text:
کارپینیانو سالنتینو
کارپینیانو سالنتینو (ایتالیاجا: Carpignano Salentino) ایتالیا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۳۸۵۴ نفر ایمیش. دنیز سوُلاری سَویهسیندن ۷۶ متر یۇکسکلیکده یئر آلیب. و پولیا (ایتالیا) اوستانیندا دا یئرلشیب.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Carpignano Salentino»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده کارپینیانو سالنتینو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


c: text/html

text:
استانا کاتیک
استانا کاتیک (اینگیلیسجه: Stana Katic) کانادالی اوْیونچو استانا کاتیک تورونتو بیلیم یوردو دا درس اوْخویوب. ۱۹۹۹–گۆنوموز ایللر آراسیندا سینما ساحهسینده چالیشیب.
اوْینادیغی فیلملردَییشدیر
قایناقلاردَییشدیر
- ↑ قایناق خطاسی برچسب
نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نام
prوارد نشدهاست
- ↑ Emily Blake. People's Choice Awards 2015: The winner's [sic list].
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Stana Katic»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده استانا کاتیک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
قیرغیز تورکجهسی
قیرغیز تۆرکجهسی یا قیرغیز دیلی یا قیرغیزجا ((Kırgızca: Kыprыз Tили (Kiril), Kırgız tili (Latin), قىرعىزچا, قىرعىز تىلى)، آلتای دیللریندن تۆرک دیلینین شؤعبهلریندن قیپچاق قروپونا عایید اوْلان بیر تۆرک دیلی. قازاق تورکجهسی ایله یاخین باغلی اوْلان قیرغیز تۆرکجهسی، ۵ میليوْن نفره یاخین آدام طرفیندن دانیشیلیر و قیرغیزیستانین ایلک رسمی دیلیدیر.
الیفبا[دَییشدیر]
قیرغیز تۆرکلری تاریخ بوْیونجا چوْخلو الیفبالار قوللانمیشلار. بو ایسه قیرغیز تۆرکجهسینین تلفّوظدا -چوْخ اوْلماسا دا- دییشمهسینه نَدن اوْلموشدور. قیرغیز تۆرکلرینین میلّی الیفباسی، بۆتۆن تۆرک دۆنیاسینین ان اسکی و اؤزۆنه عایید الیفباسی اوْلان اوْرخون الیفباسی، گؤیتۆرک الیفباسی، رونیک و توران الیفباسی دئیه آدلاندیریلمیش اسکی تۆرک الیفباسیدیر.
اسکی تۆرکجهده اوْلدوغو کیمی ساغدان سوْلا دوْغرو قیرغیز (KIRKIZ) کلمهسینین یازیلیشی:
توران الیفباسیندان سوْنرا ایسه سوْقدلاردان آلینان اویغور الیفباسی ایشلَدیلمیشدیر. سوْنرا تۆرک دۆنیاسینین مۆسلمان اوْلماغا باشلاماسی ایله مۆسلمان اوْلان بۆتۆن تۆرک توْپلولوقلاری، عرب الیفباسینا گئچمهگه باشلادیلار. اۇزون بیر مۆدت عرب الیفباسی قوللانیلمیشدیر. عرب الیفباسیندان سوْنرا قیسا بیر سۆرهده لاتین الیفباسی قوللانمیش، سوْنرا شوروینین باسقیسی آلتیندا روسلارین ایشلتدیگی کیریل الیفباسی یئرلشدیریلمیشدیر. ایندی ده قیرغیزیستان الیفباسی، کیریل الیفباسیدیر.
قیرغیز تۆرکجهسی ایندی اۆچ الیفبایلا یازیلیر:[۳]
- کیریل الیفباسی: قیرغیزیستاندا
- عرب الیفباسی: چینده یاشایان قیرغیزلار طرفیندن.[۴]
- لاتین الیفباسی: تۆرکیهده یاشایان قیرغیزلار طرفیندن.
- K + a, o, y, ы ك => ق
- Г + a, o, y, ы گ => ع
قایناقلار[دَییشدیر]
- تۆرکیه تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kırgızca»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۷ شهریور ۱۳۹۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- ↑ Kyrgyz at Ethnologue - 18th ed., 2015
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "قیرغیز دیلی". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ Kyrgyz at Ethnologue - 18th ed., 2015
- ↑ Kyrgyz alphabet, language and pronunciation (قیرغیز الیفباسی، دیل و تلفّوظ)
بیرده باخین[دَییشدیر]
ائشیک باغلانتیلار[دَییشدیر]
- قیرغیز تۆرکجهسی تۆرکیه تۆرکجهسی سؤزلۆگو (Pamukkale Üniversitesi) Archived 2015-01-14 at the Wayback Machine.
- قیرغیز دیلینین عرب - کیریل - لاتین کؤچۆرمهسی
- آنلاین قیرغیز دیلینده رادیو و خبرلر
- Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Language articles without speaker estimate
- Languages with ISO 639-2 code
- Languages with ISO 639-1 code
- ISO language articles citing sources other than Ethnologue
- Language articles with unsupported infobox fields
- Webarchive template wayback links
- تورک دیلی
- دیللر
- آسیا دیللری


text:
یازیلیم
یازیلیم ( اینگیلیسجه: Software )، دییشیک وظیفهلری اولان الکترونیک آیقؽتلارین بیربیرینه ایلگیلندیرمک و ایرتیباطلارین مۆمکون ائتمک هدفی ایله ایشلنن ماشین دستورلاریدیر. آیری تعریفده، یازیلیم، بیر بیلگیسایار نه زاماندا و هانسی شراییطده نه ائدجگیدیر.
یازیلیم، الکترونیک آیقؽتلارین بللی بیر ایش اۆچون یازیلان پروقراملارین بوتونونه وئریلن آددیر. بیر باشقا دییشله، وار اولان بیر مسالهنی حل ائتمک اۆچون بیلگیسایار دیلی ایشلنیب، یازیلان آنلاتمالارین مجموعهسیدیر. یازیلیم اۆچون فرقلی دیللر واردیر. بولارین بعضیلری پاسکال، ++C ، جاوا دیر. بیلگیسایاردا یازیلیم نوعلاری ۳ آنا قروپدا اینجهلنیر:
۱- سیستم یازیلیملاری(System Software): بیلگیسایارین اؤز ایشلدیلمسینی ایممکان وئرن، ایشلدیمسیستمی، درلییجی(کامپایلر) کیمی یازیلیملاردیر. بۆتون سیستم پروقراملاری ایچینده ان کؤک یازیلیم، ایشلدیم سیستمیدیر کی، بیلگیسایارین بوتون دونانیم و یازیلیم قایناقلارین کونترول ائتدیگی کیمی، ایشلدنلره اویقولاما یازیلیملاری چالیشدیرماق ایمکانی وئریر.
۲- اویقولاما یازیلیملاری(Application Software):بو ایشلدنلرین ایشلرینه مربوط اولان یازیلیملاردیر. گۆندهلیک ایشلتدیگیمیز مدیا اوینادیجیلاری، حسابلاما یازیلیملاری، چت یازیلیملاری و... اویقولاما یازیلیملارین میثاللاریدیر.
۳- چئویریجی یازیلیملار: هرهانسی بیر دیلده یازیلان پروقرامی ماشین دیلینه چئویرن یازیلیمدیر.
یازیلیم نوعلاریدَییشدیر
سیستم یازیلیملاریدَییشدیر
سیستم یازیلیملاری بیلگیسایار ایشلتمهسی اۆچون گرکلی آنا وظیفهلری ائدر و بیلگیسایار دونانیمینا و سیستمین ایشلمهسینه کؤمکچی اولور. سیستم یازیلیم نوعلاری:
- آیقؽت سۆروجولری
- ایشلدیم سیستملری
- سونوجولار(سئروئرلر)
- خدمات پروقراملاری
- پنجره سیستملری(گرافیکسئل آرایوزو)


text:
قۇرانماق صناغاتیندا داشاساتوو ۱۰ میلیارد لیرادان گچدی
آسلسان، تۆرک هۇواچیلیق و عألم صناغاتی و راکت سان دۆنیأنینگ اینگ اولی ۱۰۰ قۇرانماق صناغاتی شرکتی نینگ آراسیندا
آسِسلسان، توساش، راکتسان، هاولسان؛ ایشبیر و آسپیلسان شرکتلری نینگ داشاساتووی اۇزالقی ییلا گؤرأ ۳۴ گؤتریم یۇقارلادی و ۱۰.۵ میلیارد لیرادان گچدی.
تۆرکیأنینگ یاراغلی گۆیچلرینینگ گۆیچلِندیرمه غازناسینا باغلی بۇلان تۆرکیأنینگ قۇرانماق صناغاتی نینگ اینگ اولی شرکتلری ۲۰۱۷-نجی ییلدا ۱۰.۵ میلیارد تۆرک لیراسی اؤنۆم ساتدی.
آسلسان، تۆرک هۇواچیلیق و عألم صناغاتی و راکت سان دۆنیأنینگ اینگ اولی ۱۰۰ قۇرانماق صناغاتی شرکتی نینگ آراسیندا.
دِگیشلی حابارلار
تۆرکیه ده واکسن اوردورانلارینگ سانی یوُقارلاماغا دوُوام ادیأر
تۆرکیه ده کروناویروس یوُقانچ کسلینه قارشی 114 میلیون دز واکسن اوردوریلدی
أردوُغان آفریقا یورتلارینا دؤرت گۆنلۆک ساپارینا باشلایار
أردوُغان دؤرت گۆنلۆک آفریقا ساپاریندا آنگولا، توگو و نیجریا بارار
آنگلا مرکل تۆرکیه ده ساپاردا بوُلدی
آنگلا مرکل وظیپهسینینگ قوتارماغیندان اوُزال حوُشلاشماق اۆچین تۆرکیأ گلدی


text:
اویان نیوز: گونئی کره دؤولت باشقانی پارک گئون-های، قوزئی کرهنین نوکلئر سلاح دنمه چالیشمالاریندن وازگئچمهسی لازیم اولدوغونو، عکس حالدا ایزولاسیونلا قارشی قارشییا قالاجاغینی ایفاده ائتدی.
گئون-های، اؤلکهنین ایلک قادین دؤولت باشقانی اولاراق اولوسا سسلنیش چیخیشیندا، قوزئی کرهنی اویاردی. قوزئی کرهنین نوکلئر سلاح دنمه چالیشمالارینی آسقییا آلماسی لازیم اولدوغونو وورغولایان گئون-های، عکس حالدا ایزولاسیونلارلا قارشیلاشاجاغینی و سئول ایله ایلیشکیلرین داها دا پیسلشهجگینی ایفاده ائتدی.
گئون-های، کرهنین ۱۹۱۰-۱۹۴۵ ایللری آراسیندا ژاپونیانین کولونیسی اولماسینین ایل دؤنومونده، ژاپونیانین گئچمیش دؤورلرده ائتدیگی پیس و یانلیش معامله ایله ایلگیلی سوروملولوق آلماسی لازیم اولدوغونو قید ائتدی. قوزئی کره، ۱۲ فوریهده نوکلئر دنمه ائتمیش و باشدا بیرلشمیش میللتلر اولماق اوزره اولوسلارآراسی توپلومدا کینانمیشدی.
ت رت


text:
افغانستان اسلامی جمهور ریاستی نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی دفتر ریاستی گه تیگیشلی و اوشبو ریاست نی آستیده بولگن ریاست لرنی ایشلرینی هرتمانلمه مدیریت قیلیش، قانون لر اساسیده موضوع اصولریی ، معین وقتیده اوشبو اداره تمانیدن باشقه اداره لرگه توغری شکلده کتیشی دن اظمینان قولگه کیرتیش
وظیفهلر:
- ا.ا. جمهور لیک عالی مقامی نینگ بویروغلری، حکم لرینی ترتیب گه سالیب ثبت و ابلاغ قیلیش( خاص حلالت لرگه فرمان لرو حکم لرنی ترتیب گه سالیش افغاسنان اسلامی جمهور لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی اداره سی نینگ دفتر ریاستی تمانیدن یولگه قوییلدی) ؛
- یادداشت لرنی ا.ا.ج ریاستی ده تقدیم قیلیب و مذکور مقام دن هدایت قولگه کیلتیریش اوچون ترتیب گه سالیش(اداره نینگ بویروغ بیلن ) ؛
- ا.ا.چمهور ریاستی نینگ هدایت لری و تعهد لرینی ثبت، تعقیب وابلاغ قیلیش و ا.ا.چ رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی نیگ دفتر ریاستیده گزارشلری یوباریش؛
- ا.ا.ج رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی نینگ حکم و هدایت لرینی ترتیب گه سالیب، ثبت و ابلاغ قیلیب و اولرنی تعقیب قیلیش؛
- ایشلری بوییچه اداره نینگ آستیده بولگن اداره لردن یادداشت لرنی قولگه کیلتیریش، اولرنی دیتابیش گه جایلشتیریب جمهور رییس لیک نینگ خاص سکرتریتی گه هدایت آلیش اوچون یوباریش؛
- ا.ا.ج رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی نینگ اورین باسرلیگلری بیلن ایش علاقه سینی تامین قیلیش؛
- ا.ا. جمهور رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه ریاستی نیننگ وزیرلیگ لر و اداره لرنی رهبرلیگی اورته سیده ضرورت بولگن پیتیده بیرلشتیریش؛
- ا.ا. جمهور رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی ده مذکور اداره نینگ اورین باسرلیگ لری و تیشگلی ریاست لر نینگ گزارش لرینی تقدیم قیلیش؛
- ا.ا.ج کابینه سی نینگ ایشلر بوییچه اداره ده تیشگیشلی؛ تصویب قیلگن وظیفه لرینی تعقیب قیلیب و علمگه آشیش اوچون ا.ا.ج رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی ده گزارش یوباریش؛
- لازم آسانلیک لرنی ا.ا.ج رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی نینگ رسمی یازیشمه لریگه بوتون اداره لر اراسیده کیلتیریش؛
- بریشلگن نامه لرنی ایشلری بوییچه اداره سی نینگ هدایتی اساسی ده یخشی باشقروو علمگه آشیش اوچون اداره لرگه یوباریش؛
- بوتون کیلگن و کیتیاتگن سند لرنی ا.ا. ج رییس نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستیده معین تاریخی بیلن مهر و ثبت قیلیش
- اوشبو اداره نینگ اورین باسرلیگ لریگه تیگیشلی سندلرینی قندی شکلده وارد و صادر بولیشدن خبر تاپیش و اولرنی رسمی مهر قیلیب تیگیشلی (وزیرلیگ لر/ادره لر) یوباریش؛
- کیلگن و کیتیاتگن سند لر نی کنترول، اجترتییش و چیدملیک بیریب و سندلرگه قوشیلگن سندلردن ایشانچ قولگه کیلتیریب ، عاجل ، محرم ، عادی بولگن لیگینی صفگه تارتیب تیگیشلی اداره لرگه لازم بولگن پیتیده یوباریش؛
- ایشلر بوییچه عمومی ریاستی نینگ رهبرلیگی اساسیده اوتکن سند لر توغرسیده اداره لر و شخص لر ایستگن پیتیده معلومات بیریش؛
- تیگیشلی دیتابیش ده حکم لر و فرمان لرنی ثبت و راجتستر قیلیش؛
- اجندا نی ترتیب گه سالیش، ایشلری بوییچه اداره رهبرلیگی نینگ یغیین لرینی نظم گه سالیش و ییغین لرده بولگه فصیله لرنی تیگیشلی بولگن اداره لرگه یوباریب ؛ نتیجه سینی تعقیب قیلیش؛
- جمهور رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی رییسی گه اداری و تخنیک توغرسیده مناسب آسانلیک لرنی یرتیش؛
- ممکلت نینگ یشاوچیلری نینگ شکایت لری و عرایض لریینی مناسب شکلده نظم بیریب ثبت قیلیش زمینه لرینی یرتیب لازم آسانلیک لرنی کیلتیریش و ضرورت بولگن پیتده ایشلری بوییچه اداره نی نینگ باشلیغی بیلن ملاقات لرینی تنظیم قیلیش؛
- دولت یوقاری مرتبه لی ایشلاوچیلر و محلی بویوک لرنی ملاقات لرینی ایشلر بوییچه عمومی باشلیغی بیلن ملاقات لرینی ریجه لنتیریش؛
- تیگیشلی اداره لرنینگ ایش پلان لرینی بیرلشتیریب ا.ا.ج رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی گه تقدیم قیلیش؛
- ا.ا.ج رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی ریاستی نینگ ایش پلان لرینی تیگیشلی اداره لر نینگ ایش پلانی گه اساس ترتیب گه سالیش؛
- مشترک قیینچلیگ لر توغرسیده ایچکی اداره لر اورتسیده یغیین لرنی قوریش؛
- تحلیلی یادداشت لرنی اسناد لر، پیشنهاد لر و عریضه لر توغرسیده ایشلری بوییچه اداره سی نینگ هدایت نی آلیش اوچون ترتیب گه سالیش؛
- بوتون دولت و نا دولت اداره لری، بویوک کیشی لر، قوم لرنی کتله لری و حقیقی شخصیت لر اورتسیده ا.ا. ج رییس لیک نینگ ایشلری بوییچه عمومی باشلیغی نینگ شفاهی هدایت لرینی ابلاغ قیلیش اوچون موافق لشتیریش برنامه لرنی یولگه قویشه.


text:
بیچاق
بؽچاق: کارد، پیچاق، چاققی، کئسن، گزن (کئسگی). ایتی بیر آلات کسماق اۆچون یوخسا بؤلماق و تیکه ائدماق اۆچون. چوخلو پیچاقلار آیتی بیر فلزدن هابئله دئمیر پولاد ایستیل و پاخیر و… اولور. اسکی چاغلاردا اینسان پاخیر ایله چوخلو پیچاقلار قوشوب.
آشپزخانا پیچاقی[دَییشدیر]
چوخلو ایستیل و پاسلانماز و قالارلی فلز اولور. ایستیل پاسلانماز و دواملی بیر فلزدیر.
میوه پیچاقی[دَییشدیر]
کیچیک بیر فلز اولور و آزجا آیتی و کسندی. میوه قابیقین توتماق اۆچون ایشلئنیر چوخلو استیل اولور و ایندی پلاستیک ماده ایله قوشما پیچاقلار بازاردا گوروشور. میوه پیچاقی یونگول گوزل و قوناق اۆچون اونملی دوزلینیر.
قصاب پیچاقی[دَییشدیر]
چوخ آیتی و کسگین و اوجو بیز و دواملیدی قصاب نئچه جوره پیچاق ایشلئدیر.
صنعتی پیچاق[دَییشدیر]
هر ایش گورن اوز ایشلرینه گوره بیر پیچاق ایشلئدیر. باشماقچی. نجار. دمیرچی. اکینچی و…
فرش پیچاقی[دَییشدیر]
فرش پیچاقی اوجو ایری و بؤیلوق توتماق اۆچون و ایلمک سالماق اۆچون ایشلئنیر. ایلمک سالماق ایشلئرینده حرفه ای پیچاقلار قوشولوب.
سؤزلوک[دَییشدیر]
چاققی تورکجه موغول سؤزدور و چاققا سوزوندندی. چاققا یانی کسن و قوپالدان. کارد یانی کسن و قیرتان. کات (قیت) سؤزوندن. (کات:قیتماق)


text:
حکیم ملا محمد هیدجی ۱۲۷۰ ه ق - ۱۸۵۳ م ده زنجانین ۶۰ کیلومترلیگینده اولان «هیدج» کندینده آنادان اولموشدور. هیدجی ایلک تحصیلینی اورادا آپارمیش، سونرا قزوینده صرف و نحو، منطق و معانی و بیان اوخوموش، اوندان سونرا نجفه گئدیب اورادا اون ایل ایلاهیات درسینه داوام ائدیب، مجتهد اولموش و نجفدن قاییداندان سونرا تهراندا یئرلشمیش و ۲۵ ایل «مدرسه منیریه»ده تدریس ایله مشغول اولموشدور. هیدجی ۱۳۴۲ ه ق - ۱۹۲۸ م ده تهراندا وفات ائتمیشدیر. او عؤمرونده ائولنمهمیش و قادینلاری وفاسیزلیقلا ایتّیهام ائتمیشدیر!
هیدجی ایسلامین اوچ اساس دیللری عربجه، تورکجه و فارسجادا ادبی، فلسفی، ایجتیماعی و دینی اثرلر یازمیشدیر. او گنجلیگینده «مغنی» تخلصونو ایشلتمیشدیر. کلیات دیوان هیدجی تبریز و زنجاندا نئچه دؤنه چاپ اولموش، بو کیتابدا اونون لیریک فلسفی غزللری، قصیدهلری و حیكمتلی موضوعلارا حصر اولونموش نثر اثرلری درج ائدیلمیشدیر. «رساله دخانیه»سی امپریالیزم علیهینه یازیلمیش نثردیر. «شرح منظوم»اثری سبزوارینین«شرح منظومه»سینه بیر حاشیهدیر و عربجه یازیلمیشدیر.


