text:
هذا اذا رضی المرتهن بالبیع و اجازه
هذا اذا رضی المرتهن بالبیع و اجازه
بو سؤزلر گیروو گؤتورنین بئیعه راضیلیغی و ایجازهسی اولان وضعیّتده ایدی. آما گیروو گؤتورن گیرووداكی حاقّینی ساقیط ائدیرسه، گؤرهسن بو ساقیط ائتمك كاشیفدیر یوخسا ناقیل؟ بو مسألهنین سؤزو، طلبینی آلماسی و یا آلاجاق بورجو باغیشلاماغین آییرما بحثینده گلهجك.
سونرا، آیدین مسألهدیر كی ایجازه وئرندن سونرا ردّ ائتمگین فایداسی اولمایاجاق. آما گؤرهسن ردّدن سونرا ایجازهنین فایداسی وار یا یوخ؟ ایكی طرفی وار. چونكی اؤز حاقّیندان الینین اوزولمهدیگی معناسیندادیر . سونرا ائلیه بیلر اؤز حاقّینی ساقیط ائلهسین. بورداكی ردّ، فضولی عقددهكی كیمی دئییل چونكی فضولیده ایجازه وئرن شخص عقدین ایكی طرفیندن بیری ساییلیر. یئرینده قئید اولدو؛ عقدین هر طرفی ردّ ائدیرسه او بیری طرفین اینشاسی باطیل اولار. آما بوردا اونون عكسینه گیروو گؤتورن، عئینده حاقّی اولان اؤزگه و اجنبی بیریسیدیر. تأثیرلی ایجاب، مالیك و گیروو قویانین ایجازهسیله گئرچكلشر. نتیجهده اونلارین هر بیرینین راضیلیغی ایجابین اساس دئتاللاریدیر. اوّللر قئید اولدوغو كیمی فضولی عقدده مالیكین ردّ ائتمهسی عقدی باطیل ائلهدیگی كیمی گیروو گؤتورنین ردّ ائتمهسیده اونا تایدیر. فیقه قایدالاری اساسیندا دا بو آیدیندیر. سونرا، بئیعدن سونرا رهنی فك ائتمك، گیروو گؤتورنین حاقّینی ساقیط ائتمك معناسیندا اولماسی آیدیندیر. علامهنین التذكره كیتابیندا تصریح ائتدیگی كیمی. بو نظر علامهنین اوغلو فخرالاسلامدان و شهید اوّلین حواشی كیتابینداندا نقل اولوب. بو معنا محقق و شهید ثانیدنده ظاهیر اولور.
علامهنین القوائد كیتابیندا ایحتیمال وئردیگی كیمی اولا بیلر عقد، فك ائتمكله لزوم تاپماسین. بلكه حتّا موطلق ساقیط ائتمكده عقدی لازیم ائتمز ایستر بو ساقیط ائتمك: گیروو حاقّینی ساقیط ائتمكله، ایستر طلبینی ایستهمكدن واز كئچمكله و ایستر رهنین فكّی ایله اولسون. چونكی گیروو قویان گیروو گؤتورنین حاقّی اولان بیر شئیده تصرّوف ائدیب. و اوندان سونرا بو حاقّین ساقیط اولماسی، عقدین صحیحلیگینده تأثیری یوخدور. فك ائتمكله ایجازه وئرمگین فرقی بوردادیر: گیروو گؤتورنین رهینهدهكی حاقّی بونو طلب ائلیر كی ایمضاسی، اونون حاقّی اولان زامان حیاتا كئچیریلن بئیع اوچون صحیح اولسون. هرچند ایجازه، حاقّینین ساقیط اولماسینی لازیم گتیرردی و بئیعین لازیملیگی ایله حاقّی ساقیط اولاردی. (ایجازه و فك هر ایكیسیده حاقّین ساقیط اولماسینا سبب اولار آما ایجازهنین لیسانی وار كی دئییر منه عایید اولان حاقّدان واز كئچدیم آما فك بئله دئییل.)
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


c: text/html

text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی سیياهی، قئيد اوْلونان صحیفهيه (و يا قئيد اوْلونان کاتئقوْرياداکی صحیفهلره) داخیلی کئچید وئرن صحیفهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین سیياهیسیدیر. ایزلهمه سیياهینیزداکی صحیفهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
۱۸ ژانویه ۲۰۱۸
- (فرق | گئچمیش) . . باتی سولاوسی؛ ۰۲:۵۴ . . (+۲۶) . . OktaRama2010 (دانیشیق | چالیشمالار) (اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک، موبایل وبی ایله دَییشیک)
- (فرق | گئچمیش) . . قوزئی کالیمانتان؛ ۰۱:۵۲ . . (+۲۹) . . OktaRama2010 (دانیشیق | چالیشمالار) (اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک، موبایل وبی ایله دَییشیک)
- (فرق | گئچمیش) . . آچه؛ ۰۱:۴۶ . . (+۲۴) . . OktaRama2010 (دانیشیق | چالیشمالار) (اِتیکِتلر: موبایل ایله دَییشیک، موبایل وبی ایله دَییشیک)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
اینانما کی منه سنین گیبی سئوگیلی یا سنه منیم کیمی سئون تاپیلاجاق !!! هئچ اینانما
سئون نه قدر سئورسه . سئویلن او قدر ناشوکوردی ! بیر گون سنین عشقین ده اوله جاغام !
سببی ده سن اولاجاقسان ! گونلر سونرا خبرینی بیر دوستومدان آلاجاقسان ! شاید اوزوله جکسن !
بلکه ده سئوینه جکسن ! نه بیلیم ؟؟ سن نه دوشونورسن دوشون اونو دوشون کی اولنده بئله
« سنی سئویرم » دیه جاغام !!!
سن اولان یئرده گوزلریمینن اولدوزلارا باخا بیلمه رم …
گوزومده یاش وارسا سببی سن سن ٬ ئورگیمده آغری وارسا اونون دا سببی سن سن ٬ قوی بوجور
دییم کی سنی سئومگیمین ده سببی سن سن …
سنه هر زادیمی وئره بیلمه رم !!!
.
.
.
.
چون سن هر زادیم سان ٬ وارلیقیم سان ٬ جانیمسان …
سون سوزلوقا چاتمیشدیم ٬ سنسیزلیه آلیشمیشدیم ٬ اینان کی هر شیی اونودموشدوم ٬ بیرده
باخدیم گوردوم قلبیم ده سن !! اونا قوجوم چاتمادی …
سن اومودوم ٬ ایمتینا ائده بیلمییه جک عشقیم ٬ دونه نیم ٬ بوگونوم ٬ صاباحیم سان …
آمما ان اونملی سی جانیم « سئوگیلیم سن »
سئوگی اوجا داغلارداکی گوللره بنزر ٬ اونی دئرمک اولماز اونی بویوت مک لازیم …
گئجه سنی منه خاطیرلادیر ٬ اولدوز گئجه می آیدینلادیر ( ایشیق الییر ) ٬ بول کی گئجه اولدوزسوز و
من ده سنسیز یاشایا بولمم !!!
گوزلرین دولسا بیر گون بول کی من سنه فیکیرلشیرم ٬ قلبین یانسا بیر گون بول کی من آغلاییرام ٬
بیر گون ئورگدن آغلاماق گلسه سنه بول کی من داحا یاشامیرام !!!
اگر بیر اوجا یئردن دوشسم و منیم توتانیم سن اولسان . قورخورام آمما نه اولماق دان بلکه سنی
اینجیتماق دان …
آغاجلارا یازدیم آدیوی ٬ یاندیردیلار … بولودلارا یازدیم ٬ یاغیش اولوب آخدیلار … بو دفعه اوز قلبیمه
یازیرام ٬ چون فقط اولوم آدیوی قلبیم دن سیله بولر …
Filed under: تورکی اس ام اس و موبایل Türkcə sms və mobil zəngi | Tagged: آذری sms لر,تورکی اس ام اس,تورکی اسمس,تورکجه اس ام اس لر |


text:
دئکابرین ۱۵-ده سحر ساعت ۰۵.۰۰ رادهلرینده خزر دنیزینده ۴۱ مئتر/ثانییه سرعتی ایله اَسَن گوجلو کولَک «آزنئفت» ایستحصالات بیرلییینین نریمانوو نریمانوو آدینا نئفت-گاز چیخارما ایدارهسینین ۳ سایلی نئفت ییغیم منطقهسینین ساغ و سول حیسهسینده یئرلشهن ائستاکادانین اوزونلوغو تقریباً ۱۵۰ مئتر اولان حیسهسینی دنیزه اوچوروب. ائستاکادانین همین حیسهسی اؤزو ایله بیرلیکده اونا بیتیشیک اولان مئیدانچانی و اوزریندهکی یاشاییش بودکاسینی دا اوچوروب. بونون نتیجهسینده ایلکین معلوماتا گؤره، آذربایجان رئسپوبلیکاسی دؤولت نئفت شیرکتینین ۱۰ نفر ایشچیسی ایتکین دوشوب.
آخار . آذ خبر وئریر کی، وضعیت بارهده معلومات درحال آذربایجان رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتینه معروضه ائدیلیب. دؤولت باشچیسی تعجیلی اولاراق ایتکین دوشموش نئفتچیلرین آختاریشی ایله باغلی بوتون مووافیق قوروملارین رهبرلرینه گؤستریش وئریب.
حاضیردا آذربایجان رئسپوبلیکاسی فؤوق العاده حاللار ناظیرلیینین هئلیکوپتئر و گمیلری، آذربایجان رئسپوبلیکاسی دؤولت نئفت شیرکتینین امکداشلاری، «آذربایجان خزر دنیز گمیچیلیگی» نین گمیلری ایتکین دوشموش نئفتچیلرین آختاریشی ایله باغلی اوپئراتیو خیلاص ائتمه ایشلرینی حیاتا کئچیریرلر. بو ساعتا کیمی ۱ نفرین جسدی تاپیلیب.
ایتکین دوشموش شخصلرین آختاریشی ایله باغلی تدبیرلر داوام ائتدیریلیر. وضعیتله باغلی معلوماتلار موتَمادی اولاراق دؤولتیمیزین باشچیسینا معروضه ائدیلیر.


text:
تورکییه حاکمیتی ۱۰ ایلدهن چوخ مدت عرضینده روسییالی دیپلوماتلارین محافظهسینی «زاسلون» خصوصی تعییناتلی بؤلمهسینین (خاریجی کشفیات خیدمتینین ۷-جی ایدارهسی – رئد.) تشکیل ائتمهسینه ایزن وئرمهییب.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری «روسبالت» آگئنتلیینه آچیقلاماسیندا بؤلمهنین آدینی چکیلمهسینی ایستهمهیهن امکداشلاریندان بیری سؤیلهییب. او، حاضیردا رسمی آنکارانین «زاسلون» خصوصی تعییناتلی لارینین تورکییهیه گئری گؤندریلمهسی بارهده مثلاً یئنیدن گوندهمه گتیردیینی بیلدیریب:
«بئله سیتواسییالاردا سفیرین آرخاسیندا و زالدا بیزیم بؤلمهنین آداملاری اولمالی ایدیلر. اوستهلیک، کارلوو زیرئهلی ماشیندا «زاسلون»اون دؤیوشچولری ایله بیرگه حرکت ائتمهلی ایدی. کارلووون بئله بیر مدافعهسی یوخ ایدی و بو دا بیزیم گوناهیمیز دئییل. بیزیم تورکییهدهکی سفیرلرین حیاتینا تهدید ۱۰ ایل بوندان اول باشلاییب. او زامان شیمالی قافقازدان چوخلو سایدا دؤیوشچولر تورکییهیه گلیردی. اونلاردان بیزه قارشی کونکرئت تهدیدلر وار ایدی. سونرادان بو سیرایا موختلیف تئررور و ائکسترئمیست تشکیلاتلار دا علاوه ائدیلدی. همین عرفهده دیپلوماتلاری «زاسلون»اون قوروماسی فیکری اورتایا آتیلسا دا، آنکارا بونا ایزن وئرمهدی. «زاسلون» دؤیوشچولری بؤیوک سیلاح آرسئنالی ایله تورکییهیه گلهجکدیلر. بونون ایچریسینده زیرئهلی آوتوموبیل لردن موختلیف آپاراتلارا قدر هر شئی اولاجاقدی. تورکییه اؤز اراضیسینده روسییادان اولان سیلاحلی اینسانلارین مؤوجودلوغونو ایستهمیردی. بورادا صحبت او قدر ده چوخ اولمایان دؤیوشچودن گئدیردی. کارلووون اؤلوموندن سونرا تورکلر اؤزلری بو مثلاًی گوندهمه گتیریبلر. بیزیم دؤیوشچولر او قدر ده چوخ اؤلکهده یوخدور. اونلار داها چوخ عیراق، سورییا، افقانیستان، لیوییا، یمن و دیگر اؤلکهلرده فعالیت گؤستریرلر».


text:
یولپرسین وئردیگی بیلگیلره گؤره، گئنل قورولدا مجلیسه خیطاپ ائدن قاضیپور، “کابینهده تورک باخانلارین ساییسی آرتمالیدیر. اگر بؤیله اولمازسا روحانی حوکومتی، تورکلرین یاشادیغی یئرلردن وکیل اولان ۱۱۰ (تورک اصیللی) میللت وکیلیندن گووناویو اوچون ائوئت اویو بکلهمهسین.” دئدی.
قاضیپور، “ایران نوفوسونون یاخلاشیق یوزده ۵۰’سی تورکچه قونوشماقدادیر. مجلیسه اؤنریلهجک یئنی ائییتیم باخانی، آنایاسانین ۱۵٫جی و ۱۹٫ جی ماددهلرینی اویغولاماسی، اوخول و اونیورسیتهلرده تورکچه ائییتیمی گرچکلشدیرمهسی گرکدیگینی بیلمهلیدیر.” ایفادهلرینی قوللاندی.
ایران آنایاساسی’نین ۱۵٫ جی ماددهسینده، “ایران’ین رسمی و اورتاق دیلی فارسچا’دیر. رسمی یازیشمالار و درس کیتاپلاری بو دیلله یازیلیر. فقط باسین و کوتله ایلهتیشیم آراجلاریندا، اوخوللاردا یئرل و عشیرت دیللری ایله او دیللره عایید ادبییاتین فارسچا’نین یانی سیرا اؤیرتیلمهسی سربستتیر.” ایفادهلری بولونور. ۱۹٫ جو مادده، میللتین بوتون فردلرینین، هانسی قؤوم و قبیلهدن اولورسا اولسون ائشیت حاقلاردان یارارلاناجاغینا رنگ، عیرق، دیل و بنزرلرینین آیریمجیلیق سببی اولامایاجاغینی ایچریر.
ایران مجلیسی’نده ۲۹۰ میللت وکیلی بولونور. روحانی’نین اؤنوموزدهکی آی یئنی کابینهسینی آچیقلاماسی بکلهنیر.
آیریجا اونوتولمامالیدیر کی تورکلرین یاشادیغی بؤلگهلرین میللت وکیللری فراکسیونونون دیگر تمثیلجیلری اولان زهرا ساعی، محمدحسین فرهنگی، روح الله حضرتپور، ضیااله اعزازی ده خبر آژانسلارییلا یاپدیغی سؤیلهشیلرینده (مصاحبه) جومهور باشقانی روحانینی یئنی قوراجاغی ۱۲.جی کابینه ایچینده داها چوخ تورک مودورلره یئر وئرمه سی قونوسوندا اویاردیلار.


text:
أقول: ولعله لنكتة بیان أن مطلب الشیخین لیس وجوب ذكر الوصف فی العقد
من [شیخ انصاری] دئییرم: علامهنین بیان ائتمك ایستهدیگی مقام بودور كی اونلار (ایكی شیخ) وصفین، عقدده قید ائتمهسینی لازیم بیلمیرلر. بونا گؤره علامه «القواعد» كبتابیندا امتحانلا خراب اولان شئیلرده بئله دئییب: «صحیحلیك شرطینی شرط ائتمك جایزدیر».
[شیخ انصاری دئییر:] لاكن انصاف بودور كی: «المقنعه»، «النهایه» و آیری كتابلارین عبارتینین ظاهری، عقدده صحیحلیك شرطینی قید ائتمك، معتبر بیلیر. (لازم بیلیر.) «المقنعه» نین عبارتینین اوّلیندن آخرینه قدر دوشنمكله بیلیندیگی كیمی.
بورداكی «النهایه»نین عبارتیده عیناً «المقنعه»نین عبارتیدیر. ملاحظه ائده بیلرسن.
گؤردویون كیمی [بو نئچه نفرین] هامیسینین [سؤزونون] ظاهری، امتحانلا خراب اولمایانلاردا، امتحان ائتمگین معتبر اولماسیدیر. حلّینین سؤزونده قید اولدوغو كیمی. (او دئییردی: «حتماً امتحان ائتمك لازمدیر».) نتیجهده صیفتلری صدالاماق كفایت ائلهمز هله قالسین كه ساغلاملیق اصالتی ایله اوندان مستغنی اولونسون.
بو عالملرین اوّللر قید اولان عبارتلرینین ظاهرینده، امتحانلا خراب اولان شئیلرده، صفتین و یا عیبدن ساغلاملیغین شرطینی، قید ائتمگی شرط بیلمكلری، بو مطلبه دلالت ائدیر. هرچند علامه «المختلف» كتابیندا اونون عكسینی قاندی. (علامه دئییردی: لازم دئییل بلكه جایزدیر.) لاكن بیز مقدّم ائتدیك و عبارتلرینین ظاهرینین لازملیگه دلالت ائتدیگینی دئدیك. نتیجهده بو عالیملرین سؤزو، داد و قوخو خصوصیّتلری وصفله منضبط اولمایان موردلره اویغون گلر. (قیمتلری داد و قوخولارینا گؤره دَییشن شئیلردن اولسون و یالنیز ساغلاملیق علامتی ساییلماسین.)
أقول: ولعله لنكتة بیان أن مطلب الشیخین لیس وجوب ذكر الوصف فی العقد عبر فی القواعد فیما یفسده الاختبار بقوله: " جاز بشرط الصحة " ، لكن الإنصاف أن
الظاهر من عبارتی المقنعة والنهایة
ونحوهما هو اعتبار ذكر الصحة فی العقد، كما یظهر بالتدبر فی عبارة المقنعة من أولها إلى آخرها ، وعبارة النهایة - هنا - هی عبارة المقنعة بعینها، فلاحظ .
وظاهر الكل - كما ترى - اعتبار خصوص الاختبار فیما لا یفسده،
كما تقدم من الحلی .
فلا یكفی ذكر الأوصاف، فضلا عن الاستغناء عنها بأصالة السلامة.
ویدل علیه: أن هؤلاء اشترطوا فی ظاهر عبائرهم المتقدمة اشتراط الوصف أو السلامة من العیوب فیما یفسده الاختبار، وإن فهم فی المختلف خلاف ذلك.
لكن قدمنا ما فیه.
فینبغی أن یكون
كلامهم فی الامور التی لا تنضبط خصوصیة طعمها وریحها بالوصف.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
تورکیه نین تانینمیش صنعتچی سی, "تهمینه و زائوُر" فیلمینده یاراتدیغی "تهمینه" اوُبرازی ایله تانینان مئرال کوُنرات و رئجیسسوُر اؤنَر کیلیچ, آکتییور اَمره قیزیل ایرماق و دیگرلری سومقاییتدا قوناق اولوب.
آخار.آذ خبرله.کام-آ گؤره ایستینادَن خبر وئریرکی, سومقاییت شَهر مدنییت و توریزم ایداره سی و "بیلیک" تدریس مرکزی نین بیرگه تشکیل ائتدیگی سَفَر چَرچیوه سینده خانیم صنعتچی و یارادیجی هیئت یئنی تیکیله ن مَدنییت مؤسیسه لری ایله یاخیندان تانیش اولوب, شَهَریمیزده سون بیر ایلده آپاریلان آبادلیق, تیکینتی و قوروجولوق ایشلری حاققیندا معلوماتلاندیریب.
قوناقلار همچینین سومقاییت دؤلت درام تییاتریندا اولوبلار. تییاتردا یارادیلمیش شراییطله یاخیندان تانیش اولان صنعتکارلار صحنه ده تاماشاچیلار قارشیسیندا چیخیش ائدیبلر.
"بئله بیر تییاتر صحنه سینده ممنونییتله چیخیش ائتمک ایستردیک" دئیه ن صنعتکارلار بو سَفَرین مَدنی علاقه لرین اینکیشافیندا موهوم روُل اوینایا بیله جه یینی دیله گتیریبلر. تانینمیش آکتیریسا مئرال کوُنرات چیخیش ائده رک, سومقاییتدا ایلک دفعه اولدوغونو و گؤردویو منظره لرین اوندا خوش تاَثرات یاراتدیغینی بیلدیریب.


