text:
محمدعلی صیدقینین رئداكتور اولدوغو " شئیپور " ژورنالی حاقیندا
محمدعلی صیدقینین رئداكتور اولدوغو " شئیپور " ژورنالی حاقیندا
حسین هشیملی
فیلولوگییا علملری دوكتورو، امكدار علم خادیمی
ییرمینجی عصرین ایلك اون ایللیكلرینده آذربایجان مطبوعاتینین اینكیشافیندا ناخچیوان تورپاغینین یئتیرمهسی اولان بیر سیرا ضیالیلار موهوم خیدمتلر گؤسترمیشلر. كئچن یوز ایللیگین آذربایجان دیلینده چیخان ایلك مطبوعات اورقانی كیمی محمد آغا شاهتاختلینین نشر ائتدیردیگی " شرقی-روس " قزئتینی، ادبی-ایجتیماعی فیكیر تاریخیمیزده خوصوصی مرحله ساییلان، میرزه جلیل دوهاسیندان نور آلان مشهور " موللا نصرالدین " ژورنالینی خاطیرلاتماق كیفایتدیر. همین مطبوعات اورقانلاری حاقیندا آپاریلمیش تدقیقاتلار اونلاری چاغداش نسیللرین یاخیندان تانیماسینا شراییط یاراتمیشدیر. لاكین عئینی سؤزلری بیر باشقا ناخچیوانلی ضیالی، گؤركملی معاریفچی ادیب محمدتاغی صیدقینین اوغلو، گؤركملی ژورنالیست و پوبلیسیست محمدعلی صیدقینین (1888-1956) مودیری، یعنی رئداكتورو اولدوغو " شئیپور " ژورنالی باره ده دئیه بیلمریك. چونكی آذربایجان ساتیریك مطبوعاتی تاریخینده اؤنملی یئر توتان " شئیپور " ژورنالی ایندییه دك علمی فیكرین دیقتیندن كناردا قالمیشدیر. ژورنال حاقیندا یالنیز بعضی قیسا مولاحیظهلر سؤیلهنیلمیشدیر كی، بونلارین دا چوخو غئیری-دقیق، یاخود دا بیرطرفلیدیر.
" شئیپور " ژورنالینین جمعی 14 سایی چیخمیشدیر، اونلاردان 11-ای 1918-جی ایله، 3-او ایسه 1919-جو ایله عاییددیر. ژورنالین ایلك سایی 5 اوكتیابر 1918-جی ایلده، سون سایی ایسه 18 یانوار 1919-جو ایلده ایشیق اوزو گؤرموشدور. هفته ده بیر دفعه چیخان بو ژورنال باكیدا ائلئكتریك " توران " مطبعهسینده نشر اولونوردو. " شئیپور " ژورنالینین صحیفهلرینده محمدعلی صیدقی، صمد منصور، سالمان مومتاز، جعفر جاببارلی و دیگر تانینمیش قلم صاحیبلرینین ایدئیا-بدیعی موكمّلیگه مالیك یازیلاری موهوم یئر توتوردو.
ژورنالداكی ماتئریاللارلا اطرافلی تانیشلیقدان سونرا دئیه بیلریك كی، " شئیپور " آ اوزون ایللر بیرطرفلی، لاقئید موناسیبت بیلاواسیطه اونون مؤوضو-ایدئیا موندریجهسی، ایزلهدیگی قایه ایله باغلی ایدی. ایجتیماعی-سیاسی حادیثه و پروسئسلره آیدین مؤوقئعدن موناسیبت بیلدیرن ژورنال وطن و خالق طالعیی اوچون خوصوصی اؤنم داشییان مسلهلره حساسلیقلا یاناشیر، میللی منافعلرین آردیجیل مودافیعهچیسی كیمی چیخیش ائدیر، بو یولدا هئچ ندن چكینمیردی. خوصوصن آذربایجانین یئنیدن ایشغالینا یؤنلن روس بولشئویزمینین اصل ماهیتی، اونلارا و دیگر هاوادارلارینا آرخالانان ائرمنیلرین فیتنهكار عمللری، اساسسیز تورپاق ایدیعالاری، 1918-جی ایلین مارتیندا سویداشلاریمیزا قارشی تؤرتدیكلری قانلی قیرغینلار " شئیپور " اون صحیفه لرینده توتارلی فاكتلار و اهاطهلی تحلیللر واسیطهسیله گاه جیدی، گاه دا ساتیریك طرزده اؤز ایفادهسینی تاپمیشدیر. محض بو جهتلرینه گؤره ژورنال " عكس-اینقیلابی " روحلو مطبوعات اورقانی ساییلاراق سووئت دؤورونده تدقیقه جلب اولونمامیشدیر. موستقیللیك دؤورونده ده بو یؤنده ائله بیر اساسلی ایش گؤرولمهمیشدیر.
" شئیپور " اون صحیفهلرینده موختلیف گیزلی ایمضالارا راست گلیریك. بو مطبوعات اورقانینداكی " شئیپور " ایمضاسینین شاعیر-پوبلیسیست، ژورنالین ناشیری صمد منصورا منسوبلوغو باره ده ایدیعا اولسا دا، بو، دوغرو دئییل. فیكریمیزی تصدیقلهین چوخسایلی فاكتلاردان بیرینی خاطیرلاتماق كیفایت ائدر. مشهور سالنامهچی غولام محمدلی " ایمضالار " كیتابیندا " شئیپور " داكی " شئیپور " ایمضاسینی محمدع لی صیدقییه عایید ائتمیشدیر و بو داها اساسلیدیر. هر شئیدن اؤنجه، اونا گؤره كی، غولام محمدلی " ایمضالار " این اولینده كی " بیر نئچه سؤز " ده م.صیدقی ایله اوزون ایللر داوام ائدن یاخینلیغینی، امكداشلیغینی، همچنین كیتابی حاضیرلایاركن موختلیف ایمضالارین توپلانیلماسی و دقیقلشدیریلمهسینده بیر سیرا دیگر ضیالیلارلا یاناشی، محمدعلی صیدقینین ده واختی ایله اونا كؤمك ائتدیگینی یازمیشدیر. باشقا ایمضالاری دقیقلشدیرمهیه كؤمك گؤسترن م.صیدقی، سؤزسوز كی، اؤزونه عایید ایمضالار باره ده ده غ.محمدلییه دقیق معلومات وئرمیش اولمالی ایدی. بئلهلیكله، " شئیپور " ژورنالینداكی " شئیپور " ایمضاسینین محض م.صیدقی یه مخصوصلوغونو تصدیقلهمهیه تام اساس وار.
اونو دا دئیك كی، محمدعلی صیدقی مطبوعات ساحهسینده اوزون ایللر ثمرهلی فعالیت گؤسترمیشدیر. م.صیدقی هله 1910-11-جی ایللرده " موللا نصرالدین " ژورنالیندا رئداكتور كؤمكچیسی اولموش، او دؤورده بو ژورناللا یاناشی، " تازه حیات " ، " ایقبال " ، " یئنی ایقبال " ، " بصیرت " ، " طوطی " ، " زنبور " ، " آذربایجان " و دیگر مطبوعات اورقانلاریندا موختلیف مؤوضولاردا چوخسایلی مقالهلر و فئلیئتونلار درج ائتدیرمیش، سووئت دؤورونده ده یارادیجیلیقدان اوزاقلاشمامیشدیر. لاكین اونون بدیعی-پوبلیسیستیك ایرثی، او جوملهدن " شئیپور " ژورنالینداكی فعالیتی ایندییه دك آراشدیریلمامیشدیر.
محمدعلی صیدقینین " شئیپور " اون ایلك سایینداكی " آلتی آی " آدلی مقالهسی ژورنالین اساس مرامنامهسی، پروقرام سندی ده ساییلا بیلر. بورادا هفتهلیك ژورنالین اساس هدفلری، باشلیجا قایهسی اؤز ایفاده سینی تاپمیشدیر. م.صیدقینین ژورنالین موختلیف سایلاریندا وئریلمیش " عسگرلیك " ، " قرامموفون " ، " تیفلیس دوماسی " ، " باریشیرلار " ، " نه ایسته ییرلر؟ " ، " نه وار، نه یوخ؟ " ، " بو گون " ، " سیاست " و دیگر مقاله و فئلیئتونلاری اونون یئتكین قلمیندن، آیدین میللی مؤوقئعییندن سوراق وئریر. اونو دا دئیك كی، ایلكین آراشدیرمالاریمیز " شئیپور " داكی دیگر گیزلی ایمضالاردان دا بعضیلرینین م.صیدقییه عاییدلیگی احتیمالینی آرتیریر. هر حالدا، بوتون بونلار اهاطهلی تدقیقات یولو ایله دقیقلشدیریلمهلیدیر.
" شئیپور " اون 4-جو ساییندا محمدعلی صیدقینین درج ائتدیردیگی " تیفلیس دوماسی " آدلی مقاله ده " سوسیالیست دریسی اؤرتموش داشناكلارین " 1918-جی ایلین مارتیندا خالقیمیزا قارشی تؤرتدیكلری قانلی قیرغینلاری پردهلهمهسی، اویدورمالار یایماسی، بولشئویكلرین ائرمنیلری دستكلهمهسی، آذربایجانلیلارا موناسیبتده آیری-سئچكیلیك ائتمهسی، هموطنلریمیزین عكس-اینقیلابچی آدییلا قیردیریلماسی دیقت مركزینه چكیلمیشدیر. مؤلیف ایستئهزا و غضبله یازیردی: " قافقاز ایسلام اهالیسی هامیسی " kontrevolyusioner " ، یعنی عكس-اینقیلابچی اولدوقلارینا گؤره اونلارین قتلی واجیبدیر. لاكین كیروهلر اصل حقیقی سوسیالیست، یعنی جیبگیر اولدوقلاریندان اونلار لازیملی آداملاردیرلار. اؤزلری ده آزدیرلار. ...اونلارا ال گزدیریب آزالتماق یاخشی دئییلدیر " . م.صیدقی اصل وطنداش یانغیسی ایله بئله بیر حاقلی سوال وئریردی: " آما بیرجه بوراسی وار كی، بیلمیرم، بو " رحملی آغالار " بیر نئچه ایلده بوتون قافقازییادا موسلمان قانی چای كیمی آخاندا هارادا ایدیلر؟ "
8-جی سایداكی " بو گون " آدلی مقالهده ایسه آندرانیكین قاراباغدا قیرغینلار تؤرتمهسی، ائرمنیستان حؤكومتینین اونا دستك وئرمهسی، ائرمنیلرین اساسسیز ایدیعالاری نظره چاتدیریلمیشدیر. مقاله مؤلیفی م.صیدقی یازیر كی، تیفلیسده چیخان " قرۇزییا " قزئتی اۇپۇچنین آدلی روس یازارین " كئچمیش خولیالار " مقالهسینه اؤز صحیفهلرینده یئر آییرماقلا ائرمنیلره جاواب وئرمك ایستهمیشدیر. " آذربایجان " قزئتی ده همین مقالهنین ترجومهسینی درج ائتمیشدیر. بو مقاله ده اۇپۇچنین آشكار شكیلده یازیر كی، قافقازدا ائرمنیستان آدلی بیر شئی اولماییبدیر. روسلار قافقازی توتاندا بورادا بیر گورجوستان اولوب، بیر ده آذربایجان خانلیقلاری.
ژورنالین 9-جو سایینداكی " سیاست " مقالهسینده ده م.صیدقی بدنام آندرانیكین تؤرتدیگی قیرغینلاردان دانیشمیشدیر. وطنپرور پوبلیسیستین ژورنالین 11-جی ساییندا درج اولونموش " گورجو-ائرمنی ووروشماسی " آدلی مقالهسی ده سیاسی كسكینلیگی و او دؤورون حادیثهلرینین اوبیئكتیو تحلیلی ایله سجییهلهنیر. مقاله مؤلیفی سرحد مسلهلرینی و دیگر موباحیثهلی مطلبلری موزاكیره ائتمك اوچون تیفلیسده كئچیریلمهسی نظرده توتولان كونفرانسدا ایشتیراكدان هر دفعه بیر بهانه ایله بویون قاچیران ائرمنیلرین اساسسیز مؤوقئعیینی، گورجولره قارشی دا ایدیعالار ایرهلی سورمهلرینی، وحشی داشناكلارین بورچالیدا یاشایان سویداشلاریمیزا دیوان توتدوقلارینی ایفشا ائتمیشدیر.
عومومیتله، محمدعلی صیدقینین و دیگر مؤلیفلرین " شئیپور " ژورنالینداكی دیرلی اثرلری درین سوسیال-سیاسی موندریجه سی ایله سجیییلهنیر. اونلارین بیر چوخو 1918-1919-جو ایللرده ائرمنیلرین آذربایجانلیلارا قارشی تؤرتدیگی قیرغینلاری، عاغیلاسیغماز وحشیلیكلری رئال فاكتلارا ایستینادن بدیعی-پوبلیسیستیك طرزده عكس ائتدیریر.
بوتون بونلاری نظره آلاراق، ادبی-ایجتیماعی فیكیر تاریخیمیزده موهوم مؤوقئعیی اولان " شئیپور " ژورنالینین بوتون سایلارینی لاتین الیفباسی ایله چاپا حاضیرلاییریق.
كؤچورن: عباس ائلچین


