text:
دونیادا یاشایان دیللرین هامیسی گؤزلدیر، هامیسی انسان خدمتینده دیر و انسانلار آراسیندا بیر کؤرپو کیمی ایلگی لری محکملندیریر. هئچ بیر دیلی باشقا دیله ترجیح ائتمک اولماز. هئچ بیر دیلچی، اینگیلیس دیلینین آفریقا خالقینین یئرلی دیلیندن یاخشی اولدوغونو ادعا ائده بیلمز، چونکی آفریقانین لاپ اوجقارینا یاشایان خالقی دا اؤز دیلینده ان یاخشی سوسیال علاقهیه صاحب اولموش و ادبی یارادیجیلیغینی انکیشاف ائتدیرمیش و شاه اثرلر یاراتمیش و هله ده یاراتمادادیر. دوغرودور هامی اؤزو دیلینی سئویر و بو باره ده حقلی دیر، آما باشقا دیللره خور باخماغا اجازه سی یوخدور، مخصوصا هئچ بیر دیله زوراکیلیق ائده بیلمز و اونو یوخ ائله مه یه چالیشماسی ضدبشر بیر حرکت تانینیر.
البته، هامیمیز بیلیریک کی جمعیتین گلیشمه سییله دیل ده گلیشیر. دیللر بیر بیریله ایلگی له شیر، وام آلیر و وام وئریر. لوغت ده تکامول تاپیر و همان دهلیزدن باشقا دیللره داخیل اولور، حتی اوزاق دیللردن گلن سؤزلر ده عینی یولدان کئچیب دیللره داخیل اولور. بوگون دیللرین توتوشدورماسی حاقدا دانیشماق ایستردیم و بو دانیشیق او معنادا دییلدیر کی تورک دیلینی باشقا دیللردن اوستون بیلیریک. بلکه دیلیمیزی تانیماق اوچون بیر دوغال چابا کیمی بو مساله یه باخیریق.
تطبیقی دیلچی لیکده دیللرین گوجونو نئچه عامیل ایله بیلمک اولور. دیلین دانیشیقدا قابیلیتی اونون مختلف عنصرلریندن بللی اولور. هابئله بیر دیلین:
دانیشانلاری نین ساییسی
بیر دیلین سؤز خزینهسی
دیلین فعل و باشقا عنصرلرینین ساییسی
دیل حاللارینین میدانی
دیل عنصرلری نین بیری – بیرینه چئوریلمه قابیلیتی
دیلین ساده اؤیره نیلمه سی
و دیلین مختلف آلانلاردا قابیلیتی او دیلین امتیازلاری ساییلیر و بو ساحه ده دیللر آراشدیریلمالی و توتوشدورولمالی دیر.
دیلیمیزده سسلی حرفلر بوتون دیللردن آرتیقدیر. ۹ سسلی حرف واردیر. باشقا دیللرده نهایت ۸ سسلی واردیر.
اونون مزیت لری تلفظده بللی اولور و بیر تورکدیللی بو ۹ سسلی حرفه مالیک اولاراق باشقا دیللرین سؤزلرینی تلفظ ائتمهده چتینلیک چکمهییر.
دیلیمیزده سؤزجوکلرین چوخلوغو – فارسیجا و انگلیسجه آلمانجا ایله مقایسه
دیلیمیزده ساده فعل لرین چوخلوغو
دیلیمیز دوغال ایله دریندن ایلگیسی – طبیعتدن آلینما آدلار، فعلللر و باشقا جمله عنصرلری شاققیلداماق، گوببولداماق، سیزیلداماق، شاریلداماق، تاققیلداماق،
دیلیمیزده قایدالیق اساس ساییلیر – تورک دیلی قایدالی دیل دیر.
سس اویغونلوغو – دیلیمیزده بیر موسیقایی حال یارادیر. ایکی فورمدادیر: الف) اینجه – قالین ب) دوز – یووارلاق
کؤکلرین ثابت لیگی / دیلیمیزده سؤزلریم کؤکو هئچ بیر زامان ده ییشیلمیر.
حروف اضافه – یا اسمین حاللانمالاریندا حروف اضافه اسمه یاپیشیر و هر کلمه جمله نین هاراسیندا دایانیرسا جمله نین معناسی فرق ائتمیر. عئینی حالدا جمله قورولوشوندا هر بیر کلمه نین یئری ادبی باخیمیندان بللی دیر.
فعل لرین صرفینده زامانین بوللوغو، تاسوفله دیلیمیزده مدرسه و دانشگاه اولمادیغیندان، خالقیمیز هله دیلیمیزین ظرفیتیندن یارارلانا بیلمه ییر.
دیلیمیزین ساده لیگی
و . . .
دیلیمیزین بشریت خدمتینده اولدوغوندان دانیشاجاغام. دیلچی لیک علمی و تورک دیلی ایله ایلگیسی، هابئله دیللرین نئجه یارانماسی و باشقا – باشقا موضوعلار حاققیندا دانیشاجاغیق. تورک دیلی بوگون دونیادا جانلی دیللردن ساییلیر. آمارلار گؤسته ریر کی حدودا ۴۰۰ میلیون انسان بو دیلده دانیشان وار و ۲۸ مملکتده رسمی اولاراق ۷ مستقل دولتی موجوددور.
اونیوئرسال ویا دونیالیق دیللر هانسیلاردیر؟
اونیوئرسال دیل (بین الخالق دیل) دونیانین اهمیتلی یئرلرینده – اونیوئرسیته لرده، مئدیالاردا، مطبوعاتلاردا دانیشیلان و باشا دوشولن بیر دیلدیر. اینگیلیس، ایسپانیا و فرانسیز کیمی دیللرین اونیوئرسال ساییلماسینا سبب اولان، بیر دیلین دونیا میقیاسیندا پوپولیارلیغینی معینلشدیرمکده بیر چوخ عامللر ایشتیراک ائدیر. . .
چین دیلی، شوبههسیز کی، دونیادا ان چوخ دانیشیلان دیلدیر. بو اؤلکهده ۱ میلیارد ۱۰۰ میلیوندان چوخ اینسان اؤلکهنین رسمی دیلی اولان “ماندارین” دیلینده دانیشیر. آنجاق بو دیل یالنیز چین، سینگاپور و باشقا اؤلکهلرده باشا دوشولور. آنجاق
بو آرادا، اینگیلیس دیلینین دونیادا چوخ سایدا طرفداری وار و دونیانین ان پوپولیار دیللریندن بیریدیر. بیر چوخ علمی، تجاری، اقتصادی متن و دونیانین ان نفوذلو قزئتلرینین اهمیتلی بیر حیصهسی اینگیلیس دیلینده یازیلیر. اینگیلیسلر ۱۹-جو عصرین سونلاریندا انگلتره دن یاییلماغا باشلادی و تدریجن آمریکا و کانادادا اساس دیله چئوریلدی. آمریکانین سرعتلی اقتصادی بؤیومهسی و خصوصیله II دونیا محاربهسیندن سونرا تأثیری، اینگیلیس دیلینین دونیادا اینکیشافینی سرعتلندیردی. ۲۰-جی عصرین اورتالاریندا اینگیلیس دیلی آکادئمیک علاقهلرده آلمان دیلینی دالدا قویدو و دونیانین بیر چوخ اؤلکهسینده آکادئمیک دیل اولاراق سئچیلدی. بو سببله بیر چوخ علمی ساحهده و مهندیسلیک و طب کیمی مختلیف پئشهلرده بو دیلله تانیش اولماق چوخ واجیب اولدو. بو سببدن بو گون دونیادا بیر میلیارددان چوخ اینسان بو دیلی ان آزی تمل سویهده بیلیر و باشقا اؤلکهلردهکی اینسانلارلا اونسیت قورماق اوچون استیفاده ائده بیلر. اینگیلیس دیلی دونیادا تخمینن ۳۷۵ میلیون اینسانین آنا دیلیدیر و بو باخیمدان دونیادا اوچونجو آنا دیلیدیر. ان پوپولیار دیللر سیراسییلا چین و ایسپانیا دیلیدیر. متخصصلر حال حاضردا اینگیلیس دیلینی ایکینجی دیل کیمی استیفاده ائدنلرین سایینی ساواد و باجاریقلارینا گؤره ۱ میلیارددان چوخ آراسیندا قیمتلندیریرلر. آمریکا، اینگیلتره، کانادا، آوسترالیا، ایرلندیا، جنوبی آفریقا و یئنی زئلاندیا سیراسییلا ان چوخ اینگیلیس دیلینده دانیشان اؤلکهلردیر.
اینگیلیس دیلیندن سونرا ان چوخ دانیشان ایسپان دیلیندهدیر. حال حاضردا دونیادا ایسپان دیلینده ۴۰۰ ایله ۵۰۰ میلیون آراسیندا دانیشیلیر. بو دیلده حال حاضردا دونیانین ۲۰ اؤلکهسینده دانیشیلیر. بوندان علاوه، ایسپان دیلی اینگیلتره، فرانسا و آلمانیا کیمی اؤلکهلرده چوخ ماراق گؤرور.
ماراقلیدیر کی، تورکجه دونیادا دانیشانلارین سایینا گؤره بئشینجی یئرده دایانیر و تورکیه، آذربایجان، تورکمنستان، اؤزبکستان، قازاخستان، قیرغیزیستان و دیگر اؤلکهلر ده داخیل اولماقلا ۱۸ اؤلکهده رسمی دیلدیر، ۱۰ اؤلکه ده ده ایکینجی رسمی دیلی ساییلیر. آنجاق قئید ائتمک واجیبدیر کی، دونیاداکی بیر چوخ دیلچیلیک تشکیلاتلاری تورک دیللرینه: قازاخ تورکجهسی، قیرغیز تورکجهسی، اؤزبک تورکجهسی و س. کیمی دئمک عوضینه: یالنیز قازاخ، قیرغیز و اؤزبک دئییرلر و بو سببدن تورکجهنی بوتؤو بیر شکیلده احاطه ائتمیر. آنجاق قئید ائتمک لازیمدیر کی، بوتون بو دیللر دونیادا تورک آدلاناراق، تخمینن ۴۰۰ میلیون دانیشانی اولور و بو گون دونیادا دانیشانلارین ساییسی حسابینا بئشینجی دیل ساییلیر. آنجاق دونیاداکی آنا دیلینده دانیشانلارین سایینا گؤره چین، اینگیلیس، هند و ایسپانیول دیلیندن سونرا یئشینجی یئری توتا بیلر. آنجاق هله علم و تئکنولوگیادا عملده بیر عمومیت قازانمادیغینی سؤیلمک لازیمدیر و بلکه ده تورکیه و قازاخیستان کیمی تورکدیللی اؤلکهلرین ایرهلیلمهسینی نظره آلاراق، اؤنوموزدهکی ایللرده و اونایللیکلرده دونیانین دقتینی جلب ائده بیلهجکدیر.
بوگون دونیانین تورک اهالیسی بئلهدیر:
تورکیه تورکجه سی ۷۰ میلیون
آذربایجان تورکجهسی ۴۰
اؤزبک ۳۰
قازاخ ۲۰
چین اویغورو ۸۰
تورکمن ۱۵
روس تاتار ۱۵
قیرغیز ۱۵
باشقیردیستان روسیاسی ۵ /کریمه ۵ / چوواش ۳ / قره قالپاق ۲ / یاکوتیا ۲ / بالکار ۲ / قاقاووز ۲ هر بیری ۲ تا ۵ میلیون دانیشانی داردیر. روسیادا ۱۰ مستقل جمهورو واردیر و دئمک جمعی ۴۰۰ میلیونا یاخین تورک دیلینده دانیشان واردیر.
فرانسیز دیلی ده دونیانین ان پوپولیار دیللریندن بیریدیر. دونیادا تخمینن ۲۷۰ میلیون اینسان فرانسیزجا دانیشیر و تخمینن ۱۱۰ میلیون اینسانین ایکینجی دیلی سایلیر. فرانسیز دیلی ۳۰ اؤلکهنین رسمی دیلیدیر. کانادادا، آمریکانین بعضی ایالت لرینده دانیشیلیر.
عربجه، خصوصاً ده اورتا شرق اؤلکهلری و مسلمانلار آراسیندا دونیانین ان پوپولیار دیللریندن بیریدیر. عرب دیلی، اساساً اورتا شرق و شمالی آفریقادا ۲۸۰ میلیون انسانین آنادیلیدیر. بو دیل اسلام اؤلکهلری آراسیندا بیرلیگین واجیب عامللریندن بیری حساب اولونور. عرب دیلی دونیانین ۲۲ اؤلکهسینین رسمی دیلیدیر.
مختلیف دیلچی لیک تشکیلاتلاری، دیللری اؤیرنمه آسانلیغی و ان قیسا مدتده بیر دیلی اؤیرنه بیلمک باخیمیندان موضوعلارا آییرمیشلار. بو سئچیم اوچون بعضی نومونهلر و سببلر:
اینگیلیس دیلی دونیاداکی اکثر جانلی دیللرله مقایسهده اؤیرنیلمهسی آسان بیر دیلدیر. بو بئین الخالق دیلده ساده بیر فعلدیر و مورکب قایدالار احتوا ائتمیر، ساده بیر گرامره مالیکدیر. بو دیل دونیانین دئمک اولار کی، هر یئرینده موجوددور و ائشیدیلیر. دونیانین هر یئرینده اولورسانیز فرق ائتمز، بو دیل ایشینیزی اداره ائدیر، چونکی دیگر دیللردن داها چوخ داغیلمیشدیر. اینگیلیس دیلیندهکی فعللر قیسا و ثابتدیر.
ایتالیان دیلینی اؤیرنمک بیر چوخ دیگر دیللردن داها آساندیر. فعللرین مورکب قایدالاری یوخدور و سؤزلرین تلفظو ازبرلمک آساندیر؛ سؤزلری لاتین دیلیندن گؤتورولدوگو اوچون باشقا بیر هند-آوروپا دیلینی بیلمکله بعضی ایتالیان سؤزلرینین معناسینی تخمین ائتمک اولار.
ایسپان دیلی ده دونیادا اؤیرنمک اوچون آسان دیللردن بیریدیر. سؤز و ایفادهلرینین چوخو اینگیلیس دیلینه بنزه ییر و بو دیلده یازماق تامامیله فونئتیکدیر؛ یعنی سؤزلر ائشیدیلدیگی کیمی یازیلیر. ایسپان دیلی ایتالیایا چوخ اوخشاییر و قرامماتیکاسی و تلفظو آسانلیقلا اینگیلیس دیلیندهدیر. دونیادا دا گئنیش یاییلمیشدیر و ایسپانیا خاریجینده، آوروپا قطعهسینده، بوتون لاتین آمئریکاسی و جنوبی آمئریکا اؤلکهلری (برازیلیا خاریجینده) ایسپان دیلینده دانیشیرلار.
اسپرانتو دیلی اختراع اولونموش بیر دیل دیر آنجاق ساده لیگینه گؤره دونیادا تانینیر. بیر دیل کیمی لهستان دیلچیسی دؤکتور لودویک زامئنهوف طرفیندن حاضیرلانمیشدیر. بو دیلده سؤزلر تام اولاراق نئجه تلفظ ائدیلدیگی کیمی یازیلیر؛ یعنی، ایسپان دیلی کیمی، فونئتیک بیر دیلدیر. بو دیلده قرامماتیکادا استثنالار یوخدور و بیر سؤز اؤیرنمکله اونون عکس سؤزونو ده باشا دوشمک اولار. زامئنهوفون مقصدی آسان اؤیرهنیلن و دونیانین مختلیف خالقلارینین مدنیتلرینی آنلاماغا کؤمک ائدن بیر دیل یاراتماق ایدی. ۱۹۸۶جی ایلده اسپرانتو دیلینین نشرینین ۱۰۰جو ایلدؤنومو موناسیبتیله یونسکو، بوتون دونیادا ائسپئرانتو دیلینین تدریسی و اینکیشافینا دستهیینی بیلدیردی. ایراندا دا بیر سیرا عالیملر اسپرانتو دیلینه ماراق گؤسته ریب و اؤیرنمیشلر؛ او جمله دن احمد کسروی بو دیلی بیر گون عرضینده اؤیرنمیشدیر و دوکتور صاحب الزمانی بو دیلین ایراندا یاییلماسینا گؤره فعالیتلر گؤسته ریب و بوگون ایراندا اسپرانتو دیلینده بیر مجله ده یاییلمادادیر و هر ایل رامسر شهرینده قورولتایلاری قورولور.
بو دیللرین یانیندا قانونا اویغونلوغونا و توتارلی قرامماتیکاسینا گؤره ان ساده دیللردن بیری ساییلان بیزیم تورکجهمیزدیر. تاسوفله بو گؤزل دیلیمیزده گؤزل و علمی مقاله لر یوخدور؛ دیلیمیزی آسانلاشدیرماق و علمی سویه ده دونیاتیا تانیتدیرماق، گنج لریمیزین علمی چالیشمالارینین انتظاریندادیر.
دیللرده لغت لرین ایچ – ایچه گیرمه سی
مختلف دیللرده سؤز قارشیلیقلی علاقهلرینین هئچ بیر دیله عمومیتله ضرر وئرمه دیگینی قئید ائتمک لازیمدیر. رادیو، تلفون، تلویزیون و کامپیوتر کیمی سؤزلرین فارس دیلینه و یا تورک دیلینه گتیریلمهسی بو دیللری ضعیفلتمهمیش؛ آنجاق دیلین گراماتیک قورولوشونا اویغون اولمایان یؤندمسیز خاریجی سؤزلر بیر دیله داخیل اولاندا، خیردن داها چوخ ضرر وئریر. بو وضعیته بیر دقت بویورون. فارس دیلینه فرهنگستان کامپیوتر سؤزو یئرینه “رایانه” قویموش، آنجاق، بو کلمه هانسی اساسدا حاضرلانمیشدیر؟ بو تیکینتی فارس دیلینده هئچ بیر مساله نی حل ائتمهمیش، بلکه فارس دیلی نین قورولوش پروبلئملرینه علاوه ائتمیشدیر؛ فارس دیلینده “آنه” ایشارهسی – اسم فاعل؟ – موجود اولمادیغیندان و بئله بیر قورولوش بو دیلین داخیلی ماهیتینه ضددیر.
اینگیلیس دیلچی فرئدریک وود Wood، اینگیلیس دیلینه دونیانین هر یئریندن سؤزلر داخیل ائتدیگینی سؤیلهییر. بو شکیلده میللتینین اینگیلیس دیللری اولمایان دیگر اؤلکهلرین اینسانلارینا داها یاخین اولدوغونو حس ائتدیگینی ده سؤیلهمکدن چکینمه دی.
دیلچی عالیمین وظیفهسی دیللر آراسیندا و بئلهلیکله اینسانلار آراسیندا دوستلوق و یاخینلیق یاراتماقدیر. عصرلر بویو داوام ائدن دینج یاشاماق، مدنی گؤروشلر و اینسانلار آراسینداکی یاخین موناسیبتلر نتیجهسینده دیللری بیر-بیرلریندن سؤزلر گؤتورموشدور. دانمارکالی بیر دیلچی اوتتویئس پئرسئن، “ان یاخشی بین الخالق یاردیم دیلی، او دیل دیر کی انسانلارین راحاتلیغینی ماکسیموم حدده آسانلاشدیرسین” دئییر. البته تورک دیلینده کامپیوتر یئرینه “بیلگی سایار” قویولموش و بو چوخ ده گؤزلدیر. آنجاق کامپیوتر کلمه سینی ساخلایارساق داها یاخشی دیر. دیلیمیزین میدانی چوخالیر.
آمریکالی بیر دیلچی هئرمان کالیتس، “جانلی دیللری، هر کسین اؤز پالتارینی و فرقلی حاللار اوچون فرقلی گئییملرینی تاپا بیله جه یی بؤیوک بیر ماغازایا بنزتمک اولار” -دئدی. بو سببدن دیلده یاییلان و خالق طرفیندن قبول ائدیلمیش سؤز، اونو آرادان قالدیرماق اوچون بیر جهددیر، اینسانلارین دیل امکانلارینی آزالتماقدیر و هئچ بیر دیلچی بئله بیر شئیی قبول ائده بیلمز.
اوچ بؤیوک اسلام دیلی اولان عرب، تورک و فارس دیللریندهکی سؤزلرین بیر- بیرینین اوست-اوسته دوشمهسی بو خالقلارین عصرلر بویو داوام ائدن علمی- مدنی علاقهلری و دوستلوغو و بیرلیگینین نتیجهسیدیر و مینلرله عرب سؤزو فارس و تورک دیللرینه داخیل ائدیلمیشدیر. بو دیللر یاخشی قورولموشدور، همچنین عرب و فارس دیللریندهکی مینلرله تورک سؤزلری فورما و شکیل آلمیش، دیگر ایکی دیلده ده مینلرله فارس سؤزونون خارجی رنگلری یوخدور. فارس دیلینده اشتیراک ائدن عرب سؤزلرینین ائشیگه چیخاریب – آتیلماسی فیکری چوخ دوزگون فیکیر حساب ائدیلمیر. بو، فارس دیلینین قابیلیتینی و ایفاده گوجونو آزالدیر. البتده بو، فارس دیلینی تنبل ائتدیگی و بیر سؤز دوزلتمهلی اولدوغو زامان باشقا بیر دیلدن بیر سؤز داخیل ائتدیگی آنلامینا گلمیر. عکسینه، مومکون قدر فارس دیلینده لازیمی دییشیکلیکلری یاراتماق و گوجلندیرمک لازیمدیر. بیر دیلین اولا بیلجهیی سؤزلرین گئنیشلیگی بو دیلین دیَرینی آرتیریر. چونکی استیفادچینین داها چوخ سؤزجویو اولاجاقدیر. تک بیر مفهوم ایفاده ائدهجک چوخ و مختلیف سؤزلری اولان بیر دیل نئجه ده گؤزلدیر.
دیلینده اشتیراک ائدن یوزلرله تورک سؤزونو اوندان چیخاردیغیمیزی دوشونک. صاباحدان بری آقا، خانیم، کؤمک، قاشیق، بوشقاب، قازان، پلوو، چلو، قاشیق، قورمه، دولما، خانه، اوتاق و. . . استفاده ائتمه یین؛ اونلارین یئرینه هانسی سؤزلری قویاردینیز؟ بو سؤزلرین استفادهسی تورکدیللی و فارسجا دانیشانلار آراسیندا دوستلوق یاراتسا دا، انرژیمیزی نیه عصرلر بویو خالقین دیلینده یئرلشمیش و حتی خالقین دیلینه چئوریلمیش سؤزلرین ده ییشدیرمه سینه صرف ائتمه لی ییک؟ حتی بیر چوخ اینسان بو سؤزلرین کؤکونون باشقا دیلدن اولدوغونو بیلمیر! سؤزلرین حقیقیلیگی ایله باغلی بیر چوخ مباحثهلر دیلچیلر آراسینداکی مباحثهلرله علاقه لندیریلیر و حتی عادی اینسانلار دا چیچک، باغ، خانا و سایر کیمی سؤزلری بیلمکده ماراقلی دئییللر و حتا بیلمه ییرلر کی بو سؤزجوکلر تورکجهدن فارس دیلینه داخیل ائدیلمیش و یا منشایی سانسکریتدندیر. سؤزون اصل کؤکونون، خارجی دیللردن گیریشین، گلیش واختینین و آراشدیرما اساسیندا گیریش یولونون اؤیرنیلمهسی دیلچیلرین الیندهدیر. البتده کی، دیلچیلر “من”، “او”، “آن” و س. کیمی ساده و عینی زاماندا واجیب اوزه للیکلرین، فارس دیلینه تورکجهدن نئجه و هارادا داخیل اولدوغونو و یا عکسینه، دعا کیمی سؤزلری بیلیرلر.
تورکجه یه مینلرله عرب سؤزو ده داخیل ائدیلمیشدیر. ایرانلیلارین اسلامی قبول ائدیب اسلامی قبول ائتدیکلری و بوتون قلبی و روحلاری ایله ناماز قیلدیقلاری، روکوع و سجده ائتدیکلری، زکات و خمس وئردیکلری، حج زیارتینده اولدوقلاری و بو عمللری ایله مینلرله بئله کلمه لری استفاده ائدهرک یئرلشدیردیکلری گوندن دیللرینه، بئلهلیکله، مینلرله فارس سؤزو تورک دیلینه ادبی دیل واسطهسی ایله داخیل اولموش و بو گون بیر چوخ فارس سؤزونون عمادالدین نسیمی، مولانا فضولی، خطائی، ملک الشعرا حبیبی، کشوری، صائب تبریزی و س. دیوانلاریندا یئر آلمیشدیر. . .
یالنیزجا عرب و فارس دیللریندن گلن سؤزلر تورکجهیه دئییل، دونیانین اونلارلا جانلی دیلرییندن یوزلرله سؤز دیلیمیزه داخیل اولوب دیلیمیزین زنگینلیگینه و گئنیشلیگینه علاوه ائتمیشدیر. روس دیلیندن ساماوار و قونقا کیمی سؤزلر؛ سوپرمارکت، راکت آلمانیادان / شوفر، کاپوت، کراوات، آمپر، گاراژ، ویزیت، پارافین، فرانسیزجادان / پروژکتور، هللندیادان / بانک، ولت، ایتالیان / گرانیت، چین / کائولین، ایسپان دیلیندن / پلاتین، لاتین دیلیندن / ویزا، رادیو، رادیاتور، رادیان، رادیولوگیا، آکادمیک، قرافیکا، سایغاج، میکرو، پارامتر، سیموول، سیستم، اورقان، سیفون کیمی سؤزلر یونان دیلیندن قبول ائدیلمیشدیر.
و مینلرله باشقا سؤزلر دیلیمیزه داخیل اولموش و بو آلیش – وئریشده دیلیمیز هم بورج وئریب، هم ده بورج آلیبدیر. تورکجه، قونشو خالقلارین دیللرینه و آوروپا دیللرینه چوخ سؤز وئره بیلمیشدیر و بو جهتدن، بو گون دونیانین ان گوجلو دیللریندن بیریدیر. قالپاق، قاب، یاتاقان، قاتیق، یورتمه، سوروتمه، یوغورت کیمی سؤزلر فارس دیلیندن علاوه، اینگیلیس، فرانسیز و آلمان دیللرینه داخیل ائدیلمیشدیر. تورک دیلینین دیگر دیللردن کؤمک آلدیغی قدر کؤمکلر وئردیگینی ده گؤروروک. بو گون سؤزلرینی باشقالارینا وئرمه یی، تأثیرلی اولدوغو قدر تأثیرلی اولماغی باجاران جانلی بیر دیل حساب اولونور. خوشبختلیکدن، تورک دیلینین بو مدنی موبادیله بازاریندا تکلیف ائده جه یی یاخشی ماللار وار و عینی زاماندا فارس، اینگیلیس، هوللاند، ایتالیان، چین، ژاپون و دیگر سؤزلری قبول ائتمهیه حاضردیر.
بیر دیل ساحه سینده چالیشان مؤسسه نین وئردیگی معلوماتا دایاناراق، تورکجه دن باشقا دیللره داخیل اولان سؤزجوکلرین ساییسی نی بئله سایمیشلار:
چین دیلینه: ۳۰۰ کلمه
فارسیجا دیلینه: ۶۰۰۰ کلمه
اردو: ۲۳۰ کلمه
عربی: ۲۰۰۰ کلمه
روسی: ۲۵۰۰ کلمه
اوکراینی: ۸۰۰ کلمه
ارمنی: ۳۰۰۰ کلمه
مجاری: ۲۰۰۰ کلمه
فنلاندی: ۱۲۰ کلمه
رومانیایی: ۳۰۰۰ کلمه
بلغاری: ۳۵۰۰ کلمه
صربی: ۹۰۰۰ کلمه
چک: ۲۵۰ کلمه
ایتالیایی: ۱۵۰ کلمه
آلبانیایی: ۳۰۰۰ کلمه
یونانی: ۳۰۰۰ کلمه
انگلیسی: ۴۷۰ کلمه
آلمانی: ۱۷۰ کلمه
دیلیمیزین گئنیشلیگی
تورک دیلی ان گوجلو و زنگین دیللردن بیری ساییلیر. دیلیمیزده بیر کلمه دن یوزلرجه باشقا کلمه یاراتماق اولور. حتا فعللر ده بئله دیر. بیر فعلدن یوزلرجه باشقا فعل دوزلتمک مومکوندور. هر اسم، صفت، قید و جمله نین باشقا عنصورلریندن باشقا فعللر، صفتلر، قیدلر و سایره دوزهلینیر. مثال اوچون بیلمک فعلینی نظرده توتورام. گؤرون نه قدر فعل دوزلتمک اولور:
مومکوندور بئله بیر سورغو نظرینیزه گلسین کی دیلیمیز بئله گوجلو اولاراق، بس نییه بو قدر فارسیجا و عربجه کلمه لر دانیشیغیمیزا داخیل اولور. البته بیلیرسینیز کی بو فارسیجا و عربجه سؤزجوکلر ایندیلر دیلیمیزده دانیشیقدا ایشله نیلیر. یوخسا ادبیاتیمیزدا اولمامالی دیر و بونون دا دلیلی وار. دلیلی بودور کی اداره لرده و مجمع لرده فارسیجا دانیشماغا تاکید اولونور. یوخسا هر بیر فارسی یا عربی کلمه نین قارشیندا نئچه تورکو کلمه میز واردیر. سیزه مثال وورماق اوچون ت حرفی ایله باشلانان نئچه کلمه نین تورکجه سینی سؤیله ییرم:
تورک دیلی نین باشقا دیللری تاثیری چوخ اؤنملی موضوعلاردان بیری دیر. دیلیمیزین حضورو باشقا دیللرده چون گوجلو و درین اولموش و بو تاثیر یا ائتکی بوگون ده گؤرونور. بو تاثیر تکجه کلمه لر حضورو ایله ده یوخ، بلکه تلفظ، قایدا، مورفولوژی و مختلف یؤنلرده گوجلو اولدوغو بلله نیز. دیلیمیزه هر نه کلمه باشقا دیلدن ده داخیل اولور دیلیمیزین قانونلارییلا اویغونلاشیر و باشقا بیر شکیل تاپیر و دوغمالاشیر. با خین مثلا سانسکریت دیلیندن بهار کلمه سی، بیزده باهار دئییلیر. نهار کلمه سی عربجه دن گله رک ناهار تلفظ اولور. باشقا دیللر بیزیم دیلیمیزدن کلمه لر یوخ، بلکه اک لر ده آلمیشلار مثلا فارسیجادا نه قدر بو پسوندلردن واردیر؟
تورک مدنیتی ده باشقا دیللره تاثیر بوراخمیش، باخین مثلا: شمال – جنوب، شرق – غرب، بیزیم مدنیت ایله رنگلرله تانینیر. شمال – قارا. آغ – جنوب / گوی، قیمیز دا شرق و غرب جهتلرینه ایشله نیلیر. بوگون انگلیسجه ده black sea یا فارسیجادا دریای سیاه همان تورک مدنیتیندن آلینان قارادنیز دیر. یعنی دریای شما. باشقا آدلار دا بئله دیر.
هر بیر آوروپا دیلینی نظرده آلارساق یوزلرجه تورک سؤزجوکلری داخیل اولموش. البته مدرسه و دانشگاهیمیزین اولمادیغیندان یوزلرجه بو کلمه لری وطنداشلاریمیز بیلمیرلر. یوخسا همین فارس دیلینده مینلرجه تورک سؤزجویو واردیر:
دیل هئچ بیر زمان دایانان بیر پدیده دئییلدیر. دیل جانلی اولاراق انسانلارلا برابر نفس آلیر، بؤیویور، تمیزله شیر، تکامل تاپیر؛ آنجاق گاهدان دا اونا یئتیشمه سن نوخوشلاییب ضعیفله شر. آریقلایار و یورقان دؤشه یه دوشوب و خسته لیکده اؤله.
دیل ده هر بیر جانلی کیمی تکاملده دیر، اولغونلاشیر. بوگون شاعیرلریمیز و یازارلاریمیز، دیلماجلاریمیز دیلیمیزی جانلی ساخلاماقدا بؤیوک چابالار گؤسته ریرلر و هر گون دیلیمیزه یئنی لیکلر گتیریب، سؤزجوکلر یارادیرلار. بو موبارک بیر ایشدیر. آنجاق بونلارا نظارت لازیمدیر. بو نظارت بیر علمی آداملاردان تشکیل تاپمیش فرهنگستانا یاراشار. باخین ایندی نئچه کلمه نی اوخویورام کی جاراله زمخشری نین کتابیندا واردیر اما بوگون دیلیمیزدن ائشیگه چیخیب:
یاورو: فرزند، اوشاق
کونولماق: حسد ورزیدن، کین داشتن
خورلوق: حقارت، آلچاقلیق
اسیرگه ین: باغیشلایان
تیلبه: خسته، مریض
یارین: فردا، صاباح
ییرقاماق: طراحلیق
کؤب: چوخ
اوجماغ: بهشت
اوجماق: تاسی، پیروی ائتمک
دامو: جهنم
سوجی: ایچگی، مایع
اوشنمک: ایرمک، یئتیشمک
خیریتماق: تبسم، گولمک
اسروک: سرمست
ککیز: پاک، تمیز
سویلو: اصیل، نجیب
توتساق: محبوس، زندانی
ککشک: واهی، ضعیف
آخچو: آخان، روان
توتو: دوتو، رهن
سورولوش: مساله
سیقان: قبر، مزار
اؤروندورولموش: منتخب، برگزیده
یاریشما: مسابقه
کؤکس: سینه
اؤگورمک: اصلاح
دیلیمیزده بئله – بئله گؤزل سؤزجوکلر واردیر کی تاسوفله زامانلاردیر داها دیلیمیزدن پاکلانیب و ایشلنمه ییر. آنجاق بئله سؤزجوکلردن جاراله زمخشری ۹۵۰ ایل بوندان قاباق اؤز اثری مقدمه الادب کتابیندا توپلاییب و جالب بوراسی دیر کی بو کلمه لری – فارسیجا و تورکجه – استرآباددان توتوب شوشتره قدر یول اوزونو توپلاییبدیر. بو اثرینده ۵۰۰ فارسیجا کلمه و ۱۸۵۰۰ تورکجه کلمه لر واردیر. بو کلمه لردن نئچه اؤرنک گتیریرم:
باییق: شوبهه، تردید
اکسیزده: بیردن بیره، ناگهان
اورمک: تزویج
اسمرله مک: سئچمک
آدا: جزیره
اؤیکن: ریه، شُش
درنک: انجمن
اورکر: اولکر، ستاره ی سهیل
یارین: فردا
یَیه: پیاده
دنیز: دریا
قیی: ساحل
سوسان: کنجد
بوغون: بند
اومجه: هیزم
سینیر: عصب، مرز، سرحد
نسنه: شئی
سوقاق: کوچه
توتساق: زندانتوتساقجی: زندانبان
سین: قبر، گور
اؤکجه: پاشنه
طمر: دامار که در فارسی دمار از روزگار درآوردن از همین عبارت وارد فارسی شده است.
یانیتماق: جواب دادن
اَلچو: آهک
هلنک: ملاط
کورر: ماسه
قِسَج: انبر
ایگ: قوورا / سوهان
قُفا: دَلو
بکمز: دوشاب
دوتقون: چسب
درنک: انجمن
درنک یئری: مجلس
یازیشماق: مکاتبت
سؤیلشمک: مکالمت
ایر یا یر: سرود
ایرلایجی: خنیاگر
بونلاردان یوزلرجه کلمه فارس دیلینه داخیل اولاراق بالاجا بیر ده ییشیکلیک لرله جانلی – جانلی ایشله نیلیر. اما اؤز دیلیمیزده ایشله دیرسک یوزلرجه غنیم چیخان وار. هر حالدا دیلیمیز اوچون فرهنگستان یارانیرسا، بو کلمه لر هامیسی باشدان احیا اولوب و دیلیمیزی جانلاندیرار و بیر سیرا سرسم سؤزلره ده جواب وئرر. آنجاق بیر مرکز یارانمالی دیر بونلاری آراشدیریب ساهمانلاسین تا گله جکده دیلیمیزه قایداسیزلیق و نامربوط کلمه لر، ترکیب لر داخیل اولماسین. بو دلیللره گؤره دیلیمیزین فرهنگستانی قورولمالی دیر.
سئچگی لر زمانیندا تورک دیلی نین فرهنگستانی نین قورولماسی دیللره دوشدو و نهایت بیر بنیاد دوزه لیندی. اما بونا کیملر سئچیلدی؟ ائله بیر دوکتورلر سئچیلیبدیر کی بوگونه قدر نه بیر کتاب یازیبلار و نه حتا بیر سیراسی تورکجه کتابلاری اوخویا بیلمزلر، قالسین کی هله نظارت ائده. من بیر دؤنه اؤزلرینه دئمیشم و بورادا یئنه تکرارلاییرام: بونلاردان تورک دیلینده بیر دیپلم حددینده امتحان آلارساق یاریسیندان چوخو رد اولار. انتظار واریز بونلار دیلیمیزه یاردیمچی اولالار؟! بونلار هله گرک گئدیب تورک دیلینده دیپلم اوخوسونلار. البتده بوگون یوزلرجه عالیمیمیز وار، بیر چوخ عالیمیمیز ده پیتیگی اولماسا عمرلرینیز دیلیمیزین چیچکلنمه سی یولوندا قویموشلار و دیلیمیزین تامام بوجاقلارینی بیلیب و گله جه ییمیز اوچون یول هامارلایا بیلرلر. هر حالدا بیز عالیملردن تشکیل اولونموش بیر فرهنگستان ایسته ییریک کی دیلیمیزی بو گلیشمیش دونیادا حیمایه ائتسین. بو بیز آذربایجان و ایران تورکلری نین علمی – ادبی و فرهنگی ایسته یی دیر. ساغ قالین.


