text:
Jan 28, 2015
آذربایجان موغاملاری : بئشینجی بؤلوم « ماهور هیندی موغامی »
فرهاد جعفری
آذربایجان موغامی نین بینؤوره سینی تشکیل ائدن یئتدی اساس لاد (پرده) بونلاردان عیبارت اولموش : راست ، شور ، سئگاه ، بایاتی شیراز ، چاهارگاه ، شوشتر و هومایون. بوتون درآمدلر ، برداشتلار ، مایه لر ، شعبه لر و گوشه لر ، رنگلر ، تصنیفلر ، آواز لار و حتی موغامین ایاقلاری ، اوستده سادالادیغیمیز 7 اساس موسیقی لادی نین بیرینه اساسلانمالی دیر. بوتؤولوکده موسیقی لادلاری موغام (دستگاه) قالیبینده آنلام تاپیر. بو قالیبی ده تعیین ائدن موغامین فورمالاری یعنی اساس موغاملار ، قیسا موغام لار ، ضربی موغاملار و اساس موغاملارین عاییله سینه منسوب اولان موغاملار دیر. باشقا سؤزله دئییلسه هر بیر موسیقی لادی نین تمثیلچی سی بو دؤرد موغام فورماسی دیر.
بونلاردان علاوه راست موغامی نین شوعبه لری و گوشه لری بو موغاملاردا تکرار اولونور. او جومله دن حسینی ، شیکسته فارس ، عراق کیمی شوعبه لری و گوشه لری ماهور هیندی ، اورتا ماهور ، دوگاه و بایاتی قاجاردا سسلنیرلر. آنجاق هر شوعبه نین ایفا اولوندوغو موغامدا اوزونه مخصوص خصوصیت لری و هابئله ایاغی وار. بوتون بو اوخشارلیقلارا باخمایاراق راست عاییله سینه منسوب اولان بوتون موغاملارین او جومله دن راست ، ماهور هیندی ، اورتا ماهور ، بایاتی قاجار ، دوگاه ، قاتار و هئیراتی اؤزلرینه مخصوص اَیاقلاری وار. راست عاییله سینه منسوب اولان موغاملارین رنگلری و تصنیفلری ده گاهدان بو عاییله نین باشقا موغاملاریندا ایفا اولونور. او جومله دن ماهور رنگلری گاهدان قاتار موغامیندا یا ماهور هیندی تصنیفلری و رنگلری اورتا ماهوردا و راست تصنیفلری و رنگلری ماهور هیندی ده و ... ایفا اولونور.
ماهور هیندی (Mahur - Hindi) : ماهور هیندی موغامی راست عاییله سینه عاییددیر. بو موغام اوزلوگونده موستقیل لادا (پرده یه) مالیک دگیل و یوخاریدا ایشاره اولوندوغو کیمی راست لادینا باغلی دیر. اونا گوره دیر کی بو موغام راست عاییله سیندن ساییلر. ماهور سوزونون آنلامی بللی دگیل. بو سوزو هیندده یاشایان بیر قبیله آدی ایله باغلی قیئد ائدیرلر. تخمینا ماهور هیندی نین شوعبه لری و گوشه لری برداشت و مایه دن ساوایی راست موغام ایله عئینی دیر : برداشت ، مایه ، عوشاق ، حسینی ، ویلایتی ، شیکسته فارس ، موبریقه ، عیراق ، قرایی ، ماهور هیندی-یه اَیاق. آنجاق بو شوعبه لر موغاملارین هر بیرینده فرقلی صورتده ایفا اولونور. دیلکش ، کوردو ، پنجگاه و راک شوعبه لری ماهور هیندی ده ایفا اولونمور. راست ایله ماهور هیندی موغام لاری نین سس تونالیته سی ده فرقلنیر. میثال اوچون اورتا ماهورون شوعبه لری و گوشه لری ماهور هیندی و راست موغامینا نیسبت زیل پرده لرده ایفا اولونور. راست موغامی «سول» پرده سی و ماهور هیندی ایسه «دو» پرده سینده کوکلنیر. بونلاردان علاوه ماهور هیندی راست موغامینا نیسبت کیچیک حجملی و ییغجام موغام دیر. حال بوکی راست موغامی ان گئنیش موغاملاردان بیری سی دیر.
ماهور ؛ قدیم موسیقی متنلرینده و جدول لرینده موغاملار سیراسیندا (12 موغام یا اَدوار مشهوره)[1] اولمامیش و کئچمیشده شوعبه اهمیتینه مالیک ایمیش. آذربایجانین و ها بئله شرق عالمی نین بویوک موسیقی شوناسی ماراغالی عبدالقادر-ین اورمولو صفی الدین الادوار اثرینه یازدیغی «روح پرور» آدلی شرحینده یازدیغینا گوره ماهور شوعبه لر سیراسیندا اولموش و موخالیف شوعبه سی ایله بیرلیکده بوزورک/ بزرگ موغامی نین بیر شوعبه سی اولموشدور. بوزورگ کئچمیشده 12 موغامدان بیری سی اولموش آنجاق بو گون آذربایجان موغامیندا بوزورگ آدلی موسیقی حیصه سینه راست گلمیریک. موخالیف آدلی شوعبه ؛ ایسه بو گون چاهارگاه موغامی نین ترکیبینده منصوریه و حاصار شوعبه لری آراسیندا و ها بئله مانند موخالیف شوعبه سی ؛ زابول - سئگاه ، میرزه حسین سئگاهی ، خاریج سئگاه موغام لاریندا ایفا اولونماقدادیر.
اورتا عصیرلره (چوخ احتمال 11 ه.ق / 17 م یوز ایللیگه) عاید اولان «بهجت الروح» موسیقی رساله سینده ماهور بیر شوعبه کیمی نووروز خارا ایله بیرلیکده نوا موغامی نین داخیلینده قئیده آلنیمیشدی. شوعبه خصوصیتینی داشییان ماهور تاریخ بویو موختلیف دگیشیکلره معروض قالمیش ، بئله کی بیر نئچه شوعبه و گوشه نی اوزونده جمعلشدیرمیش و گئتدیکجه موغام شکلینه دوشموشدور. سون یوز ایللیک لرین موسیقی شوناسی میر محسن نواب ؛ ماهور موغامی نین ترکیبینده آشاغیداکی شوعبه لری و گوشه لری قئید ائتمیشدیر : ماهور ، شور ، عشیران ، دوگاه ، زنگ - شتر ، حجاز ، ماورالنهر ، شهناز ، حاجی یونی ، سارنج ، شوشتر ، مثنوی ، سوز و گداز. بونلاردان تکجه ماهور ، سوز و گداز و عشیران بوگون ماهور موغامیندا ایفا اولونور ، آنجاق بو سیاهی ده ماهوردان مقصد ماهورون مایه سی دیر. کئچن یوز ایللیک لرده موغاملارین ترکیبینده ماهور ، راست ، شور و... کیمی آدلارین موغامین بیرینجی شوعبه لرینده تکرار اولونماسی او موغام لارین مایه سی و سون شوعبه ده او موغامین ایاغی دئمکدیر. میثال اوچون آشاغیداکی سیاهی ده بیرینجی ماهور ، ماهورون مایه سی دیر ، ایکینجی ایسه یا سون شوعبه اولان «ماهور هیندی» ماهور هیندی موغامی نین ایاغینی ایفاده ائدیر. عشیران دا اورتا ماهور دا موبریقه دن سونرا ایفا اولونور.
تارچی میرزه فرج رضایئو- ین موغام جدولینده ماهور هیندی موغامی نین شوعبه لری و گوشه لرینه بئله راست گلیریک : برداشت ، ماهور ، عشاق هجری ، افبال ، ویلایتی ، مبرقه ، عشیران ، راک هندی ، شیکسته فارس ، عراق ، هئیراتی کابلی ، ماهور هیندی. میرزه فرج-ین وئردیگی سیاهی بیر نئچه شوعبه نی استثنا ائتمکله ، بوگونکو ماهور هیندی موغام ایله اوست اوسته دوشور.
1925 ده عوزئییر حاجی بیگلی نین رهبرلیگی آلتیندا تشکیل اولونان شرق موسیقی سی تکنیکومو پروقرامیندا بو سیاهی بیر داها ییغجام شکیله دوشموش و آشاغیداکی کیمی اولموشدور : ماهور هیندی ، عشاق ، مبرقه ، عشیران ، شکسته فارس ، عراق ، راک هیندی ، هئیراتی کابیلی ، ماهور هیندی. آنجاق بو دگیشیکلیک لر بونونلا سونا چاتمامیش و هئیراتی کابیلی بو موغامدان آیریلیب و ضربی موغام لار شکلینده ایفا اولونماقلا و ها بئله بو سیاهی نین بیر نئچه شوعبه و گوشه سی او جومله دن : عشیران ، راک هیندی ایفادان قیراغا قویولماقلا ، ماهور هیندی موغامی حال حاضیردا آشاغیداکی شوعبه لر و گوشه لر ایله ایفا اولونور : برداشت ، مایه ، عشاق ، حسینی ، ولایتی ، شکسته فارس ، عراق ، قرایی ، ماهور هیندی یه ایاق.
برداشت (Bərdaşt = گیریش) : خاطیرلاتماق لازیمدیر کی برداشت یا موغامین گیریش حیصه سی؛ بیر نوت اوزرینده زیل پرده لرده کیچیک بیر گزیشمه دن عیبارتدیر. برداشت / گیریش هومایون و بایاتی شیراز موغاملاریندان ساوایی بوتون موغاملاردا ایفا اولونور.[2] برداشت / گیریش موغام دستگاهی نین ان زیل پرده لرینه اساسلانیر. میثال اوچون برداشت ، شور موغامیندا سماع شمس شوعبه سی ، چاهارگاهدا منصوریه شوعبه سی ، راست و ماهور هیندی موغاملاریندا ایسه عیراق شوعبه سی نین مئلودی سی اساسیندا ایفا اولونور. آنجاق بو هئچ ده او دئمک دگیل کی راست و ماهور هیندی موغاملاری نین برداشتی عئینی دیر ، بلکه بونلارین اوخشارلیقلارینا باخمایاراق ، هر ایکی سی ده فرقلی ملودیلره مالیکدیرلر. گاهدان بعضی موغاملارین برداشتی نین اوزونه مخصوص آدی اولور. راست برداشتی « نوروز رونده » و ماهور هیندی برداشتی «سوز و گوداز» آد ایله تانینیر. موغامین برداشت/گیریش حیصه سی نین ین موسیقی آخینی زیلدن بمه دوغرو ائنمکدن عیبارتدیر. بئله کی ایفاچی بم پرده لرده برداشت/گیریش-ه اَیاق ائدرک مایه / تمل-ین ایفاسینا زمین یارادیر. بو بیر قایدا اولاراق بوتون برداشت/ گیریش ایله ایفا اولونان موغاملاردا اولدوغو کیمی ماهور هیندی ده مووجوددور.
بونو نظره آلماقلا کی کئچمیشده موغاملاریمیز برداشت / گیریش سیز ایفا اولونورموش و ها بئله بونو خاطیرلاتماقلا کی بوتون برداشت / گیریش لرین و خصوص ایله ماهور هیندی نین برداشت/گیریشی خواننده دن زیل سس طلب ائدیر ، دئمک اولار کی ماهور هیندی همیشه برداشت / گیریش سیز ایفا اولونموش و چوخ نادیر حال لاردا اونو برداشت / گیریش ایله ایفا ائتمیشلر. آنجاق حال حاضیردا آذربایجان موغنی لری بو موغامی برداشت / گیریش ایله ایفا ائدیرلر.
مایه ( Mayə = تَمَل) : ضربی موغاملاری استثنا ائتمکله دئمک اولار کی بوتون موغاملارین مایه /تمل-ی اولمالی دیر. مایه / تمل موغامین جؤوهری و اساسی دئمکدیر. اونسوز موغام ، دستگاه شکلینده ایفا اولونا بیلمز. عئین حالدا مایه / تمل منسوب اولدوغو موغامین تمثیلچی سی دیر و او موغامین بوتون خاصیت لرینی اوزونده جمعلشدیریر. ماهور هیندی نین مایه / تملی ده ماهور هیندی موغامی نین اوزللیکلرینی تمثیل ائدیر و اونا گوره ده راست موغامی نین مایه سی و اونون ایاغی ایله فرقلنیر.
عوشّاق – حسینی (Üşşaq - Hüseyni) : عوشاق شوعبه سی راست موغامی نین عکسینه اولاراق ماهور هیندی ده گئنیش شکیلده ایفا اولونور. بئله کی راست موغامیندا برداشت/گیریش و مایه / تمل-دن سونرا بلا واسیطه ایفاچی مایه / تملدن عوشاقا کئچید آلیب و عوشاق ، عوشاقین ریتمیک یئری و نهایتده حسینی نی ایفا ائدیر. آنجاق ماهور هیندی موغامیندا برداشت/گیریش و مایه / تمل ایفا اولوندوقدان سونرا بیر رَنگ چالینیر و اوندان سونرا ایفاچی بیر باشا عوشاق-ی ایفا ائتمگه باشلاییر. باشقا سوزله دئسک ؛ راست موغامیندا برداشت / گیریش ، مایه / تمل ، عوشاق ، حسینی و ها بئله تصنیف یا رنگ هامی سی بیرلیکده بیر میکرو سیلسله نی تشکیل ائدیرسه ، ماهور هیندی موغامیندا برداشت/ گیریش ، مایه / تمل و رنگ بیر میکرو سیلسله و ها بئله عوشاق ، حسینی و رنگ یا تصنیف ده آیری موستقیل بیر میکرو سیلسله دئمکدیر.
ولایتی (Vilayəti) : حسینی گوشه سی ایفا اولوندوقدان سونرا رنگ چالینمالی و یا تصنیف اوخونمالی دیر. تصنیف یا رنگ سونا چاتدیقدان سونرا دا شور عاییله سیندن اولان ولایتی شوعیه سی ایفا اولونور. بو شوعبه ده راست موغامیندا ماهور هیندی ایله قیاس اولوندوقدا گئنیش صورتده ایفا اولونور. بئله کی راستدا ولایتی دن سونرا دیلکش و کوردو شوعبه لری ده اونا علاوه اولونور ، حتی قدیم خواننده لر بورادا شورا منسوب اولان شاهناز شوعبه سینی ده اوخویارمیشلار. حال بو کی ماهور هیندی ده تکجه ولایتی ایفا اولونور. اونا گوره دیر کی ماهور هیندی راست موغامینا نیسبت ییغجام موغامدیر. ولایتی شوعبه سی ایستر راست-دا و ایستر ایسه ماهور هیندی ده مئلودی باخیمیندان شور موغامینا عایید اولان شور- شاهناز شوعبه سینه چوخ اوخشاییر. اونا گوره بونلاری ایفا ائتمکده خواننده دیقتلی اولمالی دیر ، بونلاری بیر بیر ایله قاریشدیرماسین. بوندان اونجه ایشاره اولوندوغو کیمی ولایتی شوعبه سی شور عاییله سینه منسوب اولدوغونا و ماهور هیندی ایله فرقلندیگینه گوره بو شوعبه نین ایفاسی سونا چاتدیقدان سونرا خواننده بیر داها ماهور هیندی مایه /تمل-ینه قاییتمالی و اونون مایه / تمل-ینه اَیاق ائتملی دیر. بو قایدا موغام ایفاچیلیغیندا بیر عنعنه اولاراق بوتون موغاملاردا یئرینه یئتیریلمه لی دیر.
بورادا موغامین ایفاسینی ایکی یول ایله داوام ائتدیرمک اولار. بیرینجی یول بوندان عیبارتدیر کی ولایتی دن سونرا ماهور هیندی یه ایاق ائتدیکدن سونرا خواننده موشاییعت چیلرین ایشتیراکی ایله بیر تصنیف اوخویوب یا رنگ چالیر و رنگ یا تصنیفی بیتیردیکدن سونرا شیکسته فارس شوعبه سی نی ایفا ائتمگه باشلاییر . ایکینجی یول دا ایسه خواننده ماهور- ا اَیاق ائتدیکدن سونرا موسیقی نی تار چالانا وئررک ، شیکسته فارس-ین ایلکین جومله لری یا دا آواز واسیطه سی ایله سسلندیکدن سونرا خواننده بیر باشا شیکسته فارس-ا دوشور.
شیکسته فارس (Şikəstə Fars) : راست ، ماهور هیندی و اورتا ماهور موغاملاریندا ؛ ولایتی شوعبه سی نین ایفاسی ایله کئچیجی اولاراق شور موغامینا و ها بئله شکیسته فارس شوعبه سی نین ایفاسی ایله ده سئگاه عاییله سینه کئچید آلینیر. شیکسته فارس حوزونلو احوال و روحیه داشییان شوعبه لردن دیر. بو موغام شوعبه سی ایشاره اولوندوغو کیمی سئگاه عاییله سینه عایید دیر و آذربایجان موغام ایفاچیلیغیندا چوخ گنئنیش ایفا اولونان موغاملاردان بیری سی اولموش و بیر چوخ موغاملاردا او جومله دن بوتون راست عاییله سیینه منسوب اولان : راست ، ماهور هیندی ، اورتا ماهور ، بایاتی قاجار ، دوگاه موغاملاری ، شور ، راهاب ، میرزه حسین سئگاهی و خاریج سئگاه موغاملاریندا ایفا اولونور. آنجاق اونون دوغما یئری سئگاه عاییله سی و داها دوغروسو میرزه حسین سئگاهی دیر. بورادا شیکسته فارس ماهور هیندی نین اورتا پرده لرینده اوخونور. واختی ایله آذربایجاندا اؤز ایفالار ایله موغام هوسکارلارینی حئیران ائدن موغنی ؛ زولفو آدی گؤزلوو ماهور هیندی موغامیندا چوخ گؤزل و یانیقلی شیکسته فارس ایفالار ایله شؤهرت قازانمیشدیر. او بو شؤعبه نی بیر چوخ موغاملار دا او جومله دن راست و شور دا دا بئله مهارتله ایفا ائتمیشدیر. بو شوعبه دن سونرا عئینی احوال و روحیه نی داشییان موبَّریقه شوعبه سی شیکسته فارس-ین اَیاغی کیمی ایفا اولونور. خواننده موبریقه یه اَیاق ائدیکدن سونرا ماهور هیندی نین اورتا پرده لریندن بو موغامین زیل پرده سینه /عراق شوعبه سینه / کئچیر.
عیراق (İraq) : عیراق شوعبه سی ماهور هیندی موغامی نین یگانه زیل شوعبه سی ساییلیر. بونونلا قیاسدا راست-دا عیراق-دان سونرا راست-ین باشقا زیل شوعبه لری و گوشه لری او جومله دن پنجگاه و راک دا ایفا الونور. حال بو کی ایفاچی ماهور هیندی ده تکجه عیراق-ین ایفاسی ایله کیفایت لنیر. عیراق جوشقونلوق و مردلیک احوال و روحیه سی داشیدیغی اوچون ماهور هیندی موغامی نین خاصیتلری ایله اویغون گلیر. خواننده بو شوعبه نی ایقا ائتمگه باشلایارکن اونو آواز ایله و شاقراق زنگوله لر له باشلامالی ، سونرا ایسه سوز ایله داوام ائتدیرملی دیر. عیراق شوعبه سی باشقا موغاملاردا اولدوغو کیمی ماهور هیندی موغامیندا دا قیسا شکیلده اوخونونمالی دیر.
قرایی (Qərayi) - ماهور هیندی –یه اَیاق : عیراق شوعبه سی نین ایفاسیندان سونرا نؤوبتی شوعبه قرایی شوعبه سی دیر. بو شوعبه عراق-لا ماهور هیندی اَباغی نین آراسیندا بیر کورپو اولاراق ، موغامین زیل پرده سیندن مایه /تمل-ه ائنمک اوچون زمین یارادیر. قرایی راست موغامیندا دا عئینی رولو اویناییر. آنجاق خواننده راست-دا عیراقدان سونرا پنجگاه و راک-ی ایفا ائتدیکدن سونرا قرایی –یه دوشور. حال بو کی ماهور هیندی ده عیراقدان سونرا بیر باشا قرایی شوعبه سینه کئچیر. ایفاچی ، عنعنه یه صادیق قالاراق قرایی –دن سونرا موغامین مایه / تمل-ینه قاییتمالی دیر. موغنی قرایی-دن ماهور هیندی نین مایه سینه قاییدیب ، ماهور هیندی یه اَیاق وئررک ، بئله لیکله موغامی سونا چاتدیریر.
ماهور هیندی موغامی نین یوخاریدا اولوندوغو تحلیلیندن بئله گلیرکی ؛ ماهورکئچمیشده موغام شوعبه لری سیراسیندا اولموشسا دا ، سون عصیرلرده انکیشاف ائدرک موغام (دستگاه) اهمیتینه مالیک اولا بیلمیشدی. آنجاق حال حاضیردا دا اونون موستقیل لادی اولمامیش ، بلکه راست لادینا باغلی اولموش و راست عاییله سیندن ساییلیر. زامان بویو ماهور-ون بیر چوخ تصنیفلری ، خالق ماهنی لاری و رنگ لری یارانمیشدیر.آنجاق اونون رنگ لری گوزللیکده ، طراوتده باشقا موغاملارین رنگلریندن سئچیلیر. ماهور هیندی نین آذربایجاندا بیر چوخ مهارتلی و اوستاد ایفاچی سی اولموشدور او جومله دن خان شوشینسکی ، حاجی بابا حسینوو ، ابوالفتح علی یئو و سارا قدیمووا دیر. خان شوشینسکی بو موغامی او قدر مؤحتشم و اوستالیقلا ایفا ائتمیش کی ائله بیل بو موغام اونون سسینه بیچیلمیشدر. اونون سسینده کی جوشقونلوق و موباریزلیک روحو بو موغامین ایفاسیندا چوخ گوزل شکیلده عکس اولونوردو. ابوالفتح علی یئو بو موغامی اوستالیقلا ایفا ائتمیش. اونون ماهور هیندی ایفاسیندا بم و اورتا پرده لرده بیرچوخ اوزونه مخصوص خیردالیقلاری و نفس لری وار. سارا قدیمووا دا آذربایجان موسیقی تاریخینده نادیر قادین موغام ایفاچیلاریندان دیر کی بو موغامی گوزللیکله ایفا ائتمیشدیر. اوایقالاریندا گاهدان بو موغامی میللی شاعیریمیز میر مهدی اعتمادین بو سوزلرینه « گلدی باهارین صفاسی / عالمی توتدو ضیاسی ... » بسته لنمیش و یانلیشجا فارسجا «مرغ سحر» آدی ایله دیللره دوشموش گوزل و عئین حالدا چتین تصنیف ایله باشلامیشدی. حاجی بابا حسینوو-ون ایفاچیلیق مکتبیندن بو موغام اؤزل یئرتوتموشدور و او دؤنه – دؤنه بو موغاما موراجیعت ائتمیش و اوز اوجا و ال چاتمایان صنعتینی بو موغامدا عکس ائتدیره بیلمیشدی.
بو گون آذربایجان موغام ایفاچیلیغیندا ماهور-ون ایکی واریانتی اوخونور : ماهور هیندی و اورتا ماهور. بو آذربایجان موغام موسیقی سی نین زنگینلیگینی و گئنیشلیگینی گوسترمک له برابر بیر داها موغام صنعتی نین آذربایجان خالقینا عایید اولدوغو دئمکدیر. موغاملارین الوانلیغی ، چئشیتلیلیگی و گئنیشلیگی تکجه ماهور-ا و راست عاییله سینه مخصوص دگیل ، بلکه سئگاه عاییله سی ، شور عاییله سی ، ضربی موغام لار و قیسا موغام لاردا ، خالق ماهنی لاریندا دا بونو گورمک اولار.
قایناقلار
ماراغالی عبد القادر : کتاب ادوار : روح پرور( تورکجه الیازما) ، لیدن کیتابخاناسی ، دوکتور ثریا آغایئو- رجب دینج.
حاجی بیگلی عوزئییر(2010) : آذربایجان خالق موسیقی سی نین اساسلاری ، باکی.
زهرابوو رامیز (1388) : موغامات آذربایجان ، ترجمه مجید تیموری فر ، تبریز.
عبد المومن بن صفی الدین (1346) : رساله موسیقی بهجت الروح ، ترجمه محمد تقی مایلی ، تهران ، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
[1]- شرق خالق لاری موسیقی سی نین اساسی اولان 12 موغام یا ادوار مشهوره بونلاردان عیبارتدیر : راست ، عوشّاق ، عیراق ، حیجاز ، حسینی ، بَزورگ ، نوا ، زنگوله ، بوسَلیک ، راهوی (رَهاوی) ، زیر افکند ، اصفهان. بونلاری ایلک دفعه اولاراق دونیا شوهرتی قازانمیش آذربایجان موسیقی شوناسی اورمولو صفی الدین «الادوار» آدلی اثرینده آراشدیریب و اونلاری ایضاح ائتمیشدیر.
[2] - ایشاره اولوندوغو کیمی اساس موغاملاردان تکجه هومایون و بایاتی شیراز موغام لارینی استثنا اولاراق ، راست ، شور ، چاهارگاه ، شوشتر و زابول سئگاه کیمی موغام لاردا ها بئله میرزه حسین سئگاهی ، خاریج سئگاه ، بایاتی قاجار ، دوگاه ، ماهور هیندی موغام لاریندا و کیچیک حجملی موغام لاردان تکجه راهاب و نوا موغام لاریندا برداشت/ گیریش مؤوجوددور. حال بو کی اورتا ماهور دا برداشت / گیریش ایفا اولونمور. دوگاه موغامیندا اینسترومنتال (سازی) شکیلده ایفا اولونسادا ووکال (با آواز) شکیلده برداشت/ گیریش ایفا اولونمور. و ها بئله کیچیک حجملی موغام لاردان اولان دشتی ، شاهناز و بایاتی کورد موغام لاریندا موغام مایه دن باشلاییر و برداشت / گیریش مووجود دگیل.


