text:
اویان نیوز:
فمینیزم هر کس اوچوندور: بیلینج یوکسلتمه
بئل هوکس
حاضیرلایان: تورکان اورمولو
۲-جی بؤلوم:
بیلینج یوکسلتمه
دویغو و دوشونجهلرین دورمادان دییشیمی
فمینیست دوغولماز، اولونار. اینسان سادهجه قادین اولاراق دوغولماق ایمتیازینا صاحب اولدوغو اوچون فمینیست پولیتیکانین ساوونوجوسو(مدافعهچیسی) اولا بیلمز. بوتون سیاسی توتوملاردا اولدوغو کیمی، اینسان فمینیست پولیتیکایا سئچیم و عمل یولو ایله اینانیر. قادینلار جینسیتچیلیک و ائرکک حاکملیگی مسئلهسینی دانیشماق آماجی ایله ایلک بیر آرایا توپلاشماغا باشلادیقلاریندا، قادینلارین دا دوز ائرککلر کیمی جینسیتچی دوشونجه و دَیَرلره ایناناجاق شکیلده توپلومساللاشدیریلدیقلارینی(ایجتیماعیلشدیریلدیکلرینی) بیلیردیلر. آراداکی فرق ائرککلرین جینسیتچیلیکدن داها چوخ فایدا گؤرمهلری و بونا گؤره ده آتااَرکیل(پاتریارخال، مردسالارانه) ایمتیازلاردان واز کئچمهیه چوخ دا نییتلی اولمامالارییدی، او قدر. بیز قادینلارین آتااَرکیلیگی(پاتریارخلیق، مردسالاری) دَییشدیره بیلمهمیز اوچون اؤنجه اؤزوموزده بیر دَییشیمدن باشلاماغیمیز گرکلیدی؛ بیلینجیمیزی(بیلینج: آگاهی) یوکسلتمهمیز گرکیردی.
دئوریمچی فمینیست بیلینج یوکسلتمه، بیر حاکملیک سیستئمی اولاراق آتااَرکیلیگی(پاتریارخلیق)، بونون نئجه قورومساللاشدیریلدیغینی(نهادینه اولدوغونو)، یورودولدویونو و داوام ائتدیریلدیگینی اؤیرنمهنین اؤنمینی وورغولاییردی. ائرکک ائگَمنلییینین و جینسیتچیلییین گوندهلیک حیاتدا نه شکیلده اورتایا قویولدوغونو آنلاماق، بیز قادینلاردا نئجه ضرر چکمیش اولدوغوموزا، سؤمورولدویوموزه و داها دا آجیناجاقلی، نئجه ظولمه معروض قالدیغیمیزا دایر بیر بیلینج یاراتدی. چاغداش فمینیست حرکتین ایلک دؤنملرینده قادینلار، ضرر چکمکدن دولایی دویدوقلاری کین و حیرسی گؤستره بیلمیردیلر. بیلینج یوکسلتمه قروپلاریندا بو دوروما نئجه موداخیله ائدیله بیلهجهیینه یا دا بونون نئجه دؤنوشدوروله بیلهجهیی ایله علاقهلی، آز قالسین کی هئچ بیر ایستراتئژی اولمادان کین و آجیقلارینی گؤسترمهیه باشلادیلار. اینجیمیش و سؤمورولموش چوخلو قادین، بیلینج یوکسلتمه قروپونو بیر پیسیکولیژیک موعالیجه آراجی اولاراق ایشلهدیردی. بورا اونلارین محرم یارالارینین اوستوندهکی قاسناقلاری گؤتوردوکلری و بو یارالارین درینلیگینی اورتایا چیخاردیقلاری یئر اولوردو. اعتراف ائدهرک و تملی عادتا گوناه چیخارتماق ایشی اوستونده قورولان بو بویوت(جنبه)، بیر ساغالتما مراسیمی آتموسفئری یارادیر. بیلینج یوکسلتمه یولو ایله، قادینلار ایشدهکی و ائودکی آتااَرکیل(پاتریارخال) گوجلرله ساواشماغا گوج قازانیردیلار.
اما بو دا اؤنملیدیر: بو چالیشمانین تمللری، جینسیتچی دوشونجهنی اینجهلهین، فمینیست دوشونجهیه یؤنهلیب فمینیست پولیتیکایا باغلاناراق داورانیش و اینانجلاریمیزی دَییشدیرمه یولوندا ایستراتئژیلر اولوشدوران قادینلار طرفیندن آتیلیبدیر. بیلینج یوکسلتمه قروپلاری اؤنجهلیکله فمینیزمه کئچیش، یعنی اؤرگوتلنمه قروپلارییدی. کوتلسل(کوتلهیه باغلی) تمللی بیر فمینیست حرکت قورماق اوچون قادینلار اؤرگوتلنملیدی. کیرالانان یا دا باغیش یولویلا الده ائدیلن عومومی بیر یئردن داها چوخ گئنللیکله بیریلرینین ائوینده گئرچکلشن بیلینج یوکسلتمه ایجلاسلاری، بیر گؤروشمه یئرییدی. بو توپلانتیلار تجروبهلی فمینیست دوشونرلرین(متفکیرلرین) و آکتیویستلرین یئنی اویهلر(عوضولر) ایله اؤرگوتلندییی یئرلر ایدی.
باشقا اؤنملی بیر نقطه ده، بیلینج یوکسلتمه ایجلاسلاریندا اصیل گوندهمین ایلهتیشیم(ارتباط) و دیالوق اولماغی ایدی. قروپلارین چوخوندا هامینین سؤزونه سایغی گؤسترمک ایلکهسی(اساسی) منیمسهنیردی. هامینین سؤزونون ائشیدیله بیلینمهسی اوچون قادینلار سیرایلا سؤز حاقی آلیب دانیشیردیلار. دارتیشمانین ایچینده هیرارشیک اولمایان بیر مودئل یاراتماغا یؤنهلیک اولان بو چالیشما، گئرچکدن ده هر قادینا دانیشماق حاقی تانیییر، اما چوخ واخت حرارتلی بیر دیالوق اورتامی اولوشدورموردو. یئنه ده چوخ واخت، هر کس اَن آز بیر دفعه دانیشدیقدان سونرا موناظیره و دارتیشما باشلانیردی. بللی بیر ادعانی اؤنه سورمک و آردیندان دارتیشمایا باشلاماق، بیلینج یوکسلتمه قروپلاریندا یایغین شکیلده قوللانیلان بیر یؤنتم ایدی؛ چونکی بو بیزیم اوچون ائرکک ائگمنلیگین دوغاسینا(طبیعتینه) دایر کوللئکتیو آنلاییشیمیزی دقیقلشدیرمهنین بیر یولو ایدی. توپلومسال جینسیت سؤموروسونه و توپلومسال جینسیت باسقیسینا دایر گئرچکچی بیر باخیش آچیسینی، آنجاق دارتیشماق و ایختیلاف یولو ایله کشف ائتمهیه باشلایا بیلردیک.
باشلانغیجدا شخصلرین گئنللیکله بیر- بیرینی تانیدیغی (بیرلیکده چالیشمیش اولدوغو و/ویا دوست اولدوغو) کیچیک قروپلاردان دوغولان فمینیست دوشونجه، داها گئنیش بیر کوتلهیه اّل تاپا بیلمک اوچون یازیلی متنلر ایله قورامساللاشماغا باشلادیقجا کیچیک قروپ یاپیسی داغیلدی. قادین آراشدیرمالارینین آکادئمیک بیر دیسیپلینه دؤنوشمهسی ایله قادینلارین فمینیست دوشونجه و فمینیست تئوریدن خبرلی اولا بیلهجکلری بیر آلان داها دوغولموش اولدو. قادین آراشدیرمالارینین اونیوئرسیتئتلرده درس اولاراق اوخودولماغینا اؤنجوللوک ائدن قادینلار، وطنداشلیق حاقلاری موجادیلهلرینده، گئی حاقلاری آلانیندا(ساحهسینده) و فمینیست حرکتین ایلک دؤنملرینده رول آلمیش رادیکال آکتیویستلر ایدیلر. چوخونون دوکتوراسی یوخ ایدی؛ بو دا آکادئمیک قورولوشلاردا و باشقا بؤلوملرده چالیشان مسلکداشلارییلا قیاسدا داها آز اؤدنیش و داها چوخ مئساژ ایله چالیشماقلاری آنلامینا گلیردی. آکادئمیده فمینیست چالیشمالاری مشروع قیلاق فعالیتینه گنج لیسانساوستو اؤیرنجیلری ده قاتیلماغا باشلادیغیندا، داها یاخشی عونوانلار آلماغین گرکلی اولدوغونو آنلادیق. چوخوموز قادین آراشدیرمالارینا اولان باغلیلیغیمیزی پولیتیک بیر ائیلم(فعالیت) حساب ائدیردیک؛ فمینیست حرکته آکادئمیک بیر آلان اولوشدورماق اوچون فداکارلیق ائتمهیه حاضر ایدیک.
۱۹۷۰-جی ایللرین سونلاریندا، قادین آراشدیرمالاری قبول گؤرموش بیر بؤلوم اولماق یولوندا ایرلیلهییردی، اما قادین آراشدیرمالارینین قورامساللاشماسینا دوغرو گئدن یولو آچان چوخلو قادینین سادهجه یوکسک لیسانسی بیتیرمیش اولدوغو و دوکتورا درجهسینین اولمادیغی اوچون ایشدن آتیلدیغی گئرچهیینی ده کؤلگهده بوراخیردی. آرامیزدان ائییتیمینه گئری دؤنوب دوکتورایا دوام ائدنلر اولدو؛ یالنیز اَن پارلاق و اَن باشاریلی اولانلاریمیزین بیر قروپو آکادئمییه دؤنمهدی. اونیوئرسیتئت اونلاری بؤیوک بیر خیال قیریقلیغینا اوغراتمیشدی و چوخ ایشلهمکدن دولایی یورغون دوشموشدولر. آیریجا قادین آراشدیرمالارینین آرخاسینداکی حرکتلندیریجی گوج اولان رادیکال پولیتیکانین یئرینه یاواش- یاواش رئفورمیزمین کئچدیییندن دولایی اومودلاری قیریلمیشدی؛ بونون اوچون حیرسلی ایدیلر. چوخ کئچمهدن قادین آراشدیرمالاری درسلری، هامییا آچیق اولان پولسوز بیلینج یوکسلتمک قروپلارینین یئرینی آلماغا باشلادی. فرقلی بیلینج یوکسلتمک قروپلاریندا حیاتین فرقلی جیغیرلاریندان گلن قادینلار، مثلا یالنیزجا ائو قادینی اولاراق چالیشان یا دا خیدمت سئکتوروندا یئر آلان قادینلار ویا اوستدوزئی(رده بالا) پروفئسیونال قادینلار یئر آلا بیلیردی؛ حالبوکی آکادئمی، صینیف ایمتیازینا دایالی بیر یئر ایدی و هر زامان دا بئله قالدی. ایمتیازلی آغدریلی اورتا صینیفدن گلن و سایی باخیمیندان اوستون اولان قادینلار، هر زامان چاغداش فمینیست حرکتین رادیکال لیدئرلری آراسیندا یئر آلماسالار دا، دیققتلری اؤزلرینه چکدیلر؛ چونکی ائگَمن مئدیا موجادهلهنین تمثیلچیلری اولاراق اونلاری گؤستریردی. حرکت اساس آخیم(جریان) مئدیانین دقتینی چکمهیه باشلادیقجا، دئوریمچی فمینیست بیلینج صاحیب اولان قادینلار گؤرونورلوکلرینی الدن وئردیلر. بیر چوخو لئزبیین و ایشچی صینیفیندن ایدی. قادین آراشدیرمالارینین اصلن موحافیظهکار بیر شیرکت قورولوشو اولان اونیوئرسیتئتلرده یئرینی ساغلاملاشدیرماغی ایله بیرلیکده بو قادینلار دا بوتونو ایله یئرلریندن اولدولار. توپلومسال دَییشیمی گئرچکلشدیرمهیی آماجلایان فمینیست دوشونجه و ایستراتئژیلرین یاییلدیغی ایلک آدرئس اولاراق بیلینج یوکسلتمه قروپلارینین یئرینی قادین آراشدیرمالاری درسلیکلرینین آلماغی، حرکتین کوتلهسل(تودهای) قوهسینی ایتیرمهسینه ندن اولدو.
بیر آندا گئتدیکجه داها چوخ قادین اؤزونه “فمینیست” دئمهیه یا دا ائکونومیک قونومونو دَییشدیرمهیه باشلادی. فمینیست چالیشمالارین قورومساللاشماسی هم آکادئمیک دونیادا هم ده یایینچیلیق(نشر) دونیاسیندا ایش ساحهلری یاراتدی. بو کاریئر تمللی دَییشیملر ایسه کاریئر اوپورتونیزمینین(فورصتطلبلیلیین) چئشیدلی بیچیملرینی اورتایا چیخارتدی: سیاسی آنلامدا اؤرگوتلو فمینیست موجادیلهیه هئچ قاتیلمامیش قادینلار، صینیف یوکسلتمهلرینی ساغلادیغی قوشوللاردا فمینیست دوروشو و دیلی منیمسهییردیلر. بیلینج یوکسلتمه قروپلارینین داغیلماغی ایله، اینسانین فمینیزمین ساوونوچوسو اولا بیلمهسی اوچون اؤنجه فمینیزمی اؤیرنمهسی و بیلینجلی بیر سئچیم ایله فمینیست پولیتیکانی منیمسهمهیی گرکدییی گئرچهیی عاغیللاردان سیلیندی.
قادینلارین، باشقا قادینلارا قارشی بسلهدیکلری جینسیتچیلیک ایله اوز- اوزه گلدیکلری یئر ایشلهوی(کارکرد) گؤرن بیلینج یوکسلتمه قروپلاری اولمادیغیندا، فمینیست حرکت فرقلی بیر یؤنه دوغرو گئدهرک ایش گوجونده ائشیتلیک طلبینده و ائرکک حاکملیگی ایله موجادیلهیه اوداقلاندی. قادینین، توپلومسال جینسیت ائشیتسیزلیگینین بیر “ضرر چکمیشی” اولدوغونون و بو دورومون (یا آیریمچی یاسالاردا ائدیلهجک دَییشیکلیکلر یا دا فورصت ائشیتلیگی پولیتیکالاری یولو ایله) یئرینی دولدورماسی گرکدیگینین گئدهرک داها چوخ وورغولانماسی ایله، قادینلارین اؤزلرینه فمینیست بیر کیملیک قورارکن اؤنجه اؤز ایچسللشدیریلمیش کئچرلیلیگینی ایتیردی. هر یاشدان قادین، “فمینیست” اولماق اوچون ائرکک حاکملیگی ویا توپلومسال جینسیت ائشیتسیزلیگی قونولاریندا ماراقلانماغا ویا حیرسلنمهیه یئترلی ایمیش کیمی داورانماغا باشلادی. اؤز ایچلریندهکی جینسیتچیلیک ایله اوزلشمهدن فمینیزمین بایراغینی اَلینه آلان قادینلار، باشقا قادینلار ایله قارشیلیقلی ائتکیلرینده سیخلیقلا موباریزهیه خیانت ائتدیلر.
فمینیست حرکتین باشلانماسیندا چوخ اؤنملی بیر یئر توتان پولیتیک “باجیلیق”، سیاسی گؤروش نه اولور اولسون هر قادینین فمینیست اولا بیلهجهیینی اؤنه سورن یاشام طرزی اساسیندا تمللندیریلمیش فمینیزم آنلاییشینین رادیکال فمینیست پولیتیکانی کؤلگهده بوراخماسی ایله ۱۹۸۰-جی ایللرین باشیندا اونودولماغا دوغرو گئتدی. بو طرز بیر دوشونمه طرزینین فمینیست تئوری و پراتیکین، فمینیست پولیتیکانین ضعیفلتدییینی دئمهیه گرک یوخدور البته. فمینیست پولیتیکا هامینین معروض قالدیغی جینسیتچیلیگی، جینسیتچی سؤمورونو و باسقینی یوخ ائده بیلهجک گوجده بیر کوتلهسل حرکتی مومکون قیلاجاق ایستراتئژیلری دفعهلرجه جانلاندیریب یئنیلندییینده، بیلینج یوکسلتمکده یئنیدن ایلک زامانلارداکی اؤنمینی قازاناجاق. توپلولوقلار آراسیندا، آآ[۱] گؤروشمهلریندهکی مودئلی ائتکیلی بیچیمده تقلید ائدن، صینیف، عیرق و جینسیت فرقینی نظره آلمادان هر کس فمینیست دوشونجهنین مئساژینی وئرن بیلینج یوکسلتمه قروپلاری اولاجاق. پایلاشیلان کیملیکلره دایالی قروپلار اورتایا چیخا بیلسه ده، هر آیین سونوندا شخصلر قادین- ائرکک قاریشیق قروپلارین ایچینه آلیناجاقلار.
دئوریمچی حرکت ایچینده ائرککلر اوچون دوزنلنهجک فمینیست بیلینج یوکسلتمه قروپلاری دا اَن آز قادین قروپلاری قدر اؤنملیدیر. اَیَر ائرککلرین، ائرکک اوشاقلارا یا دا یئتیشکین ائرککلره، جینسیتچیلیگی و بونون نئجه دؤنوشدوروله بیلهجهیینی آنلادان بیلینج یوکسلتمه قروپلاری اولسایدی، کوتله مئدیاسینین فمینیست حرکتی ائرکک دوشمنلیگی اولاراق یانسیتماسینین اؤنونه کئچیلردی. عینی زاماندا آنتی فمینیست بیر ائرکک حرکتین اولوشومو دا انگللهنیردی. ائرکک قروپلارینین چوخو، چاغداش فمینیزمین همن آردیندان قورولدو؛ بو قروپلار جینسیتچیلیک ویا ائرکک حاکملیگی مسئلهسینه هئچ بیر شکیلده باخیش بیلدیرمهدی. دوز قادینلارین یاشام طرزی حاقیندا تمللندیریلمیش فمینیزم کیمی بو قروپلار دا چوخ واخت ائرککلرین آتااَرکییه(پاتریارخلیق) هر هانسی بیر ائلشدیری یؤنلتمهدن صرف اؤز یارالارییلا اوزلشدییی پسیکولوژیک موعالیجه آماجلی بیر اورتام حالینا گلدی و ائرکک حاکملیگینه دیرهنن بیر پلاتفورما دؤنوشمهدی. گلهجکده فمینیست حرکت بو خطایا دوشمهیهجک. نئچه یاشیندا اولور اولسون ائرککلر ده جینسیتچیلییه قارشی دیرهنیشلرینی اولوملو ائتکیلهین و بو دیرنجه دَیَر وئرن اورتاملارا احتیاج حیس ائدر. فمینیست حرکت، موجادیله ایچینده اَیَر ائرککلر ایله بیرلیک اولمازسا یولونا دوام ائده بیلمز. کولتورل منلیگیمیزه قازیلمیش اولان، فمینیزمین ائرکک قارشیتلیغی اولدوغو گؤروشو دَییشدیرمک اوچون چوخ چالیشماغیمیز گرکلیدیر. فمینیزم، جینسیتچیلیک قارشیتلیغیدیر. ائرکک اولماغین آیریجالیغیندان سییریلمیش، فمینیست پولیتیکایا قوجاق آچمیش بیر ائرکک، موجادیلهمیزده دَیَرلی بیر یولداشیمیزدیر و هئچ بیر شکیلده فمینیست موجادیله آچیسیندان تهدید دئییل. اما فمینیست حرکت ایچینه سیزان و جینسیتچی دوشونجه ویا داورانیشدان اَل چکمهین بیر قادین جدی بیر تهدیددیر. بیلینج یوکسلتمه قروپلارینین اَن گوجلو موداخیلهسی، بوتون قادینلاردان اؤز ایچلریندهکی جینسیتچیلیک ایله، آتااَرکیل دوشونجه و ائیلم ایله قوردوقلاری بیرلیک ایله اوزلشمهلرینی و فمینیست ائیلمه باغلیلیقلارینی گؤزدن کئچیرمهلرینی طلب ائتمهسی اولموشدور. بو موداخیله بو گون ده گرکلیدیر و فمینیست پولیتیکانی سئچن هر کس اوچون آشیلماسی گرکن بیر صحیفهدیر. دیشاریداکی دوشمن ایله اوزلشمکدن قاباق اؤز ایچیمیزدهکی دوشمنین دؤنوشدورولمهسی گرکیر. تهدید و دوشمن، جینسیتچی دوشونجه و داورانیشدیر. قادینلار، اؤز ایچلریندهکی جینسیتچیلیگی اَله آلیب دؤنوشدورمهیه چالیشمادان فمینیست پولیتیکانین بایراغینی داشیدیقلاری سورهجه، حرکت ضعیفلمهیه دوغرو گئدهجکدیر.
—————-
[۱]” Alcoholics Anonymous “، یعنی “آدسیز آلکولیکلر”، آلکولیک شخصلرین بیر- بیریلرینه دستک اولماق آماجی ایله قوردوقلاری بیر اولوشومدور. چوخ یایغین اولان آدسیز آلکولیکلر قروپلاری کیچیک گؤروشمهلرده دانیشاراق و بیر-بیریلرینه قولاق آساراق بیر دستک مئخانیزماسی اولوشدورماغا چالیشدیلار.