c: text/html

text:
دانلود آهنگ ترکی جدید میلاد شفقی به نام یالان
ترانه و آهنگ : میلاد شفقی | تنظیم و میکس و مسترینگ : مجتبی یعقوب نسب
میلاد شفقی – یالان
آدرس کانال تلگرام آذربایجان موزیک
متن آهنگ یالان از میلاد شفقی
ایستدیم سویلیم آنجاخ.سوز گلمور دیلیمه
حیاطیم آغلامالی .اوخشیور آغلار فیلیمه
بیلمدیم سوگی نه اولدی..آرا دیدی بیرلیگ ایتدی،
منی ساتدی اوزگسینن..کیمدن اولدی هارا گتدی،
جانم ای جان،جانم ای جان
منه گوز یاش توکنده ایناناردیم آغلیاردیم
بیلمزیدیم یالانیمش..بو اویندا اوینیاردیم.
نینمیشدیم ده گوریم،من دامجی دامجی هَدر اولدیم،،هامی بیلدی سوگیمزدن یره دیدیم نظر اولدیم،،نظر اولدیم…
هامی دان من دالا قالدیم
فلکین یوخدی وفاسی
اوزگلر یاراسی توخداااار
توخداماز یارین یاراسی
آلاندیم آلانان کیمی
منه یار وفاسیز اولدی
ایلشیب پیسلدی منن
وفاسیز حیاسیز اولدی۲
منه گوز یاش توکنده ایناناردیم آغلیاردیم
بیلمزیدیم یالانیمش..بو اویندا اوینیاردیم.
نینمیشدیم ده گوریم،من دامجی دامجی هَدر اولدیم،،هامی بیلدی سوگیمزدن یره دیدیم نظر اولدیم،،نظر اولدیم…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
کریستین استوانی
کریستین استوانی (اینگیلیسجه: Cristhian Stuani) (دوْغوم:۱۲ اکتبر ۱۹۸۶ (۳۵ یاش) Tala, Uruguay) بیر فوتبالیست. ژیرونا فوتبال کولوبو و اوروقوئه میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هوجومچو موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۴ و فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ 2018 FIFA World Cup: List of players (PDF). FIFA (18 June 2018). آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2019-12-06. یوْخلانیلیب2019-02-17.
قارداش پروژهلرده کریستین استوانی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- دانوبیو کولوبونون اویونچولاری
- لوانته کولوبونون اویونچولاری
- راسینق سانتاندر کولوبونون اویونچولاری
- اسپانیول کولوبونون اویونچولاری
- ژیرونا کولوبونون اویونچولاری
- میدلزبورو کولوبونون اویونچولاری
- ۲۰۱۴ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۸ اویونچولار


text:
سومقاییت
سومقاییت آذربایجان جمهوریتین دوغو منطقه سینده و هابئله خزر دنیزین یانیندا اوْلان بیر صنعتی شهریدیر.بو شهر باکی اؤلکه نین باشکندیندن ۳۱ کیلومتیر آرالی دیر و دئمک آذربایجان اۆچونجو شهری نفوس باخیمیندان ساییلیر.
آددَییشدیر
سومقاییت شهرین آدی دئدیک لر اساسیندا ایکی سوز دن سووم + قاییت دان کوکلنیب سووم دئمک کی شخص آدی اولاراق گئچمیشلرده کاروان بۇ منطقه دن گئچرکن سوومون جئیران آدلا سئوگیلی سی اۆچون سوسوزلوق ال وئریب سووم دا سو دالجا آختاریب بۇ شهرین اورتاسیندان گئچن چایدا بوغولوب و اونون معشوقه سی جئیران چای قیراغینا گئدیب و سوومو چاغیراراق دئیرکن سووم قاییت ائله کی او زاماندان بۇ شهرین آدی سومقاییت اوْلوب.
جمعیتدَییشدیر
آزاستات- ۱ ژانویه ۲۰۱۳-جو ایل تاریخینه اوْلان معلوماتین اساساً سومقاییت بؤلگهسینیندا ۳۲۵،۲۴۷ نفریاشیر.[۱] اونلاردان ۲۹۰،۵۰۰ نفری سومقاییت شهرین اوزونده، ۲۱،۶۰۰ نفری هاجی زین العابدین قصبهسینده و ۱۳،۱۰۰ نفری ایسه جورات قصبهسینده یاشاییر.[۲]
قایناقلاردَییشدیر
- ^ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: Sumqayıt ş.ə.d. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2016-03-09. یوْخلانیلیب2016-03-06.
- ^ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: 2013-cü ilin əvvəlinə iqtisadi və inzibati rayonlar, eləcə də şəhər yaşayış məntəqələri üzrə əhalinin cins bölgüsündə sayı (min nəfər


