text:
«آ»نان کیمی بیرلشدیریرسن؟
اولدوز صادق
گولمکدن آز قالا معده، باغیرساقلاریمیز آغزیمیزا گله؛ یان – یانا دوشموشدوک؛ او قدر ایکی اللی دیزلریمیزه چیرپمیشدیک اللریمیزین ایچیله بیرده دیزلریمیزین اوستو قیپ – قیزارمیشدی.
آیتن بیر سؤزو آز قالا اون سئری تکرار ائدیردی. بیزلر هر اون سئریده ده گولمکدن قیریلیردیق.
– سن کیمینن کیمی بیرلشدیرمیسن؟ «آ»نان «م»یی بیرلشدیرمیسن؟
ساناز، گولمکدن کئچینیب گؤم – گؤی اولوردو؛ اوست دوداغی قاتلانیردی بورنونا ساری؛ گؤزلرینین ایچی قیپ – قیرمیزی اولوب، پیر- پیر سو آخیردی. بیردن سسی کسیلیردی؛ گوج ایله اؤزونه قاییدیب: «سن آللاه بسدی اؤلدوم، آخی نفسیم دا گلمیرها اوره. . ییم آجیدی» یئنه قاققیلتیایلا دئییردی: «آیتن آخی بو سؤزلری هاردان چیخادیسان؟».
سانازین ائوی دینج ائودی. راحاتجا سؤز – سوو اولمادان اوردا ییغیشیب گولوب- دانیشیریق، گاهدان سیگار دا آلیشدیریریق.
هر بیریمیز قاپیدان ایچری گیریب، باشماقلاریمیزی چیخاردارکن، ارلریمیزین نئجه چیلتیک چالمالاریندان دئییریک. اولکرین، گولمکدن گؤزلری ایشیلداییر؛ دئیهسن گلیرکن، یولو باشا- باش گولوبدو. اییلیب آدیداس باشماقلارینین باغینی آچارکن چالخالانیب بیر یانینی دووارا دایاییب اوزو پؤرتوشه – پؤرتوشه بیر آز گولوب، دئدی:
– جانیزا آند اولسون، ساناز زنگ ویرماق همن، اریم گوشینی اوستونه قویوب قویماز، گؤزلری ایشیلدییه – ایشیلدییه دئدی، تئز اول، گئجه ساناز گیلدهسن، حاضیرلان بیلهوی قویوم ساناز گیله یوباتما تئز اول–تونتونمه!
اولکر بیر باشماغینی چیخاردیب، قاپینین ایچری یانینا قویارکن دئدی:
– بیلمهدی نه سرعتینن منی بورا چاتدیرا
منی، سونرادا سانازی قوجاقلاییب اؤپدو.
من هامیدان تئز سانازگیله گلمیشدیم. اونو گؤرور – گؤرمز گؤزوم اَینینده کی دونونا ساتاشدی. نارینجی – قیرمیزی بویالی چیت پارچادان پیلیسهلی بیر دون ایدی. گئیملرده ان چوخ دونو سئودییم اوچون، هر یئرده اولورسا گؤزوم دونلارا دوشر. قوللاری حلقهای، اتهیی دیزلریندن اوسته دایانمیشدی. دئدیم:
– یانامییهسن بو دونو گینه هاردان آلمیسان؟نییه مننن بئله ائلیرسن آخی، بیلمیسن من دون دلیسییم؟
سانازگؤزلرین سوزدوروب، دونونون اوتای بوتاییندان یاپیشیب، بیر فیرلانیب دئدی:
– اریم آلیب با!.
چوخ زامانلار اولور، آرتایلا بیرگه دولاشماغا، بازارا، یادا ساده بیر یوروشه بئله چیخمامیشام.
دویونون سویونو اوجاق اوستونه قویدوم؛ فندکی چیققیلدادیرکن، قاپینین زنگی سسلندی. ساناز قاپییا ساری گئدیب تصویری آیفوندان باخیب دئدی:
– نازلی دا گلدی.
من، اولکر، ساناز، قاپی قاباغیندا دایانیب نازلینین یولونو گؤزلهدیک. نازلی ائله آسانسوردان چیخماق همن ساغ الین دؤیدو سول الینین اوستونه، سونرا سول الینین ایشاره بارماغینی دیشلری آراسینا آلیب، دیشلهییب، دئدی:
– اؤلمییهسیز کیشیلر!
اولکر دئدی:
– هن بالا سن ده دردلیسن؟.
نازلی مانتوسونون دویمهلرینی آچیرکن، منی هم ده سانازی اؤپوب:
– هن بالا من دئماق همن دئدی، دور گئت من ده بیر گؤروم اوشاقلار هاردادیلار ییغیشاق شاهگؤلو ده، بیزده بیر استکانلاشاق. ائله بیل آلـلاهلارینناندی بیزی اؤتورسونلر بیر نفس آلسینلار.
اولکری اؤپنده، اولکر دئدی:
– نییه، پیچاق قویموشوق بویونلارینا؟
آرتا هئچ اوتاغیندان ائشییه چیخمادی دا؛ ائله اوردان سسلهنیب دئدی:
– خوش اول، اؤپدوم
اوزون زاماندیر منی اؤپمهییب آرتا.
نازلی مانتوسونو قاپی دالیسینداکی آسماجایا آسیب، آسماجانین یانیندا اولان گوزگویه باخیب، تئللرینی ساغ طرفه ییغیب دئدی:
– توهلریم نئجه اولوب قیزلار؟دوز دئیین هابویون آرایشگاها گئتمیشم دئییرلر تئل تازاشدان مد اولوب آخیمن ده چوخدانیدی تئل ویردیرمامیشدیم دئدیم قوی بیر حال- هاوام دهییشسین.
نازلی یئنیدن بارماقلارین تئللرینین آراسیندا گزدیردی.
ساناز، نازلینین یان ساچلارینا ال چکیب، اونلاری چیینلرینه سرهلهییب دئدی:
– عجب ده گؤزهل ویریبدی، هانسی آرایشگاها گئتدین؟
اولکر آتیلدی سؤزون اورتاسینا:
– ساغول ارگؤر نه ده خش قویور آروادینا.
نازلی دوداغین بوزوب، گؤزلرین سوزدورورکن، دئدی: «هن» اولکر، دیوارا دایانیب، اللرینی بیر- بیرینه قیفیللاییب: «بالا یاشاسین ائله قدیم کیشیلر» ساناز: «هن آهئچ اولماسا کیشیدیلر. واه- واه ایندیکیلر نه کیشیلیقلاری وار. . نه پوللارینمنه اوزونلوقدادا دیللری وار» هامیمیز گولدوک. ساناز: «ایندی بس یاشاسین فئمینیستلر» دئدی.
اولکر لنگرین او بیری آیاغیندان بو بیری آیاغینا سالیب:
– اولار دا ایستهدیلر ثواب ائلییهلر کباب ائلهدیلر دابو کیشیلرین کیشیلیخلاری لاپ هئچ اولدی نه اولسون کی؟.
قیزلارا بیر گؤز دولاندیریب دئدیم:
– حتمن «فریماه»دا توهلرینی ویردیرمیساناو گون یولداشلاریمین بیری ده اوردا ویردیرمیشدی، چوخ گؤزهلایدی.
نازلینی یاخشی تانیرام، بئلنچی ایشلرین پوزونو وئرمهیه جان آتار، دییه بیلمهسهده ویرنیخار سؤزونو دئسین. بیلیردیم نازلی او آن بوغولوردو.
اولکر گؤزلرینی برلتدی نازلییه، دئدی: «دوغوردان؟».
نازلی گؤز اوجو گوزگویه باخیب، دئدی:
– ههههندا گئدهجاغام فریماهین یانینابیر آز باهادی آمما ایشی گؤزهلدی.
اولکر، یؤنهلیب کاناپهلره ساری:
– گلین اوتوراق داواللاه ننه اورهیی ایستر اورا گئتماخچوخ چوخ باهادی، جانیم چیخیر پولی قازانیرام تؤکنمهرم اولارین جیبینه؛ اؤزوده بوردان توکی ویریب اوردان اوزاناجاق»
ساناز: «هن، گلین اوتوراقاوشاقلاردان فریماهگیلینن یاخین دوستلوقلاری وار، دئییردی فریماهی باهالادان دوره پوللولار اولوبلاربی کارخانادارین قیزی گلیر دئییر پایه نرخین بیر میلیوندی، منی ایکی میلیونلوق بَزه، سورا او بیری کارخانادارین قیزی بحثه- بحث ائلیر، دئییر اونو ایکی میلیونلوق بزهمیسن منی اوش میلیونلوق بزه!».
اوزون زاماندیر بَزَک سالونونا گئده بیلمهمیشم؛ وقت اولماییب؛ چوخ زاماندا پولوم اؤزوم اوچون اولماییب، بعضن ده هئچ ماراغیمی چکمهییب. اولوب او زامانلاریم دا، هر دن هیجانلانیب گوزگوده اؤزومو سئویب، ایسدهمیشم اؤزومه یئتیشم، بزک سالونونا گئدیب اوز-گؤزومه باخمیشام، سونرا ائوه گلیب ایین- باشیما یئتیشیب، آرتانی گؤزلمیشم. آرتا قاپیدان ایچری گیریب، هئچ اوزومه باخمادان بیرینن جنگ ائدن کیمی قاش قاباقلی: «اؤلدوم خستهلیقدانبیر شئی وار یئماغا» دئییب، هوسدن دوشموشم. آرتا دئییر:
– ائله سن بوجور گؤزهلسنجانیم چیخیر پولو قازانماغا، آپاریب قر- قهبهلرین جیبینه تؤکمه.
اولکر دئدی:
– آللاه بالام دئییب دا بو جور آداملارا.
اولکر شهردن بیر ساعاتلیق اوزاقدا اولان سلیمی شهرکینده آیران کارخاناسیندا ایشلهییر، سحرساعات ۷ ده ائودن چیخیب آخشام ساعات ۵ قدهر، ائولرینه چاتدیغیندا ۵/۶-۷ اولور. هر گؤروشوموزده گؤزلری آخینار، ائله سرهلنر کاناپهیه، هردن ده بیر یاشیل گؤزلری یوخویا دالار، زورلا اؤزونو ساخلار یوخوسو درینلشمهسین. رنگ به رنگ دؤرد خانالی کؤینکلری واردی، قاباقدان دویمهلنن کؤینکلردن. آت قویورغو ساچلارینی کؤینهیینین رنگیندهکی کئش ایله باغلایار. اوستهلیک اؤزو توخودوغو قولباقلاری دا کؤینهیی، جورابلاریایلا اویغون اولار. هر بازارا چیخدیقدا بیر بسته ساده رنگلی کئش، بیرده اونلارلا بیر رنگده جوراب آلماق اونون دهییشیلمز عادتیدی.
دویو بیر آز آرتیق سودا قاینامیشدی؛ سانازی چاغیریب بیر آز دویولردن کفگیره ییغیب دئدیم:
– بیر باخ گؤردییهسن خمیر اولدیهن؟
ساناز نئچه دانا دویولردن آتدی آغزینا، دوداقلارین ییغیب: «هنتئز سوزاخباشیمیز قاریشدی» بیرآز دا سسین قیسیب دئدی:
– یانی نازلی پاتداردی ها دئمهسئیدی.
من گولومسهدیم. سوماخپالانی سینک-ین ایچینه قویدوغوم کاسانین اوستونه قویوب، اوردان قیزلارا سسلندیم:
– قیزلار دویونون سویونو ایستهمیسیز؟ بوتون ویتامین ب دی ها
قیزلار گولوشوب، نازلی دئدی:
– ال چکتازا بزک – دوزک ائلهمیشوخ سن ده ائله ویتامین فیکرینده اول.
هر بیر یئمهیین ویتامینین اؤلچوب بیچرم. آرتا باش قوشماز، تکجه یئمک اولسون دئییر. «سفئه اولمویینساخلادیم گئجه یاتان وقته» دئدیم.
آرتا نه قدهرده واختی هئچه وئرمه دئسه ده، من ائله اؤز ایشیمده اولارام. بیر ویتامینلی یئمک یا مئیوه سویو عاغلیما تاخیلسا، اونو حاضیرلامایاناجان، ال چکمهرم.
نازلی دئدی:
– بو اوغلان بیر دیقه ده مهلت وئرمیرها بیلهمه، ائله آیاق اوسته ایشینی گؤردی باشیم پوزولدو. . نه قدر دئدیم پوزما بیلهمی، قولاغی هئچ ائشیتمهدی کی!
دویونون ایستی سویونون بخاری اوزومو بورودو.
آرتا دئدی:
– اؤزون بیلرسن گلیرسن، قالیرسانفرق ائتمز بیر شئی تاپیب یییهرمکئفینده اولمنیم ده بیرآز اوخومالیم وارگلسن اؤزون فیکرینده اول ها
دونن گوزگو قاباغیندا باشاردیغیم قدهر اؤزومه نازلاندیم.
دویودن قالخان بخار گؤزلریمی یاشلاندیردی!
آیتن، آلتی ایله یاخیندیر تبریزده دولتی دانشگاهدا حقوق ریشتهسینده درس اوخویور، عاییلهسی «اورمو» شهرینده یاشاییرلار. بیر باشقا اورمولو قیزایله «آبرسان» دا گلگشت خیابانیندان مارالانا ساری، بیرگه ائو کرایه ائدیبلر. ایلک گؤردویونده اؤزونو ائله توتوب اوتورار، تانیمایان ائله ظن ائدهر چوخ جدی، کیمسهیه قووشمایان بیر وکیل خانیمدیر. اوجا بویلو، ائنلی کورکلی قارا ساچلیدی. دانیشیغی آستا-آستا، هیکلینه یاراشمایان اینجه سسی وار. اوزون قیچلارینی بیر- بیرینین اوستونه آشیریب دوببه-دوز اوتوراجاغین دایاناغینا دایانییب، ایکی اللرینین ایچینی ساغ طرفینده بیر بیرینین اوستونه قویار. بو طرز اوتورماق آیتن-ین ایلک گؤروش فیقورلارینداندی. بئله گؤرکم اونون دیش گوبودلوغونو بیر آز آلیر. بیر نئچه ساعات کئچدیکدن سونرا ، بیر آز آرا صمیمیلشدیکجه آیتن- ین بوزو آچیلیب داها ساخلاماق اولماز. دائما قول چانتاسیندا اعصاب قرصلاری واردی، ایکی ایل اؤنجهدن اعصاب دوقتورونا گئدیر. عاییلهسی «اورمو» شهرینین آدلیم عاییلهلریندن ساییلیرلار. آیتن ایکی چای آراسیندا قالانا بنزهییر، بیر یاندان عاییلهسینی داها زیروهلره قالخیزماق ایستهیر، بیر یاندان اؤزو ایستهدییی کیمی یاشاماق ایستهیر. دئیهسن اؤزونو، عاییلهسی قوران چرچیوییه یئرلشدیرنمیر.
ایکی ایل یاریم اؤنجه ایدی اردبیللی بیر اوغلانلا تانیش اولموشدو، آیتن اونا ائله ویریلمیشدی آز قالا بیلهسینی دانشگاهدان ائشیه سالسینلار. نه اؤزویدو، نه ده عاییلهسینه باغلی اولان اخلاقی طرزلریدی، تام بام باشقایدی آیتن. هرآن اوغلان ایستهسهیدی اونون ائویندهیدی، هر گون توکان – بازارلاردا دولاشیب اؤزونه رنگ به رنگ آلت گئییملری آلیردی، قاپ باجاسیندان سوتیین شورت آسیلیدی، دئماق اولاردی عاییلهسی یوللایان هر نه پول واریدی ائله آلت گئییملرینه خرجلهییردی. ایشی اؤزویله اوغراشماق اولموشدو. جانینین توکلری ایله، ساچلاری ایلا، قاشلارین نازیک آلدیریب، اوجلارینی تیغهایله قاشییب، قاش مدادیایلا دوببه دوز اؤزونه قاش چکیردی، هئچ ده اوزونه یاراشمیردی. آیاغین تَپیردی بیر باشماغا، ایللاه- بیللاه یاراشیر، سئوگیلیم دئییر: «چوخ چکیجی اولورسان». ایشلری اورا یئتیردی کی، اوغلان دا داها بو ایشه معطل قالدی. بیر نئچه آی سونرا اونا ائویمه گلمه دئییردی. آیتن سه اونون قاپیسی اؤنونده آغلاییب یالواریردی. هئچ بیریمیزینده سؤزونه قولاق آسمیردی. سادهجه گؤزلرینین سویو آخیردی.
ایکی ایل اؤنجه پاییزین ایکینجی آیینین اورتالاریدی؛ آیتن، دانشگاهین حیطینده اوتورموشدو. پاییزین اود رنگلی یارپاقلاری یئل ایله سئویشیردیلر، من آیتن-ین یانینا اوتوردوقدا هئچ آنیمسامامیشدی. منله آیتن بیر کیلاسین اؤیرنجیسیایدیک. آزچوخ بیربیریمیزنن دوستلوغوموز وار ایدی. آمما سون زامانلاردا آیتن پوزونتولارا دوشندن، هر گون کناریندایدیم. آیتن دئییردی:
– سن اولماسئیدین من دیرچله بیلمزدیم.
آرتا دئدی:
– سن ائله بو قیز اوسته زندگانلیغیمیزی باده وئرهجکسن.
آیتن بیر دؤنه اؤزونو اؤلدورمک ایستهمیشدی، آمما ائو بیر یولداشی بیلیب تئزلیکجه اونو مریضخانایا گؤتورموشدو. سونرا آیتن دپروسیانا گیردی. ائله او زاماندان علاج یئمهیه باشلادی؛ دائما اویویوردو. یئنیدن عادی یاشاما باشلاماغی بیر ایل چکدی. اؤزونو توپارلاییب، درسینی بیتیریب، یوکسک لیسانسدان قبول اولدو. اولدو بیزیم ایندیکی دادلی دوزلی آیتن، اولورسادا گؤزلرینین او درین گولوشلریندن خبر اولماسا بئله!
آیتن ده گلدی، سئویل هر زامان هامیدان گئج گلر.
کاناپهلرده یایلاندیق. دم آلمیش شمال دویوسونون قوخوسو قیزارمیش سوغانلا زعفرانلی تویوق ائوی بوروموشدو. یاواش- یاواش قارینلار قورولداماغا باشلاییردی. آیتن دن باشقا هر بیریمیزین الینده بیر موبایل واردی. ساناز یاناکی اوزانیب، اوزون قهوه رنگینده بویامیش ساچلارینی کاناپهنین دستهسینه یایمیشدی. دونونون اتکلرینی باجاقلارینا چکمیشدی:
– هر نه قدر زنگ ویریرام گؤتورمور، گؤرهسن ننهسیگیله زنگ ویریم اودا ایندی بازرسلیغی توتاجاق. . کیم وار؟ نییه گلیبلر؟ نئچه نفردیلر؟ ایندی آییری قالاجاقسیز؟ ویر – ویر دییهجاق دا
موبایلینی میزین اوستونه تولازلاییب، مطبخه ساری گئده- گئده: «قالار –قالار زنگ ویرار، نئینیم دا» دئدی.
منیم موبایلیم قولاغیمدایدی. آرتانین سسی گلرکن ایشاره بارماغیمی دوداقلاریما قویوب، قیزلارا دانیشماسینلار دئیه، گؤزلریمی برلتدیم:
– الو سلام نئجهسن؟ یاخچیسان؟ نئینیسن؟ شامینی یئدین؟ سوفرهنی یغیشدیر ها. آیاق آلتیندا بیر شئی قالماسین ائله ائوده سن؟ درسلرینی اوخودون؟
بیردن بیر های گوشو آرخاسیندان قوپدو، «بسدی دا» گوشومو تئز خاموشلاییب قیزلارا گولومسندیم. مطبخه ساری گئتدیم: «یانمییهسن بیر گون شیرین اول دا» اؤز-اؤزومه دئدیم. اوتقوندوم، گؤز یاشلاریم آخماسین دئیه، دویو قابلاماسینین قاپاغینی گؤتوردوم بخاری اوزومه ویردی. اولکر صوراتینی آسیب سسسیز اوتورموشدو. قیچلارینی کاناپهنین دستهسی اوستونه آشیرمیشدی. تئز – تئز موبایلینین دویمهلرینه باسیردی. ساناز اولکره اوز دؤندریب دئدی:
– چوخ حیرصلیسن، گئیم اوینورسان؟
اولکر اوزونو موبایلیندان چکمزدن: «گؤر ایندی فیسبوکدان ال چکیب منه بیر زنگ ویرار، یوخ واللاهی من بیلمیرم دا بو زهلم گئدمیش فیسبوک دا نه آختاریر. دئییرم لپ تابی گؤتوروب پنجرهدن تونلهییم آشاغایا. من یادا توشمورم کی!» نازلی موبایلین دیزلری اوسته قویدو. اولکره دئدی:
– سن آللاه نییه او جور دئییسن آخی چوخ دا یاخچیدی، من چوخ کئف ائلرم، ائوده باشیمی قاتیر، گؤروسن اوچ- دؤرد ساعات اونون قاباغیندییام. تئز- تئز ایشلریمی گؤررم، غذامی پیشیررم قاچام اوتورام فیسبوک باشیندا.
اولکر:« بئکارسان دا زهلم گئدیر» دئدی. « مجازی دوستلوقلار اوچون پیس دهییر یازیلاریوی اوخویورلار» دئدیم.
ساناز دئدی:
– بیز ار – آرواد گیریشمهمیشوق بئله زادلارا.
سوفرا سالیردیق سئویل گلدی: «چکیش- برکیشنن گلدیم ها، دئییردی یوخ کی یوخ. دئدیم باغریم ائوده قالماخدان چاتدادی. ایکی ساعاتلیق گتیردی دئدی دؤوره ده فیرلانیرام، شامینی یئه زنگ ویررام».
ساناز: «ادا وئرمه ها، من اؤزوم بیلهسینن دانیشارام. بو گئجه بورداسان» دئییب، یئمک بشقابلارین سوفرایا دوزدو.
سئویل گؤزلرین قییدی: «یوخ ناراحات اولور، قول آلیب مندن»
«بو سئویلین هر سئری عادتیدی دا، تازا ایش دهییر کی» دئدیم.
سئویل نازلانا – نازلانا منه باخدی.
آرتا موبایلینی سؤندورموشدو، ائو تلفونونا دا جواب وئرمیردی، یئنه مندن آجیقلانمیشدی. هم نیگران ایدیم، هم ده ایچیمده اونونلا بوغوشوردوم. سسی گلمسه اؤلهرم. اؤزو بیلیر ان آجی گونلریم اونونلا کوسولو گونلریمدی.
یئمک ماساسینین دؤورهسینه ییغیشدیک. سانازین یئمکلرینین سؤزو یوخویدو.
ساناز رقص اؤیرتمنیدی. چوخ دوروشوغلو گؤزهل بیر هئیکلی واردی، اوشاقلیقدان رقصه ماراقلیدی، تویلاردا ایلک سانازی رقصه دعوت ائدرلر.
