text:
یازان: ح. م. صدیق، چئویرن: محمد داوریار، نشر تکدرخت، 96 ص.
استاد دکتر ح. م. صدیق این کتاب را در سالهای دانشجویی (1347) در هفتهنامهی مهد آزادی ویژهی هنر و اجتماع که در تبریز منتشر میکردند به صورت پاورقی و به مناسبت جشن دویست و پنجاهمین سال تولد «ملاپناه واقف» - شاعر آذربایجانی- انتشار دادند و سپس در سال 1351 برای اولین بار به صورت کتاب از طرف انتشارات پویا و سپس انتشارات گوتنبرگ در تهران چاپ شد. عنوان این کتاب «واقف، شاعر زیبایی و حقیقت» بود که بارها تجدید چاپ شده است.
آن چه اکنون عرضه میشود ترجمهی ترکی آذربایجانی این کتاب است که توسط آقای محمد داوریار اردبیلی انجام پذیرفته است. این مترجم در معادل گزینی اصطلاحات ادبی و علمی و نیز عرضهی بیان شیوای نویسنده، در زبان ترکی بسیار موفق است.
مقدمه
شعر و شاعرلیکدن داها چۏخ علمی- اجتماعی نثر ایله مشغول اۏلماغې سئومڲیمه باخمایاراق، عزیز معلّمیم، حُرمتلی اوستادېم، محکم معنوی دایاغېم، روحانی سؤیکنجهم، سئویملی یورتداشېم، محترم یۏلداش و قدیم فکرداشېم، فیلولوژییا علملر دکتری جناب حسین محمدزاده صدیقدن اجازه آلاراق، فارسجا بیر کتابېنېن ترجمهسینی باشا چاتدېردېم. بو ایستڲین یعنی فارسجا یازېلمېش «واقف، شاعر زیبایی و حقیقت» آدلې کتابېن ترجمهسینین اجازهسینین سرعتله اوستاد طرفیندن قبولو، قارشېلېقلی آنلاشما و اوستاد- شاگرد محبتینه اساسلانان معنوی- اخلاقی اتفاقدان ایرهلی گلیر، بو کتابی من 1353 ده، 36 ایل قاباق، تهراندا اۏخوموشدوم، اما اۏخودوقلارېم یادېمدان چېخمېش ایدی. یئنی اۏخونوشدا تزه- تزه شئیلر اۏڲرندیم:
1- اوستاد کلاسیک ادبیاتېن بؤیۆک نمایندهلرینین حیات و یارادېجېلېق یۏلونا حصر ائدیلمیش کتابلارېندا، ادبیاتا تاریخی جریان کیمی باخېب، بو جریانی دریندن ادراک و ادبی ارثی، تاریخی جریان ایله باغلې تحلیل ائدیبدیر.
2- اۏنون ادبی معلوماتلا دولو اۏلان یازېلارې، ادبی تعلیمات خزینهسیدیر و اۏخوجوسونا مکمل ادبی بیلیک بخش ائدیر. قدیمکیلر دئمیشکن، بیاناتِ موزون و کلماتِ پر مضمونلار ایلن، چمنِ معنایه درّ و جواهر ساچېر، درین فکرلر و معنالې سؤزلر آشېلایېر، آثارِ قلمیهسی حرکاتِ مدنیت پرورانهیه سبب اۏلور، اۏخوجوسونو مولانا جلالالدین کیمی ایلک سطرلردن اووسونلایېر، اۏنون سؤز بوخچاسې، حکمتآمیز کلاملار و عبرتآموز عبارتلرله آشېب- داشېر، سؤزۆ سئچیب ایشلتمکده مثلسیز اوستالېق نمایش ائتدیریر، کلاسیک ادبی ارثین، تحقیق، تبلیغ و نشرینه چۏخلو ادبی امک صرف ائدیر.
3- هر بؤیۆک ادبی شخصیتین حیات و یارادېجېلېغې حاققېندا کفایت قدهر معلومات وئریر.
4- ادبی استحصالاتا هر طرفلی حاضرلېق، زنگین معلومات، گئنیش بیلیکلرله یاناشاراق، یازېنېن اُسلوبی، مایاسی و مفکورهوی میللرینی، فورما و مضمونون قارشېلېقلې علاقهسی و داخلی وحدتینی گؤزلهمکله، علمی دقتله، اؤزۆنه مخصوص موقعی و ادبی – تدقیقی حرکت خطی ایله ایرهلیلهییر.
5- اۏنون ادبی آراشدېرمالارې تاریخی تدقیقلرله باغلې اۏلدوغو اۆچۆن، روح یۆکسکلیڲی، قېزغېن یارادېجېلېق احتراصلارې، تأثیرلیلیڲی، هیجان اویادیجیلیغی، ادبی- نظری حرکاتا تکان وئرمهسی، ادبی- بدیعی جریانا دریندن بلدلیڲی، ادبیات و صنعتدن اصیل اوستالېقلا باش چېخارتماسی، ادبیات متخصصلیڲی و صنعتشناسلېغې ایله معین ائدیلیر.
6- یازېلارېنېن مضمونونون داخلی علاقهسی، منطقی قورولوشو، موضوعلارېن ادبی قیمتینین تاریخی آردېجېللېق نظریندن دۆزگۆن معیّن ائدیلمهسی اۏخوجونو حیران ائدیر.
7- بۆتۆن بونلار، ترجمهده چتینلیک تورهدیر. مترجمین مسئولیتینی آغېرلاشدېرېر، اۏنون ایشینی مرکّبلشدیریر. مترجمی تألیفه برابر (ترجمه تألیفه تن گرهگ) ایش گؤرۆب، علمی- ادبی آختارېشلارا سوق ائدیر. بئلهلیکله مترجم، ترجمهنین آخېجې، سلیس، آیدېن، روان، دولغون و معنالې اۏلماسی، گؤزهل و آچېق کلام سؤیلمک اۆچۆن، عاغلېندان، جانیندان و بیلیک جوهریندن، مایا قویمالېدیر. گرگین عقلی امکله، آردېجېل دقت و هوسله، ادراکېن گۆجۆ ایله، خلاصه چۏخلو علمی- ادبی آوادانلېقلا (تجهیزات ایله)، ادبی فعاللېقلا ترجمهنی باشاچاتدېرمالې و تاریخی- ادبی حقیقتلری اۏخوجوسونا تام امانتدارلېقلا افاده ائتمهلیدیر.
بو کتاب اوستادین بیرینجی چاپ اۏلموش اثری دیر،41 ایل چاپیندان سۏنرا هلهده تزهلیڲی وار. خصوصی شرایط کتابین فارسجا یازېلماسېنېن اساس عاملیدیر. انقلابدان قاباق و سۏنرا دفعهلرله چاپ اۏلوب و حتی تۆرکیهده خانم پروفسور دکتر ملیحه انبارچی اۏغلو واسطهسیله تۆرکیه تۆرکجهسینه چئویریلیب. من ظن ائتدیم کی بو کتابی اوستادېن آنا دیلینه نشر ائتدیرمکله اؤز هموطنلریمه بیر خدمت ائتمیش اۏلام.
بو کتاب فارسجادان آذربایجان دیلینه ایلک ترجمهچیلیک فعالیتیم و تجربهم دیر، یقین کی معیّن قدر قصورلاردان خالی دڲیلدیر، اۏدور کی ترجمهنین گلهجکده تکمیللشمهسی اۆچۆن، چۏخ واجب قیمتلی مصلحت و تنقیدی قیدلری یازېب نشریاتېن عنوانېنا گۆندهرهجهڲینیزه امید بسلهییر. بری باشدان سیزه اؤز تشکرۆمۆ بیلدیریرم.
امیدواریق کی سئویملی اۏخوجولار ترجمهنین مثبت مزیّتلرینی قیمتلندیرهجک، اسکیکلیکلری بارهده اؤز فکرلرینی آچېقلایاقلار. ترجمهنین آیدېن، روان، سلیس، آخېجې، اۏخوناقلې و اصلینه قدهر یاخېن و بدیعی اۏلماسې، ترجمهچیلیک قابلیتی و ترجمه صنعتکارلېغې باخېمېندان باشارېلېغېم حاققېندا اؤز رأیلرینی یازاجاقلار.
* * *
شفیع افندینین شاگردی، شاعر، معلم، مکتبدار، دولت خادمی، دیپلومات، عالم، ناظر (وزیر)، باش ناظر، انسان سئور، بینالمللچی، معمار و منجم، عاشیقلارېن ان سئویملی اوستادلارېندان، قاراباغ سارایېنېن ستونو، دنیوی حس و آرزولارې یۆکسک توتان، 18 ـینجی عصر آذربایجان ادبیاتېنېن گؤرکملی نمایندهسی، اۏرتا عصرلر ادبیاتېمېزېن سۏن بؤیۆک کلاسیکی، سیاسی فعالیتی ایله بدیعی یارادېجېلېغې آراسېنداکی وحدت و علاقه باخېمېندان، کشمکشلی، ضدّیتلی بیر دُورۆن گؤزهللیک، سئوگی و شنلیک نغمهکاری، یارادېجېلېغېندا روح یۆکسکلیڲی و حیاتا باغلېلېغېنا، شعرلرینین دیل، اُسلوب، فورما، مضمون و ایدهیا جهتجه اورژینال اۏلماسینا گؤره، هجا وزنلرینده یازمېش «قۏشما» و «تجنیسلری»، عروض وزنینده اۏلان مخمس، غزل، مستزاد و معشرلری ایله دقّتی جلب ائدهن واقف تخلّصلو مهدی آغا اۏغلو ملا پناه (1798- 1717 م.) حاققېندا باشقا عالملرین دئدیکلری:
1- فریدون کؤچرلی:
«آذربایجان تۆرکلرینین مشهور و مقتدر شاعری ملاپناه حساب اولونور کی، بیزیم ادبیاتېمېزېن بانېسې و مؤسسی آدلانماغا اۏنون حقّی واردېر. ملا پناه اؤز زمانېندا بیر چۏخ علوم و فنونا واقف اۏلدوغونا گؤره اؤزۆنه واقف تخلص ائتمیشدیر.
معاصرلری اۏنون درین علمینی و ملّالیغینی مشاهده ائدیب، حاققېندا دئمیشلر «هر اۏخویان ملا پناه اۏلماز.» و بو اصطلاح ایندی ده قفقاز تۆرکلری آراسېندا مثلِ مشهوردور. ملی شاعرلریمیزدن، اۏنون کیمی ساده و آچېق لساندا و دیلیمیزین شیوهسینده شعر و غزل یازان آز اۏلوبدور. معاصرلری اۏنا نظیره یازماغا سعی و تلاش ائدیبلرسهده، اۏنون کیمی محسّناتلی، گؤزل و آچېق کلام سؤیلمکده عاجز قالېبلار. واقف زیاده ذوق اهلی اۏلدوغو اۆچۆن «گؤزل» مدحینده خیلی مرغوب و نازک شعرلر یازمېشدېرکی اۏنلارېن جملهسی قلبدن نشأت ائدن حسّیاتدیر کی، اۏخویانلارا دخی سرایت ائدیب، اۏنلارې شوق و هوسه گتیریر.
ملا پناه آرتېق فصیح، شیرین زبان و حاضر جواب بیر وجود ایمیش کی هر قسم مطلبی اؤز مقامېندا مناسبِ حال سؤیلهر ایمیش.»
2- حمید آراسلې:
«اونودولمایان، تزه- طراوتلی، سحرکار قورولوشلو، دوداقلاردا سسلهنن، اۆرهکلره دامان، دیللر ازبری اۏلان، نسللره یادگار قالان شعرلری، آداما یئنی حیات و قوت بخش ائدیر. اؤز ادبی- سیاسی فعالیتی ایله خلقه باغلې مترقّی شخصیتلردن و قدرتلی صنعتکارلاردان بیریدیر.
آذربایجان شعری تاریخینده، دؤنۆش نقطهسی یاراداراق، خوش گؤرۆملۆلۆک احوال روحیهسی، حیاتی و دُنیوی گؤزللیڲه پرستش حسلرینی قوّتلندیرن، یۆکسک ذوق، اینجه حسلر، درین و خوشبین دویغولار شاعری، عاشېق شعریمیزدن گلن یۆکسک دُنیویلیک، واقف لیریکاسېندا جهت وئریجی رول اوینایېر.
واقف شعرلرینده شاعرین حیاتا خۏش باخېشېندان دۏغان شاد بیر احوال روحیه و خوش گؤرۆملۆلۆک روحو اساس یئر توتماقدادېر. اۏنون حیاتېن قدرینی بیلمڲه، یاشایېشېن نعمتلرینی غنیمت سایماغا چاغېران اثرلرینده، حیاتی گؤزللیکلری درین دویوب بۆتۆن بونلاردان حظ آلماغې باجاران اینجه ذوقلو بیر شاعر روحو حاکمدیر.
حیاتېن هر آنېندان، باجارېقلا استفاده ائدیب، نشئه ایله عمر سۆرمڲی مصلحت بیلیر، اۏنا مخصوص اۏلان روح یۆکسکلیڲی بۆتۆن یارادېجېلېغې بویو دوام ائدیر.
شعرلرینی 18- 19 و 20 ـینجی عصرلرده هله آذربایجاندا سوادېن یایېلمادېغې بیر دورده بئله شهر مدنیّتیندن اوزاق، اۏتوراق و کؤچری کندلرده درین محبتله سئویردیلر. واقف شعری وطنین ان اوجقار گوشهلرینده بئله محبتله سسلهنیردی.
واقف شعرلرینین بئله عموم خلق محبت قازانېب، ضیالېلار محیطیندن کناردا حافظهلرده یاشاماسېنېن اساس سببی (سرّی) بؤیۆک صنعتکارین خلقیلیڲینده، حیاتا باغلېلېغېندا و حیات حقیقتلرینی بؤیۆک بیر محبتله، آیدېن بیر دیل ایله افاده ائده بیلمک قدرتیندهدیر.
بؤیۆک صنعتکار،عینی زماندا گؤرکملی دوست خادمی اۏلموشدور. چۏخ تأسف کی اۏنون سیاسی فعالیتی هلهده اطرافلی اؤڲرهنیلیب آیدېنلاشدېرېلمامېشدېر.
واقفین آدې اوزاق سیبیردن توتموش، قارا دنیز ساحللرینه قدهر دوام ائدن گئنیش بیر اراضی ده حرمتله چکیلیر. خلق شاعری صمد وورغون واقفین شرفینه بیر سېرا گؤزل شعرلر یازېب، اؤزۆنۆن شعرلرینی بؤیۆک شاعرین اثرلری اساسېندا ترتیب لندیڲینی گؤستریب، ان یاخشې اثرلریندن اۏلانواقف دراماسېنې اۏنون حیاتېنا حصر ائتمیشدیر.»
3- علیار صفرلی:
« 17 ـینجی عصر آذربایجان ادبیاتېنېن ان گؤرکملی نمایندهسی، آذربایجانلېلارېن حیاتېنېن ضدیتلرینی، سئوینجینی و کدرینی داها پارلاق شکیلده انعکاس ائتدیرمیشدیر.
واقف اؤزۆنۆ «روزِ ازلدن عاشیغی کاملِ سئودا مزاج» و «دنیا عاشیقلارېنېن رسواسی» آدلاندېرمېشدېر. شاعرین قوشمالارېنېن اساس آپارېجې موضوعو محبتدیر.
آذربایجان ادبیات تاریخینده مهم یئر توتان، آدې نظامی، نسیمی، فضولی، میرزه فتحعلی و صابر کیمی صنعتکارلارلا یاناشې چکیلن، قدرتلی سؤز اوستادلارېندان بیری، ادبیاتېمېزېن معاصر تکامل مرحلهسینین «تمل داشلارېنې» قویانلارداندېر.
فکرلرینی شاعرانه افاده و یازېلې ادبیاتېن مختلف بدیعیلیک قانونلارېنې باجارېقلا مراعات ائدهن واقفین شعرلرینده سؤزلرین دۆزۆلۆشۆنده، سچیلمهسینده ائله غیر عادی بیر قانونا اویغونلوق گؤزلنیلمیشدیر کی، اۏنا مداخله ائتمک، نهیینسه یئرینی دڲیشدیرمک ممکن دهڲیلدیر.»
4- نظامی خودیاف:
«17- 18 ـینجی عصرلرده ادبی- بدیعی دیلین حقیقی- ادراکی مضمونونو ملا پناه واقفه قدر ال وئریشلی شرایطده انعکاس ائتدیرن ایکینجی بیر صنعتکار تصور ائتمک چتیندیر. شاعرین بیر خدمتی ده اۏندان عبارتدیر کی، او سؤزۆ ملی- معیشت طبیعیلیڲیندن چېخارمادان قایدا- قانونا اویغونلاشدېرېر.
واقف ناتورالیزمینین اجتماعی- ملی مضمونو شاعرین ادبی- بدیعی تفکّرونون ایضاحېندا و ادبی- بدیعی دیلینین تحلیلینده اهمیتی، ملا پناه واقف دیلینین زنگین جمله قورولوشودا، اۏنون خلقین حیاتی ایله سېخ باغلې اۏلماسېندان ایرهلی گلیر. جانلې دانېشېق نحوینین (سینتاکسینین) ادبی- بدیعی دیله گتیریلمهسی، اوزهرینده ایشلنمهسی و عادی حادثهیه چئویریلمهسی م. پ. واقفین بؤیۆک خدمتلریندندیر.
شاه اسماعیل ختایی، محمد امانی و ملا ولی ودادی خطی ایله یۆکسلهن، اؤلچۆ- بیچی تاپان قۏشما شعر قالبی محض م. پ. واقفین فعالیتی ایله، ملی و ادبی- بدیعی جریانېن آپارېجې شاخهسینه چئویریلمکله جاری گؤزللیک دۆشۆنجهسینین اساس افاده فورماسی کیمی چېخېش ائدیر.
کلاسیک دیل- اُسلوب تیپی ایله معاصر مطلبلری افاده ائتمک جهدی، م. پ. واقفین دیلینین مهم خصوصیتلریندن بیریدیر.
اۏنون تشبیهلرینین هر بیری اؤز اؤزلۆڲۆنده و بۆتۆولۆک ده زنگین تخیل و تصور اویاداراق واقف دیلینین استهتیک کیفیتی بارهده فکر اویادېر.
واقف ادبی- بدیعی دیلین ملی اساسلار اوزهرینده تشکیلی، ملیلشمهسی و تکاملونده هر طرفلی ایش گؤرمۆشدۆر. واقفین دیلینین تاریخی کیفیتی داها چۏخ اۏنون فۏلکلور ژانرلارېنداکی اثرلرینده (قۏشمالارېندا) تظاهر ائدیر. اثرلری مندرجه و مضمون باخېمېندان اۏلدوقجا رئال، معاصر، معین و تأثیر ائدیجیدیر. واقف شعرینین بؤیۆک حیاتی قوهسینی حس ائدن، ادبیاتېمېزېن تکاملونده گؤستردیڲی قوّتلی تأثیری یۆکسک قیمت لندیرن فریدون بڲ کؤچرلیدیر.»
واقف کیمی شهرتلی و بؤیۆک ادبی- مدنی شخصیت حاققېندا عالملرین آپاردېقلارې تدقیقلری، یازدېقلارې اثرلری، معنالې ملاحظهلر و دولغون دۆشۆنجهلرینی، اوستادیم دکتر حسین محمدزاده صدیقین واقف بارهسینده، 41 ایل قاباقکی تدقیقاتی، واقفین و اۏغلونون نامردسینه آجېناجاقلې طرزده اؤلدۆرۆلمهسی و . . . مترجمی ترجمهیه هوسلندیرمیش و اۏنو حرکته گتیرمیش، شهید شاعریمیزین عزیز خاطرهسینی یاد ائتمک اۆچۆن قوت وئرمیش، اۏنو شعر و شاعرلیڲه علاقه لندیرمیشدیر. امید ائدیرم حجمجه کیچیک و یېغجام و معناجا درین و گئنیش بو کتابچا، اۏخوجولار اۆچۆن یارارلې، تدقیقاتچېلار اۆچۆن فایدالې و ادیبلر اۆچۆن دڲرلی اۏلسون.
اوستادیم دکتر صدیقین فارس دیلینده یازدېغې «واقف، شاعر زیبایی و حقیقت» کتابېنېن تۆرکی ترجمهسینی 1388 ـنجی ایل اسفند آیېنېن 6 ـنجی گۆنۆنده کرج شهرینده باشا چاتدېردېم. بورادا قید ائتمهلیهم کی اوستاد یاخېن ایللرده واقفین شعرلر دیوانېن مکمل صورتده تصحیح و چاپ ائتمیشدیر. من ده شعر مثاللارېنې همین چاپدان گؤتوۆرۆب بو کتابدا نقل ائتدیم.
مقدمهنین قایناقلارې:
1- واقف، ملاپناه. دیوان اشعار ترکی ملا پناه واقف، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر حسین محمدزاده صدیق، تبریز، نشر اختر، 1388.
2- کوچرلی، فریدون. آذربایجان ادبیاتی، ترتیب ائدهنی: رقیه قنبر قیزی، علم نشریاتی، باکی، 1978.
3- عمید، حسن. فرهنگ فارسی، نشر امیرکبیر، تهران، چاپ دوم، 1367.
4- آراسلی، حمید. آذربایجان ادبیاتی تاریخی و پروبلملری (سئچیلمیش اثرلری) بیر جلدده، گنجلیک نشریاتی، چاپا حاضرلایانی: مریم آخوندوا، باکی، 1998.
5- خودیاف، نظامی. آذربایجان ادبی دیلی تاریخی، کؤچورن: حسین شرقی، تهران، مؤسسهی فرهنگی انتشاراتی راستان، 1377، چاپ اول.
6- صفرلی، علیار. یوسفلی، خلیل. آذربایجان ادبیاتی تاریخی، کؤچورن: حسین شرقی، تهران، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی راستان، چاپ اول، 1376، بیرینجی جلد.
7- نباتی، سید ابوالقاسم. دیوان اشعار ترکی، تصحیح، تحشیه و مقدمه: دکتر ح. م. صدیق، تبریز، نشر اختر، 1385، چاپ سوم.
8- سیداف، نورالدین. آذربایجان شفاهی خلق ادبیاتینا دایر تدقیقلر، اۆچۆنجۆ کتاب، علم نشریاتی، باکی، 1968.
9- آریانپور کاشانی، عباس. آریانپور کاشانی، منوچهر. فرهنگ جیبی فارسی به انگلیسی، تهران، امیرکبیر، 1362، چاپ دوم.
10- حسیناف، حیدر. روسجا- آذربایجانجا لغت، علم نشریاتی، باکی، 1941.
11- المنجد فی اللغه و الاعلام، بیروت، دارالمشرق، الطبعه الحادیه و العشرون، 1973.
12- احمداف، تیمور. آذربایجان یازېچېلارې، اۏن اثر نشریاتی، باکی، 1995.


