text:
اوخوجو مکتوبو(اوستاد علی میثمی تبریزی حقینده)
ائل اوغلو (صدیار وظیفه)
سلام. اونودولماز دوستوم اوستاد «علی میثمی تبریزی»نین وفاتینی قاراداغدا سایتینیزدان اؤیرندیم. او حقیقتا تایسیز اینسانلاردان بیری ایدی. تپهدن دیرناغادک شاعیر ایدی. آیدین دوشونجهلی و جوشغون اورکلی بیر شاعیر ایدی. اوستادین آغیر ایتگیسینی بوتون آذربایجان سئورلره، اونون محترم عائله عضولرینه تسلیت دئییرم. ایستردیم ۹۳ ایل اؤنجه تبریزین دومانلی گونلرینین بیرینده قدیم گؤی مسجید کوچهسینده دونیایا گلن «علی میثمی تبریزی»بارهسینده بیر یازیمی بیرداها اوخوجولارینیزلا بیرلیکده اوخویاق. قئید ائتمهلیم کی، بو یازینی ۲۰ ایل قاباق تبریزده چاپ اولان دیرلی ارک روزنامهسینده «ایللرین قانادیندا» باشلیقلی سئریال ادبی مقالهلریم آراسیندا چاپ ائتدیرمیشدیم و سونرا «ایللرین قانادیندا» آدلی شعیر آنتولوژیسی کیتابیمین بیرینجی جیلدینین ۸۰-نجی صحیفهسینده چاپ ائتدیرمیشم/ سایغیلارلا : ۵ دی – ۹۵ – قاراداغ-ائل اوغلو
***
«میثمی» ؛ اورهیینده همیشه یاشیل باهار گؤیهرن شاعیر(دوغوم ایلی ۱۳۰۲ گونش ایلی)
معاصر ادبیات تاریخیمیزین یازیسیز قالان آغ واراقلاری، اونون یازیلی صحیفهلریندن نئچه قات آرتیقدیر. چوخ سایدا اولان شاعیر و یارادیجیلاریمیز هلهده اؤز اثرلرینی چاپا یئتیره بیلمهدیکلرینه دایر، عموم کوتله آراسیندا تانینا بیلمهمیشلر. یئتمیش بئش ایل اؤنجه محتشم تبریز شهرینده، اصیل بیر تبریزلی عائیلهسینده دونیایا گؤز آچان شاعیریمیز اوستاد علی میثمی فارس و تورک دیلینده اونودولماز اثرلر یارادان قدرتلی شاعیرلریمیزدندیر. یاریم عصردن آرتیقدیر کی هر ایکی دیلده گوجلو شعرلر یازیر. شعرلری صنعت ذیروهلریندن قوپان رایحهلره بنزهییر. پوئتیک اثرلرین شاعیریدیر. اؤز اثرلرینده همیشه یاشاما، توپلوما و بوتون بشرییت اوچون قایغیسینی گؤستهریر.
او حیاتدا سئوه- سئوه یاشاییبدیر، یانماق اوچون یاشایان بیر حقیقی شاعیر انساندیر. اونون شعرلرینده اولان یانقی ایله اویانارلیقدان تؤرهنن احساسلی مصراعلاردیر. شعر حاقیندا کسگین نظر صاحبلریندندیر.
شعرده تنقیده لایق اولابیلن بیر نقطه هئچ واخت اونون ایتی باخیشلاریندان یایینماق امکانی تاپا بیلمز. صلابتلی مصراعلاریندا ایسه اوخارلانمیش ایتیلیگی یاتیبدیر. کلاسیک و سربست فورمالاردا و داها آرتیق غزل ژانریندا شعرلر یازان اوستاد میثمینین شعرلر توپلوسونون چاپ اولونماسی شککسیز اولاراق ادبیات خزینهمیزه یئنیلیکلر آرتیراجاقدیر. قیرخ آلتی ایل بوندان قاباق امپریالییزمین اوچونجو دنیا آدلانان ملتلره قارشی حربه ـ زوربالارینا و او زامان اوچونجو دونیا ساواشینین سکسکهسیندن آسیلی اولاراق یازدیغی صُلح شعری واختیله ایران اؤلکهسینده اولان صُلح سئوهرلر طرفیندن آلقیشلارلا قارشیلانیر، صُلح پرستشکارلاری طرفیندن یغینجاقلار و میتینگلرده صلح مارشی کیمی اوخونور. عادتاً حیاتدا اولان شاعیرلرین حاقیندا سؤز گئدهرسه، اونلارین سون شعرلریندن اؤرنگ اوچون اوخوجولارا تقدیم ائدهرلر، آنجاق الینیزده اولان تقدیمات کیمی حاضیرلادیقیم مقالهنی یازدیغیم چاغدا، یئنه امپریالیستلرین میلیتار قوهلری فارس کؤرفهزینه هوجوم چکمیش کیمی آخیندادیرلار. او قارا قوهلر اؤزلری قونداردیقلاری «عراق بحرانی»نی بهانه ائلهمیش، فاغیر عراق جاماعاتینی داها دا قره گونلره چؤکدورمگه گلیرلر. گؤرونورکی امپریالیستلر طرفیندن، ایندی ده صُلح مسئلهسی تهلکهلر آلتیندادیر. ایستهردیم یئنه اوستاد «میثمی»نین قیرخ آلتی ایل اؤنجه یازدیقی صُلح شعرینین بیرده اوخوجوسو اولاق. اونون سایر اثرلری ده بئلهدیر. هاچان اوخوماق ایستهسن تاپ-تازادیر. اونون اورهیینده بیر یاشیل باهار همیشه گؤیرمکدهدیر. اوستاد شاعریمیزین آرزی چیچکلری سولماسین دئیه، انسان سئور شاعریمیز اوستاد میثمی حضرتلرینه شانلی عومور سعادتلی گونلر آرزولاییرام. قوی دونیامیزدا باریش، دوستلوق، امن آمانلیق حؤکوم سورسون. بیرداها اونون اثرلرینه مراجعت ائدیریک.
صلحون نغمهسی
قوی آغ گؤیرچینلر اوچسون گؤیلرده
قوی صُلحه سس وئرسین ائللر هر یئرده
قوی حقّین اوزوندن آچیلسین پرده
چالینسین ائللرین شن ترانهسی
هیتلر مکتبیندن درس آلانلارین
ووروشما اودونو یاندیرانلارین
اوغورسوز بایقوش تک بانلایانلارین
بوتون اؤلکهلردن کسیلسین سسی
پارلاسین هر یئرده صُلحون اولکری
آچیلسین ائللرین آیدین سحری
قالماسین ظُلمتین، جهلین اثری
اوجالسین گؤیلره صُلحون نغمهسی
صُلحه سس وئریلسین بوتون جاهاندا
بئشیکلر بومبادان قالسین آماندا
قیزیل گوللر آچسین آذربایجاندا
بزهنسین امکدن حیات صحنهسی
سئوگیلیمه…
من سنین عشقینی ائتدیم اختیار
بوتون گوزهللرین حوسنو سنده وار
لالهتک قلبیمی ائدیر داغدار
لالهیه بنرهیهن یاناغین سنین
سالدی منی مین آزارا گؤزلرین
قلبیمه چوخ ووردو یارا گؤزلرین
آغ گونومو ائتدی قارا گؤزلرین
سینهمی داغلادی فراقین سنین
وفالی عاشقم ائلبیلیر،هامی
شعریممحبتدن آلیر الهامی
قارانلیق بورویر فیکیر دونیامی
قلبیمده یانماسا چراغینسنین
وفالی عاشقیم ائللر عاشقی
حقیقتدن دئیهن دیللر عاشقی
بیر بولبولم قیزیلگوللرعاشقی
اوچوپ قونان یئریم بوداغین سنین
شرطلی عشق
من سنی سئویرهم نازلی دلبریم
گلسنده بو ائلی، بو وطنی سئو
سن منی عشقینده امتحانا چک
دوزگون عاشق اولسام، سنده منی سئو
سئوگیلیم، عاشقم گول یاناغینا
شکر سؤزلرینه بال دوداغینا
قوی قدم شوقیلن آرزی باغینا
من بیرشیدا بلبل، سن چمنی سئو
بوائلی بودیلی بو وطنی سئو
من سنی سئویرهم، سندهمنی سئو


c: text/html

text:
دسته: عکس
عکس: یازین سَسی…
سیز ده اؤز عکسلریزی اوجاق سایتیندا یایینلاماق اوچون info@ocaq.ir ایمیل آدرسینه یا تلگرام آی دی میزه @ocaq_ir گؤندرین.
گزارش تصویری اوجاق از منزل شهید باکری در میاندوآب
اینجا خانه ای است که شهید مهدی باکری در آن به دنیا آمده است. خانه ای در واحدهای سازمانی کارخانه قند میاندوآب در نزدیکی سه راهی شاهین دژ(سایین قالا). این منزل ، خانه پدری...
اولین تصویر ماهواره ای از اتصال جغاتی چای به تاتائو چای
این طرح یکی از طرحهای احیای دریاچه اورمیه است که در ماههای گذشته با هدف انتقال صحیح آب این دو رودخانه به دریاچه اورمیه صورت گرفته است.
عکس: بوزلو سوپورگه!
اؤز عکسلریزی اوجاق سایتیندا یایینلاماق اوچون بیزه info@ocaq.ir آدرسینه ایمیل گؤندرین.
عکس: چاربورج دان خاطره لی بیر توی مراسیمی
محرم و صفر آیی قورتولاندان سونرا یئنه آذربایجانیمیزین هر بیر یئرینده توی و شادلیق گونلری باشلانیر و نیشانلی قیز- اوغلان لار بالا بالا حاضیرلانیرلار توی لارین ائله سینلر. چاربورج جاوانلاری دا بو مسئله دن...
چاربورجون پاییزلاری…
دوزدور کی پاییز گلنده سانکی هر نه هزین بیر کدر ایچینده سوسور… قوشلار اوچوب گئدیر و بوتون طبیعت سولوب سارالیر آما بو سولغون طبیعت ده بیر بؤیوک گؤزللیک یاشاییر. سانکی چؤل-چمن یاشیل دونون چیخاردیب،...
مراسم شبیه خوانی در نقاط مختلف چهاربرج(عکس)
با تسلیت فرا رسیدن اربعین حسینی و به بهانهی این روز، عکسهایی از مراسم شبیه خوانی امسال اهالی چهاربرج در روز عاشورا را تقدیم حضورتان می کنیم. این مراسمات در مناطق مختلف چهاربرج از...
دوشاب قئینَتمه شکیللری
چاربورجدا قدیم عادتلردن بیری دوشاب قئینتمکدیر. دوشاب عموما اوزوم شیرهسینین قئینتمهسیندن حاصیل اولور. دوشاب، چوخ سئویملی و یئمهلی بیر یئمکدیر. دوشابی مختلف غذالارین ترکیبینده ایشلتمک اولار: مثلا قاتیق دوشاب، قئیقاناق و … آشاغیدا اوجاق...
عکسلر: آشیق عسگر’دن مکمّل بیر توی ایفاسی
آذربایجانین تانینمیش صنعتچیسی آشیق عسگر بو آیلار دؤنه-دؤنه چاربورجا گلیر و گؤزل-گؤزل چیخیشلار ائدیر. اوجاق سایتینا گؤندریلن شکیللره گؤره، آشیق عسگر گلدیگی سون تویدا، قوپوز (آشیق سازی) ایله برابر، محتشم شکیلده بؤیوک قاوال (قووال)...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ایدمان
ایدمان (انگلیسیجه :Sport) (کؤکنی عربجه دیر و إِدْمَان idmān سؤزجوگوندن آلینیب) بدنی گوجلندیرمک یولوندا موعیّن قوراللارا اویغون بدن عوضولرینین تَرپَتمک و چالیشماغینا ایدمان دئییلر. اوندا چالیشانلار ائلیه بیلر سایلار و گونده چالیشسین. بۇ ایش بدن دورومون یاخشی ائتماقدا و گوجلو ائتماقدا یاخشی اولور و باش قاتماق و دولانیش اۆچونده اولا بیلر. ایدمان مسابقه کیمی اولا بیلر. مسابقه ده قانون قویولار و بوقانون کوکونده بیر یا نئچه نفر اوتان اولار. آیدیمان بیر نفره و نئچه نفره اولار و یا تیمی و قورو اونو گورر. تاخیم ایدمانلار آداملاری بیر تیمده ییغیر. نئچه باش قاتما ایشلری ایدمان بیلیبلر کی فیزیکی چالیشماسی یوخدی هابئله ورق و تخته و شطرنج
چوخلو ایدمانلار اسکی یوناندا اولوردی .گولش .قاچماق. بوکس. دیرک آتماق. دیسک آتماق .آرابا سورماق اسکی یوناندا اولوردی. بۇ ایدیمانلار اردو و هونر اۆچون یاراندی. سون ایللر اولمپیک قورلدی. هر دورد ایل بیر دفعه اولمپیا چولونده پلئوپونس کندینده اولوردی. او چاغدان ایندی اولمپیک ایدمانلاری قورولوب. ایندی ماشین لار چوْخلو ایشلری گورور وآداملار چالیشماسی آزالیب و بدنلر تنبل اوْلوب. آمّا بیر طرفدن تکنولوزیک اؤلکه لرده جماعت ایدیمان اۆچون چوْخ زمان تاپیب و ایشلر آسان اوْلوب. چوخلاری ایدماندا تاماشاچی اولور و چوْخلاری آیدیماندا چالیشیر.
فوتبول ان ایستکلی ایدمان دۆنیادا اولور.
اورال آلتائی ائللرده بۇ اویونا اوخشار بیر ایدماناولوردی. اوندا گئچی گؤنون بیر تخته دوره سینه دولوردولار و اونی یئرده ویریب و آپاریریدیلار. تورک ائللرین و آذربایجاندا کؤک ایدمان چوقان اولوردی کی بۇ جور توپ اوندا اولوردی.
علمی آراشدیرما[دَییشدیر]
سوئد عالیملری آراشدیرمالار نتیجهسینده ایدمانین حافیظه یاخشیلاشدیرماق خصوصیتینی آشکار ائدیبلر. ایدمان مشقلری زامانی قاندا خصوصی کاتپسین ب پروتئینینین سوییهسی آرتیر. بۇ پروتئین حافیظه یاخشیلاشدیریر. ScienceDaily خبر وئریر کی، تست لر نتیجهسینده ۴ آیدان آز اولمایاراق فعّال شکیلده ایدمانلا مشغول اوْلان اینسانلار ایدمانلا مشغول اولمایان اینسانلارلا مؤ قایسهده حافیظه تستلرینده داها یاخشی نتیجه گؤستریبلر.


