و بو دیلده ایلک اؤنجه نشر اولماسینی ایسته دیگی مکتوب: اؤلکمین اوشاقلار، قادینلار وگنجلری اوچون …
حیدر بابا گؤیلر بوتون دوماندی
گونلریمیز بیربیریندن یاماندی
بیربیریزدن آیریلمایین آماندی…
جمهوری ایسلامینین ۴۴. ایل حاکیمیتی سورسینجه بو اؤلکه نین میللتینه، قارانلیق و ویرانلیقدان سونرا باشقا بیر نائیلییتی اولماییب وبو فلاکتین تورک، کورد، لر، بلوچ، عرب و فارس خالقینا تکجه بیر نتیجه سی اولوب :دارما داغینلیق.
ایران خالقینین، گونوموزده کی عومومی عوصیان قارشیسیندا، حؤکومت طرفیندن حبسه آتیلما واؤلدورلمه سی دونیایا آشکار اولان بیر مسئله دی. آیلار حقی، تبریز اونیورسیته سینین طیب طلبه سی وگؤزل قیزیمیزین دفن گونونده ، بیر باش ساغلیقی مکتوبو یازماق ایستردیم، اما نه افسوس کی هانسی آئیله اوچون یازماغی بیلمه دیم .هانسی غیرتلی وشوجاعتلی بالالاریمیزا وقیزلاریمیزا؟ هانسی آئیله لره یاس ساخلیام وهانسی هم یئرلی لریمه باش ساغلیغی وئرم؟حدیث نجفی, یلدا آقا فضلی، اسرا پناهی و یا آیلارحقی اوچون یاس ساخلیام؟
سلام اولسون بومیللته، بوتون یاسلی آییله لره و صبیرلی وغیرتلی آزربایجان خالقینا. من بیر تورک قادینی کیمی ،آزربایجانین گنجلری وقادینلارینا فخرائلیرم.
بلوچستان،خوزستان تا کوردستان، خراسان، همدان، مازندران، گیلان، تهران تا اراک، اصفهان، بندرعباس و کرج…. خالقینین اؤنونده باش ائییرم کی بئله جانلا باشلا ظولم وظالم قارشیسیندا، مقاومت ایله دایانیبلار.
مهسا امینی کی “قادین.یاشام.اؤزگورلوک” سیمبولو تا “کیان پیرفلک” کی اوشاقلارین تارانمیش گوناهسیزلیغینین سیمبولو دور.
اوین حبس خاناسینین اوجا دووارلارنین آرخاسیندان، کدرلی اما چوخ اومودلو اورگیمله بوتون آزربایجانلی قادینلارا و گنج هم یئرلی لریمه سلام و سایقیلاریمی بیلدیریرم.
تاسوف کی بو چتین گونلرده بو تورپاقین ایگید باجیلارین،آنالارین وقیزلارین یانیندا اولا بیله مدیم. من، سیز قادین وگنجلریله غورور دویورام چونکو سیز بیزه اؤگرتدینیزکی ظولمه سون قویماق، عدالت وآزادلیق گونشینین دوغولماسینین یگانه یولو بو تورپاغین اینسانلارینین بیرلیگی دیر. آراز ساحیللریندن بوتون ایرانا، فارس کؤرفزینه قدر، آزادلیق بایراقینی دالغالاندرماق اومودو ایله. ..
۲۷/آبان/۱۴۰۱ تهران- اوین حبس خاناسی
عالیه مطلب زاده
ایران مطبوعات آزادلیغینین مودافع بیرلیگی نین صدر موعاوینی


text:
بالکانلارا صادرات آرتیب
بالکانلارا صادرات ایلین 2022-جی ایلین 10 آییندا اوولکی ایلین عینی دؤورونه گؤره 21،8 فایز آرتاراق 17 میلیارد 286 میلیون دولارا چاتیب.
بالکانلارا صادرات ایلین 2022-جی ایلین 10 آییندا اوولکی ایلین عینی دؤورونه گؤره 21،8 فایز آرتاراق 17 میلیارد 286 میلیون دولارا چاتیب.
تورکیه صادراتچیلار مجلیسینین معلوماتینا گؤره، ایلین 10 آییندا آلبانیا، بوسنیا هرزگوینا، بولقاریستان، کرواسی، مونته نگرو، کوزوو، قوزیی مقدونیه، رومینیا، صربیستان، اسلوونیا و یونانیستان اولماقلا بالکان جوغرافیاسینا 17 میلیارد 286 میلیون دولارلیق صادرات گئرچکلشیب. کئچن ایلین عینی دؤورونده بو رقم 14 میلیارد 188 میلیون دولار سویهسینده اولوب، بو ایل ایسه اؤتن ایله گؤره 21،8 فایز آرتیب.
سؤزوگئدن دؤورده بالکان اؤلکهلری آراسیندا ان چوخ صادرات 5 میلیارد 229 میلیون دولارلا رومینیایا ائدیلیب. اوندان سونرا 3 میلیارد 763 میلیون دولارلا بولقاریستان، 2 میلیارد 385 میلیون دولارلا یونانیستان، 1 میلیارد 434 میلیون دولارلا صربیستان، 1 میلیارد 366 میلیون دولارلا اسلوونیا، 836 میلیون 630 مین دولارلا آلبانیا، 602 میلیون 474 مین دولارلا بوسنیا و هرزگوینا، 537 میلیون 756 مین دولارلا قوزیی مقدونیه، 520 میلیون 382 مین دولارلا کوزو، 482 میلیون 64 مین دولارلا کرواسی، 128 میلیون 122 مین دولارلا مونته نگرو گلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه اقتصادی بؤیومهیه داوام ائدیر
داخلی ناخالص اۆرهتیم ۲۰۲۲.جی ایلین اوچونجو دؤرددهبیرینده اؤنجهکی ایلین عینی دؤرددهبیرینه گؤره یۆزده ۳،۹ آرتدی
تورکیهنین اکتبر آیی صادراتیندا آرتیش
عمومی تیجارت سیستمی چرچیوهسینده صادرات گئچن ایلین عینی آیینا گؤره یوزده ۳ آرتاراق ۲۱ میلیارد ۳۲۸ میلیون دلارا چاتدی


text:
دوُرِ رویوندا ساچین حربی نظامیندا دوُرار
گؤزلرین مردمی نظمیه مقامیندا دوُرار
طاقِ ابرولارین وهمی کؤنولدن گئتمز
بنزر اول تیغه کی، پیوسته نیامیندا دوُرار
مردمِ چشمینه مشگانلارین ا کرام ائیلر
رسمدیر، شاهی گدا گؤرسه، سلامیندا دوُرار
دل گؤزوندن یانا قاچماز ساچین اندوهوندان
بنزر اول بستهٔ زندانا کی، ضامیندا دوُرار
یار اوچون عشقده مینلرله بلا چکدی کؤنول
یئنه اؤز سئودیگی مقصود و مرامیندا دوُرار
پالایار چهرهٔ قصرینده سعادت گونشی
هر کیمین دهرده دؤلت قوشو دامیندا دوُرار
گؤستریر، واحد، حقیقتده جمالِ یاری
ساقی نین مئی دولو هر عکسی کی، جامیندا دوُرار


text:
بورغو
بورغولاما متال لرین و سونی ماتریال لارین دئشیلمه سینده تطبیق اولونان تکنولوژی عملیات نؤع دور. بو عملیاتی یئرینه یئتیرمک اۆچون تطبیق اولونان آلته بورغو دئییلیر. بورغو چئوره وی (çevrəvi) دئشیکلرین تام ماتریال دا آچیلماسی اۆچون تطبیق اولونور.
بورغولاما پروسئسینده کسمه ایکی حرکتین جمعی نتیجه سینده یارانیر.
- فیرلانما – بورغو و حیصّه ، هر ایکیسی فیرلانیر.
- اوزونونا حرکت – اوخبویو (oxboyu) وئریش.
بورغولاما هم ده آرتیق آچیلمیش دئشیک لرین بؤیودولمه سی اۆچون ده تطبیق اولونور. کونستروکسیاسینا (Konstruksiyasına) گؤره آشاغیداکی نؤع لری واردیر.
- اسپیرالواری ،
- له له کلی ،
- درین لیک بورغولاری ،
- مرکزله ییجی ،
- بورغولاما باشلیقلاری ،
- اوزوک فورمالی ،
ان گئنیش یاییلمیش نؤعو اسپیرالواری بورغودور. او موختلیف هندسی فورمالی دئشیکلرین حاضیرلانماسی اۆچون تطبیق اولونور. عادتا تئزکسن آلت پولادیندان و یا دا برک خلیته دن (xəlitədən) حاضیرلانیر. بورغولارین اؤلچولری نورماتیولشدیریلیب (normativləşdirilib) . اونلار تطبیق ساحه لریندن آصیلی اولاراق موختلیف دقیق لی یه مالیک اولورلار. اسپیرالواری (Spiralvari) بورغولارین تیللری کونوس فورماسیندا اولور. تپه بوجاغی تئزکسن آلت پولادیندان اولدوقدا 118 درجه ، برک خلیته دن ایسه 135 درجه دیر. بو هندسه متال لارین دئشیلمه سی اۆچون نظرده توتولسا دا اونلارلا باشقا ماتریال لاری دا دئشمک اولور. تیللرین مایل لییی ایسه تخمیناً 30 درجه حدینده حاضیرلانیر. بو اعمال زامانی یونقارین آسان کسیلمه سینی و نقل ائدیلمه سینی آسانلاشدیریر.


text:
نورت بی شور، نیویورک
نورت بی شور، نیویورک (اینگیلیسجه:North Bay Shore, New York ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۱۸۹۴۴ نفر ایمیش و ۸٫۴ کیلومتر موربّع ساحهسی وار دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۱۱ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«North Bay Shore, New York»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده نورت بی شور، نیویورک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آلتینجی صلیبی ساواشی
آلتینجی صلیبی ساواشی (اینگیلیسجه: Sixth Crusade) ایوبیلر و قوْنشو اؤلکهسی قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.صلیب یۆروشلرینین بیر قیسمیدیر. قیبریس جومهوریتی و اورتا شرق یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو صلیبی اوردوسونون دیپلوماتیک غلبهسیله بیتمیشدیر
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Sixth Crusade»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده آلتینجی صلیبی ساواشی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یاشیل خان
ياشیل خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده طبیعت تانریسی. ياشیل خان و يا جئجیل (جئجیل، جئجیل) خان اوْلاراق دا دئيیلر. طبیعتی قوْرويار، بیتکیلره جان وئرر. يئددی آلتای بوْيوندان بیرینین قوْرويوجوسودور. طبیعتین ياشیللاشماسینی و دوْغوشونو (باهاری) ایداره ائدر. تانری اۆلگنین اوْغلودور. تۆرک مدنیتی طبیعتله بۆتؤو و اوْنو اؤز حیصهسی کیمی گؤرن بیر ياناشمايا مالیکدیر. طبیعتی استهلاک ائتمهيی و اوْنو جانسیز بیر اوْبژه گؤرمهيی هئچ بیر زامان قبول ائتمهمیشدیر. بۇنون ان مستند نۆمونهسی ياشیل خاندیر. سؤز، (ياش/يئش/چاش/جاش) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. ياشیل رنگ دئمکدیر. حیات، ياشاماق سؤزلری ایله عئینی کؤکدندیر. جانلیلیق بیلدیریر. عئینی کؤک ایشیق معناسینی وئرن ياشوک / ياشیک سؤزلریيلهده علاقهلیدیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
- آغ اوغلانلار
- اۆلگن
- قاراقوش خان: قۇشلار تانریسی
- قارشیت خان: تمیزلیک تانریسی
- پۇرا خان: آت تانریسی
- بۇرچا خان: رفاه تانریسی
- قانیم خان: اینام تانریسی
- باخدی خان: لۆطف تانریسی
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ağ oğlanlar»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
(Error: {{Link language}}: unrecognized language tag: تورک. دیلینده)[[بؤلمه:Error: unrecognized language tag: تورک. دیلینده خاریجی لینکلری اولان مقالهلر]]


text:
ائرمنیستان سلاحلیلاری آذربایجانین کلبجر و توووز رایونلارینی آتشه توتوب
آذربایجان ساوونما ناظیرلیگیندن بیلدیریبلر کی...
اوکتبرین 3-و آخشام ساعاتلاریندا و 4-و گئجه عرضینده ائرمنیستان سلاحلی قوهلرینین بؤلمهلری باسارکئچر رایونونون سوباتان، یوخاری شورجا و ایستی سو، توووزقالا رایونونون چینارلی و کولاگیر یاشاییش منطقهلری ایستیقامتلرینده یئرلشن موضع لریندن آذربایجانین کلبجر رایونونون زیول، زئلیک و ایستی سو، توووز رایونونون آغدام و قارالار یاشاییش منطقهلری ایستیقامتلرینده یئرلشن موضع لرینی موختلیف چاپلی آتیجی سلاحلاردان ایستیفاده ائتمکله شدتلی آتشه توتوب.
آذربایجان ساوونما ناظیرلیگیندن بیلدیریبلر کی، آذربایجان اوردوسونون قئید اولونان ایستیقامتلرده دیسلوکاسیا اولونان بؤلمهلری طرفیندن مناسب جاواب تدبیرلری گؤرولوب.
ایلگیلیلی خبرلر
تورکیه - آذربایجان اورتاق مانورو داوام ائدیر
آذربایجاندا تشکیل ائدیلن اورتاق حربی مانوردا گئجه تاپشیریقلاری اجرا ائدیلدی
تورکیه و آذربایجان اوردولاری اورتاق مانور تشکیل ائدیر
تورکیه و آذربایجان اوردولاری باکی، آستارا، جبراییل و ایمیشلی بؤلگهلرینده مانورا باشلادی


text:
آذربایجان ادبیاتینا، مدنیتینه اؤتهری نظر یئتیرسک چوخ تئز بیر زاماندا بیر نتیجهیه گله بیلهریک: مدنیتیمیزده، سیاستیمیزده، تفککوروموزده میللیلیک حددن آرتیق چوخدور. نه چاتیشمیر بیزده؟ آداخلیبازلیغا گلمیش مشدی عیباد کیمی بوتون علم، صنعت، سیاست نمایندهلریمیز دیققتله گوزگوده اؤز تورشوموش، حددن آرتیق میللی صیفتلرینه باخیر، گلدیکلری دهشتلی نتیجهنی کیمسهیه، حتتا اؤزلرینه بئله دئمکدن چیکنیرلر. بشریلیک ـ بیزده چاتیشمایان جهت بودور… هئچ کیم بونو اعتیراف ائتمک غئیرتینده دئییل. قیساسی، بونو اعتیراف ائتمهدیکجه بیز هامیمیز مشدی عیباد اولاراق قالاجاغیق.
منجه مدنیتیمیزی، سیاستیمیزی، قیسا دئسهک، هر بیریمیزی فولکآرت قهرمانینا، مشدی عیبادا چئویرن بو عامیلین آنا نووهسی آلت شعوروموزدا یاتیر. اونون آچیق شکیلده تفککوروموزه غالیب گلمهیی اوستاد شاعیر شهریارین حیدر بابایا سلام پوئماسی ایله باغلیدیر. سید جعفر پیشهوری سیاسیتده میللی قوروجولوق ایشلرینه باشلادیغی کیمی شهریار دا شعر صنعتینده میللی آذربایجان ادبیاتینی قوراراق اسکی فولکلوروموزو ایدئولوگییا سویهسینه قالدیرماق ایستهدی. و سون نتیجهده باکی ادبی محیطینه اؤز ایدئولوگییاسینی آشیلادی.
منجه آرتیق بو دؤورون سونو گلمیشدی. بیز صنعتده آرتیق میللییی دئییل بشریلییی، تبلیغ ائتمهلییک. 50 ایل اؤنجه اولدوغو کیمی، بو یئنی ایدئولوگییانی آذربایجانا باکی دئییل، یئنه ده تبریز وئرهجک. ایواز طاهانین اوخوجولارا تقدیم ائتدیی«من بئله دوشونورم» اثری، منجه بو عامیلین ایلک قارانقوشلارینداندیر. شرطی اولاراق همین اثره «حیدربابایا ساغ اول [خداحافظ]» آدینی وئرهردیم. من ایواز طاهانی اون ایل اؤنجه تانیمیشام. «جاهان» آدلی بیر درگی بوراخاراق دونیا ادبیاتینین ان آپاریجی فلسفی نظریهلرینی ترجومه ائدهرک آذربایجان اوخوجوسونا تبلیغ ائدیردی. دیققت ائدین، درگینین آدی «وطن» دئییل، محض «جاهان» ایدی. ایواز طاها بونونلا ایدئولوگییامیزدا کؤکلو دییشیکلیک آپارماق، میللیلییی بشریلیکله زنگینلشدیرمک ایستهییردی.
ایواز طاهانین اثری، منجه باخ بونلارا کؤکلهنیب. موللیف جاهانی، بشریلییی آذربایجان ادبیاتینین ایدئولوگییاسینا گتیرمک ایستهییر. ایستهییر کی، مشدی عیباد گوزگویه باخیب اوردا اؤزونو تانیسین و گؤرسون کی، آرتیق نوروز بایراملارینین کوساسی کیمی کئچلدیر. کوسانی ایسه همیشه پایینی وئریب یولا سالماق لازیمدیر. ایواز بَی بو ایشده سنه اوغورلار!