c: text/html

text:
پادشاهین کیچیک اوغلو(ناغیل) ائشیدیب یازان: علیرضا ذیحق بیر گون وارایدی،بیر گون یوخ ایدی،آللهدان سئوای هئچ کس یوخ ایدی. گونلرین بیر گونونده بیر پادشاه وار ایدی کی اونون اوچ اوغلو وار ایدی.بیر گون ایستهییر اونلارین اوچونوده ائولندیرسین. کیملری اونلارا آلماق ایچون فیکره دوشور. بونا گورهده وزیر- وکیلی خبر ائلهییب اونلاری ییغیر باشینا. هامیلیقلا بو نتیجهیه یـئتیریرلرکی شهرین قیزلارینی بیر یـئره یـیغیب ...Read More »
ایلمک سالانلارین سؤزلری/ حمید احمدزاده(تیلیمخانلی)
ایلمک سالانلارین سؤزلری حمید احمدزاده(تیلیمخانلی) آذربایجانین باشا باشیندا، اؤزللیکله محتشم تبریز شهرینده عائلهلرین دولانیشیغی فرش توخوماقدان چیخاردی. ایلمک سالانلار دا بو صنعتین مظلوم اعضالاری ساییلاردیلار کی زور ایله، فرش اربابلارینین ظولمو آلتیندا جان و دل ایله چالیشیردیلار. گاهدان اوشاقلارین آتالاری، یوخسوللوق اثرینده، اوشاقلارین فرش اربابلارینا، معین زمان قارشیلیغیندا ساتاردیلار. بو شعرلری، ائلیمیزین قهرمان اوغلو مناف فلکی تبریزلی و اونون معلیمی ...Read More »
ضربالمثلهای روستای سهلان / قدرت ابوالحسنی سهلان
ضربالمثلهای روستای سهلان قدرت ابوالحسنی سهلان علاوه بر ضرب المثلهایی که در میان مردم آذربایجان رواج دارند، ضرب المثلهایی نیز هستند که مخصوص مردم منطقه سهلان بوده، در جاهای دیگر شنیده نمیشوند. به چند مورد از آنها در زیر اشاره شده است: (۱) دارابوزاندان دوهلریم گلمهییب کی!(شترهایم از ترابوزان نیآمده که!) گوینده مثل فوق، به کسی که خواستهای از او ...Read More »
خوی ناغیل لاری: سئحیرلی قوش / یازان: علیرضا ذیحق
خوی ناغیل لاری: سئحیرلی قوش یازان: علیرضا ذیحق گونلرین بیرینده بیر پادیشاهین مارال آدیندا گؤزل بیر قیزی وارایدی. مارال بیرگون یوخودان دوراندا گؤزو ساتاشیر آغ بیر گؤوَرچینه.گؤورچین ائله اونا باخیردی کی ائله بیر ایللردی اونو گؤرمویوب. مارال ایستیر اونو دیندیرسین کی گؤورچین اوچوب گئدیر. صاباحکی گون گینه گؤرور گؤورچین اوتورور پئنجرهنین قیراغیندا و گؤزون تیکیر اونا. مارال ایستیر اونا یاخین ...Read More »
اکینچیلیک ایشلری و آدلاری / رقیه علیقُلیان (لاله)
اکینچیلیک ایشلری و آدلاری رقیه علیقلیان (لاله) اکینچیلیک ایشلری بیزیم خالقیمیزین اَن اؤنملی و حیاتی ایشلریندندیر. اکینین نه زامان، نئجه اَکیلمگی، اَکین یئرینین نئجه حاضیرلانماغی، نه آدلانماغی، نئجه سوواریلماغی، آلاقلارینین نئجه آرینماغی، نئجه بسلنمگی، ییغیلماغی و دنین یارپاق و سامانیندان نه تهر آیریلماغینین، هم ده بوستان محصوللارینین (صیفیلرینین)، هابئله آفتلرین آرادان آپاریلماسی پروسسینده – محصولون تَزه جوجردیگی زاماندان یئتیشدیگی گونه ...Read More »
قارغـیشلار (اردبیل هندهورینده) / توپلایان: آذر بشیرزاده
قارغـیشلار (اردبیل هندهورینده) توپلایان: آذر بشیرزاده ۱ـ آرالیقدا قالاسان. (یئرسیز- یوواسیز قالاسان.) ۲ـ آللاه قاباغینا قویسون. (گؤردویون ایش، آچدیغین فیریلداق اؤز باشینا دا گلسین.) ۳ـ اللرین چوروسون. ۴ـ الین خمیر اولسون، قارنین آج. ۵ـ الین خینا گؤرمهسین، چیینین پرده. (اوغلانلارا دئییلر؛ ناکام اؤلهسن آنلامیندا.) ۶ـ ائولاددان یاریمایاسان. (اوشاقلاریندان خئیر گؤرمهیهسن.) ۷ـ باشین آغارینجاق، گؤزون آغارسین. (قوجالمامیش اؤلهسن.) ۸ـ بویونا خام ...Read More »
بایرام ناغیلی / میر هدایت سیدمرندی – سسلندیرن: کبری میرحسینی
بایرام ناغیلی میر هدایت سیدمرندی – سسلندیرن: کبری میرحسینی نووروز بایرامی گلمهمیشدن؛ گئتمیشدی. دای او قَدَر ائو سیلیب سوپورمکدن– او قدَر ماراقلا یئدی لووون آلیب آخیر چرشنبهنی گؤزلهمکدن- شال ساللاماقدان- یومورتا دؤیوشدورمکدن- گؤروشه گئدیب گلمکدن- بایراملیق آلیب وئرمکدن، خبر یوخویدو. بایرام گونلری پیسدن-یاخشیدان یئلکیمی گلیب سوووشموشدو. مدرسهلر آچیلیب کیلاسلار قورولموشدو. اوشاقلار گلیب بیربیر انشالارین اوخویوب یئرلرینده اوتوروردولار. اینشانین قونوسو (نووروز ...Read More »
آذربایجاندا ایلین سون چرشنبهسینده کئچیرلن مراسیملر / احد فرهمندی
آذربایجاندا ایلین سون چرشنبهسینده کئچیرلن مراسیملر احد فرهمندی انسان یاشاییشیندا اؤنملی یئری اولان دؤرد عنصر«سو، اود، یئل، تورپاق» تورکلرین ایچینده وارلیق سیمگهسی کیمی قوتساللاشیب دَیرلنمیشدیر. اولو آتا- بابالاریمیز قیش فصلینین سون دؤرد چرشنبهسینین هر بیرینه آد آپاردیغیمیز دؤرد عنصرین آدینی قویوب ایل سونا چاتاندا او چرشنبهلری طنطنهلی مراسیملرله کئچیرمیشلر. طبیعته یئنیدن جان وئرن حیات سیمگهسی اولان «سو» آدی ایله ایلک ...Read More »
قیرخ آیاق چشمه / رقیه علیقُلیان “لاله”
قیرخ آیاق چشمه رقیه علیقُلیان “لاله” قایناق شخص: رحمتلیک آنام فاطمه سلطان دستوری زامان گئدیشاتیندا ازل گوندن حایات یاشامیندا قادینلار چتینلیکلره تابلاشیب یاشام سوروبلر. گؤزهللیکلر، اینجهلیکلر گؤرونمهییب، آغیر دردلره تابلاشیب، اینسانلیقدا بؤیوک دَهیر قازانیبلار. اؤرنگ اولاراق اسکی زامانلاردا ائولرده آبیاری یوخودو، محلهلرده آخار چشمهلر واریدی؛ آمما هر کیمین ائو و محلهنین آلچاق طرفینده اولسایدی حیطین اورتاسیندا سککینین آشاغیسیندا اوچ دؤرد ...Read More »
ائل حیکایهلری: (یار یارا تن گلنده) / سسلندیرن: کبری میرحسینی
ائل حیکایهلری: (یار یارا تن گلنده) سسلندیرن: کبری میرحسینی اوزون زامانلار اؤنجه، بیر بیرینه تای اولان ار _ آرواد واریمیش. بونلار آواملیقدا، ساده لؤوح لیکده بیر_ بیریندن گئری قالان دئییلدیلر. آنجاق بیرینین گؤردویو ایش او بیریسینین خوشونا گلدیینه گؤره همیشه بیر_ بیری ایله مئهریبان ایدیلر. بیر گون بئله اولور کی، باشقا شئیلر آلماق اوچون پیهده کی اینهیی ساتمالی اولورلار. کیشی ...Read More »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
میلت گوجه گلمیش
————————–
میلت چیغیریر تورکم هارای حاقیمی دانما
دولت باغیریر کس سسیوی آنلاما قانما
فرمان بوراخیر وور باتومو , ووردولار آما
سانکی خوروزون اوستونه نارین جوجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
روحوم آچیلیب لذت آلیر ائل یوروشوندن
زنجیری قیران سانکی چوروک تئل یوروشوندن
تاریخ یارادان تبریزیمین سئل یوروشوندن
گوندوز یوروشه باشلاییب آخیر گئجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
تورکون بئشیکی اورمیه طوفان قوپاریبدیر
تورپاقلارینا گوز تیکه نه گوز قوپاریبدیر
نعمتلی موغان سون سوزو سویلر قوتاریبدیر
قات قات قالانیب دردلری چون لاپ دیبه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
دان اولدوز تک پارلاییر اولکمده بیر اولدوز
پاک ائتمیش حلال امدیگینی سود آنا تومروز
قافلان سایاغی قارتال اولوب قایغیلی سولدوز
حاقیم تالانیب سویله یرک گور نئجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
خوی تاریخی, بیر گوزگو کیمی گوز قاباغیندا
یاد ائلی لره دیز چوکوروب اوز قاباغیندا
زنگان دایانیب اون جیبهده گوز قاباغیندا
گوجلر بیر اولوب داغ کیمی گوجدن گوجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
ائل لر , قوشا چایلار, مییانا هایدیر هارایدیر
زونوزلا, ساراب, داش ماکیدا گور نئجه هایدیر
قئیرتلی مرندین بوروشو تبریزه تایدیر
ائل لر بیر اولوب میلته بیرلیگ وجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
ای آستارامیز, شانلی فریدون گوزو سنده
قالخ اردبیله یاردیم ائله شور ائله سنده
مئشگینله, اهر قان دوغورموش بیلیسنده
دوشمن گیجلیب اوستوموزه گیج گیجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
ای علم اوجاغی,ای ماراغا حوسنووه حیران
قاخدین آیاغا قئیره تیوی ائیلدین اعلان
چیخ بیر رمده قایناشیری میلیونی تهران
سانکی عرفاتدا حاجیلاردیر حجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
بیر عصری دیکی جان وئریسن قان وئریسن قان
چاتمیش زامانی اوزلویوون , سئوگیلی جانان
جنت بوجاغی, علم اوجاغی , آذربایجان
چوخداندی زامان سنله یامان بیر لجه گلمیش
آمما یئمه قم بیرداها میلت گوجه گلمیش
حاقیم تالانیب سویله یره ک گور نئجه گلمیش
دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش
"حسن دمیرچی "
Filed under: تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | ملت,میللت گوجه گلمیش,میللتیم,میلت,وطنیم,یاشاسین آذربایجان,آنا یوردوم,آذربایجان,آذربایجانیم,اولوسوم,تورکی شعر,حسن دمیرچی,دمیرچی


text:
نه عجب خلقی طبیعت ائیلهدی یار منیله
یار اولوب محنتیمه گؤر نئجه غمخوار منیله
بیر زامان بولبول ایدیک، مسکنیمیز کونج قفس
نه عجب نیطقه گلیب طوطی گوفتار منیله
ال - اله منله وئریب جیفة دنیا جمع ائدک
یاوریم یار قالیب هر گئجه بیدار منیله
عاشیق اولدوق ائله کی، لیلی و مجنون نهدیر
عؤمروموز گوللر آچیب گولشن و گولزار منیله
ائله بیل گولشنیمه باد خزان حمله ا ئدیب
یول تاپیب گولشنیمه یار ائله بیل خار منیله
منزیلیم باشه چاتا قویمادی بی مهر فلک
یاتدی طالع ائله بیل یار اولوب اغیار منیله
یاشادیق بیگه حیاتی رقبا ائتدی حسد
آیریلیق سالدی آرایا فلک اجبار منیله
آیریلیق سالدی آرایا فلکین سودی نهدیر
آسلانام من بیلیرم حق اؤزو یاردیر منیله
اسلان زاهدی
:: برچسبها:


text:
بیلمیرم، هر بیر قیشین چیلله سیندن سونرا بیر یاز اولار یوخسا یوخ. گؤردویوموز دوغادا هر ایلی دؤرد یئره بؤلدویوموزده، ایلین سون فصلی قیش آدیلا باشلانیر. قیش بیر زامانلار قاتی اولماغینا باخمایاراق، ایندی یازکیمی اولور. بیز گؤردویوموز بیزدن اؤنجَکیلر، قیشلارین نئجه چتین قیش اولدوقلاریندان دانیشیردیلار. اونلار دا اؤزلریندن اؤنجَکیلردن ائشیتمیشدیلر. بیزدن سونراکیلار بیزدن قیشا گؤره سوروشدوقدا، گؤردوکلریمیزله ائشیتدیکلریمیزی دئمَیینه اینانیرام. ائشیدنلرین بوینونا دیر اینانیب-اینانمادیقلاری.
بایرام آیینا گلدیکده، قیش قیش اولور اولسون-اولمور اولماسین، بایرام آیی بایرام آیی دیر. دوغا دوغور بایرام اولور. بایرام، دوغانین بایراملیغیندان چیخیب، اینسانلارین بایرامینا چئوریلیر. بایرامدان بایراملار دوغولور. اینسانلار یاشادیقجا بایراملار یاشاییر. اینسانین اصلی بایرامی دیلین دوغولماغیمیش. دیل دوغولماسایدی، دوغا دوغاردی. آنجاق بایرام دوغولمازدی بیزیم اینسانلارا. هر دوغولان بیر جانلینین یازی اولور، قیشی اولور. قیشدان سونرا بایرام آیی اولور. دیلی جانلی وارلیق توتدوغوموزدا، قیشی-یازی اولمالی دیر. سون یوز ایل، بیزیم یئرین دیلی اولان تورک دیلینه قیش فصلی اولموش. چیلله سینه دولموش، کولَیه باسیلمیش. آنجاق اؤلمه میش. بایرام آیینی گؤزلویور، یاز اولسون دئیه، یئنه جانلانسین دئیه.


text:
اطلاعات وفرهنگ وزارت یولباشچی لیگ هیات جلسه سی دایربولدی
اطلاعات وفرهنگ وزارت یولباشچی لیگ هیات جلسه سی دلوآینینگ 14 لمچی تاریخی اووزارت سر پرستی سیدمصدق خلیلی باشلیغیده دایربولدی.
باخترآژآنس بیرگن خبرنی یوزیدن شوجلسه ده سید مقصدق خلیلی قیسقه گپیریب بارقین چیلیک لرنی که شووزارت مالی بودجه سی کینگه توشیش لیگی دن اورته گه کیلیب دیردیدی. واطلاعات وفرهنگ وزارت ایشلاوچی لری فرهنگ سنگری نینگ سرباز لری حیثیت لری بار دیر، اونی ایتیشی نینگ یوز یدن شووزارت نینگ همه ایشلاوچی لری تور لیگ بولم لرده کیچه و کوندوز ایشلیدیلر،اولرگه اضافه ایش مزد قین چیلیگی حل بولسه دیدی. شوندی بولم لررئیس لری هم اوزنظرلرنی ایتیب بارقین چیلیک لرحل بولیش لیگی نی ایسته دیلر.


text:
دونیــــادا ان بؤیوك آزادلیــق سئون
"ماندلا " دؤنیاسین دگیشدی حاییف
یازیق لار كؤمه-كی، انسانلیق سئون
"ماندلا " دؤنیاسین دگیشدی حاییف
غیـــرتی آتمائیب یئمیین عـــــاری
بیرآن باش ایمه-ین ظالیمه ساری
تخت دن سالان ظلم ائدن حؤكموداری
"ماندلا " دؤنیاسین دگیشدی حاییف
ایللر بؤیی دوستاق لاردا قؤیان جان
آزادلیــــــقی اؤنودمایان هئــــچ زامان
آغ-قره نی بیرلشـــدیرن بیـــر انسان
"ماندلا " دؤنیاسین دگیشدی حاییف
خزان باغدان چیچه گیمی آپاردی
باهــاریمی دیله گیـــمی آپاردی
فلك قیـــردی اؤرگیــــمی آپاردی
"ماندلا " دؤنیاسین دگیشدی حاییف
ای "نصیری" قلـم گؤتور نیسگیل یاز
یارا دردین آرتیــــــق ،دئرین ، نه دایــاز
بوندان بئله قیشین سؤنو گؤلمه ز یاز
"ماندلا " دؤنیاسین دگیشدی حاییف


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
Gedirəm
Gedirəm özgə yarın şəm’inə pərvanə olam
Sevgimə layıq olan dilbərə divanə olam
Bilmədin qədrimi sən çoxlu mənə zülm elədin
Gedirəm ey daş ürək mən sənə biganə olam
Aqiliydim sənin eşqində belə mən dəli oldum
Yoxdu ımkan ki dönüb bir daha fərzanə olam
İndi ki üz çevirib taleyi fərzanaliğim
Gedirəm mən mey içəm sakini meyxanə olam
Mənə leyla gerək olsun nə gözəl sevməli yar
Gedirəm məcnuna tay eşqidə əfsanə olam
Demədim bunları ta sən mənə duşman olasan
Bilginən istəyirəm mən kimə cananə olam
Şair Vəhid Şükürzadə
گئدیرم
گئدیرم اؤزگه یارین شمعینه پروانه اولام
سئوگیمه لاییق اولان دیلبره دیوانه اولام
بیلمه دین قدریمی سن ، چوخلی منه ظولم ائله دین
گئدیرم ای داش اورک من سنه بیگانه اولام
عاقیلیدیم سنین عشقینده بئله من دلی اولدوم
یوخدی ایمکان کی دؤنوب بیر داحا فرزانه اولام
ایندی کی اوز چؤووروب طالع فرزانه لیغیم
گئدیرم من می ایچم ساکین میخانه اولام
منه لیلا گرک اولسون ، نه گوزل سئوملی یار
گئدیرم مجنونا تای عشقیده افسانه اولام
دئمه دیم بونلاری تا سن منه دوشمن اولاسان
بولگونن ایستییرم من کیمه جانانه اولام
شاعیر : وحید شکرزاده
Filed under: وحید شکرزاده نین شعرلری Vəhid Şükürzadə'nin şeirləri,باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | وحید شوکورزاده,وحید شکورزاده,وحید شکری زاده,وحید شکرزاده,وحید شکرزاده معروف به دوزلو اوغلان,وحید شکرزاده نین شعرلری,گئدیرم,آیریلیق شعری,تورکی شعر,دوزلو اوغلان,دوزلو اوغلان شعرلری,سئوگی شعرلری


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
دوزلو اوغلان یاهو گروپ
دوزلو اوغلان وبلاگینین یاهو گروهوندا عضو اولون تا یئنی خبرلر ، گوزل مطالیب ، آذربایجانی و تورکیه موزیک لر ، تورکجه اس ام اس لر و تایسیز شکیل لر سیزین ایمیلیزه گلسین بونا گؤره آشاغی شکلین اوستونده کلیک ائدین و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و سونرا جوین کلمه سینه تیکله یین تا عضو اولاسیز
join
Click to join DUZLU_OGHLAN
دوزلو اوغلان وبلاگینین خبرنامه سی
اگر دوزلو اوغلان وبلاگیندا یازیلان یئنی مطالیبی اوخوماق ایسته ییرسیز اوندا آشاغی لینک اوستونده کلیک ائدین و ایمیلیزی و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و ثبتی وورون سونرا سیزه بیر ایمیل گله جک اوردا لینکی کلیک ائدین تا ثبت نام تکمیل اولسون تا یئنی مطالیب سیزین ایمیلیزه اوتوماتیک یوللانسین
Subscribe to Duzlu oğlan دوزلو اوغلان by Email
محبت عالمی + علی آقا واحد
گرچه محبت عالمينين چوْخ صفاسي وار
هر قاره زولفه ميل ائده نين مين بلاسي وار
عاشق شكايت ائيله مز هر جوره صبر ائدر
پروانه سانما آتشه يانسا نواسي وار
هر آشيانه سؤيلمه ك اؤلماز وفاسي يوخ
چك امتحانه بلكه بير اهل وفاسي وار
قويما قدم ديار محبت بلالي دير
نه ابتداسي وار نه ده كي انتهاسي وار
صبريله گون گئچيدير اهل عشق اوْلان
هر درد اوْلورسا آخري بير گون دواسي وار
بير داش اوره كلي دلبره چوْخدان وورولموشام
نه رحمي وار نه دوْستلوقي وار نه اداسي وار
شاعرلر ايچره سانما هنرسيزدي واحدي
واحد نه اوْلسادا يئنه بير ادعاسي وار
Filed under: تورکی شعرلر Türkcə şeirlər,علی آقا واحد Etiketlənmiş: | آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,سئوگی شعر,سئوگی شعرلری,سئوگی شعری,علی آقا واحید,علی آقا واحیدین شعرلری,علی آقا واحد,علی آقا واحدین شعرلری,علی آغا واحید,علی آغا واحد,علی اقا واحید,علی اقا واحد


text:
گؤزل
سؤزلر : عاشیق علسگر
هر یئتن گوزله ، گوزل دئمه رم
گوزلده گرک عشوه – ناز اولا
عشوه – ناز اولا ، عشوه – ناز اولا
بوخاغیندان عطر عطر بنفشه گله
قوینو گلشن اولا ، باهار – یاز اولا
باهار – یاز اولا ، باهار – یاز اولا
هر گؤرنده حسرت ایله ساریشا
دئیه ، گوله ، شیرین شیرین دانیشا
ال دگنده تئز ، تئز کوسه باریشا
اورتالیقدا صحبت اولا ساز اولا
هئی ! …
علسگرم ، بو نشاندا قیز اولا
Filed under: ماهنی سؤزلری Mahnı sözləri,آذربایجان ادبیاتی Azərbaycan ədəbiyati Etiketlənmiş: | ماهنی سوزلری,ماهنی سؤزو,ماهنیلار,گوزل,آذربایجان ماهنیلاری,تورکی ماهنیلار