text:
ناتو
قۇزئی آتلانتیک مۆقاویلهسی تشکیلاتؽ (اینگلیزجه. North Atlantic Treaty Organization, NATO, فرانسیزجه. Organisation du Traité de l'Atlantique Nord, OTAN) — صۆلحون قوْرۇنماسؽنؽ و آزادلؽقلارؽن مۆدافیعهسینی سیاسی همرأیلیک یوْلو ایله تأمین ائدن و اۆیهلرینه قارشؽ یؤنلمیش ایستهنیلن باسقؽن فوْرمالارؽنؽن دفع ائدیلمهسینی، لازؽم گلدیکده ایسه حربی گۆجدن ایستیفاده ائدیلمهسینی نظرده تۇتان باغؽمسؽز دؤولتلرین حربی ایتتیفاقؽ. ۴ آپرئل ۱۹۴۹-جو ایلده قۇرۇلمۇشدۆر و حاضیردا ۲۸ اۆیهسی وار.[۱][۲] تشکیلاتؽن اۆیهلری هر هانسؽ خاریجی گۆجدن گله بیلهجک هۆجۆما قارشؽ اوْرتاق مۆدافیعه حیاتا کئچیریر. ناتو-نون باش قرارگاهی اۆیه اؤلکهلردن بیری اوْلان بلژیکین پایتختی بروکسئل شهرینده، مۆتتفیق قۆوهلرین عملیات کوْماندانلؽغؽنؽن باش قرارگاهی ایسه بلژیکین موْنس شهری یاخینلؽغؽندا یئرلشیر. بۆتۆن ناتو اۆیهلرینین عۆمۇمی حربی خرجلری دونیا اۆزره بۆتۆن اؤلکهلرین مۆدافیعه خرجلرینین ۷۰%-دن چوْخۇدۇر. اۆیه اؤلکهلرین مۆدافیعه خرجلری GDP-نین ان آزی ۲%-نی تشکیل ائتمهلیدیر.
کوْره مۆحاریبهسی اۆیه اؤلکهلری حرکته کئچیرهنه و یۆکسک روتبهلی ایکی آمئریکالی کوْماندانؽن ایستیقامتلندیرمهسی ایله بیرلشمیش حربی اتفاق قۇرۇلانا قدر ناتو ساده سیاسی اوْرتاقلؽقدان باشقا بیر شئی دئییلدی. سوْیۇق مۆحاریبه دؤورۆ ۱۹۵۵-جی ایلده اساسؽ قوْیۇلان ورشو مۆقاویلهسی تشکیلاتؽنا اۆیه اؤلکهلرله چکیشمهلرین یارانماسؽنا سبب اوْلدۇ. آورۇپا اؤلکهلری ایله آمئریکا آراسؽنداکی علاقهلرین گۆجۆ اوزهرینده عمله گلن شۆبههلر ۱۹۶۶-جی ایلده فرانسانؽن ناتو-نون حربی قانادؽندان چکیلمهسی ایله نتیجهلندی و ناتو مۆدافیعهسینین احتیمال اوْلۇنان سووئت ایشغالؽنا قارشؽ اعتبارلؽلؽغؽنا منفی تأثیر گؤستردی. ۱۹۸۹-جو ایلده بئرلین دیواری یؽخؽلاندان سونرا تشکیلات یوقوسلاوییانؽن داغیلماسؽ دؤورونه قارؽشدؽ و ایلک حربی موداخیلهلرینی ۱۹۹۲-۱۹۹۵-جی ایللرده بوسنییا و هئرسئقووؽنادا، داها سونرا ایسه ۱۹۹۹-جو ایلده یوقوسلاوییادا حیاتا کئچیردی. سیاسی اوْلاراق کئچمیش ورشو مۆقاویلهسی تشکیلاتؽنا اۆیه اؤلکهلرله یاخشؽ موناسؽبتلر قۇرماغا چالؽشدؽ و همین اؤلکهلرین بیر قیسمی ۱۹۹۹-جو و ۲۰۰۴-جۆ ایلده ایتتیفاقا قوْشۇلدۇ.
قۇزئی آتلانتیک بیرلیگیینین تشکیلاتا اۆیه اؤلکهلرین سیلاحلؽ هۆجۆما معروض قالان هر هانسؽ اۆیه اؤلکهیه کؤمک ائتمهسینی طلب ائدن ۵-جی مادّهسی ناتو تاریخینده ایلک و هله کی، سون دفعه ۲۰۰۱-جی ایلدکی ۱۱ سپتامبر هۆجۆملارؽندان سونرا تطبیق اوْلۇندۇ.[۳] حیاتا کئچیریلن بو تئررور هۆجۆملارؽنؽن آردؽنجا ناتو رهبرلیگیندهکی قوْشۇنلار افقانیستانا یئرلشدیریلدی. تشکیلات، همچینین عراقا تعلیم هئیتینین گؤندریلمهسی، دنیز قۇلدۇرلارؽنا قارشؽ عملیاتلارؽن دستکلنمهسی[۴] و ۲۰۱۱-جی ایلده بیرلشمیش میللتلر تهلۆکهسیزلیک شوراسؽنؽن ۱۹۷۳ سایلؽ قطعنامهسینه اساساً لیبی اوزهرینده اۇچۇشا قاداغان اوْلۇنموش بؤلگهنین تطبیق اوْلۇنماسؽ کیمی موختلیف روللارؽ ایجرا ائتمیشدیر. ناتو اۆیهلرینی مصلحتلشمهلر اۆچۆن یؽغؽنجاغا چاغؽران داها آز تأثیرلی ۴-جو مادّه: ۲۰۰۳-جو ایلده عراق مۆحاریبهسی عرضینده تورکییه طرفیندن، ۲۰۱۲-جی ایلده سوریه وطنداش مۆحاریبهسی عرضینده تورکییه حربی هاوا قۆوهلرینه مخصوص سیلاحسؽز F-۴ دؤیوش طییارهسینین دۆشۆرولمهسی و سوریه اراضیسیندن تورکییهنین میناآتانلاردان آتشه تۇتۇلماسؽنؽن آردؽنجا،[۵] لهستان طرفیندن ۲۰۱۴-جو ایلده روسییانؽن کریمه موداخیلهسیندن سونرا[۶] و ۲۰۱۵-جی ایلده داعیش تئررور قروپلاشماسؽنؽن تورکییهنین اراضی بۆتؤولۆیۆنه قارشؽ تهدیدلرینه گؤره اوْلماقلا عۆمۇمیلیکده بئش دفعه تطبیق اوْلۇنموشدۇر.[۷]
تاسیس ائدیلمهسی[دَییشدیر]
بیرلیگین یارانماسؽ بروکسئل سازیشینین ایمضالانماسؽ (مارت ۱۹۴۸) ایله باشلانمؽشدؽر. بو سازیشده ۵ باتؽ آورۇپا اؤلکهسی عۆمۇمی مۆدافیعه سیستئمینی یاراتماق و اؤلکهلر آراسؽندا قارشؽلؽقلی علاقهلری مؤحکملندیرمک ایستکلرینی تصدیق ائتدیلر.[۸]
ایلک ایللری[دَییشدیر]
بلژیک، بریتانیا، فرانسا، هوللاندییا و لوکسئمبورق طرفیندن ۱۷ مارت ۱۹۴۸-جی ایلده ایمضالانان و سوْیۇق مۆحاریبهنین باشلانغؽجؽنداکی سووئت تهدیدینه قارشؽ اوْرتاق مۆدافیعه راضؽلاشماسؽ اوْلان بروکسئل مۆقاویلهسی ناتو-نون قۇرۇلوشۇنۇن ایلک آددؽمؽ حساب اوْلۇنور. سووئت ایتتیفاقؽنؽن حیاتا کئچیردیگی بئرلین بحرانی ۱۹۴۸-جی ایلین سپتامبرؽندا باتؽ آورۇپا بیرلیگینین مۆدافیعه تشکیلاتؽنؽن یارادؽلماسؽنا سبب اوْلدۇ.[۹] بۇنا باخمایاراق، مۆتتفیق دؤولتلر سووئت ایتتیفاقؽنؽن حربی گۆجو قارشؽسؽندا ضعیف دۇرۇما صاحیب ایدی. همچینین، ۱۹۴۸-جی ایلده کوممونیستلر طرفیندن چئکوسلوواکییادا حیاتا کئچیریلن حربی چئوریلیش نتیجهسینده اؤلکهدهکی دئموکراتیک حؤکۆمتین حاکمیتی ترک ائتمهسینین آردؽنجا بؤیۆک بریتانییانؽن خاریجی ایشلر ناظیری Ernest Bevin اوْخشار حادیثهلرین قارشؽسؽنؽ آلماق اۆچۆن ان یاخشؽ یوْلۇن باتؽ اؤلکهلری آراسؽندا اوْرتاق حربی ایستراتئژییانؽن تشکیل اوْلۇنماسؽ اوْلدۇغۇنۇ قئید ائتدی.[۱۰]
۱۹۴۸-جی ایلده آمئریکا خاریجی ایشلر ناظیری جورج مارشالین تعلیماتی ایله پئنتاقوندا آورۇپالی لیدئرلرله آمئریکالی حربی و سیاسی رسمیلر آراسؽندا گؤروش تشکیل اوْلۇندو.[۱۱] یئنی حربی اتفاق اۆچۆن تشکیل اوْلۇنان بو گؤروشمهلر ۴ آپرئل ۱۹۴۹-جو ایلده واشینقتون شهرینده قۇزئی آتلانتیک مۆقاویلهسینین ایمضالانماسؽ ایله نتیجهلهندی. بو مۆقاویلهنی ایمضالایانلار آراسؽندا بروکسئل مۆقاویلهسینه طرف اوْلان بئش دؤولت، همچینین آمئریکا، دانمارک، ایتالییا، ایسلاندییا، کانادا، نوروئچ و پورتوقالییا وار ایدی.[۱۲] ایلک ناتو باش کاتیبی لورد ایسمای ۱۹۴۹-جو ایلده وئردیی آچیقلامادا بو تشکیلاتؽن مقصدینین "روسلارؽ چؤلده، آمئریکالؽلارؽ ایچریده و آلمانلارؽ آشاغیدا ساخلاماق" اوْلدۇغونو بیلدیردی.[۱۳] مۆقاویله بۆتۆن اؤلکهلر طرفیندن موسبت شکیلده قارشؽلانمادی. بعضی ایسلاندییالؽلار ۱۹۴۹-جو ایلین مارتؽندا باش تۇتان ناتو علیهینه اعتراضلارا قاتیلدی. ناتو-نون یارادؽلماسؽنؽن ایلکین تشکیلاتی نتیجهسی اوْلاراق "آتلانتیکچیلیک" آدی وئریلهن و قۇزئی آمئریکا ایله آورۇپا آراسؽنداکؽ امکداشلؽغؽن واجیبلیگینه اؤنم وئرن دۆشۆنجه طرزینین میدانا گلمهسی گؤستریلیر.[۱۴]
ناتو-نون تشکیل اوْلۇنماسؽ آورۇپا اؤلکهلرینین آمئریکا ایستانداردلارؽنؽ منیمسهمهسی ایله مۆتتفیقلرین حربی تئرمینولوژییا، اصول و تئکنولوژییالارؽنا ایستانداردلاشدؽرما گتیردی. تقریباً ۱۳۰۰ ایستانداردلاشدؽرما راضؽلاشماسؽ ناتو-نون حیاتا کئچیردیگی بیر چوْخ اۆصۇل سیستئملشدیردی. بۇنۇن نتیجهسی اوْلاراق، ۷،۶۲×۵۱مم. ناتو تۆفنگ کالیبری ۱۹۵۰-جی ایللرده بیر چوْخ ناتو اؤلکهسینده ایستاندارد آوتۇمات کالیبری اوْلاراق قبۇل ائدیلدی.[۱۵] طییاره مانئور ایشارهلرینین ایستانداردلاشدیریلماسؽ نتیجهسینده ناتو طییاره لری بۆتۆن ناتو بازالارؽنا ائنه بیلمک پوتئنسیالؽنا صاحیب اوْلدۇ.[۱۶] دیگر ایستانداردلار آراسؽندا یئر آلان ناتو هئجالاما الیفباسؽ ناتو سرحدلرینی آشاراق مۆلکی حیاتدا دا ایستیفاده اوْلۇنماغا باشلادئ.[۱۶]
سوْیۇق مۆحاریبه[دَییشدیر]
۱۹۵۰-جی ایلین ایونوندا کوْره مۆحاریبهسینین باشلانماسؽ نتیجهسینده بیر-بیری ایله علاقهلی شکیلده ایشلهین بۆتۆن کوممونیست اؤلکهلرین مۆعیین تهدیدینی آرتؽرماسؽ ناتو-نو کونکرئت حربی پلانلار حاظؽرلاماغا مجبور ائتدی.[۱۷] آورۇپادا یئرلشهن حربی قۆوهلری داها ثمرهلی ایداره ائتمک اۆچۆن آورۇپا مۆتتفیق قۆوهلری باش قرارگاهؽنؽن اساسؽ قوْیۇلدو و ۱۹۵۱-جی ایلین یانوارؽندا دوایت ائیزئنهاوئر(Dwight D. Eisenhower) بو قۇرۇمون ایلک کوْماندانؽ تعیین اوْلۇندو.[۱۸] ۱۹۵۰-جی ایلین سپتامبرؽندا ناتو حربی کومیتهسی سووئت ایتتیفاقؽ ایله تارازلیغا نایل اوْلماق اۆچۆن کونوئنسیونال قۆوهلر یارادؽلماسؽ چاغؽریشؽ ائتدی و ۱۹۵۲-جی ایلین فئورالؽندا لیسبون شهرینده تشکیل اوْلۇنان قۇزئی آتلانتیک شوراسؽنؽن ایجلاسؽندا بو ایستهیی یئنیدن ایفاده ائتدی. ناتو-نون اوزونمۆددتلی مۆدافیعه پلانؽ اۆچۆن لازؽم اوْلان قۆوهلری تشکیل ائتمک مقصدیله کئچیریلهن لیسبون کوْنفرانسؽندا دیویزییا سایؽنؽن ۹۶-یا چؽخارؽلماسؽ تکلیف اوْلۇنسا دا، نؤوبتی ایل اۆچۆن آتوْم سیلاح ایستیفاده ائده بیلهجک ۳۵ دیویزییانؽن اوْلماسؽ بارهده راضیلؽق الده ائدیلدی. ناتو همین دؤورده مرکزی آورۇپادا ۱۵، ایتالیا و اسکاندؽناویده ایسه ۱۰ حاضؽر دیویزییانؽ چاغؽرا بیلیردی.[۱۹][۲۰] لیسبونداکی کوْنفرانسدا تشکیلاتؽن ان یۆکسک وظیفهسی حساب ائدیلن ناتو باش کاتیبی وظیفهسی ده یارادؽلدؽ و قاستینقس ایسمای بو وظیفهیه تعیین اوْلۇندو.[۲۱]
۱۹۵۲-جی ایلین سپتامبرؽندا دانمارک و نوروئژین مۆدافیعه قابیلیتینی تکمیللشدیرمک مقصدیله ۲۰۰ گمی و ۵۰.۰۰۰ نفردن چوْخ شخصی هئیتین قاتؽلدؽغؽ ناتو-نون ایلک بؤیۆک دنیز تعلیملریندن بیری اوْلان مئینبرئیس تعلیمی باشلادؽ.[۲۲] بۇنۇن آردؽنجا تشکیل اوْلۇنان دیگر بؤیۆک تعلیملر آراسؽندا آرالؽق دنیزینده حیاتا کئچیریلهن "قراند سلام" و "لونقستئپ" تعلیملری، قۇزئی ایتالییادا "ایتالیک وئلد" آدی آلتؽندا حیاتا کئچیریلهن هاوا-دنیز-قۇرۇ تعلیمی، مرکز اوردو قرۇپۇنۇن قاتؽلدؽغؽ سیمولیاسؽیا ائدیلمیش "مونتئ کارلو" آدلی هاوا-قۇرۇ تعلیمی، آمئریکا، بؤیۆک بریتانیا، ایتالیا، تۆرکییه و یونانیستان حربی دنیز قۆوهلرینین ایشتیراک ائتدیگی آرالؽق دنیزینده تشکیل اوْلۇنان "وئلدفاست" آدلی آمفیبیک دئسانت چؽخارما تعلیمی یئر آلدی.[۲۳]
سووئت ایتتیفاقؽ ۱۹۵۴-جۆ ایلده آورۇپادا صۆلحۆ قوْرۇماق اۆچۆن ناتو-یا داخیل اوْلماسؽنؽن واجیب اوْلدۇغونو ادعا ائتدی.[۲۴] سووئت ایتتیفاقؽنین اساس مقصدینین ایتتیفاقؽ ضعیفلتمک اوْلدۇغوندان چکینهن ناتو اؤلکهلری بو تکلیفی قبول ائتمهدی. ۱۷ دسامبر ۱۹۵۴-جۆ ایلده قۇزئی آتلانتیک شوراسؽ ناتو-نون آتوْم سیلاحؽندان ایستیفادهسی ایله باغلؽ اوْلان MC ۴۸ آدلی سنهدی تصدیق ائتدی. MC ۴۸ سووئت ایتتیفاقؽ ایله باش وئره بیلهجک مۆحاریبهنین باشلانغؽجؽندان اعتباراً ایلک اوْلاراق شوروی طرفیندن ایستیفاده ائدیلیب-ائدیلمهمهسیندن آسؽلؽ اوْلمایاراق ناتو-نون آتوم سیلاحلارؽنی ایستیفاده ائتمهسینین واجیبلیگینی وۇرغۇلایؽردؽ. بئلهلیکله، آورۇپا مۆتتفیق قۆوهلری باش کوْماندانؽنا نووه سیلاحینین آوتوماتیک ایستیفادهسی مسئلهسینده آمئریکا-داکی ایستراتئژی هاوا کوْماندانلؽغؽ ایله عئینی سلاهیتلر وئریلمیش اوْلدۇ.
۹ مای ۱۹۵۵-جی ایلده باتؽ آلمانییانؽن تشکیلاتا داخیل ائدیلمهسی دؤورون نوروئژ خاریجی ایشلر ناظیری هالوارد لانگئ طرفیندن "قارهمیزین تاریخینده قرارلی بیر دؤنۆش نۆقطهسی" سؤزلری ایله شرح اوْلۇندۇ.[۲۵] آلمانییانؽن ایتتیفاقا داخیل اوْلماسؽنؽن اساس سببی آلمان ایش گۆجۆ اوْلمادان سووئت ایشغالؽنا قارشؽ مۆباریزه آپارماق اۆچۆن یئتری قدر گلهنکسل قۆوه گؤندرمهنین ایمکانسؽز اوْلماسؽ ایدی.[۲۶] بونا رسمی جاواب ۱۴ مای ۱۹۵۵-جی ایلده سووئت ایتتیفاقؽ، ماجاریستان، چئکوسلوواکییا، لهستان، بولقاریستان، رومانی، آلبانیو شرقی آلمانییانؽن ایمضالادؽغی ورشو مۆقاویلهسی تشکیلاتؽنؽن قۇرۇلماسؽ اوْلدۇ. بئلهلیکله، سوْیۇق ساواش هر ایکی طرفی بللی اوْلدۇ. ۱۹۵۷-جی ایلین پاییزؽندا شیمالدا ناتو طرفیندن عئینی واختدا اۆچ بؤیۆک تعلیم حیاتا کئچیریلدی. نوروئژدن تۆرکییهیه قدر اوْلان اراضیده ۲۵۰.۰۰۰ حربچی، ۳۰۰ گمی و ۱۵۰۰ طییارهنین قاتؽلدؽغؽ همین تعلیملر ایتتیفاقؽن ایندییه قدرکی ان بؤیۆک تعلیملری حساب ائدیلیر.
ناتو - حؤکۇمتلر آراسؽ تشکیلاتدیر، اونون بۆتۆن اۆیهلری اؤز اگهمنلیگی و مۆستقیللیگینی قوْرۇیۇرلار. ایلک نؤوبهده ناتو بیرلشمیش میللتلر-ین نیظامنامهسینین پرینسیپلرینه اۇیغۇن اوْلاراق سیاسی و حربی یوْللارلا بۆتۆن اۆیهلرینین آزادلؽغؽنؽ و تهلوکهسیزلیگینی مۆدافیعه ائدیر. بیرلیگین فعالیتینین اساس پرینسیپی اۆیهلرینین بؤلونمزلیگی اساسؽندا عۆمۇمی اؤهدهلیکلرین یئرینه یئتیریلمهسی و باغؽمسؽز دؤولتلر طرفیندن امکداشلؽغؽن قۇرۇلماسؽدؽر.[۲۷]
سوْیۇق مۆحاریبه دن سونرا ناتو نون گئنلشمهسی[دَییشدیر]
۱۹۹۹ دان ۲۰۰۴ه قدر ۱۰ اؤلکه کی اوندان قاباق کومونیستی اؤلکه ساییلیردیلار ناتو یا قوشولدولار و بو گؤونلیک پیمانی ۲۶ اۆیهسی اولدو . ۲۰۰۸ ایلی نده کرواسی ، مقدونیه جومهوریتی و آلبانی ایله دانیشیق باشلاندی. بو ۳ اؤلکه سونرا بو پیمانا قوشولدولار. تازا زمان لار اوکراین و گورجیستان دا بو پیمانا قوشولماق چوخ طارافدارلی اولوب.
روسیه ایله نیزاع[دَییشدیر]
ناتو نون روسیه سرحدلرینه یاخینلاشماق سبب اولدو کی روسلار ناتو دان فاصیله آچیب و یئنی دن ناتو ایله روسیه نین رابیطهسی ، شوروی ایله ناتو رابیطهسی کیمی اولدو. بو نیزاع لار روسیهنین اوکراینا هوجومو ۲۰۲۲ یه سبب اولدو
اۆیهلری[دَییشدیر]
ناتو-نون ۳۰ اۆیهسی وار.
- بیرلشمیش ایالتلر
- آلبانی
- آلمان
- بلژیک
- بولغاریستان
- بیرلشمیش شاهلیق
- دانمارک
- چک جومهوریتی
- ایستونی
- فرانسه
- کروواسی
- ایسلند
- ایسپانیا
- ایتالیا
- کانادا
- لتونی
- لیتوانی
- لوکزامبورق
- مجاریستان
- هولند
- نوروژ
- لهیستان
- پورتوقال
- رومانی
- اسلوواکی
- اسلووانی
- تورکیه
- یونان
- مقدونیه جومهوریتی
- شابلون:Country data مونتهنگرو
تئلئکوممونیکاسییا ساحهسینده ناتو ایله امکداشلؽغؽن مقصدی بیرگه تعلیملر چرچیوهسینده قارشؽلؽقلؽ فعالییت، بحران دۇرۇمۇندا بیرلیگین مۆوافیق یؤنتملرینین تطبیقی و مۆعاصیر اینفوْرماسؽیا تئکنولوژییالارؽنؽن ایستیفادهسیدیر.
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "What is NATO?". NATO Headquarters, Brussels, Belgium. 26 may 2017. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2017.
- ^ Cook, Lorne (25 may 2017). "NATO: The World's Largest Military Alliance Explained". The Associated Press, US. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2017.
- ^ "Invocation of Article 5 confirmed". North Atlantic Treaty Organization. 3 oktyabr 2001. İstifadə tarixi: 2 iyun 2018.
- ^ "Counter-piracy operations". North Atlantic Treaty Organization. İstifadə tarixi: 2 iyun 2018.
- ^ Croft, Adrian (3 oktyabr 2012). "NATO demands halt to Syria aggression against Turkey" Archived 2012-10-04 at the Wayback Machine.. Reuters. İstifadə tarixi: 2 iyun 2018.
- ^ "Statement by the North Atlantic Council following meeting under article 4 of the Washington Treaty". NATO Newsroom. 4 mart 2014. İstifadə tarixi: 2 iyun 2018.
- ^ Ford, Dana (26 iyul 2015). "Turkey calls for rare NATO talks after attacks along Syrian border". CNN. İstifadə tarixi: 2 iyun 2018.
- ^ Treaty of Brusells states
- ^ ↑ Isby & Kamps Jr. 1985, səh.: 13
- ^ Pedaliu 2003, səh.: 97
- ^ Behrman 2007, səh.: 15
- ^ "A short history of NATO". NATO. İstifadə tarixi: 3 iyun 2018
- ^ ↑ Reynolds 1994, səh.: 13.
- ^ Straus, Ira (2005). "Atlanticism as the Core 20th Century US Strategy for Internationalism" Archived 2013-10-20 at the Wayback Machine.. Streit Council. İstifadə tarixi: 3 iyun 2018.
- ^ "PROOF AND INSPECTION COMMITTEE NATO 7.62 MM AMMUNITION". NATO.
- ^ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ "NATO Declassified – NATO Alphabet". NATO.
- ^ Isby & Kamps Jr. 1985, pp. 13–14.
- ^ Ismay, Hastings (4 sentyabr 2001). "NATO the first five years 1949–1954". NATO. Arxivləşdirilib: [1] saytından 15 mart 2017 tarixində. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
- ^ Osgood 1962, səh.: 76.
- ^ Park 1986, səh.: 28.
- ^ "NATO: The Man with the Oilcan" Archived 2012-01-08 at the Wayback Machine.. Time. 24 mart 1952. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018
- ^ Baldwin, Hanson (28 September 1952). "Navies Meet the Test in Operation Mainbrace". New York Times: E7. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
- ^ Ismay, Hastings (17 sentyabr 2001). "NATO the First 5 Years". NATO the first five years 1949–1954. NATO. Arxivləşdirilib: [2] saytından 15 mart 2017 tarixində. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
- ^ "Fast facts about NATO". CBC News. 6 aprel 2009. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
- ^ "West Germany accepted into Nato". BBC News. 9 may 2011. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
- ^ Isby & Kamps Jr. 1985, səh.: 15.
- ^ NATO principles
- Pages using collapsible list with both background and text-align in titlestyle
- اۇلوسلارآراسی تشکیلاتلار
- حربی-سیاسی تشکیلاتلار
- ناتو
- 1949 establishments in Washington, D.C.
- 1949 in military history
- 20th-century military alliances
- 21st-century military alliances
- Anti-communist organizations
- Cold War organizations
- Cold War treaties
- Foreign relations of the Soviet Union
- International military organizations
- Military alliances involving Belgium
- Military alliances involving Bulgaria
- Military alliances involving Canada
- Military alliances involving Estonia
- Military alliances involving France
- Military alliances involving Greece
- Military alliances involving Hungary
- Military alliances involving Italy
- Military alliances involving Latvia
- Military alliances involving Lithuania