c: text/html

text:
بیر نئچه گون اؤنجه تورکییه سیلاحلی قوهلرینین البابدا ۱۸ ایشید-چینی اؤلدورمهسینده روسییانین یاردیمی اولدوغو اوزه چیخیب.
آخار . آذ "هابئرلئر"ا ایستینادن خبر وئریر کی، روسییا ایله سون دؤورده الده اولونموش راضیلیغا اساساً، طرفلر بیر-بیرینه کشفیات معلوماتلاری اؤتورورلر. رئگیوندا یئنی آکتیورلارلا یئنی بیر امکداشلیق مئخانیزمینین دؤورهده اولدوغو بیلدیریلیب.
یئنی مئخانیزمه گؤره، ۵۰۰-ا قدر "بوردو برهلی" البابین غربینده یئرلشدیریلیب و اورادا ایشید-این سیزما حرکاتی و جانلی بومبا هوجوملارینین قارشیسینی آلماق اوچون وظیفه لندیریلیب. اونلار حرکت ایستیقامتی چرچیوهسینده یوللاری تهلوکهسیز حالا گتیرهجک، بوندان سونرا ایسه اوردو ایره لییه دوغرو گئدهجک.
روسییا ایله تورکییه آراسیندا کشفیات معلوماتلارینین موبادیلهسی، ایشید هدفلرینه قارشی هاوا عملیاتلارینین سایینین آرتیریلماسی، تورکییه طییارهلرینین اوچوش تهلوکهسیزلیگی و ایشید تئررورچولارینین محاصرهیه آلینماسی مسئلهسینده یئنی بیر مئخانیزم یارادیلیب. خصوصیله، قازدیقلاری تونئللردن سیزان ایشید تئررورچولارینا قارشی جنوبدان دا هوجوملار کئچیریلمهسی پلانلاشدیریلیر. مئنبیچ عملیاتینا بازا یاراتماسی باخیمیندان البابا تامامیله نظارت ائدیلمهسی بؤیوک اهمیت داشیییر. گیزلنمیش ایشید تئررورچولارینین یئرلرینین معین ائدیلمهسینده روسییانین بؤیوک دسته یی وار.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
عرب اؤلکهلرینین بمت-دکی دایمی نمایندهلری بیرگه بیانات یاییب
بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینداکی غزه ایله باغلی توپلانتدان سونرا عرب اؤلکهلرینین بمت-دکی دایمی نمایندهلری بیرگه بیانات یایدی.
عرب اؤلکهلرینین بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینداکی دایمی نمایندهلری فیلیسطین خالقی اوچون اولوسلار آراسی قوروما طلبی و ایسراییل-ین غزه سرحدیندکی زوراکیلیق حادثهلرینده 62 آدامین حیاتینی ایتیرمهسیله باغلی موستقیل بیر سوروشدورما باشلاتماغا چاغیریب.
بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینداکی غزه ایله باغلی توپلانتدان سونرا عرب اؤلکهلرینین بمت-دکی دایمی نمایندهلری بیرگه بیانات یایدی.
عرب سفیرلر بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین حرکته کئچمهسینین واجیبلیگینی ایفاده ائدهرک، فیلیسطین خالقی اوچون اولوسلار آراسی قوروما و غزه-ده کی شدت حادثهلری ایله باغلی سوروشدورما طلب ائتدی.
دیگر طرفدن آوروپا بیرلیگی آدیندان فرانسا، آلمانیا، اینگیلتره، سوئد، هلند و لهستان دا، ایسراییله سیویل لره قارشی غیری -برابر گوجدن ایستیفاده ائدیلمهسیندن، حماسا ایسه تخریباتچیلیقدان ایمتینا ائتمهیه چاغیردی.
اینسان حاقلاری موشاهیده تشکیلاتینین بمت عذره دیرکتورو لوئیس چاربونئو آچیقلاما وئرهرک دئییب: "امریکا بمت تهلوکهسیزلیک شوراسینین ایسراییل-ین اؤلدوروجو گوجدن ایستیفاده ائتمهسینه قارشی موستقیل و طرفسیز سوروشدورما طلبینه مانع تؤرهدیر.
تهلوکهسیزلیک شوراسینین آددیم آتماماسی یالنیز ایسراییل-ین غزه-ده گلهجکدکی سوء-ایستیفادهلرینی تشویق ائده جک و سوریه و میانمارداکی بحرانلاردا شوراسینی حرکته کئچیرمهیه جهد ائدن، آنجاق ایسراییل موضوع سوندا ایکیلی ایستاندارت تطبیق ائدن امریکانین اعتبارلیلیغینی داها دا سارسیداجاق."


text:
هیستولوژی
اوْرقانلار عایید اوْلدوقلاری سیستملردن وابسته اوْلمایاراق مۆختلیف نؤع توخومالاردان تشکیل اوْلونورلار. اوْنا گؤره هیستولوژینین توْخومالاردان بحث ادن شعبهسینی عمومی هیستولوژی آدلاندیریرلار. آیری-آیری توْخومالارین تصویرینه کچممیشدن اوّل سوْن بینلخالق هیستولوژی نومنکلاتورایا (بهن) داخیل ادیلمیش، ایستر اوْرقانلارین نورمال قورولوشونون و اوْنلارین یاش خصوصیتلرینین، ایسترسه ده پاتولوژی پروسسلرین شرحی زامانی تز-تز راست گلینن ترمینلرین لوغتی معنالاری حاقیندا قیسا معلوماتلارین وریلمهسی مقصده- اۇیغوندور.
ایچیندهکیلر
هیستولوژینین قارشیسیندا دۇران وظیفهلر و آماچلار[دَییشدیر]
بۇ وظیفهلر آشاغیداکیلاردیر:
۱.سلول و توْخومالارین قورلوشونو، خۆصوصیتسینی، سیتو و هیستوگنزین قانون اویغونلوقلارینی اؤیرهنمک.
2.توخومالارین دیففرنساسییاسی و رگنراسییاسی قانون اویغونلوقلارینی اؤیرهنمک.
۳.سلول، توْخوما و اوْرقانلارین مورفوگنزینده اعصاب، اندوکرین و ایمنی سیستملرین رولونو آیدینلانلاشدیر.
۴. سلول، توْخوما و اوْرقانلاردا یاشلا علاقه دار دییشیکلیکلری اؤیرهنمک.
۵. سلول، توْخوما و اوْرقانلارین مۆختلیف بیولوژی، فیزیکی و کیمیوی عامیللره آداپتاسییاسینی اؤیرهنمک.
۶. آنا دؤل سیستمینده مورفوگنز پروسسلری اؤیرهنمک.
۷. امبریوگنزین خصوصیتلرینی اؤیرهنمک.
هیستولوژینین آماچ یوخاریدا قید ائدیلن وظیفهلری دریندن اؤیرنیب، بایتارلیقدا و طبابتده بللی پراکتیکی مقصدلرده تطبیق اتمکدیر.
هیستولوژینین آراشتیرما یوْل لاری و آراشتیرما اوْبیکتلری[دَییشدیر]
هیستولوژینین آراشتیرما اوْبیکتلرینه مۆختلیف نؤع حئیوانلارین سلوللری، توْخومالاری و اوْرقانلاری عاییددیر. بونلارین میکروسکوپیکی قورولوشونو اؤیرهنمک اۆچون همین اوْبیکتلرین تاملیغینی ساخلاماقلا مۆختلیف هیستولوژی آراشتیرما یوْللاریندان ایستیفاده ائدیلیر. بۇ یوْللار هیستولوژی اوْبیکتلرین قورولوش و هیستوکیمیوی آنالیزینی میکروسکوپیکی و سوبمیکروسکوپیکی سوییهلرده آپارماغا ایمکان وریر. ان گنیش ایستیفاده اوْلونان اۆصول میکروسکوپیکی اۆصولدور. بۇ اۆصوللا هیستولوژی مواییننین آپاریلماسی آشاغیداکی مرحلهلرله یئرینه یتیریلیر.
۱. اوْرقان و توْخومالاردان هیستولوژی نومونهلرین گؤتورولمهسی، نومونهلره ۱ سم۳ حجمینده فوْرما وریلمهسی و نؤمرلنمیش اتیکتلرین نومونهلره تیکیلمهسیدیر.
۲. نومونهلرین چورومهمهسی اۆچون اوْنلار فورمالینده، ایسپیرتده یاخود آستوندا تثبیت اوْلمالیدیر. تثبیت اۆچون ۱۰-۲۰% فورمالین، اتیل ایسپیرتی و مورکّب تثبیت ادیجیلر ایستیفاده اوْلونا بیلر.
۳. فورمالینده تثبیت اوْلونموش نومونهلر عادی سن ایله یویولاراق، آرتیق تثبیت ادیجی محلولدان آزاد ادیلمهسی.
۴. نومونهلردهکی بوشلوقلارین پارافینله و یا سللویدینله هوپدورولماسی، سوْنرا نؤمرلنمیش تاختا کوبیکلره یاپیشدیریماسی، ایسپیرت افیر قاریشیغیندا آغزی شوشه بانکادا ساخلانیلماسی.
۵. میکروتوملا ۱-۱۰ مکم قالینلیغیندا کسیکلرین حاضیرلانماسی، کسیکلرین بویانماسی، هیستولوژی داروین حاضیرلانماسی و میکروسکوپیکی مۆعاینه.
کسیکلری بویاماق اۆچون ایستیفاده ائدیلن بویالار تورش، اساسی و خصوصی اوْلور. تورش بویالارا اوزین، آزوکارمین، فلوکسین، پیرکین تورشوسو و س. عاییددیر. تورش بویالارلا بویانان یاپیسال(ساختار)لار آسیدوفیل آدلانیر. اساسی بویالارا سافرونین، پیرونین و تیونین عاییددیر. بۇ بویالارلا بویانان یاپیسال(ساختار)لار بازوفیل آدلانیر. خصوصی بویالارا سودان ۳-جو و اوْسمیوم تورشوسو عاییددیر. بۇ بویالارلا یاغلار و یاغابنزر مادهلر تعیین ائدیلیر. حاضیر هیستولوژی دارولار آشاغیداکی میکروسکوپییا اۆصوللاری ایله مۆعاینه ائدیلیر.
۱. ایشیق میکروسکوپلاری. مۆعاصیر ایشیق میکروسکوپلاری ایشیق شوالارینین گؤرونن ایسپکتیریندن ایستیفادهسینه اساسلانیر ۰،۲ مکم مسافه ۲۰۰۰-۲۵۰۰ دفعه بؤیودور. ایشیق میکروسکوپلارینا فازاکونتراسلی، فلوروسنتلی و اۇلترابنؤوشیی میکروسکوپلار عاییددیر. فازاکونتراسلی میکروسکوپییا ایشیق دالغالاری فازالارینین دییشیریلمهسینه و باشقا آمپلیتودالی دالغالارا چوریلمهسینه اساسلانیر. بۇ اۆصولدان جانلی سلول و توْخومالارین میکروسکوپییاسی اۆچون ایستیفاده اوْلونور. فلوروسنت میکروسکوپییا مۆعاینه ائدیلن اوْبیکتین شوا انرژیسی ایله قیچیقلانماسینا اساسلانیر. بونون اۆچون اۇولترابنؤوشیی، بنؤشیی و ماوی شوالاردان ایستیفاده اوْلونور. خصوصی و مۆختلیف بویالارا (فلوروخروم) نفوذ ائدیلمیش فلورسنسییا مؤوجوددور. بۇ اۆصولدان جانلی توْخوما و سلوللرین میکروسکوپییاسی زامانی ایستیفاده ائدیلیر. اۇلترابنؤوشیی میکروسکوپییا ۰،۲ مکم اۇزونلوقدا دالغاسی اوْلان قیسا اۇلترابنؤشیی شوالاردان ایستیفاده اوْلماسینا اساسلانیر.
بۇ زامان آلینان عکس اکراندا یاخود فوتوپلیونکادا گؤرونور. الکترون میکروسکوپییا زامانی سوبمیکروسکوپیکی ذرات مۆعاینه ائدیلیر، بونون اۆچون گؤرونن ایشیغین دالغالارینین اۇزونلوغوندان ۱۰۰ مین دفعه قیسا الکترومغناطیس دالغالاری ایشلدیلیر. ۵-۱۰ا۰ قالینلیغیندا اوْؤیکتلری مۆعاینه ادیر. آفتورادیاقرافییا اۆصولو سلول و توْخومالاردا توپلانمیش، نیشانلانمیش رادیواکتیو ایزوتوپلاری تعیین اتمهیه ایمکان وریر. بۇ اۆصول سلول پروتئینلرین ترکیبینی، بللی ماددلرین سینتزینی و اوْنلارین نقلی یوللاری اؤیرنیر. هیستوکیمیوی مۆعاینه یوْل لاری سلول و توْخومالارین قورولوش المنتلرینین طبیعتینی تعیین ادیر. بۇ اۆصوللا توْخومالاردا پروتئین، آمین تورشولاری، مۆختلیف کاربوهیدراتلار، لیپیدلر و آنزیملرین فعاللیغی تعیین ائدیلیر. هیستولوژی آراشتیرما یوْللاریندان بیری ده جانلی کولتورانین یتیشدیریلمهسیدیر. اوْرقانیزمی خاریجینده خصوصی یئیجک موحیطلرینده و شرایطده جانلی سلول و توْخومالار یتیشدیریلیر. بۇ یوللا سلوللرین حرکتینی، بوی اینکیشافینی، چوخالماسینی و مۆختلیف عامیللرین سلولیه تأثیرینی اؤیرهنمک اوْلور. جانلی کولتورادا سلولنین قورولوشو و حیات فعالیّتی میکروکینو چکمه و یا فوتوقرافییا اۆصوللاری ایله اؤیرنیلیر. توْخومالارین چوخالدیلماسی اوْرقانیزمه سونگرواری دیواری اوْلان بللی کامرالار یرلشدیرمکله حیاتا کچیرمک اوْلار. جانلی توْخومالارین بویانماسی اۆصولو زامانی بللی دوزالاردا غیری توکسیکی اوْلان بویالاردان (متیلنابیسی، تریپانبلاو و ...) جانلی حئیوانین قانینا یریتمکله توْخومالارین قورولوشونو اؤیرهنمک اوْلار.
هیستولوژینین دیگر بیولوژی علملرله علاقهسی.[دَییشدیر]
هیستولوژی بیر سیرا بیولوژی علملرله و کلینیکی فن لرله سیخ علاقه دار. آناتومییا اوْرقانیزمین ماکروسکوپیکی قورولوشونو، هیستولوژی ایسه میکروسکوپیکی قورولوشونو اؤیرنیر. آناتومییانی بیلمهدن هیستولوژینی بیلمک اوْلماز. فیزیولوژی اوْرقانلارین نورمال خۆصوصیتسینی اؤیرنیر. هیستولوژی ایسه سلول یاپیسال(ساختار)لارینین، توْخومالار و اوْرقانلارین قورولوشوندان وابسته اوْلاراق خۆصوصیتسینی تعیین ادیر. هیستولوژی سلول و توْخومالاردا گئدن بیوکیمیوی پروسسلری و اوْنلارین بیوکیمیوی ترکیبینی اؤیرندیی اۆچون بیوکیمیا ایله علاقه دار. پاتولوژی آناتومییا مۆختلیف نوخوشلوقلر زامانی اوْرقان، توْخوما و سلوللرده گئدن پاتالوژی دییشیریکلری اؤیرنیر. همین دییشیکلری تعیین ائتمک اۆچون موطلق سلول توْخوما و اوْرقانین نورمال میکروسکوپیکی قورولوشونو بیلمک لازیمدیر. پاتولوژی فیزیولوژی نوخوشلوقلر زامانی سلول، توْخوما و اوْرقانلارین خصوصیتلرینین دییشیریرمهسینی اؤیرهنین. مامالیق، صونعی مئیالانما، دؤلون اینکیشافی و مامالیق نوخوشلوقلرینی اؤیرنیر. هیستولوژی دا جینسیت سلوللرینین قورولوشونو، اینکیشافینی و دؤلون اینکیشاف مرحلهلرینی اؤیرنیر. هیستولوژی قانین فوْرمالی المنتلرینی، بؤیریین قیوریم کانالجیقلارینین، بؤیرک لیهنینین دیواریندا یئرلشن اپیتلی سلوللرینین نورمال قورولوشونو اؤیرنیر. کلینیک دیاقنوستیکا و تراپییا همین اوْرقانلاردا و سلوللرده گئدن دییشیریکلری تعیین ادیر.


text:
تۆرکیه بیلن قطر اۇرتاق تۆرگِنلهشیک گچیرر
تۆرک- قطر اۇرتاق تۆرگِنلهشیک اۆچین قطره باران ایلکینجی تۆرک عسگرلری دوحه ده بۇلدی
تۆرکیه بیلن قطر بیله لیکده تۆرگِنلهشیک گچیرر.
تۆرک- قطر اۇرتاق تۆرگِنلهشیک اۆچین قطره باران ایلکینجی تۆرک عسگرلری دوحه ده بۇلدی.
قطرینگ قۇرانماق وزیرلیگیندن بریلن بیاناتدا تۆرک عسگرلری نینگ ایلکینجی ساپاق تۆرگِنلهشیگینی طارق بن زید حاربی بازادا گچیرندیگی بیلدیریلدی.
تۆرگِنلهشیگینگ قطر- سعودی دارتغینلیغیندان اۇزال پلانلاشدیریلاندیغی و ایکی تاراپینگ قۇرانماق گۆیجۆنی یۇقارلاتماق ماقصادی نینگ باردیغی بیلدیریلدی.
قطردأکی حاربی بازادا ۲۰۰- ِه قۇلای تۆرک عسگری بار.


