text:
عادل بابایئو – کؤچورن: همت شهبازی
جمعیت حیاتینین ائله بیر ساحهسی یوخدورکی، اورادا دیلدن استفاده ائدیلمهسین. جمعیت اؤزونون مؤجودلوغو گلیشمهسی اوچون دیله بوْرجلودور. اگر دیل اولماسایدی، اینسانلار نهاینکی چاغداش اینکشاف مرحلهسینه چاتا بیلمزدیلر، هابئله کوْللئکتیو (=اشتراکی، گروهی) شکیلدهده بیرلشه بیلمزدیلر. یعنی دیل ـ اونسیّت اولماسا، اینسانلار اؤزلری نه فرد، نه جمعیت عضوو اولا بیلیردی. بشریتین اینکیشافیندا چوْخلو کشفلر اولموشدور. لاکین بوتون بشریتین کشفلرینین هئچبیری اؤز اؤنمینه گؤره دیلله موقایسه ائدیله بیلمز. اصلینده دیل و جمعیت قارشیلیقلی آسیلیلیق موناسیبتیندهدیر.
هیند یازیچیسی بالوانتی هارش سؤیلهییر کی، «بئش اؤلکهنین (چین، ژاپون، کوره ، ویئتنام و هیندوستان ) یازیچیلاری مسکوادا اولارکن بیر یئرده بیر ایسطولدا ناهار ائدیردیلر. همین گونه کیمی بیز بیرـ بیریمیزله شخصاً تانیش دئییلدیک، یالنیز دیلیمیزه ترجمه ائدیلهرک قزئت و ژورناللاردا درج ائدیلن اثرلریمیزه گؤره بیرـ بیریمیزی تانییردیق. گؤروشده اشتراک ائدهن یازیچیلار بیرـ بیرینین آرخاسینجا قالخاراق ساغلیقلار دئییر، ایکی کیشی و اوچ قادیندان عبارت ترجمهچیلر ایسه اونلارین دئدیکلرینی بیزه چاتدیریردیلار. بیز باشیمیزین اشارهسیله راضیلیغیمیزی بیلدیریر، بیرـ بیریمیزین الینی سیخیر، قوجاقلاییر، اؤپور، دونیا یازیچیلارینین ساغلیغینا، خالقلار آراسیندا صلح و دوستلوق شرفینه ساغلیقلار دئییردیک.
اگر بیزیمله ترجمهچیلر اولماسایدی اوندا بیز باشقا بیر دیلینـ حرکت دیلینین، ال دیلینین کؤمهیینه محتاج اولاردیق. بئش مختلیف اؤلکهنین بوش دیلی الین بارماقلاری کیمی بیرـ بیریندن آیریلدی. لاکین ترجمهچیلر همین بئش بارماغی بیرلشدیریر، بیرـبیرینه محبت و احتراملا باغلاییردیلار. ترجمهچیم منی هر یئرده موشایعت ائدیردی. منیمله بالئته، تئاتر تاماشالارینا، میتینگه، کونفئرانسا، وردیش اویونلاری اولان یئرلره، ماغازالارا گئدیردی. منی ماراقلاندیران هرشئیی او، یورولمادان ترجمه ائدیردی. آنجاق بیر دفه ندنسه ترجمهچیم یوخ ایدی ومن ناهار ائتدییم زامان سو ایچمک ایستهدیم. چونکی من بیر هیندلی کیمی چوخلو سو ایچیرم، ائلهبیل قیدالیق قورشاغین ایستیلییی منیم سوموک لریمه چؤکموشدو. لاکین من نه ایستهدییمی ایسطوْلا خدمت ائدن آداما باشا سالا بیلمهدیم. ایستکانی گؤتوروب آغزیما یاخینلاشدیردیم. خدمتچی گئدیب چاخیر گتیردی. من اؤز دیلیمیزده اونا دئدیم: « چوخ ساغ اوْل، ایستهمیرم». بوندان سونرا اوْ، اوّلجه منه آراق گتیردی، من اونودا قایتاردیم. سونرا ایسه قهوه، معدنی سو، مئیوه شیرهسی، بیر سؤزله عقلینه هرنه گلدی گتیریب وئردی. یالنیز بیرجه عادی سویو گتیرمهدی. اشاره دیلی منیم محض نه دئمک ایستهدییم اونا چاتدیرا بیلمهدی.»(۱)
بو میثال دیلین جمعیت، گئنیش معنادا بشریت اوچون نه درجهده بؤیوک اؤنمینه مالیک اوْلدوغونو چوخ آیدین شکیلده گؤستریر. ایندی یئر اوزونده اوچمینه قدر دیل واردیر. بونلار واسیطهسیله یئر کورهسینین بوتون گوشهلرینده اولان آداملار بیرـ بیریله اونسیّت یارادا بیلیر.
بیرخالقین حیاتیندا دیل هانسی روْلو اوْیناییر؟ یاخشی دئییلمیشدیر کی دیل ملت وارلیغینین بیرینجی بلکهده یئگانه عامیلیدیر. خالقین مستقللیگی فوْرمالاشمیش اولماسی اونون آنا دیلینین وارلیغیندان آسیلیدیر. اگر بیر خالقین آنا دیلی یوخدورسا، همین خالق یاشایا بیلمز. بورادا آنا دیلی ایله آنا وطنی موقایسه ائتمک اولار.
دیل بیلمک آیریجا گؤتورولموش بیر فرد اوچون نه کیمی اهمیته مالیکدیر. اولاً، ناحاق یئرده دئمیرلرکی، دیل هنر صاحیبی خزینهسینین آچاریدیر. نئچه دیل بیلسن بیر او سایدا آدامسان و… بس، عمومیتله دانیشا بیلمهینلر، لاللار جمعیتده نه کیمی موقع توتورلار؟
۱) باخ: ا.س.بایراموف، اینسان دانیشماغی و فیکیرلشمهیی نئجه اؤیرنمیشدیر، ص ۹ـ ۲۸


c: text/html

text:
منیم کؤنلوم صدف دیر، سؤزلریم دیر دُرّ غلطانی.
دنیزدیر علمیم، الله فیضیدیر نیسان بارانی.
تعالی الله، نه اینجه اینجیلردیر کیم، بزه ک ورموش،
قولاقلا بوینونا اونلارلا دهرین اهل عرفانی.
دیلین گویا بو دریایه، بو دُرجه بیر یولو واردیر
کی، هر ساعت سخاوتله بذر دُرّ ایله دنیانی.
اگر حیوان دانشمازسا، اونا انسان دئین اولماز،
کؤنول اهلی دل ایله ائیله یر بیلمز تشخیص انسانی.
ندیر علت کی، هئچ کس اؤز دلی نین قدرینی بیلمز،
طبیعیدیر کی، لعلین قدرینی بیلمز اونون کانی.
سؤزون شأنی او اندازه بؤیوک دور کی، معلم لر،
سؤزون محصولو بیلمیش لر دعانی، وحیی، قرآنی.
سن ای سؤز دلبرینه زینت و زیور وئرن انسان،
لباس معرفتدن قیلما گل محروم او جانانی.
کفایت لنمه سسله، حرفله، معنادا فیض آختار
کی، داودی نبوت دیر عزیز ائتمیش، نه الحانی.
روا گؤرمه جانین چیخسین بدندن کسب عرفان سیز
کی، عرفان کسبینه جانین بدن اولموش دبستانی.
دئمه بیر ذره تورپاق دیر بدن، دقتله سیر ائتسن،
گؤررسن ائیله میش یوز خضری آواره بیابانی.
چالیش عرفان قازان، تا عقل اولسون حکمونه تابع،
بساطی برهم استادین الینده اولماز امکانی.
دئمه جان بوش قفس دیر، بیر دوشون، اصلینی تدقیق ائت،
بصیرت اهلینی گؤر کیم، بو سرّین اولموش حیرانی.
بیلیک سیز اولدیغونا اعتراف ائت، عالم اولسان دا
کی، نادان دیر دئمیش لر گؤرجیین مغرور دانانی.
ریاکارلیق گتیرسه زهدی تقلید ائتمه، قیل نفرت،
تکبّر آرتیرارسا علم، یئی دیر منجه نیسیانی.
دئیل الله ایچون زاهد ائدیرسه مسجدی تعمیر،
تشخّص ساتماغا ایستر ایشه سالسین او دکانی.
چئویرسه بارماغی تسبیح، آلدانما، ریا بیل سن،
سایر گؤرسون چاتیرمی آلماغا دنیانی، ایمانی.
اگر پیمانه سی دولسا همیشه مئیله بیر ریندین،
او، شیخ دن یاخشیدیر کی، خالق ایله سوسدو پیمانی.
اگر بیر کس ورارسا علمدن دم، بیل کی، جاهل دیر،
او هاردان آنلاییر حکمت دکی اسرار پنهانی؟
ائله گیزلنمه میش دیر کی، حقیقت سرّی گؤزلردن
کی، آچسین حکمت اهلی عقل اوزوندن بو معمانی.
گمان ائتمه کی، حکمتدن خبردار ایدی افلاطون،
حقیقت علمدن آگاه عالیم سانما لقمانی.
یارانمیش سعد ایله، یا نحس ایله هر شکل فطرتده،
چتین دیر اوغراسین تغییره دؤور ائتمکله دورانی.
جهالت دیر سبب رمّال هر یئرده مکان سالسا،
بوتون ایشلرده حاکم ظن ائدر انکیس و لهیانی.
منجیم عقلی نین ناقصلیگیندن ادعا ائیلر
کی، هر ایشده مقصر توتمالی برجیس و کیوانی.
گؤزه ل، یا چیرکین اولسون حکمتین هر حکم و باقی دیر،
خلل یئتمز اونا چرخین یئریندن قوپسا ارکانی.
حریص آخماقلیغیندان ظن ائدر تنبل حریص اولموش،
و یا اؤز سعیی ثروت صاحبی ائتمیش چالیشقانی.
طبیب نادانلیغیندان ادعا ائیلر کی، هر درده
سبب پحریزی پوزماق دیر، بیلر پحریزی درمانی.
گؤزو دویماز حریصین دهرده، چونکی حریص انسان
اولارسا شاه ایران، توتماق ایستر ملک تورانی.
تاماهلا اودلانان بیر قلبین هئچ واخت آتشی سؤنمز،
قیزیل دان اؤترو شدت کسب ائدر هر لحظه بحرانی.
جاهان آسایشی تکمیلینه بیر کسده یوخ قدرت،
اودور سونسوز یولا سالمیش تاماه عالمده انسانی.
او کس کی، آرزولار خلقین مالیندان هر ساعت، هر گون
بزک لی سفره ده اولسون کبابی، هم ده بریانی،
اونون قلبی یانارمی ظلمدن بریان اولان قلبه،
او رحم ائیلرمی گؤرسه خلق اودور غمدن جگر قانی.
اولارسا شاه ظالم، خلق خوش گون گؤرمز عالمده،
خلاص اولماز بلادن بیر قویون، قورد اولسا چوبانی.
سنین خیرین ایچون کندلی آغاج اکمیش دیر، ای حاکم،
کسیب تخت قورما اوندان، ائیله مه مأیوس دهقانی.
لبی قلبین دکی داغی ساغالدان بیر گول اندامین،
لبینی دیشلمه، ای بی مروّت، اولما گل جانی.
نه لازم دیر سنه بیر تخت کیم، قایق کیمی آخسین
او گؤز یاشی سئلینده کیم، تؤکر مظلوم مژگانی.
شریک تک پای آلیرسان کندلی نین دایم قازانجیندان،
سنین برجون دور اولماق کندلی مالی نین نگهبانی.
اونون مالی تالاندیقدا جریمه چکمه لی سنسن،
جریمه کیم چکر، ایندی کی، سن ائتدین بو تالانی؟
کیم ایستر شاه لارا اولسون یاخین، مطلب گولو درسین،
گؤرر یولدا تیکان دوزموش چوماقدان شاه دربانی.
خزینه تاپماق امیدیله بیر انسان روادیرمی،
زهرلی اژدهالار چنگینه سالسین شیرین جانی؟
گدانی گؤزه لیرسه تک لوکده شاه لار حضوروندا،
گرک توبه ائدیب، نه شاهی گؤرسون او، نه دربانی.
گدا اؤپسون گرک حاجیب لرین هر گون چوماغیندان
کی، حفظ ائتمیش بلادن، منع قیلمیش قرب سلطانی.
بئله بیر قایدا وار، انسان قاچار دیولر مکانیندان،
دئمک انسان دئیل اونلار کی، مسکن ائتدی دیوانی.
دئیلسن شاه لارین حالیندان آگاه، درک قیلمازسان
کی، شاه خلقی سویار، آنجاق وئرر اعیانه احسانی.
سرورت قارشی سیندا وئردیگی احسان سخاوتمی؟
مگر شاه خیرینه خلقی چالیب چاپمازمی اعیانی؟
سخاوت اهلیدیر آنجاق او کس لر کی، ریا بیلمز
گؤرر بیر گؤزه له احسان سفره سینده دوستلا دوشمانی.
قیزیل دان دیر، گوموش دن دیر کریمین آتدیغی هر اوخ،
ساغالدار یاره سینی دوشمنین دیدیکده پیکانی.
فقیرین اولسا ادراکی، بو ساده امری درک ائتسه
کی، تا ساغ دیر، اونا روزی وئرر تایید صبحانی.
ندن اؤترو گرک فغفورایله خاقانه باش ایسین؟
ندن اؤترو گرک تعریف ائتسین کئی ایله کسرانی؟
خدادن غیرینه کؤنلون ائوینده وئرمه یئر، زنهار،
امین کعبه دن بتخانه گل ائتمه او مأوانی.
وارینسا عقل، اؤزون تک غافلی مرشد قبول ائتمه،
بوت آنلارمی گتیرمیش دیر اونا ایمان رؤهبانی.
صداقتله یاپیشما دامنیندن اول کسین، ای دوست
کی، قالمیش دیر تعلق پنجه سینده اؤز گریبانی.
چیخارسا قارشینا هر شئی اونی ایینه کیمی دئش، کئچ
کی، ایینه ساخلامیش یول دان گؤیه قالخان مسیحانی.
بیر عارف عالمه نفرت ائدرسه، وار یئری، چونکی
اونون همت سمندینه گلیر دار دهر میدانی.
بو آلچاق روزگاره باغلانارمی بیر دلاور کی،
وورار دوققوز فلک فوقونده ادراک ایله جولانی.
اساسی غفلت اولموش دور حیاتین، یوخسا کیم ایستر
بینا تیکسین، فلک ییخسین، آپارسین سئل لر ایوانی؟
تیکر ایوانی کسرا، قالدیرار کیوانه، بیلمز کی،
اونون هر کرپیجی تمثیل ائدر بیر باشقا کسرانی.
کؤنول وئرمه جاهانه، وارلیغی تشویش دیر جانه،
زوالی باغری قان ائیلر، قیلار مأیوس انسانی.
چکیل، عزلتده یئر توت، کیمسه سیز قالدیقدا بیر انسان،
ملک لر قورخولو گونده اولار انصار و اعوانی.
فنا بیر ملک دور، آسوده دیر خلقی هر آفتدن،
خلاص اولماق دیلرسن فتنه دن، گل فانی اول، فانی.
او کس لر کی، یئمز دنیا غمی، قورخماز قیامتدن،
سیراتین دردینی چکمز، دوشونمز وعظ میزانی.
مالین وارسا، اونی صرف ائت، اگر سن کامل انسانسان،
چاتارسان بیل کماله ثروتین تاپدیقدا نقصانی.
دئیلسن کم قمردن، کئچ اؤزوندن، وصل جانان دیر
کی، آی اینجلمک ایله تئز تاپار خورشید تابانی.
فقیر اولساندا شاد اول، شام کیمی گول، اوددا یانساندا،
کی، اودلا جانلانان شمعین آلو دور آب حیوانی.
اؤلوم حاق دیرسا اؤل عسرتده، نعمت دردینه قالما،
اؤلوم عسرتدن آزاد اولماغی نعمت کیمی تانی.
اولان بیر درده عادت کرده درمان دردینه قالماز،
دییشمز بیر جهنم مالکی رضوانه نیرانی.
بهشتی هر کسین بیر ذوق دور، کؤرپه اوشاقلارچون
آنا آغوش و جنّت دیر، بال آرخی دایه پستانی.
کمال عشقدن دم ورماغا اول کیمسه لایق دیر
کی، جانانین غمینه نذر ائدیب قربان ائده جانی.
دئیل جانانا عاشق، مطلق اؤز جانینه عاشق دیر
او عاشق لر کی، جان دردیندن ایستر وصل جانانی.
آییرسین یاخشینی پیس دن بنی آدم – دئیه خالق
نصیحتنامه شکلینده بیزه گؤندردی فقرانی.
فقط توتسون دئیه اوستون دوادن خلق بو دردی،
الم حرفیله حکمت کاتبی یازدی بو عنوانی.
غم اولمازسا، هئچ وقت خالقی یاد ائیله مز بیر کس،
کیم آللاهی سئور، ایستر کی، غمله کئچسین هر آنی،
وارین آرتاندا کبرایله فقیره آز شمادت قیل،
اونونلا تئز سنی یکسان ائدر بو چرخدورانی.
گؤزوندن یاش آخیت کیم، هر مرادین جا به جا اولسون،
یاغیش فیضیله تورپاق بسلیر سنبلله ریحانی.
تدارک گر او دنیایه، بو دنیادا کی، خوش کئچمز
قیشی اول کس لرین کی، یایدا یاد ائتمز زمستانی.
زمانه اهلینه بئل باغلاما حسن جمالینلا
کی، یوسف حسنونه قیلدی حسد نامرد اخوانی.
گؤونمه قوّنَه، لاقید باخما مکر دنیایه
کی، سالمیش دیر تورا یوز رستمی بیر زال داستانی.
اگر عاقلسن اولما حیله سیندن دوشمنین غافل،
اونوتما آدمی یولدان چیخاردان مکر شیطانی.
دوشون، هر دانه سی بیر ذره الوان تورپاق اولموشدور،
بو شاه لار تاجینه زینت وئرن لعل بدخشانی.
زمانه شاه لارین باشنا تدریجله سپر تورپاق،
اوشاق تک آلدانار اونلار گؤرونجه شکل الوانی.
فلک ترسینه دور ائتسه، سن اولما امرینه مایل،
قوناقچین اولسا قاتل، قاچ ائویندن، اولما مهمانی.
باشیندا شور واردیرسا، اونی هر ذوقله پوزما،
اوجوز بیر قیمته وئرمه الیندن گنج سلطانی.
اورکده وئرمه یئر دردینه هر بیر لاله رخسارین،
ساقین، هر زلفو عنبر دلبرین اولما پریشانی.
شورانلیق تورپاغا سپمه صفا تخمی، اولار ضایع،
ساماندا عطر آختارما، گوله اوخشاتما یوشانی.
سنین تک چوخلاری دم وردولار عشق و محبتدن،
دییشجک صورت، اولدی عشقی نین جمله پشیمانی.
شیرین هر وصلین آردینجا آجی بیر آیریلیق واردیر،
او وصلی ایستمز بیر کس دوشونسه درد هجرانی.
فقیه اللها دوغرو آختاریر یول ماسوللاه دان،
عجب ناقص دیر اونلار کی، بیلر مرشد او نادانی.
تاپار حق آختارانلار حقی فرعونون جلالیندان،
بو ایشده معجزه وادار ائدر فرعون موسی نی.
اگر بیر کس خدانین وارلیغینا ایستییر اثبات،
بوتون وارلیق دیر الله وارلیغی نین اصل برهانی.
رحیمدن باشلامیش عقله دولونجا هر بیر انسانین
یئتر روزسی حقدن لازم اولماز سعیی تاوانی.
ورارکن عقلدن دم، او قدر عقلی اولار ناقص،
سانار کی، سعیی نین محصولو اولموشدور اتی، قانی.
ندن بیلمم تکبرله اؤزوندن دم وورار نمرود
کی، یوخ بیر میلچه یین شرینی دفع ائتمکچون امکانی.
خدادن غیری عاجزدیر هامی، فرض ائت، سلیماندان،
او تورپاق اوددو کیم، دایم اونا جاریدی فرمانی.
اگر بیر شخص انسان دیر، یئتر قورخسا بیر الله دان،
اگر دیو دیرسه قورخماز توپلاسان دا یوز سلیمانی.
فساد کفرده گؤرموش سلاحی صاحب حکمت،
اونونچون یوخسا هر بیر باطلین آساندی بطلانی.
گول ایستر بسله سین دهقان، اونی حفظ ائتمک ایسترکن
تیکان دیوارلا هر یاندان گرک هؤرسون گلستانی.
زمانه ظالمی ظالم الیله محو ائدر بیل کیم،
دوگوم لو تاختانی هموار ائدر نجار سوهانی.
چوخ ایمان کفره مدیون دور، بو حقده یوسفی یاد ائت
کی، بت قایتاردی پیس یولدان اونو، دفع ائتدی عصیانی.
سن ای آللاهین امرینه اطاعت ائتمه ین غافل،
سنه لایق دئیل، فرق ائت اونی فردوس و رضوانی.
چالیش اولما او اندازه جهنمده اوزو قاره
کی، نفرت ائیله سین سندن جهنم قیری، قترانی.
سویارکن کافری هر دم دئیرسن کی،حلال ایشدیر،
سؤزون ایندی ندیر بس کیم، سویورسان هر مسلمانی.
بو دنیا دالغالی دریا دیر، اوندان بیر کیچیک قطره
گؤروندو نوح دورونده، دئدی لر نوح طوفانی.
بوغولماق قورخوسوندان بو دنیزده هر بیر آواره،
آتار ال قول، اوزر، لاکین کئچه بیلمز بو دریانی.
مراده چاتسین عاشق، قوی جاهان زیر زبر اولسون،
بوغولماق بیلمز اؤردک، دالغا قوی تیترتسین عمّانی.
دئیل ممکن اولا مأیوس بیر کس خالق عفیندن،
دئیلسنسه یالانچی، نا امید اولما، اونی تانی.
اگر حق فیضینه مقبل اولا قابل، امیدیم وار
کی، مدبرده داخی ظاهر اولار آثار غفرانی.
خدا گر اجر وئرسه، هر کسه اعمالی قدرینجه،
بهشتده گؤرمز هئچ بیر کس نه حورینی، نه غلمانی.
اگر بیر سهو ایچون محروم اولارسا خلق جنّتدن،
بهشت اهلی بیلک اوندا گرک بیز تکجه رضوانی.
چالیش خلقه خیر وئر، خوش صفت لرله قازان حرمت،
آری بال وئرمک ایله الده ائتمیش شهرتی، شانی.
بزرسن جسمینی بیجا یئره الوان لباس ایله،
گلیبسن لوت جهانه، لوت ائدرسن ترک دنیانی.
مرادین هر ایکی دنیاده صبرایله اولار حاصل،
چالیش صبرایله، تأمین ائیله دنیانی، هم عقبانی.
ایکی دنیا ایشی عهدنده دیر، سن ایسه عاجزسن،
غریبه بیر ایشه دوشدین، چتین دیر منجه سهمانی.
مگر پیغمبرین پاک روحی لطفاً دادینا چاتسین،
ایکی دنیادا تاپسین هر چتینلیک راه آسانی.
نبی دیر، هاشمی دیر، ابتهی، امّی و مکی دیر،
علی دین خزنه سینه بیر آچاردیر، مرحمت کانی.
یوز ابراهیم اولوبدور قندیل شمعینه پروانه،
اوزو بیر عید اکبردیر، یوز اسماعیل قربانی.
سلیمان ملکونون سون صاحبیدیر خواجۀ سلمان،
اونون سلمانینه خدمتچی بیلمیش لر سلیمانی.
دئیل موسی اونا تای، وادی ایمنسه بدهایه،
نه یوسف دیر اونون مثلی، نه کعبه مثل کنعانی.
خدایا، شکر، آسایش دن اؤترو بیر بینا تیکدیم،
کی، صبر و علم و حیلمین مایه سیندن اولدی بنیانی.
بو قصری تیکمدیم تک من، اساسین قویدو اوچ کامل،
تانیتدی عالمه شیروانی، دئهلینی، خراسانی.
ائوین اوچ کنجونو خاقانی، خسرو، جامی تیکمیشدی،
من ایسه ائیله دیم بغدادده تکمیل ارکانی.
فضولی کامیاب اولمازدی اؤز سعی ایله بو ایشده،
یاراتدی اونلارین روحو اونونچون بؤیله امکانی.
الهی، رحم قیل آواره بیر انسانه عالمده
کی، عمرونو ائدیب ضایع، یازار بو هرزه هدیانی.
خیر، هذیان دئیل، عالم بیلیر قیمت لیدیر شعریم،
اودور دریا اولان بو قلبیمین دُرّایله مرجانی.
الهی، کؤنلومه هر علمدن پای وئر، بیلیرسن کی،
“منیم کؤنلوم معلم دیر، منم طفل دبستانی”*.
چیخاردی طبعی کانیندن پولاد بیر نظم خاقانی،
صفا آینه سینده عالمه گؤستردی شیروانی.
اونا خسرو ضیا وئردی، خراسانه روان ائتدی،
گزیب الدن اله خیلی زامان دئهلیله ملتانی.
جلا وئردی اونا جامی، آلیب گؤندردی بغداده،
بو تحفه شاد قیلدی خادایمان شاه مردانی.
منیم کور طعبیم اوندان بی خبردی بیر زامان، امّا
من عارف لر الیندن قاپدیم اول یاقوت رخشانی.
منیم نظمیمله اول آینه بیر زینت قازانمیش کیم،
باخان اولموش جامالیندا کمال حسنون حیرانی.
“انیس القلب” آدی وئردیم او محبوبه، بودور آرزوم
کی، اولسون معرفت اهلی اولان مجلسده جولانی.
یئتر بونجا جمالی گیزلی قالدی پرده آلتیندا،
قوی اولسون ایندی ده عارف لرین شمع شبستانی.
اونو ایران زمیندن دار العدل رومه گؤندردیم
بو امید ایله کیم، اولسون امین اللر نگهبانی.
اونا تأثیر قیلسین دولتی سلطان سلیمانین
کی، تا فتح ایله سین اؤز شهرتیله کلّ دنیانی.
———————————————-
* بو مصراع خاقانی نین “قصسیدۀ شینیه”سینده ایلک مصراع دیر.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
امریکاده قوراللی هجوم اویوشتیریلدی
اوشبو قوراللی هجوم نینگ بیر لیسه گه قره ته اویوشتیریلگن لیگی بیلدیریلدی
امریکا قوشمه ایالتلری نینگ نیومکسیکو ایالتیده بیر لیسه گه قره ته اویوشتیریلگن قوراللی هجوم عاقبتیده ایککی اوقووچی جان بیردی.
ایالت پولیسی, آزتیک لیسه سیده اویوشتیریلگن اوشبو هجومده هجومچی نینگ هم اولگن لیگی نی معلوم قیلدی.
بیراق, پولیس اوشبو کیشی نینگ قنده ی قیلیب اولگن لیگی و اونینگ اوقووچی ایکن لیگی یاکه ایمس لیگی حقیده انیق بیر معلومات بیرمه دی.
قریب توققیز یوز کیشی نینگ تعلیم آلیتگن اوشبو لیسه دن باله لر چیقاریلرایکن, امنیتی تدبیر لر هم آرتیریلدی.
اوشبو حادثه بیلن علاقه لی تیرگاو باشله تیلدی.
عینی دمده امنیتی تدبیر لر دایره سیده منطقه ده گی باشقه مکتب لرنینگ هم رخصت قیلینگن لیگی بیلدیریلدی.


