text:
سرپلده پارلمان انتخاباتی نینگ ایکنچی دوره سی
3 – قسم
حکومت نماینده لری اوزلری امنیتنی بوزیب، میدانده ترتیب اورنه تیش اوچون تارتیلگن ایپلرآرقه سیده هم آدملرنی تورگنی قویمسدی. اولرنینگ مقصدی رأی بیرگنی کیلگنلرنی قورقیتیب، صحنه دن قاچیریش ایدی. لیکن سرپللیکلر کمال جسارت بیلن اولرگه قرشی کوره شیب، تاغدیک میدانگه توردیلر و رأی بیریشگه دوام بیردیلر.
میرزا نعیم هیأت نینگ یانیده بیر گوشه گه اولتیریب، وضعیتنی تماشا قیلیب تورردی و نیمه یوز بیریشی بیلن علاقه سی یوق ایدی.
کمال الدین اسحاقزیدن اونینگ وکیلی حاجی خیر محمد نماینده لیک قیلیب آدملر اره سیده اختلاف تشلب یورردی. ییگیتلر اونی نیچه کیشیگه پول بیریب رأیینی ساتیب آلیش وقتیده توتیب آلدیلر، لیکن ولسوال بو شکایتنی ایشیتمدی.
کاندیدلیکدن استعفا:
ــــــــــــــــــــــــــــ
سیلاونینگ ایکنچی کونی بیرینچی کوندن هم یمانراق بولدی. آدملرنی بهانه لر بیلن هر تمانگه سوریب، فضانی مختل قیلیب تورردیلر. رأی بیرووچیلر بیلن پولیس و حکومت نماینده لری اورته سیده قتتیق توقنشو و تصادم یوز بیریشی ممکن ایدی. بو وضعیتنی کوریب حاجی امان الله و حاجی قادر کاندیدلیکدن استعفا بیریشگه قرار قیلدیلر.
بلدیه سالونیده یاش اولوغلر ییغیلیشیده حاجی امان الله وضعیتگه اشاره قیلیب دیدی: عزیز برادرلر، احوالیمیزنی کوریب توریبسیزلر. حکومت نینگ همه سی رقیبلریمیز تمانیده، اولر بیزلرنی شکست بیرماقچی. اگر اتفاق بولمسک بای بیره میز. مین و حاجی قادر، شرعی صاحب اوچون کاندیدلیگیمیزدن اوته میز. بیزلرنینگ طرفدارلریمیز اوکیشیگه آواز بیره دی. لیکن بیر شرطیمیز بار و او شو که بیزلر قیلگن مصرفلریمیزنی بیرسنگلر.
همه بیر آواز بیلن اونینگ پیشنهادینی قبول قیلیب، مصرف لرینی تولیدیگن بولدیلر. بو مسولیتنی بایلر و دوکاندارلر اوز ذمه لریگه آلدیلر. مرحوم عبداالستار گلشنی پیشقدم ایدی. دعا و فاتحه دن کیین حاجی امان و حاجی قادر سالون نینگ تشقی صفه سیدن توریب سرپللیکلرگه خطاب قیلیب : عزیزبرادرلر، کوریب توریبسیزپراگنده لیک بیزلرگه شکست بیره دی. بیزلر همه میز بیر کاندیدگه آواز بیریشیمیز کیرک. مین و حاجی قادر سید عبدالحکیم شرعینی حمایه قیلیش اوچون کاندیدلیکدن استعفا بیره میز دیدی. حاجی قادر هم اونگه قوشیلیب اوز طرفدارلرینی شرعی صاحبگه رأی بیریلر دیب توصیه قیلدی.
اولرنینگ بو تصمیمی سرپللیکلرنی شور و هیجانگه سالدی، هر طرفدن تمجید و تحسین آوازی کوتریلدی و آدملر روحیه سینی کوتردی.
لیکن ولسوال و قاضی بو اعلانگه قرشی توریب، بیر آدمنی آتینی توتیب استعفا بیریش قانونگه خلاف بوله دی دیسه هم، حاجی امان سیز قانونیگیزنی خواهلگنیزدیک تطبیق قیلینگ دیدی.
دیموکراسی می یاک «سوته کراسی»؟
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مین ولسوالگه قرشی توریب، حاکم صاحب، قیسی یوز بیلن قانوندن گپیره سیز؟ اهالی نینگ توغریسیده بولیب تورگن بو وحشیانه حرکتلرقیسی قانونگه توغری کیله دی؟ حاکم جنابلری، سیز اساسی قانونده وعده بیریلگن دیموکراسینی «سوته کراسی» گه تبدیل قیلدینگیز کو؟ قیسی دموکراسیده انسانلرنی تیاق بیلن اورینگلر دیب ایتیلگن؟ بیز لر سیزنی قانون شکن لیک جرمی بیلن یوقاری ارگانلرگه چه ترته میز، دیدیم.
ولسوال مینی قماققه آلیشگه تهدید قیلدی. مین قولینگدن کیلگنینی دریغ قیلمه گین دیب جواب بیردیم. سرپللیکلر بیرلشیب میندن حمایه قیلیب تورردی. ولسوال مونی پَیقب شستیدن توشتی. آره میزده کوپ مشاجره لردن کیین، سیلاو ایشی دوام ایتدی. آدملر روحیه سی کوتریلگن ایدی.
هر حالده بیرنچی انتخابات حوزه سی – سرپل شهریده بیشینچی کون شو وضعیت بیلن سیلاو توگه دی. صندوقلر آچیلگنده اسحاقزی نینگ صندوغی تقلب بیلن تولدیریلگنلیگی همه گه معلوم بولدی. مین ایککی مینگ و نیچه یوز رای آلگن ایدیم. اسحاقزی نینگ صندوغیگه میندن بیرمقدار کمراق رأی سالینگن ایدی.
تصور قیلینگ، اگر تقلب و زوروانلیک بولمسه، قندی قیلیب اسحاقزیلر سرپل شهریدن 2000دن کوپراق رأی آلیشی ممکن ایدی؟ اینیقسه بیر ییل آلدین بوغایی دهقانلرینی اولدیریب کویدیرگنلریدن کیین؟
حکومت نماینده لری تقلب و دسیسه لربیلن انتخابات جریانینی مختل قیلیش لری نتیجه سیده نهایت کوپ کیشی رأی بیریشدن محروم بولدی.
انتخابات نینگ اساسی مقصدی اوزبیکلرگه مجال بیرمسلیک و اولرنینگ کاندیدیگه پارلمانگه باریش یولینی توسیش ایدی.
ایرته سی انتخاباتنی دوام بیریش اوچون ایکنچی حوزه یعنی سرپل نینگ کوهستانات علاقدارلیگیگه باریش کیرک ایدی. بو حوزه نینگ اینگ مهم یاشی اولوغلری و اعتبارلی شخصیتلری بیلن کیلیشیلگن ایدیک. اولر اهالی نینگ هیچ بولمسه 80 فیصدی بیزلرگه آواز بیریشلرینی اطمینان بیرگن ایدیلر.
کیچقرون سرپل یاش اولوغلری ییغیلیشی بولدی. همه سیلاو جریانیده یوز بیرگن دسیسه لر و عملگه آشیریلگن تقلبلر اوچون عصبی لشیب، غضبلنگن ایدی. نیگه بیر عملی اقدام بیلن بو قانون شکنلیک آلدی آلینمگنی اوچون خفه و متأثر ایدیلر. مین اولرگه مسُله فقط سرپل معماسی ایمس، بلکه برچه شمال ولایتلریده اوزبیکلرگه قرشی شو کثیف سیاست عملگه آشیریلماقده دیب توضیح بیردیم و بو سیاست اینگ یوقاریدن سرچشمه آله دی. سیزلر فقط خانلرگه قرشی ایمس، بلکه دولت و سلطنت سیاستیگه قرشی کورشماقده سیزلر، چونکه کمال الدین اسحاقزی شاه نینگ عمک بچه سی و کویاوی سردار ولی نینگ قاوورچاغی بوله دی. شو نینگ اوچون اولرنینگ امری بیلن حکومت نینگ برچه نماینده لری اونینگ کیتیده تورگن دیب ایضاحله دیم.
ییغیلیش اشتراکچیلری بو عدالتسیزلیککه قرشی کابلگه باریب ینگی کیلگن صدر اعظم گه دادخواهلیک عریضه سی بیلن شکایت قلیش کیرک دیب توختب آلدیلر. اولر حاجی عبد الستار بانک نی مینینگ نمایندم صفتیده کوهستان حوزه سیگه جونتماقچی بولدیلر. رحمتلی صیادلیک قاری عبدالله بو موضوعده کوپ اصرار قیلردی. مین و مرحوم گلشنی کابلگه باریش بیران نتیجه بیرمیدی دیب یاشی اولوغلرگه قناعت بیرالمدیک. مین مجبورا ایرته سی کابلگه قرب جونه دیم.
ینگی صدر اعظم گه مراجعت:
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کابلده ینگی صدر اعظم داکتر یوسفنی کوریش آسان ایمسدی، دوستلر مصلحتی بیلن ایرته لب کارتۀ 4 ده اونینگ اویی آلدیده باریب چیقیشینی کوتیب توردیم. بیردن گاراج ایشیگی آچیلیب موتر سرعت بیلن چیقه دیگن حالتده اونینگ آلدیده توخته دیم. داکتر ماشین دروازه سینی آچیب نیمه ایشینگیز باردیب سوره دی. عریضه نی توتیب، مین سید عبدالحکیم شرعی جوزجانی سرپل کاندیدیمن و سرپل اهالیسی تمانیدن سیزدن عدالت سوره گنی کیلگنمن دیدیم. او بیردن قباغیی توشیریب ( خبر دارم، این تو هستی که اوزبیک هارا تحریک میکنی؟) دیب سوره دی. جوابیگه دیدیم: (جناب صدر اعظم، اکثریت مردم سرپل اوزبیک استند و به من رأی میدهند. آیا میشود بدون تحریک و تشویق موکلین کمپاین انتخابات را انجام داد. من به نمایندگی اهالی سرپل آمده ام تا از شما دادخواهی کنم. ولسوال و قوماندان شما یکجا با قاضی سرپل از کاندید رقیب من علنا پشتیبانی کرده احکام قانون انتخابات را کاملا زیرپا میکنند، موکلین مرا تحقیر، لت و کوب و اذیت میکنند. این چه نوع دموکراسی است. اگر شما به صفت صدر اعظم جدید شکایت مارا نشنوید، پس بگویید به کجا برویم؟ ) بیر آز قباغی آچیلیب (حالا بروید، بعدا می بینیم) دیدی و بشقه هیچکیمنی قبول قیلمی حرکت قیلدی.
ببرک کارمل و بشقه اورتاقلربیلن مصلحتلشدیم، اولر باش وزیرنی تیزلیکده کوریش ممکن ایمس دیدیلر. شکایتنی ایشیته دیگن بشقه بیران صلاحیتلی مرجع بولمگنی اوچون سرپلگه قیتیب کیلیب، بولیب اوتگن واقعه نی یاش اولوغلرگه ایتیب بیردیم.
کوهستاندن قیتیب کیلگن بیزنینگ وکیلیمیز ایتیشیچه انتخابات هیُتی کوهستانده هم رأی بیرگنی کیلگن اهالیگه سرپلگه قیلگنلریدیک تهدید، اذیت و آزار کورسه تیب، بشقه بیر حیله نی هم اویلب تاپگن ایکنلر، یعنی ایرته لب حاکم، قاضی و قومندان بیلن آوگه (شکارگه) چیقیب تاغ اوستیده بند قالگنلیکلری بهانه سی بیلن بیر کون انتخاباتنی کویدیرگن ایکنلر. مینینگ وکیلیم هیچ قنداق اعتراض قیلیشگه قادر ایمس ایکن.
خلاصه شو که هیُت اعضالری کمال الدین اسحاقزی صندوغیگه کوپراق کارت تشلب، گویا که او میندن کوره کوپراق رأی آلگن دیب اعلان قیلگندن کیین شهرگه قیته دیلر.
یاش اولوغلر موندن قتتیق مأیوس و متأثر ایدیلر. اولر بو حکومت نینگ همه سی بیر گور، صدر اعظمی سردار داوود بوله دیمی یا که داکتر یوسف. ایتگنلریدیک اولر سگ زرد برادر شغال دیب ناراضیلیک بیلدیرردیلر.
مین، ستار جان و قاری عبدالله اولرگه روحیه بیریب، کوره سیلر آخری موفقیت بیزنیکی بوله دی. هیچ بیر کیشی یا که بیر قومگه حق اوزیدن اوزی بیریلمیدی، هرکیم اوز حقینی مبارزه بیلن آله دی. اگر بیزلر اتحاد و اتفاقنی سقله سک، کیینگی انتخاباتلرده البته موفق بوله میز دیب روحیه بیرردیک.
انتخاباتدن دولت نینگ مقصدی:
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بو سیاست فقط سرپلده ایمس، بلکه بشقه ولایتلر مخصوصا میمنه ولایتیده یمانراق شکلی بیلن تطبیق ایتیلیب، ولسی جرگه گه، قیصار، دولت آباد و میمنه پشتونکوتیدن، شونیگدیک شمال ولایتلریده اوزبیکلر یشیدیگن کوپ جایلریدن فقط اوغانلر وکیل قیلیب تعیینلنگن.
ایسینگیزده بولسه سکزنچی دوره انتخاباتیده ولسی جرگه کاندیدی مرحوم نظر محمد نوا، اونینگ صفداشلری مولوی علاوالدین و…..کبی عالم ومتنفذ شخصیتلر میمنه دن کابلگه سورگون قیلینگن ایدی.
بو سیاستدن دولت نینگ اساسی مقصدی اوزبیکلرصفینی سیندیریب، اولرنینگ روشنفکر و بیلیمدان نماینده لرینی پارلمانگه یول بیرمسدن، روحیه لرینی ضعیفلشتیریشدن بشقه نرسه ایمس. نیگه که اگر اوزبیک و تورکمنلر اوز حقیقی وکیللرینی شوراگه یوبارسه لر، اولر پارلمان تریبونیدن توختب اوز حقوقلرینی طلب قیلیش یولیده دولتگه قرشی جدی مبارزه آلیب باریشلری ممکن.
یاش اولوغلر، بیزلرنینگ سوزلریمیزنی تصدیقلب مبارزه نی توختتمیمیز دیب وعده بیردیلر. مین صحبتیمنی قوییده گیدیک ختم قیلدیم: عزیز وطنداشلر، شونی بیلیب قویینگ اگر دولت سیاستیگه تسلیم بولیب، اونینگ ضدیگه کورش آلیب بارمه سک، عاقبتیمیز یمان بوله دی، جیم اولتیریب برچه ییر و سوویمیزدن ایریلیشیمیزتورگن گپ. اوشنده احوالیمیزبیش بتر بولیب، هویتیمیزوملی افتخارلریمیزدن ایریلیشیمیزهم ممکن.
کابلده 3 عقرب کونی:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
هر حالده کابلگه قیتیب کیلدیک. عقرب آیی نینگ اوچنچی کونی پارلمان نینگ 12 دوره سیده ینگی تعیینلنگن صدر اعظم دکتر یوسف گه رأی اعتماد بیریش مراسمی بولیب اوتیشی ضرور ایدی. بو تاریخی کون بیرمثلی کم بولگن حادثه نینگ گواهی بولدی. پوهنتوندن کیلگن یوزلب محصل، شونینگدیک مکتبلر متعلملری و قیزیقه دیگن آدملر پارلمان بناسی آلدیده ییغیلیشیب رأی اعتماد علنی بولیب، محصللر و سیاسی جریانلرگه شورا سالونیگه کیریش اوچون رخصت بیریلسین دیب طلب قیلدیلر. لیکن دولت مونگه رخصت بیرمگنی اوچون بو ییغیلیش دولت نینگ ضدیگه بیرکتته مظاهره نینگ شکلینی آلدی و مظاهره چیلر دولتگه قرشی شعارلربیلن حرکت قیلدیلر. وضعیت جدی توس آلدی.
بو حادثه نی کوتمگن مستبد دولت اضطرابگه توشیب، نیمه قیلرینی بیلمی قالدی. شاه نینگ کویاوی قوای مرکز قومندانی سردار ولی نینگ بویروغی بیلن قطعهٔ ضربتی مظاهره چیلرنی یولینی توسیب، پراگنده بولیشلرینی طلب قیلدی. لیکن مظاهره اشتراکچیلری بو حربی دستورگه قولاق سالمی دموکراسی اوچون و استبدادگه قرشی شعارلربیلن ایلگری یوریشنی باشله دی. حربی قومندانلر تماندن بیریلگن اخطارلرگه قره می اوز یولیگه دوام بیردی.
بو جسارت، سردار ولی نینگ غضبینی قوزغتیب ، قورالسیز محصللرگه قرشی اوق اوزیش امرینی بیردی. نتیجه ده بیرینچی صفده تورگن اوچ کیشی اولردن بیری محمد حسن خیاط و ایککی محصل اوز قانیگه بویه لیب شهید بولدیلر ونیچه کیشی یره لندی. بو مسالت آمیز جریان نینگ رهبرلیک قیلیشده ینگی تشکیل تاپگن افغانستان خلق دموکراتیک حزبی نینگ مرکزی کمیته سی اعضاسی مرحوم محمد طاهر بدخشی پیش قراوللردن بیری ایدی. شوسببلی مرحوم بدخشی بو جنبش نینگ رهبرلیک قیلیشده آلگن سهمی اوچون بیر مدت قماققه آلیندی.کابینه گه رأی اعتماد بیریش توخته تیلیب، صدراعظم استعفاگه چیقدی. لیکن بو جنایتنی صادر قیلگنلر محاکمه قیلینمدی.
شو ترتیبده ظاهرشاه نینگ اساسی قانونده بیرگن وعده لری پوچگه چیقیب، اساسی قانون و انتخابات همه سی کوز بویه مه چیلیکدن بشقه نرسه ایمس ایکنلیگی وطنداشلرگه ثابت بولدی.


c: text/html

text:
پوتین:"محاربهیه حاضیر اولون"
ولادیمیر پوتین کنفرانس داکی چیخیشیندا روسیانین حربی خرجلرینین آرتیریلماسینین و یئنی حربی سرمایهلرین واجیبلیگینی وورغولادی.
روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین تورکیه، ایران و روسیا پرزیدنتلرینین ایشتیراکی ایله سوچی-ده کئچیریلن سوریه موضوعلو توپلانتیدان سونرا قاتیلدیغی کنفرانسدا چیخیش ائدهرک، اؤلکهسینده کی بؤیوک شیرکتلری محاربهیه حاضیر اولماغا چاغیردی.
ولادیمیر پوتین کنفرانس داکی چیخیشیندا روسیانین حربی خرجلرینین آرتیریلماسینین و یئنی حربی سرمایهلرین واجیبلیگینی وورغولادی.
روسیا پرزیدنتی:"اگر قازانماق ایستییریکسه، داها یاخشی اولمالیییق" دئیهرک روسیانین حربی قوهسینین غرب اؤلکهلرینین حربی قوهسیندن اوستون اولماق مجبوریتینده اولدوغونو قئید ائتدی.
قئید ائدک کی، روس قوشونلاری 2008-جی ایلدکی روسیا-گورجوستان قارشیدورماسیندان سونرا کئچمیش سووئت آوادانلیقلاریندان تمیزلنمیش، اوردودا گئنیش میقیاسدا مدرن لشمه پروسئسی باشلامیشدی.
روسیانین اؤتن ایله عایید حربی خرجلری میللی گلیرین 3،3%-نی کئچهرک، رکورد رقمه یوکسلیب.
روسیانین حربی خرجلری ان بؤیوک رقیبی اولان ناتو-نون حربی خرجلریندن 30% آزدیر.
اینگیلترهنین باش ناظیری ترزا می بازار ارتهسی گونو روسیانین سیبر هوجوملارینین دونیانی تهدید ائتدیگینی بیلدیرمیشدی. ترزا می-ین: "اونلارین نه ائتدیگینی بیلیریک" دئیهرک روسیانی هدف گؤسترمهسینین، پوتینین "محاربهیه حاضیرلیق" موضوعلو چیخیشینین اساس سببی اولدوغو بیلدیریلیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
یینی شفق روزنامه سی: مهم تماس
تورکیه و امریکا قوشمه ایالتلری راحب اندریو برونسون آرقه لی باشلنگن و ایککی تامانلمه عدالت و ایچکی ایشلر وزیرلریگه قره ته عملی قیلینگن تحریملر بحرانینی حل قیلیش اوچون اوچره شوو اوتکزیلدی. واشنگتنده گی ایلک اوچره شووگه تشقی ایشلر وزیری اورینباسری صدات اونال نینگ باشچیلیگیده گی 9 کیشی لیک هیئت اشتراک ایتدی.
حریت روزنامه سی: فولاد صادراتی کوپه یدی
جاری ییل نینگ 7 آییده 2017 – ییلی نینگ خوددی شو دوریگه کوره فولاد سکتوریده صادرات 26،7 فایز کوپه ییب 8.4 میلیارد دالرگه باردی. اینگ کوپ فولادی صادراتی اروپا اولکه لری بولدی. اروپا اولکه لریگه 7 آی جریانیده 2017 ییلی گه کوره 62.9 فایز کوپه ییب 3 میلیارد 604 میلیون 730 مینگ دالرگه باردی.
صباح روزنامه سی: انرژی و طبیعی منبعلر وزیری فاتح دونمز بیانات بیردی
انرژی و طبیعی منبعلر وزیری فاتح دونمز نوکلر سنترالده آق قویو و سینوپ نینگ آرتیدن اوچونچی پروژه نینگ تراکیاده بوله جگینی قید ایتدی. تراکیاده گی سنترالنی چین بیلن قوره میز، دیدی.
وطن روزنامه سی: دنیاده ایلک بوله دی
ترانسپورت و زیر بنا وزیری محمد جاهد تورخان تورکیه نینگ بویوک پروژه لری اوچون فعالیت آلیب باراتگن لیکلرینی بیلدیردی. خلق اره سیده میگا پروژه دیب اتلگن 3 قواتلی بویوک استانبول تونلی پروژه سی نینگ دنیا مقیاسیده ایلک بوله جگینی معلوم قیلیب، توزه ت- ایشلت- تسلیم بیرگیل شکلده قراردادگه چیقه ریله دی، دیدی.
ستار روزنامه سی: میخی بولمه گن مسجد هیچ خراب بولمه یدی
کسته مونو قصبه قشلاغیده جاندار اوغلی بیکلریدن عادل بیک نینگ اوغلی امیر محمود بیک تامانیدن میخ استفاده قیلمه ی 1366 – ییلی قوریلگن تخته محمود بیک مسجدی گه محلی و خارجی سیاحلر علاقه کورستماقده. یونسکو موقتی لیستی گه آلینگن مسجدنینگ دایمی لیست گه الینیشی اوچون فعالیت آلیب دباریلماقده.