text:
بیر مئتیرلیکده قویوم چیخدی سووا
بیر مئتیر لیکده قویوم چیخدی سووا
سن سیز آیقین اوره ییم هئی قازیلیر
ایتیره ن چوخدور اوزون کیمدی تاپان؟
تاپا بیلمز چوخ آداملار ساتیلیر...!
کیمی دیندیردی قوروم،یاش مه له دی
دینه نین آغزی اولومجیل باسیلیر
دیریلیکدن کؤچه بیلسن کؤچ آ-قیز
گؤی له هیم بیرله شه رک یئر چاپیلیر
ایینه- ساپدان نه چیخار قیز گلینه؟
یاتمامیش سئوگی یوخومدان آییلیر
سئوگینی دوشله باشارسان دوشونه
یوخسا بیردن گوره سن دان آچیلیر
گئجه نی ده مله چایین سوز گونشه
یورغون-آرقین یئنه گویلوم آسیلیر
هانسی دار بئی سودونه سو قاتماییب؟
یاساسی یانلیش اولانلار ساییلیر...!
یاشامی اوپ آجیسین قوی گوزونه
اله دوشمــــز شیــــرینی ! آز تاپیلیر
ایلی باشدان باشا هرگون اوزون اول
ساری سونبول کیمی دویغوم یاییلیر
دئمه دای بسدی،دایان،دور،ائله مه!
گره یی بوشلا صوراتلار داغیلیر
سنه کیم گره ک دئسه ایگید دئییل
سایغینی قوجاقلایارکن دانیلیر
اوپوشو موتلو گونشلــر له گوتــور
متحیّــــــر دوداغینـــدان ساغیلیر
چوخ گوزل اوستاد
سلام وب مو تازه راه انداختم ببین چطوره؟ نظرت برام مهمه اگه انتقادی هست بگو ..ی دنیا ممنون
یاشا اوستاد
سلاملار آقای متحیر بسیار خوب ... یا شاسین
سلام و سایقیلار یاشاسین دویغولارینیز القیشا لاییقدیر ساغ قالین
سلام .یورولمایین. بیر مئتیرلیکده دوغرو. مئتیرلیقدا یانلیش دیر عزیز دوست.
سلام مختلیف مقاله وشعرلرله یئنی لندیم بویورون لطفا...........[گل]


text:
ایراندا یاشایان تورک دیللی خلقلر خراساندان، آذربایجانا قده ر، اصفهاندان فارس و خوزستانا قده ر یاییلمیشلار و تاریخ بویو اؤز وارلیقلارینین دامغاسینی وورموشلار.
ایران تورک ادبیاتی چوخ زنگین و دریندیر. تورکلر ایران تاریخینده بوتون انقلابی حرکتلرده بیرنجی صفده دایانمیش، اجنبیلر قارشیندا قاشقاییلار، تورکمنلر و آذربایجانلیلار دایانمیشلاردیر. عینی حالدا اؤز دیللرینی سئومیش و اؤز آنا دیللرینده زنگین ادبیات یاراتمیشلار. ایران تورک ادبیاتینین تاریخی فارس ادبیاتی ایله چیگین چیگینه اولموش و بیر چوخلو آذربایجان شاعرلری فارس دیلی یانیندا آنا دیللینده ده شعرلر و اثرلر یازمیشلار. ایراندا ایلک کتابلاردا تورکجه یازیلاراق مقدمه الادب، تحفه حسام لغت ساحه سینده آد آپارمالی و دنیا سویه سینده شهرت تاپمیش اثرلردیرلر. آنجاق تاسفلر اولسون کی ایرمینجی یوزایلده دنیادا دیللر اؤنم قازاندیغی بیر زماندا پهلوی رژیمینین ایراندا قونداریلماسی، ایرانا آغیر باشا گلدی و ادبیات – کولتور حقینده بؤیوک ضایعه لر یاراندی. او جمله دن تورک دیلینین یاساق اولدوغو، تورک ادبیاتینین قیراغا قویولدوغو، ملتیمیزی غفلتده ساخلادی و یوزلرجه، مینلرجه تورک یازان عالملر، یازارلار و شاعرلر تانینمامیش قالدیلار و بئله بیلیندی کی تورک ادبیاتی ایران یوخ حددینده دیر! بیر حالدا کی تورک ادبیاتی ایراندا مینلرجه کتابلاری و اثرلری نین صاحبی دیلر. آنجاق بوگون باشا دوشدویوموز ایللرده، یوزلرجه کتاب ایشیق اوزو گؤروب و گله جکلرده مینلرجه دنیا ده یرلی اثرلر اوزه چیخاجاقدیر.
آذربایجان ادبیاتی دئییلنده، خراسان تورکلر، قاشقایی تورک لری نین ادبیاتی نظرده توتولور؛ آنجاق ایران تورکلری نین دیلی بیر اولدوقدا، معیار دیللری و ادبیتلاری دا بیر اولور. تورکمنلر ده اؤز مستقل ادبیاتلارینی قورویوب ساخلامیشلار.
تورک دیلی ادبیات ایراندا نظامی کیمی نهنگ شاعرلرین الیله یارانمیش، سونرا یوزلرجه باشقا شاعرلرله دوام تاپمیشدیر، بیر زمانلار یوکسلمیش و اوج توتموشدور، مثلا ۷جی یوزایلده ایراندا تورک ادبیاتینین چیچکلنمه چاغی دیر و خواجه احمد فقیه، خواجه علی خوارزمی، دهانی، خواجه مسعود، یوسف مداح، مولوی، مولانا عتیقی، و باشقالاری باش قالدیریب و تورک ادبیاتیندا ده یرلی اثرلر بخش ائتمیشلر .
۸جی یوزایلده ده عمادالدین نسیمی کیمی نهنگ شاعرلر باش قالدیریب و یئنی تورک ادبیاتینا جان وئریرلر. بو زمان دا تورک ادبیاتی نین گوللنمه و دیرچه لیش دورانی دیر کی یوزلرجه شاعر بو دیلده یازماغی اله آلمیشلار. قاسم انوار، شاه خطائی نین ایران امپراتورلوغونو باراتماقلا، تورک ادبیاتینا دا داها بیر جان وئردی و ادبی نهضتی باش اوجالتدی. بو زمان یوزلرجه تورک دیللی شاعرلر تورک دیوانلاری قوشماقلار تورک دیلینه اؤنم بسله دیلر. بو زمان ادبیات مکتوب ایله برابر شفاهی ساحه ده ده جانلاندی و آشیقلار میدانا گلدیلر. بو زمانین شاعرلریندن مولانا فضولی، کشوری تبریزی، سایماق اولار.
رئالیزم آذربایجان شرق اؤلکه لری آراسیندا هامیسیندان تئز باش قووزادی و واقف کیمی نهنگ شاعر اورتایا گلدی. واقف بیر چوخ شاعرلرین ده الینی توتدو و یوزلرجه شاعر میدان آرادیلار.
م. کریمی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!


text:
ویکیپديا:یئنی ایشلدنلری اینجیتمهیین
ویکیپدیا، تجروبه لی ایشلدنلردن آرتیق یئنی ایشلدنلر چالیشمالاری ایله بؤیویور. بیز هامیمیز بیر گۆن یئنی و تجروبه سیز ایشلدن ایدیک!
یئنی گلنلرین قاباغینا چوماقلا چیخمایین![دَییشدیر]
- ویکیپدیانین توسعه و طرفسیزلیگینی قوْرماق اۆچون، یئنی ایشلدنلره احتیاجی اوْلدوغونو آنلایین.
- بیر یئنی ایشلدندن بیر سهو گؤرسز، چالیشین اوْلدوقجا اؤزونوز اوْنو دۆزلدین، یئنی گلنلری دانلامایین. یاددا ساخلایین، ویکیپدیادا چالیشماق آزاددیر و هئچ کیمسهنین مسئولیتی دئییل.
- بیر یئنی ایشلدنه تذکور وئرمک گرک اوْلورسا، گۆلر اؤزله بۇ ایشی گؤرون. سؤزونوزو بیر خوش گلدین له باشلاییب، سوْنرا مولایمتله تذکورونوزو وئرین. بئله یوموشاق دیلینیز اوْلمازسا، دانیشمایین. هئچ کیمسه سیزی لال سایماز!
- یئنی ایشلدنلر قاباغیندا یاخشی نیتینیز اوْلسون. یئنی گلنلرین چوْخونون هدفی خارابکارلیق یوْخ کؤمکدیر.
- بیرینجی آددیمدا یئنی ایشلدنلری باغلامایین، اول اوْنلارلا دانیشین.


text:
قورخما، دئدیم رقیه کبیری گونلرین آدسیز بیر گونونده دوربونوم دوشدو بیر شاهعابباسی کروانسارانین تاغینا دیبینه، بوجاغنیا، قوجاغیندا داشلار یاتمیش اوجاغینا… یول، ایپکلیک سرحدّینه ساری اوزانمیشدی آغ- قارا بیر کپهنهیین، قوشو قونموشدو بینووره داشینا آیاق سسیمه اورکمهدی کپهنک، سیلکهلندی تورپاق اوسته، بینووره داشی گؤزومو یومدوم اونودولموش کروان کیمی دهوه اوچان یولونا دؤندوم… بینووره داشیایله کپهنک زامانین بیچدییی دونا گیردیلر… ۹۴٫۰۵٫۰۸Read More »
“اَکیز تایی”نین تورشمزهلری – ۲۱ (بختیمین یاکریمی)
“اَکیز تایی”نین تورشمزهلری – ۲۱ (بختیمین یاکریمی) قات قومارباز کیمیألیندهکینی ائله میز اوسته چیرپدی، دیسکیندیم. دئدیم بلکه تکخالدان، قیزیل اونلوقدان زادداندی. ساماوار باشیندا چای سوزه- سوزه بویلانیب باخدیم. دوغوردان دا اونلوقایدی. آمما آباجی قیزیل اونلوق یئرینه بیر جوت گؤم گؤی اونمین تومنلیک اسکناسی میز اوسته چیرپمیشدی. ایستکانی اسکناسلارین کنارینا قویدوم. چایین گیلاناری رنگیندن کئف ائلهسم ده، اورهییمده آلـلاه- آلـلاه ائلهییردیم، ...Read More »
وو وی۱ / رقیه کبیری
وو وی۱ رقیه کبیری جان… جیسم… ایکیسینهده توخونوب، ایکیسینی ده زدهلهییب.هاردان کؤک سالمیشدی؟ بیلمیرم.هاردان کؤک سالدیغینی نه علمین باشی چیخیر، نه ده منیم. دوردوغوم یئرده کؤک آتمیشدی. نه ال توخونموشدو، نه آغیز. نه بیر کؤرپهنی دیرچلتمیشدی، نه ده بیر سئوگییه جان وئرمیشدی. جانیمیزدهلهییب، جینسیّتیمه قییدی. یارا وار باغلارلار، یارا وار داغلارلار. آمما منیم باغلانمیش یارامین داغ- دامغاسی هم جانیمین، هم ...Read More »
شعر- محمدعلی سپانلو/ چئویرن: رقیه کبیری
شعر- محمدعلی سپانلو چئویرن: رقیه کبیری مطلق نه گؤروب، نه ائشیتمیشم ژولیت، ایزوت، لئیلی و بو سولالهدن اولموش سئوگیلیلر قیرخ یاشا چاتسینلار آمما سن حددن آشیب، سئوگیلی قالدین اوندان ماراقلی بو کی، ایننن بئله گوموش ساچلی بیر سولطانین مرمر هئیکلینین پرستشکاری اولاسان محمدعلی سپانلو هرگز ندیده بود و نشنیدهام ژولیت، ایزوت و لیلی و دلبرانی از این قبیله به ...Read More »
بو قاپی هئچ چالینمایاجاق / رقیه کبیری
بو قاپی هئچ چالینمایاجاق رقیه کبیری «اؤزووو سَریمه، آخی قارین دا اییسی اولار؟ اؤزو ده نمنهده؟ یون یورقانیندا! گئنه دئسن قویون اییسی گلیر، بیر سؤزه اوخشار!» بو، نرگیزین همیشهکی سؤزویدو. او، تازا اوز- آستارلانمیش یورقانی اییلهییب، «قار قوخوسو گلیر» دئینده، همیشه قوخولاری دویماق اوستونده سؤزلری چپ گلردی. نرگیز شمعدانی گولونو سئوسهیدی ده، یورقانین قار قوخوسو تک، شمعدانینین دا قوخوسونو دویمازدی. ...Read More »
کولتورل دیلدیر قادین! / رقیه کبیری
۸ مارت؛ دونیا قادین گونو موبارک کولتورل دیلدیر قادین! رقیه کبیری آرخادا بوراخدیغیمیز یوز ایلی دوشونورم؛ «دالّ« دا قادیندیر، «مدلول» دا دانیشماسا دا دیلدیر، نیشانهلرله دولو، اینتظاملی بیر قورولوش. دوغونون دیل جمعّیتی باش حرمده، باش توتوب قادینی؛ پرده آرخاسی، سود آناسی، قاری ننهسی، کوپ قادینی… باتینین دیل جمعیّتی اینجه صنعتده، دوشونجهده دانیشیب قادینی «بوواری» مادام، «دالووی» مادام، «توسو» مادام…* و ...Read More »
سامان آلتدان سو یئریدن کؤلگهم / رقیه کبیری
سامان آلتدان سو یئریدن کؤلگهم رقیه کبیری – گلین… گلین! من کی گلین دئییلدیم. فیکریم قالمیشدی. مندن قاباقدا گئدن کؤلگهمده. اونون دا چیینلری دؤشونه لنگر سالمیشدی. خبریم اولمادان، کؤلگهم ده مننن برابر قوجالیرمیش. بئلیمیدیکلتدیم.کؤلگهم یئرده شاخ اوزاندی. گلین سسینی ائشیتمهمیش کیمیباش آلیب، یولومو گئتدیم. – گلین!… آی گلین، سنننمهاااا. سس اوجالمیشدی. اؤز- اؤزومه دئدیم: «آخی ۵۲ یاشیندا دا گلین اولار؟» ...Read More »
کوراوغلو دا قوجالارمیش / رقیه کبیری
کوراوغلو دا قوجالارمیش رقیه کبیری قارا پوسهک آستا-آستا چیلهییردی. چوخ کئچمهدن چیلهمه یاغیش اوتاغیمین پنجرهسینه دؤیور. توزلو جاملاردا یاغیش گیلهلرینین ایزی قالیر. من جیغیردا دایانمیشام. بولودلارین گؤز یاشلاری داملا-داملا ساچلاریمی، یاناغیمیایسلادیر. سانکی منی یوخودان اویادیر. آیاغیمیبؤیوک بیر داشین اوستونه قویورام. آیاغیم یاغیشدان ایسلانمیش مامیر ناخیشلی داش اوستونده سویروشور، بودرهییرم. سازین سرلی-سئحیرلی سسینه دلی اولموشام. چوخداندیر کی یاخیندان ساز دینلهمهمیشم. گرهک ...Read More »
«کنار زده شدن» و «دریده شدن» / رقیه کبیری («خدای کشتار» در تبریز)
«کنار زده شدن» و «دریده شدن» / رقیه کبیری («خدای کشتار» در تبریز) «بنیان کار هنر در شکل است، نه در درونمایهها. هنر، گریز از زبان آشناست و دستیابی به لذت بیگانگی.» (حقیقت و زیبایی، بابک احمدی، ص ۳۹) روایت سینمایی نمایشنامهی «خدای کشتار»، نوشتهی یاسمینا رضا در فیلم «کشتار» اثر رومن پولانسکی، که با بازیگری چهار بازیگر مطرحهالیوود به ...Read More »
“اَکیز تایی”نین تورشمزهلری – ۲۰ (ناققا سؤز)
“اَکیز تایی”نین تورشمزهلری – ۲۰ (ناققا سؤز) دئدی: «بی دیقه ده وَخ تلف ائلهمه کی، گلیریخ دالینجا، صوفیانین آلتی نفرلیخ پتروشیمیکارتی وار.» – «صوفیا کیمدی آباجی؟» – «قیز سن ده گونو گونن کورابئیین اولوسانهاااا. اؤز صفیهمیز دا. بورنونو عمل ائلیینن سورا آدینی دَییشیب، هم آدینین هم ده بورنونون شیرینیسینههامیمیزی پتروشیمییه قوناخ ائلییب» – «منیم پتروشیمیلیخ ایشیم یوخدی کی آباجی، سیز ...Read More »


text:
تورکیه فستیوالی باشلادی
فستیوال ساحهسینده توپقاپی سارایی، قاپالی چارشی و 15 جولای شهیدلر کؤرپوسونون ماکتلری قورولدو
روسیانین یاشکندی موسکواداکی کراسنایا پرسنیا پارکیندا اوچ گون سورهجک تورکیه فستیوالی باشلادی.
مدنیت و توریزم باخانلیغینین گیریشیمی، تورکیهنین روسیا ائلچیلیگی و موسکوا شهر یؤنهتیمی امکداشلیغیلا تشکیل ائدیلن فستیوالدا قاتیلیمچیلار تورک مدنیتی، تاریخی، دیلی و گلهنکلریله تانیش اولاجاق.
فستیوال ساحهسینده توپقاپی سارایی، قاپالی چارشی و 15 جولای شهیدلر کؤرپوسونون ماکتلری قورولدو.
پارکین قاپیسیندان گیرن قوناقلار، توپقاپی ساراییندا دؤورون پالتارلارینه باخیب قاپالی چارشیدا آلیش وئریش ائدهبیلهجک.
موسکووالیلار، 15 جولای شهیدلر کؤرپوسوندن گئچهرک آنا صحنهده کونسرتلری دینلهییب توریستیک یئرلرین تانیتیم غرفهلرینی گزهبیلهجک.
تورک و روس صنعتچیلرین عینی صحنهنی پایلاشاجاغی فستیوالدا، ادبیات سؤیلهشیلری، دفیله، گاسترونومی سونوملاری، تورک ال صنعتلری سرگیلری ده یئر آلاجاق.
فستیوالدا ایستانبول، آنتالیا، موغلا، ایزمیر، آیدین، نئوشهیر، غازی آنتپ، آدانا و مرسین کیمی شهرلر و بیر چوخ توریزم بؤلگهسی یئرلی دگرلرینی و توریزم زنگینلیکلرینی تانیداجاق.
نصرالدین خوجا کاراکترینین ده یئر آلدیغی فستیوالدا، قاراگؤز و جاجیوات کؤلگه اویونلاری صحنهلهنهجک.
قونقلارین صنعتکارلیق شهرجیگینی گزهبیلهجگی و مختلیف آتلیه چالیشمالارینا قاتیلابیلهجگی فعالیتده آیریجا کاپادوکیانین بالونلارییلا اوچما، هدیهلیک اشیالار ساتین آلما، قهوه فالی باخدیرماق کیمی بیر چوخ فورصت یاخالانابیلهجک.
تورکیه و روسیا ایلیشکیلرینین گلیشمهسینه قاتقی وئرمک و تورک مدنیتینین تانیتیمینا دستک اولماق مقصدیله تشکیل ائدیلن فستیوال 18 ژوئن بازار گونو سونا چاتاجاق.


text:
تروریستلر گؤرونتولندی
تروریستلر، اوستونده توپ اولان واسطهنی تورک تورپاقلارینی هدف آلاجاق شکیلده یئرلشدیردیکدن سونرا آتیش عیاری وئریر
سوریهنین عفرین بؤلگهسینده، تورکیهیه یؤنلدیلن و وطنداش اؤلوملرینه سبب اولان ترور سالدیریلاری، اینسانسیز هاوا آراجلاری (ایها) طرفیندن گؤرونتولندی.
حاتای ویلایتینین قارشیسینداکی جیندرسده چکیلن گؤرونتولرده، تروریستلر، اوستونده توپ اولان واسطهنی تورک تورپاقلارینی هدف آلاجاق شکیلده یئرلشدیردیکدن سونرا آتیش عیاری وئریر.
ائولرین آراسینداکی شخصی گئییملی تروریستلر، هدف گودهرک آتیش ائتدیکدن سونرا، یئرلشدیکلری یئردن سرعتلی اوزاقلاشیر.
ایها طرفیندن آددیم-آددیم تعقیب ائدیلن تروریستلر، بیر مدت سونرا پکاکا/کاجکا/پ.ی.د-ی.پ.گیه عاید سؤزده قرارگاها چاتیر.
بورادا، باشقا تروریستلرین ده اولدوغو گؤرونور.
گؤرونتولرده دیقت چکن باشقا بیر آیرینتی دا ترور هؤرگوتو منسوبلارینین، ایهالارین سؤزده قرارگاهین گؤرونتوسونو چکمهمهسی و گؤروش آچیسینی قاپادماسی اوچون لاستیک یاندیرمالاری.
بایراقدار ایهالار طرفیندن تعقیب ائدیلن و گؤرونتولنن تروریستلرین سالدیری سونراسی گیرلندیکلری سؤزده قرارگاه، تورک سلاحلی گوجلری طرفیندن نقطه آتیشیلا تام اصابتله پاتلادیلیر.


