text:
اوجادان دوشونورکن … (۱): آرابسک
س. سیداوالی
دواملی اولاراق نشره وئرمهیه چالیشدیغیم بو یازیلار، کئچن اوچ- دؤرت ایلین عرضینده مجازی دونیادا گؤردوکلریم، ائشیتدیکلریم و اوخودوقلاریمین معین تاثراتی کیمی قلمه آلینمیشدیلار.
یازیلارین چوخونلوغو، آنا دیلیمیز آذربایجان تورکجهسینده یازیلمیشدیلار. لاکن استثنا اولاراق و وضعیتده ن آسیلی، بعضا فارس دیلیندهده یازماق مجبوریتینده قالمیشام. یازیلارین بیر چوخو، اوجادان دوشونر کیمی، اؤزوم- اؤزومه و یا یاخین بیر دوستا یازیلدیقلاری اوچون، اوخوجولارا تقدیم ائتدیکده، اونلاردا کیچیک دئییشیکلر آپارمیشام.
***
(۱): آرابسک
فرقلرینه بیر آز گؤز یومماق شرطی ایله، تورکیهده «آرابسک» و شمال آذریایجاندا ایسه «میخانا» آدلانان ترانهلره، بیزیم طرفلرده، کوچه – بازار تصنیفی دئییلیر. دئدییم کیمی، آرابسک و میخانا ترانهلری، بیر- بیرلریله فرقلی اولدوغو حالدا، بیزیم کوچه بازار اوخوماغی ایلهده، معین فرقلری واردیر. آمما هر اوچ اوخوماق طرزی، عین زاماندا، آذربایجان کلاسیک موغام موسیقیسی و تورک صنعت موسیقی ایلهده فرقلنیرلر. منجه بو اوچ نوع ترانه طرزینه، «میخانا» آدی داهادا اویغوندور. چونکی بو نوع ترانهلر، اساسدا میخانالاردا و عرق ایچمک مجلسلرینده اوخونورلار.
بیزیم آذریایجاندا دا بو نوع اوخوماقلار چوخ یایقیندیر. شاه دؤرونده جنوبی آذربایجانین بیر چوخ شهرلری کیمی، تبریزدهده دورهگرد خوانندهلر بو اوخوماقلاری شاهگلیده و یا جماعتین پیکنیک یئرلرینده – او جملهدن یای فصلینده جمعه گونلری سیداوا چمنینده اوخویاردیلار. بو نوع تصنیفلرین سؤزلری، خالقین دیلینده ازبر اولان شعرلردن آلیندیغی اوچون، اونلاری کیم قوشدوغونو و یا کیم یازدیغینی، چوخ زامانلار معلوم ائتمک ممکن دئییل. بعضاده، سؤزلری قوشان، موسیقینی بستهلهین و خواننده، عین شخصدیر.
بیریلری زحمت چکیب و یاواش- یاواش بو تصنیفلری ییغماغا چالیشیب و عمومون استفادهسی اوچون اینترنته قویموشدولار. بو ایش اؤزلویونده بؤیوک بیر آددیمدیر. هر حالدا بو نوع موسیقی، ایستر-ایستهمز بیر خالقین فولکلور و مدنیت خزینهسینه عایددیر.
گنج چاغلاریمدا بو نوع موسیقینی خوشلامادیغیم اوچون، من بو موسیقی ایله ایلگیلنمیردیم.
بو اوخوماقلاردان بیر نئچهسی، نئچه مدت بوندان اول بیر دوستومون واسیطهسیله الیمه چاتمیشدی. من اونلارین بعضیسینه قولاق آسدیم. البته ایندی بو نوع موسیقییه باشقا گؤز ایله باخدیغیم اوچون، بو تصنیفلرین بعضیسینین سؤزلرینه داهادا دقت ائلهدیم. ایندی گؤرورم کی بو نوع ترانهلر، بیر فولکلور آراشدیرماچیسی اوچون، خالقین یاشاییش طرزی، آرزولاری و دونیایا نئجه باخدیغینا یاخشی قایناق اولا بیلرلر.
من بو اوخوماقلارین بیرینین سؤزلرینی کؤچورمهیه چالیشیب و سیزلره تقدیم ائدیرم.
خوانندهنین سسینه گؤره، منه ائله گلیردی کی، بو ترانه شاه دؤرونده تبریزین خورشید کابارهسینده صحنهیه چیخان کوچه- بازار خوانندهلریندن بیری اولان، عالیه خانیما منسوبدیر. لاکن تصنیفی اینترنته قویان حؤرمتلی وطنداشیمیز، خوانندهنین آدینی «نوبار اسدی» خانیم وئرمیشدی. بو ضربی ترانهنین سؤزلری، البته تبریزلیلر اوچون داهادا تانیش و دوغمادیر.
اوخوماق، آشاغی کیفیتده ضبط اولدوغو اوچون، سؤزلری باشا دوشمکده بعضا چتینلیک چکدیم.
هر حالدا بو سیز و بو «الینده شاللاق، ویرما سن آللاه» تصنیفی:
تهرانا گئدیرسیز، داغلارا باخین
آچین اورهگیمی، یاراما باخین
قیزلار آلودهیم، آللاها باخین
الینده شاللاق، ویرما سن آللاه
امیدیم سن سن، پناهیم آللاه
تهرانین یولونا سو باغلامیشام
آلودهم یوخلویوب، من آغلامیشام
او منی آتیبدی، من آتمامیشام
الینده شاللاق، ویرما سن آللاه
امیدیم سن سن، پناهیم آللاه
گلستان باغینین دؤرهسی سیمدیر
دوشرسن دالیمجا، دئییللر کیمدیر
گلستان باغینین دؤرهسی سیمدیر
گئدیرسن، گلیرسن دئییللر کیمدیر
قورخورام آنامدان دئیم سن کیمدیر
قورخورام ننهمدن دئیم سن کیمدیر
الینده شاللاق، ویرما سن آللاه
امیدیم سن سن، پناهیم آللاه
آخشام تیر دیبینده گؤزلهیهجاغام
سئوگیلیم عکسینی وئریب، بؤیودهجاغام
سئوگیلیم گلنده گؤزلهیهجاغام
آلودهم گلنده گؤزلهیهجاغام
الینده شاللاق، ویرما سن آللاه
امیدیم سن سن، پناهیم آللاه
سئوگیلیم منی گؤردو، چرخی دؤندهردی
گئتدی پستخانایا، نامه گؤندردی
نامه اورهگیمی قانا دؤندردی
الینده شاللاق، ویرما سن آللاه
امیدیم سن سن، پناهیم آللاه


c: text/html

text:
۲۰۰۶ (میلادی)
میلادی ۲۰۰۶-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا ایکی مین آلتینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
ژانویه[دَییشدیر]
فئوریه[دَییشدیر]
مارس[دَییشدیر]
آوریل[دَییشدیر]
مئی[دَییشدیر]
ژوئن[دَییشدیر]
ژولای[دَییشدیر]
آقوست[دَییشدیر]
سپتامبر[دَییشدیر]
اوْکتوبر[دَییشدیر]
نوْوامبر[دَییشدیر]
دسامبر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ اوْکتوبر - قوزئی کوره هستهای تستی حیاتا کئچیرمیشدیر.
- ۹ اوْکتوبر - گوگل شیرکتی یوتیوبو آلماق اۆچون ۱،۶۵ میلیارد دولار خرجینی بیان ائتمیشدیر.
- ۵ نوْوامبر - عراق رئیس جومهورو صدام حسینه اؤلوم حؤکمو چێخاریلمیشدیر.
- ۳۱ اوْکتوبر - گنجه بینالخلق فورودگاهی اساسلی تعمیردن سونرا آچیلدی.
- ۳۰ دسامبر - عراقین کئچمیش جومهور باشقانی صدام حسین سحر ساعت ۵ رادهلرینده آسیلاراق اعدام ائدیلیب.
- ۲۸ نوْوامبر - روم پاپی بندیکت مسئحیّته عایید مۆقدّس یئرلری گؤرمک اۆچون تۆرکیهیه گلمیشدیر.
- ۲۵ اوْکتوبر - آمریکادا ایلک آذربایجان مدرسهسی آچیلدی.
- ۲۳ آوریل - ماراپی یانارداغی پاتلادی.
- ۲۲ اوْکتوبر - آلمان اوتوموبیل سورنی مایکل شوماخر کاریراسینا سون قویموشدور.
- ۱۹ اوْکتوبر - بان کی مون بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتینین باش کاتیبی سئچیلدی.
- ۱۴ سپتامبر - ایستانبولدا تورکدیللی دؤولتلرین خوصوصی سرویس اورقانلاری رهبرلرینین کونفرانسی کئچیریلمیشدیر.
- ۱۴ اوْکتوبر - داغلیق قاراباغین آذربایجان ایجماعسی آذربایجان جومهوریتی عدلیه ناظیرلیینده قئیدیاتدان کئچدی.
- ۱۲ ژانویه - حج زیارتی زامانی شیطان داشلاما مراسیمینده، باساباس زامانی 362 زووار هلاک اوْلوب
- ۱۲ اوْکتوبر - تورک یازیچیسی اورخان پاموک نوبل ادبیات جاییزهسینه لاییق گؤرولدو.
- ۱۱ آوریل - ایران دؤولت باشقانی محمود احمدی نژاد٬ اورانیوم زنگینلشدیردیکلرینی آچیقلادی.
- ۱ مارس - اینگیلیسجه ویکیپدیا ۱ میلیونونجو مقالهیه چاتدی.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قندوز ولایتیده ۴ یوز و ۴۷ کیشی اسلام امیرلیگی کوچلری، مذکور ولایت تعلیم مرکزی دن بیر دور مسلکی درس لرنی اوگنیش دن سونگ فراغت هجتلرینی قولگه کیلتیرگنلر.
اوشبو مناسبت بیلن یولگه قوییلگن احتفالده، ولایت حاکمی، ملکی و حربی اداره لر رسمی لری، مجاهدلر و ژورنالیست لر اشتراک ایتگن ایدی.
ولایت حاکمی اوشبو احتفالده، “حاضر خلق خذمت قیلیشنی ایستهیدی و بو توغریده کیچه-کوندوز دیمی، سعی و حرکت قیلیش کیرهک، درد و قیغو کورگن قندوز ولایتی یشاووچیلریگه صادقلیک بیلن خذمت کورسه تیش لازم” دیب نطق سوزله دی.
ایسله تیش کیرهک اوشبو تعلیمی مرکزدن جاری ییل ۱۴۰۱ دلو آی دن باشلب، حاضرگه قدر ۵ مینگ مجاهد مسلکی شکلده فارغ ایتیلیب جامعه گه تقدیم قیلینگن.
مراسم ینگی بیتیرگن مجاهدلرگه آلقیش نامه لر تاپشیریلیشی بیلن یکونلندی.


text:
رد استار بلقراد فوتبال کولوبو
رد استار بلقراد فوتبال کولوبو (اینگیلیسیجه: Red Star Belgrade) بیر فوتبال کولوبودور. Serbian SuperLiga دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۵۵٬۵۳۸ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ Stadion Rajko Mitić (Marakana). یوْخلانیلیب25 June 2015.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Red Star Belgrade»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده رد استار بلقراد فوتبال کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
21 آذر آنیم مراسیمی؛ آذوح سوزجوسو، امیر مردانی: میللی حرکتی یولوندان چیخارماق ایسته ییرلر+ ویدئو
- توضیحات
- منتشر شده در یکشنبه, 20 بهمن 1392 02:56
آذوح: 21 آذر آنیم مراسیمی اوچون ایسوئچین گوتنبورگ شهرینده کئچیریله ن تدبیره آوروپانین فرقلی اولکه لرینده ن ایشتیراک ائده ن میللی فعاللار اوز فیکیرلرینی بیلدیریر، میللی حرکتین دورومونو دیرلندیردیلر.
چیخیشچیلاردان بیریسی اولان آذوح سوزجوسو امیر مردانی بئی اوز سوزلرینده سون زامانلاردا میللی حرکت ایچینده بیر اینحیرافی یولون آچیلماسیندان دانیشیر بو حاقدا ایضاحات وئردی.
ویدئو یا بو لینکده ی باخابیلیرسیز:
آذوح