text:
موراوا چایی
موراوا چایی (اینگیلیسجه: Morava (river)، (فارسجا: موراوا)، (آلمانجا:March (Fluss))، (ایتالیاجا:Morava (Moravie))، (عربجه:مورافا)، (آنادوْلو تۆرکجهسیجه:Morava Nehri)، (روسجا:MopaBa (BepxHий пpиTok ДyHaя))) چک جومهوریتی اؤلکهسینده یئرلشن بیر چای. اۇزونلوغو۳۵۴ کیلومتر دیر. بۇ گۆن موراوا چاییندان ثانییهده ۱۲۰ متر مکعب سۇ آخیر. و دانوبنا تؤکولور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده موراوا چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Morava (river)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
کاشغرلی محمود
کاشغرلی حسین اوْغلو محمود ـ بؤیوک تورک عالیمی و دیوان لغات الترک و جواهر النحو کیتابلارینین مؤلفیدیر.
ایچیندهکیلر
یاشامی[دَییشدیر]
کاشغرلی محمود قاراخانلیلار ایمپئراطورلوغو دؤورونده، - دوغو تورکیستاندا، اون بیرینجی عصرین بیرینجی یاریسیندا دونیایا گلمیش، تورک دونیاسینین تمل اثرلریندن اوْلان "ددیوان لغات الترک"و - موختلیف تورک لهجهلری حاقیندا ائنسکلوپئدیک بیلیکلر توپلوسو اولان تورکجه-عربجه لوغتینی - ۱۰۷۰-نجی ایلده باشلاییب، ۱۰۷۶-۱۰۷۷-نجی ایللر آراسیندا بیتیرمیشدیر. "دیوان" ایکیدیللی، عئینی زاماندا ایضاحلی لوغتدیر، تخمینن ۹٬۰۰۰سؤزدن و اونلارین ایضاحیندان عیبارتدیر. گتیردیگی سؤزلری ایضاح ائتمک اوچون مؤلیف آتالار سؤزو و مثللردن، داستانلاردان، شئعر و ماهنیلاردان اؤرنکلر گتیریر. بئلهلیکله، "دیوان" تورک سؤزلرینین عربجه معناسینی وئرن لوغت اولماقدان باشقا قدیم تورک ادبیاتینین و او سیرادان قدیم تورک شعرینین اؤرنکلرینی بیزه چاتدیران نادیر مأخذدیر. اثرده آدی چکیلن تورکدیللی شئعرلرین مؤلیفی جوجو اورتاق تورک ادبیاتینین بیزه آدی بللی اوْلان ایلک شاعیریدیر. باشقا تورک لهجهلرییله بیر سیرادا محمود کاشغرلی بیزه اوغوز دیلینده یارانان ایلک شئعر نومونهلرینی ده چاتدیرمیشدیر. تاریخده تورک دیلینین ایلک تعصوبکئشلریندن اوْلان بؤیوک عالیم اثرینین اساس غایهسینی آچیقلایارکن بونو خوصوصیله قئید ائدیر کی، "ان آچیق و دوغرو دیل، آنجاق بیر دیل بیلیب، فارسلارلا قاریشمایان و یابانچی اؤلکهلره گئدیب-گلمهیهنلرین دیلیدیر". اورخون یازیلاریندان و دده قورقود سؤیلمهلریندن سوْنراکی تورک شئعرینین اینکیشاف مرحلهسینی عکس ائتدیرن نومونهلر - کاشغرلینین توپلادیغی شئعرلر -تورک پوئزییاسینین هئجا و قافیه سیستئمینه اویغون گلن قوشما، گرایلی و بایاتی کیمی بیچیملردهدیر. بو جهتدن شئعر تاریخیمیزی کاشغرلینین گتیردیگی نومونهلرسیز تصوور ائتمک اولماز.
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
کاشغرلی محمود، تورک لهجهلرینین لوغتی، دیوان لغات الترکو ۲۰ ایل مودتله ییغدیغی ماتئریاللار ایله ۲ ایل عرضینده قلمه وئرمیشدی. عالیم، مین ایل اول بوتون تورک دیارینی گزیب و تورک خالقلاری آراسیندا یاشایاراق تورک دیلی، تاریخی، جوغرافییاسی، فولکلورو و میفولوژیسیله باغلی آبیدوی بیلیک خزینهسینی بیزلره ارمغان ائتمیشدیر. کاشغرلی، خاقانی، اویغور، اوغوز، قیپچاق، تورکمن، قیرغیز، چیغیل، یاغما، آرقو و دیگر تورک سوْیلو خالقلاری تورک آدی آلتیندا جمعلشدیرن بیر تورکولوقدور. تورکلرین یاشادیقلاری اؤلکهلری، شهرلری، قصبهلری، کندلری تانیش ائدن، تفرروعاتلی معلومات چاتدیران قیمتلی اثری خریطه ایله ده تورک جوغرافییاشوناسی آدینا لاییق گؤرولموشدور. محمود کاشغری "تورکلرین بؤلگهلرینی، کندلرینی و چؤللرینی قاریش-قاریش گزمیشدیر. اوزون ایللر او، تورک، اوغوز، قیرغیز شهرلرینی، کندلرینی، دۆشرگهلرینی دولاشاراق اونلارین لوغتینی یازمیشدیر". نتیجهده م.کاشغری خزرین شرق ساحیللریندن باشلامیش لوبنور گؤلو مئریدیانینا و ایلی چایی ائنلیگیندن کاشغرین جنوب سرحدلرینه قدر اوْلان گئنیش اراضینی اؤیرنمیش، اوْرتا و مرکزی آسیانین بیر حیصهسینین ایلک رایونلاشدیریلماسینی آپارمیش و تورک خالقلاری و آبیدهلرینین مسکونلاشما سرحدلرینی و یئرلرینی بؤیوک دقیقلیکله موعین ائتمیشدیر. اونون مشهور "دیوان لغات الترک" (۱۰۷۲-۱۰۷۴) اثرینده تورک قبیلهلری، چوخلو داغ، چای، گؤل، اؤلکه و دؤولتلر حاقیندا گئنیش معلوماتلار توپلانمیشدیر. تیان-شان و یئددیگؤللوک، ایسسیک-کول گؤلو، بالاساغون داغلاری (قیرغیزیستاندا)، آلتای وادیسی و ایلی چایی و س. ان موفصل شکیلده سجییهلندیریلمیشدیر. او، نارینین یوخاری حؤوزهسینده اوْلموش، چاتیرگؤل و سیزیچ (سونگؤل) گؤلونو قئیده آلمیشدیر. "دیوان"ین سوْنونا علاوه اولونموش خریطه محمود کاشغری دؤورونده تورکدیللی خالقلارین یاشادیغی اراضیلرین تصویرینی وئرن ایلک خریطهدیر. او، بیر سیرا پارالئل فوْرمادا دۆزولموش غربی تیان-شان داغ سیستئمینی اؤز خریطهسینده داها دۆزگون عکس ائتدیرمیشدیر. کاشغری مانقیشلاق (مانقیستان) یاریمآداسی ایله ده تانیش ایدی – بۇ یاریمآدایا ایلک دفعه محض اونون خریطهسینده راست گلینیر.[۱]
اثرلری[دَییشدیر]
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ [ويکي پئديا]


text:
بینالی ییلدیریم، آلکسیس چیپراس ایله مطبوعات توپلانتیسی ائتدی
مطبوعات کونفرانسیندا، فتح الله چی ترور تشکیلاتی پارالل دولت قورولماسی (فتو / پ.د.ی)'نین 15 ژوئیهده خائین کودتا گیریشیمی سونراسی یونانیستانا قاچان کودتاچیلارین گئری ائدیلممهسی ده گوندمه گلدی
تورکیه باش ناظیر بینالی ییلدیریم، یونانیستاندا همکاری آلکسیس چیپراس ایله گؤروشدو.
گؤروشمهنین آردیندان تشکیل ائدیلن اورتاق مطبوعات کونفرانسیندا، فتح اللهچی ترور تشکیلاتی پارالل دولت قورولماسی (فتو / پ.د.ی)'نین 15 ژوئیهده خائین کودتا گیریشیمی سونراسی یونانیستانا قاچان کودتاچیلارین گئری ائدیلممهسی ده گوندمه گلدی.
باش ناظیر ییلدیریم موضوع ایله باغلی اولاراق،
"ایستییریک کی کودتاچیلارین یونانیستان ایله تورکیه آراسینداکی علاقهلره ضربه وورماسین" دئیه دانیشدی.
یونانیستان باش ناظیری چیپراس ایسه،
"محکمه قرارینا حؤرمت گؤسترملیگیک" دئیه بیلدیرمیشدیر.
باش ناظیر ییلدیریم آیریجا، قیبریس موضوعسونون تورکیه و یونانیستان اوچون حلّ ائدیلمهسی لازیم اولان بیر مسئله اولدوغونو ایفاده ائدهرک،
"حلّین عدالتلی اولماسی لازیم، عدالتلی یؤنئتیشیمین تامین ائتمهسی لازیم. آدادا یاشایان تورک جمعیتینین، روم جمعیتینین گلهجکدکی امنیتینی ده تأمینات آلتینا آلاجاق بیر حلّ گتیریلمهسی لازیم." دئدی.
آلکسیس چیپراس دا، قیبریسداکی حلّ پروسهسینه یؤنلیک،
قیبریسده عدالتلی و قالیجی حلّ هر زامانکیندان اهمیتلی حالا گلدی. بو موضوع بؤلگه ثابتلیگی موضوعسوندا دا اهمیتلی. بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین قرارلاری چرچیوهسینده بو پروبلمه بیر حلّ تاپیلماسی لازیم اولدوغونو دوشونوروک. "ایفادهلرینی ایستیفاده ائتدی.


text:
فرانسوا-رنه دو شاتوبریان
فرانسوا-رنه دو شاتوبریان (اینگیلیسجه: François-René de Chateaubriand) یازیچی - ۴ سپتامبر ۱۷۶۸ تاریخیندا دۆنیایا گؤز آچیب. ۷۹ ایل عومر ائلهایب و ۴ ژوئیه ۱۸۴۸ میلادی تاریخیندا وفات ائدیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «François-René de Chateaubriand»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوت ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده فرانسوا-رنه دو شاتوبریان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آدام بو یئنی تابوتلارا باخاندا بوغولور. کندیمیزین چوروموش تاختالی تابوتونو ترجیح ائدیرم. آنجاق بیلمیرم او هله دورورمو یوخسا یئرینه آلومنیوم بیر شئی آلیب قویوبلار.
سون دؤنه او تاختالی تابوتلاردان بیریسینی مرهغئی کندینده گؤردوم. ایچینده یاتیب شکیل چکدیردیم.
ی س: شکیل بورج اولسون!
سئوگیده بیر ناماز وار
دستمازی آنجاق
گؤز یاشلاریلا دوغرولار
حسین منزوی
یانی سعیدین یئنی یازیسینی گؤرندن سونرا، منزوینین شعری باشقا جور آنلاملاندی بئینیمده. منزوی حلاجی رابعه عدویهیه ساجاقلاییر. حلاج دئمیشدی
بو گون بیلدیم ادونیس-ین هئچ بیر رسمی سیتهسی یوخدور. بیر آز اوتاندیم. بلکه ادونیس ده گنج یاشلاریندان اینترنیتله اوغراشسایدی - البت او زامان یوخ ایدی - هئچ ادونیس اولمازدی.بیزده ده سلیمان اوغلو
عکس صفحات نخست دو نسخه از چاپهای سنگی یوسف و زلیخا که بدون عبارت " منسوب به" در ایران و بمبئی به طبع رسیده است.
1. چاپ بمبئی
مرثیه شاعیرلرینین ایچینده غملیلیکده زنگانلی اقبالی، مضموندا اردبیللی منزوی، صمیمیتده اردبیللی انور، تصویرده اردبیللی یحیوی، و دیل قوراللاری باخیمیندان
فضولینین مزاری کربلادادیر. بو شکیل اونون مزارینین شکیلیدیر. اما رحمتلیک محقق و فضولی شناس شهید دوکتور محمد مهدی بیاتین او زامان فیس بوک صحیفهسینده یازدیغینا گؤره بو داش او زامان یوخا چیخدی.


text:
وبالجملة، الفاسد شرعا الذی تنزه عنه فعل المسلم هو التملیك
بالجمله: مسلمانا فاسد عملی نیسبت وئرمك كی شرع اونو منع ائدیب، نیّت اولانان حقیقی تملیكیدیر كی شارع اونو تصدیق ائتمهییب. بیل گینن.
بعضی عالملریمیز بو مسألهده غفلت ائدیب راهن و مرتهن آراسینداكی اختلافدا سهو حكم وئریبلر. [راهن، گیروو گؤتورنه دئییب ایستیرم ملكومو ساتام مرتهنده جوابیندا دئییب: ایجازه وئریرم.
نئچه گون سونرا راهن ملكو ساتاندان سونرا مرتهن گلیب كی من اجازهمدن قاییتمیشام و سنین ساتماغین باطیلدیر.] بونلارین اختلافلاریندا بیعین و یا رجوعون هانیسینین اوّل اولماقلاری بارهده بعضی عالملر صحیحلیك اصلینه ال آتماقلا مرتهنین رجوعونون صحیحلیگینه حكم ائدیبلر. بیر حالدا كی رجوع بیعدن سونرا واقع اولموشدوسا، مرتهنین بو عملی لغو و فاسد بیر عمل ساییلیر و تأثیرسیز اولور. (رجوع صحیح اولسایدی سن دئیَن دوزگون ایدی آما هاردان بللی كی رجوع بیعدن اوّل اولوب یا سونرا؟)
بلی، اگر عقلاً حیاتا كئچیریلمهیه قابلیّتی اولا و یا عرفاً حقیقی انشاء حیاتا كئچیریله، هرچند ثمنسیز ساتا و یا مالك اولونامایان شئیی ساتا _مثلاً چاخیر و دونوز_ و یا شرع اونون تلف اولدوغونو حكم ائده _مثلاً سویا باتمیش و یا اوغورلانمیش مال_ و یا معدوم بیر شئی ساتیلا آما سونرالار اونون وار اولما نیّتی ایله _مثلاً وار اولمایان میوه_ یا دا بدلینین تایی و یا قیمتی مالیك اولونان بیر شئی ساتیلا _مثلاً زید، تلف ائلهدیگی شئیی عَمروه ساتا و یا اونونلا مصلاحه ائده بیر تهر كی ملكین اثری بدلینده گئرچكلهشه_
بئله اولورسا اوندا صحیحلیك و فسادلیق اوندا محقق اولار و اونون حصهلریندن بیرینین فاسدلیگینه شرع طرفیندن حكم اولونسا دا صحیحلیك اصالتینه حمل ائدیب اونو صحیح بیلریك. (بونلارین عقلاً و یا عرفاً قابلیّتلری وار، آما وار اولمایان شئیین بیعینین قابلیّتی یوخدور.)
وبالجملة، الفاسد شرعا الذی تنزه عنه فعل المسلم هو التملیك
الحقیقی المقصود الذی لم یمضه الشارع.
فافهم هذا، فإنه قد غفل عنه بعض فی مسألة الاختلاف فی تقدم بیع الراهن على رجوع المرتهن عن إذنه فی البیع وتأخره عنه، حیث تمسك بأصالة صحة الرجوع عن الإذن، لأن الرجوع لو وقع بعد بیع الراهن كان فاسدا، لعدم مصادفته محلا یؤثر فیه.
نعم، لو تحققت قابلیة التأثیر عقلا وتحقق الإنشاء الحقیقی عرفا - ولو فیما إذا باع بلا ثمن، أو باع ما هو غیر مملوك كالخمر والخنزیر وكالتالف شرعا كالغریق والمسروق، أو معدوم قصد تملكه عند وجوده كالثمرة المعدومة، أو قصد تملیك بدله مثلا أو قیمة، كما لو باع ما أتلفه زید على عمرو، أو صالحه إیاه بقصد حصول أثر الملك فی بدله - تحققمورد الصحة والفساد، فإذا حكم بفساد شئ من ذلك ثم شك فی أن العقد الخارجی منه أم من الصحیح، حمل على الصحیح.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
آغلاما
بو دونیانین هم ائنی هم اوزونو،
من گورموشم فلکین هر اوزونو،
گل سؤیله ییم سنه سؤزون دوزونو،
دار گونونده چکیل دارا آغلاما !
باش اوجا اول ، باش اوجا ائت ائلینی ،
وار دولته چوخ باغلاما بئلینی ،
وطن ، ناموس بیرده آنا دیلینی
قورو ساخلا باشقا وارا آغلاما !
بو دونیا کی ، یوخدور اوندا اعتیبار ،
کوپ لرینده الوان- الوان رنگی وار !
بیری آغدیر بیری توتقون بیر تار !
سنین کی ده اولسا قارا آغلاما !
من دئمیره م طالع یازی یازارمیش
انسان اوغلو چوخ یازیلار پوزارمیش
کریم ، دونیا بیر گؤرمه لی بازارمیش !
یولون دوشسه بو بازارا آغلاما !
کریم گل اندام.
اورمو 1373
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər | Tagged: کریم گل اندام,کریم گول اندام,آذربایجان شعر,آذربایجان شعرلری,آغلاما,اشعار ترکی,تورکی شعر,تورکی شعرلر,شعر ترکی |


text:
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری 27.06.1396
تورکیه نینگ مطبوعات خلاصه لری
یینی شفق روزنامه سی» عراقنی بولیشی گه رخصت بیرمه ی میز»
جمهور رئیس ایردوغان، 25- سپتمبرده مستقل لیک رفراندومی اوتکزیب منطقه نی ینگی بیر اوروشگه آلیب بارماقچی بولگن عراق کرد منطقوي باشقرووی رهبری برزانینی جوده قتّيق آگاهلنتیردی. «عراق نینگ بولیشی گه قدم تشله سنگیز، بیز ایسه سیزگه دوام ایتینگ دیب قره ب تورمه ی میز. بو مسأله نی اوزلریگه جوده کوپ مراتبه تأکید له دیک» دیدی. بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ باش کینگشیگه اشتراک ایتیش اوچون نیورکده بولگن ایردوغان، شمالي عراقده گی جریانگه ینگی نهائی قرارنی 22- سپتمبرده گی ملي خوفسیزلیک کینگشیمیزده آلینه دی دیب، ایتدی.
ستار روزنامه سی «رفراندومگه قطعي لیک کورسه تیلسه هابور چیگره ایشیگینی یاپیلب تشله یمیز»
برزانی باشقرووی، برچه آگاهلنتیروولرگه قرهمهسدن « مستقللیک اوچون رفراندوم اوتکزیشگه قطعيلیک کورسه تسه، اربیل اوچون حیاتی بولگن هابور چیگره ایشیگی یاپیله دی. تورکيه، بیر تاماندن حربي مسألهنی کون ترتیبیده توتر ایکن، باشقه تاماندن اربیل باشقرووی نینگ « اقتصادي» جهتدن حیاتی بولگن هابور چیگره ایشیگی بیلن علاقه لی الترناتیف لر تیار وضعیتده، دیر، تورکمنلرگه ینگی سواد یولی آچیش اوچون تورکمن شهری بولگن تل عفرگه قره شلی ضَمَر قیشلاغی اوستیدن ینگی بیر چیگره ایشیگی آچیلیشی کون ترتیبیده، دیر.
صباح روزنامه سی « 2018ده هم اوسیشگه دوام»
باش وزیر اورین باسری محمد شیمشیک، تورکيه 5 فایز برقرار اوسیش رقمیده دوام ایته دی. تورکيه اخراجاتچیلر مجلسی باشچیلیگیده، فوق العاده و مختار ایلچیلر غازی انتیپ جلسه سیگه اشتراک ایتگن شیمشیک، « 2018 اوسیشگه دوام ایتیله دیگن بیر ییل بوله دی. بونینگ بیلن بیرگه لیکده امریکا قوشمه ایالتلری و اروپا مرکز بانکی پولی جهتدن هم کینگه ییشگه دوام ایتیشینی کوریه پمیز» دیب ایتدی.
خبرتورک «تورکيه ده ایلک مراتبه زنبوردارچیلیک کینگشی اوتکزیلدی
جهان زنبوردارچیلر بیرلیگی فدراسیونی تامانیدن 1897 ییلیدن بیری اویوشتیریلیب کیلگن Apimondia خلق ارا زنبوردارچیلیک کنگره سی، 120- ییلیده ایلک مراتبه تورکيه ده عملگه آشیریله دی.
29- سپتمبر- 4 اکتوبر کونلری آره سیده استانبول کنگره مرکزیده اوتکزیلهدیگن تدبیرگه 105 اولکهدن 15 مینگ نفر اشتراک ایتیشی کوتیلماقده. کنگره ده زنبوردارلر و زنبوردارچیلیک بیلن تورلی لوحه لرده کنفراسلر اویوشتیریله دی.
حریت روزنامه سی، « رومدهگیدن ینه ییریک»
هاتای نینگ انتاکیا تومنیده، روم دوریگه عاید هیپودروم و عبادت خانه اورتهگه چیقریلدی.
قوریلیش رومدهگی سیرک ماکسیموس دن ینه ییریک ایکنی تخمین ایتیلماقده. تخمیناً 500 متر مصافهده و 75 متر کینگ لیکدهگی هیپودروم مِیلاددن آلدین 1- عصرده انشا ایتیلگن و 80 مینگ کیشیلیک ایکنی تخمین ایتیلماقده.