گئچن زامانلار رقص اؤیرتمک اوچون اؤیرتمن آدلی کیمسه یوخ ایدی، ماراق گؤسترن ائوده گیزلیجه باکی ویدیو فیلملریندن اؤیرهنردی. تکه – توک آذربایجانی رقصینی اوینایان اولوردو، بیری سئویب، بیری دوداغین بوزوب، کتدی رقصی دئیردی. آمما ایندی آذربایجان رقصینی چوخ سئونلر وار، لاپ دا چوخ تبریز شهرینده، هم اؤیرنجیلرین سایی آرتیب، همده اؤیرتمنلرین. قیزلارگلین اولماقلاری اوچون کیلاسلارا گلیب یاخشی اویناماق ایستهیرلر، بو اوزدن سانازدا یاخشی بیر اؤیرتمن اولدوغونا گؤره یاخشی دا اؤیرنجیلری وار، همده یاخشی پول دا قازانیر.
اؤز تویوندا ائله گؤزهل اوینادی، سالون آیاغا قالخدی. «واغزالی» رقصینی ائله اینجه، گؤزهل ایفا ائتدی کی، سالونداکی قوناقلارین آغزی آچیق قالمیشدی.
من ده سانازین یانیندا رقص اؤیرنمیشم، آمما آرتا رقصی چوخ دا سئومز، هردن نازلانماقدان اؤتورده اولموش اولسا، بیر فیرلانیب رقص ائتدییمده آرتا بیر بالاجا گولومسهنیب، «ساغ اول» دئیه، یئنه اوتاغینا ساری یؤنهلر. ساناز «گل اوزون درهنی ده اؤیردیم» دئدی، دئدیم: «آرتا سئومیر کی».
سانازین دادلی یئمکلرین یئیندن سونرا سوفرانی یغیشدیرماغا باشلارکن آیتن دئدی:
– یاخچی گلین هله اوتورون بیر دانیشاق، دوراروق یغیشدیراروق. دئیهسن بویوموزا بیچیلیب ایشلهمَخ. دوغوشدان دا بو آرواد راحات دورانمیر. بیر موضوع دئییرم هر کس اؤزوین یالان دانیشمادان دئسین
ساناز دئدی:
– یانی دئییرسن سوفرهنی یغیشدیرمییاق؟
آیتن: «هَیه دا» دئدی. «بیر آز ایلش بیرلیخده دوروب یغیشدیراریق» سونرا یئرینده بیر آز ترپهنیب، دوببه- دوز اوتوراجاق دا اوتوردو، قارا ساچلارینی یانا وئریب: «گؤروم دوغوشدان نئجه دییهجهسیز؟» بیر آز گولومسهنیب، دئدی:
– ایندی کی اؤزویزو بو قدهر بوغورسوز، دئیین گؤرح، گئدهسیز ائوه گؤرهسیز اَریز بیر باشقا آروادیناندی، نئینرسیز؟ نوبتینن هرکس دوز دئسین ها، سانسور یوخدی.
آرتا دئییر:
– عقلین یوخدو دا، سفئهسن، منیم کیمی اوغلانا هئچ شک ائلرلر، باشیم اؤز ایشیمده.
آرتانین او قدر گیزلین پالانج ایشلری اولور کی نئجه شک ائتمهییم؟ نئچه دؤنهلر ائوه یئتیشیرکن تئزلیکجه موبایلین جئبیندن چیخاردیب، تئز- تئز دویمهلرین باسیبدی، مطلق بیر شئیلری سیلیردی. ائله ظن ائدر من گؤرمورم، آمما منیم گؤزومدن بیر شئی گیزلینده قالماز. بیر – ایکی دفعهلر سوروشاندا دیل دوداغین بیر- بیرینه دولاشدیریب: «گینه سفئهلدین؟ اوشاقلار سر- سفئه اس ام اسلر یوللاییرلار، اولاری سیلیرم».
آیتن، اوتوراجاقدان قالخیب، تؤکدویو چیینلرینه شلالهلنمیش ساچلارینی ییغیب، دئدی:
– هیه دوغوشدان دا ایش ایندیدی. اول من باشلیرام.
اولکر دئدی:
– سنین ارین یوخدی کی!
ساناز: «اولسون دا، نییه نیشتر ویریسان؟ اولاجاق دا، منی ده آلان اولاجاق» دئدی.
نازلی ایسا هیجانلا دئدی:
– یاخچی باشلا، گیریسن ائوه بیردن ارینی بیر باشقاسینان گؤروسن؟.
آیتن: «اول میریدارام بیر اریمین اوزونه، بیرده قهبهنین اوزونه. سورا یاپیشارام اریمین یخهسیندن، بوغا – بوغا دییهرم، دوز دانیش سن کیمینن کیمی بیرلشدیرمیسن؟سن «آ»نان مثلن «م»یی بیرلشدیرمیسن؟ سن منی ، منی بوننان بوننان بیرلشدیرمیسن؟»
آیتن، اؤزونه بیر جددی گؤرکم توتموشدو، ائله ده قشنگ رولون اویناییردی، ساغ الینین ایچی ایله سینهسینه چیرپیب، تکرارلاییردی: «سن «آ»یی «ر» نن بیر لشدیرمیسن. هر دؤنه ده بیر باشقا حرفی «آ» حرفینین یانینا قویوردو. سسی گولملی اولوردو. بیز گولوردوک. سونرا اؤزونون گولمکلری گئچینمهیه دؤنوشوردو. گؤلمکدن گؤزلریندن سو آخیردی.
– سورا یاخشی چالخالییندن سورا، اوزومو اوندان دؤندریب، او جیندانین اوزونه ده باخمارام، قاپینی چیرپیب گئدرم. آمما ال چکمهرم کی. زنگ زنگ اوسته ویرارام. سن «آ»نان «د»یی بیرلشدیرمیسن. دئییم ها، یولو باشا باش زیریلدارام. بیلیندیرمهدن»
آیتن آیاق اوسته دولانیب اَدایلا بیر گوشی الینه آلیب، اوتای بوتایا گئدیب، اؤزونو یامسیلاییب، گولوردو؛ سونرا گلیب اورتادا یئره اوتوروب، ایشینه دوام ائدیردی. بیزلر ده اؤلوردوک گولمکدن. من اؤزومله، سانازین دیزلرینه چیرپماقدان اللریمین ایچی قیپ قیرمیزی اولموشدو. نازلی: «دایانین من دیییم» دئدی. گؤزلریمیزی، بورنوموزو کاغاذ دستمالیله سیله –سیله دئدیک: «یاخچی سن دئ گوراخ»
نازلی ساچلارین دالیدان ییغیب، چؤهرایی سانجاغایلا سانجاقلاییب، دئدی: «من ائوه گیریب، بئله بیر صحنه گؤرسم» بیر قاشین یوخاری قووزاییب سونرا آرتیردی: «بیر باخارام اریمه، بیر باخارام آروادا. ائله دوغروجا اوتاغیما ساری گئدیب قاپینی چیرپارام اوستونه، اونلار اوتانیب گئدسینلردا، من نییه ائویمی ترک ائلییم کی».
من اؤزومو توتا بیلمهدیم:
– یانی حیرصدن پاتداماسان؟
– پاتداسام دا ائویمی ترک ائلهمرم مئیدانی اولارا وئرم. دا باور ائلیین نواری دا آچارام، اوجادان اولسا اوینارام. دا سایمامازلیغیمی گؤرسهدرم، اولسا سورا ائله عوض ده آچارام. اولار غلطی دارتیبلار من بوغولوم؟ من ؟ جهنمین گورونا، اَر واریدی، اولماز اولسون!» دئدی نازلی.
اولکر دوداغین دیشلهدی:
– قیز ائله دئمه، دؤزماغی آغیردی، آخی نئجه یانی؟ بو راحاتلیغا؟ دوزدو ها، منیمکی ده ائله قاباقدان گلمیش اَدالار وئررکی من قالارام معطل. اولوب دا بیر سئری حرکتلری، سورا ائله ادا وئریب، من بیلمیرم، ائله تئز هر بیر شئیلره اینانمارام، گرک دقیق اولام، دقت ائلییم. بیلمیرم قالیب کی اونلاری نئجه گؤرم، مثلن گیریب گؤرم اوتوروبلار.
اولکر بیر آز گؤزلرین ییغیب، یئنه دئدی:
– سلام وئریب اوتورارام یانلاریندا.
دئدیم:
– هن جانیزا آند اولسون، بو اولکر ایکینی سایینجا آروادینان دوست دا اولار، خوشا بئش اون بئش. سورا گؤررسن جیجی باجی دوست دا اولوبلار
ساناز گوله- گوله دئدی:
– هن گوندهده ائولرینده اولار، دییندهده دییر، سن آللاه بیر سؤز دئمیین ها، گوناهدی. چوخ دا یاخچی قیزدی.
نازلی ایسا دئدی:
– هن آرواد بیر آز ائله بوجور اولار دا دییرلر عقلی آز.
اولکر چیینلرین آتیب:
– آخی منیم اَریمین هردن بیر ائوده شاگردی اولار، بلکه شاگردیدی. اوتورارام، گؤزلریمی زیللرم اوزلرینه، باخیشلارینا، سؤز سوروشارام، گؤرم نهیین نسیدی؟
آیتن چیرپدی ایکی دیزلرینه، گوله-گوله دئدی:
– هَیَه دا، گؤروم دوغوشدان خیانت ائلیرلر یا یوخ. سن آللاه اؤلدوم سانجیدان، بیر آزدا گولسوق ایشییهجهیم تومانیما. بیر آز دایانین گلدیم.
سئویل ائله دانیشمیردی، آز دانیشانایدی، ائله خیمیر- خیمیر گئچینیردی گولمکدن. اولکر اونا باخیب دئدی:
– هن سئویل ایندی سنین نوبندی ها!
آیتن-ین هایی توالتدن چیخدی:
– سن آللاه دایانین من گلیم سورا!
توالتدن چیخیب چیخماز دئدی:
– یاخچی ایندی سئویل دئ بالامدی.
سئویل اینجه سسی ایله دئدی:
– آخی بیلمیرم کی، من همیشه ائودییم دا. فیکرینده ائلهمهمیشم.
آیتن ایسه: «مثلن ایندی بورداسان، نه بیلیسن نه خبر اولوب ائویزده؟»- دئدی.
سئویل، اوزونو جیرماخلادی. بیر آز اوتوراجاغیندا ترپهنییب: «یوخ آ، اوجور دئمیین دا» دئدی.
ساناز منه گؤز ووروب، دئدی:
– مثلن دا چوخ اوجور دئمیین ها، بیر دن گؤردوز سئویل اوتوروب زیریلدادی.
سئویل آجی گولومسهایله:
– هن آ منیم ظرفیتیم بئله ایشلره یوخدی. یوخ منیم اریم بئله ایشلردن گؤرمز. من بیلیرم بئله زادلاردان ایرگنر، منیم اوندان سورا بیر کسیم یوخدی کی چوخ ظولم اولار دا، اوندا گرک اؤلم دا»
آیتن آتیلدی سئویلین سؤزونون آراسینا دئدی:
– یاخچی دا سئویل بسدی! دئمهدوق کی یاسنامه اوخویاسان. ایستهمدوق، هیه دا ایستهمدوق. سن دئ ساناز.
ساناز الیندهکی قاشیغی اوینادا- اوینادا بیر نئچه تاققا بشقابا ووروب، سونرا بشقابین ایچینه قویدو:
– من دا، منه، نمنشیئدی، زاتدی، واللاه فیکر ائلیرم بئله بیر ایش اولسا ائوده بیر های قوپار هاااا سؤز دئماغیما قادیر اولا بیلمرم. فیکر ائلیرم ائله قاباخدان گلمهلیخ ائلر، ائله های قویار کی آز قالار منی او آروادینان یاتیدا، آنجاق اؤزون تبرئه ائلییه، دییه من همجنسبازام، آمما او بلکه ده اعتراف حدینهجه
ساناز اللرین قوزادی گؤیه، باشین آلدی چیگینلری آراسینا:
– تسلیم، پوخ یئمیشم، هر نینیسن ائله. دییرسیز من ده گلیم ائله قاریشاق، آمما یوخ، اونودا چکنمز. بیر های گینه قوپارار. گرک دیییم سیز ساغ من سلامت. من گئتدیم، آمما فیکر ائلیرم اونودا چکنمز کی پوخ یئییرسن، هارا ایستیسن گئدهسن؟ اوتور ائوده آمما…
بیزلر اؤلوردوک گولمکدن. سئویل: «ایش پیس یئرلره چاتدی، من داها گئدیرم» دئدی.
ساناز گوله-گوله گؤزلرینین گوشهسیندن آخان یاشی سیله-سیله گؤزونون ریملی گیژگاهیناجان یاییلدی:
– هارا اَدا وئرمه. قورخما بیر زاد اولماز. نیگران اولما. گئدرسن قالارسان قاپیدا، زنگ ویر هله بیر آز دا اوتی بیر چای گتیریم!
سئویل یئریندن قالخدی:
– یوخ، یوخ مئیلیم یوخدی.
آیتن: «قیز بس نییه بئله ائلیسن؟ باخ هله آز قالا آغلایا» دئدی. سئویل گؤزلرین آیتن-ه سوزدوردو:
– بسدی دا آیتن!
ساناز سئویلین دالیسیجا قاچا-قاچا، دئدی:
– قیز نمنه اولدی سنه آخی؟ بیر شئی اورهیوه دهیدی؟
سئویل مانتوسونون دویمهلرینی باغلایا- باغلایا، دئدی:
– یوخ واللاه، قاپیدادی، حیواندی دا، چوخ معطل ائلهمییم. اورهییم قیزیشدی بیر دن.
سئویل ائله قاپی اؤنونده دایاندی. الین بیزلره ترپدیب: «قیزلار اؤپدوم ساغ قالین!» دئییب، بیزلر قاپییا یاخینلاشانجان، سانازی اؤپوب، تلهسیک پیللهلردن آشاغی ائندی.
اولکر «آی جانین یانماسین آیتن، اوشاغین اورهیین لاپ اوزدون» دئدی.
آیتن باشین دؤندریب، کاناپهیه ساری گئدیرکن دئدی:
– اوشاغین باشی باتسین ده ال جن قودوخ دی ائله بیل. ساناز اؤزوین چای سوزورسن منه ده سوز قاداسی!
نازلی بشقابلاری مطبخه ساری آپاریرکن منه ساری دؤنوب دئدی:
– دوغوردان آخی سن هئچ بیر شئی دئمهدین؟
آرتا دئییر:
– ائله دیلین منه اوزوندی. هر یئرده سون دانیشان سن اولوسان. ائوده آمما منیم باش بئینیمی آپاریسان.
آرتا، سادهجه قولاق آسار، هر دن ده بیر سیگاراسین آلیشدیرا-آلیشدیرا باشینی ترپدر، سونراداکی گونلر، دئدییم سؤزه گؤره بیر شئی سوروشسام دئیر: «ناواق دئدین کی منه؟»
من دئدیم:
– منیم اریمه اعتمادیم سونسوزدی. هئچ شک ده ائلهمرم. باخمیین اؤزوزه!
دونن آرتا، یاتاندا موبایلین آختاریردیم. اس ام اسلرینی اوخویوردوم. آرتا دئییر:
– دوز ار- آرواد اولاردی کی، بیر- بیرلرینه او قدهر اعتمادلاری اولا، فیکیرلرینه ده گلمیه بیر لحظه ده بیر- بیرلرینین شخصی وسایللرینی قوددالییالار.
آرزوم اودی بیر گون فیسبوک صفحهسینین پسوردی الیمه دوشه.
اولکر دئدی:
– باش بئنیمیزی گئنه آپارما. بیلدوق سن اریوی هامیمیزدان چوخ سویورسن، ائله بیل بیز سویموروق. دییروق بس اعتمادیمیز یوخدی.
آیتن دوداغین بوزدو:
– دوز دئییر، ائله بیر سئویل دی دازلانیر، ایستهمهیینی ساخلا ائویزه!
آیاقلاریمی کاناپه اوستونده آلتیما قویوب قارنیمی شلواریمین دویمهسی سیخدیغینا گؤره، اوست دویمهنی آچا-آچا دئدیم:
– واللاه او اوزدن کی من چوخ تئز اینانان آدامام، یوخ یوخ نییه یالان دانیشیم! دوزدی ها آرتانی چوخ سئویرم، آمما آند ایشمیشم، ایندی یادیما گلدی، دوغوردان اؤز گؤزومونن گؤرم آرتانین خیانتین مطلق من ده اونا خیانت ائلییم.
آیتن دئدی:
– دئمیسن بس، دوز دئ گؤروم سن کیمینن کیمی بیرلشدیرمیسن؟
هامیمیز گولدوک. ساناز معصوم قیافه ایله دئدی:
– یازیق کیشیلر! ایندی اؤز ایشلریندهدیلر، بیزلر دلی کیمی گلمیشوق بوردا…
آیتن:
– دازلانمایین، دئدوق بیر گولاخ دااااااااا.
«دایانین سیزه بیر چای گتیریم» دئییب یئریمدن قالخدیم.
سانازدئدی:
– باخ گؤر سماورین سویو قورتولمییب، قورتولسا دولدور، آیاغین قووزا، بئش دیقییه قئینییر.
سوفرانی بیرلیکده ییغیشدیریب، باتیق قابلاری قاب یویان ماشینینا یئرلشدیریب، لم وئردیک کاناپهلره.
آرتا سسسیز – سمیرسیز ائوده دولاشیر، تلویزیونو یاندیریب سؤندورور، بوز دولابینی آچیب باغلاییر، مطبخده دولاشیر، اوتاقلاردان تنهبییه، اوردان اوتاقلارا وار- گل ائدیر. الین ساچلارینین آراسیندا دولاشدیریب، بوینونو اؤوکلهییر، سونرا اوزونو الینین ایچی ایله اؤوکلهییر، سونرا دیوارداکی رسمیمیزین قاباغیندا دایانیر. دئییرم:
– هن اؤزومه باخماق عوضینه عکسیمه باخیسان، اولمییه گؤیلون ایستییب منی؟.
نازلی کاناپهدن کیفینه ساری اَییلیب بیر قارا تئل سانجاغینی گؤتوروب، تئللرینه سانجاقلاییب دئدی:
– بولار دا لاپ اعصابلاریم اوستهدیلر ها.
اولکر کاناپهده اوزانیب گؤزلری خومارلانا – خومارلانا باش آیاق بارماقلاریلا چالیشیردی جورابلارین چیخارتسین:
– گؤر نه جانیمی جیجیشدیریر بو جورابلار. کیفلی کیشییه دئدیم ها نایلون اولماسین».
ساناز مور رنگیده گئجهلیین گئییب دئدی:
– یاخچی یئرلرینیزی سالیم؟
«دوغوردان دا گئجه نی قالیروق؟» دئدیم.
ساناز: «هن بس نه» دئییب اولکره باخدی. اولکر: «بیزی ایتیرن تاپاندان چوخ سؤیونر، کیمدی ایندی بیزلره گئجهنین بو واقتی قاپی آچا» دئییب گولوشدولر.
آیتن آرخایینلیقلا گرنشدی:
– دوغوشدان ها، من کی یئددی دؤولتدن آزادام.
نازلی موبایلین قوردالایا- قوردالایا دئدی:
– منیمکی فیکر ائلیرم شاهگؤلی دن هله ییغیشیب ائوه دؤنمیییب، آللاهدان خاطیر بیر موبایلینادا جواب وئرمیر.
آیتن:
– هه دا، تزه قولاقلاری دیری- دیریدان خلاص اولوب، دینجلیر.
نازلی«بلکه دا نه بیلیم» دئییب، صوراتینی آسدی. اوزون قیوریلدیب: «زهلمی آپاردی ها بو تئللر، دلی شیطان دییر یولام قویام یئره» دئییب، سانجاغی تئللرینده برکیتدی.
تئللریمی، آلینیما تؤکوب ساچلاریمی سئشوار چکیب، چیینلریمه تؤکموشدوم؛ گوزگویه گیرمیشدیم؛ اؤزومده کی لاپ نارین توکلریمی ماققابلا چکیردیم. آرتا اوزده اولان توکلردن ایرگنر، دئییر: «آروادین لاپ زهلم گئتمیش زادلاریندان دی بو اوز توکی» من ده گوزگونون اوستونده کی ایشیغین دا یاندیرارام قویمارام اوزومده بیر تئل توک قالسین. آرتا ائوه گیرمک همن اوز کؤککهمینن اوزومو تمیزلهدیم. ایکی ایلدیر ائولیییک. یئنه ده هردؤنه آرتا آچار سالیب ائوه گیردیینده قلبیم دؤیونور. اوتاغدان قاپییه قاچارکن یادیما دوشدو عطریمی ویرمامیشام. تلهسیک گوزگو قاباغیندان گؤتوروب قولاقلاریمین دالیسینا فیسیلداتدیم. آرتا: «سلام هئچ کیم یوخدی» دئینده، نازلانا- نازلانا قاچدیم قاباغینا: «سلام یوریلمییه سن»دئدیم. «سلام بیر چای واریندی؟». دئدیم: « اول بیر باخ منه نئجییم؟» قاشلارینی ییغیب دئدی: «نه اولوب کی؟» دئدیم: «اولسون آرتا تئللریمه باخ!»
« اونه مدل دی بغیشلهها، هئش سؤیمهدیم» دئدی. «آخی دونن تلویزیونا باخاندا او قادینین تئللرینی دئدین، نه گؤزهلدی من ده ائله»
«یاخچی بابا، اؤلورم خستهلیخدان. سنده حوصلییه باخ، بی چای گتی» دئدی آرتا.
نازلییه دئدیم:
– دوغوردان دلیلیخ ائلهدین توهلریوی وئردین اللرینه یولوب توکدولر یئره!
ساناز گؤزلرینی منه برلتدی. نازلی سوسدی. اولکر کاناپهدن قالخیب، ایلشدی:
– قیزلار بیلیسیز ناوار، من فیکیرلشدیم دوغوردان دا اریم منه خیانت ائلهسه دوز پیچاغی سوخارام قارنینا»
ساچیندان چوهرایی کئشینی آچیب آتدی میز اوستونه.
آیتن دئدی:
– هله باخ ، ال چکمهمیسن؟
ساناز:
– دو بالامسان یاتاخ ، اعصابلاریوی پوزما، یئرلری سالمیشام.
یادیما دوشدو دویو سویونو قویموشدوم کنارا، یاتاندا اوزوموزو یویاق. بیر یؤنلدیم مطبخه ساری؛ قاییتدیم «توالته گئدن یوخ؟» دئدیم.
آرتا هر اوزومو دویو سویوایلا یودوغومدا دئییر:
– اه نمنه ایی گلیر، دوز باشماقدا اییلهنن جوراب ایی دی!
سانازین ائوینین تلفونو چالیندی، سانازین سسی یاتاق اوتاغیندان گلیردی:
– گئجن خئیر عزیزیم. بغیشله دا تک قالدین. هن دوزدی مامانینانساندا. من بئواق یادیوا توشموشم. سن ال چک، من نه بیلیم.
آیتن: «من یاتدیم، سحرتئزدن دانیشگاها گئدهجییم» دئدی.
سو دامجیسی بئینیمه گوپون ووروردی. نازلی یاتدیغی یئردن سسلندی:
– آی ساناز دامجی سسی هاردان گلیر؟ بئینیمی دَلدی آخی؟!
آیتن-ین خورولتو سسی قالخدی.
۱۳۹۲