text:
ج-اؤلۆدن یاردئم ایستەینلرلە ایلگیلی اؤرنکلر
1- نورجو اؤرنگی
بیر قئسئم نورجولار شو شیعیری، عابدۆلقادیر گەیلانینین، سکیز عاصئر اؤنجە ساعید نورسی ایچین یازدئغئنئ ایددیعا أدرلر:
“بیزی آراجئ یاپ، هر قۇرقو وە دارلئقدا،
هر شەیدە هر زامان، جاندان قۇشارئم ایمدادا
بن قۇروروم مۆریدیمی قۇرقتوغو هر شەیدە.
قۇرویوجولوق أدریم اۇنا، هر شر وە فیتنەدە.
مۆریدیم ایستەر دۇغودا اۇلسون ایستەر باتئدا
حانگی یردە اۇلورسا اۇلسون یتیشیریم ایمدادا.”
بو ایددیعایئ ساعید نورسینین 23 شاگیردی یاپار.
ایثبات ایچین، جیفر دەنن حایالی شەیلرە دایانئر وە شیعیردە، عابدولقادیر گەیلانینین شو آنلامئ ساقلادئغئنئ سؤیلەرلر:
“مۆریدیم ساعید کۆردی، روسیادا أسیرکن قوزەیدۇغو آسیادان بیدعاتچئلارئن ألییلە آسیانئن باتئسئنا سۆرگۆن أدیلدیگی وە سیبیریا طارافلارئندان قاچئپ چۇق فاضلا یری دۇلاشماق زۇروندا قالدئغئ سئرادا، آللاهئن ایذنی ایلە اۇنا یاردئم أدریم وە ایمدادئنا یتیشیریم.”
یاردئمئن ناسئل گرچکلشتیگی دە شؤیلە آنلاتئلئیۇر:
“أوت حاضرتی غاوثئن ‘مۆریدیم’ دەدیگی ساعید، أسیر اۇلاراق اۆچ سنە آسیانئن قوزەیدۇغوسوندا، یۇق أدیجی زۇرلوقلار ایچیندە حپ قۇروندو. اۆچ-دؤرت آیلئق یۇلو قاچاراق آشمئش، چۇق شهیرلری گزمیش آما غاوثئن دەدیگی گیبی حپ قۇروما آلتئندا اۇلموشتور.
اۆستادئمئز دییۇر کی:
“بن سکیز-دۇقوز یاشئندا ایکن، ناحیەمیزدە وە أطرافئندا بۆتۆن آهالی ناقشی طاریقاتئندا وە اۇرادا غاوثئ حیزان آدئیلا مشهور بیر ذاتتان یاردئم ایستەرکن، بن آقراباما وە بۆتۆن آهالییە آیقئرئ اۇلاراق: “یا غاوثئ گەیلانی” دەردیم. چۇجوقلوق ایعتیبارییلە گیبی أهممیەتسیز بیر شەییم قایبۇلسا: “یا شەیح! سانا بیر فاتیحا، سن بنیم بو شەییمی بولدور” دەردیم. شاشئرتئجئدئر آما یمین أدریم کی، بؤیلە بین دفعا حاضرتی شەیح، هیممت وە دوعاسئیلا ایمدادئما یتیشمیشتیر.”
بو اینانجئن قورئانا آیقئرئلئغئنئ گؤسترن آیتلر داحا اؤنجە اۇقونموشتو.
بیر آیت دە شؤیلەدیر:
أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ﴿۶۲﴾ (سورة النمل)
داردا قالان بیری یاردئم ایستەدیگیندە یاردئمئنا قارشئلئق وریپ سئقئنتئلارئنئ گیدرن، سیزی یریۆزۆنۆن حاکیملری یاپان کیمدیر؟ آللاە ایلە بیرلیکتە باشقا بیر ایلاە مئ وار؟ بیلگینیزی نە قادار آز قوللانئیۇرسونوز! (نمل سورەسی؛ 62)
گۆچ یتیریلەمەین قۇنولاردا باشقاسئندان یاردئم آلئنابیلیرسە آرتئق کیم آللاها سئغئنئر؟
آللاە تعالا شؤیلە بویورویۇر:
قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَلَا تَحْوِيلًا ﴿۵۶﴾ أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُورًا ﴿۵۷﴾ (سورة الإسراء)
دە کی: “آللاها یاقئن سایدئقلارئنئزئ چاغئرئن؛ سئقئنتئنئزئ نە گیدرمەیە گۆچلری یتر نە دە سیزدن اوزاقلاشتئرمایا.” اۇنلار؛ یاعنی اۇنلارئن چاغئردئقلارئندان آللاها أن یاقئن اۇلانلار دا کندیلرینی راببینە گؤتۆرەجک وسیلەنین پشیندە اۇلورلار؛ راحمتینی اومار، عاذابئندان قۇرقارلار. راببینین عاذابئ قاچئنئلماسئ گرکن شەیدیر. (ایسرا سورەسی؛ 57-56)
وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ ﴿۱۹﴾ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ ﴿۲۰﴾ أَمْوَاتٌ غَيْرُ أَحْيَاءٍ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ ﴿۲۱﴾ (سورة النحل)
آللاە نەیی گیزلەدیگینیزی، نەیی آچئغا ووردوغونوزو بیلیر. آللاە ایلە آرالارئنا قۇیاراق یاردئما چاغئردئقلارئنئن هیچبیری بیر شەی یاراتامازلار. ذاتن کندیلری یاراتئلمئش دورومدادئرلار. اۇنلار بیرر اؤلۆدۆرلر، دیری دگیللردیر. نە زامان دیریلتیلەجکلرینی دە بیلەمزلر. (ناحل سورەسی؛ 21-19)
وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلْ أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ ﴿۳۸﴾ (سورة الزمر)
اۇنلارا: “گؤکلری وە یری کیم یاراتتئ؟” دییە سۇرسان کسین اۇلاراق: “آللاە” دەرلر. دە کی: “آللاە ایلە آرانئزا نەیی قۇیوپ یالواردئغئنئزا باقتئنئز مئ؟ آللاە بانا بیر سئقئنتئ ورمک ایستەسە، اۇنلار بو سئقئنتئیئ فارق أدەبیلیرلر می؟ یا دا بانا اییلیک أتمک ایستەسە، اۇنلار اۇنون بو اییلیگینی اؤنلەیەبیلیرلر می؟” دە کی: “آللاە بانا یتر. دستک آرایانلار اۇنا دایانسئنلار.” (زۆمر سورەسی؛ 38)
2- دیگر اؤرنک
نبیمیزین عامجاسئ “حامزا”، اوحود ساواشئندا آللاە یۇلوندا اؤلدۆرۆلمۆشتۆر آما فتحوللاە گۆلنە گؤرە اۇ، آنلایامایاجاغئمئز بیر حایاتلا یاشامایا دوام أتمکتەدیر.
شو سؤزلر اۇنا عائیدتیر:
“آنقارادان ایستانبولا گلییۇروز… قارتال جیوارئنا قادار گلدیک. هاوا حافیف حافیف یاغئیۇردو. اۇرالاردا چوقورجا بیر یر وارمئش؛ تام بیز اۇرایا یاقلاشمئشتئق کی، یاغمور اۇلانجا حئزئیلا شیددتلندی. رامپانئن دیبینە ایندیگیمیزدە دە بوژیلری سو آلدئ وە آرابا ستۇپ أتتی. بیر-ایکی داقیقا ایچیندە سو قاباردئ وە بیزیم آرابایئ یۆزدۆرمەیە باشلادئ. هر گچن داقیقا سو داحا دا قابارئیۇر وە بیر آفت حالینی آلئیۇردو. اؤیلە کی قئسا بیر مۆددت سۇنرا کالاس یۆکلۆ کامیۇنلارئ بیلە قالدئرئپ، ساغا سۇلا سۆرۆکلەمەیە باشلادئ. جامئ بیرآز آچایئم، دەدیم؛ ایچرییە دۇلان سو اۆچۆمۆزۆ دە سئرئلسئقلام ائسلاتتئ. همن جامئ قاپاتتئم. ألدن بیر شەی گلمییۇردو. قۇجا اۇتۇبۆس وە کامیۇنلار داحی سویون یۆزۆندە عادتا سامان چؤپۆنە دؤنمۆشلردی. حاتتا اۇنلاردان بیرقاچئ، ساغئمئزدان سۇلوموزدان گچرکن “گچن سنە بورادا بیر سۆرۆ تاکسی سۆرۆکلندی گیتتی.” دیەرک مۇرالیمیزی دە بۇزدولار… یا آرابا قئیئداکی باریەرلرە وورور دا پارچالانئرسا؛ حالبوکی أمانت… دورمادان بونلارئ دۆشۆنۆیۇروم…
بیر آرا باقتئم بۆیۆک بیر کالاس بیزە دۇغرو گلییۇر. عاقلئمدان، شو کالاس بیزیم ایلە سۆترە آراسئندا دورسا هیچ اۇلمازسا آرابا قئیئداکی سۆترەلرە چارپماز دییە دۆشۆندۆم وە تام اۇ أثنادا آرقاداشلارا “دوعا أدین!” دەدیم. کندیم دە “یا سەییدینا حامزا! یا سەییدینا حامزا!” دیەرک اۇ یۆجە روحو، ایمدادئمئزا گؤندرسین دییە جنابئ حاققا دوعا أتتیم. اۆزریمیزە دۇغرو گلمکتە اۇلان کالاس، یانئمئزدان گچەرک گؤزدن قایبۇلدو… وە حایرتتیر، سلین مجراسئ بیردن دگیشتی. حئزئ دا آزالدئ… اۇلایئن شاهیدلری وار. بو دگیشیکلیگی وە بیردن سلین حئزئنئن آزالماسئنئ فیزیکی قانونلارلا ایضاح ایمکانسئز. هیچبیریمیزین شۆبهەسی قالمادئ کی، جنابئ حاق اۇ موقاددس وە یۆجە روحو ایستیحدام بویوردو وە یاردئمئمئزا گؤندردی…”
هم “یا سەییدینا حامزا! یا سەییدینا حامزا!” یاعنی “أفندیمیز حامزا، أفندیمیز حامزا یتیش!” دییۇر، هم دە “اۇ یۆجە روحو، ایمدادئمئزا گؤندرسین دییە جنابئ حاققا دوعا أتتیم” دییۇر.
بونون نەرەسی آللاها دوعا؟
سۇنرا شؤیلە دییۇر:
“أهلی تاحقیق، شاحئصلاردان ایستیمداد أتمەیی ماحذورلو گؤرۆرلر. قاناعاتیمجە هر مسئلەدە اۇلدوغو گیبی، بو مسئلەدە دە اؤلچۆیۆ ایی عایارلاماق، ایفراط وە تفریطتن قاچئنماق گرکیر. بیزە گؤرە بۆیۆک وە موقاددس روحلاردان ایستیمداد اۇلابیلیر؛ فاقاط قالبین ایبرەسی هر آن جنابئ حاققئ گؤسترملیدیر. یاعنی بو بۆیۆکلرە، وسیلە وە واسئطالئقتان اؤتە تاصارروف آدئنا هیچبیر پایە وریلمەملیدیر. ذاتن اۇنلارئ وسیلە اۇلاراق ایستیحدام بویوراجاق دا یینە جنابئ حاقتئر. اۇ دیلەمزدیکتن سۇنرا، هیچ کیمسەنین، هیچبیر مسئلەدە یاردئمجئ اۇلماسئ، بیر شەی یاپماسئ مۆمکۆن دگیلدیر. آما حاق تجللی أیلەیینجە هر ایشی آسان أدر؛ حالق أدر، أسبابئنئ بیر لاحظادا ایحسان أدر.” بو حوصوصو دا بؤیلە تثبیت أتتیکتن سۆنرا: بۆیۆک وە موقاددس روحلار جسد قافسیندن قورتولدوقلارئندا، عادتا بیر ملک حالینە گلیرلر…
حلە بونلاردان، جانلارئنئ یۆجە، یۆکسک بیر ایدئال وە داعوایا آدامئش اۇلانلار، کندیلرییلە عاینئ دۆشۆنجەیی پایلاشانلارئ آللاهئن ایذنییلە هر زامان دستکلەر، اۇنلارا آرقا چئقار وە اۇنلارئ قۇرورلار. آما عارض أتتیگیم گیبی فرەکانس بیرلیگی شارطتئر.”
عیسایا آللاە دیەن کاتۇلیکلر دە بنزەری ایفادەلری قوللاناراق شؤیلە دییۇرلار:
“عیسا کندیلیگیندن بیر شەی یاپاماز. هر شەیی کندیسینی گؤندرن بابادان آلئر. شیمدی اۇ، بابانئن یانئندا حئریستیانلارئن آووکاتلئغئنئ یاپئیۇر. اۇنلار لهینە آراجئلئق أتمک ایچین حپ جانلئدئر. آللاهئن حوضوروندا دائیما حاضئر بولونماقتادئر.”
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ وَالَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مَا يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ ﴿۱۳﴾ إِنْ تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ ﴿۱۴﴾ (سورة فاطر)
… ایشتە بونلارئ یاپان راببینیز آللاەتئر. یتکی اۇندادئر. اۇنونلا آرانئزا قۇیوپ یاردئما چاغئردئقلارئنئز، بیر چکیردک زارئنا بیلە حۆکمەدەمزلر. اۇنلارئ چاغئرسانئز، چاغرئنئزئ ایشیتمزلر؛ ایشیتسەلر جواب ورەمزلر: قئیامت گۆنۆندە دە سیزین اۇنلارئ اۇرتاق سایمانئزئ اؤرتباس أدرلر. کیمسە سانا بونلارئ، هر شەیین ایچیۆزۆنۆ بیلن آللاە گیبی حابر ورمز. (فاطئر سورەسی؛ 14-13)
قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ ﴿۶۳﴾ قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ ﴿۶۴﴾ (سورة الأنعام)
دە کی: “گیزلیجە یالوارئپ، ‘بیزی بوندان قورتارئرسان ألبتتە سانا شۆکرەدنلردن اۇلوروز’ دییە یاقاردئغئنئز بیر سئرادا، سیزی قارانئن وە دنیزین قارانلئقلارئندان قورتاران کیمدیر؟” دە کی: “آللاەتئر. سیزی اۇندان وە هر تۆرلۆ سئقئنتئدان اۇ قورتارئر. سۇنرا یینە دە اۇنا شیرک قۇشارسئنئز.” (أنعام سورەسی؛ 64-63)
فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ ﴿۶۵﴾ (سورة العنکبوت)
گمییە بیندیکلریندە آللاها بۇیون أگر، یالنئز اۇنا یالوارئرلار. آللاە اۇنلارئ قارایا چئقاردئ مئ، باقارسئن کی شیرک قۇشویۇرلار. (عانکبوت سورەسی؛ 65)
حامزا گیبی شهیدلرین اؤلمەدیگینی ایثبات ایچین شو آیتە دایانئلئیۇر:
وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِنْ لَا تَشْعُرُونَ ﴿۱۵۴﴾ (سورة البقرة)
آللاە یۇلوندا اؤلدۆرۆلنلرە “اؤلۆلر” دەمەیین. حایئر، اۇنلار دیریدیرلر. آما سیز بونو فارق أدەمزسینیز. (باقارا سورەسی؛ 154)
آللاە: “سیزە بونو فارق أدەمزسینیز” دەدیگینە گؤرە بیزە سؤز دۆشمز. اۇنلارداکی جانلئلئق، اینسانئن فارق أدەبیلەجگی جینستن اۇلسایدئ، اؤنجەلیکلە نبیمیز فارق أدر، حامزانئن اؤلۆمۆنە پک فاضلا اۆزۆلمزدی.
عابدوللاە بین مسعود دییۇر کی: “بیز اۇنون، حامزایا آغلادئغئ قادار بیر شەیە آغلادئغئنئ گؤرمەدیک. اۇنو قئبلەیە دۇغرو قۇیدو، جسدینین باشئندا دوردو وە سسلی اۇلاراق، حئچقئرا حئچقئرا آغلادئ.”
قۇنو ایلە ایلگیلی دیگر آیتلر شؤیلەدیر:
وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ﴿۱۶۹﴾ فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿۱۷۰﴾ يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿۱۷۱﴾ (سورة آل عمران)
آللاە یۇلوندا اؤلدۆرۆلنلری ساقئن اؤلۆ سانما! اۇنلار راببی قاتئندا دیریدیرلر. کندیلرینە رئزئق دا وریلیر. آللاهئن اۇنلارا یاپتئغئ ایکرام ایلە موتلو اۇلورلار. هنۆز آرالارئنا قاتئلمامئش اۇلانلارا دا شو مۆژدەیی ورمک ایستەرلر: “اۇنلارئن اۆستۆندە نە بیر قۇرقو اۇلاجاق، نە دە اۆزۆلەجکلردیر.”
آللاهئن نیعمتینی وە ایکرامئنئ دا مۆژدەلەمک ایستەرلر. آللاە، مۆمینلرین آلاجاغئ قارشئلئغئ آزالتمایاجاقتئر. (آلی عیمران سورەسی؛ 171-169)
بیر آن ایچین “سیز بونو فارق أدەمزسینیز” حۆکمۆنۆن اۇلمادئغئنئ وە ایی مۆمینلرین اۇنلارئن فارقئنا واردئغئنئ دۆشۆنەلیم. بو دورومدا فارق أدیلەجک تک شەی، ایچیندە بولوندوقلارئ نیعمتلر اۇلور. بو، اۇنلارئن اینسانلارا یاردئم أدەجگینە دلیل اۇلماز. اۇنلاردان یاردئم ایستەینلرین دورومو، شو آیتتە آچئقلاناندان باشقاسئ دگیلدیر:
وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَنْ لَا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَهُمْ عَنْ دُعَائِهِمْ غَافِلُونَ ﴿۵﴾ (سورة الأحقاف)
آللاە ایلە آراسئنا قۇیاراق، قئیامت گۆنۆنە قادار جواب ورەمەیەجک کیمسەلرە چاغرئدا بولوناندان داحا ساپئق کیمدیر؟ بونلار اۇنلارئن جۇغرافیاسئنئن فارقئندا اۇلمازلار. (آحقاف سورەسی؛ 5)
مککە مۆشریکلری دە تانرئلارئندا وار سایدئقلارئ گۆجۆ آللاهئن وردیگینە اینانئرلاردئ. کاعبەیی طاواف أدرکن شؤیلە دەرلردی:
“لبیک لا شریک لک الا شریک هو لک تملکە وە ما ملک”
“أمرەت آللاهئم، سنین هیچبیر اۇرتاغئن یۇقتور. یالنئز بیر اۇرتاغئن واردئر کی، اۇنون دا بۆتۆن یتکیلرینین دە صاحیبی سنسین.”
بو، دلیلسیز بیر ایددیعایدئ. بونو بیزە ناقلەدن ایبنی عابباس دییۇر کی،
“اۇنلار: لبیک لا شریک لک = أمرەت آللاهئم، سنین هیچبیر اۇرتاغئن یۇقتور.” دەدیکلریندە موحاممد (ص) شؤیلە دەردی: “یازئقلار اۇلسون؛ بورادا کسین، بورادا کسین.”
آللاە تعالا شؤیلە بویورویۇر:
قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿۳۱﴾ فَذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ ﴿۳۲﴾ (سورة یونس)
دەسم کی: “گؤکتن وە یردن سیزە رئزئق ورن کیم؟ یا دا ایشیتمەنین وە گؤزلرین صاحیبی کیم؟ کیمدیر اۇ دیرییی اؤلۆدن چئقاران، اؤلۆیۆ دە دیریدن چئقاران؟ یا هر ایشی دۆزنلەین کیم؟”؛ “آللاەتئر!” دیەجکلردیر. دە کی: “اۇ حالدە اۇنا قارشئ گلمکتن ساقئنماز مئسئنئز؟ ایشتە گرچک راببینیز آللاە بودور. حاققئن اؤتەسی ساپئقلئق دگیلدیر دە نەدیر؟ ناسئل دا چەوریلییۇرسونوز؟” (یونوس سورەسی؛ 32-31)
بیزی، مرکزی یؤنتیمین تاعیین أتتیگی کیشیلر ایدارە أدر. مثەلا والی، دەولتی وە حۆکۆمتی تمثیل أدر. کیمیلری دە آلاها یاقئن گؤردۆگۆ باعضئ کیشیلری آللاهئن تاعیین أدیپ یتکی وردیگی کیشیلر اۇلاراق قابول أدییۇر. تاعیین بلگەسی اۇلمایان کیشییی والی سایماق، ناسئل مرکزی ایدارەیە باشقالدئرما آنلامئنا گلییۇرسا، آللاهئن وردیگی بیر بلگەیە دایانمادان باعضئ کیمسەلری آللاها عائید یتکیلرە صاحیب گؤرمک دە آللاها باشقالدئرماق اۇلور.


text:
- اۇ آیتلر (عیبرت ورن قالئنتئلار) قوللانئلمایا دوام أدن بیر یۇل اۆزریندەدیر.
- بوندا اینانانلار ایچین دە، تام بیر آیت /بلگە واردئر.
- أیکە آهالیسی دە یانلئشلار ایچیندەیدی.
- اۇنلارا دا حاق أتتیکلری جزایئ وردیک. هر ایکیسی دە (لوط قاومینین یاشادئغئ شهیر وە أیکە) آچئق بیر آنا یۇل اۆزریندەدیر.
- حیجر آهالیسی دە، گلن ألچیلری یالانجئ سایمئشلاردئ.
- اۇنلارا آیتلریمیزی اولاشتئرمئشتئق آما یۆز چەویرمیشلردی.
- گۆوندە اۇلسونلار دییە داغلاردان أولر اۇیویۇرلاردئ.
- صاباحا أردیکلریندە اۇ یۆکسک سس اۇنلارئ دا یاقالادئ.
- قازاندئقلارئ شەیلر ایشلرینە یارامادئ.
- گؤکلری، یری وە بو ایکیسی آراسئندا اۇلانلارئ، گرچک وارلئقلار اۇلاراق یاراتتئق. اۇ ساعات (تکرار دیریلیپ قالقئش ساعاتی) موطلاقا گلەجکتیر. اؤیلەیسە سن دە بونلارا گۆزل، ینی بیر صایفا آچ!
- سنین راببین، مۆکممل یاراتان وە هر شەیی بیلندیر.
- سانا اۇ مثانیدن (بیربیرییلە ایلیشکیلی آیتلردن) یدیسینی، اۇ موعاظظام آیت کۆمەسینی وردیک.
- اۇنلارئ باعضئ کسیملرینی یارارلاندئردئغئمئز شەیلردە گؤزۆن قالماسئن، اۇنلارا وریلنلردن دۇلایئ دا اۆزۆلمە! سن اینانئپ گۆوننلرە قۇل قانات گر!
- دە کی: “بنیم اۇ آچئق اویارئجئ، بن!”
- (سانا ایندیردیگیمیز گیبی) کیتابلارئنئ پارچالارا آیئرانلارا دا کیتاب ایندیردیک.
- اۇنلار قورئانئ دا پارچالارا بؤلنلردیر.
- راببینە آند اۇلسون کی، اۇنلارئ حپسینی کسینلیکلە سۇرغویا چکەجگیز؛
- یاپتئقلارئندان دۇلایئ.
- “سانا نە أمرەدیلدییسە اۇنو آچئق آچئق آنلات! مۆشریکلرە دە آلدئرما!
- حافیفە آلانلارا قارشئ بیز سانا یتریز!
- اۇنلار، آللاە ایلە برابر باشقا بیر ایلاە اۇلوشتورانلاردئر؛ ایلریدە اؤگرنەجکلر.
- اۇنلارئ سؤیلەدیکلریندن دۇلایئ گؤگسۆنۆن دارالدئغئنئ ألبتتە بیلییۇروز.
- سن، هر شەیی مۆکممل یاپماسئ سببییلە راببینە یؤنل وە سجدە أدنلردن (بۇیون أگنلردن) اۇل!
- سانا اۇ کسین گرچک (اؤلۆم) گلینجەیە قادار راببینە قوللوق أت!


text:
میثقال(اؤلچو بیریمی)
میثقال — اؤلچو بیریمی.
عومومی معلومات[دَییشدیر]
میثقال معیشتده چوخ آز ایشلنسه ده، هامییا تانیش اولان چکی بیریملریندن بیریدیر. تخمیناً 4،26 ق-آ برابردیر. بو گون زرگرلیک و بویاقچیلیق ایشلرینده ایستیفاده اولونور. میثقال حاقیندا موختلیف ادبیاتلاردا وئریلن بیلگیلر عئینی دئییلدیر. اونون آیری-آیری ادبیاتلاردا 4،4 ق (4،464 ق) اولدوغو گؤستریلیر. دوققوز-اون ایکینجی عصرلرده میثقال 4،25 ق اولموشدور کی، بو دا اونون ایندیکی اؤلچوسونه اویغون گلیر. میثقال آذربایجان فولکلوروندا و یازیلی ادبیاتیندا بیر شئیین آزلیغینی بیلدیرمک اۆچون ایشلنمیشدیر: "دئ گؤروم، نه قدر ات ایستهییرسن؟ بیر چئتوئرت، یا آلتی میثقال؟" و یاخود، "درد خالوارلا گلیر، میثقاللا چیخیر".
قایناق[دَییشدیر]
آذربایجان ائتنوقرافیاسی، باکی-2007، "شرق-غرب" نشریاتی. اوچ جیلدده. 3. جیلد. ص. 464. ایسبن 978-9952-34-152-2


text:
بیر تورک فلمی ایران سینمالریده کورسه تیله دی
اوشبو تورک فلمی کوپلب ساورین گه سزاوار دیب تاپیلدی
دایرکتری فیصل سویسال بولگن ساورین گه سزاوار دیب تاپیلگن "ینگغاق درختی" ناملی تورک فلمی 2- سپتامبردن باشلب ایران ده گی 20 سینما سالونیده فارسچه گه ترجمه قیلینگن حالده نمایش ایتیله دی.
باش روللرده سردار اورچین, سیزین آقباش اوغیللری, کبری کیپ, مرد یاووز جان, شبنم دیللیگیل و رضا آقین اوینه گن اوشبو فلم دستلب تهران ده اوینچی لرنینگ هم اشتراکی بیلن بولیب اوته دیگن بیر مراسم آرقه لی کورسه تیله دی.
تورکیه جمهوریتی مدنیت و توریزم وزیرلیگی و تورکیه رادیو تلویزیونی (تی آر تی) نینگ همکارلیگی بیلن تیارلنگن اوشبو فلم, اوزاق ییل لردن کیین ایران ده گی سینما سالون لریده نمایش ایتیله دیگن دستلبکی خارجی فلم دن عبارت بوله دی.
اوشبو فلم تورکیه و چیت ایللرده کوپلب ساورین لر گه سزاوار دیب تاپیلگن. خوددی شوو فلم آرام بیر کرکتر گه ایگه ادبیات اوقوتووچی سی حیاتی نینگ بیر قصبه ده کورگن نرسه لری حقیده.


text:
ادی آلبرت
ادی آلبرت (اینگیلیسجه: Eddie Albert) آمریکالی موغنی و اوْیونچو. ۲۲ آوریل ۱۹۰۶ ایلینده آمریکادا دۆنیایا گؤز آچیب. ۹۹ ایل عؤمر ائلهییب و ۲۶ مئی ۲۰۰۵ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. اؤز تحصیلینی مینهسوتا بیلیمیوردودا بیتیرمیش. 1933–1997 ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Eddie Albert»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۲ ژانویه ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ادی آلبرت گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
هلند-لیلر حکومتین ایقلیم سیاستیله اعتراض ائتدیلر
هلند-ین پایتاختی آمستردام-دا تخمینا 35 مین اینسان حکومتین ایقلیم سیاستیله اعتراض ائتدی.
هلند-ین پایتاختی آمستردام-دا تخمینا 35 مین اینسان حکومتین ایقلیم سیاستیله اعتراض ائتدی.
موختلیف غیری-حکومت تشکیلاتلارینین دستکی ایله تشکیل ائدیلن "ایقلیم اوچون یورو" موضوع لو اعتراض آکسیاسینا هر یاش قروپوندان اولان اینسانلار قوشولدو.
نوماییشچیلر شهرین دام میدانیندا توپلاشدیلار، باش یوللاردان کئچهرک موزه میدانینا دوغرو یورودولر.
هلند حکومتینین ایقلیم سیاستلرینی تنقید ائدن نوماییشچیلر ایقلیم دییشیکلیگی ایله موباریزهده آکتیو سیاست حیاتا کئچیریلمهسینی طلب ائتدیلر.
یاغیش آلتیندا کئچیریلن آکسیادا اوزرینده "مارس-دا حیات وار. خیر، تشککور ائدیرم "،" یئر کورهسینی تمیز ساخلا، یوخسا توخوملار یئتیشمز"، "گلهجک نسیللریمیزی قورو"، "قلوبال خبردارلیق، حرکت ائت" و "ایقلیمی گئجیکمهدن قورتار" یازیلمیش پلاکاتلار قالدیریلدی.
دیگر طرفدن، اعتراضلار زامانی گئنیش تهلوکهسیزلیک تدبیرلری گؤرولدو، شهر مرکزی اطرافینداکی بعضی یوللار نقلیاتا باغلانیلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
۶۵ ساغلیق چالیشانی قرنطینهیه آلیندی
ساغلیق چالیشانلارینین ۲۱ گون بویونجا ائوده قرنطینهیه آلیندیغی و وضعیتین کنترل آلتیندا اولدوغو بیلدیریلدی
فلوریدادا قاسیرغا بؤیوک ییخیما سبب اولدو
ایان قاسیرغاسی بیر چوخ یئری سو آلتیندا قویدو و ایکی میلیوندان چوخ ائو و ایش یئرینین الکتریکلرینین کسیلمهسینه ندن اولدو


text:
تورکیه سوریه ایله سرحدینه حربی بیرلیک گوندردی
تورکیهنین سوریه ایله سرحدیندکی حربی بیرلیکلره تقویه اولاراق مقصدیله گؤندریلن حربی واسیطهلر کیلیسه چاتدی.
تورکیهنین سوریه ایله سرحدیندکی حربی بیرلیکلره تقویه اولاراق مقصدیله گؤندریلن حربی واسیطهلر کیلیسه چاتدی.
موختلیف بیرلیکلردن گؤندریلن اوبوس و تانکلارلا یوکلنمیش تیرلارین دا اولدوغو حربی ماشینلاردان عبارت کونووی سرحد قوشونلارینا سوق ائدیلدی.
تهلوکهسیزلیک تدبیرلری آلتیندا ایرهلیلهین حربی ماشینلارین حربی بیرلیکلره محکملندیریلمه مقصدیله گؤندریلدیگی بیلدیریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
اردوغان:"مالیه سئکتورو قلوبال اقتصادی بحراندان ان چوخ تأثیرلنن ساحهلردن بیریدیر"
جمهور باشقانی رجب طیب اردوغان ایستانبول-داکی دولماباخچا اوفیسینده کئچیریلن قاتیلیم مالیه ایستراتژیسی سندینین تقدیمات ایجلاسیندا چیخیش ائدیب.
مصطفی شنتوپ اندونزیا-یا باش ساغلیغی وئریب
تورکیه بؤیوک میللت مجلیسینین صدری مصطفی شنتوپ اندونزیادا فوتبال ماتچیندا ایزدیهامدا حیاتینی ایتیرنلرله باغلی باش ساغلیغی وئریب.
ایبراهیم کالین ایستانبول-دا جیک سالیوان ایله گؤروشوب
جمهور باشقانلیغی سؤزچوسو ایبراهیم کالین ایستانبول-دا امریکانین میللی تهلوکهسیزلیک مسئلهلری دانیشمانی جیک سالیوان ایله گؤروشوب.