text:
ترکیه ده بیر افغان اوز وطنداری تامانیدن پیچاقله نیب اولدیریلدی
اوشبو حادثه ترکیه نینگ استانبول ولایتی بشاقشهیر اولسواللیگیده یوز بیردی
ترکیه نینگ استانبول ولایتی بشاقشهیر اولسواللیگیده 5 قواتلی بیر بنا نینگ 5 نچی قواتیده گی بیر اویده 9 نفر افغان یشه ماقده ایدی.
اوشبو افغان لر اویده گی تشناب دن استفاده ایتیش نوبتی سببلی اوروشه باشله گن.
خودی منه شوو اوروش جریانیده افغان لر دن بیری اوشبو اویده گی باشقه بیر افغان (9 نفر دن بیری نی) نی بوینی دن پیچاقلب تشله گن.
پیچاقلنگن افغان ایسه حادثه محللی نینگ اوزیده گینه جان بیرگن.
اوشبو حادثه تُرک پولیسی تامانیدن تیکشیریلماقده.


text:
ماريو وارگاس يوسا
ترجومه: شهریار گلوانی
یولون کناریندا بویوک بیر قایا. قایانین اوستونده شیشمان قورباغا. دیوید دیقتله نیشان آلدی. خوان “ ویرما” دئدی.
دیوید تعجبله قارداشینا باخیب سیلاحینی اندیردی. خوان “ گولـلهنین سسین ائشیدهر “ دئدی و سوردو.
- دلی اولوبسان. اللی کیلومتر شلالهدهن اوزاقیق.
خوان” اولابیلیر شلاله ده اولماسین. آما مغارالاردا کی وار” دئدی و اکلهدی.
دیوید” یوخ. اما اولسادا حتا، گومان ائتمز بیز اولاق” دئدی.
قورباغا گئن آغزینان هله اوردایدی، نفس چکیردی و توربالانمیش گؤزلرینن بیلدی بیلدی دیویدی وراندازلییردی. دیوید بیرده تعلل له تاپانچانی نیشان توتدی و آتش آچدی!
خوان “ ویراممادین” دئدی.
- یوخ هی ویردیم.
داشین کنارینا گئتدیلر. قورباغا اولان یئری بالاجا گؤی لکه باتیرمیشدی.
- ویراممامیسان!
خوان “ یوخ یوخ هی ویرمیشام!” دئدی.
آتلارا ساری گئتدیلر. اونلارینان آددیم آددیم اسن کولک هله ده اسیردی، آما اطرافدا اولان منظره عوضلشیردی: گون تپه لرین دالیندا باتیردی، داغین اتگینده غریبه بیر کولگه تارلالارین اوستونه سه ره لنمیشدی، اوزاقداکی زیروه له رین اوستونده کومالانمیش بولودلار قایانیل زیل تورپاقی رنگینه دونموشدولر. دیوید آلتینا سالان زیراندازی چیگینلرینه چکیب، سونرا غیرارادی اولاراق سیلاحینداکی بوش گولله نین ئیرین دولدوردی. خوان اوغرونجا دیویدین اللرین سیلاحی دولدوروب قینینا قویاندا ایزلیییردی. اونادا ائله گه لدی کی دیویدین بارماقلارینا بئینی فرمان وئرمیر.
دیوید” ادامه وئره ک؟ “ سوردو.
خوان باشین قبول نیشانه سینه آشاغی ایدی.
اؤنلرینده کی یول باشی یوکوش دار بیر یولیدی. حیوانلار چتینلیکله کئچن گونلرین یاغیشیندان هله یاش اولان داشلارین اوستوندن زووه زووه اؤزلرین یوخاری چکیردیلر. قارداشلار لال کار یوللارینا دوام ائدیردیلر.آغیز بورونلاریندان ملایم بخار چیخیب ، اوزلرینه ده ییب و سونرا محو اؤلوردی. داها هاوا قارانلیق اولموشدی. آنجاق اوزاقدان گئجه قوشو کیمی گئنیش بؤلوش سه ره لنمیش و خلق آراسیندا گؤزلر تپه سینه آدلانان تپه و ماغارالاری ، سئچه بیلدیلر...
خوان” ایستیرسن گؤز دوله ندیرک بلکه بورالاردا اولدو؟” دئدی و سوروشدو.
- زحمتینه ده یمز. امینم شلاله ده ن ترپنمییب. یاخشی بیلیر کی گؤرونه بیلر.همیشه یولدان گئچن اولور.
خوان “ اؤزون بیلرسن. نئجه کئفیندی” دئدی و بیر آز سورادان “ بلکه ائله بئله یالان دئییب” سوروشدو.
- کیم؟
- او کی بیزه دئدی اؤنو گؤروب.
- لئوندریا؟ یوخ جانیم. اوندا منه یالان دئمه یه جسارت یوخدی. دئدی شلالهین آلتیندا گیزلنیب . امینم کی ایندی ده اوردادی. گؤره جکسن.
یوللارینا گئجه اولاناجان دوام وئردیلر. قارانلیق کؤینگی اونلاری بورودی. آدامسیز آغاجسیز بوراخیلمیش طبیعت اؤز غریبلیگینده ساکیتجه سوسموشدی. خوان بوینونو آتین بوینوندان دا آشاغی ساللامیشدی و یئرده اولان آیاق ایزلرین گودوردی. بیردهن بیره دوز یئره آیاق قویاندا بیلدی کی داغین زیروه سینه چاتیبلار. دیوید یولا دوام ائتمه له رینه ایشاره ائله دی. آتدان دوشدولر.حیوانلاری قایایا باغلادیلار.بویوک قارداش آتین یالینی چکدی و نئچه یول آتین بئلینی تومارلادیو دیل دوداق آراسیندا “ ساباح گورمییه م دونوبسان؟! “ دئدی.
خوان “ ائله ایندی آشاغی یئنیریک؟ “ دئییب سوروشدی.
دیوید “ هه ائله ایندی یئنیریک. یاخشیسی بودو گونوزو دره ده گؤزلییه ک. ائله اوردادا دینجه له ریک. قارانلیقدا یئنمه کدن قورخوسان؟ “ دئییب سوروشدو.
- یوخ. ایسترسن یئنه ریک.
ادامه سی گلن پستودا
حکایه


text:
آبانماق
- مشخصات
- مجموعه: سؤزلوک
- منتشر شده در دوشنبه, 31 تیر 1392 19:19
- تعداد بازدید: 1739
آبانماق a:banmak. 1. بیرینینگ یا-دا بیر زادیٛنگ اۆستۆنه گؤورأنگی اِگمِک، اِگیلمِک، بیرینه یا-دا بیر زادا یاقیٛن دوُرماق. نَظَر گۆررۆنگدِشینینگ اۆستۆنه آبانیار ("کوْلخوْز گۆنلِری"). اؤزی هِم یِله قاپدالیٛندان اۆستۆنه آبانیٛپ، اوْدوُنیٛنیٛ اِزمِزلیگه چالیٛشیان اِکن (میٛرالیٛ). 2. قوْرقیٛ سالماق، حوْوپ سالماق. اوْل اؤز اۆستۆنه حوْوپوُنگ آبانیاندیٛغیٛنیٛ بیلیأردی. (م. گوْرکی، اِنه). باباخان آرچیٛن، حالنظر بای یالیٛلار قامچیٛلاریٛنیٛ چوْممالدیٛپ، اۆستۆنگیزه آبانیٛپ دوُرمازلار (ب. کِربابا، آیغیٛتلیٛ أدیم).


text:
مارشال بیلیمیوردو
مارشال بیلیمیوردو (اینگیلیسجه: Marshall University, (فارسجا:دانشگاه مارشال))آمریکانین هانتینقتون، ویرجینیای غربی شهرینده یئرلهشن بیر عالی تحصیل موسّسهسی. بۇ بیلیمیوردو شهرین حومهسیندهدیر. و ۱۲٬۲۴۵ لیسانس و لیسانسدان یۆکسک اؤیرهنجیسی واردیر. عۆمومی و دؤولتی اؤیرهتیم قۇرومودیر و بودجهسینی دؤولت و بؤیوک شیرکتلر و خالقدان آلدیغی اعانهلرله تامین ائدیر.
مزونلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Marshall University»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. ( ۳ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده مارشال بیلیمیوردو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
یول چیککه سیده جایلشتریلگن ماین پارتلشلر کوپلب تلفات قالدرماقده
افغانستان مدافعه وزیرلیگی یوزبیریب کیله یاتگن ناقرارلیک لرده قربان بولگن عادی اهالی وافغان کوچلری نینگ سکسن فایزی یول یقه سیده اورنه تیلگن ماینلر طفیلی دیب معلوم قیلدی.
اوشبو وزیرلیک رسمیلری شوندی فعالیت لرنی آلدینی آلیش اوچون انیق چاره تدبیرلرنی یولگه قویلگنینی تاکیدله گن.
عینی حالده افغانستان مدافعه وزیرلیگی یول یقه سیده اورنه تیلگن ماینلرنی بیکار قیلیش اوچون امریکا دولتی اوچ ملیارد ارزشلیک اسباب اسکونه زره نقلیات لرنینگ افغان حربیلریگه بیریشنی سوزبیرگنینی ایتدی.
افغانستان مدافعه وزیرلیگی نینگ ایتیشیچه،بوندن اوچ ییل آلدین عصیانچیلر اوریشلردوریدن قالگن.پارتلاوچی ماده لردن قوله نرایکن، لیکن اولرگه کوره اوشبوفعالیت نینگ الدینی الیش اوچون یولگه قویلگن چاره تدبیرلرباعث طالبان عصیانچیلری پارتلاوچی ماده تیارلش اوچون سکسن فایز امونیم نایتریت تور کیمیاوی اوغوت دن قوله نیب کیلماقده.
افغانستان مدافعه وزیرلیگی نینگ فوق العاده اداره سی نینگ پلان لشتریش بولیمی نینگ اورن باسری برید جنرال محمد شفیع بهیر یول یقه سیده ماین اورنه تیش کوپیگنینی اورغولب بومعمانی آلدینی آلیش اوچون جدی اعتبار بیریلیشینی معلوم قیلدی.
اونگه کوره ییرلشتریلگن ماینلرنی بیکار قیلیش اوچون فعالیت الیب باره یاتگن افغان حربیلرنی زمانه وی اسباب اسکونه و زره نقلیات واسطه لر بیلن جهازله نیشی اینابتگه آلینگن
همده مسلکی انجنیر لرنینگ ظرفیتینی یوقاری الیب کیتشی اوچون مزارشریفده مسلکی بیرمکتب هم ایجاد ایتلگن.
شونینگ دیک بهیر جنابلری پارتلاوچی ماده تیارلش اوچون قوله نیب کیلنه یاتگن کیمیاوی اوغوت نینگ منع ایتلگنی یولگه قویلگن چاره تدبیرلرنینگ بیرقمسی دیه اورغوله دی.
افغانستان ده فعالیت آلیب باره یاتگن خارجی کوچلراوچون جاری میلادی ییل معمالی بیرییل بولیب نه فقط خارجی کوچلر بلکه افغانستان عادی اهالیسی هم یول یقه سیده اورنه تیلگن ماین پارتلش لر طفیلی کوپلب تلفات کورگنی ایتیله دی.
سونگی پیتلرده عصیانچی گروهلر موافق لشتریلگن هجوملریانیده یول یقه سیده اورنه تیلگن ماینلردن فایده لنیب افغان وخارجی کوچلری نینگ حربی فعالیتلرینی بیراز قینلشترگن.
شوباعث افغانستان مدافعه وزیرلیگی، دنیاهم جمعیت مملکت لری نینگ همکارلیگی بیلن عصیانچیلرنینگ شوندی فعالیت لرینی آلدینی آلیش اوچون جدی اعتبارقره تیلشینی تاکیدله ماقده.


text:
کابل غربیده یوزلب نفت تانکریده یانغین یوزبیردی
افغانستان پلیسی کابل غربیده 400 اطرافیده یانیلغی ماده تشووچی نقلیه واسطه یانیب کیتگنی دن خبربیردی. جمعه کیچه سی یوزبیرگن بو یانغین بوگون هم دوام ایتیب حاضرگه قدراوچیریلمه گن. طالب لربواسطه لرگه راکت بیلن هجوم قیلیشگنی نی ایتگن. .
اما کابل پلیسی بوهجوم نی تصدیقله مه گن.
کابل پلیسی ترقتگن بیاناتیده بوحادثه کونی کیچه 10:30 معلوم بولمه گن سبب لربوتانکرده یانغین یوزبیرگنی معلوم قلینگن.
یانیلغی ماده تشووچی بوواسطه لرخصوصی شرکت لردن بیریگه تیگیشلی بولگن.
بو بیاناتده کیلیشیچه بو یانغین بیرینچی دن شدت بیلن النگلی بولگن واوت سوندیرووچی تیمی محل گه ییتیب باریشی بیلن نظارتگه آلینگن هرچندبویانغین نی تولیق آلدی آلینمه گن و دوام ایتماقده.
کابل پلیسی بویانغین نینگ دلیلی انیق ایمسلیگی نی معلوم قیلگن.
ایریم رسانه لربوحادثه ده نیچه کیشی هلاک ایتیلگنی باره سیده خبر بیرگن. اما کابل پلیسی بوحقده خبری یوقلیگی نی ایتگن.
ایچکی ایشلروزیرلیگی سوزچیسی اورین باسری نجیب دانش گه کوره یانغین یوزبیرگن بوتانکرلرافغانستان جنوبیده یول آلیش مقصدیده جونب تورگن بیرپیتده تانکرلریانیده پارتلش صادربولیب یانغین یوزبیریشیگه سبب بولگن و کیین راق قالگن تانکرلرگه یینگره ب کیتگن.
کابل پلیسی سوزچیسی حشمت الله استانکزی اوز فیس بوک صحیفه سیده 400گه یقین تانکراوت آلگنی نی تصدیقله گن.
طالبان گروهی نینگ ادعا قیلیشیچه اولر ناتوگه یانیلغی ماده ییتکزیب بیروچی کارواننی هجوم آستیگه آلیب یانغین یوزبیرگن.
بو یانیلغی ماده تشووچی نقلیه واسطه لرناتو کوچلریگه تیگیشلی بولگنمی یوقمی انیق ایمس.
اوتمیشده ، کوپ حاللرده افغانستان وپاکستانده عصیانچی لر ناتوکوچلریگه کیره کلی اشیا ویانیلغی ماده ییتکزیب بیره دیگن کاروانلرنی هجومگه توتیب کیلگن ایدی.


text:
تقدیری بیللی بولمه گن 70 مینگ طلبه گه تحصیل زمینه سی یره تیلماقده
افغانستان معارف وزیرلیگی مملکت مکتب لریدن فارغ بولگن 70 مینگ طلبه اوچون، اورته مخصوص تعلیم درگاه لری گه تحصیل آلیش زمینه لری نی یرتیشی نی اعلام قیلگن. مذکور 70 مینگ طلبه اوتگن کانکور سناویده مملکت عالی اوقو درگاه لریده کیره آلمه گن شخص لر بولیشی بیلگی لنگن. اوتگن قویاش ییلیده 160 مینگ یاش کانکور سناویده قتنه شیب، بو جمله دن فقط 40 مینگ کیشی مملکت عالی اوقو درگاه لریده یول تاپه آلگن لر. افغانستان معارف وزیرلیگی چوکاتیده فعالیت قیله یاتگن اورته مخصوص تعلیم درگاه لر، تخنیکی و مسلکی انستیتیوت لر، دارالمعلمین لر و دارالعلوم لر گه جاری ییلده 70 مینگ طلبه نینگ جذب ایتیلیشینی اعلام قیلدی. مذکور موسسه لرده هر ییلی 30 مینگ طلبه جذب ایتیلریدی لیکن جاری ییلده معارف وزیرلیگی بو تعلیمی موسسه لر ظرفیتی نی کینگه یتیریشی دن سوز یوریتگن. معارف وزیری فاروق وردک نینگ ایتیشیچه، مذکور تعلیم درگاه لرده کانکور سناویده 240 نمره دن کوپراق آلیب نتیجه سیز قالگن شخص لرگه بیرینچی اورین بیریله دی. "اگر مینگه کوپ نمره آلگن کاندید موجود بولسه، مین آز نمره آلگن نامزد نی قبول قیلمه یمن. بیر بوتون انسانی، مادی، معنوی و کدری ظرفیت لریمیزنی امکان گه قدر کینگه یتیردیک. درس اوقیش زمان نی ایککی وقت گه اجره تدیک، بیر معلم دن بیر حق زحمه بیریش بیلن ایککی اوچ ییرده فایده لنه میز، تحویل خانه و پیاده خانه لرنینگ همه سینی صنف توزتیب، ظرفیتی میز نینگ 70 مینگ گه چه کوتاردیک." اوتگن نیچه ییل دن بیری مکتب لردن فارغ بولگن مینگ لب یاش طلبه گه، مملکت نینگ عالی اوقو یورت لری یا ده اورته مخصوص تعلیم درگاه لریده کیریش لری اینگ کتته آرزو گه ایلنگن. بو ییل لرده مینگ لب یاش ایریم دلیل لر سببلی مذکور آرزو گه ایریشمه گن لر. کورینیشیچه، اگرده مملکتده گی عالی و اورته مخصوص تحصیل درگاه لری نینگ ظرفیتی کینگه یمسه، مملکت یاش طلبه لری، مسلک سیز شکلده قالیب کیتیشی هم کوپه ییب کیته دی. معارف وزیرلیگی نینگ بیر گن حساباتی گه کوره، جاری قویاش ییلده، قریب 250مینگ یاش مملکت مکتب لریدن فارغ بوله دی. شو نینگ دیک ، کیله سی بیش ییلگه قدر مکتب لردن فارغ بوله یاتگن یاش طلبه لر سانی یریم ملیون شخص گه ییتیشیشی بیلگی لنگن.


