text:
قیریم تاتار تورکجهسی
قیریم تاتارجاسی[۱]، قیریم تورکجهسی، یا دا قیریمجا ـ (قیریم تاتارجاسی: Qırımtatarca, Qırımca)، تورک دیللرینین قیپچاق قوروپونا باغلی بیر دیلدیر آنجاق بعضی اوغوز قروپونا عایید خوصوصیتلره ده مالیکدیر. رومینییانین دوبروجا بؤلگهسینده دانیشیلان شکلینه رومینییا تاتارجاسی آدی وئریلیر. قازان تاتارلاریندان آییرد ائتمک اوچون قیریم تاتارجاسی آدلاندیریلیر. قیریم یاریمآداسینین یئرلی دیلی دیر.
آنا عونصورلرینی قیپچاقجا-دان آلمیش، لاکین باشقا تورک لهجهلری ایله ده قارشیلیقلی تاثیرده اولموشدور. عثمانلی دؤولتی ایله اولان سیخ علاقهلری اولان قیریم خانلارینین و باشبیلنلرینین عادتن، ایستانبولدا تحصیل آلمالاری اوغوز دیالئکتلرینین تاثیرلرینی گتیرمیشدیر. ایسماعیل قاسپیرالینین ایشلری ایله بو تاثیرلر یاخشیجا یئرلشمیشدیر. روس ایدارهسینه گیریلمهسی ایله ده روسجادان تاثیرلنمیشدیر. بوندان باشقا، سورگون ایللرینه گؤره اؤزبک دیلینین تاثیرلری ده گؤرولمکدهدیر.
ایچیندهکیلر
آغیزلاری[دَییشدیر]
قیریم تاتارجاسینین اساس بو آغیزلاری وار:
- یالیبویو
- اورتایولاق (باغچهسارای)
- چؤل (شیمالی)
یالیبویو آغزی: یالیبویو ایفادهسی قیریمین جنوبوندا قارا دنیز ساحیلینده قالان و داغلارین وارلیغینا گؤره ده داخیلی بؤلگهلرله علاقه سی داها آز اولان اراضینی ایفاده ائدیر. بو بؤلگهده یئر آلان سوداق و باشقا بعضی قالالار قیریم خانلیغی اراضیسینده اولماسینا باخمایاراق بیرباشا ایستانبول (عثمانلی) طرفیندن ایداره ائدیلیردی. بو سببله آنادولودا یاشایان بیر چوخ اینسان مامورلوق، عسگرلیک و موختلیف معیشت واسیطهلری تامینی مقصدیله بو منطقهده مسکونلاشمیشلار. ائلهجه ده دنیز یولو ایله بلاواسطه عثمانلی لیمانلاری ایله علاقهلی اولمالاری سببی ایله ده موهوم تاثیر اولموشدور. بوتون بونلارین نتیجهسینده اورتایا چیخان یالیبویو آغزی، تورکیه تورکجهسینه اولدوقجا یاخین خوصوصیتلر گؤسترمیشدیر. بیر معنادا تورکیه تورکجهسینین بیر آغزیدیر، دئمک.
باخچاسارای آغزی؛ بیر طرفدن قیپچاق خوصوصیتلرینی داشییارکن بیر طرفدن ده ایستر قرامماتیک، ایسترسه ده لئکسیکاسی باخیمیندان اوغوز قروپونون خوصوصیتلرینی ده اولدوقجا چوخ ساخلایان بیر کئچید آغزیدیر. تورکیه تورکجهسی دانیشان اینسانلار طرفیندن کیچیک بیر سعیله باشا دوشوله بیلر. قبول ائدیلن ادبی دیل باغچهسارای آغزیدیر و یئرلی دیلده یازیلمایان اثرلرین چوخو بو دیلده قلمه آلینیر.
چؤل آغزی؛ قیریمین شیمالیندا قالان بوزقیر زوناسیندا یاشایان خالقین دانیشدیغی دیلدیر. تامامیله قیپچاق خوصوصیتلری داشیییر. نوقای دیلی و قازاق دیلینه یاخیندیر و تورکیه تورکجهسی دانیشان اینسانلار طرفیندن باشا دوشولمهسی داها چتیندیر.
تحصیل[دَییشدیر]
قیریمدا تاوریدا میلّی اونیوئرسیتئتینده و قیریم دؤولت موهندیسلیک و پئداقوژی اونیوئرسیتئتینده قیریم تاتارجا موعلیملیک و ادبیات فاکولتهلری مؤوجوددور. همچنین قیریم بویونجا 16 عدد ایلک و اورتا مکتبینده قیریم تاتارجاسی درسلری سئچمهلی اولاراق وئریلیر.
دیگر دیللره گؤره قیریم تاتارجاسی[دَییشدیر]
قیریم تاتار، تورکجه و آذریجان تورکجهسی[دَییشدیر]
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]