text:
علییئو، آمریکا دیش ایشلری باخانی ایله دانیشدی
"آمریکا باشقانینین بو آچیقلاماسی، آذربایجان یؤنتیمی و توپلومو طرفیندن راحاتسیزلیقلا قارشیلاندی"
آمریکا خاریجی ایشلر باخانی آنتونی بلینکن، آذربایجان جمهورباشقانی ایلهام علییئو ایله قاراباغ قونوسوندا دانیشدی.
آمریکا خاریجی ایشلر سؤزچوسو ند پرایس، بلینکن ایله علییئو آراسینداکی تلفن دانیشماسینا باغلی وئردیگی آچیقلامادا،
"باخان بلینکن ایله جمهورباشقانی علییئو، آمریکا ایله آذربایجان آراسینداکی ایکیلی اورتاقلیغین اؤنمینه وورغو ائتدیلر و بیر چوخ قونونو اله آلدیلار" ایفادهلرینی ایشلتدی.
بلینکنین اینسان حاقلاری و تمل اؤزگورلوکلرین اؤنمینی تکرارلادیغینی ایفاده ائدن پرایس،
"باخان، آوروپا گوونلیک و امکداشلیق تشکیلاتی چرچیوهسینده مینسک قروپو باشقانلارینین بؤلگهدهکی بوتون اینسانلارین فایداسیندا داغلیق قاراباغ بؤلگهسیندهکی چاتیشمالارا قالیجی سیاسی حل گتیرمه چابالارینین اؤنمینه دقت چکدی" دئدی.
علییئو ایسه، آمریکا باشقانی جو بایدنین ۱۹۱۵ حادثهلرینی "سویقیریم" اولاراق تانیملاماسینا توخوناراق،
"تورکیه، آذربایجانین یاخین دوستو و متفیقیدیر. ساواش سونراسی دؤورده بؤلگهمیزده چوخ اؤنملی و مثبت رول اویناییر. آمریکا باشقانینین بو آچیقلاماسی، آذربایجان یؤنتیمی و توپلومو طرفیندن راحاتسیزلیقلا قارشیلاندی" ایفادهلرینی ایشلتدی.
ایلگیلیلی خبرلر
آذربایجان-دا "کووید-19"دان اؤلوم و یولوخما سایی (21 ژوئن)
ناظیرلر کابینهسی یانیندا اوپراتیو قرارگاهدان وئریلن معلوماتا گؤره، کوروناویروسدان 1 نفر وفات ائدیب.
بایراموو: تاریخی بیر بیاننامهدیر
"ایلک دفعه بیر دونیا لیدئری، ایشغالدان قورتاریلان تورپاقلاری، تورک دونیاسیندا اؤزل یئری اولان شوشا شهرینی زیارت ائتدی"
آذربایجان-دا "کووید-19"دان اؤلوم و یولوخما سایی (20 ژوئن)
ناظیرلر کابینهسی یانیندا اوپراتیو قرارگاهدان وئریلن معلوماتا گؤره، کوروناویروسدان 1 نفر وفات ائدیب.


text:
ایست همپتون نورت، نیویورک
ایست همپتون نورت، نیویورک (اینگیلیسجه:East Hampton North, New York ) آمریکا اؤلکهسینده بیر یاشاییش منطقهسیدیر. سوْن نۆفوس ساییمی اساسيندا ۴۱۴۲ نفر ایمیش و ۱۴٫۶ کیلومتر موربّع ساحهسی وار و نیویورک ایالتینده یئرلشیب.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ American FactFinder. United States Census Bureau. آرشیولنیب اصلی نۆسخهدن on 2013-09-11. یوْخلانیلیب2008-01-31.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«East Hampton North, New York»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۸ آقوست ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ایست همپتون نورت، نیویورک گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
باغلی دَییشیکلیکلر
آشاغیداکی ژورنال، قئيد اوْلونان صفحهيه (و يا قئيد اوْلونان بؤلمهدهکی صفحهلره) داخیلی کئچید وئرن صفحهلرده ائدیلمیش سوْن ديَیشیکلیکلرین لیستیدیر. ایزلهمه لیستینیزدهکی صفحهلر قالین شریفتله گؤستریلمیشدیر.
- د
- ویکیدئیتا دَییشیکلیگی
- ی
- بو دییشیک یئنی بیر صفحه یاراتدی (بیرده یئنی صفحهلرین لیستینه باخین)
- ک
- بو بیر کیچیک دَییشدیرمهدیر
- ب
- بۇ دَییشیک بیر روْبات طرفیندن ائدیلیبدیر
- (±۱۲۳)
- صفحهنین اؤلچوسو بایت میقداری ایله تعیین ائدیلیر
- صفحه موقتاً پیگیریشده
۲۰ ژوئن ۲۰۲۱
- ماژول:Documentation ۱۵:۵۷ −۴ Səlmanöğlu دانیشیق چالیشمالار اِتیکِت: واگردانی دستی
- ماژول:Documentation ۱۵:۵۷ +۴ Səlmanöğlu دانیشیق چالیشمالار
- ماژول:Documentation/config ۱۵:۵۵ −۶ Səlmanöğlu دانیشیق چالیشمالار
- ماژول:Documentation/config ۱۵:۵۱ −۴ Səlmanöğlu دانیشیق چالیشمالار
۱۹ ژوئن ۲۰۲۱
- ماژول:Message box ۱۱:۲۸ +۲۸ Səlmanöğlu دانیشیق چالیشمالار
- ماژول:Message box ۱۱:۲۰ −۳۳ Səlmanöğlu دانیشیق چالیشمالار