text:
بیز مدرن چکیریک دردلریمیزی سپیده رسولی من تکجه دوغوم گونومده دوغولمادیم آنا تکجه مزاریمین اوستونده یازیلاجاق اؤلوم گونومده، اؤلمهیهجم مینلرجه دوغوم گونو وار ایچیمده مینلرجه اؤلوم گونو آی ی ی ی ی ی ی آنا بیز مدرن چکیریک دردلریمیزی! بیز آیریلامادیق رؤیالاریمیزدان و رئال، جان قیزدیرمیر هئچ آه بیز مدرن چکیریک دردلریمیزی گولومسهلی پروفایل شکیللر پایلاشیریق فیسبوکدا، تلگرامدا، اینستاگرامدا و ...Read More »
گلین آپاریرلار سینهمده! / سپیده رسولی
گلین آپاریرلار سینهمده! سپیده رسولی بؤیوک- بؤیوک گمیلر گلسهده، بوغولمالییام بو قیرمیزی بالیقلی سودا؛ آی قیرمیزی یاناقلی بالیقلار دوداقلاریملا نفس آلماق زوردی، گلین دولون آغزیما نفسلندیرین سینهمی! سینهم شپهلی دلی دنیزلرهاواسی چالیر، قولاغینی یاتیرتسایدین سینهمه آیاقلارین یئرده دایانمازدی بو آن، سینهمده گلین آپاریرلار آخی گلینلیک پالتاری سو اوزونده، لوم لوت بئی ائوینه گئدهن بیر گلین! آی قیرمیزی یاناقلی بالیقلار، گلین ...Read More »
یاغار بولوت/ سپیده رسولی
یاغار بولوت سپیده رسولی یاغار بولوت یاغماسین نئیلهسین!؟ اوزاقلاشیرسان اما بیلمیرسن هانکی زامان گئدیب دولدوراجاقسان آرامیزدا کی مسافه نی! او “زمان” بئینیمه یئرلشمیر یاغار بولوت یاغماسا قارانلیق لاری دوغار سنی دوغار بو چیرکین حیاتا ! یاغار بولوت گرک یاغسین آیدینلیقلارا چیخارتسین سنی بو چیرکین حیاتی ! یامان داریخیب یاغار بولوتون سن بیلیرسن اما سانکی بیلمیرسن !Read More »
قیرمیزی آج بالیقلار/ سپیده رسولی
قیرمیزی آج بالیقلار سپیده رسولی اوزاق دور مندن سیجیللیمین ایکینجی صفحهسی! اوزاق دور مندن اورهییمین ایکینجی دویمهسی! شهرین کیچیک میدانیندا دیسکینیب، اوزولوب مندن سنسیز دیبرلانیپ سسلهنیر قولاغیمدا. اوزاق دور مندن! دنیزلرینین سویو داشیپ بو کیچیک میدانی دولدوروب قیرمیزی آج بالیقلارینلا، پوزوبدو یاراتدیغینی. اوزاق دور مندن! باخما بالیقلارینین قیرمیزی یاناقلارینا، اوتاندیر اؤزونو قاناد الینده کی چرقدیمی، سووار گؤزونو. اوزاق دور مندن! ...Read More »
سیران/سپیده رسولی
سیران سپیده رسولی شینآباد مدرسهسینین یانغینیندا یانان عزیز و گؤزل سیران یگانهنین خاطرهسینه جوجوقلوغون سنی آختاریر اوغورلاناممادی بیلَندن هارا آپاردی بو اود سنی، سیران هانکی سو بو اودو سؤندوره بیلر اورمو گؤلو سویو یئتر؟ آی اورموم سوسوزدو آی سیران اورمون سوسوزدو هاردا اکیم گؤیرهسن یئنیدن هاردا؟! بو چوخ زور نیسگیللرین بوی آتیب بو تورپاغی اوزونه بَلییهجک باشیمیقویوم قاپ قارا تورپاغین ...Read More »
ﮐﺆینهیینی منه وئر/ سپیده رسولی
ﮐﺆینهیینی منه وئر سپیده رسولی ﮐﺆینهیینی منه وئر وئریم ایچیمده کی قورد اییینی آنلاسین سنه ساری گلسین ! هر گئجه ﮐﺆینهیینین دویمهلرینی دیشیمله آچیپ رﺆیالاریما چاغیریرام ایچیندهکی بوغداشین قیزی ! ﮐﺆینهیینی منه وئر سریم شریتیمیزه آی دولو اولان گئجه سئوگیمیز آیدینلیغا چیخسین !Read More »
سئومهلی توپراغیم/ سپیده رسولی
سئومهلی توپراغیم سپیده رسولی سنی اونوتماق توپراغی اونوتماقدی! قولچاغین کیمسهده دایانمیر سن لازیمسن نفسلرین لازیمدی اینجه اللرین لازیم توپراغی اینانماق سنی اینانماقدی! گلهجک بوتون سئوگیلیلرین سنی آختاراجاق بیر ایتگی کیمی سئومهلی توپراغیم!Read More »
قوجاغین امنیتسیزدیر/ سپیده رسولی
قوجاغین امنیتسیزدیر سپیده رسولی اینجه آیاق بیلکلرینی تومارلاماق ایستهییرم منه ساری گلنده آیاقلارین قیسقانج شهریمیزین اورهیینی اوزوبدور یاواش گل پیرتلاشیق سینهم سنین نفسلرینله چیرپینیر پوزغون دوداقلارینی داملا- داملا دوداغیمین اوستونه قوی سوسوز دامارلاریملا عطشلنیم سنینله آما یوخ دایان شهرین تایسیز باخیشلارینین آراسیندا قوجاغین امنیتسیزدیر!Read More »
نیسگیل / سپیده رسولی
نیسگیل سپیده رسولی نیسگیل دووارلارینی ییخیب بیر یووا تیکهجم گیزلیجه سنه چاتماق زوردور آمما خیالیمدا هر شئی امکان تاپیر من سنینله بیرلیکده آمما سنسیز! ایستهسن الینی اورهییمدن چکهسن چک یاواش یاواش بیردن یوخ اولای اولاجاق هلهلیک تئزدی بو یووانی ییخماغا !Read More »


text:
پاپادان غزّه یورومو: چوخ ناراحاتام
کاتولیکلرین روحانی لیدری پاپا فرانسیس، غزّهده باش وئرن حادثهلردن دویدوغو کدری دیله گتیرهرک، اؤلوملرین یالنیز داها چوخ زوراکیلیغا یول آچاجاغینی دئییب
پاپادان غزّه یورومو: چوخ ناراحاتام
کاتولیکلرین روحانی لیدری پاپا فرانسیس، غزّهده باش وئرن حادثهلردن دویدوغو کدری دیله گتیرهرک، اؤلوملرین یالنیز داها چوخ زوراکیلیغا یول آچاجاغینی دئییب.
ایتالیانین باشکندی روماداکی عزیز پتروس میدانیندا دانیشان پاپا فرانسیس، آمریکانین تل آویودکی بوگوک ائلچیلیغینین قودسه داشینماسی زامانی باش وئرن حادثهلر و 62 فیلیسطینلینین شهید ائدیلمهسی ایله علاقهدار اولاراق چوخ ناراحات اولدوغونو بیلدیریب.
پاپا فرانسیس،
قوتسال تورپاقلاردا و یاخین شرقده گرگینلیکلرین قالخماسیندان و بیزی باریشدان گئتدیکجه اوزاقلاشدیران شدت ایسپیرالینین یوکسلمهسیندن گؤره چوخ ناراحاتام" ایفادهلری، اؤلوملردن درین بیر کدر دویدوغونو دیله گتیردی و آجی " چکن هر کسه دعا و محببتله یاخینلاشیرام" دئدی.
بؤلگهده یوکسهلن تضییقله باغلی دیالوق، عدالت و باریش دعوت ائدن پاپا فرانسیس،
شیدّت هئچ بیر زامان باریش گتیرمز. ساواش ساواشی، زوراکیلیق ایسه شدتی دوغورور" ایفادهلرینی ایستیفاده ائتدی.


text:
کورجان کندیم -شعر ترکی از حاج محبعلی امینی
شعر ترکی کوریجان کندیم از حاج محبعلی امینی به قلم فرزندش جواد امینی:
1- دوردوم گدم کورجانوما باش وورام / نه کورجانا ئوزجانوما باش وورام
2- یکه چایا کورپوسونه باغلارا / آیریلیق دن ئوز باغریما داش وورام
3- ماران ریکان لتگاه بیز قونشی دی/ گاه شیرین دی،گاه آجی دی تورشی دی
4- قالان کیم دی گدن کیم دی ئولن کیم؟/ بیزی یادا سالان قوناخ ورن کیم؟
5- مسچید دالی چوقور محله دوز محله /گوینوم ایستر یا باش وورام یا کله
6- چوخ قاشموشام اویناموشام یاتموشام / بارماقومی خوم شیریه باتموشام
7- پالان تیکه چرچی لر ساتموشام/ اوشاخلارا چلیک چوپون آتموشام
8- خرمن یری سالور آباد یونجالوق / الله ورسین کورجان نیا بیر ساقلوق
9- امامزادا جعفر )ع)کند چراغ دی / هر کیم درد توش سه اونا قوناق دی
10- امام زادا جعفر مطلب ورن دی هرکیم درد توشوب اونی سون دی
11- کورجان نولار بیلمسلر قدرینی الله بیلر تهران بیلر قدرینی
12- ایل لر دی بو آقا بیزی ساخلیوب کندیمیزه دوشمن یولون باغلیوب
13- امامزادا جعفر بیز دایاخ دی کورجان ئوزدی امام زادا دوداخ دی
14- امامزادا یو ل لارو نون صفاسی آقاشلوخدا قوشلار سری صداسی
15- یکه چایا اوشاق چاقی گدر دیک او بوز سودان قوم دولدوروب ایچردیک
16- یکه چایون حییف سویی قوریوب اونون ایچین ماساچو لار تاریوب
17- یادیمدادی اوشاق چاقین دکند د چوپان لارون سوری لاری گدند
18- توخ اولمازدوم اوشاق لیقدا یوخودان دال قالمازدوم دووار لاردان سورودان
19- حاج اشرفین قهوه سینه گدردیم بش قرانا صبح اخشاما ایش لردیم
20- بویوم چاتمازدی بیر گورم میز لری یوسخول لوخدان آدام گورر دیز لری
21- خالام یولدا منیم یولوم کسردی یومورتادان کیشمیش لردن ورردی
22- دی یردی که منه باجوم تاپشوروب جیگریمه باغروما قان باسدوروب
23- سن گدنده کوچه لر ده باج اوغلی یادیم دادی یاش توکند باج اوغلی
24- هچ بیلمزدیم خالام نیه آغلیور ؟ خاطرینی باجوسونا باغلیور
25- حاج اشرفین قهوه سین دن کورجانا چوخ یول دییل بیر خورداجا اوشاقا؟
26- آتا آنا اولمیاندا یاماندی یتیم لیق د صغیر قالان آمان دی
27- فقیر لیق و یتیم لیق و تک لیق د ئولس اوشاق یی دی قالا زنجیر د
28- چوخ دیمیرم آجولاردا بلادان محبتی خلق الیوب یارادان
29- شیخ تقی نین قورآن درسی چوخ گوزل اوشاخلارا ئورگدردی مین غزل
30- چرچی لرین سسسی باشیمدا گزر / حلوای گز پالانا ایندی ورر؟؟
31- واراداشون رسمی ایندی تاپول ماز / کورجان نولار بیر بیرین تای اولماز
32- کورجان منیم چوخ شی لریم آلوب سان ننه دد قارداشومی آلوب سان
33- ارباب لارون یر لرینی بولدول/ خوش نشین لر ارباب اولوب ئولدول
34- کورجان کندیم فقط منی دوغوب سان / عزیز لریم فامیل لریم بوغوب سان
35- بیر بله کند منیم حقیم هاردادی ؟ اوشاخ لوقا قوجالوقا چاتمادی؟
36- ننه مالی دده مالی ئوز مالوم / ییدی منیم مالومی دا ئوز قانوم
37- غریبه لر ییس آدامون مالون / غوصاسی یوخ غریبه ده یوخ قانون
38- کورجان منیم دد مالوم سن ددی /خبرین وار ددم اوی کیم د دی؟
39- کورجان سندن گلیلیگیم چوخ دییل / دونیا رسمی گلیب گدیم چوخ دییل
40- کورجان قیزلار اوغلان ناری دوغوبسان /نچه سینی قارنوندا ساخلیوب سان؟
41- یاس لار توی لار چوخ دی سن د آی کورجان/ گورممیشم چوخ لارونی آی کورجان
42- سن آتان دا تهران منی بیراخمور / گوینوم ایستر ،تهران منی براخمور
43- هچ بیلمدیم نجه گلدیم تهرانا / گلدیم بلکه یاتموش بختیم اویانا
44- اویان مادی بختیم اونی ایتیردیم / گجه لری گوننوز لری بیتیردیم
45- کورجان سن د واردی یاخچی انسان لار/ آدی سان لی شخصیت لر قالان لار
46- کورجان سنین دورت بیر یانون باغ اولسون/ قوجالارون جوان لارون ساق اولسون
47- کورجا ننیا عاشورا گون هر زاد دی / شیمرین الیند هر یرد فریاددی
48- ماران ریکان تهران نی لار قوناخ دی / دسته لر دن هر نه پیس وار اوزاخ دی
49- کورجان سند دفینه لر وار / دورت مین بش یوز تاریخ و هم سنه وار
50- 72 یتمیش ایکی میلت سن ده دولانور / خیری شری دووارلار دان بویلانور
51- نوخوش ننم جوان ننم یادیمدا / کورسی اوسته یاتان ننم یادیمدا
52- قونشی فامیل آرواد لاری آغلادی / من گولوردوم گولماخ هامون داغلادی
53- آنلامازدوم یتیم لیقدی تک لیقدی / بیر تک اوشاق بو دونیادااسکیک دی
54- جوان ننم هاجر اونون ادیدی / هچ گورمدیم بیر کس اونون تاییدی
55- هاجرننم جوان ننم وای ننم / دی یم مدیم سن بیر لای لای ننم
56- ایندی د وار خاطره لر یادیم دا / مظلوم ددم چکدیکلری یادیم دا
57- هاشیم بابا رشیدی دی ماراننی / گورمزیدی گوزلری قاش کمان دی
58- طبیب اونا غلط دارو ورمیش دی/ روزگارون یاخجچی پیسین چکمیشدی
59- هاشم بابا ناقیل لاردان دی یردی / اردان قاشماخ گدر تهران دی یردی
60- هاشیم بابا ننم گتدی سن هارا ؟ / ئو رگیم قلبیم ووردون یارا
61- هاشیم بابا سن ئولن د من ئولدوم / دوشمن لر یوخ دوست ایچیند بوقولدوم
62- هاشم بابا ولی خانون اوغلیی دی / اول لری پول دار آخیر یوخلیی دی
63- چوخ پیس اولار گوی دن گلن یر لر / آدی توشر یوسخوللوخ دان دیل لره
64- اوغلان گلین فامیل اونی بگنمز / واری اولان وار اولمیانی گورمز
65- هاشیم بابا ماران نی بیر کیشی یدی / امام رضا(س) دیماخ اونون ایشی یدی
66- امام رضا (س)گوزل آدی گلندن / هاشیم بابا توکر دی یاش گوزلردن
67- هاشم بابا تک قالموشام هاردا سان؟ / بو دونیا دا ن تو خ اولموشام هاردا سان؟
68- باشیمدادی آغلاماقی باشلیام / غوصالاری شیطان کیمی داشلیام
69- دردلری مین چوخی گدیب چوخی وار / مظلوم لاردان ظالیم لردن سونی وار
70- موبَلیم منیم حالوم پریشان / تک قالموشام بو دونیادا بی نشان
71- هچ گورمدیم منیم حالوم سروشان /من کوسن د ه تا پول مادی باروشان
72- فلک سالدی یاخچی پیسی بوینوما / دیلیم یوخدی دی یممیرم دوستوما
73- غلام رضا دایی یادی خیر اولسون / شوخلوق لاری اوخوماقی خیر اولسون
74- عمریم یاندی اوننان سورا کول اولدی /اکدیک لریم گول اولدی سومبول اولدی
75- اغلاماقوم پالچوق ادیب کوللری / او پالچوق دا باتدی خلقین دیل لری
76- یتمیش ایکی میلت سن د دولانور / خیری شری دو وار لار دان بوی لانور
77- کورجان سنین دورت بیر یانون باغ اولسون /جوان لارون قوجالارون ساق اولسون
78- بیزه خوش لوق الورمدی عیبی یوخ / آق بیر چک لر اق سققل لر عمری چوخ
79- منیم عمروم اللی بیر دی ای کورجان /تاپ ماموشام ئوزوم تکی تای کورجان
80- اشیتمیشم کند گلیب ننوا / درد لریزین چوخی اولوبدی دوا
81- چورک ای سی تندیر لر دن گلمیور / اوشاخ لاروز سققیز الوب چی نیور
82- ارواد لاروز انوم اولوب ایشلمز / کپک لریز عاقل اولوب دیش لمز
83- کند اولماساتهران نولار اج قالار / اج قالان دا کندیمیز دن باج الار
84- نه خوش اولار تندیر لرین ایستی سی / کندلی قالار ئوز اکدی سی کندی سی
85- ئوزی اکسین ئوزی درسین توخ اولسون / یرلریزین برکتی چوخ اولسون
86- کندین شهرین فرقی نه دیر بیلیر سن؟ / چوخلارونی یاداسالوب دی ییر سن؟
87- کندلی گدیر شهر دی ییر خوش اولور / الین د کی گدیر الی بوش اولور
88- شهرلی کندلی لرین قدرینی بیلمز / کند اوشاقی شهرد هچ وقت سویلمز
89- کندین سوزی چول دی چای دی سامان دی / شهرین سوزی پول دی پول دی یالان دی
90- شهری لرین قاشی گوزی کامان دی / ایمان الور عمر اپارور امان دی
91- بیلدیر یای دا یولوم توشدی کورجانا / گوردوم اوشاخلاری گلیب لر جانا
92- چوخ قوجالار گدیب توپراق التینا / قالان قوجالارون یامان حالینا
93- چوخ جوانلار کو چوب گدیب تهرانا / گدیب بلکه یاتموش بختی اویانا
94- گدن گونلر سختلیک گونلر ایندی یوخ /تزک ییقن قالاخ یاپان آدی یوخ
95- پراید آلوب پیکان آلوب قارنی توخ / ارباب لارون کدخدالار سوزی یوخ
مطالب مرتبط:
معرفی کوریجانی موفق-مهندس جواد امینی
حاج محبعلی امینی یکی از نوادر روزگار
شعر بسیار زیبایی بود. با آرزوی سلامتی و طول عمر با عزت برای حاج آقا امینی .
عااااااااااااليييييي بود ولی خيليييييييي طولانيه