text:
تیراختور-سایپا اویونوندان سونرا دوزهنلهنن باسین توپلانتیسیندا، سایپا تیمیٰ نین سرمربیسی، سهند ایستادیوموندا تیراختور یانداشلاری وریندن، اویون حاکیمی هابئله ایران فدراسیونو سوروملولارینا قارشی سسلهنن شوعارلارا تپکی اولاراق، زیریلتی ایلا گؤزلریندن یاش آخدیردی.مایلی کهن هؤنکوروب ایچین چکهرک "تبریزلیلر قهرمان، دلاور، مرد دیرلر" دئیه، اؤز شاشقینلیغین بو ایشدن بیلدیردی.بیرینجی دؤنه ایدی ایران فوتبال تاریخینده مردلیگین، بیر اوزلولوگون سیمگهسی اولان مایلی کهن!!! ننه سینین، بالالارینین هابئله نوهلرینین روحونا آند ایچیدیکده بئل بیر ایفادهلری قوللاندی: واللاه من بئله فوتبالی ایستهمیرم؛ من بو دورومدان ناراحاتام و...
همن سؤیله شینی چوخ ائحتیماللا سیزده گؤرموشسونوز.
بوگون 1390-جی ایل اردیبهشت آیینین 30-و صنعت نفت تیمینین یانداشلاری بؤیوک بیر آغ پارچا اوزهرینده قیریمیزی ائششک شکلینی باسدیرمیش، تئلئویزیون دوربینلری قاباغیندا گؤستردیلر. یادینیزدا اولورسا ملوان- تیراختور اویونوندا دا ملوان یانداشلاری تورکلره یؤنهلیک یامان یوووز بنری یازدیریب، ورزشگاهین بیر بوجاغیندان آسمیشدیلار. تیراختورون بوتون تبریز ائشیگی اویونلاریندا بئله بیر اولایلار باش وئرمیشدیر. تورکلره قارشی سوردورولن کیچیمسهمه لر، اوزونه یاشماق تاخمیش رسمی بیر سیاست اولاراق ایراندا بوتون کولتورهل،توپلومسال،سیاسال آلانلاردا یایغیندیر.او جوملهدن قزئتهلر، سینما فیلملری، رادیو تئلویزیون وئریلیشلری و...
ایندیه دک بیری وار ایدی بئله بیر حادیثهلره گؤز یاشی تؤکسون؟ هاردا ایدی 85-جی خورداد آیی دؤولهتین رسمی روزنامه سی"ایران" ، تورکلری حامام بؤجهیینه بنزهتدییینده باشینا دؤیوب زیرللایان مایلی کهن کیمی آغالار؟
بو اورهیی کؤورهک آغالار اورموگؤلونون قورودولماسینا ندن اورهکلری کؤورهلیب آغلامیرلار؟؟
مایلی کهنلر کرماندا سسلهنن یامانلارا آغلاماقلاری گلدی می؟
تیراختور-پرسپولیس هابئله تیراختور-ایستیقلال اویونوندا ائشیتدیییمیز میندار سؤزلره ندن آغلامیردیلار بو قورساغی یاغ گؤتورمهین ؛اینسان جیلدینه گیرنلر؟
بو قونو ایلا ایلگیلی فرانتس فانونون "استعمار میرا آدلی کیتابیندان ایکی-اوچ جومله گتیرمهیی یئرلی گؤرورم.
"ملت استعمارزده، ناچار است با توسل به قدرت مبارزه خود و قابلیت خویش در مبدل شدن به ملتی یگانه و نیز با پاکی و خلوص هر یک از اعمال خود، ثابت کند که حتی در جزئی ترین نکات، ملتی است از هر جهت بی غل و غش و بر خویشتن مسلط. اما اینها همه کاری است بس مشکل." ص24
همن کتابین 24-جو صفحهسینده تزهدن بئله بیر جومله یازیلمیش:
"هرگاه ملتی استعمارزده نخواهد که «ملل غربی» او را از نظر اخلاقی محکوم کنند، ناچار است که «بازیگر نقش ملایمت و انصاف» باشد حال آنکه حریف با آرامش وجدان در راه کشف وسائل تازهی اعمال خشونت، وحشت و افترا و توهین گام بر میدارد."
"ما از آن رو که خواهان وطنی دمکراتیک و نوساخته هستیم و از رو که یقین داریم نمی شود به پا خواست و خود را در زمینه ای آزاد ساخت و در زمینهی دیگری گرفتار، قصد نداریم بر واکنشهای آنی هموطنان خود صحه بگذاریم. ما وضع آنها را درک میکنیم، ولی نه قادریم آنها را معذور بداریم و نه طرد کنیم." ص 25


text:
کربلا
کَربَلا کربلا اوستانینین مرکزی، عیراقین جنوب شهرلریندن بیری، ۵۷۲٬۳۰۰ نفر اهالی ایله(۲۰۰۳ م) فرات چایینین غربینده یئرلشیب و بغداد ایله ۹۷ کیلومتر آراسی واردیر.
بو شهرین مشهور اولماسی هجری آلتمیش بیرینجی ایلین محرم آییندا باش وئرن کربلا دؤیوشو ایله باغلی دیر. حسین بن علی و عباس بن علینین حرملری کربلا شهریندهدیر و ایسلامین و شیعه موسلمانلارین موقدس یئرلریندن و زیارتگاهلارینداندیر.
تاریخ[دَییشدیر]
بو شهر هیجری قمری ۶۱-نجی ایله قدر نینوا، غاضریه و طف آدیندا بیر چؤل ایدی. آنجاق ۶۱-نجی ایلدن و کربلا حادیثهسیندن سونرا گئتدیکجه شیعهلرین ماراغی اونا آرتیب و کربلا شهیدلرینه گونبئز و بارگاه دوزلدندن سونرا عراقین زیارت شهرلریندن بیری اولدو.
بعضی دئییلنلره گؤره ایمام حسین(ع) کربلا یئرینین بیر گوشهسینی(36 کیلومتر مربعه قدر) آلتمیش مین درهم پولا نینوا و غاضریه جاماعاتیندان آلیب و اونلارلا بئله شرط ائتدی کی جاماعاتا کربلا شهیدلرینی زیارت ائتمهیه یول گؤسترسینلر و زواری اوچ گون قوناق قبول ائتسینلر. او یئر ایندی ایمامین شریف قبری و دیگر شهیدلرین قبریدیر.
کربلا سؤزو و اونون کؤکو حاقّیندا[دَییشدیر]
کربلا آرامیجه سؤزدور و سون اولاراق آکاد دیلیندن آلینمیشدیر. کربلا سؤزو آرامیجه (כַרְבָלָא / ܟܪܒܠܐ)[ krblh | karbālā] بیر نوع پاپاق/عمامه و همچنین خوروز پیپیگی آنلامیندادیر. بو سؤز سون اولاراق اککد دیلیندهکی (karballatu)دان آلینمیشدیر. کربلا عراقین ان پوللو شهرلریندن بیریدیر و اونون اصلی گلیری زیارتچیلردن و اکینچیلیکدن(اؤزللیکله خورما)دیر. بو شهر قدیم یا مذهبی بؤلوم و یئنی کربلا اولماق اوزره ایکی بؤلومدن تشکیل اولونور. کربلادا بیرچوخ ایسلامی مدرسهلر و دؤولت بینالاری دا یئرلشمیشلر.
حسین بن علینین حرمی یا بعضی قایناقلاردا قئید ائدیلدیی کیمی مسجدالحسین(حسین مچیدی) کربلانین مذهبی بؤلومونده یئرلشیب. اربعین گونو موسلمانلار و شیعهلردن بیرچوخو بورانی زیارت ائتمک اۆچون کربلا شهرینه گلیرلر. بیرچوخ یاشلی عؤمورلرینین سون ایللرینی و سون گونلرینی بورادا کئچیرمک مقصدیله بو شهره گلیرلر.
ایمام حسینین حرمینین کربلا شهرینده اولدوغونا گؤره، ۱۰۰ مچید و ۲۳ دینی مدرسه بو شهرده دوزلمیشدیر.
حسین بن علی حرمینده دفن اولان عالیملر[دَییشدیر]
- وحید بهبهانی
- میرزا مهدی شهرستانی
- عبدالله ممقانی
- سید محمد حسین شهرستانی
- سید علی طباطبایی (صاحب ریاض)
- میرزا محمدتقی شیرازی
- سید محمدعلی شهرستانی
- میرزا سید مهدی حسینی شیرازی
- ملا حسینقلی همدانی
- سید مرتضی کشمیری
- سید محمدرضا شیرازی
کربلادا دفن اولونان ایرانلی سیاسی شخصیتلر[دَییشدیر]
کربلا بیرچوخ ایرانلی مشهورلار، پادیشاهلار و سیاسی شخصیتلرین دفن اولونان یئریدیر:
- آل بویه پادیشاهلاری
- مظفرالدینشاه قاجار
- محمدعلیشاه قاجار
- احمد شاه قاجار
- امیر کبیر
- سلطان حمزه میرزا صفوی
- مازندرانلی میرزا شفیع خان
- میرزا موسی وزیر
- معیر الممالک
- حاجی میرزا آغاسی
- ظل السلطان
- زاهدالدین شاه


text:
۳۰ سپتامبر
۳۰ سپتامبر: بینالمللی ترجومهچیلر گونو؛ سولطان سولیمان قانونی عثمانلی تختینده (۱۵۲۰).
۱۴۷۲ — قوتنبرق "موقدس کیتابی" چاپ ائتمیش و بو حادیثه تاریخده ایلک کیتاب چاپی کیمی دوشموشدور.
۱۶۱۸ — ۱-جی عاباس صفوی و عثمانلی حؤکمداری خلیل پاشا مرندده صولح موقاویلهسی ایمضالامیشلار. بو موقاویله تاریخده سراب صولحو کیمی تانینیر.
۱۸۸۲ — دونیادا ایلک هیدروالکتریک ایستگاهی آمریکانین ویسکانسین اوستانینده قورولموشدور.
۱۹۱۳ — مشهور آلمان موهندیسی رودولف دیزل موعمالی شکیلده هلاک اولموشدور.
۱۹۴۹ — ماو تسدون چینین دؤولت باشچیسی سئچیلمیشدیر.
۱۹۹۱ — بینالمللی ترجومهچیلر ایتیفاقی یارانمیش و بو تاریخ ترجومهچیلر گونو کیمی قئید اولونماغا باشلانمیشدیر.
۱۹۹۲ — آذربایجان دؤولت نفت آکادمیاسینین فاریغالتحصیلی ژوزه ادوآردو دوس سانتوس آنقولا رئیسجومهورو سئچیلیر.


text:
اویان نیوز: آوروپا اویونلاری آذربایجانین باشکندی باکیدا جمعه گونو باشلاییر۵۰ اؤلکهدن یاقلاشیق ۶ مین ایدمانچی، ۲۰ ساحهده اؤدول اوچون یاریشاجاق.
آوروپا اویونلاری ایلک کز اولاراق آذربایجانین قوناقچی لیغی ایله باکی شهرینده کئچیریلهجکدیر.
بعضی ساحهلرده بیرینجیلیک الده ائدنلر المپیک اویونلارینا بیرباشا قاتیلما حاقی الده ائدهجکلرو بعضی ساحهلرده ایسه پوئن توپلایاجاق.بیر چوخ اؤلکه تلویزیونو، آچیلیش تؤرهنینی و یاریشلاری جانلی یایینلایاجاق.
آوروپا اویونلارین آچیلیش تؤرهنی تبریز ساعاتی ایله ۱۹:۴۵ده چوخلو تیلویزیونلاردان جانلی اولاراق یایینلاجاقدیر.
قایناق : بیلیم سسی


text:
تصادف
علی تقی زاده لاریجان
سهو ائلهمهسم ۱۳۴۷نین پاییزی تزه گیرمیشدی. من اوچونجو صینیفه گئتملیدیم. بیرهفته اولاردی کی مدرسه آچیلمیشدی. من هله گئدیب آد یازدیرمامیشدیم. هرچند کی اوندا فقط کیتاب پولو آلیب آد یازیردیلار و هر کیتاب ۵ قیرانایدی، هاما اونادا پولوم یوخیدی. بیر طرفدن ده ائوین، طویله- باجانین ایشیندن باشیم آچیلمیردی.
سحر ائرته قاشقا زمیدن مئشهلره طرف دیکلنیب اودون ییغماغا گئدیردیم. قره ائششهییمیزی مینیب، دهرهنی الده توتوب، سیجیمی ده پالانینا باغلامیشدیم. ائرکن یوللاندیقدان چاناقچی و هیمیدان محصللری ایله قارشیلاشمادیم. اوندا خومارلی کندینده بیر ابتدائی مدرسه واریدی کی اطراف کندلرینده محصللری اوردا درس اوخویوردولار. البته کی هر کتدن ایکی اوچ نفردن آرتیق گلمیردی. ائله کی یوخوشون باشینا چاتدیم قاییدیب آرخایا باخاندا محصللری گؤردوم کی شورده دن خومارلییا طرف دیکلنیب اوینایا- اوینا مدرسهیه گئدیردیلر. ایلک دفعه ایدی کی تک اودونا گئدیردیم. اودا شله اودونو یوخ، بیر یوک اودون قیریب تکجه سینه ائششهیه چاتمالیدیم. ایشین چتینلییی مدرسه اوشاقلارین گؤرنده یادیمدان چیخدی. بلکه دای مدرسه اوزو گؤرمیهجم فیکریندن دولوخدوم. ائله آغلادیم کی اؤزومه یازیغیم گلدی.
او ایللر آتام قوجالیب ایشدن دوشموشدو. بؤیوک قارداشیمین دا بیر آغیر بئل آغری ناخوشلوغو واریدی کی ایلده ایکی اوچ یول، قیران قیران توپلانان پولو آپاریب تهراندا دؤهدورلره وئرردی. ثمری ده اولمازدی. اورتانجیل قارداشیم کی تهراندا کارگرچیلیق ائلردی اودا قازانجینین چوخونو، بؤیوک قارداشین داوا- درمانینا وئرردی. آنام، باجیلاریم ایلده نئچه فرش توخویاردیلار. ائنی بیر مئتیر، بویو اوچ مئتیر کی اونا کناره دئیردیلر. ناخیشی دا ایندی کی تورکمن فرشلرینه بنزردی. هامیسین ساتیب دؤهدوره خرجلردیک. بعضاً ضرورت اوجباتیندان فرشی هانا اوسته یاری توخونموش چوخ اوجوز بیر قیمته ساتاردیلار. ایندیکی پیش فروش آدلانان کیمی. قارداشیمی تهرانا دؤهدوره یوللاماقدا غملی و تکراری صحنهیه چئوریلمیشدی. وسایلین حیوانین بئلینه باغلاییب خومارلی سهراهینه اوتوبوس ایاغینا گئدردیک. آتام، آنام، قارداشیم بیرده من. اوندا کرم کبیری خومارلی سهراهیندا قهوه خانا آچمیشدی. حسن کارینین، موتوری قاباقدا اولان، چوخ سرصدالی اوتوبوسو اوردان کلیبره حرکت ائلردی. ائودن ماشین ایاغینا کیمی آتاملا قارداشیم صؤحبت ائلردیلر. آناملا من فیکری دالغین یئرییردیک. قارداشیم اتوبوسا میننده آغلاشما باشلاناردی. ماشین گئدردی، بیزده چوخ آجی بیر حیسله، سانکی دای قارداشیم گئری قاییتمیاجاق، جسمن، روحن، سورونجک ائوه قاییداردیق. بئله بیر وضعیتده کتدی بیر اوغلان اوشاغینا دئدیکجه ائوده ایش اولاردی.
اوگون اودوندان قاییداندان سورا چوخ کئفسیزیدیم. ایستهدیلر سوروشالار نه اولوب، آغلاماغا باشلادیم. خیلی زامان کئچدی تا دئیه بیلدیم کی من درسدن قالماق ایستهمیرم. هامی کدرلندی. اصلینده هچ کس ایستهمیردی کی من درسی ترک ائدیم. آنجاق ایش ائله گتیرمیشدی. راضی اولدولار کی سحردن مدرسهیه گئدیم. کیتابلارین پولوندا وئردیلر، دئدیلر: «یوبانماغین سببین مودیر سوروشسا، دئیرسن الیم بوشیدی.»
اوندا معللیم مدرسهنین مدیری و ناظمی ده حساب اولوردی. اودورکی آ مودیر چاغیراردیق.
سونکی گون من مدرسهیه چاتاندا اوشاقلار صف ایله کیلاسا گئچیردیلر. من ده اوچونجو صینیفین صفیله کیلاسا گیردیم. قاباق ردیفده اوتوردوم. آریق اوجا بویلو جوان بیر معللیم کیلاسا گیردی. برپا برجادان سورا گؤزو منه ساتاشدی: «بیا پای تخته.» گئتدیم. آدیمی، شؤهرتیمی، کندیمیزی سوروشاندان سورا دئدی: «تا حالا کجا بودی؟ چرا دیر آمدی؟»
دئدیم: «دست خالی بودم.» چپ- چپ منه باخدی دئدی: «مگه میخواستی بازار بری؟»
من کی یولداشلارین یانیندا غروروم سینمیشدی، بازار سؤزو ده منه بتر دیدی. دولوخدوم. معللیمین باخیشی آلتیندا بیرجوت ایری یاش گیلهسی گؤزومدن اوزولدی. هاما یئره چاتمامیش معللیم مهربان بیر سسله دئدی: «برو بشین.»
گئدیب یئریمده اوتوردوم. معللیم فیکره دالدی. باخیشی ایله ساکتجه کیلاسی سئیر ائلهدی. نئچه دیقه پنجرهدن خومارلی کندینه باخدی. آراملا اؤز- اؤزنه میزیلداندی: «خاک بر سر صاحب این مملکت که دانش آموزش پول کیتاب درسی نداره.» من قاباخ ردیفده اولدوقدان بونو ائشیده بیلدیم. زنگ تفریح چاغی منی دفتره چاغیردی. کیتابلاری وئردی. آدیمی دفتره یازارکن دئدی: «اول و دومو اینجا خوندی؟» دئدیم: «بله.» باشقا کاغذ دفتری قوردالادی. تبسومله منه باخیب دئدی: «هردو سال شاگرد اول بودی. آفرین آفرین!!»
اورهییم ایسیندی. معللیمدن خوشوم گلدی. او شماللی بیر مهربان معللیمیدی. نوروز بایرامی چاتدی و تعطیلات باشلاندی. بایرام احوالاتی خوش آنلار اولسا دا من مدرسه و خصوصیله معللیمدن اؤتری داریخیریدیم. بیرگون اؤز کتدی همکیلاسیمیزین بیری دئدی: «های دوشوب کی مودیر تصادفده اولوب.» چوخ کدرلندیم. قالان تعطیل گونلری هئچ بیلمهدیم نئجه کئچدی. فروردین آیینین اون دؤردو، تلهسیک مدرسهیه یوللاندیق. معللیم گلمیشدی. چوخ سئویندیم. اوز- گؤزونده گؤیرتی یئری واریدی. هم ده آخساییردی. بیلدیم کی تصادفدن بو گونه قالیب. چوخ سینیخمیشدی. اوندا قنادی فلان یوخیدی. بایرام گؤروشونه یا جوجه، پندیر زاد آپاراردیق، یادا بیسکویت قوطولارینین ایریسیندن. من بیسکویت آلمیشدیم. البته یاز اوزونو او بیسکویتلری مختلف بهانهلرله اؤزوموزه یئدیرتدی. ان کاسیب شاگردلره ایله قوتوسوایله وئرردی. اوچ نفر همکیلاسلارلا دفتره گئتدیک. هیجانلا دئدیم: «از خبر تصادف شما خیلی غمگین شدم.» آجی گولومسهدی. دئدی: «تصادف؟؟!! بعله بعله. شاید هم تصادف!!» بیر آیدان سورا یئنه اوچ گون مدرسهیه گلمهدی. دؤردونجو گون داها دالغین بیرحالدا کیلاسا گلدی. عقلیمیزه ده گلمزدی کی ساواک آدلی بیر حکومت ادارهسی اولا. کاسیبلارا، کتدیلره جان یاندیران معللیمی او گونه قویا. بونو نئچه ایللر سورا اؤیرندیک.
یازین سونوندا کارنامه وئریلن گون دفترده اوتوروب پنجرهدن آدلاری چاغیریب هرکسین کارنامهسین وئریب بیر نصیحت ده ائدیردی. منه چاتاندا دئدی: «سیز بوردا فقط ساوادلی اولورسوز. یازی- پوزی اؤیرنیرسیز. بو کیتابلار سیزی باشقا کیتابلار اوخوماغا قادر ائدیر.گلهجک حیاتیزین یولون باشقا کیتابلاری اوخوماقلا آرایین. من او کیتابلاردان نئچهسین سیزلره گتیریردیم کی باشیما او اویون گلدی.»
دوداغی قاچدی. آرتیردی: «سن دئین او تصادف.» سوروشدوم: «پاییزدا یئنه بورا قاییداجاقسیز؟؟» دئدی: «بیلمیرم. باشیم الیمده اولسا، یقین کی گلهجم.»
پاییزدا مدرسهمیزه باشقا بیر معللیم گلدی.
۱۳۹۷ یای – کرج