text:
بابکین باشچیلیغی آلتیندا آذربایجاندا آزادلیق مؤحاریبه سی
بابکین باشچیلیغی ایله خالق آزادلیق حرکاتینین یئنی مرحله سینین باشلانماسی.
خورّمیلر ایجماسینا باشچی اولدوقدان سونرا بابک بو واختا قده ر باش وئرمیش اؤسیانلاری تحلیل ائتدی. اونلار اوغورسوزلوغونون سبب لرینی آراشدیردی. بابک بئله بیر دؤزگؤن قناعته قالدی کی اؤلکه نی عرب اسارتیندن یالنیز خالقی آیاغا قالدیریب سیلاحلان دیرماقلا خیلاس ائتمک مؤمکؤن دؤر. او، اؤز آداملارینی آذربایجانین هر طرفینه گؤندردی . اونلاری عربلره قارشی مؤحاریبه یه چاغیردی. اؤلکه نین هر یئریندن مین لرله قئیرتلی ، وطن پرور ایگید لر سیلاحلاناراق بابکین بایراغی آلتیندا توپلاندی. دئییلیر کی بابکین عسگرلرینین سایی او قدر آرتمیشدی کی، پییادا حسابا آلینمادان ، تکجه آتلیلار ییرمی مین نفر ایدی. بابک اردو دا جیددی حربی اینتیظام یاراتدی . دؤیؤشلرده خؤرّمیلره خالقین ان جنگاور و جسور اوغوللاریندان مؤعاوییه، آبدوللا(هر ایکیسی بابکین قارداشلاری ایدی) ، تارخان، آدین(آیدین)، رؤستم ، ایسما ال-کؤردؤ و ب. باشچیلیق ائدیرلردی . اونلارین هر بیرینین ائله آدی عربلری لرزه یه سالیردی. بو حرکت ده موخالیف ائتنوسلار ،خوصوص ایله تورک ائتنوس لاری یاخیندان ایشتیراک ائدیرلردی . آزادلیق اردوسونون اساس حرکت وئریجی قؤوولرینی کندلیلر تشکیل ائدیردی . اورادا شهر یوخسوللاری ، صنعت کارلار ، ایری و اورتا فئوداللار و اهالینین مؤختلیف طبقه لریندن اولان آداملار دا آز دئییلدی . مؤحاریبه نین گئنیش وؤسعت آلدیغی دؤورده منسب ساحیبلری ده اونلارا قوشولموشدو . لاکین سونرالار اونلارین اکثرییتی دؤنؤک چیخدی بابک دن اؤز دؤنده ریب ، اونا خیانت ائتدیلر. آزادلیق حرکاتی بیر چوخ اراضی لری ده بؤرؤسه ده خؤرّمیلرین مرکزی آذربایجان ایدی. مؤحاریبه بورادا باشلانمیش دی. ایران تاریخچی سی سعید نفیسی اعتیراف ائدیر کی، > . خؤرّمیلر خیلافت اردولاری اؤزه رینده پارلاق قلبه لر چالاراق آذربایجانی اونلاردان تمیز له ییردی. بئله شرایط ده قونشو اؤلکه لرین خالقلاری دا اونلارا قوشولدولار . تکجه آذربایجانین جنوبون دا و دئیله م ده بابکین طرفدارلارینین سایی اؤچ یؤز مین نفره چاتیردی. اونا گؤره ده عرب اردولاری بو قؤوولرین ضربه لرینه تاب گتیره بیلمیردی، دالبادال مغلوب اولوردولار.
خؤرّمیلرین اوغورلاری
خؤرّمیلر موتشککیل دؤیؤش لره باشلامازدان اوّل آذربایجانین شهر و کندلرینده مینلرله یاد ائللی قصب کارلاری قوودولار . آزادلیق مؤحاریبه سینسن بیرینجی اؤچ ایلینده خلیفه خؤرّمیلره قارشی ، دئمک اولارکی ، نیظامی اردو گؤندرمدی . آذربایجان داکی عرب حربی حیسسه لرینین قؤووسیندن ایستیفاده ائدیردی. مؤحاریبه گنیش وؤصعت آلاراق خیلافت اؤچؤن قورخولو قؤووه یه چئوریلدی . اوسیان چیلار دؤشمنین خیلی جانلی قؤووسینی مهو ائتدی.
بابکی لرین اساس مرکزی بذ شهر قالاسی ایدی
سککیز یؤز اون دوققوز- جو ایلده خلیفه خؤرّمیلره قارشی ایلک نیظامی اردو گؤندردی . اوسیان چیلار همین اردونو ازدیلر . بو قلبه دن سونرا اون ایله یاخین مؤددتده خؤرّمیلر خیلافتین بیر نئچه نیظامی اردوسونو دار- ماداغین ائتدیلر . بیر نئچه گؤرکملی سرکرده سی اؤلدؤرؤلدو و یا اسیر گؤتؤرؤلدؤ. سیونیک ، شکی ، بئیله قان ، ارساکی ویلایت لرده خؤرّمیلر داها عضم له ووروشوردولار . بابکیلرین ییرمینجی ایللرین اوّللرینده دؤشمنی مغلوب ائدرک ، سیونیکی ، ارسکی، عصر IX
برده نی ، بئیله قانی ، قاراباغی ، آررانین بیر سیرا ایالت و شهرلرینی آزاد ائتدیلر . تاریخیمیزین بو دؤورؤنون آراشدیریجیسی آکادمیک ز. بؤنیادو وون قناعتینه گؤره ارمنی کنیازلاری ایچه ریسینده بابکین موتتفیقی یوخ ایدی . اونون اساس طرفدارلاری آلبان کنیازلاری ایدی.
عصرین ییرمینجی ایللرینه دوغرو آزادلیق موحاریبه سی چوخ گنیش له نه رک IX
خیلافتی سارسیتدی . خلیفه اؤزونون ان اعتیبارلی سرکرده لریندن بیرینین باشچیلیغی ایله بابکه قارشی گؤجلو اردو گؤندردی . او ، ایکی ایللیک جیددی حاضرلیقدان سونرا سککیز یوز ییرمی دوققوز- جو ایلده هشتادسر داغیندا خورّمیلره حل ائدیجی ساواشا باشلادی . عرب لرین بؤیوک اومید بسله دی یی بو دؤیوش دن مقصد بذ قالاسینی اله کئچیرمک ایدی . لاکین بابکین سریشته سی و سرکرده لیک مهارتی نتیجه سینده دوشمنین نییتی باش توتمادی . دؤیوشده ایشتیراک ائدن یوز اللی مینلیک عرب اردوسوندان اوتوز مین نفری مهو ائدیلدی. خلیفه نین سئویملی سرکرده سی محممد ال طوسی اؤلدؤرولدو. سونراکی ایل خورّمیلر داها بیر پارلاق قلبه چالدیلار. همدان شهرینی توتدولار . بو، نیظامی عرب اردولاری اوزرینده سایجا بئشینجی قلبه ایدی. دوشمن اوچون بؤیوک استراتژی اهممیتی اولان همدانین توتولماسی عربلرین وضییتینی داها دا آغیرلاشدیردی .
عصرین اوتوز- جو ایللرین اوول لری آزادلیق موحاریبه سینین اوغورلو دؤوروایدی IX
. > . عرب منبع لری بو دؤوروده خورّمیلرین قلبه لرینین سببلرینی اساس سیز بهانه لره ایضاح ائدیردیلر. اونلاردان فرقلی اولاراق سعید نفیسی بابکیلرین قلبه لرینی اونلارین خیلافته قارشی میللی – آزادلیق موحاریبه سی آپارماسیندا و خالقین بیرلیک اینده گؤروردو. خیلافت اردولارینین اوغورسوزلوغونون بیر سببی ده سوریه و مصر ده عینی واخت دا اوسیان لارین باشلانماسی ایدی . همچنین ، عربلر بیزانسلا موحاریبه نی دوام ائتدیریرلردی . قؤوه- لری پارچالانمیشدی . عربلر چوخ چالیشسالاردا خورّمیلرین ضربه لرینی دفع ائده بیلمیردی . اراضییه و داغ یوللارینا یاخشی بلد اولان بابکین آداملاری پوسقو دسته لری تشکیل ائدیرلردی . دوشمنه گؤندریلن سیلاحی ، پولو و ارذاغی اله کئچیریردیلر قافیل حوجوملارا عرب دؤیوشچولری آراسیندا واحیمه و چاشقینلیق یارادیردیلار. آذربایجان اراضی سیندا عربلرین یالنیز بیر نئچه قالادا حربی دسته لری قالمیشدی . موحاریبه ایرانیندا بیر سیرا ویلایت لرینی و شهرلرینی بوروموشدو . خلیفه مامون اؤلرکن واریسینه بابکیلره قارشی آمانسیز اولماغی وسییت ائتدی :  > .
آزادلیق موحاریبه سینین ضعیفله مه سی.
یئنی خلیفه مؤعتصم سله فینین وسییتی نه عمل ائدرک ،خورّمیلره قارشی گوجلو اردو گؤندردی . سککیز یوز اوتوز اوچون- جو ایلین سونوندا همدان شهری یاخینلیغیندا شیددتلی دؤیوش باشلاندی. بو دؤیوش ده خورّمیلر ایلک دفعه آغیر مغلوبییته اوغرادیلار ، بؤیوک ایتکیلر وردیلر. منبعلرده خورّمیلرین ایتکیسی آلتمیش مین نفردن یوز مین نفره قدر گؤسته ریلیر . عرب لرینده ایتکیسی آز دییلدی . همدان دؤیوشون دکی قلبه خیلافتین باشچیلارینا و عرب سرکرده لرینه بو واختا قدرکی صحو لرینی آنلاتدی. خلیفه بیزانسلا موحاریبه نی دایاندیردی . دؤولتین فعالییتینی ، بؤتؤن اردونو ، ماددی و حربی سورساتی بابکیلره قارشی موحاریبه یه یؤنلتدی . اردونون تجحیزینه تجروبلی و سریشته لی سرکرده لره مؤحکم لندیریلمه سینه خوصوصی دیققت یئتیریلدی. یوللار ساحمانا سالیندی . تحلوکه سیزلی یی تامین ائتمک مقصدیله یوللاردا کئشیکچی منطقه لری یارادیلدی. اردویا گؤندریلن ارذاغین،سیلاحین و پولون منزیل باشینا چاتدیریلماسی اوچون تدبیرلر گؤرولدو. اردو دا اینتیظام مؤحکم لندیریلدی .
سککیز یوز اوتوز بئشینجی ایلده افشین آدلی مشهور سرکرده خورّمیلره قارشی ووروشان عرب اردوسونا باش کوماندان تعیین ائدیلدی . او، تورک منشالی تجروبه لی سرکرده ایدی. افشین دؤیوشه باشلامازدان اوّل بیر سیرا واجیب تاکتیکی و تشکیلاتی ایشلر گؤردو . انون گلیشی عرب اردوسوندا سیراوی دریوشچودن ضابیته لره قدر حامینین اووقاتینی دییشدی ، اؤز گوجلرینه اینامی آرتیردی. عرب سرکرده سی اؤز قرارگاهینی خوّرمیلرین ایستحکامینا یاخین اولان برزنده کؤچوردو اردبیل دن برزنده قدر اولان قالالار و یوللار برپا ائدیلیب مؤحکم لندیریلدی. عرب سرکرده لرینین مهوم تدبیرلریندن بیری ده عکس- کشفییاتی گؤجلندیرمه سی اولدو. کشفییات معلوماتی توپلاماق خورّمیلر آراسیندا تفریقه سالماق ، ان یاخشی سرکرده لرینی آرادان گؤتورمک گؤنده لیک ایشه چئوریلدی . دوشمن اؤز مقصدینه ناییل اولا بیلیردی. ایسما ال- کوردو ، تارخان و باشقالارینین آرادان گؤتورولمه سی بابکه آغیر ضربه اولدو. خورّمیلرده تدبیرلی فعالییت گؤستردیلر. اونلار دؤیوش گئدن یئرلره و یوللارا بلد ایدیلر . تئز- تئز دوشمنه قارشی حوجوما کئچیردیلر . دوشمنه گتیریلن ارذاغی ، سیلاحی و پولو اله کئچیریر ، آداملارینی اؤلدورور دولر.
آزادلیق موحاریبه سینین ایللرله اوزانماسی و گنیش اراضیلری احاته ائتمه سی اونا رهبرلیگی چتین لشدیریردی . ایتکیلرده آز دئیلدی ، آداملار اوزون سؤرن موحاریبه لردن یورولموشدو. بئله ضعیف جهت دوشمه نین دیققتینی جلب ائدیردی. موحاریبه اوزاندیقجا ،دؤیوشلرده عربلرین اوغورلاری آرتدیقجا خورّمیلرین سیراسی سئیره لیردی . دوشمنه ایسه ، عکسینه ، مونتضم اولاراق یئنی قوووه لر گلیردی. افشینین تدبیرلریندن قورخویا دوشن یئرلی ایری فئوداللار ، او جومله دن بابکین سابیق طرفدارلاری و موتتفیقلری اولان سهل ابن سومبات ، ابن بایس ، ابو موسی و… تدریجا اوندان اوزاقلاشدیلار .
خورّمیلر حرکتینین یاتیرلماسی . بذ قالاسینین سوقوتو.
افشین خورّمیلره قارشی ووروشان عرب اردولارینین سرکرده سی اولماقلا یاناشی ، هم ده ایرانین مرکزی ویلایتلرینین و آذربایجانین حکیمی ایدی. خلیفه اونا موستسنا صلاحیت وئرمیشدی . اونون حربی ایشده زنگین تجروبه سی واردی. صبرلی و تدبیرلی ایدی . حربی – سیاسی وضعییتی و دوشمنین ایمکانینی دوزگون قیمت لندیرمه یی باجاریردی. بابکین دؤیوش پلانی ، قالالاری جانلی قوووه سی و جیببه خاناسی حاققیندا معلومات توپلایان جاسوسلاری واردی. کشفییات عملییاتینا اهممییت وئریر و اونو گئنیش لندیریردی. حتتا بابکین جاسوسلارینی اؤز طرفینه چکیردی . اؤزونه لازیم اولان قدر معلومات توپلادیقدان سونرا حل ائدیجی دؤیوشه حاضیرلاشیردی . اونون ایکی ایله یاخین خورّمیلره ساواشا گیرمه مه سینین سببلریندن بیری بو ایدی . موحاریبه اوزاندیقجا قووولر نیسبتینده کی فرق عربلرین خیرینه دییشیردی . دوشمن اردوسو یئنی قوووه لر حسابینا گؤجلن دی یی حالدا خورّمیلرین سیراسی سئیره لیردی.
بونونلا بئله ، خورّمیلرین هله ده خیلافت اردولارینا راحاتلیق وئرمیردیلر . تجروبه لی سرکرده اولان بابک ، عاغیللی ، تاکتیک حربی مانورلاری ایله دوشمنین پلانینی پوزور و اونلاری چیخیلماز وضعییته سالیردی. خورّمیلر سککیز یوز اوتوز آلتی- جی ایلده هشتادسر داغی یاخینلیغین داکی عربلر اوزرینده پارلاق قلبه چالدیلار . دوشمنین خیلی جانلی قوووسینی مهو ائتدیلر. عرب سرکرده سی بوغا دؤیوش میدانین دان قاچماقلا لابود اؤلوم دن خیلاص اولدو خورّمیلر چوخلو سیلاح ، ارذاق و پول اله کئچیردیلر .
سکیز یوز اتوز یئددی- جی ایلده خلیفه افشینین کؤمکینه ایکی بؤیوک اردو و اتوز میلیون درهم پول گؤندردی. حاضیرلیق ایشلری باشا چاتدیقدان سونرا ، همین ایلین یاییندا افشینین قوشونو بذ قالاسینا یاخینلاشدی ، قالانی موحاصیرییه آلدی . افشین ناحاق یئره قان تؤکؤلمه سینی ایسته میردی . اونا گؤره ده دؤیوشه باشلامازدان اوّل بابکه صولح تکلیف ائتدی .اونو ایناندیرماغا چالیشدیردی کی ، باغیشلانماسی حاققیندا خلیفه دن فرمان آلاجاقدیر. افشینین فیکرینجه ، بئله صولحه نایل اولونسا هر ایکی طرف اوچون صرفه لی اولاجاقدیر . خلیفه بابک کیمی نوفوزلو ،جسور، یئنیلمز سرکرده نی اؤز طرفینه چکر و اونون قوووسیندن بیزانسا قارشی موحاریبه ده ایستیفاده ائدردی. لاکین عرب سرکرده سینسن جهدلرینه باخمایاراق بابک عقیده سیندن دؤنمه دی . او، وطنینین ایستیقلالییتینی ، خالقینین آزادلیغینی اؤزونون شخصی خوشبختلی یینه قوربان وئرمه دی. خلیفه نین تکلیف ائتدی یی بؤیوک وظیفه نی ، ایمتیازلاری و هدیه لری خالقینا خیانت کیمی قیمت لندیردی. بابکین بؤیوکلویوده بوندا ایدی . بئله اولدوقدان حل ائدیجی دؤیوشون باش وئره جیینه شوبهه قالمادی. ایللرله دوام ائدن و قوووه لری توکه دن موحاریبه نین سونو یئتیشدی. سون دؤیوش داها یاخشی سیلاحلانمیش و تجهیز اولموش دؤشمن اوچون ال وئریشلی بیر واختدا – سککیز یوز اوتوز یئددین- جی ایل آوقوست آیینین ییرمی آلتی – دا باشلاندی . بابکین موتتفیقی بیزانس ایمپاراتورونون یوز مین لیک اردوسون آرخادان عربلره ضربه ائندیرمک جهدی بذ قالاسی مودافیع چیلرینین طالعینه تاثیر گؤستره بیلمه دی . عربلر قالانی هر طرفدن آتشه توتدولتر . دوشمنین اوخ آتانلاری ، بالتاچیلاری و یانغین آلایینین عسگرلری داها فعال ایدیلر . قالا دیوارلارینی داغیتماق اوچون مانجاناق لاردان و نفتله ایسلادیلمیش اوخلاردان دا باجاریلیقلا ایستیفاده ائدیردیلر . افشین اؤزو بابکین سارایینا باخان داغین اؤستؤنده قوردوغو چادیردا ساواشین گئدیشینی ایزله ییردی. بذ قالاسینین مودافیعه- سینه بابکین اعتیبارلی و جسور سرکرده سی آدین(آیدین) باشچیلیق ائدیردی . بوتون گؤنو دوام ائدن دؤیوشده دوشمن عسگرلریندن دفعه لرله آز اولمالارینا باخمایاراق خورّمیلر افسانوی رشادت گؤستردیلر. اونلارین قیری- عادی متانتیو ایگیدلی یی عربلری حیرته گتیریردی . وطنین جنگاور اوغوللاری موقدّس تورپاغیمیز اوغروندا شهید اولماغی شرف ساییردیلار . بذ دؤیوشو اورتا عصرلرین چوخ سایلی موحاریبه لری تاریخیندن ان چوخ اینسان قیرغینینا سبب اولان ساواشلارداندیر . یارالانان لاردان و ایتگین دوشنلردن علاوه ، عربلردن یوزمین نفر ، خورّمیلردن سکسن مین نفر هلاک اولدو . عربلر بذ قالاسینا چتینلیکله داخیل اولدولار . افشینین گؤسته ریشی ایله اونو اوچ گؤن یاندیردیلار . داشی داش اؤستؤنده قویمادیلار . عربلر قالانین مودافیع چیلریندن سککیز مینه یاخین اسیر گؤتوردؤلر . اونلارین ایچه ریسینده بابکین عائیله عؤضولری و یاخین گوهوملاری دا واردی.
بابکین اله کئچیریلمه سی و اعدامی
بذ قالاسینین سوقوتوندان و عائیله عؤضولرینی ایتیردیکدن سونرا بابک آرازدان کئچیب آررانا گلدی . اونون مقصدی بیزانس ایمپراتورونون یانینا گئتمک دی ، یئنی قوووه توپلاییب موحاریبه نی دوام ائتدیرمک ایدی. بذ دؤیوشوندن سونرا افشینین بوتون جهدلرینه باخمایاراق بابک تسلیم اولمادی . افشین بابکین باغیشلانماسی حاققیندا خلیفه-دن راضیلیق مکتوبو آلدی . بابک یئنه ده فیکریندن دؤنمه دی . بئله اولدوقدان خلیفه فیکرینی دییشدی . اونو توتوب تحویل وئرن آداما ایکی میلیون درهم موکافات وئره- جیینی بیان ائتدی . او بازارچایین سول ساحیلینده شکی قالاسیندا کئچمیش موتتفیقی سهل ابن سومبات لا قارشیلاشدی . او ، بو بؤلگه ده بابکین یاخیندان تانیدیغی خریستییان فئودال لاردان ایدی . دوست لوغو پولا و شؤهرته ساتان سومبات بابکی آلدادیب اؤز مولکونه آپاردی . اونون تحلوکه سیز لی یینه تامینات وئردی . سونرا دا خیانت یولو ایله اونو عربلره تحویل وئردی . بابکی افشینین برزند ده کی دوشرگه سینه آپاردیلار . عرب سرکرده سی بابکین اسیر آلینماسی خبرینی خیلافت سارایینا چاتدیردی . همین ایل افشین ، بابکی برزنددن سامره یه آپاردی . یولا دوشمزدن اوّل بابک افشینین ایجازه سی ایله سونون جو دفعه بذ قالاسا ایله ویدالاشدی . بو اونون وطن تورپاغی ایله سون گؤروشو اولدو . اوچورولموش و باشدان- باشا یاندیریلمیش شهرین خارابالاری ایله گؤروش اونون قلبینی گؤینتدی .
اونلار سککیز یوز اوتوز سککیز- جی ایل یانوار آیین دؤرد- ده سامره یه یئتیشدیلر . خلیفه مؤعتصیمین امری ایله بابک همین ایل مارت آیینین اون دؤردون- ده اعدام ائدیلدی . اعدام زامانی اونون گؤستردی یی فیزیکی دؤزوم تکجه بو حادیسه نی گؤرنلر دئیل ، ائشیدنلری ده حیرته گتیردی. خلیفه نین گؤستریشی ایله جللاد اوّل جه اونون دیرسکدن قوللارینی ، قیچلارینی ، سونرا ایسه باشینی کسدی. ایشگنجه زامانی جللاد کؤتویونه یاخین مسافه ده دایانان آداملاردا اونون اینیلتیسینی ائشیتمه میشدیلر . حادیثه نی گؤرموش عرب مؤللیفی یازیردی:  > خلیفه نین امری ایله اعدام دوام ائتدیریلدی . جللاد بابکین اللرینی و آیاقلارینی کسدیکدن سونرا باشینی ووردو . اوسیانچیلاری قورخوتماق اوچون اونون کسیلمیش باشینی خراسانا گؤندردی . بدنینی ایسه حؤندور بیر آغاجدان آسدی . بو قایدا ایله بابکین قارداشی عابدوللانی دا باغداد شهرینده اعدام ائتدیلر.
ایشکنجه نین دحشتینه باخمایاراق بابک عضمله دؤزرک، مردلیکله عبدییته قوووشدو . بو اؤلمزلیک سونرا کی نسیللراوچون قهرمانلیق مکتبی اولدو . اونون آدی خالقین ایستیقلالییت اوغروندا موباریزه رمزینه چئویرلدی.
آزادلیق موحاریبه سینین تاریخی اهمییتی
اورتا عصرلرده باش وئرن دیگر کندلی موحاریبه لری کیمی، خورّمیلر حرکاتی دا مغلوبییته اوغرادی . لاکین خورّمیلر حرکاتی همین موحاریبه لردن کؤکلو شکیلده فرقلندیردی . بو هر شئی دن اوّل ایستیقلالییت اوغروندا آزادلیق موحاریبه سی ایدی. بابکین باشچیلیغی ایله ییرمی ایلدن آرتیق دوام ائدن آزادلیق موحاریبه سینین مغلوبییتینین سببلری چوخ ایدی .بو آزادلیق موحاریبه سی آفریکا ،آوروپا و آسیا گئنیش اراضیلری اسارت آلتینا آلمیش خیلافته قارشی آپاریلیردی . ایسلامی اؤزونه ایدولوژی بایراق ائتمیش ، بؤیوک حربی ایمکانا مالیک خیلافت کیمی گؤجلو دؤولتین اسارتیندن خیلاس اولماق اوغروندا گئدن موحاریبه ایدی . قووولر نیسبتیندکی فرقه باخمایاراق ، خیلافت آذربایجان خالقینین موباریزه عضمینی قیرا بیلمیردی . آزادلیق موجادیله سینده ایمتیازلی طبقه لرین دؤنوک لؤیو، ان باشلیجاسی خریستیان دینینه منصوب ایری اعیانلارین خیانتی ، عربلره کؤمک ائتمه سی موحاریبه نین مغلوبییتینه گتیریب چیخاردی. خیلافت طرفیندن تورک منشالی سرکرده لرین و دؤیوشچولرین خورّمیلره قارشی موحاریبه یه جلب ائدیلمه سی ده اساس عامیللردن دیر. خیلافت دایره لرینده اعتراف ائدیلیردی کی، تورکلر عربلره نیسبتاً داها جسور و دؤیوشکن دیرلر . اونا گؤره ده اردونون تشکیلینده تورک گنجلرینه خصوصی اهمییت وئریلیردی .
ایللرله دوام ائدن موحاریبه ده خورّمیلر عربلره سای سیز- حسابسیز مادّی و معنوی ضرر یئتیرمیشدی. منبع لرده عربلرین یاریم میلیونا قدرعسگر و ضابیط ایتیردییی قید ائدیلیر .
عصر اوچون بو، بؤیوک رقم دیر . بوندان علاوه ، دؤیوشلرده عربلرین اونلارلا IX مشهور سرکرده سی اؤلدؤرولدو و یا اسیر گؤتورولدؤ. بو دلیللر اؤزو آزادلیق موحاریبه سینین میقیاسینین بؤیوکلویونؤ سوبوت ائدیر. اوغورسوزلوقلا نتیجه لنمه سینه باخمایاراق خورّمیلر حرکاتی خیلافتی موبالیغه سیز اولاراق لرزه یه سالدی و کؤکوندن سارسیتدی . بو حرکات خیلافتین اسارتی آلتیندا اولان دیگر خالقلارین آزادلیق موباریزه- سینه تکان وئردی . بابک و اونون طرفدارلارینا وئریلن ایشگنجه لر خالقی قورخوتمادی . عکسینه ، اوندا آزادلیق میلینی گؤجلندیردی . موجاهیدلرین یئنی نسلینی یئتیردی . ایستیقلالییت قازانیلاجاغینا هوسی و اینامی آرتیردی . آذربایجاندا خیلافت اسارتینه قارشی اوسیانین یئنی دالغاسی باشلاندی .
عصرین اوتوز- جو ایللرین سونو- قیرخ-جی ایللرین اوّل لرینده وارساندا، برده دهIX
، مرندده ، کؤر- آراز وادیسینده گوجلو چیخیشلار باش وئردی . عرب اسارتینه قارشی اوسیانلارا خالقین ایگید و وطن پرور اوغوللاری باشچیلیق ائدیردی . بئله باشچیلاردان بیری ابوموسی ایدی . او کور-آراز وادیسینده کی اوسیانا رهبرلیک ائدیردی . اوسیانچیلار قاراباغدا ، داغلار اؤزه رینده اوجالان مؤحتشم کتیچ قالاسیندا سیغینیب موقاویمتی دوام ائتدیردیلر . قالانی عربلرین ایکی یوز مینلیک اردوسو موحاسیره یه آلدی. دوشمن بیر ایل مودّتینده قالانین مودافیع چیلرینه قارشی ییرمی سککیز دفعه حوجوما کئچدی . لاکین مقصدلرینه نایل اولا بیلمه دی. مکرلی سرکرده بوغا یئنه ده حیله ایشلتدی. ابوموسی باشدا اولماقلا اوسیانین رهبرلرینی دانیشیق آپارماق بهانه سی ایله اوز قرار گاهینا دعوت ائتدی . اونلارین تحلوکه سیز لیینه تامینات وئردی . سونرادا پوزاراق هامیسی نی گیرو گؤتوروب خیلافتین پایتاختینا گؤندردی. اوسیان چتینلیک له یاتیریلدی . اورتا عصر عرب تاریخچیلری آزادلیق موحاریبه سینه ایشتیراک چیلارینا و اونلارین رهبری بابکه نیفرت بسله ییردیلر . لاکین بونا باخمایاراق، حرکاتین تاثیرینی و عزمتینی اؤزلریده تصدیق ائدیردیلر. بعضی لری بابکی کارفاگنین مشهور سرکرده سی حانیّبال لا موقاییسه ائدیردی. مؤلیف لردن بیری قید ائدیردی کی بابک اؤز زمانه سینین قهرمانی و خیلافتی دحشته گتیرن بیر ایگید ایدی. باشقا مؤلیف یازیر کی ، بابکین اؤزرینده چالینان قلبه ایسلام دؤولتینین ان بؤیوک قلبه- سی ایدی. اونون اسیر آلیندیغی گؤن موسلمانلارین بایرام گؤنو ایدی.
خیلافت اساس لی شکیلده سارسیلدی و اوّل کی مؤقئینی بیر داها برپا ائده بیلمه دی .
عصرین ایکینجی یاریسیندا اعتیبارا خیلافتدن آسیلی اولان اؤلکه لرده ، او جومله- IX
دن آذربایجاندا بیر سیرا موستقیل دؤولتلر میدانا گلدی . بوندان علاوه خیلافته تابع اولان ایری اؤلکه لرده میللی- آزادلیق حرکاتلاری باشلاندی.
ایرج حسنی
یازان: iraj_bash_turk
Filed under: ناغیل و حیکایه,آذربایجان ادبیاتی Azərbaycan ədəbiyati Etiketlənmiş: | ناغیل,ناغیل و حیکایه,بای بک,بابک + ناغیل,بابک خرمدین,تورکی داستان,داستان بابک خرمدین به ترکی