text:
قوش دیلی لیستهیه آلیندی
تورکیهنین میلی عنصورلاریندان بیری داها ملموس اولمایان مدنی دونیا میراثی اولاراق قوروما آلتینا آلیندی
قارا دنیز بؤلگهسینده ایستیفاده ائدیلن قوش دیلی، بیرلشمیش میلتلر ائییتیم، بیلیم و مدنیت تشکیلاتی یونسکونون مدنی میراث لیستهسینه آلیندی.
تورکیهنین میلی عنصورلاریندان بیری داها ملموس اولمایان مدنی دونیا میراثی اولاراق قوروما آلتینا آلیندی.
دوغو قارا دنیزین درین درهلر آراسیندا عکس اولونان و یؤره اینسانلارینین بیر بیری ایله آنلاشماسینی ساغلایان، خالق آراسیندا "قوش دیلی" اولاراق دا بیلینن، یوزلرجه ایللیک "فیت سسی" آرتیق یونسکونون لیستهسینده.
گونوموزده تکنولوژیک گلیشمهلره باغلی اولاراق یوخ اولماغا اوز توتان میلی ارتباط گلهنگی، گونئی کرهنین ژئژو آداسیندا گرچکلشن یونسکونون توپلانتیسیندا لیستهیه آلیندی.
قوش دیلی بو لیستهیه ۲۰۱۶دا سونولموشدو.


text:
ایتالییا مافییاسی «کوزا نوسترا»نین مرهوم لیدری سالوادور توتو رینانین اوغلو جوزئپپه سالوادور رینا حبس ائدیلیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «لا رپوبلیکا» قزئتی یاییب.
محکمه رینانین ایجباری امکه جلب ائدیلمهسی حاقدا قرار وئریب و اونو ۱ ایل مدتینه اصلاح دوشرگهسینه گؤندریب. او، نارکوتاجیرلرله علاقهده و گئجه واختی یاشادیغی ائوی ترک ائتمهمهسی ایله باغلی اوزرینه گؤتوردویو عهدهلیگی پوزماقدا اتهام اولونوب.
قید ائدک کی، جوزئپپه رینا بوندان اؤنجه ۹ ایل حبسخانادا یاتیب.
ایتالییا مافییاسی «کوزا نوسترا»نین کئچمیش رهبری توتو رینا نویابرین ۱۷-ده وفات ائدیب. رینا ایتالییا مافییاسینین سون لیدئری اولوب. او، ۱۹۹۳-جو ایلده حبس ائدیلیب. ۴۰ نفرین اؤلومو و یوزلرله قتلین سیفاریشینی وئرمکده اتهام ائدیلهن رینا ۲۶ ایل حبس جزاسینا محکوم اولونوب.
«کوزا نوسترا» ۱۹-جو عصرده سیجیلیادا یارانیب. ۲۰-جی عصرده بو قروپلاشما بئینلخالق جینایت تشکیلاتینا چئوریلیب. اساس فعالیت نقطهسی آمریکا اولان «کوزا نوسترا» اوزون ایللر بورادا اؤز تأثیرینی قوروماغی باجاریب. بیر زامانلار مافییا حتی آبش-دا پارالئل دؤولت سوییهسینه قدر قالخا بیلیب. ۸۰-جی ایللرین اورتالاریندا مافییا داخیلیندهکی عائلهلر آراسینداکی موناقیشهلر «کوزا نوسترا»نی زیفلدیب، اونون بئینلخالق جینایت قروپلاشماسی اولما ایستاتوسونو یوخ ائدیب.


text:
جوزجانده طالبان نینگ سمنگان ولایتی اوچون تعیینلنگن حاکمی هلاک بولدی
اوتگن آقشام قوراللی طالبان جوزجان نینگ آقچه و فیض آباد تومنلری اورته سیده جایلشگن خوفسیزلیک پوسته لرگه هجوم قیلیشگن. نتیجه ده طالبان گروهی نینگ سمنگان ولایتی اوچون تعییلنگن حاکمی مولوی کریم باشقه اوچ نفر طالب بیلن هلاک بولگن.
جوزجان امنیه قوماندانی فقیرمحمد جوزجانی نینگ بی بی سی ایتیشیچه، موترسایکلده مینگن 20 گه یقین قوراللی طالب، آقچه و فیض آباد تومنلری نینگ چککوس و کوکلداش قیشلاقلریده گی محلی پولیس پوسته لریگه هجوم قیلیشگن.
اونگه کوره، مذکور محل گه جوزجان مرکزیدن یاردمچی کوچ یوباریلیب، آتیشمه تورت ساعت اطرافیده دوام ایتگن.
او بو حادثه محل اهالیسی گه ضرر ییتمه گن، اما محلی پولیسلردن بیرته سی یره لنگنینی معلوم قیلگن.
ایتیلیشیچه، جوزجان نینگ فیض آباد و آقچه تومنلری نینگ ایریم حدودلریده جنگریلر فعالیت قیلیشه دی.
اولر گاهیده محلده گی پوسته لرگه گروهی هجوم قیله دیلر.
جوزجان امنیه قوماندانلیگی ولایتده فعالیت قیله یاتگن جنگریلر پولیس بیلن توغریدن- توغری جنگ قیلیشگه قادر بولمه ی، اوزاق محلده گی پوسته لرگه هجوم قیلیب، بوزمه کارلیک ایشلرگه قول اوریشه دی دییدی.
سونگی پیتلرطالبان گروهی دولت گه قرشی هجوملرینی شدتلشتیرگنلر.


text:
رامیل قولیئوین یاریشینی ایزلدیم. فرقی یوخدور، تورکییه آدینا چیخیش هم ده بیزیم آدیمیزا چیخیشدیر. ایناملی غلبه قازاندی. بو، آتلئتیزمده بیزیم اوچون اینانیلماز بیر گؤستریجیدیر. تأسف کی، بو جور یاریشلاردا آذربایجانین ایزی-توزو یوخدور.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری میللت وکیلی فاضیل مصطفی آذربایجانلی آتلت رامیل قولیئوین بئرلینده کئچیریلن آتلئتیکا اوزره آوروپا چئمپیوناتیندا قیزیل مئدال قازانماسینا موناسیبت بیلدیررکن دئییب. او، ایدمانی تبلیغ ائتمک اوچون مکتبین، اینفراستروکتورون و تبلیغاتین اولماماسیندان شیکایتلنیب:
«اوزگوچولوک عنعنهسی اولمادیغینا گؤره نئجه کوتلوی شکیلده دنیزده، گؤلده بوغولوروقسا، ائلجه ده نه دیسک، نه نیزه آتا بیلیریک، قاچمامیز و توللانمامیز دا هئچ یوخ. هئچ اولمازسا رامیلین غلبهسیندن هوسلنیب بوندان سونرا آتلتیزمه دقت یتیرمک اولار. اؤولادلارینیزی ایدمانا یؤنلتمکدن چکینمیین، تحصیلدن یاییندیرمایین. رامیلین موصاحیبهسی ده سوییهلی و آنلاملی ایدی. بیر سؤزله، بئشده بئشلیک بیر اوبراز. بیر داها بو قهرمان وطن اؤولادینی هم ده آذربایجاندا دیر وئریلمدیینده محض تورکییهنی سئچدیینه گؤره تبریک ائدیرهم».
قید ائدک کی،تورکییه میللیسینین اصلا آذربایجانلی ایسپرینتری رامیل قولیئو بئرلینده کئچیریلن آتلتیکا اوزره آوروپا چمپیوناتیندا قیزیل مئدال قازانیب. ۲۸ یاشلی ایدمانچی ۲۰۰ متر مسافهیه قاچیشدا بوتون رقیبلرینی قاباقلاییب و فینیشه ۱۹،۷۶ ثانییهیه چاتیب.


text:
جهانی له شیش و غرب
اوشبو مطلب پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ تورک تیلیده یازیلگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
تورکیه و جهان کوز قره شی 38
میلادی 1990 نچی ییلیده یاش بیر کیشی صفتیده ایندی اکادمسین بوله باشله گن پیتلریمده ایلک مراتبه جهانی له شیش بیلن علاقه لی ایریم نرسه لر ایشیته باشله دیم. اوشه پیتلر تورکیه کبی ایندی رواجله نیاتگن اولکه لرگه اوشبو پروسه نینگ قنده ی تاثیر قالدیره دیگن لیگی توغریسیده باش قاتیره باشله گن ایدیم. جهانی له شیش پروسه سی گه قرشی قنده ی تدبیر لر آلیشی میز کیره ک ایدی؟ خوددی شوو پروسه نی قنچه لیک حمایت قیلیشی میز و اوشبو پروسه گه قنچه لیک مخالفت قیلیشی میز ضرور ایدی؟
خوددی شوو فکر لریم نینگ همه سی دوکتورامنی اوشبو موضوع توغریسیده قیلیش ضرورتی نینگ پیدا بولیشی گه سبب بولدی. اصلی گه قره گنده باشلنغیچده کوپینچه ایرکین لیک طرفداری و بشریت گه فایده سی بوله دیگن بیر جهانی له شیش مفکوره سی گه ایگه ایدیم. نتیجه ده اوشبو خصوصده "کُره" مطبوعه سی تامانیدن "قیین و راضی لیک, جهانی له شیش آره سیده تورکیه" عنوانی گه ایگه کتابیم باسیلیب چیقدی. اوشبو مفکور نینگ اوزی کتابیم نینگ خوددی شونده ی بیر عنوان گه ایگه بولیشی گه سبب بولدی. شونده ی قیلیب جهانی له شیش بیر بُعدلیک پروسه دن عبارت ایمس ایدی. یعنی کوپ تامانلمه اویله نیشی کیره ک بولگن فرصت, باسیم, قیین چیلیک و راضی لیک بُعدلری گه ایگه بیر پروسه لر توپلمی دن عبارت ایدی.
جهانی له شیش بیلن علاقه لی اوتمیشده گی توشینچه
علمی تحقیقات لریم گه باشله گن پیتیمده غرب جهانی له شیش بوییچه قهرمان وضعیتده ایدی. ماللر و سرمایه نینگ ایرکین حرکت قیلیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیررایکن, سیاسی چیگره لرنینگ معنی سینی قولدن بیریب قویگن لیگی نی بیلدیرماقده ایدی. رقابت و گمرک لرنینگ بیکار قیلینیشی کیره ک ایکن لیگی معلوم قیلینماقده ایدی. خلق ارا موسسه لر آچیق و شفاف بیر دنیا نینگ موجود بولیشی کیره ک ایکن لیگی گه دقت قره تماقده ایدی.
بیراق, آز رواجلنگن یاکه ایندی رواجله نیاتگن اولکه لرده ایسه جهانی له شیش گه قرشی مخالفت موجود ایدی. شونده ی قیلیب جهانی له شیش نینگ غربی اولکه لرنینگ فایده سی گه بوله دیگن لیگی بیلدیریلماقده ایدی. اوشبو سیاست لر بیلن کوچی نی انچه قولدن بیریب قویه دیگن لیگی و آز رقابت قیله آله دیگن بیر وضعیت گه کیلیب قاله دیگن لیک لری نی اویله ماقده ایدی آز رواجلنگن یاکه ایندی رواجله نیاتگن اولکه لر.
آیدیولوژیک اوله راق ایسه, جهانی له شیش نینگ کپتالیزم نینگ فرقلی بیر شکلی ایکن لیگی, استعمار نی آرتیره دیگن لیگی و اوشبو دایره ده ملی دولت لر کوچی نینگ کمیتیریلیشی نینگ هدف قیلیب آلینگن لیگی ادعا قیلینماقده ایدی. شونده ی قیلیب امپریالست کوچ لر گه قرشی کوره شیش اوچون سونگگی چاره دن عبارت بولگن ملی دولت لرنینگ قورینیشی کیره ک ایکن لیگی بیلدیریلماقده ایدی.
جهانی له شیش نینگ کپیتالیزم نینگ ینگی شکلی ایکن لیگی تقدیرده, اوشبو پدیده گه قرشی کپیتالیزم نینگ سابقده گی شکلیدن عبارت بولگن ملی دولت لر بیلن قنده ی قیلیب کوره ش آلیب باریش ممکن ایکن لیگی توغریسیده باش قاتیریلمس ایدی.
حاکم بولگن وضعیت
میلادی 2020 نچی ییلی گه آزگینه بیر مدت قالگن خوددی شوو کونلرده, میلادی 1990 نچی ییلیده قورقیلگن نرسه لرنینگ قنچه لیک حقیقت گه ایلنگن لیگی نی یققال کوریشی میز ممکن.
حاضرگی کونده غرب نینگ جهانی له شیش نینگ قهرمانی ایمس لیگی کورینماقده. یعنی جهانی له شیش دن اینگ کوپ فایده لنگن اولکه لرنینگ غربی اولکه لردن عبارت ایمس لیگی کوزگه تشلنماقده. اوشبو پروسه دن ییترلی مقیاسده فایده له نه آلمه گن لیک لری سببلی امریکا قوشمه ایالتلری و باشقه غربی اولکه لر تقریباً خوددی میلادی 1990 نچی ییلیده ایندی رواجله نیاتگن اولکه لر نینگ جهانی له شیش بیلن علاقه لی فکری گه اوخشش بیر مفکوره گه ایگه. ایندی اوشبو غربی اولکه لرنینگ سیاسی چیگره لرنینگ آلیب تشله نیشی, ایرکین سفر, رقابت و شفاف لیک کبی نرسه لر توغریسیده تقریباً هیچ بحث ایتمیاتگن لیک لری کورینماقده. اینیقسه امریکا قوشمه ایالتلری نینگ چیت ایللرگه کیتگن سرمایه نی قیتریب چقیریاتگن لیگی, گمرک شرایطی نی قیین لشتیریاتگن لیگی و باشقه ساحه لر بوییچه ایریم چیکلاو لرنی مطرح قیلیاتگن لیگی اوشبو سیاست نینگ انیق کورستگیچی دن عبارت. میلادی 1990 نچی ییلیده باشقه اولکه لردن مهاجر کیلیشی نینگ توسیق له نیشی اوچون اوروپا بیرلیگی اولکه لری نینگ 10 مینگ کیشی لیک بیر اردو قوریش گه قرار قیلیشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی اویلش ممکن می ایدی؟ امریکا قوشمه ایالتلری و اوروپا بیرلیگی اولکه لری نینگ حاضرگی کونده تقریباً ملی دولت سیاستی گه قیتیاتگن لیک لری کورینماقده.
جهانی له شیش پروسه سیدن اینگ کوپ فایده لنگن لر ایسه میلادی 1990 نچی ییلیده ایندی رواجله نیاتگن اولکه لر بولگن جغرافیه لردن عبارت بولدی. اوشبو پروسه دایره سیده چین, هندوستان, برازیل و تورکیه مهم اولکه لردن عبارت بولیب قالدی. تورکیه میلادی 2001 نچی ییلیدن کیینگی پروسه ده جهانی له شیش بوییچه جوده هم یخشی بیر سیاست آلیب باردی. شونده ی قیلیب دنیا اولکه لری بیلن یخشی بیر مناسبت قوردی. دموکراسی و ایرکین لیک لر بوییچه کتته موفقیت لر قولگه کیریتدی. شونده ی قیلیب اقتصادی وضعیتی هم انچه یخشی بولدی. 2000 دالر بولگن سرانه عاید میزانی بیر نیچه قوات گه کوتریلیب کیتدی. غرب تورکیه نینگ اوشبو موفقیت لرینی قیزغاندی. غرب بیلن تورکیه اورته سیده گی مناسبت لرنینگ یمان له شیشی نینگ سبب لریدن بیری هم غرب نینگ تورکیه ده گی اوشبو اقتصادی موفقیتلرنی قیزغانگن لیگی دن عبارت بولدی.
آیدین لری میز نینگ سابقده گی فکر لری نی اوزگرتیشی کیره ک
حاضرگی کونده هم تورکیه و دنیاده 30 ییل لیق بیر مدت مابینیده جهانی له شیش پروسه لری نینگ غرب و غرب نینگ تشقریسیده گی جمعیت لرده قنده ی بیر نتیجه گه سبب بولگن لیگی نی درک ایته آلمه گن ایریم آیدین لر موجود. شونده ی قیلیب میلادی 1990 نچی ییلیده گی مفکوره سی حاضرگی کونده هم دوام ایتماقده اوشبو آیدینلر نینگ. غرب نینگ جهانی له شیش پروسه سیدن ییترلی مقیاسده استفاده ایته آلمه گن لیگی و شوباعث سیاسی چیگره لر گه اهمیت بیریاتگن لیگی و محافظه کار بیر سیاست آلیب باریاتگن لیک لری نی درک ایته آلمیدی یاکه درک ایتیش نی خواهله میدی خوددی شوو آیدینلر. حاضرگی کونده شفاف لیک, سرمایه نینگ ایرکین حرکتی و چیگره لرنینگ آچیلیشی کبی سیاست لرنی غربی اولکه لر ایمس, بلکه جهانی له شیش پروسه سیدن این کوپ فایده لنگن یوقاریده بحث ایتیلگن اولکه لر تعقیب ایتماقده.
جهانی له شیش پروسه سیدن برچه رواجله نیاتگن اولکه لرنینگ تینگ روشده فایده لنگن لیگی نی بیلدیریشی میز البته که ممکن ایمس. اوشبو پروسه لردن ضرر قیلگن ایریم اولکه لرنینگ هم موجود ایکن لیگی نی ایسله تیب اوتیشی میز ممکن. احتیاط بولمس لیگی تقدیرده, اوشبو پروسه لر دن اولکه لر ضرر کوره دی. شوباعث, اوشبو خصوصده برچه تامان لرنی نظرده توتگن حالده معقول بیر سیاست آلیب باریش کیره ک. کیره ک سیز عکس العمل هم عکس العمل کورستگن تامان لر گه ضرر بیره دی.
تورک تیلیده "توناوون نینگ قویاشی بیلن کیر قوریتیلمَیدی" دیگن بیر آته سوز بار. اینیقسه غرب نینگ تشقریسیده گی آیدینلر, اکادمسین لر, بیروکرات لر, سیاستچی لر, سرمایه دارلر و عادی انسان لرنینگ سونگگی 30 ییلده گی ینگی لیک لر گه قره ب ینه بیر مرته اوشبو خصوصده اویلب چیقیش لری کیره ک. اوتمیشده گی بیلگی لر نینگ بوگونگی وضعیت نی بهالنتیریش اوچون ییترلی بولمیدیگن لیگی نی درک ایتیش ضروری.