text:
گونتای جوانشیرین فارس نئهیلیست گؤروشلری اوزره باخیش
🔎🔹 سورقو: گونتای جاوانشیر دانیشیغیندا دئییر: - "فداکار انسانلارین حرکتی ایله اجتماعی مسئله لر چؤزولمز. من بو کتابلاری یازدیم کی هئچکس موباریزه یه قاتیلماسین، سیستیم علیهینه موبارزه ائتمه سن، (چونکو) سیستیم گوجله نر.... هئچ بیر موباریزه یه قاتیلماق لازیم دئییل.... ملتین خوشبختلیگی اوچون موبارزه یه قاتیلیرام دئمک آخماقلیقدیر. (سیزجه) بو قدر آخماقلیق اولار می؟.... کوردلرین و آذربایجانلیلارین تشکیلات یاراتماقلاری و تشکیلات قورماقلاری جمهوی ایسلامی نین عؤمورونو اوزادار"[1]. بو دوغرولتودا نه دئمک، ایستردینیز؟
🔎🔹جاواب: گونتای بگ، مسئله نی دوزگون اورتایا قویا بیلسه ایدی، آذربایجان تورکلوگونون ملی مسئله سینه دوزگون یاناشاردی. دئمک، کئچمیشده آذربایجان تورکلوگو ائلیتی نین ائتدیگی خطالاری اله آلاراق اونلاری دوزگون ایرده لمگه، تجزیه و تحلیل ائتمگه زامان آییرابیلسه ایدی، فارس نئهیلیستیگی مفکوره سیندن اوزاق دورماغا چالیشاردی. بئله لیکله فداکار انسانلارا بئله سایقیسیز یاناشمازدی. انسان اؤز عؤمرونو توتساقدا کئچیررکن اؤزونو ارضاء ائتمگه چالیشمیش دئییل، عقیده صاحابی و وجدان بورجونا یاخالانمیش بیر مقصر دئیه توتساق ائدیلر. دئمک، گونتای بگ مسئله نی دوزگون اورتایا قویمادیغی و حاکیم دیل و مدنیت صاحابلاری نین حاکیم کسیمی نین گؤزو ایله مسئله یه یاناشدیغی اوچون آلمیش نتیجه لرده فارسلیق دوغرولتوسوندا اورتایا چیخار.
✅ دئمک، بوگون آذربایجان مشروطه حرکاتی تاریخینه باخدیقدا کئچمیشده خطالاری و گوناهی ستارخان نین و باقیرخان نین اوزرینه یوکلمک هئچ نه اورتایا قویماماغین یانی سیرا انسانلاریمیزی، فارس نئهیلیستلیگی نین قوجاغینا آتیلمالارینا خدمت ائده بیله جک بیر باخیش یوخسا سفاریشنامه ساییلار. بو باخیش قاجار شاهلیغی زامانینداکی حاکیم سیستیمین اسلام اومتچیلیگیندن فارس دؤلتچیلیک مفکوره سینه قایماسی نین اوستونه اؤرتو چکه رک "ایرانیت" دئیه فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سینه خدمت ائدر. بو گؤروش بلکه ده بیلمدن هیندوستاندان فارسلیق اوچون گتیریلمیش "دبستان المذاهب و دساتیر" آدلی یالان تاریخی داستانلار و روایتلرین میرزه فتحعلی آخوندزاده، جلال الدین میرزه و میرزه یوسفخان تبریزلیلری ده دوشونجه و فیکیر باتلاغینا یووارلاندیقلاری نین اوستونو اؤرتر؛ اوسته لیک "ایران دؤلتی ملتی" دئیه فارس دؤلتی یاراتماق دوشونجه لرینی کؤلگه آلتیندا توتاراق انسانلاریمیزی تاریخده اولدوغو کیمی فارسلیق اسارتینده ساخلاماغا و دوزگون دوشونمکدن و فیکیرلشمکدن اوزاق توتماغا خدمت ائدر.
✅ بوگون کئچمیشه دوغرو باخدیقدا ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورک شاهلیغی و ائلیتی یازیلی تورک دیلی بیلینجیندن یوخسول اولدوقلاری اوچون اونلار زامانلا اؤز تورکلوکلرینی (دیل و مدنیتلرینی) آیاقلاشدیرابیلمدیکلری اوچون اؤز اللری ایله اؤزلرینی فارسلیق توزاغینا و تله سینه سالمیشلار. دئمک، دیل و مدنیت اساسلی هر هانکی بیر سیاسی و اجتماعی سیستیمین یارانماسینا دوشونجه و فیکیر حاضیرلیغی یئریتمک و انسانلاری؛ هرکسین اؤز باشاریغی و یئتنگی ایله بیرلیکده اؤز دیلی و مدنیتینی (تورکچه نی) اساس گؤتوره رک حرکته کئچمه سی و اویقون زاماندا ملی ایراده نی اورتایا قویماغا دوشونمه سی واجیب مسئله لریمیزدن بیری ساییلار.
✅ بو آردا ایچریده آذربایجان ملی فعاللاری نین بیر چوخونون توتولماسی، ایش و گوجلریندن اولماسی اونلارین یانلیش حرکتلری نین نتیجه سی دئیه مسئله نی اورتایا قویماق دا انصافسیزلیق ساییلار. دئمک، هئچ بیر آذربایجان ملی و مدنی فعالی سیلاحلی بیر حرکته قاتیلمیش و وار اولان نظام و انتظامی تهدید ائتمیش دئییل، ساده جه بیر مدنی انسان اولاراق اؤز دیل بیلینجی و شعورونو سرگیلمیش ذاتلار اولموشلار. دئمک، فارسلیق اساسیندا اداره اولونان تهران حؤکومتی نین باشقا دیل و مدنیت صاحابلاری نین اؤز دیل و مدنیتلری اساسیندا وارلیقلارینی اورتایا قویماسینا تحمل ائتمدیگینی بو انسانلارین اوستونه ییخماق، اونلاری دیل بیلینجی و دیل شعورونا سؤیکندیکلری اوچون "آخماق و آوانتاریست" قلمه آلماق سؤز صاحابی نین فارس نئهیلیستلیگی باتلاغیندان اؤزونو قیراغا چکه بیلمدیگیندن حئکایت ائدر.
ایشیق سؤنمز، 31.07.2019
[1] گونتای بگین تلگرامداکی داشیغی سس فایلی اولاراق عمومی قوروپلارا پایلاشدیغی اوچون، بیزده اونون سس فایلی سند اولاراق وار.


text:
دونیا آنادیلی گونو
Əhməd Rəhimi
Ana Dili, Anam Dili, Başıbəlalı dil?
بیزیم ایچیمیزده اؤز آنا دیلینی سئونلرین سایی چوخدور، چوخ چوخدور. یوزده یوز ده اولماسا دا اوندان او قدر اوزاق دگیل. آمما، بئلهنچی بیر گونده کی، دیل هز یاندان و هامیدان آرتیق دؤلتین هجومو قارشیسیندادیر، تک سئوگیدن بؤیوک بیر زاد اله گلمهز. گرهک اونو مدافعه ائدهک. دیلی مدافعه ائتمک ده هر گونون ایشیدیر و هر یاندا یئرینه یئتیرمهلی دیر؛ ایستهر زهله گئتمهلی پان ایرانیستی "مزاحلاری" ائشیدنده، ایستر اوخومامیش ماللا پناه اولان عالیملرین بویروقلارینین قارشیسیندا.
یازینین کامیل متنینی بورادان آلین.


text:
من 1314 جو ایلده، تبریزده یوخسول ساییلان بیر امکچى (کارمند) عایلهسینده دوغولموشام. 1339-1340 جى ایللرده تبریز اونیوئرسیتئتىنین (دانیشگاهینین) طب فاکولتهسینى بیتیرمیشم... تهران اونیوئرسیتئتىنین پسیکولوژى بؤلومونده تحصیل آلاندان سونرا روزبه آدلى خستهخانادا چالیشمیشام. ائله اورادا ایکن ساواک، آیاغیمى اونیوئرسیتئتدن اوزمگه گؤره قورغو قورماغا باشلاییبدى. بونون سببى بللى ایدى: من، کیلاس باشیندا اؤیرهنجیلرله موباحیثه ائدرکن، پسیکولوژیک حادیثهلره یالنیز بیوشیمیک پروسئسلر کیمى یاناشمیردیم، منجه ایجتیماعى فاکتورلار بورادا اؤنملى رول اویناییردیلار. اؤرنک اوچون «دئپرسیونلار»دان سؤز گئدنده اون – اون بئش خستهنى اؤزومله کیلاسا گتیریب، اؤیرنجیلرله تانیش ائدندن سونرا چوخ دیقتله اونلارین احوالاتینى سوروشوردوم. بونونلا دا لاپدان «فاکتورلارین» هانسى درجهده داخیلى یاخود خاریجى اولدوغو آیدینلاشیردى، بللى اولوردو. «تراپى» یه گلدیکده ده بو ایشی گؤروردوم. بونا گؤره ده اونلارین فیکیرینجه من کیلاس باشیندا بللى بیر سیاسى مکتبى تبلیغ ائدیردیم.
الیم اورادان اوزولندن سونرا، 1353 جو ایلده دوستاق اولانا دک چوخلو سفره چیخیردیم، یاخینلارلا- اوزاقلارلا تانیش اولوردوم... بو منیم سونونجو دوستاق اولمام ایدى. ایلکى موردادین 28 – دن سونرا ایدى. یئنىیئتمه اولدوغوم ایللر ایدى... بو دؤنمده آذربایجان دموکرات فیرقهسىنین گنجلر تشکیلاتى گیزلى فعالیت آپاریردى، من ده اونون «فریاد»، «صعود» و «آذربایجان گنجلرى» آدلى اوچ قزئتىنین مسئولو حؤکمونده ایدیم. توتوب، آراسى کسیلمهدن کؤتک ووروردولار. آذربایجان دموکرات فیرقهسى دوکتور مصدقین دؤرونده گیزلى چالیشیردى و اونو میللى بیر آدام تانیمیردى و مصدقه گؤره سوردوگو سیاست حزب تودهنین سیاستیندن چوخ دا فرقلنمیردى.
1332 جى ایلین مورداد آیىنین 28 ده دئمک اولار 18 یاشیندا ایدیم. ایکى اوچ گون تامام تبریزین «داش کؤرپو» سو آدلانان یئرده ییغیشیب سیلاحلاندیریلمامیزى گؤزلهییردیک. دئییردیلر دینج دورون، دؤزون، بئله گئتمز. آنجاق گؤردوک نئجه گئتدى.
او واختلار حزب توده ایله آذربایجان دموکرات فیرقهسى نئجه دئیرلر «سینکرون» ایش آپارسالاردا، اونلارین درین ایختیلافلارینى اونوتمامالیدیر. دئمک 1324 جو ایلى، پیشهورى دؤنمینى دئییرم.
دموکراتلار بیر ایل حؤکومت ائتدیلر. یادیمدان چیخماز اوندا کیچیک اوشاق ایدیق. من اؤزوم پیشهورینى چوخ گؤرموشدوم. پیشهورى اساسن جماعت ایچینده گل گئت ائدردى... کاویانى آت اوسته توکانلارا باش چکردى. بیر ایل ایچینده چوخ ایشلر گؤردولر. او واختلار تبریزده یالنیز 120 متر قیرقوم (آسفالت) اولموش کوچه وار ایدى. تربیت خیاوانىنین آغزیندان بلدیه مئیدانینادک پروژئکتور قویولوب بیرباشا قیرقوم اولوندو. تبریز دانیشگاهىنین بیناسینى اونلار قویدولار، رادیونو اونلار قوردولار، پارک دوزلتدیلر، نهلر ائتدیلر... تبریزین گولوستان باغى خلقین گزینمه یئرینه چئوریلدى. هیجانلار دؤورانى ایدى...
محلهلرده «حوومه» لر وار ایدى و خلق اورا گئدیب مشق ائدردیلر. بیز اوشاقلاردا اونلارین تاماشاسینا چیخاردیق. «حوومهلر»ده اؤزلرینى ائله آپاراردیلار کى، «حوومهلر» خلقین زیارتگاهینا چئوریلمیشدیر. گئجهلر هامى گئدردى «حوومه» یه، اوتوروب دانیشاردیلار، آتموسفر چوخ یولداشجاسینا ایدى. آنجاق بیر پارالارى دا، اربابلار کیمى، قورخوردولار و قویوب قاچمیشدیلار. قونشولاریمیزدان بیرینین چوخ کندى وار ایدى و بیر ایل گیزلنمیشدى. اربابلارى قورخو گؤتورموشدو، گیزلى یاشاییردیلار. گئرچکدن ده دموکراتلارین فیکیرلرینین اساسى کندچىلرین مسألهسى اوستونده دایانیردى، کندچى حرکاتى اونلار اوچون چوخ اؤنملى ایدى، مثل اوچون اؤز یانلاریندان یونما پرولتر دوزلتمهییردیلر.
ماراقلى بیر خاطیره یادیمدا دیر: بیزیم کیمى دموکرات فیرقهسىنین گیزلى تشکیلاتینا قوشولان گنجلرى تبلیغات آپارماغا گؤره کندلره گؤندریردیلر. مثلن من اؤزوم دبیرستاندا درس اوخویاندا «پینه شالوار» آدلى بیر کنده گئدردیم. آراشدیرماغا گلمک آدیله مئیدانیندا کندچیلره اربابین ظولموندن و حقلرینى اربابلاردان آلماقدان دانیشاردیق. اوگونون شرایطینه اویغون اولاراق موباریزه کندچى حرکاتینا سارى «یؤنلیردى»... او زامان تبریزده بیر نئچه دانا اهمیتلى کارخانا وار ایدى. بونلاردان ایکیسى کیبریت قاییرما، بیریسى فرش توخوما و پشمینه آدلى توخوجولوق کارخاناسى ایدى. دئمک اولار ایشچیلرین (کارگرلرین) بوتوؤو سول مئیللى و رادیکال ساییلیردیلار. آذربایجان دموکرات فیرقهسى دوشندن سونرا پشمینهنى باغلادیلار و اورانین بوتون ایشچیلرى شهر اوتوبوسلارینین سوروجوسو اولدولار. اوندا هله اوتوبوس ایستانسیاسى یوخ ایدى و اوتوبوسا مینمنک ایستهین یول اوستونده الینى قالدیریب و مینیردى. سوروجولر ده یوخسول و کندچینى و عومومیتله یالنیز آشاغى طبقهنى میندیریردیلر و پوللو گؤرنده دایانمادان سورعتله اؤتوب کئچیردیلر.
مرکزى حؤکومت (مثلن پهلویلرین دؤنمینده)... اؤز سولطهسینى تامین ائتمگه گؤره خالقى قورخویا سالیردى. خوراسانلینى مازندارانا اوستاندار گؤندریردى و ترسینه مازندارانلینى خوزیستانا گوندئریردى و ائلهجه ده یوخارى مرتبهلى امکچیلرى (کارمندلرى) یئرلى آداملاردان دئییل باشقا بؤلگهلردن سئچیردى، چونکو سلطهچیلیک سرطانى یاد الیله راحاتجاسینا اؤز قارماغینى یئرلى اهالىنین جانینا یئریده بیلیردى. گؤندریلن رییس تبریزده فارسجا دانیشیردى. خالق فارس لهجهسیندن چکینیردى و قورخوردو، ال- آیاغینى ایتیریردى... بو بیر یانا قالسین تهراندان گلن رییس بورانین اموراتیندان خبرى یوخ ایدى، باشى دا چیخمیردى. بونا گؤره هامینین بورالى اولمایان مرکزى حؤکومت تمثیلچیلریندن آجیغى گلیردى...
دموکرات فیرقهسى دؤنمینده بو چتینلیک بیر تههر آرادان گؤتورولموشدور. هامى تورکجه دانیشیردى و اؤزلرى ایدیلرلر. پیشهورى دؤورونده من بیر ایل تورکجه اوخودوم، ابتدائىنین دؤردونجو صینیفینى. درس کیتابیمیزدا ماکسیم قورکىدن حکایه، تورکجه آتالار سؤزو، صابر و معجوزون شعرلرى... وار ایدى. بونلارین هامیسى کیتابیمیزدا وئریلمیشدیر. عؤمروم بویوندا ائله یالنیز بو بیر ایلده من اؤزومو بیر اوشاق و بیر آدام حیس ائتمیشم و درس اوخوماقدان کئف ائلهمیشم. من اونلارى مودافیعه ائتمک فیکیرینده دئییلم آنجاق اؤز حیسلریمى و دویدوقلاریمى دانیشیرام.
دئمهلییم کى اوندا روسلارین اللرى چوخ آچیق ایدى و «وطن یولوندا » قزئتینى روس سالداتلارى گتیریردیلر...
حؤکومتین ییخیلماسیندان یادیما گلنلرى دانیشاندا، ایستر- ایستهمز اؤزونه ناغیل بیچیمى آلابیلر. بیزیم ائوین قارشیسیندا فیرقه افسرلریندن بیرى (موصادیره اولونموش ائولرده) اگلشیردى. آذر آیىنین 19 دا او قاچاندان سونرا اونون قونشولوغوندا اوتوران باشماقچى ائوینى تالادى. آدلى سانلى مشروطهچیلردن ساییلان بابام بو ایشدن حئیرتده قالمیشدى. او بابام بیر دست صندل گتیریب روشوه وئرمگه ده جان آتدى. اونون آرواد اوشاغینى دا یاخشى تانیییردیم، بونلار گلیشمهده اولان «لومپن» طبقهسىندن ساییلمالى ایدیلر. دوغروسو گلیشمیشدیلر و ایندى یوروشه باشلاییردیلار. فیرقهچى افسرین ائوینى غارت ائدندن سونر باشقالارینى دا تالاماغى مومکون گؤردولر. اوردو شهره گلمهدن اؤنجه اوچ گون حؤکومت لاتلارین و لومپنلرین الینده ایدى.
یوخاریدا دئدیگیم قاچیب گیزلنن اربابلار، او جوملهدن قونشوموز حاج عابباس آغا اوغلانلاریله بیرلیکده اوزه چیخدیلار. ائولره یوروش آپاردیلار، هامیسى اربابلارین بالالارى ایلدیلر، تالادیلار، تابلولارى سؤکوب یئندیردیلر، سیندیردیلار، پیچاقلادیلار...
فداییلرین بیر پاراسى، دموکرات فیرقهسىنین فداییلرینى دئییرم، دوغرودان غریبه آداملار ایدیلر. اونلاردان بیریسى منیم یاخین یولداشیم، هله دوروردو و تهراندا یاشاییردى. بیر نفر کندچى ایدى. ویئتنام ماحاریبهسینه گؤره منیم یانیما گلردى و مندن یازیب- اوخوماق اؤرگنردى...باخین ویئتنام ماحاریبهسینه گؤره. اؤزو قزئت اوخویا بیلمک اوچون، آنلاماق اوچون.
بئله ایدى، تالانا باشلارکن، سوللارى اؤلدورمگه باشلادیلار. فیرقه طرفدارلارینى. سایسیز آدام اؤلدوردولر. تبریزده «آش تؤکدو قبریستانى» آدیندا اسکى بیر قبریستان وارایدى. * یادیمدان چیخماز اوردو گلنه دک جنازهلر اوست اوسته قالانمیشدی. بوتون، قافقازلى مهاجیرلرى، اوکتیابردان سونرا گلن و سول اولمایان مهاجیرلردن اله کئچنى اؤلدوردولر. قریبه بیر ایش ایدى، تالان و قیرغیندان سونرا اوردو شهرین ایچریسینه گیردى.
اونوتماسام، اوردو اوچ گون سونرا گلدى.
*. بیر آنانین بالالارى تبریزده دوشن قیتلیقلاردان بیرینده آجیندان اؤلور. قیتلیق سوووشاندان سونرا قادین آنا بیر یئکه قازان آش بیشیریب قبریستاندا بالالارینین قبرى اوسته بوشالدیر. بو قبریستان چوخ تانینمیش ایدى. (لاهوتىنین شعرینده ده آدى چکیلیبدیر)


text:
۲۵ سپتامبر
۲۵ سپتامبر: الجزایر خالق دموکراتیک جومهوریتی اعلان ائدیلیر.
۱۳۹۶ — نیکوپول یاخینلیغینداکی دؤیوشده بیرینجی بایزیدین قوشونو صلیبچیلری مغلوب ائدیر. دؤیوش نتیجهسینده بولغاریستان ۱۸۷۸-جی ایلده عثمانلینین اوستانینه چئوریلیر
۱۴۹۳ — کولومب ایکینجی دفعه آمریکایا سیاحته یولا دوشور
۱۷۶۳ — روسیهده ایلک ایجتیماعی خستهخانا
۱۸۰۴ — آمریکادا ایلک اینسان حوقوقلاری بیاننامهسی
۱۹۰۹ — فرانسهده دونیادا ایلک دفعه اولاراق گؤی حمل و نقل نوماییشگاهی آچیلیر
۱۹۱۱ — ایتالیا عثمانلی دؤولتینه قارشی موحاریبه اعلان ائتمیشدیر
۱۹۲۶ — فورد کارخانالاریندا ۵ گونلوک ۸ ساعتلیق ایش رژیمینه کئچید
۱۹۳۲ — کاتالونیا موختاریت الده ائدیر
۱۹۶۲ — الجزایر خالق دموکراتیک جومهوریتی اعلان ائدیلیر
۱۹۷۴ — عالیملر موعلق ذرهلرین اوزون لایهسینی تخریبی بارهده بیاننامه یایدیلار
۱۹۸۷ — قاهیرهده ایلک مترونون آچیلیشی
۱۹۸۹ — لیتوانی عالی شوراسی ۱۹۴۰-جی ایل شوروی ایشغالینی قانونسوز اعلان ائدیر
۱۹۹۹ — روسیه خاریجی بورجا گؤره دونیا رهبری اولور (۱۶۰ میلیارد دولار)


text:
سهراب طاهر ۱۳۰۵-جی ایل ایرانین آستارا شهرینده صنعتکار عاییلهسینده آنادان اولوب. “سعادت” و “شاهپور” مدرسهلرینده ۹-جو کلاسادک تحصیل آلیب، عاییله وضعیتینین آغیرلیغی اوزوندن آتاسی ایله “ایران-انگلیس نفت شیرکتی”نده ایشلهمهیه مجبور اولوب.
آذربایجان یازیچیلار بیرلیگی اداره هئیتی نزدینده یاییلان ژورنالین رئداکسییا هئیتینین، “یازیچی” نشریاتینین بدیعی شوراسینین، آذربایجان ادبیات فوندو اداره هئیتینین عضوو، شوروی ادبیات فوندو پلئنومونون عضوو، آذربایجان یازیچیلار بیرلیگی شغر شوراسینین صدری (۱۹۸۶-۱۹۹۱) اولموشدور. ۱۹۹۱-جی ایلده بدیعی ادبیاتی تبلیغات اداره هئیتینین صدری تعیین ائدیلیب. انقلابی، ادبی-اجتماعی فعالیتینه گؤره تبریزده “۲۱ آذر” مئدالی ایله تلطیف اولونان سهراب طاهر، سووئت آذربایجانیندا دا بیر سیرا باشقا مئداللارلا تلطیف ائدیلمیشدیر.
۲۰۰۶-جی ایلده آذربایجان جومهوریسی باشچیسینین سرانجامی ایله “شؤهرت” اوردئنینه لاییق گؤرولوب. ۲۰۱۰-جو ایلده روسیا یازیچیلار اتفاقی و اونون موسکوا شهر تشکیلاتی نزدینده فعالیت گؤسترن یازیچی-ترجومهچیلر اتفاقینین قراری ایله بینالخالق مایاکوفسکی اوردئنی ایله تلطیف ائدیلیب.
خالق شاعری سهراب طاهر اوزون سورن خستهلیکدن سونرا اردیبهشت آیینین ۱۵-جی گونونده باکی شهرینده وفات ائتمیشدیر.
اثرلری:
وطنله سئوگی آراسیندا (شعرلر و پوئمالار). باکی: یازیچی، ۱۹۸۶، ۳۴۴ ص.
قونشو قیزین مکتوبلاری (پووئست و رومان). باکی: گنجلیک، ۱۹۸۵، ۲۷۲ ص.
امانت (پووئستلر). باکی: گنجلیک، ۱۹۹۱، ۴۲۱ ص.
لیریکا. باکی: آذربایجان رئسپوبلیکاسی “کیتاب” جمعیتی، ۱۹۹۲، ۸۵ ص.
سئوگی افسانهسی (شعرلر و پوئمالار). باکی: یازیچی، ۱۹۸۳، ۲۸۴ ص.
خبرین منبعی www.qafqazinfo.az


text:
چیستان ها
ترکی تاپماجا لار (۲)
ترکی تاپماجالار تالالار ها تالالار تالایا یول سالالار ، نه ائرکیی نه دیشیسی بالالار : قاتیر تاپ بو نَدی ، بیر پوتاغی ، بئش یارپاغی : تک اَل تاپ بو ندی ، منن چیخدی ، سنه گیردی : آلقیش تاپ بو ندی تاپیش ندی ، چاتلاغی وار یاپیش ندی ، اوستام توخور گوزَل پارچا ، گلین گورَک بو ایش ندی : یاماق تاپ بو ندیر تانیش ندیر ، گول یارپاغا گوموشدور ، نَنه م توخویار چوخاسی توردور : هؤرومجک ، تورآتان تورو تاپماجا ، تاپدیم باجا ، ایته وورسان ، ایتده قاچا :...
ترکی تاپماجا لار (۱)
۱ – آخشام اولددی قیریلدیق ، سحر آچیلدی دیریلدیک ۲ – او نه دی کی: ائلده دوغار اری یوخ؟ ۳ – تاپ بو نه دی: بیر قوشوم وار آلا، بولا ، دیمدیگینه ساری بالا ، صور دودویون چالا چالا ، گئدیر جییار دعواسینا ۴ – ا و نه دی قانادی وار، پری یوخ ۵- او نه دی کی: اؤزی واردی باشی یوخ؟ ۶- تاپ بو نه دی: هه گئدر، هو گئدر ، بیر قاریش یول گئدر ۷ – بیر ائوده دورد گلین ، دوردی ده بیر بویدا ۸ – تاپ بو ندی: ایکی داغ بیر-بی...