c: text/html

text:
آذربایجان کند حرکاتی تاریخینده، خلقین ایچیندن باش قالدیریب ظولم و زوراکیلیق علیهینه عصیان ائدهن قهرمانلار چوخ اولوبدور. مختلف دؤرلرده ایستر شمالی آذربایجاندا، ایسترسهده آرازین بوتاییندا خانلارین، بیلرین و ژاندارملارین ائتدیگی زوراکلیغا قارشی عصیانا قالخان کندلیلر، معاصر اجتماعی، سیاسی مبارزه تاریخیمیزده اؤز پوزولماز قهرمانلیق ایزلرینی بوراخمیشلار. قاچاق نبی، قاچاق کرم، سومالی قاسیم و بیر چوخ آذربایجان کند سیاسی اجتماعی حرکاتینا باشچیلیق ائدهن قهرمانلار، آذربایجان خلقینین تاریخی یادداشیندا قالان پارلاق اولدوزلارا چئوریلیبلر.
آذربایجانین ساراب ماحالیندا ییرمینجی ایللرین اوللرینده کند حرکاتینا رهبرلیک ائدهن و ظولمکار خانلار، مباشرلر و کندخدالارین اورهیینه قورخو سالان و خلق کوتلهسینین دادینا چاتان قهرمانلارین بیریده ”سوما“ کندی ساکنی ”قاسیم“ اولوبدور. تاسفله بو حرکاتین نئجه یارانیب، بیتمهسی و او دؤر آذربایجان سوسیال – اقتصادی دورومونون بو حرکتین یارانماسیندا قویدوغو تاثیرلر و عمومیتله سومالی قاسیم حرکاتی بارهده گئنیش سندلی تدقیقلار آپاریلماییبدیر. یالنیز میللی حکومت دؤرونده سومالی قاسیم حرکاتی معین قدهر سندلهشیر و حتی دئییلنلره گؤره اونون مزاری اوستونده گؤزل بینا تیکیلیر. میللی نهضت قانا چکیلندن سونرا شاه رئژیمینین یئرلی نوکرلری بئیلر و خانلارین واسطهسیله خارابا قویولور. قیرخینجی ایللرده آذربایجانین انقلابچی اوغلو بهروز دهقانینین آپاردیغی ”رازلیق حرکاتی“ تدقیقینده بو موضوعیا توخونولور. انقلابدان سونرا ایسه ساراب ماحالینین بیر سیرا ضیالیلارینین آپاردیغی تدقیق کیچیک بیر جزوهده نشر اولونور.
آشاغیدا گلن یازی، اونودولماز میللی شاعریمیز هاشم ترلانین بو تاریخی حادثهایله باغلی خاطیرهسی و ائتدییی تدقیق نتیجهلری اساسیندا یارانان صنعتکار باخیشدیر. طبیعیدیر کی بو تاریخی حادثهنین سندلی تدقیقینی لاییقینجه یئرینه یئتیرمک و اوندان الده ائدیلن نتیجهلری بوگونکو نسلین اختیارینا قویماق، تدقیقاتچیلاریمیزین هلهده اؤدهنیلمهمیش بورجودور.
بو امیدله کی بو تاریخی حادثه لاییقینجه سندلهشیب و خلقین اختیارینا قویولسون؛ سیز عزیز اوخوجولاری اوستاد هاشم ترلانین روایت ائتدیگی سومالی قاسیمین قهرمانلیق داستانیندان بعضی حصهلری اوخوماغا دعوت ائدیریک:
کندلیلردن بیری (آدی یادیمدا دئییل) یوز باغ آرپانی خرمنده دؤیمهیه باشلادی. بو آدامین یئری، اؤکوزو یوخ ایدی. آرپاسینی دردییی زمینیده باشقا قوهومو، یوخسول اولدوغو اوچون اکمیشدی. نوروز بایرامیندان بویانا اوندان- بوندان بورج ائلهییب دولانمیشدیلار. آروادی کندده ائو قالمامیشدی کی، گونده بیر چهرک آرپادان اؤترو مراجعه ائمهمیش اولسون. ایندی جانی بوغازینا گلن بو کندلی واری، یوخو اولان آرپانی خرمنده دؤیمهیه باشلامیشدی.
آخشام اوستو دؤیونو قورتاریب سوورور و گئجه یاریسی اولاغلارا چاتیب، دگیرمانا آپاریر. ایکی گوندن سونرا آرپانی دارتیب کنده قاییدیر. ایندییه قدهر بورج آلیب یئدیکلری طلبکارلار وئردیکلری بورجلاری آلماغا گلیرلر. بیر هفتهدن سونرا اربابین مباشری کنده گلیر. کندده مباشر اولمادان خرمنده هولا سوروب آرپا گؤتورن آدامی چاغیرتدیریر و اونو اجازهسیز ایش گؤردویو اوچون بیر قویون (شیشک) جریمه ائدیر.
بئله ظولم، ناروا ایشلر آذربایجان کندلرینین هامیسیندا برقرار ایدی. اودور کی، کندلیلر اربابلارین ظولموندن جانا گلمیشدیلر و بو ظولم ستمین الیندن قورتارماق اوچون بهانه آختاریردیلار. ماحالین باشقا کندلرینده قاسیمخانین دستهسی طرفیندن اؤلدورولن بیر اربابین خبرینی ائشیدنده بوتون ماحالین کندلیلری خوشحال اولموشدولار. قاسیمخانین ساراب و آلانبیراغوش ماحالیندا آیاغا قالخیب کندلیلری مدافعه ائتمهسی، اونون محبوبیتینی گون-گوندن آرتیریردی. اؤزلرینه گووهنن جاوانلار قاسیمخانین دستهسینه قوشولوردولار. اربابلارایسه قورخویا دوشموشدولر. اؤزلرینی قوروماقدان اؤترو اوباشلارا پول وئریب اونلاری، اؤز اختیارلارینا آلیردیلار. بیزیم ماحالین بیر چوخ کندلرینه صاحب اولان آردالان خانلارینین کندلیلره ائتدیکلری ظولم- ستم قاسیمخانی داهادا آجیقلاندیریردی.
قاسیمخانین ساکن اولدوغو “سوما” کندیده بو خانلارین ایدی. دئمک اولار کی، ماحالین بیر چوخ کندلیلری آردالان خانلارینا بورجلو ایدیلر. هر کس اونلارا بورجلو اولسایدی داها او بورجون آلتیندان چیخا بیلمزدی. خانلارین مأمورلاری کندلرده گزیب، اربابلارین طلبلرینی ییغماقلا کندلیلره دیوان توتوردولار. بورجونو وئره بیلمهیهنین تؤیلهسینی بوشالدیردیلار. بو، ائله بیر دؤورده ایدی کی، خان اصل بورجونو آلمیشدی. آپاردیغی مال حیوان ایسه اونون طلبیندن علاوه و نوزول پوللار ایدی. بو حاقسیزلیقلار، ظولملر اؤز ایشینی ماحالدا گؤرمکده ایدی.
هامی گؤزونو قاسیمخانا تیکمیشدی. قاسیمخانین دستهسی گوندن گونه چوخالیردی. بو دستهیه سیلاح لازیم ایدی. بو سیلاحلاری اربابلارین اؤزوندن زورایله آلیردیلار. ابراهیمخان، قاسیمخانین دوستو اسماعیلین الیندن چوخ ناراحات ایدی. چونکی اونون قاسیمخانین دستهسیندن اولدوغونو بیلیردی. خان اؤز آداملارینا تاپشیریب، دئییر:
– بو اسماعیلی او قدر وورون کی، اؤلسون، قانی منیم بوینوما.
بو خبری ائشیدن قاسیمخان ابراهیمخانا سفارش گؤندهریر:
– ابراهیمخان، سومانی ترک ائدیب گئتمهسن، سنی آرادان آپاراجاغام!
بو خبری ابراهیمخانا یئتیریرلر. او قورخویا دوشور. چونکی او، قاسیمخانی یاخشی تانییردی. او بیلیردی کی، قاسیمخان دئدیگینی ائدن آدامدیر. صاباحیسی گون ابراهیمخان گیزلین اولاراق عایلهسیله سومانی ترک ائدیر. سوما کندلیلری بو خبری قاسیمخانا یئتیریب دئییرلر:
– خان اؤزو ایله سیلاح دا آپاریردی.
بو خبری ائشیدن قاسیمخان اؤز دستهسیله ابراهیمخانی تعقیب ائدیر و اونلاری تلخاب آدلی بیر کندده محاصریه آلیر. بیر ساعات آتیشمادان سونرا ابراهیمخان جانینین قورخوسوندان ائو اشیالارینی و سیلاحلاری کندده قویوب آروادیایله آرادان چیخیر. بئلهلیکله قاسیمخان اونلارین قویوب گئتدیکلری دؤرد قبضه آلمان بئرنو توفنگینه صاحب اولور. بو خبر ایلدیریم سرعتی ایله ساراب و آلانبیراغوش ماحالینا یاییلیر. بوتون کندلیلر سئوینیرلر. آمما باشقا کندلرین اربابلاری بو خبردن سارسیلیب، قورخویا دوشورلر و بیلیرلر کی، صاباح بئله حادثهلر اونلاریدا گؤزلهییر.
من قاسیمخانین احوال روحیهسینی، اخلاقینی دوستلاری ایله اولان رفتاری بارهسینده ده تحقیقات آپارمیشام. اونو گؤرنلر، یاخود دستهسینده اولان دوستلارینین هامیسی قاسیمخانی ملایم، خوش اخلاق، خالقا صمیمی، یوخسوللارا حدیندن آرتیق حؤرمت ائدن بیر آدام کیمی تعریفلهییردیلر. هر هانسی بیر کندده اربابلارین، کندخدالارین ستمینده اولان آداملارین کؤمهیینه گئدردی.
قاسیمخان “شاللی” آدلی بیر کندده اولان ووروشمادان سونرا (بو احوالاتی یازاجاغام) بیر نئچه گون اورادان آرالی اولماغا مجبور اولور. شربیان کندینی اؤتوب، درهچی داغلاریندان آشیب، اؤز دستهسیایله بوستانآبادا گئتمک ایستهییرلر. هله بوستانآبادا چاتمامیش بیر چوبانا راست گلیرلر. آج اولدوقلارینا گؤره چوباندان سود آلماق اوچون اونا مراجعه ائدیرلر. قاسیمخان چوبانی آغلار گؤرنده تعجب ائدیر. آغلاماسینین سببینی خبر آلاراق، سوروشور:
– اوغلوم نه اوچون آغلاییرسان؟
چوبان دئییر:
– آخی سیزین نهیینیزه لازیمدیر کی، من نه اوچون آغلاییرام؟
قاسیمخان دئییر:
– بلکه سنه کؤمک ائده بیلدیک؟
چوبان جاواب وئریر:
– منیم دردیم ائله درد دئییل کی، سیز کؤمک ائده بیلهسیز، دئیه اؤز دردینی دئمکدن چکینیر.
قاسیمخان سماجتدن ال چکمهییب دئییر:
– اوغول نه اوچون دردینی بیزه دئمیرسن؟ اونو بیل کی، بیز سنه کؤمک ائده بیلمهسک، هئچ کیم کؤمک ائده بیلمز. بیزدن اوتانما دانیش!
چوبان قاسیمخانین ال چکمهدیگینی گؤروب بیر آز فکره گئدندن سونرا آغلایا- آغلایا دئییر:
– منیم دردیم عشقدیر. کندیمیزده بیر قیزی سئویرم، او دا منی سئویر. آمما قیزین آتاسی من چوبان اولدوغوما گؤره قیزینی منه وئرمک ایستهمیر.
قاسیمخان دئییر:
– سن جاوان اوغلانسان نه اوچون آغلاییرسان؟ اونو دا بیل کی، منیم آغلایان آدامدان خوشوم گلمیر. دئدیگین سؤزلر دوغرو اولسا، یعنی قیزدا سنی سئوسه، سؤز وئریرم قیزین آتاسین راضی ائدهرم. ایندی بیز نه سحر، نهده گون اورتا هئچ نه یئمهمیشیک، دور آیاغا بیزه بیر کاسا سود ساغ وئر، آجیق. قیز طرفیندن هئچ نگران اولما آللاه کریمدیر.
چوبان قویونلاردان سود ساغیب، اوجاق قالاییر. قاسیمخانی و یولداشلارینی دویورور. قاسیمخانین بوستانآباددا چوخ یاخین صمیمی بیر دوستو وار ایدی. هردن بیر اونا قوناق اولاردی. بوستانآباد او دؤرده اوچ یولون آیریجیندا اولان بؤیوک کنده اوخشایان بیر قصبه ایدی. گون باتاندان سونرا قاسیمخان اؤز دوستوایله چوبانین مسئلهسینی مطرح ائلهییر. دوستو چوبانین دئدیکلرینی تصدیق ائدیب دئییر:
– چوبانی من یاخشی تانییرام، قیزدا اونو سئویر. آمما آتاسی قیزینی اونا وئرمک ایستهمیر.
قاسیمخان دوستونون واسیطهسیله قیزین آتاسینی اؤز یانینا چاغیرتدیریر. قاسیمخان قیزین آتاسیندان سوروشور:
– قیزینی نه اوچون چوبانا وئرمک ایستهمیرسن؟
قیزین آتاسی جاواب وئریر:
– منیم قیزیمین ائلچیسی چوخدور. هامیسینین واری، دؤلتی اولا- اولا قیزیمی اونلارا وئرمهرم.
قاسیمخان:
– بیلیرسن قیزین چوبانی حدیندن آرتیق سئویر؟
قیزین آتاسی دئییر:
– بو ایش قیزین یوخ، منیم سئومگیمه باغلیدیر.
قاسیمخان:
– سن اؤز قیزینین خوشبختلیگینی ایستهییرسنمی؟
– بلی، ایستهییرم.
قاسیمخان دئییر:
– سن قیزینی سئومهدیگی آداما وئرسن، نئجه خوشبخت اولا بیلر؟
قیزین آتاسی قاسیمخانین بو سوالینا جاواب وئره بیلمیر. قاسیمخان سؤزونون آردینی توتور:
– سن هاردان بیلیرسن بو گون چوبان اولان آدام صاباح آدلی- سانلی آدام اولا بیلمهسین؟ من صاباح سنین اجازهنله قیزینین و چوبانین شیرنی ایچمهسینی تشکیل ائدهجهیم. خرجی مخاریجی ده اؤز عهدهمه.
بوستانآباد طرفلرینده قاسیمخانین آدینی ائشیتمیشدیلر. آمما اؤزونو تانمیردیلار. ایندیده اونو قاسیمخانین اؤز دوستوندان سونرا هئچ کیم تانیمیردی. اوچ گوندن سونرا شیرنی ایچیب کبین کسدیریرلر و چوبان اؤز آرزوسونا چاتیر. قاسیمخان اؤز دوستو و قیزین آتاسیایله وداعلاشیب، آیریلیر…
قاسیمخان دئییر:
– کندخدا قولام او قدر اجلاف، آلچاق آدامدیر کی، او اؤز آناسینادا رحم ائلهمز. من اونو چوخدان تانییرام. او کندخداسی اولدوغو کندین و باشقا کندلرین اهالیسینه حدیندن آرتیق ظولم ائتمیشدیر. ایندیکی سون حرکتیده اولماسایدی من اونو جزاسینا چاتدیراجاقدیم. ایندی او اؤزو بو جزانی قاباغا سالمیشدیر.
قاسیمخان او گئجهسی اؤز یولداشلاری ایله کندخدا قولامین ائوینه گیریر. شیرین یوخودا اولان قولام سس- کویه اویانیر.
قاسیمخان دئییر:
– قولام، سن اربابلارلا البیر اولوب کندخداسی اولدوغون کندین و اطراف کندلرین اهالیسینه ظولم ائدیبسن. اونلاری سویوب تالاماقدا خانلارین خیرینه چالیشیبسان. کندلیلری تحقیر ائدیب، انسان یئرینده قویمامیسان. مئیدانی اؤزونه آچیق گؤروب باشقاسینین ناموسونا توخونوبسان. من بو عمللریندن اؤترو سنین جانینی آلماق ایستهییرم. توفنگین وارسا اؤزونو مدافعه ائت.
قولام آغلایا- آغلایا یالوارماغا باشلاییر. قاسیمخان دئییر:
– بو نالهلرین خیری یوخدور. اشهدنی دئی.
بئلهلیکله کندخدا قولام اؤز جزاسینا چاتیر. همین آخشام قاسیمخان اؤز دستهسیله داغلارا چکیلیر. صاباحیسی گون بو خبر ساراب و آلانبیراغوش ماحالینا یاییلیر. خانلارین جانینا واهمه دوشور. کندلرده اولان اربابلار شهرلره قاییدیرلار. کندخدالار اؤز قینلارینا گیریرلر. کندلیلر ایسه بو خبردن شاد اولورلار. اربابلار یاواش-یاواش کندلیلردن آلدیقلاری بدعتلری لغو ائدیرلر. قاسیمخان نئچه گوندن سونرا یولداشلارینا دئییر:
– منیم سارابدا ایشیم وار. واجب اولدوغونا گؤره یولا دوشمهلییم.
یولداشلاری دئییر:
– تک گئتمهیین یاخشی اولماز، اجازه وئر بیریمیز سنینله گئدک.
قاسیمخان راضی اولمور. اؤزو تک یولا دوشور. سارابدا ایشین گؤرندن سونرا یولداشلارینین یانینا قاییداندا یئیجه کندینه چاتمامیش ایکی نفر سیلاحلی ژاندارم ایله اوز-اوزه گلیر. قاسیمخانین کیچیک بئرنو توفنگی وار ایدی. بو توفنگین قونداغیندان و لولهسیندن کسدیریب، بیر اسلحه کیمی پالتوسونون دال طرفینده گیزلهدردی. ژاندارملار قاسیمخاندان شکلهنیرلر. اوندان خبر آلیرلار:
– سن کیمسن؟
قاسیمخان آیری بیر آد دئییر. خبر آلیرلار هاردان گلیرسن؟ قاسیمخان جاواب وئریر:
– سارابدان گلیرم.
ژاندارملارین بیری دئییر:
– سن قاسیمخانا اوخشاییرسان. سنین جاییزن واردیر. دوش قاباغا، گرک بیزیمله سارابا گلهسن. قاسیمخان دئییر:
– سیز نه دانیشیرسیز، قاسیمخان کیمدیر؟ من کندلی بابانین بیرییم. اهل عیال صاحبییم. سیز آللاه منی ایشیمدن گوجومدن قویمایین.
ژاندارملار دئییرلر:
– اولماز، بیز سندن شکلییک، گرک سنی سارابا آپاراق.
ژاندارملار قاسیمخانی قاباقلارینا قاتیب سارابا دوغرو گئدیرلر. سارابین یاخینلیغیندا ژاندارملارین بیری توفنگینی یولداشینا وئریب دئییر:
– بو توفنگی ساخلا، من سو باشینا چیخیب قاییدیرام.
ایندی بو ژاندارمین هر الینده بیر توفنگ وار ایدی. قاسیمخان یارانمیش وضعیّتدن استفاده ائدیب جلد حالدا توفنگینی چیخاردیب ژاندارمین اوستونه توتوب دئییر:
– تئز اول توفنگلری آت یئره. یوخسا بئینینی قیزدیرارام!
ژاندارم مات معطل قالیر. گؤرهسن بو کندلی بابانین بیری بو بالاجا توفنگی هارادان گتیریب؟ تئز توفنگلری یئره آتیر و ایندی یقین ائدیر کی، بایاقدان کندلیه اوخشایان آدام قاسیمخانین اؤزو ایمیش. قاسیمخان جلد توفنگلری یئردن گؤتوروب دئییر:
– اللرینی یوخاری قالدیر. بو زامان ژاندارمین یولداشی گلیر. احوالی بئله گؤرنده وحشته دوشور و یالوارماغا باشلاییب دئییر:
– سن آللاه قاسیمخان بیزیمله ایشین اولماسین. بیز اهل عیال صاحبیییک، اوشاقلاریمیزی یئتیم قویما.
قاسیمخان توفنگلری یئردن گؤتوروب چیگنینه سالیب دئییر:
– سیزینله ایشیم یوخدور. آرخایین اولون. دوشون قاباغیما!
ژاندارملار اللری یوخاریدا قاسیمخانین قاباغینا دوشورلر. قورخولاریندان بنیزلری آغاران ژاندارملار خبر آلیرلار:
– بیزی هارا آپاریرسان؟
قاسیمخان جاواب وئریر:
– سیز منی توتدوغونوز یئره آپاریرام.
بئلهلیکله قاسیمخان ژاندارملاری قاباغینا قاتیب یئیجهیه طرف آپاریر. ژاندارملار قاسیمخانین، سیزی اؤلدورمیهجییم سؤزونه اینانمیرلار. ائله خیال ائدیرلر کی، قاسیمخان اونلاری معین بیر یئرده اؤلدورمهیه آپاریر. یئنه یالوارماغا باشلاییرلار:
– قاسیمخان، بیزی بالالارینین باشینا دولاندیر، بیزه رحمین گلسین. بیزی باغیشلا، بیز سنین نؤکرین اولاریق.
قاسیمخان جاواب وئریر:
– منیم سیزین نؤکرچیلیگینیزه احتیاجیم یوخدور. اونودا بیلین کی، من سیزین کیمی دئییلم. من قاسیمخانام، دیلیمدن چیخان سؤزو آیاقلامارام. سیزه دئدیم کی، اؤلدورمک مسئلهسی یوخدور. سیزین سیلاحلارینیزیدا قایتاریب، اؤزونوزوده بوراخاجاغام، آمما یئرینده. بونودا سیزه دئییرم و اؤز فرماندهنیزهده دئیین، منی و یولداشلاریمی تعقیب ائلهمهسین! منیم ده سیزینله ایشیم اولماز. منیم بو مصلحتیمه اهمیت وئرمهسهنیز اربابلاری، خانلاری بوراخیب سیزین جانیزا دوشهجییهم. منه قاسیمخان دئیرلر، دئدیگیم سؤزلری یئرینه یئتیرهرم. قاسیمخان سؤزونو ادامه وئریب دئییر:
– منیم دوشمنچیلیگیم بو یازیق کندلیلری غارت ائدیب، سویانلارلادیر. سیز اونلاری حمایه ائتسهنیز، سیز ده منیم دوشمنلریم حساب اولارسینیز.
بو زامان یئیجه کندی اوزاقلاردا گؤرونمهیه باشلامیشدی. یوللار خلوت ایدی. یئیجه کندینه آز قالاندا قاسیمخان ژاندارملارا دئییر:
– سیز بوردا دایانین! من سیزین سیلاحلارینیزی او گؤرونن حصارین یانیندا قویاجاغام. من اورا چاتمامیش سیزین حرکت ائتمهیه حاققینیز یوخدور. او واخت کی، من سیزه علامت وئردیم، اوندا گلیب توفنگلرینیزی گؤتوروب دالییا قاییدارسینیز. من او حصارا چاتمامیش حرکت ائتسهنیز اؤزونوزو اؤلموش بیلین.
قاسیمخان بو سؤزلری دئییب اونلاردان آیریلیب، یولا دوشور. ژاندارملار ایندی یقین ائدیرلر کی، داها اؤلوم اونلاری هدهلهمیر. اونا گؤره ساکت دایانیرلار. قاسیمخانین حصارین یانینا چاتماسینی گؤزلهمهیه باشلاییرلار. بیر مدتدن سونرا قاسیم اونلارا علامت وئریب، گؤزدن یوخ اولور. ژاندارملار گئدیب حصارین دیبیندن توفنگلرینی گؤتوروب راحات نفس آلیرلار. اونلار قاسیمخانین بو مردانه رفتاریندان خوشلاری گلمیشدی. آما بو خبر هئچ بیر یانا یاییلمادی. بو حادثهدن خبر توتان فقط ژاندارملارین فرماندهی اولدو. فرمانده قاسیمخانین قورخوسوندان و اؤزونون بیآبرو اولماسیندان چکینیب، اؤزوندن یوخاری فرماندهههده گزارش وئرمهمیشدی. ژاندارملارا دئمیشدی کی، بو مسئله اؤز آرامیزدا قالسین…..
خانلارین ظولمی بونلارلا تامام اولموردو. اونلار کندلیلرین اکیب بیچدیکلری محصولدان آلدیقلاری بهرهدن علاوه بعضی وئرگیلردن ده استفاده ائدیردیلر. خانلارین ماحالدا بیر- بیرینین یانیندا نئچه پارچا کندلری وار ایدی. بو کندلرین کندلیلری ائو باشی تویوق، قوزو، وئرمهلی و مباشر و نؤکرلرینین خرج- مخارجینی اؤدهمهلی و خانلارین خصوصی ایشلرینده بئگارلیق ائتمهلی ایدیلر. بونلاردان علاوه اونلارین کندلیلرله غیر انسانی رفتارلاری آغیلا سیغمازدی. کندلی قادینلار، کیشیلر خانلارا تعظیم ائتمهلی و اونلارین حاقسیز امرلرینی یئرینه یئتیرمهلی ایدیلر. خانلار هانسی کنده آددیم قویاندا اونلارین آیاقلاری آلتیندا قوربان کسمهیه مجبور اولوردولار.
ایللر بویو بو ظولملری چکن کندلیلر اؤز عقدهلرینی بوشالتماق اوچون فرصت گؤزلهییردیلر. ایندی بو فرصت باشا چاتمیشدی. اؤزلرینی هر فداکارلیغا آماده گؤرن کندلیلر بو ایشین عاقبتینی حسابا آلمادان اربابلاردان انتقام آلماق اوچون حاضیرلاشیردیلار. بو حاضیرلیغین نهیین بهاسینا قورتارماسی بارهده فکر ائدن یوخ ایدی.
قاسیمخانین آتلیلاری بو خبری اربابلارین بوتون کندلرینده اولان اؤز یاخین آداملارینا یئتیرمیشدیلر. اونلار فقط بیر اشارهیه معطل ایدیلر. آردالان کندی یعنی آلانبیراغوش ماحالینین اربابلارینین مرکزی اولان بو فساد یوواسی قاسیمخانین آداملارینین محاصرهسینده ایدی. آردالانا گئدیب-گلن مظنون آداملار کنترل اولونوردو. بونونلا بئله خانلار وضعیتین نه یئرده اولدوغونو درک ائتمیشدیلر. اونلار کندین محاصرهده اولدوغونا باخمایاراق بیر نئچه کنده گیزلین آدام گؤندره بیلمیشدیلر. بو آداملارین بیری ده مئهریبانا گئتمیشدی. مئهریبانین قدرتلی، سؤزو داشدان کئچن ماللاسی میرزهحبیب صدری احوالاتی بئله گؤروب تدارکه باشلامیشدی. هر جور اولوردوسا خانلارا کؤمک گؤندرمگی اؤزونه بورج بیلمیشدی. بو کؤمک ایکی نفر سیلاحلی قوهدن عبارت ایدی. بیری مئهریبانین دلیقانلی جاوانلاریندان جامی، ایکینجیسی نصیری طایفاسیندان ساییلان یوسیفخان ایدی. بو ایکی نفر سیلاحلی، آتلی اولاراق اؤزلرینی آردلان خانلارینین خدمتینه یئتیره بیلمیشدیلر. اطراف کندلردن ده هر جور اولورسا اولسون اؤزلرینی خانلارین دستهسینه یئتیره بیلمیشدیلر.
آردالان خانلارینین باشچیسی حسنعلیخان اولماقلا برابر اوچ قارداشین یاشلیسی حساب اولوردو. بوندان علاوه خانلارین آنا و باجیلاری اونلارلا با هم ایدی. هله آردالاندا ساکیتلیک حؤکم سوروردو. قاسیمخانین آتلیلاری کنده وارد اولمامیشدیلار. بودا توفاندان قاباقکی آراملیغا بنزهییردی. آردالان خانلاری یاشادیقلاری عالی بینانین داخیلینده اؤز مؤقعلرینی برکیتمکدهایدیلر. اونلار اؤزلرینه مطمئین یئرلرده سنگربندلیکله مشغول اولموشدولار. اونلارین سیلاحلی قوهلری قاسیمخانین سیلاحلی قوهلرینه اوستون گلهجگینه اینانیردیلار. اؤزلرینه نئچه گونلوک آذوقه و مهمات ذخیره ائتمیشدیلر. خانلارین آناسیدا اؤز اوغلانلاریندان دالی قالان دئییلدی. او لازیم اولان دستورلاری وئریر و سیلاحلی قوهلرینه اؤرک- دیرک، وئره- وئره اونلارین روحیهلرینی تقویت ائدیردی.
گون باتیب، گئجهنین قارانلیغی کنده حاکم اولموشدو. آمما گئجهنی یاتان چوخ آز ایدی. هامی سحرین آچیلماسینی گؤزلهییردی. بئله بیر حاضیرلیق کندلیلرین آراسیندا داها گوجلو ایدی. قاسیمخانین دستهسی ده اؤز تدارکلرینده ایدیلر. قاسیمخان خصوصی عملیاتلاری اولمایاندا باشیندا دؤرد یا بئش نفردن آرتیق یولداشی اولمازدی. بئله حاللاردا اونلار گوندوزلر داغ اتکلرینده کئچینیب، گئجهلری یاخین کندلرده اولان دوستلارینین ائولرینده قالیب سحر تئزدن اورانی ترک ائدردیلر. آمما کنارداکی دوستلاری ایله رابطهلری کسیلمزدی. مهم بیر مسئله باش وئرسئیدی آز مدتین عرضینده دستهلری تکمیل اولاردی. ایندی اونلار یئنه اولدوغو کیمی بیر یئره توپلاشمیشدیلار.
معلوم اولدوغونا گؤره قاسیمخانین دستهسینده اون نفر سیلاحلی وار ایدی: آوارسلی ممی، تلخابلی شیرزاد، سومالی بایرامعلی، کوللوجهلی ابی، قزیلجالی مهدی، سومالی نوروزعلی، طوطی قارینین اوغلو اسماعیل و حاجی رضا. بونلار دائیمی شکیلده قاسیمخانین دستهسیندن آیریلمایان صمیمی جان بیر قهرمانلار ایدیلر. بونلاردان باشقا دا قاسیمخانین دوستلاری وار ایدی. حتی تبریزین اؤزونده ده صمیمی دوستلاری وار ایدی. اونلاردان چهرهلی میرزهعبدالله، سومالی مشهدی ابوالقاسیم، تبریزلی مشهدی رسول، اوقانلی اسماعیل، قلی کامران، دئچانلی آغابابانین آدلارینی چکمک اولار.
ایندی قاسیمخان اربابلارلا ایکی ایللیک مبارزهسینده ان مهم یئر توتان آردالان حادثهسینه حاضیرلاشیردی. دستهسینین عضولری اونون باشینا ییغیلمیشدیلار. آردالانین اؤزوندن و اطراف کندلردن گلن کندلیلر ایسه بیر گون قاباقدان آردالانا گلیب یاخین آداملارینین یا قوهوملارینین ائوینده یئرلشمیشدیلر. آمما سحر آچیلماق بیلمیردی. سانکی مرموز بیر قوه زامانین عقربلرینی توتوب ساخلامیشدی.
قاسیمخانین دستهسی آردالانا داخیل اولمامیشدان بو کندین جغرافی مؤقعیینی بیلدیکلرینه گؤره دؤیوش میدانینی و آغالیق بیناسینین قرار توتدوقو مکانلاری نظره آلیب قاسیمخانین امری ایله کیمین هانسی یئرده پناه یا سنگر توتاجاقلاری بارهده تعیینات وئریلمیشدی. صاباحیسی گون قاسیمخان اؤز آتلیلاری ایله آردالانا وارد اولدو. اونلار اؤز تعیین اولموش یئرلرینده سنگر توتدولار. بو مبارزه کند کوتلهلرینین اربابلارین ظولم ستملرینه قارشی بیرینجی عصیانلاری ایدی. بئله بیر عصیان او زامانا قدر آذربایجانین باشقا یئرلرینده باش وئرمهمیشدی.
گون چیخمیشدی. آردالان کندی بیر حادثه قارشسیندا دایانمیشدی. آغالیق بیناسیندا خانلارین توفنگچیلرینین حربی آرایشیندن هئچ کیمین خبری یوخ ایدی. بینانین قاپی پنجرهلری باغلی نظره گلیردی. هر حالدا اونلار بینانین داخیلینده ایدیلر. دؤیوش میدانی سکوت ایچینده اولسادا کنار گوشهده هله پنهان اولموش کندلیلرین سسی ائشیدیلیردی.
بیرینجی گولله قاسیمخانین طرفیندن آتیلدی. پنجرهنین سینیب یئره تؤکولن شیشهلرینین سسی ائشیدیلدی. آمما خانلار دئیهسن صبیرلیایدیلر. اونلار جاواب وئرمهمکله اؤز سنگرلرینی پنهان شکیلده ساخلاماق ایستهییردیلر. ایکینجی گوللهدن آغالیق بیناسینین قاپیلارینین بیری سارسیلدی. آتیشمانین تزه باشلانماسینا باخمایاراق قاسیمخانین دوستلاری سیلاحلانمیش حالدا دسته- دسته گلیب اونا قوشولوب اؤزلرینه سنگر دوزلدیردیلر. بئله سیلاحلی قوهلرین سایی گئتدیکجه آرتیردی. بئلهلیکله آتیشما گئتدیکجه گوجلهنیردی.
