text:
قازان
یوْللاندیرما صفحهسی
مسیزپرین دَییشیب:
قازان-(تاتارجا:KaзaH) تاتاریستاننین پایتختی و روسیهنین بیر شهری دیر. اهالی 2002 سایینا گؤره 1.105.289 نفردیر. شهرین اراضیسی 287.8 کم² اوْلوب، 7 بلهدیییهسی (رایون) وار. شهرین بینالمللی فرودگاهی، ایدیل چایی ساحیلینده بیر لیمانی و روسیه فدراسیونونون آوروپا بؤلومونو سیبیره باغلایان بیر قاتار دوراغی وار.
ایچیندهکیلر
تاریخ[دَییشدیر]
شهره آدینی وئرن قازان (کازانکا) چایینین ایدیل (وولقا) چایلا بیرلشدیگی و ایدیلین بیر دیرسک شکلینی آلدیغی یئرده قورولوبدور. بؤلگهده اوْلان داش دؤورونه عایید یاشاییش ایزلری و شهرین 7 کم. اطرافیندا اوْلان تونج دؤورو اثرلری ایله دمیر دؤورونون باشلانغیجینا عایید قبیرلر بؤلگهنین قدیم دؤورلردن بری یاشاییش آلانی اولاراق سئچیلدیگینی ثوبوت ائدیر. قازان شهرینین ایچینده اوْلدوغو بۇ جوغرافی اراضی، اوچونجو یوز ایلدن اعتیبارن ده موختلیف تورک دؤولتلرینین حاکیمیت مئیدانی ایچینه گیرمهیه باشلامیشدیر. قازان، 1437-1552 ایللری آراسیندا قازان خانلیغینین باشکندی، 1708-1920-جی ایللر آراسیندا کازان ویلایتینین (قوبئرنییا) مرکزی، 27 مای 1920ده تاتاریستان موختار سووئت سوسیالیست جومهوریتنین، 30 آوقوست 1990دا تاتاریستان سووئت سوسیالیست جومهوریتنین، 7 فئورال 1992دئن اعتیبارن ده روسییا فئدئراسییاسینا باغلی تاتاریستان جمهوریتینین باشکندی اوْلدو. ایدیل بولقار دؤولتینین عبدالله خان زامانیندا انقراضا اوغراماسی ایله خانین ایکی اوْغلو عالیمبئک و آلتینبئک، قازان چایی بویونا گلهرک کؤهنه قازان آدلاندیریلان شهری قوردولار. بۇ شهر بوگونکو قازان شهرینین 45 کم یوخاریسیندا یئر آلیردی. شهر داها سوْنراکی تاریخلرده ایدیل چایینین آغزینا کؤچدو و بۇ گون قازان آدلاندیریلان شهر قورولموش اوْلدو. شهرین آدینین قازان چاییندان گلدیگی معلوم اولماقلا برابر قازان چایینا بۇ آدین نه اوچون وئریلدیگی بیلینمیر. و. رادلوفف، م. هودیاکوو، آ. ن. سئرگئئو، پ. ای . ریچکوو، آ. ب. تایماس، ن. باژئنوو، م. پئنیگئن، م. س. شپیلئوسکیی و ه. ق. بوشکانئتس، قازان آدینین قازان چاییندان گلدیگینی، قازان چایینا ده بۇ آدین دیبیندهکی درین چوخورلاردان گؤره وئریلدیگینی یازیرلار. ک. فوکس، آ. س. دوبرووین، شهابالدین مرجانی و ن. پ. زاگوسکین، قازان شهرینی قازان خان و یا قازان آدلی بیر شخصین قوردوغونو و شهره بۇ سببله قازان آدینین وئریلدیگینی ایدیعا ائدیرلر. آلتین اوردو دؤولتینین داغیلماسیندان سوْنرا 1437-جی ایلده یارادیلان قازان خانلیغینین باشکندی اوْلان قازان، بۇ تاریخدن اعتیبارن اهمیتلی بیر تیجارت مرکزی اوْلدو. سیبیر و اورتا آسیایا نقلیات یوللاری اوزرینده یئرلشمهسی، منطقهده یای آیلاریندا یارادیلان یارمارکالار، شهرین تیجارت و سیاسی اهمیتینی آرتیریب. شهر قیسا بیر مودتده مسجید، سارای، مدرسه کیمی موختلیف ایسلامی اثرلرله تزیین ائدیلیب و ایدیل-اورال بؤلگهسینین ان اهمیتلی شهرلریندن بیری حالینا گلدی. آنجاق خانلیق داخیلی چکیشمهلر و داواملی روس تزییقی نتیجهسینده شهر 1552-جی ایلده روسلارین الینه کئچدی. شهرده یئرلشن خان سارایی، نورعلی و قول شریف مسجیدلری، خان قبیریستانلیغی کیمی بیر چوْخ ایسلامی اثر اورتادان قالدیریلدی. فقط بۇ گون ده مؤحکم دایانماقدا اوْلان سویوم بیکه مینارهسینه توخونولمادی. قیرمیزی کرپیجدن تیکیلمیش 53 متر یوکسکلیگیندهکی بۇ میناره، قازان قالاسینین ده ایچینده اوْلدوغو شهرین ان یوکسک نؤقطهسینده اینشا ائدیلمیشدیر. بۇ گون کرئمل آدلاندیریلان بۇ بؤلگه، 2001-جی ایلده یونسکو طرفیندن "تاریخی ایرث" اولاراق قبول ائدیلیب. 1998-جی ایلده بورایا قول شریف آدیندا دؤرد مینارهلی بیر مسجید تیکینتیسینه باشلانیلیب. قازان 1552 ایلدن سوْنرا ایسلامی شهر سیماسینی ایتیرهرک بیر خریستیان شهری کیملیگینه بوروندو و 19-جی ییین ایکینجی یاریسینا قدر بۇ خوصوصیتینی قورویوب. قازانین روس حاکیمیتینه کئچمهسیندن سوْنرا چار روسییاسی ایلک دفعه موسلمان تبعه ایله قارشیلاشدی. ایدارهائدیجیلر ایمپئرییانین بۇ یئنی تبعهسینی خریستیان ائتمک واسیطهسیله داها یاخشی بیر روس تبعهسینه چئویرمک اوچون 1555-جی ایلده کازاندا بیر یئپیسکوپلا قوردولار. یئپیسکوپ گوریی 1555-1576 ایللری آراسیندا بؤیوک بیر خریستیانلاشدیرماق باشلادی. قازان یئپیسکوپلوغو دؤولتین ده یاردیمی ایله قیسا مودتده ایدیل-اورال رئگیونونون ان موهوم میسسیونئر مرکزلریندن بیری حالینا گتیریلدی. موسلمان تبعه زورلا و موختلیف وعدهلرله خریستیان اولماغا چکدی. قازان و بؤلگهسینه روس اهالینین یئرلشدیریلمهسی، دینلرینی دییشدیرمهلری اوچون ائدیلن تضییقلر تاتارلاری 1556دا عوصیانا سوروکلهییب. آنجاق عوصیان تئزلیکله و آجیماسیزجا یاتیریلدی و دین دییشمهیهنلرین شهر قالا دیوارلاری ایچینده یاشاماسی قاداغان اوْلوندو. موسلمانلار شهرین کنارینا چیخدی و بۇ گون ده قدیم تاتار محللهسی کیمی تانینان یئنی بیر محلله قوردولار. 19-جی یوزایلین سونونا قدر قازانداکی خریستیان و موسلمانلار آیری-آیری محللهلرده و کندلرده یاشاییردیلار. قازان 1552-1829 تاریخلری آراسیندا 9 بؤیوک یانغین کئچیردی. 24 آوقوست 1829 تاریخینده یانغیندا 9 کیلسه و 1309 ائو یاندی. 1714-جی ایلده زویه، وییاتکا، کونگور، سیمبیر و پئنزا شهرلرینی احاطه ائدن قازان اوستانی تشکیل ائدیلیب. 1722-جی ایلده چار بیرینجی پیوتر کازانی زیارت ائدیب، بۇ زیارتدن سوْنرا شهرین تیجارت و سوسیال اهمیتی آرتماغا باشلادی. چارین امری ایله شهرده عسگرلر اوچون باشماق و چای گمیلری دوزلدن کارخانالار یارادیلیب. 1726دا "دوخوونی سئمینارییا" آچیلدی. 1758-جی ایلده ایلک کیشی لیسهیی (گیمنازییا) آچیلیب. چاریچه ایکینجی کاتئرینا 1767-جی ایلده کازانی زیارت ائدیب. بۇ صفر زامانی موسلمانلار اونا موراجیعت ائدهرک، مسجید تیکینتیسی اوچون ایجازه ایستهدیلر. کاتئرینانین وئردیگی ایجازه ایله موسلمانلار قازانین روسلار طرفیندن فتحیندن سوْنرا ایلک مسجیدی 1766-جی ایلده اینشا ائتدیلر. بۇ مسجید بۇ گون مرجانی مسجیدی کیمی تانینیر. شهردهکی ایکی مسجید 1768-جی ایلده آپانایئو عاییلهسی طرفیندن تیکدیریلیب. 1771-جی ایلده آخوندوو و آپانای مدرسهسی آچیلدی. 1774-جی ایلده ایدیل-اورال بؤلگهسینده چارا قارشی بؤیوک بیر عوصیان تشببوثو باشلادان پوگاچئو، قازانی اله کئچیردی. عوصیان زامانی شهرده چیخان یانغین اوچ گون داوام ائتدی. تاریخی آبیدهلرین چوخو بۇ یانغین زامانی یوخ اوْلدو، تکجه شهرین قالاسی سالامات قالدی. بۇ عوصیان جهدینین یاتیریلماسیندان سوْنرا یئنیدن قازانین آبادلیغینا باشلاندی. 1791ده ایلک روس تئاتری، 1786دا باریت کارخاناسی و 1797ده دوخوونی آکادئمییا (روحانی بیلیمیوردو) آچیلیب. 1785-جی ایلده یئنی اراضی کئچیرمهسی زامانی ایدیل و کاما چایلاری آراسینداکی یئرلر کازان قوبئرنییاسینا باغلاندی. 1804-جی ایلده کازان اونیوئرسیتئتی آچیلیب. بۇ گون هله ده خیدمت وئرمکده اوْلان اونیوئرسیتئتین اساس بیناسی 1805-1814-جی ایللرده اینشا ائدیلیب. 1800-جی ایلده شهرده ایلک مطبعه، 1809-جی ایلده اونیوئرسیتئت مطبعهسی، 1811-جی ایلده ده ایلک کیتاب ماغازاسی آچیلیب. کازاندا شرق مطبعهسی (ازیاتیسکی تیپوگرافیی/آسیا چاپخاناسی) آدلی ایلک عرب حرفلی مطبعه ده یئنه 1800-جی ایلده آچیلیب. بۇ مطبعهده 1802-1810 تاریخلری آراسیندا 50 مینه یاخین موختلیف دینی کیتابلار و قورآن نشر ائدیلیب. ایکینجی عرب حرفلی مطبعه 1802-جی ایلده خاقان اونیوئرسیتئتینده آچیلدی. بۇ ایکی مطبعه 1829-جی ایلده بیرلشدیریلدی. خاریطونوو مطبعهسی، قازانداکی عرب قرافیکالی مطبعهلرین ان یاخشیلاریندان بیری ایدی. بۇ مطبعهده 1909-جی ایله قدر 2 میلیون یاخین ایسلامی اثر نشر ائدیلیب. سیبیریانین یاشاییشا آچیلماسیندان سوْنرا شهرین تیجارت اهمیتی داها دا آرتدی. ییرمینجی یوزایلده قازان، روسییا ایمپئرییاسینین ان اؤنملی تیجارت و مدنیت مرکزلریندن بیری حالینا گلدی. 2 یانوار 1848ده ایلک بانک، 24 مای 1850ده ایلک قیز لیسهسی، 1860دا ایلک دری کارخاناسی (الافوزوو)، 1865ده شهر کیتابخاناسی، 1876دا تاتار موعلیم مکتبی، 1881 ایلک موسیقی مکتبی آچیلدی. شهرین ان بؤیوک کیتابخاناسی اوْلان کازان دؤولت اونیوئرسیتئتینین کیتابخاناسی (نااوچنایا بیبلیوتئکا ایمئنی ن. ای . لوباچئوسکوگو//لوباچئوسکو آدینا علمی کیتابخانا) 1814-جی ایلدن اعتیبارن کیتاب توپلاماغا باشلادی. 1907-جی ایلده 18.508 نفرین ایستیفاده ائتدیگی کیتابخانادا 160 مین جیلد کیتاب وار ایدی. 1997 سایینا گؤره کیتابخانادا 4.700 مین جیلد کیتاب وار. بۇ کیتابلارین 153 مین جیلدی تاتارجا، 23 مین جیلدی ده عرب قرافیکالی باسما و الیازماسیدیر. شهردهکی دیگر بیر اهمیتلی کیتابخانا ده تاتاریستان میللی کیتابخاناسیدیر. بۇ کیتابخانادا ده 3.700.000 اوچ میلیون یئددی یوز مین جیلد کیتاب وار و بونلارین 80.000 هشتاد مین جیلدی تاتارجادیر. قازان 27 مای 1920ده قورولان تاتاریستان موختار رئسپوبلیکاسینین باشکندی اوْلدوقدان سوْنرا سورعتله اینکیشاف ائتمهیه باشلادی. 1926دا مسافر آوتوبوسلاری ایشه باشلاییب. 1928ده کانالیزاسییا تیکینتیسینه و یئنی منزیل تیکینتیسینه باشلاندی. 1932-جی ایلده آویاسییا اینستیتوتو و کینو فیلمی ایستحصال ائدن بیر کارخاناسی آچیلیب. 13 آپرئل 1945ده روسییا علملر آکادئمییاسینین قازان شؤعبهسی آچیلیب. 1954-جی ایلده شهره قاز کمرلری چکمهیه باشلادی. قازان اونیوئرسیتئتی، پئداقوژی اونیوئرسیتئتی، تئخنیکی اونیوئرسیتئت، کونسئرواتورییا و موختلیف عالی مکتبلر، شهردهکی ان موهوم تحصیل موسسیسهلردیر. ائلملر آکادئمییاسینا باغلی موختلیف اینستیتوتلار ده اونیوئرسیتئت سوْنراسی تحصیل وئریلیر. گالیاسکئر کامال، کریم تینچورین، موسا جلیل، کاچالوو درام تئاتری شهردهکیان بؤیوک تئاتر. عبدالله توقای، ولادیمیر لنین، موسی جلیل، قورکی و دؤولت موزهسی (700 مین پارچا کوللئکسییاسی وار) شهردهکی اهمیتلی موزه. کوممونیست دؤورده اینشا ائدیلن یئنی مکتب بینالاری،مجلیس بیناسی، سیرک و تاتاریستان اوتئلی شهردهکی گؤرکملی بینالاردان بعضیلریدیر. 1990دان سوْنرا تورکلر طرفیندن اینشا ائدیلن ایدمان سارایی، پرامیت (ایلنجه مرکزی)، سافار اوتئلی و فیلارمونییا سالونو شهردهکی موعاصیر بینالاردان بعضیلریدیر. همچنین 1990دان سوْنرا قازانین تئز تئز هر محللهسینده اینشا ائدیلمهیه باشلایان موختلیف معمارلیق کیچیک مسجیدلر و کیلسهلر ده شهره چوْخ دینلی بیر کیملیک وئرمیشدیر. دؤولت موزهسی، توقای موزهسی، میللی کیتابخانا بیناسی، اوپئرا بیناسی، مرجانی، آپانای، بورنای، ائجیم (زیموو)، اؤرتویون بازاری و سولطان مسجیدلری ایله سانکت-. پاوئل و سانکت-پئتئربورقدا پیوتر کیلسهلری، قازانداکی موهوم تاریخی اثرلردیر.
نوفوسو[دَییشدیر]
2010 سایی آلمایا گؤره شهرده 1.161.308 نفر یاشاییر. شهرده 1897ده 130.000، 1923ده 158.000، 1939دا 406.000، 1959دا 667.000، 1970ده 869.000 نفر یاشاییردی. اتنیک قروپلار ایسه بئلهدیر:
- تاتارلار: %47،6
- روسلار: %48،6
- چوواشلار: %0،8
- اوکراینالیلار: %0،4
- ماریلر: %0،3
- دیگر اتنیک قروپلار: %2،3 (باشقورت، موردوین و اودمورت)
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
قازاندا طیاره، دیکاوچان، اوپتیک آلتلر، طیببی جیهازلار، نئفت-کیمیا، کومپرئسسور، طبیعی گاز آلتلری، آیاققابی، دری، صابون، خز و شیمیایی مادده ایستحصال ائدن چوْخ سایدا کارخانا وار. بوندان باشقا، پامبیقلی توخوما، شکولات و ارزاق ایستحصالی ده آپاریلیر. کئچمیش شوروی-نین بوتون شهرلرینده اوْلدوغو کیمی، قازاندا دا منزیللر شهرین کناریندا، موازی و شاقولی اولاراق پلانلاشدیریلمیش گئنیش و اوزون کوچهلرین کنارلارینا اینشا ائدیلمیشدیر. شهردهکی بوتون بینالار مرکزی سایدیم ایله قیزدیریلیر و ایستی سو وئریلیر. نقلیات تراموای، ترالئیبوس و آوتوبوسلارلا تأمین ائتمکده اوْلوب 1998-جی ایلده مترو تیکینتیسینه باشلانمیشدیر.
مئدیا[دَییشدیر]
کازاندا شرق مطبعهسی (آزیاتیسکی تیپوگرافی-ی//آسیا چاپخاناسی) آدلی ایلک عرب حرفلی مطبعه 1800-جی ایلده (روسییادا ایلک مطبعه 1563-جی ایلده موسکوادا آچیلیب) آچیلیب و 1802-جی ایلدن اعتیبارن بۇ مطبعه عبدالعزیز بورناشوف آدلی بیر تاتار طرفیندن ایشلهدیلمهیه باشلاندی. قیسا بیر مودت سوْنرا مطبعه قازان زنگین آپانایوف آدلی شخصه ساتیلیب. 1802-1810 تاریخلری آراسیندا بۇ مطبعهده 50 مینه یاخین موختلیف دینی کیتابلار و قورآن نشر ائدیلیب. ایکینجی عرب حرفلی مطبعه 1802-جی ایلده خاقان اونیوئرسیتئتینده آچیلدی. بۇ ایکی مطبعه 1829-جی ایلده بیرلشدیریلدی. هاریتانوو مطبعهسی کازانداکی عرب قرافیکالی مطبعهلرین ان یاخشیلاریندان بیری ایدی. بۇ مطبعه ده 1909-جی ایله قدر 2 میلیون یاخین ایسلامی اثر چاپ ائدیلیب. قازانداکی بۇ اوچ 1892-1899 ایللری آراسیندا 276 مین قوران چاپ ائدیلیب. 1917 اینقیلابیندان اول شهرده "اولدوز" ،"اخبار" ،"الایصلاح" ،"الدین و الأدب" ،"برادران کریموفلار" ،"شرق (908دئن اعتیبارن نومون)" ،"بیان الحق" ،"میلت" کیمی موسلمان مطبعهلرینین یاناشی حسینف و واریثلری کیتاب ماغازاسی (1880)، برادران کریموفلار، علی قادیروف، میلت، معاریف، سحر، احمد گرای حسینوف شرکاسی کیمی چوْخ سایدا ایسلامی اثر ساتان کیتاب ماغازالاری دا وار ایدی. 1871-جی ایلده کازاندا ایلک تاتارجا سالنامه (کالئندار/تقویم) قیوم ناصری طرفیندن آلینماغا باشلاندی. 1905 بیر روس اینقیلابیندان سوْنرا باشلایان یوموشالما دؤوروندن 1917 ایحتیلالینه قدر قازاندا چیخاران عرب قرافیکالی مودتلی نشرلر بونلار ایدی: قزئتلر:
- قازان موخبیری (1905-1911)
- آزاد (1906)
- آزاد خالق (1906)
- بیان الحق (1906-1914)
- تان اوْلدوزو (1906)
- تان مجموعهسی (1906)
- یولدوز (1906-1918)
- اخبار (1907-1908)
- الاصلاح (1907-1917)
- تاویش (1907)
- قویاش (1912-1914)
- قورولتای (1917-1918)
- آلتای (1918)
درگیلر:
- تربیت (1908)
- الدین و الأدب (1906-1917)
- تربییه (1908)
- یئشین (1908-1909)
- معاریف (1909-1918)
- آق ملا (1911-1918)
- آن (1912-1917)
- روسییه سوداسی (1912-1917)
- آق یول (1913-1917)
- یالت-یولت (1910-1918)
- مکتب (1913-1917)
- سویوم بیکه (1913-1917)
- بالالار دونیاسی (1917)
شهرده روسلار طرفیندن چیخاریلان بعضی اؤنملی گازئته و درگیلر ایسه بونلاردی:
- کازانسکیی بیرژئووی لیستوک (1868-1892)
- کازانسکیی وئستنیک (1821-1833)
- کازانسکیه ایزوئستییا (1811-1820)
- کازانسکیه گوبئرنسکیه وئدوموستی (1838-1917)
- کازانسکیی تئلئگراف (1893-1917)
- وولژکیی وئستنیک (1883-1906)
قازاندا 200ـه یاخین تاتارجا، روس، چوواشچا قزئت و ژورنال چیخیر. شهری قازان، وطنیم تاتارستان، جومهوریت تاتارستان، وئچئرنایا کازان، قازان اودلاری، سویون بیکه، معاریف، ایرث و ایدیل بونلارین ان اؤنملیلری دیر. همچنین شهرده تاتارجا و روس دیلینده نشر ائدن تلویزیون استودییالاری و رادیو مرکزلری ده وار.
قایناقجا[دَییشدیر]
- درئونییایا کازان، گلازامی سوورئمئننیکوو ای ایستوریکوو، کازان 1996، 444 س. ؛
- ایستورییا کازانی، جیلت بیر، کازان 1988، 336 س. ؛
- ایستورییا کازانی، جیلت ایکی، کازان 1991، 382 س. ؛
- رشید رحمتی آرات، "کازان" ،ایا، آلتی، س. 519-522؛
- آ.ملف. ،"ماتبوات/کازان تورکلئری" ،ایا، یئددی، س. 380-384؛
- نادیر دئولئت، چاغداش تورکیلئر، دوغوشتان گونوموزئ بویوک ایسلام تاریهی (ئک جیلت)، ایستانبول 1993، س. 226-245؛
- آ.ملف. ،روسیا تورکلئرینین میللی موجادئلئ تاریهی، 2 بسک. آنکارا 1999، س. 4-8، 279-282؛
- آ. باتتال تایماس، کازان تورکلئری، 3. بسک. ،آنکارا 1988، 238 س. ؛
- "کازان" ،تاتارسکیی ائنتسیکلوپئدیچئسکیی سلووار، کازان 1999، س. 253-254؛
- شعرافئددین شئهیدوللین (هاز.)، ایدیل نئهریندئ یولداش، کازان 1908، س. 49-65؛
- م. فئهنئر، وئلیکیئ بولگاری کازان سوییاژجک، موسکووا 1978، س. 53-212؛
- ش. آهمئر، ماتباجیلیک تاریهی، کازان 1909، 54-70؛
- کارل فوکس، کازان تاریهی (تئرج. نئجیپ حالفین)، کازان 1908، 30 س. ؛
- ایسمایل تورکوغلو، "کازان" ،سکیلیفئ، سایی 8، 1998، س. 20-28؛
- ایسمایل تورکوغلو، "کازان" ،تورکییئ دییانئت واکفی ایسلام آنسیکلوپئدیسی،جیلت ییرمی بئش، س. 134-136.
- راویل فاهرئتدینوو، موندادیر بئزنئن بابایلار، کازان 1992، س. 96-103؛
- گومئر ساتتاروو، نی اؤچئن شولای آتالگان، کازان 1971، س. 3-47؛
قارداش شهرلر[دَییشدیر]
- کابل، افقانیستان
- شومنو، بولقاریستان
- کوللئج ستانسییا تئخاس، آمریکا بیرلشمیش شتاتلاری
- جده، سعودیه عربیستانی
- براونشوئیگ، آلمانییا
- ایستانبول، تورکیه
- اسکیشهر، تورکیه
- آنتالیا، تورکیه
- بالیکئسیر، تورکیه
- قاضیانتئپ، تورکیه