c: text/html

text:
بؤیوک صحرا
بؤیوک صحرا (عربجه: صحراء، فرانسهجه: Sahara) — آفریقانین شیمالیندا یئرلَشن بؤیوک صحرا. اۇزونلوغو باتیدن شرقه قدر ۴۸۰۰ km، قوزئیدان جنوبا ایسه ۸۰۰–۱۲۰۰ km-دیر. ساحهسی تقریباً ۸٬۶ میلیون km²-دیر. بۇ دا آفریکانین عۆمومی ساحهسینین ۳۰٪- دئمکدیر. صحرانین غربی اطلس اوقیانوسو ساحللریله، قوزئیدان اطلس داغلاری و آرالیق دنیزی ایله، شرقدن ایسه قیزیل دنیزله ایحاطه اوْلونموشدور. ا.ا. ۸–۶-جی مینیللیکلرده صحرا آراسیندا کیففی مدنیتی، ۵–۳-جو مینیللیکلرده ایسه تینری مدنیتی مؤوجود اوْلموشدور.
بؤیوک صحرادا یئرلشن اؤلکهلر[دَییشدیر]
سادالانان اؤلکهلر بؤیوک صحرا اراضیسینده یئرلشیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: علمی آراشدیرما بللیدیر کی، اورتا آسیادا موجود اولموش قاراخانیلر دولتینین (۹۲۷-۱۲۱۲) حاکملری اؤز سارایلارینا فارسدیللی شاعرلرله یاناشی، تورکدیللی شاعرلری ده جلب ائدیر و اونلارا حمایهدارلیق ائدیردیلر کی، اونلار دا اؤز آنا دیللرینده تورک قهرمانلارینی وصف ائده بیلسینلر. قاراخانیلرین (قارلوقلارین) مشهور سرکردهسی آلپ ار تونانین (بو آدین “تونقا” واریانتی عرب الیفباسینداکی متنین یانلیش اوخونماسی نتیجهسینده یارانیب) اؤلومو ایله باغلی عروضون رجز بهرینده یازیلمیش آغی بونا بارز نمونه اولا بیلر. آنجاق XI عصرده اورتا آسیادان سوریایا و…بیشتر بخوانید


text:
ل- جماعاتی بۆیۆتمەنین هدف اۇلماسئ
دینە اویما یرینە دینی کندیلرینە اویدورانلار، اۇ دینین تمل اینانچلارئنئ، کندی حاکیمیەتلرینی پکیشتیرمەنین بیر واسئطاسئ اۇلاراق قوللانئرلار.
مثەلا حئریستیانلئقتاکی بابا، اۇغول وە قوتسال روح اینانجئ، کیلیسەنین حئریستیان جماعات اۆزریندەکی حاکیمیەتینی پکیشتیرمەنین آراجئ اۇلاراق قوللانئلئر. بو، بۆیۆک بیر دین سؤمۆرۆسۆدۆر. اینسانلار، داحا چۇق دیندارلاشماق ایستەرکن، آللاە یرینە کیلیسەیە باغلئ حالە گلیرلر.
مثەلا کاتۇلیکلرە گؤرە عیسایئ، قوتسال روحو، مریم آنایئ وە حاواریلری “کیلیسە” تمثیل أدر.
“کیلیسە“، هیەرارشیک اۇرگانلاردان وە مسیحین میستیک بدنیندن اۇلوشان بیر تۇپلولوقتور.
گؤکسل آرماغانلارلا دۇناتئلمئشتئر. بیری اینسانی، دیگری ایلاهی اۇلان ایکی فارقلئ یاپئسئ واردئر. کیلیسە اینسانلئقلا آللاە آراسئنداکی بیرلشمەنین ایشارتی وە آراجئدئر.
مسیحە بنزەین “کیلیسە گؤرەولیلری” مسیحین قوللارئدئر. چۆنکۆ سؤیلەدیکلری سؤزلر وە وردیکلری ایحسان کندیلرینین دگیل، باشقالارئنا وریلمک اۆزرە کندیلرینە أمانت أدیلن مسیحین سؤزۆ وە ایحسانئدئر.
بو شکیلدە کاتۇلیکلر، حئریستیانلئغئ “آللاهئن دینی” اۇلماقتان چئقارمئش، “کیلیسەنین دینی” حالینە گتیرمیشلردیر.
شیمدی کیلیسە، کندینە باغلئ اۇلانلارئن سایئسئنئ آرتئرماق ایچین هر یۇلا باشوورماقتادئر. بونو دیگر کیلیسەلر دە یاپماقتادئر. اۇنلارئن بو فاعالیەتینە “میسیۇنرلیک” دەنیر.
“میسیۇنرلیک”، دین تبلیغی دگیلدیر. دین تبلیغی، بیر دینی اینسانلارا آنلاتتئقتان سۇنرا اینانما قۇنوسوندا اۇنلارئ سربست بئراقماقتئر.
“میسیۇنرلیک“، پاولوسون یاپتئغئ گیبی اینسانلارئ کیلیسەنین أمللرینە حیذمت أدر حالە گتیرمک ایچین هر یۇلا باشوورما فاعالیەتیدیر.
نیتەکیم آمەریکا قئطعاسئنئن ایشغالی اۆزریندن 200 یئل گچمەدن، اۇرتاچاغ أنگیزیسیۇنونو آراتمایاجاق یؤنتملرلە یرلی اینانچ وە کۆلتۆرلر یۇق أدیلمیش وە حالق حئریستیانلاشتئرئلمئشتئر.. عاینئ دوروم آووسترالیا، ینی زلاندا وە باتئ أمپریالیزمینی یاشایان آفریقا اۆلکەلریندە وە دۆنیانئن دیگر بؤلگەلریندە دە اۇلموشتور.
“میسیۇنرلر”، عازیز پاولوسون یۇلوندادئرلار.
اۇنون کۇرینتلیلرە یازدئغئ مکتوبتا شو جۆملەلر یر آلئر:
“بن اؤزگۆرۆم، کیمسەنین کؤلەسی دگیلیم. آما داحا چۇق کیشی قازانایئم دییە هرکسین کؤلەسی اۇلدوم. کندیم قوتسال یاسانئن دنتیمی آلتئندا اۇلمادئغئم حالدە، یاسا آلتئندا اۇلانلارئ قازانماق ایچین اۇنلارا یاسا آلتئندایمئشئم گیبی داوراندئم. تانرئنئن یاساسئنا صاحیب اۇلمایان بیری دگیلیم، مسیحین یاساسئ آلتئندایئم. بونا قارشئن، یاسایا صاحیب اۇلمایانلارئ قازانماق ایچین یاسایا صاحیب دگیلمیشیم گیبی داوراندئم. گۆچسۆزلری قازانماق ایچین اۇنلارلا گۆچسۆز اۇلدوم. نە یاپئپ أدیپ باعضئلارئنئ قورتارماق ایچین هرکسلە هر شەی اۇلدوم. بونلارئن حپسینی، مۆژدەدە (اینجیلدە) پایئم اۇلسون دییە مۆژدەنین اوغرونا یاپئیۇروم.”
“میسیۇنرلیک“، اینجیلی حالقلارا وە مسیحە اینانمایان گروپلارا بیلدیرمکلە باشلار.
بونو، حئریستیان جماعاتلرین وە یرل کیلیسەلرین قورولماسئ ایزلەر. اینجیلی حالقلارئن کۆلتۆرلریندە جانلاندئرماق ایچین بیر “اینکۆلتۆراسیۇن” سۆرجی باشلار. حالقلارئ، گروپلارئ، کیشیلری ایلگیلندیرن قۇنولاردا، کیلیسە اۇنلارا آدئم آدئم اولاشئر وە نۆفوذ أدر. بو، اینجیلی قابول أتمەینلرلە سایغئلئ بیر دیالۇگ گرکتیریر.
“اینکۆلتۆراسیۇن”، اینجیلین مساژئنئ حئریستیان اۇلمایان اۆلکەلرین کۆلتۆرلرینە سۇقماق دەمکتیر. حئریستیانلئق مساژئ وە حایات طارزئ، دیگر کۆلتۆرلرە اویغون حالە گتیریلیر. بونون آماجئ اینسانلارئ آدئم آدئم حئریستیانلاشتئرماقتئر.
بیرچۇق مۆسلۆمان “جماعات وە طاریقاتتا” دا بنزەری ایشلر یاپئلئر.
ایسلامئ کندیلرینین تمثیل أتتیکلرینە اینانئرلار. جماعاتلرینین بۆیۆمەسینی ایسلامئن یایئلماسئ سایار، بۆیۆمەیی آنا هدف حالینە گتیریرلر.
ساعید نورسینین آشاغئداکی گؤرۆشلری بونا اؤرنکتیر:
“ریسالەیی نورون ایسلام عالمیندە یایئلماسئنا قارشئ سۇسیال وە سیاسال آچئدان أنگللر چئقماماسئ ایچین نور شاگیردلری بارئشچئ بیر داورانئش سرگیلەمکلە یۆکۆملۆدۆرلر. ساقئن حۇجالارئن جومعا وە جماعاتلرینە ایلیشمەیینیز. اۇنلارا قاتئلماسانئز دا، قاتئلانلارئ تنقید أتمەیینیز. گرچی ایمامئ راببانی؛ ‘بیدعات اۇلان یرلرە گیرمەیینیز’ دەمیشتیر آما اۇنون ماقصادئ بونون ثوابئنئن اۇلمایاجاغئنئ بیلدیرمکتیر؛ یۇقسا نامازئن باطئل اۇلاجاغئنئ سؤیلەمک دگیلدیر.”
نورجولار، داعوالارئنئ یایماق ایچین هرکسلە ایی ایلیشکیلر ایچیندە اۇلمایا چالئشئر وە تارتئشمایا گیرمزلر…
“بیدعات اۇلان یرلرە گیرمەیینیز” سؤزۆنۆن “جامیعلری” هدف آلدئغئ آچئقتئر.
مۆسلۆمان، داحا چۇق ثواب آلماق ایچین جامییە گیدر. أگر نامازئن ثوابئنئ بیلە آلمایاجاقسا اۇرایا گیدر می؟
ساعید نورسی، بو یۇللا نورجولارئن کندی مسجیدلرینی اۇلوشتورمالارئنئن ایشارتینی ورمیش اۇلماقتادئر.
م- اینسانلئغئ قوجاقلاما ایددیعاسئ
نورجولار دەرلر کی: “کیم گرچکلر پشیندە قۇشویۇرسا، ریسالەیی نوردان درس آلمالئدئر. نور یۇلوندا گیدن هر آیدئن، گرچک موتلولوغا قاووشاجاق وە یریۆزۆنۆن ماهیەتینی آنلایاجاقتئر. أبدی حایات حازینەسینی گؤسترن قورئانئ کریمین نورو اۇلان ریسالەیی نور، ألبتتە بیر زامان دۆنیایئ چئنلاتان نورلو سسینی یۆکسلتەجکتیر.
ساعید نورسی داحا ایلری گیدر وە شؤیلە دەر:
“دینین، شریعاتئن وە قورئانئن یۆزدن زیادە طئلسئمئنئ، موعامماسئنئ چؤزۆپ اۇرتایا چئقاران وە أن عینادچئ دینسیزلری سوستوروپ جوابسئز بئراقان؛ میعراج وە آحیرتتە روح وە جسدین بیرلیکتە دیریلەجگی گیبی عاقئلدان چۇق اوزاق ظاننەدیلن قورئان گرچکلرینی أن یۇباز وە أن عینادچئ فیلۇزۇفلارا وە زئندئقلارا قارشئ گۆنش گیبی ایثبات أدن وە اۇنلارئن بیر قئسمئنئ ایمانا گتیرن “ریسالەیی نور نۆسحالارئ“، ألبتتە بۆتۆن دۆنیایئ وە اوزایئ کندی ایلە عالاقادار أدەجک وە بو عاصرئ وە ایستیقبالی کندییلە مشغول أدەجک بیر قورئان گرچگی وە أهلی ایمان ألیندە بیر ألماس قئلئنچتئر.”
“شیعالئقتا موتاعاصصئب وە وههابیلیکتە دە آشئرئ، فیلۇزۇفلارئن أن عینادچئسئ وە عالیمی، موتاعاصصئب حۇجالارئن أن کیبیرلیسی حپ برابر نور دائیرەسینە گیرمەیە باشلادئلار وە شیمدی قاردش گیبیدیرلر. حاتتا باعضئ میسیۇنرلر، عیسا دینینین، یاعنی حئریستیانلئغئن گرچک روحانیسینین دە (یاعنی عیسا عالیهیسسلامئن) اۇ دائیرەیە گیرەجگینە دائیر ایشارتلر واردئر. بونلار بیربیرینە هۆجوم أتمییۇر؛ عاکسینە بیر دایانئشما وە بیر بارئشئن گرگینی حیسسەدیپ تارتئشمالئ قۇنولارئ اۇرتایا آتمئیۇرلار. دەمک ایمامئ عالینین (رض) اۇتوز-قئرق ایشارتییلە آچئق بیر شکیلدە حابر وردیگی ریسالەیی نور، بو زامانئن دهشتلی یارالارئنا تام بیر عیلاجتئر. اۇ دائیرە بیزە کافی گلدیگی ایچین اۇندان دئشارئ چئقمئیۇروز.”
دؤردۆنجۆ بؤلۆم
ساعید نورسی وە قورئان
ساعید نورسینین قورئانا یر یر دۇغرو یاقلاشتئغئ گؤزلنمکتەدیر. آما اۇ، قورئانا داحا چۇق کندینی، کیتابلارئنئ وە شاگیردلرینی قوتساللاشتئرماق ایچین باشوورور.
آیتلردن بو تۆر آنلاملارئ چئقارماق مۆمکۆن اۇلامایاجاغئ ایچین چۇق یانلئش یۇللارا باشوورور.
مثەلا اۇنا گؤرە قورئانئن 33 آیتیندە کندیسینە وە ریسالەیی نورلارا ایشارت أدیلمکتەدیر. ایددیعاسئنئ ایثبات ایچین أبجد وە جیفری قوللانماقتادئر. بو، چۇغونلوقلا بۆیۆجۆلرین باشووردوغو یۇلدور. ذاتن بو تۆر ایددیعالارئ باشقا بیر یۇللا یاپماق مۆمکۆن دگیلدیر.
آ- أبجد وە جیفر
28 حارفلی عاراب آلفابەسی، سکیز آنلامسئز کلیمەدە بیرلشتیریلمیشتیر. بونلار:
“ابجد – هوز – حطی – کلمن – سعفص – قرشت – ثخذ – ضظغ”
کلیمەلریدیر. بو حارفلرە، 1’دن 1000’ە قادار راقام دگرلری وریلەرک بیر حساب شکلی اۇلوشتورولموشتور. سکیز کلیمەنین بیرینجیسی أبجد اۇلدوغو ایچین بو حسابا “أبجد حسابئ” دەنمیشتیر.
بو حارفلر وە قارشئلئقلارئ آشاغئدادئر.
“أبجد حسابئ” داحا چۇق، بیر جۆملەنین یا دا بەیتین ایچینە اؤنملی اۇلایلارئن تاریحلرینی، آنلاملئ کلیمەلرلە یرلشتیرمک ایچین قوللانئلمئشتئر.
بونا “تاریح دۆشۆرمە” دەنیر. بو حسابئ، غایب بیلگیسینە وە گیزلی ماعنالارا اولاشما یۇلو اۇلاراق قوللانانلار دا چئقمئشتئر. بونلار، جفر یا دا جیفر آدئنئ وردیکلری بیر متۇد قوللانئرلار.
داحا چۇق شیعیلرین وە بۆیۆجۆلرین باشووردوغو جیفردە حارفلرلە سایئلار آراسئندا ایلیشکی قورولاراق اۇنلارا دنک گلن ایشارتلرە اولاشئلمایا چالئشئلئر.
بو، باطئل بیر یۇلدور.
چۆنکۆ أبجد حسابئنئن، کیتاب وە حیکمتتن بیر دایاناغئ اۇلمادئغئ گیبی، گیزلی آنلاملارا یاعنی غایب بیلگیسینە اولاشمانئن دا بیر یۇلو یۇقتور.
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
قُلْ لَا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ … ﴿۶۵﴾ (سورة النمل)
دە کی: “گؤکلردە وە یردە هیچ کیمسە غایبئ بیلمز؛ سادەجە آللاە بیلیر…” (نمل سورەسی؛ 65)
“… گؤکلردە وە یردە...” دەدیگینە گؤرە ملکلرین، جینلرین وە نبیلرین داحی غایبئ بیلمەدیکلری اۇرتایا چئقار.
“جیفر” یۇلویلا غایب بیلگیسینە اولاشمایا چالئشانلاردان بیری دە ساعید نورسیدیر.
آشاغئدا گؤرۆلەجگی گیبی اۇ ایستەدیگی راقاملارا اولاشماقتا زۇرلانمئش، بونون ایچین آیتلرین جۆملە یاپئسئنئ بۇزمایا، دیل قوراللارئنا وەیا أبجد قوراللارئنا اویمامایا مجبور قالمئشتئر. بونلار دا یتمەیینجە، ایستەدیگی راقاملا آراداکی فارقا “سئرلئ فارق” دیەرک ایشین ایچیندن سئیرئلمئشتئر.