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
ال ساخلا دونیا
تله سیر قاچیرسان زاماندان بتر
ال ساخلا آماندیر ال ساخلا دونیا
ایچدیرمه الیندن سن منه زه هر
ال ساخلا آماندیر ال ساخلا دونیا
الیمدن قوپاردین سئوگى بارداغین
یئللرله سووردون سئوگى یارپاغین
سیندیریب آشیردین سئوگى چارداغین
هر سؤزونله سوزور دیلیندن قه هر
ال ساخلا آماندیر ال ساخلا دونیا
قاچیرسان سنینله قاچیر سئوگیلیم
آغزیمدا چیرپینیر جان وئریر دیلیم
سن چاپیرسان آتى قاتلانیر بئلیم
آت یئره آتینین بئلیندن یه هر
ال ساخلا آماندیر ال ساخلا دونیا
من اؤلسم الینه نه گلیر سنین
اولماسام دیه رین کیم بیلیر سنین
کوسورسه شوهرتین انیلیر سنین
کوسدورمه سئوگیمى مندن بیر ته هر
ال ساخلا آماندیر ال ساخلادونیا
نئیله دیم دویدوردون مندن سئوگیمى
گؤستریب قاچیردین گئندن سئوگیمى
اوره ییم ایسته ییر سندن سئوگیمى
یولومو گؤزله ییر هله ده شهر
ال ساخلاآماندیرال ساخلا دونیا
یایلانیر اوستومه گئجه نین توزو
یاندیریر یارامى آیریلیق دوزو
سینسیدیر کؤنلومو «گئدیرم» سؤزو
دؤزورسن، کؤنلومه آچیلیر سحر
ال ساخلا آماندیر ال ساخلا دونیا!
کریمی
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | کریمی,آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,سئوگی شعرلری,سئوگی شعری,شعر ترکی,شعر ترکی آذربایجانی,شعرهای ترکی