c: text/html

text:
یوسف خاص حاجب
یوسف خاص حاجیب بؤیۈک تۈرک شاعیری 412نجی ه.ق ایلینده بالاساغون شهرینده آنادان اولدی . یوسف خاص حاجیب دۈنیادا قوتادغو بیلیک اثری ایله تانیلیر .[۱]
یاشاییش[دَییشدیر]
ئهللی ایل بالاساغون تۈرکلرینین ایسلام گتیرمسیندن سونرا 412نجی ه.ق ایلینده او شهرده یوسف آدلی بیر اوغلان آنادان اولدی . اوشاقلیقدا تۈرکجه ، عربجه ، سغدجا و دریجهنی اؤگرندی و ابن سینانین عربجه اثرلرین اوخودو . ئهللی یاشیندا قوتادغو بیلیکی یازیپ 495نجی ه.ق ایلیندن اؤنجه الله رحمتینه گئتدی .
قوتادغو بیلیک[دَییشدیر]
یوسف خاص حاجیب اللی یاشیندا 462نجی ه.ق ایلینده قوتادغو بیلیک مثنویسین کاشغرده یازدی ، اونو تاوغاچ بوغرا خان ابوعلی حسن ، سلیمان ارسلان خان اوغلونا تقدیم ائتدی . بؤیۈک قاراخانلی خاقانی بۇ مثنوینین دهیهرین آنلیییپ یوسفی آغیرلادی و اونو خاص حاجیبلیق مقامینا یئتیردی .
بو مثنوی ، یوسف خاص حاجیبین یونان فلسفهسی ، ایسلام دۈنیاسینین فارابی ، ابن سینا و الکندی کیمی عالیملری ایله تانیشلیغین بهلگیلندیریر .
یوسف خاص حاجیب قوتادغو بیلیکده اینسانلار بیلیگین اۈچ یئره بؤلۈر :
- آویچغا سؤزۈ (آتالار سؤزۈ )
- بیلیگلیک سؤزۈ
- شاعیر سؤزۈ
یوسف اؤز اثرینده اینسانلاری اینسانلیق فضیلتلرینه چاغیریپ بۇ یئددی فضیلتی اینسانلیق یولونون قیلاووزو تانیییر :
- قوتی (دۈزلۈک)
- ائدگو (یاخجیلیق)
- بیلیگلیک
- اوقوشلوق (دۈشۈنجه)
- اوس
- سریملیگ (دؤزۈم)
- آقی (ارکنلیک)
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ برگزیده متون نظم ترکی ، دکتر صدیق ، نشراختر ص 22

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
لاچین رایون ایجرا حاکمیتینین حقوق شعبهسینین مودیری فضولی تانیروئردیئو وظیفهسیندن آزاد ائدیلیب.
آخار. آذ رئپورت-آ ایستینادن خبر وئریر کی، بونونلا باغلی لاچین ایجرا حاکمیتینده ایجلاس کئچیریلیب و قرار قبول اولونوب.
هلهلیک ایجرا حاکمیتینین حقوق شعبهسی مودیری وظیفهسینه تعینات یوخدور.
قئید ائدک کی، بیر مدت اؤنجه، ف. تانیروئردیئو اؤزونون فیسبوک پروفیلینده عراقین شیمالیندا یئرلی حکومتین کئچیردیی "رفرندوم"او دستکلهیهن فوتولار یایمیشدی. اونون حرکتی فیسبوکدا و مطبوعاتدا جدی تنقید اولونموشدو.
همچینین ف. تانیروئردیئو بارهسینده آراشدیریلما آپاریلماسی اوچون واحید احمدوو باشدا اولماقلا، بیر چوخ میللت وکیلی باش پروکورورلوغا مراجعت ائتمیشدی.
نویابرین ۱۸-ده ایسه ف. تانیروئردیئوین آدی لاچین رایون ایجرا حاکمیتینین رسمی اینترنت صحیفهسیندن چیخاریلمیشدی. اونون وظیفهدن آزاد ائدیلدیینی بو فاکت تصدیقلهسه ده، ایجرا حاکمیتیندن هئچ کیم بو حاقدا مئدیایا دانیشماق ایستممیشدی.
***
فضولی تانیروئردیئو یئنی ایش یئرینده فعالیته باشلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ف. تانیروئردیئو اؤزو معلومات یاییب. فوتوسونو دا پایلاشان ف. تانیروئردیئو شیروان اینضیباطی-اقتصاد محکمهسینده حقوقشوناس اولاراق ایشلیجیینی قئید ائدیب.


text:
یازار : هاماش
+0 به یه ن
ائشیدیبسیز دئیرلر"فلان آدام ایت کیمی
قورخاقدیر". آتا بابامیز هئچ سؤزو بوشونا سؤیله مه ییبلر. اصلینده ائله ایت
چوخ قورخاق حئیواندی آنجاق آدام اوستونه جومان ایتلر بیر باشقا اینسانلار الینده
بسله نن ایتلردیلر. اوستاد شهریارین بیر سؤزی وار بویورورکی: ایتیمیز قورد اولالی،
بیزده قاییتدیق قویون اولدوق ایت ایله قول- بویون
اولدوق. اینسان اوستونه جومان ایت هئچ شوبهه
سیز باشقا اینسانلارلا قول بویون اولان ایتلردندی. میثال ایچون بیر دوولتلی نین
یازدیغیندا یئییب قودوروب و یا بیر چوبانین یانیندا اتدن کوتدن یئییب هارینلایان
بیر کؤپکدی. دئمه لی ایتله قول بویون اولان اینسانلار او ایتلره اؤرک وئریرلر.
گؤروبسوز یییه سیز ایتلر یول قیراقلاریندا زیر زیبیل توکولموش یئرلرده سوله نرلر و
اینسان گؤرنده یا قاچیب گیزله نرلر و یا قویروقلارین بوللایارلار آنجاق اینسان
الینده بسله نن ایتلر بیر باشقاسین گؤرنده ییرتماق قصدیله جومارلار. ایتی
کوشکوره ن آدام اولماسا، اینسان اوستونه جومماق جساراتی اوندا اولماز.


text:
۱۹۸۹ (میلادی)
میلادی ۱۹۸۹-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز سکسن دوْققوزونجو ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ نوْوامبر - آلمان فدراتیو جۇمهوروسو حۇکومتی آلمان دموکراتیک جومهوروسو ایله آراسینداکی گئدیش-گلیشله باغلی قاداغالاری آرادان گؤتوردویونو بَیان ائدندن سوْنرا مینلرله آلمان برلین دیوارینی آشاراق غربی آلمانا کئچمیشدیر.
- ۵ ژانویه - آمریکا بیرلشمیس اوستانلریحربی طیارهلری لیبیيه مخصوص ایکی میگ طيارهسینی وۇروب.
- ۵ دسامبر - مارقارت تاچر يئنیدن مۆحافیظهکار حیزبینین لیدئری سئچیلمیشدیر.
- ۵ جولای - ایران-کونترا ماجراسی: اولیور نورت ۳ ایل حبس٬ ۲ ایل گؤزدیم٬ ۱۵۰٫۰۰۰ دوْلار پۇل جزاسی و ۱۲۰۰ ساعات ایش ایله جزالاندی.
- ۵ اوْکتوبر - دالای لاما نوبل صولح جاییزهسی آلمیشدیر.
- ۳۱ ژولای - ویکتوریا آزارنکا، بلاروسلو حرفه ای تنیسور
- ۳۱ دسامبر - بو ایلین سون گونلرینده ناخجیواندا آراز چایی نین ایکی تاییندا سینیرلارین (گئچمیشده شوروی و ایران مرزی) داغیلماسی زامانی قویولدو. قوزئی و گونئی آذربایجان آراسینداکی سرحد دیرَکلری داغیدیلدی. بو واخت ایستانبولدا تورک دیللی خالقلارین توپلانتیسی کئچیریلدی. توپلانتیدا دونیا آذربایجانلیلارین دایانیشماسینا (همرَیلیک، اینسیجام) قرار وئریلدی. بو موناسیبتله هر ایلین 31 دسامبری بایرام اولاراق، دونیا آذربایجانلیلار همرَیلیک گونو آدلانیر.
- ۳۱ اوْکتوبر - تورقوت اؤزال تورکیهنین ۸-جی رئیسجومهورو سئچیلدی.
- ۳۰ دسامبر - گنجهنین تاریخی آدی ایگیرمی عصرده ایکینجی دفعه برپا اوْلونوب.
- ۳ دسامبر - مالتادا گؤروشن آمریکا جۆمهۇر باشقانی جورج اچ.دبیلو بوش و شوروی بیرلیگی باشقانی میخائیل قورباچوف٬ سوْیوق ساواشین بیتدیگینی رسماً اعلان ائتدیلر.
- ۲۵ مئی - میخائیل قوْرباچوف٬ شوروی سوسیالیست جۆمهۇریتلر بیرلیگی دؤولت باشقانی اوْلدو.
- ۲۵ سپتامبر - لیتوانی عالی شوراسی ۱۹۴۰-جی ایل شوروی ایشغالینی قانونسوز اعلان ائدیر
- ۲۵ دسامبر - رومانیده دؤولت باشچیسی نیکولا چواشِسکو آروادی ایله بیرگه گۆلـلهلندی.
- ۲۳ سپتامبر - آذربایجان دیلی آذربایجانین دؤولت دیلی اعلان اوْلونموشدور.
- ۲۲ نوْوامبر - مۆستقیللیک بايرامی زامانی تشکیل ائدیلن تئرروْر عملیاتی نتیجهسینده لوبنان جومهور باشقانی رؤنئ مۇاواد و اوْنون احاطهسیندهکی ۱۱ نفر هلاک اوْلموشدور.
- ۲۱ دسامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری پانامانی تۇتدو.
- ۲۰ ژانویه - جورج اچ.دبیلیو بوش٬ آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین ۴۱-جی باشقانی سئچیلدی.
- ۱۸ مارس - میصرده ۴۴۰۰ ایللیک بیر مومیا تاپیلدی.
- ۱۷ نوْوامبر - پراگدا پوْلیس اؤیرنجیلرین نۆماییشینی داغیدیب. بۇنونلا دا چکاوسلوواکیده «مخملی اینقیلاب» باشلامیشدیر.
- ۱۷ دسامبر - برزیلده ۲۵ ایللیک آرادان سوْنرا ایلک سئچکیلر کئچیریلمیشدیر.
- ۱۵ دسامبر - رۇمانیده کومونیست حیزبینین حاکمیتینه قارشی چێخیشلار باشلايیب.
- ۱۰ ژانویه - کوبا عسگرلری آنقولادان چکیلمهیه باشلادی.