خانلارین ائولرینین قاباغیندا حیطلری وار ایدی. قاسیمخانین یولداشلاری اؤز سنگرلرینی ترک ائدیب کوچهنی کئچیب خانلارین داروازاسینین آغزینا چاتمیشدیلار. تصمیملری هر نؤع ایله اولورسا اولسون داروازنی آچیب ایچهری گیرمک ایستهییردیلر. بو حالدا باش وئرهن یئنی بیر حادثه دؤیوشون طالعهیینی حل ائتمیش اولدو. آغالیق بیناسینین آرخاسیندا باغ وار ایدی. دؤیوشدن کنارداکی کندلیلر باغین حصاریندان آشیب باغا دولورلار. بینانین دالیندان دیوارین اوستونه نردبان قویوب داما چیخیرلار. اللریندهکی قازما و کولونگله دامین اوستونو سؤکمهیه باشلاییب آچیلان باجارلاردان اوت، علفلری یاندیریب ایچهری آتیرلار. قاسیمخان کندلیلرین بو عملیاتینی گؤروب دئییر:
– کندلیلر بیزدن زرنگ چیخدیلار.
آغالیق ائوین آتش بوروموشدو. یانقین بو اوتاقدان او بیری اوتاغا یاییلیردی. خانلارین توفنگچیلری اؤزلرینی ایتیرمیشدیلر. قاسیمخان و یولداشلاری بینانین حیطینه دولسادا آتیشما هله داوام ائدیردی. یئنی یانماغا باشلایان اوتاقلارین ایچیندن آراسی کسیلمهدن یاغان گوللهلر قاسیمخانین آتلیلارینی کاریخدیرمیشدی. اونلار اؤزلهرینه مناسب پناهگاه آختارماقدا ایدیلر. اربابلارین آناسی دا اؤز اوغلانلاریایله بیر اوتاقدا اولدوغونا گؤره آرا بیر سسی گلیردی. بیر آز قاباق اوغلانلارینی کندلیلرله مبارزهیه دعوت ائدن بو قادین، ایندی اوغلانلارینی صلح ائتمگه دعوت ائدیردی. قاسیمخان ایسه خانلارا کؤمک اوچون گلنلره مراجعت ائدیب اوجا سسله دئییردی:
– سیزینله ایشیمیز یوخدور. هر کس اسلحهسینی یئره قویسا اونا آمان وئریلهجک.
اوتاقلارین داخیلینده خانلار آجیقلی حالدا اؤز طرفدارلارینی آتش آچماغا وادار ائدیردیلر. شیرزاد اؤزونو بیر اوتاغین قاپیسینا یئتیرمیشدی. او اشاره ایله یولداشلارینی اؤز یانینا چاغیریردی. بیر آزدان سونرا شیرزاد و یولداشلاری قاپینی سیندیریب جلد ایچهری وارد اولدولار. اوتاقلارین یئرینده جنازهلر گؤرونوردو. اونلار اؤزلرینه سنگر تاپیب آچیلان گوللهلره جاواب وئریردیلر. ایندی آرتیق آتیشمالار ائشیکدن اوتاقلارین ایچینه سرایت ائتمیشدی. خانلارین توفنگچیلری دعوانی اودوزدوقلارینی گؤروب اؤز جانلارینین هایینا قالمیشدیلار. اونلار فرصتدن استفاده ائدیب اؤزلرینی معرکهدن قورتارماق اوچون جان آتیردیلار. مئهریباندان خانلارین کؤمهگینه گلن یوسیفخان اؤز کندلیسی “جامی“ نی اؤلموش گؤروب وحشته دوشور. نهایت یوسیفخان و بیر نئچهلری اؤزلرینی اؤلومدن قورتاریب قاچیرلار.
داها آتیشما سسی ائشیدیلمیردی. خانلارین تامام سنگرلری قاسیمخانین اختیاریندا ایدی. آمما اؤلنلرین ایچینده حسینعلیخانین اؤلوسو گؤرونموردو. حسینعلیخان نئجه اولورسا اؤزونو بینانین آشاغی طبقهسینه یئتیریب تؤیلهیه داخیل اولور. اورداندا سامان آنبارینا کئچیب گیزلهنیر. کندلیلر حسینعلیخانی آختارماغا باشلاییرلار. حتی سامان آنبارینا وارد اولورلار. بو آختاریش جدّی شکیلده انجام تاپمیر. یعنی کندلیلر اینانمیرلار خان بو سامانلارین آلتیندا گیزلنمیش اولار. نه ایسه خان گئجه یاریسینا قدر سامانلیقدا گیزلنیب قالیر. آرا سایخیشاندان سونرا جانینی اؤلومدن قورتاریب قاچیر. بئلهلیکله آردالان حادثهسی قورتاریر….
خانلارین ایکی مرتبهلی بیناسیندا، کوچهلردهکی جاماعات اربابلارین تاخیل آنبارینا طرف آخیب گئتمکده ایدیلر. آنبارین قاپیلاری آچیلمیشدی. عؤمورلرینده بو قدر تاخیل گؤرمهین کندلیلر اؤزلرینی بوغدا دریاسینین ایچینده گؤروردولر. قاسیمخان تاخیل آنبارینین اؤنونده دایانیب دئمیشدی:
– بو آنبار اکین اکیب گؤتوردویو محصولدان بهره وئرن کندلیلریندیر.
اطراف کندلردن گلن کندلیلرین بعضیلری اؤز کندلرینه قاییدیردیلار. قاسیمخان و اونون آتلیلاری آردالانی ترک ائتمکده ایدیلر. بیر ساعاتدان سونرا کوچهلرده هئچ کیم گؤزه گؤرونموردو. قاسیمخان اؤز دایمی باشیندا اولان آتلیلارلا داغلارا چکیلدی. آخشام چاغی سارابدان ژاندارملارین و حؤکومت مأمورلارینین دستهلری آردالانا طرف گلمکده ایدی. آردالان کندلیلری ائولرینه چکیلیب قاپیلارینی باغلامیشدیلار. خانلارین بیناسیندا و کوچهلرده سسسمیر یوخ ایدی. ژاندارملار کنده وارد اولاندا اونلاری قارشیلایان اولمادی. اونلار بو حادثهدن گئج خبر توتموشدولار. ایندی خانلارین جسدلری دوشن اوتاقلاردا گزیب دولانیردیلار. اؤلولری آیاقلاری ایله چئویریب دقتله باخماقدا ایدیلر. قاسیمخانین آتلیلاریندان ایکی نفر بایرامعلی و سومالی رضا یارالانمیشدیلار. اونلارین یارالاری آغیر اولسا دا اؤزلری ایله آپارمیشدیلار. ایندی آردالاندا حاضیر اولان ژاندارملارین سایی آز اولدوغونا گؤره سارابا قایتمالی ایدیلر. مأمورلار آردالانداکی بو عملیاتدان گزارش حاضیرلاییب، ایکی نفر ژاندارملاردان خانلارین بیناسیندا کئشیکچی قویوب گئدیرلر.
آردالان خبری سارابدا، تبریزده حتی تهراندا توپ کیمی آچیلیب بؤیوک های کویه باعث اولموشدو. آردالاندا اشتراک ائدن اطراف کندلرین اهالیسی اؤز کندلرینه قاییدیب اورداکی اربابلارین تاخیل آنبارلارینی داغیدیب وئردیکلری بهرهلری آپاریردیلار. او دؤورده سارابدا اولان انتظامی قوهلرین آز اولدوغونا گؤره هئچ بیر ایشه اقدام ائده بیلمهدیلر.
بیزیم کندیمیز آردالاندان آرالی اولدوغو اوچون آخشام چاغی بیزه خبر چاتدی. آردالاندا عملیات قورتاردیغی حالدا اوزاق کندلیلر هله ایندی هیجانا بورونوب اربابلارین تاخیل آنبارلارینی داغیدیب آپاریردیلار. زنگیلآبادلیلاردا هیجان ایچینده ایدیلر. هر مسئلهدن قاباق اونلاری دوشوندورن اربابلارین تاخیل آنباری ایدی. بئناماز آغانین کورهییندهکی اربابلارین ووردوغو چوبوقلارین یارالارینین هله یئری گؤزدن ایتمهمیشدی. اونون اربابلارا قارشی اولان نیفرتی قلبینده یووا سالمیشدی. بئناماز آغا اول منیمله مصلحته گلدی. من اونا دئدیم:
– تاخیل آنباری مسئلهسی گون اورتایا قدر حل اولمالیدیر. سن گئت کندلیلری باشا سال.
بئناماز آغا سئوینجک گئتدی. علیاکبرله گؤروشوب مسئلهنی اونونلادا آرایا قویدوم. گون اورتاچاغی کندلیلرین یاریسی تاخیل آنبارینین قاباغیندا ایدی. کندخدا ایله آتام دا بو ایشدن خبر توتوب آنبارین قاباغینا گلمیشدیلر. کندخدا جلیل اوزونو کند اهلینه توتوب دئییر:
– نه اوچون بورا ییغیشیبسیز؟
بئناماز آغا جاوابیندا:
– اؤزون بونون سببینی بیزدن یاخشی بیلیرسن. اطراف کندلرده نه باش وئردیگینی بیلمیرسنمی؟
کندخدا جلیل کندلیلرین تاخیل آنبارینی داغیتماغا اولان هوهسینی گؤروب اونلارلا یومشاق دانیشماغا باشلادی:
– بو عملین نه قدر سیزه باها باشا گلهجگی بارهده فکر ائدیبسیز؟
من جاواب وئردیم:
– سیز ده اربابلارین بو کندلیلرین باشینا نه اویون آچدیقلارینین فیکرینی ائدیبسیزمی؟
آتام منیم بو مسئلهیه قاریشماغیمدان قورخوردو. اودور کی، عصبانی اولوب آجیقلی حالدا منیم اوستومه سسلندی:
– سنین ایشین اولماسین، قاییت گئت ائوه.
من یئریمده دایانمیشدیم. بئناماز آتاما دئدی:
– هه، سن ده اربابلاردان طرفدارلیق ائدیرسن؟
آتام بو زامان اوزونو کند اهلینه توتوب دئمیشدی:
– آی جاماعات، بیر هفته منه مهلت وئرین، بو مهلت قورتاران گونو من اؤزوم بو آنبارین قاپیسینی آچیب تاخیلنی سیزین اؤزونوزه قایتاراجاغام.
آتامین سؤزوندن تاخیل آنبارینین قاباغینا ییغیلان کندلیلر بیر- بیرینین اوزونه باخیب داغیلیب گئتدیلر. کند ایچینده سس کوی یاتدی. بئلهلیکله زنگیلآبادین تاخیل آنبارینین قاپیسی آچیلمامیش قالدی.
– گلن یاخین گونلرده “شاهباغی” کندینده حاضیر اولوب مئهریبانین سوراغینا گئتمهلیییک. نئچه گوندن سونرا قاسیمخان یوزه یاخین سیلاحلی آتلیایله بیرلیکده شاهباغی کندینه ییغیلمیشدیلار. بو کندله مئهریبانین فاصیلهسی بیر کیلومتردن آز اولاردی. اونلار شاهباغینین مئهریبان طرفدهکی باغچالاریندا سنگر توتموشدولار. بو خبری هامیدان قاباق میرزهحبیب صدری ائشیتمیشدی. مین ائولی مئهریبان کندینین اهالیسی تشویشه دوشموشدولر. میرزهحبیب اؤز فرمانی ایله بوتون طرفدارلارینی کؤمگه چاغیریر. ایندیه قدر مثلی گؤرونمهمیش هیجان یارانیر. بیر ساعاتدان سونرا مئهریبانین شربتلی قبرستانلیغیندا اللیدن یوخاری سیلاحلی آتلی قوهسی حاضیر ایدی. آللاهقولو اوغلو علی آدلی بیر نفر اؤز مخصوص گئییمی ایله چاریقلی، پئتاوالی، سیلاحلی پاترونلو، آت اوستونده ایلهشیب شربتلی قبرستانلیغیندا آت اوینادیردی. آللاهقولو اوغلو علینی تانیمایان یوخ ایدی. ایندی قوجالسادا جاوانلیغیندا باکیدا حاجی زینالعابدین تاغییئوین بال پتکلرینده ایشلهین یوزلرله کارگرلرین رئیسی اولموشدو. او زامان مشهور میلیونر تاغییئوین اؤزو ده بوندان حساب آپارارمیش. او اؤزونو قولدور کیمی تانیتدیرمیشدی. ایندی او یئنه جاوانلیق واختی کیمی توفنگی چیینینده آت اوستونده اوتوروب ماللا حبیبین فرمانی ایله جاوانلاری قاسیمخانین علیهینه قالدیریردی.
قاسیمخانین دستهسی شاهباغی ایله مئهریبان آراسیندا گئدیش- گلیشی قطع ائتدیکلرینه باخمایاراق یئنه ده مئهریبانین شاهباغی کندینده احوالاتین نه یئرده اولدوغونو بیلیردیلر. آللاهقولو اوغلو علی اؤز آتلیلارینا حرکت امری وئریر. اونلار کندین شاهباغینا طرفکی سون باغچالاردا سنگر توتورلار و قاسیمخانین هجومونو گؤزلهییرلر. آمما قاسیمخان هجوما باشلامیر. بیر ساعاتدان سونرا قاسیمخان آتلیلارینین گئریه چکیلمک خبری مئهریبانا یئتیشیر. قاسیمخان چوخ فکر ائدندن سونرا مئهریبانا هجومونو فایداسیز گؤرور…
– کند اهالیسینی بورا گتیرین!
سربازلار حرکته گلدیلر. آردالان کیچیک کند اولدوغونا گؤره بو مسئله او قدر اوزون چکمهدی. یاریم ساعاتدان سونرا بیر عدّه قوجا کیشیلردن، یاشلاری اللیدن یوخاری اولان کندلیلر، فرماندهین دؤورهسینه ییغیلان اربابلارین قارشیسیندا صف چکمیشدیلر. قوشون فرماندهی حلمی آجیقلی حالدا گلیب صفین اوّلینده دایانمیش قوجا بیر کیشینین اؤنونده دایاندی:
– اسلحهن هانی؟
– منیم اسلحهم یوخدور آغا.
– دونن سن نئچه نفری اؤلدوروبسن؟
– من آدام اؤلدورمهمیشم آغا.
-بس دونن سن هاردایدین؟
– ائوده ایدیم آغا.
بو آندا آردالان کندینده یاشایان و خانلارین سفرهسیندن آرتیق قالانی یئییب قابلارینین دیبین یالایان بیر نفر فرماندهین قولاغینا نه ایسه پیچیلدادی. فرمانده قوجا کیشییه باخیب سوروشدو:
– اوغلون هاردادیر؟
– بیلمیرم آغا.
– نئجه یعنی بیلمیرسن. اوغلونو هاردا گیزلهدیبسن؟
– من گیزلتمهمیشم آغا. هارا گئدیبسه بیلمیرم.
فرمانده خانلارین نؤکرینه اشاره ائلهدی. اونلار جلد گلیب قوجانی اوزو قویلو یئره ییخدیلار. بیر نفر قوجانین اللرینی بیر نفر ده آیاقلاریندان توتدو. بیر نفر ده الیندهکی آت قامچیسی ایله کورهکلرینه وورماغا باشلادیلار. قوجا کیشی اول قامچیلارین ضربهسینه دؤزدو. بیر آز سونرا داوام گتیره بیلمهییب فریاد ائلهمهیه باشلادی.
فرمانده حسینعلی و باشقا خانلار ایله مشورت ائدیب فرمان صادر ائلهدی:
– تاخیل آنباریندان بوغدا آپاران کندلیلر، ایکی برابر تاخیل وئرمهلیدیرلر.
صفده دایانان کندلیلر آزاد ائدیلدیلر. اربابین نؤکرلری فعالیّته باشلادیلار. اونلار سربازلارین حمایهسی آلتیندا ائولره سوخولوب آنباردان بوغدا آپاران آپارمایان هر کیم اولورسا اولسون ائوده مؤجود اولان تاخیللاری چواللارا دولدوروب ائو صاحبینین اولاغلاری ایله اربابین آنبارینا داشیماغا باشلادیلار. اونلار ائولرده آرواد اوشاقلارین گؤز یاشلارینا حتی یالوارماقلارینا اهمیت وئرمهدن کندیلردهکی تاخیللاری آنبارلارا داشیییردیلار. کندین اوستونه قارا پرده چکیلمیشدی. هر ائوده آه- ناله سسی ائشیدیلیردی. نئچه آیلیق گلهجک گونلرینه ذخیره ائتدیکلری یاوان چؤرهکلرینی ده اؤز گؤزلرینین قاباغیندا آپاریردیلار. او گون گئجه یارسینا قدر آردالانین ائولریندن آغالیق آنبارلارینا تاخیل داشیندی. آنبارلار دولاندان سونرا یئنی آنبارلار آچیلدی. بو خبر آن- با- آن اطراف کندلره یاییلیردی. بو دا اونلارین تشویشه دوشمکلرینه سبب اولوردو.
اونلار آردالاندا کندلیلرین وار یوخونو اللریندن آلاندان سونرا بو آرادا فعال اشتراک ائدنلری زندانی ائدیردیلر. نؤبه سوما کندینه چاتاندا بورا قاسیمخانین دوغما کندی اولدوغونا گؤره جزالاندیرماق مسئلهسی داها شدتله انجام تاپیردی. آردالاندا اولدوغو کیمی شاللاق و توهین ائتمک یونگول جزالاردان حساب اولوردو. سوما کندی حسینعلیخانین اولدوغونا گؤره قاسیمخانین قوهوم اقربالارینی، اونلارلا دوستلوق ائدنلریده شاللاق ووروب مال حیوانلارینی اللریندن آلیردیلار.
سوما کندینین یاخینلیغیندا بیراغوش کندی یئرلشمیشدی. بو کندین کندخداسی کربلای حسن ده سومادا سرهنگ حلمینین یانیندا ایدی. او امنیهلرله برابر قاسیمخانین ائوینه گلیر. اونون خالچالارینی، مال حیوانلارینی حتی آروادینین پالتار صاندیغینی آچیب اونون گلینلیک و آلت پالتارلارینی گؤتوروب دئییر:
– قاسیمخانین غیرتی وارسا گلیب بو پالتارلاری مندنگئری آلسین.
قاسیمخان آرادان چیخدیغینا و داغلارا چکیلدیگینه گؤره سرهنگ حلمی اونو توتا بیلمهمیش، ناچار قالیب تبریزه قاییتمیشدی.
قاسیمخان اؤز دوستلاری ایله بیر مدت گؤزه گؤرونمهدیلر. بیر آیدان سونرا آلانبیراغوش ماحالینا گلیرلر. گون باتاندا سوما کندینین یاخینلیغیندا اولان بیراغوش کندینه چاتیرلار. چوبان قویون سوروسونو کنده تؤکمهیه حاضیرلاشیردی. قاسیمخان چوبانی چاغیریب دئییر:
– خان چوبان سورونو کنده تؤکمهیه تلسمه! بیر آز ال ساخلا.
چوبان تانیمادیغی آداملاری گؤروب خبر آلیر:
– نه اوچون؟
– سونرا گؤرهرسن.
نه ایسه چوبانی یاریم ساعات لنگیدیرلر. آخشامین قارانلیغی هر یئره چؤکندن سونرا قاسیمخان و یولداشلاری اؤزلری ایله گتیردیکلری کیسهلری باشلارینا کئچیردیب، قویون سوروسونون ایچینده اییلیب یئریه- یئریه اؤزلرینی بیراغوشون کندخداسی کربلای حسنین ائوینه یئتیریرلر. بیچین واختی اولدوغونا گؤره کندخدا کربلای حسنین بیچینچیلری شام یئییردیلر. اونلار قاسیمخانی و اونون سیلاحلی یولداشلارینی گؤروب تشویشه دوشورلر. قاسیمخان دئییر:
– سیز هئچ ناراحات اولمایین، سیزینله ایشیمیز یوخدور. بیزیم ایشیمیز فقط بو کندخدا ایلهدیر.
قاسیمخان علاوه ائدیر:
– آمما نه قدر بیزیم ایشیمیز قورتارماییب هئچ کیمین بو ائودن ائشیگه چیخماغا حاققی یوخدور.
سونرا اوزونو کربلای حسنه توتوب دئییر:
– سن اربابلارین ان یاخین نؤکری اولوبسان. آردالان و باشقا کندین ماللارینی غارت ائدیبسن. حتی منیم ائویمی غارت ائدیب خالچالاریمی، حیوانلاریمی آپاریبسان. بونلار بیر طرفه، منیم آروادیمین پالتار صاندیغینی آچیب اونون گلینلیک پالتارلارینی آلت پالتارلارینی آپاریب ناموسسوزلوق ائدیبسن و دئیبسن: اگر قاسیمخانین غیرتی وارسا، گلسین آروادینین بو آلت پالتارلارینی مندن آلسین. من ایندی گلمیشم، هم او پالتارلاری، هم ده ناموسوما توخوندوغون اوچون جانینی آلام.
او بونو دئییب کندخدا کربلای حسنی باشقا بیر اوتاغا آپاریب جانینی آلیر. بئلهلیکله عؤمرو بویو اربابلارین قاباغیندا کیچیلن، کندلیلرین وار یوخونو الیندن آلیب خانلارا باغیشلایان، اؤز آلچاقلیغی ایله بوتون ماحالدا مشهور اولان کندخدا کربلای حسن اؤز جزاسینا چاتیر.
بو خبر سارابدان کئچیب تبریزه یئتیشیر. امنیتی برقرار ائلهمک ایستهینلر یئنه ال-آیاغا دوشورلر. رئیس کل ژاندارمری آذربایجان ساراب امنیهلرینین بیکفایت اولدوقلاری بارهده فکر ائدیردی.
قاسیمخانین دستهسی یئنه ده داغلارا چکیلیب گؤزدن ایتیرلر. خانلار، اربابلار بیراغوش کندینین کندخداسینین قاسیمخانین طرفیندن جزالانیب اؤلدورولمهسی خبرینی ائشیدیب اونون یئنه بو اطرافلاردا اولدوغونو بیلیب قورخویا دوشورلر. قاچانلاری قاچیر، قاچمایانلار ایسه گیزلنیرلر. کندخدا کربلای حسنین اؤلدورومهسی بوتون کندلرین کندخدالارینی وحشته سالیر. اونلار هاردا اولسالار گئجهنی سحره کیمی یاتا بیلمیرلر. کندخدالار قاسیمخانین هانسی گون، هانسی گئجه، هانسی کندخدانین ائوینه جزا حکموایله گلیب؟، اونلاری مجازات ائدهجکلرینی یاخشی بیلمهسهلرده یئنه ناراحات ایدیلر. کندلیلر ایسه اؤز شادلیقلارینی گیزلده بیلمیردیلر. اونلار اربابلارا قارشی توکنمز نفرتلرینی هاردا اولورسا اولسون آیدینجاسینا بیلدیریردیلر و اونلارین کؤکونون کسیلمهسینی آللاهدان ایستهییردیلر.
بئله بیر دؤورده قادینلار کیشیلردن اؤنده گئدیردیلر. اونلار اؤز آجیقلارینی خانلاردان، اربابلاردان چیخماق اوچون اور،کلرینده گیزلین قالیب بوی آتمامیش اؤز شعر طبعلریندن استفاده ائدیردیلر. قاسیمخانین و آردالان کندلیلرینین عصیانلاری ساراب و آلانبیراغوش ماحالیندا مثلی گؤرونمهمیش بیر حادثه اولدوغو اوچون ماحالین قیز گلینلرینین اورهکلرینده ایز سالمیش بو حادثهلر شعر فورماسیندا اؤزونو بروزه وئریردی.
داغلارین باشیندا اسیر یئل کیمی
یول وئرین، یول وئرین قاسیمخان گلیر
ظالیم اربابلارا دیوان توتماغا
چیگینینده توفنگی باغریقان گلیر
بئلهلیکله قاسیمخان آد، سان قازانمیشدی. اونون محبوبییتی خالق آراسیندا گئتدیکجه آرتیردی. تبریزده اولان امنیه مسئوللاری قاسیمخانین آزاد شکیلده آت اوینادیب، مالکلری سیخینتیا سالیب اونلاری بیر- بیر آرادان آپارماسینین سببینی سارابین امنیه ادارهلرینین بیکفایت اولماقلاریندا گؤروردولر. بونا گؤره ده قاراداغدان بیر عده ژاندارم دستهسینی سارابا گتیریرلر. بونلارا قاسیمخانین تئزلیکله توتولماسی تاپشیریلمیشدی. بونا گؤره اونلار گئجه- گوندوز قاسیمخانی نئجه تلهیه سالاجاقلاری بارهسینده نقشه چکیردیلر. اونلار یاخشی بیلیردیلر کی، قاسیمخانی دؤیوش میدانیندا مغلوب ائده بیلمهیهجکلر. بئله اولسا اؤز جانلاری دا خطره دوشه بیلردی. بونا گؤره ده باشقا بیر یول تاپماق لازیم ایدی.
قاسیمخانین دستهسینده دئچان کندیندن اولان اسماعیل آدلی بیر اوغلان وار ایدی. او قاسیمخانلا بیرلیکده اربابلارین علیهینه گئدن دؤیوشلرده اؤلموشدو. اونون طوطی آدلی قوجا آناسی وار ایدی. اوغلونو الدن وئرمیش بو قوجا قاری اوغلونون اؤلومونو قاسیمخاندان بیلیردی. او دئییردی:
– منیم اوغلومون باعثی قاسیمخاندیر. او اولماسایدی منیم اوغلوم اؤلمزدی.
بونا گؤره ده اونون قاسیمخانا نیفرتی وارایدی. دائیم سارابین امنیه ادارهلرینه گئدیب قاسیمخانین علیهینه شکایت ائدیردی. ایندی طوطی قاری قاراداغدان بیر دسته امنیهلرین سارابا گلدیگینی ائشیدیب اونلارین رئیسینه شکایت ائدیر. امنیه رئیسی طوطی قاریدان خبر آلیر:
– سن کیمسن؟ طوطی قاری جاواب وئریر:
– منیم آدیم طوطو دور، اسماعیلین آناسی. قاسیمخان منیم اوغلومون اؤلومونون سببیدیر. من اوندان شکایته گلمیشم.
رئیس خبر آلیر:
– سن قاسیمخانین هاردا اولدوغونو بیلیرسنمی؟
طوطی قاری دئییر:
– یوخ، ایندی اونون هاردا اولدوغونو بیلمیرم.
رئیس اونا تاپشیریق وئریب دئییر:
– اوغلونون انتقامین آلماق ایستهییرسنسه گرک آییق اولوب قاسیمخانین یئرینی اؤیرهنیب منه خبر وئرهسن.
طوطو قاری رئیسه سؤز وئریب اوندان آیریلیر…
– حاجی، بیز سنه پول وئرمیشدیک کی، عایلهلریمیزه وئرهسن. آمما سن کوتاهلیق ائدیب پوللاری اؤز یانیندا ساخلاییبسان. ایندی او پوللار اؤزوموزه لازیمدیر. حاجی طهمز قوناقلارا یئمک حاضیرلاییب دئییر:
– سیز استراحت ائدین، من سیزه پول تهیه ائدیب قاییدیرام. حاجی آتا مینیب طوطی قارینی گؤرمک اوچون دئچان کندینه گلیر. او طوطی قارینی گؤرن کیمی دئییر:
– نه یاتیبسان آرواد تئز اول قاسیمخان بیزدهدیر.
طوطو قاری قولاقلارینا اینانماییب خبر آلیر:
– دوغرو دئییرسنمی؟
حاجی دئییر:
– یالان نه لازیمدیر؟ آرواد تئز اول.
حاجی طهمز، قارینی قاراداغدان گلن امنیهلرین یانینا آپاریر. طوطو قاری گئجه یاری رئیس امنیهنی یوخودان اویادیب دئییر:
– نه یاتیبسان رئیس، قاسیمخانین یئرینی تاپمیشام.
بو مسئلهدن اؤترو قاراداغدان سارابا گلن رئیس بو خبردن خوشحال اولوب ال- آیاغا دوشور. امنیهلری یوخودان اویادیب تلهسیک آتلانیب کوللوجهیه دوغرو حرکت ائدیرلر. بیر ساعاتدان سونرا کوللوجه کندینده ایدیلر. قاسیمخان اؤز دوستلاری ایله حاجی طهمزین ائوینده شیرین یوخویا گئتمیشدیلر. اؤزلرینه دوست بیلدیکلری بیر خائینین خیانتلریندن خبرلری یوخ ایدی. قاراداغ امنیهلری حاجی طهمزین ائوین ساکت حالدا محاصره ائدیرلر. آمما امنیهلر قاسیمخانین و یولداشلارینین یاتدیغی اوتاغا یاخین دوشه بیلمیرلر. دفعهلرله دؤیوشدن غالب چیخان قاسیمخانلا اوز- اوزه دایانماقدان چکینیردیلر. مردانه دؤیوشمکدن چکینن امنیهلر بو قرارا گلیرلر کی، نه قدر قاسیمخانین الینده توفنگ وار، اونا یاخین دورماق اولماز و اؤز جانلاریدا خطره دوشه بیلر.
قاسیمخان، سومالی نوروزعلی، قزیلجالی مهدی، کوللوجهلی ابی، حاجی طهمزین ائوینده توفنگلرینی دیوارا سؤیکهییب، قاپینین دالینی محکم باغلاییب یاتمیشدیلار. اسدالله دامین اوستونده کئشیک چکمهیه تعیین اولونموشدو. امنیهلر ائوی محاصریه آلیب گیزلنمیشدیلر. حیطی سکوت بؤروموشدو. بو سکوتو پوزان فقط یاتانلارین خورورتولاری ایدی. امنیهلر دامین اوستونه چیخاندا اسداللهنی یاتیب یوخلامیش گؤرورلر. او یورغون اولدوغونا گؤره درین یوخویا گئتمیشدی. امنیهلر اسداللهنین توفنگینی گؤتوروب اونو ترک سیلاح ائدیرلر. اسداله گؤزلرینی آچاندا اؤزونو محاصرهده دوشمن توفنگینین لولهسینی اؤز آغزیندا گؤرور. امنیهلر اونا دئییرلر: سسینی چیخارتسان اؤزونو اؤلموش بیل.
او زامانلار کند ائولرینین دامیندا باجا اولاردی. بو باجا ائوده تندیر سالاندا اونون توستوسو ائشیگه چیخماق اوچون ایدی. امنیه رئیسی بیر اوغلان اوشاغینی یوخودان اویادیب، اونا پول وئریب دئییر:
بو ائوده دؤرد نفر یاتیبدیر. اونلارین توفنگلری واردیر. بیز سنی باجادان ائوین ایچینه ساللایاجاغیق. سن اوّل ائوین قاپیسینی آچیب سونرا اونلارین توفنگلرین بیر- بیر گؤتوروب بیزه وئرمهلیسن.
بئلهلیکله اوغلانین بئلینه ایپ باغلاییب باجادان ائوین ایچینه ساللاییرلار. اوغلان قاپینی آچیب، اونلارین توفنگلرینی گؤتوروب امنیهلره وئریر. ایندی قاسیمخان و یولداشلاری ترک سیلاح اولموشدولار. امنیهلر دریندن نفس آلیرلار. سونرا ائوه سوخولوب قاسیمخانی، شیرزادی، نوروزعلینی، ابینی، مهدینی یوخودا ایکن اؤلدورورلر. دامدا کئشیک چکن اسدالله ایسه اونو تهدید ائدن و گوللهلرین سسیندن تشویشه دوشن امنیهنی گؤروب فرصتدن استفاده ائدیب امنیهنی ترک سیلاح ائدیر و توفنگین قنداغی ایله اونو ووروب آرادان چیخیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
سئوینمه، گۆلمه، قوزوم، کیمسهنین فلاکتینه؛
بو حال، اوت، ائیی بیر شئی دئییل، سئوینمه، ساقین!
سئوینمه باشقاسینین حال-پۆرسفالتینه،
توقونما قلبینه بیکسلرین، زاواللیلارین.
اینان کی، بیر آجی سؤز، بیر باقیش، بیر اینجه گۆلوش
کدرلی، سؽتمالی بیر قلبی تؽرمالار، یارالار.
او قلب آوونسا دا، آلدانما، اینجینیب کۆسموش،
ساغالماز ایشته او، یؽللار کئچر ده هپ سؽزلار.
توقونما، روحوم! اوت، کینلیدیر فلک، بیر گۆن
قؽزار، همن گۆجنیب اینتیقام آلیر سندن.
بو گۆن گۆلن یارین آغلار، ساقین اؤیونمه، دۆشون!
دۆشون ده مونیس اول! اینجیتمه، قؽرما کیمسهیی سن!..