c: text/html

text:
بدوی لر
بدويلر — اؤن آسيادا و شيمالی آفريقادا ياشايان کؤچري عربلر.
کؤچري بدويلر چوخلو طايفالارا و نسيللره آيريليرديلار. طايفانين اوتلاق يئري عومومي ايدي. لاکين سورولر آيري-آيري نسيللره مخصوص ايدي. ياخشي اوتلاقلار اوزرينده تئز-تئز طايفا موحاريبه لري – توققوشمالاري اولوردو. قان اينتيقامي عادتي ده شيددتلي ووروشمالارا سبب اولوردو. اؤلدورولموش و يا تحقير اولونموش عربين اينتيقاميني آلماق اوچون بوتون نسيل آياغا قالخيردي. هر بير طايفا اؤز آللاهينا اينانيردي، سجده ائديردي. بو ايسه عربلر آراسينداکي چکيشمهني داها دا گوجلنديريردي.
هر بير طايفانين باشچيسي واردي، اونلار يوروشلر زاماني دؤيوشچولره باشچيليق ائدير، کؤچ اوچون يئر سئچير، نسيل عوضولريني موحاکيمه ائديرديلر. بدوي اعيانلارينين بؤيوک مال-قارا سورولري واردي. اونلارين دوهلري و جينس آت ايلخيلاري سويا ياخين اولان ان ياخشي اؤروشلرده اوتلاييرديلار. طايفا باشچيلاري و اونلارين ياخين قوهوملاري اسيرلري قول کيمي ايشلهديرديلر. اونلار واهه لرده تارلالاري سووارماق اوچون کهريزلر و کاناللار قازير، چؤللرده سورولري اوتاريرديلار.
يئددي عصرين اولينده عربلرده نسيل قورولوشو داغيلدي.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
هوما یینی هجو
ائی هومایی، بو نه اطواردی ایظهار ائلهدین،
چرخی-بدمئهر کیمی ظولمو پدیدار ائلهدین،
صوبحی-کازیب کیمی صادق یوزونو تار ائتهدین،
صادقین ثابتی-اشکین یوزه سیّار ائلهدین،
شفقی-اشک ایله توخسارینی گولنار ائلهدین؟
دوستلوقدا نه اوچون گوزلهمهدین اندازه،
دوشمن اولدون نییه اول سروقدو
طنّازه، قلئیی-شیشهیه سالدم گئدیبن
آوازه - کی، فیلانی توخی-زیبایه اوراردی غازه،
شاهیدی-قیسمته مششاتهلیک ایظهار ائلهدین.
صادقین نامهسی گلدی منه، ائی طالبی-راز،
سانکی یازمیشدی اونو ناز ایله محموده
ایاز، لئیک باشدان-آیاغا شیکوه ایدی، سوزو
گوداز، گؤتونور عشقی-حقیقین دئمیسن عشقی-
مجاز، ائی برادر، نه اوچون سن بئله رفتار ائلهدین؟
صادقین وصفینی داستانه گتیردین سن اؤزون،
گئدیبن کیشوری-شیروانه گتیردین سن اؤزون،
تؤهفه تک بزمی-سولئیمانه گتیردین سون
اؤزون، میندیریب رخشینی مئیدانه گتیردین سون
اؤزون، بئش اسفینی عالمه فیردووس کیمی جار ائلهدین.
ائی عزیزیم، گلیبن شور ایله گؤفتاره اؤزون،
ائیلهدین خلقی زولئیخا توخی-دیلداره
اؤزون، چکدین اول یوسیفی-گولچؤهرهنی بازاره
اؤزون، ائیلهدین عرض متاعنی خریداره اؤزون،
سوما دؤندون نییه بس تلقی-خریدار ائلهدین؟
ائی هومایی، قسم اول پادشهی-قههاره
- کی، وئریبدیر قولاغا سم، گؤزه نظّاره،
حوسنده یوسیف اولا گر او مهی-سیّاره،
اولماییب پیرهنی-عصمتی هرگیز پاره،
یوخ یئره سن بو ایشی بیر غرضین وار ائلهدین.
خود توتاق صادقه لازیم گؤرونوردو بؤهتان،
نئیلهمیشدی سنه محمود آغا، ائی روحی- روان؟
شرم ائدیب گؤزلهمهدین حقی-نمک، حؤرمتی-
نان، گئدیبن قلهیه حقینده دانیشدین هدیان،
فیلهقیقه، نه اونو، سن اؤزووی خار ائلهدین.
آغانین نعمتی-الوانی گؤزوندن گلسین!
سوفرهی-بزمی-سولئیمانی گؤزوندن
گلسین! کابابی، چاخیری، بوریانی گؤزوندن
گلسین! مئیی اولسون جیگرین قانی، گؤزوندن
گلسین! چونکی حقینده اولان فئیضینی اینکار ائلهدین.
گلمیسن بیر نئچه دفعه سن اؤزون شیروانه،
حوسنده بنزر ایدین مئهرو مهی-تابانه،
سنه ده محمود آغا ائتدی خیانت، یا
نه؟ نییه بیجا یئره سالدین کیشینی بؤهتانه؟
بینوانین نه اوچون فیسقینی ایقرار ائلهدین؟
نغمات اهلینه محمود آغانین رغبتی
وار، بیلمهین یوخدو، بو اسراره اونون
شؤهرتی وار، گر اولا، حقی ده واردیر، کیشینین
دؤولتی وار، دؤولتی، مریفتی، لذّتی وار،
حؤرمتی وار. سن بو ظاهر ایشی باعث نه دیر اینکار
ائلهدین؟ [ ... ل
هوما یینی هجو
ائی هومایی، بو نه اطواردی ایظهار ائلهدین،
چرخی-بدمئهر کیمی ظلمو پدیدار ائلهدین،
صوبحی-کازیب کیمی صادق یوزونو تار ائتهدین،
صادقین ثابتی-اشکین یوزه سییار ائلهدین،
شفقی-اشک ایله توخسارینی گولنار ائلهدین؟
دوستلوقدا نه اوچون گوزلهمهدین اندازه،
دوشمن اولدون نییه اول سروقدو
تننازه، قلئیی-شیشهیه سالدم گئدیبن
آوازه - کی، فیلانی توخی-زیبایه اوراردی غازه،
شاهیدی-قیسمته مششاتهلیک ایظهار ائلهدین.
صادقین نامهسی گلدی منه، ائی طالبی-راز،
سانکی یازمیشدی اونو ناز ایله محموده
ایاز، لئیک باشدان-آیاغا شیکوه ایدی، سوزو
گوداز، گؤتونور عشقی-حقیقین دئمیسن عشقی-
مجاز، ائی برادر، نه اوچون سن بئله رفتار ائلهدین؟
صادقین وصفینی داستانه گتیردین سن اؤزون،
گئدیبن کیشوری-شیروانه گتیردین سن اؤزون،
تؤهفه تک بزمی-سولئیمانه گتیردین سون
اؤزون، میندیریب رخشینی مئیدانه گتیردین سون
اؤزون، بئش اسفینی عالمه فیردووس کیمی جار ائلهدین.
ائی عزیزیم، گلیبن شور ایله گؤفتاره اؤزون،
ائیلهدین خلقی زولئیخا توخی-دیلداره
اؤزون، چکدین اول یوسیفی-گولچؤهرهنی بازاره
اؤزون، ائیلهدین عرض متاعنی خریداره اؤزون،
سوما دؤندون نییه بس تلقی-خریدار ائلهدین؟
ائی هومایی، قسم اول پادشهی-قههاره
- کی، وئریبدیر قولاغا سم، گؤزه نززاره،
حوسنده یوسیف اولا گر او مهی-سییاره،
اولماییب پیرهنی-ایسمتی هرگیز پاره،
یوخ یئره سن بو ایشی بیر غرضین وار ائلهدین.
خود توتاق صادقه لازیم گؤرونوردو بؤهتان،
نئیلهمیشدی سنه محمود آغا، ائی روحی-
روان؟
شرم ائدیب گؤزلهمهدین حقی-نمک، حؤرمتی-
نان، گئدیبن قلهیه حقینده دانیشدین هدیان،
فیلهقیقه، نه اونو، سن اؤزووی خار ائلهدین.
آغانین نعمتی-الوانی گؤزوندن گلسین!
سوفرهی-بزمی-سولئیمانی گؤزوندن
گلسین! کابابی، چاخیری، بوریانی گؤزوندن
گلسین! مئیی اولسون جیگرین قانی، گؤزوندن
گلسین! چونکی حقینده اولان فئیضینی اینکار ائلهدین.
گلمیسن بیر نئچه دفعه سن اؤزون شیروانه،
حوسنده بنزر ایدین مئهرو مهی-تابانه،
سنه ده محمود آغا ائتدی خیانت، یا
نه؟ نییه بیجا یئره سالدین کیشینی بؤهتانه؟
بینوانین نه اوچون فیسقینی ایقرار ائلهدین؟
نغمات اهلینه محمود آغانین رغبتی
وار، بیلمهین یوخدو، بو اسراره اونون
شؤهرتی وار، گر اولا، حقی ده واردیر، کیشینین
دؤولتی وار، دؤولتی، مریفتی، لذتی وار،
حؤرمتی وار. سن بو ظاهر ایشی باعث نه دیر اینکار ائلهدین؟
نصرالدین شاهین هجوینده
ناصیرالدین شهی-عادیل کی، صمیمی-دیلدن،
عومری-طولانیدی حقدن اونا دایم دیلهییم.
گزدی روسیهنی، هم رومو فیرنگیستانی،
توتدو آوازهسی آفاقی، آچیلدی اورگیم.
خلق دئرلردی کی، ایسکندری-سانیدیر شاه،
بو سیاهتده دخی قالمادی بیر ذره شکیم.
بو خبر چیخدی کی، ناگاه گلیر شیروانه،
او گولی-گولشهنی-ایران، آچیلدی چیچهییم.
هر او شخصین کی، ائوی اوچموش ایدی، زلزلهدن،
دئدی کیم، شاه گلیر، اویدو قیزیلدان دیرگیم.
شورا، هم فوقرا جوملهسی گؤز دیکدی یولا،
فیلهقیقت کی، رهی-شاهه دیکیلدی ببهییم.
من ده بیر تورکی قسیده یازیب اینشا ائلهدیم،
دوزلو، شیرین سؤز ایدی، نه اؤزومو نظمه چکیم.
حقی، زننیم بودو کیم، سؤز تانییان کیمسهدی شاه،
سایهی-قادیری-سوبحان اولاجاقدیر کؤمگیم.
قیسسه کوته، گئجهدن بیر نئچه پاس اؤتموش ایدی،
شهره شه وارید اولوب یاتدی، قوتاردی کولهییم.
صوبح میندی کاروتا*، سرعت ایله اولدو روان،
ایلتیفات ائتمهدی بیر شخصه نه عاریف، نه حکیم،
توتدولار خلق چؤرک، کسمهدی چون بیر لؤغمه،
گؤروب اول صورتی بیلدیم کی، کسیلدی چؤرگیم.
نه منیم شئریمه باخدی، او نه درویشلره،
دئدی: بو خلقدن افضلدی منه بیر قپهییم.
دئدیلر کیم، منه بو قیسسهیه یاز بیر تاریخ،
من دئدیم کیم، دئمنم، ضایع اولوبدور امهییم.
لئیک سئیّد دئدی تاریخینی، بیر اکسیگی وار،
نییه گلدی، نییه گئتدی بو†
* کارئتا.
† سون میصراع ابجدله حسابلاندیقدا 1281-جی ایل آلینیر. بو رقهمه بیر علاوه ائتدیکده و میلادی تاریخه
چئویردیکده 1865-جی ایل آلینیر.
حسن قارا هادییه
ائی اوْلان هادیگی-اربابی-زلالت، هادی،
ائی مۆزیللینی ائدن حقه هیدایت، هادی.
ائیلهدین سن کی، بۇ مئهدیلییه عادت، هادی،
ائله بس عالمه تبلیغی-ریسالت، هادی!
"احسنول-قایدهنین" صاحبی، یاخود اؤزو بگ،
یازمیش ایدی، نه روا خلق اوْیور، آغکؤینک؟
سن، اوْبا آشری، عزیزیم، نَیه لازیم
هۆت1نک، نه اۆچون ائیلهدین ایظهاری-عداوت،
هادی؟!
اینشااللاه سابا-بیرگون یئتیشیر، ماهی-ازا،
گئی کفن، یار باشووی، تؤک یاشووی، باغلا
قرا، سنی مئیداندا گؤرن کیمسه دئسین
نامخودا، ائلهییبدیر یئنه عالمده قییامت
هادی!
الووی تۇتمادی بیر کیمسه کی، قارداش، سنین،
جان سنین، جیسم سنین، تیغ سنین، باش سنین.
جمع اوْلا باخماق اۆچون سۆننی، قیزیلباش
سنین، باخیبان اوْنلارا سن ائیله فخارت،
هادی!
لئیک سیز بیر پارا بۆدتلر ائدیبسیز اییجاد،
قوْیموسوز آدینی سیز تزییه، ائی اهلی-فساد!
سیزه بۇ تزییهدن اؤزگه هوسلردی مۇراد،
من اؤلوم، سن بیر اؤزون ائیله مۆتوووت،
هادی!
بۇ دئییلمی غرضین باشووی سن
چاپماقدان، یعنی کی، جانیمی جانانه
ائدردیم قۇربان، مالووی بس نه اۆچون
ائیلهمهییرسن احسان، قۇرو باش چاپماغا
سن ائتمیسن عادت، هادی!
خاطیرین جمع ائله کیم، گر بۇ ایسه رسمی-ازا،
سنه نیفرین ائدهجک پادشهی-کربوبلا،
بدنین زحمتینه شرده یوْخدور فیتوا،
یوْخسا وار سیزده، گؤرک، تازه شریعت، هادی؟
لئیک پئیغمبر اوْلان هجو ائلهمز
اۆێنمتینی، کیشی لازیمدی چکه اۆممتینین
قئیرتینی،
گرچی هجو ائیلهیهنین یوْخدو کسن
سنه بۇ هجو نه فرض اوْلدو، نه سۆننت، هادی!
خاچپرستلر هامیسی آچدی گؤزون دۆشدو
قاباق، دالدا قالدیق تؤکولوب جهل ایله بیز، آی
سارساق! بس نه وقتی بیزه قیسمت اوْلاجاق گؤز
آچماق؟ عقله گل، تامییا باخ، بسدی بۇ
قفلت، هادی!
بۇ حدیثی نه زامان ذکر قێلیب پئیغمبر -
کی، اوْلور رۇس دیلییلن اوْخویان کس کافر؟
الله، الله، بۇ نه بؤهتاندیر، ایا حیلهتگر،
ایختوافاتی -لیساندیر بیزه نعمت، هادی!
کیم کی، بیر دیل بیله، بیر نعمته اوْل واصیلدیر،
کیم کی، چوْخ بیلسه، اوْ چوْخ نعمته بس
شامیلدیر، لئیک عالمده هر اوْل کیمسه کی،
ناقابیلدیر، ائدهجک قئیر لیسانی اوْ مذمّت،
هادی!
کیم دئیر آغلاما سن کربوبلا
سرورینه؟ جانیمیز جۆمله فدا اوْلسون اوْنون
اکبرینه، آغلادی عرضو سما تشنه اؤلن
اسغرینه،
اوْنو اینکار ائدهنین ذاتما لعنت، هادی!
بیز ده مدت "زربه زئید" کیتابم
اوْخودوق، ریشتهی-عؤمروموزو نهو ایله صرفه
توْخودوق، باری بیز تایفه اززلده یئنه بیر
اوْلموشوق ایندی دخی عینی-نجاست، هادی!
تۇت، حسنبی بیزه تعلیم ائلهییر درسی-زلال،
گؤتوروب بوْینونا اوْل، کافر اوْلوب، ویزتو
وبال، نییه تعلیمه سیز اطرافلی قێلیرسیز ارثال،
بیلمهییرسیز نییه بس عیبو قباهت، هادی؟
اوْخودور جۆمله اۇشاقلارینی خانو بگوووز،
نعمتی-رۇس ایله پرورده اوْلوب جمعدگوووز،
بیلمهین رۇس دیلینی بلکه اوْلا تک-تکیووز،
سیزده وار هامیدان آرتیق اوْنا رغبت،
هادی!
شۆکرلیللاه کی، بیزیم پادشهی-کیشوری-رۇس،
اوْل زاماندان کی، ائدیب تختی-اۆدالتده
جۆلوس. بیزلری ائیلهمهییب علمو ادبدن
مئیوس، دوْلدوروب عالمی اینصاف1بیر عدالت،
هادی!
مرحبا مۆلکی-قاراباغین ازادارلری،
تان افزون ائلهسین سیز تکی دیندارلری،
سئیّدا، بسدی، اگر گؤرسه بۇ اشارلری،
چکهجک تۇتدوغو کیرداره خجالت
هادی.
سولطانووهادییه
ائی بیزی مدح قیلان هادیگی-دؤوران اخوی!
بو نه زحمتدیر، ایا منبعیی-اوتفان
اخوی! سئیّدی ائیلهمیسن مدحی-فیراوان،
اخوی، شاد سندن اولاجاقدیر شهی-مردان،
اخوی!
چکدی اول گون کی، حسین کربوبلایه لشکر،
قالدی اول عرصهده تنها او شهی-تشنجیگر،
سن اگر اولسا ایدین اوردا، ایا پاکسییر
جانیم ائیلر ایدین اول شهه قوربان، اخوی!
چاتماییب چون الین اول فئیضه، ایا خوشتیینت،
ایندی اؤولادینا بسدیر کی، ائدیرسن حؤرمت،
جددیمیز شاد اولاجاق اولسا سیزین تک
اوممت، مرحبا، نامخودا، صاحبی-
اییمان اخوی!
منی افو ائیله کی، اؤز جوتمومه ایقرار ائتدیم،
آنلادیم سهویمی، ایقراریمی اینکار ائتدیم،
سنه باش چاپما دئدیم، تؤوبه-ستیغفار
ائتدیم. کئچ بو تقسیردن، ائی منبعیی-احسان
اخوی!
اولاسان عشقده دیوانه، محبتدندیر.
چاپاسان باشینی مردانه، محبتدندیر،
تؤکسن قانینی مئیدانه، محبتدندیر،
اولموشام ائیلهدیگیم زممه پئشیمان،
اخوی!
لئیک گل ایندی بیز ایری اوتوراق، دوز
دانیشاق، ائله بیل کوسلو ایدیک، گل تزهدن بیر
باریشاق، شرده وار ایسه باش چاپماق بیز ده
قاریشاق،
بیر گؤرک وارمی بونا هؤججتو بوتهان،
اخوی؟
بئله فیتوانی گؤرک وئردی بیزه هانسی ایمام؟
یا کی، اونلار اؤزو ده ائتدی بو امره ایقدام؟
بدنین زحمتی گر شرده اولمازسا
حرام، بیز ده باشلار چاپیبان جاری ائدک
قان، اخوی!
گرک اول چاپا، باشلارینی فؤوجی-اولما،
چونکی اونلاردی بو ایشلرده ریسول- فوق ارا،
سومادان باش چاپالار خان، امیرول-
اومرا، نه کی هر بیسرو پا، لوتیگی-
مئیدان، اخوی!
هئچ ائشیتدینمی چاپیب باشین ایمامی-جعفر؟
یا کی موسیو ریزا، عسکریگی-خستجیگر،
بیزدن اونلار مگر اؤز جددینی آز ایسترلر؟
نییه بس وئرینهدیلر بو ایشه فرینان،
اخوی؟
بو یقینیمدیر اگر اولسا اؤزو زینده ایمام،
حؤکم ائدر: چاپما باشین، نهیدی بو فعلی-
حرام. یئنه هر ایل چاپاجاق باشینی بو قومی-
عوام، دئمه کیم، ترکی-طبیعت اولا آسان، اخوی!
قودیال اهلی بو ایشه راغیب اولور بیزدن چوخ،
باش چاپیب، قیفل تاخیب، جیسمه کئچیردرلر اوخ.
نه مذمّت ائلهییم، اونلارا بیر تؤهمت
یوخ؛ گؤز آچیب بؤیله گؤروب، عادت ائدیب جان،
اخوی!
دوغرودور، باش چاپیریق بیز دخی جمعیت ایله،
بونو لازیمدیر حلال ائیلهمهیه هوججت ایله،
نه اولور بیر گؤز آچیب باخماق ایشه عیبرت ایله،
بلکه یولدان چیخاریبدیر بیزی شیطان، اخوی!
ائی حسنبی کی، گلیب لبیمه مردانه بو سؤز،
بیلیرم کی، دیَهجک هادیگی-کاپتانا بو سؤز،
چاپ قیل، تا داغیلا صفلیئیی-دوورانه بو سؤز،
قوی منی هجو ائلهسین حضرتی-کاپتان، اخوی!
ائی بو نادانلار الیندن یئتیشن جانه
حسن، صبر قیل تنئیی-هر جاهیلو نادانه،
حسن، سن ده سئیّد کیمی وئر پندی-حکیمانه، حسن،
بلکه بیر سؤز قانا بو زومرهی-نادان، اخوی!
حسن قارا هادییه
ائی اولان هادیگی-اربابی-زلالت, هادی,
ائی موزیللینی ائدن حقه هیدایت, هادی.
ائیلهدین سن کی, بو مئهدیلییه عادت, هادی,
ائله بس عالمه تبلیغی-ریسالت, هادی!
"احسنول-قایدهنین" صاحبی, یاخود اوزو بگ,
یازمیش ایدی, نه روا خلق اویور, آغکؤینک?
سن, اوبا آشری, عزیزیم, نَیه لازیم هورمک,
نه اوچون ائیلهدین ایظهاری-عداوت, هادی?!
اینشااللاه سابا-بیرگون یئتیشیر, ماهی-ازا,
گئی کفن, یار باشووی, تؤک یاشووی, باغلا قرا,
سنی میداندا گؤرن کیمسه دئسین نامخودا,
ائلگیبدیر یئنه عالمده قییامت هادی!
الووی توتمادی بیر کیمسه کی, قارداش, سنین,
جان سنین, جیسم سنین, تیغ سنین, باش سنین.
جمع اولا باخماق اوچون سوننی, قیزیلباش سنین,
باخیبان اونلارا سن ائیله فخارت, هادی!
لئیک سیز بیر پارا بودتلر ائدیبسیز اییجاد,
قویموسوز آدینی سیز تزییه, ائی اهلی-فساد!
سیزه بو تزییهدن اوزگه هوسلردی موراد,
من اولوم, سن بیر اوزون ائیله موروووت, هادی!
بو دئییلمی غرضین باشووی سن چاپماقدان,
یعنی کی, جانیمی جانانه ائدردیم قوربان,
مالووی بس نه اوچون ائیلهمگیرسن احسان,
قورو باش چاپماغا سن ائتمیسن عادت, هادی!
خاطیرین جمع ائله کیم, گر بو ایسه رسمی-ازا,
سنه نیفرین ائدهجک پادشهی-کربوبلا,
بدنین زحمتینه شرده یوخدور فیتوا,
یوخسا وار سیزده, گؤرک, تازه شریعت, هادی?
لئیک پئیغمبر اولان هجو ائلهمز اوممتینی,
کیشی لازیمدی چکه اوممتینین قئیرتینی,
گرچی هجو ائیلهیهنین یوخدو کسن
سنه بو هجو نه فرض اولدو, نه سوننت, هادی!
خاچپرستلر هامیسی آچدی گؤزون دوشدو قاباق,
دالدا قالدیق تؤکولوب جهل ایله بیز, آی سارساق!
بس نه وقتی بیزه قیسمت اولاجاق گؤز آچماق?
عقله گل, تانرییا باخ, بسدی بو قفلت, هادی!
بو حدیسی نه زامان ذکر قیلیب پئیغمبر –
کی, اولور روس دیلییلن اوخویان کس کافر?
الله, الله, بو نه بؤهتاندیر, ایا حیلهتگر,
ایختوافاتی-لیساندیر بیزه نعمت, هادی!
کیم کی, بیر دیل بیله, بیر نعمته اول واصیلدیر,
کیم کی, چوخ بیلسه, او چوخ نعمته بس شامیلدیر,
لئیک عالمده هر اول کیمسه کی, ناقابیلدیر,
ائدهجک قئیر لیسانی او مزممت, هادی!
کیم دئیر آغلاما سن کربوبلا سرورینه?
جانیمیز جومله فدا اولسون اونون اکبرینه,
آغلادی عرضو سما تشنه اولن اسغرینه,
اونو اینکار ائدهنین ذاتینا لعنت, هادی!
بیز ده مدت "زربه زئید" کیتابین اوخودوق,
ریشتهی-عومروموزو نهو ایله صرفه توخودوق,
باری بیز تایفه اززلده یئنه بیر
اولموشوق ایندی دخی عینی-نجاست, هادی!
توت, حسنبی بیزه تعلیم ائلگیر درسی-زلال,
گؤتوروب بوینونا اول, کافر اولوب, ویزرو وبال,
نییه تعلیمه سیز اطرافلی قیلیرسیز ارثال,
بیلمگیرسیز نییه بس عیبو قباهت, هادی?
اوخودور جومله اوشاقلارینی خانو بگوووز,
نعمتی-روس ایله پرورده اولوب جمعدگوووز,
بیلمهین روس دیلینی بلکه اولا تک-تکیووز,
سیزده وار هامیدان آرتیق اونا رغبت, هادی!
شوکرلیللاه کی, بیزیم پادشهی-کیشوری-روس,
اول زاماندان کی, ائدیب تختی-اودالتده جولوس.
بیزلری ائیلهمگیب علمو ادبدن مئیوس,
دولدوروب عالمی اینصافلی عدالت, هادی!
مرهبا مولکی-قاراباغین ازادارلری,
تان افزون ائلهسین سیز تکی دیندارلری,
سئیّدا, بسدی, اگر گؤرسه بو اشارلری,
چکجک توتدوغو کیرداره خجالت هادی.
حسن قارا هادییه
ائی اوْلان هادیگی-اربابی-زلالت, هادی,
ائی مۆزیللینی ائدن حقه هیدایت, هادی.
ائیلهدین سن کی, بۇ مئهدیلییه عادت, هادی,
ائله بس عالمه تبلیغی-ریسالت, هادی!
"احسنۆل-قایدهنین" صاحبی, یاخۇد اؤزۆ بگ,
یازمێش ایدی, نه روا خلق اوْیۇر, آغکؤینک?
سن, اوْبا آشرێ, عزیزیم, نَیه لازێم هۆرمک,
نه اۆچۆن ائیلهدین ایظهاری-عداوت, هادی?!
اینشااللاه سابا-بیرگۆن یئتیشیر, ماهی-ازا,
گئی کفن, یار باشۇوی, تؤک یاشۇوی, باغلا قرا,
سنی میداندا گؤرن کیمسه دئسین نامخۇدا,
ائلگیبدیر یئنه عالمده قییامت هادی!
الۆوی تۇتمادی بیر کیمسه کی, قارداش, سنین,
جان سنین, جیسم سنین, تیغ سنین, باش سنین.
جمع اوْلا باخماق اۆچۆن سۆننی, قیزێلباش سنین,
باخێبان اوْنلارا سن ائیله فخارت, هادی!
لئیک سیز بیر پارا بۆدتلر ائدیبسیز اییجاد,
قوْیمۇسۇز آدێنێ سیز تزییه, ائی اهلی-فساد!
سیزه بۇ تزییهدن اؤزگه هوسلردی مۇراد,
من اؤلۆم, سن بیر اؤزۆن ائیله مۆرۆووت, هادی!
بۇ دئییلمی غرضین باشۇوی سن چاپماقدان,
یعنی کی, جانێمێ جانانه ائدردیم قۇربان,
مالۇوی بس نه اۆچۆن ائیلهمگیرسن احسان,
قۇرۇ باش چاپماغا سن ائتمیسن عادت, هادی!
خاطیرین جمع ائله کیم, گر بۇ ایسه رسمی-ازا,
سنه نیفرین ائدهجک پادشهی-کربۆبلا,
بدنین زحمتینه شرده یوْخدۇر فیتوا,
یوْخسا وار سیزده, گؤرک, تازه شریعت, هادی?
لئیک پئیغمبر اوْلان هجو ائلهمز اۆممتینی,
کیشی لازێمدێ چکه اۆممتینین قئیرتینی,
گرچی هجو ائیلهیهنین یوْخدۇ کسن
سنه بۇ هجو نه فرض اوْلدۇ, نه سۆننت, هادی!
خاچپرستلر هامێسێ آچدی گؤزۆن دۆشدۆ قاباق,
دالدا قالدێق تؤکۆلۆب جهل ایله بیز, آی سارساق!
بس نه وقتی بیزه قیسمت اوْلاجاق گؤز آچماق?
عقله گل, تانرێیا باخ, بسدی بۇ قفلت, هادی!
بۇ حدیسی نه زامان ذکر قێلێب پئیغمبر –
کی, اوْلۇر رۇس دیلییلن اوْخۇیان کس کافر?
الله, الله, بۇ نه بؤهتاندێر, ایا حیلهتگر,
ایختۆافاتی-لیساندێر بیزه نعمت, هادی!
کیم کی, بیر دیل بیله, بیر نعمته اوْل واصیلدیر,
کیم کی, چوْخ بیلسه, اوْ چوْخ نعمته بس شامیلدیر,
لئیک عالمده هر اوْل کیمسه کی, ناقابیلدیر,
ائدهجک قئیر لیسانێ اوْ مزممت, هادی!
کیم دئیر آغلاما سن کربۆبلا سرورینه?
جانێمێز جۆمله فدا اوْلسۇن اوْنۇن اکبرینه,
آغلادێ عرضۆ سما تشنه اؤلن اسغرینه,
اوْنۇ اینکار ائدهنین ذاتێنا لعنت, هادی!
بیز ده مدت "زربه زئید" کیتابێن اوْخۇدۇق,
ریشتهی-عؤمرۆمۆزۆ نهو ایله صرفه توْخۇدۇق,
باری بیز تایفه اززلده یئنه بیر
اوْلمۇشۇق ایندی دخی عینی-نجاست, هادی!
تۇت, حسنبی بیزه تعلیم ائلگیر درسی-زلال,
گؤتۆرۆب بوْینۇنا اوْل, کافر اوْلۇب, ویزرۆ وبال,
نییه تعلیمه سیز اطرافلێ قێلێرسێز ارثال,
بیلمگیرسیز نییه بس عیبۆ قباهت, هادی?
اوْخۇدۇر جۆمله اۇشاقلارێنێ خانۆ بگۆوۆز,
نعمتی-رۇس ایله پرورده اوْلۇب جمعدگۆوۆز,
بیلمهین رۇس دیلینی بلکه اوْلا تک-تکیوۆز,
سیزده وار هامێدان آرتێق اوْنا رغبت, هادی!
شۆکرلیللاه کی, بیزیم پادشهی-کیشوری-رۇس,
اوْل زاماندان کی, ائدیب تختی-اۆدالتده جۆلۇس.
بیزلری ائیلهمگیب علمۆ ادبدن مئیۇس,
دوْلدۇرۇب عالمی اینصافلی عدالت, هادی!
مرهبا مۆلکی-قاراباغێن ازادارلری,
تان افزۇن ائلهسین سیز تکی دیندارلری,
سئیّدا, بسدی, اگر گؤرسه بۇ اشارلری,
چکهجک تۇتدۇغۇ کیرداره خجالت هادی.
سۇلطانوْو هادییه
ائی بیزی مدح قێلان هادیگی-دؤوران اخوی!
بۇ نه زحمتدیر, ایا منبعگی-اۆرفان اخوی!
سئیّدی ائیلهمیسن مدحی-فیراوان, اخوی,
شاد سندن اوْلاجاقدێر شهی-مردان, اخوی!
چکدی اوْل گۆن کی, حسین کربۆبلایه لشکر,
قالدێ اوْل عرصهده تنها اوْ شهی-تشنجیگر,
سن اگر اوْلسا ایدین اوْردا, ایا پاکسییر
جانێم ائیلر ایدین اوْل شهه قۇربان, اخوی!
چاتمایێب چۆن الین اوْل فئیضه, ایا خوْشتیینت,
ایندی اؤولادێنا بسدیر کی, ائدیرسن حؤرمت,
جددیمیز شاد اوْلاجاق اوْلسا سیزین تک اۆممت,
مرهبا, نامخۇدا, صاحبی-اییمان اخوی!
منی افو ائیله کی, اؤز جۆرمۆمه ایقرار ائتدیم,
آنلادێم سهویمی, ایقرارێمێ اینکار ائتدیم,
سنه باش چاپما دئدیم, تؤوبه-ستیغفار ائتدیم.
کئچ بۇ تقسیردن, ائی منبعگی-احسان اخوی!
اۆلاسان عشقده دیوانه, محبتدندیر.
چاپاسان باشێنێ مردانه, محبتدندیر,
تؤکسن قانێنێ میدانه, محبتدندیر,
اوْلمۇشام ائیلهدیگیم زممه پئشیمان, اخوی!
لئیک گل ایندی بیز ایری اوْتۇراق, دۆز دانێشاق,
ائله بیل کۆسلۆ ایدیک, گل تزهدن بیر بارێشاق,
شرده وار ایسه باش چاپماق بیز ده قارێشاق,
بیر گؤرک وارمێ بۇنا هؤججتۆ بۆرهان, اخوی?
بئله فیتوانێ گؤرک وئردی بیزه هانسێ ایمام?
یا کی, اوْنلار اؤزۆ ده ائتدی بۇ امره ایقدام?
بدنین زحمتی گر شرده اوْلمازسا حرام,
بیز ده باشلار چاپێبان جاری ائدک قان, اخوی!
گرک اول چاپا, باشلارێنێ فؤوجی-اۆلما,
چۆنکی اوْنلاردێ بۇ ایشلرده ریسۆل-فۆقرا,
سوْنرادان باش چاپالار خان, امیرۆل-اۆمرا,
نه کی هر بیسرۆ پا, لۇتیگی-میدان, اخوی!
هئچ ائشیتدینمی چاپێب باشێن ایمامی-جعفر?
یا کی مۇسیۆ ریز, عسکریگی-خستجیگر,
بیزدن اوْنلار مگر اؤز جددینی آز ایسترلر?
نییه بس وئرمهدیلر بۇ ایشه فرمان, اخوی?
بۇ یقینیمدیر اگر اوْلسا اؤزۆ زینده ایمام,
حؤکم ائدر: چاپما باشێن, نهیدی بۇ فئلی-حرام.
یئنه هر ایل چاپاجاق باشێنێ بۇ قؤومی-عوام,
دئمه کیم, ترکی-طبیعت اوْلا آسان, اخوی!
قۇدیال اهلی بۇ ایشه راغیب اوْلۇر بیزدن چوْخ,
باش چاپێب, قێفل تاخێب, جیسمه کئچیردرلر اوْخ.
نه مزممت ائلگیم, اوْنلارا بیر تؤهمت یوْخ;