c: text/html

text:
فورت سامتر دؤیوشو
فورت سامتر دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Fort Sumter) آمریکا کونفدراتیو ایالتلری و آمریکا بیرلشمیش ایالتلری قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین ایچ ساواشینین بیر قیسمیدیر. چارلستون، گونئی کارولینا یئرینده اوز وئرمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Fort Sumter»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فورت سامتر دؤیوشو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ماتریالیزم
ماتریالیزم — دونیایا باخیشلارین بیریدیر. بو باخیشدا الله و یا آیری تانری آدیندا دونیا دا بیر شئی یوخدور. بو باخیش و دوشونجه آتئیزمه چوخ یاخؽن بیر دوشونجهدیر.
ماتئریالیزم (materyalizm)[دَییشدیر]
هر شئیین مادّه دن یاراندیغینی و شعور (بیلینچ) دا داخیل اولماق اووزره بوتون شعورلا باغلی اولان هر شئیی، مادّه سوبیکت لرینین (موضولار و بحث لرینین) موناسیبت لری سوره سی (اِوریم، تکامول) کیمی قبول ائدن و هئچ بیر متافیزیکسل قاورام (آنلاییش) قبول ائتمه ین فلسفه قایداسی دیر. باشقا بیر باخیشلا مادّه، موجود اولان تک عونصور دور. ماتئریالیزم "فیزیکسل مادّه نین تک و یا اساس حقیقت اولدوغو" ایستیقامتینده کی قایدادیر. فلسفهده مادّه نین "Opponmen"تی (داییمی موخالیفتچی سی) کیمی ایده آلیزم و معنوی چیلیک طرفدارلاری چیخیش ائدیرلر. فلسفی مکتبلرین چوخلوغونا و آرالارینداکی فرق لره باخمایاراق، بوتون فلسفی سیستملرین بیربیرلرینه دابان- دابانا ضید ایکی آنا کاتِقوری ده یئرلشه بیلدیگی دئییلیر. ایده آلیزم و ماتئریالیزم. بو ایکی کاتِقورینین تمل اؤنه ری لری (مولاحیظه لری) گرچه گین طبیعتی حاقّیندا دیر، و آرالاریندا تمل فرق "حقیقت نه دن مئیدانا گلیر و اصلی نه دیر؟" سوروسونا وئردیکلری جواب دا تاپیلیر. ایده آلیست لر اۆچون روح و شعور، عاغیل اساس کن، ماتئریالیست لر اۆچون مادّه اصل دیر، روح و یا شعور دا، بۇ اصل اولانین نتیجه سی اولاراق دوغولوب و ایکیمجی یئرده دیر. ماتئریالیست لر، یارانیشین اینسان شعورو کیمی ماددی اولمایان قاورام (آنلاییش، مفهوم) لارلا تمل لندیریلمه سینه قارشی چیخارلار. اونلارا گؤره خاریج دونیاسینین گرچک لیگی (حقیقتی) سورغولانا بیلمز و اینسان دا بۇ ماددی دونیایا باغلی دیر. سؤز گلیشی، آنتیک ماتریالیست لر، اینسان روحونو بدن خاریجینده و اؤلومسوز بیر وارلیق اولاراق دوشونمه سینی قبول ائتمزلر. اینسانی، خاریج دونیاسینین بیر پارچاسی اولاراق گؤرمه سی و اینسان شعورونون طبیعت اووزرینده کی خلیفه لیگینی قبول ائتمه مه سی ایستیقامتی ایله "determinizm"(عیللت- معلول) دوشونجه سی ایله پارالل لیک گؤستریر. ماتئریالیزم، معلوماتین قورولوشو و میدانا گلمه سی حاقدا بیر "Postulat" (اصل) دیر. بوتون معلوماتین، موشاهیده و تجروبه سایه سینده میدانا گلدیگینی مودافیعه ائدیر. ماتئریالیزم، علمین قورولوشو اۆچون ایکی دایاناق قارشیا قویور. - گؤزه گؤرونمه ین لری، تانری، روح کیمی ثبوت ائدیلمه میش اؤنه ری لرله آچیقلاماقدان قاچینماق لازیمدیر. عکس حال دا، گؤزه گؤرونمه ین لرین ماددی کؤکلری یوخ ساییلا بیلر. سؤز گلیشی شعور قایناغینی بئیینین چالیشماسیندان آلان ساحه گؤزه گؤرونمز دیر و اونا متافیزیکسل آچیقلامالار گتیرمک خاریجی دونیانین گرچک اولماییشی کیمی یانیلمالارا یول آچا بیلر. - بوتون اؤنه ری لر موشاهیده و تجروبه ایله تانیتلانمالی و دوغرولانمالی دیر.
ماتئریالیزمین تاریخی[دَییشدیر]
آکسیال چاغ[دَییشدیر]
مادّه چیلیک، بیربیریندن باغیمسیز بیر شکیلده، آوراسیانین آیری جغرافی بؤلگه له رینده، "کارل ژاسپرس"(Karl Jaspers) ین "آکسیال چاغ" اولاراق آدلاندیردیغی و ۲۰۰–۸۰۰ م. اؤنجه ایللرینی ایحاطه ائدن دؤنم ده اینکیشاف ائتدی. اسکی هیند فلسفه سینده، مادّه چیلیک "Ajita Kesakambali", "Payasi", " Kanada" نین چالیشمالاریله و "Cārvāka" فلسفه اوخولونون اؤنری لری ایله، ۶۰۰ م. اؤنجه جیوارلاریندا گلیشمه یه باشلادی. کانادا آتومیست(atomist) فلسفه نین اؤنجول لریندن اولماسینی تأمین ائدن مولاحیظه لر گلیشدیردی. "Nyaya–Vaisesika" اوخولو ۱۰۰–۶۰۰ م. اؤنجه آتومیزمین ایلک بیچیم لرینی (فورمالارینی) گلیشدیرمکله بیرلیکده تانری کانیتلامالاری و شعورون ماددی اولمادیغینی اؤنه سورمه لری اونلاری ماتئریالیست اولاراق تانیماغیمیزا مانع دیر. آتومیک عنعنه، بودیست آتومیزمی و " Jaina" اوخولو ایله دوام ائتدی. اسکی چین ده "Xun Zi" (تخمیناً ۲۳۰–۳۱۲ م. اؤنجه) رئالیزم (گرچک چیلیک) و ماتئریالیزم اووزرینه قورولو کونفوسیوس جو بیر تعلیمات گلیشدیردی. دؤنمین دیگر اؤنملی چین لی ماتئریالیست لری "Yang Xiong" و "Wang Chongdur". "Anaksagoras "(تخمیناً ۴۲۸–۵۰۰ م. اؤنجه)، "Epiküros" و "Demokritos" کیمی آنتیک یونان فیلسوفلاری داها سونراکی ماتئریالیزمین تمل لرینی آتمیشلار. "Lukretius" ون لاتینجه شعری "De Rerum Natura Demokritos" اپیکورون مکانیک فلسفه لرینی آنلادیر. بۇ گؤروشه گؤره موجود اولان هر شی مادّه و هئچلیک دیر، و بوتون وارلیقلار آتم(atom) آدی وئریلن و اسکی یونانجادا بؤلونه بیلمه ین آنلامینی وئرن، کیچیک پارچاجیق لارین حرکت لری و بیرلشمه لری سایه سینده میدانا گلمیش دیر. "هئچ بیر شئی هئچلیکدن گلمز" و "مادّه یه مادّه دن باشقا هئچ بیر شئی توخونا بیلمز" کیمی مشهور قانونلار ایلک دفعه لوکرتیوس ون چالیشمالاریندا گؤرولور.
اورتا چاغ[دَییشدیر]
هیندلی ماتئریالیست "Jayaraashi Bhatta"، (میلاد دان سونرا آلتیمجی عصرده) "Tattvopaplavasimha" (بوتون قانونلارین دئوریلمه سی) آدلی چالیشماسیندا "Nyaya Sutra" "epistemoloji" نی (ریساله شوناسلیغینی) چووروتدو. ماتئریالیست "Cārvāka" فلسفه سی م. سونرا ۱۴۰۰ جی ایللرده یاواش- یاواش یوخ اولدوغو گؤرولور. ۱۲جی عصرین باشلاریندا عرب عالیمی "ابن طوفِیل"ین آندولوس دا یازدیغی "اسرارالحکمت المشرقیه" کیتابی دا ماتئریالیست دوشونجه سی اووزرینده یازیلمیشدیر.
آیدینلانما چاغی (عصر روشنگری)[دَییشدیر]
۱۷ جی عصرده "Pierre Gassendi"، طبیعت علم لرینی "düalist" (ایکی لی پرستیشکار، ثنویت) بیر تمل اوتورتماغا چالیشان "René Descartes" اَ قارشی ماتئریالیست عنعنه سینی تمثیل ائتدی. اونو مادّه جی و آتئیست "Jean Meslier","Julien Offroy de La Mettrie", "Denis Diderot" و دیگر فرانسیز آیدینلانما چاغی دوشونن لری، موعاصیر ماتریالیزمین تمل لرینی آتان "Ludwig Feuerbach" و اینگیلیس ده "John Stewart" ایزله دی. شوپنهوفر(Schopenhauer) ماتئریالیزمدن "اؤزونو حسابا قاتماغی اونودان فلسفه" اولاراق بحث ائدیر. اونا گؤره ماتئریالیزم یالنیش دیر، چونکی بیلن موبتدا نی (اؤزنه نی)، آنجاق بۇ موبتدا نین بیلمه سیندن یولا چیخاراق وار اولان و بۇ بیلمه یه گؤره وار اولان شئی له آچیقلاماقدادیر. ماتئریالیزم اؤته ریم سیز (دولاییمسیز) اولانی یعنی داها چوْخ بیلینه نی داها آز بیلینن له آچیقلاماغا چالیشماقدادیر. شوپنهوفره گؤره ذهن و مادّه [یعنی سیراسیله موبتدا و اوبیکت(نسنه)] قارشیلیقلی اولاراق بیربیرینه باغلی دیر. موبتدا و اوبیکت فرقلی یانلاردان گؤرونن عئینی شئی دیر. اله آلینان و الده ائدیلن دونیا، دوشونجه و یئر اؤرتمه یه، ذهن و مادّه یه بؤلونه بیلمز.
مارکس ین مادّه چیلیگی[دَییشدیر]
" Karl Marx" و"Friedrich Engels", "Hegel" ین دیالکتیکاسینی باش آشاغی چئویره رک ایکی آیری قاورامی اورتایا چیخاردیلار: دیالکتیک ماتئریالیزم و تاریخین آخیشینا ماتئریالیست بیر آچیقلاما گتیرن تاریخسل ماتئریالیزم. مارکس ین فلسفه سینین تملینی ایستحصالچی گوجلر و بۇ گوجلرین توپلومسال (ایجتیماعی) حیاتا عکس اولونمالاری اولان علاقه لری (خصوصیله صینیف علاقه لری؛ ایشچی- ایش وئرن، ارباب- رئیت و…) میدانا گتیریر. بۇ تمل توپلومسال علاقه لردن علمی (علمی)، اکونومیک (ایقتیصادی)، حقوقی، اخلاقی ایدئولوژیک فورمالار و دَیَرلر دوغار. بوتون توپلومسال دیرلر صینیف علاقه لرینین عکس اولونماسی دیر و توپلومو شکیللندیرن بۇ دیرلرین آلت قورولوشونو اکونومیک چیخارا سؤیکه نن صینیف علاقه لری میدانا گتیریر. مارکس و انگلس ماتریالیزم تِرمینینی (غایی هدفینی) گونلوک اکونومیک و ماددی احتیاجلارین تاریخین دؤنملرینی میدانا گتیرن و شکیللندیرن فاکتورلار اولدوغو ایستیقامتینده کی تاریخسل دونیا گؤروشو اۆچون ایستیفاده ائتدیلر. آلمان ایده آلیست فلسفه سینه قارشی ماتئریالیزم توپلوم و حقیقتین، اینسانلارین سیغیناجاق، یئمک، گئیه جک کیمی ماددی احتیاجلارینی قارشیلاماق اۆچون دوام ائتدیردیکلری ساده اکونومیک حرکت لردن قایناقلاندیغینی دئییر. ماتریالیزم، اینسانلارین فیزیکسل اَمَک و ایستحصالچی فعالیت لرله گونده لیک احتیاجلارینی قارشیلادیقلاری حقیقتینی باشلانغیچ نوقطه سی اولاراق گؤتورور. تک باشینا بۇ اکونومیک فعالیت، مارکسا گؤره، سیاسی، قانونی و دینی مدل لری ایچینده ساخلایان توپلومسال علاقه لر سیستمینه سبب اولور. علمی سوسیالیزم توپلومسال و اخلاقی دیرلرین، مدنی خصوصیت لرین- ایده آلیزمده اولدوغو کیمی دییشمز بیر طبیعت قانونوندان دئیل، توپلومسال اطراف و دولاییسیله ده توپلومون اؤزونه خاص تشکیلاتلانما فورماسیندان قایناقلاندیغینی مودافیعه ائدیر. بۇ توپلومسال علاقه لر، ایستحصال علاقه لری، دوغال چئوره نین اینکیشاف ائتمیشلیگی کیمی توپلومداکی ماددی فاکتورلار طرفیندن تعیین اولونور.


text:
تورکیه افغانستان گه قیغوداشلیک بیلدیردی
اوشبو توغریده تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی
تورکیه, افغانستان ده ییرقیمیرلش حادثه سی عاقبتیده یوزلب کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی باعث قیغوداشلیک بیلدیردی.
تورکیه جمهوریتی تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده, افسوس که افغانستان نینگ شرقیده و اینیقسه پکتیکا ولایتیده 5,9 ریشترلیک زلزله عاقبتیده کوپلب کیشی نینگ جان بیرگن لیگی و یره لنگن لیگی معلوم قیلیندی.
افغانستان ده فعالیت لری نی دوام ایتتیریاتگن قیزیل یریم آی جمعیتی نینگ منطقه ده زلزله دن تاثیرلنگن کیشی لرگه یاردم ییتکزیب بیریش گه حرکت قیلیاتگن لیگی بیلدیریلگن بیاناتده, "تورکیه هردایم بولیب کیلگن لیگی دیک, زلزله دن تاثیرلنگن قرداش افغانستان خلقی گه هر خیل یاردم نی ییتکزیب بیریش گه تیار. حیاتی نی یوقاتگن لر گه حق تعالی دن رحمت تیلرایکن, عایله لری و قرداش افغانستان خلقی گه قیغوداشلیک بیلدیریب, یره لنگن کیشی لر گه ایسه عاجل شفا تیلب قاله میز" دییه قید ایتیلدی.
اوشبو ییر قیمیرلش حادثه سی عاقبتیده بیر مینگ دن آرتیق کیشی نینگ حیاتی نی یوقاتگن لیگی و بیر مینگ بیش یوز دن کوپ کیشی نینگ ایسه یره لنگن لیگی بیلدیریلگن ایدی.


text:
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی سوریه خاص نماینده سی بیلن ایران تشقی ایشلر وزیری نینگ اوچره شووی بولیب اوتدی
اوچره شوو پایتخت تهرانده بولیب اوتگن
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی سوریه خاص نماینده سی گیر او. پدرسن ایران تشقی ایشلر وزیری حسین امیر عبدالله یان بیلن اوچره شدی.
ایران تشقی ایشلر وزیرلیگی تامانیدن بیریلگن بیاناتده پایتخت تهران گه بارگن پدرسن بیلن عبدالله یان نینگ سوریه ده گی وضعیت نی تیلگه آلگن لیکلری بیلدیریلدی.
بیاناتگه کوره بو اوچره شووده "امریکا قوشمه ایالتلری نینگ سوریه ده گی موجودیتی نینگ و اسرائیل تامانیدن اویوشتیریلگن هوا هجوملری نینگ سیاسی ییچیم جریانی گه زیان ییتکیزگن لیگینی" افاده ایتگن عبدالله یان خلق ارا همجمعیت نینگ بو موضوع گه اهمیت بیریشی کیره ک لیگینی ایتگن.


text:
ینگی کابل شهری نینگ رواجلنتیریش ایشلرینی قیته باشلش و قوریشینی تیکلش مقصدیده ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی ریاستی نینگ دولت ایشلرینی منسجملشتیریش بوییچه اورین باسری داکتر عبدالکریم توتاخیل رهبرلیگیده جمهور...کوپراغ اوقینگ
اوشبو اوچرهشووده، داکتر فضلی سوز ایرکینلیگی یولیده بولگن شهیدلر روحی گه دعا قیلیب، خبرچیلر ملی کونی نی اولرگه تبریک دیدی. اوکیشی، خبرچیلرنی قصدن اولدیریشلرینی تنقید قیلیب و بوندی حرکت لر بیلن افغانستان خلقی نینگ...کوپراغ اوقینگ
مدنی اعتراضلر قانونی دن خبردار قیلیش همده منسجملش مقصدیده، ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره ریاستی نینگ دولت ایشلرینی منسجملشتیریش بوییچه اورین باسری رهبرلیگیده کابل شهری 18 نچی ناحیه سی نینگ بیرقطار گذر وکیلل...کوپراغ اوقینگ
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره سی نینگ کابینه ایشلرینی منسجملشتیریش ریاستی تامانیدن، عیاللر سودا و صناعت اتاقی اوچون ییر ریجه سینی یکونلش اوچون شهرسازلیک وییرلر، مالیه، عدلییه وزیرلیک لری همده عیاللر سودا و...کوپراغ اوقینگ
جمهور رییسلیک عالی کینگشلری ایشلرینی منسجملشتیریش ریاستی تامانیدن جمهور رییسلیک عالی کینگشلری نینگ قرار لرینی قندی شکلده عملگه آشیش وضعیتی توغریسیده صناعت و تجارت وزیرلیگی، مالیه وزیرلیگی، تیمیر ی...کوپراغ اوقینگ
ا.ا.ج.رییسلیگی نینگ ایشلری بوییچه عمومی اداره باشلیغی داکتر فضل محمود فضلی آلمان فدراتیف جمهورلیک نی...
ینگی کابل شهری نینگ رواجلنتیریش ایشلرینی قیته باشلش و قوریشینی تیکلش مقصدیده ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری ب...
اوشبو اوچرهشووده، داکتر فضلی سوز ایرکینلیگی یولیده بولگن شهیدلر روحی گه دعا قیلیب، خبرچیلر ملی...
مدنی اعتراضلر قانونی دن خبردار قیلیش همده منسجملش مقصدیده، ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره...
ا.ا.ج.رییسلیگی ایشلری بوییچه عمومی اداره سی نینگ کابینه ایشلرینی منسجملشتیریش ریاستی تامانیدن، عیالل...
جمهور رییسلیک عالی کینگشلری ایشلرینی منسجملشتیریش ریاستی تامانیدن جمهور رییسلیک عالی کینگشلر...