text:
فرع: على المشهور من المنع
فرع:
موردّد بئیعی باطیل بیلدیگیمز اساسدا، اگر موشتری و ساتیجی توافوق ائدرلرسه كی غیری-موشاع نظرده توتوبلار، اونلارین باطیللیگه توافوقونه گؤره بئیع صحیح اولماز. آما اگر ایختیلافلاری چیخارسا و موشتری ایدّعا ائدسه كی موشاع نظرده توتوب نتیجهده بئیع صحیح اولمالیدیر و ساتیجی دئیه كی من اونلاردان بیرینی (تعیین ائتمهدن) نظرده توتموشدوم (و بئیع باطیل اولمالیدیر.) «التذكرة» كیتابی صحیحلیك اصالتینه عمل ائدهرك، موشترینین سؤزونو قبول ائتمگی یاخشی بیلیب. تعیین اولماماغی اصل بیلك. بیتدی.
علامهنین فتواسی (صحیحلیك اصالتی) او زامان یاخشی اولار كی ایكی طرف واحید بیر صیغهنین (كی ایكی معنادان بیرینده ظهور ائدیر) دئییلمهسینی قبول ائتمهیهلر. آما ایكسیده بیر سؤزون دئییلمهسینی (كی اونون ظهورونون نه اولدوغو بللیدیر.) قبول ائدیرلرسه، صحیحلیك اصالتینه ال آتا بیلمهریك. [ظاهیر، نیّتین كاشیفیدیر.] تبعاً هر نهده ظهور تاپیرسا اونو منیمسهمهلیییك. (یا موشاعلیق و یا موردّد فرد). صحیحلیك اصالتی، ظاهیرلری صرف ائتمز. (یعنی ظاهیری آیری یئره یورا بیلمز. ظاهیر تعبّودی مسألهدیر آما صحیحلیك اصالتی، امارهدیر.)
آما «تعیین اولماماغی اصل بیلك»دن نهیی نظرده توتدوغونو بیلمهدیم.
بیزیم عصره یاخین اولان عالیملرین بعضیسی دئییبلر: «كلامدا عدمی-ایشاعهیه ظهور اولورسا دا، موسلمان عملینین صحیحلیگه حمل ائدیلمهسی صاریفه قرینهدیر». (ظاهیری صرف ائدر یعنی یورار و دئیَر: ظاهیری نظرده توتمامیشدی.)
[شئیخ انصاری دئییر:] بونا اعتیراض وار. (نییه گرك صحیحلیك اصالتی ظاهیری یورا بیلسین؟ بیر حالدا كی ظاهیر تعبّودی مسألهدیر و صحیحلیك اصالتی امارهدیر و نیّتی كشف ائدیر.)
فرع: على المشهور من المنع، لو اتفقا على أنهما أرادا غیر شائع لم یصح البیع، لاتفاقهما على بطلانه.
ولو اختلفا فادعى المشتری الإشاعة فیصح البیع، وقال البائع: أردت معینا،
ففی التذكرة: الأقرب قبول قول المشتری، عملا بأصالة الصحة وأصالة عدم التعیین، انتهى.
وهذا حسن لو لم یتسالما على صیغة ظاهرة فی أحد المعنیین، أما معه فالمتبع هو الظاهر، وأصالة الصحة لا تصرف الظواهر .
وأما أصالة عدم التعیین فلم أتحققها.
وذكر بعض من قارب عصرنا: أنه لو فرض للكلام ظهور فی عدم الإشاعة كان حمل الفعل على الصحة قرینة صارفة.
وفیه نظر.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
اؤلو ساییسی 79 نفره چیخدی
پلیس، یانغین زامانی ایتیب تاپیلمایانلارین دا اؤلو اولاراق قبول ائدیلهجیینی بیلدیرمیشدی
اینگیلترهنین باشکندی لندنده 24 قاتلی بینادا میدانا گلن یانغیندا اؤلو ساییسی 79 نفره یوکسلدی.
پلیس، یانغین زامانی ایتیب تاپیلمایانلارین دا اؤلو اولاراق قبول ائدیلهجیینی بیلدیرمیشدی.
یانغینین ایلگیسیزلیکدن قایناقلاندیغینی ساوونانلار و یؤنهتیچیلری سوچلابانلارین اعتراض گؤستریلری ده هفتهسونو بویونجا داوام ائتدی.
گؤستریچیلر، باشباخان ترزا میین استعفاسینی ایستهدی.
می، یانغیندان ضرر چکنلر اوچون 5 میلیون استرلینگلیک کؤمک سؤزو وئردی.