text:
قیرخینجى درس
یاناشما ایلگیسى
"ظرفلرین مۆختلیف نوعلو فعللرله یاناشماسى"
ظرفلر فعللرین صرف اولونان و صرف اولونمایان بۆتۆن شکیللریله یاناشما ایلگیسینه گیره بیلیرلر. بو مۆختلیف یاناشمالارى آشاغیدا گؤرمک اولور:
1. صرف اولونان فعللر ظرفلرى اؤزلرینه تابع ائدهرک اونلار یاناشما ایلگیسینه گیریر. میثال:
ایندى گلدى، گؤزل اوینادى، یاخشى بیلیر، چوخ دانیشیر.
2. فعلى باغلامالار ظرفلرى اؤزلرینه تابع ائدهرک اونلارلا یاناشما ایلگیسى یارادیرلار. میثال:
ایندى گلنده، گؤزل اوینایارکن، یاخشى بیلدیکده، چوخ دانیشدیغیم اۆچۆن.
3. فعلى صیفتلر ظرفلرى اؤزلرینه تابع ائدهرک اونلارلا یاناشما ایلگیسى یارادیرلار. میثاللار:
ایندى گلمک، گؤزل اویناماق، یاخشى بیلمک، چوخ دانیشماق.
یاناشما ایلگیسى باخیمیندان بونلارین هئچ بیر فرقى یوخدور. یالنیز فرق اوندان عیبارتدیر کى، ظرفلرین صرف اولونان فعللرله یاناشماسى خبرى بیرلشمهلر یارادیرسا، فعللرین اوبیرى نوعلرى غئیر خبرى بیرلشمهلر یارادیر.


text:
سوریهنین عاقیبتی اوچون سوچیدکی اوچلو ایجلاس باشا چاتیب
مطبوعات کونفرانسیندا ایلک سؤز آلان ائو صاحبی پوتین، سوریه میلی دیالوق قورولتایینین کئچیریلمهسی اوچون راضی قالدیقلارینی آچیقلاییب
سوریهنین عاقیبتی اوچون کریتیک اهمیت داشییان سوچیدکی اوچلو ایجلاس باشا چاتیب.
جمهور باشقانی رجب طبیب اردوغان و ایرانلی همکاری حسن روحانی، روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتینین ائوینده، 6 ایلدن چوخ مدتدیر ایچ ساواشین پنجهسینده سوریهنین عاقیبتینی گؤروشوب.
اوچ لیدرین تک بتک گؤروشمهلریندن سونرا کئچیردیکلری بیرگه مطبوعات کونفرانسیندا ایلک سؤز آلان ائو صاحبی پوتین، سوریه میلی دیالوق قورولتایینین کئچیریلمهسی اوچون راضی قالدیقلارینی آچیقلاییب.
سوریهلیلر "اؤز تالعلرینه اؤزلری قرار وئرمهلیدیر دئین" پوتین،
سوریهنین "ایقتیصادی و سوسیال باخیمدان یئنیدن تیکینتیسی اوچون ده فیکیر موبادیلهسی آپاردیق" دئدی.
روس لیدر، ذیروهنین سوریهنین اراضی بوتؤولوگونو گوجلندیرهجک نتیجهلره وسیله اولاجاغینا ایشاره ائدهرک، تورکیه و ایرانین امکداشلیغی آستانا پروسهسینین سوریهنین پارچالانماسی مانع اولاراق، سیاسی حلّ مرحلهسینه کئچیلمهسینی تامین ائتدیگینی دئییب.
پوتیندن سونرا سؤز آلان ایرانلی لیدر روحانی،
"اوچ اؤلکهنین ده سوریهنین اراضی بوتؤولوگو، موستقیللیگی و بیرلیگی موضوعسوندا عینی فیکیرده اولدوغونو، سوریهده باریش و ثابیتلیگین تامین اولونماسی اوچون یاخین بیر امکداشلیق ایچینده اولدوغونو گؤرمکدن ممنونلوق دویوروق". ایفادهلرینی ایستیفاده ائتدی.
روحانی، سوریه میلّی کونگرهسینه اؤلکهدکی بوتون طرفلرین قاتیلماسی لازیم اولدوغونو قید ائدهرک،
بو "کونگره، سوریهده یئنی آنایاسا حاضیرلانماسی اوچون زمین تشکیل ائدهجک" دئیه دانیشدی.
روحانی، گلهجکده بو اؤلکهده اعتبارلی و یئنی، آزاد بیر سئچیمین کئچیریلمهسینه شاهید اولماغی اومید ائتدیگینی ده سؤزلرینه علاوه ائدیب.
مطبوعات کونفرانسیندا سون سؤزو آلان پرزیدنت اردوغان ایسه تورکیهنین قیرمیزی جیزگیلرینی وورغولاییب.
بؤلوجو ترور تشکیلاتی پ.ک.ک/ پ.ی.د-یه گؤندرمه ائدن اردوغان، سوریه بؤلمهیه چالیشان بیر یارانین سیاسی حلّه خیدمت ائتمهسی نظرده توتولان بیر پلاتفورمادا تورکیهنین قاتیلمایاجاغی مساژینی وئردی.
اردوغان،
تروریست "فاکتورلارین پروسهدن تجرید اولماسی، اؤنجهلیکلریمیزدن اولماغی داوام ائتدیریر" ایفادهسینی ایستیفاده ائتدی.
سوریهده آتشکس و گرگینلیگی آزالتما بؤلگهلری مسئلهسینده آستانا پروسهسینده آتیلان آددیملارین فایدالی نتیجهلرینین گؤروندوگونو بیلدیرن اردوغان، اوزون مدتلی حلّ اوچون ایسه ژنو پروسهسینه ایشاره ائتدی.
بو ایجلاسدا آتیلان آددیملارین اوغورونون ایسه سوریهدکی رژیم و دیگر آکتورلارا باغلی اولدوغونو وورغولایان اردوغان، اوچ لیدر اولاراق سوریهنین میلی بیرلیگی و اراضی بوتؤولوگونه باغلیلیقلارینی تصدیق ائتدیکلرینی سؤیلهدی.
اردوغان، تورکیهنین، میلی امنیتینه قصد ائدن ترور تشکیلاتلاری عینی ماسایا اوتورمایاجاغینی دا تکرارلایاراق، کیمسهنین بونون عکسینی طلب ائتمیهجگینی بیلدیردی.
پرزیدنت اردوغان،
سوریهنین" اراضی بوتؤولوگونه باغلیلیغیمیزی ایفاده ائدیریکسه، علی قانلی بیر چتهنی قانونی بیر آکتور کیمی گؤرهمریک". ایفادهسینی اولوندو.


text:
نوروژده کئچیریلن تعلیملر زامانی شرطی دوشمن هدفی کیمی سئچیلن لؤوحهده آتاتورکون رسمی و تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانین آدینین یئر آلماسی قبول ائدیلمزدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری تورکییهنین آوروپا بیرلیگی ایشلری اوزره ناظری عمر چئلیک دئییب.
«بونون سببکاری ناتو تعلیملریندن قووولدو، آنجاق مسئله نین بونونلا کیفایتلهنمهسینی ایستمیریک. همین شخصین جزالاندیریلماسینی ایستییریک. متفیق اؤلکهلرین تهلوکسیزلیینی قورومالی اولان ناتو-نون اؤز تعلیمینده تهلوکسیزلیگی تعمین ائده بیلمدیینی گؤردوک. ناتو ایله علاقهلریمیزه کؤلگه دوشدو. اونلار پرزیدنت اردوغاندان عذر ایستهدیلر. اگر لازیمی آددیملار آتیلسا، یعنی همین شخص جزالاندیریلسا، ناتو-نون عذرونو قبول ائدجییک»، - چلیک بیلدیریب.
قید ائدک کی، نوروژده کئچیریلن تعلیملر زامانی شرطی دوشمن هدفی کیمی سئچیلن لؤوحهده آتاتورکون رسمی و تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغانین آدی یئر آلیب. حادثهیه گؤره مسئولیت داشییان ۲ نفرین اوردودان قووولدوغو بیلدیریلیب. نوروژ و ناتو تورکییهدن عذر ایستهییب.


text:
هاوا یولوندا یولجو سایی 9 آیدا 164 میلیونا چیخدی
تورکیه میقیاسیندا ایلین ایلک 9 آییندا هاوا یولو یولجو حرکتی کئچن ایلین موافیق دؤورو ایله موقاییسهده 11،4 فایز آرتاراق 163 میلیون 987 مین 652-یه چیخدی.
تورکیه میقیاسیندا ایلین ایلک 9 آییندا هاوا یولو یولجو حرکتی کئچن ایلین موافیق دؤورو ایله موقاییسهده 11،4 فایز آرتاراق 163 میلیون 987 مین 652-یه چیخدی.
دؤولت هاوا میدانلاری ایدارهسی مودیرلیگی سپتامبر آیی ایله علاقهلی طیاره، یولجو و یوک ایستاتیستیک لرینی آچیقلادی.
بونا گؤره، سپتامبردا هاوا لیمانلارینا ائنیش ائدن و قالخان طیاره سایی کئچن ایلین موافیق دؤورو ایله موقاییسهده ایچ خط لرده 5،2 آزالما ایله 79 مین 813، خاریجی خط لرده ایسه 7،1 فایز آرتیملا 68 مین 9 اولدو.
همین آیدا اوست کئچید حرکتی 12،2 فایز آرتیملا 43 مین 51 اولاراق رئاللاشدی. بئلهلیکله هاوا یولوندا خیدمت گؤسترن جمعی طیاره حرکتی اوست کئچیدلرله بیرلیکده 2،6 فایز آرتاراق 190 مین 873-ا چاتدی.
سپتامبردا تورکیه میقیاسیندا هاوا لیمانلاری ایچ خط یولجو حرکتی 2،7 آزالما ایله 9 میلیون 870 مین 47، خاریجی خط لرده ایسه 12،1 فایز آرتیملا 10 میلیون 897 مین 477 اولدو.
بئلهلیکله سؤزوگئدن آیدا بیرباشا ترانزیت یولجولارلا بیرلیکده جمعی یولجو حرکتی کئچن ایلین موافیق دؤورو ایله موقاییسهده 4،4 فایز آرتیملا 20 میلیون 785 مین 281 اولاراق رئاللاشدی.
هاوا لیمانلاری یوک ( یوک، پست و باقاژ) حرکتی سپتامبر آییندان ایچ خطلرده 2،5 فایز آزالاراق 90 مین 335 تون، خاریجی خطلرده 11 فایز آرتیملا 292 مین 224 تون، جمعده ایسه 7،4 فایز آرتیملا 382 مین 559 تونا چاتدی.


text:
استانبول اعلامیه سی و بیت المقدس
اوشبو مطلب داکتر جمیل دوغاچ ایپک نینگ تُرک تیلیده یازگن مقاله سی نینگ اوزبیک تیلیده گی ترجمه سیدن عبارت
برچه هوشدار لر گه قره مسدن, امریکا قوشمه ایالت لری دولت رهبری دونالد ترامپ بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اوله راق تن آلدی. ترامپ نینگ اوشبو قراری آرتیدن اسلام همکارلیک تشکیلاتی حاضرگی دور باشلیغی بولگن ترکیه نینگ دعوتی گه بناً استانبولده بیر ییغیلیش اوتکزدی. بوگون اوشبو ییغیلیش نینگ منطقه گه قالدیره دیگن تاثیری باره سیده بحث ایته میز عزیز دوست لر.
ترامپ نینگ بیت المقدس نینگ اسرائیل پایتختی اوله راق قبول قیلینیشی بیلن علاقه لی قرار نی امضا قیلیشی آرتیدن ترکیه نینگ دعوتی گه بناً استانبولده اسلام همکارلیک تشکیلاتی رهبرلر ییغیلیشی بولیب اوتدی. اوشبو ییغیلیش نینگ اداغیده اشغال آستیده گی شرقی بیت المقدس نینگ فلسطین نینگ پایتختی اوله راق اعلان ایتیلگن لیگی بیلدیریلگن بیر اعلامیه ترقه تیلدی. شونده ی قیلیب اسلام همکارلیک تشکیلاتی قوریلگن کونیدن بیری ایلک مراتبه ترکیه نینگ دوره ای ریاستی دوریده اینگ مهم قرار نی امضاله گن بولدی. اوشبو قرار دایره سیده اسلام همکارلیک تشکیلاتی بیرینچی مرته, بو طریقه کوچلی بیر شکلده فلسطین نی حمایه له دی. فلسطین دولت رهبری محمود عباس نینگ اوشبو ییغیلیش بیلن علاقه لی بیرگن بیاناتلریده, "موفقیت گه سبب بولگن نادر بیر ییغیلیش" دییه قید ایتگن لیگی خودی منه شوو ادعا نینگ اثباتی دن عبارت.
استانبولده بولیب اوتگن رهبر لر ییغیلیشی و اعلامیه سی بیلن اسلام دنیا سی, بیت المقدس مسئله سی بوییچه بیر یقه دن باش چیقارگن لیگی نی کورسه تیب بیرگن بولدی. اوشبو دایره ده ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ هم رولی نی ایسدن چیقارمس لیک کیره ک. جمهوررئیسی اردوغان و ترکیه نینگ تشبث لری نینگ بولمسلیگی تقدیرده اسلام همکارلیک تشکیلاتیده بو طریقه بیر همفکر لیک نینگ مطرح بولیشی ممکن ایمس ایدی. جمهوررئیسی اردوغان, بیت القمدس مسئله سی نی فقط گینه اسلام عالمی نینگ ایمس, بلکه بشریت نینگ مسئله سی دن عبارت ایکن لیگی نی بیلدیریب کیلماقده. اوشبو دایره ده بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی خوف سیزلیک کینگشی قرار لری گه بناً کینگ کولملی بیر سیاست آلیب بارماقده.
اسلام همکارلیک تشکیلاتی نینگ استانبولده بولیب اوتگن ییغیلیشی نینگ اداغیده ترقه تیلگن اعلامیه ده امریکا قوشمه ایالت لری نینگ بیت المقدس نی اسرائیل پایتختی اوله راق اعلان ایتیشی نینگ بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی قرار لری گه ضد ایکن لیگی بیلدیریلماقده. اوشبو دایره ده, امریکا خودی منه شوو قراریدن وازکیچیش گه دعوت ایتیلماقده. عینی دمده باشقه دولت لرنینگ هم امریکا نینگ قراری کبی بیر قرار آلیش گه انتیلمس لیک لری طلب ایتیلماقده. خودی منه شوو اعلامیه ده شرقی بیت المقدس فلسطین پایتختی اوله راق اعلان ایتیلدی. "شرقی بیت المقدس" سوزی نینگ اوزی ایسه اسلام عالمی اولکه لری نینگ ایککی دولت لیک ییچیم یولی گه طرفدار ایکن لیگی نی کورستماقده. عینی دمده اوشبو اعلامیه ده برچه دولت لر شرقی بیت المقدس نی فلسطین پایتختی اوله راق تن آلیش گه چقیریلماقده. بوندن تشقری اوشبو اعلامیه ده, بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی نینگ هم زود لیک بیلن مسئولیت لری نی بجا کیلتیریشی, بیت المقدس نینگ حقوقی موقفی نی انیق لشتیریشی, فلسطین توپراق لری نینگ اشغال ایتیلیشی نی توخته تیشی, فلسطین خلقی نینگ خلق ارا مقیاسده مدافعه ایتیلیشی اوچون زمینه یره تیشی و فلسطین مسئله سی بیلن علاقه لی برچه قرار لری نی تطبیق ایتیشی طلب ایتیلماقده.
استانبولده بولیب اوتگن اسلام همکارلیک تشکیلاتی ییغیلیشی آرتیدن فلسطین بیلن اسرائیل آره سیده گی مسئله نینگ ایککی مستقل دولت نینگ قوریلیشی شکلیده ییچیلیشی توغری سیده خلق ارا مقیاسده کینگیش بیر توافق نینگ بحث موضوعی بولگن لیگی کورینماقده. بونده ی بیر امید موجود ایکن, ترامپ بیلن اسرائیل باش وزیری ناتانیاهو نینگ تشبث لری اوشبو مسئله نی ینه ده چَلکَش بیر وضعیت گه کیلتیرماقده.
استانبولده گی ییغیلیشده آلینگن قرار لر, اسرائیل بیلن فلسطین آره سیده گی معما نینگ حل ایتیلیشی بوییچه تاریخی بیر اهمیت گه ایگه قرار لر دن عبارت. اوشبو قرار لرنینگ حمایه ایتیلیشی منطقه ده تینچ لیک نینگ اورنه تیلیشی جهتی دن اوته مهم اهمیت گه ایگه. اولکه لرنینگ مذهب سببلی بیر بیر لری بیلن اوروشیش دن واز کیچیش لری منطقه ده تینچ لیک نینگ زود لیک بیلن تامین ایتیلیشی اوچون زمینه یره ته دی.
استانبولده بولیب اوتگن ییغیلیش اسلام همکارلیک تشکیلاتی نینگ ایلک مراتبه بو طریقه کوچلی بیر شکلده فلسطین نی حمایه له گن لیگی نی کورستماقده. عینی دمده بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی و خلق ارا حقوق نینگ قانونی امکانیت لری گه اشارت ایتیلماقده. استانبولده بولیب اوتگن ییغیلیش نینگ اعلامیه سی بیلن فلسطین مسئله سی باشقه چه بیر بُعد کسب ایتماقده. اوشبو ییغیلیش, اسلام جغرافیه سیده گی قیین چیلیک لر گه قره مسدن, مسلمان اولکه لرنینگ بیر یقه دن باشق چیقاریش کوچی گه ایگه ایکن لیگی نی کورسه تیب بیردی.
برچه اسلام عالمی و خلق ارا جامعه تامانیدن قبول ایتیلیتگن لیگی سببلی, استانبولده گی ییغیلیش نینگ اینگ مهم نتیجه سی نینگ شرقی بیت المقدس نینگ فلسطین پایتختی اوله راق اعلان ایتیلیشی دن عبارت بولگن لیگی نی اویله ماقده من. اوشبو قرار بیلن عینی دمده ترامپ نینگ بیت المقدس نی اسرائیل پاپتختی اوله راق قبول ایتیشی هم اعتبار سیز بیر وضعیت گه کیلدی. اوشبو ییغیلیش نینگ ینه بیر اینگ مهم قراری ایسه, ایندی امریکا نینگ اسرائیل بیلن فلسطین آره سیده گی مسئله بوییچه واسطه چیلیک ایتیشی نینگ ممکن ایمس لیگی نینگ بیلدیریلگن لیگی و تینچ لیک پروسه سی اوچون ینگی بیر میکانیزم نینگ نظرده توتیلیشی دن عبارت.
استانبول ییغیلیشی و اعلامیه سی اسلام دنیا سی بیلن بیرگه خلق ارا مقیاسده منطق و موازنه لر ده جدی بیر اوزگریش نینگ بحث موضوعی بولیشی نینگ ممکن ایکن لیگی نی کورسه تیب بیرگن وضعیتده. بونده ی جدی بیر اوزگریش نینگ تیز وقتده بولیشی ممکن ایمس البته که. کیله جکده جدی بحران لر نینگ یوز بیریشی احتمالی نینگ موجود ایکن لیگی نی هم ایسدن چیقارمسلیک کیره ک. نتیجه ده اسلام عالمی ترکیه ایتکچیلیگیده کوچلی بیر سیاست آلیب باردی. بیراق, خودی منه شوو کوچلی حرکت دن کیین انیق قدم لرنینگ هم تشله نیشی نینگ ضروری ایکن لیگی سببلی, اوشبو سیاست نینگ قنده ی بیر نتیجه گه سبب بوله دیگن کیین چه لیک معلوم بوله دی.