text:
مارت آییندا قارادنگیزدن چیقاریلان طبیغی گاز تۆرکیأ گتیرلر
قارادنگیزده ایلکینجی اتاپدا 10 قویونینگ آچیلجاقدیغینی آیدان فاتیح دؤنمِز 120 کیلومتر توربانینگ چکیلندیگینی و 50 کیلومترلیک ایش قالاندیغینی آیتدی
انرژی و طبیغی سریشده لر وزیری فاتیح دؤنمِز "قارادنگیزینگ 2200 متر آشاغیندا بیر انرژی مرکزینی قوریاریس. 2023-نجی ییلینگ مارت آییندا ان شاءالله قارادنگیزینگ طبیغی گازینی تۆرکیأنینگ توُپراقلاریندا یاقاریس" دیدی.
عبدالحمیدخان سونداژ گأمیسی نینگ ده قارادنگیزده 45-60 گۆنلۆک ایش آلیپ بارجاقدیغینی آیدان وزیر بو گأمی نینگ 12 مۆنگ 200 متره چنلی سونداژ ادیپ بیلیأندیگینی نیغتادی.
قارادنگیزده ایلکینجی اتاپدا 10 قویونینگ آچیلجاقدیغینی آیدان فاتیح دؤنمِز 120 کیلومتر توربانینگ چکیلندیگینی و 50 کیلومترلیک ایش قالاندیغینی آیتدی.
دِگیشلی حابارلار
دمیرقازیق عیراق دا 4 ترورچی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
تۆرکیأنینگ قشونی نینگ دوُوام اتدیریأن پنچه- کیلیت حرکتینده پ. ک. ک ترور قوراماسی نینگ 4 ترورچیسی تأثیرسیز یاغدایا گتیریلدی
ایکی آیدا غاللا کریدوریندان 5.4 میلیون تن غاللا گچیریلدی
غاللا کریدوری تۆرکیأنینگ دیپلماتیک تاغاللاسی بیلن یوُلا قوُیولیپدی
خلوصی آقار: اژه دنگیزینده پاراحاتچیلیق چؤزگۆت ایسلهیأریس
تۆرکیأنینگ قوُرانماق وزیری: اژه دنگیزینده پاراحاتچیلیق چؤزگۆت ایسلهیأریس


text:
لائو زی
لائو زی (چینجه: 老子)٬ لائو تزو٬ لائوتسه٬ یا دا لائوزی — تائوچولوغون قۇروجوسو. «لائو» چینجه «یاشلی»٬ «زی» ایسه «اوستا»٬ «بیلگه» آنلامینا گئچر. دائو دئ چینق کیتابینین یازاریدیر.
لائو زینین تانیتدیردیغی تائوئیزم آدلانان معنوی اؤیردیملر هله ده یایغیندیر. اوْنون میلاددان اؤنجه آلتینجی عصرده ژو سولالهسی درباریندا بیر یازار اوْلدوغو سؤیلنیر. دئییملره گؤره لائو زی درباردان بئزهرک چینین غرب سرحدلرینه گئدیر. سرحددن گئچرکن سرحدچی اوْنو تانیییب اوْندان بیر کیتاب یازماسینی ایستهییر؛ بئلهجه تائو دئ چینق کیتابی یارانیر. آنجاق تائو دئ چینق کیتابینین بیر چوْخ یازار طرفیندن یازیلمیش اوْلدوغو دا مؤحتملدیر. هرحالدا عصرلر بوْیونجا لائو زی و تائو دئ چینق حاقّینداکی داستانلار چینین مۆختلیف فلسفه مکتبلریندن گئچمیشلر.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ The Great Eastern Philosophers: Lao Tzu (اینگیلیسجه). the philosophers mail.
- آنادوْلو تۆرکجهسی ویکیپدیاسی٬ Laozi
- عیرفان
- فلسفه
- لائو زی
- 6th-century BC deaths
- 6th-century BC philosophers
- 7th-century BC births
- Cultural critics
- Deified Chinese people
- Founders of philosophical traditions
- Founders of religions
- Investiture of the Gods characters
- Libertarian theory
- Moral philosophers
- People whose existence is disputed
- Philosophers of culture
- Philosophers of ethics and morality
- Philosophers of mind
- Political philosophers
- Social commentators
- Social critics
- Social philosophers
- تائوئیسم
- Zhou dynasty philosophers
- Zhou dynasty Taoists


text:
ایران نوکلئر آنلاشمادا دؤردونجو آددیمینی آچیقلادی
ایران، آوروپا اؤلکهلرینین نوکلئر آنلاشمادا وئردیگی سؤزلری یئرینه یئتیرمدیگی سببیله دؤردونجو آددیم اولاراق صاباحدان اعتباراً قوم شهرینده اولان فوردو نوکلئر تاسیسلریندکی مین 44 سانتریفوژا گاز انژکده ائتمهیه باشلاناجاغینی آچیقلادی
ایران، آوروپا اؤلکهلرینین نوکلئر آنلاشمادا وئردیگی سؤزلری یئرینه یئتیرمدیگی سببیله دؤردونجو آددیم اولاراق صاباحدان اعتباراً قوم شهرینده اولان فوردو نوکلئر تاسیسلریندکی مین 44 سانتریفوژا گاز انژکده ائتمهیه باشلاناجاغینی آچیقلادی.
ایران پرزیدنتی حسن روحانی، باشکند تهرانداکی آزادی اینوواسیون کارخاناسی آچیلیش مراسیمینده ائتدیگی دانیشمادا، نوکلئر آنلاشماداکی مسئولیتلرینی آزالدیلماسی ایستیقامتینده آتاجاقلاری دؤردونجو آددیمی اعلان ائتدی.
نوکلئر آنلاشمادا قوم شهرینه باغلی فوردو کندینده اولان نوکلئر بینالارین مین 44 سانتریفوژون دؤنمهیه داوام ائتمهسی آنجاق گاز انژکده ائدیلممهسی ایستیقامتینده حؤکم اولدوغونو خاطیرلادان روحانی، بو مسئولیتلرینی تاخیره آلدیقلارینی و صاباحدان اعتباراً فوردو نوکلئر تاسیسلرین نه گاز وئرمهیه باشلایاجاقلارینی بیلدیردی.
ایرانین یئنی فعالیتلرینین اولوسلار آراسی آتوم انرژیسی آژانسینین (UAEA) یوخلاماسیندا رئاللاشاجاغینی ایفاده ائدن روحانی، بو آددیمدان دا اوّلکیلر کیمی گئری دؤنوش اولمادیغینی سؤیلهدی. روحانی، اؤلکهدکی اینوواسیون کارخاناسینین قورولماسینین دا بؤیوک بیر علمی اینکیشاف اولدوغونو ایفاده ائتدی.
ایران ایله بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتینین امنیت شوراسینین 5 دایمی عضوو و آلمانیا آراسیندا 2015 ده ایمضالانان گئنیش اورتاق فعالیت پلانی (KOEP) اولاراق آدلاندیریلان نوکلئر راضیلاشما، تهرانا یوزده 3.67 نیسبتینده اوران غنیلشدیرمه فعالیتینی داوام ائتدیرمه حاقی وئریر.
سازیش چرچیوهسینده ایران، ان چوخ 300 کیلوقرام اورانیوم الینده توتابیلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
پئسکوو: روسیایا قارشی سالدیرقانلیق اولاراق قبول ائدیلهجک
"اوکراینا طرفی، دانیشیقلاری داوام ائتدیرمک ایستهمهدیگینی دفعهلرله بیان ائتدی. بو شرایطده اؤزل حربی عملیاتین داوام ائتدیریلمهسی دۆشونولور"
ارمنیستان، هیندیستانا آغیر سلاح سیفاریشی وئردی
ارمنیستانین بو آی هیندیستانا ۲۴۵ میلیون دلار دگرینده آغیر سلاح سیفاریشی وئردیگی بیلدیریلدی
ایران-دا کئچیریلن اعتراض آکسیالاری
ایران-ین قم شهرینده مهسا امینینین اؤلوموندن سونرا باشلایان اعتراضلاری تشکیل ائتدیکلری سببی ایله 50 نفر ساخلانیلیب.


text:
چین-ده هاوا چیرکلیلیگی
توز فیرتیناسی چین-ین اورتا و قوزیی ویلایتلرینده، او جملهدن پکن-ده تهلوکهلی وضعیته چاتدی.
توز فیرتیناسی چین-ین اورتا و قوزیی ویلایتلرینده، او جملهدن پکن-ده تهلوکهلی وضعیته چاتدی.
ضررلی مادهلرین هاوادا یول وئریلن میقداری بیر نئچه دفعه آرتدی. یئرلی حاکمیت اورگانلاری اهالییه آچیق هاوادا مومکون قدر آز اولماغی، یاشلی اینسانلارا و اوشاقلارا ایسه ائودن چیخماماغی توصیه ائدیر.
پکن-نین چئوره محافظهسی ایدارهسی هاواداکی ضررلی پارچاجیق میقدارینی اؤلچن پی.ام 2،5 میقدارینین بیر کوبمترده 500 میکروگراما چاتدیغینی بیلدیردی. دونیا ساغلیق تشکیلاتینین استانداردلاینا اساساً بو گؤستریجی بیر کوبمترده 25 میکروگرامدان آرتیق اولمامالیدیر.
کولک توز و قومو قونشو مغولستان-دان و چین-ین ایچ بولگه لریندن گتیریب. گؤرمه مسافهسینین پیسلشمهسی سببیندن اؤلکه هاوا لیمانلاریندا اوچوشلار لغو ائدیلدی یا باشقا واختا ارته لندی.
وضعیتین جومه گونوندن اعتباراً یاخشیلاشماغا باشلایاجاغی تخمین ائدیلیر.
ایلگیلیلی خبرلر
فلوریدادا قاسیرغا بؤیوک ییخیما سبب اولدو
ایان قاسیرغاسی بیر چوخ یئری سو آلتیندا قویدو و ایکی میلیوندان چوخ ائو و ایش یئرینین الکتریکلرینین کسیلمهسینه ندن اولدو
ایلدیریملار آدانی ایشیقلاندیریر
ایسپانیانین منورکا آداسیندا باش وئرهن فیرتینا سیراسیندا گؤی اۆزو آردیجیل ایلدیریم چاخمالاری ایله ایشیقلاندی


text:
نازمحمد پقه
نازمحمد پقه (تورکمنجه: Nazmamet pakga)، (دوغوم: ۱۹۵۹) تورکمنصحرانین آققالا شهرینده اوچتپه اوباسیندا دوغولان تورکمن شاعیریدیر.
نازجان آدی ایله خالقین آراسیندا تانینان شاعیر، ایران تورکملرینین آراسیندا رباعی قوشغولاری ایله مشهوردور.
چوخ سایلی ایران غزئتهلرینده نازمحمددن «سؤیهجک بولسان» آدلی تورمن دیلینده (عربجه ، فارسجا چئویریلری ایله) بیر قوشغو کیتابی یاییملانیبدیر.
۲۰۰۲نجی ایلین سپتامبر آیینین ۱۴ونده شیراز شهرینده بیر مریضخانادا آرادان گئتدی.[۱]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ تورکمنجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Nazmamet pakga»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۳۹۵.۰۸.۲۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
`قاسم سلیمانی` نتیجهلر
خبرلر [39]
- ایراندا ساواش اوچاغی دۆشدو
- قازاقیستان جمهورباشقانی توکایئو آنکارادا
- قازاخیستان پرزیدنتی بو گون تورکیه-یه سفره گلیر
- قازاخیستان-دان روسیا و اوکراینا-یا چاغیریش
- توکایئوین روسیا سفری
- قازاقیستاندا اسکی ساوونما باخانی گؤزآلتینا آلیندی
- توکایئو: حادثهلر اؤلکهنین وضعیتینی کؤکدن دییشدیردی
- عراق: پکاکانین اؤلکهدهکی وارلیغی یاسال دئییل
- توکایئو: اولایلار، اجتماعی عدالتسیزلیکدن قایناقلاندی
- پوتین ایله توکایئو آراسیندا تلفون دانیشیغی اولوب
- قازاخیستانین یئنی باش ناظیری علیخان اسماعیلوو اولوب
- توکایئو: باریش گوجو قازاقیستانی ترک ائتمهیه باشلایاجاق
- سپاه اوردوسو باشچیسی آمریکانی تهدید ائتدی
- امریکا و بمت قازاخیستانی ساکیتلیگه چاغیریب
- توکایئو: سرت مداخیله ائتمهیه نیتلییهم
- عراقدا قاسم سلیمانینین اؤلوم ایلدؤنومو رسمی تعطیل اعلان ائدیلدی
- سلیمانی سوءقصدینده ایسرائیلین ده الی اولدوغو ادعا ائدیلدی
- ظریف، مجلیسده میللت وکیللرینین سواللارینی جاوابلاندیراجاق
- قازاقیستان، قیرقیزیستانا کؤمک گؤندرهجک
- ظریف، سس فایلی ایله باغلی دانیشدی


text:
۱۸۹۸ (میلادی)
میلادی ۱۸۹۸-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین سککیز یۆز دوْخسان سککیزینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۳۰ ژولای - اتو فون بیسمارک؛ لاونبورگ دوکو، آلمان تاریخینین ایلک صدراعظمی
- ۲۹ ژولای - ایزیدور ایزاک رابی؛ لهستان کؤکلو آمریکالی فیزیکچی، ۱۹۴۴-جو ایلده فیزیک ساحه سینده نوبل اؤدولونو قازاند
- ۲۶ دسامبر - ماری و پیئر کوری٬ رادیونو کشف ائتدیکلرینی بللی ائتدیلر. کوریلر٬ ۱۹۰۳-ده بۇنا گؤره نوبل فیزیک اؤدولونو آلدیلار.
- ۲ آقوست - آذربایجاندا چکیلمیش کینوسوژئتلرین ایلک کینوسئانسی حیاتا کئچیریلمیشدیر.
- ۱۰ دسامبر - ایسپانیا-آمریکا ساواشی سوْنراسی کوبا ایسپانیادان باغیمسیزلیق قازانیب.


text:
محمدعلی ضیایی - چئویرن: حسین واحدی
- دئدیم دا! سنه احتیاجیم یوخدو. مهیه من ائلییه بیلمهرم بو ایشی تکباشیما گؤرهم؟
تلهسیردیم، آما ماراقدان، آددیملاریم سارسیلدی. قادین، اوتوز قارلی فصیلی گؤرندن داها چوخ گنج ایدی. بوندان داها تئز یئنی چادیرا ایله دهییشه بیلهجهیی کؤهنه چادیراسینی، فرنگی قونداغین اوستونه چکمیشدی. سورتولموش پالچیقلی و دابانلی باشماقلارینی، جَمدهک کیمی یئرده سوروتلهییردی.
- آبیریمیزی آپارما آرواد! گل گئدهک ائوه! نه زامانا کیمی بو های-کویو سالاجاقسان؟
کیشی ایکی ألین بارماقلارینین ساییسیندان، قادیندان داها یاشلی گؤرونوردو. آریق و ضعیف ایدی، آغقارا فیرچا کیمی ساققال و قاراشین کوت شالواری چیرکلی دئییلدی، آما کؤهنه نییه. ألینی قادینین چییینلریندن آشاغی زویدوروب، قادینین ألینی توتوب اؤزونه ساری چکدی و بو دفعه داها مولاییم، کلمهلری دیشلرینین آراسینداکی دئشیکلردن ائشییه گؤندردی:
- بوگون همیشهدن داها چوخ یورقونام. بوندان آرتیق اینجیتمه منی!
قادینین صوفتی سویوقدان قیزارمیشدی و کیشینین بو سؤزوندن داها چوخ قیزاردی. زویموش چادیرانین بوجاغینی یئنیدن و نئچهنجی دفعه اولاراق قونداغین اوزهرینه چکیب، اوجا سسله دئدی:
- اینجیتمه؟ اوشاغی دوکتورا آپارماق اینجیتمکدی؟ سنه ده دئیرلر آتا؟ اوشاغیمیزین تبی وار او زامان سن ده دئییرسن قاییدیم ائوه؟
کیشی تیریاکیلره اوخشاییردی. اولدن ده چیلغین گؤرونوردو و ایندی، داها سینیرلی اولموشدو. فقط دئیه بیلدی:
کیشینین ظالیملییی منی حیرصلندیرمیشدی. اوشاقلاریم مدرسهلرینین اؤنونده منی گؤزلهییردیلر و گئتمهییم گرکلی ایدی آما گئتمهدیم.
بیر آن، اوشاقلاریمین بیرینی قیرخ درجه تب ایچینده قونداقدا تصور ائتدیم. قادین چارهسیزلیکدن نئچه نفرلیک قاوقادا اولان تکجه قادینا اوز توتوب دئدی:
- خانیم! سیز دئیین من بو کیشینین ألیندن نه ائدیم؟ اوشاغیم خستهدی، قویمور آپارام دوکتورا.
یاواش سوروشدوم:
- تیریاکیدی؟
قادین دیسکینیب دالا چکیلدی:
- یوخ خانیم! بو سؤزلر نهدی دئییرسن. اخلاقی پیسدی. ایشینده جدیدی. قورخورام بو ایشینن اوشاغیمی گودازا وئره.
کیشی حؤوصلهسیز جاواب وئرمهیه مجبور قالدی:
- اوشاق نهدی آرواد! بیزی بو قاوقانین أله سالینمیشی ائلهمه. بو نئچه ایلده، مین دفعه منه زجر وئریبسن، بَسیم دئییل؟
نه دئدییینی باش تاپمیردیم آما اوزلولویوندن جانا گلمیشدیم. قادین، چادیرانین آلتیندا اوشاقجاسینا کؤرپه ایله دانیشیب قوربان کسیردی. کیشی شالوارینی یوخاری چکیب، قاییشینی برکیتدی. ألینی جئبینه آپاریب بوزولموش بیر دسمالی چیخارتدی، اوزونون ترینی سیلیب سونرا سانکی دقیق بیر قاضی یانیندا دایانیب اعتراف ائدیر دئیه، اوتانجاقلیقلا پیچیلدادی:
- بیر گئجه اوشاغیمیزین تبی وار ایدی … ایشدن یئنیجه ائوه گلمیشدیم … یورقونویدوم … مسئلهنی جدی توتمادیم … نئچه ایل بوندان اوولیندی … اوشاغیمیزی ألیمیزده ایتیر … منیم باشی سویوقلوغوم … ایندی من قالمیشام و بو خسته قادین …
سؤزلری ناغیلا بنزهییردی و من آلدانمایا اونون گؤزیاشی ایله ایسلانمیش گؤزلریندن داها چوخ ایستی-سویوق چکمیش ایدیم. قادین سؤزو ایله منده اولان لاپ آز شوبههنی ده آرادان آپاردی:
- خانیم گؤروسن! آتا محبتی ایچینده اؤلوب. من خستهیم یوخسا بو گوناهسیز بالاجا اوشاق؟
قادینا ساری گئتدیم، ائله مؤحکم بهلهکدهکی اوشاغی باغرینا باسمیشدی، اوشاغین بوغولماسیندان قورخدوم. تب ائلهمیش اوشاغین اوزونو آچماق اوچون ألیمی اوزاتدیم. قادین هورکویوب قورخاراق دالا چکیلدی. آیاغی خییاوان قیراغینداکی جدولین قیرناسینا دهییب سو کانالینا دوشدو. قورخودان دامارلاریمدا قانیم دوندو. زورنان اونا ساری گئتدیم. قونداق بیرآز اویانا دوشموشدو. قادین آجیلی بیر ناله ائتدی، گؤزلری گیزلی بیر یالواریشی گؤستریردی. قونداغین باشینی آچدیم، اوشاق هئی دئییردی: آنا! انا!
قولچاغین باشی قوپموشدو، ساریشین ساچلاری آرخین قیراغینداکی چامیرلی سویا باتمیشدی، آما ألده تیکیلمیش تیکیشلری اولان گؤزل رنگلی پالتاری هله ده یئنی و تر-تمیز گؤرونوردو.
اولا بیلسین بو نئچه گونون ایچینده تیکیلمیشدیر. قادین اوشاغینین نئچهمینینجی اؤلومونو گؤرمکله گؤزیاشلارینی اوزونه آخیتدی.