text:
بو شهره قان دوشهجک…
غفور امامیزادهخیاوی
(ایلقار موذنزادهنین کیتابینا بیر باخیش)
شعرلرینی اؤنجهدن چئشیدلی درگیلر، سایتلار و مجازی آلانلاردا اوخویوب تانیدیغیمیز ایلقار مؤذنزادهنین ایلک کیتابی سون گونلرده «آنامین یایلیغی یاییم ائوی» طرفیندن ۸۸ صفحه ده یاییملاندی: «اورهیینه دؤنوشسوز بیلیط».
شعرلرینده کلاسیک مودئرن دئمهدن بیر چوخ قالیبلرده اؤزونو سیناخدان کئچیرن شاعیرین شعرلرینی بو قیسا یازیدا تنقید ائتمه نیتینده اولمادیغیمی وورغولاماقلا برابر، ماراغیمی چکن باشلیجا اؤزللیکلری و تمل عونصورلاری ایله ایلگیلی باخیشلاریمی اورتادا قویماقلا کفایتلهنهجهییمی سؤیلهمهییم گرهکیر بوردا.
هر شئیدن چوخ سئوگی شاعیری اولدوغو سطیر- سطیر شعرلریندن دوشونولن ایلقار موذنزادهنین شعر ائلئمانلاری و هونر ساحهسینین وئردییی ایمکانلاریندان راحاتلیقلا فایدالانماسی، بونلاری اثرلریندن اورتایا چیخان واقعیتلره اویغون شکیلده دییشیب اوخوجوسونا سونماسیدیر منیم اوچون ماراق دوغوران قونو.
اونون شعرلرینده بیر بوداق الینده کی بئش بارماقلا پاییزی ساناییر؛ سحر- سحر باغا گیرمیش بیر بالتا ایکی شاهید آختاریر؛ تانیش بیر سلام بیردن بیره دیکسینتییه چئوریلیر؛ اؤلولر ترحیم بیلدیریشلرینین دیلی ایله دانیشیر؛ بیر اووچو جئیران نعشینین اوستونده یاسین اوخویارکن گونش چایدا سوزور؛ سوروجو اؤلولرین روحونو داشیییر و واقعیت همشه دونوق و سرت قابیغیندان سویونارکن آچیغا چیخیر.
هر شئیین بیربیریله ایله ایلگی ده اولدوغو بیر دونیانین ایچینه دالمیش اولمانین وئردییی ایزلهنیملری ایله لوش* واقعیت کلمه- کلمه اوزه چیخیر بو شعرلرده. هر شعر بیر گوپون اولور اؤزوندن نیفرت ائدن و شاعیرین الی ایله اؤزونو آرادان قالدیرماغا محکوم واقعیتین جمودوما. شاعیر نه گؤزل و ایبهامسیز بیر ایستیکانلیقدان دانیشیر:
گئدنده آند آلیب ایچدین سوسوز باخیشلاریمی
دامار- دامار آخیب عشقین بو ایستیکانلیغیما
و یا آغاجلار آداملار کیمی اینتیحار ائده بیلیر اؤز دونیاسینین نارسیزلیغیندان:
بیر آغاج کؤرپونون اوستونده اوزانمیش درهیه
اؤزونو اؤلدورهجکمیش گئجه نارسیزلیقدان
هر شئیه اینسانی سجیهلر وئریلیر:
سوبای خیانتلر دؤشرگهسی
رژه گئدیر لحظهلرین عصبینده
گل دؤنک دؤرد دووار بدنلریمیزه
روح جسمانیت تاپیر:
هئی تانری
گؤرن مندن سونرا
روحومون چاتلاقلاری قاسناق باغلادیمی؟
باغلاندیمی روحومون جیغیرلاری؟
و شعر دؤنوب تروریست اولور:
بیلدینیزمی هئچ
اورهییمده کی شعرلر
اؤزلرینه آیاقدان باشا دینامیت باغلاییب
اینتیحار ائدیرلر…
بیر قوشما دا گؤز ائشیتمکله، قولاق گؤرمکله، درد داراقلا و واقعیت خیاللا قول -بویون اولور:
گؤزلریم ائشیتمیر، قولاغیم گؤرمور
دیمیش بیربیرینه ایت آشی کیمی
دردیمی هئچ داراق دارامیر هؤرمور
یییه سیز اؤلویم باش داشی کیمی
شاعیرین دئیه بیلمهدیکلرینین دئیه بیلدیکلرینه بوراخدیغی ایزلر، بیر جیناسین آراجیلیغی ایله دردی لذته قاتیر:
آشیقلار قفه سینده
سوسوبلار سازلار
قوشلار قفهسینده
بولبوللر کیمی.
بو قیسا شعردن آذربایجان میللتینین قفسده کی سوسموشلوغونو، دیلسیزلییینی آنلامایان کیم دیر؟
شاعیر هیجایی شعرلرینده ده مودئرن فضالار یاراتماقدا اوغور قازانیر. بیر طنز شعرینده مئساژلار تلگرامدا اپریییر، دویغولار ریپورت اولور، گؤزلر موبایل کیمی سؤندورولور، موبایللار آدام کیمی باسدیریلیر و اورک آلما تک سویولور:
بایاقلاری سن یوخ ایدین قوی دئییم
الینده کی اورهییمی سوی دئییم
من اؤلموشم گل بو دردی اوی دئییم
گؤر هاچاندی تلگراما گلمیرم
نه اولسون کی سن اولماسان نئینیرم.
طبیعتین هر شئیینی بیربیریله ایچ ایچه گؤرن بیر شاعیرین شعرینده، بوتون عونصورلارین تانیش خصیصهلرینین باشقا عونصورلارا نسبت وئریلمهسی ائستئتیک فضالار، دویارلی تصویرلر و چکیجی ترکیبلرین یارانماسی ایله سونوجلانابیلیر.
کیتابا آذربایجانین تانینمیش هونر آدامی سایین «آتابای»ین جیلد و صفحه طراحلیغی باشقا بیر گؤزه للیک باغیشلاییب.
«شهره قان دوشهجک» شاعیرینین کیتابینی بوتون شعر سئورلر اوخومالیدیرلار منجه.
*لوش: خییوو دا بو کلمه “یوموشاق، شُل” آنلامیندا ایشله نیر.


text:
پیجیئی آرنا ایستادیومو
پیجیئی آرنا ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Stadion Energa Gdańsk) گدانسک شهرینده بیر ایستادیومدور. 2011 ایلینده تاسیس اوْلونوب. لخیا قدانسک تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۴۱٬۶۲۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر. اوْت اؤرتویو طبیعی چمندیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stadion Energa Gdańsk»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده پیجیئی آرنا ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
`مدنیت اتشه سی` نتیجه لر
ینگی لیکلر [386]
- استانبول قونلغه سی دنیا مقیاسیده بیرینچی ایتیب سیلندی
- استانبول قونلغه سی اروپا مقیاسیده بیرینچی اوریننی ایگلله دی
- مولود چاووش اوغلی بویوک بریتانیا قرالیچه سی نینگ جنازه مراسمی گه اشتراک قیله دی
- استانبول هوا قونلغه سی اوروپا ده بیرینچی اورین نی ایگلله دی
- تورکیه ده جایلشگن بلیقلی شفا چشمه سی حقیده قیسقه معلومات
- چین اردوسی تایوان تنگه سیده حربی تطبیقات باشلتدی
- چین ده اویوشتیریلگن هجوم عاقبتیده کوپلب کیشی اولدی و یره لندی
- استانبول هوا قونلغه سی اوروپا ده بیرینچی اورین نی ایگلله دی
- استانبول قونلغه سی اروپا مقیاسیده بیرینچی اوریننی ایگلله دی
- تورکیه نینگ ترور تشکیلاتی پ.ک.ک گه قرشی موفقیتلی عملیات لری دوام ایتماقده
- روسیه فرانسه نینگ مسکوده گی مدنیت اتشه سی نی ایستَلمه گن کیشی دیب اعلان قیلدی
- دنمارک: روسیه نینگ اوروش کیمه سی حدودی سوولری میزنی بوزدی
- کرملین سوزچیسی: روسیه بالتیک اولکه لریگه تهدید ایتمه یدی دیدی
- تورکیه – لیتوانیا ملی تیرمه فوتبال جماعه لری اوچره شدی
- تورکیه – لیتوانیا ملی تیرمه فوتبال جناعه لری نینگ اوچره شووی بولیب اوته دی
- بایونتیک شرکتی رواندا ده واکسین فابریکه سی قوریلیش ایش لری گه باشله یدی
- ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی اوچ نفر ترورچی یوق قیلیندی
- جهان بویلب کرونا ویروس واقعه سی سانی آزه یماقده
- لتوانیا روسیه نینگ بالتیک منطقه سیده هسته ای قورال گه ایگه ایکن لیگینی بیلدیردی
- تورکیه دینگیز کوچلری قومندانلیگی چوکاتی گه ینگی هیداوچیسیز هوا واسطه لری قوشیلدی
- مدنیت نینگ پیدا بولگن جای میزوپوتامیا
- یونان کیمه سی تورک کیمه سی گه هجوم قیلیش گه اینتیلدی
- بو اوروش طیاره سی پیلوتی نینگ مهارتی گه حیران قاله سیز!
- طالبان نینگ شهر لرنی قولگه کیریتیشی آرتیدن انسان لر هوا قونلغه سی گه کیله باشله دی
- ملی مدافعه صنایع ساحه سیده گی ینگی یوتوق
- تیها هیداوچیسیز هوا واسطه سی
- شوو بولوت لرنینگ جبل الطارق قایه سی اوستیدن اوتیشی گه قره نگ
- دقیقه دقیقه تورکیه ده میلادی 2016- ییل 15- جولای کیچه سی یوز بیرگن حادثه لر
- تورکیه EURO 2020 ده
- استانبول کیلیشووی دایره سیده بیرینچی یوک کیمه سی لبنان گه کیتیش اوچون اوکراین دن جونه دی
- کشمیر نینگ هندوستان باشقرویده گی بولیمیده دنیا نینگ اینگ کتته قار کاقه سی قوریلدی
- تُرک پیلوت لری نینگ مهارتی...
- تورکیه نینگ بیر اوچاق کیمه سیگه احتیاجی بار می؟
- لوس انجلیس ده گی موتر کورگزمه سی باشله دی
- بو ایلان نینگ قرنیدن کتته بیر حیوان چیقه دی
- تورکیه ده باله لر رسم مسابقه سی بولیب اوته دی


text:
تورکییه ایچایشلری باخانی: تئروریستلره نفس آلدیرمایاجاغیق
تورکییه ایچایشلری باخانی سولیمان سویلو، تورکییه’دهکی تئروریست ساییسینین ۱۹۷’یه دوشدوگونو خاطیرلاداراق، “تک تک هامیسینی تعقیب ائدیریک. نفس آلدیرمایاجاغیق” دئدی.
ایچایشلری باخانی سولیمان سویلو، ۱۹ ائیلول غازیلر گونو دولاییسییلا سیواس’دا بیر توی سالونوندا دوزهنلهنن پروقرامدا، غازیلرین بولوندوغو ماسالاری تک تک گزهرک گونلرینی قوتلادی.
غازیلره (جانباز) و شهید عایلهلرینه خیطاب ائدهن سویلو، توم شهیدلره و ابدی دونیایا گؤچ ائدهن غازیلره، الله’دان رحمت دیلهدی.
تئرورلا موجادیلهنی کسینتیسیز سوردوردوکلرینی آنلاتان سویلو شونلاری قئید ائتدی: “تئرورلا دا اؤیله بیر موجادیله ائدیریک کی آرخاسیندا کیم اولورسا اولسون ایستر آوروپا اولسون، ایستر آمئریکا اولسون، ایستر باتی اولسون، ایستر دوغو اولسون هئچ اؤنملی دئگیل. باخین دونن آخشام سؤیلهدیم بوگون بورادا تکرار سؤیلهییرم. تورکیبه’دهکی تئروریست ساییسی ۲۰۰’ون آلتینا دوشدو، ۱۹۷ اولدو. تک تک هامیسینی تعقیب ائدیریک. نفس آلدیرمایاجاغیق.” / ت.ر.ت


text:
ادبیات اوزره نوبئل مکافاتی غالبینین آدی آچیقلاندی
سوئد آکادئمیاسینین عضولری استکهلم شهرینده باش توتان خصوصی تدبیرده ۲۰۲۰نجی ایل ادبیات اوزره نوبئل مکافاتی غالبینین آدینی آچیقلامیشدیر.
ایسنا خبر آژانسینین یایدیغی خبر اساسیندا، «سرت گؤزللیگی ایله فردی وارلیغی دونیالیق حالا گتیرن سهوسیز شعر سسینه گؤره» ۲۰۲۰نجی ایلده ادبیات اوزره نوبئل مکافاتینا آمریکالی شاعر و یازیچی «لوییز گلوک» لاییق گؤرولوبدور. بیر چوخ مکافاتلارا لاییق گؤرولن «لوییز گلوک» ۲۰۰۳-۲۰۰۴نجی ایللر آمریکا شاعرلرینین «ملکالشعرا»سی ایدی.
«لوییز گلوک»ین ایلک اثری ۱۹۶۸نجی ایل و ایندییه قدهر ۱۲ شعر مجموعهسی و بیر مقالهلر توپلوسو نشر ائدیلیبدیر. اونون ان تانینمیش شعر مجموعهلریندن «آشیلین غلبهسی» و «وحشی زانباق» کیتابلارینی آد چکمک اولار. «لوییز گلوک» اؤز اثرلرینده داها آرتیق اتوبیوگرافیک اوسلوبدان استفاده ائدهن و شعرلرینده شخصی حیاتی معلوماتلاریندان فایدالانان بیر شاعر کیمی تانینیر.
«لوییز گلوک» ۱۹۴۳نجی ایل نیویورکسیتیده دونیایا گؤز آچمیش و لانگآیلند ده بویا باشا چاتمیشدیر. ایندیلیکده ییل یونیوئرسیتهسینین پروفسورودور و ماساچوستده یاشاییر.


text:
(۱): کور ایله یوخسولون شریکلیگی
گونلرین بیرینده بیر نفر یوخسول شخص جیبینده تنها ۵ قیران پول آددیملاییرمیش، گؤروب بیر چرچی کیلوو بیر تومنه اوزوم ساتیر. دئییر:
– چرچی قارداش! منیم ۵ قیرانیم وار، پولوم قدهری منه اوزوم وئر.
چرچی دئییر:
– بیر کیلولوقدان آز نه داشیم وار، نه ده بؤلمهیه حؤوصلهم.
یوخسول خواهیش ائدیر آنجاق چرچی عناد ائدیب، ساتماییر. بیر نفر کور اوردا اوتوروب بونلارین دانیشیغینی ائشیدیرمیش؛ تئز یوخسول شخصی چاغیریب دئییر:
– دوغروسو منده ده ۵ قیران وار. اگر مایل اولسان پولوموزو اوست- اوسته قویوب بیر کیلو آلاق بؤلک.
راضیلاشیب اوزومو آلیرلار. ائله اورداجا قرارا گلیرلر بیرلیکده یئسینلر. قارشیدان بیر آرخ آخیرمیش. یوخسول اوزومو یویوب، گتیریر؛ خورجونون آچیر دستمال گؤتورسون یئره سرسین کی اوزومو اونون اوسته قویوب بیرلیکده یئسینلر. کور اورهیینده دئییر بیردن گؤزلو باشلار یئمهیهها! تئز باشلاییر اوزومدن گیله- گیله یئمهیه. بیر نئچهسین یئیهندن سونرا اورهیینده دئییر بلکه شریکیم منیم کورلوغومدان سو استفاده ائدیب گیله- گیله یوخ، اووج – اووج یئیهر. باشلاییر اووجونو دولدوروب وئریر ایچهری. بونادا اورهیی دؤزمهییر دئییر بلکه سالخیم – سالخیم چکیر دیشینه، تئز سالخیمین بیرینی گؤتوروب ساپاغی قاریشق وئریر ایچهری. یازیق یوخسولدا هله خورجوندان دستمال گزیرمیش. کور بیر آن فیکیرلشیر بیردن ییئیب قوتارار منه بیر شئی قالماز آآآ ! بیردن اللرینین ایکیسینی ده اوزومون اوستونه برک- برک باسیب دئییر:
– آی قارداش دایان دای بسدی، بودا منیم.
یوخسول باخیر گؤرور هئچ نه اونا قالماییب دئییر:
– ائوین یخیلسین هله من سیفته ائلهمهمیشم، نه بودا منیم دئییرسن؟
کور دئییر:
– انصافین هارا گئدیب؟ من کی گؤرمورم، الله کی گؤرور.
یوخسول یانا-یانا دئییر:
– او گؤزهل الله بیر شئی بیلیر کی سنی کور، منی یوخسول ائدیب. سنین گؤزون اولسایدی یاخشی فیریلداقچی اولاردین. منیمده پولوم اولسایدی سادهلیگیمدن باشیما سنین کیمیلر مین اویون آچیب ددهمین کؤهنه بورجونا وئرمزدیلر.
یازیق خورجونون ویریب قولتوغونا یولا دوشور. اؤز- اؤزونه بئله دئییر: ایندی یوخسوللوغومون سببینی بیلدیم. بیر کورا حریف اولا بیلمهین یازیق جانیم هاردان مینلرله مین اوزلو گؤزلولرین قارشیسیندا باش چیخاردا بیلهجک!.
(۲)قورد، دوه و تولکو
گونلرین بیرینده بیر ساروان گؤرور دوهلرین بیری چوخ پیس وضعیتدهدیر. بئله کی داها یئرییه بیلمیر و آریخلاییب، یوک آلتیندا دیزلری یئره گلیر. اؤز-اؤزونه فیکیرلشیر بلکه حیوان آغیر آلیزلاییب؟! اولمایا اونون خستهلییی باشقا دوهلری ده یولوخدورا ؟! گؤرور کسیب یئمهیه بئله نه واخت وار، نه ده دوهده سوموکدن باشقا بیر شئی. دایانمادان دوهنین اووسارینی آچیب چؤله بوشلاییر و کاروانین باشین چکیب یولونا داوام ائدیر. دوه بیر آز حیران دولاناندان سونرا یادینا یاخینلیقداکی یام- یاشیل اوتلاق دوشور و اورداکی سرین سولو بولاق قرارینی باشیندان آلیر، تئز اورایا اوز توتوب هر زحمتله اولسا اؤزونو اورا یئتیریر. بیر مدت اوردا امن- آمانلیقدا شئهلی شفا وئریجی اوتلاردان و آلاغلاردان اوتلاییب، یاواش-یاواش اته قانا دولور. بئله کی آز مودتده بیر نر دوهیه چؤنور کی میثلی برابری دونیادا اولماییر.گونلرین بیرینده بیر تولکو اورادن اؤتوردو گؤزلری دوه یه دوشور؛ آغزی سولانیر، امما دوهیه حریف اولمادیغینی گوروب، بیر باشا یاخینلیقدا یاشایان بیر قوجا قوردون یانینا گئدیر. یولدا گؤزو باشقا بیر تولکویه ساتاشیر و دوهنین مسئلهسینی اونا دا دئییر، اما یئنهده گوج برابر اولمادیغیندان جاناوارین یانینا گئدیب، ادبله باش ائندیریب، ماجرانی اونا سؤیلهییرلر.
جاناوار چوخدانایدی یاشلی اولدوغونا گؤره یاخشی بیر حیوان اوولامامیشدی. بیر آز فیکیره گئدیر. چون دوه اونون یاشیندا قوردا مناسیب اوو اولا بیلمزدی. تولکولر جاناوارین بو حالینی گؤروب باشیندان کئچنلری دویورلار و تئز دئییرلر:
– یئگن احتیاط ائدیرسن، ائله بیل سن تک دئییلسن، ایکی داییندا سنینلهدیر. بیزده هر طرفدن اونا یوگورهجهییک، اونو کاریخدیریب، الدن سالاجاییق. (موغاندا یاشلی نسیللر یاخشی بیلرلر بئله بیر ائل آراسی دئییم وار کی جاناوارلا تولکو دایی یئگندیرلر) جاناوار تولکولرین اومودونا یئریندن چتینلیکله قالخیب دوهنین اوتلاغینا گئدیرلر. دوه بوینون قالدیریب اوزاقدان بو اوچ حریفین گلیشینی گؤرهن کیمی فیتینی آنلاییر (بیر مثل وار: گؤز قنیمین گئندن تانییار)
جاناوار و تولکولر گلیب چاتیرلار. دوه جاناواری قوجا و جانسیز گؤرهن کیمی سایمازجاسینا اوتلاماغلا مشغول اولور. تولکولر دوهنین بو جسارتینی گؤرهن کیمی بالاجا آیاقلارینی سورودولر و دالدا دایانیرلار، جاناوار دوهیه اوز توتوب دئییر:
– سن بیلمیرسن بورا آغا بئییین اراضیسیدیر و ایجازهسیز بورادا اوتلاماق اولماز؟
:دوه دئییر
– من بیلهنی بورا دره بئیین مولکودور و من اؤز اوتلاغیمدا اوتلاییرام.
جاناوار دئییر:
– دره بئی کیمدیر؟ بورا منیم مولکومدور. من ده آغا بئییم.
دوه دئییر:
– آغا بئی کیمدیر، بورا منیم اراضیمدیر. من ده دره بئییم.
تولکونون بیری یاواشجاسینا دالی- دالی چکیلیب یاخینلیقداکی بیر تپهنین اوستونه اکیلیب، اوردان بونلارین دئییشمهسینه نظاره ائتمهیی عاغیلا باتان ایش ساناراق اوزاقلاشیر. دوه قوجا قوردا اوز توتاراق دئییر:
– ای شانلی جاناوار اونسوزدا من بو فانی دونیادان دویموشام، اگر منی یئمک ایستهییرسنسه گل سؤزو چوخ اوزاتما، من بونا چوخ شاد اولارام، آخیر کی تانری دعالاریمی ائشیدیب منی بو آجیناقلی طالعدن سنین الینله خلاص ائتمهیی مقدّر قیلمیش. شوکورلر اولسون اولو یارادانا.
قورد بو گؤزلهنیلمز خبردن سئوینجک اولور و بیر آز آرخایینلاشیر. دوه یئنه دئییر:
– حورمتلی آغا بئی! اؤلوم قاباغی سندن بیر ایستهییم وار. بیلیرم آغا جاناوارسان، اؤلومه محکوم اولانین سون ایستهیینی یئرینه یئتیرمک انصافدان و مروتدندیر.
قورد دئییر:
– مطلق یئرینه یئتیرهرم.
دوه دئییر:
– من عؤمور بویو ساروانا یوک داشیمیشام، قامچی یئمیشم، داها آغرییا، عذابا تاوانیم قالماییب. لوطف ائدیب منیم بوغازیمدان توتارسان جانیم تئز چیخار. اوللده قارنیمی یئرتسان چوخ عذاب چکهرم، بوغازیمدان یاپیشسان هم تئز جانیم چیخار، هم ده سن چوخ زحمته دوشمزسن.
جاناوار بئله بیر تکلیفی شرایطه اویغون گؤروب سئوینجک- سئوینجک قبول ائدیر، اما دوهنین بوینو یئردن هوندور اولدوغوندان، قوردون آغزی اورا چاتمیردی. قورد بیردن دوهنین قارنینا سوخولوب اونو ییرتماغی داها صرفهلی اولدوغون ساناراق، فیکری دهییشیر و دوهنین گؤزلرینی یومولو گؤروب فورصتی قاچیرماق ایستهمیر. داها یادینا دوشمور کی دوه نین ایکی کیپرییی وار و او بیرینی یومسا بئله، گؤره بیلر! دوه نین قارنینا سوخولماق اوچون اونون آلتینا گیرمهلی اولور. ائله بو آندا دوه دیزلری اوسته خیخاراق سیندانین قوردون بئلینه باسیر.(دوهنین سینهسی و بوینونون آراسیندا سیندان دئییلن بیر اعضا واردیر کی دوه نین اصیل سیلاحیدیر و بیرینی اؤلدورمک ایستهسه ییخیب یئره، سیندانی آلتیندا ازیب، جانین آلار)
بیرینجی تولکو جاناوارین دوهنین چکیسینه داوام گتیره بیلمهیهجهیینه و سیندان آلتیندان قورتارماغینا اومود ائتمهیهرک یاواش- یاواش دالی- دالی چکیلمک فیکرینه دوشور. ائله بو آن تولکونون گؤزو قوردون آرخاداکی مخرجینه ساتاشیر. گؤرور قوردون آرخا مخرجیندن گورولتولو سسلر گلیر. ایشی بو یئرده گؤرهن تولکو باش گوتورور قاچاراق آرادان چیخیر. او بیری تولکو کی تپهدن باخیردی قاچان تولکویه دئییر:
– هارا بو توونان قاچیرسان؟ دوه کی بیزی قووالامیر؟!
بیرینجی تولکو دئییر: آخی سن اورداکی هنگامهنی گؤرمیرسن! بئله کی درهبئی باسیر، آغابئی چئزیر، بو تورپاغدا قالماق اولماز.


