c: application/atom+xml

text:
tag:blogger.com,1999:blog-29102919777639072922014-10-14T23:07:45.182+03:30AUT Öyrənci - ای یو تی اؤیرنجیƏmirkəbir Biliyurdunun Türk Öyrəncilərinin Veblaqı,
امیرکبیر بیلی یوردونون تورک اؤیرنجی لرینین وئبلاقی،
وبلاگ خبری تحلیلی دانشجویان تورک دانشگاه صنعتی امیرکبیرامیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.comBlogger191125tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-82369101600972265902013-06-18T18:18:00.001+04:302013-06-18T18:45:27.470+04:30ضرورت اقدام ملی برای پیگیری مطالبات ترکها در دولت جدید - م.قوشاچایلی      یازدهمین دورهی انتخابات ریاست جمهوری ایران در حالی برگزار شد که ساکنین ایران به شکلی تقریبا غیر منتظره، در همان دور اول با رای دادن به حسن روحانی وی را به عنوان رئیس جمهور آیندهی ایران تعیین کردند. صرف نظر از توافقات احتمالی پشت پرده، مردمی که از گرانیها و محدودیتها خسته شده بودند با اعتماد به تغییرطلبترین شخص در بین کاندیداها، تمایل خود به شرایط اقتصادی بهتر، فضای باز سیاسی-اجتماعی و آزادیهای بیشتر را به نمایش گذاشتند. در این بین، گروههای ملی غیر فارس که اکثریت مطلق ساکنین ایران را تشکیل میدهند نقشی تعیین کننده داشتهاند.                 مسئلهی         ‘    قومیتها        ’        ، از اصلیترین محورهای تبلیغاتی کاندیداها              انکار وجود تبعیض ملی از سوی جریانهای ایرانمحور، همواره یکی از چالشهای اصلی جنبشهای ملی-دموکراتیک غیرفارس بوده است. ولی همزمان با تغییرات وسیع جهانی و منطقهای، توسعهی روز افزون این جنبشها و همچنین ایجاد مخاطرات جدی امنیتی برای ایران، حداقل به صورت ظاهری شاهد انعطاف برخی جریانهای ایرانمحور در مورد مسئلهی       ‘  قومیتها      ’       بودهایم.           نمود اصلی این تغییر در جریان مناظرههای انتخاباتی شاهد بودیم. عارف و روحانی به عنوان کاندیداهای نزدیک به اصلاحطلبان و کاندیداهای اصولگرایی چون رضایی، قالیباف و حتی ولایتی با اظهار نظر دربارهی مسئلهی       ‘  حقوق قومیتها      ’      ، سعی در جذب آرای اکثریت غیرفارس ایران داشتند.              نخبگان و فعالین سیاسی ترک؛ منفعل در جریان انتخابات!              علیرغم توجه نسبی اکثر کاندیداها به برخی مطالبات ترکها، فعالین حرکت ملی آذربایجان برخورد سردی با جریان انتخابات داشتند و اکثر تشکیلاتهای سیاسی آذربایجانی با رویکرد تحریم به انتخابات نگریستند. به نظر بیاعتمادی بالا نسبت به گروههای مرکز و همچنین عدم وجود دید عمیق و استراتژیک، مانع ورود فعالین ترک به سیاست ورزی در عرصهی مهم انتخابات شده است. این انفعال در حالی رخ داد، که کاندیداهای ریاست جمهوری در شهرهای ترک نشین با مطالبات و شعارهای ملی تودههای هویت طلب مواجه شدند.            تنها فضای انتخاباتی که فعالین سیاسی ترک به طور همه جانبه وارد شدند، انتخابات شورای شهر در غرب آذربایجان بود (که البته این حضور، با موفقیت بالای کاندیداهای مورد حمایت فعالین حرکت ملی به نتیجه رسید).           وعدههای روحانی و رای بالا از مناطق ترک نشین              حسن روحانی که خود رئیس یکی از بزرگترین مراکز تحقیقات استراتژیک جمهوری اسلامی است، به خوبی از سطح انتظارات و خواستههای تودههای ترک و پتانسیل بالای مسائل ملی در آذربایجان آگاهی یافته است. برای همین وی در جریان سخنرانیهای تبلیغاتی خود در شهرهای اورمیه و تبریز، وعدههایی برای رفع تبغیض قومیتی، ایجاد امکان برای آموزش و گسترش زبانهای محلی (اجرای اصل پانزده قانون اساسی و تاسیس فرهنگستان زبان       ‘  آذری      ’      ) و همچنین احیای دریاچهی اورمیه داد. وعدههایی که در شهرهای ترک نشین رایی بالاتر از متوسط کشوری را برای وی به ارمغان آورد.             روحانی قابل اعتماد نیست، اما ...              حسن روحانی قبل از این رویکرد مناسب چشمگیری در قبال مسئلهی ملی در ایران نداشته است. حتی در بعضی موارد جهت گیری منفی وی را در این مورد شاهد بودهایم. اما واقعیت این است که تاکنون وعدههایی در این سطح و به این شفافیت را در هیچ دورهای و از سوی هیچ رئیس جمهوری داده نشده است. از سوی دیگر شرایط سیاسی-اجتماعی ایران به گونهای است که روحانی مجبور به توجه به وعدههایی است که برای گسترش آزادیهای اجتماعی و رفع تبعیضات قومی داده است.           در صورت عدم توجه، پیگیری و سیاست ورزی متخصصین و فعالین ترک، این وعدهها فقط در قبل از انتخابات خواهد ماند و در برنامههای اجرایی دولت جایی نخواهند داشت. فقط با پا فشاری و مبارزهی مدنی است که میتوان به تحقق این وعدهها امید داشت.           ضرورت اقدام ملی              تنها در صورت اقدام همه جانبهی ملی در همهی سطوح و به کارگیری حداکثر پتانسیل، می توان امکان و شرایط اجرایی شدن وعدههای روحانی دربارهی آموزش زبان ترکی در مدارس و تاسیس فرهنگستان زبان ترکی      [1]      را فراهم کرد. و گرنه برای مثال اگر فرهنگستانی هم تاسیس شود، به ترویج و گسترش زبان ترکیبی و ابداعی ترکی-فارسی و تبلیغ ایدهی       ‘  آذریگری      ’       خواهد پرداخت.           این اقدام از طرق و سطوح مختلف می تواند عملی شود. از جمله این راهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:             -        تعیین تیمهای پیگیری مطالبات مرکب از متخصصین و فعالین         -        تلاش برای تاسیس سازمانهای غیردولتی در زمینه زبان و فرهنگ ترکی که از طرق قانونی پیگیر مطالبات باشند       -        مذاکره با چهرههای سیاسی اصلاح طلب و نزدیک به دولت روحانی          -        هماهنگی با شخصیتهای سیاسی قابل اتکای ترک از جمله اساتید دانشگاه و برخی نمایندگان ادوار مجلس         -        استفاده از پتانسیل بالای جنبش دانشجویی و فضاهای دانشگاهها برای مطرح، تبلیغ و پیگیری کردن مطالبات (در صورت باز شدن نسبی فضا شاهد جنبش دانشجویی پویاتری خواهیم بود)         -        تلاش برای آگاهی دهی به تودههای مردم دربارهی اهمیت و ضرورت آموزش و گسترش زبان ترکی         -        نگارش نامه و طومارهای با تعداد امضای قابل توجه از تمامی شهرهای ترک نشین         -        تمرکز رسانهای در حرکت ملی و تلاش برای اسفاده از ظرفیت رسانههای مستقل کشوری و محلی در این مسئله         -        سازماندهی فعالین ملی، دانشجویان و تودههای مردمی برای برگزاری تجمعات و میتینگهای مدنی مطالبه محور         -        تلاش برای برگزاری کلاسهای غیر رسمی و البته علنی ترکی در شهرها و دانشگاهها         -        انجام پروژههای علمی و آکادمیک دربارهی زبان ترکی و نحوهی آموزش آن (پداقوژی) و مطالعه بر روی ساختارهای فرهنگستانها و نهادهای زبانی در کشورهای ایران، ترکیه، جمهوری آذربایجان و ...           -            ...            سخن آخر:     پیگیری مطالبات، منافاتی با حق تعیین سرنوشت ندارد              فضای نامناسب و سخت گیرانهی موجود در حرکت ملی، بسیاری از فعالین را مجبور به برخوردی بسیار محتاطانه با مسئله طرح و پیگیری مطالبات در دولت آینده کرده است. نباید فراموش کرد مسائلی همچون آموزش زبان مادری و توجه به فرهنگ بومی، گسترش نشریات و رسانههای ترکی، شکلگیری سیستم مدیریتی غیر متمرکز در ایران و مطالباتی از این دست، در واقع قسمتی از پروسهی طولانی بیداری ملی، توسعهی ملی (ملت شوندگی) و حق تعیین سرنوشت است. این مطالبات، مرحلهای است در روند طبیعی حل مسئلهی ملی که باید طی شود.            به طور کلی در مورد مسائل آذربایجان سلطهی دید حداکثر گرا و صفر و یکی، همواره مانعی در حرکت گام به گام به سوی اهداف بوده است. علی رغم اینکه نیروهای حداکثر گرا و غیر محافظهکار در موارد زیادی کارایی دارند، ولی نباید میدان توسعهی ملی و سیاست ورزی خالی گذاشته شود. اگر به مبارزهی موفق سایر ملتهای بدون دولت و غیر حاکم نگاهی بیندازیم، به خوبی شاهد هماهنگی و همگامی این دو قسمت اصلی جنبشها خواهیم بود.           اکنون نیز گرچه شرایط آینده و رویکرد دولت جدید هنوز به طور شفاف مشخص نشده است، اما امید است فعالین حرکت ملی با درک شرایط موجود، اندیشیدن تدابیر مناسب و ایجاد هماهنگی بین بخشهای مختلف حرکت، حداکثر استفاده را از فضای به وجود آمده بکنند.                  [1]          تورک دیلی قورومو: تاسیس فرهنگستان زبان ترکی میتواند زمینه را برای شکلگیری و تثبیت کامل زبان ترکی، همگرایی لهجههای مختلف ترکی در آذربایجان و سایر نقاط ایران و در نهایت رسمیت قانونی زبان ترکی آماده کند. لذا استفاده از پسوند مجعول       ‘  آذری      ’       و یا پسوند جغرافیایی       ‘  آذربایجانی      ’       میتواند ضایعهای بزرگ در روند همگرایی لهجههای ترکی و آموزش و رسمیت سراسری زبان ترکی ایجاد کند.               امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-61567083254509077342013-06-03T18:47:00.002+04:302013-06-03T18:59:46.615+04:30شهَر شورالاری سئچکیلری و بیز - م.قوشاچایلی   ایراندا 11-جی جومهورباشقانلیغی سئچکیلری ایله عئینی زاماندا، شهَر شورالاری سئچکیلرینین 4-جو دؤنمی ده کئچیریلهجک. حاکیمییت بو ایکی سئچکینی عئینی زاماندا کئچیرمکله، بیر یاندان دیقّتلری جومهورباشقانلیغی سئچکیلریندن یاییندیرماق، بیر یاندا ایسه قاتیلیم میقدارینی چوخالتماق هدفلرینی ایزلیر.         ایراندا شهَر شورالاری سییاسی بیر استاتوسا مالیک دئییل. بلکه بیر سیرا غئیر-ی سییاسی ساحهلرده، کیچیک بیر میقیاسدا یؤنتیمی وطنداشلارین ایرادهسینه بوراخماق مئکانیزمینی ایزلیر. دئمک اولار کی کئچن نئچه دؤنمده شورالار اؤز یئرینی تاپا بیلمهمیشدیر. شورارلاین ایشلهمه سیستئمی هله تام شکیلده آیدینلاشمامیشدیر. شورالارین، بلدییه (شهرداری)، دؤولت قوروملاری و ایسلامی شورا مجلیسی ایله اولان چیزگیلری و ایشلهمه و ایرتیباط مئکانیزملری هله بَللی ائدیلمهمیشدیر.           شورالارین باشقا اؤنملی گؤرونوم (چشمانداز) و آماجلاریندان بیری ده، ایراندا یئرَل و بؤلگهسل یؤنتیمه (مدیریت منطقهای) داها آرتیق ایمکان ساغلاماقدیر. غئیر-ی موتمرکیز ایداری-سیاسی سیستئمی، یؤنتیمی هر جوغرافیانین ساکینلرینین الینه وئرمک کیمی تعریفلهسک، شورالار بوآچیدان دا اؤنم تاپیرلار. الیته شورالار بو گونه قدَر بو یؤنده باشاریلی اولا بیلمهمیشلر.           ایراندا بیر نئچه بؤیوک شهَر خاریج، شورا سئچکیلرینه قاتیلما و رای وئرمه مئکانیزمی، سییاسی موناسیبتلرله دئییل بلکه شهر، قوهوم-طایفا و تانیشلیق سیستئمی ایله دیر. آما بؤیوک شَهرلرده بیر آز فرقلی مئکانیزملرین شاهیدیییک. آیریجا بؤیوک شهَرلرده شورا اوچون سئچیلنلرین ایختییارات میزانی دا یوکسکدیر.                       سئچکیلر و ایجتیماعی حرکتلر              ایراندا ایصلاحاتچی سیاستچیلر و ایصلاحات حرکتینین اؤنملی کَسیمی، 10-جو جومهورباشقانلیغی سئچکی سونراسی ائعتیراضلاردان سونرا ایتیردیکلری سییاسی-ایجتیماعی گوجو یئنیدن قازانماق اوچون، آلتیاپی (زیرساخت) ایشلرینه اوز گتیرمیش اولوبلار. اؤتن ایلین پاییزیندان ایصلاحات محفیللری و مطبوعاتیندا، شورا سئچکیلری اوچون حاضیرلانماق اطرافیندا صؤحبتلر گئدیر. جومهورباشقانلیغینی قازانماقدان اومودلاری کسیلن ایصلاحاتچیلار، شورالارا یولو ایله اؤزلرینی یئنیدن اورقانیزه ائتمهیی دوشونمکدهدیرلر. البته ایصلاحاتچی آدایلارین چوخو، صلاحیت فیلتئرینی کئچیب، شورا سئچکیلرینده قاتیلما شانسینی قازانا بیلمهدیلر.           توتالیتئر سیستئملرده مودئرن ایجتیماعی حرکتلر، اؤز دوروم و ایرادهلرینی پوزمادان و حاکیمیته سییاسی مشروعییت قازاندیرمادان، حاکیمییتین صونعی شکیلده یاراتدیغی دئموکراسی فضالاری و کاناللاریندان نهایت اؤلچوده فایدالانماغا چالیشیرلار. بو حرکتلر سئچکی اورتامیندا یارانمیش نیسبتن آچیق فضادان، اؤز سؤیلملرینین تبلیغی و گلیشدیرمهسی اوچون چایشیرلار. آیریجا اوزون مودتلی استراتئژیک بیر پلان ایچهریسینده، حاکیمییتین کئچیردیگی سئچکیلرده، ایلیملی و بیلینجلی آدایلارلا چیخیش ائدیرلر.           مودئل اولاراق تورکیهده کورد میلّتلشمه حرکتینی نظره آلارساق، هم رادیکال و تئروریستی موباریزهنین شاهیدی اولوروق، هم سئچکیلرده گئنیش بیر کوردمرکز قاتیلیمی گؤروروک. سادهجه کوردلرین یاشادیغی یئرلرده دئییل، بلکه ایستانبولدا دا کورد پوتانسیئلینین فعاللاشدیغینی گؤروروک. بوتون بونلار بیر حالدا باش وئریر کی، کورد حرکتینین رادیکال موباریزه ائدنلری ایله، رسمی سیباسی فضادا چالیشانلارین آراسیندا آنلاملی بیر اویوملولوق (هماهنگی) و اوخشارلیق واردیر.                 میلّی حرکت و شورا سئچکیلری              میلّی حرکت تورکلرین یاشادیغی اکثر کند-شهرلرده تمثیلچیسی اولان گئنیش بیر ایجتیماعی شبکه حالینا گلمیشدیر. میلّی حرکت آذربایجانین نئچه اوستانیندا آپاریجی سیاسی-ایجتیماعی گوج حالینا گلمیشدیر. ایرانمئحور اوپوزیسیونون اَلی عملن او بؤلگهلردن اوزولموشدور. آما بو گوج هله بو گونه قدر رسمی فضادا اؤزونو گؤستره بیلمهمیشدیر. توسئعه مفهوملارینی بیلمهدیگیمیز اوچون و سورونلارلا ایدئولوژیک یاناشدیغیمیز اوچون، عملی سیاستچیلیک فضاسیندان اوزاق دوشوب، غئیر-ی رسمییت اینحیصارینا گیرمیشیک.           بیز قاپساییجی داورانیب، بوتون گوجلری بیر آرایا گتیرمکله میلّی اویانیش و میلّتلشمه سورجینه سورعت قازاندیرماق یئرینه، بیر-بیریمیزی اولدوغوموز کیمی قبول ائتمهییب، بؤلمک و بؤلوشدرومکله مشغول اولموشوق. اؤزوموزو توپلوموموز و میلّتیمیزین سعادتی اوچون سوروملو حیس ائدیریکسه، هر طرفلی حرکته کئچمهمیز لازیمدیر. شهرلریمیزدهکی ایجتیماعی دابانیمیزی (پایگاهیمیزی) عملی و رسمی گوج قایناغینا چئویرمک اوچون، سئچکیلر کیمی فورصتلره گؤز یوممامالیییق. البته سون دؤنملرده میلّی حرکت اورتامیندا بو یؤنده اومود وئریجی دَییشیکلیکلره ده شاهید اولوروق.           شورا سئچکیلری بو آچیدان یوخاری درجهده اؤنم داشماقدادیر. اساسن عوموم خالق اوچون، بو سئچکیلری تحریم ائتمهیین آنلامی یوخدور. مادام تحریم ائتمکله بیر شئی الده ائتمهیهجهییک، نه اوچون دوروشوغوموزو پوزمادان بو سئچکیلرده بیلینجلی و پروقراملی قاباغا گلمهیَک!؟           شورالارین ایشلهمه داییرهسی بیزه بعضی اؤنملی ایمکانلار ساغلایا بیلیر. شهرلرین هر طرفلی گلیشمهسی، ایقتیصادی طرحلر و پروژهلرین دوز یولونا قویولماسی، ایجتیماعی-فرهنگی عرصهلرین یارانماسی، غئیر-ی دولت تشکیلاتلارین گوجلنه بیلمهسی و یئرل یؤنَتیمین (مدیریت بومی) گوجلنمهسی، بو ایمکانلارین سادهجه بیر سیراسی اولا بیلر. بیر سؤزله دئسک، شورالار تورک سیویل توپلومونون (جامعهی مدنی) یارانیب، گوجلنمهسی اوچون اساس واسیطهلردن بیری اولا بیلر.                 