text:
بلایا (کامه) چایی
بلایا (کامه) چایی (اینگیلیسجه: Belaya River (Kama)، فارسجا: رود بلایا (کامه)، آلمانجا: Belaja، ایتالیاجا: Belaïa (Kama)، عربجه: نهر بيلايا، تورکیه تورکجهسی: Ağizel Nehri، روسجا: Бeлaя (пpиTok KaMы)) اۇزونلوغو ۱٬۴۳۰ km (۸۹۰ mi) دیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده بلایا (کامه) چایی گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Belaya River (Kama)»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ جولای ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
خزر خاقانلیغی
خزر خاقانلیغی یا دا خزر ایمپیراتورلوغو و یا خزر دؤولتی (۶۱۸-۱۰۴۸) – ۶۱۸-اینجی میلادی ایلده غربی گؤی تورک دؤولتیندن آیریلاندان سوْنرا خزر تورکلری الیایله یارانمیش بیر دؤولتایدی. بو دؤولت قارا دنیزین قوزئی (شومال) ساحیللری، کیئفه قدرکی بۇ گونکو اوکراین توْپراقلاری دیر، خزر دنیزینین قوزئی (شیمال) و قوزئی-باتی و باتیسی (بو گونکو آذربایجان جومهوریّتی) نی اؤرتن گئنیش توْرپاقلاردا حؤکوم سورموش اوْلان تورک دؤولتی. بعضی قایناقلاردا مانقیشلاقدان آرال گؤلونه قدر اوْلان توْرپاقلار دا خاقانلیغا داخیل ائدیلیر. ایلک باشکندی بلنجر، سوْنرا سمندر، و سوْنراسی دا ایدیل شهری اوْلموشدور. خاقانلیغین اراضیسی بعضی قایناقلارا گؤره، بو گونکو ایرانین قوزئیی و بو گونکو تۆرکیهنین[۴] دوغو قیسمتلرینه ده گؤستریلیر.
اوروپادا قۇرولان ایلک تورک دؤولتلریندن ان قوتلیسی و ان اۇزون عؤمورلوسو خزر خاقانلیغیدیر. قارا دنیزین شیمالینا قدر حاکیمیّتینی گئنیشلندیرَن غربی گؤیتورک دؤولتینین داوامی کیمی میدانا گلمیشدیر. گؤیتورک خاقانلیغی VII عصرین باشلانغیجیندا خزر دنیزی و قارا دنیز آراسیندا داغینیق حالدا یاشایان سابار، اوْگور و اوْنوگور کیمی تورک طایفه لری قوتلی بیر بیرلیک کیمی تشکیلاتلاندیلار و بۇ بیرلیک "خزرلر" آدی آلتیندا قافقاز تاریخینده ایز قوْیدو.
خزرلره بیزانس ایمپیراتورلوغو و چین قایناقلاریندا "تورک " و یا "تورک خزر"، باشقا قایناقلاردا ایسه "کاسپی" آدی ایله راست گلمک اوْلار.
خزرلرین کؤکنی[دَییشدیر]
سیاسی تاریخ[دَییشدیر]
خاقانلیغین یارانماسی[دَییشدیر]
گؤی تورک خاقانلیغی دؤورۆنده خزرلر، گؤیتۆرک خاقانلیغینین غرب قانادینی تشکیل ائدیردیلر. گؤیتۆرکلرین داغیلماسیندان سوْنرا، مۆستقیل اوْلمۇش خزرلر، کوبان چایی و آزوف دنیزی آراسینداکی اراضیده مسکونلاشمیشلار.[۵] خزرلر بۇراداکی دیگر تۆرک بوْیلارینی دا اؤزلرینه تابع ائتمیش[۶] و VII-x عصرلرده خزر دنیزی ایله قارا دنیزین آراسیندا و قوزئینده حاکیمیت قورموشلار.[۶] X عصر تاریخجیسی مسعودی یازیر کی، فارسلارین خزر دئدیکلری قؤمه، تورکلر سابیر دئیردیلر.[۷] خزر خاقانلیغینین حاکیمیتی آلتینداکی توپراقلار بیر دؤورلرده تورکلرین غربدن شرقه دوغرو بؤیوک کؤچۆنۆن اۆزهرینده یئرلشدیغی اۆچۆن بیر چوخ هون، اوغور، فین-اوغور و آوارلار'دان اولان کؤچریلر ده بو اراضیده مسکونلاشیردیلار.[۸]


text:
M.h. Yarqin
22. august kl. 11.16 · محمد حلیم یارقین
بدیعی ادبیات ژانری
رومان حقیده
اېسلتمه: بو یازوو ایکی بۉلیمدن عبارت:
بیرینچی بۉلیم، رومان ادبي ژانری حقیده قیسقچه بیلگی؛
ایکینچی بۉلیم، بدیعي نثریمیزنینگ ایکینچی رومانی بۉلمیش “آقیشنینگ ایزی، کۉکچه و جیحون” رومانی حقیده اوشبو قلمنینگ أیریم فکر و ملاحظهلری(ادبي تېکشیروو و نقد).
رومان فرانسوزچه سۉز دیر. معناسی، نثرگه یازیلگن اوزون حکایه(داستان) بۉلیب، یازووچی تخیلیدن کېلیب چیققن تورلی حادثه-واقعهلردن عبارت دیر. أیریم تیللرده روماننینگ معناداشی انگلیسچه ناوول ایشلهتیلهدی. (فرهنگ معاصر فارسی)
رومان، بدیعي نثرنینگ اېنگ قیزیقرلی ژانرلریدن دیر. ماهیتیگه کۉره رومان داستانی اثر بۉلیب، بیراق اۉزینینگ کۉلمی، زمان چۉزیقلیگی، فضا کېنگلیگی و خېلمه-خیللیگی، شخصیتلر، حادثه و واقعهلر، جایلر و بویوملر کۉپلیگی، … بیلن قیسقه داستاندن ییریک(کته) فرقی بار.
رومان کیشینینگ اېسدهلیگی یا معلوم واقعه اساسیده یازیلهدی. بوندهگی باش قهرماننی یازووچی یرهتهدی. یعنی یازووچی تماندن اۉستیریلیب، پرورشلنهدی و وایهگه یېتکهزیلهدی. باشقچه أیتکنده، “رومان شخصیتی، معمولگه کۉره تېگرهک-تاشدهگی آدملردن نسبتاً چیگلراق و هیجانلیراق تصویرلنهدی. شونده او، عادی شخصلر و حالتلردن فرقلی اۉلهراق، فوقالعاده فکري و عملي مهارت و استعدادگه اېگه بۉلگن حالده، عادی حالتدن اۉزگه بیر حیرتلنرلی ایشلر اۉزیدن کۉرسهتهدی. بولر، کیشیلر نظریده حتی قبول قیلینیشی قیین بۉلیشی هم ممکن. بو نرسهنینگ قبول قیلینیشی، داستان اۉزهللیگی همده اۉقووچینینگ تجربه و آنگیگه باغلیق دیر.” (خانه/کتابهای عمومی ویبلاگی، رومان نیمه؟)
رومان اۉزینینگ محتوا و توزیلیشیگه باقه عشقي، تاریخي، اجتماعي، تربیتي، تخیلي یا فانتاستیک، ریالیستیک یا واقعي، جنایی-پولیسي، جاسوسلیک، قۉرقینچلی و هیجانلی،… بۉلیشی ممکن. أیریم رومانلر چین تورموش نېگیزیده، کیشینینگ اېسدهلیگی یۉسینده ده یازیلیشی ممکن. شونینگدېک، أیریملری تاریخي-عشقي؛ سیاسي-مدني یا ده سوچّه بیر خیل ماهیتی بۉلیشی ده ممکن.
عبدالله قادرینینگ “اۉتکن کونلر” و “محرابدن چیان”؛ پریمقول قادروفنینگ “یولدوزلی تونلر” و عادل یعقوبوفنینگ “اولوغ بېک خزینهسی”؛ تورکی سریاللردن “تیریلیش” و “قورولیش عثمان” همده مارگریت میچلنینگ “برباد بۉلگن” رومانلری قسماً تاریخي-حربی اثرلر بۉلیب، اولردن أیریملریده عشقي واقعهلر ده بار. طاهر ملکنینگ “شیطنت”، مادام آگاتا کیریستی رومانلری همده “کمیسر کتانی” یا “کمیسر کیلر” پولیسي و جنایی یا ده امیرعشیری اثرلرینینگ کۉپلری جاسوسلیک رومانلر دیر. فرانسهلیک یازووچی ژول ورننینگ (آیگه سفر، 20 مینگ فرسنگ دېنگیز آستیده؛ یېر تېگرهگیده 80 کون سفر؛ …) کبی کۉپلب رومانلری علمي- تخیلي اثرلر دیر. شونینگدېک، تورک یازووچیسی عزیز نېسیننینگ “بوگونگی بالهلر عجایب!”، “قویروغی کېسیلگن ایت”، “بیر تمانلمه یۉل” اجتماعي رومانلری طنز ژانریده دیر. رشات نوری تکیننینگ “چالی قوشی” رومانی و سریالی اجتماعی-عشقی اثر دیر.
بیراق بونده، روماننینگ اېنگ مهم اۉزهللیگی، اونینگ داستانیلیگی دیر. برچه حکایهلر(داستانلر) رومان اېمس.
بیر نثری اثرنینگ توزیلیشی حکایه بۉلمهی، بیراق کۉلمی رومانچه بۉلسه، اونی رومان اېمس، بلکه نثری اثرلرنینگ تاریخ یازیش، اېسدهلیک، بیوگرافی کبی تۉپ(دسته، گروه)لرگه بۉلیش ممکن.
شونگه کۉره، یوقاریده اېسلنگن أیریم رومانلر یریم تاریخی و یریم داستانی اۉزهلیککه اېگهدیر. سوچّه غیرداستانی بیر اثر، رومان قطاریگه کیریتیلمهیدی. اۉرنک اوچون “بابرنامه” و “یولدوزلی تونلر” اثرلرنی آلهیلیک. بو اثرلرنینگ باش قهرمانی ظهیرالدین محمد بابرشاه دیر. ایکله اثردهگی تورلی حادثهلر و آقیملر اوشبو بویوک تاریخي سیما تېگرهگیده یوز بېریب، کۉپراق اونگه تېگیشلی دیر. اثرلر کېزی(زمانی) اېسه بابر پادشاهنینگ تۉغیلگنیدن باشلب، حیاتینینگ سۉنگگی چاغیگچه قمرهب آلگن. بیراق، “یولدوزلی تونلر” اۉزینینگ توزیلیش و یازیلیش یۉریغیگه باقه رومان بۉلیب، “بابرنامه” اېسه رومان بۉلمهی، اېسدهلیکلر ژانریگه ماس دیر. خودی شو اۉزهللیک(خصوصیت)نی واسیلیاننینگ “چنگیزخان” و مارسل بریوننینگ “مېن، جهانگشا تېمورمن!” اثریده ده کۉریش ممکن.
“جهان ادبیاتی تاریخیده، 17- یوزییللیکده جاپانچهده یازیلگن “گنجی” حکایهسی ایلک(بیرینچی) رومان دیر. بیراق، 19-یوزییللیک(قرن، عصر)، رومان یازیشنینگ اېنگ گۉرکیرهگن پارلاق دوری بۉلیب، هم سانی همده تیل و توزیلیشی باقیمدن چیندن ده رواجلندی. عینن شو دورده، رومان یازیش اوروپادن دنیانینگ باشقه منطقهلریگه ترقَلدی.” (خانه/کتابهای عمومی ویبلاگی)
اۉزبېک ادبیاتی تاریخیده، عبدالله قادرینینگ “اۉتکن کونلر”(یازیب توگهتیلگنی 1919-1920- ییللر و نشر ییلی اېسه میلادي 1922-ییل) رومانی بیرینچی و “محرابدن چیان” (یازیب توگهتیلگنی 1928-ییل و نشر ییلی اېسه میلادي ییلی 1928- ییل) رومانی بۉلسه ایکینچی رومان سنهلهدی. بولردن سۉنگ، اۉنلب تورلی رومان اۉزبېک یازووچیلری ارقهلی یازیلدی. (اۉتکن کونلر رمانی حقیده قیسقه سۉز، یارقین کۉزگو ویبلاگی/ www.yorqin ko`zgu، بهمن 1398/جنوری 2018)
افغانستان اۉزبېک بدیعي ادبیاتیده حکایه یازیش تاریخی چمهسی 40 ییل بورونگه باریب تاقیلهدی. بو ادبي ژانر، هجري 1361-ییلی رحیم ابراهیمنینگ “الوان توگون” قیسقه حکایهسی بیلن باشلنگن. بو ژانرده شعر و شاعرلیککه قرهگنده داستان یازووچیلر و اثرلر سانی سناقلی بۉلگنیگه قرهمهی، اۉنلب حکایه و بیر نېچه تۉپلم یازووچیلریمیز ارقهلی یازیلیب نشر اېتیلدی. بیراق، اوشبو کېز(زمان)ده رومان ژانری اۉرنی دېیرلی بۉش اېدی.
میلادي 2018- ییلگه مطابق هجري 1397-ییلگه کېلیب، یاش یازووچی داکتر امینالله نایل خان کېلدی اۉزینینگ “تورکستان بیرهمی- اېرگنه قون” رومانینی یازیب، بو بۉشلیقنی تۉلدیردی. (تورکستان بیرهمی، اېرگنه قون، امین الله نایل خانکېلدی، کېچه کتاب اویی یایینی، انقره-تورکیه: 2018)
دېمک، افغانستان اۉزبېک بدیعي نثری و ادبیاتی تاریخیده “تورکستان بیرهمی- اېرگنه قون” رومانی بیرینچی رومان سنهلهدی. بو ژانرنینگ ایکینچی اثری “آقیشنینگ ایزی، کۉکچه و جیحون” ده عینن یازووچیمیز داکتر نایل خانکېلدی قلمی بیلن چمهسی تۉرت ییلدن سۉنگ یرهتیلدی. بیز، اوشبو اولکن و قووانچلی ادبي موفقیت و یوتوقنی ملی تویغولی یازووچی حرمتلی داکتر نایل خانکېلدی همده برچه کتابخوان و تیلسېور تیلداشلریمیزگه قوتلوق دېییمیز.
رومان ادبي ژانر حقیدهگی اوشبو قیسقه اېسلتمهدن سۉنگ، مقالهنینگ ایکینچی بۉلیمیده “آقیشنینگ ایزی، کۉکچه و جیحون” رومانی حقیده توختهلیب اۉتماقچیمیز. سیز حرمتلی اۉقووچینی ایکینچی بۉلیمنی اۉقیشگه چارلهیمیز.
(بیرینچی بۉلیم اداغی) Se mindre


text:
کیتاب ایلک دفعه، ۴۵۶ صفحهده، تهرانین “عنوان” یایین ائوی طرفیندن ۱۳۹۹-دا چاپ اولونوب. جیلد ایله صفحه دۆزهنلهیهنی مهران رجبعلیزاده دیر.
باشلانیشدا راوی بیرینجی شخص ایله روایتی باشلاییر. نوحه شاعیری اولوب، نئچه شعر کیتابی چیخاردان دایی، باجیاوغلوسونون ال-یازی دفترینی، اوغلونا قایغیلانان باجیسیندان آلیب، باجیاوغلوسونون دالیسیجا گئدیر. باجیاوغلوسو ایله بیر قفهخانادا قرارلاشیر. باجیاوغلوسونون قفهخانا یولداشی، علی قولو قفهخاناچینین قوهومو دَلی منصور دیر. دَلی سانکی بیر آچار سؤزدۆر. روایتین هر یئرینده دلیلیکدن بیر ایز واردیر. راویلر بیرینجی شخص اولسالار دا، یازیدان یازییا دَییشیلیر. دایی ایلک بؤلومون راویسی دیر. باجیاوغلونون دفترینه کئچینجه، یئرینی باجیاوغلویا وئریر. باجیاوغلو دا هردن یئرینی سئوگیلیسی ساندیغی “رعنا”-یا وئریر. روایتلر بو ایکی اوغلان-قیزین دفترلریندن اوخونولور. یازیدا سؤزلرین یاللیسینی گؤرمک اولور. بعضی یئرلرده سؤزلر سیجیرلهمه کیمی سیجیرلهنیر. راوینی ماراقلاندیران کلمهلر یازیچینین سؤزبازلیغینا یول آچیر. هر کلمهده بیر یان آنلام آختاریر. بو آختاریشدا اوخوجونو اؤزو ایله یول-بیر ائلهییر. روایت باشلاندیغی ایلدن دالییا قاییدیر. بو قاییدیش ایلکه قاییتسا دا، ایرهلیلهمهسی زامان آخاریندا بیر یؤنلو آخمیر. هردن قاباغا آخیر، هردن دالی! آنجاق، اۆست-اۆسته قاباغا یؤنهلی بیر آخین دیر. روایتین سونو کیتابین باشیندا وایه کیمی گلمهیینه باخمایاراق، بۆتونلوکده روایت آسیلی قالیر. باجیاوغلونون دفتریندن روایت دۆزنلی قاباغا گئدیر. دفترین سونو کیتابین سونوندا گلمهیینه باخمایاراق، روایت بیتمیر. ائله نظره گلیر، یازیچی روایتین سونونو تلهسیک قورتارماق ایستهییر. روایت اینقیلابین غلبهسی ایله سونا چاتیر. کاراکتئرلر اینقیلاب گۆنلرینده هیجان باخیمیندان زیروهیه دیرمانیرلار. زیروهده آسیلی قالیرلار!
روایت، اینقیلابا دایالی گۆنلر زیروهیه چیخیر. بیردن، اینقیلاب اولان کیمی، زیروهدن دۆشور. او بؤیوکلوکده اینقیلابدان سونرا، اردبیل شهرینده شاهین سون دؤنمینده سوسیال داورانیش آچیسیندان عئیبهجر گؤرونن کاراکتئرلر، اینقیلابدان سونرا دَییشمهدن جانلانیرلار.
یازی، اردبیلین اینقیلاب ایللرینی چوخ گؤزل تصویره چکیر. نؤحهیه، محرمه گؤره وئریلَن آچیقلاما، قانینا قاریشمیش بیر اردبیللینین یازیسی اولدوغونو آچیق-آشکار اورتایا قویور. اردبیللی اولمایان یازار، محرم گونلرینده خالقین داورانیشلارینی، یاراتدیقلاری اورتامی جانلاندیرا بیلسه ده، اونلارین ایچینده یاشایان هیجانی قلمه آلا بیلمز.
یازار، اوخوجونو اردبیل ایله تانیش ائلهییر. آنا کاراکتئر (حسن آغا) اردبیلدن ائشیگه چیخمامیش، اردبیله دۆشگون دیر. آنا کاراکتئری دالیسیجا چکن کاراکتئر، باشقا شهرلری گؤرموش اردبیلی باشقا یئرلر ایله توتوشدوروب، اردبیلی بَیَنمهین دیر. بو ایکی گؤروش یازی-نین باشا-باشیندا چلیشگیده قالیر. آنا کاراکتئرین شخصیتی ایلک، بؤیوک باباسینین یاراتدیغی اورتامدا یوغرولور. اردبیلده نؤحه غالیب اولسا دا، بؤیوک باباسی اؤز چئورهسینده تای-توشلاری ایله موسیقی اورتامی یارادیب، نؤحه ایله یاناشی قاباغا آپارماغی باشاریبدیر. بؤیوک باباسیندان سونرا یولداشی «قدیر»ین ائتگیسینه کئچیر. «رعنا» یاردیمجی کاراکتئر حسنآغانین یاشاییشینا گیرندن، یاواش-یاواش حسنی ائتگیسی آلتینا آلیر، سونوندا سانکی ایکی کاراکتئر بیرلشیر. «حسن» اوزاقدان «رعنا»نین قارداشی کیمی گؤرونور. «رعنا»نین قارداشی «ماحی» ده «حسن»ی سانکی رعنانین قارداشی گؤرور. روایتده گئدن اورتام، آتامان بیر اورتام دیر. آتامان اورتاما باخمایاراق، حسن رعنانین کؤلگهسینده قالیر. رعنا ایله ایلگی قورمامیشدان اؤنجه بیر کؤلگه کیمی اونون دالیسیندا سۆرونور. اونلا ایلگییه کئچندن سونرا دا، شخصیت باخیمیندان اونون کؤلگهسیندن قورتولانمیر. «رعنا» ایله «حسن»ین بیر چوخ آنلاری کئچدییی یئرده، “کیتابخانا”دا، اونلار دۆشونجه آچارینا چئوریلن تهراندان گلن فولکولور آراشدیرماجی «ریحان» ایله تانیش اولورلار. «ریحان» ایله ایکی دؤنه گؤروشسهلر ده اونلار دونیایا نئجه باخماغی اوندان اؤیرهنیرلر. ریحانین دیلیندن بو بایاتی؛ «دیلیمین اۆستۆ یارا، – آلتی قان، اۆستو یارا – دیلیم سنی کسهرم – نه دئدین دَیدی یارا» آچیقلانیر. اوندان سونرا، یئری گلنده بایاتیلاردا اولان دونیا ایله تانیش اولوروق.
جینسیتی سؤزلر زامان-زامان او ایکیسینین قارشیسینا چیخیر. هر دؤنه حسن او سؤزلری یوموشالتماغا چالیشسا بئله، رعنادا یارانان آجینی آلمیر. حسن، بؤیوک باباسیندان فولکلورو، قدیردن کیشیلیگی، رعنادان دا یئنیلیگی آلیب اؤزونده اولان اردبیللیچیلیک ایله بیرلشدیریب، دَییشیک بیر کاراکتئر اورتایا قویور. بو اوچ شخصیتین فضاسیندا آز-چوخ دَلیسوولوق واردیر.
کیتابین شیرین دیلی واردیر. قیسا-قیسا بؤلوملره آیریلماسی، اوخوماغینی راحاتلادیر. کیتابدا بیر چوخ دئییملر ایله ایلک تانیش اولوروق. اؤرنک اۆچون: «میریتداماق؛ میریتلاماق»، بیر شئییه حسرتله باخماق، دونوخماق»،
۱۴-جۆ صفحهده ایکینجی پاراقیرافدا بو جۆمله ایشلهنیب: «قاپییا یاخین اوتوروب هاوا یئمک ایستیردیم.». بو جۆملهده «هاوا آلماق» یئرینه فارسجانین «هوا خوردن» عیبارتیندن چئوریلمیش«هاوا یئمک» ایشلهنیب.
۴۰-جی صفحهنین اۆچونجو پاراقیرافیندا «یئر سَرمک» ایشلهدیب. بو کلمه فارسجادا ایشلهنن «لحاف و تشک پهنکردن»-ین تۆرکجه چئوریسی دیر. بونون یئرینه «یئر سالماق» ایشلهدیریک.
یازیدا هردن یازیچییا اؤزل کلمه یازیلیشلاری ایله اۆزلهشیریک؛ میثال اۆچون:
«عالاقاپی». بو بیرلهشیک سؤز فارسلاردا «عالی قاپو» یازیلیر. سؤزون قورولوشو تۆرکودور. سؤزون ایکینجی بؤلومونون معناسی بَللی دیر. آنجاق، بیرینجی بؤلۆمونو «عالی» سانساق، بو بیرلهشیک سؤزون دۆزولوشو «عالی قاپی» بیرلهشیک سؤزونو «عالا قاپییا» دهییشدیرمز. اردبیلده «عالا قاپی» دئییلمهسی، «آلا قاپی» بیرلشمه سؤزونو ذئهنده جانلاندیریر.
«اوخوجونون سسی گلر»؛ اوخوجو گئنللیکله کیتابی اوخویانا دئییلیر. «اوخوجو» یئرینه «اوخویان» ایشلهنر. «چالقیچی» کلمهنین یئرینه «چالیجی» ایشلهدیر. «چالقیچی» یئرینه دۆشموش بیر پئشه آدیدیر.
«پاسیمیزی آتدیق» یئرینه «پاسیمیزی آلدیق» گلنده سانکی سؤز یئرینه دۆشمور!
«بؤیوکلَنهرک»، بو سؤزون یئرینه قیز اوشاقلاریندا «آغبیرچکلهنهرک»، اوغلان اوشاقلاریندا «آغساققاللاناراق یا آغ ساققال سایاغی» ایشلهنیر.
من بیلمهدیم «سودلو آش» سؤزونو «سوت آشی» یئرینه ایشلهدیب یوخسا اونلارین ایکی باشقا آنلاملاری واردیر!
کیتابین باشا-باشیندا دئفیسله یازیلمالی اولان کلمهلر، دئفیسسیز یازیلیبدیر. اولا بیلسین بیله-بیله تۆرکیهده یارانان یئنی یازما آخینینی بوردا دا یئرینه سالماق ایستهییر. میثال اۆچون: «یورغان-دؤشک»، «اۆزدن-گؤزدن»، «آغیز-بورنو»، «تئز-تئز»، «یورغا-یورغا»، … .
رومانین بؤلوم-بؤلوم آیریلماسی صحنهلر ایله راویلری دَییشدیریر. راویلر بیرینجی شخص اولور. راوی ایندیکی زامان ایله کئچمیش زاماندا روایت ائدیر. یازیچی بئله روایت اولماغا کیتابین ایچینده توخونور. کئچمیشدن آیریلانمایان «حسن آغا» کئچمیشی ایندیده جانلاندیریر. اونون یاشاییشی سانکی اونبیر یاشدان باشلاییب، یئنی یئتمهلیکده بیتیر. او اؤزونو یئنی یئتمهلیکدن اۆسته داشییا بیلمیر. ایچینده آلوولانان یئنییئتمهلیک هوهسی سینما کیمی یئرلرده جانلانسا دا، اونو اؤز ایچینده باسدیرماغا چالیشیر. یاریقالمیش، ایچده آلاولانیب آغیزا گلمهین بیر سئوگی دادی، حسن ایله سۆرونور. «رعنا» ایله چییین-چییین گلدییینده حسن هیجانلانسا دا، «رعنا»نین اونا تپگیسی اولمور، سانکی حسنی کیشی دستهسینده گؤرمور. رعنا باشقا اوغلانلار طرفیندن جینسی باسقی ایله اۆزلهشنده، حسن گاه اوزاقدا دورور، گاه قورخاخجاسینا یاناشیر، ایستهدییی کیشیلییی اورتایا قویانمیر. بو اۆزدن ده، «رعنا»، حسنی یاخین بیر یولداش کیمی گؤرور. سانکی، اوندا حسنه گؤره باشقا حیس یارانمیر. «رعنا»، حسنین تَرسینه ایندینی ده کئچمیشده یازیر. سانکی، ایندی دن تئز قورتولوب قاچماق ایستهییر. «رعنا»نین قاچاق هاواسی حسنی اؤزونه باغلاندیریر.
کیتاب «میرزا علی اکبر صابیر» سایاغی، «عنا» ایله «حسن»ین بیرلیکده صابیرین دیلیندن، «میرزا علی اکبر صابیر» کۆلتور ائوینه یازدیقلاری مکتوبدا، یازیچیلیغی، صابیرین خانیمینین آغیزی ایله پیسلهین شعر ایله بیتیر. بو مکتوب ایله یازیچی، اوخوجولارا کود وئریر.
خورداد آیینین ۱۱-ی، تهران
کیتاب ایلک دفعه، ۴۵۶ صفحهده، تهرانین “عنوان” یایین ائوی طرفیندن ۱۳۹۹-دا چاپ اولونوب. جیلد ایله صفحه دۆزهنلهیهنی مهران رجبعلیزاده دیر.