text:
دونیانین ۳۰۰ میلیون ایل اوولکی سیاسی خریتهسی حاضیرلانیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، «İndy100.com» سایتی طرفیندن حاضرلانان خریتهده حاضیرکی دؤولتلرین ۳۰۰ میلیون ایل اوولکی احتیمال ائدیلن سرحدلری عکس اولونوب. واحید «پانگیا ماتریکی»نین عکس اولوندوغو خریتهده دئمک اولار کی، دونیانین بوتون اؤلکهلرینین سرحدلری دییشیب.
یئنی خریتهده آذربایجان اراضیلرینین کیچیک بیر قیسمی، جنوب قونشوموز ایرانین ایسه بؤیوک حیسهسی سو آلتیندادیر. بو، خصوصیله، ایرانین مرکز بؤلگهلرینه عاییددیر.
بو خریتهده تورکییه آرتیق قونشوموز دئییل.
اگر ایندیکی دؤولتلر ۳۰۰ میلیون ایل اول اولسایدی، اوندا آمریکا مراکشله، برازیلییا گابونلا، کانادا ایسه پورتقالییا ایله سرحد اولاردی.
قید ائدک کی، آلفرد وگنر طرفیندن ایرلی سورولن فیکره اساساً، یئر واختیله پانگیا قورو ساحهسیندن عبارت اولوب. ۳۳۵ میلیون ایل اوله عایید اولان بو قورو اراضی ۲۲۰ میلیون ایل اؤنجه ایکی حیصهیه - لاورازییا و قوندوانایا پارچالانیب. سونرادان بو ایکی ماتریکده ده پارچالانمالار اولوب. نتیجهده لاورازییادان آوراسییا و شیمالی آمئریکا ماتئریکلری، قوندوانادان ایسه آفریکا، آوسترالییا، آنتارکتیدا، جنوبی آمئریکا یارانیب.
قوندوانادان آیریلان عربیستان و هیندیستان یاریمادالاری دا آوراسییا ماتئریکینه بیرلشیر. بو پارچالانمالار نتیجهسینده تتیس اوکیانی یوخ اولور. نتیجهده آرال، خزر، قارا و آرالیق دنیزلری یارانیر.
تاوالارین بیرلشمهسی همچینین هیمالای، آلپ، پامیر، کارپات، قافقاز کیمی داغلارین اورتایا چیخماسینا سبب اولور.


text:
آلکان
آلکانلار ( دویموش کاربوهیدروژنلر و یا پارافینلر) المنتلری آنجاق کاربون (C) و هیدروژئن (H) اولان و CnH۲n+۲ فورمولونا جواب وئرن دویموش کاربوهیدروژئنلردیر. مثلاً بیر کاربونو اولان مئتانین فورمولو CH4، ایکی کاربونو اولان ائتانین فورمولو C۲H6 کیمی یازیلیر.
آلکانلاردان بیر هیدروژن چیخاریلماسی ایله الده ائدیلن گروپا آلکیل گروپو (رادیکال گروپ) دئییلیر و 'R' ایله گؤستریلیر. مثلاً متاندان بیر هیدروژن چیخاریلیرسا متیل (CH۳)، ائتاندان بیر هیدروژن چیخاریلیرسا ائتیل (C۲H5) الده اديلير. بو موليکوللار داها بير رابيطه داها ياراداراق کربوهيدروژن زنجيرينه باغلانير.
یوخاریدا قئید اولوندوغو کیمی آلکانلارین عمومی فورمولو CnH۲n+۲ کيمي يازيلير. آلکانلارين شاخلنمهسي اوچون، فورمولداکي ن ساييسينين ۳-دن بؤيوک (n>۳)، حالقالي (تسيکلو) حاليندا اولا بيلمهسي اوچونسه ۲-دن بؤيوک اولماليدير (n>۲).
آلکانلاردا ایزومرلیک[دَییشدیر]
اوچ کاربوندان آرتیق کاربونو اولان آلکانلاردا ایزومئریلیک خوصوصیتی واردیر. ان ساده ایزومئر، شاخلنممیش اولان نورمال (n-) ایزومئردیر. بو ایزومر شاخهلنرک چوخ سایلی ایزومرلر یارادا بیلر. کاربونون سایی آرتدیقجا شاخلنمه نوعو و سایی آرتدیغیندان ایزومر سایی دا آرتار.
آدلاندیرما[دَییشدیر]
آلکانلارین سیستئملی اولاراق آدلاندیریلمالاری IUPAC آدلاندیرما سیستئمی ایله، ینی، بین الخلق نومنکلاتورادان ایستیفاده اولونور:
- مولئیکولدا ان اوزون کاربون زنجیری سئچیلیر و شاخلنمه یاخین اولان طرفدن باشلایاراق کاربون آتوملاری مؤمرلنیر؛
- کیچیک رادیکاللاردا (CH۳- və s.) بيرلشميش کاربون آتوملاريندان باشلاياراق اونلارين نؤمرهسي و مووافيق عوضئديجي قروپون آدي گؤستريلير؛
- کاربوهیدروژئن زنجیریندکی کاربون آتوملارینین سایینا اویغون گلن آلکانین آدی دئییلیر. عئینی رادیکاللار یونان سایلاری دی-، تری-، تئترا-، پئنتا-، و س. ایله گؤستریلیر.
آشاغیدا آلکانلارین هومولوژی آرتیمی وئریلمیشدیر:
- CH4: metan
- C۲H6: etan
- C۳H8: propan
- C4H۱0: butan
- C5H۱۲: pentan
- C6H۱4: heksan
- C7H۱6: heptan
- C8H۱8: oktan
- C9H۲0: nonan
- C۱0H۲۲: dekan


text:
مؤحتشم یوز ایل
مؤحتشم یوز ایل (آنادؤلو تورکجه سی. Muhteşem Yüzyıl) تیمس پروداکشنز (Tims Productions) طرفیندن دوزَلیب ایستار تی وی (Star TV) ده یاییلانان تورکیه یاپیمی تاریخ-قورغو تلویزیون سریالی دیر. تئلئه سریال ، عثمانلی ایمپراتورلوغو خاقانی قانونی سولطان سولئیمانین و نیکاحلی آروادی خوررَم سولطانین یاشاییشی، خوررَم سولطانین و اوشاقلاری اۆچون گیریشدیگی تاخت موجادیله سی و سارای حیاتی اوچون تصورلنمیشدیر. سئناریستی مئرال اوکای، سریالین بیر قورغو اولدوغونو و بو نَدَنله دوغرولاری یانسیتماق مجبور اولمادیغینی آچیقلامیشدیر.
2011 ژانویه سی نین 5جی گونونده باشلایان دیزی نین بیرینجی سئزون سون بؤلومو 22 ژوئن 2011 اودگؤنو (چرشمبه) یاییلمیش، 4 ژانویه 2012یه دک شو تی وی (Show TV) ده اکرانا گلمیشدیر. 4 ژانویه 2012 ده ایستار تی وی یه آپاریلان سریال 6 ژوئن 2012ده ایکینجی سئزون فینالینی دوزلتمیشدیر. سریالین اوچونجو سئزونو دا 12 سپتامبر 2012ده باشلامیش و 19 ژوئن 2013 ده اوچونجو سئزونون سون بؤلومو دوزلمیشدیر.
سریالین 18 سپتامبر 2013ده سون سئزونو باشلامیش، و "سون دَم، سون سئزون" شوعاری ایله تانینمیشدیر. سریال 11 ژوئن 2014 ده 139 بؤلومو ایله سونا چاتمیشدیر.
دوزلتمه سی[دَییشدیر]
کارگردانلیغینی تایلان قارداشلارین ائتدیگی، حاضیرلادیغینی تیمور ساوجی نین اوستلندیگی سریالین سناریوسو 10 آوریل 2012ده کی اؤلومونه دک مئرال اوکای سونراسیندا ییلماز شاهین یازمیشدیر. سریال 3 میلیون 500 مین تورک لیراسی بودجه سی ایله تورکیه تلویزیون تاریخی نین ان باهالی پروژه سی دیر.
بیرینجی یایماق تاریخیندن قاباقکی 5 آیلیق مۆدت ایچَریسینده باشلایان چالیشمالاری اۆچون 2.100 مترمربع مساحت بیر پلاتو قورولموش، 30 کیشیلیک بیر هئیکل یونان و رسسام قروپو بورادا تیکینتیلرین بیرَبیر کوپیلارینی دوزَلتمیشلر. آیریجا تاریخ اوزمانلاریدنیز اَسَمنلی و گونخان بؤرَکچی ایله یازار لطیفه تکین سناریونون ایشلدن گئییملرین و اشیالارین تاریخی دوغرویا اویغون اولماسی هدفی ایله موشاویره ائتمیشدیر.
سریالین باشیندان بری خوررم سولطان کاراکتری نی جانلاندیران مریم اوزَرلی نین توکنمیشلیک سندرومو یاشاییب داها سونرادان دا حامیله قالیب سریالدان آیریلماسیندان سونرا خوررم سولطان کاراکترین وحیده پرچین جانلاندیرمیشدیر.
موضوع[دَییشدیر]
سریالین موضوعو قانونی سولطان سولئیمان و عثمانلی ایمپراتورلوغو تاریخینه دامغا ووران خوررم سولطان اطرافیندا دولانیر. سریال، شهزاده اولان سولئیمانین آتاسی، یاووز سولطان سلیمین اؤلومو سونرا تاختا گئچمه سی و بو چاغلاردا سارای حَرَمینه جاریه (صیغه) اولاراق گتیریلن خوررم سولطان ایله بیربیرلرینه عاشیق اولمالاری ایله باشلاییر. خوررم سولطانین اینتیقام اۆچون باشلادیغی ایقتیدار اویونونا ، والیده سولطان، پاقارلی ایبراهیم پاشا و شهزاده موصطافا نین آناسی ماهیدئوران سولطان ان بؤیوک مانع اولور. حیکایه نین چوخو، عئشقی ایله دؤولتی آراسیندا قالان قانونی سولطان سولئیمان و اوغوللاری اۆچون ایقتیدار ساواشینا گیرن خوررم سولطان ایتفاقلاری دیر.
کاراکترلر[دَییشدیر]
مؤحتشم یوز ایلین یئنی سئریسی: کؤسَم[دَییشدیر]
مؤحتشم یوز ایل سریالین سون بؤلومونده بیلیندیگی کیمی ، 2015جی ایلده سریالین یئنی سئریسی کؤسَم باشلیغی ایله باشلاناجاق ایدی و بئله ده اولدو. مؤحتشم یوز ایل: کؤسَم سریالی نین یاییلماغی 2015 نووامبری نین 12سیندن ایستار تی وی ده باشلاندی.


text:
تاجکستان جمهور رییسی نینگ کابلگه سفری
تاجکستان جمهور رییسی امام علی رحمان بو مملکت بیر قنچه یوقاری مرتبه لی ملازم لری بیلن ، بوگون کابل گه سفر قیلگن.
رحمان جنابلری بوگون افغانستان جمهور رییسی حامد کرزی بیلن اوچره شیب ، کیلگن هیئت لری آرقه لی همکارلیک آلتی موافقت نامه هم افغانستان بیلن امضا بولدی.
اوشبو کیلیشو لر ، ایککی اولکه آره سیده ، ترانزیت ، تجارت همکارلیک لری ، مخدره ماده لر قاچاقی نینگ آلدینی آلیش و فرهنگی بولیم لریده امضا بولدی.
امام علی رحمان و حامد کرزی جنابلری ، افغانستان و تاجکستان آره سیده ، رابطه لر کینگه یشی نی اورغوله ب ، بو اولکه لر آره سیده ، همکارلیک لر دوام تارتیشی نی هم معلوم قیلدیلر.
تاجکستان جمهور رییسی نینگ سفری کابلده شونده ی بیر حالتده صورت تاپگن کیم ، بو مملکت افغانستان نینگ یقین حدود لریده ، عصیانچی لر نینگ بیر قنچه فعالیت لری بیلن یوزمه یوز بولگن.
افغانستان ، تاجکستان بیلن، بیر یریم مینگ کیلو متر گه یقین چیگره سی بار.
اوشبو ساحه لردن نیچه ییل جریانیده ، مخدره ماده لر نینگ قاچاقی و تروریست لر نینگ اوتیب قیتیشی ایتیله دی. اما تاجکستان جمهور رییسی بو باره ده مطبوعات طریقیدن ترقه تیلگن تبلیغ لرنی یلغان دیشیب ، عصیانکار کیشی لر افغان ایمس بلکه تاجکستان و سابق شوروی خلقی دیر دیب ایته دی.
رحمان جنابلری ، اورته آسیا وضعیتی و تینچلیگی ، افغانستان تینچلیگیگه باغلیق بولگنینی هم ایتدی.
عین حالده افغانستان جمهور رییسی هم تروریزم گه قرشی کوره شیش اوچون تاجکستان بیلن یاردم بیریش گه تیار لیگی نی اورغو له دی.
" افغانستان بو خطر لردن آگاه ، اوشه کوندن بیری که تاجکستان گه بیرقنچه حادثه لر یوز بیردی ، تیزلیک بیلن اوشه کون ایناغه لریمیز بیلن تماس آلدیک ، و ایککی اولکه آره سیده سفر لر هم یولگه قوییلدی و بوگون هم بو باره ده گپله شدیک ، همده بو خصوصده هر قنده ی همکارلیکگه حاضر میز دیب ایتدی حامد کرزی جنابلری"
تاجکستان جمهور رییسی دن استقبال قیلیش اوچون ، کابل بلدیه سی تمانیدن ، کابل هوا قونالغه سی سرکی و بیر قنچه حدود لرده ایککی کون دن بیری ، هر ایککله اولکه نینگ بیرق لری آسیلگن. عین حالده ، خوف سیز لیک کوچلری هم بو ساحه لرده تینچلیک نی سقله ش اوچون جدی شکلده ، تدبیر آلگن لر.


text:
آمریکانین بیرینجی خانمی ملانییا ترامپدان پوتینله ترامپین گؤروشونه مداخیله ائتمهسی خواهیش اولونوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آمریکا دؤولت کاتیبی رکس تیلرسون دئییب.
او بیلدیریب کی، گؤروشون اوزون چکدیینی گؤرن ملانییا ترامپ دا اوتاغا داخیل اولاراق، لیدرلردن دانیشیقلارا سون وئرمیی ایستهییب:
«قارشیلیقلی فیکیر مبادیلهسی و ماراق او سوییه چاتدی کی، هئچ کیم صحبتی دایاندیرماق ایستهمدی. اینسانلار اوتاغین قاپیسینی آچیب، ایچری باخیردی. حتی سونرا ملانییا ترامپدان دا گؤروشه مداخیله ائتمک خواهیش اولوندو، لاکین باجارمادیلار».
قید ائدک کی، لیدرلرین گؤروشو یاریم ساعت نظرده توتولسا دا، ۲،۵ ساعت داوام ائدیب.


text:
نووه محاربهسی تهدیدی هله ده قالیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو اتم بومباسینین قوربانی اولان یاپونییانین ناگاساکی شهرینه سفری زامانی ب ام ت باش کاتیبی آنتونیو گوترش دئییب.
«نووه گوجلری بو سلاحلارین مودرنیزاسییاسی اوچون بؤیوک پوللار خرجلییرلر. نووه سلاحسیزلانماسی دونیادا صولحون برپاسی و اینسان حیاتینین مدافعهسی اوچون اساس واسطهدیر. ۲۰۱۷-جی ایلده سویوق محاربهدن سونرا ان چوخ سلاحلانمایا وسایت آیریلیب. نووه گوجلری اؤز آرسنالینین مودرنیزاسییاسی اوچون ۱،۷ تریلیون دوللار خرجلهییبلر. بو، گلوبال میقیاسدا طلب اولونان هومانیتار یاردیمدان ۸۰ دفعه چوخدور»، - او بیلدیریب.


text:
جان مایکل کوسترلیتز
جان مایکل کوسترلیتز (اینگیلیسجه. John Michael Kosterlitz، دوغوم گونو 1951 سپتامبری نین 14جو گونو، آبردین ) ایسکاتلندلی فیزیک بیلیم آدامی دیر. ۲۰۱۶جی ایلده، آیری ایکی بریتانیالی عالیمی دیوید جیمز تولس و دانکن هالدین ایله بیرلیکده، سوئدین نوبل وقفی تشکیلاتی طرفیندن وئریلن فیزیک نوبل اؤدولونه لاییق گؤرونموشدور. بو جایزهنین یاریسی دیوید تولس، و یاریسی دا کوسترلیتز و هالدینه وئریلمیشدیر. اونلار بو اؤدولو، ماده نین غریبه شکیله دؤنمه سی، و کوانتوم بیلگی سایاری (کامپیوتر) دوزلتمک اوچون آراشدیرمالارینا گؤره آلمیشلار.
تحصیلات[دَییشدیر]
کوسترلیتز کمبریج قونویل و کایوس کالجینده لیسانس و فوق لیسانس اوخویوب، و آکسفورد برازنوز کالجینده فلسفه دوکتوراسی آلمیشدیر.
جایزهلر و ایفتیخارلاری[دَییشدیر]
- ...
- 2016 دا فیزیک نوبل اؤدولو آلیب
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ J. Michael Kosterlitz - Facts. Nobel Foundation. یوْخلانیلیب2016-11-02.
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
nobelnatureوارد نشدهاست
- ↑ Lars Onsager recipient 2000, John Michael Kosterlitz Brown University. American Physical Society.


text:
سودییه اربیستانی حکومتی یئنیدن هججه گئتمک ایستهیهن زووارلار اوچون وئرگی تطبیق ائدیب.
آخار .آز وئرگیلئر. آز سایتینا ایستینادن خبر وئریر کی، ۲۰۱۵-جی و ۲۰۱۶-جی ایللرده هجج زیارتینده اولوب و بو ایل ده هجج زیارتینه گئتمک نیتینده اولانلار ویزا اوچون ۲۰۰۰ ریال (۵۳۵ دوللار) مبلغینده وئرگی اؤدملیدیرلر.
«ماروا تور» شیرکتی ۲۰۱۷-جی ایلده هجج زیارتینه یئنیدن گئدن زووارلارین شیرکتین اوفیسینه تجیلی اولاراق مراجعت ائتمهلرینی ایستهییب.
«تأسف کی، وئرگی اؤدنیشی ائدیلمهدن زووارلارین خاریجی پاسپورتلاری سفیرلییه گؤندریلمهیهجک»، - دئیه شیرکتدن بیلدیریلیب.


text:
۲۰۱۸-جی ایلده داغلیق قاراباغ موناقیشهسینین نیظاما سالینماسی ۲۰۱۷-جی ایل سسئناریسی اوزره داوام ائدجک. لاکین روسییادا، آذربایجاندا و ارمنیستاندا پرزیدنت سئچکیلرینین کئچیریلمهسی موناقیشهنین نیظاما سالینماسیندا سیچراییشا نایل اولوناجاغی احتیمالینی آزالدیر. چونکی اساس دقت سئچکیلره یؤنهلهجک.
پوبلیکا. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده روسییا پرزیدنتینین صلاحیتلی نمایندهسی، پولیتولوق سرگئی مارکوو دئییب.
مارکوو حساب ائدیر کی، روسییا ایلین بیرینجی یاریسیندا غربین آرتان هوجوملاری ایله قارشیلاشاجاغی اوچون ده قاراباغ موناقیشهسینه کیفایت قدر دقت آییرا بیلمهیهجک.
«لاکین موناقیشهنین نیظاما سالینماسی اوزره بازانین حاضیرلاندیغینی دا قئید ائتمهلییم. دفعهلرله بیلدیریلیب کی، ماسادا حل واریانتلاری وار. هر شیدن اول «کازان دوستورو»نو رئاللاشدیرماق مومکوندور»، - دئیه او بیلدیریب.
مارکوو قاراباغدا «آپرئل محاربهسی» سسئناریسینین تکرارلاناجاغینی دا استثنا ائتمیر:
«ائرمنیستانین پارلامنت اصول-ایدارهسینه کئچیدی قاراباغ موناقیشهسی ایله باغلی سیاستینده هئچ بیر دییشیکلییه سبب اولمایاجاق. بؤیوک احتیماللا سرکیسیان باش ناظر اولاجاق و حاکمیتی الینده ساخلایاجاق. لاکین اونون خالق آراسیندا نفوذو آشاغیدیر. بو باخیمدان، سئچکی قاباغی کامپانییادا و سئچکی دؤورونده قاراباغدا گرگینلیک یارادا بیله جه یی استثنا دئییل. بوتؤولوکده وضعیت گؤزلنیلمز مجرادا اینکیشاف ائده بیلر. دیگر طرفدن، ارمنیستاندا رهبرلیک دییشسه بئله قاراباغلا باغلی اجتماعی ریه حسابلانمیش سرت ریتوریکا داوام ائدجک».
روسییالی پولیتولوق آذربایجاندا سئچکیلرین ساکیت کئچه جه یینی دوشونور.
«اساس لیدر ایلهام علیئودیر. او، اؤلکهده مشهوردور و خالق طرفیندن دستکلنیر. همچینین، موخالیفت ده ضعیفدیر. طبیعی کی، آذربایجاندا دا سئچکی قاباغی کامپانییادا قاراباغ مسئلهسینه توخونولاجاق. لاکین آذربایجان حاکمیتی اوچون بو مسئله همیشه اساس گوندم اولوب»، - دئیه او بیلدیریب.