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
دوزلو اوغلان یاهو گروپ
دوزلو اوغلان وبلاگینین یاهو گروهوندا عضو اولون تا یئنی خبرلر ، گوزل مطالیب ، آذربایجانی و تورکیه موزیک لر ، تورکجه اس ام اس لر و تایسیز شکیل لر سیزین ایمیلیزه گلسین بونا گؤره آشاغی شکلین اوستونده کلیک ائدین و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و سونرا جوین کلمه سینه تیکله یین تا عضو اولاسیز
join
Click to join DUZLU_OGHLAN
دوزلو اوغلان وبلاگینین خبرنامه سی
اگر دوزلو اوغلان وبلاگیندا یازیلان یئنی مطالیبی اوخوماق ایسته ییرسیز اوندا آشاغی لینک اوستونده کلیک ائدین و ایمیلیزی و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و ثبتی وورون سونرا سیزه بیر ایمیل گله جک اوردا لینکی کلیک ائدین تا ثبت نام تکمیل اولسون تا یئنی مطالیب سیزین ایمیلیزه اوتوماتیک یوللانسین
Subscribe to Duzlu oğlan دوزلو اوغلان by Email
يالان دونيا
yalan dünya
سنين بهره ن يئين كيمي دير ؟
كيمينكي سن ؟ يئين كيمدير ؟
سنه دوغري دئين كيمدير ؟
يالان دونيا ، يالان دونيا
Sənin bəhrən yeyən kimdir ?
kiminki sən ? yeyən kimdir ?
sənə doğru deyən kimdir ?
yalan dünya , yalan dünya !
سني فرزانه لر آتدي
قاپيب ديوانه لر توتدي
كيمي آلدي ، كيمي ساتدي
ساتان دونيا ، آلان دونيا
səni fərzanələr atdi
qapıb , divanələr tutdi
kimi aldi , kimi satdi
satan dünya , alan dünya !
آتي ازل داغا سالديق
يورولدوقجا ، دالي قالديق
آتي ساتديق ، اولاغ آلديق
يه هر اولدي ، پالان دونيا
ati əzəl dağa saldıx
yoruldıqca , dalı qaldıq
ati satdıq ulağ aldıq
yəhər oldi , paan dünya !
بيري آينا ، بيري پاس دير
بيري آيدين ، بيري كاس دير
گئجه توي دير ، سحر ياس دير
گول آچديقدا ، سولان دونيا
biri ayna , biri pasdır
biri aydın , biri kasdır
gecə toydır , səhər yasdır
Gül açdıqda , solan dünya !
ايگيت لرين باشين يئيه ن
قوجالار بوز باشين يئيه ن
قبير لرين داشين يئيه ن
ئوزو يئنه قالان دونيا
Igitlərin başın yeyən
Qocalar boz başın yeyən
Qəbir lərin daşın yeyən
Özü yenə qalan dünya !
نه قاندين ، كيم گول اكن دير ؟
كيم قيليج تك قان تؤكن دير
تيمور ، هله كوره كن دير
چنگيز جانين ، آلان دونيا
Nə qandın , kim Gül əkəndir ?
Kim qılıc tək qan tökən dir !
Teymur hələ kürəkəndir ,
Çəngiz canın alan dünya
يامان قورقو ! ييغيلايدين !
طوفان لاردا يوغولايدين !
نولئيدي بير داغيلايدين
بيزي درده سالان دونيا !
Yaman qurqu ! Yığılaydın !
Tufanlarda boğulaydaın
Noleydi bir dağılaydın
Bizi dərdə salan dünya !
چاتيب سندن كؤچن كئچدي
اجل جامين ، ايچن كئچدي
اولان اولدي ، كئچن كئچدي
نه ايستيردين اولان دونيا
Çatıb ! səndən köçən keçdi
əcəl camin içən keçdi
olan oldi , keçən keçdi
nə istirdin olan dünya !?
بوغلايدين ، دوغان يئرده
دوغوب خلقي بوغان يئرده
اوغول نعشين اوغان يئرده
آنا زولفون يولان دونيا
boğlaydın , doğan yerdə
doğub xəlqi doğan yerdə
oğul nə’şin oğan yerdə
ANA zülfün yolan dünya !
قازانيب ، هي تالانيب سان
قالانيب هي جالانيب سان
ازلدن چالخالانيب سان
يئنه ده چالخالان دونيا
Qazanıb , hey talanıbsan
Qalanıb hey calanıbsan
əzəldən çalxalanıbsan
yenədə çalxalan dünya !
ننه قارني ، ايلك بئشيگون
قبريستانليق ، سون دئشيگون
نه ايچه رين ، نه ائشيگون
قارانليق بير دالان دونيا
nənə qarni , ilk beşigün
qəbristanlıq , son deşigün
nə içərin ! nə eşigün !
qaranlıq bir dalan dünya !
سني بايقوشلار آلقيشلار
ده لي ويرانه ني خوشلار
دولان عقله سني بوشلار
ايچي بوشلا ، دولان دونيا
səni bayquşlar alqışlar
dəli , viranəni xoşlar
dolan əqlə , səni boşlar
içi boşla , dolan dünya !
سنه قارونلار آللاندي
قيزيلدان تللي قالاندي
باتيب ظولوماته قويلاندي
اولوب تللي تالان دونيا
sənə qarunlar allandi
qızılda təlli qallandi
batıb zülümatə quylandi
olub təlli talan dünya !
اوجاق ايكن سؤنونموشسن
چاناق ايكن چؤنونموشسن
نه پيس قاري ننه ايميش سن
ناغيل ! يالان ! پالان دونيا
ocaq ikən sönünmüşsən
çanaq ikən çönünmüşsən
nə pis qarı nənə imiş sən
Nağıl ! Yalan ! palan dünya !
شاعير : اوستاد شهريار
şair : ustad şəhriyar
Related Articles
- ائل آراسیندا + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- کاش دورنا اولایدیم + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- بیر اووج قار + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- یئر اوزونده بیر ائویم وار + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
- تبریزین کوچه لری + مدینه گولگون (duzluoghlan1.wordpress.com)
Filed under: استاد شهریار,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | یالان دنیا,یالان دونیا,yalan dünya,şəhriyar,آذربایجان شعرلری,اوستاد شهریار,استاد شهریار,اشعار ترکی شهریار,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,دونیا یالان دونیادی,شهریار,شهریارین تورکی شعرلری,شهریارین تورکجه شعرلری,شعر ترکی,شعرهای ترکی استاد شهریار


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
باش توتمایان سئودا
شاگیردلر:
ایسته ییرسن کی معلم! بیز اورکدن باریشاق
آغزیمیزدا دیلیمیز وار، قوی او دیلده دانیشاق
مدنیت بوروموش علم له دونیا اوزونو
داها تنبل لیگی آت، گل گئجه ـ گؤندوز چالیشاق
معلم:
اشتباه ائیله مه یین وار هر ایشین قاعده سی
او شیرین یئرلی دیلین، مرکزه یوخ فایداسی
امر ائدیبلر کی سوخام آغزیزا جبراً بو دیلی
دونیادا«فارس» دیلی دیر جمله دیلین والده سی
شاگیرد:
ای معلم اونو اؤرگنمه یه یوخ طاقتیمیز
آنا دیلینده دانیشیب ـ گولمک اولوب عادتیمیز
چوخ بویوک دیر او دیلی قویما گیره آغزیمیزا
بیز تصور ائله دیکجه دگیشیر حالتیمیز
معلم:
سیز اوشاقسیز نه بیلیرسیز آی اوغول یاخشی یامانی
خراساندا بو دیله حرمت ائدیر پیر و جوانی
اونلارین خاطیرینه سیزده گرک اؤرگنه سیز
سوزومو رد ائله سیز، دولت ائدر باشقا گمانی
شاگیردلر:
آی معلم بیر اوتان ری لی،گیلانلی دئیلیک
ائلیمیزـ یوردوموز آیری، گالاوانلی دئییلیک
آذربایجان دی بیزیم میللتیمیز، تاریخه باخ
معده دن سویله میریک فکری دومانلی دئییلیک
معلم:
منه تاریخ اوخوماق ایندی یاراشماز بیلیرم
دوزو لاپ زوزـ زوراکی حاققیزی انکار ائدیرم
دیلیزی ترک ائله ییب ایندی گرک فارسلاشاسیز
آدیزی تاریخین اول ورقیندن سیلیره م
Filed under: باشقا شاعیرلر,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | آنا دیلی,آنا دیلی شعر,آنا دیلیم,آنا دیلیم یاشاسین,آنا دیلیم اولن دئیل,آذربایجان شعرلری,اول مهر اوچون تورکی شعر,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,دیل


text:
آیریلیق
دییه سن یولوموز آیریلدی بیزیم
اورک او اوول کی هوس ده دئییل
آیریلیق اوخویور ،ذ ایندی هر سؤزون
دینله سن سؤزوده ، من اؤزوم دییم
یورغون ، یولچولارا بنزدیم نه غم
یوللار آیاغیمدان ، توتوب ، سورونور
منزیلیم اوزاقدیر ، آستا گئدیرم
سنین سه ، منزیلین داها گؤرونور
افق دا نه یامان قیزاردی بئله
بلکه محبتین غروب چاغی دیر ؟
عومرومدن نئچه ایل وئرمیشم یئله
طالع ده بیر یاندان وئریب داغیدیر !
اوچوردوم گؤیلرین یئددی قاتیندا
آخان اولدوزلاری ، گؤیده توتوردوم
هر گئجه خیالین قانادلاریندا
گونشده یاتیردیم « آی » دا یاتیردیم
یوخ داها صبریم ده چاتیب ساحیله
گئتمه رم من « آی » یا اولدوزا کیمی
عشقیمی بیر دنیز آتیب ساحیله
ارییر داش اوسته ، مئدواز کیمی
نصرت کسمنلی
Filed under: نصرت کسمنلی,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | نصرت کسمنلی,نصرت کسمنلی نین شعرلری,آیریلیق,آیریلیق شعری,آذربایجان شعرلری,اشعار آذری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,شعر ترکی آذری,شعرهای ترکی


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
“خلق بيليمي” فولکلورموزا باخيش یازان: علي.ب.تورک
فولکلور انگليزجه ده کي
“folk” و “lore”
سوزلرنين بير آراياگلمسيندن يارانان “خلق بيليم” انلامي وئرن بيليم دالاينا دئيلير.بو علم ساحه سينين اگرچه چوخ اسکي گئچميشي يوخدور و دوزلينيش و بيربيليم ساحه سي تانينماسي سون نئچه يوز ايللره دايانير اما آراشديري و تدقيق ساحه سي توپلوملارين ياراديليش دونملرينه دايانير.
1846- نجي ايللرده انگليس لي “ويليام .ج.تامس”ين چاليشمالاري ساحسينده و اونون تعريف ائديگي “خلق و توپلومون بيليمي”دئيلن عنوان گئنيش آنلامدا اينسانلارين و توپلوملارايلگيلي اولان هرشئي و هر ايشي ايچينه آلايب بونلاريين احتواائتديگي اوزگولر و توپلوم ياپيتلاريني قاپساياراق بو بيليين اونجوسي اولموشدور.
هر توپلومون اوزونه خاص و اوزل ياشايش بيچيمي اولدقي اوچون او توپلومون فولکلورودا اوزونه گوره بيچيملنمکده دير.و بو بيچيملنديرملره اوتوپلومون بيلگينلرنه گوره چئشيتلنمکده دير.اورنک اوچون آلمان فولکلوري سياستين و سوسياليسم ين کوکني سايليرباشقا دئيشده فولکلور آلمان خلقنين قاليبي و روحونون آنلايشي اولاراقدا تانينير.آمريکا اولکسينده فولکلور تمدن و اولگارليق تاريخي اولاراق سوسيال و اجتماعي علملر ايچينده يئر آلير.فرانسا دا فولکلور ،خلق ياشايشيني اينجليرک بوتون ياشايش ساحه لرني ايچينه آلاراق آراشديرلارآپاريلماقدادير.باشقا دئيشده فرنسادا فولکلور خلقين ياراتديقي ان بويوک “انسيکوپليديکا”؛ اينسانلارين يارادليش زمانلاريندان اونجلرينه دايانان دونمدن باشلاييب بو گونوموزه قدر سوره ن کولتورلرنين و فرهنگلرنين يغينتيسي بيلنير.انگليس لره گوره فولکلور تکجه اينسانلارين آتابابالاريندان قالان هنرلروصنعتلره دئيلمکدير.گئچميشلرده ن بوگونه قالميش تکجه اينانجلار و گورولن ايشلرديلر کي انگليستاندا فولکلور تانينير.
تورک عالملرينده فولکلورا گوره و تورک خلق بيليمي اوچون؛ اوزلرينه خاص بير تعريفلري واردير.تورک بيليم آداملارينا گوره فولکلور خلقين وبللي بير يئرده اولان بير توپلومون مادي و معنوي آنلايشلاري و اوزلرينه گوره اوزل بير ديرلنديرملري و دوشنجلرنين يغينتيسي اولاراق تاننير.بيراولکنين و بير خلقين ديشيک اولاراک دوشوندوکلري و او خلقين دوشونجلريندن يولاچيخاراق بوتون توپلومون آراسيندا يايقين بير شکيلده يايلان و او خلقين طرفيندن يارادلان و بيرچوخ يئرده باشقا و ياخين توپلوملاردان آلنتيلارو ائتگيلنديکلريندن اورتايا چيخان بوتون دوشونجلره بو کونودا يئر آلماقدادير.
اگرچه گئچميشده فولکلور تورک بيليملرينه گوره تکجه آغيز و شيفاهي دئيلن سوزلره شاميل ائديلميشدير اما بو گون بللي اولدوگي کيمي بو ساحه بير چوخ آغيزدا دئييلمين و شيفاهي ادبيات سايلمايان ايشلر و شئي لريده يئر آلماقدادير.دئمک اولار تورک فولکلوري بوگون تورکلرين سوسيولوژي ايله،کولتور وفرهنگي ايله،اديباتلا،دين سه ل کونولارلا،ديل بيليم ايله،تاريخي و جغرافيا ايله؛ال صنعتلري وتاريخي صنعتلرايله؛طب،و باشقا علملرله باغلياق مومکوندوربو بيليمدن يولاچيخديقيندا بوتون گئچميش زمانلاردان بوگونوموزه گليب چاتان بيليملرين بير قالينتيسي سايماق اولار.
دونيا فولکلورلاري ايچينده تورک فولکلوري ان زنگين و چئشيدلي و توکنمز خزينلرده و خلق بيليملريندن بيرسي سايلير.تورک خلق بيليمي اوقدر زنگين و چئشيدليدرکي دئمک اولار دونيانين ان بويوک فولکلوري تورک فولکلوردور.تورک فولکلورون اوزرينده اگرچه بير چوخ آراشديرما و تدقيق آپارليب و اينديده آپاريلماقدادير اما بو نهنگ ساحه نين بويوکلوگونه باخلديقيندا سانکي بير ايش گورنميب کيمي گلير.
فولکلور و تورک فولکلوري بير سوسيال و اجتماعي بيليم اولدوقي اوچون بو علم ه تاي هيچ بير سينير و مرزي يوخدورباشقا علم دالاري کيمي ائلمک اولماز اونا سينير ياراتماق ،تورک فولکلورنون دالاري بير چوخ يئرده اوزي بير يئني فولکلور آلاني اولوب بير فولکلور دالي اوزي بوتون فولکلور دالاريني ايچينه آلير.اورنک اوچون آتاسوزلري و دئيملره اينجلنديکلرينده گوروروک کي بو ساحه ده فولکلورون کوکنلري بو دالادا تازاشدان تکرار اولور.آتاسوزلرنين ايچينده 70- دن آرتيق فولکلور بوداقي گورنور .آشيق فولکلوري بير نئچه بولومه بولوندوکدن سونرا هر بير بولوم اوزي اوندان آرتيق بولومه آيرلير.
تورک خلق بيلمين و فولکلورون بوجور سئرالانديرماق اولار:
1)شهرلر،کندلرياشايشي:
2)يئرلشيم و ياشايش يئرلري:
الف)دائم يئرلشيم
ب)کوچ و کوچمکلر
ج)ايش اوچون يئرلشيملر
4)معمارليق:
الف)بولگه ياپيسي و معمارليقي
ب)ائو تيکيمينده ايشلنن شئي لر
5)آيدينلاما و اوجاق:
الف)اود و ايستي
ب)اوجاق و اوجاقلا ايلگيلي اولان شئي لر
6)اقتصادوبازارليق:
الف)حيوانچليک:1)حيوان باخمچليقي2)چوبانليق3)حيوان بسلملري و ساخلامالاري
ب)اکينچليک:1)اکين،بيچين2)اکينچليک شئي لري
ج)اووچلوق:1)اوولار2)اوولاماق
د)خلق اقتصادي:1)اورتيم(توليد)2)توکتيم(مصرف)3)بازارليق و بازار
7)يئمک:
الف)حيوانلاردان الده ائديلن لر
ب)بيتگيلردن الده ائديلن يئمکلر
8)مطبخ:
الف)پيشيرملر و يئمکلر
ب)يئمکلري ساخلاماق
ج)يئمک چئشيتلري
د)سفره و قوناقليق دبلري
9)اولچولر،بيلچيلر،تارتمالار:
الف)چکيلر و اندازه لر
ب)پول و پارا لار
ج)چکمه و تارتما شئي لري
10)خلق صنعتلري:
الف)توخونما،هورملر،باسمالار،
ب)آغاج دان،داش دان،توپراق دان،جام دان،دريدن ،و سايره دوزلنلر
11)گئيم و کوشام:
الف)ارکک گئيمي
ب)آرواد گئيمي
ج)اوشاق گئيمي
د)گونلوق گئيمي
ه)تورن و مراسيم گئيمي1)توي گئيمي 2)ياس گئيمي3)عزا گئيمي4)ساواش گئيمي5)اويناماق گئيمي
و)ايشله ايلگيلي گئيملر
12)بزکلر و بزنملر
13)خلق بيلگيسي:
الف)خلق حکيمليقي- خلق بيتارليقي
ب)خلق بتگيلرله و حيوانلارلا ايلگيسي
ج)خلق مئتولوژيسي
د)خلق تقويمي
ه)خلق حقوقي و قضاوتي
14)خلق اينانجلاري:
الف)تورلر
ب)عادتلر و عنعنه لر
د)گلنکلر
ج)گورنگلر
15)ياشايس دونملري:
الف)دوغوم1)دوغومدان اونجه 2)دوغومدان سونرا
ب)ائولن مه
ج)اولوم
د)ياشام دونملري
16)بايراملار،اوغورلامالار؛قارشيلامالار:
الف)ديني بايراملار
ب)خلق بايراملاري
د)اوغورلامالارو قارشيمالار
17)خلق ياشامي ايله باغلي ايشلر:
الف)گوندليگ ياشام
ب)تونلر و مراسيملر
د)چاغيرمالار،سسلمه لر
18)قورووشلار و يغينتيلارو درنکلر:
الف)ايش يغينجاقلار
ب)ديني يغينجاقلار
ج)جينسه و ياشلا باغلي يغينجاقلار
د)قونشولار
19)ديني و اينانجلاروبويولر:
الف)زيارتلر،تربه لر ،قبريستانلار ومزارلار
ب)فال،روياويوخو يورمالار؛گلجکدن خبر وئرملر
ج)بويوجولوک و اووسونچولوقلار
20)خلق ادبياتي:
الف)داستانلار
ب)افسانه لر
ج)مثللر
د)خلق حيکايلري
ه)خلق اوخوماقلاري
و)گولدورملرو مزاحلار
ز)آتاسوزلري و دئيملر
ح)تکرارلامالارو ياهاتماجالار
ط)تاپماجالارو بيلمه جلر
ي)آلقيشلار
ص)قارقيشلار
ف)آغيتلار
ظ)ايلاهيلرو مولوديلر
ق)سايالار
ر)خلق اديبات ياراديجيلاري1)اوزانلارو آشيقلار2)شخصيتلرو آدليم لار
21)خلق تياتروسي
الف)فصلي اويونلار
ب)قولجاق لا اونانان اويونلار
ج)مداحي و شبيه لر
22)خلق اويونلاري و اويناماقلار
23)خلق موزيکي و موزيک آلتلري
24)اويونلار:
الف)اوشاق اويونلاري :1)تمثيلي اويونلار2)توپلي اويونلار
ب)اويونجاق و اويون و اويون شئي لريله اوينانان اويونلار
25)ايلنجلر:
الف)اويونلارو اويون شئي لري
ب)ايدمان(ورزشي اويونلار)
26)آدلار:
الف)اينسان آدلار
ب)آللاماقارو آدقويمالار
ج)سوي آدلاري
د)لقبلرو سونرادان قويولان آدلار
ه)يئرلر و مکان آدلاري
گوروندگي کيمي بير بويوک قوللي- بوداقلي آغاجا بنزين تورک فولکلوري اوزرينده آراشديرما وتدقيقي اوزونه گوره بير علمي ساحه و بير گئنيش بيليم قولي سايلير.آذربايجان فولکلورودا بو آغاجين کوکلي بوداقلاريندان اولاراک زنگين و چئشيدلي و آرتيق دقته لايق اولان ساحه لردندير کي اوزو – اوز يئرينده تورک فولکلورلارنين آراسيندا اوزل بير يئري آچيب.
ايران تورکلرنين فولکلوري اوزرينده ده اگر چه بوگونه کيمي بير چوخ ايش گورنوب اما فولکلور و تورک فولکلورنون چئشيدليليقينه باخيلان زمان گورروک کيمي بو توکنيلمز خزينه ده تکجه بير نئچه دامجي الده ائدلميش و بو نهنگ عمانين آراشديرماق اوچون هنوز بير چوخ گيزلي قالميش و گون اوزي گورمه ميش ساحه لري هله ده ايتگين قاليب .بو ايتگين و گوزدن ايراق اولان خلق بيليميني بوگون قوروماق ،بير آرايا گتيرمک و آتا-بابالارميزدان بيزلره ميراث قالان و امانت اولوب و ايپه ساپا قلمين اينجي لري گلجيه يتيرمک هربير اينسانين بوينوندا اولان قورئولريندن سايلير.”بو امانتي بيرليک ده گلجيه داشياق.”
يازان:علي.ب.تورک
Turkbaris2003@yahoo.com
قايناقلار:
آذربايجان فولکلوري(يکانات …)- م حصاري-1379
Türk halk bilimi-örnek-1995
Turkbaris2003@yahoo.com
آذربايجان فولکلوري(يکانات …)- م حصاري-1379
Türk halk bilimi-örnek-1995
Filed under: آذربایجان مقاله لری Azərbaycan məqalələri Etiketlənmiş: | فولکلور آذربایجان,خلق بیلیمی