text:
قارین اوجالیغی پنجرهنی کئچمیشدی. گونشین ایشیغی پنجرهدن دیوارداکی خریطهنین اوستونه دوشوردو. ائوین دیوارلاری شام آغاجیندانایدی. گونش چوْخ قالخمیشدی و ایشیغی قارین اوستوندن ایچری سوزوردو. ائوین آچیق یانیندا بیر چوخور قازیلمیشدی و هاوا تمیز اوْلاندا گونشین ایشیق تئللری دیوارلارین اوستونه پاریدایاراق ایستینی قارا عکس ائتدیریب، چوخورو داها گئنیش گؤستریردی. مارس آیینین سوْن گونلریدی. مایور اوزو دیوارا اوْلان بیر میزده اوْتورموشدو. اوْنون آجودانیدا باشقا بیر میزده ایلشمیشدی.
مایورون گؤزلرینین یانلاریندا ایکی آغ حلقه واریدی. اوْنون گؤزلویو اوزونو گونشه قارشی قورویاندا قالان حیصهلری گونشده یانیب، توختاییب و یئنیدهن یانمیشدی. بورنو شیشمیشدی و یانان یئرلریندن دریسی ساللانیردی. او، کاغاذلارلا ایشلهیهرکن، سوْل الینین بارماقلارینی بیر بوشقابا سوْخوب، اوراداکی یاغی بارماقلارینین اوجوندا چوْخ دقتله، اوزونه سورتوردو. او، بارماقلارینی ائله بوشقابین قیراغینا یاخیردی کی، بیر آزجا یاغ بارماغیندا قالسین. سونرا او چوخ اینجهلیکله آلنینی، یاناقلارینی یاغلاییب، بارماقلارینین آراسیله بورنونو اووشدوردو. بو ایشی باشا چاتدیراندان سوْنرا یاغ بوشقابینی گؤتوروب، ائوین کیچیک اوتاغینا کئچدی و اوزاندی. او، آجودانینا دئدی:
– بیر آز یاتماق ایستهییرم.
آجودان اوردونون دائمی افسری دئییلدی.
– ایشینیزی قورتارینیز!
آجودان دئدی:
– بله، سینیور مکیوری.
او، صندلیسینه سؤیکهنیب اسنهدی. جئبیندن کاغاذلا جیلدلنمیش بیر کیتابی چیخاردیب، آچدی. سوْنرا کیتابی میزین اوستونه قویوب، چوبوغونو یاندیردی. کیتابی اوخوماق اوچون میزه اییلدی و چوْبوغونون توستوسون پوفلهدی. سوْنرا کیتابی یئنیدن بوکوب جئبینه قوْیدو. بیر دونیا کاغاذ ایشی واریدی. بو ایشلر سوْنا چاتمایاناجان، اوْ، اوْخوماقدان لذّت آپارا بیلمزدی. ائشیگده، گونش داغین آرخاسینا چکیلدییی اوچون آرتیق ائوین دیواریندا هئچ بیر ایشیق گؤرونموردو. بیر سرباز ایچهری گیریب و نئچه دنه شام آغاجین بوداغینی موختلیف بوْیلاردا قیریب، پینجا آتدی. آجودان اوْنا دئدی:
– پئنین، بیر آز ساکت، مایور یاتیر.
پئنین مایورون گوماشتاسی ایدی. اوْ، توتغون اوزلو بیر اوْغلانایدی. اوْ، آغاجلاری دیقتله پینجا قویوب اونو دوز-لتدی. سوْنرا قاپینی باغلاییب ائوین آرخاسینا گئتدی. آجودان یئنه کاغاذلارلا مشغول اوْلدو:
مایور چاغیردی:
– تونانی!
– سینیور ماکیوری؟
– پئنینی منیم یانیما چاغیر!
آجودان باغیردی:
– پئنین!
پئنین اوتاغا گیردی. آجودان دئدی:
– مایور سنی ایستهییر.
پئنین ائوین بؤیوک اوتاغیندان مایورون یاتدیغی اوتاغا کئچدی. اوْ یاری آچیق قاپینی چالدی.
– سینیور ماکیوری؟
آجودان مایورون سسینی ائشیتدی.
ایچهری گل و قاپینی باغلا!
مایور ایچهریده یاتاغی اوستونده اوزانمیشدی. پئنین یاتاغین یانیندا دایاندی. مایور باشینی اسکی پالتارلارلا تیخیلمیش بیر یاستیغین اوستونه سؤیکمیشدی. اوْنون یاغلی، یانمیش اوزون اوزو پئنینه باخدی.
اللری پتونون اوستوندهایدی. اوْ، سوْرشدو:
– سنین اوْن دوْققوز یاشین وار؟
– هه، سینیور ماکیوری.
– هئچ ایندیهجان عاشیق اوْلموسانمی؟
– نه دئمک ایستهییرسینیز، سینیور ماکیوری؟
– عاشیق؟ بیر قیزا عاشیق؟
– من قیزلارلا گزمیشم.
– من اوْنو سوْروشمورام، سوْروشورام کی، هئچ ایندییهجان عاشیق اوْلموسانمی؟ بیر قیزا.
– بله سینیور ماکیوری.
– ایندیده اوْ قیزا عاشیقسان؟ سن اوْنا هئچ یازماییرسان. من سنین بوتون مکتوبلارینی اوْخویورام.
– من اوْنا وورولموشام، آمما هئچ واخت یازمارام.
– بلی، بیلیرم. مایور یئنه هامان تونلا دئدی:
– تونانی، سسیمی ائشیدیرسنمی؟
آجودانین اوتاغیندان بیر جاواب ائشیدیلدی. مایور دئدی:
– اوْ بیزیم سسیمیزی ائشیده بیلمز. سن دوْغرودان بیر قیزی سئویرسن؟
– دوْغرودان.
مایور تئز اوْنون اوزونه باخدی:
– و فاسید ده اوْلمامیسان؟
– آنلامیرام قصدینیز فاسید دئمکدن نهدیر؟
مایور دئدی:
– هئچ ده تمیز اوْلماغا گرهگمز.
پئنین باشینی آشاغی سالیب، آیاغینا باخدی. مایور اوْنون یانمیش اوزونه گؤز تیکمیشدی. اوْ، اوْنو باشدان آشاغییا سوزوب؛ اللرینه باخدی. سوْنرا یئنه تبسومسوز سؤزونه قایتیدی:
– هئچ اورهییندن ده کئچمهدیمی؟- پئنین یئنه آشاغییا باخدی.
«بونا سنین هئچ هوسینده یوْخدورمو؟ پئنین آشاغییا باخیردی.
مایور باشینی یاستیغا باسیب و گولومسهدی. آرتیق راحات نفس چکه بیلهردی. اوْردو و حیاتی چوْخ گرگین ایدی. اوْ، دئدی:
– سن یاخشی اوْغلانسان، چوْخ یاخشی اوْغلان، پئنین آمما چوْخ دا تمیز اوْلما و یالنیز چالیش کی، بیری گلیب سنی یاخالاماسین.
پئنین هله ده ساکیتجه یاتاغین یانیندا دورموشدو. مایورون اللری پتونون اوستونده، بوکولموشدو. اوْ، دئدی:
– قوْرخما، منیم سنه هئچ بیز زیانیم اوْلماز. ایر ایستهسن یئنهده اؤز دستهنه قاییدا بیلهرسن. آمما منیم گوماشتام کیمی قالسان سنه داها یاخشی اوْلار. بورادا اؤلمک ایمکانی آزدیر.
– سیزین منه بیر امرینیز وارمی، سینیور ماکیوری؟
مایور دئدی:
– یوخ. گئت اؤز ایشینه باخ. قاپینی دا آچیق بوراخ!
پئنین قاپیدان چیخاندا اوْنو آچیق بوراخدی. او، تلهسیک آجودانین اوْتاغیندان کئچنده، آجودان اوْنا گؤز گزدیردی. پئنینین رنگی قیپ- قیرمیزی ایدی و اودون داشییان زامان کیمی یوْل گئدنده آز قالیردی بودورهسین. آجودان اوْنون آردیندان باخیب، گولومسهدی. پئنین یئنه بیر باغلی اوْدونلا اوْتاغا گیردی. مایور یاتاغیندا اوزانیب، میخدان آسلانان شینئل و قار گؤزلویونه باخیردی. او؛ پئنینین آیاغ سسینی ائشیتدی. اوْ، اؤز- اؤزونه دئدی: «بالاجا شیطان بیلمیرم منه دوزونو دئدی یا یوْخ»؟


text:
💎فیلمین مضمونو،
آذربایجان میللتینین گورکملی شاعیری،فیلسوفو،حوروفی طریقتینین نغمه کاری،اینسان تکامولونون نمونه سی اولان، سید عمادالدین نسیمی دیر.
فیلمین چکیلیشیندن، 2 ایل اونجه،یونسکونون ایسته یی ایله، آذربایجانین بویوک شاعیری،عمادالدین نسیمی نین، آنادان اولماسینین 600 ایللییی، قئید ائدیلمیشدیر.
کینوماتوگرافچیلار دا آذربایجان میللتینین، مدنی حیاتیندا بویوک حادیثه اولان بو آنئم موناسیبتیله “” نسیمی”” فیلمین چکمیشلر.
هم علمی، هم تاریخی، هم ده اتنوگرافیک ساریدان دیققتلی اولماق ایچین، فیلمین مولف لری، چکیلیشلرده گورکملی نسیمی شیناس لاری، فیلولوقلاری،صنعت شناس لاری، چاغیرمیش دیرلار.
💎_ بو فیلم اورتا عصرلرین ظولمتی ایچریسینده،گونش کیمی پارلایان بویوک آذربایجان شاعیری و فیلسوفو عمادالدین نسیمی نین مورککب و فاجیعه لی طالعیندن دانیشیر.
XIV عصرین سونوندا،XV عصرین ایلک لریندن آذربایجان خالقی بیر یاندان اوزگه اولان ایشغالچی لارین،و باشقا یاندان بیر بیرلریله آرامسیز دویوش آپاران یئرلی فئودال لارا،ایرتیجاچی روحانی لرین ظولم و تالانلارینا معروض قالمیشدی.
یانلیز او چاغئن مدنی حاقسیزلیق لارینا قارشی چئخان ،شاعیر و اینسان لیاقتیندن آرخا چئخان هومانیست فیلسوف اولاراق قالمامیشدی،
اونون یارادیجیلیغیندا ایسلام قارا گروهو ایله موباریزه آپاریب، اوز عصرینده بویوک یول گئده ن،همن واختدا عصرین بویوک ایده آلیست دونیا گوروشو تاثیریندن تامام آزاد اولمایان حوروفیلیک حرکتنین بیر چوخ ایده لریده اوز عکسینی تاپمیشدی.
فیلم، نسیمی ایرثینین بیزیم اوچون داها دَیَرلی ایده لری ظولمه و ایستیبدادا قارشی اویانیش ایچین یارادیلمیشدیر.
💎 فیلم عیسی حسین اوون “” محشر “” رومانی اوزه رینده چکیلیب.
💎 ” نسیمی ” فیلمی،بیر تک تاریخی فیلم دیر کی، اورادا هئچ بیر دکوراسیوندان فایدالانماییب. چکیلیش آپاریلان بوتون یئرلر ، تامامن حقیقی و طبیعی دیر.
مقبره عمادالدین نسیمی در شهر حلت سوریه
نسخه خطی دیوان اشعار نسیمی و شعر معروف وی ( منده سیغار ایکی جهان )
نسخه خطی دیوان نسیمی
نسخه ایاصوفیه
دریای محیط جوشه گلدی … کون ایله مکان خروشه گلدی
نسیمی را در شهر حلب پوست کندند
مینیاتوری از کتاب مجالس العشاق
تورک بیلگی آخاغی