text:
شابلون:ایسپانیا اوستانلاری
ایلکین گورونورلؤک: حال حاضیرده دیفالتی autocollapse
بو شابلونون ایلک گورونوشون تعیین ائتمک اؤچون,
|state= پارامترینن ایستیفاده ائدیله بیلینر:
- شابلونو باغلی گؤسترماق اؤچون
|state=collapsedشابلوندا بو حالت: {{ایسپانیا اوستانلاری|state=collapsed}}
- شابلونو آچیق گؤسترماق اؤچون
|state=expandedشابلوندا بو حالت: {{ایسپانیا اوستانلاری|state=expanded}}
|state=autocollapseشابلوندا بو حالت: {{ایسپانیا اوستانلاری|state=autocollapse}}
- {{navbar}}،{{sidebar}} و یا باشقا بیر جدول اولسا شابلونو باغلی گؤستریر
- صفحهده باشقا هئچ بیر ائلمنت اولماسا، شابلونو آچیق گوستریر
اگر
|state= پارامترینه هئچ بیر حالت تعیین اولماسا، شابلون ایلک گورونورلؤکون Collapsible option شابلونونون
|default= پارامترینن آلار. بو صفحهده کی شابلون، حال حاضیرده
autocollapse حالتینده دیر.


text:
روسییا حربی دنیز قوهلرینین ترکیبینده هیند دونانماسی یارادیلمالیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا روسییا لیبرال دموکرات پارتییاسینین صدری ولادیمیر ژیرینووسکی سؤیلهییب.
«بیز بوتون بازالاریمیزی آمریکا بازالارینین یانیندا آچمالیییق. اونلارین بازالارینین اولدوغو هر یئرده بیزیم ده بازالاریمیز اولمالیدیر. سورییاداکی بازالار بیزیم اوچون آزلیق تشکیل ائدیر. بیزه فارس کؤرفزینده ده بازا لازیمدیر. بو ایسه هیند اوکیانی دمکدیر. دونانمامیز اورادا دایانمالی و «هیند دونانماسی» آدلانمالیدیر»، – دئیه او بیلدیریب.


text:
تورکییهده قارشیداکی ۲ ایل عرضینده آرد-آردا کئچیریلهجک سئچکیلر اوچون یئنی بیر ایستراتگییا حاضیرلاماغی پلانلاشدیران اقتدار پارتییاسی دقتینی «بوز ساحه» آدلاندیریلان قرارسیز سئچیجیلره یؤنلدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده «حریت» اینفورماسییا یاییب.
عدالت و اینکیشاف پارتییاسینین اوزون مدتدیر اوزرینده چالیشدیغی «یئنی دؤور ایستراتگییالاری» معلوم اولماغا باشلاییر. سون آی عرضینده بیر سیرا بلدییه صدرلرینین دییشدیریلمهسی اؤلکهده گوندهمه چئوریلیب کی، بونون دا یئنی ایستراتگییا ایله باغلی اولدوغو قید اولونور. آپاریلان آراشدیرمالار نتیجهسینده حاضردا تورکییهدهکی قرارسیز سئچیجی سایینین ۳۲ فایزله عدالت و اینکیشاف پارتییاسینین اقتدارا گلدیی دؤوردهکی گؤستریجییه چاتدیغی بیلدیریلیر.
قرارسیز سئچیجیلرین دستیینی قازاناراق «۵۰+۱» هدفینه چاتماق ایستهیهن اردوغانین پارتییاسی بو ایستیقامتده مرکز ساغ و لیبرال یؤنلو سئچیجیلرله علاقهلرین برپاسی اوچون ایشلره باشلاییب.


text:
سعید! ماندیللا اؤلدو
بیر بالاجا قارداشیم وارایدی نئچه هفتهلیک ایدی بیلمیرم، خسته اولموشدو. آتام تهراندا خسته خانادا ایدی. منیم ایسه آلتی یاشم اولار اولماز. صبح یوخودان گؤزومو آچدیقدا گؤردوم آنام کورسونون او بیری بوجاغیندا ایچینی چکیر. منه باخیب دئدی: سئیید حیدر ببه اؤلدو.
بیلمیرم نئچه ساعات اویاق قالیب آغلامیشدی. آنجاق امینم او سؤزو منه دئیندن سونرا بؤیوک بیر یوک بوینوندان گؤتورولدو. ایندی ده نلسون ماندیللانین اؤلوم خبرینی گئجه ساعات اوچ یاریمدا اوخویارکن ائله بیر حیس ال وئردی بیلهمه. کیمیسینی اویادیب دئیم: ... ماندیللا اؤلدو.
و ایستر ایستهمز سعید یادیما دوشور. هر زمان سعید یادیما دوشر: سعید! ماندیللا اؤلدو.
ی س: لوموند قزئتهسی ماندیللانین 1964جو ایلده دانیشدیغی نئچه جوملهنی نقل ائدیب، ماراقلیدیر:
من ایللر بویو آغلارین و قارالارین گوج دئمهسینه قارشی ساواشدیم. منیم ایدهآلیم اینسانلارین توپلومدا اؤزگور و برابر یاشایا بیلمهسیدیر؛ و گرهکیرسه بو ایدهال اوچون اؤلمهیه حاضیرام.
-
- 13/12/06


text:
تورکییه پرزیدنتی رجب طایییب اردوغان آوروپا لیقاسینین پلی-اوف مرحلهسینه وثیقه قازانان «فنرباغچا» کومانداسینین پالتاردییشمه اوتاغینی زیارت ائدیب.
رپورت-اون معلوماتینا گؤره، دؤولت باشچیسی آوسترییا تمثیلچیسی «ایشتورم»لا ۳-جو تصنیفات مرحلهسینین ایستانبولدا باش توتان جاواب ماتچیندان سونرا بئله بیر آددیم آتیب.
اردوغانین الینی سیخدیغی شخصلر آراسیندا قارشیلاشمانین آذربایجانلی حاکم-اینسپکتورو آسیم خودیئو ده اولوب.
قید ائدک کی، سفرده «ایشتورم»او ۲:۱ حسابی ایله مغلوب ائدن «فنرباغچا» ائوده ۱:۱-لیک هئچ-هئچه ائتمکله پلی-اوفا آدلاییب.


text:
جوزف استفان
جوزف استفان (اینگیلیسجه: Josef Stefan) بیلیم اینسان. ۲۴ مارس ۱۸۳۵ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۵۷ ایل عومر ائلهییب و ۷ ژانویه ۱۸۹۳ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. جوزف استفان وین بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری وین بیلیمیوردودیر. اوْ فیزیک ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Josef Stefan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده جوزف استفان گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
"روحانی آغیر بیر سیاستچیدیر"
کرباسچی، روحانی و حکومتینین سئچیملردن اؤنجه دوشوندوکلرینی یئرینه یئتیرمهدیگینی دئدی
ایراندا، غلامحسین کرباسچی، پرزیدنت حسن روحانینی وظیفهسیندن استعفا وئرمهیه چاغیردی.
اندیشه پویا درگیسینه دانیشان رفورمیست اییلیملی کرباسچی،
"اگر روحانی (بعضی انگللمهلردن دولایی) بیر ایش گؤرمورسه، بیر قهرمان کیمی وظیفهسیندن آیریلمالی و خالقا، ای اینسانلار من ایستمیشدیم آنجاق بیر دووارلا قارشیلاشدیم دئمهلیدیر" دئدی.
بونون تک باشینا روحانینین بیر قهرمان اولماسینا قاتقی وئرمهیهجگینی، ان آزیندان خالق طرفیندن نیفرت ائدیلهن بیر سیاستچی اولماقدان قورتارابیلهجگینی ساوونان کرباسچی، روحانی و حکومتینین سئچیملردن اؤنجه دوشوندوکلرینی یئرینه یئتیرمهدیگینی دئدی.
روحانینین ۲۰۱۳ سئچیملری اؤنجهسینده سیاسی حادثهلر قارشیسیندا یاواش داورانماقلا سوچلاندیغینی خاطیرلادان کرباسچی،
"روحانی آغیر بیر سیاستچیدیر. پرزیدنتین آغیر دئییل، آکتیو اولماسی لازم" ایفادهلرینی ایشلتدی.


text:
آلمانییا کانسلری آنگلا مرکئلین گوجلو حکومت قورماغی باجارا بیلمهمهسی اونون آوروپا بیرلییندهکی رولونو دا ضعیفلدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو «دویچه وئلله»یه آچیقلاماسیندا آوروپا خاریجی علاقهلر شوراسینین بئرلین بوروسونون رهبری ژوزف ژاننینق سؤیلهییب.
«مرکئل افسانهسی بیتیب. آرتیق آوروپالیلار دا مرکئلین هامی کیمی اولدوغونو آنلاییرلار. او، سیاسی حیاتیندا چاتا بیلجیی ان یوکسک یئره گلدی و آرتیق وظیفهسینی سونا چاتدیرا بیلر. آلمانییادا سیاسی بحران موقتیدیر»، – دئیه او بیلدیریب.
اونون سؤزلرینه گؤره، یئنی آلمانییا حکومتی تورکییه-آلمانییا موناسیبتلرینه خصوصی دقت یتیرجک:
«تورکییه آرتیق آوروپا بیرلیینه تام عضو اولماق یولوندا ایرلیلهین اؤلکه دئییل. تورکییه رگیونال گوج اولماق ایستییر و بو یولدا ایرلیلییر. آنکارا اؤز خاریجی سیاست ماراقلارینی هر شئیدن اوستون توتور. تورکییه آورو سیاسی اورتاق کیمی قبول ائتمهیه بیلر، اما اقتصادی اورتاق گؤرمهیه مجبوردور".
ژاننینق آبش-این آلمانییاداکی سیاسی بحراندان ممنون اولدوغونو دئییب:
«ترامپ آدمینیستراسییاسی آلمانییادا حکومتین قورولماسی مسئلهسینده یارانان پروبلئملردن ناراحات دئییل. حتی اونلار بونا گؤره چوخ سئوینیرلر. ضعیف آلمانییا آوروپا اؤلکهلرینین گؤزونده آبش-ı داها اؤنملی اؤلکهیه چئویرهجک».
ژاننینق همچینین آب-ده آرتیق یئنی لیدئرین ده اورتایا چیخدیغینی بیلدیریب. اونون فیکرینجه، آلمانییادا یارانمیش بحران فرانسایا صرف ائدجک و یئنی پرئزیدئنت ائممانوئل ماکرون پاریسین آوروپاداکی مؤقعلرینی داها دا گوجلهندیرهجک.


