text:
دؤیوش راکتی
دؤیوش راکِتی و یا فۆزه (اینگیلیسجه: missile، فارسجادا موشک دئییلیر)، بیر سیلاح نؤوعودور. راکت سیلاحی محو ائدیجی واسیطهنین (مثلا بومبون) مقصده چاتدیریلماسی اوچون تطبیق اولونان سیلاح نؤوعودور. رئاکتیو موحرّیکله ایشلهیهن، یؤنَلدیجی سیستمه مالیک اولان پیلوتسوز مرمیلر، یئرده یا گؤیده ویا دنیزده هدفلری وورماق اوچون تطبیق ائدیلن موختلیف راکت کومپلکسلرینی بونا میثال گؤسترمک اولار. راکت سیلاحینین ترکیب حیصّهلرینه آشاغیداکیلار داخیلدیر:
- ایداره ائتمه سیستمینه مالیک مرمیلر اوچون راکت داشیییجیلاری،
- بوراخما قورغولاری،
- تکنیکی تجهیزات واسیطهلری، نقل ائتمه و ساخلاما.
داشیییجی سیستملرینه گؤره بؤلونورلر:
- «یئر هدفی علئیهینه»
- «یئر-یئر»
- «تانک علئیهینه»
- «هاوا هدفی علئیهینه»
- «یئر-گؤی»
- «گؤی-گؤی»
- «راکت علئیهینه»
- «دنیز هدفی علئیهینه»
- «صونعی پئیک (ساتِلیت) علئیهینه» و سونرالار.
کیچیک اؤلچولو راکتلر داشیییجیسیز اولوب عسگرلر طرفیندن داشینا بیلیرلر. مثلاً «استینگر» راکتینی عسگر بوینوندا اوتورتماقلا هاوادا اوچان طیّارهنی وورا بیلمک ایمکانینا مالیکدیر.
راکتلرده هدفی آختارما سیستمینین تأثیر احاطهسی باشقا اوچان آپاراتلارا نیسبت محدود اولدوغوندان، ترکیب ائدیلمیش سیستملردن ده ایستیفاده ائدیرلر. ایلکین اولاراق راکت تخمینی اولاراق هدف جهتینده بوراخیلیر و سونرا هاوادا اونونلا ایداره ائتمه سیستمی آراسیندا ایطّیلاعات علاقهسی نتیجهسینده حرکت مسیری تصحیح ائدیلیر. سونونجو مرحلهده راکتین اؤز سیستمینین کؤمگی ایله هدف دقیق نیشانلانیر.[۱]
ایلک دفعه راکت سیلاحی ورنر فون براونون رهبرلیگی آلتیندا آلمان موتخصّیصلری طرفیندن حاضیرلانیب وی-۲ (V2) آدی آلتیندا ایکینجی دونیا موحاریبهسینده تطبیق اولونموشدور.[۲][۳][۴]
بیر ده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ "Long-range" in the context of the time. See NASA history article Archived 7 January 2009 at the Wayback Machine.
- ^ The V Weapons.
- ^ Archives, The National. The National Archives - Homepage.
- ^ Missile, Surface-to-Surface, V-2 (A-4) (April 1, 2016). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2017-01-04. یوْخلانیلیب2022-03-01.


c: text/html

text:
ایردوغان کشف ایتیلگن طبیعی گاز اوچون دینگیزگه دستلبکی قووور جایلشتیریش مراسمیده سوز یوروتدی
تورکیه ده کشف ایتیلگن گازنینگ تولیدی گه باشلنه دی
جمهور باشلیغی رجب طیب ایردوغان؛ قاره دینگیزده گی طبیعی گاز بیلن تیگیشلی "2023 ییلی نینگ بیرینچی چاره گیده دستلبکی تولید ایتیه دیگن کونده لیک 10 میلیون متر مکعب طبیعی گازنی ملی ییتکیزووچی تیزیم گه قوشگن بوله میز" دیدی.
جمهور باشلیغی ایردوغان، زونگولداک ولایتی فیلیوس بندریده "قاره دینگیز گازی اوچون دینگیزگه دستلبکی قووور جایلشتیریش مراسمی" گه قتنشدی.
ایردوغان بو جایده گی صحبتیده تورکیه نینگ اینگ بویوک طبیعی گاز کشفی بولمیش قاره دینگیز گازیده مهم بیر باسقیچ گه ییتیب باریش نینگ حیجانی ایچیده ایکن لیگینی معلوم قیلیب بوندن 2 ییل مقدم محلی گازنینگ 2023 ییلی ملت نینگ خذمتی گه تقدیم ایتیش مژده سینی بیرگن لیکلرینی ایسله تیب اوتدی.
جمهور باشلیغی ایردوغان، "2023 ییلی نینگ بیرینچی چاره گیده دستلبکی تولید ایتیه دیگن کونده لیک 10 میلیون متر مکعب طبیعی گازنی ملی ییتکیزووچی تیزیم گه قوشگن بوله میز. سکاریا گاز ساحه سی بوتونله ی تولید باسقیچی گه انشالله 2026 ییلی اوته دی. بوندن کیین آچیله دیگن 40 ته قودوق بیلن بیرگه لیکده کونده لیک گاز تولید ظرفیتیمیزنی 40 میلیون متر مکعب گه ییتکیزیش نی مقصد قیلیب آلماقده میز" دیدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
اسپانیا لیگی باشقرووی پاریس سن جرمن بیلن منچستر سیتینی قاره لب شکایت ایتدی
بو جماعه لرنی کوپ پول خرجت قیلیب بازارنی بوزگن لیگی بیلن عیبله ماقده

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
متافیزیکا (درگی)
متافیزیکا آذربایجان جومهوریتینده نشر ائدیلن میلتلرآراسی فلسفی و بیلیملرآراسی بیر علمی درگی دیر. متافیزیکا درگیسی فلسفه، منطق، فلسفه تاریخی، اسلام فلسفهسی، تاریخ فلسفهسی، ادبیات، کلام، اسلام کلامی، کلام تاریخی، دین فلسفهسی، دیل فلسفهسی، غرب فلسفهسی آنتیک فلسفه، اورتا عصرلر فلسفهسی، معاصر فلسفه، مدرن فلسفه و فلسفه مکتبلر بارهده مقالهلر نشر ائدیر.
[۱] Archived 2018-09-29 at the Wayback Machine.
درگی گوره ایطلاعاتدَییشدیر
متافیزیکا درگیسی 2017-جی ایلده آذربایجان جومهوریتینین عدلیه وزارتینده 4144 سایی ایله ثبت ائدیلمیشدیر. درگی فلسفه و اینتردیسیپلینار ساحهلرینده فعالیت ائدیر. درگی بو ساحهده آذربایجان و دونیا علمینین اینکیشافینا یؤنلمیشدیر. متافیزیکا درگیسی فصلنامهدیر. درگینین تحریری هیئتی مقالهلرین کمیت و کیفیتینه نظارت ائدیر. درگی آلتی دیلده: آذربایجان دیلی، روس دیلی، اینگیلیس دیلی، تؤرک دیلی، فارس و عرب دیللرینده مقاله قبول و نشر ائدیر.
درگینین تحریر شوراسیدَییشدیر
متافیزیکا درگیسینین باش رداکتورو دانشیار علاءالدین ملک او، درگینین رداکسیا شوراسینین صدری آذربایجان ملّی علملر آکادمیسینین مخبیر عضوی پروفسور دکتر کؤنؤل بؤنیادزاده دیر.[۱]
دانشیار آنار گافاراو (آذربایجان)
دکتر لیلا ملیکاوا (آذربایجان)
پروفسور دکتر آلیسون توکیتا (استرالیا)
پروفسور دکتر رفاییل حسناو (آذربایجان)
پروفسور دکتر اولگا لواوچاکاوا-سشوارتز (آمریکا)
پروفسور دکتر مریم سیدبیگلی (آذربایجان)
پروفسور دکتر اماموردی حمیداو (آذربایجان)
پروفسور دکتر شؤکرؤ هالوک آکالین (تورکیه)
پروفسور دکتر وسیله حاجییوا (آذربایجان)
پروفسور دکتر ناظیف مختاراوغلو (تورکیه)
پروفسور دکتر فراچسکو آلفیری (واتیکان)
پروفسور دکتر لونت بایراکتار (تورکیه)
دکتر سعید خلیلویچ (صربستان)
دکتر عاقیل شیریناو (آذربایجان)
دکتر سید جاواد میری (ایران)
دکتر امدات توران (ایران)
درگینین نشر و یاییمیدَییشدیر
متافیزیکا بینالخالق فلسفی و بیلیملرآراسی آراشدیرمالار درگیسی اشتراک و پراکنده ساتیش واسیتهسی ایله یاییملانیر.
بیرده باخدَییشدیر
- علمی درگیلر
- علاءالدین ملیکاو
قایناقلاردَییشدیر
- ^ متافیزیکا درگیسینین رسمی وب صحیفهسی. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2018-09-29. یوْخلانیلیب2018-09-14.


text:
نعلبکی (رقص)
نعلبکی– آذربایجانین میلّی رقصی. بو رقصی 2 جور مِلودی ایله ایفا ائدیرلر.
تاریخچه[دَییشدیر]
بو رقص 2 فرقلی موسیقی آلتیندا ایفا ائدیلیر. بیری بایاتی-شیراز لادی اوزرینده اولان قدیم آذربایجان اویون هاواسی "نعلبکی "دیر [۱] دیگری ایسه قلمان صلاحوون بستهسیدیر [۲].
نعلبکی رقصی دیگر اینجهصنعت ژانرلاریندا[دَییشدیر]
خالق اویون هاواسی "نعلبکی " "پیسپیسا خانیم و سیچان بیگ" فیلمینده (1974) تیق-تیق خانیم و سیچان بیگین توی صحنهسینده ایستیفاده اولونموشدور.
اتک یازی[دَییشدیر]
- ^ اوزئییر حاجیبیگوو. آذربایجان خالق موسیقیسینین اساسلاری. دیداکتیک ماتریال - "بایاتی-شیراز"
- ^ ر.رضایئوا. اونودولماز عزیز موعلیمیم قیلمان صلاحوو حاقیندا خاطیرهلریم. "موسیقی دونیاسی" ژورنالی.
ویدئو[دَییشدیر]
تیق-تیق خانیم و سیچان بیگین نعلبکی(1) رقصی


text:
ترامپ، ایسلند-ده پوتین گؤروشهجک
دونالد ترامپ-ین آند ایچمه مراسیمیندن بیر نئچه هفته سونرا ایسلند-ین پایتاختی ریکیاویک-ده روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین ایله گؤروشهجگی احتیمال اولونور.
آمریکانین یئنی سئچیلمیش پرزیدنتی دونالد ترامپ 20 ژانویهده تشکیل ائدیلهجک آند ایچمه مراسیمیندن سونرا وظیفهیه باشلایاجاق.
اونون آند ایچمه مراسیمیندن بیر نئچه هفته سونرا ایسلند-ین پایتاختی ریکیاویک-ده روسیا پرزیدنتی ولادیمیر پوتین ایله گؤروشهجگی احتیمال اولونور.
ساندی تایمز ژورنالینین" ترامپ، ریکیاویک شهرینده پوتین ایله بیر آرایا گلمک ایستیر" باشلیقلی خبرینده: 20 ژانویهده آند ایچهرک رسمی اولاراق وظیفهسینه باشلایاجاق اولان ترامپ پوتین ایله طرفسیز بیر اؤلکهده گؤروشهجک. ترامپ اتم سلاحلارینا سینیرلاما گتیرمک مقصد ایله روسیا ایله آنلاشما الده ائتمک اوچون چالیشمالارین باشلادیلماسینی پلانلاشدیریر.
خبرده همچنین آمریکانین اسکی پرزیدنتلریندن رونالد ریگان دؤورو ده خاطیرلادیلاراق بیلدیریلدی کی، ریگان دا 1986-جی ایلده سووئتلر بیرلیگی کمونیست پارتینین باش کاتیبی میخائیل گورباچف ایله ریکیاویک شهرینده بیر آرایا گلمیش، ذیروه توپلانتیسیندا اتم سلاحلارین محدودلاشدیرلماسی مسئلهسی موذاکیره ائدیلمیشدی.
قئید ائدک کی، دونالد ترامپ کئچن هفته وال استریت ژورنال قزئتینه وئردیگی موصاحیبهده باراک اوبامانین باشچیلیغی دؤورونده سیبرکورسانلیق سببیله روسیایا تطبیق اولونماغا باشلانان تحریم لرین بیر مدت داها اجرا اولاجاغینی، آنجاق داعش ایله موباریزهده امکداشلیق ائتمهسی حالیندا تحریم لرین قالدیریلا بیله جگینی دئمیشدی.
ایلگیلیلی خبرلر
سوئد باشباخانی آندرسون: تورکیه ایله ائدیلن آنلاشمانین آرخاسینداییق
"طبیعی کی، آنلاشمادا اولان ائدیلهجک. تورکیهنین داها اؤنجه قایتارما طلبلری اولدو، بیز ده بونلارلا ایلگیلهندیک"
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی
تورکیه، سوئد و فنلاند آراسیندا، سوئد و فنلاندین ناتو عضولوک سورهجلری حاقیندا اوچ اؤلکهنین لیدئرلرینین حضوروندا اوچلو آنلاشما ایمضالاندی


text:
آغلایان اویون
آغلایان اویون (اینگیلیسجه: The Crying Game, تورکیه تورکجهسی: Ağlatan Oyun, فارسجا: بازی گریه) اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش سیاسی جینایی دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی فارست ویتاکر، جی دیویدسون، میراندا ریچاردسون جانلاندیریب. فیلمین موسیقیسین ان دادلی یارادیب. ۱۹۹۲ میلادی ایلینده ۶ بؤلومده اوسکارا نامیزد اوْلموش و ۱ جایزهیه لایق گؤرولموشدور.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The Crying Game (18). British Board of Film Classification (28 August 1992). یوْخلانیلیب2 September 2013.
قارداش پروژهلرده آغلایان اویون گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
۳ اوْکتوبر
۳ اوکتوبر: یوقوسلاوی دؤولتینین یارانماسی؛ تییو-۱۵۴ طیارهسینین ایلک اوچوشو.
۱۸۱۴ — میخائیل لرمونتوف آنادان اولموشدور.
۱۹۰۶ — عومومی اساواس سیقنالی قبول ائدیلمیشدیر.
۱۹۲۹ — یوقوسلاوی دؤولتی یارادیلمیشدیر.
۱۹۳۲ — عراق موستقیللیینی اعلان ائتمیشدیر.
۱۹۴۶ — بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین اهالی کومیسیونونون ایقتیصادی و ایجتیماعی شوراسی (ECOSOC) تأسیس ائدیلمیشدیر.
۱۹۴۹ — آلمان دموکراتیک جومهوریتی یارادیلمیشدیر.
۱۹۶۸ — تییو-۱۵۴ طیارهسینین ایلک اوچوشو حیاتا کئچیریلمیشدیر.
۱۹۹۰ — اوروپادا عادی سیلاحلارین آزالدیلماسینا گؤره، شوروی-آمریکا سازیشی ایمضالانمیشدیر.


text:
اؤزۆمۆزۆ ایچیمیزه سؽزان قۇرد گئییملی ایتلردن قوْرۇمالؽیؽق / منه تای اینسانلارا قارشؽ همهشه بۆتۆن تهلۆکهلری گؤز اؤنۆنه تۇتاراق، اۇسلۇ، تدبیرلی، دیققتلی و احتییاط ایله داورانماق گرکلی دیر. منیم کیمی اینسانلارؽن آرخاسؽندا یادلارا باغلؽ قوْرخۇنج اؤرگۆتلر دایانا بیلیب، چئشیتلی یوللار ایله اؤزل گۆن اۆچۆن بیزلری بؤیۆده بیلرلر! ائله بۇ ندنه گؤره، بؤیۆدۆلن اینسانلارا قارشؽ میللت آیؽق اوْلمالؽ دؽر: “بۇ اینسانؽ کیملر و نه اۆچۆن بؤیۆدۆرلر؟!” سوْرۇشمالؽ دؽر.
دین، بیلیم، ایدمان، هۆنر، چالقؽ، ایقتیصاد، سییاست، دب، … اۇزمانؽ و اۇستادؽ دؽر دئیه بؤیۆدۆلن اینسانلار، گلهجکده میللتی جایدؽرؽب، آزدؽرماق اۆچۆن بیر قۇرقۇ و پیلان دا اوْلا بیلرلر. اوْغرۇنۇ دوْغرۇدان سئچیب، آیؽرد ائتمک چتین ایش دیر. آنجاق، صاندؽغؽن قؽفؽلؽ دوْغرۇ اۆچۆن دؽر اوْغرۇ اۆچۆن دگیل. اوْغرۇ نه ائتدیگینی و نئجه اوْغرۇلاماغؽ اۇزمانلؽق ایله اۇستادلؽق’لا بیلن اینسان دؽر.
گۆونمهدیگیمیز اینسانلاردان یوْخ، بللی کی گۆوندیگیمیز اینسانلاردان قادالانؽرؽق. یادلار قالانؽن دیوارلارؽندان یوْخ، بللی کی قالانؽن قاپؽلارؽنؽن ساتقؽن قوْرۇقچۇلارؽندان قالایا سؽزارلار. اؤزۆمۆزۆ ایچیمیزه سؽزان قۇرد گئییملی ایتلردن قوْرۇمالؽیؽق.
اؤزۆمۆزۆ ایچیمیزه سؽزان قۇرد گئییملی ایتلردن قوْرۇمالؽیؽق/ مهندس علیرضا فرشی
اهداف گروه خبری آذتورک خبرلری:
سایت آذتورک خبرلری بطور روزانه و فعال اخبار و مطالب مربوط به حقوقبشر، آذربایجان، جهان تورک، مقالات و غیره…
با اینکه تورکها خدمات بی پایانی به ایران کردهاند. اما رژیمهای مذکور ملت تورک را به دلیل خواستههای مشروعشان بارها سرکوب کردهاند و این سرکوب ها همچنان ادامه دارد.
سایت آذتورک خبرلری صدای فعالین مدنی و حقوق بشری و مدافعان آزادی و دموکراسی ملت تورک و پاسخی به تبعیضها و سرکوبها علیه آذربایجان است.
سرزمین آذربایجان متعلق به ملت آذربایجان است و سرنوشت آذربایجان را ملت آذربایجان تعیین خواهد کرد. حق تعیین سرنوشت از ارکان اساسی ملتهاست و آذربایجان هم از این قاعده مستثنی نیست.
از شما خواهشمندیم، سایت ما را به دوستان و آشنایان خود معرفی کنید و با ارسال فیلم و خبر ما را یاری نمایید.


text:
`اجتماعی عدالتسیزلیک` نتیجهلر
خبرلر [13]
- توکایئو: اولایلار، اجتماعی عدالتسیزلیکدن قایناقلاندی
- بؤیوک بریتانیا-دا قاپالی مکانلاردا طبی ماسک تاخماق مجبوری اولاجاق
- اینگیلتره-ده ژوئن آیینین 15-دن اجتماعی نقلیاتدا ماسک گئیینمک مجبوری اولاجاق
- جرابلس-ون اجتماعی رای لیدرلری "باهار قالخانی" عملیاتینا دستکلرینی بیلدیردیلر
- سوریه-ده کی شیمیایی هوجوملار
- مالزیده اسکی باشباخان نجیب یئنی سوچلاما
- آمریکادا سیلاحلی سالدیری: 4 نفر اؤلدو
- حسن روحانی: گنجلردن و خالقیمیزدان آییق اولمالارینی ایستییرم
- آذربایجانین "یوروویژن-2018" تمثیلچیسی بللی اولدو
- تورکیه ایله ایران شیرکتلری آراسیندا آنلاشما
- سوریهلی قاچقینلارا الکترون کارت وئریلهجک
- اوروپا شامپیونلوغوندا تورکیه ساحهده و اجتماعی مئدیادا قازاندی
- تورکیهنین یئنی ویزیون (17)


text:
`دوغو قارا دنیز` نتیجهلر
خبرلر [473]
- داها 5 ترورچو ضررسیزلشدیریلیب
- تورکیه 5 آیدا 22 میلیوندان چوخ بالیق اونو و یاغی صادر ائدیب
- تورکیه-نین آغ دنیزینین دوغوسوندا "کورتاران-2022" حربی تعلیملری داوام ائدیر
- تورکیه-نین 4-جو قازما گمیسی میین 19-دا تاش اوجو لیمانینا چاتاجاق
- ناظیر آکاردان یونانیستانا دوستلوق الی مئساژی
- تورکیه هامسی بالیغی صادراتیندان 8،2 میلیون دولار قازاندی
- ترابزون-دان 49 اؤلکهیه فیندیق صادراتی
- "یاووز" قازما گمیسی آوریلین 8-ده یولا دوشهجک
- آغ دنیزینده 90-دان چوخ کوچمن هلاک اولوب
- اوکراینا روسیانی گوناهلاندیریب
- دنیز گوجلرینه ۳ اینسانسیز هاوا آراجی داها
- تورکیه-نین ایلین ایلک ایکی آییندا چاخ صادراتی
- تورکیه چای صادراتیندان 203 میلیون 872 مین 233 دولار گلیر الده ائدیب
- چاووش اوغلو: “رسمی آنکارا مونترو کنوانسیونونون ماده لرینی حیاتا کئچیرهجک”
- تبریزده اوچاق دۆشدو
- دونیانین ان بؤیوک کسیلمیش قارا آلماسی ساتیلدی
- ایسراییل پولیسی 15 فیلیسطین-لینی حبس ائدیب
- اردوغان: “اومید ائدیرم کی، روسیا اوکراینایا سلاحلی هوجوما و ایشغالا ال آتمایاجاق”
- تورک بالی کئچن ایل 55 اؤلکهیه بال صادر ائدیب
- تورک دؤولتلری تشکیلاتی: ۲۰ ژانویه هم ده شرف گونودور
- دوغو آک دنیزده انرژی گرگینلیگی
- دوغو آک دنیزده سون زامانلاردا آرتان گرگینلیک
- آذرینین ایفاسیندا "چیرپینیردی قارا دنیز" ماهنیسی
- قارا دنیزدن محتشم گؤرونتولر
- دنیز آسلانی کیچیک قیزی دنیزه چئکدی
- گونش سوناغی
- پراوزا دنیز ظفرینین 482-جی ایلدؤنومو
- آغ دنیزینده "سولار ایسینیر"
- شهید یوزباشی جنگیز توپال آک دنیز فیرتیناسی-2020" آدلی حربی مانور اوغورلا حیاتا کئچیریلیر
- قارا دنیزین محتشم منظره سی
- آغ دنیزینین گؤمگؤی خلیج لری
- سلاحلی انسانسیز دنیز آراجینین ایلک باشاریلی آتیشی
- دوغو غوطهنین دوما منطقهسیندکی قتل عاما دونیادان قیناما یاغدی
- تورک دنیز و هاوا گوجلری گئنیش مقیاسلی بیر مانور گئرچکلشدیردی
- پ.ک.ک ترور اؤگوتونون تورکیه علیهینه قارا پروپاقانداسی
- تورکیهنین اینسانسیز قارا واسطهسی اوکاپ وظیفهیه حاضر
- دوغو آذربایجانین یئنی استانداری سیللهلندی
- 10 سورودا دوغو غوطهده نهلر یاشانیر؟
- اسد رژیمی سوریهده 215 دفعه شیمیایی سیلاح ایستیفاده ائتدی
- میللی ساواش گمیسی بورگا آدا، دنیز گوجلرینه تسلیم ائدیلدی