text:
ویکیپدیا:قوْروما سیاستی
ویکیپدیا بیر آچیق بیلیکلیک اوْلاراق، هر کیمسهنین دییشدیرمهسی اۆچون آچیقدیر. آنجاق بعضی صفحهلرده واندالیزم و باشقا مشکللرین قاباغینی آلماق اۆچون اوْ صفحهلرده موقت یا دا سوْنسؤز دییشدیرمه محدودیتلره قوْیماق گرک اوْلور. بۇ محدودیتلره قوْروما دئییلیر.
صفحهلری قوْرویوب، قوْرومادان چیخارتماق ویکیپدیا ادارهچیلر طرفیندن گؤرولور. آنجاق هر ایشلدن بیر صفحهنین قوْروما یا دا قوْرومادان چیخارتماغینی ایستمک اۆچون یوْل وئریلیر.
لاپ یایغین قوْروما بۆتؤو قوْروما ایله یاری قوْرومادیر. بۆتؤو قوْرومالاری تکجه ادارهچیلر، یاریمقوْرومالاری دا حسابلارینا گیریب و حسابلاری تأیید اوْلموش ایشلدنلر دییشدیره بیلر. هر ایشلدن حسابی ان آزی ۴گۆن ایله ۱۰ دییشدیرمهدن سوْنرا اوْتوماتیک اوْلاراق تایید اولونور. هر نوع قوْروما بیر مخصوص بوْیالی قیفل ایله بیلینیر. قیفلی گؤرستمک اۆچون
{{Pp}} شابلونو صفحهده قوْیولور.
قوْروما نوعلارینا بیر قیسا باخیش
قوْروما نوعلاری بوْنلاردیر:
- بۆتؤو قوْروما تکجه ادارهچیلر طرفیندن دییشدیرمه اوْلا بیلر.
- یاریم قوْروما تکجه ادارهچیلر ایله حسابلاری تأیید اوْلموش ایشلدنلر طرفیندن دییشدیرمه اوْلا بیلر.
- یاراتما قوْروماسی بیر صفحهنی یاراتماغینین (چوخلو سیلینمیش بیر صفحه) قاباغینی آلیر.
- داشیما قوْروماسی صفحهنی دییشدیرمه آچیقدیر آنجاق صفحه داشیماسی تکجه ایدارهچیلر اۆچون آچیقدیر.
- یؤکلمه داشیماسی فایل توضیحاتینی دییشدیرمک آچیقدیر، آنجاق فایلا یئنی نسخه یۆکلهمک تکجه ایدارهچیلره آچیقدیر.
- یوْخلاما قوْروماسی تأیید اوْلونمامیش ایشلدنلرین دییشدیرمهلری دوْلانان ایشلدنلرین یوْخلاما ایله تأییدیندن سوْنرا گؤروشور.
- پیللهلی قوْروما قوْرونان صفحهده یئرلشن بۆتون صفحهلری (شابلون، فایل و ...) قوْرویور.
ایشلدنلر ویکیپدیا:صفحه قوْروما ایستکلری صفحهسینده بیر صفحهنین قوْرونماسی یا دا قوْرومادان چیخارتماق ایستگینی یازا بیلرلر.
ویکیمدیا طرفیندن ایداری قوْرومالاردان سوای، آیری قوْرومالاردا قوْروما ندنی سوْنا چاتسا، کافی بیر مدت گئچسه یا دا بیر صفحهنی قوْرومادان چیخارتماغا اجماع اوْلسا، ایدارهچیلر صفحهنی قوْرومادان چیخاردا بیلرلر. قوْرومادان چیخارتماق ایستهین ایشلدنلر، بیرینجی آددیمدا قوْرویان ایدارهچی ایله اؤز ایستکلرینی آرادا قوْیمالیدیرلار، ایکینجی آددیمدا قوْرومادان چیخارتماق ایستکلرینده اؤز ایستکلرینی یازمالیدیرلار.دیقت ائدین، قوْرویان ایدارهچی فعال اولسا، قوْرومادان چیخارتماق ایلک آددیمدا اوْنلا آرادا قوْیولماسا، قوْرومادان چیخارتماق ایستگی معمولاً رد اوْلاجاق. قوْروما بیلگیلری قوْروما لیستینده ثبت اوْلور.
قوْروما نوعلاری
بۆتؤو قوْروما
بۆتؤو قوْرومالی صفحهلری تکجه ایدارهچیلر دییشدیریب، داشایا بیلرلر. بۇ قوْروما موقت ییوْخسا دایمی اوْلا بیلر.
بیر بۆتؤو قوْرومالی صفحهده دییشدیرمه ایستگی دانیشیق صفحهسینده ایدارهچیلره خبر وئرمک اۆچون یازیلمالیدیر.
دییشدیرمه ساواشلاری
دییشدیرمه ساواشی ایله اۆز-اۆزه اوْلان صفحهلرده بۆتون قوروما، طرفلری دانیشیق صفحهسینده دانیشیق ایله ایجماعا چاتماغا مجبور ائدر.
دییشدیرمه ساواشی اۆچون صفحه قوْروناندا ایندیکی وضعیتینده قوْرونمالیدیر. یانی قوْرومادان قاباق قایتاریلمامالیدیر. تکجه ایندیکی نوسخه واندالیزم، کوپیرایت یوخسا دیریلرین بیوقرافیسی کیمی موحتوایی سیاستلرله موخالیف اولورسا، قایتارما گرکدیر. هر حالتده دییشدیرمه ساواشیندان سوْنرا بیر صفحه ایدارهچیلر طرفیندن قوْرونورسا، قوْرونموش نوسخهنین تایید اوْلونماسی معناسیندا دئییل. صفحهنی سوْن وضعیتینده قوْروما، ساواشان طرفلرین بیرینین نفعینه اوْلورسا، ایدارهچی قوْرومادان قاباق، صفحهنی دییشدیرمه ساواشیندان قاباقکی نوسخهیه قایتارا بیلر.
بیر دییشدیرمه ساواشینا قاتیلان ایدارهچیلر اوْ صفحهنی قوْرویا بیلمزلر. بۇنون ایستثنالاری بیر ساده واندالیزم اتفاق توشنده و بیر دیری کیمسهنین مقالهسینده آرتیریلمیش یامان-یوْغوز سؤزلری سیلمک اۆچون قاباغا گلمیش دییشدیرمه ساواشیدیر.
واندالیزم
واندالیزیمین قاباغینی آلماق اۆچون صفحه موقت یا دا دایمی اوْلاراق بۆتؤو یوْخسا یاریم قوْرونا بیلر.
شابلون قوْروماسی
بیر قوْرونموش شابلون تکجه ایدارهچیلر و ویرایشگران الگو گروهوندا اولان ایشلدنلر طرفیندن دییشدیریله بیلر. بۇ قوْروما تکجه حساس شابلونلار ماژوللار و چوخ-چوخ ایشلهنن شابلونلاردا اعمال اوْلونا بیلر.
بۇ قوْروما سطحی[۱] چوخلو صفحهلرده ایشلنن حساس شابلونلاردا بۆتؤو قوْروما یئرینه ایشلهنیر. بۇ قوْروما سطحی تکجه حساس و چوخ گؤروشلو و بۆتؤو قوْروما حدینده اولان شابلونلاردا فایدالانمالیدیر.
یاریم قوْروما
یاریم قوْروما آدیازدیریلمامیش ایشلدنلر (آی.پی.لر) و حسابلاری اوتوماتیک تایید اولونمامیش ایشلدنلر (آزی ۴ گون و ۱۰ دییشدیرمهدن قاباق) دییشدیرمه قاباغینی آلیر. بۇ قوْروما بیر مقالهده یئنی آدیازدیریلمیش ایشلدنلر یوخسا آیپیلر طرفیندن موحتواسیندا چوخلو ایختلاف یوخسا خارابکارلیق اۆز وئرنده قوْیولور.
یاریمقوْرومالی صفحهلرده دییشدیرمه ائده بیلمهین دییشدیریجیلر دییشدیرمه ایستکلرینه مقالهنین دانیشیق صفحهسینده و
{{یاریمقوْرونما دییشدیرمهسی}} شابلونونو فایدالانماقلا یازمالیدیرلار. دانیشیق صفحهسی ده قوْرونموش اولورسا، ویکیپدیا:دییشدیرمه ایستکلری صفحهسینده ایستکلرینه آرادا قوْیمالیدیرلار.
ایدارهچیلر قیلاووزو
ایدارهچیلر دواملی و گئنیش حالتده واندالیزم معرضینده اولان یوخسا دیریلرین بیوقرافیسی و طرفسیزلیک کیمی ویکیپدیا مؤحتوا سیاستلرینی نقض ائدن صفحهلرده سوْنسؤز یاریمقوْروما قورا بیلرلر. یاریمقوْروما اؤز وئرمهمیش خارابکارلیقلار قاباغینی آلماق اۆچون یوخسا بیر مؤحتوا اوستونده معمول ایختلافلار وارسا، آدیازدیریلمیش ایشلدنلری، آدیازدیریلمامیش ایشلدنلره ترجیح وئرمک اۆچون فایدالانمامالیدیر.
بوندان آرتیق، ایدارهچیلر بو موردلرده موقت قورومادان فایدالانا بیلرلر:
- مدیادا ایزلنمهسی کیمی دلیلر اوچون گئنیش آنجاق موقت خارابکارلیق و چیرپیشمابا معروض قالیب، اینفرادی ایشلدنلر باغلاما ایمکانی اولمایان صفحهلرده.
- صفحههایی که صحنهٔ جنگ ویرایشی هستند هنگامی که همهٔ طرفهای درگیر کاربران ثبتنام نشده یا جدید هستند (که در غیر این صورت حفاظت کامل باید به عمل میآمد). چنین قاعدهای در مواردی که پای کاربران تأییدشدهٔ خودکار وسط است کاربرد ندارد.
- آیپیلرین چوخلو کامپیوترلردن یوخسا داینامیک آیپیلردن فایدالانماقلا دییشدیرن آد یازدیرمامیش و آیپی دییشدیرنلر طرفیندن دییشدیرمه ساواشی یوخسا خارابکارلیق معرضینده اولان صفحهلر.
- صفحههای بحثی که تحت اخلالگری مداوم بودهاند. چنین حفاظتی باید با مضایقه اعمال شود، چرا که از مشارکت کاربران ثبتنام نشده و جدید در گفتگو جلوگیری میکند. معمولاً یک صفحه و بحث آن بطور همزمان نباید محافظت شوند. در صورتی که یک صفحه و صفحهٔ بحثش بطور همزمان محافظت شدهاند، در صفحهٔ بحث باید کاربران محروم شده از ویرایش به درخواستهای ویرایش دعوت شوند تا از اینکه هیج ویرایشگری بطور کامل از مشارکت محروم نشده است اطمینان حاصل شود.
- باغلانمیش ایشلدنلر و آیپیلرین دانیشیق صفحهلری محدود حالتده قوْرونمالیدیر. اوْنون یئرینه ایشلدن یئنیدن باغلانیب، اؤز دانیشیق صفحهسینین دییشدیرمه حقی آلینمالیدیر. باغلانما یانیندا قوْرونما گرک اولورسا، قوْروما چاغی باغلانما مودتیندن چوخ اولمامالیدیر.
یاراتما قوْروماسی
ایدارهچیلر بیر قیرمیز صفحهنی یارانما قاباغیندا قوْرویا بیلرلر. بۇ ایش بیر سیلینمیش مقاله، نئچه دفعه و موداوم یارادیلیرسا، گؤرولور. بۇ صفحهلری اؤزل:قوْرونان باشلیقلار دا تاپا بیلرسینیز.
داشیما قوْروماسی
داشیما قوْروماسیندا صفحهنین آدینی تکجه ایدارهچیلر دییشدیره بیلرلر. بۇ قوْروما بۇ یئرلرده قۇرولور:
- آد دیشدیرمه واندالیزم گئچمیشی اوْلان صفحهلر
- آدلاری اۆستونده چیرپیشما اوْلان صفحهلر
آیپیلرله تأیید اوْلونمامیش حسابلار هئچ صفحهنین آدینی دییشدیره بیلمزلر.
یوْخلاما قوْروماسی
یوْخلاما قوْروماسی واندالیزم و اوْنا اوخشار موداوم موشکوللرین قاباغینی آلیب، بۆتون ایشلدنلره صفحهلرده دییشدیرمه ایجازهسی وئرمک اۆچون بیر یوْلدور. یوخلاما قوروماسی یاریم قوْروما یئرینه ایشلهنیب، آیپیلر و تأیید اولونمامیش ایشلدنلره صفحهلر دییشدیرمهسی ایجازهسینی وئریر آنجاق اونلارین دییشدیرمهلری بیر یوخلایان تأیید ائدینجه، اوْخوجولار گؤزوندن گیزلی اولاجاقدیر.
یوخلانمالی دییشدیرمهلر صفحه گئچمیشینده «یوخلانمالی دییشدیرمه» اتیکتی ایله گوروشهجکدیر. بوتون اوخوجولار طرفیندن سوْنونجو یوخلانمیش نوسخه (قالیجی نوسخه) گوروشهجکدیر. سیستمه گیریش ائدن ایشلدنلر صفحهنین بوتون سونونجو دییشدیرمهلر اعمال اولونموش نوسخهسینی گورهجکلر. یوخلاما حقی اولمایان ایشلدنلر یوخلانمامیش دییشدیرمهسی اولان صفحهلرده دییشدیرمه ائدیرلرسه، اونلارین دییشدیرمهلری ده «یوخلانمالی دییشدیرمه» اتیکتی یئییب، سیستمه گیرمهمیش ایشلدنلر اوچون گیزلی اولاجاقدیر. بۆتون ایشلدنلر دییشدیر دۆیمهسینی باساندا مقالهنین سونونجو نوسخهسینی گؤروب، دییشدیرهجکلر. مقالهده «یوخلانمالی دییشدیرمه»لر وارسا، مقاله آدینین سوْل طرفینده اوْنلاری بیلیندیرن بیر قۇتو گؤروشهجکدیر. داها آرتیق ایطلاعات اوچون ویکیپدیا:یوخلانمالی دییشدیرمهلر صفحهسینه باخین.
یوْخلاما قوْروماسینین چاغی؟
یوْخلاما قوْروماسی بۇ یئرلرده ایشلهنیر:
- سئچیلمیش مقالهلر
- چوْخ گؤروشلو مقالهلر
- شدید واندالیزم آلتیندا اوْلان مقالهلر
- متنینده کوْپیرایتی نقض ائدن مطلب یازیلان مقالهلر.
- دیریلرین بیوقرافیسی سیاستینه ضید دییشدیرمهسی اوْلان دیریلر مقالهسی.
سئچیلمیش و یاخشی مقالهلردن سوای باشقا موردلرده اوْلونمامیش واندالیزملر قاباغینی آلماق اۆچون یوْخلاما قوْروماسینا گرک یوْخدور.یاریم قوْروما کیمی، اوستونده چیرپیشما اوْلوب، آد یازدیرمامیش دییشدیرنلر ضررینه تبعیض احتیمالی اوْلان صفحهلرده یوْخلاما قوْروماسی قۇرولمامالیدیر. دییشدیرمهسی یۇخاری اوْلان صفحهلرده بۇ نوع قوْروما یئرینه یاریمقوْروما اعمال اوْلونمالیدیر.
ایدارهچیلر آغیر آنجاق عین حالدا کئچیجی واندالیزم آلتیندا اولان مقالهلری ده، ایگیلی ایشلدنلرین حسابینی باغلاماق ایمکانی اولمایاندا، موقت شکیلده یوْخلاما قوْروماسیلا قورویابیلرلر. باشقا قوروما نوعلارینین دا زامانی قاباغا گلمیش موشکوله باغلی اولمالیدیر، سونسوز یوْخلاما قوْروماسی تکجه اوزون مدتلی آغیر واندالیزمله اوزلشرکن ایشه آلینمالیدیر.
یوخلاما قوروماسیندان چیخاتما ایستکلرینی ایدارهچیلر دانیشیق صفحهسینده یوخسا ویکیپدیا:صفحه قوْروما ایستکلری#قوْرومادان چیخارتماق ایستکلری صفحهسینده یازا بیلرسینیز.
سوْنسۇز قوْروما
ویکیپدیا بعضی بولوملری دایما مدیاویکی یولو ایله قوْرونور. سایت رابطلرین تعریف ائدن مدیاویکی آد فضاسی سوْنسۇز و بۆتون قوْروما آلتیندادیر و ایدارهچیلر اوْنلاری قوْرومادان چیخاردا بیلمزلر. ویکیپدیا سیستمی اوتوماتیک حالتده CSS صفحهلری و ایشلدن:میثال/monobook.css یوخسا ایشلدن:میثال/cologneblue.js کیمی ایشلدنلر جاوااسکریپتی بۆتؤو قوْرویور و تکجه اوْ ایشلدن و ایدارهچیلر الی ایله دییشدیریله بیلر. بوْ قوْروما «css.» یوخسا «js.» اولان ایشلدن آلتصفحهلرینده اعمال اولونور. ایدارهچیلر بۇ صفحهلری دییشدیرب، موناسیب اوْلمایان ایشلدن اسکریپتلرینی سیله بیلرلر.
اۆستدهکیلردن آرتیق بۇنلاردا سوْنسۇز قوْرونورلار:
- چوْخ گؤروشلو صفحهلر (مثلا:آنا صفحه).
- حقوقی یوْخسا کوْپیرایت باخیمیندان دییشدیرلمز صفحهلر، مثلا ویکیپدیا:عمومی یالانلاما یا دا ویکیپدیا:ترجمه مجوز کریتیو کامنز.
- چوْخ ایشلهنیب باغلانتی وئریلن صفحهلر،
- فایللار داشیما قاباغیندا.
پیللهلی قوْروما
بۇ قوْروما ایشلنن یئرلر:
- چوخ گؤروشلو صفحهلر، مثلا آنا صفحه.
پیلله٬لی قوْروما، اوْ صفحهده یئرلشن بۆتون صفحهلرین (شابلون، فایل و ...) قوْروماسینا ندن اوْلور.
ایداری قوْروما
ویکیپدیا قۇروجولاری، مخصوص و اهمیتلی وضعیتلرده شخصا صفحهنی قوْرویورلار. ویکیپدیا ایدارهچیلریندن، تشکیلاتی اعضاسیندان اجازه آلمامیش بۇ قوْرومالاری دییشدیرمهمک گؤزلهنیر.
قوْرومادان چیخارتماق
ویکیمدیا طرفیندن قوْرونان صفحهلردن سوای، ایدارهچیلر باشقا صفحهلری بیر معقول مدتدن سوْنرا قوْرومادان چیخاردا بیلرلر. قوْرویاندا قوْروماغا مدت بللیلشدیرمک ایله ده، مهلتین سوْنوندا، اوْتوماتیک اوْلاراق صفحه قوْرومادان چیخابیلر.
آد فضالارینا گؤره قوْروما
ایشلدن دانیشبق صفحهلری
ایشلدن دانیشیق صفحهلری آزاراق، موقت و تکجه آیپیلر طرفیندن شدید واندالیزم اۆز وئرنده قوْرونور.
باغلی شابلونلار
بیرده باخ
اتک یازیلار
- ^ Error on call to شابلون:وب قایناقلاماسی: Parameters باغلانتی and باشلیق must be specified .


text:
فاییز
فاییز یا دا ٪ و یا یوزدهلیک _ اعدادین یوزده بیر حیسهسی، "%" ایله ایشاره اوْلونور. ریاضیاتین اونملی آنلاییشلاریندان بیریدیر. سؤزون اؤزو منشأجه لاتین سؤزو اوْلوب (per centum)، معناسی "یوزده" دئمکدیر. ۱۸۸۵-جی میلادی ایلده پاریسده ماتیه ده لا پورتا "کوممرسیا حسابینا رهبرلیک" کیتابینی نشر ائدیر. همین کیتابدا فاییز حیسهسیندن دانیشیلیر کی، بو دا "cto" کیمی ایشلنیردی (cento-نون قیسالدیلمیش فورماسی) و نشریّاتچی چاپ خطاسی نتیجهسینده بو سؤزو ٪ و یا % کیمی یازمیشدیر. او زاماندان دا فاییز ایشارهسی کیمی بو جور ایستیفاده اوْلونماغا باشلانیلمیشدی.
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
سویدن, بیر مجرم نی تورکیه گه تاپشیریش گه قرار قیلدی
سویدن دولت تلویزیونی اوشبو توغریده خبر ترقه تدی
سویدن, الداقچی لیک جرمی بیلن تورکیه تامانیدن قیدیریلیاتگن بیر کیشی نی تورکیه گه تاپشیریش گه قرار قیلدی.
سویدن دولت تلویزیونی SVT نینگ خبری کوره, محکمه, تورکیه نینگ الداقچیلیک جرمی بیلن قیدیریاتگن 35 یاشلی بیر کیشی نی تورکیه گه تاپشیریش گه قرار قیلدی.
محکمه نینگ اوشبو قراری حقیده گپیرگن سویدن عدلیه و ایچکی ایش لر وزیری مورگان جانسون, بونینگ عادی بیر وضعیت دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیردی.
میلادی 2011- ییلدن بیری سویدن ده یشیاتگن و اوشبو مدت دوامیده مهاجر بولیش اوچون مراجعه قیلگن اوشبو کیشی نینگ, تورکیه ده الداقچیلیک جرمی بیلن 14 ییل قماققه محکوم قیلینگن لیگی بیلدیریلدی.
عینی دمده اوشبو کیشی نینگ تورکیه گه تاپشیریلمس لیک اوچون دینی نی اوزگرتیب مسیحی بولگن لیگی هم ادعا قیلیندی.
علاقه لی ینگی لیکلر
تورکیه قوراللی کوچلری تامانیدن بیر قطار تروریست جنگری تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی
اوشبو تروریست جنگریلر تورکیه و عراقده تاثیرسیز وضعیت گه کیلتیریلدی


text:
`طبیعی فلاکت` نتیجهلر
خبرلر [111]
- دونیا بانکی تورکیه-یه 512،2 میلیون دولار وام آییردی
- ماریوش بلاشاک:" “روسیانین گوجلنمهسینده آلمانیانین دا پایی وار"
- نورالدین نباتی: "معین شرایط یاراندیقدا قطرله گاز تیجارتی برپا اولونا بیلر"
- اوکراینا آوروپا بیرلیگینه گاز وئرهجک
- اورزولا فن در لاین:"الکتریک بازاری آرتیق ایشلک بازار دئییل"
- فاتح دؤنمز: "معدن محصوللارینین صادراتیندا یئنی رکورد قیریلاجاق"
- پاکیستان-دا لئیسان یاغیشلار نتیجهسینده اؤلنلرین سایی 1061 نفره چاتیب
- شیخ محمد بن زاید آل نهیان یونانیستان-دا سفرده دیر
- ایتالیا:"روسیا گازیندان آسیلیلیغی تامامیله آرادان قالدیراجاغیق"
- آوروپادا طبیعی گازین قیمتی 28،6 فایز آرتدی
- آوروپا بیرلیگی اؤلکهلری گاز مصرفینی 15 فایز آزالتماقلا باغلی راضیلیغا گلیبلر
- فیلیپین-ده یئددی شدتینده زلزله باش وئریب
- فاتح دؤنمز: سیلیوری آوروپانین ان بؤیوک گاز آنبارینا چئوریلهجک
- هیندوستان-دا سئل و داشقینلار زامانی اؤلنلرین سایی آرتیب
- زلنسکی:"آوروپا روسیا گازیندان موستقیل اولمالیدیر"
- هالفتی قصبهسی تاریخی و طبیعی گؤزللیکلری ایله توریستلری قوناق ائدیر
- احمدوو:"آذربایجان-دان تورکیه-یه طبیعی گار صادراتی آرتیریلاجاق"
- تبریزده ائو چؤکدو، ۵ نفر حیاتینی ایتیردی
- فاتح دونمز:"ایلک مرحله ده آدایا مایع لشدیریلمیش طبیعی گاز گتیریلهجک"
- دونیادا طبیعی فلاکتلرین سایی سون 50 ایلده بئش دفعه آرتیب