text:
مولود چاووش اوغلو بمت مدنیت لر اتفاقینین 9-جو قلوبال فوروموندا ایشتیراک ائدیر
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو نیفرت و زوراکیلیغین آمانسیز دوگونونو بیرلیکده جهد ائدهرک آرادان قالدیراجاقلارینی بیان ائدیب.
خاریجی ایشلر ناظیری مولود چاووش اوغلو نیفرت و زوراکیلیغین آمانسیز دوگونونو بیرلیکده جهد ائدهرک آرادان قالدیراجاقلارینی بیان ائدیب.
ناظیر چاووش اوغلو سوسیال مئدیا حسابیندان مراکش-ین فاس شهرینده کئچیریلن بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین (بمت) مدنیت لر اتفاقینین 9-جو قلوبال فورومو ایله باغلی آچیقلاما وئریب.
چاووش اوغلو"2005-جی ایلده ایسپانیا ایله باشلادیغیمیز و حاضیردا 158 عضوو اولان مدنیت لر اتفاقینین فاس-داکی توپلانتیسینا قاتیلدیق. بیرلیکده چالیشاراق نیفرت و زوراکیلیغین بو دوگونونو دفع ائدجییک" دئییب.
قئید ائدک کی، بو گون داوام ائدهجک فورومدا بیرلیکده یاشاماغین ضروریلیگی، موختلیفلیگین و مدنی زنگینلیگین تبلیغی موذاکیره اولوناجاق.
ایلک دفعه بیر افریقا اؤلکهسینین ائو صاحیبلیگینده نوامبرین 22-ده باشلایان و 50 اؤلکهنین موختلیف ناظیرلری سویهسینده تمثیل اولوندوغو بمت-نین مدنیت لر اتفاقی 9-جو قلوبال فوروموندا 96 اؤلکهدن نوماینده هئیتلری ایله دئمک اولار کی، دونیانین هر یئریندن فرقلی مدنیت لری آنلاماق و اونلارا حؤرمت ائتمک اوچون چالیشان 1000-دن چوخ آکتیویست یئر آلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
میت: داعش عضوو ۵ تروریست یاخالاندی
سوریهنین قوزئیینده ترور هؤرگوتو داعش منسوبو ۵ تروریست سلاح و تجهیزاتی ایله بیرلیکده اله گئچیریلدی
بیر تۆرک عسگری شهید اولدو
"پنجه-کیلید عملیاتی بؤلگهسینده بؤلوجو ترور هؤرگوتو عضولری ایله چیخان چاتیشما نتیجهسینده یارالانان قهرمان سلاحداشیمیز، ندیم قورخماز ائدیلن بوتون موداخیلهلره باخمایاراق شهید اولدو"
ترت وورلد فوروم ۲۰۲۲
ترت وورلد فوروم، دونیانین هر یئریندن لیدئرلر، متخصصلر، آکادمیسینلر و مشهور شحصیتلری بیر آرایا گتیررک، قلوبال پروبلئملری موذاکیره ائتمه و حل یولو اؤنریلری سونماغی هدفلهییر


text:
اولافور اسکولاسون
اولافور اسکولاسون (اینگیلیسجه: Ólafur Ingi Skúlason) (دوْغوم:۱ آوریل ۱۹۸۳ (۳۹ یاش) Reykjavík) بیر فوتبالیست. فیلکیر فوتبال کولوبو و ایسلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ "2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Iceland" (PDF). FIFA. 10 June 2018. p. 13. Archived from the original (PDF) on 2019-12-06. Retrieved 10 June 2018.
قارداش پروژهلرده اولافور اسکولاسون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۳-جو میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- آرسنال کولوبونون اویونچولاری
- برنتفورد کولوبونون اویونچولاری
- هلسینقبورقس کولوبونون اویونچولاری
- زولته وارخم کولوبونون اویونچولاری
- گنچلربیرلیغی اسپور کولوبونون اویونچولاری
- کاردمیر قرهبوکاسپور کولوبونون اویونچولاری
- فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار


text:
پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 7 عضوو ضررسیزلشدیریلیب
سوریه-نین قوزیی ینده "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه هوجوم ائتمهیه حاضیرلاشدیقلاری معین ائدیلن بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 7 عضوو ضررسیزلشدیریلیب.
سوریه-نین قوزیی ینده "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه هوجوم ائتمهیه حاضیرلاشدیقلاری معین ائدیلن بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین 7 عضوو ضررسیزلشدیریلیب.
میللی ساوونما ناظیرلیگینین سوسیال مئدیا حسابیندان ائدیلن آچیقلامادا "سوریه-نین قوزیییندهکی ترورچولاری سنگرلرده باسدیرماغا داوام ائدیریک. "فرات قالخانی" عملیاتی بؤلگهسینه هوجوما حاضیرلاشماقدا تثبیت ائدیلن 7 پ.کا.کا/ی.پ.گ ترورچوسو ضررسیزلشدیریلیب. ضررسیزلشدیریلن ترورچولاردان بیرینین ده ترور تشکیلاتینین باش قولدورلاریندان بیری اولدوغو معین ائدیلیب"،-دئیه بیلدیریلیب.
ایلگیلیلی خبرلر
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"شهیدلریمیز اوچون، میللتیمیز اوچون، بو عزیز وطن اوچون یورولمادان موباریزهیه داوام"
القریشی اؤلدورولدو
"ابو الحسن الهاشمی القریشینین اکتبر آیینین اورتالاریندا اؤلومو، داعشه بیر باشقا ضربه ووردو"


text:
ایران-دا داوام ائدن اعتراض لار داوام ائدیر
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان نوماییشلر 16 گونور داوام ائدیر.
ایران-دا مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان نوماییشلر 16 گونور داوام ائدیر.
شنبه (1 اوکتبر) گونو اؤلکهده اونیورسیته لرین آچیلماسی ایله یئنیدن آلوولانان نوماییشلر دونن پایتاخت تهران دا داخیل اولماقلا بیر چوخ شهرده داوام ائدیب.
تهرانین شریعتی جاده سینده توپلاشان اینسان لار حکومت علیهینه شعار لار سسلندیریب و بیر مدت یولو باغلاییب.
اونیورسیته لرده گوندوز ساعاتلاریندا باشلایان اعتراض نوماییشلرینه تهلوکهسیزلیک قوهلری موداخیله ائدیب.
اؤلکهنین کرمانشاه، تهران، مشهد، تبریز، مازندران، کوردوستان، اصفهان، سنندج، شیراز شهرلری و بیر چوخ اونیوئرسیتئتلرینده کئچیریلن اعتراض نوماییشلری کوچهلرین ده آکتیولشمهسینه سبب اولوب.
پایتاخت تئهرانداکی شریف اونیورسیته سینده نوماییشچیلرله آساییش کئشیکچیلری آراسیندا قارشیدورما اولدوغو موشاهیده ائدیلیب.
چوخ سایدا نوماییشچینین ساخلانیلدیغی ادعا ائدیلن اونیورسیته لرده یارالانانلارین اولا بیلهجگی بیلدیریلیر.
سوروجولر شریف اونیورسیته سینه گئدن حبیب الله جاده سینده حرکتده اولان ماشینلاریندا سیقناللارینی چالیبلار.
اونیورسیته لرده و کوچهلردهکی فعاللیقلا یاناشی، بعضی ایرانلیلار دا آخشام ساعاتلاریندا ائولرینین پنجرهلریندن شعارلار سسلندیرهرک اعتراضلارا دستک وئریبلر.
حادثهلرین بیر چوخ شهرلرده داوام ائتدیگی بیر واختدا تهلوکهسیزلیک قوهلری محکمه حاکمیتینین گؤستریشی ایله اعتراضلاردا ایشتیراک ائدن و "اجتماعی تهلوکهسیزلیگی تهلوکه آلتینا آتدیغی" ادعا ائدیلن نوماییشچیلر اوچون ساخلانیلما و حبس ائتمه فعالیتینه اوز توتوب.
بو چرچیوهده، آرالاریندا اویرنجی لر، مشهور شخصلر و ژورنالیستلرین ده اولدوغو تخمینن 2000 آدامین ساخلانیلدیغی تخمین ائدیلیر.
خاطیرلاداق کی، سپتامبرین 13-ده تهران-دا "اخلاق پولیسی" کیمی تانینان ارشاد گشتی طرفیندن ساخلانیلدیقدان سونرا خستهخانایا آپاریلان 22 یاشلی مهسا امینینین سپتامبرین 16-دا وفات ائتمهسی اؤلکهده غضبه سبب اولدو. سپتامبرین 17-ده امینی دوغولدوغو ساققیزدا دفن ائتدیکدن سونرا نوماییشلر اؤلکهنین بیر چوخ شهرلرینه یاییلدی.
ایران دؤولت تلویزیونو نوماییشلر زامانی تهلوکهسیزلیک قوهلری ده داخیل اولماقلا 41 نفرین حیاتینی ایتیردیگینی آچیقلاییب.
ایلگیلیلی خبرلر
فرانسانین تهران ائلچیسی باخانلیغا چاغریلدی
نیکلا رش، فرانسا خاریجی ایشلر باخانی کاترین کولونانین آچیقلامالارینا گؤره ایران خاریجی ایشلر باخانلیغینا چاغریلدی
پکاکا عضوو ۳ تروریست ضررسیزلشدیریلدی
"شهیدلریمیز اوچون، میللتیمیز اوچون، بو عزیز وطن اوچون یورولمادان موباریزهیه داوام"
القریشی اؤلدورولدو
"ابو الحسن الهاشمی القریشینین اکتبر آیینین اورتالاریندا اؤلومو، داعشه بیر باشقا ضربه ووردو"


text:
هرانا خبر آژانسی، ۱۷ آذر ۲۰۲۰-جی ایل بازار ائرتهسی گونو ۱۰۶-جی پولیس مرکزی مامورلاری طرفیندن نامجو کوچهسی یاخینلیغیندا یاریمچیق قالمیش بیر بینادا بیر گنجین جسدینین تاپیلدیغینی بیلدیردی.
معلوماتا گؤره، مامورلار حادثه یئرینه گلدیکلرینده باشینا توخماقلا وورولموش بیر گنجین جسدینی تاپیبلار.
ایلکین آراشدیرمالار زامانی اؤلدورولن شخصین ۳۸ یاشی اولدوغو و ۲۹ یاشیندا بیر اینشعات ایشچیسی ایله داوا ائتدیگی و نتیجهده توخماقلا باشینا اؤلومجول ضربه ووراراق اؤلدورولدویو بللی اولوب.
قاتیل شوبههلیسی قوربانین جسدی تاپیلدیقدان سونرا ایلک ساعتلاردا حبس اولوندو و دیندیرمه زامانی عینی بینادا ایشلهدیگینی اعتراف ائتدی و باجیسینین قوربانلا ایلیشکیسی اولدوغونو اؤیرنیب.
گنجین اعترافیندا دئدیکلرینه گؤره، حادثه باش وئرن گون قوربان ایش یئرینه گلدی و باجیسی ایله ماراقلاندیغینی و ایلیشکیده اولدوقلارینی سؤیلهدی. بو، قاتیلین غضبینه سبب اولوب و بیر آنین ایچینده حیرصیندن قوربانین باشینا دمیر توخماقلا سرت بیر شکیلده ووردوقدان سونرا قاچیب.
قتل ایله اتهام ائدیلن شخص ایندی دشتبان موستنطیقینین امری ایله تهرانین ۱۰-جو جینایت پولیس ایدارهسینین مامورلارینا تحویل وئریلیب.
سون بیر ایلده ایراندا ان آزی ۱۰ آغیر ناموس جینایتی مئدیادا یاییملانیب، قوربانلارین هامیسی قادینلار اولوبلار، لاکین بعضی حاللاردا ارککلر ناموس قتللرینین قوربانی اولوبلار.
ایران قانونلارینا گؤره، جینایت و یا ناموس قتللری ائدن شخصلر عمومیتله آغیر جزادان معاف توتولورلار.


text:
آشاغیداکی جوٍملهلرین هانسی دوزگوندور:
– تبریزهجک اوْنونلا یوْلداش اولدوم.
– تبریزهدک اوْنونلا یوْلداش اولدوم.
– تبریزهجن اوْنونلا یوْلداش اولدوم.
آشاغیداکی جوٍملهلرین هانسی دوٍزگوندور.
– بابک قالاسیناجاق یوٍرودوم.
― بابک قالاسینادک یوٍرودوم.
– بابک قالاسیناجان یوٍرودوم.
یوخاریداکی قیرمیزی جوٍملهلردهکی “تبریزهجک” و “قالاسیناجاق” اؤرنکلری یانلیشدیر. بونون اوٍچون بئله حاللاردا آنجاق “جن/ جان” و “دک” اکلریندن یارارلانمالیییق. باخمایاراق کی، بو ایکی اک بیر باخیمدان بیربیرلریندن سئچیلیرلر.
“دک” أکی همیشه سؤزجویه یاخین یازیلیر، اؤزوندن قاباقکی سؤزون سسلی حرفلرله ــ ایستر قالین اولسونلار، ایستر اینجهــ اویوشمور: تبریزهدک اوْنونلا یوْلداش اولدوم. بابک قالاسینادک یوٍرودوم.
آمما “جن/ جان” اکی اؤزوندن قاباقکی سؤزه یاخین یازیلیر، و سس اویوشماسی قانونو باخیمدان سؤزون سون سسلی حرفی ایله اوُیوشور: [جودارین] قارداشلاری او واختاجان بیربیریندن قاضییه شیکایت ائلهدیلر کی، آخیردا پوللاری تام اللریندن چیخدی، اوچو ده تام کاسیبلاشدیلار. (مین بیر گئجه، ج 6، س 7) [جودار] گون اورتادان خئیلی کئچهنهجن ائله هئی بیر یئردن باشقا یئره کئچیب تور آتدی. (مین بیر گئجه، ج 6، س 10)


text:
باش اوجا خالقیمیزین شیفاهی ادبیاتینین بول، بول ژانرلری و نوعلاری واردیر. بایاتیلار، تاپماجالار، اوخشامالار، نازلامالار،اویونلار، لایلالار و عنعنهلر اونلارین کیچیک مقیاسدا اولان بیر حیصهلریدیر. بونلاردان علاوه «آتالار سوزو» شیفاهی ادبیاتیمیزدااوزونه اوزل بیر یئر آچمیشدیر. خلقیمیز بونلاری سئوه-سئوه اوخویوب، سینهدن سینهیه ان اسکی چاغلاردان بوگونه کیمیقورویوب بیر دهیرلی امانت کیمی بو گونکو و صاباحکی نسیللره چاتدیرمیشلار
آج تویوخ یوخوسیندا داری گورر
دالدان آتیلان داش تو پوخدان دئییر
ایت هورر کاروان کئچر
ال الی یووار الده اوزو
دوز یولون یئریه بیلمیر شوخوملیقدا شیللاق آتیر
پیچاق دسته سینی کسمز
ایلان هر یئره ایری گئتسه اوز یوواسینا دوز گئدر
کچل باخار گوزگیه آدینی قویار اوزگیه
دووه اوینایاندا قار یاغار
تزه یونجا ائششگه باش آغریسی گتیرر
سیره دن قالان قوتور اولار
ائل گوجی سئل گوجی
کور توتدوقینی بوراخماز
اوجوز اتین شورباسی اولماز
الله ایکی یومروغو بیر باشا وورماز
سو آخاندا یولون تاپار
قازان هلله نیب قاپاغین تاپار
ایری اوتوراق دوز دانیشاق
بیردلی قویی یا بیر داش آتار یوز آغیللی چیخاردا بیلمز
آرتــیغین اوخوماغا بورا کلیک اِئلین


text:
۱۳۸۰- جی ایل «تهران تربیت معلم بیلیم یوردونون» كرج شعبه سینده ( ایندی خوارزمی بیلیم یوردو) تحصیل آلان تورك اؤیرنجیلرینه برنامهدن قیراق (فوق برنامه ) دیل و ادبیاتیمیزی درس وئرركن ، درس كلاسلاریندا اشتراك ائدن ۴۵ – ۴۰ گنج اؤیرنجی آراسیندا یاشی اؤیرنجیلردن داها چوخ، عائله قورموش و آنا دیلیمیزین سئودالیسی «تورك قارداش » تخلّصلی بیر سایقلی انساندا بو كلاسلاردا اشتراك ائدیردی .
درس زامانی بیتدیكدن سونرا اؤیرنجیلر بیلیم یوردونون یاتاقخاناسینا دؤنركن ، چوخ زامانلار بیز ایكیمیز بیرلیكده بیلیم یوردونو ترك ائدیب ائومیزه دؤنوردوك؛ بو گؤروشلرین بیرینده « تورك قارداش » و یا ایللر بویو كرج شهرینین «آذربایجانلیلار انجمنی »نده بیر بیریمیزله گؤروشدیوموز و اصلی میانا شهریندن اولان « علی نوروزی » جنابلاری اسكی زامانلاردا یازیلمیش بیر الیازما توركجه شعر كیتابینی منه گؤستردی .
كیتابی گؤردوكده گؤزوم بؤیودو ! كیتابین نه قدر اسكی زامانلارا عاید اولدوغو اونون جیلدینین دوشمهسیندن و كؤهنه ورقلریندن بللی ایدی . حتی نَملی هاوا تأثیرینده اونون ورقلرینین بعضیسی چوروموش و یازیلاری آرادان گئتمیشدی ؛ زامان سورهسینده ، كیتابین ایلك و سون قابیغیندان (جیلدیندن ) علاوه نئچه صحیفه ایلك و سون یازیلارینداندا دوشموش و آرادان گئتمیشدی. كیتاب آذربایجان توركجهسینده و ال ایله یازیلمیش بیر «بختیارنامه» ایدی و صفوی دؤنمینه عاید اولدوغو نظره گلیردی ؛ چونكو اونون 74 – جو صحیفه سینین حاشیهسینده بئله بیر یازی ، آمما بیر آز بیر – بیریندن آرالی گؤزه چارپیردی :
خانه مشهدی باقر بر دو زبان [یا زمان ] آمد . پانزدهم ماه محرم الحرام – 921
كیتابدا یازیلان بو تاریخی ، اگر كیتابین یازیلما تاریخی حساب ائدرسك ، بو كیتاب صفوی سلطانینین بیرینجی پادشاهی شاه اسماعیل صفوی حاكمیتینین ۱۲ – جی ایلینده یازیلمیشدیر .
بو تاریخدن علاوه اونون ایچ یازیلارینین یازی شیوهسیده بو كیتابین اسكی زامانلارا و صفوی دؤرونه عاید اولدوغونو گؤستریردی ، مثلا شعرلرده هله « گ » حرفیندن هئچ یئرده استفاده اولمامیش و « گ » حرفلی سؤزلرده « ك » حرفیندن استفاده اولموش و « منه » یئرینه « منكا » و « سنه » یئرینه « سنكا » ، « سنین » یئرینه «سننك» ،« هامیمیز » یئرینه « قمومز » و داها اوزون ایللردیر دیلیمیزده ایشلنمهین « اشبو » سؤزلری بو كیتابدا بوللو بوللو ایشلنمیشدیر .
كیتابی بئله گؤردوكده سایین تورك قارداشا توصیه ائتدیم كی، بو كیتابی داها آرتیق قوروسون ، چونكو بو كیتاب دگرلی بیر اثر اولاراق بلكهده ایلك دفعه توركجه و یا آذربایجان توركجهسیایله و شعر دیلی ایله یازیلمیش و یا ترجمه اولموش «بختیار نامه » اولا بیلردی ؛ عین حالدا بو كیتابین ادبیات دونیامیزا تانیتدیریلما ضرورتینیده ادبیات سئور دوستوموزا بیلدیردیم .
نوروزی جنابلاری ایشی بئله گؤردوكده بو كیتابی علم عالمینه تانیتدیرماغی و اونون اوزهرینده تدقیقات آپارماغی منیم عُهدهمه قویوب كیتابی همان ایل ( ۱۳۸۰ هجری گونش ایلی ) منیم اختیاریمدا قویدو ؛ منده بو قیمتلی اثری یانیمدا چوخ ساخلاماییم و صاحیبینه قایتاریم دئیه ،بیر نئچه گون ایچینده ، اونون بوتون صحیفهلریندن یوخاری كیفیتله اسكن گؤتوروب كیتابی تورك قارداشا گئری قایتاردیم .
كیتابین بعضی صحیفهلرینین دوشمهسینه باخمایاراق ۹۸ صحیفه اولدو كی، اونون بیرینجی صحیفهسیندن ۷۳ – جو صحیفهسینه قدر هر صحیفه سینده ۱۴ ایله ۱۸ بئیت آراسیندا و ایكی ستوندا شعر یئرلشمیشدیر ، لاكین ۷۴-جو صحیفه سیندن، یعنی تاریخ یازیلان صحیفهدن كیتابین سونونا قدر ،بلكه كاغیذ مصرفینده قناعت اولسون دئیه هر صحیفهسینده اوچ ستون شعر یازیلمیشدیر .
باشیم باشقا یازی و ایشلرله داها چوخ قاریشدیقدا كیتاب حاقدا درین آراشدیرما آپاریب اونو علم عالمینه تانیتدرماق گونو گوندن دالی دوشدو ، آمما بو كیتاب حاقدا بعضی قلمداش و فیكیرداشلارا دانیشیردیم و چوخ خلاصه اولاراقدا بلكه ۱۳۸۴ – ۸۵ جی ایللرده بئله بیر كیتابین تاپیلماسینی تورك دیللی سایتلاردا ولی محدود سویهده تانیتدیردیم و سون ایللرده ده اونون ایلك صحیفهسینین تصویرینی فیس بوك صحیفهمده نمایشه قویدوم .
بیر نئچه ایل بوندان اؤنجه كیتاب ، اونون صاحیبی تورك قارداش طرفیندن تحقیقات آپارماق اوچون شاعیر و محقق « ائل اوغلو » اختیاریندا قویولموش و ائل اوغلو ایسه سونرالار بو دگرلی كیتابی سایین عالیم و آراشدیرماجی «دوكتور حسین صدیق »ه وئرمیش و سونوندا یئنه کیتاب، اونون اصلی صاحیبی سایین علی نوروزی (تورک قارداش) ا قایتاریلمیشدیر و ایندی اونون یانیندادیر .
ایندی او کیتابدان بیر نئچه صحیفه حؤرمتلی دیلداشلارا تقدیم اولور.
حسن راشدی: 1397/10/5