text:
آستانه نینگ آرتیدن: توجه یینه ادلب گه قره تیلدی
تحلیل و تیکشیروو
آستانه نینگ آرتیدن: توجه یینه ادلب گه قره تیلدی
آستانه اوچره شوولری نینگ 15 – جولایده نهائی بولگن تامانیدن بیرینچی موضوع ادلب بولدی. بیز هم بو پروگرامده ادلب ده گی موجود وضعیتینی و ینگی لیک لرنی تیکیشیریب چیقه میز.
منه ایندی شو توغریده آتاترک عالی بیلیم یورتی خلق ارا علاقه لر بولیمی اسیستانت لریدن دوکتور جمیل دوغاچ ایپک نینگ یازووینی تقدیم ایته میز.
آستانه اوچره شوولری نینگ 15 – جولایده نتیجه لنگن بولیمیده توقنه شووسیزلیک نینگ تامین ایتیلیشی توغریسیده گی همجهت لیک بیر اندازه انیقلندی. توقنه شووسیزلیک منطقه لری در اصل سوریه ده تورت منطقه نی اوز ایچیگه آله دی. لیکن بو آستانه جلسه سی نینگ مرکزیده ادلب بار ایدی. ادلب ایریم منطقه لرگه کوره، کوپراق گروه نی اوز ایچیگه آلگن و گروه لر آره سیده گکی توازن کوپ حساس دیر. بناً توقنه شووسیزلیک جریانیده ینگی بیر توقنه شوو یراتیش خطری بار.
تورکیه، روسیه و ایران بو جلسه نینگ نتیجه سیده ادلب ده توقنه شووسیزلیک منطقه سی نینگ حدودی و چیگره نی کیم تامان محافظه ایتیلیشی توغریسیده کیلیشدی. مطبوعات گه انعکاس قیلگنیچه اوچ اولکه نینگ هربیریدن 500 عسکر، توقنه شووسیزلیک خطی اوستیگه ایجاد ایتیله یاتگن کنترول نقطه لریده جایلشیب آتش کیسنی کنترول قیله دیلر. لیکن بو تشبث یکه اوزی هیئت تحریر شام گه قرشی کوره شده ییترلی بولمسه ممکن. در اصل ایلک مرحله ده ایجاب ایتگن هیئت تحریر شام گه قرشی کوره ش ایمس. حاضرچه توقنه شووسیزلیک منطقه سی نینگ تشقی جبهه سیگه جایلشیش و هیئت تحریر شام گه محدودیت کیلتیریش ریجه لنگن.
ادلب و اطرافی ده گی منطقه ده روسیه، تورکیه و ایران توقنه شووسیز فضاسینی ایجاد ایتیب محافظه قیلیشنی ریجه له ماقده. بو وضعیت تورکیه جهتیدن جدی خطرلرنی اوز ایچیگه آلماقده. چونکه تورکیه نینگ توقنه شوو سیزلیکنی تامین ایتیشی اوچون عسکر جونته دیگن منطقه لرنینگ بیر قسمتیده هیئت تحریر شام کوپ حاکم دیر. در حقیقت متوجه بولگنده آزاد سوریه اردوسی نینگ منطقه ده موجودیتینی کوچلی قیلیشی اوچون منطقه گه تورکیه نینگ کیریشی اوزاق مدتدن بیری کوتیلماقده. بناً تورکیه نینگ منطقه گه عسکر سوق ایتیشی نینگ آرتیدن اولاً آزاد سوریه اردوسی بیلن هیت تحریر شام آره سیده، کیین تورک اردوسی و هیئت تحریر شام آره سیده توقنه شوو یوز بیریشی احتمالی کوپ. تامانلرنینگ عسکری تیارگرچیلیگی هم بونی کورسته دی.
تورکیه ادلب ده رادیکال گروهلر بیلن کوره شیده هر تامانلمه بیر استراتیژی عملی قیلیب تورگن. بو استراتنیژی نینگ بیرینچی بولیمی، نصرا جبهه سی باشقروویده ایجاد ایتیلگن هیئت تحریر شام نینگ اوز ایچیده ضعیف بولیب کیتیشی دیر. بو چوکاتنده بیر قطار گروپ لرنینگ هیئت تحریر شامدن جدا بولیشی اوچون فعالیت آلیب باریلماقده. تورکیه نینگ جدی فعالیت لری نتیجه سیده هیئت تحریر شامدن جدا بولیش جریانی باشله دی. تورکیه نینگ ادلب استراتیژیسی نینگ ایککینچی بولیمی ایسه معتدل مخالفت نینگ بیرلشتیریلیشی و کوچلی قیلیب باریلیشی دیر. بو چوکاتده ادلب ده آزاد سوریه اردوسی گروپلرینی بیر سقف آستیده ییغیشتیرلیشی اوچون حرکت قیلینماقده. تورکیه نینگ همکارلیگی بیلن ادلب ده آزاد سوریه اردوسی نینگ بویوک بیر قسمی بیرلشیب تورگن. بو ینگی ساختار مخالفلرنینگ حکومت قرشی سیده گی کوچلی بولیش فعالیتیدن کوپراق احتمالاً هیئت تحریر شام گه قرشی توازننی برقرار قیلووچی بیر ساختار بوله دی.
آستانه جریانی نینگ اساسی هدفلری شو شکلده 1) سوریه ده رادیکا و معتدل قوراللی کوپلرنی انیق اوله راق بیراوی بیلن اجره تیش، 2) رادیکاللرنی برطرف ایتیش، 3) حکومت بیلن معتدل مخال لر آره سیده اولاً آتش کیسنی تامین ایتیش، آرتیدن سیاسی ییچیم گه الیب باریش. بو پلان نینگ عملی بولیشیده اینگ کتته معمالردن بیرته سی ادلب دیر. چونکه، مخالفلر بیر پارچه اوله راق کگنترول قیلیب تورگن کتته بیر جغرافیه دیر و بو جایده گی قوراللی گروهلرنینگ اینگ کوچلی گروهی النصرا جبهه سی دیر. بونگه مقابل ادلب ده گی گروپلردن بیر قطاری آستانه جریانی نینگ هم بیر پارچه سی دیر. بناً ادلب ده تماماض مداخله قیلیش ممکن ایمس. بناً اولاً ادلب ده رادیکال گروه بیلن معتدللر اره سیده بیر تفکیک قیلیش کیره ک. تورکیه اختیارنی قولیگه آلمسه، ادلب ده کنترول منطقه نینگ تشقریسیده گی کوچلر ویا تورکیه گه تهدید ایجاد ایتووچی عنصرلرنینگ قولیگه توشیشی ممکن. بنا تورکیه نینگ ادلبده الدینی الووچی بیر حمله قیلیشی مجبوری دیر.
کیلگوسی جریانده، تورکیه قیسقه مدت جریانیده ادلب ده قیزیق توقنه شوو ایچیده کیریشی ممکن. ادلب ده گی توقنه شوولر جغرافیه و موصوم شرطلری باعث فرات قالقانی عملیاتیدن کوپراق دوام ایتیشی ممکن. بناً ادلب ده تورک اردوسی نینگ جایلشیشی تورکیه نی ایچیگه الگن بیر توقنه شوو فضاسی یراتیشی ممکن. تورکیه توقنه شوو خطینی کوزگه آلیب عسکری موفقیت قولگه کیریتالسه، حاکم بولگن ادلبده فرات قالقاتنی گه اوخشش بیر خوفسیز منطقه ایجاد ایتیشی ممکن. بو هم سوریه دوسیه سیده تورکیه نینگ قولینی بیرآز قوی راق قیله دی. سوریه ده روسیه و ایران بیلن همکارلیک الیب بارگن و اوز مسؤلیتینی ادا قیلگن تورکیه نینگ PKK/YPG گه قرشی مجادله ده بعضی بیر سهولتلر قولگه کیریتیشی ممکن. بو جهتدن یگانه احتمال روسیه نینگ عسکری موجودیتی بولگن عفرین منطقه سی دیر. ادلب نینگ آرتیدن تورکیه نینگ ایریم بیر ترور تشکیلاتی PKK/YPG کنترولی آستیده گی عفرین گه قره ته بیر عملیات باشله تیشی نینگ کوتیلمه گن حادثه دیب ایتیلمه یدی.


text:
سلیمان بغدادی نین اوغلو ملا محمد ( محمد فضولی آدیله تانینمیش ) ، ۱۵۵۶ – ۱۴۸۳ میلادی ایلینده یاشامیش تورک بیلیجی شاعیر دیر. فضولی نی اونونجو هجری قمری سده سی نین بؤیوک آذربایجانلی تورک شاعیری بیلیرلر. اونون آتاسی عراق اؤلکه سی نین « حله » سیندندیر. دئمک اولار محمد فضولی اوردا دونیایا گلیب بغداد شهرینده بویا باشا چاتمیشدیر. اودور کی اوچ ( تورکی،فارسی،عربی) دیلی بیلدیکده، اوچ دیلده شعر یازیبدیر. اونو هندی سبکی نین بینوره سین قویانلاردان بیری تانیرلار .
آنجاق سلیمان اوغلو محمد، ۱۴۸۳ میلادی ایلینده عراق مولکونده دونیایا گؤز آچدی.
آتاسی سلیمان ایدیر کی « حله » یه کؤچوب اورانین قاضیسی اولدو. ‹‹مجمع الخواص›› تذکره سینین صاحیبی‹‹ صادق بیگ افشار›› دئمیشکن: فضولی نین آتاسی بیات ائلیندن ایمیش کی بو ائل ، اوغوز تورکلرینین ۲۲ طایفا سی نین بیریندن ساییلیر.
او حله ده سونرا بغداد شهرینده درس اوخودو . اونون اوستادلاریندان بیریسی ، حروفی شاعیرلریندن اولموش ،‹‹ملک الشعرای حبیبی›› ایمیش.
آنجاق یئتمیش یاشی واریمیش کی بغداد دا دونیادان گؤز یومدو.
حکیم موللا محمد فضولی دن بیر غزل:
عشق ذوقی
غم دیاریندا اجــــل پیکی گذار ائتمــــه ز منه یوخ سانیب واریم مگر کی اعتبارائتمه ز منه ؟
یار جـــور ائتمه ز منه اغیـــــار تعلیم ائتمه دن بالله اغیـــار ائیلییه ن احسانی یار ائتمه ز منه
داغیدیر هــــر لحظه رخت عیشیمی آهیــــم یئلی هانسی ناحق ظولم دورکی روزگارائتمه زمنه ؟
عشق ذوقیله خوشام، ترک نصیحت قیــــــل رفیق من کی تریاکی مزاجام ، زهر، کار ائتمه ز منه
چـــرخدن آشیــرمادان یادینله آه آتشیــــــن قدرائدیب گردون،شرردن زر نثار ائتمه ز منه
نقد جان تاراج غمدن ساخلاماق دشوار اولــور عشق تــــــا سنگ ملامتدن حصار ائتمه ز منه
یاد لعلینله فضولی گؤزلـــــــــه ییب راه عدم وار بیر تدبیری ، امـــــــا آشکار ائتمه ز منه
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
نولا گر کؤنلومده عشقی-نالفرما گیزلهنیر،
بو کؤنول بیر قطرهدیر کیم، اوندا دریا گیزلهنیر.
عاشقی-پاکیزه گؤوهر سینهسینده خونی-دیل،
گیزلهنیر، گر پردهی-مینادا سهبا گیزلهنیر.
برق ابر آلتیندا پونهان قالماغی مومکون دئییل،
نالهی-آتش اینان، سینمده بیجا گیزلهنیر.
درد الیندن دودی-آهیم چون فلک پئیمالهنیر،
یاشینیر خورشیدی-تابانو مسیحا گیزلهنیر.
دورمایان، اوتورمایان خلق ایله بیلمز کیم، نئچین
یئر اوزوندن قاچیبان گؤیلرده عیسی گیزلهنیر.
بالو پرسیز بولبولم، مومکونمودور گؤرمک منی -
کیم، یووامین خارو خاشاکیندا عنقا گیزلهنیر.
بیر پری پئیوسته واردیر، شیشهسینده قؤوسینین،
سنگیدیل بوتلر گؤزوندن سانما بیجا گیزلهنیر.
گلیر باهار، آچیلیر گول، هزار ائدر فریاد،
بو عندلیب خزانو باهار ائدر فریاد.
فغان کی، حالیمه او داش باغیرلی رحم ائتمز،
اگرچی نالم ایله کوهیسار ائدر فریاد.
اؤزو سالیر اؤزون اوددان-اودا سپند کیمی،
زبانی-حالیله هر کیم شوار ائدر فریاد.
بو هرج-مرجده هئچ بیلمیرم نه قووغادیر -
کی، مست ناله قیلیر، هوشییار ائدر فریاد.
بو عینه اؤیله کی، اوددان سپند ناله چکر،
سنی گؤرن کیمی بیایختییار ائدر فریاد.
نه نؤو کیم، داغیدیر توند باد خارو خسی،
بییانی-هؤوسلمی تاریمار ائدر فریاد.
جرس کیمی ییغارام گرچی نالهدن دیلیمی،
یوز اول قدر بو دیلی-بیقرار ائدر فریاد.
کیمین مورادی ایله بس فلک دؤنر، یارب -
کی، گردیشیندن اونون کیم کی، وار، ائدر فریاد.
سیپئهری-چرخه دوشر گیردیباد تک قؤوسی،
نه سرزهمینده کی، بیر بیقرار ائدر فریاد.
تونوک زرفم، منی ساقی الیندن گلسه هوشیار ائت،
اگر احمال ائدیرسن بس خبردار اول، خبردار ائت!
منه چوخ روخستی-گؤفتار اول شیرین زبان وئرمز،
اونا رازی-دیلیم، ائی خامه، بیر رنگیله ایظهار ائت!
بو حالیلن شبی-هیجراندا، بیرحم، آلمادین جانیم،
منی مندن آلیب، یارب، منیمله یاریمی یار ائت!
طبیبیمدن دوا اومدوم آیاغین چکدی باشیمدان،
اونا سن درد بیدرمانیمی ائی زف ایظهار ائت!
سؤز ایله نازهنینلر عشق دردینه اینانمازلار،
بو دیل بیلمزلری، یارب، گیریفتار ائت، خبردار ائت!
سنین فریادینا اون سنگدیل وئرمز قولاق، آمما
اونا احوالیمی ائی نئی، دیلین توتدوقجا تکرار ائت!
گل اول خورشیددن چشمیم سارایین رؤوشن ایسترسن،
فلک مهدینده بختیم کووکبین، ائی ناله، بیدار ائت!
سنین چون آغزینی قندی-موکررر ائیلهمز شیرین،
همن قؤوسی نیهان ائلدن اونون آدینی تکرار ائت!
گونوم گئجم کیمی پئیوسته قارهدیر سنسیز،
گؤزوم چیراغی، گؤزوم هیچ کارهدیر سنسیز.
جاهاندا رمل ایله گنج آختاران هریس کیمی،
منیم تامام ایشیم ایستیخارهدیر سنسیز.
سنینله هم بو ایمیش قیسمتیم، سانیردیم کیم،
منه نصیب دیلی-پاره-پارهدیر سنسیز.
عجب کی، مرهمی-کافور وصل ایلن بیتسین،
بو نؤو کیم، جیگریم باشی یارهدیر سنسیز.
نهدن بو قؤوسیگی-مهجور یانماسین گئجهلر -
کی، هر سیتاره اونا بیر شرارهدیر سنسیز.
عالمده بۇ گۆن عاشقی-خۇنینجیگر آزدیر
کیم، خۇنی-جیگر قدری بیلن سیمیبر آزدیر.
چوْخدور هوس اربابی، ولی عاشقی-صادق
آزدیر، نئجه کیم، نغمئیی-تر چوْخ، اثر آزدیر.
ائی سینه وئرن قۆلزومی-خۇنخارینه عشقین،
غۇر ائت کی، بۇ دریادا صدف چوْخ، گؤهر آزدیر.
اوْل کۇی سوْراغیندا وئریر خۆلد نیشانین،
وایزده، سؤزون دوْغروسو، دوْغرو خبر آزدیر.
مندن دیله هرگاه کباب ایستسه کؤنلون،
هرچند بۇ بیتابیده، ساقی، جیگر آزدیر.
گر اوْلسا سؤزو مئهرو وفانین اؤزو اوْلماز،
دۆنیا دوْلودور لاف ایله، آمما هۆنر آزدیر.
نئی دخی هزین ناله ایله باغریمی دوْغرار،
گۇیا دیلی-بیمار وئرن دردی-سر آزدیر.
اندیشهی-طۇفان چوْخ اوْلور بحرده آمما،
سن لنگری-تسلیم اله آلسان، خطر آزدیر.
اوْل چشمی-سییاه مستی گؤرن کیمسه بیلیر کیم،
قؤوسی کیمی صاحبدیلو بالیغنزر آزدیر.
فغان کی, سؤز دئمیه دوغرو سؤزلو یار آزدیر,
شبی-سییاه چوخو شمی-شامی-تار آزدیر.
بو قم کی, وار منیم جانی-ناتوانیمده,
تامامی خلق منه اولسا قمکوسار آزدیر.
گیریز چاغی سوپاحی-بلاوو مؤحنتدن,
اومید باغلامالی, آرخالی هاسار آزدیر.
حضور قدری بیلن اندلیبدن سور کیم,
خزان بیر-ایکی نفس چوخ, یوز ایل باهار آزدیر.
بولونسا یاری-وفادار قویمانام اتگین,
علیم دیلیم کیمی کوتاحیدیر کی, یار آزدیر.
وفاوو مئهرده هرچند ایمتییازین وار,
هنوز اول کی, گرک یوخدور, اول کی, وار آزدیر.
بو عاریزولار ایله کیم احاته ائتدی منی,
مین ایل مورادیم ایله دؤنسه روزیگار آزدیر.
اگر شراب وئریرسن آیاغا دور, ساقی -
کی, ناگووار چوخو آبی-خوشگووار آزدیر.
اگرچی بولبولم, اما باهار اوچون قؤوسی,
گؤزومده حسرتو گؤنلومده خار-خار آزدیر.
لعلی-نابین بیلمنم رۇحی-رواندیر، یا نه دیر؟
سرو قددین مددی-عؤمری-جاویداندیر، یا نه دیر؟
بیلمنم، ائی سبزی-تهگولگون منه منزور اوْلان،
قاشو گؤزدور، یا لبی-شککرفشاندیر، یا نه دیر؟
خلق دئرلر وار دهان ایله مییانین، سؤیله کیم،
اصلی واردیر، دوْغرومو سؤزدور، یالاندیر، یا نه دیر؟
پیچو تابه بیر نهانی نۆکته سالمیش عالمی،
هیچ کیم بیلمز کیم اوْل، مۇیی-مییاندیر، یا نه دیر؟
باغریمی بیر کان ائدن واردیر، دئییل معلوم کیم،
سن اؤزونسن، یا سؤزوندور، یا دهاندیر، یا نه دیر؟
وار بیر بیداد ائدن عشاقه، آمما بیلمنم،
بختدیر، یا چرخ، یا دؤوری-زماندیر، یا نه دیر؟
مۇر تک هرچند اؤلدورمک منی آسان اوْلور،
آخیر ائی بیدادگر اوْل دخی قاندیر، یا نه دیر؟
کئچدی عؤمروم بۇ چمنده آچمادیم گؤز تا بیلم -
کیم باهار ایامی، یا فصلی-خزاندیر، یا نه دیر؟
یاخشیلار بیرله یامان باشلارسان ائی ناز آفرین،
هئچ دئمزسن کیم، بۇ یاخشیدیر، یاماندیر، یا نه دیر؟
سؤیله قؤوسی کیم، نه وئردین آلا بیلمزسن اوْنا؟
سنهدن اوْل بی باک آلان بیر نقدی-جاندیر، یا نه دیر؟
دیلیم فغانیلوو دیده قان ایلن دوْلودور،
کؤنول صحیفهسی شرحو بَیان ایلن دوْلودور.
وۇروبدور آغزینا مین قیفلی-آههنین قئیرت،
هنوز سقفی-فلک ال-امان ایلن دوْلودور.
هارای کیم، نه دیلیم وار، نه بیر دیل آنلایانیم،
اگرچی نئی کیمی جیسمیم فغان ایلن دوْلودور.
اگرچی کؤنلومه ظاهرده دیَمک آساندیر،
بۇ چؤل کمینگهی شیرین-جییان ایلن دوْلودور.
سێنیق سبوده سۇ تۇتماز قرار، مئی دۇرماز،
شیکسته کؤنلومه مهوم کی، قان ایلن دوْلودور.
خۇماریلن منی اؤلدوردو ساقیگی-بیرحم،
سبویی-بادهی-گۆلرنگ جان ایلن دوْلودور.
بۇ بیر پییالهده یارب، نه سئهر ائدیب ساقی -
کی، اۆستو باده ایلن، آلتی قان ایلن دوْلودور.
بصیرت اهلی دلیل ایستهمز کی، کؤونو مکان
نیشان ایلن دوْلودور، بینیشان ایلن دوْلودور.
یۇوادا قؤنچهلهنیر عندلیب بس کی، چمن،
نوایی-قؤوسیگی-آتشزبان ایلن دوْلودور.
من ایستهمنم دردیمی جانانه دئسینلر،
احوالیمی اول زولفی-پریشانه دئسینلر.
اول لئیلییه قوربان اولورام من تهی-دیلدن،
قوی بیر نئچه بیته منه دیوانه دئسینلر.
پروانه یاخار وار-یوخونو بیر اودا یئتسه،
راضی دئییلم کیم، منه پروانه دئسینلر.
اونلار کی، دئییرلر بو نه فریادو فغاندیر،
باری بو سؤزو اول گولی-خندانه دئسینلر.
دیلر تؤکرم بولبولو پروانهیه قؤوسی،
تا بیر گون اولار حالیمی جانانه دئسینلر.
اگر مین داغ یاندیرسام کؤنول بیر آیری داغ ایستر،
گدا گر سربسر عالم چێراغاندیر، چێراغ ایستر.
گؤزوم گؤرمز حیادان، وصل اۆچون آمما کؤنول تیترر،
بلادیر بؤیله سرخوْش کیم، الی تۇتماز، آیاغ ایستر.
محبت اوْلسا تکلیفو توازئ اوْلماز اوْلماسین،
اۆزوندن بللیدیر هر میزبانین کیم قوْناق ایستر.
منه گۆلکشت تکلیفین ائلرلر درد بیلمزلر،
نه بیلسینلر بۇنو کیم، نیکهتی-گۆل هم دماغ ایستر.
منی دیوانهیه عشق ایچره هر بیدردی بنزتمین -
کی، مجنون وۆستی-صحرا سوْرار، فرهاد داغ ایستر.
شبی-هیجران قارادیر اختری-بختیم کیمی، آمما،
خیالین پرتؤووندن مئهرو مه مندن چێراغ ایستر.
گؤزو صۇرت گؤرن، منیدن آگاه اوْلمایان قافیل
اگر وصل ایستسه، بیر کوْره بنزر کیمی، چێراغ ایستر.
نسیمی-صۆبحدن هر گۆن سری-کۇیین سوْرار قؤوسی،
سۇ قافیل اؤز ائوینین هم یوْلون بیلمز، سوْراغ ایستر.
بو رنگ منیم باغریم اگر کان اولاجاقدیر،
عالم قامو بیر قیته گولوستان اولاجاقدیر.
ائی شاخی-گول اول قامتی-مؤوضون هوسیندن،
چوخ سرو بو گولشنده خورامان اولاجاقدیر.
گؤز یاشینا یوز وئرمیشم، آمما بیلیرم کیم،
اول سئیل ایله کؤنلوم ائوی ویران اولاجاقدیر.
سن اوخلارین ائی ناله ییغیب ساخلا کی، بیر گون،
سینم هدفی-ناوهکی-موجگان اولاجاقدیر.
اؤلمم دخی، ائی نقدی-حیاتیم، اؤلور اولسام -
کیم، روحی-روانیم سنه قوربان اولاجاقدیر.
صرف ائتدی جییر قانینی ایسراف ایله چشمیم،
بیلمز کی، بوگون-دانلا پریشان اولاجاقدیر.
از بس کی، باهار آیینی ساقی گؤزوم ایستر،
اول گونلر اولونجا جییریم قان اولاجاقدیر.
یوز سیغییله تؤوبه وئریر اؤزگهیه زاهید،
آمما اؤزو مین قاتلا پشیمان اولاجاقدیر.
هیجران گئجهسی گلدی کی، هر قطرهی-اشکیم،
پروانهلره شمی-شبیستان اولاجاقدیر.
قؤوسینی اونوتما کی، سنن قاشین اوجوندان،
هر میسری بیر متلی-دیوان اولاجاقدیر.
اوْنونچون من سنه یالوارمانام کیم، یالواران چوْخدور،
منیم کؤنلوم آلان یوْخدور، سنه کؤنلون وئرن چوْخدور.
منی دیلخستهنین هم صدقهسی چوْخ، سوْرگیلن حالین،
سنینچین نرگیسی-بیمارین احوالین سوْران چوْخدور.
دیلی-سدپارمی سن آلگیلن، ائی ناموسلمان کیم،
بۇگون اوْل لالهی-سدبرگی دؤرد یاندان درن چوْخدور.
گؤزوم نؤقصانی-ناز اوْلماز، سۇال ائت حالی-زاریم کیم،
منیم دردیم بیلن یوْخدور، سنه گر بیلدیرن چوْخدور.
قاچان فۆرصت وئریر نازی-تغافول دردی-هیجرانه،
بلی اهیا وئرن آزدیر و گؤر نه اؤلدورن چوْخدور.
اۇزاقدیر یوْل، گرکدیر لنگو لنگین باشا آپارماق،
و گر نه اؤز سمندین بیر هاوور یوْرتوب-یوْران چوْخدور.
قنیمتدیر کیمین کیم، دیدهی-منیسی رؤوشندیر،
و گر نه چشمی-صۇرتبین ایله قؤوسی گؤرن چوْخدور.
گرچی هر عاشقه هیجران قاتی مۆشکول گؤرونور،
منه بیر لحظه فراغین نئچه مین ایل گؤرونور.
من دۆشن وادییه باسمان قدم ائی عاشقلر -
کی، بۇ چؤللرده نه مجنون و نه مۆهمیل گؤرونور.
شیرلر پنجه سالیر وادیگی-خۇنخارینده،
عشق اگر بیجییرو بیخودو بیدیل گؤرونور.
جذبهی-عاشقه اغیار اوْلا بیلمز مانع،
خارو خس آتشی-سۇزانه نه هاییل گؤرونور؟
ساوورار کۆللری اؤز باشینا پروانه اۆچون،
شم ظاهرده اگر سرکشو قافیل گؤرونور.
اؤزگه تاتلره اوْخشاتما منیم تاتیمی -
کی، منه مۆتصیل اوْل کبه مۆقابیل گؤرونور.
وصل بزمینده کی، اغیار اوْلا انگل قؤوسی،
هر ایلی بیر دمو، هر ساتی بیر ایل گؤرونور.
قؤنچهی-گۆل تا گۆلوستانین چێراغین یاندیریر،
عندلیبین پردهی-چشمینده یاغین یاندیریر.
یانارام آه ائتمهسم، گر آه چکسم، آه کیم،
بۆلبولی-بیچارهنین باغو بۇداغین یاندیریر.
ائیلهمیشدیر شامی-هیجران سینمی ظۆلمتسرا،
بۇ سبددن اوْندا جانان شم داغین یاندیریر.
عشق اهلی عاشق ایستر جۆملهی-احبابینی -
کیم، سمندر میزبان اوْلسا قوْناغین یاندیریر.
گرمدیر ازبس نیگاهیم یاندیریر گؤز پردهسین،
به نه سهبادیر بۇ سهبا کیم، ایاغین یاندیریر.
یاندیریر اوْل آتش ایله خانیمانین عاقیبت،
هر کیمین گردونی-دۇنپرور اوْجاغین یاندیریر.
اوْل گۆلیچون باغیبان نازین چکر هر خاردن،
نیکهتی-گۆل گرچی قؤوسینین دیماغین یاندیریر.
کیم کی، بۇ عالمده عؤمرون صرف ائدیب یار آختاریر،
گنجی-گؤوهر داغیدیب ویرانهده مار آختاریر.
بس کی، وئرمز یۇخو گؤز آچماغا فیرست کیمسهیه،
صۆبح گۆن شمیله هر گۆن چشمی-بیدار آختاریر.
چێخمادی مجنون گئدندن سوْنرا بیر شئیدا سسی،
عؤمرولردیر کیم، طبیبی-عشق بیمار آختاریر.
بس کی، خطت اوْل کؤوکبی-حۆسنون گۆنون ائتمیش قارا،
زۆلفی-رۆخساری-چێراغیله گیریفتار آختاریر.
پردهی-دام ائیلهمیش زاهید ریداسین خلق اۆچون،
قاپیلاردا سبهه فالی بیرله زۆننار آختاریر.
یوْخ، دخی کؤنلوم منیم مئیخانهیه ماییل دئییل،
کیم گزیب ائو-ائو خرابات ایچره هۇشیار آختاریر.
دامنیندن ال، آیاقدان دۆشمییله چکمنم.
کؤنلوم اوْل آییشه رۇیی-تا نفس وار آختاریر.
باشی ازبس کیم، بیزیم چؤللرده دیَمیش داشلارا،
سئیل فریاد ائیلهییب دامانی-کۆهسار آختاریر.
اؤزگه رؤونق وار قؤوسی، حۆسن بازاریندا کیم،
بیر متا اوْندا ایکی عالم خریدار آختاریر.