text:
گؤزۆمیزده یاش قالمادی
ترور قوراماسی پ. ک. ک تاراپیندان قاچیریلان چاغالارینگ انه آتاسی چاغالارینی ایسلِهیأر
۲۲-نجی آگوست دا دیاربکرده هاجیره آقار آدلی انه، اۇغلی محمت آقارینگ داغا قاچیریلماغینا حالقلارینگ دموکراتیک پارتیاسی (HDP) نینگ کؤمِکچی بۇلاندیغینی آیدیپ پارتیانینگ ولایاتداقی مرکز بیناسی نینگ اؤنگۆنده اۇتورما حرکتینی باشلادیپدی.
اۇغلی نینگ ترورچیلیغا قوربان ادیلمه گینی ایسله مأنی اۆچین باشلادان اۇتورما حرکتیندن نتیجه آلان آقار توتان یرلی گؤرهشی بیلن ۲۴-نجی آگوست دا اۇغلونا قۇویشیپدی. هاجیر انه نینگ اۇغلی اۆچین گؤرکِزهن گؤرهشی یاسلی بیله کی انه لره ده گؤرهلدِه بۇلدی.
ماشغالا سانی ۵۵-ِه یتدی
آقارینگ گؤرهشیندن گؤرهلدِه آلان فوزیه چتین قایا، رمزیه آق قویون و عایشه گۆل بیچر ده ۳-نجی سنتیابردا اۇتورما حرکتینه باشلادی و شو واغتا چنلی بو حرکته قۇشولان ماشغالالارینگ سانی ۵۵ ماشغالا یتدی.
پارتیانینگ ولایاتی نینگ مرکزیندأکی جایی نینگ اؤنگۆنده گۆن بۇیی چاغالارینا قۇویشماغا قاراشیان انه لرینگ اۇتورما حرکتینه کؤپ یردن قۇلداو بریلدی.
باشدا ایچری ایشلر وزیری سلیمان سۇیلو و ماشغالا وزیری زهرا زمرد سلجوق بۇلماق بیلن، شهیتلرینگ ماشغالالاری، سیاساتچیلار، صونغات اوسساتلاری، ژورنالیستلار، یازیجیلار، جمغیتچیلیک قورامالاری نینگ وکیللری یالی حالقینگ کؤپ سانلی قاتلاغی بو حرکته قۇلداو بریأندیکلرینی بیلدیردی.
اللرینده چاغالاری نینگ صوراتی بیلن اۇتروما حرکتینه دۇوام ادن انه لر، کۆیسأن چاغالارینا قۇویشماق اۆچین حرکتلرینه دۇوام ادیأرلر.
"یاشاییشیمیزی یۇق اتدیلر"
۴ ییل موندان اۇزال ایستامبولدان داغا قاچیریلان اۇغلی محمت اۆچین دیاربکره گلیپ اۇتورماغا باشلان عیممیحان نیلیفیرقا دا اؤز اۇغلونا قۇویشماق ایسلهیأندیگینی آیدان انه لردن بیری.
چاغاسی نینگ قاچیریلماغیندان ح. د. پ نینگ جۇغاپکأر بۇلاندیغینی آیدان نیلیفیرقا "ح. د. پ چاغامی قاچیردی، بیلیأرین. ماشغالا اؤلِن یالی یاغدایدا. چاغامی قایتارسینلار. اۇندان نه حابار آلیپ بیلیأرین نه تلفن ادیأر. چاغامی قاچیردیلار، یاشاییشیمیزی سؤندۆریلر. گؤزۆمیزده یاش قالمادی. چاغامدان نأمه ایسلهیأرلر؟ اۇغلوم قارینچا ضِلِل برمه یأن بیری، اۇقوو یاغدایی دا قۇویدی" دیدی.
نیلیفیرقا ۲ آیدان بأری اۇتورما حرکتینه باشلاندیقلارینی آیدیپ ح. د. پ. دن بیاناتا قاراشیاندیقلارینی دا نیغتادی.
"گلیپ بیزه ماغلومات برسینلر. اۇلار دا کۆرت بۇلسا گلیپ آرامیزا اۇتورسینلار. من شیله کۆرتلیگی ایسلهمهیأرین. من ده کۆرت. چاغامیزینگ اۆستی بیلن سیاسات یؤرهتمهسینلر. اۇغلومیزینگ ارکینلیگینی، گلجگینی الیندن آلدیلار" دیهن نیلیفیرقا، چکیأن قینچیلیغینی بیلدیردی.
نیلیفیرقا "بو حرکتیمیزی آحیرینا چنلی دۇوام اتدیرِریس" دییپ بِلله دی.
"چاغالاریمیزی آلمانی بو یردن گیتمهریس"
۵ ییل موندان اۇزال ۱۴ یاشینداقی اۇغلی تونجای یینگ ایستامبول دان داغا قاچیریلاندیغینی آیدان و شۇل سبأپلی اۇتورما حرکتینه باشلان فاطما بینگؤل ۵ چاغانینگ انه سی. فاطما انه ده چاغاسینی گؤرهسی گلیأندیگینی آیتدی و اۇنگا قۇویشماق ایسله یأندیگینی نیغتادی.
بین گؤل ۵ ییلدان بأری اۇغلونی گؤرمأندیگینی آیتدی و "چاغالاریمیزی گتیرسینلر. مونچا انه بو یرده قاراشدیریلماسین، انه لره اربت گۆنأ ایش ادیأرلر . مونچا انأنی آغلاتماغا، اۇلاری اذیت اتمأگه، قینچیلیق چکدیرمأگه حاقلاری یۇق. هممأمیز بیرهک بیرهگه بۇلدیق، چاغالاریمیزی آلمانی بو یردن گیتمهریس. گرهک بۇلسا بیزی اؤلدۆرسینلر. اؤلۆمدن قۇرقامایاریس" دید ی.
"پ. ک. ک نینگ کۆرتلره ادیأن بو ظلمینی گؤرسینلر"
قوللوق اۆچین باریارقا ۲۰۱۵-نجی ییلینگ ۲-نجی اکتبریندا تونجلی نینگ پۆلۆمۆر شهرینده ترورچیلار تاراپیندان قاچیریلان اۇغلی مسلم اۆچین اۇتورما حرکتینه باشلان سۇنگۆل آلتینتاش دا ۴ ییلدان بأری اۇغلیندان حابار آلیپ بیلمهیأندیگینی آیتدی.
"۶۰ گۆندن بأری شو یرده بیز، ۶۰ ییل دا گچسه ینه شو یرده دیرس. چاغامیز گلینچأ بو یردن گیتمه ریس" دیه ن آلتین تاش، چاغالاری داغا قاچیریلان انه لرینگ هِممه سی نینگ شو حرکته قاتناشماغینی ایسله دی.
آلتین تاش شیله دییأر:
"کۆرت انه لری موندان بیلأک اۇیانسین، چاغالاری گؤزلری نینگ اؤنگۆنده گیدیأر. اۇیانسینلار و پ. ک. ک نینگ کۆرتلره ادن بو ظلمینی گؤرسۆنلر. بولار نه انه لره، نه آتالارا نه ده چاغالارا رحم اتمه یأر. مونی دۆشۆنسینلر. بیزینگ یکه تأک دوشمانیمیز پ. ک. ک"
"قیزیم گلینچأ بو یردن گیتمهریس"
۴ ییل موندان اۇزال آغری دان ۱۷ یاشینداقا داغا قاچیریلان قیزی چیگدم اۆچین بو حرکته قاتناشان یاسین قایا دا چاغاسینا قاراشیاندیغینی آیتدی.
حرکته قاتناشان بۆتین انه و آتالارینگ قاردا قیشدا چاغالارینا قاراشماق اۆچین شو یرده اۇتورجاقدیغینی آیدان قایا،
"ماغلومات برمه کلرینه قاراشیاریس. قیزیم گلینچأ بو یردن قیمیلداماریس. اۇلار کۆرت بۇلاندیقلارینی آیدیار، اۇلار کۆرت دأل. آصیل کۆر بیزلر. بیزینگ چاغامیزی داغا قاچیران ح. د. پ. بو یره گلیپ "پ. ک. ک لعنت، بیز پ. ک. ک دان دأل" دیسینلر. بیز ده بو یردن گیدریس. بیز اۇلارینگ جۇغاپکأردیگینی آیدیاریس" دیدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه؛ ناتو، سوئد و فنلاند بیلن ماصلاحات گچیردی
سوئد و فنلاند تۆرکیأ قارشی پ. ک. ک و بیلهکی ترورچی توُپارلاری قوُلداماقدان ال چکجکدیگی بارادا ایلالاشیغا قوُل چکدی


text:
تورکیهدن آمریکایا باشساغلیغی
تورکیه، تگزاس ایالتینده باش وئرهن سلاحلی سالدیریدا حیاتینی ایتیرهنلر اوچون باشساغلیغی مئساژی یاییملادی
تورکیه، آمریکانین تگزاس ایالتینده باش وئرهن سلاحلی سالدیریدا حیاتینی ایتیرهنلر اوچون باشساغلیغی مئساژی یاییملادی.
خاریجی ایشلر باخانلیغیندان وئریلهن یازیلی آچیقلامادا،
"آمریکانین تگزاس ایالتینین یووالد شهرینده دۆنن ابیر ایلک اوخولا تشکیل ائدیلن سلاحلی سالدیری نتیجهسینده ۱۹ اؤیرنجینین و ۲ یئتیشکینین حیاتینی ایتیردیگی، آیریجا یارالیلارین اولدوغونو درین بیر حۆزونله اؤیرنیلمیشدیر" ایفادهسینه یئر وئریلمیشدی.
مئساژدا، آمریکا خالقینا باشساغلیغی، یارالیلارا ساغلیق آرزو ائدیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ائتکیسیز حالا گتیریلن ایکی تروریستدن بیری آختاریلانلار لیستینده
تروریستین ضررسیزلشدیریلمهسی ایله سییرتین پرواری ائلچهسی دوغان کندی اطرافیندا تروریستلر طرفیندن یئرلشدیریلن ال یاپیمی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده شهید اولان اوزمان چاووش ارجان اؤزجانین قانی یئرده قالمادی
حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار پایتاخت آنکارادا رسمی سفرده اولان اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس ایله گؤروشوب.
بمت تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب
بمت افغانیستانا یاردیملارینا گؤره تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب.


text:
میف
میف و یا اوسطوره (ق.یون. uῦθoς— داستان، عنعنه)[۱] — طبیعت حادیثهلرینین، کورطبیعی قووّهلرین، سما جیسیملرینین اینسانلارین خیالیندا، تصوور و دوشونجهلرینده موعین بیر شکیله سالینماسی، گاه اینسانلارا، گاه دا تانریلارا بنزر تصویر اولونماسیدیر. میف شیفاهی خالق ادبیاتینین ان قدیم ژانرلاریندان بیری حساب اولونور. بو ژانری ایبتیداییی اینسانلارین ایبتیداییی تصوور و آنلاییشلاری یاراتمیشدیر.[۲]
اؤزللیکلری[دَییشدیر]
میفلر داها چوخ بشریتین "اوشاقلیق دؤورونده" یارانمیشدیر. میف اینکیشاف ائتمیش، مرحلهلر کئچمیش، ان اسکی فلسفهنین پردمتی اونونلا شرطلنمیشدیر. بدیعی یارادیجیلیقدا میف موتیولریندن تئز-تئز ایستیفاده اولونموشدور.
آ.ف.لوسِو میفولوژی دوشونجهنین آشاغیداکی باشلیجا خوصوصیتلرینی موعینلشدیرمیشدیر: " میف — عومومی ایدئیا ایله ان عادی حیسّی اوبرازین بیرباشا مادّی عئینیتیدیر. موجرّد تفکّورون یالنیز گئرچکلیگی عکس ائتدیرن هر جور دوزومو — میفولوژی اوچون بوتون حیسّی کئیفیت لری ایله، جانلی وارلیقلار، یاخود جانسیز اشیالار شکلینده، گئرچکلیگین اؤزودور " .[۳]
دئمک اولار کی، بوتون خالقلارین میفلری تیپولوژی باخیمدان عئینی سیلسیلهلرین مؤوجودلوغو ایله سجیّهلهنیر:
- کوسموقونیک (کوسمولوژو) میفلر.
- انتوقونیک میفلر.
- تقویم میفلری.
هر هانسی بیر میفولوژی سیستمه داخیل اولان بوتون سوژهلر، اینانیشلار، تاپینیشلار (کولت)، آیینلر، مراسیملر و باشقالاری بو اوچ سیلسیلهدن کنار چیخمیر[۴]. اوبیئکت و سوبیئکت معنالی ایلک ایجتیماعی سؤز-آدلار – ایلک بدیعی اوبرازدیر و ایلک میفدیر. یاغیش، کولک، دنیز، تورپاق، آغاج، اجداد آتا، اؤلوم، ساواش، اوو و س. ایلک بئله سؤز-میفلر ایدی. یارانما تاریخی باخیمیندان میف-سؤزلری ایکی قیسمه عایید ائتمک اولار.
- حرکت قابیلیتی اولان اوبیئکت سؤز-میفلر. بو هله سؤزون آنجاق اوبیئکتلشمه خاصّهسینه اساسلانیر. سؤز-میف – سؤزلری شئیلرله وحدتده قاوراما دؤورودور، ایشاره ایله شئیین آیریلماز تصوور ائدیلمهسی و قاورانماسیدیر. سؤز-میفلر دؤورونده هله هئچ بیر یازیلی و اوندان تؤرمه لی اولان میفیک سوژه یوخدور، چونکی اینسانلار سؤزلردن ایشاره کیمی ایستیفاده ائتسهلر ده، بو مرحله ده هله نه یازی، نه ده نیطق واردیر.
- سبباولما و یاراتما قابیلیتی اولان سوبیئکت-اوبیئکت میفلر. بو میفلر آرتیق اوبیئکت اولماقدان باشقا، سوبیئکت و سبب کیمی قبول اولونور. لاکین بو هله چاغداش سببیت حاقدا تصوور دئییل، هر بیر یارانمانین اینسانین و ممهلی حئیوانین دوغولماسی کیمی تصوور ائدیلمهسیدیر. بوتون خالقلاردا میف ایلک سببی ایلک دوغولما کیمی گؤرور. یونان میفولوژیسینده طبیعی اوبیئکتلری یارادان بو سبب قئیا ایله اوُراندیر (یئر و گؤی).[۵]
ایبتیدایی اینسانلاردا میفلر[دَییشدیر]
میف دؤورونو ایلک کشفلر، تاپینتیلار دؤورو آدلاندیریرلار. اینسانلار ایلک اودو، ایلک امک آلتینی، سیلاحی، گئییمی کشف ائدهرک آد وئریردیلر. بونونلا بئله، اؤزلریندن تانری اویدوروردولار. اونلارین یاشاییشینی یاخشیلاشدیرا بیلن هر اشیانین بیر تانری طرفیندن گلدیگینی دوشونوردولر. بئلهلیکله بیر چوخ خالقلارین چوخ تانریدان عیبارت اؤز میفولوژیسی وار. هر تانری حاقیندا دا میفلری وار.
ایبتیدایی اینسانلار طبیعت حادیثهلرینی — گؤیون گورولتوسونو، ایلدیریمین چاخماسینی، فصیللرین عوضلنمهسینی، شهابلارین آخینینی آنلایا بیلمیر، بئله طبیعی مورکب پروسهلری تانریلارین — ایلاهی قووّهلرین وارلیغیندان آییرمیردیلار. میفلرده یاز قیشی اؤلدورور، بدیعی تصویرده بو فصیل طبیعتین اؤلوب یئنیدن دیریلمهسی کیمی معنالاندیریلیر. قدیم آذربایجانلیلارین دوشونجهسینده گونش قاری اریدیر، قیشی یازا چئویریر.
" اؤز کهر آتینی مینن، قیرمیزی دون بیچن[۲]" .
بو وارلیق — گونش، چکیجی بیر قیز، آی ایسه گؤزل بیر اوغلان کیمی تصویر ائدیلیر. ایبتیدایی میفلرده اینسانلارین حیاتی، دوشونجهسی، خیال و تصوورو گؤستریلیر. سرگوزشتلر، سما، جیسیملر، قانونااویغونلوقلار ایستک و آرزویا اویغون جانلاندیریلیر.
آنتیک ادبیاتدا میفلر[دَییشدیر]
آنتیک میفولوژی، موقدّس کیتاب کیمی، سونرادان بوتون خالقلارین، اساساً ده اوروپا خالقلارینین مدنیتینین اینکیشافیندا اهمیتلی رول اوینامیشدیر. آنتیک میفلر ترمینی آدی آلتیندا اساساً یونان و روم میفلری باشا دوشولور. بونا گؤره ده بعضاً " یونان-روم میفلری" مفهومو دا ایشلهدیلیر. باخمایاراق کی، روم میفلرینین اساسینی یونان میفلری تشکیل ائدیر. آنتیک میفلر هم ده چوخ بؤیوک استتیک ماهیت داشیییر: ائله بیر اینجه صنعت ساحهسی یوخدور کی، اورادا آنتیک میفلرین سوژهلری اولماسین[۶].یونان اینجه صنعتینین — فاجیعه و اپیک پوئزیاسینین اساسی یونان میفولوژیسی اولموشدور. هومر، سوفوکل، اسیکلوس ، اوریپیدس ، اریستوفان و پیندار یونانانین اساطیر دؤورونو تصویر ائتمیشلر. هرودوتون " تاریخ "-ینده دونیانین اساطیر مرحلهسینده آللاهلار اینسانلارلا برابر یاشامیشلار. اونلار گوجلو و قودرتلی اولموش، اینسانلاری ایطاعتده ساخلامیشلار.
ایلک یازیلی فورمادا میفلر حاقیندا گئنیش صؤحبت آچیلان اثر کیمی هومرین ایلیاد و اودیسه اپیک پوئمالارینی میثال گؤسترمک اولار. داها سونرالار دیقت چکن مؤلیف اسیکلوسدور. اونون " فارسلار " ، " زنجیرلنمیش پرومته " ، " آقاممنون " اثرلرینده آللاهلارین موداخیلهسی یئترینجه چوخ ایدی. سوفوکلون پیئسلریندن فرقلی اولاراق إوریپید اینسانلاری اولدوغو کیمی گؤسترمیش، میفلره تنقیدی یاناشمیشدیر.
ویرژیلی میفلری تاریخین فلسفی درک اولونماسی ایله علاقهلندیرمیش و یئنی میفولوژی اوبرازلارین استروکتورونو یاراتمیشدیر. اوویدی ایسه عکسینه، میفولوژینی دینی مضموندان تامامیله آییرمیشدیر. اونون " هرویدلر " ( " قهرمان قادینلار " ) آدلی شعیرلر توپلوسوندا میفولوژی محبت آغیتی داها چوخ دیقتی چکیر. " متامورفوزلار " اثرینده ایسه قدیم روم و یونان میفولوژیسینده پوپولیار اولان بیر مؤوضو: دَییشمه، چئوریلمه اؤن پلانا چکیلیب.
اورتا عصر و اینتیباه دؤورو ادبیاتیندا میفلر[دَییشدیر]
اورتا عصر اوروپاسیندا اوّلکی آنتیک و بوتپرست میفلرین موقدسلیگینی الدن وئرمهسی و دَیرسیزلشمهسی موشاییعت اولونماغا باشلادی. اونلارین یئرینی داها جیدی (دینی و پوئتیک) مسیحیت میفلری عوض ائتدی. اینتیباه دؤورونون "کلاسیک قدیملیگین برپاسی" آخیمی یئنیدن آنتیک میفلرین داها مقصدهاویغون ایستیفادهسینی گوجلندیردی. عئینی زاماندا، بو خالق ایبلیسشوناسلیغینی — دمونولوژینی آکتیولشدیردی. اکثر اینتیباه دؤورو یازیچیلاری بونلاردان چوخ مهارتله ایستیفاده ائده بیلمیشلر. 17. عصردن رفورم نتیجهسینده اینجیل مؤوضولاری و موتیولری گئنیش ایستیفاده اولونماغا باشلاندی. خوصوصیله بو اؤزونو باروک ادبیاتیندا قاباریق بیلدیردی. آنتیک مؤوضولار ایسه گوجلو فورمالیزهیه معروض قالدی کی، بو دا داها چوخ دا کلاسیسیزم ادبیاتیندا موشاهیده اولونوردو.[۷]
میفلر چاغداش ادبیاتدا[دَییشدیر]
چاغداش دؤورده فلسفه و اینجه صنعت ساحهسینده اولان چاغداش جریانلار میفلره اولان ماراغی یئنیدن آکتیولشدیردیلر. واگنرین موسیقیسینده، نیچهنین " حیات فلسفه سی"نده، سمبولیزم، نئورومانتیزیم و باشقا ساحهلرده آنتیک، مسحیت و شرق میفولوژیسینین اؤزونهمخصوص جهتلری دیقتی جلب ائدیر. 20. عصرین 10-30-جو ایللرینده توماس مان، جیمز جویس، فرانس کافکا، ویلیام فاکنر، داها سونرا لاتین آمریکاسی و آفریقا یازیچیلارینین اثرلرینده میفولوژی آخیم اؤزونو بوروزه وئریردی. خوصوصی " رومان-میف "لر مئیدانا چیخیردی (اؤزللیکله کارل قوستاو یونق دا). میفولوژی موتیولر شوروی ادبیاتیندا دا تام باشقا فورمادا اؤزونو گؤستره بیلمیشدیر (میخائیل بولقاکوف، چنگیز آیتماتوف، والنتین راسپوتین).
آذربایجان ادبیاتیندا میفلر[دَییشدیر]
آذربایجانلیلارین میف دؤورونون تصویری اؤز ایفادهسینی اساطیر، افسانه، روایت، ناغیل و خالق شعیری ژانرلاریندا تاپمیشدیر. آذربایجان فولکلورونا میفولوژی آخین ایکی ایستیقامتده داخیل اولموشدور. بیرینجی میفولوژی دالغانین اساس منبعی قدیم تورکدیللی خالقلارین یاراتدیغی داستاناردیر. تورکدیللی کؤچری طایفا و قبیلهلرین آذربایجانا یوروشلری زامانی اؤزلری ایله گتیردیکلری میفولوژی سوژهلر آذربایجان شیفاهی ادبیاتینا قاریشیر.
آذربایجان فولکلورونون اؤزولونو تشکیل ائدن ایکینجی میفولوژی قایناق شرقین قدیم آبیده سی "آوستا " دیر. ایلک اینسان حاقیندا میفلر "آوستا " دا ایلک اینسان قارا مارتادیر، او سونرالار کیومرث کیمی تانینمیشدیر. تورک خالقلارینین اؤز اجدادی سایدیغی اینسان - اوغوزدور. کیتابی دده قورقوددا بو باره ده بعضی تصویرلر وئریلیب. توتمله باغلی میفلر (مثلا، " ایری بوینوزلو مال-قارا " ) " آوستا " دا موقدس دیر.
میفولوژی-بدیعی دونیاگؤروشون ایزلری فولکلوردا و کلاسیک ادبیاتدا ایندی ده اؤزونو بوروزه وئرمکده دیر. آذربایجان میفولوژیسی قدیم هیند، قدیم یونان میفولوژیسی قدر سیستملی و بوتؤو کاراکتر داشیمیر. آنجاق آذربایجان فولکلوروندا آذربایجان میفولوژیسینین ایزلرینی آشکار ائتمک مومکوندور. بونلار داها چوخ کوسموقونیک و مؤوسومی، ائلجه ده ائتنوقونیک میفلرین موعین دتاللارینی اؤزونده داشیماقدادیر. آذربایجان میفولوژی متنلرینین اکثریتینده قدیم تورک میفولوژی دوشونجهسی آپاریجی موتیو کیمی چیخیش ائدیر. بونو ایستر دونیانین یارانماسی ایله باغلی اولان کوسموقونیک میفلرده، ایستر اتنوسون منشأیی ایله باغلی اولان اتنوقونیک میفلرده، ایسترسه ده مؤوسومی پروسهلرله علاقهدار اولان تقویم میفلرینده گؤرمک مومکوندور. میفولوژی متنلرین یارانماسی و اونلارین فولکلور متنلرینده عونصورلر شکلینده قورونوب ساخلانماسی ایبتیدایی اینسانین طبیعته و طبیعت قووّهلرینه باخیشی ایله سیخ علاقهداردیر. سؤز، حرکت و اویون واسیطهسیله طبیعت قووّهلرینه تاثیر گؤسترمک آرزوسو ایبتیدایی اینساندا میفولوی متنلری یاراتماق و ایفا ائتمک احتییاجی دوغورموشدور. بونلارین سیراسیندا " کوسا-کوسا " ، " قودو-قودو " ، " نوروز " ، " خیدیر نبی " و ب. مراسیم نغمهلرینی و بونلاری موشاییعت ائدن رقصلری گؤسترمک اولار.
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ Филocoфckaя эHциkлoпeдия - MИФ
- ^ ۲٫۰ ۲٫۱ Ədəbiyyat nəzəriyyəsi. Abbas Hacşyev.Bakı.1996.s.270.
- ^ A. Ф. ЛoceB. Mифoлorия - Филocoфckaя эHциkлoпeдия. III.M., 1964.c.458.
- ^ Əsatirlər,Əfsanələr və Rəvayətlər. Şərq-Qərb. Bakı.2005
- ^ Rəhim Əliyev. ƏDƏBİYYAT NƏZƏRİYYƏSİ.Bakı – Mütərcim – 2008. s.165.
- ^ AHTичHaя Mифoлorия.
- ^ Mиф и лиTepaTypa


text:
دانلود آهنگ آغلاما آنام بولنت سرتتاش
دانلود آهنگ بولنت سرتاش اغلاما انام
دانلود آهنگ آغلاما یار آغلاما آنام
دانلود آهنگ صوتی آغلاما آنام بولنت سرتتاش
آهنگ غم انگیز ترکیه (آغلاما آنام) بولنت سرتتاش
متن آهنگ آغلاما آنام بولنت سرتتاش
آهنگ ترکیه ای آغلاما آنام
دانلود آهنگ ترکیه ای آغلاما آغلاما
اویغور
بیر "بالا" ایله تانیش اولدوم. بیرآز چکدی بیربیریمیزی آنلایاق. الآياق
دیلی ایله، تورکجه، اویغورجا، چینجه، اینگلیسجه . آنجاق یاریماقیرچ آنلاییردیق
بیربیریمیزی. دانیشیغیمیزن چوخو دا گولوشلر آراسیندا ایتیردی، آنلاشیلماز قالان
سؤز ساولاری اؤرتباس ائتمک اوچون. گؤزلرینده جانلی بیر قارالیق وار. اوینار
دورور، گؤزللیک ساچیردی.
بالا»
اویغور دیلینده، بیزلره رغمن، تمامن مثبت آنلامدا، اوشاقدان توت اورتا یاشلی آداما
دئییلیر. فخرله ا
بیر نئچه
گوندور یووال نوح حراری[1] و یازدیغی دونیا سویهسینده
چوخ ساتیلان اوچ کیتابی ایله ایلگیلهندیم. تام ایلگیمی چکن اوچ کیتاب بونلار اولدو؛
ساپیئنس: اینسان تورونون قیسا تاریخی[2]، هومو دئوس: گلهجهیین قیسا
تاریخی[3] و 21 درس 21جی یوزایل ایچین[4].
بیرینجی
کیتابی ماراقلا اوخودوم و شاشیرمیش کیمی قالارقالدیم، بعضن گؤز آچیجی نکتهلره ده
راستلاشدیم؛ ایکینجی کیتابینا گلینجه ایچیمده قورجالانان بیر قورخو ایله اوزاوزه
گلدیم و اوچونجو کیتابی