text:
ائو | علی احمدنژاد
ائو | علی احمدنژاد
داها دیزلری دیکلمیردی. داغدان یئنن دوماندا یئره دوشمه لی ایدی، یوخسا نهایت داغی یئننده، دوماندا. دوداغ آلتی دئدییی سؤزلر جنوارلارین اولاماقلارینین اوستونه دوشوردو. “کیشی یئری، سن هله-هله ییخیلمازسان، من تانییرام سنی!” گاهدان قالین سسله دئییردی، گاهدان اینجه سسله. اوره یی او سؤزلرله قیزیشمیردی، اولاماقلارلا دا آرتیق سویوموردو. هردن بیراز چیرپینیردی. اینجه سسله دانیشاندا، آناسینی یادینا سالاندا. بیلیردی یئریمک اؤیرشدییی گوندن ان اونملی یئریشی دیر بو. بیلیردی آناسی بیر زامان یئریش اؤیره دیب سه هئچ اولماسا او آن نتیجه سینی گؤرمک ایسته ییر. دیزلری بیلمیردیلر بونو.
یولداشلاری گیزلیجه آتدیملارینی ایتیلدمیشدیلر. بیلیردی. گیزلیجه دؤنوب اونون دالی قالماسینی یوخلایاراق ییخیلماسینی گؤرمک ایسته ییردیلر. بونو دا بیلیردی. چالیشیردیلار اونو جنوارلارا وئریب اؤزلرینی قوروسونلار. او تکینه بیر سورو جنوارین گؤیلونو دویوراجاق سانیردیلار. جانسیز ساغ قولونو قالخیزاراق بارماقلارینی دستمالا ایلیشدیریب اوزونو آچدی. ایچریدن گلن هاوا هله ده ایستی ایدی. هله ده دومان ایچینده بوغلاییردی. سئزمیشدی اوزونو گؤرسه لر آتدیملارینی بیراز یاواشیدارلار بلکه، هئچ اولماسا اوزونو گؤره-گؤره ییخیلماغینی گؤرسه لر راحات اوزاقلاشا بیلمزلر. بیر ده دؤنوب جنوارلارا باخدی. حوصله ایله یالقیز قالماغینی گؤزله ییردیلر. دوداغ آلتی قالین سسله بیرده دانیشدی. “قارداش یئری، ییخیلما” سونرا یالوارما لحنی توتدو، عینی سؤزو بیر ده دئدی. بیر ده گئری باخدی. دیشلرینین نئجه باتماسینی، نئجه یئییلمه سینی تصور ائلیه بیلیردی. بدنینین تکجه دیشه گلن اتی قیچلاریندا ایدی. قالان یئرلردن ات چیخارتما زامان آپاراردی. دوشوندو اوزونو ده ییه جکلر. بویوک لرینین بیری بوغازیندان یاپیشاردی. لاپ آج، لاپ اوره یلی لری ده اوزونو یییردی. یولداش لارینی چاغیرماق ایسته دی. چاغیرمادی. بیلیردی چاغیرسا دا ائشیتمه میش توتاجاقلار. ائشیتسه یدیلر ده، اوزلرینه گتیرسه یدلر ده، نهایت بیر ده دؤنوب باخاردیلار. دایانیب، جنوار قاباغیندا اونلا قالمازدیلار. هامیسی اونو تانیییردیلار، اوقدر یولداش ایدیلار کی اؤز باشینا اؤلسه یدی اونو باسدیراردیلار. ییخیل سایدی، ناخوشلاسایدی، آزیب اؤزونو اؤلومه وئرسه یدی، لاپ اؤزو اؤزونو اؤلدورسه یدی ده یئری قازیب اونو باسدیراردیلار. یئر نه قدر برک، هاوا نه قدر سویوق اولسایدی دا. یولداش ایدیلار آمما جنوار قاباغیندا بوراخماماق قدر یوخ. جنوارلار دا اونو تانیییردیلار سانکی. امین ایدیلر تئز گئج یالقیز قالمالی دیر، ییخیلمالی دیر. آج اولسایدیلاردا مطلق تله سمیردیلر. حوصله ایله سون آتدیملارینی گؤزله ییردیلر.
دوماندا، داغی یئننده، ایتلری هوره رک اوستونه گلمکده گؤرنده، بیلمه میشدی نئیله سین. اوره یی بیلمه میشدی گؤونسین یا بوشالسین. بیلمه میشدی ایتلر اونو تاپیب آداملارا وئرمه لی دیرلر یوخسا آداملار اونو توتوب ایتلره. بیلمه میشدی جنوارلاردان قورخسون، ایتلردن، یوخسا آداملاردان. آمما بیلمیشدی داها یئریمک اوچون یئر یوخدو، بونو دیزلری ده بیلمیشدی. آغزی اوسته ییخیلمیشدی. قوللاریندا دا جان اولمامیشدی اوزونو قوروسون.
*
سحر گون باتاندا آغلی باشینا گلمه میش گؤزلرینی آچمیشدی. نه اولدوغو یئری نه قادینی نه ده آغریلارینین عیللتینی سئچمه میشدی. سانمیشدی آناسینین یانیندا دیر، بیرده یاتمیشدی.
گون بیرده چیخاندا آییلدی. قادینین اوزونون تانیش گلمه مه یینی سئچدی. قاشیغین ایستی سی یارالی دوداغینی یاندیریردی. دوروب دیک اوتوردو. قیچلاریندان قابیرقالاریناجان، بارماقلاریندان بورنوناجان هر یئرینده کی حیسی واریدی، آغری حیس ائله ییردی. پنجره دن سولقون ایشیغی گؤردو. بیلمه دی گونش باتیر یوخسا چیخیر. سوروشماقدا ایسته مه دی. آرتیق هئچ نه اؤنملی گلمیردی. سس سیز اوشاقلیق چاغی کیمی قاشیق-قاشیق آشینی ایچدی. سونرا اوتا دونوخوب فیکره گئتدی.
قادین ایسته ییردی ایلک سؤزو او دئسین. دینمیردی. دینمه دیکجن داها کنجکاولاشیردی، داها دینج قالابیلمیردی. آمما کیشی دینج ایدی، سانکی دئییلمه لی هئچ سؤزو یوخویدو. گون باتاندا قادین آرتیق دینمه یه بیلمه دی. او راحات اولان قدر اؤزو اؤز ائوینده راحات دئییلدی. داها سانیردی اؤزو اونا پناه وئرمه ییب. سانکی او ائذن سیز ائوینه کئچمیشدی.
“کیمسن؟” سوروشدو، شوبهه دولو لحن ایله. چاشقین قادینا باخیب بیر ده اوتا دونوخدو. سوالی قریبه ایدی. جوابینی بیلمیردی. بوتون حایاتی یادیندا ایدی، جزئیاتیلا. آمما کیم اولدوغونو بیلمیردی. آدینی دئمه لی دئییلدی. بیلیردی. باشینا گلنلری ایسه آغیزا گتیرمک ایسته میردی.
“یولداش لارون نیه سنی تک قویدولار؟”. باشینی قالخیزیب قادینین آغیزینا دونوخدو. اوزونون یارالاری قورخولو گؤروندوروردو اونو. بونسوز دا قادین، بیریسی اونا دونوخماغا اؤیرشمه میشدی. اؤزونو ایتیردی. باخیشینی چکدی. دالینی چئویریب پنجره دن داغلارا باخدی. داغلار اونا اوره ک وئریردی. “یولداشلاری اولسئیدون سنی تک بوراخمازدیلار!”. بونو دئییب چؤله چیخدی.
قاپینی اؤرتوب داغلاری گؤرمکله، یاواش-یاواش بیر ده اؤزونو دینج بیلدی. گونشین اوت بویا ایشیغی داغین دالیسیندان گلیردی. گئجه اوچون بیراز اودون قیریب دولچایا ییغدی. دولچانی گؤتورجک یالقیز اولماماغینی خاطیرلا دی. اؤیرنمیشدی یالقیزلیغا. قاپینی آچیب آیریسینی ایچریده گؤرمک ایسته میردی. قاپینی آچدی. کیشی پتونو باشینا چکیب یاتاغیندا اوتورموشدو.
یئرینده دوردو. گؤیولسوز، مجبورا قاپینی اؤرتدو. گؤزونو اوندان آییرمادان دولچانی اوجاغین قیراغیندا یئره قویدو. صندلینی چئویریب اوتون قیراغیندا اوزو کیشی یه اوتوردو. گونش سولموشدو. کیشی دبرمه دن پتو آلتیندا قالمیشدی. اوستونده اوتون ایشیغی تیتره ییردی. قادین سون سؤزونو دئمکدن پئشمان ایدی. دئمیشدی کی او اؤزوندن آرخا چیخسین. تقصیری یولداشلاریندا گؤرستسین آمما او دینمه دن بویون آلمیشدی. اونون حاققیندا یاخچی حیسسی اولماماغینی ایسته میردی بویون آلیب بیلیندیرسین. بیلیندیرمیشدی آمما. یالان دئسه یدی اؤزونو گیزلی ساخلایا بیلردی، بو قدر یالقیز قالمازدی.
گئجه دوشدوکجه داها امنیت سیزلیک حیس ائله ییردی. گون باتاندان اوتا دونوخموشدو. فیکری قاریشمیشدی گئجه نی نئجه یاتسین. نهایتده یاتاغینین قیراغینا بیر پیچاق قویوب کیشی نین آشینا ایکی یوخو داواسی آتماغی چاره گؤرموشدو. آشی قاشیق-قاشیق ایچیردیب پیچاغی دقتله، گؤتورمه سی لاپ تئز، لاپ راحات اولان یئره قویموشدو. هر ایت هورنده، پیچاغی برک یاپیشیب هر جنوار اولایاندا یاتماغا چالیشمیشدی. سحره کیمی یاتا بیلمه میشدی.
کیشی گون اورتا آییلمیشدی. داوالارین اثریندن داها فیکیره باتمیش، داها دینمز. قادین ایسه یوخوسوزلوقدان داها تشویشلی، داها راحاتسیز. گئجه نی صوبحه جک اونا یئر وئرمه سینه فیکیرلشیب تام یانلیش اولماغیندان امین اولموشدو.
یالقیز بیریسی، هئچ کیمین گؤزو اوستونده اولمایاراق یاشاماق ایسته سه گرک هامی یئرینه گؤزو اؤز اوستونده اولسون. سحر یاتاقدان قالخاندان پیچاغی دا گؤتوروب اؤزویله دولاندیریردی. داها اونا دالینی چئویرمیردی. گؤز آلتی گودوردو. گاهدان اؤزونو نئجه پیچاقلا قوروماغا فیکیرلشیردی گاهدان اونو ایچه ری گتیرمه یینه، پئشمان چیلیغینا. گونش سولدوقجا قادینین اوره یی کدرلنیردی. یوخو داوالاریندان اوچو قالیردی. کیشی ده توختاییردی. پیچاغ، نه قدر برک الینده توتسایدی دا یوخو داوالارینین یئرینی وئرمزدی.
آخشام داوالارین اوچونو ده ازیب آشینا تؤکدو. ایچیرتمه سینه اوره یی اولمادی آمما گؤز آلتی باخاراق هامیسینین ایچیلمه سیندن امین اولدو. یاتاغینا کئچیب پیچاغینی برک یاپیشدی. آزجا سونرا کیشی نین خورولتو سسی گلدی. پیچاغینی بوشلاییب یاتماغا چالیشدی. گلن گئجه داواسیز نئیله یه جه یینین فیکری قویمادی. اؤزونو لاپ چاره سیز دوشوندو. کیشی بیر ده آییلسایدی آرتیق یاتماغیندان امین اولا بیلمزدی. یاتا بیلمه دی. بیلدی یاتا بیلمه یه جک. دیک اوتوردو. پنجره دن آیی گؤردو. ایشیغی ایچری ساچیردی، داغلار دا ایشیقلانمیشدی.
اوره یی چیرپینماغا باشلادی. اوزو گچ کیمی آغاردی. دوردو. بیر لیوان سو ایچیب کیشی نین باشی اوسته گئتدی. اوره یی داها برکدن چیرپیردی. کاپشئنینی گئییب پیچاغی ساغ الینده برک توتدو. کیشی نین چییینلریندن یاپیشجاق تؤششومه سی باشلاندی. سورویه-سورویه قاپیدان چیخاردیب دره قیراغینا آپاردی. نفس چکمه یئرینه چیغیرماق ایسته دی. آییلماغیندان قورخدو. دره نین قیراغیندا چییینلرینی بوشلایاراق دایاندی. داها بیلمیردی نئیله سین. چیغیرماق ایسته ییردی. قیچلاریلا یئری تپیک له ییب قاچماق ایسته ییردی.
قیچینین بوتون گوجویله اینجه بدنی ایته له دی. ایته له یرکن چیغیریب قاچدی. ایتلری قاپی آغیزینا باغلاییب قاپینی ایچری دن کیلیدله دی. یاتاغینا کئچیب هؤنکورتویله، ایتلرین هورولتوسویله، آناسینی چاغیراراق آغلادی.
بو حئکایه، تبریز بیلیم یوردوندا کئچیریلن قیسا حئکایه یاریشماسیندا بیرینجی لیک قازانمیش دیر.
بو یاریشمادا یئر آلان حئکایه لر:
۱)بیرینجی: علی احمد نژاد( ائو)
۲) ایکینجی: سجاد عادلی( قرمز)
۳) اوچونجو: هادی حیدریراد( اشکهای سرد)
بو یاریشمادا، سایین احد فرهمندی، رقیه کبیری و روفیا شیریخان داورلیک ائتدی لر.


text:
ویکیپدیا:خارابکارلیق سۆزگَجی دَییشدیرنلر
خارابکارلیق سۆزگَجی دَییشدیرنلر (abusefilter)دَییشدیر
وئرنلر: ایدارهچیلر، قایتارانلار: ایدارهچیلر
ایختیارلاردَییشدیر
- سوی-ایستیفاده سوزگجی ژورنالیندا گیزلدیلمیش قئیدلره باخماق (abusefilter-hidden-log)
- سوی-ایستیفاده ژورنالینداکی قئیدلری گیزلتمه (abusefilter-hide-log)
- سوی-ایستیفاده ژورنالینا باخماق (abusefilter-log)
- سوی-ایستیفاده سوزگجی ژورنالیندا اطرافلی معلوماتلارا باخماق (abusefilter-log-detail)
- سوی-ایستیفاده سوزگجینین دییشدیریلمهسی (abusefilter-modify)
- حرکتی مهدودلاشدیران سوزگجلرین دییشدیریلمهسی (abusefilter-modify-restricted)
- سوی-ایستیفاده سوزگجینین دوزلیشلرینی گئری قایتارماق (abusefilter-revert)
- سوی-ایستیفاده سوزگجینه باخماق (abusefilter-view)
- گیزلیدیر کیمی قئید اولونان سوی-ایستیفاده سوزگجینه باخماق (abusefilter-view-private)
خارابکارلیق سۆزگَجی دَییشدیرنلر اولماق اوچون ایستکدَییشدیر
خارابکارلیق سۆزگَجی دَییشدیرنلر اولماق ایستهییرسیزسه آدینیزی "/" ایشارهسیندن سونرا یازین و "یارات" دویمهسینی وورون:


text:
اؤزللیکسیز آدام
اؤزللیکسیز آدام یوخسا خصوصیتسیز آدام (آلمانجا: Der Mann ohne Eigenschaften؛ ۱۹۴۳ـ۱۹۳۰) اوتریشلی یازیچی، روبئرت موزیل (رابئرت موزیل) طرفیندن اوچ جیلد و فرقلی طرحلرده بیتمهمیش مودئرنیست بیر روماندیر. تیپیک اولاراق ییرمینجی یوز ایلین ان اؤنملی رومانلاریندان بیری اولاراق قبول ائدیلیر.
رومان اوتریش مجارستان ایمپیراتورلوغونون سون گونلرینده میدانا گلن بیر «فیکیر حیکایهسی»دیر، و گئنللیکله اینسانلیق و دویغولارلا باغلی گئنیش بیر واراولوشسال اصللر اوستونده تمثیلی اینجهلمهلره یول آچیر.
تورکجه ترجمهسی[دَییشدیر]
احمد جمال طرفیندن «نیتهلیکسیز آدام niteliksiz adam» باشلیغی ایله تورکجهیه چئوریلن کیتابین ایلک باسقیسی ۱۹۹۱ده یاپی کرئدی یایینلاری (YKY) ایش بیرلییی ایله یاپیلمیشدیر. (فارسجایا هله ترجمه اولونماییب).
کیتابین توکجهسینین بیرینجی باسقیسیندا چئویرمنی طرفیندن بو رومان بئله تانیملانیر:
«من نیتهلیکسیز آدامام، سادهجه کیمسه بونون فرقینده دئییل. بوتون یاخشی، بیچیمسل دویغولارا صاحیبم، نئجه داوراناجاغیمی البته بیلیرم، آمما ایچسل اؤزدشلهشمک یوخ.» (1928) موزیل
فرانز کافکا، جیمز جویس و هرمن بروخ ایله بیرلیکده ییرمینجی یوز ایلین رومانینین بؤیوک اوستالاری آراسیندا یئر آلان اوتریشلی یازیچی روبئرت موزیل (1942ـ1880)، 1921 ایللریندن باشلایاراق اؤلونجهیه قدر نیتهلیکسیز آدام اوزرینده همن هر گون چالیشمیش و رومانین ایلک کیتابی 1930دا، اوچونجو کیتابی ایسه 1933ده یاییملانمیشدیر. تاماملانمادان قالان دؤردونجو و سون بؤلومو یاییملانماسی ایسه آنجاق آرادان هاردایسا ییرمی ایله یاخین بیر سوره کئچدیکدن سونرا گرچکلَشهبیلمیشدیر. نیتهلیکسیز آدام، گرچک آنلامدا بیر چاغ و کئچیش دؤنَمی رومانیدیر. یازیچی طرفیندن «ایمپکرالیا» دئیه آدلاندیریلان، گرچکده 19جو یوز ایلین سونوندا و 20جی یوز ایلین باشیندا آرتیق چؤکوش سورهجینه گیرمیش اولان اوتریش ماجاریستان ایمپاراطورلوغونو سیمگهلَین بیر اؤلکهده موزیل، مودئرنیزم سورهجیندهکی بیر توپلومون و بیرئیین توم چالخالانتیلارینی سرگیلهمهیی آماجلار. بو چالخانتیلار، رومانین باش کیشیسی، یعنی «نیتهلیکسیز آدام» اولان اولریخین کیملییینی آراجلیغییلا سرگیلهنیر. اولریخ، بیر آیاغییلا اسکیده، اؤتهکی آیاغییلا یئنیده دورماقدادیر. بوتون سورون، اونون بو کئچیش قونومونون دوغال سونوجو اولان چلیشکیلرین اوستهسیندن گلیب گلمهیهجهیی سوروسوندا اوداقلانیر. نیتهلیکسیز آدام اولریخین کیشیسل چاتیشمالاری آراجلیغییلا آوروپانین بیرینجی دونیا ساواشییلا بیرلیکده باشلایان تینسل چؤکوشونو آنلاتان موزیل، گلهنکسل ترزدن اوزاقلاشاراق، رومانین اولایلاری آنلاتیم هؤرگوسویله ده اوخوجونو شاشیردیر. یاشانان بونالیمی اله آلیش و آختاریش ترزی ایله چاغداش ادبیاتین باش یاپیتلاریندان بیری اولاراق قبول ائدیلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- McBride, Patrizia C. (2006). The Void of Ethics: Robert Musil and the Experience of Modernity. Evanston, Ill.: Northwestern University Press. ISBN 0-8101-2108-5.
- Payne, Philip; Bartram, Graham; Tihanov, Galin, eds. (2007). A Companion to the Works of Robert Musil. Rochester, NY: Camden House. ISBN 1-57113-110-8.
- Pike, B. (1972) [1961]. Robert Musil: An Introduction to His Work (Reissued ed.). Kennikat Press. ISBN 0-8046-1546-2.
- Sebastian, Thomas (2005). The Intersection of Science and Literature in Musil's ‘The Man Without Qualities’. Rochester, NY: Camden House. ISBN 1-57113-116-7.
- Jonsson, Stefan (2000). Subject Without Nation: Robert Musil and the History of Modern Identity. Durham and London: Duke University Press. ISBN 0-8223-2570-5.
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- Smiley, Jane (June 17, 2006). "Nowhere Man". The Guardian.
- Gioia, Ted. A Fresh Look at The Man Without Qualities. Great Books Guide.
- Kimball, Roger (February 1996). The qualities of Robert Musil. The New Criterion.