گؤز آچێب بؤیله گؤرۆب, عادت ائدیب جان, اخوی!
دوْغرۇدۇر, باش چاپێرێق بیز دخی جمعیت ایله,
بۇنۇ لازێمدێر هلال ائیلهمهیه هۆججت ایله,
نه اوْلۇر بیر گؤز آچێب باخماق ایشه عیبرت ایله,
بلکه یوْلدان چێخارێبدێر بیزی شیطان, اخوی!
ائی حسنبی کی, گلیب لبیمه مردانه بۇ سؤز,
بیلیرم کی, دیَهجک هادیگی-کاپتانا بۇ سؤز,
چاپ قێل, تا داغێلا صفحهی-دوْورانه بۇ سؤز,
قوْی منی هجو ائلهسین حضرتی-کاپتان, اخوی!
ائی بۇ نادانلار الیندن یئتیشن جانه حسن,
صبر قێل تنئیی-هر جاهیلۆ نادانه,
حسن, سن ده سئیّد کیمی وئر پندی-حکیمانه, حسن,
بلکه بیر سؤز قانا بۇ زۆمرهی-نادان, اخوی!
نصرالدین شاهین هجوینده
ناصیرالدین شهی-عادیل کی, صمیمی-دیلدن,
عومری-طولانیدی حقدن اونا دایم دیلگیم.
گزدی روسیهنی, هم رومو فیرنگیستانی,
توتدو آوازهسی آفاقی, آچیلدی اورگیم.
خلق دئرلردی کی, ایسکندری-سانیدیر شاه,
بو سیاهتده دخی قالمادی بیر ذره شکیم.
بو خبر چیخدی کی, ناگاه گلیر شیروانه,
او گولی-گولشهنی-ایران, آچیلدی چیچگیم.
هر او شخصین کی, ائوی اوچموش ایدی, زلزلهدن,
دئدی کیم, شاه گلیر, اویدو قیزیلدان دیرگیم.
شورا, هم فوقرا جملهسی گؤز دیکدی یولا,
فیلهقیقت کی, رهی-شاهه دیکیلدی ببگیم.
من ده بیر تورکی قسیده یازیب اینشا ائلهدیم,
دوزلو, شیرین سؤز ایدی, نه اوزومو نظمه چکیم.
حقی, زننیم بودو کیم, سؤز تانییان کیمسهدی شاه,
سایهی-قادیری-سوبحان اولاجاقدیر کؤمگیم.
قیسسه کوته, گئجهدن بیر نئچه پاس اوتموش ایدی,
شهره شه وارید اولوب یاتدی, قوتاردی کولگیم.
صوبح میندی کاروتا*, سرعت ایله اولدو روان,
ایلتیفات ائتمهدی بیر شخصه نه عاریف, نه حکیم,
توتدولار خلق چؤرک, کسمهدی چون بیر لؤغمه,
گؤروب اول صورتی بیلدیم کی, کسیلدی چؤرگیم.
نه منیم شعریمه باخدی, او نه درویشلره,
دئدی: بو خلقدن افضلدی منه بیر قپگیم.
دئدیلر کیم, منه بو قیسسهیه یاز بیر تاریخ,
من دئدیم کیم, دئمنم, ضایع اولوبدور امگیم.
لئیک سئیّد دئدی تاریخینی, بیر اکسیگی وار,
نییه گلدی, نییه گئتدی بو†
* کارئتا.
† سون میصراع ابجدله حسابلاندیقدا 1281-جی ایل آلینیر. بو رقهمه بیر علاوه ائتدیکده و میلادی تاریخه
چئویردیکده 1865-جی ایل آلینیر.
قۇبا تزییدارلاری و خئیمهنی قارت ائدنلره
ائی بادیس ائدن دهرده بۆدت, کؤپک اوْغلۇ!
ائتدیز نه سبب خئیمهنی قارت, کؤپک اوْغلۇ?
یوْخسا الیوۆز چێخمێش ایدی کربۆبلادن,
دۆشدۆ اله دؤوراندا بۇ فۆرصت, کؤپک اوْغلۇ?
قارت ائلهدین خئیمگهی-آلی-رسۇلۇ,
گؤر اوْلمۇسۇز آخێر نَیه نیسبت, کؤپک اوْغلۇ!
یوْخسا اوْ کسین نسلیسیز, ائی قؤومی-شقاوت –
کیم ائتمیش ایدی اؤزگهیه بئیت, کؤپک اوْغلۇ!
مرجانه سیزی یوْخسا دوْغۇب یئددی زینادن,
حددندی ضیاده بۇ شرارت, کؤپک اوْغلۇ!
شؤوکتده اگر تای اوْلاسێز سیز کی,یئزیده,
گئتمز باشا بۇ شن, بۇ شؤوکت, کؤپک اوْغلۇ!
ائی ازرقین اؤولادلری, بۇ نه خطادێر,
قاسیم اوْتاغێنێ ندی قارت, کؤپک اوْغلۇ!
بۇ ظۆلم کی, سیز ائیلهمیسیز هرمله ائتمز,
سیزدن یئتیشیب قلبه جراهت, کؤپک اوْغلۇ!
واردێر سیزه نیسبت عؤمری-سدده اینصاف,
کیمده تاپێلێر بۇنجا نهۇست, کؤپک اوْغلۇ!
بۇ ظۆلم هاچان اوْلدۇ سنان ابن-انسدن,
اینساندان اۇزاقدێر بۇ زلالت, کؤپک اوْغلۇ!
دربندلییه کلله دئییب مردۆمی-عالم,
اما یئنه اوْلماز سیزه نیسبت, کؤپک اوْغلۇ!
آتا-بابا شیروانلێیا بیار دئییرلر,
هر نامده وار بیر نئچه حیکمت, کؤپک اوْغلۇ!
مجمۇعهسینین حیکمتی معلۇمۆ ایاندێر,
بیر کس ائده بیلمز اوْنا دقت, کؤپک اوْغلۇ!
اما بۇ تعجبدۆ کی, دوْنقۇزلارا "جئیران"
کیم قوْیدۇ آدێ, اهلی-زلالت, کؤپک اوْغلۇ!
باعث نه ایدی تا کی قبۇل ائیلهمهدیز سیز,
آغساققال ائدن وقتده نصیحت, کؤپک اوْغلۇ!
هر امرده لازێیمدێ سیزه مۆرشۆدی-کامیل,
بیمۆرشید اوْلۇرمۇ بۇ تریقت, کؤپک اوْغلۇ?
ظۆلماتده ایسگندره بیر خێزر گرکدیر,
خاسسه کی, تۇتۇب عالمی ظۆلمت, کؤپک اوْغلۇ!
یاینکی اوْلۇبدۇر آدۇوۇز شیئیی-خالیص,
شاییسته دئییل بؤیله شنیت, کؤپک اوْغلۇ!
باش یارماغا, اوْخ تاخماغۇوا هیچ سؤزۆم یوْخ,
بیر سیز تکی یوْخ سابیبی-جۆرت, کؤپک اوْغلۇ!
اما کی, بۇ ایش مریفت ایله اوْلا خوْشدۇر,
بیگانه بیزه ائتمهیه تؤهمت, کؤپک اوْغلۇ!
گؤزلر آچێلێب, ایش دگیشیب, حالدێر اؤزگه,
آنجاق بیزی تۇتمۇش بۇ جهالت, کؤپک اوْغلۇ!
باری ائله اوْلماق کی, بیزه گۆلمهیه دۆشمن,
هر شهرده وار خاریجی میللت, کؤپک اوْغلۇ!
هر نؤو ایله کی, بۆدته سیز مۆرتهکیب اوْلدۇز,
یازدێق اوْنۇ ناچار شریعت, کؤپک اوْغلۇ!
ممۇل ائلهدیز دهرده هر فئلی-حرامی,
تاپدێق اوْنۇن ایجازێنا سههت, کؤپک اوْغلۇ!
آتا-بابانێز شیعهلر اؤلدۆردۆ ایمامێ,
قێلدێز اوْنۇ سیز سۆننۆیه نیسبت, کؤپک اوْغلۇ!
باش چاپماق ایله, شاخی* اوْلۇبدۇر سیزه عادت,
ائی مذهبی-دینی اوْلان عادت, کؤپک اوْغلۇ!
اوْل کیمسنه کی, مهلهده ایللرله تاپێلماز,
نه خئیره یارار, نه شره نیکبت, کؤپک اوْغلۇ!
ایامی-مهررمده اوْلۇر رۆستمی-سانی,
مروان تک ائدر خلقه سیاست, کؤپوْک اوْغلۇ!
آنجاق قۇبا اۆستۆنده دئییلدیر بۇ مزممت,
هر شهرده وار کانی-شرارت, کؤپک اوْغلۇ!
اما قۇبانێن بیشهسی چوْخ, چاققالێ چوْخدۇر,
ائتدیز کی, توْیۇق تۇماغا عادت, کؤپک اوْغلۇ!
بس, لازێم اوْلۇب چاققال اۆچۆن بیر تله قۇرماق,
تا دف اوْلا بۇ رنجۆ مزممت, کؤپک اوْغلۇ!
آیا, دئمهدیز تزییئیی-سروری-دیندیر.
باتیلدی بئله بعضی عداوت, کؤپک اوْغلۇ!
بۇ تزییهنین صاحبی سۇلطانی-شهیدان,
سیزدن ائدهجک حقه شیکایت, کؤپک اوْغلۇ!
دۆنیادا زیناکارسێز, اۆقباده زیانکار,
تۇتدۇ سیزی عالمده خسارت, کؤپک اوْغلۇ!
باش چاپماغا, اوْخ تاخماغا ائتدیز عبث عادت,
نه فرضدی بۇ امر, نه سۆننت, کؤپک اوْغلۇ!
بوْینۇندا کفن, الده قێلێنج باش چاپێرسێز,
گؤرسۆن منی تا بیر نئچه اؤورت, کؤپک اوْغلۇ!
* شاخسئی
ائتدیم اۆرفایه سؤزۆ فی الجۆمله ایشارت,
عاریفلره بسدیر بۇ ایشارت, کؤپک اوْغلۇ!
آلدانما, یالاندێر سۆخهنی-مرسییخانه,
جنّتله سیزه وئرسه بشارت, کؤپک اوْغلۇ!
جنّت هارادا, سیز هارا تؤوله دؤیۆ جنّت,
ائششک بالاسێ, داغ آیێسێ, ایت کؤپک اوْغلۇ!
چۆن هر بیر عمل نیته مؤوقۇف اوْلۇبدۇر,
سیز ائیلهمیسیز بیجلییه نیت, کؤپک اوْغلۇ!
سد حئیف کی, قۇدیالدان آغا ائیلهدی رئهلت,
قالدێ سیزه میدانی-رشادت, کؤپک اوْغلۇ!
امیر حسن آغا ائده گر دخلی-تررۆف,
اوْلمازدێ دخی سیزده جسارت, کؤپک اوْغلۇ!
بیساهیب اوْلۇب دشت, دوْنۇز تلله چێخێبدێر,
تۆلکۆ بَی اوْلۇبدۇر, دره خلوت, کؤپک اوْغلۇ!
تۇتدۇز بیر عمل کی, ائلهدیز میللتی رۆسوا,
یاندێردێ منی ناری-خجالت, کؤپک اوْغلۇ!
بۇ فئل کی, وار سیزده شهنشاهی-رۆسۇلدان,
تۇتمۇن دخی اۆممیدی-شفاعت, کؤپک اوْغلۇ!
بیر تزییوۆز وار ایدی اؤولادی-رسۇله,
آنجاق بۇ ایدی اجری-ریسالت, کؤپک اوْغلۇ!
وئردیز اوْنا ایندی کی, عالمده خلل سیز,
بیر گؤزلهمهدیز اجرۆ قرابت, کؤپک اوْغلۇ!
جددیم تۆپۆرۆر گؤرسه سیزی رۇزی-جزاده,
سؤیلر کی, دئییلسیز منه اۆممت, کؤپک اوْغلۇ!
بیر ده, بۇ فسادی کی, سیز ائتدیز, سیزه ائیلر –
گؤیلرده ملکلر هامێ لعنت, کؤپک اوْغلۇ!
هرچند باشێن شۆێنری-شقی کسدی ایمامێن,
آغلادێ یئنه, ائیلهدی ریققت, کوْپک اوْغلۇ!
سیز آغلاماسێز, اؤلدۆرۆسۆز یئددی ایمامێ,
یوْخ ذره قدر سیزده مۆرۆووت, کؤپک اوْغلۇ!
گر داشدێ دئسم قلبۆوۆزی سخت عجبدیر,
یوْخ داشۆ دمیرده بۇ قساوت, کؤپک اوْغلۇ!
واردێر ائله داش کی, یارێلێب خؤوفی-خۇدادن,
جاری اوْلۇب انهاری-لطافت, کؤپک اوْغلۇ!
واردێر ائله داش یۇمبالانێب خیشیتی-حقدن,
یوْخ قهری-خۇدادن اوْنا تاقت, کؤپک اوْغلۇ!
قۇراندا سیزین قلبۆوۆزی ذکر قێلێب حق,
گئت, ائیله "الیف-لامی" قیرات, کؤپک اوْغلۇ!
سیزدندیر اۇزاق دهرده البته پیمبر,
نازیل سیزه اوْلمۇشدۇ براعت, کؤپک اوْغلۇ!
سئیّد جۆهلا فؤوجینه بۇ سؤزلری یازدێ,
تا ائیلهیهسیز حالدن عیبرت, کؤپک اوْغلۇ!
مینبد دخی تۇتمایێن اوْل نؤو ایله ایشلر –
کیم دۆشمن ائده تنۆ شماتات, کؤپک اوْغلۇ!
یوْخسا کی, گلیر سیزلر اۆچۆن هجو دمادم,
وئرمه دخی بۇ سئیّده زحمت, کؤپک اوْغلۇ!
شاماخی بابیلری حاقیندا
نیتقه گل بۆلبۆلی-تبیم, نه تغافۆل دمیدیر,
شکریستانی-خیالاتدا قێل جؤولانی.
بابیلیک شؤهرت ائدیب ساحهتی-شیروان ایچره,
اله زن-قببهلر آلمێش یئنه گؤر میدانی.
بیر نئچه فاسیقۆ مردۇدی-ابد, مۆفسید اوْلان
هرجۆ مرج ائیلهدیلر مملکتی-شیروانی.
ایبتیدادان ائلهسم شرح بۇ احوالی اگر,
اۇزانێب ریشتهی-سؤز, نظم دۆشر تۇلانی.
سئیّدی-باب اوْ گۆندن کی, مۆرخخس اوْلۇنۇب,
منزیل ائتمێشدی, گلیب, خیطهی-هاجترخانی,
شۇرۇ دۆشمۆشدۆ اوْنۇن مملکتی-شیروانه,
بابیلر اوْلمۇش ایدی عاشقی-سرگردانی,
هر نفس بۇردان اۇچارلاردێ هواسیله اوْنۇن,
ائیلهیردی پر آچێب جۆملهسی بالفشانی.
قیبله هاجترخانێ ائتمیشدی بۇ قؤومی-ملۇن,
ترک ائدیب مککهنی, منسۇخ ائلگیب مینانی.
تا اوْ گۆنلرده کی, ایظهاردێ ایامی-باهار,
هیجرتین مین ایکی یۆز سکسن ایکییدی سانی,
چێخدێ ناگه بۇ خبر کیم, باکێدان آغا گلیر,
چێخدێ پیشوازێنا بۇ قؤومی-ابۇ-سۆفیانی.
باقی-سردار کنارێندا مۆلاقات اوْلاجاق,
واجددن چکدی هامێ نالهی-واشؤوقانی.
کیمی توْرپاغه یێخێلدێ, باشێنێ قوْیدۇ یئره,
کیمیسی قوْیدۇ آیاغێ یئرینه
ائتدیلر سجده تامام صۇرتی-نهسینی گؤرۆب,
قژلدێلار نیسبت اوْنا مرتبئیی-سلمانی.
شیطانێن قئیرتی, الهق کی, بۇلاردان چوْخ ایمیش,
ائتمهدی آدهمه سجده گؤرۆبن ظۆلمانی.
"انه خئیرۆن" - دئییبن ائیلهدی رد امپی-حقی,
ساتدێ بیر قئیرتینه باغچئیی-ریزوانی.
من بنی-آدم اۆچۆن گؤرمهمیشم سجده اوْلا,
سجده ائتمکلیک اۆچۆن هانێ حقین فرمانی?
مۆختسر کیم, آغالاروْو ائوینه ائتدی نۆزۇل,
نئچه کس اوْلمۇش ایدی اوْل قاپێنێن دربانی.
قوْیدۇلار آد اوْنا کیم, بۇ کیشی حضرت الیدیر,
بۇ گلیبدیر کی, هیدایت ائلهسین دۆنیانی.
وای بۇ فیرقه اۆچۆن کی, گئدیب اییمانلارێ,
کیمه نیسبت ائلگیرلر, گؤرۆن اوْل مؤولانی!
گئتدی چوْخ کیمسنهلر مجلیسینه اوْلدۇ مۆرید,
قێلدێ اخلاص کی, بۇدۇ ولیگی-رببانی.
چوْخ آدام اهلۆ ایالێن آپارێب, قوْیدۇرۇب ال,
خلق هرچند دئییر اؤزگه تهر بؤهتانی.
چۆن فیلانی بۇ آرالێقدا چوْخ عاریف گؤرۆنۆر,
من اینانمام بۇ قبیه ایشین اوْلا ایمکانێ.
نچیدیر آخێر اوْ بابی, نه شفا صاحبدیر,
نچیدیر کی, چکه ال, گؤزلۆ ائده امانی?
حئیف, سوْد حئیف کی, بۇ مذهبی-ایسناشری
ضایع ائتدی بۇ زینازادهلرین داستانی!
بیر دئین یوْخدۇ کی, ائی مۆفسیدی-مردۇدی-ابد,
نه سالێبسێز بۇ قدر مملکته قوْوغانی?
بۇ نه آیینۆ نه مذهب, نه تریقتدیر بۇ,
نه صفاهتدä کی, مملۆوو ائلگیب دۆنیانی.
بۇ نه سؤزدۆر کی, چێخێب رۇح گیرر ایت...
اوْ سنین اؤز آتانێن رۇحۇدۇر, ائی موْلتانی!
وار پئیغمبریمیز یۆز ایگیرمی دؤرد مین,
هر بیرینین نئچوْ یۆز ایللر اوْلۇب دؤورانی.
نۇحۆ مۇساوۆ سۆلئیمانۆ خلیلۆ عیسی,
هم محمّد کی, شرفیاب ائلهدی بتهانی.
بۇلارێن هئچ بیریسی مۆنکیری-میاد دئییل,
بۇلارێن هئچ بیریسی ائتمهدی بۇ دوانی.
بیری وئرمیبدی خبر سیز گتیرن مذهبدن,
بیریسی ائتمهدی پئیدا سیز ائدن سؤودانی.
اژداها اوْلمادێ سههاره عصایی-مۇسا,
اوْلمادێ عالم آرا نۇح-نبی طۇفانی?
مۆنکیر اوْلدۇز تۇتالێم "مؤجۆزی-شققۆلقهمره",
نئجه دانماق اوْلۇ بس مؤجۆزئیی- قۇرانی?
ائلگیرسیز نه اۆچۆن قبر عذابێن اینکار-
کی, دیریلمز بۇ بدن وقت کی, اوْلدۇ فانی.
مۆنکیری-قۆدرتی-قییۇم اوْلۇرسۇز, بالله,
مگر عاجیزدی وئره بیر ده بۇ جیسمه جانی?
گتیرن کتمی-ادمدن هامێنێ اییجازه,
بیر ده مۆشکۆیدۆ مگر هیی ائده بۇ اذانی?
اییسیگی-مریمی کیم, ساییری-ادیان یازێب,
ائتمهدی زینده مگر قارزینی-یۇوانی.
بۇ نه سؤزدۆر کی, گلیر یۆز یوْل آدام دۆنیایه,
گاه اؤکۆز, گاه ائششک!!...سؤیلهمگین حدیانی!
هر آدام نئچه کره دیریلی, دۆنیایه گلی,
بۇ گلیب-گئتمگین اوْلمازمێ مگر پایانی?
اوْلمایێم سیز تکی ران دۇزخه هرگاه قایل,
من اگر سیز تکی اینکار ائلهسم میزانی.
گئجه-گۆندۆز ایچهرم بادئ پریوشلر ایله,
چکمهرم قم, دخی بی باک ائلهرم عصیانی.
قسم اوْل خالیقه بیر کس ائده کر لوواته,
گئجه-گۆندۆز ایچه زؤوق ایله مئیی-سهبانی,
یئنه مین مرتبه چوْخ یاخشێدێ کی, بابی اوْلا,
ائتیقاداتا یئتیشمز عملین نؤقصانی.
ائتیقاد اصل کؤتۆکدۆر, هر عمل شاخوۆ برگ,
یۆز اگر شاخ قۇرۇسا, کؤتۆک اوْلۇرمۇ فانی?
یۆز گۆرۇهۇن نئچه کس سیلسیلجۆنبانی اوْلۇب,
سالدێلار رؤوناقه یئکسر بۇ رهی-بۆتلانی.
بیریسی مالیکی-دۇزخ قارا میرزه جعفر,
دئیهسن حق یامایێبدێر اۆزۆنه قطرانی.
بیریسی آغا میکایێل-یئکگؤز, ایری آغێز,
گؤتۆرۆبدۆر اؤزۆنه مرتبئیی-سلمانی...
نئچه هۆججت اوْلۇ بیر عصرده من بیلمگیرم,
بۇلارێن هانسێنا آخێر گتیرمک اییمانی?
بیری تبریزده چێخدێ کی, منم مئهدیگی-عصر,
بیری چێخدێ کی, هیدایت ائلهسین تهرانی.
ناصرددین شاهێ آتدێ نئچهسی گۆلله ایله,
اؤلدۆرۆبلردی عداوتله شهی-ایرانی.
بیریسی ساحهتی-زنگاندان اوْلدۇ ظاهر,
اوْدۇ کیم, ایندی ده ویرانه قوْیۇب زنگانی.
بیریسی بابێ سیددیر کی, تزه هۆججت اوْلۇب,
قێیمێرام کیم, اوْنا نیسبت ائلگیم قئیوانی.
گؤزۆ گؤی, بۇرنۇ یئکه, بوْینۇ اۇزۇن, ساققالێ آغ,
دئیهسن تانرێ دیریلدیب گئنه آغ قۇربانی.
"یؤریفۆل مۆجریمۆ"* ظاهر رۆخۆ سیماسێندان,
ع
* گۆناهکار اۆزۆندن تانێن
نهسۆ بیدین, نجیسۆل-عین, شقاوت کانی.
ائلدار اوْغلۇ دا قوْیۇب باشێنا بیر وقت سارێق,
بئلینه تاخدێ قێلێنج, آلدێ اله قالخانی.
دئدی کی, اوْ دا منم هۆججتی-ایسلام بۇ گۇن,
منه لازێمدێ کی, عالم گتیره اییمانی.
سارێتوْرپاقلێلارێن هۆججتی ائلدار اوْغلۇ,
قلبازار الهسین اؤز باشێنا سامانی.
سانتوْرپاقدا ائلدار بئچهیه اۆممت اوْلان,
بیری تاققا بابادێر کیم تانێیێبدێر آنی.
بیری قسساب باغێردێر یۇوا بیلمز...
آچێبان کۇچهده تفسیر ائلگیر قۇرانی.
ادعاسێ بۇدۇ من مئهدینی هر گۆن گؤرۆرم,
گؤزلریم فئیضی-جمعالێندان اوْلۇر نۇرانی.
عجب اوْغلان ایدی اوْ کربلایێ ایسمایل,
حقی اوْندا یوْخ ایدی بیر عملی-نفسانی.
بیلمهدیم نوْلدۇ سبب آخێرێ اوْلدۇ ملۇن,
نه سبب اوْلدۇ کی, بۇ تۇتدۇ رهی-شیطانی?
موْللایی-رۇمی کیتابینه باخاردێ شئبۆ رۇز,
خالی اوْلمازدێ کیشی موْیزهدن بیر آنی.
اهلی-دالان آیێرێب سوْوچا, کاساسێن اوْندان,
قوْودۇلار جۆملهسی آنێن باشێنێ قێرخانی.
آفرین اهلی-دالان یاخشێ مۆسلمانلار ایمیش,
فیلهقیقت, هامێدان یاخشێ ایمیش اییمانی.
لافی-هۆججتلیک ائدرمی اوْ دا یا رب, گؤرهسن,
بۇ لوند اوْغلۇنۇن آیا نه سایاقدێر شانی?
من ائشیتدیم بۇ قوْدۇق هر گئجه مئراجه گئدیر,
دانێشێر گۆندۆز اوْلاندا سۆخهنی-رۇحانی.
قایێرا بیلمهدی چۆن اهلی-دالاندان اۆممت,
توْولادێ بیر نئچه بیمریفتی-قازیانی.
بیریسی مشههدی جعفردی, خوْراسان لوْتۇسۇ –
کی, سالێر گۆنده ایماملێ ایچینه قوْوقانی.
بیری سرراج ماجیددیر کی, اوْ دا بابێ اوْلۇر,
هر یئتن شخص ایله صؤحبت ائلگیر اۆرفانی.
سنه نه واقئ اوْلۇبدۇر کی, اوْلۇبسان بابی?
دئ گؤرک سنده هانێ مریفتی- اینسانی?
گئت بۆرۆن پالتوْنۇوا, دۆش الی جاببار یانێنا,
گاه دا بیر گیر دۆکانا, وۇر مئشینه بخیانی
بیری عیسی, بیری مۇسا, بیریسی یۇنیس اوْلۇر,
هره بیر آد گؤتۆرۆرلر اؤزۆنه رۇحانی.
هر الیف-بئی اوْخۇیان گر اوْلا پئیغمبری-حق,
من ده پئیغمبرم, آیا کیم ائدیر کۆفرانی?
وار منیم ده دخی هم کشفۆ کرامتده یدیم,
میرزه جعفر آتاسێ ایندی گزیر صحرانی.
کوْستینین آتاسێ تیفلیسده دؤنۆب چال قابانا,
ائلدارێن رۇحی گیریب ائششهیه, وار پالانی.
کلبه ایسمایلین آتاسێ اوْلۇبدۇر پوْرسۇق,
اۇلایێر ایندی قمیشلیکده, چکیر افقانی.
هاجێ موْللا تغی اوْغلۇ, بیریسی آشنام آغا,
جۆمله شاعرلر ایچینده یئره سوْخۇم آنی!
نه مۆرید اوْلماق ایدی سئیّده اول, گئدیبن
سوْنرا سؤیمک ندی دالێنجا اوْنۇن پۆنهانی?
کیشی ده خوْوفه دۆشۆب هیچ ایمامینی سؤیر?
ائیلهمز بۇ ایشی بیلمرره چؤلۆن چوْبانی.
بیر دئین یوْخدۇر, آی ائششک, سنه مذهب نه گرک,
ائیله مذهب اؤزۆوه بیر اۆزۆگۆل جانانی.
شاعرین مذهبی هر یئرده اوْلۇر بیر اۆزۆگۆل,
نئیلگیر شاعر اوْلان مذهبی, یا ارکانی?
تاقی-ابرۇسین ائله اؤزۆوه مئهراب اوْ مهین,
ائله تسبیح اؤزۆوه طورّهی-میشکفشانی.
ایچگیلن بادهی-گۆلنار, اوْخۇگۆ شعرۆ قزل,
من تکی چال... عالمۆ مافیهانێ,
بیرجه فیکر ائیلگین, ائی اهلی-کمالی-شیروان,
کیمدی بۇ بابیلێیین عاشقی-سرگردانی?
گر سزاوار ایسه هرگاه یئکه بێغ بابی اوْلا,
بیز ده بابی ائلهیک گل یاسوْوۇل اوْسمانی.
بیلمهدیم, حئیف, بۇ لامزهب اوْلان تایفهلر,
نه سببدندی کی, ترک ائیلهدیلر ادیانی?
اۇیدۇلار جۆملهسی ناسئیییدی-شیطان صیفته -
کی, تقلۆبده کؤپک اوْغلۇ اؤتۆب شیطانی.
شیعهمزهبده نه گؤردۆ بۇلار آیا, نه اۆچۆن -
کی, ائدیب ترک اوْنۇ, ائیلهدیلر تۆغیانی?!
هرهسی بیر جۆره بیر آیهیه معنا اوْخۇیۇب,
"زبرۆ زیر" ایفیه ائیله ائلگیب بؤهتانی.
آغا سئیّد حسین بیر نئچه ایل درس اوْخۇیۇب,
ائدیر ایقرار کی, حالا بیلیرم قۇرانی.
نه کؤپک اوْغلۇ کؤپکدیر کی, اوْ قسساب باغێر
چێخێبان کۇچهده تفسیر ائلگیب فۇرقانی?
حافیظین گر بیله معناسێنێ من ائششک اوْلۇم,
نه باغێر, جۆمله بۇ بابی کی, ائدیر دوانی.
بۇ نه سؤزدۆر کی, بۇ دۆنیادهدی دۆزخ, جنّت?
هر کیمین دؤولتی وار ایسه, تاپێب ریزوانی.
ایندی بۇ حالدا جنّتدهدی بس محمۇد آغا,
ائوی جنّت, مئیی کؤوسر, گدهسی قێلمانی.
میندیگی آتلارێ دۆلدۆلدۆ, بۇراقۆ رفرف,
گۆنده بیرین مینیبن سئیر ائلگیر صحرانی.
ائلدار اوْغلۇ نچیدیر بس نه قلت ائیلگیر اوْ?
اؤز سؤزۆیله کی, جهنمدهدیر اوْل موْلتانی.
خبتی وار بابیلرین جۆمله, اوْ مؤولا حقی,
اوْنلارێ هامێ تۇتۇبدۇر غضبی-رببانی.
سئیّدا, لعنتی-حق دایم اوْلا بابیلره,
اؤیله لعنتلر کیم, اوْلمایا هئچ پایانی!
شاماخینین تزه بَیلرینی هجو
نیقته گل بۆلبۆلی-تبیم کی, عجب حالتدیر,
قێل تکللۆم کی, چکیم نظمه دۆری-قلتانی.
تازه ایشلر گؤرۆنۆر ساحهتی-شیروان ایچره,
اؤزگه آیینۆ رویشده گؤرۆرم دؤورانی.
خلقی بیدین ائلگیب گؤر نئجه بَیلیک هوسی,
ترک ائدیب آخیرتی, جۆمله تۇتۇب دۆنیانی.
جۆمله بیقئیرتۆ بیهۆممت اوْلۇب خلقی-جاهان.
جۆملهسی جیفه اۆچۆن باده وئریب اییمانی.
جمع اوْلۇر اوْن ایکی آدم کی, فیلانی بَیدیر,
آند ایچیرلر قوْیۇبان اوْرتالێغا قۇرانی.
بیری بَی اوْلماق اۆچۆن اوْن ایکیسێ کافر اوْلۇر,
تۇتار آخێر اوْلان هم غضبی-رببانی.
بۇنلارێن باشچێسێ معلۇم چوْپۇر احمد بَیدیر,
نسلی-اینساندا عجبدیر گؤرۆرم شیطانی.
اله دۆشمز بئله مردۇدی-ازازیلسۇرت,
ظاهر ائیلر بۇ کؤپک عالم-آرا مروانی.
اوْ قدر وار تمی, موْللادان آرتێق حقا,
آند ایچر اوْوجۇنا باسسان بیر اۇدۇش هلوانی.
آتاسێ صادق, اؤزۆ بس نه اۆچۆن کازیبدیر,
بیلیر آناسێ کی, هارداندێ مۇنۇن نؤقصانی.
بیریسی کبله حسین بَی نظر اوْغلۇ خۇدکئش,
اوْنا هاجێ کمال اوْغلۇ اوْلا بیلمز سانی.
دوْغرۇدۇر, هاج کمال اوْغلۇندا دا وار بیر بئله ایش,
ولی مشهۇر دئییل عالم آرا داستانی.
چۆنکی تعلیمینی بۇ قارداشێ صادقدن آلێب,
هر نه ایش تۇتسا, اوْتاغێندا تۇتار پۆنهانی.
بیریسی اوْل هاجێ احمددی کی, وار صاحبی-ریش,
یاخشێ ائششکدی, ولی یوْخدۇ اوْنۇن پالانی.
هر زامان ایستسهلر شاهید اوْنۇن بَیلیگینه,
گتیرر اوْرتالێغا کؤورۆک ایله سیندانی.
یعنی رحمتلیک آتام دا منیم آهنگر ایدی,
کسیب ائششک نالێ چوْخ مصطفی خان دؤورانی.
هر اۇزۇن ساققال اگر لازێمهدیر بَی اوْلسۇن,
بس نئچۆن بَی ائلمیر محمۇد آغا کۇزمانی?
باریلاها, بۇ کوارتالنینی چوْخ گؤرمه بیزه,
اهلی-دردین اوْ کرمپیشهدی چوْخ درمانی.
هامێدان یاخشێ بۇدۇر هاجێ ماناف دا بوْی اوْلۇب,
گؤر من ایندی ائدهرم گوْرباگوْر اوْل اۇریانێ.
ادعاسێ بۇدۇ خانزادئیی-اصلۆ نسبم –
کی, ترققی ائلگیب هیچ بَینمز خانی.
بیری قارداشێ ممیش, ال چکیب اوْندان شیطان,
بَیلیگین شؤوقی ایله چێخدێ اوْنۇن هم جانی.
وار ایمیش بَیلیگینه الده شهادتنامه -
کی, وئریبدیر منه شه خالیصه اوْل زنگانی.
بیریسی هاجی کاظێمدێر, اؤزۆ چۇبان اوْغلۇ,
تانێماز دۆزمۆ اوْ دؤرد مین قوْیۇنۇن چۇبانی?
واردێ بیر والیدهسی, آدێ اوْنۇن کؤوسر ایدی.
اهلی-قلبازار اۆچۆن بیشیرردی نانی.
بیریسی هاجێ تۆراب اوْغلۇ قۇرۇتدی مممد,
اوْ, نئچۆن بَیدۆ, گؤرک, کیم بَی ائدیبدیر آنی?
هانسێ دواده گؤرک تیغ چکیب, باش کسدی?
هانسێ رزم ایچره آلێبدێر آلینه قالخانی?
آی اۇشاقلار, منه ایظهار ائلگین, یوْخسا بۇدۇر,
فتح ائدن آغقوْشانێ, دارغۇنی, داغێستانی?
بیر یئتیم تیفل ایدی آچێق, باشێ کئچل,
کۆچهلرده دوْلانێردێ, یوْخ ایدی تۇمانی.
ننهسی ساخلار ایدی بیر سۆرۆ تبریز توْیۇغۇ,
دؤشگی یێرتێق هسیر.... گۆوج قازقانی.
هاجسهمد اوْغلۇ قدیر هم دؤشهدیر کۆچهلری,
علیقریبدیر, اوْ دا بوْینۇندان آسار خالتانی.
آتاسێ چۆن ائشیدیب اوْغلۇنۇن بَی اوْلدۇغۇنۇ,
قبر ایچینده فرحیندن پیلگیر زۇرنانی.
بیری لاهیج هاجێ قاسێمدێ کی, داغلار آیێسێ,
بیلمیرم بَیلیگی نئیلیر بۇ چؤلۆن حئیوانی?!
اینجیگیبدیر, بئله معلۇم, دۇز اکمکلیکدن,
گیردمانه بۇراخێم من بۇ کؤپک توْپلانی.
ایکی دیبدات*, مۆیین کی, اوْلار دا بَی اوْلۇب,
اوْلارێن وصفی گرکدیر اوْلۇنا تۇلانی.
بیری نووادئیی-دللک صفر, آدێ سوْلتان,
بلی, الهق اوْدۇ اصلی-نسبین سوْلتانی.
پۇل یئمکدن اؤتری تا کی اوْلۇبدۇر دیبدات,
چئویریر, آخشاماجان فیکر قێلێر, چوْرتکانی.
ائدیب اۆلگۆج-بۆلؤوۆن باباسێنێن دستاویز -
کی, منم فخری-جاهان, من تکی بَیزاده هانی?
* دئپۇتات
عجب اؤولاد قوْیۇب گئتدی, اوْ دللاک صفر,
...قۇیۇسۇنا سالێم من بئله باشقێرخانی!
بیری عباس, اؤزۆ خنناس, دئییر من ده بَیم,
بیلمیرم کیم بوْی ائدیبدیر بۇ چوْلاق قارغانی?
ایستگیر بیر قێچ ایلن گؤر بۇ دا بَیلیک ائلهسین,
کۆل سنین باشۇوا شیروان, عجب اوْلدۇن فانی!
من ائشیتدیم کی, عباسێن باباسێ چرچی ایمیش,
گتیریرمیش بازارا ساتماق اۆچۆن چوْلپانی;
آغسۇ شهرینده جۇهۇد کیمی قاباغێندا ائشک,
دوْلدۇرۇب سۇزنۆ قئیتان ایله اوْل توْربانی.
مین ماناتدان یۇخارێ خرج ائلهدی هم آغا بَی,
دئدی یا چین گلی, یا خاچ, یا عمیم احسانی.
بَیلییه شؤوق ائلگیر هم آشۇر اوْغلۇ آغا بَی,
هئچ اۇتانمێر کی, آتاسێ چاغێرێر "تهرانی"*
گئتدی هججه آتاسێ تا اوْلۇما هاجێ خیتاب,
کیم اوْنا هاجێ دئسه, بیل کی, دئییر بؤهتانی.
بیز ده بیر نئچه نفر عزمیمیزی جزم ائتدیک,
سبت ائدک مؤهرۆمۆزۆ, بَی ائلهیک خانجانی.
بیر ده اوْل آلی نسب, جۆمله جاهان ایچره نجیب,
سبزمئیدانی مشوْ اوْغلۇنۇ - آغ قۇربانی.
بَی اوْلان کیمسنهنین خالیصوۆ کندی گرک,
بَی نه دیر کسدیره کاروانسارالار دالانی?
ایکی کس وار کی, بلی, اوْنلارا بَیلیک یاراشار,
صاحبی جۇدۆ سخا, رحمۆ مۆرۆووت کانی.
* یعنی: آغ تۇت ساتێر.
وار بۇ بَیلر کیمی چوْخ آلینسبلر, اوْلارێن,
سیدقۆ اخلاص ایله درگهلرینین دربانی.
بیریدیر هاجێ آغا بَی, بیری آغا رزا بَی,
اوْنلارێن یاوری اوْلسۇن کرمی-رببانی.