text:
آذربایجان ملی مسئله سی، آذربایجان تورکلوگونون اؤلوم یوخسا قالیم مسئله سی
اؤزلرینی "ایران فرهنگی" قلمه آلان ذاتلار، او جومله-دن سید جواد میری جنابلاری مدنیتین اساسیندا دیل اولدوغونو بلکه ده درک ائتمز، بلکه ده یازیلی و تحصیل سیستیمیندن الده ائتمیش فارس دیل بیلینجی و شعوروندان یولا چیخاراق مدنی اولماغی "فارسلیق و ایرانیت" دئیه ایران وطنداشلاری اوچون باشا دوشر. حقی ضایع اولماسین دئیه، یازیسی اساسیندا گؤروشلریمیزی اساسلاندیرماغا چالیشاق، اوخویوروق:
"بحثی درباره مسئله آذربایجان
از ظهر روز جمعه که مطلبی را درباره سخنرانی روز مشروطه در کانال گذاشتم دوستان دور و نزدیک پیام هایی دادند و نقدهایی نمودند که دو تا را به اشتراک گذاشتم. من دغدغه دوستان و عزیران را می دانم و می شناسم ولی فکر می کنم ما بسیار اسیر "منطق عکس العمل" شده ایم و از دغدغه های ملی و مسائل ملی به دور افتاده ایم. اول باید ادبیات خود را تصحیح کنیم و به جای "ملت آذربایجان" (که از نظر حقوق بین الملل مربوط به باکو است) و "ملت ترک" (که در ادبیات حقوق بین الملل مربوط به آنکارا است) و "آذربایجان جنوبی" (که از تقسیمات استانی ایران تبعیت نمیکند بل مربوط به تجزیه طلبان است) به شدت دوری کنیم و مطالبات اجتماعی خویش را در قالب ایران و قانون اساسی مطرح کنیم."[1]
اوسته گؤروندوگو کیمی سیدجواد میری بعضیلرینه ایراد توتماسینا باخمایاراق دوشونجه باخیمیندان قاریشیق بیر اورتام و شراییطده یاشار. او بیر یاندان "آذربایجان مسئله سی" دئیه بیر مسئله نین وار اولدوغونو، جمهوری ایسلامی حکومته گلن گوندن بری بو مسئله نین قارشیسیندا سوسدوغونو، اؤزو قبول ائتمیش قانونونو بیله دیل و مدنیتلر باخیمیندان عمل ائتمدیگینی اورتایا قویار؛ باشقا یاندان "ایران ملتی" آنلاییشیندان یولا چیخاراق آذربایجان ملی حرکتی آنلاییشینی اورتایا قویانلار "ایرانیت و ایران فرهنگی" آنلاییشیندان اوزاق دوشموشلر دئیه قورخو حیسسی (تشویش) کئچیرر. هر حالدا سیدجواد میری جنابلاری دوشونجه باخیمیندان بیر ایکیلم (دوآل) اورتامدا و شراییطده آسیلی قالمیش گؤرونر.
فارس حکومتینه تابع توتولموش آذربایجان تورکلری نین ملی حقوق مسئله لری ایسه، بیر چوخلاری خیال ائتدیکلری کیمی بویورون بو دا سیزین حقینیز دئیه وئریلمه یه جکدیر. فارس حاکیمیتینه تابع توتولموش آذربایجان تورکلوگو زامانیندا ملتلشمک قطاریندان دالی دوشدوگو اوچون بو مسئله ده گلجگه دوغرو داها آرتیق اؤزوئری و فداکارلیق ائتمه لیدیر. تاریخ بویو هر هانکی ملی توپلوما بو دا سنین حقین دئیه، حق وئریلمه میش. هر هانکی ملی توپلوم اؤزونو درک ائتمیشسه، ملی وارلیغینا صاحاب چیخمیش و ملی وارلیغینی سوردوره رک یاشامیش؛ اؤزونو درک ائتمه میشسه، یوخ اولموش و تاریخه قاریشمیش. بو باخیمدان ایران ممالیکی محروسه سینده فارس حاکیمیتینه تابع توتولموش آذربایجان تورکلوگو اوچون "ایران فرهنگی" آنلاییشی مزاریستان ساییلار. ایران فرهنگی آنلاییشی بیرینجی دفعه محمود افشار یزدی طرفیندن اورتایا آتیلمیش. محمود افشار "ایرانیت آنلاییشی" نی عیرق و نژاد اساسیندا اورتایا قویماسینا باخمایاراق علی شریعتی – سسسیزجه شیعه تورکلری ده نظره آلاراق - دین و مذهب مسئله سینی ده بو آنلاییشا اورتاق ائده رک (دخیل ائده رک) ایران فرهنگی آنلاییشینی "فارسلیق" و "تشیع علوی" دئیه اویدورما بیر مذهب اساسیندا "تورکلوک" و "عربلیک" قارشیسیندا اورتایا قویموش[2]. دئمک، ایران فرهنگی آنلاییشی یئنی بیر تاپینتی دئییل، حقوق و دیپلوماسی بؤلومونده تحصیل آلمیش جواد شیخ الاسلامی ده زامانیندا "ایران فرهنگی" آنلاییشیندان یولا چیخاراق فارس حاکیمیتینه مراجعت ائتمیش و فارس اولمایان اوشاقلاری آتا و آنالاریندان کیچیک یاشلاریندا آلینماسی نی و "نجیب فارس عائیله لری" یانیندا فارسچا تربیت اولونمالارینی سفاریش ائتمیش. علی شریعتی ده ایستعمارچی حاکیمیتلر دئیه دولاییلی اولاراق فارس حکومتینه بئله بیر آکادئمیک ذکالی یوخسا گئری ذکالیلردن (!) فایدالانمانی سفاریش ائتمیش. گئنه ده سیدجواد میری نین یازدیغیندان اوخویوروق:
"... هنگامیکه ادبیات ما تصحیح شد یعنی ذهن ما دارای انسجام مفهومی گردید، آنگاه به جای دشنام از کلام بهره خواهیم برد و درب های هیچ دانشگاهی را نمی توان بر روی شما ببندند. اگر امروز ما نتوانسته ایم در خانه مشروطه تبریز سخنرانی کنیم دلیل عمده اش این است که ما از منطق فهم جامعه ایران فاصله گرفتیم"[3].
اوسته سید جواد میری ذات عالی نین "ییغجام آنلاییش (انسجام مفهومی)" دئیه گؤروشونه اساسا آذربایجان تورکلوگو ملت آنلاییشیندان واز کئچدیکدن و اؤزونو بیر کئچیت فاز اولاراق فارسلاشماغا دوغرو دوشونجه باخیمیندان حاضیر ائتدیکدن سونرا کیمسه اونلارا ایراد توتابیلمز. دئمک، آذربایجانلیلار بوگون ایستدیگی کیمی بیلیکیوردلاریندا و بیلیم اوجاقلاریندا چیخیش ائده بیلمیرلرسه، بو مسئله فارس ایستعمارچیلیق حاکیمیتی و فارس مدنیت راسیستلری نین آذربایجانلیلار قارشیسیندا اورتایا قویدوغو مانعه لر اساسیندا دئییل، آذربایجانلیلار اؤزلرینی تورک دئیه قلمه آلدیقلاریندان اورتایا چیخان بیر آنلاشمازلیق و داها دوغروسو آذربایجانلیلارین پخمه لیگی (!!) ساییلارمیش (باخ اورادا: به نظر من باستانگرایان در پوست خود نمی گنجند وقتی شما از ادبیات زننده استفاده می کنید زیرا به راحتی شما را متهم به واگرایی می کنند). بو اساسدا آذربایجان تورکلوگو ملی ایستکلری نی "آذربایجان ملی حرکتی" و "گونئی آذربایجان تورکلوگو" باشلیغی آلتیندا اورتایا قویارکن، باغیشلانماز خطایا یول آچارمیش(باخینیز: سید جواد میری بیرینجی پاراگراف). بو یاناشما هر بیر آذربایجان دیلی و مدنیتی ایله اوغراشان و آذربایجان ملی وارلیغی علیهنیه یازیلمیش یازیلاری اوخویان اوچون چوخ دا یئنی بیر تاپینتی ساییلماز. تئوری باخیمیدان فارس حاکیمیتی نین اساسینی قویموش محمود افشار یزدی ده بو دوشونجه لری زامانیندا تئوریزه ائتمیش، اوخویوروق:
" …زبان ترکی یکی از عناصر مهم ملیّت بلکه مهمترین آنهاست، .. اگر مردم آذربایجان توانستند روزنامه های ترکی را به آسانی بخوانند و به ترکی چیز بنویسند و شعر بگویند دیگر چه نیازی به فارسی خواهند داشت؟… نگارنده با آموختن پنج دقیقه زبان ترکی هم در هر مدرسه یا دانشگاه آذربایجان مخالفم …میخواهم آموزش فارسی را اجباری و مجانی و عمومی نمایند و وسائل این کار را فراهم آورند تا ظرف سه سال یا زودتر همه مردم بدون استثنا هر دو زبان را بدانند . پس از آن کم کم و خود بخود کلمات فارسی به قدری در لهجه ترکی داخل خواهد شد که اقلا صدی شصت فارسی خواهد بود و این نسبت روز به روز زیادتر می شود تا به صدی هفتاد برسد و دو زبان یکی خواهد شد . .. اگر این سیاست فرهنگی را دولت بپذیرد و ملّت هم کمک کند، چه در آذربایجان و چه سایر شهرستانها، برای من تردیدی نیست که بی هیچ زحمت و دردسری برای هیچ کس و مخالفتی از هیچ کجا به مقصود خواهیم رسید بی آنکه آذربایجانیها احساس کرده باشند بعد از پنجاه سال به زبان فارسی ناحیه خودشان که باید آنرا لهجه ” آذری تازه ” خواند صحبت خواهند کرد… باید حتما اینکار به دست خود آذربایجانیها صورت گیرد…آذربایجانیان باید خودشان پیشقدم شده و زبان ملی خود را رواج دهند تا کم کم ترکی که خارجی است برود… مطلب از دو حال خارج نیست: یا آذربایجانی ایرانی هست، یا نیست. اگر هست ترک نمیتواند باشد...."[4]
"ایرانیت و ایران فرهنگی" باخیشیندان یولا چیخیلارسا، محمود افشار یزدی و دوشونجه باخیمیندان علی شریعتی نین شاگیردی اولموش سیدجواد میری نین گؤروشلرینده هر هانکی بیر فرق گؤرونمز[5]. محمود افشار یزدی تئوری باخیمیندان فارسلیغی رضا شاها دیکته ائتدیگی اوچون پهلویلر قانونوندا 15 اینجی اصله بنزر بیر آنلاییش اورتادا گؤرونمز. سیدجواد میری ایسه، فارس حاکیمیتی یازدیغی و فارسلیق سیستیمینه تحمیل اولموش قانونا اساسا 15 اینجی اصلین اجرا اولونماسینی، ایستر جمهوری ایسلامی حکومتینه، ایسترسه ده "ایرانیت و فارسلیق"ین توخونولمازلیغی و اوستونلوگونو قوروماق باخیمیندان زامان ایجاب ائدیر دئیه اویقون حئساب ائدر. دئمک، آنا دیلی بیلینجی و شعورو اولمازسا، فارس اؤیرتیم سیستیمینده تربیت اولونموشلاردا انسان حاقلاری باخیمیندان هر هانکی بیر گلیشمک و ایلریله ییش (پیشرفت) سؤز قونوسو اولابیلمز.
ایشیق سؤنمز، 04.08.2018
[1] سید جواد میری مینق، بحثی در باره آذربایجان، https://t.me/seyedjavadmiri/4962
[2] صفویلیک و تورکلوک علیهینه "تشیع علوی" آنلاییشینی فارسلیق اوچون تئوریزه ائتمیش.
[3] سید جواد میری مینق، بحثی در باره آذربایجان، باخ اورادا.
[4] ایرج افشار، زبان فارسی در آذربایجان، تهران 1368؛ ص. 284، محمود افشار یزدی، يگانگي ايرانيان و زبان فارسي.
[5] سیدجواد میری مذهب باخیمیندان علی شریعتی نین گؤروشونه قاتیلماز. او شیعه لیگی فارسلارا خاص ائتمه نی ایرانیت اوچون مسئله لی بیر آنلاییش حئساب ائدر.