text:
کولوسئوم
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
کولوسئوم (لاتین دیلی: Colosseum) یانی: بؤیوک یئر - بؤیوک ائو
بیر بیضی شکیلده آمفی تئاتردی .چوخلو کولوسئووم چوخور یئردی جماعت یغیشیب و بیر تئاتر یا ساواشماقا باخاردیلار .روم شهرینده دنیانین لاب بؤیوک وچوخ یغینجاقلی کولوسئوم دوزلینیب و روم امپراطوریسینده نئچه بالاجا و بؤیوک کولوسئوم دوزلینمیشدی روم شهرینده اولان کولوسئوم یا آمفی تئاتر فلایوسی آدیندا (ایتالیایی جا: Amphiteatro Flavio یا Colosseo) دونیادا لاب بؤیوک آمفی تئاتری روم امپراطوریسنده دوزلینیب .
رم کولوسئومی[دَییشدیر]
50 مین کیشی بو آمفی تئاترا یئرلئشیر و 80 گیریش وچیخیش یئری واردی بو کولوسئوم 69 یا 70 جی میلادی ایلده وسپاسیان (Vespasian) روم امپراطوری امرینه قورولدو و بو کولوسئومدا تئاتر و ساواشماق قلادیاتورلار آراسیندا باشلاندی .سونرا اونون اوغلی تیتوس (Titus) بو کولوسئومو گنیش ائدیب و چوخ بؤیوک ائددی و 80جی ایلده کامیل اولدو سونرا اونون قارداشی دومیتیان (Domitian) حکومتی توتوب و قارداشینین حسادتینه گوره اونی آرادان آپاردی و داغیتدی .
بو آمفی تئاتر بیریمجی و تکجه قالارلی روم شهرینین کولوسئومیدی بو کولوسئوم باتلاق یرده واسکوئیلین (Esquiline) و کائلین (Caelian) باتلاقلاریندا بنا اولوب
بو کولوسئومدا چوخلی قوللار و توتولان اسیرلر و جانیلر بیر بیرینن دؤیوشوب اؤلوب و اؤلدوروب هابئله اولاراقلادیاتور آد وئریلیب و بو کولوسئومدا نصرانی باشچیلار و عدالت اوچون چالیشانلار اؤلوب و آرادان گئدیبلر
پلان[دَییشدیر]
بو کولوسئوم بیضی شکیلده وایکی باش قوطرو ۱۸۸ و ۱۵۶متیر واونون ایچئریسی 6جریب دی اوجالیغی 48 متیر, 15 طبقه ائولر کیمی اوجادی واونون آرایری تخته دی و دالانلار و اوتاقلار وحشی حئیوانلار اوچون جماعت اوچون وقلادیاتورلار اوچون قوشولوب. 80 دوواری وار بو دووارلار گونبزلره و صاقلارا دایاخدیلار .دالانلار و پیلله کانلار و دوزولموش صندللر وسککیلر و صحنه اوسته واردی و دالبادال دووار دوزلینیب .


text:
یارانمیش یئنی شرایطده قوندارما رژیمین ماراقلارینی دانیشیقلار پروسسینده کیمین تمثیل ائدجیی هله ده دقیق بیلینمیر.
بو سؤزلری آخار. آذ-آ پولیتولوق ایلقار ولیزاده ارمنیستان پرزیدنتی آرمن سرکیسیانین آذربایجانین ایشغال آلتیندا اولان داغلیق قاراباغ بؤلگهسینه سفرینه مناسیبت بیلدیرکن دئییب. او بیلدیریب کی، بو سفرین اساس مقصدی پاشینیانین قوندارما رژیمین دانیشیقلار ماساسیندا طرف کیمی چیخیش ائتمهسی تکلیفینین موذاکیرهسینی آپارماقدیر:
«چوخ گومان کی، بو تکلیفلر تکجه ارمنیستان رهبرلییندن دئییل، قوندارما رژیمین سپاراتچیلاری طرفیندن ده ایرلی سورولور. سپاراتچیلاری دانیشیقلار پروسسینده اوللر سرکیسیان و اونون کومانداسی تمثیل ائدیردی. اونلار قاراباغ کلانینین نمایندهلری ایدی. آرتیق قاراباغ کلانی حاکمیتدن دئوریلیب. بو کلانینین حاکمیتده قالان عضولرینه قارشی دا موباریزه آپاریلیر. اونا گؤره ده سااکیان اونو تمثیل ائدن اعتبارلی آداملار، معین قروپ اولماسینی ایستییر. اولا بیلسین کی، بو گؤروشده اونو تمثیل ائدجک قروپون پارامترلری ایله باغلی فیکیر موبادیلهسی آپاریلیب».
پولیتولوق وورغولاییب کی، قوندارما رژیمین طرف کیمی دانیشیقلارا قوشولماسی مومکون دئییل:
«آذربایجان طرفی پاشینیانین بو پرواوکاتیو بیاناتلارینی جدییه آلمایاجاق. دانیشیقلار پروسسینه قوندارما رژیمین طرف کیمی قاتیلماسینین مومکون اولمادیغینی ارمنیستان طرفی ده یاخشی درک ائدیر».
قید ائدک کی، ارمنیستان پرزیدنتی آرمن سرکیسیان آذربایجانین ایشغال آلتیندا اولان داغلیق قاراباغ بؤلگهسینه سفر ائدیب.


text:
جبههیانی بؤلگهده یئرلشهن آلخانلی کندینده دینج اینسانلارین قتلی قاراباغ موناقیشهسینین حل ائدیلمهمهسینین نتیجهسیدیر. او واختا قدر کی، بو موناقیشه «نه حرب، نه سوله» مرحلهسیندهدیر، هر ایکی طرفدن حربچیلر و دینج اهالی آراسیندا قوربانلاردان یایینماق چتین اولاجاق.
ویرتوالاز. اورگ خبر وئریر کی، بونو روسییالی حربی ائکسپئرت آلئکساندر قولتس دئییب.
«هلهلیک قاراباغ موناقیشهسینین سیاسی، گذشتلر یولو ایله حل ائدیلجیینه دایر هئچ بیر علامت گؤرونمور. ائرمنیستاندا دا، آذربایجاندا دا اجتماعی فیکیر باریشماز مؤقعده قالماقدا داوام ائدیر و هر ایکی اؤلکهنین حاکمیتی اؤز خالقینین ایرادهسینین علیهینه گئتمهیهجک. گذشت پئرسپئکتیوی هله ده گؤرونمور»، - قولتس بیلدیریب.
ائکسپئرتین فیکرینجه، طرفلردن بیرینین کیفایت قدر حربی اوستونلویه مالیک اولاجاغی تقدیرده محاربه برپا اولونا بیلر. هلهلیک ایسه تیرفلر گوجلندیریلمیش شکیلده سلاحلانیر و موناقیشهنین دوندورولموش وضعیتدن گئنیشمیقیاسلی مموهاریبهیه چئوریلمه احتیمالی گونبگون آرتیر.


text:
دیفید هالبرستام
دیفید هالبرستام (اینگیلیسجه: David Halberstam) آمریکالی یازیچی - ۱۰ آوریل ۱۹۳۴ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۳ ایل عومر ائلهییب و ۲۳ آوریل ۲۰۰۷ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب. اوْ، اثرلرینی اینگیلیس دیلینده یازیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«David Halberstam»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ آقوست ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده دیفید هالبرستام گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه لیک دنیا بوییچه مشهور سپورتچی وفات ایتدی
وزن بردارلیک ساحه سیده دنیا ریکاردلری قولگه کیریتگن
تورکيهلیک وزن بردار سپورتچی نعیم سلیمان اوغلی دوالنه یاتگن کسلخانهده تناون 50 یاشیده وفات ایتر ایکن مرهوم اوچون بوگون جنازه مراسمی اویوشتیریلیب، آخرگی منزلگه جونتیلدی.
جنازه نمازی ایستانبولدهگی «فاتح» نامیدهگی جامع مسجدیده اوقیلر ایکن اونده باش وزیر بنعلی ییلدیریم، تورکيه بویوک ملت مجلسی رئیسی وکیلی عاکیف حمزهچیبي، یاشلر و سپورت وزیری عثمان عشقین باک و کوپلب سیاستچی، سپورتچی و صنعتکار بیلن بیرگه یورتاشلر اشتراک ایتدی.
یاشلر و سپورت وزیری عثمان عشقین باک جنازه نمازی نینگ اوقیلیشیدن آلدین نعیم سلیمان اوغلی نینگ وفاتی یوزهسیدن چوقور قیغوده ایکنلیکلرینی قید ایتگن حالده،
«تورک سپورتیگه شو جملهدن، آغیر وزن بردارلیک توری نینگ رواجلنیشیگه کتّه حصه قوشگن مهم انساندن اجرهب قالدیک. بوندهی مهم سپورتچیگه ایگه بولیشلیک هر مملکتگه هم نصیب قیله ویرمهیدی» دیدی.
تورکيه جمهوریتی نینگ 8-جمهور رپیسی تورگوت اوزال نینگ اوغلی احمد اوزال هم نعیم سلیمان اوغلی حقیده بیرگن بیاناتیده، نعیم سلیمان اوغلی نینگ مرحوم آتهسی نینگ معنوي اوغلی بولگنلیگینی، اوزی نینگ هم معنوي اوکه سی ایکنلیگینی ایسله تیب، مرحوم سپورتچی نینگ قنچهلیک یخشی انسان ایکنلیگیگه توختهلدی.
سلیمان اوغلی استانبول نینگ ایدیرنه کاپی تومنیده، ملي شاعر محمد عاکیف ایرسوی نینگ یانیگه دفن قیلینماقده.
اصلیده بلغارياده توغیلیب کیینچهلیک تورک وطنداشلیگینی آلگن مرحوم سپورتچینی «تورکيهده بیرینچی المپیاد مدالینی قولگه کیریتگن افسانوي سپورتچی» دیسهک مبالغه بولمهیدی.
راپپه-راسه ۳ ته المپیاد، 8 ته دنیا قهرمانلیگیده یوتوققه ایریشگن سپورتچی ۴۶ مراتبه دنیا ریکوردی اورنه تگن.
موفقیتی آرتیدن نعیم سلیمان اوغلی ۱۹۸۸-ییلی مشهور «تیمی» ژونالی نینگ مقیاسیده اورین آلگن.
ایتیب اوتیش جایزکه نعیم سلیمان اوغلی نینگ وفاتیگه بالغاريا عامهوي اخبارات واسطهلریده هم کینگ اورین بیریلدی.
تورکيه نینگ بالغريادهگی دیپلوماتیک وکالتخانهلری هم اجتماعي میدیا آرقهلی تعزیه اظهار ایتدی.


text:
عراق کورد رگیونال ویلایتینین وئردیی رفرندوم قراری یانلیشدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییه پرزیدنت آدمینیستراسییاسینین سؤزچوسو ابراهیم قالین مطبوعات کنفرانسیندا دئییب. اونون سؤزلرینه گؤره، بو قرار کرکوکده گرگینلیین آرتماغینا سبب اولاجاق.
قالین بو رفرندوم قرارینین، تزلیکله، لغو ائدیلجیینه اومید ائتدیینی سؤیلهییب.
قید ائدک کی، عراق کورد رگیونال ویلایتینده ۲۵ سئنتیابردا مستقیللیکله باغلی رفرندوم کئچیریلمهسی حاقدا قرار وئریلیب. تورکییه، ایران، آلمانییا، آمریکا و س. اؤلکهلر بو قرارا قارشی چیخیب و عراقین اراضی بوتؤولویونو دستکلهییب.


text:
افغانستان اوردو سی کیم نینگ حمایه سیگه امید قیله دی ؟
شو هفته شرقی کنر ولایتده 20 دن آرتیق اوردو عسکری نینگ اولدرلیشی افغانستان ایچکری سیده کینگ عکس صدا لرگه سبب بولماقده.
موجود حالت اجتماعی ترماقلریده کینگ محاکمه موضوع سیگه ایلنگن. اهالی شو یول بیلن ملی اوردوگه اوز دستکلرینی کورسه تیشگه حرکت قیلیشگن. قطار مدنی قورلمه لر ایسه تورلی ناراضی لیک چیقیشلری بیلن افغان حکومتینی ملی اوردو حمایه سیگه ایترلی توجه کورسه تیشگه دعوت ایتیشگن.
اینقسه یوز بیرگن هجومدن اسختبارت اداره لری نینگ اولدن خبردار بولیشیگه عاید خبرلر اهالی غضبینی ینه ده کوچیتیرگن.
یوز بیرگن هجوم منظره سیده سیز افغانستان حکومتی اوز قوراللی کوچلری حمایه سیگه ایترلیچه توجه کورسته یایپتی دیگن فکرده می سیز؟
افغان اوردو سی قنچه لیک حکومت نینگ حمایتیگه محتاج؟
سیز نینگچه افغان حکومتی اوز حربیلرینی تشلب قویگن می؟
اوز قوراللی کوچلرنینگ حمایه سی یولیده عادی مردم نمه قیله اله دی ؟
بو هفته گی سوز سیزگه رکنی عینن شو موضوع گه بغیشلنگن. برنامه میزگه اشتراک ایتیش اوچون تیلفون رقم لرینگیزنی بیزگه یوبارینگ.
ایمیل : uzbek.afghan@bbc.co.uk
یاکی قوییده کی فورم آرقه لی بیز بیلن علاقه قورینگ.