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۲
۱۲ ژانویه: ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژانویه ۱۲/فایل ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژانویه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ دی/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ جمادیالثانی/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ دی/رویدادلار
- ۱۹۴۵ - استالین، رۇزولت و چرچیلین ایشتیراک ائتدیگی يالتا کوْنفرانسی باشا چاتیب.
- ۱۹۴۵ - سوْوئت قوْشونلاری شرقی اوروپادا گۆجلو عکس-هۆجوما کئچیب.
- ۱۹۹۰ - سوْوئت اتفاقینین رهبری میخایل قورباچوفون ویلنوسه سفری زامانی اوْرادا ۳۰۰۰۰۰ نفر مۆستقیللیک طلبی ایله تظاهورات کئچیریب.
- ۱۹۹۰ - رۇمانی ایلک شرقی آوروْپا اؤلکهسی اوْلاراق کوْممونیست حیزبین قاداغان ائدیب.
- ۱۹۹۱ - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری کوْنقرسی جوْرج بۇشا عراقدا سیلاح تطبیق ائتمهيه صلاحیت وئریب.
- ۲۰۰۶ - حج زیارتی زامانی شیطان داشلاما مراسیمینده، باساباس زامانی 362 زووار هلاک اوْلوب
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ جمادیالثانی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ دی/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژانویه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ جمادیالثانی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ دی/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژانویه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ دی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژانویه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ جمادیالثانی/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ دی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژانویه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ جمادیالثانی/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۲ دی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۲ ژانویه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۸ جمادیالثانی/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
امریکا قوشمه ایالتلریده مینگلب آته- آنه سیز ناقانونی مهاجر باله اوشلنگن
بیرته گینه مارچ آیی نینگ اوزیده 11 مینگ مهاجر باله نینگ اوشلنگن لیگی بیلدیریلدی
امریکا قوشمه ایالتلری مدافعه وزیرلیگی (پنتاگون), ناقانونی روشده مکسیکو دن کیلگن مهاجر لر نی جایلشتیریش اوچون تکزاس ده گی ایککی مرکزی ده ساغلیق و انسانی خدمت لر وزیرلیگی گه جای اجره تگن لیگی نی بیلدیردی.
پنتاگون تامانیدن بیریلگن بیاناتگه کوره, مهاجر باله لرنینگ بیر قسمی تکزاس ایالتیده گی لکلاند و فورد بلیس مرکز لری گه جایلشتیریله دی.
امریکا قوشمه ایالتلری چیگره سیده گی مهاجر لر بوییچه بحران چقورلشرایکن, رسمی معلومات لرگه کوره, جنوری آییده 5 مینگ 600, فبروری ده 9 مینگ 300 و مارچ آیی نینگ دستلبکی 20 کونیده ایسه 11 مینگ آته- آنه سیز ناقانونی مهاجر باله اوشلنگن.
حاضرگی کونده تقریباً 11 مینگ باله, ساغلیق و انسانی خدمت لر وزیرلیگی نینگ فرقلی مرکز لری ده یشرایکن, 15 مینگ دن آرتیق باله اوچون اوشبو وزیرلیک نینگ جای قیدیریاتگن لیگی بیلدیریلگن ایدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
سریلانکاده یوزلب محکوم نینگ قاچیب کیتگن لیگی بیلدیریلدی
قاچیب کیتگن محکوم سانی نینگ 500 دن آرتیق ایکن لیگی معلوم قیلیندی