text:
ایگیدلیگین سازی و سؤزی
بیرینجی بولوم
آنا دیلیمیز:کوراوغلونون کیم اولدوغو، هارادا دوغولوب هارادا نئجه یاشادیغی، نه لر گؤردویو ایشلر حاققیندا سؤیله نن لر باشدان باشا ائله ده ییشیک دیرکی اونون یاشامی داستانلارا دؤنموشدور. خالق قهرمانی اولان کوراوغلو سازی و سؤزویله ده ایگیدلیگین سیمگه سی حالینا گلمیشدیر. بیرخالق اوزانی، خالق داستان قهرمانی اولاراق زمینین سوزگه جیندن کئچیب بوکیملیکلریله خالق اوره یینده یئر ائتمیش بیر قهرمان دیر.ایگید اولان گومبور گومبور گورلاسین ایگیدی دوغوران آنا مین یاشا . . .
دئین کوراوغلونون داستانلاردا دولو، اونون دیاردیار گزدیره ن یاشامی، ساده انسانلارین ظولمه قارشی دیره نیشلری نین داستانلانمیش آنلاتیمی دیر:مرد دایانیر، نامرد قاچار،میدان گومبورور، گومبورور . . .
بوماهنیدا ایگیدلیک گؤزه لله مه سی، تاریخی گرچک لیک لرین قارشیندا سس سیز بیر دیره نیشه دؤنمکده و اونون:
توفنگ ایجاد اولدی مردلیک پوزولدی دئمه سینه یول آچماقدادیر. بوگون آشیقلارین گور سسی ایله بیزه قالان مینلرجه شعرلری فوشمالاری، گرایلی لاری ، سازلاریندا چالدیقلاری یوزلرجه هاوالار، اونلارجا سؤیله دیکلری کوراوغلو داستانلاری هله ده وار قولاغیمیزدا سسله نیر و اورتا آسیادان توتوب چین سینیرلارینا و اورپا اؤلکه لرینه قده ر او.زانان اؤلکه لرده خالق دیلینده و قولاغیندا و کولتورونده گزیر. بوگونه قده ر ده یوزلرجه کتاب، کاسئت هامیدان ده یرلی اولان الیازمالار توپلانمیش سینما پرده لرینده گؤسته ریلیر، تئاتر صحنه لرینده اوینانیب، اوپئرا دزگاهلاریندا چالینیب، آنجاق بونلار اولموشسا دا هله خالقین اوره یینده و دیلینده گزیب – دولانیر. بورادا توپلادیغیمیز و آراشدیرماغینا قیپ قویدوغوموز ایشلر، هله یوزدن بیرینی ده گؤسته ره بیلمه یه جکدیر.
کوراوغلو کیمدیر؟ بو سورغو قارشیندا بیر سیرا عالیملر ۱۶ و ۱۷جی یوزایللرده یاشایان بیر ایگید و اوزانی نظرده توتورلار. آنجاق یالنیرجا شهرتلی بیر اوزان، یا ساده بیر ایگید دگیلدیر بو کوراوغلو. او، تاریخین قارانلیقلاریندان آشیب گلن تاریخلرده اؤزوندن ایز قویان، سینیرلاری دلیب کوچن، بیر بؤیوک اوسطوره قهرمانی دیر. اول چاتمایان بیر اووسانادیر؛ بوتون تورک دونیاسی نین ایگیدلیک سیمگه سی دیر؛ تاریخی سیمادیر خالقلارین قهرمانی دیر؛ هله بونلار قیراقدا – بشریت ایستک لریندن قوپان، ظالیملرله ووروشان خالقلارین بهادر بیر قهرمانی دیر. تکجه تورکلرین یوخ، هله تورکمنلر، اوزبک لر قیرقیزلار، قزاقلار و باشقا تورک ملت لری قیراقدا قالسین، گورجولرین، ارمنی لرین، بولغارلارین مجارلارین، فینلرین و باشقا – باشقا ملتلرین ده قهرمانلیق سیمگه سی دیر.اونون آدی تاریخ بویو دیللرده گزیشیب و بوگون بیزه چاتیبدیر. سؤیلنجه لرین بؤلگه دن بؤلگه یه، اؤلکه دن اؤلکه یه، دؤنمدن دؤنه مه آختاردیغی بیر خالق اؤنده ری دیر. یایغین بیر جغرافیایا داغیلان شهرتی و شعرلری، داستانلاری نین ایچینده اونو یوزایللرجه بیر داستان قهرمانی اولاراق یاشامیشدیر و یاشاماقدادیر. زامان ایچینده دوزگون و گرچک کیشیلیگی اونودولان کوراوغلو، بوگون خالقین دوزگون اوره ییندن قوپان قهرمانی دیر. خالقدان اونو آلماق اولماز آلینیرسا، اونون وارلیغی آلینیر، آرزیلاری و آرمانلاری آلینیر.
کوراوغلو حاققیندا چوخلو داستانلار سؤیلنجه لر یارادیلمیشدیر کی باشقا – باشقا یئرلرده و باشقا – باشقا زامانلاردا یاشادیغی اؤنه سورولموشدور. بو، بیر – بیریندن آیری داستانلار “کوراوغلو قوللاری” آدلانمیشدیر. کوراوغلونون کیم اولدوغو، هارالاردا و نه زامان یاشادیغی و یاشامی سوره سینجه نه لر لئتدیگی کیمی سورولارین ان دوغرو یانیتلارینا دا بو داستانلاردا تاپا بیله ریک. بیر چوخ آراشدیرماچیلارین و آغیزدان آغیزا آختاریلان بیر بؤلومونو توپلاییرساق کوراوغلونون بوگونه یئتیشن کیملیگی حاققیندا بو سونوجلاری دئیه بیله ریک:
ایلک علمی و بیلیمسل آراشدیرمانی پرتو نائلی “کوراوغلو داستانی” آدیلا دئمیشدیر: “او ایستر یاشامیش بیر بهادر، ایستر افسانه وی بیر شخصیت اولسون، ملتین زمان و مکان ایچینده بوتون مزیت و قصورلارینی اؤزونده توپلایان قهرماندیر”جاهید اؤز تئللی یه گؤره، کوراوغل: “اونلو بیر خالق حیکایه سی. . . ایگید و مرد بیر قهرمان تیپی . . . بیر قانون قاچاغی، دولته قارشی گلمیش بیر داغ آدامی دیر” یئنه اؤز تئللی کوراوغلونون “چوخ یایغین بیر خالق حیکایه سی “اولدوغونو و قبول ائتمه نین یانلیش اولمایاجاغینی” بیلدیریر.اومود قافتانچی اوغلو کوراوغلو قوللاری – خالق داستانلاری آدلی چالیشماسیندا “کیمی¬لر کوراوغلونو قان ایچیجی سویقونچو دئیه تانیدیر.
کؤکدن یانلیشدیر بؤیله تانیملار. کوراوغلو یوخسولون، خالقین، ازیلن لرین یاراتدیغی آنیتدیر، سایغی، سئوگی، ایگیدلیکم و مردلیک آنیتی” دئییر. حیدر اوجی یه گؤره “کوراوغلو ۱۶جی یوزایلین ایکینجی یاریسی ایله ظولمه باش قالدیران بیر چلبی عصیانچی سی دیر”.
هاشم نزیهی “اوخای دا کوراوغلونون یونس کیمی، قاراجا اوغلان کیمی آدی اطرافیندا افسانه لر یارادیلمیش، حیاتی مثللشدیریلمیش بؤیوک بیر قهرمانلیق شاعیریمیز اولدوغونو سؤیلر”.
آتیلا اؤزکریملی “تورک ادبیاتی انسیکلپودیاسی”ندا کوراوغلونو “۱۶جی یوزایلده یاشامیش بیر ساز شاعیری و اونون آدینا باغلانان داستان، اولاراق تانیملاییب بونلاری سؤیلور: اصیل اوستونده دورولماسی دورولماسی گره کن نوکته، خالقین یاراتیجی دوشگونجونون اورونو اولان داستانچی قهرمان کوراوغلونون، ایلک چلبی بیگلریندن بیری اولماسی، بو آددا بیر اشقیانین یاشادیغی نین بلگه لرله تانیتلانمیش بولونمه سی دیر”.حسین سئچمن یازیر: “بیر خالق ایگیدی کوراوغلو، بیر اوزان، الینده سازی دیلینده سؤزو، چاغلارا سس ایله تن قوچاقلامالار سؤیله میش. خالقا زوربالیق اوده نلردن اوج آلماق اوچون چوخلو کز الینده قیلینج و قالخانیلا، یئل لرله قوشلارا یاریش ائده ن قیرآتی نین اوستونده ساواش آلانلاریندا آمانسیز دؤیوشلر وئرمیش. دولت اوغرو سایمیش اونو، خالق ایسه قورتاریجی. اؤلدورمه سی اوچون بویروقلار یازمیش بیگ لره یارقیچلارا، پادشاهلارین – خانلارین آغزیندان.
کوتله لر اونون آلین یازیسینی ده ییشدیره جک بیر گوجون سیمگه سی اولاراق گؤرموشلر. سؤیلنجه لر، گرچک لرله بیرلشمیش؛ دویغولار گرچک لری اؤرتموش و کوراوغلونون کیشیلیگینه باغلی بیره شیم چیخمیش اورتایا. کوراوغلو اؤیکولری دوغموش بؤیله جه”.
عاصم بزیرچی: ” ۱۶جی یوزایلین ایکینجی یاریسیندا یاشادیغی تخمین ائدیلن و چئشیدلی قوللارا گؤره کوراوغلو، هم بیر حیسکایه قهرمانی، هم ده بیر شاعیر اولاراق خالقی منیمسندی؛ سئویلدی. عثمانلی دولتی نین او چاغدا سوردودویو باسقیچی، عدالتسیز دوزه نه ایگیدجه باش قالدیردی؛، خالقین ظولم و حقسیزلیغا قارشی دیره نمه گوجونو تمثیل ائتدی”.
سید کمال قاراعلی اوغلو: “خالق شاعیریمیز ایچه ریسنده غوغانین، اؤزگؤرلویون سمبلی دیر” دیور. عبداله رضا ارگؤره ن ده: “غوغانین ساواشیمین، بو ایگید خالق اوزانی نین اؤیکولرده داستانلاشدیغینی” سؤیلور. محمد بایراق “حقسیزلیگه دایاناماییب باش قالدیران خالق قهرمانی لیدر – اوزانلاردان بیری ده، بیر ساز شاعیری، هم ده بیر خالق قهرمانی اولان کوراوغلودور. . . کوراوغلونون بیری گرچک اؤته کی افسانه وی اولان ایکی کیشیلیگی واردیر”.
ایلحان باش گؤز “تاریخین کوراوغلوسو بیر اشقیا. ۱۵۸۵لرده بولو تورپاغیندا جلالی اولوب زنگین جوجوقلارینی داغا قالدیرمیش. . . بیر ده خالقین یاراتدیغی کوراوغلو وار. بونو داستانلاردا، تورکولرده، حیکایه لرده بولویوروز. آدی قوچ کوراوغلو. . .” یئنه همان یازیچی ایضاحلی تورک خالق ادبیاتی آنتلوژیسی اثرینده کوراوغلونو “جلالی رئیسی” سؤیلور
رئوف موتلو آی: “کوراوغلو دا توپلومون اؤزلملرینی احتیاجلارینی، دیلک لرینی کیشیلیگینده بیرلشدیریب تمثیل ائده ن بیر یروو نین قهرمانی دیر”.
آردی وار
نوشته شده توسط admin در چهارشنبه, ۰۱ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۴۱ ب.ظ


text:
آنا آخماتووا
آنا آخماتووا ـ (دوغوم ۱889-؟) ـ تانینمیش روس شاعیری. لئو گومیلییوفون آناسی.
یاشاییشی[دَییشدیر]
آنا آخماتووا گؤرکملی روس شاعری، ۱۸۸۹-نجی ایل قارادنیز ساحیلینده اودسا لیمانـینـین یاخینلیغیندا یئرلشن «بالشوی فانتان» قصبهسینده دونیایا گؤز آچدی. آتاسی گمی مهندسیایدی. آخماتووا آنا- باباسی احمد (روسجا: آخمات) تاتار ایدی. آنا بیر یاشیندا ایکن عایلهسی چارسکوسلویا، لنینگرادین حومهلریندن ساییلان بیر کنده کوچورلر. بۇ کند اشراف طبقهسینین استراحت یئری ایدی. مشهور کاترین سارایی چارسکوسلودادیر. واختیله بویوک روس شاعری پوشکین گنجلیک ایللرینی بورادا کچیرمیش ایدی. آخماتووا اوزونون قـیسا ترجمه-ی حالیندا بۇ حاقدا یازیر:
- «من چارلی چاپلین، کورتیزر سوناتی و ایفل قولـلهسی ایله یاشیدام. بیر یاشیندا ایکن شاهلیق کندینه کوچدوک. اورانـین باغ- باغاتلاری، یام- یاشیل گئنیش پارکلاری، اوجسوز- بوجاقسیز اوتلاقلاری، جیدیر دوزلری، چشید- چشید آتلار و… بونلارین هامیسی منیم یادداشیمدا هله ده یاشاییر. بونلار حاقدا من چارسکوسلو حقینده یازدیغـیم منظومهده سؤز آچمیشام. ایلک دفه اوخوماغـی تولستویون یازدیغـی الیفبادان اویرنمیشم. بئش یاشیمدا فیرانسیزجا دیل آچمیشام. چونکی من چوخ ائرکن اؤزومدن بؤیوک اوشاقلارین معلیمهلرینه قولاق آسیب، بو دیلی اویرهنیردیم. ۱۱ یاشیمدا ایکن ایلک شعریمی یازدیم. ۱۶ ایل اورادا یاشادیم. ۱۹۰۵-نجی ایلده آتاملا آنام آیریلدیلار. آنام بیزی جنوبا آپاردی، بیر ایل «کیف»ده درسیمی داوام ائتدیردیم. چارسکوسلونون حسرتینده بوللو- بوللو ناشیجاسینا شعرلر یازدیم…».
آنا آخماتووا ۱۹۱۰-نجی ایلده شاعر گومیلوولا ائولنیر. بال آیلارینـی پاریس، روم و آوروپانـین باشقا شهرلرینده کچیریرلر. ۱۹۱۲-نجی ایلده ایلک شعر کتابی «آخشام» نشر اوْلونور. بۇ ایلده اونون یگانه بالاسی لو دونیایا گلیر. هامان ایلده آخماتووا مندلشتام، پاسترناک، گومیلوو، تسوتایووا… «شاعرلر صینفی» آدلی ادبی جمعیت قورورلار. ۱۹۱۴-نجی ایلده «تسبح» آدلی شعر کتابی بوراخیلیر. بۇ کتابلا آخماتووا اوخوجولارین ماراغـینـی قازانـیر.
آخماتووانـین ایلک شعرلرینین باش مووضوسو سئوگیدیر. آیریلیق، حسرت، انتظار، یالقـیزلیق، آلدانـیش، قـیسقانجلیق کیمی دویغولارین بدیعی ایفادهسی ییغجام، دقیق، آخیجی و گؤروملو صورتده ایفاده اوْلونور. اونلار صمیمیلییی و طبیعیلییی ایله داها آرتـیق اوخوجو اورهیینه یول تاپا بیلیر. بۇ شعرلر هامیسی شاعرین شخصی حیاتـیندا یاشادیقلاری آنلاردان سو ایچیر. شاعرین یاشادیغـی حیاتی، شعرلرینده ترنّوم اولونان حیس و دوشونجهلرله سیخ باغلیدیر. او یاشانتـیلارینـی تصویره چکمیشدیر. کؤنلونون ایچ اوزونون گوزگوسودور آخماتووانـین اثرلری. بۇ اثرلر، انساندا کؤورک حیسّلر اویادیر. یالقـیز، اؤزونه قاپیلمیش گنج بیر عاشیقین، سئودالی عؤمرونون سئوگی ماجرالارینـی آنلادیر.
۱۹۱۷-نجی ایلده آخماتووانـین «آغ قوشلارین قاتاری» آدلی شعر کتابی نشر اوْلونور. بورادا توپلانان شعرلر، شاعرین بوندان اوّل نشر اتدیردییی شعرلرله تام فرقلیدیر. بۇ شعرلرده شاعرین اوسلوبو، دئییم طرزی دییشیلیر، مصراعلاری ایتیلشیر، سرتلشیر. آخماتووا شاهید اوْلدوغو فاجیعهلری، گؤردویو حادثهلری، یئنیدن شعرلرینده جانلاندیرماق اۆچون یئنی- یئنی ایفادهلره، سؤزلره احتیاج دویور. ایلک شعرلرینین یومشاق آهنگی، ساده ایفاده طرزی، سئوگینین، فردی محبّتین ایفادهسی اۆچون کیفایت ائدیردیسه بورادا آرتـیق فاجعه و حماسهلرین دیلینی تاپمالی ایدی. سسینی گورلاندیرماق اۆچون، آغ قوشلاری (قادین اورهیینی) اژدهالارین آغزیندان خلاص ائتمک اۆچون شاعره بئله گوجلو شعرلر لازیم ایدی.
«آغ قوشلارین قاتاری» کتابی او دؤور شاعرین یارادیجیلیغـیندا بیر دؤنوش نقطهسی اولسادا، آنجاق او دؤورون قـیزغـین اجتماعی – سیاسی موناقشهلر، انقلابی احوال- روحیه، قووغالارین چاغـیندا اوخوجولاری بیر او قدهر ماراقلاندیرمادی. بۇ سس شاعرین دؤورونون سسی ایله اویوشا بیلمهدی.
بونلارین آردینجا آخماتووا بیر نئچه شعر کتابی نشر ائتدیردی. آنجاق اونون یارادیجیلیغـینـین بۇ مرحلهسینی یئکونلاشدیران، اوْتوز ایللیک ادبی تجربهسینین محصولو اولان، دؤورون سسی، نفسی مصراعلاریندان دویولان اثری «مرثیه» منظومهسی ایدی. بۇ اثر آخماتووانـین ان مهم اثرلرینین بیری ساییلیر. اونون اوزهرینده آخماتووا بئش ایل (۱۹۳۵-۱۹۴۰) چالیشمیشدیر. بۇ منظومه شاعرین شخصی عذابلاری ایله میلیونلار انسانین عذابلاری بیر یئره ییغـیشیر، بیر- بیرینه قاریشیر. اونلارین یوغرولماسیندان مرثیه منظومهسی یارانـیر. آخماتووا و اونون خالقـینـین و انسانلیغـین طالعی مرثیه اثرینده دولغون، جانلی، بدیعی ایفادهسینی تاپا بیلمیشدیر. بۇ اثر، پارلاق، تام و بوتؤو بدیعی صورتلرین عکس ائتدیریلمهسی باخیمیندان دقتی جلب ائدیر. مرثیه منظومهسی ااجتماعی- سیاسی بیر اثر اوْلدوغو حالدا فلسفی بیر اثردیر.
مۆحاریبه دؤورو ۱۹۴۱-۴۶ ایلهدک شاعر، تاشکندده یاشاییر. ۱۹۴۳-نجی ایلده سئچیلمیش اثرلری، ۱۹۵۰-نجی ایلده صولح اوغروندا «آند»، «تانت»، ۱۹۶۱ شعرلر… کتابلاری نشر اوْلونور.
بؤیوک وطن مۆحاریبهسی ایللرینده آنا آخماتووانـین وطنداشلیق حیسّلری ایله آشیلانمیش شعرلری اصیل بیر وطنسئور، خالقسئور شاعرین اورهییندن قوپان نیدالارین ایفاده ائدیر. بۇ اثرلر خالق ایناملی، صاباح اومیدلی، وطن سئوگیلی، بیر شاعرین نغمهلریدیرلر. بۇ شعرلردهکی مبارزه عزمی، اینام گوجو قاباریق شکیلده اؤزونو گؤستریر. صولحسئور، انسانسئور شاعرین شعرلری دؤیوش جبههلرینده، دؤیوشچولرین دوداقلاریندا هیمن کیمی سسلهنیر، وطن حدودلارینـی آشیر. انسانلیغـی، یئر کورهسینی قاپساییر. اونو ملی شاعر سویهسینه، بینالملل بیر شاعر سویهسینه دوغرو یؤنلدیر. آخماتووا الینه قلم آلیب شعر یازماغا باشلایارکن شعرینی، حیاتـینـین ایدآل و آماللارینـین ترجومانـینا چئویرمیشدیر. شعر، آخماتووانـین ان مقدس ساندیغـی بیر وارلیقدیر. آنا آخماتووا ۲۰ ایلدن (۱۹۴۰-۱۹۶۲) آرتـیق «قهرمانسیز منظومه» اثرینین اوزهرینده ایشلهمیشدیر. بۇ منظومه آخماتووانـین شاهاثری سانـیلیر. آخماتووانـین بۇ ایری حجملی اثری، چوْخ مرکّب بیر اثردیر. اونداکی مجازلار، ایهاملار، استعارهلر، رمزلر، شاعرین یاشادیغـی دؤورو، شخصی حیاتـی، دوستلاری و یولداشلارینـین حیاتـی ایله سیخ باغلیدیر. بۇ اثر، ۲۰-نجی عصر روس شعرینین ده، چوْخ مهم و مرکب اثرلریندن بیریسیدیر. شعر ۲۰-نجی عصرین اوّللریندن باشلاییب شاعرین یاشادیغـی دؤورونهجن ۶۰ ایلدن آرتـیق بیر زامان کسییینی ایحاطه ائدیر. بۇ سوره شاعرین وطنینده باش وئرن ااجتماعی، سیاسی، انقلابی، مدنی، بدیعی حادثهلر «قهرمانسیز منظومه» اثرینین قایناقلارینـی تشکیل ائدیر. منظومهنین باش قهرمانـی یوخدورسا، دئیه بیلریک کی، اونون قهرمانلاری، بلکه صنعت آداملاریدیر. شاعرلر و هنرپیشهلردیر… بیر سؤزله شعرین مضمونو ااجتماعی حادثهلرین بدیعی یارادیجیلیق دونیاسیندا جانلانان، سسلهنن صداسینـین عکس صداسیدیر. ایکی آینا واحد بیر شیی نئجه شئیلره، تصویرلرله تکثیر ائدیر، شئی- تصویر، تصویر- شئی بۇ کیمی بیر بدیعی قۇرولوش اوزره قۇرولوب بۇ منظومه.
آنا آخماتووانـین شعرینین ترجمهلری حقینده بیر مسئلهیه توخونماق ایستردیم؛ بۇ سؤز دوزدور کی، شعر، ترجمهده بیر چوْخ شیی ایتیریر. باشقالاشادا بیلیر، ترجمهده شعرین بیر چوْخ حصهسی اصلی دیلده اوْلدوغو کیمی، ترجمه اولونان دیلده اوخوجویا چاتمیر. خصوصی ایله قۇرولوشجا دیلین اؤزللیکلری اوزهرینده قۇرولان شعرلر باشقا دیله ترجمه اولاندا دئمک اولور کی، بیر چوْخ بدیعی دیرینی ایتیریر. آنجاق، شعرلرین سطری ترجمهسینی دئییل، بلکه اونون روحونو، مایاسینـی، بدیعی قۇرولوشونو، بدیعی دوشونجهنین ایفاده فورماسینـی ایکینجی دیلده (مقصد دیلده) برپا ائده بیلسک، اونو بۇ دیلده یارادا بیلسک، شعرین اصلینه (مبدأ دیله) بیر آز یاخینلاشمالی اولوروق.
من، آنا آخماتووا شعرلرینی ایکینجی یا حتّا اۆچونجو دیللرده ترجمهسینی اوخوموشام. ایللردیر کی، بۇ شعرلر منیم معنویاتـیمدا یاشاییر. من اؤز معنویاتـیمدا جانلانان، سسلهنن آنا آخماتووانـی آنا دیلیمیزه ترجمه ائدیرم. بورادا ماراقلی بیر احوالات یادیما دوشور: بیر گون آنا آخماتووا بیر نئچه شعرینی آناسینا اوخویور و اونون بۇ شعرلر بارهسینده فیکرینی بیلمک ایستهییر. آناسی کؤورهلیر و دئییر: «قـیزیم شعرلردن بیر شئی باشا دوشمهدیم؛ یالنـیز اونو حیسّ ائتدیم کی، منیم قـیزیمین قلبینی نه ایسه محکم سارسیدیب». دئمک ایستهییرم کی، من ده آنا آخماتووانـین شعرلریندن دویدوغوم، آنلادیغـیم، دوشوندویومو مضمون و محتوانـی اوخوجولارا چاتدیرماق ایستهییرم. اونلارین ترجمهسی یاخود اونلارین حقینده کی یوزوم- یوروملاریم، بونلارین هامیسی بایاقکی فیکره اساسلانـیر: منیم کؤنلومدهکی، خیالیمداکی اؤزوم اۆچون یارانان، جانلانان بیر وارلیق کیمی.
آنا آخماتووا شعرینین بدیعی دیری اونون شاعرلیک استعدادیندان، باجاریغـیندان آسیلیدیر. اونون بۇ باجاریغـی اوزونو قاباریق شکیلده بروزه وئرمیر. بلکه شعرلرین سادهلییینده دورولوب، صافلاشمیش ایفادهلرده گیزلنیبدیر. بۇ سادهلیک، درینلیک و مودروکلیکدن دوغان سادهلیکدیر. اودور کی، شاعر بیر جیزگی، بیر ایشاره ایله دوشونجهلری مادیلشدیریر، عینیلشدیریر، لاپ دیء کی، شئیلشدیریر.
اونون شعرلرینده کلاسیک روس شعرینین عنعنهسی، خصوصی ایله پوشکین یارادیجیلیغـینـین گوجلو تأثیری واردیر. بۇ تأثیر، شاعر «منی»نین بدیعی دوشونجهلری خالق یارادیجیلیغـنـین، عنعنهسی بیر- بیرینه قاریشیر و بیر- بیرینده اریییر و یئنی ناخیشلار یارادیر. اونون شعرلرینین اریشی خالق یارادیجیلیغـی، آرغاجی ایسه کلاسیک روس شعری، خصوصی ایله پوشکین شعری و ناخیشلاری، گوللری، کوبهلری، گوشهلری، زنجیرهلرینی روس طبیعتی، خصوصی ایله لنینگرادین طبیعتی، معمارلیق آبیدهلری تشکیل ائدیر. ایلمه- ایلمه توخونان شاعر اورهیینین سؤز- تصویر خالچاسینا چئویریر.
آخماتووا، شعرده اشیالاری، طبیعت عنصرلرینی حادثهلرله قوووشوق صورتده نظاملاییر و اونلاری، خاطرهلری، دویغو و دوشونجهلری ایله آهنگدار اولاراق تصویره چکیر. بئله حاللاردا اونون تصویرلری جانلی، گؤروملو، ایفادهلری صمیمی و شعرلریندن آلینان تأثیرات ایسه درین اولور، اورهکلریمیزدهکی دویغولاری اویادیر. اویانان دویغولار بیر- بیرینی ایزلهییر. و یئنی- یئنی دویغو و دوشونجهلر تداعیسینه سبب اولور و بئله بیر اوغور قازانان شاعر، اوخوجولارین اورهیینده یاشاییر. اونلارین دویغو و دوشونجهلرینین مونیسی و همدمی اولور. آنا آخماتووا، ایلک یارادیجیلیق چاغلاریندان گؤسترمیشدیر کی، اونون بدیعی سسی، سسلر ایچینده اؤزونه مخصوص بیر سسدیر. هئچ بیر سسله دییشیک دوشن سس دئییل.
او، هم ده استعدادلی ترجمهچی، آراشدیریجی ایدی. بیر چوخ شرق و غرب شاعرلریندن روسجایا ترجمهلر ائتمیشدیر. پوشکین، لنینگرادین معمارلیق آبیدهلری حقینده ماراقلی تدقیقات اثرلری واردیر.
سونقان XVI عصر کره شاعرینین بو سؤزلری سانکی آنا آخماتووا بارهسینده دئییلیب: «من اورهییمی بیر نئچه حصهیه پارچالاماق ایستهدیم کی، اونون هر پارچاسی بیر پارلاق اولدوز کیمی ایشیق ساچسین». نئجه کی، آخماتووا اؤز عؤمرونو، حیاتـینـی صنعتینه، انسانلیغا باغـیشلایاراق شعرلرینی اورهیینین پارچالاری کیمی میراث قویوب گئتدی. ایندی اونلار اوْلدوز کیمی روس شعرینده پارلاییرلار.
آخماتووانـین شعرلری چوْخ اولکهلرده، دؤنه- دؤنه چاپ اوْلونور، اوخونور، سئویلیر. آخماتووا ۱۹۶۴-نجی ایلده شوروی یازیچیلار بیرلییینین صدری سئچیلیر. هامان ایلدن ایتالیانـین «آتنا- تاورمینا» شعر مکافاتـینـی قازانـیر و آکسفورد دانشگاهینـین دعوتی ایله لندنه گئدیر؛ او دانشگاهین فخری دوقتورلوق عنوانـینـی قازانـیر. نهایت ۱۹۶۶-نجی ایلده اورهک خستهلییی نتیجهسینده ابدی اولاراق دونیایا گؤز یومور.
شعرلریندن اؤرنک[دَییشدیر]
منی آناجاقسینـیز
هر شئی
کول اولوب،
تورپاغا دؤنهجک.
دؤنسون، نه وار کی!
من اوچوروملار باشیندا
نغمهلر اوخوموشام.
من گوزگولر دورولوغوندا
یاشامیشام.
تسلّینیز، سئوینجینیز،رؤویانـیز اولماسام دا
یئنه ده دؤنه- دؤنه
سطیرلریمین سوسموش نغمهلری تک،
کؤنلونوزده اویویان باخیشلاریم تک،
بوینومدا تیکانلی مفتیللری
پاس آتان گول چلنگینین
سولوب تؤکولن لچکلری تک.
آناجاقسیز منی.