سئیّدا, سن بۇ ایکی سرون-آلێنسبێن,
مدحۆ اؤوسافلرین گۆن کیمی قێل نۇرانی.
شیروانین تزه بَیلری حاقیندا
چۆنکی خللاقی-جاهان خیلقتی-ایمکان ائلهدی,
کنزی-مخفیده اوْلان سیرری نۆمایان ائلهدی,
منبعی-فئیض ایدی, بۇ عالمه احسان ائلهدی,
کیمینی ائیلهدی حئیوان, کیمی اینسان ائلهدی.
انبییا سیلکینی سردفتری-دؤوران ائلهدی.
عقلی سۇلطان یارادێب, قێلدێ هواسی خۆددام,
قلبی-اینسانێ ائدیب حیکمت ایله رۇحه مقام,
خیلقتی-عالمه چۆن فئیضینی گؤستردی تمام,
تا قوْیا عالمه اوْل قادیرۆ قییۇم نیزام,
بعضینی خان ائلگیب, بعضینی سۇلطان ائلهدی.
سیرری-حیکمتدی بۇ ایش کیم, هامێ کس خان اوْلماز,
خار لازێمدێر اوْلا خار, گۆلۆستان اوْلماز,
خان خار ائتمک اۆچۆن خالیقه نؤقصان اوْلماز,
هامێ کس بَی اوْلا بیلمز, هامێ کس خان اوْلماز,
حیکمتی-کامیلهسین حق بئله شایان ائلهدی.
مۆلکی-شیروان بۇ دییارێن کی, گۆلۆستانێ ایدی,
مصطفی خانی-فلکشوْوکت اوْنۇن خانێ ایدی.
بۇ دییار اهلی اوْنۇن تابعیی-فارمانێ ایدی,
وار ایدی بیر نئچه بَیلر کی, اوْنۇن جانێ ایدی,
اوْنلارێن هر بیرینه بیر جۆره سامان ائلهدی.
ائتدی چۆن دؤولتی-رۇسیه بۇ مۆلکی تسخیر,
سلطنت مۆلکۆنۆ تا ایستهدی قێلسێن تمیر.
یارانال یئرموْلوْوی-صاحبی-عقلۆ تدبیر
شیروانێن بَیلرینی بیرببیر ائتدی تهریر,
هر کسین لاییقی-احوالێنێ تیبیان ائلهدی.
چۆن بۇ تهریر زامانێندان اؤتۆب بیر مدت,
بَی اوْلان کیمسنهلر شهرده تاپدێ شؤهرت,
خلق گؤردۆ کی, ائدیر بَیلره دؤولت حؤرمت,
باغلادێ شؤوقله بَی اوْلماغا چوْخلار نیت,
کیمی بَی یازدێ آتاسێن, کیمیسی خان ائلهدی.
ایمپئراتوْرا بۇ ایش چۆنکی اوْلۇب کشفۆ اوْیان,
تا کی, تحقیقی-مراتیب اوْلا وئردی فرمان.
گلدی شیروانه پۇچین آچدێ بۇ امره دیوان,
اوْنۇن عهدینده بۇ ایش تاپمادێ یئکسر سامان,
تزهدن گلدی, ملیکبیلروْو اۆنوان ائلهدی.
ایچدیلر آند چیلئنلر هامێسێ قۇرانه,
تا کی, مئیل ائتمهیهلر ایرۆییه, بؤهتانه,
هر کسین لاییقینۆ شرح ائدهلر مردانه,
بَیلرین بَیلیگی تا ثابت اوْلا دیوانه,
خان, کیمی بَی ائلگیب, یا کیمی دربان ائلهدی.
ساقی, دوْلدۇر, منه بیر جام, امیرانه گتیر,
تؤوسنی-تبیمی بۇ عرصهده جؤولانه گتیر,
بیمۆ باک ائیلهمه, هر بیر سؤزۆ مردانه گتیر,
ایندی, ائی تب, بَی احوالێنێ میدانه گتیر,
دئ گؤرۆم, بَیلیک ایشین ائل نئجه اۆنوان ائلهدی?
بلی, اوْل گۆن کی, چیلئنلر سئچیلیب تاپدێ نیزام:
مۆختسر عرض قێلێم, یاخشێ دئییل تۇلی-کلام.
گؤردۆ بَیلر نئچه یۆز عرضه وئرن وار, هامێ خام;
دئدیلر کیم, آت اؤلۆب, ایتلره اوْلدۇ بایرام,
هر بیری بیر تمن-خام اۆه جؤولان ائلهدی.
ایکی بَی دۆشمهدی رۆشوت تمینه اصلا,
بیری مممد الی بَیدیر, بیری ده محمۇد آغا.
قالدێغێ وۇردۇ ایشین, گؤزلهمدێ شرمۆ حیا,
گئتدیلر خلقین هامێ باشێنا یۆز دردۆ بلا,
اۇنۇدۇب اللهی بۇنلار هامێ تۆغیان ائلهدی.
قاراساققاللێ حسن اوْلدۇ پۇل آلماقدا وکیل,
آلدێ پۇل, ائیلهدی قیسمت, هامێیا دۇردۇ کفیل,
ات بازاردان داشێنێب منزیله زنبیل-زنبیل,
ائتمهدی مدهلری یاغلێ قیدانێ تحلیل,
سالدێ ایسهاله چوْخۇن قاتێ ائلهدی.
چوْخۇسۇ گلمیش ایدی شهره بۇلار بیسرۆ پا,
بیر ده گؤردۆک کی, گئییب هر بیری بیر تیرمه چۇخا.
گؤرجگین خلق اوْلارێ, سؤیلهدی, ائی باری-خۇدا.
تۆلکۆ قۇیرۇغۇنۇ هاردا باتێرێبدێر نوْهۇرا,
یئنه بۇنلار کیمی سوْیدۇ, کیمی اۆریان ائلهدی?
بَیلرین حاصیل اوْلۇب دؤوری-فلکدن تامێ,
یئدی, یاغلاندێ, قارێن سالدێ قوْیۇن تک هامێ,
آت اؤلۆب, ایتلرین اوْلدۇ نئچه گۆن بایرامێ,
گؤردۆ شییبانلێ قاسێم گؤرمهدیگی ایامێ,
گئتدی اوْن دؤرد گئجه شییباندا چیراغان ائلهدی.
یئکه بَیلر پۇل آلێب بیر نئچه آلچاق بَیدن,
کۆهن آتلار نئجه کی, آرپا قاپار ائششکدن,
تۇتدۇلار عاقیبتی قێرما, بارێتدان, زنگدن,
نۆه بئیین پۇل تؤکۆلۆب اۆستۆنه یئردن, گؤیدن,
قوْجالێق نۇح کیمی آخێرێ طۇفان ائلهدی.
نئجه اینصافدێ کیم, هاجێ حسن بَی بیر پیر,
دئیهسیز بَی دئییل, آخێر اوْلا سیزدن دیلگیر,
بخش ائدیب سیز تکی چوْخ بَیلره شالی-کیشمیر,
ترخانوْو کنیازوْوۇ گؤردۆ اوْلۇب شیخی-کبیر,
چوْخ اینایتلر ائدیب هر ایشه ترخان ائلهدی.
بۇ نه اینصافدێر, ائی پئیروییانی-برمک,
ائیله کس وار کی, چوْخ یاخشێدێ اوْندان ائششک,
اوْنۇ سیز بَی ائدهسیز, اوْلمایا میرزه هاجێ بگ,
باوۆجۇدی کی, چیلندیر, اؤزۆ ده چوْخ زیرک,
سیز ائدن ظۆلمۆ نه سۆفیانۆ نه مروان ائلهدی.
خۇد پریستاتئل اؤزۆ هاجێ بَیه وئردی بزک,
دئدی هر نال چکر اوْغلۇ نه روادێر اوْلا بگ?
بس ندندیر کی, بوْی اوْلدۇ, گؤرهسن, زیمرال سهک?
آشیکار ایشدی کی, هممزهبینه ائتدی کؤمک,
باطینی ظاهر ائدیب قصدی-مۆسلمان ائلهدی.
قاراقاش اوْغلۇ کی, هئچ بَی دؤیۆدۆ, بگ دئدیلر,
پۇل کی, گلدی آرایا, بارداغا سهک دئدیلر,
کیم کی, پۇل وئرمهدی, - اوْل یازێغێ برمک دئدیلر,
مۆختسر, ائششهیه آت, آتا دا ائششک دئدیلر,
بۇ ائششکلر یئییبن آرپانێ تۆغیان ائلهدی.
بۇ چتین مسئله, ائی مۆفتیگی-پاکیزه-خیسال,
یازێلێب, سندن اوْلۇر شر تریقیله سۇال.
ایندی بۇ بَیلره آروادێ حرامدێر, یا هلال?
سن اگر دوْغرۇ دئمزسن, قالێ بوْینۇندا وبال,
شاریی-شر بۇ حؤکمۆ نئجه تیبیان ائلهدی?
گر قۇبئرنات اؤتۆره اللی پریستاو سیبیره,
یئنه زننیم بۇ دئییل, بیر-بیرینه ایش یئتیره,
چۆنکی بدجینس عمله جۆمله دؤنۆبدۆر قطعیره,
همزهنی ساخلادێ قۇربانبیوْو, آرواد گتیره,
اوْ دا قۇربانبیوْوا جانێنێ قۇربان ائلهدی.
کیشینین دؤولتی-قارۇنه چاتار ایمکانێ,
مۆلکۆ مال ایله مۆسخخر ائلگیب شیروانێ:
باغێ, بۇزخانهسی, کاروانساراسێ, دۆککانێ,
نؤکری, فایتوْنۇ, آتێ, قوْیۇنۇ, چوْبانێ,
دؤولتۆ مالێ اوْنۇن عالمی حئیران ائلهدی.
خۇد, تۇتاق کی, دئمهدیز بَی فیلانا, بهمانه,
گلدی سردار صاباح, دۆشدۆ بیر ایش, شیروانه.
هانسێنێزدا تاپێلار دۆشموْیه لاییق خانه?
تۆپۆرۆم آستارێ بئز یاتدێغێنێز یوْرغانه!
بیلمیرم حق سیزی بۇنجا نئجه حئیوان ائلهدی.
بیریسی خان اوْلا گر اوْلمایا ائوده نانێ,
حسرتی-نان ایله هردم چێخا قمدن جانێ,
بیلمیرم, نئیلگیر اوْ خانلێغی, یا دۆنیانێ,
هر کیمین دؤولتی واردێر, اوْدۇر عصرین خانێ,
پۇل ائدن حؤکمۆ نه خانۆ نه ده سۇلطان ائلهدی.
آدێ بَی اوْلماق اۆچۆن بَی اوْلۇمۇ هر گۆمراه?
اؤزۆنۆ یۆز بزهیه, شیر اوْلا بیلمز رۇباه,
ننش اوْغلۇ گتیریب بیر بَیه شیرواندا پناه –
کی, اوْنۇ بَی ائلهسین, بیر ائله سن تانرێ نیگاه!
ائیله کامیل کیشینین آدێنێ نؤقصان ائلهدی.
شیروانسکی یازێب اؤز آدێنێ بیر بَیزاده,
تا کی, فخر ائیلهیه اصلۆ نسبۆ اجداده,
چوْخ دئییلدیر بۇ اوْنا, فیکر ائدهسن معناده.
بیز دئدیک کی, یازاجاقدێر آدێنێ شاهزاده,
یئنه اینصاف ائلگیب کیم, بۇ یازێق خان ائلهدی.
یۆز ماناتدان یۇخارێ خرج ائلگیب هاجێ ماناف,
بَیلرین خانهسینی شامۆ سحر ائتدی تواف,
دئدیلر بَیدی, بۇنۇن بَیلیگینه یوْخدۇ خیلاف,
بیر سۇال ائتدی پریستاتئل, ائی اهلی - اینصاف-کی, نئچۆن
خان لقبین اۆریانێن اۆریان ائلهدی?
قاراساققاللێ حسنبی دۇرۇبان تئز آیاغا,
عرض قێلدێ کی, اوْنۇ شرح قێلێم من, آی آغا,
نه قدر خان تۇتاردێ اوْنۇ کۆرکه, پاپاغا,
داغێدێب پالتارێن, اۆریان گلردی اوْتاغا,
قوْیدۇ خان آدێنێ اۆریان, لوْتۇ میدان ائلهدی.
کۆل سنین باشێنا شیروان, عجب اوْلدۇن نادان –
کی, سنه صاحب اوْلۇر ایندی گلیب هر ... آتان,
هانێ ایامی-قئدیمین, هانێ اوْل مصطفی خان –
کی, چێخێب تاختێنا عزتله ائدردی دیوان!
چرخی-زن-قهبه عجب بیزلری سۇزان ائلهدی.
آدووْقاتلار دئمه, بۇ خلق ایله مانندی-یاغێ,
باشێ فوْندیلکی, هاپۇت اوْرتا, آغاجان آیاغێ,
سوْیدۇلار عرضچینین قالمادێ جیسمینده یاغێ,
یازێق عبدالله بگین هم اۇدۇزۇلدۇ بوْیاغێ,
هم اؤزۆن سوْیدۇ لوْتۇ, گؤر نئجه اۆریان ائلهدی...
خلقلر چوْخ یێغێلێب سؤیلهدیلر حدیان سؤز,
یێخدێ شیروانێن ائوین آخێن بۇ بؤهتان سؤز.
حق-ناهق جمع ائدر هر بیری بیر دستان سؤز,
مصلحتچۆن اوْخۇنان صؤحبت ائدر اۆنوان سؤز,
اینانان کیمسه بیلیر کی, لوْتۇ میدان ائلهدی.
ایی چکیرلر تۇفا تک تا کی, گؤرۆب هاردا وار آش,
کیمده وار آغجا پیلوْو, هر گئجه یاغلێ بوْزباش,
چوْخۇ وار کی, گؤتۆرۆب چۆن اؤزۆنه بؤیله معاش,
اؤز ائوینده یئمگیب, آند ایچهرم, بیر گئجه آش,
قارنێن اوْتارماق اۆچۆن نفسینی حئیوان ائلهدی.
اهلی-دیوانێن ایشین شرح قێلێم بیر نئچه باب,
شرحی ایتمامه یئتیشمز یازیلا اتلی کیتاب;
فۆقرالر یانێبان ظۆلم اوْدۇنا اوْلدۇ کباب,
بیر طرفدن ائلهدی زلزله شیروانێ خراب,
بیر طرفدن ده, بۇلار عالمی ویران ائلهدی.
هله قوْی زلزلهنین صؤحبتی قالسێن باقی,
شرح ائدیم جۆمله پوْلیسه ایشینی, ائی ساقی,
کوْلباکین* تؤکدۆ بیزیم باشێمێزا توْرپاغێ,
تیکدی حاکم بیزه هر هفتهده بیر سارساغێ,
اوْ دا گلدی گۆجۆنن تابعیی-فرمان ائلهدی.
آلدێلار ساققالێنێ چۆن اله بد ذات عمله,
ائتدی سوْیغۇنچۇلۇغۇ هر بیری بیر ذات عمله.
هر بیری توْولادێ سوْیماقلێغا بیر قات عمله,
آلدێلار خلقدن ائششک عمله, آت عمله,
نئجه کی, هر بیری بیر آیغێرێ مادیان ائلهدی.
نه پریستاو, نه کؤمکچی, نه کوارتال, نه کازاک,
هامێسێ قۇرد کیمی سوْیماقلێغا خلقی کی, قوْچاق,
مصلحتچین ائلئییبلئر نئچه اشخاصێ قاچاق,
نئچه کس وار کی, ناهقدن اوْلۇبدۇر دۇستاق,
کیمی اؤلدۆردۆ گؤرک, هانسێ سینیب قان ائلهدی?
*کوْلیۇباکین
ائتدی عبدۆل الی بَی خاطیریمی خوْش و خۆرام,
خاسسه کیم, خان چوْبانێ تایفهسی جۆمله آوام,
بیری بیلمزدی کی, وار محضری-دیواندا مقام
هم شهرده, همی چؤلده ایشینه وئردی نیزام,
گزدی هر یان ملیکوْو, یاخشێجا دیوان ائلهدی.
داغێلێب چؤللره آچدێ هره بیر نؤو کلک
قێرخدێ خلقین باشێنێ هر بیری میثلی-دللک,
ساج لاهێجدان قۇتارێب, قالمادێ سالیاندا الک,
جیفه جمع ائتمهیه کیم, بۇنلار ایله شیخهلی بگ,
گه مۆرید ائتدی اؤزۆن, گاهی مۆسلمان ائلهدی.
سارێساققاللێ ناچالنیک دئمه, بیر قوْرخاق اینک,
چۆنکی چۇللاردێ, پالانلاردێ اوْنۇ هر ائششک,
هره بیر نؤو اوْنۇن ... وۇردۇ کپک,
بیر نئچه مدت آغامێز بیزیم اوْلدۇ عیسی بگ,
بیر زامان گلدی بیزه حؤکم اوْ ترخان ائلهدی.
اینجینار اوْلدۇ قاسێمبی, بیزه چوْخ وئردی عذاب,
حق ائوین یێخسێن اوْنۇن, ائتدی بیزی خانخراب,
اینجێنارلێق اؤزۆ بیر علمدی بی حدۆ حساب.
بۇ آوام اوْغلۇ آوام هاردا گؤرۆب فصلی-کیتاب,
هارادان گلدی, اؤزۆن قابیلی-ایان ائلهدی?
آتدێ دیوانێنێ هر مۆفسیدی-بد ذات اۆسته,
میندی گۆنده آتێنێ, چاپدێ اؤزۆ تات اۆسته,
گزدی هر یاندا, بئش ائششک یئدی بیر آت اۆسته,
بیر گۆن آز قالدێ کی, یۆز قان دۆشه دیبدات* اۆسته,
یئنه حق لۆطفۆنۆ گؤر خلقه نژگهبان ائلهدی.
میروْووْی سۇدیادا واردێر نئچه بد ذات عمله,
اۆز گۆلش, قلبی قارا, ساققالێ مانندی-شله,
شله ساققالێ قوْیۇب جییفئیی-دۆنیایه تله,
آشینا گؤزلهدی بۇ سئیّدی-سرگشته هله,
شرمدن آدلارێنێ یازمادێ, پۆنهان ائلهدی.
* دئپۇتات
گرچی ایت قێردێ سالێب چوْخلارێن ائتدی ایخراج,
لئیک بۇندان بئله اوْلماز قمی-پۆنهانه علاج,
اؤزگه نؤو ایله تاپێب شهرده بیر نؤو رواج.
اوْنلارێ حق اؤزۆ بیر اپپهیه ائتسین مؤهتاج,
نئجه کی, اؤزلری چوْخ کیمسهنی بینان ائلهدی.
وار نئچه موْللا کی, شیروانه اوْلار تازه گلیب,
قوْیماغا کۆفر ایله ایسلامه بیر اندازه گلیب,
شرعین اؤوراقێنا بیر شنئیی-شیرازه گلیب,
شؤهرتی-علمی سالێب عالمه آوازه گلیب,
هر بیری رؤونقی-ایسلامێ نۆمایان ائلهدی.
بیسبب اهلی-وفا نالوۆ فریاد ائلهمز,
اۆقدهسی اوْلماسا, کؤنلۆنده جرس داد ائلهمز,
بۆغزۆ وار, چرخی-دنی اهلی-دیلی شاد ائلهمز.
یێخماسا یۆز ائوی, بیر بۆقهنی آباد ائلهمز,
تیکمهمیش بیر ائوی, یۆز مین ائوی ویران ائلهدی.
بۇ خیال ایله کی, شاید اله بیر خئیر دۆشه,
چاپدێلار هر طرفه, باخمادێلار یایه, قێشه,
سرقترلر هامێنێ سالدێ ایشه, وئره دیشه,
کۆردمیر دوْشابێ, باکێ اۆزۆمۆ دۆشدۆ ایشه,
اوْزۆنه هر بیری بیر نؤو ایله سامان ائلهدی.
هر کسین اوْلسا باشێندا یئکراق اممامه,
گؤرۆنۆر خلقده گۇیا کی, اوْدۇر آللامه,
مینبر اۆسته چێخێبان گرم ائلگیر هنگامه,
بۇێنلارێن وصفینی تهریر قێل, ائی جان, خامه,
عرسهی-فیکرده یۆز شؤوق ایله جؤولان ائلهدی.
شیخۆل-ایسلام اؤزۆ نقل ائتدی بۇنۇ چوْخ مزهلی,
اؤزگه نؤو ایله دۆشۆبدۆر بۇ ایشین خۇد ازلی,
بۇ شۆرئیه قاضینین اوْغلۇ یقین اوْلمۇشدۇ دلی,
باطینن قاضیلیک اۆچۆن ایچی گئتمیشدی, ولی,
تمای-خام اوْنۇ آخێردا پریشان ائلهدی.
یاخشێ یادێمدادێ بیر وقت زمانی-مازی,
شیخۆل-ایسلام, فیلانی دئدی اوْلسۇن قاضی,
ظاهرا ائل اۆزۆنه اوْلمادێ اوْل کس رازی,
ایندی ده فئیض اۆچۆن اینکار قێلێر فیاضی,
گلدی ظاهر کیشینی عالمه داستان ائلهدی.
حئیف ازل اوْلدۇ آغاممد کیمی بلر نر قاضی,
شیعهدن ایندی اوْلۇب موْللا السغر قاضی,
دۆن سوْرۇشدۇم کی, مگر بؤیله اوْلۇر هر قاضی?
دئدیلر سۆننیده واردێر هله بدتر قاضی –
کی, مۆسلمانلێغێ اؤز آدێنا بؤهتان ائلهدی.
عالیملری مزممت ائدن جاهیللره
ساقی, مئی وئر بیزه کیم, دؤولت اولوب یار بو گون,
شؤوقدن جونبوش ائدیر ثابتو سییار بو گون,
دؤور ائدر وجد ایله نؤه گومبدی-دووار بو گون,
من گرک نوش قیلام بادئیی-گولنار بو گون,
باده ایچمکده منیم بیر غرضیم وار بو گون.
ائتمیشم توبه ائگر بادوو ترسادن من,
کئچمیشم دئیتو کینیشت ایله کلیسادن من,
ایچمیشم بادئیی-رنگین خومی-عیسیدن من,
اولموشام ایندی خبر بادئیی-مؤولادن
من, مئیی-مؤولادن ائله ساغری سرشار بو گون.
بادئیی-موستفوی خومده ائدر جوشو
خوتوشکی, سفاسیندان اونون قارت اولور
تاقتو هوش, باددیر روحی-خودا, ساقییی-
گولچؤحره سوتوش, عالمه نشری-مااریف
ائیلییر بادفوتوش, آچیلیب رحمت ایله
خانئیی-خممار بو گون.
پیری-مئیخانه مئیی-نابه ایشارت ائیلر,
دوتدنوشانی-ویلایاته بشارت ائیلر,
دینی تکمیل قیلیب کسفی-کرامت ائیلر,
موختسر, عالمه تبلیغی-ریسالت ائیلر,
فاش اولور مرتبئیی-حیدری-کررار بو گون.
من ده پئیگمبری-نامورسلییم شیروانین -
. کی, گرک ظاهر ائدم شنینی هر ذیشانین,
فاش ائدم رمزینی حقدن یئتیشن
فرمانین, ساقییا, یوخمو ایاغیندا مئیی-
توممانین, شهری قیل باده ایله جننتی-
انحار بو گون.
حقق ائدیب چون منی پیغمبری-فؤوجی-
شورا, من گرک عالمه تبلیغ قیلام صوبحو
مسا, ارشدن حق منه تبلیغه قیلیر فاشی-
نیدا-
کی, اگر ائیلمسن خلقه بو تبلیغی ادا,
اولماییب خلقه ریسالت دخی ایظهار بو گون.
من رسولی-شورا, مولکی-وفادن گلیرم,
هودحودی-نامبرم, شهری-صبادن گلیرم,
عالمه سیبقت ائدیب بادی-صبادن گلیرم, هججی-
معنایه گئدیب, کوحی-مینادن گلیرم, شاهیدی-
وحدت اولوب کسرتی-ذووار بو گون.
آخیری-هججینی چون خاتمی-رسول ائتدی تمام. آزیمی-
یسریب اولوب احمدی-محمود مقام, اول شحه-
خوممی-قدیر عذره اولوندو ایلحام, گلدی جیبریل کی, ائی
سروری-سییارمقام, سنه گؤندردی سلام اییزدی-
قححار بو گون.
سن گرکدیر ائدسن خوممی-قدیر عذره نوزول,
گؤفتگو ائیلمسین ذومرئیی-اسحاب فوزول,
بس گرک ظاهر اولا مرتبئیی-ذؤوجی-بتول,
اولاجاقدیر 0 شحین ضدی "زلومن و جحول",
آچیلیر عالمه مخفی اولان عصرار بو گون.
یئتیر آفاقه 0 شاهنشحین اووفالیغینی,
ثابت ائت جمله بو مؤولالره مؤولالیغینی,
علیوو آلی-علی گؤوهری-الالیغیم,
ذاتنین دورری -گیرانمایئیی- والالیغینی, مینبر
اوسته چیخیبان ائیلگینن جار بو گون.
ائتدی چون حؤکم نوزول اول شحی-سییارخیدم, اولدو
اسحابلرین صورتی-حالی درحم,
ائتدیلر عرض کی, ائی ذوبدئیی-اهلی-عالم,
سو تاپیلماز بو غدیر ایچره هرارتدن هم,
کوتئیی-خاک اولوبدور کوتئیی-نار بو گون.
نازیل اولماغا دئییل هیچ موناسیب بو مقام,
حؤکم حؤکموندو, ولی بیز سنه ائتدیک ائلام,
آچیبان دوتجی-دحن سروری-ائجازکلام,
دئدی: - بو حؤکمی-خوداونددیر, ائی قومی-گیرام,
ائیلییب حؤکم منه قادیری-جببار بو گون.
ائتدی اسحابه بو حؤکمو چو شحی-ارشسریر,
دئدیلر سؤوت ایله "لببئیک", ئوجالدی تکبیر,
اولدولار جمله پییاده چی سوغیتو چی کبیر,
مونتزیر کیم, ندی فرمانی-خوداوندی-
قدیر, نه بوروز ائیلیجک اییزدی-دادار بو گون.
او شحنشاحه بیجازی-شوتور اولدو
منبعر, بد تمحیدی-خوداوندی قدیمو داور,
دئدی: "ایا, دئییلم من سیزه جاندان
بئحتر, دئدیلر جمله, بلی, ائی شحی-
والاگؤوحر, سنسن اوولالیغا مؤولایی-
سزاوار بو گون".
دئدی: هر شخصه کی, عالمده من اولسام
مؤولا, اونا مؤولادو علی, اول شحی-مولکی-معنا,
اونا ناصر اولانا ناصر اولا باری-خودا,
هاسیدو دوشمنینه دوشمن اولا رببی-
سما, بو دعانی ائلدی احمدی-موختار بو گون.
توتدو بیر خئیمده بس حیدری-کررار
قرار, تحنییت ائتدیلر اول شیردیله خوتدو کیبار,
ایبن-خطتاب خیتاب ائیلدی. ائی شیرشیکار,
"بیخخی بیخخین لکه مؤولا"* سنی قیلدی
جاببار, اولدون, ائی سروری-دین, عالمه سردار
بو گون!
او قدر چکمدی کیم, خطمی-رسول ائتدی
وفات, ظلمتی-خاکده مستور اولوب آبی-
حیات, توتدولار خیزر تریقیندن 0 قومی-
ظلمات, قیلدیلار اوزلرینه حقق ضیافت اثبات,
دئدیلر رئحلت ائدیب سئیییدی-ابرار بو گون.
ئویدولار احریمنه, حؤکمی-سولئیمان
قالدی, بیر ده حققین بیزه گؤندردییی
فرمان قالدی, بند اولوب ظاهرینه, باتینی-
قوران قالدی, کسدیلر سویونو, افسوتده
گولوستان قالدی, نئجه کیم, ایندی ده ظاهردو 0
آسار بو گون.
موبارک اولسون, موبارک اولسون سنین مؤولالیغین.
هیچ شک یوخدو کی, الان "کما کان"
ساقی, اولدو هر عصرده بو نوکته نومایان,
ساقی, بیزه حق ناییبیدیر'فازیلی-شیروان,
ساقی علیوو آلی 0 سیبتی-شحی-مردان ساقی-
کی, اونون حققینی قومو ائدر اینیکار بو گون.
علمده تای دئییلدیر 0 جنابا بیر احد,
بو ادی منقبتین وصفینه یوخدور سرحد,
نه قمی ائتسه اگر هاسیدی-ایقبالی حسد,
هاسیدین بوینونا ذنجیر اولاجاق هبلی-
مسد, مونکری-توتبسینین منزیلیدیر دار
بو گون.
ساقییا, بادی-خزان ائتسه گولوستام خراب,
یئنه گول نکحتینی ظاهر ائلر بویی-گولاب,
توتماغا آلی-علی دامنینی ائیله ایشتاب,
بامدن گلمه, دری-علمی ائله دققول-باب -
کی, علی علمی علیدن اولور ایظهار بو گون.
ساقی, اول خالی-هجردیر منه بو گون ارفات,
چاحی-ذمزم 0 ذنخداندی, لبین آبی-
حیات, اوپمسم خالووی هاجیلیگیم اولماز
اثبات,
ایزن وئر بوسیه, ائی کبئیی-اهلی-هاجات,
سوما کس باشیمی, قوربان ائله, ائی یار, بو
گون.
باغیبان, سبزئیی-بیگانه توتوبدور
چمنی, پاییمال ائتدی خزان لالوو سروو
سمنی, ذاغلر اینجیدیر اول بولبولی-
شیرینسوخنی, ریزخاری-کرمیدیر چی فقیرو چی
قنی,
حقق عزیز ائیلین آخیر اولومو خار بو گون?
حقق عزیزی حسدی-دوشمن ایله خار
اولماز, گون شوای دوشه یئر اوستونه ایدبار
اولماز, رسمدیر یوسیفه هر ذال خریدار
اولماز,
هر یئتن تپرممیش واقیفی-عصرار اولماز,
نه قمی گؤوهره گر یوخدو خریدار بو گون.
اولما ایچره یئنه یاخشیدی کؤحنه قازی,
من اونون دحردیم هر بیر ایشیندن راضی,
عینی "مؤتللدی, اجوفدی" بو فئلی-مازی,
یئتجگین نعمته اینکار ائلدی فیاضی,
قیسسئیی-مازییه ائیلر اوزو اینکار بو گون.
شبی-ائید آلسا ایدی کس ایکی کسدن فیتوا-
کی, سیزه ثابت اولوبمو اولا بایرام فردا,
بیریسی وئردی جاوابیندا "نم", اول بیری "لا",
نه سبب "لا" دئینین قؤولونو ائتدی ایمضا,
انیری-شرعیده قرابت گؤتوموش کار بو
گون.
ایختیلاف اولدو کی, چون ائیدده بئینی-
اولما, اوز خیلافینه تاپار هر بیری شرعی -
فیتوا,
نه دوشوبدور سیزه, ائی تاییفئیی-بیستو
پا, ائیلییرسیز اولما قئیبتینی صوبحو
مسا, یئتیریرسیز نییه علم اهلینه آزار بو
گون?!
ائتدیلر آی توتولان گئجنی اون دؤرده حساب,
دئدیلر سحو ائلییب موجتحیدی-آرشجناب,
ال نوجومه آپاریرلار عجبا, قومی-دواب,
باووجودی کی, نه تقویم بیلیللر, نه حساب,
یئریشین بیلممیش ائیلر گؤیه رفتار بو گون.
سئیییدا, کیم کی, هورر شیری-خودا نایبینه,
سن اونون لنت اوخو روحونا, هم
قالیبینه, غضبی-اییزد اونون هازیرینه,
قایبینه, باخما دحرین بو سیفت خاسیرینه,
خاینینه, آل قلم, یاز اولانن هجوینه
اشار بو گون.
هیچ بو نوکتیه آگاحسیز, ائی قومی-اوام-
کی, دئییب حق سیزی قورانی آرا کلنام,
روزو شب ائتدیگوووز فیکرو خیالاتدی خام,
عالیمه هوتمیین, ائی کلبی-یحودی-
بدنام, صورتی-قلمی سیز ائتمیین ایظهار
بو گون.
نه دوشوب بیلمییرم تاجیره, یا بززازه,
ایستییرلر کی, یئنه قازیمیز اولسون تازه,
گؤزلمک یاخشیدی هر بیر ایش اوچون اندازه --
کی, سالیب تؤحمت ایله هر بیری بیر آوازه, عالیمه
دقت ائدیر هر یئتن ایدبار بو گون.
یوخدو کیم, ذررا قدر فیرقئیی-اتتاردا
هوش, اولاری بویی-گولو سندل ائدیبدیر بیحوش,
علم اوسته نه سبب ائیلییری جوشو خوتوش,
سیز دئیین باغلاسم اوز نوسخسینی
نوسخفوتوش, ساتسم اوز اترینی میسقال ایله
اتتار بو گون.
هامیدان آرتیق ائدر کؤنلومو بو موکته
کباب:
آچیب آغزم, اولما قئیبتین ائیلر قسساب.
بیر دئین یوخدو قویون ائششیی, ائی
خانخراب, سنه کی, هشرده یوخدور نه
سوابو نه ایقاب, یئگیلن ... قارین وجد ایله
بوسیار بو گون.
بیر یامان عصردی ان بیلمییرم, واوئیلا!
فیتنئیی-دؤوری-قمر یوخسا اولوبدور پئیدا?
گؤتوروب منسبی-موللا نقی هر بیستو
پا. آز قالیب آغجا باجی دا گلیب اولسون
موللا, یوخدو هرچند کی, هلواسینا بازار
بو گون.
شعربافتاییفسیدیر هامیدان اهلی-فساد,
جؤوقه-جؤوقه ییغیلیب قئیبت ائدرلر
بونیاد. بونلارین واردیر آراسیندا نئچه
ابنی-
ضیاد گر ایمام اولسا, ایمامه اولو, بیللاه, جللاد,
دئمدی آدلارینی سئیییدی-افکار بو گون.
ائتمسین سؤیله قالایچی اولما
قئیبتینی, باشینی سالسین آشاغی بولاسین
اوز ...
ایشلسین شؤوق ایله باشماقچی [دا] اوز صنعتینی,
نئچه دؤولتلی وار الله آلاجاق دؤولتینی,
چون هورر صاحبینه ایت کیمی نججار بو گون.
هانودان بیستوپادیر بو گوروحی-شورا,
یوخدو مجموئیی-عالمده بولاردان
توسوا, مستو لایقیلو مئیخاروو
بیشرمو هیا, نه سداقت, نه دیانت, نه
امانت, نه وفا. شاهیدی-صورت اولور
یازدیغینی اشار بو گون.
ایختیساسی بو زمانه دؤگو بو رفتارین,
اولو هر عصرده یوز مؤحنتی بیر هوشیارین,
"کج قویوب روزی-عزل خیشتینی بو مئمارین,
گر چکه سر فلکه کج اولاجاق دیوارین".
سن دعا ائیله کی, برحم اولا دیوار بو
گون.
چکمه دونیا قمی, قیل جامووی لبریزی-
شراب, کیمجی-خلوتده رفیقین اولاجاق مئیله
کباب, فازیلین مدحینی قیل, ائیلمه تشویشی-
ازاب-
کی, بو گون هر نه سواب ائتسن, اولور عینی-سواب -
کی, اولوب نایبی-حق ثروتو اخیار بو گون.
یئسین اوز آرپاسینی, بوغدانی ساتسم اللاف,
اولا بیلمز گلیبن گؤوهره هرگیز ستتاف,
بو نه سؤزدور کی, جاحان عالم ائدیب شره
خیلاف, شؤحرتی-ظاهره بند اولمایین, ائی اهلی-
گزاف, سیز دئییلسیز, بیلیرم, علمه خبردار
بو گون.
نه اوچون ساز ائلدین بیر بئله حدیان, سئییید-
کی, دئدین هر کسه بیر نؤو ایله بؤحتان, سئییید,
اولاجاقدیر دیلی-احباب پریشان, سئییید,
گل ئوسان خطمی-کلام ائت, سنه قوربان,
سئییید, رمزان کیمی تاپیب تول بو گؤفتار بو
گون.