text:
"افغان هوایی کوچی مملکتدن مدافعه قیلیشگه قادر ایمس"
افغانستان مدافعه وزیرلیگی هوای کوچ نینگ قروچی و تورلی خیل اوچاق لربیلن جهازلنتریش اوچون امریکا قوشمه ایالت لری بیلن مذاکره لر دوام تارتیب کیله یاتگنیدن خبربیردی.
اوشبو وزیرلیک رسمیلرگه کوره امریکا قوشمه ایالت لری 1016 میلادی ییلگه قدر 146 اوچاق نینگ افغان هوای کوچی گه بیریشینی سوزبیرگن.
2014 میلادی ییل ناتو کوچلری افغانستان دن چقیب کیتیشی بیلن خوف سیزلیکنی تامین لش مسوولیتی افغان کوچلری ضیمه سیگه توشه دی. شواوچون افغانستان مدافعه وزیرلیگی، هوای کوچ نینگ تیزاره ده قروچی و تورلی خیل اچاق لر بیلن جهازلنترشگه جدی نیاز بارلیگنی تاکیدلیدی.
افغانستان مدافعه وزیرلیگی نینگ سوزچیسی جنرال ظاهر عظیمی گه کوره افغانستان و امریکا قوشمه ایالت لری آره سیده گی کیلشوو اساسیده 2016 میلادی ییلگه قدر افغان هوای کوچی گه 146 طیاره بیریلیشی قید ایتلگن. بیراق عظیمی جنابلری بیریلیشی سوزبیریلگن تورلی خیل اوچاق لر ایسه افغان هوای کوچی نینگ احتیاجینی قانیقتره آلمس لیگینی ایتدی"افغان هوای کوچی 146 اوچاق بیلن جهازلنگن حالده هم ، هوای کوچی میز اولکه نینگ ایچکی و تشقی امنیتی نی تامین قیلیش قابلیتی گه ایگه بولمیدی. بیرتماندن بیریله دیگن اوچاق لر سانی آز باشقه تماندن، اوزون مدت جریانیده بو طیاره لر بیریلیشی ریجه لنگن، بیز بو ایککی موضوع یعنی طیار لر سانینی کوپیتریش و قسقه مدت ایچیده بیریلیشی اوچون امریکا قوشمه ایالت لری بیلن صحبت قیلماقده میزبو موضوع نی حل بولیشی گه امید بیلدیره میز."
عظیمی جنابلری گه کوره شو پیتگه قدر بیرنیچه طیاره امریکا قوشمه ایالت لری تمانیدن افغان کوچلریگه بیریلگن یقینده ایگرمه قروچی اوچاق بیریلیشی سوز بیریلگن.
افغانستانده ایچکی اوروش لر باشلنمی داکتر نجیب الله حکومتی نینگ سونگیده افغانستان هوای کوچی چوکاتیده بیش یوزدن ارتیق تورلی خیل اوچاق موجود بولیب جمله دن 200 ته سی قروچی اوچاق دن عبارت ایدی.
تنظیمی اوروش لر جریانیده افغانستان هوای کوچی ، آهسته سکین کوچ سیزله نیب اورته دن کیتدی.
طالبان حکومتی آغدریلگنیدن سونگ، افغانستان هوای کوچی نینگ جهازلنتریش اوچون سعی حرکت لر باشلندی.
حاضرگه قره گنده افغانستان هوای کوچی چوکاتیده 54 قروچی وترانسپورتی اوچاق فعالیت آلیب باره دی، اما شوندی بولسه هم بو طیاره لرنی اوچریش اوچون ناتو و امریکالیک حربیلر یاردم بیریب کیله یاتگنی ایتیله دی.