text:
بولود قاراچورلو
بولود قاراچورلو سهند 1926-جی ایلده آذربایجانین قدیم علم و مدنیت مرکزی اوْلان ماراغا شهرینده آنادان اوْلموشدور. والیدئینلری حاقدا سهندین تعبیرینجه دئسک، آتاسی "ایری-اویرو بیر خطله اؤز آدینی جیزمالاردی، طایفادا آغ-قارادان باشی چیخان تکجه آناسی ایدی کی، اودا دوز-غلط، فقط قوران اوخویاردی". آزساوادلی زحمتکش آتا و آناسینین اوخشامالاری، ناغیللاری، صحبتلری، اؤیودلری اونون قانینا، یادداشینا هوپور، ائلینی، اولوسونو سئون بیر گنج کیمی یئتیشدیریردی.
ایچیندهکیلر
تحصیلات[دَییشدیر]
ایلک تحصیلینی ماراغا و تبریزده الان بولود 17 یاشیندا ایکن رازی، آز مدت کئچدیکدن سوْنرا ایسه سهند تخللوصو ایله شعرلر یازماغا باشلاییر.
سهندین گنجلیک ایللری ایراندا آذربایجان خالقینین میلّی ایستیقلالیتی اوغروندا اپاردیغی چتین موباریزه دؤورونه – 40-جی ایللردن باشلایان میلّی-آزادلیق حرکاتینا تصادوف ائدیر.
میلّی حوکومت دؤرو[دَییشدیر]
او، میلّی حرکاتدا فعال ایشتیراک ائدیر. 1945-جی ایلده پیشهورینین رهبرلیگی ایله گونئی آذربایجان میلّی حکومتینین قورولماسی، اؤلکهده آپاریلان میثلی گؤرونمهین موترققی ایصلاحاتلار اوندا بؤیوک روح یوکسکلیگی یارادیر. سهند همین ایللرده سئوینج و ایفتیخاردان دوغان شعرلر یازیردی. لاکین اوتهنین آزادلیغی اوزون سورمهدی.
او زامان آذربایجان آمریکا، بؤیوک بریتانیا و سووئتلر بیرلیگی کیمی ایری دؤولتلرین سیاسی، ایقتیصادی ماراقلارینین توققوشدوغو بیر مکان اولدوغوندان شرق و غرب قارشیدورماسینین سیناق مئیدانینا چئوریلمیشدی. بئلهلیکله، دونیانین باشی اوزرینی یئنی بیر فلاکت – ایکینجی دونیا ساواشینین باشلانماسی تهلوکهسی آلمیشدی. یارانمیش تهلوکهنی آرادان گؤتورمک اوچون بۇ ایکی قارشیدورمانین مئیدانینا چئوریلمیش اوچونجو طرف قوربان وئریلمهلی ایدی. بۇ قوربان ایسه هلهلیک ایلک موستقیل آددیملارینی آتان و زنگین مدنیته، گئنیش جوغرافی اراضییه، بؤیوک نفت احتیاتلارینا مالیک اوْلان آذربایجان اولدو...
اوزون ایللر آذربایجان میلّی حکومتینین سوپر دؤولتلر آراسینداکی سیاسی اویونلارا قوربان وئریلدیگی سیاستچیلر طرفیندن آچیقلانمیر، مخفی ساخلانیردی. بعضن سیاستچی و تاریخچیلرین آچیق سؤیلهیه بیلمهدیگینی یازیچی و شاعیرلر بوینونا گؤتوروب ادبی اوصوللارلا خالقا چاتدیرماغا نايیل اولورلار.
اؤمرو خالق و وطن اوغروندا موجادیلهلرده کئچن، بۇ یولدا هم قلمی، هم ده توفنگی ایله چارپیشان سهندین شعرلرینده سیاسی حادیثهلرین گئدیشی ایله باغلی بیر نؤو "خوروزون قویروغو" گؤرونوردو:
گرکدیر شرقده بوغولا بۇ سس،
دئیه کؤهنه دونیا وئردی ال-اله.
لوندوندا باشلادی گیزلی حرکات
واشینقتونداکی قوْشون، تداروکات
خلیجه یوللاندی حربی گمیلر.
تاریخده وطنه، هدفه یولا
جان قوربان ائدنلر هئچ ده آز دئییل...
آمّا بیر میلّتین قوربان اولماسی
تاریخ گؤسترمهمیش هئچ واخت، هئچ زامان
قوی بیر ده سؤیلییم دونیالار بیلسین،
صولحه قوربان اولدو بۇ آذربایجان!؟
و ایللرده یارانمیش بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین ایلک حلل ائدجیی موناقیشهلی پروبلم گونئی آذربایجان مسالهسی اولور.
آذربایجانین ایشقالیندان سوْنرا[دَییشدیر]
قیسا بیر مدتده ایستیقلالینی یاشایاراق چیچکلنیب دیرچهلن دیار یئنیدن زیندانا چئوریلیر. سهند هایقیراراق خالقینین باشینا گتیریلنلری بوتون دونیایا چاتدیریردی.
قارغیش زمانهنین قانونلارینا،
قارغیش اورکلری آییرانلارا
قارغیش اینسانلاری قفسه سالیب
بشر حوقوقوندان دم وورانلارا.
میلّی حکومت قان ایچینده بوغولدوقدان سوْنرا اونون قوروجولارینا، مودافیهچیلرینه دیوان توتولدو، بیر چوخو دار آغاجلاریندان آسیلدی، ساغ قالانلار زیندانلارا آتیلدی، وطندن سورگون اولوندو. میلّی حکومتین سوقوطوندان سوْنرا آذربایجان دیلینده مطبوعات و کیتاب نشرینه قاداغا قویولدوغو اوچون 40-جی ایللرین سونو، 50-جی ایللرین اوللرینده گیزلی چاپ اولونان نشریهلر آنا دیلینین قورونماسیندا بؤیوک رول اوْیناییردی. و دؤوردهکی اثرلرین اکثریتی زیندانلاردا، سورگونلرده یازیلیر، گیزلی یوللارلا چوخالدیلیب خالق آراسیندا یاییلیردی. تصادوفی دئییل کی، او زامانلاردان باشلامیش، تا 1978-1979-جو ایللر ایران اینقیلابینا قدر اؤلکهده آذربایجان تورکجهسی ایله چاپ اولونان کیتابلاردا چاپ یئری او ایلی گؤستریلمیردی. بولود قاراچورلو سهندین 1951-1953-جو ایللرده زینداندا یازدیغی "اراز" و "خاطیره"شعرلری دا ائله بۇ اثرلرین سیراسیندادیر. بۇ ایکی اثرده 1945-1946-جی ایللردهکی میلّی-آزادلیق حرکاتی و اونونلا باغلی آرزولاری، عومومیتله خالقین آزادلیغی ایله بیرگه فیکیرلرینی بدیعی دیلله قلمه آلمیشدی.
پهلوی شووینیزمینین فارس دیلینی سیلاح گوجونه قافالارا یئریتمک سیاستی ایله هئچ جور باریشا بیلمهیهن عوصیانکار شاعیر "یاساق" شعرینده یازیردی:
طالئییمه سن باخ!
دوشونجهلریم یاساق،
دویغولاریم یاساق،
کئچمیشیمدن سؤز آچماغیم یاساق،
گلجهییمدن دانیشماغیم یاساق.
سهند و دده قورقود[دَییشدیر]
لیریک شعرلر یازان شاعیر آرزو، ایستک و آغریلارینی خالقا چاتدیرماق اوچون "دده قورقود" داستانلارینا اوز تۇتور. خالق یارادیجیلیغیندان یارارلانیب مشهور "سازیمین سؤزو" اثرینی یازیر. ایللر بویو رژیمین فارسدیللی علم و تحصیل سیستمینین طلب ائتدیگی، بئیینلره یئریتدیگی "آذربایجان تورکجهسی دیل دئییل، لهجهدیر" ایدئیاسینی اونون یاراتدیغی "سازیمین سؤزو" اثری آلت-اوست ئدیر.
و ایللرده تورک خالقلارینین ان بؤیوک آبیدهسی اوْلان "دده قورقود داستانلارینا هم سسری-ده، هم ده ایراندا قاداغا قویولموشدو. سهندین بو داستانلا ایلک تانیشلیغینین دا ماراقلی تاریخچهسی وار. سهند تانینمیش ضیالیلار – م.فرزانه، صباحی، م.شهریار، دوکتور ج.هئیتله سیخ دوستلوق علاقهسی ساخلاییردی. سهند "دده قورقود داستانلاری" ایله یاخین دوستو و مسلکداشی م.فرزانه واسیطهسیله تانیش اولور. کیتابخانادا ایشلهیهن م.فرزانهنین الینه تصادوفن "زیانلی ساییلدیغی اوچون محو اولونماغا محکوم" آدی آلتیندا دامغالانمیش، عصرین اوللرینده تورکییهده چاپ ولونموش "دده قورقود" کیتابی کئچیر، فرزانه و گوندن باشلایاراق تورکییهدهکی همکارلاری واسیطهسیله داستانلا باغلی منبعلری توپلاماغا باشلاییر. م.فرزانه تهراندا کیرایهلدیکلری ائوده دوستو سهندله قالیردی. بیر گون تورکییهدن گؤندریلن نؤوبتی کیتاب باغلاماسی سهندین ده دیققتینی جلب ئدیر.خالقینین زنگین کئچمیشینی اؤزونده عکس ائتدیرن قدیم داستانلارا و قدر وورولور کی، 10 ایل داستانلارداکی سوژئت اوزرینده ایشلهییب یئنی وا وریجینال "سازیمین سؤزو" آدلی اثر یازیر.
دؤرد جیلددن عیبارت اوْلان بۇ اثرین ایکی جیلدینی سهند ساغلیغیندا چتینلیکلر باهاسینا چاپ ائتدیره بیلیر. بۇ کیتاب اؤزوندن سوْنرا بیر چوْخ اثرلرین (و جملهدن سؤنمزین "عیسانین سون شامی"، باریشمازین "نغمه داغی"، ساوالانین "آپاردی سئللر سارانی" و بۇ کیمی باشقا پوئمالارین) یارانماسینا سبب ولدو.
سهند و قوزئی آذربایجان[دَییشدیر]
سهند 1967-جی ایلده ایلک دفعه دونیا شؤهرتلی عالیم-شرقشوناس روستم علیيئوله تانیش اولور. پروفسور واسیطهسیله بۇ تایداکی قان قارداشلاری ایله علاقه یارادیر. اونلارا شعر ارمغانلارینی گؤندریر. اوزینده بیر-بیرینین آردینجا م.راحیم، س.روستم، ب.واهابزاده، قابیلدن و باشقا شاعیرلردن جاواب منظومهلری گلیر. اؤزونده ایکی قارداشین نیسگیل و حسرتینی داشییان بۇ چوخسایلی مکتوبلار اونون پوئتیک ارمغانلارینین بیر سیلسیلهیه چئوریلمهسینه سبب اولور. او، روستم علیيئوه خیطابن یازدیغی "اوچونجو ارمغان" شعرینده حاکیم پهلوی رئژیمینین قدیم و زنگین تاریخه، ادبیاتا مالیک اوْلان خالقین دیلینه قارشی آپاردیغی قاداغا سیاستینی پیسلهییردی:
ضحاکلار، فیرعونلار، هیتلئرلر دونیادا،
نئیلهسه، نئیلهسه، نئیلهسه، نئیلهسه،
آچگیلان تاریخی، واراقلا، باخقیلان،
"دیلینده دانیشما!" دئمهدیلر بیر کسه.
شاعیرین یاخین دوستو گنجهلی صباحی سهندی وورغونا اوخشادیردی. بۇ چوْخ یئرینه دوشموش بنزتمه ایدی. سهند هم ظاهیرن، هم ده داخیلن ص.وورغونا بنزهییردی. سهند اؤزو داهی شاعیرین پرستیشکاری ایدی. ائله شعرلریندهده اونون تأثیری حیسسا ولونوردو. اودا ص.وورغون کیمی 30-جو پوئتیک شعر اوسلوبونو داوام ائتدیریردی. و، تک ص.وورغونون دئییل، اوستاد شهریارین، گؤرکملی سؤز اوستالاریمیز م.ا.صابیرین، م.ایبراهیماووون، ص.روستمین اثرلریندن بیر اؤرنک کیمی ایستیفاده ائدیب، فورمالاشمیش ادبی عالمده اؤزونه مخصوص یئرینی تاپمیشدی.
ایسلامی اینقیلاب دؤرو[دَییشدیر]
1978-1979 -جو ایللر ایران اینقیلابینین قلبهسیندن روحلانان شاعیر خومئینی (خمينی) حاکیمیتینین گونئی آذربایجاندا میلّی پروبلئملری حل ائدهجهیینه اینانمیش و خومئینینین حاکیمیته گلیشینی آلقیشلایاراق اونا "ایماما سالام" شعرینی حصر ائتمیشدی. شاعیر حتتا خومئینینین "نه ساغا، نه سولا، ایسلاما" شوعارینی نظمه چکمهییده واجیب سایمیش، روحانیلرین حاکیمیته گلمهسیندن سوْنرا آذربایجانلیلاریندا اؤز میلّی حاقلارینا قوووشاجاغینا اومید ائتمیشدی.
عومرو "باغلی دؤیوشلرده کئچن" اهییلمز سهند اؤزونه جیبههداش آدلاندیردیغی، "علینین خلف اوغلو" دئیهرک اؤیوندوگو خومئینینین اونون اومیدلرینی دوغرولتمادیغینی، "شؤهرت عدل ایسلام"ین قورو سؤز اولدوغونو و بیر واختلار "دوداق دانیشارسا اود توتار یانار، گرکدیر زخمهلر-اللر سؤیلهسین" دئیهن شاعیر آرتیق حاکیم رئژیمین تکجه انا دیلینده سؤزه دئییل، سازا، موسیقییهده قاداغا قویدوغونو گؤرمهدن اؤلدو.
سهندین باشقا بیر اثرینده – 1978-جی ایل 29 بهمن عوصیانینا حصر ائتدیگی شعرینده اؤز تبددولاتلارینی، داخیلی ترددودلرینی دیله گتیرمهسی ده دیققتی چکیر:
بیلمیرم، آغلاییم، بیلمیرم گولوم،
بیلمیرم، آچیلیب، یا سولوب گولوم.
دانیشماغا توتمور آغزیمدا دیلیم،
آخی، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم...
وطن قفسدهدیر، وطن داردادیر.
گؤزلری یول چکیر، اینتیظاردادیر،
شهریار قارداشیم گؤرون هاردادیر،
آمان، دوستلار، من تبریزدن گلمیشم.
سوْنونجو ایللر[دَییشدیر]
عومرونون سون ایللرینده بؤیوک اورک یانقیسی ایله یازدیغی بۇ پوئتیک پارچالار سهندین سون اوچ ایلده اوزه چیخاریلان شعرلریندندیر.
زامان-زامان تورکلره قارشی گاه گیزلی، گاه دا آچیق دؤولت سویهسینده آپاریلان تبلیغات، رئپرئسسیا، تئررورلار آز دا اولسا، تاثیرسیز قالمامیشدیر. فداکار شاعیر خالقین آزادلیق حرکاتینداکی مغلوبیتینین بیر سببینی ده میلّی روحون زیفلیگینده، میلّی تعصصوبسوزلوکده گؤروردو. شاعیر سؤندورولموش میلّی روحو و شعورو اویاتماغا چالیشیردی.
بو شرف، بۇ شؤوکت، بۇ قودرت، بۇ شان
بوسا، دوغرودان دا، بیزه عار اولسون
حیاتین بیر آمانسیز قانونو وار،
تعصصوبسوز بیر میلّت گرک خوار اولسون.
تورکچولوک آوازی ایله یازیب-یارادان شاعیر بۇ گون تورکولوقلارین ان اکتوال مؤوضوسونا چئوریلدیگی 12 تورک سویونا 40 ایل اؤنجه شعرینده آبیده اوجالتمیشدیر:
داشدان-داشا چالدیم اورک چاخماغین،
باغریمی قوو ئدیب، تونقال یاخمیشام.
آلیشدیریب ائلین سؤنن چیراغین،
گئجهنین باغرینا مشعل تاخمیشام.
سو گتیریب هاردان، داش ییغیب هاردان،
بیر حصار سالمیشام قلبی داغلاردان.
اون ایکی بورج تیکیب، اون ایکی سویدان،
شعریمله قورموشام یئنی بیر دؤوران.
وفات[دَییشدیر]
1979-جو ایلده سهندین قفیل اؤلومو آذربایجان خالقینی سارسیتدی. بوتون عومرو بویو خالقینین آزادلیغی اوغروندا چالیشان شاعیر، اینقیلابین خالقا وئردیگی نیسبی یئنیلیکلری گؤرمهدن اؤلدو. ایرانداکی آذربایجان ضیالیلارینی اؤز اطرافیندا توپلایان، آذربایجان جمعیتینین فعاللاریندان اوْلان سهند و زامان اونون اورقانی اوْلان "وارلیق" ژورنالینین ایلک سایینی گؤره بیلمهدی. درگی ائله 1-جی سایینی ایلک باهاردا دونیاسینی دهییشن سهندین خاطیرهسینه حصر ائتدی، سوْنراکی سایلاردا ایسه چاپا ولونمامیش اثرلردن اؤرنکلر وئردی. سهندین قلم دوستلارینینا ونا حصر ائتدیگی شعرلر ادبیاتیمیزی زنگینلشدیردی. شاعیرلردن اوستاد شهریار، سؤنمز، جوشغون، موظففر، علی تبریزی و باشقا شاعیرلر اونا شعرلر ایتحاف ائتدیلر. تانینمیش شاعیر سؤنمز یازدیغی شعرینا ئله 1 میصراسیندا اونون حاقدا چوْخ شئی سؤیلییردی:
او یالتاقلانمادی، مجاز یازمادی
اؤزون ایتیرمهدی، یولون آزمادی.
وطن خاطیرینه، دیل خاطیرینه
داستانلار یاراتدی، نغمهلر قوشدو.
اونون حاقدا همچینین ادبی یازیلار، خاطیرهلر چاپ اولوندو. بۇ یازی و شعرلر ده سهندین حیاتیندا، یارادیجیلیغیندا قیمتلی ساییلان کئیفیتلری اؤنه چکیردی.
بو ایستعدادلی شاعیر هلهده موکممل تدقیق اولونمامیش، خیدمتلری اوبیئکتیو دهیرلندیریلممیشدیر. صابیر سهند آنجاق آنا دیلینده یازیردی و بۇ یولدا نه قدر تعقیبلرله، تضییقلرله اوزلشسهده هئچ بیر قاداغا، مانیعه اونو یولوندان دؤندره بیلمیردی. اثرلری چاپ اولونمادیغیندان گئنیش اوخوجو کوتلهسی ده سهندی اولدوغو کیمی تانییا، قیمتلندیره بیلمیردی. صمد بهرنگی بۇ مسالهیه ديققتی جلب ائدهرک یازیردی: "شهریار "حیدربابایه سلام" اثری ایله بوتون شرقده یاخشی تانیندیغی حالدا سهندین خیدمتلری ديققتدن کناردا قالمیشدیر".
سهند و گونئی آذربایجان ادبیاتی[دَییشدیر]
ایستر شهریاردان قاباق، ایسترسهده اوندان سوْنرا چوخلاری هئجا وزنینده شعرلر یازسالار دا دؤورون پیسلیگی اوزوندن تانینمامیش، شعرلری ایله بیرلیکده اؤزلری ده گیزلی قالمیشلار. "وارلیق" درگیسینین ایلک ساییندا گؤرکملی یازیچی گنجهلی صباحی شاعیرین یارادیجیلیغینداکی میلّی وطنپرورلیک روحونو یوکسک قیمتلندیرهرک نومونهلر اساسیندا تحلیل ائدیب. و یازیردی: " او اؤز یارادیجیلیغی و ایستعدادی ایله آذربایجان ادبیاتینا ان قیمتلی و اؤلمز اثرلر وئره بیلدی".
گؤرکملی علم خادیمی، دوکتور جاواد هیئت سهندین "سازیمین سؤزو" اثرینه چوْخ یوکسک قیمت وئرهرک اونو فیردووسینین "شاهنامه"سی ایله موقاییسه ائدیر و بو اثری گونئی آذربایجان تورکلرینین زنگین لوغت خزینهسی، "میلّتنامهسی" آدلاندیریر. موهاجیرتده عومرونو باشا ووران دوکتور قولامحوسئین ساعدی (غلامحسين ساعدی)ده سهند یارادیجیلیغینین خالق کوتلهلرینه چاتدیریلمادیغی، آنجاق آذربایجان مدنیتی تاریخینده خوصوصی حادیثه ولدوغونو قئید ائدیردی: "بولود قاراچورلو عومرو بویو اوجوز آدین، شؤهرتین داشینی آتاراق چاپ ایمکانی اولمادیغی حالدا یئنه یازدی... سهندین اثرلری گئنیش اوخوجو کوتلهلری آراسیندا یاییلماق ایمکانی تاپمادی، بونا باخمایاراق او، یئنی ترکیب، تصویر و ایفاده واسیطهلری تاپماقدا بؤیوک اوغور قازاندی".
سهند شهریارین اؤزونو بئله آنا دیلینده شعرلر یازماغا چاغیراراق:
بو گون من سهندم، سن شهریارسان،
گل باشین اوجالداق قوجا تبریزین.
بیر کره یادلارین داشینی آتاق،
چکک قایغیسینی اؤز ائلیمیزین
سؤیلمهسی شهریارین اونا سس وئرمهسینه و بؤیوک سئوگی ایله "سهندیه" پوئماسینی ایتحاف ائتمهسینه سبب اوْلموشدو. قئیدا ئتمک لازیمدیر کی، سهند یارادیجیلیغینا دا ان بؤیوک قیمتی بیر شعرینده "او ائله بیر شاعیر ایدی کی، من شهریاردان باج آلیردی" سؤزلری ایله شهریار اؤزو وئرمیشدی. شهریارین اونا بؤیوک سئوگی ایله ایتحاف ئتدیگی "سهندیه" پوئماسی سهندی ادبی موحیطین ان گؤرکملی شخصیتلریندن، اوستادلاریندان بیرینه چئویرمیشدی. قطعیتله دئمک اولار کی، گونئی آذربایجان ادبیاتیندا شهریاردان سوْنرا اثرلرینه ان چوْخ شعرلر، نظیرهلر یازیلان شاعیر سهند ایدی.
قايناق[دَییشدیر]
- Bulud Qaraçurlu Səhənd. "Dədəmin kitabı". Stokholm, 2006.
- Pərvanə Məmmədli. "Cənubi Azərbaycan mətbuat tarixi". Bakı, 2010.


text:
هاشم طرلان
سید هاشم حسنزاده (۳۰ دی ۱۳۰۲، باکو - ) طرلان آدیلا خالق آراسیندا تانیش اولان آذربایجانلی شاعیر دیر. او باکیدا ایرانلی بیر آیلهده دونیایا گؤز آچمیش و 14 یاشیندا آتاسی یاشایان یئره یعنی سارابا قایتمیشدیر.هاشم طرلان شعری دبستاندان باشلامیش دیر. و بیرینجی شعرین 1938-اینجی ایلده یازمیش دیر.
اثرلر[دَییشدیر]
- آلاولو شعرلر - یایان نوپا – ۱۳۵۸
- دورنالار گلنده - یایان مینا – ۱۳۷۷
- آراز گولور - یایان آذربایجان (باکو) - ۱۳۷۸
- یولچو یولدا گرک - یایان مینا - ۱۳۸۳
- گوموشو پئنجک - یایان فیروزان - ۱۳۸۷
- زیروه ده گونش - یایان فیروزان - ۱۳۸۸
قایناقلار[دَییشدیر]
- آد شوهرتی: KAFKASYALI آد:Ali باشلیق: İRAN TÜRK EDEBİYATI ANTOLOJİSİ قابیق:5 یازار: Atatürk Üniversitesi Basımevi ایل:2002 شابک: 975-7698-11-3 دیل:tr صحیفه: 329شهر:Erzurum
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
باکیدا آذربایجاندا یاشایان گونئیلی مهاجیرلرین تشببوسو و تشکیلاتچیلیغی ایله تانینمیش موسیقیچی، اجتماعی خادیم حسن دمیرچینین آنیم مراسیمی کئچیریلیب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، بین الخالق مطبوعات مرکزینده باش توتان تدبیری دونیا آذربایجانلیلاری کنگرسینین (داک) گونئی آذربایجان نومایندلیینین رهبری بابک موغانلی آچیب. حسن دمیرچینین حیات و یارادیجیلیغی بارهده معلومات وئرن ناطیق بیلدیریب کی، دمیرچی گونئی آذربایجان تورکلرینین میللی حاقلارینین تعمین اولونماسی اوغروندا همیشه مدنی و سیویل فورمادا موباریزه آپاریب.
تدبیرده چیخیش ائدن وطنداش همرایلیگی پارتییاسینین صدری، خالق شاعری صابیر روستمخانلی حسن دمیرچینین اؤلومونون آرازین هر ایکی تایینداکی آذربایجانلیلار اوچون بؤیوک ایتکی اولدوغونو بیلدیریب:
«گونئی آذربایجانین سسی، بؤیوک ضیالیسی اولان حسن بی میللی فعالیتی، یاراتدیغی اثرلری ایله دایما یاشایاجاق. او، گونئی آذربایجانین میللی حاقلاری، آنا دیلی طلبینه گؤره دفعهلرله زیندان حیاتی یاشاییب، ائو حبسینده اولوب، تعقیب و تزیقلره معروض قالیب. یولوندان و عقیدهسیندن دؤنمهییب».
تدبیرده همچینین آمئا-نین امکداشلاری - پروفسور بایرام صمدزاده، یاسمن قاراقویونلو، گونی آذربایجان کنگرئسینین (گاک) صدری عبدالله امیر هاشمی جوانشیر، گونیلی یازیچی سایمان آروز، «بورچالی» جمعیتینین ایداره هئیتینین عضوو روفعت مورادلی چیخیش ائدرک مرهوم اوستادلا باغلی خاطرلرینی بؤلوشوبلر.
سوندا حسن دمیرچی ایله باغلی حاضیرلانمیش فیلم نوماییش ائتدیریلیب.
قید ائدک کی، دمیرچی (حسن آذربایجان) ۱۹۴۱-جی ایلده تبریزده آنادان اولوب. او، شاعر، یازیچی و موسیقی اوستادی کیمی بوتون عؤمرونو وطنی آذربایجان، اونون موسیقیسی و اجتماعی-سیاسی مسئلهلرینه حصر ائدیب. آذربایجان خالقی بو خیدمتلرینه گؤره اونا «حسن آذربایجان» لقبی وئریب. آذربایجانین کلاسسیک و موغام موسیقیسی اوزره ان تانینمیش اینجه صنعت خادیملریندن بیری اولوب. او، آذربایجان موغامی بارهده بیر نئچه، او جملهدن «موغام: اؤیرنجیلر اوچون» کیتابین مؤلفیدیر.
دمیرچی بو ایل ایونون ۲۴-ده تبریزین «عالی نصب» خسته خاناسیندا وفات ائدیب.