text:
مشهدده قادینلارین وئلوسیپئد (چرخ) سورمهسی قاداغا ائدیلدی
رضوی خوراسان ایالتینین وئلوسیپئد ایداره هئیتینین رئیسی امر به معروف و نهی عن منکر قرارگاهینی مشهدده قادینلارین وئلوسیپئد سورمهسینی قاداغان ائدن عامل اولاراق آدلاندیردی.
مهدی روزبهانه، بو قرارگاهین «مووافیق ایجازهلر آلاراق قادینلارین وئلوسیپئد سورمهسینی قاداغان ائتدیگینی» سؤیلهدی.
روزبهانه، عینی زاماندا وئلوسیپئد سوررکن دقت جلب ائدن قادینلاری «حجابسیز و آچیق گئییملردن ایستیفاده ائتمیی» قاداغانین باشقا بیر عاملی اولاراق قئید ائتدی.
او علاوه ائتدی کی، «ایداره هئیتی حجابلارینی ساخلایان قادینلارین وئلوسیپئد سورمهلرینه داوام ائتمهلری اوچون بو مسئلهنی ایزلهییر.»
مشهدده قادینلارین وئلوسیپئد سورمهسینی قاداغان ائتمک مسئلهسی سون هفتهلرده یئنیدن خبر باشلیقلاریا چیخمیش.


text:
۱۹۰۷ (میلادی)
میلادی ۱۹۰۷-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز یئددینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلردَییشدیر
حادیثهلردَییشدیر
- ۳۱ آقوست - آنتانتانین يارادیلماسینی تاماملايان اینگیلیستان-تزار روسیهسی سازیشی ایمضالانمیشدیر.
- ۳ نوْوامبر - ایلک هلیکوپتر فرانسهده هاوايا قالخمیشدیر.
- ۳ مئی - فنرباخچا ایسپور کولوبو قۇرولدو.
- ۲۹ آقوست - کبک کؤرپوسو اینشا ائدیلن زامان آشمیشدیر و ۷۵ ایشچی حیاتینی ایتیرمیشدیر.
- ۲۷ دسامبر - پاریسده ایکینجی ژؤن تۆرک کونقرهسی کئچیریلدی. سوْنوج بیلدیرگهسینده سولطان عبدالحمید ایدارهسی نقد اوْلوندو.
- ۲۵ آقوست - آذربایجان موعلیملرینین ایکینجی کونگیرهسی کئچیریلمیشدیر.
- ۱۴ ژانویه - جامايکادا باش وئرن زلزله نتیجهسینده میندن آرتیق اینسان اؤلموشدور.
- ۱۳ آقوست - نيويورکدا ایلک تاکسی فعالیته باشلامیشدیر.


text:
اینگیلتره تورکیه ایله یونانیستان آراسینداکی دانیشیقلارینی آلقیشلاییب
تورکیه ایله یونانیستان آراسینداکی تدقیقات دانیشیقلارینین یئنیدن باشلادیلماسی اینگیلتره طرفیندن آلقیشلانیب.
تورکیه ایله یونانیستان آراسینداکی تدقیقات دانیشیقلارینین یئنیدن باشلادیلماسی اینگیلتره طرفیندن آلقیشلانیب.
اینگیلتره-نین آوروپا اوزره دؤولت ناظیری وندی مورتون تدقیقات دانیشیقلارینین دوغو آغ دنیزینین ثابتلیگی و رفاهی اوچون واجیب آدیم اولدوغونو بیلدیریب.
ناظیر وندی مورتون سوسیال مئدیا حسابیندان یایدیغی مئساژدا اینگیلتره-نین بولگهسل گرگینلیگین آزالدیلماسینی دستکلهدیگینی وورغولایاراق دئییب:
"تورکیه ایله یونانیستانین تدقیقات مقصدلی دانیشیقلارا یئنیدن باشلاماسینی و دانیشیقلارین داوام ائتدیریلمهسی اوچون وعد وئرمهلرینی آلقیشلاییریق".
ایلگیلیلی خبرلر
آنتونی بلینکن فینلاندیا و سوئد-ین ناتو عضولوگو ایله باغلی بیانات وئریب
فینلاندیانین خاریجی ایشلر ناظیری پکا هاویستو و سوئد-ین خاریجی ایشلر ناظیری توبیاس بیلستروم ایله گؤروشدن سونرا بلینکن همکارلاری ایله بیرگه مطبوعات کنفرانسی کئچیریب.
ساوونما بودجهسینده پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین ده فایدالاناجاغی فونددان 18 میلیون دوللار کسیلیب
امریکانین ساوونما بودجهسینده پ.کا.کا/ی.پ.گ-نین ده فایدالاناجاغی فونددان 18 میلیون دوللار کسیلیب
افغانیستانلی کؤچمن گنج ژنوده اؤزونو اؤلدوردو
سیغینما طلبی رد ائدیلدیکدن سونرا جانینا قییان ۱۸ یاشلی علیرضا، بیر مدتدیر قورویوجو بیر عائلهنین یانیندا یاشاییر و فرانسیزجا اؤیرنیردی