text:
ویکیپدیا:دییشدیرمه ساواشی
دییشدیرمه ساواشی — اۇزون زامان توافوقا گله بیلمهين ایشلدنلر مقالهنی آردیجیل اوْلاراق اؤز ایستهدیکلری مظمونا قايتاریرلار. دییشدیرمه ساواشی عادتا ایدارهچیلردن بیرینین مقالهنی قوْروماسی و يا ساواشدا ایشتیراک ائدن ایشلدنلرین بیرینی یوْخسا هر ایکیسینی بلوکلاماسیندان سوْنرا سوْنا چاتیر.
ویکیپديادا دییشدیرمه ساواشینا چاغریلمیش ایدارهچینین مقالهنی قوْروماسی دۆزگون آددیم سايیلماییر. بۇنو يالنیز طرفسیز ایدارهچی ائتمهلیدیر. بۇ زاماندا يالنیز بیر طرفین مۆدافیعه ائتدیگی دییشمهنین سئچیلمهسی دۆزگون دئيیلدیر.
دییشدیرمه ساواشلاری تِرمینین ویکیپديادا ایکی اساس ایستیفادهسی واردیر. بۇ صفحهده ایکی ایستیفادهيه ده آچیقلیق گتیریلیر. بعضیلری، تِرمینی؛ بیر مقالهده ایکی و يا داها چوْخ ایستیفادهچینین بیریلرینین دییشدیرمهلرینی گئری آلما عملیاتینی تکرارلاماسی اوْلاراق تعریفلر. دیگرلری تعریفی قبول ائدهرک؛ ایکی و يا داها چوْخ یازانین داواملی اوْلاراق مقالهنین بؤيوک بیر حیصهسینی (خۆصوصییله يازیچیلار آراسینداکی مۆباحیثهلی حیصهلر) ديَیشدیرمهسی اوْلاراق داها دا گئنیشلَدَر. آنجاق ایکینجی ایستیفادهسینی آچیقجا تشخیص ائتمک چتیندیر؛ فردلر، بعضی حاللاردا، قیسماً ديَیشدیریلن حیصّهنین، بیر "دؤيوش" مئيدانا گتیریب اوْلوشدورماياجاغینی مۆباحیثهلی تاپار و بۇ تعریفین ایستیفادهسینی قبول ائتمز.
ایکینجی تعریفی قبول ائدنلر اوّلجه بیر گئری آلما دۇئلی اوْلدوغونو نظره ساخلايار. لاکین اوْنلارا گؤره، بو تِرمین تنظیملهمه دؤيوشونون تک بیر تیپینی تعیین ائتمهسینه قارشی، گئنیشلَدیلمیش احاطهده تنظیملهمه دؤيوشلرینی تعیین ائتمک اۆچون غئيریکافیدیر. بۇ کیمی حرکتلر مۆطلق، تام معناسی ایله "تنزیملهمه دؤيوشلری" اوْلاراق آدلاندیریلمايا بیلیرسه ده، چوْخو ایستیفادهچییه گؤره ثمرهسیز حیصهلرین ایصرارلا تۇتولماسی و ناخوش بیر شکیلده داواملی علاوه-چیخاردیلماسینا بۇ گؤزله باخیلیر.
طرفسیز دۆشونجهدهکی ایشلدنلر بۇ تیپ داواملی ائدیلن دییشدیرمهلر و شخصلر آراسینداکی حلسیز مساژلاشمالاری گؤردوگونده، اوْنلاری مۆباحیثهلرین حلّی پروسِسینه گیرمهلری اۆچون تشویق ائتمهلیدیر. مقاله اۆزَرینده ياشانان آنلاشیلمازلیق، ثابیت قالماسینی الدن وئررسه ایشلدنلر مقالهنین قوْروما آلتینا آلینماسی اۆچون ایستک ائده بیلر.
هۆجۇما شامیل اوْلان حاللاردا، هۆجوم ائدن شخصلر قۇراللارین اؤن گؤردوگو شرطلرده جزالاندیریلا بیلر.
شخصی بیر ياریشا چئوریلمیش اوْلان گئری آلما ساواشلاری ویکیپديانین اساس اصلرینه تامام ایله عکسینه، هر ایکی ایشتیراکچی اۆچون ده تأثیری پیس اوْلار، و عۆمۇمیتله اۆچ دفعه گئری چکمک قاداغاسی پوْزونتوسو سببی ایله ایشتیراکچیلارین قارشیسینین آلینماسی ایله نتیجهلَنیر. بۇ يالنیز گئری آلما حملهسینی عیبارت حرکتین يئرینه، مۆباحیثهلی شخصلر ایجماع مِتودلاری و يا وضعیتی قۇرتارماق اۆچون آلتِرناتیو مِتودلار آختارمالیدیر. بو شکیلده امکداشلیق ایچینده ائدیلن دییشیکلیکلر، اینعیکاس اوْلاراق ائدیلن گئری چئویرمه حرکتیندن چوْخ داها ساغلام اوْلاجاق و داها دوْغرو و هر ایکی طرف اۆچون ده داها دوْيوروجو بیر مادّه اوْلما احتیمالینی ضمانت آلتینا آلاجاق. داها آز تجرۆبهلی ایشتیراکچیلار، دۆشونمهسیزجه و غئيریکافی بیر دییشدیرمه ائتمیش و بۇ ائتدیگی دییشیکلیگین اۇيغون اوْلمادیغی ایکی و یا داها چوْخ آدام طرفیندن اؤرنکلرله آنلادیلاراق گئری آلینمیش اوْلدوغو حالدا و يا پیس نیّتلی و يا اساس اصلره اۇيغون گلمهسی مۆمکون اوْلمايان دییشدیرمهلر ائتمیش اوْلدوغو حاللاردا دگیشدیرمه ساواشینا گیررسه، غرضسیز بیر راضیلیق آختارماق يئرینه وضعیته سون وئرمک داها اۇيغوندور.
يۆکسک سیخلیقداکی گئری آلما ساواشلاری، کئچمیش تفتیش ایستیفادهسینی فايداسیز حالا گتیرر، معنالی بیر شکیلده تؤحفه ائدن ایستیفادهچیلرین ایشینی چتینلشدیرهرک، سیاهیسی و سوْن دییشدیرمهلرین بۇ شکیلده دوْلوب داشماسینا سبب اوْلار. آشاغی سطحدهکی گئری آلما ساواشلاری، ویکیپديا بیرلیگی اۆچون چوْخ مۆشکوله سبب اوْلما مئيیلینده دئيیل (بو گؤروش هله کسینلشمهمیشدیر.). تجرۆبهلی ایشلدنلره گؤره، واندالیزم ائتمک اۆچون ائدیلن دییشیکلرده گئری آلما عملیاتلاری آراسیندا بیر ساعات ويا داها چوْخ گؤزلهيهرک، واندالیزمین داوام ائتمه احتیمالی سالینار. چوْخ واقت، بۇ تیپ مۆشکول يارادان ایشلدنلر ماراغینی ایتیریب، آيریلار.
انگللهمه، قوْرومالار و سیلمهلرله بیرلیکده گئدن گئری آلما دؤيوشلری، (مثلا؛ بیر صفحه سیخلیقلا ایکی ایدارهچیلر طرفیندن قوْرومایا آلینیر و سوْنرا قوْروما پوْزولورسا) نادیر حاللاردا گؤرولسه ده سوکان دؤيوشلری اوْلاراق آدلاندیریلیر.
دییشدیرمه ساواشلاری بیر چوْخ سببه صاحیب اوْلا بیلر. بو سببلر آراسیندا، بۇنلار گؤستریله بیلر (لاکین يالنیز بۇ سببلرله محدود اولمادیغی اۇنودولمامالیدیر): سیاسی فیکیر، دینی گؤروش و دیگر اینانجلارلا ایلگیلی سببلر؛ حدّیندن آرتیق بوْش واقت؛ دارگؤروشلولوک/ اؤنفیکیر؛ اؤزونو اۆستون گؤرمه و مۆعيّن بیر ایشلدندن خوْشلانماماق.
ویکیپدیاداکی تجرۆبهلی ایشلدنلرین تاپیشیریغی بۇدور: يالنیز بیر دفعه گئری آلین و داها سوْنرا دانیشین.
- فیکیر آيریلیغی ياشايان اینسانلار، فرقلی بیر ياناشما ساغلامفیکیر گؤستره بیلر.
- طرفسیز ایشلدنلر بو دییشدیرمهلرین قارشیسینی آلماق اۆچون دیقّت ائدر و راحاتلیقلا تدبیر آلا بیلرلر.
- روْمانتیک اوْلاراق اوْرتالیق قیزیشدیغیندا، اؤز دۇيغو و دۆشونجهلرینی اینجَله و سويوققانلی قالا بیلمک اۆچون تئز-تئز مؤوضودان اۇزاقلاش.
- اۇنوتمايین، ۲۴ ساعات عرضینده قصداً دؤرد دفعه گئری آلما عملیاتی ائتمک (وپ: ۳گد قايداسی) ویکیپديا اصلرینین پوْزولماسی و بلوکلانما ریسکی داشیيیر.


text:
دالغا بویو
دالغا بوْیو بیر دالغانین سیرالی (دال-دالا) ایکی تپه یا ایکی چۇخور یا هر هانکی ایکی ائشیت فازدا اوْلان نوقطهلر آراسینداکی فاصیله دیر.[۱] دالغا بوْیو لاندا (λ) حرفی ایله سیمگهلنیر و فرکانس ایله ترس مۆتناسیبدیر. دالغا بوْیو چوْخالدیقجا، دالغانین فرکانسی آزالار و دالغا بوْیو آزالدیقجا دالغانین فرکانسی چوْخالار. ایکی دالغانین یئیینلیگی (سۆرعتی) بیر اوْلورسا، آشاغی فرکانسی اوْلان دالغا، یوخاری دالغا بوْیونا و یوخاری فرکانسی اوْلان دالغا ایسه آشاغی دالغا بوْیونا صاحیب اولار.[۲] دالغا بوْیونون میلتلرآراسی بیریملر سیستمینده (SI) اؤلچمه بیریمی (واحیدی) متر دیر.[۳]
ایچیندهکیلر
گؤرۆشن ایشیق[دَییشدیر]
ایشیق یا گوروشن ایشیقدا، ایشیق بوْیاسی (رنگی) دالغا بوْیونا باغلیدیر.
فورمول[دَییشدیر]
- دالغا بوْیو-فرکانس ایلیشگیسی (رابیطهسی):
بو فورمولدا فرکانس، دالغا سۆرعتی و ایسه دالغا بوْیونو سیمگهلهییر.
- هر بیر دالغادا، دالغا بویو ایله فرکانسین چارپیم (ضرب) سونوجو، ثابیت و دییشیلمز بیر عدد دیر. بو عدد "ایشیغین خلأدهکی سۆرعتی" آدلانیر.
بو فورمولدا ایشیق سۆرعتی، فرکانس و ایسه دالغا بوْیونو سیمگهلهییر.
بیرده باخین[دَییشدیر]
قایناق[دَییشدیر]
- ↑ Raymond A. Serway; John W. Jewett. Principles of physics (4th ed.) Cengage Learning, 2006. pp. 404, 440. ISBN 0-534-49143-X
- ↑ Theo Koupelis and Karl F. Kuhn. In Quest of the Universe. Jones & Bartlett Publishers, 2007. ISBN 0-7637-4387-9
- ↑ La Métrologie Française: The Units of measurement


text:
شامادورا یا بامبو نخلی نین اصل یئری آمریکا اؤلکه سی دیر . سئومه لی و نازیک قوللاری واردیر. یارپاقلاری توخ یاشیل و قوللاری ایشیقلی دیر. اوجالیغی ایکی مئتیردن چوخا قالخماز.
کؤلگه یئره و ایشیقی آز اولان یئره داوامی واردیر. بو بیتگی نین گوللری و میوه لری ، گواتلاما و السالوادور کیمی اؤلکه لرده خوُره ک دیر.
آپارتومان تکی یئرلرده ساخلایارلار و ایشیقلی کؤلگه ده قالماق بیر آزدا یارپاقلاری نین گؤزه للیگینه آرتیرار.
بو بیتگی نین ایسته کلری بئله دیر:
سووارماق: یای دا هفته ده ایکی دؤنه سووارماق لازیمدیر. آنجاق گره کدیر ایکی سوارماغین آراسیندا گولدانین اوزده کی تورپاقی قوروموش اولسون.
شئح: یوزه اللی تا یئتمیش شئح ایسته ر و هفته ده اوچ دؤنه سو توُزو سه پمه ک لازیمدیر.
ایستی: بو بیتگی اوچون لاپ یاخشی ایستی ییرمی ایکی درجه دیر. ایستی چوخ اولاندا یارپاقلارین اوستونه سو توزو سه پمه ک لازیمدیر.
تورپاق: یونگول و کئشه لمیش هوموس، یارپاق تورپاغی و بیر آزجا دا باغچا تورپاغی بو بیتگی اوچون یاخشیدیر.
چوخالتماق: توخوم ایله چوخالار آمما لاپ یاخشی یولو یازدا و پاییزدا ، بیتگینی دیبدن آییرماق دیر.
ایشیق: آز گون ایشیغی ایسته ر و کؤلگه یئره دؤزومو واردیر.
درمان:
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری ایشیقلی اولوبدور ، بیلین کی چوخ آز نور یئتیشیبدیر و یادا کی خوُره گی آزالیبدیر. نورلو یئره آپارین و خوره گینه یئتیشین!
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری نین اوجو قهوه ای رنگه چالیر ، بیلین کی شئحین آزلیغیندان یا پوتاس و کلسیوم تکی عنصرلارین یوخلوغونداندیر. شاید ده کی قولای سووارماقداندیر. بو گول اوچون قاینانمیش سودان فایدالانین.
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری سارالیبدیر ، بیلین کی یا سو چوخ وئرلیبدیر، یا هاواسی چوخ ایستی دیر یا ایشیقی حددن آزدیر.
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری آچیلماییر ، بیلین کی گولدانی داراشلیق دیر. گولدانین و تورپاغین دَییشین ، خوُره ک ( کود ) وئرین!
– اگر گؤرسه ز یارپاقلاری قورویوبدور ، بیلین کی سوسوزلوقدانیر. سو وئرین!
قایناق: اینترنت/
جامع ترین ژورنال گل و گیاه ایران
چئویره ن: الف. عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
ایتالییادا کونستیتوسییا رئفئرئندومون ایفلاسا معروض قالماسی حاکمییته موخالیفتین گلمه سینه شراییط یاراداجاق.
آخار.آذ خبر وئریر کی, بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا روسییا دوماسی نین بین اَلخالق مسئله لر اوزره کومیته سینین صدری لئونید سلوتسکی سؤیله ییب. روسییالی میلت وکیلی ایتالییا موخالیفتی نین روسییا علیه نه سانکسییالاری دَستَکلمه دیگینی بیلدیریب:
"موخالیفت آرتیق نؤوبه دن کنار پارلامئنت سئچگی سی ایسته ییر. موخالیفت آنتی روسییا سانکسییالارینین علییه داریدیر. بیز ایندیکی دؤورده ایتالییانین روسییایا قارشی سانکسییالاری لغو ائتمه یه یاخین اولدوغونو دئیه بیلریک. ایتالییادا کونستیتوسییا رئفورملارینین ایفلاسی هم ده برئکسیت خطَی ایله گئدن مرحله نین داوامیدیر. بونون نتیجه لری تکجه باش ناظیرین ایستیفاسی ایله بیتمه یه جک. او, آوروُپا بیرلیگینین یوتؤولویونه بؤیوک ضربه ووراجاق".


text:
مخابرات وزیرلیگی: مملکتده گی تلویزیون ترماق لری دیجیتلی تیزیم گه اوته دی
افغانستان مخابرات وزیرلیگی مملکتده فعالیت قیلیب کیله یاتگن تلویزیون لر، آنالوگ تیزیمی دن دیجیتلی تیزیمیگه اوتیشی دن خبربیرگن.
بو وزیرلیک که کوره بوندن مقصد تلویزیون لرکوپراق ایجاد ایتیلیشی وبوتیلی کاناللر آز خرجت بیلن بوتون مملکتده اوز برنامه لرینی ییتکزه آلیش لری بولگن.
بولایحه ده اوچون اونلب میلیون دالرصرفله نیب آسیا خصوصی شرکتی تمانیدن کیلگوسی 5ییل گه قدربوتون مملکتده عملگه آشیریلیشی ایتیله دی.
کابلده بوگون مخابرات وزیرلیگی بیلن آسیا مصلحت شرکتی تلویزیون ترماق لری دیجیتل تیزیمی بیلن تامین له نیش لایحه سی رخصت نامه سی نی قولگه کیلتیریب، همده شرطنامه امضاله دی.
حاضرگی کونده افغانستانده فعالیت قیلیب کیله یاتگن اونلب خصوصی تلویزیون لر آنالوگ تیزیمی اساسیده نشرات بیریب کیلماقده لر، بیر پایتخت کابلده 30دن آرتیق تلویزیون ایجاد ایتیلیب تورلی فریکونس لرده نشرات بیره دی، باشقه تلویزیون لرایجادایتیلیشیگه امکان قالمه گنی سبب آنالوگ تیزیمی گه نسبتن دیجیتل ترماقی رواجله نیشی مهم دیب تاکیدلنه دی.
انه شو معما نی برطرف ایتیش اوچون افغانستان مخابرات وزیرلیگی آنالوگ تیزیمی ده نشرات بیره یاتگن تلویزیون لرنی دیجیتلی تلویزیون تیزیمی گه اوتکزیش اوچون چاره کورگن.
افغانستان مخابرات وزیری امیرزی سنگین دیجیتل تیزیمی فعال بولگن حالده بوتون اهالی تلویزیون لربرنامه لریدن محروم قالمی، یوقاری صفتده وهم صاف آواز بیلن تماشا قیلیش گه موفق بولیش لری نی ایته دی.
"بونی بیرنیچه منفعتی بار،بیرینچیسی دیجیتل ترماقی ده هم ویدیو تصویروهم سیس یوقاری صفتده بوله دی، ایکینچی سی فریکونس مساله سی آنالوگ تیزیمی گه چیکلنگن ایدی، بوتیزیم فریکونسیدن کینگ فایده لنه یله دی، حاضرگی تیزیمده بولگن بیرفریکونس فقط بیرتلویزیون فایدلنه آلنه دی اما دیجیتل تیزیمی ده بولگن بیرفریکونسی دن15 ته چینل گچه فایدله نیشی ممکن" دییدی افغانستان مخابرات وزیری.
افغانستان مخابرات وزیرلیگی گه کوره کیلگوسی 6آیده کابل قوشیمچه بیرینچی اورینده تورگن ولایت لربوزمانوی امکانیت بیلن تامین لنه دی، ایکینچی درجه ده تورگن بیرقطارولایت لربیر قنچه تومن لربیلن ایکینچی ییلده وشوکبی اوچینچی درجه ده بولگن ولایت لر اوچینچی ییلده وقالگن تومن لرایسه تورتینچی وبیشینچی ییللرده دیجتیل ترماقی بیلن تامینلنه دیلر.
شونینگ دیک افغانستان مخابرات وزیری گه کوره اقتصادی جهت دن هم بولایحه عملگه آشگن حالده نهایت منفعتلی بولگن ، سنگین جنابلریگه کوره کوپلب تلویزیون لر کوپ خرجت طلب قیلرلیگی سبب نشرات لری بیرنیچه ولایت ده چیکله نیب قالگن ایدی.
فایده له نیلیب کیله یاتگن ایسکی تیزیم دن دیجیتل تیزیمی گه اوتگن تقدیرده، تیلی کانال لر ایسه آزخرجت بیلن بوتون مملکتده اوزنشرات لرینی بیریش گه قادر بولیش لری معلوم قیلینه دی.
شونینگ دیک مخابرات وزیرلیگی رسمی لری بوتیزیم عملی بولیشی ایسه اهالی نینگ محل، دنیا ومنطقه ده یوزبیره یاتگن اوزگریش لرواقعه وحادثه لرخبردارایتیش اوچون اوته مهم بولگنی نی تیل گه آله دیلر.
تلویزیون ورادیو ایشلری بوییچه ایشلب کیلگن انجنیر اسلام، تلویزیونلر دیجیتل تیزیمی گه اوتیشی نی بهالب بو لایحه بوتون مملکت ده خوف سیزلیک لرسبب عملگه آشیشی گه شبهه بیلن قره یدی.
4شرکت آره سیده بولایحه نی آلیش گه موفق بولگن آسیا مصلحت شرکتی تمانیدن بولایحه نی عملگه آشیریشی گه 50میلیون دالرخرجت طلب قیلیشی کوزلنگن.
افغانستان مخابرات وزیرلیگی گه کوره، آسیا مصلحتی شرکت هرییل قولگه کیلتیرگن، درآمدیدن 2فایزینی دولت گه توله یدی، و ییگرمه فایز تولاوهم دولتگه بیریشگه مجبور بولگن. شونینگ دیک بو شرکت دیجیتلی ترماق اوچون فریکونسی آلماقچی بولسه هم فریکونسی آلیش مقابلیده پول بیره دی.
حاضرگی کونده افغانستان بویلب مملکتده 100گه یقین تلویزیون و200گه یقیین رادیو فعالیت قیلیب کیلماقده، بو بیلن هلی هم کوپلب اهالی منه شو امکانیت لردن بی بهره قالیب کیلماقده لرینگی تیزیم عملگه آشیریلیب فایده له نیش گه تاپشیریلیشی بیلن معما نینگ بیرقسمی حل ایتیلیشی تیل گه آلینماقده.