text:
ارمنیستانین دؤولت بورجو ۲۰۱۷-جی ایلده داها ۳۵۰ میلیون آرتاراق، ۶،۲۵۰ میلیاردا چاتاجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده ارمنیستانین مالییه ناظری واردان آرامیان ارمنی مئدیاسینا آچیقلاماسیندا بیلدیریب. او قید ائدیب کی، ۲۰۱۶-جی ایلین ۵،۹ میلیاردلیق دؤولت بورجونون ۵۰۳ میلیونو مرکزی بانکین، ۵،۴ میلیاردی ایسه حکومتیندیر.
آرامیان بو بورجو یالنیز دوللاردا دئییل، هم ده یاپون یئنی، آورو و سایرده اولدوغونو وورغولاییب.
قید ائدک کی، ارمنیستانین ۲۰۱۶-جی ایلدکی دؤولت بورجو او د م-این ۵۴،۴ فایزینی تشکیل ائدیب. ۲۰۱۷-جی ایلده ایسه بو رقمین ۶۰ فایزه قالخاجاغی پروگنوزلاشدیریلیر.
آرامیانین سؤزلرینه گؤره، ارمنیستان ۲۰۱۹-جو ایلدن باشلایاراق، بورجلارین قایتاریلماسینا بودجهدن بؤیوک وسایتلر آییرماغا مجبور اولاجاق. او زامان چوخ جدی پروبلملرین یاشاناجاغی گؤزلنیلیر.


text:
توپونان گوپون نیسبتی
افروز خانیم
عرض ائلهییم اوغلومون بو گون بتر توپ اویناماق گؤیلونه دوشموشدو، آمما توپون پارکینگدن گؤتورن، ناراحاتلیغدان آغیز بورونو اییلدی.بالامین توپو یئلسیزیدی. دئدیم:
– افروز آنان اؤلمهییب کیهاوا تولومبامیزی گتیر، آنان اونا ائله یئل وورسون کی یئره وورسان یئر جیریلسین؛ بالامسان!
خیلاصه، تولومبانی گتیردی. من گوجلو گوجومله ائله یئل دولدورورام توپون قارنینا، دئییرسن بس کیمین قانین آلیرام. اوغلوم هئی دئییر:
– آنا، سن آللاه بسدیر؛ واللاه داهاهاوا یئری یوخدو.
مگر من ال چکیرم! ائله زور با زوروملا یئل وورورام کی! توپ شیشدی…شیشدی…گؤزونوز پیس گون گؤرمهسین، بیردن بیره نارنجک کیمیپا….اااارت آچیلدی، داغیلدی؛ تیکهلری هر یئره سپیلدی. منیم جیریق یاخام قالدی، اوغلومون الی. ظولوم- ظولوم نئجه آغلاییردی! آمما من کی افروز خانیم اولام یئنه بو «ایکییوسان» بئینیم دانق ائلهدی. بتر فلسفی نتیجهلره ال تاپدیم. یانی، اصولن بؤیوک اختراعلارینهامیسی کیچیک شئیلردن باشلانیر. «نیوتون» آلما توشمهسیندن جاذبه کشفینه یئتیشیر؛ «رایت» قارداشلاری قوشون اوچماسیندان طیاره کشفینه یئتیشیبلر و اونلارجا بئله اختراعلار….
من ده فلسفه علاقهلی اولدوغوما ائله بئله لاپ چوخورلارا گئدیرم. همشه و هر بیر اولایا فلسفی باخیرام. آمما او فلسفی نتیجه بویودو کی آداملار «توپ» کیمیدیلر. اونلاری گرک ظرفیتلری قدهر شیشیردهسن. چوخ شیشیرتسن توپ کیمیپارتلاییب، پَرَم- پَرَم اولارلار. البته افروزون بو زمینهده تجروبهلری ده وار. مثلن بیر نئچهسین حدسیز شیشیردیب، اوندان او آدامین ظرفیتی اولماییب بئش آچیلان کیمیافروزون ائله اؤز اوزونه پارتلاییب کی قدیم برنودا ائله آچیلماز.
دئین یوخ، آی بالا سنی خیالات گؤتوروب آخی، نه امپراطوربازلیغی؟!! علم- تکنولوژی و اونونلا یاناشی ادبیات، دونیادا ائله سرعتله قاباغا گئدیرکی، آدامین باشی گیجهلیر. واللاه هئچ دونیادا نوبل آلانلار، آدلی اؤدوللر آپارانلار سن ادّعادا اولماییبلار. سن یئین پو….و – باغیشلایین بالی- یئمهییبلر. نه اؤزلرین امپراطور؛ پیغمبر، امام آدلاییبلار؛ نه ده کی بو ایذینی بیرینه وئریبلر اونلاری بو کذایی لقبلرله آدلاسین. چونکو مُریدپرورلیک تاسوفلر دالی قالمیش فرهنگلرده چوخ اولور و یئنه تاسوفلر بیزلرده…
بوردا «نیچه»نین بیر سؤزو یادیما دوشدو. دئییر:
– «آداملاردان بُت دوزلتمهیین. بو هم اؤزونوزه و هم اونلارا خیانتدیر. بیر زامان آللاه اولارلار، آمما آللاهلیق باجارمازلار؛ نهایتده سیز جانا گلیب اؤز الینیزله دوزلتدیگینیز بُتا، کافر اولارسیز»….
نور قبرینه یاغسین آی کیشی، نه دهیرلی سؤزلر دئییبسن!
ایندی افروز داها الینین دالین داغلاییب هئچ ظرفیتسیز کیمسهنی آرتیق شیشیرتمییهجک کی سونرادا اؤز اوزونه پارتلاسین. سیز بیل مصصبوز، سیز ده هر کسه دهیریجه قیمت وئرین! اللاه ائلهمهمیش پارتلاماسین. بو پارتلاماق چوخ چتین اولورهاااا. ضررلی، هزینهلی…
میللتی چوخ شیشیرتمهیین لوطفن! داها پارتلامایینجا یئلین آلا بیلمزسیز. قادانیزی آلیم، مندن دئمک…!


text:
8 مارت بهانهسینه :)))
هر شئی بیلگیسیزلیکدن دیر. بیلگیلندیکجه باخیشلاریمیز، دوشونجهلریمیز، دونیا گؤروشلریمیز کسینلیکله دهییشهجک. بلکی ائله بیر دوروما چاتدیق کی اؤز کئچمیشیمیزدن بیله زهلهمیز گئتدی. بیر چوخ مسئله بو بیلگیسیزلیکده ائتکیسی وار آنجاق بورادا سؤز قونوسو بیلگیسیزلیگین ذاتی دیر. چئشیدلی ندنلری دئییل.
بو اوزدن هئچ بیر موطلق نسنه یوخدور؛ بیزیم باخیشلاریمیز و تحلیللریمیز محدود بیلگیلرین اورونودور (محصولودور)؛ هئچ زامان اؤزوموزو کامیل دوشونجهنین یییهسی اولدوغونو سانماساق داها یاخشی اولار. سوموتلانمامیش وارساییملارلا قارشیمیزدا ساندیقلاریمیزین کؤکلرین قازماساق داها یئیی اولار.
بو اوزدن بوشونا هر کیمی و هر نهیی قیناماقدان بیر شئی چیخماز؛ قارانلیغا لعنت دئمکدنسه بیر موم یاندیرماق داها یارارلیدیر.
تانیماق، تانیتدیرماق، برنامهلی آددیم آتماق، هاچان، نئجه، نه اوچون، هانسی یوللارلا؟؟؟
حامید مورسلی -8 مارت 2015 - 17 اسفند 93


text:
آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ اؤلکهنین تل-اویودهکی سفیرلیینین قدسه کؤچورولمهسینی یاریم ایل مدتینه دوندوراجاق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی ان بی سی تلویزییاسی یاییب. تلویزییا ترامپین وتو حقوقوندان ایستیفاده ائدجیینی بیلدیریب.
قید ائدک کی، آمریکا کنگرسی آمریکانین ایسرایلدهکی سفیرلیینین قدسه کؤچورولمهسی حاقیندا قانونو ۱۹۹۵-جی ایلده قبول ائدیب. لاکین او زامانکی پرزیدنت بیلل کلینتون یاخین شرقدهکی وضعیتی گرگینلشدیرمهمک اوچون بو قانونون رئاللاشماسینا وتو قویوب.
اونون بو سیاستینی جورج بوش و باراک اوباما دا داوام ائتدیرمیشدی.


text:
آذربایجان رئگیون اوچون موهوم ایستراتئژی اؤلکهدیر.
ترئند -این معلوماتینا گؤره، بونو دئکابرین ۱۷-ده ژورنالیستلره آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین نقلیات کوماندانی گئنئرال داررئن ماکدیون دئییب:
«بو منیم آذربایجانا بیرینجی سفریمدیر و من سیزه ائتدیکلرینیز اوچون میننتدارلیق بیلدیریرم. آذربایجان پرئزیدئنتی ایلهام علیئو موکممل لیدئردیر، من اونونلا گؤروشوم اوچون ده میننتدارام. بیز آذربایجان پرئزیدئنتی و مدافعه ناظیری ایله اوزون موددتلی امکداشلیق مسئلهلرینی موذاکیره ائتدیک».
د. ماکدیون دونیانین آذربایجان کیمی اؤلکهلره احتیاجی اولدوغونو دئییب.
«آذربایجان پرئزیدئنتینین نقلیات سیستئمینین اینکیشافی اوچون گؤردویو ایشلر هم آذربایجان، هم ده بوتون دونیا ایقتصادیاتی اوچون چوخ واجیبدیر".
نقلیات کوماندانی آمئریکا بیرلشمیش شتاتلارینین آذربایجان حربچیلری اوچون ترئنینگلر کئچیردیینی ده قئید ائدیب:
«موستقیل لیین ۲۵ ایلی عرضینده آذربایجان گوجلو طرفداشا چئوریلیب».


text:
دنیا
هجومچی نینگ اوز صنفداشلریگه قره ته فیر قیلگن لیگی بیلدیریلدی
اوشبو قاچقینلر ازمیر ولایتی مهاجرت اداره سی گه تاپشیریلدی
اوشبو مطلب نی بدخشان والی سی بیلدیردی
خوددی منه شوو طالب قوماندانلری نینگ ییغیلیش اوتکزیب تورگن پیتده اوریلگن لیک لری بیلدیریلدی
ترامپ، کیم بیلن بولگن اوچره شووینی کنسل قیلیب قویدی
پاپ، ایتالیاده بیر روزنامه گه موضوع بیلن تیگیشلی بیانات بیرگن.
طالبان سوزلاوچیسی قاری یوسف احمدی هم اوشبو حادثه نی تصدیق له دی
اوزی توغیلگن نیویورکده ناراضی چیلیک که دوچ قالدی
اسلام همکارلیک تشکیلاتی یازمه بیاناتده، هجوم عاقبتیده کوپ سانده تینچ اهالی نینگ حیاتینی قولدن بیرگن ترورچیلیک حادثه سینی قاره له یمیز، دیب ایتیلگن.


text:
خاطیرهلی شکیل: عاشیق قشمله گؤروش
شبستر – کوندور / ۲۵- ۱۱- ۱۳۶۴
ساغدان سولا: محمدعلی نقابی – عاشیق قشم – سلیمان ثالث – فریدون حاصارلی
شکیل، مرحوم شاعریمیز اوستاد فریدون حاصارلینین شخصی آرشیویندن دیر و ایشیق سایتی واسطهسی ایله یاییلیر.
شکیلی چکن: رضا حصاری(اورمان)
عزیز و حؤرمتلی اوخوجولار!
ادبیات و اینجهصنعتیمیزله علاقهدار هرهانکی بیر خاطیرهلی شکیل و یاخود سندینیز وارسا، “ایشیق” سایتی اونلاری اؤز آدینیزا یایماغا حاضیردیر. لطفا گؤندرهجهیینیز خاطیرهلی شکیل و سندلره دایر لازیمیایضاحات یازماغی اونوتمایین!
حؤرمتله: ایشیق


text:
سلاملار دیلداشلار
ویكی
مدیا (VİKİMEDİA) توركجهده اویه (عضو) اولون و اوردا كی آنا دیلیمزده یارانا
ایمكانلاردان ایستیفاده ائدهرك اؤز آنا دیلیمیزده یازیلان مقالهلردن قوللانین.
بوردا
چوخلو ایمكانلار وار. كند مئیدانی بولومونده، ویكینین دوزگون ایشین قاباقا
آپارماق اوچون ایستفادهچیلر بیریبیریایله دانیشیق آپاریرلار.
ایندی
بو ویكی سیزین كیمی اوستادلارا و بیلیجی اینسانلارا احتیاجی وار. سیزین بیلگیلرینیز
بو ویكینی گوجلندیره بیلر. بیرده بو ویكی بؤیوش و رشد مرحلهسیندهدیر. ایندی
چوخلو سس وئرمهیه ایحتیاج واردیر. ایمكانی اولسا سیز لوگین (Log
in) اولماقلا؛
اؤزونوزه بیر آد ایسه بیر شیفره (پسوورد) آییرتماقلا؛ گیریش یاپین (لوگین اولون).
آرتیلمالییام
ویكی اؤز قوراللاریایله (قانونلاریایله) گئدیشی واردیر. هر یازینین سونوندا
گركدیر ایشلهك آدینیزی تاریخله و ساعاتلا بیلدیرهسینیز. البته سیز ویكینین
ایچینه گئتمكله یاواش یاواش اؤرگنه بیلرسینیز. ایسترسهنیز باشقا ایستیفادهچیلرلهده
مصلحتلهشه بیلرسینیز.
گؤزلویوروك
گؤنده ر بؤلوم لر: گوندم اولای
بوگونون گؤروشو : نفر
دونه نین گؤروشو : نفر
بوتون گؤروش لر : نفر
بو آیین گؤروشو : نفر
باخیش لار :
یازی لار :
یئنیله مه چاغی :


text:
اور
اور یا اوریم ان بؤیوک سومر شهری کی اسکی چاغدا اولوردی. سومریجا URIM آکد ایمپراتورلوغویجا اورو Uru , بو شهر فرات چاینین بریوندا و دجله چایی و فرات چایی قاریشان یئرین دوزونده قورولدو.ایندیکی عراق دا تل المقیر یئرینده اولوردی.16 کیلومتیر نصیریه شهریندن آرالی.
عبید چاغیندا 3600 ایل م.ق قورولدی و بو شهرین آدلیم اولماسی 26 یوز ایل م.ق ایللرده اولور.بیرینجی یازیلمیش شاهی مئش-آنا -پادا Mesh-Ane-pada آدلانیر.بو شهرین تانریچاسی و ساخلایانی نه نه یا آکادی دیلده سین اولور.نه نه سومری آکادی و آسوره دیلده آی تانریچاسی اولوردی کی سومرجا آیا اولور.بو اد بو تانریچانین آدینا گوره اوریم آدلاندی و اونوق یا اوروکه شهرینه قارداش اولوردی.بوآد کلاسیک سومری یازیدا اونوق دا یازیلیب.و یازیلیب اونوق نه نه شهری.
بو شهریده بیر زیقورات تاپیلیب.بو زیقورات نه نه عبادتی اوچون قورولموشدی.1930 دا بو زیقورات تاپیلدی و اونو 21 یوز ایل میلاددان قاباق قوروبلار.بو چاغدا اور نامو شاه اولموشدی.نبوکیدنسصر 6 یوز ایل م.ق ایلده اونی یئنی ائتدی.او بابل شهرینین آخیر شاهی اولوردی.بیر خرابالیق 800 متیر اوزونلوقدا چکیلیب قوزی باتی طرفدن گونی دوغی طرفه و20 متیر اوزونلوقدا قوزی دوغو طرفدن گونی باتی طرفه جا اولور کی 1.200 کاره متیر یئر اولور.