text:
اوسکو
اوسکو شهری (دولتی آدی: شهر اسکو) شرقی آذربایجان اوستانیندا یئرلشیب و اوسکو شهریستانینین مرکزیدیر. بۇ شهر 1395-جی ایلین نوفوسساییسی اساسیندا ۱۸،۴۵۹نفرجمعیتی اولماقلا بو باخیمدان ایسه اوستانین اونآلتینجی شهریدیر[۳].
اوسکو، یا اوشکایا / اوشقایا [۴] ، تبریزین گونئی دوغوسوندا یئرلشیب. اوشقایا آذربایجانین چوْخ اسکی شهرلرینددیر. بۇ شهر تبریزین جنوبغربینده و سهند داغلارینین شمالغربی اتکلرینده یئرلشرک،۱۵۷۹ متر دنیزدن سولاریندان اوجالیغی واردیر.[۴] شهر اوزو بیر یاشیل دره ده قورولوب و اطرافینداکی باغلار اوسکو چای و نئچه کهریز طریقیله سوواریلیرلار. شهرده یاشایان لارین چوخو آلیش وئریش ایشینده دیر اولاراق، تبریزه یاخین اوْلدوغو اۆچون چوخلاری تبریز ده ایشله ییرلر. کچمیش عصرین ایلکلرینده اوسکوده ایپک صنعتی چوْخ یایغینلاشاراق آنجاق خاریجی اورونلرایله یاریشماسی بۇ صنعتی داغیدیبدیر.
اوسکو چای، سهندین قوزئینده سولطان داغیندان قایناقلاشیر. سهندین باتیسیندان آخان کندوان چای دا اوسکو چایا قوشولور. سولطان داغینین و قیبله دره سیندن گلن سولار و چوبان بولاغی عنصرود دره سینده آستامال چایین عمل گتیریللر. عونصوررود، آمقان، اسفنجان، فسندیق و هابله گورمه لی کندوان و کهنمو کند لری ، بۇ چایین آخینیندا یئرلشیبلر.
اوسکو دره سی یوخسا چایپارا اوسکو چای ایله سوواریلیر و بۇ سببه یاخشی حاصیللی اکینلری و باغلار اوشقایادا و یاخین کدلرینده اولان میلان، یوخاری باویل ، آشاغی باویل ، کله جاه، دیزج و بایرام دا وار.[۴]
تاریخ[دَییشدیر]
گئچهجکده اوشکایا آدلی تاریخی شهر، سهند داغلاری و اورمو گؤلونون آراسیندا یئرلشمیشدی کی گویا ایندیکی اوسکونون یئریندهایمیش. بۇ شهرین آدی بیرینجی ارگیشتی و ایکینجی سارگنون کتیبهلرینده گلیبدیر. ایکینجی سارگن (آشورون شاهی) اوز کتیبهسینده -کی بیر قرن میلاددان قاباغا مربوط اولور- آشوری ساواشچیلارینین اورارتو یوردونا هجوم ائدیب و اوشکایا شهری و اونون کنارینداکی کندلرین اودا چکمهلریندن خبر وئریر.[۴]
حمداله مستوفی نزهةالقلوب کتابیندا اوسکودن باویلچای منطقهسینین بویوک کندلریندن بیریسی عنوانیندا آد آپاریر کی باویل، خسروشاه، فسقندیس و میلان کندلریله قونشویموش. نادری عالمآرا کتابیندا بۇ کندی آذربایجانین ان آباد کندلریندن سایا گتیریر. مشورطه قیامینین جریانیندا اوسکو خالقی تبریز خالقینین کناریندا شوروینین قزاقلاری و دولتی نیرولارین علیهینه تظاهرات ائتدیلر.[۴]
آدلیملار[دَییشدیر]
امیر ابوالقاسم اوسکویی، نجمالدین محمد اوسکویی، محمدباقر بن محمدسلیم قراجهداغی اوسکویی و موسی بن محمدباقر حایری اوسکویی بۇ شهرین ان آدلیم مشاهیرلریندندیرلر.[۴]
تاریخی و گورمه لی نقطه لری[دَییشدیر]
- – کندوان : اوشقایانین جنوب طرفینده ۱۸ کیلومتر فاصله ایله سلطان داغینین اتگینده و تبریزین ۵۰ کیلومتر لیگینده یئرلشیر. کندوان ارشد داغی نین قوزئیینده دره نین قوزئی قیسمتینده دیر. بۇ کندین اهالی سایی 1996 ایلینده ۱٤۰ ائو و ۷۵۰ نفریدی. اهالیسی اکینچیلیک و مالدارلیقلا مشغولدورلار.
کندوانین گورملی یئرلریندن هرم شکلینده داشدان یونولموش ائولر ، انبارلار و تووله لردیر، بۇنلارین سایی ۱۱۷ تیکینتیه یاخین ضنن ائدیلیر. بۇ هرم شکلینده داشلار وولکان دان تورنمیش عاییق خاصیت لری وار یعنی ائو ایچی حرارتی یای فصلینده سرین و قیشدا ملایم ساخلایر.
کندوانین کوچه لری سو و یاغیش آخینتی نتیجه سینده یارانان زولاقلار دیر. داشلارین جنسی لارها (Larha) و اینمبریست (Inembridt) دن دیرلر کی وولکان ماتریاللاری و پالچیقین قاریشیقیندان توره نیبلر. بۇ بالاجا تپه لر و هرم لرین اوجالیقی گاهن آتمیش متره کیمی چاتیر. هر هرم ایچنده ایکی دهن دؤرد مرتبه یه جن تیکمک اولار. بۇ مرتبه لر کیران یا گیران آدلانیر لار.
- – سولطان داغی سهندین زیروسینه یاخین بیر داغ دیر. سولطان داغی سهند و قوچ گؤلؤ داغلاریندان سوْنرا 3476 متیرلیکده سهند داغلارینین اوجا داغلارینداندی.
- – اوشقایا ایمامزاده سی : اوشقایانین جنوب طرفینده، شهره باخان تای دا اوْلان تپه نین اوستوده یئرلشیب. گنبزی کرپیچ دن دیر، و دورد طرفینده بالاجا دئشیگلری وار. قاپوسو بیر بالاجا دهلیزه آچیلیر و قبیرلرین باشینا بوردان گئتمک اولار.
قبیرلرین کاناریندا بیر داش یئره سانجیلیب و اون یرلیلر "سانجی داشی" دئیرلر. بوداشین شفا موعجیزه لرینه یئرلیلرین بعضی لری اینانیرلار.
- – پیر حئیدر: بیر مومن قوجانین مزاریدیر کی اوْغلو بابا شوکرواللاه ون دا مزاری کناریندا. سوسیان محله سینده واقع اوْلوب. پیر حئیدرین وفاتی صفرآینین اون ایکی سینده 856 قمری ایلینده اوْلوب. . تپه نین آشاغاسینداصفالی باغلار وار و خلیل اوف باغی دا اوردادیر. خلیل اوف کی آدی حاج سئییدریضا اسکویی وقارداشی سئیید حسن ایدی هر حاج خلیل ین اوشاقلاریدیلار. حاج خلیل اوشقایانون "برادران اوشقایایی" دبیرستانینین بانی سی اوْلوب.
- -الله بنده سی مزاری: اوشقایا شهرینین گونئی دوغوسوندا بیر تپه اوسته یئرلشن مزاردیر. اسکی ده گنبدی واریمیش اما ایندی اوچوب.
- –پایتخت مسجدی : اوشقایانین یوخاری و آشاغا محلله لرین آراسیندا تیکیلیب. کیچیک و آباد دیرکسیز مسجیددیر. دیوارلاری اننی و طاقی محکم چی کرپیج دندیر. مسجدین جنوب طرفیندکی دیواریندا مرمر داشیندان بیر قازما یازی وار. یازینین متنی عربجه دیر: " قال الله تبارک و تعالی ان المساجد الله و لا تدعوا مع الله احداً وفق اله سبحانه و تعالی عبدالملتجی بوفور الطاعه راغمی حاجی عوض بن احمد. بتجدید هذالعماره شریفه المبارکه بعد تخریبها. بحمدالله و سبحان و تمت به اهتمامه و جرز ذالک فی شهور سنته احد و سنین بعد الالف من الهجره النبویه" ساغ طرفده «لااله الا الله» «محمد رسول الله» «علی والی الله» سوزلری یازیلیب. بۇ مسجدی حاجی عوض بن احمد 1061 هجری قمری ایلینده مرمت و تعمیر ادیب.
- - اوشقایا جامیع مسجدی: بۇ مسجد اوشقایانین اصلی خیابانیندا و بویوک مئیدان دادیر. 2 متیر خیابان یوخاری اوْلان مسجد آلتی داش دیرکی و 12 بالاجا کرپیج گنبذی وار. بۇ مسجد صفوی شاهلارین دوره سینده قالمیش معمارلیق نوعونون یاخشی نونه لریندندیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ مرکز آمار ایران
- ^ مختصات و ارتفاع
- ^ ایرانین آمار مرکزی
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ دائرهالمعارف بزرگ اسلامي، اسكو قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «CGIE» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ نام «CGIE» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شدهاست


text:
ای مقدس مسکنیم، ای شانلی آذربایجان!
بیز سنینله فخر قیللیق یئر اوزونده هر زامان.
قوی وار اولسون ای وطن، اصلان صفت اوغلانلارین!
اؤپسون آلنیندان آنا! اونلار سنین، سن اونلارین.
***
عؤمور آیناسی
وطنیمین وورغونویام، یاییلیبدیر هر یانا،
سسیم دوشوب باشدان باشا داغا، داشا، آرانا،
آند ایچیرم چیخاجاقدیر ائلیم آزاد دوورانا،
آچاجاقدیر وطنیمده چیچک دئدیم، گول دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
یاد ائللیلر جان آتدیلار وارلیغیمی دانماغا،
شانلی آنا تورپاغیمدا منی اؤزگه سانماغا،
قانمادیلار، یارانمیشام ائل اوغروندا یانماغا،
باغلامیشام جسارتلی ائللریمه بئل، دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
ائللریمه ظلم ائتدیلر اوتانمادان آشکارا،
سینم اوسته چالین- چارپاز وورسالاردا مین یارا،
آگیلمهدیم حیاتیمدا بیر آنلیقدا یادلارا،
اینانمیشام اولاجاقدیر ائلین گوجو سئل دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
غربت ائلده دائیم توتدوم اؤز ائلیمین سوراغین،
سؤندورمهدیم اورهییمده وطنیمین چیراغین،
قلم چالیب، بوزوشدوردوم دارگؤزلونون دوداغین،
سارسیلمارام عملیمدن بیلمهییبسن بیل، دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
آدلی- سانلی ائلیم واردیر، دئدیم- سانما من تکم،
نسیمییم، کوراوغلویام، خان ائیوازام، بابکم،
هئچ اولماییب، اولمایاجاق مسلکیمدن ال چکم،
بیر منه باخ، یاخشی تانی، گؤزلرینی سیل- دئدیم
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
من اؤزومو یاد ائللره قاتمامیشام، قاتمارام،
وارلیغیمی قارا پولا ساتمامیشام، ساتمارام،
وطنیمی گؤزلریمدن آتمامیشام، آتمارام،
بیر گونده یوخ، بیر آیدا یوخ، نئچه- نئچه ایل دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
آلقیشلادیم حقیقتی آنانلارین عشقینی،
یئر اوزونده ائل دردینی قانانلارین عشقینی،
الی قابار، آلنی آچیق اینسانلارین عشقینی،
نغمه قوشدوم، ایللر بویو وطن دئدیم، دیل دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
یازدیقلاریم حیاتیمین آیناسیدیر آی ائللر!
عؤمور بویو حق اوستونده سالدیم هارای آی ائللر!
اولمایاجاق مظلوملارین حقی داها زای، ائللر!
سانجیلاجاق ظالیملرین گؤزلرینه میل، دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.
دوشمانلارا عالم- آشکار آجی زهر دئسمده،
سؤزلریمده عؤمور بویو بوندان بتر دئسمده،
یورولماییب، گئجه- گوندوز، آخشام- سحر دئسمده،
“قافلانتی”یام ائللریمه شیرین- شیرین دیل دئدیم،
سینه گردیم، سؤزلریمی بم دئمهدیم، زیل دئدیم.


text:
ایفیس قدیم شهری
بولرنی بیله سیز می؟
دنیا مقیاسیده 7 ته عجایب لردن بیرته سی بولمیش آرتمیس عبادتگاهی نینگ تورکیه ده ایفیس قدیم شهریده جایلشگن لیگینی بیلرمیدینگیز؟
ازمیرنینگ سلجوق تومنی نینگ حدودی ایچیده جایلشگن ایفیس دنیا مقیاسیده انیقلنگن دستلبکی مسکونی منطقه لریدن بیرته سی دیر. تاریخی میلاددن آلدین 8 مینگ ییللرگه بارگن ایفیس قدیم شهری مهم تجارت یوللری نینگ اوستیده بولیشی بیلن تاریخ جریانیده انچه مدنیت گه میزبانلیک قیلگن. هلینیستیک باسقیچی، روم امپراتورلیگی، بیزانس امپراتورلیگی، عثمانلی امپراتورلیگی کبی ایریم مدنیتلرگه میزبانلیک قیلگن شهر مسکونی منطقه بولیب پولیتیک و تجارت مرکزی بولگن دیر.
مهم دیزاینی بیلن تاریخ نینگ اینگ کتته عبادتگاهلری آره سیده اورین آلگن و دنیانینگ 7 عجایبیدن بیرته سی بولمیش آرتیمیس عبادتگاهی ایسه ایفیس قدیم شهری نینگ رمزلریدن بیرته سی دیر. میلاددن آلدین 550 ییلی قوریلگن عبادتگاه میلاددن کیین 400 ییلریده یوز بیرگن بیر یانغینده کتته زیان ییتگن دیر. بوگونگی کونده بو عبادتگاه دن فقط مرمر ستونلر قالگن دیر.
هر ییل اورته چه 1،5 میلیون کیشی کیلگن ایفیسده گی ارکیولوجیک قازوولرنینگ اوتمیشی 125 آلدین گه تیانماقده دیر. حلی گچه بوتونله ی یوزه گه چقریلمه گت اناطولی ارکیولوجیسی گه ینگی ینگیلیکلر کیریتیب تورگن ایفیس قدیم شهری 2015 ییلیدن بیری یونسکو دنیا میراثی رویخطیده اورین آلماقده.
علاقه لی ینگی لیکلر
استانبول ده گی اینگ گوزه ل جاده حقیده قیسقه معلومات
دنیا نینگ اینگ "گوزه ل" جاده لری دن بیری نینگ استانبولده ایکن لیگی نی بیله سیز می؟
روسیه بیلن اوکراین اورته سیده گی اوروش
اوکراین اوروشی بوییچه وضعیت نی اوزگرته دیگن ایکّی مهم ینگیلیک یوز بیردی


text:
دونیا اهالیسینین سایی 8 میلیاردی اؤتدو
ایندی اهالینین سایی ایلده 90 میلیون نفردن چوخ آرتیر.
دونیا اهالیسینین عمومی سایی 8 میلیاردی اؤتوب. اونلارین 50،5 فایزی کیشی، 49،5 فایزی ایسه قادینلاردیر.
بو بارهده کانتری مترز خیدمتینین معلوماتیندا دئییلیر.
ایندی اهالینین سایی ایلده 90 میلیون نفردن چوخ آرتیر.
دونیا اهالیسینین 70%-دن چوخو 20 ان سیخ مسکونلاشان اؤلکهده یاشاییر. چین حاضیردا دونیانین ان سیخ مسکونلاشدیغی اؤلکه اولسا دا، هیندوستانین اهالیسی داها سرعتله آرتیر. 2023-جو ایلده هیندوستانین بو ریتینقده چین-ین یئرینی آلاجاغی گؤزلنیلیر.
قئید ائدک کی، دونیا اهالیسینین تخمینن 36%-ی چین و هیندوستان-دا یاشاییر.
دونیا اهالیسینین یاریدان چوخو اؤزونو دینی قروپا عایید ائدیر. ان بؤیوک قروپلار بونلاردیر: خریستیانلیق (32%) و ایسلام (24%
ایلگیلیلی خبرلر
آوروپادا میمون چیچگی ویروسونا یولوخما سایی آرتیب
دونیا ساغلیق تشکیلاتینین آوروپا بؤلگهسینین انترنت سایتیندا درج ائدیلن میمون چیچگی ایله باغلی یئنیلنمه راپوروندا بوتون قارهده اپیدمی ایله باغلی سون معلوماتلار پایلاشیلیب.
روسیا بمت-یه چاغیریش ائدیب
روسیا بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتیندان (بمت) روسیا گوبرهسینین و تاخیلینین صادراتینا مانعهلرین آرادان قالدیریلماسی اوچون تدبیر گؤرمهسینی ایستهییب.