text:
ایران ممالیکی محروسه سینده کی میللیتلر مسئله سی نین گونو گوندن قابارماسی فارس ایستعمار تشکیلاتلاریندا اولان بیر سیرا انسانلاری دا دوشونمگه زورلاماسینا باخمایاراق بو ذاتلار آذربایجان تورکلرینه "اوزاقدا سو (سراب)" وعده سی وئرمه گه چالیشارلار. بو دوغرولتودا دنیز ایشچی ایمضاسی ایله قلم ووران ذات یئنی سونقومالار (ملاحیظه لر) اورتایا آتمیش، یئری گلمیشکن بو سونقومالارین بعضی بؤلوملرینی گؤزدن کئچیرمگه چالیشاق، اوخویوروق:
"الف- این دوستان مردم منطقه جغرافیائی ایران را فقط بصورت مردم ملیت فارس و غیر فارس تقسیم بندی می کنند. همه تقسیم بندیهای دیگر بصورت زیر مجموعه یک چنین تقسیم بندی تعریف می گردند. مثلا در وحله اول ما ملیت فارس را داریم و ملیت ترک آذربایجانی را. در مرحله دوم زیر مجموعه های کارگر آذربایجانی، زنان آذربایجانی، ورزشکاران آذربایجانی، دانشمندان آذربایجانی و سازمانهای سیاسی آذربایجانی غیره را که همه زیر مجموعه ای از مجموعه بزرگ هویت آذربایجانی می باشند دارا می باشیم"[i].
کئچمیش یازیلاردا دا ایشاره اولوندوغو کیمی مؤللیف میللی کیملیک مسئله سینی فارس ایستعمار سولچولوغو ادبیاتی نین سیراسیندا یئرلشدیره رک میللی کیملیگی، کیملیکلر قوروپونون آلت سیراسیندا یئرلشدیرمک ایله میللی مسئله نی گؤندمدن چیخارماغا چالیشمیشدی.[ii] مؤاللیفین او یاناشماسینا باخمایاراق بو یازیسیندا ذهنینده اولوشموش سورقو و سؤاللارا جاواب آلماق اوچون بیر داها آذربایجان میللی حرکتینی سورقو و سؤآلا چکمک ایستر. اوسته لیک دوزنسیز و تشکیلاتسیز بیر توپلوما وئریلن و پوپولیست دئییم ساییلان "خالق (مردم)" ایفاده سینی سرگیلمک ایله گئنه ده ایران ممالیکی محروسه سینده کی دیل و مدنیت صاحابلاری آراسیندا هانگی مناسیبتین قورولماغینا و حاکیم اولدوغونا توخونماق ایستمز. یئری گلمیشکن مؤللیف "مردم منطقه جغرافیائی ایران" دئیه قلمه آلدیغی ایران ممالیکی محروسه سینده کی دیل و مدنیت صاحابلاری نین کئچمیشده هانکی قونوم و دورومدا اولدوقلارینی گؤتور قوی ائتمگه چالیشاق. ایران ممالیکی محروسه سینده فارس ایستعمارچیلیغینا معروض قالمیش توپلوملاردان آذربایجان میللتی نی بیر اؤرنک دئیه نظره آلارساق، قاجار حاکیمیتلری دؤنمینده فارس دیلی دیوان دیلی و تورکچه قوشون دیلی اولدوغونو نظره آلاراق مشروطیت حرکاتیندان سونرا تورک دیلی فارسچا ایله بیرلیکده رسمیلشمیشسه ایمیش، فارس و تورک دیللری و مدنیتلری ایران ممالیکی محروسه سی نین دؤلتچیلیک کیملیگی اولارمیش. بونلارا باخمایاراق گئنه ده بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده باشقا میللی آزلیقلارین دیل و مدنیت مسئله لری سؤز قونوسو اولدوغونو گؤز آردی ائتمک اولمازدی. بونلارا باخمایاراق آذربایجاندان باشلامیش مشروطه حرکاتی نین ایران ممالیکی محروسه سینده خاریجی گوجلر (روسیه و انگلیس) واسیطه سی ایله یئنیلگه یه (شیکسته) اوغرادیغی نین سونوچ و نتیجه سی اولاراق فارس دیلی، مدنیتی و مفکوره سی اؤزو ایله بیرلیکده فارس ایستعمارچیلیغی نی دا بو ممالیکی محروسه یه سوغات گتیرمیش. بئله لیکله فارس میللتچیلری و فارس مدنیت راسیستلری "میللت-دؤلت" آنلاییشی باشلیغی آلتیندا "بیر دیل، بیر مدنیت و بیر دؤلت" دئیه فارس اولمایان ائتنوسلاری فارس دیل و مدنیتینه تابع توتماقلا فارس ایستعمارچیلیغینا یول آچمیشلار. روسیه و انگلیس ایستعمار یانچیلاری فارس میللتچیلرینی تهراندا حاکیمیته گتیردیکلرینه باخمایاراق بو دؤلتلره رقیب ساییلان آلمانیا حکومتی ده بو گلیشمه دن پای اومماغا باشلامیش. بئله لیکله آلمانیایا تحصیل آلماق اوچون گئدن اؤیرنجیلر اوزره آلمانیا ایمپراتورلوغو یاتیریم یاتیرماغا چالیشمیش. بیرینجی دونیا ساواشیندا آلمان حکومتی، "ایسلام بیرلیگی" (پان ایسلامیسم) گؤروشونو دیفاع ائدن عثمانلی ایمپراتورلوغو ایله ایش بیرلیک ائتمکدن فایدالانارکن ایراندا فارس میللیتچیلیگی، فارس مدنیت راسیستلری واسیطه سی ایله آلمانیا ایمپراتورو، قایصئر ویلهئلم (Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Preußen ) مسلمان اولموش دئیه ایرانداکی روحانیتی ده عثمانلی خلیفه لیگی ایله ایش بیرلیگی ائتمک اوچون تشویق ائتدیرمیش[iii]. بو گلیشمه لری یوخسا گئریلیملری (پس رفت) میللی بیلینجدن یوخسول گونئی آذربایجان آیدینی درک ائتمه یه رک آذربایجان تورکلوگو علیهینه دورمادان گئجه و گونوز فارسلیق سیرالاریندا بوگون ده بعضیلری ائتدیکلری کیمی تبلیغات آپارماغا چالیشمیشلار. 1916. ایل سیدحسن تقی زاده تبریزی آلمانیانین برلین شهرینده فارس دیلینده کاوه درگیسینی فارسلیق اساسیندا یولا سالاراق و "آصلان و گونش (شیر و خورشید)" یئرینه او زامان فارسلیق سیمگه سی سانیلان "درفش کاویانی" سیمگه سینی تبلیغ ائتمکله فارس میللیتچیلری نین بیرینجی سیراسیندا یئر آلیرمیش[iv]. بو درگی نین خرجلری ده آلمان دؤولتی طرفیندن وئریلیرمیش[v]. کاوه درگی سی تعطیل اولدوقدان سونرا حسین کاظمزاده تبریزی باشچیلیغی ایله 1922- 1927 (1301-1306) ایللرینده آلمانیانین گئنه ده برلین شهرینده "ایرانشهر" آدلی درگی فارسلیق اوچون تاریخ یونتاماق نیتی ایله فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سینی اساس گؤتوره رک یایینا باشلامیش. بو درگی یالنیز آوروپادا فارس دیل و مدنیتی ایله ایلگیله نن فارس محفللری اوچون دئییل، ایران ممالیکی محروسه سی نین 40 شهر و شهرستانلاریندا دا فارس دیل و مدنیت ایله اوغراشان کسیملر و شخصلر اوچون ده گؤندریلیرمیش[vi]. بئله لیکله ایرانشهر درگی سی، ایران ممالیکی محروسه سی، باشدا گونئی آذربایجان شهر و کندلرینده کی فارس دیل و مدنیت ایله اوغراشانلاری فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سی ایله آزیغالانماغا (تغذیه اولونماغا) خیدمت ائتمیش. فارسچیلیق باخیمیندان احمد کسروی[vii]، یحیی ذکاء[viii]، منوچهر مرتضوی[ix]، جواد شیخ الاسلامی، تقی ارانی[x]، بابک امیر خسروی، عارف قزوینی، صادق رضازاده شفق، حسینعلی کاتب، ناصح ناطق، کاوه بیات و یوزلرجه اؤز دیل و مدنیتلری علیهینه بالتا وورمانی اؤزلرینه "ایرانلی اولماق" و میللی شرف بورجو دئیه حئساب ائدن آذربایجان تورکلری "ایرانشهر" درگی سی نین یئتیردیگی فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سی نین یئمیشلری و ثمره سی اولموشلار. آلمانیانین برلین شهرینده ایرانشهر درگیسینی ائشلیک (همراهلیق) ائدن ایکینجی درگی "فرهگستان" درگی سی اولموش. بو درگینی مرتضي يزدي ٬ غلامحسين فروهر٬ حسن نفيسي ٬ مشفق کاظمي ٬ احمد فرهاد ٬ تقي اراني یولا سالمیشلار (1924-1925)[xi]. بو درگیده آذربایجان تورکلوگو علیهینه و فارس ایستعمارچیلیق مفکوره سی دوغرولتوسوندا اولان گؤروشلره گئنیش یئر وئرمیش[xii].
آوروپا دؤولتلری طرفیندن "فارسیستان" و "فارس حکومتی" آدلاری یئرینه "ایران" و "ایران حکومتی" آدلاری تهرانداکی سفیرلیکلری واسیطه سی ایله 1937. ایل قبول اولوندوقدان[xiii] سونرا 1933. ایل آلمانیادا حاکیمیته گلمیش آلمانیا نازیستلری "ایرانیت (اوخو: فارس اولماق)" مفکوره سینی "آریا" دئییمینه دویونلمگه چالیشاراق بؤلگه ده روسیه و انگلیس گوجلرینه قارشی قویماغا چالیشمیشلار. یوزئف گؤبئلس Joseph Goebbels)) نازیست آلمانیانین تبلیغات وزیری "ایران و ژئرمن نژادلاری نین "آریا (Arier)" کؤکوندن اولدوغو ایدعاسینی اؤنه سورموش[xiv]. ایران ممالیکی محروسه سینده عوام خالق کیتله سی آراسیندا عیرقچیلیق تئوریسی اؤزونه یئر آچابیلمه سی اوچون ایلک آشامادا یوزئف گؤبئلس برلین شهریندن فارس دیلینده رادیو یایینلاری نین یایینلانماسینا بویوروق وئرمیش. بئله لیکله ده ایران ممالیکی محروسه سی و افغانستان توپراقلارینا فارس دیلینده رادیو یایینلاری یاییلماغا باشلامیش (1939). چوخ زامان کئچمه دن فارس مدنیت راسیستلری گونئی آذربایجاندا هیتلرین اصیل ایرانلی اولدوغونو و اصل آدی نین دا میر حیدر اولدوغونو توپلوما آشیلاماغا باشلامیشلار[xv]. فارسلیق ائلیتی ایچریسینده راسیستلیک گؤروشلرین یاییلماسی اوچون "جهان نو" آدلی درگی نین یاییلماسی دا واجیب گؤرولموش (1939). بهرام شاهرخ[xvi] ایستر برلین رادیوسونون مسئولو و ایسترسه ده آدی کئچن درگی نین مسئول مدیری اولموش[xvii]. بو ایشده داوود منشی زاده[xviii] و اسماعیل کوشان (پارس فیلم ایستودیوسونون قوروجوسو) بهرام شاهرخ ایله ائشلیک (همراهلیق) و امکداشلیق ائتمیشلر[xix]. انگلیس ایستعمار گوجلری نین باسقی سی نین سونوچ و نتیجه سی اولاراق رضا شاه آلمانیا یانلیسی ساییلان بیرینجی وزیری، احمد متین دفتری نی وظیفه دن اوزاقلاتدیقدان و یئرینه اینگلیس یانلیسی علی منصورو گتیردیگیندن سونرا کئچمیشده برلین رادیوسوندان رضاشاها مدحیه لر دئمیش بهرام شاهرخ آلمانیا نازیستلری نین بویوروغو اساسیندا هامان گوندن باشلایاراق رضا شاها نیفرت قوسماغا باشلامیش. بو داورانیشلارین سونوچ و نتیجه سی اولاراق بهرام شاهرخ-ون آتاسی کیخسرو تهراندا تئرور ائدیلمیش. بهرام شاهرخ آلمانلارا داها آرتیق خیدمت ائتمه نین آغیر باشا گلجه گی دوشونجه سی ایله آلمانیادان تهرانا گئری دؤنموش. بئله لیکله داوود منشی زاده "جهان نو" درگی سی نین مسئول مدیری اولموش. اوزون سؤزون قیساسی: 1945- 1946. ایللر گونئی آذربایجان تورپاقلاری نین روسیه سؤویئتلیگی طرفیندن ایشغال اولماسیندان فایدالانماغا چالیشان گونئی آذربایجان میللی حکومتی باشچیلاری نین(قوصورلاری ایله بیرلیکده) میللی بیلینج و شوعورلاری گؤز آردی ائدیلرسه، کئچمیش یوز ایلده ایران آدینا چالیشان بوتون گونئی آذربایجان ائلیتی فارسلیق تئرورونا معروض قالمیش، فارس ایداره لرینده و تشکیلاتلاریندا بیر چوخلاری آرمانجیل اولدوقلارینا باخمایاراق بیر کؤله کیمی خیدمت ائتمیش نؤکرلر ساییلمیشلار. دئمک، فارسلیق و فارس ایستعمارچیلیغی اوغروندا فارس ائلیتی و فارس مدنیت راسیستلری خاریجی گوجلر ایله آخار باخار اوینارکن بیر آز سایدا شخصلر (محمدعلی فرزانه، بولود قاراچورلو، بهزاد بهزادی، کریم مشروطه چی، یحیی شیدا، محمدحسین شهریار، حسین دوزگون، ... و سونرا وارلیق درگیسی اطرافیندا ییغیلان انسانلار) گؤز آردی ائدیلرسه، تشکیلات بیچیمینده آذربایجان آیدینلاری اؤز کیملیک و منلیکلری اوغروندا هئچ نه ائتمه میشلر. آذربایجان آیدینلاری نین بیر چوخو فارس ساغ و سول تشکیلاریندا آرمانچیل چالیشدیقلارینا باخمایاراق بونلارین "ایرانلیلیق" آدینا چالیشمالاری فارس ایستعمارچیلاری نین کؤنلوجه اولموش. دنیز ایشچی قلمیندن گئنه ده اوخویوروق:
"ب – این دوستان، ژئوپولیتیک جغرافیائی ایران را بصورت منطقه استعماری تصویر می کنند که در آن دولت فارس، ملتهای دیگر را بصورت مستعمره خویش در آورده و آنها را استعمار و استثمار می کند.خارج از اینکه تعریف تاریخی سیاسی اجتماعی استعمار و نظام استعماری چه می باشد، این دوستان سیستم سیاسی امنیتی کشوری در منطقه اذربایجان را بصورت ارگانهای سیاسی امنیتی حاکمیت دولت فارسی قلمداد می کنند. بر اساس چنین تعریفی، جنبش ملی آذربایجان و ملیتهای دیگری که در ایران زندگی میکنند، یک جنبش ملی رهائیبخش می باشد که لازمه آن اتحاد همه نیروهای ملی ( چه دموکراتیک و چه غیر دموکراتیک) جهت گرفتن استقلال سیاسی جغرافیائی از حاکمیت دولت فارسی و تشکیل دولت مستقل ملی اذربایجانی و غیره می باشد"[xx].
نئجه دئمیشلر، ایللر بویو خاروار- خاروار تانباکو یاندیردیقدان سونرا اؤزو آذربایجانلی اولان دنیز ایشچیلرین فارس ایستعمارچیلیق مسئله سینی غربته سالماسی و میللی ظولمون هانکی بویوتلاردا آخین ائتدیگینی درک ائتمدیگی، فاجیعه نین نه اؤلچوده درین اولدوغونو داها راحات درک ائتدیرمیش اولار. ایلک اولاراق بیر خالقین دیل و مدنیتینه یاساق قویماق، مدنیلشدیرمک آدینا اؤزگه دیل وسیله سی ایله او خالقی بیر میللی وارلیق اولاراق اریتمک سیاستینه تابع توتماق، اونا اؤزگه تاریخ و میللی کیملیک سیریماق و آشیلاماق، ائلیت کسیم ایله عوام خالق آراسیندا آیدین و متعصب کسیم دئیه اوچوروم یاراتماق (تعصب نداشته باش، آذربایجانیها چه قدر متعصب هستند!!! و ... )، بو ایکی کسیمی اوز اوزه قویماق، آذربایجاندا فارس ایداره چیلیک و اشغالچیلیق سیستیمی یولا سالماق، آذربایجان تورکلرینی فارس دیلی ایله ایداره ائتمک و فارسلیق ایداره ائتمک سیستیمی نی آذربایجانلیلارا دیکته ائتمک، او خالقین انسانی، ذهنی و بیلیم گوجلرینی دیرچلدیکدن و ثمر وئرمگه باشلادیقدان سونرا فارس حاکیم دیل و مدنیتی نین خیدمتینه آلماق، او خالقین یاشاییش بؤلگه لرینی امنیتی دئیه اورادا ایش یئرلری آچیلماغا کسب ایذین وئرممک، او خالقین میللی کیملیگینه اویقون آد قویماقلارا ایجازه وئرممک، او خالقین تاریخی شهر، کند، داغ داش و چایلارینا وئریلمیش تاریخی آدلاری سیله رک اونلاری فارسلاشدیرماق، زامان آخاریندا او خالقین یئر آلتی و یئر اوستو قایناقلارینی سؤموره رک حاکیم دیل و مدنیتین خیدمتینه داشیماق، او خالقین اوولادلارینی اسکیکلیک کومپیلئکسینه قاپدیرماق و کیچیمسه یه رک میللی تئرورا معروض قویماق، او خالقی دیل و مدنیت باخیمیندان اؤز ائو و اوباسیندا اریتمک سیاستینه تابع توتماق، بونلار هامیسی ایستعمارچیلیغین و اوسته لیک فارس ایستعمارچیلیغی نین قاباریق گؤرونتوسو ساییلار. اوسته گؤروندوگو کیمی بو اؤزلرینی آیدین (روشنفکر) قلمه آلمیش ذاتلار ایستعمار مقوله سینی ده ایستعمارچی نیظام و اینتیظامین دیلیندن ائشیتمک ایسترلر. دئمک، فارس ایستعمار حاکیمیتی و گوجلری آذربایجان تورکلرینه اوز توتاراق باغیرمالی ایمیش:- آی آذربایجانلی، ائشیت و بیل!! - بیز فارس ایستعمار حاکیمیتی، سیستیمی و فارس ایستعمار یانچیلاری اولاراق آذربایجان تورکلوگونو (سیزی) سؤمورمک و اونلاری فارسلیقدا حلل ائتمک و فارسلیغینگی ائتمک اوچون سیزلره حاکیم کسیلمیشیک!! غئیرتی نیز و جسارتی نیز وارسا، بیزیم سؤمورگه چیلیک و ایستعمارچیلیق بویوندوغوموزون آلتیندا قالمایین!! -ذلیل و رذیلسینیزسه، بو اؤلوم، ذیللت، بو مشقت سیزه یاراسین!! فارسلیق بویوندوروغو آلتینا کئچدیگینیز اوچون، دیل و مدنیت آزادلیغی نین نه اولدوغونو بیلمه دیگینیز اوچون بیر میللی وارلیق اولاراق انسان کیمی یاشاماق سیزلره حرام اولموش!!. دها نه دئمه لی ایمیش؟؟، اوراسینی دا دنیز ایشچی گلجک مقاله لرینده سورقو بیچیمینده اورتایا قویار، جاوابلامالی اولاریق!. دئمک، ایستعمار مقوله سی نین تاریخی کئچمیش دئیه فارس ایستعمارچیلیغینا گؤز یومدورماغا چالیشانلار، "بالیغی نه زامان توتسان، او زامان یئنی و تازادیر" مقوله سینی درک ائتمیش دئییللر. فارس ایستعمارچیلیغی گلیشمک و سؤمورگنلیک آچیسیندان ایستعمارچی دؤولتلرین کیچیک قارداشی دوروموندا اولدوغو اوچون اونلار ایکی یوز ایل بوندان اؤنجه آفریقادا، هیندوستاندا و اوزاق-گونئی-دوغودا مملکتلرینده ائتمگه باشلادیغی ایستعمارچیلیق داورانیشلارینی فارس ایستعماری چیپلاق بیچیمده دؤولت- میللت آدینا کئچمیش دوقسان ایلده اوسلنمیش گؤرونر. بیلیندیگی کیمی فارس ایستعمارچیلیق گؤروشلری محمود افشار یزدی نین ایستعمارچی گؤروشلرینه اساسلانار[xxi]. دئمک، بوگون چیلپاق و یئر آلتی یئر اوستو زنگینلیگی سؤمورولموش آفریکا قیطاسی ایستعمارچی گوجلر اوچون ایلگینج و چکیجی گؤرونمه دیگینه باخمایاراق اونسوز دا آفریکالیلار فرانسه و انگلیس دیل و مدنیتلری واسیطه سی ایله بو دؤلتلرین مستملکه سی ساییلارلار. اؤرنک اولاراق مراکش و الجزاییر ظاهیرده فرانسه ایستعمارچیلیغیندا گؤرونمزلرسه ده، دیل و مدنیت باخیمیندان بوگون ده فرانسه ایستعماریندان اذیت چکرلر[xxii]. دئمک، فارس ایستعمار تشکیلاتلاریندا آیاقچیلیق و مئهترلیک ائدنلر کیمی میللی مسئله یه یاناشماق ایله کیمی آلداتماق ایسترلر؟ نه اوچون؟، هانکی چیخارلاری اوچون عوامفریبلیک ائتمک ایسترلر؟؟ بو ذاتلار، اؤزلری بیلمه سه لر ده، فوندامئنتالیست اولدوقلاری اوچون هر شئیین ایضاحی دئیه بیر فوندامنئت (اساس) یوروم و تعبیرین گرکلی و واجیب اولدوغو ایماجی ایله چیخیش ائتمکلرینه باخمایاراق اصلینده و عملده یوروم و تعبیر باهاناسی باش آلداتماق مقوله سینه خیدمت ائدن بیر ایستعمارچی گؤروش ساییلار (گؤروشن کنده بلدچی لازیم اولماز. ایستعمارچی داورانیشلاری ایضاح ائتمک اوچون داها تاریخه مراجعت ائتمک لازیم ساییلماز.). دنیز ایشچی گئنه ده یازمیش:
"ج – چنین نگرشی وقتی با عینک دودی تقسیم "فارس و غیر فارس" به جامعه نگاه می کند، وجود سازمانهای صنفی و سیاسی سرتاسری را به صورت نهادهای متعلق به ملیت فارس ارزیابی کرده و تعلقات مدنی شهروندی ایرانی آنها را انکار می کند. این بینش تلاش در این دارد که فعالین اذربایجانی را به خارج شدن از این نهادها و تشکیل نهادهای موازی مشابه با هویت ملی آذربایجانی را به آنها توصیه نماید. اگر به الفبای سیاسی خیلی محترمانه آنها اشاره ای داشته باشیم، دوستانی را که به عشق به هویت آذربایجانی خویش در نهادهای سرتاسری فعالانه ارزشهای انسانی ملی خویش را ترویج کرده و به پیش می برند را "مانقورد" لقب می دهند...."[xxiii].
مؤللیف سیرالادیغی ایفاده لر کئچلین مثلینی خاطیرلادار، نئجه دئمیشلر: "کئچل باخار گوزگویه، آدینی قویار اؤزگه یه"! دئمک، مؤللیف اؤز دئییشی ایله دئسک، دومانلی گؤزلوگو (عئینکی) ایله اؤزونو گؤزگو قارشیسیندا تانیمادیغی اوچون قارشیدا گؤرونن عکسینی فیلان گوروپ، یوخسا فیلان شخصه بنزده رک حؤکوم وئرمگه چالیشار. فارس ایستعمارچیلیغینی نظره آلارساق، بیر آذربایجان تورکونون باشقا آذربایجان تورکو و تشکیلاتلارینا "فارس و غیر فارس" دئیه ایتتهام وورماسی یئرسیز گؤرونسه ده، تاریخ سورجینده گونئی آذربایجان تورکلری نین بیر میللت اولاراق اوغورسوز اولدوقلاری اوچون بالا آتا و آناسی نی دا تانیماق ایستمز گؤرونر. بو دا گونئی آذربایجان خالقی اوچون بؤیوک بیر طالعسیزلیک و شانس سیزلیق ساییلار. دئمک، ایستعمار مقوله سینه تابع توتولان آذربایجان تورکلرینه وطنداشلیق (شهروندلیک) دئیه فارس حاکیمیتی و تشکیلاتلاری طرفیندن بیر مرحمتلی آنلاییش اولمادیغی اوچون آذربایجانلی بیر شخص ده باغلی (منصوب) اولدوغو اؤز توپلوم و میللتینی وطنداشلیق دئیه فارس ایستعمار گوجلری نین آلتینا دورتمه گه حاقلی گؤرونمز. حاکیم نیظام- اینتیظام و میللی مسئله آچیسیندان ایستعمار حاکیمیتینه پوزیسیون ساییلان فارس ایستعمار تشکیلاتلاری طرفیندن باشقا ائتنیکلر اوزره انسانی بیر آنلاییش اولمادیغی اوچون بو تشکیلاتلارا یانچی و طرفدار دئیه قویروق )طرفدار) اولماق کؤله لیکدن باشقا، ایستر شخصین اؤزونه، ایسترسه ده باغلی (منصوب) اولدوغو میللتینه هر هانکی بیر خوشبختلیک گتیره بیلمز. دئمک، ایستعمارچی بیر سیستیم ایله اوز اوزه اولدوقدا بیر میللی وارلیق اولاراق مسئله داها وطنداشلیق دئییل، دوروم اؤلوم یوخسا قالیم مسئله سی اولدوغو اوچون خالق اجتماعیتینی آلداتماغا و تحمیق ائتمگه ده احتیاج گؤرونمز.
اسیر، توتساق، اسیر! ایستعمارچیلیغا معروض قالمیش توپلوم داها دا اسیر!! آزادلیق عصریدیر بیزیم بو عصیر!! ایندی توتساقلار دا بندینی کسیر!
ایستعمارا معروض قالمیش هر هانکی بیر میللت و توپلوم اوچون ایستعمار داییره لری طرفیندن هانکی وطنداشلیق حاققی دئیه سوروشولارسا، ایستعمارا معروض قالمیش بیر میللی توپلوم، بیر میللی وارلیق اولاراق اؤز میللی منلیگی و کیملیگیندن واز کئچه ر و ایستعمارچی دیل و مدنیت صاحابلاری آچیسیندان تسلیم گؤرونر و ضررسیزلشمیش دئیه تشخیص وئریلرسه، آدی کئچن بیر قویروق دوروم و حالینا دوشموش گؤرونه رک ایستعمار حاکیمیتی آلتیندا سورونمه حاققینی الده ائده بیلر دئیه دوشونمه لی ییک.
اوسته ایشاره اولوندوغو کیمی فارسلیق اساسیندا قورولموش حاکیمیت سیستیملری اؤز حاکیمیتلری آلتینداکی فارس اولمایان دیل و مدنیت صاحابلارینا اویقولادیقلاری یاساقلار و محدودیتلر ایستر ایستمز میللی بیلینجلی توپلوملارین تجرید وضعیته دوشمه سینه یول آچارلار. ترس دورومدا محکوم خالق و توپلوملارین اوولادلاری حاکیم میللتین دیل و مدنیتی خیدمتینه آلیناراق مینیک وئرمک مجبوریتینده قالارلار. بو دوروم و گؤرونومو بیر چوخلاری اؤزلرینه سیندیره (هضم ائده) بیلمزلرسه ده، بو سایدیقلاریمیز آجی گئرچکلیک و واقعیتلر ساییلار. دئمک،بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده فارس دیل و مدنیتی نین، حاکیم نیظام و اینتیظامی نین منافعینه اویقون گؤرونن تشکیلاتلارین قانونی ساییلماسی، بو تشکیلاتلاردان بیر سیراسی حاکیم نیظاما اویمادیقلاری دورومدا محدودیت ایله اوزلشدیکلرینه باخمایاراق فارس مخالفتی طرفیندن بو تشکیلاتلار بیر معنالی طرد اولونمادیقلاری و زامان آخاریندا حاکیمیت دگیشدیکدن سونرا قانونی فعالیته باشلایابیلمکلری بو تشکیلاتلارین سراسری دئییل، اصیل آنلام و معناسیندا فارسلیق اثری و "فارس تشکیلاتلاری" اولدوغونا بیر دلالت و ایشارت ساییلار. دئمک، محکوم خالق اوولادلاری و اؤز خالقلاری نین میللی منافعینی تشخیص وئره رک و اؤز دیل و مدنیتلرینی اساس گؤتوره رک اؤز دوشونجه لری اساسیندا تشکیلاتلار یاراتمالی و چیخیش ائتمه لیدیرلر. دنیز ایشچیدن گئنه ده اوخویوروق:
" ... آیا مردم عادی ملیتهای مختلف ایران که به اذعان خود این دوستان همگی اسیر سیاستهای ضد دموکراتیک و شوینیستی نظام ولایت فقیه دارند، آنطور که پرورده اذهان این دوستان می باشد، خود با همدیگر چنان مشکلات بنیادینی دارند که نمیتوانند زیر یک حکومت فدراتیو با همدیگر به همزیستی در کنار همدیگر بپردازند؟"[xxiv].
اوسته گؤروندوگو کیمی مؤللیف بو گؤروشلری سرگیلمک ایله سیاستین الیفباسینی بیله بیلمز کیمی چیخیش ائتمگه چالیشار. دئمک، چوخ دیل و مدنیتلی ممالیکی محروسه ده هر هانکی بیر فئدرال بیر سیستیم قورماق اوچون حاکیم دیل و مدنیته منصوب اولموش تشکیلاتلار و شخصیتلر اؤز تمامیتچی و ایستعمارچی دوشونجه لریندن داشیناراق یالنیز خالقلاری و گلجکلرینه حاکیم اولماغا دوشونمه لی، باشقالارینا حقوق برابرلیگی، اؤزلرینی ایداره ائتمک حاققی تانیمالی و سونرا بیر قونشو خالق کیمی جان دئییب جان ائشیتمه نی قبول ائتمیش مقامدا یئر آلمالیدیرلار. هر هانکی بیر فارس تشکیلاتلاری و شخصیتلری بئله بیر انسانی مقامی یاخالامیشسا، دنیز ایشچیلر نه اوچون بو تشکیلاتلار و شخصیتلری آذربایجان توپلومونا تانیتماقدان اوتانارلار؟!!. دئمک، فارس ایستعمارچی تشکیلاتلاری و شخصیتلری ایستعمارچی سولوک (زالو) صیفتلیکلریندن ال چکمدیکلری دوروم و تقدیرده دنیز ایشچیلر نه اوچون بیر فارس ایستعمار عامیلی کیمی چیخیش ائده رک آذربایجان تورکلرینی ده فارسلیق توتساغیندا و اسارتینده ساخلاماق ایستر داورانیشینی یانسیتماق ایستر؟ دئمک، ایستعمارچیلیق و کؤله چیلیک مدنیتینه باییلانلار (حیران اولانلار) اؤزلری خوشبخت اولمادیقلاری اوچون خالقلارینا دا خوشبختلیک گتیره بیلمزلر. گؤروندوگو کیمی فارس ایستعمارچیلیق تشکیلاتلاری و شخصیتلرینده فئدرال بیر سیستیم اوچون ده هر هانکی انسانی بیر آنلاق و گلیشمه گؤرونمدیگی اوچون ایران ممالیکی محروسه سینده فئدرال بیر سیستیمین یارانماسی دا بیر خیال گؤرونر. دنیز ایشچی آذربایجان میللی مسئله سی آچیسیندان اؤزونده هر هانکی بیر ریسالت تانیمادیغینا باخمایاراق آذربایجان میللی فعاللارینا ریسالت وئرمگه قالخاراق یازمیش:
"... استراتژی این دوستان باید بر این محور استوار باشد که از یکطرف تشویق بکنند تا ترکهای بزرگترین شهر ترک نشین دنیا بعد از استانبول، به هویت ملی فرهنگی تاریخی خویش آشنائی و آگاهی پیدا کرده و با تعمیق چنین دانش و آگاهی به پدیده های اجتماعی اطراف خویش فعالانه تاثیرگزار باشند. استراتژی این دوستان در زمینه ترویج آموزش به زبان مادری آذربایجانی باید به تهران و شهرهای دیگر بسط داده شده و بصورت یک پروژه ای استراتژیک در مورد ترکهای تهران و شهرهای دیگر تبلیق و ترویج گردد"[xxv].
اؤزو آذربایجان تورکو، اؤزونو دئموکرات و ایرانلی قلمه آلان ذات اوسته ایشاره ائتدیگی مقاملارا وقت آییرماق ایستمزکن هانکی وطنداشلیق (شهروندی) مقوله سیندن سؤز آچار اؤزو ده سورقو و سؤآل یئریدیر. بیلیندیگی کیمی ایستعمارا معروض قالمیش بیر توپلومون هر هانکی مدنی، سیاسی و اجتماعی تشکیلاتلاری ایستعمارچی حاکیمیت طرفیندن تانینمادیغی اوچون اونلاری تشکیلاتلاندیرماق میللی و انسانی مسئله لرینه تانیش ائتمک و اونلاری بو دوغرولتودا سفربر ائتمک هر بیر دئموکرات انسانین میللی و انسانی بورجو ساییلار. دنیز ایشچی نین میللی مسئله یه بئلنچی اؤزگه یاناشماسی ایله اوزلشدیکده خسرو گلسرخی نین محکمه ده کی چیخیشی گؤز اؤنونده بیر فیلیم کیمی سرگیلنمیش اولار:
"در كشورهايي نظير ايران دشمن مرئي نيست. بلكه فيالمثل در لباس احمد آقاي آژدان دشمن را فرو ميكنند كه خلق نداند دشمنش كيست".
بیلیندیگی کیمی محمود افشار یزدی نین سفاریشینه اساسن ایران ممالیکی محروسه سینده بیر چوخ زامانلار فارسلیق طرفیندن بیر فارسی آشاغی مقاملار اوچون مظلوم میللیتلره سورونلو و مسئول شخص دئیه ایلری سورمزلر. فارس ایستعمار گوجلری آچارلی و حسساس مقاملاری الده توتاراق فارسلیق ایستعمارینا معروض قالمیش و فارس مدنیت راسیستلیگینی منیمسه میش شخصلر ایچریسیندن فارسلاردان داها دا یاخشی فارسلیغی قاورامیش و دئموکرات مئاب بیچیمده فارسلیغی دیفاع ائده بیلجک و عوامفریبلیگه یول آچاجاق شخصلردن بو ایشلرده فایدالانماغا چالیشارلار. گؤروندوگو کیمی دنیز ایشچی ذات عالی ده آذربایجان میللی مسئله سی اوزره مقاله یازارکن بیر آذربایجانلی کیمی دئییل، ظاهیرده داها آرتیق دونیادا بلیرگین و سئچگین دئموکراتلار کیمی اورتایا چیخاراق ایکی داش او طرفه، ایکی داش بو طرفه آتاراق سونرادا فارسلیغین قورونماسی اوچون دولاییلی تکلیفلر تقدیم ائده رک اوخوجونو خومار قویماغا چالیشار. بو داورانیشلار فارس ایستعمار تشکیلاتلاری طرفیندن آذربایجان خالقی علیهینه اویقولانمیش و تانینمیش بیر یاناشما متودو ساییلار.
قایناقلار و اتک یازیلار
[i] دنیز ایشچی،"کور رنگی" در جنبش ملی آذربایجان، یکشنبه, نوامبر 25, 2012 - 12:35، ایرانگلوبال: http://iranglobal.info/node/12518
[ii] ایشیق سؤنمز، فارس ايستعمارچيليق مقولهسينه "دؤولت-ميلت تئوريسي" آدي وئرمک دوزگون اولابيلر مي؟: http://isiqsonmaz.com/Seite%20305-1.htm
[iii] ناصرالدین پروین، ابزارهای تبلیغاتی زبان فارسی گوبلز رادیو برلین و مجله جهان نو، مجله بخارا، شماره 83، مهر- آبان، تهران 1390، صحیفه 177.
[iv] Afshin Marashi (2008). Nationalizing Iran: Culture, Power, and the State, 1870-1940 Published by University of Washington Press
[v] جمشید بهنام، «برلنی ها». اندیشمندان ایرانی در برلن ۱۹۳۰ - ۱۹۱۵. نشر فرزان، تهران ۱۳۸۶.
[vi] یحیی آرینپور، از صبا تا نیما، جلد سوم، صحیفه 234.
[vii] احمد کسروی، آذری یا زبان باستان آذربایجان، تهران 1309.
[viii] یحیی ذکاء، ملاحظاتی در باره زبان آذری (از درآمدن تازيان به ايران تاپایان سدهي هفتم)، کانون پژوهشهای دریای پارس: http://www.persiangulfstudies.com/fa/index.asp?p=pages&ID=527&Sub=434
[ix] منوچهر مرتضوی: زبان دیرین آذربایجان، بنیاد محمد افشار یزدی، تهران.
[x] تقی ارانی، در باره زبان فارسی و آذربایجان، زبان فارسی-۱، مجله ایرانشهر، چاپ برلین، سال ۱۳۰۳(۱۹۲۴).
[xi] ایرج افشار یزدی، فصلنامه زبان و ادب فارسی، سال سوم، شماره سوم، پاییز 1376، مقاله (در باره محمد علی جمالزاده)، صحیفه 9- 26
[xii] تقی ارانی: آذربایجان یک مسئله حیاتی و مماتی برای ایران، فرنگستان. سال 1924(1303) نمره 5، برلین . صحیفه لر 247-254.
[xiii] ایشیق سؤنمز، ایران دؤلتی و ایران دیل قوروپو آدی نین اورتایا آتیلماسی: ایران کلمه سی سیاسی و جغرافی آنلامدا: http://www.oyrenci.com/news.php?id=2300
[xiv] ناصرالدین پروین، باخ اورادا، صحیفه 177.
[xv] احمد کسروی، سرنوشت ایران چه خواهد شد، 1324، تهران
[xvi] 1938. ایل بهرام شاهرخ تهراندا "ایران روزنامه سی" نین رئیسی اولارکن آلمان نازیستلری ایله ایلیشگی قورماسی گمان ائدیلیر.
[xvii] بهرام شاهرخ، کیخسرو شاهرخ-ون اوغلو. کیخسرو شاهرخ کیرمان شهرینده دوغولموش، تهران مجلیسینده زرتشتلرین نماینده سی و مجلیسین چاپخاناسی نین رئیسی اولموش.
[xviii] داوود منشی زاده اوزره داها آرتیق بیلگی اوچون باخینیز: ایشیق سؤنمز، فارس نئوفاشیستلری و داریوش همایون: http://www.isiqsonmaz.com/Seite125.htm
[xix] ناصرالدین پروین، باخ اورادا، صحیفه 178.
[xx] دنیز ایشچی، باخ اوسته.
[xxi] داها آرتیق بیلگی اوچون، باخ: ایشیق سؤنمز، آذربایجان مشروطه حرکاتی نین یئنیلمه سی نین سونوچ و نتیجه سی اولاراق فارس ایستعمارچیلیغینا گئدن یول: http://www.isiqsonmaz.com/Seite257.htm
[xxii] El Hanafi Ilham, Die französische Sprache: Ein Bestandteil der maghrebinischen Kultur: http://nachrichten.marweb.com/gesellschaft/franz_sische-sprache-maghrebinischen-kultur.html
[xxiii] دنیز ایشچی، باخ اورادا.
[xxiv] دنیز ایشچی، باخ اورادا.
[xxv] دنیز ایشچی، باخ اورادا.
ایشیق سؤنمز، 29.11.2012