text:
اویان نیوز:
ولی توران – دکترای ادبیات دراماتیک
کیملیک ،تورک دیل قورومونون سؤزلوگونده “توپلومسال بیر وارلیق اولاراق اینسانا اؤزگو و اؤزل اولان بلیرتی ،نیتهلیک و اؤزللیکلرله،بیرینی بلیرلی بیر کیمسه اولماسینی ساغلایان شرطلرین بوتونو”بیچیمینده تعریف ائدیلیر.اؤزئتلمک گرکیرسه کیملیک،”حیاتدا کی دوروش یئریمیزی بیلدیرن اؤزللیکلرین”بیر توپلومودور.اینسانلار توپلوم حیاتیندا کیملیکلریله یئر آلیرلار.توپلومسال ایلیشکیلرده مسلک،گلیر،یاش،جیسیت،کیمی کیملییه ایلیشکین بعضی اؤلچولره عطف گؤرونولور.بونلارلا یاناشی،دوغرولوق،دوزلوک،جسارت،خوشگؤرو،یاردیمسئورلیک،اینتئلئکتوئل نظمی کیمی داها گؤرهجه دیرلر ده کیملیگین بلیرلنمهسینه قاتقیدا گؤرونورلر.دراماتورگیا توپلومون ایچینده یاشایان اولوسون معنوی محصولو اولاراق ،اولوسون کیملیگینی بوتون اؤزللیکلرینی داشیمالیدیر.اولوسال ادبیاتین اؤنملی گؤروی،اولوسون کئچمیش و گلجیینین آراسیندا یارانان زامان و کؤهنهلیک مسافهسینی آرادان قالدیرماقلا،توپلومونون گلنک و اینام و عنعنهلرینی یارادیجیلیق و صنعت یولو ایله یئنی گؤزللیکلرینی اوزه چیخاردیب اولوسال کیملیگین اساس و بینؤورهسینی برکیدیر و اولوسو گلهجک اولایلار ،ایحتیمالی باسقی و تهاجوملره قارشی سفربر ائدهرک ، توپلومون بیلیمسل و کولتورل حیاتیندا ،چاغداشلیغا و یئنیلیکلره دوغرو ،آیدین و گوجلو یؤنلتدیریر. صنعتکارین ،دوشونجه ،شخصی ذؤوقوندان،شخصی مولاحیظهلریندن،فیکیر داییرهسی ،حیات تجروبهسیندن و اولوسال شعوروندان قایناقلانان تاریخی دراملار،توپلومو اینجهلمکده ان دیرلی و ائتکیلی اولدوغو ،اثرین اولوسون، دویغولارینی، دوشونجهلرینی و یاشاییش فلسفهسینی تصویر ائتمکدهدیر. اولوسچو ضیالی بیر یازیچی،اولوسونون ،اولوسال کیملیک شعور دوشونجهسینی درینلشدیرمک آماجییلا،اساساً حیاتین اؤزو،یازیچینین منصوب اولدوغو توپلومون داخیلینده گئدن توپلومسال موجادئلنی اینکیشاف یولونا دوغرو،اولوسلار آراسی ریقابت و گرگینلیکلرده اولوسونون آرخاسینی یالنیز بیراخماییر و هر زامانکی کیمی ،اودلو یارادیجیلیغییلا ساوونور.هر بیر اولوسچو صنعتکار اؤز اولوسونو و حیاتا اولان موناسیبتلرینی ایفاده ائدیر.ادبی اثرده معیین بیر اولوسون فیکیرلری،دوشونجهلری،آرزولاری،آماج و آماللاری عکس ائتدیریلیر.ادبیات اولوسدور،بیر اولوسو تمثیل ائدن پارتیادیر،معین زومرهنین سسی و تفککورونون ایفادهسیدیر.بو ایفاده معین اولوسون کیملیک و وارلیغینین آرخاسینی برکیدن ،اولوسلار آراسی کولتورل و پولیتیکال ایلیشگیرده اونو گوجلو داوراندیران بیر ایفادهدیر.اولوسچو یازیچی لار ،کوبود،میخانیکی بیر شکیلده آنلاماق اولمازصنعتکارین موطلق پولیتیکال بیر پارتیایا منصوب اولماسی،شرط دئییلدیر.او،موطلق بیر پارتیانین جانسیز بیر بوروسو دا دئییلدیر.او اولوسونو تبلیغ ائدن،جانلی دوشونن،دویان،معین بیر فیکیر و حیاتی بیر تجروبه احتیاطینا مالیک اولان بیر صنعتکاردیر.صنعتکارین اولوسچولوغو اونون یاشاییشا فال یاناشماسیندا،اولوسون گؤروشلرینی،احوالی-روحیهسینی ، اولوسونا منصوب توپلومسال بیر جریانیین منافئسینی،طلبلرینی ایفاده ائتمهسیندهدیر. اولوسچو صنعتکارین گؤروی اولوسونون یاشاییشینی بوتون گرچکلریله اینیکاس ائتمکدیر.اگر اونون فیکیر داییرهسی محدوددورسا ،اگر یاشاییشی دریندن اؤیرنمک اقتداریندا دئییلدیرسه ،اونون یاراتدیغی اثرلر ده یاشاییشدان ،گرچکدن اوزاق اولاجاقدیر.عکسینه اگر صنعتکار یاشاییشی دریندن بیلیرسه ،بوتون اولوسون منافعینی ایفاده ائدن قاباقجیل توپلوملارین گؤروش و دویغولارینی عکس ائتدیریرسه ،یاشاییشین گرچهیه داها یاخین اولان صحنهلرینی ،حقیقی بیر صنعتکار درجهسینه یوکسهله بیلهجکدیر.حقیقی و قاباقجیل صنعتکارین یاراتدیغی اثرلر عموم خالق،اولوسال بیر اهمیت قازانا بیلر.صنعتکار بو نایلیتله یالنیز بؤیوک بیر امک و اوستالیق نتیجهسینده،گئنیش خالق کوتلهلرین منافئیینه اویغون بیر شکیلده ،حیاتین گرچک صحنهلرینی دوروست اینیکاس ائتمک سایهسینده نایل اولا بیلر.بئله بیر اولوسچولوق صنعتین و بدیعلیگین ان یوکسک درجهسی دئمکدیر.اؤزگور بیر توپلومدا،صنعت و یارانان اثرلر اولوسون بوتون اؤزللیکلرینین گوزگوسو اولاراق،اولوسو کندیلرینه گوونمک و کیملیکلرینین درن قاتلاریندا یاشایانلاری دراملا توپلومدا ،گئنیش حالدا تصویر ائتمکله اؤلکنی بوتون ساحهلرده گلیشمهیه سفربر ائدر.بئله بیر اثرلر قاباقجیل توپلومسال حرکات اوچون بؤیوک تاریخی بیر اهمیته مالیکدیر. حیاتی دوزگون اینیکاس ائدن اثرلر قاباقجیل توپلومون الینده قوتلی سلاح اولور،بوتون خالقین،بوتون بشریتین غایه و مسلکی اوغروندا موباریزهده بؤیوک رول اویناییر،عصردن-عصره کئچهرک،عموم بشری و عموم اولوسال بیر دیر قازانیر.ادبیاتین و او جملهدن دراماتورگیانین ایکی بؤیوک توپلومسال-پولیتیکال اهمیتی واردیر:۱٫ادبیات و اونون بیر ژانری اولان درام حیاتی درک و اینیکاس ائدیر،۲٫حیاتی ائتکیلییر.هر بیر صنعتکار بیر اثر یاراتدیغی زامان اؤز قارشیسیندا یالنیز حیاتی عکس ائتدیرمک آماجینی قویمور،عینی زاماندا حیاتی دییشمک ،اؤز گؤروشلری ایله اونا تأثیر ائتمک مقصدینی داشیییر.یالنیز ایستییر کی،اونون اثرلرینی اوخویان و گؤرن اوخوجو و تاماشاجی دا اونون کیمی دوشونمهیه باشلاسین،حیاتین و اولوسون معیین جهت و ایستک آماللارین اؤنم وئرسین.یازیچی اوخوجودا و تاماشاچیدا کونکرئت بیر فیکیر،هیجان ،دیلک،تصور اویاتماق ایستییر.بو ادبیاتین نه قدر بؤیوک توپلومسال-پولیتیکال بیر اهمیت داشیدیغینی گؤسترمکدهدیر.یازیچی اثرینده وئردیگی حیات آنلاییشی،فیکیرلری و تصویرلری ایله توپلومسال حیاتدا و موباریزهده ایشتیراک ائدیر. دراماتورگیا حیاتی دریندن باشا دوشمهیه،وارلیغین کونکرئت اولایلاری ایله تانیشلیق سایهسینده حیات پروبلئملرینی چؤزمهیه یاردیم ائدیر،حیات تجروبهمیزی زنگینلشدیریر.عینی زاماندا دراماتورگیا بؤیوک تربیوی بیر اهمیته مالیکدیر.او توپلومون دوشونجه و دویغولارینی ایفاده ائتمکله برابر،بو دوشونجه و دویغولارین اویانماسینا و تشکیلینه تأثیر ائدیر.اؤرنک حسین،جاویدین “توپال تئیمور”اثری تورک دونیاسیندا،تورکلرین بیرلشدیرمه فیکرینی و دویغوسونو اویادیر.بیر اولوسون کیملیگینین گوجلنمهسیندن و اونون حیاتدا آپاردیغی موجادیله و کئچیردیگی اولایلاردا کی موباریزه گونلریندن ،گرچک حیاتدان یارانمیش ادبی جریانلارندان دوغان اولوسال دؤولتی ده اولوسال ادبیاتینین اوغورلو محصولودور.اولوسال دؤولتین، تاریخین ، و کیملیگین، ضیالیلارین یاراتدیغی اولوسال ادبیات دوغولوب باشا-بویا چاتماسی ادبیاتین توپلوملارین تشککولونده ،اؤنملی رولونو و جایگاهینی گؤستریر.توپلوملارین دوغال بیر سورچده گلیشیم گؤسترمهسی و بلیرلی بیر کولتورل و سیاسال چرچیوهده اولاغان بیر دورومدور.آنجاق بو سورهجه دئوریملر و پروتئستهلر کیمی توپلومو دوغرودان ائتکیلهین موداخیلهلر اولدوغوندا توپلومون یئنیدن یارانیلماسینا یؤنهلیک موهندیسلیک چالیشمالارینا ایحتیاج اولور.موداخیلهلرین گتیردیگی یئنی یؤنئتیم بیچیملرینی و یئنی اینسان تعینی توپلوما بنیمستمک و قبول ائتدیرمک اوچون ایدارجیلر آیدین لارین دستیینه ده باش وورورلار.صنعتچیلر،بیلیم آداملاری و ادبیاتچیلارین اؤنجول بیر رول اوستلنمهلری آماچلانیر.گلیشمهلره موخالیف اولمایان ادبیات آداملاری گنللیکله کندیلرینه دوشن گؤروی چئشیتلی بیچیملرده یئرینه گتیریرلر.قلمه آلدیقلاری شعر،حکایه،رومان،سسئناری و پیئس کیمی ادبی نوولارلا دئوریم-رئژیم،دئولت-توپلوم ایلیشکیلرینین دوزنلنمهسینده ایشتیراک ائدیرلر.آذربایجانین سووئتلر دؤورون ده ، یئنی توپلوم یاراتماق اوچون یئنی ادبی تورون اولوشتورولماسی چالیشمالاریندا ادبیات آداملاری اؤنملی روللاری اولور.توپلومسال سورونلاری و بونلارین چؤزوم یوللارینی ائلئشتیرل رئالیزم،سوسیالیست رئالیزم،دئوریمجی سوسیالیست رئالیزم کیمی دؤنمین یئنی ادبی آخیملارینا اویغون اثرلرله اورتایا قویاراق،بیر باخیمدان توپلوم موهندیسلیگی گؤروینی یئرینه گتیرمهیه چالیشیرلار.
دراماتورگیا و اؤزللیکله تاریخی دراملار اولوسال تاریخین ائیتیم گؤروینی و وظیفهسینی داشیییر.اولوسال تاریخ ائیتیمینین کیملیک گلیشیمینده اؤنمی بللیدیر.اولوس-دؤولتین اینشاسی بوتون دونیا تاریخ ائیتیمیندن گئنیش اؤلچوده یارارلانیلمیشدیر.پولیتیکاچی و دؤولت آداملاری ایلملرینه مشروعیت قازاندیرماق اوچون کئچمیشه دایاناراق سورکلیلیکلرینی وورغولامایا دقت چکمیشدیلر.کوره سلجیلیک جریانینین باشلاماسییلا بیرلیکده اولوسالجیلیک تاریخ ائیتیمینین سورقولانماسی،دییشتیریلمهسی و تاریخ ائیتیمینین یئنیدن وورغولانماسی تارتیشیلمایا باشلانمیشدیر.بو تارتیشمالار چرچیوهسینده کلاسیک تاریخ ائیتیمینین ان اؤنده گلن آماچلاریندان بیریسی اولان کیملیک اولوشتوروماسینین یئرینه کوره سلجی یاکلاشما اولاراق آوروپا کیملیگی ،یئرل کیملیک،اونیوئرسال کیملیک اولوشتوروجو بیر ائیتیم اؤنگؤرولمکدهدیر.سوسیال بیلیملرده تاریخ کاورامی ایکی اولگویو ایفاده ائدیر: ۱٫بیر توپلومون،بیر سوسیال قوروهون بیر اولوسون ویا بوتون اینسانلیغین یاشادیغی ایچیند ه کی گرچکلیک
۲٫بیر توپلومون ویا بوتون اینسانلیق طرفیندن یاشانان بو گرچکلیک اوزرینه یاپیلان بیلیمسل آراشدیرما سونوجوندا اورتایا قویولان بیلگیلر بوتونلوگو.”یاشار یوجل”
اینسانین سوسیال تجروبهسینین بوتونو،یاشانمیش،یاشانیلان و یاشانیلاجاق اولانلارین توپلامی،کئچمیش،حال و گلجیین بوتونونه تاریخ دئیرلر.زامان و مکانلا سبت اولونان اینسان حیاتینین بوتونو تاریخدیر.بو تاریخین گئنیش آنلامیدیر.آنجاق آریستوتئلین سؤیلدیگی کیمی اینسان کندی کندینه یئتن بیر وارلیق دئییلدیر.اوشاقلیقدان ایتیبارن بیر سوسیاللاشما سورجینه طبیعی اولماسی لازیمدیر.رانکه یه گؤره “تاریخین یئگانه غایهسی حقیقتده کئچمیشده نه اولورسا اونو نقل ائتمکدیر”بو تاریخین دار آنلامیدیر.تاریخین گئنیش آنلامینی ابن خلدون بئله وئریر.”تاریخ اینسانین سوسیال یاشامینین اینجلنمهسی،سوسیال یاشامینین زامان و مکانسال سینیرلاری ایچریسینده آنلاشیلماسیدیر”.تاریخه بو آنلامدا باخیلدیغی زامان پولیتیک بیلیمی ،اولوسلار آراسی ایلیشکیلر،سوسیولوژی،پسیخولوژی هر شئی تاریخدیر.بشری دیسیپلینلرین تمهلی تاریخدیر.ائله بو آنلامدا تاریخی دراملارین اولوسال کیملیگین تشککولونده و اونون توپلومدا گوجلنیب درینلشمیهسینده اؤنم و دیری بللنیر.صنعت یولوی ایله اولوسال تاریخین ائیتیمینی کوتلوی شکیلده وئرمک ،توپلومدا بؤیوک ائتکی بیراخار و توپلومدا یاشایان اینسانلاری بیرلیکده هر یؤنلو گلیشمهیه یؤنلدیرلر.تاریخ اؤنملیدیر و اونو اؤیرنمک و ائیتیمی داها اؤنملیدیر .بوتون پولیتیکاچیلار،پارتیالار،صینیفلر،دستهلر،انجومنلر،لیدئرلر،قزعتچیلر،ادیبلر،بیلیم آداملاری وس.کندی گؤروشلرینین ساوونماسیندا مشروعیته بوروندورمهسینده تاریخچیلرین دستکلرینه و تاریخ بیلیمینه ایحتیاجلاری واردیر.دونیادا یایینلار آراسیندا تاریخسل ایچریلی اینجهلمهلر رومانلار و فیلیملر ان چوخ ساتیلانلار لیستهسینین باشیندا یئر آلیرلار.تاریخین ائیتیمینه یوکلنن بیر چوخ آماچ واردیر .اونلاردان بیر نئچه اؤنملیسی بونلاردیر:بوگونون آنلاشیلماسی-ایلرییه آیدین باخیش-اولوسال کیملیک دویغوسو وئریلمهسی-خیال گوجونون گلیشمهسی-ائلئشتیرل دوشونجهنین گلیشمهسی-اخلاقی آماجلار-اوبجئکتیو اولابیلمه یاخشی آیدین وطنداش یئتیرمه-اولوسال غورورو گوجلندیرمه-اولوسدا تاریخین شانلی و ایفتیخارلی اؤزگورلوک موباریزه آپاریلان اولایلارینی یئنیدن دویغوسونو یاراتما و حرکتینی جانلاندیرما وس.
تاریخین ائیتیمینین ان تأثیرلی و ائتکیلی یولو صنعت یولودور.صنعت اثری ابهدیلیک حیاتی ایله اولوسال تاریخی ده ابدیلشدیریر.داغیستان خالقینین بؤیوک قهرمانی شئیخ شامیل اؤندرلیگیله آپاردیقلاری اؤزگورلوک موباریزه لری تاریخ آرخیولریندن زامان و مکان حیساریندان ،مهدی.حوسئنین صنعتکار قلمی ایله درام ژانریندا یئنیدن یارانیب،تورک خالقینین تاریخی اولاراق،اونلارین اولوسال شعورلاریندا ابهدی و اؤلمز حیاتلا جانلانماغا یاشاماغا صاحب اولور.تاریخدن ان چوخ فایدالانان اولوسچولاردیر،نیه کی اونلار باشقا ایدئولوژیلردن آرتیق کندی اولوسلارینی ساوونورلار و بو ندنله تاریخه و تاریخ ائیتیمینه کندیلرینی مؤحتاج گؤرورلر.اولوسچو ایدئولوژیلرین قورولماسیندا تاریخ بیر آراچ اولاراق فایدالانماسی اولوسچو تاریخچیلیک دئییلن بیر کاتئقورینین دوغماسینا سبب اولموشدور.اولوسال تاریخ یازیمی اولوس-دؤولتلرین اورتایا چیخماسییلا پارالئل و تعادول بیر سیییر ایزلمیشدیر.اولوس-دؤولت اولگوسو اینسانلیغین گلیشمهسی سورجینده آیدینلانما ایله اولوشان مودئرنیته پروژه سی ایچینده اورتایا چیخمیشدیر.۱۸-جی یوزیلدن سونرا کریستانلاشمیشدیر.فلسفی گوجونو ۱۸-جی یوزیل آیدینلانما فلسفهسیندن آلان مودئرنیته آغلی و اینسانی مرکز اولاراق معیینلشیر.توپلومسال یاشامی راسیونالیزه ائدیر.دینی توپلومسال یاشامدا آرخا پلانا آتیر و لائیکلیگی ایلکه اولاراق قبول ائدیر.اؤزنهنین و اؤزگورلوک فیکرینین یایقینلاشیب گوجلنمهسی و بونلارین بوتون پولیتیکال و فلسفی دوشونجهنین مرکزی دورومونا گلمهسی ایله آنلامینی تاپیر.اؤزئت اولاراق مودئرنیته دوشونسل اولاراق آیدینلاشما چاغینا پولیتیک اولاراق فرانسیز دئوریمینه و ائکونومیک اولاراق دا صنایعئ دئوریمینه باغلیدیر.
ائرنئست رئنان اولوسو اورتاق بیر کئچمیشی اولان بیرلیکده یاشاما آرزوسو گؤسترن توپلولوق اولاراق تانیملیر.رئنانین تانیمیندا اولوسون ان اؤنملی اؤیه سی و عضوو اورتاق تاریخ اولاراق گؤرولور.اولوسلار گلهجکلرینی و یؤنلرینی بو اورتاق تاریخ اوزریندن بلیرلهیهجکلردیر.بو باغلامدا اولوسلاشما سورجینده اولوسال تاریخ یازیچیلیغینین چوخ اؤنملی بیر یئری واردیر.اولوسلار سؤیلمهلرینده تاریخسل سورکلیلیک کئچمیشدن گلهجهیه اوزانما ادعاسینی دیله گتیریرلر.اولوسلار اینشا ائدیلیرکن البته کئیفی یادا راسگهله بیر تاریخ آنلاییشینین بنیمسدیغینی سؤیلمیریک.آنجاق اولوس دؤولتلرین قورولوشوندا تاریخچیلر اولوس دؤولتین اینشاسینی ساده لشدیرهجک یادا اولوس دؤولتین اینشاسینا زمینه حاضرلایاجاق .اولوسال توپلوملاردا بعضیلرینین اولوسال کیملیگی آلت کیملیکلرین اوزرینه کئچهجکدیر.بعضیلرین ده آلت کیملیگی آخارلی و کئچیجی ایکن اولوسال کیملیگی سورکلی اولاجاقدیر.بئله یئنی بیر توپلولوغون اولوشماسی اوچون اؤنجهلیکله بعضی باغلیلیقلارین اؤنمینی ایتیرمهسی اولوس باغلامیندا یئنیدن قورماسی یئنیده گرکهجکدیر.اولوس دؤولتلر اوزرینده کی سینیرلاری بللی توپراقلارادا بیر کیملیک وئرمک زوروندادیرلار.او توپراقلارین وطن حالینه گلمهسی قوتسال بیر کیملیک وئریلمهسی تاریخدن فایدالاناراق یارانمیشدیر.توپراق اوزرینده یاشانیلان بیر تاریخ وارسا وطن اولور.گرک اولوسال دؤولتده یاشایان توپلولوغا گرکسه اوزرینده یاشانیلان توپراغا کیملیک وئریلمهسی سایهسینده اولاجاقدیر. بیلیندیگی کیمی اولوساللیک کاورامی بیر تئریم اولاراق ۱۹۳۵ ده فرانسیز آکادئمی سؤزلوگونه گیرمیشدیر.فقط قیسسا بیر سورهده بؤیوک بیر گلیشمه گؤستره رک بیر اولوسلار توپلولوغو اولان عثمانلی ایمپاراتورلوغونو دا ائتکیسی آلتینا آلمیشدیر.ایمپاراتورلوک ایچینده کی اولوسلار بیر-بیر اولوس دؤولت اولاراق آییلیرکن ایمپاراتورلوغون قوروجوسو تورکلر آراسیندا ضعیف ده اولسا بیر اولوسچولوق پروسئسی باش گؤسترمیشدیر.بو آخیم اؤنجه دیل و تاریخ چالیشماسییلا کندینی حیسس ائتدیرمهسی و ایسلام اؤنجهسی تورک آراشدیرمالارییلا بلیرگینلشمهسیدیر.آنجاق اولوسچولوق آخیمینین گوجلنیب توپلومدا یایقینلاشماسی اوچون قورتولوش ساواشی ایله اولوسال دؤولتین قورولماسینی گؤزلمک گرکمیشدیر.بیر کولتور دؤولتینه گیریشلن جمهوریت دؤنمینده اولوسال بیرلیکده لیغی تاریخسل بیر تابانا اوتورتماق اویقارلیقدان یوخسون دیه سوچلانان تورک کیملیگینی اورتایا چیخارتماق و یئتیشدیرمک اولان قورشاقلارا اؤزگوون آشیلاماق آماجییلا او ایللرده همن هر اولوس دؤولتده دیرلندیرن بیر “اولوسال تاریخ”آنلاییشینین حاکم اولماسی قاچینیلمازدیر. تورک جمهوریتینده آتاتورکون گؤستریشیله اولوسچو تاریخچیلر و ادیبلر صاناتچیلار اولوسچو شعور و دوشونجهلریله یازیب یاراتماقلا ،اولوسال دؤولتین قورولاماسیندا یاخیندان ایشتیراک ائدیرلر.بو دؤنمده اولوسال تاریخ و ادبیاتین یارانماسی اولوسال تورک کیملیگینین کؤکلنمهسینه و تورک اولوسال شعورونون اویانماسینا ندن اولور.آتاتورکه گؤره اولوسو اولوس ائدن ان اؤنملی اساسلاردان بیری تاریخ بیرلیگیدیر.بو ندنله آتاتورک عثمانلی دؤنمینده اؤنمسنمهین تورک تاریخینین آراشدیریلماسینی تورک اولوس کیملیگینین اولوشماسی اوچون ضرورتینی سؤیلییر. آذربایجان یازیچی ضیالیلارینا دا تاریخ و اونا نئجه یاناشما اؤنملیدیر.اونلار اولوسال تاریخی چوخ گؤزل ادبیاتین بوتون ژانرلاریندا سینامیشدیلار. اولوسچو تاریخچیلری اولوسال تاریخی یازارکن ،ضیالیلاردا بو تاریخی کندی باشاریلاریلا کوتلهلرین ایچینده گئنیش حالدا یایدیریرلار.نیه کی یئنی اولوسچو تاریخ تورک اولوسونو کندی قایناقلارینا گؤتورن و اونون ایچینده کی سئیرینی آنلاتان ایشیقلی بیر ایدراکدیر.تاریخی نین بیربیرلری ایله اولان قارشیلیقلی و ایچلی دیشلی موناسیبتلرینی بیر بوتونلوک حالینده وئریر.یئنی تورک تاریخی یازیلمادان اؤنجه، تورکلره دوشمن اولان آوروپالیلار و روسلار تورک تاریخینی تحریف و یالنیش ائدهرک کندی منافعلرینه اویغون یازیب یایدیریردیلار. اما یئنی تورک تاریخی بیزه آوروپالیلارین ایستدیکلری و ایشلرینه گلدیگی کیمی دئییل ،تاریخی گرچکدن گؤستردیگی کیمی آنلاتیر.آذربیاجاندا یارانان اولوسال دراماتورگیادا و ادبیاتین باشقا ژانرلاریندا یئنی تورک تاریخی اولوسچولوق دوشونجهسینی ترویج ائتدیگی حالدا ، اومانیستی دوشونجه و دویغو ایله ایرقچیلیقدان اوزاقلاشیب، یئنی تورک تاریخینی و تورکلرین یاشادیغی تاریخلری صنعتچیلیکله ادبیاتدا و صنعتده ده یارادمیشدیلار. اؤرنک اوچون میرزه ایبراهیموو اون گونئی آذربایجانین ۱۹۴۵-جی پیشه وری اؤندرلی ایله یارانان دئوریمی “جنوب حکایهلری”
سیرا حکایهلرینده ،صابیر.احمدلی “دنیزدن گلن سس “حکایهسینده ،عیسی.حوسئینوو “محشر”رومانیندا و “ساز” پووئستینده مهدی حوسین “سحر رومانیندا و “جاوانشیر”،”شئیخ شامیل”،”نظامی”،دراملاریندا و انورمممدخانلی ایله مهدی حؤسین بیرلیکده یازدیغی “جاوادخان “سسئناریسیندا،ا.مممدخانلی “شرقین سحری”،”خرمیلرین آغ شاهینی”،اود ایچینده”اثرلری،صمد.وورغونون “واقیف”،”خوسروو و شیرین”،حؤسین.جاویدین “توپال تئیمور”،”خییام”،محمد سعید اوردوبادینین “دومانلی تبریز” و “خاتون”رومانلاری و “دومانلی تبریز”درام اثری وس. آذربایجانین یئنی اولوسال تورک تاریخینین و اولوسال کیملیگینین بینوورهسینی مؤحکملهدن بو تاری یاراتما چابالاریین ادبیات و صنعت ساحهلرینده کی اولوسچو یازیچی و ضیالیلارین آپاردیقلاری موباریزه لرین اینیکاسیدیر.اولوسال کیملیگین ادبیات و صنعت یولو ایله گلیشمهسی بو گونکو بوتون ضیالی و آیدینلارا بللیدیر.کیملیک کیشینین کندینی تانیملاما بیچیمی اولاراق،اولوسال ادبیاتدا و او جملهدن یوخاریدا آدلاری آپاریلان آذربایجان ادبی اثرلرینده ان اؤنملی یئر توتور.آذربایجانین بوتونلشمک سیستئمین پارچاسی حالینه گلمهسی ایچین ،پلانلانان چالیشمالارین ایچینده صنعت و ادبیات فعالیتلرینین نه شکیلده یوروتولمهسی گرکدیگینه دایر اؤنملی آیرینتیلار گؤزه چارپیر.روسیا دا ۱۹۱۷ دئوریمینین آردیندان اورتایا چیخان و ۱۹۳۲ ایلی ایتیباریله ده رسمی قبول اولان سوسیالیست رئالیزم ادبی آخیم چرچیوهسینده گلیشمه گؤسترن ادبیات،آذربایجان دا دا عینی آنلاییش دوغرولتوسوندا فورمالاشمایا باشلاییر.بونا گؤره ،توپلومسال گلیشمهیه ایشتیراکی اولمایان ادبیات آنلاییشینین ترک ائدیلهرک یئنی اینسانی و یئنی توپلومو توپلومو اولوشدورمایا یؤنهلیک بیر ادبیات آنلاییشی دوغرولتوسوندا اثرلر وئرمهنین گرکلیلیگی وورقولانیر.۱۹۲۰ اؤنجهسینده فئودال یاپیلانمایا و اولومسوز گلنکلره قارشی قلمه آلینان اثرلرده مجازی آنلاتیملارا یئر وئریلیرکن،یئنی رئژیم یئنی توپلوم یاپیسینی اولوشدورمایا یؤنهلیک ادبی فعالیتلر چرچیوهسینده یئنی دؤنمله بیرلیکده یئنی رئژیمی قوتسایان اثرلر یازیلمایا باشلانیر .هوممت،کوممونیست، فوقرا صداسی،حورریت،آذربایجان فوقراسی،کیمی بولشئویک قازئتهلرین یعنیندا ،آذربایجان داکی ایداری دئییشیمین دالیجا فوقرا فویوضاتی،معاریف و مدنیت،شرق قادینی،معاریف ایشچیسی کیمی درگیلر یایینا باشلاییر.جلیل ممد،قولوزاده،عبدالرحیم.حاقوئردیئوعلی نظمی،محمد سعید اوردوبادی،سلیمان ثانی آخوندوو.یوسیف وزیرچمن زمینلی،جعفر.جاببارلی،کیمی ادبیاتچیلار اؤلکهده کی دئییشیکلییه قاتیلاراق یئنی ایدئولوژییه اویقون اثرلر یازیرلار.بو ادبی فعالیتلره کوشوت اولاراق زحمتکئش ادیب و شاعرلر اتفاقی “۱۹۲۲″اؤرگوتونون یعنی سیرا،آذربایجان کومونیست پارتیسینین ۵-۹ ماییس ۱۹۲۴ ده دوزنلدیگی قورولتایدا پارتیلی ائیتیم سیستئمی و خالقین سوسیالیزمله بوتونلشدیریلمهسی مؤوزوسوندا آلینان قرارلاردان سونرا ادبیات آداملارینین ادبیات جمعیتی ۱۹۲۸ کیمی اؤرگوتلر آراجیلیغییلا هموژئن بیر ایدئولوژیک چاتی آلتیندا فعالیتلرده بولونمالاری آماچلانیر.بیر باشقا ایفاده یله کونتروللو بیر ادبیات آنلاییشی اولوشتورولمایا چالیشیرلار.