text:
تموز-یای
کمال عبدالله – کؤچورن: ائلیار پولاد
یای اولسون، قیش اولسون، بیزیم، یعنی، بیر نئچه اوشاقلیق دوستونون اساس گؤروش یئریمیز بیلگهده روستم گیلین ائوینده اولاردی. روستمین آتاسی زولفقار دایی بو کندین سینهسی خاطیره دولو، بئینی یاشادیغی ایللرین تجربهسییله یوکلو، ساییلان-سئچیلن آغساققاللاریندان ایدی. گنج یاشلاریندان “کشمکشلی” حیات یولو اونو اولجه تورمهیه، اوردان آلمان محاربهسینه، اؤزو ده بیرباشا اشترافباتا، محاربهدن سونرا ائوه و یئنهده قیسا بیر مدتدن سونرا تکرار تورمهیه آتمیشدی. بیز روستمین کیچیک قارداشی رحمتلیک آسلانلا مکتبین بیرینجی سینفینده اوخویاندا آتالاری تورمهده ایدی. اوچ قارداش و بیر باجینی آنالاری دیشینی-دیشینه سیخیب یاریآج، یاریتوخ بؤیودوردو. بو مینواللا گونلر کئچدی و بیز دوققوزونجو سینیفده اوخویاندا زولفقار دایی آخیرینجی دفعه تورمهدن قاییدیب گلدی. داها شهرده یاشاماق ایستمهدی، اصلی کی، بیلگهدن ایدی، اونو توتموش “بدلیگین” آیاغینی سیندیرماق فیکرییله آرواد-اوشاغینی باشینا ییغیب تزه پیرین آلتیندا پئترا مونتیندهکی ائویندن بیلگهه، کهنه آتا-بابا ائولرینه کؤچدو. آسلان او زامان ائودن قاچماق، کهنه محلهده بیر قوهوملاری گیلده قالماق ایستهییردی، آناسی بیزه، بیزسه اونا یالواردیق، کنده تئز تئز گلهجهییک دئیه اونا “کیشی” کیمی سؤز وئردیک، او دا داشی اتگیندن تؤکدو. زولفقار دایی عاییلهسی ایله یؤندمسیز، داریسقال آتا-بابا ائوینده یاشایا-یاشایا ائله اونون یانینداجا یئنی، ایکیمرتبهلی ائو تیکدی.
بئلجنه بیز دوستلارین عمومی باغ ائویمیز گؤیدن، نئجه دئیرلر زمبیلله دوشدو.
او زامانلار باکی کندلرینده حَیَطده پارنیک سالیب گول اکمک تزه-تزه دبه دوشوردو. قرنفیل سووئتلرین بؤیوک-بؤیوک شهرلرینین بازارلاریندا بیر گؤز قیرپیمیندا ساتیلیب قورتاراردی. قرنفیلچیلری دایم ماللا تامین ائلهمک اوچون خصوصی گول آپاریب-گتیرن دستهلر وار ایدی. بو آداملار حَیَطلری بیر-بیر گزیب قرنفیللری حَیَط صاحیبیندن هله بوتایکن آلاردی، اولجهدن پوللارینی وئریب راحاتچیلیقلا یاخین، اوزاق غربت شهرلرین بازارلاریندا گول ساتانلاردان سفارش گؤزلردیلر. زولفقار دایی اعتبارلی مال یییهسییدی. موشتریسی اسکیک اولمازدی. الینه یاخشی پول گلمهیه باشلادی.
آریق، اوجابویلو، اوووردلاری باتیق، حرکتلری تنبل، گؤزلری ایسه جیوه کیمی دایم حرکتده اولان زولفقار دایی بیر بالاجا قاراباغین پامبیق بیلرینی خاطیرلادیردی. قرنفیل ایشی چوخ اذیتلی ایش ایدی. پارنیکده گوله باخماق، بؤیوتمک، قوردونو تمیزلهمک، گوبرهسینی واختلی-واختیندا وئرمک، بیر سؤز، نازینی چکمک آسان ایش دئییلدی. حَیَطده همیشه فهلهسی اولاردی. فهلهلرله بیر یئرده بؤیوک اوغلو روستمده قان-تر ایچینده اللشردی. زولفقار دایی ایسه ایکیمرتبهلی، تزه تیکدیردیگی ائوینین هله رنگ چکیلمهمیش بالکونوندا اوتوروب آنجاق رهبرلیک ائدر، ساغا-سولا گؤستریشلر وئرردی. بیر ده پول ایشینه اؤزو باخاردی. پیس دولانمیردیلار. ”بدلییین” آیاغینی سیندیرمیشدی. ائوی تیکدیریب قورتارمیش، آسلان اوچون ماشین دا آلمیشدی. . . اصلینده، ماشینی، شیشیرتمک اولماسین، بیزیم اوچون آسلانین دوستلاری اوچون آلمیش دا ساییلا بیلردی. آسلان ماشینی، بیزسه ماشینین کئفینی سوروردوک.
هر دفعه بیلگهه، اونلارین ائوینه گلنده عادتن قاشقاباقلی زولفقار دایی بیزی دوداقلارینین اوجونا قونموش ظریف (ضعیف) تبسومله قارشیلاردی. بو، هئچ منیم یادیمدان چیخماز. حقیقتن ده، اورگینده چوخ سئویندیگینی “اوغلونون دوستلاری قوناق گلیب” هامیمیز حیس ائدیردیک. . . اورگینده هم ده اونونچون سئوینیردی کی، بیزیم گلمگیمیزله محاربه خاطیرهلرینی دانیشماق اوچون الینه فرصت دوشوردو، بئینینده ایسه بو زامان او، منجه، بئله فیکیرلشیردی: “نه احوالات دانیشسام، بونلار اوداجاقلار، اصل منیم مالیمدیلار”.
بیز اونون “ماللاری” بیلگهدهکی بو ائوین قاپیسیندان اؤز ائویمیزه گیرن کیمی ارکله گیریردیک. یئمکدن یئییب، چایدان ایچه-ایچه اونون بیزه “سیریدیغی” افسانهلری حقیقت آدی آلتیندا، گویا کی، مال کیمی یئییردیک. سونرا دا آنالیز ائدیب گولمکدن آز قالا اؤلوردوک.
-آتون بیزی لاپ حریف ساییر، خبرین وار؟! بیر دفه ابولفتح گولمکدن اوغونا-اوغونا آسلانا دئدی.
بیز تئز اطرافا بویلاندیق. بو آدام دانیشیغینی هاچان بیلمیشدی کی. . . یاخشی کی، کیشی ائیواندا یوخ ایدی.
عاغیلدان کم ذاکر اونون دئدیگینه بئله بیر دوزهلیش وئردی:
-اساس مسئله قارنیمیزا یئدیگیمیزدیر، بئینیمیزه یئدیگیمیز دئییل. بو ایسه آرتیق “دلیدن دوغرو خبر” ایدی. بئله گلیش-گئدیشلرین بیرینده منیم عاغلیما حتّی بئله بیر فیکیر گلمیشدی کی، بیز آخی، دئیهسن، بیلگهدهکی بو ائوه آسلاندان، روستمدن داها چوخ زولفقار دایینی گؤرمهیه، اونون آغلاسیغماز تاریخچهلرینه قولاق آسماغا گلیریک.
صحبتدن سونراکی اساس ایشیمیز نیدی، نرد اویناماق! زولفقار دایینین آزاری مطلبی نردده اودماق ایدی، دی گل، بونو باجارا بیلمیردی. مطلب هر دفعه بیلگهدن قوجاق دولو قرنفیلله قاییداردی. تاسی بئش قرنفیلدن اویناییردیلار.
بیر گون ایکی-اوچ ساعات نرد اوینایاندان سونرا چار-پیشمانین شیرین یئرینده زولفقار کیشی نوبتی مغلوبیتیندن سونرا یئنه قیزیشمیشدی. مطلب ایسه هئچ نه اولمامیش کیمی:
-بسدی، زولفو دایی، یورولدوم، باشیم آغریدی. من بیر استکان چای ایچیم، اؤزومه گلیم، -دئیه استولون آرخاسیندان دوردو، قوللارینی گئن آچاراق گرنشدی، گئنیش ایواندا غالیب پهلوانلار کیمی اورا-بورا گزیشمهیه باشلادی. بو، بیر نوع، “آرادان” چیخماق دئمک ایدی. کیشینی اود گؤتوردو:
-گؤر نئجه الیمی کسیر؟! بیر گؤرورسوز؟! زولفو دایی داخیلن برک حیرصلنسه ده بیزه باخیب حیرصینی بوغا بیلدی، -آی اوشاق، بونا چای گتیرین، – دئییب نردین داشلارینی، حتّی مطلبین داشلارینی دا، یئنیدن تاختایا دوزه-دوزه سسلندی:
-گل گؤروم، گل، بورا بیلگهدی، بوردا اودوب قاچماق یوخدو! جوتدهییب اودورسان، من سنه بیر سؤز دئمیرم، سونرا دا قاچیرسان؟!
مطلب، البته کی، یالاندان اؤزونو نازا قویوب کیشینی حالدان چیخارماق ایستهییر، همیشهکی کیمی اؤزوندن اویوب اویودوردو. بو ایسه زولفقار دایینی داها چوخ عصبیلشدیریردی.
-آی زولفو دایی، سن مننن باجارا بیلمزسن. من بو نردین اوستاسییام، سن آخی عاریف آدامسان، بونو بیلیرسن. یوخ بیر، “زر وئریر. ” اولمادی کی. . . زر وئرر کیمه؟ زر وئرر اویونچویا!
-گل، گل، ایندی گؤرهجهگم، سن نئجه اوستاسان، نئجه اویونچوسان. بورداکیلارین هامیسی گؤرهجک.
-کیشیینن ایشینیز یوخدو، دورون، دورون، چیخین باییرا. یاللاه، گئدین، گئجهدی. . . آسلان بیزه گؤز وورا-وورا آتاسینین طرفینی ساخلادی. مطلبین اوددوغو قرنفیللره او دا شریکیدی، اونونچون ده بوگونلوک اویونون بیتمهسینی ایستهییردی.
-هارا آپاریرسان بونلاری؟! اوتور یئرینده! – زولفو دایی حیرصینی آسلانا تؤکدو. -بیلیرم، شریکسن اونونلا. . . انجاق بیلسین! بو حَیَطدن اودوب گئتمک اولماز. سحرهجن اوینایاجاق. قاییت، قاییت!. .
-گئجهدی، قوی اوشاقلار گئتسینلر. بسدی اوینادین. صاباح یئنه گلللر. روستم شیرین-شیرین دانیشاراق مسئلهنی همیشه اولدوغو کیمی صلح یولویلا حل ائلهمک ایستهدی.
زولفقار دایی تکجه روستمین سؤزونون اوستونه هئچ واخت سؤز دئمزدی، اودور کی، ایندیده ایچینده پارتلایا-پارتلایا نردتاختانی حیرصله باغلادی، اوزونو یانا چئویرهرک دئدی:
– گئت، اوستلرینده دور، باخ کی، آرتیق گول درمهسینلر. نئجه کی دئدیم: دوز اوتوز دنه!!
مطلب بالکوندان تشخخوصله، اصل محاربه غالیبلری کیمی دوشه-دوشه یاستی-یاستی دئدی:
-اولمادی کی، زولفو دایی. اوتوز بئش دنه! الیمی نییه کسیرسن؟! یئددی تاس اودموشام. هرهسی ائلهییر بئش قووزدیکا، جمعی ده ائلهییر اوتوز بئش. آرتیق گول منه بیر دنهده لازیم دئییل. من تمیز آدامام…
کیشی آرتیق حیرصینی اونوتموشدو، آما مطلبین سؤزلریندن چوخ، بو سؤزلرین “گناهسیز” دئییلیش ترزیندن یئنیدن آلوولاندی:
-اوتوز دنهدن بیر دنهده آرتیق اولماز!! آخیرینجی تاسی سایمیرام، اویون یاریمچیق قالدی. گلن صفر زری استکاندا آتاجاقسان! گؤروم نئجه جوتلیهجکسن؟!
-نئیچون آخیرینجینی سایمیرسان؟ آچیق-آیدین مارس ایدی ده. گرک آخیرئیجن من زر آتیب اوینایایدیم، سن ده دایانیب باخایدین؟! منه دئمزدیلر، بونون باشی خاراب اولوب، اؤزو-اؤزوینن نرد اویناییر؟! مطلب کیشینی هلهده حالدان چیخارماق ایستهییردی. آمما یوخ، آلینمادی، زولفقار دایینین حیرصی دومان کیمی اوچوب گئتدی، دوداغینین اوجونا یئنه همنکی ظریف تبسوم گلیب قوندو.
-آی زولفو دایی، بو، عؤمور بویو جیغالدی. جوتلهییر، بو آدام، اؤزون کی، بیلیرسن، خئیری یوخدو، اؤیرنجهلی بارماغا نه توبه، استکانین ایچینده ده جوتلیهجک. من گویا سیتواسییانی(آب هاوانی) یومشالتماق ایستهییردیم، آما اؤز اؤلووای قووزدیکا پاییمین هاییندا اولدوغوم اوچون بونو دئییب مطلبه گؤز ووردوم. او ایس. . . نئیلسه یاخشیدی؟! منه طرف دؤنوب ائله باخدی کی، گویا، اونو تحقیر ائتمیشدیم:
-من استکانین ایچینده زر جوتلهییرم؟! نولار؟! بو او دئمک ایدی کی، سنه بو گون قووزدیکا دوشمور. آیدین مسئلهدی، راضیلاشمانی پوزماق اوچون بهانه آختاریردی، تاپدی. عئیبی یوخ، منیم ده اؤز کونتر-آرقومئنتیم وار. وئجیمه ده آلمادیم.
اصل معرکه ائوه قاییداندا مطلبین ماشینیندا دوشدو. گوللری چوخ بیلمیشلیگیندن بیزدن اوزاق یئرده ، ماشینین باقاجنیکینده(دال صاندیق) گیزلهدیب راحات-راحات ماشینی سورن مطلب، طبیعی کی، نه مورادا، نه ذاکر، نه من، نهده بیر کلمه ایله ده اولسون، بو معرکه ده اشتراک ائتمهین واحیده گول وئرمک ایستهمیردی. بو هله آزمیش، کئفینین کؤک واختیندا بیزی هله بیر اله ده سالیردی:
-سیزین هئچ بیرینیزه گول دوشمور. بلکه اوچ دنه قرنفیل واحیده وئردیم. او دا بلکه. اگر اؤزونو یاخشی آپارسا. . . او، گؤزآلتی واحیده نظر سالدی.
-منه هئچ نه لازیم دئییل.
مطلبین یانیندا آز قالا عداوتله اوتورموش واحیدین سؤزلری چوخ کسکین سسلندی. او، قاشلارینی چاتاراق گؤزلرینی قاباق پنجرهدن ظولمت گئجهنین بیلینمز بیر نقطهسینه دیکیب قالمیشدی.
-حاییف! سن اوردا کیشینین دؤرد قوشاسینی چاهار-سه دئینده من سنین یالانینی چیخارمادیم. گرک چیخاردایدیم. عیبی یوخ، سن گؤررسن گلن سفر. آرخادا منه قیسیلمیش ابولفتحین سسی بیر آز یوخولو گلدی. ابولفتح همیشه سونرادان مطلبه ائتدیگی یاخشیلیقلار اوچون پئشمان اولوردو.
-البته، لاپ دوز دئییر ابولفتح. او گؤرهجک گلن سفر. حؤکمن گؤرهجک. بو گونون صاباحی یوخدو، وار!
-واحید یئنه ظولمت قارانلیقداکی همن مجهول نقطهدن گؤزلرینی آییرمادان کنایه ایله، آجی-آجی دیللندی. ذاکر نه من، نه سن، قفیلدن “ها-ها-ها” گولدو.
مطلب آلتدان-آلتدان زندله واحیده باخدی. او، نهیه ایهام ووروردو، مطلب ده، بیزده یاخشی باشا دوشوردوک. زولفقار کیشینین دیگر اساس رقیبی همیشه واحید اولاردی. واحید ده مطلب کیمی کیشینی آسانلیقلا اودوردو، آما بونو شیشیرتمهدن، مزلنمهدن ائدیردی. پامبیقلا باش کسیردی. واحیدین آرامیزدا لقبی واردی: “غدار”! البته کی، بو گونون آجی تجربهسینی واحید هئچ زامان اونوتمایاجاقدی و اونون روستم کیشی ایله سئانسلاریندا مطلب بیر ده هئچ واخت گول اوزو گؤرمیهجکدی.
بیر مدت قولاغیمیزا آنجاق ماشین موتورونون سسی گلدی.
-یاخشی دا، آی ابولفتح، سن دوز آدامسان آخی، دؤرد قوشانی هاچان گؤردون؟ بلکه گؤزووه گؤروکوب؟! چاهارسه. یادیندا ساخلا: چاهار-سه. منده سهو اولمور. منده بیر دنه سهو تاپان آداما من پرئمییا وئررم. یاخشی، سنه ده اوچ دنه گول. مطلب دقتله گؤز اوجو واحیده باخیب آچیق-آشکار اونا آجیق وئریر، آرادا بیزیمله مزلهنیردی.
-آپارارسان او اوچ دنه گولو بازاردا ساتارسان، قاتیق آلیب سورترسن باشیوا. ابولفتین یوخوسو قاچدی، سسی غضبلی چیخدی. اللرینی کی، گولدن اوزموشدو، اونونچون بئله جسارتله آرخاسینداکی کؤرپولری یاندیریردی. قانی عمللی-باشلی قارالمیشدی. من بئله باشا دوشدوم کی، بونون صاباح کیمینلسه گؤروشو وار، گوللر اونون اوچون چوخ واجیبدیر. ذاکر یئنه خاپدان “ها-ها-ها” ائلهدی و خاپدان دا سسینی کسدی.
مطلب بیم بونو بیلمیردی، یاخشی بیلیردی. یئرینی راحاتلاییب صحبتین استقامتینی دییشدی:
-بو بیریسی هله بیر گؤر نه دئییر؟! من گویا زرلری استکانین ایچینده جوتلهییرم. ساغ اول، واللاه. ایهام منه ایدی. -سیز هامینیز زولفو دایییا “بالئت” ائدیردیز. . .
-یاخشی، نه دئییرم کی، وئرمک ایستهمیرسن، وئرمه.
-منده الیمی گول پاییندان اوزوب مسئلهیه باشقا طرفدن آچیق-آشکار شانتاژ یولویلا یاناشماغا قرار وئردیم.
-منیم سنه بورجوم نه قدر ایدی؟
مطلب سکسندی:
-اونون بورا نه دخلی وار؟
-وار دخلی، بؤیوک دخلی وار. . .
یئنه بیر مدت ماشین موتورونون سسینی ائشیتدیک.
مطلب فیکره گئتدی، ماشینی سوره-سوره یارانمیش “پروبلئمین” خیرلی و ضررلی طرفلرینی بئینینده گؤتور-قوی ائدیب، نهایت، نتیجهسینی چیخاردی، باشا دوشدو کی، گوللرین هامیسینی “منیمسهیه” بیلمیهجک، حکمن بؤلوشمهلیدی، آرتیست کیمی بیردن حیرصیندن “پارتلامادیمی، پارتلادی”:
-سیزین باشینیز خاراب اولوب؟ سیز ظارافات-زاد باشا دوشمورسوز؟. . بو نه صحبتدی ائدیرسیز؟ من سیزدن گول گیزلدهجگم؟! ذاکر، سن ده بونلارا اینانیرسان؟
ذاکیر چاشیب نه دئیهجگینی گؤتور-قوی ائدینجه مراددان دا، نهایت، سس چیخدی:
-گیزلتسن، یاخشی جاییل اولمازسان کی. . . بایاقدان بری سوسان مرادین بو سؤزلریندن سونرا بیز هامیمیز، حتّی واحیدده، اوغونوب گئتدیک. ماشین شهره چاتدی.
. . . بو سؤزون “یاخشی جاییل اولمازسان!” سؤزونون اؤز تاریخچهسی واردی. زولفقار دایینین یانیندا همیشه اونون بیر کهنه دوستو اولاردی. کیشی اونو ایش دالییجا گؤندرردی. کندین بوتون خبرلری بوندا ایدی، کیمی دئسیدین، بارهسینده هر شئیی بیلیردی. جین کیمی آدام ایدی. آدی عزیزآغا ایدی. بیر دفعه بالکوندا اوتوروب چای ایچدیگیمیز یئرده عاغلیما نه گلدیسه، دریندن، هرطرفلی دوشونمهدن زولفو دایییا نه من، نه سنه بئله دئدیم:
-آی زولفو دایی، بیز کی بو یولو شهره گئدیب-گلمکدن لاپ الدن دوشدوک. بیزه بو طرفلرده بیر باغ یئری تاپسایدین، آلیب قونشو اولاردیق. . . زولفو دایی قویمادی، من سؤزومو بیتیریم:
-عزیزآغا! سسلندی.
-بلی، ائشیدیرم. عزیزآغا استولونو یاخینا چکدی.
-گؤر، اوشاق نه دئییر. بونا بیر باغ یئری تاپ. یاخیندا بیر شئی وار؟
عزیزآغا الینی آتیب قارالمیش و چیرکلی بوینونون دالینی قاشیدی، سونرا گؤزلرینی حَیَطین حاصارینین اوستوندن هارالاردانسا دولاندیریب دئدی:
-وار، بو یاخیندا بیر دنهسی وار. حمیدآغانین قارداشینین یئریدی. ساتیر.
-دئگینن حمیدآغایا، منه سیمسار آداملاردی، قیمت مسئله-سینده یوخاریدان گئتمهسینلر.
عزیزآغا بیزیم، خصوصیله ده، منیم بو ایشه ماراغیمین جیدی اولدوغونو گؤروب باغی تعریف ائلمهیه باشلادی. اونون دئدیکلریندن بئله آنلاشیلدی کی، ساتیلان باغ یئری، حقیقتن، یاخشی بیر یئردیر، ایکی گؤز ایستهییر، تاماشا ائلهسین. دوزدو ائوی یوخدو، آما حاصاری، قویوسو، آغاجلاری. . . اعلادی، اعلا.
من مداخله ائتدیم.
-بو یئرین صاحبینی دئییرسن کی، یاخشی تانییرسان، ائلهدی؟
-هری، هری، ائلهدی. زولفقار دا اونو یاخشی تانییر. بیزیم آدامدی.
-قیمتینی دانیش، بیر-ایکی گونه بیزده گلک، باغا باخاق. اولار؟!
-اولار، اولار، نئیچون اولماسین؟! نه واختی ایستهییرسن، گل.
دوغرودان دا، ماراقلی واریانت ایدی. من اوشاقلارلا باخیشدیم. آسلان باشی ایله “خیر-دعا” وئردی.
من بیر آز دا اورکلندیم. اوزومو یئنیدن توتدوم عزیزآغایا، بو دفعه قطعیتله دئدیم:
-او آداما دئینن کی، باغین سندلرینی ده حاضیرلاسین.
-هری، هری، دئیرم. هر شئی حاضیردی. . . سن هانسی سندلردن دانیشیرسان؟
عزیزآغا آنی سوکوتدان سونرا صدق-اورکله تعجب ائتدی.
-عزیزآغا، بازاردان آلما، فیندیق آلمیریق کی بیز.
مطلب صبرله اونا ایضاح ائتمهیه چالیشدی.
-حمیدآغا باغ ساتیر، بو دا پول وئریر. سند وئریلمهلیدی، یا یوخ؟!
عزیزآغا فیکره گئتدی. بیر مدت بوندان سس چیخمادی. زولفقار دایی دا بیزیمله بیرده صبرله اونون نه جاواب وئرهجگینی گؤزلهمهیه باشلادی.
-نولدو، بیر چتینلیک وار؟ واحید بارماقلارینی شاققیلداداراق سوروشدو.
-یووخ، نه چتینلیک. . . آما من بیلهنی اونون سندی-فیلانی یوخدو.
-نئجه یعنی، سندی یوخدو؟ بس آلقی-ساتقینی نئجه ائدهجه-ییک؟ من بو سند صحبتیندن سونرا هوسدن دوشمهیه بهانه آختاریردیم.
-سن خاطیرجمع اول. وئر پولووو، آل باغیوو.
-بس بیردن من بو باغدا ائو تیکمک ایستهدیم؟. .
-تیک! کیم سنه سؤز دئیه بیلر؟! تیک ائوینی، یاشا. هئچ کیم سنه بیر سؤز دئیه بیلمز. بیز بوردا دؤیولوک بیم؟
عزیزآغا شستله زولفقار دایینین اوزونه باخدی. زولفقار دایی آغیر-آغیر باشینی ترپهدیب اونون دئدیکلرینی تصدیق ائلهدی.
-عزیزآغا! حمیدآغانی هامیمیز تانییریق، دئییرسن. چوخ گؤزل. یاخشی، بس بیردن اون ایلدن، اییرمی ایلدن، اللی ایلدن سونرا، سنده، منده بو دونیادا اولمایاندا بونون اوشاقلاری، نوهلری گلدیلر منیمکیلرین یانینا کی، بس بیز سیزی تانیمیریق، بو باغ یئری بیزیم بابامیزیندی، بو دا سندلریمیز، چیخین بوردان. اوندا نئجه اولاجاق؟
عزیزآغانین گؤزلری نیفرتله قییلدی:
-اوندا اونلار یاخشی جاییل اولمازلار کی. . .
بیز بیر نئچه آن چاشیب قالدیق. سونرا سؤزلهشمیش آداملار کیمی هامیمیز بیردن قارنیمیزی توتوب گولمکدن اوغونوب گئتدیک. زولفقار دایی حتّی بیزه باخیب او دا بیغالتی قیمیشدی. آی سنی، عزیزآغا!. . سن گل، منیم بیر اتک پول وئریب آلدیغیم باغی گئری طلب ائله، عوضینده نه آز، نه چوخ، یاخشی جاییل اولما. اورکدن تیکان چیخمازمی، چیخار. عزیزآغا بیزه تعجبله باخیر، هئچ جور باشا دوشه بیلمیردی کی، بیزیم هامیلیقلا بو جور اورکدن گولوشوب قهقهه چکمگیمیزه سبب ندیر؟!
. . . بو “یاخشی جاییل” صحبتیندن اوزون مدت سونرا من، نهایت، اؤز کهنه آرزوما چاتدیم، کندین باغ یئرینده بالاجا بیر ساحه آلدیم. زولفقار دایی اؤزو ده بیر گون ماشینا مینیب گلدی، بیر خئیلاق باغین اورا بوراسینا باخیب خیر-دعاسینی وئردی. گئدرکن دوداقلارینین اوجوندا هامان او تبسوم الینده گتیردیگی قزئته بوکولو بیر آغاج پارچاسینی منه اوزاتدی:
-سن. . . چوخ گؤزلهمه، کیشی آرتیق دوشموشدو، تئز-تئز تنگنفس اولوردو، اودور کی، آراملا دانیشیردی. آغاجلاریوی اکدیر. . . پاییزین آخیری اصل واختیدی. من سنه. . . بیر دنه نار چوبوغو گتیرمیشم. بوندان، بیلهسن، هئچ کیمده یوخدو. . .
-آی زولفو دایی. . . نئجه یعنی، هئچ کیمده یوخدو؟!
-سنه دئییرم، هئچ کیمده یوخدو، دئمهلی، یوخدو! بو نار تومسوز ناردی. بو سورتون دنهسینده توم اولمور.
زولفقار دایی منیم بئینیمدن کئچنلری ال اوستو “اوخودو”.
من داها دؤزمهدیم:
-آی زولفو دایی، آی زولفو دایی، دای بو بویدا دا یوخ دا. . . گولمهگیمی ایسه گوجله ساخلادیم. حاییف، بیزیم اوشاقلار بوردا دئییللر.
زولفقار دایی داها دانیشمادی. دوداقلاریندا هامان ظریف و ضعیف تبسوم گؤزلرینی قییب منه بیر معنالی باخیش آتدی، حَیَطدن چیخیب قاپیدا اونو گؤزلهین ماشینا آغیر-آغیر مینرکن:
-ساغ اول، اؤزوندن موغایات اول، -دئدی.
زولفقار دایی همن پاییزین آخیرلاریندا بو دونیادان کؤچوب گئتدی. سون نفسینی وئررکن، نه بارهده ایسه مارشال جوکوولا مباحثه ائدیرمیش. بو کیشینین مزهلی، آغلاسیغماز صحبتلری اوچون بیز بو گونده داریخیریق. بیلگه کندینین بارون مونهاوزئنی او قدر فانتاستیک احوالاتلار بیزه دانیشمیشدی کی. . . تورمه حیاتیندان، “وور زاکونلاردان”، اشترافباتدان، محاربه واختی قارووولدا دورارکن جوکووا گولله آتماغیندان. . .
زولفقار دایینین منیمله سون صحبتینیده اونون نوبتی (تاسف کی، سونونجو) مزهسی کیمی قبول ائدیب بو بارهده دوستلارا نانه-تورشوسو ایله دانیشدیم. خیلی گولوشدوک. بیز اونو آنجاق بو جور، گوله-گوله یاد ائده بیلردیک.
ان چوخ گولن مطلب اولدو:
-آی سنی، زولفو دایی. . . نئجه دئییب؟ تومسوز نار؟. . کیشی فانتازیوردو دا. . .
واخت تئز کئچیر، واخت کئچدی. او نار آغاجی بؤیودو و ایلک مئیوهلرینی بؤیوک بیر سخاوتله گتیردی. من هر دفعه او آغاجا باخاندا قلبیمه غریبه و آنلاشیلماز بیر غصه قونور. نهینسه غریبچیلیگینی چکیرم. سیز اینانمایاجاقسینیز، آما او آغاجین نارینین دنهسینده، زولفقار دایی دئین کیمی، توم اولمادی. شیرین نار دنجیکلری آدامین آغزیندا راحات-لوکوم کیمی ارییر-دی. بیز هامیمیز مات-معتل قالمیشدیق.