text:
آت
آت، دیرناقلیلارین تک بارماقلیلار آلت بولومندن، آتکیلرعائلهسیندن ممهلی حئیواندیر. باشلانقیجدا بیر تولکی بویوکلوگوندهکی آت بۇ گونکو حالینی اولماسینا چوخ اوزون زمان چکمیشدیر. گونوموزده وحشی آتین تمثیلجیسی موغولیستانین قوبی چولونده ۲۰–۳۰ قدر نمونه سی تاپیلان پرزهوولسکی آتیدر. بۇ آتین یوکسکلیگی تقریبی اولاراق ۱۳۰ سانتیمتر دیر. بویوک باشلی، ایری، قیسا قولاقلی، دیک یلهلی و تریاکی رنگلی بیر آتدر.
آت، بیر روایته کوره میلاددن اونجه ۴۳۰۰–۳۷۰۰ ایللرینده عمله گلمیشدیر. موغوللار بۇ آتی بجرمیشدیر و داها سوْنرا بین النهرینه یاییلمشدر.
آت، تاریخ بویونجه انسانلرین اک بویوک یاردیمجیسی اولمشدر. حرب، زراعت، تجارت کیمی ایشلرده ایستیفاده الوب. آت، تورکلرین حیاتنده مهم بیر یره صاحبدیر. عصرلرجه تورکلر و آت بیرلکده یاشامشدیرلار و تورکلرین ان باغلی اولدیغی حئیوان آتدیر. بۇ باغلیلیق، تورک خلق ادبیاتینه ده اؤزون گورسدیر.
گؤرونتولر[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- Domesticated animals
- Articles with 'species' microformats
- حئیوانلار
- آتلار
- Animal-powered transport
- Mammals described in 1758
- Taxa named by Carl Linnaeus
- Equus
- Herbivorous mammals
- Horse subspecies
- Livestock
- National symbols of Burkina Faso
- National symbols of Lesotho
- National symbols of Mongolia
- National symbols of Nigeria
- National symbols of Turkmenistan
- Pack animals
- Symbols of New Jersey


text:
Lee Yoo-hyung کیملیک بۆتون آد Lee Yoo-hyung دوغوم تاریخی ۲۱ ژانویهٔ ۱۹۱۱ دوغوم یئری Sinchon, Hwanghaedo, Korea اؤلوم تاریخی ۲۹ ژانویه ۲۰۰۳ میلادی (۹۲ یاش) اؤلوم یئری سئول, جنوبی کوره پوْست هافبک حرفهای کلوبلار* ایللر کلوبلار اویون † (قوْل) † Keijo SC میلی تیم ۱۹۴۰ ژاپون 1 (0) ۱۹۴۸ جنوبی کوره موربیچیلیک دورانی ۱۹۴۵–۱۹۴۷ KFA (Executive Committee) ۱۹۴۸–۱۹۵۲ KFA (Executive Committee) ۱۹۵۲–۱۹۵۴ KFA (Chief Executive Committee) ۱۹۵۴ جنوبی کوره ۱۹۵۵–۱۹۵۶ KFA (Executive Committee) ۱۹۵۶–۱۹۵۷ KFA (Chief Executive Committee) ۱۹۵۶–۱۹۵۸ جنوبی کوره ۱۹۶۰–۱۹۶۱ KFA (Executive Committee) ۱۹۶۱ جنوبی کوره ۱۹۶۲–۱۹۶۴ KFA (Executive Committee) ۱۹۶۸ KFA (Executive Committee)
*اویونلارین و قوْللارین ساییسی تکجه داخلی لیگ اساسیندادیر.
لی یو هیونق ( اینگیلیسجه: Lee Yoo-hyung) (دوْغوم:۲۱ ژانویهٔ ۱۹۱۱ Sinchon) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. ژاپون میلّی تیمی ترکیبینده چیخیش ائدیب و هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قارداش پروژهلرده
لی یو هیونق گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
فایللار
ویکیآمباردا


text:
اينترنت
اینترنت، دۆنیا اوزوندهکی بیلگیسایار شبکهلرینی و سیستئملرینی بیر بیرینه باغلایان الکترونیک شبکهدیر. اینتئرنئتده واحید ایدارئتمه مرکزی یا واحید مودیریت یوخدور. بونا باخمایاراق، شبکهنین بئله تشکیلی اصلینده دریندن دوشونولموش ستروکتور دئمکدیر. بۇ ستروکتور ۱۹۶۹-جو ایلده امریکا بیرلشیمیش ایالتلری ساوونما باخانلیغی (دیفاع ویزارتی، آمریکادا آدلانان DOD) طرفیندن ایشلنمیش آرپانئت لاییحهسی چرچیوهسینده قورولموش و اون مینلرله دونیا پروگرامچیلارینین بیرلیکده چالیشماسیلا گئتدیکجه قورولوب و گلیشتیریلمیشتیر. ایلک اولاراق آرپانت آمریکا اوردوسوندا و ناتوداکی اوردولاردا قوللانیلدی، سونراکی گلیشمهلرده بۇ شبکه عمومی ایستیفاده ایچین میللترین ایچینده پایلاشیلدی و ایندیکی اینترنت اولوشتو. بۇ گون اینترنت، دونیانین بوتون اؤلکهلرینی ایحاطه ائدیر و اونون ایستیفادهچیلرینین ساییسی گئتدیکجه آرتیر.


text:
بهرام اسدی
بهرام اسدی، اورمیه لی یازار، آراشدیرماچی و شاعیردیر. بهرام اسدی، اورمیه ده هم ده "یاز" یایینائوینین مدیریدیر.[۱]
یاشاییشی و ادبی چالیشمالاری[دَییشدیر]
بهرام اسدی، ۱۳۴۳-نجو گونش ایلی اورمودا دوغولوبدور. ایلک و اوْرتا تحصیلاتینی بۇ شهرده بیتیرندن سوْنرا تربیت مۆعلیم تحصیلی آلیب ۱۳۶۵-دن بویانا مۆعلیم اوْلوبدور. قاباقجادان آرا-سیرا یازیلاری اولسا دا ۱۳۶۴-دن جدّی شکیلده یازماغا دؤنوب و او زاماندان بری بیر چوْخ شعرلر و مقالهلرین مؤلفی اوْلوبدور. اثرلری مۆختلیف نشریهلرده چاپ اوْلوب و اونلاری توپلوم حالدا کتابلارینا توپلاییب. ۸ ایل بویوندا(۷۰-۷۷) اورمونون شعر و ادبیات درنهگینین هیئت امنا عضوی و او درنهگین آپاریجیسی کیمی چالیشیبدیر. چاغداش تۆرکجه یازانلارین چوخو ایله علاقهسی اوْلوب و اونلاری یاخیندان تانیییب، اونلارلا گؤروشوبدور. او، بیر چوْخ ادبی- هنری برنامهلرده بولونوب چیخیش ائدرک، بیر نئچه اورمو نشریهسینده تۆرکجه صحیفه آچیب نئچه ایل اونلاری دولدوروبدور. اورمونون رادیو- تلویزیونو ایله أمکداشلیق ائدیب و چوخلو برنامهلرینده آپاریجی، یازان، کارشناس و مشاور کیمی فعالیت ائتمیشدیر. بهرام اسدی ۱۳۸۲-نجی ایلدن یاز نشریاتین یولا سالیب و بۇ نشریاتدا اؤزونون و آیری یازارلار و شاعیرلرین اثرلرین نشر ائتدیرمیشدیر.[۲] بهرام اسدی، گنج شاعیر احمد اسدینین آتاسی دیر.
چاپ اولونموش اثرلری[دَییشدیر]
۱- آختاریش لار و آراشدیرمالار
۲- آذربایجان اوْغلویام (شعر توپلوسو)
۳- آذربایجان بایاتیلاری(کؤچورمه)
۴- آذربایجانین آشیق داستانلاریندان
۵- آشیق مکتبینده (شعر توپلوسو)
۶- اوچوروم (شعر توپلوسو)
۷- اولینهای ادبیات آذربایجان
۸- ایران آشیقلاری
۹- ایل آخیر چرشنبهلر (کؤچورمه)
۱۰- باباطاهرین دیوانی (ترجمه)
۱۱- تۆرکجهنی قورویاق (رسمالخط)
۱۲- حیوانلاری تانییاق (اوشاق شعرلری)
۱۳- دده قورقوت داستانلاری (۴ جلد)
۱۴- ددهمیز قورقوت(۱۲ داستانین متنی)
۱۵- دونیا تقویملری و تورک تقویمی
۱۶- دویغولارین بندی (شعر توپلوسو)
۱۷- شعر تونقالی(۱۰۰ نفر غربی آذربایجان شاعیرلری)
۱۸- شعرلر و شاعیرلر(شعر توپلوسو)
۱۹- عرفان مجلسینده (شعر توپلوسو)
۲۰- علی علیهالسلامین دیوانیندا اخلاقی نؤکتهلر(شرح و ترجمه)
۲۱- غمنامه(شعر توپلوسو)
۲۲- کلاس شعر
۲۳- گون چیخدی (اوشاق شعرلری)
۲۴- لیریک شعرلر
۲۵- مجموعه مقالات
۲۶- مقالهلر
۲۷- موللا پناه واقف دیوانی
۲۸- موللا ولی ودادی دیوانی
۲۹- نسیمی دیوانی
۳۰- یاشیل بایراغین آلتیندا (شعر توپلوسو)
۳۱- یاغدی یاغیشلار (اوشاق شعرلری) [۳]
بیر شعر نمونهسی[دَییشدیر]
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
زامان قوجالمیسان دئدی
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
عؤمروموزو اودوب یئدی
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
قار یاغدیردی باشیمیزا
اون سپدیردی قاشیمیزا
ایل آرتیردی یاشیمیزا
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
باهاریمیز اوْلدو پاییز
عؤمروموزدن قالدی فاییز
ای ایللریم، آزدی ساییز
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
آلنیمیزا سالدی قیریش
یول گئدیریک قاریش-قاریش
حاضرلاش اجلله باریش
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
اللریمیز اسیر داحی
گؤز بیلمهییر مسیر داحی
ایللر بیزی کسیر داحی
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
ایللر بیزه آغارتدی گؤز
آغزیمیزدا یول آزیر سؤز
اؤزگه گؤرسنیر بیزه اؤز
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی
ائللر بیزه خوجا دئدی
گئدهجکسیز حاجا دئدی
ایللر بیزه قوجا دئدی
ایللر بیزه گؤر نئیلهدی.
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
دئدی کی : منقلی قوش! سوفره نی ده باغدا دؤشه!سونرا اگلشدی چمنده کبابی چکدی شیشه!باغی وَه! چَن گؤتوروب توستولر اوندا ایتمیش!دؤزها دؤز! شیشلری دوُزلا کی کباب دادلی پیشهگیزله نیبدیر ساچیوین یاش مئشه سینده مین شئربو گؤزه ل تئلده او شئرلر باغیریر یا کی مئشه؟!یئل اسیر لاپ تازا کسمیش بو یاغیش؛ یاشدی چمننَفَس آل وئر! کبابی قوی چؤره یه چک او دیشه!آغاج اوسته دییه سن قوش سئویره م یاری!» اوخورآییق اول! ریشه نی بیرده ن گؤره سن قیردی تئشهاؤز ایشینده ن چکه
شعر : رضا کاظمی #اردبیلی
#محاوره ای
#یولداش
بیر زامان دا گوز آچیب سان
اوردا اولماز سَنه یولداش
پولا خاطیر گوزل اوغلان
اولدورور قارداشی قارداش
دوستا بئل باغلاما دای سن
یوخدو دای قدیمکی یولداش
اولا فَردین سَنه خاطیر
کِچَه جان نان اولا قارداش
خوش گونون اولان دا اوغلان
دوره وَردَه چوخ دی یولداش
دار گون ده یاخشی بیلَرسن
هِش بيري اولمادو قارداش
روزیگار وِردی مَنه درس
مَن ده یازدیم سَنه قا
طنز فو تبالیس
=================
سلام اولسون آغلار گزن آقاما
گوز یا شینی یوزه دوزه ن آقاما
سگیز نوه ام اوغلون اوچ قیزیم قربان
بو غملری گورو ب دوزن آقاما
رحمت اولسون کلامینین سو تونه
قو لاق وئر بیر سن سوزونون لو تونه
بیر عّده یئر تا پمور گجه یاتماقا
بیر عدّه ات آلورآتسون ایتینه
ای قلمیم سوزی آیدین یاز آغلا
اوّلده ئوز قبرین گئدیب قاز آغلا
آیند ه ده سوزن چوخ آغلییاللار
اوزون یورما سوزی دوز یاز آز اغلا
چیخاتما یادیندان سنده تارینی
بیر عدّه وار