اؤزل پرونده: تـــئـهــر ا ن              تئهران دونیانین ایکینجی تورک شهریدیر. تئهران اطراف شهرلری ایله بیرلیکده، ایراندا تورکلرین اَن سیخ یاشادیغی بؤلگه حالینا گلمیشدیر. بو اویونون، بیزی ضعیفلتمک اوچون باشیمیزا آچیلدیغی اورتادا. آما بو تهدیدین ایچیندن فورصتیمیزی آختارماقدان سونرا باشقا چارهمیز یوخدور!           کولتور عومومی شوراسینین (شورای عمومی فرهنگ) نظرسنجی یولو ایله تئهران اوستانینین نوفوسونون ائتنیک ترکیبی حاقدا آپاردیغی ساییمدا، تئهران اوستانینین تخمینن یوزده 30-و  (1)  و اَلبورز (البرز) اوستانینین یوزده 36-سی  (2)  تورکدور. بو، ایکی اوستاندا تخمینن 5 میلیون تورک دئمکدیر. آیری غئیر-ی رسمی آمارلارا گؤره تئهرانین یوزده 60-ا قدَری تورکدور.            بو بؤیوک نوفوسا رغمن، رسمی داییرهلرده تورکلرین فیزیکی پایی اولدوقجا دوشوکدور. رسمی فضالاردا تورکلرین فرهنگی و هوییتی پایی ایسه صیفیر حدیندهدیر. اؤرنک اولاراق، تئهران اوستانینین 24 ساعاتلیق تئلئویزیون کانالیندا، تورکلرین دیل و کولتورونه بیر دقیقه ده واخت آیریلمیر. تئهراندا تورکلوک سادهجه اَن آشاغی قاتدا، عادی خالق موناسیبتلرینده ایشلهنیر.           تئهران تورکلری آذربایجاندا گئدن هویت رونئسانسیندان کناردا قالماییبلار. سون ایللرده تئهراندا گؤزه گلر بیر تورکلشمه و تورکلویه دؤنمهیین شاهیدیییک. تئهران حتی آذربایجان تاریخی جوغرافیاسیندا یئرلشن بعضی تورک شهرلردن، داها تورکدور!           تئهراندا تورک دیلی و کولتورونه آرتان بیر ماراق وار. تورکلوک قدیمکی کیمی بیر آخساقلیق دئییل، بلکه بیر یومشاق گوج کیمی، تئهراندا یاشام سورهسینده یارارلی اولور. سادهجه تورکجهنی بیلمهین تورکلر دئییل، بلکه داها دا چوخ تورک اولمایانلار تورکجهنی اؤیرنمهیه ماراق گؤستریرلر. بوتون بونلار تئهراندا تورکلویون بیر اساس عونصور حالینا گلمهسینه بیر ثوبوتدور. "تئهران تورکلویو" و "تئهران تورکو" مفهومو اؤز یئرینی تاپماقدادیر. تورکلر تئهراندا شهَر هوییتینی منیمسهمکدهدیرلر.           بو آرادا میلّی حرکتین بوینونا اؤنملی درجهده سوروملولوق دوشور. موترقّی و مودئرن تورک کیملیگی مودئلینین اورتایا قویولوب، تبلیغ ائدیلمهسینده، تئهران تورکلویونون هر طرفلی توسئعهسینین استراتئژیک پلانینین تدوینینده، تئهرانین تورک تاریخینین آیدینلانماسیندا، تئهراندا تورکلر اوچون غئیر دؤولتی مرکزلرین یارادیلماسیندا و بیر سؤزله تئهراندا تورکلرین گوجلنمهسینده آذربایجانمرکز حرکت، مرکز رولو اوستهلنمهلیدیر.           تئهران، قوزئیباتیدان (شمال غرب) باشلانان، مرکزه قدر اوزانان بیتیشیک تورک جوغرافیاسینین دوغو (شرق) سینیرلاریندا یئر آلماقلا یاناشی، بیزیم اوچون باشقا بیر اؤنمه ده صاحیبدیر. تئهراندا تورکلویون گوجلنمهسی، منزلتلی حالا گلمهسی، قزوینده، همداندا، ساوهده، قاشقایلاردا و ... تورکلویون یوکسلمهسینه یول آچاجاق اساس عامیللر و یوللارداندیر.           بو آماجلار دوغرولتوسوندا، تئهراندا شورا سئچکیلری کیمی اورتاملار اؤنم قازانا بیلیر. بو سئچکیلرده تورکلرین پوتانسیئلی آرتیق قاباقکیلار کیمی ایران مئحور دوشونجهلر و قروپلارین خئیرینه دئییل، آذربایجان مرکز گوجون آماجلاری دوغرولتوسوندا حرکته کئچریلمهلیدیر. نئجه کی اورمیهده کوردلرین پوتانسیئلی کورد قووهلرین خئیرینه ایشلیر، تئهراندا تورک پوتانسیئلی بیزیم نفعیمیزه ایشلهمهلیدیر.                بو تیپ ایشلهمه اوچون تئهرانین نیسبتَن آچیق و مودئرن فضاسی اویغون شراییط یارادا بیلیر. آیریجا تئهراندا تورک دیلی، کیملیگی و کولتورونه اؤنم وئرن، اونون قالخینماسینی ایستهین، آذربایجانمرکز گوجلرین هر طرفلی گلیشمهسینه یاردیم ائده بیلن، تورک نوخبهلر آز دئییل. بوتون بونلاری حرکته کئچیریب، اورتا و اوزون مودتلی استراتئژیک پلانلارلا تئهران شورا و شهرداری ترکیبینده گوج صاحیبی اولماق مومکوندور.           ______________     (1) طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در استان تهران به قرار زیر بود: ۵۸٫۹ فارس، ۳۰٫۳ ترک، ۱٫۸ کرد، ۰٫۱ بلوچ، ۲٫۱ لر و ۵٫۵ از اقوام شمال ایران شامل گیلک و تالشی و مازنی و ترکمن و ۱٫۲ سایر بودند. /شماره کتابشناسه ملّی:۲۸۸۷۱۴۱طرح بررسی و سنجش شاخصهای فرهنگ عمومی کشور (شاخصهای غیرثبتی){گزارش}:استان تهران/به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور      (2) طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در استان البرز به قرار زیر بود: ۴۷ فارس، ۳۶٫۱ ترک، ۷٫۴ کرد، ۴٫۴ شمالی شامل گیلک، مازنی، تالشی و ترکمن ، ۳٫۲ لر، ۰٫۶ عرب، ۱٫۱ سایر و ۰٫۲ بدونجواب بودند. / شماره کتابشناسه ملّی:۲۸۹۰۵۷۷طرح بررسی و سنجش شاخصهای فرهنگ عمومی کشور (شاخصهای غیرثبتی){گزارش}:استان البرز                    *داغ درگیسی، 18-جی سایی            امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-56042042944744695742013-05-22T12:10:00.004+04:302013-05-22T12:15:22.466+04:30حداد عادل در دانشگاه شریف: آموزش زبان مادری در مدارس مقدمه تجزیه کشور است           ای یو تی اؤیرنجی:    غلامعلی حداد عادل کاندیدای یازدهیمن دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران، در ادامه نشستهای پرسش و پاسخ خود در دانشگاهها، دیروز (سهشنبه) در دانشگاه شریف حضور پیدا کرد.               حداد عادل در پاسخ به سوالات دانشجویان ترک دانشگاه شریف دربارهی آموزش زبان ترکی در مدارس تاکید کرد: تدریس کتابهای درسی به زبان فارسی یک قاعده است، بچهها در خانه زبان مادری را یاد میگیرند و در مدرسه زبان دوم باید آموزش داده شود، آموزش زبان مادری در مدارس مقدمه تجزیه کشور است، ما با هر سیاستی که از طرف بیگانه تحت عنوان قومیتی ارائه شود به شدت مبارزه میکنیم.                 وی دربارهی زبان رسمی ایران تصریح کرد: زبان فارسی از حدود هزار سال زبان مشترک کل قلمرو ایران بوده، حتی با اینکه حکومت واحد وجود نداشته زبان مشترک واحد وجود داشته است. این زبان فارسی باعث اشتراک اقوام شده است. زبان فارسی در کنار اسلام یکی از دو رشته پیوند ایران است.               او در پاسخ به پرسش دانشجوی دیگری دربارهی پخش برنامههای کودک شبکههای استانی به زبان فارسی، گفت: اینکه برنامه کودک به زبان فارسی است برای این است سن یادگیری زبان در دوران کودکی است و بچهها تا سه زبان را به راحتی میتوانند یاد بگیرند اگر برنامههای کودک به زبان فارسی اجرا میشود، بخاطر این است آرام آرام بچهها را آماده تدریس برای زبان فارسی کنند          .                 در ادامه این پرسش یکی از دانشجویان از حداد عادل خواست که توضیح دهد چرا دولت ایران با کشور اشغالگر ارمنستان رابطه دارد که او در پاسخ گفت: ارمنستان همسایه ما است ما با آذربایجان هم هیچ مشکلی نداریم و خواهان همراهی آنها هستیم.        امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-87081531453063208962013-05-20T21:11:00.001+04:302013-05-22T12:11:42.207+04:30حداد عادل در دانشگاه امیرکبیر: ترکی را از مادرانتان یاد گرفته اید، اینگونه نیز خواهد ماند           ای یو تی اؤیرنجی:    دیروز (یکشنبه) غلامعلی حداد عادل، کاندیدای اصولگرای یازدهمین دورهی انتخابات ریاست جمهوری ایران، در پاسخ به سوالات دانشجویان ترک دانشگاه امیرکبیر در مورد آموزش به زبان مادری، با رد امکان آموزش زبان ترکی در سیستم آموزشی ایران، عنوان کرد: "ترکی را از مادرانتان یاد گرفتهاید، همینگونه نیز ادامه خواهد یافت."               همچنین وی تلویحا آموزش زبان ترکی در مدارس را مغایر با آموزش زبان فارسی دانسته و افزوده: آموزش زبان فارسی به عنوان زبان رسمی کشور لازم است.         وی که بعد از واکنش دانشجویان دانشگاه تبریز به اظهارات شوونیستیاش، در این مورد قدری محافظهکارانه صحبت میکرد، افزود: ما با قومیتها هیچ مشکلی نداریم و اسلام مبنای حکومت ماست. از نگاه مسئولان طراز اول نظام هیچ تفاوتی بین کرد، ترک، عرب، فارس، بلوچ و دیگر اقوام وجود ندارد. ما دلیلی نمیبینیم که نسبت به قومی بیمهری کنیم.                وی در اعتراض دانشجویان ترک مبنی بر اینکه ایشان در شعری در کتاب سال ششم ابتدایی، تبریز را "ملک زبان فارسی" قلمداد کرده است، اضافه کرد: من نگفتهام زبان مردم تبریز فارسی است، ولی من تبریز را مهد تمدن ایرانی میدانم. اگر شما به مقبرهالشعرای تبریز بروید، می بینید که چه تعداد شاعر ترکزبان شعرهایشان را به زبان فارسی گفتهاند. بنده به دوستان آذری و ترکی خود گفتم زبان فارسی زبان مشترک همه مردم ایران بوده است.               گفتنی است حداد عادل در بین نخبگان ترک با دیدگاههای شوونیستیاش شناخته میشود، به عنوان به عنوان یکی از نمایندگان جریان اصولگرا وارد انتخابات شده است. با توجه شانس کم برنده شدن و همچنین توافقات داخل ائتلافی، احتمال کنارهروی وی از انتخابات بالاست.        امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-79130804262583724592013-05-11T22:12:00.003+04:302013-05-11T22:40:04.515+04:30کنسرت موسیقی آذربایجانی در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد - تصاویر                  ای یو تی اؤیرنجی:  امروز شنبه، کنسرت موسیقی آذربایجانی با اجرای گروه موسیقی "دان اولدوزو" در تالار ابوریحان دانشگاه شهید بهشتی تهران برگزار شد.                 در این کنسرت که با حضور 600 تن از دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی و دیگر دانشگاههای تهران برگزار شد، ژانرهای مختلف موسیقی آذربایجانی اجرا شد.            اجراهای گروه با استقبال بالای حاضرین و تشویقهای ممتد آنها همراه شد.                                             امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-57883875053245245162013-05-11T22:05:00.000+04:302013-05-11T22:06:02.066+04:30تئهراندا اؤیرنجی گونو موناسیبتینه تؤرن کئچیریلیب        ای یو تی اؤیرنجی:  جوما گونو تئهراندا بیر چوخ اؤیرنجی فعالی و باشقا میلّی فعاللارین حوضورو ایله "آذربایجان اؤیرنجی گونو" موناسیبتینه اؤزل تؤرن کئچیریلیب.             مراسیمده فعاللار طرفیندن اؤیرنجی گونو حاقدا چئشیتلی دانیشیقلار ائدیلیب. چیخیش ائدنلر آذربایجاندا اؤیرنجی حرکتینین تاریخی و اؤزللیکلری حاقّیندا بیلگیلر وئریب، اؤیرنجی حرکتینین بوگونکو پروبلئملری اطرافیندا آنالیزلر اورتایا قویوبلار.         رقصلی موسیقیلی تؤرنده، داغ درگیسینین 17-جی ساییسی دا ایشتیراکچیلار آراسیندا یاییلیب.        امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-29174598676891826772013-03-10T19:13:00.004+03:302013-03-10T19:14:32.162+03:30سوروکلهنن بشریت قادینلا یوکسهلهجک       داغ درگیسینین 16-جی ساییسیندان         م.قوشاچایلی          "قادین گولرسه بو ایسسیز موحیطیمیز گولهجک،        سوروکلهنن بشریت قادینلا یوکسهلهجک."        «حوسئین جاوید»                قادین مسئلهسی، دونیانین مسئلهسی                  قادین مسئلهسی دونیانین موختلیف توپلوملارینین گوندمینده اولان مسئلهدیر. بو مسئله بوتون دونیانین مسئلهسیدیر. بئله کی، دوغو (شرق)، خوصوصن ایسلام اؤلکهلرینده قادینلارین دورومونون آغیر و اوزونتولو اولدوغو بیر گئرچک اولسا دا، بیر چوخوموزون ساندیغیمیزا رغمَن هله ده باتی (غرب) اؤلکهلرینده جینسی برابرلیک تام شکیلده تامین دئییلدیر. دونیادا قادین مسئلهسینی تام شکیلده چؤزه بیلمیش بیر توپلومون وار اولدوغونو سانمیرام!               قادین مسئلهسی بیر دونیا بویو مسئله اولدوغو ایله یاناشی، بو دونیادا وار اولان میل  ّ  تلرین، توپلوملارین، ائتنیکلرین و باشقا چئورهلر و واحیدلرین ده مسئلهسیدیر. بوتون بو واحیدلر، ایجتیماعی موناسیبتلرین تنظیمینده اؤز یئرَل (بومی) موختصات و اؤزللیکلریندن ائتکیلنمیشلر. بو واحیدلرین هر بیرینین اؤزونه مخصوص قادین – کیشی ایلیشکیلری بیچیمی واردیر. بو گئرچک قادین مسئلهسینین فرقلی توپلوملاردا فرقلی مودئللرله اؤزونو اورتایا قویماسینا ندَن اولور. بئلهلیکله جینسی برابرلیگی الده ائتمه سورَجینده هم دونیا پرئسپئکتیوینی (چشماندازینی)، هم ده ایچینده اولدوغوموز توپلومون اؤزللیکلرینی نظره آلاراق قاباغا گئتمک زورونداییق.                     قادینلیغین پوتانسییئللری                نظرده آلین بوگون سوریهدهکی ایختیلافین ایکی طرفی ده قادینلار اولسایلار. اوندا یئنه ده می بو قدر ساواشین و قان توکولمهسینین شاهیدی اولاجاقدیق؟!               نظرده آلین اؤلکهلرین سیاست اورتامیندا قادینلار اَن آز کیشیلر قدر سؤز و گوج صاحیبی اولسایلار. اوندا یئنه ده می بو چکیش – برکیشلی، داوا – شاوالی، بعضن ده اینسانلیق دیشی (غئیر-ی اینسانی) سیاست آتوموسفئرینده نفس آلماق مجبوریتینده اولاجاقدیق؟!        نظرده آلین توپلومون گوندمینده، کوچه-بازاردا، ایش یئرلرینده، کیشیلر قدَر قادینلارین دا حوضورو اولسایدی. اوندا یئنه ده می بو قدر قانون پوزونتولاری (قانون شکنی) و اخلاقسیز حرکتلر و سویوق موناسیبتلرین شاهیدی اولاجاقدیق؟!               جینسی برابرلیک قادینلارین حاقّی اولسا دا و اونون تامین ائدیلمهسی بشریت مجموعهسینین گؤرَوی اولسا دا، اؤزو ایله برابر چوخ گوجلو و دیَرلی پوتانسییئللری ده توپلوما تزریق ائدهجک. دونیانی داها دا گؤزللشدیرهجک. سوروکلهنن بشریتین یوکسهلیشینه یول آچاجاق.                   گوناهکار کیمدیر؟ مسئول کیمدیر؟                  بو قونوندا معلوم بیر طرفی گوناهکار گؤرستمک هئچ یاخشی دئییل. چونکی فایداسی یوخدور. نه قدر قادینا حاق تانیماغین اؤنونده دایانان جاهیل کیشیلر وار، او قدر ده کؤله حالیندا یاشاماغی منیمسهییب، هئچ نهیی دَییشمک ایستهمهین جاهیل قادینلار وار. گوناهکاری آختارماق یئرینه مسئلهنین ندَنی آختارماق لازیمدیر. جینسی عدالتسیزلیگین بیر گوناهکاری وارسا او دا ائله بشریت مجموعهسیدیر، قادینلی – کیشیلی بشریت.                قادین مسئلهسی سادهجه قادینلارین دئییل، بوتون بشریتین مسئلهسیدیر. اورتادا اولان جاهیللیک قارانلیغی رفع ائدیلمهلیدیر. بو مسئلهنین حلینده کیشیلی-قادینلی هامی چالیشمالیدیر. بو قونودا کیشیلرین چالیشماسی نه عاییبدیر، نه ده اوتاندیریجی، بلکه مسئلهنی باشا دوشهنینه بیر گؤرَودیر   (وظیفهدیر)  .                   آذربایجان و قادین مسئلهسی                  آذربایجان میلّی حرکتینده، قادینلار حاقدا یایغین بیر مونفعیل یاناشما طرزی وار. سونّتی اولاراق بیر میلّتچیدن قادینلار حاقدا فیکیرلرینی سؤیلهمهسینی ایستهسن، میلّی دویغولو بیر طرزله، تورکون مؤحتشم تاریخینه روجوع ائلهمکدن سووای بیر ایش گؤرمهیهجک. باشلاییب، تومروس آنادان و تورک میلّتینده قادینلارین دا کیشیلر کیمی دؤیوشکن اولدوغوندان دئیهجک. ددهقورقود بویلاریندا قانتورالی      ’  نین سلجان خاتینا "قیزلارین یولو اوّلدیر" دئمهسیندن سؤز ائدهجک. سورا دا "غربلیلر "  Ladies First      " سؤزونو بیزدن آلیبلار     ها!" دئیهجک. سونرا سؤز آلیب فارسلاردا، اؤزللیکله فیردووسی      ’  نین دئییشینده قادینلارین نه قدر آلچاق گؤستریلدیگینی آچیقلایاجاق.   