text:
امریکا و اروپااویشمهسی اقلیم اوزگریشیگه قرشی کورش اوچون ۱۰۰ میلیارد دالر اجرهتهدیلر
امریکا جمهوررییسی جوبایدن و اروپااویشمهسی اعضالری اقلیم اوزگریشی معماسیگه قرشی کورش اوچون اوز ارا همکارلیکلرینی آشیریش ده قرار قبول قیلدیلر. امریکا و اروپا اویشمهسي اقلیم اوزگریشی معماسیني برطرف ایتیش اوچون ۱۰۰ میلیارد دالر اجرتیشلریدن سوز بیرگنلر.
رویترز خبرآژانسیني یازیشیچه بو وعده امریکا جمهوررییسی ني اروپااویشمهسی اجرایی رییسی و اروپا کینگاشی رییسی بیلن یکونی اوچرشولریده اورتهگه قویلگن.
بو وعدهگه مطابق امریکا و اروپااویشمهسی بو مبلغني گلخانهای گازلرنی ایشلبچیقارهیاتگان و خلقارا اقلیم اوزگریشیده ییریک حصه قوشکن مملکتلرگه اجرتماقچیلر. عینیحالده کانادا و آلمان رهبرلری علیحده شکلده اقلیم اوزگریشی معماسیگه قرشی کورشده فعال حصه قوشیشلرینی اعلان ایتکنلر.
اقلیم اوزگریشی معماسیگه غلبه قازانیش اوچون امریکا و اروپا اویشمهسي دقت اعتباری قوشمه دستورلر آرقلی اطراف محیط بیلن موافق بولگن تکنالوژی جملهدن قویاش انرژیسیدن فایدهلنیش گه قرتیلیشی تاکیدلنگن. حاضرچه اقلیم اوزگریشی دنیا مملکتلری کیلهجکیني خوف آستیده آلگن و جهان بویلب اوچ ییریک معمادن بیریگه ایلنگن. معلوماتلرگه کوره ییر قطعهسي اسیغلیگی کون اوتیشی بیلن کوپیب بارماقده و سونگی ییللرده بو قطعهده بشر حیاتیني جدي معمالرگه دچار قیلیشی ممکن.


text:
سؤیلهین: یوسف سیفی (۸۶ یاشیندا- خدآفرین- حیدرکانلی کندی)
گونلرین بیر گونونده، بیر ولایتده بیر قوجا و یوخسول کیشی یاشاییردی. گلیری یاشاییشینی اؤدهمهین او قوجا و یوخسول کیشینین بیر اوغلو واریدی. قوجا و یوخسول کیشی بیر گون اوغلونا دئدی:
– اوغول، دای گلیریم یوخدو، قوجالمیشام، الیمدن بیر ایش گلمیر. ایسته¬ییرم سنی اؤزومله آپارام آیری ماحالدا بیر ایمکانلی کیمسهیه نؤکر و یا چوبان وئرم و کئچینهجییم اوچون پارا آلیب گتیرم، سن بو سؤزهراضیسان یا یوخ¬¬؟
اوغلو دئدی:
– راضیام، حتا منی ساتیب خرجلهسن دهراضیام و اینجیمرم.
آتادئدی:
– اوغول، بس حاضیر اول صاباح سنی بیر آیری کنده آپاراجاغام.
صاباح اولور. آتا اوشاغینی دا گؤتورور و آیری بیر ماحالا گئتمک اوچون یولا دوشورلر. اونلار یول آراسیندا بیر بولاق باشینا چاتیرلار. آتا دئییر:
– اوغول بورادا بیر آز دینجلک.
ال- اوزلرینی یویورلار. آتا بیر اووج سو ایچیب، دئییر: «یزیده لعنت.» اوغلان دا بیر اووج سو ایچیب دئییر: «اوخقای!» بو آندا بولاق پارچالانیر و ایچیندن بیر کیشی چیخیر و دئییر:
– امر بویورون قوربان! منسیزین قوللوغونوزدایام.
آتا بالا کیریخ قالیرلار و اورکلرینده «آللاه بو نه ایشدی؟!» دئییب مات قالیرلار. بولاقدان چیخان آدام سؤزون بیر داهادا تیکرار ائدیر. آتا – بالا بیر-بیریلرینین اوزلرینه باخیر و حئیرتلنیرلر. آتا دئییر: «آغا، بیزیم سیزینله ایشیمیز یوخدو.» سودان چیخان آدام دئییر: «سیز منی سسلهدینیز و من ده گلدیم.» آتا دئدی: «یوخ بیز سنی سسلهمدیک. من سو ایچندن سونرا دئدیم یزیده لعنت و اوغلوم دئدی اوخقای. هر ایکیمیز ایستهدیک آللاهدان تشکور ائدک. کیشی دئدی:
– سیز دئدینیز اوخقای، منیم ده آدیم اوخقایدی، من ده گلدیم ائشیگه کی گؤروم منیمله نه ایشینیز وار؟
آتا دئدی:
– بیز بیلمهدن سیزین آدینیزی دیله گتیرمیشیک.
سودان چیخان کیشی دئییر:
– ایندی دئه گؤروم هارا گئدیرسیر؟
آتا دئییر:
– بیز اوغلوما ایش تاپماق اوچون آیری ماحالا گئدیریک.
سودان چیخان کیشی دئییر:
– ایندی دئه گؤروم اوغلون نه ایش باجاریر؟
آتا دئییر:
– هر ایش باجاریر، چوبانچیلیق، نؤکرچیلیک و…
سودان چیخان کیشی دئییر:
– آللاه سیزی منه یاخشی یئتیردی. من ایش گؤردورمگه بیر نفر ایش آدامی آختاریردیم، وئر من آپاریم ایشه.
آتا دئییر:
– یوخ من ایستهییرم کی هر زامان گؤیلومه دوشنده گئدیب اوغلومو تاپیم، اونا باش ووروم. سیزی هارادن تاپا بیلرم؟
سودان چیخان کیشی دئییر:
– خیالنیزراحت اولسون، هر واخت ایستهسز گلیب بورادا منی سسلرسیز من و سنین اوغلون بیرلیکده گلیب بورادا خدمتیزده حاضیر اولاریق. ایندی دئه گؤروم اوغلونو نئچهیه قوللوقچو وئرهجکسن؟
آتا بیر آغیر پول ایستهییر کی سودان چیخان آدام اوزاقلاشسین. اوخقای ایسه اونون دئدیگینین ایکی برابرینی اؤدهمک ایستهییر. الینی سالیر جیبینه و پوللاری قوجا کیشییه وئریر. قوجا کیشی گؤردوگونه مات قالیر و او قدر پولو گؤروب حیرانلیقدان بیر سؤز دئیه بیلمیر. اوغلوندان وداعلاشیب آیریلیر و ائوینه ساری یولا دوشور. اوخقای دا اوغلانین الیندن توتور، بولاق آرادان پارچالانیر و اوخقایلا اوغلان غیبه چکیلیرلر.
اوخقای اوغلانی قیزینین یانینا آپاریر. اوغلانا دئییر:
– بوندان سونرا سنین ایشین منیم بو قیزیمدان گؤزتچیلیک ائتمکدیر. او هر نه امر ائتسه گرک سن اطاعت ائدهسن.
اوغلان الینی گؤزونون اوستونه قویوب، «گؤزوم اوسته» – دئییر. اوخقای گئدیر آیری ایشلرینین دالیسیجا و اوغلان قالیر قیزین یانیندا. اوغلان چوخ دا گؤزل ایدی. او اؤز گؤزللیگینی گیزلتمک اوچون باشینا بیر دری پاپاق قویوردو. قیز ایلک باخیشدا اونون دری پاپاغینی گؤروب، دئییر کی دری پاپاغی باشیندان گؤتور. اوغلان دری پاپاغی باشیندان گؤتورور و قیز اوغلانین سون درجه ده گؤزللیگینی گؤروب، حیرانلیقلا دئییر:
– نییه بو بؤرکو قویورسان؟
اوغلان دئییر:
– ایکی دلیلی وار، بیر بو کی ایستهمیرم منیم گؤزللیگیمی بیری بیلسین. بیرده بو کی بو گؤزللیکده بیر آدامی نوکر آپارمازلار.
قیز اورکدن اوغلانا وورغون اولور و اوغلانا دئییر:
– سن دوز دئییرسن، بو گؤزللیکده بیر انسانی قییب، نوکر ائلهمزلر.
اوغلان دری پاپاغینی بیر داها باشینا قویوب، گؤزتچیلیگی ایله مشغول اولور. اوغلان بیلیجی ایدی. او بونو تئزلیکله اؤیرندی کی اوخقای غیر عادی ایشلر باجاریر. مثلا«اسمهجین» اوخویور و اووساری هر شکیله ایستهسه سالا بیلیر. مثلا اووساری، آت، دوه، ال – حئیوانلارین شکلینه سالا بیلیر و آپاریر بازاردا ساتیر، ولی ساتاندا دئییر: «من بو حئیوانی اووسارسیز ساتیرام. بونا گؤره کی بوتون سحر- دادیلار او اووساردا ایدی کی حیوانلار اونون اختیاریندا اولوردولار و اونلاری آپاریب بازاردا ساتا بیلیردی. میثالن دوهنی ساتیردی؛ گئجه سحر و جادو ائیلیردی کی غیب اولسون. دوهنی آلان شخص ده بئله دوشونوردو کی حتما گئجه یاریسی اونو اوغورلاییبلار. هر گون ده بیر تزه قیافهایله بازارا گلیردی کی تانینماسین. بو مدت ده اوغلان اوخقایین ایشیندن باش چیخارمیشدی و یواش یواش اونون فندلرین اؤرگشمیشدی. بیر گون اوخقایین قیزی اوغلاندان سوروشور:
– سن آتامین ایشلریندن باش چیخاردمیسان یا یوخ؟
اوغلان دئییر:
– بلی، بیر شئیلری الیمه گلیب.
قیز اوغلانا دئییر:
– ایندی کی باش چیخارمیسان، من سنه گرهک بیر شئیلری گؤرسدم.
اوغلانین الیندن یاپیشیب، اؤزویله آپاریب و بیر قیفیللی قاپینی آچیر. اوردا قیرخ اوتاق واریدی. او اوتاقلاردان اوچ دؤردونون قاپیسین آچیب و اوغلانین الیندن توتوب اوردا اولانلاری اونا گؤرسدیر. اوغلان گؤرور کی بوردا چوخلی جنازه واردی. قیز اوغلانا دئییر:
– من سنی چوخ سئویرم و ایستهمیرم کی بونلارین سرنوشتلرینه دوچار اولاسان. بولار کی بوردا اؤلوبلر آتامین سئحریندن باش چیخارتمیشدیلار. آتام منیم اوچون چوخلی نؤکر گتیریب بورا؛ تا زمانی کی بیر شئی اورگئشمهییبلر آتامین اونلارینان ایشی یوخدی. او زمانکی بیر شئیدن باش چیخاردیبلار، آتام اونلاری بیر بیر اؤلدوروب و جنازهلری ده بوردادیر. مندن سنه امانت، اگر ایستیرسن بوردان ساغ سلامت قورتاراسان، حقیقتی بوینووا آلما. آتام بیر مدتدن سونرا سوراغیوا گلهجک و سندن سووال آلاجاق بو مدتده کی بوردا ایشلیرسن آیا بیر شئیلری اورگئشمیسن یا یوخ. سنی ایشیکنجه ائلییهجک؛ کؤتک و شاللاق ویراجاق؛ مبادا بوینووا آلاسان. اگر بوینووا آلسان سنی ده بولار کیمی اؤلدورهجک. او بو ایشلری گؤرور کی سیرری معلوم اولماسین. من سندن آیری یاشایا بیلمهرم. بونا خاطیر ایستیرم سنه کؤمک ائلییم.»
بوردا اوغلانین حواسی جمع اولور. هئچ زاد بوروزا وئرمیر تا کی بیر گون اوخقای گلیر اوغلانین خدمتینه. هر نه جور سووال سوروشور، جاواب ایستیر، اوغلان مونکیر اولور کی «من بیر نؤکرم و سنین قیزیوا خدمت ائیلهرم؛ هئچ زاد بیلمیرم. من همیشه سنین قیزیوین خدمتیندهیم. تمام کمال هوش و حواسیم جمعدی کی خانیمین فرمایشاتی یئره دوشمهسین.» هر نه قدر سینجین ائیلر اوغلان بوینونا آلمازکی آلماز. بس بوردا اوخقایین خیالیراحات اولار و سونرادان اوننان ایشی اولماز و دئیر کی سن ائله ایشیووه ادامه وئر.
بیرگون اوغلان اونون یانینا گئدهر؛ عرض ادبدن سونرا تقاضا ائیلرکی «قوربان، من داریخیرام. آتام آنام گؤیلیمه دوشوب؛ اجازه وئر گئدیم بیر نئجه گون آتام آنامی گؤریم.» اوخقای قبول ائیلر. اوغلانی گتیرر بولاق باشینا، دئیر «گئت، مرخصین قورتاردی گل!» اوغلان گئدهر آتا آناسینین یانینا. اولار دا چوخ خوشحال اولارلار و بیر نئچه گوندن سونرا اوغلان آتاسینا دئیرکی «آتا جان من بیر سری سئحر و جادو اؤرگشمیشم. من اؤزومی اؤکوز و یا دوه و یا آت جیلدینه سالاجاغام؛ سن منی آپاریب بازاردا ساتاجاقسان؛ اما اووساریمی ساتمییاجاقسان و گئجه یاری من اؤز جیلدیمه گیریب، قاییدیب ائوه گلهجییم. سیز نیگران اولمایین.»
بئلهده اولور. اوغلانین ددهسی اونون اووسارینی توتور، آپاریر بازاردا ساتیر؛ آنجاق اووسارین ساتمیر. اوغلان اووساردان آدام جیلدینه دوشور، گلیر ائولرینه. اولار بو ایشله چوخلی پول چیخاردیرلار. اوغلان دا آتاسینا تاپشیریر کی مبادا منیم اووساریمی ساتاسان. اگر منیم اووساریمی ساتسان، داهی من ائلیه بیلمهرم قاییدام ائوه. داهی سن اوغلووی گؤرمزسن. او موقع آتاسی بونا چوخ اطمینان وئرمیشدی کی «سن نیگران اولما». اوغلان داهی اوخقایین یانینا قاییدمیر. بو یولنان چوخلی ثروت قازانیرلار و تصمیم توتورلار کتدن شهره ییغیشدیرسینلار. شهرده مغازه، یئر، ائو آلیرلار و گئنه ده دوباره کنده قاییدیرلار.
اما سیزه کیمنن دئییم اوخقایدان. بو چوخ گؤزلر، اما اوغلاننان خبر اولماز. اورا بورا باش چکر، گؤرر بعلی، آقا سئحر و جادونی اؤرگشیب، بازارلاری چوخ داغدی. آقالار موکنت، ثروت صاحابی اولوبلار. بولاری تعقیب ائیلر. شهرده ده بئله بیر شایعه اولوب کی بیر نفر مال- حیوان ساتیر؛ گئجهلر غیب اولور. اوخقای مطمئن اولور کی بو اوغلان سئحر و جادونی کاملا اؤرگشیب. گلیر شهرین بیر طرفینه، بولاری گؤز آلتینا آلیر و اؤزینی بیر آلاهی قیافییه سالیر. گؤرور کی بعلی بو کیشی الینده بیر دوه گتیریر بازارا. اوخقای گئدیر یاخینلاشیر او دوهیه. اوخقایی تانییر و بو حالدا اوخقای اوغلانین آتاسیندان ایستیر دوهنی آلسین. دوهنین بهاسین سوروشور. اوغلانین آتاسی بیر قیمت وئریر و دئییر «اووسارین ساتمیرام، اؤزیمه لازیمدی.» آما اوخقای اصرار ائلیر کی من اووسارین دا آلیرام. بو دئییر، او دئییر؛ دوه ده هی باخیر آتاسینین گؤزونه کی اووسارین ساتماسین. بو زاماندا اوخقای کئچیر دوهنین او طرفینه، بو طرفینه قییخنان ویریر و قولاغینا دئییر «اولسون، بس سن هئچ نه اؤرگشمهمیسن. ایندی سنین کورهگیندن بیر زاوال چیخاردارام بیلرسن کی دونیا کیمین الیندهدیر.» بلاخره اوخقای چوخ پول وئریر دوهنی قاریشیق آلیر؛ آما او موقع دوه گؤزونی تیکمیشدی آتاسینین گؤزونه آغلیردی. آنجاق آتاسی هئچ هوش ائلهمیردی، اؤز اؤزینه دئییردی کی «بیر اووسارنمنهدی کی بو چوخلی پولون برابرینده» دوهنی و اووساری قاریشیق ساتیر. اوغلو گؤرورکی داها چاره یوخدی. اووسار آتاسینین الینده. تئز سئحر و جادو ائلیر، اؤزونی بیر کهلیک جیلدینه سالیر. اوخقای کی غافیلگیر اولموشدی تئز اؤزونی سئحر ائلیر، بیر قرهقوش اولور، شیغییر کهلیکی توتسین. کهلیک تئز اؤزونی بیر دسته قیزیل گول ائلیر، سالیر پادشاهین سارایینین پنجرهسینه. پادشاه چوخ حیرتده قالیر و آللاها چوخلی شوکور ائلیر کی اونی عزیزلهییب و بو قیشین گونی اونا قیزیل گول گؤندریب.
همان زامان اوخقای بیر درویش لباسیندا سارایین قاباغیندا باشلاییر قصیده اوخوماغا. او زامان پادشاه درویشین بو سسیندن عصبانی اولور، امر ائلیر کی او درویشین سسینی کسین؛ بیر پول وئرین قویون گئدسین! سارایین نگهبانی بیر مقدار پول وئریر، اما درویش گؤتومور. شاها خبر آپاریرلار کی «قبله عالم، درویش پول گؤتومور، دئییر کی گرهک دسته قیزیل گولی منه وئرهسیز.» شاه عصبانی اولور، دئییر «ایکی برابر وئرین.» ایکی برابر وئریرلر گئنه درویش قبول ائیلهمیر. گئنه شاها خبر آپاریرلار کی «قبله عالم ساغ اولسون. درویش قبول ائیلهمیر. فقط دئییر کی من او دسته گولی ایستیرم.» شاهین کی درویشین سسیندن آجیغی گلیر، دسته قیزیل گولی اونون طرفینه آتیر، دئییر «بو گولی وئرین اونا، سسی باتسین.» او واخت کی گول آتیلیر اونون طرفینه، قیزیل گول اولور بیر آووج داری، داغیلیر. همان موقع ده درویش اولور بیر جوجهلی تویوغ، باشلاییرلار داریلاری دنناماغا، اما دارینین بیر داناسی دوشموشدی پادشاهین باشماغینا. همان زمان او بیر دانا داری اولور بیر تولکی، باشلاییر تمام تویوغ جوجهلری یئییر. بو اتفاق دا شاهی و تمام طرفدارلارینی حیرتلندیریر، اما تولکی کی تویوغ و جوجهلرین هامیسین یئمیشدی، خیالی چوخراحات اولدی. او جیلدیدن چیخدی، دوشدی اینسان جیلدینه، اولدی همان گؤزل بیر جوان اوغلان. پادشاهین قاباغیندا دیز اوسته ادای احترام ائلهدی کی پادشاه و سارایین آداملاری بو اتفاقدان هامی اؤز یئرینده قوروموشدو. پادشاه جریانی سوروشدو. اوغلان تمام حال قضیهنی، ماجرانی سؤیلهدی. پادشاهین بو اوغلانین جسارتیندن و شجاعتیندن خوشی گلدی. تختیندن دوشدی دئدی کی «من داها قوجالمیشام. گرک یواش- یواش داها پادشاهلیغی واگذار ائیلهیم. فیکر ائیلیرم کی سن برازندهسن بو تاج و تخته. سنین لیاقتین واردی کی بو مملکتده پادشاه اولاسان، اما بونو دا دئییم کی سن او قیزنان کی چوخ ایستیرسن ائولنهجکسن. او سنین اول آروادین اولاجاق ملکه بو ولایته و منیم ده بیر قیزیم واردی اودا سنین ایکیمینجی آروادین اولاجاق. اوغلان کی بو وضعی اصلا یوخودادا گؤرمیردی، بیلمیردی کی نه جور آللاهدان قدردانلیق ائلهسین. اوغلان پادشاهلیقی قبول ائیلهدی و سونرادا تاجگذاری اولدو. اوغلان شاهین قیزین و اوخقایین قیزین دا آلدی و او مملکتین پادشاهی اولدی. سونرادان پادشاهدان اجازه آلیب کی «منیم یاریمچیق ایشیم واردی، اگر قبله عالم ایزن وئرسه اونو گرک انجام وئرم.» پادشاه دئییر «هر ایش کی سن صلاح بیلیرسن انجام وئر؛ چونکی سن پادشاه مملکتسن. هر تصمیم توتا بیلرسن پادشاه جاوان.»
پادشاه جاوان امر ائلهدی کی «منیم آتامی بورا گتیرین.» فیل فور امریندن اطاعت اولوندی. اوغلانین آتاسین سارایا گتیردیلر. پادشاه جوان امر ائلهدی کی «بیر قازان قاینار سو گتیرین». امر اجرا اولوندی. پادشاه جوان اول اؤزونی آتاسینا معرفی ائلهدی و اونا دئدی:
– مگر من سنه دئمهمیشدیم کی منیم اووساریمی الدن وئرمه.
آتاسی خجالت چکدی. پادشاه گئنه سوال ائلهدی:
– بس نییه اووساری او کیشییه وئردین. مگر منیم آغلاماغیمی گؤرمدین؟ مگر من سنین گؤزلریوه باخمادیم کی اووساری الدن وئرمه؟ مگر من سنه آز ایشلهمیشدیم؟ مگر آز قازانج گتیرمیشدیم؟ مگر منی نؤکر ساتمامیشدین؟ نییه پولا خاطیر منی ساتدین و منیم اووساریمی او کیشییه وئردین؟ منه ظولم ائلهدین؟
بونا خاطیر امر ائلهدی آتاسینین بئلینی سیندیردیلار و اؤزون ده آتدیلار قازانین ایچینده قاینار سو ایچینه. فیل فور پادشاهین امری اجرا اولدو. بؤیوک پادشاه الین جوان پادشاهین بئلینه چالدی دئدی:
– من سنی تحسین ائیلیرم و اؤزومه ده افتخار ائلیرم کی انتخابیمدا اشتباه ائلهمهمیشم. بوردا سنین جسارتووه و عدالتووه تبریک دئییرم. بوردا باخمادین کی بو سنین آتاندی. عدالتی اجرا ائیلهدین.