text:
احمد یوخوسوندا گؤرورکی، گوزهل بیر یاز گونودور. کندیرینی و بالتاسینی گؤتوروب مئشهیه یوللانیر. یول اوزاندیقجا اوزانیر. لالهلی دوزلردن کئچیر. جه- جه ووران قوشلار احمدین باشینا، چینینه قونوب، شن- شن اوخویورلار. لالهلیک قورتاریر. احمد آغ چیچکلر دنیزینه دوشور. بوردا اونو زر ناخیشلی کپنکلر سالاملاییر. زومرود یاماجلی تپهنی آشان کیمی، گؤزلری اؤنونده باشقا عالم جانلانیر. شاه قیزی قیرخ گوزهل قیزلا سئیره چیخیب. او ظریفلیییایله بوتون قیزلاردان سئچیلیر. قیزلار دومآغ، شاه قیزی ایسه آل-الوان گئییمدهدیر. قیزلارین آیاقلاری یئره دیمیر، قو قوشلاری کیمین آستاجا قاناد چالیر، هاوادا سوزور و شاه قیزینی ظریف اللری اوستونده آپاریرلار. احمد حئیرانلیقدا بو منظرهنی سئیر ائدیر؛ اؤزونو دونیانین ان بختهور اینسانی سانیردی. بیرده گؤردوکی قیزلارین دستهسی اونا چاتماقدادیر. بیر گؤز قیرپیمیندا قارشیداکی ایری پالید آغاجینا چیخدی. قیزلار لاپ یاخینلاشدیلار. احمد یارپاقلار آراسیندا گیزلندی. قیزلار پالید آغاجینین آلتینا چاتاندا، شاهقیزی اینجه سسله دئدی:
– یورولدوم! دینجلمک ایستهییرم!
قیزلار اونو اللری اوستوندن یئره ائندیردیلر. یئل پازهلری ایله اونو یئللهدیلر. شاه قیزی یاواشدان الینی الینه ووردو. سن دئمه، بو رقصه ایشاره ایمیش. قیرخ قیزین رقصی باشلاندی. قیزلارین آیاقلاری سانکی یئره توخونموردو. رقص بیتنکیمی، گؤی گورولدادی؛ ایلدیریم چاخدی؛ لئیسان باشلاندی. قیزلار بیر گؤز قیرپیمیندا یوخ اولدولار. احمد اؤزونو یاغیشدان قوروماق اوچون بیر قدهر آشاغی ائنیب، قوجا پالیدین آلتینا گیردی.
دور باشینا دؤنوم! گون،گون اورتا اولدو. اودونون واختی کئچیر. ایستییه دوشهجکسن- دئیه، ننهسی اونو یوخودان اویاتدی.احمد گؤزلرینی اووشودوروب، آیاغا قالخدی. ال- اوزونو یودو. شور چورهک باغلاماسینی و بالتاسینی گؤتوروب، یولا دوزلدی. بو خوش یوخوسونوایسه اوزون موددت اونودا بیلمهدی.


text:
یارالی دورنا
عاصم اردبیلی
حق درگاهینه بیر کیچیک بنده کیمی بو ایکینجی شعر مجموعه سینین یاییلماغینا الده ائتدیگیم نائلیته خاطر منتدارلیغیمی قید ائدرک جوشان دردلی سؤزلریمی حؤرمتلی اوخوجولارین محضرینه تقدیم ائدیرم.
قانلی سحر کیتابیمدا قید ائتدیگیم کیمین ینه ده محضرینیزه دئملییم:
منده او مادی امکتن اولاییب و اولمایاجاق کی اورک سؤزلریمی کیتاب فورماسیندا اؤز وطن داشلاریما اتحاف ائدم. نیه کی آینادان آیدیندیر کی بیزیم تای توشلاریمیز، اؤز حیاتینین سامان تاپماغینا چالیشاندا من و سائره قلمداشلاریم ادبیات اوجاغیندا آلیش میشیق، قیزیل گوموشه بئل باغلامادان، زر تئللی گونشین اتگیندن آسلانمیشیق. بونولان بئله کی قادر و متعال آللاه حکمتیلن اینسانین اوزونه و قاپونی، باغلاسا رحمتیلن باشقا بیر قاپونی اونون اوزونه آچار منه شاعرین اوزونه ده صداقتلی دوستلار و دردی قانان قارداشلاریمین کرامتلی قاپوسون آچاراق کتاب نشر ائدنده اونلارین منتسیز یاردیملاریندان فایدالانماق ایمکانینی تؤره دیب دیر….
آتش هجره یانان کیمسه بیلر نار نه دیر
غنچه گول آچماسا بیلمز ستم خار نه دیر
اؤزومو درده گیریفتار بیلردیم ولی یوخ
ایندی آز چوخ قانیرام درده گیریفتار نه دیر
مجمر عشقده داغلانماسی عاشیق اوره گی
حشره دک بیلمیر عشق اهلینه معیار نه دیر
…
توضیحات:
- نام مجموعه شعر: یارالی دورنا
- شاعر: عاصم اردبیلی
- زبان: ترکی
- فرمت فایل : پی دی اف PDF
- تعداد صفحات : 147
- حجم : 10 MB
- پسوورد و منبع : www.aharri.ir
لینکهای دانلود:
لینکهای کمکی:دانلود از لینک کمکی اول دانلود از لینک کمکی دوم


text:
راکوتن
راکوتن (اینگیلیسجه: Rakuten) سهامی عام و یا خالقا آچیق شیرکتدیر. بۇ شیرکت اينترنت ساحهسینده فعالیّت گؤستریر. شیرکت Hiroshi Mikitani طرفیندن قۇرولموشدور. چالیشان ایشچیلرینین ساییسی ۱۴٬۸۲۶ نفر اوْلوب.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ "Info: Rakuten" - Rakuten Annual Reports for FY 2016
- ^ "Gross Merchandise Sales & Number of Employees", Rakuten
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Rakuten»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده راکوتن گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
دؤردونجو عاشیقلار بایرامی طنطنهلی کئچدی
محمدرضا کریمی باغبان
دؤردونجو عاشیقلار بایرامی فروردین آیینین ۳۰دا مییانا شهرینده قورولدو. کئچن ایللرده بو مراسیم مردمی ییغینجاق ساییلاراق ائولرده قورولوردو، آنجاق بو ایل فرهنگ و ارشاد ادارهسی طرفیندن مییانانین فرهنگسرا سالونو بو مراسیمه اختصاص وئریلدی و باشقا ادارهلر ده اونونلا همکارلیق ائتدیلر. بونا گؤره طنطنهلی بیر مراسیم کئچیریلدی. بو بایرام مراسیمینی ترتیب ائدهن و هامیدان آرتیق چالیشان عاشیق عباس ستاری اولموشدور، اما اونلارجا مییانالی شاعیر، یازار و ادیب اونون آرخاسیندا دایانیب و بیرگه ایشلهمیشدیلر.
قورولتارا قوشولان عاشیقلار مییانادان علاوه آذربایجانین مختلف شهرلریندن ده گلمیشدیلر. مراسیم قرآن تلاوتی و اسلامی ایران جمهوروسونون ملی سرودو اوخوناندان سونرا ۲۰دن آرتیق عاشیق صحنهیه گلیب بیرگه کُر دستهسی اولاراق سس – سسه وئریب ماهنی اوخودولار. سونرا مییانانین بؤیوک صنعتکاری و شهرین قوجامان هنرمندی “آقای محمد بهجتی جنابلاری” قوناقلارا “خوش گلدین” دئییب، قورولتایی قورانلاردان دا منتدارلیغینی بیلدیردی. سونرا آذربایجانین دده عاشیغی اولان دونیا اؤدوللرینی قازانان خرمدرهلی “عاشیق گلابعلی داوودبیگی” گؤزل سسی و سازی ایله مجلیسی ذووقا گتیردی. عاشیغی مشایعت ائدهن بالابانچی مهدی خدابنده اولموشدور.
اوستاد عاشیقلاریمیزدان اولان و ۱۵ جیلد شعر دفتری یازان و تبریزدن گلن “عاشیق غفار ایراهیمی” اؤز سازی و سؤزونو ایفا ائتدی.
“عاشیق گول احمد رستمی” تبریزدن گؤزل ماهنیلاریلا شنلیک یاراتدی.
سونرا دکتر “م. کریمی” عاشیق ادبیاتی و موسیقیسی حاققیندا دانیشدی. اونون دانیشیغینین بورادا اوخویاجاقسانیز.
اهردن گلن “عاشیق اومود جباری” صحنهیه گلدی. اونو بالابانلا مشایعت ائدهن احمد عبداللهی اولدو.
“عاشیق علی پیچ کانلو” مییانادان مراسیمه قاتیلیب اؤز موسیقیسینی اجرا ائتدی. اونونلا برابر “اسماعیل توکلی” قاوال ایله اشتراک ائتدی.
“عاشیق امیر محمدی” تبریزدن گلهرک گؤزل سسی و ایفاسی ایله مجلیسه یئنی بیر طراوت باغیشلادی.
“عاشیق حسن مهدیپور” و “عاشیق حسیننجفیفرد” تبریز عاشیقلاریندان بیرگه صحنهیه چیخیب گؤزل ایفالارینی اجرا ائتدیلر.
“عاشیق یزدان عبدالهی” مییانادان گؤزل ماهنیلاری ایفا ائتدی و اونو بالابان ایله مشایعت ائدهن “مهدی کاووسی” جنابلاری اولدو.
“عاشیق احمد قیشلاقی” تبریزدن اؤز وئرلیشینی اجرا ائتدی. عاشیق قشلاقی عئینی حالدا سازبند اوستادلاردان تانینیر.
“عاشیق رضا رضایی” اهردن سونرا کی ایفاچی عاشیق صحنهیه گلدی.
“عاشیق ابوالفضل صفرزاده” اهردن اؤز ایفاسینی اجرا ائتدی.
“عاشیق عباس ستاری” مییانانین اوستاد عاشیقلاریندان و بو مراسیم اوچون زحمتلره قاتلانان، هابئله شاعر و بستهکار عاشیغیمیز اؤز ایفاسینا گؤره سِن اوستونه چیخیر و یئنی بسلهدیگی هاوانی – “قافلانتی هاواسی” آدلاندیراراق ایفا ائتدی و بوتون تاماشاچیلار و عاشیقلار طرفیندن آلقیشلاندی.
“عاشیق فرمان خانی” اهر عاشیقلاریندان چیخیش ائدیب و “بهمن محیطی” ده اونو قاوال ایله مشایعت ائتدی.
“عاشیق میلاد بابائی” مییانا عاشیقلاریندان اؤز برنامهسینی تاماشایا قویدو.
“عاشیق حمزه خدری” مییانا عاشیقلاریندا سازیلا ماهنی لار اوخودو.
“عاشیق اسرافیل عبدالهی” یئنه مییانا عاشیقلاریندان سن اوستونه چیخیب برنامهسینی اجرا ائتدی.
خالخالدان گلن “عاشیقنعمت محیطی” قارداشی ایله بیرگه گؤزل ماهنیلار اوخودولار و خالخال شکستهسینی ده تاماشاچیلارین ایسته یی اساسیندا اجرا ائتدیلر.
“عاشیق حسن مهدی پور” یئنه صحنه ده اؤز صنعتینی گؤستردی.
مییانا عاشیقلاریندا “بیژن دایوبه” و سونرا “عاشیق اومود جباری” گؤزل ایفالار ائدیب و وئرلیشین سونوندا عاشیقلاردان تقدیر اولوندو. بو مراسیم ساعات ۱۵/۵۰ده باشلاییب ساعات ۲۰ ده سونا چاتدی و تاماشاچیلار گؤزل بیر خاطیره ایله ائولرینه دؤندولر. بو گؤزل مراسیمین آپاریجیسی مییانانین گوجلو شاعیری “تایماز مییانالی” – جلیل درهمجانی جنابلاری اولموشدور.
گؤزل و اورهیی اوخشایان صحنهلر بو مراسیمده چوخ اولدو، آنجاق قورولتایا قاتیلان بیر چوخلو صنعتکارلار، فیلم، تئاتر، خطاطلیق و باشقا صنعتلرین دهیرلی صنعتکارلاری، دانشگاه اوستادلاری، مییانا شهرینین موسیقی و عاشیقلیق هوسکارلاری، اؤزه للیکله شهرین گؤزل و گوجلو شاعیرلری آقالار: ارشدنظری، حسین رزمی، دومان بختیاری، یوسف جوادی و باشقالاری مجلیسه داها گؤزللیک وئرمیشدی. موسیقی هوسکارلاری اولان شهرین گنج و غیرتلی شاعیرلری اؤز تلاشلاریلا مجلیسین داها انتظاملی و گؤزل چیخیشینا یاردیمچی اولموشدولار. ایشالله گلن ایللر و گلن برنامهلر بوندا داها گؤزل و آردیجیل داوام تاپسین.
دقت: بو تدبیرین شکیللری الیمیزه چاتدیقدا یاییلاجاقدیر.