text:
در این مقاله با ۱۲۰ ضرب المثل ترکی پانتومیم آشنا میشوید و میتوانید از آنها برای بازی در مهمانیها و دورهمیهای خود استفاده کنید. ظالمین رشته اقبالینی بیر آه کسر هاردا آشدی، اوردا باشدی ظلمات داشیدور، گؤتورن ده پشماندور، قویان دا کاسیب گییسه دییه رلر هاردان تاپدین، دولتدی (دولتلی) گییسه دییه رلر مبارکدیر یاغ یؤغورتداندی،...
آذریاعیادبازیگریبزرگسالانتیمیخنده دارداخل خانهدورهمیشادمتفرقه۱۲۰ ضرب المثل و اصطلاح ترکی (آذری) برای بازی پانتومیم
در این مقاله با ۱۲۰ ضرب المثل ترکی پانتومیم آشنا میشوید و میتوانید از آنها برای بازی در مهمانیها و دورهمیهای خود استفاده کنید.
- ظالمین رشته اقبالینی بیر آه کسر
- هاردا آشدی، اوردا باشدی
- ظلمات داشیدور، گؤتورن ده پشماندور، قویان دا
- کاسیب گییسه دییه رلر هاردان تاپدین، دولتدی (دولتلی) گییسه دییه رلر مبارکدیر
- یاغ یؤغورتداندی، یؤغورت یاغدان
- دیلی یانان، یوغوردی پوفلییه پوفلییه ییه ر
- داغدان گلیپ باغداکى نى قوور (ضرب المثل آذری برای پانتومیم)
- ضرابخانا آچمامیشام
- ضررین یاریسندان قییتماق منفعتدیر
- ریحان مرزه کردیسینه گتمیرکی
-
رشوه جهنمی ایشیقلاندیرار
- جالانان سو بیر داها کوزه یه قاییتماز
- لای لای بیلیرسن نیه یاتمیرسان؟
- بو حنا (خینا) او حنالارا بنزه مز
- تات سؤزونو توتارلار، تات سوزینه قویمازلار (اویمازلار؟) (کلمات ترکی برای پانتومیم)
- تازا یونجا ائششگه باش آغریسی گتیره ر
- چاخیری تؤکسه ن سیچانین بوغازینا،گئده ر پیشییین پئشوازینا
- حق الی بیکار قالماز، گئژ کسر، کارلی کسر
- حیوانین دیشینه باخارلار، انسانین ایشینه
- ساغ الوز بیزیم باشیمیزا (ترجمه: دست راست شما بالای سر ما)
- سققلیم (ساققالیم) یوخدی (یوخدور)، سؤزومه قولاغ آسمیرلار
- آقا دییر سور دره یه، سن ده سور دره یه
- گؤزونو یومدو، آغزینى آچدى (کلمات ترکی پانتومیم)
- ذره جه عشقی اولانین دریاجا تابی گره ک
- شاهدده ایمان یوخ، بیگ ده عدالت
- گلین آناسی آش باشی، ارین آناسی داش باشی۲۷. قویون دئیر باشیمی کسدین دینمه دیم، توکومو یولدون دینمه دیم، ووردوغون یومروق نه دیر؟
- قویون کیمی تویدادا کسیلدیک یاسدادا کسیلدیک
- فیلین بیر فکری وار، فیلبانین مین
- صاحبینه نه گون آغلادی که منه نه گون آغلییه
- فتنه لیخدا مالون ساخلا، ایگیدلیکده باشون (اصطلاح آذری پانتومیم)
- فشنگ دیواننادیر (دیوانداندیر) نظیر: از کیسه خلیفه میبخشد.
- چاریغیندا ایتیره ن پتواسیندا تاپار
- فیل پیسیداغیدیر، نه ایگی وار نه خاصیتی
- اسنه ماغ اسنه ماغی گتیرر وای سامانلیق داشینا
- کؤرتوددوغون بوراخماز
- قوچ ایت دایی سیناچکر،خاتون قیزخالاسینا
- دین سیزین کی ایمانسیزدی
- اولمه اششکیم یونجابیتینجه
- بوشلی بوشلونون ساغلیغین ایستر
- مالین بک ساخلاقونشون اوری توتما
- چولمک دیغیرلاناردوواغین تاپار
- اصیل ایتمزیاغ ایئیمز
- مال گئدربیریاناایمان گئدرمین یانا
- دالدان آتان داش تؤپوغادئیر
- سؤزسؤزی گتیررآرشین بئزی
- چک زحمت گؤرلذت
- چؤخ دولانان چؤخ بولر (چؤخ دولانان تؤپوغاداش دئیر)
- دوه اوینویانداقاریاغار
- نانجیبه چالاسی یا گئتمه
- اششک ساتان کؤششک آلانماز
- قونشی پایی یاخچی دی بیرگون سنده بیرگون منده
- قونشی قونشویاباخارجانینی اودایاخار
- خؤروزیؤخویدی سحرآچیلمیردی؟
- جوجه نی پائیزداساناللار
- هوشون منبرده اولسون
- هاردان گلیرسن؟ چین و ماچیندن. تؤکولور پار و پاچندن
- چال سووا ایچ
- هر آغیزدان بیر آواز گلیر (کلمات آذری پانتومیم)
- چراغ ایشیغى ایستر
- هر ائوین بیر قبله سی وار
- چاخیر ایچه ن مالین ییه ر، بنگ چکه ن عقلین، تریاک آتان عمرون
- ذوقسوز طاعت بارسیز آغاجدی
- چای که اولدی دیشلمه، بیکار اوتی ایشلمه
- کیشی توپوردویون یالاماز (و یا: کیشی ده سؤز بیر اولار،کیشی سؤزونون اوستونده دورار)
- چرچى کیسه سینده کین ساتار
- بیر اوغلون اولسون آدین قویاسان نظرعلی، خیری اولماسا نه ضررلی
- بَی وئره ن آتین دیشله رینی سایمازلار (ضرب المثل ترکی آذری برای پانتومیم)
- ایستیرسن بال چؤره ک، آل الووه بئل کوره ک
- کورآللاهدان نه ایستر، ایکی گؤز بیری ایری بیری دوز
- دلی یه یئل وئرالینه بئل وئر
- سوزی آت یئره صاحابی گؤتورر
- سوزی باجان دئمه باجین باجیسی وار
- کار ائشیتمز اویدورار
- آج تویوخ یوخیسندا داری گورر
- دالدان آتیلان داش تو پوخدان دئییر
- اورکن نه قدر اوزون اولسادا دوغاناقدان کئچر
- ایت هورر کاروان کئچر
- ال الی یووار الده اوزو
- دوز یولون یئریه بیلمیر شخملیقدا شلتاق آتر
- قاشینی قائیران دئیردی ووردی گوزینی چیخاردی
- بیچاق دسته سینی کسمز
- ایلان هر یئرده ایری گئتسه اوز یوواسینا دوز گئدر
- -کچل باخار گوزگیه آدینی قویار اوزگیه
- دووه اوینیاندا قار یاغار
- پیشیگین آغیزی اته چاتماز دئیر منداردی
- بیر ساعتدی تنبکی یانیر الان دئیر نه توستیسیدی
- باغدا اریک واریدی سلام علیک واریدی باغدان اریک کوتاردی سلام علیک کوتاردی
- گلین اوینیا بیلمز دئیر اتاق ایریدی
- گلین اوجاقا گلر
- قوناق قوناقی ایسته مز ائو ییه سی هر اکیسینی
- تزه یونجا ائششگه باش آغریسی گتیرر
- سره دن قالان قوتور اولار
- ائل گوجی سئل گوجی
- درمانچی آجینان اولیر کووزه (درمانچینین سهمی ) گوتیرمیر
- خیاطین اگر اینه سینن ساپی ائتمه سیدی گونده اون دست کت شلوار تیکردی
- کچلین آدینی قویاللار زلفعلی کورین آدینی قویاللار نورعلی
- کور توتدیقینی بور آخماز
- اوجوزدی اتین شورباسی اولماز
- الله ایکی یومروغو بیر باشا وورماز (ضرب المثل آذری برای بازی پانتومیم)
- بوننان فاتیا تومان اولماز
- سو آخیب یولون تاپار
- قازان هللنیب قاپاغین تاپار
- قازان قازان دییر دیبین قارادی
- ایگید اوغلان داییسینا چئکر خانم قیز خالاسینا
- مثلده معرفت اولماز
- هم خدانی ایستیر هم خرمانی
- ایش گوردیرنین دی گورنین دگیر
- ایری اوتیراق دوز دانیشاق
- دلی قوییا بیر داش آتار یوز آغیلی چیخاردا بیلمز
- تولا ایتدنده موندار اولار
- یئر برک اولاندا اوکوز اوکوزدن اینجی یر (ضرب المثل ترکی پانتومیم)
- ساخلا سامانی گلر زامانی
- ایت ایتدیگین ترک ایتسه ده سومسیکلیگین ترک ائتمز
- یورقانا بورین ائلنن سورین
- کئچینین قوتورو بولاقین گوزینن سو ایچر
- یئمیشین یاخچیسینس چاققال یئیر


text:
"الویس" فیلمینین تورکیه قالاسی ایستانبول-دا کئچیریلدی
ایلک اکراندا"İstanbul Tribute Band" قروپو الویس پریسلینین اونودولماز ماهنیلارینی سسلندیریب.
"Rock'n Roll'un Kralı" الویس پریسلینین حیاتیندان بحث ائدن "الویس" فیلمینین تورکیه قالاسی ایستانبولداکی "کاپیتال اسپکتروم سینماسیندا کئچیریلیب.
ایلک اکراندا"İstanbul Tribute Band" قروپو الویس پریسلینین اونودولماز ماهنیلارینی سسلندیریب.
"وارنر بروس پیکچرز" یاپیمی فیلمین یونتمن لیگینی اسکار موکافاتلی یونتمن باز لورمن عهده سینه آلیب.
باش روللاردا آستین باتلر و تام هنکسین چکیلدیگی فیلم الویس پریسلینین حیاتی و موسیقیسیندن بحث ائدیر.
فیلم ژوئنین 24-ده تقدیم اولوناجاق.
ایلگیلیلی خبرلر
پاموققالایا یاریم میلیوندان چوخ توریست گلدی
گئچهن ایلین ژانویه-ژوئن دؤورونده آغ تراورتنلری گؤرمهیه ۲۵۰ مین ۱۵۸ قوناق گلرکهن بو ایلین عینی دؤورونده بو رقم یوزده ۱۴۱ آرتیشلا ۶۰۴ مین ۳۳ نفره یوکسلدی
جونیت آرکین وفات ائتدی
"تورک سینماسینین دگرلی اویونچوسو سایین جونیت آرکین، اۆرهگینین دورماسی سببی ایله گتیریلدیگی خستهخانادا بوتون یئنیدن جانلاندیرما چابالارینا باخمایاراق حیاتینی ایتیردی"
سکو چؤکدو، ۴ نفر اؤلدو
اؤکوز دؤیوشو میدانیندا سکونون بیر بؤلومونون چؤکمهسی نتیجهسینده ان آز ۴ نفر اؤلدو


text:
سیرلی چای
سیرلی چای (اینگیلیسجه: Mystic River, تورکیه تورکجهسی: Gizemli Nehir, فارسجا: رودخانه میستیک) آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینده اینگیلیس دیلینده دۇزلمیش جینایی دراماتیک فیلم. فیلمین باش روْللارینی لورا لینی، مارسیا قی هاردن، لارنس فیشبرن، کوین بیکن، تیم رابینز، شان پن جانلاندیریب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ MYSTIC RIVER (15). British Board of Film Classification (September 10, 2003). یوْخلانیلیبMarch 26, 2015.
قارداش پروژهلرده سیرلی چای گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فیلملر ۲۰۰۳ (میلادی)
- English-language films
- ۲۰۰۳-جو ایلین فیلملری
- آمریکا فیلملری
- اینگیلیسجه فیلملر
- اؤلوم حاقیندا فیلملر
- آمریکا بیرلشمیش ایالتلری رومانلارینا اساسلانان فیلملر
- کلینت ایستوودونون فیلملری
- ان یاخشی ایکینجی پلان نفر رولونا گؤره اوسکار اؤدولی غالیبلرینین چیخیش ائتدیکلری فیلملر
- 1975 میلادی ایلیده گئچن فیلملر
- 2000 میلادی ایلیده گئچن فیلملر


text:
آذربایجان بیلن ارمنیستان ینگ یوُلباشچیلاری بلژیک ده دوشوشار
اوروپا بیله له شیگی میشل ینگ ایلکی بیلن علی یف و پاشینیان بیلن آیری آیری دوشوشیق گچیرجکدیگینی بیلدیردی
آذربایجان ینگ جمهورباشلیغی الهام علی یف بیلن ارمنیستان ینگ باش وزیری نیکول پاشینیان اۆچۆنجی گِزه ک بلژیک ینگ پایتاغتی بروکسل ده دوشوشیق گچیرر.
علی یف بیلن پاشینیان اوروپا بیله له شیگی گنگه شی نینگ باشلیغی چارلز میشل ینگ یر ایه چیلیگینده 22-نجی مای دا دوشوشیق گچیرر.
اوروپا بیله له شیگی میشل ینگ ایلکی بیلن علی یف و پاشینیان بیلن آیری آیری دوشوشیق گچیرجکدیگینی بیلدیردی.
میشل اوُزالقی دوشوشیقلاردان سوُنگرا "پاراحاتچیلیق ایلالاشیغینا طایارلیق ماقصادی بیلن چینلاقای اِتابی" باشلاتماق اۆچین توتان یرلی بوُلاندیقلارینی آیدیپدی.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه، قازاغیستان و آذربایجان ینگ داشاری ایشلر و قاتناو وزیرلری ماصلاحات گچیردی
اۆچ یوردونگ قاتناو و داشاری ایشلر وزیرلری آذربایجان دا دوشوشیق گچیردی
تۆرک پارلمانلاری نینگ باشلیقلاری قیرغیزیستان دا دوشوشدی
11-نجی ماصلاحاتدا تۆرکیأنینگ مجلیسی نینگ باشلیغی مصطفی شن توپ دا بیانات بردی
ولادیمیر پوتین آشغابادا گلیأر
روسیا فدراسیونی نینگ جمهورباشلیغی 29-نجی ژوئن ده آشغابات دا گچیریلجک 6-نجی حازار کنفرانسینا قاتناشار