text:
تهراندا آذربایجان تورکلری نین آنتی داشناک قیامی نین 13 نجو ایل دونمو موناسیبتیله؛
یا قاراباغ یا اؤلوم، باشقا یولو یوخ آرتیق
13 ایل اونجه (1372- جی ش.، 1993- جومیلادی ایلینده)، آوریل آیی نین 13- ده، فروردین آیی نین 24- ده، ائرمنی لرین قوزئی آذربایجاندا توره تدیگی ان وحشیانه جنوسایدین آردیندا، گونئی آذربایجان میللتی، تهران شهرینده، ایران فارس حوکومتی نین تورکلره ان آغیر باسقی لارینا باخمایاراق، قیام ائدیب ائرمنی سفیرلیگینه و دوغروسو داشناکلارین جاسوس خاناسینا هوجوم ائتدیلر!
بو قیام اولجه تهران دانیشگاهی نین مسجیدینده، یوزلر غئیرتلی آذربایجان تورکونون ایشتیراکی ایله باشلاندی و سونرا دانیشگاهین ایچری خیابانلارینا چکیلره ک، اینتیظامی قووه لرین مومانیعتینه رغما، تهرانین اینقیلاب خیابانی ایچره، بیر آلوولو پوسگورتو کیمی سیچرادی.
شاهیدلرین دئدیگینه گوره، مینه یاخین تظاهوراتچی، آیاغلارین خیابانلارا قویاراق قیسا بیر مودتده، تهران دانیشگاهی نین بویوک قاپیسیندان ائرمنی سفیرخانا سیانا قدر یورویره ک، اون مین نفرلیک بیر گوجلو تظاهوراتا چئوریلدی.
سیلاحلی و امنیتی گوجلرین تظاهورات ائدنلر ایله قارشیلاشمالارینا باخمایاراق، مینلر تورک فدائی سی و آذربایجان وورغونا، ان اوجا سسله باغیریردیلار:
یاشاسین آذربایجان...
محو اولسون ائرمنیستان،
قاراباغدا قان آخیر...
تبریز قیراخدان باخیر!
قاراباغدا قان آخیر...
تهران اونا خوش باخیر!
اؤلوم اولسون داشناکا...
اؤلوم اولسون فاشیسته،
آذربایجان بیر اولسون...
مرکزی تبریز اولسون،
یا قاراباغ یا اؤلوم...
باشقا یولو یوخ آرتیق...
بو عظمتلی تظاهوراتدا، آذربایجان میللتی ال بیر و سس بیر اولاراق، اوز میللی ایراده سینی دونیا گوزو قاباغیندا و هابئله فارس شوونیستلری و ائرمنی داشناکلاری اؤنونده گوسته ریب، ایثبات ائتدیلر کی آذربایجان میللتی اویاقدی و اؤز کیملیکینه و هابئله میللی وارلیقینا دایاغدی.
یازیقلار اولسون کی اؤزونو ایسلام حوکومتی و شیعه دایاغی آدلاندیران، ایران ایسلام جومهوروسو، قاراباغ ساواشلاریندا، ان چیرکین بیرداورانیشدا، ائرمنی طرفین دوتدو و بئله لیکله مینلر آذربایجان تورکلرینی یوخ، بلکه ظاهیرده مودافیعه سینه یاخا ییرتان، شیعه لری، ائرمنی داشناکلاری نین قان شهوتینه قوربانلیق وئردی!
آنجاق بو خیانتلر یالنیز قاراباغدا قالمادی!
تهران حوکومتی اون مینلر مظلوم آذربایجانلی نین شهادتینی، بیر میلیون یاریم قاچقینینی و بویوک بیر حیصه ده ایشغالچی ائرمنی لرین غصب ائتدیگی ایسلام توپراغلارینی گوره رک ، راحاتجاسینا گؤز یوموب، هر ایل قوندارما 24 آوریل توره نلرینده، ائرمنی داشناکلارینی قان ایچن کافتارلار کیمی خیابانلارا بوراخیر، بو جانی لره موسلمان آذربایجانلی لار علیهینه مئیدان وئریر.
هر ایل او قوندارما تاریخده، ائرمنی لومپنلری خیابانلارا چیخاراق، موسلمان تورکلرینی قمه وقدراه ایله دوغرویوب، سونرا آمانلیقدا ائولرینه دونورلر. آنجاق ایندیه ده ک، تورکلرین ان مدنی داورانیشلارینا رغما، هئچ بیر ایل هئچ بیر آذربایجانلی قوروپونا، میتینگ ایجازه سی وئریلمه ییبدیر.
تاریخ بویو شومالی و جنوبی آذربایجاندا، موسلمانلارین قانینی توکن ائرمنیلر، تهران حوکومتی طرفیندن اوقدر عزیزله نیب و تومارلانیرلار کی ، ایران دوولتی ایللیک بودجه سینده اونلارا میلیاردلار تومن عوض سیز یاردیم آییریر، آذربایجان مچیدلرینین داغیلماسینا رغما ائرمنی کیلسالارین اوجالدیر و گوزه للشدیریر، ائرمنی عائیله لرین جنوبی آذربایجاندا یئرله شدیریر، غاصیب ائرمنیستان دوولتینه حیرتلی کومکلر یئتیریر و بئله لیکله ایراندا ائرمنی دیاساپورسینی اوز توپراقلاری ایچینده گوجلندیریر.
کسینلکیله آذربایجان میللتی اویاقدیر. بو موحتشم میللت مین ایللر بویو رنگلی دوشمانلار گوروب و البته هامیسی نین بورونونو اویوبدور!
قطعیتله آذربایجان جاوانلاری یازیق میللتی میزین حاقسیزجاسینا توکولن قانینی هئچ بیر کیمسه یه باغیشلامایاجاغدیرلار.
بو گون بوتون آذربایجان میللتی، داش ماکیدا کورد تروریستلری قارشیسیندا باغیران وطنداشلاریمیز کیمی، خزر ساحیل لریندن عراق مرزلرینه دک، همدان شهریندن بازیرقانا دک، بیرلیکده سسله نیر:
بیرنفر، مین نفر... اینتیقام اینتیقام!
آذربایجان میللی حرکتی نین بیر سیرا فعالللاری- قزوین و کرج
13 آوریل 2006


text:
قارداش آندێ
یازار : مجید زنگانلی (Məcid Zənganli)+0 بهیهن - پسندیدن
یئنیدن الیمه آلیب واراخلادیغیمدا بو شعری برك گؤزه چارپێر ،
بولودو تانیماغا گركیر كیتابلار یازیلا . . .
من اینسانلار بیر بیرینین
قارداشێدێر ، سێرداشێدێر ،
دئیه – بیر گۆن ،ایكی گۆن یوْخ ،
عؤمۆر بوْیو هارای چكیب ،
قلم چالێب ، بوْغاز یێرتێب ،
شعر یازێب ،یاراتمێشام .
حیاتێمێن كیتابچاسێن ،
واراقلا باخ ،گؤر كی آنجاق ،
هئچ دردیمی هئچ آغرێمێ ،
محكوم اینسان دردلریندن ،
آیێرێبان بؤلمه میشم .
من اؤزۆمۆ ، اؤز ائلیمی ،
یاخێن اوزاق اینسانلێقدان
هئچ ده آرتێق سئومه میشم .
من یاغلێمێ ، یاوانێمێ ،
هر یئردنسه ، هر ائل دئسه ،
اوْلور – اوْلسون ، هر گن – هر آن
آج – یالاواج اینسانلارلا
بؤلمكلیگه حاضیر اوْلوب ،
بو سؤزۆمده صادێق دوروب ،
تام وارلێغێملا دایانمێشام .
لاكێن ،هله ،یازێق دۆنیا ،
« میللت چیلیك » خولیاسێنا ،
عینادێنا داوام ائدیر .
اومانیزمی سایان كیمدیر ،
اینسانلێغێ آنان كیمدیر ؟


text:
تیمور
امیر تیمور گورکان ـ بؤیوک تورک خاقانی، تیمورلو ایمپراتورلوغونون قوروجوسو. گؤرکملی سرکرده، اورتا آسیا، غربی و دوغو آسیانین، هابه له قافقازین، روسون و وولقاترافی بؤلگهلرین تاریخینده بؤیوک روْل اوْینامیش شخصیت، تیموریلرنین بانیسی. ۱۳۷۰-جی ایلده امیر تیتولو آلمیش تیمورون آدی آذربایجان دیلینده اوْلان تاریخی ادبیاتلاردا داها چوْخ امیر تیمور کیمی قئید اوْلونور.
ایچیندهکیلر
آدی و شخصیتی[دَییشدیر]
تیمورون آدی[دَییشدیر]
عرب آد قایدالارینا اساساً تیمورون تام آدی تیمور ابن تاراغای بارلاس (تاراغایین اوْغلو تیمور) اوْلوب. چاغاتای و موغول دیلینده تمور و یا تمیر سؤزلری "دمیر" معناسینی وئریر. اوْرتا عصر روس قایناقلرینده تیمورون آدی "آخساق تیمور" کیمی ده قئید اوْلونوب.
چینگیزلیلر سولالهسیندن اوْلمادیغی اۆچون تیمور فورمال اوْلاراق بؤیوک خان تیتولو داشییا بیلمزدی. اله بۇنا گؤره ده اوْ، اؤزونه امیر (طایفه باشچیسی) تیتولونو گؤتورور. ۱۳۷۰-جی ایلده چینگیزلیلر سولالهسی ایله قوهوملاشان تیمور اؤزونه گورکان تیمور گورکانی تیتولونو گؤتورور. گورکان موغول دیلینده کوروقن و یا خورقن سؤزونون فارس دیلینده اوْلان موختلیفیدیر و ترجومهسی «کورهکن» دئمکدیر. بۇ اوْ دئمک ایدی کی، چینگیزلیلر سولالهسی ایله قوهوملاشان تیمور اوْنلارین اولرینده آزاد شکیلده یاشایا و حرکت ائده بیلردی.
مۆختلیف فارس قایناقلرینده تئز-تئز تیمور لنگ یعنی «توپال تیمور» آدینا راست گلمک اوْلار. احتیمال اوْلونور کی، بۇ آددان همین دؤورده تیمورو آلچالتماق و حقارت ائتمک اۆچون ایستیفاده اوْلونوب.[۲] بۇ سؤز سوْنرادان غرب دیللرینده مۆختلیف فوْرمالاردا یاییلیر (تامرلان، تامرلانه، تامبورلاینه، تیمور لنک). روس دیلینه ده کئچن بۇ سؤز (TaMepлaH) اؤز ایلکین کؤکوندن فرقلی اوْلارق هئچ بیر مَنفی چالارا مالیک دییل و «تیمور» سؤزو ایله یاناشی شکیلده ایشلدیلیر.
تیمورون شخصیتی[دَییشدیر]
تیمورون سیاسی فعالیّتینین باشلانغیجی چنگیزخانین فعالیّتینه بنزییر: اوْنلار شخصاً اؤزلری آردیجیللاری طرفیندن تشکیل اوْلونموش دستهلرین باشچیلاری ایدیلر، هانسیلار کی، سوْنرالار دا اوْنلارین ساواش قودرتینده اساس تمل روْلونو اوْیناییبلار. تیمور چنگیزخان کیمی شخصاً بۆتون ساواش قوه تشکیلاتلارینین تفررواتلاری ایله ماراقلانیردی، رقیب و اوْنلارین توْرپاقلاری بارهده اطرافلی معلوماتلار توپلاییردی، اؤز اوْردوسوندا یۆکسک اوْلان شخصی نفوذا مالیک ایدی و تماماً اؤز سیلاحداشلارینا گوونیردی. فرق تیمورون اۇغورسوز شکیلده سئچیب وطنداش ایدارتمهسینه قویدوغو اینسانلاردا ایدی (سمرقند، هرات، شیراز و تبریز شهرلرینده چوْخلو سایدا یۆکسک روتبهلی مأمور روشوتخورلوغا گؤره جزالاندیریلمیشدی).
تیمور عالیملر ایله صحبت ائتمه یی خصوصاً ده تاریخی اثرلری دینلمیی چوْخ سئویردی. تیمورون اؤزونون تاریخی بیلیکلری ایله اوْرتا عصرلر تاریخچیسی، فیلوسوفو و مۆتفکّیری اوْلان ابن خلدون و چوْخ تعجوب لندیرمیشدیر. تیمور تاریخی و افسانوی قهرمانلارین جسورلوقلاریندان دانیشاراق اؤز دؤیوشچولرینی روحلاندیریردی.
تیمور اؤزوندن سوْنرا چوْخلو سایدا عظمتلی معمارلیق تیکیلیلری ساخلاییب. بۇنلاردان بیر چوْخو دۆنیا مدنیتینین خزینهلرینه داخیلدیر. تیمورون تیکیلیلری، هانسیلارین کی، یارادیلماسیندا شخصاً اؤزونون فعال ایشتیراکی اوْلوب، تیمورون بدیعی زؤوقونو نۆماییش اتدیریب.
تیمور باشلیجا اوْلاراق اؤزونون دوغما شهری ماوراءالنهرین چیچکلنمهسی و باشکند سمرقندین شؤهرتلنمهسی اۆچون بؤیوک قایغی گؤستریردی. تیمور اله کئچیردیی بۆتون اؤلکهلردن اۇستالاری، معمارلاری، زرگرلری و اینشاتچیلاری ایمیپراتورلوغونون باشکندی سمرقند، آتاسینین وطنی کش (شاخریسابز)، بوخارا و سرحدیانی شهر تورکیستانی یئنیدن قورماق اۆچون سؤزوگدن یئرلره گؤندریردی. تیمورون سمرقنده اوْلان قایغیسی اوْنون بۇ مشهور جملهسینده اؤز عکسینی تاپیب: «سمرقندین اۆزرینده همیشه ماوی سما و قیزیل اۇلدوزلار اوْلاجاق». بۇ اینسانلاری آنجاق حیاتلارینین سوْن ایللرینده داها چوْخ سرحدیانی بؤلگهلرده یئرلَشن شهرلره ایشلهمک اۆچون گؤندریردیلر (۱۳۹۸-جی ایلده افغانیستاندا یئنی سۇوارما کانالی چکیلیر.
اۇشاقلیق و گنجلیک[دَییشدیر]
تیمور ۱۳۳۶-جی ایلین ۹ آوریل تاریخینده، اورتا آسیادا کش (حال-حاضیردا شاخریسابز، اؤزبکیستان) شهرینین یاخینلیغینداکی هوجا-ایلقار کندینده دۆنیایا گلیب.
اوْنون اۇشاقلیق و گنجلیک ایللری کش داغلاریندا کئچیب. گنج اوْلارکن تیمور اوْو ائتمه یی، آت یاریشلارینی، نیزه توللاماغی و اوْخ آتماغی چوْخ سئویردی. اوْ، هله اۇشاق اوْلارکن ساواش اوْیونلارا بؤیوک ماراق گؤستریردی. تاراغایین یانیندا قۇللوق ائدن آتبیلر ۱۰ یاشیندان اعتباراً تیمورون تربییهسی ایله مشغول اوْلماغا باشلاییبلار. اوْنلار تیمورا ایدمان اوْیونلارینی و ساواش صنعتینین سیرلرینی دریندن اؤیردیبلر. تیمور چوْخ جسور و تمکینلی اینسان اوْلوب. آییق موحاکیمه یوروتمک کیفیتینه مالیک اوْلان تیمور ان چتین آنلاردا ان دوزگون قرارلاری قبول ائتمه یی باجاریب. خاصیتینین بۇ خۆصیّتلری اینسانلاری اوْنا جلب ائدیردی. تیمور بارهده قایناقلرده اوْلان ایلک معلوماتلار ۱۳۶۱-جی ایلدن اعتباراً اوْنون سیاسی فاللیته باشلاماسی ایله مئیدانا گلیب.
تیمورون خاریجی گؤرونوشو[دَییشدیر]
امیری-گور مقبرهسینین آچیلماسیندان سوْنرا تیمورا عایید ائدیلن ایسکلتین تدقیق ائدیلمهسی زامانی اوْنون بویونون ۱۷۲ سانتیمتر اوْلماسی آشکارلانیب. تیمور چوْخ گۆجلو ایدی، فیزیکی جهتدن اوْ، چوخ اینکیشاف ائتمیش دی، اوْنون چاغداشلری بئله یازیردیلار: «چوخ دؤیوشچولر اوْخون یایینی کورجیک سومویونه کیمی دارتیقلاری زامان، تیمور یایی قولاغینا کیمی گتیره بیلیردی». تیمورون ساچلاری عینی قبیلهدن اوْلان قوهوملاری کیمی آچیق رنگلی ایدی.
تیمورون یاشینین چوْخ اوْلماسینا باخمایاراق (۶۹ یاش) اوْنون کلله سومویو و ایسکلتینده آچیق نظره چارپان (عامیل) قوجالیق جیزگیلری یوْخ ایدی.
اؤلومو[دَییشدیر]
امیر تیمور ۱۸ فوْریه ۱۴۰۵ تاریخینده، چینه سفره گئدرکن اوْترار'دا ۶۹ یاشیندا اؤلدو.
تیموریلر خانلاری[دَییشدیر]
- تیمور (۷۷۱ – ۸۰۷ ه. ق) (۱۳۷۰–۱۴۰۵ م)
- خلیل سلطان (۸۰۷ – ۸۱۲ ه. ق) (۱۴۰۵–۱۴۱۰ م)
- شاهرۇخ (۸۰۷ – ۸۵۰ ه. ق) (۱۴۰۵–۱۴۴۷ م)
- بایسوْنقۇر میرزا
- اۇلوغ بیگ (۸۵۰ – ۸۵۳ ه. ق) (۱۴۴۷–۱۴۴۹ م)
- عبداللطیف (۸۵۳ – ۸۵۴ ه. ق) (۱۴۴۹–۱۴۵۰ م)
- عبدالله (۸۵۴ – ۸۵۵ ه. ق) (۱۴۵۰–۱۴۵۱ م)
- سولطان ابوسعید (۸۵۵ – ۸۷۳ ه. ق) (۱۴۵۱–۱۴۶۹ م)
- سولطان حسین بایقارا (۸۶۲ – ۹۱۱ ه. ق) (۱۴۷۰–۱۵۰۶ م)
- سولطان احمد (۸۷۳ – ۸۹۹ ه. ق) (۱۴۶۹–۱۴۹۴ م)
- سلطان محمود (۸۹۹–۹۰۰ ه. ق) (۱۴۹۴–۱۴۹۵ م)


text:
داشلار قادینی
داشلار قادینی' یا داش مادوننا Madonna of the Rocks . لئوناردو داوینچی چکن تابلو. تابلودان ایکی ورژن معلومدور: بیری لوور موزه سینده ساخلانیر و ایکینجیسی لندن میلّی قالریسینده ساخلانیر.
بو تابلو عیسی و یحیینین گؤروشونو تصویر ائدیر. بو زامان عیسی میصر اؤلکهسینه کؤچوردو. بو تابلودا عیسی یئرده اوتوروب و بارماقلا یحیانی ایشاره ائدیر و اونا برکت وئریر. روح القدوس یا جبرائیل بو تابلودا بیر قیز شکلینده چکیلیب.
بو تابلو یاغلی بوْیاقلا چکیلیب و ایکی ورژن اوندان واردیر. بللی دئیل هانسی اصالتلیدیر.


text:
تویتر فایده لنووچیلری نینگ پسورد لری نی اوزگرتیشلری طلب ایتیلدی
اوشبو طلب تویتر سیستمیده گی بیر قیین چیلیک سببلی مطرح بولگن
خلق ارا اجتماعی ترماق لر دن بیری بولگن تویتر, سیستمیده گی بیر قیین چیلیک سببلی برچه فایده لنووچی لریدن پسورد لری نی اوزگرتیش لرینی طلب ایتدی.
تویتر تامانیدن بیریلگن بیاناتده, بحث موضوعی تخنیکی معما نینگ ییچیلگن لیگی معلوم قیلینرایکن, هیچ قنده ی بیر امنیتی قیین چیلیک نینگ موجود ایمس لیگی بیلدیریلدی.
بیراق تویتر, ینه ده تدبیر آلیش مقصدی بیلن فایده لنووچی لرنینگ پسورد لری نی اوزگرتیش لرینی طلب ایتدی.
دنیا بویلب اورته چه آیده 336 میلیون کیشی تویتر دن فایده لنماقده.


text: حکیم هیدجی آذربایجانین اوچ دیللی شاعیری و بؤیوک فیلسوفودور. او، یوز ایل بوندان اؤنجه اوچ دیلده یوکسک سویه لی دوشونجه لرینی گؤزل منظومه لر و غزللرده یازمیش و بیزه یادگار قویموشدور. حکیم هیدجی درین دوشونجه لی بیر عالیم و فقیه، تدبیرلی بیر سیاستچی و گؤرکملی بیر شاعیردیر. اونون نئچه – نئچه اثرلری الده دیر. حکیم هیدجی نین یوکسک درجه لی بیر فقیه اولدوغونو اونون فلسفی و مذهبی گؤروشلریندن آلماق اولور. تورکجه دیوانی دا آذربایجان ادبیاتیندا اونون یوکسک دورومونو گؤسته ریر. اونون اثرلری آراسیندا بیر تورکجه مثنویسی ده واردیر. اونون آدی “قصه ی عاشورا” اولاراق، شاعیرین گنجلیک دؤورانینا عایید بیر اثردیر. آنجاق بو اثر ادیبلرین دقتینی اؤزونه جلب ائتمه میش و چاپ اولمامیشدیر. ایلک دفعه م. کریمی حکیم هیدجی نین تورکجه دیوانینی ۱۳۸۲جی ایلده ترتیب ائتدیگی زمان بو مثنوینی ده داخیل ائتدی. ولی تاسفلرله اونا اجازه وئریلمه دی. نهایت ۶جی چاپدا تورکجه دیوانیندا چاپ اولدو. ایندی بو اثر، حکیمین الیازماسینا اساسلاناراق دوزگون بیر صورتده یاییلمیشدیر. بو اثر تبریزده اختر نشریاتی طرفیندن یاییلیبدیر.


text:
مسلمانلارین جمعیتی آرتیر
راپورا گؤره، مسلمانلارین ۲۰۳۰دا آوروپا اهالیسینین یوزده ۸ینی، آمریکا اهالیسینین ایسه ۲،۱ینی یاولوشدوراجاغی تخمین ائدیلیر
مسلمانلار ۲۰۳۰دا آوروپانین یوزده ۸ینی اولوشدوراجاق.
آنکارا سوسیال بیلیملر اونیورسیتهسینین حاضیرلادیغی قارشی راپورا گؤره، دونیاداکی مسلمان ساییسینین بئشده بیریندن چوخو بو گون آوروپا، قوزئی آمریکا و استرالیادا یاشاییر.
مسلمانلارین ساییسینین آوروپادا ۴۴ میلیونو، آمریکادا ایسه ۵ میلیونو گئچدیگینی گؤسترهن راپور، مسلمانلارین بو گون دونیاداکی ان بؤیوک دیاسپورالاردان بیری اولدوغونو اورتایا قویور.
راپور، یاش داغیلیمی باخیمیندان، کانادا، فرانسا، اتریش و آلمانیا کیمی اؤلکهلرده مسلمان اهالینین ائو صاحبی اهالیدن داها گنج اولدوغونو اورتایا قویور.
راپورا گؤره، آوروپادا ان چوخ مسلمان اهالییه صاحب اؤلکهلرین باشیندا یوزده ۲۱،۲ نیسبتینده تورکون یاشادیغی اتریش گلیر.
ایکینجی سیرادا یئر آلان مراکشلی و تورک مسلمانلارین اکثریتده اولدوغو بلژیکی، بولقاریستان، دانمارک، فرانساا، آلمانیا، یونانیستان، ایتالیا، هلند، نروژ، روسیا، صربیستان، ایسپانیا، سوئد، سوئیس و اوکراینا تعقیب ائدیر.
فرانسادا مسلمانلار عموما، تونس، الجزایر، مراکش منشألی ایکن، آلمانیاداکی باش مسلمان قروپون تورک، اینگیلترهدهکی مسلمانلارین ایسه هند یا دا پاکیستانلی اولدوغو گؤرونور.
قارهلره گؤره مسلمانلارین داغیلیمینا باخیلدیغیندا ایسه ان چوخ مسلمان سیراسی ایله آسیا، آفریقا، آوروپا، آمریکا و اوقیانوسیهده یئرلشیر.
راپورا گؤره، مسلمانلارین ۲۰۳۰دا آوروپا اهالیسینین یوزده ۸ینی، آمریکا اهالیسینین ایسه ۲،۱ینی یاولوشدوراجاغی تخمین ائدیلیر.