text:
وودبورن، اورقن
وودبورن، اورقن (اینگیلیسجه: Woodburn, Oregon) آمریکانین اورقن ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۱۳٫۹۱ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۲۴۰۸۰ نفر و اهالی سیخلیغی ۱۷۳۱٫۴ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۶۰ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر. ایالتین % ۴۶ مئشهلر ایحاطه ائدیب. بۇ مشهلرین ۶۰٪ - فدرال دؤولتین مۆلکودور. ۲۰۰۸-جی ایلین رقملرینه گؤره ۳۳٫۰۰۰ قدر موستانق آت بۇ مشهلرده واردیر.[۱]
گؤرونتولردَییشدیر
بیرده باخدَییشدیر
ائشیک باغلانتیلاردَییشدیر
قارداش پروژهلرده وودبورن، اورقن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلاردَییشدیر
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2012-07-22. یوْخلانیلیب2017-07-16.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Woodburn, Oregon»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
«اگه کسی منتظرم بود…» / زامان پاشازاده
۱
صوبحدن بو دؤردونجو دؤوردور بو ایستانسیادان قاییدیرام. تجریش، تهران متروسونون گونئی طرفدن سونونجو دوراغیدیر. قاطار بوشالیر و گئری دؤنمک اوچون بیر داها بیر خیل آدام چنتهسینه دولوشور. الئکتریک سوپورگه زیبیللری سوموران کیمی، قاطار دا آداملاری کیسهسینه سومورور. دؤرد گوندور ایش یئریمدن قووولموشام؛ اؤز باشیما فیرلانیرام. دونن پارکلاردا وئیسَللهنیردیم، بو گون ایسه قاطارلا سولهنیرم. خیوودان آیریلیب اوتوبوسا مینیب تهرانا گلدیییم گوندن، بیر نئچه دوست و شهرداشین ایشلهدییی بیر شیرکتده ایشه باشلاسام دا هله ده داریخما الینی بوغازیمدان گؤتورمور.
آتامین عینادی بیر یانا، سئودییم قیزین بوتون خاطیرهلریمیزه آرخا چئویریب «سن مندن یاخشیسینا لاییقسن» دئییب منی آخماق یئرینه قویماسی، بنزین آنبارینا آتیلان کیبریت چؤپو ایدی؛ یانی جهننم اول گؤزومون قاباغیندان، منیم اوچون لاپ آبیرلیسی، یانی ترک ائت بو شهری.
صوبح واختلیدان آتا-آنام، قارداشیم و حیهطیمیزدهکی نرگیز چیچکلری بئله اویانمادان الیمده بیر بالاجا چانتا تهران اوتوبوسونا مینیب ساری گلین ماهنیسینی دوداغیمین آلتیندا میزیلدادیغیم، خییووون بئینیمده قویدوغوم سون نؤقطهسیایدی:
…
بو سئودا نه سئودادیر
سنی منه وئرمزلر
نئلیم آمان آمان…
ائله سون نؤقطهنی بوردا قویموشدوم هم خییووا هم عاییلهیه هم سارای گلینه… قوی جهننم اولسون.
«ایستگاهِ جوانمرد قصاب»- قاطارین بَلَدچی سیستئمی تکرارلاییر. جوانمرد قصاب! بو آد بارهسینده ائشیتدیییم مختلف روایتلردن بیری یادیما دوشور: چوخ مؤمین اولان بو قصابی شیطان آلدادیر، قادین موشتریسینین اَلینه الی ایله توخونور سونرا گوناه ایشلهدیینی دوشونوب، پئشمانلیغیندان اؤز دهرهسیایله نامحرمه توخوندوغو بارماغینی آتدیریر. بیلمیرم بلکه ده او زاماندا نارکوتیک مادده دوشکونلویو وارایمیش، چکیب توههوم عالمینده بو ایشی گؤروب. یوخسا نهیه گؤره؟! کیمه وفادارلیق ائدیرمیش؟ حیات یولداشینا سئوگیسینی ایثباتلاماق اوچون بارماغینی آتدیریب؟ گؤرهسن سئوگی اینسانی بو قدر اؤزوندن چیخاریب قوربان ائده بیلر؟
بئلهسینه یوخ، اما کئشکه مندن ده ساری بیریسی بعضی غرور و ایستکلرین قوربان وئرهیدی. کئشکه منی ده دوشونن اولایدی… یوخ دوشونن اولسایدی چکیب گئتمزدی سارا. دوشونن اولسایدی آتام یالنیز اعتیبار و آبیر دئییلن بیر بهانهایله حیاتیمی محو ائتمزدی. بورا گلدییمدن بری هئچ آنام دا منی سوراقلامیر. عمومیتله آنام اؤزو دئییل آتامین قرارلاری ایلا دانیشیر؛ آتامین سؤزو ایله دورور اوتورور. یولومو گؤزلهین بیریسی یوخدور دئمک…
نه ایسه سوپورگه زیبیللری کیسهیه چکیر و بیر داها باش دولاندیران سورعتله ایرهلیلهییر.
سول یانیمداکی اوتوراجاقدا بیر معتاد کیشی باشماغینین باغینی باغلاماغا چالیشیر، سانکی فیلم اسلوو مووشن حالتینده گؤستریلیر، یاواش-یاواش دایانا-دایانا اَییلیر، آلنی دیزینه دَییب دیکسیندیینده فیلم فَستمووشن اولاراق تئز تئز بوراخیلیر. ساغ طرفده اَلینده دیپلمات ساکینی قیچلارینین آراسینا قویوب اوتورموش گنج بیر اوغلان تئز تئز ساعاتینا باخیر. قاطارین کیشیلرله قادینلاری آییران بؤلومو یعنی ایکی کوپهنین اورتاسیندا ایسه بایاقدان فیکریمی جلب ائدن اسمر بیر قادین آیاق اوسته ایستیل دیرکدن یاپیشیب دایانیب. باشدان آیاغا سوزورم اونو. استئتیک جراحیدن فورمالاشمیش کیمی گؤرونن بورنو گؤزه وورور. چؤهرایی دوداق بویاسی، آلتین ساچلاری وار. اوزونون چیزگیلری ۳۰-۳۵ آراسی یاشی اولدوغونو آندیریر. اونا باخدیغیمی دویوب دا ورنی جینسیندن اولان قهوهای ال چانتاسینی قوردالایا قوردالایا گیزلین و مغرورجا منه باخیر.
۲
قفیل بیر قیزدیرما جانیما هوپور. بئینیمده سارانین سون دئدییی چالخالانیر «سن مندن یاخشیسینا لاییقسن». موبایلیمین گالئریسینده ساخلادیغیم بیر شکیلینی آچیب باخیرام ؛ زووم ائدیرم گؤزلرینین ایچینه. نیفرت ائدیرم داها. بو آن اوزومدهکی گرگینلیکله قاشیمدا یارانمیش قیریشی کیم گؤرسه، نهدنسه اینجییب نیفرت ائتدییمی تخمین ائدهبیلر. سانکی دیک گؤزلریمه باخیب بو سؤزو دئیهرکن، ایللرین خاطیره و سئوگیسینی چئینهییب توپورموشدو. تلفونو آتیب آیاغیمین آلتینا تاپداماق ایستهییرم.
ساغ بؤیرومدهکی گنج اوغلانین گؤز آلتی شکیله باخدیغینی حیس ائدیرم، بلکهده موبایلیمین ساعاتینا باخماق ایستهییر. سؤندورورم موبایلی شالواریمین ساغ جئبینه تپیب بیر داها قیزا باخماغا دوام ائدیرم. قیزین باخیشینداکی آلوو منی اؤزونه چکیر. اورهییمده ایبهاملی بیر ایستک وار؛ دیرکدن یاپیشمیش، دیرناغی قیرمیزی لاکلانمیش اَلینه توخونماق ایستهییرم، یاخینلاشیب اونو دویماق ایستهییرم. بونو نئجه ائتمهییمی دوشونورم. اطرافداکیلارین دویوق دوشمهسی خوش حیس یاراتماز هر حالدا. اما بیر تهر بو ایشی گؤرمهلییم…
یئریمی بایاقدان یانیمدا دا اولسا هئچ گؤرمهدییم کاموا بؤرکلو چلیکلی بیر قوجا کیشییه وئریب من ده آیاق اوسته دایانیب دیرکدن یاپیشیرام. «زنده باشی جوون، خدا خئیر…» دئیه بیر شئیلر دئییر قوجا. قوجا کیشییه رحمیم گلدی یوخسا او قیزا یاخینلاشیم دئیه بو ایشی گؤردوم؟! بیلمیرم. یاواش یاواش جولو بارماغیملا اَلینه توخونورام، جوومرد قصاب یادیما دوشور، بارماغیمین اوجو گیزیلدهییر، ایرادهسیزجه اَلیمی چکیرم اَلیندن. هئچ بیر شئیی وئجینه آلمیر. قاطارین رئیللرده هیجانلی سورتوشمهسی کیمی منده ده هیجان آرتیر. بو بوتون قطارلاردا بئلهدی، شهر قاطارلاریندا. ائله من ده بونا گؤره مینمیشم بو زهرلی ایلانین بئلینه…
تهران قادینلارینین بو یئنی طرزده گئییملری دونیانین هئچ بیر یئرینده راییج دئییل دوشونورم. حیجابلا چیلپاقلیق آراسیندا بیر طرز. قیسا مانتو، قیسا شالوار و باش اؤرتوسو یئرینه پارچا بیر زولاق. بویون باش ائشیکده قالیر. بوینونا زیللهنیرم؛ نهسه یازیلیب اورادا، بوینوندان کورهیینه ساری نه ایسه دؤیدوروب.
نَزیک و گؤزل خطله سورمه رنگینده بیر دؤیمه. باشینی بیر آز ثابیت ساخلاسا اوخویارام: «اگه کسی منتظرم بود و…» یازینین آردی مانتونون آلتیندادیر، اوخونمور. اگه کسی منتظرم بود… نه؟!! فیکر منی بورویور…
الیمی چکیرم اَلیندن. هر نه بیر طرفه بو یازی بیر شئیی گون کیمی آیدینلادیر: طرف پوزغون بیریسیدیر، محلله اوشاقلاریمیز دئمیشکن یاخشی تیکهدیر. بئینیمده مین جوره خیالا دالاراق اؤن طرفدن یاخینلاشماغا چالیشیرام.
یاواش بیر سسله پیچیلداماق کیمی میزیلداییرام:
-در خدمت باشیم خانم!
سایمازیانا بیر باخیشلا عمللی باشلی منی سوزور. دینمیر. بیر نئچه آندان سونرا باشقا طرزده اوتای بوتایا باخاراق: خانم وقت دارین در خدمت باشیم؟! دئیه سوال شکیلی وئریرم سؤزومه.
«بستگی داره به … » سؤزونون قالانینی باش بارماغی ایلا ایشاره بارماغینی بیر بیرینه سورتوب سانکی پول ساییر کیمی بیر حرکتله دوام ائدیر. بو ایشی اطرافدان گیزلی و تک من گؤرهبیلهجهییم چوخ مهارتلی بیر طرزده گؤرور. گؤزومون ایچینه زیللهنیر دوداغیندا قورنازجاسینا بیر گولوشله. باشیمی تصدیق ائتمک علامتی اولاراق ساللاییب اولسون دئییرم.
ایچیمده نه ایسه یئرینه دوشور.
۳
قرارلاشدیغیمیزا گؤره کهریزک دوراغیندان بیر داها شوش مئیدانیا قاییتمالی اولوروق. شوشدا اوچ دوستلا بیرگه توتدوغوموز منزیلی دوشونورم. دار دودوک کوچهلرین بیرینده عشرت خانم آدلی بیر قادین، ۲۰۰ مئتیرلیک ایکی قاتلی بیر بینانی اجاره تاماهیندان خیردا خیردا منزیللره بؤلوب ایشچیلره، ایشسیزلره، آوارالارا اجاره وئریر. ۱/۵*۳ اوتاقلاردا ایکی نفر یان یانا یاتیرسا یئنه یئر دار گلیر. ائنینه یاتدیقدا دیزلرینی قاتلامالیسان یعنی. هر آیی ۷۰۰ مین تومن اوچ نفره یئنه باهادیر.
دوستلاریم بو ساعات ایشده اولورلار. دئمک بیر نئچه ساعات اَیلهنیب واخت کئچیرمهیه واختیم وار.
شوش استانسیاسیندا سوپورگهنین کیسهسیندن بوشالیریق. تاکسییا مینمهلیییک. مترو دوراغیندان ائشییه چیخیب بیر بیریمیزه یاخینلاشیریق. سیرا ایلا موسافیر آختاران تاکسیلردن بیرینه مینیب مقصده دوغرو یؤنهلیریک.
یول بویو قیزین بوینونداکی یازییا فیکیرلشیرم بیر نئچهسئری ده ماراغیمدان گؤزومو زیللهییب باخماغا چالیشسامدا فایداسیزایدی. اگه کسی منتظرم بود ولش نمیکردم؟ اگه کسی منتظرم بود و … یوخ چوخ گولونج سؤزلردیر بونلار. ائلهایسه نه اولا بیلر؟! بونو اوخومالییام اؤز گؤیلومده دئییرم. فیکریمی عمللی باشلی قاتیب. مقصده یئتیشمهیه تلهسیرم. یازینی اوخوماغا گئدیرم یوخسا او قیزلا اَیلهنمهیه؟! بیلمیرم. هردن اؤز اؤزومه اوشهنیرم بوراخ دئییرم، آلچاق ایشدی، جینسی آزغینلیقدی، کیمینسه ناموسونو لکهلمکدی… اما غریزی حالتده یولا دوام ائدیرم بیر تهر اؤزومو آلدادیرام اوووندورورام.
آرامیزدا بیر نئچه سؤزدن باشقا هئچ سؤز آلیب وئریلمیر؛ آدینی بیلمک اولار؟ نه فرق ائدیر سن صبا سسله، اونسوز دا بیر ساعاتین قوناغییام… سوسماغا قرار وئریرم.
تاکسی دن دوشوب اورتاسیندا ائنسیز بیر سو آرخی اولان دار دودوک کوچهنی آددیملاماغا باشلاییریق بیر تک عشرت خانیمین گؤزلرینی اوغورلاماق گؤزومه دوروب. بعضن قاپیسینا بیر صندل قویوب اؤزونو کؤلگهیه وئریر کوچه ده. اما گون اورتا اولدوغونا گؤره اولماماق احتمالی چوخدو دوشونورم ایچیمده.
یاخینلاشدیقجا هیجانیم آرتیر آرتیق قارا قهوهای بویانمیش قاپینی گؤرورم. قیز تلهسدیینی دئییر، -قراریم واردیر تئز قاییتمالییام. شوخلوق ائتمهیه چالیشیرام: آی سنین بو قرارین قارا گلسین… اوزونون جیزگیلری بئله دَبَرمیر، آلینمیر شوخلوغوم، دوداغیمدا تزهجه استارت گؤتورن گولوش اؤلهزیییر.
بایاقدان الیمده حاضیرلادیغیم آچاری قاپییا سالیرام. شانسدان عشرت خانم دا یوخدو، ایچری تپیلیریک.
قیز سانکی بو قیسا متراژلی منزیللرله تانیشایمیش کیمی هئچ تعجب ائتمیر، چوخ راحات کئچیب اَیلهشیر.
یئنه تلسمهیینی وورغولاییر، گؤزلهیهنیم وار بونو بیر داها دئییر. اللریمی تسلیم علامتی اولاراق قالدیریب گولومسهییرم.
فیکریمده، چوخ دا یاخشی، زامانی ایتیرمک اولماز «دؤرد نالا سئویشمک لازیم» دئیه دوشونسمده بوینونداکی یازی هلهده بئینیمدهدی.
کؤینهییمی باشیمدان چیخاریرام، دویمهلری دوداغیما دَیه دَیه اینجیدیر. جورابلاریما قدر سویونورام.
کئچمیشده قیزلارلا عادی بیر دانیشیق اوچون چوخ چتینلیک چکن من، ایندی اوتانج حیسسینی اوتموشام سانکی. تانیمادیغیم و ایلک اولاراق گؤردویوم بیریسی ایله مترودا گؤردویوم ایشلر و بو قدر یولو گلیب گؤزلرینین قاباغیندا سویونماق هئچ عاغلیما دا سیغمازدی. اؤزومدن تعجب ائدیرم بو تعججوبو سانکی قیز دا دویور.
آیاق اوسته هؤروت هؤروت معطل باخیب منی گؤزلهین اسمر قادینین الینین دویونونو قوینوندان آچیرام. الینی آتیب آتقویروغو شکیلده ییغدیغی ساچینین کئشینی آچیب مانتوسونون جئبینه قویور. ساچلاری داغیلیر. گئییمینین چیخارماسی اوچون یاردیم ائتمک بهانهسی ایله آرخاسینا کئچیرم، امان وئرمیر، مانتونو سویونماغا باشلاییر. گؤزومو دیکیرم بوینونون آرخاسینا. ساچلاری چییینیندن اوزو آشاغی تؤکولموش. هیجانیم آرتیر ماراقلا ساچلارینی کنارا چکیرم گؤزومو زیللهییرم یازییا : «اگه کسی منتظرم بود واس تو لخت نمیشدم»
۱۳۹۰-۱۳۹۱


text:
محمود زمخشری
محمود زمخشری (عربجه بوتون آد: أبو القاسم محمود بن عمر بن محمد بن عمر الخوارزمي الزمخشري) خوارزملی ایسلام بیلیملر بیلگهسی دیر. زمخشری ۴۶۷-جی هیجری ایلین رجب آیینین ۲۷-سینده خوارزمده یئرلشن، زمخشر منطقهسینده آنادان اولوبدور.[۱] زمخشری اثرلریندن بیری اولان مقدمه الادب کیتابی، خوارزملیلر دؤنمینده تورک دیلین تانیماق اۆچون تمل قایناقلاردان تانینیر. بو کیتابدا خوارزم، قیپچاق، اوغوز و قانیقلی تورکلرین دیلیندن سؤزجوکلر و سؤزلر یئرلشیر.[۲]
اثرلر[دَییشدیر]
- اساس البلاغه
- اطواق الذهب
- المفرد والمرکب فی العربیه
- المفرد والمولف فی النحو
- المفصل فی النحو
- امکنه و الجبال و المیاه در جغرافیا
- انموذج فی النحو
- تفسیر کشاف
- دیوان التمثیل
- دیوان الشعر
- رؤس المسایل فی الفقه
- سواتر الامثال
- شافعی العی من کلام الشافعی
- شرح ابیات کتاب سیبویه
- شقایق النعمان فی حقایق النعمان
- صمیم العربیه
- ضالته الناشد فی علم الفرایض
- قسطاس فی العروض
- کتاب المنهاج فی الاصول
- متشابه اسامی الروات
- محاجات بمسایل النحوی
- مستقصی فی امثال العرب
- مقدمه الادب (بو اثر عربجهنی عرب اولمایان موسلمان میلتلره (باشدا تورکلرله فارسلارا) اؤرگتمک اۆچون یازیلیب، خوارزمشاهلی سولطان آتسیزا تقدیم اولونوبدور.)
- نصایح الصغار
- نصایح الکبار


text:
مثل اوچون فرانسه دیلینده آلتئ سسلی فُنِم، اینگلیس دیلینده بِش سسلی فُنِم و تورکو دیللرینده دُققوز سسلی فُنِم وار. سسلیلر هؤججونون (هیجانئن، هجانئن) نووهسی، و سسسیزلر اُنون یؤرهسی یا حاشیهسی دیر.
Dec 22, 2018
تورکو دیللرینده سسلیلرین یازئلئشئنا بیر باخئش
محمد علی
آدامدا، سس بُروسوندان آخان هاوانئن، دیله گتیرمهسی قارشئسئندا انگل تؤرهدهن بیر زاد اُلمایاندا، بو دانئشئق سسی،یا فُنِِم، سسلی، یا (صائیت، صائت) آدلانار.
سس بُروسوندان آخان هاوانئن، آغئزدان چئخاندا، دیلین، داماغئن، و دُداقلارئن دوروشونا گؤره دهییشن دانئشئق سسی،یا فُنِم، سسسیز یا (صامیت، صامت) آدلانار.
یِر اوزونده دانئشئلان نِچه مین دیلین هرهسینده بیر نِچه سسلی فُنِم وار کی، سایئ سسسیز فُنِملردهن آز اُلماقلا، بیربیریندهن فرقلی دیر.
مثل اوچون فرانسه دیلینده آلتئ سسلی فُنِم، اینگلیس دیلینده بِش سسلی فُنِم و تورکو دیللرینده دُققوز سسلی فُنِم وار. سسلیلر هؤججونون (هیجانئن، هجانئن) نووهسی، و سسسیزلر اُنون یؤرهسی یا حاشیهسی دیر.
مثل اوچون فرانسه دیلینده آلتئ سسلی فُنِم، اینگلیس دیلینده بِش سسلی فُنِم و تورکو دیللرینده دُققوز سسلی فُنِم وار. سسلیلر هؤججونون (هیجانئن، هجانئن) نووهسی، و سسسیزلر اُنون یؤرهسی یا حاشیهسی دیر.
بیزیم دیلین دُققوز سسلیسی بولاردان دوزهلیب :
آ- ا- اِ- اُ- اؤ- او- او- ائ- ای یا - a -ə -e -ö -u -ü -ı -i
بو دُققوز سسلی فُنِمین یا حرفین، سؤزلرین هر بیر یانئندا (باشدا، آرادا، دیبده) گلمکلرینه باخمایاراق، سسلندیکلرینه گؤره، و هامئسئ دا سسلیلر بؤلومونده اُلدوقلارئ اوچون، بیر دهیردهدیلر، و بیربیرینه گؤره اوستونلوکلری یُخدور. آنجاق بیری بیرینه گؤره چُخ یا آز ایشلنمهسی وار؛ و اُنا گؤره ده نِجه کی دِییلیر و اُخونور، اِلهجه ده گؤرستمهلی، یانئ یازئلمالئ دئر.
آ فُنِمی ده دِییلیب یازئلمالئ دئ، اُبیری، یوخارئدا آدئ چکیلن بوتون سسلیلر ده. فُنِتیک بیر یازئدا، دِییلن سسلی حرف یازئلمالئ، و یازئلان سسلی حرف ده اُخونمالئ دئ. یانئ نِجه کی «آ» سسلیسی یازئلمامئش اُخونا بیلمهز، اُ بیری سسلیلر ده یازئلمامئش اُخونا بیلمهزلر.
اُنا گؤره دوزگون یازماق، و سهوسیز اُخوماق اوچون بوتون دُققوز سسلی حرفلری بیر گؤزده گؤرمکدن باشقا، قرامرجه آیرئ بیر ساغلام یُل یُخدور. اُنون اوچون کی، یا بو سسلی حرفلر وار، و گرهک ایشلهنه، و یا الیف بِیله یُخ، بوتون سؤزلر و کلمهلرله – فارسئ دیلینده اُلدوغو کیمی- سؤزو اؤرگنیب، و اُنون دیله گتیرمهسی یا تلفوظونو بیر آیري سؤزه بنزهتمکله یِتیریب، یا قاندئرماق. تورکوسو، یانئ فلاکت !
نِجه کی اریک سؤزونو ارک سؤزوندهن آیئرماق اوچون ای سسلیسینی آرتئرمالئ اُلوروق، تورکو دیللرینده، و بولارئن ایچینده، بیزیـم اؤز دیلمیزده، هامئدان آرتئق ایشلهنن ə فُنِمینی ده، یِرینده گتیرمهلیییک.
بونو اونوداندا، مثل اوچون برک و برهک سؤزونو بیربیرینه تای دیله گتیرمهیه مجبوروق. مثلاً بو جوملهنی یازماق ایستهینده کی، ایکی ساعات اوزون یُل گِتمکدن برک یُرولموشدوم، ب ر ک یازئلار. آمما برهکده ə فُنِمینی اُرتادا گتیرمهینده ده برک یازئلار. و اُندا معجز شبسترینین بو مصراعئنئ
بیر گون برهکی بیر گون عباني یُلا سالدئق اُخویاندا، بیر گون برکی یُلا سالا بیلهریک کی، نه شاعیرین دِدیگی سؤزدو، و نه حتی معناسئ اُلا بیلهر.
یا ترهک سؤزو، ترک سؤزوندهن آیئرد اِدیلمک اوچون ə سسلیسی قُیولماسا آتئن ترکی ایله یِدیگیمیز ترهک بیربیرینه قارئشار. و اُنون دالئسئ تزهک سؤزو تزک اُلار و معناسئز. واُنون تایئ بزهک سؤزو. و هابِله اُنون تایئ دئ بوتون صرف اُلونان، دیبی ə فُنِمی ایله قورتاران سؤزلر.
مثل اوچون برهک، ترهک، چرهک، درهک و بونا تای سؤزلردهə فُنِمی آرتئرئلماسا سؤزلر برک، ترک، چرک، درک کیمی اُخوناجاق و سؤزون معناسئ بوتونلوکله دهییشهجک. آیا بیز اُرتاسئندا «آ» سسلیسی اُلان آغاج، داراق، سایاق، ماراق، یاراق سؤزلرینده بو سسلینی سالارئق، یا سالا بیلهریک کی، برهک ترهکدهکی سسلینی ده سالاق؟
ایته بیر چؤرهک بُشلویام جومله سینده، ایتده و چؤرهکده ایشلهنن ə فُنِمی -بیرینده دیبده و بیرینده اُرتادا- هل هلبت گؤرستمهلی دیر. یُخسا چؤرهک چؤرک اُلار، بیز تانئیان چؤرهک یُخ.
نِجه کی داما، داشا، آغاجا، داغا، سؤزلرینین سُنوندا «آ» فُنِمی شاپقاسئ دوشمکله یازئلماسا اُخونا بیلمهز و آدئن یؤنلوک حالئ گؤرسدیله بیلمهز، و سؤز اؤزو آغاج وداغ اُلار، و ایشلندیگی جوملهده ایستهدیگی آنلایئش یِتیریلمهز؛ اِوه، اِشیگه، ایچهرییه، کوچهیه سؤزلرینده ده ə فُنِمی گؤرستمهلی دی.
بو فُنِم تک سؤزون دیبینده یُخ، اُرتاسئندا دا گؤرستمهلی دی کی، اُخونماسئ فُنِتیک اُلسون. مثلاً گِدهرکی سؤزونو گدرکی یازماق ə فُنِمینی گیزلهدیر. آیا قالارقئ سؤزونو اُرتاداکئ «آ» فُنِمینی گیزلتمکله یازماق اُلار؟ البته کی یُخ ! یُخسا اوشاق دیلینده دانئشساق دِییلهر کی، ə دن بکُودو.
بس نه سبب وار کی، ə فُنِمی a کیمی سسلی بیر حرف اُلدوغو ایله،- سؤزون هر هاراسئندا اُلور اُلسون- یازئدان چئخارئلسئن؟
بونو همیشه یاددا ساخلاماق کی، دیله هِچ بیر زاد غیبدهن گلمهز. دیل بیر ماتریال دئ کی، نِجه اِشیدیله بیلمهسی، سسلیلرین گوجو ایله قولاغا چاتدئرمالئ دئ. یازئلماسئ دا هامان تههر سسلیلرین گوجو ایله ماتریال کیمی گؤرستمهلی دیر.
بو، البته، بیر آز دا بیزیم عرهب الیف بِیی ایله یازماغئمئزا گؤره، یانئ عرهب الیف بِیینده سُنرادان آرتئرئلمئش کسره، فتحه، ضمه حرفلره قارئشمادئغئ اوچون، پیس اؤرگنمک اوزوندهن، و بیر آز دا بیزه یوکلنمیش، الیف بِیله یُخ، بوتون کلمه ایله اؤرگدیلن فارس دیلینه گؤره بو احتیاطسئزلئقلار قاباغا گله بیلیر. یُخسا حروفو، و فُنِم حرهکهسی بیربیریندهن آیرئ یازئلان الیف بِی سیستیمینده – مثل اوچون لاتین کیمی- بو ایش قاباغا گلمهز؛ یانئ هِچ سسلی بیر فُنِم اونودولماز.
Ə فُنِمی سؤزون، اوتقونمادان، دایانمادان، یوبانمادان، اُخویاندان سُرا بیر ده قِییدیب سهوی دوزهلتمهدن، دوزگون اُخوماغئن آچارئ دئر.
ساغدان سُلا یازئلان ایندیکی الیف بِیییمیزده، حرهکهلر، یانئ سسلیلر بونون طبیعی و تاریخی حالئندا کسره (e ) سسی ایله، و فتحه (ə ) سسی ایله و ضمه 0(o )سسی ایله دن دوزهلیب، و بیز اؤز دیلیمیزین دُققوز سسلی فُنِمینی «ا» و «و» حرفلرله یِتیرمک مجبوریتیندهییک. دِییلمهمیش و قاباقجادان بللی دیر کی بو اؤزلویونده مومکونسوز بیر ایش اُلمالئ دئ.
آمما پراقماتیزم آدامئ زُرا ساِلاندا آیرئ یُلو قالماز. عرهب الیفبِییینین ضمهسی قارشئسئندا بیزیم دؤرد سسلی فُنم o-ö-u-ü دایانئر. دوزگون یُلو بودور کی، بیز بونو آنجاق o فُنِمینی گؤرستمهیه ایشلهدک، نِجه کی عرهبینین اؤزو بو ایشی گؤرور. بوتون کلاسیک یازئلارئ، و قورآن کیتابئ دا بونو ایشلهدیبلر. حتی بیر پارا، قیبلهی حاجاتئ فارسی دیلی اُلانلار دا، بونو فارسئ دیلینده گؤره بیلهرلر. اُتاق، اُجاق، بُرج، بُن، بُت، نُت، تُشک دُر و آیرئ و آیرئ سؤزلر.
قالدی یِتیشدی u-ü فُنِملرینه کی بیز ده الیف واو ایله، و یِری گلنده ده واوئن قاباغئندا هر بیر سسسیز حرف گلنده. اولاغ، بولاغ، اوزاق، یا اوزولمک، اوتو، اوتمک و آیرئ سؤزلرده ایشلهدیریک.
بعضیلری سؤزلرین سُنوندا چُخ واخت یِرسیز اُلاراق، «او»فُنِمینی «ای» فُنِمی کیمی یازئرلار. مثلاً اؤلی، دُلی، یُلی و بونا تای سؤزلر کیمی. بونو همیشه یاددا ساخلاماق گرهک کی، تورکو دیللری سس اویقونلوغو، یا آهنگ قانونو ایله، تلفوظ سؤزون باشئنداکئ سسلینی گودهر. و اُنا گؤره اؤلی، دُلی، یُلی و بو سایاق سؤزلر بو قانون اوزره سهو سایئلار. اُنلار اؤلو، دُلو، یُلو کیمی دِییلیر و اُنون اوچون ده بِله یازئلمالئ دئر.
بونون امتحانئ راحات دئ. یازان، «ی» و «واو» آراسئندا شکه دوشنده اُنو بیر بالاجا جوملهده اؤز اؤزونه دِمهلی دیر.
مثلاً «گؤل دُلودو» جوملهسینده دُلونو دُلی بیلهنده گرهک دِمک کی، گؤل دُلی دی، و آدامئ گولمک توتاندا سؤزون اهیرلیگینی باشا دوشهر.
دُلو ایله بُشو توتوشدوراندا «دُلو» سؤزونو «ایله» سؤزو ایله - دُلونون «او» سسی و ایلهنین «ای» سسی- بیربیرینه چالئناندا، دُلو سؤزو سهو اُلاراق قولاغا دُلی کیمی گلهر، و بِله دوشونوله بیلهر کی اِله سؤز دُلی دیر. بونا، یانئ بیر کلمهنین ایچینده، یا بیربیرینین آردئنجا گلن سؤزون ایکی دالبادال سسلی فُنِمی اُلاندا، اؤز اؤزونه بیر آرا وِرمه اُلار کی، دیلچیلیکده لاتین دیلینده hiatus سؤیلهنر. مثلاً بو میصراعدا :
«دییهردیلر ملک وار، اُنا اینانماز ایدیم» اُنانئن «آ» و اینانمازئن «ای» آراسئندا دوشن آرا اِله بو آنلایئش دئ.
تورکو دیللرینده اُ سسیندهن سُرا او سسی گله بیلهر. اُدو باخ، آتان اوزاقدان گلیر. ای سسی گلمهز، اُدی باخ دگیل.
یا آغ قُیونلو، قره قُیونلو سؤزونه اُخشاداراق قره آغاجلو، آغداشلو، اینانلو، باهارلو سؤزلری دیله دوشوب. سهو دیر. قره آغاجلئ، آغداشلئ، اینانلئ اُلا بیلهر. آمما اورمولو، اوسگولو، طسوجلو دوزگون سؤزدو.
قُیونلو سؤزونده باشداکئ o سسی، اورمولودا باشداکئ u و اوسگولو سؤزونده ü فُنِِمی و طسوجلو دا u فُنِمی ایزلهنیر.
قُیونلو قاجار و دوهلی قاجار، «قوانلو و دولو» قاجار اُلوب، هر ایکیسی غلط دی.
ایللر قاباق حسنلی آدلانان بیر تپهده آرکئولژی آختارئشلارئندا چُخ گؤزهل بیر قئزئل چاناق تاپئلمئشدئ و مطبوعاتدا دا بونون عکسی وخبری یایئلمئشدئ. و البته حسنلو آدئ ایله یازئلئردئ و بو هامان دانئشدئغئمئز «لو» سُنلوغونون یانلئش ایشلنمهسینه قِییدیر.
اُنا بنزهر، هامئدان آدلئم اُلان، صفوی دولتینی قوران، و قئزئلباش آدلانمئش تورک دیللی طایفا بیرلشمهسی آدلارئنا یاخئندان باخاندا، ایراندا چئخان تاریخ کیتابلارئ یا یازئلارئندا بو آدلارئ عمومیت له «لو» سُنلوغو ایله قلمه وِریبلر. بو البت کی، فارسئ دیلی تلفوظو و یازئلئشئ ایله اُلدوغونا گؤره بو یازئنئن باخدئغئندان اِشیکده دورور. آمما اصلینه دوراندا، تاریخی یازئلاردا بونلارئن آدئ اُ سایاق دگیل. توتاق ایلکین دُققوز طایفانئن آدئنئ.
۱- شاملئ ۲- روملو ۳- اوستاجلو ۴- تکهلی ۵- افشار ۶- قاجار ۷- ذوالقدهر ۸- وارساق - ۹ قاراداغلئ. بونلارا سُرالار آیرئ طایفالار دا – بایات، قارامانلئ، باهارلئ، آلپااوت، ارباشلئ، قازاخلئ - یاپئشئب و قئزئلباش قروپونا گیریبلر. گؤروندویو کیمی بونلارئن هامئسئنئن آدئ « لو» سُنلوغو ایله قورتارمئر.
سس اویقونلوغو یا آهنگ قانونو تورکو دیللرینین تلفوظونون موسیقی نُتو کیمی گؤرولمهلی دیر. بونو بیزیم دیلیمیزی دانئشانلار اُتوماتیک شکیلده ایشلهدیرلر، و بونا گؤره ده اُنو اؤرگنمیش توتوب و یاددا ساخلامالئ بیر زاد حساب اِتمیرلر. بیر چُخ شوبههلی سؤزلرین تلفوظونو بیریندهن سُروشمادان، هِچ بیر یِرده آختارمادان، اگر قالئن و اینجه سسلیلری اؤزلری اوچون صرف اِدهلر، اؤز آغئزلارئندان اِشیده بیلهرلر.
مثلاً بو جوملهده :
قولونون قاپئسئنئن قاباغئندان ایکی اوچ آرواد، هرهسینین چیگنینده بیر دُلو تلیس یون گِدیردیلر.
اگر بو قولی اُلسایدئ، «قولو»نو «قولی» یازان آدام گرهک قولینین قاپئسئ دِمیش اُلایدئ، آمما اؤزو دوزونو اُتوماتیک قولونون دِییر. اُناگؤره ده یازئسئنئ دوزهلتمهلی دی.
دُلو تلیس دُلی تلیس اُلسایدئ دانئشان یا دوشونن دُلی سؤیلهینده، سؤزونده دوروخما اُلاردئ کی، ناکؤندهم ای سسلیسینی او اُلمالئ یِره یِرلشدیره. آمما آخارئ طبیعی اُلان دُلو تلیس اؤز اؤزونه آغئزدان چئخئر و بِلهسی ده یازئیا دؤنمهلی دیر.
بِله زادلارئ گؤزهتلهمک، یازئنئن سهمان اُلماسئنا کؤمک اِدهر.
ممدعلیعرب الفباسیندا متن وارسا بورادا یازین، یوخسا بو سطرلری سیلین