text:
ایگنازیو آباته
ایگنازیو آباته (ایتالیاجا: Ignazio Abate) ایتالیا فۇتبولچو. ۲۰۱۱ ایلدن ایتالیا میلّی فوتبول تاخیمیسینین اۆیه سیدیر (عضو ایدی). اوْ۸ میلّی اوْیوندا مئیدانا گئدیب؛ و اوْنون سوْن میلّی اوْیونو ۲۰۱۳ جی ایلده اوْلوب.
قایناقلار[دَییشدیر]
https://it.wikipedia.org/wiki/Calciatori_della_Nazionale_italiana "
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناق خطاسی برچسب
برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با
یافت نشد.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ایتالیا فوتبولچیلاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- آ.ث. میلان کولوبونون اویونچولاری
- ناپولی کولوبونون اویونچولاری
- سمپدوریا کولوبونون اویونچولاری
- پیاچنزا کولوبونون اویونچولاری
- مودنا کولوبونون اویونچولاری
- امپولی کولوبونون اویونچولاری
- تورینو کولوبونون اویونچولاری
- یوفا یورو ۲۰۱۲ اویونچولاری
- ۲۰۱۳ فیفا کونفدراسیلار کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری


text:
قادین خستهلیکلری / آیباشينين گئجيکمه سببلری
آیباشی نيظامی عوموميت’له 28-30 گۆنده داوام ائدن بير دؤوردۆر.
بعضی قادينلاردا بو نيظام بیر هفته اول و يا بیر هفته گئج اولاراق گؤرۆلر کی، بو دا نورمال ساييلار…
ياشانيلان ائسترئسلر، چتينليکلر، آنی کيلو دييشيکليکلری، ايدمان، غم_غۇصّه کیمی بير چوخ فاکتور آیباشی نيظامينا تاثير ائده بيلر.
آرتيما دؤورۆنده بير قادينين یۇمۇرتاليقـلاری هر آی بير یۇمۇرتا چيخارار. اگر قادين او آی حاميله قالمازسا، اؤزۆنۆ حاميلهليگه حاضيرلانميش اولان رَحئم ایچی پردهسی آیباشی قاناماسی اولاراق چؤله آخار. بۇ قاناما 4-5 گۆن داوام ائدر و آیباشی قاناماسی و يا مئنسترواسييا1 اولاراق آدلانديريلار.
قادينلارين سۆرهکلی ياشادیغی مئنسترواسييا نيظامسيزلیغی ندير؟ بۇ دؤورده ايشتيراک ائدن قیسمی دييشمهلره مئنسترواسييا نيظامسيزلیغی دئيه بيلمک اوۆچۆن بۇ وضعيتين تئکرارلاییـجی خوصوصيتده اولماسی لازيمـدير. مئنسترواسييا نيظامسيزلیغی مئنسترواسييا قاناماسينين ريتمينين، ميقدارينين يا دا هر ايکيسينين بيردن پوزۇلماسی دير. بۇ پوزۇلمانين فرق ائديلر درجهده تئکرارلانماسی دير. مئنسترواسييا نيظامسيزليغين تعيين اولۇنماسيندا قانامانين ميقداری دا اؤنملی دیر. مئنسترواسييانين هئچ بير نيظامی يوخسا، داواملی آلدانير و يا اۇزۇن مۆدّت هئچ قاناميرسا، بۇ وضعییتی نيظامسيزليق اولاراق قييمتلنديرمک لازيمدير. ميقدار اولاراق چوخ آز و يا حددينـدن آرتيقديرسا، بۇ دا بير نيظامسيزليق دير. آيريجا 7 گۆندن اۇزۇن سۆرن قانامالار، پارچالار ائحتيوا2 ائدن قانامالاردا مئنسترواسييا نيظامسيزلیغی اولاراق کاراکتئريزه ائديلر. بۇ قانامالار، آدامی قانسيز سالار، يورغۇنلۇغا سبب اولار. طبيعي بۇنۇن تئیخا ترسهسی ده پروبلئم! ديقّت ائديلمهسی لازيم اولان خۇصۇص بۇ نيظامسيزليقلارين هورمۇنال سببلر’له يا دا اينفئکسييايا3 باغلی دا اولا بيلهجـَگی… آبورت4 و يا بعضاً لئیزئر عملياتی سونراسی دا بۇ تيپ پروبلئملر’له ده قارشيلاشيلا بيلر.
مئنسترواسييا نيظامسيزلیغی باش وئرديکده نه ائديلمهسی لازيمدير؟
-بۇ وضعيیتده بير قادين دوغۇم اۇزمانینا5 مۆراجيعت ائديلمهلی دير. نيظامسيزليغا نهيين سبب اولدۇغۇ تثبيت ائديلمهلی دير.
–دوکتورا گئتمهگی طلب ائدن وضعيیتلر:
-مئنسترواسييانين 9 ياش کیمی چوخ تئز ياشدا باشلاديسا،
– مئنسترواسييا قانامالاری 21 گۆندن چوخ، 35 گۆندن آز فاصيلهلرله اولۇرسا،
– مئنسترواسييا قاناماسی 7 گۆندن اۇزۇن و يا 1 گۆندن آز چکيرسه،
– ایکی قاناما آراسی لکهلنیلمهلر اولۇرسا،
– مئنسترواسييا قاناماسی حدديندن آرتيق ميقداردا اولۇرسا،
اون آلتی ياشينا گلدیگی حالدا هله ده مئنسترواسييا قاناماسی گؤرۆلمهدیسه.
1- مئنسترواسييا: حیض قانی
2- ائحتيوا: شامل
3- اينفئکسييا: عفونت
4- آبورت: اۇشاق سالماق، سقط جنین
5- اۇزمان: متخصص
کؤچۆرۆب اۇیغۇنلاشدیران: آیهان میانالی
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
کولورید پنتاآمین (نیتروژن) روتنیوم (II)
کولورید پنتاآمین (نیتروژن) روتنیوم (II) (اینگیلیسجه: Pentaamine(dinitrogen)ruthenium(II) chloride) بیر شیمیایی ماده. رنگسیز و برک جیسم حالتینده تاپیلار.کولورید پنتاآمین (نیتروژن) روتنیوم (II) نیتروژن بیلشیکلری و کولور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Pentaamine(dinitrogen)ruthenium(II) chloride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کولورید پنتاآمین (نیتروژن) روتنیوم (II) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
امریکا گئری می قاییدیر؟
ستا-دا وظیفهلی دوچنت دوکتور مورات یشیلتاشین "امریکا گئری می قاییدیر؟" آدلی آنالیتیک یازیسینی تقدیم ائدیریک.
ستا-دا وظیفهلی دوچنت دوکتور مورات یشیلتاشین "امریکا گئری می قاییدیر؟" آدلی آنالیتیک یازیسینی تقدیم ائدیریک.
20 ژانویه تاریخیندن اعتباراً جو بایدن امریکانین 46-جی پرزیدنتی اولاراق وظیفهسینین ایجراسینا باشلادی. بایدن سون 70 ایلده ان چوخ سس توپلایاراق پرزیدنت سئچیلن دموکرات نامیزد اولاراق تاریخه دوشدو.
نوامبر-آییندان ژانویه آیینا قدر کئچن مودت گومان ائدیلدیگی کیمی خاوتیک اولدو. ترامپین باریش یولو ایله پرزیدنت کورسوسونو تحویل وئرمهیهجگی ایله باغلی بیر گؤزلنتی وار ایدی، لاکین هئچ کیم حادثهلرین گلیب چاتدیغی نقطهنی تخمین ائده بیلمزدی. 6 ژانویهده امریکا تاریخینده بیر ایلک اولدو و ترامپ طرفدارلاری کنگره بیناسینا باسقین ائتدیلر. قانلی باسقیندا 5 نفر اؤلدو، امریکانین دونیا میقیاسیندا پیسلشن ایمیجی یئرله-یکسان اولدو. قانلی باسقیندان سونرا ترامپا ایستیقامتلی ایکینجی دفعه استیضاح سوره جی اوچون سس وئریلدی. امریکانین پایتاختی واشنگتن-ون عراق-ین پایتاختی باغداددا هر زامان گؤردوگوموز منظرهلره شاهید اولدو. 25 میندن چوخ امریکالی عسگر پایتاخت کوچهلرینده باریکارد قوردو و کنگره بیناسینین ایچریسینده یئرلشدی. بوتون بونلار باش وئررکن امریکا-دا کورونا اپیدمیسی سببیندن اؤلنلرین سایی گونده 4000-ی کئچدی. بایدنین بیر خارابا گؤتوردوگونو دسک سهو اولماز. محض بایدن نئجه بیر امریکا قورماق ایستییر؟
بایدن و تیمینین بو سوالا جاوابی چوخ آچیق گؤرونور. بایدن "امریکانین گئری قاییتدیغینی" سؤیلهدی. بو آچیقلاما چوخلاری طرفیندن بایدنین عمومیتله ایچ و دیش سیاست آنلاییشینی گؤسترن بیر چرچیوه کیمی باشا دوشولدو. بس امریکانین قاییدیشی نه دئمکدیر؟ بایدنین خاریجی سیاست چرچیوهسینی عکس ائتدیرن بو یاناشمانین ایلک سوتونو امریکا رهبرلیگینین یئنیدن قورولماسیدیر. خاریجی ایشلر ناظیری بلینکن امریکانین قلوبال سیستمه رهبرلیک ائتمهدیگی تقدیرده، بوشلوغون دیکتاتور قوهلر طرفیندن دولدوردوغونو و بونون اولوسلار آراسی سیستمدکی غیری-ثابتلیگه سبب اولدوغونو ادعا ائدیر. بایدن خاریجی سیاستده اولجه امریکا لیدرلیگینی برپا ائتمهیه جهد گؤسترمک مجبوریتینده اولدوغونو بیلیر. بو رهبرلیگین ایکی واجیب آلت بیلهشهنی وار. بیری امریکانین زده لنمیش ایمیجینی، دیگری ایسه چین و روسیایا قارشی گوجلو لیدرلیک موضعینی برپا ائتمکدیر.
بایدنین ایکینجی اونجه لیگی اولوسلار آراسی قوروملارین اهمیتینی یئنیدن آرتیرماقدیر. ترامپ دؤورونده امریکا بمت، ناتو و دونیا ساغلیق تشکیلاتی کیمی حاکم اولوسلار آراسی قوروملارلا جدی پروبلئملر یاشادی. بایدنین خاریجی سیاستی ایلک نؤوبهده اولوسلار آراسی قوروملارین یئنیدن گوجلندیرهرک امریکا رهبرلیگینین بو قوروملار واسیطهسیله برپاسی اوزرینده قورولوب. بو چرچیوهده چوخ طرفلیلیگین امریکانین خاریجی سیاستینده اهمیتلی بیر یئر توتاجاغینی سؤیلهیه بیلریک.
بایدنین اوچونجو اونجه لیگی قلوبال اقتصادیاتدا امریکا لیدرلیگینی برپا ائدهجک یئنی بیر دوزنلهمه ائتمکدیر. بو نقطهده ترامپ دؤورونده امریکا-چین تیجارت محاربهلری خاطیرلانیر. بایدنین چینی اؤزونه رقیب کیمی گؤرمهسی تامامیله آیدیندیر، آنجاق چینی ترامپ یاخود دا ده جمهوریتچیلر کیمی ده گؤرمور. میللی تهلوکهسیزلیک عذره مصلحتچیسی سولیوانین "چین ایله بیرلیکده یاشاماق" فورمولونون خاریجی سیاستین اساس خطی اولدوغونو سؤیلمهسی بایدنین چینه قارشی موباریزه آپارماق اوزینه چین ایله گذشته گئتمک یولو ایله اونو دییشدیرمک سیاستینی داوام ائتدیره بیله جگینی گؤستریر. آنجاق بایدنین اقتصادی پروبلئمی یالنیز چین ایله دئییل. کورونا اپیدمی سیندن قایناقلانان اقتصادی وضعیتین بایدنین اقتصادی سیاستینی کیفایت قدر مشغول ائدجگینی گؤستریر.
بایدنین دؤردونجو اونجه لیگی اولوسلار آراسی حقوق و قایدالارا اساسلانان لیبرال دوزنی برپا ائتمکدیر. بو باغلامدا دئیه بیلریک کی، اولوسلار آراسی نورمالاری برپا ائتمکله امریکانین رهبرلیگیندکی ایمیج ایتکیسینی آرادان قالدیرماغا جهد ائدهجک بیر سیاست معین ائدیله بیله جگینی سؤیلهیه بیلریک. بو مقصد امریکا-دان قلوبال سیستمی یاشادان قلوبال قایدالارلا باغلی یئنی دوزنلهمهلر ائتمهسینی طلب ائدیر. بونون اوچون امریکانین داها چوخ منطقه احتیاجی وار.
بو دؤرد سوتونون امریکانی اولوسلار آراسی سیستمه قایتارا بیله جگی سوالی سون درجه واجیبدیر. بایدنین ترامپدان تحویل آلدیغی جدی پروبلئملر و دونیا سیاستینین دییشن کاراکتری بونون رئاللاشماسینین چوخ چتین اولدوغونو گؤستریر.
ایلگیلیلی خبرلر
۹.جو کۆرهسل باکی فورومو
بیرینجیسی ۲۰۱۳.جو ایلده گئچیریلهن کۆرهسل باکی فورومو، سایغین اولوسلارآراسی بیر پلتفورما چئوریلمیش دورومدا
تۆرکمنیستان جمهورباشقانی سردار بردیمحمدووون روسیا سفری
جمهورباشقانی بردیمحمدووون ایلک رسمی سفرینی روسیایا ائتمهسی، طرفسیز خاریجی سیاست آپاران عشقآباد یؤنتیمینین خاریجی سیاستده اؤنجهلیک وئردیگی اؤلکهلردن بیرینین ده روسیا اولدوغونو اورتایا قویور
تاجیکیستان جمهور باشقانی امامعلی رحمانین ایران سفری
تاجیکیستان خاریجی سیاستده اؤلکهده حربی مرکزی اولان روسیانی و ان چوخ بورجلانان اؤلکه اولان چینی دنگهلهمک اوچون اوچونجو بیر بؤلگهسل گوجه یعنی ایرانا احتیاجی وار


text:
۴ مارس
۴ مارس:
- ۱۴۹۳ - کریستوف کولومب٬ نینا آدلی گمیسی ایله آمریکایا چاتدی.
- ۱۷۹۱ - ورمونت٬ آمریکا بیرلشمیش اوستانلرینین ۱۴-جۆ اوستانی اوْلدو.
- ۱۸۸۲ - اینگیلیسده ایلک الکتیریکلی ترموا یوْلا دۆشدو.
- ۱۸۹۴ - شانقهایدا بؤیوک یانغین: ۱۰۰۰-دن چوْخ بینا کۆل اوْلدو.
- ۱۹۲۳ - آتاتۆرکون ۱۷ فوریهدهکی دانیشماسی ایله باشلایان ایزمیر ایقتیصاد کونقرهسی سوْنا چاتدی. کوْنقرهده میثاق-ایقتیصادی قبول ائدیلدی.
- ۱۹۲۴ - خلیفه عبدالمجید ائفندی و عثمانلی خاندانی تۆرکیهنین خاریجینه چیخاریلدی.
- ۱۹۳۴ - آنکارا رادیوسو یایینا باشلادی.
- ۱۹۶۴ - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی٬ قیبریسا اۇلوسلارآراسی گۆج گؤندرمه قراری آلدی.
- ۱۹۹۲ - ایسپانیادان انگیزاسیون باسقیسی سببی ایله قاچاراق عثمانلی ایمپیراتورلوغونا سیغینان موسویلر٬ تۆرکیهیه گلیشلرینین ۵۰۰-جۆ ایلینی قۇتلادیلار.
- ۲۰۱۲ - ولادیمیر پوتین٬ ائدیلن سئچیملر نتیجهسی روسیهیه ۵۹/۳٪ رأیله ۲-جی دفعه دؤولت باشقانی سئچیلدی.


text:
نوایی غزللریگه داملا بیدل یازگن
ایککی نایاب مخمس
زمان خواندن: (تعداد واژه ها: )
علیشیر نوایی نینگ شاه اثرلریدن ایککی مشهورغزلیگه یازیلگن ایککی استادانه مخمسنی، نوایی نینگ مخلصلریدن بیری حقوقشناس دوستیمیز رحمتلی میر محمود الیاسی بیزنینگ اختیاریمیزده قویگن ایدی.
مخمسلر موندن کوپ ییللر مقدم تاشکینت شهریده "قاری اکه" دیب تنیلگن وکابلده "داملا بیدل تاشکندی" لقبی بیلن شهرت قازانگن ایککی تیللیک شاعر قاری شرف الدین ”شرف" تامانیدن یازیلگن ایکن.
شاعر 1252 هجری شمسی(1874 م) ییلی تاشکینت شهری نینگ مراد محله سیده میرزاهد عایله سیده توغیلیب، باشلانغیچ تعلیمنی اوشبو شهرده آلگندن کیین بخاراگه باره دی، قرآن کریمنی حفظ ایتیب، عرب تیلی و دینی علملرنی مکمل اوزلشتیره دی و موسیقی مقاملری بیلن آشنا بوله دی. داملا بیدل اوشه دورنینگ ایلغار ضیالیلری جمله دن منور قاری و بهبودی لر بیلن دوستانه مناسبتده بولگن ایکن.
داملا بیدل قتَغان ییللری تاشکینتدن افغانستانگه سفر قیلیب بیر نیچه مدت اندخوی شهریده یشب، بابای ولی مدرسه سیده درس بیره دی و میمنه شهریده هم اقامت قیله دی. اونینگ تربیه سی آستیده بیر قطار استعدادلی شاگردلر کمالگه ییتگن، اولردن بیری سرپللیک شاعر غلام محمد خدیم ایدی. او ابوعلی بوصیری نینگ "قصیدۀ برده" سیگه تتبع قیلیب عرب تیلیده 55 بیتلیک قصیده یازگن.
قاری شرف الدین شرف اوندن سونگ کابلگه کیلیب بیر نیچه ییل اقامتدن کیین 1322 ییل شو ییرده وفات ایته دی و عاشقان و عارفان قبرستانیده دفن ایتیله دی.
داملا بیدل تورکی شعرلریده نوایی مکتبی و فارسی ایجادیده بیدل مکتبی ایزیدن بارگن و یوکسک مرتبه لی بیدلشناس بولگنی اوچون "داملا بدل" لقبی بیلن شهرت تاپگن. مرحوم خا ل محمد خسته "معاصرین سخنور" ناملی کتابیده "او بیدل شعرلرینی توجیه وتفسیر ایتیشده اوز دوریده برچه دن یوقاری تورردی. تورکی شعرده استعدادی عالی و فارسیده مستعد ایردی" دیب یازگن ایدی. عین حالده او مهارتلی خطاط ، موسیقی شناس، متواضع و فقیر مشرب انسان بولگن.
قاری شرف کابلده یشه گن ییللریده اوشه زمان نینگ مشهور ادیب و شخصیتلری استاد محمد انور بسمل، حافظ نورمحمد کهگدای، ملک الشعرا بیتاب، استاد هاشم شایق افندی، شایق جمال، استاد قربت، قاری شرف خوقندی و مشهور خطاط سید محمد الحسینی لر بیلن صحبتداش بولیب، اولر تامانیدن استاد گه کتته حرمت و اعزاز کورسه تیلگن. شونینگدیک داملا بیدل استاد محمد عظیم عظیمی جوزجانی بیلن نهایت صمیمی مناسبتده بولگن.
استاددن قالگن اوزبیکچه و فارسچه شعرلرنی اونینگ فرزندلری سقلب کیلماقده لر. تحصیل دوریده نوایی نینیگ "خزائن المانی" (تورت دیوان مجموعه سی) نینگ نادر قولیازمه نسخه سینی اونینگ ایککینچی اوغلی حسام الدین اکه دن آلیب بیر نیچه آی اوقیب فایده لنگنمن. هر تورت دیوان نینگ ایچیده گی شعرلر ردیفلر اساسیده ترتیبگه سالینگن حالده، چیرایلی خطده یازیلگن بولیب، تیموری شاهلر و شهزاده لر و باشقه تورکستان شاهلری، امیرلری کتابخانه لریده قولدن قولگه اوتیب، هربیری نینگ تمغه لری و امضالری اونینگ حاشیه لریده قوییلگن ایدی.
مشهور خطاط و بیدلشناس سید محمد الحسینی داملا بیدل گه تیگیشلی بولگن میرزا بیدل کلیاتی حاشیه سیده اونی "یکه تاز بیدلشناس" دیب اتب، اوز قلمی بیلن یازیب قالدیرگن ایدی.
موندن کوپ ییللر مقدم افغانستان شناس عالم رحمتلی عارف عثمانوف استاد حقیده اوز فکر و ملاحظه لرینی یازیب، "ملاقات" مجله سیده نشر قیلگن ایدی.
بیز داملا بیدل- قاری شرف الدین "شرف" نوایی نینگ ایککی مشهور غزلیگه یازگن ایککی مخمسنیی حرمتلی اوقوچیلرگه تقدیم ایتماقچیمیز. هر ایککله مخمس هم استادانه اسلوبده، نوایی مکتبیگه خاص بولگن خصوصیتلر و نوایی شعری نینگ روح و مضمونیگه چوقور توشونیش بیلن یازیلگن بولیب، تخمیس نینگ اساسی شرطی یعنی مخمس قیلوچی، شاعرنینگ هر بیر بیتیگه قوشگن اوچته مصرعی، اینیقسه اوچینچی مصرع، شاعر بیتی نینگ بیرینچی مصرعی بیلن هماهنگ بولیب باغلنیشی نهایت مهارت و استادلیک بیلن عملگه آشیریلگن و نوایی غزللریده گی طمطراق و عبارتلر طنطنه سی و موسیقیسی هم اونینگ تخمیسیده یققال کوزگه تشلنه دی.
شونی هم ایسله تیب اوتیش کیرک که نوایی نینگ بیرنچی غزلیدن اوچ بیت و ایککینچی غزلیدن تورت بیت یا شاعر تامانیدن تخمیس قیلینمگن، یا که یوقالگن.
مخمسلر قوییده گیلردن عبارت. بیرینچی مخمس:
زرحلـدین رقم
صبا ناهید صوتین سوی گلزار ارم چیکتی
اویاندی طالع و غفلت سپاهی سیندی، رم چیکتی
قمر دورانی کیچتی، خیرباد صبحدم چیکتی
«سحر خاور شهی چرخ اوزره کیم خیل و حشم چیکتی»
«شعاع خط بیلن کهسار اوزه آلتون علم چیکتی»
قدر مشاطه سی قولغه آلیب خورشید کوزگوسین
جهان رعنالریغه رنگ بیردی فاش ایتیب بوسین
عروس گلنی شبنم دین، یودی رخسار نیکوسین
«قضا فراشی چیکتی صبح نینگ سیمین سوپورگوسین»
«مذهّب پرلرین انداق که طاووس حرم چیکتی»
اساس شرع اوچون پیک امین کیلتوردی تنویرین
شهنشاه رسالت شکر افشان قیلدی تقریرین
حیا کانی، قلم کیپریکنی ایلب چیکتی تحریرین
«کتابه صنع کلکی سورۀ والشمس تفسیرین»
«فلک طاقی حواشی سیده زرحل دین رقم چیکتی»
توتوب ساقی قدح، پیرمغان قاشیغه اولتوردی
نوالر چیکتی بلبل، غنچه لر ناز اویقودین توردی
نیاز اهلی حرم صحنیده "یاهو" حلقه سین قوردی
«مؤذن کعبه طاقی اوزره گلبانگ صمد اوردی»
«برهمن دیر ایوانیده آهنگ صنم چیکتی»
ازلده قطره ای نوش ایتدی وحدت جامیدین وامق
پریشان کاکلیدیک ایله دی عذرانی شیدالیق
نهانی دردِ بلبل، غنچه غه کورگوزدی رسوالیق
«یقا چاک ایتدی گاه صبح اول ماتمغه کیم عاشق»
«بو مهلک شام هجران ایچره یوز خوناب غم چیکتی»
"شرف" حالیغه بیر یول یانبی قیلسنگ نظر نولغای
بقا میخانه سیده رند لر بزمیده یول بولغای
می جام محبت دین، سینوق پیمانه سی تولگی
« "نوایی" شاید اول رهروغه بول مقصد نصیب اولغای»
«که اول دشت فنا قطع ایتکالی ییللر قدم چیکتی»
ایککینچی مخمس:
بلا بزمیده
هر خس و خاشاکدین تاکی اوزومنی کم توتای
خاک اولای دشت فناده دامن ادهم توتای
عشوه و ناز جهان رعنالریدین رم توتای
"ای کونگل کیلگیل بلا بزمیده جام غم توتای"
"اوز قتیق حالیمغه اولمسدن بورون ماتم توتای"
نامۀ اعمالیمی کورسام توکانمس ماجرا
نی قرا یوزلیغ تمنا ایلاسام بستانسرا
شمع ینگلیغ رشتۀ جانیمده آتش داغ ارا
"ییغله بان باشیمغه آهیم دودیدین چرمب قرا"
ماتمیم ایل سونگره توتقونچه اوزوم بو دم توتای"
مطربا جان رشته سین توز قدّ چنگ دالیمه
بلبل آهنگینی بیر، گلدیک زبان لالیمه
سرخوش اولغایمین جنون بزمیده شور حالیمه
"قویغیل ای ناصح، که مغ دیریده اوز احوالیمه"
"مست لایعقل، یاقم ییرتیب سرود غم توتای"
بیدماغ اولدوم قولیمغه کاسه ای توت ساقیا
کیمغه کیم قیلدیم وفا پاداشیمه کوردوم جفا
نی امید ایتغونگ "شرف" دنیا اساسی بی بقا
"چون جهان بیرله جهان اهلیغه یوق ایرمیش وفا"
"ای "نوایی" مین وفا سررشته سین محکم توتای