text:
تورکیه پنجرهسیندن اورتا دوغو (17)
تورکیه، 1960-جی ایللردن بو یانا بالیستیک موشک تهدیدی آلتیندا
تورکیه پنجرهسیندن اورتا دوغو (17)
اورتا شرقده گئنیشلنن بحران ساحهلری و اورتایا چیخان دولت خاریجی آکتورلار تورکیه کیمی بؤلگهسل گوجلری ساوونما سیستملرینی اینکیشاف ائتدیرمهیه مجبور بوراخیر. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا یاخین شرقده آرتان ریسکلر ایشیغیندا ایستراتژی ساوونما سیستملرینی و تورکیهنین موضوعویلا ایلیشکیدار ایشلرینی آنالیز ائدجگیک.
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرماچی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعویلا ایلیشکیدار قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائدیریک ...
-------
تورکیهنین ایچینده اولدوغو یاخین شرق جوغرافیاسی، سون 50 ایلده چوخ سایدا گؤچمن، بحران و ساواش یاشادی. بونلارین ایچینده دولتلرآراسی ساواشلار ایله بیرلیکده هیبرید ساواشلار دا وار. تورکیه بو گون گئنیش بیر جوغرافیادا موختلیف تهدیدلرله قارشی-قارشییا. بو سببله، خصوصیله 15 ژوئیه سونراسی مدتده احاطهلی و کؤکلو بیر ساوونما -امنیت دؤنوشومو هدفلییر.
تورکیه، 1960-جی ایللردن بو یانا بالیستیک موشک تهدیدی آلتیندا. تورکیه ناتو ساوونما چتیری ایچریسینده ایشتیراک ائتدیگی اوچون اوزونجا بیر مدت بو تهدیده ایستیقامتلی آختاریش ایچریسینده اولمادی. ایندیکی واختدا تورکیهنین یاخین جیواریندا موختلیف موشک تهدیدلری وار. ایرانین الینده 10 ایلدیر 1500 کیلومتر منزیللی سیستملر وار. روسیا، 2008 ساواشیندا گورجوستانا تاکتیک بالیستیک موشک آتدی. بو گون ده 500 کیلومتر منزیللی ایسکندر موشکینی بیر خاریجی سیاست واسطهسی اولاراق کریمه و شرق آوروپادا ایستیفاده ائدیر. سوریهدکی قاریشیقلیق و گؤچمن موحیطینین وطنداش ساواشسینا چئوریلمهسی، عراق و سوریهده داعش و پ.ک.ک کیمی ترور تشکیلاتلارینین ایشتیراکی، تورکیهنین بو آراییش و فعالیتلرینی سرعتلندیرمهسینه سبب اولدو. قونشو جوغرافیالارینداکی یوکسک ریسکلر سببیله موشک-موشک سیستملری ایله شیمیایی سیلاحلارا قارشی تورکیهنین ده موختلیف تدبیرلر آلماسی قاچینیلماز. تورکیهنین یاخین شرق سیاستینی اوّلجه بو قایغی تعیین ائدیر.
ایستراتژی هاوا ساوونماسی، اؤلکهلرین بؤیوک ایستراتژیسی و خاریجی سیاستی ایله چوخ یاخیندان ایلیشکیدار بیر موضوع. ساوونما سیستملرینین خصوصیت و قابیلیتلری، آتیلان موشکین خصوصیتلرینه باغلی. 1500 کیلومتر و داها اوزون منزیللی بالیستیک موشکلری، آتموسفر ایچینده اؤنلمک غیری-مومکون. بونلار اوچون کوسموسدا یئرلشن ارکن ایخبار و خبردارلیق اویدولاری، تورکیهنین کورهجیکدکی رادار ایستگاهی کیمی خصوصی سنسورلار لازیملی. بونلارین تکمیللشدیریلمهسینه، چیخاریلماغا و ایستیفاده ائدیلمهلری چوخ باهالی. بالیستیک موشک ساحهسینده یئنی تکنولوژی و حللر اینکیشاف ائدیر. یاخین گلهجکده خیدمته گیرهجک سیستملر، موجود ساوونما ائتمهلری معناسیز حالا گتیره بیلر. بونلار آراسیندا اؤنه چیخانلار: دئکوی و آلدادیجی هدفلردکی اینکیشافلار، چوخلو باشلیقلار و ان اهمیتلیسی سسدن سرعتلی واسطهلر.
موشک ساوونماسی چوخ خرجلی بیر ساحه. آنجاق یالنیز بودجه آییراراق دا حل ائدیله بیلهجک بیر موضوع دئییل. مسئلن آمریکا موشک ساوونماسی اوچون سون 30 ایلده 350 میلیارد دولار خرجلهییب. بو یالنیز اجتماعی خرجلمهسی. خصوصی سکتور و صنایع خرجلری داخیل دئییل. گونجل اولاراق آمریکا ایلده اورتالاما 10 میلیارد دولار موشک ساوونمایا خرجلییر.
تورکیهنین رادار ساحهسینده ده جیدی ایرلیلییشلری وار. بو ساحهده سون ایللردکی ان اهمیتلی پروژهلردن بیری میلگم (میللی گمی) صینفی کوروتلر اوچون تالس شیرکتینین لیسانسی ایله آسئلسان طرفیندن چیخاریلان 3 اؤلچولو دنیز پلاتفورماسی آختاریش راداری سمارت- اس م.ک2 پروژهسی. بو پروژهده ایلک رادارلارداکی آلیجی / وئریجی مودوللار حاضیر آلیندی. سونراکی رادارلاردا میللی ایمکانلارلا اینکیشاف ائتدیریلن مودوللار ایستیفاده ائدیلدی. بو گون تالس دیگر اؤلکهلر اوچون اورتدیغی رادارلاری مودوللارینی تورک شیرکتی آسئلسان تامین ائدیر. آیریجا 3 اؤلچولو ارکن خبردارلیق رادار سیستمی پروژهسینده ایشلر داوام ائدیر. تورکیه میللی ساواش اوچاق و اویدو مستقر سار راداری (سینتتیک ایسپان رادار) پروژهلرینی ده حیاتا کئچیرهجک.
نتیجه اولاراق هاوا ساوونماسی ایچ ایچه کئچمیش لایلاردان اؤرولو بیر قورولوش. حالییلا هئچ بیر سیستم تک باشینا حل دئییل و کئچیلمز بیر دیوار تیکهبیلمز. اؤلکه ایچینده بیر ساوونما چتیری آلتینا آلا بیلمک اوچون اؤنلمیی خصوصیله کوسموسدا رئاللاشدیرماق لازیمدیر. هاوا ساوونماسی؛ اینسانسیز هاوا واسطهلری، هلیکوپترلر، اوچاقلار، سئیر موکتلری و بالیستیک موشکلره قارشی موشکلر و بونلاری ایستیقامتلندیرن آلقیلاما سیستملری ایله بیر بوتون. تورکیهنین گوجلو و میللی بیر ساوونما سیستمی تیکیلمهسی بؤلگهدکی دینجلیک و امنیت باخیمیندان دا چوخ اهمیتلی بیر سالدیری اولاجاق.
تورک ساوونما صنایعسی، خصوصیله 2002-جی ایلدن بو یانا بؤیوک بیر آتیلام ائتدی. چوخ سایدا باشاریلی پروژهیه ایمضا آتدی. سکتورون آیاغا قالخماسی ایشلرینه ساغلیق اولان بو سورجده بیر چوخ پروژه باشلادی. بو پروژهلرین بؤیوک بیر قیسیمی پروتوتیپ و یا سری اورهتیمه باشلاما مرحلهلرینده. بوگونکو وضعیتده تورک ساوونما صنایعسی، سری اورهتیم، موسسیسه - اعداما و داوام ائتدیره بیلهجک پروسهلرینه فوکوسلانیر. سوردوره بیلیرلیک مرحلهسینین ان اهمیتلی پارچاسی اولان ایخراجاتدا دا تورک ساوونما صنایعسی جیدی بیر اینکیشاف گؤستریر.
---------
آتاتورک اونیورسیتهسی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرماچی جمیل دوغاچ ایپکین موضوعویلا ایلیشکیدار قیمتلندیرمهسینی تقدیم ائتدیک ...


text:
تۆرکیه: اژه دنگیزینده دارتغینلی یاغدای یونان ین گدا پیداسینا بۇلماز
تۆرکیه، یونان بیلن اژه دنگیزیندأکی دارتغینلیغینگ ایکی تاراپینگ پیداسینا بۇلماندیغینی بیلدیردی
تۆرکیه، یونان بیلن اژه دنگیزیندأکی دارتغینلیغینگ ایکی تاراپینگ پیداسینا بۇلماندیغینی بیلدیردی.
داشاری ایشلر وزیرلیگی نینگ مطبوغات گنگه شچسیسی حامی آق سۇی کارداک قایالیقلاری باراسیندا بۇلان دارتیغنلیق حاقیندا برن بیاناتیندا،
"وزیرلیگیمیزینگ گنگهشجیسی یونان ینگ داشاری ایشلر وزیرلیگی نینگ عمومی یازمانینا جانگ ادیپ اژه دأکی دارتغینلیغینگ ایکی یوردونگ دا پیداسینا بۇلماندیغینی و یونان تاراپی نینگ بو حۇوپلی حرکتینی بس اتمهگینی آچ آچان آیداندیر" دید.
آق سۇی شیله دۇوام اتدی،
"یونان ینگ داشاری ایشلر وزیرلیگی تاراپیندان ۱۳-نجی فورالدا بریلن بیاناتدا، کارداک قایالیقلاری بؤلگه سینده بۇلان حۇوپلی واقا بیلن باغلانشیقلی یونان ینگ داشاری ایشلر وزیرلیگی نینگ عمومی یازمانی نینگ بیزینگ گنگه شچیمیزه گۆیچلی یاغدایدا یازغاریش ادندیگی آیدیلدی. قینانساغام یونان تاراپی بو بیانات بیلن همیشه کی یالی اؤز حالقینا یالنگیش ماغلومات بریأر" دیدی.


text:
کرکوکده یئنیدن ساییم اولابیلر
"کرکوکدهکی شوبههلی صاندیقلارین آچیلاراق ساییمین یئنیدن یاپیلماسی لازیمدی"
عراق باشباخانی حیدر العبادی، کرکوکدهکی سئچیملره تقلب قاریشدیغی ادعالاریندان دولایی شهردهکی شوبههلی صاندیقلارین آچیلاراق ساییمین تکرارلانماسی لازیم اولدوغونو سؤیلهدی.
عبادی، بغداددا مطبوعات کنفرانسیندا، کرکوکده تورکمن و عربلرین رایلرینه قارشی حیله ادعالارینا توخوناراق،
"کرکوکدهکی شوبههلی صاندیقلارین آچیلاراق ساییمین یئنیدن یاپیلماسی لازیمدیر. بو، چوخ آسان و ۱ گون بئله داوام سورمهیهجک بیر مسئله" دئدی.
کرکوکده سئچیمده ساختاکارلیق ائدیلدیگی ادعالارینین اثبات ائدیلمهسی حالیندا عبادی،
"اوراداکی بوتون صاندیقلاری یئنیدن آچیب سایاجاییق. بونو لازیم گلرسه بوتون عراقدا دا ائدجییک. سئچیم کمیسرلیگینی تقلب ادعالارینی آرادان قالدیرماق اوچون عاجیل گؤرهوه چاغیریرام" دئدی.
تورکمنلرین اعتراضلاری داوام ائدیر.


text:
امریکا اوروش اوچاقلری اوز آدملری نی اوردی
اوشبو حادثه سوریه ده یوز بیردی
امریکا قوشمه ایالتلری اوروش اوچاق لری سوریه ده پطرول ساحه سیدن عبارت دیرالزورده اوزی نینگ حمایه سی آستیده گی وای پی جی نینگ مرکزی نی اوردی.
امریکا نینگ ناتوغری بیر کوردینات سببلی ترور تشکیلاتی وای پی جی/پی وای دی/پی کا کا ترورچی لری نینگ توپلنگن بیر مرکز نی اورگن لیگی بیلدیریلدی.
اوشبو حادثه نتیجه سیده 300 نفر وای پی جی ترورچی سی نینگ جان بیرگن لیگی بیلدیریلماقده.
امریکا قوشمه ایالتلری, بولووچی ترور تشکیلاتی پی کا کا نینگ سوریه ده گی قسمیدن عبارت وای پی جی نی حمایه لب کیلماقده.


text:
آیسیز گئجهده قتل/ حیکایه
آیسیز گئجهده قتل
یازان: حسین واحدی
اوچ یاشینداکی قیزینی سوبانین یانیندا دیله توتوب یاتیدان اختر، یوز ایل بوندان سونرادا دوشونمزدی کی ارینین قتل خبرینی پولیس ائوه گئجه ساعات 21:31 ده وئرسین.
دلیجه اوشاغی اویادیب، های- کوی سالا- سالا ائودن ائشیگه چیخدی. قاپی- قونشودا آدام قالمادی باییرا چیخماسین. کوچهنین قادینلاری اختری اووندورماق ایستهییردیلهر. کیشهلر ایسه دؤورهلهنیب 42 یاشلی احدین اؤلوموندن دانیشیردیلار:
باققال ممد: گؤرهسن کیم اؤلدوروب؟
آل-وئرچی علی: هله بللی اولماز!
چولاق عمران: بئیناوا بیر خوش گون گؤرمهدی. کیرا داملاردا جانی چیخدی.
باققال ممد: یازیق آرواد- اوشاغی...آللاه هئچ کیمه گؤرسهتمهسین...
اوز-اوزهده اوچ مرتبهلی ائوین، ایکینجی مرتبهسینین پنجرهسیندن باخان 58 یاشلی قوربان بو صحنهلره باخاراق باشین توولاییب اؤز- اؤزو ایله دئدی:
- حامبال اوغلو حامبال آخیردا جزاسینا چاتدی، جاماعاتین جاوانلارین تیریاک ساتماق لا یازیق ائله میشدی.
بیرآزدان نئچه نفر آغ ساققال ایله اختر پولیس مرکزینه گئتدیلر.
قارا بولودلار آیین اؤنون کسمیشدیلر. هاوادان ایسه یاغیش اییسی بورونلارا سورتولوردو.
اختر پولیس دایرهسینه چاتماق همن کیشیلردن آیریلیب جنایی دایرهیه گئتدی:
- جناب یوزباشی اریمین باشینا نه بلا گلیب؟ کیم اؤلدوروب اونو، کیم بالالارینی یئتیم قویوب...
یوزباشی ماسانین آرخاسیندان چیخیب آددیم آتارکن دئدی:
" 42 یاشلی چالباش، احد قاسیملی سیزین ارینیزمی؟"
اختر گؤز یاشلارین تؤکه- تؤکه الینی باشینا چالاراق جاواب وئردی:
- بلی... بلی... یازیق اولدوق آللاهیم...
- سیزین ارینیزی گؤیتپهده تاپیبلار، باشیندا و اوره یینده ایکی گوللـه یئری واردیر. بیرینه شککینیز وارمی؟
اختر: نه دئییم .. هئچ کیمه شککیم گئتمیر.
بیرنئچه دقیقه دانیشاندان سونرا یوزباشی اخترله قونشولاری ائولرینه دؤنمهلرینی ایستهدی. آرا سسسیز اولوب یوزباشی اوتاغینا دؤندو.
یاریم ساعات سونرا: چاووش ایچهری گیریب خبر گتیردی " جناب یوزباشی، قاتیلی توتوبلار".
یوزباشی: چوخ شوکور... دئیین گتیرسینلر بورا...
بیر نئچه دقیقه سونرا قاتیل آدینا توتولان اکبر ایچرییه گتیریلدی. اوجا بوی، 29-30 یاشلی و باش توکونو دیبدن قیساتمیش.
یوزباشی: سن احد آدیندا کیشینی قتله یئتیریبسن؟
اکبر: بلی- گؤزونون ببهیینی اویموشام...
سونرا باشینی دیک توتوب لامپا ساری باخدی.
یوزباشی: نییه اؤلدوردون...
اکبر: آلتی آی بوندان قاباق قارداشیما تیریاک ساتیب تیریاکی ائلهمیشدی. ایندی قارداشیم شوشهیه دوشوب.
نئچه دفعه دئمیشدیم اونا... اویاری[هوشدار] وئرمیشدیم توبه ائلهمهدی... سونوندا منده اونو اؤلدوردوم آیری جاوانلار آماندا قالسین...
یوزباشی، اکبرین دئدیکلرینی کاغیذا یازدیریب، امضا ایله بارماقایزی آلاندان سونرا عسگره امر ائتدی: "گئجه نی حبسده قالسین".
اختر له بالاجا قیزی گؤز یاشلاری ایله، گئجهنی گوندوزه باغلادیلار.
سحرچاغی، گئجه آیی دوستاق ائدن بولودلار، گونشیده گیزلتدیلر.
ساعات صوبح آلتینی گؤستریردی. عسگر، اکبر-ی چاغیرماق اوچون حبس اوتاغینا گئتدی. باجانی آچیب ایچهری باخاندا گؤردویونو اینانمیردی. اکبر دیلینین آلتیندا گیزلتدیگی تیغه ایله شاه دامارین کسمیشدی. خالچانین اوستو اونون قانی ایله بویانمیشدی.
عسگر آغلایاراق: جناب یوزباشی...جناب یوزباشی... دئیهدئیه اورادان اوزاقلاشیب، اکبری یالنیز بیراخدی.


text:
آمریکاین «تایم-آوت نیو یورک» ژورنالی ات کسمه اصولو ایله مشهورلاشان تورکییهلی آشپاز نوسرت گؤکجه حاقیندا تنقیدی یازی حاضرلاییب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، آمریکادا ایکینجی رستورانینی آچان آشپازی «آخماقلار سلطانی» آدلاندیران ژورنال اونون نیو یورک موحیطینه لاییق اولمادیغینی یازیب:
«نصرتین نیو یورکداکی رستورانی ۱۹-جو عصردن بو شهرده یارادیلان ان بؤیوک ساختاکارلیق اولا بیلر. «نوصر-ات» رستورانیندا اهالییه تکلیف ائدیلن ات هم چوخ دوزلو، هم ده باهالیدیر. منیو اینترنتده یئرلشدیریلمهییب. اینسانلار ماسا آرخاسیندا ایلشهنه کیمی نه قدر پول اؤدیهجکلرینی بیلمیرلر. نصرت هر کسه اینستاگرامدا پولسوز سرگیلدیی شوونو رستوراندا شخصلره اؤزل سیرکه چئویریر. یئمکلر برباددیر. بلکه ده بعضیلری اینستاقرامدا پایلاشماق اوچون یوکسک مبلغده پول وئرمهیه دیدیینی فیکیرلشیر. «نوسر-ات» نیویورک دونیاسینا لاییق دئییل، اما بیز اونا لاییقیک. بو جاناواری هامیلیقلا یاراتمیشیق».
سؤزوگئدن مقاله سوسیال شبکهلرده ۲۰۰۰ دفعه پایلاشیلیب.
قید ائدک کی، بوندان اول «نیو یورک پوست» قزئتی ده نصرت گؤکچه حاقیندا تنقیدی مقاله یاییملامیشدی.


text:
قازاخیستانین اصلاحاتلارا احتیاجی وار.
آخار. آز خبر وئریر کی، بونو فرانسا مطبوعاتینا موصاحیبهسینده قازاخیستانلی کئچمیش بانکیر موختار آبلیازوو سؤیلهییب. موصاحیبه زامانی آبلیازوو قازاخیستان پرئزیدئنتی نورسلطان نازاربایئوی آوتوریتار لیدئر آدلاندیریب:
«بیزیم اؤلکه پرئزیدئنت ایداره اصولوندان ایمتینا ائتمهلیدیر. بیز سیستئمی یئنیلیهرک پارلامئنت ایداره ائتمه سیستئمینه کئچملیگیک. قازاخیستاندا حاکمیت یالنیز گوج یولو ایله دییشه بیلر. نازاربایئو اوندان کؤنوللو شکیلده ایمتینا ائتمهیهجک. ۵۰ مین اینسانین آلماتی کوچهلرینه چیخماسی کیفایتدیر کی، ایستییمیز آلینسین. بیزه اوچ ایل کیفایت ائدر».
قئید ائدک کی، آبلیازوو ۲۰۱۳-جو ایلده فرانسادا حبس اولونوب. او، بتا بانکین مالییه واسطهلرینین اله کئچیریلمهسینده گوناهکار حساب ائدیلیر. رسمی آستانا آبلیازووون فعالیتی سایهسینده بانکا ۶ میلیارد دوللار زیان وورولدوغونو بیلدیریب. قازاخیستان بوندان اؤنجه آبلیازووو گئری قایتارماسینا چالیشسا دا، پاریس بونا ایزن وئرمهییب.