text:
بیری وارایدی بیری یوخ ایدی. آللاه بنده سی چوخی ایدی . بیر اودونچو کیشی وارایدی گونده کی گونده گئدیب مئشه دن اودون ییغیب گتیریب شهرده ساتیردی کیشی بو پول ایله آرواد اوشاغینین باشینی دولاندیریردی . گونلرین بیر گونونده اورمان دا آسلان اودونچو کیشی نین بالتاسی نین تاپ – توپ سسینی ائشیدرکن نریلده یه نریلده یه ، قابارا _ قابارا ، دیشلرینی خیرچیلدادا خیرچیلدادا ، ایسته ییردی اونو قییناقلارینین آلتینا سالیب سوکوب داغیتسین آمما کیشی یه یازیغی گلیب ال ساخلادی . بو دورومو گؤره ن کیشی حئوانین هئیبتی نی گؤروب آز قالدی سیچان دلیگینین ساتین آلسین .
آخی اورداکی حئیوانلار و یا خود اینسانلاردا اورماندا کی سولطاندان ایذین سیز مئشه یه گیره نمه ز ایدی . آنجاق اونلار بیر بیرینه یاخینلاشارکن یوووشوب یولداش اولدولار . اوندان سونرا آسلان ، کیشی یه یاردیم ائدیب مئشه نین قورو قورو آغاجلاریندان کؤر کؤتویوندن ، جیر جوووروندن ایپین آراسینا ییغیب شله سین قاییم چکیب دالینا آتیب گتیریب شهرده ساتیردی . بئله لیک له اودونچو آسلانین یاردیمی ایله بول بول ، پول قازانیب بخته ور اولموشدو . گونله رین بیر گونونده اودونچو کیشی قرار وئردی کی ، بلکه آسلانین یوزده بیر یاخشیلیغینین بیرینی اؤده میش اولا . بونون اوچون او آسلانی اؤز ائوینه قوناق چاغیردی .
اونلار یئمه یه باشلایاندا دئمه آسلانین آغزینین سویو آخسین . اودونچونون آروادی بو صحنه نی گؤره رک دئدی : اولماز ایدی بو حئیوانین یالین ائشیکده آتایدین یئیه یدی ؟ آسلان بو سوزو ائشیدنده آز قالدی کی ، هیرسی بارساغین کسسین . آسلان آجیق ائله ییب آیاغا قالخیب مئشه یه ساری یولا دوشدو . بیر نئچه گون آسلان گؤزه گؤرونمه دی آنجاق اودونچو کیشی اونو اونله یه اونله یه گزیب تاپدی .
آسلان اودونچو کیشی نی گؤرمک همین دئدی : آی کیشی یا گره گ منی ووراسان ، یوخسا من سنی سؤکوب داغیداجایام . نعره چکیب اونا ساری آتیلدی . کیشی ایسته میردی یولداشینی وورسون . آمما اؤز جانینین قورخوسوندان بالتانی گؤتوروب اونا ساری یویوروب تپه سیندن بیر ضربه ائندیردی . آسلان زینگیلده یه زینگیلده یه او هندوردن قویوب گئدیب اوزاقلاشدی . حئیوان داها دؤرد آی گئدیب گؤزه گؤرونمه دی . گئنه گونله رین بیر گونونده کیشی آسلانی آختاریب مئشه نین بیر گوشه سینده تاپدی . آسلان اودونچو کیشی نی گؤره ن کیمی دئدی : باخ ! من یالایا یالایا یارامی توختاتمیشام ؛ آمما سنین آروادی نین دیل یاراسی هله ده منیم اوره ییمی گؤینه دیر اوره ییمدن گئتمه ییبدیر.
قایناق: اینترنت/جایماز
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
مئدیا قورومونون ایرانلی رهبری سعید کریمیانین اؤلدورولمهسی ایله باغلی تورکییهنین بیزه گنیش معلومات وئرمهسینی ایستمیشیک.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری ایران خاریجی ایشلر ناظیرلیینین سؤزچوسو بهرام قاسمی ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا دئییب.
«بو مسئله ایله باغلی الیمیزده اطرافلی معلومات یوخدور. دیپلماتیک کاناللار واسطهسیله آراشدیرما آپاریریق. رسمی اولاراق تورکییهدن اولایی آراشدیریب، بیزه اینفورماسییا وئریلمهسینی ایستدیک. تورکییهدهکی سفیرلیک و خاریجی ایشلر ناظیرلیی مسئله نی دقتده ساخلاییر»، - خاریجی ایشلر ناظیرلیی رسمیسی بیلدیریب.
قید ائدک کی، دونن ایستانبولدا جم تی وی-نین رهبری سعید کریمیان و کویتلی اورتاغی محمد الالموتایری قتله یئتیریلیب.
ادعالارا گؤره، اینگیلتره وطنداشی اولان کریمیان ایران خالق مجاهیدلری تشکیلاتی طرفیندن اؤلدورولوب.


text:
ییلدیریم: آمریکانینگ قدس باراسینداقی قاراری دۇغری دأل
تۆرکیأنینگ باش وزیری آمریکانینگ قدس توتومی باراسیندا دویدوریش بردی
تۆرکیأنینگ باش وزیری بینالی ییلدیریم آمریکانینگ ایسرائیل داقی ایلچیحاناسینی قدس شأهِرینه گچیرمهگی یادا بو شأهِری ایسرائیل ینگ پایتاغتی حؤکمۆنده قابول اتمهگی نینگ قانون تایدان، حقوق تایدان دۇغری بۇلماجاقدیغینی آیتدی.
رسمی ساپار بیلن گۆن اۇرتا کره ده بۇلان و یوردونگ باش وزیری لی ناک یئون بیلن دوشوشان ییلدیریم، اۇرتاق مطبوغات گنگه شینده چیقیش اتدی.
باش وزیر، "بیلینشی یالی قدس اسلامیت، مسیحیت و یهودتینگ موقاددس یریدیر، شو سبأپلی هر حیلی بیر اۆیتگِشمه هم فلسطین- ایسرائیل آراسیندا چؤزگۆتسیز دۇوام ادن فلسطین دؤولتی نینگ قورالماغی باراسینداقی دوشوشیقلارینی نتیجه سیز قۇیار هم ده یانگاداندان دینلرینگ آراسیندا چاقنیشیغا سبأپ بۇلار" دیدی.
بینالی ییلدیریم آمریکانینگ بو توتومی نینگ مسئله لری چقالغاسیز اتجکدیگی باراسیندا دویدوریش بردی.
ییلدیریم تۆرکیأنینگ شو گۆنکی گۆنه چنلی بۇلشی یالی موندان بیلأک ده بۆتین اسلام عالمی بیلن بیله لیکده فلسطینلیلره حاقلی تاغاللالاریندا قۇلداو برجکدیگینی آیتدی.


text:
بو نوع بیتگی نین گوللری چوخ گؤزه ل و آبی رنگده دیر.
بوته سی نین اوجالیغی اوچ ایلدن سونرا بیر مئتیره یئتیشیر.
توخوملاری بوته نین قیراغینا تؤکوله ر و هر ایل اؤز اؤزونه چیخار. آنجاق بو نوع بیتگی نین یئر به یئر اولماسی چوخ آساندیر.
بو گؤزه ل بیتگی نعنا طایفاسینداندیر. داواملی اولدوغونا باغ باغچادا اکمه ک اوچون یاخشیدیر.
بو بیتگی دن زَمی لرده مَرز سالماق اوچون ده فایدالانارلار.
آیری نوعلاری دا واردیر کی اوچ مئتیردن دؤرد مئتیره دک قالخیر. یای فصلینده گوله دولار و سَگگیز هفته گوللری کولون اوستونده داوام گتیره ر.
گوللری او قده ر عطیرلی و گؤزه ل دیر کی کیچیک قورد قوشو – آری میلچه یی اؤزونه ساری چه کیر.
باغچا تورپاغی بیر آز قوملو اولارکن بو بیتگی اوچون یاخشیدیر.
بوتون و یاری گونه وه ر یئرده ایشله ر .
گول وئرمه ک اوچون گره کدیر کؤلگه ده قالمایا.
دیبی قورودوقجا سوووارماق لازیمدیر.
بیر دن ییرمی بیر درجه یه دک ایستی لازیمی دیر.
بو بیتگی قورولوغا و ایستی یه داواملی دیر .
بو بیتگی نین قوللاری گره کدیر یازین اوّلینده داللانسین.
بو گولو پیل وورماق و کؤتوک آییرماق ایله چوخالتماق اولار.
قایناق: اینترنت/
چئویره ن : الف . عظیمی بیلوردی
اولین نفری باشید که نظر میدهید!
عزیزان علاقه مند به دریافت مرتب روزنامه ساقی آذربایجان از طریق پست می توانند با دفتر روزنامه تماس حاصل نموده و یا به سامانه پیام کوتاه روزنامه پیامک بفرستند.
اشتراک یکساله: 340 هزار تومان
اشتراک شش ماهه: 170 هزار تومان
ضمنا هزینه بسته بندی و ارسال از طریق پست بر عهده روزنامه می باشد.
برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
از مسئولین محترم استان که وعده های آنان در این ستون پیگیری گردیده خواهشمند است توضیحات خود را در خصوص علل عدم تحقق وعده های داده شده جهت اطلاع شهروندان محترم و تنویر افکار عمومی به دفتر روزنامه ساقی ارسال فرمایند.


text:
اجرائیه باشلیغی: دولت نینگ برنامه لری کمبغل لیک آزه ییشی گه سبب بولمه گن
عقرب آینینگ 17 نچی سی یکشنبه کونی اقتصادی وزیری اوزی نینگ ایکینچی تحلیلی گزارشی نی ترقه ترایدی ایتگن دیر: اولکه ده اقتصادی برنامه لراوسگنی بیلن هم اولوس اراده سی ده کمبغل لیک حکم سورماق ده دیر.
اولکه اجرائیه باشلیغی هم سوزگه چیقیب ایتدی: ملیون لرچه دالرصرف له نیشی بیلن هم هنوزگچه اولکه میزدن فقریوقالمه گن دیر.
اجرائیه باشلیغی کوپه یتیردی: کمبغل لربیلن دولت آره سی د ه گی فاصله کون سه یین چوزیلیب بارماقده دیرکیم اوشبووضعیت اولکه نینگ امنیتی نی تهدید قیلماقده.
اقتصادوزیری عبدالستار مرادایتدی: اقتصادوزیر لیگی نینگ هم ده آچون بانکی نینگ تیکشیروی گه کوره میلادی 2007دن 2012 نچی ییل گچه فقرخطی آستی ده یاشه یدیگن لررقمی 36% تخمین قیلینگن ایدی کیم شوبوگون هم 36% تخمین قیلینه دی .
عبدالستارمراد کوپه یتیردی : اولکه ده 75 % کیشی لرسواد سیزدیرلر8% ایش سیزکیشی لریاشه یدی لر.
اخیرده آچون بانکی نینگ افغانستان بوئیچه نماینده سی رابرت جی سام ایتدی: افغانستان هنوزهم فقیر اولکه لردن سنه له دی وآچون بانکی افغانستان ده فقرآزه ییشی اوچون اینتیله دی


text:
یمن ده ائتلافی کوچ نینگ اوروش طیاره سی قولب توشدی
اوشبو طیاره نینگ پیلوت لری ساغ بیر شکلده نجات تاپدی
یمنده سعودی عربستان ایتکچی لیگی ده گی ائتلافی کوچ نینگ بیر فروند اوروش طیاره سی قولب توشدی.
ائتلاف تامانیدن بیریلگن بیاناتده اوشبو طیاره نینگ بوزیلگن لیگی سببلی یمن نینگ سعده ولایتیده قولب توشگن لیگی بیلدیریلدی.
بیاناتده, ساغ بیر شکلده نجات تاپگن ایککی پیلوت نینگ سعودی عربستان گه انتقال ایتتیریلگن لیک لری معلوم قیلیندی.
یمن ده گی حوثی لر ایسه اوشبو طیاره نینگ اوریب توشیریلگن لیگی نی ادعا ایتدی.
اوزاق بیر مدت دن بیری سیاسی برقرارسیزلیک نینگ حاکم بولگن یمن ده مشروع حکومت گه قرشی کودتا قیلگن حوثی لر, میلادی 2014 نچی ییلیدن بیری پایتخت صنعا و ایریم منطقه لرنی کنترول ایتماقده.
سعودی عربستان ایتکچی لیگی ده گی ائتلافی کوچ ایسه میلادی 2015 نچی ییلی مارچ آیی دن بیری یمن حکومتی نی حمایه لب کیلماقده.


text:
- هم ده گون عرضینده اللریمیز مختلیف یئرلره تماس ائدیر. یعنی اللریمیز بیزیم اوچون میکروب داشیییجیلاریدی؛ اللریمیزی تئز-تئز صابونلامالی و اگر اللریمیزی یوماغا شرایط یوخدورسا، او زامان اونلاری اوزوموزه توخوندورماماغا چالیشمالیییق...
مؤوضوعسو اینسان آناتومییاسی اولان درسین یاریسی گئریده قالمیشدی. آیسل مؤضوعنون تأثیری آلتیندا اوزون-اوزادی اللرینه باخاراق، «حاضردا الیمده منیم کیمی جانلیلار وار؟» - دئیه دوشونوردو و خیالیندا همین جانلیلارین نیه بنزدیینی دقیقلشدیرمهیه چالیشیردی. اونون ایری و قارا گؤزلرینه دقتله باخیلسایدی، اوردا توپپوش اللرینین گوزگودهکی کیمی شفاف عکسینی گؤرمک اولاردی. سون سیرادا اوتوران آیسل ساغ الینی قالدیراراق بیر سوالا جاواب آلماق ایستیینی بیلدیردی. لاکین الینی قالدیرارکن چوخ دقتلی و احتیاطلی ایدی، چونکی الیندهکی جانلیلارین خسارت آلماسیندان چکینیردی.
- بیز حیاتدا قالماق اوچون باشقا جانلیلاری اؤلدوروروک. اصلینده بیزیم اونلاری اؤلدورمهیه چالیشدیغیمیز کیمی، اونلار دا بیزی اؤلدورمهیه جهد ائدیرلر. یعنی، دوغرودان دا، اولو بابامین دئدیی کیمی، حیاتدا قالماق منطیق یوخ، گوجدن آسیلیدی؟ صحبت ایکی «دوشمن» جانلینین طبیعت طرفیندن بیر یئره گتیریلمهسیندن گئدیرسه، اونلاردان بیری مطلق اؤلمهلیدی؟
آیسلین آچدیغی ماراقلی مؤوضوع شاگیردلرین اووقاتینی یوکسلتدی و بیر آندا بوتون گؤزلر آیسئله دیکیلدی. او، دقتلرین اوزرینده اولماسینا آلیشمامیشدی، عمومیتله، اونا باخیلماسینی سئومیردی و بونا گؤره ده دیللندیی اوچون چوخ متاثیر اولموشدو.
- حیات غلیط مسئلهدیر، بونو آنلاماق اوچون یاشا دولمالیسان، تجروبه و دونیاگؤروشون اولمالیدیر، - معلم دئدی.
ایچی هیجان و ترددودله دولموش آیسئل بیر دفعه دیللندییندن آرتیق سوسماق اوچون گئج اولدوغونو دوشونرک دئدی:
- من هله یئنییئتمه اولدوغومو بیلیرم. لاکین منیم ایستدییم سیزین بیر بؤیوک اولاراق فیکرینیزی بیلمکدیر. سیزجه، حیات ندیر؟
- شئی... منجه... - معلم ککهلهمهیه باشلادیغی آن شاگیردلردن بیری اجازیله فیکیر بیلدیرمک ایستدی. بو مهپاره ایدی. سؤزه باشلادی:
- حیات روشوتدی. نه قدر کی، روشوتیمیزین اوستو آچیلمیر، اؤلوم بیزی تانیماز.
بو آندان اعتباراً شاگیردلرین هامیسی فیکیر سؤیلهمک اوچون سیرایا دوزولدولر. فابیننه آدلی ساریشین، اوزون-بویلو، اینجه بیر قیز صحبته قاریشدی:
- حیات سئوگیدی. اینسان یالنیز سئورکن یاشاییر. اؤلوم سئوگینی ایتیرمکدی. هئچ سئومیی باجارمایانلار ایسه دوغولماغی باجارا بیلمهیهنلردی.
آبئل:
- حیات عقلدی. عقل یاشادیغینی بیلمکدی. عقلسیزلیق نینکی اؤلومو دادماقدی، اوستلیک هم ده انتحاردی.
نیحاریکا:
- حیات مندی.
آدام:
- حیات فایدالی بیر هدییهدی. هدییه گوجده اولان زامان اوندان فایدالانمالیییق. گوجدن دوشمهسی ایسه اؤلومدو.
رودیا:
- حیات یالنیزجا ویجداندا عکس اولونور.
- حیات دؤیوشدو؛ مغلوب اولان اؤلر... و هر کس بیر گون مغلوب اولار، - آیسئل اولو باباسینین سسیله اوریینده دوشوندو.
اونون اولو باباسی دوز ۱۰۶ یاشینا کیمی یاشامیشدی. آیسئل اونونلا باغلی حادثهلری هر زامان قورخویلا خاطیرلاییردی. او، اؤلممیشدن اول سسینی ایتیرمیشدی، دانیشیغی کولیین قاپی دلییندن متمادی اولاراق اوفورمهسیندن یارانان ویییلتیلاری خاطیرلادیردی و اوستگل، سسیندهکی خیشیلتی دا سسین قورخونجلوغونو آرتیریردی. سونونجو سؤزلری بو اولموشدو: اؤلوم اینسانی آغوشونا آلدیغیندا همین آن صاحب اولدوغون تصوراتلار سونسوزادک روحون حمایهسینده ساخلایار.
زنگ چالیندی. فیکرینی سؤیلهیه بیلمدیی اوچون متاثیر اولموش و پیسیکمیش بعضی شاگیردلر بیر شکیلده باشلارینی ساللایاراق صینیفدن چیخماغا باشلادیلار.
آیسئل گیرده گؤودهسینی پارتالارین آراسیندان گوجله کئچیره-کئچیره قاپییا یاخینلاشاندا تؤوشویوردو، آلنیندا تر داملالاری عمله گلمیشدی و معلیمیله ساغوللاشدیغی زامان سسینین تیتردیینی سئزدی. یولدا آددیملارینین آردیجیللیغینی دوشونه-دوشونه ایکی گون اوولکی طیافت یادینا دوشدو. سببینی تام اولاراق آنلامادیغی طیافت بارهده دوشونرکهن، «هر کس ایلده بیر دفعه نیه مال-قویون کسمهلیدیر؟» - دئیه آغلیندان کئچیردی. آتاسینین بوشقابدا قوربانلیق قویونون اوریینی گتیریب قارشیسینا قویاراق، «اورییمی سنین اوچون ساخلامیشام، عزیزیم» - دئمهسیندن ده بیر شئی آنلامادیغی یادینا گلدی. تخییولونده کپنکلر اوچوشان آیسئل اوریی گؤردویو زامان بیر آندا هیجانلا: «قلب بودور؟» - دئیه سوال وئرمیشدی.
«گوجلو اولان هم ده حیاتدا قالاندیر» - اولو باباسی دئمیشدی، - «منطیق بو مقامدا ایشلکلیینی ایتیرر». یولدا گوزگو کیمی پنجره شوشهلری اولان ماغازانین اؤنوندن کئچرکن اؤز عکسینی گؤردو و دایانیب بیر آز اؤزونو سئیر ائتدی. یؤندهمسیز بدنی، گیرده گؤودهسی، توپپوش قوللاری و سوندا دا بوخاغینا باخدیقدا، «گومبول» - دئیه دوداقالتی میزیلداندی. «حیاتدا اساس اولان گوجدو، گئریسی چرنچیلیکدی» - دوشونرک سؤزونه داوام ائتدی. لاکین ایچینین ایکراهلا دولدوغونو شوشه عکس ائتدیرمیردی.
ائوه چاتدیغیندا باباسینی «دونیا گئرچکلری» آدلی بیر بلگسل سئیر ائدن گؤردو. چینیندن چانتاسینی آلمادان ساکیتجه باباسینین یانیندا اوتوروب سئیر ائتمهیه باشلادی. هله ده دریسینده یاشایان جانلیلار اوچون احتیاطلی حرکت ائدیردی. بلگسل ایسه صرف دونیانین اینسانلیق طرفیندن آلدیغی ضرر حاقیندا ایدی. آیسئلین ایری و هر آن ماراقدان ایریلنن ببکلرینده کادرلارین عکسی هر ثانییه بیر آز داها شفافلاشیردی؛ استتیکا آدی آلتیندا حیوانلارا ائدیلهن غیری-اتیک داورانیشلار، طبیعتین زیبیللهنمهسی، کورلانماسی، آغاجلارین آزالماسی، سهلنکارلیقدان تؤرهین یانغینلارلا داها دا کیچیلهن مئشه ساحهلری، نئفتین مختلیف یوللارلا یاندیریلاراق هاوانی کورلاماسی، چکیلن یوللارین آرتماسییلا تورپاغا دیه بیلممیش گئری بوخارلانان یاغیشلار... بوتون بونلار آیسئلین کؤکسونده اؤز عکسینی تاپیردی، اونو متاثیر ائدیردی. حتی سیر ائتدیکلرینه اساساً منطیقی فیکیر یوروتمهیه باشلادی: وولکان پوسکورمهلرینین آزالماسینین یاندیریلان نئفتله بیر باغلیلیغی اولا بیلرمی؟ و یا هاوانین کورلانماسی اساسیندا اوزون طبقهسینین ییرتیلماسی اینسانلیغین آقیبتینه نئجه تأثیر گؤستره بیلر؟ بیر ده، ریاضیات ایستعدادیندان ایستیفاده ائدرک باشقا بیر قناعت ده واردی: عجبا، ترزینین بیر طرفینه بشریتین دونیایا گتیردیی فایدالی، بیر طرفینه ده زررلی خصوصیتلرینی قویساق، هانسی آغیر گلردی؟ اگر فایدالی خصوصیتلری آغیر باسسایدی، دئمهلی حاضردا دونیا اول اولدوغوندان داها یاخشی و الوئریشلی اولاردی، - آیسئل اؤز-اؤزونه دوداقالتی پیچیلدادی. درین دوشونجهلردن آییلاندا خبرسیز سول علینی اوزونده گزدیردیینی گؤرهرک احتیاطسیزلیق ائتدیینی دوشوندو و علینی دیزینه قویدو.
یئرده قالان واختدا چوخ شئی یاشامادی، یا دا دوشونجهسی آدیگئدن مؤوضودا اولدوغوندان دقتینی باشقا هئچ نیه وئره بیلمیردی. آخشام ایشدهن گلن والیدئینلری ایله ماسا آرخاسیندا یئمک یئیندن و سواللارا «هه-یوخ» جاوابینی وئرهندن سونرا هئچ بیر وجهله دوداقلارینی آرالامادی. گئجه یاتماغا چالیشدیغی زامان گؤزونو قارانلیقدا گزدیریر و بوشلوقدا زهنی معین ائپیزودلار یارادیردی. همین اسنادا گؤزلرینی پنجرهدن اولدوزلارا دیکدی. تخییولو چوخ بولانلیق، چوخ یوخولو ایدی و آنلادیغی، لاکین ایدارهسینی ایتیردیی تسووورلر و جانلاندیرمالار اونا سیرلی دویغولار یاشادیردی. اولا، گؤزو اولدوزلاردایکهن یئنی گلمیش واکسینا اوچون اوچ گون اول هکیمه گئتدیینی گؤردو و بو تصورونده اینهنی گؤرهن کیمی اولدوزلاری دا اوجو دوز دونیایا توشلانمیش اینهلره بنزتدی. گؤزلری یاواش-یاواش یومولماغا باشلادیغیندا بوتون تصورلری ایشلکلیینی دایاندیردی و یوخویا گئتدییندن ساعتلار سونرا همین تسووور قالینتیلاری تکرار حرکته کئچمهیه باشلادی؛ لاکین بو سفر داها رنگارنگ، داها جانلی و رئال گؤرونوردولر. هرچند کی، یوخو قئیری-عادیلیک تجسسومو ایدی، لاکین، همیشه اولدوغو کیمی، یوخو دیوارلارینا خوف هوپموشدو. آیسئل سحر اویاندیغی زامان هر شئیین اؤز مینوالیندا اولدوغونو دوشونموشدو. لاکین عادتی اوزره، سحر چایی ایچمهیه ائندیی زامان باباسینی یئنه تئلئویزورو سئیر ائدن گؤرموش و بو سفر اوولکیندن هئچ گئری قالمایان، حتی اوندان دا موتسسیرئدیجی بیر خبر ائشیتمیشدی:
- آسترونوم و بیوفیزیکا متفککیرلرینین اورتاق بیاناتینا گؤره، بشر تاریخینده بو گون بیر ایلک یاشانیب. بیاناتدا قید اولونور کی، کاینات جانلیدی و دونیا دا اونون حیات قایناقلاریندان بیریدیر. اینسانلار بو گونه کیمی بیر شئیین جانلی اولماسی اوچون معین شرطلر قوشموشدو، لاکین بو مؤقع یانلیش ایمیش. بو معلوماتلارا اساساً، دونیایا زرر وئرهن اینسان چوخ تهلوکهلی بیر ویروس، داغیدیجی پوتئنسیال صاحبی اولان اورقانیزمدیر. گونبگون آرتان بو «ویروس»او یوخ ائتمک اوچون کایناتین تئز بیر زاماندا تدبیر گؤرمهسی گؤزلنیلیر.
گؤز ببکلری بؤیوموش آیسئل داخیلیندن بیر شئیلرین قاینادیغینی هیسس ائدرک ایستیلهنمهیه باشلادی. ایچینه خوف هوپموش تیترک سسله باباسینا مراجعتله دئدی:
- ایندی بیزه نه اولاجاق؟
باباسی بوینونو سول چینینین اوستونه چئویرهرک درین دوشونجهلر ایچینده اونا باخدی، گؤزلری دونوق و بوش ایدی، دوروخموشدو و سانکی چیخیلمازلیق باتاقلیغینا دوشموشدو. لاکین، عادتی اوزره، همیشکی کیمی مئهریبان و بیر آز دا روحا خیتاب ائدن بیر سسله دئدی:
- دوغولمامیشدان اول نه ایدیکسه، اؤلومدن سونرا دا او اولاجاغیق.
جملنی ائله خوش، ائله راحت، ائله نفوذ ائدیجی، ائله ایناندیریجی دئدی کی، بیر آنلیق آیسئلین بوتون تلاشی یوخا چیخدی.
جملهنین بیتمهسیله بیرلیکده بیر گورولتو قوپدو. ائله بیل بیرلیکده قولاقلار کار اولدو، ایشیغین پاریلتیسییلا باههم گؤزلر سئچمه قابیلیتینی ایتیردی و شوکلا بیرلیکده ده شعور قاپاندیغی کیمی هر شئیی سونسوز بیر هئچلیک اوز ائتدی. آیسئل قان-تر ایچینده گؤزلرینی آچدیغیندا اؤزونده حدی-هودودو اولمایان گؤرمه ایستیی هیسس ائتدی و سندهلهیه-سندهلهیه قارانلیغی یاراراق بیرتهر ایشیغی یاندیردی؛ اتجبالا کیمی دؤیونهن اوریینی هیسس ائتمک و اساساً ده اشیالارینی گؤرمهسی ایچینی راهاتلاتدی. نفس دارلیغینی یوخ ائتمک اوچون پنجرهلری آچدی و گؤیدهکی اولدوزلارا باخاراق قلبیندن بیر سوال کئچیردی «اینسان ندی؟..»