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مئی ۳۱
- رویدادلار
- ۱۷۹۰ - آمریکادا مولیف حوقوقو جورج واشینقتونون ایمضاسیله قانوننا چئوریلدی.
- ۱۸۸۹ - آمریکانین پنسیلوانیا ایالتینین «ساوت فورک» شهریندهکی سد توکولدی و ۲۰۰۰ دن چوخ آدام اولدو.
- ۱۹۶۲ - آدولف آیشمان نازی آلمان زامانینداکی اس اس افسری، ایکینجی دونیا ساواشینداکی هولوکاستدا شیرکتی اولماقاگوره، ايسرائيلده اعدام اولدو.
- دوْغوم گونلری
- ۱۸۱۹ - والت ویتمن آمریکالی ژورنالچی و شاعیر
- ۱۸۵۷ - پیوس یازدهم رومدا کاتولیک کلیساسینین پاپلارینان بیری
- ۱۸۸۷ - سن-ژان پرس فرانسهلی دیپلمات و شاعیر
- ۱۹۳۰ - کلینت ایستوود آمریکالی اویونچو، فیلم یؤنئتمنی و اسکار جایزهسینی قازانان
- ۱۹۴۵ - لوران باگبو فیل دیشی ساحیلینین رئیسجومهور ۲۰۰۰ نن ۲۰۱۱ه
- ۱۹۷۶ - کالین فارل ایرلندلی اویونچو
- اؤلوم گونلری
- ۱۵۹۴ - تینتورتو ونیزلی رونسانسدورونون رسّامی
- ۱۸۰۹ - یوزف هایدن (عکسده) اوتریشلی موسیقیدان و آهنگساز
- ۱۸۳۲ - اواریست قالوا فرانسهلی ریاضیچی
- ۱۹۸۶ - لئو جیمز رینواتر آمریکالی فیزیکچی ، ۱۹۷۵ اینجی ایلده نوبل فیزیک جایزهسین قازانان
- ۲۰۰۶ - ریموند دیویس جونیور آمریکالی کیمیاچی و فیزیکچی ، ۲۰۰۱ اینجی ایلده نوبل فیزیک جایزهسین قازانان
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ خرداد/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۱ مئی/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ شوّال/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ خرداد/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۱ مئی/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ شوّال/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۱۰ خرداد/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۳۱ مئی/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۹ شوّال/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
“فیروز موصطافا” بو اؤزل یازاردان یازماق اۆچۆن؛ أثرلرینین اۏخونوشونو روس یازېچېلارېن اؤندرلری’یله توتوشدورماق یئرلی و یئترلی دیر. أثری اۏخودوقجا، نه اۏلوب، هانسې سهوییهده یئر آلدېغېنې، گؤزلجهسینه آنېب، بو مؤحتشم یازارېن قَلَمیندن لذت آپاراجاقسېنېز. بو سیز، بو دا “جنّت چیچهڲی” عزیز “فیروز موصطافا“دان.
بۆتۆن حؤرمتلر’له: آیهان میانالې
و.هۆقۏ
آ.شۏپئنهاوئر
آ.کامۏ
د.یئرئمیچ
جَنّت چیچهڲی / بیرینجی بؤلۆم
…سن دۆشۆنۆرسَن کی، بو دۆنیا أبَدی دیر؟ سنه إله گلیر کی، بو دۆنیانېن باش-آغرېسې، سئوینجی- نشهسی ده بو دۆنیانېن اؤزۆ کیمی داییمی دیر، إلهدیرمی؟ اونوتما کی، بو دۆنیانېن اؤزۆ ده إله بو دۆنیاداکې آداملار کیمی مۆوَقَّتی دیر، اؤلهری دیر. نییه قاشلارېنې چاتېرسان؟ اینانمېرسان؟ أصلینده، بو دۆنیانېن اؤزۆنو ده اینسان یارادېب. هر دۏغولان اینسان’لا بیرلیکده بو دۆنیا یئنیدن دۏغولور. إله اؤلن’له ده بیرلیکده اؤلۆب گئدیر بو دۆنیا. هر شئیین بیر أزَلی و بیر سۏنو اۏلور. گۆنلرین بیر گۆنۆ بو دۆنیانېن سۏنونجو آدامې گؤزلرینی أبَدی اۏلاراق یوماندا، دۆنیانېن اؤزۆ ده عادیجه بیر جانلې کیمی بو دۆنیادان کؤچۆب باشقا بیر عالَمه قۏووشاجاق.
ایلک دفعه جاواد أمیرخانلې گؤزلهمهدیڲی قۏناغې سۏیوق بیر قېش گئجهسی اؤزۆنۆن شَهَردهکی إوینده “قارشېلامېشدې”. یاخشې خاطېرلایېر، همین گۆن مطبخده جای-چؤرک حاضېرلایېردې. آروادې خستهخانادا اۏلدوغو اۆچۆن اۏ، اؤزۆ-اؤزۆنه قوللوق إتمک مجبورییَتینده قالمېشدې. گؤڲده آی دۏغسا دا پنجرهنین اۏ اۆزۆنه قېشېن اینسان گؤڲلۆنه سیرلی بیر غۆصّه گتیرَن توتقون رنگی چؤکمۆشدۆ. بایېردا یۆنگۆل کۆلک قالخمېشدې. طبیعَتېن اؤزۆ کیمی غۆصّه نۏتلارې اۆستۆنده کؤکلَنمیش جاواد أمیرخانلې، فینجانا قهوه سۆزدۆ، سۏیودوجودان یاغ-پئندیر چېخارتدې. إله بسمالله إلهییب تیکهنی تزهجه آغزېنا یاخېنلاشدېرماق ایستهییردی کی، إیواندان کیمین’سه یاواش سَس’له اۏنو چاغېردېغېنې إشېتدی: “جاواد بَڲ، جاواد بَڲ…”
ایلک اؤنجه إله بیلدی کی، قولاغې سَسه دۆشۆب. سۏنرا اۏنو تزهدن سَسلهدیلر: ”جاواد بَڲ…” چاشېب قالدې. سَس حقیقتن إیواندان گلیردی. آخې بو، کیم اۏلا بیلَردی؟ بلکه قۏنشو إولردن بیرینین ساکینی دیر. اۏلسون کی، کیمین’سه پال-پالتارې اۏنلارېن إیوانېنا دۆشۆب. یۏخ، بو، قۏنشو مسألهسینه اۏخشامېردې… لاپ توتاق کی، دۏغرودان دا إیوانا پالتار دۆشمۆشدۆ. حتتا، بو جۆر اۏلان حالدا بئله، هانسې’سا بیر آخماغېن گئجهنین بو وعدهسینده دووارا دېرماشېب إیوانا چېخماق خۆلیاسېنا دۆشمهسی عاغېلاباتان ایش دَڲیلدی؛ مسأله هم ده بوراسېندا ایدی کی، اۏنون إوی چۏخمرتبهلی بینانېن سۏنونجو مرتبهسینده یئرلَشدیڲیندن، إیوانا یالنېز بینانېن دامېنا قالخېب اۏرادان إنمک مۆمکۆن اۏلا بیلَردی. بو قاردا-سۏیوقدا کیمین’سه بئله بیر سئودایا دۆشمهسی ایسه… یۏخ، جۏخ گۆمان کی، بو، یا قاراباسما ایدی، یا دا اۏلا بیلسین کی، اۏنون قولاغې سَسه دۆشمۆشدۆ.
آدېنېن بیر ده چکیلدیڲینی إشیدنده جاواد أمیرخانلېنېن تیکهسی ألیندن دۆشدۆ. آیاغا دوروب چکین-چکین پنجرهدن إیوانا سارې بۏیلاندې. گؤزۆنه بیر اینس-جینس دَڲمهدی. گئری قایېدېب یان-یؤرهسینی، دؤردبیریانېنې گؤزدن کئچیرتدی. خۏفلاندې. بو، هانسې’سا خستهلیڲین ایلک علامتلری ده اۏلا بیلَردی. هانسې خستهلیڲین؟ جاواد أمیرخانلې اوشاق-زاد دَڲیلدی کی، بو جۆر حاللارېن هانسې خستهلیک’له سۏنوجلانا بیلهجهڲینی حیسّ إتمهیه’یدی.
-جاواد بَڲ…
اۏ، عصبی حالدا إیوانا آچېلان قاپېنېن دستهڲیندن یاپېشېب اؤزۆنه سارې دارتدې. قاپې تای با تای آچېلدې. کیشییه إله گلدی کی، آچېق إیوانېن اۏرتاسېنا قۏیولموش نهنگ دیبچهڲین ایجیندهکی بۏی-بوخونلو، گۆمۆشۆ گؤودهلی ایری کۏل (أصلینده بو بیتکی، کۏلدان داها چۏخ، آغاجا بنزهییردی) ایندی سانکی نهدنسه چکینهرَک بوجاغا سارې قېسېلمېشدې.
بو آغاجېن تۏخومو بیر نئجه ایل قاباق هانسې یۏللا’سا اوزاق قۏهوملارېندان بیرینین إیوانېنداکې دیبچهیه دۆشۆبمۆش. همین دیبچکده بؤیۆین لکی همین اوزاق قۏهوم جاواد أمیرخانلېنېن آد گۆنۆنده اۏنلارېن إوینه گتیرمیشدی. سۏنرالار همین قۏهومون باشېنا هاوا گلمیش، بدبخت کیشی شَهَردهکی پیسکۏلۏژی خستهخانالارېندان بیرینده کئچینمیشدی. بو غریبه هديه اۏ واختدان بو إیواندا بؤیۆیۆب قۏل-بوداق آتمېشدې. ایری، گۆمۆشۆ یارپاقلار یان-یؤورهیه خۏش بیر عطیر یایېردې. اۏ یارپاقلارا باخاندا یایېن ایستی هاواسېندا بئله جاواد أمیرخانلېنې نهدنسه ایچی بیر اۆشۆتمه توتوردو. اۏ، قۏهومونون باشېنا گلَن مۆصیبتی إشیدنده کؤرپه بیتکینی إیواندان گؤتۆرۆب زیبیللیڲه آتماق ایستهمیشدی. آما آروادې اۏ زامان ایصرار’لا أرینین ایستهڲینین عکسینه چېخمېشدې: “کیمین’سه باشېنا هاوا گلیر’سه، بونون گۆناهېنې بَڲَم جانسېز داشدا-آغاجدا آختارماق لازېم دېر؟ اۏ کۏل سنه مانع اۏلمور کی… قۏی دورسون اؤز یئرینده. سن إوده اۏلمایاندا من اۏنون’لا دردلشیر، دانېشېرام”. سۏن جۆملهنی دئیَرکن قادېنېن چۏخ جیدّی بیر گؤرکم آلماسې جاواد أمیرخانلېنې اۏ واخت بیر قدر تعجّۆبلَندیرمیشدی ده. یای-پایېز آیلارېندا یارپاقلارې توتقون رنگه چالان بو آغاج، سۏیوقلار دۆشنده گؤزگؤرهتی جانا گلیردی؛ قېشدا ایسه گۆمۆشۆ یارپاقلار پار-پار یانان گۆزگۆیه دؤنۆردۆ. جاواد أمیرخانلې ایندییهجن هئچ یئرده بو آغاجېن بنزَرینی گؤرمهمیشدی.
آروادې خستهخانایا گئدرکن أرینه بو بیتکییه قوللوق إتمهڲی، اۏنو واختلې-واختېندا سولاماغې تاپشېرمېشدې. اۏ، یالنېز ایندی خاطېرلادې کی، آدېنې بئله بیلمهدیڲی، “گۆمۆشۆ آغاج” آدلاندېردېغې بو غریبه بیتکییه سۏن گۆنلرده هئچ دۆز-عمللی بیر قوللوق گؤرسهده بیلمهییب…
إوین ایشېغې إیوانا دۆشمۆشدۆ. آغاجېن بوداغېندان آسېلمېش و إلهجه ده بیر نئچهسی داش دؤشهمهڲه سَپهلَنمیش گۆمۆشۆ-سارېمتېل یارپاقلارې سازاق قارېشېق یۆنگۆل کۆلک یاواشجا ترپهدیردی.
جاواد أمیرخانلې إیمَندی، إیواندان اۏتاغا دؤنمک ایستهدی.
– سلام، جاواد بَڲ.
جاواد أمیرخانلې دیکسینسه ده اؤزۆنۆ أله آلدې.
اۏ، ایختییارسېز:
– سلام، -دئیه، دۏداقآلتی مېزېلدانېب چکین-چکین یان-یؤورهیه گؤز گزدیردی.
سانکی دیبچهڲین آرخاسېندا نهسه ترپَندی. اۏنون بَدَنینی سۏیوق-تیترک ایلغېم دالایېب کئچدی. اۆشۆرگهلَندی. چیڲینلرینی چَکدی.
اۏ، دیققت إدیب گؤردۆ کی، آغاجېن گؤودهسینه ایلان کیمی بیر جۆت قۏل دۏلانېب و بو قۏللار دا إله اۏ آغاجېن اؤزۆ کیمی گۆمۆشۆ- آغ بۏیاقدا دېر.
جاواد أمیرخانلېنېن دیزلری أسدی، قۏللارې هئیدن دۆشدۆ.
آمان آللاه، بو سۏیوق قېش آخشامېندا بو هنگامهنی گؤرهسن کیم ایدی اۏنون باشېنا آچان؟ مسأله بوراسېندا ایدی کی، قۏللارېنې آغاجا دۏلایان آدام جاوانجا بیر قادېندې! حئیرَتدن آغزې آچېلا قالان جاواد أمیرخانلې آز قالدې کی، قېشقېرېب قۏنشولارې هارایلاسېن. بو نه هنگامه ایدی اۏنون باشېنا گلیردی؟آما اؤزۆنۆ أله آلېب بو آنلاردا هر نئجه اۏلور’سا-اۏلسون سوسماغې اۆستۆن توتدو. هله بو هاراسې ایمېش؟ اۏ، گؤزۆجۆ باخېب گؤردۆ کی، قېز اؤز مرمر کیمی آغآپپاق سینهسینی بو گۆمۆشۆ آغاجېن گؤودهسینه سؤیکهییب و اۏنون بوز سېرسېراسې ایچینده پار-پار یانان اوزون هؤرۆکلری ده آرخاسېندا گیزلَندیڲی آغاجېن گؤودهسی کیمی بمبَیاض دېر. سانکی آیېن بیر پارچاسې قۏپوب گؤڲدن بیرباشا إیوانا دۆشمۆشدۆ. قېز حوّا گئییمینده، یانې لۆم-لۆت ایدی، بو، بلکه ده بئله دَڲیلدی، آما اۏنا إله گلدی کی، قېزېن أڲنینده هئچ آلت پالتارې دا یۏخدور و گؤرۆنۆر، إله بو نهدَندَن ده جاواد أمیرخانلې ایختییارسېز گؤزلرینی یومدو. آخې اۏ، هئچ عؤمرۆنده اؤز حلالجا آروادېنېن بئله، چېلپاق بَدَنینی ایندییهجن بیر دۆز-عمللی گؤرمهمیشدی، اۏ کی اۏلایدې کیملیڲی-نهچیلیڲی بیلینمهین، هارادان’سا ظۆهور إدیب گؤڲرچین کیمی إیوانا قۏنان تصادۆفی بیر قادېنېن کۏل آرخاسېندان گؤرۆنن “گۆمۆشۆ” أندامې.
اۏ، نه إدهجهڲینی، نه دئیهجهڲینی بئله کسدیره بیلمیردی. إله بیل کیشینین دیلنه-آغزېنا کیلید وورولموشدو.
قایېدېب ایچهری کئچمهڲه ایسه اۏنون هئیی قالمامېشدې.
– جاواد بَڲ…
– إشیدیرم… نه لازېم دېر؟
اؤز سَسی اؤزۆنه ده یاد و سۏیوق گلدی. إله بیل قېشېن سازاغې اۏنون سَسینی ده اۆشۆتمۆشدۆ.
جاواد أمیرخانلې گؤزلرینی آچېب ایستر-ایستهمَز قېزا اؤتهری نظر سالدې. ایستهدی إله-بئله، إتیکا خاطیرینه قېزدان اۆشۆیۆب-اۆشۆمهدیڲینی سۏروشسون. آما تئزجه سوال وئرمک آرزېسېندان داشېندې؛ بیردن بونون دۆشَر-دۆشمزی اۏلا بیلَردی.
آللاه بیلیر، بو، نه اۏیوندو بئله… بلکه قورتارېش چتیری’له گؤڲدن آتېبلار بو ظالېم قېزېنې بو إیوانا؟ ایندیکی زمانهده نه دئسن اۏلا بیلَر. لاپ إله طَيّاره گؤڲده قضایا دۆشه بیلَر، بو قېز ایسه گؤڲدن یئره… جاواد أمیرخانلې بیر یئره، بیر ده گؤڲه باخدې. گؤڲۆن اۆزۆ توتقون ایدی. آیېن رنگی بۏزارمېشدې. یۏخ، هئچ بو گؤزلچه گؤڲدن توللانانا اۏخشامېردې. یاخېنلېقدا، إیوانېن هندهورینده ده قورتارېش چتیری-فیلان گؤزه دَڲمیردی. آز سۏنرا اۏ، باشېنا گلَن بو تئزآلدانان دۆشۆنجهیه گؤره اؤزۆ-اؤزۆنۆ قېنادې؛ بو، قورتارېش چتیری-طَيّاره مسألهسی هارادان گلمیشدی اۏنون عاغلېنا؟
“بلکه کیمسه منیم’له هَنَک إتمک فیکرینه دۆشۆب؟ یۏخ، بو هَنهڲـه ده اۏخشامېر. بیر ده کی، گئجهنین بو وعدهسی نه هَنَکبازلېق دېر؟”
اۆز به اۆز دایاندېغې قېزا دیققت یئتیرمک، اۏنون کیملیڲینی مۆعيَّن إتمک نهدنسه ایندی کیشییه ألچاتماز بیر ایش کیمی گؤرۆنۆردۆ. أصلینده، بو آنلاردا اۏنون هئچ بئله بیر آرزېسې دا یۏخ ایدی. جاواد أمیرخانلې سادهجه اۏلاراق، بۆتۆن بو باش وئرَنلری اؤزۆلۆڲۆنده گؤتۆر-قۏی إدیب وضعيّتدن نئجه چېخماق بارهده قطعی بیر قرار وئرمک ایستهڲینده ایدی. بلکه تعجیلی پۏلیسه زنگ إتسین؟ بلکه “تعجیلی یاردېما” زنگ إتمک داها دۏغرو اۏلاردې؟ “تعجیلی یاردېما” نه اۆچۆن؟ اۏنا گؤره کی، بیزیم ایکیمیزدن بیری خسته دیر؟ یۏخ، بو خستهلیک مسألهسینه ده اۏخشامېر”. آما گۆمانې چۏخ یئره گئتسه ده هانسې’سا بیر حیسّ اۏنو داخیلَن بوخۏولایېر، آرتېق-أسکیک حرکتلره یۏل وئرمهمهڲه، تمکینلی اۏلماغا تحریک إدیردی.
– قۏرخما، جاواد بَڲ… من آدامیئیَن-زاد دَڲیلم. من ده سَنین کیمی عادیجه بیریسییم.
“هم… آدامیئیَن دَڲیل، عادیجه بیریسی دیر. آما گئجهنین گیرد یارېسې هۏپپانېب باشقاسېنېن إیوانېنا دۆشۆب…”
– هیجانلانماق دا لازېم دَڲیل، جاواد بَڲ…
بو سؤزلری ده قېز دئدی.
جاواد أمیرخانلې آزاجېق دا اۏلسا تۏختادې.
“هیجانلانماق لازېم دَڲیل…اۆستهلیک منه اۆرَک-دیرک ده وئریر. گل ایندی سن بونون هنگامهسیندَن باش چېخارت.. بس گؤرهسن آدېمې هارادان بیلیر بو أجینّه؟.”
نهدنسه اۏنا إله گلدی کی، قېز اۏنون’لا یاد، أجنبی بیر دیلده دانېشېر، آما أن غریبهسی بو ایدی کی، اۏ، قېزېن اؤزگه دیلده دئدیکلرینی آیدېن باشا دۆشۆردۆ. دئیهسن، إله قېز دا اۏنون دئدیکلرینی اۏلدوغو کیمی آنلایېردې.
– سن… سۏروشماق عایېب اۏلماسېن، سیز بورادا نه آختارېرسېنېز؟
قېز اۏنون سؤزلرینه، یَقین کی، هم ده آنلامسېز سؤزلرینه، یومشاق-یومشاق گۆلمک’له جاواب وئردی و سۏنرا بیر قدر دوروخوب:
– من هئچ نه آختارمېرام،-دئدی و علاوه إتدی:- من سَنین یانېنا گلمیشم. دئیهسن، قۏناق گؤزلهمیردین، هه، جاواد بَڲ؟
– دۏغروسو، بو، منیم اۆچۆن گؤزلَنیلمز دیر بیر آز…
“هله بونون آتاسې، باباسې یاشدا بیر آداما “سن” دئیه مۆراجیعت إتمهسینه باخ. “…سَنین یانېنا گلمیشم” من بونا نه دئییم ایندی؟ دئییم کی، خۏش گلمیسَن؟ آخې خۏش گلمهییب، نئجه دئییم…”
جاواد أمیرخانلې حیسّ إدیردی کی، گئت-گئده داخیلَن ساکیتلشیر. ایندی اۏنو بایاقدان جنگینه آلان قۏرخو-هۆرکۆ حیسّی ده تدریجن اوزاقلاشماقدا ایدی.
جاواد أمیرخانلې یالنېز ایندی گؤردۆ کی، قېزېن ألینده بیر آغاج پارچاسې دا وار و همین آغاج پارچاسې إیضَن ایری دیبچهڲین ایچیندهکی “گۆمۆشۆ آغاجا” بنزهییر، داها دۏغروسو، إله بیل همین آغاجېن بیر بوداغې دېر .
– من بورایا بوزلاقدان گلمیشم، جاواد بَڲ.
– بوزلاق؟ اۏ، هاردا دېر إله؟ نهسه خاطېرلامېرام…
– سَنین دۏغولدوغون کندین یاخېنلېغېندا بئله بیر یئر وار. داغېن زیروهسیندهکی قایالېقلارېن آراسې ایله اوزانان یارغانېن ایچینده، یئرین درینلیڲینده بیر ماغارا وار. سیزده اۏ یئره “بوزلاق” دئییرلر. بیلمیرَم خاطېرلادېن، یا یۏخ…
قۏناق دانېشدېقجا جاواد أمیرخانلېنېن دۆشۆنجهلرینین اۆستۆنۆ ظریف دومان لایې کیمی اؤرتمۆش پرده یاواش-یاواش چکیلمهڲه باشلادې؛ اۏ، اؤز اوشاقلېق ایللرینی خاطېرلادې؛ گؤزلرینین اؤنۆنده دۏغولدوغو کند، اۏ کندین باشې اۆزهرینده کئشیک چَکَن اوجا داغ سیلسیلهسی، أن نهایت، ألچاتماز زیروه جانلاندې. اۏنو دا خاطېرلادې کی، ایری-قۏرخونج قایالار’لا إحاطه اۏلونموش همین زیروهده، حقیقتن، یئرلی أهالینین “بوزلاق” دئدیڲی بیر ماغارا دا وار. اۏ، اؤزۆ همین ماغارانې گؤرمهمیشدی. آما اۏرانېن ایل بۏیو بوز لایلارې ایله اؤرتۆلۆ اۏلدوغونو دقیق بیلیردی. چۆنکی، یایېن اۏرتاسېندا، گۆنَش گؤڲدن اۏد ألهڲَنده بئله، قېزېن دئدیڲی اۏ ماغارادان بوز گتیرَن آداملار حاققېندا اوشاقلېقدا چۏخ إشیتمیشدی. همین ماغارایا کندیر’له إندیریلن آداملارېن اؤزلری ایچهریده بوز پیللهلرین اۆستۆ ایله نئجه حرکت إتدیکلری بارهده دانېشېردېلار. دئییلهنه گؤره، ماغارا هارا’سا داها اوزاق درینلیکلره دۏغرو باش آلېب گئدیردی، آما اۏ درینلیکلره باش وورماغا هئچ کسین جۆرأتی چاتمېردې؛ کیمسه اؤز آغرېمایان باشېنا دوز باغلاماق فیکرینده دَڲیلدی. کیمه’سه گَرَک اۏلان بیر پارچا بوزدان اؤترۆ بو قۏرخونج، واهیمهلی ماغارادا تا باشقا بیر شئی آختارماق عئشقینه دۆشمهیین اؤزۆ آخماقلېقدان ساوایې بیر شئی اۏلا بیلمَزدی. ایندی، جاواد أمیرخانلې، حتتا، اۏنو دا خاطېرلادې کی، کند أهلی بیر زامانلار ماغارا طرفدن غریبه، قارما-قارېشېق سَسلرین گلدیڲینی ده سؤیلهییردی.
قېز نهسه دئییردی، آما جاواد أمیرخانلېنېن فیکیر لؤوبری تئز-تئز آرتېق کئچمیشه دؤنن خاطیرهلر عۆمّانېنېن درینلیکلرینه باش وورماقدا ایدی.
– جاواد بَڲ، یادېنا دۆشدۆ اۏ یئر؟
اۏ، فیکیر-خیال عالَمیندن آیرېلدې. سانکی هارادا اۏلدوغونون فرقینه ایندیجه واردې؛ اؤزۆنۆ أله آلېب جاندردی گۆلۆمسهدی.
– هه، خاطېرلادېم، خانېم…
– باخ من اۏرادان، همین اۏ بوزلاقدان گلمیشم بورا.
جاواد أمیرخانلې اوشاق-موشاق دَڲیلدی کی، بو جۆر ناغېللارا اینانسېن. لاپ اؤزۆ اینانسایدې بئله، باشقا بیریسینه بو بارهده بیر کلمه سؤز دئیه بیلمَزدی. إشیدیب-بیلن گۆلۆب أله سالاردې اۏنو. یاشېن بو چاغېندا گۆلۆش هَدَفینه چئوریلمهدن آغېر نه اۏلا بیلَردی؟
قېش گئجهسینین سۏیوغو آرتېق اۏنون جانېنا ایشلهسه ده، قېزې ایچهری دعوت إتمهڲه جۆرأت إتمیردی. شفّاف بوز پارچاسېنا بنزهڲَن بو غریبه وارلېغېن إوه کئچهجهڲینه أصلینده هئچ اینامې دا یۏخدو. هله اۏلسون کی، ایچهری کئچسه’یدی بو “بوز پارچاسې” تئزلیک’له أریییب یۏخ اۏلا بیلَردی. گل اۏندان سۏنرا اینسان حاقلارېنې قۏرویان تشکیلاتلارېن چېغېر-باغېرېنا قولاق آس. هله قاشېنمایان یئردن قان چېخارتماغا هر آن حاضېر اۏلان راحاتلېق کئشیکچیلری…
کیم بیلیر، بلکه ده هانسې’سا اؤزل کشفيّات ایدارهسینین نؤوبَتی سېناغې ایدی بو حقّهلر. جاواد أمیرخانلېیا معلوم ایدی کی، بیر چۏخ عئلمی-تدقیقات ایدارهلرینده، حتتا، اۏنلارېن اؤز لابراتوارلارېندا آپارېلان تجرۆبهلردن حربی ایستروکتورلارېن، اۏ جۆملهدن مخفی ایدارهنین کیفایت قدر معلوماتې وار. لاکین ایندی إیوانا دېرماشمېش بو “بوز خانېمېن” هانسې’سا ایدارهنین تاپشېرېغې ایله ظۆهور إتمهسینین نه عئلمه، نه أخلاقا، نه ده جاواد أمیرخانلېیا هئچ بیر دَخلی اۏلا بیلمَزدی. بو، أصلینده، هئچ سیفاریش’له ایجرا اۏلونان بیر مسألهیه، یاخود کیمین’سه یئرسیز هنهڲینه دا اۏخشامېردې.
آما هر شئی گؤز قاباغېندا ایدی: جاواد أمیرخانلې ایله لۆت بیر قېز اۆز-اۆزه دایانېب هانسې’سا بوزلاق حاققېندا شیرین-شیرین صؤحبَت إدیردی.
“لعنت سنه کۏر شئیطان، منه بو لازېم دېر بَڲَم؟ نه ماغارا، نه بوزلاق، نه قېز؟.. بو نه ایشدی من دۆشدۆم؟”
– جاواد بَڲ.
– بَلی… بویورون…
– من گئتدیم، جاواد بَڲ.
– یاخشې، بس سیز گئجهنین بو واختې هارایا گئدهجکسیز؟ سۏیوق دېر… بلکه إوده، یۏخ إی… إله إیواندا قالاسېز؟ ایستی پالتار گتیریم؟ دۏغرودان اۆشۆمۆرسۆز؟
گئجهنین آلا-قارانلېغېندا قېزېن سئحرلی اۆزۆنه ایشېقلې بیر تَبَسّۆم یایېلدې:
-یۏخ، من اۆشۆمۆرم. ساغ اۏل، من گئتدیم، جاواد بَڲ. من گلدیڲیم یئره گئدیرم.
– گلدیڲین یئره؟ آخې گئجه دیر. بلکه صۆبح تئزدن…
قېز دیلاوجو:
– ناراحات اۏلما، جاواد بَڲ،-دئییب، اوزون بۏینونو هانسې’سا وحشی قوش کیمی دۏلاندېرېب یان-یؤورهیه بۏیلاندې، سانکی اؤزۆ اۆچۆن اوچوش یۏلونو بلیرلَتمک ایستهییردی.
قېزېن گلیشی ده گئدیشی کیمی قفیل اۏلدو؛ اۏ، ألیندهکی بوداغې سئحرلی چوبوق کیمی هاوادا اۏیناتدې و بو آن دیبچَکدهکی گۆمۆشۆ آغاجېن ایری یارپاقلارې ایشېق لامپالارې کیمی یانېب-سؤندۆ. سانکی کۆلک بورولغان یاراتدې، “گۆمۆشۆ آغاجې”ـېن یارپاقلارې تیترهدی. قېز بیرجه آندا غئیبه چکیلدی، گئجهنن سَسسیزلیڲینه قۏووشدو. جاواد أمیرخانلېیا إله گلدی کی، إیواندا بیر مۆدّت قېزېن ایشېقلې هالهسی قالدې، سۏنرا اۏ ایشېق دا تدریجن چکیلیب گئتدی، قارانلېغا قۏووشدو. هارادا’سا نهسه ایلان کیمی فېشېلدادې. یان-یؤورهیه قورقوشون کیمی آغېر بیر ظۆلمت چؤکدۆ.
سۏیوق سازاق أسیردی.
جاواد أمیرخانلې گئجهنی سَحَره دیریگؤزلۆ آچدې. اۏنون اؤز آغلې اؤز گؤزۆ ایله گؤردۆکلرینه اینانماق ایستهمیردی. اۏ، تئز-تئز اۆرهڲینده عئینی سؤزلری تکرار إدیردی: “هئچ شۆبههسیز کی، بۆتۆن بو باش وئرَنلر قاراباسمادان ساوایې بیر شئی دَڲیلدی”.
…چاغرېلمامېش قۏناغې چۏخ گؤزلهمهڲه إحتیاج قالمادې. بو حادیثهدن جمعی ایکی گۆن کئمیش جاواد أمیرخانلې یئنه همین واخت، هاوا قارالاندان خئیلَک سۏنرا، إیواندا نهیین’سه شاققېلدادېغېنې حیسّ إدیب، دیققت’له بایېرا بۏیلاندې. ایلک اؤنجه گؤزۆنه هئچ نه، هئچ کیم دَڲمهدی. إیواندا دیبچهڲین ترپَندیڲینی حیسّ إتدی. اۆرهڲیندن کئچدی کی، یَقین گئجهنین بو وعدهسینده ایجازهسیز تشریف بویوران یئنه ده اۏ اۏلا بیلَر.
ظنّی اۏنو آلداتمامېشدې.
گؤزلهنیلمهڲن قۏناق إیواندان یئنه همین تانېش، یاواش سَس’له اۏنو چاغېرېردې:
– جاواد بَڲ… جاواد بَڲ…
جاواد أمیرخانلې آیاغا دوروب قاپېنې آچدې، إیوانا چېخدې. قېز یئنه اؤتن دفعهکی کیمی “گومۆشۆ آغاج”ـېن آرخاسېندا گیزلَنمیشدی و اۏنون ألینده یئنه اۏ آغاجا بنزهڲَن گۆمۆشۆ بوداق واردې.
جاواد أمیرخانلې “قۏناغې” ایچهری دعوت إتدی:
– ایچهری کئچ. یَقین کی، اۆشۆیۆرسن…
قېز دوروخدو، نهدنسه إحتیاط إدیرمیش کیمی هۆرکه-هۆرکه یان-یؤورهسینه بۏیلاندې، سۏنرا یاواش، یومشاق آددېملار’لا اۏنون آرخاسېنجا ایچهری کئچدی. اۏتاغېن ایشېقلارې آنی اۏلاراق یانېب سؤندۆ؛ یان-یؤورهیه غریبه بیر عطیر یایېلدې. بو عطیر جاواد أمیرخانلېنې اوزاق کئچمیشه، اوشاقلېق ایللرینه چکیب آپاردې؛ اۏنا إله گلدی کی، بو، أصلینده اۏنون اوشاقلېق ایللرینین، بلکه ده اۏ ایللر’له باغلې خاطیرهلرینین عطری دیر.
اۏنون قلبی سَکسَکهده ایدی.أن چۏخ دا اۏندان قۏرخوردو کی، بو جانلې بوز پارچاسې، داها دۏغروسو، بوزدان تؤکۆلمۆش بو قېز هئیکَلی إله ایندیجه اۏنون گؤزۆ قاباغېندا أریییب گئدهجک، بلکه ده اۏنون یئرینده قالاجاق سو دامجېلارې هانسې’سا غئیری-عادی مَحلولا چئوریلهرَک دؤشهمهڲه یاپېشېب قالاجاقدې. همین مَحلول گلهجکده کیملر اۆچۆن’سه، لاپ إله اۏنون اؤز آروادې اۆچۆن، بیر أشیایی-دلیله ده چئوریله بیلَردی.
جاواد أمیرخانلې داها دا واهیمهلَندی.
قېز ساکیتجه، تکلیف-فیلان گؤزلهمَزدن ایرهلی یئریییب اۏتاغېن بوجاغېنداکې اۏتورقادا أڲلَشدی، ألیندن یئره قۏیمادېغې اۆستۆ یارپاقلې گۆمۆشۆ بوداغېن اوجونو دیزینه دیرهییب اۏنون گؤودهسینی سینهسینه سېخدې.
چاغېرېلمامېش قۏناغېن آزادلېغې اۏنو داها دا تعجّۆبلَندیردی.
قېز اۏتورقادا أڲلهشندن سۏنرا ماراق’لا دووارلاردان آسېلمېش شکیللره باخماغا باشلادې.
قۏناغېن أڲلَشدیڲی اۏتورقادا، عادَتَن، إوین خانېمې، جاواد أمیرخانلېنېن آروادې عتیقه أڲلشردې. ایندی عتیقه خستهخانادا ایدی.
جاواد أمیرخانلې ماتدېم-ماتدېم قېزېن اۆزۆنه باخېب هاندان-هانا:
-خۏش گلمیسینیز،-دئدی.
قېز گۆلۆمسهییب باشېنې تَرپَتدی.
بایېردا کۆلک وېیېلدایېردې.
پنجرهدن ظۆلمت آسېلمېشدې.
جاواد أمیرخانلېنې بایاقدان اۏتاغا یایېلان خۏش عطرین إتکیسی آلتېندا ایدی. بو عطیر هارادان گلیردی گؤرهسن، قېزېن سېرسېرا باغلامېش ساچلارېندان، یۏخ’سا اۏنون سینهسینه سېخدېغې گۆمۆشۆ آغاجېن یارپاقلارې ایشېلدایان بوداغېندان؟
قېز هله ده گۆلۆمسهییردی.
عتیقه خستهخانادان چېخاندا هاوالار بیر آزجا سېنسا دا، هله سۏیوق ایدی. قادېن ایلک گۆنلر اؤزۆنۆ یاخشې حیسّ إدیردی. سانکی بو، اوزون ایللر جاواد أمیرخانلې ایله بیر دامېن آلتېندا یاشامېش أزَلکی قاراقاباق، حیکّهلی، ضابیطهلی عتیقه دَڲیلدی. اۏ، ایندی اؤزۆنۆن بۆتۆن حرکتلری ایله شن، گۆلر، یاشام عئشقی چاغلایان بیر اینسان إتکیسی باغېشلایېردې. حتتا، آرادا گنج قېزلار کیمی شېلتاقلېق إدیر، أرینه عیشوه-ناز دا ساتېردې. جاواد أمیرخانلې آروادېنېن خستهخانادان چېخاندان سۏنرا بو جۆر کسگین دَڲیشمهسینین نهدَنینی ایکی شئیده گؤرۆردۆ؛ بو، بیر یاندان عتیقهنین خئیلَک واختدان بری قبول إتدیڲی درمانلارېن إتکیسیندن اۏلا بیلَردی؛ باشقا طرفدن’سه، قادېن اؤز ایچیندَن و یا خاریجدن گلَن هانسې’سا ایستهڲینمی، تأثیرینمی نتیجهسینده اؤز أزَلکی یاشام طرزینی دَڲیشمک قرارېنا گله بیلَردی. هه، بیر سببده قالېردې؛ آروادېن بو جۆر داورانېشې قېسقانجلېق’لا دا باغلې اۏلا بیلَردی. آخې، أکثر قادېنلار مۆعيَّن یاشدان سۏنرا اؤتۆب کئچن واختې تزهدن گئری قایتارماق، أڲر بو باش توتمازسا، اۏنو هئچ اۏلماسا بیر سۆرَج “توتوب ساخلاماق” اۆچۆن دریدن-قابېقدان چېخېرلار؛ اۏنلار آهېل یاشلارېندا تزهدن سئومک، سئویلمک، اۏخشانماق، نهوازې گؤرمک آرزېسېنا دۆشۆرلر. آما اؤتۆب کئچن واختې ساخلاماق هله ایندییهجن هئچ کسه إتکیلی اۏلمامېشدې. واخت اؤز قېلېنجېنې چکیب نهاینکی تکجه آیرې-آیرې طالئعلره، حتتا، بۆتۆن دۆنیایا حؤکمرانلېق إتمکده ایدی.
آما سانکی بو اؤتۆب گئدن واختېن سانکی عتیقهیه هئچ بیر إتکیسی اۏلمامېشدې؛ سۏن واختلار قادېنېن یاشام عئشقی بیره بئش آرتمېشدې؛ اۏ، إله بیل عؤمرۆنۆن ایکینجی باهارېنا قدم باسمېشدې و یا بو باهارا قدم قۏیماق آرزېسې ایله یاشایېردې. عتیقه گئیم-کئجیمینه ده عمللی-باشلې أل گزدیرمهڲه، چۏخدان دن دۆشمۆش ساچلارېنا تۆند-پارلاق بۏیاقلار چکمهڲه باشلامېشدې. آروادېنېن إوده، حتتا، یاخاسې آچېق خالات گئیدیڲی ده جاواد أمیرخانلېنېن نظریندن قاچمېردې. خالاتېن إنلی، زرلی ساپ’لا ایشلَنمیش یاخالېغېنېن آراسېندان قادېنېن بیر زامانلار شوخ، جاذیبهدار اۏلموش، ایندی اۆستۆنۆ ظریف چیللر اؤرتمۆش ایری دؤشلری ساللانېردې.
عتیقهنین آیاقلارېندا خستهلیکدن قاباق آغاج زۏغلارې کیمی شاخهلَنمېش، گؤیۆمسۏو دامارلار اۆزه چېخمېشدې. جاواد أمیرخانلېنې گنجلیڲینده جلب إدَن اوزون، یاراشېقلې آیاقلار سۏن ایللر خئیلَک چاغ سارغېدا قالدې. دئیهسن، سۏنونجو مۆعالیجه اؤز مۆثبَت إتکیسینی بورادا دا گؤرسَتمیشدی؛ آروادې خستهخانادان چېخاندان سۏنرا اۏنون آیاغېنا ایلان کیمی دۏلاشمېش، آغاج زۏغلارېنا بنزَر اۏ گؤیۆمسۏو دامارلار تا گؤزه دَڲمیردی؛ خالاتېن کسیڲیندن عتیقهنین آغ، ظریف آیاقلارې گؤرسهنیردی؛ بو آیاقلار یئنه أزَلکیتک یاراشېقلې، بیچیملی ایدی، آما گؤرۆنۆر کی، قادېنلارېن آیاقلارې اۏنلارېن تکجه إشیڲی دَڲیل، هم ده، بعضی بیلیم آداملارېنېن دیلی’له دئییلسه، ایچی وضعيّتلرینین أن اؤنملی گؤرسهدیجیلریندَن بیری دیر؛ بو آنلامدا، عتیقهنین آیاقلارې سۏن واختلار ظاهیرَن نه قدر طراوَتلی، جاذیبهدار گؤرۆنسه ده بئله، سۏنباهاردا آچان چیچکلر کیمی سۏلقون و سۏیوق إتکی باغېشلایېردې. گؤرۆنۆر، هر نئجه اۏلور’سا اۏلسون، اینسانېن أن گۆجلۆ، حتتا، أن یاراشېقلې آیاقلار’لا بئله، زامانې تزهدن گئری آددېملاماق ایستهڲی شیرین خیالدان باشقا بیر شئی دَڲیل دیر.
قادېن هئچ بیر وجه’له دۆچار اۏلدوغو خستهلیڲه و اۏنو قۏجالېق دئییلن قۏرخونج بیر مکانا چکیب آپارماق ایستهیَن ایللره تسلیم اۏلماق ایستهمیردی. أندامېندان یان-یؤورهیه یایېلان باهالې عطیرلرین راییحهسی ده اۏنون قالان عؤمرۆنۆ یئنی، داها آنلاملې، داها دۏلقون کئچیرتمک ایستهڲیندن خبر وئریردی. سانکی عتیقه بونون’لا اؤز یاشلې أرینه گنجلیڲیندن هله تام اوزاقلاشمادېغېنې إیهام’لا دا اۏلسا خاطېرلاتماق ایستهییردی.
آروادېنېن حرکتلری جاواد أمیرخانلېنې داخیلَن قېجېقلاندېرېردې. آما اۏ، اؤزۆنۆ أله آلېب تمکینلی گؤرۆنمهڲه چالېشېردې. آروادېنېن یارېآچېق سینهسینه، ساللاق دؤشلرینه، سۏلقون، آما مارال بوینوزو کیمی شۆمال آیاقلارېنا نظر سالارکن اۏنون گؤزلری اؤنۆنده نهدنسه سۏیوق قېش گئجهسی و همین گئجهنین “قار قۏناغې” جانلانېردې. إیوانداکې گۆمۆشۆ آغاجېن گؤودهسینه سؤیکنمیش قۏناغېن، یانې “قار قېزېن” مرمر کیمی بَیاض، یومرو-هامار سینهسی، آغجاقایېن کیمی گۆمۆشۆ-آغ آیاقلارې سانکی اۏنون یادداشېندا پۏزولماز ایز سالمېش اۏ اونودولماز، غریبه گئجهنین سازاغېنا مۆلاییم بیر اۏوقات دا قاتېردې.
یَقین کی، بو آنلاردا أرینین هانسې ألچاتماز خاطیره و دویقولارېن إتکیسی آلتېندا یاشادېغې، عتیقهنین یاتسا هئچ یوخوسونا دا گیرمزدی. آما، اۏ، ایللر’له بیر یئرده یاشادېغې آدامېن، سۏن واختلار اۏنون کؤورک گؤڲـۆل ایستکلرینه اؤزگه قالدېغېنې بیر قادېن سؤوق-دۏغاللېغې ایله دویمایا بیلمَزدی. جاواد أمیرخانلې آروادېنېن ایچ دۆنیاسېندا گئدن چاخناشمادان خبرسیز ایدی. قادېنېن قلبی یازدا آچان وحشی داغ چیچهڲینه بنزهییردی؛ اۏ، بۆتۆن وارلېغې ایله گۆنَشین شفقلرینه سوووز ایدی، آما اۏنون باشېنېن اۆستۆندن وېیېلتې’یلا کئچن، لچکلرینی یۏلان سۏیوق کۆلکلر هله سنگیمک ایستهمیردی.
عتیقه آرتېق هر جۆر خستهلیک و آغرېلارېن آرخادا قالدېغېنې ظنّ إدهرَک یئنی، هم ده فعال، بیر یاشام یاشاماق ایستهییردی؛ أریندن قارشېلېقلې نوازیش، دیققت و قېلېق اومدوغو دا گۆن کیمی آیدېن ایدی؛ حتتا، اۏنون گؤڲلۆنده، آدېنا سئوگی دئییلن و داها چۏخ گنجلیک ایللرینده اۆزه چېخان سئحرلی بیر ایستهیه تزهدن دفع اۏلونماز إحتیاج یارانمېشدې. قادېن اؤز عؤمرۆنۆن قالان حیصّهسینی قۏجالېق عۆمّانېنېن ساکیت، دورقون، لیللی سولارېندا دَڲیل، کۆکرهین گنجلیک چایېنېن جۏشقون دالغالارې قۏینوندا کئچیرتمک نيّتینده ایدی.
جاواد أمیرخانلې ایسه همین گۆنلرده آیرې بیر عالَمین اۏوقاتې ایله یاشایېردې؛ اۏنون اۆرهڲی داها شیرین و مونیس دویقولار’لا کؤکلَنمیشدی. بئله آنلاردا ایچیندَن سۆزۆلۆب گلَن قاینار، سیرلی بیر ایستک بو آهېل کیشینی باشقا سَمته چکیب آپارېردې؛ سانکی أنگین صحرادا زامان-زامان ساکیت، آهسته آخېب گئدن چایې قفیلدن تاپېلېب گؤرۆنَن گۆجلۆ أللر اؤز مجراسېندان چېخاردېب، باشقا سَمته، داغ سېلدېرېملارېنا دۏغرو یؤنَلتمیشدیلر. باخ اۏ دا ایندی یئنی آخارا دۆشن، همین دلیسۏو چای کیمی بو قۏرخونج یۏللارې سۏناجان قېرماق، یئنی بیر مجرا ایله آخېب گئتمک آرزېسېندا ایدی؛ أصلینده، بو آرزې، آرزې’دان داها چۏخ، اۏنا هانسې’سا گؤرۆنمَز بیر گۆج طرفیندن تلقین اۏلونموش وظیفهیه بنزهییردی.
بَلی، جاواد أمیرخانلې یئنی مجرا’یلا دۆشن اۏ چای کیمی بللې اۏلمایان یۏلا آخېب گئدیردی و ایندی آرخادا قالان واخت و مکان بارهده دۆشۆنمهڲین إله بیر آنلامې یۏخدو. آرتېق گئری دؤنمک مۆمکۆن دَڲیلدی. ایرهلیده ایسه هر طرف ظۆلمت کیمی قارانلېق ایدی. بس اۏ، هارا گئدیردی؟
گؤرۆنۆر، بو باش وئرَنلر مۆطلَق نه واخت’سا، یانې لاپ إله ایندی باش وئرمهلی ایمیش. دئیهسن، بو دۆنیادا دۏغرودان دا چېخاجاغا چاره یۏخموش.
اۏ، آروادېنېن نوازیش اومان حرکت و داورانېشېنا تپکی وئرمکدن ده چکینیردی. تئز-تئز درین فیکره گئدیر، اؤز ایچینه اوزون-اوزادې “سیاحَته” چېخېردې. یۏخ، اۏ، عتیقه بارهده پیس شئیلر دۆشۆنمۆر و دۆشۆنه ده بیلمَزدی. سادهجه اۏلاراق، نیکبین گؤرۆنمک اۆچۆن آز قالا دریدن-قابېقدان چېخان قادېنېن سۏلقون صیفَتیندهکی ایشېغې اؤلهزیمیش، چوخورا دۆشمۆش گؤزلره نظر سالاندا اۏنون وۆجودونو درین بیر غۆصّه سارېردې. بو غۆصّهنین نهدن، هارادان قایناقلاندېغېنې ایضاح إتمک چتین اۏلسا دا، آروادېنېن گنجلیک طراوَتینی ایتیرمیش سۏلقون صیفَتینه باخارکن جاواد أمیرخانلې، ایستر-ایستهمَز اؤز عؤمرۆنۆن ده هانسې مرحَلهیه قدم قۏیدوغونو دۆشۆنمهڲه مجبور اۏلوردو. آرتېق ایللرین شۏخو آرخادا قالمېشدې. ایندی اۏنو بللی یاشېن سۏیوق کۆلکلری اۆشۆدۆردۆ. آما اۏ، اؤز آروادېندان فرقلی اۏلاراق نیکبینلیڲی، یاشامسئوَرلیڲی بو جۆر، صۆنعی قایدادا ایمیتاسییا إتمکدن اوزاق ایدی. واختېن گؤز’له گؤرۆنمهڲن آجې کۆلکلری اینسانلارېن باشېنېن اۆستۆندن أسیب کئچسه ده، اۏ کۆلهڲین ایزی اۆز-گؤزلرده آیدېنجا اۏخونوردو. تأسّۆف کی، ایللر گتیردیکلرینی آپارېر، آپاردېقلارېنې ایسه هئچ واخت گئری قایتارمېردې.
عتیقهنین نوازیشلری کیشینی نهاینکی آزاجېق ترپهدیر، عکسینه، قادېنې اؤز أرینین “إحاطه داییرهسیندن” داها دا اوزاقلاشدېرېردې. آروادېن هر آخشام ذؤوق’له آچدېغې یومشاق پرقو یۏرقان-دؤشهڲین ایستیسی اۏنلارېن، داها دۏغروسو یاشلې أرین، سۏیموش حیسّلرینه بیر ذرّه قدر ده اۏلسا بئله، حرارَت قاتا بیلمیردی. سۏیوق اۆرَکلری نه ایستی یاتاق، نه ده گۆنَشلی هاوا ایسیده بیلَر؛ اۏنون ایسینمهسی اۆچۆن گۆنَش اینسانېن اؤز ایچیندن دۏغمالې دېر، اۆرَک اؤزۆ’یله باهار هاواسې گتیرمهلی دیر.
قادېن گنجلیڲینده قدّی-قامتلی، جاذیبهدار بیر قېز اۏلموشدو؛ اۏ واختلار اۏنا عئشق إعلان إدَن وارلې-کارلې، بۏی-بوخونلو اۏغلانلار دا آز دَڲیلدی. آما عتیقه نهدنسه سوبای اۏغلانلارا محل قۏیمایېب، بیر نئچه ایل إولیلیک یاشامې یاشامېش گنج عالیمین إولنمک تکلیفینی ممنونییت’له قبول إتمیشدی؛ مسأله بوراسېندا ایدی کی، جاواد أمیرخانلې بیرینجی یاشام یۏلداشېنې واختسېز ایتیرمیشدی؛ آروادې دۏغوم إوېنده اؤلمۆشدۆ؛ یئنی دۏغولان اؤولادېنې و عؤمۆر-گۆن یۏلداشېنې ایتیرمک اۏنو سارسېتمېشدې. آما، نئجه دئیَرلر، اینسانېن اۆزۆ برک اۏلور؛ آز سۏنرا یاشام تزهدن اؤز مجراسېنا دۆشمۆشدۆ؛ عئلمی و ایجتیماعی داییرهلرده یاخشې تانېنان جاواد أمیرخانلې سۏنراکې ایللرده اوزون یاشام یۏلونو عتیقه ایله بیرگه آددېملامېشدې. یان-یؤورهلریندهکې آداملارېن چۏخو اۏنلارې خۏشبخت سانېردې.
عتیقهنین اؤولادې اۏلمادې. گؤرۆنۆر، إله بو نهدَندَن ده اۏنلارېن ایلک ایللر جۏشقون، دۏلقون، إحتیراصلې کئچن یاشاملارېنېن سۏنراکې دؤنَمینه بیر سۏیوقلوق هاواسې قارېشدې. سانکی اۏنلارې بیر-بیرینه باغلایان حیسّلر گئت-گئده پاسلې زنجیر حلقهلری کیمی آشېنېب گۆجسۆزلَمهڲه، تدریجن بیر-بیریندن قۏپوب آرالانماغا باشلادې. آرتېق اۏنلارېن آراسېندان نهاینکی فصلین، حتتا، یاشانمېش آنلاملې-آنلامسېز ایللرین سۏیوق کۆلکلری أسیب کئچیردی.
بو دۆنیادا اوزون ایللر بیر دامېن آلتېندا یاشایان اینسانلار، اؤزَللیک’له أر-آرواد، چۏخ واخت بیر-بیرلرینی سؤزسۆز آنلایېرلار؛ عادَتَن، بو جۆر جۆتلۆکلرین چۏخونون هانسې’سا بیر مسأله بارهده اوجادان دانېشماسېنا إله بیر إحتیاج دا قالمېر؛ کیچیک بیر ایشارهدَن، إیهامدان بؤیۆک بیر مَطلب بارهده گئنیش معلومات ألده إتمک اۏلور؛ بو جَهَتدن، خۆصوصَن، قادېنلارېن حیسّإتمه، دویما قابیلییَّتلری داها گۆجلۆ اۏلور. آما بعضن کیشیلر ده بو مسألهده قادېنلاردان گئری قالمېرلار.
جاواد أمیرخانلې ایندی حیسّ إدیردی کی، اوزون ایللردن بری بیر بالېشا باش قۏیدوغو عتیقهنی اۆزۆب ألدن سالان تکجه اۏنون دۆچار اۏلدوغو خستهلیڲین تهلۆکه و قۏرخوسو دَڲیل، ایضاحې بیر قدر چتین اۏلان شئیلردی؛ سۏن واختلار آهېل أر اؤز آروادېندا قاباقلار دیققتی چکمهیَن بعضی غریبهلیکلرین شاهیدی اۏلوردو؛ اۏ، آروادېندا قېسقانجلېق حیسّلرینین باش قالدېرماسېنې دا إله بو غریبهلیکلردن بیری حئساب إدیردی؛ ایللر اوزونو قادېن قلبینین درین قاتلارېندا گیزلی قالان، ایندی بیردن-بیره سېزېب اۆزه چېخان دویقولارېن عصبی هاواسېنې یالنېز تجرۆبهلی أر دویوب حیسّ إده بیلَردی. أرینین خاصيَّتینه بَلَد اۏلان قادېن سینهسینده یاتېب قالان اۏ مۆبهم دویقولارې دیللله ایفاده إتمهڲه جهد گؤرسَتمهسه ده، بعضن عادی حرکتلری، بَزَنسه سوسماغې ایله بۆتۆن حاللاردا اؤزۆنۆ کیفایت قدر ایفاده إتمک باجارېغېنا مالیک ایدی.
اۏنلار ظاهیرَن بیر-بیرلرینه نه قدر ایستی مۆناسیبت گؤرسَتمهڲه چالېشسالار دا، آرادا یالنېز اۏنلارېن اؤزلرینین دۆیا بیلهجهڲی بیر سۏیوقلوق یاشانماقدا ایدی. سانکی اۏنلارېن آراسېندا گیزلی، سَسسیز بیر دؤڲۆش گئدیردی. بو “گیزلی دؤڲۆشلردن” سۏنرا أر’له آرواد بیر -بیرلرینه بعضن اؤتهری، ظاهیری بیر نوازیش و إحتیرام نۆمایاش إتدیرسهلر ده، أصلینده، اۏنلارېن آراسېندا غؤزله گؤرۆنه بیلینمهیهجک بیر بوز پردهسی چکیلمیشدی. ایندی اۏنلار بو بوز سدّی یارېب بیر-بیرینه یاخېنلاشا بیلمیردیلر.
عتیقه ایللرین گتیردیڲی آغرې-آجېلارا تسلیم اۏلماق ایستهمیردی. عکسینه، قادېن سانکی اؤزۆنۆن آرخادا قالمېش گنجلیڲینی تزهدن یاشاماق، ایللری ترسینه آددېملایېب اؤز کئچمیشینه قایېتماق ایستهییردی. اۏ، دئییب-گۆلمک، گزیب-دۏلاشماق، حتتا، دئیهسن، بو یاشدا تزهدن سئویب-سئویلمک ایستهییردی.
آما عتیقهنین بو شوخلوغو چۏخ دا اوزون چکمهدی. قادېنېن بَدَنینین درینلیڲینه هۏپموش کؤهنه آغریلار تزهدن اۆزه چېخماغا باشلادې. عتیقهنین سۏن گۆنلر گۆنَشلی یاز هاواسې کیمی آچېلان صیفَتینه تزهدن توتقون، سۏیوق کدر دومانې چؤکدۆ.
قادېنېن چوخورا دۆشمۆش سۏلقون گؤزلری تئز-تئز أرینین اۆزۆنه سانجېلېب قالېردې؛ ایندی دیبینه دردېن آجېسې هۏپموش، فقط بیر زامانلار گؤزَل اۏلموش بو گؤزلرین صاحابې سانکی کیشی’دن ایمداد دیلهییردې؛ اۏ، یاشاماق، هم ده سئومک، سئویلمک ایستهییردی.
قادېن تئز-تئز اۏتاغېن اۏرتاسېندا آیاق اۆسته دایانېر، اۏنون قېیېلمېش گؤزلری بَللی اۏلمایان بیر نؤقطهیه سانجېلېردې؛ اۏ، همیشهکی کیمی غرورلو ایدی، “آه-اوف” إتمیردی، شیکایتلَنمیردی. آما اۏ، غم-غۆصّهنین منگنهسی آراسېندا چېرپېنېردې.
قادېن قطعیَّت’له، هم ده آمانسېزجاسېنا سوسوردو.
أری یاخشې بیلیردی کی، آروادې اۏنو إله بو اوصول’لا، ساعاتلار’لا سوسماق’لا جزالاندېرماق ایستهییر و بونا دا ناییل اۏلور.
بئله هیجان دۏلو آنلارېن بیرینده جاواد أمیرخانلې داخیلَن سارسېلدې، اۏنا، اؤز خسته آروادېنا اۆرَکدن آجېدې.
همین گۆن عتیقه یئنه هئیکَل کیمی اۏتاغېن اۏرتاسېندا دۏنوب قالمېشدې.
کیشی دؤزه بیلمهدی، اؤزۆنۆ أله آلېب بایاقدان یایخېندېغې درین اۏتورقادان قالخدې، یاواش آددېملار’لا قادېنا یاخېنلاشدې، اۏنو ساکیتجه قوجاغېنا گؤتۆرۆب اؤز یاتاغېنا اوزاتدې، أڲیلیب اۏنون سۏلقون یاناقلارېندان، سۏیوق دۏداقلارېندان حرارَت’له اؤپمهڲه باشلادې. اۏ، یاشلې بیر قادېنې قوجاقلاسا دا یادداشېنېن درینلیڲیندن بۏیلانان عیشوهلی-نازلې بیر گنج قېز’لا سئویشدیڲینی تَصَوّۆرۆنه گتیرمهڲه چالېشېردې؛ جاواد أمیرخانلېنېن یارېیومولموش گؤزلرینینین اؤنۆنده تدریجن یئنه اۏ واختکې عتیقه جانلانماغا باشلادې، اؤز إحتیراص و چېلقېنلېغې ایله یاتاغا اۏد ألین، هېچقېران، اینلهین، گۆلدۆڲۆ یا آغلادېغې بیلینمهین عتیقه. قادېنېن قۏینو اۏجاق کیمی قاینار ایدی. جاواد أمیرخانلې اۏنو إحمالجا سینهسینه سېخېب تزهدن اؤپۆشلره غرق إتدی؛ ایندی اۏنون قۏللارې آراسېندا پایېز یارپاغې کیمی سۏلوب-سارالمیش، گنجلیڲینه چۏخدان ألویداع دئمیش یاشلې بیر قادېن یۏخ، اؤزۆنۆن اۏدلو-ألۏولو ایللرینی یاشایان، إحتیراصې قاینار بولاق کیمی پۆسکۆرۆب اۆزه شېخان، چاغلایان، ریقَّته گلَن بیر اۆرَک چېرپېنېردې. جاواد أمیرخانلې بو آنلاردا اؤزۆنۆ چکیسیزلیکده حیسّ إدیردی. اۏ، اۏنو دا حیسّ إدیردی کی، آروادې گۆنلردن بری بو نوازیش اۆچۆن، محض اۏنون نوازیشی اۆچۆن، بیر سوووزا دؤنۆب. قادېنېن سینهسی قابارېب پالتارېنېن یاخاسېندان بۏی وئرمیشدی. کیشی اۏنون ظریف چیللر’له اؤرتۆلمۆش آغ سینهسینی، گنجلیڲیندهکی کیمی جاذیبهدار اۏلان آیاقلارېنې، هامار چیڲینلرینی تیترک أللری ایله اۏخشادې، اؤپدۆ.
جاواد أمیرخانلې اؤز یاشام عئشقینین گئت-گئده آرتماسېندا غئیری-عادی بیر شئی گؤرمۆردۆ. گؤرۆنۆر، بورادا طبیعَتین ایضاحاۏلونماز بیر سیرّی واردې. عادَتَن، بو فانی دۆنیادا یاشلې کیشیلرین أکثریيَّتی تزهدن سئویب-سئویلمک، حتتا، إولنمک عئشقینه دۆشۆرلر و بو، نهدنسه چۏخ واخت یان-یؤورهدهکیلر طرفیندن عادی قارشېلانېر. آما هانسې’سا آهېل قادېنېن بئله بیر هَوَسه دۆشمهسی، یَقین کی، بۆتۆن دؤورلرده بۆتۆن خالقلارېن عادی اینسانلارې طرفیندن ایستئهزا و حتتا، گیزلی-آشکار بیر غضب’له قارشېلانېب. بعضن یالاندان، بیر چۏخ مَطلبلرین اۆستۆنه پرده چکمک اۆچۆن، کیشیلرین، نئجه دئیَرلر، یئنی “عئشق”ـه دۆشمهسینی اۏنلارېن اۆزلَشدیڲی معیشت چتینلیکلری ایله علاقهلندیریرلر. أصلینده، معیشت بورادا هئچ ده أساسلې رۏل اۏینایان عامیللردن حئساب إدیله بیلمز. بو، گؤرۆنۆر، صېرف کیشی فیزیۏلۏژیسی ایله باغلې بیر مسأله و اۏ فیزیۏلۏژینین إتکیسی آلتېندا کؤکلَنمیش بیر سیرّ دیر. بو سیرّین کؤکۆنه جاواد أمیرخانلې بیر عالیم و بیر کیشی کیمی قیسمَن بَلَد ایدی.
دۏغرو دېر، اۏنون آروادې هله ساغلام ایدی. جاواد أمیرخانلې جانی-دیلدن آروادېنېن تئزلیک’له شفا تاپماسېنې آرزېلایېردې. حتتا، آللاه إلهمهمیش، گؤزلهنیلمز بیر حادیثه باش وئرهجهڲی حالدا بئله، اۏ، تزهدن کیمینله’سه عائله قورماق بارهده فیکری هئچ عاغلېنا دا گتیرمیردی.
اۏ، بیایختیار گؤزلرینی یومدو، اوزون-اوزادې سوسدو.
قادېن دا سوسوردو.
ایلاهی، بو قادېن بلکه اۏنون آروادې یۏخ، قارلې قېش گئجهسی اۏنلارېن إیوانېنا قۏنان بَللی اۏلمایان قادېن، یانې چاغېرېلمامېش قۏناق ایدی؟ بلکه عتیقه یۏخ، اۏ قېز ایدی ایندی اۏنو بئله شؤوق’له، عئشقلر اؤپۆب اۏخشایان؟
بیرینجی بؤلۆمۆن سۏنو