text:
اردوغان: تورکیه نینگ هایدروالکتریک ظرفیتی نی ایکّی یریم برابر آشیردیک
جمهوررئیس اردوغان هایدروالکتریک سنترال لرنینگ آچیلیش مراسمی گه اشتراک قیلدی
تورکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان, تورکیه نینگ هایدروالکتریک ظرفیتی نی قیسقه بیر مدت مابینیده 2,5 برابر آشیریب 44 میلیارد کیلوات- ساعت دن 110 میلیارد کیلوات- ساعت گه ییتکزگن لیک لری نی بیلدیردی.
اردوغان, پایتخت انقره ده بیش تپه ملت و کنگره و مدنیت مرکزی ده دولت سوو ایش لری اداره سی تامانیدن قوریلیش ایش لری تکمیل بولگن 34 هایدروالکتریک سنترالی نینگ آچیلیش مراسمی گه اشتراک قیلدی.
جمهوررئیس اردوغان, تورکیه نینگ برق تولیدی ظرفیتی گه ییل لیک 1,9 میلیارد کیلوات ساعت گه یقین حصه قوشه دیگن اینگ یوکسک بند دن عبارت یوسف ایلی نینگ, قوریلیش ایش لری نینگ تقریباً تکمیل بولگن لیگی نی بیلدیردی.
اردوغان, "سونگّی 20 ییلده اولکه میزگه بوگون آچیله دیگن سنترال لر بیلن بیرگه 605 ینگی هایدروالکتریک سنترال کسب ایتتیردیک و توپلم رقم نی 730 گه چیقارگن لیگی میز بیلن فخرلنماقده میز" دییه قید ایتدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
دنیا نینگ اینگ اوزاق جایی گه تورت ساعتده باریش ممکن بوله دی
ربات کودلش حقیده قیسقه معلومات
ربات کودلش نی اورگنمسدن آلدین ربات لر حقیده معلومات ایگه سی بولیشی میز کیره ک
اردوغان: تورکیه نینگ هایدروالکتریک ظرفیتی نی ایکّی یریم برابر آشیردیک
جمهوررئیس اردوغان هایدروالکتریک سنترال لرنینگ آچیلیش مراسمی گه اشتراک قیلدی


text:
گۆنۆمۆزدە “ایسلام تۇپلومو” اۇلاراق تانئملانان تۇپلوملاردا؛ ایسلاما، کندی اؤزگۆن دیلییلە قۇنوشما ایمکان وە فئرصاتئ تانئنماماقتادئر. بورادا همن بلیرتیلمەسی گرکیر کی یایغئن آنلامدا قوللانئلماقتا بولونان “ایسلام تۇپلومو” تانئمئ، بۆتۆنۆیلە یانئلتئجئ بیر آنلام تاشئماقتادئر. سؤزۆ گچن گنل تانئملامایا دا ایلگیلی تۇپلوملارئن ایسلامئ بۆتۆنۆیلە دگیل، کیمی پارچالارئیلا، بو پارچالارئن دا آنجاق کیمی رنکلری وە چیزگیلری تاشئدئقلارئ نۇقطاسئندان حارەکتلە وارئلابیلمکتەدیر.
بیلیندیگی گیبی بیر تۇپلومون “ایسلام تۇپلومو” اۇلاراق نیتەلندیریلەبیلمەسی ایچین بو تۇپلومون ایسلامدان کیمی ایزلر وە بیچیملر تاشئماسئ یترلی دگیلدیر. بیر تۇپلومون “ایسلام تۇپلومو” اۇلاراق ایسیملندیریلەبیلمەسی، بو تۇپلومون بۆتۆن عونصورلارئیلا ایسلاما گؤرە شکیللنمەسینە باغلئ بولونماقتادئر.
حالن ایسلامئ، بۆیۆک بیر گلەنکتن قۇپان کۆچۆک پارچالار حالیندە یاشاتان تۇپلوملاردا، بیربیرلرییلە آصلا بیر ایلیشکی قورامایاجاغئنئز سایئسئز وە دگیشیک گؤرۆنتۆلر، کندیلرینی ایسلاما نیسبت أتمە نۇقطاسئندا عادتا یارئش حالیندەدیرلر. اۇلایا گنل بیر چرچوەدن باقئلدئغئندا گؤرۆلەجکتیر کی بو گؤرۆنتۆلرین دینین گرچگییلە دۇغرودان بیر باغلانتئسئ بولونماماقتادئر.
یالنئزجا کیمی آلئشقانلئقلارلا سئنئرلئ وە یالنئزجا زامان زامان اۇرتایا چئقابیلن کیمی گؤرۆنتۆلردن عیبارت بیر دین آنلایئشئ نەدنییلەدیر کی بو تۇپلوملارئن روحوندا ایسلامدان بیر أثر قالمامئش، ایسلام یالنئزجا یئغئنلارئن روحسوز گؤودەلرینە یاپئشتئرئلان بیر “أتیکت” اۇلموشتور. بوگۆن نەرەدە اۇلورسا اۇلسون مۆسلۆمانلارئ ایشتە بو أتیکتلرە گؤرە حۆکۆملر ورمکتەدیر.
کیتابئ کریم طارافئندان قئنانمئش بولونان بیر گلەنک، بۆتۆن عونصورلارئیلا وارلئغئنئ قۇروماقتادئر. بو گلەنک؛ ایسلامئ، “شارطلارا گؤرە آنلاما” گلەنگیدیر. بو گلەنگە باغلئ اۇلاراق بوگۆن سیاسال، تۇپلومسال وە کۆلتۆرل یاپئ فارقلئلئقلارئ نەدنییلە، ایسلام میللتی گنلیندە فارقلئ شارطلاردان دۇغان فارقلئ دینی دویارلئق بیچیملری گلیشتیریلمیش بولونماقتادئر. قوشقوسوز کی أمپریالیست پۇلیتیکالارئن نیهایی آماجئ بو سۇنوچلارئ ساغلاما نۇقطاسئندایدئ. مۆسلۆمانلارئن گرگی گیبی سؤمۆرۆلمەلرینی ساغلایابیلمک ایچین اۇرتایا قۇنولموش بولونان “فارقلئ دینی ستانداردلار“، بۆتۆنلۆگۆ بۇزان ایلک أتکنلر آراسئندا سایئلمالئدئر.
بیربیریندن چۇق فارقلئ اؤزللیکلری بولونان سیاسال وە اولوسال یاپئلانما بیچیملری وە بو یاپئلانمانئن گتیردیگی سئنئرلار وە سئنئرلاندئرمالار هر تۇپلومدا فارقلئ بیر دینی قاورایئش بیچیمینی اۇرتایا چئقارمئشتئر. بو آیرئلئغئن -اؤزللیکلە گۆنۆمۆزدە- بۆتۆن بۇیوتلارئیلا وۆجود بولدوغو گؤرۆلمکتەدیر.
اؤنجە دگیشیک سیاسال دۆزنلرین حیمایەسینی قابولە مەمور أدیلن دینی أگیلیملر وە قوروملار، بیلاحارە بو دۆزنلرلە بۆتۆنلشینجە ایلگیلی دۆزنلری حیمایە گؤرەوینی اۆستلنمکتەدیر. بیزیم بوگۆن “ایسلام دۆنیاسئ” اۇلاراق تانئملادئغئمئز دۆنیاداکی اویغولامالار داحا چۇق بو یؤندە گلیشمکتەدیر. یالنئزجا گلەنک حالیندە یاشاتئلان بو “دینی دویارلئق بیچیمی“، بیربیرلرییلە اوزاق وە یاقئن بیر ایلیشکیسی بولونمایان کندینە اؤزگۆ بۆتۆن سیاسال دۆزنلرلە ایی گچینمەنین یۇللارئنئ بولابیلمیشتیر.
بوگۆن هر اۆلکەدە، اۆلکە شارطلارئنا وە اۆلکە ستانداردلارئنا اویغون دینی دویارلئق بیچیملری سرگیلنمکتەدیر. بو اۆلکەلردە بلیرلەیجی اۇلان عونصورلار “دینە” اؤزگۆ عونصورلار دگیل، “شارطلارا” اؤزگۆ عونصورلاردئر. بو آنلایئش ناظارئندا “دینین” شارطلارا مۆداحالەسی دگیل، شارطلارئن “دینە” مۆداحالەسی أساس آلئنماقتادئر. بو نەدنلەدیر کی، نیجە زاماندئر “آللاهئن دینی“، شارطلارئن گرکلرینی یرینە گتیرمکلە گؤرەولی قئلئنماق ایستنمکتەدیر.
کندیسینی ایسلاما نیسبت أدن هر کسیم وە هر أگیلیمین اؤنجەلیکلە ستاتۆکۇیا اویغون بیر یؤنتم بلیرلەمەسی، بوگۆن آرتئق وازگچیلمز بیر قورال حالینە گلمیشتیر. آللاهئن عازیز دینینین هیچبیر دورومدا ستاتۆکۇیا تابیع قئلئنامایاجاغئ گرچگی بۆتۆنۆیلە اونوتولموش وە اونوتتورولموشتور. تاریحی شارطلار، جۇغرافی شارطلار، تۇپلومسال وە سیاسال شارطلار، مۇرال وە اولوسال شارطلار، ماددی وە أکۇنۇمیک شارطلار نەدنییلە ایسلام، بو شارطلار طارافئندان کندیسینە یامانمئش بولونان چشیتلی رنک وە چیزگیلرلە آصلئنا نیسبت أدیلمەسی گۆچ بیر ماهیەت قازانمئش دورومدادئر.
گنلدە “دین” اۇلایئنئن گؤرۆنۆردەکی ماهیەتی، اۇلابیلدیگینجە ساقئنجاسئز، اۇلابیلدیگینجە تهلیکەسیز بیر آنلاتئم یۇلونو سچمیش بولونماقتادئر. سچیلن وە هر دورومدا باشوورولان قئسطاس “شارطلار” اۇلونجا هر نە اۇلورسا اۇلسون آقان سولار دورماقتا، شارطلارا بۇیون أگمەیی شیعار أدینمیش بیر دین آنلایئشئ بو دورومدا “گلنە آغام، گیدنە پاشام” ذیهنیەتینی بایراقلاشتئرماقتادئر.
تسلیمیەتچی ذیهنیەت هر یردە “دینین” مانطئغئنا گؤرە دگیل، “زامانئن” مانطئغئنا گؤرە ایشلەمکتەدیر. حارەکت نۇقطاسئ زامانئن مانطئغئ اۇلونجا زامانئن دگر یارغئلارئ دا بؤیلەجە “دینین” اؤنۆنە گچمکتەدیر. بوگۆن حالن ایچریسیندە مۆسلۆمانلارئن یاشادئغئ پک چۇق تۇپلومدا ایسلام، کندی آصلی کیملیگییلە اۇلماقتان چۇق، تاریحی کیملیگییلە تانئنماقتادئر. مۆسلۆمانلارا واضعیەت أدنلر، داحا ایصابتلی بیر دەییشلە مۆسلۆمانلارا ایسلاما راغمن واضعیەت أدنلر، مۆسلۆمانلار ایچین بو تاریحی کیملیگی داحا اویغون گؤرمۆش بولونماقتادئر. تاریحی کیملیک، هر تۆرلۆ اؤدۆن وە اوزلاشما فیکرینە آچئق وە مۆساعید بولونماقتادئر.
تاریحی ایسلام ایماژئ، زامانئن مانطئغئنا دا ترس دۆشمەمکتەدیر. همن هر اۆلکەدە سیاسال رژیملر کندیلرینی سۆرگیت آیاقتا توتابیلمک ایچین دینی /تاریحی مۇتیفلرە اۆزللیکلە ایعتیبار أتمکتە وە قوللانئلماسئ بو رژیملرە ضارار ورمەیەجک دینی /تاریحی عونصورلار تیتیزلیکلە قۇرونماقتادئر. لائیک رژیملر بیلە لائیکلیگین روحونا آیقئرئ اۇلماسئنا راغمن، تۇپلومسال بارئش وە بۆتۆنلۆگۆن ساغلانماسئ قۇنوسوندا دینی /تاریحی دگرلرە مۆراجاعات أتمک زۇروندا قالماقتادئر.
دینە وە دینی اۇلانا مۆداحالە اۇلغوسو، یالنئزجا لائیک سیستملرین اۇرتایا چئقئشئیلا ایضاح أدیلمەملیدیر. لائیکلیک اۇلاراق ایسیملندیریلمەمکلە بیرلیکتە، بو گلەنگین اۇلدوقچا أسکی بیر گچمیشی اۇلدوغو عاقئلدان چئقارئلمامالئدئر. مۆسلۆمانلارئن تاریحیندە چۇغونلوقلا ایقتیدار صاحیبلری، ایقتیدارلارئنئ “دینە” گؤرە دگیل، “دینی” ایقتیدارلارئنا گؤرە تانظیم أدەگلدیکلری ایچین باشلانغئچتا اۇرتایا چئقان تمل ساپما، ایشلنە ایشلنە نەرەدەیسە ساپما اۇلماقتان چئقارئلمئش وە گۆنۆمۆزە مشروعیەت قازاناراق چئقمئش بولونماقتادئر.
ایسلامئن روحونا تامامن آیقئرئ اۇلماسئنا راغمن، ایسلام تاریحی بۇیونجا کندیلرینی ایسلاما نیسبت أتتیکلرینی ایددیعا أدن سالطانات صاحیبلری؛ اۇتۇریتەیی، دینی وە دۆنیوی اۇلماق اۆزرە آیئرمئشلاردئر. بو آیرئم، گچمیشە اۇرانلا بوگۆن داحا قاپساملئ وە داحا سیستماتیک بیر زمین اۆزرینە اۇتورتولموش بولونماقتادئر. حانگی نیەتلرە گؤرە یاپئلمئش اۇلورسا اۇلسون، بو مۆداحالە وە آیرئم گیدەرک بۆیۆین وە تاحریباتئ گنیشلەین کؤکلۆ بیر ساپمانئن باشلانغئجئنئ تشکیل أتمیشتیر.
ماراضی بیر دۇگماتیزم هم دە دین آدئنا بۇی ورمیش بیر دۇگماتیزم، گچمیشتن قالان هر شەیی، یالنئزجا گچمیشتن قالدئغئ ایچین بۆیۆک بیر عاصابیەتلە قۇروما ساواشئ ورمکتەدیر. بیر گرچگی ایسلاما نیسبت أدەرک آچئقلاما ضارورتی، یرینی گچمیشتەکی اویغولامالارلا آچئقلاما حاستالئغئنا بئراقمئشتئر. بو نەدنلەدیر کی، آللاهئن دینینی؛ “کندی دیلییلە، کندی یؤنتم وە آراچلارئیلا” مۆسلۆمانلارئن گۆندمینە قازاندئرما چابالارئنا؛ بو تاریحی دۇگماتیزم “گچیت ورمەمکتەدیر”. حاقیقاتی گچمیشین کیمی دار قالئبلارئنا ایندیرگەیەرک اۇرایا ماحکوم أدن بیر نویع دار گؤرۆشلۆلۆک، بوگۆن دە ایسلام میللتینی تهدید أدن حاستالئقلارئن باشئندا گلمکتەدیر.
ایسلام میللتی، تەوحیدی دویارلئغئن ائشئغئ آلتئندا “کیتابئ کریمە وە سۆننتی رسولوللاها” دایاناراق حورافەلردن آرئندئرئپ ساغلئقلئ ناقیل وە ریوایت دیسیپلینینی یاشاتاراق، گنیش اوفوقلارا آچئلماق زۇروندادئر. باغنازلئقلا قۇرونان بو دار گؤرۆشلۆلۆک، یینە باغنازلئقلا قۇرونان گچمیش عاصابیەتی وە دۇندورولموش ستانداردلاردان عیبارت سایئلان بیر دین آنلایئشئ نەدنییلەدیر کی بوگۆن مۆسلۆمانلار، یا “دین دئشئ بیر حایاتئن” یا دا “حایاتئن دئشئندا بیر دینین” قوربانلارئ حالینە گلمیشلردیر. مۆسلۆمانلارئن تەوحیدی گرچکلیک قاتئندا بؤیلەسی بیر دوروما ماحکوم اۇلمالارئ دۆشۆنۆلەمز، هر ایکی دورومون دئشئنا چئقاراق “دینلە حایاتئ بۆتۆنلشتیرمەلری” مۆسلۆمانلارئن اۆزرینە بۇرچتور.
کیمی دۆنیا گؤرۆشلرینین، کیمی ایدئۇلۇژیلرین، کیمی بیلیم وە فلسفە آقئملارئنئن تثبیت وە تاقدیس أتمیش بولوندوقلارئ کیمی دگر یارغئلارئنئن، گنلدە دین فیکرینە وە اؤزلدە ایسلاما قارشئ تاقئنمئش بولوندوقلارئ سالدئرغان توتوم وە طاوئرلار، مۆسلۆمانلارئ سؤزۆنۆ أتتیگیمیز آقئملار طارافئندان یۆجلتیلن دگرلر آراجئلئغئیلا ایسلامئ گۆندمدە توتما ضاعافئنا سۆرۆکلەمیشتیر. شیمدیلردە گیدەرک بو حاستالئقلار بیر دیسیپلین اۇلما ایستیعدادئ گؤسترمکتەدیر. مۆسلۆمانلارئن ایمانلارئنئ بیلە ایسلاما آصلا تاحاممۆلۆ بولونمایان “لائیک دۆشۆنجە نۇرملارئنا” گؤرە آنلاتمایا چالئشمالارئ، بو اۇلغونون سۇموت بیر گؤسترگەسیدیر.
وارلئق نەدنلری “آللاهئن دینینی” بۆتۆن عونصورلارئیلا اینکار أساسئنا دایالئ بولونان مۇدرن سیستملرین ایذین وە آنلایئشئنا سئغئناراق “دینین” گرچگینە بیر یۇل بولونامایاجاغئ طابیعیدیر. بیلینملیدیر کی “دینی” هر تۆر گرچکلیک، “دین دئشئ” اۇلغولارلا آچئقلاناماز. دین دئشئ اۇلغولارلا آچئقلانمایا چالئشئلان دین؛ کاتگۇریلرە، سۇسیۇلۇژیک تانئملارلا سئنئرلئ بیر دین آنلایئشئ سۇقولابیلیر، فاقاط ایسلام آصلا بو کاتگۇریلرە سئغدئرئلاماز.
ایسلام، “زامانئن وە شارطلارئن” اینصافئنا ترک أدیلمەملیدیر. دینی زامانئن وە شارطلارئن رنگینە بۆرۆنمک صورتییلە سونمایا چالئشماق، ایسلاما “یالان سؤیلتمەیە” چالئشماقتان فارقسئزدئر.


text:
- اۇ گۆن تۆم حاکیمیەت سادەجە راحمانئندئر (اییلیگی سۇنسوز اۇلانئندئر). اۇ گۆن کافیرلر ایچین زۇر بیر گۆندۆر.
- یانلئش یاپان هر کیشی، اۇ گۆن ایکی ألینی ائسئراراق شؤیلە دەر: “کشکە بو رسول ایلە عاینئ یۇلو توتسایدئم.
- یازئق أتتیم کندیمە! کشکە فالانجا کیشییی صامیمی دۇست أدینمەسەیدیم.
- دۇغرو بیلگی (آللاهئن کیتابئ) بانا گلدیکتن سۇنرا بنی اۇندان، اۇ اوزاقلاشتئردئ. شەیطانلار اینسانئ یۆزاۆستۆ بئراقئر.”
- اۇ گۆن ألچیمیز دە شؤیلە دەر: “راببیم! بنیم حالقئم بو قورئانئ (اۇنون حۆکۆملرینی) ترک أدیلمیش حالە گتیردیلر.”
- هر نبییە بیر قئسئم سوچلارئ ایشتە بؤیلە دۆشمان أتتیک. یۇل گؤستریجی وە یاردئمجئ اۇلاراق راببین یتر.
- کافیرلیک أدنلر (آللاهئن آیتلرینی گؤرمزلیکتە دیرننلر): “قورئان اۇنا، بیر سفردە تۇپتان ایندیریلسەیدی یا!” دەدیلر. بؤیلە (پارچا پارچا) ایندیریلمەسی، گؤنلۆنۆ اۇنا ثابیتلەیەلیم دییەدیر. بیز اۇنو سانا تام ترتیل أتتیک (باغلانتئلارئنئ گۆزل قوروپ یاواش یاواش آچئقلادئق)!
- بونلارئن سانا گتیردیکلری هرحانگی بیر اؤرنک یۇقتور کی، بیز سانا اۇنون دۇغروسونو وە أن گۆزل آچئقلاماسئنئ گتیرمیش اۇلمایالئم.
- اۇنلار یۆز اۆستۆ جهننمە تۇپلاناجاق اۇلانلاردئر. ایشتە اۇنلار أن کؤتۆ یردە وە أن ساپئق یۇلدادئرلار.
- موسایا کیتابئ وردیک. قاردشی هارونو دا اۇنا یاردئمجئ یاپتئق.
- اۇ ایکیسینە: “آیتلریمیز قارشئسئندا یالانا سارئلان شو تۇپلولوغا گیدین!” دەدیک. سۇنوندا اۇنلارئ یرلە بیر أتتیک.
- نوحون حالقئنئ دا… کندیلرینە گلن ألچیلری یالانلایئنجا اۇنلارئ بۇغدوق وە اینسانلار ایچین عیبرت یاپتئق. یانلئش یاپانلار ایچین آجئقلئ بیر عاذاب حاضئرلامئشئزدئر.
- عادئ، ثمودو، رس آهالیسینی وە بونلارئن آراسئندا یاشایان نیجە نسیللری دە…
- حپسینە دە درس آلاجاقلارئ اؤرنکلر وردیک. (آما دینلەمەیینجە) حپسینی قئرئپ گچیردیک.
- بونلار، فلاکت یاغدئرئلمئش اۇ یرلرە ألبتتە اوغرادئلار؛ اۇنلارئن حالینی گؤرمەدیلر می؟ آصلئندا بونلار، تکرار دیریلمە قۇنوسونا ایلگی دویمویۇرلار.
- سنی گؤردۆکلریندە سادەجە حافیفە آلئیۇر، شؤیلە دییۇرلار: “آللاهئن ألچی اۇلاراق گؤرەولندیردیگی بو مو!
- أگر ایلاەلارئمئزا باغلئلئقتا ثبات گؤسترمەسەیدیک، آز قالسئن بیزی اۇنلارئن یۇلوندان ساپتئراجاقتئ.” (بو کافیرلر) عاذابئ گؤرۆنجە، یۇلدان ساپمئش اۇلانئن کیم اۇلدوغونو اؤگرنەجکلردیر.
- کندی آرزوسونو کندینە ایلاە أدیننی گؤردۆن مۆ؟ اۇنو سن می ساووناجاقسئن؟
- اۇنلارئن چۇغونون سانا قولاق وردیگینی وەیا دۇغرو باغلانتئ قوردوغونو مو سانئیۇرسون؟ اۇنلار آنجاق أنعام (قۇیون، کچی، سئغئر، دوە) گیبیدیرلر، حاتتا اۇنلار چۇق ساپقئن بیر یۇلدادئرلار.
- راببینین گؤلگەیی ناسئل اوزاتتئغئنئ گؤرمەدین می؟ ایستەسەیدی اۇنو حارەکتسیز قئلاردئ. گۆنشی دە گؤلگەنین دلیلی /سببی یاپتئق.
- سۇنرا گؤلگەیی یاواشچا کندیمیزە (یوقارئیا) چکتیک (وە قئسالتتئق).
- گجەیی سیزین ایچین اؤرتۆ، اویقویو یاتئپ دینلنمە واقتی اۇلاراق اۇلوشتوران؛ گۆندۆزۆ دە قالقئپ یایئلما واقتی یاپان اۇدور.
- راحمتیندن /ایکرامئندان اؤنجە رۆزگارلارئ مۆژدەجی اۇلاراق گؤندرن وە گؤکتن تمیز بیر سو ایندیرن دە اۇدور.
- بونو، اۇ سویلا اؤلۆ بیر بؤلگەیی جانلاندئرالئم، یاراتتئغئمئز حایوانلارئن وە اینسانلاردان بیر چۇغونون سو ایحتیاجئنئ قارشئلایالئم دییە یاپارئز.
- بیز اۇنو، دۇغرو بیلگیلرینی قوللانسئنلار دییە آرالارئندا حالدن حالە چەویردیک. آما اینسانلارئن چۇغو، نانکؤرلۆک دئشئندا هر شەیە دیرنیر.