text:
تورنا
تورنا متال لارین و سونی (مصنوعی) ماتریال لارین کسمه ایله حاضیرلانماسیندا تطبیق اولونان تکنولوژی عملیات نؤع دور. تورنا عملیاتی کسکی لرین تطبیقی له تورنا دستگاه لاریندا آپاریلیر. باشقا عملیات لاردان فرقلی اولاراق بورادا اساس حرکتی پستاه ، کؤمکچی حرکتی ایسه آلت یئرینه یئتیریر.پستاه فیرلانیر ، کسکی ایسه سوپورتون (supportun) کؤمکی پستاه بویونجا حرکت ائتدیریله ره ک وئریش حرکتینی آلیر. بو زامان کسکی یه وئریلن ائنینه وئریش کسمه ده رینلییی نی یارادیر، بونون نتیجه سینده ده اعمال زامانی یونقار عمله گلیر. خصوصی حال لاردا آلت ده باش حرکتین آلینماسیندا ایشتیراک ائدیر.
کلاسیک تورنا عملیاتیندا فیرلانان سطح لر اولونموش لار. حال-حاضیردا معاصیر سی ان سی ایداره ائتمه سیستمی ایله تجهیز اولونموش دستگاه لار داها مرکب سطح لرین اعمالینا ایمکان یارادیرلار.
وئریشین ایستیقامتیندن آصیلی اولاراق اوزونونا و ائنینه تورنا عملیات لاری مؤوجود دور. آلتین پستاها نیسبتا وضعیتی ایسه خاریج و داخیلی یونما ایله سجییه له نیر (səciyyələnir) . اعمال اولونان سطح لرین فورماسینا گؤره دایره وی مستوی ، وینت ، سونسوزوینت ، ائکسنتریک (eksnetrik,) ، پروفیل تورنا عملیات لاریندان ایستیفاده ائدیلیر.