text:
تاریخ سیناغیندان چیخان قهرمان (۱۹ آبان ۱۳۸۱ – ۱۳۰۰)/ رحیم رئیسنیا
تاریخ، قهرمانلارین آغیر سیناقدان کئچیرمکله، یئتیشدیریر. خالق قهرمانلارین خالقلار یارادیر، یاشادیر; اونلارا ایلهام و گوج باغیشلاییر، اونلاردان ایلهام و گوج آلیر.
بؤیوک قهرمانلار، بؤیوک خالقلارین، یوکسک معنویاتا، مدنیته، اولو ایدهآلارا، انسانی سجیهلره مالک اولان خالقلارین ائولادلاریدیرلار .
دئییرلر قهرمانلار اؤز محیطلرینین یارادیلمیشی، یئتیشدیرمهلریدیرلر. بیر محیطدهکی عدالت سیزلیک، زوربالیق و قانونسوزلوق، حیاتی دؤزولمز بیر جهنمه چئویریر، اورادا ظلمه، ظلمته قارشی مبارزهده، ایستر- ایستهمز یولون تاپیب، فورمالاشاجاق و هر حالدا اؤز قهرمانلاریندا یاراداجاقدیر. نئجهکی مشروطه حرکاتی سونوندا، استبدادا قارشی بیر وولکان کیمی پاتلاق وئریر، اؤزونه یول آچیر و او یولدا مینلر و اون مینلر مبارز قلمه و سیلاحا ساریلیر و دؤیوش میدانینا آتیلیرلار و اونلارین آراسیندان، خالقین باغریندان قهرمانلاردا باش قالدیریر کی باشدا گلنلریده ستارخان دیر. او بؤیوک قهرمان آلچاق کؤنوللوکله اؤزون، نئجه دئییم، ملتین ایتی آدلاندیریردی و دئییردی کی نهایت بودورکی بلکه بیر اصیل ایتایمیشم کی قاباغا دوشموشم.
او تهراندا گؤروشونه گلنلره و ستایشچیلرینه تواضع کارلیقلا بئله دئییر:
“بنده بیر خدمت ائتمیشمسه، ملتین یاردیمیایله ائتمیشم، یوخسا بیر الدن کی سس چیخماز. قدرشناسلیغی آذربایجان خالقیندان گرهک ائتمک، نه ستار قارا داغلیدان. منیم بیر افتخاریم وارسا، بو دور کی ملتین خادیمی اولموشام و بوتون بو موفقیتلر آذربایجان ایگیت گنجلرینین فداکارلیقلاری سایهسینده الده ائدیلیبدیر … “
صفرخانین دا سؤزلرینده بئله بیر حال وار :
“مندن چوخ سوروشوبلار کی نئجه دؤزدون، نئجه اوسانمادین و ۳۲ ایل سورن اوزون بیر زامانداکی بیر انسان عؤمرودور، چورومهدین؟ بلی، دوزدور، ۳۲ ایل قارانلیق قازاماتلاردا مقاومت گؤسترمک، جیسمی و روحی ایشکنجهلره قاتلانماق، زور بیر ایش دیر … چوخلاریدا عزیزلرینین آیریلیغینا، آجی حسرتلره، دؤزولمز ایشکنجهلره قاتلانا بیلمهییب، حیاتا گؤز یومدولار. اما او کی منی و باشقا زنجیر داشلاریمی هر جور تحقیر و ایشکنجه قارشیسیندا انقلابی دؤزوم و دایانماغا چاغیریردی، یالنیز اومید ایدی. خالقین ظفرینه اولان اومید و اینام … سونوندا گؤردوک کی ایران ملتی نئجه اؤز چالیشمالاری ایله ظلم و زوربالیق سارایلارین یئرله یکسان ائتدیلر و دوستاقخانالارین، دمیر دووارلارینین ییخیلماسی ایله، منده ۳۲ ایلدن سونرا یولداشلاریملا بیرلیکده آزادلیغا قاووشدوق … “
سانکی خالق قهرمانلارینین توپراقلاری بیر یئردن گؤتورولوب. سؤز یوخ کی بودا اونلارین خالقا باغلیلیقلارینداندیر.
بیر تورک یازاری دئییبدیرکی قهرمانجاسینا اؤلمهیه حاضر اولمایان، قهرمانجاسینا یاشایا بیلمز. صفرخانین خاطراتی بئله بیر یاشاییشین، بئله بیر قهرمانلیغین داستانیدیر. تشکر ائدیریک علیاشرفدرویشیان جنابلاریندان کی بو استقامت حماسهسین یازییا چکیبلر و اونو هامی اوچون الده ائدیبلر.
یونان اساطیرینین آنته آدلی قهرمانی، آیاغی آناسی اولان یئردن اوزولمهیینجه یئنیلمزایدی. صفرخانلاردا ائله باغلیلیقلاری ایله، عزمکارلیقلاری ایله دیر کی یئنیلمزلیک ساحهسینه، قهرمانلیق سویهسینه یوکسلیبلر.
ناز پرورده تنعم نبرد راه به عشق
عاشقی شیوه رندان بلاکش باشد.
اوجقارلاردا سایریشان بیر اولدوزا وورولمایینجا، گؤیلره اوچماق ممکن دئییل ; شیرین جاندان کئچمهیینجه، فرهاد اولا بیلمزسن.
ناظم حکمت، شیرین- فرهاد داستانینین یئنی بیر روایتین یارادیب. بو روایتده فرهادین شیرینه اولان سئوگیسی، خالق سئوگیسینه یوکسلیبدیر. بورادا فرهاد، داها شیرینین وصالینا چاتماق اوچون دئییل، بلکه بیستون داغینین آرخاسیندا قاینایان بولاغین حیات وئریجی سویون سوسوزلوقدان یانان، اینلهین شهره ساری آخیتماق اوغروندا دیرکی بیستونی قازماغا دوام ائدیر و بئله لیکله بیلکلری او بؤیوک عشقدن گوج آلیر و ارادهسی سینماز اولور; اوناگؤره ده خالقین گؤزونده بیر همت وئریجی قهرمانا چئوریلیر. ائلهکی آنالار اوزاق یئرلردن بالالارین بیستونا گتیریرلر تا او همت سیمبولون، او یورولمازلیق و ایگیتلیگ سیمگهسین، اونلارا گؤسترمکله روحلارینا همت جوهری آشیلاسینلار و قولاقلاریندا بو حقیقتی چینلاتسینلارکی : کیشیلرین همتی، داغلاری قالدیرار.
عقل و همت را نمیدانم کدامین بهتر است
ابن قدر دانم که همت هرچه کرد از پیش برد
ساغ اولسون گؤرکملی رسام، پرویز حبیبپور کی صفرخانی بیر قالا کیمی گؤروب و گؤزلجهسینه گؤستریبدیر. بو آلینماز قالا نئچه مبارزلر نسلینه سیغیناجاق اولوب، اولاجاقدیردا.
بوگون تام ایگیرمی بیر عصر، معروف قوللار عصیانیندان کئچیر. قولدارلیق دونیاسی ییخیلمیشسادا، اسپارتاکوسون قیلینجی هلهده کسردن دوشمهییب، هلهده او قوللار قهرمانی، خئیرله شر گوجلری آراسیندا گئدن ساواشدا، خئیرخواهلار سیراسیندا ساواشیر. بابکده، کوراوغلودا، ستارخاندا، صفرخاندا اونونلا چییین چییینهدیرلر و ظولمون سنگرلری ییخیلمایینجا، مبارزه بیتمهیهجک.
بیز بوگون صفرخانی آغیرلاماقلا اونون نجیب سیماسیندا مینلر گئدیب قالان زنجیرداشلارینی، حؤرمتله آنیریق و اونلارین پارلاق خاطرهلرینین اؤنونده ادبله باش ایییریک.


text:
کرئملین سؤزچوسو دیمیتری پئسکوو، تورکیه جومهورباشقانی رجب طیب اردوغان’ین روسیا’یا زیارت حاظیرلیغینین یاپیلدیغینی آچیقلادی. پئسکوو، قازئتهچیلره، اردوغان’ین روسیا’یا گئرچکلهشدیرمهیی پلانلادیغی زیارئته ایلیشکین آچیقلامالاردا بولوندو. اردوغان’ین روسیا’یا یاپاجاغی چالیشما زیارتی ایله...
راکتلرین بؤلوجو ترور هؤرگوتو یپگ/پکاکا ایشغالینداکی تل رفعت بؤلگهسیندن آتیلدیغی دگرلندیریلدی سوریهده بؤلوجو ترور هؤرگوتو یپگ/پکاکا ایشغالینداکی تل رفعت بؤلگهسیندن آتیلدیغی دگرلندیریلن ۲ راکت، تورکیهمیزین کیلیس شهرینه دوشدو. میللی ساوونما باخانلیغی...


text:
قوناقلیق مجلسینده اوتورموشام بیرده گؤردوم نه جاندا بیری؛ قد قواره ؛ هئیکل ده منیم هئچ اولماسا اوچ برابریم قول قاناد آچمیش؛ منه ساری گلیر. مات- مات ائله باخیرام اونون لاخلایا- لاخلایا گلیشینه؛ بیردن سونامی کیمین بیر شئی بورودو جانیمی. گؤزونوزدن ایراق پرس اولموشام؛ نفسیم چیخمیر.
بیر ایکی دیقادان سونرا چکیلدی؛ بوغولموش من؛ اورهکدن بیر اکسیژن آلدیم. اوندان گوببولتویله اؤزون سالدی منیم اؤنومده کی صندلین اوستونه؛ ائله کی دئدیم ایندی سینار صندل.
– ویییی افروز خانیم نئیه مات- مات باخیرسان؛ تانیمادین؟!
– یوخ مگر قراریدی سیزی تانییام؟!
– حقین واردااا. بؤیوبسن. ائشیتمیشم بؤیوک یازارلا زادلا داها اوتوروب دورورسان، دای بیزی بینمزسن کی.
– باخین موضوع بینمک یوخسا بینمهمک دئییل. ائله دوغرودان تانیمادیم.
– مگر سن رحمتلیک زینت خانیمین قیزی دئییلسنمی، اصللریده تبریزدن بیزیم شهره کؤچموش؟
( خئیره بو دئیه سن منیم آبا و اجدادیمی کؤکدن تانییر)
– نئیه اؤزومم
– یاخچی منیم خالام اری سنین بیبینین قیزینین نتیجهسینین نوهسیدیر. باخما ایندی گئت- گل یوخدو؛ اؤزگه اولموشیق.
– دوغرودان بوندان یاخین فامئللیق اولماز. ائله لاپ آرازدان گئچنده مختصر گ..گ دئیمیشیک. گولمگیمی ده زورلا اوددوم.
– یاخشی ایندیکی تانیدین غرض مزاحیملیکدن، منیم بو خالام اری انتخاباتا شرکت ائدهجک، بودا کارتی. بونون تبلیغ مجلسلرینه گل؛ دانیش؛ شعر اوخو؛ الیندن گلن.بونودا دئییم خالام ارینین دونیا مالیندا زاددا گؤزو یوخ هااا.اونون غرضی یالنیز خیدمتدیر. یوخسا اؤزو دیپلماتدیر؛ ایل اونیکی آی آمریکادا؛ آوروپادا گزیر.
قالدیم نه دئییم؛ دوزو ایللردیر بو تووبازلار هر دؤرد ایلدن بیر گلیب بیز یازیغ یازارلارین جیریغ یاخاسین تاپیرلار. منه شعر اوخو. منه سخنرانی ائله. سنده اوزدن اوتانیب گئدیرسن بیر چاققال باشین ائله شیر باشینا اوخشادیرسان اؤزوده عجب ده قالیر یاللعجب من کیمیمیشم اؤزوم بیلمیرمیشم. دای دئمیر شاعیرین ایشی اغراقدیر و قلمینین قدرتین اوزه چکیر. اؤزوده کی اونلار شعر یا هونری اثر دئییللر؛ شعاردیلار و شاعیره یالنیز وقت تلف ائلهمک. هله درد بوردادیر انتخاباتدا چیخالار یا چیخمایالار؛ رأی گونونون دوز صاباحیسی بئله ایلیم- ایلیم ایتیرلر ایینه ساماندا ایتن کیمین. هئچ آدامی سانکی تانیمیرلاردا.
ائله بیل همن بلدییهلرین آلنین؛ فهلهلرین الین آیاقین اؤپن دئییللر. بلی بونلارین هامیسی دئمه نمایشدیر یازیغ کوتلهنین رأیین ییغماغا.
نه چوخ قوزولار؛ نه چوخ تویوغ- جوجهلر بو یوللاردا ناکام اولور. نه چوخ دوگو تلیسلری بوشالیر و نه چوخ منیم کیمین قویونلار یئنه قوردلارا آلدانیر. آمما بو دؤنه آییلمیشام بو قوردلارین هئچ بیرینین فئلینه اویومییاجاغام.
– فیکره گئتدین افروز خانیم؟
لاپدان اؤزومه گلدیم.
– من بو دؤنه هئچ کیمسهنی تبلیغ ائتمییهجم، بیر رأی واریم اونودا یا وئرهجم یا وئرمییهجم.
بو دؤنه او مات- مات منه باخدی.
– کی بئله. چوخ اؤزونو توتورسان افروز خانیم!
– سیز بئله فرض ائدین؛ گئدین داها بوندان سونرا وئردیگیز روزونی دا؛ مندن کسین لوطفن.
– دئمیشدیلر خبیث آدامسان اه…اه
حیرصلی صندلیدن قالخدی سویو سوزولموش، مندن اوزاقلاشدی.
قوی جهنم اولسون هارای بو باشدان من ده خلقین موفته حامبال نؤکری دئییلم کی آخی. یورولدوم موفتهسینه اونا بونا جان آتماقدان.
هله یولدادا گلنده ماجرانی حیات یولداشیما دئدیم. باشین تولاییب دئدی:
-افروز یادیندادی آداخلی اولاندا سنه نه وعدهلر وئریردیم اؤزومو شیرین سالماغا؟ زیارت؛ خاریجه سفری؛ بوللو سوللو قیزیل؛ کیتابینین چاپی و….و….
-یئنه یاراما دوز سپدین کی؛ نئجه؟!
– هئچ؛ بو فئلباز؛ کاندیدلرینده وعدهلری بیزه؛ منیم آداخلیقداکی وعدهلریمه اوخشاییر. نامزد نامزددیر نه فرق ائدیر. رنگلی بزکلی، آمما یالان و ایچی بوش وعدهلر.
قوناقلیق مجلسینده اوتورموشام بیرده گؤردوم نه جاندا بیری؛ قد قواره ؛ هئیکل ده منیم هئچ اولماسا اوچ برابریم قول قاناد آچمیش؛ منه ساری گلیر. مات- مات ائله باخیرام اونون لاخلایا- لاخلایا گلیشینه؛ بیردن سونامی کیمین بیر شئی بورودو جانیمی. گؤزونوزدن ایراق پرس اولموشام؛ نفسیم چیخمیر.


text:
۲۶ اوْکتوبر
۲۶ اوکتوبر:
۱۸۶۳ — ژنوده بینالخلق قیرمیزی هیلال جمعیتی یارادیلدی.
۱۹۰۵ — سوئد نوروژین موستقیللیینی تانیدی.
۱۹۱۷ — باکیدا "ایسماعیلیه" بیناسیندا موساوات پارتیاسینین ایلک قورولتایی کئچیریلدی.
۱۹۵۶ — وینده بینالخلق آتوم انرژیسی آژانسی تأسیس ائدیلدی.
۱۹۶۲ — آمریکانین تورکیهدهکی هستهای سیلاحینی چیخارماسی شرطیله خروششوو کوباداکی شوروی راکتلرینین سؤکولمهسینه راضیلاشدی و کوبا بوحرانی سوْنا چاتدی.
۱۹۶۷ — ایران تاریخینده ایلک دفعه شاه محمدرضا پهلوینین خانیمی اۆچون تاجقویما مراسیمی کئچیریلدی.
۱۹۹۲ — آذربایجان میلی اولمپیک کومیتهسی یارادیلدی.
۱۹۹۴ — ایوردانییا و اوردون ۴۶ ایللیک موناقیشهدن سوْنرا صولح موقاویلهسی ایمضالادیلار.


text:
کؤچورن: فرهاد جعفر اوغلو
آذربایجان میللی قهرمانی «اوُلوُ بابک»-ین دوغوم گونو موناسیبتی ایله «بابک و خورمیلرین آزادلیق حرکاتی» آدلی کیتاب نشر اولوندو.
"اثرین موولیفی ضیاء بونیادوو 250-دن آرتیق اثر چاپ ائتدیرمیشدیر. داها چوخ شؤهرت تاپمیش مونوقرافیالاری "آذربایجان VII-IX عصرلرده"، "آذربایجان آتابیلر دؤولتی" (1136-1225)، "قافقاز آلبانیاسی تاریخیندن"، "خزر دنیزی عرب مخزنلرینده"، "تورپاق مولکیتی وئرگیلرینین نؤوعلری: وئرگیلر و خوارزمشاهلارین وئرگی ییغیمی" (1097-1203) و س. علمی اثرلرین مؤلفیدیر.
ضیاء بونیادوو هم ده شرق دیللرینین بیلیجیسی کیمی گؤزل ترجومهچی ایدی. ض. بونیادووون اثرلری فرانسادا، عیراقدا، روسیادا، تورکیهده و دونیانین بیر سیرا باشقا اؤلکهلرینده نشر اولونموشدور. او، دونیانین بیر سیرا عالیملرینین اثرلرینی اینگیلیس، عرب، روس و تورک دیللرینه ترجومه ائتمیشدیر. او، پروفئسور واسیم ممدلی ایله بیرگه "قورآن"ی آذربایجان دیلینه ترجومه ائتمیشدیر."
کیتابی بورادان ائندیرین.
قایناق: http://historyaz.blogfa.com/post-45.aspx
آذربایجان VII-IX عصرلرده (کامیل متن، لاتین الیفباسیندا)


text:
۱۹۵۷ (میلادی)
میلادی ۱۹۵۷-جی ایل گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اَللی یئددینجی ایل.
اهمیتلی حادیثهلر[دَییشدیر]
حادیثهلر[دَییشدیر]
- ۹ آوریل - سوئز کانالی باتیقلاردان آریتلاناراق یئنیدن گمی گئت-گلینه آچیلدی.
- ۶ مارس - آفریقادا «قیزیل ساحیلی»٬ «غنا» آدینی آلاراق باغیمسیزلیغینی اعلان ائتدی.
- ۳۱ آقوست - مالزی اؤزونون بؤيوک بریتانيادان موستقیللیگینی اعلان ائتمیشدیر.
- ۳ نوْوامبر - شۇروی سپوتنیک-۲-ده لايکا آدلی ایتی يئر مدارینا يوْللامیشدیر.
- ۲۹ ژولای - بینالخلق اتم انرژی آژانسینین اساسی قویولموشدور
- ۲۶ آقوست - ایلک ترانزیستورلو رادیو ساتیشا چیخاریلمیشدیر.
- ۲۵ مارس - روم شهرینده بیر آرایا گلن فرانسه٬ آلمان٬ ایتالیا٬ بلژیک٬ هولند و لوکزامبورق٬ اوروپا تیجاری توْپلولوغو و اوروپا اتوم انرژیسی کومیسیونونون قۇرولماسینا گؤره روم آندلاشماسینی ایمضالادی.
- ۲۱ نوْوامبر - خزر دنیزینده فێرتینا نتیجهسینده میخایل کاوئروْچکین و سۆلئيمان باغیروْوون رهبرلیک ائتدیگی ۲۱ نفرلیک ایکی نفتچی بریقاداسی هلاک اوْلوب.
- ۲۰ دسامبر - اوروپا اتومی انرژی آژانسی قۇرولموشدور.