بئله ده داوام ائدهجک.                 بونلاری دئیهجک ده سادهجه تاریخده قالدیقلارینی دئمهیهجک. بو تاریخی گئرچکلری گونوموز اوچون یارارلی بیر پوتانسییئله چئویره بیلمهدیگیمیزدن دئمهیهجک. بوگون قادین حاقلاری ایستانداردلاری و نورملاری اساسیندا قونشو توپلوملارین بیر چوخوندان اؤرنهیین فارسلاردان گئریده اولدوغوموزو سؤیلهمهجک. تورک قادینینین فلاکتلی دورومونو آنلاتمایاجاق. بلکه ده بیلمیر هئچ بونلاری، هئچ دوشونمهییب بو حاقدا. بلکه ده هئچ دویماییب بو ائحتیاجلاری!               دوغروسو، قادین حاقلارینین نه اولدوغونو بیلمهین اوغلوموز دا گوناهکار دئییل، اؤز حاقلارینی تانیمایان یاریکؤله یاشاما آلیشمیش قیزیمیز دا. بونلارین ایکیسی ده بو یانلیش آنلاییشی ایچینده یاشادیقلاری توپلومدان الده ائتمیشلر. غلط قایدالی توپلوموموز بو غلط دیَرلر سیستئمینی بیزه آشیلامیش (تزریق ائتمیش).               آذربایجانمرکز حرکت اؤزونو تورک-آذربایجان توپلومونون سعادتی و ریفاهینا گئدن یولدا بوتون مولّیفهلر و ساحهلر اوزره سوروملو (مسئول) حیس ائدیرسه، بو حاقدا دا اؤزونو مسئول گؤرمهلیدیر. بیز توپلوموموز ایچیندن حرکت ایچهریسینه داشیدیغیمیز بو یانلیش قاوراییشی (درک)، حرکت ایچینده ایصلاح ائدیب، یئنی و دوغرو آنلاییشی توپلوما تزریق ائتمهیی باجارمالیییق. اونسوز دا سون زامانلار مودئرلشمکدن چکینمهین میلّی حرکتیمیزده بو یؤنده دیَرلی چالیشمالار باشلادیلمیش. آما بونو قبول ائتمهییمیز لازیمدیر کی قادین مسئلهسی میلّی حرکتده ایستراتئژیک پلانلار سوییّهسینه یوکسهلمهیینجه بؤیوک اؤلچولو ایرهلیلهییشی گؤزلهیه بیلمهریک.               سؤزلریمی سون زامانلار گؤردویوم، چوخ ائتکیلهندیگیم و آذربایجان میلّی حرکتی ایله چوخ باغلانتیلی گؤردویوم بیر جومله ایله بیتیریرم:                 "قادینلارین اولمادیغی بیر موجادیله باشارییا (موفقیته) چاتماز."              امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-69333872949003109342013-03-10T19:08:00.002+03:302013-03-10T19:09:18.336+03:30قادین چالیشقانلاری            داغ درگیسینین 16-چی ساییسیندان          محمد نازیکلی                 تاریخده بعضی اینسانلارین آدی اؤنده اولوب بیر سیرا تابولار سیندیرماق ایچین یازیلار. بو اینسانلار اؤز عصرلریندهکی اینسانلاردان فرقلی داوراناراق بیر چوخ چتینلیکلر و آجیلاری قبول ائدرک      آدلارینی تاریخده یازماغا باشاریبلار. بو اینسانلاردان ایکیسینی اؤرنک کیمی بو یازیدا تانیددیراجاییق:            رزا پارکس       1913 دوغوملو قارادریلی رزا پارکس 1955ده آمریکانین آلاباما ایالتینین مونتگمری شهرینده یاشاییرکن گؤردویو بیر ایشله آمریکانین قارادریلی مدنی حاقلار حرکاتیندا بؤیوک بیر ائتگی قویدو. او زامان او ایالتده اتوبوس صندلری حاققیندا بیر یاسا واریدی. بئله کی اتوبوسدا بوش یئر اولماسایدی و بیر آغ دریلی آیاق اوسته قالسایدی قارادریلی موسافیرلرین بیری یئرین او آغ دریلی اینسانا وئرمهلیدیر. او زامان رزا پارکس اتوبوسا مینهرک اوندان سونرا مینن آغ دریلی بیر کیشییه یئرینه وئرمیر و اتوبوس سوروجوسونون ایستهیینه ده قولاق آسمیر. بئله بیر ایش اوچون مونتگمری شهرینین پلیسی رزا پارکس توتوب، دوستاغا سالیر . مجکمهیه وئرندن سونرا محکمه اونو جریمه ائدیر و بوشلاییر. بو اولایین سسی بوتون اؤلکهنی بورویور و آمریکا مدنی حاقلار حرکاتینین ان تانینمیش چالیشقانی مارتین لوترکینگین ده قولاغینا چاتیر. واحید بیر حالتده آمریکا قارادریلیلری داها اتوبوسا مینمهمک تصمیمینی توتورلار بیر ایله یاخین سورن بو تحریمین نتیجهسینده آمریکادا بیر چوخ ایالتلرین اتوبوس سیستمینده مالی بؤحران باشلاییر، بعضی قارادریلیلر هر گون ائودن ایشه قدر 5 کیلومترلیک یولو اتوبوسا مینمهیه رک پییادا گئدیب گلیرمیشلر. بو چالیشمالار سونوجلاناراق آمریکا فدرال محکمهسی بوتون ایالتلرده بو یاسانی لغو ائدیر، البته بو حرکت بوردا بیتمیر و 1964ده چیخاریلان مدنی حاقلاری یاساسی ایله سونوجا اوغراییر و بوتون عیرق آیریمجیلیغی یاساق اولور. رزا پارکس 2005ده 92 یاشیندا اؤلور و اونون قبرینه آمریکانین کنرگرهسینده تاریخ یارادانلارین یانیندا یئر وئریلیر. او1996 دا آمریکا پرزیندتی بیل کلینتونون الینده آزادلیق مدالینی آلیر و 1999دا تایم درگیسینین 20جی قرنین اینسان حاقلاری چالیشقانی لیستینده یئر توتور. اونون کیمی یوزلر بلکه مینلر اینسان هر گون بیر اساسسیز یاسا اوچون یئرلرینی آغ دریلیلره وئریردیلر، آمما او اینسانلیقدان اوزاق یاسانی سیویل اطاعتسیزلیکله (نافرمانی مدنی ) سیندیران تکجه قادینیدی.             مستوره افشار اورموی       1259جی ایلده اورمو شهرینده دوغولان مستوره افشار بو اؤلکهنین قادین حاقلاری اوغروندا بیرینجی چالیشقانلاریندانیدی. آتاسی مجدالدوله افشار بیرینجی دونیا ساواشی زامانی آذربایجان والیسی ایمیش، مستورهنین قارداشی پروفسور جلال افشار اورمی و باجیلاری توران، هایده و آلچا اولوبلار. آتاسی جیلولوق فاجیعهسینده روس و ائرمنی دستهلریله چوخلو ساواشلاری اولور و عوثمانلی اوردوسو ایله اسلام بیرلیی اوردسو قالیبینده ایش بیرلیک ائدیر. اونلار سونرا استانبولا کؤچورلر و مستوره خانیم اوردا اؤز آذربایجان تورکجه سیندن علاوه روسجا، فرانسیزجا و اینگیلیسجهنی ده اوردا اؤیرهنیر. اورا دا قادینلارین حاقلاری حاقدا درنکلرله تانیش اولور و بورایا دؤندوکده اینگیلیسلیلر آتاسینی و عائلهسینی توتوب تهرانا سورگونه یوللاییرلار. تهراندا فارسجانی دا اؤیرهنیب 1301جی گونش ایلینده «وطن سئور قادینلار درنهیی»نی (جمعیت نسوان وطن خواه) باشقا قادینلارلا بیرگه قورورلار. 1304 قدر بو درنهیین باشقانی محترم اسکندی اولورو او اؤلدوکدن سونرا مستوره افشار بو درنهیین باشقانی اولور. اونلار بیر چوخ شهرلرده قادینلاری ساوادلاندیرماق، یوخسول قادینلار ایچین خسته خانا آچماق، یئتیم قیز اوشاقلارینا یئتیشمک، قادینلاری اؤز حاقلاری ایله تانیش ائتمک، قادین حاقلاری قونوسوندا مقالهلر یازماق، قادین حاقلاری قونوسوندا پیئس(نمایشنامه) یازیب، تئاتر اویناماق و یاشلی قادینلار ایچین اکابر کیلاسی کیمی ایشلر گؤروردولر. مستوره خانیم افشار 1311جی ایلده ایکینجی اولوسلارآراسی شرق قادینلار کنگرهسینی اؤز ائوینده کئچیردی. بو کنگرهده تورکیه، سوریه، عراق، میصر، تونس و نئچه باشقا اؤلکهدن قاتیلیمجیلار گلمیشدیرلر. بو درنک اؤزونه 195 اویه(عضو) توپلامیشدی آمما 1312جی ایلده رضاخانین اؤز شخصی امریله باغلاندی. اورمولو مستوره افشار 1324جی ایلین شهریور آییندا 65 یاشیندا اؤلدو.             امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-88131469550279165182013-03-10T19:02:00.001+03:302013-03-10T19:10:00.583+03:30سس حاققی، قادینلار اوچون      داغ درگیسینین 16-جی ساییسیندان       مهدی قرهداغی           18-جی یوزایللیکدن بو گونه قدر دونیا قادینلاری چئشیدلی حاقسیزلیقلارلا ساواشماقدادیرلار. بیر سیرا اؤلکهلرده هله ده ان ایلکَل (ایبتیدایی) حاقلاری قادینلارا اسیرگهییرلر. قادین حاقلاریندان دانیشاندا، بوتون بیرئیسل (فردی)، ایش، ائییتیم و ... آیریمجیلیقلاردان سؤز گئدیر. باشقا قونولاری بیر یانا قویاراق، بو یازی ایچین قادینلارین سیاسی قاتیلیمی (مشارکتی) نظرده توتولور. سئچمک و سئچیلمک حاقلاری سیاسی قاتیلیمین بیر بؤیوک بؤلومونو اولوشدورماقدادیر دئینده باشقا سیاسی و مدنی چالیشماری گؤزدن سالماق نیتنیده اولموروق، یالنیز بو حاقلارا بارماق قویدوغومزدا اونلارین داها گؤزه گلمهسینی اؤنده توتوروق، باشقا بیر سؤزله دئسک سس وئرمک حاققی سیاسی قاتیلیم پروسهسینین بیرینجی آددیملارین ساییلماقدادیر. تاسسوفله 19-جو یوزایللیین سون ایللرینه قدر قادینلار، بوتون سس (رای) وئرمک ایمکانی یارانان اؤلکهلرده سس وئرمک حاققیندان محروم قالمیشدیلار. آذربایجان میللتی بو قونودا شرق و موسلمان میللتلر ایچینده ان اؤنجول میللتلردن بیری ساییلیر. موسلمان اؤلکه لرینده بیرینیجی دؤنه اولاراق 1918-ده قورولان آذربایجان دموکراتیک جومهوریتینین محمد امین رسولزاده باشچیلیغی ایله قادینلارا سس حاققی ساخلانیلیر، بو ایشین اؤنملی اولماسینی آمریکا بیرلشمیش ایالتلرینین 1920 بو حاقلاری قادینلارینا وئرمهیی بیلنده داها آیدین اولونور. بو یازیدا دونیادا قادینلارین اؤلکهلرینین سیاسی سورجلرینده رول اویناماق ایستهیی حاقدا بیرینجی آددیم ساییلان سئچیب، سئچیلمک حاققی یا ایختیصارجا دئسم سس حاققینی گؤزدن کئچیریریک:            دونیادا بیرینجی اؤلکه اولاراق قادینلارا ایرقلارینا باخمایاراق سس وئرمک حاققینی 1893-ده نیوزیلند وئریب، البته بو اؤلکهنین خانیملاری سئچکیلرده آدای اولوب سئچیلمک حاققینی 1919-دا قازاندیلار. ایکینجی اؤلکه اولاراق استرالیا 1902-ده و فنلاند 1906-دا بو حاققی رسمیته تانیدیلار. تورکیه جومهوریتی 1930-دا قادینلار سس حاققینی قازاندیلار، بریتانیادا قادینلار ایللر بویو چالیشمادان سونرا 1918-ده بو حاققی الده ائتدیلر آمما ائله او ایلکی سئچکیلرده ده کیشیلرین سس وئرمک اوچون ان آزی 20 یاشلاری اولمالاری گرکلی اولارکن بو یاش قادینلار اوچون 30دور. البته باتی دونیاسیندا بعضی یئرلده چالیشمالار تئزراق سونوجلانمیشدی مثلا آمریکانین وایومینگ ایالتی 1869-دا قادین حاقلارینی رسمی اولاراق قبول ائتدی. باشقا اؤلکهلرده آد آپارماق ایستهینده ایتالیالی قادینلار بو حاققی 1925-ده قازندیغیندا موسولینینین فاشیسم حوکومتی ایش باشینا گلینجه بو تمل حاققی الدن وئردیلر و بو حاققی ایکینجی دونیا ساواشی بیتنه کیمی بو حاقدان محروم قالدیلار، البته ائله 1925-جی ایلده قازاندیقلاری حاقدا دا هر ایکی قادینین سسی بیر کیشینین سسی ایله برابریدی. فرانسهده بو حاق نئچه دؤنه وئریلیب سونرا گئری آلینمیشدیر آمما آراسی کسیلمهین 1944-ده شارل دوگل یاردیمیلا وئریلدی. بو گون دونیانین ان گلیشمیش اؤلکهلریندن ساییلان سوییس با حاققی قادینلارینا 1971-ده وئریب یانی تقریبا 40 ایل بوندان اؤنجه. عراق 1980-دا و اروپانین مرکزینده یئرلشن لیختن اشتاین 1984-ده بو حاققی قادینلاری ایچین رسمیته تانیدیلار. ایراندا مشروطه چاغلاریندا بعضی چالیشمالارا باخامیاراق قادینلار 1963-ه کیمی بو حاققی قازانماق اوچون دؤزمهلی اولدولار. البته بیرینجی دؤنه اولاراق بو اؤلکهده آذربایجان میللی حوکومتی بیر ایللیک حوکومتینده میر جعفر پیشهورینین اؤزل حساسیت و قایغیسی ایله بو حاق رسمیته تانیندی و میللی حوکومتده قورولان سئچکیده آذربایجان قادینلاری تاریخده ایلک اولاراق سس وئریب، سئچیلمک ایمکانی تاپدیلار، البته بیر ایل اوندان سونرا آذربایجانلی قادینلار میللی حوکومت چؤکدویونده بو حاقلارین دا باشقا حاقلاری کیمی الدن وئردیلر. ایندی بو گون بو اؤلکهده هله ده قادینلار رهبر و پرزیندنت (اؤلکهنین بیرینجی و ایکینجی شخصلری) اولا بیلمزلر. بو قونودا بیر چوخ اؤلکهلر رفورما (اصلاحاتا) باشلاییبلار. مثلا، عرب اؤلکهلرینده بو سون ایللرده ایرهلیلهییش گؤزه گلن قدر اولموش. بحرین 2002-ده، عمان2003-ده و بیرلشمیش عرب امیرلیینده (امارات) 2006-دا بو حاققی قادینلاری اله کئچیردیلر. البته بو حاققی قازانماق بو قدر ده راحات اولماییب، بیر چوخ اؤلکهلرین قادینلاری ایللر بویو بو تمل حاقلاری قازانماق اوچون چالیشیب حتی ساواشیبلار، آمریکادا قادینلار بو حاققی 1920-ده پرزیدنت ویلسونون آمریکا آنایاساسیندا وئردییی دییشیکلیکله اله گتیرمک اوچون 1848-جی ایلیندن «قادینلارا سس حاققی مدنی حرکاتی» باشلامیشلار یا ژاپندا 1925-ده ژاپن اوردوسو یوزلر قادین حاقلاری اوغروندا چالیشقانی اؤلدورموشدو، بریتانیادا بو حاققی قازانماق اوچون قادینلار یاراتدیقلاری اؤرگوتلر 1868-دن 1900-ه قدر بریتانیا پارلمانینا 40 دیلکچه وئردیلر، 1908-ده لندنده 500 مین نفرلیک بیر میتینگ کئچیردیلر و 1910-دا بوتون بریتانیادا سراسری اعتصاب یولا سالدیلار. 21-جی قرنده دؤرد اؤلکهده هله ده قادینلار سس وئرمک حاقلاری یوخدور: بوتان، برونئی، سعودی عربستان و واتیکان.    امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-90259116909819548322013-03-10T18:58:00.002+03:302013-03-10T18:58:20.479+03:30اؤزللیکلر و حاقلار      داغ درگیسینین 15-جی ساییسیندان           تانری اینسانلاری بیر   اوووج   توورپاقدان یارادارکن، اونلاری تانینسینلار دئیه فرق    لی یارادیبدیر. هر کسین اؤزونه مخصوص اوولان کولتورو، دیلی، کئچمیشی و   سویو   واردیر. بو فرقلر اینسانلارا اؤزللیک وئریبدیر آنجاق هئچ کیمسهنین کیمسهیه اوستون   اولدوغونون     گؤسترگهسی   دئییل. بیز اینسانلاری بیر-بیریمیزدن اوستون ائدن شئی، بو اؤزللیکلردن نئجه یارارلانماغیمیز و اؤز قابیلییتلریمیزدن نئجه فایدالانماغیمیزدیر. هر اینسانین اؤزونه اؤزل اولان کولتورو، دیلی و کئچمیشی اونون باشقالارینا غالیب گله بیله جهیینه بیر وسیله اولمامالیدیر، اونون سویو، اونون باشقالاریندان یووخاری یا   آشاغی   اولدوغونو گؤرستمهییر.          ایران اؤلکهسینده کولتورلری و دیللری فرقلی اولان چوخلو اینسانلار بیر آرادا یاشاییرلار. بو اینسانلارین فرقلی ائتنیکلرده یاشادیقلاری و فرقلی کئچمیشلری اولدوقلاریندان اؤترو   دهییشیک   کولتورلری واردیر. کولتور یاشام طرزیدیر و هر بیر اورتام اؤزونه اؤزل اولان داورانیشلاری طلب ائدیر؛ بونون اوچون هئچ بیر کولتوره دوغرو یا دا   یانلیشدیر   دئیه بیلمریک، هئچ بیر کسی کولتوروندن اؤترو کوچومسهمهیه، حیقارت ائتمهیه حاققیمیز یوخدور. بیزیم بیر کولتور   صاحیبلرینه     زور دئمهیه و اونلارین   کیملیکلرینی     اؤز اوغروموز اوچون   قوللانماغا   حاققیمیز یوخدور. آما چوخ تاسوف ایله بیز   یاشایان     اؤلکهده     بو   ارزیشلرین     هامیسینین     سوال آلتینا گئتدیگی گؤرونور. بیز باشقالارینین ارزیشلرین بگنمهمیشیک اونلاری هر زامان قینامیشیق؛ آما گلین بیر باخاق گؤرک بیز نمنهنی ارزیش بیلیریک؟ ایندی کی   زاماندا     اؤلکهده فارسجا دانیشماق ارزیش   تانینیبدیر  . آنا دیلی ایله دانیشماق بیرینه   عاردیر دئیه تبلیغ اولونور. فارسجا دانیشارکن لهجهنی گیزلتمک اوستونلوک گؤرونور. من فیلان یئرلییم دئیهنه خور باخیلیر. بو خور باخماغین ندنی نهدیر؟ دیل فرقیمی؟ کولتور فرقیمی؟             جامیعهده     اینسانلار آراسیندا بیرلیک اولماق بهانهسی ایله یالانچی بیر کیملیک یارادیلیب. اینسانلارین اؤز وارلیقلارینی، کئچمیشلرینی و اؤزلرینه اؤزل اولان کیملیکلرینی دانماق ارزیش اولوبدور. اینسانلار اؤز آنا دیللرینده دانیشماقدان یاساقلانیبلار. ایندیکی چاغدا اینسانلار بیر- بیرلرینه ی و گورورلر. بیر- بیرلرینین ارزیش   بیلدیکلرینه     توخونورلار. بو دوغرودورمو؟ بیر- بیریمیزین حقوقونا توخونماغا حاققیمیز وارمی؟               بیزیم آتا، آنالاریمیز هر زامان بیزلره سایغی دوویماغی اؤیرهدیبلر. اینسانلارین   فرقلی  اولدوقلارینی نظرده آلمایاراق اینسان اولدوقلاری اوچون ائحتیرام قویماغیمیزی اؤیرهدیبلر، آنجاق ندنسه بیزلر بویوک اؤلچولو توپلوملارا آیاق قویاندا بونو باشقالاریندا گؤره بیلمیریک. ندنسه   کوچومسهنیریک     ؛ خور گؤرونوروک. بیزلره او توپلوم ایله فرقیمیز اولدوغوموزدان دولایی اؤزگه گؤزو ایله باخیلیر. ندنسه اؤزلرینی دوز بیلیبن بیزی ایراد اولاراق گؤرستمک بو   اورتامدا     ارزیش اولوبدور. کیمیلری بونا بویون أییب، کیمیلری قولاق آسمایاراق یانیندان کئچیبلر. آتا و آنالار اؤولادلارینین   گلهجکلرینی     دوشوندوکلریندن     دولایی، بو ارزیشلرین سوروملولوقلارینین آلتیندا   قالارکن     ، اوشاقلارینا اؤزلرینین اولمایان و اؤزلری یاخشی باجارمایان فارسجانی اؤیرتمک مجبورییتینده قالیرلار. اونلارا بو ایشین ندنین سوراندا بئله جواب ائشیدیریک کی   :    "اوشاق فارسجانی اؤرگنسین کی بؤیوینده آشاغیلانماسین". سیزجه بو ندن دوغرو مو؟ بیر آنا اؤزو منیمسهمهین بیر دیلی نئجه آنا دیلی اولاراق اوشاغینا اؤرگتسین؟ نئجه آنا اولماق دویغولارین تورکجهده دوشونوب همان لحظه فارسجایا چئویریب و اوشاغا دئسین؟ هئچ حیسلر، دویغولار ترجومه   اولونان   شئیلردیرلرمی؟ بیر آتا، بیر آنا نئجه یاشادیقلاری توپلومون ارزیش بیلن شئیلری اوشاغا گؤرستسین؟ اوشاق باشقا بیر دیلده آنلاییب، دانیشارکن نئجه بو معنالی داورانیشلاری   یاشادیغی   اورتامدان اویرنسین؟ بونون سونوجو نه اولاجاق؟ بیزیم اوشاقلاردان ایچی بوش، کؤکو اولمایان بیر اینسان   یاراناجاقدیر  . منی نمهنهنی ارزیش و نمهنهنی ارزیش بیلمهین بیری ائلهیهجک دیر. ندن مندن اؤز آناما   عایید   اولان دیلی اؤرگشمک فورصتینی آلیرسان؟ ندن منیم دیلیمین   اؤلمهسینه   مئیدان وئریرسن؟ ندن بیزلرین اؤزللیکلرین تفرقه آدلاندیریرسان؟   "منی"،     "سن" ائلهمک ایله بیرلیک یارادماق ایستهییرسن آنجاق بیرلیک بو آنلامدادیرمی؟ هر کس فرقلی اؤزللیگینی قورویارکن باشقالاری ایله بیرلیک ائلیه بیلمزمی؟ بیر-بیریمیز ایله فرقیمیز نمهنهدهدیر؟ کولتوردهمی؟ دیلدهمی؟ بعلی، بونلار بیزیم آیدین آشکار فرقلریمیزدیرلر. من سنه نیه بو قدر یالاندان تعاروف ائلییرسن دئییرممی؟ ندن کلیمهلر ایله اویناماغی بو قدر سئویرسن سوروراممی؟ سنین بو قدر دیل   تؤکمگینه   خور گؤز ایله باخیراممی؟ بونلار سنین کولتورونده ارزیش تانینان ایشلردیرلر. منیم بونلاری سوالا چکمهیه،   "سن غلطسن"   دئمهیه حاققیم یوخدور. سنی کوچومسهیه بیلمهرم؛ آما سن ... . قدرتین سنی تایید ائتمهسی و سنه رسمیت وئرمهسی، سنه یالانجیل بیر اؤزگوون قازاندیریب. آی منیم دوستوم بو جوره کؤکو اولمایان آغاجلارا دایانیب و باشقالارینین منلیکلرینی سوال آلتینا آپارما! گؤررسن ائله بیر گون گلر کی سوالا چکدیگین اینسانلارین یاردیمینا ائحتیاجین اولار. نئجه اؤزونه بو ایجازهنی وئره بیلیرسن منیم اولمایان بیر دیلده دانیشاندا منی کوچومسهیهسن؟ منیم طبیعی حاقلاریمی ، منیم کیملیگیمی سوال آلتینا چکمه! منیم اولماغیمین سنه نه ضرری وار کی؟ یوخسا منیم گلیشمهییمی گؤرمک سنه آغیر گلیرمی؟ یاشام مئیدانیندا و رقابت مئیدانیندا تکجه اؤزونو و اؤز دیلداشلارینی گؤرمکمی ایستهییرسن؟                منه "گل بیر اولاق، ال-اله وئرک و ایرانیمیزی آباد   ائلهیک   " دئییرسن، آما اؤزون منه بیر قوناق کیمی باخیرسان. منیم کئچیجی اولدوغومو سانیرسان. آی خانیم، آی بی! سن منیم ایله تعارف ائدیرسنمی؟ یوخسا گلین ال-اله وئریب ایرانلی ساییلاق دئین زامان، فارس اولماغی ایرانلی اولماق بیلیب و منی اؤزونه بنزتمک ایستهییرسنمی؟ سن یاسالار کیتابیندا بیزلری منیمسهییبسن و منه حاقلار تانییبسان آما نئجه اولور کی اورتاملاردا اؤزگه گؤرونوروک؟ من تورکجه دوشونرکن ندن بو دوشونجهلری کاغاذ اوستونه گتیرمهیه ایذن وئرمیرسن؟ ایندی جاواب وئریرسن کی: "سن ده یاز! بو قدر تورکجه کیتاب یازیلیب بیرین ده سن یاز". آی منیم مئهریبان دوستوم، اؤیرنمهسی یاساق اولان بیر دیلده نئجه یازماغی باجاریم؟ یئنه تعاروف ائدیرسنمی؟ ندن منی اؤز آنا دیلیمده یازماق حسرتینده قویورسان؟               تانری بئله، حیاتیمیزدا بیزلری یاخشیلیق   ائلهمهیه   دعوت ائلهییب، هئچ زامان یاخشی ایشلر گؤرمهیه زورلاماییبدیر. نئجه اولور کی بیز بندهلر بیریمیزه زور دئیه بیلیریک؟ باشقالارینی چتین دورومدا بوراخیریق؟ و بیز ایستهدیکلریمیزی   یئرینه یئتیرمک   مجبورییتینده   قویوروق  ؟ تانری اؤزو اؤزونه بونو حاق بیلمهدیگی زامان، بیزلر نئجه اؤزوموزو یوخاری بیلیب بونو حاققیمیز بیلیریک؟ آنا یاسالار یازیلماسایدی بیز   بیر-بیریمیزی   خور گؤروب آشاغیلایاجاقایدیکمی؟ هئچ آنا یاسالار موتقابیل حاقلاری و ارزیشلری تعیین ائتمهسه بیزلر بیر-بیریمیزی خور گؤروب   آشاغیلایاجاغیقمی  ؟ بیزیم اینسانلیغیمیزا نه گلیبدیر؟ ویجدانیمیز   اؤلوبمو  ؟               دوغرو اولارمی من دوورام دئیم حقوق بشرین فیلان بندی، فیلان ماددهسینه گؤره، آنا یاسالارین فیلان بندینه گؤره بیر-بیریمیزه سایقی دویمالییق؟! یوخ قارداشیم، یوخ باجیم، بیزلر بیریک، فرقلریمیز وار آما هامیمیز سونوجدا تورپاقدان یارادیلان اینسانیق. بیر-بیریمیزین فرقلرینه و   فرقلردن   اؤترو قاباغا گلن طبیعی حاقلاریمیزا   سایغی   گؤرستمهلییک، آیری حالدا گونبهگون بیر-بیریمیزین دالا گئتمه ندهنی   اولاجاغیق  . بیر- بیریمیزین فرقلرینی تانیماق و اونلاری آنلاماق بیزی بیر آرادا   یاشارکن     اوغورا دوغرو   یؤنلندیرهجک    .        امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-41338538368775663482013-03-10T18:55:00.001+03:302013-03-10T18:59:21.289+03:30مروری بر پیشینه روز جهانی زبان مادری     داغ درگیسینین 15-جی ساییسیندان           در طول سال روزهای زیادی مانند روز جهانی زن، روز جهانی کارگر         و روز جهانی محیط زیست   را مرتبط با مسائل گوناگون نامگذاری کردهاند که مسلماً وجه تسمیه آنها، وقایعی هستند که در آن روز اتفاق افتاده است. روز جهانی زبان مادری نیز اینگونه است.          در سال 1947 کشور پاکستان با گرفتن استقلال از هند تشکیل شد. این کشور از دو قسمت پاکستان شرقی (بنگلادش) و پاکستان غربی (پاکستان امروزی) تشکیل شده بود که اسلام تنها عنصر مشترک و عامل اتحاد این دو بخش بود. با اعلام زبان اردو به عنوان زبان رسمی پاکستان از سوی محمد علی جناح، رهبر حزب مسلم لیگ، اولین جرقههای اعتراض زده شد. جمهوری اسلامی پاکستان با تمسک به شعارهای اسلامی از قبیل وحدت، برابری و برادری اسلامی، سیاست آسیمیلاسیون و استعماری را در قبال پاکستان شرقی به اجرا گذاشت؛ به طوری که اقتصاد پاکستان غربی نسبت به پاکستان شرقی به سرعت رشد کرد و تاریخ و فرهنگ بنگالی مورد تعرض قرار گرفت.             در سال 1948 محمدعلی جناح با سخنرانی در داکا (پایتخت کنونی بنگلادش)، اعلام کرد که اردو به عنوان تنها زبان رسمی کشور باقی خواهد ماند. در این سخنرانی دانشجویان با فریاد "نه نه، پس بنگالی چه میشود" اعتراض کرده و جنبش دانشجوئی و حرکت ملی بنگلادش را پایهگذاری کردند. بنگالیها در 21 فوریه سال 1952 تظاهراتی را برای رسمیت یافتن زبان بنگالی به عنوان زبان رسمی و زبان ایالتی به راه انداختند که در این اعتراض چند نفر توسط پلیس داکا کشته شدند. این روز نقطه عطفی در حرکت ملی بنگلادش به شمار میرود؛ زیرا پس از این روز مبارزات وارد فاز تازهای شد و سرانجام در تاریخ 26 مارس سال 1971 با اتنخاب مجیب الرحمن به عنوان رئیس جمهور موقت، بنگلادش رسماً به استقلال رسید.               عمارت «شهیدمنار» یادمان شهدای 21 فوریه است. این یادمان كه از بناهای ملی و مورد احترام مردم بنگلادش میباشد، در نزدیكی دانشگاه داكا، در مركز این شهر بنا شده است كه همه ساله از آخرین ساعات روز 20 فوریه شاهد حضور انبوه مردمی است که برای گرامیداشت یاد و خاطره این روز و شهدای آن، گرد هم میآیند. مقامات، مسئولان و دانشگاهیان از ساعات اولیه روز 21 فوریه (نیمه شب) در محل مزبور حضور مییابند. ابتدا رئیس جمهور و رئیس دولت و به دنبال آن رهبران احزاب، اعضای هیئت دولت، رئیس و نمایندگان مجلس، سفرای كشورهای خارجی و گروهها و دستجات مردم بر سر یادمان شهید منار حضور یافته و آن را گلباران میكنند. این برنامه چنان با استقبال مردمی و دولتی مواجه میشود كه حدود 12 ساعت (از 12 نیمه شب تا حدود ساعت 12 ظهر روز 21 فوریه) ادامه مییابد و مردم گروه گروه با پاهای برهنه (به نشان احترام) و در صفوف چند كیلومتری به سوی این یادمان حركت كرده و این مزار را گلباران میکنند.                  کشور    بنگلادش در نوامبر سال 1999 پیشنهاد رسمی خود را مبنی بر نامگذاری روز 21 فوریه   به  نام "روز جهانی زبان مادری" به سازمان یونسکو اعلام کرد. همزمان با این فعالیتها سازمان دیگری با عنوان طرفداران روز جهانی زبان مادری (   Mother Language Lovers of the world      )   در کانادا تشکیل شد که اعضای آن دارای ملیتهای انگلیسی، هلندی، آلمانی، بنگلادشی و ... بودند. این سازمان نیز پیشنهاد خود را جهت نامگذاری این روز   به نام روز جهانی زبان مادری به سازمان یونسکو ارائه کرد. این پیشنهاد در سی امین نشست عمومی سازمان یونسکو به تصویب رسید. پس   از  اعلام روز 21 فوریه به نام روز جهانی زبان مادری طرحی توسط یونسکو تهیه و  به  تمامی کشورهای عضو ابلاغ شد. بر اساس این طرح، در این روز برای معلمان، دانشآموزان و دانشجویان برنامههای خاصی تدارک دیده شده بود. عنوان این طرح چنین بود: «روز جهانی زبان مادری: تنوع زبانها و فرهنگهای مختلف بیانگر ارزش جهانی            آنها برای تقویت حس وحدت و انسجام جوامع بشری میباشد.»               دلیل نامگذاری این روز به این نام، بیشتر به علت جلب توجه جامعه جهانی برای حمایت از زبانهای تحت ستم و در حال نابودی است؛ چرا که نابودی زبان یک ملت مساوی است با نابودی تاریخ، هویت و فرهنگ آن ملت و چه بسا نابودی این عناصر مهم در یک ملت، به نابودی خود آن ملت بیانجامد. همچنین این روز باعث ایجاد احترام متقابل فرهنگها و زبانهای مختلف شده و سبب غنیتر شدن فرهنگها میگردد. زبان مادری به عنوان ابزار ارتباطی نقشی بسیار مهم در تکوین شخصیت افراد دارد و روز جهانی زبان مادری، اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی و محافظت از بینش سنتی مردم بوده و جلوگیری از نزاعهای غیر منطقی بر سر کالاها و خدمات فرهنگی، از اهداف آن به شمار میروند. از کشورهایی که تا به حال سیستم آموزشی چند زبانه را به کار گرفته اند، سوئیس، نروژ، هلند و هند نمونه های مؤفقی هستند که با استفاده از این سیستم، به اهداف یونسکو جامه عمل پوشانیده و مردم را به فراگیری چند زبان ترغیب نمودهاند. هر چند که در برخی کشورها، از سیستم چند زبانه استفاده میگردد اما هنوز ملتهای پرشماری از جمله ترکهای ساکن ایران تحت تبعیض زبانی و آسیمیلاسیون قرار دارند. پر واضح است که این ملل، نباید فقط به درخواست کمک از جامعه جهانی بسنده کنند و بر آنان واجب است که خود نیز در کنار مذاکرات و درخواستهای اینچنینی، برای نیل به هدفشان که همانا دستیابی به حق تحصیل به زبان مادری است، تلاش نمایند. بعید نیست که چنین تلاشهایی تأثیرات بیشتر و عمیقتری بر رسیدن به هدف داشته باشند.        امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-29193031097434621442013-03-10T18:51:00.003+03:302013-03-10T18:59:19.038+03:30پیام دبیرکل یونسکو به مناسبت روز جهانی زبان مادری     داغ درگیسینین 15-جی ساییسیندان              پیام سالیانه خانم ایرینا بوکووا، دبیر کل یونسکو به مناسبت روز جهانی زبان مادری، 21 فوریه 2013               روز جهانی زبان مادری     فرصتی         ایده آل برای         برجسته کردن         اهمیت         زبان    ها در شکل گیری     هویت فردی و گروهی    ،     به عنوان         زیر بنایی برای         تمام     ابعاد     اجتماعی، اقتصادی و         فرهنگی زندگی         است        .                             چند زبانی منبعی از قدرت و فرصت برای بشریت است. چند زبانی به عنوان مظهر تنوع فرهنگی، ما را به تبادل نظرات، نوسازی ایده ها تشویق نموده و به گسترش ظرفیت تصور ما کمک می کند. گفتگوی واقعی و موثر باید بر اساس احترام به زبانها باشد. به همین دلیل است که یونسکو تمام توان خود را برای ترویج درک متقابل به کار می گیرد. ما آموزش به زبان مادری را تشویق می کنیم. زیرا تحصیل در زبان مادری مبارزه با بی سوادی را تسهیل نموده و منجر به بهبود کیفیت آموزش می گردد. محافظت از زبانها امکان حفاظت و انتقال دانش کمیاب بومی را فراهم می کند. زبان مادری علاوه بر اینکه فضای حرمت و شنیده شدن را برای ما فراهم می کند، نیرویی برای ورود ما به داخل جامعه است.              امسال، یونسکو تصمیم به کشف و بررسی ارتباط بین زبانها و کتابها دارد. کتابها ابزاری برای صلح و توسعه هستند، که باید در دستان همگان جای بگیرند. همچنین کتابها ابزار مهمی برای بیان هستند که همزمان با ثبت تغییرات زبانها در گذر زمان، به غنی سازی آنها کمک می کنند. در این عصر تکنولوژیهای جدید، کتابها به عنوان ابزای گرانبها، همچنان به عنوان ابزاری عملی برای به اشتراک گذاری آسان دانش و درک متقابل مطرح هستند و جهان را بر روی همگان می گشایند. کتابها ارکان جوامع دانش بوده و جهت آزادی بیان و آزادی آموزش برای همه ضروری هستند.                    نشاط زبانها به همان میزان که به تبادل شفاهی آنها بستگی دارد، به تولید لزومات و مواد آموزشی و متون چاپ شده در مقیاس وسیع نیز بستگی دارد. در برخی کشورها، کمبود کتابهای درسی و غیر درسی به زبانهای منطقه ای، مانع توسعه و فراگیری (شمول) اجتماعی بوده و نشان دهنده نقض حق آزادی بیان است. ابزارهای دیجیتال می توانند این شکاف را پر کنند ولی آنها کافی نیستند. ما باید ملزومات و کتابها را به صورت وسیع و عادلانه توزیع و فراهم کنیم، تا همه ی انسانها -از کودکان تا سالخورده ها- بتوانند در هر زبانی که بخواهند، بخوانند، از جمله در زبان مادریشان. این مسئله همچنین می تواند پیشرفت به سوی هدف "آموزس برای همه در سال 2015" را تقویت کند. ترجمه با امکان خلق پلهایی به خوانندگان جدید، بخش مهمی از این پروژه ی عظیم است.                  من در 14-مین روز جهانی زبان مادری، از تمام شرکای یونسکو، نویسندگان و معلمین تمام جهان، در دانشگاهها، کرسی ها و مدارس مرتبط یونسکو دعوت می کنم تا برای ترویج اهمیت تنوع زبانی و فرهنگی و آموزش در زبان مادری با یکدیگر همکاری کنند.          امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-20388369038005469972013-03-10T18:21:00.002+03:302013-03-10T18:24:07.886+03:30مراسم شب شعر ترکی به نفع زلزلهزدگان قرهداغ در تهران برگزار شد              ای یو تی اؤیرنجی:  روز شنبه اسفندماه مراسم شب شعر ترکی با حضور شاعران، دانشجویان و فعالین فرهنگی آذربایجانی به نفع زلزلهزدگان قرهداغ در آمفی تئاتر نگارخانهی اندیشمندان تهران برگزار شد.                    در ابتدای مراسم، الهوردی دهقانی نماینده ورزقان در مجلس و غلامحسین مسعودی ریحان نماینده سابق اهر و هریس و جمعی از مسئولین و کارشناسان زیربط ضمن سخنرانی در رابطه با زلزله به تبیین شرایط حاکم بر مناطق زلزلهزده بعد از گذشت نزدیک به ۷ ماه از وقوع زلزله پرداختند.                   در بخش شعرخوانی مراسم استاد ائلاوغلو، ائلدار موغانلی، سعید موغانلی، اکرم نجاری، آلما موغانلی و چند شاعر جوان دیگر شعرهای خود را برای حضار خواندند. در بخش آخر مراسم نیز گروه موسیقی ترکی "سولدوز" از تهران به اجرای موسیقی سنتی و آشیقی آذربایجان پرداختند.                   حضور دانشجویان ترک دانشگاههای تهران در این مراسم که شرکت در آن برای عموم آزاد بود، چشمگیر بود.                 گفتنی است در حاشیه مراسم نمایشگاه کتابهای ترکی نیز دایر بود. علاوه بر این تدارکات لازم برای جمعآوری کمکهای خیریه حضار از سوی برگزار کنندگان مراسم تدارک دیده شده بود.         امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-1848863003723936832013-03-10T18:17:00.003+03:302013-03-10T18:18:26.729+03:30داغ درگیسینین 15 و 16-جی ساییلاری ایشیق اوزو گؤروب           ای یو تی اؤیرنجی:  اؤتن گونلرده تئهراندا یایینلانان داغ درگیسی بیر سوره آرا وئردیکدن سونرا یئنیدؤنم نشرینه باشلاییب. داغ درگیسینین دونیا آنا دیلی و دونیا قادینلار گونلرینه اؤزل، ایکی ساییسی ایشیق اوزو گؤروب.               سککیز صحیفهدن اولوشان 15-جی ساییدا آنادیلی گونونون تاریخچهسی، آنا دیلینده اؤیرتیم حاقّی و تورکجه حاقدا بیلگیلره یئر وئریلیب.                   اون ایکی صحیفهدن عیبارت 16-جی ساییدا ایسه قادین مسئلهسی، قادین حاقلاری و تورک قادینلارین دورومو حاقدا گئنیش بیلگیلری اوخوماق مومکوندور.               سؤزو گئدن ساییلاری آشاغیداکی باغلانتیلاردان ائندیره بیلرسیز:                 داغ درگیسی، 15-جی سایی                     داغ درگیسی، 16-جی سایی                                         امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-55531192465973599152012-12-14T16:59:00.001+03:302012-12-14T17:00:20.873+03:30بزرگداشت سالگرد حکومت ملی آذربایجان در تهران      ای یو تی اؤیرنجی:    روز جمعه 24 آذر، مراسم بزرگداشت سالگرد تاسیس حکومت ملی آذربایجان، با حضور تعداد کثیری از فعالین حرکت ملی و دانشجویان دانشگاههای تهران برگزار شد.                                                                                /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}              سخنرانان این مراسم با اشاره به روند شکل گیری حکومت ملی آذربایجان در آذر 1324، به بررسی عملکرد و خدمات یکساله حکومت ملی، همچنین رسمی شدن زبان تورکی و تحصیل به زبان مادری در آن دوره پرداختند. در بخش دیگری از سخنرانی ها به فعالیتهای پروفسور زهتابی از فرقه دموکرات تا موج اخیر مبارزه ملی در آذربایجان پرداخته شد.           در پایان این مراسم نیز، ویژه نامه 21 آذر "داغ درگیسی" و سی دی مستند حکومت ملی آذربایجان در بین حاضرین توزیع شد.     امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-73155378634117556522012-10-17T16:56:00.003+03:302012-10-17T16:58:03.025+03:30گزارش تصویری: نمایشگاه عکس زلزله قره داغ در دانشگاه صنعتی امیر کبیر         ای یو تی اؤیرنجی:  روزهای هشتم تا دوازده مهرماه، نمایشگاه عکس زلزله قره داغ در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد. این نمایشگاه با هدف  گرامیداشت یاد و خاطره جان باختگان و آسیب دیدگان زلزله، شناساندن شرایط حاکم بر مناطق زلزله زده و سازمان دهی کمک های جامعه   ی دانشگاهی، توانست توجه تعداد کثیری از دانشجویان را به مناطق زلزله زده قره داغ منعطف کند.              تصاویر در ادامه مطلب                                                                              برای دیدن تصویر در سایز اصلی بر روی آن کلیک کنید.                        امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-30632401007912809622012-06-07T18:59:00.000+04:302012-06-07T19:03:08.734+04:30یونیس شامیلی: گونئی آزربایجان دؤولتچیلیگینی برپا ائتمک، میللی- دئموکراتیک حرکاتین ان اوستون آماجیدیر           میللی بیرلیک دوشرگهجیگی        میللی بیرلیک حاققیندا آپاردیغی موصاحیبهلر سیراسیندا، سایین یونس شاملی ایله موصاحیبه ائدیب:            سیزجه میللی بیرلیک نه دئمک دیر؟ بیرلیگی نئجه تعریف ائدیرسینیز؟          میللی بیرلیک، توپلومسال (میللی) بیر آماجا (هدفه) چاتماق اوچون معین بیر شیوهدن (بیرلیکدن) ایستفاده ائتمک دئمکدیر. بونا گؤره آماج بللی اولمادان، میللی بیرلیگین معناسی دا معینلشمیر. میللی بیرلیگ ایلک اؤنجه بیر خالقین، بیر میللتین و بورادا تورک خالقی نین میللی- دئموکراتیک موباریزهسی عرفهسینده، میللی –دئموکراتیک ایستکلرینی الده ائتمهسی اوچون گرکلیدیر.     ایراندا و تورک بؤلگهلرینده گئدن میللی- دئمکراتیک حرکاتدا موجود تشکیلاتلار و شخصلر آماجلارینی الده ائتمک اوچون بیرلشمهلیدیرلر. بو بیرلشمه گونئی آزربایجانین آکتیو تشکیلات و شخصلری آراسیندا ایستراتژیک آماجلارا چاتماق اوچون، ایکی عرصهده مئیدانا گله بیلر:    بیر: تئوری عرصهسینده بیر دوشونجهیه و یا بیر- بیرینه یاخین دوشونجهلره اینانمالاری (میللی دئمکراتیک دوشونجه)    ایکی: عمل عرصهسینده ایسه او تشکیلاتلار و شخصلر بیر و یا ایکی جبهه قورولوشوندا (موجود اولان فرقلی تئوری جهتلره گؤره)               میللی بیرلیک نئجه یارانا بیلر؟     میللی- دئموکراتیک بیر موباریزهنین آماجینا یاخینلاشماق اوچون ایلک اؤنجه او حرکاتین آماجینی دوشونمک لازیمدیر. آزربایجان تورک، میللی- دئموکراتیک حرکاتی، "اؤز موقدراتینی تعیین ائتمک حاققینی" الده ائتمک اوچون بیرینجی نؤوبهده "گونئی آزربایجان دؤولتچیلیگینی" یارالتمالیدیر.    "گونئی آزربایجان دؤولتچیلیگینی" برپا ائتمک، بوگون آزربایجان میللی- دئموکراتیک حرکاتینین اَن اوستون و بیرنجی آماجیدیر. باشقا سؤزله، تورک خالقینا بیرینجی ایستک آزربایجانین دؤولت اورقانلارینی یاراتماق و اوچ قوهنی بیر اورقانیک فورمادا گئرچکلشدیرمکدیر. دؤولتچیلیگی تعیین ائدن اوچ قوه؛ حاکمیت، قانون وئریجیلیک (مجلیس) و محکمه اورقانلارینین قورولوشودور.    میللی- دئموکراتیک حرکاتین بو مرحلهده آماجی حاکمیت قورماق دئییل (چونکی دؤولتچیلیک هله برپا اولماییب و دؤولت اورقانلاری هله قورولماییب)، بلکه دؤولتچیلیک اساسلارینی برپا ائتمکدیر. بو مرحلهده آزربایجان تشکیلات و شخصیتلری ایکی سیاستی بیر-بیریندن آییرمالیدیرلار:    بیر: میللی سیاست    ایکی: پارتیا سیاستی    بو مرحله ده تورک خالقینا باغلی اولان سیاسی تشکیلاتلار و شخصلر بو ایکی ایستراتئژی آماجلارینین بیرینی اؤنده توتوب اوبیریسینی حرکت عرفهسینده بئجَرتمهلیدیرلر.     بوگون گونئی آزربایجاندا دؤولتچیلیک اساسلاری یئریندن یوخدور. بونا گؤره آزربایجان حرکاتینی، میللی دئموکراتیک مرحلهسینده گؤرنلر، گونئی آزربایجانین دؤولت اورقانلارینی قورماغا دوغرو حرکت ائتمهلیدیرلر. بو مرحلهده آزربایجانین تشکیلات و شخصلرینه (ساغ، سول و یا آرا جهتلری اولورسا دا)، اهمیت داشییان مسئله گونئی آزربایجانین دؤولتچیلیگینی یاراتماقدیر. بورادا هامینین بیر آماجی بیر ایستهیی و بیر آرزوسو واردیر.    ائله بونا گؤره ده بو مرحلهده پارتیالار و شخصیتلر "میللی سیاسته" دایانمالیدیرلار، پارتیا سیاستینه یوخ. چونکی بو مرحلهده دولت و یا مجلیس یوخدور کی پارتیالار و یا شخصیتلر اؤز پارتیا سیاستلری اساسیندا و خالقین نظرین جلب ائتمک اوچون مئیدانا چیخسینلار. میللی دئمکراتیک حرکات او مئیدانی گلهجکده یاراتماق ایستهییر. آما ایندی هر بیر میللی فعال شخص و یا تشکیلات "میللی سیاستی" اؤزونه اساس گؤتورمهلیدیر و بو اساسدا گونئیده آزربایجان دؤولتچیلیگینه دوغرو حرکت ائتمهلیدیر.    میللی بیرلیک بو عرفهده، "میللی سیاست" اساسیندا حرکت ائدن قوهلر و میللی- دئموکراتیک موباریزه شیوهسینه اینانان تشکیلات و شخصلر طرفیندن فورمالاشمالیدیر. بو "میللی بیرلیگین" نظری یؤنودور.    میللی بیرلیگین عملی یؤنو (جهتی) موجود تشکیلاتلار آراسیندا معین بیر آنلاشمایا وارماقدیر. بیر نئچه ایل بوندان قاباق آمستردام شهرینده گئچیریلن دیالوق توپلانیسینین سون بیاناتی عملی جهتده گؤتورولن جیددی آددیم ایدی. آما آزربایجان میللی دئموکراتیک حرکاتینین تشکیلاتی جهتدن ضعیف بیر شرایطده اولماسی و موجود تشکیلاتلارین تجربهسیزلیگی، و هر فاکتوردان اهمیتلی موجود تشکیلاتلارین خالقیمیزین آراسیندا دَریندن تانیتیلماماسی و سون فاکت اولاراق تشکیلاتلارین کَمّی (عدد) باخیمدان ضعیف بیر دورومدا اولماسی حقیقی بیر میللی بیرلیگین مئیدانا چیخماسینا جیددی انگلدیر. ان آزی بوگون، آدی گلن تشکیلاتلارین میللی بیرلیگی قورماغا حاضیر اولمادیغینی دوشونورم. بونا گؤره ده بوگون میللی بیرلیگین نظری جهتدن دوغرولماسی گلهجکده عمل مئیدانیندا بیرلیگه وارماسینی دوشونورم.       بو بیرلیگین ایرهلی سورمهسینه نه یؤنتملر (راهکار) اؤنریرسینیز؟     یوخاریدا گتیردیگیم سببلره گؤره، میللی بیرلیک بوگون نظری (فیکری) جهتدن هم مومکوندور هم ده موجوددور. بوگون گونئی آزربایجانین سیاسی قوهسینین، آزربایجان دؤولتچیلیگینی برپا ائتمک ان اؤنملی ایستهییدیر. بو ایستهیه اینانماق، فیکری جهتدن تورک خالقینین سیاسی قوهسینی بیر معین جهتده مئیدانا گتیریر. آمما عملی جهتدن بوگون تشکیلاتلارین و هابئله شخصلرین بیر و یا ایکی جبهه فورماسیندا مئیدانا چیخماسی هله تئز نظره گلیر.     منجه ایلک اؤنجه تشکیلاتلاریمیز تجربه قازانمالیدیرلار، خالقیمیزین آراسیندا تانیتیلمالیدیرلار و سونرا خالقیمیزین تشکیلاتلارا قووشماسی عرفهسینده دانیشدیغیمیز "میللی بیرلیگین" برپا ائدیلمهسی جیدی فورمادا سؤز قونوسو اولمالیدیر.        سایین یونیس شامیلی، میللی بیرلیک دوشرگهجیگینین سواللارینا واخت آییریب جاواب وئردیگینیز اوچون سیزدن تشکور ائدیریک.     امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-40858163541514427192012-05-25T16:15:00.001+04:302012-05-25T16:31:02.976+04:30لغو غیرمنتظرهی مراسم شب شعر تورکی در دانشگاه تهران            ای یو تی اؤیرنجی:    مراسم شب شعر تورکی در دانشگاه تهران، چند ساعت مانده به برگزاری مراسم از طرف مسئولین دانشگاه لغو شد. این مراسم که مجوز آن از طرف معاونت فرهنگی صادر شده بود، قرار بود چهارشنبهی گذشته در محل کوی دانشگاه تهران برگزار شود. علیرغم پیگیریهای دانشجویان آذربایجانی مسئولان از ارائهی دلایل این لغو ناگهانی امتناع کردهاند.      این مراسم در شرایطی لغو شد که تمامی اقدامات لازم برای برگزاری آن صورت گرفته بود.      گفتنی است در هفتههای اخیر شاهد افزایش بیش از پیش فشارها بر فعالیتهای دانشجویان آذربایجانی دانشگاههای تهران بودهایم.        در روزهای گذشته، همایش دو روزهی زبان و ادبیات تورکی که قرار بود توسط دانشجویان آذربایجانی این دانشگاه و با حضور نویسندگان و اساتید برجسته آذربایجانی در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شود، به بهانه مشکلات مالی توسط مسئولین این دانشگاه لغو گردید.      در دانشگاه امیرکبیر نیز اخیرا مراسمات و برنامههایی نظیر شب شعر تورکی و نمایشگاه عکس دریاچهی اورمیه قبل از برگزاری به طور ناگهانی لغو شده است.               امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-49463263152666831762012-05-20T00:37:00.000+04:302012-05-20T00:43:52.651+04:30کویرسازی آذربایجان، آبادسازی کویر           دریاچه اورمیه با خطر جدی مرگ روبروست. خطر سونامی حاصله از میلیاردها تن نمک دریاچه زندگی 15 میلیون ساکنین آذربایجانی اطراف آن را به شکل جدی تهدید می    کند. طبق اعلام برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (  UNEP          )، 76 میلیون نفر از خشك    شدن دریاچه اورمیه متضرر می    شوند. بسیاری از کارشناسان نقش عوامل انسانی نظیر سدسازی    های بی رویه را عامل اصلی این بحران می    دانند.      از چند سال پیش اولین آلارم    های خشکی دریاچه اورمیه عکس    العمل    های اجتماعی آذربایجانی    ها را در پی داشته است. آذربایجانی    ها که سال    هاست سایه    ی تبعیض ملی را بر سر سایه خود می    بینند، حساسیت ویژه    ای را در مورد این مسئله به خرج داده    اند و کار را به عرصه    ی اعتراضات خیابانی کشیده    اند.       اولین تجمع عمومی در اعتراض به وضعیت دریاچه    ی اورمیه در 13 فروردین 89 بر روی پل میانگذر دریاچه و سواحل آن به وقوع پیوست که با سرکوب گسترده نیروهای امنیتی مواجه شد. بیش از صد نفر بازداشت شدند. از این میان چندین نفر محاکمه و به زندان محکوم شدند. دومین تجمع نیز 13 فروردین سال 90، در شهرهای مختلف آذربایجان برگزار گردید. این تجمع نیز با سرکوب نیروهای امنیتی ایران و بازداشت معترضین همراه شد.          رد طرح نجات دریاچه اورمیه در مجلس و تقویت شاعبه        های خشکاندن دریاچه اورمیه       بسیاری از فعالین آذربایجانی مدعی هستند که حاکمیت ایران می    خواهد سیاست زمین سوخته را در آذربایجان پیاده کرده و آذربایجان را خالی از سکنه کند. سیاستی که روس    ها در قبال ترک    های آسیای میانه یا خشکاندن قسمت عمده دریاچه آرال اجرا کرد و باعث محو عمده حیات اطراف این دریاچه شد. این شاعبه    ها زمانی تقویت شد که مرداد 90 مجلس ایران با قاطعیت بالا طرح دو فوریتی نجات دریاچه اورمیه را که از سوی تعدادی از نمایندگان آذربایجانی ارائه شده بود، رد کرد. اظهارات یکی از نمایندگان مخالف طرح مبنی بر کوچاندن آذربایجانی    ها از اطراف دریاچه    ی اورمیه، نقش به سزایی در جلب توجه توده    های آذربایجانی به وجود توطئه    هایی برای خشکاندن دریاچه داشت.      طولی نکشید که شهرهای آذربایجان به صحنه    ی تظاهرات خیابانی در اعتراض به سیاست    های حاکمیت درقبال دریاچه    ی اورمیه تبدیل شد. اعتراضاتی که به شکل خیابانی در 5 شهریور در شهر اورمیه شروع شد، در مدت کوتاهی اکثر شهرهای استان    های آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، زنجان، اردبیل و حتی تهران را در بر گرفت و تا سه هفته ادامه پیدا کرد.      