text:
ازرا پاوند - چئویرن: احد فرهمندی
فیکر ائیلهمهیین بعضی سؤزلر یالنیز نثرده یازیلا بیلمهدیگی اوچون شعر دونونا گیرمهگه اویغوندور. خیال تؤرهدن اولمایین، بو ایشی خوشا گلیم فلسفی مقاله یازانلارین عهدهسینه بوراخین.
وصفچی اولمایین، بیر منظرهنی یاراتماقدا بیلیکلی بیر رسام سیزدن یاخشی باجاریقلی اولا بیلر. شکسپیر «گونش قومرال گئییمله اوفوقدن چیخدیغی زامان» سؤزونو یازدیقدا، رسام گؤستره بیلمهدیگی بیر زاد وئریر. بو سؤزده وصف دئیه بیز زاد یوخدور، یالنیز ارائه وئرمکدیر.
گؤرکملی بیر دانشمند بیر زاد اله سالیب کشف ائتمهمیشدن اؤنجه اونو بیر عالیم آدیلا آلقیشلاییب، یا دا مکافاتلانیلماسینی ایستهمز. او ایشین اؤزوندن اؤنجه کشف اولان یوللارین اؤیرهنمهسینه باشلاییب، ایشی قاباغا آپارار و یالنیز اؤزو اؤنملی آدام اولدوغو اوچون اورهگینی خوش ائیلهمز. او ایلک درسیندن اله گتیردیگی بیلیکلر اوچون یولداشلاریندان آلقیش گؤزلمز. نه یازیق کی شعرین اول صینیفینده اولانلار بیر بللی ائوه ییغیشمادان هر یئره داغیلیبلار. دئمک خالقین دا شعردن اعتناسیز اؤتمکلرینین تعجب یئری وار.
اؤز شعرلریزی فعللر کیمی قیریقـ قیریق ائدیب سیندیرمایین. شعرین اورتاسیندا نسبتا” اوزون دایانماق ایستهمیرسیزسه، هئچ بیر مصرعی اؤز قورتولوشوندا اؤلولر کیمی ساکیت بوراخیب، آردیجا زیققیناراق یئنی بیر بیت باشلامایین. ائله یازین هر مصرعین قورتولوشو تازا بیر مصرعین دالغاسینا ال آتسین.
سیز شعر یازاندا موسیقییه حؤکوم سورن قایدالاردان آیری دوشمهمهلیسیز، هر بستهکار بستهلهدیگی بیر موسیقینی ثابت قرینهلر چرچیوهسینه سالار، سیز ده شعرین چرچیوهلرینی دوشونمهلیسیز. نظملی سؤز قوشماقلا، لفظلرین شکیلینی یا دا طبیعی سسلرین هابئله معنالارینی آرادان آپارمامالیسیز. بونلارین هامیسینا درین ایز سالان گوجلو ترکیبلر یارالدیب، سؤزو موزونلاتماق، آرتیق روح تری تؤکمک ایستهییر.
اولا بیلر شعرده یئرسیز آرا وئرمکله، مصرعلرین سونوندا و سؤزلرین اورتاسیندا سؤزلریز سکتهیه دوشسونلر، بیر بستهکار ارکسترینین سس گورلوغونا بئل باغلایا بیلر، آنجاق سیز یوخ. شاعرلرین چوخو شعرده ایشلتمگی گرکلی اولان هارمونونو یاخشی باشا دوشمهییبلر. بیرگه سسلهنن اوجالیقلاری بیر اولمایان سسلر هارمونی دئمکدیر.
ان گؤزل شعرلرده بیر نوع موسیقی وار. او موسیقی ائشیدهنین قولاغیندا قالارقیلاشیب آز ـ چوخ تمللی بیر صنعت کیمی عمل ائدهر.
قافیهنین درین لذت وئرمهسینه چالیشیرسیزسا، قافیهلریز بیر آز غافلگیر ائتمک گوجونه مالک اولمالیدیر. هیجان تؤرهدن هابئله عجیب اولمامالیدیر آنجاق بهرهوئریجی و یئرلیـ یاتاقلی اولمالیدیر.
شعریزین؛ اوخوجونون فیکر گؤزونون اؤنونده پارلایان بؤلوملری آیری دیله چئویرمکله هئچ زادینی الدن وئرمز، آنجاق قولاق سیغاللایان بؤلوملری، یالنیز شعری سیزین دیلیزدن ائشیدنلره نصیب اولار.
یاخشی نثرین قاداسی سیزه توخونماز، گؤزل نثر یازماقلا یاخشی انظباطی اولماغا چالیشین. فایدالی ایشلردن بیری ده ترجمه ائتمکدیر، چئویردیگیز یازیدا اورژینال متنین جوشقونلوغو گؤرونمهسه چئوریلمیش متنین آنلامی دونموش دئمکدیر. یاراشیقلی بیر ایش گؤرمک ایستهییرسیز قلمیزین اوجونا گلنی کاغاذا یئرلشدیرسز سونرا بوشلوقلاری دهیرسیز دویغولارلا دولدورماق زوروندا قالاجاقسیز. چالیشمایین بیر مفهومون معناسینی باشقا مفهوملا گؤستررکن اونون دوشونولمهسینی اوّلکیندن ده آرتیق چتینلشدیرهسیز، بئله ایشلر شاعرینین سؤز یوخسولوغو و مطالعه تنبلیگیندن تؤرهنر.


text:
۲۳ مارس
پرش به ناوبری پرش به جستجو
- ۶۲۵ - مۆسلمانلارلا مکّه آراسیندا اوحود دؤیوشو باشلادی.
- ۱۸۰۱ - بیرینجی الکساندیر روسیه تزاری اوْلدو.
- ۱۸۴۸ - ماجاریستان٬ اوتریشدن باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۱۸۵۵ - دوْلماباخچا جامعی عیبادته آچیلدی.
- ۱۹۱۹ - بنیتوْ موسولینی٬ ایتالیادا فاشیست مۆجادیله بیرلیکلرینین ایتّیفاقی حزبینی قۇردو.
- ۱۹۲۱ - ایکینجی اینؤنۆ ساواشی باشلادی. یونان بیرلیکلری٬ اۇشاق و بۇرسا اۆزریندن٬ آیفون و اسکیشهره ساری ایکی قوْلدان هۆجۇما کئچدی.
- ۱۹۲۵ - سسسیز سینما دؤنمینین ان باهالی فیلمی٬ (۳/۹ میلیون دوْلار) «بن هور» گؤستریمه گیردی.
- ۱۹۳۳ - آلمان میلّی مجلیسی رایشتاق٬ آدولف هیتلره قرارنامهلرله اؤلکهنی ایداره ائتمه یئتکیسی وئردی.
- ۱۹۵۶ - پاکیستان٬ ایلک ایسلام جۆمهۇریتی قۇرولدو.
- ۲۰۰۱ - ناتو٬ کوزوْووْ ساواشیندا اورانیوم مرمیسی ایشلتدیگینی اعتیراف ائتدی.


text:
بؤیوک هون ایمپیراتورلوغو
بؤیوک هون خانلیغی اسکیرک تانیلمیش تورک خانلیغی دیر . بۇ خانلیغین قوروجوسو تومهن خان ، اوچ یوز ایل میلاددان اؤنجه بۇ خانلیغی بیرلشتیریب ، قوروبدور . هون خانلیغینین ئهن بؤیوک خاقانی مئته تانری قوت ( باغاتور خان ) دیر . چینلیلر بؤیوک چین دووارینی بۇ خانلیغی قارشیلاماق اۆچون یاپیپلار .
هونلارین کؤکی[دَییشدیر]
هونلارین کؤکون تانیماق اۆچون ، هونلارین دیلین تانیمالیییق . بیلگهلرین بیلگیسی هونلارین دیلینه گؤره چوخ آزدیر ، آمّا آز اولسادا گؤرهر دیر . هونلارین دیلیندن چینلی یازیچیلارین کیتابلاریندا چوخ آز سؤز قالیپدیر :
- تانگری
- قوت
- قیلیچ
بو سؤزلر هامیسی گونوموزون تورکجهسینده ایشلهنیرلر .
هونلار آریاییلار تاریخینده[دَییشدیر]
بو بؤلومده دهیهرلی کیتابلارین بیری ایاتکار زریران آدلی کیتاب دیر .بو کیتابدا ایرانین اسکی آدی خون یئرث گهلیبدیر کیم "هون یئری" معنیسینده دیر . بۇ گؤستریر کیم ایرانین گئچمیش اوتورانلاری هونلار ایدیلار و شاهنامهده گهلهن تورانلیلار دا ائله بۇ هونلار دیرلار .[۱]
هونلار ایچینده یازی سیستئمی[دَییشدیر]
نوین اولا قورقانلاری و سئلئنگا چایینین یاخینلیقلاریندا تاپیلان داش یازیلاری هونلارین اؤزلهرینه اولان یازی سیستئمین گؤستریر آمّا بۇ یازی سیستئمیندن یالنیز 20 حرف بۇ گونه یئتیشیپدیر . بۇ یازیلار اورخون تورک یازیلارینا چوخ یاخین یازی دیرلار .
قایناقلار[دَییشدیر]
گؤرونتولر[دَییشدیر]
- Fig6Ishjamts p166R1.gif
- Fig5Ishjamts p166R2.gif


text:
قیریم مئدیا قورولوشلاری قاپانما تهلوکهسی آلتیندا
قیریم خبر آژانسی، عودت قزئتی، دونیادا ایلک و تک قیریم تاتار تلویزیونو آتر و باشقا بیر چوخ مطبوعات قورولوشونون فعالیتینه یارین سون وئریلهبیلر
قیریم تاتار مئدیا قورولوشلاری قاپانما تهلوکهسی آلتیندا.
قیریم خبر آژانسی، عودت قزئتی، دونیادا ایلک و تک قیریم تاتار تلویزیونو آتر و باشقا بیر چوخ مطبوعات قورولوشونون فعالیتینه یارین سون وئریلهبیلر.
1 آوریلدن سونرا فعالیتلرینه داوام ائتمک ایستهین مطبوعات اورگانلارینین روسیا قانونلارینا گؤره ثبت اولماسی ایستهنیر.
روسیا، چئشیدلی بهانهلرله قیریم تاتارلارینین مئدیا قورولوشلارینی ثبت ائتمهیی رد ائدیر.
روسیانین ثبت ائتدیرمهدیگی قورولوشلار آراسیندا بیرینجی قیریم تاتار تلویزیونو، لاله قیریم اوشاق تلویزیونو، قیریم تاتار رادیوسو، میدان و 15 مینوت خبر سایتی وار.
آترنی دوشمن کانال اولاراق آدلاندیران قیریم یؤنهتیمی، بو کانالین، "خالق اوچون تهدید میدانا گتیردیگینی و قیریم ساکینلرینه قیریمین اوکراینایا گئری دؤنجیینه دایر اومود وئردیگینی" ادعا ائتدی.
ثبت ایشلملرینده رد جاوابی آلان مئدیا قورولوشلارینین خبرچیلرینه، قیریم یؤنهتیمی و حقوق محافظه قوهلری طرفیندن باسقیلار تطبیق اولونور.
قیریم یؤنهتیمی و حقوق محافظه قوهلری، بو موخبیرلره، رسمی تدبیرلرده ایشتیراک ایجازهسی وئرمیر، ائولرینی آختاریر، بعضی موخبیرلرین علیهینه دعویلر آچیر.
قیریم تاتار میلی مجلیسی، مستقیل قیریم تاتار مئدیا قورولوشلارینین ثبتینین ردینین، قیریم تاتار خالقینین حاقلاری و منفعتلرینین پوزولماسی اولاراق دگرلندیریر، بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین یئرلی خالقلار حاقلاری بیاننامهسینه ضد اولدوغونو قید ائتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان، دونیا کؤچری اویونلارینین آچیلیش مراسیمینده دانیشدی
"اینسانلیغین مینلرجه ایلینه دامغا ووران کؤچری مدنیتینین یوخ اولماسینا راضی اولابیلمریک"
اردوغان، تۆرک دیل بایرامینی قوتلادی
"تۆرک دیل بایرامینینن تۆرکجهمیزین یاشادیلماسی، گلهجک نسیللره بوتون اؤزگونلوگو و درینلیگی ایله چاتدیریلماسی اوچون بیر وسیله اولماسینی دیلهییرم"
قیرقیزیستانلا اؤزبکیستان آراسیندا سرحد قونوسوندا اورتاق پروتوکول ایمضالاندی
قیرقیزیستان حکومتینین مطبوعات مرکزیندن وئریلهن آچیقلامادا، ایکی اؤلکه حکومتلری آراسیندا سرحد تعیینی هیئتلرینین باشکند بیشکئکده گؤروشدوگو بیلدیریلدی


text:
حقیقی عیسی کیلسهسی
حقيقی عيسی كيلسهسی 1917-نجی ايلده چينين پكن شهرينده مستقل كيلسه اوْلاراق قۇرولموشدور. بو گۆن دۆنيادا قیرخ بئش (45) اؤلكهده بيرميليون ياريم (1500000) عضو اوْلدوغو تخمين ائديلير. كيلسه ايگيرمیيۆز ايلين (ايگيرمينجی عصرين) اولينده كريستيانليقين (مسيحييتين) پروتستان قوْلوندان (شعبهسيندن) آيريلاراق اوْرتايا چيخميشدير. كيلسه نوئل و يا (يوخسه) باشقا بايراملارينی قيد ائلهمير. كيلسهنين آشاغيدا ليستهلنميش اوْن ساده تعلیمی واردير:
مقدس رۇح[دَییشدیر]
«دیلین دانیشماسی ایله مقدس رۇحا ياخینلاشماق، جنّت کراللیغیعنین میراثینی ضمانت ائدر.»
خاچ سۇيو[دَییشدیر]
«بۇ غسل-ی تعمید گۆناهلارین باغیشلانماسی و يئنیلنمه عینیدیر. غسل-ی تعمید طبیعتدهکی سۇيون ایچینده يئرینه گتیریلیر. مثال اۆجون چاي، دنیز يا دا بۇلاغ اوْلا بیلر. داها اؤنجهدن غسل-ی تعمید اوْلموش تعمید وئرن، بۇ ایشینی عیسی آدینا انجام وئریر. غسل-ی تعمید ائدیلن شخص باشینی اگیر، اۆزو آشاغیيا باخار حالدا بۆتون وجودو سۇيا گیرر.»
آياق يۇما[دَییشدیر]
«آياق يۇما همین شخصین عیسی ایله بیر اوْلماسینی ساغلار. بۇ زاماندا شخصین آلچاق گؤنوللولويو، مقدسلیگی، سئوگیسی، باغیشلاماسی و خیدمت ائتمهسی خاطیرلاماسی ساغلانیر. بۇ تعمید آلمیش هر شخصین آياقلارینی دا عیسی آدینا يۇماسی واجیبدیر. قارشیلیقلی اوْلاراق آياق يۇما اۇيغون اوْلان زامانلاردا ائدیله بیلر.»
مقدس ایشتیراک[دَییشدیر]
«مقدس ایشتیراک - عیسی مسیحین اؤلومونو آنماق اۆچون يئرینه يئتیریلن دینی آيیندیر. پئیغمبریمیزین اتینی و قانینی بؤلوشمهيیمیزی سیمووْلیزه ائدیر و قیيامت گۆنو سوْنسوز حیات الده ائتمک و دیریلدیلمک اۆچون اوْنونلا اوْلان اینام بیرلیگیمیزی گۆجلندیریر. بۇ مقدس آيین مۆمکون اوْلدوقجا تئز-تئز يئرینه يئتیریلمهلیدیر. يالنیز ماياسیز چؤرک و اۆزوم شیرهسی (سۇيو) ایستیفاده ائدیلمهلیدیر.»
شنبه گۆنو[دَییشدیر]
«شنبه گۆنو، هفتهنین يئددینجی گۆنو قبول ائدیلن شنبه گۆنو، مقدس گۆندور و تانری طرفیندن مقدس آدلاندیریلیب. بۇ گۆن تانرینین خلق ائتمهسینین خاطیرهسینه و ابدی دینجهلهنین اۆمیدی ایچریسینده کئچیریلمهلیدیر. »
عيسی مسيح[دَییشدیر]
«عیسی مسیح تانری کلامینی اینسانلارا چاتدیران تانری اؤولادی اوْلدو، گۆناهکارلاری خلاص ائتمکدن اؤترو چارمیخا چکیلدی، اۆچونجو گۆن يئنیدن دیریلیدیلدی و جنّته يۆکسلدی. اوْ، بشریتین تک خلاصکاری، جنّتین و دۆنيانین يارادیجیسی و تک گئرچک اوْلان تانریدیر.»
انجيل[دَییشدیر]
«کؤهنه و يئنی بؤلوملریيله اینجیل تانری طرفیندن يارادیلان يئگانه حقیقی گئرچک و خاچپرست حیات طرزی اۆچون استاندارتدیر.»
قۇرتولوش[دَییشدیر]
«قۇرتولوش، تانرینین ایمان وئردیگی بیر لۆطفدیر. ایمانلار، مقدسلیغین سۆرمهسی، تانرینی شرفلندیرمک و اینسانلاری سئومک اۆچون، رۇحالقدسا اعتیماد ائتمهلیدیر.»
كيلسه[دَییشدیر]
«حقیقی عیسی کیلسهسی مقدس رۇح ایکن مسیحیمیز عیسی طرفیندن ایکینجی ياغیشلار زامانی اینشا ائدیلمیشدیر. حقیقی عیسی کیلسهسی پاپا زامانینین حقیقی کیلسهسیندن برپا ائدیلمیشدیر.»
مسيحين ايكينجی گليشی (رجعت)[دَییشدیر]
«مسیحین ایکینجی گلیشی "سوْن گۆن" اوْلاجاق، اوْ دۆنيانی مۆحاکیمه ائتمک اۆچون گؤيلردن يئر اۆزونه ائنهجک: ثاواب عمل صاحبلری ابدی حیاتلا مۆکافاتلاندیریلاجاقلاری زامان رۇحوندا خبیثلیک اوْلانلار ابدیته قدر لعنتلنهجکلر».


text:
تربینافین
تربینافین (آیوپاک آدی: [(2E)-6,6-dimethylhept-2-en-4-yn-1-yl](methyl)(naphthalen-1-ylmethyl)amine, اینگیلیسجه: Terbinafine, (چینجه:特比奈芬)، عربجه: تيربينافين، ) بیر شیمیایی بیلشیک دواء. بۇ دواءنین مول جرمیسی مول/قرم ۲۹۱٫۴۳ دیر. متابولیسمی قاراجییرده باش وئریر. تربینافین گؤبهلکلر یا قارچلر اۆچون ایستیفاده اوْلونور.
بیرده باخ[دَییشدیر]
- دواء شیرکتلرین لیستی
- بیوفارماسی
- دواء کیرلیلیغی
- اؤن دواء
- فارماکولوژی
- کپسول (دواء)
- آنتیبیوتیک
- آنتی سایکوتیک یا ضد روان پریشی
- آغری کسیجی یا ضد درد
- آنتیدپرسان یا ضد افسردگی
قایناقلار[دَییشدیر]
- اینگلیسیجه ویکی پدیا
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده تربینافین گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.