text:
قاپاغان خاقان
قاپاغان خاقان (691-710)— آشینا سۆلالهسیندن گؤی تورک خاقانی. اصل آدی موْچور (阿史那默啜) اوْلموشدور.
تاختا چیخمازدان اؤنجه[دَییشدیر]
682-جی ایلده شاد تعیین اوْلونموشدو. 692-جی ایلده ایلتریش خاقان اؤلدو. اوْنون قارداشی قاپاغان خاقان حاکمیته گلدی، چۆنکی بیلگه هله چوْخ گنج ایدی.
حاکیمیت[دَییشدیر]
حاکمیتی اساساً ایشغالچی سیاست گۆدموشدور. حاکمیته گلن کیمی چینه هۆجوم ائدن خاقان داها سوْنرا 697-جی ایلده کیدان طایفالارینین چینه اوْلان عصیانینی چینلیلره کؤمک اوْلاراق مغلوب ائتدی. قاپاغان تخللوصونو بۇ واخت آلدی. ایمپئراتریچا بۇ کؤمهيینه گؤره اوْنو شانيو کیمی تانیدی. لاکین خاقان ستراتئگیيا ديَیشهرک چینه هۆجوم ائتدی - لینچژوْو و شانچژوْونو ياغمالادی. 697-جی ایلده خاقان بۇ شرطلر آلتیندا صولح تکلیف ائتدی:
- ایمپئراتریچه اۇ تان سۆلالهسینه حاکمیتی قايتاریر.
- قاپاغان خاقان اؤز قێزینی تان سۆلالهسیندن بیر شاهزاده ایله ائولندیریر.
- 100.000 پۇد ایپک، 3000 عدد تصروفات آلتی، بیر نئچه توْن دمیر خراج وئریلیر.
بۇ شرطلر يئرینه گتیریلمزسه ایمپئراتریچانین توْرپاقلاری ایشغال اوْلونور. ایمپئراتریچايا بۇ صولحون تکلیف ائدیلمه سببی خاقانین اؤز قێزلارینی ائولندیردیگی تان سۆلالهسینین حاکمیتینی برپا ائدیب چین ایداره ائتمک ایدی. ایمپئراتریچا بۇ ایستکلردن سوْنرا اؤز قارداشی نوهسی وۇ يانقچونو ائولیلیک اۆچون گؤندردی. خاقان ایسه اوْنو سۆلالهسیندن يوْخ تان سۆلالهسیندن شاهزاده ایستهدیگینی دئيهرک اؤزونو "تان سۆلالهسینین قوْرويوجوسو" اعلان ائتدی.[1] چوْخ تئز بیر زاماندا 100.000 عسگر توْپلايان خاقان ایمپئریيانین شیمال سرحدلرینه داخیل اوْلاراق شهرلری ياغمالادی. قوْرخان ایمپئراتریچا خاقانین اوْردوسونا مکتوب يوْللاياراق قاپاغانی اؤلدورن شخصه بیرینجی درجهدن کنيازلیق تیتولو وئرهجهيینی وعده ائتدی. قاپاغان خاقان بۇندان دۇيوق دۆشهرک اسیر تۇتدوغو 90.000 چینلی عسگرین هامیسینی اعدام ائتدیردی. تۆرکلر لی شیمین دؤوروندن اؤنجهکی قۆدرتلرینه چاتمیشدیلار.
699-جۇ ایلده خاقان اوْردونون ایدارهسینی اوْغوللاری آراسیندا بؤلدو. 702-جی ایلده هۆجوم ائدهرک چیندن 100.000 آت قاچیردی. چینلیلر اوْنون آرخاسینجا دۆشمهيه جرات ائتمهدیلر.
703-جۆ ایلده باغا تارخانین اوْغلونا اؤز قێزینی وئردی. قاپاغان خاقان اوْردونو مؤحکملندیردی، اؤلکهنین اقتصادیاتینی جانلاندیردی. خاقان 716-جێ ایلده مانچوریيادا اؤلدورولدو.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Qapağan xaqan»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
ائویم رومانیندا گوج و دنگهلی عدالت
کیان خیاو
رقیه کبیرینین “ائویم” رومانینین باکیدا چاپ اولما خبرینی ائشیتدیییمده، یئنیدن بیر داها (اوچونجو دؤنه) بو کیتابی اوخودوم. بو دؤنه هئچ بیر نوت گؤتورمهدیم، هئچ بیر شئی یازماق فیکرینده دئییلم دئیه. سادهجه بیر اوتورومدا بیر دوزونه اوخودوم. سادهجه “اوخوماق!” نه بیلیم، بلکه بو “اوخوماق” اینسان ذهنینده یارانان فلسفی سورونلارا بیر جواب آختارماق یولو کیمی عمل ائدیر. همن بو “اوخوماق” مسئلهسی، بیر دؤنه ده منله “ائویم”ین آراسیندا، تانیملایا بیلمهیهجهییم، آچیب- آچیقلایا بیلمهیهجهییم بؤیوک بیر موناسیبت یاراتدی. آخی بیر “اوخوماق” اولور، بیر ده “یئنیدن اوخوماق!” بو “یئنیدن اوخوماق” دا چئشیدلی اوخوماغین بیر تورودور. ایکی دؤنه اوخودوغون بیر کیتابی بیر داها بیلهرکدن “سئچیب”، دوروب کیتابلیغیندان گؤتوروب، الینه آلیب “اوخوماق!” بو، سؤزسوز “فرقلی بیر اوخوماق”دیر.
نئچه دؤنه نئچه تورده اوخوماغین ادبی تنقیدچیلیکدن قایناقلاندیغینی هامیمیز بیلیریک. اویسا من اؤزومو ادبی تنقیدچی مقامیندا دا بیلمیرم آخی. اوستهلیک من بو دؤنه “ائویم”ی تنقید ائتمک ایستهمیردیم. ائویمین قورولوشو، فورمو، ایچهرییی بئله کاریمدا دئییلدی. قصدیم بو دؤنه ائویمی ائویم کیمی اوخوماق و سادهجه اونو بیر رومان کیمی اولوشدوران متنله – سن اوخو متنده – یاشاماقایدی. یازارینین کیم اولدوغونو بئله اونوتموشدوم. روماندا گئدن متن هر شئیدن قاباق و اؤنملییدی. بلکه ده اوخوماقدان اؤنجه بونون یازیچیسینین، یارادیجیسینین کیم اولدوغونو بیلیردیم: “بیلمک!” آنجاق بو “یئنیدن اوخوماق” ایستهیی، “بیلمک”دن داها باشقا یئرلره وارماق اوچون آیاغیمین آلتینا قویولان بیر نردیوانایدی. منیم اوتاغیمداکی کیتابلیق بیر آز اوجادیر. تاوانا یاخین بیر کیتابلیقدیر. “ائویم”ی اونون ان اوست قاتینا قویموشدوم. خبری ائشیتدیییمده، سانکی بیریسی اوستونده اوتوردوغوم صندلینی چکیب آیاغیمین آلتینا قویدو. گؤتوردوم. الیمه آلدیم. آنجاق اؤزومو بیر اوخوجو کیمی و رقیه کبیرینی ده بیر یازیچی کیمی قیراغا قویدوم. سادهجه اوخوماغا باشلادیم و اوخودوم. سطیردن سطیره دورولوب، آخیجیلاشیب گئدن روایتده بعضا دایانیب بیر شئیلری اؤزوم اوچون یوروملاییردیم. سونرا یئنه اوخویوردوم. بو یوروملاماق اوخوماغین – سن اوخو اوخونوشون – اؤزو دئییلمی؟! ائویمله منیم آرامدا ایچسل بیر دییالئکتیک یارانماقدایدی: ایکی دونیا دییالئکتیکی: ائویم رومانی دونیاسی و منیم بیر اوخوجو کیمی اؤز دونیام. من ائویم دونیاسیندا یئرلشمک اوچون یئددی ساعاتدان آرتیق بیر اوتاق، سادهجه بیر اوتاق آختاریردیم. و تاپدیم. ائویم رومانی اؤزو بو اوتاغی منه گؤرستدی. “موقّتی” یوخسا “داییمی” اولماسی اؤنملی دئییل، اؤنملی اولان ائویمده اؤزومو یئرلشدیره بیلدیییمایدی. اوخودوقجا بعضی سطیرلر یوخسا پاراقرافلارلا توتوشور، قاپیشیر و دارتیشیردیم بئله. آنجاق بو توتوشوب- دارتیشمالار اصلینده روایتین اؤزونده اولان اولایلارین (حادیثهلرین) آراسیندایدی. دقیقه- دقیقه ایرهلیلهدیکده، “یئنی”دن “داها یئنی” فضالارا یول آچیردیم. “ائویم” سانکی اوندان ایستهدیییم شئیلری منه گؤرسهدیردی، گیزلی بیر شئیلری اوزه چیخاردیردی و اؤزوندن باشقا فضالارا بئله آپاریردی. سانکی من بو فضالاری چوخدان گؤزلهییرمیشم!
رومانی صحیفه- صحیفه اوخودوقجا اؤزوم اوچون داها یئنی آلقیلامالاریم اولوردو. بو، گؤرهسن همن چاغداش فلسفهده دارتیشما قونوسو اولان “آلقیلاییش ائستئتیکاسی”یدی؟ بونو هلهلیک آچیب- آچیقلاماقدان چکینیرم. کسینلیکله بو رومانی یازیچیسییلا بیرلیکده اوخوسایدیق، ذهنه گلن بیر چوخ قونولار اوستونده دانیشیلاردی! آنجاق اوخوجویلا یازیچینین بیرلیکدهلییی یوخدورسا، “اوخوماق”، “یئنیدن اوخوماق” و “یئنیدن یئنه ده بیر داها اوخوماق” یازیچییلا اوخوجونون بیرلیکدهلییینه یئنیدن باشلاماقدیر: “باشلانغیج!” بیر اثری نئچه دؤنه و نئچه تورده اوخوماق نهدن تؤرهنیر؟ بو، اولا بیلسین منیم دونیاملا ائویم رومانینین دنیاسی آراسینداکی دییالئکتیکدن یارانیر. چون، من ائویمی چاپ اولمامیشدان اؤنجه اوخودوغومدا اوندان هانکیسا بیر یوروم اوزه چیخارماق ایستهمیشدیم، ایندییسه بامباشقا بیر اوخوماق تورویله اوخودوم. گؤرونور بوتون “اوخوماق”لار، یورماق- یوروملاماق آنلامینا گلمیر، آنجاق بوتون یوروملار بیر چئشید اوخوماق – اوخونوش – دیرلار و بونلارین هامیسی موطلق “اوخوماق”دان قایناقلانیر. یوخسا “اوخوماق” اولمازسا، دونیانین و اینسانین هئچ بیر حقیقتی اوزه چیخانا بنزهمیر سانکی. اوخوماق (اوخونوش) و یوروملاماق بیر- بیرییله سیخ ایلگیده اولدوغونو، اوستهلیک هر روایتین هانکیسا بیر آنلام داشیدیغینی آرتیق هامیمیز بیلیریک. بیلیریک ده هئرمئنوتیک هانکیسا بیر متندهکی گیزلی بیر آنلامی اوزه چیخارماقدیر. ایندی “ائویم”دهکی گیزلی آنلام نهدیر؟ و گؤرهسن بو تایلی- او تایلی آذربایجاندا “ائویم” رومانینی، اونداکی گیزلی آنلاملاری اوزه چیخاریب یوروملاماق اوچون اوخویان وارمی؟ بؤیله بیر “اوخوماق” وارسا، کسین او، “اوخوماق” تورونون ان اؤزلی و گؤزلی ساییلیر. چون، اؤزل اوخوماغین اؤزللییی ده، اوخونان بیر روایتی یوروملایا بیلمک دئمکدیر: هئرمئنوتیک! اوخوماق اؤز اؤزلویونده اوزه چیخارماقدیر. آیدینلانماق اؤز اؤزلویونده آیدینلاتماق کیمی بیر شئی. “ائویم”ی “اوخوماق” ائویمدهکی فضانی، قورولوشو و باش کاراکتئرین (سئللولدا یاشایان گنج مارکسیست بیر قیزین) گوجونو و بو گوجدن دولایی چکدییی آجی- آغریلاری دانیب باسقیلار و سیخینتیلارا معروض قویان بوتون گؤزه گلمهین و آنلاشیلماز اولانلاری (بیر سیستئم، بیر گوج اورقانی، بیر قوروم، بیر قورام- تئوری، بیر ایدئولوژیکی باخیش و ب…) اوزه چیخاردیب، آیدینلانیب و چئورهنی آیدینلاتماقدیر. آنجاق من بو دؤنه بو رومانی نهییسه آنلاتماق اوچون دئییل، سادهجه “اوخوماغین ائوریمه و اؤزونو تانیماغا دوغرو یؤنلتمک ماهیّتی”نی دوشونهرک اوخودوم و ائویمی اؤزومله بیرلشدیرمهیه چالیشاراق، اؤزومو باش کاراکتئرین یئرینه قویوب تانیماغا باشلادیم. “باشلانغیجدان سونرا بیر داها باشلانغیج!” باش کاراکتئرله سطیردن سطیره، پاراقرافدان پاراقرافا چئشیدلی دوروملار یاشادیم. سانکی آرتیق من بیر اوخوجو دئییلدیم، باشقا بیر اینسانا دؤنموشدوم. بو، باشقاسینا دؤنوب- دؤنوشمک، “اوخوماق”دا اوخوجویا تام اؤزونو تانیماق قدر اؤنملیدیر. بونا گؤره ده بعضا بیر رومانی ایچدن آلقیلاماق و قاوراماق قصدییله اوخوماقلا همن او رومانی یوروملاماق یوخسا آچیقلاماق قصدییله اوخوماق آراسیندا اولان – ان آزیندان اوخوجونون اؤزو اوچون – بؤیوک فرقلر بللی اولور. اوزه چیخارماق عملینی “اوخوماق”ین دهییشدیریجی و بعضا داغیدیجی ماهیّتینی آییرماق اولماسا دا، سن آرتیق هئچ نهیی اوزه چیخارماق و اوخودوغونلا باغلی هئچ بیر قضاوت ائتمک ایستهمیرسن. چون بیلیرسن: گئنللیکله اوخونان بیر متنی اولدوغو کیمی آلیب- آلقیلایاندان سونرا اونو آچیقلاماق یوخسا اونلا باغلی هانکیسا بیر قضاوته – اولوملو- اولومسوز فرق ائتمیر – یؤنلمک، اوخونان متنین ایچ قاتیندا اولان یوخاری سویّهلی آنلامین دهیرینی اولدوقجا آشاغی ائندیرمکدیر. بیر رومان یوخسا باشقا بیر ژانردا یازیلان اثر یالنیز قضاوت هئرمئنوتیکییله اورتایا چیخان مسئلهلرله آچیقلانمالیدیر. بیر کیتابین ایچردییی قونولاری یوزوب یوروملایا بیلمک، اوندا قوللانیلان آچار سؤزجوکلری تانیماق، دیلین آنلامیندان قیراقدا قوللانیمینی بیلمک و سونرا محض اوخونان متنین ایچردییینی قضاوته قالخماق، قضاوت هئرمئنوتیکینین نئجه اساسلی و دهیرلی اولدوغونو وورغولاییر. سادهجه بئله بیر یوللا هانکیسا بیر ادبی متنی آچیب- آچیقلاماق، قورالا دؤنور. بئلهلیکله بیز بیر متنین اوستونده قضاوت ائتمیش اولوروق: هئرمئنوتیک! بونلا بئله “ائویم”ی هر “اوخوماق”لا اوندا اولان چئشید قونولارین هامیسینی آنلادیب آنلاتماق اولمازین ایشدیر. چون، منجه بو روماندا اولان گوج، نه اونو اوخوماقدا اولور، نه ده اوخوماقدان سونرا اؤنه چیخا بیلهجک یوروم و قضاوت کیمی عمللرده. سؤزسوز، بیر رومان اوخوندوقدا، نهسه اوخوجونو هانکیسا بیر یوروم و قضاوته چاغیریر. آنجاق بونلار محض متنین اؤزویله باغلی اولمالیدیر. اویسا “ائویم”ده هلهلیک آچیقلانماسی چتین اولان گیزلی آنلاملار وار و من سانیرام بیر متنده بعضی گیزلیلری اوزه چیخارماق بیر تور او گیزلیلره سایقیسیزلیق اولا بیلر. بیر روماندا – و بورادا ائویم رومانیندا – منجه او قدر درینلیک وار کی سادهجه بیر دؤنه اوخوماقلا او درینلییه وارماق اولماز. بو درینلیکلری آنلاییب آنلاتماق اوچون بعضی اثرلری نئچه دؤنه اوخوماق گرهکیر.
ائویم رومانیندا آچیق- ساچیق یازیلماسا دا (یازیلمامالیدیر دا) تاریخی اولایلارا دا ایشارهلر وار. بونلا بئله ائویم، ایچردییی تاریخی اولایلارییلا دئییل، محض “ائویم” اولدوغو اوچون “ائویم”دیر: متن اوچون بیر متن! بو متن بیر سیرا تاریخی گئرچکلیکلری اؤز رومانلیق ائتگیسی آلتینا آلیر و همن او گئرچکلیکلره هانکیسا بیر آنلامی یوکلهمهیه چالیشیر. من ائویمی اوچونجو دؤنه سئچهرک اوخودوغومدا بیر نهدنیم ده ایراندا باش وئرن ۶۰ ینجی ایللرین بیر سیرا اولایلارینی اوخوماق ایستهدیییمایدی. بیلدیییمیز کیمی هر اوخوماقدا بیر سئچهنک اولمالیدیر. اونسوز دا سئچهنک، اوخوماغین ماهیّتینده وار. نئچه دؤنه اوخوماقدا دا یوروملارین چئشیدلری اورتایا چیخیر. بو یوروملارین هامیسی هانکیسا بیر حقیقتی آختارماق و تاپماقدیر. آنجاق هئچ بیری تاریخی گئرچکلیکلرین هامیسینی ایچرمیر. چون، هر زامان اؤزل اوخوماغین قالانی قالیر و بو بیر داها یئنیدن اوخوماغین بؤیوک نهدنی اولور. سن بیر رومانی سئچیرسن، اونون اوستونده اؤز قضاوتلرین اولور، اونو قاوراییب یوروملاییرسان و بیر داها اوخوماغین ماهیّتینی دوشونهرک اونو اوخوماغا قرار وئریرسن. (من “ائویم”له تام بو ایشی گؤردوم.) و بو، سنین سادهجه اؤز خیالیندا اؤزونو باش کاراکتئرین یئرینه قویماق و اونون فیقوروندا اؤزونو تانیماق ایستهییندن ایرهلی گلیر: ego! بوردا سن قضاوت دئییل، سانکی بؤیوک بیر خیال ایقلیمیندهسن؛ خیالین چوخ رولو اولمایان خیال ایقلیمینده! آیدیندیر کی بیز هر بیر رومانی اوخودوغوموزدا اؤز ذهنیمیزده بیر سیرا تجروبهلر الده ائدیریک. سانکی گؤرمهدیییمیز و یاشامادیغیمیز بیر دونیانی یاشاماق ایستهییریک. او بیر سیرا تجروبهلر بیزی بیر سیرا یوروملارا ساری سوروکلهییر. اوخویاجاغیمیز بیر رومانی سؤزسوز ایرادی اولاراق سئچمهیه ده بیلهریک، آنجاق بیر اوخوجو هر زامان اؤزونو بعضی کاراکتئرلره بنزهدیب، عدالتلی اولاراق اونلارلا اؤزدشلیک (همذاتپنداری) ائتمهیه چالیشیر. ادبیات دونیاسیندا اوخوجونون بو اؤزدشلییه حاققی چاتیر. بو، اولا بیلسین همن دنگهلی عدالتدیر. منجه “ائویم” رومانیندا دا اوخوجویا بئله بیر حق وئرن دنگهلی عدالتین گیزلی حوضورو وار. من ائویمی اوخودوقدا بو اؤزدشلیک آنلارینی چوخ یاشادیم و سانیرام هر بیر اوخوجو اوچون همن “اوخوماق” عملینده، بو ان اؤنملی آنلاردیر. اونا گؤره ده اینانیرام کی هر اوخوجو “ائویم”دن هر تور یوروم و قضاوت چیخارا بیلرسه، اونون بونا حاققی چاتیر. تکی “ائویم”ین بیر سیرا قونولاری ایچردییی اوچون، اوخوجولار موغایات اولمالیدیرلار کی اؤز اورهکلری ایستهین آشیری ایئولوژیک یوروملاری اورتایا قویماسینلار. بئله اولمازسا، هر اوخوجو بو رومانی اوخودوقدا ائموسییونال سفسطهیه یول وئره بیلر. بوردادیر کی “اوخوماق” داها اوخودوغو متنله بیرگه اؤزونو تانیماق آنلامینا دئییل ده، متنله بیرگه اؤزویله ساواشماق- دؤیوشمک آنلامینا گلر. ساواش- دؤیوشون سونو اؤلومدور. اویسا اوخوجو اوخودوغو هر جانلی متنی دیریلتمهلیدیر. بئلهلیکله آیدین اولور کی “اوخوماق”ین ماهیّتینده “دیریلیش” ده وار. سؤزسوز متنین اؤزو ده بو ساحهده اوخوجویا یاردیم ائتمهلیدیر. منجه “ائویم”ده گرهکینجه بو باشاری وار و بیر تور اؤزونو اؤز اوخوجوسونا یوروده بیلیر. سؤزسوز بو آرادا فورمون دا بؤیوک رولونو دانماق اولماز و “ائویم”ده فورم دا اوخوجونو اؤز آردینجا چکه بیلیر. اولا بیلسین هئچ “اؤز آردینجا چکه بیلیر” دئمهمهلییدیم ده، “اؤزویله اوز- اوزه اوتورتماق ایستهییر” دئمهلییدیم! چون، اؤزل اوخوماق بیر متنله بیر اوخوجونون اوز- اوزه اوتورماغیندان یارانیر. یالنیز اوخوماق بؤیله اؤزل اولارسا، قاباقجا دئدیییم کیمی اوخوجویلا متنین آراسیندا دییالئکتیکی بیر ایلیشکی قورولا بیلر. بئلهلیکله اوخوجولار حاققی چاتان چئشید یوروملار و قضاوتلرینی اوزه چیخارار. بو آرادا متنین یازیچیسییلا باشقا بیرهر اوخوجولار دا بو قضاوت و یوروملاری قبول ائتمهسهلر ده، ان آزیندان اونو ائشیتمهلیدیرلر. بو داورانیش، اولا بیلسین گونوموزدهکی – اؤزللیکله بو تای آذربایجاندا – اوخوجولاری ائویم رومانییلا بوندان آرتیق باریشدیرار و بورا کیمی اوخویانلار بئله بیر داها دا – بو دؤنه اؤزل اوخوماقلا – بو رومانا دؤنمکلرینه جان آتارلار. چون، نه اولور اولسون، ادبیاتدا ان اؤنملی ایش “اوخوماق”دیر. و یئنه ده اوخوماقدیر کی متن دونیاسییلا اوخوجو دونیاسینی بیر- بیرینه قوووشدوروب کسیشدیریر.
دئمهسی گرهکمیر کی بوتون رومانلارین قاپیسی هانکیسا بیر یوروما آچیقدیر. آنجاق هر رومان دا یازیلاندا، اؤز- اؤزلویونده نئجه قاورانیب یوروملانا بیلهجهیینی دوشونور. منجه “ائویم” بونلارداندیر. او فورم و روایت باخیمیندان سانکی اؤز- اؤزونو قاورایاراق یوروملاییب و اوخوجوسونون بوینونا اوخوماقدان باشقا بیر عمل قویمادیغی قدر اؤزگون- اورژینالدیر. سؤزسوز بو رومان دا باشقا رومانلار کیمی یوروملانماقدان قاچمیر، آنجاق آرتیق اؤز اوخوجولارینا تانینمیش اولان بیر ایدئولوژیکی قونونو محض تانیدان و آیدینلادان بیر سوژه کیمی اؤزونده یئرلشدیردییینده، بوتون ائموسییونال سفسطهلرین قاباغینی اؤنجهدن آلیر. ائویمین ان بؤیوک اوغورو دا ائله بوراسیندادیر! منجه ائویمین دوغرو- دوزگون یورومو و گیزلی آنلاملاری تام اؤزوندهدیر. بونلار چوخ گؤزل و ادبی بیر فورمدا اؤز یئرلرینده اوتوروبلار، آنجاق گیزلیدیرلر. اوخوجو اؤزو بونو الده ائتمهلیدیر. من اونو اؤز ایستهدیییم و دوشوندویوم کیمی، اوچونجو دؤنه اوخودوم. اؤنجهدن ایکی دؤنه اوخودوغوم و بیر اوخونوش یازدیغیمدا اونون نهلر ایچردییینی بیلیردیم. آنجاق بو روماندان بیر شئیلر گؤزلهدیییمدن دولایی بیر داها دا یئنیدن اوخودوم. دئدیییم کیمی نهسه یازماغی دوشونموردوم. آنجاق یوروملاماق ایشلوی بو یازینی یازماغیما مانئع تؤرهده بیلمهدی. بو، هئچ یوروم اولمایا دا بیلر. اولا بیلسین بو رومانلا باغلی بیلگیسی و گؤزلنتیسی منیم بیلگیلریمه و گؤزلنتیلریمه بنزهین باشقا بیر یوروملاییجی تاپیلدی دا، باشقا- باشقا یوروملار اورتالیغا قویولدو. بللیدیر کی هانکیسا بیر متن یوروملارین سینیرلی بیر فضاسی اولسا دا، بیر یاندان هئچ اثردن یالنیز بیر یوروم یوخدور، بیر یاندان دا بیر اثردن سونسوز یوروم دا یوخدور. ائویمین ده سؤزسوز اؤز سینیری وار و اونو باشقا بیر تور یوروملاماق اوچون باشقا بیر تور ده اوخوماق گرهکیر.
بو آن سونسوز سئویب- سایدیغیم بیر شاعیری، بیر حئکایه و رومان یازارینی دوشونورم: رقیه کبیری! او، دونیا رومان دئولرینین اؤنونده رومان یازماغا حاقلیدیر یوخسا حاقلی دئییل، دئمیرم. آنجاق اونون “ائویم”دن باشقا رومانلار دا ادبی توپلولوغوموزا سونا بیلهجهیی قدر رومان یازماغا گوجو وار. بو یازی گرهکدیییندن اوزون اولدوغونا گؤره، من بوردا “یازماق” اخلاقیندان دانیشماق ایستهمیرم، آنجاق ائستئتیکسی ائتگیلر هر روماندا دا اولا بیلمیر و یوروملاماق آزادلیغینی اوخوجوسونون الیندن آلیر. من کیان خیاو اولاراق دئییرم: بو تای آذربایجان ادبیّاتی ائویمه مینّتداردیر. هم ائستئتیکسی، هم ده اخلاقی بیر آنلامدا: مینّتدار! بیز اثرلرینی سئوه- سئوه اوخودوغوموز بو یازیچییا اؤز بورجلاریمیزی، اؤتن عؤمروموزه ساعاتلاری اؤدهدیییمیز کیمی، اؤدهمهلیییک! قوشقوسوز بو دا تام ادبیاتین اؤزو کیمی، حیات و اینسان حقیقتینین آختاریشیندا اولماغین بیر یولودور!
۱۳/ ۱۰/ ۱۳۹۴