با تداوم اعتراضات دولت ایران عقب    نشینی کرده و مجبور به اختصاص بودجه    ی 900 میلیون دلار برای بهبود وضعیت دریاچه اورمیه و جلوگیری از خشکی آن شد. این بودجه باید صرف اجرای طرح    های نجات دریاچه از قبیل انتقال آب از منابع آب اطراف دریاچه، اصلاح روش    های آبیاری و ... می    شد.        تعمیق بحران دریاچه        ی اورمیه و پروژه        ی حاکمیت برای انتقال آب خزر به کویر ایران       به عقیده    ی ناظران پس از گذشت ماه    ها از اختصاص بودجه برای پروژه    های نجات دریاچه اورمیه، دولت ایران هیچ    گونه تلاشی برای اجرای این پروژه    ها نکرده است و وضعیت دریاچه بیشتر از پیش به سوی وخامت رفته است. طوری که بنا به اظهارات مقامات استانی علی    رغم بارش    های مناسب امسال، تراز آبی دریاچه اورمیه نسبت به مدت مشابه سال پیش 27 سانتی    متر کاهش داشته است.      همزمان با جدی    تر شدن مرگ دریاچه    ی اورمیه دولت ایران در روزهای اخیر پروژه    ی انتقال آب خزر به مناطق مرکزی ایران رسماً کلید زد. طرحی که به عقیده    ی کارسناسان با کمترین میزان مطالعه همراه بوده و قرار است با بودجه    ی کلان چند میلیارد دلاری در طول دو سال آب خزر را پس از شیرین سازی به مناطق کویری ایران از جمله استان    های سمنان و اصفهان منتقل خواهد کرد.      شروع اجرای این پروژه، آن هم با این حجم و وسعت، عصبانیت معترضین به وضعیت دریاچه    ی اورمیه را در پی داشته است. معترضینی که از یک سو در نتیجه    ی سیاست    های حاکمیت شاهد کویرسازی سرزمینشان و از سوی دیگر شاهد اهتمام جدی برای آبادسازی مناطق عمدتا فارس نشین کویری هستند.      شرایط پیش آمده زمینه را برای بروز دوباره    ی اعتراضات گسترده توسط معترضینی که برای نجات دریاچه و در نتیجه زندگی    شان، هیچ راهی جز عصیان ملی ندارند، فراهم می    کند.    امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-23879296734387500282012-05-20T00:27:00.002+04:302012-05-20T00:29:43.459+04:30بدن قورولوشلاری یوخسا توپلوم اویانیشلاری      دونیادا بیر چوخ اؤلکه            ، قادین مسأله    سینده باخیش    لارینی جینسی فرقلر اساسیندا اورقانیزه ائدیب    لر، حال بوکی جینس (  sex          ) و جنسییت (  gender          ) ایکی فرقلی مفهوم داشیییر. جینس بیولوژیکی فرقلی    لیکلره گؤسته    ره    رک جینسییت پسیکولوژی کولتورل و سونرادان آلینمیش اؤزللیک    لره قاییدیر. داها دوغروسو جینسییت توپلومون اینسان    لارا وئرَن کیملیگی    دیر. جینسییت ذاتی دئییل بلکه اینسانلار اونلاری زامان سوردوکجه قازانیرلار (ایکتیسابی    دیرلر). بو آرادا جینسه اؤنجه    لیک وئریلیب جینسییت تمامن اونودولور. جینسی آیریم    چیلیغین ایکتیسابی اولدوغو توپلومون رولونا داها چوخ رنگ قاتیر.      قادین    لار دویغوسال، ارکک    لر منطیقی، قادین    لار قورویوب بؤیودن، ارکک    لر گوجلودورلر، قادین    لار و ارکک    لر کروموزومی و هورمونی باخیمدان فرقلی    دیرلر و بونا اوخشار سؤزلر مودئرن دونیانین ائتکیسی آلتیندا بیر او قدَر ده اؤنملی ساییلمیر آرتیق.      بیولوژیکی فرقلره دایانماق قادین    لارین ایجتیماعی، سییاسی رول    لارینی ائتکیله    ییب، اونلارا توپلومون آکتیو رول    لارینی الده ائتمک    ده انگل اولوبدور.        داها چوخ کونئسرواتیو (محافظه کار) دوشونجه    سی داشییانلار، قادین    لارین هر بیر داورانیشینی منطیق    سیزجه    سینه توجیه ائدیب    لر و هورمونی و کروموزومی فرقلری ضعیف جینس آدلانان قادینلارین اَن اؤنملی ضعف    لری کیمی گؤستریرلر!      قادینلار و ارکک    لرین فیزیولوژیکی فرقلری چوخ آیدین    دیر، اؤرنک اوچون ساده    جه قادینلار آنا اولماغا قادیردیلر. ارکک    لر گوجلو عضله    لره صاحیب    دیلر، آما بو فرقلره اینانماق، قادین حاققیندا اولان ظولم    لرین اساسینی طبیعته قایتارماق و اینسانلارین یاراتدیغی قوروملارین (نهادلارین)، یاسالارین و آتابی    لیک سیستئمی    نین رولونو دانماق آنلامیندا دئییل.      مادام کی قادینلارین اساس سورونلاری بیولوژیکی و فیزیکی فرق    لر و بدن قورولوشلاریدیر، ندن قادینلار بو یولدا آزادلیق و برابرلیک اوچون چالیشمالیدیرلار؟! بدن قورولوشلاری دییشیلمز اولدوقلاری اوچون بو یولدا چالیشماق دا آرتیق آنلامدان دوشه بیلر. مادام کی قادینین رولو توپلومدا ائو و ایشیله ایلگیله    نیب، اوشاق دوغوب بئجرتمکدیرسه، آرتیق بو چرچیوه    دن قیراق هئچ بیر برابرلیک و آزادلیغین تعریف اولونماغین ضرورتی یوخدور. بو یولدا چالیشماق او زامان آنلام تاپا بیلر کی قادینلارا سادجه قادین (اؤزل تعریف اولونان قادین) اولاراق دئییل، بوتون اینسانی حاقلارا صاحیب اولاراق یاناشیلسین.       «پارسونز» قادینلارین آنالیق روللارینا دایاناراق اونلاری بیولوژیکی اساسلارلا آییریر و عاییله آراسیندا ایش بؤلوم    لرینین جینسی اولدوغونا صیحه قویور.      قادینچیلار بو نقدلرین قاباغیندا ساکیت قالماییبلار، «اوکلی»نین اوزون سوره تحقیق    لری قادینلار و ارککلرین داها چوخ اورتاق هورمون    لارا صاحیب اولماق    لاری و سادجه بو هورمون    لارین مقدارلارینین فرقلی اولماغییلا سونوجلانیر. توپلومدا حاکیم اولان تابولار هورمون    لاردان داها چوخ اؤنملی    دیرلر. ایجتیماعی اویانیشلار و اؤیرتیم    لر باشقا آیریمچیلیق    لارین ائتکیسی    نین بیر چوخونو آزالتماغا قادیردیر. اؤرنک اوچون «مبوتی» دیلینده آنادان اولان اوشاق قیز یا اوغلان خیطاب اولونمور و هر ایکیسینه سادجه اوشاق دئییلیر. بو دیلده جینسی آیریمچیلیق    لارین قالدیریلماسینا و فرهنگی – ایجتماعی دییشیک    لیکلرین نه قدر ائتکیلی اولدوغونا شاهیدیک.      بیولوژیکی فرقلری اورتایا قویانلار بیر اوخلا ایکی نیشانی وورماقدادیرلار؛ قادینلارین توپلومدا اولمادیقلارینا صیحه قویاراق نیژادی آیریمچیلیق    لاری دا یایماقدادیرلار و بو ایکی آیریمچیلیغی دوغال اولاراق یارانیش طرزی سانیرلار. بو نیژادی آیریمچیلیق    لاری داها چوخ قارادریلی اینسانلار، اؤزلیکله آوروپا و آمئریکادا نئچه اون ایللر فیمئنیستی چالیشمالاردان سونرا قارادریلی قادینلار، آراسیندا داها چوخ گؤره بیله    ریک.      داروینیزم نظریه    سینه باخاراق اینسان و حئیوانین کؤکونو بیر بیلسک، اینسانلار زامان کئچدیکجه حئیوانی اؤزللیکلرینی (اؤرنک اولاراق، توکلو بدنلرینی) الدن وئردیلر، اما هر نه    دن اؤنملی اولان، اینسانلار حئیوانی غریزه    لرینه غلبه ائتمکله اؤزلرینی موتمدن و اینسانی بیر توپلوما حاضیرلادیلار.      انتروپالوژیســـت (مردم    شنـــاس) مارشــال سالینز، توپلوملارین بیولوژیکی اؤزللیکلردن آیریلماغینی، توپلوملارین ان اؤنملی تحولی آدلاندیریر... آرتیق توپلومدا حؤکم سورن، بیولوژی دئییل، کولتوردور.      بو گون «زهدان» یا «شیکار» آدلانان نظریه یا «مسلط مذکر» تانینان بیر پدیده سوسیولوژیستلر و قادینچیلار آراسیندا اؤنملرینی ایتیرسه    لر ده پوپولیستلر آراسیندا حالا داواملیدیر. دونیادا بیر چوخ اینسان (قادین-ارکک) قادینلاری رحیم (زهدان) صاحیبی اولدوقلاری اوچون آلچاق گؤرورلر، و بو زهدان اونلارین گلیشمه    لرینه انگل اولور، قادینلاری اوستون مقاملارا لاییق اولمایان، بونو ضعف گؤرنلر قادین    لاری ایجتیماعی و کولتورل ساحه    لرده ضعیف تانیییب تانیتدیرماغا چالیشیرلار.      گئرچک اینسان حاقلارینا و اؤزل اولاراق قادین حاقلارینا صاحیب اولماق اوچون اورتا و مؤعتدیل بیر باخیشا صاحیب اولماغیمیز لازیم    دیر. بو اعتیدال قادین    لیغینا گووه    نن قادینلار، عئینی حالدا آیریمچیلیق    لارا باش اَیمه    ینلرین داورانیشلاری داها اولوملو و ائتکیلی اولا بیلرلر. فرقلر دانیلمازدیر، اما هر آیریمچیلیق بو فرقلرله تؤوجیه اولونماز. مدنی بیر توپلومدا مودئرن بیر یاشام لازیمدیر. «مادر سالارانه» ،«دایی سالارانه» و باشقا طرفدن «پدر سالارانه» سیستئملر تاریخ بویو منطیقسیز اولدوقلاریندان دولایی یوخ اولماقلا سونوجلانیب. اؤنملی اولان منطیقی و عادیلانه بیر سیستئمدیر. بو سیستم قادینلار و ارکک    لرین اورتاقلیقلار و فرقلری اساسیندا یارانیب ایداره اولونمالیدیر. بو سیسیتئمین یارانماغیندا گئرچکلری قبول ائدیب، فرقلره گووه    نه    رک آیریمچیلیق    لار قالدیریلمالیدیر و بو ساده    جه اینسان    لارا اینسانی کیملیک    لرینی وورغولاماقلا باشلانمالی    دیر. بو کیملیک دوز تمل    لر اساسیندا یارانان زامان آرتیق اینسانلیق یئرینه یاسالار توپلوملاردا حؤکم سوره بیلمه    یه    جک. بو توپلومدا یاسالار اینسانلیق اساسیندا یازیلیب اینسانلارین و اینسانلیغین قارشیسیندا دئییل، یانیندا اولمالیدیرلار.       * بو یازی داغ درگیسینین 14-جو ساییسیندان گؤتورولموشدور      امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-60555363111927580432012-05-20T00:24:00.001+04:302012-05-20T00:42:38.174+04:30کودکی که چهرهی واقعی فاشیزم را نشان داد           برنامه    ی ورزشی نود هنگام پخش حاشیه    های دیدار تیم    های تراختور و پیروزی که با نتیجه    ی 4 بر 1 به سود نماینده    ی آذربایجان به پایان رسید، کودکی را نشان داد که در وصف زبان مادری    اش شعری در زبان ترکی را خواند. شعر معروفی که این کودک 5-6 ساله به زیبایی و شیوایی هر چه تمام    تر برای میلیون    ها بیننده    ی تلویزیونی خواند، این گونه بود:      «آذربایجان منیم ائلیم      آذربایجان منیم دیلیم      دوغرانسا دا دیلیم دیلیم      باشقا دیله دؤنن دئییل      دیلیم اؤلسه، من ده اؤلرَم      آنا دیلیم اؤلن دئییل      باشقا دیله دؤنن دئییل»      شعر چند ثانیه    ای این کودک را می    توان تجلی هویت    خواهی ترکی و نماد عشق به زبان مادری در آذربایجانی    ها دانست. به جرات می    توان گفت چیزهایی را که او از سیمای شوونیسم گفت حرف دل میلیون    ها آذربایجانی بود. شعری که به منزله یک «نه» بزرگ به سیاست    های تبعیض و آسیمیلاسیون چند ده ساله فارسیستی و نشانگر نفوذ گفتمان مترقی و هویت    طلبانه حرکت ملی آذربایجان در جزء جزء جامعه آذربایجانی است.         وجود چنین کودکانی که از اوایل زندگی با ارزش    های اصیل ملی و انسانی به بار می    آیند، نویدبخش آینده    ای مطلوب برای آذربایجان است. کودکانی که به جای محو شدن در ایدئولوژی فارسیستی تحمیلی حاکمیت از طریق مدارس تک و رسانه    های مختلف، به عنوان فاکتوری تاثیرگذار در چشم    انداز ملت    سازی ترکهای آذربایجان عمل می    کنند. کودکانی که هویت متمایز آذربایجانی بودن را نه در هنگام ورود به دانشگاه، بلکه به عنوان اولین و تنهاترین هویت ملی خود درک می    کنند.            پخش این شعر به میزانی که خوشحالی توام با تعجب ترک    ها را همراه داشت به همان میزان باعث خشم و عصبانیت جبهه    ی شوونیسم شد. از یک طرف این کودک آذربایجانی تبدیل به سوژه    ی وبسایت    های آذربایجانی و صفحات فیسبوک شد و از طرف دیگر مورد غضب نژادپرستان ایران    گرا واقع شد.       در این میان وبسایت شوونیستی تابناک وابسته به محسن رضایی -یکی از شوونیست    ترین عناصر رده بالای حکومتی ایران- با انتشار گزارشی با عنوان «آنچه نباید از برنامه نود پخش می    شد» با ضد ایرانی خواندن شعر مذکور، برنامه نود را به تبدیل شدن به تریبونی برای شعارهای ضدایرانی، ضد وحدت ملی و قوم    گرایانه متهم کرد. این وبسایت به همین اتهامات بسنده نکرده و تلویحا این کودک و طرفداران تراختور را به تروریست بودن متهم کرد!       جالب این    که این نوشته غیر حرفه    ای و     سراسر     شوونیستی در ده    ها سایت فارسی زبان دیگر به شکل گسترده    ای بازتاب پیدا کرد. منابع خبری ایران حتی از احضار رئیس صدا و سیمای جمهوری اسلامی به مجلس برای پاسخگویی به این اتهامات خبر دادند.      ***      مسئله    ی مهم قابل توجه در این مسئله آشکار شدن چهره    ی کریه فاشیزم فارس موجود در ایران است، فاشیزمی که هر عنصر متعلق به ترک و غیر فارس را به ضرر ایرانش می    داند، فاشیزمی که ایرانی بودن را معادل فارس بودن می    داند، فاشیزمی که با تبلیغ هویت ساختگی «آذری» برای ترک    ها و فارس-آریایی شمردن آنها کمر به نابودی ملت ترک در ایران بسته است. تمامیت خواهانی نشان دادند که حتی تحمل چند ثانیه پخش برنامه    ای به زبان ترکی را ندارند، چگونه با برآورده    سازی حقوق ملی به ملل غیر فارس موافقت کنار خواهند آمد؟      واقعیتی که این رسانه    های شوونیستی را بیش از پیش به سمت این جهت    گیری رادیکال برده است، پایان دوران جانفشانی بی    چون و چرای آذربایجانی    ها برای ایران است. با رشد گفتمان ملی آذربایجان محور در فضای جامعه آذربایجانی از یک طرف و افزایش زیاده    خواهی و فارس    گرایی سلطه    جویانه جبهه    ی شوونیسم از طرف دیگر، شاهد فاصله    گیری هر چه بیشتر آذربایجانی    ها از مرکز و تمرکز فعالیت    ها در راستای منافع ملی آذربایجان هستیم. تلاش بی    وقفه آذربایجانی    ها برای نجات دریاچه    ی اورمیه و بی    تفاوتی آنها به مسئله نام خلیج را می    توان به عنوان نمونه    ی بارز این تغییر جهت تاریخی آذربایجان مطرح کرد.      اکنون دیگر وقت آن رسیده است تا مرکزگرایان و شوونیست    ها در راستای منافع واقعی ایران هم که شده     در مواجهه خود با آذربایجان     تغییر رویکرد اساسی بدهند و گرنه همین کودکان ۵-۶ ساله در آینده سرنوشت دیگری را برای آذربایجان رقم خواهند زد.     امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-48435582867336241332012-05-19T19:38:00.002+04:302012-05-19T19:41:45.807+04:30داغ درگیسینین 14-جو ساییسی یایینلانیب           گئریده بوراخدیغیمیز آذربایجان اؤیرنجی گونو موناسیبتی ایله اؤتن هفته داغ درگیسینین یئنی ساییسی یایینلانیب. یئنی یایینلانمیش ساییدا اؤیرنجی حرکتی، اورمو گؤلونون سون دورومو و باشقا قونولاردا یازیلاری گؤرمک اولار          .      بو سایینی آشاغیداکی باغلانتیدان یوکلهیه بیلرسیز          :           داغ درگیسی، 14-جو سایی          امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-43357679022551264812012-05-09T11:09:00.000+04:302012-05-09T11:13:52.650+04:30ممانعت مسئولین دانشگاه صنعتی امیرکبیر از برگزاری نمایشگاه عکس دریاچهی اورمیه            ای یو تی اؤیرنجی:    مسئولین دانشگاه صنعتی امیرکبیر از برگزاری نمایشگاه عکس دریاچهی اورمیه ممانعت به عمل آوردند. مسئولین در بیان علت این ممانعت عنوان کردهاند که مسئله دریاچه اورمیه ماهیت سیاسی دارد و ممکن است این نمایشگاه به فضای اعتراض علیه دولت تبدیل شود.       این در حالی است که پیش از این مسئولین با درخواست برگزاری این نمایشگاه که از طرف قعالین آذربایجانی دانشگاه ارائه شده بود، موافقت کرده بودند و تمامی هماهنگیها و تمهیدات لازم برای برگزای آن انجام شده بود.      