text:
آتمیش بیر هجری ایلینین محرم آیینین اونونجو گونو،یعنی عاشورا گونو صباح نمازیندان صونرا امام حسین(علیه سلام)صاییسی آز اصحابینی توپلادی و هر بیرینین ایشینی بیلدیردی.
او بیر یاندا سعد اوغلو صاییسی چوخ اولان اوردوسونو صاواشا حاضیرلیردی.
امام حسین(علیه سلام)گوزونو قالابالیغ دوشمان اوردوسونا تیکه رکه ن.قارشیسینداکی انسان سه لینی گورونجه اللرینی گوگه قالدیردی،اللها بویله مناجات ایتدی:ای اللهیم هر بیر محنتده و غمده بیلیم سنه باغلیدیر،و هر صیقینتی و چتینلیغده امیدیم و هر مصیبت ته گوه ندیغیم سنسین.
یوره گلری ضعیفله ده ن حل یوللارینی قاپادان،دوستلاری اوتانتیران،دوشمانلاری سه وینتیره ن،نچه غم و مصیبتلری سنه شکایت ایتدیم.
باشقالارییندان امیدی که سیب سنه یوزله شتیم و سن او غم و محنتی اوزه ریمیزده ن قالدیردین.
هر نعمتین صاحبی و هر دیله گین صونوجودا سنسین».


text:
اویان نیوز:
قوشاچای میللی حؤکومت دؤنمینده
اوچونجو بؤلوم : قوشاچایدا میللی حؤکومتین سونو
صابر جهانی
داریخمایین اعدامیلریمیز، شهر میدانلاریندا یئنیدن آسیلاجاقسینیز، بو دفعه ایسه هیکللرینیز.
( بو یازی شهریمیزین آزادلیق اعدامیلرینه، قوربانعلی صبحی، خانعلی مطیعی، میرکاظم اعلمی و غلامحسین ناصری حضرتلرینین اولولوغونا سونولور.)
قوشاچایدا میللی حؤکومتین سونو
آذربایجان میللی حوکومتی ییخیلدیقدا فیرقهنین فداییلری آغیر چتینلیکلره دوشدولر. دار آغاجلاری یئنیدن قورولوب زیندانلار یئنیدن دولدو. قوشاچای خالق اوردوسونون گروهبانی و شهرده رژه مراسیمینین باشچیسی قوربان کوهینی اوزون زامان زیندان چکنلردن آد آپارماق اولار.
جمشیدخان اسفندیاری شاه رژیمینین هوجوم زامانی، قوشاچایا قاییدیب ربیع کبیری و بیر نئچه باشقا فدایینین توتولماسیندا دؤولت قووهلرینه یاردیم ائدیر. اؤنجهلر رضاخان طرفیندن سروان اولموش جمشیدخان اسفندیاری بو سری محمدرضا شاه طرفیندن میللی حؤکومتین ییخیلدیغیندا چکدیگی زحمتلر اوچون سرهنگلیک درجهسینه یوکسهلیر.
قوشاچایین ابدی قهرمانلاری اؤلوملریله آدلارینی تاریخده ثبت ائتدیلر. خانعلی مطیعی، میر کاظم اعلمی، قوربانعلی صبحی و غلام حسین ناصری آزادلیق نغمه سینی اوخویا – اوخویا دار آغاجلارینا آسیلدیلار.
سئوگیلر و سایغیلاریمیز ایله یازینین بو بؤلومو اونلارین یاشاملارینا آیریلمیشدیر.
۱) قوربانعلی صبحی ۱۳۲۶- ۱۲۸۶
قوربانعلی صبحی تبریز شهرینده دوغولوب سونرالار آتاسینین ایشلهمهیی اوچون تهرانا گئدیر. قوربانعلی عاییلهسینه مالی یاردیم ائتمهلی اولدوغوندان، رسمی اولاراق ائیتیمی بوراخیب فعلهلیک ائتسه ده مکتبدن دیشاری اوخوماغا داوام ائدیر. رضاخان حاکمییتینین سون ایللرینده، تهراندا دئوریمچی ایشچیلرین گیزلی تشکیلاتلارینا قوشولور.
۱۳۲۰- جی ایلده قوشاچای قند کارخاناسیندا ایشه باشلاییر. بو ایللرده آذربایجان روزنامهسینین مخبری و ۱۳۲۱- جی ایلده “حزب توده” تشکیلاتیندا عضو اولور. قوشاچای کومیتهسینین باش کاتیبی و تبریزده ایالتی کونفرانس طرفیندن تهراندا کئچیریلهجک حیزبین قورولتایینا نوماینده سئچیلیر. ۱۳۲۴- جو ایل آذربایجاندا توده حیزبی ایله، آذربایجان دموکرات فیرقه بیرلشمهیینین جیددی طرفدارلاریندان اولوب، مهر آییندا فیرقهنین بیرینجی قورولتاییندا مرکزی کومیتهیه و سونوندا ۲۱ آذر گونو میللی مجلیس نومایندهلیگینه سئچیلیر.
فیرقهنین یارانیشیندان اؤنجه، دموکرات فداییلری بوتون شهرلرده رئژیم قووهلرین خلع سیلاح ائتدیکدن سونرا پیشهورینین صدرلییی ایله “فدایی کومیته”سینین آدیلا چالیشماغا باشلادیلار. بیر نئچه آیدان سونرا پیشهوری بو کومیتهنین صدرلیییندن چیخیب فیرقه باشچیلاریندان نئچهسی بو کومیتهنین صدری اعلان ائدیلیر:
۱- ژنرال جعفر کاویان تبریزدن
۲- ژنرال کبیری ماراغادان
۳- غلام یحیی دانشیان مییانادان
۴- سرهنگ قوربانعلی صبحی قوشاچایدان
۵- یدالله کلانتری اوسکودن
۶- محمدامین آزاد وطن اورمودان
میللی مجلیس طرفیندن، میللی قوشوندا سرهنگلیک درجهسی آلان قوربانعلی صبحی، ماراغانین خوجامیر کندینده میللی حؤکومت و مهاباد جمهوریسینین حربی اوتوروموندا ایشتیراک ائتمیشدیر. بو اوتورومدا میرجعفر پیشهوری و محمد قاضی آراسیندا ۷ مادهلیک بیانیه یازیلدی. شاه رژیمی آذربایجانا حمله ائتدیگی زامان قلی صبحی قوشاچای شهرینین مودافیعهسینه و اؤزهللیکله قند کارخاناسینا تعیین اولوندو.
۱۳۲۵- جی ایلین آذر آییندا، قوربانعلی صبحی توفارقان شهرینده بیر خایینین الی ایله(احمد گوگانی) توتوقلانیر. جنایتکار شاه ارتشینین آغیر ایشکنجهلری اونون ایرادهسین سیندیرا بیلمهدی. او خالقین آزادلیق یولوندا موباریزهیه قاتیلاندا، خالقین اوغروندا موباریزهده، آذربایجان میللی اوردوسونون پالتاری اونون قالخانی، یوخسا قانلی کفنی اولاجاق دئیه آند ایچمیشدی! و بئله ده اولدو.
قوربانعلی صبحی توفارقان شهرینده، محمد علی رامتین(زنگان دمیر یولونون کارگری و زنگان فداییلرینین باشچیسی) ایله بیرلیکده دارا چکیلدی. او دار آغاجینین آلتیندا بئله دئدی:”بو تیترک بینا چوخدا یاشامایاجاقدیر بو قارا رئژیم داها داوام ائتمهیه قادیر دئییل.” اؤلوم – دیریم آنیندا، دارین چوروموش ایپی قیریلدی، یئره دوشموش قوربانعلی صبحی گولهرک دئدی:”سیزین دار آغاجینیزین ایپی ده رئژیمینیز کیمی چوروکدور.”
۲) میر کاظم اعلمی ۱۳۲۶- ۱۲۷۸
میرکاظم ۱۲۷۸-جی ایلده، مرندین یوخاری دیزه کندینده آنادان اولدو. میرکاظم اؤز فداییلریله بیرلیکده قاراداغ و مرندین خانلاریلا دؤیوشه باشلاییب میللی حوکومتین ایلک گونلرینده مرندین و سونرالار قوشاچایین فرماندارلیغینا سئچیلیر.
میللی حؤکومت ییخیلدیقدان سونرا میرکاظم دیزه کندینه قاییدیب نئچه موددت میشوو داغلاریندا دؤیوشور. آنجاق سونوندا توتوقلانیب مرند شهرینده دارا چکیلیر. بو شهیدیمیزین قبری ایسه دیزه کندیندهدیر.
۳) غلام حسین ناصری ۱۳۲۶- ۱۲۸۵
غلام حسین ناصری مییانا شهرینده آنادان اولوب مییانا و تبریز شهرینده اورتا مکتبی قورتاردیقدان سونرا افسری یونیوئرسیتهسینه گئتمهیی باشاریر. ۱۳۱۶- جی ایل دؤولت اورقانلاریندا خیدمت اوچون بندرعباس شهرینه گؤندهریلیر. او فیرقهدن اؤنجه دفعهلرله پهلوی حوکومت طرفیندن توتوقلانیر.
آذربایجان میللی حؤکومتی قورولدوغو زامان، غلام حسین ناصری ماراغا و قوشاچای پادقانینا گلیب دموکرات فیرقه فداییلرینه حربی ائیتیملر وئریر. شاه ارتشینین هوجوموندا ماراغا شهرینده احمد جودتله چییین- چییینه دیرهنیب سونوندا توتوقلانیر. غلام حسین ناصری ۱۳۲۶- جی ایلین دی آییندا، نیظامی محکمه طرفیندن فیرقهنین ۲۲ باشقا افسریله بیرلیکده اعدام اولونور.
۴) خانعلی مطیعی ۱۳۲۶- ؟؟؟؟
خانعلی مطیعی قوشاچایین شبیلی کندینده یوخسول بیر عاییلهده آنادان اولوب بو شهرده اورتا مکتبی بیتیردیکدن سونرا ۱۳۲۰- جی ایلدن شهرین تلقرافخاناسیندا ایشه باشلاییر. خانعلی مطیعی، رضاخان دیکتاتورلوغو ییخیلدیقدان سونرا توده حیزبی تشکیلاتینا اویه اولاراق تشکیلاتین تبلیغاتی ایشلرینده چالیشیر.
او محمدرضا شاه دولتینین قوللوغوندا اولماسینا باخمایاراق قوشاچایین بوتون کندلرینده توده حیزبینین تبلیغاتین بؤیوک بیر چابا ایله یئرینه یئتیریر. خانعلی مطیعی، آذربایجان دموکرات فیرقهسینین تشکیل اولدوغو زامان حیزب تودهنین خالق حرکاتینا قاتیلماسینین جیددی طرفدارلاریندان اولور.
تلقرافخانادا ایشلهدییی اوچون آذربایجان دموکرات فیرقه فداییلرین، تهراندان گؤندهریلن قارشی تئلگرافلاردان خبرلی ائدیردی و بئلهلیکله تهران مورتجعلرینین آزادلیق حرکاتینا قارشی تدبیرلرینین ائتکیسی آزالیردی. قوشاچایین ۳- جو لشگرینین رییسی سرهنگ ورهرام و ژاندارم گردانینین رییسی سروان فرید آذر طرفلریندن، خانعلی مطیعییه گیزلی تئلقرافلارین متنینی وقتینده دولت اورقانلارینا چاتدیرماماق ایتیهامی ایله توتوقلانما قراری وئریلیر. ژاندارملار و جمشید اسفندیارینین قولدور دستهلری خانعلینی توتوقلاییب، آغیر جیسمانی ایشکنجهلر وئردیکدن سونرا، اونو اؤلموش حیساب ائدهرک باغلارین آراسیندا بوشلاییرلار.
او گونون صاباحی خانعلی مطیعی یارالی وضعییتده فیرقه کومیتهسینین شهر میتینگینده آلوولو چیخیش ائدیب ۴۰ پارچا کندین نومایندهلرینه، ایرتیجاعی قووهلری و اونلاری حیمایت ائدن جمشید اسفندیارینی ایفشا ائتدی. میتینگین قراری نتیجهسینده قوشاچایین بخشداری هاشمی، تئلگرافخانانین رییسی و بیر نئچه ایرتیجاعی قووهلر اؤز یئتگیلریندن آلینیرلار. ۱۳۲۴- جی ایلین آذر آییندا قوشاچایین مرکزی کومیتهسینین امری ایله، خانعلی مطیعی شهرین بیر نئچه معتمدیله بیرلیکده سرهنگ مستشارینی گؤروب پادقانین تسلیم اولماغینی تکلیف ائتدیلر.خانعلی مطیعی ایسه دؤولت افسرلرینین جانینی دموکرات فیرقهسینین طرفیندن تضمین ائدیر. سونوندا پادقان دیرنمهدن تسلیم اولوب سربازلار اؤز شهرلرینه قاییدیرلار.
خانعلی مطیعی بیر ایل میللی حؤکومتده تئلگراف ایدارهسینین سوروملوسو اولوب بو ایدارهده ایشینه داوام ائدیر. او میللی مجلیس طرفیندن ۲۱ آذر میدالینا لاییق گؤرونوب بؤیوک تؤرنده رحمتلیک پیشهوریدن ۲۱ آذر اؤردئنینی آلیر.
میللی حؤکومت ییخیلدیقدان سونرا خانعلی مطیعی، محمودجوق کندینین اربابی علىنقى امیر جعفرىنین شکایتی اوزره توتوقلانیب علىاشرف امیر جعفرىنین اؤلدورولمهسینه ایتیهاملاناراق، قوشاچایین مرکزی میدانیندا دارا آسیلیر.
قایناقلار
۱- کردها و فرقهی دموکرات آذربایجان: گزارشهایی از کنسولگری آمریکا در تبریز دی ۱۳۲۳ تا اسفند ۱۳۲۵/ ترجمهی کاوه بیات؛ چاپ اول، انتشارات پردیس دانش با همکاری شرکت نشر و پژوهش شیرازه کتاب
۲- روابط جمهوری مهاباد و جمهوری آذربایجان ۱۹۴۵-۱۹۴۶/ ریچارد.آ.موبلی؛ چاپ اول، انتشارات شوان
۳- فرقهى دموکرات آذربایجان از تخلیهى تبریز تا مرگ پیشهورى/ شاهرخ فرزاد؛ چاپ اول، انتشارات اوحدى
۴- جمهورى ۱۹۴۶ مهاباد/ ویلیام ایگلتون جونیر، ترجمهی سید محمد صمدى؛ چاپ اول، آکسفورد ۱۹۶۳
۵- نگاهى به تاریخ و جغرافیاى میاندوآب،تکاب و شاهیندژ/ جمشید محبوبى؛ چاپ اول، ۱۳۷۰
۶- آزادلیق یولوندا موباریزه
۷- گذشته چراغ راه آینده/ جامی؛ انتشارات ققنوس، ۱۳۸۵
۸- سیلاحلا اؤلچولن تورپاق/ میانالی علیرضا؛ بیرینجی چاپ، ونکووئر ۱۳۸۴
۹- مردمان میاندوآب/ جمشید محبوبی؛ چاپ اول
ایلگیلی یازیلار :
قوشاچای میللی حؤکومت دؤنمینده (بیرینجی بؤلوم) / صابر جهانی