text:
آغ اوغلانلار
آغ اوْغلانلار (و يا آغ ارلر) — تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده خئيیر تانریلاری. اۆلگن خانین اوْغوللاریدیرلار. کێياتلار آدی دا وئریلیر. يئددی قارداشدیرلار. يئددی آلتای بوْيونون قوْرويوجولاریدیر. يئددی مرتبه يئرآلتینی سیمووْللاشدیریرلار. کێيات سؤزو عئینی آدلی بیر مغول بوْيونو آغلا گتیرر. مغوللاردا کێيات و کێيان آدلی ایکی قوْهوم بوْي واردیر. آغ اوْغلانلارین آدلاری بۇ شکیلدهدیر:
- قاراقوش خان: قۇشلار تانریسی
- قارشیت خان: تمیزلیک تانریسی
- پۇرا خان: آت تانریسی
- بۇرچا خان: رفاه تانریسی
- ياشیل خان: طبیعت تانریسی
- قانیم خان: اینام تانریسی
- باخدی خان: لۆطف تانریسی
خصوصيتلر[دَییشدیر]
قاراقوش[دَییشدیر]
قاراقوش خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده (اسطوره شناسلیغیندا) قۇشلار تانریسی. کاراگوش و يا هاراهوس اوْلاراق دا خاطیرلانیر. قاراغوش شکلینده ده دئيیلر. قۇشلارا حؤکم ائدر. تانری اۆلگنین اوْغلودور. قاراقوش آنادوْلودا تۆرکلرده بؤيوک و يێرتیجی قۇشلاری تعیین ائتمکده ایستیفاده ائدیلن اوْرتاق بیر تعبیردیر. بۇندان باشقا، قامین آيین اثناسیندا ائتدیگی حرکتلرین، بعضی بؤلگهلرده راست گلینن قارتال اوْيونو ایله تمثیل ائدیلدیگی گؤرولمکدهدیر. قارتال اوْيونو سییرتده "هاراهوستا"، اۇرفا و آدیياماندا "کاراکوستانا" شکلینده دئيیلیر. هێنیسدا ایسه "يارکوستا" اوْيونو دئيیلیر. بۇ اوْيونون قاراقوش خانا بیر حؤرمت احتوا ائتمهسیده اوْلابیلهجکدیر. سؤز، قارا (هارا) و قۇش (کۇش) سؤزلرینین مرکب حالیدیر. قارتال معناسینی وئرر.
قارشیت[دَییشدیر]
قارشیت خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده تمیزلیک تانریسی. کارزیت اوْلاراق دا تانینیر. اینسانلارا تمیزلیگی اؤيرتمیشدیر. اۆلگن خانین اوْغلودور. اۆلگن اوْغوللاری ایچینده ان دۇيغولو اوْلانیدیر. تمیزلیک تۆرک مدنیتینده چوْخ اهمیتلی بیر يئره مالیکدیر. سۇ، آتش، توْرپاق تمیزليیجی عنصرلار اوْلاراق گؤرولموشدور. سۇ ان اهمیتلی تمیزليیجیدیر. آتشین ده گؤزله گؤرولمهين میکروْسکوْپیک جانلیلاری اؤلدوردويو گۆنوموزده علمی بیر گئرچکدیر. توْرپاق ایسه اؤلن جانلیلارین باسدیریلماسی خستهلیکلره سبب اوْلمالارینی مانع اوْلار. کندلرده قادینلار، شیمیایی تمیزليیجیلری اوْلمادیغی دؤورلرده قاب، چاناق کیمی مطبخ وسایطلرینی چای و دره ساحللرینده میل ایله (پالچیقلی قۇم) و يا کۆلله اوْوالاياراق تمیزلهيیردیلر. سؤز، (کار/قار) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. آغلیق معناسی واردیر. قار سۆ ایله علاقهلیدیر.
پۇرا[دَییشدیر]
پۇرا خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده آت تانریسی. بۇرا خان اوْلاراقدا تانینمیشدیر. شامانلارین گؤيه چێخماق اۆچون ایستیفاده ائتدیکلری آتلارا پۇرا (بۇرا) آدی وئریلر. سوْنرالار ایسلامداکی بۆراق آدلی آت ایله عئینیلشدیریلمیشدیر. بۇ حئیوانلار قۇرد باشلی اوْلاراق تصویر ائدیلیرلر. بۇ آتلاری اوْنلارا پۇرا خان گتیرر. پۇرا خان و پۇرالار سامانی پیس رۇحلاردان قوْرويارلار. اۆلگن خانین اوْغلودور. شامانلارین سمايا چێخماق اۆچون ایستیفاده ائتدیکلری، قۇرد باشلی آتلارین آدی. بۇ آتلار شامانلاری پیس رۇحلاردان قوْروياردو. سؤز، (بۇر/پۇر) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. بۇ کؤک، آت، مارال، دوه کیمی معنالار احتوا ائدر. بۇرا / بۇرچین (مارال)، بۆرجو (عطیر) سؤزلری ایله بیر کؤکدندیر. بۇغرا سؤزو ایله عئینی کؤکدن گلیر. بۇغرا، کیشی دوه دئمکدیر. پوْرهان (شامان) سؤزو ایله ده علاقهلیدیر.
بۇرچا[دَییشدیر]
بۇرچا خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده رفاه تانریسی. يئر اۆزوندهکی دینجلیک و رفاه مئيدانا گتیریر. تانری اۆلگنین اوْغلودور. سؤز، (بۇر) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. حضور، رفاه معنالاری واردیر. بۇرچا/ بۇرچین (مارال) و بۆرجو (عطیر) سؤزلری ایله عئینی کؤکدن گلیر. بۇرچوکماق، عزت اکرام ائتمک دئمکدیر.
ياشیل[دَییشدیر]
ياشیل خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده طبیعت تانریسی. ياشیل خان و يا جئجیل (جئجیل، جئجیل) خان اوْلاراق دا دئيیلر. طبیعتی قوْرويار، بیتکیلره جان وئرر. يئددی آلتای بوْيوندان بیرینین قوْرويوجوسودور. طبیعتین ياشیللاشماسینی و دوْغوشونو (باهاری) ایداره ائدر. تانری اۆلگنین اوْغلودور. تۆرک مدنیتی طبیعتله بۆتؤو و اوْنو اؤز حیصهسی کیمی گؤرن بیر ياناشمايا مالیکدیر. طبیعتی استهلاک ائتمهيی و اوْنو جانسیز بیر اوْبژه گؤرمهيی هئچ بیر زامان قبول ائتمهمیشدیر. بۇنون ان مستند نۆمونهسی ياشیل خاندیر. سؤز، (ياش/يئش/چاش/جاش) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. ياشیل رنگ دئمکدیر. حیات، ياشاماق سؤزلری ایله عئینی کؤکدندیر. جانلیلیق بیلدیریر. عئینی کؤک ایشیق معناسینی وئرن ياشوک / ياشیک سؤزلریيلهده علاقهلیدیر.
ار-قانیم[دَییشدیر]
قانیم خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده اینام تانریسی. يئر اۆزوندهکی دۆروست و اعتیبارلی اینسانلاری قوْرويور. اۆلگن خانین اوْغلودور. ار قانیم اوْلاراق خاطیرلانار. گۆوَن، تۆرک اینانج سیستمیندهکی اهمیتلی آنلايیشلاردان بیریدیر. سؤز، (قان/کان) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. اصیلزادهلیک، اینانج، گۆون کیمی معنالاری واردیر.
باخدی[دَییشدیر]
باخدی خان - تۆرک و آلتای میفوْلوْژیسینده لطف تانریسی. پاقتی خان اوْلاراق دا دئيیلر. آدینا پاقتا مراسیمی تشکیل ائدیلیر. يئر اۆزوندهکی ياخشیلیقلارا سبب اوْلار. اێنسانلارا لۆطف وئرر. تانری اۆلگنین اوْغلودور. شوْرلاردا پايیز مؤوسومونده اوْنون شرفینه "پاکتیگان" آدی وئریلن بیر مراسیم کئچیریلیر. آدی قوْجا خان ایله بیرلیکده خاتطیرلانار. کؤک (باهار) مؤوسومونده ایسه "کوْچاگان" مراسیمی حیاتا کئچیریلیر. سؤز،(باخ/پاک/باک) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. گۆدن، گؤزلهين دئمکدیر. باخماق حرکتی ایله عئینی منشأيه مالیکدیر. باخشی (شامان) سؤزو ایله ده علاقهلی گؤرونمکدهدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Ağ oğlanlar»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۲ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
(Error: {{Link language}}: unrecognized language tag: تورک. دیلینده)[[بؤلمه:Error: unrecognized language tag: تورک. دیلینده خاریجی لینکلری اولان مقالهلر]]
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]
(Error: {{Link language}}: unrecognized language tag: تورک. دیلینده)[[بؤلمه:Error: unrecognized language tag: تورک. دیلینده خاریجی لینکلری اولان مقالهلر]]


text:
`بانک` نتیجهلر
خبرلر [34]
- ایراندا بانکچیلیق سیستمینه خاریجدن گیریش گئچیجی اولاراق کسیلدی
- لبناندا دؤولتین ایفلاس ائتدیگی آچیقلاندی
- روسلار بانکوماتلارین قارشیسیندا سیرایا گیردی
- بانک مشتریلری ایله گوونلیک گوجلری چاتیشدی
- کابلدا وطنداشلار بانکلاردان پول آلماق اوچون سیرایا گیردی
- ایران میلی بانکینا قیسیدلاما
- دویچه بانک، 2022یه قدر 18 مین ایشلهیهنین ایشدن چیخاراجاق
- ۱۱ شبههلی اؤلدورولدو
- دونیا بانکیندان اؤزبکیستانا دستک
- اتیوپیده 18 بانک سیلاحلی اینسانلارلا سویولدو
- واکیف بانک" دونیا شامپیونو اولدو
- تورکیه-ده دولارین مزننهسی 5،7 لیردن آشاغی دوشوب
- آمریکادا قانلی سالدیری
- ایران، واز گئچدی
- جی-20 کونفرانسی آرژانتین ین باشکندی بوئنوس آیرس ده باشلادی
- مالزیده، 900دن آرتیق آدامینین بانک حسابی دوندورولوب
- "مرکزی بانکین سهوی"
- تورکیهده شامپیونلوغون طالعی سون اویونا قالدی
- واکیف بانک و قالاتاسارای ¼ فینالدا
- گوندم آنالیز 2 : تورکیهنین خاریجی سیاستی
- اوغرولارا قان اوتدوردو
- روسلار بانکوماتلارین قارشیسیندا سیرایا گیردی
- کابلدا وطنداشلار بانکلاردان پول چکیر
- بیروتدا چاتیشما