این نمایشگاه قرار بود از اول هفتهی آینده به مدت یک هفته در صحن دانشگاه امیرکبیر برگزار شود.        گفتنی است قبل از این نیز درخواستهای دانشجویان آذربایجانی مبنی بر برگزاری همایش بررسی ابعاد بحران خشکی دریاچهی اورمیه با مخالفت مسئولین دانشگاه مواجه شده بود.    امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-81146521989012819382012-05-08T21:23:00.000+04:302012-05-08T22:02:57.035+04:30تئهران بیلیمیوردلارینین تورک اؤیرنجیلرینین اؤیرنجی گونو موناسیبتینه بیلدیریسی         آذربایجان اؤیرنجی حرکتی یارانماغا باشلادیغی آندان گونوموزه قدر گئنیشلنمک و درینلشمکله یاناشی، آذربایجان توپلومو و میللی حرکت اورتامیندا گوجلو کؤکلره صاحیبلنمیشدیر. بیر زامانلار سایا گلر محدود اؤیرنجیلرین درگی یایینلاما، قورولتای کئچیرمه و تؤرنلر دوزنلهمه یولو ایله باشلاتدیقلاری حرکت بوگون میللتیمیزین موختلیف کسیملرینه اؤز ائتکیسینی بوراخماقدادیر  .     بو گوجلنمکله یاناشی زامان-زامان حاکیمیت اؤیرنجی توپلومونون چالیشمالارینا انگل تؤرتمک اوچون گئنیش باسقیلار اویقولامیشدیر. رسمی فضالاردا چالیشما فورصتینی ایتیرن آذربایجان اؤیرنجی حرکتی، غئیر-ی رسمی فضالارا اویغون اولان مودئرن ایجتیماعی چالیشمالارا اؤنجهلیک وئرمکله اؤز یؤنتملرینده بیر سیرا دییشیکلیکلر وئرمیشدیر. باسقیلارا رغمن میللی دوشونجهنین کوتلهلر ایچینده یایغینلاشماسی، حرکتین فیکری آلتیاپیلارینین گوجلنمهسی و اؤیرنجیلرین سای باخیمیندان آرتماسی سونوجوندا اؤیرنجی حرکتی قاباقکی کیمی میللی حرکت و آذربایجان توپلومو ایله بللی بیر سینیرلارلا دایانمیش دئییل، بلکه ایچ-ایچه بیر حالا گلمیشدیر. میللی حرکتین ماهیتی و کئچیرتدیگیمیز دورومون تحمیل ائتدیگی بو گلیشمهلر یاراتدیغی دینامیک دوروما اولوملو بیر فورصت گؤزو ایله باخماغین یارارلی اولاجاغینا اینانیریق          .      اوستونده تاکید ائتدیگیمیز گئرچکلر آذربایجان اؤیرنجی حرکتینی قاباقکی سنتی ذهنیتله دئییل، بلکه مودئرن یوللارلا آنالیز ائتمهنین گرکلیگینی گؤسترمکدهدیر           .                    حساس گونلرده اؤیرنجی حرکتینین گؤرَوی     چئشیتلی ندنلردن دولایی بوگونه قدَر سیاسی گوج قازانما سورهجینده یئترلی قدَر باشاریلی اولا بیلمهدیگیمیز اوچون، میللی گوجون و ایجتیماعی پتانسیلین   میللی منفعتلر دوغرولتوسوندا یؤنَدیلمهسینه بؤیوک احتییاجیمیز وار. سون ایللرده دونیادا و بؤلگهده یارانان داواملی حساس و کریتیک دوروم ایسه بو احتییاجین یوکونه آرتیرماقدادیر. میللتلرین ایستهدیگی دئموکراسینین یارانمایاجاغینا قدَر سورهجهیینی تخمین ائتدیگیمیز بو حساس دورومدا، سؤزو گئدن احتییاجیمیزین یئرینه یئتیریلمهسینده اؤیرنجی حرکتی ان آغیر گؤرَوی داشیماقدادیر.       بوگون آذربایجانا باخدیغیمیزدا ایسه میللی مسئلهدن هئچ آییرا بیلمهدیگیمیز و گونوموزون ان اؤنملی سورونلاریندان بیری حالینا گلمیش اورمو گؤلو فاجیعهسینی گؤرمکدهییک          .   حاکیمیت تاریخی شهریور اعتیراضلارینین آردیندان وئردیگی سؤزلرین، پلانلادیغی پروژهلرین هئچ بیرینی یئرینه یئتیرمهمیشدیر. بونون اوچون اورمو گؤلونون گلهجک کریتیک گونلرینی نظره آلاراق، خالقیمیزی بو حاقدا بیلگیلندیرمک و اولاسی بیر گئنل اعتیراضلار اوچون حاضیرلیق ایشلری آپارماق، بوتون میللی حرکتله برابر اؤیرنجی حرکتینین ده ایلک اؤنجهلیکلرده یئر آلمالیدیر.       سون اولاراق اوردیبهشت (قیزاران) آیینین 19-و، "آذربایجان اؤیرنجی" گونونو تبریک ائتمکله برابر بوتون توتوقلو آذربایجانلی اؤیرنجیلرین و میللی چالیشقانلارین تئزلیکله آزادلیغا قوووشمالارینی آرزو ائدیریک          .          امیرکبیر، تئهران، شریف، خواجه نصیر و علم و صنعت بیلیمیوردلارینین تورک اؤیرنجیلری    امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2910291977763907292.post-85413058896554991122012-03-08T18:44:00.000+03:302012-03-08T18:49:57.013+03:30دونیا قادین حاقلاری و دئموکراسی  قادین حاقلاری و دئموکراسی، قادینلارین توپلوم اولان سیاسی – ایجتیماعی روللاری ایله ایلگیلیدیر. دونیا یئنی عصیرلرده دئموکراسینین گئنیش سویهده اورتایا چیخماسینا شاهید اولموشدور. آنجاق قادینلارین بیر چوخو اؤز مملکتلرینده اولان سیاسی پروسهلرده ائتکیلی بیر رول اوینایا بیلمهمیشلر. یاسال (قانونی) مانعلر، نورملار (هنجارلار) و توپلوملاردا حاکیم اولان سوننتلر و دَبلر، اونلاری اَرککلرله برابر حوقوقدان محروم ائدیب. سادهجه ۲۰-جی یوزایلده سَسوئرمه حاققی و بیر سوره اوندان سونرا قادینلارین یوکسک داییرهلرده ایش صاحیبی اولماسینا شاهید اولموشوق. بو یوزایلین سونوندا قادینلار دا اَرککلر کیمی وطنداشلیق حاقلارینا صاحیب اولدولار. بیر چوخ اؤلکهده قادینلارین توپلوملاردا حوضورونا مانع اولان قانونلار اورتادان گؤتورولدو؛ اما بو حمایتلرین سادهجه ظاهیرده اولدوغونا گؤره قادینلاری یوکسک سویهلی مقاملاردا گؤره بیلمَک اولمور. 1948-جی ایل بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی (سازمان ملل متحد) تصویب ائتدیگی دونیا اینسان حاقلاری اعلامیهسینین ایگیرمی بیرینجی مادهسینده اعلان ائدیلدی کی "هر کیمسه دؤولتی ایداره ائتمه حاققینا صاحیبدیر." بو یولدا قادینلارین ساواشی فرقلی یؤنلرده اولدو؛ اونلاردان بیری قانونی و ایجتیماعی مانعلرین قالدیرماسینی هدف توتان "فئمینیستی حرکت"دیر.     فئمینیسم یئنی دئموکراسی ایله برابر یارانان و قادینلارین اَرککلرله برابر سیاسی و ایجتیماعی حاقلارین، صاحیب اولماسینا چالیشان بیر حرکته (جنبشه) دئییلیر. قادینلار بو ساحهده بیر چوخ حاقلاری اَلده ائتسهلر ده، بیر چوخلو فئمینیستلر آنلادیلار کی او حاقلارا صاحیب اولماق اونلارین کامیل برابرلیگینه سبب اولمور. او اوزدن فئمینیسم ده دئموکراسی کیمی، پستمدرن دونیادا بیر ثابیت تعریفی یوخدور و فرقلی اینسانلار فرقلی باخیشلارینا گؤره فئمینیسمی فرقلی تعریفلهییرلر. آما دئمک اولار کی بو کلمهدن بیرینجی دفعه "اوبرتین اوکلر" (بیرینجی "قادینلارا سسوئرمه حاققی انجومنینین" قوروجولاریندان بیری) 1880-جی ایلده فرانسهده فایدالاندی. 1960-جی ایلدن سونرا (ایکینجی دالغا) بو کلمه قادینلارین دورومونو یوکسلتمهیه چالیشان اینسانلارا دئییلدی. آنجاق بونا رغما بیر چوخ قادین مسالهسیندن جیددی حیمایت ائدن اینسانلار اؤزلرینی فئمینیست بیلمیرلر.  غربی اولمایان فئمینیستلر اؤزللیکله ایسلامی فئمینیستلر غرب فئمینیسمینی گئنللیکله امپریالیزمین بیر باشقا طرزی گؤرورلر. بونو نظرده آلاراق کی فئمینیسمین موختلیف قوللاری دَیرلی و اؤنملیدیرلر اما بو فیکیرین تمَلینی فردیتچیلیک (فردگرایی، individualism)، کیشیسل آزادلیقلار و دئموکراسیده آختارماق اولار. قادین حاقلاری ایله دئموکراسینین ایلگیسی، قادینلارین سیاسی حاقلاری ایله داها چوخ اویغوندور: وطنداشلیق حاقلاری، هر معنادا و هر زاماندا، اَرککلره شامیل اولان قدَر قادینلارا دا شامیل اولمالیدیر. هر زامان وطنداشلیق حاقلاری مسئلهسی اورتایا چیخیب، فئمینیستلر ده او حوقوقون قادینلارا شامیل اولماسینی طلب ائدیبلر.  "جان لاک" و "ژان ژآک روسو" کیمیلری طرفیندن حیمایت اولونان فردیتچیلیک (فردگرایی، individualism) فلسفهسی، ۱۸-جی یوزایلده اوز وئرن اینقیلابلارین تمَلینی اولوشدوروردو. آمئریکا اینقیلابچیلاری" ایستیقلال اعلامیهسینی" 1776-جی ایل یازدیلار. فرانسه اینقیلابچیلاری" اینسانی و وطنداشلیق اعلامیهسینی" 1789-دا یازدیلار، و یئنی حؤکومتلرینین تمَلینی قوردولار. بو حؤکومتلرده دئموکراسینین تعریفی، حؤرمتلی وطنداشلارین ریضایت ایله قورولان حؤکومتلره ایطلاق اولوندو. اما بو نیظاملاردا وطنداش سادهجه مولک صاحیبی اولان آغدریلی ارککلره شامیل اولوردو و قادینلار حاقدا بو فلسفه صادیق دئییلدی. قادین حاقلارینین مودافیعهچیلری "فئمینیسم" کلمهسی یارانمادان بئله اؤز طلبلرینی وطنداشلیق حاقلاریلا برابر اورتایا قویوردولار.  دونیادا قادینلارین سسوئرمه (رای) حاقلارینا بیر باخیش  قادین حاقلارینین چوخ زامان اؤنجهدن تمَلی قویولسا دا، رسمی اولاراق فرانسه اینقیلابیندان سونرا سؤز قونوسو اولدوغونو دئمک اولار؛ او اوزدن نیکاح یاسالارینین دَییشیلمهسینه و1791-جی ایلده قادینلارین سیاسی و ایقتیصادی حاقلارینی ساوونان "اولمپ دوگژ" اعلامیهسینین یایینلانماسینا شاهیدیک. فرانسه اینقیلابیندان بیر آز سونرا، "قادین حاقلاری" کیتابینین یایینلانماسیندان سونرا (1792) قادین حاقلاری اینگلیستاندا مطرح اولدو. فاحیشهلیکله موجادیله آپارما و قادینلارین ایش حاقلارینی تامین ائتمه بو حرکتین بیرینجی آماجلاریندان ساییلیردی. بو حرکت لیبئرالیستلرین ده حیمایتینی آلا بیلدی. اینگلستاندا قادین حاقلارینین ایش حاقلاری ایله برابر مطرح اولماسی بو پروسهنین گلیشیمینی داها دا آرتیردی. اَن سونوندا قادین حاقلاری بو مملکتده ایکی مرحلهده الده ائدیلدی. 1918-جی ایلده 30 یاش اوزرینده اولان قادینلارا سسوئرمه حاققی وئریلدی. سونرا ایسه 1928-جی ایلده بو یاش ارککلرله برابر یاشا (۲۱ یاش) گتیریلدی.  آمئریکادا اولان قادین حرکاتی کؤلهلیگه قارشی حرکاتدان (جنبش ضد بردهداری، Anti-slavery Movement) سونرا، 1830-جی ایلده یاراندی. داخیلی ساواشلار قورتولاندان سونرا قادینلار 1865-جی ایلده سسوئرمه حاققینی آلا بیلمک اومودویلا آنا یاسا دَییشنلرین سیراسینا قاتیلدیلار. آما اونلارا سَس حاققی وئریلمهدی. سونوندا 1920-جی ایلده اوزون سوره موباریزهدن سونرا آنا یاسانین اون دوققوزونجو ایصلاحیهسیندن سونرا قادینلارا سَس حاققی وئریلدی.  اینگیلیستاندا مؤوجود اولان قادین حرکاتینی نظرده آلماساق، آوروپانین اَن باشاریلی قادین حرکاتینی اسکاندیناوی اؤلکهلرینده گؤره بیلریک.  روسیه اینقلابیندان سونرا (1917)، روسیهنین آنا یاساسی قادینلاری و اَرککلری برابر اعلان ائتدی. بو برابرلیگه کومونیستی باخیشلا یاناشما، قادین حرکتینین موستقیل گئدیشینه مانع اولاراق، اونو طبقاتی مسئلهلر ائتکیسی آلتینا گتیردی. قادین حرکتی سادهجه 1991-جی ایلده (شوروینین داغیلماسیندان سونرا) بیر موستقیل سیاسی حرکته چئوریلمه ایمکانینی اَلده ائتدی.  صنعتیلشمهمیش و آزجا صنعتیلشمیش اؤلکهلرده، اؤرنک اوچون الجزایر، کوبا و ویتنامدا قادینلار ایستعماری دوشونوب، یئنی حؤکومتده اؤز دوروملارینی نیسبی اولاراق دَییشمهیه قادیر اولدولار.  چین اؤلکهسینده کومونیستی اینقیلابدان سونرا قادینلار ایقتیصادی و ایجتیماعی دوروملارینی دَییشمک یؤنونده دیَرلی آددیملار گؤتوردولر. آنجاق کولتورل و باشقا ساحهلرده چینده حاکیم اولان آتابَیلیک قورولوشلارینی، سییندیرماقدا او قدَر ده باشاریلی اولمادیلار.  آفریقا اؤلکهلرینده، قادینلار سادهجه ایکینجی دونیا ساواشیندان سونرا سَسوئرمه حاققینا صاحیب اولدولار.  لاتین آمریکا و آسیا اؤلکهلرینده، ایش داها چتین قاباغا گئتمکدهدیر. توتالیتر نیظاملار بیر طرفدن، ایجتیماعی و دینی نورملار (هنجارلار) باشقا طرفدن قادینلاری دئموکراتیک فعالیتلردن اوزاق ساخلاییر.  حاضیردا کویت و بحریندن سونرا قادینلار دونیانین بوتون نؤقطهلرینده سَسوئرمه حاققینا صاحیبدیرلر.  قادینلارین سَسوئرمه حاققی و دئموکراتیک ساحهلرده چالیشمالاریندا بیر نئچه مسالهنی خاطیرلاتماق اؤنملی دیر؛ گؤروندویو کیمی سسوئرمه حاققی سادهجه گئرچک دئموکراتیک نیظاملارین نیشانهسی دئییل، بو حاق چوخ زامانلار بیر مملکتین ایستیقلالیندان سونرا قادینلارا وئریلیب. باشقا طرفدن بو حاقلاری اَلده ائتمک بوتون دئموکراتیک حاقلارا چاتماق آنلامیندا دا دئییل. آفریقادا گؤروندویو کیمی سادهجه بیر نئچه اؤلکه دئموکراتیک نیظام صاحیبیدیر. بونو نظرده آلمالیییق کی قادینلارین سیاسی حاقلارینا (اؤزللیکله سسوئرمه حاققینا) صاحیب اولمالاری اونلارین سیاسی قاتیلیملارینین (مشارکت) آنلامینا گلمیر، چونکی بو حاقلارین چوخو کاغیذ اوزرینده یازیلان سؤزلردیر. آنجاق کاغیذ اؤزرینده دَییشن یاسالار میللتین دوشونجهسینی و نتیجهده حایاتینی دییشمهیه قادیر اولمالیدیر.   * بو یازی داغ درگیسینین 13-جو ساییسیندان گؤتورولموشدور    امیرکبیر اؤیرنجی سیnoreply@blogger.com0


c: text/html

text:
موضوعات : دیزاوستو
دیفرگمنت، بیلگی سایاری یهینلتمک اوچون بیر بسیط یول
فرگمنت ، بیلگی سایاردا هارد دیسکین آیری آیری و پارچا پارچا بوشلوق اولماغینا دئییلیر. هر بیلگی سایار قوللانیجی سی بیلگی لری(دیتا) هارد دیسکه کپی ائتمک له سونرا اونلاری سیلمه ک له بو بوشلوقلارین یارادیلماسینا سبب اولور . بو بوشلوق لار بیر پارچا اولمورلار و آرالی اولاراق هارد دیسک ده یئر…
ویندوز۸ین اؤنملی اؤلچوده بؤیومهسی!
مایکروسافتین ویندوز ۸ ایشلتیم سسیتئمین (سیستئم عامل) بالاجا سورونلاری(مسئله) وارسادا؛ یئنهده، دسکتاپ ایشلتیم سیستئملرین آراسیندا،اؤزونه یاخشی پای (سهم) گؤتوره بیلیب، Net Applications سون گوزاریشینا گؤره،ویندوز ۸ ایشلتیم سیستئمی،دسکتاپ ایشلتیم سیستئم لرینین ۷٫۴ یوزدهسینی(قولانیم یؤنوندن) اؤزونه عایید ائدهرک؛بو قونودا اوچونچو یئری قازانیب.دئمهلی دیر، جولای آییندا،ویندوز ۸ین پایی ۵٫۴ فایز ایدیر.ویندوز ۸ین…
آلدیغیم لپتاپ نئچه چییردکلی(هسته) اولمالیدیر
آلدیغیم لپ تاپ نئچه(چند) چییردکلی(هسته) اولمالیدیر، بو سوالی،هرکس لپ تاپ آلان زاماندا ؛اؤزوندن سوروشمالی دیر،ایشلمجینین؛ چییردک(هسته های CPU) ساییسین (تعداد) چوخلوغو، بیرآن واحیدده، نئچه یازیلیمی(نرم افزار) آچیق ساخلاماق ایمکانینی سیزه وئریر،بوندان علاوه؛ اونلارین آراسیندا سوییچ ائتمک داها راحات وآخیملی اولور.بیر سیرا یازیلیملار، ایشلهین چاغدا، نئچه ایشلمجی چییردکینی چالیشدیریرلار بواوزدن، چییردکلرین…
دونیانین ان یونگول(سبکترین) لپ تاپی
پاناسونیک شیرکتی،دونیانین ان یونگول(سبکترین) ۱۴ اینچلیک لپ تاپینی بازارا عرضه ائتدی؛بو یونگول لپ تاپ؛ ۱٫۱۴گیلوگرم آغیرلیغا(وزن) صاحیب دیر.بیلدیگینیز کیمی،پاناسونیک شیرکتی،لپ تاپلارینی یابانجی(خارجی)اولکهلره صادیر ائتمهز بو اوزدن ،دونیانین ان یونگول لپ تاپی یالنیز(فقط)، ژاپوندا عرضه اولور.بازارادا اولان اوخشار(مشابه) یونگول لپ تاپ لارین،DVDدرایولاری یوخلاردی اما؛پاناسونیک شیرکتینین تولید ائتدیگی لپ تاپلار DVDدرایوا قورولودورلار(مجهز)و؛بلو-ری…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
دونیا الماس دگیر پاخیرلی قاب دور
هر کیمسه کی ایچمیش اوندان بیر از سو
مسموم ائدیب یامان درده سالیب دور
اوغلانلار تئورویوب قزلار بئجردیب
اخیر بیزه هر نه وئرسه الیب دور
اوندان ائوتری چوخ بیوکلر دیوبلر
افلاطون نان نوح دان بیزه قالیبدی
دنیا کاسه سینین ایچی دولی زهر
شوکران دور سقراط اوندان ایچیب دور
چوخ انسانلار قالموش باشیز دونیا دا
اوراخ تک چوخلی باش کئسیب بیچیپدی
هانس عاقل ،بو کاسه دن ایچیپدی؟
من بو دونیا کاسه سیندن ایچمئرم
قلخان اولوب گونده مین باش کسمئرم
اوندان اوتری انسانلیقدان کوسمرم
شایسته دییر وئرماق اونا اوچ طلاق
"غریب"سویلر اوندا وادور مین نفاق.