text:
بریتانییا قارا دنیزه دیاموند اسمینسی نی گؤندرمکله آمئریکا قوهلرینین یئرینی بیلمک، همچینین اؤزونون دؤیوش قابیلیتلی دونانمایا مالیک اولدوغونو و اوکراینا میللیتچیلرینه دستک وئردیینی نوماییش ائتدیرمک ایستییر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری دونانمایا دستک عموم روسییا حرکاتینین صدری میخایل نئناشئو دئییب.
«بیرلشمیش کراللیق بونونلا معاصر دونانمایا مالیک اولدوغونو ثبوت ائتمک ایستییر. لاکین اساس مسئله اوندادیر کی، بریتانییادا سیاسی قاریشیقلیق حؤکم سورور. «برکسیت» قراریندان سونرا هر شئی عکس مجرادا حرکت ائدیر. میقرانت آخینی ایله باغلی قئیری-ثابتلیک وار. دئیهسهن، بریتانییاداکی حاکم طبقه عراق و لیوییادا تؤرتدیکلرینی اونودوب. بوتون اولانلاری تحلیل ائدرک دئیه بیلرهم کی، بریتانییا ایندی ده اوکراینانین شرقینده روسییایا قارشی یئنی تخریباتلار تؤرتمیی پلانلاشدیریر»، - روسییالی سیاستچی قید ائدیب.
خاطیرلاداق کی، «ساندی میل» قزئتی بریناتییانین اوکراینا ساحللرینه اسمینس گؤندرجیی بارهده خبر یاییب.


text:
آمریکا طرفی روسییا و تورکییهنین سورییا ایله باغلی الده ائتدیی راضیلیغی دستکلمکدهدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده آمریکا دؤولت دپارتامنتینین یئنی سؤزچوسو حازر ناورت دئییب.
«آمریکا هومانیتار یاردیملارین لازیمی عنوانلارا چاتدیریلماسی، ایشید و دیگر ترور قروپلارینین مغلوب ائدیلمهسی، سیاسی کئچید پروسئسی اوچون اویغون اورتامین یارادیلماسی ایله باغلی گؤستریلن بوتون سیلری دستکلییر»، - ناورت بیلدیریب.
سؤزچو عینی زاماkدا ایرانین بورادا قارانت اؤلکه آدلاندیریلماسی ایله باغلی ناراحاتلیغینی دا چاتدیریب:
«ایرانین اسد رژیمینه دستیی سورییا خالقی اوچون فاجیعوی دوروم یارادیب».
قئید ائدک کی، اؤتن گون آستانا سامیتینده سورییانین ۴ تهلوکسیزلیک زوناسینا بؤلونمهسی ایله باغلی مقاویله ایمضالانیب.


text:
شعر صنعتلری (13)
حیسسوورغوسو
ناصر مرقاتی
ناصر مرقاتی
حیسس وورغوسو
شعرده و یا یازیدا بیر آنلام، بیرقونو یا بیر ایماژی یاراتماق، گوجلندیرمک، قابارتماق و یا اونون حیسسی تأثیرینی آرتیرماق اوچون بیر رنگی، سسی، دورمو و یا بیر حیسسی وورغولاماغا «حیسس وورغوسو» دئمک اولار. فارس و بیر سیرا آیری دیللرین ادبییاتلاریندا حیسس وورغوسون، «حیسس جالاشدیرماسی» تئرمینینین آلتیندا گتیریبلر، آنجاق منجه بو یئرسیز دیر، چون کی: حیسس جالاشدیرماسیندا بیر حیسسین اؤزللیکلرین باشقا حیسسه وئریریک بو ایسه ایستعارهدیر، حالبوکی حیسس وورغوسوندا هئچ بیر ایستعاره یارانمیر. حیسسوورغوسوندا یالنیز بیر ایماژی داها جانلاندیرماق و یا بیر حیسسی داها گوجلندیرمک، قابارتماق و یا القاء ائلمَک قصدیمیز وار.* حیسس وورغوسو نئچه یولنان اولاسیدیر.
حیسسوورغوسونون نووعلاری:
1) سس وورغوسو:
اوخوجو و یا دینلییجینین ذئنهینده بیر رنگی، بیر سسی، بیر دورومو و یا بیر آنلامی، جانلاندیرماق و یا ایلقاء ائتمک اوچون او آنلامین سسلرینین وورغولانماسینا «سس وورغوسو» دئییلیر اؤرنکجه:
«ساری سونبول سالخیم سالخیم ساریلدی»
سؤزونده سونبول، سالخیم، سالخیم و ساریلدی سؤزجوکلرینده گلن «س» سسلری، اوخوجونون ذئهنینده سونبوللرین ساریلیغین داهادا گوجلندیریر.
و :
«سحر
سرین سرمیشدی
و آغاجلار
ساچلارین سویا سَپمیشدی»
دؤرد میصراعدا هامان «س» سسی هاوانین سرینلمهسین قابارداراق، پاییزین چاتماسین ایلقاء ائدیر.
علیرضا نابدلین طبیل ماهنیسیندا (اؤزللیکله ایلک بؤلومده) تام-تام و هابئله «هر بیر دام» دا اولان «دام» و «وییئتنام»دا اولان «نام» سسلری، قافیهلشمکدن آرتیق، طبیلین سسینی وورغولاماقدادیر:
"تام تام تام
دؤیولون طبیللر
بوگونون عشقینده ساخلادیم سیزلری ایللر
بو گونون عشقینده یوزمین یول کول اولدو وییئتنام
یئنیدن یاراندی
دؤیولون ترپنسین هر چارداق، هر بیر دام
تام تام تام ..."
شهریارین سهندییهسینده گلن بو ایکی میصراعدا:
"داغلی حئیدربابانین آرخاسی هر یئرده داغ اولدو
داغا داغلار دایاغ اولدو"
«دا» سسینین تیکراری بیر ائپیک دورومو وورغولاییر. (بو اؤرنهیه بیرداها آشاغیدا قاییتمالیییق)
2) آنلام وورغوسو
هر بیر آنلامی سینونیملر، صیفتلر، قئیدلر و یا هر بیر قاباردیجی و یا ایلقاء ائدیجی و حتتا یئری گلرکن آنتونیم سؤزجوکلرنن وورغولاماغا، آنلام وورغوسو دئمک اولار. آنلام وورغوسو ایکی فورمدا گلر:
الیف: یا شعرین ایچینده گلن بیر و یا نئچه آنلامی قاباردار :
"داغلی حئیدربابانین آرخاسی هر یئرده داغ اولدو
داغا داغلار دایاغ اولدو"
میصراعلاریندا، - (سسوورغوسون نظرهآلماساق دا)- داغلی، آرخاسی، هریئرده و دایاغ سؤزجوکلری داغ آنلامین داهادا قاباردیر.
ب: یا دا شعرین اصلی و آنا آنلامین قاباردار:
· پاندول
یورقونام ...
آستانادا
توزلو باشماقلاریمین هر بیریسی بیر یاندا
....
بیرقلم سؤیلهمهده بیر دوستوم
هر گونکو کیمی
ساعاتین پاندولو هئی ییرقالانیر
توزلو باشماقلار اؤزلویونده بیر جوره«تیکراراولماق»ی وورغولادیقدا، «هرگونکو» قئیدی و «کیمی» تشبیهاداتیدا تیکرارا تأکید دیر، ساعات و پاندولون ییرقالانماغیایسه تیکراری قاباردیرلار، آنجاق بوردا «دوستوم» بیر زادی «بیر قلم» سؤیلهمکده، بو سؤیلنتی ساعاتین پاندولو کیمی هئی تیکرار اولونور، آنجاق«من» بو تیکرار اولان سؤزلردن داها یورولوب، آستانادا یورقونجاسینا چیخاریلان توزلو باشماقلار بو یورقونلوغو گؤرسهدیر. دوستومون سؤزلرینین نهیه گؤره اولدوغو بوردا ائله اؤنم داشیماسادا، آنجاق دئمهیی پیساولماز کی شعرین تام معناسین، تالانمیش گونش کتابینین آیری شعرلریایله بیرلیکده یعنی بیر کرونولوژیک سیرادا داها یاخشی دوشونمک اولار.
آنلام وورغوسو شعرین گؤزل و چتین صنعتلریندن بیری و اؤزللیکله سسوورغوسویلا قوووشاندا ان چتین و ان ماراقلیلاریندان بیریسی اولور.
· بورکو
آخشامدی تورانلیخ
اوز قویوب قارانلیخ
دومان قالاخ- قالاخ
قیمیشیر شبحلر گئدیری قوناخ
عیش السَببتدی باخ
اورتادا شیطان
آه ...
نه توکهنیر یوللار
دینجلسین آیاخ
یاشاییش بیر قاخینج
بیر قورو چایلاخ
نه قورتاریر چیسگی
نه گئدیر دومان
نه کیمسه وئرهجک لازاروسا جان
قالیله چکیبدیر باشینا کورکو
نه یامان بورکودو ...
بورکودو ...
بورکو ...
ناصر مرقاتی/ تالانمیش گونش
بو اؤرنکده «خ» سسینین تیکرارلانماسی و بیر پارا «ق» سسینین «خ» سسینه چئوریلمهسی و هابئله «ق» سسینین تیکرارجا گتیریلمهسی، شعرده بیر قورخونج و بوغوناق دورومو قاباردان سسوورغوسو دور. و آرتیقجا، شعرده گلن (آخشام، دومان، تورانلیق، چیسگی، بورکو، شبح، یومالسببت، شیطان، و ...) کیمی سؤزجوکلریده قورخونج و بوغوناق دورمو داهادا گوجلندیریر. بو ایسه آنلاموورغوسودور.
3) آزالتما، چوخالتما و تیکراروورغوسو:
* آزالتما
ناظیم حئکمت، «سالخیمسؤیوت» شعرینده بیر دؤیشجونون نئجه گولـلهیئییب، آتدان ییخیلیب، سیرادان گئری دوشوب و یاشاییشینی ایتیردییینی چوخ گوجلو و گؤزل ایماژلارلا جانلاندیریر. او بو صحنهنی دیریلدیب و جانلاندیرماق اوچون آزالتما وورغوسوندان فایدالانیب. بئله بیر وورغویلا بیر زادین بیتمهسین، یولون سونا چاتماسین، گونشین باتماسین، بیر زادین اوزاقلاشماسین، الین- الدن اوزولمهسین، آیریلیغین و بوکیمی آنلاملارین قاباریق دورومون یاخشی گؤرستمکاولار:
· سالکیمسؤیوت
آکویوردو سو
گؤستریب آیناسیندا سؤیوت آغاجلارینی.
سالکیمسؤیوتلر ییکییوردو سودا ساچلارینی!
یانان یالین کیلچلاری چارپاراک سؤیوتلره
کوشویوردو کیزیل آتلیلار گونشین باتدیغی یئره!
بیردن
بیر کوش گیبی
وورولموش گیبی
کانادیندان
یارالی بیر آتلی یووارلاندی آتیندان!
باغیرمادی،
گئدنلری گئری چاغیرمادی،
باکدی یالنیز دولو گؤزلرله
اوزاکلاشان آتلیلارین پاریلدایان ناللارینا!
"آه نه یازیق اونا
نه یازیق کی اونا
دؤرتنال گئدن آتلارین گؤپوکلو بوینونا بیر داها یاتمییاجاق،
بیاض اوردولارین آردیندا قیلیج اویناتمییاجاق!
نال سسلری سؤنویور پرده پرده!
آتلیلار کاییب اولویور گونشین باتدیغی یئرده!
آتلیلار آتلیلار قیزیل آتلیلار،
آتلاری روزگار کاناتلیلار!
آتلاری روزگار کانات ...
آتلاری روزگار ...
آتلاری ...
آت ...
روزگار کاناتلی آتلیلار گیبی گئچیر حایات!
آکار سویون سسی دیندی.
گوگلر گؤلگهلندی.
رنکلر سیلیندی.
سیاه اؤرتولر ایندی
ماوی گؤزلرینه،
سارکتدی سالکیمسؤیوتلر
ساری ساچلارینین
اوزرینه!
آغلاما سالکیمسؤیوت
آغلاما!
کارا سویون آیناسیندا ال باغلاما
ال باغلاما
آغلاما!
* چوخالتما
آزالتما ترسینه چوخالتما وورغوسوندا، گئت- گئده اویغون سؤزجوکلرین آرتیریلماسی، ایستهدیییمیز آنلام و یا ایماژی داهادا جانلاندیرا بیلر. اؤرنکجه:
«بو داغین
بو
اوجا داغین
بو یاد دوشموش قوجا داغین
نه قارتالی
نه ترلانی
نهده کؤنوللوسو وارمیش سانکی
قوی
قوی بیر آه چکیم
قوی یانیقلی بیر آه چکیم اورکدن
بوردا سئوگی قانادسالمیش»
* تیکرار
شعرین بیر پارچاسین یا بیر آنلامین و یا اصلی آنلامینین وورغولانماسیدا حیسس وورغولاریندان بیری دیر. بو وورغو – اؤزللیکله اوزون شعرلرده- دینلییجی و یا اوخوجونو، یئنیدن ایستهنیلن ایماژ و یا آنلاما، قایتارا بیلر. اؤرنکجه:
· گئدک
دئدیک :
یئلکن لره اسن بیر اَسیم
سؤنموش اوجاغ لارا بیر قیغیلجیم
سوسموش دوداغ لارا ایپک تبسم
یانقی چیچک لره بیر ایچیم سو
اولاق
بیز قوزای یئل لری آردیندا دوران
خوشبخت لر دیاری سوراغیندایدیق
آه سیزلر ائی طوفان معجزه لی
اژدها سئحیرلی ائلچی لرین حق منادیسی
دئیین هانسی گؤیدن یئره یئندیز کی :
گمی لر غرق اولدو
قیغیلجیم سؤندو
دوداغ لار کیپ لندی
و باخچادا کی چیچک لر
آچمادان سولدو
گئدک دوستلار گئدک
یاغیش یاغمییاجاق بوز بولودلاردان
و قوراق ایللرین قورو دوداغی ایسلانمییاجاق
گئدک دوستلار گئدک
تورپاق یاندیریری روحومو منیم
و دنیز بو تئزلیقلا جوشمیاجاقدیر
گئدک دوستلار گئدک
باخچا سون نفسین چکیری ایندی
و قانلی تیکان لار آلیب باخچانی
گئدک ...
گئدک…
گئدک دوستلار گئدک
گؤزلریم گئرییه باخاردا قالسا
ایز قویسا قلبیمده هر تانیش بیر زاد
عیبی یوخ گئدک
تورپاق دیدرگیندی غوربت ائللرده
گئدک ...
دوست لار ...
گئدک ....
تالانمیش گونش/ ناصر مرقاتی
برلین/ 10/ آگوست/ 2010
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
*- دیققت: «حیسسوورغوسو»، «حیسسجالاشدیرماسی» ترسینه شعر صنعتلرینین هئچ بیریله قارشیلیق یاراتماز. بو او آنلامدا دیر کی هر بیر «حیسس وورغوسو» اولا بیلر کی وورغو اولدوغو حالدا «تشبیه»، «ایستیعاره» و یا هر بیر باشقا شعر صنعتینین اؤزو ویا پارچاسی اولسون. بئلهبیر حیسسوورغولاری ایکی گؤرهوی داشیر.