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین قودس قرارینی قبول ائتمهیه اونون اطرافی گوجلو تأثیر ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده معلوماتی ای بی سی تلویزییاسی یاییب. تلویزییا ترامپا تأثیر ائدنلر سیراسیندا خصوصیله ویتسه-پرزیدنتی مایکل پنس و رسپوبلیکاچیلار پارتییاسینین بؤیوک مالییه دستکچیسی اولان شدلون آدلسونون یئر آلدیغینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، آدلسون حاضردا رسمی اولاراق دونیانین ان وارلی یهودیسی حساب ائدیلیر. ۲۰۱۴-جو ایلده اونون ثروتی ۳۸ میلیارد دوللار تشکیل ائدیب. آدلسون رسپوبلیکاچیلار پارتییاسینین دایمی اولاراق ان بؤیوک دونورلاریندان بیریدیر. او، همچینین، بوشون عراق سیاستینه و ایشغالینا وئردیی دستیی ایله تانینیر.
آدلسونون آتاسی اصلا لیتوادان، آناسی ایسه اوکراینادان اولان یهودیدیر.


text:
حادثه ایله ایلگیلی ۶ آدام توتوقلانارکن، ایران انقیلاب گؤزتچیلری عربیستان و آمریکانین سالدیرینین مسئولو اولدوغونو بیلدیردی
ائل اوبا – ایرانین باشکندی تهراندا دونن تشکیل ائدیلن ترور سالدیریلاریندا حیاتینی ایتیرنلرین ساییسی ۱۷یه یارالیلارین ساییسی ایسه ۵۰نین اوزرینه چیخدی.
سالدیرقانلارین گوونلیک کامئرالارینا دوشن یئنی گؤرونتولری ده یایینلاندی.
ترور هؤرگوتو داعشه قاتیلمیش ایران وطنداشی اولدوقلاری تثبیت ائدیلن ۶ تروریستدن ۵نین موصول و رقهدهکی چاتیشمالارا دا قاتیلدیغی تعیین اولوندو. تروریست لرین بیر نئچه سی ایرانین باتی بؤلگه لریندن اولدوغو ، اونلارین کورد دیلینده دانیشماقلاریلا آیدین لاشیر.
تروریستلرین ۲۰۱۶٫جی ایلده ده ایراندا سالدیری گیریشیمینده اولدوقلاری آنجاق باشاریسیز اولمالارینین آردیندان اؤلکهنی ترک ائتدیکلری قید ائدیلدی.
حادثه ایله ایلگیلی ۶ آدام توتوقلانارکن، ایران انقیلاب گؤزتچیلری عربیستان و آمریکانین سالدیرینین مسئولو اولدوغونو بیلدیردی.
بو آرادا آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین سوسیال مئدیادان یاییملادیغی باشساغلیغی مئساژینین مضمونو تهران رهبرلیگینده تپکییه یول آچدی.
(ترامپین مئساژی: “ترورون دستکچیسی اؤلکهلر، دستکلدیکلری شیطانین قوربانی اولما ریسکی آلتیندادیر”)
ایران خاریجی ایشلر باخانی جواد ظریف، سوسیال مئدیا اوزریندن ترامپین مئساژینا وئردیگی جاوابدا آمریکا پرزیدنتینین یاناشیمینین صمیمیتسیز اولدوغونو ایفاده ائتدی.


text:
تورکیه قادین بسکتبال تیمی لهستانا قارشی
آنکارا ایدمان سالونوندا اویناناجاق قارشیلاشما تورکیه واختی ایله ساعات 19:30-دا باشلایاجاق.
تورکیه آ میللی قادین بسکتبال تیمی، 2019 آوروپا شامپیوناتی سئچمهلری ب قروپوندا ایکینجی اویونوندا صاباح (15.11.2017) لهستان ایله قارشیلاشاجاق.
آنکارا ایدمان سالونوندا اویناناجاق قارشیلاشما تورکیه واختی ایله ساعات 19:30-دا باشلایاجاق.
قروپداکی ایلک موسابیقه سینده استونی تیمینی 81-56 حسابی ایله مغلوب ائدن آی-اولدوزلو تیم سئچمه لره مغلوبیتله باشلایان لهستانی-دا مغلوب ائده ره ک ایکی ده ایکی ائتمهیه چالیشاجاق.


text:
ائرتهسی گون نؤوبه قمبره چاتدی. قمبر سهنگی الینه آلیب بولاغا ائندی. سهنگی یاخالایاندا ایچینده اوزوک دوشدو. گؤتوروب باخدی. گؤردو کی، آرزویا وئردیگی اوزوکدو. اونسوز دا گونو آه-وایلا کئچن قنبرین حالی داها دا پیس اولدو. چوخ مایوس حالدا سهنگی دولدوروب گئری قاییتدی. موللاخانایا چاتمامیش مسجیدین تینینده گیزلنن آرزونو گؤردو. قمبرین دیلی توتولدو، نه دئیجیینی بیلمهدی. هاندان-هانا اؤزونه گلیب سهنگی یئره قویدو، بئله دئدی: سو گلر بوروخ-بوروخ، چکللر تولوخ-تولوخ. اوزوگون تاپان اوغلانا، نه وئررسن موشتولوق؟ آرزو جاواب وئردی: سو گلر بوروخ-بوروخ چکللر تولوخ-تولوخ. اوزوک تاپان اوغلانا مندن (سئوگی) موشتولوق”
بیز بیلیریک کی، داستانلارین بعضیسی هر هانسی بیر ائل قهرمانینا قوشولموش شئیرلر اساسیندا مختلیف اوزان-آشیقلار طرفیندن یارادیلیر. بعضی داستانلاریمیز دا وار کی، همین داستانلاردا بو و یا دیگر آشیغین اؤزو طرفیندن یازیلمیش شئیرلریندن استیفاده ائتمکله اوندان سونراکی دؤورده یاشایان همکارلاری طرفیندن یارادیلیر و ائل آراسیندا آغیزدان آغیزا کئچهرک یاییلیر، داستان ایستاتوسو آلیر. بئله داستانلاردان بیری ده “یاخشی و آشیق” داستانیدیر. بو داستان ساری آشیغین قوشدوغو بایاتیلار و حاققیندا ائل آراسیندا دولاشان روایتلر اساسیندا یارادیلیب.
“یاخشی و آشیق” داستانی بیر خصوصیتینه گؤره دیگر داستانلاردان تامامیله فرقلنیر. بئله کی، بو داستاندا سادهجه اوچ قوشما وار. بو اوچ قوشمادان باشقا ایشلنن نظم نمونهلرینین هامیسی بایاتیلاردیر. ساری آشیغین اؤزو ترفیندن یارادیلان بایاتیلار سوژئت ختتینه اویغون اولاراق اوبرازلارین دیلی ایله داستان ته کییهسینه داخیل ائدیلیر. زنگین سؤز خزینهسینه و مودریک تفککوره و تخییوله مالیک اولان خالق بو داستاندا شعیر نمونهسی اولاراق بایاتیلاردان استیفاده ائتمکله هم ده ساری آشیغین یارادیجیلیغیندا بایاتی ژانرینین اوستونلوک تشکیل ائتمهسینی ده دقته چاتدیریر.
“یاخشی آشیق” داستانیندا یئتمیش دوققوز بایاتیدان استیفاده ائدیلمیشدیر. آشاغیداکی بایاتی ایسه متنین داخیلینده ایکی دفعه ایشلنیر:
آشیق گــــونلر اوزونو تئل سونبوللر اوزونو
چکـــــرم یار حسرتین آیلار، ایللــــر اوزونو
داستانین اوّلینده سؤیلنن هر اوچ اوستادنامه ده بایاتیلاردان عبارتدیر. بئله کی، بیرینجی اوستادنامهده دؤرد بایاتی وئریلیب کی، اونلارین دا ایکیسی جناس قافیهلیدیر. ایکینجی اوستادنامهدکی اوچ بایاتینین هر اوچو جناس اوچونجو اوستادنامهدکی اوچ بایاتینین ایسه سادهجه بیری جناس قافیهلیدیر. عمومیتله داستاندا ایشلنن یئتمیش دوققوز بایاتینین اوتوز ایکیسی جناسدیر. بیر بایاتی ایسه استثنا حال تشکیل ائدیر. همین بایاتی آلتی مصراعدان عبارتدیر و آشاغیداکی کیمیدیر: من آشیق درمه-درمه، درمنی درمه-درمه. اکیلمه میش بوستاندان، تیکیلمه میش چارداخدان دوغولمامیش بیر اوغلان چاغیریر، درمه، درمه .
بو جور نمونهلره بایاتیلار ایچریسینده چوخ آز-آز راست گلینیر. مصراعلارین آرتیق اولماسی بایاتیمن سادهجه بللی قانونلارینی پوزور. لاکین بایاتینین عومومی ایستروکتور پوئتیکاسینا هئچ بیر ضرر و خلل گتیرمیر.
“یاخشی و آشیق” داستانیندا سؤیلنن هشتاد بایاتینین یئتمیش آلتینجیسی اثرین قهرمانی آشیق طرفیندن، ایکیسی یاخشی طرفیندن، ایکیسی ایسه آشیقله معشوقون اؤلوموندن سونرا اونلارین قبری اوستونده زینب طرفیندن سؤیلنیلیر.
م.جعفرلینین”ائپوسون شعیرلرینده کی بنزتمه قروپلاری آذربایجان داستانچیلیغینین بوتون پوئتیک قدرتینی اؤزونده عکس ائتدیریر. دؤیوش صحنهلری، قهرمانلارین پورترئت تصویری بدیعی تصویر و ایفاده واسطهلری ایله او قده ر یوکسک سویهده ترننوم ائتدیریلیر کی، داستانین شعیرلری اونون نظم حیصهسی ایله برابر ائپیک سویهده چیخیش ائدیر. باشقا سؤزله، ائپوسداکی شئیرلر، سادهجه اولاراق، لیریک حاشییهلر کیمی چیخیش ائتمیر، ائپیک ایدئیانین رئاللاشماسینین ضروری ایستروکتور سویهسی رولونو اویناییر”—فیکری مقالهمیزین سونوندا داستانلاردا ایشلنن بایاتیلارین هانسی مؤوقئیه مالیک اولماسی حاقیندا گلدیگیمیز قناعتی تامامیله تصدیقله ییر .
یازان : ائلخان یورداوغلو محمداوو
کوچورن: محمدرضا اسماعیل زاده
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
افغانستان معارف وزیرلیگی تمانیدن اوزبیک تیلده چاپ ایتلگن درسلیک کتابلر خصوصیده یولگه قوییلگن آلتی کون لیک سینمارده کتابلرده گی موجود کمچلیک لر تنقید آستیگه آلیندی.
شونینگ دیک سمینار اشترکچیلری اوزبیک اوقوچیلرسانیگه قره گنده ترقه تیلگن کتابلر آز بولگن لیگی هم تیلگه آلیندی.
شونگه قوشیمچه، سینمارده قتنشگنلر اوزبیک تیلیده چاپ ایتلگن درسلیک کتابلر، اوزبیک لر استقامت قیله دیگن شمالی ولایت لرگه ییتکزیب بیلریلمه گنلیگی باره سیده علحیده تاکیدله گنلر.
سمینارده افغانستان شمالی ولایتلری نینگ معارف اداره سی مسووللری، همده بیرقطار اوقیتوچیلر اشتراک ایتگن ایدیلر. بیر آلتی کون دوام تارتگن مذکور سینمارده ینگیدن چاپ ایتیلگن کتابلر ده گی موجود خطا وکمچلیک لر سمینار قنه شووچیلری تمانیدن بحث آستیگه آلیندی. اما، اوتگن نیچه ییل جریانیده اوزبیک تیلده چاپ ایتیلگن کتابلر سانی آز بولیب، همده شمالی ولایتلرگه ییتکیزیب بیریلمه گن لیگی سمینار اشتراکچی لری تمانیدن تیلگه آلینگن اساسی موضوعلردن بیری ایدی. سمینار اشتراکچیلریدن بولگن فاریابلیک اوقیتوچی ملاحت علمی ولایت نینگ اوزاق منطقه لریده جایلشگن ولسوالیک لریدن تشقری هلیگچه هم فاریاب مرکزی میمنه شهری نینگ مکتبلریگه اوزبیک تیلیده چاپ ایتیلگن کتابلر معارف وزیرلیگی تمانیدن ییتکزیب بیریلمه گنلیگی نی جدی تنقید ایتدی.
مذکور سمینار اشتراک چیلری بوییرده بحث بولگن موضوع لردن بیر خلاصه چیقاریب اوز ولایت لرگه باریب باشقه اوقوچیلر بیلن بوکبی موضوع لرنی بحث گه اله دی. ایتیلیشیچه، سمیناردن اساسی نیت هم اوزبیک تیلده چاپ ایتیلگن درسلیک کتابلرنی اساسی شکلده اوقوچیلرگه درس بیریش بولگن.
هرچند اوزبیک تیلده چاپ ایتیلگن کتابلرنی اوزبیکلر زیچ یشیدیگن ولایت لرگه نیچه ییلدن بیری ترقه تیلیب کیلینه یاتگنی ایتیله دیو. بیراق سینمارده حصصه قوشگن اوقیتوچیلردن ایریملری اوزبیکلر استقامت قیله دیگن بدخشان ولایتی کبی اوزاق حدود ده جایلشگن ولایتلرگه هلی هم اوزبیک تیلیده بیر جلد هم کتاب ییتکیزیب بیریلمه گنلیگنی معلوم قیلگنلر.
کورنیشچه اوزبیک تیلده چاپ بولگن کتابلرسان آز بولگنی همده ایریم ولایت لرگه ترقه تیلمه گنی اساسی معمالردن بیری بولگن لیگی تاکیدلنه دی، خوب بونگه اساسی عامل نیمه بولگن لیگینی افغانستان معارف وزیرلیگی نینگ نشرات بوییچه مسوولی کبیر حقمل شوندی دیدی.
«بیز چاپ ایته دیگن کتابلر بیرینچی تیل ایکینچی تیل همده اوچینچی تیل بولگن لیگیدن قطع نظر بیر حسابات اساسیده چاپ ایته میز. بیز قولمیزده بوگن حسابات اساسده اوچنچی تیللرده تورت لک کتاب چاپ ایتگن میز، بعضی بیر تخنیکی مشکللر سبب مذکور کتابلرنی همه سینی ولایت لرگه یتکیزیلیب بیره آلمه گن میز. ینگی ییلده اوشبو کتاب لرنی ترته تیش اوچون اساسی چاره لر کوریلگن دیدی معارف وزیرلیگی نینگ نشرات بولیمی»
بوندن اون ییل آلدین افغانستان اساسی قانونیده اوچینچی تیل صفتیده رسمی قید ایتلگن اوزبیک تیلی، مملکت ده گی باشقه تیللر قطاری افغانستان دولتی تمانیدن رواجلنتیریش اوچون جدی ایش آلیب باریشی کوتیلردی اما، اوتگن نیچه ییل جریانیده اوزبیک تیلی درسلیک لری چاپ ایتیلیب ییترلی درجه ده اوزبیک لر یشیدیگن ولایتلرگه ییتکزیب بیریلمه گن


text:
دنستریانینین کچمیش پرزیدنتی یئوگنی شئوچوک قوندارما رسپوبلیکادان قاچیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «ریا نوووستی» آگنتلیینه آچیقلاماسیندا قوندارما رسپوبلیکانین پارلامنتینین صدری آلکساندر شربا سؤیلهییب. او، شوچوکون دنستریانیدان مولدووایا قاچدیغینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، شوچوک قوندارما رژیمه ۲۰۱۱-۲۰۱۶-جی ایللرده رهبرلیک ائدیب. دنستریانی پارلامنتی بیر مدت اؤنجه اونون توخونولمازلیغینی لغو ائدیب.
دنستریانی مولدووا اراضیسیدیر. ۱۹۹۰-جی ایللرده روسییانین آکتیو دستیی نتیجهسینده دنستریانی مولدووانین نظارتیندن چیخیب.


text:
سون خبرلر
پروقراملار
تورکیه
باش کونسوللوغوندا آختاریش آپاریلاجاق
سعودی عربیستانینین ایستانبولداکی باش کونسوللوغوندا آختاریش آپاریلاجاق.
اردوغان، ترامپا جاواب وئردی
اردوغان، آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپا سوسیال پایلاشیم سایتی تویتر اوزریندن جاواب وئردی
اردوغان: بوتون دونیا تبریک ائتدی
پرزیدنت اردوغان، تورکیهنین ترورلا موباریزه قونوسونداکی باشاری و عزمینه دقت چکدی
تورک دونیاسی
کرکوکده بیر هفتهده ایکینجی پاتلاما
آنا جادهده پارک حالینداکی بومبا یوکلو بیر ماشین اوزاقدان پاتلادیلدی
کرکوکده چاتیشما
پلیس گوجلری کرکوکون حویجه ائلچهسینده ترور هؤرگوتو داعش عضوو تروریستلر ایله چاتیشمایا گیردی
ایکی قارداش اؤلکهدن حربی امکداشلیق
آذربایجان و اؤزبکیستان ساوونما باخانلاری ۲۰۱۹.جو ایل اوچون حربی امکداشلیق پلانینی ایمضالادی
بؤلگه
افغانیستان-پاکیستان سرحدینده قارشیدورما
افغانیستان ایله پاکیستان آراسینداکی موباحیثهلی دوراند خطینده ایکی اؤلکه بیرلیک لری آراسیندا قارشیدورما باش وئریب.
تورکیه منبیچ-ده 60-جی نظارت فعالیتینی حیاتا کئچیردی
تورکیه سلاحلی قوهلری سوریه-نین منبیچ قصبه سینده 60-جی نظارت فعالیتی حیاتا کئچیردی.
عراق، تورکیه ایله گوونلیک امکداشلیق پروتوکولونو تصدیق ائتدی
عراق حکومتی تورکیه ایله تهلوکهسیزلیک ساحهسینده امکداشلیق پروتوکولونو تصدیق ائتدی.
دونیا
ایسراییل عسگرلری 22 فیلیسطین-لینی حبس ائدیب
ایسراییل عسگرلری ایشغال آلتینداکی اردن چایینین غرب ساحل لرینده 22 فیلیسطین-لینی حبس ائتدی.
اقتصاد
اولترا زنگینلرین ساییسی آرتدی
دلار اساسیندا ان یوکسک آرتیش ایسه میلیاردرلر کاتگوریسینده اولوب اکثریتینی آسیالیلار تشکیل ائتدی
ایدمان
تورکیه روسیایا اودوزدو، ایتالیادان ایلک غلبه
فوتبول عذره یوفا میللتلر لیگینده قروپ مرحلهسینین 4-جو تورونا ایستارت وئریلیب.
کولتور و صنعت
آنکارادا مالکوم ایکس جادهسی
یئنی تیکیلن آمریکا ائلچیلیگینین یئرلشدیگی جادهنین آدی "مالکوم ایکس" اولدو
مونتسرات کاباله کاباله وفات ائتدی
مشهور ایسپانیالی اوپرا موغننیسی مونتسرات کاباله 85 یاشیندا وفات ائدیب.
بیلیم و تکنولوژی
اردوغان: تورکیه ده قبول ائتمهیهجک
"دونیانین هئچ بیر دموکراتیک اؤلکهسینده ترور تبلیغاتی ائتمک، فیکیر و دوشونجه اؤزگورلوگو اولاراق قبول ائدیلمیر"
اف-۳۵لرین اوچوشوآسقییا آلیندی
آمریکا و اولوسلارآراسی اورتاقلارا عاید بوتون اف-۳۵ اوچاقلارینین اوچوشوآسقییا آلیندی
ساغلیق و چئوره
ماجاریستان-دا ائوسیز اینسانلارین کوچهده یاشاماسینی قاداغان ائدیبلر
ماجاریستان-دا قوهیه مینن قانونا اساساً، ائوسیز وطنداشلارین کوچهده یاشاماسی قاداغان ائدیلیب.


text:
ایرانین قزوین شهرینده یئرلشن "آبیک" حربی بازاسیندا خیدمت ائدن بیر عسگر ۳ یولداشینی اؤلدوردوکدن سونرا اؤزونو گوله لهییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، حربی خیدمتینین قالان حیصهسینین دوغما شهرینده کئچیریلمهسینی طلب ائدن ساسان خلیلی کوماندیرلرینین بونا منفی جاواب وئرمهسیندن حیددتلنیب. او، عسگر کازارماسینا داخیل اولاراق الیندهکی توفنگله عسگر یولداشلارینا آتش آچیب. داها سونرا ایسه اؤزونو قارین ناحیهسیندن گوله لهییب.
آتش نتیجهسینده ۳ عسگر یئریندهجه هلاک اولوب، ۶ نفر ایسه یارالانیب.
یارالی عسگرلر هئلیکوپتئرله قزوین خستخانالاریندان بیرینه چاتدیریلیب. یارالیلاردان بیر نئچهسینین وضعیتینین آغیر اولدوغو بیلدیریلیر.
فاکتلا باغلی آراشدیرما آپاریلیر.