text:
تورکییهده یاشایان همیئرلیمیز، تانینمیش آکتریسا تونای الیئوا خستخانالیق اولوب.
یئنیجاگ. آز-آ آچیقلاما وئرهن آکتریسا قارداش اؤلکهده اؤلومله اوز-اوزه قالدیغینی دئییب:
"۳ آی ایدی کی، وئگئتئریان حیات طرزی کئچیریردیم، پهریز ساخلاییردیم. قانیم آشاغی دوشدو و قفیلدن اورییم گئتدی. منی تجیلی یاردیم ماشینی ایله خستخانایا آپاردیلار. ۳ گون کومادا قالدیم، حتی بیرانلیق اورییم دایانیبمیش. هکیملر ائلئکتروشوک تطبیق ائدندن سونرا الله منی یئنیدن حیاتا قایتاردی. اؤلسیدیم، بو گون "یئددی»می وئریردیلر. هله ده حالسیزام، داوا-درمان قبول ائدیرهم. بیر مدت موالیجه اولونمالییام».


text:
آوروپا بانکلاری بریتانییادان ۲۰۱۶-جی ایلین ایونوندان ۲۰۱۷-جی ایلین ایونونا قدر اولان دؤنم عرضینده ۳۵۰ میلیارد آورو دیریندهکی آکتیولرینی چیخاریبلار.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی «فایننشیل تایمز» قزئتی یاییب. قزئت بونونلا دا بریتانییادا آوروپا بیرلییی اؤلکهلریندن اولان بانک آکتیولرینین حجمینین ایل عرضینده ۱۷% و یا ۱،۹۴ تریلیوندان ۱،۵۹ تریلیون دوللارا قدر آزالدیغینی بیلدیریب. آکتیولرین بریتانییادان تعجیلی شکیلده چیخاریلماسینا اساس سبب کیمی برکسیت گؤستریلیب.
«فایننشیل تایمز»این ادعاسینا گؤره، بانکلار ضرره معروض قالمامالاری اوچون آکتیولرین چیخاریلماسی پروسسینی ۲۰۱۹-جو ایلین مارتینا قدر داوام ائتدیرجکلر.