text:
موضوعات : آغیز و دیش
دیشلری نئجه قورومالیییق
بعضیلری ،گؤزلری روحون پنچرهسی سانیرلار؛ اما گولمسه ایله آغ دیشلرین گؤرنمهسی،سانکی(گویا) گؤزلردن داها چوخ ائتکیلی اولور.بیر دیشین چورومهیی(پوسیده شدن)،دیش قورلوشونو (ساختار)خارابلایار .کربوهیدارتلی(قند و نیشاستا) یئیهجکلر (خواراکی ها) اوجوملهدن؛ چؤرک،تاخیل(حبوبات)، کوکا، سوت ،میوهلر و کیکلر دیشین چورمهیینه ندن اولور. آغیزدا یاشایان باکتریلر، غذالاری سیندیریب(هضم) اسیده دؤنوشدورورلر(تبدیل).باکتریلر ، اسیدلر و یئیهجکلرین قالینتیسی(باقیمانده)هامیسی…
آغیز قوخوسونون ندنلری و معالیجهسی
هئچ اولوبمو بیر دوست یا دا عزیزینیزین آغیز قوخوسوندان اینجیهسینیز؟یوخسا دا بیری سیزین اؤز آغیز قوخونوزدان اینجیییب ،سیزدن چکینه؟!آغیز قوخوسونون ندنلرینی و اونون نئجه قاباغینی آلماغی اؤیرنمک ایستهییرسینیزسه بو قیسا یازینی اوخویون. ایلک باشدا آغیز قوخوسونون ندن لرینه گؤز آتاق : آلت و اوست تنفس یولو عفونتی آغ جییر قایناقلی…
آغزی آچیق یاتانلار بو خبری اوخوسون
بیلیم سسی– ساغلاملیق آغیزدا باشلایار. آغیزداکی بیر چوروک دیش انساندا اورک، بؤیرک له اویناقلارلا باغلی بیر چوخ راحاتسیزلیقلاری اورتایا چیخارا بیلر. دیشلرین چورومهسینده ایسه اوچ تمل عامل وار: باکتئریا ییغینی، کاربوهیدراتلی قیدالار و بدنسل تأثیرلر. یئمکدن سونرا دیشلرین اوزرینده بیر شئیلر ییغیلیر و دیش داشلارینا دؤنوشهرک دیشلری چورودور. شکر، کافئین…
ساریمساغین مین بیر دنه اؤزللیگی
قوشقو سوز کی بو گونه دهک ساریمساغین تایسیز یارارلاریندان چوخ ائشیدیب سیز. کسین بیلیرسینیز یوز ایلردیر ساریمساقدان بیر یئمهلی بیتگی اولاراق درمان ائدیجی بیتگی کیمیده ایشلهنیلیر. ساریمساق هیندوستانین یئرلی بیتگیسی دیر. ایهرسه قاینالتیدا آج قارنیلا یئییلهرسه بیر آنتیبیوتیک کیمی ائتکیسی اولاجاق . آمما نیه قاینالتیدا آج قارینلا یئیهک؟ بو یازیدا…


text:
دیلینی سسلهندیرمک اوچون نئچه میلیون خرجلهین “مهرداد کسانی”
“مهرداد کسانی”آذربایجانین تایسیز و گنج اوخویانی سولدوز دوغوملوسودور(متولد). “مهرداد” ایلک آلبومونو” سئودا یارالیسی” آدییلا بازارا عرضه ائتمیشدیر. اورمو شهرینده یاشایان سولدوزلو مهرداد ،”بیزیم تراختور” ماهینیسی ایله اؤزونو آذربایجانلیلار ایچینده تانیتدیردی.کسانی، “بیزیم تراختور” حاقدا بیلیم سسییه دئییر: “ذاتا اینانمیرام هئچ بیر آذربایجانلی اؤز تیمینی بیراخیب اؤزگه تیملره اوخویا! بواوزدن منده بیر آذربایجانلی اولاراق اؤز تیمیمی دستکلهمک ایستهدیم”.
دئمهلیدیر مهرداد کسانی، بیزیم تراختور ماهینیسینا ایکی میلیون یاریم هزینه ائلهمیشدیر. کسانی،باشقا اوخویانلارا تای تورکیه ویا فولکولوریک ماهینیلارین یئنی دن اوخوماسینی سئومیر.کسانی، یئنی ایش لرین یاراتماسینی دوشونور بواوزدن ،تامام آهنگلرین ترانهسینی اؤزو بستهلهییر.مهرداد کسانی ایلک آلبوموندان سونرا ؛اؤلدوردوم سنی ، آیریلا بیلمم ، یاغیش ، ایل دؤنومو و دلیلنمیشم ی تک تراک عونوانیندا موزیک دونیاسینا عرضه ائدیبدیر.
مهرداد کسانیین موزیکلرینیبوردان ائندیرین.
…………………………….
دانیشیق آپاران: علی مترجمی


text:
شوقینین شعرلری
دوقتور فیروز رفاهی
احمد شوقی تبریزی آذربایجان و تبریزین ان گؤزهل شاعرلریندن بیری ساییلیر. شوقی آغ قویونلولار زامانیندا دونیایا گؤز آچیب و صفویلر دؤورونده وطندن دیدرگین دوشوب، جلای وطن ائدیب و غربتده ۹۵۴ سنهده دونیایا گؤز یوموبدور. اونون حیاتی و یارادیجیلیغی حاققیندا تذکیرهلرده آز یازیلیب. آنجاق شعرلرینده بیر دریا حیات و معنا بیزه ارمغان ائدیبدیر. واختی ایله حضرت علینین شعرلرینی بغداددا اولاندا، هله جوان یاشلاریندا فارسجایا ترجمه ائدیبدیر. بو دا اونون عرب دیلی و فارس دیلی ایله نابلد اولماماسینی گؤستریر. شوقی حیاتیندا اجتماعی مسئلهلره و جماعتین گوزهرانینا چوخ دیققت ائدیب و جمعیتده اولان ناطرازلیقلاری آشکار ائدیر.
شوقینین یاشادیغی دؤور چوخ گرگین و چتین بیر دؤور اولوبدور. بونو یالنیز شوقینین شعرلرینده دئییل، باشقا شاعرلرین شعرینده ده گؤرمک اولار. علیجان موجیاهری همین دؤورلرده یاشامیش باشقا بیر شاعریمیز بیر شعرینده بئله یازیر:
گئتمک گرهگ بیر اؤزگه دیاره بو مولکدن،
کیم گون به گون زیاده گلیر ماجرا سسی.
موجـی خدادن ایسته بو بحر ایچره بیر نجات،
گردابه دوشسه بو کشتی نلر ناخدا سسی؟
شوقینین شعرلرینده ده بونا بنزهر شیکایتلری گؤرمک اولار:
رختی اقامتی ای دل گؤتور بو مولکدن
دآیم گلور قولاغیمه شور شیون سسی
بونا گؤره ده شوقی وطنینی ترک ائدن بیر شاعر، بیر غریب بولبول کیمی دائم اوزاقلاردا وطنینی ترننوم ائدیر. او، وطنینی موختلیف تعبیرلرله تجسم ائدیر. بیر یئرده اونو جنت ایله موقایسه ائدیر و حاضیر دئییل وطنینی جنت ایله عوض ائتسین. او دئییر قوی سئوگیلیم اؤز دوغما تورپاغیمدا منه جور ائتسین، تا کی همین جورو جنتده ائتسین. وطنیندن آیری دوشمهسینی یعقوبون یوسیفیندن آیری دوشمهسی کیمی تصویر ائدیر:
بنا خلد بریندن یک پریم کوینده جور ایتسن
تمنا ایتمنم فردوسی آیرولمق وطندن من
اولوب یعقوبوش شوقی کونل دآئم چکر قیغو
آلیدیم بُویینی یوسف کمی کل پیرهندن من
باشقا بیر شعرینده ائوینی غارت اولموش و برباد اولموش کیمی تصویر ائدیر و شکایت ائدیر کی، یاریندان یعنی سئوگیلی وطنیندن آیری دوشوب، قالیبدیر. بیرده کی، همیشه وطن قایغیسی اوزهرینده یووا سالیبدیر:
چکوب بر نالۀ فریاد دلسوز
دیدوُم عالمده یُوخ من تک جگرسوز
کیم ایلردی بنا بیله کُمانی
کوُرَیــدوُم غارت اولمش خانیمانی
بنم اوُل عندلیب زار قالمش
جــــدا اوُلـمش وطــندن یــار قــالمش
غمُ هجرانه دُوشدم کلدن آیرو
چکُــوب محنت همیشه دلــــده غیغــو
«کؤنول صبر ائیله، صبر ائیله» مطلعلی بیر ترکیب بندینده، شوقی اؤزونه تسکین وئریر کی، بوتون بو مصیبتلر، آیریلیقلار بیر گون سونا چاتار. آمما تأسوف کی، شاعر بو اومید ایله یاشاسا دا، گؤزلری بیر داها وطنینه دوشمهدی و غوربتده یالان دونیادان کؤچوب، گئتدی. بیر حالداکی وطنینی گولوستان باغی خیطاب ائدیر. همین شعرده «بیر کؤن گؤرمک» بیرلشمهسینی ایکی معنادا؛ هم حقیقی معنادا بیر گون قاییدیب وطنی گؤرمک آرزوسونو و هم ده مجازی معنادا « غربتده یاخشی یاشامادیغینی» بیلدیریر:
وطنیمدیر باغ ارم
نصیب اولا بـیر کؤن کـورم
بیزه ربّم ایله کرم
کؤنول صبر ایله صبر ایله
باشقا بیر شعرینده وطنه سئوگیسینی فرهاد، مجنون و وامق ایله موقایسه ائدیر و دئییر کی، یوز ایل غربتده یاشاسادا، فلکین قارشیسیندا بویون أیمز و اونون مینتینی چکمز. حتی أیر دورلو-دورلو درد و بلالارا دوشسه .
فلک هجرانن چکمکدن
اکــدی محنت غم منی
الف قدّیمی بوکمکدن
یای تک ایلدی خم منی
کرم اولمز محنتده
چـکمنم آنــدان منتــده
یوز ایل دیار غربتده
قویسه ظلــم ستم مـنی
دوشر اولسم دورلو درده
بـویـون اکمنم نامـرده
جان تسلیم ایلسم مرده
پسند ایلـر عالــم مـنی
جوشیدوب چرخ جفاجو
وئردین منه غـم قایقـو
قویدن وطنمدن آیرو
آلـدی دردُ ورم منـی
فرهاد مجنون وامق
اولاردور قولینده صادق
شوقی عشق ایچره هر عاشق
بلمز اولاردن کم منی
شوقینین یازدیغی گرایلی شعرلری اونون بیر یاندان کلاسیک شعرده، بیر یاندان دا همین خالقا مخصوص اولان هئجا شعر فورمالارینا علاقه و گوجونو گؤستریر. او، دئییر غربتده وطندن آیری اولدوغو حالدا یانماسین دا نئیلهسین. شعری او قدر اورهیه تاثیر ائدیر کی، اونا آرتیق سؤز یازماغا هئچ احتیاج یوخدور: بو شعرده ایشلهنیلن ترکیبلر و سؤزلر آغیزلاردا گزن سؤزلردیر.
اولموش دیاریندن جدا
یانماسین نئیلسین کؤنول؟
کاباب باغری دوشمش اودا
یانماسین نئیلسین کؤنول؟
یارالاری هئچ ساغالماز
طبیب غایغیسینا قـالمـاز
دردینـه درمان تاپیلمـاز
یانماسین نئیلسین کؤنول؟
یار سئوداسی باشدان گئتمز
نـه صبر، نه قرار ائتمز
پروانه تک وصله یئتمز
یانماسین نئیلسین کؤنول؟
آغلاماقدان بـو دونیاده
گـؤز یاشیم باغلامیش آده
یئتیشمدی بیر مورادا
یانماسین نئیلسین کؤنول؟
شوقی دئیر یارّب ندیر بو؟
ستم اولـدی منـه هـر سو
قالدی کؤنلومده چوخ آرزو
یانماسین نئیلسین کؤنول؟
شوقی وطنینه سئوگینی و اوندان اوزاقلارا دوشمهسینی کلاسیک ادبیاتا مخصوص اولان تعبیرلر یعنی غربت، هجران، گولدن آیری و بونا اوخشار تعبیرلرله اوخوجویا چاتدیریر:
خم اولدی قدیمز کُوز کورمدی اول سروُ قامتدن
اولور هجران کُونی مشکل بنا روزی قیامتدن
نه یاخشی اولاردی عؤمرونو غربتده یاشایان بو گؤزهل شاعریمیزین بوتون شعرلری ألده اولونسون و ائله گون اولسون کی، اونا بیر مقبره «مقبره الشعرا»-دا تیکیلسین. قوی هامی گؤرسون کی، تبریز اهلی بئله اینجیلرینین قدرینی یاخشی بیلیر و آرتیق اونا تبریزین اونودولموش شاعری دئمک اولماز.
بو یازینی تبریزلی شوقینین تبریز لهجهسینه مخصوص اولان بیر گؤزهل شعری ایله باشا چاتدیریر. بو یاخینلاردا اونون هله لیک الده اولونان شعرلری دیوان شکلینده چاپ اولماسی وعدهسیله اوخوجولارا سونورام.
کئچدین گینه بو راه گذردن قرا چرقت
گؤردوم یوزونی صبح-سحردن قرا چرقت
پر نوردر او، شمس قمردن قرا چرقت
گؤستردی ضیا بحریله بَردن قرا چرقت
داغتدی منیم عقلیمی سردن قرا چرقت
گلدین باغا پا بوسین ائدر چمنده گوللّر
روخسارینا باش أیدی گؤروب، لاله احمر
گول غنچه سی چکدی اؤزونه پرده اخضر
شهد دهنیندر، سورالیم چشمه کوثر
شیرندور لبین قند شکردن قرا چرقت
آچیلدی نیگار حسنیون اوُل تازه بهاری
بلبل کیمی کورکج چکرم ناله زاری
اشجار قدین گؤستروب هم برگ ایله باری
ای سرو نهالین کتوروبدور قوشا ناری
درمک دیلرم ینکی ثمردن قرا چرقت
آل داله گئیوب قامتینه سیر ایله گولزار
خوب یاراشور اندامنکا پیراهن گولنار
بُوخاقینا دوز بیر نیچه مرواریلرنک دار
گوفتاره گل ای آغزی صدف، دیشلری شهوار
یئیدور سوزنک اول لعل کوهردن قرا چرقت
بیر حوری لقاسن صنما یوخ سنه همتا
کشف ایتمه نقابنک کی، دوشر عالمه غوغا
کیم گؤرسه جمالنک سنین ای حسنیده لیلا
مجنونه دؤنر سانکی بو عالم سر و تا پا
صحرایه دوشر جمله شهردن قرا چرقت
حیران اولورم سن کمی محبوب جوانه
سرینده لچک چکنده دستارنکی یانه
نظارینا یوخ کیمسده بر تاب توانه
خوبلوقنی اظهار ایلدون سن که جهانه
پُنهان اولو خوبلار بو خبردن قرا چرقت
ای زهره جبین سیب زنخ خالاری فلفل
سنسن گوزی نرکس،روخی گوُل، زلفلری سنبل
اولدوم پری بو شیوه رفتارینا مائیل
تا وصله یتوب شوقنی مظلوبین ایت حاصل
افتاده نکی گل سالما نظردن قرا چرقت


text:
موضوعات : چئوره
هاوا سرینلهشهجک دیر
یاغینتی سیستئمی جومعه گونو دوغو آذربایجانا گیریب و هاوانی ۴ ایله۸ درجه سرینلهدهجک دیر. اشجعی دئدی؛, جومعه گونوندن یاغینتیلاری(بارش) آزماچوخ اوستانین بیر سیرا بؤلگهلرینده گؤرهجهییک.”محمد اشجعی” هاوا دوروم(هواشناسی) اوزمانی اکلهدی(افزود)؛ یاغینتیلار(بارش), هاوانین ۴ ایله ۸درجه سرینلهشمهسینه سبب اولاجاق دیر. دئمهلیدیر؛تبریز بؤیوک شهرین (کلانشهر) هاوا ایستیلییی دونهن ان ایستی ساعاتلاریندا +۳۸درجه…
آیتام عباسی مهر، سو اوچون اوخودو
آیتام عباسی مهر، سو اوچون اوخودو. آیتام عباسی مهر، تبریزلی موزیک اوخویان یئنی آهنگینی “سو ماهینیسی” آدی ایله یایینلادی. آیتامین یئنی یایینلانمیش موزیکی سو سورنو(مسئله) اوچوندور.تبریزلی اوخویان،بوندان اؤنجه(قبل از این)؛ تیراختور فوتبال تاخیمی ، اورمو گؤلو، قاراداغ دپرمی و حیوانلار حقوقو اوچون ترانهلر اوخویوبدور. سو ماهینیسین شاعیری قدرت حسین پور…
لیمان دالغاسی
سونامی(Tsunami)، ژاپونجادا «لیمان دالغاسی» آنلامینا گلیر. سونامی-یه تورکجه اولاراق «سوپورتو»{süpürtü} دئیه بیلهریک. سوپورتو، دَپرم ایله بیرگه بوراخیلان اورهنین{ürə ،انرژی} دنیز و اوقیانوس دیبیندن سوروکلهنهرک ساحیله دوغرو آتیلما آنلامیندادیر. سوپورتونو دوغوران دنیز دیبیندهکی دپرملر، بیر چوخ وولقان پاتلاییشلاریندان سونوجلانیرلار. بوندان باشقا، گؤی-داشلارینین دوشمهسیندن ده سوپورتو دوغرولا بیلر. دنیز دیبینده دپرم اولاندا،…
دَپرم !؟
دوغال بلالارین ان باشیندا دورانی، دَپرم(زلزله) دئسک یانیلمامیشیق. دَپرم، یئر قابیغینین ایچیندهکی قیریلمالار(گسل) ندهنی ایله بیردن وجودا گلن تیترشمهلرین دالغالار حالیندا یایلماسی دئمکدیر. دپرم هر یئرده و هر زاماندا باش وئره بیلهجک بیر اولایدیر. یئر کورهسینده اورتایا چیخان دئپرملری سیرالادیغیمیزدا ایکی آنا دَپرم قورشاغیندان(کمربند) دانیشا بیلهریک. بونلاردان ایلکی، دینج اوقیانوسو…