text:
بیر میللی – سیاسی فعال ین اؤزه للیک لری .ابراهیم نوری
2017-03-04 مقاله لر و باخیشلار
ابراهیم نوری میللی فعال 2017-03-04
اوغوز تی وی:انسان لارین دوشونجه چیزگی لری (خط فکر) اوچ داورانما ایله گؤروشلر اورتاسایندا سرگی لنه رکن شخص لرین هانسی مسلک ، مرام دا و … اولدوقلاری چئوره یه بلله نه ر. او اوچ داورانما بوندان عبارت اولونور:
1- مئیدانی چیخیش لار ؛ هر بیر شخص ین دانیشیق، نماد یا شعار سس لنمک یا سمبلیک داورانما و یا گئییم گئیمک و …. واسطه سی ایله دوشونجه چیزگی سی جان تاپاراق توپلومون گؤروش اؤنونه گلیر. اؤرنک: کیمی سینین بوزقورد اشارتین گؤرمه ک له اونون میللتچی اولدوغونو آنیریق .
2- یازارلیق؛ انسان لار یازی لاری ایله اؤز بئینینده آخدیق لارین کاغیذ اوستونه گتیره رک اصلینده دوشونجه سینده اولان لاری نمایش ائتدیریر.
3- توپلومسال چالیشماق؛ بیر سیرا انسان لار اؤز دویغو ایله دوشونجه لرینه دایاناراق توپلومون بیر قاتینا واریب ، او اوزدن NGO ، درنک یا باشقا متدلارلا او قاتی یانسیدیب ، توپلوما منیمستمک اوچون چابا گؤستریر. اؤرنک: کیمی سینین چئوره ساغلاملیغی (بهداشت محیط) درنک لرینده چالیشماسیندان شخصین چئوره ده ساغلاملیق حاقدا صنعت و … گلیشمه لر تملینده سالدیرلارین باش وئرمه سی دوشونجه دغدغه سی ایله تانیش اولوروق.
حال سیاسی چالیشقان (فعال سیاسی) دئییله ن کیمسه هانسی داورانمالاری ایله سیاسی چالیشقان لار سیراسیندا یئرله شه بیلرمی ؟ سورغوسونا بئله نچی یانیت لاندیرا بیلریک: هر بیر سیاسی چالیشما اوچ داورانمالارلا باش توتا بیلر. او اوچ داورانما بوندان عبارت اولونور:
1- سیاسی اؤرگوت سل چالیشما ؛ کیمی سی ندن لر اوزه ره بو سیاسی یؤنو داورانمالاریندا اؤنم سه ییب و سیاسی آتدیم لاریندا یئرلی دوشونه رک یؤنه لدیر.
2- سیاسی تئوریک چالیشما ؛ بو یؤنده ده هابئله کیمی سی یازی یازماق لار، سیاسی اؤیرتیم صینیف لری قورماق لا، ژورنالیست لیک پئشه سینده اولماق لا ، و … قوراملارلا سیاسی دوشونجه سینی نمایش ائتدیریر.
3- سیاسی پراتیک چالیشما ؛ شخص مادی حایات یندا بئینینده اولان سیاسی دوشونجه سینی جسمی واسطه سی ایله فیزیکی صورتده او جومله دن شوعار، نماد، سیمبل، دانیشیق ، آکسیا و … آچی لارلا سرگی لندیر.
سون :
یوخاریداکی دوشونجه چیزگی لری ایله سیاسی چالیشمالارین چؤزوم له مه سینه دایاناراق ، هر بیر سیاسی چالیشقان اؤز یئته نک لرینه باغلی هر اوچ یؤنوده قاپساییب ، یییه له نه بیلر. او جومله دن محمد امین رسول زاده یا سید جعفر پیشه وری دن آد آپارماق اولار کی سیاسی اؤرگوت سل ، تئوریک، و پراتیک چالیشمالار، یاشام لاریندا باش وئریب. سیزجه ایندی کی حالدا، میللی حرکت ین یئتیشدیرمه سی اولان یوخاریداکی اوچ داورانمانی قاپسیان بیر شخص وارمی؟
آنجاق سون سؤزده یئتیرمک گره کیر آذربایجان میللی حرکت ینده اولان هر بیر میللی – سیاسی چالیشقان لار عین حالدا یوخاریدا سانادیغیمیز یؤن لرین ان آزیندان بیری نی یاشام لاریندا یییه له نه رک باشقا اؤزه للیکه ده مالیک اولمالی دیلار. اواؤزه للیک کئچمیشدن ایندی یه دک میللی حرکت ین ایچ قاتیندا یاشاییب ، یاشاییر و یاشایاجاق. او اؤزه للیک “شفاف” چالیشمادیر. شفاف چالیشما دئییلنده هر بیر اوپورتونیسمی (فرصت طلبی) ، لمپنی داورانما ، بادیسملیک و …. تیپ لردن اوزاق دورماق دیر. آتا – بابا دئمیشکن : ” گاه نالا-گاه میخا” یانی گاه ساغا ، گاه سولا وورولماماق دیر.
یازار: ابراهیم نوری (ایتگین – قاراداغلی) 7/12/1395