text:
شاعیر فائیق بالابیلینین "سفیلر" لاییحه سینی دایم ایزله ییرم.
بو سؤزلری یازیچی یئگانه کریمزاده آخار.آذـ دا یاییملانان، شاعیر فائیق بالابیلینین موعلیفی اولدوغو "سفیلر" لاییحه سی حاقدا د انیشارکن دئییب. او، فیلمین چکیلیشلرینه یاخین گونلرده باشلایاجاغینی بیلدیریب.
"اصلینده، ایلک گوندن فیکیرلشدیم کی، ژورنالیست اوبرازینینی ائله محض فائیق بالابیلی جانلاندیرسین، بو، داحا ماراقلیدیر منیم اوچون. انسان تاله لرینه بیگانه قالا بیلمین یازیچی گوزویله اونونلا بیرگه هر بیر انسانین قییابی ده اولسا، قوناغی اولدوم. حال ـ حازیردا آذ.پروداکشن بو لاییحه اوزرینده چالیشیر، سسئناری ایشلری تاماملانماق اوزره دیر. یاخین زامانلاردا ایلک سیناق چکیلیشلریمیز باشلایاجاق، آرتیق آکتیورلاری سئچیریک".


text:
کؤلگه … مهرداد فخری کؤلگهیم من بعضن اوزون بعضن قیسا… آرالیقدا، گون دوغاندان – گون باتانا ترپهشیرم. یاشامیرام، بوردان اورا – اوردان بورا داشینیرام. یامسیلاییب یول گئدهنم؛ یورولمایان ایزلهییجی ساغا دؤنن سولا دؤنن اله گئدهن وله گئدهن… دایازلاشمیش، بوشدان دولو، ازیش – بوزوش آدامام من. یاراشیغیم، یالخی شکبل دانیشیغیم، ساییر -باییر سورونمکدیر داورانیشیم. کؤلگهیم من: یئنی عصرین وطنداشی پوپولیسمین گؤز ...Read More »
بؤیوک آجی…/ مهرداد فخری
بؤیوک آجی… مهرداد فخری بالاجا قارا بالیق بیر اوووج سودا دولانیر. سولا دؤنور، قورخور ساغا دؤنور، کاریخیر دوز گئدیر شوشه سرحدینه توخونور… … نه یامان آجی… نه بتر سانجی… … اینانا بیلمیرم خیردا آرخدان … چایلاردان… دنیزلره… چاتماقدان … آمان ، نه بؤیوک آجی… ۹۰نجی ایل یایRead More »
وطنداش / مهرداد فخری
وطنداش مهرداد فخری قار آدامام قارنی یئکه بئینی خیردا، یوغرولموشام اوردا – بوردا. الیم یوخدور گؤروشمهیه دیلیم یوخدور دانیشماغا. گؤزوم باخیر بیر کور کیمی قولاق آسیر لاپ کار کیمی. سکوت منیم همدمیم دیر پارلاق گونش قنیمیم دیر. آددیم آتسام اؤله جه یم گونه باخسام ایته جه یم. من آدامام وطنداشام مدنییم سحر- آخشام : هئیکل لاغلی اهینیم چیلپاق دوداق باغلی ...Read More »
یاد ائللره پای… / مهرداد فخری
یاد ائللره پای… مهرداد فخری سکوت دریب سؤزو بیزدن بیر کؤرپهیه تای اولموشوق. کلمه کئچمیر دیلیمیزدن قوروموش بیر چای اولموشوق. کوله دؤنوب دیل کؤزوموز یالان اولوب ایلک سؤزوموز گؤره بیلمیر دوز گؤزوموز بولوت توتان آی اولموشوق. آددیم آتمیر بیزدن اومود یادا دوشمور ائل، اوبا، یورد اؤلوب بیزه دده قورقود یاد ائللره پای اولموشوق. بئینیمیزده دوشونجه آز قایغی درین، فیکیر دایاز ...Read More »
قورخو / مهرداد فخری
قورخو مهرداد فخری قورخو نه گؤرونور، نه گیزلهنیر سادهجه اورتالیقدا دولاشیر… بعضن بیرکؤرپهدیر، بیزیمله دانیشیر بعضن اؤزوموزدن اوزون کؤلگهدیر آرخامیزجا سورونور… دونن ناغیل ایدی کؤهنه کیتابلارین بویلاریندان بویلانیردی بوگون آغیلدیر، مدرنیزمین بئینیندن یوکسهلیر… قورخو سرحدسیز بیر یاشامدیر یاراقلیلارین دونیانی نیشان آلان گؤرکمینده… ۱۳۹۶/۸/۱۰Read More »
من ده بئله یاشاییرام / مهرداد فخری
من ده بئله یاشاییرام مهرداد فخری من ده بئله یاشاییرام چوخ کؤلگهیم بیرآز ایشیق. اورهکلرده دولاشیرام گاه سکوتام، گاه دانیشیق. بیر بولاغام سئله چاتمیش عیوضم کی ائله چاتمیش یاز دنییم تئله چاتمیش قلبیمدهدیر بو یاراشیق. دینله سن من تئللی سازام ظولمه قارشی خان آرازام قار چیچهیم، قیشدا یازام موشتولوقلو بیر یئتیشیق. اوجا سسلی سکوتام من نم حسرتلی بولوتام من یئنیلیکده ...Read More »
پای / مهرداد فخری
پای مهرداد فخری سالخیم _ سالخیم دریرم عؤ مرون آغاجیندان حیات بوداغینین آزالدیرام یوکونو… چیینیمده کی هئیبهم دولور اییر اوموزلاریمی غصهلرین آغیرلیغی: دایاز آخیر معنالار بئینیمده تاریخ سیز کتاب سیز یاشاییر منده: دونهنیم بوگونوم، بلکه ده صاباحیم… *** هرگون یئنی جهالتدن پای آلیرام یونگوللشیرم دوشونجهدن آغیرلاشیرام معناسیزلیقدان .Read More »
آرازین آغیر آخیمیندا / مهرداد فخری
آرازین آغیر آخیمیندا مهرداد فخری آرازین آغیر آخیمیندا کؤلگهسی اؤزونده ایتیب آغاجلارین. حصارلی زمیآرخاسیندا اوجاقلار سؤنوب بوداقلار یانیب. باغلاردان یاپالاقلار قالیب مئشهدن ایل بیز لر قوتمانلاشان تورپاقلاردان گبه سیرتلانلار… بو یئرلرین تاریخینده ، نبیلرین آت چاپدیغی کئچیدلرده ، باغری قاندیر بولاقلار ناغیلسیزدیر اوشاقلار. بو کئچمیشین: سئحیرلی کیلیمیده، پاپاغی دا، قیلینجی دا اوغورلانمیش… یوللاری : ایشیق گلنه، ائل لری : شاه ...Read More »
“چاپارا ” / م.فخری
“چاپارا ” م.فخری اوزاق ایللر قیشین آستاناسیندا گؤروشدوک باغری سؤکولموش نارلارین اؤنونده… اوزون یوللاردان گلیردیک: منیم اللریمده سو سنین اورهیینده اود، تاریخ و زامان کیمی. بیز اینسانا اینانمیشدیق… تالانمیش ائل لردن کوکرهین سئللردن کئچیب ، جفتهلی قاپیلارین آرخاسیندا دایانمیشدیق، آلاتورانلیقدا . یاراسالار هاوادا اویناییردی اوجالیردی یایلیم سسی. قارا – قورخودان گیزلهنیردیک، گؤزو آچیق یاتیردیق ایللر بویو… سوکوت مین بیر دیلده ...Read More »