آذربایجان ادبیاتینین سووئتلری دؤورو ایدئولوژی زورلوغو آلتیندا یاشادیغی گرگینلیک بیر سیرا تاریخی اثرلرین یارانماماسینا ندن اولدو . او یئرلری بوش اولان اثرلر ،تورک دونیاسینین بؤیوک ایمپاراتورلاری ،اولوسچو شاعرلری ،تورکلره بؤیوک ظفرلر قازانان قهرمانلارین حیاتلاری و موباریزه لری و تورکلرین یاراتدیغی شانلی تاریخی ظفرلرینین ادبی و صنعت تصویرلریدیر.تورک اولوسال تاریخین یارانما و ضیالیلر طرفیندن یارادیلما ایراده لرینین و ضیالی ادبیاتچیلار و صنعتکارلارین اولوسال یارادیجیلیق آمال و ایستکلرینین قارشیسینی، سوسیالیزم ایدئولوژیسی و شووئنیست روسچولوق تفککورو ایله قارشینی آلماقلا بؤیوک داربهلر آذربایجان اولوسال تاریخ ،ادبیات و اولوسال کیملیگینه وورلور.بو ایدئولوژی باسقیسی آلتیندا اولان آذربایجان یازیچی صنعتکارلاری روس دیلی شووئنیستی باسقیسی قارشیندا ،اثرلرین یارانماسیندا مضمون و مؤحتوادا تهدید ده اولاراق،آذربایجان دیلینین گؤزللشدیرمهسینه و زنگینلشدیرمهسینه و بیر گوجلو ادبیات دیلی کیمی اولوشدورور ماسینا چالیشیرلار و زنگین بیر ادبیات صنعت دیلی یارادیرلار . ادبیاتین اولوسچولوق و توپلومسال وظیفهسی ،اولدوقجا آغیر بیر ایدئولوژیک دورومدا ،یاشاماسینی تضمین ائدن،او اولوسون دیلینه دایانماق و سؤز و مکتوب دیلینی یارادیجیلیق یولو ایله زنگینلشدیرن بؤیوک ضیالیلاریدیر کی،اولوسونون اؤزگورلوگو اوغروندا اولوسال ادبیاتلا درین کولتور و مدنیت یارادیب و اولوسون وارلیق کیملیگینی تثبیت ائدیرلر.بو یول تورکلرین چاغداش بؤیوک اؤندری اولان آتاتورکون تورک اولوسو و سویونو یئنیدن جانلاندیران یولدور . آتاتورک یئنی تورکیینی قورماق و تورک سویوندا بیرلیک یاراتماق اوچون تورکون دیل،ادبیات و یئنی تاریخینی یاراتماغی آماجلاییر،بؤیوک یازیچی ،صنعتکارلار،تاریخچیلر بیلیم آداملاری بو یئنی حیاتی قورماغا سیخ-سیخ فیکیرداشلیقلا امکداشلیق ائدیرلر.او بؤیوک اؤندر یاخشی دوشونوردو کی بیر اؤلکهنین بیرلیک و برابرلیک ایچینده گلیشبیلمهسی اوچون اولوس بیلینجینه صاحب اولماسی لازیمدیر.آتاتورکون اولوسچولوغو،یوخ اولماق اوزره اولان بیر اولوسو یئنیدن “یئنی اولوسال تاریخ ،یئنی اولوسال ادبیات و صنعت یاراتیلماسیلا” یئنیدن وار ائتمیش ،اونون دونیا اولوسلار عائلهسی ایچینده سایقین یئرینی آلماسینی ساغلامیشدیر.آنجاق بو ایشلری گؤرن آتاتورک ،گرچکلشدیرمیجیی ایشلرین دالیسیجا گئدهرک اولوسونو ماجرا دالیجا سوروکلممیشدیر.بو مسئله نی او بو سؤزلریله ایفاده ائدیر:”بؤیوک خیاللار پئشیندن کوشان ،یاپمایاجاغیمیز شئیلری یاپار کیمی گؤرونن ساختاکار اینسانلاردان دئییلیک.بؤیوک و خیالی شئیلری یاپمادان یاپمیش کیمی گؤرونمک اوزوندن بوتون دونیانین دوشمنلیگینی ،کؤتو نیتینی ،کینینی بو مملکتین و اولوسون اوزرینه چکدیک.بیز پان ایسلامیزم یاپمادیق،بلکی یاپییوروز،یاپاجاغیز دئدیک.دوشمنلر ده یاپدیرماق اوچون بیر آن اول اؤلدورلیم دئدیلر.پانتورانیزم یاپمادیق یاپاریز، یاپییوروز!دئدیک،یاپاجاغیز دئدیک و یئنه اؤلدورلیم دئدیلر.بوتون داوا بوندان عبارتدیر.بوتون دونیایا ،قورخو و تلاش وئرن کاورام بوندان عبارتدیر.بیز بؤیله یاپمادیغیمیز و یاپمادیغیمیز کاوراملار اوزرینه کوشاراق دوشمنلریمیزین ساییسینی و اوزریمیزه اولان باسقیسینی آرتیرماقدان ایسه طبیعی دوروما،مشروع دوروما دؤنلیم،حددیمیزی بیلییم.بیز یاشاما و باغیمسیزلیق ایستهین اولوسوق.و یالنیز و آنجاق بونون اوچون حیاتیمیزی اسیرگمهدن وئریریک”آتاتورکون بو اولوسچولوق آنلاییشی ،تورک اولوسونون باغیمسیز ،موتلو،زنگین و چاغداش بیر شکیلده یاشاماسینی آماجلایان آنجاق بونو یاپارکن ده اولوسال چیخارلارینا بیر اولوسال دیری اولمازسا باشقا اولوسلارلا اویوم ایچینده چالیشان ،باشقا اولوسلارین حاقلارینا سایقی گؤسترن بیر اولوسچولوق آنلاییشیدیر.آتاتورکون اولوسچولوغو “یورتدا باریش جاهاندا باریش”ایلکهسینه باغلی باریشچی و اینسانجیل آنلاییشا صاحبدیر.اونون تدبیرلری اولوسوندا کی آیدینلاری و ضیالیلاری اولوسال تاریخ ،ادبیات ،صنعت وبیلیمینه یؤنتدی .بو دوشونجهیه دایاناراق،تورک اینسانی اؤنجه کندی اولوسونو ایلرلمهیه و موتلولوق اوچون چالیشمایا سوق ائدهرک باشقا اولوسلارین دا ایلگیلیینی ده دوشونوردولر.بو دوشونجهلرین کسکین اولماسی و گئنیشلنمهسینه تورک اولوسال ادبیاتی بؤیوک خیتمت ائتمیشدیر.تورگوت اوزاکمان نین “شو چیلغین تورکلر،قورتولوش،آتاتورک یئنیدن سامسوندا”آتیللا ایلهانین “قاضی پاشا -آتسیزین “بوزقوردلار دیریلیور،تورک ادبیاتی تاریخی”ضیا کؤگ آلپین “آلتین ایشیق،قیزیل آلما،شعرلری،تورکچولویون اساسلاری”عمر سئیفتدینین حکایهلری وب.تورک تاریخ،کولتور عنعنه و گلنکلریندن اولوسال ادبیاتین یول آچیب زنگینلشدیرمهسینه بؤیوک خیدمت ائدیرلر.ادبیاتلا توپلومسال یاپی آراسیندا ایلیشکیلی اؤتهدن بری دوشونورلرین،توپلوم بیلیمجیلرین،بودونبیلیم جیلرین،اینسان بیلیمجیلرین اوزرینده دوردوقلاری مؤوضولاردان بیری اولموشدور.چونکو بیر توپلومداکی ایلیشکیلرین،یاشاما بیچیمینین او توپلومون ادبیاتیندا یانسیدیغی تارتیشما گؤتورمز بیر گرچکدیر.بو گرچیی ایدراک ائدنلر ادبیاتی توپلوم یاپیسینین ائشیگینده دئییل،بو یاپینین ایچینده دوشونورلر. تورکییه ده تظیمات یازیچیلاری اثرلرینده سیاسال و توپلومسال دوزنلییملری”رئفورملاری” ساوونوردولار.بونون ایچینده ده اسکی یاشاما بیچیمینی،اسکیگی،سورکلی اولاراق ائلیشدیرمیشدیلر.خالقی،یاپیلاجاق سیاسال و توپلومسال دوزلییملره حاضرلاما اونا چاغداش اویقارلیق دیرلرینی اؤیرتمه باشلیجا قایغیلاریندان بیری اولموشدور.بو قایغییلا خالقا کولایجا سسلنبیلهجک،کامویو اولوشتوراجاق بیر یولدان،قزئتجیلیک یولوندان ادبیاتا گیرمیشدیلر.اونلارین ان قاباقجیللاری اولان نیتئکیم شیناسی،نامیق کمال،ضیا پاشا،علی سوواسی،احمد میتهاد دان آد آپارماق اولار.بونلار و جمهورییت دؤورونده کی یازارلار تورک اولوسال ادبیاتین و تاریخین ، گلیشمهسینده و تورک کیملیگینین،تاریخینین کولتورل ائنسکلوپئدیسینی یارادیرلار. خالقین آنلایابیلجیی ساده بیر دیلده یازما ، تنظیماتچیلارین آنا یؤنلیملریندن بیریدیر . بو یؤنلیمین کؤکونده گئنیش ییغینلارلا ایلتیشیم قورما آماجی یاتار . تنظیمات دؤنمینه میراث قالان رسمی دیل بو گون عثمانلی دئدیگیمیز دیلدیر . تنظیماتلا بیرلیکده باشلایان دیلی سادلشدیرمه ، خالقین آنلایا بیله جیی بیر دوزه یه ائریشتیرمه گرچکده کولتور سوروملارینین ان اؤنملریندن بیری اولموشدور . چاغداشلامایا و اولوساللاشمایا گئدن یولون خالقلن دیلیندن ، تورکچهنین توپراغیندان کئچجیی گرچیی بوتون یؤنلریله تنظیمات دؤنمینده گرچکلشدیرمیشدیر. دیل سورونو چؤزمه ساواشی او گوندن بویانا باشلامیشدیر . بیر باخیشدا تورک ادبیاتیندا ، دوشون دونیاسیندا گؤزلنن هر نو گلیشین و دئییشیمین کؤکونده دیلسل گلیشمه ، یئنیلشمه و دیلین چاغداشلاشماسی یاتیر . نیازی بئرکئس، تورکییهده چاغداشلاما آدلی یازیسیندا تنظیمات اؤنجهسی دیلسل چالیشمالاری بؤیله تعریف ائدیر: تنظیمات اؤنجهسی عثمانلی ایمپاراتورلوغو سویلار ، اولوسلار ، دینلر ، کولتورلر توپلامی بیر ایمپیراتورلوق اولدوغوندان تورک دیلی آنجاق رعایا دیلی اولاراق یاشاردی . یونئتیجی دؤولت طبقهسینه گیرن کیشیلرین دیلی عربجهدن ، رومجادان ، ایسلاو دیللریندن زنگین ، فوت خالقین آنلامادیغی بیر دیلیدی. عثمانلیجا ، هیندیستانداکی موغول ایمپیراتورلوغونون اوردو و سارای دیلی اولاراق گلیشدیردیگی اوردو دیلی کیمی دوزلتمه بیر دیلیدی . تملی تورکجه اولماقلا بیرلیکده ، ایچینه تورک دیلینین کؤکن و یاپی باخیمیندان باغلی اولمادیغی دیل عائلهلریندن یالنیز کلمهلر دئییل ، کوراللاردا سوخولدوغو اوچون ، دانیشما دیلی اولاراق دئییلسه بئله ، یازی دیلی اولاراق ، تورک دیلی دانیشان خالق کولتورلرینین دیلیندن اوچوروملا آیریلان بیر دیل اولموشدور . “دانیشما دیلی اولاراق دئییلسه بئله” دئدیک، چونکو ، هئچ دئییلسه تنظیمات دؤنمینده کی عثمانلیجانین دانیشما دیلی اولاراق ایستیفاده اولونان شوبههلیدیر. بو دیلی الده ائتمیش اولمانین اصیل اثباتی ، کندینی یازیدا گؤستریر . بو دیلده یازا بیلمک اوچون نه دئییلن اوزون بیر ائیتیم گؤرمه گرکدیگینی خاطیرلاساق بو دئییلن دوزمه ، یاپما بیر دیل اولدوغونو رد ائدیریک . بو دیلین گلیشمهسینده ائحتیمالکی اوچو ده توپلومدان آیری قالان اوچ هئیت قایناق خیدمتینی گؤرموشدور : مکتب ، سارای و ادبیات. مکتبین رسمی دیلی عربجه ایدی . مکتبلرده تورکجه اوخودولمازدی . ایسلام دینی یولویلا ، بو دینین حقوق دیلی اولاراق تورکجهنین چرچیوهسی ایچینه سوخولابیلمه و یایلیش درجهسیله اورانتیلی اولاراق بیر چوخ عربجه کلمهلر عثمانلی دیلینین تمللریندن بیرینی قورموشدو . رعایا دیلی اولاراق یاشاما گوجونو سوردورن خالق تورکجهسی ایسه ، یالنیز موسلومان خالق آراسیندا دئییل ، تنظیمات زمانینادک موسلومان اولمایان خالقلارین موسلومانلارلا بیرلیکده یاشادیغی بؤلگهلرده روم و ائرمنیلر آراسیندا ایستیفاده اولونوردو . حتی بعضی بؤلگهلرده بو خیریستیانلار رعایا تورکجهسیندن باشقا دیل بیلمزدیلر . مکتب دیلیله خالق دیلی آراسیندا اوچوروم ، خالقین اورتودوکس موسلومانلیقدان اوزاق قالماسینا نئجه یول آچمیشسا،مکتبیده تورک دیلینه یابانجیلاشدیرمیشدیر. مکتب دوشون حیاتینی تکلینه آلماسی سونوجوندا ، یالنیز خالق دیلینه یابانجی قالمامیش، یئنی دوشون بیچیملرینه ده کندینی اویدورامامیشدیر . موسلومان اولان و اولمایان خالقلاردان یؤنتیجی طبقهیه گیرنلری خالقدان آییرماقدا اولان عثمانلی دیلی بسلهینلریندن ایکینجی قایناق سارای و بوروکراسی اولموشدور . فقط آریستوکراسیسی ایچینده بو دیل موسلومان اولانلار قدر بیلن کیشیلر یئتیشدیردی و بونلار ان چوخ ترجومانلیق ایشلرینده ایستیفاده اولدولار. دؤولت و سارای چئورهسینده گلیشن عثمانلی جانین ادبی ایفادهسی دیوان ادبیاتی دئییلن ادبیاتدا ان زنگین و ان یاپما دوزئیینه اولاشمیشدیر ، بو ادبیات دیلی یالنیز توپلومدان آیریلان بیر دیل دئییل ، آینی زاماندا طبیعته یابانجی بیر دیلدیر . نئجه مکتبین مودئلی ، عربجهنین حاکم اولدوغو کلام و فئقه ادبیات ایسه ، بو دیوان ادبیاتینین مودئلیده فارس ادبیاتا اولموشدور . یالینز او مودئله زورنالاراق اویدورولان بیر ادبیات اولدوغو اوچون ، دیل آچیسیندان داهادا چوخ یاپما اولماق زوروندا قالمیشدیر . کیلاسیک فارس شایرلرینین ، حالا بو گون بئله ایراندا ، خالق آراسیندا آنلاشیلدیغی و سؤیلندیگی حالدا عثمانلی دیوان ادبیاتی کندی زامانیندا بئله آنلاشیلمازدی . یالنیز دیل مؤحتواسی دئییل ، ادبی کوراللاریدا اوزون بیر ائیتیم و معریفت ایستهین بیر صنعتدیر .بو کوراللارین قفسی ایچینه سیخیشمیش اولان بو ادبیات ، تنظیمات دؤنمینه گلیندیگی زامان تمامیله فورمالاشمیش ، قیسیرلاشمیش ، ادبی یارادیجیلیق نیتلینی یئتیرمیش بیر ادبیات اولموشدور.”
تنظیماتچیلار بؤیله بیر اورتامین هم اورونو اولموش همده بو اورتاما قارشی ساواش آچمیشدیلار.ساواشلاریندا بلکی بوتون بیر یئنگی قازانمامیشدیلار اما،دیلسل آلاندا یئنیلشمه چیغیرینی آچمیشدیلار.بوندا باتیلی کاوراملارلا تانیشمالارینین ،قزئتیچی اولوشلارینین بؤیوک پایی واردیر.تنظیماتچیلار باتینین دیرلرینی،اویقارلیق و تئکنیکینی آلمایی،بونلاری بنیمسمیی آماجلامیشدیلار.بونون ایچین ده” توپلوم ایچین صنعت” آنلاییشینا باغلی قالمیشدیلار.اسکی ادبیاتا حاکم اولان “آخیرت فیکری”یئرینه بو ادبیات “گرچک دونیا”یی یئرلشدیرمیشدیر.بو دونیانی دییشدیرمه دوشونجهسینی قویموشدور.دوشونسل یاپیسی یئنیلشن ادبیاتدا نؤولر یؤنوندن ده گلیشمه و زنگینلشمه اولموشدور.تنظیماتچیلار دیوان ادبیاتیندا بولونان شعر،تاریخ،مکتوب کیمی ادبیات نؤولرینی باتی آنلاییشینا یئرلشدیرمیشدیلر.بونون یانی سیرا دیوان ادبیاتیندا بولونمایان مقاله،تئاتر،رومان،حکایه،تنقید ائلئشتیری کیمی یئنی ادبیات نؤولرینی باتیدان گتیرمیشدیلر.اؤته یاندان دوزیازی دا سؤز هنری گؤسترمه آماجیندان وازکئچیلمیش دوشونجهلری خالقا یایما آماجی گودولموشدور.بو آماجلا سئجیلر بیراخیلمیش،آنلاتیم گرکسیز،دولدورما سؤزلردن آریندیریلمیش،اوزون بیلاشیق،قارماقاریشیق جملهلر یئرینه آنلاتیم قیسسا جملهلرله بیچیملندیریلمیشدیر.بونون کیمی شعرده ده شیرین مؤضوسو آلانی گئنیشلنمیش،گونلوک یاشاملا،ایلگیلی هر نؤع ،اولای،اولگو،دویغو و دوشونجه شعره کونو اولاراق سئچیلمیشدیر.تنظیمات ادبیاتینی اولوشدوران و یؤنلندیرن صنعتچیلر خالق اوچون یازماغا،خالقی بیلینجلندیریب اویاتمایا چالیشایرلار.بؤیله بیر حرکت ده آذربایجان ادبیاتیندا بوتون ژانرلاردا باشلانیر .آخوندووون “تمثیلات”ی ایله باشلانان یئنی ادبیات مؤضوسو و فورما باخیمیندان کلاسیک ادبیاتدان چوخ فرقیلنیر. تورکیه ده هم ده آذربایجاندا دراماتورگیا تاریخی بیربیریله چوخ یاخین بیر زامانلا باشلانیر.آخوندووون کومئدیالاری ۱۸۵۰-جی ایلده باشلانسا دا تورکیهده ده تنظیماتچیلاردان اولان نامیق کمال ۱۸۷۵-جی ایلده ایلک درام اثری اولان “وطن”پیئسینی یازیر و اولوسال تورک دراماتورگیاسینا اوغورلو بیر باشلانیش دامغاسینی وورور.بو اولوسال یئنی ادبیاتین یارانماسییلا تورکیه ده و آذربایجاندا تورک سویونون و کیملیگینین بؤیوک دایاغی اولان گئنیش و گوجلو بیر صنعت عالمی یارانیر کی اؤلوم و آخیرت دونیاسینی یوخ بلکی تورک اولوسال تاریخیندن قایناقلاناراق، تورکلرین یاشادیغی دونیا و توپلوملاریندا کی سورونلارین چؤزمهسی آماجیلا ، دونیا گؤروشلرینی،اینام و آماللارینی،دیلکلرینی و تورک اولوسونون دونیا اولوسلاری آراسیندا یئر و مقامینی تصویر ائتمهیه چالیشیر. بیر اولوسون ادبیاتی،او اولوسون دویغو،دوشونجه،دوش،گوجو،اؤزلم و توتدوغو چئوره نین بیر خریتهسیدیر.داستانلار،شعرلر،رومانلار،حکایهلر،دراملار،آنیلار،وس.بو خریتهنین داشلاری،یایلالاری،تپهلری و دوزلوکلریدیر.بو خریتنی اینجهلمه ،او اولوسون دوشونسل و دویغوسال جوغرافیاسینی تانیمادیر.ادبیاتین اؤنمی ییرمیبیرینجی عصرده بیر اولوسون کولتورل و توپلومسال گلیشمهسینده و کیملیگینین قوروماسیندا اولان اؤنملی رولو تدقیقاتچیلارا و سوسیولوژی عالیملرینه بللیدیر.سوسیولوژیستلر توپلوملاری تدقیق ائدرکن هئچ زامان ادبیاتی گؤزدن قاچیرماییرلار،نیه کی ادبیات اونلارین تدقیقاتلاریندا بیلمسل فرضییهلرینین اثباتیندا و تدقیق و اینجهلنن توپلومون دوشونجه و پسیخولوگیسینی تانیتماسیندا اؤنملی و گئنیش یئر آلیر.توپلومون بوتون خصوصیتلرینه تانیش اولان و اولوسونون قایغیسینی چکن یازیچی دا حیات اولایلارینی اؤز حیات تجروبهسینین،دونیا گؤروشونون،ایستئدادینین خصوصیتلریندن آسیلی اولاراق،معیین بیر اصول ایله اؤیرنمهیه مجبوردور.هر بیر یازیچی گؤردوگو حیات اولایلارینا ،یاخود اینسان کاراکتئرلرینه مراجعت ائدیر.اونون سئودیگی مؤضوسو،منیمسدیگی حیات ماتئریالی قارشیسینا قویدوغو گؤروب،چؤزمک ایسته دیگی مسئله ،یالنیز اونا مخصوص بیر شئی،اونون ماراقلاندیغی،سئچدیگی،دوشوندوگو،سئودیگی،منیمسدیگی بیر مطلبدیر.بو مطلب آیدین و ضیالی یازیچینین منصوب اولدوغو اولوسون ان اؤنملی پروبلئملریندن بیری اولور کی کندی آچیسیندان یارادیر.ا.حاقوئردیئو و صمد.وورغون تورک تاریخیندن سئچدیکلری بیر اولایی ایکی چئشیتلی آچیدان گؤروب پیئسینی یارادیرلار.حاقوئردیئو تاریخین گوجلو ووطن پرور اؤلکه سینین قایغی سینی چکن حؤکمدار صورتی،اوبرازینی و وورغون ایسه بوتون وارلیغییله خالقین تالعیینه باغلی اولان ،وطنپرور ،اولوسچو،حسساس و زکی بیر شاعر صورتینی یارادیر.هره سی گؤردوگو،دویدوغو،آنلادیقلاری کیمی تصویر ائدیرلر.هر بیر یازیچینین اؤزونه مخصوص ،مؤضولاری،اؤزونه مخصوص قهرمانلاری،اؤزونه مخصوص مزیتلری وار اولدوغوندان صنعت اثری آدی قازانماغا واریر.یازیچینین دا اورژیناللیغی باغقالارینی تکرار ائتمک ده دئییل.حیات اولایلارینی سئچمکده کی قابیلیتلرینده،حیات حادثهلریله یاشاماسیندا ،تصویر و اینیکاس اصوللارینی ائتمک اولوسونا بوروزا وئرمیش اولور.یازیچیلار دا بیر-بیریندن محض بونونلا سئچیلیرلر.یازیچیلار اؤز حیات تجروبهلری و توپلومسال ایدئاللارینا گؤره ده بیر بیرینه یاخین اولا بیلیرلر.بو یاخینلیق اونلارین بیر اولوس ،دیل،تاریخ،کیملیک ،توپلوم و کولتوره منصوب اولدوقلاریندان قایناقلانیر.صنعتکارین اولوسال دوشونجهیه و اولوسال کیملیک و تاریخه صاحب اولدوغو حالدا صنعت یولو ایله صنعتکار ، اولوسونون کیملیگینی زامان توزوندان قورویوب ،نسیلدن-نسیله توپلومسال ،کولتورل و تاریخی کیملیگینی تثبیت ائدیر.
ییرینجی عصر مدنیتی و آوروپا اولوسلاریلا تماسا گلن اینسانلارین بیر چوخوندا اولوسال منلیک حیسسینین سارسیلدیغینی گؤروروک. .کوشکسیز یوکسک دویغولو اولان هر مدنی اینسان آوروپا و آمئریکانین یوکسک بیلیمینی و اینجه تئخنیخینی گؤرونجه اونلارا قارشی ،تقدیروحورمتله قارشیلیق بیر حئیرانلیق دویور.بیر چوخلاری بو تقدیرلره قالمایاراق اونلارین دینسل،پولیتیکال،توپلومسال و اقتصادی اخلاقلارینا و بوتون اینسانلیق ایصالتلرینه ده حئیران قالاراق کندی اولوسونو و کندی کیملیگینی اونوتماغا چالیشیرلار.بیر مودت آوروپادا و آمئریکادا یابانجی یاشیییب اونلاری دریندن تانییاراق کندی اؤلکهلرینه دؤنوب اولوسونون و اؤلکهسینین گئریلیگینه قارشی حرکته کئچیرلر.آذربایجان دا بونلاردان چوخو ادبیاتا و صنعت اوزگتیرمکله خالقینین و یوردونون گلیشمهسین دن اولان انگللرله موجادیله ائدیرلر.بیر چوخ تاریخی ،اقتصادی و سیاسی دوشمانلیقلار،فنالیق و ایدارهسیزلیک اوزوندن یوخسول دوشموش و گئری قالمیش آذربایجان تورکلرینین ضیالیلارینین ان اؤنملی گؤرولری خالقیلارینی بیلیمسل،تاریخسل ، کولتورل و یارادیجیلیق چابالاریلا میللتی اولوسال کیملیگینه و اولوسال ائنئرئژیسینه و کؤک اسالتلرینه ایناندیرماقدیر. کؤک و اسالتلری زامان و دوشمنچیلیک توزوندان چیخارتماق اوچون ان اؤنملی ود یرلی حرکت ائتدیریجی ،اولوسو اولوسال کیملیگیندن گووندیرمک و ایناندیرماق ،اونلارین تاریخی شخصیت و قهرمانلارینین ادبیات و صنعت یولو ایله یئنی دونیا یا تانیش اولان و یئنی اینسانی ایلگیلندیرن ،اولای و اوبرازلارینی ادبیاتین ژانرلاریندا و صنعت ده یاراتماقدیر. بو گرچیی دوشونن و اولوسونا،وطنینه ،کولتور و مدنیتینه وورغون اولان آذربایجان اولوسچو و وطنپرور یازیچی ضیالیلار گئجه-گوندوزن فرقینده اولمایاراق یاراتدیلار و بو یولدا دوشمانلار طرفیندن دوستاغا،سورگونه و حتی اؤلومه راستلادیلار.اما توتدوقلاری یولدان و اولوسال دوشونجهلریندن واز کئچمهدیلر.تورک ضیالیلاری اولوسال کیملیکلرینه ایناناراق،تورک اولوسونون قوتسال خالقلارینین،فضیلتلرینی،قابیلیتلرینی و اصالتلرینی اولوسال ادبیاتدا تصویر ائتدیلر.آذربایجان ضیالیلاری یاخشی بیلیردیلر کی گوجلو توپلولوقلارین بیر اؤزللیگی اولوسال کیملیگیدیر.اولوسال کیملیک ده کندینه گووندن دوغار.کندینه گوونن توپلولوق باشقالارینین نه دوشونجیینی،نه یاپاجاغینی اومورسامادان کندی داواسینی یورودن توپلولوقدور.آذربایجان یازیچیلاری اولوسال شعورون دوغماسیندا ان بؤیوک رول اویناییرلار.نیه کی اولوسال کیملیک بیر اولوسون،کندینی دویماسی و بیلمهسیدیر.اولوسال ضیالی یازیچیلار اثرلرینین یارادماسیندا دویغو و دوشونجهیه دایاناراق،اولوسال شعورو گوجلندیرمهیه ،اولوسال تاریخ و قهرمانلار و اولایلارین ایچیندن سئچدیکلری اولوسچولوک چیزگیلری تورک دیلینین زنگینلیگیندن فایدانالاراق یئنی ادبی بدیعی اثرلرله باشلاییرلار.بو ادبی بدیعی اثرلرده تورک دیلی اولوسال کیملیگی اولوسال تاریخی قهرمانلارین ابرازیندا جانلاندیریر.تورک دیلینه بو قدر اؤنم وئرن یازیچیلار تورک کیملیگینی و میللیتینی قوروماق موباریزه لرینده سووئت یازیچیلاری مارکاسی کومونیستلر طرفیندن وورولسالار دا ،بو گون اونلارین تورکچولوک ،وطنپرورلیک ، اولوسچولوقلاری و اولوسال شعور و دوشونجهلری ،ان آزی اونلارین تورک دیلینده تورک تاریخلی قایناقلی اثرلریندن دویوب آلماق بللیدیر.اونلار تورک دیلیله یازماقلا آذربایجان تورکلرینی یاشاتدیلار،چون کی اونلاردا اولوسال شعور واریدی.اونلار اینانمیشدیلار کی:۱٫اولوسال شعورونا صاحب اولان بیر اولوس ،کندینه زورلا قبول ائتدیریلن یابانجی دیله راغمن گئرچک و دوغرو هووویتینی بیلر و بیر گون بو اولوسال شعور سایهسینده اؤز دیلینی یابانجی بیر دیل تحصیل ائدن کیمی اؤیرنهرک حقیقی کیملیگینه دؤنر.
۲٫اولوسال شعورون اویوشوق ویا اویانیق اولماسی،اولوسلارین یاشاما قابیلیتلریله مبسوتن موتناسیبدیر.
۳٫اولوسال شعورون اویانیق اولدوغو یئرلرده یابانجی عنصورلارین بوروسو اؤتمز.ایداره ایشلرینین باشینا مو یهم یئرلره یابانجی قان داشییانلار گلنمز.اورادا بیلیم اولوسال منفعتین الینده دیر.بیلیم اولوسون بؤیوکلوگو و شا نی اوچون یاپیلیر.
۴٫اولوسال شعورون اویانیق اولدوغو یئرلرده، اولوس یابانجینی کندیسیندن سایماز.
۵٫اولوسال شعور اویانیق اولونجا ،یالوارماق،روشوت و حاقسیزلیق یوخ اولار.خیدمت ائدنلرین خید متی اینکار اولماز.تاریخی شخصیتلره حقیقی دیرلری وئررلر.نه خیردا قوصورلاری اولان دئو کیمی بؤیوک شخصیتلر خیردالار،نه ده کی مؤوهوم بؤیوکلوکلری دولاییسییلا اخلاقسیز اینسانلار دئولش دیریلر.
۶٫اولوسال شعورون اویانیق اولدوغو یئرلرده دیل قیسقانجیلیقلا قورونور.
آذربایجان تاولوچو ضیالی یازیچیلاری اولوسال دراماتورگیانی یاراتماق اوچون اولوسال تاریخ و تورک تاریخینین زنگین و شانلی صحیفهلرینی آذری تورکجهسینده اولوسال شعور و دویغولاریله یارادیب آذربایجان دا اولوسال شعورو بو ادبی و بدیعی صورت و اوبرازلارلا ابدیلشدیلشدیریبلر.