text:
ونزوئلا پرزیدنتی نیکولاس مادورو یئنیدن کلمبییالی همکاری خوان مانوئل سانتوسو تنقید ائدرک، اونا کوکاین اودماسینی مصلحت گؤروب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونونلا مادورو کلمبییانین ونزوئلایا درمان پرئپاراتلارینی ساتماغی قاداغان ائتمهسینه غضبینی نوماییش ائتدیریب.
«سانتوس، بیز اونلاری کلمبییادان آلمایاجاغیق. درمانلارینی اؤزون قبول ائله، بیز ایسه اونلاری آرتیق هیندیستاندان آلیریق. درمانلارینی، نارکوتیکینی و کوکاینینیزی اؤزون قبول ائله»، - مادورو دئییب.
قید ائدک کی، نیکولاس مادورو داها اول ده سانتوسو تنقید ائدرک، اونو خاین آدلاندیرمیشدی.


text:
دکتر ح. م. صدیق قاراداغ شاعری طیب قیطرانپور (یانار قاراداغلی)نین خداآفرین ادبی انجمنی طرفیندن چهارشنبه گونو ساعت 6 -دان 8 ـه قدهر قورولان کتاب تؤرهنینه قاتیلدی و صحبت ائلهدی. او اؤز سؤزلرینده دئدی:
«بو جوان شاعر و تدقیقاتچینین یایینلادیغی اوچ شعر مجموعهسی، بیر مقالهلر توپلوسو و تدقیقی اثر اولان «ادبیاتدان بیر آز اویانا» حجملی مجموعهسی منیم ماراغیمی چکمیشدیر. من اونون اثرلرینی مثبت قارشیلاییرام و اونو تحسین ائدیرم.»
دکتر ح. م. صدیق یانار قاراداغلینین یئنی شعرلری حاققیندا دا دانیشارکن، دئدی:
«هر داهی شاعر اؤز زمانهسینده یئنی شعر یازمیشدیر، مثال اوچون نسیمی اؤز عصرینده، فضولی ایسه یئنهده اؤز زمانهسینده یئنی طرز و شیوهده شعرلر یازمیشلار. چاغداش فارس و تورک ادبیاتی ایسه ایراندا، 50 ایللیک آذربایجان مقاومت شعری تمثیلچیسی اولان حبیب ساهره بورجلودور. او اؤز نبوغ و استعدادی سایهسینده هم فارس و هم تورکجهمیزه یئنی شعر تحفه ائتمیشدیر. دئمک اولار کی چاغداش تورک و فارس یئنی شعری، حبیب ساهرین نبوغ و استعدادینین تحفهسیدیر. البته اونون گؤروشونده یئنی شعرده موسیقی، وزن، ریتم، آهنگ و قافیه اولمالیدیر، لاکن بونلار تزه بیر قایدا قانون اساسیندا گلیر و کلاسیک قایدالار ایله چوخ فرقلی اولور.»
دکتر صدیق سونرا یانار قاراداغلینین تدقیقات قابلیتینه اشاره ائدیب دئدی:
«یانار گنج نسل آراسیندان چیخان، ذرویه چاتماق نیتی ایله اوخویوب اؤیرهنن بیر گنج دیر. اونون دانشگاهی تحصیلاتی دا واردیر و «ادبیات» ساحهسینده «فوق لیسانس» درجهسی آلمیشدیر، ان شاء الله دکترا درجهسیده آلار و اؤز ملتی، ائلی و اولوسو اوچون داهادا یارارلی اولار. اونون تدقیقات قابلیتیده تحسینه شایاندیر. خصوصیله مقالهلر توپلوسوندا گلن آکادمیک سویّهده یازدیغی ادبی تحلیللر منیم اوچون ماراقلیدیر. بیزیم نثر یازانیمیز آزدیر، او ایسه تدقیقی نثر ساحهسینده قلم چالماقدادیر.»
یانار قاراداغلینین نشر اولا کتابلاری ادبیاتدان بیر آز اویانا، اوچ شعر مجموعهسی و مقالهلر توپلوسو آدلی کتابلاردیر.


text:
آمئریکا سناتیندا رئسپوبلیکاچیلار و دموکراتلاردان عبارت ۲۲ سناتور پرزیدنت دونالد ترامپا مکتوب یازیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، سناتورلار ترامپدان باللیستیک راکت سیناغی حیاتا کئچیرن ایرانا سانکسییا تطبیق ائدیلمهسینی ایستهییب. اونلار بو سیناقلارین سیاسی ثابتلیگی تهلوکه آلتینا آتدیغینی بیلدیریبلر:
«ایران لیدرلرینین باللیستیک راکت سیناغی حیاتا کئچیررک سیاسی ثابتلیگی پوزماسی تهلوکهلی حالدیر. اونلار تضییق حیس ائتملیدیرلر. آرتیق مؤوجود سانکسییالارین تام تطبیق اولونماسی و باللیستیک راکت سیناغی اوچون علاوه سانکسییالارین حاضرلانماسی لازیمدیر».
بین الخالق ایجتیماعیتین ایرانا قارشی بیرلشجیینه اومید ائتدیکلرینی دیله گتیرهن سناتورلار بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین بو ایشده یاخینندان ایشتیراک ائتمهسینین واجیبلیینی وورغولاییبلار.
قید ائدک کی، آمئریکا مدافعه ناظرلیگی ایرانین اورتا منزیللی باللیستیک راکت سیناغی حیاتا کئچیردیینی آچیقلاییب و بونونلا باغلی ایران طرفینه سرت شکیلده خبردارلیق ائدیب.


text:
دیلبرا، جور و جفادان سن اوساندیرما منی، بو قدر آتش هجرانینا یاندیرما منی.
ابوالحسن واقف
ای فضولی، قیل کمال فضل کسبین یوخسا من
بیر الیف دیر مقصدیم، ابرو هیلالی نئیلرم؟ نقطۀ توحیدی بیلدیم، خط و خالی نئیلرم؟
فضولی، عیب قیلما اوز چئویرسم اهل عالمدن
کؤنول، بئل باغلاما دنیایه، دنیانی فنا گؤردوم، حقیقت، اهل عشقه دهرده اهل بقا گؤردوم،
ابوالحسن واقف
ابولحسن واقف ١٢٢٤-جی سالیان شهرینده بَرَچی عائله سینده دوغولموشدور. ایلک تحصیلینی سالیاندا مدرسه ده آلمیش، فارس دیلینی و کلاسیک ادبیاتی اؤیرنمیشدیر.
یوسف آسا چکسه گر بازار عدله نظمیمی
بولبول آسا غنچه دورینده کؤنول، خار ایسترم، پاسبان دیر، یار اطرافیندا اغیار ایسترم.
عزتله قویموشام اوزومو آسیتانما
بیر عمردور فراقه گرفتارم، آغلارام، هیجار ائوینده طالب دیدارم، آغلارام.
یاریمین صورتین آیینه ده گؤردوم، واقف
یوخلاییب مرغ دلیم ناز ایله گیسو ایچره، دیمه ای شان، قوی آسوده یاتیب مو ایچره.
واقف دئییلدی واقف، تقدیره چاره یوخدور
وئردیم کؤنول، ایناندیم بیر بیوفا نگاره، آلداتدی، جور قیلدی، دیل اولدو پاره-پاره.
رویینده او کج زلفه ال وورما، آمان، واقف
خالی کی، دوشوب جانا، اول لعل تر اوستونده، ساندیم کی، میلچک دوشموش شهد-شکر اوستونده.
دون منه واعظ دئدی: سؤیله معنای شعر
باغلامیش اوراق عقله عشقدن شیرازه سؤز، عقلله عشقه چکیب بیر جیلد محکم تازه سؤز.


text:
یازار: آغالار قوت
۱- عوثمانلیجانین آنجاق ۲۰-۲۵ %-ی تورکجهایدی. بو، ۱۰ کلمهلیک بیر جوملهده اَن چوخو ۲ کلمهنین تورک دیلینده اولماسی دئمکدیر. بو دا ایندیکی، عربجه-فارسجا سؤزلره بولاشمیش دا اولسا، آذربایجانجا بیر جوملهنین او واختکی عوثمانلیجا بیر جوملهدن داها تورکجه اولدوغونو بیلدیریر.
عوثمانلیجانی عربجه و فارسجانین منگهنهسیندن قورتاریب، تورکجهلشدیرمک، دیلی سادهلشدیرمک اوچون مصطفی کمال پاشا (آتاتورک) اؤلومودن ۶ ایل قاباق، ۱۹۳۲-جی ایلده دیل اینقیلابینا باشلاییر. بو، آرتیق الیفبا یوخ، دیل اینقیلابیایدی، اون مینلرله سؤزو دییشدیرمک پروقرامی. سون ایللرده بیر سیرا بوشبئیین آذربایجانلی پوبلیسیست، ژورنالیست و مؤلفلرین، دانیشاندا آغیزلارینا، یازاندا بارماقلارینا تپیشدیردیکلری اؤنم، دوروم، اؤزل، گئنل، ایلگینج، دوغال، توپلوم کیمی سؤزلر، ایناندیقلارینین عکسینه، هئچ


text:
پوزولدو رونق گول، قدر گولوستان گئتدی، سارالدی گوللری، ال چکدی باغیبان گئتدی.
فاطما خانیم کمینه – غزللر
کمینه شوکر ایله هر لحظه، هر زامان سؤیلر
نه ائتمیشم فلکه، بویله قیلدی زار منی؟ دیار هیجر-آرا زار و دلفکار منی.
دهرده هیجر اودونا یاندی کمینه، یارب
شور عشقین ائیله ییب بس کی، منی دیوانه، شهرۀ شهر اولوبام عالم-آرا افسانه.
شکایت ائتمه، کمینه، رقیب جوروندن
مریض عشقه علاج ائیله مز طبیب، اؤلمه! بو درده چاره ائدر وصلت حبیب، اؤلمه!
بیوفاده نه محبت، نه دیانت، نه وفا؟!
عنبرین بویو اگر دولموش او گیسولرده، بئله خوش بوی دخی اولماز او خوشبولرده.
نقطۀ خال و گؤزو قاشی ییغیلمیش نییه
خال میشکینه باخین، عارض جانانه دوشوب، دئیه سن بیر حبشی صفحۀ ایرانه دوشوب.
خون جگریم گؤزدن اول قدر روان اولموش
جانا، بو نه جادودور، قاش و گؤز آراسیندا، نطقیم توتلور گؤرجک هردم، سؤز آراسیندا.
فاطما خانیم کمینه
١٣-جو عصرین آذربایجان ادبیاتینین تانینمیش نماینده لریندن اولان فاطما خانیم کمینه ١٢٢٠-جی ایلده شوشادا ضیالی عائله سینده آنادان اولموشدور.


text:
روسلار یئنه تورکیهنی سئچدی
روس وطنداشلارین تعطیل ترجیحلری آراسیندا یوزده ۵۲،۳لوک پایلا تورکیه آچیق آرا لیدئر
روس وطنداشلارینین می آییندا تعطیل اوچون ترجیح ائتدیکلری بیر نؤمرهلی تعطیل نقطهسی یئنه تورکیه اولدو.
روسیا فدرال توریزم آژانسیندان وئریلن آچیقلامادا، ایشچی بایرامی و ظفر بایرامی دولاییسیلا میین اولینده قوتلانان تعطیل دؤنمینده، روس وطنداشلارینین تعطیل ترجیحینین یئنه تورکیهدن یانا اولاجاغی قید ائدیلدی.
آچیقلامادا، روس وطنداشلارین تعطیل ترجیحلری آراسیندا یوزده ۵۲،۳لوک پایلا تورکیهنین آچیق آرا لیدئر اولدوغو وورغولاندی.
بو آرادا، بو ایلین ایلک ۴ آییندا آنتالیا اوستونلوک وئرهن روس توریستلرین سایی اؤتن ایلین عینی دؤورونه نیسبتا یوزده ۶۰ آرتدی.
یئتکیلیلر، تورکیهیه بو ایل تخمیناً ۶ میلیون روس توریستین سفر ائتمهسینی اؤنگؤرور.


text:
اوغوز تی وی: ارمنی داشناکلارینین بلشویکلرله بیرگه آزربایجانلیلارا قارشی حیاتا کئچیردیی مارت سویقیریمیندان ۹۹ ایل اؤتور.
۱۹۱۸-جی ایل مارتین ۳۰-او گئجه ساعتلاریندا باکیدا باشلانان کوتلوی قیرغینلار ۲۰ مینه یاخین گوناهسیز اینسانین، او جملهدن چوخلو ساییدا قوجا، قادین و اوشاغین اؤلدورولمهسی ایله نتیجلنیب.
مارتین ۳۰-دان آپرئلین ۲-دک داوام ائدن کوتلوی قیرغینلاردا ایستئپان شاومیانین رهبرلیک ائتدیی ارمنی بولشئویک دستهلری باکیدا مینلرله اینسانی قتله یئتیریب، موسلمان زیارتگاهلارینی یاندیریب، باکی اهالیسینین ۴۰۰ میلیون ماناتلیق املاکینی موسادیره ائدیب. کوتلوی قیرغینلار زامانی شهرین ان مؤهتشم مسجیدی ساییلان تزهپیر مسجیدی آرامسیز توپ آتشینه توتولوب، ارمنیلر باکینین ان مؤهتشم مئمارلیق اینجیلریندن اولان «ایسمایلییه» بیناسینی یاندیریبلار.
آزربایجانلیلارین سویقیریمی باکی، شاماخی، قوبا قزالاریندا، قاراباغدا، زنگزوردا، ناخچیواندا، لنکراندا و آزربایجانین باشقا بؤلگهلرینده خصوصی قددارلیقلارلا حیاتا کئچیریلیب. مارتین ۳۱-ده ائرمهنی داشناکلاری شاماخی قزاسینین ۵۳ کندینده ۸۰۲۷ آزربایجانلینی، او جملهدن ۲۵۶۰ قادین و ۱۲۷۷ اوشاغی قتله یئتیریبلر. قوبانین ۱۶۲ کندینده اؤلدورولهن گوناهسیز آزربایجانلیلارین سایی ایسه ۱۶ میندن آرتیق اولوب.
بو سویقیریم آزربایجان خالقی و دؤولتچیلیینین تاریخینده باش وئرمیش فاجعهلی حادثهلره میللی یادداشین تظاهرودور. آزربایجانلیلارین کوتلوی صورتده قیرغینی، رئپرئسسییالارا معروض قالماسی، دوغما یوردلاریندان سورگون ائدیلمهسی و دیدرگین سالینماسی ۲۰-جی عصر تاریخینین ان فاجعهلی و دهشتلی صحیفهلریندندیر.
آزربایجان خالق جومهوریتی یاراندیقدان سونرا ۱۹۱۸-جی ایلین مارت حادثهلرینه خصوصی دقت یئتیریب. نازیرلر شوراسی ۱۹۱۸-جی ایل ایولون ۱۵-ده بو فاجعهنین تحقیقی مقصدیله فؤوقهلاده ایستینتاق کومیسسییاسینین یارادیلماسی حاقیندا قرار قبول ائتدی. کومیسسییا مارت سویقیریمینی، ایلکین مرحلهده شاماخیداکی وحشیلیکلری، ایروان قوبئرنییاسی اراضیسینده ائرمهنیلرین تؤرتدیکلری آغیر جینایتلری آراشدیردی. دونیا ایجتیمایتینه بو حقیقتلری چاتدیرماق اوچون خاریجی ایشلر ناظرلیگی نزدینده خصوصی قوروم یارادیلدی. ۱۹۱۹ و ۱۹۲۰-جی ایلین مارت آیینین ۳۱-i ایکی دفعه آزربایجان خالق جومهوریتی طرفیندن اوموممیللی ماتهم گونو کیمی قئید ائدیلیب. اصلینده بو، آذربایجانلیلارا قارشی یورودولهن سویقیریمی و بیر عصردن آرتیق داوام ائدن تورپاقلاریمیزین ایشغالی پروسئسلرینه تاریخده ایلک دفعه سیاسی قیمت وئرمک جهدی ایدی. لاکین آذربایجان خالق جومهوریتینین سوقوطو بو ایشین باشا چاتماسینا ایمکان وئرمهدی.
نهایت، ۱۹۹۸-جی ایل مارتین ۲۶-دا پرئزیدئنت حیدر الیئو «آزربایجانلیلارین سویقیریمی حاقیندا» فرمان ایمضالادی. همین گوندن باشلایاراق، ۳۱ مارت تاریخی آزربایجانلیلارین سویقیریم گونو کیمی قئید اولونور.


text:
امام حسین علیه السلام ۶۰ هجری ایل ذی الحجنین سککیزینده بیر نئچه اولایلاردان صونرا مکه دن کوفه یه دوغرو حرکت ایتدی.
حر ابن یزید الریاحی
عشق و حریت کروانی کوفه یه گیریم گیریمده بیر که ره ده ن حر ریاحی یوزلرجه آتلی عسکرله کروانین قارشیسینا چیختی.
امام علیه السلام دئدی ای حر: بیزه یاردیم ائتمه غ ایچین ، یوقسا بیزیمله ساواشماق ایچین می گلدینیز؟
حر دئدی: ای ابا عبدالله سنین یولونو باغلاماق ایچین گلدیم.
امام دئدی:لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم
بیر چوخ قونوشمالاردان صونرا ، امام علیه السلام بویوردو: من ایسته دیغینیز اوزه ره گلدیم ، سیز منه مکتوبلار یازدینیز!
حر دئدی : منیم خبریم یازیلان مکتوبلاردان یوخدور.
امام علیه السلام دئدی: اگر مکتوب یازانلار سوزلریندن دونموشسلر قوی من دونوم گلدیغیم یئره.
حر دئدی: ای پیغمبرین اوغلو بیر یول توت ، صونو نه کوفه یه اولسون ، ونه ده مدینه یه ، ابن زیادا یازاجاغیم مکتوبوم جوابی گلینجه یه کیمین…
بو و باشقا اولایلاردان صونرا قاهرامان ایگیتلرین کاروانی مدینه یه دوغرو یوزله شمه غ ایسترکن ، حرین آداملاری اونون یولونو کسیب ، گه ری دونمه قه یول وئرمه دیلر.
امام حسینین کربلایا گیریشی
قاهرامانلار کروانی اوچونجو یولو توتوب قده ر ده آرخالاریجا گیدیردی. اوزون بیر یولچولوغون صوندوندا و محرمین ایکینجی گونونده امام حسین علیه السلام کربلایه گیردی. امام علیه السلام اورایا گیرینجه صوردو:( بورانین آدی نه دیر) زهیر ابن القین دئدی: بو یئرین آدی کربلادیر…
امام علیه السلام بویوردو: ای اللهیم دردلرده ن و بلا لرده ن سنه صیغینیریم ،آرتیق بورا غم و بلا یئری دیر ، انین آتلارینیزدان ، بورادا قانیمز توکوله جه غ و مزاریمیز بوردا اولاجاغدیر. بونو منه قوجام رسول الله بیلدیرمیشتیر.
هپیسی مینیگینده ن اندی ، یوکلرینی اندیردیلر ، چادیرلارینی دا اورادا قوردولار.


text:
سایین قالا (شاهیندژ) و قوشاچای (میاندوآب) ین میللی فعاللارینا- چاغداش تبریزلی
سایین قالا (شاهیندژ) و قوشاچای (میاندوآب) ین میللی فعاللارینا- چاغداش تبریزلی
مسالهنی اورتایا چیخارتمادان اؤنجه اوشاقلیغیمدا یاخیندان شاهید اولدوغوم بیر اولایی (حادیثهنی) سؤیلهمک تام یئرینده اولار.
اؤز آرامیزدا کئچیریلن اوشاقلار آراسی اویونلاردا، "توحید" آدلی بیر اوشاق حددیندن آرتیق اولگون و چیرکین اولدوغونا گؤره، توحید جنازه آدی وئرهرک، اونو اؤز ایچیمیزدن دیشلاییردیق. اوشاقلیق سورهمیز بیتهنه قدهر، اونو بو یاپیشدیرما آدلا سسلهییردیک. آنجاق ایلکین گونلرده اونون قارشیدورماماسی بیر آز دا اودو آلیشدیریردی؛ چوخ آز بیر زاماندا اؤزونو بیزلره قاتماق نیتی ایله " توحید جنازهنیده اوینادین" دئیه بیر یالواریش ایچریسینده سانکی یاپیشدیرما آدینی سسلهمکده هئچ بیر زورلوق چکمیردی، زامان سووشور و اؤز آدینا اینانیردی، داها سونرالار اؤزو بیزلردن داها چوخ یاپیشدیرما آدینی چکمکدن ذؤوق آلیردی.
بینابی سووشموش و باتی آذربایجان سینیرلارینا گیردیگیمیزده یولون اوستونده تیکیلی بینالارین دووارلارینداکی رئکلاملار (تبلیغات) دئییشیر: "فرش آریا بافت کردستان" ، "فرش نجفیان کردستان" ، "فرش نفیس کردستان"و ... کی بوتون بو دووار یازمالارین "کردستان" حیصهسی آیری بیر یازی شکیلینده (فونت) یازیلیب دیر.
آدینی چکدیگیم یازیلار ایری اؤلچوده بوتون بیناب، قوشاچای، سایین قالا، تیکان تپه (تکاب) شهرلرین بیری بیرینه باغلایان یوللارینی اله آلیب دیر. بو سؤزده رئکلام (تبلیغ) یازیلارینین، بول بول گؤزه چارپماسی بیزیکدیریجی دیر و اینانیلماز درجهده پیسیکولوژیک ائتگیلر بوراخماقدادیر.
آدینی چکدیگیم شهرلرین دیشیندا (خاریجینده) کی یوللاری سووشانلارین بیر دقیقه ده گؤزونه ان آز بیر "کوردستان" یازیسی ساتاشیر.
عجبا سنندج و کیرمانشاهی بوراخیب، ندهن آذربایجان شهرلرینده، بو سؤزده رئکلاملاری همیده گئنیش چاپدا یازماغی اویغون گؤروبلر؟!
بو یوللاری سووشان، طرفسیز و مسالهدن خبرسیز بیر اینسان، اؤزوده نه کورد و نه ده تورک اولان بیریسیندن، "گؤزونوزه یول بویو هر شئیدن داها چوخ نه ساتاشدی؟" دئیه سوروشدوغوموزدا، شوبههسیز کی "کوردوستان" سؤزونو جاواب اولاراق آلمیش اولاجاغیق. بو چوخ اوزوجو و آیریجا دیققتچکیجی دیر. اصلینده او بویدا و او گئنیشلیکده یازیلمیش اولان یازیلاری گؤروبده "کوردوستان" آدینین بئیینلرده جانلانماماسی غئیر عادی دیر.
ایران یاسالاری ایله بونون قارشیسین آلماق چوخ راحات دیر. هر یئر ده اولدوغو کیمی ایراندا دا اؤزهل بینالارین دووارلاری، اییه لرینین (صاحیب لرینین) ایذینی اولمادان رئکلام یازماق اوچون قوللانیلماز.
اونون اوچون ده بو شهرلرین میللی فعاللاری گرهک مسالهنی بیر دفعهلیک اورتادان قالدیریب و آذربایجان شهرلرینین اوستونه یاپیشدیریلمیش یابانجی آدلارین رئکلام دان داها چوخ سیاسی آغیرلیق داشیدیغینین فرقینده اولالار.