text:
لوقا 5
5-نجی باب
عیسانینگ اَوَّلکی شَگیرتلِری
مَتّیٰ 4:18-22؛ مَرقُس 1:16-20
1بیر گون عیسی جِنیسارِت دِریاسینینگ+ کِناریندا واغیظ اِدیَرکَه، خالق خودایینگ سُزونی دینگلِمِک اوچین، اُنونگ داشینا اویشدیلِر. 2شُندا عیسی دِریانینگ کِناریندا دوران ایکی قاییقی گُردی. بالیقچیلار قاییقلاردان دوشوپ، تُرلارینی یوووپ دوردیلار. 3عیسی قاییقلارینگ بیرینه مینیپ، قاییقینگ اِیهسی شمعوندان بیرآز اوزاقلاشماغی کِناردان خاییش اِتدی. سُنگرا اُل قاییقدا اُتوران یِریندِن خالقا اُورِتمَگه دوردی. 4عیسی سُزونی تاماملاندان سُنگ، شمعونا: «دِریانینگ چونگّور یِرینه گیدینگ-ده، بالیق توتماق اوچین تُرلارینگیزی سووا زینگینگ» دییدی. 5شمعون اُنگا: «اُستاد! تامام گیجه جان یاقدیق-دا، هیچ زات توتوپ بیلمِدیک، یُنه سِنینگ سُزونگ خاطیراسینا تُرلاری یِنه زینگایلینگ» دییدی. 6مونی آیدیلیشی یالی اِدِنلِرینده، اُلار شِیله بیر کَن بالیق توتدولار وِلین، تُرلاری-دا ییرتیلیپ باشلادی. 7شُنگا گُرَه اُلار بِیلِکی قاییقداقی یُلداشلارینینگ گِلیپ کُمِکلِشمِکلِری اوچین، اِلِّرینی بولاپ ایشارات اِتدیلِر. اُلار گِلیپ، ایکی قاییقی-دا بالیقدان دُلدوردیلار. قاییقلار تاس سووا باتیپدی. 8شمعون پِطرُس مونی گُرِنده، عیسانینگ آیاغینا ییقیلیپ: «اِی، آقام! مِنینگ یانیمدان آیریل، مِن بیر گونَهلی آدام!» دییدی. 9توتان بالیقلارینینگ کَندیگینه اُنونگ اُزی و یانینداقیلارینگ هِمّهسی حایران قالدی. 10شمعونینگ یانینداقی یعقوب بیلِن یوحنا آدلی زِبِدینینگ اُغولّاری هِم مونگا حایران قالدیلار. عیسی شمعونا: «قُرقما، سِن موندان بِیلَک بالیق یِرینه اینسانلاری توتارسینگ» دییدی. 11شِیلهلیکده، اُلار قاییقلارینی کِنارا چیقاریپ، بار زادی قُیوپ، اُنونگ ایزینا دوشدولِر.
عیسی جُزامینی شِفا بِریَر
مَتّیٰ 8:1-4؛ مَرقُس 1:40-45
12عیسی شَهرلِرینگ بیریندِکَه، جُزاما دوچار بُلان بیر آدام اُنونگ یانینا گِلدی. اُل عیسانی گُرِنده، دیزینا چُکوپ، اُنگا: «اِی، آقام، اِگِر ایسلِسِنگ، مِنی جُزامدان پَک اِدیپ بیلِرسینگ» دیییپ یالباردی. 13عیسی هِم اِلینی اوزاتدی-دا، اُنگا دِگریپ: «بُلیار، پَک بُل!» دییدی. اُل آدام شو واقتدا جُزامیندان پَک بُلدی. 14سُنگرا عیسی اُنگا: «مونی هیچ کیمه آیتماغین. یُنه گیت-ده، اُزونگی کاهینا گُرکِز و پَکلِنِندیگینگی هِمّهلِره بِلّی بُلار یالی، موسانینگ تابشیران قربانلیغینی بِر» دییدی. 15اِمّا عیسی حاقینداقی خابارلار باردیغچا یایرایاردی. عیسانی دینگلِمِک و مِریضلِریندِن شِفا تاپماق اوچین، اُنونگ یانینا اولی جِماغات ییغنانیاردی. 16عیسی بُلسا، کَن واقت یِکه اُزی بُش یِرلِره گیدیپ، خودایا دُغا اِدیَردی.
عیسی بیر فِلِجی شِفا بِریَر
مَتّیٰ 9:1-8؛ مَرقُس 2:1-12
17بیر گون عیسی خالقا اُورِدیپ اُتیرقا، جلیلَهنینگ هِمّه اُبالاریندان، یهودیه و اورشلیمدِن گِلِن فَریسیلِر بیلِن دین عُلَمالار-دا شُل یِردِدیلِر. عیسی خودایینگ قودراتی سِبَبی مِریضلِری شِفا بِریَردی. 18شُل واقت بیرنَچه آدام بیر فِلِجی دوشِگی بیلِن گُتِریپ گِتیردیلِر. اُلار اُنی جایینگ ایچینه سالیپ، عیسانینگ اُوونده یاتیرجاق بُلدولار. 19اِمّا اویشِن جِماغاتدان یانگا اُنی ایچِری سالماغا یُل تاپمانسُنگلار، جایینگ اوستونه چیقیپ، بامی سُکوپ آچدیلار. سُنگرا فِلِجی دوشِگی بیلِن بامدان سالّاپ، عیسانینگ اُوونه دوشوردیلِر. 20عیسی اُلارینگ ایمانینی گُروپ، فِلِجه: «دُست، سِنینگ گونَهلِرینگ باغیشلاندی» دییدی.
21دین عُلَمالار بیلِن فَریسیلِر: «خودایا دیل یِتیریَن بو آدام کیم؟ گونَهلِری یِکه خودایدان باشغا کیم گِچیپ بیلِر؟» دیییپ، ایچینده کِپلِمَگه باشلادیلار. 22اِمّا عیسی اُلارینگ نَمه فیکر اِدیَندیکلِرینی بیلیپ، اُلارا: «نَمه اوچین یورِگینگیزَه بِیله فیکرلِر گِتیریَرسینگیز؟ 23هایسینی آیتماق آنگسات: ”گونَهلِرینگ باغیشلاندی“ دییمِکمی یا-دا ”تور-دا، یُری“ دییمِک؟ 24اِمّا سیز اینسان اُغلونینگ یِر یوزونده گونَهلِری باغیشلاماغا-دا ایختییارینینگ باردیغینی بیلیپ قُیونگ» دییدی. سُنگرا اُل فِلِجه: «سانگا دیییَرین، تور، دوشِگینگی آل-دا، اُیونگه گیت» دییدی. 25اُل هِم هِمّهلِرینگ گُزونینگ اُوونده دِرِّو یِریندِن توردی و دوشِگینی ییغنادی، خودایی اُووپ اُیونه گیتدی. 26هِمّه آداملار حایران قالیپ، خودایی اُودیلِر. اُلاری قُرقی قاپلاپ آلدی، اُلار: «بو گون شِیله بیر گِنگ زاتلار گُردوک» دیییشدیلِر.
عیسی لاوینی چاغیریار
مَتّیٰ 9:9-13؛ مَرقُس 2:13-17
27شوندان سُنگ عیسی داشاری چیقاندا، مالییات آلیانچی لاوینی اُتیرقا گُروپ، اُنگا: «مِنینگ ایزیما دوش!» دییدی. 28اُل هِم یِریندِن توردی-دا، هِمّه زادی گُیبِریپ، اُنونگ ایزینا دوشدی. 29لاوی اُز اُیونده عیسی اوچین بیر اولی میهمانچیلیق قوردی. ساچاغینگ باشیندا اُلار بیلِن بیرتُپار مالییات آلیانچیلار و باشغا-دا کَن آداملار ناهار ایییپ اُتیردیلار. 30فَریسیلِر بیلِن دین عُلَمالار اُنونگ شَگیرتلِرینه: «نَمه اوچین مالییات آلیانچیلار و گونَهکَرلِر بیلِن بیله ایییپ-ایچیَرسینگیز؟» دیییپ زِیرِنیَردیلِر. 31عیسی اُلارا: «طِبیب ساغ آداملارا دَل-ده، مِریضلِره گِرِکدیر. 32مِن دُغری آداملاری دَل-ده، گونَهکَرلِری توبا چاغیرماغا گِلدیم» دیییپ جُغاپ بِردی.
آرازا توتماق بارادا سُراق
مَتّیٰ 9:14-17؛ مَرقُس 2:18-22
33اُلار عیسی: «یحیانینگ شَگیرتلِری باسیم-باسیمدان آرازا توتوپ، دُغا-دیلِگ اِدیَرلِر، فَریسیلِرینگ شَگیرتلِری هِم شِیله، اِمّا سِنینگ شَگیرتلِرینگ ایییپ-ایچیپ یُرلِر» دییدیلِر. 34عیسی: «طُویدا داماد دُستلارینینگ یانینداقا، سیز اُنونگ میهمانلارینا آرازا توتدوروپ بیلِرسینگیزمی؟ 35اِمّا داماد اُلاردان آلینجاق گونلِری گِلِر، شُندا اُلار آرازا توتارلار» دیییپ جُغاپ بِردی.
36عیسی اُلارا شو میثالی آیدیپ بِردی: «هیچ کیم تَزه لِباسدان ییرتیپ، کُنه لِباسا یاما سالماز. بِیتسه، تَزه لِباس هِم ییرتیلار، تَزه لِباسدان آلنان یاما-دا کُنه لِباسا گِلیشمِز. 37هیچ کیم تَزه شِرابی کُنه مِشیکلِره قویماز. یُغسا تَزه شِراپ مِشیکلِری بُوسوپ، شِراپ یِره دُکولِر، مِشیکلِر-ده ضایالانار. 38تَزه شِراپ تَزه مِشیکلِره قویولمالیدیر. 39هیچ کیم کُنه شِرابی ایچِندِن سُنگ تَزَنی ایسلِمِز، ”کُنهسی قاوی“ دییِر.»


text:
ترویان بلیزاریو
ترویان بلیزاریو (اینگیلیسجه: Troian Bellisario) آمریکالی یازیچی و اوْیونچو ۲۸ اوْکتوبر ۱۹۸۵ میلادی تاریخینده کالیفورنیا ایالتینده دۆنیایا گؤز آچیب. ترویان بلیزاریو گونئی کالیفورنیا بیلیمیوردو دا درس اوْخویوب. ۱۹۸۸–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Troian Bellisario»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ترویان بلیزاریو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اولوسی جرگه اداری هیاتی کابینه خصوصیده جمهوررییس بیلن اوچرشماقچی
افغانستان اولوسی جرگه سی کابینه کیچیکیتیریلیشی خصوصیده گی اعتراض لر اوچون جمهوررییس بیلن اوچره شیشگه قرار آلدی. اما اوچره شیش انیق قچان بولیب اوتیشی حاضرگه قدرهم معلوم ایمس.
بوندن آلدین اولوسی جرگه بیرهفته جریانیده ینگی کابینه تانشتیریلیشینی حکومت دن طلب قیلگن ایدی، اولوسی جرگه نینگ بو مهلتی بوگون یکون تاپدی.
ینگی کابنیه تهنیتیریلیشی اوچون اولوسی جرگه نینگ جمهوررییس گه بیرگن بیرهفته لیک مهلتی یکون تاپیشی بیلن، ملت وکیللری کابینه کیچیتیریلیشی بحثینی بوکونگی جلسه آجنداسیگه کیریتدیلر.
جمهوررییس محمد اشرف غنی ایکی ویا تورت هفته ده ینگی کابینه تهنیشتیریلیشینی سوزبیرگن ایدی. کیله جک کون مهلت نهایه سی،اما اولوسی جرگه وکیللری پارلمان کیچیکتیریلیشی مملکت وضعیتیگه منفی تاثیر قالدیرگنینی تیلگه آلدیلر.
شوندی جنجاللر یوزه گه چیقیشی بیلن ایریم ملت وکیللری کابینه نینگ مهم وزیرلیک لریگه سیاسی حزبلرگه باغلیق بولمه گن شخصلر تانشتیریلیشی کیرک لیگینی تاکیدله دیلر، اما ایریم ملت وکیللری بو تکلیف گه قرشی چیقیب مهم وزیرلیک لر سیاسی بولیشی حتمی ایکن لیگینی تاکیدله دیلر.
نهایت اولوسی جرگه اعضالری کابینه کیچیکتیریلیش مساله سینی توغریدن توغری جمهوررییس بیلن اورته گه قوییلیشی کیرک لیگینی ایتدیلر. اما اولوسی جرگه رییسی عبدالروف ابراهیمی انیق بو اوچره شوو قچان بولیب اوتیشی حقیده هیچ نرسه ایتمی تفصیلاتی جلسه ده گزارش بیریلیشینی تاکیدله دی:"اداری هیات اون سککیز کمیسیون رییسلری بیلن بیرگه جمهورریس نی کورسینلر، اوندن کیین جمهورییس پیامی اساسیده قراریمیزنی آله میز."
حاضرگه قدرهم جمهوررییسلیک سرای بوخصوصده هیچ قندی مناسبت بیلدیرمه گن، اما بوندن الدین ارک ده گی منبع لردن بیری بی بی سی گه کابینه تنشتیریلیشی خصوصیده قرشیلیک لرهلی هم موجودلیگینی ایتگن ایدی. همده بو منبع حکومت بیرگن وعده سیگه ماس کابینه نی تنیشتیریش اوچون شدت بیلن ایش الیب باره یاتگنینی تاکیدله دی.


text:
ونزوئلایا قارشی یئنی سانکسییالار تطبیق ائده بیلریک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده بیاناتی آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ یاییب. او، ونزوئلا پرزیدنتی نیکولاس مادورونون مؤسس لر مجلیسینی چاغیراجاغی تقدیرده بو سانکسییالاری تطبیق ائدجیینی بیلدیریب.
ترامپ سانکسییالارین سرت اولاجاغینی سؤیلهییب.
قید ائدک کی، بوندان اؤنجه نیکولاس مادورو ونزوئلادا کونستیتوسییا اصلاحاتلاری کئچیرمیی تکلیف ائدیب. او، ایولون ۳۰-دا کئچیریلهجک سئچکی ایله مؤسسلر مجلیسینه عضولر سئچمیی و کونستیتوسییانی یئنیدن حاضیرلاماغی پلانلاشدیریب.
مخالیفت مادورونون بو ایستیینه قارشی چیخیب.


text:
ایسرایل بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی تهلوکهسیزلیک شوراسینین قطعنامهسینی یئرینه یئتیرمهیهجک.
آخار . آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا ایسرایل باش ناظیری بئنیامین نئتانیاهونون رسمی نمایندهسی اوفیر گئندئلمان سؤیلهییب. او، بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی-نین قطعنامهسینی روسوایچیلیق آدلاندیریب.
قئید ائدک کی، دونهن بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی ایسرایل دؤولتیندن باشدا شرقی قودس اولماقلا، فیلیسطین تورپاقلاریندا یهودی مسکهنلرینین سالینماسینین حقوقی جهتدن دایاندیریلماسی حاقیندا قطعنامه قبول ائدیب. قطعنامهنین قبولو ایله باغلی کئچیریلهن سس وئرمه زامانی آمئریکا بیرلشمیش شتاتلاری بی طرف قالیب.


text:
نئفت ایخراج ائدن اؤلکهلر تشکیلاتی (اوپئک) ایله الده ائدیلن نئفت حاصیلاتینین آزالدیلماسینا دایر سازیشه بوتون اؤلکهلرین عمل ائتمهسینی گؤزلییریک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو روسییانین ائنئرگئتیکا ناظری آلئکساندر نوواک دئییب.
نئفت حاصیلاتچیسی اؤلکهلرین ویانا راضیلاشماسینا رعایت ائتمهمهسی اوچون هر هانسی بیر سبب گؤرمدیینی بیلدیرن نوواک دئییب: «اؤلکهلر آراسیندا اعتیمادی داوام ائتدیرمک لازیمدیر. یوخسا گلهجکده اوخشار بیر سازیشین ایمضالانماسی ایمکانسیز اولار. اوپئک ایله نئفت حاصیلاتینین آزالدیلماسینا دایر الده ائدیلن راضیلاشمایا بوتون طرفلرین عمل ائتمهسی لازیمدیر».
روسییانین بو ایل نئفت حاصیلاتینین اؤتن ایله نیسبتا ۲،۵ فایز آرتاراق ۵۴۷،۵ میلیون تونا چاتدیغینی بیلدیرن ناظر اؤلکهنین دنیز یاتاقلارینداکی نئفت ایستحصالینین ایسه ۱۱،۵ فایز آرتاراق ۲۱،۳ میلیون تن تشکیل ائتدیینی دئییب.
قئید ائدک کی، اوپئک و کارتئله عضو اولمایان ۱۱ نئفت حاصیلاتچیسی اؤلکهسی، او جملهدن آذربایجان دئکابرین ۱۰-دا ویانادا گوندلیک نئفت حاصیلاتینین تخمیناً ۱،۸ میلیون باررئل آزالدیلماسی ایستیقامتینده قرار قبول ائدیبلر.


text:
هیندیستانین جامو و کشمیر شتاتیندا اعتراضچیلار ایله پلیس آراسیندا باش وئرن توقوشمالار نتیجهسینده آزی ۶ نفر اؤلوب.
رپورت خبر وئریر کی، پلیس سئچکی منطقهلرینه هجوم ائدن کوتلهیه آتش آچماق مجبوریتینده قالیب.
بو گون هیندیستانین ۲۹ شتاتیندان ۹-دا، ائلجه ده جاممو و کشمیرده شتات آسسامبلیاسی و اؤلکه پارلامنتینه علاوه سئچکیلر کئچیریلیر.
قزئتین معلوماتینا گؤره، قاندربال و بادقام دایرهلرینده سئچکیلری بایکوت ائدن اعتراضچیلار سئچکی منطقهلرینه داش و یاندیریجی قاتیشیقلی بوتولکالار آتیبلار. ایغتیشاشلار دیگر دایرلرده ده باش وئریب.


text:
روسییانین جینایت مجللهسینه روس خالقینا قارشی سویقیریملا باغلی یئنی ماده علاوه ائتمیی پلانلاشدیریریق.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا روسییا لیبرال دموکرات پارتییاسینین صدری ولادیمیر ژیرینووسکی سؤیلهییب.
«هولوکوست، ارمنیلرین تورکییهده قیرغینی حاقیندا قطعنامه وار. روسلاری بونلارین هامیسیندان اول - ۱۹۱۴-جو ایلده قیریبلار. بو مادنی علاوه ائتمکله بیز روس سویقیریمینی اینکار ائدنلری مسئولیته جلب ائده بیلجییک»، - دئیه او بیلدیریب.
قید ائدک کی، روسلارین ادعاسینا گؤره، ۱۹۱۴-۱۹۱۷-جی ایللر آراسیندا آوسترییا-ماجاریستان ایمپرییاسی روسلارا قارشی اوکراینانین قربینده ائتنیک تمیزلهمه سیاستی آپاریب. روسییا طرفی خصوصی اولاراق تمیزلهمهلرین لووو شهرینده آپاریلدیغینی و اون مینلرله روسون کنسلاگئرلرده اؤلدورولدویونو بیلدیریر.