text:
تورکییهده فعالیت گؤسترهن آوراسییا بیرژالار فدراسییاسی اؤز مرکزی قرارگاهینی ایستانبولدان ایروانا کؤچورور.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «هابرتورک» قزتی یاییب. فدراسییانین بو بارهده قراری مایین ۱۶-دا تهراندا کئچیریلهن فؤوق العاده ایجلاسدا قبول ائتدیی بیلدیریلیر.
قید ائدک کی، بو فدراسییا ۱۹۹۵-جی ایلده ایستانبولدا قورولوب. ۲۲ ایلدیر تورکییهده فعالیت گؤسترن قوروما ۳۳ اؤلکهنین بیرژاسی عضودور.
فدراسییانین همچینین بیرژاسی اولمایان ۱۱، مشاهدهچی قیسمینده ۳ عضوو وار.
باکی فوند بیرژاسی ۲۰۰۱-جی ایلدهن بو تشکیلاتین عضوودور.


text:
سعودییه عربستانی آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین بو اؤلکهیه سفری زامانی اونو حیران قویماقدان اؤترو بوتون گوجوندن ایستیفاده ائدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «واشینگتن پوست» قزئتی یاییب.
ادعایا گؤره، الریاض بونلا دونیا آرناسیندا اؤزونون بؤیوک اویونچو مؤوقعینی گوجلندیرمک ایستییر.
«کراللیق ترامپا گؤره مختلیف شخصلری الریاضا دعوت ائدیب. بونلار آراسیندا بین الخالق جینایت محکمهسینین حربی جینایتلرده گناهکار بیلدیی سودان پرزیدنتی عمر البشیر، ترامپین سئویملیسی اولان «فوکس نیوز» رهبر برت بایر و آمریکالی موسیقیچی توبی کیتا دا وار.
اوستهلیک، آرتیق ترامپین سفرینه حصر اولونان سایت دا یارادیلیب. اینگیلیس، عرب و فرانسیز دیللرینده یاییملانان سایت «بیز بیرلیکده گوجوک» شعاریندان ایستیفاده ائدیر»، - دئیه یازیدا قئید ائدیلیر.


text:
یازار : قالایچی مورتوض | بؤلوم :
+0 به یه ن
اوگون لری قونشونون خانیمی قاباغیمی کسیب الیمه وئرنده یالوار یاخار ائله
دی
صاباحلاری لوک دوداق نبی له بیرگه گئدک شَهَرده اونون بوشانان قیزی نین
شاهیدلیق وئریب کبینیم حالال جانیم آزاد قوتارسین گئدسیندااا. آخی بیلیرسیز
اری
مویتادو اوزوده نه بیلیم دئییللر تیرکک یوخ شوشه دن زاددان گمیریر
.سحر تئزدن اوچ
دورد باش تراختورون دالینا یغیشیب توس توپراق ایچینده شهره
چاتاندا اَنیب باش
گوزوموزون هیس پاسین توکه توکه تپیلدیک شیخ آقا نین
محضرخاناسینا ؛کبینی
ترسینه اوخویان دین خادیمی هَرَه میزدن اوچ دورد یئره
بارماق باسدیریب ایش سونو
شَهرَه چیخاندا گوردوم طیییییییی جاماهات توکولوب
خیاوانا نه بیلیم کیمه قارشی
شوعارلار سسلندیریرلر .گوجو پیسلیگینن بیر یول
تاپیب جونگه ناخیردان قاچان
کیمین ایاق آلتدا قالیب مککه مینا نوصیبتی
علاوه دن باش وئرمه سین تراختورا
مینیب کنده قایداندا .یول اوزونو نبی
کیشی دن خبر آلدیم اشی سن قدیم آدامسان
شَهَرده جاماهات ندن قیشقیر باغیر
سالمیشدیلار ؛الین آتیب بورنونون آخان سویونی
خخخخخخخ دئییه شالوارینین
دیزینه یاخاندا دئدی. نه اولاجاق ائله بیل ینی دن
فارسلارتلویزیادا
بیزتورکلری گولمه جه قوشوب لاغایا قویوبلار . اودور کی ماخلوقدا
توکولوب چوله
اونلارا قارشی شوعارلار سسلندیریب هَدَه لییلر ؛باشیمداکی بورکو
گوتوروب
توزون چالا چالا دئدیم ؛جاماهات چوخ یاوا ایش گوروبلر جانیم ؛نه اولسون
کی
ماززاقلیق ائلیلردااا .خیاوانا توکولنلر هوش ائله میللرکی فارسلاردا ائله
بیزیم اوز
قارداشلاریمیزدیلار ؛
لوک دوداق نبی نین سوزو یادیما
بیر حیکایه سالدی.
ائله بیزیم طایفادان اولان یوز اون یاشلی ایرحمتدیک عیسی قاغا دئییردی گئچن
ایللرده بیج
آواکندی نین اوتوز ایللیک چوبانی الله ایرحمتینه گئدنن سونرا
داها کدده
داوارا گئدن تاپیلمایاندا. نه بیلیم شورالاری گلدی بیزیم کددن صف قولو اوغلو شور
گوز باراتی شورای نگهبانین سوزگه جینن گئچیردندن سونرا گوتوروب آپاریب
کددلرینده قویونا یوللادیلار ؛
ایللرگئچدیکجه ائله کند آراسی جاماهاتینان قایناییب
قاریشان بارات داوارا گئتمه ینه باخمایاراق هَردن
فارسلاربیزی قاللاغا قویان کیمین
کندین آروادینان توتموش اوشاغینا
کیمین ساتاشیب گولردیلر؛ بئش اون ایل
اوسدونن گئچندن سونرا بیج
آوا کندی چوباندان ساری خود کفا اولاندان بَری آق
ساققاللاری یغیشیب چوبانین اَمَک حاققین زادین اوده ییب
بیله سینن قدیردانلیق
ائله مه گینن داها داوارا گئدممه یینی ایستیرکن کندن
چیخماسینا امیر وئرنده؛ خالق
ایچینده اوزونه یئر ائله میش چوبان عصبله شرک
های کوی سالیرکی بو کددن
گئده سی دئییرم باخ. منیم بیرادا هیچ اولماسین یئریمی یه
یوخون اوشاغیم وار
؛ایندی بیلمیرم گوره سن سیجیلده اوشاقلارین آتاسی کیمین آدینا یازیلیبدیر
باخخخخخخخ


text:
قزوین فارسجاسیندا تورکجه آلینتیلاردان(1)
ایکی ایل اؤنجه
تورکجه ایله قونشولارینین سؤز آلیش-وئریشلرینی اینجهلهمهیه باشلادیم. کوردجه (ماهاباد/ ساووج بولاق کوردجهسی یعنی سورانیجه، گروس کوردجهسی)،
ساوا فارسجاسی، همدان فارسجاسی، تاکیستان تاتجاسی، خالخال تاتجاسی، طالقان تاتجاسی
اوزرینه بیر شئیلر اوخوموشام. آما قزوین فارسجاسی اوزرینه بیر سؤزلوک (یادا بیر سؤزلوکجوک) یازیلمیش می؟ اؤیرنهبیلمهدیم.
گئچن ایل سایین
بهاءالدین خرمشاهینین اثرلرینی گؤزدن گئچیریرکن، قیساجیق بیر سؤزلوک و چالیشما
گؤردوم. اونون اوزرینده ایشلهییب، قیسا بیر یازی یازماغی دوشوندوم. قرآن
آراشدیرمالاری اوچون خرمشاهینین یازیلارینا باخیردیم. اونون اؤز یاشامینی (و اوندان
باشقا هر زادی!) آنلادان اثری و یاشام یازیمی/یاشام بیتیگی اولان کتابینی باشدان
سوناجان اوخودوم. گئچمیشده ده بونا بیر گؤز آتمیشیدیم. اوخونماسی فایدالیدیر
دییه بیلیرم. قزوینلی اولوب بو شهرده دوغوب، بؤیوین بیر ادبیاتچینین بو شهرین
نفوسو حاققیندا، فارس، تورک، تات کیمی ائللرین ایچ-ایچه یاشایان بؤلگهدن سؤز
ائدهجهیینی دوشونموشدوم. یانیلمیشام. کیتاب-بیر یئرده سانیرام-اردبیللیلر دستهسینین(آق
کؤینک)-"آذری"لر اولاراق آدینی چکیر. ایلک اولاراق بونو، یایقینلاشان
بیر یانلیشین خرمشاهینین دیلینه گلدییینی ساندیم. یوخسا قزوین ده نه آذری آدیندا
بیر خالق وار نه ده قزوینلیلردن بئله بیر سؤزجویو-هله او زامانلار یعنی
1340لار/1960لاردا-ائشیتمک اولاردی. آما سونرالار سؤز فرهنگستانا گلنده و
سرکاراتیدن سؤز ائدیلنده، بو آذریچیلیک قاباریق اولاراق گؤرولور. سانکی فرهنگستانین گیریش بلگهسیدیر تورکجه و
تورک دوشمانلیغی! یوخسا ندن قزوین تورکلریندن و آتاسینین(گوجلو بیر احتمالا
گؤره) تورکجه بیلدیییندن سؤز آچماز؟ منیم بئش-آلتی قزوینلی دوستوم وار. استثناسیز
تورکجه بیلیرلر. حتا بیر دوستومون آناسی تورک، آتاسی کورد ایدی. آنجاق تورکجهنی آنادیلی
اولاراق اؤیرنمیشایدی. هر حالدا اوچ-دؤرت صحیفه پیشیکلرینه یئر آییران یازار، تورکجه و
بؤلگه دیللرینه یئر آییرماسینا فرصت تاپمامیش اولاجاقدیر.
·
قزوین و بنزری شهرلرین(همدان، ساوه، کرمانشاه، اصفهان، شیراز و ..) دیللرینین
نئجه فارسجالاشدیغینی اوزون زامان دوشوندوم. آنلادیغیمیا گؤره بو شهرلرده یئرلی
دیللر واریمیش. بونلار فارسجایلا کؤکدش اولدوقلاری حالدا، فرقلی ایمیشلر و بو
ایسه او دیللردن قالان یازی اؤرنکلریندن آنلاشیلیر. مثلا همدان دا باباطاهر´ین دؤرتلوکلری(دوبیتیلری) الیمیزده. بو
دؤرتلوکلر، هامیسی باباطاهره عاید دهییل و فرقلی یئرلی شاعرلردن اولوشدوغو آچیقدیر.
سونراکی دؤنملرده، بو شعرلرین دیللری، فارسجایا یاخینلاشدیریلدیغی دا، الیمیزدهکی
اسکی مجموعهلرده گؤرولن دؤرتلوکلرله توتوشدوردوغوموزدا اورتایا چیخیر. اوستهلیک
بو شهرلرین چئورهسیندهکی کندلرده و شهرجیکلرده، دانیشیلان دیل فرقلی دیر. اؤرنک
اوچون همداندا، تورکجه، لورجا یانیندا باشقا کیچیک دیللرده یاشادیغی بیلینیر. او
زامان عقله گلن سوال بو: فارسجا بورالارا نه جور یاییلدی؟ چونکو فارسجا بؤلگهنین
اساس دیلی اولسایدی، کندلرده و قونشو بؤلگهلرده ده فارسجا یایقین اولمالیییدی. بو
شهرلر آداجیق اولمازایدیلار او زامان.
·
آنلادیغیما گؤره، اوزون ایللر، یعنی مین ایله یاخین بیر زامان دیلیمینده،
فارسجا –عربجهنین یانیندا-یازی، ادبیات، شعر و اؤیرتیم دیلی اولوب
بو بؤلگهلرده و بو گئنیش جوغرافیادا، یوکسک کولتور(High Culture) دیلی حالینی
آلیبدیر. یاواش-یاواش اوخوموشلار دیلینه تأثیر ائتمهیه باشلایان خوراسان
فارسجاسی، یازیشما و آنلاشما دیلی اولور. چونکو بو دیللر فارسجایا بنزرایدیلر و فارسجا
اؤیرنمک عربجهیه قیاساً داها راحات ایدی. نتیجه اولاراق، گئتدیکجه فارسجا
عونصورلار بو دیللره گیرر و بعضی یئرلی اؤزللیکلری اونوتدورار. آلینان عربجه
دینی، سیاسی و.. سؤزجوک و دئییملرده فارسجایا یاخینلاشاماغی یئیینلهدر. بو
دَیرلندیرمهنی دوغرولایان بو گون یاشایان بنزر دوروملاردیر. تاکیستان
تاتجاسیندا، رشت گیلکجهسینده، مازندران یئرلی دیلی طبریجه/مازنیجهده بو گون
آغیر فارسجا تأثیری گؤرونور و فارسجایا گئچیش یاشانیر. بو دورومو بوگونکو
رادیو-تلویزیون، رسمی اؤیرتیم دیلی، درگیلر، گوندهلیکلر کیمی یئتیرگهلرین(رسانه)
تأثیرینه باغلاماق اولار. آما گئچن اوزون زامان دقته آلینیرسا، بو گئچن سکسن
ایللیک جریانین مینایللیک بیر زامان دیلیمینه یاییلدیغینی دییه بیلریک.
·
یازیلی فارسجا (خوراسان فارسجاسی/دری فارسجاسی) داها گئنیش بیر جوغرافیادا،
ادبیات و "آیدین" کسیمین دیلی اولدوغونو اؤنجه یازدیق؛ بو بؤلگهده
فارسجانین ائتگیسی چوخ آغیرایدی. مثلا اوردوجادا بو گون سؤزوارلیغینین یوزده
یئتمیش-سکسنی فارسجا(و فارسجالاشمیش عربجه) آلینتیلاردان عبارتدیر. هیندجهده
یعنی اوردوجانین هیند الیفاسییلا یازیلان بیچیمینده، فارسجا آلینتیلار یئرینه
سانسکریتجه و یئرلی هیندجه عونصورلار آلیناراق، فارسجا تأثرینی آزالتماغا
چالیشیرلار. گئنهده بو نیسبت قیرخ-اللی آلتینا دوشمز. بنزر دوروم عثمانلیجادا دا
وارایدی. تورکیستاندا بوگونکو اویغورجانین بیر چوخ لهجهسینده، فارسجانین ائتگیسی
آغیردیر. اؤزبکجهنین سس و چکیم(صرف) سیستمینده بئله فارسجا/تاجیکجهنین تأثیری
گؤرونور. بوردا فارسجا دانیشان ائللرله ده تماسدا وارایدی. آذربایجاندا دا،
فارسجانین ائتگیسی آز اولمامیشدی. یازیلی ادبیاتیمیزدا، فارسجانین اوستونلوک
قازاندیغی اوچون نثر یعنی دوزیازی یایقینلاشمادی و شعرده ده فارسجانین تأثیری
درین ایدی. بیر چوخ تورکجه سؤزجوک یئرینی فارسجا/عربجه قارشیلیغینا بیراخدی. سون
یوز ایللرده بو ائتگی داها دا گوجلو اولدو. اما تورکجه فارسجانین قارداش/باجی
دیللریندن اولمادیغی اوچون و قورولوشونون چوخ فرقلی اولدوغوندان اؤترو، گئچیش
آشاماسینا گلینمهدی.
بو اوزونجا
باشلانغیجدان سونرا، سؤزجوکلره گئچمهلیییک. بوردا دا همدانداکی سؤزجوکلری
آراشدیردیغیمیز کیمی چالیشاجاغیق. چونکو بو یازیدا وئرهجهییمیز سؤزجوکلرین
چوخو، همدان فارسجاسیندا دا وار. اورداکیلارا آرتیریلاجاق بیر بیلگی اولماسا،
قیساجا گئچیلهجکدیر. خرمشاهی قزوین فارسجاسینین بیر اؤزللییینی ده تورکجه
آلینتیلارین بوللوغو اولاراق ساییر و آز ساییدا اؤرنک وئریر[1]:
1.
چوقّور=گود. چاغاتایجا و قیپچاقجادا موجود دور. نیشانیانا گؤره، چوقماق(çoqmaq)"دَلمک، اویماق" فعلیندن گلیر. منجه بو آچیقلامانی قبول
ائتمک چتین دیر.
2. سانجو=سرماخوردگی(بئلهدیر!). بیر آنلام قایماسی می وار؟
[1] بهاءالدین خرمشاهی، "صد واژه از فارسی
قزوینی"، رستگاری نزدیک ایچینده، تهران: نشر قطره،1383.
325-321.صص