text:
شام اسبیدن اوزو یوخاری، نادری تپهسینه یاخین، گؤزهل و گؤروکوملو بیر یئرده، دوستومون قاشقاسی یاشاییردی. ایستی قانلی، ایستکلی و اصیل بیر کهر آت! شمشاد سایاغی ایری گؤزلری آینادان دوم – دورو، ایچین ده هر شئی گؤرونوردو؛ او یان – یوره ده بوتون مئشهلیکلر، داغ – داش، دره – تپه و گونشین ایشیقی دوز گیلهلرینه ساچمیشدی.
ناللارینی ریتمیک حالدا یئره چیرپاراق، اؤزونو یولداشیما ازدیریردی… اونا، چیلخا دریدن، نه گؤزهللیگه بیر یهر آلمیشدی، سانکی دریسی قارا مخملدن، ساچلاری ایسه شهوه رنگینده ایدی. باخیشی مهربان، نجیب، قولاقلاری ایتی، اوجا بویلو و جیدیر آتی! یاخشی دئییبلر: ” آت، آت اولونجا ییهسی مات اولار…”
دوستومون حیاتی ایدی! بیر گون گئدیب قاشقاسینا باش ویرماسایدی، ائله بیل اؤنملی بیر شئی ایتیرمیشدی؛ ائله تومارلاییردی، بویونا اوخشاییردی، اللری ایله یئمک یئدیردیردی، حیات یولداشی دئییردی: “من ده بیر قاشقا اولسایدیم بلکه آرتیق شانس گتیرمیشدیم…”
گول بالاسی گؤزهل ائلماندا آلتدان – آلتدان گولوردو؛ اینجیمهدن، آجیمادان، یورولمادان، قاشقانین قوللوغوندایدی؛ او ناخوش اولان دا بو ساعاتلارلا یانیندا قالیردی، داوا – درمانین وئریردی، یویوب تمیزلهییردی، ساچلارینی داراییردی، بویونو اوخشاییردی: “منیم قاشقام، قارا گیلهم، ساوالانیم، من وار ایکن سن ده یاشا بو حیاتی، یوخسا سنسیز داماغیمین دادی اولماز، اورهییمین شنی اولماز… دهین گؤزلر کور اولسون – آغیزلاری شور اولسون – ایستهمهین لال اولسون – منه یاخین گلمهسین – من سنی اونوتمارام – سن ده منی اونوتما…”
دوستومدان سونرا کیمسهیه مینیک وئرمیردی؛ قاشقانین بوینون قوجاقلاییب اوزانیردی اوستونده، هیجانلا چاپیردی، گئدیردی اوزاقلارا، سانکی بوتون خیاللارینی اونون شکوهلو سئوگیسینده بولموشدو… گؤزلری اومود باغچاسی ایدی، اولدوقجا اورهک باغلامیشدی، جانیندان آرتیق سئویردی، گزیردی، دولانیردی، ائوده کی ایشلرین تلهسیک یئر به یئر ائدیب، آنجاق اوزونو قاشقایا یئتیریردی؛ الی دولو – اورهیی دولو – گؤزلری ماراقلی – وجودونا قاناد سانجیب، قاشقا جنابلارینین یانینا اوچماق ایستهییردی… ییغیناجاقلاریمیزدا (آذربایجان شعر و موسیقیسین ده) آنجاق قاشقادان سؤز اولوردو و بیزیم ایچین گؤزهل آنلار سووشوردو؛ چوخلاری تاس آتمیش، قاشقا اونون اولسون دئیه، آمما بو قدهر قدرتلی قارا آت اونلارا قسمت اولمامیشدی… دئیه بیلهرم چونکو دوستوم اونو عشق ایله سئویردی. (تورکان) لا (قاشقا) گوزه دهیر و باهالی ایدیلار، من بیلن دؤرد ایل بوندان اؤنجه اوتوز میلیون وئریب اونو آلمیشدی. پیشیم – پیشیمله ساخلاییردی، گؤزلرینی بیری پیلهیه بیلمزدی، قاشقانی قوجاقلایارکن چاپیردی، کیشنهمهلرینین سسی آلماس چایینا قدهر یاییلیردی. ناللارینی ریتمیک حالدا یئره چیرپاراق، دوستومو سرخوش ائدیردی… بارماقلاری ایله قاشقانین بوینون سیغاللاییردی یورولماسین دئیه! سرین سو ایچیردیردی، سویوخدا کیمسهنین حاققی یوخ ایدی قاشقا اولان یئرین، قاپیسین آچیق قویسون. حؤرمت ایچین جلوونو چکمیردی، ائله عادت وئرمیشدی، اللرینین محبتی ایله هر نهیی باشا سالیردی و اودا باشا دوشوردو؛ بوتون فکری ذکری اولموشدو قاشقا… “قاداسین آلیم قاشقامین – دردین آلیم قاشقامین – یارادانا قوربان اولوم و ها بئله سوزلردن…” اونون قوخوسون آلمیشدی، بیلیردی، گوللونون کورپوسون کئچنده ،قاشقانی قرارسیز گؤروردو، اورهک دولو سئوینجله گولوردو و شنلیکله دئییردی: “گؤرورسن بیلیر من گلیرم…” الینی قالدیریب اوجا سس له سلاملاشیردی، اوزون سورتوردو بونون اوزونه، گؤزلرین یوموب آچیردی، جانین تیترهدیردی، سانکی اؤزون ازدیریردی، تومارلانماق ایستهییردی…
نفسینین سسی، قارانلیق ایچره سکوت دا هوللو بیر اتمسفر یارادیردی، آخشامدان اویانا شام اسبینین خلوتی، دهشتلی اولوردو ، گرک کی واقتیندا شهره قاییدیردیق، بهیم ال چکیردی! یاناغا اودون قویدو، پنجرهلری کیپلهدی، قاشقانی قوجاقلاییب الین چکدی باشینا، آغیزلیغینی باغلادی آخیرین اؤنونه و باشقا ایشلری اورانی یلیگ ائدن آداما تاپشیردی؛ اوردا یالنیز قاشقا قالمیردی، او بیری سولهلرده باشقا آتلاردا وار ایدی؛ تارین دا گؤتوردو، دوشدوک یولا… بیز گلن چاغی، قار، نارین – نارین یاغیردی، ایندی قوش باشی! هر یئر بایاز رنگینه چئوریلمیشدی، هر یاندان سیزاق گلیردی. آدامین اوزو سویوقدان دیدیلیردی، بوینومدان شابا توخودوغو قالین قیرمیزی شالی چیخارتدیم باغلادیم دوستومون آغیز – بورنوندان بئله… سویود آغاجلار داها اوجا گؤرونوردو، قول – قانادلارینا، آغ آپباق اؤرتوک یاییلیب، سانکی آغاجلاردا، اوچوش تابلوسونو گوستریردیلر، او قدهر گؤزهل ایدی، بیر شکیل چکدیم؛ یئریدیکجه کؤلگهمیز اؤزوموزدن قاباق دوشوردو یئره سریلمیش قارا! کؤلگهلر اؤزوموزدن بؤیوک و اؤزوموز اونلاردان کیچیکایدیک…!
تیاتر کنسل اولموشدو، آغا ننهلر بزهکلی قالمیشدی، بنرلری بوز باغلامیشدی، کمدینلرین شکیللریندن دامجی – دامجی سو آخیردی، تپهدن آشدیق آلبالی باغینا، هئچ بیر تهلیکهیه باخمایاراق گئدیردیک، گاه گولوب، گاه دا مطلق سکوتدا، اللریمیز جئبیمیزده، چینقیل داشلارا ایلیشهرک، یالنیز قورخونون اوزوندن قورخوردوق…! آمما اوسته – اوسته قورخماق ایچین بیر سبب یوخ ایدی. ایتلر هورویهرک آددیملاریمیزی یئیینلهدیردیک. چئوره ده کی وضعیتی دقتله اینجهلهییردیک، اوزاقدان ایشیق گلیردی سس سیز – سمیرسیز، ال – اله ایشیقا ساری گئتدیک. قار، یاغماغینا داوام ائدیردی، سرعین دؤرد یولونا یئتیشیب، بیر – بیریمیزدن آیریلدیق. گون دوغان آیینین بئشینجی گونو، همن دوستومون دوغوم گونو ایدی (قرنفیل) کافه سین ده، دهیرلی و عزیز دوستلارلا برابر، شنلیگین ده اشتراک ائتدیک؛ یئدیک ایچدیک چالدیق اوخودوق… چوخ گؤزهل بیر گون اولاراق، دادی – تامیآغزیمیزدان گئتمهییب، ظارافاتلاری هله ده تکرار ائدیب گولوردوک…
ایچین چکیردی! بوتون دونیاسی قاریشمیش، هئچ بیلمیردی نئجه دوشونسون، آز قالیردی باغری چاتلاسین…
بو گون ائولرینده قاشقانین ساتیش سوزو ایدی…
مژگان صیامی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
کیشلیلر «گلرسن-گؤررسن» قالاسینا «قیز»، گاه دا «قیزلار قالاسی» دئییرلر. قیز «آلینمازلیق» و «مغلوبئدیلمزلیک» آنلامینی ایفاده ائدیر.
آخار. آز خبر وئریر کی، بو قالا بارهسینده معلومات وئرهن یئگانه منبعلر کریم آغا فاتئحین و حاجی سید عبدول حمید افندینین اثرلریدیر. همین منبعلرده بو قالا «قیزلار» آدی ایله دئییل، «گلرسن-گؤررسن» آدی ایله خاطیرلانیر.
«گلرسهن-گؤررسهن» قالاسی کیش کندینین شیمال-شرقینده، کیش چایینین قوللاریندان بیری اولان دامارچین چایینین سول ساحلینده، قاراتپه داغینین اوزرینده یئرلشیر. قاراتپه داغینین آرخاسیندا ایسه یوکسک داغلار سیرالانیر. قالانین بئله بیر یئرده سالینماسینین اساس مقصدی اودور کی، قالایا اؤندهن، آرخادان و چای طرفدن قایا سیلدیریم اولدوغونا گؤره هوجوم ائتمک مومکون دئییل. لئو تولستویون «حاجی موراد» اثرینین قهرهمانلارینین باشینا گلن حادثهلر بو قالادا جریان ائدیر.
«گلرسهن-گؤررسهن» آدینین یارانماسی حاقدا دانیشارکن بئله روایت ائدیرلر کی، اوزبه اوز دوران قوشونلار اوزاقدان-اوزاغا، قیشقیرا-قیشقیرا دانیشا بیلیرلرمیش. بیر دفعه نادیر شاه اؤزو دانیشیغا گیریر و سوروشور: «او نئجه قالادیر کی، اونو آلماق اولمور؟». اونا جاواب وئریرلر: «گلرسن-گؤررسن». ائله او واختدان قالا بئله آدلانیر. قالا حاضردا داغیلمیش وضعیتدهدیر و جدی تعمیر ایشلرینین آپاریلماسی لازیمدیر. قالانین موختلیف حیصهلری داغیلمیش وضعیتده، بیر-بیرینه یاخین اراضیلرده یئرلشیر. ایندی قالایا سیاحتلر تشکیل اولونور و توریستلره آچیق شکیلده بورا داخیل اولماغا ایجازه وئریلیر.


text:
تورک سیلاحلی گوجلری پرسونلینه امنیتلی تلفونلار اورتیلهجک
تورک سیلاحلی گوجلرینین یئرلی و میللی تکنولوژییه مالیک محصوللارلا گوجلندیریلمهسینه یؤنهلیک ایشلر سرعتله داوام ائدیر
تورک سیلاحلی گوجلری پرسونلینه وظیفهلری سیراسیندا امنیتلی شکیلده سسلی، گورونتولو گوروشمه، آنلیق-چوخلو و قروپ مساژلاشما، مکان پایلاشما ایمکانی ساغلایاجاق تلفونلاری اورتیلهجک.
تورک سیلاحلی گوجلرینین یئرلی و میللی تکنولوژییه مالیک محصوللارلا گوجلندیریلمهسینه یؤنهلیک ایشلر سرعتله داوام ائدیر.
بو چرچیوهده بیر چوخ پروژه حیاتا کئچیریلرکن، یئنی پروژهلره یؤنهلن ایشلر ده داوام ائدیر. سؤزوقونوسو پروژهلرین آراسیندا " امنیتلی موبیل تلفون پروژهسی" ده وار.
یئنی پروژهیه قارشی پلانلاشدیرما ایشلری باشلایارکن، پروژه چرچیوهسینده گوروشمه، آنلیق-چوخلو و قروپ مساژلاشما، مکان پایلاسیمی قابیلیتلرینه مالیک امنیتلی موبیل تلفونلارین گئلیشدیریلمهسی مقصدی گودولور.
جیب تلفونلاریندا میللی اینکیشاف ائتدیریلن کومونیکاسیون تطبیقی ایستیفاده ائدیلمهسی پلانلاشدیریلیر. سؤز قونوسو تلفونلارین ایلک اؤنجه کریتیک وظیفهلردکی پرسونله داغیدیلماسی و عملیاتلار زامانی ایستیفاده ائدیلمهسی پلانلاشدیریلیر.
تورک سیلاحلی گوجونون ایستیفادهسینه قارشی " امنیتلی اویدو تلفونو پروژهنین ده حیاتا کئچیریلمهسی گؤزلنیلیر.
پروژه چرچیوهسینده، حرکات ایجرا ائدیلن بیرلیکلره، جوغرافیادان باخیمسیز اولاراق امنیتلی و سورهکلی بیر موخابیره شرایطی تامین ائدیلمهسی مقصدی گودور. امنیتلی اویدو تلفونلارینین سری اورهتیمی ده پروژهدکی دیگر بیر هدف اولاراق دقتی چکیر.


text:
دونیادا بیر آداملار وار، اؤز یئرلرینده اؤزلرینه اؤزل آد قازانیرلار. یانی دوزون دئسک توپلوم طرفیندن اونلارا آد وئریلَر. بو آد قازانان کیمسهلرین ایچینده آغیللاری اولمویان کیمسهلر، باجاریقلی دوقتورلار، قوچولار، وارلیلار، اوخویانلار ... و باشقالاری واردیرلار. خویون کئچن اوتوز ایلین ایچینده تانینمیشلاردان بیری ده یدان ایدی. چوخلو خویلولارین یداندان خاطیرهلری واردیر. یدانین آغلی گئدیب-گلمه یینه باخمایاراق هئچ کیمسهنی اینجیتمهدی. یدان تکجه گؤردویو ایشلرله کیمسهلری گولدوردو. یدانی هانسی ایلده دوغولدوغونو بیلمیرم. گؤزومو آچاندان یدانی خویون وارلیقلاریندان بیری اولاراق تانیدیم. بئله کیمسهلر اولمادیقلاری زامان، شهرده دئیهسن ایتیک واردیر. بوندان سونرا خویدا اولدوقدا کسین یدانی گؤرمویوجهیم. آمما یدان خویلولارین یادلاریندا بیر چوخ زامان یاشییاجاقدیر." style="font-size: 10pt; text-align: right;" />
آلما یولو وئبلاگین دا کؤچرن یازیلیمین سایتینین یولا دوشمهیینین خبرینی گؤردوم. آلما یولو بئله یازیر:
"کؤچورن یازیلیمی آنلاین شکیلده سیزین یازیلاریزی عرب الیفباسیندان لاتین و کیریل الیفباسینا و لاتین ایله کیریل الیفباسیندان عرب الیفباسینا کؤچورور.
بو یازیلیم موهندیس علیپور-ون امکلری ایله یازیلیبدیر.
علیپور بوندان اؤنجه بو یازیلیمیین اؤنجه کی وئرژییالارینی یاییملامیشدی.
آلما یولو اؤز نؤوبهسینده سایین علیپور بهیه یورولماسین دئییب اونون امکلرینه سایقی بسلهدییینی بیلدیدیریر."
"غَفور بَی" اللرین آغریماسین.
بیر گون بیری منه دئدی سیز پانتورکسیز. پانتورکون نه اولدوغون سوروشدوقدا دئدی یانی بو کی سیز هر زامان آذربایجانی دوشونوب، آذربایجانا چالیشیرسینیز. من دئدیم مهیر سیز آذربایجانی دوشونمورسوز، یا دا کی آذربایجانا چالیشمیرسیز؟!
بیر گون بیر کیلاسداشیم وار ایدی، منه اؤیوت وئریب، اؤز دوشویوندویونو بئله دیله گتیردی؛ ایراندا جمعیت باخیمیندان اورتا یئرلرین جمعیتلرینین آز اولدوغونا گؤره، آذربایجان کیمی جمعیتلی یئرلری بوشالتمالی و جمعیتسیز یئرلره یئرلشدیرمهلیییک. بونو دئدیکده تئهرانین بو قدر جمعیتی اولدوغونو وورغولادیقدا او شهرین ایرانین اورتاسیندا اولدوغونو وورغولویوب امنیتی یؤندن یاخشی اولدوغونو بیلدیردی.
سول یولداشلاریمیزیندا دونیادا اولان بوتون ساواشلاری قات ساواشلاری گؤرمکلرینه باخمایاراق، شاه دئورینده شاه رژیمینین کاپیتالات اولماغینا باخمایاراق، آذربایجاندا اولان میللی موباریزهیه انگل اولوب، رژیمله بیرلیکده ایراندا بوتون دیللرین آرادان گئدیب تکجه فارس دیلینین قالماغینا دستک اولموشدولار. آذربایجانین فولکولورونا ماراق گؤستریب، تام بیر موباریزی سرگیلیین سوللار دا آذربایجاندا میللی مسئلهنین چؤزمهیینه مرکزده اولان پانفارسلارلا فیکیربیر ایدیلر.
ایدئولوژیلارین چئشیتلی اولماقلارینا گؤره دونیادا چئشیتلی ایدئولوژیلرده اولان آداملار دا اولوب و اولاجاقدی دا. بو ایدئولوژیلارین دوز اولوب-اولمادیغینا باخمایاراق هر کسه عایید بیر یئر وار دیر. اینسان نه قدر اؤزونو دونیا وطنلی بیلسه بیر یئرده دوغولوب بؤیویوب. دونیالا بیرلیکده او یئره ده دوشونمهلیدیر. آذرباجانلی سول، ساغ، و هر بیر دوشونجهیه باغلی اینسانلار بونو دوشونمهلیدیرلر. آذربایجان تکجه میللتچیلرین یوخ، آذربایجانی ساوونان هر کیمه عایید دیر. آذربایجانی ساوونان هر کیم هر دوشونجهده اولدوغونا باخمایاراق آذربایجانین گلیشمهسینی دوشونمهلی دیر. آذربایجانین وارلیغی آذربایجانا باغلی بوتون وارلیقلار دیر. دیل، دین، آیین دوشونجه، ایقتیصاد، کولتور... بونلارین هامیسی آذربایجانین وارلیغی ساییلیر.
کئچن گونلرده، غربی آذربایجانین ایرانین بیرینجی فوتبال لیگینده تیمی اولماق خبری غربی آذربایجانین خبر آژانشلاریندا!!! یاییلمیشدی. خبری ائله یازمیشدیلار سانکی بیر بؤلگهنین بوتون چیخارلی آداملاری بیر یئره ییغیشیب، تئهرانلی تیملرینین بیرینین ایمتییازین آلیبلار. نه قدر سئوینمهلری اؤز یئرینده، بو ایشی غربی آذربایجانا بیر بویوک قازانج بیلیبلر. دئین یوخدو آی قارداش اویونچو بئجردیبسیز، استادیوم تیکیبسیز، نهیه سئوینیرسیز؟! سیز آلدیغینیز تیم بیر ایللیک سیزینکی اولار. آلماغینیزا آلدیز لاپ یاخشی دولاندیرماغینا پولوز وار آخی؟!. دئییرم گؤر بیز نهیه راضیییق، تئهرانین الده اؤلن تیملرینین بیرینین ایمتییازین آلماغا!
یای، یاز بیتمکله باشلاییب، گون-گونه قیزیب چیللهسینه چاتار. یایین چیللهسی قویروق دوغماقلا باشا یئتریب اوزو آشاغی فیرلانار. هاوانین ایستیلیگی آلینار. اونا گؤره ده هر ایل قویروق دوغمامیشا قالان چیممک ایستهینلره سولار سویوماسین دئیه چیممهیه گئدرلر. قویروق دوغاندان سونرا هاوا سرینلهدیکده سویا گیرمکله سویوغون جانا اوتورماغی بیر اولار. بو ایل قویروغون دوغماسینی گؤزلسک ده، قویروق دوغاندان سونرا، هاوا بیردن چوخ ایستیلهدی. آغ یئل اسیب، جانلاردان تری آخیتدیردی. آخان ترلر ده گؤزلره دولوب گؤزلری قان چاناغینا دؤندردیلر.
دئیهسن تکجه بیزیم گؤزوموز یوخ آذربایجانین گؤزو ده قان آغلاماغا باشلادی. نئچه ایللردن قاباق ترلهمهیه باشلانان اورمو گؤلونون آخان ترلری گؤزلرینی ده قیزارتماغا باشلادی. گؤزلرله بیرلیکده گؤزهلر ده قان آغلادیلار. آد آلان آدالار دان دا آد قالمادی. قویون داغیندا قویونلارین قویروقلاری دوغمادی. ایچینی چکیب هؤنکور-هؤنکور آغلایان گؤل قان چاناغینا چئوریلدی. قان چاناغی اولان گؤلو کیم اوووتمالیدیر؟! کیم سو وئریب گؤزلرینی توختاتمالی دیر؟!


text:
مشخصات کتاب
نام كتاب: آرزي و قمبر
سروده: حبيب ساهر
برگردان منظوم فارسی: حسین محمدزاده صدیق
ناشر: مازيار
محل نشر: تهران
سال نشر: 1353
نوبت چاپ: اول
چاپ دوم: نشر تکدرخت، 1388.
موضوع: شعر - فولكلور
54ص.
قطع:رقعي.
شرح مختصر كتاب
اين كتاب برگردان فارسي شعر بلندي است از حبيب ساهر – شاعر والاجاي آذري- كه آن را بر بنيان يك منظومهي فولكلوريك شورانگيز سروده است. استاد اين كتاب را در سن 30 سالگي به زيبايي و رواني به فارسي ترجمه كردهاند. اين منظومه از يك افسانهي بزمي بسيار زيباي فولكلوريك الهام گرفته شده است و ماجراهاي دلباختگي دو جوان موسوم به «آرزي» (دختر) و «قمر» (پسر) ميباشد.
بخشی از متن تركي منظومهي آرزي و قمبر
اثر: استاد حبیب ساهر
یای گئجه سی قارا چادیر قورولموشدو.
داغا، داشا بۆتۆن یئره،
آی ایشیغی یاییلمیشدی.
حق قوشونون ایلک سسیله کیچیک سارا آییلمیشدی.
آنا دئیهر:
"- گؤزلرین یوم، یات گؤزلیم!"
سارا دئیهر:
"- آناجیغیم یوخوم گلمیر،
دستان سؤیله یوخوم گلسین!"
آنا درین آه چکهرک، باخار او دم بیر سارایا، بیر باییرا...
اینجه- آیدین آهنگ ایله باشلار دستان سؤیلهمگه:
بیری قازا، بیری اکه،
قیزیل سۆنبۆل گۆللۆ مکه،
بیری وارمیش بیری یوخموش،
یاز سوووشوب،چاتمیشدی قیش.
ائو ایچینده اود یانیردی،
قارا قازان ایچینده کی یاغلی شوربا قایناییردی.
کیلیم اۆسته ایکی قارداش:
بیری یاشار، بیری بالاش
اوتورموشدو.
آروادلاری ایکی خاتین: بیری اینجه او بیریسی اتلی-جانلی،
هر ایکیسی ایکی جانلی.
هر ایکیسی آللی- پوللو:
بیری زهرا بیری کلثوم.
هر ایکیسی توخوردولار: بیری ناقیش بیری کیلیم.
بؤیوک قارداش یاشار دئیهر:
"-کیمین اوغلو، کیمین قیزی اولسا اگر، بیر- بیرینه آداخلانسین!"
بالاش دئیهر: "- ائله اولسون! قیدی یوخدور."
آیلار گلیب، گۆنلر کئچر.
کروان قونوب، کروان کؤچر...
دوققوز آیدان، دوققوز گۆندن سونرا زهرا اوغلان دۆغار،
كُلثوم ایسه گؤزل بیر قیز.
قیز اینجهجیک، اوغلان توپبوز.
اۆچ گۆن سونرا چؤرک پیشدی، چراغ یاندی، تۆی توتدولار.
قاپی- قونشو توپلاندیلار آد قویسونلار کؤرپهلره.
قضا- قدر یازار ایکن آلینلارا قارا یازی
ایکی اوشاق آدلاندیلار:
بیری قمبر،بیری آرزی.
***
کروان قونوب، کروان کؤچر،
گۆللۆ باهار گلیب کئچر.
قیزیل حیات بولاغیندان قمبرایله آرزی ایچر.
بو سایاقلا دُنيا دؤندۆ.
بیر چوخ چیراق یانیب سؤندۆ.
بوز داغلاری بۆرۆرکن چن،
بیر قویروقلو اولدوز
گؤرۆنرکن،
یئللر اسدی.
سئللر باسدی.
آزار گلیب، مخلوق ایچره قیرغین سالدی.
هامانکی ایل یازیق قمبر یتیم قالدی...
بئلهلیکله نئچه خزان اۆز وئرهرک،
گؤی آغاجلار یارپاقلارین ساراتدیلار،
گونو گوندن قمبر آرزی بوی آتدیلار.
یئددی یاشا گیرهر- گیرمز اوشاقلاری گؤتۆردۆلر بیر ملاّنین مکتبینه.
دئدیلر:
"- اتی سنین اولسون ملاّ، سۆمۆکلری بیزه یئتر."
مکتب قدیم بیر مسجدده، سلجوقلاردان قالما مسجد.
ناخیشلی گؤی گۆببهسی وار،
قیرانیتدن ستونلاری، شبستانی زمرّد تک باغا باخار.
دیوارلاردا گؤیرچینلر بالا قویار،
گۆندۆز گۆنش، گئجهلر آی باجالاردان ایشیق سالار.
مسجد آلا قارانلیقدیر،
حصیر اۆسته قیز- اوغلانلی، سۆرۆ- سۆرۆ کیچیک اوشاق،
دیزه چؤکۆب درس اوخورلار.
گۆنۆ گۆندن آرزی خانم بوی آتاراق گؤزهللشیر..
" ابجد" اۆسته یازیق قمبر چوخ چالیشیر، چوخ اللشیر،
دوداقلاری ترپشیرسه ایکی گؤزۆ آرزیدادیر.
ملاّ باخیر قیزا ساری.
سونرا گؤرۆر اوغلان، قیزین گؤزلرینه گؤز تیکیبدیر.
سانکی اونون سیماسیندا، اوخور حُسن ـۆن آیهسینی.
ملاّ درین ، دانا بیر ذات، اساطیرین یوللاریندا ساچ- ساققالین
آغارتمیشدی.
او بیلیرکی گؤیده الله، یئرده سلطان حکم سۆرهر.
او بیلیرکی بیر چوخ آرزی لیلا کیمی قمبرلری مجنون ائدهر.
خبر وئرهر قیزجیغازین آتاسینا، آناسینا:
- آمان گلین قیزینیزا صاحب اولون چۆنکۆ بوردا لیلی- مجنون دستانی وار...
دانلود متن کتاب آرزی و قمبر
بر روی تصویر زیر کلیک کنید