text:
(18 صفحه / 2173 سؤزجۆک)
کؤچۆرۆب اویقونلاشدېرانلار: آیهان میانالې، علیرضا فرشی
منیم آدېم قېرمېزې / اۆچۆنجۆ بؤلۆم
ایکینجی بؤلۆمۆن اؤزهتی…
آنام قاپېنې آچدې. قۏناق گئدهنه قدر دینمز دوراجاقسېنېزمې؟ – دئدی. یاخشې، اۏندا قارا گئدهنه قدر مطبخده اۏجاغېن یانېندا دوراجاقسېنېز، یوخارې چېخمایاجاقسېنېز.
اۏرادا دارېخېرېق، – شؤوکت دئدی. خئیريّه هارا گئتدی؟
هر شئیه قارېشېرسان، چۏخ نادینجسَن سن، – آنام دئدی.
آخېردا آتېن آلچاقدان کیشنهدیڲینی إشیتدیک، سۏنرا بیر ده إشیتدیک. بو، بابامېن آتې یۏخ، قارانېن آتې’یدې. کئفیمیز آچېلدې، إله بیل یارمارکا گۆنۆ، یا دا بایرام سحری باشلایېردې. آنام سانکی بیزیم ده گۆلۆمسهمهڲیمیزی ایستهیه-ایستهیه گۆلۆمسهدی. ایکی آددېم آتېب آخورون بو یانا باخان قاپېسېنې آچدې.
دررسسس، – دئیه ایچهرییه سارې سَسلندی. قایېتدې، بیزی خئیريّهنین یاغ اییی وئرَن سیچانلې مطبخینه سالېب اۏتورتدو. باخ قۏناق گئدهنه قدر بورادان چېخماغې عاغلېنېزا گتیرمهڲین. آرانېزدا داوا دا إلهمهڲین کی، کیمسه سیزین هر شئیه بورنونو سۏخان تربییهسیز اوشاقلار اۏلدوغونوزو فیکیرلشمهسین.
قاپېنې اؤرتمهمیشدن قاباق: آنا، – دئدیم، – آنا، بیر شئی دئیهجهڲَم. بابامېن یازېق مۆذَهّیبینی اؤلدۆرۆبلر.
اۆچۆنجۆ بؤلۆم
7-منیم آدېم قارادې
اوشاغېنې ایلک دفعه گؤرَنده ایللردن بری شکورهنین اۆزۆنۆن جیزگیلرینی سهو خاطېرلادېغېمې درحال باشا دۆشدۆم. اۏرهانېن اۆزۆ کیمی شکورهنینکی ده اینجه’یدی، چنهسی ایسه خاطېرلادېغېمدان داها اوزون ایدی. بونا گؤره ده سئوگیلیمین آغزې، دۏغال کی، ایللر بۏیو فیکیرلَشدیڲیمدن داها کیچیک و دار اۏلمالې’یدې. اۏن ایکی ایل عرضینده اۏ شَهَر سَنین، بو شَهَر منیم گزَنده خیالېمدا شکورهنین آغزېنې ایستَک’له گئنیشلتمیش، دۏداقلارېنې داها أتلی-قانلې، آما ایری و پارلاق ویشنه کیمی داها أتلی، داها دؤزۆلمز تَصَوّۆر إلهمیشدیم.
یانېمدا شکورهنین اۆزۆنۆن ایتالیان اوستادلارېنېن اوصوللارې’یلا چکیلمیش بیر رسمی اۏلسایدې، دئمهلی، اۏن ایکی ایل چَکَن سفریمین تَخمینَن اۏرتالارېندا گئریده قۏیدوغوم سئوگیلیمین اۆزۆنۆ آرتېق قطعی خاطېرلامادېغېمدان اؤزۆمۆ هئچ یئرسیز-یوردسوز حیسّ إلهمهیهجکدیم. چۆنکی أڲر ایچینیزده قلبینیزه نقش إلهدیڲینیز بیر سئوگیلینین اۆزۆ یاشایېرسا، دۆنیا هله سیزین إوینیزدی.
شکورهنین اۏغلونو گؤرمک، اۏنون’لا دانېشماق، اۆزۆنه یاخېندان باخېب اؤپمک درحال قلبیمده اوغورسوزلارا، قاتیللره و گۆناهکارلارا اؤزل ناراحاتلېق یاراتدې. ایچیمدن بیر سَس منه: «دی ایندی گئت، شکورنی گؤر»، – دئییردی.
بیر آرا: «أنیشتهمین یانېندان هئچ بیر شئی دئمَزدن چېخېم، دَهلیزه آچېلان قاپېلارېن – گؤزاوجو سایمېشدېم، پیللهکَنینکی’یله بیرگه بئش قارانلېق قاپې
– هامېسېنې شکورهنی تاپانا قدر بیر-بیر آچېم»، – فیکیرلَشدیم. آما من اۆرهڲیمدن کئچنلری واختسېز-وعدهسیز، گؤتۆر-قۏی إلهمَزدن آچدېغېما گؤره سئوگیلیمدن اۏن ایکی ایل اوزاق قالمېشدېم. دینمزجه و صبیر’له گؤزلهدیم، شکورهنین، کیم بیلیر، نه قدر تئز-تئز اۏتوردوغو دؤشَکجهلره، تۏخاندېغې أشیالارا باخېب أنیشتهنی دینلهدیم.
منه سولطانېن بو کیتابې هیجرَتین بیرینجی ایلدؤنۆمۆنه چاتدېرماق ایستهدیڲینی دانېشدې. جاهانپَناه پادشاهېمېز تقویمین بیرینجی ایلینده اؤزۆنۆن و دؤولتینین فیرنگلرین اوصوللارېندان دا اۏنلار قدر قوللانا بیلهجهڲینی گؤرسَتمک ایستهییردی. پادشاه اۆستهلیک بیر سورنامه ده حاضېرلاتدېغېندان چۏخ مشغول اۏلدوقلارېنې بیلدیڲی اوستا نقّاشلارېن إولریندن چېخمامالارېنې، نقّاشخانانېن تۆنلۆڲۆنده یۏخ، إولرینده چالېشمالارېنې بویورموشدو. دۏغال کی، اۏنلارېن گیزلیجه أنیشتهنین یانېنا گلدیکلریندن ده خبردار ایدی.
«باش نقّاش اوستاد عُثمانې گؤرَرسَن»، – أنیشتهم دئدی. «کۏر اۏلوب دئییرلر، کار اۏلوب دئییرلر: منجه، هم کۏر، هم ده کاردې».
اوستا نقّاش اۏلماسا دا، أصلینده، بو صنعتین اۏنا هئچ بیر دَخلی اۏلمادېغېنا باخمایاراق، أنیشتهمین پادشاهېن ایذنی و تشویقی’یله بیر کیتاب حاضېرلادېب دَڲرلندیرمهسی، ألبتّه، قۏجا اوستاد باش نقّاش عُثمان’لا آرالارېنې پۏزاجاقدې.
اوشاقلېغېمې خاطېرلایېب دیققتیمی إوین ایچیندهکی أشیالارا وئردیم. یئردهکی ماوی کولا کیلیمینی، میس صۆراحینی، قهوه سینیسینی و قهوهدانې، تا چیندَن، پۏرتاغالدان کئچیب گلدیڲینی رحمتلیک خالامېن نئچه کره ایفتیخار’لا سؤیلهدیڲی قهوه فینجانلارېنې اۏن ایکی ایل ایرهلیدن ده خاطېرلایېردېم. بو أشیالار عئینی’له قېراقداکې صدف ناخېشلې رَهله، دووارداکې رَفلر، یومشاقلېغېنې خاطېرلایېب، تۏخاندېغېم مخمر یاستېق کیمی شکوره’یله اوشاقلېغېمېزې کئچیردیڲیمیز آغسارایداکې إودن قالمایدې، اۏ إودهکی خۏشبختلیک و رسم گۆنلرینین ایشېلتېسېندان هله بعضی شئیلر ساخلایېردېلار.
خۏشبختلیک و رسم. ایستهییرم کی، حیکایهمه و کدریمه دیققت گؤرسهدهجک سئوگیلی اۏخوجولارېم بونلارې منیم عالَمیمین باشلانقېج نؤقطهسی کیمی همیشه یادېندا ساخلاسېن. بیر واختلار بورادا کیتابلار، قَلَملر، رسملر آراسېندا چۏخ خۏشبخت ایدیم. سۏنرا عاشیق اۏلدوم و بو جَنّتدَن قۏوولدوم. گنجلیڲیمده یاشامې، دۆنیانې تامام-کامال منیمسهمهدیڲیمدن عئشق سۆرگۆنلۆڲۆ کئچیرتدیڲیم ایللرده شکورهیه و اۏنا اۏلان عئشقیمه چۏخ شئی بۏرجلو اۏلدوغوم بارهده خئیلَک فیکیرلشمیشَم. اوشاق تئزآلدانانلېغې ایله اۏنو آلاجاغېما شۆبههم اۏلمادېغېما گؤره حددن آرتېق آرخایېن ایدیم، دۆنیانې دا آرخایېنلېق’لا قبول إلهییب گؤزَل بیر یئر سایېردېم. کیتابلارې، أنیشتهمین اۏ واختلار منه دَرس دئدیڲی شئیلری، مدرسهده اؤرگهدیلَنلری، نقشی و رسم إلهمهڲی إله همین آرخایېنلېق’لا منیمسهییب سئودیم. تحصیلیمین ایشېقلې، سئوینجلی بو ایلک، زنگین یارېسېنې شکورهیه دویدوغوم عئشقه بۏرجلو اۏلدوغوم قدر، اۏنو برباد إلهین توتقون بیلیکلریمی ده ردّ إلهمهڲه بۏرجلویام: بوز کیمی گئجهلرده کاروانسارای اۏتاقلارېندا اۏجاغېن سؤنن ألۏوو’یلا بیرگه یۏخ اۏلوب گئتمک ایستهڲیم، سئویشندن سۏنرا یوخولارېمدا تئز-تئز یانېمداکې قادېن’لا بیرگه دیبسیز اوچوروما دۆشدۆڲۆمۆ گؤرمهییم، «بئش قپیڲه دَڲمز حریفین بیرییم» فیکری شکورهدَن منه میراث ایدی.
«اؤلۆمدن سۏنرا، – أنیشتهم خئیلَک سۏنرا دئدی، – روحلارېمېزېن بو دۆنیادا یاتاقلارېندا مېشېل-مېشېل یاتماقدا اۏلانلارېن روحلارې’یلا قۏووشاجاغېنې بیلیردینمی؟»
«بیلمیردیم».
«اؤلۆمدن سۏنرا اوزون سفر وار، بونا گؤره ده اؤلمکدن قۏرخمورام. قۏرخدوغوم پادشاهېمېزېن کیتابېنې بیتیرمَزدن اؤلمک دیر».
عاغلېمېن بیر طرفی اؤزۆمۆ أنیشتهمه گؤره داها گۆجلۆ، داها آغلې باشېندا و ساغلام سایاندا، باشقا یانې دا اۏن ایکی ایل أوّل قېزېنېن منیم’له إولنمهسینه ایزین وئرمهین بو آدامېن یانېنا گلنده آلدېغېم کافتانېن باهالېغېنا، پیللهکندن ایندی إنیب، آخوردان چېخاردېب مینهجهڲیم آتېن گۆمۆش اۆزَنگیسینه، ایشلهمهلی یَهَر دستینه گئتمیشدی.
نقّاشلار آراسېندا اؤرگندیڲیم هر شئیی اۏنا چاتدېراجاغېمې دئدیم. ألینی اؤپدۆم، پیللهکندن إندیم، حَیَطه چېخدېم، قار-سۏیوغو اۆز-گؤزۆمده حیسّ إلهدیم، نه اوشاق، نه ده یاشلې آدام اۏلدوغومو خاطېرلادېم: دۆنیانې خۏشبختلیک’له جانېمدا دویوردوم. آخورون قاپېسېنې اؤرتَنده کۆلک أسدی. داشلېقدان حَیَطه کئچنده قانتارغاسېندان توتوب چکدیڲیم آغ آتېم منیم’له بیرگه دیکسیندی: اۏنون ایری دامارلې گۆجلۆ آیاقلارېنې، صبیرسیزلیڲینی، چتین رام إدیلن وضعيّتینی اؤزۆمۆنکۆ سایدېم. کۆچهیه چېخار-چېخماز إله بیر حملهده آتېمېن بئلینه آتېلېب، بیر داها بورا قطعی قایېتمایاجاغېنې سؤیلهیَن ناغېلوارې آتلې کیمی دار کۆچهلردن یۏخ اۏلاجاقدېم کی، هارادان چېخدېغېنې هئچ باشا دۆشمهدیڲیم گۏنبول قادېن، باشدان-آیاغا قارا گئیمیش بیر یهودی ألینده بۏغچاسې اۆستۆمه گلدی. اۏ قدر یئکهپَر و إنلی’یدی کی، دۏلابا اۏخشایېردې. آما قېوراق، جانلې، حتتا اۆستهلیک عیشوهلی’یدی.
«آصلانېم، دلیقانلېم، سن، حقیقتن، دئدیکلری قدر یاراشېقلېسانمېش»، – دئدی. «إولیسَنمی، سوبایسانمې، گیزلی سئوگیلین اۆچۆن ایستانبولون أن بیرینجی بۏغچاچېسې إستئردن ایپک یایلېق آلارسانمې؟»
«یۏخ».
«أطلسدن قېزېلې قورشاق؟»
«یۏخ».
«یۏخ، یۏخ، دئمه، باخارېق! چتین کی، سَنین کیمی بیر آصلانېن نیشانلېسې، گیزلی سئوگیلیسی هئچ اۏلماسېن! نئچه گؤزۆیاشلې قېز سَنین اۆچۆن کۏرون-کۏرون یانېر، کیم بیلیر؟»
بیر آندا بَدَنی جانبازېن ظریف بَدَنی کیمی اوزانېب حئیرَت دۏغوران چئویکلیک’له منه یاناشدې. عئینی آندا یۏخدان وار إلهین حقّهبازېن باجارېغې’یلا ألینده مکتوب گؤرۆندۆ. مکتوبو قاش’لا گؤز آراسېندا قاپدېم، ایللر بۏیو بو آن اۆچۆن حاضېرلاشان کیمی جلد قورشاغېمېن آلتېنا سۏخدوم. قالېن مکتوب ایدی، قورشاغېمېن آلتېندا، بئلیم’له گؤبهڲیمین آراسېندا، بوز کیمی بَدَنیمین اۆستۆنده ایندیدن اۏنو آتش تکی حیسّ إلهییردیم.
«آتېنا مین، اۏنو روان سۆر»، – بۏغچاچې إستئر دئدی. «بو دووار بۏیونجا ساغ کۆچهیه دؤن، کئفینی هئچ پۏزمازدان گئت، آما نار آغاجېنېن یانېنا چاتاندا دؤن، چېخدېغېن إوین قارشېنداکې پنجرهسینه باخ…»
یۏلونا داوام إلهییب بیر آندا یۏخ اۏلدو. آتا میندیم: آما یاشامېندا ایلک دفعه آتا مینن ناشې کیمی. اۆرهڲیم إله دؤڲۆنۆردۆ، إله بیل یئریندن اۏینایاجاقدې، عاغلېم چابایا دۆشمۆشدۆ، أللریم آتېن یۆیهنینی نئجه توتاجاغېنې اونوتموشدو، آما آیاقلارېم آتېن گؤودهسینی مؤحکَم سېخاندا آتېما و منه ساغلام عاغېل حاکیم اۏلدو، إستئرین دئدیڲی کیمی، عاغېللې آتېم لاپ إلهجه روان یئریدی. کئف ایچینده ساغ کۆچهیه دؤندۆک!
حقیقتن، یاراشېقلې اۏلدوغومو بلکه ده اۏندا حیسّ إلهدیم. ناغېللارداکې کیمی هر پردهنین، هر بارماقلېغېن آرخاسېندان محلهلی بیر قادېن منه تاماشا إلهییردی، من ده یئنیدن عئینی یانقې’یلا یانماق اۆزره اۏلدوغومو دویوردوم. بویدومو ایستهدیڲیم؟ نئچه ایللیک خستهلیڲه گئریمی دؤنۆردۆم؟ بیردن گۆنَش چېخدې، اؤزۆمۆ ایتیردیم.
نار آغاجې هارادادې؟ یۏخ’سا بو کدرلی، جېلېز آغاجدېمې؟ ألبتّه، اۏدو! آتېمېن بئلینده یاواشجا گئری چئوریلدیم: دۆز قارشېمدا بیر پنجره وارې’یدې، آما اۏرادا کیمسه یۏخ ایدی! قۏجا إستئر منی آلداتدې!
إله بونو دئییردیم کی، بوز’لا اؤرتۆلمۆش پرده پارتلایان سایاق آچېلدې، اۏرادا، گۆن ایشېغېندا پار-پار پارېلدایان پنجرهنین چرچیوهسی ایچینده گؤزَل سئوگیلیمی گؤردۆم: اۏن ایکی ایل سۏنرا گؤزَل اۆزۆ قارلې بوداقلار آراسېندایدې. قاراگؤزلۆم منهمی باخېردې، مندن اۏ یانداکې باشقا بیر یاشامامې؟ حۆزنلۆیدۆمۆ، گۆلۆمسهییردیمی، باشا دۆشَممهدیم. آخماق آتېم، اۆرهڲیمه اویما سن، یاواشېسانا! یئنه ده یَهَریمین اۆستۆنده إعتیناسېزلېق’لا گئری چئوریلدیم، آخېرا قدر – أسرارأنگیز، ظریف و آرېق اۆزۆ آغ بوداقلارېن آرخاسېندا یۏخ اۏلاناجان گؤزۆمۆ چکمَزدن حَسرَت’له باخدېم.
منیم آتېمېن بئلینده، اۏنون دا پنجرهده دوروشوموزون – خۏسرۏوون شیرینین پنجرهسی آلتېنا گئتدیڲی اۏ مین دفعهلر’له رسم إدیلمیش مجلیسه (آرامېزدا، آما آرخادا بیر آغاج دا واردې) نه قدر ده چۏخ اۏخشادېغېنې خئیلَک سۏنرا، منه وئردیڲی مکتوبو آچاندا، ایچیندهکی رسمی گؤرۆب باشا دۆشنده – سئودیڲیمیز، حئیران اۏلدوغوموز اۏ کیتابلاردا رسم إدیلدیڲی کیمی عئشقدن کۏرون-کۏرون یانېردېم.
8- منیم آدېم إستئر دیر
قارایا وئردیڲیم مکتوبدا نهلر یازېلدېغېنېن هامېنېزې ماراقلاندېردېغېنې بیلیرم. بو، منده عادت اۏلدوغونا گؤره هامېسېنې اؤرگندیم. ایستهییرسینیز، اؤزۆنۆزۆ إله گؤرسهدین کی، گویا حیکایهنیزین صفحهلرینی گئری وَرَقلَییرسینیز، گؤرۆن من اۏ مکتوبو اۏنا وئرمَزدن داها أوّل نهلر اۏلدو، اۏنو دانېشاق.
ایندی آخشام اۆستۆندهییک، خلیجین چېخېشېنداکې، بیزیم یهودی محلهجیڲیمیزدهکی إویمیزده أریم نسیم’له اۏتوروروق، بیز ایکی آهېل آدام اۏجاغا اۏف-پۆف’له اۏدون آتېب، قېزېنماغا چالېشېرېق. ایندی اؤزۆمه آهېل دئمهڲیمه باخمایېن، ایپک کؤینکلرین، ألجکلرین، ملَفهلرین، پۏرتاغال گمیسیندن چېخما رنگلی کؤینَکلیکلرین آراسېنا هم باهالېسېندان، هم اوجوزوندان، اۆزۆک، سېرقا، گردنلیک کیمی، آروادلارې هیجانلاندېراجاق مور-مونجوق دا قۏیدوممو، بۏغچامې قۏلومدان آسارام. ایستانبول قازان، إستئر چؤمچه، گیرمهدیڲیم کۆچه قالماز. قاپېدان قاپېیا آپارمادېغېم مکتوب، دئدی-قۏدو یۏخدو، بو ایستانبولون قېزلارېنېن یارېسېنې دا من إولَندیرمیشم، آما ایندی بو سؤزۆ اؤیۆنمک اۆچۆن آچمامېشدېم. دئییردیم کی، آخشام اۆستۆ اۏتوروردوق، تېق-تېق، قاپې دؤڲۆلدۆ، گئتدیم، آچدېم، قارشېمداکې اۏ باشېبۏش جارییه خئیريّهدی. ألینده ده مکتوب وار.
سۏیوقدانمې، هَیَجاندانمې، باشا دۆشَممهدیم، تیترهیه-تیترهیه منه شکورهمین نه ایستهدیڲینی دانېشېر.
ایلک اؤنجه همین مکتوبون حَسَن-ـه چاتاجاغېنې حئساب إلهییب چاشدېم. گؤزَل شکورهنین ساواشدان گلیب چېخمایان أری – منه قالسا، اۏ بختسیز چۏخدان قورد-قوشا یئم اۏلوب – وار آخې. هله إوینه قایېتمایان ساواشچې أرین بیر گؤزۆ قېزمېش قارداشې دا وار. حسندی آدې. آما باشا دۆشدۆم کی، شکورهنین مکتوبو حَسَن-ـه یۏخ، بیر باشقاسېنایمېش. نه یازېر مکتوبدا؟ إستئر ماراقدان قودوراجاق. آخېردا مکتوبو اۏخوماغې باجاردېم.
سیزلر’له ده إله چۏخ تانېش دَڲیلیک. آچېغې، بیردن اوتانېب سېخېلدېم. مکتوبو نئجه اۏخودوغومو سیزه دئمهیهجهڲَم. بلکه منیم ماراغېمې – سیز ده سانکی هر شئیه، أن آزې، بربرلر قدر ماراق گؤرسَتمیرسینیز – عایېب سایار، منه خۏر باخارسېنېز. سیزه تکجه مکتوبو منه اۏخودوقلارې واخت إشیتدیڲیمی سؤیلهیهجهڲم. بئله یازمېشدې شیرین شکوره:
«قارا أفَندی، آتام’لا اۏلان یاخېنلېغېنې بهانه إلهییب إویمه گلیرسن. آما ظنّ إلهمه کی، مندن هر هانسې بیر ایشاره آلاجاقسان. سن گئدندن بری چۏخ شئی باش وئردی. أره گئتدیم، ایکی آصلان کیمی اوشاغېم وار. بیری اۏرهاندې، بیر آز قاباق ایچهری گیریب، گؤرۆبسن. من دؤرد ایلدی، أریمی گؤزلهییرم، باشقا بیر شئی ده فیکیرلَشمیرَم. اؤزۆمۆ ایکی اوشاق و قۏجا آتا’یلا کیمسهسیز، چارهسیز، گۆجسۆز حیسّ إلهیه بیلهرم، بیر کیشینین گۆجۆنه، حیمایهسینه إحتیاجېم اۏلا بیلَر، آما کیمسه بو وضعيّتدن ایستیفاده إلهیهجهڲینی عاغلېنا گتیرمهسین. بونا گؤره ده، زحمت اۏلماسا، بیر ده قاپېمېزې دؤڲمه. بیر کره إله آبرېسېز إلهییبسَن، اۏندا آتامېن نظرینده اؤزۆمۆ تمیزه چېخارتماق اۆچۆن نه قدر سېناقدان کئچمهلی اۏلموشدوم. سنه بو مکتوب’لا بیرگه یئلبئیین گنج اۏلاندا نقش إلهییب منه یۏللادېغېن رسمی ده گئری گؤندَریرم. اۏنا گؤره کی، هئچ بیر اومود بسلهمهیهسن، هئچ بیر سهو ایشاره آلمایاسان. اینسانلارېن رسمه باخېب، عاشیق اۏلا بیلهجکلرینی ظنّ إلهمک یالانمېش. آیاغېن إویمیزدن کسیلسین، أن یاخشېسې بودو».
یازېق شکورهجیڲیم، کیشی، بَڲ، پاشا دَڲیل کی، آلتېنا نیشانلې مؤهۆرۆنۆ وورسون! کاغېذېن آشاغېسېنا آدېنېن ایلک حرفینی اۆرکک قوش کیمی آتېب، والسّلام.
مؤهۆر دئدیم. منیم همین مؤهۆرلۆ مکتوبلارې نئجه آچېب-باغلادېغېم’لا ماراقلانېرسېنېز. مکتوبلار مؤهۆرلۆ دَڲیل کی. عزیز شکورهم فیکیرلَشیر کی، «بو إستئر جاهیل یهودیدی، بیزیم یازېمېزې آچماز». دۏغرودو، من سیزین یازېنېزې اۏخویا بیلمیرَم، آما باشقاسېنا اۏخودورام. مکتوبونوزوسا اؤزۆم چۏخ گؤزَل اۏخویورام. فیکرینیز قارېشدېمې؟
بئله ایضاح إلهیک کی، أن کۆتبئیینینیز ده باشا دۆشسۆن.
مکتوب دئیهجهڲینی یالنېز یازېی’لا دئمیر. مکتوب عئینی’له کیتاب کیمی، اییلَنه-اییلَنه، تۏخانا-تۏخانا، أللَنه- أللَنه ده اۏخونور. بونا گؤره ده آغلې اۏلانلار دئییرلر، «اۏخو، گؤرَک مکتوب نه دئییر». سفئحلر دئییرلر، «اۏخو، گؤرَک نه یازېرلار». اوستالېق تکجه یازېنې دَڲیل، بۆتؤو مکتوبو اۏخوماقدادې. دینلهیین، گؤرَک شکوره باشقا نه دئییب:
1- دئییر کی، مکتوبو گیزلیجه یۏللاسام دا، مکتوب داشېماغې ایش و خاصيَّت إلهمیش إستئر’له یۏللاماق’لا إله بیر گیزلیلیک مَقصَدیم یۏخدو.
2- کاغېذېن گؤزمونجوغو کیمی دؤنه-دؤنه قاتلانماسې دا گیزلیلیک و سیرّ آنلامېنا گلیر. اۏنون مکتوبوسا آچېقدې. اۆستهلیک یانېندا ایری بیر رسم وار. مَقصَد گویا بودو کی، «آماندې، سیرّیمیزی هامېدان گیزلهدَک». بو دا عئشقی ردّ إلهمک مکتوبوندان چۏخ، عئشقه دعوت مکتوبونا اۏخشایېر.
3- إله مکتوبون اییی دا بونو تصدیقلَییر. ألینه آلانېن تَرَدّۆد إلهیهجهڲی قدر عادی (یۏخ’سا بیلهرَکدنمی ایی سۆرتۆلۆب؟)، آما لاقئید قالمایاجاغې قدر جلبإدیجی (بو، عطیر ایییدیمی، یۏخ’سا اۏنون ألینین ایییدیمی؟) اۏلان بو ایی مکتوبو منه اۏخویان یازېغېن عاغلېنې باشېندان آلماغا یئتدی. حئساب إلهییرم، قارانېن دا عئینی جۆر عاغلېنې باشېندان آلاجاق.
4- من اۏخویوب-یازماغې باجارمایان إستئرَم، آما خطین آخېشېندان، بو قَلَمین «آماندې، تلهسیرَم، اؤنم وئرمَزدن، دیققتسیز یازېرام» دئمهسینه باخمایاراق، حرفلرین هامېسېنېن بیرگه شیرین کۆلهڲه دۆشن کیمی ظریفانه تیترهییشیندن لاپ اۆرَکدن تامامی’یله عکسینی سؤیلهدیڲی باشا دۆشۆلۆر. اۏرهاندان سؤز آچاندا «بیر آز قاباق» دئییب ایندی یازېلدېغېنا إیهام وورماسېنا باخمایاراق، معلومدو کی، آرخایېنلېق’لا یازېلېب، چۆنکی هر سطیرده سلیقه سئزیلیر.
5- مکتوب’لا یۏللانان رسم من یهودی إستئرین بئله بیلدیڲی أفسانهدهکی گؤزَل شیرینین یاراشېقلې خۏسرۏوون رسمینه باخېب عاشیق اۏلماسېندان صؤحبَت آچېر. ایستانبولون خیالپرور قادېنلارېنېن هامېسې بو حیکایهیه حئیران اۏلورلار، آما ایلک دفعه رسمینین یۏللاندېغېنې گؤرۆرَم.
سیز اۏخویوب-یازماغې باجاران خۏشبختلرین تئز-تئز باشېنا گلیر: اۏخویا بیلمهڲن آدام یالوارېر کی، اۏنا گلمیش مکتوبو اۏخویاسېنېز. یازېلانلار اۏ قدر سارسېدېجې، اینجیدَندی کی، مکتوب صاحابې اؤز مَحرَملیڲینه اۏرتاق اۏلماغېنېزدان دا علاوه، اوتانا-سېخېلا مکتوبو بیر داها اۏخومانېزې ریجا إلهییر. یئنه اۏخویورسونوز. آخېردا مکتوب اۏ قدر اۏخونور کی، ایکینیز ده أزبرلهییرسینیز. بوندان سۏنرا مکتوبو آلېر، سیزدن سۏروشور کی، «بو صؤحبَتی بورادا مې إلهییر، بونو بورادا مې دئییر»، اۏراداکې حرفلری باشا دۆشمَزدن سیزین بارماغېنېزېن اوجو’یلا گؤرسَتدیڲینیز نؤقطهیه باخېرلار. اۏخویا بیلمهدیکلری، آما أزبرلهدیکلری حرفلرین قېورېلماسېنا باخاندا بعضن إله ریقَّته گلیرَم کی، اؤزۆمۆن ده اۏخوماق-یازماق بیلمهدیڲیمی اونودورام، اۆرهڲیمدن مکتوبلارا گؤزیاشې تؤکن بو اۏخوماق-یازماق باجارمایان قېزلارې اؤپمک کئچیر.
بیر ده بو اوغورسوزلار وار، إحتیاطلې اۏلون، اۏنلارا اۏخشاماقدان چکینین. قېز مکتوبونو آلېب، اۏنا یئنیدن تۏخانماق، هارادا هانسې سؤزۆن دئییلدیڲینی باشا دۆشمَزدن باخماق ایستهیَنده اۏنا «نئیلهیهجکسن، اۏخویا بیلمیرسن، داها نهیه باخاجاقسان؟» دئیَن اۏ حئیوانلارېن بعضیسی قېزېن مکتوبونو گئری بئله وئرمیرلر. سانکی اؤزلرینیندی، اۏنلار’لا دالاشېب، مکتوبو گئری آلماق منه – إستئره قالېر. باخ من إستئر بئله بیر یاخشې آروادام، سیزی سئوسَم، سیزه ده کؤمَک إلهرم.
اۆچۆنجۆ بؤلۆمۆن سۏنو
رۏمانېن باشقا بؤلۆملرینی اۏخوماق اۆچۆن آشاغېداکې سئچهنَکلره تۏخانېن!
بیرینجی بؤلۆم ایکینجی بؤلۆم اۆچۆنجۆ بؤلۆم
- No items.