text:
محمد باقر نوبخت، تبریزده قاتیلدیغی بیر مصاحبه ده ، تبریز میانا دمیر یولونون ایشه دوشمه سی و دولتین تبریز متروسونا نئجه مالی امکان یاراتماسی حاقیندا دانیشدی.
دولت سوز دانیشانی دئدی: انشاء الله بیر نئچه آی سونرا میانا تبریز قطاری ایشه دوشه جک، دولت بو پروژه نین ایشه دوشمه سی اوچون، خزانه اسنادیندان اعتبار تامین ائدیبدیر.
نوبخت تبریز سفرینین دلیلینی، دولتین تبریز متروسونداکی سهمینین وئرمه سینین تسریع ائتمه سینی بیلدیریب، آرتیردی: تبریز و شیراز شهرلرینین متروسونو یاخیندان گوردوم و بو ایکی مترونون عمرانی ایشلرینین دوام ائتمه سینه فاینانس و مشارکت اوراقی قایدا سی ایله ایش گورولور.


text:
کلمبییانین مدلین شهرینده قریبه اولای اؤلکهنین گوندهمینه چئوریلیب.
آخشام. آذ-این معلوماتینا گؤره، مارییا گارسییا و میگل رسترپو آدلی جوتلوک ۲۲ ایلدیر شهر کانالیزاسییاسیندا یاشاییر.
بونا سبب اونلارین بیر واختلار نارکوتیک آلودهچیسی اولماسی و بو سببدن نینکی مولکلرینی، حتی دوستلارینی و قوهوملارینی دا ایتیرمهلری اولوب.
جوتلوک اونلارا مالییه یاردیمی ائدجک بیریلرینی تاپمایینجا، کانالیزاسییا بوروسونو کیچیک «ائو»ه چئویرمهیه قرار وئریب. بورادا اونلارین کیچیک مطبخی، ایستیلیک سیستیمی و الکتریک انرژیسی وار. مارییا و میگلله یاناشی، «ائو»ده بلکی آدلی ایت ده یاشاییر.
باشقالارینا قریبه گلن همین مکان جوتلوک اوچون چوخ راحتدیر. اونلار اورادا ممنون اولدوقلارینی بیلدیریبلر.


text:
ضرب المثلهاي تركي از روستاي توركمان ملاير- استان همدان آزربايجان
ضرب المثلهاي تركي از روستاي توركمان ملاير- استان همدان آزربايجان
http://hemedan-az.blogspot.com/
http://torkman.iranblog.com/?mode=SubjectedArchive&id=53667
اسنه ماغ اسنه ماغي گتيرر واي سامانليق داشينا
كؤر توددوغون بوراخماز
قوچ ايت دايي سينا چكر،خاتون قيز خالاسينا
دينسيزين كي ايمانسيزدي
اولمه اششكيم يونجا بيتينجه
بوشلي بوشلونون ساغليغين ايستر
مالين بك ساخلا قونشون اوري توتما
چولمك ديغيرلانار دوواغين تاپار
اصيل ايتمز ياغ ايئيمز
مال گئدر بير ياناايمان گئدر مين يانا
دالدان آتان داش تؤپوغا دئير
سؤز سؤزي گتيرر آرشين بئزي
چك زحمت گؤر لذت
چؤخ دولانان چؤخ بولر (چؤخ دولانان تؤپوغاداش دئير)
دوه اوينوياندا قار ياغار
نانجيبه چالاسييا گئتمه
اششك ساتان كؤششك آلانماز
قونشي پايي ياخچيدي بير گون سنده بير گون منده
قونشي قونشويا باخار جانيني اودا ياخار
خؤروز يؤخويدي سحر آچيلميردي؟
جوجه ني پائيزدا ساناللار
ياغ يؤغوتداندي، يؤغوت ياغدان
گلين اؤينويانماز ديئراوتاق ايريدي
موساهيبين باب ائيله، گؤرن دئسين هابئيله
قارا قارقانين بالاسي اؤزونه شيريندي
ايگنه هاميني بئزر اؤزي لوت گئزر
كردالي كردارين ئيئر، كردارسيزلار كؤينك گيرر
حالوا حالوا دئمگيلن اغيز شيرين اؤلماز
چيراخ اوز دوره سينه ايشيق سالار
دلي دلييه باخار، چوماغين ايري توتار
دلييه يئل وئر الينه بئل وئر
سوزي آت يئره صاحابي گؤتورر
سوزي باجان دئمه باجين باجيسي وار
كار ائشيتمز اويدورار
آج تويوخ يوخيسندا داري گورر
دالدان آتيلان داش توپوخدان دئيير
اوركن نه قدر اوزون اولسا دا دوغاناقدان كئچر
ايت هورر كاروان كئچر
ال الي يووار الده اوزو
دوز يولون يئريه بيلمير شخمليقدا شلتاق آتر
قاشيني قائيران دئيردي ووردي گوزيني چيخاردي
بيچاق دسته سيني كسمز
ايلان هر يئرده ايري گئتسه اوز يوواسينا دوز گئدر
-كچل باخار گوزگيه آديني قويار اوزگيه
دووه اوينياندا قار ياغار
پيشيگين آغيزي اته چاتماز دئير منداردي
بير ساعتدي تنبكي يانير الان دئير نه توستيسيدي
باغدا اريك واريدي سلام عليك واريدي باغدان اريك كوتاردي سلام عليك كوتاردي
گلين اوينيابيلمز دئير اتاق ايريدي
گلين اوجاقا گلر
قوناق قوناقي ايسته مز ائو ييه سي هر اكيسيني
تزه يونجا ائششگه باش آغريسي گتيرر
سره دن قالان قوتور اولار
ائل گوجي سئل گوجي
درمانچي آجينان اولير كووزه (درمانچينين سهمي ) گوتيرمير
خياطين اگر اينه سينن ساپي ائتمه سيدي گونده اون دست كت شلوار تيكردي
كچلين آديني قوياللار زلفعلي كورين آديني قوياللار نورعلي
كور توتديقيني بور آخماز
اوجوزدي اتين شورباسي اولماز
الله ايكي يومروغو بير باشا وورماز
بوننان فاتيا تومان اولماز
سو آخيب يولون تاپار
قازان هللنيب قاپاغين تاپار
قازان قازان ديير ديبين قارادي
ايگيد اوغلان داييسينا چئكر خانم قيز خالاسينا
مثلده معرفت اولماز
هم خداني ايستير هم خرماني
ايش گورديرنيندي گورنين دگير
ايري اوتيراق دوز دانيشاق
دلي قوييا بير داش آتار يوز آغيلي چيخاردابيلمز
تولا ايتدن ده موندار اولار
يئر برك اولاندا اوكوز اوكوزدن اينجيير
ساخلا ساماني گلر زاماني
ايت ايتديگين ترك ايتسه ده سومسيكليگين ترك ائتمز
يورقانا بورين ائلنن سورين
كئچينين قوتورو بولاقين گوزينن سو ايچر
يئميشين ياخچيسينس چاققال يئير
جوجه ني پائيز آخيرنده سايياللا
چادراسيزديخدان ائوده قاليبدي
جالانان سو بير داها كوزيه قايتماز
جوجه يومرتادان چيخار قابيقيني بئگنمز
دوز يئيب دوز قابيني سيندرمازلار
صبريله قوورادان حلوا پيشر
ايله بيل آغزينا قويوت آتيبدير
ياخاما سانجاق ساچميبسان كي
كورا نه گئجه نه گوندوز
دونياني بوغدا توتسا دا كهليگين روزيسي چينقيلدير
ادام اومدوغو يئردن كوسر
دردلي دئينگن اولار
باشدا آغيل اولماسا بدن عذابدا اولار
ائل اوز دليسيني بورآخماز
چراغ ديبينه ايشيق سالماز
خالقا ايت هورسه بيزه چاققال هورر
گونشيا اومود اولان شامسيز قالار
جواهر جيندا آراسيندا اولار
بونون ايپينين اوستينه اودون يغماق اولماز
ده وه اویناسا قار یاغار
ده وه نی آپاران ائششکدیر
ده وه ده ن بیر قیل دا غنیمتدیر
ده وه نی ایتیریب کرششه یی آختاریر
ده نی ساتان ائششک آلابیلمه ز
ده وه نین آیاغی آلتیندا قاریشقا ازیلمه ز
ده وه چینه ن قوهوم اولانین دروازاسی گن گرک
ده وه نی چؤمچه ینه ن سووارمازلار
گئجه گئدر گونوز گلر
گئجه سول یاتان سحر سول دورار
گئجه نین خئیریندن گونوزون شری یاخجیدیر
گئجه سیلاحلی گونوز کولاهلی گرک
گئجه گونوزوموز بیر اولوب
کاسیب گئیسه دییه رلر هاردان تاپدین، دولتدی گئیسه دییه رلر مبارکدیر
کاسیبین گونو ایتین گونو
کاسیب پول تاپسا دا یئر تاپماز
کاسیبین دوواری آلچاق اولار
کاسیبین گؤزو توخ اولار
کاسیبین سؤزو ، یورغونون گؤزو
کاسیبی ده وه اوستونده بووه سانجار
کاسیبین بیر اوغلو اولدو اونوندا بوینو ایری اولدو
کاسیبا قول اول وارلییا اوغول اولما
کاسیب اوشاغی گؤرمه میش بالاسی اولمویاسان
ائششه ک هارا دوشک هارا
همدان اوزاخ کردیسیه یوخون
پیچاق اوز دسته سین کسمز
گلین اوینیابیلمیر دییئیر یر ئیریدی
ائششه کی باغلاسان آت یانونا یا خویون گوتورار یا خاصیتین
ال الی یووار، ال ده دؤنه ر اوزو یووار
اؤز مالیم گؤرسه نمیر، اؤزگه مالی آلانیب
آج قارین، آجی آیران
اود دئدیم دیلیم یاندی
ایتین ایاغیندان تیکان چیخاردیر
ایری اوتوراق دوز دانیشاق
اوزو بزه کلی، ایچی تزه کلی
الینه ن سو داممیر
اودا گلمیسن سویا ؟
تویوق نه قدیر کؤکله او قدیرده بوزدومو دارالار
داغدا جئیران گؤرسه دیر
وارلی گئیه نده دییه رلر موبارکدیر، یوخسول گئیه نده دییه رلر هاردان تاپدین
قونشو قونشودان سحر اویانماغی اؤرگه نه ر
هر کیم ائششه ک اولدو سن ده پالانی اول
آتداکی داش دوروب اوسته کی داش دورمور
ائویمدن چیخیر قارنیما گئدیر
آشاغیدا ایله شمیر، یوخاریدا یئر یوخدو
(آت آلمه مي، آخور باغليياو
آت مینه نینی تانیر
آته مینه نونی، دون گيدره نو
آته لن دوشه ر
آج آرم، داش ده ییر
آجنه ايت غرخاوري
آچلمه میش سفره بیر عيبي وار، آچلن سفره نو مين بير
آرپه اکن، بوغدرم
آدامين آلنينا هر نمه يازميشلار، ائله اودور
آغ ايتين، قارا گونه
آغريمايان باشا، دسمال باغلامازلار
آغ توپورجك گؤره نده، اونا خيال ايكى قيرانليقدير
آغ يارما، قارا گون اوچوندور
آغاج گؤره نده، هيز ايت قاچار
آل آپارميش
آبرى باهار گؤي اوتو دئييل كى گئنه گؤيه ره
آبرينى يئميش، حيانى سيچميش
قارا باخت داغلارا چیخسا، داغلاری دومان آلار
قیزیم سنه دئییره م گلینیم سن ائشیت
بؤیوک باشین، بؤیوک بلاسی اولار
قویونو قازان گن قازار، درین قازار، اؤزونه قازار
ساخلا سامانی، گلر زامانی
همیشه شعبان، بیر گون ده رمضان
اغزیندان سود ایسی گلیر
یومورتاسیندان چیخمامیشدان باش یاریر
قونشوم منی یاد ائله سین، بیر ایچی بوش گیردکانلا .
ده وه دن ده بیر قیل غنیمتدیر .
مچیدین قاپیسی آچیقدیر، ایتین اوزونه نه گلیب
کئچل داوا بیلسه، اؤز باشینا یاخار
ضررین یارسیندان قاییتماق، منفعتدیر
نیسیه گیرمه ز کیسییه
گلین اویناماق باشارمیر، دئییر یئر ایریدیر
قیش چیخار، اوزو قارالیق کؤموره قالار
قارا گونون عمرو آز اولار
نفسی ایستی یئردن چیخیر
عجله ایشینه شئیطان قاریشار
هئچ کیم اؤز قاتیغینا تورش دئمه ز
پیچاق اؤز دسته سینی کسمه ز
قورددان قورخان، قویون ساخلاماز
گؤیلو بالیق اتی ایسته یه ن … قویار بوز اوستونه
ال ایتدن مشهوردور
دئیه سن جانین قاشینیر
یا حسن کئچل ، یا کئچل حسن
قارداشلار شاواشدی، آخماخلار ایناندی
خاتین قیز خالاسینا، قوچ ایگیت داییسینا
هوره ن ایت قاپماز
ده وه یه دئدیلر بئلین ایریدیر، دئدی هارام دوزدو ؟
کور الله دان نه ایسته ر ایکی گؤز، بیری ایری بیری دوز
ائششه ییم اؤلمه یونجا بیتینجه ن، یونجام سارالما، توربا تیکینجه ن
ایلان سانجان آلاجا ایپدن قورخار
قوناق قوناغی ایسته مه ز ائو ییه سی هئچ بیریسین
ایلان یئییب اژدها اولوب
دوستوم منی یاد ائله سین، بیر ایچی بوش گیردکانلا
یاغیشدان قورتولوب دولویا دوشدوک
آتی آتین یانیندا باغلاسان همرنگ اولماسا دا همخوی اولار
به ی وئره ن آتین دیشله رینی سایمازلار
یاخینا گلمه اییین گلیر، اوزاغا گئتمه جانیم چیخیر
باخما اوزونون قاراسینا، باخ آنلینین سیتاراسینا
گیر مجنونون گؤزونه باخ لیلینین اوزونه
گؤزل آغا چوخ گؤزلیدی ، بیرده بیر چیچه ک چیخارتدی
اؤلمه ک اگر اؤلمه کدیر، بو نه جان وئرمه کدیر
یئکه باشین یئکه بلاسی اولار
اؤلسون او پیس کی یئرینه یاخجیسی گله جه ک
دئییر تویوغون بیر قیچی وار
اؤزووه بیر اینه باتیر اؤزگویه بیر چووالدیز
سینان قول، بویوندان آسلانار
ائله یئرده یاتماز آلتینا سو چیخا
چؤمچه اشدان ایستی اولوب
خلیفه کیسه سیندن باغیشلیر
تولکویه دئدیلر شاهیدین کیمدی ؟ دئدی قویروغوم
پیچاق ویرسان قانی چیخماز
بؤرکووی قوی قاباغیوا
سنین کیمی دوستو اولانا دشمن لازیم دئییل
کیمسه آتاسی اؤلن قدر یاسلی دئییل
آج تویوق یاتار یوخودا داری گؤره ر
لالین دیلینی آناسی بیلر
سینان قول بویوندان آسلانار


text:
هرات ده ماین پارتلش عاقبتیده ملی اردوکوچلریدن 6 کیشی هلاک بولدی
هرات رسمیلرگه کوره، اوشبو ولایت نینگ ادرسکن اولسواللیگیده یول چیککه سیگه جایلشتیریلگن ماین پارتلش نتیجه سیده ملی اردوی کوچلری نینگ ایککی ضابطی و تورت عسکری هلاک بولگن.
ادرسکن تومن حاکمی لعل محمد عمرزی حادثه رود گز قیشلاغیده یوزبیرگنینی ایتیب ایککی ضابط هم اوشبو پارتلشده قربان بولگنینی تصدیق له گن.
حاکم نینگ ایتیشیچه ملی اردو کوچلری گیزمه قیلیش مقصدی بیلن یولده چیققن پیتی بو حادثه بیلن دوچ کیلگن لر.
طالبان سوزچی لریدن بولگن قاری یوسف احمدی حادثه مسولیتی نی اوز بوینیگه الگن.
هرات شهریدن قریب 80 کیلومتر جنوب تمان و شیندند تومنی قوشنی لیگی ده جایلشکن ادرسکن اولسواللیگیده طالبان قوراللی لری انچه فعال بولگنی ایتیله دی.