text:
یئنی دن باشلادیق یئنی قاپی دان باخاراق / آیهان میانالی
اوچ آی اؤنجه یئنی دن سایتی قورماغا قرار وئردیک.کئچمیشده کی ادبیات اوجاغینا چکدیییمیز زحمت لری هله اونوتمامیشدیق کی وطن سئوگی سی و دیلیمیزه بورجلو اولدوغوموزدان دولایی یئنه باشلادیق, آما یئنی دوشونجه ایله یئنی قاپی دان!
ادبیات اوجاغین بیر سورو بیزلری یوخ! دیلیمیزی سئومه ینلر سؤندوردولر آما نه ایسه یئنی دن گلدیک و یئنی قاپی دان باخاراق یئنی دوشونجه لریمیزی آیدین گله جه ییمیزه باغلادیق.
نه کیمسه دن یاردیم آلدیق و نه گؤزوموز خالقیمیزین الینده اولدو….!
هر زامان چاغداش درگی لره ، سرگی لره و سانال اورتاملارا باش ووراندان سونرا بو سورغو قافامیزدا اینجیکلی ائدیردی هیستوری لریمیزی!
مافیا،مافیا و یئنه مافیا…………..
هر اورتام دوزه نی بیر سورو دوستلاردان آیارلانیردی و اؤزلریندن و سئودیگی اینسانلاریندان مطلب ووروب آلقیش آلقیش چیچک یاغیردیلار!
بونلار بیزی سارسیداراق دوشونجه لریمیزه دامغا ووروردولار و نئجه بو اورتامی چؤزوب بیر دئموکراسی اورتام قورماغیمیزا یاردیم ائدیردی لر.
ایللر بویو کیتاب سرگی لرینه باش ووروب بالنیز شعر کیتابی الیمیزی دادیردی!
سانکی تورک دیلینده باشقا قونولار یازیلیب اوخونماز!
باشلادیق باشقا قونولاردا بیلیمسل آددیملار آتماق اوچون.یوللار داشلی تهلوکه لی ایدی لر آما آغری یی جانا آلیب نه الورسا اولسون ماهنی سین باغیراراق سسله نیردیک.
بو آرادا سورونلار یارانان بونلار ایدی:
بیز هئچ اوپوزوسییونا باغلی دئییل ایدیک و آزارکئش لیک آنلامایاراق یالنیز دیلیمیزین ساغلام قوروماغین دوشونوره رک آددیم لاریمیزی داها گووه نجه ایله اؤنه آتیردیق.
او زامان بیزی دستک ائدن کیم اولا بیلردی؟؟؟؟
کیم و کیم لر؟؟؟؟
اولولاری سئوه رک اونلاری وحی منزل بیلمه ییب آراشدیرمالاریمیزی داها گئنیش ائدیب چوخلو دَیرلی قاپی لاری آچا بیلدیک.
بو سایت ایندی سه کیچیک اوشاق دیر آما گله جک ده بیر بؤیوک بولتن و بیلبورد گؤرونور کی دیلیمیزین بوتون ساحه لرین اینکیشاف و گؤزلرین اؤنونده ائکران اولوناجاق.
بو یولدا ایندی سه نئچه گنج ایشی قاباغا آپارا بیلیریک آما یاواش یاواش دیلیمیزین قایغی سین چکنلرین الینی سیخماغا ماراغلی اولوروق
شوعاردان کئچیب ائده نک لری یئرینه چاتدیرماق چاغی یئتیشیب دیر.
بیزیم قاپی دا هر شئی یئنی دیر دوشونجه لر ،آددیم لار و اولای لار
یالنیز سایغی ایلا داورانماق کئچمیشده کی دیلیمیزی یاشادانلارا ان اؤنملی بیر قورالیمیزدی و گنج لرین الین توتماق ان اؤنملی گؤره ویمیزدیر…..
او زامان بیزیمله اولون بیزده حاق لا.سو اؤزو یولون تاپیب چایا قوشولاجاق،چایلاردا بیر گون دنیزین قوجاغیندا دینجه لیب دالغا دالغا سئویشه جک لر.
بیزیم قاپی ائلین قاپی سی دیر بیر اومود ائوی کی اورادا دیلیمیزین اؤگسوز چاغین اووسونلایاراق باریش و سئوگی ماهنی سین بیرلیکده اوخویاجاییق.
اوزامان سایتین بوتون بؤلوم لرینه باش ووروب بیزه بو خزینه نین زنگین ائتمه سینه یاردیم ائدین.
اولسون کی گلجک ده ائلیمیزین کؤنول ائوی اولسون.
بویورون یئنی باخیش لا یئنی قاپی یا دوغرو
بو قاپی آچیقدیر تورک دونیاسینا….
ایشیق،آنلام،توروز،یوردداش،یاشماق کیتاب سیرالاری،اندیشه نو،اختر،پارلاق قلم و…..چوخلو سایین قایغی کئش لریمیز کی آدلارین آپارمادیق هامینیزی سئوه رک بو یولدا بیرلیکده تورک دیلینین اوغروندا چایشماغیمیزی تانری دان دیله ییریک.
یئنی قاپی دات کام
آیهان میانالی:
دیلیمین ان کیچیک اؤیرنجی سی