text:
فرانسا مکتبلرینده شاگیردلره پایلانان کیتابچاداکی آوروپا بیرلیینین خریطهسینده بریتانییایا یئر وئریلمهییب.
آخار. آذ «یئنی شفق»ا ایستینادا خبر وئریر کی، شاگیردلره وئریلن کیتابچا ۲۰۰۷-جی ایلدهن اعتباراً هر ایل نشر ائدیلیر. کیتابچانین بو ایلکی ساییندا بریتانییانین آوروپا بیرلیی خریطهسیندن چیخاریلماسی ایله برابر اونون بایراغی دا آوروپا بیرلیی عضولرینین بایراقلاری آراسیندا وئریلمهییب.
قید ائدک کی، بریتانییا بیر مدت اول آوروپا بیرلییندن چیخماقلا باغلی دانیشیقلارا باشلاییب. دانیشیقلارین ۲۰۱۸-جی ایلده بیتمهسی و بریتانییانین یئکون اولاراق آوروپا بیرلییندن آیریلماسی گؤزلنیلیر.
برکسیتین ایندییه قدر ان بؤیوک علیهدارلاریندان بیری فرانسا ساییلیردی. رسمی پاریس بریتانییانینآوروپا بیرلییندن چیخما قارشیلیغیندا تشکیلاتا ۱۰۰ میلیارد اؤدمهسینی ایستییردی.


text:
ائلچی بی:تبریزی آزاد گؤرمه ک ایسته ییرم
2017-07-26 مقاله لر و باخیشلار
Azerbaijan Ourmiyeh urmiya آزربایجان جنوبی 2017-07-26
اوغوز تیوی: بوگون گونئی آزربایجاندا میللتیمیز اؤز دیلینده یازیب اوخوما حاققی یوخدور. مدنیت مرکزی یاراتما حاققی یوخدور.وطنیمیز ین بؤیوک حیسه سی فارس شوونیزمینین ایستعماری آلتیندا و اونلار ایللر بویو تورک میللتی نین حوقوقلارینی تاپدالاییب.
بوتون میللتیمیزی قورتولوشچو یولونا چاغیریرام ، قوزئی آزربایجاندا ائرمنی ایشغالچیلارینی رد ائله مه ک و ایشغال اولونان تورپاقلاریمیزی آزاد ائتمه ک، گونئی آذربایجاندا فارس شوونیزمی و ایران رئژیمینی رد ائتمه ک، آزربایجانین باغیمسیزلیغینی الده ائتمه ک و آزربایجانی بیرلشدیرمه ک دوشونجه سی تئز و یا گئج بیر گرچه یه چئوریله جک.
من دئمیشم کی ، تبریز آزاد اولمایینجا اورا گئتمه یه جم.
آرزو ائدیرم کی تانری منیم آرزومو گؤزومده قویماسین.
من تبریزی آزاد گؤرمه ک ایسته ییرم.
دئمیشم تبریز آزاد اولاندا جولفادان -کؤرپودن آیاق یالین تبریزه گئده جه یم. آیاغیم قابار اولانا دک گئده جه یم.
داها گؤرسه م یئرییه بیلمیره م اوندا ماشینا مینه رم …
اوردا بیر یول وار اوزاقدا؛
او یول بیزیم یولوموزدور!
دؤنمه سک ده،وارماساق دا
او یول بیزیم یولوموزدور!
“تانری او یولو گئده ن اینسانلارا یار اولسون! “
تانری تورکه یار اولسون!
تانری تورکو قوروسون!
اولو اؤنده ریمیز رحمتلیک
” ابولفضل ائلچی بی”


text:
ایسرایل باش ناظری بنیامین نتانیاهو آمریکا رسمیلری ایله گؤروشده ایلک دفعه اولاراق تل-اویوین فیلیسطینله تورپاق مبادیلهسینه حاضر اولدوغونو بیلدیریب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده اینفورماسییانی ایسرایلین «ایکینجی» تلویزییا کانالی یاییب.
تلویزییا نتانیاهونون بو اعترافینی آمریکانین رسمی نمایندهسی جیسون قرینبلاتلا تلفون دانیشیغی زامانی سسلندیردیینی بیلدیریب. نتانیاهو ایله گرینبلاتین گؤروشونده آمریکا پرزیدنتی دونالد ترامپین کورکنی جارئد کوشنئر ده ایشتیراک ائدیب.
نتانیاهونون تکلیفینه گؤره، آمریکا ایوردان چایینین قربینده اولان قوش-اتسیون قصبهسینین ایسرایله قاتیلماسینا راضیلاشماسینی ایستهییب. بونون قارشیلیغیندا ایسه او، ایسرایلین ترکیبینده اولان و مسلمانلارین یاشادیغی وادی آرا بؤلگهسینی فیلیسطینه وئریلمهسینه راضیلاشاجاغینی سؤیلهییب.


text:
غزل ترکی) یار گلنده....
«کوچه لره سو سپمیشم، یار گلنده توز اولماسین»
ائله گلسین،دای گئدمسین، آرامیزدا سؤز ائلماسین
سؤزلریمه قند سالمیشام، اورگیمه اود سالمیشام
یاریم گئدیب،قوی تئز گله، قندیم یانیب،کؤز اولماسین
هیجر اوتی دوزدی یاندیرار، نئیلمه لی؟ چاره نه وار؟
یوز ایل ایسه دؤزماق اولار... آمّا ایکی یوز اولماسین !
بیرده گله،بوروشاریخ بیربیره سارماشیق تکین
هر کیم بیزه ایری باخا، آلله اونا گؤز اولماسین
گؤر نئجه عیرفان شرابی قوپوز کاساسیندا جوشور
کیمدیر ایچه بو باده دن، اؤزوندن اؤزسوز اولماسی ؟
ابراهیم(ع) اؤرگدیب بیزه، هر باتانا باش ایمریخ
مسلمانیخ! آللّهیمیز دؤنوب آی-اولدوز اولماسین
دوشمان اگر تور توخویوب آرامیزدا،کور اوخویوب
دمیر دووار آشان یئرده، شیطان توری پوزولماسین ؟!
-
- ۹۶/۰۳/۱۱


text:
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 09.08.2018
تورکیه و آمریکا، کشیش اندریو برانسون ایله باشلایان و قارشیلیقلی اولاراق عدالت و ایچ ایشلر ناظیرلرینه تحریملرله دیرماشان بحرانی حل ائتمک اوچون ماسایا اوتوردو
تورکیه مطبوعاتی اؤزتی 09.08.2018
یئنی شفق: "حساس گؤروشمه"
تورکیه و آمریکا، کشیش اندریو برانسون ایله باشلایان و قارشیلیقلی اولاراق عدالت و ایچ ایشلر ناظیرلرینه تحریملرله دیرماشان بحرانی حل ائتمک اوچون ماسایا اوتوردو. واشینگتونداکی ایلک گؤروشمه ده خاریجی ایشلر ناظیرینین معاوینی سدات اؤنال ین رهبرلیک ائتدیگی 9 نفرلیک نماینده هیاتی ایشتیراک ائدیب.
حریت: "پولاد ایخراجی آرتیب"
بو ایلین 7 آییندا 2017نین عینی دؤورونه نیسبتن پولاد سکتوروندا ایخراج یوزده 26.7 آرتاراق 8،4 میلیارد دولارا چاتیب. بو دؤورده پولاد سکتورونون میقدار اساسیندا ان چوخ ایخراجات حیاتا کئچیردیگی اؤلکه قروپو آوروپا بیرلیگی اولدو. آوروپا بیرلیگی اؤلکهلرینه ایخراج، ایلین 7 آییندا 2017نین عینی دؤورونه نیسبتن یوزده 62.9 آرتاراق 3 میلیارد 604 میلیون 730 مین دولارا چاتیب.
صاباح: "انرژی و طبیعی قایناقلار ناظیری فاتیح دؤنمزدن اهمیتلی آچیقلامالار"
انرژی و طبیعی قایناقلار ناظیری فاتیح دؤنمز، نوکلئر سانتیرالدا، آککویو و سینوپ دان سونرا اوچونجو پروژهنین تراکیادا اولاجاغینی قئید ائدیب. دؤنمز، "ثراکیاداکی سانتیرال چین ایله ائدجگیک" دئدی.
وطن: "دونیادا ایلک اولاجاق"
نقلیات و آلت یاپی ناظیری محمت جاهیت تورهان، تورکیهنین غورور پروژهلری اوچون ایشلری سورعتلندیردیگینی بیلدیردی. تورخان، ایجتیماعتده "مگا پروژه کیمی تانینان 3 مرتبهلی بؤیوک ایستانبول تونئلی پروژهسینین دونیادا بیر ایلک اولدوغونو خاطیرلاداراق، ایشلری داوام ائدن لاییحهنین، یاپ-ایشلت-دئور ائت مودئلی مناقصه اعلانینا چیخاریلاجاغینی دئییب.
ایستار: "چیویسیز مسجید ایللره میدان اوخور"
کاستامونو قصبه کندینده جاندار اوغلو معلملریندن عادیل بیین اوغلو امیر محمود بی طرفیندن میخ ایستیفاده ائدیلمهدن 1366دا ائتدیریلن تاختا محمود بی مسجیدی، یئرلی و خاریجی توریستلرین دقتینی چکیر. یونسکونون دونیا ارثی موقتی سیاهیسیندا اولان مسجیدین تام سیاهییه آلینماسی اوچون ایشلر داوام ائدیر.


text:
فرانسه جمهور باشلیغی امانوئل مکرون فرانسه ده مسلمانلر وضعیتی حقیده بیانات بیردی
"بیرلیک، بیردملیک ایچیده بولیش اوچون، دین و اعتقاد ایرکین لیگینی قبول قیلیب آلیشیمیز کیره ک" دیدی.
فرانسه جمهور باشلیغی امانوئل مکرون؛
BFMTV - Mediapart تامانیدن جانلی روشده یایینلنگن پروگرامده ژورنالیستلرنینگ سواللریگه جواب قیتردی.
مکرون، اولکه ده مسلمانلر و حجاب توغریسیده گی بیر سوالگه جواب اوله راق، اسلام دینی نینگ مهاجرت باعث فرانسه ده ییره ییب بارگن لیگینی ایتدی.
خوددی شو کونده 4،5 – 6 ملیون مسلمان فرانسه تبعه سی موجود ایکن لیگینی تیلگه آلیب؛
"بو دین اوچون فرانسه ده ینگی لیک دیب ایتیش ممکن. تاریخ بوییچه فرانسه نینگ کتولیک، پروتستان و یهودی لیک بیلن مناسبتی بولگن ایدی. انچه وطنداشیمیز بو مسلمانلیکدن قورقماقده. بیرلیک، بیردملیک ایچیده بولیش اوچون، دین و اعتقاد ایرکین لیگینی قبول قیلیب آلیشیمیز کیره ک" دیدی.
فرانسه دولت رهبری، بو قورقیش گه باعث بولگن افراطی آقیملرنینگ ایسه حقیقی اسلام ایمس ایکنینی قید ایتدی.
حجابلی بیر عیال بیلن روپرو بولگنده نیمه احساس قیله سیز؟ دیگن سوالگه جواب اوله راق، "حرمت قیله من" دیب جواب بیردی.
مکرون فرانسه ده بولرگه حرمت قیلینیشی کیره ک لیگینی ایتدی.
مکرون، فرانسه ده حجاب نی منع قیله دیگن بیر قانون نینگ کیلتیریلیشی گه طرفدار ایمس ایکن لیگینی معلوم قیلیب، اسلام دینی بیلن عنعنوی فرانسه حیات طرزی نینگ تورلی لیگی گه تماس قیلدی.
امانوئل مکرون، فرانسه ده بیر مدت تارتیشووگه باعث بولگن حجابلی آنه لرنینگ باله لری بیلن مکتب کیزمه لری و فعالیت لریگه اشتراک ایتیشلری بیلن علاقه لی اوله راق، "اگر بولر مکتب پرسونلی بولمسه لر، حجاب قیلیشلری ممکن. چونکه مکتب لائک دیر، جمعیت لائک ایمس دیر" دیدی.


text:
ایلین هئچ بیر آیی، آذر آیی قدر، آذربایجان شاعرلرینی قاینادیب داشیرتماییب و اونلارین گیزلی ساخلانمیش دویغولاریندان پرده گؤتورمهییب.
کولت. آذ خبر وئریر کی، شاعر بولود قاراچورلو، سهند هرایل، حبیب ساهیر شانلی آذر آیینی سئویب و یارادیجیلیغینین بیر چوخ یازیلارینی محض بو آیدا یازمیشلار. تصادفی دئییل کی، حبیب ساهیر شانلی ائل آراسیندا «خزان» شاعری آدینی آلیب.
بیر خزاندا یئتیم قالدیق،
بیر خزاندا سئودالاندیق،
بیر خزاندا پارلاق قیزیل گونش دوغدو
بیر خزاندا بولود گلیب گونو بوغدو
خارابازار ائلدی اود دیارینی افسوس
قورو، و ایستی دیاردان آخیب گلن اوردو
ائلیم اسیر اولاراق اویماغیم کؤچوب گئتدی
فارسلاشان آغالار،
ساتدیلار گؤزل یوردو...
بولود قاراچورلونون بیر چوخ شاه اثریلری بو آیدا یازیلیب.
دونیادا بوندان آغیر میللی اسارت نوار؟
اؤز دیلیمیزده بیزی دانیشماغا قویمازلار!..
آغیر بیر اسارته محکوم اولموش ائلیمیز
یوز یئردن قیفیللانمیش آغزیمیزدا دیلیمیز
بئله بیر «وطنداشلیق» بیلمیرم نه تهردیر؟
بیر آدیمیز«ایرانلی» بیری ده «تورک»-دور
گؤرهسن سونو وارمی بو آغیر نیسگیللرین؟
باهاری یازی یوخمو بو بورانلی ایللرین؟


text:
خوی کیدز: اوستاد پرویز یکانی عزیزلمه تؤرنی خویون ایرشاد ایدارهسینده قورولاجاق.
خوی کیدز: تئهران ، تبریز دهن گلن قوناقلارلا
آذربایجان تاریخ و فولکلور آراشدیریجیسی “اوستاد پرویز یکانی زارع ” (ائلیار) آغریلاما تؤرنی خویون ایرشاد ایداره سینده قورولاجاق.
خوی کیدز سیتهسی اوستاد پرویز یکانی زارع ایله کئچن آیلار بیر دانیشیق آپارمیشدیر ، بو لینک دن ایزلیه بیلرسینیز.
دانیشیق آپارانلار:
علیرضا صرافی، بهروز نصیری،علیرضا ذیحق،حمید سفیدگر شهانقی، محمد رحمانیفر
قوروجولار:
-خوی یازیچیلار درنهیی
-گونه باخان درنهیی
-اداره آموزش و پرورش خوی
-اداره ارشاد اسلامی خوی
– شهرداری شهر خوی
…………………………………………
یئر: خوی-ون اسلامی ارشاد اداره-سینین توپلانتیلار سالونو
چاغ: جوما آخشامی ، ساعات ۱۵:۳۰-۱۷:۳۰
۲ نظر
-
بو توره نین عکس و فیلمین بوردا گوزله ییریک.حورمتله (ح. س)
-
سلام سیزین کیمیی یانارلی و قایغی کش اینسانلارا.اوزللیکله سیزلردن وبوتون اینسالارا کی بو توره نی توره دیبلر. درین و صمیصمی تشکرومو بیلدیریرم .کاش اوستادین تبلیغاتی بنرلری بوتون اولکه میزده یاییلایدی .اوستادین بوتون اویرنجیلری بو عزیزلمه توره نینده اورتاق اولایدیلار.اونجه دن آپاردیغینیز دانشیقداندا یارارلامیشیک گرچکدن اآللرینیز آغریماسین . اوجا تانریدان سیزلره و بوتون ائلیمیزین قایغیسینا قالان اینسانلارا اوزون عومور جان ساغلیغی و گوزل گله جک دیله ییرم سیزلری اورکدن آلقیشلاییرام .من اوستادین ماکی اویرنجیلرینین طرفیندن اوزاقدان اوستادی وسیزلری قوتلاییرام.(ح.س)
Trackbacks/Pingbacks
- اوستاد پرویز یکانی جنابلارین عزیزلمه تؤرنی ایرشاد ایدارهسینده قورولاجاقدیر - […] بو اساسدا خوی بلدیه سی طرفیندن ۳ بؤیوک بنر قورولوب.خوی کیدز سیتهسی اوستاد پرویز یکانی زارع ایله کئچن آیلار …


text:
اینگ کؤپ سیاحات ادیلن ۴ تۆرک شأهِری
اؤتن ییل هنگ کنگ ۲۱.۲ میلیون سیاحاتچا یر ایه چیلیگینی ادیپ دۆنیأنینگ اینگ کؤپ باریلان شأهِری بۇلدی
ایستامبول، آنتالیا، ادیرنه و آرتوین حالقارا بارلاغلار شرکتی یورومونیتور اینترنشنال تاراپیندان طایارالانان "دۆنیأده اینگ کؤپ باریلان ۱۰۰ شأهِر" آراسیندا یرینی آلدی.
لندن دأکی دۆنیأ سیاحاتچیلیق سرگیسینده بریلن ماغلوماتا گؤرأ اؤتن ییل هنگ کنگ ۲۱.۲ میلیون سیاحاتچا یر ایه چیلیگینی ادیپ دۆنیأنینگ اینگ کؤپ باریلان شأهِری بۇلدی.
تایلندینگ پایتاغتی بانکوک ۱۹.۲ میلیون سیاحاتچی بیلن ایکینجی یرده دوریار.
انگلستان ینگ پایتاغتی لندن ۱۲ میلیون ۲۹۰ مۆنگ سیاحاتچی بیلن اۆچۆنجی اۇرونی ایه له یأر.
ایستامبول بو ساناودا ۹ میلیون ۱۷۴ سیاحاتچی بیلن ۱۵-نجی یرده دوریار.
۲۹-نجی یرده ۶.۱ میلیون سیاحاتچی بیلن آنتالیا بار.
ادیرنه ۲.۸ میلیون سیاحاتچی بیلن ۶۸-نجی یرده دوریار.
آرتوین ۲.۴ میلیون سیاحاتچی بیلن ۸۵-نجی اۇرونی ایه له دی.
۲۰۲۰-نجی ییلدا ایستامبول ینگ ۹.۵ میلیون، آنتالیانینگ ۷ میلوین، ادیرنأنینگ ۳ میلیون و آرتوین ینگ ۲.۸ میلیون سیاحاتچا یر ایه چیلیگینی اتجکدیگی چاق ادیلیأر.


text:
واحید میللی حرکات پارتییاسیندان آیریلان سیاسی لیدئرلر اؤز فعالیتلرینی آوروپا گورجوستانی پارتییاسیندا داوام ائتدیرهجکلر.
آخار .آذ خبر وئریر کی، گورجوستان مئدیاسی ساکاشویلی طرفدارلارینین بو پارتییایا گلیشیندن سونرا اونون آدینین دییشدیریلمهسینین نظرده توتولدوغونو بیلدیریب.
قئید ائدک کی، سون گونلر ساکاشویلینین پارتییاسینی ترک ائدن سیاسی لیدئرلرین سایی آرتیب. پارتییادان گئدنلر بو آددیمی قورومون رهبرلیینده یالنیز ساکاشویلینین قالماسینی ایستمه دیکلری اوچون آتدیقلارینی بیلدیریبلر. ساکاشویلی ایسه بونو میلیاردئر بیدزینا ایوانیشویلینین اویونو آدلاندیریب.
آوروپا گورجوستانی پارتییاسی ایندییه قدر یالنیز کاغیذ اوزرینده مؤوجود اولوب.