text:
نام اثر: بیر بؤلۆک دورنا
(حسین دوزگون شعرلرینی تنقید)
صدیار وظیفه (ائل اۏغلو)
اؤن سؤز
اؤتن یۆز ایللیكلرده اۏلدوغو كیمی، یاشادېغېمېز یۆز ایللیكدهده، مكتوب ادبیاتېمېزېن آپارېجې قولو یئنه ده شعریمیزاۏلموشدور. ائلهجه ده، چاغداش مقاومت ادبیاتېمېز اؤزۆنۆ یالنېز شعیر فۏرمالارېندا گؤستره بیلدی. شعریمیز بو آپارېجېلېغې اوزاق یۆز ایللیكلردن باشلامېش كئچیردیڲی اوغورلو مرحلهلرینیننتیجه سینده أله گئچیریبدیر.
ائله اۏنا گؤره دیركی، شعریمیز همیشه میللی شعوروموزونداها دا گوجلو اۏلان، داهادا تأثیرلر بوراخابیلهن میكرافونونا چئوریلمیشدیر. میللی ذؤقۆمۆزۆ اوخشایان، ائلهجهده میللیدۆشۆنجه میزی اؤزۆنده عكس ائتدیرین گۆجلۆ صنعت نمونهسی اۏلموشدور.
اؤتن یۆز ایللیڲه قدهر، توپلومسال قایغېلارېمېزدان دانېشماق ایستهینده، بیرینجی دفعه شعر صنعتینه اۆز گتیرمیش و اۏنون انكشافېنا چالېشېمېشېق. شعرین عكسینه اۏلاراق، رومان ادبیاتېمېز هئچ واخت اؤنملی اۏلمامېشدېر. معین سببلره گؤره، یارادېجېلېق دۆنیامېزې باشقا صنعت نؤوعلری ایله خالقا چاتدېرماق ایستمهمیشیك. یقین كی، بو خالقېن دا ایستمهدیڲیندن آسیلې اولابیلر. داها آرتېق شعیره مئیل اۏلدوغوموزا گؤره، بیزه شاعیر خالق دا دئمیشلر. آنجاق شاعیر روحلو خالقمېز، داها دۆزگۆن فیكیر سؤیلهییبدیر. خالق داهادا پوئتیك دویغولارا مالك اۏلوب، بیزی اؤز رۏمانتیكاسېندا یاشادا بیلهن وطنداشلارېمېزا اصیل شاعیردیر دئمیشدیر. اۏدوركی، سؤز صرافلارېمېزېن شعر و شاعیرلیك حاققېندا ألده ائدیلهن دۆشۆنجهلری، زامان ـ زامان فرقلهنیر. بئله بیر حقیقتهده اینانا بیلیریك كی، تئاتر، رساملېق و رومان ادبیاتی كیمی صنعت اؤرنكلری بیزیم خالقیندا میللی شعورونو عكس ائتدیرمڲه ایمكان تاپسایدې، شعریمیزین آرخیوینده، تاپدېغېمېز شاعیرلریمیزین سایې بو قدرده چۏخ اولمویاجاقدې. كلاسیكلریمیزده اۏلدوغو كیمی، چاغداش دؤورمۆزده ده بیرچۏخ علم آداملارېمېزېن شاعیر اۏلدوقلارېنې گؤرۆرۆگ. اۏنلار، یوخاری سوییهده عالیم اۏلدوقلارېنا باخمایاراق صنعته گلدیكده شعر ایله ماراقلانېبدېرلار.
بو بیزیم خالقېن سیرلی استعدادېندادېر. شعر اؤرنكلرینی اۏخودوغوموز چاغداش عالیملریمیزدن، پروفسور محمدتقیزهتابی، دوكتورحمیدنطقی، پروفسورحمید محمدزاده، پروفسوربیگدلی و پروفسور دوكتور حسین محمدزادهصدیق «دۆزگۆن» جنابلارېنې آد آپارا بیلهریك.
آدلارېنې چكدیڲیمیز عالیملریمیز، دیلیمزین چاغداش ادبی شیوهسینی جنوبدا داهادا پروفسیونال یازارلارېنداندېرلار. صنعته گلدیكده، اؤز دۆنیا گؤرۆشلرینی، احساس و قایغېلارېنې، پیئس، حئكایه و رومان ادبیاتیله دڲیل، یالنېز شعر ایله اۏخوجو گروپلارېنا چاتدېرمېشلاردېر.
ایستردیم الینیزده اۏلان مجموعهنین شاعیری دوكتور حسین محمدزاده صدیق «دۆزگۆن»حضرتلرینین شعرلریندن بیر قیسمینی احتوا ائدهن «بیر بؤلۆك دورنا» كېتابېنا داخیل ائتدیڲیم شعرلر حاقیندا، حؤرمتلی اوخوجولارلا فیكیر مبادلهمیزه شاعیرین شعرلریله دوام ائدهك.
بیر بؤلۆك دورنا، احساس دۆنیالارېمېزېن درین قاتلارېندان گلهن بو حیس بیزی ایلك دفع كؤورهلدیر، اۆرهڲیمیزی دؤیۆندۆرۆر. چیرپېنتېسې ائشیدیلمهیهن اۆرهك دؤیۆنتۆلریمیزه قارېشېب، اۆرهڲیمیزی اوزاق افقلره دوغرو آپاران دورناقاتاتلارې بیزی، شاعیرانهلشدیریر. بو اینجه دویغو بیزیم اۆچۆن همیشه مقدس، همیشه دوغما اۏلموشدور بو دۏغما حیس، بلكه دهمیللی ذوقوموزو مین ایللیك لردن بری اۏخشایان گیزلی بیردویغوو رومانتیكادیر.
شاعیرین اؤز شعرلریندن گؤتۆرۆلن بو آد، كلاسیك دویغولارېمېزې آشېلایان بیر سؤز، بیر ایفادهدیر. شیفاهی خالق ادبیاتېمېزېن آپارېجې قولو اۏلان عاشېق ادبیاتېمېزدا تئزـ تئز راست گلدیڲیمیز دورنا سؤزۆ، پوئتیك ذوقوموزون اسطورهلر سوییه سینه چاتدېرا بیلدیڲی تئرمئنلردندیر.
اوزاق عصرلردن بری، شعرلریمیزیده و شیفاهی خالق ادبیاتېمېزدا اۏلدوغو كیمی ائپیك و محبت ناغېللارېمېزدا آزادلېق جارچېسې، باهار مژده چیسی و حقیقت آختاران اینسانلارېن سمبولو اۏلان دورنا، مین ایللربویو كؤچری چیلیكله حیات سوروب، یورتدان ـ یوردا، ائلدن ـ ائله داشېنماقدا اۏلان اجدادېمېزېن پوئتیك ذهنینده یارانان تایسېز سمبوللار اۏلموشدور.
عصرلر بویو داغدان ـ داغا، بؤلگهدن بؤلگهیه كؤچمكده اۏلان بابالارېمېزېن اوزاق ـ یاخېن ائللرده قاتاردان قېرېلېب قالان ائللیلرینه باش ووروب گلهن دورنالار كؤیرهك احوال روحیهلیاجدادلارېمېزېن ذوقونو اوخشایان اوچار بیرقوش اۏلوبدور. اوچوشودا شاعیرانه اۏلان دورنالار وطن گؤیلریندن اؤتنده هلهدهكی وار دایانېب اۏنلارا باخمایان اۏلماز. دورنا قاتارلارې ایندینین ایندیسیندهده اؤتدۆڲۆ بؤلگهلرده یاشایان وطنداشلارېمېزې كؤیرهلدیر و رومانتیكلشدیریر.
دوم ـ دورو سولارېنې ایچدیڲیمیز بولاقلارېمېزا ائلهبیل دورنا گؤزۆده دئمیشیك بو، صافلېغېن، دویغو اینجهلیڲینی گؤزهللیڲین أن شاعیرانه ثمثیلچیسی اۏلماق دئمكدیر.
حسین دۆزگۆن؛
باغداددانمی، یۏخسا تبریزدن قالخېب
بولوتلا یارېشېر بیر بؤلۆك دورنا
زۆلال هاواسېندا گؤزهل باكـینین
دالېر اۏنلارامې فضولی بابا
كۏر اۏغلونون دهلیلریندن اۏلان ایواز بالی، سئوگیسی تئللیخانېما باغداد سفریندن گتیردیگی دورنا تئللری، ائلهجهده «خانكرم»ین دایاغېندا اۏلوب قارا كئشیشین حاقسېز اولدوغونو، كرمینحق عاشیقی، حقیقت وورغونو اولدوغونو گؤستردیكده حقیقیسئودانېن اؤلمزلیڲینین اثباتېندا جېغالارېنې چمنلیكلره تؤكن بیر بؤلوك دورنالارېن مثبت روللارې نین ایللر بۏیو میللی ذوقوموزو اوخشایان مضمون اۏلاجاقدېر:
باخ؛
«باغداددانمی یۏخسا تبریزدن قالخېب
بولوتلا یارشیر بیر بؤلۆك دورنا»
اوخودوغوموز بو بیر مثبت شعر، بیزیم تاریخی ذهنیمیزین درینلیڲیندن گلهن چاغداش شعر اؤرنڲیدیر. بیز بوكیمی مصراعلاردا تاپدېغېمېز اینجهلیك لرله معاصر شعریمیزین اؤز كؤكۆنۆن اۆستۆنده دوردوغونو گؤرۆرۆ باشا دۆشۆرۆك. یۏخاریدا اوخودوغوموز مصراعلارېن باغلایېجې مصرعلری؛
«زۆلال هاواسیندا گؤزهل باكینین
دالېر اۏنلارامې فضولی بابا»
آذربایجانېن كلاسیك ادبیاتېندا تایسېز دؤنۆشلر یارادېب، شعر دۆنیامېزې ابدیلیك چیچكلندیرن فضولی بابا (حكیم ملا محمد فضولی) عؤمۆر بویو آذربایجانېمېزدان اوزاقلاردا یاشاسادا دیلمیزین ادبی شیوهسینی اؤز عصرینده نورمالاشدېرا بیلهن اؤلمز شاعیریمیزدیر.
بو مثبت شعرده دۆنیالارېمېزې تاپا بیلریك. كؤیرهك دویغولارېمېزېن ترجمانی اۏلان بوشعر اؤرنگینده چاغداش آذربایجان شعرینده شعریت عنصرلرینین یېغجامېنېدا آسانلېقلا تاپېرېق:
«من سنده تاپمېشام بابك عنادېن
باهار گۆنلرینین قۏخوسون دادېن
چېخماز خاطریمدن هئچ زامان آدېن
مقدس آرزولو تبریزیم منیم»
(تبریزـ 1347)
حسین دۆزگۆنۆن گنجلیك ایللری شعری اۏلان بو بیربند شعرده، اۏنون ایللك یارادېجېلېق ایللریندن بری ادبی دیلین نورماسینی، چاغداش اوخوجو ایستهیینی ائلهجهده شعر اۆچون گرهكلی اۏلان ایازلارې، ایشارهلری و باشقا اؤنملی شعر عنصرلرین اولدوقجا نظرده آلدېغېنې گؤرۆرۆك. بو اؤز یاشادېغې ایللرین سوییهسنی باشا دۆشمك و گلهجك ادبی نسل اۆچۆن قایغیدیر، اؤتن اون ایللیكلرده شعریمیزین داهادا خالق طرفیندن قارشیلانان اؤرنكلری دیر:
«قارا بولوت یان گئدهجك،
قهرمانلار قان ائدهجك.
گون داغدان قالخېب گلهجك،
اریدهجك قاری بۆلبۆل.
عاشېق ترپهدهجك سازې،
قالدېراجاق خوش آوازې.
گؤرهجكسن یایی ـ یازې،
اؤیهجكسن یاری بۆلبۆل.»
تام ظریف دویغولارلا یازېلان بوگرایلی شعرده گلهن «قارابولوت»، «قهرمان»، «بۆلبۆل»، «عاشیق» كیمی پؤئتیك تئرمنلربیزی شعرین اینجهلیكلرینه مجذوب ائدیر. بو اوخوجونو خالقفولكلوروندان و اۏنون تاریخی ذهنینده اۏلان شاعیرانهلیلكلرله بیر داهاداقیدالاندېرماقدېر. اوخودوغوموز شعرده تاریخ بویوقارانلېقلار، ظۆلۆملر و عدالتسیزلیكلر قارشېسېندا مقاومت ائلهیهن خالق کۆتلهمیزین اؤزۆنو تجسم ائده بیلیریك. بو عدالت سئوهر خالقېمېزېن ایستهڲی كیمی شاعیریمیزینده مصراعلارېنا چئوریلیب، میللی شعریمیزین چرچیوهلرینی یارالدان شعرلردناۏلموشدور. ایندیهدهك اون ایكی جیلد شعر تۏپلوسوندن اوخوجوسو اولدوغوموز، جناب دوقتور حسین محمدزاده صدیق «دۆزگۆن» حضرتلرینین شعرلری همیشه خالقېمېزېن سئودیڲی مضمونلاردا اۏلموشدور. اۏ هئچ واخت «صنعت ـ صنعت اۆچۆندۆر» دئیلهن بوش بو غارلېقلارا اویمامېش و شعرینی خالقین ساده دانېشدېغې دیل ایله یازمېشدېر. اۏ سادهلیڲی دولغونلوقلا بیرلیكده شعریمیزه ارمغان ائدهن شاعیرلردن اولدو.
من اوستادېمېزېن شعر مجموعهلری آراسېندان سئچدیڲیم بیر نئچه شعری «بیر بؤلۆك دورنا» آدیله نشر ائدیرم. اوخوجولار اۆچۆن بعضی لازم اۏلان ایضاحاتیدا پاورقیلرده تقدیم ائلهمیشم. قوجامان عالیم شاعیریمیزه اوزون عمؤر و اۏغولاردیله ییریك.


text:
سن بئله دئییلدین آخ سنی ده ییشن اولدو. روحووو بیر سویون، باخ سنی ده ییشن اولدو. وارلیق تک هئش ایچینده، ایش واردیر ایش ایچینده، تمام باشقا بیچیمده سنی ده ییشن اولدو. من باخیردیم، آینا سن. باخینجا اینجیین من. عئییب سندن می، مندن؟ سنی ده ییشن اولدو. سن یازغیمدا غریب قوش؛ بختیمین اوخونا توش؛ داغیتدین، اولدون بایقوش! سنی ده ییشن اولدو. سن قاپانان توسباغا، من قورولدایان باغا، لاکیوي اوغا- اوغا سنی ده ییشن اولدو. سؤالدان دوغان…بیشتر بخوانید
آرشیو ها
آنا دیلی گونو موناسیبتینه گؤره بیر شئعر / خسرو باریشان
«ایلک اوخول(۱) گونوم» درسه گئتمه مین اَول گونویدو آغلایاراق من قاییتدیم ائوه؛ سانکی آنام دا، آنام دئییلدي، بالام دئینده دؤنوردو دئوه! منی او حالدا گؤردوکده آنام باغرینا باسیب سؤیله دي:”-نولوب منیم ناز بالام؟! کیم سنی دویوب؟ رنگین آتیبدیر، گؤزلرین دولوب!” دئدیم:”-آي آنا مندن اوزاق دور. اوغروسان، اوغرو. سن پیسسن، پیسسن.” آنامین او آن گوزلری دولدو. دئدي:”-آخ نه دن پیس اولدوم بیردن؟!” دئدیم:”-آي آنا، پیس ایش گؤرنده دئیینیب، منی تنبیه ائدردین. یالان دئسه یدیم، اکسه یدیم…بیشتر بخوانید
«توپراغیم» / خسرو باریشان
بوغدا دانالارینی توپراغیما اَکدیم من. حاصیل وئرمه سی اوچون نه چوخ زحمت چکدیم من. بیر دانا بوغدا اَکدیم؛ باشاق(۱) بیتدي، مین اولدو. آرزیم بول قازانجایدي، ساتیشیندا چین اولدو(۲). دییرمانچییا ساتدیم بوغدالارین ییغیمین. دییرماندا دارتیلیب بوغدالار اولدولار اون. اونو چؤرکچی آلدي، اوندان پیشیردي چؤرك. چؤره یی آلدیم، یئدیم؛ اودور قووتلی یئمک. توپراغیم اولماسایدي، زای ایمیش امه ییم ده. توپراغیم اولماسایدي، اولمازدي چؤره ییم ده. شعر: خسرو باریشان ۱۳۹۶/۱۱/۲۸ اوشاق شعري ۱-خوشه ۲-برآورد شدبیشتر بخوانید
“آسفالت” / خسرو باریشان
بیلیرم بو دا بیر یولدور، آسفالت بیر یول ماشینی اولانلارا. و اوندا باش قالدیرا بیلر یالنیز تیکان آمّا سئویندیرن یانی دا واردیر؛ اونو من سووماییرام، بلکه او مندن سوووشور. شعر: خسرو باریشانبیشتر بخوانید
“چیلله” / خسرو باریشان
دالیسیندا قاپینین شاختا بابا دایانیر. پوفله دیکجه هر یانی شاختا، قار، بوران آلیر. ایچینده ایسه ائوین بوگون بوتون عائله چیلله شنلییی اوچون ییغیشیبلار بیر یئره. آنجاق ائلچین بالانین ذهنینده بیر سوال وار؛ دده سیندن سوروشور. ائشیکده ده یاغیر قار. مگر چیلله دئییل می ایلده لاب اوزون گئجه؟ قارانلیغا، شاختایا آخی سئوینیم نئجه؟ دونور حیوانجیغازلار؛ آغاجدان یاپراق دوشور. کوچه ده ساققیز ساتان اوشاق تیتره ییر، اوشور. دده سی دئییر: -آخی هرگون چیلله دن سورا اوزاناجاقلار گوندوزلر…بیشتر بخوانید
ایکی شئعر / خسرو باریشان
۱ بیر روماندیر هر اینسان اوخویونجا یاشایار ائهئ..ئی.. اوخویون منی ائی سؤز داشییان آددیملار ائی سؤز جالادان باخیشلار ائی سؤز اؤپمه ین دوداقلار اوخویون منی گور سسله هر نفسله دورمادان اوخویون *** ۲ “اوْزوْن اوزلوم” ایینهسینه تیکیلدیک دونیانین آیدینلیغیمیز بوُلانلیق گؤزلره باتدی. قاناتمایاق دئیه آییران بیر چای کیمی هپ قانادیق، قانادیق… آنایدیق، بیز آنا… دردلره کؤینک اوْلوب عؤمروموزو سینیرداکی گوللره کپنکلر توْخودوق. سینیرلار پوُل-پوُل پوُل کیمی… پوُللار زامان کیمی… زامان دیکتاتؤر کیمی بوُ بئیتی میزیلداییر…بیشتر بخوانید
“صمد بهرنگی”یه / خسرو باریشان
بیر چای آخیر تکجه بودور یاشاماق آدلی بیر اولای. سعادتین تکجه یولو بودور، بودور، بودور بو چای. اصلینده چای قالیب سئلی; یامسیلایانلار منزیلی. هامینین قالیبی عینی. آخیدان قالیبین بئینی. دوغولجاق دوشدون قالیبا. بو قالیب سنین بئشییین; کئف ائله یات آغیر-آغیر. بؤیوسن ائوین، ائشییین; ساغیل..، ساغیل..، سن کور-ساغیر. اؤلجک تابوتون اولاجاق; دای دوشونمه هارا آخیر; آخیدان آخیشا باخیر. قالیب سنه بیر باراما. بودور بویروق، بودور دوزن: -قالیبین دیشین آراما. قالیبین دیشی سوچ-گوناه. گوناهدا قارالار اوزن….بیشتر بخوانید
خسرو باریشان – صلح کننده دن بیر شئعر
Əllərində kibrit, Ah… kibrit satan qız; Ahın yaman yandıracaq… Yanır… Yandı… Dingələn bir gecə olacaq… Olur… Oldu… Bəxtin avrupada “Hans krestian anderson”un Qələminin cövhərindən də qara. Və əlbəttə dəlisov bir qar yağacaq… Yağır… Yağdı… Artıq rahat ol, utanma, aç ləçəyivi; O qədər saçların ağarmış ki Naməhrəm də görənməz saçlarıvı. Tanrıların başı nəm-harda qarışıb!!! Bura Təbriz; Şair adlı bir pasaj önündə döşən. Fasilələrdə mi bəzənib qadın oldun sən!?, Şeir oldun sən! Dinmə, Dil tökmə, Sus……بیشتر بخوانید