text:
ایسپانیا
ایسپانیا (ایسپانجا:España) - رسمی آدی ایسپانیا کراللیغی (ایسپانجا:Reino de España) اوْلان آوروپانین گونئی-غربینده، قیسمن آفریقادا سۇورن دؤولت، اوروپا بیرلیگی و ناتو-نون عضوو. ایسپانیانین باشکندی مادرید شهریدیر. ایسپانیا بوتون دونیا اؤلکهلریندن قوناق قبول ائدن گؤزل دنیز ساحیللری اؤلکهسیدیر. لاکین، ایسپانیا ساحیللری یالنیز دنیز ایستیراحتی یوخ، عئینی زاماندا داغ خیزکلری، بالنولوژی مرکزلر، ایختیصاصلاشدیریلمیش ایدمان مرکزلری و بیر چوخ باشقا شئیلردن عیبارتدیر.
ایچیندهکیلر
- ۱ عۆمومی معلومات
- ۲ تحصیل
- ۳ اهالیسی
- ۴ دؤولت دیلی
- ۵ ایقتصادیاتی
- ۶ بایرام و استراحت گۆنلری
- ۷ ایسپانیادا توریزم
- ۸ گؤرونتولر
- ۹ خاریجی کئچیدلر
- ۱۰ بیرده باخ
- ۱۱ قایناقلار
عۆمومی معلومات[دَییشدیر]
ایسپانیا ۷ اؤلکه ایله همسرحددیر. باتیده پورتوقال، قوزئیدا فرانسه، قوزئی-شرقده آندوررا، شرقده ایتالیا، گونئیدا سوتا و مراکش، گونئی-شرقده ایسه الجزاییر. بۇندان باشقا، شرقده ایتالیا ایله ایسپانیا آراسیندا بالار دنیزی وار. قوزئی-غربینده بیسکای کؤرفزی یئرلشیر.
ایسپانیا تانینمیش دنیز کورورتلاری اؤلکهسیدیر. عینی زاماندا داغ خیزکلری، ایستی سو مرکزلر، ایختیصاصلاشدیریلمیش ایدمان مرکزلری و سایره مؤوجوددور.
تحصیل[دَییشدیر]
ایسپانیادا بیلیم یوردولاری کنترو آدلاندیریرلار. ایسپانیا قانونونا گؤره آنجاق بۇ مکتبلر عالی تحصیل وره بیلر. بۇ معنادا ایسپانیا مۆحافیظه کار اؤلکه کیمی قئید اوْلونور. ایسپانیا بیلیم یوردولاری ۳ بؤلمهیا بؤلونور: دؤولت (۴۳-دن چوْخ)، اؤزل (۳) و بۆتون دۆنیا اۆچون بیر دنه نادر عالی مکتب نؤعو و یا کلیسا حمایهسینده اوْلان – دینی (روحانی) عالی مکتب.
ایسپانیا عالی مکتبلری قدیمی تاریخ و جوغرافی، لاتین دیلی، فلسفه، فیزیک تدریسینده اساس ساییلیرلار. یئنی تانینمیش ایستیقامتلردن بیومکانیک، بیلیشیم تکنولوژیلاری، اکولوژی ایستیفاده ائدیلیر. ایسپانیا تحصیلینین اساس جهتلریندن بیری – مدنیتین اؤیرنیلمهسیدیر.
بیلیم یوردولر اینضیباطی ۴ تیپ تدریس شعبهسینه بؤلونور:
- بیلیم یوردو فاکولتهلری (فاجولتادس اۇنیورسیتاریاس) – تکنیکی فن لردن باشقا بۆتون فن لری تدقیق ائدن عالی مکتبلردیر. اوْرادا هر اۆچ عالی درجه اۆزره تحصیل آلماق اوْلار (لیسانس، یۆکسک لیسانس، علملر دوکتورو).
- عالی تکنیکی مکتبلر (اسجولاس تجنیجاس سوپریورس) ایسه عکسینه، تکنیکی یؤنوملودور و هر اۆچ تحصیل دؤورونو اؤزونده بیرلشدیریر.
- بیلیم یوردو مکتبلری (اسجولاس اۇنیورسیتاریاس) بللی پشه ایستیقامتینه مالیکدیر و طلبهنی آنجاق بیرینجی مرحله اوْلان – لیسانسا کیمی آپاریر.
بیلیم یوردولرده اؤزلله نفوذو اوْلان فاکولتهلر ده وار کی، بۇ دا عالی مۆهندیس مکتبلریدیر. بۇ مکتبلر معمار، مۆهندیس و تکنولوق حاضیرلاییر . بۇرادا پروقرام داها مضمونلودور و عالی مۆهندیس مکتبلری بیلیم یوردو عنعنهلرینه و چاغداش حرفه ای حاضیرلاما رئاللاغینا اۇیغونلاشیر. بۇ مکتبلره قبول اوْلانلار ان جدی سئچیمدن کچیرلر. آماری جهتتن گؤره مۆهندیسلیک مکتبینده تحصیل آلان بیرینجی کورسلارین اۆچده بیر حیصّه سی ایکینجی ایله قالیر و یالنیز بۆتون داخیل اوْلانلارین دؤردده بیر حیصّه سی دیپلوم آلیر.
ایسپانیا بیلیم یوردولرینده آکادمیک ایل ۲ نیمساله آیریلیر. بیرینجی نیمسال سپتامبرین اوْرتالاریندان دسامبر ین ۲۰-نه کیمی داوام ائدیر. ایکینجی نیمسال ایسه ۹–۱۶ فوْریهدا باشلاییر و ۲۲–۲۹ مئیدا بیتیر. بۆتون بیلیم یوردولرده تحصیل ۵–۶ ایل داوام ائدیر. تحصیل ایسپانیا دیلیندهدیر. تحصیل پروقراملاری لیسانس درجهسی. ایسپانیادا تحصیلین بیرینجی مرحلهسینی بیتیرن بیلیم یوردو طلبهلرینین ییلندیی لیسانس درجهسی ۳ اساس درجهیه برابردیر:
- "Arguitecto Tecnico" – درجهسی، یالنیز معمارلیق ساحهسینده تحصیل آلان طلبلره وئریلیر - "Ingeniero Tecnico" – درجهسی، تکنیکی ایختیصاصلی طلبهلره وئریلیر - "دیپلومادو" – درجهسی، دیگر بۆتون ایستیقامتلرده تحصیل آلان طلبهلره وئریلیر.
یۆکسک لیسانس درجهسی. ایسپانیادا تحصیلین ایکینجی دؤورونو بیتیررکن ایختیصاصا اۇیغون یۆکسک لیسانس درجهسی وئریلیر. - یۆکسک لیسانس – آراشتیرماچی – ایسپانیادا عادتاً اوْنا بللی ایختیصاص – «ماستر»، «دیپلومادو»، «اخپرتو» و .. اۇیغون گلیر. اوْ حاضیرکی کورسو تشکیل ائدن بیلیم یوردو طرفیندن تعیین اوْلونور و تحصیلین اۆچونجو دؤورونو بیتیرندن سوْنرا وریرلیر.
دوکتور درجهسی. ایسپانیادا اوْ، اکثریت توسعه ائتمیش اؤلکهلرده اوْلدوغو کیمی – دوکتور درجهسی ("دوکتور") آدلانیر. اوْنو عالی تحصیلین اۆچونجو مرحلهسینه قالخاندان سوْنرا آلماق اوْلار.
ایسپانیانین عالی مکتبلرینه داخیل اوْلارکن عۆمومی طلبلر - تحصیل آلماق اۆچون اساس لازیlی شرطلردن بیری دیل بیلمکدیر. - د.ا.ل.ا. ایسپانیا دیلی اۆزره ایمتاحان ورمک. ایمتاحانلار مئیدا و دسامبر کئچیریلیر. - سئچیلمیش ایختیصاص اۆزره اساس سواللاری بیلمک. - دیل حاضیرلیغی کچمک اۆچون تکنیکی ایختیصاصلارا داخیل اوْلان نامیزدلر ایسپانیا دیلینین سوپریور د.س.ا. سوییهسینی بیلملیدیرلر. - معاریفلندیریجی سندلرین قانونیلشدیرمهسی پروسه سیندن کئچمک. لیسانسلار اۆچون اوْرتا تحصیل حاقیندا آتتستات و ۹، ۱۰، ۱۱-جی صینیفلرده کئچیریلمیش ساعتلار و قیمتلر حاقیندا چیخاریشین (خلاصه) وئریلمهسی لازیمدیر. یۆکسک لیسانسلر اۆچون عالی تحصیل حاقیندا دیپلوم، دوکتورلار اۆچون ایسه یۆکسک لیسانس دیپلومو و عالی تحصیل حاقیندا دیپلومون وئریلمهسی واجیبدیر.
اهالیسی[دَییشدیر]
ایسپانیانین توپلام اهالیسی تخمیناً ۴۰ میلیوندور. ایسپانیالار مۆختلیف تاریخی ویلایتلرین و اتنیک قروپلارین اساسیندا فوْرمالاشمیش واحید دؤولتدیر. بۇنلاردان ان اساسلاری آشاغیداکیلاردیر؛ کاتالونیالیلار، کاستیلیالیلار، والنسیالیلار، قاللیلیلار و باسکلار. ایری شهرلرده اهالی
دؤولت دیلی[دَییشدیر]
ایسپانیانین رسمی دیلی ایسپانیا دیلیدیر لاکین بعضی بؤلگه لاردا یئرلی دیللر ده رسمی دیل ساییلیر. بۇنلارین آراسیندا کاتالونیا، باسک (اوسکرا)، والنسیا و قاللی دیللری وار.
ایقتصادیاتی[دَییشدیر]
۲۰۱۲-جی ایلین اوّلینده رسمی آماری جهتتن ایسپانیا اهالیسینین دؤردده بیری ایشسیزدیر. صحبت تخمیناً ۵٬۳ میلیون اینساندان گئدیر. ایشسیزلیین سببلری کیمی دۆنیا مالییه بحرانی و حؤکومتین بودجه سفراسیندا آپاردیغی اصلاحاتلار گؤستریلیر. ایسپانیادا ایشسیزلیین سوییهسی اوْرتا حسابلا آوروزونایا داخیل اوْلان دیگر اؤلکهلردهکی رقمدن ایکی دفعه چوْخدور.[۸]
پول واحیدی[دَییشدیر]
ایسپانیادا پول واحیدی یورودور. اؤلکهیه پول گتیریلمهسی محدود دییلدیر. ۱۰۰۰۰ آمریکا بیرلشمیش ایالتلری دولاریندان چوْخ پول گتیردیکده اوْنو گؤمروک دکلاراسیسینا داخیل اتملیسینیز. پول ایخراجی – ماخ. ۳٬۵ مین $. اعتیبار کارتلاری، آوروچکلر، توریستیک و پوچت چکلری دمک اوْلار کی، هر یئرده قبول اوْلونور. بانکلار موشتریلره عادی گۆنلرده ساعت ۰۸:۱۵–۱۴:۰۰ کیمی، شنبه گۆنونده ۱۳:۰۰ کیمی خیدمت گؤستریرلر. بازار گۆنو ایسه استراحت گۆنودور. خاریجی والیوتانی بانک شعبهلرینده و مۆبادیله منطقهلرینده، بیرده آروپورتدا دییشدیرمک اوْلار (بانک کومیسیاسی نیسبتاً یۆکسکدیر)
بایرام و استراحت گۆنلری[دَییشدیر]
ایسپانیادا رسمی توریست مؤوسومو مئیین ۲-ده آچیلیر. ۱ ژانویه – یئنی ایل ۶ ژانویه – مقدس یپیفانی گۆنو ۱۹ مارس- مقدس یوسیف گۆنو ۱ مئی- ایش گۆنو (زحمتکشلر ین هم ریلییی گۆنو) ۲۵ جۇلای- آپوستول ایاکاوف گۆنو ۱۵ آگوست – اۇسپنیه گۆنو ۱۲ اۇکتوبر - ایسپانیا سیویلیزاسیاسی گۆنو، آمریکانین کشف ائدیلمهسی گۆنو، کولومب گۆنو ۱ نوْامبر- بۆتون مقدسلرین گۆنو ۶ دسامبر - آنا یاسا گۆنو ۲۵ دسامبر - میلاد
ایسپانیادا توریزم[دَییشدیر]
کوستا بلانکا[دَییشدیر]
کوستا بلانکونون ایسپانیا دیلیندن حرفی معناسی «آغ ساحل» دئمکدیر. بۇ ایسپانیانین ان اساس کورورتلاریندان بیریدیر. بۆتون دۆنیا توریستلری آراسیندا کوستا بلانکونون تانینمیشلیغی هر شئیدن اوّل الوریشلی ایقلیم شرایطی ایله ایضاح اوْلونور؛ آماری جهتتن گؤره، کوستا بلانکودا ایلین ۳۰۵ گۆنو گۆنشلی اوْلور. ایلین ان سوْیوق آیی اوْلان ژانویهدا تموپراتور دمک اوْلار کی، هئچ واخت +۱۰ سی-دن آشاغی دوشمور. عینی زاماندا بورانین یایی ایستی اما قیزمار دییل. توریستیک فصلین ان قیزغین چاغیندا هاوانین تِمپراتورو +۲۶ سی، سۇیون تِمپراتورو ایسه +۲۴ سی-ا قدر یوکسلیر. کوستا بلانکو هر شئیدن اوّل اؤز اۇلترا چاغداش هُتل لری ایله فرقلنیر. بۇرادا دۆنیانین ان هۆندور ۴۰ بیناسینین سیاهیسینا داخیل اوْلان مشهور گران هوتل بالی هُتلی یئرلشیر. بۇ گۆن کوستا بلانکو ایسپانیانین شرق حیصّه سیندهکی رنگبرنگ موزایکانین بیر داشیدیر.
کوستا براوا[دَییشدیر]
کوستا براوو و یا «چیلپاق ساحل» ایسپانیانین آرالیق دنیزینین قوزئی حیصّه سینده یئرلشیر. بۇنا گؤره ده بۇرادا چیمرلیک مؤوسومو دیگر کورورتلارا نیسبتاً قیسادیر – ژۇئنون اوّلیندن اۇکتوبر ا قدر. کوستا براوونون ساحل خطینی منزرهلی بوختالار و قوملو چیمرلیکلر تشکیل ائدیر. چیمرلیکلر بیر قایدا اوْلاراق قیزیلی قوملا اؤرتولموشدور. کوستا براوودا سۇ ایدمان تۆره لری، اؤزلله ده دایوینق گئنیش یاییلمیشدیر. سوالتی ماغارالارین چوْخلوغو دایوینق آماتورلارینی بورا جلب ائدیر. گئجه حیاتینی و شن استراحتی سونلره ایسه، کوستا براوونون اینضیباطی و توریستیک مرکزی اوْلان لیورت ده مار شهرجیینده مسکونلاشماغی ملهت گؤروروک. کوستا زؤوقه اۇیغون کورورتلار دئمکدیر.
کوستا دورادا[دَییشدیر]
کوستا دورادا – «قیزیل ساحل» اؤز آدینی تصادوفی قازانمامیشدیر؛ سوْنسوز چیمرلیکلرین نارین قومو آرالیق دنیزی سولاریندا قیزیل مدنلری کیمی پارلاییر. اما حقیقتاً ده کوستا دورادانی توریستلر قیزیلا چویریبلر. خریطهیه باخین؛ آرالیق دنیزی ساحلی قوزئیدان و غربدن اوّلجه پیرنی داغلاری ایله سوْنرا کاتالون داغلاری ایله کولک و سیکلونلاردان قورونور. بۇ داغلار هم لاندشافتا گؤزللیک وئریر، هم ده گؤزل ثابت ایقلیم یارادیرلار. بۇرادا مارسدان اۇکتوبر ا کیمی هاوا یاخشی اوْلور، ایلبویو بورا استراحتی سونلر گلیرلر و محض بنا گؤره ده قیزیل ساحله دوللار، پست، فرانک، مارکا، مانات یاغیشی یاغیر. کوستا دورادادا ان تانینمیش کورورت سالوودور (بارسلونادان ۱۰۰ km گونئیدا). رایونون جوغرافی یئری، گؤزل پیزاژ و اله ایقلیمی هله اؤتن عصرین اوّللریندن بورا توریستلری جلب ائدیردی. بۇ گۆن شهر بؤیویور و چیچکلنیر؛ چیمرلیکلرین اطرافیندا بؤیوک پالمالار و شام آغاجلار بیتیر، میریمار و خایمه پروسپکتلرینین کسیشدیی یئرده یئرلَشن ایشیق-موسیقی فونتانی ایسه گؤزللییی ایله توریستلری حئیران ائدیر. توریستلره سرفینق، سۇ خیزیی کیمی ایدمان تۆره لری ایله مشغول اوْلماق اۆچون هر جور شرایط یارادیلمیشدیر.
مالیورکا[دَییشدیر]
بالار آرخیپلاقینا داخیل اوْلان مایورکا آداسی هر شئیدن اوّل ایسپانیا کرالی و اوْنون عائلهسینین قدیمی استراحت یئریدیر. هر ایلین آگوست آییندا کرال عائلهسی بۇرادا استراحت ائدیر – بۇ، دا فرضیمیزجه ان یاخشی ریدیر. اوْنا گؤره ده مایورکانین گؤزللیکلرینی و اۆستونلوکلرینی سایماقدان واز کچیریک. کرالین مایورکایا سفری موناسیبتیله کچیریلن تدبیرلردن ان اهمیتلیسی کرال کوبوکو اۇغروندا یلکنلی رقاتا یاریشلاریدیر. یئرلی ساکینلر اؤزل مایورکا دیالکتینده دانیشیرلار کی، بۇ دا کاستیل (ایسپانیا) و کاتالون دیللرینین قاریشیغیدیر. بۇنونلا برابر خیدمت پرسونالینین اکثریتی آوروپا دیللرینده – اینگیلیس، فرانسه و یا آلمان دیللرینده کیفایت قدر یاخشی دانیشیر. بۇرادا بؤیوک آکواپارکلار، مارینلند، ریتسار تورنمنتی، کازینو، دیسکوتکالار یئرلشیر. بۇ گۆن مایورکا اکولوژی جهتدن آرالیق دنیزینین ان تمیز کورورتلاریندان بیریدیر. آدانین ۴۰-دان چوْخ طبیعی زوناسی دؤولت طرفیندن مۆحافیظه اوْلونور. «گئج قوجالما اۆچون اله یئر» – اۇنامونو آدادا اوْلموش و اوْنو بئله کاراکتریزه ائتمیشدیر. دۇغرودان دا مایورکا ساکینلرینین حیات اۇزونؤمورلولویو ایسپانیادا ان یۆکسکدیر.
تنریفه[دَییشدیر]
تنریفه – کانار آرخیپلاقینین ان بؤیوک و ان مشهور آداسیدیر. بۇ آدا ساکینلردن چوْخ رومانتیک و جلبدیجی آد آلمیشدیر – ابدی باهار آداسی. اما قئید ادک کی، تنریفه ابدی باهار آداسیندانسا، داها چوْخ ابدی یای آداسیندا بنزییر. آدانین شیمالیندا ایلبویو هاوا ایستی و رۆطوبتلیدیر، گونئیدا ایسه – قۇرو و گۆنشلیدیر. قریبهدیر کی، ایسپانیانین ان هۆندور نقطهسی محض بۇ آدادا یئرلشیر. بۇ تیده سؤنموش یانارداغیدیر، اوْنون هوندورلویو ۳۷۱۸ م چاتیر. آدادا توریستیک فصل ایل بوْیو داوام ائدیر.
آونتورا پورتو[دَییشدیر]
آونتورا پورتو – بۆتون آوروپادا یگانه اؤزون مخصوص تماتیک پارکدیر. اوْ کوستا داورادا ساحللریندهکی ایستی چیمرلیکلر یاخینلیغیندا یئرلشیر. سیزین قارشینیزدا ۵ افسانوی دۆنیا آچیلیر. سیز اؤتن عصردن قالمیش آرالیق دنیزی توْرپاغینین فوسونکارلیغینی، موستملکه مکزیک و داغیلمیش مایانین عطیر و رنگلرینی، پولینزی اکزوتیکاسینی، سیررلی چین ایمپیراتورلوغو و وحشی غربی کشف ائتمیش اوْلاجاقسینیز. چین جونکاسینین بورتونا، پولینزی کاتامارانینا و یا آرالیق دنیزی شخونونا مینیب ۵ اؤلکهنین ساحللرینی یویان بؤیوک گؤلده سیاهته چیخا بیلرسینیز.
بنیدورم[دَییشدیر]
بنیدورم کوستا بلانکو ساحللرینین ان ایری توریستیک مرکزی، ایسپانیانین مشهور کورورتلاریندان بیریدیر. شهر والنسیا آوتونوم دایرهسینین آلیکانته ایالتینده، بنیدورم کؤرفزی ساحلینده یئرلشیر. اؤز الوریشلی ایقلیم شرایطینه گؤره بنیدورمدا ایل بوْیو استراحت ائتمک اوْلار. یایین ایستی واختیندا توسعه ائتمیش آلت یاپی (زیر ساخت) ا مالیک بۇ دنیز کورورتو آوروپانین مۆختلیف حیصّه لریندن گلن گنجلر اۆچون داها جازیبداردیر. بنیدورمون گئجه حیاتینا گلدیکده ایسه، امینلیکله دمک اوْلار کی، ایسپانیانین هئچ بیر باشقا شهرینده اوْ بئله گؤزل و فیراوان دییل. گئجه بنیدورمو – آراسی کسیلمین موسیقی، ایلنجه و والهدیجی شنلیک دئمکدیر.
سیتخس[دَییشدیر]
قدیم کاتالون شهری و کوستا دل قارراف ساحللرینین ان مشهور کورورتو اوْلان سیتخس بارسلونادان گونئیدا یئرلشیر. بارسلونانین و ایسپانیانین دیگر شیهرلریندن اوْلان بیر چوْخ وارلی کاتالونلار و ایسپانیالار اؤز یای ویلالاری و ایقامتگاهلاری اۆچون محض سیتخس سی سئچمیشلر. سیتخس موزه ییلر شهری کیمی ده تانینیر. بۇنلاردان ان مشهورلاری مودرنله تاریخ آراسینداکی نقطهده دایانان ماریجل، سانتیاقو روسینیول و ال قرکو کیمی مشهور رسّاملارین و اوْنلارین کوللکسیلارینین گؤروش یئری اوْلان جاو فررات موزه ییینی گؤسترمک اوْلار. بۇندان باشقا بورانین مدنی تدبیرلر و فستیواللار تقویمی ده چوْخ زنگیندیر. شهرده هر ایل گئنیش تاماشاچی کۆتلهسی توپلایان سس-کویلو کارناواللار، کؤهنه آوتوموبیللرین رالیسی، گۆللرین کوچه سئرگی لری، بیرده فانتاستیک و قوْرخولو فیلملرین بینلخالق فستیوالی کچیریلیر.
سالوو[دَییشدیر]
بارسلونادان گونئیدا، تارراقون شهری یاخینلیغیندا کوستا داورادا ساحللرینین توریستیک مرکزی اوْلان سالوو کورورتو یئرلشیر. ساحل خطی بوْیونجا اۇزانان کورورت رایونلاری قوزئیدا لا پیند جوغرافی بورونو ایله، گونئیدا – جامبریلس کندی ایله قورتاریر. اله چیمرلیکلردن عبارت گئنیش زولاقلار و ساهیلیانی اراضیلرده یئرلَشن چوْخلو سایدا بارلار، رستوران، کافه و ماغازالار دیقّتی جلب ائدیر. سالوو بؤلگه نین ان یاخشی قاسترونومی و تیجارت مرکزلریندن بیری حساب اوْلونور. شهرده هم ایسپانیا، هم ده خاریجی اۆرتیم (تولید) چیلارین تکلیف اتدیکلری ماللار ساتیلان گئنیش ماغازالار شبکهسی واردیر. سالوودان بیر نچه km آرالیدا مشهور ایسپانیا دیسنیلندی – پورت آونتورا یئرلشیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ The Spanish Constitution. Lamoncloa.gob.es. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 25 March 2013. یوْخلانیلیب26 April 2013.
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
CISوارد نشدهاست
- ↑ Anuario estadístico de España 2008. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 24 September 2015. یوْخلانیلیب14 April 2015.
- ↑ Cifras de Población a 1 de julio de 2016. Estadística de migraciones. Primer semestre de 2016. Datos Provisionales (es). Instituto Nacional de Estadística (INE) (16 December 2016). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 28 June 2017.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ Spain. International Monetary Fund. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 8 February 2018. یوْخلانیلیب8 May 2017.
- ↑ Gini coefficient of equivalized disposable income (source: SILC). Eurostat Data Explorer. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 4 March 2016.
- ↑ 2016 Human Development Report. United Nations Development Programme (2016). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 22 March 2017. یوْخلانیلیب23 March 2017.
- ↑ ایسپانیادا ایشسیزلیک ۲۵%-ا چاتیب
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد یا
بسته یافت نشد.