text:
فرانک مور (سیاستچی)
فرانک مور (اینگیلیسجه:Frank Moore (performance artist)) آمریکالی سیاستچی کولمبوس شهرینده دۆنیایا گؤز آچیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- BNF شناسهسیله مقالهلر
- Pages with red-linked authority control categories
- FAST شناسهسیله مقالهلر
- ۱۹۴۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- ۲۰۱۳-جو میلادی ایلده اؤلنلر
- ۲۰. یوز ایلده آمریکالی نقاشلار
- ۲۱. یوز ایلده آمریکالی نقاشلار
- کولمبوس دوغوملو صنعتچیلر
- سان فرانسیسکو دوغوملو صنعتچیلر
- ۲۱. یوز ایلده آمریکالی سیاستچیلر
- ۲۰. یوز ایلده آمریکالی شاعیرلر


text:
فلوئورید گوموش (I)
فلوئورید گوموش (I) (اینگیلیسجه: Silver(I) fluoride، روسجا: ФTopид cepeбpa(I)، عربجه: فلوريد الفضة الأحادي) بیر شیمیایی ماده. ساریٛ رنگلی و برک جیسم حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.فلوئورید گوموش (I) فلوئور بیلشیکلری و گوموش بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Silver(I) fluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فلوئورید گوموش (I) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
آمریکانینگ ایقدیصادیهتی 1.5 گؤتریم کیچِلدی
آمریکانینگ ایقدیصادی 2021-نجی ییلینگ سوُنگقی 3 آییندا 6.9 گؤتریم یوُقارلاپدی
آمریکانینگ ایقدیصادیه تی 1.5 گؤتریم کیچِلدی.
آمریکانینگ ایقدیصادیه تی 2022-نجی ییلینگ ایلکینجی اۆچ آیلیق دؤورۆنده کیچِلدی.
آمریکانینگ ایقدیصادی 2021-نجی ییلینگ سوُنگقی 3 آییندا 6.9 گؤتریم یوُقارلاپدی.
اؤتن ییلینگ 12 آییندا بوُلسا آمریکانینگ ایقدیصادی اؤسۆشی 5.7 گؤتریمه یتیپدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه 6 آیدا قوُنگشیلارینا 11.4 میلیارد دلار اؤنۆم ساتدی
6 آیدا تۆرکیأنینگ داشاساتووی 20 گؤتریم یوُقارلاپ 126 میلیارد دلارا یتدی
ایستامبول قوُنالغاسی و تۆرک هوُوا یوُللاری اوروپادا اۆستۆنلیگینه دوُوام ادیأر
ایستامبول قوُنالغاسی مای آییندا 5 میلیون 661 مۆنگ 151 یوُلاغچا حیذمات بریپ اوروپادا بیرینجی بوُلدی


text:
“سیاسال” سؤزو صیفت اولسا دا اونو ایسم کیمی ده ایشلهدیرلر. بو، اینگیلیسجه the political ایصطیلاحینین قارشیلیغیدیر. آذربایجان تورکجهسینده ایندییه قدهر ایشلنمهمیش بو تئرمینین (بوندان اؤنجه اونو بیر نئچه کز قوللانمیشام) ایستانبول تورکجهسینده قارشیلیغی “سیاسال”دیر، فارسجادا ایسه “أمر سیاسی”. “سياسال” تئرمینی گوج قورولوشلارينا (پوليس) قارشی اولدوغوندان آنلام قازانیز. و “سیاست” سؤزوندن ده فرقله نیر. سیاست اؤلکهنی …
Read More “سیاسال [امر سیاسی]”
جودیت باتلئرین سون آمئریکا سئچکیلرینه تپکی اولاراق قلمه آلدیغی قیسا یازیسیندا بیر سؤزبیرلشمهسی وار: left of center. بونو نئجه چئویرمهلیییک؟ «مرکزین سولو»مو؟ رسمی آذربایجان تورکجهسینده بونون دقیق قارشیلیغی [معادلی] یوخدور. فارسجادا ایسه اونو “چپ میانهرو” چئویریرلر. آمما ایستانبول تورکجهسینده اونون دقیق و یئرینه دوشموش فارشیلیغی واردیر: “مرکز سول”. هابئله، آک پارتینین بیرینجی کز سئچکیلری قازاندیغی …
Read More “سؤزلوک: “مرکز سول” یوخسا “اورتا سول” | ایواز طاها”
یئنی سوزلرین آزربایجان تورکجه سینده دوز شکیلده یارانماسی سیزین اونملی قایغیلارینیزداندیر. یازیلارینیزین بیرینده چوخ یئرلی سویله ییب سیز: ” هر سؤزجویون دیل جوغرافیاسیندا بللی یئری، چالاری و قونومو وار. اوستهلیک، سؤزجوکلرین تکلیکده ذاتی آنلاملاری یوخدور. اونلار آیریلاری ایله یانیانا اوتوردوقلاریندان آنلام قازانیرلار.” سیز یازیلارینیزی بیر نئچه سینده* فئرکانس سوزجویونه “تئزلیک” قارشیسین ایشلدیبسیز. بو سوزجویو گوجلو …
Read More “تئزلیک (ایواز طاهانین ایلشتدییی تئرمین حاققیندا تنقید) | محمود لاهرودی”
سایین محمود لاهرودی بیر مئساژیندا ایواز طاهانین یو”یازی قایداسی و سؤز آنارشیزمی” باشلیقلی یازیدا گئتمیش ایکی تئرمینین یانلیش قوللاندیغینی وورغولاییب: رئداکته و فئنومئن. همین یازیدا فئنومئن سؤزو بو جوملهلرده یئر آلیب: «بو داورانیش یایغین [شایع] بیر فئنومئندیر. چوخلارینین متنله ایشلری یوخدور. اونلار متنده آرین [خالیص] سؤزجوک آختایریرلار. دیلله بئلهجه داورانماق دوزگون دئییل. مثلا بو یازیداکی “فئنومئن” …
Read More ““فئنومئن و رئداکته”؛ محمود لاهرودی یه جاواب | ایواز طاها”
“آماج”دان مقصد هر بير بديعي أثرين قارشيسينا قويولموش خارجي مقصددير، اؤرنک اوچون استالين′ين دوْغوم گونو ايله باغلي معين شعرين قوْشولماسي بارهده شاعره امر وئريلير. بئلهجه یارانمیش شعرین دیشآماجی وار. آمما “آماجليليق” أثرين داخلي قورولوشونا قاييدير، شعر بيردن بيره شاعيرين بيلينجيندن فوّارهلهنير. بئلهجه آدلانديرما چتينليک تؤرهديرسه بيرينجيسينين يئرينه “ديش آماج”، ايکينجيسينين يئرينه ايسه “ايچ آماج” اصطلاحلاريني …
Read More “آماج و آماجلیلیق”
گئرچکلشمیش سوسیالیزم: سوسیالیزم تحقق یافته در اتحاد جماهیر شوروی، سوسیالیزم موجود. بو ایصطیلاحی Real Socialism تئرمینینین قارشیلیغی اولاراق قوندارمیشام. پوستمارکسیست متفکرلر، “گئرچکلشمیش سوسیالیزم” دئدیکده سووئتلر بیرلیییندهکی سوسیالیزمی نظرده توتور، بونونلا دا اونو “ایدئال سوسیالیزم”دن فرقلندیریرلر. ایواز طاها
paradigm یونان منشألی بو تئرمین حرفی باخیمدان “اؤرنک” و “میثال” آنلامینا اویغون گلیر. فلسفی و علمی چئورهلرده «کونکرئت علمی آراشدیرمالاری معینلشدیرن نظری و مئتودولوژی ایلکین شرطلرین توپلوسو» کیمی باشا دوشولور. باشقا دئییشله، پارادیگما بیلیمده هر هانسی بیر پروبلئمین آراشدیرما قونوسو کیمی سئچیلمهسی و او پروبلئمی چؤزه بیلن هر هانسی سوالین و یا سواللارین قویولماسینین ایلکین …
Read More “پارادیگما [پارادایم]”
“اسليمي” صنعت، يا ” آرابئسک”arabesque دقيق هندسي شکيللر و يا استيليزه اوْلموش (سادهلشميش) بيتکي ناخيشلارينا أساسلانير. اسليمي داش، مرمر، پيشميش کرپيج، تاختا و موزائيک اوزهرينده ايشلنميش بللي ناخيشلارا دئييلير. بو ناخيشلاردا بيتکيلرين سادهلشميش فورمالاريندان آلينميش موْتيولر و گئومئتريک [هندسي] شکيللرين چئشيدلي نوعو ايشلهنير. بئله کي، بيتکيلرين قيوريم ساپلاريني و گئومئتريک شکيللري اؤرنک آلاراق ديوارلاري، ائو …
Read More “اسلیمی و یا آرابئسک”
“يئني دؤنم” The New Age ایصطیلاح ايييرمينجي یوزایللییین ايکينجي ياريسيندا غرب اؤلکهلرينده يارانميش مدني آخيما اشاره ائدير. 1968 اوْلايلاري آردينجا غرب آيدينلاري سانکي بؤيوک يئنيلگييه اوغراديلار. فرانسا باشدا اوْلماقلا غرب اؤلکهلري 1968ـجي ايل گئنيش اؤيرنجي حرکاتينين Evenments شاهیدي اوْلموشدو. بو اوْلايلار، بوتون غربده 60ـجي ايللرين اوْرتالاريندان باشلانميش گنجلر و اؤيرنجيلر عوصيانينين پارتلایيش نؤقطهسي ايدي. مؤوجود …
Read More “یئنی دؤنم”
اؤزچولوک اینگیلیسجه essentialism قارشیلیغیدیر. اطراف گئرچکهلییه بئله بیر باخیشدا، هر شئیین سرت بیر ذاتی اولدوغو گومان ائدیلیر. اؤرنهیین، اؤزچولر اینسان طبیعتینین بللی ذاتی اؤزللیکلری اولدوغونا اینانیرلار. ذات هر بیر نسنهنین ائله خوصوصیتلرینه دئییلیر کی، یوخا چیخدیقدا نسنه ده یوخا چیخمالیدیر. باشقا دئییشله دئسک، اؤزچولوک فلسفه ده بللی نؤوعه داخیل وارلیغین او نؤوعه عاید کئیفیتلر و …
Read More “اؤزچولوک”
بيليمين باشليجا اؤزهللييي «عينيت»دير. بو نه دئمکدير؟ انگليسجه ojectivity دئييلن بير سؤز وار. بونا رسمي ديلده «اوْبيئکتيوليک» دئييلير، فارسجادا ايسه «عينيت». هر کس بللي مئتودلا بير مسئلهني چؤزمک ايستهيرکن، باشقا انسانلارين چاتديغي نتيجهيه چاتيرسا عينيته قوْووشموش اوْلور. آيريآيري يئرلرده، هانسي زاماندا اوْلورسا اوْلسون، کيمسه سويون نئچه درجهده قايناديغيني يوْخلاماق ايستهسه، «يوٍز» درجه ايله قارشيلاشاجاق. بو …
Read More “اؤزنه [سوژه] / نسنه [اوْبژه]”
T. : idrak Lat.: perceptio İng.: perception Fr.: perception Alm.: Wahrnehmung آلقی گئرچکلییین بسیط آنلامدا اینسان بئینینده یانسیماسی[انعکاسی]دیر. فلسفی باخیمدان ایسه، هانسیسا نسنهیه دیققتی یؤنهلدهرک دویولار یولو ایله اونون بیلیجینه وارماق اوچون فعال سورهجدیر. هر بیر نسنه دویولار آراجیلیغی ایله آلقیلانسا دا، آلقی دویوسال ایزلهنیملردن داها آرتیق بیر شئیدیر. بئله کی، کانتا گؤره، ماهیت و …
Read More “آلقی /ایدراک”
اولوس سؤزونو state-nation آدلانان چاغداش قاورامی ایفاده ائتمک اوچون قوللانا بیلهریک. باخمایاراق کی، اولوسون أسکی آنلامی بوندان بیر آز سئچیلیر. أسکی تورکجه ده میللت آنلامی داشیییان سؤز “بودون”دور. (دیوان لغات تورک) اولوس ایسه اونون بیر بؤلومو، بلکه ده بو گونکو ائتنیک بؤلومه یاخین بیر آنلامدیر. ضیا گؤک آلپا گؤره، «اولوس سؤزو اولمک ülmek مصدریندن گلیر …
Read More “اولوس nation”
فوتوريزم Futur [گلهجک] سؤزو ايله باغلي ايدي. گلهجکچیلر تهلوکهني، عوٍصياني، ساواشي، کوتلهنين گوجونو، اويغارليغي [تمدني] و آوتوموبيلي سئويرديلر. ماياکوفسکي دئييردي: «ائلئکتريک ايشيغي گؤردوکدن سونرا طبيعت منيم گؤزومده دَيريني ايتيردي.» نيچهدن گوٍجلو ائتکيلنميش بو آخيم، شاعيرين ايچيندن گلن وورنوخمالارين و دويغولارين ايفادهسينه قارشي چيخير، گراماتيکايا رعايت ائتمير، شعرده دورو بیچیم آختاريشينا گيريشيردي. فوتوريزم، هابئله، غئيرشاعيرانه سؤزجوکلرين …
Read More “گلهجکچیلیک [فوتوريزم] futurizm”
ایدئولوگییا بیر نؤوع ایدئیالار، تصووورلر و قاوراملار [مفهوملار] سیستئمیدیر. روسجادا “ایدئولوگییا” کیمی سسلهنن ایصطیلاحین اینگیلیس دیلینده قارشیلیغی “ایدئولوژی”دیر. باشقا سؤزله، “ایدئولوژی” سؤزو روسجادا صیفتدیر، یعنی اینگیلیسجه “ایدئولوژیک” سؤزونون آنلامینی داشیییر. بونا گؤره، “ایدئولوگییا”نی رسمی دیله اویغون اولاراق ایسم کیمی ایشلهدیریکسه، اوندان یارانمیش “ایدئولوژی” سؤزونون صیفت اولدوغونو اونوتمامالیییق. بئلهجه فارسجادا “دیدگاه ایدئولوژیک” و “ویژگیهای ایدئولوژی” سؤز …
Read More “ایدئولوگییا /ایدئولوژی ideology /ideological”
اینگیلیسجه century سؤزونون آنلامی رسمی دیلده “عصر”، آنادولو تورکجهسینده “یوز ایل” فارسجادا ایسه “قرن، سده”دیر. “عصر” سؤزونون فارسجا معناسی بام باشقادیر. اؤرنهیین، “عصر آتوم” ترکیبی، بیزده “آتوم دؤورو” یا “آتوم دؤنمی” کیمی سسلهنیر. بو سؤزون اینگیلیسجه قارشیلیغی ageدیر. بونونلا بئله، بیز century سؤزونون قارشیلیغی اولاراق “یوزایللیک” ایصطیلاحینی اؤنهریریک، age سؤزونون قارشیلیغی اولاراق ایسه “دؤنم” سؤزونو …
Read More “یوزایللیک century”
“ياراديجینين اؤلومو” رولان بارتین آدییلا باغلی مشهور قورامدیر. کلاسيک ادبياتدا، اوخوجويا يالنيز توٍکهديجي [مصرفکننده] کيمي باخيليردي. متن يازيچينين بئينيندن بيرباشا اوخوجونون بئينينه داشينيردي. متنين بيرجه آنلامي واريدي، او دا يازيچينين ذهنييتينده يارانيردي. يازيچي توتاليتار حؤکومتلر کيمي متنه و متنين اساسلانديغي آنلاما حؤکم سوٍروردو. اوخوجو، متندن آسیلی اولان ساده بير توٍکهديجي ايدي. بونون فلسفي کؤکلري واريدي. …
Read More ““یارادیجینین اؤلومو””
فلسفه، بیلیم، أدبیات و اینجهصنعت آنالیتیک سؤزلویو بو منیم یئنی کیتابیمدیر. (کیتابین آدی قطعیلشمهییب.) آدیندان دا بللی اوْلدوغو کیمی “ساغلام دیل” باشلیقلی کیچیک أثریمده اؤنردیییم مسئله بوردا دیققت مرکزینده دایانیب: اورتوگرافی ایله یاناشی تئرمینلر سورونو ایله کسکین، گئنیش و سورهکلی اوغراشماق. چونکی تئرمینلرین مسئلهسی چؤزولمهیینجه ساغلام بیر دیله یاخینلاشما ادعاسی آبسورد آلیناجاق. “قاورام”لارا قویولموش آدلارین …
Read More “سؤز ائنسیکلوپئدییاسی: گیریش”
Structuralism, Yapısöküm هانسیسا فئنومئنين يالنيز تاريخيني ايزلهمکله اونون نئجه ايشلهمهسيني قاورايا بيلمهريک. هر بير توپلومو اونون تاريخيني ايزلهمکله دئييل، چئشيدلي بؤلوملرينين بيربيرلريله ايلگيسيني آراشديرماقلا تانيماق اولار. اؤرنهيين ديلين باشليجا ايشلهيي اينسانلارين قارشيليقلي ايلگي قورماسينا شرايط ياراتماقدير. بو فئنومئنين ماهييتيني تکجه اونون تاريخيني آختارماقلا اؤيرنمک اولماز. هابئله، ديل ساحهسينده فردي داورانيشلارين يارديمي ايله، ديلي تانيماق اولماز. …
Read More “قورولوشچولوق [ساختارگرایی]”
آنگلوساکسون دونياسيندا فوتوريزمين يوموشالميش فورماسي ايدي. 1912دن باشلاياراق ساواشين سونونادک دبده اولان بو آخيمين آماجي، شعري سادهلشديرمک ايدي. بو گروپون أن آدليم شاعيري ائزرا پاوند، 1913ـده ايمگهچيلرين ايلک باخيشلاريني “بير نئچه يوخ”[1] باشليغي آلتيندا درج ائتديردي. 1909ـجو ايلده اينگيليس فيلوسوفو و شاعيري تي. گي. هيوم T. G. Hulme ايمگهچي گروپونون تملداشيني قويدو. سوهو Soho آدلي …
Read More “ايمگهچيليک [ايماژيزم]”