text:
بهرام بی اسدی جنابلاری جغرافی آدلاریمیزین آچارلاری آدلی یازیسی نین سون بؤلومونده سؤزایله باغلی چوخلواؤنملی بیلگی لر وئرمیشلروچوخ دادیرلی ایدیلر.آمامنجه فرقلی بیرباخیشدا سؤزو آنلامین داشیماقدادیر،اوناگؤره ده  سؤزوایله باغلی هرهاردابالیق،کند،قصبه،چای و...اولورسا،اوبؤلگه نین تورک جغرافیاسی اولماسیندان علاوه سولویئراولدوغونون داگؤسترگه سیدیر.
وان>سؤزواصلینده تورک سؤزودور.انگلیس دیلینده دیرلنددیرندن سونرافارس سؤزوکیمی اورتایاچیخیب،قوللانیلماقدادیر.(مثال:وان حمام،لیوان(آبخوری)لووان)
بوسؤزون اثباتیندااورتاآسیادان وازکئچرک خوراسان لاتورکمن صحرابؤلگه لرینده وان سؤزوایله باغلی جغرافی آدلار،سونراخزردنیزی نین ساغی،سولویلاگونئیی اولاراق بوتون بؤلگه لرینده ونهایت تورکیه وعراق اؤلکه لرینینق هریئرینده بوگؤزل سؤزله اوزاوزه گله بیلرسینیزایندی باخاق  سؤزوایله باغلی جغرافی آدلاراوآدلارین سؤزوایله باغلی لیقلارینا.
خراسان:
1)بیچن اوردو(بجنورد)بالیق ایله قوچانین آراسیندا،قوزئی تورکمنستانین گونیینده شیروان شهری.
2)قوچان لاشیروانین آراسینداماپ وان>آدینداسولوبؤیوک بیرکندآدی.
گیلان:
1)قزویندن رازمیاناگئدندن سونرا،20
کیلومتردوغویادوغروآوان گؤلی
2)رودبارلاهشتچین شهرلری آراسنداقیزیل اوزن چایی نین قیراغنداجزوان آدلی بؤیوک بیر قصبه.
3)رودبارین یاخنلغیندتگلواندآدلی بیرکند.
4)فومن له ماسوله آراسندابالاماکلوان کندی
تهران:
1)دماوندبؤلکه سینده وانا کندی.
ت)فیروزکوه جاده سینده آهنگ آدلی گؤلون یانیندا کندی.
3)گرمساردان 502کیلومترگونئیهدوغرو بالیقی.
شیراز:
1)فیروزآباد،قاشقایلاریوردو.قره آغاج چایی نین قیراغیندا بالیقی.
2)جهرم لاشیرازاورتاسینداقره آغاج چایی نین قیراغیندا قصبه سی.
3)خلیج قیراغیندا علویه دن 50کیلومترقوزئیه دوغروسولوبیرچایینقیراغیندا قصبه سی
اصفهان:
1)سعادت شهریندن آشاغی،یول اوستونده اولان  قصبه سی.
اهواز:
1)آغاجاری (اصلینده آغاج اری)بالیقینین یانیندا کندی.
زنگان:
1)20حکیلومترمیانابالیقینادوغرومعدنی،ایستی سو.
شرقی آذربایجان:
1) سهندین اتگینده بیربؤیوک آبادکند.
2) اسکودن 20کیلومترسهنده دوغرو.
3) (شوشاوان)عجب شیرین بؤیوک کندلرینن.
4) اوسکونون کندلریندن.
5) ورزیقاندابؤیوک بیرسولوبؤلگه وقصبه.
6) اهردن تبریزه دوغروسولوبیرکند.
7) بؤیوک بیروارلی کند.
) مهردان وزرنه دنسونراچوخ بولاغی اولان بیرسولوکند
اردبیل:
1) ساوالانین گون چیخانیندااوزون وسولوبیردره نین آدی.
غربی آذربایجان:
1)اورمیه نین باتیسیندا کندی.
2)اورمیه نین گونئی باتیسیندا کندی.
ایلام:
1)ایلام لالرستان آراسیندا آدلی تاریخی بیرکند.
آذربایجان جمهوریتی:
1) خودمختارلیغی.
2)کورچایی نین یانیندا بالیقی.
3)لنکرانین یاغینلیغیندا بالیقی.
4)تورکیه-ناخچیوان سرحدینده  قصبه سی.
5)آرازین اوتایینداعاشیق لی ایله اوز-اوزه آدینداکند.
تورکیه:
1) بالیقی له وان گؤلو،آنادولونون دوغوسوندا.
2) بیتلیس بالیقی ایله وان گؤلونون آراسینداچیقیلی بیربالیق.
3) ،شانلی اورفادان یوخاری سولوبیربؤلگه وبالیق.
4) ،مالاتیانین یوخاریسینداسولوبؤلگه ده اولان بیرشهر
عراق:
1)اربیل بالیقیندن اوسته شمدینلی ایله راواندوزآراسیندا بالیقی.
ارمنستان:
1) ایروان،باش کند.
2) ،ارمنستانین بؤیوک بیرگؤلو.
سؤزویله باغلی چوخلوآدلاراولابیلرکی یافارسلاشیبلار(مثلا:سیوند،ایوندکیمی سؤزلر)یاچؤنده ریلیبلر،یاداالیمیزده اولان خریطه لرکامل دئییللر.(دئییش لره گؤره ایرانداجغرافی علمی له نقشه ونقشه خوانی علم لری چوخ گئری قالمیشلاردان دیر.)اوندان علاوه بیزیم الیمیزده باشقاتورک اؤلکه لرینین خریطه سی اولمادیغیدان،اودیئری ده گزه بیلمدیگ.
هرحالداقیساجاآراشدیردیغیمیزداآدلارین چکدییمیزیئرلرده،آتا-بابالاریمیز ن  یااؤنم وئردیکلری واونون اوچون بیرگؤزل سؤزجوک-واژه اصطلاح یاراتدیقلاری اؤزاؤزللیینی گؤسترر.
بالیق:شهر.
- قایناق:آفتاب آذربایجان


text:
ایرتهگه عطارد قویاش آلدیدن اوتهدی و مملکت بویلب کورینیشی ممکن. بو اوتیشنی عادی حالتده کوریش امکان سیز. بلکه، قویاش کوزلیکلری یا – ده قویاش فلتری بولمیش تلسکوپلر بیلن جهارلنگن حالتده کوریش امکانسیز ایمس البته. عطارد کابل وقتی بیلن 3:40 دن 6:43 دقیقهده قویاشنینگ باتیش جریانیده اوتیشی کوتیلهدی. بو سیارهنی یولدوز آلدیدن اوتیشینی کوریش استثنایی واقعه حسابلنهدی. عطاردنینگ قویاشدن فاصلهسی بارهسیدهگی محاسبهنی کوریش ینگیدن استرونومی گه یوزکیلتیرگنلر اوچون عجایب بیر فرصت دیر.
کپلر فضایی تلسکوپی سیارهلرنی آولاوچی دیب اتهلهدی، بیر یولدوز دورهسیدهگی سیارهلرنی کشف قیلیشده توغریدن – توغری اوشه یولدوزنینگ کوزلریگه خیره بولیب، اوشه یولدوز آلدیدن باشقه سیارهلر اوتگن حالده، کپلر سیزیوچیلری جوده کم میزانده یولدوزلر یاروغ لیگینی یازیب آلهدی.
یولدوزشناسلیک علمیده مذکور روش «اوتیش" سیارهلر کشفی یا « ترانزیت" دیب اتهلهدی. مذکور اصول ایسه هنوزگچه سیارهلرنی کشف قیلیشگه ایجابی رول اوینهگن و کپلر فضایی تلسکوپی هم مینگدن آرتیق سیارهنی اوتیش یا ترانیزیت روشیدن فایدهلنیب یولدوز برابریده کشف قیلگن.
قویاشگه یقین تورگن ایکّی سیاره جملهدن عطارد و زهر انده – سنده توغری بیر چیزیغده قویاش و ییر اورتهسیده بولهدی، بیز ایسه توغریدن – توغری قویاشگه باقیش بیلن مذکور ایکّی سیاره قویاش آلدیدن قندهی قیلیب اوتیشینی کوریشیمیز ممکن. عطارد، زهر و ییر کرهسینینگ تیزلیگی بیر- بیراویدن فرقلی بولگنی سبب، عطارد و زهر سیارهلرینی ییردن توریب کوریشیمیز اوچون کمدن – کم حاللرده ممکن بولهدی. مثال اولهراق، زهره سیارهسی یوز ییلده بیر مرته روی بیرهدی. لیکن، عطار سیارهسی ایسه یوز ییلده اون اوچ مرته و بعضاً هم اون تورت مرته قویاش و ییر چیزیغیده بولهدی.
زهره سیارهسی اینگ سونگی مرته 1390- ییلده قویاش آلدیدن اوتگن بیز کابلده ایسه بو حادثه نینگ گواهی بولگن میز. کوپچیلیک بوندهی واقعه یوز بیریشیدن اصلا خبردار بولمه گنلر. کیشیلر زهره سیارهسی خورشید آلدیدن قندهی اوتیشینی کوریشگه گواه بولیشنی ایستهگن حالده 101 ییل یعنی 1496- ییلگه قدر بو حالنی کوتیشلریگه توغری کیلهدی.
تیر یا – ده عطارد قویاشگه یقین بولگن سیاره صفتیده، بیزنینگ قرهشدن قویاش یانیده تورگن، بیز فقط قویاش باتگن پیتده سرعتی تیز بولگن مذکور سیارهنی کوریشمیز ممکن. عطاردنینگ تیزلیگی اوچون، قدیمگی یونالر اوشبو سیارهلرنی تیر، مرکوری، پیک تیزپای خدایان دیب نام بیرگنلر. عطارد ثانیهده 8:47 کیلو متر تیزلیک بیلن قویاش تیزیمیده اینگ تیز سیاره لر جملهسیدن.
عطارد مداری تخم سامان بولگنلیگی اوچون قویاشدن اینگ یقین فاصلهده 47 میلیو کیلو متر و اینگ اوزاق حالتده ایسه 70 میلون کیلو متر اوزاقده بولهدی. قدیم زمانلرده استرونومیلر عطارددن آلدین باشقه بیر سیاره قویاش تیگرهگیده بولگن لیگینی ایتیب، و بو سیارهنینگ فرضی نامی ولکان – آتشفشان بولگن دیگنلر. بنابرین قویاشگه بونچهلیک یقین بولگن سیاره آتشین بیر دنیا و آتشفشانلر سرزمینی بولشی هم حتمی.
باشقه تاماندن عطاردنینگ ایلهنیشی نیوتن جاذبه مدتی بیلن ماس کیلمسدی و بو فزیک دانشمندلری و استرونومیلر اوچون باش آغیریغی بولگن. آلیب باریلگن سعی و حرکتلرگه قرهمی، لیکن قویاش یانیده ولکان موجودلیگینی اثبات لاوچی معلومات قولگه کیلمهگن. اما، ییگیرمنچی قرنده انشتین ینگی بیر تعریف بیلن عطارد تیوهرهگی بوشلیقلرنی آچیقله گن. ایندی ایسه بیز ولکان ناملی بیرار – بیر سیاره بولمسلیگی انیق.
عطار قوروق بیر دنیا. او، 4880 کیلومتر قطری بیلن هر 88 کونده بیر مرته قویاش اطرافیده ایلنهدی. در واقع، عطارد ده بیر ییل بیز ییردهگی ده 88 کون تینگ دیر. اما، اونینگ قویاشگه یقین بولگنلیگی باعث مذکور، سیاره اوزینینگ اطرافیده باغلهنیب، جوده سیکینلیک بیلن ایلنهدی و انه شو باعث هم عطارد ده بیر کیچه و کندوز 58ییر کونی بولهدی. فلتر و 11 انیچ تلسکوپ بیلن جهازلنگن اسکونهدن فایدهلهنیب قویاشنی معرفت عالی لیسهسیده کوریشنی نیت قیلگنمیز. کوپراق قیزیقرلی بولیشی اوچون بیز تلسکوپنی نمایشی بیر صحفهگه باغلب اوقوچیلر بو حادثهنی کوریشلری اوچون زمینه یرهتماقچی میز. عین حالده، قویاش کوزلیکلرینی هم اوقوچیلرگه ترقهتیلیشی نظرده توتیلگن.
بوتون سیارهلر بیر چیکلاوده یا – ده 18 درجه کته لیگی بولگن صفحهده قویاش اطرافیده ایلنه دیگن نطقه دایره البروج یا دایره سیارات دیب ناملنهدی. مذکور محدوده قویاش استواسی بیلن بیر خطده، یعنی 8 درجه استوا یوقاریسی و 8 درجه ایسه استوا قوییده بولهدی. بوندهی بیر موردده سیارهلر قویاش اطرافیده ایلنهدی و انه شو باعث هم دایم بیر – بیراوی نینگ قریشیده بولگن. یعنی هر دایم توتیلیش پدیدهسی سایرهلرده یوز بیرهدی.
عطارد قویاش آلدیدن اوتیشینی ایرته کابلده کوریش ممکن و اوندن کیین اونی کوریش ممکن ایمس. کوزلیکسیز هیچ زمان قویاش تامانگه قرهمنگ، قرهگن تقدیرده، وقتینچه نابینالیککه دوچار بولهسیز یا – ده کوزینگیز ترماغیگه جدی زیان ییتکزیشی ممکن. بو حادثهنی کوریش اوچون هیچ زمان قویاش اوچون مخصوص فلتریدن فایدهلهنیشنی اونوتمنگ. عطارد ینه بیر بار 1395- ییلده قویاش آلدیدن اوتهدی. عطارد دایم قویاش اطرافیده بولگن سیاره حسابلنهدی. لیکن، قویاشنینگ یاروغلیگی حدن کوپ بولگنی سبب کندوز تاماندن کورینمیدی. کیچه تاماندن آسمانگه باقنگیزده عطار و ییرلر یولدوز اطرافیده ایلنهدی.