text:
آذربایجان فدرال
دموکرات حرکاتینین
دونیا قادینلار
گونو موناسیبتیله
بیلدیریشی
بو ایل 8 مارت گونو، قادینلارین اؤز موقددراتینا صاحب اولماق، ايجتيماعى و سیاسی حیاتدا آکتیو یئر آلماق و کیشیلر ایله ائشیت حاقلارا صاحب اولماق اوچون باشلاتدیقلاری موجادیله 100 ایلدن آرتیق سورور.
8 مارت، دونیا قادینلار گونو قوتلامالاریندا، بو موجادیلهنی باشلادان، اونو دوام ائتدیرن، قادینلارا اعمال اولونان ائشیتسیزلییه(برابرسیزلییه) ، حاقسیزلیغا و ظولمه قارشی موباریزه ائدنلر آنیلیرلار. آیریجا سورعتلئ دییشن دونیادا یعنی گلیشن ايقتيصادى، ايجتيماعى و سیاسی دورومدا یعنی حاقلار الده ائتمک اوچون موجادیله گئدیر.
1857 جی ایلده قادینلار York New نيویورکدا آشاغی اوجرتلره، اوزون چالیشما ساعاتلارینا، غئیری اینسانی شرایطده چالیشماغا اعتراض ائدهرک قادین حاقلاری ساواشینی باشلاديلار.
ایلک اولاراق کوپئنهاگ‘دا 27 آگوست 1910 دا دوزنلهنن قادین سوسیالیست اينترناسیونال توپلانتیسیندا آلمانلی سوسیالیست، کلارا زئتکین 'قادین گونونون‘ تانیتیلماسی و قوتلانماسینا داییر وئردیگی تکلیف توپلانتیداکیلار طرفیندن قبول ائدیلدی. کوپئنهاگ توپلانتیسيندان سونرا ایلک دفعه 19 مارس 1911 ده آووستوریا، دانیمارکا، آلمانیا و ایسویچرده بیر میلیوندان یوخاری قادین و کیشی فرقلى یوللارلا 'قادین گونونو قوتلاديلار. بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی، 1975 ایلینی 'دونیا قادینلار ایلی اعلان ائتدی و 16 دئسامبر 1977 ده 8 مارتین، بوتون قادینلار اوچون 'دونیا قادینلار گونو اولاراق قوتلانماسینا قرار وئریلدی. بو دوشونجهنین تمل داشی و ایلک آماجی قادینلارین اؤز موقددراتینی تعیین ائتمه حقينه صاحب اولمالاریدیر.
مودئرن و دموکراتیک توپلوملارین ایلک شرطی او توپلوملارداکی قادینلارین اؤز قدرلرینی تعیین ائتمه حقينه صاحب اولماق، یعنی آکتیو اولاراق ايجتيماعی، مدنی و سیاسی یاشامدا یئر آلمالاری و سؤز صاحبی اولمالاریدیر.
ايجتيماعى، ايقتيصادى و سیاسی باخيمدان گئری قالمیشلیغین اؤنملى بیر ندنی قادینلارین بو ساحهلرده آکتیو اولمامالاریدیر. هر اینسانی توپلوم قادین و کیشیدن تشکیل اولور. بونلارین یاریسینین فعال و دیگر یاریسینین غئیری فعالل بوراخیلمالاری او توپلومون فلج و خسته بیر دورومدا اولدوغونو گؤستریر.اگر بیر توپلومدا یالنیز بیر جینسیت گلیشمه و چاغا اویغون حرکت ائدیب و دیگر جینسیت بونلاردان محرومسا او توپلوم گئتدیکجه گئرییه دوغرو ایلهرلییهجکدیر.بونون ان جانلى مثالی ایران توپلومودور.
ایراندا جینسی آپارتاید و قادینلارین تحقیر ائدیلمهسی ایران ایسلام جومهوریتینین دونیا گؤروشونون تملىدیر و بو اساسدا ایران ایسلام جومهوریتینین آنایاساسی آچیقجاسینا جینسی آپارتایدا رسمیت و قانونیت وئريبدیر. توپلومون بوتون ساحهلرینده قادینلار ایکینجی درجهلی وطنداش حساب اولورلار.اؤزلليکله ایسلام جومهوریتینین مدنی و قضایی قانونلاریندا قادینلار بؤیوک اؤلچوده حقسیزليکلره معروض قالمیشلار. بونونلا بیرلیکده آذربایجان تورک قادینلاری میللی کينليکلرينه گؤره ایکی قات داها چوخ ظلمه و سیتمه معروض قالیب توپلومدا دؤردونجو درجهلی وطنداش حساب اولورلار و بو دا قادینلارین سیاسی، ايجتيماعى و ايقتيصادى دورومونو بؤیوک درجهده ائتکىلهيير. مثال اولاراق اؤز آنادیللرینده تحصيل آلمامالارینین نتيجهسينده آذربایجان تورک قادینلارینین ايچينده ساوادسیزلیق درجهسى جوخ یوکسکدیر. بو اساسدا قادینلار اکونومیک و ايجتيماعى باخيمدان جوبران اولونماز چتینلیکلره معروض قالمیشلار.
ایراندا گئری قالمیش بیر توپلومدان و تئوکراتیک بیر دؤولت یاپیسيندان یعنی ایسلام جومهوریسيندن، قادین کیشی ائشیتلیگینین قبول ائدیلدیگی مودئرن بیر توپلوما گئچیش آنجاق بیر چوخ دئوریمله مومکون اولابیلیر. بو دئوریملری ایلک اؤنجه اؤز دونیا گؤروشوموزده و قادینلارا نیسبت اولان اینانجلاریمیزدا یاراتمالىییق. قادینین توپلومداکی یئرینین اؤنمی بیر اؤلکهنین ايرليلهمهسى اوچون باشليجا شرط اولدوغونو اونوتمامالىييق.
ایران توپلوموندا قادین علئيهينه راییج اولان عنعنهلر، گلهنکلر، ائو و مدرسه تعليم تربيه سیستئمینه حاکيم اولان گئری قالمیش دوشونجهلر دوام ائدنه دک بو توپلومون مودئرن و گلیشمیش توپلوملار سیراسیندا یئر آلماسی مومکون دئییلدیر. بو یازيلى و شيفاهی دوشونجهلری اورتادان قالدیرمانین تک یولو حاکم سیستئمی و بو دوشونجهلرین و اینانجلارین وارلیغینی تثبیت ائدن آنایاسانی تمامن اورتادان قالدیرماقدیر.
توپلومون بوتون ساحهلرینه کؤک سالمیش بو گئری قالمیش ذهنیتله موجادیله ائتمک، قادینلارلا کیشیلرین ائشیت حقلره صاحيب اولمالارینین توپلومون ایچینده منیمسنمهسی و یئرینی آلماسی مودئرن بیر مدنیتین اساسیدیر. اینسانی حقلریمیزه گلیشمیش و مدنی اؤلکهلرین سوییهسینه یئتیشمهمیز آنجاق قادینلاریمیزین توپلومون ايجتيماعى، ايقتيصادى و سیاسی ساحهلرینده قاتیلیمجی اولمالارییلا مومکون اولابیلیر. اونوتمایاق کی، دموکراسینین اؤنوندهکى ان بؤیوک انگل قادینلارین سیاستدن اوزاق اولمالاریدیر.
آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی بونا اینانیر کی یالنیز اینسان حاقلارینا دایانان سکولار، مودئرن و مدنی قانونلارلا، قادینلاریمیز و بئلهلیکله ده توپلوموموز شریعت اسارتيندن و زنجیریندن قورتاریلابیلیر.
آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی :
-قادینلارین اؤز موقدراتینا صاحيب اولما حقى قادینلارین طبيعى و قانونی حقىدير،
-جومهوری ایسلامیده قادینلارین علئيهينه اولان بوتون قانونلار قالدیریلمالیدیر و ائلهجه ده یازیلماميش و گئری قالمیس عنعنهلرله موباریزه آپاریلمالیدیر.،
- قادین- کیشی برابرلیگینی توپلومون بوتون ساحهلرینده قانونیلشدیرمگى،
- آذربایجان تورک قادینلارینین اؤز موستقیل تشکیلاتلارینی قورماق ضروریتینی،
-قادین سیویل توپلوم قورولوشلارینین قورولماسینی،
-آذربایجان تورک قادینلارینین توپلومون بوتون ساحهلرینده آکتیو و قرار وئریجی بیر شکیلده قاتیلمالاری گرکسینیمینی،
- آذربایجان تورک قادینلارینین اؤز میللی کيمليکلرینی قورویاراق یورد ایچی و یورد دیشی تشکیلاتلارلا ایش بیرلیگی ائتمهلرینی،
-آذربایجان تورک قادینلارینین ایندیکی دورومونا سون قویماق اوچون بیزیم قادینلاریمیز یاشادیقلاری بؤلگهلرده اؤز موستقیل قادین تئسکیلاتلاری وارسا اونلاری گوجلندیرمهلى، اگر موستقیل تشکیلاتلاری یوخسا واختی ایتیرمهدن اونلارین تشکيلينده چابا گؤسترمهليديرلر.
اؤز ایلکهلری اولاراق منیمسهییب و بو حقلری قازانماق اوچون موباریزه ائتمگى، هر آیدین، مودئرن، لاییک، میللی و دموکرات آذربایجانلینین گؤرهوی ساییر.
آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتینین ایجراییه هئیاتی
04.03.2011