text:
آمریکا، پکاکا ترورونو بسلمهیه داوام ائدیر
آمریکانین بو ایل وئرهجگی مقدار، هؤرگوته اؤتن ایل آییردیغی بودجهدن ۷۰ میلیون دلار داها چوخ
آمریکا ساوونما باخانلیغی (پنتاگون)، بؤلوجو ترور هؤرگوتو پکاکا/کاجکا/پ.ی.د-ی.پ.گیه بو ایل اوچون یاریم میلیارد دلار بودجه آییردی.
پنتاگونون حاضیرلادیغی سوریه راپورونا گؤره بو رقم، آمریکانین هؤرگوته اؤتن ایل آییردیغی بودجهدن ۷۰ میلیون دلار داها چوخ.
ترور هؤرگوتونه وئریلهجک ماشینلار، توپلار، تانک قارشیدی موشکلر (آنتی تانک) و مسلسللرین اولدوغو گئنیش لیسته اوچون ۴۳۳ میلیون دلار آیریلدی.
راپوردا، بیری تخمیناً ۱۷ مین دلار اولان آغیر سلاحلاردان ۳ مین ۵۰۰ عدد آلیناجاغی بیلدیریلرکن، ۳ مین ۵۰۰ دلار دگرلی پکاام آدلی توفنگلره ایسه ۲۰ میلیون دلارلیق بودجه آیریلدی.
قالان تخمیناً ۶۷ میلیون دلارلیق بودجه ایسه تروریستلرین ساغلیق و نقلیات خرجلری اوچون آیریلمیش.
واشینگتون، ترور هؤرگوتونه یالنیز سلاح وئرمیر، تروریستلرین ساییلارینی دا آرتیریر.
۲۵ مین اولدوغو ایفاده ائدیلن تروریست ساییسینین، ایل سونونا قدر ۳۰ مینه چاتدیریلاجاغی دا راپوردا قید اولونور.
دیگر یاندان، پنتاگون، ۲۰۱۹.جو ایل اوچون حاضرلانان بودجه لایحهسینده داعش ایله مباریزه اوچون، بؤلوجو ترور هؤرگوتو پ.ی.د/پکاکایا ائگیت-دونات(تعلیم-تجهیز) اوچون ۳۰۰ میلیون، "داعش قارشیدی سرحد گوونلیک احتیاجلاری" اوچون ده ۲۵۰ میلیون دولار اولماقلا توپلامدا ۵۵۰ میلیون دلار آییردی.
آمریکا رهبرلییندهکی کوالیسیونون اؤنجه ۳۰ مین نفردن اولوشاجاق سرحد گوونلیک قوهسی اولاراق آچیقلادیغی، آنجاق داها سونرا "ایچ گوونلیک و ثابتلیک گوجو" اولاراق آدلاندیردیغی ترور اوردوسو اوچون ده فوند آیریلمیش اولماسی دقت چکدی.


text:
غزه سکتوروندا کوتلوی توققوشمالارین باش وئردیی زامان عرضینده حماس لیدری ایسماعیل هانییه قاهیرهدن گؤندریلن خصوصی وئرتولیوتلا مصره اوچوب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «ایسرایل آ یوم» قزئتی یاییب. هانییهنین مایین ۱۴-ده مصرین عمومی کشفیات خیدمتینین رئیسی گنرال عباس کمال طرفیندن مصره چاغیریلدیغینی بیلدیریلیب.
قاهیرهیه گلن هانییه ایله کمال آراسیندا دانیشیقلار سرت فورمادا کئچیب. اولجه حماس لیدرینی اونونلا گؤروشو گؤزلهمهیه مجبور ائدن کمال داها سونرا اونون اوزرینه قیشقیریب. بوندان سونرا او، سرت فورمادا غزه سکتورونداکی اعتراضلارین درحال دایاندیریلماسینی طلب ائدیب.
مصر کشفیاتینین رهبری هانییهیه اعتراضلارین دایانمایاجاغی تقدیرده ایسرایلین حماس لیدرلرینین محوینه باشلایاجاغینی و قاهیرهنین بونا هئچ بیر رئاکسییا وئرمیه جه یینی دئییب.
قزئت عباس کمالین اولایا یالنیز ایسرایلله دانیشیقلاردان سونرا موداخیله ائتدیینی بیلدیریب. بئله کی، ایسرایل طرفی دانیشیقلار زامانی حماس-آ گذشته گئتمیه جه یینی دئییب. ایتکیلرین چوخالماسی و داها سونرا بؤلگهده آنارخییانین یاراناراق، بونون مصر اراضیسینه کئچمهسیندن قورخان مصر کشفیاتینین رهبری هانییهنی قاهیرهیه چاغیریب.


text:
بو پلملی گونلرده كی گویلرده وفا یوخ
عشقیم قوشی بیلمم نیه بیردن هاوالاندی
چیرپیندی اورك ایچره حصارین داشا چالدی
شاید ده منیم فكریم الیندن قووالاندی
عشقیم قوشی سن تازه قاناد آچماقی بیلدون
قورخوم بودی گویلرده ویرالار سنی بیردن
قوزقون ایاق آلتیندا قالارسان دویولرسن
قال گئتمه یامان درده سالالار منی بیردن
عشقیم قوشی گویلرده گوررسن یاری من سیز
اغیاریله خوش مشربی وار غمله دولارسان
گل كونلومه عشقیم او وفاسیزلاری گورمه
ناز پرلرووی بو یالان احساسه یولارسان
گل گیر یوواوا قوی سنه لای لای اوخیوم من
بو منزل ویران سنه باغدان خوش اولار می
كونلومده سنی نازیله آرام ائده رم من
باغلاردا سنون حسووه دائم داش اولار می...
شعر -آی گوزل قیز
آی گوزل قیز
پارلاق اولدوز
سنی سئودیم گئچمیش لرده
اما حیف ، یوز مین افسوس
آلینمادی منیم عشقیم
قاشون قارا
گوزون قارا
توکولوبدی شانه لره
ساچون قارا
تئلون قارا
قاش کاماندی
کپریک اوخدو
گوزلروون تایی یوخدو
آیریلیغا چاره یوخدو
آیریلیق کونلومو سیخدی
قلبیمی یاندریب یاخدی
اما حیف ، یوز مین افسوس
آلینمادی عشقیم منیم
لبون شیرین قند کیمی دی
ئوپوشلرون بال کیمی دی
منیم ساچیم قار کیمی دی
سن نیم کئچیپ قوجالمیشام
چوخ آلچالیپ اوجامیشام
اما حیف یوز مین افسوس
آلینمادی عشیم منیم
بیر گؤزل شعر
گوزلرین آچ بیر گئجه تا من گوروم میخانه نی
دونیانی ترک ایلییپ من دولدوروم پیمانه نی
بی وفا اولسا نیگاری بیر کسین بیچاره دیر
بولبولون حالین دوشونمز گول، دئمه افسانه نی
اوت توتار عشقین یولوندا جان ورر بیچاره شمع
اما عاشیق سویلیرهر کیم گوره پروانه نی
قانلی کونلوم گوزلییر یول تا سنه قوربان اولا
گل بو هیجراندان خراب ائتمه داها کاشانه نی
هر کونول الدن وره یارین او بیر ویرانه دیر
بیر نظریار ائلسه آباد ائدر ویرانه نی
گر منی چکسن دارا اولدورسن الدن توتمارام
اولدور نده اوپ محبتدن دل دیوانه نی
عاشیقه بیر گون دئدیم ترک ائله او یاری ، دئدی
بیلمیسن عشق آتشی له یاندیریپ غمخانه نی؟
هامینی ترک ائلرم هر کیمسه واردیر دونیادا
اما من ترک ائدمرم او ساقی دوردانه نی
سنده گل ترک ائله مسجید تا گئدخ میخانه یه
توبه ائد ،سن محرم اول اوپ دیلبر جانانه نی
سونرا گل با هم "وفا" جاندان اولاخ قوربان اونا
آغلایاخ شاید اشیدسین گریه ی مستانه نی
عاشیقم من عاشیقم ای دلی دیلدار سنه
زشت و زیبا (( یاخشی پیس
)) ” آتداکی گوزل شعرین آدیدی که بیزیم ایفتخارلی شاعیریمیز آقای حسین
کریمی شیرین و ظریف دیلینن بیان ائدیب . بو شعرین اول مصرع لری ظاهیرده
خلاف فکرلری یادا گتیریر، اما ایکینجی مصرع لری شعرین مفهومون دئوندررکن
شاعرین ذوقون و هنرین عاشقانه زمینه سینده گوستریر
عاشیقم
عاشیقم من عاشیقم ای دلی دیلدار سنه
وئرمیشم طاقتیمی صبریمی ای یار سنه
سئویرم بزم اولا خلوت قویاسان من ائلییم
غمیمی محنتیمی دردیمی ایظهار سنه
گزرم کوچه و بازاری دالین جان سوخارام
پیچاغی قارنینا هر کس ائده آزار سنه
ایستی وقتینده سویونسان سالارام تئز ایچینه
کاسه نین بوز وئره رم شربت گلنار سنه
نیه اوجوندا سیخیرسان ، ازیسن ، سیندیریسان
نئیله ییب آخ بو یازیخ قلب وفادار سنه
سن ییخیل بالش ناز اوسته اوزان منده چالیم
ضرب و قارمان و کمانچه ، ویولن ، تار سنه
ایمه ، شاخ ساخلا یانوندا ، باخوب ، اوپ قوی گؤزونه
بو گوزل عکسی کی مندن قالیر آثار سنه
دوگمه سین آچ آرالا ، ساخلا قویوم اورتاسینا
آلمیشام ساک دولوسی ، حیوا ، لیمو ، نار سنه
نییه « ویه ویه » دییسن اینجیدیری قوی چیخادیم
سیخسا باشماغ ایاقون اولسا اگر دار سنه
دؤز بیر آز بندین آچیم تا وئریم الان الیوه
چتریوی وئرمیه زحمت ، بو یاغیش قار سنه
گله سن باغدا وئرم بیر الیوه اویناداسان
قیرمیزی آلما ، شمامه گولی بی خار سنه
گل اوتی دیممه دانیشما نئجه توتسان گئچه جک
دئمه خاطیر قویاجاخ چرخ جفاکار سنه
گل اوتی قوزا قیچین گیدیریم ای یار عزیز
قره دون آبی بولوز قیرمیزی شالوار سنه
احتراماً دایارام آغزینا تا سن سوراسان
سولی قلیانی ، تا کریمی دئیه اشعار سنه
استاد کریمی مراغه ای(ماراغانین طنز دئین شاعیری)


text:
هر حالدا، رضا براهنی داک همصدری، میللت وکیلی، خالق شاعری صابیر روستم خانلینین دعوتلیسی اولاراق باکی یا گلدی، بیر چوخ گؤروشلر کئچیردی، بیر سیرا تدبیرلره قاتیلدی و کانادایا قاییتدی. من سفردن بیر ایز قالسین دئیه، ر.براهنینین کیچیک ده اولسا، بیر کیتابینی نشر ائتمک تشببوثونو قالدیردیم. صابیر بی بو تشببوثو دستکلهدی و اونون سعیی ایله یازیچی هله باکی دا ایکن منیم ترتیب ائتدیگیم “رضا براهنی: شئیرلر، موصاحیبهلر، آراشدیرما” آدلی کیتاب “قانون” نشریاتیندا ایشیق اوزو گؤردو.
ر.براهنینین بیوقرافیاسینین باشلیجا مقاملارینی عکس ائتدیرن قیسا تانیتما یازیسی ایله آچیلان کیتابا گؤرکملی ادیبین 20-دن آرتیق شئیری، ایکی موصاحیبهسی و بیر آراشدیرماسی داخیل ائدیلمیشدیر. “شئیرلر” بؤلمهسینده دوکتور علی قرهجهلونون فارسجادان چئویردیگی “تبریز شئیرلری”، مشهور “کپنکلره خیتاب” کیتابیندان سلیم بابوللا اوغلونون (9 شئیر)، بئهروز صدیقین و لاله جاوانشیرین (هرهیه 1 شئیر) ائتدیگی ترجومهلر یئر آلمیشدیر. موساهیبهلر و آراشدیرما ایسه منیم طرفیمدن ترجومه اولوناراق، چاپا حاضیرلانمیشدیر.
البته، رضا براهنی یارادیجیلیغینین میقیاسینی گؤز اؤنونه گتیردیکده (او، 60-دان چوخ کیتابین مؤللیفیدیر)، بو کیتاب، نئجه دئیرلر، دریادان بیر داملادیر، اما ایجتیماعییتیمیزی اونون شخصییتی، ادبی-تنقیدی و میللی-ایجتیماعی دوشونجهلری ایله تانیش ائتمک باخیمیندان گرکلی بیر ایشدیر. هم ده بو، ر.براهنینین آذربایجان اوخوجوسو ایله ایلک گؤروشودور. سونراکی، داها احاطهلی گؤروشلرین باش توتماسی ایسه ترجومه چی و ناشیرلریمیزدن آسیلیدیر...


text:
گون وورما
گون وورما —(فارسجا:آفتاب سوختگی) اساساً و داها چوخ ۵ یاشدان آشاغی، ۶۵ یاشدان یوخاری اینسانلاردا، سرطان، شکر خستهلری، تضییق و بؤیرکلری ایله باغلی پروبلمی اولان اولان اینسانلاردا، دوزگون ییئجئکلانمایان و یالنیش پرهیز ساخلایانلاردا، سایکولوژی پروبلمی اولانلاردا و هامیله قادینلاردا تصادف ائدیلیر.
ایچیندهکیلر
درجهلری[دَییشدیر]
گونوورما آغیرلیق درجهسینه گؤره ۳ یئره آیریلیر:
- یونگول درجه
- اورتا درجه
- آغیر درجه
یونگول درجه[دَییشدیر]
اۆرک بولانما، گؤز ببکلرینین گئنیشلهنمهسی، تنگنفسلیک، نبضین دؤیونمهسینین سرعتلهنمهسی، باش آغریلاری ایله مۆشاهیده ائدیلیر.
اورتا درجه[دَییشدیر]
کسکین باش آغریلاری، قایتارما-قۇسما، قولاغین باتماسی، سون درجه حالسیزلیق، بدنده تئمپئراتورون آرتماسی، هوشیتیرمه حاللاری ایله مۆشاهیده اولونور.
آغیر درجه[دَییشدیر]
گونوورمانین آغیر فورماسی حتی، اؤلومله نتیجهلنه بیلر. کسکین حالسیزلیق، تئمپئراتورون ۴۰ درجهدن یوخاری قالخماسی، نجیس و سیدیین غیری-ایرادی شکیلده خاریج اولماسی، قاراباسمالارین گؤزه گؤرونمهسی، کوما ایله مۆشاهیده اولونور.
علامتلر[دَییشدیر]
- بدن حرارتینین ۴۱°سی-دک یوکسلمهسی.
- قیزارمیش قورو دری.
- اسبیلیک.
- هوشون ایتیریلمهسی.
- تئزلشمیش ضعیف نبض، اۆرک ریتمینین پوزولماسی.
- تئزلشمیش سطحی تنففوس.
ایلک یاردیم[دَییشدیر]
- زررچکمیشین سرین یئره آپاریلماسی.
- اونا سرین سو وئرمک.
- وضعیتینه نظارت ائتمک و پیسلشمه اولارسا، نظردن قاچیرماماق.
- دار، ایستی و ترلی گئییمدن آزاد ائتمک.
- قاسیق، قولتوقالتی و بویون ناهییهلرینه سویوق یاش کومپرئس قویماق، زررچکمیشین بدنینی مسافهلرله بوکهرک سویوتماق، هاوانین وئنتیلیاسییاسینی تامین ائتمک.
- درینی ایسپیرتله سیلمک اولماز، ایسپیرت مسامهلری دارالداراق ایستیلیین خاریج اولماسینا مانع اولور.
- گونوورما زامانی قفلتهن تنففوسون دایانماسی و یاخود میوکارد اینفارکتی اینکیشاف ائده بیلر، رئانیماسییا تدبیرلرینه حاضیر اولماق گرکدیر.
ایستینادلار[دَییشدیر]
خاریجی کئچیدلر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- http:// az.wikipedia.org


text:
دونیا قادینلار گونو موبارک اولسون بوگونکو اوچوش هوسی… لئیلی کحالی بیزدن سونرادیر بو یاشام ! بیزدن سونرادیر گؤزلرین… و سسینه قونان سئرچهلر بیزدن سونرادیر باخدیغیمیز پنجرهلر… سونراکی کوچهدیر قاپیلارین دوغما وطنی… دونیانین نمهاراسیندا دایانان قاتاردیر و بیزی هر طرفینده نمهارا قاچیردان… آیاغلاریمیز بیزدن اؤنجهدیر و یوللار بیزدن سونرا… دلی دئییل آدام دلی ائدیرلر آدامی! سونراکی یاشامین سونراکی گؤزلری بیرده سونراکی ...Read More »
شعرلر / لئیلی کحالی
شعرلر لئیلی کحالی (1) بیر آز داها اوزاقلاشیب سئیر ائتمک ایستهییرم اؤزومو! سن گلن گونو گؤروب سن یئتیشنده منهانسی قوشام؟ بیلمک ایستهییرم… (2) بوگون سنی گؤردوم 10 ایل اولوردو گؤرمهدیییم 8 ایل اولور اؤلدویون… گولوشونله باش باشایدین دیلیمده دلی قوش اولدو سلام دولاشدی چیرپیندی ایچیمده قالدی… بیریمیز اؤلموشدوک بیلیردیم یقین دئدیم بیلسکهانسیمیز او بیری اؤلر… سلام وئرمهدیم… (3) هاردا آختاریم ...Read More »
قیسا شعرلر/ لئیلی کحالی
قیسا شعرلر لئیلی کحالی (1) توروما دوشمهدی قیرمیزی بالیق الی بوش دؤنورم سئوگیندن سنین. فیرتینا قوپاجاق بو دنیزلرده یئنه دالغالانیر ماوی کؤینیین؛ قاییغیم باتاجاق سینهنده سنین… (2) نه واردان وار نه یوخدان یوخ ایمکانسیز قالان ایمکان آدامی… آللاه اولسایدیم آغلاردیم… (3) هردن بئله داریخیرام هردن بئله غوربت اولور لاپ آنامین اؤز قارنیندان اوگئی آنا دوغور منی… (4) باشیمداکی آغیر سورغو ...Read More »
سنی چوخ گؤردولر/ لئیلی کحالی
سنی چوخ گؤردولر لئیلی کحالی آی دوغوردون پنجرهمده دووارلاری اوجالتدیلار… سنی چوخ گؤردولر، گول آچیردین باغچامدا پاییزی چاغیردیلار… سنی چوخ گؤردولر، قان دولوردون اورهییمده قورشون اولدولار منی ووردولار…Read More »
سن آلما آتمادین… / لئیلی کحالی
سن آلما آتمادین… لئیلی کحالی سن آلما آتمادین اونا گؤره من ده گلین چیخمادیم! کوچه نیزدن قاییتدیم. آخی دئمیشدین بیر مکتوب یازیبسان منه. هریئری آختاردیم ماغارا گونلریمیزدن تا بو شهرلره قدر. نه گؤیرچین لر گتیردی اونو نه پستاچیلار. نه ایمئیلیمه دوشدو نه جیب تلفونوما… اونا گؤره من ده جاوابلامادیم! سونرا اوشاق اولوب ناغیللارا قوشدوم اؤزومو سئل آپاردی سارانی… آنام ...Read More »
قاچاق یوللاری…/ لیلا کحالی
قاچاق یوللاری… لیلا کحالی اؤزومدن چیخیرام اوجا دووارلار ! اؤزومه دؤنورم باغلی قاپیلار! نئجه چیخماق اولور بو لامکاندان؟ هانسی تاکسی گئدیر هانسی اوتوبوس؟ نه قاتار یوللانیر نه اوچاق اوچور… دوغولدوغوم قیشدان هله قار یاغیر آنام آغری چکیر دونیا فیرلانیر باخیرام بو زیندان اؤز بویومجادیر اوزای دان اوزای آ ! آددیم با آددیم . بیر آددیم ازل دیر بیر آددیم ابد! ...Read More »
تور آتیرسان !/ لیلا کحالی
تور آتیرسان ! لیلا کحالی تور آتیرسان ! قانیم ماویلشیر ساچلاریم بولود اولورهاوادا قیرمیزی بالیغلار دستهسیدیر اورهییم . دالغالانیرام… کیم منی بئله دنیزلندیریر؟!Read More »