text:
موصطافا آرسلان:
نورجولوغا یاپئلان قورئانسئز دین حارەکتی ألشتیریلری دە بوندان دۇلایئ هرحالدە. قورئانئ اۇقومایئن، ریسالەلرلە ایشی گچیشتیرین یاقلاشئمدان دۇلایئ…
قورئانسئز ایسلام پۇمپالانئیۇر!
مۆجتبا شنتۆرک:
ایی نیەتلی آرقاداشلارئمئز دا وار. اۇ قۇنودا بیلییۇرسونوز اۇقوما گروپلارئ وار، یازئجئلار گروبو؛ شو گروپ، بو گروپ دییە. فاقاط بونلارا دا بیر حاستا-دۇکتۇر ایلیشکیسی أداسئیلا قورئان-سۆننت چرچوەسیندە دینی آنلاتئرساق کندی قاتقئمئز اۇلمادان سانئرئم شیمدیلیک أن دۇغرو یۇلدور. آچئق قۇنوشایئم؛ بو سۇن اۇلایلاردان سۇنرا کندی چەورەمدەکی اینسانلاردان چۇق کالیتەلی، چۇق گۆزل گری دؤنۆشۆملر اۇلدو. بو نەدن اۇلویۇر؟ چۆنکۆ بۆتۆن حاریطایئ گؤرمەیە باشلئیۇرسونوز، بۆتۆن سیستمی گؤرمەیە باشلئیۇرسونوز. دیققات أدرسنیز یاقئن زاماندا آللاەتان باشقاسئنا قول اۇلمایئن دییە تا جومهورباشقانئمئز بیلە سؤیلەمە ایحتیاجئ حیسسەتتی.
بو آللاەتان باشقاسئنا قول اۇلمانئن بیرتاقئم سۇنوچلارئ واردئر؛ بیلدیگینیز گیبی قوروملارئ واردئر. بو قوروملارئن آدئ نە اۇلورسا اۇلسون اۇنلارئن موطلاقا کندیلرینی گؤزدن گچیرمەلری گرکیر. آللاهئ وە ألچیسی اۇلان کیتابئنئ دەورە دئشئ بئراقئپ دا بیرتاقئم اینسانلارئ اؤنە چئقاراراق آللاها عیبادت أدر گیبی اۇنا یاقلاشئپ اۇندان بکلەمەیە باشلادئغئنئز زامان، نە قادار دگیلدیر دەنسە دە بو صوفیزمین دانیسکاسئدئر. أن یۆکسک سەویەسیدیر. حپیمیزین بیلدیگی گیبی ایشتە بو هیند دینلریندەکی نیروانا دەدیگیمیز أن یۆکسک قودسی دگرلە همحال اۇلوپ بیرلشمەدن ایسلاما دەوشیریلمیش تاریحسل شەیلردیر.
أردم اویغان:
اۇریانتالیزمە آرتئق باتئنئن ایحتیاجئ قالمادئ، چۆنکۆ شو آن ساحادا ذاتن پراتیگە دؤکۆلمۆش واضعیەتتە دەدینیز. بوگۆن عاجابا باتئدا یتیشن مۆسلۆمان ایلاهیاتچئلار آرتئق باتئنئن یا دا اینگیلترەنین اۇریانتالیست ایحتیاجئنئ قارشئلئیۇر دیەبیلیر میییز؟ چۆنکۆ آرتئق تاریحسلجی دەدیگیمیز کیشیلر اۇریانتالیستلری قاتلامئش واضعیەتتە، عاقیدەنین بۇزولماسئنا سببیەت ورەبیلەجک شکیلدە بیرتاقئم سؤیلملردە بولونویۇرلار، کیتابلارئنئ یازئیۇرلار وە اۆستەلیک بو کیتابلارئنئ یازمایئ دا بئراقئن بوگۆن تۆرکیەدەکی گیبی ایلاهیات فاکۆلتەلریندە اؤگرنجی یتیشتیرییۇرلار. لیسانساۆستۆ اؤگرنجی یتیشتیرییۇرلار، دۇکتۇرا اؤگرنجیسی یتیشتیرییۇرلار. دۇلایئسئیلا آرتئق اۇریانتالیستلرە ایحتیاج قالمامئشتئر دەنیلەبیلیر می؟
أمپریالیزمین تک هدفی منفاعات
مۆجتبا شنتۆرک:
1950’لی یئللاردا آمەریکادا صانعاتکار اۇلان مشهور ویلیام دینین “اینترناسیۇنال أمپریالیزم” دییە مشهور بیر کیتابئ واردئر. اۇراداکی هدفی شودور؛ سیز بیر یر ایشغال أتتیگینیز زامان، اؤنجە گیدیپ کندی گۆجۆنۆزلە اۇ بؤلگەیی کۇنترۇل أدییۇرسونوز. داحا سۇنرا اۇ بؤلگەیی ایدارە أدەجک ألەمانلار یتیشتیرییۇرسونوز وە اۇ ألەمانلار داحا سۇنرالارئ اینگیلیز کلاسیک أمپریازمیندە اۇلدوغو گیبی آرتئق والیلرینیزلە، بیر مۆددت سۇنرا والیلری دە دەورە دئشئ بئراقاراق گنل والیلرلە ایشلری یۆرۆتۆیۇرسونوز. اینگیلیزلرین اۇرتادۇغو والیسی واردئ، آسیا والیسی واردئ. والیلر یتیشتیرەرک نە یاپئیۇر؟ قادمە قادمە کندی کادرۇسونو قوراراق آرتئق کندیسینە ایحتیاج حیسسەتمەدن یؤنتیمدن آصئل هدفینە اولاشئیۇر. آصئل هدفی منفاعاتتیر. اینگیلترەدە تاریح فلسفەجیسی مشهور پرۇفسؤر کرل واردئر. اۇنون چۇق گۆزل بیر لافئ واردئر؛ تام یری گلدی دییە سؤیلۆیۇروم؛ “اۆچ بش تانە باربارئن اوزاقدۇغو ستەپلریندە بیربیرینی تپەلەییپ یؤنتیمی دەورآلماسئ، دگیشتیرمەسی بیزی نییە ایلگیلندیرسین! بیز منفاعاتلریمیزە باقارئز.” دەر. اۇنلار اۇ جۇغرافیانئن اینگیلترەیە وە دۆنیا أمپریالیزمینە فایداسئ نەدیر بونا باقارلار.
دیققات بویورون بو چۇق اؤنملیدیر. نەدن؟ چۆنکۆ اۇ یؤنتیم ایلە بوگۆنکۆ عاینئدئر. دمۇکراسیدن اینسان حاقلارئندان سؤز أدن تۇنی بلەیرین آز اؤنجە وردیگیم اؤرنگیندەکی گیبی میلیۇنلارجا اینسانئ ساقاط، اؤکسۆز وە یتیم بئراقتئلار. بو شو دەمکتیر؛ آصئل هدفلری أمپریالیزم آما أمپریالیزمدن قاصدەدیلن دە اینگیلیز منفاعاتتیر. سۇن اۆچ یۆز سنەلیک اینگیلیز أمپریالیزمی بو منفاعات چیزگیسی اۆزرینەدیر. بو أمپریالیزم ناسئل گلیشمیشتیر؟ اۇ آداداکی کۆچۆجۆک دەولت ناسئل اۇلوپ دا ینی زلاندایا، آرژانتینە قادار موعاظظام بیر پرگل آچمئشتئر؟ بو باشقا بیر قۇنودور.
أردم اویغان:
بیزی ایلگیلندیرن قئسمئ ایلاهیات أگیتیمی.
مۆجتبا شنتۆرک:
ایلاهیات أگیتیمی هر آلاندا اۇلدوغو گیبی بورادا دا بکلەدیکلری شەی کندی کۇنترۇللریندە اۇلماسئدئر. بیر آنقارا والیسی، بو مملکتە کۇمۆنیزم گلیرسە اۇنو دا بیز گتیریریز دەمیشتی یا، مانطئق عاینئ مانطئقتئر. کندیلرینین کۇنترۇل أدەجگی ایلاهیات، سۇسیال عیلیملر، أکۇنۇمیک دامارلار، فینانسال قایناقلار وس. بۆتۆن هدف بودور. یاعنی بوگۆن أمپریالیزمدن بیز آرتئق منفاعاتی آنلئیۇروز. بو ایستەر سۇسیال بیلیملردەکی آلانلار اۇلسون ایستەر سیاسال بیلیملردەکی آلانلار اۇلسون. بوگۆن حاتتا اینگیلترەنین کندی قۇنومونو آشان چینلە اۇلان ایلیشکیسی دەدیگیمیز یوئانلا بریتیش پۇندونون بیرلشتیریلمەسی مسئەلەسیندە دە بونو گؤرۆیۇروز. اینگیلترە، آوروپایا آرتئق گرکسیزدیر گؤزۆیلە باقمایا باشلادئ. آوروپادان گرکلی بیر منفاعاتیمیز اۇلاماز دییە فارقلئ فیکیرلر یۆکسلدی. بونون آلتئندا درین اینگیلترە واردئر. آوروپا تۇپلولوغو سۇن 20 سنەدە آلمانیایئ چۇق گۆچلندیردی. چۆنکۆ آلمانیانئن آلت یاپئسئندا موعاظظام درەجەدە مۇتۇر وە تکنۇلۇژیسی واردئر. آلمان شیرکتلری اؤرنگین اۇتۇمۇبیل شیرکتلری اینگیلترەدەکی بۆتۆن اۇتۇبۆس شیرکتلرینی ساتئن آلدئلار. سادەجە بیر فۇلکسواگن حپسینی ساتئن آلدئ.
بؤیلە حاللری دە گؤردۆکلری ایچین ینی قایناقلار، ینی دامارلار آرئیۇرلار. شو آن أن بۆیۆگۆ چیندەکی بو بۆیۆک پارا پیاساسئیلا أولیلیکلر یاپئپ اۇرایئ کندی اۆلکەسیندە دەوشیرمەیی قۇنوشویۇرلار. اۇنون ایچین اینگیلیز پارلامنتۇسوندا شو یازار: “اینگیلیزلرین أبدی دۇستلوقلارئ یۇقتور، اینگیلیزلرین أبدی منفاعاتلری واردئر.” اینگیلترە بودور. دیلدە دە کۆلتۆردە دە بۆتۆن ایش بیرلیکلریندە آصئل هدفلری تاریحسل قایناقلارئ ایعتیبارئیلا ایلیشکی قوردوقلارئ اۇ اۆلکەلردن منفاعاتلرین دەوشیریلمەسی وە بو کاناللارئن آچئق توتماسئدئر. بونو بؤیلە آنلاماق لازئم.
موصطافا آرسلان:
بو لافئن اۆزرینە أن سۇن؛ “دۆنیادا نەرەدە بیر آتش وارسا اۇرادا بیر اینگیلیز ماشاسئ واردئر.” لافئنئ دا بو قایئدلارا آلالئم. آنا قۇنوموزلا ایلگیلی آرقاداشلارئن سۇراجاغئ بیر باشقا سۇرو یۇقسا بو صۇحبتی بیتیرەلیم. یۇقسا بو کیتاب وە حیکمت درگیسینی اۇلدوقچا قالئن باسمامئز گرکەجک. چۇق تشککۆر أدریز. آغزئنئزا ساغلئق. آللاە راضئ اۇلسون.


text:
ایستامبول دا جاز فستیوالی گچیرلر
فستیوال سپتامبر آیی نینگ باشیندا باشلار
ایستامبول جاز فستیوالی نینگ ۲۸-نجیسی ۱-نجی سپتامبردا باشلایار.
بو فستیوال ایستامبول مدنیت و صونغات غازناسی تازاپیندان گچیریلر.
بو فستیوالدا دورلی چاره لر ده گچیرلر.
دِگیشلی حابارلار
والیبال: تۆرک قیزلاری کروات قیزلارینی ینگدی
تۆرک والیبالچی قیزلار دۆنیأنینگ اینگ قوُوی 16 توُپاری نینگ ساناوینا آدینی یازدیردی
والیبال: تۆرکیه 3- دومینیکن 2
میللی توُپاردا ابرار قاراقورت 29 و زهرا گۆنش 11 بال بیلن بو یاریشدا اینگ کؤپ بال آلان والیبالچیلار بوُلدی
یوفانینگ میللتلر لیگی: یاریم فینالدا یاریشجاق توُپارلار بِللی بوُلدی
یاریم فینالدا یاریشجاق توُپارلار کرواسی، ایتالیا، اسپانیا و هلند


text:
استفان آپیا
استفان آپیا (اینگیلیسجه: Stephen Appiah) (دوْغوم:۲۴ دسامبر ۱۹۸۰ (۴۱ یاش) Accra) بیر فوتبالیست. غنا میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب. فیفا دونیا کاپی ۲۰۱۰ اوْیونلاریندا مئیدانا گئدیب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده استفان آپیا گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۰-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- ۲۰۰۶ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۱۰ فیفا دونیا کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۰ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- ۲۰۰۶ آفریقا میلتلر کاپی اویونچولاری
- اودینزه کولوبونون اویونچولاری
- پارما کولوبونون اویونچولاری
- برشا کولوبونون اویونچولاری
- یوونتوس کولوبونون اویونچولاری
- بولونیا کولوبونون اویونچولاری
- چزنا کولوبونون اویونچولاری
- وویوودینا کولوبونون اویونچولاری


text:
اییلیگی سۇنسوز، ایکرامئ بۇل آللاهئن آدئیلا.
- ألیف! لام! میم!
- آللاە، کندیسیندن باشقا ایلاە اۇلمایاندئر. دائیما دیریدیر، سۆرکلی ایشینین باشئندادئر.
- گرچکلری ایچرن وە کندیندن اؤنجە ایندیریلمیش کیتابلارئ تاصدیق أدن بو کیتابئ سانا، اۇ ایندیرمیشتیر. تەوراتئ وە اینجیلی دە اۇ ایندیرمیشتیر.
- داحا اؤنجە اینسانلئغئن رهبری بونلاردئ. بۆتۆن فورقانلارئ (دۇغرویو یانلئشتان آیئران کیتابلارئ) اۇ ایندیرمیشتیر. آللاهئن آیتلرینی گؤرمزلیکتە دیرننلرین (کافیرلرین) جزاسئ چتیندیر. دائیما اۆستۆن اۇلان، حاق أدیلدیگی قادار جزا ورن آللاەتئر.
- یردە دە، گؤکتە دە هیچبیر شەی آللاها گیزلی قالماز.
- آنالارئنئزئن راحمیندە، ترجیحینە گؤرە سیزە اؤزگۆ بیر بیچیم ورن اۇدور. اۇندان باشقا ایلاە یۇقتور. دائیما اۆستۆندۆر، بۆتۆن قارارلارئ دۇغرودور.
- بو کیتابئ سانا ایندیرن اۇدور. آیتلرینین بیر قئسمئ موحکمدیر؛ اۇنلار کیتابئن آنا آیتلریدیر. دیگرلری مۆتشابیەتیر (موحکملرلە بنزشیرلر). قالبلریندە قایما اۇلما اۇلانلار، فیتنە چئقارما آماجئیلا ایستەدیکلری تەویلی قوروپ کیتابتان، (قورغولارئیلا) بنزشن شەیە اویارلار. اۇیسا کیتابئن تەویلینی سادەجە آللاە بیلیر. بو عیلمی قاورامئش اۇلانلار شؤیلە دەرلر: “بیز بو عیلمە ایناندئق، اۇنون تامامئ راببیمیز قاتئنداندئر.” بو ذیکرە ساغلام دوروشلو اۇلانلاردان باشقاسئ اولاشاماز.
- (اۇنلار شؤیلە دەرلر:) راببیمیز! بیزی یۇلونا قابول أتتیکتن سۇنرا قالبلریمیزین قایماسئنا ایذین ورمە. بیزە قاتئندان اییلیکتە بولون! وههاب اۇلان (قارشئلئق بکلەمەدن بۇل بۇل ورن) سنسین.
- راببیمیز! گلەجگیندە شۆبهە اۇلمایان بیر گۆندە اینسانلارئ تۇپلایاجاق اۇلان سنسین. سن سؤزۆندن دؤنمزسین.
- کافیرلیک أدنلرین (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلرین) ماللارئ دا، چۇجوقلارئ دا آللاە قاتئندا هیچبیر ایشلرینە یارامایاجاقتئر. اۇنلار اۇ آتشین یاقئتئدئر.
- بونلارئن دورومو، طئبقئ فیرعاوون حانەدانئنئن وە داحا اؤنجەکیلرین دورومو گیبیدیر. اۇنلار آیتلریمیز قارشئسئندا یالانا سارئلدئلار. آللاە دا اۇنلارئ گۆناەلارئ سببییلە یاقالادئ. آللاهئن جزاسئ چتیندیر.
- کافیرلیک أدنلرە دە کی: “سۇنوندا ماغلوب اۇلاجاق وە جهننمە دۇلدورولاجاقسئنئز! اۇراسئ نە کؤتۆ بیر یرلشیم آلانئدئر.”
- (بدیردە) قارشئ قارشئیا گلن ایکی بیرلیکتە سیزین ایچین بیر بلگە واردئر. بیرلیکلردن بیری آللاە یۇلوندا ساواشئیۇردو، دیگری ایسە کافیردی. (مۆمینلر) باقتئقلارئندا اۇنلارئ کندیلرینین ایکی قاتئ گؤرۆیۇرلاردئ. آللاە، گرگینی یاپانئ یاردئمئیلا دستکلەر. ایلری گؤرۆشلۆلر ایچین بوندا بیر عیبرت واردئر.
- قادئنلار، اۇغوللار، یئغئنلا آلتئن وە گۆمۆش، جینس آتلار، أنعام وە تۇپراق اۆرۆنلریندن عیبارت اۇلان چکیجی شەیلرین توتقوسو اینسانلارا حۇش گؤستریلمیشتیر. بونلار، دۆنیا حایاتئنئن منفاعاتلریدیر. هدفلنەجک آصئل گۆزللیکلر، آللاە قاتئندادئر.
- دە کی: “سیزە اۇنلاردان داحا اییسینی آنلاتایئم مئ؟ کندینی یانلئشلاردان قۇرویانلار (مۆتتاقیلر) ایچین راببی (صاحیبی) قاتئندا، اؤلۆمسۆز اۇلاراق قالاجاقلارئ، ایچیندن ائرماقلار آقان باحچەلر، ترتمیز أشلر وە آللاهئن رئضاسئ واردئر. آللاە قوللارئنئ دائیما گؤرمکتەدیر.”
- اۇنلار شؤیلە دەرلر: “راببیمیز! بیز سانا ایناندئق وە گۆوندیک. گۆناەلارئمئزئ باغئشلا، اۇ آتشین عاذابئندان بیزی قۇرو!”
- اۇنلار صابئرلئ اۇلان (دوروشونو بۇزمایان)، اؤزۆ سؤزۆ دۇغرو، آللاها ایچتن بۇیون أگن، ماللارئندان حایرا حارجایان وە سحر واقیتلریندە باغئشلانما دیلەین قوللاردئر.
- آللاەتان باشقا ایلاە اۇلمادئغئنا؛ آللاە، ملکلر وە دۇغرولارئن یانئندا اۇلان عیلیم صاحیبلری شاهیدتیر. اۇندان باشقا ایلاە یۇقتور. اۇ دائیما اۆستۆن وە بۆتۆن قارارلارئ دۇغرو اۇلاندئر.
- آللاە قاتئندا دین، ایسلامدئر. کیتاب وریلنلر، کندیلرینە بو بیلگی گلدیکتن سۇنرا بیربیرلرینە اۆستۆنلۆک قورما غایرتلریندن دۇلایئ ایحتیلافا دۆشتۆلر. کیم آللاهئن آیتلرینی گؤرمزلیکتە دیرنیرسە، آللاە اۇنون حسابئنئ چابوق گؤرۆر.
- سنینلە تارتئشئرلارسا، دە کی: “بن آللاها تسلیم اۇلدوم؛ بنی ایزلەینلر دە اؤیلە!” کندیلرینە کیتاب وریلنلر ایلە اۆممیلرە (ایلاهی کیتابتان بیلگیسی اۇلمایانلارا): “سیز دە تسلیم اۇلدونوز مو؟” دە! أگر تسلیم اۇلورلارسا یۇلا گلمیشلردیر؛ آما یۆز چەویریرلرسە، سانا دۆشن سادەجە تبلیغدیر (آیتلری بیلدیرمکتیر). آللاە قوللارئنئ دائیما گؤرمکتەدیر.
- آللاهئن آیتلرینی گؤرمزلیکتە دیرننلرە، حاقلئ بیر سبب اۇلمادان نبیلری اؤلدۆرنلرە، دۇغرولوقتان شاشئلماماسئنئ ایستەین اینسانلارئ اؤلدۆرنلرە آجئ ورن بیر عاذابئن مۆژدەسینی ور!
- چالئشمالارئ، دۆنیادا دا آحیرتتە دە بۇشا چئقاجاق اۇلانلار اۇنلاردئر. اۇنلارا یاردئم أدەجک هیچ کیمسە دە اۇلمایاجاقتئر.
- آللاهئن کیتابئندان کندیلرینە بیر بیلگی وریلمیش اۇلانلارئ گؤزۆندە جانلاندئرماز مئسئن؟ آرالارئندا حۆکۆم ورسین دییە، آللاهئن کیتابئنا چاغئرئرلار دا سۇنرا بیر بؤلۆمۆ گری چکیلەرک یۆز چەویریر.
- بونون سببی؛ “اۇ آتش بیزە، سایئلئ گۆنلر دئشئندا دۇقونمایاجاق!” دییۇر اۇلمالارئدئر. اویدوردوقلارئ یالانلار، دینلری قۇنوسوندا کندیلرینی آلداتمئشتئر.
- گلەجگیندە شۆبهە اۇلمایان بیر گۆن اۇنلارئ تۇپلادئغئمئزدا حاللری نیجە اۇلور! اۇ گۆن هرکسە، یاپتئغئنئن قارشئلئغئ تام اۇلاراق وریلەجک وە کیمسەیە حاقسئزلئق یاپئلمایاجاقتئر.
- دە کی: “أی تۆم یتکیلر ألیندە اۇلان آللاهئم! ایستەدیگین کیشییە یتکی وریر، ایستەدیگیندن یتکییی آلئرسئن. ایستەدیگین کیشییی اۆستۆن قئلار، یینە ایستەدیگین کیشییی آلچالتئرسئن. بۆتۆن اییلیکلر سنین ألیندەدیر. سن هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیارسئن.”
- گجەیی گۆندۆزۆن ایچینە سۇقارسئن، گۆندۆزۆ گجەنین ایچینە سۇقارسئن. اؤلۆدن دیرییی چئقارئرسئن، دیریدن دە اؤلۆیۆ چئقارئرسئن. ایستەدیگین کیشییە حسابسئز رئزئق وریرسین.
- مۆمینلر، کافیرلری مۆمینلردن یاقئن قۇنومدا توتماسئنلار! بونو یاپانئن آللاەتان بیر بکلنتیسی اۇلاماز. تک ایستیثنا اۇنلاردان قۇرونما ایحتیاجئدئر. آللاە، سیزی کندیسینە قارشئ اویارئر. دؤنۆپ واراجاغئنئز یر، آللاهئن حوضورودور.
- دە کی: “ایچینیزدە اۇلانئ گیزلەسنیز دە، آچئغا وورسانئز دا؛ آللاە اۇنو بیلیر. گؤکلردە نە وار، یردە نە وارسا حپسینی اۇ بیلیر. آللاە هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیار.”
- یاپتئغئ اییلیکلری دە، یاپتئغئ کؤتۆلۆکلری دە قارشئسئنا قۇنموش اۇلاراق بولدوغو گۆن هرکس؛ “کؤتۆلۆکلری ایلە آراسئندا اوزاق بیر مسافە اۇلسا” دییە چۇق آرزو أدەجکتیر. آللاە سیزی کندیسینە قارشئ اویارئر. آللاە، قوللارئنا قارشئ چۇق شفقاتلیدیر.
- دە کی: “آللاهئ سەوییۇرسانئز بانا اویون کی آللاە دا سیزی سەوسین وە گۆناەلارئنئزئ باغئشلاسئن! آللاە، چۇق باغئشلایان وە ایکرامئ بۇل اۇلاندئر.”
- دە کی: “آللاها وە رسولۆنە (ألچیسینین گتیردیگینە) گؤنۆلدن بۇیون أگین!” یۆز چەویریرلرسە بیلسینلر کی آللاە، آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلری (کافیرلری) سەومز.
- آللاە آدمی، نوحو، ایبراهیم عائیلەسینی وە عیمران عائیلەسینی چاغداشلارئنا سچکین قۇنوما گتیرمیشتیر.
- بونلاردان بیری دیگرینین سۇیونداندئر. آللاە هر شەیی دینلەر وە بیلیر.
- بیر گۆن عیمرانئن قارئسئ شؤیلە دەدی: “راببیم! قارنئمدا اۇلانئ، سادەجە سنین حیذمتیندە اۇلاجاق شکیلدە سانا آدادئم؛ بندن قابول أت! بنی دینلەین دە بیلن دە سنسین!”
- اۇنو دۇغورونجا، نە دۇغوردوغونو آللاە داحا ایی بیلدیگی حالدە شؤیلە دەدی: “راببیم! قئز دۇغوردوم. أرکک قئز گیبی اۇلماز کی! بن اۇنا مریم آدئنئ وردیم؛ اۇنون وە سۇیونون، تاشلانان شەیطاندان قۇرونماسئنئ سانا بئراقئیۇروم.”
- راببی مریمی، گۆزل بیر شکیلدە قابول أتتی وە گۆزل بیر بیتکی گیبی یتیشتیردی. باقئمئنئ دا زکریایا وردی. زکریا نە زامان اۇنون بؤلمەسینە گیرسە یانئندا بیر رئزئق بولور: “مریم! بو سانا نەرەدن؟” دییە سۇراردئ. اۇ دا: “آللاە قاتئندان! آللاە، ترجیح أتتیگینە حسابسئز رئزئق وریر!” دەردی.
- زکریا، اۇرادا راببینە دوعا أتتی: “راببیم! بانا کندی قاتئندان تمیز بیر سۇی ناصیب أت! سن دوعامئ دینلەرسین!” دەدی.
- (مریمین اۇلدوغو) بؤلمەدە، آیاقتا ناماز قئلارکن ملکلر (زکریایا) شؤیلە سسلندیلر: “آللاە سانا، آللاها عائید بیر سؤزۆ تاصدیق أدەجک؛ اؤندر، کندینە حاکیم وە اییلردن اۇلاجاق بیر نبییی، یاحیایئ مۆژدەلییۇر!”
- (زکریا:) “راببیم! بنیم ناسئل اۇغلوم اۇلابیلیر؟ ایحتیارلئق گلمیش چاتمئش، قارئم دا قئسئر!” دەدی. آللاە: “بؤیلە اۇلاجاق! بن ترجیح أتتیگیم شەیی یاپارئم.” دەدی.