text:
دیرسه خان اوغلو بوغاج بویو
بیر گۆن قام غان اوغلو باییندیر خان یئریندن دورموشدو.
شامی گۆنلوگونو یئر اۆزونده قوردورموشدو.
هۆندور آلاچیغی گؤی اۆزونه دیرنمیشدی.
مین یئرده ایپک خالچا دؤشنمیشدی...
خانلار خانی باییندیر خان ایلده بیر دفعه شادلیق ائدیب، اوغوز بیلرینی
قوناق ائدردی.
یئنه شادلیق مجلیسی قوروب، آتدان آیغیر، دوهدن بوغرا، قویوندان قوچ قؽردیرمیشدی.
بیر یئرده آغ اوتاق، بیر یئرده قؽرمیزی اوتاق، بیر یئرده قارا اوتاق قوردورموشدو.
«کیمین اوغلو-قؽزی یوخدورسا، قارا اوتاقدا اوتوردون، آلتینا قارا کئچه دؤشهیین،
اؤنونه قارا قویون اتینین قووورماسیندان
گتیرین. یئییر-یئسین، یئمیرسه – دورسون گئتسین» دئمیشدی. «اوغلو
اولانی آغ اوتاغا، قؽزی اولانی قؽرمیزی اوتاغا یئرلشدیرین. اوغلو-قؽزی اولمایانی
الله قارغیییب، بیز ده قارغایاریق؛ قوی بیلسین» دئمیشدی.
اوغوز بیلری بیر-بیر گلیب یؽغیلماغا باشلادیلار. دیرسه خان دئییلن بیر
بیین اوغلو-قؽزی یوخ ایدی. اوزان سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
سالخیم-سالخیم دان یئللری اسدیکده،
ساققاللی، بوز، آج توراغای اؤتدوکده،
ساققالی اوزون تات کیشی آزان چکنده،
بدوی آتلار ییهسینی گؤروب کیشنهدیکده،
«آغلی»، «قارالی» سئچیلن چاغدا،
کؤکسو گؤزل قایا داغلارا گۆن دینده،
ایگید بیلر، پهلوانلار بیر-بیریله گۆلشنده
دیرسه خان صبح تئزدن قالخیب، یئریندن دوردو؛ قؽرخ ایگیدینی دستهسینه
قاتیب باییندیر خانین مجلیسینه گلدی.
باییندیر خانین ایگیدلری دیرسه خانی قارشیلادیلار، گتیریب قارا اوتاقدا
اوتورتدولار، آلتینا قارا کئچه دؤشهدیلر، قارا قویون قووورماسیندان اؤنونه
گتیردیلر. «باییندیر خانین امری بئلهدیر، خانیم!» دئدیلر. دیرسه خان
دئییر: «باییندیر خان منیم هانسی اکسیکلیگیمی گؤردو؟ قؽلینجیمدانمی
گؤردو، سۆفرهمدنمی گؤردو؟ مندن آلچاق کیشیلری آغ اوتاقدا، قؽرمیزی
اوتاقدا اوتورتدو. منیم گۆناهیم نه اولدو کی، قارا اوتاغا یئرلشدیردی؟».
دئدیلر: «خانیم، بو گۆن باییندیر خاندان بویروق بئلهدیر کی، اوغلوقیزی
اولمایانی تانری قارغاییبدیر؛ بیز ده قارغاییریق».
دیرسه خان یئریندن قالخدی: «ایگیدلریم، قالخیب یئرینیزدن دورون! بو
بؤیوک عیب منه یا مندن، یا آروادداندیر»،-دئدی.
دیرسه خان ائوینه گلدی. چاغیریب قادینینی سویلاییر، گؤرک، خانیم، نه
سویلاییر. سویلاما. دئییر:
بری گل، باشیمین باختی، ائویمین تاختی!
ائودن چؽخیب یئریینده سرو بویلوم!
توپوغونا سارماشاندا قارا ساچلیم!
قورولموش یایا بنزر چاتما قاشلیم!
قوشا بادام سؽغمایان دار آغیزلیم!
پاییز آلماسینا بنزر آل یاناقلیم!
قادینیم، دایاغیم، دؤل وئرنیم!
گؤرورسنمی نهلر اولدو؟
باییندیر خان قالخیب یئریندن دورموش، بیر یئرده آغ اوتاق، بیر یئرده
قؽرمیزی اوتاق، بیر یئرده قارا اوتاق تیکدیرمیشدیر. «اوغوللولاری آغ اوتاقدا،
قؽزلینی قؽرمیزی اوتاقدا، اوغلو-قؽزی اولمایانی قارا اوتاقدا اوتوردون؛ آلتینا
قارا کئچه دؤشگین، اؤنونه قارا قویون اتینین قووورماسینی گتیرین:
یئییر-یئسین، یئمیرسه، دورسون-گئتسین. بیر آدامین کی، اوغلو-قؽزی اولمایا،
اونو الله قارغاییبدیر، بیز ده قارغاییریق» – دئمیشدیر.
گلیب قارشیلادیلار، قارا اوتاقدا اوتورتدولار، قارا قویون اتیندن قووورمانی
اؤنومه گتیردیلر. «اوغلو-قؽزی اولمایانی تانری قارغاییبدیر، بیل
کی، بیز ده قارغایاریق» – دئدیلر. «سندنمیدیر، مندنمیدیر، نهدندیر
الله بیزه بیر یئتکین اوغول وئرمیر؟» – دئدی. سویلادی:
خان قؽزی، یئریمدن دوروممو؟
یاخاندان-بوغازیندان توتوممو؟
قابا دیزیمین آلتینا سالیممی؟
بؤیوک، ایتی، پولاد قؽلینجیمی الیمه آلیممی؟
اؤز گؤودندن باشینی کسیممی؟
جان شیرینلیگینی سنه بیلدیریممی؟
آلجا قانینی یئر اۆزونه تؤکوممو؟
خان قؽزی، سببی نهدیر، دئ منه!
قاتی جزا وئررم ایندی سنه! – دئدی.
دیرسه خانین قادینی سویلامیش، گؤرک، نه سویلامیشدیر:
آی دیرسه خان، منه غضبلنمه!
اینجیییب آجی سؤزلر سؤیلهمه!
یئریندن قالخ، آیاغا دور،
یئر اۆزونده بؤیوک چادیر قور!
آیغیر، بوغرا، قوچ قؽردیر!
ایچ اوغوزون، داش اوغوزون بیلرینی اۆستونه یؽغ!
آج گؤرسن، دویدور؛ چؽلپاق گؤرسن، گئییندیر!
بورجلونو بورجوندان قورتار!
تپه کیمی ات یؽغ، گؤل کیمی قؽمیز ساغدیر!
بؤیوک شادلیق مجلیسی قور، اللهدان آرزونو دیله!
بلکه بیر آغزی دوعالینین آلقیشی ایله
تانری بیزه بیر یئتکین اؤولاد وئره، – دئدی.
دیرسه خان آروادینین سؤزو ایله بؤیوک مجلیس قوردوردو، اللهدان
ایستهیینی دیلهدی. آتدان آیغیر، دوهدن بوغرا، قویوندان قوچ قؽردیردی. ایچ
اوغوز، داش اوغوز بیلرینی اورا توپلادی. آج گؤردوسه، دویدوردو.
یالین گؤردوسه، گئییندیردی. بورجلونو بورجوندان قورتاردی. تپه کیمی
ات یؽغدی. گؤل کیمی قؽمیز ساغدیردی. ال گؤتوروب آرزولارینی دیلهدیلر.
الله بیر آغزی دوعالینین آلقیشی ایله اؤولاد وئردی. آروادی حامیله اولدو. بیر
نئچه مۆدّتدن سونرا ایسه بیر اوغلان دوغدو. اوغلانجیغی دایهلره وئردی،
ساخلاتدی...
آت آیاغی ایتی، اوزان دیلی چئویک اولور. ییهسی اولان یئکلیر، قابیرغالی بؤیویور.
اوغلان اون بئش یاشینا گیردی. اوغلانین آتاسی کؤچوب باییندیر خانین
آداملارینا قاریشدی.
دئییلهنه گؤره، باییندیر خانین بیر بوغاسی و بیر ده بوغراسی واردی.
او بوغا برک داشا بوینوز وورسا، اون کیمی اۆیودردی. بیر یازدا، بیر ده
پاییزدا بوغا ایله بوغرانی ساواشدیریردیلار. باییندیر خان قالین اوغوز بیلری
ایله تاماشایا باخیر، ایلنیردی.
بیر دفعه، سولطانیم، یئنه یازدا بوغانی سارایدان چؽخاردیلار. دمیر
زنجیرلی بوغانی اۆچ کیشی ساغدان، اۆچ کیشی ده سول یاندان توتموشدو. گلیب
مئیدانین اورتاسیندا قویوب گئتدیلر. بو واخت دیرسه خانین اوغلو اۆچ اوشاقلا
مئیداندا «آشیق-آشیق» اویناییردی. بوغانی قویوب گئدنده اوغلانلارا
«قاچ» دئدیلر. اوغلانلارین اۆچو قاچدی، دیرسه خانین اوغلو قاچمادی. هۆندور
مئیدانین اورتاسیندا دوردو-باخدی. بوغا دا هۆجوم ائدیب اوغلانا ساری
گلدی. ایستهدی کی، اوغلانی هلاک ائتسین. اوغلان بوغانین آلنینا چپهکی بیر
ضربه ووردو. بوغا دال-دالی گئتدی، گئری قاییدیب اوغلانا هۆجوم ائتدی. اوغلان
یئنه بوغانین آلنینا مؤحکم بیر یومروق ووردو؛ بو دفعه بوغانین
آلنینا یومروغونو دایادی، ایتلهییب مئیدانین باشینا چؽخاردی.
اوغلانلا بوغا خئیلی چکیشدیلر. بوغانین ایکی کۆرهیی اۆستونده کؤپوک
دوردو. نه اوغلان، نه ده بوغا اۆستون گلیردی. اوغلان فیکیرلشیب اؤز-اؤزونه
دئدی: «بیر داما دیرک وورورلار، او داما دایاق اولور. من نیه بونون
آلنینا دایاق اولوب دورورام؟» یومروغونو بوغانین آلنیندان چکیب،
یولوندان آتیلدی. بوغا آیاق اۆستونده دورا بیلمهدی، یؽخیلدی؛ تپهسی اۆسته
دۆشدو. اوغلان بؽچاغینا ال آتدی. بوغانین باشینی کسدی.
اوغوز بیلری گلیب، اوغلانین باشینا توپلاشدیلار، احسن دئدیلر.
«ددهم قورقود گلسین، بو اوغلانا آد قویسون: اؤزویله گؤتوروب، آتاسینین
یانینا گئتسین. آتاسیندان اوغلانا بیلیک ایستهسین، تخت آلیب وئرسین»-
دئدیلر.
چاغیردیلار، دده قورقود گلدی. اوغلانی گؤتوروب آتاسینین یانینا
گئتدی. دده قورقود اوغلانین آتاسینا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیش
– دئمیشدیر:
هئی دیرسه خان! اوغلانا بیلیک وئر،
تخت وئر، -گۆجلودور، اردملیدیر!
بوینو اوزون بدوی آت وئر،
قوی مینسین، هۆنرلیدیر!
یایلاغیندان اون قویون وئر،
بو اوغلانا شیشلیک اولسون، جۆثّهلیدیر!
قایتاباندان قؽزیلی دوه وئر بو اوغلانا،
قوی یۆکلهسین، هۆنرلیدیر!
قؽزیل تاغلی هۆندور ائو وئر بو اوغلانا،
کؤلگه اولسون، اردملیدیر!
چینی قوشلو جۆبّه-دون وئر سن بو اوغلانا،
قوی گئیینسین، هۆنرلیدیر!
بو اوغلان باییندیر خانین اوجا مئیدانیندا ووروشموشدور. سنین اوغلون
بیر بوغا اؤلدورموشدور، قوی آدی «بوغاج» اولسون. آدینی من وئردیم،
یاشینی الله وئرسین، -دئدی.
دیرسه خان اوغلانا بیلیک وئردی، تاخت وئردی. اوغلان تاختا چؽخدی، آتاسینین
قؽرخ ایگیدینی اونوتدو. او قؽرخ ایگید حسد چکدی، کین ساخلادی. بیر-بیرینه
سؤیلهدیلر: «گلین، اوغلانی آتاسینین گؤزوندن سالاق. بلکه آتاسی اونو اؤلدوره،
حؤرمتیمیز اونون آتاسی یانیندا یئنه خوش اولا، آرتیق اولا»، -دئدیلر.
بو قؽرخ ایگیدین ایگیرمیسی بیر یانا، ایگیرمیسی ده او بیری یانا گئتدی. اوّلجه
ایگیرمیسی گئدیب، دیرسه خانا بو خبری گتیردی: «گؤرورسنمی، دیرسه
خان، نهلر اولدو؟ یاریماسین سنین اوغلون، نانکور و فرسیز چؽخدی. قؽرخ
ایگیدینی دستهسینه قاتیب، قالین اوغوزون اۆستونه یۆروش ائتدی. هارادا گؤزل
واردیسا، چکیب آلدی. آغ ساققاللی قوجانین آغزینا، آغ بیرچکلی قارینین
سۆدونه سؤیدو. آخان دورو سولاردان، چؽلپاق یاتان آلا داغدان سؤز-سوو
آدلاییب-کئچر، خانلار خانی باییندیرا خبر چاتار. «دیرسه خانین اوغلو
بئله یاراماز ایشلر گؤروب» دئسهلر، یئر اۆزونده گزمهییندن اؤلمهیین
یاخشی اولار. باییندیر خان سنی چاغیرار، سنه آغیر جزا وئرر. بئله اوغول
سنین نیینه گرکدیر؟ بئله اوغولون اولماسیندان اولماماسی یاخشیدیر.
اؤلدورسهنه!»- دئدیلر.
دیرسه خان: «گئدین، گتیرین، اؤلدوروم!» – دئدی. بئله دئدیکده، خانیم،
او نامردلرین ایگیرمیسی ده گلیب چؽخدی و بیر ایفتیرا دا اونلار گتیردیلر. دئدیلر:
«دیرسه خان، سنین اوغلون قالخیب یئریندن دوردو، کؤکسو گؤزل بؤیوک
داغا اووا چؽخدی. سن وار ایکن اوو اوولادی، قوش ووردو. آناسینین یانینا گؤتوروب
گلدی. آل شرابین تۆندونو آلدی، ایچدی. آناسی ایله دیلبیر اولوب، آتاسینا
قصد ائتمک ایستهییر. سنین اوغلون نانکور چؽخدی. چؽلپاق یاتان آلا داغدان
اؤتوب، خانلار خانی باییندیرا خبر چاتار. «دیرسه خانین اوغلو بئله یاراماز
ایشلر گؤروب» دئیرلر. سنی چاغیردارلار، باییندیر خانین یانیندا سنه
جزا وئررلر. بئله اوغول نهیینه گرکدیر؟ اؤلدورسهنه!» – دئدیلر.
دیرسه خان دئدی: «گئدین، گتیرین، اؤلدوروم! بئله اوغول منه گرک
دئییل!».
دیرسه خانین نؤکرلری دئییر: «بیز سنین اوغلونو نئجه گتیرک؟ سنین
اوغلون بیزیم سؤزوموزو دینلهمز، بیزیم سؤزوموزله گلمز. قالخیب یئریندن
دور. ایگیدلرینی اوخشاییب باشینا یؽغ؛ اوغلونلا گؤروش، یانینا آلیب
اووا چؽخ. قوش اوچوروب اوو اوولایاندا اوغلونو اوخلاییب اؤلدور! اگر بئله
اؤلدورمهسن، بیل کی، باشقا جۆر اؤلدوره بیلمزسن!». سویلاما:
سالخیم-سالخیم دان یئللری اسدیکده،
ساققاللی بوز، آج توراغای اؤتدوکده،
بدوی آتلار ییهسینی گؤروب کیشنهدیکده،
ساققالی اوزون تات کیشی آزان چکنده،
«عقلی»، «قارالی» سئچیلن چاغدا،
قالین اوغوزون گلینی-قؽزی بعضاًن چاغدا،
کؤکسو گؤزل بؤیوک داغلارا گۆن دینده،
ایگید بیلر، قهرمانلار بیر-بیریله دؤیوشنده...
دیرسه خان صبح تئزدن یئریندن دوردو. اوغلونو یانینا سالیب، اؤز قؽرخ
ایگیدینین دستهسینه قوشدو،اووا چؽخدی. اوو اوولادیلار، قوش ووردولار. او قؽرخ
نامردین بیر نئچهسی اوغلانین یانینا گلیب دئییر: «آتان دئدی، کئییکلری
قوووب گتیرسین، منیم قارشیمدا توپلاسین؛ اوغلومون آت سییرتمگینی،
قؽلینج چالماغینی، اوخ آتماغینی گؤروم، سئوینیم، اؤیونوم!».
اوغلان جاواندیر، نه بیلسین؟ کئییکی قوووب گتیریر، آتاسینین قارشیسیندا
قؽجیقلاندیریب-آجیقلاندیریردی کی، «آتام آت چاپماغیما باخسین، – اؤیونسون؛
اوخ آتماغیما باخسین، – فرحلنسین؛ قؽلینج چالماغیما باخسین –
سئوینسین!».
او قؽرخ نامرد ایسه دئییر: «دیرسه خان، گؤرورسنمی، اوغلانی؟ چؤلدندوزدن
کئییکی قووور، سنین قاباغینا گتیریر کی، کئییکه آتارکن اوخلا
سنی ووروب اؤلدورسون. اوغلون سنی اؤلدورمهمیش سن اوغلونو اؤلدور!».
اوغلان کئییکی قووارکن آتاسینین اؤنوندن گلیب-گئدیردی. دیرسه خان
قورقود سینیرلی برک یایینی الینه آلدی. اۆزنگییه قالخیب مؤحکم چکدی،
سرراست آتدی: اوغلانی ایکی کۆرگینین آراسیندان ووروب یؽخدی. اوخ یاراسیندان
اوغلانین قانی شورولدادی، قوینونا دولدو. او، بدوی آتینین بوینونو قوجاقلاییب
یئره یؽخیلدی.
دیرسه کؤورلیب اوغلونون اۆستونه آتیلماق ایستهدی. او قؽرخ نامرد
قویمادی. آتینین جیلووونو دؤندریب قرارگاهینا گلدی.
دیرسه خانین آروادی «اوغلانجیغیمین ایلک اووودور» دئیه آتدان آیغیر،
دوهدن بوغرا، قویوندان قوچ قؽردیرمیشدی. «اووو قانلی اوغوز بیلرینی
یئدیریم-ایچیریم، سئویندیریم» دئدی. اؤزونو یؽغیشدیریب یئریندن جلد دوردو.
قؽرخ اینجه قؽزی دا اؤزو ایله گؤتوردو. دیرسه خانا طرف گئتدی. قاپاق
قالدیردی، دیرسه خانین اۆزونه باخدی. ساغینا-سولونا گؤز گزدیردی، اوغلونو
گؤرمهدی. قارا باغری سارسیلدی. اۆرگی تامام یئریندن اوینادی. قارا
قؽیما گؤزلری قان-یاشلا دولدو. چاغیریب دیرسه خانا سویلاییر، گؤرک، خانیم،
نه سویلاییر:
باشیمین باختی، ائویمین تاختی، بری گل!
خان آتامین کۆرهکنی،
خانیم آنامین سئویلهنی،
آتام-آنام وئردیگی،
گؤز آچاراق گؤردوگوم،
کؤنول وئریب سئودیگیم، آ دیرسه خان!
قالخیب یئریندن دوردون،
قارا یاللی گؤزل قازلیق آتینی میندین.
کؤکسو گؤزل بؤیوک داغا اووا چؽخدین.
ایکی گئتدین، بیر گلیرسن، بالام هانی؟
قارا دؤراندا تاپدیغیم اوغول هانی؟
چؽخسین منیم بو کور گؤزوم، آ دیرسه خان،
یامان سیریییر.
کسیلسین اوغلون امن سۆد داماریم، یامان سؽزلاییر.
ساری ایلان سانجمادان آغجا بدنیم قالخیب شیشیر.
تکجه-بیرجه اوغلوم گؤرونمور، باغریم یانیر.
قورو-قورو چایلارا سوچو سالدیم،
قارا دونلو درویشلره نذیرلر وئردیم.
آج گؤردوم، -دویوردوم؛ یالین گؤردوم، -گئییندیردیم.
تپه کیمی ات یؽغدیم، گؤل کیمی قؽمیز ساغدیردیم.
آرزو-دیلکله بیر اوغول گۆجله تاپدیم.
یالنیز اوغلومون خبرینی، آ دیرسه خان، دئ منه!
قارشیداکی آلا داغدان بیر اوغول اوچوردونسا، دئ منه!
ایتی آخان جوشغون سودان آخیتدینسا، دئ منه!
آسلانا-قاپلانا اوغلومو یئدیرتدینسه، دئ منه!
قارا دونلو، آزغین دینلی کافیرلره توتدوردونسا، دئ منه!
خان آتامین یانینا من گئدیم،
آغیر خزینه، بؤیوک قوشون آلیم،
آزغین دینلی کافیر اۆستونه گئدیم،
یارالانیب قازلیق آتیمدان ائنمهیینجه،
یئنیمله، اتگیمله آل قانیمی سیلمهیینجه،
قول-بود اولوب یئر اۆستونه دۆشمهیینجه،
تک اوغلومون یولوندان من دؤنمرم.
یالنیز اوغول خبرینی، آ دیرسه خان، دئ منه!
قارا باشیم قوربان اولسون بو گۆن سنه! – دئدی، زاریلداییب آغلادی.
آروادی بئله دانیشاندا دیرسه خان جاواب وئرمهدی. او قؽرخ نامرد
قاباغا گلهرک دئدی: «اوغلون ساغ-سالاماتدیر، اوودادیر. بو گۆن صاباح
هاردا ایسه، گلر. قورخما، قایغیلانما، بی سرخوشدور، جاواب وئره
بیلمیر».
دیرسه خانین آروادی قاییدیب گئری دؤندو. دؤزمهدی، قؽرخ اینجه قؽزی اؤزو
ایله گؤتوروب، بدوی آتا میندی، اوغلونو آختارماغا گئتدی. قؽشدا-یازدا
قاری-بوزو اریمهین قازلیق داغینا گلدی-چؽخدی. آلچاق یئرلری گزدی،
چاپیب اوجا یئرلره چؽخدی. باخدی-گؤردو کی، بیر درهنین ایچینده قارغاقوزغون
ائنیر-چؽخیر، قونور-قالخیر. بدوی آتینی سۆروب، او طرفه چاپدی.
سن دئمه، سولطانیم، اوغلان او آرادا یؽخیلیبمیش. قارغا-قوزغون قان
گؤروب، اوغلانین اۆستونه قونماق ایستهییردی. اوغلانین ایکی اوو ایتی واردی، قارغاقوزغونو
قوووردو، قونماغا قویموردو. اوغلان اورادا یؽخیلاندا بوز آتلی
خؽزیر اوغلانین یانیندا حاضیر اولدو. اۆچ دفعه یاراسینی الییله سؽغاللاییب:
«اوغلان، قورخما، سنه بو یارادان اؤلوم یوخدور. داغ چیچگی ایله آنانین
سۆدو سنین یارانا ملهمدیر»-دئییب یوخ اولدو.
اوغلانین آناسی چاپیب، اوغلانین اولدوغو یئره گلیب چؽخدی. باخدی گؤردو
اوغلو آل قانینا بولاشیب یاتیر. چاغیراراق اوغلانجیغینی سویلاییر، گؤرک،
خانیم، نئجه سویلاییر:
قارا قؽیما گؤزلرینی یوخو آلمیشدیر، آچ داها!
او اوزانمیش قول-قؽچینی یؽغیشدیر داها!
تانری وئرن شیرین جانا گلدین داها،
اۆز-گؤزونده جان قالیبسا، اوغول، خبر وئر منه!
قارا باشیم قوربان اولسون، اوغول، سنه!..
نیه آخیر سنین سولارین، قازلیق داغی،
بئله آخماقدانسا، هئچ آخماسین!
نیه بیتیر سنین اوتلارین، قازلیق داغی،
بئله بیتمکدنسه، هئچ بیتمهسین!
کئییکلرین قاچیر سنین، قازلیق داغی،
قاچار ایکن قاچماز اولسون، داشا دؤنسون!
نه بیلیم، اوغول، آسلاندان، یوخسا قاپلاندان اولدو؟
نه بیلیم، اوغول، بو قضا سنه هارادان اولدو؟
بدنینده جانین وارسا، خبر وئر، اوغول،
قارا باشیم قوربان اولسون، اوغول، سنه!
آغیز-دیلدن بیر نئچه سؤز، خبر منه!
بئله دئدیکده اوغلانین قولاغینا سس دَیدی. او، باشینی قالدیردی، آزاجیق گؤزونو
آچدی. آناسینین اۆزونه باخدی. سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
بری گل، آغ سۆدونو امدیگیم، خانیم آنا!
آغ بیرچکلی، حؤرمتلی، جانیم آنا!
«آخار سولار» دئییب قارغاما،
قازلیق داغینین سولارینین گۆناهی یوخدور.
قاچان کئییکلرینی قارغاما،
قازلیق داغینین گۆناهی یوخدور.
آسلانینی، قاپلانینی قارغاما،
قازلیق داغینین گۆناهی یوخدور.
قارغاییرسان، آتامی قارغا،
بو سوچ، بو گۆناه آتامیندیر، – دئدی.
اوغلان یئنه دئدی: «آنا، آغلاما؛ قورخما، بو یارادان منه اؤلوم
یوخدور. بوز آتلی خؽزیر یانیما گلدی، اۆچ دفعه یارامین اۆستونده ال گز-
دیردی. «بو یارادان سنه اؤلوم یوخدور. داغ چیچگی ایله آنان سۆدو سنه
درماندیر»، – دئدی».
اوغلان بئله دئدیکده قؽرخ اینجه قؽز یاییلیب، داغ چیچگی توپلادی.
اوغلانین آناسی امجهیینی بیر سؽخدی، سۆدو گلمهدی. ایکی سؽخدی، سۆدو گلمهدی.
اۆچونجوده اؤزونه بیر ضربه ووردو، سؽخدی، سۆدله قان قاریشیق گلدی.
داغ چیچگی ایله سۆدو اوغلانین یاراسینا چکدیلر. اوغلانی آتا میندیردیلر،
گؤتوروب ائوه گتیردیلر. اوغلانی حکیملره تاپشیریب دیرسه خاندان گیزلتدیلر.
آت آیاغی ایتی، اوزان دیلی چئویک اولور، خانیم! اوغلانین یاراسی قؽرخ گۆنده
ساغالدی، ساپ-ساغلام اولدو. اوغلان آتا مینیر، قؽلینج قورشانیردی. اوو اوولاییر،
قوش ووروردو. دیرسه خانین ایسه خبری یوخ ایدی. اوغلونو اؤلموش بیلیردی.
او قؽرخ نامرد بونو دویدو. «نه ائیلهیک؟» دئیه دۆشوندولر. «دیرسه
خان اوغلونو گؤررسه، اوتورماز، هامیمیزی قؽرار»، – دئدیلر. «گلین،
دیرسه خانی توتاق، آغ اللرینی آردینا باغلایاق، آغ بوینونا قؽل سیجیم
تاخاق، گؤتوروب کافیر ائللرینه گئدک»، – دئیه دیرسه خانی توتدولار، آغ
اللرینی آردینا باغلادیلار، بوینونا قؽل سیجیم تاخدیلار، آغ اتیندن قان
چؽخینجا دؤیدولر. دیرسه خان پیادا، بونلار آتلی گئتدیلر، قالین ائللرینه
یؤنلدیلر. دیرسه خان دوستاق اولدو – گئتدی. اونون دوستاقلیغیندان اوغوز
بیلرینین خبری یوخ ایدی.
سن دئمه، سولطانیم، دیرسه خانین آروادی بونو دویوبموش؛ اوغلونون
قارشیسینا گئدیب سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلاییب دئمیشدیر:
گؤرورسنمی، آی اوغول، نهلر اولدو؟!
سرت قایالار اوینامادی، یئر اووولدو.
ائلده دۆشمن یوخکن آتانین اۆستونه دۆشمن گلدی.
آتانین او قؽرخ نامرد یولداشی اونو توتدو.
آغ اللرینی آردینا باغلادیلار.
آغ بوینونا قؽل سیجیم تاخدیلار.
اؤزلری آتلی، آتانی پیادا یئریتدیلر.
آلیب اوزاق کافیر ائللرینه یؤنلدیلر.
خان اوغلوم! قالخیب یئریندن آیاغا دور!
قؽرخ ایگیدینی دستهنه قات!
آتانی او قؽرخ نامرددن قورتار!
یئری، اوغول!
آتان سنه قؽیدیسا دا، سن آتانا قؽیما! – دئدی.
اوغلان آناسینین سؤزونو سؽندیرمادی. بوغاج بی یئریندن دوردو.
بؤیوک، ایتی پولاد قؽلینجینی بئلینه قورشادی. آغ توزلوجا برک یایینی الینه
آلدی. قؽزیل نیزهسینی الینه گؤتوردو. گؤزل بدوی آتینی توتدوروب میندی.
قؽرخ ایگیدینی یانینا آلیب، آتاسینین آردینجا چاپیب گئتدی.
او نامردلر ده بیر یئرده دایانیب دینجلیردیلر. آل شرابین
تۆندوندن ایچیردیلر. بوغاج خان چاپیب یئتیشدی. او قؽرخ نامرد اونو گؤروب
دئدی: «گلین، گئدک، او ایگیدی توتاق گتیرک. ایکیسینی بیر یئرده کافیره
یئتیرک». دیرسه خان دئدی: «قؽرخ یولداشیم، آمان وئرین! تانرینین بیرلیگینه
شۆبهه یوخدور. منیم اللریمی آچین، قولچا قوپوزومو وئرین، او
ایگیدی گئری دؤندریم. سونرا منی یا اؤلدورون، یا دا دیری آپارین!»
اللرینی آچدیلار، قولچا قوپوزونو وئردیلر. دیرسه خان اوغلو اولدوغونو
بیلمهدی، قارشییا گلیب سویلاییر، گؤرک، خانیم، نه سویلاییر:
بوینو اوزون بدوی آتلار گئدیرسه، منیمکی گئدیر،
ایچینده سنین ده میندیگین وارسا، ایگید، دئ منه،
ساواشمادان-ووروشمادان آلیب وئریم، قاییت گئری!
یایلاقدان اون مین قویون گئدیرسه، منیمکی گئدیر،
ایچینده سنین ده شیشلیگین وارسا، سؤیله منه،
ساواشمادان-ووروشمادان آلیب وئریم، قاییت گئری!
قایتاباندان قؽزیلی دوه گئدیرسه، منیمکی گئدیر،
ایچینده سنین ده یۆکلهدیگین وارسا، سؤیله منه،
ساواشمادان-ووروشمادان آلیب وئریم، قاییت گئری!
قؽزیل تاغلی اوجا ائولر گئدیرسه، منیمکی گئدیر،
ایچینده سنین ده اوتاغین وارسا، ایگید، سؤیله منه،
ساواشمادان-ووروشمادان آلیب وئریم، قاییت گئری!
آغ اۆزلو، آلا گؤزلو گلینلر گئدیرسه، منیمکی گئدیر،
ایچینده سنین ده نیشانلین وارسا، ایگید، دئ منه.
ساواشمادان-ووروشمادان آلیب وئریم، قاییت گئری!
آغ ساققاللی قوجالار گئدیرسه، منیمکی گئدیر،
ایچینده سنین ده آغ ساققاللی آتان وارسا، دئ منه،
ساواشمادان-ووروشمادان خیلاص ائدیم، قاییت گئری!
منیم اۆچون گلدینسه، اوغلانجیغیمی اؤلدورموشم.
ایگید، سنین یازیغین گلمهسین، قاییت گئری!
اوغلان بورادا آتاسینا سویلامیش، گؤرک، خانیم، نه سویلامیشدیر:
بوینو اوزون بدوی آتلار گئدیرسه، سنینکی گئدیر؛
منیم ده ایچینده میندیگیم وار،
قؽرخ نامرده قویمارام!
قایتاباندان قؽزیلی دوه سنینکی گئدیر،
منیم ده ایچینده یۆکلهدیگیم وار،
قؽرخ نامرده قویمارام!
یایلاقدان گئدن مین-مین قویون سنینکیدیر،
منیم ده ایچینده شیشلیگیم وار،
قؽرخ نامرده قویمارام!
سنین آغ اۆزلو، آلا گؤزلو گلینلرین گئدیرسه،
ایچینده منیم ده نیشانلیم وار،
قؽرخ نامرده قویمارام!
قؽزیل تاغلی اوجا ائولرین گئدیرسه،
ایچینده منیم ده اوتاغیم وار،
قؽرخ نامرده قویمارام!
سنین آغ ساققاللی قوجالارین گئدیرسه،
ایچینده منیم ده بیر عقلی چاشمیش،
باشی ایتمیش قوجا آتام وار،
قؽرخ نامرده قویمارام! – دئدی؛
قؽرخ ایگیدینه چالماسینی یئللهدی، ال ائیلهدی. قؽرخ ایگید بدوی آتینی اویناتدی،
اوغلانین یانینا یؽغیلدی.
اوغلان قؽرخ ایگیدینی گؤتوروب، آتینی ایرهلی سۆردو، ووروشدو، دؤیوشدو.
کیمینین بوینونو ووردو، کیمینی دوستاق ائتدی. آتاسینی خیلاص ائدیب قاییتدی،
گئری دؤندو.
دیرسه خان بورادا یئنه اوغلونون ساغ اولدوغونو بیلدی. خانلار خانی،
اوغلانا بیلیک وئردی، تاخت وئردی. ددهم قورقود بوی بویلادی، سوی سویلادی،
بو اوغوزنامهنی دۆزدو-قوشدو، بئله دئدی:
اونلار دا بو دۆنیادان گلدی، کئچدی،
کاروان کیمی قوندو، کؤچدو.
اونلاری دا یئر گیزلهدی، اجل آلدی.
فانی دۆنیا یئنه قالدی...
(گلیملی-گئدیملی دۆنیا،
سون اوجو اؤلوملو دۆنیا!)
قارا اؤلوم گلدیکده کئچید وئرسین.
ساغلیقلا دؤولتینی الله آرتیرسین.
او تعریفلهدیگیم اوجا تانری یار اولوب یاردیم ائتسین.
خئییر-دوعا وئرک، خانیم:
یئرلی بؤیوک داغلارین یؽخیلماسین!
کؤلگهلیجه اوجا آغاجین کسیلمهسین!
جوشغون آخان گؤزل سویون قوروماسین!
قانادلارینین اوجلاری قؽریلماسین!
چاپارکن آغ-بوز آتین بۆدرهمهسین!
دؤیوشنده بؤیوک، ایتی پولاد قؽلینجین گؤدلمهسین!
ووروشارکن اوزون نیزن اگیلمهسین!
آغ بیرچکلی آنانین یئری بهیشت اولسون!
آغ ساققاللی آتانین یئری جنّت اولسون!
حاق یاندیران چؽراغین دایم یانسین!
قادر تانری سنی نامرده مؤحتاج ائیلهمهسین،
خانیم، هئی!..