text:
دیل فاجیعهسی(۱)
دوکتور فیروز رفاهی
جمعیت آراسیندا هرهانسی بیر غیرعادی حادیثه باش وئرنده اونو فاجیعه ساییریق. فاجیعه اینسان صحتینده، عائله حیاتیندا، بیر شخصین معیشتینده و بونا بنزهر موختلیف وضعیتده مومکون ساییلیر. بونلار نه قدهر حیاتدا نورمال گؤرسنسه ده اوچ فاجیعه نورمال ساییلمامالی و جهد اولونمالیدیر کی، اینسانلار هئچ زامانلار اونلارا دوچار اولماسینلار. بونلاردان:
بیری تورپاغین اینساندان بوشالما فاجیعهسیدیر؛
ایکینجیسی اینسانین تورپاقسیز اولما فاجیعهسیدیر؛
و اوچونجوسو اینسانین دیلدن اوزاقلاشما فاجیعهسیدیر.
تورپاق اینساندان بوشالما فاجیعهسینده، اینسانسیز یا جانسیز بیر وطنه اوخشاییر کی، آرتیق اوندا هئچ بیر نفس قالماییب و نئجه دئمیشلر خئیر – برکت آرادان گئدیر. اینسانسیز یئر قورو صحرایا بنزهییر کی، اونون هئچ بیر خئیری یوخدور. بونون قارشیسیندا تورپاقسیز اینسانلارین فاجیعهسیدیر. هر اینسان بیر یئره، بیر تورپاغا باغلیدیر. بو باغلیلیق اونا جان وئریر و اینسان همین جانین روحو ساییلیر. جانسیز بیر روح اصلینده اؤلو کیمی بیر شئیدیر. اینسانلار زور ایله اؤز تورپاقلاریندان آیریلیرسا، اونلار اؤلوشگویوب اؤلرلر؛ عینی گوللر کیمی. آما بو فاجیعهلرین آراسیندا ان دهشتلیسی و ان آجیناجاقلیسی اینسانی دیلیندن آییرماقدیر. آللاه بیزه اؤچ شئیی باغیشلاییبدیر؛ جان، روح و دیل. بونلار بیر – بیریندن آیریلمازدیر. اوچو ده حیاتدا واجیبدیر و یاشاماق اوچون اولماسا حیات اولماز. بیز بورادا بیرینجی و ایکینجی فاجیعهیه یوخ، اوچونجو فاجیعهیه گؤز گزدیرمک ایستهییریک.
بیزیم جمعیت بیرینجی و ایکینجی فاجیعه ایله ال به یاخا دئییل. بیزیم جانیمیز وار؛ یعنی ثابیت بیر تورپاق و وطنیمیز وار و همین وطن تورپاغیندا یاشاییریق. بیز یاشامیمیزدا روحوموزو جانیمیز ایله بیرلشدیریب واحید بیر جان و واحید بیر روح اولاراق جمعیتی یارادیریق. بورادا بیرینجی و ایکینجی وضعیتده بیر فاجیعه ایله اوز به اوز دئییلیک. بیزیم یئگانه فاجیعهمیز اوچونجو تیپلی فاجیعهدیر؛ یعنی دیلسیز اینسانلارین فاجیعهسی.
اینسانلار طبیعتده حئیوانلاری ایکی فورمادا تانییرلار. بیر اونلارین ظاهری گؤرونوشوندن، بیر ده اونلارین یاراتدیغی سسدن. هر کس بیر قوشو گؤرسه، شعوروندا اونا اؤز دیلینده وئریلن آد ذئهنینه گلر. مثلا دئیر: بو قارقادیر، او سئرچهدیر و سایر. هئچ زامان بیری قارقانی گؤردوکده او سیچاندیر دئمک ایمکانی یوخدور. بو اینسان شعوروندان کنار بیر شئیدیر. بیز بوتون اطراف عالمیاؤنجه گؤزوموز یولو ایله گؤروب، دیلیمیز واسیطهسیله بئله اینفورماسیانی ذئهنیمیزه یوکلهییریک. بو ساوادلی یا ساوادسیز آداملاردا عینی صورتده باش وئریر. بیتگیلری ده اؤنجه باخیشدا سونرا اونو عطریندن تانییریق. بوتون دونیا و اوندا اولان وارلیغی دیلیمیز واسیطهسیله بئینیمیزده آرشیو شکلینده ساخلاییریق و دیلیمیز واسیطهسیله باشقالاری ایله اونلار بارهسینده بیلگی آل – وئری ائدیریک.
دیل فاجیعهسینه گلنده بوتون قئید ائتدیگیمیز احوالات پوزولور. بیر آن تصوور ائدین دیلیمیز لال اولا و باشقالاری ایله دانیشماق ایمکانیمیز اولمایا. اوندا نه باش وئرر؟ بیز بئینیمیزده اولانلاری باشقالارینا چاتدیرا بیلمهریک و بئلهلیکله جمعیت آراسیندا پارچالاما عمله گلر. حتا اگر دانیشاق و بئنیمیزده اولانی باشقالارینا دئسک، هرگاه اونلارین دیلی باشقا دیل اولسا یئنه پارچالاما عمله گلر و آداملار بیر – بیریندن اوزاقلاشارلار. دیل اینسانلاری بیر – بیرینه باغلایان ان مهم عامیلدیر. ائله بونا گؤره دیر کی، باشقا جمعیته کؤچ ائدن اینسانلار مآدام کی، یئنی جمعیتین دیلینی منیمسهمهییبلر، او جمعیته قووشا بیلمز و آییری یاشاماغا مجبور اولار.
بوگون بیزیم جمعیت بؤیوک بیر فاجیعه ایله اوز – اوزهدیر. دیل فاجیعهسی اجتماعی بیر چاتمامازلیقدیر کی، اونون علاجی یوخدور. دیل فاجیعهسینه معروض قالان اینسان بیر خستهیه اوخشاییر کی، یاواش – یاواش اؤلمهیه ساری گئدیر. اگر بیز بیر قارقایا راستلاشساق کی، سس وئرنده اوندان سئرچه سسی چیخیر، بیزیم فیکیریمیز نه اولا بیلر. اونو نه چاغیرمالیییق؟ قارقا، یوخسا سئرچه؟
آذربایجان جمعیتی دوغما دیلی باخیمیندان بئله بیر فاجیعهیه دوشوبدور. او، گئت – گئده اؤز دیلینی ایتیریر و بو ایتیرمکده بیر نئچه عامیل ال اله وئریبدیر. بو عامیللر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اولاراق موختلیف جهتدن آیدینلاشمالی و علاج اولمالیدیر. سیاسی جهتدن پهلوی دؤوروندن باشلایاراق جمعیتی اؤز دیلیندن محروم ائدیبلر. بو جمعیتی مجبور ائدیبلر کی، باشقا دیلده دوشونسون و اؤزونو باشقا سایسین. اجتماعی جهتدن اونون دیلینی ائوده کی معیشته محدود ائدیبلر و بونا گؤره ده اونون اجتماعی دوشونجهسی اؤز دیلینده یوخ، باشقا دیلده فورمالاشیبدیر. فرهنگی جهتدن بیزی مجبور ائدیبلر کی، باشقا دیلده تحصیل ائدهک؛ اونا گؤره ده دونیا گؤروشوموز اؤز دیلیمیزده ذئهنیمیزده یئرلشمهییبدیر. بو فاجیعهلرین نتیجهسینده بیز بیر اینسان اولموشوق کی، اؤز دیلیمیزده فیکیرلشیب بئینیمیزده اولانی دئمهیه قادیر دئییلیک. اؤز دونیا گؤروشوموزو، علمیمیزی و یا سیاسی گؤروشوموزو آچیقلایاندا ائله بیر دیلده دانیشیریق کی، بو نه بیزیم دیلدیر نه باشقالارین دیلیدیر.
بوگون بو فاجیعیه جمعیتیمیزده موختلیف واسیطه ایله ایدامه وئریلیر. اونلاردان بیری مئدیا واسیطهسیدیر. البتده مئدیادان گئنیش استفاده ائتمهدیگیمیز اوچون یالنیز ایکی وسیله یعنی رادیو و تئلویزیونو اساس سایماق اولار. منیم شخصی ملاحظهلریمده آذربایجان تورپاقلاریندا تحصیلدن چوخ رادیو و تئلویزیون بیزیم دیلیمیزی آرادان آپاریر. بیلیریک کی، آداملار باشقا جامعهلره گئدیب اورالاردا باشقا دیللرده تحصیل ائدیرلر. آنجاق اونلار اؤز جمعیتلرینه قاییداندا اوتوماتیک اولاراق اؤز دیللرینده دانیشیرلار. آمما بیزیم رادیو و تئلویزیونلاریمیز ائله بیر دیلی جمعیتین بئینینه سوخورلار کی، اونا نه اؤز دیلیمیز نه ده باشقالارین دیلی دئمک اولماز. بو وسیله دیلیمیزی لوغت باخیمیندان پوزور و یاد سؤزلری زور ایله دیلیمیزه سوخوشدورور. اودا ائله سؤزلر کی، دیلیمیزده مین ایللر بویو ایشلهنیلیبدیر وهامیاونو بیلیر. مثلا دئییرلر:
از لحاظ جسمی، خود سالمند، مواظبت کردن، بویوه ماما، بویوه بابا، و خدمت به انسانیته خاطر (میثاللار تبریز، اورمیه و اردبیل تئلویزیونو آی ایشیقی و… برنامه سیندن آلینیبدیر).
بو سؤزلرینهانسیسی بیزیم دیلیمیزدهدیر؟
بعضن گؤرورسن اؤزلریندن تزه حالت دستوری ده یارادیرلار. مثلا دئییرلر: چوخ تر، بعضی یئرلری، آللاه بد وئرمهسین. چوخ تاسف ائدیجی حالدیر. بونلار دیلیمیزه ائله میکروبلار داخیل ائدیرلر کی، اونا تعجیلی درمان تاپماساق بو دیل اؤلهجک. مثلا بیر هنرمند تئلویزیوندا موصاحیبه ده دئییر:
“بیلیندییی کیمی بالای ۷۰ دنه جایزه کسب ائلهمیشم (خطاط ضیایی).
آخی قارداش بالای بورادا نه دئمکدیر. بیزیم دیلیمیزده بالای سؤزو آنلاشیلمازدیر.
شخصی ملاحظهمده دیل صافلیغیندا اورمو، اردبیل و سوندا تبریز تئلویزیونونو گؤسترمک اولار. آنجاق بونلارین دیلیمیزه یاراتدیقلاری فاجیعه بیر خسته حالینا اوخشاییر کی، اونا نه درمان گلدی وئریرلر، اؤزو ده نابلد آداملارین الی ایله و گومان ائدیرلر کی، اونون حالی بئله یاخشی اولاجاق. رادیو – تئلویزیون بیر وسیله کیمیدیلیمیزی گونو – گوندن آرادان آپاریر و اونو فاجیعهلی بیر حالا سالیر.
ماراقلی بیر مقایسه بورادا یازیلانلاری تصدیق ائدیر. سحر ۱ تئلویزیونو دا بیزیم دیلده برنامه یاییر. اورادا بعضن مترجم یادا برنامه یازانلار چالیشیرلار او تایدا ایشلک اولان سؤزلری ایشلتسینلر. مثلا پئنجک یئرینه دئییرلر کاستیوم و یئرلی سؤزلری روسدان گلمه سؤزلر ایله دهییشیرلر. بورادا دا فاجیعه باشقا بیر فورمادا باش وئریر. آنجاق او تایدا اولانلار بونون فرقینده دئییللر.
هرگاه برنامهلری بؤلوشدورسک علمی – تحلیلی برنامهلرین دیلی داها کؤبود و نوماییش یا دا سریاللارین دیلی دانیشیق دیلینه یاخین اولدوغو اوچون داها صافدیر.
بئله فاجیعه نی دیلین خاریجی فاجیعهسی ساییریق؛ یعنی خاریجدن دیله تحمیل اولان بیر حال. چاره نهدیر؟ بو فاجیعهنین قارشیسینی آلماغین تک یولو آنا دیلینده تحصیلدیر. مآدام کی، باشقا دیلده تحصیل ائدیریک، شعوروموز باشقا دیلده فورمالاشیر و گونو – گوندن باشقالاشیریق. هرگاه آنا دیلینده تحصیل ائتسک بوتون دونیا گؤروشوموز و دونیانی تانیماق قابلیتیمیز اؤز دیلیمیزده باش وئرر. یوخسا نه فارسلار کیمیفارس و نه ده تورکلر کیمیتورک بیر اینسان ساییلاریق.
منبع: “آذری- ائل دیلی و ادبیاتی” درگیسی، نومره ۱و ۲ یئنی نشر دؤرو (۱۹ و ۲۰)


text:
هذا، ویؤید ما ذكرنا من التفصیل: أن بعضهم - كالمحقق فی النافع
تفصیل بارهسینده قید ائتدیگیمیزی (صحیحلیك وصفی مختلفدیر: بعضیسی اولماسا مالیّتین بؤیوك قسمی آرادان گئدر، آما بعضیسی اولماسا مالیّتینین بؤیوك قسمی آرادان گئتمز. بعضیسی ركندیر آما بعضیسی یوخ. ركن اولمایانین احرازی لازم دئییل و غرر گتیرمز.) محقق «النافع» كتابیندا و علامه «القواعد» كتابیندا مسألهنی دادی و قوخوسو نظرده توتولان شئیلرده عنوان ائدیبلر. (دادی و قوخوسو نظرده توتولان شئیلرده امتحانی لازم بیلیبلر. چونكی اونلارین دادی و قوخوسو اولمایاندا مالیّتلرینین بؤیوك قسمی آرادان گئدر. مثلاً عطر)
لاكن انصاف بودور كی مشتری عیبه مطلق اولاراق (مالیّتین بؤیوك قسمین آرادان آپارسین و یا یوخ.) دقّت یئتیرسه و اونون اولوب اولمادیغیندا شكّ ائدیرسه، اوچ یولدان بیریله غررین دفعی لابدّدیر:
1. امتحان یولو ایله.
2. صفتلری صدالاماق یولو ایله.
3. _وصفین یئرینه اوتورماسی فرض اولوندوغوندا،_ اطلاق یولو ایله. [نیه وصفین یئرینده اوتورسون؟ بونا گؤره كی] یا اطلاقین، ساغلاملیغا منصرف اولماسینا گؤره و یا ساغلاملیق اصالتینه گؤره. عیبلر آراسیندا اصلاً فرق اولمادان. (یا ركن اولا و یا ركن اولمایا.)
غرری دفع ائتمك اوچون یا اطلاق _ساغلاملیق اصالتی و انصرافا گؤره_ كفایت ائدر و یا غرری دفع ائتمهدیگی اوچون كفایت ائلهمز. آما اطلاقدا یقین حاصل اولورسا كفایت ائدر.
بئله اولاندا: انسان شكّ ائلهسه كی بو قول ساغلامدیر یوخسا جذاملی وار. ساغلاملیق اصالتی، یقین گتیرمهسه بنانی اونون ساغلاملیغینا قویمازلار. بلكه یا امتحان اولونمالیدیر و یا جذاملی اولمادیغی وورغولانمالیدیر.
بو سون سؤزوم (اطلاق كفایت ائتمز و یقین گتیرمهلیدیر) ایرادسیز دئییل، چونكی بو سؤز عالملرین سؤزلریندن استفاده اولونانلا مخالفدیر. اونلار دئییرلر: «عیبدن ساغلام اولوب اولماماقلارینی بیلمك اوچون دادی و قوخوسو نظرده توتولمایانلارین امتحانی واجب دئییل».
هذا، ویؤید ما ذكرنا من التفصیل: أن بعضهم - كالمحقق فی النافع والعلامة فی القواعد - عنون المسألة بما كان المراد طعمه أو ریحه.
هذا، ولكن الإنصاف أن مطلق العیب إذا التفت إلیه المشتری وشك فیه، فلا بد فی رفع الغرر من إحراز السلامة عنه إما بالاختبار، وإما بالوصف، وإما بالإطلاق إذا فرض قیامه مقام الوصف إما لأجل الانصراف وإما لأصالة السلامة، من غیر تفرقة بین العیوب أصلا.
فلا بد إما من كفایة الإطلاق فی الكل، للأصل والانصراف، وإما من عدم كفایته فی الكل، نظرا إلى أنه لا یندفع به الغرر إلا إذا حصل منه الوثوق، حتى أنه لو شك فی أن هذا العبد صحیح أو أنه أجذم لم یجز البناء على أصالة السلامة إذا لم یفد الوثوق، بل لا بد من الاختبار أو وصف كونه غیر أجذم.
وهذا وإن كان لا یخلو عن وجه، إلا أنه مخالف لما یستفاد من كلماتهم - فی غیر موضع -: من عدم وجوب اختبار غیر ما یراد طعمه أو ریحه من حیث سلامته من العیوب وعدمها.
بؤلوم :
یازار : صمد كامران قراملكي