text:
بو گون قیرغیزیستاندا بایراق گونودور
جمهورباشقانی جاپاروو، قیرمیزی بایراغین اؤلکهنین مستقیللیگینی و اؤزگورلوگونو سیمگهلهدیگینی، قیرغیزلارین معنوی دگرلرینی و تاریخی یولونو عکس ائتدیردیگینی وورغولادی
قیرغیزیستاندا ۳ مارس دؤولت بایراغی گونو موناسیبتی ایله اؤلکهده رسمی تؤرهنلر تشکیل ائدیلدی.
باشکند بیشکئکدهکی بایراق مراسمی آلا-توو میدانیندا ائدیلدی.
ملی مارشینین اوخونماسی ایله باشلایان مراسیمده دانیشان بیشکئکین گئچیجی بلدیه باشقانی باکتیبک کودایبرگنوو،
"پارلمان ۲۹ ایل اؤنجه ۳ مارس ۱۹۹۲ده قیرغیزیستان دؤولت بایراغینی قبول ائتدی. بایراق ایلک دفعه مستقیل قیرغیزیستاندا ۵ مارس ۱۹۹۲ده یوکسلدیلدی. بایراغی ائدیل آیداربکوو، بکبوسون ژایچیبکوو، سابیر ایپتاروو، ژوسوپ ماتایئو و ماماتبک سیدیکوو کیمی شخصلر حاضیرلادی. دؤولت بایراغی گونو، ۲۰۱۰ ایلیندهن بری رسمی تدبیرلر ایله قوتلانیر" دئدی.
قازاخیستانین باشکندی نور سلطانا رسمی سفری چرچیوهسینده گؤروشمهلرینی داوام ائتدیرهن پرزیدنت سادیر جاپاروو دا ۳ مارس دؤولت بایراغی گونو مناسبتی ایله یاییملادیغی مئساژدا، قیرمیزی بایراغین اؤلکهنین مستقیللیگینی و اؤزگورلوگونو سیمگهلهدیگینی، قیرغیزلارین معنوی دگرلرینی و تاریخی یولونو عکس ائتدیردیگینی وورغولادی.
آتالارینین گلهنکلرینی داوام ائتدیرهرک اؤلکهنین گلهجگی اوچون تک بیر بایراق آلتیندا بیرلشمهسی لازیم اولدوغونو وورغولایان جاپاروو، خالقی دؤولت بایراغی گونو موناسیبتی ایله تبریک ائتدی.
دؤولت بایراغی گونو موناسیبتی ایله وطنداشلارینی تبریک ائدن باشباخان اولوکبک ماریپوو ایسه بایراغین هر بیر وطنداشین غرورو اولدوغونو و وطنسئورلیگین روحونو و دؤولته قارشی سئوگی روحو داشیدیغینی سؤیلهدی.
قیرغیزیستان بایراغی قیرمیزی رنگلی، اورتاسیندا قیرخ ایشینلی ساری بیر گونش، گونشین ایینده قیرغیزلار اوچون معنالی اولان کهچه چادیرین تاوانینداکی "توندوک" دئییلن بیر موتیودن اولوشور.
ایلگیلیلی خبرلر
قازاقیستان: گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتو ساواشا قاتیلمایاجاق
"روسیا-اوکراینا اختیلاف بؤلگهسینده کوللکتیو گوونلیک آنلاشماسی هؤرگوتونون ایشتیراکی مسئلهسی گوندمده دئییل"
دونیا کؤچری اویونلاری باشا چاتدی
قاپانیش مراسیمینده دانیشان گنجلر و ایدمان باخانی محمد محرم قصاباوغلو، اویونلارین تۆرک دونیاسی آراسیندا ایلیشکیلری گوجلندیردیگینه دقت چکدی
آذربایجان و ارمنیستان خاریجی ایشلر باخانلاری گؤروشدو
پاشینیان، گؤروشمهده آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا باریش آنلاشماسی لایحهسینین حاضیرلاناجاغینی ادعا ائتمیشدی


text:
سانتیاقو دل تیده
سانتیاقو دل تیده (ایسپانجا: Santiago del Teide) ایسپانیادا بیر یاشاییش منطقهسیدیر و سانتا کروس (جزایر قناری)نده یئرلشیب. بۇ شهرین مساحتی ۵۲٫۲۱ کیلومتر موربّع دیر. ۹۲۵ متر دنیز سویهسیندن اۇجالیقی وار. سوْن نۆفوس تخمینلرینه گؤره ۱۲۶۳۴ نفر دیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Instituto Canario de Estadística, area
- ^ Instituto Canario de Estadística, population
ایسپانیا ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Santiago del Teide»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ مارس ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده سانتیاقو دل تیده گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/فوریه ۲۷
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/مناسبتلر، ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/مناسبتلر
- رویدادلار
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/رویدادلار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/رویدادلار
- ۴۲۵ (میلادی) - بیزانسدا عالی تحصیلین تشکیلی بارهسینده فرمان وئریلدی.
- ۱۶۱۷ (میلادی) - روس-سوئد ساواشی روسلارین ظفری ایله باشا چاتدی.
- ۱۶۲۶ (میلادی) - کاردینال ریشِلیئ فرانسهده دوئللری قاداغان ائدن قرار وئردی.
- ۱۸۰۰ (میلادی) - ایتالیالی فیزیکچی الکساندرو ووْلتا الکتریک باتریسینی یاراتدی.
- ۱۸۴۴ (میلادی) - دومینیکن جومهوریتی باغیمسیزلیق الده ائتدی.
- ۱۸۶۳ (میلادی) - تۆرکیهده بیلینن ایلک رسیم سرگیسی ایستانبول آتمئیدانیندا آچیلدی. سرگینین آچیلماسینا سۇلطان عبدالعزیز دستک وئردی.
- ۱۸۹۹ (میلادی) - برمهده ایلک دمیریوْلو – رانقون-ماندالای آچیلدی.
- ۱۹۰۰ (میلادی) - «باواریا» مۆنهن فوتبال کلوبو قۇرولدو.
- ۱۹۰۵ (میلادی) - روس یازیچیسی ماکسیم قوْرکی ریقایا سۆرگون ائدیلدی.
- ۱۹۱۸ (میلادی) - تۆرکیه چایکارانی روسیه الیندن قۇرتاردی.
- ۱۹۲۱ (میلادی) - تۆرکیه ساوشاتی روسیهدن گئری آلدی.
- ۱۹۴۸ (میلادی) - چکاوسلوواکیده کومونیست حزبی حاکیمیّته گلدی.
- ۱۹۵۲ (میلادی) - بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین نیویورکداکی یئنی بیناسیندا ایلک ایجلاسی کئچیریلدی.
- ۱۹۸۸ (میلادی) - ائرمنیلر سومقاییت شهرینده ایغتیشاش تؤرتدیلر.
- ۱۹۸۸ (میلادی) - ایران و عیراق آراسیندا «شهرلرین ساواشی» یئنیدن باشلاندی.
- ۱۹۹۱ (میلادی) - کۆوئیت شهری عیراق قوْشونلاریندان آزاد اوْلوندو.
- دوْغوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/دوغوملار ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/دوغوملار
- اؤلوم گونلری
ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/اولوملر ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/اولوملر
میلادی، جلالی و قمری تقویم لر بعضی ایللرده گونلر برابر دییلر، اونا گوره یادبودلاری و تقویم لری اوز صحفه سینین آلتیندا گئتیرین. یادبودلاری دییشمک اۆچون بو گونده، اشاقیداکی صحفه لری دییشدیرین:
- فایل
- مناسبت لر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/مناسبتلر
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/مناسبتلر
- رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/رویدادلار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/رویدادلار
- دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۹ اسفند/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۷ فوریه/دوغوملار
- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/۲۶ رجب/دوغوملار
- اولوملر
و قمری گونلره گوره وپ:تاریخده بوگون/قمری بررسی ائدین.