text:
ایرانین رویدر شهرینده 5.7 بؤیوکلوگونده زلزله میدانا گلدی
تهران اونیورسیته سینین سیسمولوژی خیدمت مرکزی، مرکزی رویدر اولان زلزلهنین یئرلی واختلا 09.37ده، یئرین 8 کیلومتر درینلیگینده قئید ائدیلدیگینی آچیقلاییب
ایرانین هورموزگان ایالتینه باغلی رویدر شهرینده 5.7 بؤیوکلوگونده زلزله میدانا گلدی.
تهران اونیورسیته سینین سیسمولوژی خیدمت مرکزی، مرکزی رویدر اولان زلزلهنین یئرلی واختلا 09.37ده، یئرین 8 کیلومتر درینلیگینده قئید ائدیلدیگینی آچیقلاییب.
زلزلهده جان و مال ایتکیسی اولوب اولمادیغینا دایر هله کی، آچیقلاما وئروزکن، آراما قورتارما قروپلارینین بؤلگهیه سؤوق ائدیلدیگی قئید اولونوب.


text:
هولندین، رژیمینه قارشی عملیاتینی قیمتلندیریب
هولند، آمریکا رهبرلیگی سوریهده رژیم هدفلرینه قارشی هاوا عملیاتینا آنلایش گؤسترسک ده سوریهدکی ساواش اوچون حلّین یالنیز دانیشیقلار ماساسیندا ائدجگینی بیلدیریب
هولند، آمریکا رهبرلیگی سوریهده رژیم هدفلرینه قارشی هاوا عملیاتینا آنلایش گؤسترسک ده سوریهدکی ساواش اوچون حلّین یالنیز دانیشیقلار ماساسیندا ائدجگینی بیلدیریب.
هولند خارجی ایشلر باخانی بلاک، آمریکا، اینگیلیس و فرانسانین اسد رژیمینه قارشی عملیاتینی قیمتلندیریب.
بلاک،
هولندین بوتون تلاشی بیرلشمیش میللتلر امنیت شوراسی واسطهسیله آتشکسین تامین ائدیلمهسی، اینسانی یاردیمین چاتدیریلماسی و سئچیمیمیز اولان باریشی گلمهسیدیر. سوریهدکی هدفلرین بومبالانماسینا آنلاییش گؤسترسک ده سوریهدکی ساواش اوچون حلّ یالنیز دانیشیقلار ماساسیندا ائدهجکدیر" ایفادهلرینی ایستیفاده ائتدی.
گؤزلنیلن عملیاتین موجود شرایطده اوزرینده یاخشی دوشونولموش و اویغون اولدوغونو بیلدیرن بلاک، روسیایا یوللارین آچیق اولماسی لازیم اولدوغونو ساووندو.
آمریکا، بؤیوک بریتانیا و فرانسانین سوریه رژیمینه قارشی سالدسیری چرچیوهسینده، پایتخت دمشق یاخینلیغیندا شیمیایی سیلاح آراشدیرما مرکزی، حمصون غربینده یئر آلان شیمیایی سیلاح آنباری ایله شیمیایی سیلاحلارلا علاقهلی قوموتانلیق مرکزینین وورولدوغو آچیقلانیب.


text:
باخدیقجا من سنه هر آن ای عکسیم
قاییتماز او گونلر بیرده سون کره
الیمدن گئتدی او دووران ای عکسیم
گل بیر آن قولاق وئر بوگون شاعره
گؤر منه نئیله دی زامان ای عکسیم
گئتدیکجه صداسیز قوجا ساحره
عومرومه سالدی او طوفان ای عکسیم
او یاشیل بساطیم دگی بیر-بیره
یازیما سوزولدو خزان ای عکسیم
بولودلار کیشنه دی یئل چکدی نعره
باشیمی آلدی چن،دومان ای عکسیم
باغیمدا الندی یارپاقلار یئره
قار یاغیب باشلاندی بوران ای عکسیم
قوندو قار باشیما قارا تئللره
آغزیمدان دوشدو چوخ مرجان ای عکسیم
چولقاندی اوره گیم هر آن کدره
دردیمه بولادیم درمان ای عکسیم
بوگون کی تاپیبسان یول بو دفتره
گل دیله بیر دانیش آمان ای عکسیم
سؤزلرین کؤنلومه قوی تسکین وئره
سؤیله ، سن جاوانسان جاوان ای عکسیم
آمّا یوخ ، سؤیله مه ، یالاندیر هیهات
*


text:
بوندن بیرنیچه هفته آلدین یونان و ترکیه آره سیده گی دینگیزده کیمه لری سووگه باتیب هلاک بولگن 21 افغان مهاجرلری نینگ جسدی لری هلی هم انتقال بیریلمه گنی قطار نتقید لرگه سبب بولماقده.
بوندن قریب اوچ هفته آلدین ترکیه دن یونان اوتیشینی مقصد قیلگن بیرقنچه 21 افغان وطنداشی مینیلگن کیمه ایسه ترکیه و یونان آره سیده گی دینگیزده سووگه باتیب کیمه ده گی مهاجرلر هلاک بولگنی ایتیلگن ایدی.
افغانستان حکومتی، اوشبو شخصلر جسدلرینی یقین زمانده افغانستانگه انتقال بیریلیشینی وعده بیرگن ایدی ، لیکن حاضرگه قدرهم جسدلر انتقال بیریلمه گنی ایتیله دی. بوایسه قطار نتقید لرنی توغدیرگن. هلاک بولگن ایککی یاش عمه کیسی بوخصوصده شوندی فکر بیلدیردی:" بوگون ایرته جسدلر انتقال بیریله دی دیگن خبر لر بیزگه ایتب کیله دی، دیپلماتلر و افغانستان دن نماینده لیک قیله یاتگن شخصلر مردم خذمتی اوچون بولگن. بیز اولردن تیزلیک بیلن جسدلرنی اتقال بیریلیشینی طلب قیله میز، مینی اکمنی ایککی اوغلی بیریینی اسمی زینت الله باشقه بیرینی اسمی هم محمد گل ایدی شو حادثه ده هلاک بولدی. بیر عایله دن ایککی کیشی. دیدی بو شخص.
زینت گل هلاک بولگن افغان مهاجرلریدن بیری نینگ اکه سی او بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده شوندی دیدی :"افغانستان تشقی ایشلر وزیرلیگی، سوزچسی جانان موسی زی بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده یونانده گی افغانلر جسدلری انتقال بیریلمه گنینی تن الیب بونگه اساسی عامل نیمه بولگنینی شوندی اچیق له دی :" ینگی ییل کیریب کیلیشی بیلن یونانده رسمی اداره لر تعطیل ایدی. شو سبب جسدلرنی انتقال بیریش ایشی کینگه قالدی. اوییرده گی افغان دیپلمات لری اساسی چاره تدبیرلرنی الگن شنبه کونگه قدر جسدلردن توقیزته سی کابلگه انتقال بیریلیب باشقه قالگنی هم انتقال بیریله دی."
بوندن آلدینلرهم ناقانونی شکلده اروپا اولکه لریگه باریشینی مقصد قیلگن ایریم افغان لر یولده وفات ایتگنی خبرقیلگن ایدی.
لیکن شوندی بولسه هم افغانستانده یشش شرایطی یخشی بولمه گنی اوچون کوپلب افغانستان لیک شوندی جانی خطرلرگه قره مسدن اروپا اولکه لریگه غیر قانونی شکلده باریشیگه اورینماقده.
باشقه تماندن اورپا اولکه لریگه باش پناه سوره ب بارگن افغانستانلیک لر اوچون یخشی زمینه لر موجود بولمه گنی هم جدی معماگه ایلنگنی ایتیله دی.


text:
ائرمهنی سلاحلی بؤلمهلری جبههنین موختلیف ایستیقامتلرینده سوتکا عرضینده آتشکس رئژیمینی عمومیلیکده ۳۱ دفعه پوزوب.
مدافعه نازیرلیینین مطبوعات خیدمتیندن آخار. آز-آ وئریلهن معلوماتا گؤره، ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی بئرد رایونونون آی قوپار کندینده یئرلشهن مؤقعلردن توووز رایونونون علیبیلی کندینده یئرلشهن مؤقعلریمیز آتشه توتولوب.
ایشغال آلتیندا اولان آغدام رایونونون شورااباد، خوجاوند رایونونون کوروپاتکینو، فضولی رایونونون هورادیز، آشاغی سئییداحمدلی کندلری یاخینلیغیندا، همچینین گورانبوی، ترتر، خوجاوند، فضولی و جبراییل رایونلاری اراضیسیندهکی آدسیز یوکسکلیکلرده یئرلشهن مؤقعلردن ده سلاحلی قوهلریمیزین مؤقعلری آتشه توتولوب.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۳۰
۳۰ دسامبر: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/دسامبر ۳۰/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دسامبر/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ ربیعالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ دی/رویدادلار
- ۵۳۳ - روْم ایمپراطورلوغوندا "یۇستینیان قانونلاری" قۆووهیه مینیب.
- ۱۸۸۰ - جنوبی آفریقا "ترانسوال" جومهوریسی یارانیب.
- ۱۹۰۳ - شیکاقوْ تئاتریندا یانغین نتیجهسینده ۶۰۰ نفر هلاک اوْلوب.
- ۱۹۱۱ - سۇن یات سئن چینین بیرینجی جومهور باشقانی سئچیلیب.
- ۱۹۱۸ - آلماندا کوْممونیست حیزبی تشکیل ائدیلیب.
- ۱۹۲۲ - شوروی ده ایلک سوْوئتلر قۇرولتایی کئچیریلیب. سوْوئت سوْسیالیست جومهوریلری اتفاقی تاسیس ائدیلیب.
- ۱۹۴۷ - شوروینین دستکلهدیگی قۆووهلر رۇمانیده حاکمیتی اله آلیب.
- ۱۹۷۵ - ماداقاسکار دموْکراتیک جومهوریسی يارانیب.
- ۱۹۸۰ - تۆرکیهده ایللیک توروم ۱۰۶ فایزه چاتیب.
- ۱۹۸۹ - گنجهنین تاریخی آدی ایگیرمی عصرده ایکینجی دفعه برپا اوْلونوب.
- ۱۹۹۳ - واتیکانلا ایسرایل آراسیندا دیپلوْماتیک مۆناسیبتلر قۇرولوب.
- ۲۰۰۶ - عراقین کئچمیش جومهور باشقانی صدام حسین سحر ساعت ۵ رادهلرینده آسیلاراق اعدام ائدیلیب.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ ربیعالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دسامبر/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ ربیعالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دسامبر/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دسامبر/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ ربیعالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دسامبر/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ ربیعالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۰ دسامبر/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۱ ربیعالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
جمهوررئیسی اردوغان امریکالیک سرمایه دارلر بیلن صحبت قیلدی
اوشبو اوچره شوو 40 دقیقه دوام ایتدی
تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان امریکا قوشمه ایالتلری شرکت لری نینگ تورکیه نماینده لری بیلن صحبت قیلدی.
بونده ی ییغیلیش لر نینگ بیر بیر لری نی ینه ده یخشی درک ایتیش لری و فکر لرنینگ انگله شیلیشی جهتی دن مهم ایکن لیگی نی بیلدیرگن اردوغان, "برچه قیین چیلیک لر گه قره مسدن امریکا قوشمه ایالتلری بیلن بولگن ستراتیزیک همکارلیک نینگ سرمایه گذارلیک و تجارت بیلن ینه ده مستحکم له نه دیگن لیگی گه ایشانه من" دییه قید ایتدی.
اقتدارده بولگن 16 ییلدن بیری برچه همکار اولکه لر بیلن مشوره قیلیش گه کتته اهمیت بیریب کیلگن لیک لری نی بیلدیرگن اردوغان, اوز سوز لری نی, "سیز لر اوچون دروازه لری میز هر زمان آچیق. موجود قیین چیلیک لری میز البته که ییچیله دی. تورکیه نینگ کیله جگی نینگ جوده پارلاق بوله دیگن لیگی گه شاهد بوله سیز لر" شکلیده دوام ایتتیردی.


text:
ایچَریده بیر عیدّه چالیشیر منیمله رهبر آراسینی بیر-بیرنه وورسونل
ایچَریده بیر عیدّه چالیشیر منیمله رهبر آراسینی بیر-بیرنه وورسونلار
نیظام مصلحتینین تشخیص مجمعی رئیسی دئدی: من کند اوشاغیندان آرتیق بیر شئی دئییلم و آبروم نیظامدان گلیب. البته منیم یولوم او بیریلریندن آیریدیر چونکی من رهبرله ایشلهمهلییم. ایچَریده بیر عیدّه ایستیر منیمله رهبر آراسینی بیر-بیرینه وورسون آما رهبرله من بیر-بیریمیزله راحات دانیشیریق و یولدا بودور.
مهرین وئردیگی خبره گؤره، آیت الله هاشمی رفسنجانی یکشنبه آخشام ژورنالیستلر و وبلاگ یازانلارلا گؤروشده، بو سوآلین جوابیندا کی اؤلکهنین ایندی سیزه احتیاجی وار و دولت گمیسینی اله آلمالیسیز، دئدی: اؤلکهنین بویون احتیاج اولدوغو اَن موهیم زاد اورک بیرلیگیدیر. مندن داها یاخشی، داها عالیم و داها انرژیلی اینسانلارین وارلیغینا اعتیقادیم وار و فیکر ائلهسهیدیم کی مندن سووای آیریسی یوخدور گلردیم.
ایچَریده بیر عیدّه ایستیر منیمله رهبرین آراسینی بیر-بیرنه وورسونلار.
او آرتیردی: من کند اوشاغیندان آرتیق بیر شئی دئییلم و آبروم نیظامدان گلیب. البته منیم یولوم او بیریلریندن آیریدیر چونکی من رهبرله ایشلهمهلییم. ایچریده بیر عیدّه ایستیر منیمله رهبر آراسینی بیر-بیرینه وورسون آما رهبرله من بیر-بیریمیزله راحات دانیشیریق و یولدا بودور.
رهبر دئدیلر مجلیسین یوزده آلتمیشیدا منیمله موخالیف اولسالار اؤلکهنی خطر تهدید ائلهمیر.
او آرتیردی: بویون اورک بیرلیگی دوشمن قاباغیندا اَن گوجلو قالخاندیر. بو تکجه منیم سؤزوم دئییل بلکه رهبرینده سؤزو بودور. یادیمدادی مجلیس اینتیخاباتیندان اوّل موعظم رهبرلیک مقامیایله گؤروشوم واریدی و غربلیلرین اتومی بحث، تروریزم، اینسان حقلری و ایرانین دوزلتدیگی راکئتلر بارهسینده دانیشدیق و حل یولو آختاریردیم. اونلار بویوردولار: اؤلکهده اورک بیرلیگی اولسا، بو اَن یاخشی دیفاع ساییلیر.
آیت الله هاشمی رفسنجانی دئدی: من دئدیم: بویون کی بو اورک بیرلیگی یوخدور و رهبر دئدیلر: مجلیسین یوزده آلتمیشینین منیمله موخالیف اولماسینا موطمئین اولسام، یئنهده اؤلکهنی خطر تهدید ائلهمیر. هاشمی دئدی: البته کامیل اورک بیرلیگی هئچ اؤلکهده یوخدور آما اینقیلابین اوّللرینده مونافیقلر، تروریستلرین اولماغی ایله بئله، بیزی 8 ایل موقدس دیفاع ایللرینده غالیب ائدن، بو اورک بیرلیگیمیز اولدو.
ایمام، اساسی قانونی یازماغی، پاریسده اولان زماندان باشلادی
نیظام مصلحتینین تشخیص مجمعی رئیسی خاورمیانه و قونشو اؤلکهلرین وضعیّتینه ایشاره ائدیب دئدی: افغانستان شوروینین مغلوب اولماسی ایله بیر زماندا اینقیلابینی بیزله باشلادی آما اورک بیرلیگینین اولماماسی باعیث اولدو هلهده خیابانلاردا قان تؤکولسون. آما بیزیم اینقیلابیمیز اوّل بیر گوندن جماعتین اورک بیلیگی و رأییایله ایدی. ایمام (ره) اینتیخاباتا تلهسردیلر. یادیمدادیر الجزایرلیلر پیام وئردیلر بیز 20 ایلدن سونرا اساسی قانون یازدیق آما ایمام اساسی قانونی یازماغی پاریسده اولاندان باشلامیشدی.
بینظیر بوتونون طالبان بارهسینده هاشمییه وئردیگی جواب
آیت الله هاشمی رفسنجانی مصر و لیبی اینقیلابینا ایشاره ائدیب دئدی: موتأسیفانه مصر و لیبی کیمی تازا اینقیلابلارین چردگینه سلفیلر و طالیبان نفوذ ائدیب و عجیب غریب جریانلار شکل تاپماقدادیر. اؤز ایشلرینهده او قدر ایطمینانلاری وار کی اؤزلرینی پارتلاتماغا بئله حاضیردیلر. یادیمدادیر خانیم بینظیر بوتویا دئدیم: سیز کی بو قدر آچیق دوشونجهلی آدامسیز نیه طالیبانی تربیت وئریرسیز. جواب وئردی: دولتین الینده دئییل و مالّالار بو ایشی گؤرورلر. من اؤزوم آروادام و آروادلار علئیهینه اولان شوعارلاری قبول ائتمیرم.
آیت الله هاشمی رفسنجانی وحدت هفتهسینه ایشاره ائلهمکله دئدی: بیر گونلر پیغمبرین (ص) ویلادت گونو قیرمیزی پالتارلا حضرت معصومهنین (س) حرمینه داخیل اولوب ایسلام و پیغمبر دوشمنلریندن اینتیقام آلماق ایدعالاری اولوردو آما برائت هفتهسی وحدت هفتهسینه چئوریلدی و بو هفتهنین ایبتیکاری آیتالله منتظری طرفیندن ایدی. بیزیم نیظامین سیاستیده وحدتدیر آما ایفراطی جریانلارا موبتلا اولموشوق.
نیظام مصلحتی تشخیص مجمعین عضوی مسئوللار آراسیندا اولان ایختیلافا ایشاره ائدیب دئدی: منیم و خاتمی دورانیندا دا ایختیلاف واریدی آما بویون بیر-بیرلرینی پارچالاییرلار.