text:
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېرانلار: آیهان میانالې، علیرضا فرشی
اۆزگۆن فاحیشهلریمین یادېرقالارې
قابریئل قارسییا مارکئز (رۏمان) (دؤردۆنجۆ بؤلۆم)
اۆچۆنجۆ بؤلۆمۆن اؤزهتی…
قۆلّهده ساعات یئددینی ووراندا قېزارمېش سمادا بیرجه دَنه یالقېز پارلاق اولدوز قالمېشدې و هانسې’سا گمی ساحیلدن آرالانېب حَسرَتلی ویداع فیتی وئردی، باش توتا بیلهسی، آنجاق باش توتمایان بۆتۆن سئوگیلرین قَهَری منی بۏغدو. داها دؤزه بیلمهدیم. تئلئفۏنون ألیمه آلدېم، اۆرهڲیم آز قالېردې سینهمدن چېخسېن، چاشمایېم دئیه دؤرد رقمی یاواش-یاواش توتدوم و اۆچۆنجۆ سیقنالدان سۏنرا سَسی تانېدېم.
«یاخشې، – راحات نفس آلدېم، – سحرکی حیرصلَنمهڲه گؤره منی باغېشلا». رۏزا هئچ نه اۏلمامېش کیمی دئدی: «عئیبی یۏخ دېر، سَنین زنگینی گؤزلهییردیم». من خبردارلېق إتدیم: قۏی آللاه اۏنو نئجه یارادېبسا، اۏ جۆر ده اۏلسون، صیفتینه هئچ بیر بۏیا وورماسېن. اۏ، برکدن گۆلدۆ. «اؤزۆن بیلن یاخشې دېر، سۏنو، اۏنون پالتارېنې بیر-بیر چېخارتماق لَذَّتیندن اؤزۆنۆ محروم إدیرسن، بیلمیرَم نییه، آنجاق قۏجالار بئله إتمهڲی خۏشلایېرلار». «من ایسه بیلیرم، – جاواب وئردیم. – سۏیوندوردوقجا اۏنلار بیر آز دا قۏجالېرلار». اۏ راضېلاشدې. «اۏلدو، – دئدی، – دئمهلی، دۆز آخشام ساعات اۏندا، نه قدر کی ایستهییر، اؤزۆنۆ یئتیر.»
دؤردۆنجۆ بؤلۆم
آدې نئجه ایدی؟ رۏزا منه دئمهمیشدی. همیشه اۏنو، سادهجه اۏلاراق، «نینیا» – «:قېز» آدلاندېرېردې. من ده اۏنا «نینیا» دئدیم، «نینیا، گؤزۆمۆن ایشېغې»، یا «نینیا»، کۏلومبون بالاجا کاراوئللاسې. رۏزا کابارکاس چئشیدلی مۆشتریلر اۆچۆن قيّوملوق إتدیڲی قېزلارا چئشیدلی آدلار وئریردی. بعضن مزهلنیب، آدې صیفته گؤره تاپماغا چالېشېردېم، لاپ أوّلدن ده أمین ایدیم کی، قېزېن فیلۏمئنا، ساتورنینا، یا نیکۏلاس کیمی اوزون آدې وار. قېز اۏ بیری اۆزۆنه، کۆرهڲی منه طرف چئوریلنده بو حاقدا دۆشۆنۆردۆم و منه إله گلدی کی، بَدَنی بؤیۆکلۆکده قان گؤلمهچهسینین ایچینه اوزانېب. أتیم اۆرپَشدی، ملَفهده وور-توت تر لکهسی اۏلدوغونا ایناناندان سۏنرا اؤزۆمه گلدیم.
رۏزا کابارکاس منه مصلحَت وئرمیشدی کی، قېز’لا إحتیاطلې داورانېم، اۏ هله قۏرخور، هر حالدا، ایلک دفعهسی دیر. اۆستهلیک ده، مراسیمین جیديّتی قۏرخونو آرتېردېغېندان، قېزا داها چۏخ پیشیکاۏتو وئرمک لازېم گلمیشدی؛ ایندی ساکیتجه اویویور، اۏنو اۏیاتماغا قېیمېرسان. و من اۏنون اۆچۆن کرالېن آتا سئوگیسیندن محروم اۏلان کیچیک قېزې دئلقادینا – چلیمسیز حاققېندا ماهنېنې زۆمزۆمه إلهیه-إلهیه دستمال’لا ترینی سیلمهڲه باشلادېم. سیلدیکجه موسیقینین ریتمینه اویقون اۏلاراق گاه اۏ یانا، گاه بو یانا دؤنۆردۆ: «دئلقادینا، جۆللۆت، سنی چۏخ ایستهیهجکلر». بوندان عمللیجه لَذَّت آلېردېم، چۆنکی بیر بؤیرۆنۆ سیلمهڲه ماجال تاپمامېش، یئنه ترلهمیش اۏ بیری بؤیرۆنۆ منه طرف چئویریردی، بئله کی، ماهنې بیتمک بیلمیردی. «دور، جۆللۆت، گئیین، جۆللۆت»، – اۏنون قولاغېنا اۏخویوردوم. ماهنېنېن سۏنوندا، کرالېن قاراواشلارې اۏنو یاتاقدا سوسوزلوقدان اؤلمۆش گؤرنده منه إله گلدی کی، قېزجېغازېم اؤز آدېنې إشیدیب، ایندیجه اۏیاناجاق. چۆنکی اۏ إله، دۏغرودان دا، دئلقادینا – جۆللۆت ایدی. من اؤپۆشلر’له بزَنمیش آلت پالتارېندا یاتاغا اوزانېب، قېزېن یانېندا اؤزۆمه یئر إلهدیم. ساعات بئشه کیمی اۏنون هَنیری آلتېندا یاتدېم. یویونمادان تئزجه گئییندیم و یالنېز بو واخت دۏداق بۏیاسې ایله گۆزگۆیه یازېلمېش سؤزلری گؤردۆم: «پلنگ یئمک دالېنجا اوزاغا گئتمیر». کئچن گئجه بورادا اۏلمادېغېم یادېمدا دېر، باشقا هئچ کیم ده بو اۏتاغا گیره بیلمَزدی، اۏنا گؤره همین سؤزلری شئیطانېن نصیحَتی کیمی قبول إتدیم. گؤڲ گۆرۆلتۆسۆنۆن قۏرخونج سَسی منی قاپېنېن آغزېندا حاقلادې و اۏتاغا نم تۏرپاغېن اییی دۏلدو. قاچېب تاکسی تاپانا قدر دهشتلی لئیسان تؤکدۆ. مای-اۏکتۏبر آیلارېندا یاغان بئله لئیسانلار شهری یامان گۆنه قۏیوردو، چایا إنَن قېزمېش قوملو کۆچهلر قاباغېنا چېخان هر شئیی آغزېنا آلېب آپاران گۆر سئله چئوریلیردی. اۆچ آیلېق قوراقلېقدان سۏنرا شهری یاخالایان همین غئیری-عادی سئپتامبر یاغېشلارې هم نجاتوئریجی، هم ده داغېدېجې اۏلا بیلَردی.
إوین قاپېسېنې آچان کیمی بۆتۆن وارلېغېم’لا حیسّ إتدیم کی، تک دَڲیلم. دیواندان سېچرایېب إیوانا قاچان پیشیڲی بیر آن گؤردۆم. بۏشقابدا قۏیدوغوم یئمهڲین آرتېغې قالمېشدې. سۆدۆڲۆن و تزه پیشیک نجیسینین عۆفونتی هر شئیه هۏپموشدو. بیر واختلار اؤرگندیڲیم لاتېن دیلی کیمی، پیشیڲی ده اؤرگنمیشدیم. اؤرگهتیمدن اۏخوموشدوم کی، پیشیک ایفرازاتېنې تۏرپاغا، منیم إویم تکی حَیَطسیز إولرده ایسه گۆل دیبچهڲینه باسدېرېر، یا خلوت بیر کۆنج آختارېب تاپېر. أن یاخشېسې اۏ دېر کی، إله ایلک گۆندن پیشیڲی یؤنلتمک اۆچۆن من إتدیڲیم کیمی، قوم تؤکۆلمۆش بیر یئشیک قۏیاسان. اؤرگهتیمده اۏ دا یازېلمېشدې کی، یئنی إوده پیشیک ایلک اؤنجه اؤز تۏرپاغېنې گؤزآلتې إلهییب، قالان هر یئری باتېرېر و یقین، مسأله إله بوندا ایدی، آنجاق اؤرگهتیمده بونون’لا نئجه مۆباریزه آپارماق بارهده یازېلمامېشدې. منی عادتلرینه اؤرگتمک اۆچۆن اۏ اؤز ایشینده ایدی، آنجاق اوزانېب دینجَلدیڲی خلوتی یئرلری، دَڲیشکن اۏوقاتېنېن نهدنلرینی آچمامېشدې. من اۏنا مۆعيَّن ساعاتلاردا یئمهڲی، إیوانداکې قوم دۏلو یئشیکدن قوللانماغې، یاتدېغېم واخت یاتاغېما سېچراماماغې و سۆفرهدهکی خؤرهڲی اییله(ایی’له)مهمهڲی اؤرگتمک ایستهییردیم، آنجاق اۏنا تلقین إلهیه بیلمهدیم کی، إو – اۏنو شخصی مۆلکییَّتی دیر، هئچ ده حربی غنیمت دَڲیل. بئزیب آخېردا پیشیڲی باشلې-باشېنا بوراخدېم.
آخشاما یاخېن لئیسان تؤکدۆ، قاسېرقا آز قالېردې إوی یئریندن قۏپارتسېن. آسقېرېردېم، باشېم آغرېیېردې، حرارَتیم یۆکسلمیشدی، آنجاق منه، سانکی، هئچ بیر یاشدا و شراییطده حیسّ إتمهدیڲیم گۆج، قطعیَّت گلمیشدی. دامان یئرلرین آلتېنا لین قۏیدوم، آیدېن اۏلدو کی، یېرتېق-دئشیک کئچن قېشا نیسبَتَن چۏخالېب. أن ایری یېرتېقدان دامان سو آرتېق کیتابخانانېن ساغ طرفینی باسماغا باشلامېشدې. اۏراداکې یونان و لاتېن کیتابلارېنې قورتارماغا تَلَسدیم، آنجاق کیتابلارې رفدَن گؤتۆرَنده دوواردان سو فېشقېردې، دئمه، بۏرو پارتلایېبمېش. واخت قازانېب، کیتابلارې قورتارماق اۆچۆن باجاردېغېم قدر دئشیڲه أسکی تېخادېم. یاغېش و کۆلک پارکدا گئت-گئده لاپ طۆغیان إدیردی. بیردن گؤڲ دهشت’له گۆرۆلدهدی و ایلدېرېم تاوانې دۏغرادې، قاتې گوگئرد اییی أطرافې بۆرۆدۆ، إیوانېن شۆشهلری سېندې و دَنیزدن قالخان فېرتېنالې کۆلک جفتهلری قۏپاردېب، إوه سۏخولدو. آنجاق هئچ اۏن دقیقه ده کئچمهدی کی، هر شئی بیردن ساکیتلشدی. گۆن چېخېب، قېر-قېرېنتې و زیبیل’له اؤرتۆلمۆش کۆچهنی قوروتدو، ایستی گئری قایېتدې. لئیسان کئچدی، آما إوده تک اۏلمادېغېم دویقوسو قالدې. بونون بیر ایضاحې وار: حقیقتن باش وئرَن شئیلر بعضن اونودولسا دا، هئچ واخت باش وئرمهین شئیلر حقیقتن اۏلوبموش کیمی یاددا قالېر. و ایندی اۏ لئیسانې خاطېرلایاندا اؤزۆمۆ إوده تک-یالقېز حیسّ إتمیرَم، جۆللۆت ده همیشه منیم’له دیر. گئجه قېزې إله یاخېندا حیسّ إتدیم کی، اۏنون نَفَسینی، یاستېغېما سؤیکهنَن یاناغېنېن هردن نئجه تیترهدیڲینی ده دویدوم.
یالنېز اۏندا آنلادېم کی، بو قېسا واختدا بیرلیکده چۏخ ایشلر گؤره بیلَردیک. یادېمدا دېر، کیتابخانادا کتیلین اۆستۆنه چېخمېشدېم، اۏ ایسه گۆللۆ دۏنوندا اۏیانېب، ایسلانماسېن دئیه کیتابلارې یېغېردې. اۏنون تپهدن دېرناغا ایسلانمېش حالدا، تۏپوغا قدر سو ایچینده طوفان’لا ووروشاراق، إوده اۏیان-بویانا قاچدېغېنې گؤرۆردۆم. خاطیریمده دیر، إرتهسی گۆن اۏ، بو إوده چۏخدان اونودولموش سَحَر یئمهڲی حاضېرلادې و من گئجه سئلدن سۏنرا دؤشهمهنی قورولایېب، إوی ساهمانا سالانا قدر سۆفره آچدې. و سۆفره آرخاسېندا اۏنون نئجه ترس-ترس منه باخماسې هئچ واخت یادېمدان چېخماز: «سن آخې نییه بئله قۏجا واختېندا منیم’له تانېش اۏلدون؟» من اۏنا حقیقتی دئدیم: مسأله یاشدا دَڲیل، اؤزۆنۆ نئچه یاشدا حیسّ إتمهڲینده دیر.
همین واختدان اۏنو یادېمدا إله آیدېن ساخلامېشدېم کی، اۏنون’لا ایستهدیڲیمی إلهییردیم. اۏوقاتېمدان آسېلې اۏلاراق، گؤزۆنۆن رنگینی دَڲیشیردیم. یوخودان دوراندا بو گؤزلر دَنیز رنگینده اۏلوردو، گۆلنده میس رنگینده، حیرصلهننده آلۏو رنگینده. یئنه ده اۏوقاتېمدان آسېلې اۏلاراق، اۏنو یاشېنا و شراییطه اویقون گئییندیریردیم: ییرمی یاشېندا – عاشیق اۏلموش تواضؤعکار قادېن، قېرخ یاشېندا – اؤزۆنۆ کۆبار قادېنلارا بنزتمهڲه چالېشان یۆنگۆل أخلاقلې قادېن، یئتمیشینده – بابیلیستان چاریچاسې، یۆز یاشېندا ایسه – مۆقَدَّس. بیرلیکده پوچچینینین عئشق دوئتلرینی، آقوستینا لارانېن بۏلئرۏسونو، کارلۏس قاردئلین تانقۏسونو اۏخویوردوق و بیر داها اینانېردېق کی، اۏخویا بیلمهڲنلر بونون نئجه بؤیۆک خۏشبختلیک اۏلدوغونو تَصَوّۆر إلهمزلر. ایندی من تامامی’یله أمینم: بو، عاغلېن چاشماسې دَڲیلدی، دۏخسان یاشېندا عؤمرۆمده ایلک دفعه منی تاپان محبّتین مؤعجۆزهسی ایدی.
إوی قایدایا سالاندان سۏنرا، رۏزا کابارکاسا زنگ ووردوم. «ایلاهی! – سَسیمی إشیدیب قېشقېردې، – من ایسه إله بیلیردیم سن بۏغولموسان». اۏ آنلایا بیلمیردی کی، نئجه اۏلور، گئجهنی قېز’لا کئچیردهسن، آنجاق یئنه اۏنا تۏخانمایاسان. «بلکه اۏ، خۏشونا گلمیر، اؤز ایشیندی، آما اؤزۆنۆ، هئچ اۏلماسا، بؤیۆک کیمی آپار».
ایستهدیم اۏنا ایضاح إلهیهم، دی گل رۏزا بیردن قۏنونو دَڲیشدی: «یاخشې، سَندَن اؤترۆ یاشجا اۏندان بؤیۆک بیر گؤزَل قېز دا وار، اۏ دا باکیره دیر. آتاسې اۏنو إوه دَڲیشمک ایستهییر، اینتهاسې، سؤودهلشمک اۏلار». اۆرهڲیم أسدی. «سن نه دانېشېرسان، – قۏرخوب تئزجه إعتیراض إتدیم، – همینکینی ایستهییرم، هر شئی ده راضېلاشدېغېمېز کیمی مۆباحیثهسیز و جنجالسیز اۏلسون». دستکدن بیر مۆدّت سَس چېخمادې، نهایت، ساکیتلشمیش سَس، إله بیل، اؤزۆ ایله دانېشېرمېش کیمی دئدی: «هه، حیسّ اۏلونور، حکیملر بونو قۏجالارا خاص کمعاغېللېق آدلاندېرېرلار».
من اۏرایا دۆز ساعات اۏندا، سوال وئرمهمک کیمی غئیری-عادی نزاکتینه گؤره یادېمدا ساخلادېغېم تانېش سۆرۆجۆ ایله گئتدیم. اؤزۆم’له کیچیک وئنتیلیاتۏر، اۏرلاندۏ ریوئرا-فیقوریتانېن سئودیڲیم رسم أثرینی، إلهجه ده شکلی آسماق اۆچۆن چکیج-میسمار گؤتۆرمۆشدۆم. یۏلاۆستۆ دایانېب، دیش فېرچاسې، دیش معجونو، أل-اۆز صابېنې، توالئت سویو «آکوا دئ-فلۏریدا» «Aqua de-Florida» و بییانلې نابات آلدېم. کاغېذ گۆللر اۏلان دیبچهڲی عَوض إتمک اۆچۆن گۆلدان، بیر دسته ده هیند قېزېلگۆلۆ آلماق ایستهدیم، آنجاق هر یئر آرتېق باغلانمېشدې، مجبور اۏلوب کیمین’سه باغېندان یئنیجه آچمېش بیر نئچه آسترۏمئلییا اۏغورلادېم.
إو صاحابېنین مصلحَتینه عمل إدیب، منی باغا آچېلان قاپېدا گؤرمهسینلر دئیه إوه آرخادان، آکوئدوک طرفدن یاخېنلاشدېم. سۆرۆجۆ خبردارلېق إتدی: «إحتیاطلې اۏلون، آغا، بو إوده آدام اؤلدۆرۆرلر». من جاواب وئردیم: «عئشق یۏلوندا اؤلمک ده اۏلار». حَیَط قارانلېق ایدی، آنجاق پنجرهلرده ایشېق یانېردې، آلتې اۏتاغېن هامېسېندا ایسه بایاغې موسیقی گۆرۆلدهییردی. منیم اۏتاغېمدان إشیدیلن میگئل ماتامۏرۏسون بۏلئرۏسونو اۏخویان آمریکالې تئنۏر دۏن پئدرۏ وارقاسېن ملاحَتلی سَسی داها هۆندۆردن چېخېردې. حیسّ إتدیم کی، ایندیجـه اؤلهجم. نفسیم کسیلیردی، قاپېنې ایتهلَدیم و دئلقادینانې یاتاقدا همیشه خاطېرلادېغېم کیمی گؤردۆم: اۏ، چېلپاق حالدا، اۆرهڲینین اۆستۆنده شیرین-شیرین یاتېردې.
اوزانمامېشدان توالئت لوازیملرینې چېخارتدېم، پاس آتمېش وئنتیلیاتۏرون یئرینه تزهسینی قۏیدوم و رسم أثرینی دوواردان إله آسدېم کی، یاتاغېندان گؤره بیلسین. سۏنرا یانېندا اوزانېب، اۏنو سئیر إتمهڲه باشلادېم. منیم إویمده گزَن همین قېزدې: قارانلېقدا تۏخانماق’لا منی تانېیان أللر، پیشیک کیمی یومشاقجا یئره باسدېغې آیاقلار، ملَفهمدهکی همینکی تر اییی و اۆسکۆک تاخدېغې همین بارماق. آنجاق اینانېلماز شئیدی: جانلې صورتده گؤردۆڲۆم، أللریمی تۏخاندېردېغېم آدام خیالېمدا یاشاتدېغېمدان داها آز رئال ایدی. «دوواردا، سَنین قارشې طرفینده تابلۏ وار، – قېزا دئدیم. – بو تابلۏنو فیقوریتا چکیب، بیز اۏنو چۏخ سئویردیک، اۏ، دۆنیانېن أن یاخشې فاحیشهخانا رقَّاصې ایدی، إله مرحمَتلی’یـدی، حتتا شئیطانا دا یازېغې گلیردی. اۏ، بو تابلۏنو سیئررا نئوادا-دئ-سانتا-مارییا (Syerra Nevada-de-Santa-Mariya) داغلارېندا قضایا اوغرامېش طَيّارهنین دَمیری اۆزهرینده گمی بۏیاسې و اؤز ایتینین تۆکۆندن دۆزلتدیڲی فېرچا ایله چکیب.
تابلۏدا تصویر اۏلونان قادېن اۏنون مۏناستېردان قاچېردېب إولندیڲی راهیبه دیر. من شکلی إله یئردن آسمېشام، اۏیاناندا ایلک گؤردۆڲۆن اۏ اۏلسون».
گئجه ساعات بیرده من ایشېغې کئچیردنده اۏ، یئنه همین وضعيّتده اوزانمېشدې و إله ساکیت نفس آلېردې کی، ساغ اۏلدوغونا اینانماق اۆچۆن حتتا نبضینی یۏخلادېم. دامارلارېندا سَسسیز ماهنې کیمی آخان قان بَدَنینین أن گیزلی یئرلرینه چاتېب، سئوگینین تمیزلهدیڲی اۆرهڲینه قایېدېردې.
کئچن دفعه گئتمهمیشدن قاباق اۏنون أل جیزگیلرینی کاغېذا کؤچۆردۆم و اۆرهڲینی اۏخوماق اۆچۆن اۏنو دیوا صاحیبه وئردیم. اۏرتایا بئله شئیلر چېخدې: اۏ یالنېز فیکرینده اۏلانلارې دئییر. أل ایشینده چۏخ قابیلییَّتلی دیر. اؤلمۆش آدام’لا علاقهده دیر، اۏندان کؤمَک اومور، آنجاق عبَث یئر: گۆوهنه بیلهجهڲی آدام یانېندا دېر. هئچ کیم’له یاخېنلېق إتمهییب، ایختییار یاشېندا أرلی قادېن کیمی اؤلهجک. ایندی اۏنون کیشیسی وار، قارابوغدایې دېر، آنجاق بو اۏنون یاشامېنېن کیشیسی دَڲیل. اۏنون سککیز اوشاغې اۏلا بیلَر، اینتهاسې، یالنېز اۆچۆنۆ دۏغماق قرارېنا گلهجَک. أڲر اۆرهڲینین و عاغلېنېن دئدیکلرینه عمل إتسه، اۏتوز بئش یاشېندا ألینه خئیلَک پول گلهجَک، قېرخ یاشېندا ایسه میراث آلاجاق. چۏخ یئرلر گزهجک. اۏنون ایکیلی یاشامې، ایکیلی طالئعی وار و اؤز طالئعینه تأثیر إلهیه بیلَر. ماراق خطرینه هر شئیی تجرۆبهدن کئچیرتمک ایستهییر، آنجاق اۆرهڲینین سَسینه قولاق آسماسا، پئشمانچېلېق چکهجک.
محبّت هیجانلارې ایچینده طوفانېن وئران قۏیدوغو إوی ساهمانا سالدېم، عئینی زاماندا، واختېم اۏلمادېغېندان، یا پولسوزلوق عوجباتېندان ایللر’له یېغېلېب قالان بیر چۏخ شئیلره ده أل گزدیردیم. کیتابلارېن یئرینی دَڲیشیب، بیر زامان اۏخودوغوم قایدادا دۆزدۆم. سۏن کی، قدیمدن قالان یادیگارلار’لا – پیانۏ’لا و کلاسیک موسیقی یازېلمېش یۆزدن چۏخ وال’لا هلهلیکلَشیب، کؤهنه، آنجاق مندهکیندَن داها یاخشې، نیفی دینامیکلی والۏخودان آلدېم، بوندان دا إو درحال خئیلَک عظمتلَندی. من تامامی’یله مۆفلیس اۏلماق دَرَجهسینه چاتدېم، آنجاق مؤعجۆزه هامېسېنېن عَوَضینی چېخېردې: بو یاشدا من هله ساغ ایدیم.
إو یئنیدن جانلانمېشدې، من ایسه دئلقادینایا اۏلان، أوّللر هئچ واخت دویمادېغېم، ایچیمی آغزېناجان دۏلدوران خۏشبخت سئوگیمین قۏینوندا اۆزۆردۆم. اۏنون کؤلگهسینده دۏخسان یاشېندا ایلک دفعه اؤزۆم’له اۆز به اۆز گلمیشدیم. و آنلادېم کی، هر أشیانېن اؤز یئرینده دورماسېنا، هر ایشین واختېندا گؤرۆلمهسینه، هر سؤزۆن اؤز دوروشوغو اۏلماسېنا حدّیندن آرتېق فیکیر وئرمک هئچ ده نیظاما سالېنمېش عاغلېن خیدمتی دَڲیل، عکسینه، طبیعَتیمدهکی نیظامسېزلېغې اؤرت-باسدېر إتمک اۆچۆن اویدوردوغوم بیر اوصول دېر. آنلادېم کی، اینتیظاملېلېق هئچ ده منیم اۆستۆن جَهتیم دَڲیل، یالنېز اؤز أهلکئیفلیڲیمه گؤرسَتدیڲیم تپکی دیر؛ سخاوتلی گؤرۆنمهڲیم خېرداچېلېغېمې گیزلَتمک، إحتیاطلې آدام کیمی تانېنماغېم پیس فیکیرلریمی پردهلهمک اۆچۆن دیر، چۆنکی بارېشدېرېجېلېق طبیعَتیمدن ایرهلی گلمیر، حیرص-حیکّهمین اۆزه چېخماسېندان قۏرخورام، اۏنا گؤره دقیقهم کی، باشقاسېنېن واختېنې نه قدر آز قیمَتلَندیردیڲیمی بیلمهسینلر. و نهایت، کشف إتدیم کی، محبّتین اۆرهڲه هئچ بیر دَخلی یۏخ دېر، بو – زۏدیاک بۆرجلرینین اېشی دیر.
من باشقا آدام اۏلموشدوم. یئنییئتمهلیڲیمده هَوَس’له مۆطالیعه إتدیڲیم کلاسیکلره تکرار قایېتماق ایستهسَم ده، باجارمادېم. آنامېن زۏر’لا اۏخوتماغا چالېشدېغې، منیم ایسه زهلم گئتدیڲی رۏمانتیک أدبیاتا گیریشدیم و محض اۏنون کؤلگهسینده آنلادېم کی، دۆنیانې حرکته گتیرَن یئنیلمز قۆووه هئچ ده سۏنو خۏشبختلیک’له بیتن محبّت دَڲیل، اوغورسوز محبّت دیر. بؤحران منیم موسیقی ذؤوقۆمۆ ده کۏرلایاندا اؤزۆمۆ قۏجا، گئریده قالمېش حیسّ إتدیم و اۆرهڲیمی تصادۆفی سئوینجلرین اۆزۆنه آچدېم.
اؤزۆمدن سۏروشورام، بو قدر قۏرخدوغوم و باعیث اۏلدوغوم دۆشکۆنلۆڲه نئجه اۏلدو کی، قاپېلدېم. من یالانچې بولودلاردا اوچوردوم، عبَث یئره کیم اۏلدوغومو باشا دۆشمک اۆچۆن گۆزگۆ قاباغېندا اؤزۆم’له دانېشېردېم. إله بیل، سایېقلاما ایچینده ایدیم و بیر دفعه داش، بوتولکا آتان اؤرگنچیلرین نۆماییشینی گؤرۆب، ألیمده منیم حقیقتیمی عالَمه جار چَکَن ترانسپارانت’لا ایلک جرگهده آددېملاماقدان اؤزۆمۆ زۏر’لا ساخلادېم: «من محبّتدن دَلی اۏلموشام».
یاتان دئلقادینانېن صورتی گؤزۆمۆن اؤنۆندن چکیلمیردی و من هئچ بیر نيَّتیم اۏلمازدان اؤز بازار مقالهلریمین کاراکتئرینی تامامی’یله دَڲیشدیم. ایندی نه یازېردېم’سا، اۏندان اؤترۆ یازېردېم، اۏندان اؤترۆ گۆلۆب-آغلایېردېم و هر یازدېغېم سؤز’له عؤمرۆمۆن بیر ذرّهسی گئدیردی. عادت إتدیڲیم یازې طرزیمدن فرقلی اۏلاراق، داها محبّت مکتوبلارې شکلینده یازماغا باشلادېم، ایندی بونو هامې اؤزۆنۆنکۆ کیمی اۏخویا بیلَردی. دۆزنلهمهیه تکلیف إتدیم کی، متن مَطبَع شریفتی ایله یېغېلماسېن، منیم أل’له یازدېغېم گؤزَل خط’له چاپ اۏلونسون. ألبتّه، دۆزنلهمه مۆدۆرۆ بونو نؤوبَتی قۏجا شؤهرَتپرستلیڲینه یۏزدو، آنجاق باش دایرئکتۏر اۏنو درحال ضرب-مسأله چئوریلن بیرجه جۆمله ایله ایناندېردې:
– یانېلمایېن: دینج دلیلر گلهجهڲی یاخېنلاشدېرېر.
عئشقه دۆشمۆش اۏخوجولاردان آردې-آراسې کسیلمَزدن گلَن مکتوبلار اؤزۆنۆ چۏخ گؤزلَتمهدی. بعضی مکتوبلارې واجیب خبر کیمی حتتا رادیۏدا اۏخویوردولار، چئشیدلی اوصوللار’لا اۏنلارېن اۆزۆنۆ چېخاردېب، قاچاق یۏل’لا گتیریلمیش سیقار کیمی سان بلاس کۆچهسینین تینلرینده ساتېردېلار. بو مکتوبلار لاپ ایلکیندن اؤزۆنۆ ایفاده إتمک ایستهڲیندن دۏغموشدو، اۏنلارې قۏجا کیمی دۆشۆنمهڲی اؤرگنمهمیش دۏخسان یاشلې آدامېن دیلیندن یازېردېم. همیشه اۏلدوغو کیمی اینتئللئکچوال مۆحیط اؤزۆنۆ ریاکارجاسېنا آپاردې. حتتا قرافۏلۏقلار منیم خطّیم’له باغلې یانلېش فیکیرلره أساسلاناراق، بیر-بیرینه ضیدّ مۆحاکیمهلر یۆرۆتمهڲه گیریشدیلر. محض اۏنلار عاغېللارا و گؤیۆللره نیفاق تۏخومو سپدیلر، مۆباحیثهنی قېزېشدېرېب، نیسگیلی دَبه میندیردیلر.
رۏزا کابارکاس’لا راضېلاشدېم کی، إلئکتریک وئنتیلیاتۏرو، توالئت لوازیملری و یاشایېش اۆچۆن واجیب سایدېغېم باشقا شئیلر ایلین سۏنونا قدر اۏتاقدا قالاجاق. من ساعات اۏندا گلیردیم، همیشه ده قېزا، یا هر ایکیمیزه نهسه گتیریردیم و بیر نئچه دقیقه بیزیم گئجه تئاترې اۆچۆن دئکۏراسیۏن قورماق’لا مشغول اۏلوردوم. گئتمهمیشدن ایسه همیشه ساعات بئشدن گئج اۏلمایاراق، هر شئیی یئرینه یېغېب، آغزېنې قېفېللایېردېم. یاتاق اۏتاغې تصادۆفی مۆشتریلرین کدرلی سئوگیلری اۆچۆن نظرده توتولموش اؤنجهکی میسکین گؤرکَمینی آلېردې. بیر سَحَر إشیتدیم کی، گؤزَل سَسی ایله تانېنان مارکۏس پئرئس منیم بازار گۆنۆ درج اۏلونان مقالهلریمی بازار إرتهسی رادیۏدا اؤز خبرلر بوراخېلېشېندا اۏخوماق ایستهییر. واسواسېلېغېن و قۏرخونون عؤهدهسیندن گلیب دئدیم: «دئلقادینا، بیلیرسنمی، شؤهرَت – سنین’له یاتمایان، آنجاق اۏیاناندا باشېنېن اۆستۆنده دایانېب، سنه باخدېغېنې گؤردۆڲۆن گۏمبول سئنیۏر دېر».
ماتم ساخلادېغېنا و گؤزۆنۆن اۆستۆنه إندیردیڲی قارا قادېن بؤرکۆنه باخمایاراق، داها منه إله ده ألدن دۆشمۆش گؤرۆنمهڲن رۏزا کابارکاس’لا بیر گۆن سَحَر یئمهڲینه قالدېم. اۏنون سَحَر یئمکلری اؤز طَمطَراغې و بیبَرینین گؤزدن یاش چېخماق دَرَجهسینده بۏللوغونا گؤره مشهور ایدی. بو زۏققومومدان بیر دیشدم آلېب، گؤز یاشې تؤکه-تؤکه دئدیم: «آیېن بدیرلهنن واختې اۏلماسا دا، بو گئجه دالېم یاناجاق». «آز سېزېلدا، – اۏ دئدی. – یانېرسا، دئمک، آللاها شۆکۆر، هله دالېن وار».
من دئلقادینا دئیَنده رۏزا تعجّۆبلَندی. «اۏنون آدې إله دَڲیل»، – دئدی. «بئله دانېشما، – اۏنون سؤزۆنۆ کَسدیم، – اۏ منیم اۆچۆن دئلقادینا-جۆللۆت دیر». اۏ، چیڲینلرینی چَکدی: «یاخشې، نه فرقی، اۏ سنین دیر، سادهجه، بو آددان راخیتلیک یاغېر». قېزېن پلنگ حاققېندا گۆزگۆیه یازدېغې سؤزلری اۏنا دئدیم. «إله شئی اۏلا بیلمز، – قادېن تعجّۆبلَندی، – اۏ نه یازا بیلیر، نه اۏخویا». «اۏندا بس کیم یازېب؟» رۏزا چیڲینلرینی چَکدی: «یقین، همین اۏتاقدا اؤلنلرین بیری».
بو سَحَر یئمهڲیندن یارارلاندېم کی، رۏزا کابارکاسا اۆرهڲیمی بۏشالدېم، دئلقادینا اۆچۆن خېردا-خوروش شئیلر ایستهڲیم، بیر آز دورومو یاخشېلاشدېرېم، بیر آز أڲین-باشېنې دۆزلدیم. اۏ، هَوَس’له، حتتا مکتبلی کیمی بیجلیک’له راضېلاشدې: «گۆلمهلی دیر! – رۏزا غریبه طرزده دئدی. – منده إله بیر حیسّ وار کی، گویا، اۏندان اؤترۆ منه إلچی دۆشمۆسن. سؤز دۆشمۆشکن، – إله بیل، قفیل عاغلېنا گلدی، – دۏغرودان، سن آخې نییه اۏنون’لا إولَنمهڲهسن؟» من قورویوب قالدېم. «جیدّی دئییرَم، – اۏ ایصرار إتدی، – اوجوز باشا گَلردی. سن یاشدا آدام اۆچۆن أساس اۏ دېر کی، یارېیېرسان، یا یۏخ، سن ایسه دئییرسن، بو مسألهده هر شئی قایداسېندا دېر». من تَشَبّۆثۆ أله آلدېم: «سئوگیسیز سئکس – عاشیق اۏلمایانلار اۆچۆن تَسَلّی دیر».
اۏ قَهقَهه چَکدی: «آی یالقېز قۏجا، أصل کیشی اۏلدوغونا همیشه اینانمېشام، همیشه بئله اۏلموسان، شادام کی، اۏ جۆر ده قالمېسان، سَنین دۆشمنلرین ایسه آرتېق سیلاحلارېنې یئره قۏیوبلار. حاققېندا گزَن صؤحبَتلر عبَث یئره دئییلمیش(دَڲیلمیش). مارکۏس پئرئسه قولاق آسمېسان؟». «کیم اۏنا قولاق آسمېر کی»، -صؤحبَتی بیتیرمک اۆچۆن دئدیم. آنجاق اۏ، دئدیڲیندن أل چکمهدی: «پرۏفئسۏر کاماچۏ و کانۏ دۆنن «هر شئیدن بیر آز»
وئرلیشینده دئییردیلر کی، دۆنیا داها اؤنجهکی دَڲیل، چۆنکی سَنین کیمی آداملار آز قالېب».
هفتهنین سۏنوندا دئلقادینانېن اؤسکۆردۆیۆنۆ، حرارَتینین قالخدېغېنې گؤردۆم. من رۏزا کابارکاسې اۏیاتدېم و اۏ، ایلک یاردېم گؤرسَتمک اۆچۆن اۏتاغېما درمان قوطوسو گتیردی. ایکی گۆن سۏنرا اۏ، هله ده گۆجسۆز اۏلدوغوندان همیشهکی مشغولییتینه – دۆڲمه تیکمهڲه قایېدا بیلمهدی. حکیم بیر هفتهیه کئچیب گئدن عادی سۏیوق دَڲمهیه قارشې إو اوصوللارې ایله مۆعالیجه یازدې، آنجاق اۏنون عۆمومی اۆزگۆنلۆڲۆ سارېدان دا ناراحات ایدی. من دئلقادینانې گؤرمۆردۆم، اۏنون یۏخلوغونو دویوردوم و فۆرصَتدن یارارلانېب، اۏتاغې اؤز ایستهدیڲیم کیمی ساهمانا سالماق قرارېنا گلدیم.
من آلوارۏ سئپئدانېن «بیز هله ده گؤزلهییریک» حیکایهلر کیتابېنا سئسیلییا پۏرراسېن چکدیڲی رسم أثرینی، یوخوسوز گئجهلریمی قېسالتماق اۆچۆن رۏمَن رۏلانېن «ژان کریستۏف»ـونو گتیردیم. بیر سؤز’له، اۏتاق لاییقلی گؤرکم آلمېشدې و دئلقادینا بورایا قایېدا بیلسه، خۏشبختلیک اۆچۆن تام یارارلې ایدی: عطیرلی اینسئکتیسیدلر’له تمیزلَنمیش هاوا، چهرایی دووارلار، توتقون رنگده پلافۏنلار، وازادا تزه-تر گۆللر، منیم سئویملی کیتابلارېم، آنامېن بوگۆنکۆ ذؤوقه اویقون آسېلمېش تابلۏلارې. کؤهنه قبولإدیجینی قېسادالغالې یئنیسی ایله دَڲیشدیم و کلاسیک موسیقی پرۏقرامېنېن اۆستۆنده ساخلادېم کی، دئلقادینا مۏتزارتېن کوارتئتلری آلتېندا یاتماغې اؤرگنسین، آنجاق آخشاملارېن بیرینده آیدېن اۏلدو کی، اۏ، دَبده اۏلان بالئرۏلارې سَسلندیرن دالغایا کؤکلَنیب. شۆبهه یۏخدو، اۏنون ذؤوقۆ بئله ایدی و من بونا حئییفسیلَنمهدیم، چۆنکی بیر واختلار، عؤمرۆمۆن أن گؤزَل چاغلارېندا اۏنلارا اۆرَکدن گیریشیب تاخېلمېشدېم. سحری گۆن إوه گئتمهمیشدن دۏداق بۏیاسې ایله گۆزگۆیه یازدېم: «منیم قېزجېغازېم، بیز بو دۆنیادا تک-یالقېزېق».
همین گۆنلر منده غریبه بیر حیسّ یارانمېشدې، گویا، اۏ، واختېندان قاباق بؤیۆیۆردۆ. من تأثّۆراتېمې رۏزا کابارکاس’لا بؤلۆشدۆم. بو اۏنا دۏغال گؤرۆندۆ. اۏن بئش دئسامبردا دئلقادینانېن اۏن بئش یاشې دۏلاجاق. اۏ، تیپیک اۏخآتان دېر. من قۏرخدوم: قېز اۏ قدر رئال دېر کی، هر ایل یاشېنېن اۆستۆنه یاش گلیر. اۏنا نه باغېشلایا بیلَردیم؟ «چرخ، – رۏزا کابارکاس دئدی. – اۏ، گۆنده ایکی دفعه شهرین بو باشېندان اۏ باشېنا اؤز دۆڲمهسینین آرخاسېنجا گئتمهلی اۏلور». رۏزا قېزېن آنبارداکې چرخینی گؤرسَتدی و من فیکیرلَشدیم کی، چۏخ گۆمان، بو قدر عزیز اۏلان قادېنا بئله کؤهنه-کؤشکۆلده گزمک یاراشماز. آنجاق دئلقادینانېن، دۏغرودان دا، رئال یاشامدا یاشاماسېنېن بو درَجهده حیسّ اۏلونان ثوبوتو منی إتکیلَندیردی.
دئلقادینا اۆچۆن یاخشې چرخ آلماغا گئتدیم و اۏنو یۏخلاماقدان اؤزۆمۆ ساخلایا بیلمهییب، ماغازادا بیر نئچه دؤوره ووردوم. یاشېم’لا ماراقلانان ساتېجې قېزا قۏجا شېلتاقلېغې ایله دئدیم: بو یاخېندا دۏخسان یاشېم تامام اۏلاجاق. اۏ محض منیم إشیتمک ایستهدیڲیمی دئدی: «یاشېنېزدان ییرمی ایل جاوان گؤرۆنۆرسۆنۆز». مکتب أدالارېنېن منده نئجه قالدېغېنې اؤزۆم ده باشا دۆشمۆردۆم، آنجاق ایچیمده سئوینج قاینایېردې. و من اۏخودوم. باسا-باسدا، ماغازا پیشتاختالارېنېن آراسېندا دؤوره ووراراق، ایلک اؤنجه اۆرهڲیمده، سۏنرا ایسه بؤیۆک کاروزۏ کیمی زیلدن اۏخودوم. آداملار منه باخېب أڲلَنیردیلر، آرخامجا قېشقېرېردېلار، مصلحَت وئریردیلر کی، «ویلچئرده کۏلومبیا أطرافېندا» یارېشېندا ایشتیراک إدیم. اۏخوماغې کسمهییب، خۏشبخت سیاحَتچیدن ویداع سلامې گؤندَرهرک، اۏنلارا أل إلهییردیم. إله همین هفته های-کۆی دۏغوران بیر مقاله ده یازدېم: «دۏخسان یاشېندا چرخده نئجه خۏشبخت اۏلمالې».
اۏنون آد گۆنۆ گئجهسی دئلقادینایا ماهنېنې أوّلدن آخېراجان اۏخودوم و بۆتۆن بَدَنینی اؤپۆشلره غرق إتدیم: اۏنورقاسې بۏیو فقره-فقره لاپ آرېق یامبېزلارېنا، خاللې یانېنا، یوخوسوز اۆرهڲینین دؤیۆندۆڲۆ یئره قدر. من اؤپدۆکجه بَدَنی داها دا ایستیلَنیب، دۏغال عطیر ساچماغا باشلادې. اۏنون بَدَنینین هر قارېشې اؤپۆشۆمدن خفیفجه تیترهییردی، هر اؤپۆشده بیر باشقا ایستیلیک، بیر آیرې داد حیسّ إلهییردیم، جانېندان قۏپوب گلَن اینیلتیلر’له منه جاواب وئریردی، مَمهلرینین گیلهسی اۏنلارا تۏخانمایان بارماقلارېما دۏغرو جان آتېردې. من سَحَره یاخېن یوخلادېم و بیردن، سانکی، دَنیزین دالغالارې گۆرۆلتۆ ایله شاهه قالخدې، دویدوغوم واهیمه آغاجدان آغاجا آدلایېب، اۆرهڲیمی دلیب کئچدی. اۏندا وان اۏتاغېنا گئدیب، گۆزگۆیه یازدېم: «دئلقادینا-جۆللۆت، سئوگیلیم منیم، بو دېر، میلاد کۆلکلری ده اوچوب گلدی».
منیم أن عزیز خاطیرهلریمدن بیری بئله سحَرلرین بیرینده مکتبدن چېخاندا کئچیردیڲیم آنلاشېلماز حیسّلر دیر. نه اۏلوب منه؟ اؤرگتمَن چاشقېنلېق’لا دئدی: «آه، بالا، بو کی کۆلک دیر». سَکسَن ایل سۏنرا دئلقادینانېن یاتاغېندا اۏیاناندا، من عئینی حیسّلری یاشادېم و یئنه اؤز واختېندا گلَن دئسامبر ایدی، اؤزۆنۆن آیدېن، تمیز گؤڲو، قوم طوفانلارې و إولرین دامېنې قۏپاردان، مکتبلیلرین أتَکلرینی قالدېران بورولغانې ایله بیرلیکده. شَهَر خیالی اوغولتو ایله دۏلوردو. کۆلکلی گئجهلرده شَهَر بازارېنداکې قېشقېرېقلار تینده ایمیش کیمی أن اوزاق محلهلرده بئله إشیدیلیردی. و تعجّۆبلۆ دَڲیلدی کی، دئسامبر کۆلکلری أن اوزاق فاحیشهخانالارا سپهلهنن دۏستلارېمېزې سَسلرینه گؤره تاپماغا ایمکان وئریردی.
آنجاق بو کۆلکلر’له منه پیس بیر خبر ده چاتدې کی، دئلقادینا کریسمس بایرامېنې منیم’له کئچیرده بیلمهیهجک، اؤز عائلهسی ایله بیرلیکده اۏلاجاق. بو دۆنیادا نیفرت إتدیڲیم بیر شئی وار’سا، اۏ دا بۏیونلارېنا دۆشۆبمۆش کیمی آداملارېن سئوینجدن آغلادېغې بایراملار و ایکی مین ایل اؤنجه میسکین تؤولهده دۏغولان کؤرپهیه هئچ بیر دَخلی اۏلمایان بۆتۆن بو صۆنعی ایشېقلار، آنلامسېز کریسمس نغمهلری، کاغېذ بَزَکلر دیر. آنجاق کریسمس گئجهسی غۆصّهمی بۏغا بیلمهییب، اۏتاغا اۏنسوز گئتدیم. گئجهنی یاخشې یاتدېم و اۏیاندېم کی، یانېمدا قوزئی آیېسې کیمی دال آیاقلارېنېن اۆستۆنده گزَن یومشاق تۆکلۆ آیې بالاسې، بیر ده آچېقجا وار: «پیس آتایا». رۏزا کابارکاس منه دئمیشدی کی، دئلقادینا گۆزگۆیه یازدېغېم سؤزلره باخېب، اۏنلاردان یازماغې اؤرگهنیر و قېزېن آخېجې سؤزلری منی فرحلَندیردی. آنجاق رۏزا منی داها بیر خبر’له کدرلَندیردی، آیې بالاسې اۏنون هديهسی ایدی. یئنی ایل گئجهسی اؤز إویمده ساعات سککیزدن یئریمه گیریب، هئچ بیر آغرې-آجې حیسّ إتمَزدن یوخلادېم. من خۏشبخت ایدیم، چۆنکی ساعات اۏن ایکینی ووراندا آرامسېز چالېنان زنگ سَسلرینه، فابریکا فیتلرینه، یانقېن-سؤندۆرَن ماشېنلارېن سیقناللارېنا، ساحیلدن آرالانان گمیلرین یانېقلې فریادېنا، بارېت پارتلایېشلارېنا و فیشنگلرین پارتېلتېسېنا باخمایاراق، دئلقادینانېن بارماغېنېن اوجوندا اۏتاغا گیردیڲینی، یانېمدا اوزانېب، منی اؤپدۆڲۆنۆ حیسّ إلهدیم. إله آیدېن حیسّ إلهدیم کی، اۏنون اؤپۆشۆندن دۏداغېمدا رۏژ اییی قالدې.
دؤردۆنجۆ بؤلۆمۆن سۏنو
رۏمانېن باشقا بؤلۆملرینی اۏخوماق اۆچۆن آشاغېداکې سئچهنَکلره تۏخانېن!
بیرینجی بؤلۆم ایکینجی بؤلۆم اۆچۆنجۆ بؤلۆم دؤردۆنجۆ بؤلۆم بئشینجی بؤلۆم آلتېنجې بؤلۆم