text:
دیوان اشعار ترکی حکیم ملامحمد هیدجی
مقدمه، تصحيح و تحشيه: دكتر ح. م. صديق
او چاغ کی گئچدیم من ، بو دار دونیادان،
هر اول کی عاشیقدیر ، اوخور بو دیوانی.
آخوند حکیم ملامحمدهیدهجی یکی از شاعران اندیشمند و بلندآوازه است که بیشترین آثار منظوم خود را به زبان ترکی آذربایجانی سروده است. وی به آثار حکمی و فلسفی اسلامی تسلطی کامل داشت و جامعترین تعلیق و حواشی را بر منظومهی حاج ملاهادی سبزواری نگاشته است. وی استاد بیشترین استادان فلسفه در قرن گذشته بوده و سالها «منظومه» و «اسفار» تدریس کرده است.
دیوان اشعار ترکی وی که اینک با اندک تحشیه و مقدمهای تقدیم علاقهمندان میشود دارای انواع شعری زیر است:
14قصیده، 24غزل، 3قطعه، 1مربع 23بندی، 2تخمیس، 1ترجیعبند، 3ترکیببند، 12مثنوی، 2مناظره و 1ملمّع.
* * *
بؤلۆم1. باشلانغېج
1. گؤرۆشلر و نظرلر
2. هیدهجینین یاشایېشې
3. حکیم هیدهجی و آذربایجان فیلسوفلارې
4. هیدهجی چاغې آذربایجان ادبیاتې
5. هیدهجی و فارس شاعیرلری
6. حکیم هیدهجینین اثرلری
7. هیدهجینین شعرینین بیر پارا مضمونلارې
بؤلۆم 2. دیوان
2-1. قصیدهلر
2-2. غزللر
3-2. قطعهلر
4-2. مربع
5-2. تخمیس
6-2. ترجیعبند
7-2. ترکیببندلر
8-2. مثنویلر
9-2. دانېشېق (= مناظره)
10-2. ملمّع
بؤلوم 3. علاوهلر
1. دڲیشمهلر و نوسخه فرقلری
2. آچېقلامالار
3.آتالار سؤزلری و دئییملر
4. ادبی بزهکلر
5. عربجه کلمه و عیبارتلر
6. تۆرکجه کلمهلر
7. فلسفی و عیرفانی ایصطیلاحلار
8. شخص و طایفه آدلارې
9. مکان آدلارې
10. نجوم ایصطیلاحلارې
11. موسیقی ایصطیلاحلارې
12.یئمک آدې
13. گۆللر آدې
14. قوش و حئیوان آدې
15. کشف الابیات
16. وثیقهلر
17. یارارلاندېغېمېز قایناقلار
* * *
حکیم هیدهجینین اثرلری
1. شرح منظومه
حکیم هیدهجینین «دانشنامه و دیوان»ینا اؤن سؤز یازان غلامحسین رضانژد، ادعا ائدیرکی منظومهیه یازیلان بوتون شرح و تعلیقهلری اوخوموش و نتیجه آلمیشدیر کی:
« حکیم هیدهجینین تعلیقات و حاشیهلری، هم ان جامع و همده ان ایجازلی یازیلاردیر، بئله کی اوندا بیر کلمهدن، بیر نئچه صحیفهیه قدهر شرح و تعلیقهیه راست گلمک اولار. حکیم هیدهجی، بوعلینین شفا، اشارات و تنبیهات و باشقا اثرلری و ملاصدرانین اسفار کیتابینا مسلط ایدی و حکیم سبزوارینین شاگردی حاج میرزاحسن واسیطهسی ایله اونا یاخین ساییلیرمیش، و منظومه بحثلرینی اوندان دینلهدیگی اوچون، ان گؤزهل و ان جامع تعلیقه یازا بیلمیشدیر و اؤز تعلیقهسینده و فیلسوفلار و متکلملرین ان اینجه بحثلر و تقریرلریندن یارارلانمیش و هر تعلیقه و حاشیهده لازم اولان آچیقلامالاری گتیرمیشدیر. باشقا گؤردوگوم حاشیهلر صاحیبلری، آز ـ چوخ موضوعدان قیراغا چیخیب سؤزو یئرسیز اوزالتمیشلاردیر.» 1
حکیم هیدهجینین منظومهیه یازدیغی شرح، اصلینده ایکی بؤلمهدن عیبارتدیر:
«1. حاشیه لئالی منتظمه و شرح منظومهی منطق،
2. تعلیقهی غرور الفراید.
هر ایکی بؤلمه تهراندا 1344 هـ . ایلینده نشر ائدیلمیشدیر. همین نشر 1404 ﻫ. (1363 ش.) ایلینده و بیر داها 1365 ش. ایلنده یئنهده تهراندا چاپ ائدیلمیشدیر.»2
بیرینجی بؤلمهنین باشلانغیجی بئلهدیر:
رَبَّنَا انَّکَ وَضَعْتَ الْمیزَانَ لِئَلاّنطقی...
ایکینجی بؤلمه ایسه بو ایکی بئیت ایله اشلاییر:
تَعْلِیُقُه نِیْطَتْ عَلَی شَرْحِ الْغُرَر،
مِنْ هیدَجی الاَصْل وَ رازِی المَقَر.
یَکُونُ هذَا الشَّرْحُ وَ الْمَنْظُومَةُ،
لِلسَّبزوارِیِّ عَلیْهِ الرَّحمَة.
هر ایکی بؤلمه اسدلله موسوی خوانساری قمی خطی ایله یازیلمیش و حاشیهلری ده حکیم هیدهجینین شاگیردلریندن اولان محمد جعفر لنکرانی تحریر ائتمیش و جمعه گونو 15 ذیقعده 1344 ایلینده قورتارمیشدیر.
2. في قواعد الحكم
حکیم هیدهجی شرح منظومه کیتابینین سونونا بیر نئچه صحیفهدن عیبارت اولان فی قواعدالحکم رسالهسینی آرتیرمیشدیر. بو رسالهنی دئدیگی کیمی، طلبهلره یاردیم اوچون یازمیشدیر.
3. تعليقه علي الاسفار
حکیم هیدهجینین شرح منظومه اثریندن معلوم اولور کی او صدرالدین شیرازینین اسفار اربعه اثرینه ده شرح یازمیشدیر.3
4. وقفيه اثرلر
«تعلیقه علی الاسفار» ایله برابر، حکیم هیدهجی، حکمت و فلسفه ساحهلرینده باشقا اثرلر و شرحلرده یازمیشدیر کی اونون وصیتنامهسینه گؤره، منیریه مدرسهسی طلبهلرینین استفادهلری اوچون، بو مدرسهنین کتابدارینا وئریلمیشدیر و بو کیتابلارا وقف احکامی حاکیم اولمالی ایمیش.
5. رسالهي دخانيه
قاجار شاهی زامانیندا، حکیم هیدهجی رژی ماجراسینی آچیب آیدین گؤسترمک اوچون،دخانیه رسالهسینی فارسجا اولاراق یازمیشدیر. او، بو رسالهنی اؤز دئدیگی کیمی عالیملرین خواهیشلری و تقاضالاری اساسیندا قلمه آلمیشدیر. دخانیه رسالهسی ایلک دفعه زنگان شهرینده نشر اولان شهنواز هفتهلیگینده و بو یاخینلاردا تهراندا مستقل کیتاب حالیندا نشر ائدیلمیشدیر.
«دخانیه» رسالهسی چاغداش ایران تاریخینده باش وئرهن « تانباکی تحریمی»حادثهسینی اؤیرنمک اوچون ان مهم سیاسی ـ اجتماعی اثرلردن بیری ساییلیر. بو رسالهده ایرانلیلارین خارجی استعمار و داخلی استبداد علیهینه قالخینماسی تصویر ائدیلمیشدیر. . . .
6. دانشنامه
2800 بئیت اولاراق متقارب بحرینده فارسجا یازیلان بو مثنوی، عقیدهتی ـ فلسفی بیر منظومهدیر. فلسفه، کلام و عرفانی بحثلر آراسیندان، ان یوکسک معنالی بحثلری سئچن هیدهجی، منظومهده جوره ـ جوره عقیدتی فیرقهلر و توپلوملارین فلسفی گؤروشلریندن دانیشاراق، قبول ائتدیگی هر بیر عقیده و نظری، جسارت ایله تأیید ائدیر و فلسفی مناقشهلره سون قویماق ایستهییر. میثال اوچون وارلیق اؤزوللوگو(= اصالت وجود) بحثینده، اؤزهک اؤزوللوگو(= اصالت ماهیت)نو ردّ ائدیر و بو بحثده، شیخشهابالدین سهروردینین گؤروشونو نقل ائدهرک، اونو رد ائدیب نزاکتله، دئییر:
بدان، هست بود است و " گوهر" نمود،
چو رنگی است " گوهر" ، به رخسارِ " بود"ـ
اگر چند فرمود شیخ شهاب،
که:« گوهر چو آب است و هستی سراب »،
ولی، رای این مرد بسیاردان،
نباشد پسندیده نزد مهان.
یوخاریداکی بئیتلرده هیدهجینین « گوهر»دن قصدی اؤزهک (= ماهیت)دیر و دئییر کی اؤزهک اؤزوللوگونه اینانج، بیر جوره دؤنگو(= دَوْر) ساییلیر:
چنین آید از گفتهی او به پست،
اگر هستی "هست" باشد به "هست"،
به "هستِ" دگر میرساند نیاز،
پس آنگاه این رشته گردد دراز.
«این رشته گردد دراز» عیبارهسیندن، هیدهجینین قصدی«دؤنگو» و«رنجیرلمه»دیر. دؤنگو (= دَوْر) بیر زادین باشقا زادا محتاج اولماسی، واسیطهلی و یا واسیطهسیز و یا واسیطهلر ایله و اونون دا یئنه همان زادا محتاج اولماسیدیر.13 زنجیرلمه (= تسلسل) ایسه، قورتارماز (= بینهایت) ایشلرین دالبادال گلمهسیدیر.14 اودور کی، هیدهجی نتیجه آلیر:
به هستی بود هستی جان و تن،
ولی هستی هست با خویشتن.
بود هر چه بینی ظهورش به نور،
ولی نور با خویش دارد ظهور. . .
* * *
ای کؤنول! گل سن بو یار بیوفادان ال گؤتور،
قوی سنی بو درد اؤلدورسون، دوادان ال گؤتور.
یار و یولداشدان اومید اوز، قوم و قادراش ایستهمه!
یومگیلن بیگانهدن گؤز، آشینادان ال گؤتور.
اوخشادین گولاوزلری، اوگدون بو قارا گؤزلری،
حاصیلی نولدو؟ هوس بسدیر، هوادان ال گؤتور.
فیتنهدیر عشق مجازی، فیتنهدن قورخماق گرهک،
عشق نفسانی خطادیر، بو خطادان ال گؤتور.
ای منی گؤزدن سالان! مئهر و وفاسیز سؤودوگوم!
گر یوخون مئهر و وفا، باری جفادان ال گؤتور.
وعده وئرمیشدین نئجه اولدو؟ عهد قیلمیشدین هانی؟
کیم دیدی سن عهدیوی سیندیر، وفادان ال گؤتور؟
زاهید بیچاره! بسدیر بیر بئله قیلدین نماز،
سبحه و سجادهنی ییغ، بو ریادان ال گؤتور.
بیر بئله ای خواجه! ییغدین مال دونیا، دویمادین،
تا نه وقته حرص؟ بو فانی سرادان ال گؤتور.
تاجر بدنفس خوش ظاهیر! پیمبردن اوتان،
بسدیر ای نامرد! تنزیل و ربادان ال گؤتور.
ای داداش! گئچدی جاوانلیق، موسم سور و سرور،
ییغ بساط عشرتی، سئیر و صفادان ال گؤتور.
تا بیلیرسن عقله قوللوق ائیله، نفسین بورنون اوغ،
دوش پریلر آردینا، دیوِ دغادان ال گؤتور.
اؤز گومانیندا بودور من عاقیل و فرزانهیم،
لاف وورما هیدهجی! بو ادعادان ال گؤتور.


text:
بریتانییا ۱۹۴۵-جی ایلین آپرلینده ریخستاگین بیناسینین اله کئچیریلمهسی اوچون دسانت حاضیرلامیشدی.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بارهده روسییانین «زوزدا» کانالیندا یاییملانان «۱۹۴۵. ریخستاگ اوزرینده ۴۰ بایراق» سندلی فیلمینده بیلدیریلیب.
۲-جی درجهلی کوتوزوو اوردنلی ۱۵۰-جی ایدریتسک دیویزییاسینین کماندیری اولموش محاربه وترانی واسیلی شاتیلوو همین واخت باش وئرهنلردن دانیشیب:
«آپرلین ۲۴-ده کورپوس کوماندیری سمیون پرورتکین گلدی و منه دیویزییانی جنوب-شرق – ریخستاگ طرفه چئویرمیی امر ائتدی. نیه بئله ائتدی؟ چونکی بیزیم متفیقلریمیز ریخستاگی توتماق اوچون دسانت دستهلری حاضیرلاییردی. دسینلر کی، برلینی بیز آلمیشیق...»


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/مارس ۱۴
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۱۴۸۹ - قیبریس شاهلیغی خاتونو کاترین کورنارو٬ آدانی ونیزه ساتدی.
- ۱۷۹۴ - الی ویتنی٬ پامبیق آیریشدیرما ماشینینی ثبت ائتدی.
- ۱۸۲۷ - عوْثمانلیدا ایکینجی محمود دؤنمینده٬ مکتب-طیبّیّهی-شاهانه قۇرولدو.
- ۱۹۱۸ - تۆرکیه هینیس و کؤپروکؤیۆ آزاد ائتدی.
- ۱۹۱۹ - تۆرکیهده طیب بایرامی و مکتب-طیبیهی-شاهانهنین قۇرولوش ایلدؤنمی. حکمت بوْران باشچیلیغیندا٬ طیب جامیعهسینین ایستعمارچی گؤجلرین قارشیسینا رسماً چیخیشی سببی ایله بۇگۆن طیب بایرامی اوْلاراق قۇتلانماقدادیر.
- ۱۹۲۳ - گنجلر بیرلیگی ورزیش کلوبو آنکارادا قۇرولدو.
- ۱۹۳۹ - خاطای مجلیسی٬ تۆرک لیراسینی رسمی اوْلاراق قبول ائتدی.
- ۱۹۵۱ - کوره ساواشی: بیرلشمیش میلّتلر قوْشونلاری سئولو گئری آلدی.
- ۱۹۹۸ - ایراندا ۶/۹ ریشتر گۆجونده یئر تیترهدی.
- ۲۰۰۰ - نعیم سلیماناوْغلو٬ قوْپارمادا ۱۴۵ کیلو قالدیراراق دۆنیا رکوردونو قیردی.
- ۲۰۰۳ - تۆرکیه جۆمهۇریتینین ۵۹-جۇ دؤولتی٬ رجب طیب اردوْغان باشوزیرلیگینده قۇرولدو.


text:
۱۹۷۱ (میلادی)
میلادی ۱۹۷۱-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز یئتمیش بیرینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر
حادیثهلر
- ۶ دسامبر - هیندوستان پاکیستانین ترکیبیندن چیخان شرقی پاکیستان اوستانی اساسیندا بیرطرفلی قایدادا دؤولت باغیمسیزلیغینی اعلان ائدن بنگلادش خلق جۆمهوریتی تانیمیشدیر. بو سببدن پاکیستان هیندوستانلا بۆتون دیپلوماتیک علاقهلرینی کسمیشدیر.
- ۵ سپتامبر - کانادادا ایلک فرانسه دیللی تلویزیون.
- ۵ جولای - آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده٬ رأی وئرمه یاشی ۲۱-دن ۱۸-ـه دۆشورولدو.
- ۳ دسامبر - پاکیستان-هیندوستان ساواشی باشلاندی.
- ۲۷ اوْکتوبر - کونگو دموکراتیک جومهوریتینین آدی دییشدیریلهرک زئیر اولدو.
- ۲۶ مارس - ایستانبولدا ایکی بؤلوم بیرلشدی. بوْغاز کؤرپوسونون بۆتونلشمهسی ایله شهرین آسیا اوروپا یاخالاری بیربیرینه باغلاندی.
- ۲۶ مارس - بنقلادش٬ پاکیستاندان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۲۵ اوْکتوبر - چین بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینا قبول ائدیلدی.
- ۲۱ اوْکتوبر - پابلو نرودا نوبل ادبیات جاییزهسینی آلدی.
- ۲ دسامبر - بیرلشمیش عرب امیرلیگی٬ بیرلشمیش شاهلیقدان باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۶ دسامبر - هیندوستان اوْردوسو شرقی پاکیستانین باشکندی دککه شهرینی ایشغال ائتمیش، پاکیستان حربی قۆووهلری تسلیم اوْلدوقدان سوْنرا آتشبس اعلان ائتمیشدیر.
- ۱۶ دسامبر - بنقلادش مۆستقیللیک الده ائتمیشدیر.
- ۱۵ سپتامبر - قرینپیس تشکیلاتینین ایلک ایقدامی کئچیریلمیشدیر (آلاسکاداکی آتومی تستلرینه قارشی)
- ۱۵ آقوست - بحرين بریتانیادان موستقیللیک قازانیر.
- ۱۱ نوْوامبر - آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اوْکیناوا آداسینی ژاپونا قایتارمیشدیر.
- ۱ اوْکتوبر - فلوریدا اوستانینین اورلاندو شهری یاخینلیغیندا ساحهسینه گؤره دونیانین ان بؤیوک باشقاتما مرکزی اولان "دیزنی ورلد" فعالیته باشلادی.