text:
`بوئینگ 737 Max تیپلی اوچاقلار` نتیجهلر
خبرلر [25]
- اینسانسیز ساواش اوچاغی ایلک اوچوشونو گرچکلشدیردی
- مولود چاووش اوغلو اوکراینالی همکارینا باش ساغلیغی وئریب
- سعودی عربیستان شیرکتی بوئینگ یئرینه ایرباسا یؤنلدی
- بوئینگدن، حادیثه قوربانلارینین یاخینلارینا یاردیم
- آمریکا مرکزلی بوئینگ شیرکتی عذر ایستهدی
- کؤرفزده اوچان اوچاقلارا اویاری
- ژنرال خلیفه حفتره صادق گوجلره عائید اوچاقلار، جنوبداکی هدفلره سالدیردی
- آمریکان هاوا یوللاری، بوئینگ اوچوشلارینی لغو ائدیب
- آمریکادا بوئینگ اوچاقلارینین اوچوشلاری دوردورولدو
- ترامپ، اؤلکهدکی بوئینگ تیپی اوچاقلارین اوچوشلارینی دایاندیری
- تورکیه اوچوشلارینی دوردوردو
- اندونزی هاوا یولو شیرکتینین "بوئینگ" اوچاق لاری ایله باغلی قراری
- باکییا ایلک اوچوش گرچکلشدیریلدی
- اندونزی-ده طیاره قضاسی: 189 نفر اولوب
- ژاپونیا، اوچان ماشین پروژهسینین ایشینه باشلاییب
- هیپرسونیک جتلر گلیر
- آمریکادا نیظامی هلیکوپتر دوشدو
- اوچ بوئینگ اوچاغی اینترنتدن ساتیشدا
- 150 اؤلکهده 200 مین بیلگی سایار سالدیرییا معروض قالدی
- ایران آمریکادان 60 عدد بوئینگ آلاجاق


text:
ژول ریمه
ژول ریمه — ۱۹۲۱–۱۹۵۴-جو ایللرده فیفا باشکانی
بو متخصص نه آز، نه چوْخ دوز ۳۳ ایل فیفا-یا رهبرلیک ائدیب. ریمه "قیرمیزی ایستار" کلوبونون دا یارادیجیسی اوْلوب. بیر مدت فرانسه فوتبول فدراسییاسینا رهبرلیک ائدیب. ریمه نین فعالیتی دؤورونده ایلک دفعه دۆنیا چمپیوناتینین تشکیل اوْلونماسی ایده سی اورتایا چیخیب. ۱۹۲۸-جی ایلده آمستردامدا کئچیریلهن ایجلاسدا دۆنیا چمپیوناتینین کئچیریلمهسی ایده سی هامی طرفیندن بینیلیر. ۱۹۳۰-جو ایلده ایلک موندیال کئچیریلدی. اروگوئه داکی چمپیوناتدا ائله ائو صاحبلری غالیب گلدیلر. ریمه یه ایدمانین تبلیغاتینداکی خیدمتلرینه و مۆحاریبه علیه ینه گؤردویو ایشلره گؤره نوبل صۆلح اؤدولینا نامیزد گؤستریلیب.
شابلون:فیفا باشکانلاری شابلون:فیفا


text:
- ایپ نه قدهر اوزون اولسا، گلیب دوغاناقدان گئچر
- دهوه نه قدهر آریخ اولسا، گؤنی بیر یوکدی
- آراز آخیر گؤزون باخیر
- ناخیردان آیریلان دانانی قورد یئیر
- ائل اوچون آغلایان گؤز کور اولار
- فراستدی جوجه یومورتادا جیویلدار
- فراستدی اوغول نئینیر آتامالین/بئفر اوغول نئینیر آتامالین
- یاپاخ یونگول اولماسا، یئل آپارا بیلمز
- آغاج بار گتیرنده باشین آشاغی تیکر
- قیز آغاجی قوز آغاجی، هر یئتیرن بیر سئلبه آتار
- کئچینین بوینوزو قاشیناندا، چوپانین آغاجینا سورتر
- یامان گونده یامان قارداش
- یامان گونون عؤمری آز اولار
- اورهکدن اورهگه یول واردی
- گؤرسهنن کنده نه بلدچی
- گؤزلآقا چوخ گؤزلایدی، ویردی چیچکده چیخاردی
- کور نه ایستر ایکی گوز، بیری ایری بیری دوز
- گئچینین قوتورو بولاغین گؤزوندن سو ایچر
- ائشهگه گوجون چاتمیر، پالانی نییه دؤیورسن
- آغریماز باشا دسمال باغلامازلار
- اؤزونه اوماج اووا بیلمز، آمما اؤزگییه اریشده کسر
- قازان دیبی یئین قیزین تویوندا قار یاغار
- دره خلوت، تولکو بئی
- قارا قارغایا دئدیلر گئت بیر گؤزل گتیر، گئتدی اؤز بالاسین گتیردی
- هرکسین اؤز بالاسی اؤزونه شیریندی
- توستو کؤتوکدن چیخار
- گؤیول سئون گؤیچک اولار، نه آغی نه قاراسی
- سو آلچاقدان آخار
- کاسیپ همیشه مرد اولار
- یئتیمی دهوه اوسته بؤیو ویرار
- یانماسا یانماز، یا اتکله یا پیله
- قیزیم سنه دئییرم، گلینیم سن ائشیت
- اورهگدن چیخان سؤز، اورهگه اوتورار
- هر یئرین بیر آدامی وار، هر آدامین بیر یئری وار
- سن آقا من آقا، اینکلری کیم ساغا
- بیر الینن ایکی قارپیز گؤتورمک اولماز
- سو سهنگی سودا سینار
- گئدهر بوستان خیراسی، قالار اوزین قاراسی
- باغدا اریک واریدی سلام علیک واریدی، باغدان اریک قوتاردی سلام علیک قوتاردی
- آشاغادان باخانا آغاشداکی هاساند گلر
- هئچ کس اؤز آیرانینا تورش دئمز
- آغ آیرانی یئره تؤکرلر، قارا کیشمیشی جیبه تؤکرلر
- اتی بوددان کسرلر
- قورخولو گؤزه چوپ دوشر
- ایلان ووران آلا چاتیدان قورخار
- دادانان قودورانی یئیر
- قارین دویوران آشی گؤز تانییار
- آراندا اتنهدن اولدوخ باغداددا خورمادان
- هاوایی سؤزو یئل آپارار
- خطا خوریتدن بیت جیندادان چیخار
- سیررینی دوستونا دئمه، دوستوندا دوستو وار
- یانسین چیراغی، گلسین ایشیغی
- کور کورو تاپار، سو چوخورو
- کچل درمان بیلسه اؤز باشینا قویار
- بیرگون ده بیزیم آتیمزین آلنینا گون دوغار
- هر یاغان قار اولماز
- قالان ایشه قار یاغار
- الله آدامین عاغلین آلار، سورا مالین
- مجلیسده شوربا قیزدیرما
- اؤزگه آتینا مینن تئز دوشر
- آت کیمیندی مینهنین/ دون کیمیندی گئیهنین
- بیر گونونده بئلیگی بئیلیکدی
- قونشویا اومید اولان شامسیز یاتار
- اویناشا اومید اولان ارسیز قالار
- ایگیدین ایگیددن نهیی آرتیقدیریا، بیرجه سایاقلیغی
- گئچن گونه گون چاتماز جالاسان گونو گونه
- توخون آجدان خبری اولماز
- آتلینین پیادادان خبری اولماز
- پیس اولماسا یاخشینین قدری بیلینمز
- گون بولود دالیسیندا قالماز
- اؤزون اؤز اؤروشینه قورد گتیرمه
- آیین اوندؤردیندن دانیشما
- کؤهنه پالان ایچی تؤکمه
- گؤیلو بالیق اتی ایستهین گؤتون گرهک بوزلو سویا قویا
- دوز همیشه دوزده قالار
- دوزه زوال یوخدو چکهلر مین دیوانا
- قیسقی برک گلنده فند باجادان چیخار
- پیس گؤزه پیچاق باتسین
- سئرچهنی بزهییپ قناری یئرینه ساتیرلار
- قرهدن اویانا رنگ یوخدور
- هر دانا باشینا بیر چاتی اولماز
- ائششهگی یورولانا چوخ سؤز دئیرلر
- شاهیندا قاراچییا ایشی دوشر
- تزه گلدی بازاردان کؤهنه دوشدو نظردن
- کیشینین سوفرهسی همیشه آچیق اولار
- چوخ بیلن چوخ چکر
- الله دردی چکنه وئرر
- سن چؤرهگی آت دریایا، بالیق دا بیلمهسه، خالیق بیلر
- گمی ده اوتوروب گمیچینن دالاشما
- یاخچیلیق هئچ وقت ایتمز
- پیس یاددان چیخماز
- الله همیشه آداملاری امتحانا چکر
- اللهین آلتیندان قاشماق اولماز
- دالدادا کلهیه گلن آشکاردا دوغار
- قولاق گونده بیر سؤز ائشیتمهسه کار اولار
- یاریمادیق ایستیسیندن، کور اولدوق توستوسوندن


text:
استانبول نینگ فتحی نینگ 568 ییللیگی
اوشبو تاریخی شهر فاتح سلطان محمد تامانیدن فتح ایتیلگن
اصلی گه قره گنده عثمانی امپراطورلیگی بیزانس توپراق لری نی فتح ایتیشی آرتیدن اوز کوچی نی آرتیردی. اناطولی و روم ایلی ده گی فتح لر نتیجه سیده بیزانس فقط گینه استانبول دن عبارت بیر شهر دولتی گه ایلندی. میلادی 1453- ییلده عثمانی دولتی نینگ پادشاهی سلطان محمد استانبول نینگ بیزانس نینگ قولیده بولیشی نینگ عثمانی دولتی جهتی دن بیر خوفسیزلیک خطری دن عبارت ایکن لیگی نی اویلب استانبول نی اوره ب آلدی. اوزاق بیر مدت دوام ایتگن محاصره ده عثمانی دولتی اردوسی تامانیدن استفاده ایتیلگن تکنالوژی و توپ لر میلادی 1453- ییل 29- می کونی استانبول نینگ فتحی گه سبب بولدی. شونده ی قیلیب استانبول عثمانی دولتی نینگ پایتختی گه ایلنتیریلدی. اورته چاغ نی اداققه ییتیشتیریب ینگی چاغ نی باشلتگن استانبول نینگ فتحی دنیا تاریخی گه چقور تاثیر قالدیریب غربده ریفورم و رنسانس حرکت لری نینگ باشله نیشی گه سبب بولدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
ترور تشکیلاتی پ.ک.ک اعضاسی اوچ نفر ترورچی یوق قیلیندی
تورکیه ده 5 میلیون 193 مینگ گه یقین کیشی کرونا دن ساغه یدی
اوشبو مطلب نی تورکیه جمهوریتی ساغلیق نی سقلش وزیرلیگی بیلدیردی


text:
آلکساندر لوئیز فرناندز
آلکساندر لوئیز فرناندز (اینگیلیسجه: Alexandre Luiz Fernandes) (دوْغوم:۲۱ ژانویهٔ ۱۹۸۶ (۳۵ یاش) سائو پائولو) بیر فوتبالیست. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
اوْیونلاری[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده آلکساندر لوئیز فرناندز گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۸۶-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- برزیل میلّی فوتبال تیمی
- سائو پائولو کولوبونون اویونچولاری
- بوتافوقو کولوبونون اویونچولاری
- سانتو آندره کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو پارانائنزه کولوبونون اویونچولاری
- اتلتیکو مینیرو کولوبونون اویونچولاری
- سرزو اوساکا کولوبونون اویونچولاری


text:
قیزیل آلما شؤلنی
کؤکو اینانجا، اینانجی میللتـه باغلاییب میللتیمیزین تورکلویونـه سایقی دویماغی اولو تانرییا سایقی دویماق ساناراق أسکی تورک اینانجلارینـدا ایکی جور اینانج تؤرهنی گؤروروک.
1-چاغی بلیرلنمیش تؤرنلر: ایل بایرامی، آخیر چرشنبه، چؤل گونو، سونای بایرامی، چیلله آخشامی،…
2-اولایلار اوزرینـدن دوزنلهنن تؤرنلر: اؤلوم-دیریم تؤرنلری، یاسلامالار، دوغوم گونلری،گون یا آی توتولما تؤرنلری،…
«تؤره تؤرنسیز اولماز!»
ددم قورقودون کیتابینی دؤنه-دؤنه اوخویوب یاشادیقـدان سونرا کیتابین نه اولدوغونو باشا دوشمک اولور!
«دده قورقودو اوخویا-اوخویا قورقودلاشاجاقسان»
ددهمین کیتابینی اوخودوقدا گؤروروک تؤرنـدن سؤز گئدیلن یئرلرده قوربان کسمک’له إحسان وئرمک آدلاریـدا گئدیلیر.
ددهم بئله بویورموش:
«آتـدان آیغیر، دوهدن بوغرا، قویونـدان قوچ قیردیرین»
بورادا “قیردیرین” تورکون یاشاییشینی اؤزونـده تاسارلایان گؤی تانری اینانجینـدا اولاراق قوربان ائدین آنلامیندادیر!
« بیر کیشی قوربان کسر، بیر ائل قوربان قیردیرار»
تورکون هر بیر تؤرنی قوربانسیز اولوشمامیشدیر! آما بو آرادا تورکون ذاتینـدان قایناقلاناراق آنالیق’لا نسیل تؤرتمهیه سایقی دویاراق قوربان اوچون چوخراق أرکک حیوانلارین باشینی کسرمیشلر.
«قوربانـا قوچ آلمیشام»
قوربان اولان یئرده یوزه-یوز إحسانـدا اولارمیش. نیه کی قوربان کسمک إحسان وئرمک اوچونوموش. قوربان أتینـده هامینین پایی اولا بیلدیگی اوچون قوربان إحسان ساییلار.
«قونشو قوربان پایی گتیرمیش»
گؤی تانری اینانجینا قاییتدیقـدا قوربانلیغا “آیدوق” سؤیلهنرمیش! بیزیم باخیش آچیمیزدان آیدوق سؤزجوگو آییرماق سؤزوندن آلینمیشدیر.
«سورودن قوربانلیق آییردیق»
«سورونون آیدوغو بو قوچ اولموش»
شفاهی کتیبهلریمیزی آراییب-آختاردیقـدا گؤروروک إحسان وئرمهیه تورک اینانجلارینـدا “ساوورقا / ساوورقاماق” سؤیلهنیلیرمیش.
عمومی إحسان وئرمهلرده”شیلان”یا”شؤلن”سؤیلهنیلیرمیش کی زامان سورهجینـده شؤلن آدی داها چوخ ایشلنهرک آیری-آیری آنلاملاریـدا قازانا بیلمیشدیر.
«ددهلر اوجاغـا بیر کندی، شؤلنـه بیر میللتی توپلایارمیشلار»
«مین اوجاق، بیر شؤلن»
شؤلن آدینین چاغداش آنلاملارینـدان بیری ده أن بؤیوک، أن موحتشملیک آنلامی دیر.
«شؤلنیمیز گون باتانـدان-گون چیخانـا»
اوجقارلارا سارایلانیب شاهانه آماجلاریمیزین آیـدان آری-سودان دورو آدینی “قیزیل آلما” آدی ایلا داشییان اولو آماجلاریمیزا “شؤلن” آدیـدا أکلهننـده قیزیل آلمامیز دونیا سوییهسینه چاتاجاقلیغینی گونئیلی-قوزئیلی آذربایجانیمیز بویـدا بیر یالچین قایادان باشلامیش اولور.
«قیزیل آلما شؤلنیزین اوغرونا اوغوز بابام چیخمیش اولسون»
رامین جبرائیلی اندریان«یاشار»
Yazını bu əlifbada oxuyun: TÜRKCƏ


text:
افغانستان جنوبیده گی غزنی ولایتی محل مسوول ملازملری، طالبان ولایت نینگ بیر نیچه تومنلری قتناو یوللرینی کیسیب قویگنینی ایتیشگن. یولاوچیلر ایسه، بیر جایدن باشقه جایگه کیته آلمه یاتگنلیکلریدن شکایت قیلیشگن.
غزنی ولایتی حاکمی معاونی محمدعلی احمدی نینگ بی بی سی ایتیشیچه، طالبان ناهور، جغتوی، قره باغ، مالیستان، اجرستان و جاغوری تومنلری قتناو یوللرینی کیسیب قوییشگن. اونگه کوره، اوزلرینی طالبان خطاب قیله یاتگن بیر قطار گروه لر یوللرده نقلیه واسطه لرینی توخته تیب قویشگن.
غزنی حاکمی معاونی، طالبان گروهی گه قره شلی شخصلر هیداوچیلرنی مذکور یولدن اوتیب توره ویره گن، حالده موترلرینی اوتگه یاندیریب، اوزلرینی اولدیریشلری ممکنلیگی باره سیده آگاه لنتیرگن دییدی.
بی بی سی نینگ غزنی ده گی مخبری نینگ خبر بیریشیچه، اونلب یولاوچی غزنی شهری بیکتلریدن بیریده توپله نیب، پنجشنبه کوندن بیری طالبان اولرنینگ باردی کیلدی یوللرینی کیسیب قویگنلیکلری باره سیده شکایت قیلیشگن.
جغتوی تومنی اهالی سیدن بولگن بشرمل، اولرنی غزنی شهری بیلن باغله یدیگن تومن قتناو یوللری تینچ سیز و بوتونله ی یاپیلگنینی ایته دی.
بشرمل، اوتگن چهارشنبه کونی مذکور یولده ایکی یاش ییگیت اوغیرلنیب، حاضرگچه اولرنینگ تقدیری حقیده بیرار خبر یوق دییدی.
غزنی اهالیسیدن بولگن عبدالقادر اسملی باشقه بیر شخص ناتنیش قوراللی شخصلر خوگیانی و واغز تومنلریده دیوارلرگه "یشه سین داعش و یشه سین امارت اسلامی مجاهدلری"دیب شعارلر یازماقده دییدی.
غزنی اهالیسی مذکور تومنلر قتناو یوللری یاپیلگنی، نرخ ونوا آشیشی و کسللرینی غزنی شهریگه ییتکزه آلمسلیکلریگه سبب بولگنینی ایتیشماقده.
غزنی حاکمی معاونی، مذکور یوللرنی قیته آچیش اوچون یول آقیمیده خوفسیزلیک پوسته لر اورنه تیشلری باره سیده سعی و حرکت قیلیشلرینی تاکیدله ماقده.
احمدی نینگ ایتیشیچه، یوللر آقیمیده اوغیرچیلیککه قول اوره یاتگن شخصلرگه قرشی جدی یانده شیب، یوللرنی قیته دن یولاوچیلر یوزیگه آچیشگه خوفسیزلیک کوچلریگه دستور بیره دی.