text:
ملی مصالحه عالی کېنگشی نینگ سهراب عظیمی و سنگرداشلری شهادتی حقیده تسلیت پیامی
سپیدار-کابل: نظامی کدرلردن بیری و ملی دفاع وزیرلیگی اېسکی سۉزلاوچیسی و اۉلکه ایزگو آتلی نظامیلریدن بیری حرمتلی جنرال ظاهر عظیمی فرزندی سهراب عظیمی و سنگرداشلری اۉتگن کون فارباب ولایتیده طالبان بیلن یوزمه-یوز اوروشده تأسف بیلن شهید بۉلگنینی اېشیتدیک.
سهراب عظیمی اۉز عالی اۉقووینی تورکیه و امریکاده بیتیرگن یاش افسر و اۉلکه ارضی بوتونلیگی و ناموسیدن دفاع اېتیش چاووشلریدن اېدی.
سهراب عظیمی و کورهشداشلری شهادتی بیریاندن همه نینگ چوقور تأسف و تأثری و باشقه بیریاندن افغانستان ییگیتلری نینگ یورتی و ملی و مردمی ارزشلریدن دفاع اېتیشدهگی تعهد و ارادهسینی کۉرستهدی.
تروریستلر و دهشتچی گروهلر، افغنستان اۉزیده بوتون کوچ بیلن اۉز یورتی هربیر قریچی و مردمی نینگ جانی و مالینی سقلهیدیگن قهرمانلر و باتور اېرککلرنی جای بیرگنلیگینی بیلیشلری کېرهک، و شوم و بوزغیر هدفلریگه اېریشیش اوچون مردم امنیتی و تیچلیگی یاولریگه سیره اجازه بېرمهیدیلر. اۉلکه امنیتی باتور کوچلری هربیری قهرمانلیک و رشادتینی آلقیشلب و اولرنینگ قهرمانلیکلری و فداکارلیکلری قدرینی بیلهمیز.
اۉلکه امنیتی کوچلری شهیدلری عایلهلری اینقیسه حرمتلی جنرال ظاهر عظیمی عایلهلریگه اۉز تسلیت و قیغوداشلیگیمیزنی اظهار اېتییش یانیده اۉلکه آتلی و گمنام قهرمانلری روحلریگه دعا قیلهمیز.
دکتور عبدالله عبدالله
ملی مصالحه عالی کېنگشی رییسی


text:
استیو نیکول
استیو نیکول (اینگیلیسجه: Steve Nicol) (دوْغوم:۱۱ دسامبر ۱۹۶۱ (۶۰ یاش) Troon) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ایسکاتلند میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و مودافع موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ استیو نیکول. Barry Hugman's Footballers. یوْخلانیلیب5 March 2017.
- ^ Strack-Zimmermann, Benjamin. Steve Nicol.
قارداش پروژهلرده استیو نیکول گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- لیورپول کولوبونون اویونچولاری
- نوتس کانتی کولوبونون اویونچولاری
- شفیلد ونزدی کولوبونون اویونچولاری
- وست برومویچ آلبیون کولوبونون اویونچولاری
- دونکستر راورز کولوبونون اویونچولاری
- ۱۹۸۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ترون، ایسکاتلند دوغوملولار


text:
سانتیاقو دل ترمس
سانتیاقو دل ترمس (ایسپانجا: Santiago del Tormes) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و آبیلا اوستانینده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۶۸ کیلومتر موربّع دیر. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۲۰۲ نفر و اهالی سیخلیغی ۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Santiago de Tormes»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سانتیاقو دل ترمس گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تاتاریستان میلی مارشی
تاتاریستان جومهوریتینین میلّی مارشی (تاتارجا: TaTapcTaH ҖөMhүpияTe ДәүләT rиMHы / Tatarstan Cömhüriyəte dəwlət gimnı) - مشهور تاتار بستهکاری رستم یخین- نین اثریدیر. جومهوریتده 1993-جو ایل ژوئنین 14.ده قبول ائدیلیب.
مارشین غئیری-رسمی سؤزلرینین مؤلیفی - شاعیر رمضان بایتیموروف
متن[دَییشدیر]
21 فوریه 2013-جو ایل تاتارستان پارلمانی تاتارستان جومهوریتینین مارشینین متنینی بیر سسله تصدیق ائتدی. مارشین سون متنی رمضان بایتیموروفون دوغما ائلیم تاتارجا: توغان یاغیم شعیرینه اساسلاندیریلمیشدیر، معلوم اولدوغو کیمی 1970-جی ایللرده شعیرلرین تاماملانماسیندا نامعلوم مؤلیفلر ایشتیراک ائدیردیلر. بایتیموروف شعیرلری واختیندا ماهنینین اینشاسینا بستهکار رستم یخین ایلهام وئردی، هانسینین کی، ملودیسی 1993-جو ایلده تاتارستانین دؤولت مارشی اولدو. مارشین یئنی متنی روس دیلینده 8 سطیردن عیبارتدیر. روس دیلینه متن روس شاعیری فیلیپپ پیرایئو (منشأجه آسوریالی) ترجومه ائتدی.
حاضیرکی رسمی ورسیون[دَییشدیر]
2013-جو ایلهدک قبول اولونموش غئیری-رسمی ورسیون[دَییشدیر]
بو ورسیون تاتاریستانین خالق شاعیری رمضان بایتیموروف " توغان یاغیم " ( " دوغان یاخام " ، یعنی " دوغما ائلیم " ) شعیری نین اساسیندا قورولموشدو.


text:
یانکرز شهرین نقشه اۆستونده یئری
یانکرز (اینگیلیسجه: Yonkers, New York) آمریکانین نیویورک ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۵۲٫۵۷ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلين نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۹۵۹۷۶ نفر و اهالی سیخلیغی ۴۳۰۴٫۴۱ اینسان کیلومتر موربّع دیر. بۇ شهر ۲۵ متر دنیز سئوییهسیندن اۇجالیقیدا یئرلشیر.
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
فایللار
قارداش پروژهلرده یانکرز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
ویکیآمباردا
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Yonkers, New York»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
شجره تراکمه
شجره تراکمه یا تورکمنلر شجرهسی ـ ابوالغازی بهادرخان ١٠٧١-نجی هیجری قمری ایلده خوارزمده یازدیغی تورکمنلر تاریخی اۆزره بیر بیتیک دیر. بو یازی ایچهریگی اۆچون بیر اوغوزنامه تانینیر و چوْخ بؤلومو اوغوز خان (مئته تانری قۇت) یاشاییشینا گؤره یازیلیبدیر. آغیز باخیمیندان بو یازی چاغاتای تۆرکجهسینده دیر.
بیتیگین بؤلۆملری[دَییشدیر]
- مقدمه
- آدم علیه السلام نینگ ذکری
- اوغوز خان نینگ دنیاگه کیلیشی نینگ ذکری
- اوغوز خان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- اوغوز خان نینگ توران و هندوستانغه یورگانی
- اوغوز خان نینگ ایران و شام و مصر سری یورگه نی
- اوغوز خان نینگ یورتینه کیلیب توی قیلغانی
- اوغوز خان نینگ اولوغ اوغلی کون خان نینگ پادشاه بولغانی
- اوغوز خان نینگ اوغلان لری و نبیره لری نینگ آتلری
- کون خان نینگ اینی لری و اوغلان لریغه اورون
- اون ایکی یوزلیک و ییگریمه تورت ایماق نینگ معنی سی
- اوغوز خان نینگ نبیره لری نینگ آت لری نینگ معنی سی
- اوغوز خان ایلی نینگ عهد قیلغانلری نینگ ذکری
- کون خان نینگ اولوغ اوغلی قایی نینگ خان بولغانی
- دیب یاقوی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- اوغوز خان ایلی نینگ یورت لری و انده
- اینال یاو ی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- دویلی قایی نینگ اینیسی ایرکی نینگ پادشاه بولغان ذکری
- تومن نینگ اوغلی بولغانی و انغه یاولی آت
- تومن نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- قانلی یاوی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- موریاوی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- موریاوی اوغلی قراخان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- بغرا خان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- بغرا خان نینگ اوغلی قوزی تگین نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- قوزی تگین نینگ اوغلی ارسلان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- بغرا خان نینگ اولوغ اوغلی ایل تگین و انینگ اوغلی
- ایل تگین اوغلی ایسلی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- ایسلی اوغلی شبان نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- شبان اوغلی بوران نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- علی نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- اوغوز ایلی نینگ علی خان غه یاغی بولوب، شاه ملک نی اولتوروب ایو باشینه قراخان بولوب تورت طرفغه کیتگه نی نینگ ذکری
- توغورمیش اوغلی طغرل نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- ارسلان اوغلی سرنگ نینگ خان بولغانی نینگ ذکری
- سالور اوکورجیق آلپ نینگ آته لری نینگ و اینی لری نینگ
- سونگ ترکمن بولوب و ترکمن غه قوشیلغان ایل لرنینگ ذکری
- اوغوز ایلینه بیکلیک قیلغان قیزلر نینگ ذکری
یازیدان اؤرنک[دَییشدیر]
- سپاس و ستایش اول ایگه کیم انینگ هیچ اولی و آخری یوق و یورتی نینگ زوالی یوق و آته سی و آنه سی و خاتونی و اوغلی و قیزی و کینگاشه تورغان کیشیسی یوقتورور، آشنی و سونی انداق اولاشتوروچی یوقتورور کیم گدادین تا پادشاه غه چه و قومیرسقه دین پیلغه چه و چیبیندین تا سیمرغغه چه برچه نینگ احوالیغه لایق بیرور، بیر کون هیچ قیوسی نینگ اولوشینی کم قیمس. اگر یر یوزیده کوکرگن یغاچلرنینگ برچه سی قلم بولسه و تینگیزلر سیاه بولسه، برچه آدم فرزندی بیتیکچی بولسه، تقی یوز مینگ ـ یوز مینگ ییل انینگ صفتینی بیتسه، تینگیزدین بیر قطره و تاغدین بیر مثقال تاشنی بیتگندیک آزراق بولغای. پس منینگ آیتغانیم نی بولغای.
بو گۆنکی تۆرکچهیه چئوریلمیشی:
- سپاس و ستایش اوْ ایگه (صاحبه) کیم اونون هئچ اوّلی و آخیری یوخ و یورتونون زوالی یوخ و آتاسی و آناسی و خاتونی و اوغلی و قیزی و کنگاشه دۇران کیشیسی ( ایشلرینه یئتیشن بیر کیمسهسی ) یوخدور، آشی (غذانی) و سویی اونون کیمی یئتیرن یوخدور کیم یولچودان پادشاهاجا و قاریشقادان فیلهجه و میلچکدن سیموْرغاجا پارچانین احوالینا لایق وئریر، بیر گون هئچ بیرینین یئتیشمیشی آز اولماز. یئر اوزونده گؤوهرن آغاجلارین هامیسی قلم اولسا و دنیزلر قارا اولسا، بوتون آدام اوغلی یازیچی اولسا، داها یوز مین-یوز مین ایل اونون صفتینی یازسا، دنیزدن بیر دامجی سو و داغدان بیر مثقال داشی یازغاچ آز اولاجاق. پس منیم دییهجاغیم نه اولاجاق.
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- بولاق ١٩٩٩ ایللیک ٣-نجی سان - شجرهیی تراکمه، ابوالغازی بهادورخان، نشرگه طیارلیغوچی ولی کریم، شرقی تورکیستان.
- تورکستان عمومی کیتابخاناسی (کال، 1889): ص52-54: E. Kaлb, Пepcидckиe, apaбckиe и Tюpkckиe pykoпиcи TypkecTaHckoй пyбличHoй библиoTekи, TaшkeHTъ, Tипorpaфия OkpyжHaro ШTaбa, 1889.