text:
بیاویستوک مینسک دؤیوشو
بیاویستوک مینسک دؤیوشو (اینگیلیسجه: Battle of Białystok–Minsk) شوروی و نازی آلمان قوشونو آراسیندا باش وئرن دؤیوش.ایکینجی دۆنیا ساواشسینده شرق جبههسینین بیر قیسمیدیر. بلاروس شوروی سوسیالیست جومهوریتی و شوروی یئرینده اوز وئرمیشدیر بۇ وۇروشون سوْنو آلمان غلبهسیله بیتمیشدیر
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ Liedtke 2016, p. 127.
- ^ Liedtke 2016, p. 128.
- ^ Liedtke 2016, pp. 128–129.
- ^ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ Glantz 1995, p. 293
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Battle of Białystok–Minsk»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده بیاویستوک مینسک دؤیوشو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
شاهزاده عبدالله بن جلوی ایستادیومو
شاهزاده عبدالله بن جلوی ایستادیومو (اینگیلیسیجه: Prince Abdullah bin Jalawi Stadium) عربیستان اؤلکهسینده بیر ایستادیومدور. 1905 ایلینده تاسیس اوْلونوب. الفتح تیمی ائو اوْیونلارینی بۇ یئرده اوْیناییر. بۇ ایستادیوم عۆمومیلیکده ۲۰٬۰۰۰ تاماشاچی تۇتومونا مالیکدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Prince Abdullah bin Jalawi Stadium»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده شاهزاده عبدالله بن جلوی ایستادیومو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
قارادنیز بؤلگهسی
قارادنیز بؤلگهسی، ادىنى قارادنیزدن الير. سقاریا دوزنليغونين شارق حيسسسيندن گورجیستان سرحادينه قادار اوزانان تورکينين يدى جوغرافى بولکسيندن بيريدير. تورکيدکى بولگلر اراسيندا بويوکلوک باخيميندان اۆچونجو سيرادا ير الير. شارق-غارب ايستيقامتيندکى اوزونلوغو سببييله، بير اوجوندان ديگرينه ساعت فارقى ان چوخ اولان بولگدير. قارا دهنيز بولگسينين ن بويوک و اينكيشاف اتميش شهرلرى اوز نوبسينده سامسون سونرا ترابزون و اوردودور.
غاربى قارادنیز؛ اورتا و شارقى قارادنیز حيسسسيندن داحا دوز اولدوغو اۆچون بورادا اهالی پراكنده اولاراق سپيلميشدير. اورتا و خوسوسيله شارقى قارادنيز حيسسسينده ايسه يوكسلتى چوخ اولدوغونا گوره اهالی كوتلوى اولاراق داغيلميشدير.
بولگنين تأبيى بيتکى اورتويو، ساحيللرده نمليليک و ياغيشين چوخ اولماسى سببى ايله کنيش يارپاقلى گور مشلردن ايبارتدير. تورکيه مشلرينين%۲۵ينى ساخلايير و ساهيب اولدوغو مشلر باخيميندان تورکينين أن چوخ مشه اولان ارازيسيدير.
اوستانلر[دَییشدیر]
- آماسیا
- آرتوین
- بولو
- چوروم
- گرهسون
- گوموشخانه
- کاستامونو
- اردو
- ریزه
- سامسون
- سینوپ
- توقات
- ترابزون
- زونگولداک
- بایبورت
- بارتین
- قرهبوک
- دوزجه


text:
مککە مۆشریکلری دە تانرئلارئندا وار سایدئقلارئ گۆجۆ آللاهئن وردیگینە اینانئرلاردئ. کاعبەیی طاواف أدرکن شؤیلە دەرلردی:
“لبیک لا شریک لک الا شریک هو لک تملکە وە ما ملک”
“أمرەت آللاهئم، سنین هیچبیر اۇرتاغئن یۇقتور. یالنئز بیر اۇرتاغئن واردئر کی، اۇنون دا بۆتۆن یتکیلرینین دە صاحیبی سنسین.”
بو، دلیلسیز بیر ایددیعایدئ. بونو بیزە ناقلەدن ایبنی عابباس دییۇر کی،
“اۇنلار: لبیک لا شریک لک = أمرەت آللاهئم، سنین هیچبیر اۇرتاغئن یۇقتور.” دەدیکلریندە موحاممد (ص) شؤیلە دەردی: “یازئقلار اۇلسون؛ بورادا کسین، بورادا کسین.”
آللاە تعالا شؤیلە بویورویۇر:
قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿۳۱﴾ فَذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ ﴿۳۲﴾ (سورة یونس)
دەسم کی: “گؤکتن وە یردن سیزە رئزئق ورن کیم؟ یا دا ایشیتمەنین وە گؤزلرین صاحیبی کیم؟ کیمدیر اۇ دیرییی اؤلۆدن چئقاران، اؤلۆیۆ دە دیریدن چئقاران؟ یا هر ایشی دۆزنلەین کیم؟”؛ “آللاەتئر!” دیەجکلردیر. دە کی: “اۇ حالدە اۇنا قارشئ گلمکتن ساقئنماز مئسئنئز؟ ایشتە گرچک راببینیز آللاە بودور. حاققئن اؤتەسی ساپئقلئق دگیلدیر دە نەدیر؟ ناسئل دا چەوریلییۇرسونوز؟” (یونوس سورەسی؛ 32-31)
بیزی، مرکزی یؤنتیمین تاعیین أتتیگی کیشیلر ایدارە أدر.
مثەلا والی، دەولتی وە حۆکۆمتی تمثیل أدر. کیمیلری دە آلاها یاقئن گؤردۆگۆ باعضئ کیشیلری آللاهئن تاعیین أدیپ یتکی وردیگی کیشیلر اۇلاراق قابول أدییۇر. تاعیین بلگەسی اۇلمایان کیشییی والی سایماق، ناسئل مرکزی ایدارەیە باشقالدئرما آنلامئنا گلییۇرسا، آللاهئن وردیگی بیر بلگەیە دایانمادان باعضئ کیمسەلری آللاها عائید یتکیلرە صاحیب گؤرمک دە آللاها باشقالدئرماق اۇلور.
حامزایئ، عابدولقادیر گەیلانییی وەیا باشقاسئنئ یاردئما چاغئرانلارلا زامان زامان شؤیلە قۇنوشمالار یاپارئز:
بایئندئر: اۇنلار سیزی تانئیۇر مو؟
مۆرید: آللاە تانئتاماز مئ؟
بایئندئر: اۇنلار سیزی دویابیلیرلر می؟
مۆرید: آللاە دویوراماز مئ؟
بایئندئر: اۇنلار سیزین قۇنوشتوغونوز دیلی بیلیرلر می؟
مۆرید: آللاە اؤگرتەمز می؟
بایئندئر: پکی اۇنلار اؤلمەمیشلر میدیر؟
مۆرید: اۇنلار اؤلمزلر، دەسم اۇقودوغون آیتلرە گؤرە بونون بیر فایداسئ یۇقتور.
بایئندئر: دەمک آللاە تعالا اؤنجە اۇنلارا دیریلیک ورەجک، سۇنرا سیزی اۇنا تانئتاجاق، سسینیزی دویوراجاق، دیلینیزی اؤگرتەجک وە سیزی آنلاماسئنئ ساغلایاجاق؛ سۇنرا دا سیزین لهینیزە آراجئلئق یاپماسئنا، کندینە قارشئسئندا سیزی ساوونماسئنا مۆساعادە أدەجک. سیزە گؤرە عاینئ آندا اۇن بینلرجە کیشی اۇنلارا باشوورماقتا وە یاردئم ایستەمکتەدیر. بونلارئن هر بیرینی آنلاماسئ وە سئرایا قۇیماسئ دا گرکەجکتیر. بو، آنجاق حایال عالمیندە اۇلابیلیر!
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبَادٌ أَمْثَالُكُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجِيبُوا لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿۱۹۴﴾ أَلَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا قُلِ ادْعُوا شُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ كِيدُونِ فَلَا تُنْظِرُونِ ﴿۱۹۵﴾ إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ ﴿۱۹۶﴾ وَالَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَكُمْ وَلَا أَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ ﴿۱۹۷﴾ (سورة الأعراف)
آللاە ایلە آرامئزا قۇیوپ یاردئما چاغئردئقلارئنئز سیزین گیبی قوللاردئر. أگر صامیمی ایسنیز، اۇنلارا سسلنین دە سیزە جواب ورسینلر.
آیاقلارئ مئ وار کی، یۆرۆسۆنلر؟ أللری می وار کی، توتسونلار؟ گؤزلری می وار کی، گؤرسۆنلر؟ قولاقلارئ مئ وار کی، ایشیتسینلر؟ دە کی: “چاغئرئن اۇرتاقلارئنئزئ، سۇنرا بانا توزاق قورون؛ هیچ گؤز آچتئرمایئن.”
“بنیم ولیم، بو کیتابئ ایندیرن آللاەتئر. اۇ، اییلرە ولیلیک أدر.”
“آللاە ایلە آرانئزا قۇیوپ یاردئما چاغئردئقلارئنئز؛ سیزە یاردئم أتمک شؤیلە دورسون، کندیلرینە بیلە یاردئم أدەمزلر.” (آعراف سورەسی؛ 197-194)
3- بیر شەیح أفندی اؤرنگی
بو ذاتلا آرامئزدا، شؤیلە بیر قۇنوشما گچمیشتی:
شەیح أفندی: سیز نە دەرسنیز دەیین؛ بیز أولیانئن وە بۆیۆک شەیحلرین روحلارئنئن آللاە ایلە قوللار آراسئندا واسئطا اۇلدوغونا اینانئرئز. اۇنلارئن روحانیەتیندن مدد اومار، یاردئم ایستەریز.
بایئندئر: پکی یا “ایاک نستعین = یالنئز سندن یاردئم ایستەریز” (فاتیحا سورەسی؛ 5) آیتی نەرەدە قالدئ؟ بو آیتی هر نامازدا اۇقوروز. بونون سببی نە اۇلابیلیر؟
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ﴿۱۶﴾ (سورة ق)
اینسانئ یاراتان بیزیز. اۇنا شاە دامارئندان دا یاقئنئز؛ ایچینین اۇنا نە فئسئلدادئغئنئ بیلیریز. (قاف سورەسی؛ 16)
آللاە شاە دامارئندان یاقئن اۇلدوغونا گؤرە بۆیۆکلرین روحلارئ نەرەدە بۇشلوق بولور دا آرایا گیررلر؟
شەیح أفندی: عابدۆلقادیر گەیلانی حاضرتلری بیر شیعیرلریندە بویورولور کی:
“مۆریدیم ایستەر دۇغودا اۇلسون ایستەر باتئدا
حانگی یردە اۇلسا دا یتیشیریم ایمدادا”
بایئندئر: بو، چۇق سایئدا آیتە آچئقچا آیقئرئدئر.
آللاە تعالا شؤیلە بویورور:
أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ﴿۶۲﴾ (سورة النمل)
داردا قالان بیری یاردئم ایستەدیگیندە یاردئمئنا قارشئلئق وریپ سئقئنتئلارئنئ گیدرن، سیزی یریۆزۆنۆن حاکیملری یاپان کیمدیر؟ آللاە ایلە بیرلیکتە باشقا بیر ایلاە مئ وار؟ بیلگینیزی نە قادار آز قوللانئیۇرسونوز! (نمل سورەسی؛ 62)
شەیح أفندی: سن عابدۆلقادیر گەیلانییە اینانمئیۇرسان سنینلە قۇنوشاجاق بیر شەییمیز یۇقتور.
بایئندئر: عابدۆلقادیر گەیلانییە اینانماق ایمانئن شارطلارئندان دگیلدیر. بیز اۇندان دگیل، آللاهئن کیتابئندان سۇروملو توتولاجاغئز.
بو اؤرنکلر، مۆسلۆمانلارئن مۆسلۆمانلئقلا نە اؤلچۆدە ایلگیلی اۇلدوقلارئنئ آچئق بیر شکیلدە اۇرتایا قۇیماقتادئر.
ک- جماعات اۇلوشتورما وە نور جماعاتی
دین بۆیۆگۆ سایئلان بیر کیشییە اۇلاغاناۆستۆ اؤزللیکلر یاقئشتئرئلئرسا اینسانلارئ اۇنون أطرافئندا تۇپلاماق قۇلای اۇلور. اۇنون آللاها یاقئن اۇلدوغونا وورغو یاپئلاراق آراجئ وە قورتارئجئ سایئلماسئ ساغلانئر. سۇنرا آللاهئن ایلهامئیلا یازدئغئ ایددیعا أدیلن کیتابلار اۇلوشتورولور.
بؤیلەجە آیرئ آدئ، آیرئ اؤندری وە آیرئ کیتابئ اۇلان بیر جماعات اۇلوشور. سۇنرا سۆرکلی بۆیۆلەیجی سؤزلر سؤیلنیر. بو جماعاتە گیرمەینین قورتولوشا أرەمەیەجگینە وورغو یاپئلئر.
کاتۇلیک کیلیسەسی بو شکیلدە اۇلوشان بیر حئریستیان جماعاتتیر. کیلیسە ایلە جامیع چۇق فارقلئدئر.
جامیع بیر عیبادت یریدیر. آما کیلیسە جانلئ بیر وارلئق، عیسانئن میستیک بدنی وە هیەرارشیک بیر تۇپلوم قابول أدیلیر.
اۇنلارا گؤرە: “کیلیسە تکتیر، قوتسالدئر وە کاتۇلیکتیر. کیلیسەنین تک بیر راببی، تک بیر ایمانئ واردئر. تک بیر وافتیزدن دۇغان، تک اوموتلا تک بیر روح طارافئندان جانلاندئرئلان تک بیر بدندیر. کاتۇلیک کیلیسەسی بۆتۆن اینسانلئغئ، مسیحین اؤندرلیگیندە، اۇنون روحونون بیرلیگیندە ایچردیگی اییلیکلرلە بیرلیکتە تۇپارلامایا چالئشماقتادئر.”
کاتۇلیکلرین، دینی گلەنک دەدیکلری اؤزل کیتابلارئ واردئر. اۇنلارئن، قوتسال روحون جانلئ آقتارئمئ یاعنی واحیی ایلە اۇلوشتوغونو اینانئرلار. تەورات وە اینجیل ایلە عاینئ ایلاهی قایناقتان فئشقئرمئش سایدئقلارئ ایچین عاینئ سایغئیئ گؤستریرلر.
کاتۇلیکلرین آصئل وورغوسو شودور:
“کاتۇلیک کیلیسەسینە گیرمەین قورتولوشا أرەمز.”
نورجولار دا، یوقارئداکی گیبی اۇلوشموشتور. ساعید نورسییە اۇلاغاناۆستۆ اؤزللیکلر یاقئشتئرئلاراق اۇنون مۆجددید، مهدی، بکلنن عیسا وە غاوثئ آعظام اۇلدوغو، بیرلیک ماقامئندا بولوندوغو، حاقیقاتی موحاممدیەنین اۇندا تجللی أتتیگی وە نورجولارا شفاعات أدەجگی وورغولانمئش، سۇنرا ریسالەیی نورلارا قوتساللئق وریلمیش وە قورتولوشون آنجاق نور جماعاتینە گیرمکلە مۆمکۆن اۇلاجاغئ سؤیلنمیشتیر.
بؤیلەجە فارقلئ بیر آدئ، فارقلئ بیر کیتابئ وە فارقلئ بیر لیدری اۇلان ینی بیر جماعات اۇرتایا چئقمئشتئر.
شیمدی بونونلا ایلگیلی ایددیعالارا باقالئم:
1- ساعید نورسییە یاقئشتئرئلان اؤزللیکلر
بیرچۇق طاریقاتتا اۇلان نورئ موحاممدی وە حاقیقاتی موحاممدیە اینانجئ نورجولاردا دا واردئر. ساعید نورسی، کندیسینین حاقیقاتی موحاممدیەیی تمثیل أتتیگینی دۇلایلئ یۇلدان آنلاتئر. اۇنا گؤرە ریسالەیی نورون قایناغئ وە أساسئ نورئ موحاممدیدیر. کندیسی ایسە اۇ ریسالەلرین حاقیقاتی وە ماعنوی کیشیلیگیدیر. بونون آنلامئ، نورو موحاممدییی یاعنی حاقیقاتی موحاممدیەیی کندیسینین تمثیل أتتیگیدیر.. ریسالەیی نورلاردا ساعید نورسینین بو اؤزللیکلرە صاحیب اۇلدوغونو گؤسترن ایفادەلر واردئر.


text:
رضا کایاآلپ، ایرانلی رقیبینی مغلوب ائدرک دونیا بیرینجیسی اولدو
رضا کایاآلپ ۵.جی دفعه دونیا شامپیونو اولان ایلک تۆرک گۆلشچی اولاراق تاریخه گئچدی
رضا کایاآلپ یئنه و یئنیدن دونیانین ذیروهسینده.
صربیستاندا تشکیل ائدیلن دونیا گۆلش شامپیوناسیندا میللی گۆلشچی رضا کایاآلپ، فرنگی استیلی ۱۳۰ کیلوگرامدا ۵.جی کز قیزیل مدال آلدی.
دونیا گوۆلش شامپیوناسیندا موباریزه آپاران میللی ایدمانچیمیز، فرنگی استیل ۱۳۰ کیلودا بیرینجیلیک یاریشینا چیخدی.
گولشچیمیز، فینالدا ایرانلی امین میرزازاده ایله قارشیلاشدی. رقیبینی ۲-۱ حسابی ایله مغلوب ائدن رضا قیزیل مدالین صاحبی اولدو.
رضا کایاآلپ ۵.جی دفعه دونیا شامپیونو اولان ایلک تۆرک گۆلشچی اولاراق تاریخه گئچدی.
میللی ایدمانچی بوندان اؤنجه ۲۰۱۱، ۲۰۱۵، ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹.جو ایللرده دونیا بیرینجیسی اولموشدو.
۱۱ دفعه آوروپا شامپیونلوغونو اولان تۆرک گۆلشچینین، بیر گۆموش و ایکی برنز الیمپیک مدالی وار.
ایلگیلیلی خبرلر
تۆرک میللی تیمی لوکزامبورگو قوناق ائدیر
ایندیه دک اوینادیغی ۴ اویوندا هئچ گل یئمهدن قازانان تۆرک میللی تیمی، ۱۲ پوئنله لیدئردیر
آلوارس، ۴۵ میلیون دلار قازاندی
حرفهای بوکسدا سوپر اورتا چکینین ایکی بؤیوک ایدمانچیسی سائول کانلو آلوارس و گنادی گلوکین آمریکانین لاس وگاس شهرینده اوز اوزه گلدی