text:
صمد بهرنگی
صمد بهرنگی (۲ قورا پیشیرن - تیر ۱۳۱۸ - ۹ زومار آیی-شهریور ۱۳۴۷) ایرانلی آذربایجانلی، اوشاقادبیات ساحهسینده یازیچی، چئویرمن، آذربایجان فولکولورون توپلویجوسو و شاعیر. صمد بهرنگی 29 یاشیندا ایبهاملی صورتده آراز چاییندا غرق اوْلدو.
یاشاییش[دَییشدیر]
صمد بهرنگی قورا پیشیرن (تیر) آیینین 2-جی گونو تبریز شهرینین چرنداب محلهسینده، یوخسول بیر عاییلهده دونیایا گلدی. آتاسینین آدی عزت و آناسینین آدی سارا-ایدی. صمد بهرنگینین ایکی قارداش و اوچ باجیسی اوْلوبدور. آتاسی فهلهچیلیکله یاشاییردی. نهایت یوخسوللوق فیشاری آلتیندا، ایشلهمک اۆچون باکی شهرینه گئتدی.
صمد بهرنگی 1334-جو ایل تبریزین دانیشسراسینا گیردی و 1336-جی ایل درسین قورتوردو. هامان ایلین خزل (مهر) آییندا 18-یاشی اوْلان زاماندان موعلم اوْلدو. اونون موعلم چیلیگی عوموما کندلرده کئچدی.
1337-جی ایلین خزل آییندا، تبریز بیلیمیوردونون اینگیلیسجه دیل و ادبیات ریشتهسینده تحصیل آلماغا باشلادی. موعلمچیلیکله یاناشی اؤیرنجیلیگی 1341-جی ایلین قیزاران آییندا (خرداد) سوْنا چاتدی.
بهرنگی 1347-جی ایل، زومار آیینین 9-وندا، شامگوالیک کندینیندن یاخینلیغیندا، آراز چاییندا غرق اوْلوب دونیاسین دَییشدی. اونون اؤلوسو نئچه گوندن سوْنرا، زومار آیینین 12-سینده کلاله پاسگاهینین یانیندا تاپدیلار. مئییت بوغولدوغو یئردن نئچه کیلومتر فاصیلهده دایانمیشدی. صمد بهرنگی تبریزین ایمامیه قبریستانیندا باسدیریلیبدیر.[۱][۲]
ساواک و بهرنگی علئیهینه فعالیت[دَییشدیر]
1341-جی ایلده صمد، مصلحت اولمایان سوزلری دانیشماق ایتیهامیله، دبیریستاندا ایخراج و دبیستان سطحینده درس وئرمک اۆچون یوللاندی. بیر ایل اوندان سوْنرا، "فرهنگ آذربایجان"ین او واختکی رَییسینین الیله دادگاها گئتدی آنجاق تبرئه اولدو.
1342-جی ایلده آذربایجان اوخولاری اۆچون حاضیرلادیغی کیتابی، جلال آلاحمدین سیفاریشیله، یاییلماق اۆچون ائورنسل ساوادسیزلیقلا موباریزه کومیتهسینه یوللادی. آنجاق کومیته اؤیهلری کیتابدا گئنیش دَییشیکلیکلر وئرمک ایستهدیلر و صمد کیتابی گئریه قایتاردی و بو ایشیله کومیتهنین آداملارین دوشمانچیلیغین قازاندی.
1343-جو ایل صمد بهرنگی "پاره پاره" کیتابی اۆچون تعقیب اوْلوندو و دادگاهها 6 آی مودتینده ایشدن آزاد اوْلوندو. همین ایلده "افشین پرویزی" کیمین تاخما آدلا دبیستان اوشاقلارینا اینشا کیتابی یازدی. همین ایلین قیروو (آبان) آییندا کیلاسلارا قاییتماق ایجازهسی اونا وئریلدی. 40-جی اونایللیگین اورتاسیندا صمدین نئچه یولداشی توتوقلانیب و اعدام اوْلدولار. بۇ ایللر صمد اؤیرنجیسل آکسیالاردا شیرکت ائتدی. بۇ ایللرده ساواک بهرنگینین ایشلرینه حساس اوْلدو. هده-قوخوتمالار باشلاندی و نئچه سئری توبیخ، جریمه و سورگون اوْلوندو.
صمدین عؤمرو "خیرداجا قارابالیق" داستانین یایاندان سوْنرا بیر آی سوردو و بیر آیدان سوْنرا او آراز چاییندا ایبهاملی صورتده غرق اوْلدو. اون گون اؤلوموندن اونجه ساواک قووهلری صمدین ائوینه هوجوم گتیریب و اونا هده-قورخو گلمیشدیلر.[۱][۲]
ایبهاملی اؤلوم[دَییشدیر]
صمد بهرنگینین اؤلومو بارهسینده موختلیف نظرلر واردیر. صمدین پهلوی دولتی الیله اؤلدورولمهسی بۇ نظرلرین بیریدیر. آیری نظره گؤره صمد سودا اوزمک باشارمادیغی اۆچون آراز چاییندا غرق اوْلوبدور.
تکجه حمزه فراهتی آدلی بیریسینین غرق زامانی صمدین یانیندا اوْلدوغو بللیدیر. صمد قارداشی اوْلان اسد دئییر کی ایکی آیدان سوْنرا فراهتینی بهروز دولتآبادینین ائوینده گؤرور. دولتآبادی فراهتینین دیلیجه دئییر کی: "من بو طرفده ایدیم و صمدم او طرفلیکایدی. بیر دفعه گؤردوم کومکه چاغیریر نقدر چالیشدیم کومک ائده بیلمهدیم."
سیروس طاهباز بوبارهده بئله یازیر: "بهرنگی چیمک ایستهمیشدی و اوزمک و چیممک بیلمهدیکی اۆچون غرق اولوبدور. جلال آلاحمد بو اؤلومو مشکوک بیلیردی آما منیم اۆچون بهروز دولت آبادینین سوزو سونسوزایدی که اونون اؤلوموم دوغال بیلمیشدی، اوزمک باشارمادیغی اۆچون." صمدین قارداشی اسد، صمدین اوزمک باشارمامادیغین تایید ائدیر آنجاق طاهباز و اوبیرلرین نظرلری بارهده بئله دئییر: "هامی بهروز دولت آبادینین دیلیجه دانیشیرلار و گئرچکدن بوبارهده آراشدیرما آپارماییبدیر."
صمدین اؤلوم قتل بیلنلر بئله ایستیدلال ائدیرلر کی زومار آییندا آرازین سویو آز اولور و غرق اولماق احتیمالی چوخ آزالیر. اسد بهرنگی صمدین غرق اوْلدوغو یئرده سویون آز اولماغین تایید ائدیر و بئله دئییر:"البتده بعضی یئرلرده سویون چوخ اولماسی مومکوندور. هئچ کیم سویون گور یئرینده چیممک ایستهمز، صمد کی هئچ، او اوزمکده باشارمیردی." البتده سوزلرین بئله تکمیللهدیر: "هئچ کیم ایدیعا ائده بیلمز کی فراهتی ساواک مامورو و صمدین اؤلدورمه سی اۆچون مامور اولموشدو."
اسد بهرنگی بئله آرتیریر:"بیز آراز قیراغیندا صمدین جسدی دالیجان گزنده و صمدین سسلهیهنده ساواک مامورلاری، صمدین ائوینه توکولوب و هر شئیی بیربیرینه وورموشدولار...."[۱]
یارادیجیلیق[دَییشدیر]
بهرنگی 19 یاشیندا اوْلان زامان "عادت" آدیندا اوْلان ایلک داستانین یازدی، بیر ایل اوندان سوْنرا، آذربایجان فولکوروندان گوتورولموش "تلخون" داستانین "کتاب هفته" درگیسینده یایدی. بۇ داستاندا یازیچی "ص.قارانقوش" تاخما آدیندان فایدالانمیشدیر. سوْنرالار بهرنگی "مهد آزادی"، "توفیق" و.... گوندهلیکلرده یازیلارین یایماغا داوام ائتدی. او عومومیتله تاخما آدلارلا یازیلارین یاییردی. داریوش نواب مرغی، چنگیز مرآتی، بابک، افشین پرویزی، باتمیش و... بهرنگینین تاخما آدلارینین بیر نئچهسیدیر.
بهرنگی اینگیلیسجه و آنادولو تۆرکجهسینده اوْلان بعضی کیتابلاری فارسجا و فارسجادا اوْلان اثرلری آذربایجان تۆرکجهسینه چئویریبدیر. فارسجادان تۆرکجهیه چئویردیگی اثرلرده، مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد و نیما یوشیج-ین شعرلری یئرلشیر.[۱][۲]
اثرلری[دَییشدیر]
ناغیللار[دَییشدیر]
- بینام (آدسیز) - ۱۳۴۴
- اولدوز و کلاغها (اولدوز و قارغالار) - پاییز ۱۳۴۵
- اولدوز و عروسک سخنگو (اولدوز و دانیشان اویونجاق) - پاییز ۱۳۴۶
- کچل کفتر باز (گؤیرچینباز کچل) - آذر ۱۳۴۶
- پسرک لبو فروش (لبوساتان اوغلان) - آذر ۱۳۴۶
- افسانه محبت (محبت افسانهسی) - قیش (زمستان) ۱۳۴۶
- ماهی سیاه کوچولو (خیرداجا قارابالیق)- تهران، قویروق دوغان (مرداد) ۱۳۴۷
- پیرزن و جوجه طلاییاش (قاریننه و قیزیلدان اوْلان جوجهلری) - ۱۳۴۷
- یک هلو هزار هلو (بیر هولو مین هولو) - یاز (بهار) ۱۳۴۸
- ۲۴ ساعت در خواب و بیداری (24 ساعات یوخو و اویاغلیقدا) - یاز (بهار) ۱۳۴۸
- کوراوغلو و کچل حمزه - یاز (بهار) ۱۳۴۸
- تلخون و چند قصه دیگر (تلخون و نئچه آیری ناغیل) - ۱۳۴۲
- کلاغها، عروسکها و آدمها (قارغالار، اویونجاقلار و آداملار)
- آه !ما الاغها (آه! بیز ائششکلر)
- افسانه های آذربایجان (آذربایجان افسانهلری - تۆرکجه)[۳]
کیتابلار و مقالهلر[دَییشدیر]
- کند و کاو در مسائل تربیتی ایران (ایرانین تربیتی مسالهلرینده آختاریش) - یای (تابستان) ۱۳۴۴
- الفبای فارسی برای کودکان آذربایجان (آذربایجان اوشاقلاری اۆچون فارسجا الیفبا)
- اهمیت ادبیات کودک (اوشاق ادبیاتینین اؤنمی)
- مجموعه مقالهها (مقالهلر توپلوسو) - قورا پیشیرن (تیر) ۱۳۴۸
- فولکلور و شعر
- افسانههای آذربایجان(ترجمه فارسی) - جلد ۱ - (آذربایجان افسانهلری - فارسجایا چئویرمه - 1-جی جیلد) گولن (اردیبهشت) ۱۳۴۴
- افسانههای آذربایجان (ترجمه فارسی) - جلد ۲ - تهران، (آذربایجان افسانهلری - فارسجایا چئویرمه - 2-جی جیلد) گولن (اردیبهشت) ۱۳۴۷
- تاپما جالار، قوشما جالار (مثلها و چیستانها) - یاز (بهار) ۱۳۴۵
- پاره پاره (مجموعه شعر از چند شاعر) - قورا پیشیرن (تیر) ۱۳۴۲
- مجموعه مقالهها (مقالهلر توپلوسو)
- انشا و نامهنگاری برای کلاسهای ۲ و ۳ دبستان (2-جی و 3-جو ایلک اوخول اۆچون اینشا و نامهیازماق اؤرتمهسی)
- آذربایجان در جنبش مشروطه (آذربایجان مشروطه اینقیلابیندا)[۳]
چئويرمهلر[دَییشدیر]
- ما الاغها! (بیز ائششکلر)- عزیز نسین - پاییز ۱۳۴۴
- دفتر اشعار معاصر از چند شاعر فارسی زبان (موعاصیر فارس دیللی شاعیرلرین نئچهسینده شعر دفتری)
- خرابکار (قصههایی از چند نویسنده ترک زبان) (خارابچی - تورک دیللی یازیچیلاردان نئچه ناغیل) - قورا پیشیرن (تیر) ۱۳۴۸
- کلاغ سیاهه - مامین سیبیریاک (و چند قصه دیگر برای کودکان) (قارا قارغا) قیزاران (خرداد) ۱۳۴۸[۳]
صمد بارهسینده یازیلار[دَییشدیر]
- صمد جاودانه شد (صمد اؤلوموسوزلهشدی) - (علی اشرف درویشیان) - ۱۳۵۲
- کتاب جمعه - بیرینجی ایل - 6-جی سای- ۱۵ زومار ۱۳۵۸
- منوچهرهزارخانی - «جهان بینی ماهی سیاه کوچولو» (خیرداجا قارابالیغین دونیاگؤروشو) - آرش ایکینجی دوره، 5-جی سای - (۱۸) -آذر ۱۳۴۷
- برادرم صمد (قارداشیم صمد) یازار: اسد بهرنگی [۳]
- شصت و هفت سال با صمد بهرنگي و جاي خالياش در ادبيات کودکان ايران (67 ایل صمدبهرنگیایله و ایرانین اوشاق ادبیاتیندا اونون بوش یئری)، ناصر خالدیان
- صمد بهرنگی، عنصر پویای دانش و آگاهی (صمد بهرنگی، بیلیک و بیلیجیلیگین ایرهلیلهیَن عونصورو)، کیوان باژن
- یادگارهایی از صمد بهرنگی و برادرش اسد (صمد بهرنگی و قارداشی اسددن یادیگارلار)، مزدک علی نظری
- صمد بهرنگی، خالق قصه های پرسش آفرین (صمدبهرنگی، سورغو یارادان ناغیللارین یارادیجیسی)، زهرا شعبانی
- مرگ صمد و هیاهوی دروغگویان (صمدین اؤلومو و یالانچیلارین های-کویو)، اسد بهرنگی
- سلام عمو صمد، خسرو صادقی بروجنی
- نقدی بر دو گربه روی دیوار (دیوار اوستونده ایکی پیشیگین نقدی)، حسن نیکوفرید[۴]
- دوزگون، حسین. 'صمد بهرنگی منظومهسی' ، ایلک نشر: تبریز، 1347 ؛ سون نشر: تبریز، نشر بهرنگی، 1387.[۵]
قازاندیغی اؤدوللر[دَییشدیر]
صمد بهرنگی "خیرداجا قارابالیق" داستانیلا نئچه اؤدول قازانیبدیر. 1347-جی ایلده بۇ کیتاب، اوشاق قونوسوندا ایلین کیتابی سئچیلدی. بۇ داستان ایتالیانین بلون (Bologna) کیتاب سرگیسینین 6-جی دورونون اؤدولون قازاندی. آیریجا بۇ کیتاب چکاسلواکینین بییئنال اؤدولون 1969-جی ایلده صاحیب اوْلدو.[۶].
خیرداجا قارابالیق، صمد بهرنگینین ان تانینمیش اثریدیر.[۷] بۇ کیتاب اساسیندا اوروپادا جیزگی فیلمده چکیلیبدیر.[۸]
صمد بهرنگی آدینا اؤدول[دَییشدیر]
ایراندا فعالیت ائدن "اوشاقلار اۆچون كیتاب شوراسی" هر ایل اوشاق ادبیات ساحهسینده چالیشان یازیچی و چئویرنلر آراسیندا ان یاخشیسین سئچیردی و سئچیلنلره "صمد بهرنگی" اؤدولو وئریردی.[۹]
بولود قاراچولونون صمد بارهسینده شعری[دَییشدیر]
گونئی آذربایجانین تانینمیش شاعیری بولود قاراچولو، صمد بهرنگینی اؤلومو موناسیبت ایله بئله بیر شعر سؤیلهییبدیر:
قوربانیمی قبول ائله آراز
نه یازیم صمد؟!
دَنلی خرمنیمین یانماسین یازیم؟
سرین سو کوزهمین جالانماسین یازیم؟
داغلی سینهمین آلوولانماسین یازیم؟
من سنه نه یازیم صمد؟
حسرتیم کیمی یاخاجاق؟
گؤز یاشیما کیم باخاجاق؟
آراز یئنهده آخاجاق!
صمد! کیمی چاغیریم؟
نه قدر باغیریم؟
ص......مد!
سؤیله منه، سؤیله آراز!
ندن بیزله اوْلدون بئله آراز؟
کسدین ایکی قارداش آراسین
آلدین موغانین ساراسین
بوغدون ائلیمین دَیَرلی بالاسین!
بسدیر!
بس.....دیر!
قوربانیمی قبول ائله آراز… [۱۰]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ صمد بهرنگینین آدینا سایت. (فارسجا) صمد بهرنگی. صمد بهرنگینین آدینا سایت. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۲۳.
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ همشهری آنلاین (شنبه 2 اردیبهشت 1391). (فارسجا) زندگینامه: صمد بهرنگی (1318 - 1347). همشهری آنلاین. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۲۳.
- ^ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ صمد بهرنگینین آدینا سایت. (فارسجا) آثار صمد بهرنگی. صمد بهرنگینین آدینا سایت. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۲۳.
- ^ صمد بهرنگینین آدینا سایت. (فارسجا) مقالاتی پیرامون صمد بهرنگی و آثارش. صمد بهرنگینین آدینا سایت. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۲۳.
- ^ http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1159684&pageStatus=1&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author[دائمی اولو باغلانتیلی]
- ^ Brad Hanson, The "Westoxication" of Iran: Depictions and Reactions of Behrangi, al-e Ahmad, and Shariati, International Journal of Middle East Studies, ۱۵, ۱-۲۳, ۱۹۸۳
- ^ (فارسجا) صمد بهرنگی. کتابک سایتی. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۲6.
- ^ (فارسجا) گالری تصاویر. صمدبهرنگینین آدینا سایت. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۲6.
- ^ سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. (فارسجا) صدای ماندگار مهر ماه به مناسبت روز جهانی كودك. سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. یوخلانیلیب ۲۰۱۳-۰۱-۲6.
- ^ http://az.wikisource.org/wiki/%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C_%D9%82%D8%A8%D9%88%D9%84_%D8%A7%D8%A6%D9%84%D9%87_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%B2 Archived 2013-10-24 at the Wayback Machine. قوربانیمی قبول ائله آراز