text:
مکسیکوده بیر هوتلده اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیردی
قوراللی کیشیلر بیر هوتل گه باسقین قیلیب کیرگن
مکسیکونینگ پایتختی مکسیکونینگ شمالیده جایلشگن بیر هوتلده اویوشتیریلگن قوراللی هجوم عاقبتیده 11 کیشی حیاتینی یوقاتدی، 4 کیشی یره لندی.
مکسیکونینگ مطبوعاتیده اورین آلگن خبرلرده بیلدیریلیشیچه بیر هوتل گه باسقین قیلیب کیرگن بیر قطار قوراللی کیشی اطرافگه اوق اوزیش گه باشله گن.
خوددی شو هجوم عاقبتیده 11 کیشی حیاتینی یوقاتگن، 4 کیشی ایسه یره لنگن.
ییتکچیلر، هجومچیلرنینگ هوتل نی اوتگه بیرگن لیگینی شونده ی بولیب هوتل نینگ یانیده گی ایککی ته بارخانه نینگ هم یانگن لیگینی بیلدیردی.
اطفائیه گروهی یانغین گه مداخله ایترکن ساغلیک نی سقلش گروهی نینگ ایسه یره لیلرنی کسلخانه گه ییتکزگن لیگی معلوم قیلیندی.
منطقه گه خوفسیزلیک کوچلری نینگ سوق ایتیلگن لیگی قید ایتیلدی.
ایتیلیشیچه اوشبو حادثه بدماشلرنینگ اوز ایچیده گی رقابت باعث یوز بیرماقده.


text:
436
جمعه 10 آذر 1396
0
ترکی ,
قوی گئنه آیری قالاق،آیری قالاق،عیب ائلمز
گئنه عشقین سازینی آیری چالاق،عیب ائلمز
حسرته دوزمه دن آرتیق الیمیزدن نه گلیر؟!
قوی بو حسرت لر الینده قوجالاق،عیب ائلمز
سئوینیر آللاهیمزدا دئیه سن دردیمیزه
کاش اؤلوب بیر بئله غمدن قوتولاق عیب ائلمز
سنله من شاختالی بیر گونده اکیلمیش مومایاق
مجبوروق بالتادا باخسا اوجالاق،عیب ائلمز!
تا یازیلسین آدیمیز اصلی-کرم دفترینه
قوی ناغیللار کیمی دیل لرده قالاق عیب ائلمز
دئیرم بیزده گؤرن اوز گتیرک آغلاماقا؟!
آغلایاق بلکه بوغوضدان بوشالاق،عیب ائلمز؟!
بیلیرم لم یئسیرن،غملر الینده اسیرن
چاره یوخ آغلاما دای یوخسول اوشاق،عیب ائلمز.


text:
UEFA اروپا قهرمانلر لیگی اوچره شوولری بولیب اوته دی
اوچره شوولر سه شنبه و چهارشنبه کونلری اجرا ایتیله دی
UEFA اروپا قهرمانلر لیگی چارک فاینل بیلله شوولری ایککینچی اوچره شوولری ایرته گهو چهارشنبه کونی کیچقرون بولیب اوته دی.
اوشبو باسقیچ نینگ آرتیدن یریم فاینل گه اورین الگن جماعه لر انیقلنه دی.
یریم فاینل اوچره شوولری ایسه 25-27 اپریل و 3-4 می تاریخلریده بولیب اوته دی.
برچه اوچره شوولر تورکیه وقتی بیلن کیچقرون ساعت 10:00 ده افغانستان وقتی بیلن کیچقرون ساعت 11:30 ده بولیب اجرا ایتیله دی.
اوتگن هفته بولیب اوتگن بیلله شوولر نتیجه لری قوییده گیچه:
ایرته 12 اپریلده بولیب اوته دیگن اوچره شوولر:
ریئال مادرید (اسپانیا)- چلسی (انگلستان) 3-1
بایرن مونیخ (آلمان) - ویلاریئال (اسپانیا) 0-1
چهارشنبه کونی 13 اپریلده بولیب اوته دیگن اوچره شوولر:
لیورپول (انگلستان) - بینفیکا (پورتگال) 3-1
اتلتیکو مادرید (اسپانیا) - منچستر سیتی (انگلستان) 0-1
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپانیا لیگی باشقرووی پاریس سن جرمن بیلن منچستر سیتینی قاره لب شکایت ایتدی
بو جماعه لرنی کوپ پول خرجت قیلیب بازارنی بوزگن لیگی بیلن عیبله ماقده
تورکیه – لیتوانیا ملی تیرمه فوتبال جماعه لری اوچره شدی
تورکیه ملی تیرمه فوتبال جماعه سی اوز رقیبی گه قرشی غلبه قازاندی


text:
دویغولو سوزلرین هیجاسی سن، سن
ماکو فری زونوم، آنا توپراغیم
سربست اولکه لرین، اوجاسی سن سن
ماکو فری زونوم آنا توپراغیم
قلم اللریمده سننن، سؤز یازیر
اورگیم دییر بیر دایان، دؤز، یازیر
آلیشیب عشقینله اولوب چؤز، یازیر
ماکو فری زونوم آنا توپراغیم
سوروشمایین نه لر واردی، قانیمدا
داش ماکونون داماری وار جانیمدا
سنه قوربان شهرتیم ده، شانیم دا
ماکو فری زونوم آنا توپراغیم
سونولمز بیر آلاو، اوجاغیندا دی
اوبامیز داغالرین، قوجاقیندا دی
ایرانین باشیندا، بوجاغیندا دی
ماکو فری زونوم آنا توپراغیم
آنا توپراغیمی غم، بورومه سین
دوشمان لار آغالسین، هئچ چیریمه سین
قویلاسان «محزونو» قوی چورومه سین
ماکو فری زونوم آنا توپراقیم


text:
مولکول
موْلکۇل، بیربیرینه باغلی قروپلار شکلینده آتوملارین یاراتدیغی کیمیاسال بیلشیکلرین اَن کیچیک قورولوشونا وئریلن آددیر. باشقا ایفادهایله مولکول بیلشیکلرین اَن کیچیک ذرهسیدیر. مولکوللار قورولوشوندا بیردن داهاچوخ تعداددا آتوملاری واردیر. بیر مولکول عئینی ایکی آتومون باغلانماسی نتیجهسی یا دا فرقلی ساییدا فرقلی آتوملارین باغلانماسی سونوندا تشکیل تاپا بیلیر. بیر سو مولکولو ۳ آتومدان یارانیر؛ ایکی هیدروژن و بیر اوکسیژن. بیر هیدروژن پئراوکسید مولکولو ایکی هیدروژن و ایکی اوکسیژن آتوموندان یارانیر. باشقا طرفدن بیر قان پروتئینی اولان قاماقلوبولین ۱۹۹۶ ساییدا آتومدان یارانماقلا بیلیکته فقط ۴ نوع فرقلی آتوم ایشلدیر، هیدروژن، کربون، اوکسیژن و نیتروژن.مولکوللاری یارادان شیمیایی باغلارا مولکولِر باغلار دییلیر. بونلار کوالنت، یونیک، و مئتالیک باغلاردیر.
مولکولِر باغلاردَییشدیر
بیر مولکولون آتوملاری آراسیندا ایجاد اولان باغدیر. مولکوللارین آراسینداکی باغلاردان داها گۆجلودور.بیر سو مولکولونون آتوملارین بیر آرادا توتان باغ مولکولِرباغلارا میثالدیر. اؤته یاندان سو ملکوللارین بوز حالیندا بیر آرادا توتان باغلار دا مولکوللارآراسی باغلارا اؤرنکدیر.
کوْوالِنت(کوْوالانت) باغلاردَییشدیر
ایکی آتومون الکترون پایلاشیمی نتیجهسینده اولوشان باغ مولکولِرباغدیر. باغی اولوشتوران هر بیر آتوم الکترون جوفتونا بیر الکترون وئرر.بو باغ ایکی عئینی آتومدان اولوشموش ایسه، اولوشتوران باغا آپوْلارکوْوالنت باغ دییلر. اؤته یاندان باغ ایکی فرقلی آتوم طرفیندان اوْلوشتورولموش ایسه اوْلوشتوران باغ پوْلارکوْوالنت باغ آدلانیر. بو دۇرومدا الکترونئقاتیولیگی داها یۆکسک اوْلان آتوم الکترون ساییسی(یا یوْغونلوغو) نئقاتیولیگی آز اوْلان آتوما گؤره آرتار.
یوْنیک باغلاردَییشدیر
یوْنیک باغ، بیر یا دا داهاچوخ الکترونون بیر آتوْمدان آیریلیب باشقا بیر آتوْما باغلانماسی سۆرهجی سوْنراسیندا مۆثبت و منفی یوْنلارین اوْلوشماسی نتیجهسینده اوْلوشان باغدیر. سوْدیوم و کلوْر آتوملاریندان اوْلوسان NaCl-ۇ اوْلوشتوران باغ یوْنیک باغا بیر اؤرنکدیر.
مئتالیک باغلاردَییشدیر
مئتال آتوملارینی بیر آرادا تۇتان باغدیر. مئتال آتوملاری الکتروپوْزیتیو اوْلاراق چکیردکلری و والانسالکترونلاری آراسیندا اوْلان ائتکیلشمه گۆجو آزدیر و بو سببدن الکترونلار حرکت ائده بیلیرلر. باند تئوْریسینه گؤره مئتال آتوملاری اطرافی والانس الکترونلارینین اوْلوشتوردوغو الکترون دئنیزیایله بۆرۆنوبدور، الکترون دئنیزی منفی الکتریکسئل یۆکونون ایچینده آتوملارین مۆثبت یۆکلو چکیردکلرین ساخلاییر، اؤته یاندان چکیردکلر بو منفی یۆکون ایچینده گۆجلو بیر اتکیلشمهایله برک بیر باغ یارادیرلار.


text:
آلساندرو نونس
آلساندرو نونس (اینگیلیسجه: Alessandro Nunes) (دوْغوم:۲ مارس ۱۹۸۲ (۴۰ یاش) São João da Boa Vista) بیر فوتبالیست. باهیا فوتبال کولوبوندا چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آلساندرو نونس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۲-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- البیرکس نیقاتا کولوبونون اویونچولاری
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- فلامینقو کولوبونون اویونچولاری
- فلومیننزه کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو مینیرو کولوبونون اویونچولاری
- باهیا کولوبونون اویونچولاری
- فاینورد کولوبونون اویونچولاری


text:
اویان نیوز: ایسترسله مباریزه اوچون “قهقهه تراپیسی” تکلیف ائدیلیر
حال-حاضیردا ایسترس و دئپرسه قارشی ان تأثیرلی اصوللاردان بیرینین قهقهه تراپیسی اولدوغو ایفاده ائدیلیر.
هیندیستاندا طیب تحصیلی آلان مادان کاتاریا و معالیجه معلمی خانیمی مادوری کاتاریا طرفیندن ۱۹۹۵-جی ایلده، پلانلاناراک تشکیل ائدیلن قهقهه تراپیسی، آدینی گولمه، بوشالما و نفس اگزئرسیزلرینین بیرلشدیریلمهسیندن ائدیر.
معالیجه، قهقهه ایله نفس تکنیکلرینی بیرلشدیرن بیر مشقله آدامین قارین عضلهلرینی ایستیفاده ائدرک سولوماسی و دیافراگمین تمرین وئریلرک قهقهه آتابیلمسی معناسینی وئریر.
یاشام قوچو عایشه گول سویلو موسلو،’ اوشاقلار گونده اورتالاما ۳۰۰ ایله ۴۰۰ دفعه، بؤیوکلر ایسه ان چوخ ۱۵ دفعه گولهبیلیرلر. ساده بیر قهقهه بدنیمیزده و بئینیمیزده رئاللاشدیردیغی تأثیر کیچیک بیر معجزه کیمی دئیه دانیشدی.
قایناق ت ر ت


text:
ایشلاووچیلرنی چیت ایلگه جونتیش اوچون اوچ کمیسیون نینگ قیلگن ایشلری و معمالریدن گزارش قولگه کیریتیش مقصدیده هماهنگلیک ییغیلیش اوتکزیلدی
ایشلاووچیلرنی چیت ایلگه جونتیش اوچون اوچ کمیسیون نینگ ایشلری و معمالریدن گزارش قولگه کیریتیش مقصدیده ایشلر اداره سی نینگ تشقی ایشلرنی بیرلشتیریش بوییچه ریاستی تامانیدن تشقی ایشلر، ایش و اجتماعی ایشلر، قاچقینلر، عالی اوقوو، معارف وزیرلیگلری همده ملی خوفسیزلیک عمومی ریاستی و خصوصی ایش بیلن تامینلیدیگن شرکت لر نماینده لری اشتراکی بیلن هماهنگلیک ییغیلیش اوتکزیلدی.
ایشلر اداره سی نینگ تشقی ایشلرنی بیرلشتیریش بوییچه رییسی اتل شمس، جلالتمآب مملکت جمهور رییس نینگ ایشلاووچیلرنی چیت ایلگه جونتیش توغریسیده بولگن قره شلرینی بیان قیلیب، ایشلاووچیلرنی قانونی شکلده چیت ایلگه جونتیش بیرقنچه عایله لرنی مالی درآمدلرینی کوپ قیلیشگه سبب بوله دیب ایتدی.
باشقه تماندن، ایش و اجتماعی ایشلری بوییچه وزیرلیگی نینگ نمانیده سی، ایشلاووچیلرنی چیت ایلگه جونتیش اوچون اوچ کمیسیون نینگ تاریخی، قیلگن ایشلری و معمالری حقیده معلوماتلر تقدیم قیلیب، مذکور توغریده تیگیشلی اداره لرنی همکارلیگ قیلیش لرینی طلب قیلدی.
شونینگ دیک، تیگیشلی اداره لرنینگ یول خریطه سی، وظیفه لری و تکلیف لری پریزنتیشن آرقلی ایشلر اداره سی نینگ تشقی علاقه لرنی بیرلشتیریش ریاستی تامانیدن تقدیم بولدی .
باشقه تماندن، اوشبو ییغیلش ده، تیگیشلی اداره لر مذکور اوچ کمیسیون نینگ معمالری توغریسیده اوز نظرلرینی شریک قیلیب معمالرنی حل قیلیش و آسانلتیریش اوچون قاچقینلر عالی کینگشی ایجاد بولیشینی طلب قیلدیلر.
ییغیلش سونگی ده، ایشلاووچیلرنی چیت ایلگه جونتیش اوچون قاچقینلر عالی کینگشی نینگ معین لر درجه سیده ایجاد قیلیش ایشینی باشلش توغریسیده و یول خریطه سینی یادداشت ترتیبی گه سالیب جمهور رییسلیک عالی مقامی ده یوباریشگه قرار قبول قیلیندی.


text:
اویان نیوز: “گنجعلی صباحی” آدینا قورولان ایللیک اؤیکو اؤدولو آچیقلانیب، قوشوللاری بللی اولدو.
اویان نیوزون یورد سیته سیندن آلدیغی معلوماتا گؤره، “صباحی” ایللیک تورکجه اؤیکو اؤدولونون ایلک ایلی ( ۱۳۹۲ ) اثرلری ییغماغا باشلادی. بوتون اؤیکو یازانلار شهریور آیینین سونونادک بیر اؤیکونو بو یاریشمایا قاتیلماق اوچون سئچیب، یاریشمانین ایمیل آدرسینه (sabahi.odulu@gmail.com) گؤندره بیلرلر. اثرلر آذربایجان تورکجهسینده و عرب الیفباسیندا یازیلمالی دیر و اثرلرین ایندییهدک باشقا یئرده (کیتاب، درگی، سایت) چاپ اولونماماسی گرکلی دیر.
یاریشمانین سونوجو آذر آیینین ایلک گونونده بللی اولاجاق. بو ادبی یاریشمانین اؤدولو بیر میلیون تومن و ایلک اولان اؤیکونون یازارینا وئریله جک. باشقا ایلک ۹ اؤیکو هدیه لره لاییق گؤرونوب، بیرلیکده بیر کیتابدا یاییلاجاقلار.
“صباحی” اؤیکو اؤدولو یاریشماسی نین وئبلاگینین ویردیگی آچیقلامایا گؤره، داورلیق هیئتی (ژوری) نیگار خیاو، مرتضی مجدفر، محمود مهدوی، رقیه کبیری، علی محمد بیانی و حامد احمدی –دیرلر.


text:
عبد ربه منصور هادی
عبد ربه منصور هادی یمن اؤلکه سینده اوردو باشچیسی (دوغوم1945).2012 ده جومهوررئیسی اؤلدو.باشدا 1994ده جومهور رئیسی نائیبی ایدی. 2012 جی ایلده بیر سئچیمده جومهور رئیسی اولدو بو سئچیمده یوزه 60 یمنلی لر اونو یاساق ائدمیشدیلر.هابئله 2015ده 22 ژانویه حوثی پارتیلار اونون باشباکانلیق قصرین آلدیلار و جومهور باشکانلیقدان سالیندی.اوز مقامیندان دالی چکیلدی.قاریشیقلاردا عدن شهرینه قاچدی و بو شهریده اوزون یئنی دن جومهور باشکانی بیلیندیردی.27 مارس 2015ده عربیستان اونا یاردیم و یاناش چیخدی و عربیستان اؤلکه سینه قاچدی.عرب بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی منصور هادی قورماقا یمن اؤلکه سینه یورودولر و نئچه آیلار بو اؤلکه نی بمباردیمان ائددیلر.مینلر مین اینسان اونون امرینه اؤلوبدو.
قایناق[دَییشدیر]
- ^ "الصراع السني الشيعي يمتد الى صنعاء". Al-Quds Al-Arabi (in Arabic). 2013-07-22.
{{cite news}}: CS1 maint: unrecognized language (link)


text:
لخ پوزنان فوتبال کولوبو
لخ پوزنان فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Lech Poznań) بیر فوتبال کولوبودور. Ekstraklasa دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۴۳٬۲۶۹ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Archived copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 19 October 2012. یوْخلانیلیب2011-12-07.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Lech Poznań»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده لخ پوزنان فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.