text:
آتا بابا سؤزو....عاقئلئمئن گؤزو 2(سون)-1392/6/1 ده یازمئشدئم
1- سئنئق قولو بویوندان آساللار.
2- قاراقوش تلسدییندن دیمدییندن قارا تیکان کولونا گئچر.
3-سورودن آیری دوشن قویونو قورت دیدر.
4- آتاسئ آلچا یین اوغولون دیشلری قاماشار.
5-آغاجئ ایچیندن قورت یییر.
6- یمیشین یاخشئ سئن آیئ یییر.
7-آللاه شنبه نی جوهوده ده قیسمت ائیله مسین.
8-اؤلن یوخ گورونادا سیچـَـسن.
9-ایت هوره ر کروان گئچر.
10-ایلان هارادا اَیری گئدسه اؤز یوواسئنا دوز گئدر.
11- باغدا اریک واریدی سلام علیک واریدی، باغدان اریک قورتولدو سلام علیک قورتولدو.
12- کؤنلو بالئغ ایستیه نین گؤتو بوزدا اوتورار.
13-بوردا منم بغداد دا کور خلیفه.
14-نوح دییر پیغمبر دئمیر. (تورکیه...)
15-چؤریی وئر چؤرکچی یه بیرینده ایضافه.
16- پیشی یه دئدیلر پوخون درمان دی ،سئچدی اوستون باسدئردی.
17- تانری داغئنا باخار، قار وئرر.
18- جهننمه گئدن اؤزونه یولداش آختارار.
19- یئکه باشئن یکه بلاسی اولار.
20- خانئم سئندئران قابئن سسی چئخماز.
21- خان یورغانی میتیل اولماز.(شهریار)
22- دانئشماق گوموشده ن اولسا دانئشماماق قئزئلدان دئر.(اینتظار)
23- ننه م منه کور دئییب، هر گلنی وور دئییب.
24- دوز یول گه ده ن ، یورولماز.
25- ساخلا سامانی ، گلر زامانی.
26- سؤز سؤز گتیره ر،آرشئن بئزی.
27- شرطی شوخومدا کس.
28- قانی قانیله یومازلار.
29- قوناق ائو ییه سی نین دوه سی دیر.
30- قئز ائوینده تویدور اوغلان ائوینده خبر یوخدور.
31- قئش چئخار اوزو قارالئق کوموره قالار.
32- قوتور کچی سر چشمه نی بینمز.
33- کورآللاهدان نه ایستر ، ایکی گوز بیری ایری بیری دوز.
34- گل یاپیشما گؤجؤن چاتمایان داشا* گؤتؤره بیلمزسن زورا دؤشرسن.(عاشیق علعسگر)
35- گولمه قونشویا، گلر باشئنا.
36-ایتین دیلین ییه سی بیلر.
37- مال گئدر بیریانا ایمان گئدر مین یانا.
38- موردار اسکی اود دوتماز(مال پوخون ائلدئرئم وورماز).
39- ناشی زورنانی یوغون باشئندان چالار.
40- قئزئلئ جئندا آراسئندا گیزللر.
41- الدن قالان ایله قالار.
42-آشئقئ ییخاللار اویناماقدان اوتورو.
44-آللاه وئردیکجن بنده گومانا دوشه ر.


text:
PROF. DR. ERKAN TOPUZ
دوکتور «ارکان توپوز» تورکیه لی سرطان متخصصی نین دئدیینه گؤره، 2020 ایلینده تورکیه ده 20 میلیون نفربلکه داها آرتیق سرطان ناخوشلوغویلا یاخالاناجاقدیر. چونکو سورعتله بیر آرتیش وار! آمئریکا دا هر ایل 550 تن بؤجک(حشره) داواسی توپراغا تؤکولمکده دیر. تورکیه ده بو داهادا بیلینچسیز و اینسان ساغلاملیغینا نه قدر ضررلی اولدوغونا باخمایاراق ایستیفاده اولونور!
اینسانلارین جانینا دوشن بو بؤیوک سرطان بلاسینی دفع ائتمک لازیم دیر. طبیعت ده بیتن بیتکی لردن فایدالانماق سرطان ساواشینا گئتمه یه و اونون قاباغین آلمایا چوخ فایدالی اولا بیلر.
طبیعتین چوخ فایدالی و چوخ ده یرلی بیتکی لریندن بیریسی «ساری کؤک» دور.
ساری کؤک ندیر و اونون فایدالاری نلردیر؟
ساری کؤک بیتکی سینین ایستیفاده اولونان قیسمتی پودر حالینه گتیریلمیش کؤکودور.
دؤش سرطانینا سبب اولان حوجره لری، یوزده/75 بلوکه ائدن ساری کؤک، قارا جییَر متاستازینین یوزده/70 قاباغین آلا بیلر. زیتون یاغی ایله بیرلیکده ایستیفاده اولوناندا، داها چوخ فایدالی اولور.
یئمک بُروسونا(مِری) چوخ فایدا وئریر
کاری ادویه سینین اصلی ماده سی اولان ساری کؤک، یئمک بُروسوندا کی سرطان حوجره لرینی یوخ ائتدییی بیلینیر. ساری کؤک باغیرساقدا پولیپ تاپیلماسینین قاباغین آلیر. بؤیوک باغیرساق، آغ جییر و پروستات سرطانلاریندا دا فایدالی اولدوغو گؤرولور. ساری کؤک استروژنی(قادینلار هورمونو) تقلید ائدن ماده لری بلوکه ائده بیلمه قابلییتینه صاحیب بیر ادویه دیر. استروژن تقلیدچی سی - بو ماده لر- اؤزللیک له دؤش سرطانینین بؤیومه سینده اؤنملی (مهم) رل اوینور. اینسانلار اوزرینده ائدیلن بیر چالیشما، ساری کؤکون استروژنی تقلید ائدن شیمییاساللارین (شیمییائی ماده لرین) سبب اولدوغو سرطانلارین حوجره لرینی یوزده /75 بلوکه ائتدیینی و بؤیومه سینین قاباغین آلماغینی گؤستریر. آیریجا ساری کؤک پاراکواتین نیتروزامین لری و کربن تتراکلورور کیمی دیگر شیمییاساللاری بلوکه ائتمه ده ده چوخ تأثیرلی دیر.
تومورلر کیچیلیر
ساری کؤکون فایدالی تاثیرلری، سیچان لار اوستونده ائدیلن آراشدیرمالاردا دا ایثبات اولدو. سون درجه ضررلی بیر شیمیاسال ماده اولان، دییِتیل نیتروزامین* وئریلن سیچان لاردا، قاراجییر سرطانینین گلیشدییی گؤرسندی. سیچان لار ساری کؤک ایله تداوی ائدیلدییینده سرطانلی حوجره لرده یوزده/38 آزالما گؤرولدو. هیند آراشدیرماجیلار ساری کؤکون حصارلی حوجره لرین دوزلمه سینده تأثیرلی اولدوغونو سؤیله ییررلر. ائدیلن بیر باشقا آراشدیرما ایسه، ساری کؤکون سرطانلی تومورلرده یئنی قان دامارلارینین دوزلینمه سینه مانع اولدوغونو و قاراجییر سرطانیندا، ناخوشلوغون مئتاستاز دوزتمه سینه یوزده/70 قاباغین آلدیغینی اورتایا قویور. قاراجییر سرطانیندا تومورون یوزده/81 کیچیلمه سینی ده سبب اولور. 2011 ایلین سپتامبر آییندا «جانسون سرطان آراشدیرما مرکزی»نده ائدیلن بیر آراشدیرما، ساری کؤک چِئینه تیلن ناخوشلاردا، باش، بویون سرطانینین بؤیومه سینه سبب اولان حوجره سیگنالارینین قاباغین آلدیغینی گؤستریر.
(dietilnitrozamin DEN)
بیر چای قاشیغی یئترلی
ساری کؤکون فایدالارینی بیلن هیندیلر، گونده اورتالاما(بطور متوسط) بیر چای قاشیغی ساری کؤک مصرف ائدیرلر. هیندیلرده باتیلارا(غربی لره) گؤره، آغ جییر سرطانی یوزده /1.8، باغیرساق سرطانی یوزده/1.9، قادینلاردا سینه سرطانی یوزده/ 1.5، و بؤبرَک سرطانی یوزده/1.10 داها آز گؤرولور. هیندیلرده چوخ پیس بسلنمه لرینه راغمن، سرطانین بو قدر آز گؤرولمه سی، تامامن ساری کؤک مصرفینه باغلانیر.
ساری کؤکون آنتی ویروس تأثیری ده وار
آیری طرفدن ائدیلن بیر آراشدیرما، سرطان داوالارینا قارشی دیرَنَن(مقاومت ائدن) بعضی تومورلاردا ساری کؤکون تأثیری اولدوغو گؤرولور. بو ادویه نین زیتون یاغی، قارابیبر، آجی قئرمیزی بیبر ایله بیرلیکده یئمه سی ایسه، بدن ده کی جذبی 100/ یوزه یاخینلاشدیریر. ساری کؤکون آنتی ویرال(ضد ویروسی) خاصیتی ده وار. بو ادویه «اوچوغا» سبب اولان ویروسو* یوخ ائتدییی، بیر چوخ بیلیمسل درگی ده( مجله علمی) یایینلانمیشدیر.
Herpes Simplex
ایمن لیگ سیستیمینی گوجلندیریر
سرطانلی حوجره لری بلوکه ائدن ساری کؤک ادویه سی، اوزون مودتده ده ایمن لیگ سیستیمینی گوجلندیریر. (اسلوُان- کترینق سرطان مرکزی)نده* آراشدیرمالار ائدن بیلیم آداملاری(عالیم لر)، ساری کؤکون سرطان دان قوُرونمادا دا چوخ تأثیری اولدوغونو گؤستردیلر.
Sloan-Kettering Cancer Center
آنتی کورلاری آرتیریر
بو ادویه نین مصرفیندن سونرا آراشدیرماجیلار باغیرساق موخاطینی آراشدیرمادا، (سی دی 4 + تی- هِلپر)* و بی تیپی ایمن لیگ حوجره لرینین سایی سینین داها آرتیق اولدوغونو گؤروبلر. بو اله گلن نتیجه، بدن ده ایمن لیگ سیستیمینین توسعه سینی و گوجلنمه سینی گؤسترن بیر تاپینتی دیر. دیگر طرفدن هیند آراشدیرماجیلار، سیچان لارا ساری کؤک وئریلدیینده، آنتی کورلارین آرتماسینی و اونا باغلی اولان بدنین ایمن لیگ سیستیمینین گوجلندییینی تأیید ائدیرلر.
آنتی کورلار بیر نوع پروتئین اولاراق آنتی ژنلرین قارشیسیندا دوروب و بدنده ایمن لیگ سیستیمینی اکتسابی حالدا وجوده گتیریر و اونو گوجلندیریر.
CD4+T-Helper
ساری کؤکون باشقا فایدالاری:
ایلتیهابی یاتیرتماق خصوصییتی وار.
قاراجییر ایچین یارارلیدیر. قاراجییری گوجلندیریر و قاراجییردن توکسینلرین آتیلماسینا کومک ائدیر.
تنفس یولوعفونتلرینین تداویسینده تأثیر قویور.
آلمانین ساغلیق وزارتخاناسینین بیتکیسل (گیاهی)داوالار حاضیرلاما بؤلومو، ساری کؤکون صفرا کیسه سی و صفرا یوللارینین اختلالاتینا قارشی چوخ تأثیرلی اولدوغونو و هضمین آسانلاشدیرماسینا اؤنملی اولدوغونو بیلدیرمیشدیر.
تجربی آراشدیرمالاردا ساری کؤکون کولسترولو آزالدیجی تأثیری تعیین اولموشدور.
اورک ناخوشلوخلارینا قارشی اولدوغو، یئنی آراشدیرمالارین نتیجه لریندن بیری دیر.
سیگارین وئردییی ضررلری مهم اولچوده آزالدابیلجه یی، ائدیلن بیر آراشدیرما دا گؤرونور.
آلزایمر ناخوشلوغونا قوُروجو دور. آراشدیریجیلار آراشدیرمالاریندا، هیندیستاندا آلزایمرین چوخ آز اولدوغونا یئتیشیبلر.
بدنین دری راحاتسیزلیکلاریندا یارارلی دیر.
تازا تحقیقلر ساری كؤكون سوموك پوكالماسی و آرتریت روماتوئید كیمی بعضی ناخوشلوقلارین قارشیسیندا دوردوغونو گؤستریر.
بو تحقیقدن اؤترو آریزونا بیتکی طبّ مركزینده، ساری كؤكون مختلف عصارهلری حاضئرلاندی. نتیجهلرده بو مادّهنین، التهاب آزالتماسیندا تأثیرلی اولدوغو بَللی اولدو.
بو محققلرین نظرینه گؤره، گوندهلیك 1.5 گرم كوركومین، مفصل التهابینین آزالتماسینا لازمدیر.
حئیوانلار اوزرینده ائدیلن تجروبه لرده، ساری کؤکون کیستیک فیبروز تداویسینده چوخ فایدالی اولاجاغی گؤستریلمیشدیر.
****************************
دکتور ارکان توپوز-ون بیوگرافی سی:
دکتور توپوز1946 ایلینده ایستانبول یئشیل کؤی ده آنادان اولدو. پرتوونیال لیسه سینی 1964 ایلینده بیتیردی. همن ایل ایستانبول یونیورسیته سی، طیب فاکولته سینه گیردی. دکتور توپوز-ون حکیملیک مسئولیتینه باشلادیغی1970 ایلیندن بو گونه قدر، گئچن سوره ظرفینده ائتمیش بیر چوخ آراشدیرما و چالیشمالارین نتیجه سینده یایینلانمیش اولان 400 ون اوزرینده خاریجی مقاله و 200 ون اوزرینده میللی یایینی و 45 ین اوزرینده ده کیتاب و کیتاب بؤلومو واردیر. آیریجا، سینه، آغ جییر، هضم سیستیمی و دری سرطانلاری، لنف سرطانلاری، ژینِکولوژیک* تومورلر و آلترناتیو تاماملاییجی طیب ایله باغلی بیرچوخ داخیلی و خاریجی سمینار و کنگره لرده ریاست ائتمیشدیر. هرایل ایستانبول یونیورسیته سی طرفیندن دوزنلنن اونکولوژی(تومور تانیماسی) کنگره سینده رئیس و دانیشان اولاراق مسئولیت آلماقدادیر.
Prof. Dr. Erkan TOPUZ, İstanbul Üniversitesi Onkoloji
gynécologique
و... اونون موهم تووصیه لری:
ساری کؤک آللاهین بیر معجزه سیدیر! گونده 2-3 سوپ قاشیغی آلابیلمه لیسیز. بال ایله قاریشتیریب یا دا یئمک لره قاتیلاراق مصرف ائده بیلرسیز. کپسول حالینده گونده 3-1 تابلت آلینا بیلر. آلما و سوغان دا چوخ اؤنملی دیر موطلاقا یئییلمه سی گرکلیدیر.


text:
بئلاروسون کوللئکتیو تهلوکهسیزلیک مقاویلهسی تشکیلاتیندان چیخماسی حاقیندا اینفورماسییا شاییعهدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییا کوللئکتیو تهلوکهسیزلیک مقاویلهسی تشکیلاتینین رسمی سایتیندا یئرلشدیریلیب.
قید ائدک کی، «رگنوم» آگئنتلیگی بئلاروسون کوللئکتیو تهلوکهسیزلیک مقاویلهسی تشکیلاتییندان چیخاجاغی ایله باغلی اینفورماسییا یاییب. آگئنتلیک مینسکین همچینین آوراسییا اتفاقیندان آیریلماق ایستدیینی ده بیلدیریب.
کوللئکتیو تهلوکهسیزلیک مقاویلهسی تشکیلاتینا ۶ اؤلکه - روسییا، بئلاروس، قازاخیستان، ارمنیستان، قیرغیزیستان و تاجیکیستان عضودور..


text:
بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین قارشیسیندا دوران پروبلملرین حلینده مندن معجزهلر گؤزلمیین.
آخار.آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین یئنی باش کاتیبی آنتونیو قوترئش سؤیلهییب.
او، بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینی قارشیدا چوخ چتین زامانلارین گؤزلدیینی بیلدیریب:
«دونیادا قارشیلیقلی کونفلیکتلرین سایی آرتیر. نتیجهده گلوبال تئرروریزم آرتیر و ایکینجی دونیا محاربهسیندن بو یانا مشاهیده ائدیلمهیهن قاچقین کؤچو داوام ائدیر. بیز پروبلئملرین قلوبال اولدوغو و اؤلکهلرین تک باشینا بونلاری حل ائده بیلمیجیی دونیادا یاشاییریق. بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینیحاضیرکی وضعیتینده گلوبال چاغیریشلارا افکتیو رئاکسییا وئرمک وضعیتینده دئییل. اونا گؤره ده تشکیلاتا تعجیلی اصلاحاتلار لازیمدیر».


text:
یاپونییانین جنوبی کورئیاداکی سفیری یاسوماسا ناقامینئ و باش کونسولو یاسوخیرو موریموتو سئولو ترک ائدرک موقتی اولاراق توکیویا قاییدیبلار.
ترند-این وئردیی معلوماتا گؤره، بونا سبب پوسانداکی باش کونسوللوغون قارشیسیندا ۲۰-جی عصرین بیرینجی یاریسیندا اؤلکهنین یاپون ایشغالی زامانی جینسی زوراکیلیغا معروض قالمیش قادینین هیکلینین قویولماسی اولوب.
قید ائدک کی، عابده جنوبی کورئیانین اجتماعی تشکیلاتلاری طرفیندن دکابرین ۲۸-ده قویولموش، لاکین همین گون ده گؤتورولموشدو. دکابرین ۳۰-دا ایسه فعاللار هیکلین یئنیدن یاپونییا دیپلوماتیک نمایندهلیگی قارشیسیندا قویولماسینا نایل اولوبلار.


text:
سیچان
ائوله نیردی بیر مئشه نین سولطانی
آدلی سانلی هم ده گوجلو آسلانی
چاغیردی آسلان بوتون حیوانلاری
گلیب بو توی دا دورولا قانلاری
هر طرفدن دسته دسته گلدیلر
یاواش یاواش تویدا دئییب گولدولر
یئییب، ایچیب چالدیلار اویناشدیلار
راحات راحات هر یئره قایناشدیلار
واریدی او جمع ایچینده بیر سیچان
آتدی تیکه آسلانا باخدی هاچان
آخیردا بیردن بوغازین دیکله دی
قارداش دئییب آسلانی تبریک له دی
گوروم گوزل تویون موبارک اولسون
حایاتدا اوره یین سئوینجه دولسون
قارداش سنی دهریده خوشباخت یاشا
اوز گول اوزلو یارینلا قاری قوشا
توی بئی ده باشقا بیر آسلانیدی
مجلسه او سانکی نگهبانیدی
اشید جه یین گلدی اونون یانینا
ولوله سالدی او کیچیک جانینا
چکمه دی بیر ثانیه گلدی چاتدی
تئز سیچانین بوغازینا ال آتدی
سویله دی گور سن هارا آسلان هارا؟
ایندی چکیم من سنی بوردا دارا؟
آی بالا آخماق بو دییل باخ جانین؟
ایستییرسن بوردا توکوم من قانین؟
سیچان دئدی مینمه تئز جین آتینا
بلی ایندی چاتمارام هئچ قاتینا
امما بیر گون منده بیرآسلانیدیم
مئشه لیکده سولطانیدیم ،خانیدیم
گوج واریدی سیزین کیمی قولومدا
کیمسه دورا بیلمه زیدی یولومدا
حوکمداریدیم بالا حوکموم روا
ائوله نیب اولدوم بئله بیر بینوا
هرنه واریدی الیمدن آلدیلا
منی بوجور یامان گونه سالدیلار
تاپدی یامان بیر آفی نامرد منی
سیخدی بئله غصه منی، درد منی
چون اری دی گون به گون حایاتدا جان
بیرده گوردوم قارداش اولموشام سیچان
عربلی
گؤنده ر
بؤلوم : وطن