text:
Füzuli
SattarBahlulzade-Fuzuli
___________________
محمد فضولی
قاندا( هاردا) اولسام ای پری کونلؤم سنین یانینده دیر
عشق دردی له خوشام ، اَل چک علاجیمدان طبیب
قیلما درمان کیم هلاکیم زهری درمانینده دیر
چکمه درمان ناز ائدیب افتاده لردن وهم قیل
گؤیلره آچیلماسین اَل لر کی دامانینده دیر
گؤزلریم یاشین گؤوربشور، ائتمه نفرت کیم بو هم
اُول نمک دن دیر کی لعل شکرافشانینده دیر
مستِ خوابِ ناز اولوب جمع اِت دلِ صد پاره می
کیم اونو ن هر پاره سی ، بیر نوکِ مژگانینده دیر
بس کی هجرانینده دیر خاصیتِ قطعِ حیات
اُول حیات اهلینه حیرانم کی هجرانین ده دیر
ای فضولی شمع تک ، مطلق آچیلماز یانمادان
تاب لر کیم سنبلون دن ، رشته ی جانین ده دیر
_________


text:
جاش ولف
جاش ولف (اینگیلیسجه: Josh Wolff) (دوْغوم:۲۵ فوریهٔ ۱۹۷۷ (۴۵ یاش) استون مونتین، جورجیا) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. آمریکا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده جاش ولف گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- Articles using Template:Medal with Winner
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۷۷-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- مونیخ ۱۸۶۰ کولوبونون اویونچولاری
- دیسی یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۰۲ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۲ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۵ کونکاکاف قیزیل کاپ اویونچولاری
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- استون مونتین، جورجیا دوغوملولار


text:
محمد بخاری
امام محمد البخاری (İmam Muhəmməd əl-Buxari) (دوغوم: 194 هجری ایلی ـ بخارا ـ وفات: 256) ـ "امام المحدثین" لقبی ایله ایسلام عالمینده تانینمیش ان بؤیوک محدثلردن.
یاشامیدَییشدیر
ابو عبدالله محمد بن اسماعیل بخاری 194 ایلینده بوخارا شهرینده (اورتا آسیادا) دونیایا گؤز آچدی، اوشاقلیقدا آتاسینی الدن وئرهرک آناسی کؤمگی ایله بؤیودو. 10 یاشیندا حدیث ازبرلمگه باشلایاراق 16 یاشیندا آناسی و قارداشی ایله مکه یه مهاجرت ائتدی. 6 ایل مکه و مدینه ده یاشادی. بو ایللرده دینی زمینه ده علم اؤیرنمگه چالیشدی. او حدیث توپلاماق و علم اؤیرنمک اۆچون شام، میصیر، الجزاییر، بغداد، بصره یه و خوراسانا گزیلر (سفرلر) دوزنله دی. نیشاپوردا اولارکن محمد بن یحیی دهلی ایله آرالاریندا فیکیر آیریلیغی اورتایا چیخدی. بخاری چوخلو علمی چالیشمالاردان و گزی (سفر) لردن سونرا دوغما شهری بخارایا گئری دؤندو. بخارانین والیسی خالد بن احمد زمینو ایله البخاری آرالاریندا اولان اختلافلاردان یانا او سمرقند شهرینه سورگون ائدیله رک 62 یاشیندا 256 ه. ق. تاریخینده دونیاسینی دگیشدی.[۱]
اثرلریدَییشدیر
البخاری 18 کتابین یازاری ایدی. اونلارین داها اؤنملیسی ""صحیح بخاری" آدیلا مشهور اولان، "الجامع الصحیح" آدلی کیتابدیر. باشقا کیتابلار بونلاردیر: التاریخ الكبیر، التاریخ الأوسط، التاریخ الصغیر، خلق أفعال العباد، الضعفاء الكبیر، أسامی الصحابة، المبسوط، المسند الكبیر، الضعفاء الصغیر، و مختصر من تاریخ النبی(ص) و ساییره.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ هدی الساری، مقدمة فتح الباری، ابن حجر عسقلانی، دارالمعرفة، ص 478 و 494


text:
March 7, 2015
من نیفرت أدبیاتینا قارشییام. گئرچک و یا فرضی دوشمنه یاغدیریلان سؤیوشلر عاغیل گؤستریجیسی دئییل، گئریقالمیشلیغین علامتیدیر. آچیغینی دئییم، واخت وار نه دئمک اؤنملی دئییل، نئجه دئمک اؤنملیدیر. دوشمنه قارشی زوراکی بیر دیلله دانیشان اؤزنه [فاعل]، دوستا دا رحم ائتمهیهجک. بدیعی بیر اثر، ایچیمی [مضمونو] ایله دئییل، بیچیمی [فورماسی] ایله اؤلچولمورمو؟ باخمایاراق کی، دوشمنین اؤزو ده آرتیق سرت، بوتؤو و کلاسیک آنلامینی ایتیرمیشدیر.
بو بیچیمین فاجیعهوی یؤنو وار. باشقاسینا قارشی نیفرت سؤیلمینی[گفتمانینی] قوللانان کیمسه، اؤزونو راضی سالماغی هر شئیدن اوستون سانیر. بئله کی، سیاسی آماج، اینسانلارین موتلولوغو، توپلومون یاخشلیغیا دوغرو دییشدیریلمهسی بو نیفرتین کؤلگهسینده قالیر. چونکو بئله بیر آدام یئری گلدیکده اؤز فیکیرداشینی دا نیفرت سؤیلمینین بورولغانینا سوروکلهیهجک. چونکو او، همیشه اؤزونو خئیر اؤلچوسو کیمی گؤرور، باشقاسینی ایسه شر. بو شر دامغاسی ایسه، فیکیر آیریلیقلاری زامانی دوستون آلنینا وورولا بیلر. دئوریملرین ظفر سونراسی دورومونا باخین! دئوریم اؤز اوشاقلارینی اودمور، دئوریمچیلر بیربیرینی پارچالاییر.
دوشمنه جاهلانه نیفرتدن اوزاق اولمایینجا، دوستا عاقیلانه سئوگییه وارماق اولماز.
من ایواز طاها جنابلارینین بو یازیلارئنی دیققتله اوخودوم.
دوشونمه یه چالیشدیم و چالیشاجاغام.
من ده حورمتلی طاها دوستوموزلا بیر فیکیردی یم. دوشمان قاورامی، هر سیلاحا تای، تهلوکه لی بیر سیلاحا چئوریله بیلر و حتتا دوستون دا ضیددینه ایشله نه بیلر آمما رئیال و حقیقی یاشام دونیاسئندا دوشمان و قاورامی و دوشمانلیق حرکتلر وارمی؟ یوخ مو؟
بو گون دونیانین ان موترققی دموکراسئلاریندا بو آنلام وارمی دیر؟ یوخ مودور؟
بیز آذربایجانلی تورک میللتینین، دوستوموز و موتتحیدی میز وارمی دیر؟ دوشمانیمیز وارمی دیر؟ یوخ مودور؟
صولح چوخ انسانی بیر دوشونجه دیر و اینسانلار اونا وارمالی دئرلار آمما رئالدا هامی صولحو دوشونورمو؟ دوشونمومو؟
هامی دوستو و دوشمانی تعریف ادیر می؟ تعریف اتمیرمی؟
دوشمانی و اونون حیله لرین تانیماق لازیم دیرمی؟ لازیم دئییل می؟
بیز آذربایجان تورکلری ضعیف بیر میللتیک. او قدر ضعیف کی اوزوموزه بیر اوزل موسیقی مکتبی آچابیلمیریک. نه دن؟
کیم مانع اولور؟ نیه مانع اولورلار؟
مانع اولانلارلا بیزیم (میللت اولاراق) هانکی ایلگیلریمیز وار؟
اونلارلا ائوزوموز آراسئندا اولان ایلگیلری نئجه تعریف ادیریک؟
بیز گوزله ریمیزی یومساق و خییالی یوخ بلکه حقیقی دوشمانی دوست سانساق، اونون دوشمانلیغیندان بیر آزجا آزالاجاق می دئر؟
یوخسا حقیقی دوشمانی تعریف اتمه مکله، اوزوموزو تحمیق اده جه ییک؟
بو گون دونیانین ان گوجلو اردوسو، دموکراسی سی، ایقتیصادی، سیاستی، اولوسلار آراسی ایلگیله ری و … دوست و دوشمان اوزرینده قورولمایئب دیرمی؟
بو گون دونیانین ان سئرت ساواشلاری، دوستلا – دوشمانین تعریفی اساسئندا داوام تاپمیرمئ؟ و ساواش جیبهه لری قورولمورمو؟
بیز خالقیمیزی آزادلئغا گوتورمه لییک می؟ گوتورمه مه لییک می؟
آذربایجان تورک خالقئن، ایستعماردان بوراخمالئیق می؟ بوراخمامالئیق می؟
بو خالقین بشر و انسان حاقلارئن الده اتمه لییک می؟ الده اتمه مه لییک می؟
بو اینسانی حاقلار و ایستک لر اساسئندا خالقئمئزی میللت-دوولت فورماسئنا گتیرمه لییک می؟ گتیرمه مه لییک می؟
آزادلئغئمئزین، ایستعماردان آزاد اولماغئمئزئن، اینسان حاقلاری اساسئندا یاشامامئزین و میللت-دوولت قورمامئزین دوشمانی وار می دیر؟ یوخ مو دور؟
بیز دوستوموزو و دوشمانیمیزی تانیمالی یق می؟ تانیمامالی یق می؟
بیز دوشمانلاریمیزی تانی یاق یا تانیمایاق، دوشمانیمیزین بیزه اولان دوشمانلیغین دان آزالاجاق می؟ آزالمیه جاق می؟
دوشمانی تعریف اتمزسک، بیز و یا بشرییت بو تانیماماقدان فایدالاناجاییق، یوخسا ضیددی بشرییت حرکت لری فایدالاناجاق می دئرلار؟
دوشمان قاورامی، وارمی دئر؟ یوخ مودور؟
هئچ اولمازسا، دوشمان و دوشمانلیغی، تئوری ده، بللی و تعریف اتمه لییک می؟ یا گیزلی ساخلامالی یق می؟
تعریف اتسک، کیمین منافعین تامین ادیر؟
تعریف اتمزسک، کیمین منافعین تامین ادر؟
بیز بو عصرین واقعیت لرینده دوغولدوغوموز اوچون، بو زامانین آنلاملارین دوشونمه لی یک می؟ دوشونمه لی دئییل می یئز؟
دوشمان آنلامین، بیزدن اونجه، تعریف ادیب و آچیقلایئبلار می؟ یوخسا بیز بیر اینجی دفعه اولاراق، تاریخ ده بویله بیر آنلامئن بونووره سین قویوروق و تعریفه باشلایئرئق؟
یوخسا، دوشمانلاریمیز گوجلو اولدوقلاری اوچون، دالی اوتورمالئییق و صولح گولگه سینده، تامام تاریخی فورصتلریمیزی، ایکی اللی دوشمانیمیزا وئرمه لی یک می؟
بیر میللت اولاراق، دوشمانیمیز وارمی دئر؟ یوخ مو دور؟
دوشمنی میز وارسا، اونو تانیمالی یق می؟
دوشمنی میزین سیاستلریله تانیش اولمالی یق می؟
یوخسا، رئیال دونیادان ذهنی دونیایا سئغئنئب، دوشمنی تعریف اتمه مک له، باشئمئزی قار آلتئنا سوخوب و بیله لیک له دوشمانین کناریندا دورمالی یق؟
بو سورولارلا بئیله، ایواز طاها جنابلارینین قایغئسئنا یئر وار. آمما نئجه گله جکده، وطنداشئمئزی و دوستوموزو، دوشمان قئلئنجیله و دوشمان سیلاحیله آرادان آپارمایاق، بحث اولمالی دئر؟ “وطنداشئن آزادلئقلاری، حاقلاری، وطن طرفیندن نئجه قورولمالی دیر”، موضولاری موباحیثه اولمالئ دیر؟
دونیا دموکراسی لری ده دوشمانی تانیماقدان قاچمئرلار بلکه دوشمانئ تانئر آمما “دوشمن” آدلئ سیلاحلا وطنداشئن حاقلاری آیاقلانماسئن دییه، موباحیثه آپارئر. وطنداشئن حاقلارین مودافعه اتمک آماجیله، دوولتین و گوجله رین، زورون و حدسیز آزادلئقلارین اللریندن آلئر و خالق آراسئندا پایلئر تا بو تهلوکه لی سیلاح، ائوز وطنداشئی ضیددینه حیاتا گئچه بیلمه سین!
بویله دئییل می؟
http://ensafali.blogspot.nl/2015/03/blog-post_7.html