text:
-
چهارشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۴ - ۸:۳۴حؤکمدارلارین تاریخی:دورنانیوز - تورکجه - سئرویسی :تاریخ اساسا 2 یئره بؤلونور: بیر خالقلارین تاریخی، بیر ده حؤکمدارلاری تاریخی. اصلینده خالقلارین تاریخی زامانین آخینینا او قدر ده تاثیر گؤسترمیر. آمما حؤکمدارلارین، شاهلارین بیر سؤزو، فرمانی، حرکتی ایله تاریخ ده دییشیر، خالقین طالعی ده، مدنیتی ده، اراضیلر ده. باخ، بئله حؤکمدارلاردان بیری اوغوز طایفالاریندان بیری اولان افشارلارا، اونلارین قیرخلی قبیلهسینه منسوب نادیر شاهدیر.
-
سه شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۴ - ۹:۴۹حامیلا قادین لارا اویاری:دورنانیوز - تورکجه سئرویسی :یئتکیلیلر، قادینلاردان حامیلهلیک پلانلارینی ایکی ایل ارتلهمهسینی ایستهدی.
-
سه شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۴ - ۹:۰۶عالیملر دئیرلر:دورنانیوز - تورکجه سئرویسی :عالیملرین حسابلامالارینا گؤره، 2016-جی ایل ان ایستی ایل اوْلاجاق.
-
دوشنبه ۱۲ بهمن ۱۳۹۴ - ۱۲:۰۱ایلک تورکجه سینئمایی فیلم:دورنانیوز - تورکجه سئرویسی : “سویوق” آدلی تورکجه سینئمایی فیلمی بهمن آیینین ۱۳-نده اکران اولاجاقدیر.
-
شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۴ - ۱۲:۴۳مجلس گیرمک اوچون چالیشمالار:دورنانیوز - تورکجه سئرویسی : اورمونون آزاد ایسلامی بیلیم یوردوندا " تورکجه دیل و ادبیات" ریشتهسینین آچیلما خبری تایید اولونمور.
-
شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۴ - ۱۱:۰۲بایرام لیق لاردان یئنی خبرلر:دورنانیوز - سرویس اقتصادی :ایشچیلرین (کارگرلرین) بایراملیق لاری بللی اولوب.
-
جمعه ۹ بهمن ۱۳۹۴ - ۱۹:۱۲عکس فئستیوالی:دورنانیوز - تورکجه سئرویسی :ایلک الکترونیک عکسلر فئستیوالینین چاغریشی.
-
چهارشنبه ۷ بهمن ۱۳۹۴ - ۲۳:۰۱دورنانیوز - تورکجه سئرویسی: آذربایجانین قازاخ ائلچهسی یاخینلیغینداکی "اودونداغ" تپهسی، آذربایجان اوردوسونون کنترلونا گئچدی.
-
سه شنبه ۶ بهمن ۱۳۹۴ - ۱۳:۲۶متخصص لر بیلدیردی:دورنانیوز - تورکجه سئرویسی :متخصصلر، بئله بیر اینکیشافین، طبیعی فلاکتلری حرکته گئچیرمسینی کوتلوی کؤچلره سبب اولاجاغینی ایفاده ائدیر.
-
سه شنبه ۶ بهمن ۱۳۹۴ - ۹:۵۹فرانسیز اوچاق فیرماسی:دورنانیوز - تورکجه سئرویسی : اؤلکهدن 85 هاواچیلیق شیرکتینی قوناق اؤلکه، فرانسیز اوچاق فیرماسی ایرباسدان 114 اوچاق آلاجاق.


text:
الله بویاغی
ایسلام اویاتدی خالق باشین قاوزایان قاچیر
شیطان باجارمادی کی , یاتانلار اویانماسین
هر رنگی آت , فقط بویان الله بویاغینا
هر آلدادان بویاقلارا قلبین بویانماسین
خالقین گؤزون اویاردی شاهین میر غضبلری
قوی بیر اویولسون اوز گؤزو تا گؤز اویانماسین
تبلیغ او پایده گرک اولسون کی موددی
بیر نقطه سینده ضعفینه بارماق قویانماسین
الفازی مؤحکم ائتملی معنانی چوخ لطیف
سؤزلر گرک سوغاندیسا , هر کس سویانماسین
...
اما زحمت ایله هوشلانان اولسا , اویانماسین
آغزیندا دادلی سؤزلریوی سن ده (شهریار)
ائیله پیشیر کی , خالق دادیندان دویانماسین


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
Sənsiz günlərim
Iki gözüm telfonuma baxa baxa qalıbdır
Qoy ki baxım bəlkə yarım bir sms atıbdır
Götürürəm telfonumu min bir arzu ümidlə
Ama onda ” yoxdur yeni bir sms ” yazıbdır
Yol gedirəm vay elə bil telefonum zəng çalır
Tez baxıram heç kimsə yox ürək yalnış sanıbdır
Gecə gəlib yardan xəbər almamışam bugündə
Gözləyirəm yoxdur xəbər saat üçə çatıbdır
Hüş tutubdur bir sms səsilə mən oyandım
Oxuyuram bir yoldaşım məni ələ salıbdır
Inanırsan böylə keçir sənsiz gülüm günlərim
Hicrin məni yandırıbdır yaxıbdır
Şaır : Vəhid Şükürzadə
سنسیز گونلریم
ایکی گؤزوم تلفونوما باخا باخا قالیب دیر
قوی کی باخیم بلکه یاریم بیر اس ام اس آتیب دیر
گؤتورورم تلفونومو مین بیر آرزو اومیدله
آما اوندا “یوخدور یئنی بیر اس ام اس” یازیب دیر
یول گئدیرم وای ائله بیل تلفونوم زنگ چالیر
تئز باخیرام هئچ کیمسه یوخ اورک یالنیش سانیب دیر
گئجه گلیب یاردان خبر آلمامیشام بوگون ده
گؤزله ییرم یوخدور خبر ساعات اوچه چاتیب دیر
هوش توتوب دور بیر اس ام اس سسیله من اویاندیم
اوخویورام بیر یولداشیم منی اله سالیب دیر
اینانیرسان بویله کئچیر سنسیز گولوم گونلریم
قاییتگینان هیجرین منی یاندیریب دیر یاخیب دیر
شاعیر : وحید شکرزاده
Filed under: وحید شکرزاده نین شعرلری Vəhid Şükürzadə'nin şeirləri,تورکی شعرلر Türkcə şeirlər Etiketlənmiş: | sensiz günlərim,sənsiz,sənsiz olmaz,وحید شکرزاده,وحید شکرزاده نین شعرلری,vəhid şükürzadə,اشعار ترکی وحید شکرزاده,تورکی شعر,دوزلو اوغلان,دوزلو اوغلان شعرلری,سئوگی شعرلری,سئوگی شعری,شاعر آذربایجان وحید شکرزاده,شعرهای وحید شکرزاده


text:
شامان قادینلار و یؤنتیجی قوتسال آنالار
شامان قادینلار و یؤنتیجی قوتسال آنالار
دوچئنت. دوكتور حالوك بركمن
كؤچورن: عباس ائلچین
یؤنتیجی قوتسال آنالار آنادولویا آسیادان گلن اؤن-تورك كولتورونون شامان قادینلاریدیر. او زامانكی دین شامانلیق و یؤنتیم ده قادین ایله كیشی آراسیندا پایلاشیلماقدا ایدی. قادینلارین، كیشلر قدر سؤزو كئچیردی. بو دورومو گؤسترن بیرچوخ قانیت واردیر.
آنادولودا قادین یؤنتیجی
آنادولو تونج چاغینا عایید
شكیللر آنادولو كولتپه كولتورونه عاییددیر. لووور (پاریس) موزهسینده بولونان بو پارچالارا /ایكیز ایدوْل/ آدی وئریلمیشدیر. آمّا دیگر اثرلر تك ایكن ندن بونلار ایكیز اولور؟ ندنی ایكیز اولماییپ بو ایكی باشین كرال و كرالیچهنی سیمگهلهدیگیدیر. اونلار ائشید یئتكیلره صاحیب اولدوقلاریندان ایكیز اولاراق گؤرونتولهنیرلر. بویونلارینداكی بویونباغی تك بیر بویونباغی اولوب ایكیلیكدهكی تكلیگی سیمگهلهییر. ایكینجی شكیلده آت اوستونده سیاحت ائدن بیر قادین یؤنتیجی گؤرولور.
دیوریگی كوللییهسی، اۇلو جامی باتی قاپیسی یانیندا جۆت باشلی قارتال
شكیلده تك بدنلی ایكی باشلی قارتال گؤرولور. بونون گئنلده روسیا سیمگهسی اولدوغو سانیلیر. اویساكی آنادولو سلجوقلو اثری اولوب كؤكهنی ان اسكی سیمگهلره و ایمگهلره اوزانیر. قارتالین باشلارینا دیقّتله باخارسانیز نورمال قارتال باشلاری اولمادیقلارینی گؤرورسونوز. باشین اوزریندهكی یوكسلن تۆك معنوی یئتیگی و اؤزل گوجو سیمگهلر. دولاییسییلا، بو قارتال مادّی و معنوی گوجو اؤِزونده توپلامیش اولان یؤنتیجی كرال و ائشینی سیمگهلر.
كرال كرالیچه سیمگهلری
شكیلده سولدا بیر هیتیت قابارتماسی چیزیمی و ساغدا چینده كی تانگ دؤنمینه عایید بیر سوس هئیكل گؤرولور. هیتیتلرده ده كرال و كرالیچه ائشید حاق و یئتكیلره صاحیب ایدی. بو باخیمدان بیرچوخ قابارتمادا ایكیسی بیرلیكده گؤستریلمیشدیر. ساغدا تانگ دؤنمی هئیكل ده عئینی شكیلده كرال و كرالیچهنی سیمگهلر. چینده اژدرها ویا /تۆكلو ایلان/ دایم ایمپاراتور سیمگهسی اولموشدور. ایكی باشلی اژدرها دا ایكیلی گوجون سیمگهسیدیر. مایا كولتورونده كۇكۇلكان دا تۆكلو ایلاندیر. تانگ دؤنمی هله قوزئی آسیا ائتكیسینین اؤنمینی دوام ائتدیردیگی بیر دؤنمدیر. ایكیلی یؤنتیم ده اؤن-توركلرین اصیل یؤنتیم شكلیدیر. كرال دونیوی ایشلرله، ساواشلارلا و اوْولا ایلگیلهنیر، كرالیچه ایسه معنوی بویوتلا شامانلیقلا و شیفاچیلیقلا اوغراشیردی. شامان گلهنگینده قادینلارین اؤنده اولمالاری شامان پالتارلارینی دا ائتكیلهمیشدیر. بونو داها اؤنجه گؤردوك. بو گلهنگین تونج چاغیندا (م.اؤ. 3000) ایللرینده یایغین اولدوغونو آمّا كؤكهنین چوخ داها گئریلره گئتدیگینی بیلیریك. قادینلارین یؤنتیمی م .اؤ. 1000 ایللرینده سونا ائرمیشدیر. او تاریخلرده اؤن-توركلرین آنادولوداكی حاكیمییتی ده سونا ائرمیشدیر. ایتالیا یاریم آداسینداكی اترۆسكلر داها بیر نئچه یوز ایل، یاقلاشیق م .اؤ. 200 ایللرینه قدر وارلیقلارینی و دیللرینی یاشاتمیشلار، روما حاكیمییتی آلتینا گیردیكلرینده هم دینلرینی، هم دیللرینی هم ده عادت و گلهنكلرینی ترك ائدهرك لاتین اولموشلار. بو قدر راحات و ساواشمادان تسلیم اولمالاری تك بیر ندنه دایانیر. او دا روما كولتورو ده چوخ فرقلی اولماییب، باشلانغیجدا عئنی كولتورون فرقلی بیر قولو دوروموندا ایدی. گوجلهنیب بؤیودوكجه اؤزونه اؤزگو بیر دیل گلیشدیردی. لاتینجه اینجهلندیگینده توركجه ایله گراماتیك یاپی باخیمیندان بیرچوخ بنزرلیكلر گؤستریر. سؤزجوك دوزئیینده ده توركجه آنلام و سس اولاراق بیرچوخ بنزرلیك بولونور.
اتروسك كرالی و كرالیچه سی
اتروسكلر راحاتلارینا و راحاتلیقلارینا دوشكون بیر خالق ایدی. یؤنتیجی اولاراق كرال و كرالیچهلری ده ائشید یئتكیلره صاحیب ایدی. شكیلده ایلگینج بیر اتروسك جوتو گؤرولور. بونلارین ایكیسی ده اوزانمیش دورومدا و كرال قاریسینین چیگنینه قولونو آتمیش. قادینین ساچ هؤرگوسونه باخین. تیپیك آسیا و توركمن گلهنگینه گؤره هؤرگولو. كیشینین ساققالی و اینجه بیغی وار. ساچلاری ایسه اوزون و داها دا ایلگینج اولانی، باشلیغیندا ایكی دنه بوینوز وار. ایندییه قدر دفعهلرله اوزهرینده دوردوغوم بو بوینوز اؤزللیگی دوغرودان اؤن-تورك گلهنگیدیر. بو قونودا آرتیق هئچ كیمسهنین ان كیچیك بیر شوبههسی اولماماسی گرهكیر. بو دورومدا اتروسكلرین اؤن-تورك اولدوقلاری شوپهه گؤتورمز بیر شكیلده قانیتلانمیشدیر سانیرام. قالیر، یازی و دیللرینین ده توركجهنین بیر میقدار دؤنوشموش بیر لهجهسی اولدوغونو قانیتلاماغا. اتروسكجه قونوسو هنوز قاپانمیش دئییلدیر. باخین ژوهاننس فریدریش/،Johannes Friederirich ایتكین یازیلار و دیللر آدلی كیتابین دا نه دئییر: (آركولوژی و صنعت یایینلاری، صحیفه 184) ایتالیا اسكی چاغلارداكی گلیشمیشلیگینی، دیللرینین اینجهلنمهسی هر دؤنمده اتروسكلره بورجلودور. آما الده ائدیلن سونوجلار، بو گیریشیمین تام بیر چیخیش نؤقطهسینه اولاشماسی اوچون خرجلنمیش چابالارا تام قارشیلیق گلمهمكده دیر. اتروسكجهنین یوروملانماسییلا ایلگیلی اولاراق یایینلانمیش ساییسیز مقاله و كیتابا راغمن، بوگون هله بو دیلین یوروملانماسینین كسین بیر سونوجا اولاشمیش ویا اولاشمامیش اولدوغونو سؤیلهمك چتیندیر.
قایناق:


text:
(سایین «لیلی كحالی»نین شعرینین اینجهلهمهسیله بیرگه)
یازان: ایلقار موذنزاده
منیم بو شعرده كی تنقید مئتودوم و باخیشبیچیمیم(رویكردیم) روحسالچؤزوملهمه(رویكرد روانكاوانه) و یونگ آچیقلادیغی آرخاتیپباخیشبیچیمی(نقد روانكاوانه با رویكرد كهن الگویی) اولاجاقدیر. باشقا باخیش بیچیملرینه ده توخوناجاغام.
سایین «كحالی»نین شعری آلما ایله باشلاییر. فولكولور ادبیاتیمیزدا گئنیش فلسفی و میفولوژیك دوشونجهلر داشیان آلما، بوردا اساس بیر رول اویناییر. یایین سونلاری و پاییزین باشلانیشیندا دریلن آلما، سئوگی سیمگهسینی داشیییر. میفولوژیك دوشونجهلرده یای فصلی «رمانس» سیمگهسی و سئوگی فصلیدیر، پاییز فصلی ایسه تراژدی. «رمانس»لا «تراژدی»نین برزخینده دوغولان آلما، بشریتین ایلك ائحتیاج فاكتورلاریندان بیری اولان «سئوگی مقولهسی»نین ادبیات آلانیندا گؤسترگهسیدیر. دئمك اینسانین روحسال ایستهیینی یانتیلایا بیلن بیر دویغونون سیمگهسی. اؤنجه ایستردیم یونگ آچیقلادیغی آرخاتیپ(كهن الگو) و كاللئكتیوبیلینجدیشی(ناخودآگاه جمعی) باره ده بالاجا بیر آچیقلاما وئریب، سونرا دا بو آچیدان شعره باخام. آرخاتیپ حاقدا چئشیدلی كیتابلاردان اوخودوغوم عمومی دوشونجهلریمی پایلاشیرام دئمك.*
«كارل گوستاو یونگ»ون دئدییینه گؤره كوللئكتیوبیلینجدیشی، اینسان و یا حیوان یادداشیندا قئیدلی و یاشادیغی كولتوره سؤیكهنهن هر جور ایمگهلر، سیمبوللار، دیل و باشقا تجربهلری قاپساییر و بو تجربهلری اؤز-اؤزونه نئجه تشكیل ائتدیینی آراشدیریر. یونگ كوللئكتیوبیلینجدیشینی، آداما بوتون تجربهلری قاپسایان فردیبیلینجدیشیندان(ناخودآگاه فردی)دن آیری توتور. كوللئكتیوبیلینجدیشی، بوتون بیر تورون فردی تجربهلرینی بیر آرایا گتیریب اورگانیزه ائدیر.
فولكولوروموزدا سئوگی سیمبولو اولان آلما، تاریخ بویو آذربایجان كولتورونو یاشایان اینسانین بیلینجدیشیندا یئرلشدیریلیب، یارانیب، تاریخ بویو حتی ژنتیكی كدلارلا و ذهنی بیر اولایلارلا ایندی كی نسله یئتیشیبدیر. ادبیات دونیامیزدا مینلر متن ایچینده، شعر، ناغیل اولاراق یازیلیب، هله ده یازیلیر. (بو بارهده میفولوژیك آچیدان باخیلیب یازیلمیش، «بیر اوجاقدا ایكی كول توپاسی» سایینلار كیانخیاو و رقیهكبیرینین اورتاق اثرینهده ایشاره ائتمك اولار.) دئمك بو میفولوژیك و آرخاتیپ دوشونجهلر، چوخ اوزاق زامانلاردان ایندیه قدر، بئینین درینلییینده و اینسانین هانسیسا بیلینجینین آلت قاتلاریندا یئرلهشیبدیر. كوللئكتیوبیلینجدیشی بو دئدیییم فولكولور، میف، اورتاق كولتورل دنهمهلر و بوتون بشریتله ایلگیده اولان ائورنسل(جهانشمول) تصویرلرین یئرلشدیریلدییی قابدیر. یونگا گؤره بوتون دونیا اینسانلاری میفلر، افسانهلر و فولكولوریك ناغیللار و دوشونجهلره اورتاق بیر تپكی گؤستریرلر. من بو كوللئكتیوبیلینجدیشینی دونیا سویهسیندن خیردالدیب، آذربایجان سویهسینه داشیییرام. فولكولوروموزدا «آلما»نین شفاهی و عاشیق ادبیاتیمیزدا، چاغداش ادبیات، عادت عنعنهلریمیز او جوملهدن توی دبلریمیزده، خیناگئجهسی بئی طرفیندن دامدان آتیلان آلمادا، و بوتونلوكله چوخلو باشقا اؤرنكلرده، بیر آرخاتیپ سئوگی سیمگهسینه چئوریلمهیه سبب اولماسینی گؤروروك. بو آرخاتیپ گؤرونگو(پدیده) بیزیم یازارلاریمیزدا و متنلریمیز ایچینده یارانان دونیالاردا تانیش و حتی بعضن شابلنلاشمیش بیر دوشونجه و تكنیكه ده چئوریلیر. البته آلمانین بیزیم ادبیات دا بو آنلام و سیمگهیه ییهلنمهسینه، یالنیز بیر ساده سیمگه كیمی باخمامالیییق. بو نئچه یؤنلو بیر فلسفی و میفولوژیك بیر مقولهدیر. بو مقوله، كوللئكتیوبیلینجدیشیمیزین(درون ناخودآگاه جمعی) درینلییینده، كئچمیش نسیللریمیزین خاطیرهلری و گئنل اورتاق عاطفی دویغولاریمیزلا یاناشی گلیشن بیر مقولهدیر. ادبیاتیمیزدا بو مسالهیه ساده و دایاز بیر سئوگی سیمگهسی كیمی باخیلیرسا بیر او قدر دایاز و سینیرلی اولاجاغیق. نه فقط آلما، باشقا ائورنسل مقولهلر ده، ادبیاتدا تاریخ بویو هر زامان تكرارلانان و هئچ واخت كؤهنلمهین سیمگهلر و آنلاتیملارلا بئله بو قایدا ایچینده تانیملانیر دئمك. پاییز، قیش، باهار، یای، گونش، آی، قارا بویا، آغاج و باشقا آرخاتیپلشمیش مقولهلر.
میفولوژیك باخیمدان دؤرد فصلین هر بیریسی بیر دویغو و روحی بیر دورومون گؤسترگهسی و سیمگهسی اولدوغودا، همن آلما قونوسوندا وورغولادیغیم مقولهدن ایرهلی گلیر. ادبیات دا بو آرخاتیپلردن باشقا بیر اؤرنك وورماق ایستهسم «دؤردفصیل»دیر. بو فصیللر شعرلریمیزده ساده بیر سیمگه اولاراق ایشه آلینمامالی و هرهسی گئنیش آنلاملی بیر فلسفه و آرخاتیپیك بیر یوك داشیمالیدیر. یئنی دن دوغولما، آنا اولماق، سئویب-سئویلمك، دوغوم، اؤلوم، بو دؤرد فصیل ده طبیعتین كولكله سئویشمهسی و بولودلارین یئرله اروتیك بیر جینسی ایلگی قورماسی، بیتگیلر، گوللر، آغاجلارین بویلو اولوب یایدا میوه دوغماسی، پاییزدا آیریلیغا اوغراییب قیشدا اؤلمهسی، ایلك نظرده ساده-ساده آنلاتیملاردیر. حالبوكی تاریخ بویو(بلكه میلیون ایللر) اورتاق عاطفی و توپلومسال اورتاق دویغو و دنهمهلر و بو فصیللرده یاشانیلان آنیلار، كوللئكتیوبیلینجدیشیندا توپلاشیب ایندیكی نسلیمیزه قدر ایرهلی گلیب. باهار(لیریك)، یای(رمانس)، قیش(كمیك) و پاییز (تراژدی) كیمی آنلاتیملاری داشیماقلاریندا یالنیز ساده بیر سیمگه دن سؤز گئتمیر. بشرین ذهنی و عینی دونیاسینداكی آردیجیل و تیكرارلانان بیر سیرا تیپلر و تصویرلر بیزیم خیالیمیزدا گلیشدیریلدیكجه، ناغیللار، شعرلر و ادبی متنلر آراسیندا اؤزونو گؤستریر و همن بو تیپلر زامان سورهسینده یئتیشدیریلدیكجه آرخاتیپلشیر! بونلار و بو قونولارین بو آنلاتیملارا اوغراماسی، نئچه یوز میلیون ایللر تیكرارلاندیغینداندیر. ادبیاتین آیریلماز و اؤلمز قونولارینا چئویرلمز ندنی ده همن بو آرخاتیپ بیر مقوله اولمالاریندان ایرهلی گلیر. بو آرخاتیپلر ادبیات دا پیلوتلارین(طرحلرین) آردیجیل مدللری ایچینده تكرارلاندیقجا، بیر سیرا بیزده بینؤورهلشمیش و بئینیمیزه هوپموش دویغولار و تصویرلر بئنیمیزده یارادیر. اؤزلرینی خیال دونیامیزدا تصویر ائدیب، عاطفی دنهمهلریمیزده درین دویغولانماغیمیزا سونوجلانیرلار، نیه كی بیزیم كوللئكتیوبیلینجدیشیمیزداكی اوست-اوسته قالانان آرخاتیپ تصویرلر ایچینده، نئچه مین ایللرین دویغوسو، خاطیرهسی و دوشونجهلرینی قیدیقلاییب اویادیرلار و اینسان(اوخوجو) اؤزو بیلمهدن بو دویغولار و آرخاتیپلرین اوووسونوندا ایلیشیر. بو آرخاتیپلره دایانان بیر دوشونجه ایله بو شعره باخساق، لیلی خانیم كحالی شعرینین باشلانیشی دا بئله بیر دویغولار بیزده اویادیر:
الیم آلمالاردا قالدی
شاعیر «آلما»نی «آلمالار» گتیریب، ایچینده اونودولموش، دانیلمیش و یا یاساقلانمیش سئوگیسینی، «آلمالار» سؤزجویونده آلمایا چوخول ضمیر-لار-(ضمیر جمع-لار-) قوشماقلا بو سئوگیسل دویغوسونا داها آرتیق وورغو یاپماق ایستهییب. بو سئوگی ده حسرتین چوخ اولدوغونو آچیقلاییر:
اَل، آلمالار حسرتینده قالدی. آلمالار باغین یوخوسوندا، پاییزدا اوتقونا بیلمهدی بو یارانی!
پاییز یوخاریداكی وورغولادیغیم همن آرخاتیپلردن بیری ساییلیر. تراژدی نی آنلادان و دوغرولدان پاییز فصلی یارپاقلارین سارالیب، اؤلوب، آغاجدان آیریلماق فصلی، آیریلیقلار چاغیدیر. بو دردی نه شعرده كی راوی نه ده پاییز اوتقونا بیلمهییر. حسرتین و كدرین چوخ شیددتلی اولماسینین بیر ندنی آلماداكی چوخول ضمیر (لار)ین گلمهسیدیرسه، بیر ندنی ده پاییزین یانی سیرا گلن (آخشاملاری)دیر. پاییز تراژدیدیر، «آخشام» ایسه تراژدیلرده كدر و دپرئسیونو ان یوكسك درجهیه چاتدیران واخت!
اوچدو سئرچهلر
سئرچهنین اوچماسی سانكی راوینین و طبیعتین بدنیندن آیریلان روحون تصویریدیر. میوهلرین دریلیب، آغاجلارین قورویوب اؤلن زامانی. آلما دریلمهییر. دریلمك حسرتینده آلمادا قیریلیب قالان اَل ده، پارچالانمیش شاعیرین دویغولار مركزینه چئوریلیر. شعرده پاییز تراژدی سونراسیندا، قیش دا گلیب چاتیر:
قار یاغدی ناغیللاریمیزا
شاعیر پاییزی و آیریلیق تراژدیسینی آلتی میصرع ده دئییب، اوچ آیلیق بیر فصلی آلتی سطیرده قورتاریب قیشا گئدیر. قیش دا بوتون جانلیلار، آغاجلار، بیتگیلر و بیر سیرا حیوانلارین یاتماسینی بیلیریك. راوی ده سانكی طبیعتین و یاشامین آرخاتیپ دوشونجهلرینده اَریییب و قیش یوخوسونا گئدیر:
قار یاغدی یاستیغیما
اللریمی دره بیلمهدیم...
اللر سئوگیسینی درمك حسرتینده استحاله اولور، آلمادا قالیر، آلما ایله و سوگیسیله بیرلهشیر دئمك. اَل نه راویه عائیددیر نه سئوگیسینه. سئوگیسینی منیمسهیه بیلمك دویغوسوندا، هم اؤزوندن آیریلیر هم ده اؤزوندن آیریلدیغیندا داها اؤزو دئییل! و سئوگیسینه تقدیم اولونور. سانكی «ونسان ونگوك» سئوگیلیسینه قولاغینی كسیب هدیه وئردییی كیمی بیر اولایدیر، بدن دن بیر پارچاسی سئوگیلیه تقدیم اولونور، یوخسا اونون رویاسیندا آلمادا قالیر:
اللریمی آغزیمدا "ها" دئییهمهدیم!
راوی الینی سئوگیسینه اوتوزدوغوندا، سانكی یئنه ده اَلی گؤودهسیندهدیر و بو خیالی اَلین(دست خیالی) وارلیغینی یاشادیر. بوراسی چوخ ماراقلی! اورقانی كسیلمیش (قطععضو اولموش) اینسانلار كسیلمیش اورقانلارینین وارلیغینی بعضن انداملاریندا احساس ائدرلر. بو مساله، نئچه پیسخولوژی انیستیتوسوندا ایثبات اولونان بیر قضیهدیر. حتی اَلی كسیلمیش بیر اینسانین گؤزلرینی یوموب و كسیلی اَلین بوش فضاسینا شمعین ایستیسینی توتدوقلاریندا، اَلی اولمایان كیمسه اؤزونو آراخایا چكیب و اولمایان اَلینین یانماسینی دویوب. بو اولای «هولوتراپیك ذهن» كیتابیندا داها گؤزل آچیقلانیر و راوی بو هولوتراپیك ذهنی ایله اَلینی آلمالاردا قویدوغوندا، اونو «ها!» ائلهمهیی دوشونور. نیه كی یقین او اَل ایندیه كیمی آیریلیق شاختاسیندا دونوبدور. شاعیر سونراكی دیزهلرده ایتبازلارین ایتلرله داوراندیغی یئرهل(بومی) بیر تپكینی گتیریب:
قولاغلاری كسیلمیش ایتیندن
بیزده و بئله دئییم بیر سیرا مال-حئیوان ساخلایانلاریمیزدا، بئله بیر دب وار كی، ایتین كوچوكلویونده قولاغینی كسرلر. یئكهلنده اوزون قولاقلار بوغوشدا حریفین آغزیندا بیر ضعف نوقطهسی اولماسین دئیه. بو بندین گلمهسینی شعرین بوتونلویو ایله ایلگیلندیره بیلمهدیم. بلكه شاعیر بوردا اؤزو دنهدییی، یوخسا بو ایشدن بیر خاطیره اولماسینی بو بندین یازیلماسینا گتیریب. شاعیر پاییز تراژدی سونراسی، قیش دا یوخویا گئتدییینده، شعرین سونونا قدر ده یوخودان دورماییر و داها دوغروسو دورماق ایستهمیر. دریلن هر آلما اونون جانینین بیر پارچاسینی دا آپاراجاق دئیه، بیر پیسخولوژیك فضانی آچیقلاییر. شاعیر بوردا «اؤزو»نو دئمك نهادینی(İDسینی) اویاتماق ایستهمیر. فروید آچیقلادیغی غریزهلر و سینیرسیز لذذتلر مركزینی اویاتماق ایستهمیر. شاعیر الینه «ها!» دئیه بیلمهدیییندن سونرا و اونونلا دویغوداشلیق ائتدیییندن سونرا و باشقا بیر اَل ایله سئوگی ده اونودولوب قالمیش الینین دریلمك قورخوسوندان، یوخودان دورماق ایستهمیر...
الیم آلمالاردا قالدی
آلمالار باغین یوخوسوندا
و پاییز آخشاملاری اوتغونا بیلمهدی یارامی!
او بوغازدان بو بوغازا
اوچدو سئرچهلر
نوتدان دوشدو آدین!
قار یاغدی ناغیللاریمیزا
قار یاغدی یاستیغیما
اللریمی دره بیلمهدیم...
اللریمی آغزیمدا "ها" دئییهمهدیم!
و قاچدیم بو یوخودا
قولاغلاری كسیلمیش ایتیندن
گؤندریلهن سئوگی مكتوبوندان
سیغما چكهن قاتاریندان
اوچان قوشلاریندان
و اویاتمادیم اؤزومو
قورخورام
دریلهن هر آلمادان...
لئیلی كحالی
* چارلز برسلر(درآمدی بر نظریه ها و روش های نقد ادبی)، مبانی نقد ادبی(ویلفرد گرین) مبانی و روشهای نقد ادبی(دكتر نصرالله امامی)، نقد روانشناختی متن ادبی(محمد تقی غیاثی) و باشقا كیتابلاردا اوخودوغوم بحثلرده «آرخاتیپ» دن گئنل بیر گؤروش یازمیشام.
كهن الگو-آرخاتیپ:
تكامللو سلسله سونراكی اؤرنكلرین اوزویله مقایسه ائدیلدییی، ایلكین استفاده ساحهسینه چیخان اؤرنك.
روانكاوی-روحسال چؤزومله مه(پسیكانالیز):
«زیگموند فروید»ون گلیشتیردییی، اینسانین اویغون و یا اویغونسوز داورانیشلارینین قایناغی ساییلان، بیلینجآلتی قارشیدورما و موتیولری آراشدیریب بیلینجه چیخاراراق، داورانیش سورونلارینی چؤزمه یؤنتهمی، روحی تحلیل ائتمه.
+0 بهین


text:
" دوکتور نطقی" نی ممنوع الورود ائله میشدیلر(15)
دوکتور هئیتدن اؤزل خاطیرهلر
حسن راشدی : 11 دی ۱۳۹۴
سؤیلهنیلن تاریخ :شنبه 30 مرداد 1380
مکان : تهران ، وارلیق دفتری ( دوکتور هئیت مطّبی)
زامان : آخشام اوستو
جلسه ده اشتراک ائدنلر : حسن راشدی ، اکبر آزاد ، ساوالان ، صرافی ، رفرف ، میر هدایت حصاری ، محمدرضا هئیت .
بو جلسه ، اورتوگرافی سئمیناریندان سونرا تشکیل تاپان جلسه سیرالاریندان ایدی و اورتوگرافی نتیجهلری بارهده دانیشیلیر و بو نتیجهنین جزوه شکلینه سالینماسی و اوخوجولارین اختیاریندا قویولماسی بارهده تصمیملر توتولماقدا ایدی .
بو جلسهده سؤز 8 الی 15 تیرده و بیر هفتهلیک بابک قالاسیندا کئچیریلن " بابک قالاسی مراسیمی " بارهده و بو مراسیمده 500 مین نفردن چوخ اشتراک ائدنلردن گئتدی .
جلسهده دئییلدی کی ، " میلّی امنیت شوراسی " ( شورای امنیت ملی ) جلسه قوروب و بابک قالاسی توپلانتیسیندا 500 مین نفره یاخین اشتراک ائدنلرین سایینی تائید ائدیب .
گویا امنیت شوراسی جلسهسینده بابک قالاسی مراسیمینین یارانماسی تجزیه تحلیل اولوب بئله بیر نتیجه اله گلمیشدیر :
" بابک قالاسی مراسیمینین هر ایل تشکیل تاپماسی خطرلیدیر ، بو اوزدن گلَن ایلدن بو توپلانتینین یا قاباغی آلینمالی و یا باشقا فارس شهرلریندن ، حتی سیستان - بلوچستاندان اوتوبوس اوتوبوس آدام بابک قالاسینا آپاریب بابکی بیر آذربایجانلی شخصیت کیمی یوخ بیر فارس قهرمانی کیمی گؤستریب تورکلرین الیندن چیخارمالییق ."
شورا جلسهسینده دئییلیب: "بابک قالاسیندا بو قدر آداملارین توپلانماسی تورکیه ایله آذربایجان جمهوریتینین ایشی دیر......"
سؤز بورا چاتدیقدا دوکتور هئیت گولهرک دئدی :
" بو دؤلته باخ ، گؤر نه خیال ائله ییر ؟ مگر تورکیه ایله آذربایجان بو قدر اینسانی اودا آذربایجانین بوتون شهر و کندلریندن ، حتی تهراندان بابک قالاسینا توپلایا بیلرمی؟ "
سونرا تورکیهنین اصلا ایراندا یاشایان میلیونلار تورکلرین فیکیرینده هئچ اولمادیغی حاقدا دوکتور نطقی باره ده بیر خاطیرهنی بئله تعریف ائتدی :
" تورکیه دولتی دوکتور نطقی کیمی عالیم ،لیاقتلی و بؤیوک بیر شخصیتی نئچه ایل تورکیه تورپاغینا کئچمهیه ممنوع الورود ائلهمیشدی ، ایندی بو دؤلت گلیب بیزدن حمایت ائلهییب آدام ییغیر بابک قالاسینا ؟!"
سونرا آرتیردی :
" بیر گون من ائشیتدیم کی ، دوکتور نطقینی تورکیهیه ممنوع الورود ائله ییبلر ، دوکتور نطقی اؤزوده بو مسئلهنی منه دئمیردی ، بیر گون" آیتن خانیم " دوکتورون حیات یولداشی بو موضوعونو منه دئدی . سونرالار من تورکیهیه گئدنده بیر توپلانتیدا اونلارین بیرینه [ وزیرلرینه یا بؤیوک سیاسی شخصیتلرینین بیرینه کی، آدینی دئدی ] دئدیم:
"اولوس مئیدانیندا آتا تورک هئیکلی وار یا ....؟
دئدی : وار
دئدیم ؛ دوکتور نطقینین هئیکلینی اونون یانیندا دیکمک لازیم... !
سونرا دوکتور نطقینین علمی درجهسینی و یوکسک شخصیتینی اونلارا آنلاداندان سونرا دستور وئردیلر تورکیهیه ممنوع الورود اولماسی لغو اولسون . ایندی تورکیه بئله دیر آمما بونلار نه خیال ائله ییرلر ؟!"