text:
آرازی آییردیلار ، قومولا قاییردیلار ، من سیزدن آیرلمازدیم ، زورولان آییردیلار
گوز یاشی توکر ائلیم ، تاریخی بوکر ائلیم ، ۱٨٥ ـ ایل سونرا ، سرحدی سوکر ائلیم
یادلار الی ایله میللتیمیز و وطنیمیز آذه ربایجانین پارچالانما تاریخینده ن ۱٨٥ ایل کئچسه ده ، میللتیمیز بیرلی یه ، بوتوولویه اولان اینامینی ایتیرمه میشدیر. آرازین هر ایکی تاییندا میللتیمیزین وئردیی موجادیله لر، قالدیردیغی قیاملر، یاراتدیقلاری حوکومتلرین ان نهایی هدفی پارچالانمیش میللت و وطنیمیزین بیرلشمه سی اولموشدور. تصادوفی دئییلدیرکی، ۱٩٩۱ ـ نجی ایلده قوزئی آذه ربایجانیمیزین تیکرار مستقیللی یی عرفه سینده، ایلک گورولن ایشلرده ن بیری سرحد حرکاتی اولموشدور. بو حرکت ده قوزئی لی و گونئی لی آذه ربایجانلی لار اورتاق حرکت ائتمیشلر. اوز اللریله ده میر و آیریلیق دوواری نین سمبوللاری اولان تیکانلی مفتیل لری و سرحد دیره کلرینی اودا چه کیب ، مین ساحه لرینی یوخ ائتمیشلر. اوزلرینی آرازین سرین سولارینا ووراراق بیر ـ بیرلریله قوجاقلاشمیشلار.
آذه ربایجانیمیزین ۱٨٥ ایللیک آیریلیق تاریخینده، بو سون حرکت، میللتیمیزین تمیزحس لرینی ، آرزولارینی ترنوم ائده ن ، بیرلیک و بوتوولویه اولان اینامی نین گوسترگه سی ایدی. بو دونیا ایجتماعییتی نین گوزلری قارشی سیندا حیاتا کئچیریلمیشدیر. باشقا سوزله دئسک یادلارین ـ اوزگه لرین میللتیمیزی آییرما ، یادلاشدیرما چابالاری حاقدا اولان بوتون چابالاری نین یئرسیز اولدوغونو گوسترمیشدیر. میللتیمیز بونا اینانیرکی، بیر گون بو میللی بوتوولویه قووشاجاقدیر. بیر بوتوو میللت اولاراق دونیا ایجتماغییتینه اوزونو تقدیم ائده جکدیر. بوتون وارلیغیملا بونا اینانیرام ، بئله بیر میللتین بالاسی اولدوغوما غرور دویورام. و بوگونو بوتون میللتیمیزه تبریک دئییره م .
یاشاسین اوزلویونو، میللی منلی یینی ایتیرمه ین ، وارلیغینا ، گله جه یینه اینانان میللتیمیز!


text:
بندر انزلی بؤلگهسی
بندر انزلی بؤلگهسی (فارسجا: شهرستان بندر انزلی)، ایرانین گیلان اوستانیندا یئرلشن بیر بؤلگهدیر. بۇ بؤلگهنین مرکزی بندر انزلی شهریدیر. ۱۳۹۰-جی ایلین آمارلارینا گؤره بۇ بؤلگهنین ۱۳۰,۸۵۱ نفر جمعیتی واردیر.[۱]
ایداری بؤلونوش[دَییشدیر]
- بخش مرکزی شهرستان انزلی
- دهستان چهار فریضه
- دهستان لیچارگی حسن رود
- شهرک دهکده ساحلی
- شهرک خزرویلا
- شهرک سهیلیه در ماراگوده
- شهرک محمد در ماراگوده
- شهرک دامون در پیل علی باغ
- روستای بشمن
- روستای سنگاچین
- منطقه آزاد بندرانزلی
شهر: بندر انزلی
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ آمار سرشماری جمعیت ۹۰ (فارسجا). درگاه ملی آمار ایران (۱۳۹۰).


text:
روسیه اوست فوتبال لیگی
روسیه اوست فوتبال لیگی (روسجا: Poccийckaя фyTбoлbHaя пpeMbep-лиra) روسیهنین ان اوست لیگی دیر. بو لیگ ده ۱۶ تیم چیخیش ائدیللر.بو لیگ ۲۷ دور اوینالینیب کی، ایسپارتاک موسکو (۱۰ دفعه)، زسکا (۶ دفعه)، زنیت (۵ دفعه)، لوکوموتیو (۳ دفعه)، روبین کازان (۲ دفعه) و ایسپارتاک ویلادیقافقاز (۱ دفعه) شامپیون اولوبلار.
تاریخی[دَییشدیر]
شوروی سوسیالیست جومهوریتلری نین ۱۹۹۲-جی ایلده ییخیلیشینان سونرا هر جومهوریت اوزونه بیر میللی لیگ قوردو. روسیه ده ۲۰ تیم حوضوریله، روسیه نین بیرینجی لیگی ۱۹۹۲ ده قورولدو.


text:
آرژانتین
آرژانتین جومهوریتی گونئی آمریکا قارّهسینده یئرلَشن بیر اؤلکه دیر.
باشکندی بوئنوس آیرس شهریدیر. آرژانتین گونئی آمریکا قارّهسینین جنوبوندا یئرلشیر و آند داغلاری و اطلس اوقیانوسونون آراسیندا یئر تۇتور. آرژانتینین ساحیل خطّینین اوزونلوغو ۴۹۸۹ کیلومتر دیر. اؤلکهنین اهالیسینین بؤیوک اکثریّتی ایسپانیا و ایتالیا موهاجیرلرینین تؤرهمهلریندندیرلر. آرژانتین آدینین معناسی گوموش دور و لاتین دیلیندن تۇتولموشدور. اهالیسینین ۹۰٪-ینین کاتولیک مذهبلری وار.
دیندَییشدیر
اهالینین ۹۰ فایزی کاتولیکدیر.
ایدماندَییشدیر
اؤلکهده ان مشهور ایدمان نوعو فوتبول ساییلیر. آرژانتین میلّی فوتبول تاخیمسی دۆنیا روتبه سینده اؤن سیرالاردادیر.
تاریخدَییشدیر
آمریکا قارهسی کشف ائدیلدیکدن سوْنرا آوروپا دؤولتلری صورتله بۇ قیطعهده موستملکهلر یاراتماغا باشلادیلار. ۱۵۳۶-جی ایلده آرژانتینیا گلن ایسپانیالار بوگون بوئنوس آیرئس اولاراق بیلینهن یئرده ایلک موستملکهلرینی یاراتدیلار. لاکین اونلارین بۇ شهرده مسکونلاشماسی یالنیز ۱۸-جی عصرده اوْلدو. آرژانتین ۱۷۷۶-جی ایله قدر ایسپانیانین پرودا یئرلهشهن عمومی قوبئرناتورلوغو طرفیندن ایداره ائدیلیردی. بیر ایلدهن سوْنرا لا پلاتا عمومی قوبئرناتورلوغو تشکیل اوْلوندو و بوئنوس آیرئس عمومی قوبئرناتورلوغون باشکندی اوْلدو. ۱۸۰۶-جی ایلده بوئنوس آیرئسین اینگیلیسلر طرفیندن قیسا بیر مدت ایشغال ائدیلمهسی، آرژانتیننین ایستیقلال موباریزهسی اۆچون بیر باشلانغیج اوْلموشدور. ۱۸۰۸-جی ایلده ناپولونون ایسپانیایا گیرمهسی موستقیللیک موباریزهسینی سۆرعتلندیردی. اؤلکه ۱۸۱۲-جی ایلده ایستیقلالیلیتینی قازانسا دا، ۱۸۱۶-جی ایله قدر موستقیل بیر دؤولت اوْلدوغو رسمهن اعلان ائدیلمهدی. ایکینجی دۆنیا ساواشی ارفهسینده آرژانتین حکومتلرینین گیزلی و ساتین آلینمیش ناسیست طرفدارلاری آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و گونئی یاریمکورهسینین دیگر اؤلکهلری ایله موناسیبتلرینین گرگینلشمهسینه و آرژانتیننین پان-آمریکان تشکیلاتیندان چیخاریلماسینا سبب اوْلدو. ۲-جی دۆنیا ساواشی زامانی بیترف اوْلان آرژانتین، ۱۹۴۵-جی ایلین یازیندا موتتفیقلر طرفیندن محاربهیه گیردی. آمریکا بیرلشمیش ایالتلری-این کمکی ایله آرژانتین همین ایلین سوْنونا دوغرو بیرلشمیش میللتلر داخیل اوْلدو و تشکیلاتین مسئلهلرینده اؤنملی بیر رول اوینادی.
محاربهدن سوْنرا ژنرال اوْلان ژوان دومینگو پرون اؤزونه قوتلی بیر مؤقع حازیرلاماغی باجارمیش و ۱۹۴۶-جی ایلین فوریهیندا آرژانتیندا باشکان سئچیلمیشدیر. یولداشی اوا پرونون یاردیمییلا دینامیک و سرد بیر ایداره قورماغی باشاراراق، زامانیندا، سیاسی دستیینی سلاحلی قوتلردن آلماغا چالیشان صینیفلره سؤزونو کئچیرمهسینی بیلمیشدیر. مطبوعاتی بیر دؤولت اورقانی حالینا گتیرمیش و توتالیتار بیر رژیمین باشچیسی اولاراق اؤزونه داها بؤیوک صلاحیت وئرمهسی اۆچون آنا یاسانی دییشدیرمیشدیر.
پرون، ایشچی صینیفلری آراسیندا چوْخ سئویلمیش و حتی قهرهمان اولاراق تانینمیشدیر. لاکین او، ۱۹۵۵-جی ایلده حربی چئوریلیش نتیجهسینده دئوریلمیش، اوزون ایللر سورگونده یاشامیش و سوْنرا دؤنهرک ۱۹۷۳-جو ایلده دؤولت باشچیسی اوْلموشدور. بیر ایلل سوْنرا اؤلمهسی اوزئرینه ایسابئل پرون اولاراق تانینان اۆچونجو حیات یولداشی دؤولت باشچیسی اوْلدو. اؤلکهنین بیرلیک و برابرلیینی ساخلایامایینجا ۱۹۷۶-جی ایلده اوردو طرفیندن دئوریلدی.[ آرژانتیننین کؤهنه دؤولت باشچیلاریندان ژنرال گالتیئر اینگیلیسیه عایید، فقط اؤزلرینه چوْخ یاخین اوْلان فولکلاند آدالارینی ۱۹۸۲-جی ایلده ایشغال ائتدی. اینگیلیس ایله اوْلان ساواشدا آرژانتین مغلوب اوْلدو و آدالار تکرار اینگیلیسنین تابئلیینده قالدی
جوغرافییاسیدَییشدیر
آرژانتین اراضیسینین جوغرافییاسی مورکّبدیر.اؤلکه اراضیسی شرق طرفدن آتلانتیک اوقیانوسو ایله،باتی طرفدن ایسه آند داغلاری ایله ایحاطه اوْلونوب. آند داغلارینین بعضی زیروهلرینده دایمی بوزلاقلار مؤوجوددور.اؤلکینین ان گونئی اراضیلری ایسه آنتارکتیدایا یاخینلیغی ایله سئچیلیر.
اراضی قورولوشودَییشدیر
آرژانتین ۲۳ ویلایتدن و موختار باشکند اراضیسیندن عبارتدیر.
ایقلیمیدَییشدیر
آرژانتین اساساً سوبتروپیک (نیمه گرمسیری) ایقلیم قورشاغیندا یئرلهشمهسینه باخمایاراق سانتا جروز، جهوبوت، تیئررا دل فوئگو، ریو نئگرو ویلایتلرینده و همچینین آند داغلاریندا و داغتیی اراضیلرده قار یاغماسی عادی بیر حالدیر. قئید ائتمک لازیمدیر کی بوتون گونئی یاریمکورهسینده اوْلدوغو کیمی آرژانتیندا دا فسیللر قوزئی یاریمکورهسیندهکی گئدیشاتیندان عکسینه باش وئریر (قیشدا یای، یایدا ایسه قیش). همچینین آرژانتیننین ان گونئی اراضیلری آنتارکتیدایا نیسبتهن یاخین یئرلهشدیی اۆچون بورادا بعضاً سرد هاوا شرایطی موشاهیده اوْلونور.
سلاحلی قوهلریدَییشدیر
آرژانتیننین سلاحلی قوهلری مۆدافیعه ناظرلیگی طرفیندن، باش کوماندانلاری اؤلکهنین یاشکان اولاراق ایداره ائدیلیر. تاریخاً، آرژانتیننین سلاحلی قوهلری بؤلگه دا (مثلاً، ۱۹۵۰-جی ایللرده آرتیق اؤز قاباقجیل رئاکتیو قیریجیلارینی یاراتمیشدی) ان یاخشی تجهیز ائدیلمیشلردن بیری اوْلموشدور، آنجاق سون زامانلار، بیر چوْخ لاتین آمریکاسی سلاحلی قوهلری ایله موقاییسهده بؤیوک خرجلر آزالماسی ایله اوزلشیلیر. حقیقتهن، ۱۹۸۱-جی ایلدهن بری، رئال حربی خرجلر یارییا کیمی آزالدیلمیشدی و بۇ گون ۳ میلیارد دوللاردان آشاغیدیر.
حربی خیدمته چاغیریلیشا یاش حدی ۱۸ یاشدیر؛ و مجبوری حربی خیدمت و حال-حاضیردا حربی موکللفیت یوخدور. بۇ یاخینلاردا، آرژانتیننین سلاحلی قوهلری تخمیناً ۷۰ ۰۰۰ حقیقی حربی خیدمت پئرسونالینی قئیده آلدی، بۇ ایسه ۱۹۸۳-جو ایلده دئموکراتییانی قایتاردیقدان اوولکی سوییهنین اوچده بیرینی تشکیل ائدیر.
سلاحلی قوهلر اننوی اولاراق اوردودان، دونانمادان و هاوا قوهلریندن عبارتدیر. آیری ناظرلیک (داخیلی ایشلر ناظرلیگی) طرفیندن ایداره ائدیلهن، آرژانتین اراضی سولارینا حربی-دنیز پرئفئکتوراسی و سرحد رایونلارینا میلّی ژاندارمری طرفیندن پاترول کئشیی چکیلیر. هر ایکی قوهلر هر حالدا مۆدافیعه ناظرلیگی ایله علاقه ساخلاییر. بمت مانداتلارینا موافیق اولاراق، آرژانتیننین سلاحلی قوهلری حاضیردا هایتیده و کیپرده اساس عملیاتلاردا ایشتیراک ائدیر.
گؤرونتولردَییشدیر
- Garay2.jpg
- Filename=Carlos Gardel-Mi Buenos Aires querido (1934).ogg


text:
مارک اسمیت (فوتبالیست، دوغوم دسامبر ۱۹۶۱)
مارک اسمیت (فوتبالیست، دوغوم دسامبر ۱۹۶۱) (اینگیلیسجه: Mark Smith (footballer, born December 1961)) (دوْغوم:۱۹ دسامبر ۱۹۶۱ (۵۹ یاش) شفیلد) کئچمیشده بیر فوتبالیست و ایندیلیکده بیر مربی اوْلاراق چالیشیر. هافبک موقعیتینده اوْیناییب.
قایناقلار[دَییشدیر]
قارداش پروژهلرده مارک اسمیت (فوتبالیست، دوغوم دسامبر ۱۹۶۱) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.
- صفحههای دارای تابع تجزیهگر آرایشعدد با آرگومان غیرعددی
- فوتبال اویونچولاری قارالامالاری
- فوتبال اویونچولاری
- ۱۹۶۱-جی میلادی ایلده دوغولانلار
- یاشایان اینسانلار
- شفیلد یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- وورکساپ تاون کولوبونون اویونچولاری
- قینزبورو ترینیتی کولوبونون اویونچولاری
- ایسکانتورپ یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- روچدیل کولوبونون اویونچولاری
- هادرزفیلد تاون کولوبونون اویونچولاری
- قریمسبی تاون کولوبونون اویونچولاری
- بوستون یونایتد کولوبونون اویونچولاری
- ماتلوک تاون کولوبونون اویونچولاری


text:
فلوئورید زیرکونیوم (IV)
فلوئورید زیرکونیوم (IV) (اینگیلیسجه: Zirconium tetrafluoride، روسجا: ФTopид циpkoHия(IV)، عربجه: فلوريد الزركونيوم الرباعي) بیر شیمیایی ماده. آغ، کریستال، تۇز حالتینده تاپیلار. متال هالید کیمی تانینیر.فلوئورید زیرکونیوم (IV) فلوئور بیلشیکلری گروه یا قروپوندا یئرلشیر.
بیرده باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Zirconium tetrafluoride»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۹ نوْوامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده فلوئورید زیرکونیوم (IV) گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
قازلیق قوجا اوغلو یگنک بویو (یئددینجی بوی)
قازلیق قوجا اوْغلو یگنک دده قوْرقود کیتابینین درسدن نۆسخهسی اساسیندا اوْن ایکی بوْیدان بیریدیر. واتیکان نۆسخهسینده بوْیون آدی حکایتِ قازلیق قوجا اوغلو یگنک بَی کیمی یازیلیبدیر.
موْضوع[دَییشدیر]
خانلار خانی بایاندور خانین "قازیلیق قوْجا" آدیندا بیر وزیری وار و آخین ائتمک اۆچون اوْندان ایجازه ایستهییر. ایجازه وئریلنده ده داغلاری تپهلری آشیب قارا دنیز ساحلینده یئرلشن دۆزمورد قالاسینا گلیر. قالانین تکفورو "آرشین اوْغلو دیرک تکور" آدلی بیر بَیدیر. آلتمیش آرشین بوْیو وار و چوْخ قۆتلیدیر.
قازلیق قوْجا قالایا گلینجه، چوْخ چتین بیر ساواش باشلاییر، آنجاق تکفور اوْنو مغلوب ائدیب اسیر آلیر. قازلیق قوْجانین ایگیدلری ده تکفورلا تک-تک وۇروشور آما هامیسی ده یئنیلیرلر. امران آدیندا بیر ایگید آلتی دفعه اوْنو خلاص ائتمهیه چالیشسادا ائده بیلمیر.
قازلیق قوْجا قالادا تام اوْن آلتی ایل اسیر قالیر. اوْنون یگنک آدلی بیر اوْغلو وار آما اوْنا آتاسینین اؤلدویو دئییلمیشدیر. یگنک بیر گۆن یوْلداشلاری ایله مۆباحیثه ائدرکن آتاسینین اؤلمهییب اسیر اوْلدوغونو اؤیرهنیر و بایاندور خانین حۆضورونا چێخیب آتاسینی خلاص ائتمک اۆچون ایجازه و حرب ایستهییر. آباد خان دا اوْنا آدام وئریر. یگنک اوْغوز ایگیدلری ایله بیرلیکده دۆزمورد قالاسینا هۆجوم ائدیر.
ان سوْنوندا قازلیق قوْجانین اوْغلو یگنک تکفورو یئنیر. بئلهلیکله اسیر اوْلان قازلیق قوْجا دا آزاد اوْلور. آتا اوْغول دانیشدیقدا بیر-بیریلرینی تانیییرلار. چتین مۆباریزهنین آردیندان عسگرلری و قالا اله کئچیریرلر.
قایناقلار[دَییشدیر]
آنادولو تورکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kazılık Koca Oğlu Yegenek»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۹ اوْکتوبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
`تایوان` نتیجهلر
خبرلر [18]
- قاتار ریلدن چیخدی، ان آز ۳۶ نفر اؤلدو
- ایکی ساواش اوچاغی هاوادا چارپیشدی
- توریستیک کؤرپو چؤکدو
- تایواندا 6.4 ریشتر گوجونده زلزله میدانا گلدی
- چیندن تایوان اویاریسی
- زلزلهنین قورخونج اۆزو کامئرادا
- تایوان-چین گرگینلیگی
- تایواندان چینه "تک اؤلکه، ایکی سیستم" جوابی
- ایکی اؤلکهنی بیرلشمهیه چاغیردی
- ۶ بؤیوکلویونده زلزله
- تایوان-دا خستهخانادا یانغین اولدو
- چین، آمریکانین 2 گمیسینین تایوان بوغازیندان کئچیدینی قیناییب
- ایراندا زلزله اولدو
- ترافیک ایشیغینداکی کیشینین آرتیق سئوگیلیسی وار
- ۶،۴ بؤیوکلویوندهکی زلزله جان آلدی
- ساواش اوچاغی ایتدی
- اتوبوس یولچولوغو فاجعه ایله بیتدی
- فیرتینا جان آلدی