text:
قورئانی قاوراملار
اؤن سؤز
يۆجە آللاە آدمی یاراتما قارارئ آلدئغئندا ملکلر بو قۇنوداکی چکینجەلرینی دیلە گتیرمیشلر، یریۆزۆندە دۆزنین بـۇزولاجاغئنئ، قان دؤکۆلەجگینی سؤیلەمیشلردی.
راببیمیزین ملکلرە جواب ورمە شکلی أتکیلەیجی ایدی:
آدمە ایسیملری اؤگرتمک…
ایسیملر ایچریکتن یۇقسون اۇلامایاجاغئنا گؤرە آدمە أشیانئن حاقیقاتی، نەیە یارادئقلارئ، ایفاده بیچیملری، ایلیشکیلری اؤگرتیلمیش اۇلمالئیدئ.
ملکلرین اۇنا سایغئ دویماسئنئ گرکتیرن واصئف دا، موحتملن بو اۇلموشتو. بو واصفئ ایله اینسان گؤردۆکلرینی، اؤگرندیکلرینی وه دۆشۆندۆکلرینی ایفادە أدەجک، بونلارئ قایدا دا گچیرەبیلەجکتی.
چۆنکۆ راببی اۇنا بەیانئ وه قایدئ (قالمی) اؤگرتمیشتی. یاعنی ریسالتلە ایلگیلی بیلدیریملرین کندیسینە کلیمەلرلە ایلتیلمەسینە، حاضئر اۇلاراق یاراتئلمئشتئ اینسان.
اۇنا دگر قازاندئران بو اؤزللیگین، اۇنون فلاکتی ده اۇلابیلەجگینی اؤگرنمەسی، چۇق اوزون سۆرمەدی آدمین. ایبلیس اۇنو کلیمەلرلە بۆیۆلەدی؛ سۇنسوزلوق وه بیتمز تۆکنمز سالطانات واعاد أتتی.
آدم یاراتئجئسئنئن وە اۇنا کلیمەلری اؤگرتنین سؤزۆنۆ اونوتموش، باشقا سؤزلرین بۆیۆسۆنه قاپئلمئش، بۆیۆک یانلئش یاپمئشتئ. یینه کلیمەلرلە اویارئلان آدم صاحیب اۇلدوغو دگری حاطئرلادئ، راببینە کلیمەلرلە یالواردئ، عاف دیلەدی، باغئشلاندئ.
بؤیلە باشلادئ کلیمەلرله بیرلیکتەلیگی اینسانئن. اؤنجه سؤز مۆ واردئ بیلمییۇروز آما، هر نه زامان اینسان وارسا سؤز ده واردئ… بو کسین!
حاصئلئ، اینسان ایچین یاراتئجئیلا ایرتیباطئندا کلیمەلرین اؤنمی بۆیۆکتۆر. یۆجه یاراتئجئ بیرچۇق آیتتە، گؤندردیگی واحیە “کیتاب” اۇلاراق عاطئفتا بولونماقتا، واحیلر آراسئ ایرتیباطا دیققات چکرکن “قاول” قاورامئنئ قوللانماقتا، هرحانگی بیر قۇنویا دائیر آچئقلامالارئن “قورئان” شکلیندە اۇلوشتورولدوغونو بیلدیرمکتەدیر.
تۆم بونلار آللاهئن کیتابئنئ آنلاماق ایچین کلیمەلرە بۆیۆک بیر حاسساسیەتلە یاقلاشمامئز گرکتیگینی گؤسترمکتەدیر. قورئان بیزه یاهودیلرین، کیتابئ تاحریف أدرکن کلیمەلرلە اۇینادئقلارئنئ حابر ورمکتەدیر. بو، آنلامانئن دا، قارارتمانئن دا کلیمەلر ماعریفتی ایله اۇلدوغونو گؤسترمەسی آچئسئندان دیققات چکیجیدیر.
قورئاندا ایلاهی کیتابلارئن دیلینە وورغولار یاپئلماسئ، آنلاما فاعالیەتینین لافئظ مرکزلی اۇلماسئ گرکتیگینی گؤستریر. بو، آتالاردان توارۆث أدن مۆکتسباتئ قۇروما وه ایضاح أتمه قایغئسئیلا یاحود یـانلئش اوصـول سببییلە لافظئ کۆچۆمسەمە تمایۆللرینە راغمن بؤیلەدیر. کلیمەلرین کیتابتا قاصدەدیلن آنلاملارئنئن تثبیت أدیلەمەمەسی، مساژئن آنلاشئلاماماسئ سۇنوجونو دۇغورور.
قورئان مرکزلی تانئم اۇلوشتورما گلەنگینە صاحیـب اۇلمادئغئمئز ایچین، أن حایاتی قاوراملارئمئز حالا تانئما موحتاج دورومدادئر. طابیعی اۇلاراق کلیمە وە قاوراملارلا دۆشۆنۆپ آنلاما فاعالیەتیندە بولونویۇروز آما تانئملارئمئز یانلئش اۇلدوغو ایچین آیتلری دۇغرو آنلایامئیۇروز.
مثەلا “نبی” وە “رسول” کلیمەلرینە دائیر دۇغرو بیر تانئما صاحیب اۇلمادئغئمئز ایچین، بو ایکی کلیمەنین گچتیگی یـۆزلرجه آیتین آنلامئ بوحارلاشمئش اۇلویۇر. یینه مۆتشابیە آیتین نه اۇلدوغونا دائیر قافا قارئشئقلئغئ “قورئانئ آنلاما” باغلامئندا اۆزۆنتۆ وریجی سۇنوچلار دۇغورویۇر.
اؤرنکلری چۇغالتابیلیریز؛ دین، کیتاب، تاصدیق، تبیین، آیت، سورە، ذیکیر، تاصریف، تافصیل گیبی پک چۇق قاورامئن تانئمئنئ قورئاندان حارەکتلە ینیدن گؤزدن گچیرملیییز.
حاصئلئ کلیمەلری وه قاوراملارئ اؤنمسەملیییز.
آللاهئن دینی
گیریش
“دین قاورامئنئن” قورئان آچئسئندان دۇغرو بیر شکیلده اۇرتایا قۇنولماسئ، قورئانئن آنلاشئلماسئندا بۆیۆک اؤنمه صاحیبتیر.
گۆنلۆک حایاتتا چۇقچا قوللاندئغئمئز کلیمەلردن بیری اۇلسا دا، هرکسین اۆزرینده فیکیر بیرلیگی أتتیگی بیر “دین” تانئمئندان سؤز أتمک پک مۆمکۆن دگیلدیر.
قایناقلارئمئزدا، باقئش آچئلارئنا گؤره دگیشەبیلن دین تانئملارئنا راستلاماقتایئز. باتئ منشەلی قایناقلارئ دا داحیل أتتیگیمیزده، دین قاورامئ اۆزریندەکی تانئم قارغاشاسئ داحا دا ایچیندن چئقئلماز بیر حال آلماقتادئر.
گنل آنلامدا دین، بیر اینسان تۇپلولوغونون صاحیب اۇلدوغو اینانچلار، دوام أتتیردیکلری تاپئنمالار وه آحلاقی قوراللارئن بۆتۆنۆدۆر، شکلینده تانئملانابیلیر.
مۆسلۆمان بیلگینلر قورئانئ کریم وه ایسلام ایعتیقادئنئ رفرانس آلاراق دینی شؤیله تانئملامئشلاردئر:
دین، آللاه طارافئندان واحی یۇلویلا وه نبی آراجئلئغئیلا اینسانلارا اولاشتئرئلان، عاقئل وه ایراده صاحیبی کیمسەلرین آرزو وه ترجیحلرییله قابول أتتیکلری، دۆنیا وه آحیرتته کندیلرینی موتلولوغا اولاشتئران ایعتیقادی وه عاملی سیستمدیر، ایلاهی قوراللارئن بۆتۆنۆدۆر.
دینین تاریحی، اینسانلئق تاریحی قادار أسکیدیر. تاریحه مال اۇلموش بۆتۆن میللتلرین ماعنوی دۆنیالارئ بللی بیر دینی اینانچ ایله شکیللنمیشتیر. بو قۇنودا باشتا سۇسیال آنترۇپۇلۇژی، آرکئۇلۇژی گیبی دیسیپلینلر وه ماغارا رسیملری بیزه یۇل گؤستریر.
دینسیزلیک اینسان طابیعاتئنا آیقئرئ، سئرا دئشئ وه أندر راستلانان بیر دورومدور. تاریحته دینسیز بیر تۇپلوما هیچ راستلانمامئشتئر. گۆنۆمۆزده اۇلدوغو گیبی آتئیزمین یایغئنلاشماسئ وەیا بیرەیلرده دین دئشئ یا دا دین قارشئتئ یاشام بیچیمینین گؤرۆلۆیۇر اۇلماسئ بو گرچگی دگیشتیرمز.
دیندن اوزاق بیر حایات سۆرن کیمسەلر بیله، چارەسیز وه سئقئنتئلئ آنلارئندا، کندیسینە دایانئپ گۆونەجکلری یۆجه بیر گۆجۆن وارلئغئنا شیددتلە ایحتیاج دویارلار.
اینکارجئ یا دا دینسیز اۇلدوقلارئنئ سؤیلەین کیشیلرین حایاتلارئنئن أن گرگین وه کریتیک آنلارئندا، آللاها دوعا أدیپ اۇندان یاردئم ایستەدیکلری، چۇق گؤرۆلن بیر اۇلایدئر.
« دین قاورامئ »
قورئاندا چۇقچا گچن وه گنیش بیر آنلام یلپازەسینە صاحیب اۇلان “دین” قاورامئنئن تملینده “بۇرچ” ایلیشکیسی واردئر.
بو تمل آنلام، کلیمەنین تۆم قوللانئم آلانلارئنئ شکیللندیرمیش گیبی گؤزۆکمکتەدیر. مثەلا آحیرتتەکی حسابتان باحثەدن آیتلرده “حساب گۆنۆ” آنلامئندا قوللانئلان “یَومُ الّدِینَ” بونون بیر اؤرنگیدیر. “بۇرچ” ایلیشکیسینین أن اؤنملی عونصورلارئندان بیرینین “حساب” اۇلدوغو هرکسین ماعلومودور.
اینسانا هر شەیی وردیگی ایچین، آللاه ایله قول آراسئندا بۇرچ ایلیشکیسی واردئر. آلاجاقلئ اۇلدوغو ایچین، دۆزنینە اویولماسئنئ وه تـسلیم اۇلونماسئنئ ایستەر. “آللاهئن دینینین” آدئنئن “ایسلام” اۇلماسئ وه اۇنون دینینین دیندارلارئنا دا “مۆسلیم” دەنمەسی بونداندئر.
دینین “دۆزن” آنلامئنا دا گلمەسی سببییله، اینسانلارئن کندی قورغولادئقلارئ دۆزنلر ده “دین” دەنیلمیشتیر. باعضئ آیتلرده دینین آللاهئن یانئ سئرا اینسانلارا دا نیسبت أدیلمەسینین تملینده بو واردئر.
جانلئ جانسئز تۆم وارلئقلارئن یاپئسئنا اویغون اۇلان “یاشام طارزئ“، آللاهئن قوردوغو “دۆزندیر“.
اینسان وه جینلرین دئشئنداکی وارلئقلار، ایستەر ایستەمز آللاهئن أمرینی یرینه گتیرمک زۇروندا اۇلدوقلارئ ایچین، کائیناتتاکی تۆم ایشلەییش “آللاهئن دینی“، یاعنی “اوُنون قانونلارئ” اۆزره یۆرۆر. بونلار بو ایشلەییشه قارشئ قۇیاماز. “ایلاهی اؤلچۆلره” اویغون اۇلاراق گؤرەولرینی یاپارلار.
اینسان ذاتن اۇنو چەورەلەین “زۇرونلو اؤلچۆیه” گؤره یاشار. عاکسی تاقدیرده حایاتئنئ دوام أتتیرەمز. عاینئ داورانئشئ آللاهئن اۇنا یؤنلتتیگی بویروق وه یاساقلار حوصوصوندا دا، “گؤنۆللۆ اۇلاراق” یاپماسئ بکلنیر.
اویوپ اویماما قوُنوسوندا ترجیح حاققئ وریلن آما یینه اؤلچۆ ایچرن وه دین دەنیلن “دۆزنه” اویدوغوندا، تسلیم اۇلموش وه “مۆسلیم” واصفئنئ قازانمئش اۇلور.


text:
طوغرول تۆرکش تۆرکمنیستان دا ساپاردا بۇلدی
تۆرکیأنینگ باش وزیری نینگ اۇرونباساری تۆرکمنیستان ینگ باش توتانی تاراپیندان قابول ادیلدی
تۆرکیأنینگ باش وزیری نینگ اۇرونباساری طوغرول تۆرکش تۆرکمنیستان دا ساپاردا بۇلدی.
بیرنأچه دوشوشیق گچیرمهک اۆچین آشغابادا باران تۆرکش، تۆرکمنیستان ینگ داشاری ایشلر وزیری نینگ اۇرونباساری وِپا حاجیف و تۆرکیأنینگ تۆرکمنیستان داقی باش ایلچیسی مصطفی قاپوجو تاراپیندان قارشیلاندی.
باش وزیرینگ اۇرونباساری، تۆرکمنیستان ینگ جمهورباشلیغی قوربان قولی بردی محمدوف تاراپیندان دا قابول ادیلدی.
دِگیشلی حابارلار
بۆتین دۆنیأ چاروادارلار اوُیونلاری قوتاردی
تۆرکمنیستان "الکترونیک دؤولت" حیذماتی تایدان اولی اؤسۆش اتدی
تۆرکمنیستان الکترونیک دؤولت حیذماتی تایدان 21 باسغانچاق یوُقارلادی
قیرغیز ماناسچی آدینی گینس رکوردلار کیتابینا یازدیردی
124 ساغات ماناس قوُشغولارینی اوُقایان قیرغیز ماناسچی آدینی گینس ده یازدیردی


text:
نگار رفیعبیگلی ۱۹۱۳ ایلینده بیر حکیم و طبیب عائیله سینده گنجه شهرینده دُنیایا گؤز آچدی. یاخشی تربیه آلیب و ۱۷ یاشیندا اولاراق شعر و ادبیاتا ماراقلی اولاراق شعر یازماغی اؤز استعدادینی شعر یازمادا سیناییر، آز بیر سوره ده شعرلری بؤیوک شاعرلر طرفیندن آلقیشلانیر و بیر شاعر کیمی سئویلیر. گنج شاعرین شعرلری روسجایا چئویریلیب و شاعرین شهرت قازانماسینا زمینه یارادیر.
نیگار رفیع بیگلی شعردن علاوه، نمایش یازمادا دا چالیشیر و باشاریلار الده ائدیر، اؤزو ده نمایشنامه لرینی صحنه یه چیخارماق اوچون چالیشیر و باشاریلار قازانیر. نیگار ددهقورقود و آذربایجان تاریخی عنوانلی درامینی صحنه یه چیخاریب، و ۱۹۳۴جو ایلده بیرینجی شعر دفتری “شعرلر” عنوانییلا چاپدان بوراخیلیر. ایکینجی دُنیا ساواشیندا، “ظفر نغمه سی” آدلی اثرینده آذربایجان قادینلارینین فداکارلیقلارینی شعره چکیب شاعرانه باخیشی ایله جانلاندیردی. باشقا اثری اولان “آوروپا سیاحت دفتریندن” عنوانلی کتابیندا دا آوروپا سفرینده گؤردوکلرینی تصویره چکیر. بوندان علاوه آذربایجان کلاسیک و چاغداش ادبیاتینا عاید یازیلارینی هم اؤز آنادیلینده و هم روسجایا یازیر و یاییملاییر. بونلاردان علاوه حکیم خیام، حکیم نظامی، شیلر، چخوف، پوشکین و میخائیل لرمونتوف اثرلرینی آذربایجان تورکجه سینه چئویرهرک، ادبیاتیمیزین زنگینلشمه سینده بؤیوک خدمتلر گؤسته ریر. آنجاق بونو دا اونودماییرام کی آذربایجان گؤرکملی شاعر و ادیبی اولان رسول رضا ایله عائیله قوروب و سعادتلی بیر یاشاییش کئچیرمیش و نهایت ۱۹۸۱جی ایلده دُنیاسینی ده ییشیر. آنجاق، آذربایجانلی شعر و ادب سئورلرین اوره یینده قالارقی بیر یئر تاپیر. بوگون باکی شهرینده نیگار رفیع بیگلی آدینا خیاوانلار، فرهنگی مؤسسه لر و باشقا یئرلرین آدی قویولموشدور. بونلارین هامیسی شاعرین خالق اورهیینده یئر آچدیغینی گؤسته ریر. چکیجی نکته ده بوراسیدیر کی ۲۰۱۳جو ایلده آذربایجان جمهور باشقانی طرفیندن نیگارین ۱۰۰ ایللیک دوغومو اوچون بؤیوک بیر عزیزله مه مراسمی قورولور؛ و ادیبلر، شاعرلر و صنعتکارلار بو مراسمده اشتراک ائدهرک اؤز حرمت و سایغیلارینی شاعریمیزه گؤستهریرلر.
نیگار رفیعبیگلینین بیر سیرا کتابلاری بونلاردان عبارتدیر:
شعرلر
ظفر نغمهسی
آغاج کؤلگهسینده
آکتریسا
فضولیگئجه صحبتی
آغ گؤیرچین
آنالارین سسی
آزادلیق بایراقی
هولاندانین چیچکلری
گنج نسلین کومونیزم روحوندا تربیهسی
دوشرگهلر نغمهسی (۱۹۵۷)
گونشین جوابی
حیات سسو . . .
شُبهه ائتمیریک کی نیگار آذربایجان آوانگارد شعر و ادبیاتینین اؤنجوللریندن ساییلا بیلر. نیگار پداگوژی بؤلومونده درس آلمیش، ایللر بویو بیر اوره یی یانان معلم کیمی اؤز خالیقینین گنجلرینی تربیه ائتمه ده چالیشیب و بونونلا برابر باکی کینو – سینما سناریولاری یازمادا چالیشاراق بدیعی ادبیات شعبه سینده فعالجاسینا اشتراک ائتمیش و گؤزل اثرلریله خالقینین خدمتینده اولموشدور. اؤزه للیکله اوشاقلار اوچون یازیب – پوزماق و اونلارین گله جه یی اوچون ایشله مک گؤرکملی شاعریمیزین اورک ایسته یی اولموش و ایللر بویو بو ساحهده چالیشمیشدیر.
نیگار عُمرونون سون گونلرینه قدر ادبی یارادیجیلیغینا دوام ائتمیش و ملی فرهنگی نین گلیشمه سی اوچون باشقا خالقلارین ادبیاتیندان نمونه لر سئچیب آنادیلینه چئویرمیشدیر. شُبهه سیز اونون حیات یولداشی – رسول رضا، شاعرین استعدادلارینین انکشافیندا ائتکیسیز اولمامیش و بو ایکی نهنگ شاعر، ال اله وئریب و بؤیوک اینجه لیکلر و گؤزه للیکلر دیلیمیزه و ادبیاتیمیزا هدیه ائتمیشلر. بو ایکی شاعر و ادیبین اوچ اوشاغی اولموش و بیر اوغلو دونیانین تانینمیش عالیم اولموش، بو گؤرکملی شاعر و ادیب ده بوگون ادبیات ساحه سینده بؤیوک خدمتلرینه گؤره درین سایغیلارلا اوز-اوزه گلمیشدیر.
نیگاری عزیزله مه مراسملری، تکجه شاعرین اؤز وطنینده یوخ، بلکه دنیانین مختلف اؤلکه لرینده و فرهنگی مرکزلرینده ده عزیزله مه مراسمی قورولموش و هر بیر اؤلکه ده اونو عزیزله میشلر؛ او جمله دن آلماندا قورولان و آوروپا صنعتکارلارینین اشتراکی قید ائتمک لازمدیر کی آوروپا ادیب و شاعرلری ده، شاعریمیزی عزیزلهمکله اؤز سایغیلارینی گؤسترمیشلر. بوگون نیگارین شعر دُنیاسی، دُنیا انسانلارینین آرزی و ایستکلرینی بیان ائتمه ده آلقیشلانیر. اؤزه للیکله قادینلارین اورک ایستکلری اونون شعرلرینده سسلنمه سی، دوغرودان دا هر بیر آذربایجانلینی فَرَحلندیریر.
نیگار طبیعت سئوگیسیله یاشاییر و طبیعته، وارلیغل و دُنیایا شیرین بیر باخیشلا باخیر:
نه ایستهدیم، هر نه ایسته دیم
وئردی منه طبیعت.
او، گونشدن گنجلیک، مئشهدن دینجلیک، گوللردن عطیر، قوشلاردان قانات، عُمُردن حیات، داغلاردان عظمت، انسانلاردان محبت گؤزله ییر و آلا بیلمیشدیر. چونکی شاعر بیر طبیعت وورغونودور. طبیعتین هر بیر شئیی اونا شیریندیر؛ گئجه نین ساکتلیگی، دنیزین دالغالاری، ائولرین ایشیغی، اورکلرین محبتی، انسانلارین صداقتی، ایگیدلرین فداکارلیغی، قادینلارین وفادارلیغی، سحرین گونش دوغان چاغدا اَسَن نسیمی، چیچکلر اوستونده اوتوران شئحلی مینجیقلاری، فسونکار گئجهلر؛ نهلر، داها نهلر کی شاعری ذوقا گتیرمیر!! او، انسانلاری سئویر، طبیعتی سئویر، حتا دردلری و غملری ده سئویر. دُنیایا سئوگی باخیشییلا باخیر. اونون باخیشیندا همیشه گوندوزلر ایشیقلی و گئجه لر سئوینجلی، باهارلار فرَحلی و قیشلار فسونکاردیرلار. بو پنجرهدن باخاندا انسانلار سئویملیدیرلر.
نیگار یوخولو کپنکلری دویور، یورغون قوشلاری حس ائدیر، گوللرین اینجه گولوشلرینی، بولبوللرین هجراندان یانان اورکلرینی دوشونور، دویور و شعرلرینده سؤیله ییر. بو اینجه لیکلری گؤرمک و دویماق تکجه بیر شاعر اوره یی ایسته ییر؛ بیر شاعر باخیشی لازمدیر. نیگارین اورهیی بئله بیر اورکدیر. باخیشی دا بئله بیر باخیشدیر. آنجاق شاعر انسانسئور بیر شاعردیر و ایلک باشدا آنامحبتیله اورهیی ساکتله شیر و آناسیندان بئله ایستهییر:
آنا، منه ماهنی اوخو،
آنا، گئتمه، یانیمدا قال.
گؤزلریمه قونسون یوخو،
آنا، منه بیر لایلا چال.
آنا، منه ماهنی اوخو،
گؤیده اولدوزلار دا یاتسین.
آنا، منه بیر لایلا چال،
آیدا یومورلانیب باتسین.
یوخلاسین مئشه، دنیز
یوخلاسین دنیا سسسیز.
یوخلایاق هر ایکیمیز.
آنا، منه ماهنی اوخو،
گؤزلریمه قونسون یوخو.
یوخولاریم چیچک-چیچک،
قانادلاری زر کَپنک.
اَسیب گلسین سرین کولک.
آنا، منه بیر لایلا چال،
گؤزلریمه قونسون یوخو،
آنا، گئتمه، یانیمدا قال.
آنا، منه ماهنی اوخو.
عینی حالدا شاعر خیاللارا قاتلاناراق، اونون باخیشیندا هم وصال شیریندیر و آیریلیق دا خوشدور:
نه خوشدور چیرپینماق باهار عشق ایله
نه خوشدور آیریلیق، نه خوشدور وصال،
باغلاییب گونلری، آیلان ایله
سن یئنه اوچورسان جیلووسوز خیال…
سولار لیلله ننده، چایلار داشاندا،
باهار نازلی-نازلی یاخینلاشاندا،
سن، جوشقون خیالیم، تاپمیرسان مکان،
نه دویماز اژداها اولورموش انسان …
گؤر عالم نه خوشدور، ائن، گل، خیالیم،
یئتر، یولچولوقدان دینجَل، خیالیم.
چیرپینما دئمیرم، سن کی بیر قوشسان،
بو گئنیش دنیادا یوکسل، خیالیم …
بوندان آرتیق شاعر حقینده دانیشماق لازم دئییلدیر. منجه شاعرین اؤز سؤزونو اؤز دیلیندن اوخوماق داها گؤزلدیر. من ده سون سؤزومده “علی اصلانی” جنابلارینین بو دفترده اولان سئچیلمیش شعرلری توپلاییب کؤچورمه یی اوچون تشکرلریمی بیلدیریب، عزیز و گنج یازیچیمیزا باشاریلار دیله ییرم و اوخوجولارا بو گؤزل شعرلرله لذت دویمالارینی ایسته ییرم.


text:
اوروپا لیگی: رن 2 – فنرباغچه 2
رن بو گروهدا ایکی اوُیوندان 4 بال بیلن بیرینجی اوُرنی ایه له یأر
یوفانینگ اوروپا لیگی نینگ B گروهیندا ایکینجی هپدأنینگ یاریشلاریندا تۆرکیأنینگ وکیلی فنرباغچه فوتبال توُپاری فرانسوز توُپار رن بیلن دوشوشدی.
یاریشدا اؤزۆندن سؤز اتدیرن فنرباغچه توُپاری 92-نجی داقیقادا نتیجأنی 2-2 حاسابینا اؤوۆردی.
رن اۆچین مارتین تریر 52-نجی و لورو مایر 54-نجی داقیقادا گل اوردی.
عرفان جان قهوه جی 60-نجی داقیقادا و انر والنسیا 92-نجی داقیقادا (پنالتی دان) فنرباغچه توُپاری نینگ ایکی گلینی اوردی.
رن بو گروهدا ایکی اوُیوندان 4 بال بیلن بیرینجی اوُرنی ایه له یأر.
فنرباغچه توُپاری دا 4 بال بیلن ایکینجی یرده دوریار.
آاک یونان دا 3 بال بیلن اۆچۆنجی.
بال آلیپ بیلمه یأن دینامو کیف ده دؤردۆنجی.
دِگیشلی حابارلار
یوفا- میللتلر لیگی: تۆرکیه 3- لوکزامبورگ 3
تۆرکیه C گروهیندا 13 بال بیلن بیرینجی اوُرنا ایه بوُلماغا دوُوام ادیأر
فوتبال: فنرباغچه 5- آلانیااسپور 0
تۆرکیأنینگ سوپرلیگی نینگ یاریشلاریندا فنرباغچه فوتبال توُپاری آلانیااسپور توُپارینی 5-0 حاسابی بیلن ینگدی