text:
حکیم هیدجی
حکیم محمدعلی هیدجی (1270-1364 قمری) آذربایجانلی فیلسوف، عالیم و شاعیر.
یاشاییش[دَییشدیر]
حکیم محمدعلی هیدجی۱۲۷۰قمری ایلینده هیدج شهرینده (زنگانین ۷۰ آغاجلیقیندا) آنادان اولور. همن یئرده تحصیله باشلاییر و اونون داوامی اۆچون ۱۲۹۷ ده قزوینه کؤچور. سونرا نجف شهرینده فقه ایله اصول درسلرینی آلیر و و یوخاری معلومات ایله طلبه پالتاریندا وطنه قاییدیر و تهراندا ساکن اولور . اوردا چوخ طلبهلره تدریس ائیلهییر . و ۷۶ ایل عزتلی یاشاییشدان سونرا ۱۳۶۴ قمری ایلینده دونیاسینی دئییشیر و تانریسینا قارشی قانادلانیر. حکیم عؤمرونون سونونا قدر سوبای قالیر.
آتاسی[دَییشدیر]
هیدهجی یازدیغی اؤز کئچمیشینده اؤز آدینی محمد، لقبینی ملاّ، آتاسینی ایسه ملامعصومعلی معرفی ائدیر. گؤرونور کی اونون آتاسی روحانی و دین عالیمی اولموشدور. بیر چوخ قایناقلاردا اونو حاج ملا معصومعلی آدلاندیریرلار. بورادان اونون مکّهیه مشرف اولماسی دا آیدینلاشیر.[۱]
آدی، لقبی و تخلّصو[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی اؤزونو محمد آدلاندیریر. یازیلی قایناقلاردا، محمدعلی ده یازیلیر و حاجی آخوند هیدهجی، ملامحمد هیدهجی، حکیم هیدهجی لقبلری ایله تانینیر. حاجی لقبی، اونون مکهیه مشرف اولماسی و «حکیم» لقبی فلسفه و حکمت ایله اوغراشدیغینا اشارهدیر.
تحصیلاتی[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی ایلک تحصیلینی هیدهج قریهسینده و چوخ گومان کی آتاسی یانیندا آلمیشدیر. اؤزونون دئدیگی کیمی، بو قریهده واقع اولان مدرسهده درس اوخوموشدور. سونرا قزوین شهرینه گئتمیش اورادا صرف، نحو، منطق، معانی و بیان اوخوموشدور. قزوین شهرینه کؤچدوگو زامان 25 یاشیندا ایمیش. اورادا 4 ـ 5 ایل حسنخان ـ حسینخان مدرسهسینده اقامت و تحصیل ائتمیشدیر. بعضی قئیدلره گؤره قزوین علمیه حوزهسینده سیدعلی خوئینینین شاگیردی اولموشدور و عقلی علملر و فلسفهیه ماراغی ایسه اونون تأثیری آلتیندا الده ائتمیشدیر. سونرا تهرانا کؤچموش، حسین سبزواری و ابوالحسن جیلوه یانیندا تحصیلینه دوام ائتمیشدیر. میرزا حسین سبزواری تهراندا «عبداللهخان» مدرسهسینده ساکن ایدی. او، کلام و حکمت ایله بیرلیکده ریاضیات علملرینی ده همین مدرسهده تدریس ائدیرمیش. حکیم هیدهجی، اونو حاجی ملاهادی سبزوارینین ان یئتگین و بیلگین شاگیردی آدلاندیریر، کلام و ریاضیات علملرینه اونون یانیندا یئیهلنمهسینه فخر ائدیر. تهراندا، اونون ایکینجی اوستادی سیدابوالحسن جیلوه، دارالشفا مدرسهسینده ادبی علملر و حکمت تدریس ائدیرمیش.[۲]
تدریسی[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی یازدیغی اؤز کئچمیشینده دئییر: «... مدت بیست و پنج سال است در مدرسهی منیریه واقعه در جنب معصومزاده سید نصرالدین به عنوان تدریس معقول به درس و بحث با طلاب مشغولم...» عؤمرونون سون ایللرینی همین مدرسهده «منظومه» و « اسفار» تدریسی و شرحی ایله مشغول ایدی. همده قدیم ریاضیات، هیأت و نوجوم تدریس ائدهردی.
اؤلومو[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی عؤمرونون سون ایللرینده خستهلنمیش و آریقلامیشدیر. او، هیجری 1346ـ نجی ایلده مریض و خسته بیر حالدا تهراندا امامزاده سیدنصرالدین مدرسهسینده وفات ائتمیشدیر. جنازهسینی قم شهرینه آپارمیشلار و جنازه نامازینی «قم علمیه حوزه»سینی بانیسی آیت الله حائری ـ رحمت الله ـ قیلمیشدیر. ناماز قیلیندیقدان سونرا، جنازهنی ایندی «تکیه تولیت» دئییلن یئرده دفن ائتمیشلر.
شاگیردلری[دَییشدیر]
حکیم هیدهجی اوتوز ایله یاخین تدریس زامانیندا، چوخلو عالیم، ادیب و حکیم تربیت ائتمیشدیر. اونلارین آراسیندان بیر نئچه نفردن آد آپاریریق: 1. میرزا مهدی سنگلجیدن. 2. میرزا رضاقلی سنگلجی شریعتمدار. 3. هر ایکی نفرین قارداشی آیت الله محمد سنگلجی، تهران دانشگاهینین، قاباقکی منطق و فلسفه اوستادی. 4. « شرح منظومه» کیتابینا تعلیقات یازان شیخ محمدتقی آملی. 5. آیت الله میرزا احمد آشتیانی. 6. میرزا مهدی آشتیانی. 7. سید جلال الدین تهرانی. 8. آیت الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی. 9. آیت الله میرزا ابوالحسن شعرانی. 10. آیت الله ملاعلی معصومی همدانی. 11. شیخ محمد جعفربن حاج ملا لنکرانی. 12. میرزا محمد ثابتی همدانی.[۳]
اثرلری[دَییشدیر]
- شرح منظومه سبزواری
- رساله دخانیه
- دانشنامه
- دیوان (تورکجه ـ فارسجا شعرلر و غزللر)
- کشکول هیدجی
- فی قواعد الحکم
- تعلیقه علی الاسفار
- وقفیه اثرلر
- وصیتنامه
- مکتوبات
حکیم هیدجینین تورکجه شعر دیوانی دفعهلر ایراندا نشر اولموشدور. سون دفعه دکتر حسین محمدزاده صدیق طرفیندن 1388 ایلینده 342 صحیفهده پینار اینتیشاراتی الیله علمی شکیلده چاپ ائدیلدی.[۴]
یارادیجیلیغی[دَییشدیر]
حکیم هیدجی آذربایجانین اوچ دیللی شاعیری و فیلسوفودور. حکیم اوچ دیلده اثر یارادیر. حکیم اؤز یوردونو هئچ زامان اونوتماییر و هر یئرده اولموشسا ائله هیدج و زنگان دا یاشاییر و اؤز اؤلکهسینی بوتون اؤلکهلردن یاخشی بیلیر و اوز دیلداشلارین سئویر. او نموه لردن دیر:
مرا جایگه صفحه ی هیدج است
که بر نو عروس صفا هودج است
یا:
اولار کی وصف ائلییبلر صفاده شیرازی
منه گمان یوخی ترجیح هیدجه شیراز
یا:
فغان کی حسرتی قالدی اورکده هیدجین اول
سویوق بولاقلاری.باشی دومانلی داغلاری
یا:
اگر بو تورک منیم گؤگلومو آلا الینه
باغیشلارام تئلینه اردبیل و خلخالی
یا:
های خمسه (زنگان)نین اول سویوق سولاری
به هیدجین اول سرین هاواسی
و یا:
اهل تفریش ایا کاش کی سینسین قلمی
خلق تبریز همیشه ایتی اولسون قمه سی
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ هیدجی، محمدعلی. دیوان اشعار ترکی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، زنجان، نشر پینار، 1388، ص 45.
- ^ هیدجی، محمدعلی. دیوان اشعار ترکی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، زنجان، نشر پینار، 1388، ص 49.
- ^ هیدجی، محمدعلی. دیوان اشعار ترکی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، زنجان، نشر پینار، 1388، ص 54.
- ^ archive copy. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-11-05. یوْخلانیلیب2016-11-13.


text:
”پروین اعتصامی“ 1285- نجی ایلین اسفند آیینین 25- ینده تبریزده دونیایا گؤز آچدی. اوشاقایکن آتاسی ایله بیرلیکده تهرانا کؤچوب، فارس و عرب دیللرینی آتاسینین یانیندا اوخویوب، اینگلیسجهنی آمریکالیلارین تهراندا کی قیز مدرسهسینده اؤیرندی.
من بیر کؤرپه اوشاغام. هر گئجه من او زامان کی چوخ یورقون اولورام آنامین آیاقلارین اوستونده لای لای سسی ایله یوخویا گئدنده چوخلو آرزیلار ائدیرم .
1
باهار،
تانريدان گلن بير سئوگي مئساژي دير تكجه!
داها هئچ نه!...
تبریز بلدیه باشچی سی "فیاض یاشلی لار ائوی"ندن گؤروش ائدنده دئدی: بیزه وظیفه دیر که آنا گونونده یاشلی آنالاریمیزین هامیسیندان گؤروش ائدیب بو گونو اونلارا تبریک دئیه ک.
11/05/1940 ـ ینجی ایلده ماسکووادا دوغولوب، اورتا مکتبی بیتیردیکدن سونرا ایکی ایل زاووددا چالیشیب. داها سونرا ماسکوواداکی عالی صنعت مکتبینین هئیکل تراشلیق فاکولته سینه داخل اولوب.
اوچ ایل دیر کی من بو محله نی تانیمیشام و بورادا یاشاییرام؛ اولده دوره مه دقت وئرمییب و چوخلو ایشلری بیلمزدیم.
بیر کوچهدن کئچیردی جلالیله شهریار
های– کوی اوجالدی، اولدو او گون شنلیک آشکار
آلبر كامو بيرينجي دونيا ساواشي باشلامادان بير ايل اول يعني 1903 جو ايلده الجزاير ده يوخسول بير عايله ده دونيايا گوز آچدي. آتاسي بيرينجي دونيا ساواشيندا اولدورولدو. آناسي وارلي لارين ائولرينده ايشلمك له ياشاييردي.
Təbriz Bələdiyyə Başçısı:Təbriz Bələdiyyə Başçısı:Təbrizin mədəni və tarixi imkanları milli media istehsalı proqramlarının zənginliyinə xidmət edir
Təbriz Bələdiyyə Başçısı:Təbriz Bələdiyyə Başçısı:Təbrizin mədəni və tarixi imkanları milli media istehsalı proqramlarının zənginliyinə xidmət edir


text:
`مانور` نتیجهلر
خبرلر [116]
- بنت: هر سناریویا حاضریق
- ناتودان نروژده مانور
- روسیا تاجیکیستاندا مانورا باشلادی
- آمریکا، پکاکالی تروریستلرله سلاحلی مانور باشلاتدی
- روسیا مانور تشکیل ائدهجک
- روسیا-بلاروس اورتاق حربی مانورو باشلاییب
- اسرائیلدن ایرانا سالدیری مانورو
- روسیا ساواش گمیلری مانور اوچون قارا دنیزده
- تورکیه و قازاخیستان عسگرلرینین مانور گؤرونتولری پایلاشیلدی
- ایران: آمریکایا عاید ایهالاری انگللهدیک
- تورکیه و آذربایجاندان اورتاق مانور
- تورکیه، آذربایجان و گورجوستان اوچلو مانورو داوام ائدیر
- ایران، آذربایجان جمهوریتی سرحدینده مانورا باشلادی
- ایران، آذربایجان جمهوریتی سرحدینده مانورا حاضرلانیر
- تورکیه و آذربایجاندان ناخچیواندا اورتاق مانور
- "اوچ قارداش ۲۰۲۱" مانورو داوام ائدیر
- تورکیه و آذربایجان اؤزل بیرلیکلری مانوردا
- تورکیه و آذربایجان سو آلتی سالدیری کماندولاریندان اورتاق مانور
- تورکیه و آذربایجاندان لاچیندا اورتاق مانور
- روسیا و اؤزبکیستاندان، افغانیستان سرحدی یاخینلاریندا مانور
- دنیز اولدوزو مانورو
- آخار، مانورو ایزلهدی
- تورکیهنین عراق سرحدیندکی مانورو
- آذربایجاندان خزرده مانور
- تورکیه و آذربایجاندان اورتاق مانور
- تورک دنیز و هاوا گوجلری گئنیش مقیاسلی بیر مانور گئرچکلشدیردی


text:
کوکیا (اورمو)
کؤکده(فارسجا:کوکیا)کندی اورمو بولگهسینین، مرکزی بولومو و گونئی باراندوزچای قصبهسی نده یئرلیشیب.[۱]
جوغرافیایی یئرلشمهسی[دَییشدیر]
کؤکده اورمودان ۲۵ کیلومئتر گۆنئِیدَه یئرلشن بیر کۆرهسۆننو کنددیر.
اهالی[دَییشدیر]
۱۳۸۵ اینجی ایلین نوفوس سایی سی اساسی ندا بو کندین 659 نفر اهالی سی و 160 عائیله سی وار.[۲] بو کندین بوتون اهالی سی تورک و سوننو اولاراق، آذربایجان تورکجهسینده دانیشیرلار.
ایقتیصادیات[دَییشدیر]
بو کندده یاشایانلارین چوخو اکینچیلکله مشغول اولوب و کؤکدهنین آلماسی چوخ آدلیمدیر.
گزملی و گورمه لی یئرلر[دَییشدیر]
اسکورمه داشی
کؤکده نین کلیساسی
کؤکده نین اسکی تپه سی
بیرده باخ[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
باتی آذربایجان اوستانینین پورتالی


text:
`مصطفی وارانک` نتیجهلر
خبرلر [228]
- شنتوپ: دونیانین، تۆرک دؤولتلرینین سسینه احتیاجی وار
- مصطفی شنتوپ آوروپا بیرلیگی-نین تورکیه راپورونا رئاکسیا وئریب
- مادورو تورکیهده
- اردوغان: ایستیقلالا عاشیق بیر میللت تاریخین آخیشینی دییشدیرمیشدیر
- چاناققالا گئچیلمز!
- مصطفی شنتوپ گورجوستاندا سفردهدیر
- شنتوپ، ایران میللی گونونو تبریک ائتدی
- جمهورباشقانی اردوغانین اوکراینا سفری
- شنتوپ میکتا توپلانتی سیندا چیخیش ائدیب
- اردوغان، تاتار لیدئر عبدالجمیل قیریماوغلو ایله گؤروشدو
- تورکیه-نین ایلک لیتیوم دمیر فسفات باتری فابریکاسینین تملی آتیلیب
- شنتوپ هیندوستان میللی گونونو تبریک ائدیب
- مصطفی شنتوپ روستم عمروو قبول ائدیب
- اردوغاندان بیرینجی ایناؤنو ظفری مئساژی
- مصطفی شنتوپ لهستانا سفره گئدیر
- شنتوپ، اؤزبکیستان یوکسک مجلیسی هیئتی ایله گؤروشدو
- مصطفی شنوپ و فوات اوکتایدان آخیسکا تورک لری مئساژی
- او مصطفی کمال اؤلمز
- کاظمی، ائوینه سالدیرانلارین کیم اولدوغونو بیلدیکلرینی سؤیلهدی
- شنتوپ الجزایرلی نوماییشچیلرین قتله یئتیریلمهسینه رئاکسیا وئرن پایلاشیم ائدیب
- مصطفی کمال آتاتورکون خاطرهسی یاد ائدیلیر
- غازی مصطفی کمال آتاتورکو سئوگی و حورمتله آنیریق
- غازی مصطفی کمال آتاتورکو سئوگی و حورمتله آنیریق
- باش قرارگاه آرشیولرینده مصطفی کمال آتاتورک و بؤیوک سالدیری


text:
حادیثه اوفوقو
حادیثه اۆفۆقۆ یوْخسا اوْلای اۆفۆقۆ (اینگیلیسجه: Event horizon)، ایشیق و ماددنین آرتیق قاچا بیلمدییی بؤلگنی سرهدلهین قورشاق. اوْلای اۆفۆقۆ هر هانسی بیر فیزیکی آراشدیرما ائده بیلمدیییمیز بیر کاسموْس پارچاسیدیر. نه اوْلای اۆفۆقۆندن کناری بیلینن قانونلارلا آچیقلاما ایمکانی وار, نه ده اوْرادا نه اوْلوب بیتدییینی بیلمهیین بیر یوْلو وار. بیر اولدوزون اوْلای اۆفۆقۆ اولدوزون چؤکمدن اوّلکی کۆتلسی ایله مۆتناسیبدیر. اؤزنیین, کۆتلسی 10 گۆنش کۆتلسی اوْلان بیر اولدوز ایچه چؤکۆب قارا دلیک هالینا گلدییینده دیامئتری 60 کم اوْلان بیر اوْلای اۆفۆقۆنه ساهیب اوْلور. بیر قارا دلیک مادده اوددوقجا اوْلای اۆفۆقۆنۆ گئنیشلدیر, اوْلای اۆفۆقۆ گئنیشلندیکجه ده داها گۆجلۆ قراویتاسییا ساهسینه ساهیب اوْلور. قارا دلییین اوْلای اۆفۆقۆنده نظری اوْلاراق زامان تامامن دایانیر. آراسیرا قارا دلیکلرده ایکی اوْلای اۆفۆقۆ واردیر.
آراسیرالاری "اوْلای اۆفۆقۆ" تئرمینی یئرینه قارادلییه چوْخ دا اویغون اوْلمایان “قارا دلییین دۆزئیی” تئرمینینی ایستیفاده ائدیرلر. (تئرمینین اویغون اوْلماماسینین سببی بیر گزهگن و یا اولدوزداکی کیمی قاتی و قازلاردان تشکیل اوْلان بیر دۆزئی اوْلماماغیدیر.) آما بورادا آراسیرا خۆسوسی خۆسوسیییتلر گؤسترن بیر بؤلگدن دانیشیلمیر; بیر مۆشاهیدچی قارا دلییه اۆفۆقۆ آشاجاق قدر یاخینلاشمیش اوْلا بیلسهیدی, اؤزۆنه سته تسسۆرات ساغلایاجاق هئچ بیر خۆسوسیییت و یا دهییشیکلیک هیسس ائده بیلمهیجکدی. بونا قارشیلیق گئری دؤنمه جهدینی ائدنده, آرتیق بو بؤلگدن قاچا بیلمهیجهیینین فرقینه وارمیش اوْلاجاق. بو سانکی "دؤنۆشۆ اوْلمایان نؤقت"دیر. بو وزیییت آخینتیسی گۆجلۆ بیر دنیزده آخینتیدان خبرسیز بیر اۆزگۆچۆنۆن وزیییتینه بنزدیله بیلر.
دیگر بیر ترفدن اوْلای اۆفۆقۆنۆن سرهدینه یاخینلاشمیش بیر مۆشاهیدچی قارا دلیکدن یئترینجه اوزاقلیقداکی بیر مۆشاهیدچییه نزرن زامانین فرقلی بیر شکیلده آختیغینین فرقینه واراجاقدیر. قارا دلیکدن اوزاقدا اوْلان مۆشاهیدچینین دیگرینه سابیت آرالیقلارلا (مسلن, بیر سانییه آرا ایل) ایشیق ایشارلری یوْللادیغینی قبول ائدک: قارا دلییه یاخین مۆشاهیدچی بو ایشارلری هم داها ائنئرژیلی (یشیغین قارا دلییه دۆشمک اۆزره یاخینلاشدیقجا “ماوییه سۆرۆشم”سی نتیجسییله بو ایشیق ایشارلرینین تئزلییی داها یۆکسک اوْلاجاق), هم ده آردیجیل ایشارلرین آرالارینداکی زامان آرالیغی داها قیسالمیش (بیر سانییدن داها آز) اوْلاراق آلاجاق. یاخین مۆشاهیدچی اوزاقداکینا نزرن زامانین داها سۆرتلی آخدیغینی گؤرجکدیر. اوزاقداکی مۆشاهیدچی ده, اکسینه, دیگرینده مئیدانا گلن شئیلرین گئت-گئده داها یاواش اوْلدوغونو, زامانین داها یاواش آخدیغینی گؤرجک.
اوزاقداکی بیر مۆشاهیدچینین بیر اوْبیئکتین قارا دلییه دوْغرو دۆشۆشۆنۆ مۆشاهیده ائدیلمسی هالیندا مۆشاهیدچییه گؤره "قراویتاسییا قیرمیزی یئردهییشمسی" و "زامانین گئنیشلنمسی" تسیرلری بیرلشجک: اوْبیئکتدن چیخان ایشارلر گئت-گئده قیرمیزی, گئت-گئده سؤنۆک (اوزاقداکی مۆشاهیدچییه چاتمازدان اوّل گئت-گئده آرتان ائنئرژی ایتکیسی ایله چیخاریلان ایشیق) و گئت-گئده آرالیقلی اوْلاجاقدیر. ینی پراکتیکادا مۆشاهیدچییه چاتان ایشیق فوْتوْنلارینین سایی, گئت-گئده سۆرتله آزالاجاقدیر و اوْبیئکتین قارا دلییه باسدیریلیب گؤرۆنمز اوْلماسینین آردیندان تۆکنجک. اوْبیئکتین هله اوْلای اۆفۆقۆ سرهدینده هرکتسیز دوردوغونو گؤرن اوزاقداکی مۆشاهیدچینین اوْنون دۆشمسینه مانئ اوْلماق اۆزره اوْلای اۆفۆقۆنه یاخینلاشماسی بوْشونا اوْلاجاق.
قارا دلییین "تکلیی"ینه یاخینلاشان بیر مۆشاهیدچییه تسیر ائتمهیه باشلایان فاکتوْرلارا “گل-گئت فاکتوْرلاری” دئییلیر. بو تسیرلر قراویتاسییا ساهسینین هموگئن
اوْلمایان بیر قورولوشا ساهیب اوْلماسی سببی ایله اوْبیئکتین قئیری-فوْرماللاشماسینا (تبیی فوْرماسینی ایتیرمسین) سبب اوْلور. بو “گل-گئت تسیرلری بؤلگسی” بؤیۆک قارا دلیکلرده تامامیله اوْلای اۆفۆقۆنده یئر آلیر; لاکین خۆسوسیله "ولدوز قارا دلیکلری"نده اوْلای اۆفۆقۆنۆن سرهدینی ده آشاراق تسیر ائدیر. بو سببدن اولدوز قارا دلییینه یاخینلاشان بیر کاسموْناوت داها اوْلای اۆفۆقۆنه کئچمدن پارچالاناجاقکن, نهنگ قارا دلییه یاخینلاشان بیر کاسموْناوت داها سوْنرا “گل-گئت تسیرلری” ایله یوْخ ائدیلمکله بیلیکده, اوْلای اۆفۆقۆنه بیر آسانلیقلا گیریش ائدجک.