text:
آذربایجان موغاملاری(ایکینجی بؤلوم- موغامین قورولوشو)
فرهاد جعفری
آذربایجان موغاملاری موختلیف ایری و کیچیک حیصهلره بؤلونور. بونلارین بیر سیراسی اینسترومئنتال شکیلده ایفا اولونور، بعضیسی ده ووکال – اینسترومئنتال شکیلده: درآمد، برداشت، مایه، شعبه، گوشه، تصنیف، رنگ، آواز و…. بو حیصهلر وزن باخیمیندان اوچ دستهیه بؤلونورلر: وزنلی(بحرلی)حیصهلر: رنگ، دیرینگی، درآمد و تصنیف. سربست وزنلی (بحرلی) حیصهلر: شعبهلر، گوشهلر، مایه، برداشت. قاریشیق وزنلی (یاریم بحرلی) حیصهلر: ضربی موغاملار او جوملهدن هئیراتی، اووشاری، قاراباغ شکستهسی، عزال و…، موغاملارین ریتمیک یئرلری او جوملهدن راست موغامیندا عشاقین ریتمیک یئری، راهاب موغامیندا مسیحینین ریتم یئری، بایاتی شیرازدا دلربانین ریتمیک یئری، همایون و شوشتر موغاملاریندا کیچیک مثنوی و ها بئله دشتی، نوا، افشاری موغاملارینین ریتمیک حیصهلری و….
شعبه (Şöbə = بؤلوم): شعبه؛ عرب سؤزو اؤلموش و آذربایجان تورکجهسینده بؤلوم آنلامینی داشیییر. قدیم شرق موسیقیسینده شعبهلرین سایی ۲۴ اولموشدور، هر بیر موغام ایکی شعبهدن عبارت اولموش و نهایتا موسیقیده بیر قایدا اولاراق بیر شعبهدن ایکی گوشه وجودا گلیرمیش. میثال: بوسلیک موغامی نوروز صبا و عشیران شعبهلرینه بؤلونرمیش و نوروز صبا شعبهسی دوگاه و محسنی گوشهلرین قورورموش.
آذربایجان چاغداش موسیقیشوناسلیغیندا موستقیل، بیتکین و سربست وزنلی اولان و موغام لادلارینین بیرینه اساسلانان موغام پارچاسی، شعبه آدلانیر. میثال اوچون شوشتر موغامیندا ترکیب شعبهسی شوشتر لادینا باغلیدیر. شعبهلر؛ موغامین بینؤورسینی تشکیل ائدیرلر. میثال: « شور- شاهناز، بایاتی قاجار، شکسته فارس، سماع شمس، حجاز و سارنج » شور موغامینین شعبهلریدیلر.
اَیاق (Əyaq): هر شعبهنین اؤزونه مخصوص ایاغی اولور. باشقا ایفاده ایله دئییلسه، ایفاچی بیر شعبهدن باشقا شعبهیه کئچیت آلماق اوچون گرک بیرینجی شعبهنی سونا چاتدیرسین، اوندان سونرا رنگ یا تصنیف چالینما/ اوخونما یا دا آواز واسیطهسی ایله باشقا شعبهیه کئچسین، بو ایشه آذربایجان موغام ایفاچیلیغیندا ایاق دئییلیر. شعبهلردن علاوه هر موغامین اؤزونه مخصوص ایاغی اولور، او دا مایهیه قاییتماقلا مومکون اولور.
گوشه(Guşə = قوشه): گوشه و داها دقیق دئسک قوشه (Quşə) تورک سؤزجوگو اولموش و موسیقی ده موغام شعبهلرینین ایچینده ایفا اولونان و حجمجه کیچیک اولان، آنجاق آیدین، بیتکین و سربست وزنلی موسیقی فیکیرینه دئییلیر. شرق خالقلارینین کلاسیک موسیقیسینده گوشهلرین سایی ۴۸ اولموش و هر شعبهدن ایکی گوشه استخراج اولونارمیش. بوگونکو موغام گوشهلری؛ واخت ایله کئچمیشده موستقیل موغام شعبهلری اولموش، آنجاق زامان کئچدیکجه اونلارین بعضی مئلودیلری اونودولموش و حجمجه قیسالمیش، نهایتده گوشه شکلینه دوشموشلر. میثال: حسینی و راک راست موغامیندا – شاه ختایی، دوگاه و ماوراءالنهر بایاتی قاجار موغامیندا، موخالیف، قرّه و مغلوب چاهارگاه موغامیندا و… گوشه ساییلیرلار.
گوشه ایله شعبهنی بیری – بیریندن فرقلندیرن جهت یالنیز اونلارین حجمی اولمامیش، بلکه ده اونلار ایاق(یئکون وورماق) باخیمیندان دا بیری بیریندن فرقلنیرلر. بئله کی بوندان اؤنجه ایشاره اولوندوغو کیمی شعبهلر اؤزل ایاقلارا مالیکدیرلر، حال بو کی گوشهلرین ایاقلاری اکثر حاللاردا شعبهلرین ایاقلار ایله عینی اولور. آنجاق استثناء اولاراق اولا بیلر بیر گوشهنین ایاغی اونون منسوب اولدوغو شعبهنین ایاغی ایله فرقلنسین. بؤیوک موغام شعبهلرینین گوشهلری ده سایجا چوخ اولور، آنجاق کیچیک شعبهلره یالنیز بیر گوشه داخیل اولور.
برداشت (Bərdaşt = گیریش): برداشت فارس سؤزو اولموش و تورکجه گؤتورمک مصدری ایله عینی دیر. آنجاق موغام موسیقیسینده موغاما گیریش رولونو ایفا ائتدیگی اوچون «گیریش» سؤزونو اونون یئرینه ایشلدیلمه سی مصلحت گؤرونور. برداشت؛ موغاملارین اولینده موغاما گیریش اوچون چالینان و یا چالنیب – اوخونان سربست بحرلی اولان، کیچیک موغام شعبه سی دئمکدیر. برداشت همیشه موغامین زیل شعبهلرینه اساسلانمیش و مئلودی سی او شعبهدن آلینیر. بونا گؤره کی موغام باشلانارکن، موغامین زیل (اوجا) پرده ده ایفا اولونماسی دینله ییجی نین ماراغی نی موغامین دینلهمهسینه داها آرتیریر و بئلهلیکله دینلهییجی هانسی موغامین ایفا اولونماسینی باشا دوشوب و او موغامین دینلهمهگینی گؤزلهییر. میثال اوچون راست موغامینین برداشتی عراق شعبهسی اوزهرینده و یا چاهارگاه موغامینین برداشتی منصوریه اوزهرینده قورولور و….
برداشتین اینسترومئنتال ایفاچیلیقدا اؤنملی رولو اولموش و موغام اونون ایفاسی ایله باشلانیر، آنجاق ووکال – اینسترومئنتال ایفاچیلیقدا، اونون ووکال ایفاسی خواننده دن آسیلیدیر؛ یعنی خواننده برداشتی اوخویا بیلر یا دا اونو اینتسترومئنتال ایفاچیلغا بوراخا بیلر. آذربایجاندا موغاملارین برداشتسیز اوخوماغی کئچمیشده بیر عنعنهیه چئوریلمیشدی و خان شوشنیسکی، متعلّم متعلّموو، ابوالفتح علییئو، عاریف بابایئو و باشقالاری کیمی خوانندهلر موغاملاری برداشتسیز ایفا ائتمیشلر. حال بو کی بعضی خوانندهلر ده او جوملهدن: حاجی بابا حسینوو، یعقوب محمدوو، عالیم قاسیموو، آغاخان عبدالله یئو و… اکثر حال لاردا موغاملاری برداشت ایله اوخوموشلار. موغاملارین برداشتینی ووکال – اینسترومئنتال شکیلده ایفا ائتمک موغام ایفاچیلیغیندا یئنیلیک ساییلیر. بعضی موغاملارین برداشتینین اؤزونه مخصوص آدی اولور. راست موغامیندا نوروز رونده، شوشتر موغامیندا بزمگاه، رهاب موغامیندا امیری، ماهور هیندی ده سوز و گداز و…
مایه (=Mayə تمل): آذربایجان موسیقیسینده مایه سؤزو ایکی آنلامی ایفاده ائدیر. بیرینجیسی قدیم موسیقی تاریخی ایله باغلی اولموش و واخت ایله «آوازات ستّه» آدلانان، آلتی آوازدان بیری اولان مایه دئمکدیر. مایهنین بو مفهومو داها اونودولموش و چاغداش موسیقیشناسلیقدا مایهدن مقصد اونون ایکینجی آنلامیدیر. یعنی برداشتدان سونرا ایفا اولونان، موستقیل، بیتکین و سربست بحرلی موغام پارچاسیدیر. مایه هر موغامین اساس، مرکزی و هابئله ان بؤیوک شعبهسی ساییلیر. اولا بیلر بیر موغام برداشتسیز ایفا اولونسون، آنجاق هئچ بیر موغامی مایهسیز تصوور ائتمک اولماز. بئلهلیکله برداشت یالنیز موغاما داخیل اولماق اوچون ایفا اولونور، حال بو کی بوتون موغاملار مایهدن باشلانمیش، موختلیف شعبهلر و گوشهلری ایفا اولوندوقدان سونرا یئنه ده موغامین مایهسینه قاییتدیقدان سونرا اونون واسیطهسی ایله موغام سونا چاتیر.
تصنیف (Təsnif): تصنیف؛ عرب سؤزجوگو اولموش و ووکال – اینسترومئنتال و بحرلی موسیقی حیصهسینه دئییلیر. تصنیفلرین سؤزلری کوپلئت (ایکی یا نئچه بئیت شعردن عبارت) اساسیندا و ثابت اؤلچولو شعر قالیبلریندن او جوملهدن: کلاسیک شعرلردن (غزل و…) و ها بئله شیفاهی ادبیات نمونهلریندن (بایاتی، قوشما و…) اولور. هر بیر کوپلئتین سونوندا ناغارات اوخونور. ناغارات تصنیف اوخونارکن هر کوپلئتده تکرار اولونان سؤزلر دئمکدیر. تصنیفین سؤزلری بستهکار طرفیندن موسیقییه قوشولورسا او تصنیف بستهکار تصنیفی آدلانار: میثال اوستاد سلیمینین بستهلدیگی آیریلیق ماهنیسینین سؤزلری فرهاد ابراهیمیدن دیر. آنجاق بیر حالدا کی تصنیفین سؤزلرینین مولفی، موسیقیسی و بستهکاری بللی اولماییرسا خالق ماهنیسی آدلانیر، خالق ماهنیلاری – فولکلوروموزون بیر نمونهسی اولاراق – نسیلدن نسیله کئچمیش و خالقین یادداشی طریقی ایله بو گونوموزه قدر گلیب چاتمیشدیر. میثال: ساری گلین، قارا گیله، قاچاق نبی، سونا بولبوللر، آپاردی سئللر سارانی و… کیمی.
تصنیف موغامین هر یئرینده اوخونا بیلر: درآمد و برداشت آراسیندا، مایهدن سونرا، شعبهلر آراسیندا و نهایتا موغامین سونوندا. اونا گؤره قطعیتله دئمک اولماز تصنیف همیشه شعبهلری تاماملاندیرما اوچون ایشلنیر. بوتؤولوکده تصنیفلر منسوب اولدوغو شعبه ایله تانینیرلار: دلکش تصنیفی، حصار تصنیفی، بایاتی اصفهان تصنیفی و یا موغامین آدی ایله آدلانیرلار: راست تصنیفی، شور تصنیفی، همایون تصنیفی، دشتی تصنیفی و…. بیرینجیسی یالنیز منسوب اولدوغو شعبهدن سونرا اوخونا بیلر، آنجاق ایکینجیسی منسوب اولدوغو موغامین موختلیف یئرلرینده اوخونا بیلر.
رنگ (Rəng): شعبهلر آراسیندا یالنیز اینسترومئنتال شکلیده ایفا اولونان، بحرلی و موسیقی فیکیرینه مالیک اولان، کیچیک موسیقی حیصهسی، رنگ دئمکدیر. آنجاق گاهدان موغامین اولینده درآمد یئرینه و یا بؤیوک شعبهلرین ایچینده ده ایفا اولونور. رنگلر اؤزلریندن قاباقکی شعبهلره باغلی اولموش و مئلودیلری او شعبهنین مئلودیلرینه بنزهییر. رنگلر اوچ نؤع اولور: لیریک (عاشقانه)، رقص رنگلری، مارش رنگلری. رنگلرین چوخوسو ایکینجی نؤعدن اولور. دیرینگی یا دیرینگه(Diringə) حجمجه قیسا رنگه دئییلیر.
درآمد(= Dəramədباشلانیش): درآمد فارس سؤزو اولموش و تورکجه ده باشلانیش دئمکدیر و اونون یئرینه باشلانیش سؤزونون ایشلنمهسی مصلحت گؤرونور. درآمد ده رنگ ژانرلاریندان بیریدیر و چوخ حاللاردا اونون خصوصیتلری رنگ ایله اوست اوسته دوشور. آنجاق درآمد بیر نئچه جهتدن رنگ له فرقلنیر؛ او جوملهدن: رنگ اوسته ایشاره اولوندوغو کیمی موغامین موختلیف یئرلرینده چالینا بیلر، آنجاق درآمد یالنیز موغامین اولینده چالینار و موغامین باشلانیشیدیر. هابئله درآمد رنگه نسبت ایری حجملی اولور. حتی درآمد حاقیندا بئله بیر فیکیر ده وار کی ایفاچی درآمد چالاندا، گرک ایفا اولونان موغامین بوتون شعبهلرینی گزسین، حال بو کی رنگلر یالنیز بیر شعبهیه منسوب اولمالی دیر.
بعضی موسیقی عالیملریمیز بئله دوشونورلر کی درآمد و رنگی اینسترومئنتال ایفاچیلیقدا چالماق اولماز. رافیق ایمرانی «موغام تاریخی» آدلی کیتابیندا درآمد ایله برداشتی بئله فرقلندیریر: «برداشت اینسترومئنتال دستگاهلارینین گیریش حیصهسیدیر، درآمد ایسه ووکال – اینسترومئنتال دستگاهلارینین گیریش حیصهسیدیر». بو مسالهنین موغام ایفاچیلیغیندا بیر قایدایا چئوریلدیگینه باخمایاراق، رافیق ایمرانینین بو فیکیری ایله قطعیتله راضیلاشماق اولماز، بونا گؤره کی برداشت؛ اینسترومئتال ایفاچیلیقدان علاوه ووکال صورتده ده ایفا اولونور، هم ده کی درآمد هر ایکی نؤع ایفاچیلیقدا چالینیر. بیر چوخ اینسترومئنتال ایفا لاردا او جومله دن عبداله قوربانی نین یاراتدیغی اینسترومئنتال بایاتی شیراز، زابول سئگاهی موغاملاریندا، اوستاد سلیمینین تارلا چالدیغی یئتیم سئگاه، بایاتی شیراز موغاملاریندا، هابیل علی یئوین کامانچاایله چالدیغی بایاتی شیراز، زابول سئگاهی موغاملاریندا و… هم درآمد چالینمیش هم ده موختلیف گؤزل رنگلر ایفا اولونموشدو.
اوستده ایشاره اولوندوغو کیمی بعضی عالیملرین فیکریجه برداشت دا موغامدا درآمد کیمی گیریش رولونو ایفا ائدیر. حال بوکی بونلارین عکسی ده ایفا اولونور: برداشت و درآمد هر ایکی ایفاچیلیقدا دا چالینیر/ اوخونور. اونا گؤره بو فرقلردن(فرق حساب اولونورسا) علاوه بونلاری بیری بیریندن آییران باشقا جهتلر ده وار. بو قلم صاحیبینین فیکریجه، اونلاری فرقلندیرن ان اؤنملی مساله بحر(وزن) دیر. درآمد؛ بحرلی موسیقی حیصهلریندن ساییلیرسا، برداشت؛ موغام شعبهلری کیمی سربست بحرده ایفا اولونور. برداشتین، موغامین زیل شعبهلرینین بیریسینه اساسلانماسی بونلاری آییران باشقا جهتلردن بیری دیر. برداشت موغامین گیریشیدیرسه، آنجاق درآمد اونون باشلانغیجی ساییلیر.
برداشت ایله درآمدین آراسیندا موجود اولان فرقلردن بیری ده اونلارین اینسترومئنتال یا ووکال – اینسترومئنتال ایفا اولونماسی دیر. درآمد یالنیز اینسترومئنتال صورتده ایفا اولونورسا، برداشت هر ایکی صورتده(هم اینسترومئنتال هم ده ووکال) ده ایفا اولونا بیلر.
آواز (Avaz): آواز سؤزو موسیقیده موختلیف آنلاملاری ایفاده ائدیر:
۱- آواز؛ ان ساده شکیلده سس و عربجه صوت دئمکدیر. میثال فیلان خوانندهنین سسی زیل دیر.
۲- شرق خالقلارینین اورتا عصیرلر موسیقیسینده موسیقینین ان بؤیوک حیصهلری آواز آدلانیرمیش. واخت ایله ۶ آواز، ۱۲ موغام (دایره، جمعی ادوار اولور)، ۲۴ شعبه و ۴۸ گوشه موجود اولموش، آلتی آواز یا آوازات ستّه بونلاردان عبارت اولموشدور: شاهناز، سَلمَک، گوواشت (Govaşt)، مایه، گَردانیّه، نوروز. قدیم موسیقی ده ایکی دایره نین(موغام) بیرلشمهسیندن بیر آواز وجودا گلیرمیش. میثال: راست ایله عشاقین قوووشماسیندان گَردانیه ، نوا ایله حجاز موغاملارینین بیرلشمهسیندن گوواشت آوازی وجودا گلیرمیش. آواز سؤزونون بعضی موسیقیلرده او جومله دن فارس موسیقیسینده ایزی قالیرسا دا، آنجاق آوازبن آنلاییشی داها اونودولموش و قدیم موسیقی قورولوشونا باغلیدیر.
۳- چاغداش موسیقیشوناسلیقدا آواز آنلامی، موغام شعبهلری و گوشهلرینین ایفاسیندا سربست بحرده و ایستهنیلن صورتده (معین بیر لادا اساسلانماق و موغام ایفاچیلیغی قایدالارینی پوزماماق شرطی ایله) اوخونان موسیقی جوملهلر ایله اوست اوسته دوشور. آوازلار حجمجه شعبهلر و گوشهلردن کیچیک اولموش و بیر نئچه موسیقی جوملهسیندن عبارت اولموشلار. گاهدان کیچیک گوشهلر سؤزله یوخ یالنیز آوازلا ایفا اولونور. اؤرنک اوچون راست موغامیندا حسینی گوشهسی، شوشتر موغامیندا شوشترک.
سینهدن سینهیه کؤچموش و شیفاهی شکیلده قورونوب، ساخلانیلمیش بو موسیقی جوملهلری، سؤز باخیمیندان اؤزل بیر آنلام داشیمیرلار. بو عنعنه بعضی موغاملاردا داها چوخ گوزه دَییر و جوملهلری اولدوقجا اوزون اولور. میثال: اورتا ماهور موغامی. آواز لار؛ شعبهلر و گوشهلرین اولینده، اورتاسیندا و نهایت سونوندا و ایستر بم پردهلرده، ایستر اورتا پردهلرده و ایسترسه ده زیل پردهلرده ایفا اولونار. خیردالیقلار، بوغازلار، زنگولهلر کیمی موختلیف موغام بزکلری ده آوازلار ایچینده یئرلشیرلر. میثال:
– دال ای، دال ای، دال ای، آخ، یار یار، یار یار، یار ای، یار هی، ای.
– یار آمان آمان، آی امان ای، جان ای.
قدیم موسیقی جدوللرینه اساسلاناراق شرق خالقلارینین قدیم موسیقیسی ۶ آواز، ۱۲ دایره، ۲۴ شعبه، ۴۸ گوشه دن عبارت اولموشدور. بونلار عصیرلر بویو موختلیف دگیشیکلره معروض قالاراق بو خالقلارین موسیقیسینی فورمالشدیرمیشلار. موغاملار یا او عصیرلرین تعبیریجه دایرهلرین(جمعی اولور ادوار، ادوار مشهوره) سایی ۱۲ اولموشدور: راست، عشّاق، عراق، حجاز، حسینی، بَزورگ، نوا، زنگوله، بوسَلیک، راهوی (رَهاوی)، زیر افکند، اصفهان. بو ۱۲ اساس موغامدان یالنیز «راست»؛ اساس موغاملار سیراسیندا قورونوب ساخلانیلیر، هم ده نوا قیسا موغاملار ترکیبنده دیر، بو گون بو ایکی موغامدان ساوایی باشقا موغاملار، شعبه یا گوشه شکلینه دوشموش، یا دا همیشهلیک اولاراق سیرادان چیخمیشدیر. عشاق، عراق و حسینی، راست موغامی ترکیبینده شعبه و گوشه شکلینه دوشموشلر. ها بئله حجاز؛ شور موغامیندا بیر شعبهیه چئوریلمیش، رهاوی ده بعضیلرین فیکریجه بو گون قیسا موغاملارین بیریسی اولان راهاب موغامیدیر.
قدیم شرق موسیقیسی سیستئمینده ایکی اساس موغامین بیرلشمهسیندن بیر آواز وجودا گلیرمیش، آوازلارین سایی ۶ اولموش. بوندان علاوه هر موغام ایکی شعبه یه مالیک ایدی. میثال اوچون واخت ایله راست موغامینین «مبرقع» و «پنجگاه» آدلی ایکی شعبهسی اولموشدور. ها بئله هر شعبهدن ایکی گوشه وجودا گلیرمیش. اؤرنک اوچون ماهور شعبهسینین « ایکیات» و «طور» آدلی ایکی گوشهسی اولموشدور. بئلهلیکله ۱۲ موغامدان ۲۴ شعبه و ۴۸ گوشه استخراج اولونوردو. شعبهلر و گوشهلر ده زامان کئچدیکجه دگیشیلمیش، بعضیلری اساس موغاملار و قیسا موغاملار شکلینه دوشموش، بعضیلری ایسه همیشه لیک اولاراق سیرادان چیخمیشلار. میثال اوچون کئچمیشده سئگاه؛ حجاز موغامینین بیر شعبهسی اولموشدور، آنجاق آذربایجان چاغداش موغام ایفاچیلیغیندا سئگاه بؤیوک بیر موغام عاییلهسیدیر و یئددی اساس موغامدان ساییلان زابول سئگاهیندان علاوه موختلیف موغاملار اوندان آیریلیر: میرزه حسین سئگاهی، خاریج سئگاه و قاراباغ شکستهسی و… کیمی. بعضی شعبهلرده شعبه اهمیتینی اؤزلرینده قورویوب ساخلامیش، آنجاق بیر سیراسی کئچمیشده هانسی موغامین ترکیببینده ایفا اولونوردوسا، بوگون ده او موغامین ترکیبینده ایفا اولونماقدادیر. میثال: پنجگاه شعبهسی ایستر کئچمیشده و ایسترسهده بو گون راست موغامی ترکیبینده ایفا اولونور. گاهدان بیر سیرا شعبهلرین ده یئری دگیشیلمیش و باشقا موغاملارین ترکیبینه داخیل اولموشلار: حصار شعبهسی کئچمیشده حجاز موغامیندا ایفا اولونارمیشسا، بو گون چاهارگاه موغامینین بیر شعبهسی ساییلیر. (آردی وار ……)
قایناق لار:
۱- ایمرانی، رافیق (۱۳۹۰) موغام تاریخی، تبریز، اختر.
۲- زهراب اوو، رامیز (۱۳۸۸) موغامات آذربایجان، تبریز، اختر.
۳- محمد زاده صدیق ، حسین(۱۳۷۹) آشنایی با رسالات موسیقی، تهران، فاخر
۴- Əfrasiyab Bədəlbəyli: İzahli Monoqrafik Musiqi Lüğəti (Elektron Nəşri).
۵- Muğam Ensiklopediyası (Elektron Nəşri).