text:
یێخدێ منی آتدان قوْشۇن، ایمداده تئـز گل
قـوْیمـا قـالا نعشیـم عمـو، صحـراده تئز گل
لئشگـــهر عـمــو آلــدێ بـــۇ بــییــاری آرایـــه
یوْخ بیر کسیم، چێخمێر سسیم، تئز گل هرایه
اوْلمــا ریضــا باشێــم گئچـه، نـوک-ی-جیـدایـه
آهــو کیمــی صئیـد اوْلمۇشـام، صیّاده تئـز گل
فریاده تئز گل
قالدێ اۆرهکده حسرهتیم، ائی پادشاهیم
جان اۆستییهم، دوشمن وۇرۇر، یوْخ دادخواهیم
سندهن سوْرا کیمدیر منیم، پشت-وْ-پناهیم
قوْیما بۇ قدری یالوارێم، جللاده تئز گل
فریاده تئز گل
ازبس وۇرۇبلار سینهمه، اوْخ دسته-دسته
قان چوْخ گئدیب دۆشدۆم یئره، من زار-وْ-خسته
بۇ جان وئرهن وقتیمده بیر، گل باشێم اۆسته
آخر یتیمَم لوطف ائله، سال یاده تئز گل
فریاده تئز گل
باشێم سێنێب باتێب نفس، گل ائیله چاره
وئرمهز امان تا بیر زامان، قاتل بۇ زاره
دوشمن باخار اشگیم آخار، گؤزدهن عوذاره
یوْخدۇر آنام لوطف ائیله بۇ ناشاده تئز گل
فریاده تئز گل
توْپراقلار اۆسته قالمێشام، یوْخ سایهبانیم
قانێم آخێر جانیم چێخێر، یوْخدۇر توانیم
قوْیما آنام اوْلسۇن همیشه، نوحهخوانیم
قالدێ یارالێ پئیکهریم، اثناده تئز گل
فریاده تئز گل
آنـام گـلئـیــدی آلــلاه
سؤزۆم بیلئیدی آلـلاه
معجر آچێب باشێندان
گؤزۆم سیلئیدی آللاه
×××
جیسمیمـی یاره آلـدێ
اوْخلار فیشاره سالـدێ
نـه آنـام وار نـه قـارداش
سؤزۆم اۆرهکـده قالـدێ
×××
عــؤمــرۆم یئتیــر تمامــا
حسـرهت قـالـدێ آنـامــا
ای کاش عموم گلئیدی
آپــارئیـــدی خییــامــــه
×××
خــزان وقتـــی اوْلانــدا
گۆل غۆنچهده سوْلانـدا
دییـهنمـهدیـم سؤزۆمـۆ
ننــهم یــوْلا ســالانــدا
ای خلیل-ی-حقّ ذبیحون، یێخدێلار مینایه تئـز گل
یوْخدۇ بیر کسیم غریبم، یالقـۇزام هـرایـه تئـز گـل
دؤرهمی آلێبدێ لئشگـهر، قتلیمـه چکیبلـه خنجــر
ایمدی بـاشێمێ وۇرارلار، ظۆلمیله جیدایه تئز گل
رحم ائله عمو یتیمم، نور-ی-چشم-ی-مجتبیٰیم
قالمێشام بۇ چؤلده یالقۇز، گؤزدهن آتما بینوایم
گؤزلریم قالێب یوْلۇندا گل غریب-ی-ابتلایم
گلمهسوْن اگر آنامه، ائیلهرهم گیلایه تئز گل
دؤرهمی آلێبدێ لئشگهر، باشێم اۆسته کئشمهکئشدیر
لبلریم یانێر سۇسۇزدان ورد-وْ-ذکریم العطشدیر
بوْش سۇ مشگی تک وجودیم، گۆن ائوینده منکمیشدیر{؟}
یوْخدۇ بیر کسیم کی سالسێن باشێم اۆسته سایه تئز گل
کاش آتام بۇ غملی چؤلده، حالیمی گلیب گؤرئیدی
اوْخلارێ بۇ سینهم اۆستهن دسته گۆل کیمی دَرئیدی
نعشیمی بۇ قان ایچینده رو به قبله دؤندهرئیدی
سالماغۇن یتیمی یاده خوْش گلیر خدایه تئز گل
قانلێ کاکُلیم الینده، قاتلیم اۆرهکده کینه
باخمێر عئجز-وْ-التماسه ظۆلم ائدیر من-ی-حزینه
آتلارێن آیاغێ آلتدا سێندێ بۇ یارالێ سینه
باش آچێق گلیر پیمبر ایندی کربلایه تئز گل
تؤکدیلر بۇ قوم-ی-ناحقّ، قانێمێ حقیقت اۆسته
سینهمی قباغه وئردیم، اوْخ گلهنده دسته دسته
یوْخدۇ طاقتیم قیامه، یارهلر ائدیبدی خسته
قانلێ نعشیمی آلێبلار، کوفیان آرایه تئز گل
قان آخێب یارالارێمدان، قالمئیوب بدنده طاقت
یاندێم ای عمو سۇسۇزدان وار هواده چوْخ حرارت
دۆشمۆشهم داخی نفسدهن، هر گلهن وۇرۇر جراحت
ایستی قۇملار اوْلدۇ مرهم، جیسمیده یاریه تئز گل
کاش اوْ قدری اؤلمهیئیدیم، گۆل جمالیوی گؤرئیدی
باشێمێ دیزه آلئیدۇن حسرتیله جان وئرئیدیم
نیسگیلیم اۆرهکده چوْخدۇ باری عرض ائدیب اؤلئیدیم
مرغ-ی-روحیم اوج ائدهنده، عرش-ی-کبرییایه تئز گل
باخ تشته شیعه، گل داده آغلا
عطشان حسینی سال یاده آغلا
یاندێ بۇ آیدا دللَر سۇسۇزدان
سوْلدۇ سارالدێ گۆللَر سۇسۇزدان
جان وئردی آخر اصغر سۇسۇزدان
چون اوْلمادێ سۇ سقّاده آغلا
عطشان حسینی سال یاده آغلا
نازلێ سکینه الده سۇ جامێ
عبّاسه گلدی، وئردی سلامی
چون شه قێزێدێ وار ایحتیرامی
یانێر سۇسۇزدان، شهزاده آغلا
عطشان حسینی سال یاده آغلا
عبّاس اوْ طئفلین بیلدی خیالین
گؤردۆ عطشدهن سوْلمۇش جمالین
سیلدی گؤزیندهن اشک-ی-ملالین
آغلار اوْ حاله سقّاده آغلار
عطشان حسینی سال یاده آغلا
گئچدی قۇلۇندان اعداء یانێندا
باشێن اۇجاتدێ زهراء یانێندا
جان وئردی عطشان دریا یانێندا
غرق اوْلدۇ قانلێ دریاده آغلا
عطشان حسینی سال یاده آغلا
اکبر سۇسۇزدان اؤز قانێن ایچدی
اصغر بوْغازێن اوْخ تئشنه بیچدی
حدّیندهن امّا چوْخ ظۆلم گئچدی
قان جوشه گلدی صحراده آغلا
عطشان حسینی سال یاده آغلا
معناده تشتین شُغلی فغاندی
سۇ تشت ایچینده بیر لخته قاندێ
آل-ی-عبانین گۆلزاری یاندێ
گلدی حَرملَر فریاده آغلا
عطشان حسینی سال یاده آغلا
ای سۇ دؤنئیدۇن قانه حیادهن
قاتل حسینین باشێن جفادهن
جان اۆسته کسدی عطشان قفادهن
آغلا بۇ ظۆلم-وْ-بیداده آغلا
عطشان حسینی سال یاده آغلا
گلدی محرّم، قدسیان آغلار حسینه
سۇ تَشتینده ائیلهر فغان آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
باخ تشته سال یاده، سۇسۇز سقّانی شیعه
یاد ائیله حال-ی-اصغر-ی-عطشانی شیعه
سوْلدۇردۇ دۆشمن، نوگل-ی-لئیلانی شیعه
قان آغلا! پئیغمبرده قان آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
ای سۇ ندهن شرم ائتمهدۇن آل-ی-عبادهن
آخدۇن حسینین قێزلارێ یاندێ جفادهن
قاتل، حسین باشێن سۇسۇز کسدی قفادهن
فکر ائتمهدۇن پیر-وْ-جاوان، آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
ای سۇ دؤنئیدۇن قانه سن کرب-وْ-بلاده
اصغر چالاندا ال-آیاق، ایستی هواده
اوْلدۇن گوارا لئشگهر-ی-ابن-ی-زیاده
ائتدۇن ربابی باغرێقان آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
باخدێ سنه قان آغلادێ عطشان رقیّه
یاندێ سکینه ائیلهدی افغان رقیّه
عبّاسین ائتدی گؤزیاشێن آلقان رقیّه
سقّا ائدهر اشگین روان آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
اشگیله دوْلدۇرسۇن گرهک شیعه بۇ تشتی
دونیانێ آغلاتدێ حسینین سرگذشتی
دۇتمۇشدۇ شور-ی-العطش یکسر اوْ دشتی
سۇ تشتیده ائیلهر فغان آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
تشتی گؤرهنده، محنتیم اوْلدۇ زیاده
بیر آیرێ تشتی چۆن سالێر بۇ تشت یاده
گؤررهم حسینین باشێنێ تشت-ی-طلاده
عطشان دوْداقدا خئیزران آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
ای تشت اوْلۇرسان گه سر-ی-یحیییه بستَر
گاهی اوْلۇرسان مجتبیٰ قانیله احمر
معصومهنی گاهی قوْیۇرسان بیبرادر
«زینب»له باهم هر زامان آغلار حسینه
بۇ حسرته صاحیب زامان آغلار حسینه
بۇ دیار-ی-غمفزادور، نئینوا صحراسی زینب
حاضر اوْل هر ابتلایه، کربلاء زهراسی رینب
اگنیوه گئی غم لیباسین، باشه سال اکبر قاراسێن
دۇت ابوالفضلین عزاسین، کربلا زهراسی زینب
باغلانان «قالو بلی» ده، عهدیمین پابستییم من
کاروان-ی-عئشق-ی-حقّه، رهبر-وْ-سردستهیم من
«البلاء للولائی» جامینین سرمستییم من
دین-ی-ایسلامین حسین دیر، باش وئرهن یحییٰسی زینب
سن منیم ایستهکلی باجێم، راز-ی-عئشقه مَحرهمیمسن
هر اموراتیمده زینب سن شریک-ی-اعظمیم سن
قتلگاه ایچره دۆشهنده، قان ایچینده همدمیم سن
فخر ائله سنسن حسینین سیرّ-ی-عاشوراسی زینب
بۇ مینای-ی-کربلایه یاخشێ قۇربانلار گتیردیم
باغ-ی-دینه سۇ یئرینه، وئرمهگه قانلار گتیردیم
عالم-ی-ایسلامه قوربان، وئرمهلی جانلار گتیردیم
نهر-ی-علقمده یێخالار، قوْچ کیمی عبّاسی زینب
قتلگاه ایچره دۆشهنده، قانیمه غلطان یارالێ
یۆز یارلێ، گؤز یارالێ، باش یارالێ، جان یارالێ
من وئریم جان، سن ده سسله، جان یارالێ، جان یارالێ
ذات-ی-حقّ اوْلسۇن، بۇ عئشقین آفرین گویاسی زینب
گئچمهسه باشێم جیدایه، پرچم ایسلام اۇجالماز
سن خیال ائتمه کی آخر، «مُنتقم» بۇ قانێ آلماز
صاحب-ی-قان، ذات حقّدیر، ائیلهمه غم یئرده قالماز
قائم-ی-آل-ی-محمّد دَندی، قان دعواسی زینب
گینه عالمی غم آلدێ، گینه ماه-ی-ماتم اوْلدۇ
کی بۇ آیدا قدّ-ی-زینب، غم-وْ-غۆصصه دن خم اوْلدۇ
علم-ی-عزا وۇرۇلدۇ، گینه فرشه طاق-ی-عرشه
چکیلیبدی قاره گویا، باشاباش رواق-ی-عرشه
گینه یا حسین شوعاری، یازێلێبدێ صاق-ی-عرشه
شه-ی-دینه بزم-ی-ماتم، گینه عرش-ی-اعظم اوْلدۇ
بۇ آیێن مصیبتیندهن، گۆن عزا دۇتۇب، آی آغلار
فلک-وْ-مَلک دییهرلر، هامێ وای حسین وای آغلار
دئییب اصغره آناسێ، گؤزۆ یاشلێ لای-لای آغلار
اوْنۇن اوْخلانان بوْغازێ، هامێ شیعهیه غم اوْلدۇ
گینه نُه رواق اوْلۇبدۇ، مَلکوته بیت الحَزَن
گینه تئکیهلر آچێلدێ، دؤشهنیب بساط-ی-شیون
گینه شمع-ی-بزم-ی-ماتم، ائدیب آسمانی روشن
هامێ تئکیهلرده برپا، گینه قاره پرچم اوْلدۇ
عَرصات-ی-محشر اوْلدۇ، بۇ آیێن اوْنۇندا برپا
بالالار قالێب آناسێز، آنالار قالێبلا ثکلا{؟}
هامێ گؤزده اشک-ی-حسرت، هامێ دیلده واحسینا
آخان اشگلر جماله، گۆلۆن اۆسته شبنم اوْلدۇ
بۇ آیێن اوْنۇندا توفان، قوْپۇب عرصهی-ی-بلاده
یێخێب اشقیاء حسینی، یۆزۆ اۆسته کربلاده
آناسێ آچێبدێ باشێن، باباسێ گلیبدی داده
دئدیلهر حسین بۇ عالم، بیزه اؤزگه عالم اوْلدۇ
بۇ آیێن اوْنۇندا قاچدێ، چؤله قوْرخۇدان اۇشاقلار
دۆشۆب اسمهگه بدنلر، بؤلۆنۆبدۆ گۆل دوْداقلار
نئچه گوشواره اۆسته، بوْیانێب قانا قۇلاقلار
هامێ قلب قانه دؤندۆ، هامێ دیده پُر نم اوْلدۇ
بۇ آیێن اوْنۇندا بیر اوْخ، دگیب اصغره فلکدهن
آیێرێب اوْ طفلی سۆتدهن، آچێب اَللَرین بلهکدهن
آناسێ دئدی دۆشئیدی، الۇن «حرمله» بیلهکدهن
نه بالاما سۇ تاپێلدێ، نه یارایا مرهم اوْلدۇ
دئدیم آغلاما عزیزیم، سۇ خیالین آت آماندێ
سۇ کی اوْلمادێ ایچئیدۇن، بوْغازۇندا پارچالاندێ
یۆزۆن اللرۇن لیباسۇن، بلهگۇن قانا بوْیاندێ
آناوۇن اوْغۇل اؤلۆنجه، هر آیێ محرّم اوْلدۇ
آقا یا حسین قاپۇندا، دئمیرهم، «زهیر»م، «حرّ»م
هله ذرّه قطرهیم من، سنه وصلیم اوْلسا کرّم {؟}
یۆزۆ قاره بیر ایتهم من، یاتارام قاپۇندا هۆررهم
بۇ شرفلی آستانه، دۆشهن ایت مکرّم اوْلدۇ
گینه گلدی رمضان هامی مسلمان اولاجاق
دین اسلام اوجالوب خلق نماز خوان اولاجاق
گله جق غیرتده فاسق ، اولاجاق اهل تمیز
ایتدیقی معصیته جمـــــــله پشیمــان اولاجا ق
بیر محرمده چخوب شاهقلی بو مسجد دن
بیر ده بو آیده گلــــوب داخـل ایوان اولاجا ق
روزه سین میل ایلینلر چیخاجاقلار سفـره
ایله بیر هاموسی زوار خـــراسان اولاجا ق
او آداملار که ایدوب میلته چوخ جور وستم
هاموسی بیر گئجه ده قاری قرآن اولاجا ق
هیچ گناه اولماسا بسدور بیزه بو صوم وصلاه
قبر ایچینده بیزه او حائیل سوزان اولاجاق


text:
"قافقاز" یولوندا باش وئرن قضادان سونرا چچنستاندا الکوقوللو ایچکی ساتان بوتون ابیکت لر قاپادیلیب.
آخار.آذ خبر وئریر کی، بونو چچنستان لیدئری راماضان کادیروُون کئچیردییی ایجلاسدا چیخیشی زامانی پارلامئنتین صدری ماقومئد داووداُو سؤیلییب.
سپیکئرین ایددیعاسینا گؤره الکوقوللو ایچکیلرین ساتیشی ایله مشغول اولان سخصلر کونوللو شکیلده بو فعالییت لریندن ایمتیناء ایدیبلر:
"ایندییه قدر چچنستاندا سپیرتلی ایچکی ساتیشی ایه مشغول اولان 20 منطقه وار ایدی. حاضیردا بو منطقه لردن هئچ بیری ایشلمیر".
قید ائدک کی، اوکتیابرین 14- ده "قافقاز" یولوندا ایکی سرنیشین آوتوبوسونون توققوشماسی نتیجه سینده 5 نفر هلاک اولموش، 27 نفر ایسه یارالانمیشدی.


text:
جمهورباشلیغ نینگ بیرینچی اورین باسری سترجنرال عبدالرشیددوستم نی تسلیت پیغامی
زابل ولایتی ده کی بیزلر نینگ یتتی کیشی اولکه داش لریمیزنی شهادت گه یتوشگن لیگی اوچون جمهوری ریاست بیرینچی اورین باسری سترجنرال عبدالرشیددوستم نی پیغامی:
کوپ تاثربیلن خبرقولگه کیتردیک کی یتیم ونامسلمان تروریست لرعقرب آینینگ اون سکیزینچی تاریخی زابل ولایتی ده کی بیزلر نینگ یتتی کیشی کمبغل اولکه داشلر یمیزکی اولر نینگ اوچته سی عیال وبیرته سی قیزباله دور شهادت گه یتوشترگن دور لر، اونی اوچون اوزیمنی غم شریک لیگ وتسلیت پیغامیم نی حرمت لی شهید لرنینگ عایله لری واونی دوست وقوم خویش لریگه ایتب شهیدلرگه بویوک تینگری تعالی (ج) درباریدن جنت فردوس وقالگن کیشی لریگه صبروچیدم ایستیمن دیلگن دیر، اولکه نینگ آنت ایچکن یاولری مونی بیلسه لرکی شونده ی اولدیریش بیلن ایته آلمیدی لراولکه میزنینگ اینی آغه قوم لری اورته سیده کی بیرلبیگ لرینی اورته دن آلیب کیتسه، بواولکه نینگ یشاو چی لری اوزیاولرینی توطئه لری ودسیسه لرینی هوشیارلیگ بیلن آلدینی آلیب واوزاولکه لری نی آلدین کیتیش لیگ یولیده بیرلیگ بیلن کوشش قیله دیلرمن بوکیچیرمس لیگ جنایت نی قتتیق قره لش بیلن بیرقلله ینگی دن شهیدلرنینگ عایله لریگه تسلیت بیریب وافغانستان نینگ همه حرمت لیگ شهیدلرینی پاک روحیگه دعا قیله من دیگن دیر.


text:
بایرام بوشلوقلار سرگیسی
Thursday, 20 March 2014، 11:52 PM
پیر بوردیو دئییر بؤیوک ساتیش یئرلری (فروشگاهلار) یوخسوللوق سرگیسیدیر. یوخسوللار اونا باخاندا اؤز یوخسوللوقلارینی و حیاتلاریندا اولان بوشلوقلاری یاخشی باشا دوشرلر. بایرام دا بیزده تام ائله بیر دوروما دوشوب. اولمایان صمیمیتلر، حیاتدا اولمایان دوستلار، عزیزلر، عائیلهسی یانیندا اولمایان دوستاقلار. آرادان گئدیب یئرینی دولدورا بیلمهدیییمز گلهنکلر (سنتلر).
بیزیم توپلوم اوزون زاماندان بری داها اؤزو دئییل. دؤولت هر شئیی الینه آلیب اما گتیردییی عیبهجر باسما شئیلرله ده هئچ بیر شئیین یئرینی دولدورماغی باشارماییبدیر. بو بوشلوقلار سیاستده، اقتصاددا، امنیتده و باشقا باشقا ساحهلرده چیلپاقجاسینا هر گون اؤزونو سرگیلهمکدهدیر. بو بوشلوق بایرام گونلری هر زاماندان آرتیق اؤزونو گؤستریر. بایرامدا اینسانلار هر شئیین مکمل بیچیمینی ایستیرلر. دولو بزهنمیش سیرفا - هر کسین اؤز اولاناقلارینا و طبقهسینه گؤره-، موتلو بیر بیرینین یانیندا اولان عائیله، عائیلهلرینین دوزگون ایلیشگیسی و داورانیش، گلهنکلرین، عنعهلرین دیریلیشی و داوامی. بونلار اولمایان بیر توپلومدا ایسه بایرام نیسگیللر سرگیسینه دؤنور.
بوتون بونلارا رغمن اومورام اؤنوموزده کی ایل یاخشی ایل اولا و دوستلارا یاخشی گونلر آرزیلاییرام. سعید، ابراهیم، محمود فضلی، حمید نادارلی، اکبر ازاد، علیرضا فرشی، یورش بی، لطیف بی و باشقا دوستلارین اوزونو گؤره بیلک.
-
- 14/03/20


text:
بؤیوک ائرمنیستان
بؤیوک ائرمنیستان (اینگیلیسجه: Kingdom of Armenia (antiquity)، (فارسجا:ارمنستان بزرگ)، (عربجه:مملكة أرمينيا (القديمة))، (فرانسهجه:Royaume d'Arménie)، (آلمانجا:Großarmenien)، (ایتالیاجا:Regno d'Armenia)، (روسجا:Beлиkaя ApMeHия)) آسیادا بیر اسکی دؤولت. بؤیوک ائرمنیستان 331 میلاددان اؤنجه قۇرولدو و 428 میلاددان سوْنرا داغیلدی.
آرامیلردن بیر اؤلکه ایدی.اسکی چاغدا بو اؤلکه ده آرامی سریانی لر و ارمنی لر و کوردلر یاشیردی.حران سامی آرامیلرین خانکندی بو اؤلکه نین ایللر خانکندی اولموشدور.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا


text:
رومان
رومان (اینگیلیسجه: Novel)، یازیلی ادبیاتین و اپیک نؤعون ان ایریحجملی ژانری. ۱۲-جی-۱۳. یوز ایلده ایسپانیا، ایتالیا، فرانسه دیللرینده یازیلمیش هر بیر نثر اثرینه رومان دئییلیردی.
ایضاحی[دَییشدیر]
"رومان" سؤزجوک فرانسه، ایسپانیا، ایتالیا و آیری دیللرینین داخیل اوْلدوغو رومان دیل قروپونون آدی ایله باغلیدیر. بۇ دیللرده تکیه اۆصولو ایله قلمه آلینان هر هانسی بدیعی اثر ۱۲-جی-۱۳. یوز ایلده رومان آدلاندیریلسا دا، سوْنرالار رومان اؤزل ژانر کیمی فوْرمالاشمیشدیر. رومان اپیک نؤعون حجم اعتباریله ان بؤیوک ژانردیر. روماندا تصویر ائدیلن حادیثهلر و صورتلر داستانله مؤ قایسهده چوخ چوْخدور. حکایه و داستانده یازیچی، عادتاً، قهرمانین حیاتینین بللی بیر مرحلهسینی تصویر ائتدیی حالدا، روماندا یازیچی قهرمانی دینامیک اینکیشافدا گؤسترمک، بعضاً اوْنون بۆتون عؤمور یوْلونا نظر سالماق ایمکانی قازانیر. سیلسیله تشکیل ائدن ایکی حیصّه لی رومان دیلوژی، سیلسیله تشکیل ائدن اۆچ حیصّه لی رومان تریلوژی آدلانیر.
دیلوژی و تریلوگیالارم هر حیصّه سی موستقیل رومان ساییلیر و هر بیرینین ده، بیر قایدا اوْلاراق، اؤز موستقیل آدی اوْلور. سادهجه، بۇ موستقیل رومانلاری آز-چوْخ عینی کۇنو و عینی تصاویر بیرلهشدیریر.
تاریخی رومانلار[دَییشدیر]
تاریخی شخصیتلرله، اوْنلارین حیات و فعالیّتینین تصویری ایله باغلی اوْلان رومانلارا تاریخی رومان دئییلیر. "دومانلی تبریز"، یوسف وزیر چمنزمینلینین ملاپناه واقفدن بحث ائدن "ایکی اوْد آراسیندا " (و یاخود "قان ایچینده")، عیسی حوسینووون عمادالدین نسیمیدن بحث ائدن "محشر" اثرلری تاریخی رومان نومونهلریدیر.
قهرمانلانن دۇیغو و دۆشونجهلرینین، داخیلی حیس-هیجانلارینین ایفادهسینه گئنیش یئر وئرن، حادیثهلری قهرمانلارین داورانیشیندا عکس ائتدیرن رومانلار سایکولوژی رومانلار آدلانیر. یوسیف صمداوغلونون "قتل گۆنو" اثری سایکولوژی روماندیر. [۱]
ایندی بۆتون دۆنیادا، اساساً، نثرله یازیلمیش ایریحجملی، واحید چوخ شاخهلی، مؤلف طرفیندن مّعیّنلشدیریلمیش ایدّعا اۆزره اینکیشاف ائتدیریلیب اؤز حلینه گتیریلن بدیعی نثر اثرینه رومان دئییلیر.


text:
ی پ گ-یه هانسی نؤع سلاحلاری وئرمییمیزله باغلی بوتون معلوماتلاری تورکییهیه اؤتورجییک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری آمریکانین لیدئرلیک ائتدیی ایشید-له مباریزه کوالیسییاسینین سؤزچوسو پولکوونیک رایان دیللون دئییب.
«بیز بو مسئلهده چوخ شفاف شکیلده حرکت ائدیریک. دموکراتیک سورییا قوهلرینه وئردییمیز سلاحلاری دا قیدیاتا آلمیشیق. ائلجه ده ی پ گ-یه وئردییمیز سلاحلارین نمرهلرینی قید ائدیب ساخلامیشیق. متفیق اؤلکهلرین ناراحاتلیغینی آرادان قالدیرماق اوچون بو بو معلوماتلاری اونلارلا بؤلوشجییک»، - آمریکالی پولکوونیک بیلدیریب.
خاطیرلاداق کی، بیر مدت اول آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپ دموکراتیک سورییا قوهلرینه سلاح-سورساتین گؤندریلمهسی ایله باغلی سرانجام ایمضالامیشدی. اردوغانین آمریکایا سفری زامانی بو مسئله لیدرلرین مذاکیره مؤوضوعسو اولموشدو.