text:
کولت. آذ یازیچی مبارز اؤرنین «قازانیلمیش گونون سیئستاسی، یاخود بالیق گولوشو» حکایهسینی تقیم ائدیر:
یاشینی سوروشسان، بیر الینی تام آچاردی، او بیرینین بیر بارماغینی...
اویانیب مات تاوانا باخیردی. یاتیب یورولموشدو سانکی، الینی قالدیریب ترلی باشینین اوسته هرلنن میلچیی قووماغا ارینیردی. بئلینین آلتی ایستیدن آلیشیب یانیردی، - بدنی دیریجه سو - سانکی دونیانین بوتون ایستسی بئلینین آلتیندا ایدی. سیچراییب قالخدی، بیر توپا ایستی چیخدی آلتیندان... الینین ایچیله آلنینین، بوغازینین ترینی سیویریب چیلپاق بدنینه یاخدی.
قالخیب اوتاقلاری گزدی. آناسی ائوده یوخ ایدی. قاپینین پردهسینی آرالاییب چؤله باخدی، - حیط بوم-بوشدو. آغ چیچکلی آکاسییا ایله باش-باشا وئرمیش توتون اوستو ایسه سیغیرچینلا دولو...
«آلاغا گئدیب یقین، - فیکیرلشدی، - بس نیه اونو اویاتماییب؟» چؤله گئدنده اونو مطلق قالدیریردی آناسی، چایینی، چؤریینی وئریب، - «عقللی اول، دئییردی، ائوده اوتور، هئچ یانا چیخما... آخی سن ائوین کیشیسیسن.» - او اوز-بو اوزوندن اؤپوب چیخیردی. قارا میل-میل شالوارینین اوستوندن یوبکاسینی، آغ، قوللو کؤینیینی گئییب، اوز-باشینی یایلیقلاییردی، - گؤزلری چؤلده قالیردی تکجه، گؤزلری ایله ساغوللاشیردی اوننان، - کئتمهنینی چینینه آلیب گئدیردی. قلهمه آغاجیندان او طرفده، چؤرکخانانین دوز قاباغیندا تراکتور گؤزلییردی اونو، - لافتی سس-کویلو، شاقراق گولوشلو قیز-گلینله دولو...
چؤمبلیب قاپینین آغزینداجا اوتوردو...
قریبه گوندو نسه. اولا بختی گؤزونه دیمیردی. (قاپی بیر قونشو ایدیلر بختیگیلنن). ایکیتکر ولوسیپدینده (دوچرخه ده) مین دفعه اؤتموشدو قاپیلاریندان اؤزگه واخت. ایکینجیسی، - دوغرودان دا، معطل قالمالی ایشدی، - گونش یوخ ایدی. همیشه عینی یئردن، گولن خالاگیلین چپریندن بویلانیب باخان گونش ایندی یوخ ایدی، - باخمایاراق کی، هاوا آچیق، بولودسوزدو... دوروب موطلق گونشی تاپمالییدی. سیغیرچینلار قایناشیردی توتدا. گؤیون اوزونو آلمیشدی قوش. حیف، قوشاتانی یوخدو. حیف کی، یئکه دئییلدی بختی کیمی... اییلیب یئردن بیر داش گؤتوردو، سیغیرچینلارا ساری آتدی. حوضون اوستوندهکی لینه گوجله چاتدی داش. دانقیلتییا سیغیرچینلار قوپدو توتون باشیندان. سسلرینی ده گؤتوروب گئتدیلر. بیر اسیم کولک قالدی اونلاردان. بیر ده آغاجین یام-یاشیل، سیخ یارپاقلاری آراسیندان اونا گولومسهین گونش،- راحتلاندی.
توتون کؤلگهسیندن چیخان کیمی بیر آیاغی اوسته هوپپانا-هوپپانا قاییدیب سوروتملرینی گئیدی؛ گونون آلتیندا قیزمیش تورپاق اوتور آدامین آیاغینی. ایستیده ان راحتی باغدی. حوضون سویو یای-قیش اورا آخدیغیندان اوزونو قورباغا چنی اؤرتموش بالاجا بیر گؤلمچه ده یارانیب اوردا، - هندوری نم، یاشیل... چؤمبلیب چوبوقلا سویون چنینی ترپتدی، - شونقویوب حوضون گؤی-مامیرلی داشلاری آراسیندان اونا باخان زیگیللی قورباغانی گؤرنجن...
آیاقیولو بوستانین لاپ آیاغیندادی، - تک قورخور اورا. اؤزونو لوبیالیغا وئردی. قیسا شالوارینی آشاغی چکیب اوتوردو. دیرسکلرینی دیزلرینه سؤیکهییب اوزونو اوووجلارینا آلدی؛ بئله راحت ایدی. «آناسی هر گون آلاغا گئدیر هاراسا، - فیکیرلشیر، - اؤز بوستانلارینی اوت باسیب». اوتون، آلاغین ایچینده ایتیب لک. سارماشیغین، چاییرین آلتیندا هاچاسی اییلیب پومیدور کولونون. قورویوب دیبیندن قوپموش خیار تاغی تزه هوسله دیرمانیب نجاتینی چپرده گزیر. اوجو توخوملامیش قارت بوزوغلان بورنونون ایچینه گیرسین آز قالا،- دارتیب چیخارماق ایستهدی اونو، قورویوب چات وئرمیش، برکیییب کسهیه دؤنموش تورپاقلا بیرگه قوپدو اوت. «بختی، قوربانین اولوم، - آناسی یالواریب للییر هر گون. - اؤزونوزه سو گتیرنده بیزیم ده قاپییا اؤتو، نوولار. ایستیدن قورویوب یانیر اکین. قوورولوب جیبریقدان چیخیب...»
«... قولاغ ائله، دئییر، سویو بیزیم ده قاپییا قولاغ ائله، نوولار».
بیر ده: «گؤز اول، دئییر، قاقاشدان دا گؤز اول، بختی، قادان آلیم...»
لوبیانین کؤلگهسی سرینلیک وئرمیر، - بورکودن آلنیندا تر پوچور-پوچور - اوزینده جود، توکلو یارپاقلاری ترلی بدنینی یئییر. تورپاغا بیتیشیک اوچان آجیقلی آغجاقاناد دیزیلداییب راحت قویمور اوتورماغا، - ... دوردو. بیرجه تئز بؤیوسیدی. بختی بویدا! قویمازدی آناسی آلاغا گئتسین. گئجهلر آیاقلارینی توتوب زیققیلداییر یازیق، - «آی الله هئی، ائله بیل اؤزومونکو دؤیول آندیر. کؤتوکدو، کؤتووک...» - سحرهجن آغریدان ائشلنیر یئرینده. بیرجه تئز بؤیوسیدی. اؤزو ایشلسیدی، - دقیق بیلمیردی او نه ایشدی ائله. - قازاناردی، تاپاردی. گتیرردی... آخی ائوین کیشیسیدی او.
نیه ائوین کیشیسیدی، - سببینی آناسی دئمیردی هئچ، اؤزو ده سوروشمامیشدی. - نیه آتاسی یوخا چیب گؤزلهیهجک اونو. بیر الینده چامادان، - چامادانسیز تصور ائلمیر آتاسینی. - قولتوغوندا یونگول بوز پنجک. او دا قاچیب ساریلاجاق بوینونا آتاسینین...
قریبه گوندو نسه. هر سحر دامدان بیر دولو کاسا آرپا گتیریب سپیر توتون کؤلگهسینه، - «جیبا-جیبا، جیییبا-جیبا-جیبا...» - حیطین هر کونجوندن تویوق-جوجه جومور دنه. ایندی ایسه دن یئرده قالیب. ایستیدن قاچیب انجیرده، دامین اوستونده اؤرنشیب تویوقلار. انجیر آغاجیندان خوشو گلمیر. لوبیا کیمی انجیرین ده آلتی بورکو اولور. یارپاغی دا جود، توکلو. دامین دالیندا تک اویناماغی خوشلاییر اما؛ تویوقلار همیشه اوردا ائشلندییندن تورپاغی کول کیمی یومشاقدی. ائه... بیر دفعه آز قالا بیر دولو کوپ تاپمیشدی اوردا. تورپاغی ائشدیکجه نسه «پیپپیلدیییردی». «کوپدو، - فیکیرلشمیشدی. - قیزیل کوپو!» ائشدیکجه ائشمیشدی، دیرناقلارینین آراسینی تورپاق داغیدا-داغیدا... آخیردا نه چیخسا یاخشیدی؟ یئره قویلانمیش کهنه رئزین آفتافا! حیف. اما فیکیرلشیر کی، آتاسی قاییداناجان، هلهلیک بیر کوپ تاپسایدی نه بیر اولاردی! آغیزبااغیز دولو! قیزیل تپیلی! گؤرن آناسی اونا ولوسیپد آلاردی اوندا؟ بختینینکی بویدا، یئکه، - پدالینا آیاغی چاتماسا دا. - ایکیتکر!
محکهم داریخدی، اوریی نسه آناسینی ایستهدی. کهنه تاپان چپری سئیرک یئریندن آرالاییب کوچهیه چیخدی؛ بیر ده گؤردون گونورتالار تئز گلیر آناسی. «بالاما دووغا» - دونهن لاپ تئز گلمیشدی، قولتوغوندا بیر کؤینک سالمانجا...
کوچه ده بوم-بوشدو، ترس کیمی کوچهده ده هئش کس یوخدو، - ایللردی تؤکولوب قالمیش، برکیییب تپهیه دؤنموش قومدا اؤز-اؤزویله اوینایان قیزدان ساوایی. زهلهسی گئدیر او قیزدان، ایرنیر، - قونشو اولسالار دا، یاشید اولسالار دا. - اوستو زیگیللی قورباغادان اوشنیب ایرندیی کیمی. اوست-باشی بوتون توز-تورپاق اولور همیشه، سیر-سیفتی تئیخا کیر. فیرتیقلی-پیلچیقلی... قیرمیزی یون یایلیگی دا یای-قیش بوغازیندا...
گؤیون اوزو تندیر آغزیدی، - قیپقیرمیزی. گونش سانکی یومورتا ساریسیدی، ییرتیلیب داغیلیب گؤیه. اود النیر گؤیدن. گؤزله گؤرونور تولیان. هر طرف قوپ-قورودو، - چیتهمه چپرین لاپ دیبینده تک-توک گؤزه دیهن قوشپپیی، امکؤمجی استثنا. بورنو فیرتیقلی قیزدان سیویشیب اؤز چپرلرینین آخیریناجان گئتدی، قلهمه آغاجینین دیبینده بیر قیریق کؤلگه تاپدی... بوردان او یانا آناسی قویماز. اؤزو ده قورخار. هر گون آناسینی بوردان یولا سالیر او، بوردا قارشیلاییر... بیر گون آتاسی دا بوردا دوشهجک ماشیندان، - اینانیر! - علینده یئکه، پالیدی رنگ چامادان، قولتوغوندا یونگول بوز پئنجک... ایستییر آناسی ایشده اولاندا گلسین او؛ سورپریز ائتمک ایستییر آناسینا. «ایچری ائوده گیزلدر آتاسینی و... «آلئئ-هوپ!» - بیردن چیخارار اوزه...
آغزی قیرینتی، قیلپین دولو یووالارینا یوک چکهن قاریشقالار دیبی قایساقلاییب قابیق باغلامیش آرخین ایچیله باسیب کسه-چؤللهمه گئدیر. «قاریشقا قدر ده دئییلدی او، - هئییفسیلهندی. - حتی باپ-بالاجا قاریشقالار دا اؤز یووالارینا نسه دارتیب آپاریر». ایچریسینی ساران، چولغایان چارسیزلیین، قاراماتین علینده اوریی پارچالاسین آز قالا. یاخشی کی، چؤرکخانا ایشلییر؛ اونون گؤیه میللنمیش بوروسوندان قارا، گور توستو چیخیر؛ گؤیدن یئره ساکیتجه، آرین-آرخایین قارا قوروم النیر، تورپاغا، داشا، دیزینه، قوللارینا... قونور؛ اونون جمعی بئش-آلتی آددیملیغیندا آدام وار ...
بورنو فیرتیقلی قیزسا همیشه تکدی.
اونون یاخینلاشدیغینی گؤروب سئوینیردی قیز، گؤزلری گولوردو. آغزی آچیلا قالمیشدی. قیزلا اوزبوز چؤملیب اوتوراندا سانکی توک ترپتدی اونو؛ دونونون اتیی ییغیلیب کؤک دیزلرینین اوستونده قالمیشدی قیزین و... آلتدا هئچ نیی یوخ ایدی. داها دوغروسو، واردی... یعنی کی، پالتار-زاد یوخدو. لوتدو اوراسی... قولاقلارینا قدر قیزاردی. آشاغیدا... گریلمه، دیکلمه هیسس ائلدی اؤزونده.
...آیاغا دوروب گئدیردیلر. هارا؟ اؤزلری ده بیلمیردی. دالدا یئر گزیردیلر. قالینلیق آختاریردیلار. تلسیک قامیشلیغا گیرسهلر ده، پرت دؤندولر تئز؛ مال-حیوان قامیشلیقدا قامیشلیق قویمامیشدی. گولهن آروادین چپرینه ساری گئتدیلر، - چئچهله بارماقلاری بیر-بیرینه کئچیلی، - گاه او قاباغا دوشوب تلسدیریردی قیزی، گاه قیز ایرلی کئچیب اونو دارتیردی. چپرین دیبینه تؤکولموش کئچنیلکی پامبیق چؤپو ده کؤهنلیب؛ چورویوب یئره یاپیخیب چؤپ تایاسی. ایکی چپرین آراسینا کئچدیلر، - گولهن خالاگیلله اؤز چپرلرینین. - اوست-باشلارینی بؤیورتکهن کولو دارتسا دا. «ایلان-چیهن ییغناغیدی اورا، - آناسی برک-برک یالواریب تاپشیریر هر گون، - باخ ها، قورد-قوشنان دولودو!..» نه واختسا یول اولوب بورا، گئدیش-گلیش اولوب. قامیشین، بؤیورتکهنین علیندن جنگللیکدی ایندی، بئش آددیم آرالی گؤرونمور. او، قیسا شالوارینی تئز چکیب دیزیندن آشاغی سالدی، - آریلارین، بؤجکلرین، جیرجیرامانین سسیندن هلمشیک بیر قیژیلتی آسیلیب گؤیدن... - قیزین دا دونونون اتیینی قالدیریب اؤزونه ساری چکدی. نه ایدی بو؟ نه ائدیردیلر اونلار؟ اوزونو گؤرمهسین دئیه، - فیرتیقلییدی اوزو - سیفتینی قیزین بوینونداکی یایلیغا سیخمیشدی. اؤمرونون سونونا قدر بئله قالماغا هازیردی او، - یایلیق کیرلی اولسا دا، تورپاق قوخوسو وئرسه ده. - بودو بودوندا قیزین، دیزی دیزینده... حرکتسیز، لال.
قولاغی سرعتله یاخینلاشان زنجیر «شیریلتی»سی آلدی، - ایکی شئیدن دیلی-آغزی کیلیدلنر دونیادا، قیلچالاری چاتیلانار: قیوریلیب-آچیلاراق سرعتله ایرلیلهیهن ایلان گؤرسه، بیر ده زنجیرینی قیریب آداما ساری قاچان ایت. - گؤتورولدو! قورخودان گلدیی یولو قویوب، اوزو یوخاری قاچدی. «بو نه گوندو بئله؟!» بختیگیلین چپرینه چاتیب اؤزونو بیر آز توختاتماغا چالیشدی. اود توتوب یانیردی سیفتی، گیجگاهلاری دؤیونوردو، اوریی آز قالیردی یئریندن قوپا. یاخشی کی، یولون یول واختیندان قالما بیر کؤهنه قاپی واردی بوردا. ها ایتلهدی، گوجو چاتمادی آچا، بیرتهر یوخاریدان آرالاییب اؤزونو ایچری سالدی....
چپری آشیب باشقا بیر دونیایا، واختا دوشموشدو سانکی؛ نسه الاهیدده بیر شئی باش وئرمیشدی. نه؟ اؤزو ده بیلمیردی. اطراف، هر شئی دییشمیشدی، باغ-باغات، چال-چپر باشقا رنغ آلمیشدی؛ بوز پرده چکمیشدین سانکی هر طرفه. اؤزو ده دییشمیشدی. بؤیوموشدو! سینهسینده، آیاقلاریندا، دیزلرینده هیسس ائدیردی بؤیودویونو...قولاغینا چاتان گولوش سسی دیزینی قاتلادی، - گولوشدن قورخماغی دا تزه چیخیب - اوریینی قوپاریب آیاقلاری آلتینا سالدی. بختینهن ایلک دفعه بالیغا گئتدیکلری همهن گون قورخموشدو گولوشدن. کانالین ساری-لیل سویوندان سییریلیب قارغینین دالینجا سئوینجک «اوچان» بالیق حیرته سالمیشدی اونو - گؤزلمدیی یئردن چیخمیشدی بالیق! - و قورخوتموشدو؛ گولوردو بالیق! قارنی آغ-گوموشو، بئلی گؤی-قارا، شوشه گؤزلو، خیردا قانادجیقلی... یئر اوزونه ایلک تشریفینه، اینسانلا ایلک گؤروشونه سئوینیردی. آز سونرا چات-قیزمار تورپاقدا چاپالاییب، قورو چؤر-چؤپ قیرینتیلارینی سوواشیق بدهنینه ییغیب، اتجه قوش دیمدیینه بنزر ساری، خیردا آغزینی یوموب-آچیب ایمداد دیلیجییندن هله خبرسیزدی، - کؤرپه اوشاق تکی سئوینیردی! داماغینی، آغزینی داغیدیب جیران ایتیوج دمیر قارماغین محض اینسانلارین ایجاد ائتدیینی بیلمیردی...
... بیر ده آناسینین هاوالی گولوشو قورخوتموشدو اونو. بالیقساتان کیشی قاپیلارینا گلن گون تزه سودان چیخمیش، - سویا-سئلییه بولاشیب قارالمیش یاش کیسهنین دیبینده هله ترپهنیردی بالیقلار، - ال دیدیکجه قویروق چالان بالیقلارا هئیرانلیقلا باخیردی آناسی و... تانیمادیغی یاد، هئیوره کیشینین آناسینین یونگول چیت خالاتیندان سئزیلهن «بالیق بدهنینه»، آزاجیق آچیلی قالمیش یاخاسیندان گؤرونهن آغ دؤشلرینه نئجه هریسلیکله باخدیغینی «توتدو». دئیهسهن آناسی دا نسه دویموشدو؛ سیر-سیفتی آنی دییشدی، گؤزوندهکی سئوینج کیسهنین دیبینده قالدی... همین گون اؤزونه یئر تاپمادی آناسی، حاللی-هاوالی گزدی، اؤز-اؤزونه هئی گولدو...
بیرجه آتاسی تئز گلسیدی... ایندی اونا ائله گلدی کی، کیمسه اونون دا آناسینی چئچهله بارماغیندان توتوب هانسیسا دالدایا، قالینلیغا چکه بیلر.
گئت-گئده آرتیردی گولوش سسی. بختیگیلین تاختا سوراهیلی، گئن آرتیرمالارینا چاتاندا قورویوب یئرینده قالدی؛ هر آخشامچاغی اولدوغو کیمی یئردن پالتار-پالاز سریب ییغیشمیشدی آناسیگیل، دئییب گولوردولر، - قاباقلاریندا بیر قالاق سالمانجا. یئردن بارداش قوران کیم، آیاقلارینی راحت ایرلی اوزادان کیم... نه باش وئردیینی کسدیره بیلمهدی؛ آخی ایندی هامی ایشده اولمالی ایدی.
- بیی، باشیما خئییر، بو اوشاغا نوولوب بویون. اؤزگه واخت، اؤلدورهسهن، گوندوز گؤزونه یوخو گئتمز.
- آناسی تئز پئنجری اتییندن تؤکوب اونا ساری دوردو.
- یوخودا قوووردولار سنی، آ بالا؟ نیه آلاتاشسان؟ - گولهن خالا نیهسه گولومسهدی اما...
دئمهلی گونورتا یوخوسو آپاریبمیش اونو و آغ، اوزونقول کؤینیینه سالمانجا تپیب بو گونورتا گلیب آناسی. او دا ائله بیلیر هله سحردی. دئییر آخی، ییغیلی یئرین اوستونده نیه یاتیب؟! بیر گونو آرادا سالیب ایتیریب او، اوزینه اؤزوندن گون قونداریب؛ بیر گونده ایکی گون یاشاییب، بیر گون آرتیق یاشاییب. ایننهن بئله نه قدر عؤمور سوره بیر گون آرتیق یاشایاجاق. او، بو گونو اؤزو قازانیب، - بو قازانجین آناسینا هئچ بیر خئیری اولماسا دا، - اؤزو تاپیب. بو - اونون ایلک قازانجیدی. دئمهلی یئکلیب او. بؤیویوب!
کؤکسونو چولغاییب دولدوران یاد-نابلد هیسسلری قاوراییب درک ائتمهیه صبری چاتمادی؛ تسسوراتلارینی بؤلمهیه آدام آختاریردی. اؤز «ایکیتکر»اینی بئلیوسته ییخیب گویا نسه تمیر ائدن بختینین اونا باخیب پیققیلداماغی، - گولمیینی گوجله بوغوردو بختی، - گولهن خالانین دا ائیهاملی آتماجاسی هیسسلرینه هیسس قاتیب. «اشی، جهنم اولسون بختی ده، اونون وئلسئبئتی ده! تا او اوشاق دئییل کی، وئلسئبئت اوینادا. یئکه کیشیدی!.. هئچ آتاسی دا گلمیر، گلمهسین بوننان سورا، - او یئکهلهندن سونرا، - نئینیر آتاسینی...»
«شارت!»- آناسینین چاتان کیمی یومشاق یئریندن چکدیی شاپالاق گؤیلردن یئره چالدی اونو.
- بو ندی، آ بالا،- قوش کیمی قالدیریب قولتوغونا آلدی اونو.- تومانچاق نیه گزیرسن؟ یئکه کیشیسهن تا!..
...یئره تؤکولموش یاستی داشلار گاه یاخینلاشیر، گاه اوزاقلاشیردی.


text:
دوغو لندن بیلیمیوردو
دوْغوْ لندن بیلیمیوْردوْ (اینگیلیسجه: University of East London, (فارسجا:)، (عربجه:جامعة شرق لندن))بریتانیانین لندن شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موْسّسهسی. بۇ بیلیمیوْردوْ شهرین حوْمهسیندهدیر. عۆموْمی وْ دؤوْلتی اؤیرهتیم قۇروْموْدیر وْ بوْدجهسینی دؤوْلت وْ بؤیوْک شیرکتلر وْ خالقدان آلدیغی اعانهلرله تأمین ائدیر.
مزوْنلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه وْیکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «University of East London»، مقالهسیندن گؤتوْروْلوْبدوْر. (۳ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْوْخلانیلیبدیر). شابلون:قارداش پروْژهلر باغلانتی قوْتوْسوْ شابلون:بریتانیا بیلیم یوْردلاری


text:
شیمالی کورئیا روسییا ایله مناسیبتلرین اینکیشافیندا ماراقلیدیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی،شیمالی کورئیانین خاریجی ایشلر ناظیرلینین رسمیسی کیم یئن خو دئییب. او بیلدیریب کی، روسییا دا کورئیا کیمی آمریکا و قربین سانکسییاسی آلتیندادیر:
«اؤلکهلریمیز آراسیندا علاقهلرین اینکیشافی واجیبدیر، بونو خالقلاریمیزین ماراقلاری طلب ائدیر. چونکی آمریکا بیرلشمیش میلتلر تشکیالاتی تهلکسیزلیک شوراسینین سیماسیندا روسییا و شیمالی کورئیایا قارشی سانکسییالاری گوجلندیریر».
او خاطیرلادیب کی، کئچمیش لیدرلری روسییانی ۳ دفعه زیارت ائدیب و بو، اؤلکلراراسی مناسیبتی اینکیشاف ائتدیریب.