text:
دئدیم قیز قلم ندی ؟ دئدی قاشیم دی
دئدیم قیز اون دؤرد ندی ؟ دئدی یاشیم دی
دئدیم قیز سورمه ندی ؟ دئدی ساچیم دی
دئدیم قیز سال بوینوما
دئدی اولماز ، اولماز ، اولماز اولماز اولماز
محبت اولسا اولار یار نئجه اولماز اولماز
اه نئجه اولماز اولماز
دئدیم قیز آلا ندی ؟ دئدی گرزوم دور
دئدیم قیز لالا ندیر ؟ دئدی اوزوم دور
دئدیم قیز غونچا ندی ؟ دئدی لبیم دی
دئدیم قیز شکر ندی ؟ دئدی سؤزوم دو
دئدیم قیز چاره ندی ؟ دئدی اولماز اولماز
اولماز اولماز اولماز
محبت اولسا اولار یار نئجه اولماز اولماز
آه نئجه اولماز اولماز
دئدیم قیز آذر ندی ؟ دئدی آدیم دی
دئدیم قیز بای جان ندی ؟ دئدی جانیم دی
دئدیم قیز قولاج ندی ؟ دئدی قولوم دور
دئدیم قیز سال بوینوما دئدی اولماز اولماز
اولماز اولماز اولماز
محبت اولسا اولار یار نئجه اولماز اولماز
اه نئجه اولماز اولماز
ائل ماهنی سی


text:
آزربایجانلیلار ایسه چئشیتلی تشکیلاتلار واسیطه سیله بو آغیر باسقی و سیستماتیک آسیمیلاسیونا قارشی موباریزه آپاریرلار.
اما نه یازیق کی میللتیمیزی قورویان قوه نین بوشلوغوندان فایدالانان ایشغالچی رئژیم و بعضی سیلاحلی دسته لر، هر گون گوج قولاناراق اوز ایستکلرینی زورلا حیاتا کئچیرمه یه چالیشیرلار،و یا بو گونلرده بیر داها گوروروزکی کورد سیلاحلی دسته لر چیخارجی دولتلرین فرمانی و لوجستیک دستک لریله آزربایجانین تاریخی توپراقلارین اوز توپراقلاری اولاراق گوستریب، تئهران رئژیمی کیمی سیلاحلی دسته لرینی بولگه میزه گوندریر.(بو ایش خاریجی گوجلرین حمایسینه سیغیناراق سوریه و کرکوک ده ده اویقولایر.)
آرتیق اورمو سوی قیریمی، سیمیتقـو جنایتلرینی و ۲۱ آذر قتل عاملارینی بیرداها یاشاماماق و گونئی آزربایجانین قورتولوشو اوچون اوزوموزو مدافعه ائتمه قووه یه احتیاج اولدوغو قاچینیلماز دیر.
عزیز یوردداشلار:
میللی حرکتین بیر بولومو علنی و مدنی یوللارایله مجادیله ائدیرکن ، مطلقا بیرباشقا بولومو هر چئشید آغیر شرطلره و سالدیریلارا حاضیرلیقلی اولمالیدیر،
اونوتمامامیز لازیمدیرکی، دوشمنلریمیز تاریخ بویو نه قدر آجیماسیز و قان توکمکده ماهیر اولدوقلارینی گوسترمیشلر.
بیر داها میللی قیامیمیزین قان ایچینده بوغولماسینا ، میللتیمیزین قتل عامینا، سورگون و دوسداق، و شیکنجه ائولرینه گونده ریلمه سینه گوز یوماق ایسته میریک ، بئله بیر فاجیعه ، اوز وئریرسه ،نه تاریخ و نه انسانیت بیزلری باغیشلامایاجاقدیر.
بیز بوتون میللی حرکتیمیزین ایچینده یئر آلان تشکیلاتلارا و اونلارین وئردیی مجادیله یه حورمت قویور، و امید ائدیریک میللی حرکتین ایچینده کی بوتون تشکیلات و شخصلر یوردوموزون چیخارلارینی اوز تشکیلاتی و شخصی چیخارلارینین اوستونده گوروب و بیرلیکده ایشغالچی دشمن و اونون متحدلر ایله قورتولوش ساواشیندا یان یانا اولسونلار، دوشونجه فرقلیلیکلریمیز، آزاد و مستقیل وطنیمیزده دئموکراتیک یوللارایله هئچ شبهه سیز سوردورمه لیک.اما بوگون قورتولوش مرحله سینده اولکه میز بیزدن بیرلیک و برابرلیگی گوزله ییر.
۱۰.۰۵.۲۰۱۶


text:
فنرباخچا دوغوش ایسپانیادان ظفرله دوندو
فنرباخچا دوغوش، ایسپانیا نماینده سی والنسیا باسکت تیمینی 80-67 حسابی ایله مغلوب ائتدی.
فنرباخچا دوغوش، تورک هاوا یوللاری آوروپا لیگینین 17-جی تورونون جاواب قارشیلاشماسیندا ایسپانیا نمایندهسی والنسیا باسکت تیمینی 80-67 حسابی ایله مغلوب ائتدی.
بو نتیجه ایله ساری-گؤیلو تیم آوروپا لیگینده 11-جی غالیبیتینی آلارکن، والنسیا باکست کلوبو ایسه 12 دفعه مغلوبیت ایله اوزله شدی.
دیگر طرفدن، ایسپانیانین قاباقجیل ژورناللاریندان Gigantes del Basket طرفیندن هر ایل پایلانان بسکتبال موکافاتلاری، والنسیادان تشکیل ائدیلن مراسیمده صاحبلرینه تقدیم ائدیلدی.
فنرباخچا کلوبونون معلوماتینا گؤره، تورک هاوا یول لاری آوروپا لیگی شامپیونو فنرباخچا دوغوش بسکتبال تیمینین مربیسی Zeljko Obradovic "بسکتبال افسانهسی"، Maurizio Gherardini "ان باشاریلی منئجر"، Jan Vesely ده "ان دقت چکن بسکتبالجی" موکافاتینا لاییق گؤرولوب.


text:
آذربایجان میللی گئییملرینین تاریخی اینکیشافی آیسل ذولفقارلی آذربایجانین میللی گئییملری تاریخن اوزون و چوخ مورککب اینکیشاف یولو کئچمیشدیر.گئییملر خالقین تاریخی ایله سیخ باغلی اولاراق، اونون مادی مدنیتینی اؤیرنمک اوچون قیمتلی منبعلردن حساب اولونور. گئییملر مادی مدنیتین عونصورو کیمی، خالقین میللی خصوصیتینی عکس ائتدیریرلر. میللی گئییملر ائتنوگئنئز مسئلهلرینی آیدینلاشدیرماق باخیمیندان، خالقلار آراسیندا مدنی-تاریخی علاقهلری مسئلهلری موعینلشدیرمک اوچون یاردیمچی واسیطه رولونو اویناییر. ...Read More »
Home / Tag Archives: آیسل ذولفقارلی


text:
افقانیستان تیریک اکینی اوچون ایستیفاده ائدیلهن ساحهلرین حجمی رکورد حده - ۳۲۸ مین هکتارا چاتیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییا بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی-نین نارکوتیکلر و جینایتلر ایدارهسینین ایللیک حساباتیندا یئر آلیب. حساباتا اساساً، بو اکین ساحهلری بیر ایل عرضینده ۶۳% آرتیب. ایداره سونونجو دفعه تیریک اکینی ساحهسینده رکورد گؤستریجه ینین ۲۰۱۴-جو ایلده قئیده آلیندیغینی بیلدیریب. او زامان افقانیستاندا ۱۰۴ مین هکتار اراضیده نارکوتیک واسطه اکیلیب.
کئچهن ایل عرضینده تیریک ایستحصالچیلاری اؤز فعالیتلرینی افقانیستانین داها اوچ رگیونونا یایماغی باجاریبلار. بو رگیونلارین سامانقان، قزنه و نوریستان اولدوغو وورغولانیب. بونونلا دا اؤلکهنین ۳۴ ایالتیندن یالنیز ۱۰-او تیریک ایستحصالیندان کناردا قالیب.
حساباتدا تیریکین ان آکتیو شکیلده بئجریلدیی بؤلگهنین گیلمند ایالتی اولدوغو بیلدیریلیب. بورادا ۱۴۴ مین هکتار اراضیده تیریک اکیلیب. اوندان سونراکی یئری ۲۸ مین هکتار اراضی ایله قندهار ویلایتی توتوب.
بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی اکین ساحهلرینین آرماسی اوجباتیندان ۲۰۱۷-جی ایلده افقانیستاندا نارکوتیک ایستحصالینین ۹ مین تونا چاتا بیله جه یینی وورغولاییب.
قئید ائدک کی، کئچهن ایل عرضینده دونیادا تیریکین ۱ کیلوگرامینین قیمتی ۱۵۲ دوللاردان ۱۳۱ دوللارا قدر اوجوزلاشیب.


text:
تانینمیش موغننی، امکدار آرتیست رؤیا آیخانین کئچمیش بیزنس اورتاغی حبس ائدیلیب.
رپورت-اون معلوماتینا گؤره، آیخانلا بیرگه ایشلمیش تانینمیش دیزاینر سبینه حوسینووا نسیمی رایون پولیس ایدارهسینین امکداشلاری طرفیندن توتولوب.
بئله کی، س.حوسینووا دله دوزلوقدا اتهام ائدیلیر. اتهام آکتینا اساساً، س.حوسینووا وطنداش ایلقار بابایئوین ۸۶ مین دوللار، باشقا بیر شخصین ایسه کوللی میقداردا پولونو دله دوزلوق یولو ایله اله کئچیرمکده تقسیرلی بیلینیر. جینایت ایشینه باکی آغیر جینایتلر محکمهسینده باخیلیر. ایستینتاق دؤورونده س.حوسینووا بارهسینده حبس قتیمکان تدبیری سئچیلمهییب. بیر نئچه هفته اول س.حوسینووانین محکمه ایستینتاقی باشا چاتیب و دؤولت اتهامچیسی اونون ۱۰ ایل مدتینه آزادلیقدان محکوم ائدیلمهسینی ایستهییب. داها سونرا س.حوسینووا نؤوبتی پروسسلره گلمهییب و دئکابرین ۱-ده باکی آغیر جینایتلر محکمهسی اونون حبس ائدیلمهسینی و بارهسینده پولیس طرفیندن آختاریش قراری چیخاریب.
توتولان س.حوسینووا باکی ایستینتاق تجریدخاناسینا کؤچورولوب.
قئید ائدک کی، امکدار آرتیست رؤیا بیر نئچه ایل بوندان اول س.حوسینووا ایله بیرگه مودا ائوی آچیب، بیزنس فعالیتی ایله مشغول اولوب. اؤتن آی ایسه س.حوسینووانین آدی دله دوزلوق عملینده کئچدیی اوچون رؤیا اونونلا ایش بیرلیینه سون قویدوغونو آچیقلاییب.


text:
پاکستان سو تاشقینی جبیردیده لریگه ایترلی یاردم ایتیلمه گن
بیرلشگن ملتلر یاردم تشکیلاتتیگه کوره ، پاکستانده گی سو تاشقینلری بیلن باغلیق بحران جدیلیگیچه قالماقده ، اما اما یوز مینگلب آدملر هنوز گه چه هیچ قنده ی یاردم الیشمه گن.
. سو تاشقینی کوپ گینه اویلر ، ایکنزارلر ، چاروا لر و عامه منفعت مکانلرینی ویران ایتکن.
اوشبو سو تاشقینیدن 20میلیون انسان ضرر کورگن و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیگه کوره 6 میلیون کیشی زودلیک بیلن فوق العاده یاردملر گه احتیاجی بار.
جهان آزوق اوقات تشکیلاتی حاضر گه چه ، فقط یریم میلیوندن آزراق انسانگه آزوقه ترقتگن و ضروری باش پناه گه احتیاجی بولگن تخمین ایتیلگن یریم میلیون انساندن فقط 98 مینگ کیشیگه خیمه چادر ترقه تیلگن.
یاردم ایتکیزیش یولده کی اساسی توسیقلر لوجستیک و مالی دیر. کوپریک لر سو واسطه سیده یوویلیب کتیلگن ، و یولر هم ییر کوچیشی عاقبتیده بیرکیتیلگن.
عینی پیتده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ فوق العاده یاردم عملیاتی بولیمی حاضرگه چه هم کیرکلی بودیجه نی قولگه کیریتگنی یوق. طلب ایتیلگن 460 میلیون دالردن فقط 36 % ایتیب کیلگن.
جهان بانکی پاکستان گه 900 میلیون دالر یاردم ایتیشی نی ایئتگن.
هر چند یاردم پوللری ائیتیب کیلماقده اما یاردم تشکیلاتلری اونی جوده از دیماقده لر – و میلیونلب باله لرحاضر سودن ترقه له دیگن یوقوملی کسلیکلر خوفی آستیده قاله یاتکنده جوده کیچ بولگن بولیشی ممکن.
بریتانیا ده کی پاکستان نینگ عالی کمیشنری ، مملکتی ننیگ قیته تیکله نیشی اوچون 15 میلیارد دالر مبلغ و بیش ییل مدت کیرک دیب ایئتکن.
بیرلشگن ملتلر یاردملری نینگ پاکستانده کی هماهنگلشتیروچی سی ، پاکستان ده 3 میلیون دن ارتیق باله نینگ سودن ترقله دیگن یوقوملی کسللیکلر خوفی آستیده بیولگنلیگیه اشاره ایتب ، یاردم لر زودلیک بیلن ایتب کیلمه سه ، پاکستان ننیگ سودن ترقه له دیگن کسللیک و آچیلیک باعث ایککینچی بیر اولیم تولقینیگه دوچ کیلیشی بیلن آگاه لنتیرگن.


text:
سیلاو بحرانی نینگ حل ایتلمه یاتگنی سیزنینگ حیاتینگیزگه قندی تاثیر قالدیرماقده؟
افغانستان مالیه وزیرلیگی جمهور رئیس لیک سیلاو جنجللری نینگ حل ایتلمه گنی حاضرگچه بیش میلیارد دالر مملکت اقتصادیگه ضرر ییتکیزگنینی معلوم قیلگن .بو وزیرلیککه کوره عینی دمده آلتی ملیارد دالر پول افغانستاندن تشقریگه چیقارلگن. شونگه اوخشش مملکت بویلب امنیتی معما لرنینگ تاباره آشیب باره یاتگنی هم سیلاو جنجللری نینگ حل بولمسلیگی باعث یوز بیره یاتگنینی ایرم کوزه توچی لر تاکید له ماقده.
عینی دمده سیلاو آواز لرنینگ تیکشرلیشی باعث ایککی سیلاو نامزد طرفدارلری آره سیده کیلشموچیلیکلرنینگ دواملی روشده روی بیریب کیلیشی بو بحراننی ینه ده چوقراق قیلگن.
سیز نینگچه موجود سیلاو بحرانی تیز آره ده اوز ایچیمینی تاپه دی می ؟
بو مساله ده قنچه لیک امید ینگیز بار؟ موجود بحران سیز نینگ شخصی حیاتینگیز گه قندی تاثیر قویگن؟ اگر بحران تیز آره ده اوز ایچیمنی تاپمه سه، بو مردم نینگ قندی و قنچه لیک مشکل احوال ده قالدریشی ممکن ؟
بو هفته گی سوز سیزگه برنامه میز عینا شو موضوع گه بغیشلنگن. سوز سیزگه رکنی گه اشتراک ایتیش اوچون فکر و تیلفون رقم لرینگیزنی بیزگه یوللینگ. بیز جانلی روشده تقدیم ایتله یاتگن برنامه جریانیده سیزگه تیلفون قیله میز .
سوز سیزگه رکنی هر پنچ شنبه کونی افغانستان وقتی بیلن ساعت 6 دن آلتی یریمگچه نشر ایتله دی .
اوز فکر و ملاحظه لرینگیزنی قوییده کی فورم آرقه لی هم یوباریشنگیز ممکن .


text:
مرکب صفتلر
مرکب صفتلر ایکی سؤزون بیرلشمه سیندن عمله گلیر، لاکن بو بیرلشمه ترکیب دئییلدیر، بلکه ایکی سؤز بیرلشرک تزه مضمونلو بیر سؤز، صفت یارادیر. حتی ایکی تام مختلف نطق حصه سیندن یارانمالارینا باخمایاراق، چوخ حاللاردا بیر وورغویا مالیک اولور. معاصیر آنا دیلیمیزده، منشالرینه گؤره اکی گروپ مرکب صفت واردیر:
الف) اؤز سؤزلریمیزله یارانان مرکب صفتلر
ب)عرب و فارس دیللریندن آلینمیش مرکب صفتلر.
بو صفتلرین مهم نوعلری آشاغیداکیلاردان عبارتدیر:
١. ایکی صفتین تکراریندان دوزه لنلر. مثلا: یاشیل- یاشیل چمنلر. بو صفتلرین آراسیندا تیره قویولمالیدیر.
٢. ایکی اسمی صفتدن دوزه لنلر. بونلار گاه عینی سؤزون تکراریندان، گاه ایسه معناجا یاخین سؤزلردن دوزه لیر. هر ایکی حالدا سؤزلرین آراسیندا تیره قویماق لازیمدیر. مثاللار: باغلی- باغچالی کندلر، گوللو-چیچکلی باغلار..
٣. بیر ساده صفت و بیر اسمی صفتدن دوزه لنلر. مثلا: اوجا بویلو قیز، درین دوشونجه لی انسان..
٤. "دان-دن" شکیلچیلی بیر اسم و بیر صفتدن دوزه لنلر. مثلا: داشدان یومشاق، دیلدن ایتی..
۵. بیر سای و بیر ساده اسمدن دوزه لیر. مثلا: بئش گوشه لی اولدوز.
۴. ایکینجی نوع تعیینی سؤز بیرلشمه لری واسطه سیله دوزه لن مرکب صفتلر. مثلا: سئچکی قاباغی تبلیغات..
عرب و فارس دیلیندن آلینمیش مرکب صفتلر
معاصیر ادبی و دانیشیق دیلیمیزده چوخلو ائله سؤزلر واردیر کی، عرب و فارس دیللریندن آلینمیشلار. بو سؤزلرین ترکیب حصه لری قسما ایلک معنالارینی ساخلاسالار دا، تزه معنا ایفاده ائدرلر.
فارس دیلیندن دیلیمیزه کئچمیش مرکب صفتلر بونلاردیر:
١. بیر صفت و بیر اسمدن دوزه لنلر. مثال: خوشبخت، بدبخت...
٢. بیر سای و بیر اسمدن دوزه لنلر. مثلا: یکنسق..
٣. بیر اسم ویا اصلی صفت و بیر فعلی صفتدن عمله گلنلر. مثال: کلکباز، وظیفه پزست..
بو نوع مرکب صفتلر آشاغیداکی شکیلچیلرله دوزه لیر:
پرور: وطن پرور
خواه: بدخواه، خئیر خواه
بین: نیکبین، بدبین
پسند: خودپسند
کار: گناهکار، فتنه کار