text:
انانیموس قروپو خامنهای نین اینترنت سایتینی و ۱۰۰۰ گیزلی کامئرانی هکله ییبلر
انانیموس قروپو آیریجا بیلدیریب کی، رادیو و تلویزون قورومو هکلنمه قورخوسو ایله سایتلارینی باغلاییب و بو سایتلارا یالنیز ایرانین ایچیندن گیرمک اولار.
بو قروپ خبردار ائتدی کی، تئزلیکله رادیو و تلویزون قورومونون سایتلارینی الچاتماز ائدهجک.
انانیموس قروپونون ایران حؤکومتینه قارشی ساواش اعلانی زامانی حؤکومتین خبرلشمه مرکزی عاغیللی حؤکومتین میلی پورتالی، مرکزی بانکین اینترنت سایتی، عدلی طب، ارشاد ناظرلیگی و حؤکومت رادیوسونون اینترنت سایتی و ایسلام جمهورییتی تلویزیونو هدفه آلینیب.
بو اینترنت سایتلاریندان بعضیلری بللی مدتدن سونرا نورمال وضعيتینه قاییدیب، باشقالاری، مثلا، ایسلام جمهورییتینین لیدرینین اینترنت سایتی – هم فارس، هم ده اینگیلیس دیللرینده اولان سایتلار هله ده مؤوجود دئییل.
اوکراینایا هوجوما گؤره داها اؤنجه روسیا حؤکومتینه ساواش اعلان ائدن انانیموس قروپو توییتر صفحهسینده ایران خالقینا موراجعت ائدیب. بیز بورادا سیزینلییک. بو قروپ آیریجا ایران حؤکومتینه بیزی گؤزلهیین دئدی.
#ایران_خبرلری #انانیموس


text:
`ائلچیلر کنفرانسی` نتیجهلر
خبرلر [20]
- اردوغان قازاقیستانا گئتدی
- چاووش اوغلو: "تورکیه برندینی گوجلندیرمهیه داوام ائدجییک"
- جیحون بایراموودان تورکیه یورومو
- جمهور باشقانی اردوغان قلوبال پارلامئنتلرآراسی کؤچ کنفرانسیندا چیخیش ائدیب
- دونیا تیجارت تشکیلاتی ناظیرلر کنفرانسیندا آنلاشدی
- چاووش اوغلو ایکینجی برلین کنفرانسینا قاتیلاجاق
- مولود چاووش اوغلو افغانیستان-لی همکاری ایله تلفونلا دانیشیب
- بمت و آوروپا بیرلیگی تورکیه-نی آلقیشلاییب
- جمهور باشقانی اردوغان:"مؤوجود قلوبال سیستمین داوام ائتمهسی مومکون دئییل"
- لیبی حکومتی برلین کنفرانسیندا قبول ائدیلمیش قرارلارا صادق اولدوغونو بیلدیریب
- سعودیه عربیستانینین خاریجی ایشلر ناظیرینین ایسرایل ایله علاقهدار آچیقلاماسی
- بو پلان سادهجه ایکی لیدرین سئچکی کامپانیالارینین بیر حیسهسیدیر
- فایز سراجین اولوسلار آراسی توپلوما چاغیریشی
- آنتونیو گوترش لیبیا کنفرانسینی دیرلندیردی
- جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان آلمانیا-یا سفر ائدهجک
- ایتالیا-دان تورکیه آچیقلاماسی
- مولود چاووش اوغلو اؤزبکیستان گئتدی
- پوتین:"قاچقین بحرانیندان ان چوخ تورکیه تأثیرلندی"
- روسیا سیلاحلانما یاریشینا گیرمهیهجک
- قیبریس موذاکیره لرینده غیری-معینلیک داوام ائدیر


text:
غربی آذربایجانین بازرگانی و غله ادارهسی باشچیسی، چورکخانا صفلرینین اوزهچیخماسینین قاباغی آلما ایشلرین گورولدویونه اشاره ائدیب دئدی: بوگوندن 50 چورکخانا اورمیه شهریننده ایکی شیفت ایشلهییب و شهر ساکینلرینین احتیاجلاری اولان چورهیی یاپاجاقلار.
امید زینالی بوگون جمعه ایرنا خبر آژانسینان دانیشمادا آرتیردی: لازیم اولان اون بو چورکخانالارین ایکی شیفت ایشلهمهسینه گوره راحاتلیقلا اونلارا وئریلیبدیرکی شهر ساکینلرینه لازیم اولان چورهیی یاپیب وئرسینلر.
زینالینین دئدیگینه گوره اون و چورک بولومونده استانیمیزدا آزالما یا سهمیه اسگیلتمهسی یوخوموزدو و قیمتلرده آرتیریلماییب و البتهکی چورکخانالارین قاباغینداکی صفلر، روانی جوّینه اولمالیدی.
او آرتیردی: دولتین زمانلاما برنامهسینه گوره، ایلین آخیریناجان اون و چورک قیمتینده آرتیلما یوخوموزدو و کئچمیشده اولان قیمتلرله، چورک عرضه اولوناجاقدیر. / خبرین سونو


text:
پایگاه خبری توران : اوزون زامانلار اؤنجه، بیر – بیرینه تای اولان ار – آرواد واریمیش. بونلار آواملیقدا، ساده لؤوحلیکده بیر- بیریندن گئری قالان دئییلدیلر. آنجاق بیرینین گؤردویو ایش او بیریسینین خوشونا گلدییینه گؤره همیشه بیر – بیرلریله مئهریبان ایدیلر. بیر گون بئله اولور کی، باشقا شئیلر آلماق اوچون پیه ده کی اینه یی ساتمالی […]
پایگاه خبری توران : اوزون زامانلار اؤنجه، بیر – بیرینه تای اولان ار – آرواد واریمیش. بونلار آواملیقدا، ساده لؤوحلیکده بیر- بیریندن گئری قالان دئییلدیلر. آنجاق بیرینین گؤردویو ایش او بیریسینین خوشونا گلدییینه گؤره همیشه بیر – بیرلریله مئهریبان ایدیلر.
بیر گون بئله اولور کی، باشقا شئیلر آلماق اوچون پیه ده کی اینه یی ساتمالی اولورلار. کیشی اینه یین بوینونا چاتینی سالیب، سورور بازارا. گؤرور کی، بازاردا کئچی ساتیرلار، کئچی خوشونا گلیر. اینه یی کئچی ایله باش-باشا ده ییشیر. کئچینی قاتیر قاباغینا سورور تویوق – جوجه ساتیلان یئره. اورادا بیر پیپییی قیرمیزی خوروز گؤرور، چوخ خوشونا گلیر. کئچینی وئریب خوروزو آلیر، دوشور یولا. هارادا بیر شئی خوشونا گلیر الینده کینی وئریب اونو آلیر. ائله بوجور آلیش – وئریش ائده – ائده ائوه بیر توربا تورش آلچا ایله قاییدیر.
آرواد کیشینین گلدییینی دویان کیمی سئوینه – سئوینه کیشینی قارشیلاییر. کیشینین چیینینده کی توربانی یئره قویماقدا اونا کؤمک ائله ییر. توربانی یئره قویا – قویا دئییر:
- هه، کیشی دیء گؤره ک نه یی ساتیب، نه یی آلدین، نه قده ر قالدی؟
کیشی چکینه – چکینه دئییر:
- آرواد بیلیرسن نه وار؟ بازارا تزه جه گیرمیشدیم کی، گؤردوم یاخشی بوینوزلو بیر کئچی ساتیرلار، خوشوما گلدی اینه ییله باش – باشا دییشدیم.
آرواد دئییر: – نه اولار کئچی یاخشی حئیواندیر. لاپ یاخشی ائله ییبسن.
کیشی دئییر: – هله بیر دایان، بو هاراسیدیر. تویوق – جوجه ساتان یئرین یانیندان کئچنده بیر مخمل توکلوخوروز گؤردوم، خوروز نه خوروز! کئچینی وئریب خوروزو آلدیم.
- خوروز، لاپ یاخشی، نه عجب سنین یادینا دوشوب بیزیم تویوقلارا ائله بیر دنه خوروز لازیم ایدی، ساغ اول کیشی!
کیشی دئییر: – هله بو هاراسیدیر، بیر دایان. تاخیل ساتیلان یئردن کئچنده آرپا گؤردوم. خوروزو وئریب آرپا آلدیم.
آرواد یئنه سئوینیر: – کیشی، یاخشی ائله میسن، عجب ائله میسن. بو بویدا حیطیمیز بوش – بوشونا قالیب. آرپانی سپیب عوضینه نه قدهر تاخیل بیچه ریک. اؤزوموز ده اون ائله ییب، بیشیریب یئیه ریک. تویوق – جوجه یه ده وئره ریک.
کیشی دئییر: – آرواد هله دایان، آرپانیدا بیر توربا تورش آلچا ایله دییشدیم. بودور گتیرمیشم.
آرواد سئوینجله دئییر: – نئجه، تورش آلچا؟ من نه واختداندی یئریکله ییرم تورش آلچایا. سن نه آغیللی کیشی ایمیشسن. منیم اوره ییمدن کئچه نی نئجه یاخشی بیلیبسن. آی سنین قادانی آلیم، آی سنین باشینا دولانیم.
کیشی ده راضی قالیرکی، ائله دییی بازارلیق آروادینین خوشونا گلیب. حال بو کی، بازاردان تورش آلچا ایله قاییداندا قورخوردوکی، آرواد اونو او کی، وار دانلایار.
آرواد اریله کؤمکلشیب تورش آلچا تورباسینی ان قیمتلی بیر نعمت کیمی ائوه آپاریر.
دوز دئییرلر کی، یار یارا تن گلنده سؤزلریده، ائله دیکلریده ایشلریده بیر – بیرینه خوش گلیر و اؤزلرینی دونیانین ان خوشبخت آداملاری حساب ائدیرلر.
اودونچو کیشی ایله آسلانین حیکایه سی
بیری وارایدی بیری یوخ ایدی. آللاه بنده سی چوخ ایدی. بیر اودونچو کیشی وار ایدی گونده کی گونده گئدیب مئشه دن اودون ییغیب گتیریب شهرده ساتیردی کیشی بو پول ایله آرواد اوشاغینین باشینی دولاندیریردی. گونلرین بیر گونونده اورماندا اولان آسلان اودونچو کیشینین بالتاسینین تاپ – توپ سسینی ائشیدرکن نریلده یه – نریلده یه، قابارا – قابارا، دیشلرینی خیرچیلدادا – خیرچیلدادا، ایسته ییردی اونو قییناقلارینین آلتینا سالیب سؤکوب داغیتسین آمما کیشییه یازیغی گلیب ال ساخلادی. بو دورومو گؤرن کیشی حئیوانین هئیبتینی گؤروب آز قالدی سیچان دلیگین ساتین آلسین. آخی اورداکی حئیوانلار و یا خود اینسانلاردا اورمانداکی سولطاندان ایذینسیز مئشه یه اصلاگیرنمه ز ایدی. آنجاق اونلار بیر – بیرینه یاخینلاشارکن یوووشوب یولداش اولدولار. اوندان سونرا آسلان کیشییه یاردیم ائدیب مئشه نین قورو – قورو آغاجلاریندان کؤر – کؤتویوندن، جیر جوووروندن ایپین آراسینا ییغیب شله سین قاییم چکیب دالینا آتیب گتیریب شهرده ساتیردی. بئله لیکله اودونچو آسلانین یاردیمییلا بول – بول پول قازانیب بختهور اولموشدو.
گونلرین بیر گونونده اودونچو کیشی قرار وئردی کی، بلکه آسلانین یوزده بیر یاخشیلیغینین بیرینی اؤده میش اولا. بونون اوچون او آسلانی اؤز ائوینه قوناق چاغیردی. اونلار یئمه یه باشلایاندا دئمه آسلانین آغزینین سویو آخسین. اودونچونون آروادی بو صحنه نی گؤره رک دئدی: اولماز ایدی بو حئیوانین یالین ائشیکده آتایدین یئیه یدی؟ آسلان بو سؤزو ائشیدنده آز قالدی کی، هیرسی باغیرساغین کسسین. آسلان آجیق ائله ییب آیاغا قالخیب مئشه یه ساری یولا دوشدو. بیر نئچه گون آسلان گؤزه گؤرونمه دی آنجاق اودونچو کیشی اونو اونله یه – اونله یه گزیب تاپدی. آسلان اودونچو کیشینی گؤرمک همین دئدی: آی کیشی یا گرک منی ووراسان، یوخسا من سنی سؤکوب داغیداجایام. نعره چکیب اونا ساری آتیلدی. کیشی ایسته میردی یولداشینی وورسون. آمما اؤز جانینین قورخوسوندان بالتانی گؤتوروب اونا ساری یویوروب تپه سیندن بیر ضربه ائندیردی. آسلان زینگیلده یه – زینگیلده یه او هندوردن قویوب گئدیب اوزاقلاشدی.
حئیوان داهی دؤرد آی گئدیب گؤزه گؤرونمه دی. گئنه گونلرین بیر گونونده کیشی آسلانی آختاریب مئشه نین بیر گوشه سینده تاپدی. آسلان اودونچو کیشینی گؤرن کیمی دئدی: باخ ! من یالایا – یالایا یارامی توختاتمیشام؛ آمما سنین آروادینین دیل یاراسی هله ده منیم اوره ییمدن گئتمه ییب.
تهیه و تنظیم : الهام عبادی ( دبیر سرویس تورکی )


text:
اؤزنه
اؤزنه(موبتدا) يوکلمين بيلديرديگي ايشي، فعلی ائدن يا دا بير مئيدانا گل ايچينده اولان وارليغا موبتدا دئييلير.
جومله ده موبتداني تاپما قايداسي: جومله ده کي يوکله مه اينسانلار اۆچون کيم، ديگر وارليقلار اۆچون نه سواللاري سوروشولدوغوندا جاواب وئرن سؤز يا دا سؤز قروپو موبتدادير.
يولداشين قاچدي. (کيم قاچدي؟ يولداشين )
موبتدا نؤوعلري:
گئرچک اؤزنه(موبتدا)، گيزلي اؤزنه(موبتدا)، سؤزده اؤزنه(موبتدا)
آ. گئرچک موبتدا: جومله ده موبتدا آچيق شکيلده موعين اولورسا گئرچک موبتدادير.
دونيا دؤنور (کيم دؤنور؟ دونيا)
ب. گيزلي موبتدا: بعضي جومله لرده موبتدا بلليرتيلمئز. بئله وضعيتلرده موبتداني يوکلمين سونونداکي علاوه يه باخاراق تاپاريق
اشيالاري ساهه لر يئرينه بوراخديلار (بوراخانلار کيم؟ اونلار)
ج. سؤزده موبتدا: اصلینده موبتدا اولاديغي حالدا، موبتدا کيمي گؤرونن سؤزلردير.
اينسانلار گمييه دولوشتو. (کيم دولوشتو؟ اينسانلار - سؤزده موبتدا)


text:
پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات
پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات (اینگیلیسجه: Potassium heptafluorotantalate، روسجا: ГeпTaфTopoTaHTaлaT(V) kaлия) بیر شیمیایی ماده. آغ و برک جیسم حالتینده تاپیلار.پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات فلوئور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.اریمه نوْقطهسی 630 دن 820 C دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Potassium heptafluorotantalate»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۳۰ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پوتاسیوم هپتافلوئوروتانتالات گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اویان نیوز: پاپ موسیقینین کرالیچهسی مادوننا، تخمینا ۳۵ میلیون دولارلیق گلیریله ۲۰۱۲.جی ایلین ان چوخ قازانان موسیقیچیسی اولدو.
بیلبورد ژورنالی، ۲۰۱۲.جی ایلده ان چوخ قازانان موسیقیچیلر لیستهسینی آچیقلادی.
لیستهیه گؤره ۵۴ یاشینداکی مادوننا، ۵ ایل ایچینده ایکینجی دفعه ان چوخ قازانان مغنی اولدو.
بیلبورد، مادوننانین ۸۸ کونسرتدن عبارت اولان و ایلین ان باشاریلی موسیقی اولایی قبول ائدیلن مدنا تورنهسیندن ۳۴،۶ میلیون دولار گلیر الده ائتدیگینی یازدی.
بوکسکور کونسرت وئریلری و نیلسن سووندسکان ساتیش وئریلری ایستیفاده ائدیلهرک حاضرلانان لیستهنین ایکینجی سیراسیندا ایسه ۳۳،۴ میلیون دولارلیق ایللیک گلیریله بروس سپرینگستین یئر آلدی.
افسانوی پینک فلوید قروپونون قوروجولاریندان روگئر واتر، “ده وال لیو” تورنهسیندن قازاندیغی ۲۱ میلیون دولارلا اوچونجو ان چوخ قازانان موسیقیچی اولدو.
گئچن ایلین بیرینجیسی تایلور سونیفت، بو ایل ۱۲،۷ میلیون دولارلیق ایللیک گلیرله ۱۵.جی سیرادا، آمریکادا ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ ایللرینین ان چوخ ساتان آلبومونون صاحبی آدله ایسه ۱۴ میلیون دولارلیق ایللیک گلیرله ۱۱.جی سیرادا یئر آلدی.
ت ر ت